cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oktoberflaumen i 2014
Vêrsituasjonen og nedbørsmengder
Vêret dei siste vekene av oktober var prega av ein kraftig jetstraum som gjekk i bane frå Karibia mot Skandinavia, og førte med seg ei rekkje kraftige, milde og våte lågtrykk rett inn mot Vestlandet. Sidan varmare luft kan halda på meir fukt enn kaldare luft, var den milde lufta medverkande til dei store nedbørsmengdene som kom. Det regna godt i heile oktober, og vassmettinga i bakken var derfor alt stor då dei enorme nedbørsmengdene som skapte flaumen kom. Over ein periode på tre dagar var det mange stader på Vestlandet som fekk over 200 mm nedbør, og våtast av alle var Opstveit i Kvinnherad som fekk 332,2 mm. Dette var likevel berre den åttande høgaste tredagarsmålinga som er gjort, og sist gong det regna meir i landet var i januar 2006 då Åfjord i Trøndelag fekk 345,9 mm nedbør på tre dagar. Rekorden for tredagarsnedbør høyrer til Indre Matre, som er like i nærleiken av Opstveit, og er på 402,4 mm, målt den 27. november 1940.
Flaumvarsel, straumbrot og stengde reisevegar
Allereie laurdag 25. oktober varsla NVE om storflaum den komande tysdagen. Måndag den 27. oktober var det nihundre husstandar i Sotra og Øygarden som var utan straum, blant anna på grunn av at det kraftige regnvêret skapte problem på straumnettet. Same dagen sende både NVE og Vêrvarslinga på Vestlandet ut OBS-varsel om flaum og jordskredfare for Hordaland og Sogn og Fjordane, det vart meldt 110–130 mm på dei mest utsette stadene. Det vart venta mest nedbør i indre og midtre strok. Flaumvarselet var oransje fleire stader, slik som i Aurland, men mellom anna for Voss vart det oppgradert til raudt, det høgaste nivået.
I Sogn og Fjordane var minst ni fylkesvegstrekningar stengde den 28. oktober, anten på grunn av store vassmengder eller på grunn av ras og rasfare. Det var også vanskeleg å gjera oppryddingsarbeid sidan det var venta kraftig nedbør. Også Riksveg 5 mellom Førde og Florø var lenge stengd på grunn av ras. Utover dagen vart både Bergensbana og Flåmsbana stengde og over 30 vegar overfløymde, inkludert E16. Bergensbana måtte halda stengt ut veka på grunn av flaumskader, og opna att fyrst den 3. november.
Aurland
Om kvelden den 28. oktober bad ordføraren i Aurland kommune, Noralv Distad, innbyggjarane i Flåm om å evakuera til Fretheim hotell, av di Flåmselvi fløymde over. NVE sin målestasjon i Flåmsdalen målte då elvestraumen til 120 kubikk (120 000 liter) vatn i sekundet. Det vart lagt opp sandsekker for å halda vatnet unna. Fleire vegar i området hadde då vorte stengde, også Flåmsbana vart stengd, og det førte til at både Flåm og den vesle bygda Undredal vart heilt isolerte. Ei gruppe japanske turistar måtte evakuerast ut frå eit tog på Flåmsbana. I Undredal vart bilvegen vaska vekk av elvevatn og brua til Flåm skule vart teken av elva. Seinare på kvelden tok ein til å aktivt evakuera innbyggjarane i Flåm, mellom anna ved hjelp av redningshelikopter. 143 menneske vart evakuerte til bygda Aurland før evakueringa vart avslutta natt til 29. oktober. Tre hus i Flåm vart tekne av elva. På nettsidene til kommunen vart alle som kjende seg utrygge oppfordra til å evakuera til Fretheim hotell, og om det ikkje er mogleg å reisa til naboar eller høgareliggjande område. Flåmsbrygga hotel vart også evakuert. Til saman var 252 personar evakuerte i Aurland onsdag den 29. oktober. Onsdagen måtte ein også evakuera 17 personar som budde på gardane Ryo og Indrelid i Flåmsdalen, med redningshelikopter. Gardane var vortne isolerte av flaumen. Ingen av dei evakuerte i kommunen fekk lov til å flytta heim att før torsdag 30. oktober.
Ein av dei som miste huset sitt i Flåmsdalen, var ein eldre mann som var ute for å flytta bilen sin då huset hans brått blei teke av elva. Ei gruppe på fjorten personar i Flåmsdalen valde å flykta oppover mot eit platå i fjellet medan dei venta på å bli evakuerte med helikopter. Ei dame i gruppa fortalde at då ho såg to av nabohusa sine bli tekne av flaumen, torde ho ikkje å bli verande lengre. Ein lokal mann køyrde folk oppover frå husa deira mot fjellet natt til den 29., og kommenterte: «Det blir spanande å sjå om huset mitt står i morgon!» I Flåm var vasstanden på veg ned att den 29. oktober.
Lærdal
Då flaumen kom til Lærdal var det berre ni månader sidan Lærdalsbrannen hadde herja og totalskadd over 40 hus. Lærdalselvi og fleire sideelvar fløymde over breiddene sine. Over 30 personar måtte evakuerast der den 28. oktober. Dei vart plasserte på Ljøsne skule, same evakueringsstaden som vart brukt under brannen. Ordførar Jan Geir Solheim var sjølv med på evakueringa. Det rann om lag 100 kubikk vatn i Lærdalselvi per sekund tysdagskvelden. Straumen og mobilnettet gjekk i store delar av kommunen tysdagskvelden, men ein del fekk att straumen. 23 av 31 evakuerte i Lærdal fekk flytta heim att i løpet av onsdagen.
Odda
Dei 16 pasientane på Odda sjukehus vart evakuerte til sjukeheimen i nærleiken den 28. oktober rundt kl. 19.30. Grunnen var at det blei fare for eksplosjon då elva Opo rann innunder ein oksygentank.
Leiaren for sivilforsvaret, Knut Granheim, var ein av dei som var på jobb heile natta til 29. oktober. Han hadde vore med på å redda 68 menneske ut av husa deira. Granheim måtte sjølv sjå sitt eige bustadhus bli teke av flaumen kl. 04.50. Då hadde to av nabohusa hans allereie gått i elva.
Flaumen andre stader i Sogn og Fjordane
I Gaular i Sunnfjord rann elva Gaula over breiddene sine. Sør for Sognefjorden, i Instefjord i Gulen vart 30 arbeidarar evakuerte heim fordi elva som renn rett forbi lakseslakteriet der, truga med å grava seg inn under grunnen på anlegget. Delar av Førde sentrum stod under vatn den 28. oktober på grunn av flaum i elva Jølstra. Lensmannen der åtvara innbyggjarane om å nærma seg elvane i kommunen. Stardalen i Jølster vart isolert på grunn av høg vasstand i bilvegen. I Årdal valde ein å evakuera femten hus som vart truga av elva Utla. I Stryn vart vassverket i Innvik skadd, noko som førte til at mellom anna sjukeheimen der fekk kutta vassforsyninga si. Oldedalen og Lodalen vart isolerte. Campingplassen Reed camping i Gloppen stod under vatn den 29. oktober. Bygda Fresvik, aust i Vik kommune fekk vassverket sitt øydelagt av flaumen. I tillegg var innbyggjarane der framleis utan telefonsamband fredag 31. oktober.
Flaumen andre stader i Hordaland og Rogaland
I Bergen vart sivilforsvaret kalla ut for å hjelpa brannvesenet i arbeidet mot vassmassane. Der blei mellom anna eit kjøpesenter og to bensinstasjonar overfløymde i tillegg til mange private huskjellarar. I Steinsdalen ved Norheimsund vart eit hus teke av jordras. Den eldre kvinna som budde der, hadde allereie blitt evakuert søndagen føre. I Kinsarvik i Ullensvang herad fossa elva Kinso inn i lokala til Hardanger bestikk.
Bygda Sauda i Rogaland vart isolert i fleire timar den 28. oktober av di Svandalsfossen stengde fylkesveg 520 samtidig som vatnet fløymde over den same vegen mellom Sauda og Hellandsbygd.
Politikarbesøk
Olje- og energiminister Tord Lien reiste på synfaring til både Odda og Lærdal den 30. oktober og skrytte mellom anna over den lokale innsatsen i Odda. Statsminister Erna Solberg lova at dei flaumråka kommunane skulle få pengestønad raskt. Ho vitja alle dei fire kommunane Odda, Voss, Aurland og Lærdal i løpet av fyrste november. Ein trudde ei stund at turen til Sogn måtte avlysast grunna dårleg flyvêr, men Solberg valde då å ta bil for å sjå både Aurland og Lærdal den 1. november.
Gjenoppbygging og sikring
Både i Odda og på Voss jobba frivillige på dugnad med å rydda opp etter flaumøydeleggingane.
Etter tre veker var ei mellombels bru komen på plass til der vegen til Undredal i Aurland hadde blitt vaska vekk. Medan vegen dit var borte fekk bøndene i Undredal hjelp frå vegarbeidarane til å bera mjølkespann for å få mjølka til ysteriet. Skuleungane der vart sende av garde i båt.
Dei 35 elevane ved Flåm skule, som mista brua til skulen sin, måtte sendast til ein annan skule i kommunen etter flaumen. I januar 2015 bestemte ein seg for å utsetja opninga av Flåm skule til august 2016, men under eit folkemøte i februar kom det fram at politikarane ville prøva å opna skulen allereie same året ved hjelp av ei mellombels vegløysing. Ordførar Noralv Distad sa at det hadde vore eit sterkt ynskje om ei raskare opning av skulen både blant politikarane og blant foreldra. Ei mellombels skulebru over Flåmselvi kom på plass den 15. juli. Brua vart lagt høgt opp, med god avstand ned til elva. I tillegg har sjølve skulen blitt sikra mot 200-årsflaum, i følgje Noralv Distad.
Voss kommune har bede Olje- og energidepartementet om hjelp til å iverksetja tiltak mot ein ny storflaum. NVE har rekna ut at ein ny storflaum der kan koma til å stiga endå høgare enn oktoberflaumen. Politikarane der har mellom anna teke til orde for at byggjegrensa skal flyttast høgare opp. Storflaumen hadde positive konsekvensar for den utryddingstrua laksearten i Vosso. Laksen fekk nemleg nye gyteplassar som følgje av flaumen.
På nyåret i Lærdal gjorde ein vurderingar om kva for strakstiltak som burde gjerast før vårflaumen kom. Også i Aurland og i Lærdal vart flaumvarselet oransje i byrjinga av juli. Ordføraren i Lærdal sa då at sikringa enno ikkje var god nok i Erdal og i Tønjum.
I Odda sende NVE ut oransje flaumvarsel i juli 2015, men ordføraren John Opdal var ikkje like uroa denne gongen fordi det då hadde blitt jobba med sikringsarbeid langs dei utsette elvane i sju månader.
Diskusjonar rundt flaumen
Den 28. oktober 2014 hadde NVE informasjon som tilsa at dei burde oppgradera til raudt flaumvarsel for eit større område enn dei gjorde, men vakthavande på flaumvakta ved NVE i Oslo sa til NRK at dei valde å ikkje gjera dette fordi dei ikkje ynskte å skapa meir uro enn det allereie var. NVE-direktøren tok likevel sjølvkritikk for avgjerda i etterkant.
Naturforskarane Christian Haug Eide og Tore Grane Klausen skreiv ein artikkel om flaumen i Bergens Tidende i april 2015. Der hevda dei at hovudproblemet under oktoberflaumen var at elvane grov i yttersvingane, noko ein er spesielt utsett for i dei tronge dalane på Vestlandet. Vidare kritiserte dei flaumkarta til NVE fordi dei berre fortel noko om kva for område som kan koma til å liggja under vatn under ein flaum, og ingenting om kva for område som er utsette for elveerosjon i yttersvingane. Dermed vil ikkje flaumvarslinga vera treffsikker nok.
Maybe Baby
«Maybe Baby» er ein rock and roll-song skriven av Buddy Holly og produsenten Norman Petty. Songen vart spelt inn av Holly og The Crickets i 1957 og gjeven ut på singel. På singelen er dei berre omtalt som The Crickets og han vart ein hit i USA, Storbritannia og Canada.
Innspeling og utgjeving
«Maybe Baby» vart opphavleg spelt inn av Holly og The Crickets i 1957, og nådde 17. plassen på den amerikanske singellista og fjerdeplassen på den britiske. Holly turnerte i Storbritannia dette året. Singelen nådde òg åttandeplassen på R&B-lista til Billboard og niandeplassen på den kanadiske singellista.
Darbandokeh
Darbandokeh (gammalsyrisk ܕܪܒܢܕܘܟܐ Darbandōḵa) er rein assyrisk landsby i underdistriktet Harir og i distriktet Shaqlawa. Han var tidlegare busett av både kurdarar og assyrarar. Assyrarane i Darbandokeh kom like etter det assyriske folkemordet som fann stad i Det osmanske riket. Dei kom frå Shamezdin-regionen, i Hakkari i Tyrkia. På grunn av tvangsflytting seint på 1900-talet er det i dag ingen assyrarar att i landsbyen. Mange av dei har emigrert til Australia, USA, Sverige og Canada.
Fylkesveg 78 (fleirtyding)
Fylkesveg 78 finst i fleire fylke i Noreg:
Koba Tsakadze
Koba Tsakadze er ein georgisk tidlegare skihoppar frå Bakuriani, som representerte Sovjetunionen. Han er Georgias beste skihoppar gjennom tidene, og vann mellom anna to renn i den tysk-austerrikske hoppveka og vart nummer fem i normalbakken i VM i Zakopane i 1962.
Karriere
Tsakadze debuterte i den tysk-austerrikske hoppveka med 14. plass i Oberstdorf 31. desember 1955. Seks dagar seinare vann han rennet i Innsbruck. Samanlagt vart han nummer fem i hoppveka 1955/56. Han vann så nyårshopprennet i Garmisch-Partenkirchen den 1. januar 1961, og vart nummer fire samanlagt i hoppveka 1960/61. Seinare i 1961-sesongen var han ein av tre hopparar som delte sigeren i hopprennet i Lahti; Veikko Kankkonen frå Finland og Otto Leodolter frå Austerrike var dei andre. Ni år seinare vart Tsakadze nummer tre Lahti, då Garij Napalkov frå Sovjetunionen vann framom Bjørn Wirkola frå Noreg. Både i 1961/62 og 1971/72 kom Tsakadze på sjuandeplassen i hoppveka.
Japanese Antarctic Research Expedition
Japanese Antarctic Research Expedition (JARE) var ei rekkje japansk ekspedisjonar til Antarktis. Under ekspedisjonane vart det oppretta ei rekkje forskingsstasjonar.
Den første ekspedisjonen oppretta Syowa Station i januar 1957 på Aust-Ongul i Luzow-Holmbukta i Dronning Maud Land. Dei utførte fleire flyturar over området og namngav fleire detaljar i terrenget her. Nokre av desse namna har sidan vorte omsette til norsk, men fleire av detaljane her har framleis japanske namn.
Mizuho Station vart oppretta i juli 1970 inne på innlandsisen, kring 270 km søraust for Syowa. Denne stasjonen vart lukka i 1987.
I desember 1984 vart Asuka Station oppretta på isdekket nord for Sør-Rondane. Dome Fuji Station vart oppretta i 1995.
Middlesbrough
I 1974 vart byen ein del av det nye grevskapet Cleveland. Dette vart oppløyst i 1996, og Middlesbrough vart ei sameint styresmakt innanfor det seremonielle grevskapet North Yorkshire. Distriktet er eit av dei få i England som blir leia av ein direktevalt borgarmeister.
Middlesbrough ligg på sørbreidda av Tees, rett utanfor North York Moors nasjonalpark. Yorkshire Dales er òg kort veg unna.
Historie
Middlesbrough er ein ung by. I 1801 bestod bygningsmassen der av fire gardsbygningar, men i løpet av 1800-talet hadde han ein vekst som er eineståande i britisk samanheng. Dette skuldast at det vart lagt store jernverk, kjemiske fabrikkar og skipsverft der. Verdsprisen for stål og jarn vart i mange år sett i Teesside. Sydney Harbour Bridge er designa og bygd av Durman Long frå Middlesbrough og har «Made in Middlesbrough» skrive på sidan.
Joseph Pease frå Darlington sette i gang veksten då han såg at byen eigna seg som hamn for utskiping av kol frå det nordaustlege England. Det store spranget kom då ein fann jernmalm i Cleveland Hills i 1850. Dette vart oppdaga av Henry Bolckow og John Vaughan, som i 1841 hadde opna eit jernverk i byen. Bolckow vart borgarmeister i 1853 og den første representanten til byen til parlamentet.
Stein Erik Hagen
Stein Erik Hagen er ein norsk entreprenør og finansmann. Stein Erik Hagen er særleg kjend for etableringa av butikk-kjeder som Rimi, og er av og til omtala som «Rimi-Hagen». <!--
Middlesbrough
Historie
Bell Brothers starta eit stort jernverk på breidda av Tees 1853, og stålpoduksjon starta ved Port Clarence i 1889. Dei starta òg med saltproduksjon etter at saltførekomstar vart funnen i 1874. På det tidspunktet hadde selskapet heile 6000 tilsette. Isaac Lowthian Bell vart den første presidenten for Iron and Steel Institute, og var overborgarmeister for Newcastle upon Tyne 1854–1855 og igjen 1862–1863.
Stein Erik Hagen
Biografi
Stein Erik Hagen vaks opp i Oslo som son til kjøpmannen Odd Hagen og hustrua Bergljot Hagen. Faren hadde sidan 1950-talet oppretta næringsmiddelbutikkar i Bohuslän og Oslo-regionen, der sonen frå 19 års alder byrja arbeida i 1976 som sjef for ein av butikkane etter eksamenen frå Wang Handelsgymnas og eit år på handelsutdanninga på Kjøpmannsinstitutet i Oslo.
Ved ei studiereise i Vest-Tyskland oppdaga far og son de nye lågpriskjedane som kom fram der, og bestemte seg for å skapa eit norsk samsvar, og i 1977 starta dei den første butikken i det vertande Rimi-kjeda, som med åra under ulike namn ekspanderte til langt over 1 000 butikkar i Noreg og utomlands. Hagen dominerte under 1990-talet handelen med næringsmiddel i Noreg gjennom Hakon-kjeden, som unntatt Rimi-butikkane òg omfatta grossistaktivitet. I 1998 tileigna Hagen Hakon-kjeden frå svenske ICA. Snart innan han hadde gått inn som deleigar, bytte Hagens selskap namn frå Hagen-gruppa til Hakon-gruppa, etter ICA:s grunnlegjar, Hakon Swenson, som aldri har hatt noko med Noreg å gjera. Året etter kjøpte nederlandsk Royal Ahold 50 prosent av ICA og ICA Ahold AB vart danna med Stein Erik Hagen som storeigar. I 2003 bytte selskapet namn til ICA AB. I 2004 selde Hagen sine aksjar i ICA AB til dei to andre eigarane og har i dag ingen forbindelse til ICA eller sin gamle Rimi-kjede som i dag er ICA Noreg.
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Little Theatre var det første nye teatret som vart bygd i England etter andre verdskrigen.
Stein Erik Hagen
Canica
År 1985 grunda han familieselskapet sitt Canica AS (etter initialane i første namnet til hans tre born: Caroline–Nina–Carl), som unntatt å driva dei egne næringsmiddelkjedene òg er eit av Noregs største privategde investeringsselskap. De er investor og aktiv deleigar i andre selskap som næringsmiddelprodusenten Orkla, med Steen & Strøm, med Erik Hagen som styreformann, kjøpssentrumskjeda Steen & Strøm og Statoils bensinstasjonskjede. De er heleigare mellom anna av Jernia. Hagen har innehatt ei rekkje styrepostar i ulike selskap og aktivitetar.
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Byen har den einaste offentleg utstilte skulpturen i Storbritannia av den amerikanske kunstnaren Claes Oldenburg. Han er ei flaskeforma skulptur reist til ære for kaptein James Cook. Cook har òg fått eit kjøpesenter i Middlesbrough kalla opp etter seg, Captain Cook Square. Ein modell av Cooks skip, «Endeavour», heng i taket i kjøpesentret Cleveland center.
Stein Erik Hagen
Canica
Canica Foundation distribuerer omfattande bidrag til forsking, utdanning og. For sitt bidrag til norsk kulturliv vart Hagen i 2002 tildelt Polarstjerneordenen. Canica forvaltar òg familien Hagens omfattande kunstsamling med særskilt inriktning på norsk kunst frå fyrste halvdel av 1900-talet.
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Dorman Longs kontor i Zetland Street er den einaste kommersielle bygningen som er designa av Philip Webb.
Stein Erik Hagen
Canica
I 2009 byrja Canica og deler av familien å flytta bosted og aktivitetar til Sveits i protest mot de høge norske skatten. Han sjølv bur igjen i Noreg. I 2011 vart Hagen ramma av prostatakreft som han fått fått behandling i USA. Han finansierer òg forsking innanfor området.
Kampfly
Militære fly
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Transporter Bridge frå 1911 går over Tees inne i byen. Han er den største brua av slaget sitt, med ei lengd på 259 m og ei høgd på 68,5 m.
Stein Erik Hagen
Canica
Hausten 2014 trekte han seg attende frå alle butikkaktivitetar og overrekte ansvaret til døtrene sine, Caroline Hagen Kjos, arbeidende styreformann i Canica, og Nina Camilla Hagen Sørli, styreformann i Jernika-kjeden med meir.
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Fotballklubben Middlesbrough FC spelar i Football League Championship og har heimebana si på Riverside Stadium.
Stein Erik Hagen
Privatliv
Hagen har tre born sidan tidlegare ekteskap i 1979 med Nina Paulsen og eit barn frå ein følgjande relasjon. I 2004 gifte han seg med Mille-Marie Treschow, som gjennom arv ofte vert omtalt som Noregs rikaste kvinne. Etter å ha levd separerte nokre år tok paret i 2012 ut skilsmisse. I SVT:s Skavlan hausten 2015 dukka det opp at Hagen er bisexuell og støttar homosexuellas rettar til mellom anna vigselsrett i norske kyrkjer.
Hagen er eigar av seglbåten SY Canica. SY Canica er ein 43,0 m Baltic Yacht bygd i Finland. Båten ligg av og til på sommartid i gjesthamner på vestkysten. -->
Middlesbrough
Attraksjonar og kultur
Pop-artisten Chris Rea er fødd og oppvaksen i Middlesbrough.
Ole Peder Arvesen
Ole Peder Arvesen var ein norsk ingeniør og matematikar.
Han var professor i deskriptiv geometri ved NTH frå 1938 til 1965. Han hadde teknisk doktorgrad på avhandling om algebraiske kurver.
Han gav ut Mennesker og matematikere i 1940, Glimt av den store karikatur i 1941, Gi meg et fast punkt i 1950, Fra åndens verksteder i 1973, samt lærebøker i nomografi og i deskriptiv geometri. Han var generalsekretær i Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab frå 1950 til 1956. Han var òg medlem av Norges Tekniske Vitenskapsakademi. Han var utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1965, var medlem av ordensrådet frå 1958 og visekanslar 1967–1970.
Norderhov kyrkje
Norderhov kyrkje er ei krosskyrkje frå om lag 1170 på Norderhov i Ringerike kommune i Viken fylke. Dette var ei langkyrkje i mellomalderen (vestre del av skipet og tårnet), før ho vart utvida til langkyrkje etter planar av N.S.D. Eckhoff i 1881–82. I 1953–56 vart kyrkja restaurert etter planar av Finn Bryn. Dette er den viktigaste mellomalderkyrkja på Ringerike.
Gravkapellet på kyrkjegarden vart oppført i 1967 etter teikningar av Finn Bryn.
Den gamle prestegarden er i dag Ringerikes Museum.
Båkenesdokka
Båkenesdokka er ein isfyllt dal ved austsida av Robertskollen, som går nord til Jelbartisen i Dronning Maud Land. Han vart kartlagt av norske kartografar frå landmålingar og frå flyfoto av Maudheimekspedisjonen (1949–52).
Leif Vetlesen
Leif Vetlesen var ein norsk sjømann, organisasjonsmann og forfattar.
Faren var ingeniør, mora lærer, etter examen artium ved Oslo katedralskole drog 17 år gamle Vetlesen i 1939 til sjøs. Under andre verdskrigen segla Vetlesen på ei rekkje skip som underordna mannskap (der han avanserte til matros). Han vart politisk og organisatorisk aktiv og vart mot slutten av krigen redaksjonssekretær i Norsk Sjømannsforbund i London. Ved fredsslutt heldt fram han ved kontoret til forbundet i Oslo og engasjerte seg spesielt i saka om Nortraships Sjømannsfond, i opposisjon til linja til forbundsleiinga.
Vetlesen mista stillinga i forbundet, vart ekskludert og hadde gjennom åra ei rekkje organisatoriske stillingar for NKP. I 1950 vart han ekskludert i kjølvatnet av Furubotn-oppgjeret, men han vart teken til nåde igjen nokon år seinare. Etter den sovjetiske invasjonen av Ungarn i 1956 braut han med NKP og melde seg inn i Arbeidarpartiet, frå 1966 var han informasjonssjef i Norad. Saman med Thore Horve fekk Vetlesen mot slutten av 1960-åra reist saka om krigsseglarane og sørgd for at dei fekk ein «ex gratia» utbetaling. I 1982-1985 var han generalsekretær i Amnesty International i Noreg.
Vetlesen mottok Krigsmedaljen og Kongens fortjenstmedalje i gull i 1997. Han var gift med Vesla Vetlesen.
Laplace-transformasjon
Laplacetransformasjon er ein matematisk operasjon som overfører ein funksjon frå tidsplanet til eit komplekst plan, kalla s-planet. Ved å gjere det vil enkelte matematiske operasjonar kunne bli enklare å utføre. Dette gjeld spesielt derivasjon, integrasjon og foldning. Transformasjonen er kalla opp etter Pierre-Simon Laplace.
Den tidsdiskrete varianten av laplace-transformasjonen er kjend som Z-transformasjonen.
Definisjon
Den einsidige laplacetransformasjonen er definert:
,
der f(t) er ein funksjon (eller eit signal) i tidsplanet, er kompleks frekvens, j=\sqrt{-1}  er den imaginære eininga, \omega er vinkelfrekvensen (rad/s) og σ er reell. I eit stabilt system er σ negativ, og tilsvarar demping. Innan matematikk og fysikk er det vanleg å nytta symbolet i for den imaginære eininga, i staden for j. I samband med ingeniørfag nyttar ein som oftast symbolet j, for å unngå forveksling med elektrisk straum, som òg har symbolet i.
Tosidig Laplace-transform
Ein kan òg definera ein to-sidig Laplace-transformasjon, som
Invers Laplace-transformasjon
Den inverse Laplace-transformasjonen transformerer frå det komplekse frekvensplanet (s-planet) attende til tidsplanet :
Kelashin
Kelashin (òg skrive: Kelishin, Kel-a-Shin, Kel-a Shin, som tyder «heilag, blå stein» på kurdisk) er ein fjellandsby nord i Irak, nær Kelashinpasset (2981 moh) mot Iran, kring 80 km sørvest for Urmiasjøen.
Laplace-transformasjon
Operasjonar i s-planet
I s-planet vert derivasjon erstatta av multiplikasjon med s, og integrasjon vert erstatta av divisjon med s, noko som er mykje enklare operasjonar.
Kelashin
Kelashin-stelen som står her syner ein viktig tekst på både urartisk og akkadisk frå kring 800 fvt.
Laplace-transformasjon
Operasjonar i s-planet
Foldning av dei to signala x(t) og h(t) vert i tidsplanet utført som
der * er foldningsoperatoren, som er ein kompakt notasjon for foldning. I s-planet tilsvarar dette multiplikasjon:
der X(s) og H(s) er Laplacetransformasjonane av x(t) respektivt h(t), som er enklare å utføra. På same vis tilsvarar foldning i s-planet multiplikasjon i tidsplanet.
Praktisk bruk
Laplacetransformasjon spelar ein vikig rolle i samband med analyse og syntese av lineære dynamisk system. innan signalhandsaming og reguleringsteknikk.
Otto Borchgrevinkfjellet
Otto Borchgrevinkfjellet er eit fjell, 2390 moh, som står 3 nautiske mil sør for Tanngarden i Sør-Rondane. Det vart kartlagd av norske kartografar i 1957 frå flyfoto tekne under U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og kalla opp etter kaptein Otto Borchgrevink (Molde 1889 – Cape Town 1966), som leia ein norsk kvalfangstekspedisjon 1930–31, som kartla kysten av Antarktis frå 51°30′E﻿ til 59°0′E.
John Wallis
John Wallis var ein engelsk matematikar og teolog. Han var ein av grunnleggarane av the Royal Society.
Han var professor i matematikk i Oxford frå 1649 og seinare hoffprest hos Karl II av England. Dei matematiske arbeida hans medverka til å skape grunnlaget for differensialrekninga. I hans Arithmetica infinitorum frå 1655, studerer han uendelege rekkjer og gjev her sitt kjende uttrykk for talet π som eit uendeleg produkt. Av dei andre matematiske arbeida hans finn ein Mathesis universalis frå 1657 og Treatise on Algebra frå 1685, der han utvidar det algebraiske teiknspråket, innfører negative eksponentar og eit spesielt teikn for uendeleg.
Asteoriden 31982 Johnwallis er kalla opp etter han.
Joseph Liouville
Joseph Liouville var ein fransk matematikar.
Han var professor i Paris frå 1833. Han utførte viktige arbeid frå forskjellige område i matematikken, særleg talteori og funksjonsteori. Han beviste mellom anna eksistensen av transcendentale tal. Han grunnla Journal des mathématiques pures et appliquées («Liouvillejournalen»), som enno er eit leiande matematisk tidsskrift i Frankrike.
Bernt Skrede
Bernt Skrede var ein norsk lærar og forfattar.
Han var fødd på Norderhov og oppvaksen på Ringsaker, i Mysen, Skjeberg og på Nordfjordeid i Eid kommune. Han hadde eksamen frå Volda lærarskule med vidareutdanning i pedagogikk, musikk, tysk og ålmenn litteraturkunnskap. Skrede arbeidde ved fleire folkehøgskular i Danmark, Island og Norge. Han var lærar ved Hornindal skule i Hornindal.
Bernt Skrede omsette og skreiv sjølv skodespel for amatørteater. Han var formann i Firda ungdomslag og i Hornindal kulturstyre.
Verdscupen i langrenn 1998/Menn
Verdscupen i langrenn for menn i 1998-sesongen omfatta 12 individuelle tevlingar og 5 stafettar. Tevlingane tok til 22. november 1997 og vart avslutta 14. mars 1998. Dei 12 individuelle renna bestod av tre tevlingar over 10 kilometer, tre over 15 km, fire tremiler og ei femmil, samt eitt sprintrenn. Fire av stafettane var på 4 x 10 km, den siste stafetten gjekk over 18 km der to utøvarar veksla om å gå. Til skilnad mot tidlegare år, talde ikkje dei olympiske skirenna med i verdscupen.
Renna fann stad på Beitostølen (2) og i Oslo i Noreg, Santa Caterina, Milano, Val di Fiemme (3) i Italia, Davos i Sveits, Kavgolovo i Russland, Ramsau am Dachstein (3) i Austerrike, Lahti (2) i Finland og Falun (2) i Sverige.
Thomas Alsgaard frå Noreg vann FIS-pokalen framom fjorårsvinnaren, landsmannen Bjørn Dæhlie. Alsgaard sigra i tre tevlingar, Dæhlie i fire. Fulvio Valbusa frå Italia, Mika Myllylä frå Finland, Vladimir Smirnov frå Kasakhstan og Aleksej Prokurorov frå Russland vann ei tevling kvar. I det einaste sprintrennet vann finske Ari Palolahti.
Norges Tekniske Vitenskapsakademi
Norges Tekniske Vitenskapsakademi vart skipa i 1955 i Trondheim og er ein ideell og sjølvstendig organisasjon som arbeider for «å fremje forsking, utdanning og utvikling innan dei tekniske og tilgrensande vitskapar, til beste for det norske samfunnet og for utviklinga av norsk næringsliv». Han har fire satsingsområde
Tiltaka er prosjekt, seminar, møter, høyringsuttalingar og publikasjonar Det har opptil 250 norske medlemmar under 65, og forutan desse er det eit par hundre utanlandske, alle rekruttert frå akademia og næringsliv. Forutan hovudkontor i Trondheim har ein kontor i Oslo, Stavanger og Bergen. Det blir leia av president Asbjørn Rolstadås frå NTNU.
Dei deler ut ein årleg ærespris for banebrytande teknologi, vinnaren blir òg teke opp som medlem og mottek eit diplom som blir delt ut på samskipnaden sitt årlege Teknologiforum. Samskipnaden har òg ein serie æresmedlemmer, mellom dei Jens Glad Balchen frå NTNU.
Kjelder
''
Belgen
Belgen er ein brei, isfyllt dal mellom Enden og Heksegryta i Kirwanveggen i Dronning Maud Land. Han vart kartlagt av norske kartografar frå landmålingar og frå flyfoto av Maudheimekspedisjonen (1949–52) og frå ytterlegare flyfoto 1958–59.
Tårnby kommune
Tårnby kommune er ein dansk kommune som ligg på Amager i Region Hovedstaden på Sjælland. Kommunen vart oppretta i 1842 og ikkje endra ved kommunereforma 1. januar 2007.
Fylkesveg 5078
Fylkesveg 5078 går mellom Uggdal og Onarheim i Tysnes kommune. Vegen er 12,9 km lang.
Down Beat
Down Beat er eit amerikansk musikkmagasin. Tidlegare var det eit reint jazz-tidsskrift, men dekker nå det dei sjølve beskriv som «jazz, blues and beyond».
Fylkesveg 5078
Fram til 2019 var vegen kjend som fylkesveg 79.
Tårnby kommune
Kommunen har 41,894 (2013) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Kastrup. Københavns Lufthavn, Kastrup ligg i kommunen.
Down Beat
Heilt frå oppstarten har bladet arrangert lesaravstemminga Readers Poll for beste musikar, og frå 1953 kritikaravstemminga Critics Poll for alle musikkinstrument og kategoriar. Desse tildelingane blir rekna som dei mest prestisjetunge prisane i jazzverda.
«Down beat» er det engelske omgrepet for det første slaget i ei takt.
«Hall of Fame»
Down Beat si Jazz Hall of Fame ligg i Universal Studios si City Jazz club i Orlando, Florida. Gjeldande medlemskap sortert etter år er lista opp i tabellen nedanfor. Vinnarane før 1961 blei valde av av lesarane sin readers' poll før kritikartildelinga sin critics' poll kom i gang i 1961.
«Album of the Year»
Jazz Album of the Year er ei liste med vel eit dusin populære album, her er dei tre øvste albuma på lista for dei siste åra:
Otto Borchgrevink
Otto Borchgrevink var ein norsk kvalfangar. I 1930-1931 leia han ein ekspedisjon til Dronning Maud Land i Antarktis, som kartla kysten av Antarktis frå 51°30′E﻿ til 59°0′E, på skipet FLK «Antarctic»
Down Beat
«Album of the Year»
2006 critics' poll:
(1) Andrew Hill: Time Lines (Blue Note)
(2) Wayne Shorter Quartet: Beyond the Sound Barrier (Verve)
2007 critics' poll:
(1) Ornette Coleman: Sound Grammar (Sound Grammar)
(2) Trio Beyond: Saudades (ECM)
(3) Sonny Rollins: Sonny, Please (Doxy)
2008 critics' poll:
Apollo Island
Apollo Island er ei lita isdekt øy kring 18 nautiske mil aust-nordaust for Blåskimen nordvest i Fimbulisen i Dronning Maud Land. Øya ligg 10 nautiske mil aust-nordaust for staden der dei tre første sørafrikanske SANAE-stasjonane låg. Namnet Apollo vart nytta første gong på eit sørafrikansk kart frå 1969.
Down Beat
«Album of the Year»
(1) Maria Schneider: Sky Blue (ArtistShare)
(2) Michael Brecker: Pilgrimage (Heads Up)
(3) Joe Lovano and Hank Jones: Kids: Duets Live At Dizzy's Club Coca-Cola (Blue Note)
2010 critics' poll:
(1) Vijay Iyer Trio: Historicity (ACT)
(2) Joe Lovano Us Five: Folk Art (Blue Note)
(3) Miguel Zenón: Esta Plena (Marsalis)
Så nær, så nær
Så nær, så nær er eit musikkalbum av Ole Paus saman med Bent Sæther, Hans Magnus Ryan, Thomas Järmyr og Reine Fiske frå Motorpsycho. Paus har skrive alle tekstene medan musikken er skriven av alle fem.
Evi Sachenbacher-Stehle
Evi Sachenbacher-Stehle er ein tysk tidlegare langrennar og skiskyttar frå Traunstein. Ho vann OL-gull i 4 x 5 km stafett i 2002 og i lagsprint i 2010, og vann VM-gull i i 4 x 5 km stafett i 2002. Sachenbacher-Stehle sikra seg fem OL-medaljar og seks VM-medaljar i langrenn i tida 1999-2010.
Langrenn
Atten år gamle Sachenbacher deltok på det tyske stafettlaget som fekk bronse i Ski-VM 1999. To år seinare vann ho ei sprinttevling i verdscupen i heimlege Garmisch-Partenkirchen. Sidan i karrieren sigra ho i to verdscuprenn; ein 5-km i Kiruna i november 2002 og ein 10-km i Falun i mars 2006.
Under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City sikra Sachenbacher seg sølvmedaljen i sprintøvinga framfor norske Anita Moen, begge var slått av russiske Julija Tsjepalova. To dagar seinare slo Sachenbacher på ny Moen då det gjaldt innspurten i 4 x 5 km stafett, og gav slik Tyskland ei høgst overraskande gullmedalje, dei andre på vinnarlaget var Manuela Henkel, Viola Bauer og Claudia Künzel. Den same kvartetten vart året etter også verdsmeistrar i 4 x 5 km stafett. Elles i Ski-VM 2003 kneip Sachenbacher sølvmedaljen på jaktstarten.
Sachenbacher-Stehle var med på alle dei tyske laga i 4 x 5 km stafett som kom på sølvplass ved både Vinter-OL 2006, ski-VM 2007 og 2009, samt Vinter-OL 2010. Under verdsmeisterskapen i Sapporo i 2007 tok ho også ein sølvmedalje på lagsprinten, i spann med Claudia Künzel. Tre år etter Sapporo-VM vart dei to olympiske meistrar i lagsprint då vinterleikane 2010 vart arrangert ved Vancouver.
Skiskyting
Sesongane 2013 og -14 satsa Sachenbacher-Stehle på skiskyting og fekk plass på Tyskland sitt landslag i skiskyting. Under Vinter-OL 2014 i Sotsji kom ho på fellesstarten i mål som nummer fire, men fire dagar etter tevlinga vart ho diskvalifisert då urinprøva viste spor av det forbodne stoffet metylheksanamin. Ho slutta då med konkurranse-idrett.
Khalifan i Erbil
Khalifan (kurdisk خەلیفان) er ein by i Arbil guvernement i Irak, nær Soran. Han ligg 80 kilometer nordaust for Arbil. Dei fleste innbyggjarane er kurdarar.
Byen er omgjeven av 63 landsbyar og ligg i eit fjellområde med noko jordbruksland. Området er kjent for Gali Ali Bag-fossane og fjellet Korek.
Aleksandr Tsjivadze
Aleksandr Gabrielis dze Tsjivadze er ein georgisk tidlegare fotballspelar frå Klukhori som spelte 46 landskampar for Sovjetunionen og vann cupvinnarcupen 1981 med Dinamo Tbilisi. Han var midtstoppar.
Klubbspel
Tsjivadze spelte på Dinamo Tbilisi frå 1974 til han la opp i 1987. Med laget frå Tbilisi vann han i 1976 finalen i sovjet-cupen med 3-0 over Ararat Jerevan. Tre år seinare var han ein av eksekutørane som syrgde for at Tbilisi vann cupfinalen mot Dynamo Moskva på straffeskyting. Same året vann Dinamo Tbilisi dobbeltsiger då laget også gjekk til topps i seriemeisterskapen i Sovjetunionen. Våren 1981 slo Dinamo ut West Ham United og der etter Feyenoord på sin veg til finalen i cupvinnarcupen. Den 13. mai 1981 kunne lagkaptein Tsjivadze heve turneringspokalen etter Dinamo Tbilisi vann med 2-1 over Carl Zeiss Jena framfor 4 750 tilskodar på Rheinstadon i Düsseldorf.
Merittar
Tsjivadze var landslagssjef for Georgia 1993-97 og 2001-03.
Mütterlein
«Answer Me» er ein popsong, opphavleg kalla «Mütterlein» med tysk tekst av Gerhard Winkler og Fred Rauch i 1952. Den engelske teksten var skriven av Carl Sigman i 1953, og vart sidan «Answer Me, My Love».
Whitfield si utgåve gjekk til topps på den britiske singellista, og vart så erstatta av utgåva til Laine. Dette var første gongen i historia til denne hitlista at ein versjon av ein song vart slått ned frå toppen avlista av ein annan.
Innspelingar
Tyske versjonar
Norske versjonar Viggo Sandvik og Eldar Vågan skreiv ein norsk tekst til songen, «Hør på meg», som vart spelt inn av Vazelina Bilopphøggers i 1992 på albumet 11 år uten kvinnfolk - En norsk bygdetragedie.
Fylkesveg 79
Fylkesveg 79 finst i fleire fylke i Noreg:
At Last
«At Last» er ein song skriven av Mack Gordon og Harry Warren for musikalfilmen Sun Valley Serenade (1941). Glenn Miller and his orchestra spelte inn melodien fleire gonger og ein versjon frå 1942 nådde andreplassen på den amerikanske Billboard pop-lista.
I 1960 spelte rhythm and blues-songaren Etta James inn eit arrangement av Riley Hampton som improviserte over melodien til Warren. Versjonen hennar var tittelsporet på debutalbumet At Last! (1960) og vart innlemma i Grammy Hall of Fame i 1999. Celine Dion og Beyoncé har òg hatt suksess med songen.
Glenn Miller-utgåver
Før Sun Valley Serenade kom ut, vart «At Last» framført i filmen av Glenn Miller and his orchestra, med vokal av John Payne og Lynn Bari, dubba av Pat Friday. Studiosjefen Darryl Zanuck skal visstnok ha sagt: «Det er for mange store i denne. La oss spare denne for den neste filmen.» Vokalen på «At Last» av Payne og Bari vart derfor sletta, sjølv om instrumentale versjonar var me di filmen, som i avslutningsscenen. Vokalversjonen vart med i filmen Orchestra Wives (1942), der Glenn Miller og orkesteret hans igjen spelte.
Ikkje utgjevne innspelingar av songen var blitt gjort av Glenn Miller i 1941. Ein ny versjon vart spelt inn av Glenn Miller and His Orchestra i Hollywood den 20. mai 1942, og kom ut på RCA Victor Records som ein 78-singel, med A-sida «(I've Got a Gal In) Kalamazoo». Songen gjekk inn på den amerikanske Billboard pop-lista (kalla ««Songs with the Most Radio Plugs» på den tida) den 1. august 1942 på ein 17. plass, og nådde andreplassen den 29. august 1942. Han låg i alt 17 veker inne på lista, og vart seinare ein standard.
Medverkande på studioinnspelinga frå 1942 var: Ray Eberle (vokal), Billy May, John Best, Steve Lipkins, R.D. McMickle (trompet), Glenn Miller, Jim Priddy, Paul Tanner, Frank D'Annolfo (trombone), Lloyd «Skip» Martin, Wilbur Schwartz (klarinett, altsaksofon), Tex Beneke, Al Klink (tenorsaksofon), Ernie Caceres (barytonsaksofon), Chummy MacGregor (piano), Bobby Hackett (gitar), Edward «Doc» Goldberg (kontrabass) og Maurice Purtill (trommer). The arrangement was by Jerry Gray og Bill Finegan.
Då RCA Victor gav ut to 10"-vinyl album med musikken frå Sun Valley Serenade og Orchestra Wives i 1954, vart eit anna opptak av «At Last» frå «Sun Valley Serenade» med p åalbumet, men versjonen i Orchestra Wives var ikkje med. Denne siste utgåva kom sidan ut på LP i 1958, på dobbelplata til 20th-Fox (TCF-100-2) kalla Compilation of His Original Film Soundtracks av Glenn Miller.
Andre versjonar
«At Last» er blitt spelt inn av mange andre artistar. Den tidlegare trompetisten for Glenn Miller Orchestra, Ray Anthony, fekk den største hitten med songen i USA då han nådde andreplassen på poplista i 1952 og 20. plassen på Cashbox-lista.
Ei innspeling av Gene Watson nådde 61. plassen på Billboard Hot Country Singles & Tracks-lista i 1991.
I 2012 vart Christina Aguilera invitert av familien til Etta James for å syngje «At Last» i gravferda til James. I gravferda fortalte Aguilera at James var idolet og inspirasjonen hennar, og for å ære James speler ho «At Last» på alle konsertane sine.
Etta James-versjonen
Songen vart signaturlåten til Etta James og var den tredje av ei rekkje suksessrike songar ho gav ut på debutalbumet sitt på Argo Records, At Last!. I april 1961 vart songen den andre andreplassen hennar på R&B-lista og han kryssa over til popradio og nådde 47. plassen på Billboard Hot 100. Trass i den smålåtne plasseringa på poplista er songen blitt godt kjend. James-versjonen nådde 30. plassen på Cashbox-lista.
James-versjonen har lidenskapleg vokal og svøypande orkester og er ofte nytta i bryllaupsfeiringar.
Etterein av dei andre singlane til James, «Something's Got a Hold on Me», vart sampla på to hitsinglar i 2011 (Avicii sin «Levels» og Flo Rida sin «Good Feeling»), gjekk «At Last» inn på singellista i Storbritannia for første gongen og nådde 69. plassen. Då James døydde i 2012 klatra songen inn på topp 40.
Celine Dion-versjonen
«At Last» vart spelt av Celine Dion og gjeven ut på det sjette engelskspråklege albumet hennar, A New Day Has Come (2002). Versjonen hennar vart produsert av Humberto Gatica og Guy Roche, og gjeven ut på singel i USA 9. desember 2002. Det vart ikkje laga musikkvideo for songen. Det var òg den siste singelen frå albumet.
«At Last» nådde 16. plassen på Adult Contemporary-lista. Eit konsertopptak av songen kom ut på A New Day... Live in Las Vegas i 2004, sidan Dion framførte songen dei fire åra A New Day...-showet hennar gjekk i Las Vegas. Ho har framført songen på fleire fjernsynsprogram.
Beyoncé-versjonen
«At Last» vart spelt inn av Beyoncé og gjeven ut på filmmusikkalbumet for filmen Cadillac Records (2008). I filmen speler Beyoncé Etta James, ei rolle ho fekk god kritikk for. Ho spelte «At Last» fleire gonger sidan filmen kom ut, mellom anna føre James.
Salslister
Vekeslister
Årslister
Jenny Jenssen
Jenny Jenssen er ein norsk vokalist og artist/entertainar. Ho er kjend både som frontfigur i gruppa Septimus, soloartist og frå 2019 programleiar i radiokanalen P10 Country. Ho har drive utstrakt turnéverksemd i Noreg og har opptredd i TV og på radio ved fleire høve, blant anna i feelgoodprogrammet Fem folkekjære fra Momarkedet. Jenssen deltok i den norske finalen i Melodi Grand Prix i 2007 og i delfinalen 2020. Jenssen har selt over 300 000 plater, motteke éi dobbel platinaplate og fire gullplater.
Jenssen har vore med i draumekoret til Bettan og sunge duett med Bjarte Hjelmeland. I 2007 debuterte Jenssen som skodespelar i TV-serien Willys jul.
I 2010 var Jenssen med i Maestro på NRK1. Våren 2011 deltok Jenssen og familien i programmet Charterfeber – Kjentfolk på tur på TV3. Hausten 2012 var Jenssen deltakar i Stjernekamp på NRK1. I mars 2013 var ho igjen å sjå som deltakar i 4-stjerners middag saman med Jannecke Øinæs, Beint Høie og Assad Arif.
Hausten 2014 feira Narvik Kulturhus Jenssen med festtilstellinga 50 år i livet – 40 år på scenen.
Pappos
Pappos (ca. 290 – ca. 350) var ein matematikarar frå Alexandria og den siste av dei store greske matematikarane.
Theophilus
Kanten av Theophilus har ein vid, terrassert indre flate som syner indikasjonar på jordras. Veggane er 4,6 km høge og har brote inn i krateret Cyrillus. Det vart skapt under eratosthenium frå 3,2 til 1,1 milliardar år sidan. Det har eit stort sentralt fjell, 1400 meter høgt, med fire toppar.
Botnen i krateret er relativt flatt. Den vestlege toppen på sentralfjellet heiter Psi (ψ), den austlege Phi (φ), og den nordlege Alfa (α) Theophilus. Vestsida av denne ryggen er vidare og meir irregulær.
Under Apollo 16 vart det samla inn fleire bitar av basalt som ein trur er kasta ut under danninga av Theophilus.
Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Theophilus.
E-mail
e-post
Tappjarn
Tappjar er eit snikkarverktøy med ein kvass egg, som vert nytta for å forma tre. Venlegvis nyttar ein ei klubbe eller ein hammar for å driva jarnet inn i treet. Tappjarn ver nytta for ei lang rekkje oppgpver, som til dømes for å laga rektangulære hol, ofte etter at ein fyrst har bora eit rundt hol.
Reinleiksmålet karat
Karat (forkorta kt eller ct for engelsk carat ) er eit mål for reinleiken eller finleiken av gullegeringar.
Mål
Som eit mål på reinleik er ein karat reinleik etter masse:
24-karat gull har derfor ein reinleik på (99,9 % Au w/w), 18-karat gull har 75 % gull, 12-karat gull har 50 % gull, osb.
Karatsystemet blei gradvis komplementert eller avløyst av tusendels-finleikssystemet der reinleiken er oppgitt som tusendelar av reint metall i legeringa.
Dei vanlegaste karata nytta i gull er i barrer, smykkelaging og av gullsmedar er:
India
Denne bruken vart utvikla og tatt i bruk tidleg på 1980-talet av Nemichand Bamalwa & Sons i Kolkata. Det førte til ein revolusjon i India i det det tvinga juvelerane til oppgi det riktige gullinnhaldet etter nedsmelting. Kundane sin auka interesse for kvalitet gjorde dette til det mest ettertrakta kvalitetsstempel eller -merke.
Dette symbolet eller stempelet er særs populært i gullsmedbutikkar i asiatiske land som India, Sri Lanka, Pakistan, Bangladesh, Nepal, Yemen og landa ved Persiabukta.
USA
I USA har Federal Trade Commission (FTC) lovgitt og standardisert karatmerkinga nytta i om lag 70 år. Etter denne skal objekt med 10 karat eller meir vere stempla med anten «K» eller «Kt.» Desimalmerking er òg mogleg etter CFTC-reglane. Det er forbode ved lov å oppgi for høg karat i USA. Straffa, i form av bøter og liknande, er avhengig av kor alvorleg overskridinga er.
I tillegg er det ein del ekstra krav knytt til karatmerkinga i USA (alltid merkt med ein «K» og aldri «C») som avheng av ulike krav til lodding når ein til dømes sett inn steinar, monterer kroner eller sett på utstikk.
Bakgrunnsstoff
Karat
Lauvsag
Lauvsag er ei lita bogesag, som vert nytta for å skjera ut figurar i kryssfiner og anna tynt virke.
Skeise-VM 1977 for kvinner
Verdsmeisterskapen på skeiser 1977 for kvinner fann stad i Keystone i delstaten Colorado i USA 12. og 13. februar 1977. 23 utøvarar frå 9 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3 000 meter.
Vera Bryndzej frå Sovjetunionen vart verdsmeister framom to landskvinner. Ho var snøggaste utøvaren både på 500 meter og 1000 meter, medan landskvinna Galina Stepanskaja stod for bestetidene på 1500 m og den avsluttande 3 000-meteren.
Skeise-VM 1977
Dato: 12./13. februar 1977
<br style="clear:both;" />
Øyar i Kuwait
Dette er ei liste over øyar i Kuwait. Kuwait har ni øyar (ti om ein inkluderer ei tidlegare øy). Dei er indikerte på satellittbiletet frå NASA og oppførte i tabellen frå nord til sør:
Joe Chemay
Joe Chemay er ein USA-amerikansk bassist og korsongar, mest kjend for arbeidet som studiomusikar.
Chemay har arbeidd med Elton John, Shania Twain, Bill Medley, Peter Cetera, Lionel Richie, Christopher Cross, The Beach Boys, Leon Russell, Michael Nesmith, og andre.
I 1980 og 1981 song Chemay korvokal på The Wall-turneen til Pink Floyd. Chemay song òg i Roger Waters sitt Bleeding Heart Band, under framføringa av The Wall i Berlin i 1990.