cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamarkameratene
1946–1969: Kamp om å bli best i byen
Juniorlaget, med blant andre Finn Thorsen på laget, vann i 1958 krinsmeisterskapen. Dette laget spelarar skulle seinare bli sentrale på A-laget. I femtiåra var det kamp mellom HamKam og Hamar Idrettslag om kva for eit lag som var best i byen, men i løpet av 60-talet inntok HamKam leiarposisjonen.
1970–1980: Stordomstida
I 1970 spelte HamKam for første gongen på øvste nivåa i norsk fotball. Det enda med tredjeplass, berre to poeng bak vinnaren Strømsgodset. På 70-talet vart laga oppført av spelarar som Finn Thorsen, Edgar Malman, Stein Karlsen, Tore Antonsen og Pål og Tom Jacobsen. I 1973 vart Karlsen toppskårar i 1. divisjon med 17 mål, og han var òg toppskårar for laget frå 1971 til 1974. Laget var stabilt i 1. divisjon fram til 1974, då dei kom på 10. plass og rykte ned. Dei rykte opp att året etter, men dei fekk berre to sesongar før dei nok ein gong måtte ta turen ned ein divisjon. I 1978 kom dei på andreplass i 2. divisjon (bak Rosenborg), og rykte opp på ny. Gleda var kortvarig; i 1979 rykte dei ned igjen. Dei kom på 10. plass og fekk 18 poeng – det same som nedrykka i 1977. I 1980 rykte klubben opp til den øvste divisjonen til landet for tredje gongen på seks år.
1981–1990: Økonomiske problem og framvokster av nye talentar
Det gjekk òg opp og ned på 80-talet, med to nedrykk (1983 og 1987) og eitt opprykk (1985). Spelarar som Terje Kojedal, Cato Erstad og Vegard Skogheim slo igjennom. Det gjorde òg spissen Tor Arne Granerud, som vart toppskårar i serien i 1981. I 1984 vart det bygd tribune med 2300 sitteplassar på Briskeby. Klubben tok opp eit lån på to millionar kroner som førte til økonomiske problem dei neste ti åra, blant anna på grunn av renteoppgang. I 1994 redda Hamar kommune klubben frå konkurs ved å kjøpe heile anlegget.
På midten av 80-talet kom Einar Rossbach, Stein Kollshaugen og Jan Åge Fjørtoft til HamKam. Dei var alle med på å føre laget til semifinalen i cupen i 1987, der dei tapte 1-2 mot Brann. Etter nedrykka same år forlét nokre av nøkkelspelarane klubben, men erstatningar kom i form av Stein Arne Ingelstad (1988) og Ståle Solbakken (1989), og dei spelte semifinale igjen i 1989 mot Viking etter å ha slått ut Rosenborg i kvartfinalen. Det enda med tap 1-3.
1991–1995: Tida under Peter Engelbrektsson
Føre 1991-sesongen vart svenske Peter Engelbrektsson henta inn som ny trenar, då Alf Inge Notkevich måtte gje seg på grunn av sjukdom. Forsvararen Leif Nordli, som seinare skulle bli kaptein for laget, vart henta inn saman med Erling Ytterland. Etter endt sesong var HamKam klåre for Tippeligaen, med 51 poeng – ni fleire enn Strindheim. Då hadde dei blant anna vunne 12–0 over Pors Grenland. Etter sesongen la kaptein Terje Kojedal opp.
I 1993-sesongen skulle det gå mykje betre, sjølv om det starta dårleg, med berre eitt poeng på dei tre første kampane. Høgdepunkta kom med 4–3-sigeren over Lillestrøm, der Petter Belsvik skåra fire mål – dei to siste i det 82. og 90. minutt. Eit anna høgdepunkt var sig 2–1 over Bodø/Glimtar med nærare 8 000 tilskodarar på Briskeby. Etter den kampen i august hadde HamKam berre eitt lag over seg på tabellen. Men det vart ein liten nedtur dei siste åtte kampane med fem tap og berre to sigrar (som begge enda 6–0). Den siste seriekampen, mot Fyllinga, vart berre sett av 800 tilskodarar. Sesongen hadde likevel vore ein opptur, og laga enda på femteplass.
Føre 1994-sesongen mista klubben Ståle Solbakken, Petter Belsvik og keeper André Ulla, medan Frode Aurmo og Arild Rebne vart henta inn. 3–2-sigeren over Rosenborg i slutten av august var det store høgdepunktet i sesongen – det var det første tapet til trønderane den sesongen. Stein Arne Ingelstad skåra to mål, og Rolf Furuly éit. Det vart til slutt ein åttandeplass, fire poeng over nedrykksplassen.
I 1995 var det første gongen Tippeligaen hadde 14 lag. HamKam henta inn ny keeper i Clas André Guttulsrød, Thorstein Helstad vart henta frå FL Fare og Thomas Øverby kom inn på midtbanen. Dei kunne likevel ikkje hindre 1tredjeplass og nedrykk, berre to poeng bak Kongsvinger på 11. plass. Lyspunktet var to sigrar over Vålerenga. 1–9-tapet for Rosenborg er det største tapet HamKam har gått på i seriesamanheng sidan 1968.
1996–2002: Bølgjedal
Etter nedrykka frå Tippeligaen i 1995 forsvann trenar Peter Engelbrektsson saman med fleire sentrale spelarar. Blant anna gjekk Vegard Skogheim til Viking, Tom Henning Hovi til Skeia, Jon Eirik Ødegaard til Trøndelag, medan Kent Karlsen gjekk til Vålerenga. Tidlegare assistenttrenar Knut Hagen vart hovudtrenar, men laget fekk ikkje nokre større forsterkingar, sjølv om Rune Burkeland og Fred Leo Nysæther kom til klubben. Sesongen 1996 gjekk likevel bra, og HamKam hamna på tredjeplass i avdeling A, bak Lyn og Odd Grenland.
Målet var likevel å rykke opp, og før 1997-sesongen vart Ivar Hoff henta inn som hovudtrenar. Han tok med seg Kenneth Nysæther frå Vålerenga. Andre spelarar som kom var Mads Brannstorph, Truls Vaagan og Fredrik Garshol. Hoff vart ingen suksess på Hamar, og 21. mai gjekk han av etter berre seks serierundar. HamKam hadde då fire poeng etter like mange uavgjorde. Knut Hagen vart igjen hovudtrenar, medan Kenneth Nysæther vart selt til Lillestrøm. Laga enda til slutt på niandeplass, med ni sigrar, og berre eitt poeng over nedrykksstreken. Då sesongen var over, gjekk stortalentet Thorstein Helstad til Brann, medan keeper Clas André Guttulsrød gjekk til Bodø/Glimt.
Økonomiske problem
1998 var prega av problem. Før sesongen vart klubben redda frå konkurs av private investorar, og spelarane måtte gå kraftig ned i løn. Knut Hagen fekk etter kvart hjelp av sportsleg leiar Pål Jacobsen som trenar, før Hagen måtte gå av heilt. Før 18. serierunde vart Jacobsen sportsleg leiar igjen, medan dei gamle HamKam-spelarane Terje Kojedal og Viggo Sundmoen tok over, utan at det gjekk noko betre. Laga tapte dei ni siste kampane, hamna på sisteplass og rykte ned til 2. divisjon. Etter sesongen slutta trenarane, og dessutan kaptein Leif Nordli.
Føre 1999-sesongen henta ein inn svenske Conny Karlsson, som tidlegare hadde gjort underverk i Haugesund. HamKam skulle rykke opp, men det så dårleg ut i starten. Tapte for Grei på heimebane i tredje serierunden regnast av supporterane til klubben som den største audmjukinga i den nyare historia til klubben. HamKam låg midt på tabellen etter halvspelt sesong, og Vegard Skogheim, som eigenleg hadde lagt opp, gjorde comeback. Etter at han kom, vann HamKam 14 av dei 16 siste kampane, og rykte opp att med 53 poeng. Midt i sesongen gjekk Stian Berga til Lillestrøm.
Conny Karlsson fortsette som HamKam-trenar i 2000. Han henta inn den tidlegare Haugesund-spelaren Felix Ademola, Kongsvinger-kjempa Charles Berstad og svenske Per Johansson. Målet var å bli eit stabilt førstedivisjonslag, og klubben var nøgd med sjetteplassen. Spesielt med tanke på at dei hadde måtta byte trenar halvveges i sesongen – då spelarane kom til Briskeby før kamp mot Sogndal fekk dei vita at Karlsson var vorte lagt inn på sjukehus med hjarteinfarkt. Assistenttrenar Stein Arne Ingelstad og rekruttrenar Tom Stensrud leia difor laget. Det enda med tap 2-5, noko som òg vart tilfelle i kampen etter – då med Tom Jacobsen som ny hovudtrenar.
Nesten opprykk
Føre 2001-sesongen fekk FF Lillehammer-trenar Svein Cato Bakkemo jobben som klubben sin nye trenar. Han henta fleire spelarar, blant andre keeperen Svein Inge Haagenrud og svensken Glenn Leif Ståhl. Sveinung Fjeldstad kom òg på utlån frå Lillestrøm. Fjeldstad fekk heltestatus etter kampen mot Vålerenga 16. september, då han skåra 3–1-målet på heil volley. Etter kampen leda laget 1. divisjon, og låg lengje an til å rykke direkte opp. I nest siste serierunden skulle dei sikre opprykka mot Skeia, og klubben sette opp gratis supporterbusser, men tapte 1-4 etter blant anna å ha bomma på to straffespark og fått ein spelar utvist. Sjølv med siger mot Aalesund i siste serierunden vart det tredjeplassen, to poeng bak Vålerenga og Start. I kvaliken vart Bryne for sterke, og HamKam tapte samanlagt 0-3.
Med ein slik sesong var målet for 2002 klårt – opprykk til Tippeligaen. Espen Haug, Espen Olsen og Marius Gullerud kom til klubben. Men sesongen vart likevel særs skuffande for både supporterar og spelarar. HamKam enda på åttande plassen, og Bakkemo måtte slutte som trenar. Klubben sleit igjen med dårleg økonomi, og etter sesongen måtte fleire spelarar gå.
2003–2005: Tida under Ståle Solbakken
I 2003 rykte klubben igjen opp til Eliteserien, no med Ståle Solbakken som trenar. Høgdepunktet i 2004-sesongen var laget sitt overtydande 2–0-siger over Rosenborg, og knivinga med topplaga om ein plass blant dei fire beste i serien. Dei mørkaste augneblunkane til sesongen var då HamKam-spelaren Sveinung Fjeldstad vart teke i doping 14. mai, som den første i eliteserien nokosinne. HamKam enda til slutt på ein god femteplass, på trass av at dei hadde eit av dei minste budsjetta til serien.
Forventningane var store føre 2005-sesongen, og vart ikkje mindre med 3–1-siger over Vålerenga i første serierunden. Men med fleire tap og mange langtidsskader måtte HamKam likevel kjempe for å halde plassen i Tippeligaen, og enda til slutt på 10. plass. Tida under Ståle Solbakken gav mange trua på at HamKam var gjeve ein ny start, og optimismen var større enn på lengje. Blant tilhengarane fekk Solbakken såleis tilnamnet «Salvatore» på grunn av innsatsen sin i klubben, både sportsleg og for å byggje opp ein sunn og profesjonell kultur innover i organisasjonen.
I både 2004 og 2005 såg gjennomsnittleg fleire enn 5500 menneske heimekampane på Briskeby, noko klubben ikkje hadde vore i nærleiken av på fleire tiår. Som følgje av den store oppslutninga, og dessutan krav frå Noregs Fotballforbund, melde behovet for eit nytt stadion seg. I løpet av vinteren vart det vedteke å byggje nye tribunar rundt den eksisterande grasmatta, eit prosjekt som skulle vere endeleg ferdig i 2007, seinare utsett til seriestart 2008. Økonomien til klubben var òg solid, blant anna takka vere lønsame sal av spelarar som Petter Vaagan Moen og Jarl André Storbæk for høvesvis ti og fem millionar kroner. Spelarsala var sterkt medverkande til at HamKam gjekk med 10,9 millionar kroner i overskot i 2005. Desse to spelarne, og dessutan Espen Olsen, fekk òg debutere på  som følgje av innsatsen sin i HamKam med Solbakken som trenar.
2006: Ny trenar, store utskiftingar i stallen, nedrykk
Etter 2005-sesongen avslutta Ståle Solbakken kontrakten eitt år før tida for å bli ny hovedtrenar i FC København. Dermed vart Frode Grodås tilsett som ny hovedtrenar, og Lars Tjærnås vart ny sportssjef. I likskap med Solbakken hadde ikkje Grodås nokon tidlegare røynsle som fotballtrenar på toppnivå då han fekk ansvaret. I tillegg til nye trenarar var det store utskiftinger i spelarstallen føre 2006-sesongen. Nøkkelspelarar som Jarl André Storbæk, Petter Vaagan Moen, kaptein Peter Sørensen, Glenn Leif Ståhl, Eddie Gustafsson, Kenneth Dokken, Axel Smeets og Geir Frigård forlét alle klubben.
For å erstatte desse spelarne vart Tommy Øren kjøpt frå Sogndal, Ivar Rønningen, ny førstekeeper, frå RBK og den finske landslagsspelararn Juha Pasoja frå Haka. Rune Buer Johansen var òg tilbake i A-lagstroppen etter blant anna å ha slite med skadar i to år. Tre veker før seriestart vart belgiske Steve Cooreman henta frå Gent, medan ungarske Balázs Nikolov vart klar for klubben berre to veker før seriestart. Som følgje av skadar på to av tre spissar, sikra HamKam òg, berre timar før overgangsvinduet stengte 31. mars, ein avtale med Rapid Wien om å låne austerrikske Roman Kienast fram til sommaren. Han vart seinare kjøpt av klubben då utlånsperioden utløp. Stallen for 2006-sesongen var dermed klår, med seks nye spelarar til å erstatte dei elleve som hadde forlate klubben etter 2005-sesongen. Medan overgangsvindauget var ope på sommaren, forlét Espen Haug klubben til fordel for Hønefoss, medan Morten Bertolt kom til Hamar på utlån frå FC København.
Sjølv om HamKam med dette etter manges meining hadde ein betre spelarstall enn på fleire tiår, og spelarne var lite skadd samanlikna med særleg 2005-sesongen, greidde laget aldri å kome seg vekk frå nedre halvdel av tabellen. Klubben låg på 9.–10. plass gjennom store delar av sesongen. Høgdepunkta var sigrane mot gullvinner Rosenborg, 3-0 på Lerkendal, og dåverande serieleiar Brann, 4–0 på Briskeby. Etter 1–5-tap mot Stabæk i siste serierunden vart det klårt at HamKam enda på 1tredjeplass, og klubben rykte dermed direkte ned til Adeccoligaen – for sjuande gongen. Som eit resultat av dette kom klubben og dåverande hovedtrenar Frode Grodås til semje om å avslutte samarbeidet etter ein kort evalueringsprosess 8. november 2006.
2007–2008: Erlandsen, opprykk og nytt stadion
Veka etter, 13. november, vart det kunngjort at Arne Erlandsen overtok jobben som hovudtrenar. Med seg som assistenttrenar og spelarutviklar fekk han den tidlegare HamKam-spelaren Vegard Skogheim. Erlandsen og Skogheim kom frå stillingar som hovedtrenar i høvesvis IFK Göteborg og Kongsvinger IL. Lars Tjærnås fortsette som sportssjef. Fleire spelarar forlét HamKam i løpet av vinterpausen, blant desse Morten Bertolt, Ramiro Corrales og Rune Buer Johansen. Samstundes kom David Mannix til klubben frå Liverpool FC, Frode Bjørnevik frå Eidsvold Turn og Thomas Øverby frå Hønefoss.
Ved halvspelt sesong i byrjinga av juli låg HamKam på andreplass i Adeccoligaen. Det vart òg starta riving av eit par hus rundt Briskeby gressbane for å førebu bygginga av nytt stadion. Av spelarendringar kom klubben til semje med Balázs Nikolov om å avslutte samarbeidet, medan Tom Kristoffersen (frå Eidsvold Turn) og Martin Husár (på lån frå Lillestrøm) vart henta inn då overgangsvinduet opna igjen 1. juli. Kenneth Dokken kom på lån til klubben frå Strømsgodset ut 2007-sesongen. 20. august vart angrepsspelararn Espen Olsen selt til Stabæk, medan Olav Tuelo Johannesen vart henta inn på lån ut sesongen frå Sandefjord rett før overgangsvinduet stengte 1. september.
Etter 6–0-sigeren over Mandalskameratene på Briskeby 28. oktober vart det klårt at klubben rykte opp til Tippeligaen med andreplass i serien, etter å ha kjempa i toppen av tabellen i store dele av sesongen. Hamarkameratene sette forresten ny scoringsrekord i dei to øvste divisjonane med sine 82 mål i løpet av sesongen. Etter sesongslutt skreiv HamKam kontrakt med blant anna Arnar Førsund (frå Vålerenga), Jon Masalin (frå Notodden) og Olivier Karekezi (frå Helsingborgs IF). Martin Husár, Kenneth Dokken og Olav Tuelo Johannesen drog forresten tilbake til sine respektive klubbar etter at utlånsperioden var over.
Sesongen enda nok ein gong med nedrykk. HamKam vann berre fem kampar, mot Viking, Rosenborg, Strømsgodset, Aalesund og Lyn. 2–1-sigeren mot Rosenborg, der den lokale helten Marcus Pedersen skåra i siste speleminutt vart ståande som høgdepunktet i sesongen. Den brasilianske nyervervinga Leonardo Ferreira da Silva kom i fokuset til media under kampen mot Fredrikstad 18. august då han skalla ned FFKs Abgar Barsom. Da Silva hevda det var tilfeldig. Doms- og sanksjonsutvalget var til dels samd, men han måtte likevel sone to kampar. I august kom kroaten Ante Vitaic og vart raskt populær. Han skåra to mål direkte frå cornerflagget, og fekk òg orden på midtbanen.
2009–2010: Utskiftingar, nedrykk og økonomiske problem
I september var klubben på randa av konkurs, men klarte å samle inn nok pengar til å halde det gåande ut sesongen. Færre tilskodarar på heimekampane enn budsjettert, og dessutan at dei ikkje fekk selt verken spelarar eller eigedom var blant grunnane til at budsjettet ikkje heldt. Dessutan hadde det tidlegare vore ein dårleg betalingskultur på Briskeby. Sportsleg gjekk det òg dårleg, og éin serierunde før slutt vart det klårt at HamKam rykte ned til andre divisjonen. HamKam var igjen tilbake i 2. divisjon, slik dei òg var i 1999. Konsekvensane av nedrykka var at det vart kutta i mengder stillingar i administrasjonen, og at klubben valde å setje eit lønnstak på spelarlønningane til 200 000 og dessutan reforhandle alle spelarkontraktar. Følgjene vart at fleire spelarar anten valde å forlate klubben eller fekk kontrakten sin sagt opp, og dermed stod fritt til å forhandle med andre klubbar. Med ein klubb nærast ribba for spelarar, vart fleire unge spelarar henta opp frå rekruttlaget, og saman med etablerte spelarar som Ivar Rønningen og Vegar Bjerke (som valde å fortsetje) skulle desse unggutane utgjere grunnstammen i sesongen som skulle kome. Òg Lars Eirik Bredvold og dessutan dei tidlegare HamKam-spelarane Hai Lam og Pål Ekeberg Schjerve vart henta inn frå Nybergsund.
Treningskampane som oppkjøringa til neste sesong starta bra med 8 sigrar, 2 uavgjorde og eitt tap (0-1 mot Lørenskog). Klubben hadde serieopning 19. april mot Tromsø 2 og tapte kampen 0-1 føre snaut 1700 tilskodarar. Etter fem kampar stod laget med 2-0-3 og hadde tapt 3 av 3 moglege heimekampar og låg i botnsjiktet av tabellen. 1–2-tapet heime mot veslebror Brumunddal vart rekna som det mest audmjukande tapet for klubben nokosinne. 4–0-sigeren heime mot KFUM gav derimot ny optimisme og Kamma nærma seg meir og meir serieleiaren Raufoss. I bortekampen mot nemnde Raufoss 29. august vann HamKam 4-1, med fire mål av 19-åringen Thomas Lehne Olsen, og HamKam låg på tabelltopp.
Ut sesongen vart det aldri skikkeleg spennande om opprykket, sjølv om KFUM dei siste kampane berre var nokre få poeng bak. HamKam sikra opprykket i siste seriekampen 23. oktober heime mot Lørenskog, der dei vann med sifra 6-0 føre over 3000 tilskodarar. HamKam vann dermed 2. divisjon, avdeling 4 med 59 poeng, berre tre poeng føre KFUM. Av spelarar som markerte seg i 2010-sesongen var spissane Thomas Lehne Olsen og Pål Alexander Kirkevold for høvesvis 26 og 19 mål, og dessutan midtstopparen Edmir Asani, som spelte alle kampar.
Etter at optimismen med opprykka hadde sett seg, kom den store overaskinga 21. desember då styrt vedteke å attrå klubben konkurs, og dessutan stille plassane sine til disposisjon på grunnlag av likviditetsutfordringar og vanskar med å gå i balanse med reknskapet for 2010. Denne meldinga kom berre ei vekes tid etter at klubben hadde fått tildelt 8,5 millionar kroner av Hamar kommune for å dekke uteståande gjeld knytt til selskapa rundt stadionanlegget Briskeby. Etter nokre dagar med avisoppslag, lesarinnlegg og leiarkommentarar i lokalpressen, vart det klart at klubben gjennom ein redningspakke var redda av næringslivet og privatpersonar i Hamar og omegn.
2011–2012: Tilbake til kvardagen
Etter at HamKam vart redda frå konkurs på tampen av 2010, vart klubben dermed klar for Adeccoligaspel i 2011. Gjennom redningspakken som vart presentert, vart det endå lagt fram føringar frå næringslivet om at den lokale profilen skulle fortsetje som sesongen før, og at det primært skulle satsast på lokale og regionale talentar. Òg på toppnivå i klubben vart det gjort nye forandringar som følgje av at det gamle styret hadde stilt plassane sine til disposisjon, og eit nytt styre vart sett med den tidlegare daglege leiaren Tor Rullestad som ny styreleiar. Av nye speleforsterkningar før sesongen starta vart midstopperen Oddbjørn Lie henta inn frå Hødd. Sesongoppkjøringa starta med treningskampar mot lokal motstand, og med unntak av kampen mot Vålerenga (som enda med siger 4–1), var resultata på det jamne og prega av vinterpausen.
HamKam rauk ut av Noregsmeisterskapen i andre runde mot Byåsen, men i serien var laget i medvind og i den 13. serierunden låg HamKam på førsteplass. Haustsesongen starta derimot med moderate resultat, men mot slutten av sesongen var laget i opprykkskampen heilt til dei to siste serierundane, då dei tapte stort mot høvesvis Sandefjord heime og Hødd borte. Etter sesongslutt drog både Pål Alexander Kirkevold (Mjøndalen) og Jonathan Borrajo (Red Bull New York), medan den lovande ungguten Emil Dahle skreiv under på ein ny kontrakt. Av nye spelarar kom Anders Emil Nedrebø (Asker) og Ørjan Berg Hansen (Kongsvinger), som begge hadde røynsle frå Adeccoligaspel.
Årets første treningskamp for 2012 enda med tap for Strømsgodset, og i det store og heile vart resultata gjennom dei komande treningskampane på det jamne. HamKam var forresten òg på La Manga, der dei for første gongen stifta kjennskap med den spanske klubben Albacete Balompié, som sist spelte i Primera División i 2004/2005-sesongen. I mellomtida kom òg klubben sin tredje nysignering, då kantspelaren Christer Jensen vart henta inn frå Straumen. Den første seriekampen var heime mot Sandefjord 9. april, i ein kamp som enda med tap 2–3.
Landslagsspelarar
Desse spelarane har vore i troppen til det norske herrelandslaget medan dei har vore i Ham-Kam.
Litteratur
Tor Inge Martinsen har skrive to bøker om klubben:
Lima-regionen
Lima-regionen er ein av 24 regionar i Peru. Regionen ligg sentralt i landet med kystlinje mot Stillehavet og har Huacho som regionhovudstad. Regionen omkrinsar Lima-provinsen i vest, provinsen som svarar geografisk til byen Lima.
Lima-regionen er på 32 129 km² og har 780 881 innbyggjarar (2005).
Geografi
Costa eller Chala ligg frå 0 til 500 meter over havnivået medan Janca eller Cordillera går over 4800 moh. Dei største områda er Yunga (500 til 2300 moh.) og Quechua (2300 til 3500 moh).
Politisk inndeling
Regionen er delt inn i 9 provinsar som igjen er delt inn i til saman 128 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:
Manuela Montebrun
Manuela Montebrun er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i sleggjekasting. Ho vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen 2002 og verdsmeisterskapen 2003. Mange år etter OL 2008 rykte Montebrun opp på tredjeplassen då resultata til konkurrentar vart annullert.
Aktiv
Montebrun kasta sleggja over 70 meter fyrste gongen i 2000-sesongen. Ho mislukkast i OL-tevlinga i Sydney, året etter vart ho nummer fem ved VM 2001. Under europameisterskapen 2002 i München kasta ho 72,04 meter og vann bronsen, mindre enn meteren bakom vinnaren Olga Kuzenkova. Ved VM 2003 på fransk heimebane kneip ho bronsemedaljen med eit kast på 70,92 m.
11. juli 2005 i Zagreb kasta Montebrun sleggja 74,66 meter og forbetra dermed franske rekorden, gjeldande også i 2020. Ein månad etter rekordkastet kom ho med 71,41 meter på fjerdeplass i verdsmeisterskapen i Helsinki. Denne plasseringa gjorde Det internasjonale friidrettsforbundet om på då det i 2013 annullerte resultatet til verdsmeisteren Olga Kuzenkova.
I 2008 rekte Montebrun sine 72,54 meter til femteplass under OL i Beijing. Åtte og ni år seinare annullerte IOK prestasjonane til dei russiske utøvarane Aksana Mjankova og Darja Ptsjelnik og flytta Montebrun opp til bronseplassen.
Montebrun vart fransk meister ni gongar og aktiv på toppnivå til 2012.
28. september
28. september er den 271. dagen i den gregorianske kalenderen (272. under skotår). Det er 94 dagar att av året.
Sexsymbol
Sexsymbol er ein kjend person som er rekna som særs seksuelt tiltrekkande og glamorøs.
Historie
Omgrepet sex symbol oppstod på engelsk på 1950-talet for å forklara populariteten til visse filmstjerner, som Marilyn Monroe og Brigitte Bardot. Liknande kvinnetypar kan førast tilbake til eldre uttrykk som vamp og femme fatale. Men det nye omgrepet kan sjåast i samanheng med endringar i kjønnsroller, seksualitet og andre samfunnsnormer som fann stad i USA og andre stader i etterkrigstida.
I tillegg til ei rad kvinner kan ein også finna mannlege sexsymbol frå heile 1900-talet, som skodespelarane Sessue Hayakawa, Douglas Fairbanks og Rudolph Valentino på 1910- og 1920-talet, Errol Flynn, Gary Cooper og Clark Gable på 1930-talet, Kirk Douglas, Burt Lancaster og Cary Grant på 1940-talet og «rebellar» som Elvis Presley, James Dean og Marlon Brando på 1950- og 1960-talet.
Oppdikta sexsymbol
Sexsymbol treng ikkje vera verkelege personar. Teiknefilmfiguren Betty Boop frå 1930-talet er blitt kalla det første og best kjende sexsymbolet frå animasjonsfilmen. I Who Framed Roger Rabbit frå 1988, som inneheld både animerte og verkelege skodespelarar, blir Jessica Rabbit (med røyst av Kathleen Turner) presentert som eit overveldande sexsymbol. I data- og videospel finst òg ein del figurar som er blitt oppfatta som sexsymbol, til dømes Lara Croft.
Natrium
Natrium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Na og atomnummer 11. Metallet er, som dei andre alkalimetalla, sølvfarga, mjukt og reaktivt. Det reagerer eksplosivt med vatn. Natrium høyrer til s-blokka i periodesystemet. Det er eit av dei vanlegaste grunnstoffa på jordoverflata, der om lag 2.6 prosent er natrium. Natrium finst i mange mineral, og store mengder salt, natriumklorid (NaCl) er oppløyst i verdshava. Mange kjemikaliar ein kan finne i heimen inneheld natriumsalt, slik som soda (natriumkarbonat, Na_2CO_3), natron (natriumhydrogenkabonat, NaHCO_3, lut(natriumhydroksid, NaOH), såpe og mange vaskemiddel.
På grunn av at natrium er svært reaktivt, finst det ikkje i rein form i naturen. Reint natriummetall vart først framstilt av Humphry Davy i 1806, ved elektrolyse av natriumhydroksid. Namnet natrium er avleidd av det egyptiske ordet for mineral-salt: «natron». I fransk og engelsk blir grunnstoffet kalla «sodium».
Kjemiske eigenskapar
Natrium finst hovudsakleg som natriumionar (Na^+) i saltar. Desse er i all hovudsak vassløyselege. Det finst derfor store mengder natriumion i verdshava, som saman med kloridion dannar koksalt. Nokre natriumsalt er ikkje vassløyselege. Det gjeld blant anna silikat av aluminium, natrium, kalium og kalsium, som dannar mineralet feltspat. Dette er eit av dei vanlegaste minerala, og finst i bergartar som granitt og gneis.
Glas er silikat av mellom anna natrium og kalsium. Reint silisiumdioksid (kvarts) har eit smeltepunkt på over 2000 °C, og natriumkarbonat blir tilsett for å senke smeltepunktet til under 1500 °C. Sidan reint natriumsilikat er vassløyseleg, vert og kalsiumkarbonat(CaCO_3) tilsett i vanleg glas. Natriumsilikat vert brukt mellom anna i maskinoppvaskmiddel. Vanleg såpe er natriumsalt av feittsyrer, og vert framstilt av natriumhydroksid (NaOH) og feitt.
Sidan natrium reagerer så kraftig med vatn, blir det brukt til å fjerne vatn (tørke) organiske løysemiddel, enten aleine eller saman med kalium.
Natrium har svært høg elektronegativitet, og natriummetall vil reagere med metallsalt som har høgare elektonegativitet og danne natriumsalt og fritt metall av det andre metallet. Mange metall vart oppdaga ved at ein lét natrium eller kalium reagere med ulike mineral som inneheldt det nyoppdaga metallet. Sjølv om ein kan framstille metall slik, er dette ein dyr metode, og blir berre brukt dersom ein ikkje kjenner til betre metodar.
Bruk
Natrium er det alkalimetallet som er viktigast industrielt. Det vert framstilt ved elektrolyse av flytande natriumklorid i ein prosess kjend som Downsprosessen.
4. september
4. september er den 247. dagen i den gregorianske kalenderen (248. under skotår). Det er 118 dagar att av året.
Natrium
Bruk
Natriummetall er nødvendig i syntese av mange natriumsambindingar. Natrium blir òg brukt som tørkemiddel for organiske løysemiddel av di natrium reagerer irreversibelt med eventuelt vatn i løysemidlet under danning av natriumhydroksid, som kan filtrerast bort.
Natrium vert brukt i produksjon av tetraetylbly. Dette stoffet vart tidlegare tilsett i bensin for å auka oktantalet, men er no forbode i dei fleste industriland for å redusera bly-forureining.
Metallet vert og brukt i utvinning av andre metall. Den enklaste måten å ekstrahera ein del sjeldne metall som thorium, zirkonium, tantalum og titan er å la sambindingar av desse reagere med natriummetall. Ein vil til dømes ved å la titanklorid og natrium reagera få titanmetall og natriumklorid. Det siste kan lett vaskast vekk frå metallet.
Innerfjorden ved Øksfjorden
Innerfjorden er den inste delen av Øksfjorden i Lødingen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 8,5 km nordover til Vestpolldalen.
Fjorden har innløp ved Husjordøya der Vesterstraumen og Austerstraumen går på kvar side av øya. Det er få busetnader langs fjorden, men i Austpollen, ein av to indre fjordarmar ligg små gardsbruk. Nord for Austpollen, går Vestpollen vidare innover til botn av fjorden.
Davutlar
Davutlar er ein by i provinsen Aydın i Tyrkia. Han ligg i distriktet Kuşadası og har kring 10 000 innbyggjarar (2010). Byen ligg nord på Dilekhalvøya. Han ligg 15 km frå Kuşadası og 55 km frå Aydın.
Divriği
Divriği (gammalgresk Τεφρική; Tefrike) er ein by og eit distrikt i provinsen Sivas i Tyrkia. Byen ligg ved sørbreidda av elva Çaltısuyu, ei sideelv til Karasu. Byen har kring 11 000 innbyggjarar (2010).
I austromartida vart byen kalla Tefrike, grunnlagd kring 850, då det vart bygd ei festning her. På 1200-talet vart Divriği stormoské bygd i byen.
Vulkanar i USA
Dette er ei liste over vulkanar i USA.
Musei
Musei (sardisk Mùsei) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 1 528 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 20.27 km² og ligg i ei høgd på 119 meter over havet.
Kostroma oblast
Kostroma oblast (russisk Костромская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Kostroma, arealet er 60 200 km² og innbyggjartalet er 667 600 (2010).
Demografi
Den einaste større byen er Kostroma (268 700 ibuarar).
Grateng
Grateng er ein fransk matrett tilreidd i eit eldfast fat i omn. Ordet er frå fransk gratin, avledid av gratter, som betyr skrape eller rive, og viser til at retten tradisjonelt består av restar frå tidlegare måltid.
Ein kan til dømes laga grateng med ost, kjøt, fisk eller grønsaker som potet, blomkål eller aubergine. Over ingrediensane kan ein hella ein mjølkesaus som ein kvit saus som er tilsett egg. Blandinga blir dekka med ost eller brødsmular, som får smørklattar på og blir baka i omn til gratengen får ei sprø, brun overflate.
Return to Sender
«Return to Sender» er ein song frå 1962 av den amerikanske songaren Elvis Presley. Songen vart skriven av Winfield Scott og Otis Blackwell.
Songen vart spelt inn 27. mars 1962 i Radio Recorders i Hollywood og handlar om ein mann som postar brev til kjærasten sin etter ein krangel. Ho skriv «return to sender» (returner til avsendar) på dei og han held fram å skrive brev og nekta å innsjå at forholdet er over. Presley spelte «Return to Sender» i filmen Girls! Girls! Girls!.
Med på innspelinga var Barney Kessel på elektrisk gitar, Tiny Timbrell på akustisk gitar, Ray Siegal på kontrabass, D.J. Fontana på trommer, Dudley Brooks på piano, Boots Randolph på barytonsaksofon, og Jordanaires på korvokal, i lag med forskjellige studiomusikarar, som trommeslagaren Hal Blaine. Songen opnar med ein saksofon. Ein annan saksofonist, Bobby Keys, hevda han spelte soloen på songen i memoara sine Every Night's A Saturday Night. Men Hardin skal ikkje ha møtt Presley før februar 1970, då han vart med i turnébandet hans. I tillegg vert denne påstanden avkrefta av RCA, Ernst Jorgensen (den offisielle arkivatoren for innspelingane til Presley), og studiologgane.
Lister
Songen gjekk til topps på UK Singles Chart, og nådde andreplassen på den amerikanske Billboard-lista. Songen gjekk derimot til topps på dei rivaliserande listene til Cash Box og Music Vendor. «Return to Sender» nådde òg femteplassen på R&B-lista. Det var den første songen som toppa singellista under jula i Irland, sidan den irske singellista først vart starta opp i oktober 1962. Singelen selde til platinaplate hos RIAA for over 1 million selde eksemplar i USA.
Songen låg heile 11 veker på toppen av VG-lista i Noreg.
Svarsong
Gerri Granger spelte inn svarsongen «Don't Want Your Letters». Denne songen vart arrangert og dirigert av Bert Keyes. Han vart gjeven ut på singel på Big Top 45-3128.
Andre versjonar
• 1962: Ray Pilgrim
• 1963: Brian Poole og The Tremeloes
Ayacucho-regionen
Ayacucho-regionen er ein region i Peru som ligg i sørlege og sentrale delen av Andes i landet. Han har grenser mot Huancavelica-regionen i vest, mot Ica-regionen og Arequipa-regionen i sør, mot Apurímac og mot Cuzco i aust. Ayacucho-regionen er på 20 895 km² og har 418 882 innbyggjarar (2005). Regionhovudstaden er Ayacucho.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1963: Tony Preysler
Ayacucho-regionen
Politisk inndeling
Regionen er delt inn i 11 provinsar som igjen er delt inn i til saman 111 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:
Return to Sender
Andre versjonar
• 1965: The Castaway Strings (instrumental)
• 1975: Jan Lauritzen
Grunnstoff
Eit grunnstoff er eit stoff som ikkje kan skiljast i fleire stoff ved konvensjonelle kjemiske metodar. Det består av atom med same atomnummer, det vil seia same talet proton i atomkjernen. Atoma kan vera av ulike isotopar, altså med ulikt tal nøytron og ulik atommasse, men dei kjemiske eigenskapane er i hovudsak avhengige av protontalet.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1976: Johnny Farago
Grunnstoff
Dei fleste stoffa rundt oss er bygde opp av eit lite tal grunnstoff som finst i store mengder på jorda. Den store variasjonen i materiale kjem rundt oss kjem frå at grunnstoffa er bundne saman på svært ulike måtar, som molekyl.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1977: Otis Blackwell
Grunnstoff
Så langt (2023) er det oppdaga 118 grunnstoff, men berre 94 av dei finst i naturen. Dei siste stoffa er blitt til ved kjernefysiske reaksjonar framkalla av menneske. Desse er radioaktive stoff med svært kort halveringstid, og er forsvunne frå jorda sidan ho og dei blei til.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1977: Country Road
Grunnstoff
Så vidt ein veit er hydrogen, det enklaste grunnstoffet, òg det mest vanlege i universet, med helium på andreplass. På jorda er oksygen og silisium dei vanlegaste grunnstoffa, og ein finn dei særleg i ulike mineralsambindingar.
Folkedrakt
Folkedrakter er lokalt særmerkte klede som skil seg frå samtidsmoten. Desse plagga er del av ein stadbunden folkeleg draktskikk med innarbeidde normer for utforming og bruk av klede. Folkedraktene er brukarane sine tradisjonelle klede med graderingar frå høgtidsklede til kvardagsklede. Samedrakt er eit eksempel på ei folkedrakt, ettersom han kan brukast i forskjellige utformingar både til kvardags og til fest. Den norske bunaden vert derimot ikkje rekna som ei folkedrakt i dag, ettersom han klart skil seg frå dei normale klesdrakter og berre vert nytta i spesielle høve. Folkedrakter kan vera utgangspunkt for, eller vera brukt som, nasjonaldrakter.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1977: Johnny B. Good
Grunnstoff
Ein får stoff som er bygd opp av molekyl dersom grunnstoff som er ikkje-metall reagerer med kvarandre. Dersom eit stoff som er metall og eit anna som er ikkje-metall reagerer, vil dette gje eit stoff som er bygd opp av positive og negative ioner. Slike stoff blir kalla ionesambindingar eller salt.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1978: Jimmy Ellis
• 1979: Cisse Häkkinen
• 1979: Roy Loney & The Phantom Movers
• 1979: Jam Rock Band
• 1979: The Persuasions
• 1979: Ral Donner
• 1981: Dave Kelly
• 1981: Ray Smith
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1984: New Jordal Swingers
• 1989: The Jordanaires
• 1989: The Residents
• 1990: Ian McCulloch
• 1992: Wickströms
• 1993: Ty Tender
• 1994: Dave Edmunds
• 1994: The Rocking Ghosts
• 1994: Lee Towers
• 1995: The Nashville Super Guitars (instrumental)
Nordenskiöldøyane
Nordenskiöldøyane eller Nordenskjoldøyane (russisk Архипелаг Норденшельда, Arkhipelag Nordensjelda) er ei stor øygruppe aust i Karahavet i Krasnojarsk kraj i Russland. Dei austlegaste øyane ligg 120 km vest for Tajmyrhalvøya.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1996: Ettore Stratta - Memphis Symphony Orchestra (instrumental)
Nordenskiöldøyane
Det er om lag 90, kalde, forblåste og aude øyar i denne øygruppa. Dei består hovudsakleg av magmatiske bergatartar og er dekte av tundravegetasjon. Det er ingen permanente busetnader på nokon av dei.
Return to Sender
Andre versjonar
• 1997: Sammy «Sax» Mintzer
Nordenskiöldøyane
Nordenskiöldøyane har vorte delte i fleire mindre grupper av geografiske årsaker. Dei største gruppene frå nord til sør er:
Return to Sender
Andre versjonar
• 1998: Hubbas
• 1999: Larry Layne
Nordenskiöldøyane
Klimaet på Nordenskiöldøyane er arktisk og hardt. Havet omkring dei mange øyane er isdekt om vinteren og sjølv stengd av pakkis om sommaren, som berre varer to månader av året.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2000: Anders Johansson - Jakob Hydén
Nordenskiöldøyane
Øyane er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2000: Las Vegas Impersonators
Narcao
Narcao (sardisk Narcàu) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 3 300 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 85.88 km² og ligg i ei høgd på 125 meter over havet.
Návplio
Byen har i dag opp mot 15 000 innbyggjarar.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2000: Memphis King
Nordenskiöldøyane
Historie
Øygruppa er kalla opp etter polfararen Adolf Erik Nordenskiöld av den norske polfararen Fridtjof Nansen og nedteikna på dei første nøyaktige karta av havområda nord for Sibir.
Návplio
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2000: Ricardo Caliente (instrumental)
Nordenskiöldøyane
Historie
I 1893 då Fridtjof Nansen og Framekspedisjonen var nær Nordenskjoldøyane hamna dei i daudvatn. Dette merkelege fenomenet oppstår vanlegvis i ein fjord når isbrear smeltar og dannar eit grunt lag med ferskvatn over saltvatn. Dette er korleis Nansen skildra fenomenet:
Návplio
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 33 356 innbyggjarar, medan kommunaleininga Návplio hadde 18 910 og tettstaden med same namn 14 203 innbyggjarar.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2002: Las Vegas International Philharmonic (instrumental)
Nordenskiöldøyane
Historie
I 1900 vart øyane i Nordenskiöldøyane utforska og kartlagd av kaptein Fjodor Andrejevitsj Matisen under den russiske polekspedisjonen 1900 – 1903. Denne ekspedisjonen vart leia av Baron Eduard Von Toll på vegne av Det russiske vitskapsakademiet om bord på skipet «Zarja». Toll sendte Matisen for å kartlegge øygruppa tidleg på våren medan Zarja overvintra nær Tajmyrøya. Dei fleste øyane i øygruppa vart kartlagd og namngjeve under denne ekspedisjonen. Matisen kryssa det isdekte havet med hundeslede to gonger. Han delte øygruppa i dei fire eller fem hovudgruppene nemnd over og namngav meir enn førti øyar.
Návplio
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Return to Sender
Andre versjonar
• 2002: D.K. Davis
Nordenskiöldøyane
Historie
Som Nansen observerte Eduard Tol at det var vanskeleg å segle gjennom øygruppa på grunn av isen.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2002: Helmut Lotti
Nordenskiöldøyane
Historie
Etter den russiske revolusjonen vart øygruppa utforska i 1930-åra av ein sovjetisk ekspedisjon på isbrytaren «Sedov».
Bilmerket Mustad
Mustad var eit norsk bilmerke, produsert av Clarin Mustad i Kristiania. Den fyrste bilen vart produsert i 1917. Han hadde plass til 11 personar og hadde boggi bak. . På denne tida var det dårlege vegar og boggien hadde som oppgåve å fordela vekta på fleire hjul.
Kjelde
<References/>
Return to Sender
Andre versjonar
• 2003: Erin Alden
Nordenskiöldøyane
Historie
I 1937 organiserte Det arktiske og antarktiske forskingsinstituttet i Sovjetunionen ein ekspedisjon på skipet «Toros». Målet med denne ekspedisjonen var å utforske Nordenskiöldøyane og gjennomgå Nordaustpassasjen i Karahavet. «Toros» overvintra i Ledjanajabukta på Boneviøya vest for Tajmnyrøya og segla tilbake til Arkhangelsk om sommaren etter å ha utforska mange av øyane i Karahavet.
Return to Sender
Andre versjonar
• 2003: Eilert Pilarm
• 2005: Matt Lewis
• 2005: Christer Sjögren
• 2005: John Beardsley
• 2006: The Mighty Echoes
• 2006: Wing
• 2006: Alan Merrill
• 2007: DJ Graceland feat. Las Vegas
• 2009: AcaPelvis
• 2009: Tom Green
• 2010 : Svenne Hedlund
• 2010 : James Reyne
• 2010: The Good Fellas
• 2011: Henrik Åberg - Jack Baymoore
• 2012: The SilverBalls
• 2012: Merrill Osmond
• Rod Stewart
• Danté (Denis Pantis)
• Gerri Granger
Andre språk
Ein fransk versjon vart omsett av og framført av Henri Salvador som «Retour au porteur» i 1963. Denne versjonen vart òg spelt inn av Betty & The Bops i 2000 og Frank Michael i 2003.
Ein tysk versjon vart omsett av Camillo Felgen og kalla «Zurück an Johnny». Denne vart framført av Ted Herold i 1963. Ein annan tysk versjon vart omsett av Volker Rosin og framført som «Bye bye ihr Kinder» av Volker Rosin und die Lolly Pops i 1995.
Det er blitt omsett to nederlandske versjonar. Den første vart omsett av Nelly Byl og kalla «Verkeerd verbonden». Denne vart framført av Will Tura i 1984. Den ande versjonen vart omsett av John Spencer og Rob Peters og framleis kalla «Return to Sender». Denne vart framført av John Spencer i 1985.
Ein dansk versjon av songen vart omsett av Nils P. Jørgensen og kalla «En tur i center». Denne vart framført av Bamses Venner i 1984.
Moquegua-regionen
Moquegua-regionen er ein liten region sør i Peru som har ei kort kystlinje og strekkjer seg innover i høglandet. Han har grenser mot Arequipa-regionen og Puna-regionen i nord og mot Tacna i søraust. Moquegua-regionen er på 15 734 km² og har 163 757 innbyggjarar (2005). Regionhovudstaden er Moquegua.
Kulturhistorie
Kulturhistorie er vitskapen om utviklinga av kulturen og undersøkingar om korleis menneske opplevde og organiserte verda i fortida.
Leonard Cohen
Leonard Norman Cohen ({{levde-lua|fødd 21. september 1934 Cohen}, død 7. november 2016}}) var ein kanadisk forfattar, låtskrivar og songar busett i Los Angeles.
Kulturhistorie
Emne som kulturhistorikarar undersøkjer kan vere både daglegdagse forhold, kunst, arkitektur, religiøse og andre åndelege forhold og immateriell kultur. Innan faget folkloristikken ser ein på folklore, folketru og festar og ritual.
I dag vert termen kulturhistorie (ved norske universitet) også brukt som ei samlenemning for dei tidlegare faga folkloristikk (folkeminneforsking) og etnologi.
Leonard Cohen
Han debuterte som poet i 1956 og har sidan utgjeve fleire diktsamlingar, to romanar og ei rekkje musikkalbum. I tillegg til sin eigen diskografi har andre artistar gjort over tusen innspelingar av songane hans. Blant dei mest kjende er «Hallelujah», «Suzanne» og «First We Take Manhattan».
Cohen har gjennom karrieren hatt større suksess i Europa enn heime i Nord-Amerika. Musikken hans er av mange blitt oppfatta som depressiv, noko ein musikkmeldar sette på spissen da han skreiv at platene hans burde seljast saman med barberblad. Etter at stemmeleiet sokk i 1980-åra, har den djupe stemma hans i hop med lyse kvinnelege koristar nærast blitt eit varemerke.
Daudvatn
Daudvatn er eit sjømannsuttrykk for eit fenomen som oppstår når eit lag med fersk eller brakkvatn ligg over eit lag med tyngre saltvatn, utan at dei to laga blandar seg saman. Eit skip som seglar under slike tilhøve kan vere vanskeleg å manøvrere eller sakke så mykje av at det nesten står i ro. Årsaka til dette er at mykje av energien frå framdriftsmekanismen til skipet berre går med til å skape bølgjer (såkalla indre bølgje) eller turbulens mellom dei to laga i vatnet, slik at skipet berre klarar opp mot 20 % av den normale farten sin.
Fenomenet vart først skildra av den norske polfararen Fridtjof Nansen under Framekspedisjonen i august 1893 ved Nordenskiöldøyane nær Tajmyrhalvøya:
''«Når «Fram» hamna i daudvatn er det som om ei mystisk kraft held ho tilbake og ho lystrar ikkje alltid roret. I stille vêr med lett last klarte «Fram» 6-7 knops fart. I daudvatn klarte ho ikkje ein gong 1,5 knop. Vi gjorde store svingar langs ruta vår, stundom svinga me heilt rundt, for å prøve å gå klar av det, men til særs lita nytte.»''
Fenomenet er observert der smeltevatn frå isbrear renn ut i sjøen og legg seg over det saltare vatnet utan at dei to laga blandar seg, slik som i ein fjord.
Gamle metodar
Gamle sjømenn trudde at fenomenet kom av ei «skorpe» av ferskvatn som festa seg til skroget og at skipet på den måten vart hindra. Tidlegare trudde ein òg at fisk som festa seg til skroget gjorde at skipet flytta seg tregare. Ein brukte forskjellige metodar for å prøve å kome seg ut av daudvatnet, som t.d. å la mannskapet om bord samstundes springe fram og tilbake på skipet, skyte kanoneld i vatnet, ause store mengder sjøvatn på dekk, dra ein slepar frå baugen til akterspegelen under skroget på skipet, svinge rora raskt fram og tilbake, eller slå i vatnet ved sidan av skipet med årer og andre reiskapar. Mannskapet på taubåtar oppdaga at når dei kom ut for daudvatn var det enklaste å stoppe i eit par minutt slik at bølgjene la seg, og så halde fram for full maskin.
Leonard Cohen
Livsløp
I 1960-åra budde han vekselvis i USA og på den greske øya Hydra, der han kjøpte hus og etter kvart flytta saman med den norske kvinna Marianne Ihlen, som seinare inspirerte songen «So Long, Marianne». Eit fotografi av ho inni huset pryder baksida av omslaget til plata Songs from a Room. Ihlen hadde tidlegare eit forhold til forfattaren Axel Jensen, som omtala Cohen som Lorenzo i romanen Joacim (1961).
Bøkene til Cohen blei godt mottekne av kritikarar og publikum – men dei betalte ikkje husleiga, som han sjølv formulerte det. Judy Collins overtalte han til å framføre nokre av sine eigne songar offentleg, og i 1967 debuterte han som plateartist på Columbia Records.
I 1986 hadde han ein gjesteopptreden i ein episode av fjernsynsserien Miami Vice.