cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvitstjerneordenen
Kvitstjerneordenen (estisk: Valgetähe teenetemärk) er ein estisk orden. Han vart innstifta 7. oktober 1936 til minne om fridomskampen til det estiske folket. Ordenen vert tildelt estiske statsborgarar for innsats i statleg eller kommunal teneste og til utlendingar for fortenester av Estland. Kvitstjerneordenen er rangert som nummer fire av ordenane i Estland, etter Terra Mariana-ordenen, men før Ørnekrossordenen. Ordenen vart ikkje tildelt nokon i åra då Estland var innlemma i Sovjetunionen. Tildelinga vart gjenoppteken i 1995, etter at Estland på nytt hadde vorte sjølvstendig. Ordenen vart sist revidert ved lov i 2007. Presidenten er stormeister for Kvitstjerneordenen.
Inndeling
Kvitstjerneordenen har ein øvste klasse og fem ordinære klassar, desse er kjede og 1.-5. klasse. Riksvåpenordenen har same struktur. Til Kvitsjerneordenen høyrer det også ein medalje.
Insignium
Ordensteiknet for Kvitstjerneordenen er ei kvitemaljert sekstagga stjerne av gull. Mellom krossarmane er det plassert enkle strålar i gull. I midten av stjerna er det ei sekstagga stjerne i kvit emalje på gull. Baksida har innskrifta «7. X 1936». Ordensteikna for dei ulike klassane er identiske i alt unntatt storleiken. Ordensstjerna er i gull eller sølv, har seks taggar og det er ei sekstagga stjerne på. I midten har ordensstjerna det estiske riksvåpenet. Ordensbandet er raudt.
Tildeling
Tildeling av ordenen skjer ved presidenten. Kjedet av Kvitstjerneordenen er i perioden 1995 til 2008 tildelt 8 personar. 1. klasse er i den same perioden tildelt 81 personar, 2. klasse 110, 3. klasse 335, 4. klasse 923 og 5. klasse 926 personar. Overrekkingar av ordenen skjer vanlegvis på den estiske sjølvstendedagen 24. februar, men kan i særskilde tilfelle også gjerast på andre datoar.
Annemarie Lorentzen
Annemarie Lorentzen, fødd i Sør-Varanger, Finnmark, var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet. Ho var mor til friidrettsutøvarane Harald og Reidar Lorentzen.
Stortinget
Annemarie Lorentzen vart vald inn på Stortinget for Finnmark i 1969 og vart attvald i 1973. Ho var vararepresentant i periodane 1954-1957 og 1961-1965.
Utdanning og andre stillingar
Annemarie Lorentzen var lærarutdanna og blei tilsett ved Hammerfest realskole i 1947, der ho mellom anna underviste i norsk. I tillegg var ho aktiv ved Hammerfest studiescene, der ho både hadde rolla som Nora i Et dukkehjem og som Tarantella. Annemarie Lorentzen var ambassadør på Island i perioden 1978–1985.
Aswandammen
Aswandammen er ei nemning på to demningar over elva Nilen ved byen Aswan i Egypt. Den fyrste vart bygd av britane i perioden 1898–1902 og var kring 40 meter høg. Den andre dammen vart bygd i tidsrommet 1960–70 sør for den fyrste. Denne dammen fekk namn etter dåverande president i Egypt, Gamal Abdel Nasser. Prosjektet skulle etter planen utførast med teknisk og økonomisk hjelp frå USA. Denne hjelpa vart stogga i 1956, då Egypt anerkjende Folkerepublikken Kina. Sovjetunionen gjekk i staden inn og gav den naudsynte hjelpa for at dammen skulle verta bygd.
Dammen er 114 meter høg og over 3,6 km lang. Når vasstanden er høgast er Nassersjøen, verdas største kunstige innsjø. Han er kring 475 km. lang og vert utgjort av nesten 170 milliardar m³ vatn.
AS Oslo Sporveier
AS Oslo Sporveier blei oppretta som AS Kristiania Sporveier i 1924. Oslo hadde hatt to private sporvognselskap lenge, Kristiania Sporveisselskab frå 1875 og A/S Kristiania Elektriske Sporvei frå 1894. Då konsesjonane til begge desse selskapa gjekk ut i 1924, nytta Oslo kommune innløysingsretten sin, og slo dei to selskapa saman til eit aksjeselskap der kommunen eigde 51%. Berre Kristiania Elektriske Sporveis line frå Jernbanetorget til Lilleaker heldt fram i privat eige, som A/S Bærumsbanen. Selskapet skifta namn då byen skifta namn, frå Kristiania til Oslo, 1. januar 1925
I åra framover utvida Oslo Sporveier stadig. Bussdrift kom i 1927, T-bane i 1966. I 1944 tok selskapet over driftsansvaret for Bærumsbanen, som då òg innbefatta Østensjøbanen. Ved samanslåinga av Oslo kommune og Aker herad i 1948 blei Oslo Sporveier og A/S Akersbanerne slått saman. A/S Ekebergbanen blei teke over i 1965, A/S Holmenkollbanen i 1975.
Frå 1997 og framover er den kommunale kollektivtransporten i Oslo blitt omorganisert. Dagens (juli 2007) AS Oslo Sporveier er eit kommunalt administrasjonsselskap med om lag 50 tilsette, som står for planlegging og innkjøp av tenester. Den kommunale drifta foregår i selskapet Kollektivtransportproduksjon AS, med dotterselskap.
Oslo kommune hadde også eit sporvognsselskap, Kristiania Kommunale Sporveie, i tida 1897 til 1905. Dette hadde nokre lause linestrekningar i samband med Kristiania Sporveier sitt net, og blei kjøpt opp av dette selskapet.
Alkyd
Alkyd er bindemiddelet i all moderne oljemåling.
Ordet alkyd var opphavleg ei forkorting for engelsk alkyl acid (alkylsyre).
Det er ein type polyester som består av alkohol, ei fleirverdig syre, og 60 til 80 prosent planteolje.
Det er planteolja i alkydet som gjer at oljemåling treng så lang tid for å tørka.
Cyathea dealbata
Cyathea dealbata er ei ei middelstor trebregne som er stadeigen (endemisk) på New Zealand. Bregna er nasjonalplanten til New Zealand.
Cyathea dealbata kan heita silver-fern ('sølvbregne') eller silver tree fern ('sølvtrebregne') på engelsk og kaponga eller ponga på maori.
Utsjånad
Planten kan veksa seg over ti m høg (men kan ein sjeldan gong opptre som krypplante). Kruna er tett, og bregneblada kan verta om lag fire m lange. Dei har ein sølvkvit farge på undersidene og lysare grøn på oversidene. Denne klåre, sølvaktige fargen har gjort dei nyttige som markørar langsetter stiar, så ein kan sjå å gå i mørke. Skjella er mørkt brune, og er ofte vridde og glinsande.
Utvikling og vokster
Cyathea dealbata kom til New Zealand relativt seint, under pliocen (kring 5-1,8 millionar år sidan). Bregna finst på dei newzealandske øyene og på Chatham Islands i aust, mest i nærleiken av tørrare skogar og i open krattskog. Ho er kjend for å veksa godt i vel drenert humus, og når ho først har slått rot, greier ho gjerne tørrare vokstervilkår. Ho veks best i ly frå vind, og bør vernast mot frost. Sølvbregna veks ikkje på skogbotnen under dei tette krunene til utvaksen skog.
Oslotrikken AS
Oslotrikken AS (tidlegare Oslo Sporvognsdrift AS) er eit norsk kollektivtrafikkselskap eigd av driftselskapet Kollektivtransportproduksjon AS som er eigd av Oslo kommune. Selskapet, som no er omorganisert under nytt namn, Sporveien Trikken AS, står for drift og vedlikehald av sporvognene samt drift og vedlikehald av infrastrukturen. Oslotrikken sel kollektivtransporttenester til administrasjonsselskapet Ruter AS.
Oslotrikken disponerer 72 sporvogner og 131,4 km med sporveg. Sporvegsnettet består av seks liner. Selskapet har omkring 450 tilsette.
Tidlegare samferdsleminister Torild Skogsholm har vore administrerande direktør (2007-2011).
1027
1027 (romartal MXXVII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Fylkesveg 722 i Nordland
Fylkesveg 722 i Nordland går mellom Nautå og Evenes i Evenes kommune. Vegen er 3,8 km lang.
Gullfjellet
Gullfjellet eller Gulfjellet er det høgaste fjellet i Bergen og ligg i Arna bydel og i Samnanger kommune. Den høgaste toppen heiter Gullfjellstoppen og ligg 987 meter over havnivået på grensa mellom Bergen og Samnanger.
Fram til 1950-åra vart området hovudsakleg nytta som beiteområde. Gullfjellet er eit ynda mål for friluftsinteresserte både vinter og sommar, og det vart bygd to redningshytter i fjellet i 1929 og 1935. Den siste av desse vart bygd etter ei ulykke i 1934. Fire skiløparar rende utfor eit stup ved toppen og mista livet. Hyttene ligg sentralt i turterrenget mellom Svartavatnet og Dyrdalstjernet.
Geografi
Gullfjellet består av fleire toppar. Gullfjellstoppen på 987 meter over havet er den høgaste. Lengst nord ligg Gullfjellhalsen (924 moh) og Litlagullfjellet (799 moh). Sørom desse ligg Glamregjelet, som går ned til Svartavatnet, og sør for gjelet ligg Gullfjellstoppen og Ronamanen (890 moh). Blåmanen (891 moh) og Makskiltjørna (766 moh) ligg sør for Gullfjellstoppen. Sør for tjørna ligg toppen som har namnet Gullfjellet på 914 moh. Lengst sør ligg Søre Gullfjellstoppen, som òg vert kalla Sydpolen (962 moh) og Toro (733 moh) og mellom desse ligg Hausdalsgullbotn.
Aust for Gullfjellet ligg fjellet Kofta (921 moh) i Samnanger. I vest ligg Austefjellet (808 moh). I sør grenser Gullfjellet til Brekkedalen, med Sveningen og Sauafjellet på andre sida. Nord for Gullfjellet ligg mellom anna Vossavardane (793 moh).
Vassmagasin
Sidan 1907 har Svartavatnet, som ligg ved foten av Gullfjellstoppen, vore nytta som vassmagasin for Janusfabrikken på Espeland. Bergen kommune har overteke vassrettane til det omfattande nedslagsfeltet, og bygde sist på 1980-talet ut vassmagasin, og laga transporttunnelar for vatnet, slik at anlegget no er ein viktig del av den samla vassforsyninga i Bergen. Frå eit inntak ved Svartavatnet vert vatnet ført i tunnel og røyrgater til Osavatn-Espeland med reinseanlegg. Vidare går vatnet i tunnel til Lone-Landås-Fantoft, gjennom røyrleidning til Nattland-Grønnestølslien-Fyllingsdalen (ved Sikthaugen gjennom Gullsteinen og Løvstakken), i tunnel til Tennebekk og gjennom røyrleidning til Lyderhorn. Uttaka ved Espeland, Landås, Fantoft, Landås, Fjøsanger, Fyllingsdalen og Lyderhorn gjev 50 000 menneske drikkevatn av god EU-standard frå ei kjelde på 11 millionar kubikkmeter.
Det er planar om å byggje ei 27 meter høg demning ved Svartavatnet som òg vil omfatte Korlatjørn som kjelde.
Det går vegsamband opp til Svartavatnet som ei forlenging av Gullfjellsvegen.
Namn
Det har vore diskusjon om kva namnet Gulfjellet kjem av, men den beste tolkinga er truleg den som peikar på det skarpe skaret i fjellet, som må ha vore eit landemerke lenge før her kom fast busetnad.
Gullfjellet har gjeve namn til Idrettslaget Gullfjell, som hovudakleg driv skiidrett, og Gullfjellsvegen.
Tempelhof
Tempelhof er ein tidlegare bydel i Berlin. I 2001 blei han slått saman med Schöneberg, og dei utgjer no bydelen Tempelhof-Schöneberg. Den berømte lufthamna Tempelhof internasjonale lufthamn ligg her.
Søraust-England
Søraust-England (engelsk South East England) er ein administrativ region i England.
1091
1091 (romartal MXCI)
Søraust-England
Han består av ni grevskap og fem einskaplege styresmakter:
Anna
Namnet kan òg nyttast om berre dei fire grevskapa som ligg lengst søraust i i England: Kent, East Sussex, West Sussex og Surrey.
Söderhamns kommun
Söderhamns kommun er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige som ligg ved Bottenhavet. Kommunen grensar til Hudiksvalls kommun i nord, Gävle kommun og Ockelbo kommun i sør og Bollnäs kommun i vest, alle i Gävleborgs län. Administrasjonssenteret i kommunen er Söderhamn.
Aust i kommunen finn ein for det meste småkupert kystslette, medan terrenget i vest er høgare. Elva Ljusnan renn gjennom kommunen fra vest til aust, og dannar innsjøane Bergviken og Marmen. Kystlinja er innskoren, og utanfor kysten ligg det mange øyar. Næringslivet i Söderhamns kommun er dominert av tre- og treforedlingsindustri, i tillegg til kjemisk og elektroteknisk industri.
Administrativ historikk
Ved kommunereforma i 1952 vart storkommunane Norrala (av Norrala og Trönö) og Söderala (av Mo og Söderala) oppretta. Det vart ikkje gjort endringar i Söderhamns stad og Skogs landskommun. I 1971 vart Söderhamns kommun oppretta gjennom samanslåing av byen, Norrala og Söderala, samt forsamlinga Skog frå Skogs kommun.
Kommunevåpenet
Blasonering: På eit skjold med bakgrunn av sølv, eit raudt pinasskip med to krosslagde gevær i same farge ovanfor.
Våpenet til Söderhamns kommun vart fastsett av kongen for den dåverande Söderhamns stad i 1927 og går tilbake til eit segl frå privilegiebrevet frå byen (1620). Ved kommuneopprettinga hadde også Norrala og Söderala våpen. Men det var byvåpenet som vart registrert for den nye kommunen i Patent- och registreringsverket i 1974.
Tettstader
Det er elleve tettstader i Söderhamns kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Fylkesveg 42
Fylkesveg 42 (Fv42) går mellom Arendal og Egersund. Veglengda (bortsett frå felles trasé med riksveg 41, riksveg 9 og E39) er 225,4 km, av dette 93,6 km i Aust-Agder, 91,1 km i Vest-Agder og 33,7 km i Rogaland.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg saman med den noverande riksveg 42.
Sørvest-England
Sørvest-England (engelsk South West England) er ein region i England. Han dekkjer området kalla the West Country og store delar av det historiske Wessex, men ikkje Hampshire.
Då regionen vart oppretta bestod han av Avon, Cornwall, Devon, Dorset, Gloucestershire, Somerset og Wiltshire. Grevskapet Avon har sidan vorte oppløyst og fleire distrikt er overført frå eit grevskap til eit anna.
Sørvest-England utgjer ein valkrins for vala til Europaparlamentet. Frå og med valet i 2004 vart Gibraltar rekna med i regionen i denne samanhengen.
Statusen til Cornwall i regionen er noko omstridd. Sjølv om dei fleste reknar grevskapet som ein del av England, er det ein større minoritet som meiner at det bør reknast som ein eigen nasjon. Dei fleste av desse går ikkje inn for sjølvstende, men ønskjer å stå utanfor Sørvest-England og utgjere ein eigen region med ein grad av sjølvstyre.
Idomeneo
Idomeneo, re di Creta ossia Ilia e Idamante (italiensk for Idomeneo, kongen av Kreta, eller Ilia og Idamante; vanlegvis berre kalla Idomeneo, K. 366) er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen vart tilpassa av Giambattista Varesco frå ein fransk tekst av Antoine Danchet, som vart sett til musikk av André Campra som Idoménée i 1712. Mozart og Varesco vart bestilte i 1780 av Karl Theodor, kurfyrste av Bayern, for hoffkarnevalet hans. Han valde truleg temaet for operaen, men det kan òg ha vore Mozart.
Stilen med koralar, marsjar og ballettar var veldig fransk. Operaen vart først framført i Cuvilliés teater i München Residenz den 29. januar 1781, dirigert av Mozart sjølv. Idomeneo var den første modne operaen til Mozart. Dramatisk høyrer operaen til opera seria-tradisjonen med formell bruk av koralar. Mozart krangla mykje librettisten og kutta mykje og gjorde store endringar, sjølv ned til spesifikke ord og vokalar som songarane mislikte. Idomeneo vart framført tre gonger i München. Ei konsertframføring vart gjeven i 1786 i Palais Auersperg i Wien. For dette skreiv Mozart noko ny musikk, kutta ut noko og endra Idamante frå ein kastrat til ein tenor.
I dag er Idomeneo ein del av standardrepertoaret i opera.
Instrumentering
Perkusjon
Ariar
Akt 1
Akt 2
Akt 3
Magnus Hirschfeld
Magnus Hirschfeld var ein tysk lege, sexolog, og forkjempar for homofile rettar.
Hirschfeld utvikla ein teori om at homoseksuelle kvinner og menn og mellom anna transseksuelle utgjorde eit tredje kjønn, men var også interessert i studiet av den menneskelege seksualiteten i breiare omfang. Teorien om det tredje kjønnet var inspirert av Karl Heinrich Ulrichs og Richard von Krafft-Ebing sine teoriar, sjølv om han opponerte mot degenerasjonsforklaringa til sistnemnde og i staden såg på homoseksualitet som ein normalvariasjon.
I 1897 var han med på å grunnleggja Wissenschaftlich-humanitäre Komitee som hadde som mål å jobba for homofile rettar (den første av sitt slag i verda). Eit viktig mål var å få oppheva § 175 i den tyske straffelova som forbaud homoseksuelle handlingar mellom menn, men dette lukkast ikkje i levetida til Hirschfeld. Han var formann i organisasjonen frå starten til 1929, blei ein kjend person i samtida og eit symbol på kampen for homofile rettar.
I 1919 grunnla Hirschfeld Institut für Sexualwissenschaft i Berlin. Då nazistane tok over makta i 1933 var instituttet eit av dei første offera, det blei plyndra av nazistiske studentar 6. mai og bøker frå biblioteket blei brent på Opernplatz 10. mai (det er dette bokbålet som oftast blir brukt som illustrasjon til nazistanes bokbrenning). På dette tidspunktet var Hirschfeld, som var jøde, homofil og medlem av Det tyske sosialdemokratiske partiet i utlandet i samband med ein lengre føredragsturne, og han vende aldri tilbake til Tyskland. Han døydde i eksil i Nice i 1935.
Ettermæle
I 1982 blei Magnus-Hirschfeld-Gesellschaft grunnlagd av ei gruppe homofile og lesbiske med historisk interesse. Selskapet har særleg drive med forsking knytt til Hirschfeld samt historia den tyske homorørsla før 1933. Saman med ein del andre aktørar arbeider dei for å oppretta eit Magnus Hirschfeld-institutt med forsking på homoseksualitet frå eit historisk og samfunnsvitskapleg perspektiv som føremål.
Spelefilmen Der Einstein des Sex (1999) av Rosa von Praunheim handlar om Magnus Hirschfeld sitt liv.
Etter initiativ frå Lesben- und Schwulenverband in Deutschland e. V. (LSVD) fekk ein gangveg langs Spree ikkje langt frå Bundeskanzleramt 6. mai 2008 namnet Magnus-Hirschfeld-Ufer.
Hirschfeld har vore kritisert for sitt syn på eugenikk.
Vest-Midlands
Vest-Midlands (engelsk West Midlands) er ein region vest i sentrale område av England. Det same namnet vert nytta om eit av grevskapa i regionen.
Regionen består av følgjande grevskap og einskaplete styresmakter:
August Stuckmann
Stuckmann var fødd i Lemgo. Han vart tilsett i tysk politi i 1929, og vart send til Noreg i april 1940. Han var først stasjonert i Kristiansand, men kom i juli 1940 til Gestapo ved Victoria Terrasse i Oslo. Frå juli 1941 var han knytt til Sipo på Lillehammer som SS Sturmscharführer og kriminalsekretær. Han var dømd til døden som krigsforbrytar for drap, medverknad til drap og grov tortur i Eidsivating lagmannsrett 15. oktober 1946, og vart avretta på Akershus festning den 28. mars 1947.
Kajana
Kajana (finsk Kajaani) er ein by i landskapet Kajanaland i Finland. Han ligg geografisk midt i landet, på sørsida av innsjøen Ule träsk, og har eit areal på 1 369 km², der 212 km² er vatn. Kajana hadde 35 964 innbyggjarar i 2004.
Ruinane av Kajana festning ligg ved Kajanaelva, midt i byen. Han vart bygd i åra 1604–1619 som base for eit allereie etablert militærvesen. Byen i seg sjølv vart etablert i 1651 av Per Brahe d.y., i ei tid då trelast og tjøre var dei viktigaste næringsvegane, med skiping via Ule älv til Bottenvika. Russiske styrkar sprengde festninga i mars 1716.
Windows XP
Windows XP (kodenamn Whistler, òg kjend som Windows NT 5.1 (nokre utgåver òg NT 5.2)) er eit operativsystem frå Microsoft. Operativsystemet vart offisielt utgjeve 25. oktober 2001. Dei to bokstavane «X» og «P», kjem av det engelske ordet eXPerience (røynsle). Frå Windows XP har Microsoft Windows fått ny flagg-logo. Windows XP finst på nynorsk. Brukarar med gyldig lisens kan laste ned språkgrensesnittpakkene gratis frå Microsoft sine nettsider.
Kajana
I dag er Kajana ein universitetsby (Kajaani Polytechnic), med trelast og papirindustri som dei viktigaste næringsvegane. Om lag 5 km utanfor byen finn ein Paltaniemi kyrkje, ei trekyrkje frå 1726 med rokokkomåleri av Emanuel Granberg.
Windows XP
Utgåver
Til XP er det utgjeve tre oppdateringspakker, såkalla "Service Packs". Om ein hadde oppdatert frå Internet Explorer 6 til Internet Explorer 7 eller 8 før installasjonen av Service Pack 3, så kan ein ikkje nedgradera til Internet Explorer 6 igjen.
Tambukansjøen
Tambukansjøen (russisk Тамбукан) er ein innsjø med bitter-salt vatn i Nord-Kaukasus i Stavropol kraj og Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland, om lag 8 km frå Pjatigorsk. Innsjøen har eit areal på 1,87 kvadratkilometer og eit djup som varierer frå 1,5 til 3,1 meter. Om lag ein to tredjedelar av innsjøen ligg i Karatsjajevo-Tsjerkessia. Botn av innsjøen er eit tjukt gjørmelag, og gjørma har sidan 1886 vore nytta til gjørmebehandling i institusjonar i Jessentuki og andre terapeutiske gjørmebad i regionen. Desse gjørmebada har vorte nytta av kjende personar som Fjoodor Tsjaliapin, Anton Tsjekhov og Leo Tolstoj.
Historie
I 1395 tok krigsherren Timur eit bad i Tambukansjøen. Den kabardiske fyrsten Murazarbek Tambiev slo den krim-tyrkiske hæren nær innsjøen i 1709. Ordet Tambukan kjem frå det tyrkiske ordet Tambu qanı og tyder «Tambiev sitt blod» eller «Tambiev sitt asyl».
I 1717 sende Peter den store lækjaren sin Sjober på ein ekspedisjon til Tambukan for å hente medisinsk vatn og gjørme.
Den første vitskaplege skildringa av Tambukansjøen vart gjort av Guldenschtedt i 1773.
Statsarkivet i Bergen
Statsarkivet i Bergen, Årstadvegen 22, er ein del av Arkivverket og tek hand om eldre arkivmateriale frå statlege organ på lokalt og regionalt nivå i Hordaland og Sogn og Fjordane. Institusjonen vart oppretta i 1885, og vart fram til 1919 kalla Stiftsarkivet i Bergen. Fram til 1921 heldt statsarkivet til i Klosteret 17 («Bethlehem»). Sommaren 1921 flytta statsarkivet til Årstad til ein nyoppført bygning (arkitekt Egill Reimers), som i 1924 fekk diplom frå Houens fonds diplom for god arkitektur. Bygningen er oppført i stein og med tydeleg inspirasjon frå eldre steinbygningar i Bergen og Selje kloster.
Banjer
Banjer, eller banjerdekk, (av italiensk bagno, bad) er det lågaste dekket på eit skip (sett bort frå på veldig gamle skip). Det er under hovuddekket og vert ofte brukt til å stua vekk kablar og liknande, eller som opphaldsrom for mannskapet, og ligg som regel på eit nivå under vasslinja.
Statsarkivet i Bergen
Statsarkivet i Bergen hadde dei geistlege arkiva frå Sunnmøre til 1929, og materiale for Rogaland til det vart oppretta eige statsarkivkontor i Stavanger i 1949.
Under andre verdskrig 1940-1945 vart arkiva (stort sett) flytta ut, og bygningen brukt av dei tyske okkupasjonsstyrkane som kontor for generalen for dei tyske landstridskreftene (Hermann Tittel 1940-1941, Bruno Ortner 1941-1942, Kurt Badinski 1942-1943, Hans Wagner 1943-1944, Karl von Beeren 1944 og Johann de Boer 1944-1945) på Vestlandet, for bykommandanturet og den tyske feltkrigsretten. Tyskarane tok mange bygningar på Årstad, og bygde eit større bunkersanlegg, panservogngarasje og ei barakk for det tyske militærpolitiet på tomten til statsarkivet.
I 1975 vart det oppført ein konserveringspaviljong (arkitekt Peter Helland-Hansen) på grunnmuren til Tyskarbarakka, og i 1992-1993 vart det bygd eit magasintilbygg (arkitekt Hans Jacob Hansteen). Den samla magasinkapasiteten er etter bygging av nye magasin i 2011 34 000 hyllemeter. Ombygging og rehabilitering av det gamle bygget var ferdig hausten 2012.
I 2001 kom Lepraarkiva i Bergen, som er å finne ved Bergen byarkiv, Stiftelsen St. Jørgen, Norsk Medisinsk fødselsregister og Statsarkivet i Bergen, inn på UNESCO si liste Memory of the World. Samtidig kom manuskriptet til "Et dukkehjem" av Henrik Ibsen inn på same lista.
Osterøens Dampskibsselskab
Osterøens Dampskibsselskab er eit tidlegare transportselskap, som hadde hovudsete på Osterøy. Bygdefolket rundt Osterøy var ikkje nøgd med dei selskapa som trafikkerte fjordane. Ikkje kunne dei stola på at dei kom, og båtane la berre inn til dei største plassane. Denne misnøya førte til at bygdefolket i Osterfjorden skipa sitt eige damskipsselskap i 1879, som vart kalla "Osterøens Dampskibsselskab". Året etter fekk dei båten som dei døypte "DS Osterøen". I 1891 slo dei seg saman med "Ole Bulls Dampskibsselskab" og danna "Indre Nordhordlands Dampskibsselskab", som seinare vart til "Indre Norhordland Dampbåtlag" (INDL).
1069
1069 (romartal MLXIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Utlandet
Europa:
Asia
Tambov
Namnet «Tambov» har opphav i eit ord på moksja (eit finsk-ugrisk språk) som tyder 'våtmark'.
Historie
Byen vart grunnlagt etter ordre frå tsar Mikhail I av Russland. Han vart opphavleg bygt som ei grensefestning mot krim-tatarene, men Tambov vart raskt mindre viktig som ein militær utpost av Storfyrstedømet Moskva og vart i staden eit administrativt og handelssenter for ein stort sett landleg region i Keisardømet Russland.
I 1781 godkjente Katarina den store byvåpenet, som viser ein bikube som symboliserer dei hardt arbeidande innbyggjarane. I mars 1786 vart den vanæra russiske diktaren og politikaren Gavrila Derzjavin utnemnd til guvernør av Tambov gubernija, ei stilling han heldt til desember 1788. Men under den korte perioden fekk han utretta mykje. Utviklinga til byen heldt fram og det vart grunnlagd eit teater, ein høgskule, ein danseskule, eit trykkeri, ei avis, eit orkester og eit teglverk. Eit monument for Derzjavin vart seinare oppført i Tambov.
I november 1830, under koleraopprøret i Russland gjekk innbyggjarane i Tambov til åtak på guvernøren, men dei vart snart nedkjempa av styrkar frå hæren.
På 1800-talet voks Tambov til å verte eit viktig kulturelt senter og mange skular, bibliotek og andre institusjonar vart skipa der. I 1897 nådde innbyggjartalet 50 000.
Mellom 1920 og 1921 vart området rundt Tambov åstad for Tambovopprøret, ein bitter kamp mellom lokale innbyggjarar og den raude armeen til bolsjevikane.
Næringsliv
Tambov er i dag eit viktig russisk industrisenter.
Kultur og utdanning
Tambov Kunstgalleri husar ei svær samling av russiske og vesteuropeiske kunstnarar. Det eldste dramateateret i Russland ligg i Tambov, samt to universitet, to militære høgskular, ein musikkskule, eit lokalhistorisk museum og andre kulturinstitusjonar.
Douglas på Isle of Man
Douglas (manx Doolish) er hovudstaden på Isle of Man. Han har 28 939 innbyggjarar (2011). Byen ligg på austkysten av Man, der Douglas-elva renn ut i Douglas-bukta. Namnet er av det utdøydde språket manx, og tyder «mørkt vatn».
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1968
21 101 tilskodarar såg kampen som vart spelt «i griseværet» på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Henry Øberg. Dette var åttande gongen Lyn vann ein noregsmeisterskap.
Richard Owen
Richard Owen var ein engelsk biolog, paleontolog og komparativ anatomikar.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1968
Lyns vinnarlag: Svein Bjørn Olsen, Jan Rodvang, Helge Østvold, Andreas Morisbak, Knut Kolle, Knut Berg, Karl Johan Johannessen, Jan Berg, Harald Berg, Ola Dybwad-Olsen, Jon Palmar Austnes.
Richard Owen
Liv
Owen vart fødd i Lancaster og fekk utdanninga si ved Lancaster Royal Grammar School. I 1820 vart han lærling hjå ein lokal kirurg og apotekar, og i 1824 gjekk han vidare til å studera medisin ved universitetet i Edinburgh. Året etter forlet han universitetet, og fullførte medisinutdanninga si ved St.Bartholomew's Hospital i London, der han møtte den dyktige kirurgen John Abernethy.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1968
Mjøndalen: Jan Erik Larsen, Ole Kristian Olsen, Hans Jørgen Jensrud, Thorbjørn Loe, Terje Svendsen, John Olsen, Brede Skistad, Asbjørn Kristiansen, Boye Skistad, Jan Erik Holmen og Per Ryghsæter.
Richard Owen
Liv
Vidare førte han ein vanleg profesjonell karriere, men alltid med ei dragning mot anatomisk forsking. Abernethy fekk han til å akseptera ei stilling som assistent til konservator William Clift ved museet til the Royal College of Surgeons. Dette yrket fekk han fort til å gje opp tanken om legepraksis; i staden vigde han livet sitt til vitskapleg arbeid. Noko av det viktigaste tidlege arbeidet hans var katalogiseringa av Hunter-samlinga, der han tileigna seg særs gode kunnskapar om komparativ anatomi. I 1836 vart han utnemnd til Huntersk professor, og i 1849 avløyste han Clift som konservator. Denne stillinga heldt han til 1856, då han vart ansvarleg for dei naturhistoriske samlingane ved British Museum. Her vigde han mykje energi til å få stelt i stand eit naturhistorisk nasjonalmuseum, noko han til slutt fekk til: Det vart bygd eit nytt museum, spesielt for dei naturhistoriske samlingane, i South Kensington. Dette stod ferdig i 1884, då Owen vart slått til riddar av Baths orden, for så å pensjonera seg.
I slutten av karrieren si vart han ofte skulda for ikkje å kreditera andre menneske sitt arbeid, og ofte òg for å hevda at det var hans eige. Den kanskje grovaste saka fann stad i 1844, då han hevda eineansvar for materiale i ein artikkel om belemnittar; materiale Chaning Pearce tydeleg allereie hadde presentert for the Geological Society nokre år tidlegare. Som følgje av desse skuldingane mista han plassen sin i råda til the Zoological Society og the Royal Society.
Arbeid
Under arbeidet med Hunter-samlingane var Owen oppteken ikkje berre av dei innsamla materiala, men og med disseksjon av ferskare eksemplar. Han fekk privilegiet av å undersøka alle dyr som døydde i anlegget til det zoologiske selskapet, og då desse tok til å publisera vitskaplege tekster i 1831 var Owen ein av dei ivrigaste bidragsytarane på anatomifeltet frå starten av.
Hagström
Hagström er ein svensk produsent av trekkspel, akkstiske og elektriske gitarar, i tillegg til forsterkarar.
1092
1092 (romartal MXCII)
Richard Owen
Arbeid
Den første minneverdige publikasjonen hans kom i 1832 og tok for seg perlebåtar eller nautilus; primitive blekksprutar med spiralsnodde skal. Seinare vart han m.a. den første til å beskriva svampen Venusbeger (Euplectella, 1841, 1857) og den parasittiske rundmarken Trichina spiralis. Systematikken han innførte for m.a. brachiopodar og blekksprut (Cephalopoda) vart òg brukt i lang tid seinare.
Det er likevel for arbeidet med utdøydde dyr Owen gjorde seg mest merka. M.a. var det han som lanserte omgrepet dinosaurus i 1848. Då Charles Darwin kom attende frå reisa si med Beagle, var det Owen som fekk i oppgåve å katalogisera fossilane han hadde funne i Sør-Amerika. Owens oppdagingar av at dette materialet dreidde seg om utdøydde kjempeformer av m.a. nolevande dovendyr, beltedyr og gnagarar var ein viktig del av grunnlaget for Darwins lære om utviklinga. Owen trudde derimot aldri på utviklingslæra sjølv.
Brjansk
Brjansk (russisk Брянск) er ein by i Russland, om lag 379 km sørvest for Moskva. Han er administrativt senter i Brjansk oblast og har om lag 420 000 innbyggjarar (2007).
Historie
Han vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1146 i Hypatiuskrøniken som Debrjansk (russisk Дъбряньск, Дьбряньск). Namnet kjem frå «дъбръ», eit slavisk ord for «grøft», «lågland» eller «tett skogområde». . Området var kjend for dei tette skogane, брянские леса, som det finst lite att av i dag. Lokale styresmakter og arkeologar meiner derimot at byen vart grunnlagd i 985 som ei festning ved høgresida av elva Desna.
Ein veit lite om Brjansk før mongolinvasjonen av Russland. Han var den nordlegaste av dei severianske byar til Tsjernigov-rurikidane. Etter Mikhail av Tsjernigov vart drepen av mongolane og hovudstaden hans øydelagd, flytta sonen hans setet til Brjansk. I 1310, då mongoloane igjen plyndra byen, høyrte han til fyrstedømet Smolensk.
Olgierd av Litauen arva Brjansk i 1356 og gav han til sonen Dmitrij den eldre. Fram til slutten av hundreåret prøvde Jogaila, Vytautas, Švitrigaila og Georg av Smolensk alle å få tak på byen.
Storfyrstedømet Moskva erobra Brjansk etter slaget ved Vedrosja i 1503. Byen vart omgjort til ei festning og spelte ei viktig rolle i Problemtida. Peter den store innlemma i Brjansk i Kiev gubernija, men Katarina den store flytta byen til Orjol gubernija i 1779. Ho òg kunngjorde byvåpenet til Brjansk.
På 1600- og 1700-talet var økonomien til Brjansk, som då hadde vorte eit handelssenter, basert på Svenskaja-marknaden, den største i Vest-Russland. Marknaden vart halde kvart år med større frå Svenskij kloster. Etter at ein starta å produserer kanonar og ammunisjon i byen for den russiske marinen i 1783 utvikla Brjansk seg frå ein regional marknad til ein viktig industriby for metallurgi og tekstilar. Folketalet i byen steig over 30 000 i 1917.
I 1918 kravde Den kviterussiske folkerepublikken Brjansk, men byen vart erobra av bolsjevikane i 1919.
Under den andre verdskrigen vart Brjansk okkupert av tyskarane (frå 6. oktober 1941 til 17. september 1943) og store delar av byen vart øydelagd under kampane. Om lag 60 000 sovjetiske partisanar var aktive i og rundt Brjansk og påførte den tyske hæren store tap. Like etter frigjeringa vart Brjansk det administrative senteret i Brjansk oblast (1944).
Nassau på Bahamas
Nassau er hovudstad og kommersielt senter på Bahamas. Byen har eit folketal på like over 200 000, og om lag 70 % av heile folkesetnaden på Bahamas.
Lynden Pindling internasjonale flyplass, den store flyplassen for Bahamas, ligg om lag 15 kilometer vest for sentrum, og har daglege flygingar til storbyar i USA, Canada, Storbritannia og Karibia.
Nassau var tidlegare Charles Town, men vart brend til grunne av spanjolane i 1684, og seinare bygd opp att med namnet Nassau i 1695 til ære for Kong William III (tidlegare Prins av Orange-Nassau)
Byen ligg på øya New Providence, og har ei vakker hamn der den gamle koloniarktitekturen er blanda med nyare bygg. Det tropisk klimaet og dei naturskjønne omgivnadane har gjort Bahamas til ein populær turistattraksjon, med rykte for avslappande dagar og spanande natteliv.
Temperaturane på somarstid stig sjeldan over 33 °C, og om vinteren held dagtemperaturen seg mellom 20 og 26 °C, og går sjeldan under 10 °C.
Byen er åstad for Junkanoo, ein energisk og fargerik gateparade med dansande folk i fargesprakande kostyme. Feiringa pågår 26. desember og 1. januar, frå tidleg morgon til seint på kveld.
Respect - The Unity Coalition
Respect - The Unity Coalition er eit britisk sosialistisk parti skipa 25. januar 2004 i London. Namnet står for Respect, Equality, Socialism, Peace, Environmentalism, Community and Trade unionism ('Respekt, Likskap, Sosialisme, Fred, Miljøvern, Fellesskap og Fagforeiningsarbeid'). Det blir oftast berre kalla Respect eller Respect Party.
Respect blir av somme sett på som berre eit parti mot krigen i Irak, men partiet hevdar sjølv at det er eit breitt alternativ til dei andre partia som står for «privatisering, krig og okkupasjon». Nokre av dei politiske standpunkta til partiet er renasjonalisering av jernbanen og andre (tidlegare) offentlege tenester, motstand mot privatisering av helsevesenet og skulesystemet, høgare minimumsløn, auka skatt for dei velståande og meir offentleg velferd, og avskaffing av dei fagforeiningsfiendtlege lovene dei konservative fekk vedtatt, og som Tony Blair og hans New Labour ikkje har fjerna. I grunnlagsdokumentet for partiet seier Respect at dei vil ha eit sosialt rettferdig og økologisk berekraftig samfunn, basert på felleseige og demokratisk kontroll.
Respect tillèt medlemmene sine å vere medlemmer av andre politiske organisasjonar, berre dei ikkje stiller til val mot Respect eller motarbeider partiet. Viktige element i Respect er mellom anna parlamentsmedlem George Galloway, det trotskistiske Socialist Workers Party og leiande personlegdomar frå Muslim Association of Britain. Blant kjende personar som er med i Respect kan nemnast fagforbundsleiar Mark Serwotka, skodespelforfattar Harold Pinter og filmskapar Ken Loach.
Respect utfordra Labour frå venstre første gong ved vala til bystyret i London og EU-parlamentet i 2004, og fekk ein kvart million stemmer. Respect meiner denne suksessen skuldast krigsmotstanden og at mange tidlegare Labour-veljarar tykkjer Blair har ført Labour altfor langt til høgre. Det verkar vidare som Respect har klart å få ein god del støtte frå muslimske veljarar, blant anna på grunn av motstanden mot krigen i Irak. Respect vann sitt første val 29. juli 2004 i Tower Hamlets i London og fekk ein byrådsmedlem derfrå. I september same året kom dei på andreplass føre Labour i eit suppleringsval til parlamentet i Millwall. Så kom gjennombrotet ved det allmenne parlamentsvalet 2005, da Respect klarte å stille kandidatar i 26 valkrinsar, fekk valt inn George Galloway frå Bethnal Green and Bow i London og kom på andreplass tre andre plassar. Kandidaten deira Salma Yaqoob fekk heile 27 prosent av stemmene i ein valkrins i Birmingham.
Respect stiller ikkje til val i Skottland. Der oppmodar dei folk om å støtte Scottish Socialist Party.
William Engseth
William Halvor Engseth i Målselv i Troms er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet.
Stortinget
William Engseth sat på Stortinget for Troms i valperiodane 1989-1993 og 1993-1997.
Andre verv
William Engseth var fylkesordførar i Troms i 1983–1987.
Frå 1990 til 1994 var han president i Norges olympiske og paralympiske komite og Norges Idrettsforbund.
Hanseatisk kontor
Hanseatisk kontor er ei nemning på eit kontor oppretta av Hansaen. Eit hanseatisk kontor vart oppretta i byar som hansaen hadde mykje verksemd i, men som ikkje var ein hansaby. Det vart gjerne utstasjonert handelsfolk frå hansabyane, hanseatar.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Friedrich Reinhold Kreutzwald var ein estisk folkeminnesamlar og diktar.
Freidrich R. Kreutzwald var fødd i Jõepere. Alt som student byrja han å skrive ned estiske viser og andre tradisjonar. På 1830 - 1850-talet publiserte han avhandlingar om estisk historie og tradisjoner og fekk etter at Friedrich Robert Faehlmann døydde i oppdrag av Estnische Gelehrte Gesellschaft (Õpetatud Eesti Selts) å samle inn og offentleggjere tradisjonane om Kalevipoeg. Verket hans vart utgjeve som vitskaplege avhandlingar mellom 1857 og 1861 med tekster på estisk og med tysk omsetjing. Han følgde Elias Lönnrots eksempel ved samanstillinga av Kalevala, slik at han prøvde å setje saman ein heilskap av dei fragmenta dei hadde samla inn. Slik at han kunne gjengi i verseform tradisjonar ein berre hadde i prosaform som segner. Arbeidet hans har liten vitskapleg verdi, men det har hatt stor nasjonal verdi for estarane.
Hogne
Hogne eller Ågne er mannsnamn som har vore brukt i Noreg sidan 500-talet. Den norrøne forma av namnet er Hǫgni eller Högni. Namnet er i bruk på Færøyane som Høgni.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Han gav også ut ei samling estiske folkeeventyr og segner, Eesti rahwa ennemuistesed juttud (1866).
Trolleybuss
Ein trolleybuss er ein elektrisk drive buss som hentar energi frå kontaktleidningar over vegen gjennom ein pantograf. Trolleybussane må ha to kontaktleidningar i lufta av di dei er elektrisk isolert frå jorda på grunn av gummihjula, i motsetnad til trikk og jarnbanetog, som nyttar skjenene dei køyrer på som den eine av dei to kontaktleidningane som dei òg treng.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Andre halvdelen av 1800-talet var den tida da det nasjonale estiske skriftspråket tok form. Takka vere Kreutzwalds arbeid vart det gjennomført eit nytt rettskrivingssystem tilrådd av av E. Ahrens og finnen A.I. Arwidsson.
Trolleybuss
Moderne trolleybussar kan ha dieselmotor i tillegg, slik at dei òg kan kjøyrast som vanlege bussar utanom leidningsnettet.
Hogne
Litterær bruk
Hogne er nemnd fleire gonger i norrøn sagalitteratur.
Annan bruk
Stadnamnet Hognestad i Time er avleidd frå Hogne.
Trolleybuss
Den første norske byen som fekk trolleybuss var Drammen, i 1909, der trolleybussen var kalla trikk. Oslo fekk i 1940, mens Stavanger og Bergen fekk etter andre verdskrig. Trolleybussen i Stavanger blei lagt ned i 1963, i Drammen 1967 og i Oslo 1968.
Gestapo
I løpet av krigen vart Gestapo bygd opp til ein svært stor organisasjon, og den hadde om lag 45 000 tilsette. I Noreg var det i overkant av 850 tilsette i Sipo då krigen slutta. Sipo hadde direkte ansvar for minst 171 norske dødsfall frå januar 1942 til 1945. I tillegg til vanleg forhøyr kunne Gestapo ta i bruk tortur. Det stod skrekk av namnet Gestapo, som folk ofte nytta om heile Sipo. Victoria Terrasse i Oslo vart kjend som «Gestapos hovedkvarter». I Bergen heldt Gestapo/Sipo til i Veiten 3, eigentleg Bergens Haandværks og Industriforenings hus, i Kristiansand i Statsarkivet (Arkivet) og i Trondheim i Misjonshotellet.
Ved rettsoppgjeret i Noreg vart 103 tilsette i Sipo dømde for krigsforbrytelsar. I tillegg vart nokre dømde for alliert rett, og mange vart utleverte til andre land og dømde der.
Etter kvart som amerikanske arkiv frå etterkrigstida vert opna, finn ein mange av dei leiande Sipo-folka att i organisasjonar underlagt CIA, t.d. var Sipo-kommandørane Ernst Weimann (i Bergen) og Oswald Poche (i Tromsø) knytte til Gehlenorganisasjonen.
Liberal
Liberal (av latin liberalis, 'som har med ein fri mann å gjera', og liber, 'fri'), er ei nemning brukt på ulike måtar innan politikk og filosofi.
Ein skil vanlegvis i moderne norsk språkbruk mellom det å vere liberal og det å vere liberalistisk. Det å vere liberal på eit område betyr da noko slikt som å vere open, romsleg, tolerant. Det å vere liberalist betyr at ein er tilhengar av økonomisk liberalisme. Ein kan altså vere liberal utan å vere liberalist, og omvendt.
Som generell politisk merkelapp blir nemninga liberal som regel bruka av det borgarlege venstre, i Noreg partiet Venstre. Dei som kallar seg eller blir kalla liberalistar er vanlegvis lenger ute på høgresida, men grensa er flytande. Både dei liberale og liberalistane er tilhengarar av kapitalisme.
I USA, derimot, er tydinga av ordet liberal ei heilt anna. Her er det nærmast eit skjellsord brukt om folk ein meiner er for venstreorienterte.
Delfinfamilien
Delfinfamilien omfattar 36 artar tannkval som lever i havet. Gjennomsnittsdelfinen er mellom 2 og 3 meter lang og veg som regel ein stad i mellom 50 og 200 kg, men det finst både mindre (den 1,2 m lange hektordelfinen) og større (den opptil 8 meter lange spekkhoggaren) artar. Alle medlemmane i familien lever stort sett av fisk og blekksprut, og lever for det meste på grunt vatn – særleg på kontinentalsoklane.
Smerte
Smerte er ei oppleving av ubehag, oppfatta anten gjennom sansar eller kjensler, men handsama i hjernen. Me skil mellom akutt og kronisk smerte.
Oppfatting
Oppfatting av smerte gjennom sansane skjer gjennom at smertereseptorar i sentralnervesystemet vert stimulerte, og sender signal til hjernen. Ein kjenner gjerne smerte i samband med skade eller fare for skade på cellevev. Smerte er ei subjektiv kjensla, og vert opplevd ulikt frå person til person. Når ein person toler store fysiske påkjenningar, seier ein at han har høg smerteterskel.
Funksjon
Smerte kan vera eit signal om at ein må slutta å gjera noko (til dømes røra noko varmt) eller ta det med ro (til dømes ved sjukdom).
Å gje nokon smerte, eller truga med det, kan vera ein måte å kontrollera dei på, til dømes gjennom fysisk avstraffing eller tortur.
Lindring
I samband med smertefulle (og som regel livstrugande) sjukdommar meiner nokre at det er betre å døy enn å leva i smerte. Dei ivrar då for eutanasi eller medkjensledrap.
Friedrich Robert Faehlmann
Friedrich Robert Faehlmann eller F. R. Fählmann, var ein estisk forfattar, språkforskar, folkeminnesamlar og lækjar som arbeidde  som lektor ved universitetet i Dorpat. Faehlmann publiserte forsking om estisk rettskriving og grammatikk, og han samla estisk folkedikting.
Faehlmanns samla verk vart utgjevne i 1915/1921.
Handball-NM 1980 for kvinner
Noregsmeisterskapen i handball 1980 for kvinner vart vunne av Skogn Idrettslag etter finalesiger 15-12 over Byåsen Idrettslag.
Finalen
Finalen vart avvikla i Levangerhallen 21. desember 1980 framfor ca 1 400 tilskodarar. Skogn leia 9-7 ved pause, i den andre omgangen auka laget frå Levanger til sluttsiffera 15-12.
Marit Breivik Løkeberg vart toppskårar for Skogn med sine 6 nettsusarar, to av dei på straffekast. Britt Marit Leine skåra 3 mål og Annepetra Jensen, Randi Eriksen, Gerd Bjørnaas, alle saman 2 mål.
Byåsen sine målskårarar var Ann Elin Angvik (4), Anne-Karin Snorroeggen (3), Lise Ulseth, Grete Refsnes, begge (2) og Trine Haltvik (1).
Dewa-provinsen
I 1868 blei provinsen omorganisert av dei nye Meiji-styresmaktene til Ugoprovinsen (羽後国) i nord og Uzenprovinsen (羽前国) i sør. Desse provinsane blei til Akita prefektur og Yamagata prefektur i 1876.
Tidleg historie
Før Asuka-tida var Dewa folkesett av ainuar eller emishiar, og var i røynda utanfor maktsfæra til Yamatodynastiet. Abe no Hirafu overvann dei innfødde emishistammane og skipa det som blei til byane Akita og Noshiro i 658. Han grunnla også ein festning ved Mogamielva. I 708 blei Dewa distrikt (出羽郡) skipa i Echigō-provinsen. Distriktet dekka omtrent dagens Shōnai-område i Yamagata prefektur, og blei gradvis utvida nordover etterkvart som japanarane pressa ut dei innfødde folka på nordlege Honshū. Dewa distrikt fekk status som provins i 712, og fekk i tillegg distirkta Okitama og Mogami, som tidlegare hadde vore del av Mutsu-provinsen.
Væpna kolonistar grunnla fleire busetnader med trepalisadar i sentrale Dewa. Den første provinshovudstaden var Dewanosaku (出羽柵), ein befesta busetnad i det som no er Sakata i Yamagata. Denne var ein viktig bastion då Yamato-riket utvida kontrollen og folkesetnaden sin i området. I 733 blei hovudstaden flytta nordover, og det blei bygd ein ny militær busetnad, seinare kalla Akitaborga, i det som no er Takashimizu-området i Akita. Abe no Yakamaro blei Chinjufu-shōgun. I 737 byrja eit større arbeid med å laga vegsamband mellom Akitaborga og Tagaborga ved stillehavskysten. I løpet av dei neste 50 åra blei det bygd fleire festningar ved Okachi i Dewa og Monofu i Mutsuprovinsen, med styrkar på over 5000 mann. Vegen var sterkt mislikt av emishiane, og etter eit opprør i 767 blei det sendt ut ekspedisjonar for å hindra slike opprør i 776, 778, 794, 801 og 811.
Under Heiantida, i 878, braut det ut eit større opprør, kjend som Ganki-forstyrringa (元慶の乱), mot Yamato-herskarane. Det fann stad eit anna større opprør i 939, som del av den austjapanske krigen Tengyō no Ran. Mot slutten av Heiantida blei provinsen delt opp i 11 distrikt. Han var seinare slagmark under Gosannen-krigen og Den tidlege niårskrigen.
Mellomalder og tidleg moderne tid
Etter at klanen Ōshū Fujiwara blei slått ned av styrkane til Kamakura-shogunatet i 1189, flykta mange av Fujiwara-folka til fjella i Dewa og fortsette kampen mot sentralmakta. I Kamakura-tida blei området delt inn i mange gods (shōen), som utvikla seg til senter for ulike rivaliserande samuraiklanar. I 1335 fekk Shiba Kaneyori provinsen som vasall av Ashikaga Takauji, men var berre herskar i namnet. Ved enden av Sengoku-tida stod Mogami-klanen att som den mektigaste i sørdelen av provinsen, medan Akita-klanen dominerte norddelen. Begge klanane støtta Tokugawa Ieyasu i slaget ved Sekigahara, og var dermed trygge i stillingane sine ved byrjinga av Tokugawa-shogunatet.
Tidleg i Edo-tida blei både Mogami og Akita fråtekne områda sine, som blei delte opp i mindre delar kalla han. Det største av desse områda tilhøyrde Sakai- og Uesugi-klanen. Under Bakumatsu-tida gjekk alle han-godsa saman i koalisjonen Ōuetsu Reppan Dōmei som støtta Tokugawa-shogunatet. Styrkane som støtta Tokugawa blei til slutt slått av Meiji, som omorganiserte Dewa-provinsen til Ugo- og Uzan-provinsen. i 1868. Desse provinsane blei til Akita og Yamagata prefektur den 2. august 1876.
Kalevipoeg
Kalevipoeg ('Kalevs son') er Estlands nasjonalepos, forfatta i tjue songar i tida 1857-61 av Friedrich R. Kreutzwald med det finske eposet Kalevala som førebilete. Eposet byggjer på estiske segner og eventyr.