cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Ove Knausgård
Knausgård er fødd i Oslo og oppvaksen på Tromøya i Arendal kommune, og i Kristiansand. Han har studert litteraturvitskap og kunsthistorie. Då han var 19 år gammal, gjekk han på Skrivekunstakademiet i Hordaland. I løpet av dette året hadde han mellom andre Ragnar Hovland og Jon Fosse som lærarar. I tidsrommet 1999-2002 var han medredaktør i det litterære tidsskriftet Vagant, der han skreiv essay om forfattarar som Marcel Proust, Don DeLillo og Thure Erik Lund.
Verk
Knausgård debuterte litterært i 1998 med romanen Ute av verden, som fekk mykje merksemd. Han var den første debutanten nokonsinne som fekk Kritikerprisen. Romanen handlar om Henrik Vankel, som bur på ein liten stad i Nord-Noreg, og arbeider som lærarvikar. Etter at Vankel innleier et forhold til ein 13-årig elev forlét han bygda i all hast og reiser til Kristiansand. I resten av romanen vert samtida fletta saman med minne frå barndommen og ungdommen.
Oppfølgaren, En tid for alt, handlar om englane si historie på jorda. Delar av boka spinn vidare på sentrale delar av Bibelen, og undersøker forholdet mellom vitskap og religion. For denne romanen vart han i 2005 nominert til Nordisk råds litteraturpris. I 2009 vart romanen nominert til den prestisjefylte, litterære prisen IMPAC Dublin Literary Award. Sommaren 2006 kåra Dagbladet En tid for alt til ei av de 25 beste norske bøkene dei siste 25 åra. Han fekk også Sørlandets litteraturpris og P2-lytterane sin romanpris for denne boka.
Knausgård er mest kjend for det sjølvbiografiske seksbindsverket Min Kamp (2009-2011). For «Min kamp. Første bok» fekk Knausgård Brageprisen og P2-lytterane sin romanpris. Romanen vart også nominert til Nordisk råds litteraturpris, Kritikerprisen, Bokhandlerprisen, Ungdommens kritikerpris og Sørlandets litteraturpris. Morgenbladet sine lesarar kåra «Min kamp 1-3» til Årets bok 2009. Hausten 2009 kåra VG «Min kamp. Første bok» til ein av tiårets ti beste norske romanar.
Dei tre romanane Ute av verden, En tid for alt og Min Kamp kan ifølge forfattaren sjølv sjåast som ein trilogi. Ute av verden handlar om romankarakteren Henrik Vankel. En tid for alt er ei bok som i prinsippet vert skriven av Henrik Vankel, og Min Kamp handlar om forfattaren Karl Ove Knausgård, som har skrive desse bøkene.
Knausgård las eigne nyskrivne tekstar med relasjon til terrorangrepa i Noreg 2011 under minnemarkeringa i Oslo 22. juli 2012.
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Carl Marstrander
Carl Johan Sverdrup Marstrander var professor i keltiske språk ved Universitetet i Oslo. Marstrander var frå Kristiansand.
Tatsuya Shimogaki
Tatsuya Shimogaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Lakei
Lakei (frå fr. laquais, usikker tyding) er ein yrkestittel som gjennom tidene har hatt ulike tydingar.
På 1900-talet blei ordet vanleg innan politisk sjargong om nokon som lèt seg bruke som reiskap for maktpersonar. Omgrepet blei særleg brukt slik av kommunistar.
Lakei i Noreg
I Noreg bruker berre kongehuset stillingstittelen. Kvalifikasjonar for å bli lakei kan vere fagbrev som kokk eller servitør med praksis frå hotell- og restaurantbransjen. På grunn av den doble tydinga har hoffet fått kritikk for at dei brukte denne stillingstittelen enno i 2007.
Intimasjon
I gudstenesta i Den norske kyrkja har intimasjonen i følgje altarboka plass etter inngangssalmen. Han skal innleiast med orda «Kjære kyrkjelyd. Nåde vere med dykk...» eller «I namnet åt Faderen og sonen og Den Heilage Anden». Etter innleiingsorda kan liturgen seie noko om dagens karakter og om gudstenesta som følgjer.
Vassdamp
Vassdamp er gassfasen til vatn. På jorda er vassdamp ein av fasane i vasskrinslaupet i hydrosfæren. Vassdamp vert danna ved at flytande vatn fordampar eller ved at is sublimerer. Under normale atmosfæriske forhold vil vatn heile tida fordampe, medan vassdampen kondenserer. Det er ikkje mogeleg å sjå vassdamp direkte med det blotte auget, men ein kan sjå han indirekte, til dømes som bobler i kokande vatn.
Fordamping/sublimasjon
Når eit vassmolekyl forlèt ei overflate, seier vi at det har fordampa. Kvart vassmolekyl som vert til vassdamp tar med seg litt energi i form av varme i ein prosess som blir kallar fordampingsavkjøling. Kor mykje vassdamp det er i lufta avgjer kor mange molekyl som vil gå tilbake til overflata, slik at når ein har ei netto fordamping, vil vatnet få ei netto avkjøling på grunn av vassmengda det mistar. Andre forhold i atmosfæren kan derimot avgrense denne fordampingsavkjølinga.
Mengda av vassdamp i lufta vert kalla fukt. Ein kan måle vassdampinnhaldet i lufta med eit hygrometer. Målingane vert uttrykt som spesifikk fukt eller relativ fukt. Temperaturen i atmosfæren og vassdampen avgjer vassdampen sitt likevektstrykk eller mettingstrykk. 100 % relativ fukt har ein når partialtrykket frå vassdampen er likt likevektstrykket til vassdampen. Ein seier då at lufta er metta.
Ei anna form for fordamping er sublimasjon, der is går direkte over til vassdamp, utan å verte flytande vatn først. Her gjeld dei same prinsippa som ved fordamping frå vatn. Når isen har høgare temperatur enn omgivnadane så vil det oppstå sublimasjon. Det er sublimasjon som fører til at is og snø sakte kan forsvinne sjølv om temperaturen er for låg til å kunne smelte dei.
Kondensasjon
Vassdamp vil berre kondensere på ei anna overflate viss temperaturen til overflata er lågare enn temperaturen til vassdampen, eller om lufta er overmetta på vassdamp. Når vassdamp kondenserer på ei flate skjer det ei netto oppvarming av flata fordi vassmolekylet tar med seg varme. Derfor vil lufttemperaturen under kondensasjonsprosessen falle litt. I atmosfæren fører kondensasjon til skyer, tåke og nedbør, men vanlegvis berre viss vassdampen har ei lita kjerne å fordampe på. Temperaturen lufta må avkjølast til for at kondensasjon skal oppstå vert kalla doggpunktet.
Kondensasjon av vassdamp på ei flate vil altså oppstå visst temperaturen til flata er under eller like stor som doggpunkttemperaturen i atmosfæren. Deposisjon er ein type kondensasjon, der vassdamp går direkte frå vassdamp til iskrystallar utan å kondensere til vatn først. Rim og snø er døme på denne prosessen.
Utrekning av tettleik ved 0 °C
Den molekylære massen, eller vekta av vatn, er 18,02 g, som er rekna ut frå summen av atommassen til kvart atom. Luft består normalt av 78 % nitrogen, 21 % oksygen og 1 % andre stoff. Medelsmolekylærvekta til tørr luft er om lag 28,57 g ved standard temperatur og trykk (STP). Ved å bruke Avogadro si lov og tilstandslova for gass, vil både vassdamp og luft ha eit molekylært volum på 22,414 l/mol ved standard temperatur og trykk. Dermed er tettleiken til vassdamp 0,804 g/l som er mykje mindre enn tørr luft som er 1,27 g/l ved standard temperatur og trykk.
Merk at for STP-forhold er temperaturen lik 0 °C, og då er fordampingsevna til vatnet svært avgrensa, sidan luft inneheld lite vassdamp ved 0 °C. Mengda aukar derimot ein god del med temperaturen. Tilstandslova for gass kunne like gjerne vore brukt ved 100 °C, men det ville framleis ha vore ein tettleiksskilnad.
Verknadar mellom luft og vassdamp med lik temperatur
Ei luftsøyle utan vassdamp har større tettleik og er tyngre enn ei luftsøyle som inneheld vassdamp, så lenge begge søylene har same temperatur. Så tørr luft vil søkke om ho kjem inn i eit volum med luft som inneheld vassdamp. På same måte vil luft som inneheld vassdamp stige visst ho blir blanda inn i eit volum med tørr luft.
Generelt
Atmosfæren inneheld den mengda vassdamp han gjer på grunn av avgrensingar i forhold til partialtrykket og temperaturen. Doggpunkttemperatur og relativ fukt er retningslinjer for vassdampprosessen i vasskrinslaupet. Tilført energi, som sollys, kan føre til meir fordamping frå havoverflata eller meir sublimasjon frå is og snø. Balansen mellom kondensasjon og fordamping gjev vassdampen sitt partialtrykk (forkorta til vassdamptrykket).
Det maksimale partialtrykket (mettingstrykket) til vassdamp i luft varierer med temperaturen til lufta og vassdampblandinga. Det finst mange empiriske formlar for denne storleiken og den mest brukte referanselikninga er Goff-Gratch si likning for vassdampen sitt mettingstrykk over flytande vatn:
der T temperaturen i fuktig luft, gjeve i eininga Kelvin, og p er trykket gjeve i hPa. Formelen gjeld frå −50 til 102 °C, men det finst svært få målingar av vassdamptrykket over vatn som er underkjølt.
Under spesielle forhold, som når vatn byrjar å koke, vil det skje ei netto fordamping under standard atmosfæriske forhold uansett kva den relative fukta er. Denne prosessen vil spreie store mengder vassdamp inn i ein kjøligare atmosfære.
Med kroppstemperatur er utanda luft nesten heilt i likevekt med vassdamp. I kald luft vil den utanda dampen raskt kondensere, og vise seg som ei lita sky av små vassdropar som kondenserer eller frys på overflater.
Vassdamp i atmosfæren
Det er vanlegvis rundt 1-4 % vassdamp i atmosfæren, men dette varierer stort. Det meste av han finn vi i troposfæren.
Sjølv om det er relativt lite vassdamp i lufta, er han likevel ein svært viktig del av atmosfæren. Vassdamp står for det meste av Jorda sin naturlege drivhuseffekt, som varmar planeten. Vassdamp kan òg kondensere til skyer, som kan både varme og kjøle ned jorda. Vatn i atmosfæren og vêret er begge svært avhengige av, og påverkar, kvarandre.
Tåke og skyer vert danna ved at vassdamp kondenserer på ein kondensasjonskjerne. Utan kondensasjonskjernar må det mykje lågare temperatur til for at kondensasjon skal oppstå. Med vedvarande kondensasjon eller deposisjon kan skydropar eller snøflak dannast, og når desse vert store og tunge nok fell dei ned til overflata som regn eller snø.
Den gjennomsnittlege tida vassdamp held seg i troposfæren er rundt ti dagar. Vassdampen forsvinn frå atmosfæren som regn, vert ført tilbake ved fordamping frå hav, innsjøar og elvar og transpirasjon frå planter og andre biologiske og geologiske prosessar.
Den årlege medla globale konsentrasjonen av vassdamp ville gjeve eit lag på 2,5 cm flytande vatn over heile jorda om alt hadde kondensert på ein gong. Den midla årlege nedbøren på jorda er derimot om lag 1 meter, noko som tyder på rask omsetting av vatnet i lufta.
Radar- og satellittbilete
Sidan vassmolekyl absorberer mikrobølgjer og andre radiobølgjefrekvensar, vert radarsignal svekka av vatn i atmosfæren. I tillegg vil atmosfærisk vatn reflektere og refraktere signala på forskjellige måtar avhengig av om det er damp, flytande vatn eller is.
Generelt vil radarsignal kontinuerleg miste styrke jo lenger dei går gjennom troposfæren. Forskjellige frekvensar vert svekka forskjellig, slik at enkelte luftkomponentar stoggar enkelte frekvensar, men slepp andre gjennom. Radiobølgjer som vert brukt til kringkasting og anna kommunikasjon vert til dømes svekka av denne effekten.
Vassdamp reflekterer radar mindre enn flytande vatn og is. Når ein har dropar og iskrystallar fungerer vatnet som eit prisme.
Kjelde til lyn
Vassdamp har ei nøkkelrolle i danning av lyn i atmosfæren. Skyer genererer statisk elektrisitet i atmosfæren, men evna skyer har til å halde på store mengder elektrisk energi er direkte avhengig av vassdampmengda i skya.
Vassdampen styrer permittiviteten i lufta. Når lufta har låg fukt, oppstår det raskt ei utlading av statisk elektrisitet. Når fukta aukar skjer det færre utladingar, men permittiviteten og kapasitansen fører til at lufta kan produsere større elektriske ladningar før dei vert utlada som lyn.
Etter at ei sky har starta å generere lyn fungerer vassdampen som eit stoff (eller ein isolator) som motverkar utladinga av den elektriske energien. Visst skya held fram med å generere statisk elektrisitet, vil ikkje vassdampen lenger klare å hindre ei utlading. Energien vert utladd mot eit lokalt, motsett ladd område, i form av eit lyn. Styrken på kvar utlading er direkte tilknytt permittiviteten og kapasitansen til atmosfæren i tillegg til kjelda til utladinga.
Sjå òg Van de Graaff-generator.
Utanomjordisk vassdamp
Det klåre lyset frå ein komethale kjem stort sett frå vassdamp. Når ein komet nærmar seg Sola, vil isen mange kometar er bygd opp av sublimere til vassdamp, som så reflekterer lyset frå sola. Når ein veit avstanden frå sola til kometen, kan astronomar rekne ut vassinnhaldet i kometen ut frå kor sterkt han skin. Lyse halar frå ein komet langt borte tyder på sublimasjon av karbonmonoksid.
Forskarar som studerer planeten Mars meiner at om det er vatn i rørsle på planeten, vil det vere vassdamp. Det meste av vatnet på Mars er i form av is på den nordlege polen. Under Mars sin sommar sublimerer denne isen til vassdamp og skapar kanskje massive stormar som transporterer vassdamp mot ekvator.
Engelen Rafael
Rafael er ein engel som er blitt rekna for ein helgen i den kristne kyrkja. Den katolske kyrkja reknar han som ein erkeengel, sjølvom Bibelen berre nemner erkeengelen Mikael som erkeengel.
Rafael vart æra alt i den eldste kyrkja, spesielt i aust.
Rafael er vernehelgen for reisande, pilegrimar, apotekarar, lækjarar, gruvearbeidarar, skipperar, taktekkarar, tyske utvandrarar, ektefolk og elskande.
Nervevev
Nervevev består av nerveceller som kan danne og leie elektriske signal, og av støtteceller (gliaceller). Nerveceller sender informasjon mellom cellene i kroppen og deltar i samordninga og kontrollen av funksjonane til cellene.
Rangitikei-elva
Rangitikei-elva er ei av del lengste elvene på New Zealand. Ho er 185 km lang.
Utspringet til elva er søraust for Tauposjøen i fjellområdet Kaimanawa Range. Ho renn sørover frå det sentrale platået på Nordøya forbi Taihape, Mangaweka, Hunterville, Marton og Bulls, til South Taranaki Bight (Sør-Taranakibukta) ved Tangimoana, 40 km søraust for Wanganui, der ho når Tasmanhavet. Elva renn gjennom og langs Rangitikei District som ho har gjeve namnet til.
I 1897 fløymde elva over, og alle seks bruene over henne vart skada eller øydelagde. Hamna ved elvemunningen vart også vaska bort og aldri bygd opp att.
Elva er ein populær stad for fritids- og rekreasjonsaktivitetar. Dei steile vertikale «paapa»-(leir)klippene (unike i denne delen av New Zealand) og djupe elvegjel sørgjer for perfekte tilhøve for ekstremopplevingar som strikkhopp og liknande aktivitetar. Gravity Canyon ved Mokai er ein verdskjend attraksjon. Delar av Rangitikei vart bruka som Anduin-elva av filmregissøren Peter Jackson i den første filmen om Ringdrotten, Ringens brorlag.
San Servolo
San Servolo er ei øy i Venezialagunen, søraust for San Giorgio Maggiore i Italia.
Sidan minst 700-talet og fem hundre år framover levde benediktinarmunkar på denne øya. Seinare flytta òg nonner til øya etter at klostera deira St. Leone og St. Basso på øya Malamocco vart øydelagd av eit jordskjelv. På byrjinga av 1400-talet reiste nonnene igjen, men vart snart erstatta av andre nonner som flykta frå den tyrkiske invasjonen på Kreta. På byrjinga av 1700-talet var det berre nokre få att og senatet i Republikken Venezia valde å opprette eit nytt militærsjukehus på øya på grunn av krigane mot tyrkarane. Seinare vart sjukehuset nytta for dei mentalt sjuke. Som følgje av dette dukka uttrykket «Ma ti xe de S. Servolo?» («Er du frå San Servolo?») opp i området, som eit alternativ til «Er du galen?». I 1978 vart sjukehuset nedlagd.
Yuta Otsuka
Yuta Otsuka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Tunsberg bispedømme
Tunsberg bispedømme er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskopen har sete i Tønsberg med Tønsberg domkyrkje.
Historie
Tunsberg bispedømme vart skilt ut frå Oslo bispedømme i 1948.
Biskopar:
Prosti
Tunsberg bispedømme har følgjande prosti:
Jean-Paul Marat
Jean-Paul Marat,, var ein fransk journalist og politikar i tida kring den franske revolusjonen. Han var rekna som ein jakobinar.
Marat gav ut avisa L'Ami du peuple.
45 av Kino
45 er debutalbumet til det russiske rockebandet Kino frå 1982. Albumet vart spelt inn i studioet ANTROP, som høyrde til Andrej Tropillo.
Albumet inneheld stort sett akustiske songar og viser, men på enkelte songar, som «Elektritsjka», har dei enkle trommemaskinrytmar.
Tittelen på albumet skulle gjenspeile at lengda på albumet var 45 minutt, men CD-utgåva er iallefall kortare enn dette.
Innhald
Alle songane er skrive av Viktor Tsoj.
Johannes Gilleberg
Gardbrukarsonen Gilleberg vart utdanna cand.theol. i 1946 og tok praktikum i 1948. Han arbeidde så i Hammerfest som adjunkt og hjelpeprest til 1955. Her vart oppteken av levekåra til psykisk utviklingshemma menneske. Han tok ei leiarrolle i arbeidet med å få etablert ein nordnorsk åndssvakeheim, og vart vald til formann i bygge- og plankomiteen for ein slik heim på garden Trastad i Kvæfjord herad. Frå 1955 var han styrar ved Nord-Norges åndssvakehjem på Trastad, ei stilling han hadde til 1981.
Gilleberg var medlem av kommunestyret i Kvæfjord dei åtte åra 1964-71. Hausten 1965 vart han vald inn på Stortinget på Troms Senterparti si valliste. Han vart attvald i 1969 og i 1973, begge gongane på felleslister, i 1969 med Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti og i 1973 med Senterpartiet og Venstre. På Tinget var han medlem av Sosialkomiteen, med unntak av 1971/72-sesjonen då han hadde plass i Administrasjonskomiteen.
Perlemorsky
Perlemorskyer eller polarstratosfæriske skyer er skyer som blir danna om vinteren i stratosfæren i høgder på 15000 til 30000 m, og ligg dermed dobbelt så høgt som cirrusskyer i troposfæren.
Dei første systematiske undersøkingane av perlemorskyer, mellom anna å avgjere høgda på dei, vart gjort i Noreg av Carl Størmer.
Danning
Stratosfæren er svært tørr og skyer, som er svært vanleg i troposfæren, oppstår sjeldan. I den ekstremt kalde polarvinteren kan det dannast forskjellige stratosfæriske skyer, som blir klassifisert ut frå den fysiske tilstanden eller kjemiske samansettinga.
Perlemorskyer blir danna i svært låge temperatuar, under -78°C. Temperaturen kan bli så låg i den lågare stratosfæren om vinteren. I Antarktis kan temperaturar under -88°C ofte danne perlemorskyer type II. Slike låge temperaturar er ikkje så vanleg i Arktis. På den nordlege halvkula kan kraftig vind over fjell skape fjellbølgjer som forplantar seg oppover i atmosfæren. Der lufta stig mot bølgjetoppane blir lufta ekstra avkjølt, og den svært tørre lufta kan kondensere til skyer.
Sidan desse skyene blir danna svært høgt, kan sola skine på dei frå under horisonten. Solstrålene blir brote i iskrystallane på same måte som når lys går gjennom eit prisme, og eit flott fargespekter oppstår. Ein kan best sjå perlemorskyer når sola er like under horisonten.
Forskjellige perlemorskyer
Perlemorskyer er klassifisert i tre typar Ia, Ib og II etter den kjemiske samansettinga av skyene.
Cesare Zavattini
Cesare Zavattini var ein italiensk filmforfattar og ein av dei første teoretikarane bak neorealismen innan italiensk film i etterkrigstida.
Han var fødd i Luzzara, nær Reggio Emilia nord i Italia. Zavattini studerte jus ved Universitetet i Parma, men starta i staden å skrive. I 1930 flytta han til Milano og arbeidde for forleggaren Angelo Rizzoli. Etter Rizzoli byrja han å produsere filmar i 1934. I 1936 hadde han skrive manus til den første filmen. I 1939 møtte han Vittorio De Sica og starta eit partnarskap som enda med om lag 25 filmar, inkludert meisterverk innan italiensk neorealisme som
Bilhorod-Dnistrovskyj
Bilhorod-Dnistrovskyj (ukrainsk Білгород-Дністровський) er ein by og ein hamneby på høgrebreidda av Dnestr-limanen (ved Dnestr-estuaret og Svartehavet) i Odessa oblast (provins) sørvest i Ukraina i den historiske regionen Bessarabia. Byen er det administrative senteret i Bilhorod-Dnistrovskyj rajon.
Området der byen ligg i dag var ein koloni i Fønikia kalla Ofiusa og sidan ein gresk koloni kalla Tyras, som òg var namnet grekarane nytta for elva Dnestr. Austromarane kalla kolonien Asperon, Maurokastron, Leukopolis. På tyrkisk heitte byen Turla medan byen under Republikken Genova heitte Montecastro eller Asprokastron.
Byen vart ein del av Fyrstedømet Moldavia i 1359 og festninga vart utbygd i 1407 under Alexander den snille og i 1440 under Stefan den store.
Alfa og omega
Alfa og omega er eit uttrykk som tyder først og sist, det viktigaste eller alt. Det tek utgangspunkt i at alfa og omega er den første og siste bokstaven i det klassiske (joniske) greske alfabetet.
Bokstavane er ofte brukte i tilknyting til jesugrammet «IHS», som eit symbol som fortel at Jesus Kristus er den første og den siste, at han omslutar heile historia og styrer heile verda. I oldkyrkja vart symbolet eit uttrykk for ei kristen vedkjenning. Frå omkring år 250 vart bokstavane brukte på myntar, ringar, graver, bokpermar og påskelys, sidan òg på kyrkjeklokker.
Koji Morisaki
Koji Morisaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Vorarlberg
Vorarlberg er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Bregenz, arealet er 2 601 km² og folketalet om lag 376 000 (2013). Vorarlberg ligg heilt vest i Austerrike, og har grense til Sveits, Liechtenstein og Tyskland.
Geografi
Vorarlberg er skild frå forbundslandet Tirol av Arlbergpasset (1 793 moh), som òg er opphavet til namnet på forbundslandet («bortanfor Arlberg»). Største elvane i Vorarlberg er Rhinen (som dannar grense mot Sveits), Ill, Bregenzer Ach og Dornbirner Ach. Høgste fjelltoppen, Piz Buin, ligg på grensa mot Sveits.
Forvaltning
Vorarlberg er delt opp i fire distrikt (Bezirk) som består av til saman 96 kommunar. Distrikta har namn etter forvaltningsstadene:
Soge
Då Austerrike-Ungarn gjekk i oppløysing etter den første verdskrigen vart det heldt ei folkerøysting i Vorarlberg i 1919, som gav 80 % fleirtal for å søkja opptak i Sveits. Dette vart det likevel ingenting av, dels grunna ei nølande haldning frå sveitsisk side.¨
Nicolai Nielsen
Nicolai Nielsen (også skriven for Niels Nielsen) var ein dansk-norsk prest, eidsvollsmann og stortingsmann.
Nielsen var fødd i Odense på Fyn i Danmark, far hans var smed. Han var student i 1796 og cand. theol. i 1804. Nokre år frå 1801 styrte han kystsignalstasjonen på Stevns klint på Sjælland. Frå 1807 var han sokneprest i Vardø, 1812-21 same embete i Ytre Holmedal i Sunnfjord. Perioden 1821-35 var han sokneprest i Eid i Nordfjord, siste fem åra også prost i Nordfjord. Til sist var han sokneprest i Borgund prestegjeld på Sunnmøre, der han døydde i 1854.
Riksforsamlinga på Eidsvoll
I 1814 var Nielsen utsending frå Nordre Bergenhus amt til riksforsamlinga på Eidsvoll, der han høyrde til sjølvstendepartiet. Han representerte same amtet på Stortinget i 1830, og var då medlem av militærkomiteen. Dei andre som representerte amtet på riksforsamlinga var Lars Johannes Irgens, og Peder Hjermann vald av amtet, samt Ole Elias Holck og Nils Johannesson Loftesnes vald av Det Bergenhusiske Regiment.
Minnesmerke
Minnetavla over Niels Nielsen er sett opp i kyrkjemuren på Borgund kyrkje på Sunnmøre like ved grava og gravminnet hans. Knut Ekroll utforma tavla og Borgund kommune tok kostnaden. Minnesmerket vart avduka 17. mai 1914. I tekstfeltet står denne innskrifta: ''Til Minde Om Eidsvoldmanden Provst Niels Nielsen Født 1777, Død 1854. - Borgund Kommune Satte Denne Mindetavle 17 Mai 1914.''
Out of Time av R.E.M.
Out of Time er eit musikkalbum frå 1991 utgjeve av den amerikanske musikkgruppa R.E.M..
Albumet kombinerer element av pop, folkemusikk og klassisk musikk, som på det førre albumet, Green, men i tillegg innførte R.E.M. og element frå country, som dei heldt fram med på det neste albumet Automatic for the People i 1992. Albumet inneheld fleire R.E.M.-klassikarar som «Losing My Religion», «Near Wild Heaven» og «Country Feedback»
Singelen «Losing My Religion» vart gjeven ut før albumet og vart den største hitten til bandet i USA og var med på å slå bandet igjennom verda over. Albumet gjekk til førsteplass på både den amerikanske og den britiske albumlista. På VG-lista nådde albumet 4. plass og låg på lista i totalt 34 veker i 1991, 2000 og 2001. Albumet vann tre Grammy Awards i 1992, ein for «beste alternative musikkalbum» og to for den første singelen «Losing My Religion».
I 1998 stemde lesarane av musikkmagasinet Q Out of Time fram som det 38. beste albumet gjennom tidene, medan det på ei ny kåring i 2006 hamna på 37. plass. I 2006 vart albumet valt ut av TIME Magazine som eit av dei 100 beste albuma nokon gong.
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.
Abtwil i Aargau
Abtwil  er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau. Kommunen har 	 innbyggjarar. Han ligg ved grensa til kantonen Luzern.
Songlerke
Songlerka (Alauda arvensis) er ein fugl i lerkefamilien. Arten er ført opp som sårbar i Noreg av Artsdatabanken.
Utsjånad
Songlerka er gråbrunt spraglete med lyse fjørkantar på oversida. Hals og bryst er kvite, med ein gul tone, og tette svartaktige flekkar som sluttar tvert mot den ustrekete buken som er kvit med svakare gul tone. Oversida av svingfjørene er svartaktige med raudbrune kantar og oversida av vengane har ein kvitaktig bakkant, medan undersidene av vengane er gråkvite. Velet er trefarga: dei ytre styrefjørene er i ulik grad kvite, sidan følgjer svarte styrefjør meda dei mellomste para er brunaktige. Songlerka er 16-18 cm lang, har eit vengespenn på 30-36 cm og veg 33-45 gram.
Læte
Hannen framfører songen oftast i ei songflukt, mindre ofte og samstundes kortare medan han sit på marka. Songen varer lenge, 3 -15 minutt, og er sett saman av ei rask ubroten følge av vekslande og delvis rytmiske rullande og trillande og zirpande tonar med nokre imitasjonar fløgt inn i det heile. Songen kan høyrast straks fuglen kjem om våren, og vidare framover til juli månad, og kjem frå morgongryet til kvelden. Hoa syng også iblant, men mindre intenst og berre medan ho sit på marka.
Utbreiing
Arten er utbreidd i eit breidt belte frå Europa og Marokko mot aust til Kamtsjatka og Japan. Tolv underartar er skildra, og i Noreg er det nominatunderarten arvensis som hekkar. I Europa reknar ein 25-45 millionar par. Arten har vore i tilbakegang i heile det vestlege Europa, og ein reknar med at intensiveringa av jordbruket er årsaka.
Biotop og utbreiing i Noreg
Songlerka er knytt til kulturlandskap med kort vegetasjon. I Noreg er hovudutbreiinga på Austlandet rundt Oslofjorden og i Mjøs-traktene, vidare langs kysten av Sørlandet og opp til Trøndelag. Arten finst sparsamt lengre nord. I Noreg hekkar 100-300 tusen par (2015), og arten er i tilbakegang.
Føde
Fuglen lever mest av frø og insekt, med dominans av insekt om sommaren.
Trekkvanar
Dei fleste fuglane flyg frå Noreg i siste halvdelen av september og i oktober. Somme kan overvintre, særleg på Jæren og Lista. Nominatunderarten overvintrar truleg langs vestkysten av det kontinentale Europa sør til den iberiske halvøya. Her møtast dei skandinaviske og dei nordaust- og austeuropeiske bestandane. Hoene startar trekket tidlegare om hausten enn hannane. Dei første songlerkene flyg frå vinterkvartera i januar, og kjem til Noreg i februar og mars. Hannane kjem først.
Nord-Hålogaland bispedømme
Nord-Hålogaland bispedømme er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskop Per Oskar Kjølaas har sete i Tromsø med Tromsø domkyrke. Bispedømmet femner Troms, Finnmark og Svalbard og har 66 sokn og ni prosti.
Hålogaland bispedømme vart oppretta i 1804 og femnde Nordland, Troms og Finnmark. I 1952 vart bispedømmet delt i to og Nordland har sidan utgjort Sør-Hålogaland bispedømme.
Prosti og sokn
Nord-Hålogaland bispedømme har følgjande prosti og sokn:
Fellesråd
Bispedømmet har har følgjande fellesråd:
Kvalsund
Måsøy
Porsanger
Karasjok
Lebesby
Gamvik
Berlevåg
Polmak og Tana
Nesseby
Båtsfjord
Sør-Varanger
Harstad
Tromsø
Kvæfjord
Skånland
Bjarkøy og Sandsøy
Gratangen
Lavangen
Bardu
Salangen
Målselv
Sørreisa
Dyrøy
Tranøy
Torsken
Berg
Lenvik
Balsfjord
Karlsøy
Lyngen
Storfjord
Kåfjord
Nordreisa
Svalbard
Vardø
Vadsø
Kautokeino
Loppa
Hasvik
Lamb Holm
Geografi
Churchill Barriers ber vegen frå South Ronaldsay til Mainland i Orknøyane. Lamb Holm er knytt til Glims Holm i sørvest via Barrier nummer 2 og til Mainland via Barrier nummer 1.
Steinbrotet som vart nytta til å byggje Churchill Barriers er i dag fylt med vatn og omgjort til eit oppdrettsanlegg.
Italiensk kapell
Churchill Barriers vart bygt av italienske krigsfangar under den andre verdskrigen og dei bygde og det rikt utsmykka italienske kapellet som i dag er hovudattraksjonen på øya.
I 1942 var meir enn 1300 italienske krigsfangar fanga i Nord-Afrika og ført til Orknøyane, der dei vart verande til tidleg i 1945. 550 vart tekne til Camp 60, deri det vert sett til å byggje Churchill Barriers. I 1943 vart kommandanten i leiren og presten Giacombazzi einige om at dei trengde ei kyrkje. Fangane gjorde alt arbeidet med å omforme to brakker til kapellet.
Tirol
Tirol er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Innsbruck. Tirol har eit areal på 12 640 km² og eit folketal på 746 153 (2017). Området ligg vest i Austerrike, i den austlege delen av Alpane, og grensar til Tyskland i nord og Italia og Sveits i sør.
Før den første verdskrigen var Tirol eit grevskap under det austerrikske keisarriket. Ved oppløysinga av Austerrike-Ungarn i 1918 overtok Italia den sørlege delen av grevskapet, som i dag utgjer den italienske autonome provinsen Sør-Tyrol.
Hovudnæringane i Tirol er skogbruk og husdyrbruk. Regionen er òg eit populært turistområde.
Geografi
Tirol er prega av eit alpint landskap. Det høgste fjellet i Austerrike, Großglockner på 3798 moh. ligg i Tirol, nærare fastsett i fjellmassivet Hohe Tauern i Aust-Tirol ved grensa til Kärnten.
Den største dalen i Nord-Tirol er Inndalen, som strekkjer seg frå vest til aust. Nord for Inn ligg dei nordlege kalk-alpane med fjellkjelder som Lechtalalpane, Wetterstein, og Karwendel, og med få og veldig små sidedalar. Sør for Inn ligg Sentral-Alpane med mellom anna Ötztalalpene, Stubaialpane og Zillertalalpane. Her ligg også dei største sidedalane, som strekkjer seg inn til hovudkammen i Alpane, Kauner-, Pitz-, Ötz-, Wipp- og Zillertal.
Hovudstaden Innsbruck ligg sentralt i Inndalen og delar Nord-Tirol i Tiroler Oberland (vest for Innsbruck) og Tiroler Unterland (aust for Innsbruck). Heilt i vest, ved overgangen til Vorarlberg, ligg fjellkjedene Verwallfjella og Silvretta. Heilt i aust, ved overgangen til Salzburg, ligg Kaiserfjellet og Kitzbühelalpane. Aust-Tirol er elles gjennomtrekt av Isel- og Draudalane og ein del av dei karniske alpane ligg også der.
Kyohei Yamagata
Kyohei Yamagata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Avispa Fukuoka og V-Varen Nagasaki.
St. Nikodim
St. Nikodim eller Prost Nikodim, fødd Nikita Kozjeozerskij, er ein russisk ortodoks helgen.
Ein gong Nikita gjekk forbi Kulisjki stoppa han nær hytta til Ilija, ein Kristi tåpe. Då han såg han ropte Ilija «Eremitten av Hozjuga har kome!». Dette gjorde sterkt inntrykk på Nikita og han tok det som eit kall. Han selde alt han eigde og kom til Pafnutij som var ein arkimandritt i Tsjudov kloster og bad om å bli tatt opp i brorskapet. I klosteret vart han munk og fekk der namnet Nikodim. I elleve år var Nikodim eit førebilete for audmjukskap, lydnad, oppofring og omsorg. I 1602 vart arkimandritt Pafnutij metropolitten Sarskij og tok Nikodim med seg. Men Nikodim ønskte eit einsamt og asketisk liv. Etter eitt år gjekk prosten nordover og kom først til Kozjejezerskij kloster med biskopen si velsigning, og budde der i eitt og eit halvt år.
Charles
Charles er eit mannsnamn som er ei fransk og engelsk utgåve av Karl. Namna har germansk opphav, og tyder 'fri mann', altså ein mann som ikkje er træl eller liveigen, men heller ikkje har adelsrang. Charles har namnedag den 27. april.
På fransk blir namnet uttalt 'sjarl' og på engelsk 'tsjals' eller 'tsjarls'. Ein mogleg norsk uttale er 'sjarles'.
Namnet har kortformer eller kjæleformer som Charlie, Charley, Chas og Chuck. Kvinnelege namnevariantar er Charlene og Charlotte. Det kan også vera eit slektsnamn.
Namneberarar
Fleire kongar har heitt Charles, men desse blir vanlegvis omtalte som Karl på norsk.
Espen Sandvik
Espen Sandvik er ein norsk skodespelar. Han er best kjend frå si rolle som «Jesper Jackman» i TV2-serien Hotel Cæsar.
Charles
Slektsnamn
Charles Carles Carolus (discretiva) 查理
Espen Sandvik
I 2009 og 2010 spelte han ei rolle i teaterstykket Ishuset av Marit Tusvik, i Førde i Sogn og Fjordane.
Sant'Elena
Sant'Elena er ei øy i Veneziabukta i Italia. Ho ligg aust for sjølve Venezia og dannar ein del av bydelen Castello. Midt på øya ligg Sant'Elena-kyrkja og det tilhøyrande klosteret, bygd på 1100-talet og ombygd på 1400-talet.
Øya har sidan den gong vorte utvida for å fylle sundet mellom øya og Venezia og er i dag forbunde til byen via tre bruer. Her ligg Rimembranze Park, ein sjømannsskule og fotballstadionet Stadio Pierluigi Penzo, i tillegg til bustadhus.
Samanlikning av jødedommen og kristendommen
Jødedommen og kristendommen er to abrahamittiske religionar med mange likskaper, men òg skilnader, innan både teologi og utøving.
Talet 12
Talet tolv (12) er eit samansett tal: 12 = 2·2·3. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 11 og før talet 13.
Talet tolv kan indikerast med prefikset dodeka- (frå gresk) eller duode(sim)- (frå latin).
Ordenstalet som svarar til talet tolv, er tolvte (12.).
Ei mengd på eksakt tolv objekt av same type vert ofte kalla eit dusin eller ei tylft.
Ei mengd på tolv tylfter (12·12 = 144) vert kalla eit gross.
Horisjni Plavni
Horisjni Plavni (ukrainsk Горішні Плавні russisk Горишние Плавни, før 2016 kjend som Komsomolsk) er ein by i Poltava oblast i Ukraina. Byen har kring 50 000 innbyggjarar (2012).
Bindevev
Bindevev, også kalla støttevev, knyter saman, støttar og vernar dei indre delane av kroppen. Bindevev er rikt på mellomcellesubstans, men inneheld relativt få celler samanlikna med epitel. Typecellene er fibroblastar.
Skjåk 1
Skjåk 1 er eit vasskraftverk i Skjåk som ligg i Gjøingslia med ei fallhøgde på 675 meter. Aursjoen, eit stort vatn på fjellet innanfor Gjøingslia, er oppdemt har sit utspring i søraustenda, i elva Aura som renn ned i dalen. Vatnet går i røyrleidning frå Aursjoen og bratt nedover Gjøingslia til kraftverket.
Bindevev
Fibertypar:
S-type-asteroide
S-typeasteroidar har ein silikatrik («steinete») samansetnad, difor S-en i namnet. Omtrent 17 % av asteroidane er av denne sorten, som er den nest mest vanlege asteroidesorten; berre C-typen er meir vanleg.
Karakteristikkar
S-typen er moderat lyse med ein albedo på 0,10 til 0,22 og består hovudsakleg av jern- og magnesiumsilikat. S-typen dominerer i det indre hovudbeltet innanfor 2,2 AE og er vanlege i sentralbeltet innanfor 3 AE, men er sjeldne lengre ut. Den største er 15 Eunomia (omtrent 300 km på tvers i lengste dimensjon). Rangert etter diameter kjem 3 Juno, 29 Amphitrite, 532 Herculina og 7 Iris. Desse større S-type-asteroidane er synlege i 10x50 kikkertar ved dei fleste opposisjonar; den ljosaste, 7 Iris, kan til tider bli ljosare enn 7,0 magnitude, som er ljosare enn nokon asteroide unnateke den uvanleg ljose 4 Vesta
Spektruma til S-typane har ein moderat spektralhelling ved bølgjelengder kortare enn 0,7 µm, og har trekk med moderat til svak absorpsjon omkring 1 µm og 2 µm. Absorberinga ved 1 µm indikerer silikat. Ofte er det eit breitt men grunt absorpsjonstrekk rundt 0,63 µm. Samansetninga til desse asteroidane er ofte lik den som steinete meteorittar har, som også har like spektrumleigenskapar.
S-gruppeasteroidar
Sjå òg asteroidespektraltypar
SMASS-klassifisering
I SMASS-klassifiseringa, er mange generelt ”steinete” typar av asteroidar er samla I ei breiare S-gruppe, som har dei følgjande typane:
S-gruppa er spektrumlsk ganske så forskjellig I frå den karbonrike C-gruppa og den for det meste metalliske X-gruppa.
Tholen-klassifisering
I Tholen-klassifiseringa  er ”S-type” ein veldig brei gruppering som inkluderer alle typane is S-gruppa unnateke A-type, Q-type og R-type, som har spesielt ”steinete” absorpsjonstrekk rundt 1 µm.
Ramanavami
Ramanavami er ei hinduhøgtid feira på fødselsdagen til guden Rama, ein avatar av Visjnu. Høgtida finn stad i mars/april etter vestleg kalender. Dagen markerer også slutten på den ni dagar lange vårhøgtida (vasanthothsavam), som tek til med ugadi.
Nokre høgdepunkt på denne dagen er:
Yuki Matsushita
Yuki Matsushita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Avispa Fukuoka, Kawasaki Frontale, Thespakusatsu Gunma, Yokohama FC og Tochigi City FC.
Sant'Erasmo
Sant'Erasmo er ei øy i Venezialagunen i Italia, nord for Lido og nordaust for Venezia.
Oslo bispedømme
Oslo bispedømme er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispesetet er i Oslo med Oslo Domkyrkje. Biskop er Ole Christian Mælen Kvarme.
Sant'Erasmo
Øya var ei hamn forbunde til Murano på 700-talet, men er i dag kjend for handelsgartneriet. Ruinar av festningverk, som festninga Maximillian, ligg rundt øya. Årleg vert det halde eit båtløp. Sant'Erasmo er òg kjend for vadefuglane på sandbankane i lagunen rundt øya.
Oslo bispedømme
Bispedømet femner prostia i Oslo fylke og i Asker og Bærum kommunar i Akershus fylke og det landsomfattande Døveprostiet.
Historie
Oslo bispedømme er eit av dei fem opphavlege bispedømma i Noreg. Det vart oppretta kring 1070.
Biskopar etter reformasjonen
1541-1545 Hans Rev
1545-1548 Anders Madssøn
Midtre Gauldal kommune
Midtre Gauldal er ein kommune i Trøndelag fylke. Han grensar mot kommunane Melhus og Selbu i nord, mot Holtålen i aust, mot Os og Tynset i sør, og mot Rennebu og Orkland i vest.
Talet på innbyggjarar var 5950 per 1. januar 2009. Kommunesenteret er Støren. Midtre Gauldal ligg langs E6 fem mil sør for Trondheim.
Oslo bispedømme
Biskopar etter reformasjonen
1580-1600 Jens Nilssøn
Midtre Gauldal kommune
Kommunehistorie
Midtre Gauldal kommune vart oppretta i 1964 etter at kommunane Støren, Soknedal, Singsås og Budal slo seg saman.
Oslo bispedømme
Biskopar etter reformasjonen
1601-1607 Anders Bendssøn Dall
1607-1617 Niels Senning
1617-1639 Niels Simensen Glostrup
1639-1646 Oluf Boesen
1646-1664 Hennings Stockfleth
1664-1699 Hans Rosing
Midtre Gauldal kommune
Samfunn
Kommunen består i hovudsak av fylgjande område: Budal, Singsås, Støren og Soknedal.
Oslo bispedømme
Biskopar etter reformasjonen
1699-1712 Hans Munch
1713-1730 Bartholomæus Deichman
1731-1737 Peder Hersleb
Midtre Gauldal kommune
Geografi
Forollhogna nasjonalpark ligg delvis i kommunen.
Oslo bispedømme
Biskopar etter reformasjonen
1738-1758 Niels Dorph
1758-1773 Fredrik Nannestad
1773-1804 Christian Schmidt
1805-1822 Fredrik Julius Bech
Midtre Gauldal kommune
Tusenårsstad
Buosen ligg på Rognes cirka ei mil søraust for Støren i retning Røros.
Oslo bispedømme
Biskopar etter reformasjonen
1823-1845 Christian Sørensen
1846-1874 Jens Lauritz Arup
1875-1893 Carl Peter Essendrop
1893-1896 Fredrik Wilhelm Klumpp Bugge
1896-1912 Anton Christian Bang
1912-1922 Jens Frølich Tandberg
1922-1937 Johan Lunde
1937-1951 Eivind Berggrav
1951-1968 Johannes Smemo
1968-1973 Fridtjov Birkeli
1973-1977 Kaare Støylen
1977-1998 Andreas Aarflot
1998-2005 Gunnar Stålsett
2005-2017 Ole Christian Kvarme
Prosti
Oslo bispedømme har følgjande prosti:
Oslo domprosti
Søndre Aker prosti
Østre Aker
Nordre Aker prosti
Vestre Aker prosti
Bærum prosti
Asker prosti
Døveprostiet
Fellesråd
Bærum
Asker
Pátria Amada
«Pátria Amada» (portugisisk, 'elska fedreland') er nasjonalsongen til Mosambik. Han erstatta den tidlegare nasjonalsongen «Viva, Viva a FRELIMO» i 2002.
Santa Maria della Grazia
Santa Maria della Grazia eller La Grazia er ei kunstig øy i Venezialagunen mellom Giudecca og San Clemente. Ho vart til i mellomalderen av steinfyll frå Venezia. Øya har fått namn etter den visstnok mirakuløse madonnaa som stod i den tidlegare kyrkja.
I 1264 var ho heim for pilegrimar som til Det heilage landet, og vart seinare omforma til eit nonnekloster. I napoleonstida vart klosteret lagt ned og omforma til eit krutmagasin, som i 1849 eksploderte og øydela både det tidlegare klosteret og kyrkja.
Øya hadde i tida etter og fram til slutten av 1900-talet eit sjukehus for smittsame sjukdomar.
7. strategiske missildivisjon
7. strategiske missildivisjon med hovudkvarter i Oziornyj i Tver oblast er ein av missildivisjonane i 27. strategiske rakettarmé i Det russiske forsvaret. Divisjonen har hatt den mobile SS-25 sidan 1994, og hadde i 2016 berre to regiment att med slike våpen:
Divisjonen har dessutan ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald. Utviklingsplanen for 2017 var å sette inn SS-29 i staden for SS-25, men i september 2017 hadde dette ikkje hendt, slik at divisjonen ikkje hadde operative missil på denne tida.
Ulvsnesøy
Ulvsnesøy, Olsnesøyni eller Olsnesøyna (forma som er godkjend av Kartverket) er ei øy i Sørfjorden i Osterøy kommune. Øya ligg like utanfor Bruvik.
NM i sykling 1987 i tempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1987 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 26. juli på Voss og lagtempo 29. juli på Ågotnes i Øygarden kommune.
50 km temporitt
<br style="clear:both;" />
100 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Alfred Henningsen
Henningsen var son til ein fiskar. Etter Noreg var okkupert i 1940, vart han rekruttert til spionasje for Sovjetunionen. Få månader seinare vart han avslørt av Gestapo, og flykta til Sverige. Sidan fekk han militær opplæring i Storbritannia og deltok i fire krigsoppdrag i Nord-Noreg. Vinteren 1945 vart han teken krigsfange i Porsangerfjorden. For krigsinnsatsen fekk han fleire norske medaljar, såvel som utmerkingar frå Storbritannia og Sovjetunionen/Russland.
I 1947 tok Henningsen eksamen ved Krigsskulen. Deretter var han adjutant i Finnmark landforsvar 1947-48 og kaptein i Troms infanteriregiment 1948-54. Ein periode i 1950–51 var han kompanisjef i Tysklandsbrigaden. Frå 1954 var han i to år bataljonssjef i same regimentet. I tida 1956 til 1974 var han oberstløytnant og sjef for Troms heimeverndistrikt.
Henningsen var ordførar i Bardu 1956-61 og på ny 1976-79. Frå 1961 var han stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i tre etterfølgjande periodar. Han var medlem 1961-65 i Militærkomiteen, så 1965-69 i Utanriks- og konstitusjonskomiteen. Frå oktober 1969 til mars 1971 var han med i Sosialkomiteen og til sist medlem i Forsvarskomiteen til 1973.
Frå 1984 til -88 var Henningsen dagleg leiar av AS Tundra i Sveagruva på Svalbard.
Kjelder
Stortingsbiografi
Anne-Sophie Mutter
Anne-Sophie Mutter er ein verdskjend tysk fiolinist frå Rheinfelden i Baden-Württemberg.
Liv
Anne-Sophie Mutter fekk fiolinundervisning frå ho var berre fem år gamal, og vann ei musikktevling etter eit halvt år med fiolintimar. Etter dette hadde ho klårt for seg at ho ville utdanna seg til fiolinist. Grunna musikktalentet hennar vart ho teken bort frå vanleg skulegang og gjekk på privatskule ved sida av klaver- og fiolinundervisinga. Ho var inspirert av opptak av Yehudi Menuhin og Wilhelm Furtwängler, og byrja læra av Erna Honigberger, ein tidlegare elev av Carl Flesch. Etter at Honigberger døydde fekk ho undervising av Aida Stucki ved Winterthur konservatorium.
Ho debuterte offentleg som trettenåring ved Luzernfestivalen i 1976, der ho spelte fiolinkonsert nummer 4 i D-dur av Mozart. Her vart ho oppdaga av dirigenten Herbert von Karajan, som vart mentoren hennar. I 1977 vekte ho oppsikt på Festspela i Salzburg, der ho framførte Mozarts G-dur-konsert dirigert av von Karajan. Deretter vart ho invitert til å spela med Berlin Filharmoniske Orkester som hadde Karajan som dirigent på denne tida. Ho spelte også med English Chamber Orchestra dirigert av Daniel Barenboim. Mutter gjorde si fyrste innspeling, av den tredje og femte fiolinkonserten til Mozart, med Karajan og Berlinfilharmonien, då ho var 15. I 1980 spelte ho for fyrste gong i Amerika med New York Filharmoniske Orkester under dirigenten Zubin Mehta.