cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svend Wam
Wam har vore ein sentral person i den norske filmbransjen sidan byrjinga av 1970-talet, både som sjølvstendig aktør og i tospann med Petter Vennerød i selskapet Mefistofilm. Studerte ved Fotoskolan og Dokumentärfilmskolan. Wam og Vennerød vann begge Aamotstatuetten i 1985.
Han debuterte som spelefilmregissør med Fem døgn i august i 1973, og har sidan makta å skape ein omfattande, samanhengande og tydeleg filmografi.
Algar
Algar er primært vasslevande, eukaryote organismar med fotosyntese. Til gruppa reknar me både eukaryote planteplankton og makroskopiske grupper som tang og tare; kort sagt alle fotosyntetiske eukaryotar som ikkje veks på land eller stammar frå landlevande stamformer. Dei fleste av desse høyrer til riket Protista. Blågrønalgar er såleis ikkje ekte algar, sidan dei er prokaryote bakteriar, og vert difor vanlegvis omtala som cyanobakteriar i dag.
Alginat vert utvunne av algar.
Mainau
Mainau er ei øy i Bodensjøen nær byen Konstanz i Tyskland. Ein stor hage dekkjer det meste av øya.
Øya høyrer til Lennart Bernadotte-Stiftung (Lennart Bernadotte-stiftinga), som vart oppretta av Lennart Bernadotte, tidlegare prins av Sverige og hertug av Småland.. Det er ein av dei største turistattraksjonane i Bodensjøen. Bortsett frå blomar har øya eit flott parklandskap med vakkert utsyn over innsjøen. Her finst òg eit drivhus med tropisk klima og tusenvis av sommarfuglar.
I Mainaubukta ligg det ein segleklubb, og i området kan ein derfor sjå mange små seglbåtar om sommaren.
Fram til den napoleonske mediatiseringa og sekulariseringa av små tyske len, høyrte øya til Den tyske riddarordenen. Ho vart seinare seld som ein privat eigedom. I 1853 kjøpte Storhertug Fredrik I av Baden øya som sin personlege eigedom, og bygde eit sommarslott der. På slutten av den første verdskrigen vart Baden ein republikk der Storhertug Fredrik II, son av Fredrik I, sa frå seg trona. Den tidlegare storhertugen fekk framleis ha sine tidlegare eigedomar, inkludert Mainau. Då han døydde utan born i 1928, gjekk øya vidare til søstera hans, Victoria av Baden, kona til Kong Gustav V av Sverige. Då ho døydde to år seinare testamenterte ho øya til den andre son hennar, Prins Wilhelm, hertug av Södermanland, og etterfølgjarane hans. I 1932 gav Prins Wilhelm Mainau til sitt einast born, Grev Lennart Bernadotte, som eigde øya fram til 1974, då han overførte øya til ei stifting. Grev Bernadotte oppretta Insel Mainau GmbH i 1991, som eit privat selskap for å styre øya til fordel for Lennart Bernadotte-Stiftung. Greven var aktivt med i styret over Mainau fram til han døydde i 2004, men utpeikte kona si, Sonja, som medbestyrar i 2001. I dag driv Sonja, hertuginne Bernadotte af Wisborg, og borna hennar både stiftinga og styret av selskapet.
Wooden Heart
«Wooden Heart» er ein song mest kjend i ein versjon med Elvis Presley frå 1960 i filmen G.I. Blues. Songen vart ein hit for Presley i Storbritannia der han låg seks veker på toppen av den britiske singellista i mars og april 1961. Songen vart ikkje gjeven ut på singel i USA før i november 1964, der han var B-sida til «Blue Christmas». Presley framførte songen live under Dinner Show-konserten på Hilton Hotel i Las Vegas i 1975, og ei innspeling av dette finst på konsertalbumet Dinner At Eight.
Ein versjon av Joe Dowell nådde toppen av den amerikanske singellista i slutten av august 1961,. Dowell-versjonen låg òg tre veker på toppen av Easy Listening-lista.
«Wooden Heart» vart skriven av Fred Wise, Ben Weisman, Kay Twomey og den tyske bandleiaren Bert Kaempfert, og var basert på ei tysk folkevise av Friedrich Silcher, «Muss i denn», frå Remsdalen i Württemberg sørvest i Tyskland. «Wooden Heart» inneheld fleire linjer frå den originale folkevisa. Marlene Dietrich spelte inn ein versjon av songen ein gong før 1958, før Presley, men i den originale tyske versjonen. Denne kom ut som B-sida til ein versjon i 1959 av singelen «Lili Marlene», for Philips og Columbia Records. Elvis Presley-versjonen vart publisert av Gladys Music, songforlaget til Elvis Presley. Bobby Vinton spelte inn sin versjon i 1975 med ein tekst omsett til polsk.
Elvis Presley-versjonen inneheld to parti på tysk, den første er dei fire første linjene av «Muss i' denn zum Städtele hinaus», medan den andre delen kjem mot slutten og er basert på ei omsetjing av den engelske versjonen (og derfor ikkje den originale tyske teksten).
Andre versjonar
• 1960: Gus Backus
• 1961: Bobby Stevens
• 1961: Ray Ellis Orchestra and Chorus
• 1961: Elaine & Derek og The Rita Williams Singers med Tony Osborne and His Orchestra
• 1961: Joe Dowell
• 1962: The Four Lads
• 1962: Kitty Wells
• 1962: The Chordettes
• 1964: Lucille Starr
• 1967: The Sandpipers
• 1975: Werner Müller og The London Festival Orchestra & Chorus
• 1975: Rupert
• 1975: Bobby Vinton
• 1975: Jimmy Hannan
• 1976: Don Leslie
• 1976: Brian Protheroe
• 1978: Leroy Van Dyke
• 1979: Ral Donner
• 1979: Slasher
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1984: Dave Dudley
• 1985: Carola
• 1988: Daniel O'Donnell
• 1990: Nanci Griffith & The Blue Moon Orchestra
• 1995: Tom Petty & the Heartbreakers
• 1998: The Gracelands Chorale & Symphonette
• 1999: Billy Swan
• 2003: Barbados
Bahai
Bahai-trua* er den yngste av dei monoteistiske verdsreligionane. Han har totalt over seks millionar tilhengarar på alle kontinenta. Religionen er den nest mest geografisk spreidde etter kristendommen. Grunnleggjaren Bahá'u'lláh* (1817-1892) understrekar «einskapen åt menneskja, slår fast at dei store religionane er som kapitel i éi bok og formulerer visjonen av ein ny verdsorden grunna på andelege prinsipp».
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2003: Eilert Pilarm
Bahai
Bakgrunn
I Iran i år 1844 forkynte Báb* (1819-1850) at han var forløparen til den lova i alle religionar. Bábs følgjesveinar vart kalla bábíar. Bahá'u'lláh vart raskt ein av Bábs leiande forkynnarar, og i 1863 i Bagdad grunnla han bahá'í-religionen. Etter Bahá'u'lláhs forvising og bortgang i Det heilage landet i 1892 fortsette sonen hans `Abdu'l-Bahá* (1844-1921) utbreiinga av trua. `Abdu'l-Bahás barnebarn Shoghi Effendi (1897-1957) vart utpeikt til bahá'í-trua sin beskyttar. Under hans inspirerte leiing voks trua globalt. I dag blir det internasjonale bahá'í-samfunnet leia av det demokratisk valde Universelle Rettferdas Hus, med sete på Karmelfjellet i byen Haifa i det nordlege Israel.
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2003: Craig Giles
• 2005: Barb Jungr
Bahai
Sosiale prinsipp
Dei sentrale prinsippa er Guds einskap, ei skapande kraft, Gud, som gjer seg kjent for menneska via Guds bodberarar (eller profetar). Uavhengig leiting etter sanninga vert kravd og ein må fri seg frå fordommar og overtru. Bahá'u'lláh meiner at religion og vitskap må vera i harmoni. Religion må danne grunnlaget for einskap og kjærleik. Like rettar for kvinner og menn trengst for denne tidsalderen. Eit internasjonalt hjelpespråk bør utviklast og grunnleggjande utdanning for alle er nødvendig for auka forståing og betre kommunikasjon mellom landa. Det krevst òg ei rettvis fordeling av jordas ressursar. Bahá'u'lláh peikar òg på at globale føderale institusjonar for å sikre verdsfreden må opprettast. Ein felles valuta med felles mynteining blir føreslege — med mål om å forenkle økonomiske transaksjonar og foreine verdas nasjonar.
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2005: Claudia Brücken & Andrew Poppy
Bahai
Heilag bok
Bahá'íanes heilagaste bok og hovudverk er Kitáb-i-Aqdas skriven av Bahá'u'lláh sjølv i 1873. Boka består av 190 vers og utdjupande kommentarar. Innhaldet spenner frå lover, formaningar, profeti, levereglar og arverett til organisering av eit framtidig verdssamfunn. Ho vart omsett til engelsk i 1992. Andre hovudbøker er Kitáb-i-Iqan (Vissheitas bok) og Dei skjulte ord.
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2006: Wing
Bahai
Ein ny kalender
Báb etablerte den nye tidsalderen med ein ny kalender med året delt inn i 19 månader à 19 dagar. Kvar månad har eit av Guds namn. Året har 9 heilagdagar. I tillegg er det fire/fem skotårsdagar. Nyår blir feira når sola går inn i stjernebildet Vêren. Dette skjer enten 20., 21. eller 22. mars.
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2008: Nicholis Louw
Bahai
Ritual
Nokre få og enkle ritual finst:
Wooden Heart
Andre versjonar
• 2009: Preslisa
• 2009: Tom Green
• 2009: The Bobcats
• 2009: AcaPelvis
• 2010: Svenne Hedlund
• 2011: Henrik Åberg - Jack Baymoore
Filfla
Filfla er ei lita, aude og ufruktbar øy 5 km sør for Malta. Ho er den sørlegaste øya i Dei maltesiske øyane.
Øya har ein flatevidd på 60.000 m² og er bygd opp av eit smuldrande kalksteinsplatå med 60 meter høge klipper ut mot havet. Det finst ingen busette på øya, og det einaste bygget ein kjenner til er eit kapell bygd inni ei grotte i 1343. Kapellet blei øydelagd i eit jordskjelv i 1856 som også førte til at delar av øya sokk.
Fram til 1971 brukte den britiske hæren Filfla til skyteøvingar. I 1980 blei ho eit fuglereservat, og i 1988 blei fisking innan ei nautisk mil utanfor øya forbode på grunn av faren frå udetonert skyts.
Iráklio
Iráklio (gresk skrift Ηράκλειο, italiensk Candia) eller Heraklion er den største byen på Kreta i Hellas og den fjerde største i landet. Andre variantar av namnet er Herakleion og Irakleio. I fleire hundreår vart byen kalla Candia (gresk Χάνδαξ eller Χάνδακας, tyrkisk Kandiye).
Lagfiskeskarv
Lagfiskeskarv (Phalacrocorax sulcirostris) er medlem av skarvfamilien. Han er vanleg i mindre elvar og innsjøar i dei fleste områda av Australia og nordlege New Zealand. Dei blir rundt seksti centimeter i kroppslengd, og er heilsvarte med blågrøne auge.
Iráklio
Iráklio er adminstrasjonssete for periferien Kreta og for periferieininga Iráklio. Ruinane av Knossos, som vart grave ut av Arthur Evans, ligg i nærleiken.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Lagfiskeskarv
Skildring
Lagfiskeskarv er ein liten skarveart som måler 60-65 cm, han har svart fjørdrakt med grønskjær og skjelmønster på oversida. Kjønna har lik fjørdrakt, i hekkesesongen viser dei uregelmessige, kvite fjører på hovudet og halsen, grønskjæret slår over i meir bronsefarge. Det lange slanke nebbet er grått, og bein og føter svarte. Vaksne fuglar har grøn iris, juvenile brun, ungfuglar har meir brunt i fjørdrakta.
Iráklio
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 173 993 innbyggjarar, medan kommunaleininga Iráklio hadde 151 324 og tettstaden med same namn 140 730 innbyggjarar.
Lagfiskeskarv
Skildring
Lagfiskeskarvar har utbreiing frå Malayahalvøya gjennom Indonesia, men ikkje Sumatra, vidare gjennom Ny-Guinea, inkludert D'Entrecasteaux-øyane, Salomonøyane og over heile Australia. Dei lever òg på Nordøya på New Zealand. Denne arten held seg alltid ved vatn, helst ferskvatn, og finst i innlandet og nokre gongar i grunne kystområde.
Iráklio
Historie
Iráklio ligg nær ruinane av palasset Knossos, som i den minoiske perioden var den største byen på Kreta. Det er derfor sannsynleg at det låg ei hamn her for så lenge sidan som år 2000 fvt. Det er derimot ingen arkeologiske funn som støttar dette.
Lagfiskeskarv
Skildring
Dietten åt lagfiskeskarvar er hovudsakleg fisk og ferskvasskreps, og dei et ein høgare del av fisk enn kortnebbskarv, som et meir tifotkreps. Lagfiskeskarvar er meir sosiale enn andre skarveartar, og kan samlast i store flokkar som nokre gonger flyg i V-formasjonar.
Hekkinga går føre seg ein gong i året, i det sørlege Australia om våren eller hausten, i tropiske regionar skjer det før eller etter monsunen. Reiret er ei lita plattform bygd av tørka greiner og stokkar i eit tre som står i vatn. Reiret er ofte plassert i nærleiken av andre vassfuglar, slik som andre skarvar, hegrar, ibisar eller skeistorkar. Dei legg tre til fem, typisk fire lyseblå ovale egg på 48 x 32 mm. Egga er dekt med eit tynt lag av kalk, noko som gjev dei ein mattkvit utsjånad. Reiret og egga blir stadig meir farga med avføring gjennom hekkesesongen.
Iráklio
Den austromerske tida
I 961 gjekk austromarane leia av Nikiforos Fokas, seinare austromersk keisar, til åtak og erobra byen, slakta sarasenarane, plyndra og brende byen til grunne. Dei heldt kontrollen over området og gjenoppbygde Khandak dei neste 243 åra.
Den venetianske perioden
I 1204 vart byen kjøpt av Republikken Venezia som ein del av ein komplisert politisk avtale som involverte mange andre saker etter det fjerde krosstoget. Venetianarane utbetra vollgrava ved å byggje enorme festningsverk, dei fleste framleis intakt, inkludert ein enorm mur, enkelte stader opp til 40 meter tjukk, med 7 bastionar og ei festning i hamna. Khandak fekk namnet Candia på italiensk og vart sete for hertugen av Candia. Som følgje av dette vart det venetianske administrative distriktet på Kreta kalla Regno di Candioa (Kongedømet Candia). Byen heldt namnet Candia i fleire hundreår og det same namnet vart ofte nytta om heile Kreta.
Etter venetianarane kom tyrkarane i Det osmanske riket. Dei omleira byen i 22 år, i ein blodig krig der mange kretarar og tyrkarar døydde. Venetianarane overgav seg i 1669. Under osmanarane vart byen offisielt kalla Kandiye (som igjen vart nytta om heile Kreta), men vart uformelt kalla Megalo Kastro 'Stor borg'. Under den osmanske perioden vart hamna fylt med slam, så det meste av skipstrafikken flytta til Khaniá vest på øya.
Den moderne perioden
I perioden med sjølvstyre under tilsyn frå Stormaktene (1898-1908) var Candia ein del av den britiske sonen. I lag med resten av Kreta vart han ein del av Den kretiske staten i 1908, og så ein del av Hellas i 1913. I den samband vart byen gjeve namnet Iráklio, etter den gamle romerske hamna Heracleum ('Herakles'), som ein ikkje nøyaktig veit kor låg. Det største monumentet i byen er den venetianske mellomalderfestninga Rocca al Mare (òg kalla Koules) som ligg ved hamna.
Klima
Kreta har eit varmt middelhavsklima. Somrane i låglandet er varme og tørre med klår himmel. Fjellområda er kjøligare og får meir regn. Vintrane i låglandet er milde og ein får sjeldan frost og snø her.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Peristéri
Peristéri (gresk Περιστέρι), eldre former Peristerio og Peristerion, er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga Vest-Aten i periferien Attikí.
Peristéri ligg om lag 5 km nordvest for Aten sentrum. Kommunen ligg ved elva Kifisós, med Khaidári i vest og Petroúpoli i nordvest. Storleiken er om lag 10 km². Peristéri inkluderer den nordlege halvdelen av industriområdet i Aten. Aten bussterminal ligg i aust, og i 2004 opna ein stasjon på Aten metro her. To andre stasjonar er under bygging og vil opne her i 2012.
Peristéri har skular, latinskular, gymnas, bankar, eit postkontor og plateies. Peristéri har eit førstedivisjonslag i fotball kalla Atrómitos. Byen har òg ein stor assyrisk folkesetnad som har emigrert frå Irak og Tyrkia dei siste 30 åra.
Bräcke kommun
Bräcke kommun er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor lenet til Ragunda kommun i nord og aust, Bergs kommun i vest og  Östersunds kommun i nordvest. Dessutan grensar han til Sundsvalls kommun i aust og Ånge kommun i sør, begge i Västernorrlands  län. Administrasjonssenteret i kommunen er Bräcke, som ligg ved Revsundssjön, 68 km sør for Östersund.
Landskapet i kommunen er kraftig kupert. Dei høgste partia ligg i søraust, og der er landskapet jamnare. Kommunen er også rik på innsjøar. Når det gjeld næringslivet, er det industri, og særleg trevareindustri, jordbruk og  offentleg tenesteyting som dominerer.
Administrativ historikk
I 1891 braut Nyhems landskommun ut av Revsunds landskommun. Ved den landsomfattande kommunereforma i 1952 vart Revsund storkommun slegen saman med landskommunane Bodsjö og Sundsjö. Samtidig vart landskommunane Håsjö og Hällesjö slegne saman til Kälarne landskommun, og Nyhems landskommun vart innlemma i Bräcke landskommun. I 1974 vart så Revsund, Kälarne och Bräcke slegne saman. Tettstaden Bräcke, som vart administrasjonssenter i kommunen, var municipalsamhälle i åra 1907–1955.
Kommunevåpenet
Blasonering: Trestripa skjold i blått med sekstagga gullstjerner, i gull med ein gåande svart bjørn med raud tunge og raude  klør, og i raudt med ein mur med mørtel av gull.
Våpenet vart fastsett for Bräcke landskommun i 1958, og går tilbake til eit segl frå 1800-talet. Etter kommunesamanslåinga i 1974 fanst det to våpen til, frå Kälarne og  Revsund, men ein valde å registrere det gamle våpenet til Bräcke for den  nye kommunen i 1975.
Tettstader
Det er fire tettstader  i Bräcke kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Skotjernhaugen
Skotjernhaugen er eit fjell i kommunane Nannestad og Lunner i Viken. Det har ei høgd på 621 meter over havet og er det 23. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Henry Johannessen
Henry Oliver Johannessen var ein norsk fotballspelar frå Glemmen som var aktiv i Fredrikstad FK i tida 1946 til 1960. Han «var en særegen spiller, en fotballbegavelse utenom det vanlige».
Johannessen var opphavleg medlem av Lisleby Fotballklubb, men melde våren 1946 overgang til FFK. I perioden 1948-60 skåra han 96 mål på 139 kampar, eit snitt på heile 0,7 mål pr kamp. Gjennom sine mange sesongar i Fredrikstad FK var han med å vinne to noregsmeisterskap og fem seriemeisterskap.
Frå sin landslagsdebut mot Luxembourg i 1946 til han spelte sin siste landskamp mot Finland i 1955 deltok han 14 kampar med det norske flagget på brystet. Han vert særleg hugsa for sin innsats i bortekampen mot Nederland i Rotterdam 6. juni 1951. Heimelaget tapte 2-3, etter to mål av Henry Johannessen og eitt av Odd Wang Sørensen. Johannessen gav Noreg leiinga 1-0 og skåra sigersmålet på stillinga 2-2 med eit knallhardt skot i vinkelen. Etter den landskampen «ble den velspillende innerwingen tilbudt 180 000 kroner for å gå over til den italienske klubben Fiorentina, men han sa nei takk».». Året etter deltok han i Sommar-OL 1952 i Helsinki. I alt skåra han sju landslagsmål.
Malung-Sälens kommun
Malung-Sälens kommun er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til tre andre kommunar i Dalarnas län, Älvdalens kommun i nord og nordaust, Mora kommun i aust og Vansbro kommun i søraust. I sør grensar han òg til Filipstads kommun og Hagfors kommun i sør, og til Torsby kommun i vest, alle tre i Värmlands län. I tillegg har kommunen ei grense til Noreg, nærare bestemt til Trysil kommune i nordvest. Administrasjonssenteret i Malung-Sälens kommun er Malung.
Skinnproduksjon har gamle anar i kommunen og dominerte næringslivet heilt fram til byrjinga av 1980-talet. I dag er verkstadindustri og turisme, mellom anna i Sälen, viktige næringar.
Amasone
Amasone kan visa til krigerske kvinner eller samfunn der kvinner er soldatar. I snever tyding er amasonene namnet på matriarkalsk organisert folk i gresk mytologi som skulle leva i Anatolia og aust for Svartehavet. I moderne tyding blir det også brukt om andre matriarkalske folk.
Malung-Sälens kommun
Administrativ historikk
1. mars 2007 avgjorde den svenske regjeringa at kommunen skulle få byte namn til Malung-Sälens kommun frå og med 1. januar 2008. Dette er unik og gjer han til den einaste kommunen i Sverige som har to stadnamn i kommunenamnet.
Amasone
Greske amasoner
Grekarane fortalde ei rekkje historier om dei krigerske barbarkvinnene som rei hestar og skaut med pil og boge. Mytane kan ha hatt utspring i kvinnelege krigarar blant skytarane, men har truleg vakse litt med kvar forteljing. For grekarane var det nemleg uhøyrt, for ikkje å snakka om ukvinneleg, at kvinner skulle kjempa på same viset som menn.
Amasonene stamma frå krigsguden Ares og kona hans Harmonia, og var dei einaste barna dei to fekk saman. Dei levde i kvinnestatar der menn var marginaliserte. Dei måtte halda seg heime, medan amasonene vitja dei to gonger i månaden for å syta for forplantinga. Gutebarn blei sende vekk eller lagt ut for å døy, medan nyfødde jenter blei fostra opp til å bli krigarar som mødrene sine. Ei amasone måtte vera jomfrueleg til ho hadde drepe minst tre menn i strid. For å kunne trekka bogestrengen langt nok tilbake opererte eller brann dei vekk det høgre brystet sitt.
Malung-Sälens kommun
Kommunevåpenet
Alle dei tre einingane som vart slått saman i 1971 hadde allereie eigne heraldiske våpen. Malung sitt hadde vorte fastsett i 1947 og byggjer på tingslagsseglet frå 1600-talet. Lima og Transtrand var også med i tingslaget, så det var naturleg å registrere det for den nye kommunen. Dette vart gjort i 1975. Hesteskoen og klohammaren har seinare endra farge frå gull til sølv.
Amasone
Greske amasoner
Kvar amasonestat blei styrt av ei dronning. Penthesileia var namnet på ei av dei, ho kjempa for Troja under Trojakrigen og blei drepen av Akilles. Ei anna var Hippolyte, som hadde eit magisk belte faren Ares hadde gjeve henne. Eitt av storverka til Herakles var å stela dette beltet. Thesevs hjelpte han med dette, og bortførte søstera hennar, Antiope, kanskje som hemn for at amasonene hadde storma Akropolis i Aten.
Malung-Sälens kommun
Tettstader
Det er ni tettstader i Malung-Sälens kommun.
Amasone
Andre amasoner
Dei dominerande amasoneskikkelsane interesserte seinare europearar som dei hadde fascinert grekarane, og omgrepet levde vidare. Det blei etterkvart brukt om samfunn der kvinnene hadde makta, eller om kvinner som deltok i strid.
Malung-Sälens kommun
Tettstader
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Amasone
Andre amasoner
Matriarkalske samfunn har alltid eksistert. Kvinnelege krigarar er noko uvanlege, men det finst likevel fleire døme på desse frå ulike stader og tidsrom.
Asia
Det fanst òg kvinnelege livvakter i Asia, mellom anna for nizamane som herska over Hyderabadstaten i India, og for kongefamilien i Kandy på Sri Lanka. I Siam (no Thailand) på 1800-talet hadde kongen ein bataljon på fire hundre utvalde vakre kvinner som mellom anna var dyktige spydkastarar, men blei for høgd verdsette til å sendast i krig.
Europa
Blant keltiske og germanske stammar var det vanleg at kvinner kjempa saman med mennene sine, eller at unge kvinner utan ansvar for ein familie levde som krigarar. Icenardronninga Boudicca hadde i følgje den romerske historikaren Tacitus fleire kvinner enn menn i hæren sin.
Amasoner i kulturen
Elva Amazonas i Brasil fekk namnet sitt fordi ei gruppe oppdagarar rapporterte at dei var blitt overfalne av langhåra krigarkvinner, amasoner.
I litteraturen og anna underhaldning finst fleire amasoneskikkelsar og -samfunn. Den norske forfattaren Ingar Knudtsen jr. har skrive ein romanserie om amasonestyrte rike i Afrika. Amasoneskikkelsane er også populære blant nokre entusiastar, i Noreg gjerne gjennom den norske amazonegruppa sin nettstad.
Stortingsvalet 1977
Stortingsvalet 1977 vart halde den 12. september 1977. Oppslutninga ved stortingsvalet var på 82,9 %. Det vart valt 155 stortingsrepresentantar.
Stemmetal ved stortingsvalet 1977 etter parti
¹ Endring i høve til Sosialistisk Valforbund i 1973.
² Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.
Dei borgarlege felleslistene var:
Lahore
Lahore er den andre største byen i Pakistan og er administrasjonssenter i Panjab-provinsen. Byen ligg nær elva Ravi og grensa til India. Med rundt 10 millionar innbyggjarar er Lahore den nest største byen i Pakistan, etter Karachi (est. 2006). Panjabi er språket i provinsen og det mest brukte språket i Lahore.
Lahore er òg kjent som den kulturelle hovudstaden i Pakistan. Byen har vore under gresk, persisk, hinduisk, muslimsk, sikh- og britisk styre. Han var hovudstad under Sjahi-, Ghaznavide- og Ghurid-dynastia, og tidvis også bustaden til stormogular av Mogulriket. På 1700-talet vart han hovudstad i Sikh-riket, før dette vart innlemma i Britisk India på 1800-talet og Lahore gjort til provinshovudstad i Panjab.
Landemerke
Pakistan-tårnet eller Minar-e-Pakistan er det første landmerket for Pakistan og vart bygd i 1940, sju år før Pakistan fekk sjølvstendet sitt frå britane. Tårnet er ca. 60 meter høgt og nasjonalmonumentet i Pakistan. Tårnet vart bygd der den muslimske ligaen (i India) skreiv ut ein resolusjon der det vart gjort krav på eit eige muslimsk land, dvs. danninga av Pakistan. 23. mars er no ein offisiell nasjonaldag i Pakistan.
Den kongelege moskeen, Badshahi masjid, er den nest største moskeen i Pakistan etter Faisalmoskeen i Islamabad, og kan huse 55 000 bedande samstundes. Moskeen vart bygd av mogulherskaren Aurangzeb i 1673, og i mange år var dette den største i verda.
Lahore festning, Shahi qila («det kongelege fortet»), er det eldste landemerket i Lahore, og det står på UNESCO si liste over verdsarv.
Sima kraftverk
Sima kraftverk er eit vasskraftverk i Simadalen i Eidfjord kommune i Vestland. Kraftverket har to delar, Lang-Sima og Sy-Sima.
Kraftverket har eit omfattande nett av tunnellar og dammar og dei største magasina er Langvatn, Rundavatn, Rembesdalsvatn og Sysenvatnet. Alle desse dammane er steinfyllingsdammar.
Sy-Sima har to turbinar på 620 MW med årsproduksjon på 1640 GWh. Lang-Sima har to turbinar på 500 MW med årsproduksjon på 1088 GWh. Kraftverket er det nest største i Noreg målt i installert effekt.
Produksjonen starta i 1980.
Kraftverket regulerer og tørrlegg dels fossane Vøringsfossen, Skytjedalsfossen og Rembesdalsfossen.
Synagoge
Synagoge (frå gresk συναγωγη) er den generelle termen for jødiske bønne- og forsamlingshus. Hovudrommet i ein synagoge inneheld normalt ei ark (aron hakkódesj eller hekhál) der torárullane blir lagra; ei opphøgd leseplattform (bima eller tebá) for torálesing og leiing av bønn, og eit evig lys (ner tamíd) til minne om den sjuarma lysestaken i Tempelet i Jerusalem. I ortodokse og mange tradisjonelle synagogar er det oftast eit fysisk skilje, mehissá, mellom manns- og kvinnedelane av synagogerommet.
Andre namn for ‘synagoge’ inkluderer hebraisk (bet keneset), jiddisch  shul, spansk/portugisisk esnoga og hovudsakleg reformjødisk tempel.
Planløysing
Det sentrale rommet i ein synagoge er sjølve gudstenesterommet. Planløysinga i dette rommet har ein del fellestrekk, men òg ulikskapar mellom ulike tradisjonar. I det følgjande vil tre typiske planløysingar bli skildra — den bipolare, den sentralorienterte og den unipolare planløysinga.
Bipolar planløysing
Den bipolare planløysinga er typisk for romaniotisk, italiensk, provençalsk og sefardisk jødedom. Det er òg dokumentert enkelte eksempel på bipolare synagogar i Litauen.
Sentralorientert planløysing
Sentralorientert planløysing er vanleg i askenasisk-ortodoks jødedom og i mizrahisk jødedom.
Unipolar planløysing
I moderne ikkje-ortodoks jødedom i Nord-Amerika er bimaen og dukhánen (plattforma ved arka) samanslegne, og bimaen og arka (aron hakkódesj) ligg saman fremst i synagogerommet. Benkeradene vender mesta alltid mot dette området, som har mange fellestrekk med ei teaterscene.
Danmark
Den eldste noverande synagogen i Danmark ligg i Krystalgade i København og vart innvigd i 1833. Denne synagogen blir bruka av Det mosaiske Troessamfund i Danmark, ei moderne ortodoks meinigheit. Det finst òg ein synagoge i Ole Suhrsgade som høyrer til den strengare ortodokse meinigheita Machsike Hadas og som no blir driven av Chabad Danmark. I dei siste par åra har den reformjødiske meinigheita Shir Hatzafon etablert seg som eit alternativ, men dei har enno ikkje nokon fast synagoge.
Noreg
I Noreg finst det i dag to synagogar — éin i Oslo og ein i Trondheim. Synagogen i Trondheim er elles ein av dei nordlegaste i verda. (Den aller nordlegaste synagogen i verda ligg, såvidt kjent, i Fairbanks i Alaska.) Andre synagogar har òg vore i bruk — inkludert eit leigd lokale i Folkets Hus i Kristiansund føre andre verdskrigen.
Willy Olsen
Willy Olsen var ein norsk fotballspelar på Fredrikstad FK i tida 1946-60, kjend under kallenamnet «Vinga».
Etter å ha vore medlem i Gresvik Idrettsforening melde Olsen overgang til Fredrikstad i 1946 og spelte på FFK i femten år. På sine 151 seriekampar skåra venstrevengen 91 mål og vann seks seriemeisterskap og to cupmeisterskap. I perioden 1945-56 spelte Olsen ti landskampar og skåra ein gong.
Olsen «likte å være på offensiven og ga ikke opp så lenge det overhode fantes en mulighet til å gjøre noe ut av en ball. Tekniker var han også, og når han fikk spillet til å gli, var det en fornøyelse å se hvordan han botrert seg på gressmatten». Han og Henry Johannessen spelte i lag på FFK i nær 15 sesongar.
Neuwerk
Neuwerk er ei øy i Vadehavet i Nordsjøen utanfor kysten av Tyskland. Ho ligg nordvest for Cuxhaven, mellom elvemunningane til Weser og Elbe. Neuwerk er ein del av Dei austfrisiske øyane, er 3 km² stor og har 36 innbyggjarar (2006). Administrativt høyrer Neuwerk til Hamburg, sjølv om avstanden til byen er om lag 120 km.
Ved fjøre er det mogeleg å gå til øya frå Cuxhaven, elles må ein nytte båt.
Dei mindre øyane Scharhörn og Nigehörn nær Neuwerk er fuglereservat, som er stengd for publikum. Alle dei tre øyane og Vadehavet rundt dei dannar Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer nasjonalpark.
Historie
Det eldste dokumentet som nemner Neuwerk er ein frisisk kontrakt frå 1316, der det gamle namnet Nige O er brukt.
Sidan Elbe var svært viktig for Hansaen i Hamburg vart det i 1299 reist eit 35 meter høgt tårn som fyr og vern mot sjørøvarar. Fyret som står der i dag vart bygd frå 1367 til 1369 etter at ein brann øydela det første. Det er den eldste bygningen i Hamburg og det siste festningsverket som vart bygd.
Tidleg på 1900-talet byrja turisme å verte viktig for Neuwerk.
Som følgje av Groß-Hamburg-Gesetz vart Neuwerk ein del av Preussen i 1937, og etter den andre verdskrigen vart han ein del av den nye delstaten Niedersachsen. I 1969 sa Hamburg frå seg gamle rettar om hamneeigedomar i Cuxhaven til fordel for Neuwerk og Scharhörn.
Fylkesveg 710
Fylkesveg 710 (Fv710) går mellom Krinsvatnet i Rissa og Gjølme i Orkdal. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga) er 88,6 km lang.
Han tar av frå europaveg 39 ved Gjølme og følgjer vestsida av Orkdalsfjorden og Trondheimsfjorden til Valset. Frå der går det ferje til Brekstad i Ørland der vegen går vidare forbi Opphaug og Botngård til han møter riksveg 715 ved Krinsvatnet i Indre Fosen.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Tidlegare RV710
Då riksvegane vart innført i Noreg, fekk vegen frå RV50 på Stjørdalshalsen til Kopperå jb.st. i Meråker nr. RV710. Den nye mellomriksvegen som vart opna i 1958 og gjekk heilt til riksgrensa på Storlien fekk deretter same nr. Den vegstrekninga fekk nr. E75 i 1965. Då vart nr. RV710 teke ut av bruk.
Provinsen Barcelona
Provinshovudstaden er Barcelona. Det bur om lag 5,3-5,4 millionar menneske i provinsen, om lag 1,5 millionar av desse i kommunen Barcelona.
Mora kommun
Kommunen ligg omkring den nordlege delen av innsjøen Siljan. Mora er ein skogrik kommune med mange småvatn og myrområde. Österdalsälven renn gjennom kommunen frå nord til søraust. Av industri kan knivproduksjon nemnast, og elles er turisme ei dominerande næring.
Administrativ historikk
I 1893 vart municipalsamhället Mora Strand innlemma i Mora kommun. Dette barut ut i 1908 og vart til Morastrands köping. I 1959 vart kommunen og köpingen sameina att, under namnet Mora köping. Ved kommunereforma i 1971 vart Mora kommun oppretta av köpingen, samt landskommunane Sollerön, Våmhus og Venjan, som hadde vore uforandra kommunar sidan 1863.
Keylor Navas
Keylor Navas Gamboa er ein costaricansk fotballspelar som spelar som keeper for Levante i spansk Primera Division på lån frå Albacete Balompié, og for det costaricanske landslaget.
Mora kommun
Kommunevåpenet
Blasonering: På raud bakgrunn, eit bilete av St. Mikael og draken, begge delar i gull.
Keylor Navas
Navas debuterte som profesjonell fotballspelar for Saprissa i ein ligakamp 6. november 2005. Han var med på Costa Rica sitt U17-landslag under U17-VM i Finland i 2003. Han vart kalla inn til Costa Rica sitt A-landslag første gong i august 2006, som 19-åring. Han var òg med på klubbverdsmeisterskapen i 2005, der Saprissa kom på 3. plass. Han har vore med å vinna ein seriemeisterskap og ein CONCACAF Champions Cup med Saprissa.
Mora kommun
Kommunevåpenet
Våpenet går tilbake til eit gammalt soknsegl, noko som tyder på at Mora kyrkje har vore helga til erkeengelen Mikael. Som våpen vart det fastsett for den dåverande Mora landskommun i 1946, medan Morastrands köping fekk eit anna våpen i 1947. Då desse einingane gjekk saman i 1958 vart våpenet til Mora teke i bruk for den nye eininga. Det same hende etter kommuneopprettinga i 1971.
Tettstader
Det er tolv tettstader i Mora kommun.
Svartungbråteberget
Svartungbråteberget er eit fjell i Hurdal kommune i Viken. Det har ei høgd på 619 meter over havet og er det 24. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Mexicogolfen
Mexicogolfen er den nordlege delen av Det amerikanske middelhavet, og ligg mellom Mexico, USA og Cuba. Via Yucatánkanalen vert han bunden saman med det karibiske havet og via Floridasundet med Atlanterhavet.
Atonismen
Atonismen var ein monoteistisk religion i det gamle Egypt, skapt og innført som statsreligion av farao Amenhotep IV, betre kjend under det sjølvvalde namnet Akhenaton. Atonismen var statsreligion i rundt 20 år på 1300-talet f.Kr. Religionen er den eldste kjende og vel-dokumenterte monoteistiske religionen.
Guddommen Aton blei innført som hovudgud i det femte året av regjeringstida til Amenhotep IV, som då tok namnet Akhenaton. Faraoen grunnla òg den nye hovudstaden Akhetaton (no Amarna) på denne tida, og skilde dermed hoffet frå dei mektige prestane i Theben. Han byrja òg to store utbyggingsprosjekt av tempel i Karnak og Theben, nær tempelet til den viktige guden Amon.
I det niande året av regjeringstida innførte Akhenaton atonismen som einaste lovlege religion. Aton var ikkje berre den høgaste guden (henoteisme), men den einaste (monoteisme).Dei varierte gudebilda blei erstatta av solskiva som gudesymbol, tempel til andre gudar blei stengde, og ordet «gudar» i fleirtal blei forbode. Til protestar frå Amon-prestane blei Amon rituelt drepen, bilde og statuar av han øydelagde, og eigedommane vigde til Amon beslaglagt av staten.
Under Tutankhamon (opphavleg Tutankhaton) blei den tradisjonelle polyteistiske religionen gjeninnført. Atenismen og Akhetaten blei forlatne. Faraoar knytt til atonismen blei seinare forsøkt sletta frå monument og oppteikningar.
Värmdö kommun
Tettstader
Det er 19 tettstader i Värmdö kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005.
Hattfjelldal
Hattfjelldal er ein tettstad og administrasjonssenteret i Hattfjelldal kommune i Nordland fylke. Tettstaden ligg der elva Vefsna tar opp Elsvasselva, som renn frå Elsvatnet, og dreier mot vest. Han er den einaste tettstaden i kommunen og har.
I Hattfjelldal ligg hovudkontor og det viktigaste produksjonsanlegget for Arbor-Trading A/S, som var grunnlagt i 1957 og er ein hjørnesteinsbedrift i kommunen. På tettstaden ligg også ein sørsamisk internatskole og det sørsamiske kultursenteret Sijti Jarnge. I sentrum står Hattfjelldal kyrkje, ei langkyrkje i tre frå 1868.
Hovudvegsambandet gjennom Hattfjelldal er riksveg 73, som går frå E6 ved Trofors i Grane kommune via Hattfjelldal tettstad over riksgrensa til E12 ved Västansjö like vest for Tärnaby i Sverige.
Jens Fabricius
Jens Schouw Fabricius var ein norsk offiser og stortingsmann. Han var fødd i Larvik.
Fabricius vart elev ved sjøkadettakademiet i København då han var elleve år gammal. I 1775 vart han kadett, 1777 underoffiser og 1778 løytnant. Kaptein vart han i 1799.
Fabricius var ekvipasjemeister ved det kongelege oktrojerte østersjøiske og guineiske selskap frå 1781 til 1787, så ekvipasjemeister ved Fredriksvern verft 1789–93. Dei fylgjande åra var han på fleire tokt, etter kvart som skipssjef. Frå 1801 hadde han kommandoen over Fredriksvern og den norske roflotiljen.
Ved krigsutbrotet i 1807 vart Fabricius medlem av kommisjonen som skulle ordne Noregs sjøforsvar.I 1809 vart han forfremja til kommandørkaptein, og søkte same året avskjed av helsegrunnar. Søknaden vart avslått. Tre år seinare vart han kommandør. 13. april 1814 tok han avskjed frå dansk krigsteneste.
Fabricius var då vald til 1. representant for sjødefensjonen på Riksforsamlinga på Eidsvoll. På Eidsvoll høyrde han til sjølstendepartiet, men la elles stor vekt å ha eit godt forhold til alle utsendingane. Ein periode, 15. april-1. mai, var han president for forsamlinga. Ved avslutninga var det Fabricius som heldt avskjedstalen med dei vidkjende sluttorda: Enige og tro inntil Dovre faller.
Kristian Fredrik utnemnde Fabricius til sjef for det nyoppretta sjøkrigskommisariatet og han fekk rang av kontreadmiral. Etter unionen med Sverige vart inngått, vart han sjef for sjøkrigskollegiet. Både før og etter inngåinga av unionen med Sverige hjelpte Fabricius statsrådet ved viktige høve. Han bidrog sterkt i forhandlingane som førte til at Noreg beheldt flåten sin mot ei mindre erstatning til Danmark.
Han hadde stendig leiande posisjonar i marinen, og frå november 1817 til desember 1818 var han konstituert sjef for marinedepartementet. I 1821 utnemnd til viseadmiral.
I 1824 sat Fabricius på Stortinget, vald som 1. representant for Bratsberg amt. På tinget var han medlem av militærkomiteen og av komiteen om reglement for borgarvæpninga og sjøtetaten.
Fabricius søkte i 1831 om avskjed på ny, men atter ein gong vart søknaden avslått. Fyrst i 1836, 78 år gamal, fekk han avskjed i nåde. Han døydde i Porsgrunn i 1841.
På Fredriksvern står ein bauta, reist 17. mai 1914, over dei fire eidsvollsmennene som kom frå sjøforsvaret.
Republikk
Ordet republikk kjem frå uttrykket res publica på latin. Det betyr noko slikt som «samfunnssaker». Ein republikk er eit styresett der statsoverhovudet på ein eller annan måte er vald av folket, i motsetning til eit monarki, der det å vere statsoverhovud, altså staten sin formelt øvste leiar, er eit verv som går i arv. Det fanst republikkar alt i antikken, både bystaten Athen og romarriket var republikkar ei tid. I nyare tid er republikanisme* i høg grad knytt til demokratiseringa av samfunnet sidan 1700-talet. Så lenge monarkane og andre (adel) hadde medfødde særrettar (privelegium) som gav makt over samfunnet, er det klart at dette stod i vegen for demokratiseringa. Dei konstitusjonelle monarkia har prøvd å løyse det paradokset monarkiet er i eit moderne demokratisk samfunn ved å gjere monarken til eit symbol utan (mykje) makt. I republikkane har dei valde presidentane alt frå ei vesentleg grad av utøvande makt (Frankrike, USA, Russland), til delt makt med statsminister og folkevalt parlament (Frankrike), til mesta berre symbolsk funksjon (Island, Tyskland). Nokre presidentar er valde direkte av folket, andre indirekte av folkevalde organ.
Republikanisme
Republikanisme er det å vere republikanar det vil seie å gå inn for republikk i staden for monarki som statsform. Men i somme land har republikanisme og det å vere republikanar, fått spesielle tydingar: Såleis til dømes i USA, der Republikanarane er namnet på høgrepartiet, og i Nord-Irland, der ein republikanar er ein som som går inn for gjenforeining med Republikken Irland, i staden for framleis union med Det Sameinte Kongedømmet, Storbritannia (UK).
Çayırova
Çayırova er ein by og eit distrikt i provinsen Kocaeli i Marmararegionen i Tyrkia. Fram til 2008 var han ein del av Gebze. Byen har kring 80 000 innbyggjarar (2009).
Luxembourgsk franc
Luxembourgsk franc var mynteininga i Luxembourg før euroen vart innført i 2002 (med unntak av perioden 1941 til 1944). Den har ISO-4217-koden LUF.
Nusaybin
Nusaybin (akkadisk Naṣibina; i antikken Nisibis; syrisk ܢܨܝܒܝܢ, Niṣībīn; armensk: Մծբին, Mtsbin; kurdisk Nisêbîn) er ein by i provinsen Mardin i Tyrkia, med hovudsakleg kurdisk folkesetnad. Byen har kring 85 000 innbyggjarar (2009). Nabobyen Qamishli i Syria er i røynda eit framhald av byen Nisibin.
Byen vart først nemnd i 901 fvt. som Naşibīna i Assyrarriket. Nsibis er den mesopotamiske byen som etterfølgjarane til Aleksander den store grunnlagde på ny som Antiokia Mygdonia (gresk: Αντιόχεια της Μυγδονίας). Han vart omtalt av fleire greske skribentar. På eit seinare tidspunkt vart han viktig for Romarriket.
I 2006 vart det funne ei massegrav nær Nusaybın som var offer frå det armenske og det assyriske folkemordet under første verdskrigen.
Klima
Nusaybin har eit halvtørt klima med ekstremt varme somrar og kjølige vintrar. Regnfall er forholdsvis sjeldan.
Erik Magnusson av Södermanland
Erik Magnusson var hertug av Södermanland frå 1303. Erik vart fødd kring 1282 og døydde i fangenskap på Nyköpingshus den 16. februar 1318, og vart gravlagd i Storkyrkan i Stockholm. Erik var son av kong Magnus Ladulås og Helvig av Holstein.
Erik vart gift med den norske prinsessa Ingeborg Håkonsdotter, og fekk barna:
Gerilja
Gerilja (frå spansk guerrilla, «liten krig») er eit omgrep som blir nytta om væpna grupper som ikkje er del av eit statsapparat. Dei opererer med små, mobile og fleksible stridsstyrkar, som ofte vert kalla «celler», utan noka fastsett frontlinje.
Geriljakrig er ein av dei eldste formene for asymmetrisk krigføring. Dei fremste bidragsytarane til moderne teoriar om geriljakrig er mellom andre Mao Zedong, Wendell Fertig, og Che Guevara. Medan asymmetrisk krigføring er det militære omgrepet for geriljataktikk, blir det ofte omtala som terrorisme av motstandarane.
Om sør- og aust-europeiske tilhøve under andre verdskrigen nyttar ein ofte omgrepet partisan for dei som dreiv væpna kamp mot okkupasjonsstyrkane.
Blekketjernshøgda
Blekketjernshøgda er eit fjell i Nittedal kommune i Viken. Det har ei høgd på 613 meter over havet og er det 25. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Pipejarn
Eit pipejarn er ein reiskap brukt til å glatte klede utan å pressa dei flate. Det vert brukt til å pipe fine tekstil, som kniplingar, pipekragar og stivsnippar.
Pipejernet vert skrudd fast til ei bordplate. Ein glødande jarnbolt vert sett inn i holet i pipa, slik at ho vert varm. Tekstilen som skal glattast vert dregen fram og attende på pipa.
Dei fleste pipejerna er laga av smijern. Dei vart og laga av messing. Nokre er og laga av kopar. Pipejarna er ofte dekorerte på festemekanismen. Det vart og nytta reiskapar som liknar på sakser til å glatte pipekragar.
Historie
Pipejarnet var det første varme jarnet utvikla for å glatta enkelklede. Det blei utvikla på 1500-talet, då store, forseggjorte kragar og mansjettar var på mote. Opphavleg hadde ein laga runde foldar i kalde, fuktige klede ved hjelp av formingsjarn og stive. Pipekragar var i bruk i Nederland, Nord-Tyskland og Danmark og Noreg i lang tid etter at dei gjekk av moten elles i Europa; i Noreg som prestekragar. Sjølv om pipekragane gjekk or vanleg bruk, vart pipejarnet brukt til å glatte andre tekstilar. Det egner seg godt til å stryke silkeband, blonder, mansjettar og stivesnippar. Pipejarn var vanlege hushaldsreiskapar fram til 1800-talet.
Roy Waage
Roy Waage,, er ein norsk politikar. Han er leiar i Kystpartiet frå 13. mars 2005. Han er ordførar i Skjervøy kommune og har før overgangen til Kystpartiet vore medlem av Kristeleg Folkeparti.
Waage uttala etter Stortingsvalet 2005 at han vil ta sikte på å vera kandidat ved Stortingsvalet 2009. Kystpartiet fekk ingen representantar på Stortinget etter valet i 2005.
Egyptisk historie
Egypt er det landet i verda som har den lengste samanhengande nasjonale historia. Elva Nilen grev seg gjennom det nordaustlege Afrika, og saman med ugjestmild ørken i aust og vest, hav i nord og dei såkalla kataraktane i Nilen i sør blir derfor det området vi kallar Egypt ei naturleg geografisk og økonomisk eining. Det var truleg trongen for ei samla handsaming av vatnet i Nilen som gjorde at det oppstod ein stat her om lag 3000 f.Kr.
Egypt sin spesielle geografi gjorde at det var eit vanskeleg land å angripe, og mykje av den grunn var Egypt lenge ein sjølvstendig stat under faraoane. Men når landet først bukka under for utanlandske herskarar tok det om lag 2400 år før det blei sjølvstendig igjen. Mellom dei første framande som herska i Egypt var Hyksos-folket, som blei etterfølgd av ein periode med egyptisk styre. Etter dette kom i tur og orden assyrarar, persarar, grekarar, romarar, bysantinarar, arabarar, osman-tyrkarar, franskmenn og britar.
Så Gamal abd-al-Nasser, som var president i Egypt frå 1954 til 1970, overdreiv faktisk ikkje stort når han hevda at han var den første innfødde egyptaren som styrte landet sidan farao Nektanebos II blei avsett av persarane i 343 f.Kr.
Egyptisk historie er her delt inn i følgjande kronologiske kategoriar:
Nasjonalt senter for leseopplæring og leseforsking
Nasjonalt senter for leseopplæring og leseforsking er eit senter administrert frå Universitetet i Stavanger. Senteret har som oppgåve å styrke og koordinere arbeidet med utviklingsarbeid innanfor fagområdet sitt i det norske skoleverket.
Arbeidernes Idrettsforbund
Arbeidernes Idrettsforbund AIF var eit idrettsforbund organisert av arbeidarrørsla som motvekt og alternativ til Norges Landsforbund for Idrett som var underlagt Forsvarsdepartementet og blant anna blei bruka til å rekruttere streikebrytarar og medlemmer til den høgreaktivistiske organisasjonen Samfundshjelpen.
Idrettslaget Spartacus som blei danna i 1920 og Arbeidernes Idrettskomite som blei danna i 1921 var grunnlaget for Arbeidernes Idrettsopposisjon, som blei danna i 1922 og blei til Arbeidernes Idrettsforbund i 1924. Forbundet hadde i starten 70 lag med 6000 medlemmer. Forbundet utvikla seg raskt, og voks særleg mykje på 1930-talet. I 1939 hadde AIF heile 100.000 medlemmer. Logoen til AIF var ei raud stjerne med bokstavane AIF i kvitt inni.
Formålet for AIF var å utvikle masseidretten, og dei streva bevisst for å utvikle ei form for idrett som stod i motsetning til den borgarlege konkurransementaliteten og elitedyrkinga. AIF-laga ville dessutan utvikle heile mennesket, og arrangerte såleis studiesirklar om arbeidarrørsla og sosialismen, og klubbkveldar med føredrag, opplesing og underhaldning.