cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Knut den mektige
Konge utan land
Den engelske kongen Ethelred hadde rømt til Normandie i 1013, då Svein Tjugeskjegg erobra landet. I påska 1014, etter at kong Svein var død, kom kong Ethelred attende til England og store hærstyrkar samla seg til han.
Truleg gav Torkjell Høge med sine vikingkrigarar støtte til kong Ethelred på denne tida. Det var òg ved dette høve at vikinghovdingen Olav Haraldsson (Olav den heilage) var med i den engelske styrken, slik skalden Ottar Svarte nemner i diktet «Hovudlausn» : «Du kom til landet, konge, og skaffa, mektig som du var, Ethelred hans rike igjen» (Komt í land, láðvǫrðr, ok lendir ríki efldr Aðalráði).
Kong Knut og dei danske styrkane kunne ikkje stå seg mot dei samla hærstyrkane til kong Ethelred og drog seg då attende til Sandwich, og seinare forlet dei landet og segla attende til Danmark. Broren Harald hadde då teke over som dansk konge og Knut ville at dei skulle dele kongsmakta i Danmark. Harald sette seg imot forslaget men sa seg likevel viljug til å hjelpe han med nye hærstyrkar.
Invasjonen av England
Året etter rusta Knut ut ein stor flåte og i byrjinga av september 1015 hadde han samla styrkane sin ved Sandwich. Verbroren, Eirik jarl, kom samstundes frå Noreg, truleg med ni skip, og slutta seg til den danske flåten. I Eiriksdråpa vers 13, fortel skalden Tord Kolbeinsson at dei to frendane, den hjelmkledde jarlen og fyrsten (fundr hjalmaðs jarls ok hilmis), fann kvarandre der ved kysten av England. Skalden skildrar at dei deretter segla oppover floden og at dei heldt bølgehestane, det vil seie skipa, så nær land at dei kunne skode innover enska vǫllu – dei engelske sletter. På elva Frome i Dorset segla dei inn i landet, og invasjonen av England var i si emning.
Truleg var no Torkjell Høge blitt ein av Knut sine hovdingar, og den engelske hovdingen Eadric Streona kom seinare med 40 skip og gjekk saman med Knut.
Den angelsaksiske krønika for året 1015 stadfester at kong Knut sin invasjon av England byrja med at han omkring den 8. september (Marimesse) tok laust med flåten frå Sandwich på søraustkysten av England. Kjeldene opplyser litt ulikt om kor mange skip kong Knut hadde, truleg var flåten på i alle fall 200 langskip og hærstyrken på om lag ti tusen mann.
Den angelsaksiske krønika skildrar vidare at dei fekk seg hestar og drog inn i landet, der dei herja i Dorset, i Wiltshire og Somerset, og på slutten av året var Wessex (West-Saxon) erobra, og dei var der til midt-vinter. I 1016 heldt dei fram med krigføringa og gjekk over Themsen og inn i Mercia.
Kong Ethelred var blitt sjuk på denne tida, om lag 50 år gammal, og hadde teke tilflukt i Londonborga der han døydde 23. april 1016. Det var sonen, Edmund Jernside, som deretter leia engelskmennene i krigen mot dei danske styrkane. Det kom til mange store slag; det siste og avgjerande stod ved Assandun, truleg Ashdon eller Ashingdon i Essex, 18. oktober 1016. Der fekk kong Knut siger, men begge hærstyrkane hadde hatt store tap og vilje til meir krigføring var truleg liten på begge sider. Det heile skal ha enda med at dei to kongane, Edmund og Knut, møttest på øya Alney i Severn og utkjempa ein duell (single combat) mann mot mann. Hendinga er truleg ikkje historisk, men derimot er det truverdig når den angelsaksiske krønika opplyser at dei to knytte vennskap og vart einige om ein fredsavtale. England vart då delt i to, slik at Edmund skulle herske over Wessex og Knut skulle ha Mercia og Northumberland. Kong Knut fekk òg heredømet over London, og styrkane hans kunne såleis innta byen, som dei aldri hadde greid i erobre med militærmakt.
Edmund Jernside døydde 30. november 1016, truleg drepen av svikaren Eadmund Streona, og etter det vart Knut teken til konge over heile England. 17. januar 1017 vart det halde kroningseremoni i St. Pauls katedralen i London.
Kong Knut og Olav Haraldsson
I norsk sogeskriving er det blitt hevda at Olav Haraldsson hjelpte kong Knut til å vinne England, og at det skulle ha eksistert ein form for avtale eller forståing mellom dei, om at Olav skulle få herredømet over Noreg. Desse teoriane baserer seg på synsing og særs spekulative tolkingar av kjeldene, og må reknast som konstruksjonar for å sannsynleggjere at Olav, helgenkongen, skulle ha hatt legitime grunnar til å bli konge i Noreg. Alle historiske kjelder viser likevel at han var ein eventyrar og vikingkonge som aldri var alliert med kong Knut. Rett nok herja han truleg i England saman med Torkjell Høge i åra 1009-1011, men i byrjinga av 1014 gjekk i teneste som leigesoldat hos kong Ethelred i England.
Då Knut starta invasjonen i september 1015, var sjølvsagt Olav kjend med at Eirik jarl hadde reist frå Noreg og han bestemte seg for å nytte høvet og erobre landet. Han må ha reist frå England i august 1015 og greidde å ta Håkon Eiriksson jarl til fange i Saudungsundet, stutt tid etter at Eirik jarl var reist frå landet. Deretter greidde han, ved eit lukketreff, å erobre Noreg på ei tid då landevernet var svekt fordi mange av dei djervaste hovdingane var i England for å ta del i kong Knut sin invasjon.
At Olav Haraldsson skulle ha nokon arveleg kongsrett i Noreg, må truleg reknast som ei av dei mange helgenmytene som oppstod etter at han vart kåra til helgen. Det er langt meir truleg at han hausten 1015 invaderte Noreg etter ein avtale med kong Ethelred, og deretter var meint på å gjere eit åtak på Danmark for svekke kong Knut sine invasjonsplanar. At dette var ei reell problemstilling, kan ein lese ut frå beretninga til Adam av Bremen , der han nemner i kap. 52, at kong Knut «såg med uro på muligheita for krig på to frontar».
Dersom noko slikt var planlagt, førte det ikkje fram, då Olav fekk styringa med Noreg først etter påske 1016, etter slaget ved Nesjar. Kong Ethelred i England var då alt avliden og erobringa av England vart fullført litt seinare det året. Men kong Olav gjekk likevel til krig for å erobre Danmark; sjå avsnittet nedanfor om slaget ved Helgeå.
Konsolidering av riket
Kong Knut delte riket i fire administrative hovudområde, eller jarledøme, slik at han sjølv hadde det gamle kongeriket Wessex, Torkjell jarl fekk Aust-Anglia, Eadric Streona fekk sitt gamle len Mercia og Eirik jarl fekk Northumbria. Sonen til Eirik jarl, Håkon Eiriksson, kom til England hausten 1015, etter at han var blitt teken til fange av Olav Haraldsson og deretter forvist frå Noreg. Han fekk seinare ei høg stilling i hirda til kong Knut og er nemnt som jarl i Worcestershire i Mercia (Vest-Midlands).
Alt det første året let kong Knut rydde av vegen, eller vise ut av landet, mange stormenn som han ikkje hadde tiltru til. I dei eldste engelske kjeldene er det særskilt nemnt at han tok livet av svikaren Eadric Streona. Hendinga blir nokså ulikt skildra i dei ymse kjeldene, men truleg var det Eirik jarl som utførte avrettinga.
Edmund Jernside let etter seg to søner, Edward og Edmund. Kong Knut såg truleg på dei som mogelege tronkrevjarar, og i krønika til Florence av Worcester blir det sagt at kong Knut sende gutane til kong Olof Skötkonung i Sverige, «for at dei skulle drepast der».
I juli det same året gifte han seg med Emma, dotter åt Rikard I hertug av Normandie (den uredde). Ekteskapet var utan tvil gjort av politiske grunnar, ikkje minst for å sikre ein allianse med hertugdømet i Normandie. Ho var enka etter kong Ethelred og med han hadde ho frå før sønene Alfred og Edvard, og dottera Godgifu. Desse borna vart sende til slektningane i Normandie, og det vart gjort ein avtale melom Emma og Knut, slik at berre ein son som ho måtte få med kong Knut, skulle ha rett til å bli ny konge i England.
I 1018 fekk kong Knut utbetalt ein tributt på 72000 pund «frå heile England», i tillegg til 10500 pund som London-buarane betalte. På denne tida var han fullt ut blitt akseptert som herskar over England, og i den angelsaksiske krønika er det sagt at det vart halde eit møte i Oxford der «danane og engelskmennene» vart sameinte under «Edgar's law». Kong Knut kunne dermed betale ut løn til hærmennene sine og størsteparten av styrkane som hadde vore med i invasjonen, vart sendt heim. 40 skip av styrken vart verande i England.
I 1019 reiste kong Knut til Danmark, og var der heile vinteren. Truleg var formålet med ferda å krevje arv etter broren kong Harald, som døydde om lag på denne tida. Den vinteren tok Knut over styringa med Danmark og han bli rekna som dansk konge frå 1018.
Ei opplysning i den angelsaksiske krønika for året 1023, tyder på at kong Knut var i Danmark òg det året, og at han då gav Torkjell Høge styringa med Danmark og sette han til formyndar for sonen sin, Hardeknut. Opplysninga er rekna som lite truverdig, og dette er òg den siste gongen Torkjell Høge er nemnt i dei eldste kjeldene. Meir truverdig er opplysninga i Heimskringla om at Knut sette att sonen sin i Danmark og Ulf Torgilsson vart sett til formyndaren hans og skulle ha styringa med Danmark som Knut sin jarl. Dette høver med stoda slik ho var omkring år 1025.
Museumsjarnbane
Museumsjarnbane eller museumsbane er ei jarnbane som vert nytta til å syne fram ei banestrekning med stasjonar og tekniske innretningar frå gamal tid, vanlegvis i kombinasjon med slikt rullande materiell som var i bruk i farne tider. Som oftast er det nedlagde jarnbanestrekningar eller jarnbanestrekningar utan ordinær drift som vert omgjort til museumsbaner, men det er òg bygd museumsbaner der det ikkje har vore jarnbane tidlegare, slik Lommedalsbanen er eit døme på. Meininga er i dei fleste høva å køyre gamalt materiell på strekninga til fastsette tider, slik at publikum kan sjå bana i drift og jamvel take ei reise med toget.
Knut den mektige
Ny krig i Skandinavia
I Knutsdråpa av Sigvat Skald (vers 7), er det nemnt at kong Knut fekk høyre at ei hær var på veg mot Danmark, og Snorre skreiv at kong Anund frå Sverige og kong Olav frå Noreg hadde alliert seg med kvarandre og kunngjorde at dei var meint på å legge Danmark under seg. Dette må han hendt i 1025 eller 1026, og kong Knut rusta ut ein stor hærflåte og segla vest over havet. Det er i denne samanhengen at Snorre fortel at kong Knut hadde eit drakeskip på seksti rom og Håkon jarl ein drake på 40 rom.
Museumsjarnbane
Museumsjarnbaner i Noreg er Krøderbanen, Lommedalsbanen, Nesttun–Osbanen (berre ein stasjon med nokre vogner på Stend i Bergen), Rjukanbanen (utan togdrift), Setesdalsbanen, Thamshavnbanen, Urskog–Hølandsbanen og Gamle Vossabanen (ei strekning av Bergensbanen som vart lagd ned etter at bana vart lagd i tunnel under Ulriken og Arnanipa i Bergen.
Det nasjonale jarnbanemuseet her i landet er Norsk Jernbanemuseum på Hamar, skipa i 1896 som eit av dei eldste jarnbanemusea i verda, og no drive av Jernbaneverket. Her står mellom anna den eldste stasjonsbygningen i Noreg, Kløften stasjon frå Kløfta i Ullensaker kommune, og inne i vognhallen finst det ei samling lokomotiv og vogner frå jarnbanas tidlegaste tider i Noreg.
Knut den mektige
Ny krig i Skandinavia
Dei to sjøhærane møttest i eit stort slag ved Helgeå i Sverige. Der skal den norsk/svenske flåten ha vunne siger, men skalden Ottar Svarte uttrykte det likevel slik i «Knutsdråpa» (vers 11): «Kampraske konge, du slo Sveane, der det heiter Helgeå» (Svíum hnekkðir þú, søkkva siklingr ǫrr, þars Ô in helga). I alle høve vart resultatet likevel slik at flåten til kong Knut trekte seg attende til Sjælland medan kong Olav og kong Anund gav opp hærferda. For den norske kongen vart konsekvensane store; den dansk/engelske flåten vakta sjøvegen gjennom Øresund og han måtte sette skipa på land i Sverige og gjere heimvegen til Noreg over land. Etter dette slaget hadde kong Olav i røynda ikkje lenger kongsmakt i Noreg.
Før slaget ved Helgeå skal Ulf jarl ha gitt støtte til dei to kongane Olav og Anund og han skal ha planlagt å kåre den åtte år gamle Hardeknut til dansk konge, med seg sjølv som regent og visekonge. Då det kom til stykket, tok han likevel del i slaget på kong Knut si side. Men kong Knut var likevel misnøgd med sviket og baud at Ulf jarl skulle drepast.
Skottland og Noreg
Kong Knut var truleg ei tid i Danmark etter slaget, men ein gong den vinteren må han ha lagt ut på reise for å gjere ei pilegrimsferd til Roma. Ei slik ferd til pavebyen var ikkje uvanleg og gav truleg stor prestisje for herskarane i medelalderen. I Roma var han til stades då Konrad II den 25. mars 1027 vart krona til tysk-romersk keisar av pave Johannes XIX (d. 1032). Etter ferda reise han truleg via Danmark og attende til England. Han gjorde deretter ei ferd (hærferd?) til Skotland og den angelsaksiske krønika melde for året 1027 at den skotske kongen Malcolm, og to andre kongar, underkasta seg.
Ikkje før året etter, våren og sumaren 1028, fullførte kong Knut (og Håkon Eiriksson jarl) erobringa av Noreg og gjorde dermed endeleg slutt på kong Olav sitt kongedøme. Det blir fortalt om ferda i dei norrøne kongesogene. I Fagrskinna er det sagt at kong Knut sin flåte på denne ferda, var på 1200 skip, men truleg er opplysninga i den angelsaksiske krønika rettare, der det er nemnt 50 store skip. Skalden Torarin Lovtunge skildra ferda i diktet Tøgdråpa.
Ein høyrer ikkje noko om krig eller våpenbruk på denne ferda, men berre at kong Knut let seg hylle som konge over alt der han kom, til sist på eit åtte-tings møte i Trondheimen der han vart vald til konge over heile Noreg. Deretter kalla han saman til eit nytt møte, der han lyste ut at hans eigen son, Hardeknut, skulle vere konge over Danmark og systersonen hans, Håkon Eiriksson jarl skulle ha styringa med Noreg.
Vinteren 1029/1030 døydde Håkon Eiriksson jarl, og i den angelsaksiske krønika er det skrive under året 1030 at «Håkon, den dugande (doughty) jarlen, døydde på havet». Kong Knut sette då sonen sin, Svein Knutsson, til å styre Noreg. Han vart teken til konge sumaren 1030 og blir i norsk historieskriving oftast kalla Svein Alfivason. Om lag på same tida kom Olav Haraldsson med hærmakt for å erobre landet på nytt, men bøndene samla seg mot han og det kom til eit slag på Stiklestad, der han fall. Kjeldene gir lite grunnlag for ei vurdering om korleis ungguten Svein Knutsson vart teken imot som konge i Noreg. I nyare historeskriving blir det oftast vektlagt at han var kong Knut sin son, og styringstida hans blir omtala som ei epoke med dansk styring. Det er likevel eit faktum at han var syskenbarnet til Håkon Eiriksson jarl og arverettsleg var han truleg den næraste til å ta over som norsk herskar. I kongesogene og skaldediktinga finn vi aldri nemnd noko om at kong Svein vart sett på som ein slags dansk underkonge; ein skald omtala han derimot som folkekonge.
Brevet av 1027
På heimturen etter Romaferda skreiv kong Knut eit brev «til heile den engelske nasjonen». Det er overlevert (opphavleg på latin) i krønika til Florence av Worcester. Han byrjar med å presentere seg sjølv som «konge av heile England, og Danmark, Noreg og del av Sverige». Det er ikkje tvil om at han seinare (ikkje på den tida då brevet vart skrive) vart teken til norsk konge for ei stutt tid, men etter at han gav styringa av Noreg til Eirik Håkonsson jarl, må han reknast som «overkonge», på lik linje med hans herredøme over Danmark etter 1028. Når han tok med «del av Sverige» skuldast det truleg at han, etter slaget ved Helgeå, la under seg svenske landområde, kanskje landskapet Blekinge.
I brevet fortel han at han fekk møte både keisar Conrad II og paven (Johannes XIX), og mange andre stormenn. Han stadfeste det religiøse formålet med ferda, men han la òg vekt på at han har fått lovander om trygg ferdsel for folket sitt, til og frå Roma, utan urimelege krav om toll og avgifter. Han kom til sist med pålegg om at lovpålagte kyrkjelege skattar (cyrisceat) skulle vere betalte, innan han kom heim til England. Han skreiv òg at han ville returnere til Danmark («den same vegen han kom») for å gjere avtalar om fred med «dei nasjonane og folka som ville ha teke mitt liv og mi krone». I fall slike avtalar vart gjort, må det ha vore mellom Sverige og Danmark; etter det som hende seinare er det lite truleg kong Olav kan ha gått med på nokon fredsavtale.
Sumaren 1027 kom han attende til England og det året gav han byen Sandwich til klosteret Christchurch i Canterbury. Gåva var kanskje ein konsekvens av lovnader han hadde gitt til pave Johannes.
Ettermæle og arvefølge
Kong Knut døydde av sjukdom i byen Shaftesbury 12. november 1035 og vart gravlagt i domkyrkja (Old Minster) i Winchester.
Han er nemnt i skaldekvad av mange norrøne skaldar. Av samtidige dikt kjenner vi Eiriksdråpa av Tord Kolbeinsson, Vestfarviser og Knutsdråpa av Sigvat Skald, Knutsdråpa av Ottar Svarte, Knutsdråpa av Hallvard Håreksblæse, Tøgdråpa av Torarin Lovtunge og ei vise av Hårek av Tjøtta.
Kong Knut den store var den første kongen som herska over eit samla England, og då han døydde var han overhovud i eit Nordsjø-imperium som, utanom England, inkluderte Danmark, deler av Sverige, Noreg, Skottland og Wales. Han synest å ha vore ein nådelaus vikingkrigar men likevel ein kristen fyrste, og engelskmennene såg truleg på han som ein erobrar, men òg ein som hadde skapt fred for eit plaga folk. Han viste seg å vere ein handlekraftig politikar som knytte til seg dugande medarbeidarar og etablerte gode alliansar, både innanlands og utlanlands, ikkje minst bygde han opp eit godt tilhøve til kyrkja. Pilegrimsferda i 1027 til Roma vart i samtida rekna som ei triumfferd og i Knutsdråpa prisar skalden han som «kjær for keisaren, nær til Peter» (kærr keisara, klúss Pétrúsi).
Det første året behandla han England som ein erobra provins – deretter oppførte han seg som ein klok og rettferdig herskar. Han var den først vikinghovdingen som vart teken opp i det siviliserte samhaldet av kristne kongar i Europa.
Truleg hadde kong Knut meint at Hardeknut, sonen han fekk med Emma av Normandie, skulle ha førsteretten til å bli nye konge i England. Men hausten 1035, og dei neste par åra, var Hardeknut involvert i krig mot Magnus den gode i Noreg, som truga med å invadere Danmark. Halvbroren, Harald Harefot vart då teken til konge, straks etter at kong Knut døydde. Harald Harefot døydde i 1040, og om sumaren det året kom Hardeknut frå Danmark og han vart straks teken til ny konge både av engelskmenn og daner. Men han òg fekk ei kort styringstid og etter berre to år døydde han, 8. juni 1042, og han var den siste danskætta kongen som regjerte over England. Før han døydde, hadde han sendt bod etter halvbroren i Normandie, Edvard (Edward the Confessor) og han vart teken til ny konge i 1042.
Kong Edvard var sonen til kong Ethelred og etter om lag 20 år med dansk styre, kom det på nytt ein angelsaksiske konge i England og kong Knut sitt imperium gjekk i oppløysing.
Myntar
Kong Knut slo store mengder mynt, mest i England der han gjorde tre hovudtyper myntar, som ein meiner å kunne datere slik: «Quatrefoil» 1017-1023, «Pointed Helmet» 1023-1029 og «Short Cross» 1029-1035, men han gjorde òg myntar i Skadinavia. I Danmark innførte han engelsk «design», den første mynten slått i Lund med teksten CNVD REX IN DANORUM.
Notar
<references group="Note"/>
Eldre norrøne og engelske kjelder
Dei fleste av dei norrøne sogene vart nedskrivne 200 år eller meir i ettertid, og mykje av opplysningane er mest å rekne for prosa-dikting og er ikkje historisk pålitande.
Enderby Land
Enderby Land er ein framskytande landmasse i Antarktis, som strekkjer seg frå Carnebreen ved kring til William Scoresby Bay ved. Området vart oppdaga i februar 1831 av John Biscoe i kvalfangstbriggen «Tula» og kalla opp etter Enderby-brørne frå London, eigarane av «Tula», som oppfordra kapteinane sine til å kombinere utforsking og selfangst.
Området er ein del av Australsk Antarktis og her finn ein mellom anna Amundsen Bay, Casey Bay, Scott Mountains, Tula Mountains og Napier Mountains. Det høgaste fjellet i Enderby Land er Mount Elkins på 2300 moh.
Gustav Rasmussen
Gustav Rasmussen er ein norsk Ap-politikar og diktar frå Stord.
Gustav Rasmussen er tilsett som arbeidsleiar i Aker Stord. Han er vidkjend for dei små humoristiske dikta, eller morgonsteva som han kvar morgon sender ut til hundrevis av tilsette i Aker Kværner. Han har og gjeve ut boka «Skråblikk», som inneheld eit utval av morgonsteva hans. Rasmussen representerer Stord Arbeidarparti i kommunestyret og formannskapet i Stord kommune.
George V Land
George V Land er eit landområde i Antarktis som er ein del av kravområdet Australsk Antarktis, innanfor George V Coast. Som med andre delar av Antarktis, er han avgrensa av to lengdegradar 142°02' E and 153°45' E og av 60 °S.
Valliste
Vallister blir brukt til å organisere val. Ved poliske val stiller dei ulike politiske partia med kvar si liste over dei kandidatene dei ynskjer å få valt inn i dei lokale eller nasjonale demokratiske organ, f.eks. parlament, kommunestyre, fylkesting osv. Også andre grupper enn parti kan stille lister, med basis i enkeltkandidatar, som bygdelister og på anna geografisk grunnlag, og lister på grunnlag av enkeltsaker. Vallister blir brukt ved høvestalsval, når det skal veljast fleire kandidatar til det demokratiske organet.
Politiske parti stiller som regel med eigne lister. Men det hender også, oftast i lokalval, at fleire politiske parti går saman om ei felles liste, når dei er små og kan kome dårleg ut kvar for seg. Vallister er vanlege i representative demokrati.
Vallister blir også brukt ved andre høvestalsval, til dømes ved eit kommunestyre sitt val av formannskapsmedlemmar.
Tibetoburmanske språk
Dei tibeto-burmanske språka er ein av dei to greinene i den sino-tibetanske språkfamilien, den andre greina er den sinittiske. Tibetoburmanske språk blir snakka i ulike sentral- og sørasiatiske land: Myanmar, Nordthailand, Nepal, Bhutan, i delar av Kina, India og Pakistan.
Andre viktige tiibetoburmesiske språk er:
Donoúsa
Donoúsa (gresk Δονούσα), òg kalla Donoussa, Denousa eller Denoussa, er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. I antikken vart ho kalla Stenosa eller Spinosa. I lag med Amorgós er ho ei av dei austlegaste øyane i øygruppa.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Donoúsa 167 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 141 innbyggjarar.
Donoúsa ligg om lag 25 km nord for Amorgós (Katápola), 7 km frå den vesle øygruppa Mákares og 15 km aust for Náxos. Ho er berre 14 km² og består av fjell, åsar, steinar og nokre buskar. Det høgaste punktet er 385 m. Donoúsa har ei lita hamn med båttransport til Náxos og Amorgós.
AutoPASS
AutoPASS er namnet på eit norsk system for elektronisk betaling av bompengar. Med AutoPASS-brikke kan ein som bilist passere gjennom ein bomstasjon utan stopp.
Ifølgje Nasjonal Transportplan for 2002-2011 er målet eit samordna betalingssystem for transporttenester. AutoPASS har i seg ei rekke moglegheiter for framtida. Det blir arbeidd med å innføre AutoPASS på ferje og ved parkering.
Eit samordna betalingssystem kan gjere det enklare å gjere vegbygging bompengefinansiert, og kan også brukast i vegprising.
Almost Grown
«Almost Grown» er ein song skrive og spelt av Chuck Berry. Han vart gjeven ut som ein dobbel A-side-singel med «Little Queenie». Songen er med i filmen American Graffiti frå 1973. Etta James og Harvey & the New Moonglows, med ein ung Marvin Gaye, syng korvokal på songen.
Tennis
Tennis er eit ballspel der ein slår ballen med ein strenga racket fram og tilbake over eit nett som står på tvers av ein rektangulær bane. Ein speler tennis både innan- og utandørs og blir spelt single for begge kjønn (ein mot ein), double for begge kjønn (to mot to) eller mixed double (ein mann og ei kvinne per lag). Ballen skal returnerast direkte (volley) eller etter éin sprett. Dei ulike underlaga tennis blir spelt på er grus, gras, «hard court» (kunstdekke) og teppe (innandørs). I dag er det ein av dei mest utbreidde idrettane i verda med somme av dei best betalte utøvarane.
Almost Grown
Songen gjekk inn på den amerikanske singellista på 32 .plassen og tredjeplassen på R&B-lista.
Flekkbrystjuvel
Flekkbrystjuvel (Lampornis sybillae) er ein fugl i kolibrifamilien og er endemisk for området Sentral-Amerika med utbreiing i både Honduras og Nicaragua.
Malayopolynesiske språk
Malayopolynesiske språk er ei språkgruppe som omfattar alle austronesiske språk tala utanfor Taiwan. Dei blir tala på øyane i Søraust-Asia og Stillehavet, med spreidde døme i Afrika, med gassisk på Madagaskar, og Fastlands-Asia. Om lag 351 millionar menneske snakkar malayopolynesisiske språk.
Flekkbrystjuvel
Skildring
Flekkbrystjuvelar er 11 til 12 centimeter i kroppslengd, har rettpeikande svart nebb og gjennomgåande grøn overside med lysare underside, mørke venger og hale, som typisk i Lampornis-slekta. Ein finn dessutan den karakteristiske kvite stripa frå auga ned mot akslene i kontrast til eit mørkt felt på undersida av stripa, som dei andre i slekta. Det som er særmerkt for flekkbrystjuvelar er for hannfuglar glitrande grøn strupe, elles grøn underside, for hofuglar utvaska raudbrunt i strupeområdet og grøne fjører i undersida.
Tennis
<!--
Elbląg
Elbląg (tysk Elbing, latinsk Elbinga) er ein by nord i Polen med om lag 125 000 innbyggjarar. Han høyrer til Ermelandskmasuriske voivodskap (sidan 1999) og var tidlegare hovudstad i Elbląg voivodskap (1975–1998) og kommunesenter Gdańsk voivodskap (1945–1975). Byen har ei hamn ved Elblągelva som renn ut i Wisłalagunen om lag 10 km lenger nord. Byen har derfor tilgjenge til Austersjøen via det russiskkontrollerte Baltiysksundet.
Tennis
Dei viktigaste turneringane som blir spelt kallast Grand Slam (fire turneringar i året: Australian Open, French Open, Wimbledon og US Open). Elles blir det spelt mindre turneringar som blir kalla Association of Tennis Professionals (menn) og Women' Tennis Association (kvinner). For kvar turnering som blir spelt, får spelaren rankingpoeng. I norske turneringar får spelarane norske rankingpoeng som berre gjeld i Noreg. I internasjonale turneringar får vedkomande internasjonale poeng og stig eventuelt på verdsrankinga. Verdsrankinga for både damer og herrar består av eit system der ein legg saman alle oppnådde poeng siste 12 månader. Offisiell rangering publiserast på kvar veke.
Malayopolynesiske språk
Samanlikningar og urspråk
{|align="center" style="text-align:left;"
Junya Osaki
Junya Osaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Tokushima Vortis.
Tennis
Ei ballveksling startar med ein serve av den eine spelaren. Han står bak eiga grunnlinje på den eine sida, kastar ballen over hovudet og slår han diagonalt over nettet og ned i mottakaren si serverute på den andre sida. Mislukkast serven har han rett til ytterlegare ein serve, men etter to mislukka forsøk (dobbeltfeil) tapar han ballvekslinga. Ballvekslinga blir òg tapt viss spelaren skyt ballen ut av banen eller i nettet.
Historikk
Moderne tennis oppsto i Storbritannia i 1870-åra, opphavleg kalla lawn-tennis (plentennis) då det vart spelt på gras.
På trass av at historikarar hevdar å ha bevist at tennis har opphavet sitt i antikken, i Hellas, reknar vi «Jeu dei paume»(spelet med håndflata) som vart utvikla på 1200-talet i Frankrike, som den moderne tennisen sin forløpar. Dette spelet var populært i kongelege kretsar. Først tidleg på 1500-talet oppsto det første spelet der racketar var involvert. Blant dåtidas ivrigaste tilhengarane av tennis var kong Henrik VIII, som bygde ein av dei første tennisbanane ved Hampton Court palace i 1530. Spelet blir utøvt den dag i dag under det originale namnet «Jeu dei paume», men berre i fire land: Australia, Storbritannia, England og Frankrike.
Otto I av Det tysk-romerske riket
Otto I eller Otto den store var den første tysk-romerske keisaren etter gjenopprettinga av det tysk-romerske riket i 962.
Tennis
Historikk
Opphavet til ordet tennis er uklårt, men den vanlegaste teorien er at ordet stammar frå det franske ordet «tenez» som tyder å ta imot. Ein servar skal ha ropt «tenez» til motstandaren i det vedkomande trefte ballen.
Otto I av Det tysk-romerske riket
Otto I var son av Henrik I fuglefangaren og den andre kona hans, Mathilda den heilage av Sachsen. Han var gift med Eadgyth eller Edith av England (død 946) og Adelheid av Burgund (død 999). Han hadde følgjande born:
Elbląg
I mellomalderen låg den gammalprøyssiske busetnaden Truso ved Drużnosjøen nær den noverande Elbląg i det historiske Pogesania. Busetnaden vart brend ned på 900-talet. Den tyske riddarordenen erobra regionen og innbyggjarane vart spreidd. Den tyske riddarordenen bygde ei borg og grunnla Elbing med innbyggjarar som stort sett kom frå Lübeck. I dag er innsjøen mykje mindre og rekk ikkje bort til byen lenger. Etter Dei tyske riddarane sitt nederlag vart borga øydelagd av innbyggjarane og byen kom så inn under den polske krona (1466), Kongedømet Preussen (1772) og Det tyske keisardømet (1871). Elbing vart kraftig råka under den andre verdskrigen og dei tyske innbyggjarane vart drivne bort då krigen var over. Byen var ein del av Polen i 1945 og vart folkesett på ny med polske borgarar.
Flekkbrystjuvel
Skildring
Flekkstrupejuvelar lever i høgder mellom 1400 og 2200 moh. i fuktig skog i relativt avgrensa habitat; i Honduras og litt inn i nordvestlege Nicaragua.
Populasjonen er ikkje estimert, arten er skildra som vanleg i utbreiingsområdet. Han er klassifisert som livskraftig.
Tennis
Historikk
I Noreg fanst tennis som mosjonsidrett allereie på slutten av 1870-talet. Noregs Tennisforbund vart stifta i 1909 og har per 1. januar 1998 21 000 medlemmar.
Gongen til spelet
Ein tenniskamp består av ei rekkje små spel, kalla «game». I eit enkelt game vil same spelar serve opp til alle ballvekslingane, og ein tel poeng i rekkjefølgda 0, 15, 30 og 40 poeng. Viss ikkje stillinga er 40-40, vil ein vinne gamet om ein vinn ei ballveksling etter å ha oppnådd 40 poeng. Den første spelaren som vinn ein ball etter 40-40, vil ha høve til å vinne gamet, og ein seier då at denne har «fordel» (Advantage). Vinnast neste ball, er då gamet vunne, medan ein i motsett fall er like langt og fortset som om stillinga var 40-40 til første spelar har vunne med to ballvekslinger. Når ein er tilbake i ein 40-40 situasjon, blir dette kalla «deuce». I amerikanske turneringar, som US Open, er det vanleg å òg kalle 40-40 for deuce sjølv før nokre av spelarane har hatt fordel.
Eit «set» består av ei rekkje game der ein byter annakvart game på å serve. I turneringar vil den første som vinn seks game med ei minimumsleiing på to, vinne eit set. Om ein ikkje får ein vinn, er det vanleg å spele eit «tie-break» for å avgjere settet ved setscore 6-6. Spelast det ikkje tie-break, vil ein måtte fortsetje å spele til den første spelaren leiar med to game. Tie-break er eit game der ein byter på å serve og teljar poeng éin, to, tre osb. Her gjeld førstemann til 7 poeng, men det blir òg her kravd at ein må vinne med minimum to poeng. Spelet vil halde fram til ein har oppnådd ein vinnar.
Ein match vinnast som regel når første deltakar har vunne to set, med unntak av store turneringsfinalar og Grand Slam turneringar der herrane må vinne tre set.
Sidebytte gjerast etter kvart odde mengder game rekna frå første game i første sett. Under tie break byter ein på å serve etter oddetall-game, talt frå byrjinga av tie-breaket. Sidebytter i tie-break blir gjort etter kvar sjette ballveksling.
Nasjonal ranking
PR. 1. november 2009
{|
-->
Slaget ved Havanna i 1762
Slaget ved Havanna (1762) var ein militæroperasjon frå mars til august 1762, som ein del av sjuårskrigen. Britiske styrkar omleira og erobra byen Havanna, som på denne tida var ein viktig spansk marinebase i Karibia. Dette var eit stort nederlag for den spanske marinen. Havanna vart gjeven attende til Spania med Paris-traktaten i 1763 som formelt enda krigen.
Spanske førebuingar
Før han involverte landet sitt i krigen som raste i Europa og verda over, gjorde kong Karl III av Spania førebuingar for å forsvare dei spanske koloniane mot den britiske marinen. For å forsvare Cuba utpeikte han Juan de Prado som øvstkommanderande. De Prado kom til Havanna i februar 1761 og starta arbeidet med å utbetre festningsverka i byen.
Mezzogiorno
Mezzogiorno er eit område i Italia som består av Basilicata, Campania, Calabria, Apulia og Sicilia, som ligg i Sør-Italia, og Molise og Abruzzo, som ligg sentralt i Italia. Stundom vert òg Sardinia og den sørlege halvdelen av Lazio rekna med i Mezzogiorno. Italienarane snakkar ofte om Sør-Italia som Il Meridione (syden) og uttrykka Meridione og Mezzogiorno vert ofte nytta om ein annan, sjølv om ordet Meridione har færre kulturelle og politiske assosiasjonar. Istituto Nazionale di Statistica (ISTAT) nyttar i dag uttrykket Italia Meridionale i staden for Mezzogiorno. ISTAT tar ikkje med Sicilia, Sardinia og det sørlege Lazio i deira definisjon av «Italia Meridionale».
Slaget ved Havanna i 1762
Spanske førebuingar
Havanna hadde ei av dei finaste hamnene i Vestindia. Ho kunne lett ta imot opp til 100 linjeskip. Ein 180 meter brei og 800 meter lang kanal gav tilkomst til hamna, og Havanna husa viktige skipsverft.
To sterke festningar forsvarte kanalen. På nordsida av kanelen stod det mektige Castillo de los Tres Reyes del Morro på klippa Cavannosryggen. Ho hadde 64 kanonar og 700 mann. På sørsida låg Castillo de San Salvador de la Punta. Kanalen kunne òg blokkerast med ei kjetting frå El Morro til La Punta. Havanna sjølv låg på sørsida langs kanalen, omringa av 5 km bymurar.
Britiske førebuingar
Då krigen braut med Spania hadde britane planar om å angripe Havanna frå sjøen. Toktet vart kommandert av George Keppel, med viseadmiral George Pocock som marinekommandant. Planen omfatta òg at Jeffrey Amherst flytta 4000 mann frå Amerika til Keppel og å samle ein annan styrke på 8000 mann for eit åtak på Louisiana.
I løpet av februar gjekk dei britiske troppane om bord. 5. mars segla det britiske toktet frå Spithead i England, med sju linjeskip og 4365 mann om bord på 64 transportskip. Dei nådde Barbados den 20. april. Fem dagar seinare nådde toktet Fort Royal på den nyleg erobra øya Martinique. Her tok dei med resten av ekspedisjonsstyrken til generalmajor Robert Monckton, som talde 8461 mann. Kontreadmiral George Rodney sin skvadron, med åtte linjeskip, slutta seg òg til toktet og totalt segla 15 linjeskip avstad.
23. mai vart ekspedisjonen, som no låg nordvest for Saint-Domingue (dagens Haiti), ytterlegare forsterka med skvadronen til James Douglas frå Port Royal på Jamaica. Styrken under Albemarle talde no 21 linjeskip, 24 mindre krigsskip og 168 andre fartøy, med totalt 14 000 sjømenn og marinesoldatar og 12 826 regulære soldatar.
Omleiring
Den 6. juni fekk den britiske styrken Havanna i siktet. 12 britiske skip vart sendt direkte til munningen kanalen for å blokkere den spanske flåten. Britane planla å redusere Morro-festninga på nordsida av kanalen ved hjelp av ei formell Vauban-aktig omleiring. Sidan festninga var så viktig for byen, rekna ein med at resten av byen ville overgje seg når festninga fall. Planen hadde derimot ikkje rekna med at festninga stod på ei klippe, der det var umogeleg å grave grøfter, og at det låg ei djup kløft mellom festninga og områda innanfor.
Den spanske styrken under Prado og admiral Hevia var overraska over kor mange fienden var, og sette i gang ein defensiv forhalingsaksjon og håpte på at dei ville få støtte frå andre hald, at gul feber skulle bryte ut hos fienden, eller at ein orkan skulle øydeleggje den britiske flåten. Den spanske flåten vart derfor halde inne i hamna, medan sjømennene, kanonérane og marinesoldatane vart sendte til garnisonane i festningane. Det meste av ammunisjonen om bord på skipa vart flytta til festningane. Den ståande hæren vart sett til å forsvare sjølve byen.
Kanalen vart lukka med kjettinga, og tre skip, som var i dårleg stand, vart søkte bak kjettinga. Spanjolane skjønte at Morro var særs viktig og gav forsvaret av denne øvste prioritet.
Den 7. juni gjekk dei britiske troppane i land nordaust for Havanna og avanserte vestover dagen etter. Dei møtte ein milits som dei lett pressa bakover. Mot slutten av dagen hadde det britiske infanteriet kome like utanfor Havanna. Forsvaret av Morro vart utpeikt til Luis Vicente de Velasco e Isla, ein marineoffiser, som med ein gong førebudde festninga for ei omleiring.
Den 11. juni storma ein britisk avdeling ein redutt på åsen Cavannos. Det var først då britane forstod kor sterk Morro var, omgjeve av buskas og verna av ei stor kløft. Då omleiringsutstyret kom fram dagen etter, starta britane å sette opp batteri mellom trea på åsen La Cabana ovanfor Morro (om lag 7 meter høgare), samt over byen og bukta. Overraskande nok var åsen utan forsvar, trass i den viktige strategiske plasseringa ho hadde. Kongen av Spania hadde til og med instruert Prado om å byggje festningsverk på denne åsen, ei oppgåve han meinte var den viktigaste av alle dei han gav kommandøren sine.
29. juni klarte dei britiske batteria å få 500 direkte treff på El Morro dagleg. Velasco mista opp mot 30 mann dagleg, og byrden med å reparere festninga kvar natt vart så slitsamt at mennene måtte gå på skift i festninga frå byen kvar tredje dag. Velasco klarte til å slutt å overtyde Prado om at dei måtte gjennomføre eit raid mot dei britiske batteria. Ved daggry 29. juni gjekk 988 mann til angrep på batteria. Dei nådde batteria bakfrå og starta å øydeleggje kanonane, men britane reagerte raskt og slo dei attende før dei klarte å gjere alvorleg skade.
Korstol
Korstol er sitjeplassar i koret i ei kyrkje for presteskap eller ordensfolk. Korstolane er gjerne skorne ut med skulpturar. Dei er laga slik at dei skulle gje mest mogleg kvile under gudstenesta som kunne gå for seg i fleire timar.
Slaget ved Havanna i 1762
Omleiring
1. juli starta britane ein kombinert åtak frå både land og sjø mot El Morro. Flåten sendte fire linjeskip til åtaket (HMS «Stirling Castle», HMS «Dragon», HMS «Marlborough» og HMS «Cambridge»). Åtaket frå sjøen var ineffektivt fordi festninga låg for høgt. Kanoneld frå El Morro medføre 192 menneskeliv og alvorleg skade på skipa, og tvinga dei attende. Bombardementet frå landartilleriet var langt meir effektivt og etter tre dagar var berre tre spanske kanonar i drift på sida av El Morro som vendte mot det britiske batteriet.
2. juli tok det britiske brystvernet rundt El Morro fyr og batteria brende ned. Dermed var alt arbeidet som var gjort sidan midten av juni gått i vasken. Velasco gjorde nytte av dette og sette opp mange nye kanonar og reparerte brot i festningsverket.
Etter at dei kom til Havanna vart den britiske armeen råka av gul feber og hadde no berre halve styrke att. Sidan orkansesongen var i anmarsj hadde Albemarle no dårleg tid. Han gav ordre om å byggje opp att batteria ved hjelp av menn frå flåten. Mange kanonar vart tekne frå dei nedre dekka på skipa og nytta som nytt batteri.
17. juli hadde dei nye britiske batteria øydelagd dei fleste av kanonane til Velasco, og berre to av dei var operasjonelle. Mackeller kunne halde fram arbeidet med omleiringsutstyret fram til festninga, men sidan armeen var i dårleg forfatning tok dete arbeidet lang tid. Alt håp for britane låg no i at forsterkningar frå Nord-Amerika.
20. juli kunne britane byrje å grave seg mot den høgre bastionen på El Morro. Samstundes klarte det britiske artilleriet å treffe El Morro opp mot 600 gonger dagleg, og om lag 60 spanjolar mista livet kvar dag. Velasco hadde no ikkje noko anna håp enn å øydeleggje det britiske omleiringsutstyret. Kl. 0400 den 22. juli kom 1300 regulære soldatar, sjømenn og militssoldatar frå Havanna i tre kolonnar og gjekk til åtak på omleiringsutstyret rundt El Morro. Toktet vart mislukka og omleiringsutstyret var i hovudsak uskadd.
24. juli gav Albemarle Velasco tilbodet om å overgje seg og skrive sine eigne kapitulasjonsvilkår. Valasco svarte at han heller ville avgjere kampen med våpen. Den 27. juli fekk britane forsterkingar frå Nord-Amerika, leia av oberst Burton. Under reisa si hadde dei vorte angripe av franskmenn, som hadde teke 500 mann frå dei.
29. juli var gruva ved bastionen nesten ferdig. Albemarle lata som han skulle gå til åtak ein siste gong for ås jå om Velasco omsider ville overgje seg. I staden valde Velasco eit desperat åtak frå sjøen mot dei britiske gruvearbeidarane.
Kl. 0200 den 30. juli gjekk to spanske skonnertar til åtak på gruvearbeidarane frå sjøen. Åtaket deira var mislukka og dei måtte trekke seg tilbake. Kl. 1300 var britane klare til å detonere gruva. Avfallet frå eksplosjonen fylte berre delvis att grøfta, men Albemarle såg at det var mogeleg å passere ho, og sette i gang eit åtak. Han sende 699 utvalde menn mot den høgre delen av bastionen. Før spanjolane rakk å reagere hadde 16 mann klart å fått fotfeste på bastionen. Velasco styrta då med troppane sine til brotet i muren. Han vart dødeleg skadd då han hamna i mann-mot-mann-kamp. Då britane fekk kontroll over El Morro vart Velasco transportert til Havanna.
Overgjeving
12. og 12. august gjekk forhandlingar føre seg, og Prado og armeen hans klarte å halde æra. Hevia brann ikkje flåten sin, og alle skipa vart overteke av britane.
14. august gjekk britane inn i byen. Under omleiringa hadde britane mista 1000 mann frå fiendtleg eld, men 18. oktober hadde dei mista totalt 5000 mann på grunn av sjukdom.
Då dei kom attende til Spania vart Prado og Hevia stilt for krigsrett og dømde.
Etterverknad
Tapet av Havanna og det vestlege Cuba var eit alvorleg nederlag for Spania. Ikkje berre var dei økonomiske tapa store, men prestisjen dei mista var langt verre. Nederlaget, i lag med den britiske erobringa av Manila halvannan månad seinare, gjorde at spanjolane hadde mista hovudstaden i både Spansk Vestindia og Spansk Austindia. Dette stadfesta Storbritannia som ei overlegen sjømakt og synte kor skjørt Det spanske imperiet var. På same måte som den tidlegare krigen om øyra til Jenkins hadde fått britane til å gjennomgå miltærsystemet sitt, fekk denne krigen spanjolane til å gå gjennom ein liknande prosess.
Havanna og Manila vart begge gjevne tilbake til Spania etter Paris-traktaten i 1763, men Spania måtte avstå Florida og Menorca til Storbritannia og betale løysepengar for Manila. Spania fekk Fransk Louisiana som kompensasjon for å ha tapt Florida.
Yutaro Hara
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Roasso Kumamoto.
Milorg
Foto: Anders Beer Wilse (1865–1949]]
Milorg er namnet på den militære motstandsorganisasjonen som vart bygd opp i Noreg i løpet av den andre verdskrigen. Hovudoppgåva var å førebu styrkar og ha dei klare til frigjeringa, samt støtte ein eventuell alliert invasjon. Milorg dreiv òg eit omfattande etterretningsapparat og støtta allierte operasjonar i Noreg. Utover i krigen var dei også aktive med eigne sabotasjeoperasjonar. Ved krigsslutten hadde Milorg ein styrke på 40 000 soldatar som deltok i frigjeringsprosessen.
Organisasjonen
Den fyrste gruppa som prøvde å samle motstandsarbeidet, blei riven opp av arrestasjonar. Etter at denne gruppa var blitt fjerna, tok ei gruppe opp att arbeidet med å danne ei fast sentralleiing i Oslo - Den sentrale ledelse (SL). Dei som stod bak dette arbeidet var major Olaf Helset saman med m.a. professor Johan Holst, kaptein Jakob Schive og oberstløytnant Ole Berg. Olaf Helset blei arrestert i februar 1941.
Milorgs øvste organ vart kalla Rådet og hadde fire medlemmar. Det var fleire utskiftingar ettersom medlemmane kunne bli arresterte eller måtte rømme landet. Sommaren 1942 vart juristen Jens Chr. Hauge medlem. Han vart sentral i å leie organisasjonen og heldt det gåande fram til frigjeringa. I november 1944 vart *Hjemmefronten samla under ei felles leiing.
Rådet meldte seg til teneste i eit brev stila til Kong Haakon den 10. juni 1941, og det var tydeleg at dei ikkje var særleg imponerte over innsatsen til London-regjeringa:
Det er uklart om kongen faktisk fekk dette brevet, men svaret kom frå britane i form av eit direktiv der det går klårt fram at det ikkje er aktuelt å anerkjenne andre enn den «grunnlovsmessige norske regjering». Tilhøvet mellom London og Oslo løyste seg etter kvart, regjeringa godkjente Rådet som leiar for militærorganisasjonen 20. november 1941 og Milorg vart lagt under Forsvarets Overkommando som ei eiga avdeling - FO 4. Denne avdelinga vart seinare delt i to. Ei avdeling skulle ta seg av Milorg, den andre skulle ta seg av sabotasjeaksjonar (Kompani Linge), og trene instruktørar.
Britane hadde den hemmelege organisasjonen SOE, som dreiv operasjonar i okkuperte land, og dei hadde starta sitt arbeid i Noreg i 1940. Dei var lenge skeptiske når det gjaldt Milorg. Dette var delvis fordi britane ynskte små, sjølvstendige grupper som kunne direktestyrast frå Storbritannia, men også fordi ein sentralstyrt organisasjon leidd frå eit okkupert land var sårbar for infiltrasjon og opprulling. Militærorganisasjonen i Noreg var eit faktum og kunne ikkje avviklast eller splittast opp utan vidare. I den såkalla «Stockholmsprotokollen» frå mai 1943 vart det avklara at Den sentrale leiinga skulle stå for det organisasjonsmessige og administrative arbeidet med organisasjonen, men Forsvarets Overkommando skulle ha kommandomynde. Det vart og skipa eit eige milorgkontor i Stockholm, som låg under militærinspektøren der.
Heimestyrkane hadde lenge eit spent tilhøve til SOE, ettersom britane ynskte å halde på store tyske styrkar i Noreg for å lette presset på kontinentet. For å oppnå dette organiserte SOE kommandoraid som førte til ganske store sivile skader og represaliar i Noreg utan å samordne seg med Hjemmefronten. Tilhøvet mellom Milorg og SOE vart avklara ved forhandlingar i Köpmannebro ved Vänern i Sverige 7.-9. mai 1943.
Oppgåver
Styrkane til Milorg var irregulære styrkar som skulle operere bak fienden sine linjer. Dette var i utgangspunktet ikkje tillate ifylgje Folkeretten, mellom anna av di det førte til stor fare for represaliar mot dei sivile i områda der Milorg opererte. Mot slutten av krigen tok den tyske overkommandoen i Noreg opp spørsmålet med «Oberkommando der Wehrmacht» (OKW). OKW svara fyrst at medlemmar av den norske motstandsrørsla skulle handsamast som stridande dersom dei viste seg i einingar og bar armbind eller andre tydelege kjenneteikn. Den tyske politistyresmakta i Noreg protesterte mot denne tolkinga og OKW avgjorde at medlemmar av motstandsrørsla berre skulle godkjennast som stridande når dei opptredde i einingar på ein tropp eller meir og hadde kamp som mål. «Sabotasje- og terrorgrupper som opptrer som bandittar ukontrollert og frå bakhald, kjem ikkje inn under denne avgjerda.»