cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amfibisk krigføring
Fartøy
Større amfibiske fartøy kan delast inn i åtte kategoriar:
Moderne landgangsfarkostar kan delast inn i tre hovudgrupper; LCU, LCAC og LCVP.
LVT-/AAVP-serien
LVT-1 var ein kopi av Crocodile, bortsett frå at han var laga i stål i staden for aluminium. Han var difor tyngre, og hadde litt dårlegare yteevne. Dei var ikkje væpna, og vart i byrjinga berre brukte til å føra fram forsyningar. Ved slaget om Tarawa vart panserplater bolta på og ein del .30 kaliber mitraljøser hengde på. LVT-1 var i produksjon frå 1941 til 1943.
Neste generasjon var LVT-2, i produksjon frå 1942 til 1945. Dei vart produserte i ei rekkje variantar og vart seinare oppdaterte og var i teneste til midt på 1950-talet.
Seinare kom LVT-3, LVT-4 og LVT-5, og midt på 1950-talet kom den nye LVTP5-serien. Etter den kom LVTP7, som skifta namn til AAVP7, som er den versjonen som er i teneste i dag.
Andre køyretøy
Sovjetiske pansra personellkøyretøy var i etterkrigstida tradisjonelt amfibiske. Dette vart hovudsakleg gjort for å letta elvekryssingar, men då Sovjetunionen oppretta marineinfanteriet sitt att i 1961 utnytta dei òg eigenskapane til desse køyretøya. BTR-60 var i teneste frå 1961, og den nye og betre varianten BTR-60PB vart standardkøyretøy for marineinfanteriet. Dette køyretøyet og seinare variantar (BTR-70 og BTR-80) har åtte hjul, med styring på dei to fremre akslane, både på land og i vatn. Ein vassjet sørgjer for framdrifta i vatnet. BTR-ane opererte saman med den amfibiske lette stridsvogna PT-76 i landsetjingsfasen, men vart forsterka med konvensjonelle stridsvogner og andre kampkøyretøy så snart som mogleg.
Ei rekkje andre lettare pansra køyretøy, både i Vesten og austblokka, er òg amfibiske, men dette har som regel vore for at dei skal kunna ta seg over elvar og vatn. Amfibiske upansra køyretøy eksisterer òg, til dømes Hägglunds Bv206 som er i bruk mellom anna av det norske forsvaret.
Erftstadt
Erftstadt er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Rhein-Erft-Kreis om lag 20 km sørvest for Köln. Namnet på byen kjem frå elva Erft som renn gjennom han.
Pulsåre
Pulsårer (også kalla arterier, frå gresk aeirein løfta, via latin arteria) er blodårer som leier blod ut frå hjartet. Dei kallast pulsårer av di hjarteslaga får dei til å pulsera. Det er to årer som går ut frå menneskehjartet: lungepulsåra leier oksygenfattig blod frå høgre hjartekammer til lungene, mens livpulsåra eller aorta forsyner kroppen med oksygenrikt blod frå venstre hjartekammer. Heilt i starten av aorta går dei to kranspulsårene av, dei forsyner hjartemuskelen med blod.
Oppbyggnad
Pulsårene har tre skilde lag med vev:
Pulsårene blir mindre etter kvart som dei forgreinar seg og avstanden frå hjartet aukar. Etter kvart går dei over i arterioler som igjen går over i kapillærar.
Junichi Kawamura
Junichi Kawamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Ronald
Ronald er eit skotsk mannsnamn avleidd frå norrønt. Det har norsk namnedag den 9. august.
Namnet svarer til Ragnvald, opphavleg Ragnvaldr, som er sett saman av norrønt regin, 'råd' og valdr, 'herskar'. Det blei vanleg i Skottland gjennom skandinavisk innvandring. Namnet spreidde seg i den engelsktalande verda på 1900-talet. I 1990 var det det 21. mest brukte i USA, med opp mot 1,1 million (0,73 % ) brukarar.
Kjelder
Rinaldo
Bendiks H. Arnesen
Bendiks Harald Arnesen er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han vart innvald på Stortinget frå Troms i 1997. Han var vararepresentant frå 1989. Arnesen var ordførar i Kvæfjord 1986–1995 og varaordførar 1983–1985.
Kometlandaren Philae
Philae er ein romsonde og del av Rosettaferda. Philae landa 12. november 2014 på kometen 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko og var det første fartøyet nokon sinne som gjennomførte ei mjuk landing på ein kometkjerne. Philae ber med seg mellom anna eit panoramakamera, røntgenspektrometer, drill for prøveboring og ulike omnar for oppvarming av prøvar.
Mjøl
Mjøl er eit finmale pulver, som oftast laga ved å mala ulike slag korn, men òg med andre plante- og dyredelar som utgangspunkt. Mjøl blir brukt i matlaging og til dyrefôr over heile verda. Som regel inneheld mjøl ei eller anna form for stive.
Den vanlegaste mjøltypen i Noreg og dei fleste vestlege land er kveite. I Asia er rismjøl viktigast, i Afrika blir hirse mykje brukt, og i midtre Amerika er maismjøl hovudtypen.
Bruk
Ein bruker mjøl til å baka brød og kaker, til å jamna sausar og supper, og til å laga pannekaker, puddingar, pasta, mjølboller og liknande. Mjøl kan òg brukast til andre ting som ikkje har med mat å gjera, til dømes som bindingsmiddel.
Produksjon
Mjøl blir til ved at ein mel korn eller eit anna materiale mellom to harde flatar, til dømes stein eller stål. Mjølet kan malast i ei mylne eller for hand. Etter malinga kan ein skilja frøkviten frå agnene. Fint mjøl er laga berre av frøkviten, den kvite, stiverike delen me finn inni kornet, medan sammalt mjøl òg inneheld dei fiberrike agnene.
Tre
Tre er høgreiste plantar med hard stamme med greinar. Veden består av langstrekte celler bygd opp av cellulose som er kitta saman med lignin. Hjå mange tre inneheldt veden òg kvae for å beskytta mot sopp og insektangrep. Tre kan brukast som tilhaldsstad for ei rekkje dyr. Felte tre eller tredelar kan òg brukast som trevirke. Tre er større enn buskar, men det er ikkje definert nokon klar grense mellom desse. Somme treslag finst i begge vekstformer, avhengig av tilhøva. Etter det svenske leksikonet Nationalencyklopedin skal eit tre kunne nå ei minimumshøgd på fem meter.
Somme tre kan bli over 100 meter høge og stundom over 3-4000 år gamle. I Noreg ligg rekordane hjå gran, som kan bli 50 m, og eik, som kan bli 1000 år gamal. Vanlegvis døyr trea lenge før dei når slik høgd og alder, vanlegvis av soppangrep, insektangrep eller stormfelling.
Eit tre består av rot, stamme, greiner, kvistar og lauv eller nåler. Når ein del tre veks saman, kallar me tregruppa eit holt eller ein lund. Fleire tre saman blir kalla ein skog.
Scheur
Scheur eller Het Scheur er ei grein av Rhinen-Maas-deltaet i Zuid-Holland i Nederland som renn vestover frå der elvane Oude Maas og Nieuwe Maas renn saman etter byane Rozenburg og Maassluis. Ho munnar ut i Nieuwe Waterweg som renn vidare til Nordsjøen.
Opphavleg var Scheur den nordlege greina av elva rundt øya Rozenburg og snudde sørover eit par kilometer etter Maassluis før ho rann saman med Nieuwe Maas igjen i Maasmond-estuaret nær Den Briel. Då Nieuwe Waterweg stod ferdig i 1872 vart Scheur demd opp og tilknytt austenden av Nieuwe Waterweg for å danne den nye kanaliserte hovudmunningen til Rhinen-Maas-deltaet.
Ri Myong-Guk
Ri Myong-Guk er ein nordkoreansk fotballspelar som spelar som keeper for Pyongyang City i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.
I 2007 var Ri førstekeeper for det nordkoreanske ungdomslandslaget i kvalifiseringa til sommar-OL 2008, men laget klarde til slutt ikkje å kvalifisera seg. Sidan 2007 har han òg spelt for A-landslaget til Nord-Korea. Under Aust-Asiameisterskapen i fotball i 2008 vart han kåra til beste keeper i turneringa.
Ri spelte 15 kampar for Nord-Korea under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010, og slepte berre inn fem mål til saman i desse kampane.
Ashley Cole
Ashley Cole er ein engelsk fotballspelar. Han har spela for Chelsea i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget.
172
172 var eit skotår som byrja på ein tirsdag i den julianske kalenderen.
Geltenschuss
Geltenschuss er ein foss i kantonen Bern i Sveits. Han har to fall og ei samla høgd på 229 meter.
Ola Langset
Ola Langset var ein norsk politikar og lærar i Molde. I perioden frå 1973 til 1977 representerte han Sosialistisk Valforbund i Møre og Romsdal på Stortinget. Ola Langset var son av lærer, forfattar, folkeminnesamlar og statsstipendiat Edvard Langset.
Langset var fødd på Straumsnes i Tingvoll. Etter å ha gått to år på Nordmøre fylkesskule frå 1936 til 1938, tok Ola Langset fireårig lærarskuleutdanning i Levanger. Då han var ferdig i 1942, fekk han jobb som privatlærar og kontorist på Spillembruket i Namdal. Sidan tok han utdanning innan gymnastikk og Staten sin sløyd- og tegnelærerskole. Han var lærar på Ona-Husøy skule frå 1945 til 1949, då han fekk jobb som lærer i folkeskolen i Molde. Eit par år var han òg lærer på Nordmøre Folkehøgskule. Han avslutta lærargjerninga si som rektor ved Langmyra skole i Molde frå 1982 til 1987. Ola Langset var medlem av Molde bystyre frå 1955 til 1959 for Arbeidarpartiet. Etter ein pause kom han tilbake til bystyret som representant for Sosialistisk Folkeparti frå 1963 til han i 1973 vart vald inn på Stortinget, der han var medlem av Sosialkomiteen. Forutan dei politiske engasjementa sitt var Ola Langset i aktiv i idrettsarbeid og avholdsarbeid. Han var òg formann i Romsdal Mållag og Molde Hagelag.
Seiji Kawase
Seiji Kawase er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Ramoen
Ramoen (1419 m.o.h.) er eit fjell ved Barstadvik i Ørsta kommune på Sunnmøre.
Fjellet ligg på vestsida av Hjørundfjorden, aust for bygda Barstadvik. Fjelldalen Molladalen ligg sør for fjellet. Fjellet har alpin form og er bratt på alle kanter, men har to oppstigingsruter som ikkje krever klatring, ein frå Molladalen og ein frå Barstadvik via Vollesetra. Ulikt dei fleste andre alpine fjell, som til dømes i Jotunheimen, er heile fjellets høgde over havet synleg på kloss hald. Frå Storfjorden og Hjørundfjorden ser ein heile 1419 meter nærast rett opp. Frå toppen er utsikten spektakulær. Ved toppen ligg ein steinhelle ein må krype under for ikkje å eksponere seg for eit stup mot Hjørundfjorden.
Jønshornet er eit anna namn på fjellet.
Oppkalling
Ramoen har mest truleg gitt namn til:
Bakgrunnsstoff
[http://www.rundskuer.no/fpics.php?id=jonshorn_360 Rundskue frå Ramoen/Jønshornet hos Leif Roar Strand si nettside, vitja 31. januar 2010]
Kjelder
Jon Hagen og Helge J. Standal: Molladalen, Volda 1989
Geitbåt
Ein geitbåt er ein tradisjonell open og oftast spissgatta ro- og seglbåt frå Nordmøre og Romsdalen. Geitbåten høyrer typologisk sett med til dei rundstemnde vestlandsbåtane heller enn til dei i nyare tid mykje meir rettstemnde åfjordsbåtane og nordlandsbåtane. Geitbåten skil seg ut frå dei andre tradisjonelle opne båttypane frå Vestlandet og nordover ved den korte og relativt djupe kjølen, den halvplanande skrogforma og den svært langstrakte overgangen frå kjøl til stamn — eigenskapar som gjer denne båten til ein djerv havseglar og god bidevindsseglar.
Det finst to hovudtypar av geitbåtar:
Den nyare båttypen lysterfæring, som er ein mykje enklare båttype å byggje og som vart svært populær i distriktet frå tida kring 1900, vil ikkje bli handsama her.
Skrog
Geitbåtskroget er klinkbygd av svært tynne og breie bord av feit nordmørsfuru. Banda (spanta) er òg av furu og er svært smekre. Sjølve kjølbordet er kort og relativt djupt, og denne djupna blir forsterka av den bratt tilhogde ørhua i overgangen mellom kjølen og det første botnbordet. Mellom kjølen og stamnane er det ein lang overgang med gradvis kuving. Framhalsane (dei nedste borda nærme framstamnen) er tilhogde med sterk kuving slik at framenden av skroget er smekker under vasslina og mykje vidare over. Denne effekten er forsterka gjennom at bordgangane er svært vide ved framstamnen og smalnar tilsvarande av mot atterstamnen. På dei fleste geitbåtane er denne effekten forsterka gjennom at det fram mot framstamnen er innfelt ein ekstra bordgang. Mellom botnborda og sidene i geitbåten er det ein relativt skarp knekk, slik at botnen av båten er relativt flat på kvar side av kjølen, men sidene er svært bratte. Den djupe, men korte kjølen, dei skarpe framhalsane, den vide framstamnen, den flate og jamne botnen, dei bratte sidene og den smekre atterstamnen er alle med på å gjera geitbåten til ein svært god, halvplanande og lettstyrt ro- og seglbåt for dei ureine farvatna langs kysten av Nordmøre og Romsdalen og for fiskebankane som ligg utanfor kysten av Midt-Noreg.
Rigg
Alle geitbåtar med mast som enno finst har éi mast med eitt segl. Søfjordingen er oftast rigga med eit trapésforma asymmetrisk råsegl — på liknande vis som sunnmørsbåtane, nordfjordsbåtane og sunnfjordsbåtane. Hovudskilnaden mellom geitbåtsegla og sunnmørssegla er at geitbåtsegla har mindre utprega trapésform og vidare rå. Aurgjeldgeita er oftast rigga med eit trapésforma, symmetrisk råsegl.
Storleikar
Vanlege geitbåtar kjem i ulike storleikar, frå småe tribandsfæringar til dei store toskgansbåtane med seks årepar. I tillegg kjem dei tverrskotta kyrkjebåtane, ofte utan mast og rigg, men med opp til sju årepar. Båttypar vi kjenner til frå skrift, men ikkje frå bevarte fartøy, inkluderer sambøringar og tendringar på over 50 fot.
Færing
Færingen med sine fire årar finst i to hovudutgåver på Nordmøre. Den minste av dei blir kalla tribandsfæring. Den noko større melfæringen får namnet sitt frå det ekstra halvrommet mellom dei to åreromma.
Seksring
Seksringen har tre par årar. Dette var rekna som den minste allvêrsbåten for fjordbruk.
Fyring
Fyringen har fire par årar. Fyringane, som dei større femringane, vart ofte bruka til linefiske.
Femring
Femringen med sine fem par årar vart, som fyringen, særleg bruka til linefiske.
Bohinjsjøen
Bohinj (slovensk Bohinjsko jezero) er den største permanente innsjøen i Slovenia. Bohinj ligg i Bohinj kommune nordvest i landet i Triglav nasjonalpark.
Bohinj er 4,2 km lang og 1 km på det breiaste. Bohinjsjøen har opphav som ein bresjø og er demd opp av ei morene.
Den størse elva som renn ut i innsjøen er Sava Bohinjka.
Utsig frå innsjøen er Jezernica som renn saman med Mostnica og dannar Sava Bohinjka (som igjen dannar Sava i lag med Sava Dolinka).
Området er knytt til ei segn om ein skatt på toppen av Triglav og den legendariske bukken Zlatorog, ein kvit gemse med gylne horn. Ein statue av bukken står ved innsjøen.
Gradiščesjøen
Gradiščesjøen (slovensk Gradiško jezero) er ein innsjø nær Lukovica i Slovenia.
Karakter
Ein karakter er ein verdi på ein skala som blir brukt innan mange utdanningssystem for å måla prestasjonane til ein elev.
Grunnskule og vidaregåande skule
Per i dag (2007) blir elevar i grunnskulen (frå og med 8. klasse) og på vidaregåande skule vurderte på ein skala frå talet 0 (dårlegast) til 6 (best). Karakteren 0 vert gjeven til svar tomme for fagleg innhald. I vidaregåande skule er 1 strykkarakter. På vitnemålet vert det ført bere heile talkarakterar. For å vise nyansar kan ein elles setje pluss og minus etter talkarakteren, for eksempel 3+ som er ein sterk trear og 4- som er ein svak firar. For å syne at ein ligg på vippepunktet mellom to karakterar kan ein skrive for eksempel 3/4 (tre til fire) som er ein svært sterk trear og 4/3 (fire til tre) som er ein svært svak firar.
Innan orden og åtferd vart det berre gjeve tre karakterar: Lg - Lite godt Ng - Nokså godt G - Godt
Høgskulane og universiteta
Frå 2003 blei det innført ein bokstavskala for å gjera dei norske karakterane meir internasjonale. Skalaen går frå A, som er beste karakter, til F, som er strykkarakter. Det er tanken at skalaen skal vera normalfordelt. Det fører med seg at dei fleste skal ha dei mellomste karakterane og dei færraste skal ha dei beste og dei dårlegaste karakterane. Fordelinga av eksamenskarakterar er også fastsett slik:
Denne fordelinga blir ikkje nytta for alle enkeltkurs og enkelteksamenar.
Grunnskulen
Fram til 1999 var det brukt bokstavkarakterar. Desse bokstavkarakterane var i bruk frå gamalt av, og stod for følgjande:
Innan orden og åtferd vart det berre gjeve tre karakterar:
Realskulane og gymnasa
I realskulen (8. til 9./10. skuleår) (erstatta av «linjedelt ungdomsskule» på 1960-talet) og gymnaset (10./11. til 12./13. skuleår) (erstatta av høgare almennskular/vidaregåande skular (vgs)) vart følgjande karakterskala nytta:
Høgskulane og universiteta
Fram til 2003 nytta høgskular og universitet seg av talkarakterar oppgjevne med tiandedels desimalar. 1,0 var den beste og 4,0 var den dårlegaste ståkarakteren. Botn på skalaen var 6,0. Etter gamal universitetstradisjon vart talkarakterane grupperte i grupper med latinske nemningar. Grensene var i utgangspunktet som nedanfor, men kunne variere for enkelte eksamenar.
2
2 (romartal II) var eit normalår som byrja på ein sundag eller måndag etter den julianske kalenderen (kjelder seier ulike ting på grunn av skotårsfeilen i kalenderen). I Romarriket var det kjent som året då Vinicius og Varus var konsular, eller sjeldnare, år 755 ab urbe condita.
Døde
0er
Cantabria
Cantabria er ein provins og autonom region på nordkysten av Spania med Santander som regionshovudstad. Han grenser i aust til regionen Baskarland, i sør til Castilla y León, i vest til fyrstedømet Asturias og i nord til Biscayabukta.
Gatúnsjøen
Gatúnsjøen (spansk Lago Gatún) er ein stor kunstig innsjø i Panama. Han er ein viktig del av Panamakanalen, både som vassreservoar og av di han utgjer 33 km av kanalen.
Cantabria
Cantabria er ein del av Grøne Spania, eit område som ligg mellom Biscayabukta og Dei kantabriske fjella. Det vert kalla grønt fordi det har eit vått, moderat kystklima og er sterkt påverka av Atlanterhavet. I løpet av eit år kjem det normalt kring 1200 mm nedbør her og vegetasjonen er derfor frodig.
Gatúnsjøen
Sjøen kom til mellom 1907 og 1913, då Gatúndemninga blei reist i Chagreselva. Den gongen var dette verdas største jorddemning, og sjøen var verdas største menneskeskapte innsjø. Han har ei overflate på 425 km² ved ei normal vass-stand på 26 m over havflata, då er det 5,2 kubikkilometer vatn i sjøen.
Cantabria
Cantabria er ein av dei stadane i verda med flest arkeologiske funn frå øvre steinalder. Her finst mellom anna grottemåleri i Altamira datert til år 16 000 til 9000 f.Kr. I lag med ni andre kantabriske grotter er dei ein del av verdsarvlista til UNESCO.
Gatúnsjøen
Av di nedbøren i Panama er særs variabel gjennom året, og skipstrafikken gjennom slusene gjer at mykje vatn blir sleppt ut i havet frå sjøen, er forvaltinga av vatnet i sjøen ein viktig del av drifta av Panamakanalen.
Cantabria
Den moderne provinsen Cantabria vart grunnlagd 28. juli 1778.
Terreng
Cantabria er ein fjellendt kystregion med viktige naturressursar. Regionen er delt inn i kyststrøka og fjellområda.
I sør ligg høgare fjell og toppane her markerer vasskiljet mellom elvane Ebro, Duero og dei som renn ut i Biscayabukta. Toppane når som regel over 1500 moh frå fjellovergangen San Glorio i vest til Los Tornos i aust: Peña Labra, Castro Valnera og fjellpassa Sejos, El Escudo og La Sía. Det store kalksteinsmassivet Picos de Europa skil seg ut i sørvest med ei høgd på over 2500 moh. Topografien her er forma av tidlegare isbrear.
Klima
Nærleiken til Atlanterhavet fører til at Cantrabria og resten av Grøne Spania har eit klima som er mykje meir temperert enn resten av landet. Regionen har eit fuktig kystklima med varme somrar og milde vintrar. Årsnedbøren er normalt rundt 1200 mm på kysten, men er høgare på kystsida av fjella.
Årsmiddeltemperaturen er omkring 14 °C. Det er vanleg med snø i dei høgareliggande områda av Cantrabria frå oktober til mars. Enkelte område av Picos de Europa, på over 2500 moh, har alpint klima med snø året rundt.
Dei tørraste månadane er juli og august, men tørke er ukjend sidan det ofte kjem regn og temperaturane aldri vert særleg høge.
Fjella har ein dominerande effekt på det lokale mikroklimaet i Cantabria. Dei skapar meteorologiske fenomen som den såkalla «suradas» (Ábregovind), ein fønvind. Når vinden kjem frå sør bles er han kraftig og tørr når han kjem ned på kystsida av fjella, og dette medfører temperaturauke nær kysten i tillegg til tørrare luft og lite nedbør. Dette skjer oftast om hausten og vinteren, og temperaturane kan då ofte nå over 20 °C.
Romarriket
Dei første skriftlege kjeldene som nemner Cantabria finst frå 195 f.Kr. av historikaren Cato den eldre. Han talar om kjelda til elva Ebro, som ligg i landet Cantabri. Frå den tid vert Cantabris nemnt jamt og trutt. Soldatar frå Cantabri vart nytta som leigesoldatar og ein veit sikkert at dei var med i den andre punarkrigen på kartagenarane si side mot romarane.
Dei påfølgjande periodane vert Cantabria stort sett nemnt i samband med dei kantabriske krigane mot Roma, som starta i år 29 e.Kr.. Området vart den gong langt større enn dagens Cantabria og grensa i vest til elva Sella (i dagens Asturias), i sør heilt til åsfortet Peña Amaya, i dagens Burgos og i aust nesten til Castro Urdiales, nær Rio Aguera.
Mellomalderen
Etter Romarriket kollapsa klarte Cantabria og halde sjølvstendet sitt frå vestgotarane. I 574 gjekk kong Liuvigild til åtak på Cantabria og erobra dei sørlege områda av landet, inkludert byen Amaya, der han oppretta den vestgotiske provinsen hertugdømet Cantabria. I områda nord for dette levde folket i Cantabria sjølvstendig fram til den arabiske invasjonen.
I 714 invaderte dei muslimske maurarane dei øvre dalane av Ebro og klarte å ta Amaya, den kantabriske hovudstaden. Cantabria vart då ein del av kongedømet Asturias.
I dei første krønikene om Reconquista vert Cantabria framleis omtalt som ein region, då som hertugdømet Cantabria.
Brorskapet dei fire byane (Santander, Laredo, Castro Urdiales og San Vicente de la Barquera), samt brorskapet av myrlandet vart oppretta og samla alle dei viktige hamnene aust for Asturias. I perioden under Reconquista tok folket frå Dei fire byane aktiv del i nykoloniseringa av Andalucía og hamnebyane Cádiz og El Puerto de Santa María vart folkesett av familiar frå hamnebyane ved Biscayabukta. Skip frå Dei fire byane tok òg del i erobringa av Sevilla.
1500- til 1700-talet
På 1500-talet var La Montaña (Fjellet) eit mykje nytta namn på det gamle Cantabria, for å skilje det frå Castilla, som bestod av det sentrale platået i Spania. Denne inndelinga finst framleis i dag. Brorskapa i regionen forsvann og tre mektige familiar tok over styringa. Frå 1500-talet og utetter starta ei gryande interesse for dei gamle grensene til Cantabria. Det var først på 1700-talet at plasseringa vart stadfesta. I samband med denne prosessen fekk mange institusjonar, organisasjonar og embetsområde i fjellområdet «kantabrisk» som ein del av namnet sitt.
1800-talet
Under den spanske sjølvstendekrigen (1808–1814) utropte biskop Menéndez de Luarca seg sjølv som «regent i Cantabria» og oppretta den kantabriske krigsmakta i Santander, ein arme som skulle dra til alle fjelloverganane frå det sentrale platået og ta alle franske troppar som skulle vere der. Dei vart slått, men biskopen reorganiserte troppane i Liébana under kommandoen til general Juan Díaz Porlier. Dei vart kalla «den kantabriske divisjonen».
1900-talet
Cantabria prøvde å oppretthalde eit sjølvstyre òg på 1900-talet og produserte ei eiga lov for sjølvstyre i 1936, men ho vart aldri vedteke på grunn av den spanske borgarkrigen. Under Franco-regimet vart ikkje namnet Cantabria nytta i det heile, bortsett frå i samband med idrett. Regionen fekk i staden namnet provinsen Santander. I 1963 vart det lagt fram forslag om å endre namnet attende til Cantabria, men dette vart ikkje godteke.
Førde i Sunnfjord
Førde er ein by i Sunnfjord kommune i Sogn og Fjordane, Vestland fylke. Tettstaden er administrasjonssenter i kommunen og har. Førde ligg inst i Førdefjorden, ved utlaupet til Jølstra.
Meteorolog
Ein meteorolog er ein som jobbar med meteorologi, som regel med å varsle vêret. Men mange meteorologar jobbar også med klimaforsking. Ein offentleg annsatt meteorolog som jobbar med vêrvarsling kallar ein i Noreg for statsmeteorolog.
Dikt.no
Vevsida www.dikt.no er eit kulturengasjement starta av Gunnar Roland Tjomlid der kjende og ukjende forfattarar kan publisera tekstane sine.
Veøya
Veøy eller Veøya er ei lita øy i Romsdalsfjorden i Møre og Romsdal, i Molde kommune. Øya var det første landskapsvernområde i landet og bygningane er i dag eigd av Romsdalsmuseet.
Veøy er òg namnet på ein tidlegare kommune som omfatta øya.
Dikt.no
Medlemskap
Kven som helst kan bli medlem på dikt.no, så lenge ein har minst ein tekst publisert. I februar 2008 hadde vevsida 5746 medlemmer. Det blir lagt vekt på at tekstane skal vera skrive av den forfattaren som publiserer teksten, for å unngå plagiat.
Veøya
Ordet Vé er norrønt for «heilagdom».
Dikt.no
Medlemskap
For å bli medlem må ein oppretta ein brukar-/forfattarkonto (med brukarnamn, passord, og mailadressa). Ein brukar/forfattar kan velja å vera anonym. Som medlem/forfattar kan ein legga inn tekstar, lesa andre sine tekstar og kommentera tekstar publisert av andre.
Veøya
Øya låg strategisk plassert som eit knutepunkt for båttrafikken i vikingtida. Vikingskipa gjekk sjeldan over Hustadvika, men gjekk heller ei indre lei inn Romsdalsfjorden og vidare inn til dagens Åndalsnes dersom ein skulle til Austlandet eller inn Langfjorden dersom ein skulle vidare nordover mot Nidaros. Midt i dette skjeringspunktet ligg Veøya, og plassering førte til at det oppstod ein kaupang der, Romsdals første tettstad, eit økonomisk, administrativt og religiøst sentrum.
Veøya vert nemnd av Snorre i samband med Slaget ved Sekken i 1162 der kong Håkon Herdebrei fall mot Erling Skakke. Kaupangen hadde på det meste rundt 300 innbytggjarar, men vart mindre viktig mot slutten av mellomalderen.
På Veøya bur det ikkje lenger folk. Dei gjenståande bygningane på øya er Veøy gamle kyrkje og tilhøyrande prestegard. Prestebustaden var seinare bustad for familien William Coucheron Aamot. Veøy gamle kyrkje er ei mellomalderkyrkje, ho er framleis i bruk som kyrkje enkelte dagar i året, som i pinsen. Kyrkjestaden med presteboligen er eigd av Romsdalsmuseet. Den nye Veøy kyrkje står på Sølsnes rett over sundet.
Arkeologiske utgravingar
Arkeologiske utgravningar på Veøy 1990-1992 leia av Brit Solli avdekte leivningar frå seint på 1100- og tidleg på 1200-talet. Av funna er ein gullring med ein inskripsjon som mogelegens skal tolkast Eric entre amis et je suis drue amie, A.M. («Erik mellom vener, og eg er trufast veninne, Ave Maria».)
Tusen år - ein sommardag
Forfatteren Edvard Hoem skreiv eit teaterstykke i samband med Molde sitt 250-årsjubileum i 1992. Stykket Tusen år - ein sommardag vart framført på Veøy, og Hoem brukte ringen som gjennomgangstema.
Dikt.no
Sjangrar
Ein kan publisera kva som helst på dikt.no, med nokre få avgrensingar i regelverket (sjå under). Der finst 18 sjangerkategoriar, der kategorien dikt er den største (og utgjer 77,46 % av dei publiserte tekstane). Dei andre sjangrane er: artikkel, essay, eventyr, forteljing, haiku, kortprosa, kåseri, limerick, manus, novelle, prosa, romanutdrag, songtekst, sonett, utkast, og visdomsord. I tillegg er der ein uspesifikk kategori kalla diverse.
Regelverk
Regelverket på dikt.no i hovudtrekk: Det er ikkje lov til å publisera tekstar som... (Henta frå regelverket på dikt.no)
Andorra i Eurovision Song Contest 2004
Andorra deltok i Eurovision Song Contest 2004 med songen «Jugarem a estimar-nos», framført av Marta Roure. Marta Roure vann den nasjonale uttakinga, Eurovisió 2004.
Kvartfinale 1
Den fyrste kvartfinalen vart halden 18. januar 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til den andre semifinalen.
Kvartfinale 2
Den andre kvartfinalen vart halden 25. januar 2004. Bis a Bis vann og gjekk vidare til den andre semifinalen.
Kvartfinale 3
Den tredje kvartfinalen vart halden 1. februar 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til den fyrste semifinalen.
Kvartfinale 4
Den fjerde kvartfinalen vart halden 8. februar 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til den andre semifinalen der songen vart framført saman med Bis a Bis.
Kvartfinale 5
Den femte kvartfinalen vart halden 15. februar 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til den fyrste semifinalen der han songen vart framført saman med Bis a Bis.
Kvartfinale 6
Den sjette kvartfinalen vart halden 22. februar 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til den fyrste semifinalen.
Semifinale 1
Den fyrste semifinalen vart halden 1. mars 2004. Bis a Bis vann og gjekk vidare til finalen.
Semifinale 2
Den fyrste semifinalen vart halden 8. mars 2004. Marta Roure vann og gjekk vidare til finalen.
Eurovision Song Contest 2004
Andorra starta som nummer seks i semifinalen etter Israel med «Leha'amin» av David D'Or og før Portugal med «Foi magia» av Sofia Vitória. Bidraget fekk tolv poeng frå Spania. Andorra fekk til saman tolv poeng og enda på 18. plass av totalt 22 bidrag. Andorra gjekk dimed ikkje vidare til finalen. Det er det fyrste bidraget i Eurovision Song Contest med tekst på katalansk.
Ronny
Ronny, Ronni og Ronnie er personnamn. I Noreg er dei mest kjende som mannsnamn danna som kjæleformer av Ronald, i slekt med Ron. Ronni og Ronnie kan også vera kvinnelege kortnamn, til dømes av Veronika. Ronny har norsk namnedag den 9. august og svensk den 16. mai.
Bruken av namnet tok til å veksa i Noreg i etterkrigstida. Det var særs populært på 1970-talet, då opptil 1,0 % av nyfødde gutar kunne få namnet Ronny. I 2009 var det 5 787 menn som heitte Ronny, 328 som heitte Ronnie og 88 som heitte Ronni.
I Noreg og Sverige har namnet ei tid hatt klare underklasse- og pøbel-assosiasjonar. Sverige hadde til dømes det oppdikta raggarparet Ronny och Ragge og Claes Malmberg-figuren Ronny Jönsson, medan Noreg hadde Randi og Ronny i Tramteateret. Den svenske idéhistorikaren Ronny Ambjörnsson har skrive ei sjølvbiografisk bok med tittelen Mitt förnamn är Ronny - berättelsen om en klassresa.
Belgorod
Belgorod (kyrillisk skrift Бе́лгород) er ein by og administrativt senter i Belgorod oblast i Russland. Han ligg ved elva Donets, rundt 570 km sør for Moskva og berre 40 km nord for grensa til Ukraina. Han har om lag 350 000 innbyggjarar (2007).
Namnet Belgorod er slavisk for «kvit by» (likt Beograd i Serbia). Byen ligg i eit område rikt på kalkstein.
Belgorod er det administrative, industrielle og kulturelle senter for Belgorod oblast, som vart oppretta i 1954. Av høgare utdanningsinstitusjonar i byen finst Belgorod Sjukhov statlege teknologiske universitet, Belgorod statlege universitet, Belgorod jordbruksakademi og Belgorod finansielle akademi.
Belgorod lufthamn ligg 4 km nord for byen.
Historie
Busetnaden vart første gong nemnd i 1237, då han vart jamna med jorda av Batu Khan sine hordar. I 1596 vart han grunnlagd på ny etter ordre frå Boris Godunov som eit av mange fort bygt for å forsvare dei sørlege grensene til Russland mot krimtatarane.
Etter at den russiske grensa vart flytta lenger mot sør forfall festninga og byen vart lagt inn under Kursk. Peter den store vitja han like før slaget ved Poltava og eit dragon-regiment vart stasjonert i byen fram til 1917.
Under slaget ved Kursk var landsbyen Prokhorovka i Belgorod oblast åstad for det største stridsvognslag i historia den 12. juli 1943. Av minnesmerka over den andre verdskrigen er Belgorod Diorama og ein stor katedral i Prokhorovka.
Øyvind Korsberg
Øyvind Korsberg er ein norsk politikar for Framstegspartiet). I perioden 2001-2005 var han innpiskar for stortingsgruppa. Han vart vald inn på Stortinget frå Troms fylke i 1997, og sat frå 1997 til 2005 i Stortingets energi- og miljøkomité, I same periode var han også medlem av Stortingets delegasjon til Nordisk Råd.
Lokalpolitisk har han markert seg som markant motstandar av OL i Tromsø 2018. Han har særleg markert seg som ein motstandar av Bjørge Stensbøl og leiinga i OL 2018 som han både gjev skulda for å vere amatørmessig og samtidig profesjonelle lobbyistar.
Endemorene
Endemorenar eller skruvrand er vollar av stein, grus og leire som er avsett (lagt igjen) framfor ein isbre i ei tid der breen har stoppa. Ei rekkje av slike vollar viser kor langt breen har trengt fram til ulike tider. Generelt kallar ein morenar for israndavsettingar.
Endemorenar i Noreg
På 1700-talet kom det mange endemorenar som i dag kan ligge mange kilometer frå dagens brefront, til dømes framfor fleire utløp frå Jostedalsbreen. Vidare kan ein finne endemorenar frå siste istid over store delar av det lågtliggande Noreg.
Dale i Luster
Dale er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Området ligg i Luster kommune i Sogn og Fjordane og dekkjer midste delen av tidlegare Luster prestegjeld, på begge sider av Lustrafjorden. Soknet har ei kyrkje, Dale kyrkje, som ligg i bygda Luster på vestsida av Lustrafjorden og er frå kring 1240.
Endemorene
Endemorenar i Noreg
Larvik ligg på endemorenen som demmer opp Farrisvannet. Den største bøkeskogen i Noreg veks på endemorenen.
Dale i Luster
Frå 1565 til 1614 var området eige len og hadde eigen lensherre.
Anne Marit Bjørnflaten
Anne Marit Bjørnflaten er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms fylke i 2005, og vart då vald til leiar for Stortingets justiskomité. I perioden 2009-13 er Bjørnflaten nestleiar i transport- og kommunikasjonskomitéen, og leiar for den raudgrøne storfraksjonen i denne komitéen.
Bjørnflaten gav i 2004 ut boka Et nytt nei, saman med partifellane Tore O. Sandvik, Jo Stein Moen og Wegard Harsvik. Boka handlar om utviklinga til EU sidan folkeavstemminga i 1994.
Giessbachfälle
Giessbachfälle er ein foss i Brienz i kantonen Bern i Sveits. Han har ei rekkje fall på sørsida av Brienzersee og ligg i ei skogkledd kløft. Det er seks store og seks små fall i fossen. Falla er til ein viss grad gøymd i den skogkledde kløfta kalla Giessbachschlucht. Hovudfallet er i stor grad synleg frå innsjøen.
3
3 (romartal III) var eit normalår som byrja på ein måndag eller tysdag i den julianske kalenderen (kjelder seier ulike ting på grunn av skotårsfeilen i kalenderen). I Romarriket var det kjent som året då Lamia og Servilius var konsular, eller sjeldnare, år 756 ab urbe condita.
Kjelder
0er
Žovneksjøen
Žovneksjøen (slovensk Žovneško jezero) er ein innsjø nær Celje i Slovenia.
Svartor
Svartor (Alnus glutinosa) er eit tre i bjørkefamilien.
Utbreiing
Svartor veks over nesten heile Europa. Berre heilt i sør og heilt i nord er han ikkje å finne. I Noreg veks han langs kysten nord til Snåsa i Nord-Trøndelag, og på Austlandet nord til Åsnes. Han veks langs vatn og elvar og på myr med høgt grunnvatn. Svartor er varme- og lyskrevjande.
Utsjånad
Svartor skil seg frå gråor ved at barken på eldre tre er mørkare og meir oppsprukken. Blada er blanke, ovale og butte i enden. Som unge er dei kleimute. Han blømer tidleg. Raklane er ofte utsprungne før hasselen. Frøa er, liksom på gråor, plasserte i forveda horaklar som liknar på konglar. Dei står ofte på treet over vinteren. Frøa, orenøttene, har luftfylte lister som gjer at dei flyt godt og kan spreiast med vatn. Svartor kan verte ganske store tre. Under gunstige forhold kan han verte 25-30 meter høg. Stammediameteren kan verte 50-80 cm. Svartortrea vert sjeldan gamle. 100 år er ein vanleg alder. Under visse forhold kan han verte 300 år.
Orerøtene er nitrogenfikserande. Ved hjelp av bakterieknollar kan trea take opp fritt nitrogen frå lufta. Den gode tilgangen på nitrogen er truleg årsak til at ora kan felle lauva medan dei er grøne.
Bruk
Oreved har vorte rekna som beste materialen til protesar. Han har og vore nytta til å lage treskor av. Dette fordi han er lett og god til å bearbeide med skjerande jarn. I seinare tid har oreveden vorte meir allsidig bukt. Mellom anna vert han brukt til møblar, panel og kjøkkeninnreiing. I styrke og andre mekaniske eigenskapar liknar han mykje på bartre. Han rotnar lett i fuktig miljø, men er godt haldbar i konstruksjonar som er plasserte under vatn.
Veden har eit gylt preg. Han er lett å farge, og vert brukt til å imitere andre treslag som mahogni og palisander. Oreveden eignar seg godt til kjerald for mat og drikke då han ikkje set smak på matvarer. Av same grunn vert han brukt i matbuer og spiskammer.
Or er også mykje brukt til røyking av mat. Or gjev mild smak av røyk, samtidig er den nitrogenhaldige oren ekstra konserverande for røykt mat.
Nedre Årdal
Nedre Årdal er eit kyrkjesokn i Årdal prestegjeld i Sogn prosti. Soknet vart oppretta i 1970 då Årdal sokn vart deld i to delar, Nedre Årdal og Øvre Årdal. Det er ei kyrkje i soknet, Årdal kyrkje frå 1867 på Årdalstangen. Dagens kyrkje erstatta ei stavkyrkje frå 1100-talet.
Nieuwe Waterweg
Nieuwe Waterweg («Nye vassvegen») er ein kanal i Nederland frå het Scheur (ei grein av Rhinen-Maas-deltaet) vest for byen Maassluis til Nordsjøen ved Hoek van Holland. Dette er den kunstige munningen til elva Rhinen.
Nieuwe Waterweg opna i 1872 og har ei lengd på om lag 10 km. Han vart bygd slik at havgåande skip kunne ta seg opp til hamna i Rotterdam sidan dei naturlege greinene til Maas-Rhinen mudra til. Kanalen er ei travel skipsåre opp til ei av dei travlaste hamnene i verda, Europoort i Rotterdam. Ved utgangen til sjøen ligg det eit flaumvernsystem kalla Maeslantkering som stod ferdig i 1997. Det er ingen bruer eller tunnelar som kryssar Nieuwe Waterweg.
Historie
I 1863 vart det vedteke ei lov som gjorde at ein kunne byggje ein ny kanal for havgåande skip opp til Rotterdam frå Nordsjøen. Vassbyggingsingeniøren Pieter Caland fekk oppdraget med å teikne ein kanal som gjekk gjennom Hoek van Holland for å forlenge munningen av Rhinen ut til sjøen. Teikningane for dette vart alt gjort i 1731 av Nicolaas Samuelsz Cruquius, men bygginga kunne ikkje lenger utsetjast for å hindre tilbakegang for hamna i Rotterdam.
Bygginga tok til 31. oktober 1863. Den første fasen bestod i å få eigedomsretten til jordbruksområda frå Rozenburg til Hoek van Holland.
I den andre fasen vart det bygd to dike parallelt til kvarandre og dette tok to år. Caland føreslo å forlenge dika 2 km ut i sjøen for å hindre kyststraumane og avgrense avleiringa i skipsleia.
Då dika var bygd byrja den tredje fasen med å grave ut sjølve vassvegen. Dette arbeidet tok til 31. oktober 1866 og tok slutt tre år seinare. Dei store mengdene med jord som vart fjerna vart nytta til å forsterke andre demningar og dike.
Den siste fasen bestod i å fjerne demninga mellom den nye vassvegen og sjøen i eine enden og ved elva i den andre. I 1872 stod Nieuwe Waterweg ferdig og Rotterdam vart lett tilgjengeleg.
På grunn av straumar og erosjon har skipsleia vorte noko breiare. På grunn av djupgangen til dagens supertankarar må kanalen likevel konstant mudrast opp.
I 1997 stod den siste delen av Deltaprosjektet ferdig, Maeslantkering, nær munningen av Nieuwe Waterweg. Denne stormflodbarriéren vernar Rotterdam mot flaum under kraftig vind frå nordvest og vest.
Cascade du Gietro
Cascade du Gietro er ein foss i Fionnay i Valais i Sveits, nær grensa til Frankrike. Fossen vert danna av elva Gietro som får vatn frå særs store isbrear i området og som munnar ut i Lac du Mauvoisin.
Grafikkprosessor
Ein grafikkprosessor, eller grafisk handsamingseining, er ein prosessor som er spesiallaga for å handsama 3D og/eller 2D-grafikk. Dei vert nytta i mobiltelefonar, personlege datamaskiner, arbeidsstasjonar og spelkonsollar.
Personlege datamaskinar kan ha grafikkprosessoren innebygd på hovudkortet, eller i form av eit ekspansjonskort, plassert i ein ekspansjonsbuss på hovedkortet. Meir enn 90 % av nye stasjonære og bærare datamaskiner har integrert GPU-prosessorar, med desse er vanlegvis ikkje like kraftige som prosessorane på sjølvstendig grafikkort.
Arkitektur
Grafikkprosessorar har mykje høgare instruksjonsrate enn generelle mikroprosessorar. Dette er mogeleg på grunn av at dei utfører same instruksjon på fleire datasett samstundes. Denne typen arkitektur vert kalla «Single Instruction Multiple Data» (SIMD). Andre eigenskapar ved arkitekturen deira er at instruksjonsettet er tilpassa grafikkhandsaming, bruk av lokal Video-RAM (VRAM), stor datarate på bussar, relasjonsprosessering og så vidare. Mange grafikkprosessorar er fleirkjeneprosessorar, med mange SIMD-kjernar og RAM-blokker.
1970
Antic og CTIA brikka gjorde det mogleg med maskinvare kontroll av blanda grafikk og tekst modus, sprite posisjonering og visning (ei form for maskinvare blitting), og andre effektar på Atari sine 8-bit datamaskiner. Antic brikka var ein spesiell prosessor for kartlegging (i en programmerbar tyding) av tekst og grafikk data til videoutgangen. Designaren bak Antic chip, Jay Miner, utvikla seinare grafikkbrikker for Commodore Amiga.
1980
IBM Professional Graphics Controller var ein av dei aller fyrste 2D/3D grafikkakseleratorane som var tilgjengeleg for IBM PC. Lansert i 1984, 10 år før maskinvare 3D-akselerasjon blei ein standard, den høge prisen (~ $ 4500 USD i 1984 valuta), treg prosessor (8088-2 køyrte på 8 MHz), og mangel på kompatibilitet med gjeldande kommersielle program gjort den ute av stand til å lykkast i massemarknaden. Commodore Amiga var den fyrste datamaskina for massemarknaden til å inkludere ein blitter i sin video maskinvare, og IBMs 8514 grafikksystem var ei av dei fyrste skjermkorta til PC til å gjennomføre 2D direkte i maskinvara. Amiga var unik for tida ved at den inneheldt det som no skulle bli anerkjent som ein full grafikk akselerator. Denne flytta praktisk talt alle video funksjonar til maskinvara, inkludert linje teikning, område fylling, blokk bildeoverføring, og ein grafikk koprosessor med sitt eige (primitive) instruksjonssett. Før dette (og ganske lang tid etter på dei fleste system) var det ofte CPU som måtte handtere alle aspekt av teikninga av skjermbilete.
Aspøya i Tingvoll
Aspøya er ei øy og ei bygd i Tingvoll kommune på Nordmøre. Øya har eit areal på 20 km² og 248 innbyggere (2001).
Riksveg 70 og Europaveg 39 følgje same trasé over Aspøya frå Straumsnes, over Aspøya via Bergsøysundbrua til Bergsøya, og gjev ferjefri veg til Molde. Bergsøysundbrua er ein del av Krifast.
Aspa-ætta, som mellom anna forstra erkebiskop Olav Trondsson, hadde hovudsete på gardane Aspa og Boksaspa i mellomalderen.
The Knife
«The Knife» er ein song av det progressive rockebandet Genesis frå det andre albumet deira Trespass frå 1970. Han vart ofte spelt på konsertane til bandet dei første åra og eit konsertopptak finst på Genesis Live frå 1973). Han vart òg sporadisk spelt på konsertar heilt fram til 1982 (etter 1975 i ein forkorta versjon). Den første halvdelen av songen vart gjeven ut som singel i mai 1971 (med den andre halvdelen som B-side), men gjekk ikkje inn på singellistene.
«The Knife» vart vanlegvis framført som ekstranummer. Under ein konsert i juni 1971 vart Peter Gabriel så riven med mot slutten av songen at han hoppa frå scenen og ut i publikum, og braut okla som følgje av dette.
Songen vart spelt som siste ekstranummer under «Six of the Best»-konserten i 1982, som var ei gjenforeining av den klassiske besetninga til Genesis.
174
174 var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Gallus og Flaccus var konsular (eller sjeldnare, år 927 ab urbe condita).
Mürrenbachfall
Mürrenbachfall er ein foss i Lauterbrunnen i kantonen Bern i Sveits. Han har eit enkelt fall med ei lengd på 417 meter.
Jazz-fusion
Seint i 1960-åra byrja jazzmusikarar å blande formene og improvisasjonsteknikkane i jazz med elektriske instrument frå rock og rytmar frå soul og rhythm and blues. Samstundes byrja enkelte rockeartistar å leggja til element av jazz i musikken sin. I 1970-åra oppstod mange blandingar, men stilen vert framleis mykje nytta i dag. I staden for å sjå på musikkstilen som kodifisert, kan ein sjå på sjangeren som ein musikalsk tradisjon eller tilnærming. Noko progressiv rock vert stundom rekna som fusion.
Fusion er ofte instrumental med kompliserte tidsangivingar, taktartar og rytmiske mønster, og songane kan ofte vere lange med mykje improvisasjon. Mange kjende fusion-artistar er kjende som særs dyktige musikarar med kompliserte komposisjonar og improvisasjonar i taktartar som sjeldan vert nytta i andre vestlege musikkformer. Jazzartistane Michal Urbaniak, Dave Brubeck og Don Ellis er nokre av desse.
Fusion er med komplekse former, ofte mangel på vokal og ofte lange songar lite radiovenleg og vert derfor lite spelt på radio.
Opphav
Trompetisten og komponisten Miles Davis hadde stor innverknad på utviklinga av jazz-fusion. Han starta karrieren sin på plate i 1946 som ein del av bandet til Charlie Parker, og mellom 1949 og 1962 spelte han inn mange plater i sine eigne band og var med på å gjere fleire jazzsjangrar populære, særleg cool jazz, hard bop og modaljazz. Av kjende musikarar som har medverka i Davis sine band finn ein Sonny Rollins, John Coltrane, Cannonball Adderley, Bill Evans og Hank Mobley.
I 1963 forsvann det siste medlemet av Davis sin orignale kvintett, bassisten Paul Chambers, som vart danna i 1955. Davis måtte byggje eit nytt band frå starten av og mot slutten av året hadde han sett i stand eit band med saksofonisten George Coleman, pianist Herbie Hancock, bassist Ron Carter og trommeslagar Tony Williams. Wayne Shorter erstatta Coleman i 1964 og denne kvintetten varte til tidleg 1968. Bandet spelte inn fire studioalbum, E.S.P. i 1965, Miles Smiles i 1966 og Sorcerer og Nefertiti i 1967. Albumet Miles in the Sky frå 1968 er det første albumet av Davis der han nyttar elektriske instrument med Hancock og Carter på elektrisk piano og bassgitar, og med George Benson på eletrisk gitar på «Paraphernalia». Davis utforska dei elektriske instrumenta vidare på albumet Filles de Kilimanjaro som òg kom i 1968 med pianisten Chick Corea og bassisten Dave Holland for Hancock og Carter.
I 1969 gav Davis ut eit heil-elektrisk jazzalbum kalla In a Silent Way, som kan reknast som det første fusion-albumet til Davis. Det bestod av berre to lange musikkstykke, eit på kvar side av plata. Denne rolege, statiske plata fekk òg innverknad på utviklinga av musikkstilen ambient. Albumet inneheldt musikarar som seinare danna sine eigne grupper på 1970-talet og utvikla fusion-stilen vidare, som Shorter, Hancock, Corea, pianisten Josef Zawinul, gitarist John McLaughlin, Holland og Williams. Williams forlet Davis og danna sitt eige fusionband og like etter spelte Davis inn albumet Bitches Brew i løpet av tre dagar i 1970. Her var òg andre musikarar med som Bennie Maupin på bassklarinett, Larry Young på elektrisk piano, Harvey Brooks på bassgitar og perkusjonistane Lenny White, Jack DeJohnette, Don Alias og Juma Santos. Bitches Brew forlet tradisjonell jazz til fordel for ein improvisasjonsstil som låg nærare rock med vekt på etterslaget.
1970-åra
Mykje av fusion på 1970-talet vart framført av artistar som hadde spelt i lag med Davis, inkludert The Tony Williams Lifetime, Weather Report, The Mahavishnu Orchestra, Return to Forever og Herbie Hancock sitt Headhunters-band. I tillegg til Davis og musikarane som arbeida med han var andre viktige artistar i tidleg fusion Larry Coryell og Billy Cobham med albumet hans Spectrum.
Herbie Hancock heldt først fram ned same vegen som Miles Davis med eksperimentelle fusionalbum som Crossings i 1972, men like etter vart han ein viktig bidragsytar til utviklinga av «jazz-funk» med albuma Head Hunters i 1973 og Thrust i 1974. Seinare i 1970- og tidleg i 1980-åra vart Hancock meir kommersiell, men spelte òg inn akustiske jazzplater. Hancock var ein av dei første jazzmusikarane som nytta synthesizerar.