cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nelson på New Zealand
Populasjon
Oppgåver frå Statistics New Zealand 23. april 2007 viste at 3 774 menneske fødde i Storbritannia og Irland var busette i Nelson, og utgjorde 9,1% av populasjonen her - den høgaste delen av innbyggjarar frå Storbritannia og Irland på New Zealand - i tillegg til 9,5% andre fødde oversjøisk. Sjølv om Statistics New Zealand ikkje lenger fører statistikk over talet på innbyggjarar som er fødde i Tyskland, har den tyske ambassaden i Wellington stadfesta at ein større del tysktalande bur i Nelson og Tasmanbuktområdet enn nokon annan stad på New Zealand. Det var ein auke i talet på 23,7% av asiatar i Nelson, og 35,4% oppgang i Tasman-distriktet.
Nelson Airport
Nelson Airport (IATA NSN, ICAO NZNS) er ein flyplass i Nelson. Om lag ein million flypassasjerar brukar flyplassen årleg. I 2006 fekk flyplassen avgrensa internasjonal sertifisering, og har teke seg av internasjonale private jetflygingar seinare.
Sport
Den første rugbykampen på New Zealand fann stad på Botanic Reserve i Nelson den 14. mai 1870, mellom Nelson Football Club og Nelson College, og ei informasjonstavle til minne om dette vart sett opp her av Nelson City Council i 2006.
Arkitektur
Til skilnad frå mange andre byar og busetnadar på New Zealand har Nelson teke vare på fleire bygningar i viktoriansk stil i sitt historiske sentrum, og ei heil gate har vorte utpeika som historisk arv.
Museum
Regionen Nelson har fleire museum.
Parkar og zoologisk hage
Nelson har ei rekkje ulike offentlege parkar og friområde som vert drivne og vedlikehaldne for offentlege midlar av Nelson City Council.
Natureland Zoological Park er ein liten zoologisk hage nær Tahunanui Beach. Staden er populær blant born som kan koma nær innpå wallabyar, apar, surikatar, lamaer og alpakkaer, Kune Kune pigs, oterar og påfuglar. Her finst òg skjelpadder og tropefisk, og ein kan ta ein tur gjennom eit aviarium. . I 2008 var hagen nær på å stengja, men vart teken over av Orana Wildlife Trust som driv han vidare.
Påfuglen
Påfuglen (frå latin Pavo) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Den mest lyssterke stjerna, Alfa Pavonis, er òg kjend som Påfuglen, og har ein storleiksklasse på 1,91 og er ei blåkvit stjerne. Delta Pavonis er ei nærliggande, solliknande stjerne, som ligg 19,9 lysår unna. Ein har funne planetar kring seks av stjernene i Påfuglen, mellom anna HD 181433 med ei superjord, og HD 172555 med spor etter store interplanetære kollisjonar dei siste par tusen åra. Stjernebiletet inneheld NGC 6752, den tredje mest lyssterke kulehopen på himmelen og spiralgalaksen NGC 6744, som minnar om Mjølkevegen, men er dobbelt så stor.
Stjerner
Sjølv om Bayer tok med stjernebiletet på kartet sitt over nattehimmelene, gav han ingen av stjernene Bayernemningar. Den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille gav dei nemningar Alfa til Omega i 1756, men utelet Psi og Xi.
Nær nordgrensa til stjernebiletet ligg Alfa Pavonis, den mest lyssterke stjerna i Påfuglen. Ho har ein tilsynelatande storleik på 1,91 og spektralklasse B2IV. Ho er ei spektroskopisk dobbeltstjerne og ein estimerer at avstanden mellom dei to stjernene er 0,21 astronomisk einingAU eller berre halvparten av avstanden mellom Merkur og sola. Dei to stjernene brukar berre 11 dagar og 18 timar på å rotere rundt kvarandre. Stjernesystemet ligg kring 180 lysår frå jorda.
Med ein tilsynelatande storleiksklasse på 3,43, Beta Pavonis er den nest mest lyssterke stjerna i stjernebiletet. Ho er ei kvit kjempe med spektralklasse A7III, og er ei aldrande stjerne som har brukt opp hydrogenet i kjernen og er i ferd med å avkjølast og flytte seg bort frå hovudserien. Ho ligg 135 lysår frå solsystemet.
Nokre få grader vest for Beta ligg Delta Pavonis, ei nærliggande som liknar på sola, men som har utvikla seg vidare. Dette er ei gul subkjempe med spektralklasse G8IV og tilsynelatande storleiksklasse 3,56 som ligg berre 19,9 lysår frå jorda. Aust for Beta og aust i stjernebiletet ved grensa til Indianaren ligg Gamma Pavonis, ei meir lsysvak, sol-liknande stjerne, 30 lysår frå jorda med ein storleiksklasse på 4,22 og stjerneklasse F9V. Andre nærliggande stjerner i Påfuglen er mykje meir lyssvake: SCR 1845-6357 er eit dobbeltstjerne med ein tilsynelatande storleiksklasse på 17,4 som består av ein raud dverg og ein brun dverg kring 12,6 lysår unna, medan Gliese 693 er ein raud dverg med storleiksklasse 10,78 som ligg 19 lysår unna.
Påfuglen inneheld fleire variable stjerner. Lambda Pavonis er ei lyssterk irregulær variabel som varierer i storleiksklassar mellom 3,4 og 4,4. Denne variasjonen kan ein sjå med det nakne auga. Ho er klassifisert som ein Gamma Cassiopeiae-variabel, med spektralklasse B2II-IIIe og ligg kring 1430 lysår frå jorda. Kappa Pavonis er ein W Virginis variabel—ein underklasse av ein kefeide. Ho varierer frå storleik 3,91 til 4,78 over 9 dagar og er ei gulkvit superkjempe som pulserer mellom spektralklassane F5I-II og G5I-II. NU og V Pavonis er pulserande halvregulær variabel|halvregulære variable, raude kjempestjerner. NU har spektralklasse M6III og varierer frå storleik 4,9 til 5,3, medan V Pavonis varierer frå storleik 6,3 til 8,2 over to periodar på 225,4 og 3735 dagar. V er ei karbonstjernemed spektralklasse C6,4(Nb) og ein markant raudfarge.
Vest i stjernebiletet i halen til fuglen ligg Eta og Xi Pavonis. Med tilsynelatande storleiksklasse 3,6 er Eta ei lyssterk oransje kjempe med spektralklasse K2II kring 350 lysår frå jorda. Xi Pavonis er eit fleirstjernesystem som er synleg i små teleskop som ei lys oransje stjerne og ei meir lyssvak kvit stjerne. Systemet ligg kring 470 lysår frå jorda, og har ein storleiksklasse på 4,38. AR Pavonis er ie lyssvak, men mykje studert formørkande dobbeltstjerne som består av ei raud kjempe og ei mindre varmare stjerne som ligg 18 000 lysår frå jorda. Ho har somme av eigenskapane til ein kataklysmisk variabel, der den mindre komponenten truleg har ei akkresjonsskive. Den tilsynelatande storleiksklassen varierer frå 7,4 til 13,6 over 605 dagar.
Planetsystem og fragmentskiver
Ein har funne seks stjerner med planetsystem. Ein har oppdaga tre planetar i systemet til den oransje stjerna HD 181433, ei indre superjord med ei omlaupstid på 9,4 dagar og to ytre gasskjemper med periodar på 2,6 og 6 år. HD 196050 og HD 175167 er gule klasse G-stjerner som liknar på sola, medan HD 190984 er ei klasse F hovudseriestjerne som er noko større og varmare enn sola. Alle tre har ei gasskjempe kvar. HD 172555 er ei ung kvit hovudseriestjerne klasse A, med to planetar som verkar å ha støytt saman i ein kraftig kollisjon i løpet av dei førre par tusen åra. Spektroskopiske spor har synt store mengder silisiumdioksid-gass som indikerer at den minste av dei to, som kan ha vore minst like stor som månen, vart øydelagd, og at den større, som minst er like stor som Merkur, vart kraftig skadd. Spor etter kollisjonen vart funnen med NASA sitt Spitzer Space Telescope. Sør i stjernebiletet ligg Epsilon Pavonis, med storleiksklasse 3,95. Ho er ei kvit hovudseriestjerne med spektralklasse A0Va kring 105 lysår frå jorda. Ho verkar å vere omgjeve av ein smal ring av støv i ein avstand på kring 107 AU.
Djupromsobjekt
Djupromsobjekta i Påfuglen er mellom anna NGC 6752, den tredje største kulehopen på himmelen, etter 47 Tukanene og Omega Centauri. Hopen er estimert å vere 100 lysår brei, og ein trur han inneheld 100 000 stjerner. Tre grader lenger sør ligg NGC 6744, ein spiralgalakse kring 30 million lysår frå jorda som liknar på Mjølkevegen, men er dobbelt så stor. Det vart oppdaga ein supernova i galaksen i 2005; kjend som SN2005at og med ein storleiksklasse 16,8 då han var på det største. Dverggalaksen IC 4662 ligg 10 bogeminutt nordaust for Eta Pavonis, og har storleiksklasse 11,62. Han ligg berre 8 millionar lysår unna, og har fleire område med høg stjernedanning. Galaksen IC 4965 ligg 1,7 grader vest for Alfa Pavonis, og er eit sentralt medlem i Shapley-superhoopen.
Wildgärst
Wildgärst er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Sletteåi
Sletteåi er ei elv på grensa mellom kommunane Vinje og Tinn i Vestfold og Telemark. Ho drenerer Kallungsjåen, renn gjennom Slettedalen, og munnar ut i Vråsjåen. Systemet er ei del av Skiensvassdraget.
15. januar
15. januar er den 15. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 350 dagar att av året (351 under skotår).
Al Qunaytirah i Jordan
Al Qunaytirah er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Kleifjorden
Kleifjorden er ein fjordarm av Svinøyfjorden på Mellom-Vikna i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 5 km nordover til Dragspøyta og bygda Drag.
Fjorden har innløp ved holmen Rypa i sør. Like nord for Rypa ligg Hestøya og vest for denne øya går Gravsetbotnet nordvestover.
Riksveg 770 går langs Dragspøytet i nord.
Rukkeåi
Rukkeåi er ei elv i Tokke kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Byrtevatn (via Mosåi og Mosvatn) og spring ut i elva Tokke, på veg mot Bandak. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Elva er vernet med Verneplan I for vassdrag.
Fedrelandslaget
Fedrelandslaget var ein norsk organisasjon som vart skipa i 1925. Ingeniøren Joakim Lehmkuhl er rekna som initiativtakar til skipinga. Elles var polfararen Fridtjof Nansen og tidlegare statsminister Christian Michelsen med mellom stiftarane. Føremålet med organisasjonen var å skapa ein borgarleg front mot den framveksande sosialismen. Høgresida i norsk politikk skulle samlast. Fedrelandslaget spela ei viktig rolle i stortingsvalet i 1930, utan sjølv å stilla til val.
Om Fedrelandslaget i 1930-åra seier Norgeslexi dette: «I 1930-årene var Fedrelandslaget tydelig inspirert av italiensk fascisme og tysk nasjonalsosialisme, men samtidig ble organisasjonen politisk sett en mer marginal foreteelse i Norge.»
Den seinare skiparen av Anders Langes Parti (no Framstegspartiet), Anders Lange, var partisekretær i Fedrelandslaget frå 1930 til 1938.
Ved stortingsvalet i 1936 stilte Fedrelandslaget eigne lister i nokre fylke og felleslister med Frisindede Folkeparti i andre, men oppnådde ikkje å bli vald inn på Stortinget. Fedrelandslaget vart forbode saman med alle andre politiske rørsler under den tyske okkupasjonen, og starta ikkje opp igjen aktiviteten sin etter frigjeringa.
Rashnu
Rashnu er namnet til guddomen for rettferd i parsismen. Namnet tydde ein gong berre 'dommar', og viste ei av Ahura Mazda sine roller, men blei persongjord i seinare tider.
Isaman med Mithra, som er guddomen for sanning, og Sraosha, som er ikjøtinga av Mazda sitt ord, er Rashnu ein av dei tre dommarane som dømmer over sjelene til menneske. Han står på ei bru med ei skålvekt i gull, der han veg opp gjerningane til alle sjelene som kjem til han.
Den 18. dagen av kvar månad i dei parsiske kalendrane er vigsla til Rashnu.
Wildi Frau
Wildi Frau er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Handelsdepartementet
Handelsdepartementet er eit norsk departement som har hatt ulike namn gjennom tidene, men som er ein etterfølgjar etter Departementet for det Indre (2. og 4. departement frå 1814). Handelsavdelinga i dei ulike departementa har gjennom åra vore lokalisert i ulike departement:
Sjå også
Norske handelsministrar
Kjelde
Regjeringen.no om Nærings- og handelsdepartementet
Skylla og Kharybdis
Skylla og Kharybdis er to sjøuhyre i gresk mytologi. Dei er særleg kjende frå Odysseen, der Odysseus må segla forbi anten Skylla eller Kharybdis. «Å velje mellom Skylla og Kharybdis» er eit uttrykk for å seie at ein må velje mellom to like store dårlege løysingar.
Skylla var dotter av Nisos og ei havnymfe. Ho vart forvandla av Kirke til eit uhyre.
Kharybdis er eit legendarisk havuhyre som slukte alt det kom over og spytta det ut igjen. Stundom er dette forklart som ein sugande malstraum.
I Odysseen av Homer vert det fortalt at Skylla slukte seks av Odysseus sine menn med sine seks gap. Dette hende medan Odysseus sigla gjennom eit trongt sund (av og til lagt til Messinastredet mellom Italia og Sicilia), og han hadde då Skylla på den eine sida og Kharybdis på den andre sida. Ordet skylla har slektskap med verbet skyllå som tyder å flå.
Høyvendar
Ein høyvendar er ein reiskap som vert nytta når ein tørkar høy på bakken. Han vert brukt til å snu graset og gjere det luftig slik at sol og luft kan framskunde tørkeprosessen. Høyvendaren vart utvikla som ein hestereiskap.
Dei første høyvendarane vart tekne i bruk i England midt på 1800-talet. Til Noreg kom dei om lag 1870. Høyvendaren har to store hjul, og ei ramme der snumekanismen er festa. Ein høyvendar er laga av metall. I den første tida vart ein del av konstruksjonen laga av tre.
Den vanlegaste høyvendaren har vore gaffelhøyvendaren. Han vart utvikla i Nord-Amerika. Til vanleg har han seks store gaflar som kvar for seg er festa til ein veivaksling og hengd opp i ramma. Når høyvendaren vert køyrd over det tørkande graset, driv hjulakslingen veivakslingen rundt. Gaflane går i ein sirkel, og når dei når bakken vert graset som ligg der kasta opp i lufta. Gaffeltindane er fjørbelasta i fall dei skulle kome nær bakken.
Som hestereiskap fanst det og trommelhøyvendar og  vengehøyvendar.
Til bruk på traktor har det vorte utvikla andre typar høyvendarar.
Før høyvendaren kom i bruk vart dette arbeidet gjort med rive og handmakt. Ein rekna med at høyvendaren gjorde same arbeidet som ti personar med rive.
Khrýsis Mikhaíl
Khrýsis Mikhaíl er ein kypriotisk fotballspelar. Han har spela for APOEL frå Levkosía i den kypriotiske fotballigaen. Han har vore med på å vinna tre seriemeisterskap på Kypros med APOEL. Han spelte òg fem kampar i gruppespelet i Meisterligaen i 2009/10 med APOEL.
Eiterfjorden
Eiterfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Finansdepartement
Eit finansdepartement eller finansministerium har ansvar for statsfinansane og dei økonomiske tilhøve i eit land.
Finansdepartement:
Finansministerium:
Rattray Head
Rattray Head (tidlegare Rattray Point) er eit nes i Buchan i Aberdeenshire, på nordaustkysten av Skottland. Lenger nord ligg Strathbeg Bay og i sør Rattray Bay. Sanddynene ved stranda på Rattray Head kan verte opp til 25 meter høge og strekkje seg 25 km frå St Combs til Peterhead.
Rattray Head fyr
Det 36,5 meter høge Rattray Head fyr vart bygd i 1895. Det vart bygd av ingeniørane og brørne David Alan Stevenson og Charles Alexander Stevenson. I februar 1982 vart fyret avfolka og heilt automatisert.
Ein kan nå fyret via ei vegfylling, som er under vatn det meste av tida og berre synleg ved fjøre sjøre. Vegfyllinga er brei nok til at ein kan køyre med bil over.
Det ligg restar av fleire forliste skip på stranda i dag.
Martin Bormann
Martin Bormann var den personlege sekretæren til Adolf Hitler og partisekretær i NSDAP. Under andre verdskrigen var han ein av dei meste innverknadsrike personane i Det tredje riket som kontrollerte tilgang til Hitler og over partiapparatet.
Risværfjorden i Nord-Trøndelag
Risværfjorden er ein fjord langs kommunegrensa mellom Nærøysund og Leka i Trøndelag. Fjorden ligg mellom Vikna og øya Leka og strekkjer seg 13 km austover til Liternes på fastlandet.
Fjorden startar aust for Kvaløya i Vikna og er kalla opp etter øygruppa Risvær som ligg på sørsida av fjorden. Sør for Risvær ligg Eiterfjorden, medan Lekafjorden går nordaustover på sør for Leka.
Jochberg
Jochberg er eit fjell i Bayerische Voralpen, den første fjellkjeda i Alpane ein møter når ein reiser sørover i Tyskland. Fjellet ligg mellom dei to store innsjøane Kochelsee og Walchensee. På grunn av det flotte utsynet frå toppen av fjellet er Jochberg eit populært mål for både turistar og innbyggjar i München, som ligg i nærleiken, og turen opp til toppen er lett nok til at ein kan ta med heile familien. Paragliding er òg ein populær aktivitet frå fjellet.
På klåre dagar kan ein sjå Olympiaturm i München, trass i at det står 60 km mot nord. Det kan stundom vere noko smog i området, som kjem frå kjøletårnet til dei nærliggande atomkraftverka Isar II og Atomkraftwerk Gundremmingen.
Redpoint
Redpoint (skotsk-gælisk An Rubha Dearg) er ein liten busetnad nordvest i Highland i Skottland. Han har fått namnet sitt frå eit lite nes, Red Point, som ligg sør for staden ved innløpet til Loch Torridon.
Redpoint ligg om lag 15 km sørvest for Gairloch ved enden av vegen B8056. Ein sti går frå vegen til eit utkikkspunkt der ein på klåre dagar kan sjå nesten heile nordaustkysten av Isle of Skye. Vidare nord langs vegen finn ein landsbyane South Erradale, Opinan og Port Henderson.
Bolsjoj Ljakhovskij
Bolsjoj Ljakhovskij eller Store Ljakhovskij (russisk Большой Ляховский остров) er den største av Ljakhovskijøyane og høyrer til øygruppa Nysibirøyane i Laptevhavet nord i Russland. Ho har eit areal på 4600 km² og det høgaste punktet er Emy Tas på 270 meter over havet.
Vest på øya ligg halvøya Kigiljakhhalvøya.
Sørvest for øya ligg ei mindre øya kalla Ostrov Khopto-Terer.
Klima
Det står ein vêrstasjon på Kapp Sjalaurova, som ligg på sørkysten av øya ved 73º 11' N 143º 56' E. Frå april 1994 til september 2000 hadde stasjonen i snitt 184 mm nedbør i året. Det meste av denne nedbøren kjem mellom juni og september. Middeltemperaturen i same periode er -13,6 °C. Januar er den kaldaste månaden med ein middeltemperatur på -31,0 °C og august er den varmaste med 2,4 °C. Den lågaste døgnmiddeltemperaturen som er målt er -40,5 °C og den høgaste 9,4 °C (Meyer et al. 2002).
Vegetasjon
Vegetasjonen på Bojsjoj Ljakhovskij er ei blanding av gras, tundravegetasjon og mose. Desse plantene dekkjer om lag 40-80 % av øya. Ein finn òg små mengder kratt og torvmyr.
Bayerische Voralpen
Bayerische Voralpen er ei fjellkjede i Dei nordlege kalksteinsalpane i Dei austlege Alpane i Tyskland. Ho stig opp frå dei bayerske slettene mellom elvane Loisach i vest og Inn i aust. Ein liten del av Bayerische Voralpen ligg i Tyrol i Austerrike
Fjellkjeda må ikkje forvekslast med Dei bayerske Alpane, som dekkjer store delar av dei nordlege Alpane.
Bortsett frå fjella lengst vest, er det ingen fjell over 2 000 meter i fjellkjeda, og ein finn berre få kalksteinsfjellveggar. Det høgaste fjellet er Krottenkopf på 2 086 meter over havet.
Hanna Jensen
Hanna Jensen er ein færøysk adjunkt og politikar for partiet Framsókn. I februar 2019 vart ho medlem av Færøyanes regjering som utdannings- og forskingsminister.
Etter studentereksamen har ho tatt mastergrad i færøysk og fransk språk og litteratur, i tillegg til eksamenar i pedagogikk og jus, ved Københavns Universitet og Fróðskaparsetur Føroya. Jensen har vore adjunkt og studietrettleiar ved den vidaregåande skulen i Kambsdalur sidan 2005, etter å ha undervist ved den tekniske skulen i Klaksvík. Jensen har òg vore timelærar i færøysk litteratur ved Føroya Læraraskúli. Ho er busett i Norðragøta.
Jensen har vore medlem av kommunestyret i Eysturkommuna sidan 2009, og har leia både velferdsutvalet og kulturutvalet. Ho representerte Fólkaflokkurin fram til 2011, då ho tok initiativ til å danna det nasjonale og liberale partiet Framsókn saman med Poul Michelsen. Jensen har sidan vore nestformann i partiet. I perioden 2011–2015 var ho vararepresentant til Lagtinget, der ho periodevis møtte for representantane Poul Michelsen og Janus Rein. I 2015 vart Jensen innvalgt som representant.
Jensen har vore fransk konsul på Færøyene sidan 2010.
Gammalsyrisk
Gammalsyrisk (ܣܘܪܝܝܐ, suryāyā) er ein dialekt av austlege mellomarameisk som ein gong vart snakka over store delar av det området i Levanten som vert kalla den fruktbare halvmånen. Etter å ha oppstått ein gong kring 100-talet evt. vart klassisk gammelsyrisk eit viktig litterært språk over heile Midtausten frå 300- til 700-talet, det klassiske språket i Edessa, bevart i mykje assyrisk litteratur. Gammalsyrisk er som mellomarameisk eit språk i den nordvestlege greina av den semittiske språkfamilien.
Gammalsyrisk er skrive med syrisk skrift, ei utleiing av arameisk skrift.
Skriftsystem
Gammalsyrisk vert skrive med tre nærskylde alfabet: Estrangela, serto og nestoriansk. Her er ei oversikt over estrangela. Bokstavane tar forskjellige former etter posisjonen dei har i eit ord. Dei kan stå isolert, først, midt i eller sist i et ord. Nokre bokstavar vert ikkje knytt vidare i ordet, og formene midt i og sist i ord blir dermed like. Gammalsyrisk vert lese frå høgre mot venstre.
Verb
Verb er bygd opp av røter på tre eller fire konsonantar og mønster. Dei seks vanlegaste mønstera i gammalsyrisk er Peal (grunnform), Ethpeel (refleksiv-passiv), Pael (intensiv), Ethpaal (intensiv, refleksiv-passiv), Aphel (kausativ) og Ettaphal (kausativ, refleksiv-passiv).
Konjugasjonar
Gammalsyriske verb vert bøygd i tre personar (1., 2., 3.), to tal (eintal/sg, fleirtal/pl), og to kjønn (maskulin, feminin).
Kjelder
''
Sergej Beljavskij
Sergej Ivanovitsj Beljavskij  var ein russisk/sovjetisk astronom. Han oppdaga fleire asteroidar og ein komet, C/1911 S3 (Beljawsky).
Beljavskij var fødd i Sankt Petersburg og var medlem i det sovjetiske vitskapsakademiet. Han observerte stjernehimmelen ved Simeiz-observatoriet på Krimhalvøya. Frå 1937 til 1944 var Beljavskij leiar av Pulkovo-observatoriet.
Beljavskij døydde i Sankt Petersburg.
Ordøla
Ordøla er ei elv i Tinn kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspring i Akstarvatnet, og tar i seg mellom anna elva Lure før ho munnar ut i Austbygdåi, på veg mot Tinnsjå. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Wilerhorn
Wilerhorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Wildspitz
Wildspitz (Rossberg) er eit fjell i Glarus-Alpane, ovan om Goldau i Sveits. Det er det høgaste punktet i kantonen Zug.
Rødsfjorden
Rødsfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Kochelsee
Kochelsee er ein innsjø sør i Tyskland, 70 km sør for München nær Dei bayerske Alpane. Han høyrer til kommunane Schleh og Kochel. Den nordelege delen av innsjøen ligg i Alpenvorland, dei lågare områda før Alpane, medan dei første fjella i Alpane stig opp sør for innsjøen. Elva Loisach renn ut i innsjøen ved landsbyen Schleh og renn ut av innsjøen ved Kochel.
Nürnberg
Nürnberg (engelsk, fransk og spansk Nuremberg) er ein by sør i Tyskland i delstaten Bayern og regionen Mittelfranken. Han ligg ved elva Pegnitz og Rhinen-Main-Donau-kanalen, om lag 170 km nord for München. I 2013 var folketalet akkurat 498 876.
Mellomalderen
Frå 1050 til 1571 voks byen kraftig på grunn av plasseringa si langs ei av dei viktige handelsrutene. Han vert ofte kalla den uoffisielle hovudstaden i Det tysk-romerske riket, særleg fordi Reichstag og det kongelege hoffet hadde møter i Nürnberger Burg. Reichstag i Nürnberg vart ein viktig del av styret av riket. I 1219 vart Nürnberg ein fri keisarby under Keisar Fredrik II Nürnberg vart snart, i lag med Augsburg, ein av dei to viktigaste handelssentera på ruta frå Italia til Nord-Europa. Nürnberg er kjend for jernjomfrua, ein frykta torturreiskap i mellomalderen. I 1298 vart jødane i byen skulda for å ha vanære nattverden og 698 vart drepen i ei av dei mange Rintfleisch-Pogrom-hendingane. Bak massakren i 1298 låg òg eit ynske om å slå saman dei nordlege og sørlege delane av byen, som var delt av elva Pegnitz. Jødar hadde slått seg ned i det flaumtruga området, men leiarane i byen forstod at dette sentrumet i byen var svært viktig for vidare utvikling. Derfor måtte den jødiske folkesetnaden bort. I dette området ligg i dag bymarknaden Frauenkirche og Rathaus (rådhuset).
Tidleg moderne alder
Nürnberg blømde kulturelt på 1400- og 1500-talet og vart sentrum for den tyske renessansen. I 1525 aksepterte Nürnberg reformasjonen, og i 1532 vart den religiøse freden i Nürnberg signert her, som gav lutheranarane viktige konsesjonar. I 1632 under trettiårskrigen vart den keisarlege generalen Albrecht von Wallenstein omleira av kong Gustav II Adolf av Sverige i omleiringa av Nürnberg. Byen opplevde ein nedgang etter krigen og vart først ein viktig by igjen på 1800-talet då han voks til eit industrisenter. På byrjinga av 1800-talet var Nürnberg nesten konkurs. I 1806, då Det tysk-romerske riket formelt vart oppløyst, vart Nürnberg ein del av Bayern. Den bayerske staten tok over gjelda til byen og garanterte for tilbakebetaling. Den første tyske jernbanen, frå Nürnberg til den nærliggande Fürth, vart opna i 1835.
Nazi-perioden
Nürnberg var ein viktig by for Nazi-Tyskland. Sidan byen hadde vore viktig for Det tysk-romerske riket og hadde ei plassering sentralt i landet, valde nazistpartiet å halde sine partikongressar her, dei såkalla Reichsparteitag. Partikongressane vart halde her kvart år frå 1927 til 1938. Etter Adolf Hitler kom til makta i 1933 vart desse kongressane store propagandahendingar, eit senter for antisemittisme og nazistisk retorikk. Under kongressen i 1935 gav Hitler ordre til Reichstag om å vedta dei antisemittiske nürnberglovane, som oppheva tysk statsborgarskap for alle jødar. Fleire føresetnadar vart oppretta for desse møta, men nokre vart aldri ferdigstilt. I dag kan ein sjå mange døme på nazistisk arkitektur i byen. Byen var òg heimstad for den nazistiske og propagandistiske Julius Streicher, som gav ut Der Stürmer.
Mellom 1945 og 1949, vart dei tyske leiarane involvert i Holocaust og andre krigslovbrot stilt for ein domstol i Nürnbergrettargangane. Sovjetunionen ville at rettssakene skulle finne stad i Berlin, men Nürnberg vart vald av fleire årsaker:
Ottar Lie
Ottar Lie var ein norsk jarnarbeidar, politikar og motstandsmann, fødd i Løten i Hedmark.
Lie var eldste son til ein kjelsmed busett i Løten. Han fekk sjølv jarnarbeid til yrke. Tidleg engasjerte han seg i arbeidarrørsla, frå 1917 til -19 var han formann i Samorganisasjonen i Løten. Deretter var han 1921-23 styrar for Samorg-kontoret i Hamar og sekretær i Det norske Arbeidarpartiet. Då partiet kløyvde seg hausten 1923, slutta Lie seg til Norges Kommunistiske Parti. Frå 1927 var han partisekretær i NKP og medlem i sentralkomiteen. Under den tyske okkupasjonen av Noreg frå sommaren 1940 var Lie mykje aktiv i motstandsrørsla. Han «vart arrestert etter eldkamp med Gestapo» og skoten i Trandumskogen.
Anomalocaris
Anomalocaris er ei utdøydd leddyrslekt frå kambrium, utgjer ei eiga rekkje. Slekta er kjend frå British Columbia, Canada og Chengjiang i Kina. Lengda var kring 60 cm, større enn hos nokon andre dyr i kambrium.
Det Akademiske Kvarter
Det Akademiske Kvarter, òg kalla «Kvarteret», er studentenes kulturhus i Bergen. Huset ligg i Olav Kyrres gate 49 / 53, nedanfor Nygårdshøyden.
Det er Universitetet i Bergen (UiB) som eig sjølve eigedomen. Resten vert eigd av Studentkulturhuset i Bergen AS (SkiBAS), saman med UiB. Det er kring fire hundre aktive knytt til huset. Dei aktive vekslar på å skipa til ulike tilskipingar. Det er rom til om lag 1 200 gjestande. I hovudsak er det berre studentar som arbeider på huset. Alle desse arbeider friviljug, organisert i ulike organisasjonar. Studentane som arbeider på huset kjem i hovudsak frå Universitetet i Bergen, men òg frå Norges Handelshøyskole. Opp gjennom tida har det vore mange store konsertar på «Kvarteret».
Namnet
Namnet «Det Akademiske Kvarter» spelar på ein tradisjon om at akademikarar hadde eitt kvarter over oppsett tid til å møte «presist». I same tradisjonen var tidlegare alle klokkesletta til til dømes forelesingar på norske universitet eit kvarter før sjølve forelesinga. Av denne grunnen har ein òg opptil eitt kvarter over planlagt tid før ein er for sein til å treffe venar og veninner på Kvarteret.
Historie
Det Akademiske Kvarter vart opna 10. februar 1995 av Kronprins Haakon. Ti år etter feira Kvarteret seg sjølv med ei stor jubileumsveke. Då planane om kvarteret vart lansert, var det fordi det mangla eit eige studenthus i Bergen sentrum. Den studentdrevne konsertstaden Hulen hadde mykje aktivitet, men i det tidlegare tilfluktsromet var det avgrensa plass. Mange av dei organisasjonane som vart aktive på Kvarteret har bakgrunn i miljøet på Hulen.
Osmantyrkisk
Osmantyrkisk (osmantyrkisk لسان عثمانی, lisân-ı Osmânî) var det offisielle språket i Det osmanske riket og var ein variant av tyrkisk. Det inneheldt ein god del låneord frå både persisk og arabisk, og som eit resultat av dette var språket ofte uforståeleg for dei utan utdanning.
Språket blei skrive med ei form av det persiske alfabetet (arabisk skrift). Då Det osmanske riket var på sitt mektigaste blei det brukt fleire framandord enn opphavleg tyrkiske ord i språket, og arabisk eller persiske ord utgjorde rundt 88 % av ordforrådet.
Tyrkarar utan utdanning, frå lågare samfunnslag og på landsbyga, heldt fram med å bruka kaba Türkçe ('rå/vulgærtyrkisk', som i vulgærlatin), som hadde mykje færre framande lånord, og er utgangspunktet for moderne tyrkisk. I reformtida tanzimât byrja ein ta i bruk nemninga «ottoman» eller «osman» om språket.
Rimini
Rimini  er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Rimini i regionen Emilia-Romagna og har om lag 140 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Adriahavet mellom elvane Marecchia og Ausa. Sjøfart og fiske er tradisjonelle næringar og i lag med Riccione er han truleg av dei aller mest kjende feriestadane ved Adriahavet i Italia.
Antikken
Romarane grunnla kolonien Ariminum ved elva Ariminus i 268 fvt. i eit område som tidlegare var busett av etruskarar, umbrarar, grekarar og gallarar. Namnet på kolonien kom truleg frå elva.
Smørskredtinden
Smørskredtinden er eit fjell på Sunnmøre med to toppar. Høgste toppen, den eigentlege Smørskredtinden (og kalla Vestre Smørskredtinden) er 1631 moh og ligg i Ørsta kommune. Den mindre Austre Smørskredtinden er 1606 moh og ligg i Stranda kommune. Dei to toppane er skilde frå kvarande av eit kvasst skar og to eggar.
Skarpklatring må til om vil ein gå frå den eine toppen til den andre. Men kvar for seg er dei to toppane greie å nå.
Hjørundfjordingen Jon Klokk og britane Wiliam Ecroyd og William Cecil Slingsby var dei fyrste som kleiv til topps på Vestre Smørskredtinden, den 21. august 1884.
Rimini
Antikken
På 500-talet fvt. vart han tatt av gallarane, men etter det siste nederlaget deira i 283 fvt. gjekk han til umbrarane og i 263 fvt. vart han ein latinsk koloni som seinare hjelpte romarane under gallarkrigane.
Fleire av keisarane, som Augustus og Hadrian viste interesse i byen og denne perioden var ei stordomstid for Rimini der det vart bygd mange flotte monument som Augustusbogen, Tiberiusbrua og amfitetater, og Galla Placida bygde San Stefano-kyrkja.
Under fallet til Romarriket vart det gjort store øydeleggingar i byen på grunn av invasjonar og krigføring, men Rimin var òg ein stad der det vart bygd fleire palass og dei første kyrkjene, som var eit symbol på utbreiinga av kristendomen. I 359 vart det mellom anna halde eit viktig råd her.
Mellomalderen
Då gotarane erobra Rimini i 493 vart Odoacer omleira i Ravenna og måtte kapitulere. Under gotarkrigen vart Rimini erobre og gjenerobra fleire gonger. Under Austromarriket høyrte byen til Pentapolis, ein del av Eksarkatet Ravenna.
I 728 vart han erobra av den langobardiske kongen kong Liutprand, men kom tilbake til austromarane omkring 735. Pipin den yngre gav han til Kyrkjestaten, men i krigen mellom pavane og dei italienske byane mot keisarane støtta Rimini keisarriket.
Byen vart ein kommune på 1300-talet og då dei religiøse ordnane trekte til byen vart det bygd mange kloster og kyrkjer, dekorert av mange kunstnarar. Giotto var mellom anna inspirert av Riminiskulen.
Malatesta-familien kom fram under kampane mellom dei forskjellige familiane i byen då Malatesta da Verucchio i 1239 vart podestà (føydalherre) i byen. Trass små avbrot hadde familien styringa over byen fram til 1528. Malatesta da Verucchio vart 100 år og då han døydde i 1312 vart han etterfølgt av Malatesta II, den første signore (herren) i byen og Pandolfo I. Ferrantino, son til Malatesta II (1335), vart utfordra av søskenbarnet Ramberto og av kardinal Bertando del Poggetto (1331), legaten til Johan XXII. Malatesta III, Guastafamiglia (1363), var òg herre over Pesaro. Han vart etterfølgt av Malatesta IV l'Ungaro (1373) og Galeotto, onkelen til førstnemnde (1385), som òg var herre over Fano (frå 1340), Pesaro og Cesena (1378).
Sraosha
I parsismen er Sraosha namnet til eit viktig guddomleg vesen. Mange parsarar, særleg indiske parsarar, reknar vesenet for persongjeringa av eit religiøst omgrep.
Rimini
Mellomalderen
Sonen hans Carlo var ein av dei mest respekterte condottieri på denne tida, som utvida områda til byen og opna hamna i byen på ny. Carlo døydde utan born i 1429, og styret vart delt i tre Rimini gjekk til Galeotto Roberto, som var heilt ueigna for denne rolla. Pesarese-linja til Malatesta-familien prøvde å utnytte dette til å erobre byen, men Sigismondo Pandolfo Malatesta, ein nevø av Carlo som berre var 14 år på denne tida, kom i mellom for å redde byen. Galeotto trekte seg tilbake til eit klostertilvære og Sigismondo overtok styret i Rimini.
Sigismondo Pandolfo var den siste herren i Rimini. I 1433 oppheldt keisar Sigismund av Det tysk-romerske riket seg i byen ei stund, medan han kommanderte paven sin hær. Han var ein dyktig leiar og gjekk stundom inn som condottiero for andre statar for å få inn pengar til utsmykke byane.Han fekk Leon Battista Alberti til å byggje opp att Tempio Malatestiano. Etter at pave Pius II måtte han derimot konstant kjempe for sjølvstende til byen. I 1463 måtte han underkaste seg Pius II, som berre etterlet han Rimini og lite meir. Roberto Malatesta, sonen hans (1482) mista nesten staten hans under pave Paul II, men under Sixtus IV vart han kommandør over pavehæren mot Alfonso av Napoli, som han vart slått av i slaget ved Campomorto (1482). Pandolfo IV, sonen hans (1500), mista Rimini til Cesare Borgia som igjen mista byen til Republikken Venezia (1503-1509). Seinare vart byen teke tilbake av pave Julius II som ein del av Kyrkjestaten. Etter pave Leo X døydde kom Pandolfo tilbake i fleire månadar og med sonen sin Sigismondo hadde han eit tyrannisk styre ein periode. Pave Adrian VI kasta han ut og gav Rimini til hertugen av Urbino, paven sin statthaldar i Romagna. I 1527 klarte Sigismondo å gjenerobre byen, men det neste året forsvann Malatesta-familien frå byen for godt.
Moderne tider
På byrjinga av 1500-talet var Rimini ein del av Kyrkjestaten og vart styrt av ein pavelegat. Mot slutten av 1500-talet vart plassen Piazza Cavour ombygd. Statuen av pave Paul V har stått på midten av plassen ved sidan av fontena sidan 1614.
Sraosha
Sraosha-vesenet i seinare parsisme
Sidan Sraosha var rekna som sambandsvegen mellom menneske og Ahura Mazda, var det lett å persongjera han. Sraosha blei Ahura Mazda sin bodberar, og ikjøtinga av ordet hans. Det er Sraosha som vernar menneske imot demonar kvar natt. Han kjem ned til jorda tre gongar om natta for å kriga imot dei, og knuser skallane deira med klubba si. Når verda endar skal han øydeleggja alt som er vondt i allheimen.
Rimini
Moderne tider
Fram til 1700-talet vart byen råka av krigførande hærstyrkar, jordskjelv, svolt, flaum og sjørøvaråtak. I denne nedgangstida vart fiske ei viktig næring og fiskemarknaden og fyrtårnet vart bygd.
Sraosha
Sraosha-vesenet i seinare parsisme
Sraosha blei også rekna som ein av dei tre dommarane som dømmer over sjelene til menneske. Han leiar dei rettvise sjelene til himmelen. Han går også i forbøn for menneske si tilgjeving.
Rimini
Moderne tider
I 1797 vart Rimini, i lag med resten av Romagna, ein del av Den cisalpinske republikken under napleonskrigane. Det napoleonske styret undertrykte klosterrørslene, tok eigedomane deira og øydela mange kyrkjer, inkludert den svært gamle domkyrkja Santa Colomba. I 1845 kom ein gjeng eventyrarar kommandert av Ribbotti inn i byen og oppretta eit styre som snart vart avskaffa. I 1860 vart Rimini og Romagna ein del av Kongedømet Italia.
Sraosha
Sraosha-vesenet i seinare parsisme
Sraosha er tenkt på som ein sterk og heilage ung mann som bur i eit hus som har tusen suler, og rid på ei stridsvogn dregen av fire kvite hestar.
Rimini
Moderne tider
Noko av det viktigaste for byen i nyare tid var opninga av det første badet og Kursaal, som vart eit symbol for Rimini som turistby. På byrjinga av 1900-talet vart Grand Hotel bygd nær kysten og vart snart eit symbol på den nye turismen.
Under den andre verdskrigen vart byen hardt råka av kraftige bombeåtak og nærleiken til den gotiske frontlinja, men etter frigjeringa 21. september 1944, vart eit omfattande gjenoppbyggingsprosjekt sett i gang. Dette førte til ei eksplosiv turistutvikling, som har vore hovudnæringa i byen sidan.
Zheng He
Zheng He var ein kinesisk admiral og embetsmann som levde under Ming-dynastiet. Han leidde sju ekspedisjonar over Kinahavet, heilt til Persiabukta og Aust-Afrika.
I ettertida er Zheng He blitt ein av dei beste kjende kinesiske utforskarane av verda. Slutten på reisene hans markerer også slutt på rundt 400 år med kinesiske utforskingar sjøvegen.
Liv
Zheng He blei fødd som Ma He i Kunyang, ein by som ligg litt over 5 mil frå Kunming, hovudstaden i dagens Yunnanprovins i Kina. Familien hans var muslimsk, familienamnet Ma er ei kinesisk form av Muhammed. Namnet til faren, Ma Hajji, tyder på at han hadde vitja Mekka og utført hadj. Familien hevda at dei stamma frå ein mongolsk guvernør av Yunnan, og frå herskaren Muhammad av Bukhara.
I 1381, då Zheng He var rundt ti år gammal, blei det mongolske Yuan-dynastiet styrta av Ming-dynastiet. I 1382 erobra dei Yunnan, og guten blei fanga. Han blei ikkje avretta slik mange andre fangar blei, men gjekk seinare gjennom kastrasjon. Han blei også gjeve namnet San Bao, 'tre juvelar'.
Han blei teken i teneste som evnukk hjå prins Zhu Di av Yan, den fjerde sonen til keisaren. I 1403 tok prinsen trona som Yongle-keisaren, med diplomatisk og militær hjelp frå evnukken. Som takk fekk han namnet Zheng og stillinga som sjefsevnukk.
Reiser
Under den første reisa si vitja Zheng He sin flåte Champa (no i Vietnam), Siam (nov. Thailand), Malacca (Melaka) og Java. Deretter kom han til Indiahavet der han vitja Kozhikode, Kochi og Sri Lanka. Zheng He kom tilbake til Kina i 1407.
Den andre reisa byrja i 1409. Under denne reisa møtte han «forræderi» frå den srilankiske kongen Alagonakkara. Zheng He vann over styrkane hans og tok kongen med til Nanjing som fange.
Tredje reisa tok til i 1411, og gjekk forbi India til Hormuz og Persiabukta. På tilbakevegen var Zheng He innom Samudra nord på Sumatra.
Fjerde reisa tok til i 1413, og vitja hamner i Aust-Asia, India og Hormuz før delar av flåten drog sørover, ned den arabiske kysten, der dei vitja Djofar og Aden. Ei gruppe kinesarar vitja Mekka og drog vidare til Egypt. Flåten vitja også Brava, Malindi og Mogadishu i Aust-Afrika. Med seg frå denne turen tok Zheng He over 30 sendebod frå ulike asiatiske statar for å helsa den kinesiske keisaren.
Den femte reisa frå 1417 til 1419 vende tilbake til Persiabukta og kysten av Aust-Afrika.
I 1421 la Zheng He ut igjen for å frakta dei utanlandske sendeboda heim. Igjen vitja han Søraust-Asia, India, Arabia og Afrika.
Yongle-keisaren døydde i 1424. Etterfølgjaren hans ønskte å bygga ned flåten og gjorde slutt på ekspedisjonane.
Zheng He fekk ei siste ferd som la ut frå Kina vinteren 1431 og vitja Søraust-Asia, India, Persiabukta, Raudehavet og Aust-Afrika. Flåten vende tilbake til Kina i 1433, etter at Zheng He var død i India.
Utstyr
Den første flåten Zheng He tok kommandoen over bestod av 317 skip, 62 av dei store skatteskip, og over 27 000 sjøfolk.
Utbytte
Reisene til Zheng He gav kinesarane kjennskap til nye delar av verda, og viste riket sin styrke til landa han vitja. Flåten hadde med seg gåver som silke, porselen og edelmetall, og fekk gjengåver som elfenbein, nashornmedisin og skjelpaddeskal, og ville dyr som sjiraffar, sebraer og strutsar. Særleg sjiraffen var ein dyrebar skatt, fordi han minna om det lukkebringande fabeldyret qilin.
Til forskjell frå seinare europeisk utforsking førte ikkje reisene til eit varig handelsnettverk over havet. Men etter at reisene tok slutt utvandra fleire kinesarar til Søraust-Asia, der dei forma store minoritetar og dreiv handel. Slik fekk Kina likevel kontakt med omverda også etter Zheng He.
Guru Amar Das
Guru Amar Das var den tredje av dei ti sikh-guruane og vart guru den 26. mars 1552 som etterfølgjaren åt guru Angad Dev dji, som døydde den 29. mars 1552.
Føre guru Amar Das dji døydde, utpeikte han guru Ram Das som den fjerde sikh-guruen.
Guru Amar Das dji er kjend for dei følgjande bidraga til sikh-trua:
Plasmid
Plasmid kan tilføra bakteriar nye eigenskapar. Dei kan framkalla fertilitet hjå vertsbakterien, som vil seia at han har evna til å overføra gena sine til andre bakteriar (F-faktorar). Dei kan òg overføra resistens mot eitt eller flere antibiotikum (R-faktorar). Dessutan kan dei få bakterien til å laga bakteriedrepande stoff.
Plasmida er som regel mindre enn kromosoma dei finst i lag med, men til dømes i slekta Borrelia finst plasmid med sekvenslengd på kring av kromosomet (200 kb mot 950 kb). Fylogenien til plasmid syner stort sett at dei utviklar seg uavhengig av bakteriar, og at dei soleis kan verka som parasittiske element.
16. januar
16. januar er den 16. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 349 dagar att av året (350 under skotår).
Winterstock
Winterstock er eit fjell i Urner-Alpane i Sveits.
Hanseatane
Hanseatane er ei nemning på handelsfolk som var med i Hansaen, eller Hansaforbundet. Ein hanseat kom gjerne frå ein hansaby, og dreiv med handel. Ein kunne gjerne verta utstasjonert på eit hanseatisk kontor, til dømes på Bryggen i Bergen.
Walchensee
Walchensee er ein innsjø i Bayern sør i Tyskland, og ein av dei djupaste og største alpine innsjøane i landet. Han har eit djup på 189,5 meter og dekkjer eit areal på 16,40 km². På det lengste er innsjøen 6,9 km, medan han er 5 km brei på det breiaste. Innsjøen ligg 75 km sør for München i Dei bayerske Alpane. Heile innsjøen høyrer til kommunen Kochel, og har ei enkelt øy kalla Sassau.
Göran Persson
Hans Göran Persson er ein svensk politikar. Frå mars 1996 til 6. oktober 2006 var han statsminister i Sverige. Han var partileiar for socialdemokraterna frå 1996 til 2007. Mellom 1985 og 1989 var han ordførar i Katrineholms kommun i Södermanlands län. I 1989 vart han undervisingsminister fram til 1991, då socialdemokraterna tapte valet. Etter at dei kom tilbake til makta i 1994, vart han utnemnd til finansminister, fram til 1996, då han avløyste Ingvar Carlsson som statsminister.
Göran Persson fekk den internasjonale miljøutmerkinga Sofie-prisen i 2007 for kamp mot klimakrisa gjennom politiske miljøtiltak i Sverige. Sidan 2007 har Persson arbeidd som senior advisor for det nordiske kommunikasjonsrådgjevingsføretaket JKL Group.
Birecik
Birecik (gammalgresk Βίρθα og seinare Makedonopolis; latinsk: Birtha; arabisk al-Bīrā البيرا; armensk Bêrecûg, osmansk-tyrkisk بيره جك), òg tidlegare kjend som Bir og under krosstoga som Bile, er ein by og eit distrikt i provinsen Şanlıurfa i Tyrkia ved elva Eufrat. Birecik er den i dag hovudsakleg busett av etniske kurdarar.
Birecikdemninga og det tilhøyrande vasskraftverket ligg i distriktet. Den romerske byen Zeugma er i dag under vatn i reservoaret bak demninga. Dei kjende mosaikkane frå Zeugma er i dag i i museum i Gaziantep.
Ved Birecik er det ei bru over Eufrat og han ligg langs vegen frå Şanlıurfa til Gaziantep.
Kjelder
''
Mandalselvi
Mandalselvi er ei elv i Seljord kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Sundsbarmvatnet, og renn til ho lenger nede saman med Åmotsdalsåi dannar Flatdøla. Systemet er ei del av Skiensvassdraget.
Eiterfjorden i Nærøy
Eiterfjorden er ein fjordarm av Risværfjorden i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 12 km austover til Gravvik i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Eiternes i nord og Rødneset i sør. Sør for Rødneset går Rødsfjorden sørover. På sørsida av fjorden ligg Vågen og Djupvika med fleire gardsbruk. Gravvik ligg på eit eid mellom botn av Eiterfjorden og Gravvikvågen lenger nord. Ein liten poll kalla Lonet dannar den inste delen av Eiterfjorden. Over sundet inn til Lonet går Riksveg 771, som òg går langs dei indre delane av Eiterfjorden.
Karaköprü
Karaköprü er ein by fem kilometer nord for Şanlıurfa i Tyrkia. Han var lenge ein liten landsby, men har dei siste åra vokse raskt og fått bystatus. I dag har byen kring 45 000 innbyggjarar (2009), medan han i 1990 berre hadde kring 2700 innbyggjarar.
Kjelder
·
Rødsfjorden i Nærøy
Rødsfjorden er ein fjordarm av Risværfjorden i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 4 km sørover til gardsbruket Rød i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Båfjordstranda i vest og Rødneset i aust.
Fylkesveg 525 går langs dei indre delane av fjorden.
Legd
Legd var nemning på det ein ytte til eit sams formål, samstundes vart nemninga også brukt om dei gardane eller krinsen som var saman om ytinga. Nemninga, i den siste tydinga, vart til dømes nytta om å utruste soldatar til kongen og krigsmakta hans (soldatlegd), og om å losjera og fø fattige o.l.
Ordet legd vart oftast brukt om den forma som var vanleg før lova om fattigstellet av 19. mai 1900 tok til å gjelde. Gamle og sjuke utan skyldfolk, som ikkje lenger klarte å fø seg sjølve, vart sett bort på legd. Det hende òg at born som hadde mist foreldre (ein eller begge) kom på legd.
Fattiglegda kunne kunne ytast på ymse vis. For born var det vanleg med pengelegd, legdsytarane betalte då ein bestemt person å forsyte barnet. For eldre, lite arbeidsføre menneske var det vanlegare med omgangslegd, kvar legdsytar hyste legdpersonen eit bestemt tal dagar.
Å vera legdakall eller legdakjerring var ikkje alltid så greit. Dei representerte ei ekstrautgift for legdsytarane og var difor sjeldan velkomne. Ofte fekk dei dårlegare mat og stell enn sjølvefolket, drengar og tenestejenter. Born som vart sette bort på legd vart ofte nytta til arbeid som gjeting.
Skipnaden med soldatlegd var ordna frå 1628. I fylgje denne skulle ein viss gardkrins koste våpen og uniform til ein soldat som var frå same krinsen. Denne ordninga fall bort frå kring midten av 1800-talet.
Ekspedisjonssjef
Ekspedisjonssjef er tittelen på ein avdelingsleiar i eit norsk departement. Det er den nest høgaste embetsmannsstillinga etter departementsråden.
Figgjo
Figgjo er ein tettstad ved Figgjoelva i Sandnes kommune i Rogaland fylke. Staden er kjend for verksemda Figgjo AS, som produserer og sel kjøkenutstyr. På Figgjo er det fabrikkutsal for verksemda. Tettstaden vert nokre gonger kalla «Figgen», og elva tilsvarande «Figgenelva».
På Figgjo var det stasjon for jarnbanen Ålgårdsbanen.
Statistisk sentralbyrå reknar busetjinga på Figgjo og Ålgård (i Gjesdal kommune) som ein samanhengande tettstad med til saman 8746 innbyggjarar i 2007, av dei budde 1539 i Sandnes kommune.
Haldor Larsen Børve
Haldor Larsen Børve var ein norsk arkitekt frå Ullensvang i Hardanger.
Børve vart utdanna i bygningsteknikk ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt 1877–80 og fullførte arkitektutdanninga si ved Polytechnische Schule i Hannover. Han etablerte eit eige arkitektkontor i Porsgrunn i 1889, og opparbeidde etter kvart ein stor praksis med bygging av ei lang rekkje kyrkjer, skular, sjukehus og andre private og offentlege bygg.
Som fleire arkitektar i generasjonen sin avspegla Børve dei ulike arkitekturstrøymingane rundt hundreårsskiftet i verka sine. Dalen Hotel (1890–95) er oppført i 1800-talets sveitserstil, Porsgrunn rådhus (1904–05) i nyrenessanse, medan han i ei rekkje kyrkjebygg både gjorde seg nytte av eit nasjonalt formspråk og av jugendstilen. Børve teikna òg Hardanger Folkehøgskule på Lofthus i 1915, bygget brann i 1937.