cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
You Don't Know Me av Eddy Arnold
Kjende innspelingar
• 2002: Richard Manuel
• 2002: Colm Wilkinson
• 2002: Anne Murray
• 2003: Janis Siegel
• 2003: Terry Buchwald
• 2003: Ingrid Lucia & The Flying Neutrinos
• 2004: Ray Charles med Diana Krall
• 2004: Peter Cincotti
• 2004: Sofia Laiti
• 2004: Michael McCloud
• 2004: Harry Connick jr.
• 2004: Michael Bolton
• 2004: Susie Arioli Band med Jordan Officer
• 2005: Michael Bublé
• 2005: John Scofield med Aaron Neville
• 2006: Willie Nelson
• 2006: Rita MacNeil
• 2006: Beth McDonald
• 2006: Karen Blixt
• 2006: Lindy Gravelle
• 2006: Bob Rowe
• 2006: Cheryl Bentyne
• 2007: Russell Watson
• 2007: Tomas Nicholas
• 2007: Eddie Money
• 2008: Michael McDonald
• 2008: Leon Jackson
• 2008: Bill Keale
• 2008: Mikaela Kahn
• 2008: Raymond Ellis
• 2009: Dennis Marsh
• 2009: Tanya Tucker med Rhonda Vincent
• 2009: Willie Nelson med Wynton Marsalis og Norah Jones
• 2009: Lily Alunan
• 2009: Barbara Blue
• 2009: Hewlett Anderson Waslousky
• 2010: Gina Jeffreys
• 2010: Johnny Mathis
• 2010: David Clayton-Thomas
• 2010: John Farnham
• 2010: Maureen Washington
• 2011: Michael Ball
• 2011: Anna Wilson med Matt Giraud
• 2011: Mary Byrne
• 2013: Madeleine Peyroux
• 2013: Mary Gauthier
• 2013: Ronnie Dunn
• 2013: Jolie Goodnight
• 2013: Lulu Roman
• 2014: Sofie
• 2014: Paul Michiels
• 2014: Lee Durley
• 2015: Brady Bowen and Swing Country
Ole Ålgård
Ole Ålgård var ein norsk ambassadør. Han byrja i utanrikstenesta etter å ha utdanna seg til jurist. Frå 1946 var han stasjonert fleire stader. Han var ambassadør i Beijing frå 1967 til 1970, i FN i ti år frå 1972 til 1982. Ålgård avslutta karrièren sin i utanrikstenesta som ambassadør i København frå 1982 til 1989.
Frå 1975 var han leiar av FN sin tilsynskomite for FN sitt andre utviklingstiår.
Sitat
Per Egil Hegge siterer Ole Ålgård: "«I Sverige er alt som ikke er tillatt, forbudt. I Norge er alt som ikke er forbudt, tillatt. Og i Danmark er alt som er forbudt, tillatt.»"
Prostaglandin
Prostaglandin er ei viktig gruppe av lipid. Dei blir danna frå fleirumetta feittsyrer ved hjelp av enzym. Alle prostaglandin har 20 karbonatom, inkludert ein fem-ring. Dei er signalsubstansar og har ei rekkje fysiologiske verknader. Dei blir klassifiserte som lokalt verkande hormon.
Prostaglandina utgjer prostanoida, saman med tromboksana. Prostanoida er ei undergruppe av eicosanoida.
Historie
Namnet prostaglandin er avleidd frå prostata. Prostaglandin blei først funne i sædvæske i 1935 av to forskarar uavhengig av kvarandre, svensken Ulf von Euler, og M.W. Goldblatt, Dei trudde stoffet kom frå prostata, i røynda kom det frå sædblærene. Seinare blei det vist at prostaglandinar blir laga mange stader i kroppen.
I 1971 blei det vist at lækjemiddel av aspirin-typen kunne hindre syntesen av prostaglandin. I 1982 fekk biokjemikarane Sune K. Bergström, Bengt I. Samuelsson og John R. Vane Nobelprisen i medisin i lag for forskinga si på prostaglandin.
Funksjon
Det er for tida ni kjente prostaglandinreseptorar på ulike celletypar. Prostaglandin har såleis verknad på celler som muskelceller i veggen på blodkar som opnar eller stenger, på blodplater og er årsak til samanklumping eller oppløysing og på nerveceller som gjev smerte. Dei formidlar betennelse, regulerer kalsium-transport, hormon og cellevekst.
Prostaglandina har kraftig verknad, men ei kort levetid. Dei verkar difor berre på cella dei blir produsert i eller celler rett i nærleiken.
Lækjemiddel som NSAIDar, kortikostereoid og COX-2 selektive inhibitorar verkar inn på prostaglandinsyntesen.
Bruk
Syntetiske prostaglandin blir brukte:
Los Angeles Police Department
Los Angeles Police Department (LAPD) er politietaten i byen Los Angeles i den amerikanske delstaten California. Etaten har 9.500 polititenestemenn og 3.000 sivilt tilsette, og dekkjer eit område på 1.209 km² med ein befolkning på rundt 3,4 millionar. LAPD vart etablert i 1869 og har ein rik og kontroversiell historie, inkludert episodar med politibrutalitet og korrupsjon, til dømes Rodney King-saka. Etaten vorte framstilt i mange spelefilmar og TV-seriar.
Etaten vert styrt av ein politikommisjon som består av fem sivile medlemer som vert utnemnde av borgarmeisteren i Los Angeles. Borgarmeisteren utnemner også politimeisteren – med politikommisjonen si godkjenning – som er øvste polititenestemann i etaten.
862
862 (romartal DCCCLXII)
Qijamah
Jawm al-Qījāmah (arabisk skrift يوم القيامة, «dagen til oppstoda») er eit muslimsk omgrep knytt til endetida. Han står i samanheng med jawm ad-Dīn, som laust kan omsetjast som dommedag. Qijamah er omtalt i suren «Al-Qiyamah» ('Oppstoda') i Koranen, og i hadith.
Mange tradisjonar held føre at ein mahdi, eller frelsar, skal visa seg før endetida byrjar. Éin tradisjon seier at dei rettvise skal samla seg på Oljeberget i Jerusalem. Denne tradisjonen er market med fleire innskrifter ved Klippedomen laga av Omajadane.
Sondre Lerche
Sondre Lerche Vaular er ein norsk musiker og låtskrivar.
Biografi
Lerche vart fødd i Bergen. Han starta å spele gitar som åtteåring og skreiv sin fyrste låt då han var 14 år gamal. Han spelte gitar på baren der systera hans arbeidde, sjølv om han var alt for ung til å vere der som gjest. Han spelte i band saman med systera, Lotte.
Sondre Lerche har i stor grad slått gjennom i USA og store delar av Europa. I 2007 laga han lydsporet til Hollywood-filmen Dan In Real Life - ein film der den amerikanske skodespelaren Steve Carrell har hovudrolla.
Lerche er fetter til Lars Vaular.
I 2012 er Lerche mentor i The Voice, Norge som går på TV2.
Lerche fekk Gammleng-prisen i 2021.
Axel Heibergs land
Axel Heibergs land er ei av Elisabetøyane i Nunavut-territoriet i Canada. Ho ligg mellom 78° og 81° nordleg breidd, og 85° og 97° vestleg lengd. Øya har ei flatevidd på 43,178 km² og er den sjuande største øya i Canada. Ho er skilt frå Ellesmereøya av Nansensundet.
Betalingskort
Betalingskort er eit plastkort som gjer det mogleg for innehavaren å gjere opp for seg økonomisk, utan å nytte fysiske pengar. Døme på betalingskort er bankkort og kredittkort.
Martaum
Martaum eller åletang (latinsk Chorda filum) er ein brunalgeart som er vanleg langs norskekysten om sommaren. Planta vert gjerne vekke om hausten ettar at ho er overgrodd av andre algar. Algen er forma som ein lang og grov tråd som kan verte opp til fire meter lang og vert rekna med mellom tarane, men er eittårig. Arten er typisk for skjerma viker med grusbotn. Her kan dei lange snoren nå havflata og flette seg i kvarandre på overflata. Trådane kan ofte vikle seg rundt åreblad og propellar. Martaumen kan også gå ned til 7-8 m djupn.
Axel Heibergs land
Natur
Isbrear dekker ein tredjedel av flatevidda. I Expedition Fiord ligg botnbreen White Glacier (Kvitbreen). Han fell frå 1782 moh. til 56 moh, og er den botnbreen i verda med nest størst fall. Ein reknar med at han var på sitt største (lengst framskoten) i nyare tid ein gong mellom slutten av 1700-talet og byrjinga av 1900-talet. 2211 m høge Outlook Peak er den høgste fjelltoppen.
Historie
Øya er kjend for forsteina skogar frå eocen-perioden, 40-50 millionar sidan. Ho har vore busett av inuittar, men var folketom då den andre Fram-ekspedisjonen utforska området i 1900. Øya er oppkalla etter den norske bryggerieigaren Axel Heiberg, som var med å finansiere den nemnde ekspedisjonen. Norske interesser gjorde krav på Axel Heibergs land frå 1902 til 1930, då den norske staten lét kravet falle.
Beverly Hills
Beverly Hills er ein by i Los Angeles County i den amerikanske delstaten California. Beverly Hills vart stifta i 1914 og grensar til byane Los Angeles og West Hollywood. Byen har om lag 35.000 innbyggarar. Beverly Hills er ein velståande by dominert av menneskjer med høg inntekt. Mange av Hollywoods filmstjerner bur i Beverly Hills.
Jo Torkjel Fenne
Jo Torkjel Fenne er ein norsk forfattar, biletkunstnar og audiopedagog.
Fenne er utdanna audiopedagog og han har gått forfattarstudiet ved Høgskulen i Telemark og studert ved Kunstakademiet i Oslo.
Han er busett i Trondheim.
Atlanterhavsvegen
Atlanterhavsvegen er eit vegstykke på riksveg 64 på Nordmøre i Møre og Romsdal. Vegen er 8274 meter lang og går frå Vevang i Eide til Kårvåg i Averøy og avløyste 7. juli 1989 ferjesambandet mellom Ørjavik og Tøvik i dei to kommunene. Anlegget består blant anna av åtte bruer på til saman 891 meter og går over ein heil del holmar og skjer. Vegen kosta 122 millionar 1989-kroner og var delvis bompengefinansiert. Bommen blei fjerna i juni 1999.
Traseen vegen følgjer blei opphavleg planlagt for jernbane tidleg på 1900-talet, men den ideen blei skrinlagd for godt i 1935. Planlegging av vegstrekninga kom i gang på 1970-talet. Bygginga starta 1. august 1983.
Atlanterhavsvegen er landets åttande best besøkte naturbaserte turistattraksjon (2004) med 283 500 besøkande. Vegstrekninga er foreslått til nasjonal turistveg.
Århundrets byggverk i Noreg
I september 2005 blei Atlanterhavsvegen kåra til Århundrets byggverk 1905–2005.
Tróodos
Tróodos (gresk Τρόοδος, tyrkisk Trodos) er den største fjellkjeda på Kypros, og ligg midt på øya. Den høgaste toppen i Tróodos er Ólymbos på 1 952 meter.
Tróodos strekkjer seg langs det meste av vestsida av Kypros, og er eit område for turgåing mellom furuskog om sommaren og skigåing om vinteren. Det finst fleire feriestader i fjella, bysantinske kloster og kyrkjer på fjelltoppane, og fjellandsbyar i dalane. Det ligg ni kyrkjer i Tróodos som er på UNESCO si verdsarvliste. Det mest kjende klosteret er Kýkkosklosteret i Marathásadalen.
Området har vore kjend sidan antikken for gruvene sine, og i den bysantinske perioden vart det eit stort senter for bysantinsk kunst, då kyrkjene og klostera vart bygd i fjella, bort frå den truga kysten.
Nokre landsbyar i Tróodos er
34.91667°N, 32.83333°W
Podiceps
Podiceps er ei biologisk slekt av vassfuglar og medlem av dukkarfamilien, Podicipedidae. Dette er dukkarslekta med fleste medlemmer og med dei største dukkarane i «den gamle verda». Representantar hekkar i Europa, Asia, Nord-Amerika og Sør-Amerika. Dei fleste artar på den nordlege halvkula trekker til kysten eller til varmare klima om vinteren.
Som alle dukkarar hekkar dei ved vasskanten, fordi dei ikkje er i stand til å gå godt på land med beina som er festa heilt bakpå kroppen. Vanlegvis legg dei to egg i kullet, og dei stripa ungane blir ofte frakta på ryggen av ein av foreldra.
Alle i slekta er gode symjarar og dukkarar, og forfølgjer fisk under vatn.
Artslista
Nolevande artar i Podiceps i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V12.1, 2022, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Operasjonalisering
Operasjonalisering viser til det å gjere data målbare ved observasjon eller eksperimentering. Dette er ein vanleg måte å utforme forsking i fag som psykologi, samfunnssfag, forsking på levande organismar og i fysikk. Å operasjonalisere er viktig, sidan noko ein trudde var eitt enkelt konsept, kan vise seg å gi ulike svar ved ulike målemetodar. Omgrepet blei introdusert av den britiske fysikaren N.R. Campbell i Physics: The Elements (Cambridge, 1920).
Eit døme på operasjonalisering er å måle kor sint ein person er (noko som er vanskeleg å vite utan å vere personen sjølv) ved å måle volumet på talen deira i desibel, eller ved å telja sinte utbrot. Slik kan ein unngå ein mogleg subjektiv overdriving eller underdriving som ville kome om ein berre nytta spørjeskjema.
Fylkesveg 396 i Hordaland
Fylkesveg 396 i Hordaland (Fv396) går mellom Vågseidet og Sævråsvåg kai i Lindås kommune. Vegen har ei lengd på 4,1 km.
Georg
Georg er eit mannsnamn, mellom anna brukt i Noreg, som er avleia av det greske Geôrgios (Γεώργιος) gjennom latin Georgius. Namnet tyder 'landarbeidar'. Det har kvinneformene Georgina og Georgine.
Namnet Georg blir særleg mykje brukt i tyskspråklege land, der det òg har variantar som Jürg og Jörg. På engelsk er namnet blitt til George.
På dansk og norsk finst Jørgen, sjå denne artikkelen for fleire variantar.
Konsilet i Efesos
Konsilet i Efesos var det tredje økumeniske konsilet. Det blei halde i 431 i Efesos (i dagens Tyrkia) under keisar Theodosius II. Hovudtemaet for konsilet var nestorianisme, ein retning innan kristendommen som sterkt framheva den menneskelege naturen til Jesus Kristus. Konsilfedrene meinte at for mykje vektlegging av den menneskelege naturen hans overskugga den guddommelege delen.
Georg
Kongar
Fleire engelske kongar har heitt George i England; desse blir kalla Georg på norsk.
Uteliggjar
Ein uteliggjar eller heimlaus er ein person som ikkje har ein fast bustad. Dette tyder ofte at dei bur under open himmel. Den sosiale statusen til uteliggjarar er på botnen av rangstigen, det finst knapt nokon verre livssituasjon. Uteliggjarar brukar ofte mykje tid på å finne seg ein bustad eller ein jobb. Det finst òg uteliggjarar som har gjeve opp å finne ein jobb og livnærar seg ved å tigge. Mange trur at alle uteliggjarar òg driv med narkotika, men dette er stort sett ein fordom.
Henry George
Henry George var ein journalist, politisk økonom og sosialfilosof frå USA. Han gjorde framlegg om ein skatt, eller grunnrente, på jordeige. Tankane hans vart formulert i fleire bøker. Tilhengjarane av teoriane hans vert kalla «georgistar», og av namnet hans kjem ordet «georgisme». Den norske forfattaren Arne Garborg var rekna for å stå georgismen nær. Georgisme er idégrunnlaget for det danske politiske partiet Danmarks Retsforbund.
Liv og verk
George vart fødd i Philadelphia i Pennsylvania. Som 16-åring reiste han ut som sjømann, og etter ei tid til sjøs slo han seg ned i California. Etter nokre mislukka forsøk på gullgraving, starta han ei karriere innan i avisverda. Han starta som trykkar, og enda opp som redaktør og aviseigar.
På ei ferd til New York vart George ovundra over levekåra til dei fattige i storbyen. Han såg det som eit paradoks at dei fattige i den etablerte storbyen hadde dårlegare levekår enn i det mindre utvikla California. Tankane om dei fattige sine levekår gav tema og tittel til boka Progress and Poverty, eller Framsteg og fattigdom. Boka kom ut i 1879, og vart ein storseljar. På kort tid vart det seld over 3 millionar bøker.
I boka argumenterte George for at nær all rikdom frå sosiale og teknologiske framsteg i ein fri marknadsøkonomi vart tekne av jordeigarar og monopolistar ved hjelp av leigeprisar. Ein slik konsentrasjon av rikdom som ein ikkje arbeider for var den grunnleggjande årsaka til fattigdom. George såg lite rettferd i å hindra menneske i å nytta naturressursar. Han meinte at slike hindringar var å likna med slaveri. I denne samanhengen kom og omgrepet lønsslaveri inn.
George kunne sjå desse samanhengane, mykje på grunn av han hadde vore fattig sjølv. På reiser hadde han sett mange forskjellige samfunn, og budde i California i ei tid med rask vekst og framgang. Spesielt hadde han merka seg korleis bygging av jarnvegar i California gjorde at jordverdiar og leiger auka meir enn lønene.
Økonomiske teoriar
George utvikla nokre av dei viktigaste delane av sine økonomiske teoriar som ein kritikk av eit døme brukt av Bastiat. Bastiat skulle med dette dømet forklara tilhøvet mellom renter og profitt.
Bastiat hadde bede lesarane sine tenkja på to snikkarar. Han gav dei namna James og William. James hadde bygd ein høvel, og hadde lånt ut høvelen til William i eitt år. Ville James vera nøgd med å få ein like god høvel attende eitt år seinare? Truleg ville han ha rekna med å få ei trefjøl med som rente. Kjernen i teorien om rente og leige er å skjøna kvifor. Bastiat la vekt på at James hadde gjeve William tilgjenge til verktøy for å få auka produktivitet. James ville såleis gjerne ha betalt for den auka produktiviteten i løpet av eitt år.
George aksepterte ikkje forklaringa. Han skreiv at sjølv om all rikdom var utgjort av slike ting som høvlar, og all produksjon var snikkararbeid, ville renter bety å stjela frå arbeidarane. Rente kunne såleis ikkje eksistera. På same vis ville det vera om rikdom var universet si materie, og produksjon var å få materien til å endra form. Nokre former for rikdom er fruktbare i seg sjølv. Her kan nemnast ei ku og ein okse. Eit anna døme er ei tønne med druesaft som modnast til vin. Jordarealer i seg sjølv er fruktbar rikdom. Høvlar og andre typar av treg materie kan ein tena renter på indirekte. Pengar er og slik, ein kan få rikdom ved å låna dei ut. Rentene eller fortenesta får ein berre ved å vera delar av den same sosiale sirkelen for utveksling.
George sine tankar i tida etter han levde
I 1886 var George ein av kandidatane i valet på borgarmeister i New York. George kom på andre plass (betre enn Theodore Roosevelt). Han var kandidat igjen i 1897, men døydde fire dagar før valdagen. Om lag 100.000 menneske var med i gravferda.
Agnes de Mille, barnebarnet til George, meinte at bøkene til George gjorde at han vart den tredje medst kjende mannen i USA. Berre Mark Twain og Thomas Edison var meir kjend. George var og populær som talar. Som talar reiste han til Irland og Skottland. I desse landa var, og til dels er, jordeige eit viktig politisk tema. Ideane til George er i noko grad nytta i Sør-Afrika, Taiwan, Hong Kong, og Australia. Styremaktene krev inn ein jordverdiskatt. Skatten er trass i dette låg og med mange unntak. Eit forsøk av den britiske regjeringa i 1909 til å innføra ein jordverdiskatt, utløyste ei politisk krise. Indirekte førte dette til ei omskiping av overhuset. Henry George var kjend med Karl Marx sine verk. George meinte at om tankane til Marx vart sett i verk, ville det føra til eit diktatur.
Populariteten til Henry George minka utover på 1900-talet. Trass i dette finst det enno mange georgistiske organisasjonar. Mange kjende personar vart påverka av George. Her kan nemnast George Bernard Shaw, Leo Tolstoj, Sun Yat Sen, Herbert Simon og David Lloyd George. Lizzie Magie laga i 1904 til brettspelet Monopol. Monopolspelet skulle demonstrera teoriane til George.
I den siste boka til Martin Luther King trekte han fram Henry George sine tankar om ei minsteløn eller borgarløn. I 2004 valkampen i USA, gjekk Ralph Nader inn for skattar på forureining og jordverdiskattar.
Kritikk av George
George sine skrifter og teoriar har fått kritikk. Eit døme på dette er den austerrikske økonomen Eugen von Böhm-Bawerk, som kom med eit kritisk syn på George si tilnærming til dømet med snikkaren sin høvel.
861
861 (romartal DCCCLXI)
Henry George
Kritikk av George
For det første, skreiv Böhm-Bawerk, er det ikkje mogleg å stø dette skiljet mellom to klassar av produksjonstypar. I ein av typane er naturkreftene tenkt å skulla vera eit element som fungerer ved sida av arbeid. I den andre er ikkje dette slik. Naturvitskapane har for lenge sidan synt oss at alt i naturen heng saman. Muskelrørslene til ein person som nyttar høvelen, ville vera lite nyttig, om det ikkje var for hjelp av naturkrefter og jernet i høvelen.
Ólymbos på Kypros
Ólymbos (gresk Όλυμπος, tyrkisk Olimpos) er det høgaste fjellet i fjellkjeda Tróodos på Kypros. Ei rekkje langdistanseradarar ligg på fjellet. Det ligg eit lite skisenter med fire heisar på fjellet, som berre er ope om vinteren.
Anne Grimdalen
Anne Marie Grimdalen var ein norsk bilethoggar. Ho arbeidde hovudsakleg med granitt, men også med bronse.
Ho voks opp på fjellgarden Grimdalen i Skafså i Telemark, og budde og arbeidde seinare i den såkalla Kunstnardalen i Asker. Grimdalen studerte ved Statens handverk- og kunstindustriskule frå 1923 til 1926, ved Statens kunstakademi (1927–1929) under Wilhelm Rasmussen, og i København under Einar Utzon-Frank. Ho var på studiereiser til Italia (1933–34), Hellas (1935), Paris og Italia (1938) og London (1947). To av dei som inspirerte henne, var Henrik Sørensen og Otto Valstad. Ho debuterte på Statens kunstutstilling i 1928 med ei byste.
Grimdalen er spesielt kjend for dei mange dyreskulpturane sine, som er laga i ein enkel stil og ofte i granitt, som til dømes Gaupe (1928) og Bjørn (1933). Grunnen til at ho byrja å lage dyreskulpturar var eit bestillingsverk av bjørnungar frå Tilla og Otto Valstad i Asker. Ho bidrog også til utsmykkinga av Oslo rådhus, etter overraskande å ha vunne utsmykkingskonkurransen i 1938. Døme på bidraga hennar er Tømmerfløtere, Dyrefontene og den store ryttarstatuen av Harald Hardråde på vestveggen (1938-1950). Eit relieff av salmediktaren Magnus Brostrup Landstad (1951) er plassert utanfor Seljord kyrkje.
Ho er representert på Nasjonalgalleriet med Jenta på hesten av bronse frå 1931. Seinare arbeid er monumenta av Anders Hovden (1958, Ørsta), Audun Hugleiksson (1959, Jølster) og Håkon den Gode (1961, Fitjar). Om lag 40 av verka hennar er i offentleg eige. Anne Grimdalen hadde kunstnarløn frå staten frå 1959 og fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1950 for utsmykkingane sine ved Oslo Rådhus.
Kleppe
Kleppe er administrasjonssenteret i Klepp kommune på Jæren i Rogaland fylke. På Kleppe bur det om lag 3000 menneske, men medrekna Verdalen er det i tettstaden Kleppe/Verdalen.
Klepp kyrkje frå 1846 ligg mellom dei to høgdedraga Kleppevarden og Haugabakka. Nedanfor kyrkja ligg Kleppekrossen, som er sentrum i bygda. Det ligg rundt krysset mellom hovudvegen over Jæren (Rv.44) og den ytre hovudvegen vidare nordover til Sola og Stavanger (Rv.510). Rv.44 går i dag i tunnel under Kleppevarden nord for Klepp kyrkje og vest for det tidlegare vegkrysset.
Alex Brinchmann
Alexander Brinchmann var ein norsk forfattar og barnelækjar frå Oslo.
Biografi
Alex Brinchmann blei cand. med i 1912, og studerte barnesjukdommar ved Charité-sjukehuset i Berlin i 1913-1914. I 1921 vart han godkjend som spesialist i barnesjukdommar, og i 1922 vart han dr. med. Brinchmann gav ut ei rekkje vitskaplege artiklar innan pediatri, m.a. om nedkjemping av tuberkulose hjå born. I 1933 - 1934 var han formann i Norsk Pediatrisk Selskap, den noverande Norsk barnelegeforening. I tillegg til å jobba på Rikshospitalet ei tid, dreiv han privat lækjarpraksis i Oslo frå 1914 - 1972.
I 1927 debuterte han som skjønnlitterær forfattar under pseudonymet Roy Roberts. Dette pseudonymet nytta han i ei rekkje populære kriminalromanar han gav ut fram til 1971. Mann i gul frakk (1946) vert av mange halden for å vera den beste kriminalromanen hans.
Brinchmann gav også ut romanar under sitt eige namn, samt fleire skodespel. I hans komedie Karusell frå 1940 er det ein replikk som har gått inn i det norske språket som eit eige uttrykk, nemleg: «Piller og piller, fru Blom!»  Piller vert i uttrykket bytt ut med det som passar for høvet.
Brinchmann fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1952. Han vart far til skodespelaren Helen Brinchmann og regissøren Arild Brinchmann.
Nærings- og handelsdepartementet
Nærings- og handelsdepartementet skulle skape rammevilkår som styrkjer konkurranseevna i næringslivet, legge til rette for lønsam næringsverksemd basert på ny teknologi, kunnskap og menneskelege ressursar, sikre størst mogleg innverknad i og inngrep med EU til beste for norsk verdiskaping samt stimulere til auka utviklingsaktivitet og auka omstillingsevne i bedriftene.
Eigarskapsavdelinga i Nærings- og handelsdepartementet forvaltar statens eigardelar i rundt 80 kommersielle selskap.
Departementet vart lagt ned frå 1. januar 2014 da det vart slått saman med det tidlegare Fiskeri- og kystdepartementet til Nærings- og fiskeridepartementet.
Historie
Nærings- og handelsdepartementet har røter tilbake til 1846 med Departementet for det Indre. Dagens struktur vart til frå 1. januar 1997.
Tidlegare departement med ansvar for næringssaker:
Politisk leiing
Trond Giske (Arbeidarpartiet) er frå 20. oktober 2009 statsråd og sjef for Nærings- og handelsdepartementet. Han blir støtta av tre Statssekretærar og ein politisk rådgjevar.
Aechmophorus
Aechmophorus er ei biologisk slekt av vassfuglar og medlem av dukkarfamilien, Podicipedidae. Dette er to dukkarartar med leveområde i det vestlege Nord-Amerika. Dei er mykje like i utsjånad, men form og farge på nebbet, og dessutan fjørene rundt dei skarlakenfarga auga på fuglane kan brukast til å avgjere arten i feltet.
Svanedukkar har rettpeikande nebb med matt grøngul farge, i motsetnad til gulnebbdukkar, som har eit svakt oppbøygd, lyst oransjegult nebb. Hos begge artar har hannen lengre og djupare nebb enn hoa, noko som gjer det eit særtrekk for kjønnet. Alle dukkarartar viser mønstret av flikete symjehud. Ei laus hudfald omgjev kvar tå separat, noko som gjev meir areal for effektiv symjing. Denne forma aukar effekten av framdrift per symjetak.
Svanedukkarar har litt større gjennomsnittslengd enn gulnebbdukkarar. Dei to artane skil seg òg i læte. Svanedukkarar gjev eit rop som inkluderer to ulike «kri-kri» tonar, medan gulnebbdukkarar læt ein einskild «kriit» tone, meir trekt ut.
Artslista
Aechmophorus i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
859
859 (romartal DCCCLIX)
Fylkesveg 391 i Hordaland
Fylkesveg 391 i Hordaland (Fv391) går mellom Leknes og Vaet i Lindås kommune. Vegen har ei lengd på 8,9 km.
Georg Apenes
Georg Richard Apenes var ein norsk jurist og stortingsrepresentant for Høgre. Han var son til sorenskrivar Christian B. Apenes og Inger Johanne Apenes. Apenes var direktør 1989-2010 for Datatilsynet. Han overtok stillinga i 1989 etter Helge Seip, som hadde vore direktør sidan Datatilsynet vart etablert 1. januar 1980. Han gjekk av som direktør for Datatilsynet 9. april 2010.
Apenes voks opp og budde i Fredrikstad. Etter artium studerte han samfunnsfag i Lancaster i Pennsylvania, med Fulbright-stipendium. Seinare tok han cand.jur. ved Universitetet i Oslo (1969). Etter det vart han dommarfullmektig ved Vest-Telemark sorenskrivarembete fram til 1971, då han byrja som journalist i Fredriksstad Blad. Same året fekk han også advokatlisens. Frå 1972 var han redaksjonssekretær i Fredriksstad Blad, fram til 1977, då han vart vald inn på Stortinget.
Apenes var mange år fast kommentator i norske aviser og skreiv artiklar prenta i tidsskrift, essaysamlingar, lærebøker og antologiar. Han gav ut fleire bøker, dei fleste med kulturhistorisk innhald i populærform.
Apenes var gift med Ingrid I. Willoch, høgrepolitikar og varaordførar i Fredrikstad.
Bygd
Ei bygd eller ei grend er ein landleg stad som har spreidd busetnad men som likevel utgjer eitt samfunn. Han skil seg dermed frå ein landsby der folk bur tett saman og arbeider på markene omkring.
I Noreg er «bygd» blitt eit symbol på landsbygda, som i motsetningsomgrepet «bygd og by». Ein kan til dømes snakka om «Bygde-Noreg» og meina landbruksområde i Noreg.
Bakgrunnsstoff
Campagne
Vilkitskijøya i Aust-Sibir-havet
Vilkitskijøya (russisk Oстров Вилькицкого; Ostrov Vilkitskogo) er den sørlegaste av De Long-øyane nord i Aust-Sibir-havet i Russland. Med eit areal på berre 1,5 km² er ho den minste øya i gruppa. Ho ligg òg bortanfor det permanente isdekket og er isfri. Vilkitskijøya består av djupt erodert nefelin basaltlava
Administrativt høyrer Vilkitskijøya til republikken Sakha
Øya må ikkje forvekslast med Vilkitskijøya i Karahavet, med Vilkitskijøyane (stort sett kalla Dzjekmanøya i dag) som er ein del av Nordenskiöldøyane i Karahavet, eller Vilkitskijøya i Laptevhavet som ligg aust for Tajmyrhalvøya.
Alle desse øyane er kalla opp etter den russiske hydrografen Boris Vilkitskij.
Historie
Vilkitskijøya vart oppdaga i 1913 under den russiske arktiske hydrografiske ekspedisjonen som var leia av Boris Vilkitskij på isbrytarane «Tajmyr» og «Vajgatsj».
Live Licks
Live Licks er eit dobbelt konsertalbum av The Rolling Stones frå 2004. Det kom ut seks år etter det førre konsertalbumet, No Security, og var det sjuande offisielle konsertalbumet til Rolling Stones. Opptaka er frå Licks-turneen i 2002-2003 som kom etter samleplata Forty Licks.
Historie
Som eit dobbelt album valde bandet å dele dei to diskane inn i to kategoriar, dei velkjende klassikarane, og dei mindre kjende songane. Av spesielle gjesteartistar finn ein Sheryl Crow på «Honky Tonk Women», medan Solomon Burke syng på sin eigen «Everybody Needs Somebody to Love», som The Rolling Stones opphavleg spelte på The Rolling Stones No. 2 i 1965.
Live Licks kom ut i november 2004 og fekk særs god kritikk. Enkelte meldarar kalla albumet det beste konsertalbumet deira sidan Get Yer Ya-Ya's Out! frå 1970. Albumet selde òg betre enn No Security frå 1998, med ein 38. plass i Storbritannia og 50. plass i USA. I Noreg enda albumet på 38. plass.
Wilhelmshaven
Wilhelmshaven er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 85 000 innbyggjarar. Byen ligg på vestkysten av Jadebusen, som er ei bukt i Nordsjøen.
Historie
Wilhelmshaven er ein relativt ung by i forhold til andre tyske byar. Den prøyssiske marinen trengde ei hamn, så den prøyssiske kongen Vilhelm I grunnla byen i 1869.
Wilhelmshaven vart ein av dei viktigaste tyske hamnene. Hertugdømet Oldenburg nøyt òg godt av hamna, som låg nær byen Rüstringen i Oldenburg. Wilhelmshaven og Rüstringen vart slått saman i 1937.
Fylkesveg 392 i Hordaland
Fylkesveg 392 (Fv392) i Hordaland går mellom Knarvik og Knarvik kai i Lindås kommune. Vegen er 863 meter lang.
858
858 (romartal DCCCLVIII)
Sjøfartsdirektoratet
Direktoratet sitt hovudkontor er plassert i Haugesund, der etaten har 200 tilsette. I tillegg har Sjøfartsdirektoratet 19 stasjonar langs heile norskekysten. Vel 300 personar er tilsett i direktoratet.
Novaja Sibir
Novaja Sibir eller Ny-Sibir (russisk: Новая Сибирь) er ei av Nysibirøyane mellom Laptevhavet og Aust-Sibir-havet i Russland. Med eit areal på 6200 km² er ho akkurat ikkje med på lista over dei 100 største øyane i verda. Novaja Sibir er ei låg øy og det høgaste punktet er berre 76 meter over havet. Ho er dekt av tundravegetasjon og høyrer til republikken Sakha.
Geologi
Novaja Sibir består av klastiske sediment frå sein krittid til kvartærtida. Sedimenta frå sein krittid er omfattande folda lag av grå eller grågrøn tuffaktig sand, tuffaktig silt, småstein og lag av brunkol. Sand og silt inneheld ofte vulkansk glas, fossile planter, rhyolittisk småstein eller ein kombinasjon av alle. Sand, silt, leire og brunkol frå eosen ligg over ein erosjonsdiskordans i den sedimenta frå sein krittid. Nordvest på Novaja Sibir går desse sedimenta gradvis over i leire som inneheld fossil av skaldyr. Oppå sedimenta frå eosen og andre erosjonsdiskordansar ligg sand frå oligocen og tidleg miocen. Dei inneheld tynne lag av silt, gjørme, leire og småstein. Sanden inneheld òg fossile planter og kiselalger frå lagunar, sumper og innsjøar. Over dette sandlaget ligg sediment frå pliocen med lag av sand, silt, gjørme, torv og småstein.
Bortsett frå Derevjannyjeåsane, dekker sediment frå kvartærtida nesten heile overflata av Novaja Sibir. Desse avleiringane består av lag av marine sediment oppå jordsediment. Dei lågare marine sedimenta består av tre lag oppå kvarandre av marin til beisk leire med fossil av blautdyr med torv på toppen av dette igjen. Jordsedimenta som ligg over dette igjen består av isrik silt der mange iskiler har danna seg. Denne isen har opparbeidd seg gjennom titusenvis av år gjennom sein kvartærtid og det siste glasiale maksimum og fram til om lag 10 000 år sidan. I løpet av denne perioden gravla isen og bevarte mange støttenner og bein frå mammutar og andre dyr frå megafaunaen..
På Novaja Sibir finst det mykje oppreiste trestammer, greiner, lauvavtrykk og andre planterstar i sedimenta som ligg blotta ved havklippene og i Derevjannjeåsane langs sørkysten. På grunn av dei mange trerestane kalla dei første oppdagarane og paleobotanistane Derevjannjeåsane for anten «Skogfjella» eller «Trefjella». Ein meinte at laga av sand, silt, gjørme og leire som inneheld desse fosiile trestammene oppstod i anten miocen eller eosenepoken. , men i dag veit ein at dei kjem frå sein krittid.
Fiskeri- og kystdepartementet
Fiskeri- og kystdepartementet sto for forvaltinga av fiskeri- og havbruksnæringa samt kystforvaltinga, som omfattar infrastruktur for sjøtransport, hamner, farleier, los- og fyrtenesta, maritime trafikksentralar og elektroniske navigasjonshjelpemiddel.
Novaja Sibir
Historie
Jakov Sannikov oppdaga Novaja Sibir i 1806 under ein jaktekspedisjon finansiert av kjøpmennene Semen og Lev Sirovatskij.
Fiskeri- og kystdepartementet
Departementet vart lagt ned frå 1. januar 2014 da det vart slått saman med det tidlegare Nærings- og handelsdepartementet til Nærings- og fiskeridepartementet.
Departementet blei oppretta i 1946, då under namnet «Fiskeridepartementet». Det noverande namnet fekk det i 2004.
Tenkjar
Tenkjar er ei nemning på eit menneske som driv med tenking. Omgrepet tenkjar femner både filosof og intellektuell, sjå desse artiklane.
Ålesundsgjengen
Ålesundsgjengen var namn på ei gruppe av 18 menn og ei kvinne under andre verdskrigen som vart arrestert på ei fiskeskøyte utanfor Ålesund i 1942 i samband med Englandsfarten. Motstandsgruppa hadde samband med Milorg. Båten var då på veg til England. I forkant av arrestasjonen hadde angivarar frå Sonderabteilung Lola infiltrert båten. Heile 18 av gruppa vart skoten i skogen på Trandum etter harde forhøyr og tortur. Filmen Englandsfarere frå 1946 basert på boka av same namn, tar utgangspunkt i denne historia.
Antarktis
Antarktis (gresk ἀνταρκτικός, 'motsett av Arktis') er ein verdsdel som omgjev sørpolen på jorda. Når ein snakkar om Antarktis tenker ein ofte på kontinentet Antarktika, den største landmassen i verdsdelen. I tillegg til denne finn ein fleire øyar i Sørishavet som høyrer til verdsdelen.
Som fleire andre land har Noreg gjort krav på delar av verdsdelen, men desse krava har hatt lita meining etter Antarktistraktaten i 1961.
Antarktis har internettdomenet .aq.
Peter Pan
Peter Pan er ein figur skapt av J.M. Barrie (1860–1937) i skodespelet Peter Pan frå 1904 og i tre bøker: The little white bird (1902) Peter Pan (engelsk Peter Pan in Kensington Garden, 1906) og Peter Pan og Wendy (Peter and Wendy, 1911). Den siste av bøkene er blitt filmatisert fleire gonger; mest kjend er Disney-filmen Peter Pan (1953).
Dei fire bøkene tek for seg to ulike forteljingar. Den best kjende delen av forteljingane handlar om det eventyrlege livet til Peter Pan i fantasilandet Neverland, og om korleis han tek med seg borna i Darling-familien dit. Peter i Kensington Gardens har ein mykje yngre og forskjellig gutefigur enn Peter i Neverland, men det nære sambandet mellom gutane og alvane er eit fellestrekk.
Peter Pan er òg brukt som ein psykologisk arketype; om personar, særleg menn, som kvir seg for å bli vaksne.
Bakgrunn
Peter Pan opptrerfor første gong i kapittel 13–18 i The little white bird (1902), og blei deretter hovudperson i skodespelet Peter Pan (1904). Desse to verka fortel to ulike soger om livet til Peter i ulike stadium og stadar. Peter i Kensington Gardens er vesentleg yngre og forskjellig frå Peter i Neverland, den første er berre ei veke gammal, medan den seinare er i ein ubestemmelig alder som tilsynelatande er førpubertal, ca. 10–12 år. Peter sitt nære samband til og likskap med alvane er eit fellestrekk. Dei to verka blei deretter vidareutvikla til to romanar for barn: Peter Pan in Kensington Garden (1906) og Peter and Wendy (1911).
Teaterstykket som hadde premiere i desember 1904 bygde på ein tendens i samtida til å oppvurdera barna si førestillingsverd og eventyrleiker. Dette hadde blant anna grunnlag i Robert Louis Stevenson si essaysamling Virginibus Puerisque (1881). Skodespelet Peter Pan er både eit høgdepunkt i denne leikande tradisjonen og samtidige ideal om barndom, og Barrie sin ironiske kommentar til dei same barndomsideala. Stykket byggjer dessutan på fleire element frå samtidig pantomimeteater: den unge hovudpersonen, skurken som publikum kan bua ut, roller som barn kan ha, forvandlingsscener og sentimentale augneblunkar. Skodespelet hadde betydeleg suksess.
Kensington Gardens
The little white bird er ei episodisk skildring av det samtidige London. Eg-personen Captain W møter den seks år gamle David og mora hans, Mary. Eg-personen er ein dårleg kamuflert versjon av forfattaren, medan Mary og Davis er basert på Sylvia Llewelyn Davies og sonen hennar George. Historiene føregår over eit tidsrom frå Mary er svanger til David er seks år gammal.
Historiene om Peter Pan er fantasiar om kva som føregår i parken Kensington Gardens etter stengetid. Peter Pan er eit spedbarn som berre er nokre veker gammalt; han har rømt heimefrå for å sleppa å veksa opp. I parken har han omgang med alvane og den fire år gamle jenta Maimie.
Peter Pan-delen av The little white bird er skriven som eit eventyr eller fabelprosa, medan dei øvrige delane av boka er ei realistisk, personleg forteljing. I tillegg til historiene om Peter handlar boka om eg-personen sine skiftande kjensler for Mary; ho har òg eit metaperspektiv der han fortel Mary om arbeidet med å skriva boka. Eit anna hovudtema er det framveksande tilhøvet mellom eg-personen og David.
Medan The little white bird eksplisitt blei gjeven ut for eit vakse publikum, blei eventyrdelen i kapittel 13–18 gjenutgeve med praktisk talt same tekst som barneboka Peter Pan i 1906, illustrert med 49 trykk av Arthur Rackham. Illustrasjonane til Rackham gjer at boka like gjerne kan oppfattast som ei bok for kunstskjønarar som ei eigenleg barnebok.
Aldriland
Den mest kjende av dei to romanane er den siste, Peter Pan og Wendy, som føregår i Aldriland (på engelsk Neverland, Draumeland i den norske Disney-versjonen). Der bur Peter Pan, fea Tingeling (Tinker Bell) og Dei bortkomne gutane (The lost boys). I Aldriland kan borna omgje seg med eventyrskikkelsar frå ulike rolleleik-scenario: sjørøvarar, indianarar, havfruer og farlege dyr. Forteljarteknisk er nytta av innskotne tilbakeblikk eit særtrekk ved boka.
Peter vitjar London og tek med seg jenta Wendy Darling og dei to brørne hennar til Aldriland. Dei kjempar mot Kaptein Krok (Captain James Hook), indianarar og naturkrefter. Eit hovudmotiv i handlinga er den stadige og grunnlause rivaliseringa mellom Peter Pan og Kaptein Krok, supplert med Krok si komiske frykt for den tikkande krokodillen som forfølgjer han.
Då Peter til sist førar dei tre borna tilbake til London antyder han at forføringa og flukta til Aldriland er ein evig syklus, og at han ein gong skal koma tilbake for å henta med seg Wendy si dotterdotter.
Det er meningsberande at dei tre Darling-borna blirbortførte den siste natta Wendy held til på barnerommet, før ho skal forlata barndomen, oppgraderast til vaksen og få sitt eige rom. I Disney-versjonen ligg synsvinkelen hos Wendy: «Wendy er altså barnet som gruer seg til å bli voksen, [men som] etter mange opplevelser i Aldrilandet forstår at den lekne Peter Pan ikke kan oppfylle hennes gryende kvinneinstinkt.»
Etterliv
Barrie presenterte ved fleire høve tilføyomga til Aldriland-universet. Romanen frå 1911 inneheldt nytt material i høve til skodespelet; etter at Barrie hadde bidrege til den første filmatiseringa i 1924 skreiv han sjølv eit urealisert filmmanus; og sist då han i 1928 gav ut dramaversjonen i bokform, hadde han òg føydd til detaljar.
Det er ein innarbeidd tradisjon, både i film og teater, at den same skodespelaren har rollene som herr Darling og som Kaptein Krok og at rolla som Peter blir spelt av ein kvinneleg skodespelar.
Aldriland-forteljinga blei filmatisert for første gong i 1924 av Paramount Pictures, med Betty Bronson som Peter og i regi av Herbert Brenon. Ho er seinare blitt filmatisert av ei rekkje andre. Den mest kjende er Walt Disney-filmen Peter Pan frå 1953, men det finst òg andre filmar basert på historia, til dømes den frå 2003 med Jeremy Sumpter i hovudrolla. Ein musicalversjon blei laga av NBC i 1976, med Mia Farrow som Peter Pan, og Danny Kaye som herr Darling og kaptein Krok. Det er òg blitt laga filmar og bøker som er meint som ei fortsetjing av historia, til dømes Steven Spielberg sin <i id="mwtA">Hook</i> frå 1991, der Peter er blitt vaksen og blir konfrontert med barndomen.
I 2004 kunngjorde Great Ormond Street Hospital, rettsinnehavarane til Peter Pan-bøkene, ein konkurranse om ein offisiell oppfølgjar til Peter Pan og Wendy. Geraldine McCaughrean vann med boka Peter Pan in Scarlet, 2006). Peter Pan i rødt blei gjeven ut på norsk same året, omsett av Henning Hagerup.
Peter Pan i Noreg
Peter Pan in Kensington Garden frå 1906 er omsett av Zinken Hopp som Peter Pan, 1945 og av Tormod Haugen som Peter Pan, 1981.
Peter and Wendy frå 1911 er omsett av Elisa Bruhn-Jensen (1915), av Ranka Knudsen som Peter Pan og Wendy, 1951 og av Tormod Haugen som Peter Pan og Wendy, 1982. Vidare er ho omsett av Sidsel Mellbye som Peter Pan, 2007. Mellbye si omsetjing er illustrert av Fredrik Skavlan.
Kierâš
Kierâš var ei enaresamisk nettavis, som kom ut for første gong 6. september 2007. Avisa vart gjeve ut av Anarâškielâ servi og redaktør ar Petter Morottaja. Avisa kom ut ein gong i veka og inneheld enariskspråklege nyhende, annonsar og aktuelle diskusjonsemne. Lapin sivistysseura løyvde redaksjonen pengar for drift av avisa.
I følgje avisa sin redaktør hadde ho 65 lesarar.
857
857 (romartal DCCCLVII)
Romskip
Eit romskip er eit fartøy eller ein innretning som er laga for å reisa i det ytre verdsrommet. Eit romskip kan vera med eller utan mannskap. Romskip er naudsynte for å utføra mange ulike oppdrag, mellom anna forsking og oppdaging i verdsrommet og på andre planetar, jordobservasjon, krigføring og militære oppdrag og utplassering av satellittar og anna utstyr i rommet.
På 1960-talet gjennomførte ein dei første vellukka romferdene med menneske om bord. Utviklinga gjekk særs fort i denne perioden på grunn av romkappløpet mellom Sambandsstatane og Sovjetunionen. Førstemann i bane rundt jorda var russaren Jurij Gagarin i 1961, i romskipet Vostok 1. I 1969 vart Neil Armstrong og Buzz Aldrin dei første menneska på månen, med fartøyet Apollo 11. Den første månelandinga er sett på som den største hendinga i romfartshistoria.
Romskip er mykje brukte i science fiction-forteljingar.
Universitet
Universitet (frå latin universitas, heilheit) er eit ord på ein høgare utdanningsinstitusjon som gjev undervisning og driver forsking på ymse vitskaplege område.
Dei første universiteta vart grunnlagde i Bologna, Oxford og Paris omkring 1100-talet. Det eldste i Nord-Europa er universitetet i Rostock, grunnlagt 1419. Dei eldste skandinaviske universiteta er universitetet i Uppsala, grunnlagt 1477, og Københavns Universitet, grunnlagt 1479. I Noreg vart Universitetet i Oslo det første då det i 1811 vart grunnlagt som ''Det Kgl. Frederiks Universitet''.
I løpet av seinmellomalderen vart universitet sett på som prestisjeprosjekt iverksett av fyrstar for å auke statusen til landet sitt.
I Noreg er universitet eit lovverna namn.
618 Elfriede
618 Elfriede er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. oktober 1906 av K. Lohnert ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Den gregorianske kalenderen
Den gregorianske kalenderen er ein kalender som vart innført av pave Gregor XIII i 1582 i dei katolske landa. Han er den mest brukte kalenderen internasjonalt, og vert mellom anna brukt i Noreg.
Den gregorianske kalenderen blei innført gjennom ein pavebulle frå 24. februar 1582. Denne kalenderen erstatta den julianske kalenderen som Julius Cæsar innførte i år 45 f.Kr. Den gregorianske skulle korrigere skeivskapen i den julianske kalenderen, som i løpet av åra hadde gjort at ingen av månadane samsvarte med årstidene lenger. Den julianske kalenderen var 0,0078 døgn lengre enn det tropiske året som årstidene følgjer, eller 11 minutt og 14 sekund. Eit tropisk år varar i røynda 365,24219878 døgn.
Den gregorianske kalenderen har derfor 365 dagar, pluss skotår kvart 4. år, bortsett frå år som er delelege på 100. År som er delelege på 400 er likevel skotår.
Det vil seie at år 1996 er skotår, 2000 er skotår, 2004 er skotår, men 2100 er ikkje skotår. Dette gjev ei årslengd på 365,2425, noko som gjev eit avvik frå det tropiske året på berre 3 dagar per 10.000 år.
I Danmark og Noreg vart den julianske kalenderen brukt fram til søndag 18. februar 1700. Då «hoppa» kalenderen til måndag 1. mars, som var fyrste dato etter at den gregorianske kalenderen var innført.
Romerkyrkja lét torsdag 4. oktober gå over til fredag 15. oktober.