cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Airspeed Ltd.
Idene til selskapet vart lagd merke til av dei Havilland som i 1940 kjøpte opp Swan Hunter & Wigham Richardson Limiteds aksjar i selskapet. Under andre verdskrig vart der satsa stort på å byggja glideflyet Horsa. Horsa vart bygd i over 3 800 eksemplar og levert til Royal Air Force og USAAF. Det spelte ei stor rolle under krigen med transport av luftbårne troppar under invasjonen i Frankrike i 1944. Etter krigen var det ein svak marknad for nye fly, men Airspeed satsa på å byggja om brukte fly frå krigen til sivile føremål. Den svake økonomien gjorde sitt til at dei attverande aksjane vart kjøpt opp av dei Havilland i 1951 og dermed forsvann selskapet som ein sjølvstendig flyfabrikk.
Atje Keulen-Deelstra
Atje Keulen-Deelstra var ein nederlandsk skeiseløpar frå Grouw i Friesland. som vart verdsmeister i firkamp fire gongar i tida 1970-74 og europameister tre år på rad, 1972-74.
Airspeed Ltd.
Fly bygde hos Airspeed
i utval
Atje Keulen-Deelstra
Keulen-Deelstra slo gjennom i 1970-sesongen, 31 år gammal. Etter å ha vorte nederlandsk meister vann ho firkamp-VM i West Allis framom landskvinna Stien Kaiser, og det utan å ha vore betre enn nummer tre i nokon av enkeltdistansane. I den fyrste sprintverdsmeisterskapen enda ho på tredjeplass. Den 14. mars runda ho av 1970-sesongen med å setje verdsrekord på 1500 meter med tida 2.17,2. Under den fyrste europameisterskapen for kvinner, avvikla i Leningrad i 1971, måtte ho sjå seg slått av tre sovjetiske utøvarar og vart nummer fire. Både i firkamp-VM og sprint-VM 1971 hamna ho langt nede på resultatlistene.
Sidan deltok ikkje Keulen-Deelstra internasjonalt.
Rutle
Rutle kan vise til:
Kinn i andletet
Hjå pattedyr strekkjer linnet seg frå kjeven til kinnbeinet.
Kinnet lukkar munnhola på venstre og høgre side av hovudet ved kjevemuskelen (musculus buccinator).
Deir Atiyah
Dair Atiah har eit moderat klima om sommaren og kalde vintrar, sidan Dair Atiah ligg 1250 meter over havet.
Nærleiken til ørkenområde, der den normale årsnedbøren ikkje overstig 125 mm, gjer at miljøet, inkludert dårleg jordsmonn, ikkje gjev gode nok tilhøve til å økonomisk oppretthalde den lokale folkesetnaden, som anten reiser eller har emigrert. Mange innbyggjarar flytta til Amerika tidleg på 1900-talet og til landa kring Persiabukta etter det oppstod høve for arbeid der, i tillegg til det austlege Asia.
Villiers i Sveits
Villiers er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 760 meter over havet.
Kommunen ligg ved foten av Chaumont og nær kjelda til elva Seyon. Han består av landsbyen Villiers, grenda Clémesin og fjellengene de La Dame, Chuffort, Aarberg, Ile-Frienisberg og Dombresson.
Deir Atiyah
Jordbruk
Bøndene dyrkar druer, aprikos, kirsebær, fiken og anna frukt.
När änglarna går hem
«När änglarna går hem» (svensk for Når englane går heim) er ein song av den svenske songaren Martin Stenmarck. Songen er skriven av Andreas Öhrn, Alexander Bard, Martin Stenmarck og Peter Boström.
«När änglarna går hem» var med i den andre semifinalen i Melodifestivalen 2014, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
Deir Atiyah
Jordbruk
Dair Atiah nyttar grunnvatnet som ligg i dalen.
Strukturelle sviktar og kollapsar
Strukturelle sviktar og kollapsar er eit oversyn over nokre slike hendingar gjennom historia.
Deir Atiyah
Jordbruk
Dair Atiah har fleire vindmøller, som vert nytta til å pumpe opp vatn frå djupe brunnar. Opphavet til møllene er ikkje kjend, men har vore i bruk i meir enn hundre år.
Kultur
Dair Atiah har eit museum, eit sportssenter og eit kultursenter.
I 2003 vart det første private universitetet i Syria, Universitetet i Kalamoon, opna i Dair Atiyah.
Sarpsborg kyrkje
Sarpsborg kyrke er ei nygotisk langkyrkje i upussa tegl frå 1863 i Sarpsborg kommune i Viken fylke. Ei kyrkje frå 1859 (arkitekt: Wilhelm von Hanno ) brann allereie i 1861, og Chr.H. Grosch fekk i oppdrag å byggje opp att kyrkja. Han inkorporerte delar av murane frå von Hanno si kyrkje i den nye kyrkja, som har 550 sitjeplassar i dag.
Deir Atiyah
Historie
Historikarar har identifisert namnet på byen med den romerske kommandøren Theodorus Paulus som har eit namn som tyder «Givande Gud» (arabisk عطاء الله). Dette namnet har blitt assosiert i tankane til etterfølgjande generasjonar i Dair Atiah i meir enn tusen år.
Tyne
Tyne er ei elv nord i England. Ho startar som to separate elver, Nord-Tyne og Sør-Tyne, som renn saman ved Acomb i Northumberland. Sør-Tyne har utspringet sitt ved Alston Moor i Cumbria, og renn gjennom ein dal som ofte blir kalla Tyne Gap, sør for Hadrianmuren. Ho går forbi byane Haltwhistle og Haydon Bridge. Nord-Tyne oppstår ved grensa til Skottland, nord for Kielder Water, og renn ikkje forbi nokre større busetjingar før Hexham.
Sarpsborg kyrkje
Kyrkja fekk si noverande framtoning då ho vart sett i stand til hundreårsjubileet i 1959 etter ein plan av arkitekt Esben Poulsson. Då laga Victor Sparre glasmåleri til korvindauga, og det altarbiletet som hadde vore i bruk til då, vart flytta til eit sideskip. Biletet vart måla av Christen Brun i kopi etter altarbiletet i Tyristrand kyrkje (måla av Adolph Tidemand).
Lattakia
Sjølv om staden har vore busett sidan 1000-talet fvt., vart den moderne byen grunnlagd på 300-talet fvt. under styret til selevkidane. Lattakia vart så styrt av romarane, så omajadane og abbasidane på 700-900-talet evt. Under styret deira gjekk bysantinarane ofte til åtak på byen, og heldt i periodar byen før dei tapte han att til arabarane, særleg fatimidane. Sidan vart Lattakia styrt av seldsjukk-tyrkarar, krossfararar, ajjubidane, mamelukkane og osmanarane. Etter fyrste verdskrigen vart Lattakia ein del av det franske mandatet i Syria, der han tente som hovudstad i eit sjølvstendig område busett av alawittar. Dette sjølvstendige området vart Alawittarstaten i 1922, og erklærte seg sjølv fleire gonger sjølvstendig før det vart innlemma i Syria i 1944.
Sarpsborg kyrkje
Området rundt kyrkja vert ikkje lengre nytta til kyrkjegard, men er gjort om til park. Det finst to andre kyrkjegardar (eller gravlundar) i byen, ved krematoriet (St. Olavs gravlund) og ved Tune kyrkje (Sarpsborg vestre gravlund).
Lattakia
Etymologi
Som mange selevkidebyar vart Lattakia kalla opp etter ein herskar i dynastiet. Han fekk første namnet Laodikea (gresk Λαοδίκεια ἡ Πάραλος, som òg vert skrive Laodikeia eller Laodikeia), av Selevkos I Nikator til ære for mora si, Laodike. Det originale namnet overlevde i den arabiske forma som al-Ladhiqiyyah (arabisk اللاذقية), som det franske franske Lattaquié og internasjonale Latakia eller Lattakia kjem frå. Osmanarane kalla byen tyrkisk Lazkiye, medan det latinske namnet er latinsk Laodikea ad Mare.
Antikken
Staden der Lattakia ligg, på neset Ras Ziyarah har vore busett i lang tid. Den fønikiske byen Ramitha låg her, som av grekarane vart kalla Leukê Aktê, «kvitekysten». Ramitha er datert attende til minst 1000-talet fvt. og var ein del av kongedømet Ugarit som låg litt lenger nord. Etter kvart som makta til Ugarit forsvann mot slutten av 1000-talet fvt, gjorde den gode hamna at Ramitha vart meir viktig.
Tyne
Elva kjem inn i grevskapet Tyne and Wear, som har namnet sitt etter Tyne og elva Wear, ved Prudhoe. Ho renn så gjennom Newcastle upon Tyne, der ho blir kryssa av sju bruer, forbi Jarrow og Tyneside òg til utløpet til Nordsjøen ved Tynemouth. Ved Tyneside markerer elva den gamle grensa mellom grevskapet Durham og Northumberland. Frå 1200-talet var Tyne ei viktig transportåre for kol frå dei rike kolfelta i Nordaust-England. Dette heldt seg fram til nedgangen i gruveindustrien på 1900-talet. Ved Dunston er eit kolastingsanlegg i tre verna.
Munkfors kommun
Munkfors kommune er ein svensk kommune i Värmlands län i landskapet Värmland. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Munkfors som er den einaste tettstaden i kommunen.
Tyne
Nedre del av elva var på slutten av 1800- og byrjinga av 1900-talet av dei viktigaste sentra for skipsbygging. Det er enno store skipsverft ved Wallsend og Jarrow. For å betre kåra for denne industrien vart det gjort store endringar langs denne delen av elva på andre halvdelen av 1800-talet; øyar vart grave vekk og svingar i elva vart retta ut.
Valdres vidaregåande skule
Valdres vidaregåande skule er ein offentleg vidaregåande skule som ligg på Leira i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Skulen dekkjer vidaregåande utdanning i Valdres, har om lag 460 elevar og tilbyr eit relativt breitt utval studieretningar. Sidan avstandane i Valdres er store, bur mange av elevane på internat nært skulen.
Al Akhal
Al Akḩal er ein landsby i Al Madinah-regionen vest i Saudi-Arabia.
Valdres vidaregåande skule
Valdres vidaregåande skule hadde fram til 2001 to avdelingar, ei på Leira og ei i Fagernes. Etter at kommunen investerte i ein ny skulebygning på Leira, vart alle avdelingane samla på Leira.
Skulen driv òg Ung i Valdres som tilrettelegg for kultur- og fritidsaktivitetar.
Lattakia
Antikken
Busetnaden vart ein del av Det assyriske riket, og fall seinare til persarane, som innlemma han i distriktet Abar-Nahara, på andre sida av elva. Han vart erobra av Aleksander den store i 333 fvt., etter sigeren hans i slaget ved Issus over den persiske armeen leia av Darius III, og markerte starten på den hellenistiske tida i Syria.
Munkfors kommun
Munkfors kommune har eit sterkt samarbeid med nabokommunane Sunne, Torsby og Hagfors, og det har vore oppe til debatt om å slå saman desse kommunane.
Deir Atiyah
Historie
Fleire gamle romerske kanalar finst i Yabrud, nær Dair Atiah.
Munkfors kommun
Etter innbyggjartal er Munkfors den minste kommunen i Svealand.
Historie
Munkfors har bakgrunn som industristad. På 1670-talet vart det første jernverket bygd i tettstaden Ransäter. Munkfors fekk jernverk kort tid seinare.
I den seinare tida har turisme vorte viktigare for kommunen.
Bakgrunnsstoff
ᒧᓐᒃᕗᕐᔅ
Lattakia
Antikken
Etter Aleksander den store døydde i 323 fvt., fall Nord-Syria under Selevkos I Nikator sin kontroll. Han grunnla byen Laodikea, ein av fem byar kalla opp etter mor si, Laodike. Laodikea vart eit hovudsenter for gresk kultur og ein av dei nye hovudkvartera for satrapen. Han var hovudhamna for Apamea, som han hadde vegsamband til over Alawifjella. Laodikaea vart ei viktig hamn, den nest viktigaste etter Selevkia Pieria. Han danna ein tetrapolis, med Antiokia, Selevkia Pieria og Apamea, og desse fire byane i selevkidane sitt Syria vart knytte saman i ein union kalla syrisk tetrapolis.
1897 Hind
1897 Hind er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 26. oktober 1971 av Luboš Kohoutek ifrå Hamburger Sternwarte i Bergedorf i Hamburg.
Lattakia
Antikken
Byen vart skildra i Strabon sin Geografika:
Romersk styre
I 64 fvt., avskaffa den romerske legaten Pompeius formelt Selevkideriket og skapte den nye romerske provinsen Syria. Under maktkampen mellom Augustus og Marcus Antonius, klarte sistnemnte å vinen støtte frå Laodikea under det korte styret hans av Syria ved å gje etter somme skattar og love sjølvstyre. Etter nederlaget til Marcus Antonius, endra romarane namnet på Laodikea til Laodikea-ad-Mare, og byen blømde igjen som ei transitthamn for handel mellom aust og vest, og hadde berre Antiokia over seg på rangstigen. Denne handelen vart systematisert ved å bygge Via Maris, ein kystveg som gjekk frå Antiokia til Damaskus og Beirut via Laodikea. I det første hundreåret fvt., gav Herodes den store, kongen av Judea, byen ein akvedukt, og restane av denne står framleis aust for byen. I starten sette romarane ut fire legionar i Syria, og ein av desse, Legio VI Ferrata, var truleg plassert i Laodikea.
I 193 evt. vart byen plyndra av guvernøren av Syria, Pescennius Niger, i opprøret hans mot den nye keisaren, Septimius Severus. I 194 omorganiserte Septimius Severus Syria inn i fem nye provinsar. Ein av desse, Koilesyria, inkluderte heile det nordlege Syria og hadde ei kort stund hovudstaden i Laodikea før han vart flytta til Antiokia. Septimius Severus rekna Antiokia for å vere meir degenerert enn Laodikea, og prøvde å straffe Antiokia for å ha støtta opprøret til rivalen Pescennius Niger.
Septimius Severus gav Laodikea fire søylegangsgater som delte byen i ei rekkje rektangel. Romerske Laodikea var basert på byplanen til selevkidane og vart lagt ut langs ein vertikal akse som strekte seg 1,5-2 kilometer frå nord til sør, og knytte sentrum av byen til den nordlege vegen til Antiokia, og danna cardus maximus (hovudhandelsgata). Aust-vest-aksen bestod av tre hovudgater: den første knytte hamna til festninga, den andre knytte hamna til Apamea-vegen og den tredje knytte hamna til ein monumental firevegs boge, eller tetrapyl, somv art reist over krysset med den nord-sørgåande søylegangsgata. Septimius bygde òg bad, eit teater, ein hippodrom, fleire heilagdomar og andre offentlege bygg i byen. Roma rekna Laodikea som ein særs viktig hamneby i den høgt skatta provinsen Syria.
Gjennom 200- og 300-talet var Laodikea avhengig av Antiokia. I 272 vart byen erobra av Zenobia, dronninga i Det palmyrenske riket, etter ho mislukkast i å ta Antiokia frå keisar Aurelian. Etter opprøret i Antiokia i 378, fekk Laodikea ny gunst hos keisaren og nytte høg velstand fram til bysantinsk tid. I 494 vart byen øydelagd i det første av ei rekkje jordskjelv. I 528 skapte keisar Justinianus I av Austromarriket den nye provinsen Theodorias av eit kystbelte kring Laodikea, og bygde opp att og forsterka byen mot den aukande persiske trugselen. I 555 råka eit nytt kraftig jordskjelv Latakia.
Tidleg islamsk tid
Laodikea fall til Rashidun-armeen i 638, under general Abu Ubaida, som visstnok hadde grave grøfter kring byen slik at sjølv menn til hest kunne rykke fram umerka. Dei lata som om dei skulle trekkje seg attende til Homs, men kom attende om natta og overraska innbyggjarane. Kristne som hadde drege frå byen fekk lov å vende heim att og forsette kyrkja si. Laodikea vart av muslimane kalla «al-Ladhiqiyah» eller «Latakia», og Umar ibn al-Khattab, den regjerande kalifen då han vert erobra, la han under Jund Hims.
Under styret til umajjadane vart byen øydelagd av eit bysantinsk raid i 705 og igjen i 719, då ein bysantinsk styrke støtta av ein flåte brende ned byen og tok mange av innbyggjarane som fangar. Reparasjonar og gjenoppbyggingar av bygningane og festningsverka vart starta av kalifen Umar II, som òg betalte løysepengar for innbyggjarane til bysantinarane. Etterfølgjaren hans, Yazid II, betra festningsverka og forsterka den muslimske garnisonen.
Krossfarar, Ajjubide-dynastiet og mamelukkane
Dei første krosstoga nådde Syria i 1097, og den 19. august 1097, trengte 28 skip frå Kypros under Guynemer av Boulogne inn i hamna i Lattakia, plyndra byen og gjorde han ein del av Fyrstedømet Antiokia. Under krosstoget, vart den sørlege hamna til Lattakia og Baniyas gjeve til Robert av Normandie og Raymond av St. Gills. Nokre år seinare, i august 1099, kringsette Bohemond Lattakia med hjelp av flåten frå Pisa leia av erkebiskop Daiberto Lanfranchi. I løpet av få månader vart Bohemond teken til fange av Danishmend. Sjå månader seinare tok nevøen hans Tankred over trona og sette segl mot Lattakia igjen. Denne gongen fall byen til han i 1103 etter ei 18 månader lang omleiring. Året etter, tvang ein bysantinsk flåte under admiral Kantakouzenos nok ein gong frankarane til å kapitulere, sjølv om bysantinarane ikkje klarte å ta festninga. Det var ikkje før i 1108 at frankarane klarte å få kontroll over byen. Med hjelp frå flåten i Pisa, erobra Tankred Lattakia etter at Bohemond hadde lova han til keisar Alexios I Komnenos som ein del av Devol-traktaten i 1108. For tenestene sine fekk folket frå Pisa og Genova enklavar i byen, og rettar til å fri handel i hamna og fyrstedømet.
Under frankarane vart Lattakia kalla «La Liche», og dekte eit område på 22 kvadratkilometer, og bestod av tre fråskilde område. Hamna, som opphavleg var ei open bukt med kaianlegg i marmor lagt der av romarane, vart verande eit viktig handelssenter. Sjølve byen, som tidlegare var kringsett av eit lukka festningsanlegg, var no borte. På to åsar stod to borger som ruva over byen. I krossfarartida hadde byen franske innbyggjarar, ein større muslimsk folkesetnad og eit stort gresk-ortodoks samfunn. To av kyrkjene deira står framleis, Jomfrukyrkja og St. Nikolaskyrkja.
I 1126 vart byane Lattakia og Jableh ein del av medgifta til prinsesse Alice, dottera til kong Baldwin II av Jerusalem, som mislukkast i å prøve og halde på makta i Antiokia. Alice donerte seinare eit hus i byen til den kristne Johanittarordenen, som gjorde byen til hovudbasen sin i regionen. I april 1126 raida emiren Sawar, som var guvernør i Aleppo, og plyndra byen, og tok mange til fange og store mengder av skattane. Byen vart vidare øydelagd av jordskjelv i 1157 og 1170, i tillegg til åtak på hamna.
Den 21. juli 1188 nådde Saladin fram til murane i Lattakia og tvang fram ei kapitulering hos krossfararane to dagar seinare. På den tida hadde han vorte ein godt befesta og rik by. Saladin utpeikte emir Sunkur al-Kilati som guvernør og gav byen ein sterk muslimsk garnison. Guy de Lusignan, kongen i Jerusalem som vart teken til fange i slaget ved Hattin, sat visstnok fanga i Lattakia for løysepengar. I august 1190 hadde Saladin rive ned hamna for å hindre at han vart erobra igjen av det tredje krosstoget. Etter eit mislukka forsøk, klarte Bohemond II å ta byen for ei kort stund i 1197, men trekte seg attende etter kort tid. Igjen under muslimsk kontroll, vart byen bygd opp att og festninga restaurert. Frankarane i Tripoli og Johanittarordenen prøvde fleire gonger å angripe byen, men mislukkast. Tidleg på 1200-talet vart ein stor moské, Masjid al-Kabir, bygd.
I 1207 fekk det store venetianske samfunnet handelskonsesjon frå den muslimske guvernøren. Avtalen varte derimot ikkje lenge. I desember 1223 øydela ein arme frå Aleppo, i frykt for det femte krosstoget, alle forsvarsverka og tok festninga frå kvarandre. Den arabiske geografen Yaqut al-Hamawi skreiv at Lattakia under Ajjubide-dynastiet var «ein gammalgresk by, med mange antikke bygningar, og har fine område, og ei glimrande hamn.» Han nemnte òg at byen var tidlegare ein del av Jund Hims, men at han i 1225 høyrte til Aleppo-distriktet. Med den første mongolinvasjonen og då mamelukkane tok over makta, tok Bohemond VI byen og gav halve byen til Johanittarordenen som takk for å ha hjelpt til under erobringa. Genuesarane vart så gjenoppretta i byen på kostnad av venetianarane.
Etter fallet til Fyrstedømet Antiokia i 1268 signerte mamelukkane under sultan Baibars og kong Hugo III av Antiokia ein avtale om Lattakia. Avtalen, som vart signert 4. juli 1275, gjorde at byen fekk fridom frå muslimane mot at dei betalte ein årleg skatt. Lattakia var no ein avstumpa enklave for krossfararane og hadde mista statusen sin som viktig by, medan andre hamnebyar som Tripoli og Alexandria, utvikla seg.
Baybars vart tvinga til å overgje Lattakia til emir Sunkur av Damaskus den 24. juli 1281. Baibars fekk kontroll att over byen etter fallet til Sunkur. I 1287 råka eit jordskjelv byen og skapte store øydeleggingar på festningsverka, og øydela Duetårnet, Kaitårnet og fyret. Sultanen Qalawun, som alt hadde erobra den store Johanittarborga Margat, utnytta situasjonen og sende emiren Turuntay for å angripe byen. Den 20. april 1287 fall Lattakia til Turuntay.
Kring 1300 skreiv den arabiske geografen al-Dimashqi at det ikkje var rennande vatn i Lattakia og det var lite med tre, men at hamna i byen var «vedunderleg... full av store skip». Lattakia heldt fram å lide under konstant krigføring og plyndrarar. Han vart angripen og brend igjen i 1366 av Peter I av Kypros. Mykje av byen var i ruinar og hadde færre innbyggjarar enn rivalbyane Tripoli og Beirut, og hamna var i dårleg stand i 1450. I 1332 vitja den marokkanske reisande Ibn Battuta Latakia på reisene sine.
Osmansk styre
Tidleg på 1700-talet vart Lattakia styrt av Yasin Bey og var ein del av Tripoli sanjak, men eit stort opprør i byen førte til at han og familien hans vart fjerna frå makta. Ein ny moské, Masjid al-Jadid, vart reist av den osmanske guvernøren i Damaskus mellom 1733 og 1743. I 1810 og 1823 førte jordskjelv nok ein gong til store øydeleggingar i byen og andre kystområde i Syria.
Trass i at han ikkje lenger var ein viktig by, var hamna framleis særs aktiv og verdifull. Hamna tok imot meir enn 100 skip i året i 1835, men sjølve hamna mudra til og kunne berre ta imot fire eller seks små båtar. Mot slutten av 1800-talet, tok ho imot kring 120 dampskip og kring 570 seglfartøy kvart år, men dei fleste kunne berre ankre opp utanfor sjølve hamna. I 1888, då Beirut wilayat vart oppretta, vart Latakia den nordlegaste byen i denne provinsen.
I den osmanske tida var regionen Lattakia hovudsakleg alawittisk. Sjølve byen hadde store mengder sunniar og kristne innbyggjarar. Landeigarane var som regel sunni, medan bøndene stort sett var alawittar. Som med drusarane, som òg hadde ein spesiell status før slutten av den fyrste verdskrigen, hadde alawittane eit spent forhold til dei osmanske overherrane. Faktisk fekk dei ikkje ein gong status som millet, sjølv om dei var relativt sjølvstyrte.
Set Yourself Free
«Set Yourself Free» (engelsk for Set deg sjølv fri) er ein song av den svenske musikkgruppa Little Great Things frå 2014. Songen er skriven av Charlie Grönvall, Cristoffer Wernqvist, Felix Grönvall og Adam Dahlström.
Lattakia
Det franske mandatet
I desember 1924 annonserte den franske generalen Maxime Weygand utskiljinga av Alawittarstaten, som vart erklært sjølvstendig i 1925. I 1930 vart ei grunnlov skriven av regjeringa i Lattakia, og i 1931 hadde folketalet i Lattakia stige til 20 000. I 1932 vart det lagt fram planar om ei ny djupvasshamn.
Styret i Lattakia vart innelemma i Syria i 1936, men drog nytte av ein spesiell adminsitrasjon under styresmakta til den syriske regjeringa. Same året fekk franskmennene løyve til å stasjonere soldatar i Lattakia for fem nye år. Med tapet av hamnene i Alexandretta og Antiokia til Tyrkia i 1939, vart Lattakia hovudhamna i Syria, og det var ingen andre alternativ enn å utbetre hamnefasilitetane.
I 1939 vart Lattakia igjen hovudstaden i det sjølvstyrte området til alawittane, og var nok ein gong skild frå Syria, men vart innlemma att i juni 1944 etter Syria erklærte sjølvstende, noko som vart stadfesta i 1947.
Moderne tid
I august 1957 gjekk 4 000 egyptiske soldatar i land i Lattakia etter ordre frå Gamal Abdel Nasser då tyrkiske soldatar samla seg langs grensa til Syria. Nasser skulda byen for å huse tyrkiske kommunistar.
Ein stor motorveg mellom Lattakia og Aleppo og Eufratdalen opna i 1968 i tillegg til ei jernbanelinje til Homs. Hamna vart enno viktigare etter 1975 på grunn av den vanskelege situasjonen i Libanon og tapet av Beirut og Tripoli som hamner. I 1971 handsama hamna 1 630 000 tonn med last. I 1970-åra vart hamna utvida og i 1981 handsama han 3 593 000 tonn med importerte varer og 759 000 tonn eksportvarer.
I 1973, under oktoberkrigen (Jom Kippur-krigen), vart slaget ved Lattakia mellom Israel og Syria utkjempa i havet like utanfor Lattakia. slaget var det første som vart utkjempa ved hjelp av missil og ECM (elektronisk mottrekk).
Det største russiske utanlandske elektroniske lytteanlegget ligg i Lattakia.
Geografi
Lattakia ligg 348 km nordvest for Damaskus, 186 km sørvest for Aleppo, 186 km nordvest for Homs og 90 km nord for Tartus. Nærliggande byar og landsbyar er mellom andre Kasab i nord, Al-Haffah, Deirmama, Slinfah og Qardaha i aust i al-Ansariyahfjella, og Jableh og Baniyas i sør.
Lattakia er hovudstaden i Lattakia guvernement, vest i Syria, nær grensa til Tyrkia i nord. Guvernementet har eit areal på anten 2297 km² eller 2437 km². Lattakia by ligg i Lattakia-distriktet nord i Lattakia guvernement.
Klima
Etter Köppen si klimaklassifisering, har Lattakia eit varmt Middelhavsklima (Csa) med varme, tørre somrar, og milde, våte vintrar. Dei våtaste månadane i Lattakia er desember og januar, då normalnedbøren er kring 160 mm. Den tørraste månaden er juli, då det i snitt kjem berre 1 mm med regn. Middeltemperaturen i byen varierer frå kring 12 grader celsius i januar til kring 27 grader celsius i august. Lattakia får i snitt kring 760 mm nedbør i året.
Folkesetnad
På byrjinga av 1900-talet hadde Lattakia eit folketal på kring 7 000 innbyggjarar; men Journal of the Society of Arts noterte eit folketal på 25 000 i 1905. I eit estimat frå 1992 hadde Lattakia eit folketal på 284 000, og dette steig til 303 000 i ei folketeljing i 1994. Folketalet i byen heldt fram å stige og nådde eit estimat på 402 000 i 2002. Dette talet kjem derimot an på kvar ein definerer bygrensene. Under ein definisjon hadde storbyområdet til Lattakia eit folketal på 370 000 i 2010.
Eit armensk samfunn på 3 500 held framleis til i byen, og det finst òg eit lite gresk samfunn. Innanfor bygrensene ligg den «uoffisielle» Lattakia-leiren, som vart oppretta i 1956 og husar 6 354 palestinske flyktningar, hovudsakleg frå Jaffa og Galilea. Heile folkesetnaden snakkar arabisk, hovudsakleg nordlevantinsk dialekt.
Økonomi
Hamna i Lattakia er hovudruta inn i Syria for containerar, men handsamar òg store mengder metall, maskineri, kjemikaliar og mat. I 2004 vart det lessa av 5,1 millionar tonn, og ein million tonn vart eksportert frå hamna. Eit nytt kaiannlegg er under utbygging. Hamna vert driven av halvvegs sjølvstendige, statlege selskap. I området rundt Lattakia er det eit rikt jordbruk. Eksportvarer er mellom anna bitumen og asfalt, korn, bomull, frukt, egg, vegetabilsk olje, keramikk, og tobakk. Bomull, handsaming av vegetabilsk olje, garving, og svampfiske er lokale industriar i byen.
Cote d'Azur-stranda i Lattakia er ein av dei mest populære feriestadane i Syria, og aktivitetar her er mellom anna vasski, jetski og brettsegling. Byen har åtte hotell, to av dei fem stjernes.
Som i andre syriske byar er vindaugeshopping og kveldsturar til marknadane det mest populære tidsfordrivet i Lattakia. Mange designerbutikkar ligg i 8 Azar-gata og hjarte av shoppingområdet er ei rekkje blokker kring 8 Azar-gata, Yarmoukgata og Saad Zaghloul-gata i sentrum av byen.
Lattakiatobakk
Lattakiatobakk er ein spesiell tobakk som opphavleg vart produsert i Syria og kalla opp etter hamnebyen Lattakia. I dag vert tobakken hovudsakleg produsert på Kypros. Han vert tørka over ein eld av pinje eller eik, noko som gjev han ein intens røykfull, pepra smak og lukt. Han er som regel for sterk for folk flest til å røyke rein, og vert gjerne blanda med andre typar tobakk, særleg engelsk, balkansk og somme amerikanske blandingar.
Festivalar
Lattakia har ein årleg festival, Al-Mahaba-festivalen. Festivalen vert halde mellom 2. og 12. august og omfattar kulturelle hendingar, idrettskonkurransar og konsertar. Festivalen vert halden i Latakia Sports City som er eit landemerke i byen. Blomsterfestivalen vert halden på same tid. Minnefestivalen i Lattakia er retta mot den antikke historia til Lattakia. Han vart halden kvart år frå 16. til 18. september og omfattar karnival, panoramautstillingar om Ugarit og det antikke Laodikea, ein fønikisk båtkonkurranse og utstilling, og bretteglingskonkurranse.
Museum
Nasjonalmuseet i Lattakia vart bygd i 1986 nær sjøen. Bygningen var tidlegare heimen til guvernøren i Alawittarstaten og var opphavleg ein osmansk khan («karavansarai») frå 1500-talet kalla Khan al-Dukhan, som tyder «Røyk-khanen», sidan dei dreiv tobakkshandel her. Khanen var ikkje berre eit gjestgjevari, men var òg ein privat bustad. Utstillingane omfattar tavler frå Ugarit, smykke, myntar, småfigurar, keramikk frå antikken og tidlege arabiske og krossfararne sine ringbrynjer og sverd.
Idrett
Lattakia har to fotballklubbar: Teshrin vart skipa i 1947, og Hutteen i 1945. Begge laga spelar på al-Assad stadion, som har ein kapasitet på 35 000 tilskodarar. Like nord for byen ligg Latakia Sports City, som vart bygd i 1987 for å huse Middelhavsleikane i 1987 og der det i dag vert halden idrettsarrangement. Komplekset omfattar eit stadion med kring 45 000 sete, eit stupebasseng, eit tildekt symjebasseng og eit olympisk symjebasseng, i tillegg til ein tennisklubb med elleve banar og ein yachtklubb.
Utdanning
På grunnskulenivå (6-15 år) har Lattakia 167 812 elevar fordelt på 615 skular med ein kapasitet på 5 824 klassar og 10 446 lærarar. På vidaregåande nivå har Lattakia 16 968 elevar (54% kvinner) fordelt på 613 klassar og 4 992 lærarar.
Universitetet i Lattakia vart skipa i 1971 og kalla Tishreen universitet («Oktoberuniversitetet») i 1976 til minne om sigeren Syria hevda dei tok i oktoberkrigen i 1973. Universitetet har 25 660 studentar, 57% kvinner. Byen husar ei grein av Det arabiske akademiet for vitskap, teknologi og sjøfart.
Ein skule i Lattakia i Syria er kalla opp etter Jules Jammal, ein arabisk kristen offiser som var ein sjølvmordsbombar som gjekk til åtak på eit fransk skip.
Landemerke
Den moderne byen syner still spor etter den tidlegare stordomstida. Marinaen er bygd på fundament av antikke søyler og det finst ein gammal port og andre spor frå antikken i området, som sarkofagar og gravgrotter. Porten er ein merkverdig triumfboge søraust i byen, nesten like heil som då han vart bygd. Han har fire inngangar, som Forum Jani har i Roma. Det er trudd at bogen vart bygd til ære for Lucius Verus eller Septimius Severus. Delar av greske og latinske inskripsjonar er spreidd over alle ruinane.
Interessante stader i nærleiken er den massive Saladin-borga og ruinane av Ugarit, der ein har funne nokre av dei tidlegaste spora etter alfabetisk skrift. Her finst òg fleire populære strender. Det er mange moskéar i Lattakia, mellom anna Den store moskéen frå 1200-talet og Jadid-moskéen frå 1700-talet bygd av Suleiman Pasha Azem.
Helsevesen
Lattakia har 16 sjukehus med til saman 1 278 senger, i snitt ei seng per 663 personar. Han har òg 94 helsesenter, som i snitt er eit senter per 9 011 personar. Talet på lækjarar er 1 696, med 499 personar per lækjar. I tillegg finst her 888 tannlækjarar og 448 farmasøytar.
Det største sjukehuset i Lattakia er nasjonalhospitalet i Lattakia i Bagdadgata. Al-Assad universitetssjukehus ligg i 8 Azargata. Det meir moderne Tishreen universitetssjukehus vart bygd som ein del av Tishreen universitet.
Samferdsle
Vegar knyter Lattakia til Aleppo, Beirut, Homs, og Tripoli. Hovudkystvegen i byen er Jamal Abdel Nasser-gata, kalla opp etter den tidlegare egyptiske presidenten Gamal Abdel Nasser. Her ligg hotell, restaurantar og bymuseet og endar ved Hitteenplassen. Frå plassen går han i ei grein sørvest til al-Maghreb al-Arabi-gata, sørover til 8 Azar-gata, som held fram sør til ho dannar Bagdad aveny, hovudvegen mellom nord og sør. .
Togstasjonen i Lattakia ligg ved al-Yamanplassen. Chemins de Fer Syriens opererer toga, og av ruter finn ein to daglege avgangar til Aleppo og ein gong i veka til Damaskus via Tartous. I 2005 reiste kring 512 167 passasjerar frå togstasjonen i Lattakia.
Nahal Taninim
Elva er kalla opp etter krokodillane som brukte å halde til i Kebarasumpane fram til tidleg på 1900-talet. Restane av Crocodilopolis, ein by som vart grunnlagd der på 300-talet fvt., er framleis synleg i dag.
Heile vassdraget dekkjer eit område på kring 200 kvadratkilometer, og inkluderer elvane Taninim, Ada, Barkan, Alona og Mishmarot. Nahal Taninim er den reinaste av kystelvane i Israel. Tre vassvegar møter kvarandre i Nahal Taninim: den naturlege elva, ein romersk akvedukt som strekkjer seg frå Zabrinkjeldene til Caesarea, og Mifale Menashe, vassverket som samlar avrenningsvatn og fører det ned under jorda.
Dei tette siva langs Nahal Taninim er heimstad til mange fuglar, mellom anna songarar.
I følgje ein zoolog ved Tel Aviv universitet levde det krokodillar og flodhestar i området fram til eit par hundre år sidan. Den siste gongen det vart rapportert om krokodillar her var i 1912.
Joseph Wright of Derby
Liv og gjerning
Han var fødd i Irongate i Derby i England, faren var advokat. Då Wright hadde bestemt seg for å bli målar, drog han til London i 1751 og studerte i to år under Thomas Hudson, læremeisteren til Joshua Reynolds. Etter å ha måla portrett ei stund i Derby, arbeidde han som assistent for Hudson i femten månader. Han slo seg så ned i Derby og arbeidde med portrett med klår chiaroscuro i kunstig ljos, som namnet hans er assosiert med, og med landskapsmåleri.
Wright gifta seg i 1773, og på slutten av året vitja han Italia, der han vart til 1775. Medan han var i Napoli, vart han vitne til eit vulkanutbrot frå Vesuv, som vart motivet til mange av dei følgjande måleria hans. På tilbakevegen frå Italia etablerte han seg i Bath som portrettmålar. Etter ei tid gjekk han lei og vende tilbake til Derby, der han levde resten av livet.
Holmgill kyrkje
Holmgill kyrkje er ei langkyrkje frå 1902 i Aremark kommune i Viken fylke. Namnet vert ofte skrive «Holmegil», men offisiell skrivemåte er «Holmgill».
Arkitekt er Halfdan Berle. Kyrkja vart oppført i tre og vigsla 27. februar 1902. Ho har 240 sitjeplassar og vart titulert som kapell i byrjinga. Tomt, materialar og midlar til oppføring av kyrkja (kapellet) vart gjeve av familien Anker.
På kyrkjegarden står eit bårehus frå 1985.
Ryggsekkturisme
Ryggsekkturisme (engelsk backpacking, er ei form for uavhengig reise med minimale utgifter og bagasje. Det er òg ei form for subkultur beståande hovudsakleg av unge reisande som oppdagar verda på eit avgrensa budsjett. Turismeforma omfattar bruk av ryggsekk (framfor koffert) som er lett å bera over lange avstandar eller lengre tidsperiodar, nytte offentleg transport og haiking, billeg losji som ungdomsherberge og vandrarheim, går gjerne over lengre tid enn konvensjonelle ferieturar, og omfattar gjerne ei interesse i å møte lokale folk og kulturar.
<!-- Ryggsekkturistar kan ha ei interesse for villmarkeventyr, og dreg gjerne fotturar eller campingtur. Definisjonen av ein ryggsekkreisande har utvikla seg etter kvart som reisande frå ulike kulturar og regionar deltek i trenden. Ei undersøking i 2007 definerte ryggsekkreisande som eit «samfunn av framande» og «ein heterogen gruppe med respekt for mangfaldet» som vert knytt til deres ferdrøynsler. Dei viser òg ei felles forplikting for ikkje-institusjonalisert form for ferie, noko som er sentralt for deres eigen identifisering og sjølvbilete. Ryggsekkturisme, både som ein livsstil og som kommersiell forretningsverksemd, har vakse betydeleg på 2000-talet grunna lavkostflyreiser og billeg losji og overnatting i mange deler av verda.
Visumslover i mange land som Irland, Australia, Canada, New Zealand og Storbritannia gjer det mogleg for mange ryggsekkreisande med avgrensa visum til å ta betalt arbeid og såleis understøtte seg sjølv, medan dei oppheld seg i slike land. Det gjer det mogleg for ryggsekkreisande å skaffa seg ei inntekt medan dei reiser for såleis finansiera deres reiser og opphald.
Historie
Den italienske reisande og eventyraren Giovanni Francesco Gemelli Careri på 1600-talet har vorte foreslått som verdas fyrste ryggsekkreisande i den moderne meininga. Han var ein av dei fyrste europearane som reiste rundt om i verda ved å sikra plass på handelsskip. Hans reiser var motivert av interesse framfor profitt.
Medan folk har reist for hundrevis av år med deres besittelser på ryggen, kan det moderne konseptet for ryggsekkturistar sporast, i det minste delvis, til hippieveien på 1960- og 1970-talet. Den følgde til ein viss grad deler av den gamle Silkevegen. Ein del ryggsekkreisande følgjer den same ruta den dag i dag.
Den britisk-amerikanske spelefilmen The Beach (2000) med Leonardo DiCaprio i hovudrolla har ei handling som tok utgangspunkt i ein ung ryggsekkturist i Thailand. I løpet av dei siste tiåra har ryggsekkturistar reist til Søraust-Asia i stort mengd og bidrege til at øyane i Thailand, Kambodsja og Laos har endra seg grunna tilstrømningen av reisande frå vestlege land. Ryggsekkreisande i Europa, Sør-Amerika, Mellom-Amerika, Australia og New Zealand har òg vorte meir populære og det er fleire velgåtte ruter rundt om i verda som desse reisande tender å halda seg til.
Teknologisk utvikling og forbetringar har bidrege til endringar i ryggsekkturisme. Tradisjonelt reiste ikkje ryggsekkreisande med kostbart elektronisk utstyr som laptop, nettbrett, digitale kamera, og mobiltelefonar grunna bekymringer for tjuveri, øydelegging, og ekstra vekt. Likevel har behovet for å tilkoplast, kopla til elektronisk utstyr vert stadig lettare, har ført til ein eigen trend som vakse. På engelsk har detta gjeve eit ironisk omgrep, «flashpacking», eit spel på «backpacking».
Ryggsekkturistar har tradisjonelt båra deres eigendeler i ryggsekker på mellom 30 til 60 liter, men koffertar på hjul og andre mindre tradisjonelt ferdutstyr har vorte meir vanleg. Det har òg vorte ein tendens til å halda vekta under 7 til 10 kg som er grensa for handbagasje i dei fleste flyselskap.
Kultur
For ein del ryggsekkreisande er ei kjensle av ekthet og oppleva det autentiske av viktigheit. Ryggsekkturisme er oppfatta som meir enn berre ein ferietur, og som eit middel for utdanning via oppleving. Ryggsekkreisande ynskjer å oppleva kva dei vurderer som «den verkelege» destinasjon framfor ein versjon av pakketur assosiert med masseturisme, noko som ført til påstanden at ryggsekkreisande er antiturister.
Planlegging
Planlegging og førehandundersøkingar kan vera ein viktig del av ryggsekkturisme, støtta av føremålstenlege ferdhandbøker frå selskap som Lonely Planet og Rough Vert Guide, bøker av kjende ferdforfattarar som Rick Steves, og ulike digitale ressursar, som nettstadar som Wikivoyage. Slike ressursar gjev informasjon om emne som språk, kultur, mat og historie. Dei gir gjerne listar med stadar for overnatting og stadar å eta, saman med kart over vigtige lokaliseringer. Digitale handbøker og guidebøker er òg vorte populære, særleg etter at mobiltelefonar, nettbrett og laptopp har vorte avanserte og tilgjengeleg til overkommelige prisar for dei fleste.
Bilete
-->
Australian National Airways
Australian National Airways var eit australsk flyselskap som var verksamt frå 1930 til 1931.
Selskapet vart grunnlagt i 1929 av Charles Kingsford Smith og Charles Ulm. Det byrja operera i januar 1930. Ved oppstarten vart det skaffa fem Avro 618 Ten, tre-motors fly tilsvarande Kingsford Smith sitt kjende «Southern Cross». Selskapet starta med flyginar på rutene Sydney-Brisbane og Sydney–Melbourne,
Allereie etter eit års drift måtte selskapet avviklast. I løpet av den korte tida hadde to av flya havarert, begge i 1931, eit i mars 1931 i Britisk Malaysia og eit anna i november 1931 i Dei australske alpane.
Flåte
Då selskapet vart oppløyst vart «Southern Moon» kjøpt av Ulm som modifiserte flyet for langdistanseflygingar. Dei to andre vart selde til eit anna australsk selskap.
Al Bardiyah
Al Bardiyah er ein landsby i Al Madinah-regionen vest i Saudi-Arabia.
Williams Cliff
Williams Cliff er ei markant klippe som stikk opp frå den isdekte sørvestsida av Mount Erebus, 11 km aust for Cape Barne på Ross Island. Denne klippa vart kartlagt under Terra Nova-ekspedisjonen under Robert F. Scott 1910–13 og berre kalla «Bold Cliff» på krata etter ekspedisjonen. Han vart namngjeven Williams Cliff av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1964 til minne om Richard T. Williams, som mista livet då traktoren hans for gjennom isen ved McMurdo Sound i januar 1956.
La Côte-aux-Fées
Kommunen består av litt over ti grender, som Les Bolles-du-Temple.
Lake Placid Blues
Lake Placid Blues er det 12. studioalbumet til den amerikanske musikaren Tony Joe White, gjeve ut i 1995. Albumet vart berre gjeve ut i Europa.
1898 Cowell
1898 Cowell er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Themis. Han blei oppdaga den 26. oktober 1971 av Luboš Kohoutek ifrå Hamburger Sternwarte i Bergedorf i Hamburg.
3. SPETSNAZ-brigade
3. SPETSNAZ-brigade (russisk 3-я отдельная бригада специального назначения, forkorta 3-я обрспн, 3. brspn) er ein brigade i det russiske forsvaret. Han vart etablert i Sovjetunionen i 1966 og var i 2017 ein SPETSNAZ-brigade i dei væpna styrkane i Sentrale militærdistrikt i Russland. Brigaden er forlagt til Toljatti.
Breaking Hearts
Breaking Hearts er det attande studioalbumet av den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1984. Elton John har med seg dei faste musikarane sine Davey Johnstone, Dee Murray og Nigel Olsson på albumet. Det vart utgjeve to singlar frå dette albumet, «Sad Songs (Say So Much)» og «Passengers».
3. SPETSNAZ-brigade
Borgarkrigane i Tsjetsjenia
Under dei to borgarkrigane støtta brigaden dei russiske avdelingane i Tsjetsjenia.
Breaking Hearts
Dette var det siste albumet der John spela alle tangentinstrumenta. Det var òg det første albumet sidan Rock of the Westies som ikkje hadde minst eit spor med strykeinstrument. Dette vart det siste Elton John-albumet Dee Murray spela bass før han døydde i 1992.
Medverkande
Produksjon og design
Salstrofé
} } }
Khaskovo
Khaskovo (bulgarsk Хасково) er ein by og ein kommune i provinsen Khaskovo i Bulgaria, og er hovudstad i provinsen. Kommunen omfattar byen Khaskovo og 36 andre busetnader.
Kommunen har eit areal på 745 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 94 156 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 76 397 innbyggjarar.
Til storbyområdet for Khaskovo blir rekna heile kommunen.
Dei største busetnadene i kommunen er:
Sanna Marin
Sanna Mirella Marin er ein finsk politikar frå Birkala. Ho var statsminister i Finland frå 10. desember 2019 til 20. juni 2023.
Karriere
Marin har ein mastergrad i offentleg forvaltning frå Universitetet i Tampere. Mellom 2013 og 2017 var ho ordførar i Tampere kommune.
Riksdagsmedlem
Sanna Marin vart riksdagsmedlem frå 2015, vald frå Birkaland. I perioden frå 6. juni til 10. desember 2019 var ho trafikk- og kommunikasjonsminister i Rinne-regjeringa. Då Antti Rinne trekte seg frå statsminister-embetet, tok Marin den 10. desember over som regjeringssjef for koalisjonsregjeringa beståande av Socialdemokraterna, Centern, De gröna, Vänsterförbundet og Svenska folkpartiet.
Marin fekk plass i leiinga til det sosialdemokratiske partiet i 2014, og vart vidare partileiar den 23. august 2020. Den 5. april 2023 kunngjorde Marin avgangen sin som partileiar for partiet etter at ho tapte riksdagsvalet i 2023.
Qarah i Syria
Qarah eller  Karah (arabisk  قارة) er ein by i Syria i Qalamoun-distriktet i Rif Dimashq guvernement. Han ligg mellom Qalamounfjella og Anti-Libanonfjella, 95 km nord for hovudstaden Damaskus langs vegen til byen Homs. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar og gresk-ortodokse og katolikkar kristne.
Historie
Han var den sørlegaste byen i Jund Hims militærdistrikt i Stor-Syria under Umayyade-kalifatet. Abu'l-Fida skildra byen i hans Geografi av 1321 som «ein stor landsby halvvegs mellom Damaskus og Homs. Han er ein stoppestad for karavanane. Dei fleste innbyggjarane er kristne. Han ligg 1½ marsjar frå Homs og 2 marsjar frå Damaskus.» Sidan1300-talet har Qarah lege i skuggen til nabobyen An Nabk i sør.
Kjelder
''
Tredje Framferda
Tredje Framferda var ein norsk Antarktisekspedisjon leia av Roald Amundsen, og den første ekspedisjonen som nådde den geografiske sørpolpunktet. I åra 1910 til 1913 reiste Amundsen med «Fram» til Hvalbukta der han førte hundar og utstyr i land og sette opp vinterkvarter. «Fram» hadde tidlegare vorte nytta to gonger i Arktis. Frå basen Framheim ved Hvalbukta drog han med hundesledar mot Sørpolen, som han nådde den 14. desember 1911, 34 dagar før rivalen Robert Falcon Scott frå den britiske Terra Nova-ekspedisjonen, i det som har vorte kalla «kappløpet om Sørpolen».
Amundsen hadde opphavleg tenkt å bli den første til nå Nordpolen frå Alaska, men under førebuingane til denne ekspedisjonen kom det meldingar om at Frederick Cook og Robert Peary alt hadde nådd den nordlege polen, og Amundsen endra planane sine i all løyndom. Først etter at ekspedisjonen segla ut frå Noreg vart besetninga og omverda underretta om dei nye planane.
Tidlegare ekspedisjonar
Rosshavet var tradisjonelt arbeidsområdet til britiske antarktisekspedisjonar. Dette starta med James Clark Ross, som mellom 1839 til 1843 gjorde tre ferder til Antarktis med skipa HMS «Erebus» og HMS «Terror». Han drog lenger sør enn nokon annan hadde gjort før han. Ei rekkje geografiske oppdagingar vart gjort og mange objekt vart namngjeve, og fleire stader er oppkalla etter han (Rosshavet, Ross Island og Rossbarrieren. Tidleg på 1900-talet byrja britane igjen å reise til Antarktis, for første gong sidan Ross, med Discovery-ekspedisjonen (1901–04), Nimrod-ekspedisjonen og Terra Nova-ekspedisjonen – alle med hovudkvarter ved McMurdo Sound.
Allereie i 1894/95 var det norsk aktivitet i dette området. Ein kvalfangstekspedisjon finansiert av Svend Foyn drog til Rosshavet for å kartleggje kvalførekomstane, og ei gruppe på åtte menn gjekk i land på Kapp Adare i Victoria Land. Eit medlem av denne gruppa, nordmannen Carsten Egeberg Borchgrevink, reiste for eiga rekning til den sjette internasjonale geografikongressen i London. Her tilbaud han seg å leie ein ekspedisjon som skulle vere den første til å overvintre på det antarktiske kontinentet. Han overtydde deltakarane på kongressen – blant anna med moseprøvar han hadde med seg frå Antarktis som beviste at der var liv under det antarktiske isdekket – og vekte interessa for ei ny vitskapleg utforsking av Antarktis.
Våren 1898 sa George Newnes seg villig til å finansiere ekspedisjonen mot å få førsteretten til historia. Denne ekspedisjonen, kalla Southern Cross-ekspedisjonen, vart den første til å overvintra i Antarktis og den første til å oppsøkja Rossbarrieren sidan James Clark Ross i 1839–43. Borchgrevink viste at barrieren ikkje berre var ei hindring, men òg ein måte å kunne kome seg sørover på. Han demonstrerte òg nytten av hundar og ski i Antarktis. Ekspedisjonen var alt utstyrt etter den «nye norske skulen for polarforsking».
Denne «nye skulen» vart danna av Fridtjof Nansen då han sommaren 1888 kryssa Grønland frå aust til vest. Med det opna han ikkje berre den norske polarforskinga og vart ein person mange nordmenn identifiserte seg med, men han opna òg nye vegar innan polarteknikk. I staden for å bruke dei då tradisjonelle sledane valde Nansen å bruke lettare sledar som gjekk på ski. Han nytta vitskaplege metodar for å utvikle eigne klede, telt og kokeutstyr, og kva mat som var høvde seg å ha med på ein slik ekspedisjon. Utstyret måtte ha låg vekt, slik at det vart lettare for mannskapet å ta seg fram i felten. I tillegg vart det lagt stor vekt på å nytte hundar. Bruken av ski vart noko av kjernen i polarforsking. Nordmenn meistra skigåing betre enn mange av dei andre sidan ski hadde vore eit transportmiddel og ein del av kulturen i dei skandinaviske nasjonane i fleire tusen år.