cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lingvistikk
Variasjon
I mange tilfelle kan ein utelukke utvikling frå same urspråk som ei mogleg forklaring. Naturlege språk har sannsynlegvis eksistert heilt sidan det moderne mennesket oppstod for omtrent femti tusen år sidan. Målingar av språkforandring over tid (til dømes målingar av skilnader mellom språka i antikke skriftkjelder og deira moderne dotterspråk) viser at språk forandrar seg raskt nok til at det er fullt umogleg å rekonstruere dei språka som vart snakka for så lenge sidan. Det er difor ikkje vanleg å bruke likskapar mellom språk i ulike delar av verda som evidens for utvikling frå same urspråk (språkslektskap).
Scheuren
Scheuren er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.
Lingvistikk
Variasjon
Det er kanskje endå meir slåande at det finst dokumenterte tilfelle av teiknspråk som utvikla seg i samfunn av arveleg døve born som ikkje hadde tileigna seg noko anna språk, og som difor ikkje kunne ha vore utsett for talespråk. Slike teiknspråk har vist seg å dele mange av dei eigenskapane som kjenneteiknar ulike talespråk. Dette støttar opp under hypotesen om at slike språklege likskapar bør forklarast utor den menneskelege artsspesifikke biologiske utrustinga, snarare enn språkslektskap.
Eit døme på ein universell generalisering om språk er at det finst ei rekkje språk som systematisk plasserer verbet på nest første plassen i hovudsetningar, til dømes norsk og tysk. Dette blir vanlegvis kalla for V2, og nedanfor er det gjeve eit døme på dette med verbet i utheva skrift. Det finst derimot ingen språk som systematisk plasserer verbet på nest siste plassen.
Eit anna døme finst i organiseringa av stavingar. Norsk tillèt stavingar som består av ein konsonant (forkorta som «K»), etterfølgd av ein vokal (forkorta som «V»), som igjen blir følgt av ein konsonant (døme: mat; KVK). Det finst språk som utelukkande har KV-stavingar (døme:ta). Dei tillèt ikkje stavingar som endar på ein konsonant (KVK eller VK). Men det finst ingen språk som utelukkande tillèt VK-stavingar, stavingar som består av ein vokal etterfølgd av ein konsonant, altså eit språk som ikkje tillèt stavingar som byrjar på ein konsonant (KVK eller KV). Norsk tillèt VK-stavingar (ut), men òg KV-stavingar (på).
Det ser altså ut til at det er umogleg for den menneskelege språkevna å tileigne seg språk som systematisk plasserer verba på nest siste plassen i hovudsetningar, eller språk som systematisk forbyr stavingar som byrjar på ein konsonant, medan dei omvende systema (verbet på nest første plassen, eller forbod mot VK-stavingar) er relativt vanlege. Grovt sagt kan samlinga av slike universelle generaliseringar kallast den universelle grammatikken (eller UG). Dette temaet er likevel kontroversielt, og termen blir nytta på mange ulike måtar.
Universelle språklege eigenskapar (språklege universalia) kan delvis forklarast som resultat av universelle eigenskapar ved dagleglivet til menneske. Til dømes vil alle menneske vere i jamleg kontakt med vatn, så det er inga stor overrasking at alle språka i verda har eit ord for vatn. Når ein prøver å finne ut kva for språklege universalia som stammar frå den biologiske utrustinga til arta må ein altså kontrollere for dette. Men daglege røynsler er ikkje tilstrekkeleg for språktileigning, sidan dyr som lev rundt menneske ikkje tileignar seg menneskespråk. Dyr kan tileigne seg eller forstå eit avgrensa vokabular, men forsøk med sjimpansar og andre relativt intelligente dyrearter har vist at dei i beste fallet er svært avgrensa med omsyn til tileigning av grammatiske reglar.
Skuldast eigenskapar ved UG generelle eigenskapar ved menneskeleg kognisjon, eller eigenskapar ved menneskeleg kognisjon som er språkspesifikke? I dag veit vi for lite om kognisjon til å kunne stille denne spurnaden på ein presis måte. Difor formulerer ein ofte lingvistiske generaliseringar utan å ta stilling til dette.
Eigenskapar ved naturlege språk
Allereie i antikken forstod grekarane og indarane at naturlege språk organiserer seg rundt grammatiske kategoriar, som substantiv og verb, nominativ og akkusativ, eller presens og preteritum.
I tillegg til å bruke slike grammatiske kategoriar har naturlege språk den viktige eigenskapen at dei organiserer element i rekursive strukturar. Ein substantivfrase kan innehalde ein annan substantivfrase, og ei undersetning kan innehalde ei anna undersetning. Substantivfrasen «favorittsjokoladen til sonen til kongen av Danmarks» er eit døme på dette. Rekursjon var kjent i lingvistikken tidlegare (til dømes gjennom Jespersen), men det var først etter at Noam Chomskys bok Syntactic structures kom ut i 1957 at ein forstod rekkjevidda av dette aspektet ved naturlege språk.
Chomsky nytta ein kontekstfri grammatikk i tillegg til transformasjonar til å skrive ein formell grammatikk for eit fragment av engelsk. Sidan har kontekstfrie grammatikkar vorte skrivne for store fragment av ulike språk (til dømes GPSG for engelsk), men det finst no matematiske bevis for at kontekstfrie grammatikkar ikkje kan takle fenomen som kryss-serielle avhengigheiter, og desse finst i naturlege språk. Dette viser altså at ein treng kraftigare mekanismar, til dømes transformasjonar.
Eit døme på slike kryss-serielle avhenger kjem frå nederlandsk:
Poenget er at substantivfrasene føre verbklynga (Jan, Piet, de kinderen) avheng av verba i verbklynga (zag, helpen, zwemmen) i tur og orden frå venstre til høgre.
Dette tyder at formalismar for grammatikkar for naturlege språk må vere relativt kraftige med omsyn til kva slags strukturar og avhengigheiter dei kan generere. Dei modellane vi har for grammatiske strukturar (LFG, HPSG og minimalisme) er difor for kraftige til at vi kan implementere dei i dagens datamaskiner. Komputasjonelle implementeringar er difor nøydt til å forenkle modellane.
Kulturell lingvistikk
Sosiolingvistikk, antropologisk lingvistikk, og lingvistisk antropologi er samfunnsvitskapar som ser på interaksjonen mellom språk og samfunn.
Diskursanalyse er eit område kor retorikk og filosofi interagerer med lingvistikken.
Psykolingvistikk og nevrolingvistikk kombinerer medisin og lingvistikk.
Andre interdisiplinære område av lingvistikken omfattar språktileigning, evolusjonær lingvistikk, datalingvistikk og kognitiv vitskap.
Einar Økland
Einar Andreas Økland er ein norsk psykolog, essayist, lyrikar, dramatikar, forfattar og kritikar. Han debuterte som lyrikar med diktsamlinga Ein gul dag i 1963, og har ein omfattande litterær produksjon. Økland var sentral i krinsen kring tidsskriftet Profil.
Lingvistikk
Anvend lingvistikk
I mange område av anvend lingvistikk nyttar ein i dag datamaskiner. Talesyntese og talegjenkjenning nyttar fonetisk og fonologisk kunnskap for å setje datamaskiner istand til å interagere med menneske med hjelp av tale. Applikasjonar av komputasjonell lingvistikk til maskinoversetting og naturleg språkprosessering er òg veldig fruktbare område innanfor anvend lingvistikk som har vorte meir viktige i dei seinare åra på grunn av kraftigare datamaskiner. Dette har påverka teoriar om syntaks og semantikk, sidan modellering av slike teoriar på datamaskiner avgrensar valet av moglege syntaktiske og semantiske teoriar til dei som berre nyttar seg av utreiknbare operasjonar og har grundige matematiske fundament.
Diakron lingvistikk
Hovuddelen av teoretisk lingvistikk interesserer seg for språksystem som modellerer eit språk på eit visst tidspunkt (vanlegvis samtida). Dette blir kalla synkron lingvistikk. Diakron lingvistikk, òg kalla historisk lingvistikk,  interesserer seg for korleis språk forandrar seg over tid. Diakron lingvistikk har ei rik historie. Sjølve studiet av lingvistikk som akademisk disiplin, voks ut av diakron forsking på språkforandring. Dermed finst det òg eit godt teoretisk fundament for studiet av språkforandring. Viktige historiske perspektiv på lingvistikk inkluderer historisk-komparativ lingvistikk og etymologi.
Preskriptiv vs. deskriptiv lingvistikk: «Forflating» av språket
Preskriptivistar finst faktisk mest blant språklærarar og journalistar, og ikkje blant akademikarar som forskar på lingvistikk. Dei held på eit skarpt skilje mellom «rett» og «gale» og er ofte sjølvoppnemnte spesialistar på dette. Dei ser det gjerne som ei hovudoppgåve å forhindre «språkleg forfall». Kva som blir kalla «forfall» kan variere frå preskriptivist til preskriptivist, men det inkluderer ofte slike ting som lånord, som kan kjennast trugande for integriteten til eit språk, og nærast ei kvar forandring eit språk går igjennom, sidan desse ofte blir sett på som forenklingar av det gamle, «riktige» systemet. Eit døme på ei forandring som har skjedd eller er i ferd med å skje i norsk, er skiljet mellom då og når. Ein gammal regel seier at då nyttar ein om spesifikke tidspunkt i fortida, medan når kan nyttast om uspesifikke tidspunkt, som ikkje nødvendigvis ligg i fortida. Dette blir ofte oppsummert i regelen «Dengang då, kvar gong når». I veldig mange moderne dialektar av norsk kan når òg brukast om spesifikke tidspunkt. Skiljet mellom då og når er ikkje heilt utsletta, sjølv i desse dialektane, for veldig få ville brukt då om uspesifikke tidspunkt: Dei to setningane nedanfor kan ikkje tyde det same. For dei fleste er den siste anten uakseptabel, eller ho kan berre nyttast til å tyde at «sidan nokon blir alvorleg sjuke, kan ein ringe ambulanse». Den forandringa som har skjedd er altså at når har fått eit litt utvida bruksområde og preskriptivistar freistar enno å snu denne og mange andre forandringar norsk er i ferd med å gå igjennom.
Deskriptivistar aksepterer ikkje det preskriptive konseptet om «feil språkbruk». Dei vil kanskje heller kalle det relevante fenomenet for idiosynkratisk, eller òg oppdage at det nye fenomenet følgjer reglar som ganske enkelt er annleis enn dei gamle. Her er eit døme på det: Ein preskriptiv regel for norsk seier at ein ikkje skal nytte infinitivsmerket å etter modale hjelpeverb. Men ei rekkje norske dialektar og sosiolektar nyttar systematisk infinitivsmerket etter modalar som refererer til evner, men aldri etter andre modalar. I desse dialektane, kan følgjande setning berre tyde at Jens har dei naudsynte evnene som skal til for å sykle. Ho kan ikkje tyde at han får lov til å sykle, eller at det kan hende at Jens syklar. Viss ein ynskjer å formidle ein av dei to andre tydingane, må ein droppe infinitivsmerket, sjølv i desse dialektane. Dialektar som følgjer den relevante preskriptive regelen (aldri infinitivsmerke etter modale hjelpeverb) er altså ikkje istand til å gjere skilje mellom evnetydinga og dei andre tydingane på same måte. Det er altså vanskeleg å forsvare standpunktet at dei dialektane som «bryt» regelen er «mindreverdige» på nokon måte, samanlikna med dei dialektane som følgjer han. I deskriptiv lingvistikk ynskjer ein altså å skildre språk på ein vitskapleg måte. Verdivurderingar har ingen plass i slik forsking.
Talespråk og skriftspråk
Dei fleste lingvistar er av den oppfatninga at talespråk er meir fundamentalt, og difor viktigare å studere, enn skriftspråk. Grunnar til dette er:
Lingvistar nyttar sjølvsagt skriftspråkleg kjeldemateriale i forskinga si, og dette blir sett på som viktig og verdifullt. I korpuslingvistikk og datalingvistikk er skriftspråk mykje enklare å bruke viss ein er interessert i å prosessere store mengder av språklege data. Store korpora med talespråk er vanskelege å lage, og når ein lagar slike blir ofte materiala transkribert og skrive ned.
Studiet av skriftsystem blir uansett sett på som ein del av lingvistikken.
Historia til lingvistikken
Gammalindiske Vediske tekster (Rig Veda 1:164:45; 4:58:3; 10:125) ymtar om ein struktur for språk: Setningar er kombinasjonar av ord som har to distinkte former for eksistens (vokal form, orda, og persepsjonell form, tydinga). Desse orda blir godteknen for det meste som verb, som representerer handlingar i den verkelege verda, og substantiv som kan ta sju ulike kasus (avhengig av på kva for måtar dei deltek i handlingar i den verkelege verda). Mengda kasus er ikkje viktig her: Idéen er at substantiv blir bøygde for å indikere deira deltakingsmåte i dei relevante handlingane.
Sanskritgrammatikeren Pāṇini (ca 520 til 460 f.Kr) er den første kjende lingvisten og blir sett på som grunnleggjaren av lingvistikk. Han er mest kjend for å formulere dei 3959 reglane for sanskrit i teksta Aṣṭādhyāyī, som enno er i bruk. Pāṇinis grammatikk for sanskrit er svært systematisk og teknisk. Han nytta konsept som fonem, morfem og røter, omgrep som først vart gjenoppdaga meir enn to tusen år etter han levde. Grammatikken hans er veldig kortfatta, og er difor kontraintuitiv og vanskeleg å lese, samanliknbart med dagens maskinspråk (i motsetnad til meir leselege programmeringsspråk). Dei sofistikerte logiske reglane og teknikkane hans har hatt stor innverknad på gammaldags og moderne lingvistikk.
Den sørindiske lingvisten Tolkāppiyar (omtrent det tredje hundreåret f.Kr) skreiv teksta Tolkāppiyam, grammatikken for tamil, som òg enno er i bruk. Bhartrihari (450-510) var ein annan viktig indisk lingvist. Han føreslo teoriar som sa at talehandlingar har fire stadium: Først, konseptualisering av ein idé; så verbalisering av denne idéen; deretter formidling av tale i lufta; og til slutt tolking av talesignalet av tilhøyraren. Pāṇinis og Bhartriharis arbeide hadde stor innverknad på mange av dei grunnleggjande idéene som mykje seinare vart føreslått av sanskritprofessoren Ferdinand dei Saussure, som blir sett på som opphavsmannen til den moderne lingvistikken.
I det monumentale verket Al-kitab fi al-nahw (الكتاب في النحو, Boka om grammatikk 760 e.Kr) skildra den persiske lingvisten Sibawayh klassisk arabisk med stor presisjon. I dette verket vart fonetikk skilt frå fonologi.
Andre viktige lingvistar er:
Safnern
Safnern ligg i Berner Seeland ved foten av Büttenfjella. Han ligg òg langs Nidau-Büren-kanalen samt den gamle elveleia til Zihl og elva Aare.
Vedea
Vedea er ei elv sør i Romania som renn frå Cotmeanaplatået og ut i Donau. Ho har ei total lengd på 224 km der 33 km av ho er regulert.
Ho renn gjennom dei rumenske fylka Argeș, Olt og Teleorman. Av byar i nærleiken av elva finn ein Alexandria og Roșiori de Vede.
Moldovaelva
Moldovaelva er ei elv i Romania som renn gjennom den historiske regionen Moldavia. Elva spring ut frå Bukovina i Suceava fylke og munnar ut i Siret nær byen Roman i Neamț fylke.
Elva gav namn til fyrstedømet Moldavia der første hovudstad var Târgul Moldovei (i dag Baia), som ligg ved elva.
Karelia
Karelia, (russisk Республика Карелия (Respublika Karelija), karelsk Karjalan tazavaldu, finsk Karjalan tasavalta, vepsisk Karjalan tazovaldkund) er ein russisk republikk nordvest i Russland. Karelia er ei føderal eining i den russiske føderasjonen. Republikken Karelia er den austlege delen av det historiske landskapet Karelen, og vert nokre gonger kalla Aust-Karelen.
Geografi
Det karelske neset, som vart avstått av Finland til Sovjetunionen i 1940, høyrer ikkje til republikken Karelen, men det er ein del av andre område som òg vart avståtte av Finland då.
Folkesetnad
I 2010 var den etniske samansetjinga av folkesetnaden:
Historie
I mellomalderen låg Karelen i utkanten av innflytelsessfæren til fyrstedømet Novgorod. På 1200-talet kom delar av området under svensk kontroll. I 1478 vart Novgorod underlagd fyrstedømet Moskva, førelauparen til det russiske imperiet, og Karelen vart svensk-russisk grenseland. I 1784 vart Petrozavodsk sentrum for ein eigen russisk provins.
Under den russiske revolusjonen tok bolsjevikane kontroll over området i april 1918, men den same sumaren kom dei nordlege delane under kontroll av utanlandske intervensjonsstyrkar, frå Finland, USA, Storbritannia og Frankrike. Intervensjonsstyrkane trekte seg ut i 1920 og området kom igjen under sovjetisk kontroll.
Den 25. juli 1923 vart Den karelske autonome sovjetrepublikken oppretta, underlagd Den russiske føderasjonen. Etter Vinterkrigen, den 31. mars 1940, vart Karelen ein eigen sovjetrepublikk Den karelsk-finske sosialistiske sovjetrepublikken (finsk Karjalais-Suomalainen Sosialistinen neuvostotasavalta). Det karelske neset vart innlema i denne republikken. Under den andre verdskrigen vart store delar av republikken okkupert av Finland, i det som vert kalla den finske framhaldskrigen. Etter krigen vart Det karelske neset overført til Leningrad oblast. Karelia hadde status som sovjetrepublikk til den 16. juli 1956, då han vart innlema i Den russiske føderasjonen att som ein autonom republikk, og ordet "finsk" vart fjerna frå namnet.
Frå 1991 er republikken Karelia eit føderasjonssubjekt i Den russiske føderasjonen.
Schwadernau
Schwadernau er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 437 meter over havet.
Hikaru Fujishima
Hikaru Fujishima er ein japansk fotballspelar.
Saudi Aramco-stranda
Saudi Aramco-stranda er ei privat strand eigd og driven av oljeselskapet Saudi Aramco. Stranda ligg aust i Halvmånebukta nær byen Dhahran i Saudi-Arabia.
Stranda har palmetre, piknikbord, grillar, yacht-klubb og dusjar.
Davit
Davit er ein krantype som heng over ein kant for å heise gjenstandar opp til og ned frå denne kanten. Ein finn dei ofte brukt i samband med sjøfart, både om bord på båtar og på kaianlegg. Ordet «davit» kjem frå engelsk avleidd frå David.
Davitar er vanlege om bord på skip der dei først og fremst er plassert i par som held fast livbåtar, og som kan senke dei ned til sjøen når dei skal brukast. Davitane som vert brukt til livbåtar vert vanlegvis ikkje nytta til andre ting, medan ein gjerne har andre davitar til å heise til dømes anker og last.
Ein ankerdavit er ein liten davit som ligg heilt framme på eit skip, og vert nytta til å bringe ankeret inn på bakken i surrestilling.
Preussen
Preussen (eller Preußen, latin Borussia eller Pruteina, latvisk Prūsija, polsk Prusy, gammalprøyssisk Prūsa) var namnet på ein geografisk region, eit hertugdøme, og frå 1701 eit kongerike som etter 1871 høyrde til Det tyske riket. Staten hadde i fleire hundreår stor innverknad på tysk og europeisk historie. Den siste hovudstaden i Preussen var Berlin.
Namnet kjem frå gamalprøyssarane, eit baltisk folk i slekt med med litauarane. «Gamle Preussen» vart seinare erobra av Den tyske riddarordenen og så sakte germanisert som ein del av Ordenstaat. Unionen mellom markgrevskapet Brandenburg og Hertugdømet Preussen i 1618 førte i 1701 til at Kongedømet Preussen vart oppretta.
Preussen hadde si stordomstid på 1700- og 1800-talet. På 1700-talet vart nasjonen ein europeisk stormakt under regjeringstida til Fredrik II av Preussen (1740–86). På 1800-talet prøvde kanslar Otto von Bismarck å samle dei tyske fyrstedøma i eit «Mindre Tyskland», som ekskluderte Det austerrikske riket.
Då Hohenzollern-monarkiet enda i Tyskland etter den første verdskrigen, vart Preussen ein del av Weimarrepublikken som ein fristat i 1919. Preussen som stat vart oppheva de facto av nazistane i 1934 og de jure av dei allierte under den andre verdskrigen i 1947.
Arkhangelsk
Arkhangelsk er ein by nord i Russland, og er hovudstad i Arkhangelsk oblast. På russisk skrift vert namnet skrive Архангельск. Namnet tyder erkeengel, og kjem av erkeengelen Mikael, som byen er oppkalla etter. Arkhangelsk ligg ved den nordlege delen av elva Dvina (Nord-Dvina) nær utløpet i Kvitsjøen lengst nord i den europeiske delen av Russland. I mellomalderen var byen den viktigaste hamnebyen i Russland. Den geografiske posisjonen er: 64° 32′ N, 40° 32′ Ø. Folketalet var 364 000 i 2005.
Byen breier seg med med dei moderne forstadane Solombala og Ekonomija over 16 km langs elva. Eit av byen sine største historiske landemerke er det gamle, festningsliknande handelssenteret Gostinij Dvor (1668). Byggverket strekkjer seg 400 meter langs breidda av Dvina og er eit monument over stordomstida som handelsby.
Arkhangelsk er ein viktig region på grunn av eit tungt industrielt miljø. Det finst òg ein maritim skule, eit teknisk universitet, eit epidemologisk institutt og eit regionalt museum i Arkhangelsk. Byen er Russland si største hamn for utskiping av tømmer, og har stor verksemd innan treforedlings- og papirindustri. Byen har òg ei fiskerihamn. Etter at isbrytarar vart tekne i bruk om vinteren, har byen hatt heilårshamn. Det finst i tillegg rike førekomstar av mineral i Arkhangelskregionen, av kol, bauxitt, fluor og verdfulle førekomstar av diamantar. Men mestedelen av ressursane i regionen er framleis ikkje utnytta.
Historie
I 1683 tok Peter I over makta i Russland. Han var då berre 10 år. Då han vart 20, i 1693, lét han oppretta eit skipsverft i Arkhangelsk. Peter innsåg at Arkhangelsk alltid ville ha ein avgrensa funksjon som hamneby på grunn av dei fem månadene i året då Kvitsjøen var islagd. Han grunnla St. Petersburg i 1704 etter vellukka krigføring mot svenske styrkar i Austersjøen. Peter avgjorde at Russland sin utanrikshandel nå skulle gå gjennom St. Petersburg, som nokre år etterpå vart Russland sin hovudstad.
Den aukande handelen over Austersjøen førte til nedgangstider på 1700-talet, då Arkhangelsk mista si rang som Russland sin hamneby. På 1800-talet vart det meir liv i økonomien, då tømmer vart ein stor eksportartikkel over den nyopna jarnbanen til Moskva.
Pomorhandelen
Pomorhandelen, som var ein spesiell bytehandel av fisk og korn med Nord-Noreg, hadde si blomstringstid på 1800-talet. Denne handelen har vore svært viktig for økonomisk og kulturell utvikling av både Nord-Noreg og Arkhangelsk. På denne tida vart tilhøvet til Noreg styrkt mellom anna ved at russarane etablerte ei fast dampskipsrute frå Arkhangelsk til Vardø i 1875. Ruta la til rette for russisk turisme og sesongarbeid i Finnmark. Folk i dei norske nordområda fekk òg eit betre innblikk i russisk kultur. Drikking av te brygga på samovar, vakker, fleirstemd song, dei russiske kvinnene sine fargerike klede og gjestfridom i pomorskipa gjorde sitt til at venskapsband vart etablert.
Colon
Colon eller colón kan vera:
Pastor Olav Kr. Strømmes minnekirke
'''Pastor Olav Kr. Strømmes minnekirke''' er ei norsk kyrkje ved Solgården ved La Vila Joiosa på Costa Blanca i Spania.
Kyrkja vart teken i bruk i 1975. I 1979 vart kyrkja vigsla av biskop Thor With, og Sjømannsmisjonen tok over ansvaret for prestetenesta ved kyrkja. Kyrkja er den mest besøkte av dei norske sjømannskyrkjene.
Vaskerom
I vaskerom kan ein også ha system for lagring av skitne og reine klede, som skittentøyskorg, hyller eller skap.
Større vaskerom for ein fellesskap, som burettslag, blir ofte plassert i ein vaskekjellar. Vaskeri kan vera større vaskerom knytt til storhushaldningar og institusjonar, eller ein stad der det føregår klesvask for mange forskjellige folk eller verksemder.
Kilowatt
Kilowatt er ei SI-avleidd eining for effekt. Ein kilowatt er lik 1000 watt, og symbolet for kilowatt er kW.
Satpurafjella
Satpurafjella er ei fjellkjede i sentrale India som går frå aust i Gujarat, austover gjennom Maharashtra og Madhya Pradesh til Chhattisgarh. Ho omfattar fjelltoppar som er over 1200 meter høge. Namnet «Satpura» tyder 'sju foldar/fjell'. Nord i Satpurafjella finn ein Mahadeo-åsane. Rajpipla-åsane ligg i vest og Maikala-kjeda i aust.
Chhindwara er ein større by i fjellkjeda. Det finst fleire turistbyar her, som Chikhaldara og Pachmarhi. Nokre er også valfartsstader, som Amarkantak, Toranmal og dsjainstaden Muktagiri.
Geografi
Fjellkjeda går parallelt med Vindhyafjella i nord, og desse to kjedene skil Gangessletta i nord frå Deccan i sør. Narmadaelva renn i ei senking mellom Satpura og Vindhya, og ber med seg mykje vatn frå nordsida av Satpurafjella til Bengalbukta. Taptielva tek det meste av vatnet frå sørsida og renn ut i Arabiahavet ved Surat. Mahanadielva ber vatn frå austsida av Satpurafjella. I aust møter Satpurafjella åsane i Chota Nagpur-platået.
Kilowatt
1 kilowatt = 1000 watt = 1,36 hestekrefter.
Satpurafjella
Geografi
Den austlege delen av fjella har mykje meir nedbør enn vest. I søraust finst mangan og kol. Store delar av Satpurafjella var tidlegare skogdekte, men mykje av dette er no blitt hogd. I dei små områda som er att finst fleire store pattedyr, som bengaltiger (Panthera tigris), gaur/indisk bison (Bos gaurus), villhund (Cuon alpinus), leppebjørn (Melursus ursinus), firhornantilope (Tetracerus quadricornis) og hjorteantilope (Antilope cervicapra). Fleire område er verna, som Satpura, Bandhavgarh, Gugamal og Kanha nasjonalpark og tigerreservat, Melghat tigerreservat og Bori og Shoolpaneshwar dyrereservat, medan Pench nasjonalpark ligg like sør for fjella. Det skal vera i områda ved Kanha nasjonalpark at Rudyard Kipling fann inspirasjon til Jungelboka.
Gondfolk som lever her brukte driva svibruk. Det blir elles drive jordbruk i dalane i Mahadeo-åsane. Menneske og ville dyr har ført til konfliktar, og det er gjort fleire forsøk på å flytta folk ut av reservatområda, nokre med meir hell enn andre.
Twann-Tüscherz
Twann-Tüscherz er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 434 meter over havet.
Kommunen vart skapt 1. januar 2010 då Tüscherz-Alfermée og Twann vart slått saman.
Kommunestyrerepresentant
Ein kommunestyrerepresentant er veld av innbyggjarane i eit fylke til å sitje i kommunestyret, som er det øvste demokratisk velde organet i dei norske kommunane.
Antoine Lavoisier
Antoine Laurent Lavoisier var ein fransk adelsmann, ofte kalla far til den moderne kjemien, som har ein framståande plass i historia til kjemien og biologien. Lavoisier var med på å skape det metriske systemet, og samanfatte den fyrste utvida lista over grunnstoff, dessutan ytte han sitt i å reformere terminologien innan kjemien. Han namngav både oksygen, i 1778, og hydrogen, i 1783, og peika på at det då ukjende stoffet silisium måtte finnast i 1787. Han var også den fyrste som godtgjorde at svovel var eit stoff (1777), meir enn eit kjemisk blandingsmateriale. Han oppdaga at trass i at materien kan endre form, så er massen alltid den same.
Lavoisier var ein administrator av skatteomsynet Ferme Générale og ein mektig medlem i mange andre aristokratiske forsamlingar. Desse politiske og økonomiske stillingane sette han i stand til å koste dei vitskaplege undersøkingane hans. Medan den franske revolusjonen var på sitt mest hektiske, skulda Jean-Paul Marat han for å selje forfalska tobakk og andre misgjerningar, og Lavoisier vart til sist giljotinert eitt år etter Marat døydde.
Krossprosesjon
Krossprosesjon er ei kristen handling der ein kross blir boren fremst i eit høgtideleg opptog. Dette kan gjerast som start på ei gudsteneste eller som ein del av han, og kan finna stad inni ei kyrkje eller utandørs. Ofte blir det brukt særskilde prosesjonskrossar som er lette å bera og vil vera synlege for folkemengda, i krossprosesjonar.
Katolske krossprosesjonar
I den katolske kyrkja byrjar ein messer ved ein prosesjon leia av ein krossberar med ein kross. Det finst også rituale for krossprosesjonar utandørs, som relikvieprosesjonar, helgenprosesjonar og prosesjonar mot tørke, uvêr og ulukker.
Ortodokse krossprosesjonar
Lengre krossprosesjonar er særleg utbreidde i den ortodokse kyrkja. Dei føregår ved at ein kyrkjelyd følgjer ein kross og andre symbol, som lykter og ikon, borne av geistlege. Prosesjonane kan gå frå ei kyrkje til ein særskild stad, eller rundt ei kyrkje tre gonger. Krossprosesjonar finn stad ved kyrkjehøgtider, som den stille veka og helgenfestdagar, og gravferder.
Krossprosesjonar (russisk Крестный ход, Krestnyj khod) er eit viktig motiv i russisk kunst, og er mellom anna kjend frå eit måleri av Ilja Repin.
Bârlad
Bârlad er ei elv aust i Romania, og ei av sideelvane til Siret. Ho har ei lengd på 289 km. Ho har kjelda si i dei låge åsane mellom elvane Siret og Prut, sørvest for Iași. Ho renn hovudsakleg sørover, gjennom byane Negrești, Vaslui, Bârlad og Tecuci. Bârlad renn gjennom dei rumenske fylka Neamț, Vaslui og Galați. Ho munnar ut i Siret ved Liești.
Hæge Follegg Pedersen
Hæge Follegg Pedersen er ein norsk forfattar av barne- og ungdomsbøker. Pedersen bur i Skien. Bøkene hennar er omsette til mellom anna tysk, dansk og færøysk.
Timiș
Timiș eller Tamiš er ei 359 km lang elv i Romania og Serbia. Ho spring ut frå Semenicfjella, sør i Karpatane i Caraş-Severin fylke i Romania. Frå her renn ho gjennom regionen Banat region og munnar ut i Donau nær Pančevo, nord i Serbia.
Hæge Follegg Pedersen
I 1989 fekk ho Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris.
Timiș
Namn
Elva har ei rekkje liknande namn på lokale språk: Rumensk Timiș, serbisk Тамиш eller Tamiš, tysk Temesch og ungarsk Temes. I antikken vart elva kalla Tibiscus og Tibisis.
Kjenneteikn
Elva har eit nedslagsfelt på 13 085 km² (8085 km² i Romania, 5000 km² i Serbia). Via Donau høyrer elva til Svartehavet sitt nedslagsfelt.
Elva startar frå innsjøen Trei Ape der elvane Brebu, Grădiştea og Semenic renn ut. Etter å ha kome inn i Banat flyt ho sakte og svingar seg over slettene. I regntunge periodar fører ho ofte til flaum i dette området. Flaumen i 2005 råka særleg hardt då landsbyane Boka og Jaša Tomić fekk store skadar. I april 2005 vart elva målt 8,44 m over normalt nivå, det høgaste som er målt i elva. Våren 2007 byrja arbeidet med å vollar langs elvebreidda for å hindre fleire flaumar her.
I den nedre delen er elva regulert og dei siste 53 km er det mogeleg med skipsfart. Den viktigaste hamna er industribyen Pančevo.
Sideelvar
241 km av elva renn gjennom Romania og her mottar ho fleire mindre sideelvar: Râul Rece, Slatina, Valea Mare, Măcicaș, Pârâul Lung, Armeniș, Sebeș, Bistra, Șurgani, Timișana, Pogăniș, Timișul Mort og Vena Mare. 118 km renn i Serbia og her mottar ho berre ei større sideelv, Brzava, som òg er den største sideelva hennar.
Byar
Dei største byane Caransebeș og Lugoj i Romania.
Jazz av Ry Cooder
Jazz er det sjette studioalbumet til Ry Cooder, produsert av Joseph Byrd og Ry Cooder og gjeve ut på Warner Bros. Records i 1978.
På dette albumet hyllar Cooder somme av dei tidlegaste melodiane og meistrane innan jazz, frå slutten av 1800-talet til såkalla «coon songs» tidleg på 1900-talet, til ragtime og den «spanske» musikken til Jelly Roll Morton, og den sofistikerte musikken til kornettisten Bix Beiderbecke. Den einaste artisten representerte på albumet som levde då albumet kom ut var den bahamiske gitaristen Joseph Spence.
Allmusic skreiv om albumet: «Tidlegare hadde vanlegvis platene til Cooder minst ein fot i rock and roll, og Jazz kan stundom mangle noko av den elden og har nesten ei akademisk tilnærming. Det er likevel nok begeistring i den intrikate musikken og den vakre, flytande spelinga til Cooder tilgjev dei høflege framføringane på somme av songane.»
Fylkestingsrepresentant
Fylkestingsrepresentant er dei som er vald av innbyggjarane i eit fylke til å sitja i fylkestinget, som er det øvste demokratisk valde organet i dei norske fylka. Valet skjer ved kommune- og fylkestingsval, kvart fjerde år. To år etter valet er det stortingsval. Før 1975 var det ikkje direkte val på fylkestingsrepresentantar. Då samla ordførarane i dei ulike kommunane i eit fylke seg til fylkestinget. Ordføraren, eller leiaren for fylkestinget, vert kalla fylkesordførar.
Harvey Pittel
Harvey Pittel er ein USA-amerikansk saksofonist. Før han pensjonerte seg var han professor i saksofon ved University of Texas at Austin Sarah and Ernest Butler School of Music.
Piesendorf
Piesendorf er ein kommune i distriktet Zell am See i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 50,9 km² og i kring 3 800 ibuarar. Landsbyen Piesendorf ligg 785 meter over havet.
Harvey Pittel
Han framførte ein solo i Carnegie Hall i 1973 og vann ein Concert Artists Guild-konkurranse.
Piesendorf
Skiskyttaren Alfred Eder er frå Piesendorf.
Mercalliskalaen
Mercalliskalaen blir brukt for å gi intensiteten til eit jordskjelv ved å studere effekten til skjelvet på menneske og byggverk. Han blei lagt fram av den italienske vulkanologen Giuseppe Mercalli i 1902, og var i ålmenn bruk fram til Richterskalaen kom i 1935. I somme land som USA og Australia er han ennå i bruk i ei noko modifisert utgåve kjend som Den modifiserte intensitetskalaen til Mercalli, gjengitt nedanfor. Forskjellen på den originale skalaen til Mercalli og denne er berre at han er modernisert noko ved at det er tatt inn omgrep som lastebil og seismograf og ved at han er språkleg forenkla; i det store og det heile ser han ut slik Mercalli laga han.
La Vila Joiosa
La Vila Joiosa (IPA: ), (katalansk-valensiansk; spansk namn: Villajoyosa) er ein by i província d'Alacant på Costa Blanca i Spania. Levevegane i byen er mellom anna handel, sjokoladeindustri, fiske og turisme.
Byen hadde ved teljinga i 2005 nær 28 000 innbyggjarar.
Sikhismen
Sikhismen er ei religiøs lære som vart grunnlagt av guru Nának sist på 1400-talet. Læra har geografisk opphav i Panjab i grenseområda mellom India og Pakistan. Sikhismen er ein synkretistisk religion med røter i islam og hinduisme, men sikhane sjølv ser på det som ein heilt ny religion. Etter guru Nának vidareutvikla dei ni etterfølgjarane hans religionen til den forma han har i dag. Sjølve ordet «sikh» er panjabi og tyder ‘elev’.
Religionsutøving
Den heilage boka åt sikhane, Sri Guru Granth Sáhib dji, blir rekna som den ellevte guruen. Sikhar møtest til gudsteneste i tempel som blir kalla gurdvaraer.
Alle religiøst innvigde mannlege sikhar, og ein del kvinnelege sikhar òg, ber i utgangspunktet fem kjennemerke, kjend som dei fem K-ane. Dette er kaṛa, eit armband, kirpán, ein sabel (evt. ein liten dolk-liknande mini-sabel), kesj, langt hår, kangha, ein stålkam, og katjha, underbukser. Det var den siste levande guruen, guru Gobind Singh, som gav bod om dette, og i dag skil sikhar seg ut mange stader ved dei store turbanane dei bruker til å ha rundt det lange håret.
Tru
Sikh-religionen inkluderer tru på karma på liknande vis som i hinduismen, men det blir òg lagt vekt på at det berre finst éin gud. Nokre element av sikh-religionen kan minne om bhakti-miljøa innanfor hinduismen medan andre element minner om muslimsk sufisme.
Religionen vart mykje utsett for åtak frå muslimske herskarar under sine tidlege år, noko som førte til ei sterk samkjensle og til militarisering.
Noreg
De fleste av dei noko over 3 000 sikhane i Noreg bur i eller ved Oslo. Det finst to gurdvaraer i Noreg — den eine, Gurduara Sri Guru Nanak Dev Ji, ligg på Alna i Oslo og den andre ligg i Drammen.
Sverige
Dei første sikhane kom til Sverige i byrjinga av 1970-åra, men sikh-samfunnet vart ikkje formelt organisert før tidleg i 1980-åra, da Gurdwara Sangat Sahib i Stockholm vart organisert. I dag finst det òg ein gurdvara i Göteborg og det har funnest ei foreining for sikhar i Malmö òg. Det nøyaktige talet sikhar i Sverige er ikkje kjent, men først i 2000-åra reknar ein med at i overkant av 1 000 sikhar budde i Sverige.
Danmark
Det nøyaktige talet sikhar i Danmark i dag er ukjent, men det dreier seg truleg om kring 1 000 personar eller familiar. Det finst éin gurdvara i Danmark — Gurdwara Siri Guru Singh Sabha i Vanløse.
Hans-Georg Reimann
Hans-Georg Reimann er ein tysk tidlegare kappgjengar, fødd i dåverande Heydekrug i Aust-Preussen (no Litauen). Han vann EM-sølv på 20 km i 1962 og OL-sølv 14 år seinare, i 1972 tok han bronsemedaljen på same distansen i München. Reimann representerte Aust-Tyskland.
Aktiv
Reimann overraska og tok sølvmedaljen på 20 km ved Friidretts-EM i 1962, 20 sekundar bak briten Ken Matthews og om lag like langt føre Volodimir Holubnitsjij, storfavoritten som representerte Sovjetunionen. Ti år seinare gjekk Reimann inn til bronsemedalje under Sommar-OL 1972, etter ein drabeleg strid mot landsmannen Peter Frenkel, som vart olympisk meister, og nemnde Holubnitsjij. I 1976 var Reimann flaggberar for det austtyske mannskapet som deltok i sommarleikane i Montreal. Her tok Neumann sølvmedaljen på 20 km, vel halvminuttet bakom Daniel Bautista frå Mexico, og med landsmannen Frenkel på bronseplassen bak seg.
Hadith kudsi
Hadith kudsi er i islam ein underkategori av hadith-skriftene. Hadith kudsi vert sett på som Guds ord, gjentekne av Muhammed og nedteikna med ein isnad, ei rekkje av vitner for å stadfesta Muhammed si utsegn.
I motsetnad til versa i Koranen vert hadith kudsi ofte ikkje sett på som ein direkte bodskap frå Gud, men i staden som ein bodskap frå ein draum eller ei openberring som vart gjenteke med Muhammed sine eigne ord. Hadith kudsi har tradisjonelt ein høgare posisjon enn andre hadith-skrifter, men står under Koranen i autoritet.
Løkken Idrettsforening
Løkken Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande på Løkken Verk i Meldal kommune, skipa 21. november 1896. Laget er aktivt med i fotball, skiidrett, skøyter og tennis.
Fotballaget deltok 1964-67 og 1973-74 i 3. divisjon, avdeling Trøndelag.
Bätterkinden
Bätterkinden er ein kommune i distriktet Emmental i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 473 meter over havet. Han ligg om lag 20 km nord for Bern.
Bätterkinden ligg vest for elva Emme og Urtenen, og ved Limpach. Han består av busetnadane Bätterkinden og Kräiligen, Weilern Alp, Holzhäusern Berchtoldshof, Aussenhöfen Berchtoldshof, Buuchi, Studenacher, øvre og nedre Löffelhof, Neumatt, Niedermatt og Rütti.
Selskapet til Vitenskapenes Fremme
Selskapet til Vitenskapenes Fremme, skipa 12. desember 1927, er eit tverrfagleg akademisk forum i Bergen med føremål å fremme vitskapeleg liv og interesse, og å spreie opplysning om vitskapen og kva vitskapen har å seie for for samfunnet. Dette vert i hovudsak gjort ved å halde møte med føredrag og ekskursjonar. Føredraga er opne for alle, men på ekskursjonane har medlemar førerett.
Føredragshaldarar vert henta frå heile Noreg for å gjere greie for ny kunnskap innan naturvitskap, språk, litteratur, filosofi, historie og samfunnsfag. Dei årlege ekskursjonane går til ymse lutar av Vestlandet, og legg vekta på arkeologi, botanikk, zoologi og kunsthistorie i den aktuelle regionen, og den forskingsbaserte verksemda som går føre seg her.
Tømmerfløyting
Tømmerfløyting er transport av tømmer nedover vassdrag eller over sjøar ved å late tømmerstokkane flyte i i vatnet og soleis verte ført nedover elva med straumen, eller verte drege med båt der straumen er for veik, som over sjøar og store vatn. Tømmeret kan fløytast som «laustømmer» (enkeltstokkar) eller i «soppar» (flåtar av samanbundne tømmerstokkar). Tømmerfløyting spela ei avgjerande rolle for utnyttinga av skogeigedomar i ei tid då det ikkje var mogleg å frakta tømmeret til lands. I dag har lastebilar og tog overteke det aller meste av denne transporten.
Dürrenroth
Dürrenroth er ein kommune i distriktet Emmental i den sveitsiske kantonen Bern.
Tømmerfløyting
Historie
Fløyting blei utvikla i samband med tidleg skogbruksindustri i Europa og Nord-Amerika. Medan ein tidlegare hadde sett opp mindre sagbruk som kunne flyttast nær hogst-staden, blei det no laga større, stasjonære bruk. Desse låg som regel ved den nedre delen av ei elv, og tømmeret blei fløyta til dei med elva.
Dürrenroth
Kommunen ligg ved elva Rothbach og omfattar landsbyen Dürrenroth. Nord for Rothbach ligg grendene Hubberg, Hubbergschachen og Gassen. Sør for Rothbach ligg grenda Waltrigen og spreidde gardar.
Tømmerfløyting
Historie
Laustømmerfløyting i elvar er ofte tenkt på som den «opphavlege» fløytinga. Den siste laustømmerfløytinga i Noreg vart avvikla i Trysilelva i 1991. Fram til 2005 vart det framleis fløyta sopp-tømmer i Skiensvassdraget, til papirfabrikken Union i Skien. I 2006 var det slutt på all kommersiell tømmerfløyting i Noreg.
Teknikk
For å vedlikehalde og passe på dammane, for å føre tømmeret fram og losne tømmer som sat fast, og for å reinske opp og sende av garde tømmer som låg att langsetter elva etter fløytinga, vart det tilsett fløytarar. Kvar fløytar hadde ein fløytarhake, ei lang trestong med ein jarnhake i eine enden, til å hjelpe seg med for å dra eller styre tømmerstokkane når det var naudsynt, eller for å skilje frå kvarandre tømmerstokkar som hadde hengt seg fast og floka seg saman i elva.
Fløytarane vart ofte tilsette av ei fellesfløytingsforeining, som var eit samarbeid mellom tømmerkjøparane i kvart einskild vassdrag.
Lech
Lech (latin Licus, Licca) er ei elv i Austerrike og Tyskland, og ei av sideelevene til Donau frå høgre med ei lengd på 264 km og eit nedslagsfelt på 4 126 km².
Ho har sitt utspring frå innsjøen Formarinsee i Alpane i den austerrikske delstaten Vorarlberg. Ho renn i retning nord-nordaust og kryssar grensa til Tyskland ved Lechfall, ein tolv meter høg foss, før ho går inn i eit smalt gjel (Lechschlucht). Ho går så innover Fussensletta i Bayern der ho tidlegare danna grensa til Schwaben. Ho renn gjennom byen Füssen og så ut i Forggensee. Her dannar ho elvestryk.
Elva renn vidare nordover gjennom eit område kalla Lechrain og gjennom byane Schongau, Landsberg, Augsburg (der ho renn saman med Wertach) og Rain, før ho renn ut i Donau like forbi Donauwörth. Det er ikkje mogeleg med transport på elva på grunn av dei strie straumane og stundom grunne grusparti. Frå Neuschwanstein-slottet, nær Füssen, kan ein få eit flott utsyn over Lechdalen.
Fleire gonger gjennom tidene har elvebreidda vore åstad for historiske hendingar.
Partileiar
Partileiar eller partiformann er nemninga på den øvste representanten for eit politisk parti i parlamentariske system. Ein partileiar blir vald av partiet og blir som regel statsleiar om partiet får fleirtal ved val. Partileiaren vert gjerne vald årleg av landsmøtet.
I politiske system der ein president blir vald separat treng ikkje parti ha formelle partileiarar.
Eggiwil
Eggiwil er ein kommune i distriktet Emmental i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 736 meter over havet.
Kommunen består av mange busetnader spreidd gjennom området. Landsbyen Eggiwil ligg nær Emme. Landsbyen Heidbühl ligg nær samløpet mellom Emme og Röthenbach. Dei fleste smågrendene (Äschau, Neuenschwand, Horben og Dieboldswil) ligg på ein terrasse kalla Eggen, ovanom elvane.
Grefsenåsen kapell
mini|Grefsenåsen kapell fotografert mellom 1935 og 1940. thumb|Kirkens hus under [[Norges Jubilæumsutstilling|jubileumsutstillinga på Frogner i 1914.]] Grefsenåsen kapell stod vest for Lachmanns vei i Oslo frå 1916 til 1959. Kapellet var oppført til jubileumsutstillinga på Frogner, som vart arrangert i perioden 15. mai til 11. oktober 1914, og det gjekk under namnet «Kirkens hus» så lenge utstillinga varte. Kapellet var teikna av seinare byarkitekt Harald Aars.
Etter at jubileumsutstillinga var over, kjøpte Tøyen småkirkemenighet kapellet og fekk det gjenreist på ei tomt dei eigde i Grefsenåsen. Kapellet vart innvigd 13. august 1916 av biskop Jens Frølich Tandberg.
Kapellet var opent i sommerhalvåret inntil verksemda vart lagt ned og bygningen teke over av Selvaagbygg i 1959. Kapellet vart rive ikkje lenge etter.
Wabar-kratera
Wabar-kratera er nokre nedslagskrater i Saudi-Arabia, som den britisk-arabiske oppdagaren, forfattaren og etterretningsoffiseren Jack Philby vart gjort merksam på då han leitte etter den legendariske byen Ubar i Arabia i 1932.
Small Island
Small Island er ei øy som ligg 3 nautiske mil (6 km) sør for Intercurrence Island i Christiania Islands nordaust i Antarktiske Arkipel. Ein kjenner ikkje til opphavet til namnet og det dukka opp på kart for over 100 år sidan.
Wabar-kratera
Kratera ligg i ørkenen Rub' al Khali, som er eit av dei mest aude områda på jorda. Philby leita etter byen Ubar, som i følgje Koranen vart øydelagd av Gud for å ha trassa profeten Hud. Philby fekk nyss i beduinske segner om eit område kalla Al Hadida («jernstaden» på arabisk) med ruinar av gamle busetnader og eit område med eit stykke jern på storleik med ein kamel. Han organiserte derfor ei reise dit. Turen gjennom ørkenen var særs hard og tok ein månad, og sjølv nokre av kamelane døydde. Dei nådde den 2. februar 1932 fram til eit område som var dekt med kvit sandstein, svart glas og bitar av ein jernmeteoritt. Philby identifiserte to store, sirkelforma søkk som var delvis fylte av sand. Philby trudde området var ein vulkan, men då han tok med prøvar attende til Storbritannia, vart området identifisert som eit krater.
Loisach
Loisach er ei elv som renn gjennom Tyrol i Austerrike og Bayern i Tyskland. Ho er 114 km lang og ei av sideelvene til Isar frå venstre. Ho har sitt utspring nær Ehrwald i Austerrike, og strøymer forbi Garmisch-Partenkirchen og ut i Kochelsee. Ved Kochelsee renn restane av vatnet som vert brukt til straumproduksjon ved Walcheseekraftwerk ut i Loisach. Elva renn så ut av Kochelsee og ut i Isar ved Wolfratshausen. Ein kanal går mellom Isar og Loisach for å leie vatnet inn i eit vasskraftverk, som mellom anna reduserer risikoen for flaum i Wolfratshausen.
Wabar-kratera
Nyare målingar frå området indikerer at nedslaget skjedde for mindre enn 250 år sidan. Dette er konsistent med arabiske rapportar om ei eldkule som passerte over Riyadh.
Stepping Stones
Stepping Stones er tre markante skjer som ligg 0,8 km nord for Limitrophe Island, utanfor sørvestkysten av Île Anvers. Stepping Stones dannar ei rekkje små tilfluktsstader for arbeidarane på nærliggande Palmer Station og Biscoe Bay, og dannar dermed eit «springbrett» (engelsk stepping stones) for reiser til kysten. Dei vart namngjevne av mannskapet på Palmer Station i 1972.
NM i friidrett 2020
Noregsmeisterskapen i friidrett 2020, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Fana stadion i Bergen kommune dagane 18. til 20. september med idrettslaga IL Bjarg, IL Gneist og Fana Idrettslag som arrangørar.
Jakob Ingebrigtsen fekk tildelt kongepokal for sitt 1500-meterløp og Amalie Iuel for prestasjonen i 400 meter hekk.
100 m
<br style="clear:both;" />
200 m
<br style="clear:both;" />
400 m
<br style="clear:both;" />
1500 m
<br style="clear:both;" />
Tom Collier
Tom Collier er ein USA-amerikansk perkusjonist og vibrafonist, med ein karriere som har dekt meir enn 50 år. Han har spelt mykje som studiomusikar med mange viktige artistar innan jazz, pop og klassisk musikk. Han har òg spelt med si eiga jazzgruppe og gjeve ut fleire soloplater. Han vart tilsett ved University of Washington i 1980.
NM i friidrett 2020
5 000 m
<br style="clear:both;" />
10 000 m
<br style="clear:both;" />
110 meter hekk
<br style="clear:both;" />
400 m hekk
<br style="clear:both;" />
3 000 m hinder
<br style="clear:both;" />
Vladimir Torlopov
Vladimir Aleksandrovitsj Torlopov var president i Republikken Komi i Russland frå 15. januar 2000 til 2010.
NM i friidrett 2020
Høgdehopp
<br style="clear:both;" />