cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lodde
Fiske
Silda vert i Barentshavet til ho er om lag tre år gammal, og det var derfor store mengder 1–2 årig sild i 1984 og 1985. Når loddelarvane seig ut frå kysten gjennom sommaren, vart dei utsette for så stor predasjon frå 1–2 årig sild og frå torskeyngel at rekrutteringa var tilnærma null. Etter som lodda døyr etter gyting førte dette til at bestanden sakk med 96 % i løpet av berre to år (frå 3 millionar tonn i 1984 til 0,1 millionar tonn i 1986). Gode oppvekstvilkår for sildeyngel og påfølgjande innstrøyming av sildelarvar har funne stad fleire gongar i år etter 1983, og har hatt ein tendens til å lage samanbrot i loddebestanden. Slike samanbrot skjedde i 1993 og 2003 og førte til at fisket vart stengt i åra 1994–1998 og 2004–2008. Fisket etter lodde vart gjenopna 26. januar 2009 med ein total kvote på 390 000 tonn fordelt mellom Noreg og Russland.
Ved forvalting av loddebestanden skal ein ta omsyn til torsken sitt behov for føde. Fisket kan berre foregå på den overskytande delen.
Mellom 2018 og 2022 var det ikkje kvoter for fiske av lodde. I 2023 kan det fiskast 60 000 tonn.
Ein fiskar lodde med ringnot og kraftblokk.
Lodderogn vert rekna som delikatesse av mange. Lodde av god kvalitet er særleg etterspurt i den japanske marknaden, men også i Russland og Ukraina. I år med mykje fiske vert mesteparten av lodda brukt som industrifisk, dvs. i produksjon av fiskeolje og fiskemjøl.
Tublibukta
Tublibukta (arabisk خليج توبلي) er ei bukt aust i Bahrain, mellom øya Bahrain og Sitra. Bukta ligg like sør for Manamahalvøya. Øya Nabih Saleh ligg i bukta.
Området er kjent for eit rikt fugle- og dyreliv, og mangroveskogar langs breidda. Mangrovene trivest i avrenningsvatnet frå ferskvasskjelder etter vatnet har runne gjennom gardar langs bukta. Bukta er eit stort yngleområde for reker og fisk. Mange trekkfuglar stoppar òg her.
I dag har Tublibukta lide under ulovleg landvinning, forureining og minkande ferskvatn frå kjeldene. Landvinninga har redusert storleiken frå 25 km² i 1960-åra til berre 11 km² i dag. Mangrovene som brukte å ligge langs det meste av kysten, er redusert til berre nokre små område i Ras Sanad og Ras Tubli.
I 1997 vart Tublibukta eit Ramsar-område, rekna som eit internasjonalt viktig våtmarksområde.
Tromsø Ishall
Tromsø Ishall er ein ishall i Tromsø som blei opna i 2010. Han har i dag ein publikumskapasitet på 500. Tromsø Ishall var den fyste ishallen i Nord-Noreg og den 40. i Noreg.
Gunn Olsen
Gunn Olsen var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho var vararepresentant til Stortinget i perioden 1993–1997, og sat som fast stortingsrepresentant frå Telemark frå 1997. Olsen vart attvald i 2009, men tidleg i perioden måtte ho trekkje seg fordi ho var vorten alvorleg sjuk. Ho døydde av kreft 61 år gamal i 2013.
Gunn Olsen gjekk ut av Kragerø Handelsskole i 1969, og arbeidde deretter som kontorfullmektig i 21 år, fram til 1990. Ho hadde styreverv i mellom anna Kragerø Elektrisitetsverk og Sannidal og Skåtøy Sparebank. Olsen hadde ei lang lokalpolitisk forankring, ho var medlem av fylkestinget frå 1983 og var fylkesvaraordførar i Telemark i åra 1990–1995.
Kurratlauk
Kurratlauk eller kurrat (Allium ampeloprasum var. kurrat) er ei laukplante i laukslekta i påskeliljefamilien som er dyrka som matplante i Midt-Austen. Han er i nær slekt med elefantkvitlauk og purre, og dei er sett på som å vere av den same arten, sjølv om kurrat nokre gonger er lista som Allium kurrat. Kurrat er litt mindre enn purre.
Det er hovudsakleg blada av kurratlauk ein bruker. Desse kan ein hausta fleire gonger kvar sesong, og dei kan etast råe eller tilreidde. Også resten av planten kan etast som purre. Safta av planten kan brukast til å skremma vekk møll.
Natalia Tena
Natalia Tena er ein britisk skodespelar og musikar.
Tena syng og spelar trekkspel i bandet Molotov Jukebox. Som skodespelar er Tena best kjend for rolla som Nymfadora Dult i filmserien om Harry Potter og som karakteren Ellie i filmen About A Boy frå 2002. Tena snakkar flytande spansk. Ho dukka opp i filmatiseringa av Harry Potter og Føniksordenen, ei rolle ho tok opp att i oppfølgjarane Harry Potter og Halvblodsprinsen og seinare i Harry Potter og Dødstalismanene. I juli 2010 blei det bekrefta at Tena hadde blitt tildelt ei rolle i TV-serien Game of Thrones på TV-kanalen HBO.
Timothy Spall
Timothy Spall er ein engelsk skodespelar.
Han er mest kjenx for rolla si som Petter Pittepytt eller Ormsvans i Harry Potter-filmane. Han er blitt BAFTA-nominert.
Tann (fleirtyding)
Omgrep som har med tenner å gjera:
Dyr
Stader:
Vill-lauk
Vill-lauk eller villauk (Allium oleraceum) er ei fleirårig laukplante i laukslekta i påskeliljefamilien med opprette skot og kvite, grønlege eller raude blomstrar. Planta er knytt til kalkrik jord på beitemark eller i skog og kratt.
Skildring
Vill-lauk er ei fleirårig, urteaktig plante med ein opprett vekst og eit underjordisk opplagringsorgan, som består av næringsfylte blad, ein lauk. Stengelen er rund, og tilsynelatande er bladbærande. Dei grunnstilte blada dannar nemleg så lange bladhylstre, at det kan sjå ut som om bladplata spring ut frå stengelen. Blada er halvrunde i tverrsnitt, men flate mot spissen. Dei er linjeforma og heilranda med tydelege ribber på undersida. Begge bladsidene er grågrøne og oftast dekt av ei tynn hinne. Blada visner tidleg bort og blir papiraktige. Blomstringa skjer i juli-august. Blomstrane er samla i hovudaktige, endestilte blomsterstandar. Standane er omgitt av to høgblad, og dei består forutan av blomstrar òg av eit større eller mindre tal ynglelaukar. Dei einskilte blomstrane er opprette og seinare nikkande, regelmessige og 3-talige med grønlege, kvite eller raude kronblad. Fruktene er kapslar med nokre få frø. Den underjordiske lauken er danna av ein skiveforma stengel og tett pakka, tjukke og næringsrike blad. Under sjølve lauken er det talrike, grove trevlerøter. Vill-lauk eller villauk er utbreidd i Kaukasus og det meste av Europa. Arten er knytt til lysopne eller lett skygga voksestader på kalkrik, men næringsfattig, veldrenert jord. Derfor finst den ofte på beitemark og i skog og kratt.
I Noreg er arten heimleg og trivst best på baserik grunn. Han er mest vanleg på Austlandet, men veks òg i låglandet og dalføra nordover til Troms. I Valdres går han opp til 880 meter. I Raudlista 2021 er han rekna til å vere livskraftig (LC).
Maurice Channel
Maurice Channel er eit sund 1,5 nautiske mil (2,8 km) breitt mellom Bellingshausen Island og Cook Island i Sør-Sandwichøyane. I 1820 indikerte Bellingshausen indirekte at sundet fanst ved å skildre Southern Thule som ei høg klippe med tre småøyar. Sundet vart kartlagd i 1930 av mannskap på RRS «Discovery II» under Discovery Investigations.
Yarkona
Yarkona (hebraisk skrift יַרְקוֹנָה) er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg i Sharonsletta nær Hod HaSharon og Petah Tikva og høyrer til Drom HaSharon regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 355.
Dexter's Laboratory
Dexter's Laboratory (norsk tittel: Dexters laboratorium) er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Genndy Tartakovsky for Cartoon Network. Serien følgjer geniet Dexter, ein ung oppfinnar med eit gøymt laboratorium på rommet sitt, som han held hemmeleg for foreldra sine. Han er konstant i kamp med den eldre systera si, Dee Dee, som alltid kjem seg inn i laboratoriet og forpurrar eksperimenta hans. Dexter er også ein bitter rival til geniet Mandark, som er nabo og klassekamerat til Dexter. Dei to første sesongane av serien hadde fleire segment med superhelt-figurane Monkey, laboratorieapen til Dexter med superkrefter, og The Justice Friends, ein trio av superheltar som deler leilegheit.
Yarkona
Moshaven vart grunnlagd i 1932 og vart kalla opp etter den nærliggande Yarkonelva.
Dexter's Laboratory
Dexter's Laboratory fekk positiv mottaking og vart ein av dei mest vellukka originale seriane på Cartoon Network. I løpet av sendeperioden vann han mellom anna tre Annie Awards og vart nominert til fire Primetime Emmy Awards. Serien er notabel for å ha vore utgangspunkt for karrierane til animatørane Craig McCracken, Seth MacFarlane, Butch Hartman og Rob Renzetti. Biprodukt baserte på serien femner teikneseriar, DVD- og VHS-utgjevingar, musikkalbum, leiker og dataspel.
Comptonbreen
Comptonbreen er ein isbre, 5,5 km lang, som flyt nordaust frå den nedre delen av fjellmassivet Big Ben på nordaustsida av Heardøya i det sørlege Indiahavet. Brefronten ligg i Compton Lagoon, mellom Gilchrist Beach og Fairchild Beach. Nordvest for Comptonbreen ligg Ealeybreen, som endar like søraust for Cape Bidlingmaier. Søraust for Comptonbreen ligg Brownbreen, som endar i Brown Lagoon. Round Hill skil Comptonbreen frå Brownbreen.
Dei nedre delane av denne breen vart kartlagt og namngjeven Morgan's Iceberg på eit skissekart frå 1860 teikna av kaptein H.C. Chester, ein amerikansk selfangar som opererte i området på denne tida. Breen vart kartlagt i 1948 av Australian National Antarctic Research Expeditions, som gav han namnet Comptonbreen etter G.S. Compton, som var assisterande landmålar på ekspedisjonen.
Venta Plateau
Venta Plateau er eit lite platå med ei høgd opp mot 1800-2000 m mellom toppen av Isca Valley og Lemanis Valley, 7 km aust for Haven Mountain i Britannia Range. Det vart namngjeve i samband med Britannia av ei geologgruppe frå University of Waikato på New Zealand, 1978–79, leia av M.J. Selby. Venta er eit historisk namn nytta i Romersk Britannia om dagens Winchester.
Idda Arena
Idda Arena er ein ishall i Kristiansand som blei opna 3. september 2011, som den 43. i Noreg. Hallen er heimebanen til ishockeylaget hjemmebane til Kristiansand Ishockeyklubb, Idda Ishockeyklubb og Christianssands Curling Club.
Sinne
Sinne er ei kjensle som kan oppstå som svar på oppfatta trugsmål eller plager, og kan føra til aggressiv framferd. Sinnet er ein naturleg reaksjon utvikla for å hanskast med trugsmål, og kan vera til hjelp gjennom å gje den som er sint auka styrke til å handla mot trugsmålet. Medan sinne kan vera eit forsøk på å få makt, kan det også vera eit uttrykk for maktesløyse.
I kroppen kan sinne føra til høgare hjartefrekvens og blodtrykk, utvida pupillar og auka nivå av hormona adrenalin og noradrenalin. Individ kan visa sinne gjennom kroppsspråk, som ved å stirra, visa tenner, laga høge lydar eller prøva å sjå større og meir trugande ut. Menneske kan banna og krangla eller langa ut fysisk for å aktivt visa sinne, men kan også uttrykka sinnet på ein meir passiv måte, med stille hulking, spenning eller passiv-aggressiv åtferd.
Sint oppførsel kan brukast for å få tak i og verna om ressursar, sosial innverknad og status. På den andre sida kan sinne føra til uønskt vald og stress, og mange samfunn har derfor reglar for kva grad av sinne som er godteke. I katolsk tradisjon er vreide rekna som ei av dei sju dødssyndene.
Grünerhallen
Grünerhallen er ein ishall på Dælenenga i Oslo. Han blei opna 6. oktober 1995, som den 30. i Noreg. Hallen er heimebanen til ishockeylaget Grüner Allianseidrettslag.
The Powerpuff Girls
The Powerpuff Girls (norsk tittel: Powerpuffjentene) er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Craig McCracken for Cartoon Network. Dei fire første sesongane av serien vart produserte av Hanna-Barbera Productions, og dei to siste av Cartoon Network Studios. Serien følgjer tre jenter i førskulealder; Blossom, Bubbles og Buttercup, som alle har superkrefter. Jentene bur saman i den fiktive byen Townsville i USA saman med faren og skaparen sin, vitskapsmannen Professor Utonium, og blir ofte oppringde av borgarmeisteren i byen for å kjempe mot kriminelle og andre fiendar med superkreftene sine.
Something About the Way You Look Tonight
«Something About the Way You Look Tonight» er ein song av Elton John, som kom ut i 1997 som den første singelen frå The Big Picture. Songen og videoen var til minne om Gianni Versace, som vart myrda same året.
Singelen vart gjeven ut som ei dobbel A-side med «Candle in the Wind 1997». Denne doble A-sida er ein av færre enn 30 singlar gjennom tidene som har seld minst 10 millionar eksemplar i verda.
Videoen for songen inneheld skodespelarar frå den britiske TV-serien This Life, samt supermodellane Kate Moss og Sophie Dahl.
Berre i Storbritannia selde singelen like opp under 5 millionar eksemplar (8x platinaplate), og er den bestseljande singelen i Storbritannia nokon gong. Han låg fem veker på førsteplassen. I USA vart songen rekna som ei dobbel A-side med «Candle in the Wind 1997» og låg 14 veker på førsteplassen på Billboard Hot 100. I Noreg gjekk den doble A-sida rett inn på førsteplassen og vart liggande der i totalt seks veker. På Topp 20 låg singelen i 22 veker.
Personar som nasjonalsymbol
Ulike personar og menneskelege figurar blir nytta som nasjonalsymbol i ulike land. Desse kan koma frå nasjonal mytologi eller historie, eller vera laga som ei personifisering av landet. Slike nasjonalsymbol kan brukast i offisielle og høgtidelege samanhengar, til dømes avbilda på pengar, frimerke, bilete eller som statuar; eller i meir spøkefulle omstende, som i avisteikningar.
Buzuluk
Buzuluk (russisk Бузулу́к) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 90 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Samara, ei sideelv til Volga, rundt 220 km nordvest for Orenburg.
Han vart grunnlagt i 1736 som festninga Buzulukskaja (russisk: Бузулу́кская) ved elva Samara. Han fekk bystatus i 1781.
Merton Passage
Merton Passage er eit smalt sund mellom Right Whale Rocks og ei lita klippe 200 m nord for Barff Point, ved austsida av innløpet til Cumberland Bay i Sør-Georgia. Namnet Merton, det tidlegare namnet for Right Whale Rocks, vart nytta om dette sundet av mannskapet på Discovery Investigations etter kartlegginga av området i perioden 1926-30.
Sonja Henie Ishall
Sonja Henie Ishall er ein ishall i Frogner som blei opna hausten 2020, som den 52. i Noreg. Hallen er vart oppkladet av Sonja Henie og har publikumskapasitet på 400. Ishallen er heimebane til Oslo Skøiteklub
Larsenøyane
Larsenøyane er ei lita øygruppe som ligg 1,5 km nordvest for Moreton Point, vestenden av Coronation Island i Sør-Orknøyane. Larsenøyane vart oppdaga av kaptein George Powell og kaptein Nathaniel Palmer då dei segla i lag i desember 1821. Larsenøyane vart namngjevne på kart av kaptein Petter Sørlle basert på kartlegginga hans av Sør-Orknøyane i 1912-1913 og kalla opp etter kaptein Carl Anton Larsen.
Skeise-NM 1998 i firkamp
Noregsmeisterskapen på skeiser 1998 i firkamp for menn vart avvikla 20. og 21. desember 1997 i Geithus i Buskerud. Lasse Sætre frå Sand Idrettsforening vart norsk meister i firkamp for fyrste og einaste gong.
NM på skeiser 1998
Dato: 20./21. desember 1997
<br style="clear:both;" />
500 meter
<br style="clear:both;" />
1500 meter
<br style="clear:both;" />
10000 meter
<br style="clear:both;" />
Inaccessible Islands
Inaccessible Islands (Islas Inaccesibles på spansk) er ei gruppe små, men høge øyar som varierer med ei høgd på 120 til 215 meter. Dei er dei vestlegaste av Sør-Orknøyane, som ligg 20 nautiske mil vest for Coronation Island. Dei vart oppdaga i desember 1821 av kaptein George Powell, ein britiske selfangar på sluppen «James Monroe», men det er mogeleg at dei er Seal Islands som Nathaniel Palmer såg eit år før. Øyane fekk dette namnet av Powell fordi dei virka utilgjengelege.
Sigvald Oppebøen Hansen
Sigvald Oppebøen Hansen er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Telemark i 1993. Ved stortingsvalet 2009 vart han vald på nytt for fjerde gong.
Inaccessible Islands
Dei vert rekna som ein del av Britisk Antarktis av Storbritannia og som ein del av Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur i Argentina.
Sigvald Oppebøen Hansen
Oppebøen Hansen har gjennomgått handelsskole og Postskolen, og arbeidde i Posten frå 1969 til 1993. Han var i åra 1979–83 medlem av utval og kommunestyre i Nissedal, og leiar av helse- og sosialutvalet i kommunen. Vidare sat han i Telemark fylkesting frå 1983 til 1993, då han vart vald inn på Stortinget fyrste gong.
Lybakken
Lybakken, også skrive Lybakk, er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. Garden har matrikkelnummer 14.
Geografi
Lybakken ligg på vestsida ved søre enden til Langesjøen, opp til grensa mot Fjaler kommune og grensar i sør til Trøsdalen.
Det er ikkje køyreveg til Lybakken.
Historie
Garden vart skilt ut frå Trøsdalen i 1879. og var i tida før husmannsplass. Kjeldene fortel om busetnad på Lybakken frå 1815, men der har truleg vore plass også i eldre tid.
Lybakken har vore einbølt. Garden er fråflytt, og vert no brukt som feriestad.
Namnet
Fyrstelekkjen «ly» tyder lun, mild.
Lybakken er ikkje brukt som gardsnamn andre stader i landet, men det er ein gard som heiter Lybakk i Trysil kommune.
Statens kartverk godkjende skrivemåten «Lybakk» i 1962, og «Lybakken» i 1986.
Sparta Amfi
Sparta Amfi er ein ishall i Fredrikstad som blei opna 3. oktober 1960, som den fyrste ishallen i Noreg. Hallen er heimebanen til ishockeylaget Sparta Sarpsborg og har publikumskapasitet på 4000.
Courage the Cowardly Dog
Courage the Cowardly Dog (norsk tittel: Tapper, den pysete hunden) er ein amerikansk animert skrekk-komiserie skapt av John R. Dilworth for Cartoon Network. Serien vart produsert i animasjonsstudioet til Dilsworth, Stretch Films, i samarbeid med Cartoon Network. Hovudpersonen er ein rosa, antropomorf hund som bur med eit eldre par på ein bondegard i «the middle of Nowhere». I kvar episode blir trioen involvert i bisarre og urovekkjande uturar, som ofte involverer det paranormale. Serien er kjend for ein mørk, surrealistisk humor og atmosfære.
Sørsundet
Sørsundet eller Minamino-seto er eit smalt sund mellom Ongul og Teøyane i Flatvær. Det vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936-37 og igjen kartlagd av Den japanske antarktisekspedisjonen (JARE), 1957–62, og namngjeve Minamino-seto (Sørsundet) etter plasseringa i øygruppa.
National Weather Service
National Weather Service (NWS) er ein av dei seks vitskaplege direktorata i den amerikanske etaten National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). NWS har til oppgåve å skaffe meteorologiske, hydrologiske og klimatiske utrekningar og åtvaringar for USA og områda til landet og tilstøytande havområde for å verne liv og eigedom og fremje den nasjonale økonomien.
Dette blir oppnådd gjennom eit nettverk av nasjonale og regionale senter, og over 120 lokale vêrvarslingskontorer. Sidan NWS er eit offentleg direktorat, er dei fleste tenestene gratis tilgjengeleg.
Gunn
Gunn er eit kvinnenamn, av  norrønt  Gunnr, 'strid'. Det kan også vera eit engelsk etternamn. Gunn har i Noreg namnedag den 9. januar. Skrivemåten Gun har namnedag i Sverige den 1. juni.
I norrøn tid var Gunnr namnet på ei valkyrje.
Ein finn Gunn som del av mange andre namn, som Gunvor, Gunnveig, Gunhilde, Hildegunn og Solgunn.
Bruken av namnet i Noreg
Namnet Gunn var lite bruka før andre verdskrigen, men populariteten fekk eit veldig oppsving på 1940- og -50-talet og nådde eit høgdepunkt litt før 1960.
Det meksikanske platået
Det sentrale meksikanske platået, òg kalla Meksikansk Altiplano eller Altiplanicie Mexicana, er eit stort tørt til halvtørt platå som dekkjer det meste av det nordlege og sentrale Mexico. Det er i snitt 1825 meter over havet og strekkjer seg frå grensa til USA i nord til Cordillera Neovolcánica i sør, og grensar til Sierra Madre Occidental i vest og Sierra Madre Oriental i aust. Ei låg fjellkjede frå aust til vest i staten Zacatecas deler platået i ein nordleg og sørleg del. Desse to delane, som vert kalla Mesa del Norte og Mesa Central, vert no av geografar generelt rekna som delar av det same platået. Det meksikanske platået er hovudsakleg dekt av ørkenar og stepper med furu- og eikeskogar rundt fjellkjedene.
Geografi
Mesa del Norte eller det nordlege platået er i snitt 1100 meter over havet og strekkjer seg sørover frå elva Rio Grande (Río Bravo del Norte) gjennom delstatane Chihuahua, Coahuila, Durango, Zacatecas og San Luis Potosí. Forskjellige smale, isolerte ryggar kryssar Mesa del Norte og ein finn òg fleire søkk i regionen. Den største av desse er Bolsón de Mapimí. Río Bravo del Norte og sideelva Río Conchos drenerer delar av det nordlege platået, mog Río Pánuco og sideelvane hennar drenerer det søraustlege hjørnet. Begge elvane renn ut i Mexicogolfen. Mykje av det nordlege platået består av endorheiske nedslagsfelt, som ikkje renn ut i noko hav. Chihuahuanørkenen strekkjer seg over dei nordlege områda av det nordlege platået, medan Meseta Central matorral dekkjer dei sentrale områda og Den sentralmeksikanske matorralen strekkjer seg frå den sørlege delen av det nordlege platået og over det sørlege platået.
Mesa Central eller det sørlege platået ligg høgare enn den nordlege delen, i snitt 2000 meter over havet. På det sørlege platået finn ein mange dalar som opphavleg vart danna av gamle innsjøar. Det strekkjer seg gjennom delstatane Aguascalientes, Jalisco, Zacatecas, Guanajuato, Querétaro, México og Hidalgo. Fleire av dei viktigaste byane i Mexico, som Mexico City og Guadalajara ligg i dalar på det sørlege platået. Mykje av det sørlege platået vert drenert av Río Grande de Santiago og sideelevane hennar, som Río Lerma, som renn austover og ut i Stillehavet. Sideelvane til Río Pánuco drenerer den austlege delen av det sørlege platået. Den sentralmeksikanske mattoralen dekkjer det meste av det sørlege platået med dei subtropiske Bajío-skogane i dei lågareliggande område i Lerma–Río Grande de Santiago.
Ulvetanna
Ulvetanna er eit spisst fjell, 2930 moh, kring 3 km nord for Kinntanna aust i Fenriskjeften i Dronning Maud Land. Det vart kartlagd frå landmålingar og flyfoto av den norske antarktisekspedisjonen (1956–60) og namngjeve av dei.
Fjellklatring
Toppen vart nådd første gong i februar 1994 av Robert Caspersen, Sjur Nesheim og Ivar Tollefsen via nordvestveggen.
Kvintakkord
Kvintakkord eller powerakkord (frå engelsk power chord) er ein akkord som i grunnform består av to tonar, grunntone og kvint. Ofte vert grunntonen spelt i oktav, og stundom òg kvinttonen.
Ein kvintakkord er ikkje i røynda ein akkord, men ein toklang, alternativt ein terslaus treklang utan dur/moll-karakter. Slike akkordar høyrest kraftig ut, og fordi tersen manglar, kling dei ikke dissonant når instrumentsignalet vert forvrengd, og vert derfor gjerne nytta i rockemusikk med mykje forvrenging, t.d. i heavy metal.
I besifringsnotasjon vert kvintakkordar vist som grunntonen og eit femtal, til dømes som C5 eller C5. Sjeldnare nytta variantar syner til at tersen skal utelatast: Cno3, Comit3 eller C3.
For standardstemt gitar (E–A–d–g–h–e') kan E5 og G5 visast grafisk slik:
Leangen Ishall
Leangen Ishall er ein ishall i Trondheim som blei opna 1977, som den 17. i Noreg. Hallen er heimebanen til ishockeylaget Nidaros Hockey, Rosenborg IHK, Trondheim curlingklubb. og var heimebanen Trondheim Ishockeyklubb og har publikumskapasitet på 3000.
Ola Svein Stugu
Ola Svein Stugu er ein norsk historikar, forfattar og professor ved Institutt for historie og klassiske fag på Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet i Trondheim.
Navlestreng
Navlestreng (funiculus umbilicalis på latin) er sambandet mellom morkake og foster under graviditet.. Navlestrengen sørgar for at fosteret får nok næringsstoff og oksygen. Hjå menneske er han om lag 50 cm lang, og blir klypt av etter at fødselen er overstått. Stubben som står att turkar ut og fell av om lag ei veke etter fødselen, og navlen kjem til syne.
Straumen av blod gjennom navlestrengen er om lag 35 ml / min 20 veker ut i svangerskapet og 40 ml / min etter 40 veker.
Ola Svein Stugu
Stugu har skrive fleire bøker og andre publikasjonar innanfor kulturhistorie, byhistorie og historiedidaktikk, blant anna Trøndelags historie for perioden etter 1945. Han sit òg som nestleiar for Norsk senter for bygdeforskning.
Steinar Imsen
Steinar Imsen {{{{datoar}}) er ein norsk historikar, og professor emeritus ved Institutt for historiske studier, NTNU. Arbeidsfeltet hans er seinmellomalderen og tidleg moderne tid (1536-ca. 1800). Han er spesialist på historia til norske dronningar, historia til erkebispedømmet Nidaros og politisk utvikling i seinmellomalderen.
Han vart utdanna cand.philol. med historie hovudfag frå Universitetet i Oslo i 1970 og vart dr. philos. ved Universitetet i Trondheim i 1981. Han vart tilsett som universitetslektor i 1974, førsteamanuensis i 1976 og har vore professor der sidan 1992. Imsen var før det tilsett ved Norsk lokalhistorisk institutt frå 1970 til 1974. Imsen har òg vore redaktør for Norsk historisk leksikon. Han har skrive den mest brukte innføringsboken i europeisk mellomalderhistorie ved norske universitet.
Historiesyn
Steinar Imsen har framheva norske bønder sin evne til å organisera seg i dansketida, og korleis det kom til uttrykk i det offentlege lokalstyret. Ifølgje Imsen var det eit samband mellom det leiarskapet dei der utøvde og dei politiske aksjonane overfor styresmaktene.
I 1991 gav han ut ei bok om norske dronningar, Fra Ragnhild Eriksdatter til Sonja. Her tematiserte Imsen korleis dronningane kunne spela ei politisk rolle sidan det ikkje var noko klårt skilje mellom det offentlege og det private. Boka har òg ført til at Imsen ofte vert brukt som kjelde i pressen i samband med artiklar om kongelege.
Imsen var frå 2000 til 2003 redaktør for det store verket om Historia til erkebispedømmet Nidaros, Ecclesia Nidrosiensis, skrive saman med 18 andre forfattarar. I dette verket påpeiker Imsen at kyrkja var veletablert før kongedømmet vart konsolidert, og at organisasjonen til kyrkja i Noreg òg varte lenger enn det nasjonale norske kongedømmet i mellomalderen. Hovudtemaet for boka er den sentrale rolla som Nidaros erkebispesete hadde politisk, kulturelt og økonomisk. Ifølgje Imsen hadde norsk mellomalderforsking hatt «nasjonalstaten» sin vekst og fall i sentrum for interessa, noko som har ført til at kyrkjehistoria berre har vore interessant for historikarane i den grad ho har kunna kasta lys over konge og stat. «Vi ser også tydelig at kirken mot slutten av middelalderen overtar for kongedømmet som bærer av ideen om Norge som «nasjonalstat». Olav Engelbrektsson var den siste erkebiskopen, men som formann i riksrådet var han også den siste samlende figuren for Norge som selvstendig rike. Derfor måtte han flykte fra landet i 1537».
Tsjajkovskij i Perm kraj
Tsjajkovskij (russisk Чайковский) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 85 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kama, rundt 190 km sørvest for Perm.
Byen vart grunnlagt i 1955 i samband med bygginga av Votkinsk-reservoaret i Kama. Han er kalla opp etter komponisten Pjotr Tsjaikovskij, som vart fødd i den nærliggande byen Votkinsk.
Byen har ei elvehamn, tekstilindustri og maskinbygging.
Johannes Holsen
Opplæring/tradisjon
Johannes Holsen byrja å spele hardingfele åtte år gamal. Det meste av spelet sitt lært han av far sin, Nikolai Holsen (f. 1871), og farfaren Ludvig Holsen (1839-1892). Holsen hadde ei Øverås-fele, bygd i 1931.
Musikalsk ettermæle
Johannes Holden er ei viktig kjelde for Gaular Spelemannslag, Indre Sunnfjord Spelemannslag og Gro Marie Svidal.
Nakano-seto Strait
Nakano-seto er eit særs smalt sund mellom Ongul og Aust-Ongul aust i Lützow-Holmbukta. Sundet vart først kartlagt i 1957 av Den japanske antarktisekspedisjonen (JARE) som gav det namnet Nakano-seto (Midtsundet).
Sarov
Sarov (russisk Саро́в) er ein lukka by i Nizjegorod oblast i Russland. med om lag 90 000 innbyggjarar.
Badstove
Badstove eller badstue er eit sterkt oppvarma hus eller rom ein kan bruka til å ta sveittebad. Det kan vera eit eige hus, eller eit rom i eit hus, gjerne knytt til bad eller symjeanlegg.
Sarov
Byen var kjent som Arzamas-16 (russisk: Арзама́с-16) frå 1946 til 1991. Mellom 1991 og 1995 vart han kalla Kremljov (russisk: Кремлёв). Byen er det russiske senteret for utvikling av atomvåpen. Ein stor del av byen ligg i det nærliggande Temnikovskij-distriktet i Mordovia.
Badstove
Det internasjonale ordet sauna kjem frå finsk, og den finske forma for badstove er òg den mest kjende, men mange kulturar har variantar som er tett på den finske. Desse er mellom anna den nordamerikanske sweat lodge, tyrkisk hamam, termane til romarane, mayaindianarane sin temescal og russisk banja.
Sarov
Historie
Sarov si historie kan delast inn i to totalt forskjellige periodar. I den tidlege historia til Russland var byen kjent som ein heilag stad i ortodoks kristendom, med eit kloster som gav Russland ein av sine største helgenar, St. Serafim. Etter den andre verdskrigen har byen vorte Sovjetunionen og seinare Russland sitt senter for utvikling og produksjon av atomvåpen.
Badstove
Badstova inneheld ein elektrisk eller vedfyrt omn med steinar. Vanlegvis er det trebriskar til å sitja eller ligga på. Trebriskane er ofte laga av svartor. Anna utstyr er vassbøtte, ause, termometer og fuktmålar. I ei finsk badstove er det òg bjørkeris med lauvet på.
Bruken av badstuova byrjar med å varma opp omnen til temperaturen blir passe høg. Innimellom tar ein litt vatn på steinane slik at lufta blir fylt av damp. Dette overfører varmen frå steinane til alle overflater i rommet. I badstova sveittar ein godt før badstoebadet blir avslutta med «kald avriving» med bad i kaldt vatn eller snø som stoppar sveittinga. Utebadstover blir ofte bygde nær vatn.
Sarov
Tidleg historie
Byen fekk det opphavlege namnet sitt sidan han låg ved Sarova kloster ved elva Sarovka. Vatnet i elva vart rekna for å ha ei lækjande kraft. I 1664 busette munken Theodosius seg på Sarovfjellet. Den første kyrkja i busetnaden Sarov vart grunnlagt i 1706. Sankt Serafim budde i Sarov frå 1778 til 1833. I 1903 vart byen vitja av den russiske tsar-familien. På den tida hadde byen ni kyrkjer, inkludert ei underjordisk. Omtrent 320 munker budde i klosteret.
Badstove
Bruk av badstove blir sagt å ha helsemessige fordelar, sjølv om dei som har hjartesjukdommar og nokre andre plager blir anbefalte å visa varsemd.
Sarov
Arzamas-16
I 1946 vart «Det all-russiske vitskapelege forskingsinstitutt for eksperimentell fysikk» bygt. Dette var eit anlegg for utvikling av atomvåpen, som skulle verte kjent i Vesten under akronymet VNIIEF. Byen vart først kalla Arzamas-75, fordi han ligg 75 km frå Arzamas. Men sidan dette namnet vart rekna for å gje for mykje informasjon om plasseringa, så fekk byen et nytt kodenamn, Arzamas-16 og vart fjernet frå alle offentlege kart. Arzamas-16 fekk bystatus i 1954.
Badstove
Før i tida pleidde finnane å bruka badstova til ei rekkje høve. Heimefødslar føregjekk gjerne i badstua, der dei nyfødde òg fekk sin første vask. Badstover har alltid blitt brukt til både sosialt samkvem og til eige bruk. Blant mange finnar blir sauna sett på nødvendig. Finland har over 5 millionar innbyggarar og det finst over 3 millionar badstover, som tilsvarar éi per hushald.
Sarov
Arzamas-16
I 1993 vart Sarov venskapsby med den amerikanske byen Los Alamos i New Mexico, staden der USA sitt laboratorium for utvikling av atomvåpen ligg (Los Alamos National Laboratory, eller LANL). Forskarar frå LANL og VNIIEF har samarbeidd i samband med fleire våpenkontroll og nuclear safeguards-program.
Badstove
Badstovetradisjonar
Etter finsk tradisjon pleier ein å varma opp badstova før ein går inn, slik at ein skal bli sveitt på ein roleg og behageleg måte. Deretter kastar ein vatn på omnen for å auka fukta og ein pleier gjerne å daska seg lett med ein såkalla vihta eller vasta, som er ei bunke bjørkekvister sett saman til slikt bruk. Ved bruk av ein slik vihta, får ein eit masserande og reinsande resultat.
Sarov
Arzamas-16
Boris Jeltsin endra i august 1995 namnet på byen tilbake til Sarov, etter ønske frå innbyggjarane i byen.
Badstove
Badstove i Nord-Europa
Badstovebad var utbreidde i store delar av Nord-Europa i mellomalderen, også i Norden. Sidan badetøy var ukjent, og begge kjønn hadde same badedag, var dette noko som var mislikt av presteskapet. Bruken gjekk etter kvart i gløymeboka i mellomalderen bortsett frå i Finland som har ein ubroten tradisjon.
Badstova er likevel ein kjend bygning i norsk byggeskikk i heile landet. Men badstova blei ikkje brukt til bading, ho blei brukt til tørking av korn, malt og kjøtt. Badstova var eit hus for bruk av open eld, og låg derfor gjerne for seg sjølv i utkanten av tunet; dette på grunn av brannfaren. Nokre stader blei badstua erstatta av reine tørkehus, kalla tørkestove, medan på delar av Austlandet der ein hadde meir korn å tørka brukte ein større bygningar kalla (kjoner).
Sarov
Dagens Sarov
Ein stor del av byen vart bygt av tyske krigsfangar og arkitekturen har eit definitivt tysk/europeisk preg. Byen husar «Den russiske føderasjonens kjernefysiske senter» og eit «atombombe-museum» som har fleire utvendige behaldarar til atomvåpen frå sovjettida og fotografi av dei som var involvert i produksjonen. Tilgang til byen skjer som regel med tog, som etter ein stopp for tryggleiksinspeksjon får køyre inn i byen for å sleppe av passasjerane sine. Ein mindre flyplass på området er stort sett berre for fly frå dei russiske styresmaktene og vitjande flyr vanlegvis til lufthamna i Nizjegorod og køyrer dei tre timane til Sarov.
Badstove
Badstove og røykbadstove
Omgrepet «røykbadstove» er introdusert som ei presisering av ei tradisjonell vedfyrt badstue i motsetnad til ei moderne badstove – som blir varma opp med vedfyrt eller elektrisk badstoveomn. Før elektriske omnar blei introduserte på 1900-talet var det sjølvsagt at ein badstue var fyrt med ved.
Sarov
Dagens Sarov
Byen er omringa av gjerde som vert patruljert av militære. Utlendingar, samt russarar som ikkje bur i Sarov, får ikkje gå inn i byen utan løyve. Utlendingar på vitjing i samband med forretningar må overgje passa sine, telefonar og kamera til tryggingsstyrkane medan dei er på anlegget. Enkelte dokumentarfilmprodusentar har likevel klart å filme innanfor bymurane.
Badstove
Badstove og røykbadstove
Det finst òg såkalla infraraud badstove eller IR-sauna, der varmen blir strålt mot badaren utan at lufta blir oppvarma.
Farar
Badstovebruk er ikkje heilt ufarleg, og kan føra til utmatting, hypertermi, heiteslag og i verste fall vera dødeleg på grunn av varmen. Dersom ein er lenge inni badstova kan kroppen òg mista mange elektrolyttar, på same måten som etter hard trening. Risikoen for dehydrering kan reduserast ved å drikka elektrolytthaldig drikke medan ein er i badstova.
Å vera i badstove med store alkoholmengder i blodet kan ha alvorlege konsekvensar for helsa. I dei fleste badstoverelaterte dødsfalla i Finland hadde personane ein underliggande sjukdom, og dei fleste var i tillegg rusa.
Dersom ein fyrer opp inni badstova kan det òg vera fare for kolosforgifting.
Det er viktig å ha ein rømmingsveg slik at ein kan koma seg ut frå ei badstove. Det har vore dødsfall fordi folk ikkje har klart å koma seg ut frå ei badstove.
Helseeffektar
Negative helseeffektar knytte til mykje bruk av badstove er større risiko for plutseleg hjartestans. Badstove kan vera farleg dersom ein har ustabil hjartekrampe (angina pectoris), alvorleg aortastenose (den vanlegaste typen hjarteklaffsjukdom) eller nyleg har hatt hjarteinfarkt. Barn og eldre med hjartesjukdommar eller epilepsi, og dessutan personar som bruker alkohol eller kokain, er spesielt utsette. Badstove kan påverka danninga av sædceller (spermatogenesen), og har vore assosiert med tap av fertilitet hjå menn i opptil to månader.
Positive helseeffektar assosiert med badstove er færre markørar for betennelse i blodet, redusert risiko for høgt blodtrykk, mindre risiko for lungebetennelse, og mellombels lindring av forkjølingssymptom. Badstove har òg vore assosiert med mindre risiko for demens og alzheimer.
Det har vore rapportert at dei positive helseeffektane frå badstove (særleg relatert til blodkar) kan vera ikkje-kausale, altså at dei som tar badstove òg har ein tendens til å delta i andre aktivitetar som er helsebringende.
Badstove kan drepa lus dersom temperaturen overstig 60 ℃, men då må egga til lusa klekkast først.
Deacockbreen
Deacockbreen er ein isbre like vest for Lavett Bluff på sørsida av Heardøya i det sørlege Indiahavet. Brefronten ligg mellom Cape Labuan og Long Beach. Aust for Deacockbreen ligg Fiftyonebreen, som endar mellom Lavett Bluff og Lambeth Bluff. Vest for Deacockbreen ligg Gotleybreen, som endar mellom Cape Arkona og Cape Labuan.
Han vart kartlagt av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions), 1948-63, og namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter W. Deacock, eit medlem av ANARE på Heardøya i 1963.
Magisk realisme
Nemninga «magisk realisme» blei først brukt i 1920-åra av Franz Roh og G.F. Hartlaub for ei retning innan Neue Sachlichkeit i målerkunsten, som tilførte dei realistisk attgjevne tinga eit uverkeleg skjer ved hjelp av belysingseffektar og illusjonistisk perspektiv. På 1940- og 1950-talet blei det brukt om dei (hyper)-realistiske verka til amerikanske målarar som Ivan Albright, Paul Cadmus, George Tooker og andre.
Latinamerikanske forfattarar, som ofte hadde band med dei europeiske kultursentra, blei kjende med termen til Roh og tok han i bruk. Jorge Luis Borges førte an med sitt første verk innan retninga, Historia universal de la infamia, i 1935. På 1940-talet fekk magisk realisme ei stordomstid i Sør-Amerika, særleg i Argentina. Fleire kjende latinamerikanske representantar for litteraturretninga er mellom anna M.A. Asturias, Gabriel García Márquez og Isabel Allende. Andre forfattarar som har skrive innan eller i nærleiken av denne retninga er Franz Kafka, Günter Grass og Salman Rushdie.
Geir Bekkevold
Geir Jørgen Bekkevold er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Han vart vald inn på Stortinget frå Telemark i 2009. Han er utdanna teolog frå Det teologiske Menighetsfakultet, og arbeidde som prest i Skien da han vart vald inn på Stortinget på eit utjamningsmandat.
Sweet, Sweet Smile
«Sweet, Sweet Smile» er ein countrysong skriven av Otha Young og Juice Newton og framført av The Carpenters i 1977 på albumet Passage. Med songen er trommeslagaren Ronnie Tutt som ofte spelte med Elvis Presley.
«Sweet, Sweet Smile» er ein av få songar spelte inn av The Carpenters som vart vald ut av Karen Carpenter og ikkje Richard Carpenter. Juice Newton og bandleiaren hennar Otha Young hadde skrive «Sweet, Sweet Smile» for Newton sjølv, men selskapet til Newton, Capitol Records, var ikkje interessert i songen. Manageren til Newton, som var ein ven av Carpenters, spelte demoen av «Sweet, Sweet Smile» ein gong Karen Carpenter vitja heime hennar. Carpenter likte songen og tok han med seg til broren Richard Carpenter som likte han med ein gong.
«Sweet, Sweet Smile» nådde 44. plassen på Billboard Hot 100, men vart den einaste Carpenters-songen som nådde Country-lista i USA med ein åttandeplass. Han nådde òg sjuandeplassen på Adult Contemporary-lista.
Ei omsetjing av «Sweet, Sweet Smile» til tysk, kalla «Der Mann auf einem Seil», var B-sida til Wenche Myhre-singelen «Lass mein Knie, Joe» («It's a Heartache»), som nådde 16. plassen i Tyskland i 1978. Ei finsk utgåve, «Sä Oot Niin Kultainen», vart spelt inn av Lea Laven i 1978 for albumet Aamulla rakkaani näin.
I 2011 gav Juice Newton ut songen sjølv, ei nyinnspeling av «Sweet, Sweet Smile» som bonusspor på albumet The Ultimate Hits Collection.
Higgs-boson
Higgs-bosonet vart påvist i eksperiment ved partikkelakseleratoren Large Hadron Collider ved CERN. Eit av hovudmåla med LHC var nettopp å leite etter bevis for at Higgs-partikkelen eksisterer.
Ramsgrø
Ramsgrø kan vise til:
Pat Hare
Auburn «Pat» Hare  var ein amerikansk elektrisk bluesgitarist og songar innan Memphis-blues. Den kraftig forvrengde, powerakkord–drivne elektriske gitarmusikken tidleg i 1950-åra vert rekna som ein viktig føregangar for heavy metal. Gitararbeidet hans for Little Junior's Blue Flames hadde stor innverknad på rockabilly, og gitarspelinga hans på bluesinnspelingar for artistar som Muddy Waters inspirerte den britiske bølgja av bluesrockband i 1960-åra som The Rolling Stones og The Yardbirds.
Biografi
Hare var fødd i Cherry Valley i Arkansas. Han spelte inn musikk i Sun Studio i Memphis i Tennessee, og var sidemann for Howlin' Wolf, James Cotton, Muddy Waters, Bobby Bland og andre artistar. Hare var ein av dei første gitaristane som brukte forvrenging i spelinga si.
I 1951 vart han med i eit bluesband skipa av Junior Parker, kalla Little Junior's Blue Flames. Han spelte gitarsoloen på «Love My Baby» (1953), som seinare inspirerte rockabilly-stilen. Ein av dei største hittane deira var «Next Time You See Me», som i 1957 nådde femteplassen på Billboard R&B-lista og 74. plassen på Billboard Hot 100-lista.
Gitarsoloen hans på James Cotton sin elektriske bluessong «Cotton Crop Blues» (1954) var den første gongen kraftig forvrengde powerakkordar vart brukt, eit element som er mykje brukt i heavy metal. Robert Palmer sa «Sjeldan har ein grovare, ufyseleg og meir rasande elektrisk gitar blitt fanga på plate, verken før eller sidan, og Hare brukar til stadig to nedovermodulerande powerakkordar. Den andre akkorden får henge trugande i lufta. Er dette den første heavy metal-innspelinga? Eg vil sei ja, med berre eit lite glimt i auge.» Den andre sida på singelen var «Hold Me in Your Arms». Begge songane hadde «ein gitarstil som var så overdriven at med den historiske avstanden på fleire tiår høyrest det no ut som ei direkte linje til dei grove, forvrengde tonane i dagens moderne rock». I følgje Allmusic, «det som i dag er lett tilgjengeleg for ein 16-åring med å berre slå på ein effektpedal, fekk Hare til med fingrane sine og med å skru volumet på hans vesle Sears & Roebuck forsterkar heilt opp til høgtalaren skreik.»
Hare skal ha vore ein beskjeden mann privat, men hadde eit alvorleg alkoholproblem. Kort tid etter innspelinga av «Cotton Crop Blues» spelte han inn ein versjon av Doctor Clayton-song «I'm Gonna Murder My Baby» den 14. mai 1954, som sidan vart gjeven ut på samlealbumet Blue Flames: A Sun Blues Collection. Denne innspelinga inneheld òg powerakkordar, som er «heilt grunnleggjande i moderne rock». I følgje Robert Palmer er denne songen «så tung som det får blitt» I følgje teksten i albumomslaget er «I'm Gonna Murder My Baby» (som tyder «Eg skal myrde kjærasten min») «dobbelt så morbid fordi han gjorde nettop det». I desember 1963 skaut og drap Hare kjærasten sin, før han skaut politimannen som kom for å undersøkje. Då han vart arresterte spelte han inn i bluesbandet til Muddy Waters. Han vart erstatta av gitaristen James «Pee Wee» Madison. Hare sat dei siste 16 åra av livet sitt i fengsel, der han skipa bandet Sounds Incarcerated. Han døydde av lungekreft i fengsel og døydde i 1980 i Saint Paul i Minnesota.
Den heilage stolen
Den heilage stolen eller den apostoliske stolen er nemninga for bispedømet Roma og dermed embetet til paven og tenesteapparatet hans.
Den heilage stolen er forskjellig frå Vatikanstaten, som er ein suveren stat med eit territorium. Paven er likevel òg statsoverhovud for Vatikanstaten, og Den heilage stolen tek hand om forvaltinga av staten. <!--Såleis vert utanlandske ambassadørar akkreditert til Den heilage stolen i staden for Vatikanstaten, og Den heilage stolen inngår diplomatiske avtaler (konkordat) på vegner av både seg sjølv og Vatikanstaten. Som hovudregel er Den heilage stolen part, på eigne vegne i avtaler om kyrkjelege anliggender, medan den er part på Vatikanstatens vegne i avtaler av meir praktisk art (t.d. om samarbeid med Italia om postvesen, telefoni, mynteining og vakthold rundt Vatikanet).
Som såleis er Den heilage stolen medlem eller observatør av ulike internasjonale organisasjonar; ved SN er Den heilage stolen løyvd status som permanent observatør. Dette er ikkje uomstridt, sidan andre ikkje-regjeringsorganisasjonar, særleg andre kyrkje- og trossamfunn, ikkje har nokon lignande status. Likevel er kritikken ikkje lenger så sterk, sidan dei fleste statar anerkjenner pavens innsats for fred. Med SN-reforma frå 2004 har SNs generalforsamling løyvd Den heilage stolen ytterlegare rettar. Den heilage stolen får delta i debattane på dei årlege møta, utan å måtta venta på løyve frå andre statar, og har òg fått rett til å svara på tilhøve som gjeld Den heilage stolen.
Det må òg understrekast at Den heilage stolen ikkje er identisk med Den katolske kyrkja, som utgjer eit eige rettssubjekt. Den katolske kyrkja er ikkje noko eige folkerettssubjekt; men paven eller Den heilage stolen representerer likevel, som overhovud for Den romersk-katolske kyrkje, denne utover og dermed òg dennes interesser.
Den heilage stolen har som følgje av Lateranoverenskomsten adoptert italiensk lovgivning, men kunngjorde at den frå 1. januar 2009 ikkje lenger automatisk vil gjera dette, men vil vurdera kvart lov for seg. Det er ei opning i avtala for at Vatikanet kan reserve seg mot lóvar som er på kant med kyrkja, men kyrkja går i slike tilfelle noko lengre enn dette. Som einaste bispedømme i verda, ved sida av bispedømmet Roma, har bispedømmet Mainz i Tyskland òg nemninga «den heilage stolen».
Norske diplomatiske samband
Noreg og Den heilage stolen har hatt diplomatiske samband sidan 1982, Den heilage stolen har ein representant stasjonert i Stockholm, medan nordmenn er representert via den norske ambassadøren til Sveits, stasjonert ved Noregs ambassade i Bern, sideakkreditert. Ei avtale mellom Italia og Den heilage stolen sa nemleg at ein ikkje kan ha same ambassadør akkreditert til Italia og til Den Heilage Stol samstundes.
Internasjonale samband
Den heilage stolen er aktiv i ei rekkje internasjonale organisasjonar, og er medlem av desse:
* Note: I 1971 slutta Den heilage stolen seg til Ikkespredningsavtalen for å gje sin «moralske støytte til dei prinsippa som avtala byggjer på».
Den heilage stolen er òg permanent observatør til desse internasjonale organisasjonane:
* Note: Den heilage stolen har vore permanent observatør til SN sidan 1964, og fekk i juli 2007 alle medlemskapsrettar, bortsedd frå røysterett. Ifølgje erkebiskop Celestino Migliore, Den faste observatøren til den heilage stol, ynskjer dei ikkje røysterett.
Marma
Marma er ein svensk tettstad i Älvkarleby kommun i Uppsala län i landskapet Uppland. I 2005 hadde tettstaden 304 innbyggjarar.
Den heilage stolen
Internasjonale samband
Den heilage stolen er observatør ved følgjande grupperingar:
Den heilage stolen sender ein delegat til Den arabiske ligaen i Kairo og er æresgjest ved den parlamentariske forsamlinga til Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa. -->
Irene Lange Nordahl
Irene Lange Nordahl er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms i 2009.
Marmaskogen
Marmaskogen er ein svensk tettstad i Söderhamns kommun i Gävleborgs län i landskapet Hälsingland. I 2005 hadde tettstaden 254 innbyggjarar.
The Amazing World of Gumball
The Amazing World of Gumball (norsk tittel: Gumballs fantastiske verden) er ein britisk-amerikansk animert komiserie skapt av Ben Bocquelet for Cartoon Network. Serien er hovudsakleg produsert av Cartoon Network Studios Europe og hadde premiere 3. mai 2011. Han handlar om livet til tolvåringen Gumball Watterson, ein blå katt, og adoptivbroren og bestevennen hans Darwin, ein gullfisk. Dei bur i den fiktive byen Elmore og blir ofte involverte i påfunn rundt omkring i byen, medan dei samhandlar med familiemedlemmane sine; veslesystera Anais, mora Nicole og faren Richard, i tillegg til fleire andre rollefigurar.