cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turners syndrom
Kvinner med Turnes syndrom er som regel under 150 cm høge, og nokon har ikkje menstruasjon eller sekundære kjønnsatributtar som bryst og er ufruktbare. Tilførsel av kjønnshormon kan gje sekundære kjønnsatributtar, men vil ikkje endra lengdeveksten. Ved mosaikk-tilstandar kan dei bli høgare ved tilførsel av veksthormonar, og dei kan i nokre tilfelle bli gravide ved eggdonasjon.
Korab
Grensa mellom landa deler den høgaste toppen, Golem Korab.
Florø lufthamn
Florø lufthamn i Kinn kommune i Vestland fylke. Lufthamna vart opna i 1971 og er eigd og driven av Avinor AS. I 2005 var det rutetrafikk mellom Florø og Bergen, og Florø og Oslo. Lufthamna har også ei helikopterlufthamn. Rutene blir trafikkerte av Widerøe. Lufthamna har ei rullebane, med lengde 1300 meter. Widerøe flyg med Dash 8 fly, av typen Q100/200 eller Q400 (50 sete).
Korab
Den beste måten å klatre Golem Korab på er å knyte seg til ein internasjonal klatreekspedisjon som har ein årleg tur i byrjinga av september. Ekspedisjonen er organisert av klatreklubben PSD «Korab» - Skopje.
Turners syndrom
Syndromet i seg sjølv verkar ikkje inn på intelekt eller livslengd, men kvinner med Turners syndrom har oftare medfødde hjartefeil og andre tilstandar.
Taipei
Taipei (Taipeh; kinesisk skrift台北市, pinyin Táibĕi Shì, taiwanesisk Tâi-pak) er den provisoriske hovudstaden i Republikken Kina og den største byen på Taiwan. Byen har eit folketal på 2,606,151 (2010). Byen har ein stor elektronikk-, tekstil-, metall-, skipsverfts- og motorsykkelindustri.
Den offisielle hovudstaden til Republikken Kina er Nanjing, men regjeringa har halde til i Taipei sidan republikken mista kontrollen over Fastlands-Kina i 1949.
Det eldste museet i landet er nasjonalmuseet, Guólì Táiwān Bówùguǎn.
Tekst
Ei tekst er vanlegvis ei skrive eller trykt samling ord som dannar ei meining, ofte er det ord i ei forteljing. Tekst viser då til både innhaldet og sjølve skriftet, altså det skrivne. I bøker utgjer teksta vanlegvis det viktigaste innhaldet, den samanhengande framstillinga, i motsetnad til noter, kommentarar og illustrasjonar. Bilettekster er forklaringar til bileta. Tekst har elles ei rekkje nærskylde tydingar. Tekst kan til dømes tyde orda i ein song eller vise (tekst til opera eller operette blir ofte kalla libretto). Omgrepet kan dessutan brukast om eit bibelsitat eller utdrag frå Bibelen, ei tekst som til dømes dannar utgangspunkt for ei preike.
Den delen av språkvitskapen som har tekster som sitt studiefelt, blir kalla tekstlingvistikk. Tekstlingvistikken studerer både verbalspråklege tekster, som både kan vere munnlege og skrivne, og tekstar som er realisert gjennom andre teiknsystem (eller kombinasjon av fleire teiknsystem), som film, teikneseriar og reklame.
Ordsoge
Ordet tekst stammar frå det gammalnorske textr eller texti som igjen kjem frå det latinske textus som eigenleg tyder «samanføying» eller «vev» (jamfør ordet tekstil).
Eigenskapar
Tekster har visse kjenneteikn, uavhengig av teiknsystem og sjanger. Ei tekst må vere koherent, det vil seie bli opplevt som samanhengjande av språkbrukarane i ein viss situasjon. Ho må ha eit emne, det vil seie at ho må «handle om noko». Tekster blir tolka av språkbrukarane ut frå visse historiske og kulturelle tekstnormer, det vil seie (uuttalte) forventningar til og vaner for kommunikasjon. Normene dannar basis for dei ulike tekstsjangrane. Tekstnormer og dermed sjangerkrav kan endre seg over tid. Når det mediet som tekstene blir formidla gjennom endrar seg, eller når omstenda kring kommunikasjonen (konteksten) endrar seg, vil òg tekstnormene endrast. Eit godt eksempel er korleis normene for sjangeren TV-debatt har endra seg frå barndomen til fjernsynet til i dag.
Andre tydingar
Omgrepet «tekst» blir brukt i litteraturvitskapen særleg om eit litterært verk eller ei skriftleg framstilling i si opphavlege språkform (ei originaltekst til skilnad frå omsetjingar). Undertekst viser ofte til den eigenlege meininga bak eller under ei utsegn.
I typografien tyder tekst tradisjonelt ein spesiell, stor skriftgrad, nemleg bokstavar med ein skriftstorleik på 20 punkt. Brødtekst er der den laupande hovudteksten, altså den vanlegaste teksttypen som setjaren og typografen tente til det daglege brødet sitt av.
Tekst kan i overført tyding òg tyde sak eller emne, særleg i uttrykk som «å halde seg til teksta».
Historikk
Dei eldste nedskrivne tekstene er like gamle som skrivekunsten, sjølv om dei første bokstavane og skriftteikna antakeleg først og fremst vart brukt til bokføring og oversyn av ulikt slag. Munnleg overleverte tekster, til dømes faste songtekster og historieforteljingar, er mykje eldre.
Let There Be Love av Simple Minds
«Let There Be Love» er ein song av det skotske rockebandet Simple Minds og den første singelen frå albumet deira Real Life frå 1991. Songen var skriven av Charlie Burchill og Jim Kerr og gjeve ut av Virgin Records. Det vart ein internasjonal hit som nådde topp 10 i Irland, Nederland, Sverige, Sveits og Storbritannia. I Italia gjekk songen heilt til topps på singellista.
Det australske bandet Icehouse spelte inn songen for albumet deira The Berlin Tapes i 1995.
Musikkvideoen vart regissert av Andy Morahan.
Innhald
7" /kassett
12"-singel
CD-singel
Hans Meyer
Hans Meyer var ein tysk oppdagar, naturforskar og forleggar og den fyrste europearen til å klatre opp på Kilimanjaro, i 1889.
Non, je ne regrette rien
«Non, je ne regrette rien» (fransk for «Nei, eg angrar ingenting») er ein fransk song av Édith Piaf som blei spelt inn i 1960. Han blei skriven i 1956 av Michel Vauclarie, og musikken er komponert av Charles Dumont. Teksten i denne songen reflekterte den tragiske barndommen hennar.
Hans Meyer
Oppdaging
Etter reiser til Aust-Asia (1886) og Nord-Amerika, så vel som Sør-Afrika (1886), tok Hans Meyer til å forske på Kilimanjaro. I 1887 greidde han for første gong å passere den daverande bregrensa ved 5 500 m.o.h. På grunn av mangelfullt utstyr måtte han avbryte ekspedisjonen. Før han forlét Afrika reiste han gjennom Kinganidalen og Usaramo.
I midten av august 1888 la han i veg for andre gong, denne gongen i lag med Oskar Baumann. Etter at dei hadde utforska fjellregionen Usambara forlét berarane ekspedisjonen på grunn av eit opprør som hadde brote ut ved kysten. Meyer og Baumann var dermed nøydde til å avbryte reisa og dra attende til kysten. Der vart dei tekne til fange og mishandla av opprørsleiaren Buschiri. Dei kom seg fri med å betale ein stor sum løysepengar.
Seinare
Hans Meyer drog i 1894 til Kanariøyane, 1898 på nytt til Kilimanjaro, gjekk rundt fjellet og slo fast at det tidlegare hadde vore ein isbre der. I 1903 drog han til Kordillerane i Ecuador.
Luvisk
Luvisk er eit utdøydd indoeuropeisk språk som høyrer til den anatoliske språkgruppa. Språket er i nær slekt med hetittisk. Luvisk er enten ein direkte forløpar til lykisk eller i svært nær slekt med det.
Kven er jøde?
Legal definisjon av ‘jøde’
Etter rabbanittisk-jødisk religiøs lov (sjå Halakhá) er du jøde om du (1) er fødd av ei jødisk mor eller (2) om du har konvertert til jødedommen. Nokre andre jødiske grupper reknar farsarven som avgjerande for om nokon er jødisk. I dei moderne rabbanittisk-jødiske retningane reformjødedom og rekonstruksjonistisk jødedom godtek mange rabbinarar nokon som jødisk anten dei har jødisk mor eller far, så lenge dei har fått ei jødisk oppseding.
Luvisk
Luvisk vart brukt av folkegrupper som budde i Arzawa vest og sørvest for hetittane sitt kjerneområde. I dei eldste kjende tekstane vert området kalla Luviya, men det vart seinare kjent som Lydia. Dersom historia om Troja er sann, og at byen låg der ein trur han låg, snakka trojanarane med stor sannsynlegheit luvisk.
Hans Meyer
Seinare
Hans Meyer vart utnemnd til professor i 1899, og frå 1901 var han medlem av det tyske kolonirådet. Han døydde i Leipzig den 5. juli 1929.
Kven er jøde?
Legal definisjon av ‘jøde’
Etter rabbanittisk halakhá er kvar den som er fødd av ei jødisk mor eller som har konvertert til jødedommen i samsvar med jødisk lov rekna som jøde. I karaittisk halakhá, blant samaritanarar og enkelte jødiske grupper som inntil nyleg ikkje hadde del i den talmudiske tradisjonen reknar ein derimot farssida som den avgjerande.
Luvisk
Luvisk spreidde seg frå det vestlege Anatolia mot aust, og denne spreiinga kan ha hatt ein nær samanheng med at Hetittriket fall. Luvisk vart brukt i dei neo-hetittiske statane i Syria, som Milid og Carchemish og Tabal i det sentrale Anatolia i det 900-talet fvt.
Kven er jøde?
Legal definisjon av ‘jøde’
I dei siste åra har reformjødedom og rekonstruksjonistisk jødedom tillate å rekne born av éin jødisk forelder som jødisk i alle tilfelle der borna er oppdregne innanfor den jødiske tradisjonen. Denne praksisen blir ikkje godteken av alle rekonstruksjonistar, og innanfor konservativ og ortodoks jødedom blir denne reforma avvist. Born av ein jødisk far og ei ikkje-jødisk mor vil i slike fall mesta alltid bli hjelpte til å konvertere om dei ønskjer det.
Luvisk
Overlevering
Luvisk er teke vare på i to former som er oppkalla etter kva type skrift som vart brukt. Det er kileskrift og hieroglyfar. Hieroglyfane vart på luvisk skrivne frå venstre mot høgre.
Leuciscus
Leuciscus er ei fiskeslekt i karpefamilien.
Kven er jøde?
Legal definisjon av ‘jøde’
Jødar som sluttar å praktisere jødedommen er framleis rekna som jødiske, og det same gjeld jødar som ikkje godtek jødiske trusprinsipp og reknar seg som agnostikarar eller ateistar. Det same gjeld òg i prinsippet ein jøde som konverterer til andre religionar (som t.d. islam eller kristendom). Men i dette siste fallet misser denne personen statusen som medlem av det jødiske samfunnet (anna enn i fall der konverteringa vart gjord under tvang) og blir kjend som ein fråfallen. I tidlegare tider er det sagt at familie og venner ofte markerte ein formell sørgeperiode for ein slik person, men dette skjer svært sjeldant i dag.
Spørsmålet om kva som er avgjerande for jødisk identitet fekk ny aktualitet med opprettinga av staten Israel, og i 1950-åra bad David ben Gurion om syn på spørsmålet («Kven er jøde?») frå jødiske religiøse autoritetar og intellektuelle over heile verda. Spørsmålet er langt ifrå avgjort i politisk forstand og dukkar stadig opp att i israelsk politikk.
Židé
Biografi
Biografien eller livsskildring er ein sakprosasjanger som har til føremål å skildre liva og verka åt kjende personar. Ein skil gjerne mellom biografiar som er forfatta av andre enn den det er skrive om, og sjølvbiografiar eller autobiografiar. Stutte døme på det fyrste finn ein ofte i leksikonartiklar.
Matros
Matros (frå gammalfransk matenot via nedelandsk) er ein fullt utdanna dekksmann. Inann skipsfart kan nemninga ha ulik tyding.
Chicago
Chicago er den tredje største byen i USA med eit offisielt folketal på 2 896 016 i 2005, med forstadar mellom 9 og 11 millionar. Byen går og under kallenamna «Second City» og «The Windy City». Chicago ligg i delstaten Illinois på kysten av Michigansjøen. Dessuten er Chicago eit stort trafikknutepunkt, både for lufttrafikken og jernbanetrafikken. O'Hare International Airport som er Chicagos hovudflyplass er ein av verdas mest trafikkerte flyplassar.
Historie
På 1700-talet var Chicago primært busett av den indianske Potawatomi-stammen, som tok plassen til Miami, Sauk and Fox-stammane som hadde kontrollert området tidlegare. Namnet Chicago kjem frå ordet «Checagou» eller «Checaguar» som på Miami-Illinois-språket tyder «villauk» og «skunkdyr». Området vart kalla dette på grunn av den fæle rotne lukta som ein type lauk-plante produserte i Chicago-området på den tida.
Dei første ikkje-indianske busetjarane i Chicago var Jean Baptiste Point du Sable, ein haitiar av afrikansk opphav. Han busette seg ved Chicagoelva rundt 1770 og gifta seg med ei lokal Potawatomikvinne. I 1795, etter krigen om Nordvest -terretoriet, vart området (saman med store delar av Ohio og delar av Indiana) i Greenville-avtalen overført frå indianarane til USA til bruk som militær-post. I 1803 vart Fort Dearborn konstruert og var i bruk fram til 1837, bortsett frå tidsrommet 1812 til 1816 då fortet vart øydelagt under Fort Dearborn-massakren som følgje av 1812-krigen.
2. desember 1942 vart verdas første kontrollerte atomreaksjon utført ved University of Chicago som del i det topphemmelege Manhattanprosjektet.
Den store brannen i Chicago
Hovudgrunnen til at brannen fekk så store konsekvensar var at byen var bygd i tre. Sjølv fortaua var i tre. Samtidig som brannen var katastrofal, har historia vist at brannen kan ha vore til gagns for byen og forstadane. Det gav byplanleggjarane ein sjanse å starte med blanke ark og rette opp feilane frå fortida. I dei neste åra vart verdas første skyskrapar bygd, gatenettverket vart eit standard rutemønster, og posisjonen til byen som transportsenteret i Amerika vart stadfest. Alt dette bidrog til ei langsiktig ramme for robust vekst.
Industrialisering og vekst
Chicago by vart grunnlagt 12. august 1833, byen hadde på det tidspunkt 350 innbyggarar. Dei opphavlege yttergrensene til byen vart utgjort av gatene Kinzie, Desplaines, Madison og State street, som ramma inn eit område på ca. 1 km².
Før det var gått sju år hadde folketalet i den opphavleg franske og indianske byen auka til ca. 4000. Chicago vart tilstått bystatus 4. mars 1837 av delstaten Illinois. Opninga av Illinois- og Michigan-kanalen i 1848 gjorde det mogleg med shipping over The Great Lakes gjennom Chicago til Mississippi-elva og vidare til Mexicogolfen. Den første jernbanelinja til Chicago, Galena & Chicago Union Railroad, vart ferdig same år.
Luiz Diallisson de Souza Alves
Luiz Diallisson de Souza Alves er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Technische Universität München
Technische Universität München (TU München, TUM) er eitt av fire universitet i München. Som universitet har lærestaden drive frå 1868, og har i dag (2013) kring 32 547 studentar.
Haruya Ide
Haruya Ide er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba og Gamba Osaka.
1491 Balduinus
1491 Balduinus er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 23. februar 1938 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Rio Águeda
Rio Águeda er ei elv i Spania og Portugal. Ho spring ut i Spania i Castile og Leon, og renn 130 km til ho munnar ut i Douro ved Barca de Alva i Portugal. Det meste av Águeda dannar ei naturleg grense mellom dei to landa. Ho renn òg gjennom ein portugisisk stad med same namn som elva.
Mjølkevegen
Mjølkevegen, Vinterbrauta eller Vintergata er den galaksen som inneheld solsystemet vårt. Han er 80 000 – 100 000 lysår i diameter og inneheld ein stad mellom 200 og 400 milliardar stjerner.
Mjølkevegen høyrer til mindretalet av spiralgalaksar som har stavforma sentrum i staden for ein rund kjerne, som er langt meir vanleg.
Mjølkevegen er medlem av galaksehopen den lokale gruppa. Denne gruppa har ein diameter på om lag 1 megaparsec og omfattar nokre dusin galaksar. Alle er mykje mindre enn Mjølkevegen, så nær som Andromeda-galaksen, som er litt større, og som ligg omtrent 3 millionar lysår unna. Mange av dei mindre galaksane er satellittar til dei to store. Den lokale hopen ligg heilt i utkanten av den gigantiske superhopen Virgo-hopen i stjernebiletet Jomfrua.
Balerna
Balerna er ein kommune i distriktet Mendrisio i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 350 meter over havet.
Stand By Love
«Stand By Love» er ein song frå 1991 av det skotske rockebandet Simple Minds. Det var den tredje singelen frå det niande studioalbumet deira, Real Life. Songen var skriven av bandmedlemmane Charlie Burchill og Jim Kerr og var produsert av Stephen Lipson.
Singelen nådde 13. plassen i Storbritannia.
Fransk
Fransk skil seg frå andre romanske språk gjennom eit vokalsystem som omfattar fleire nasaliserte vokalar (an, en /ɑ̃/ som i enfant [ɑ̃ˈfɑ̃] («barn»), on /ɔ̃/ som i maison [mɛˈzɔ̃] («hus»), in /ɛ̃/ som i cinq /sɛ̃k/ («fem») og un /œ̃/ som i brun [bʁœ̃] («brun»), ein labialisert u /y/ som i rue [ʁy] («gate»), skarre-r /ʁ/ som i Paris [paˈʁi]  og schwa /ə/ som i cheval [ʃəˈval] («hest»).
Språket skil ikkje mellom betona og ubetona stavingar, slik at alle stavingar har nokså jamnt trykk. Stavingar med såkalla «ustabil e» eller schwa kan ha mindre betoning medan stavingar sist i ei rytmegrupper har sterkare. Når mange ord blir uttalte etter kvarandre (altså i vanleg tale) er stavings- og rytmegruppene viktige, slik at ord kan gli over i kvarandre og ein stum konsonant kan bli uttalt ved byrjinga av neste ord om det byrjar med vokal (liaison).
Utbreiing
Fransk er offisielt språk i desse landa og territoria:
Kornsporv
Kornsporv (Emberiza calandra) er ein 19 cm lang fugl i busksporvfamilien. Kornsporv er ein brunleg, tjukkvoren fugl kjenneteikna av at han flyg med føtene hengjande ned. Ein ser han ofte sitjande på ein stolpe eller ei line.
Kornsporv lever hovudsakleg som standfugl, men fuglar i kalde strøk kan trekka til varmare område om vinteren. Kornsporv finst frå Kanariøyane i vest og til Iran og Irak i Asia, med bestandar i store delar av Europa og Nord-Afrika. Tap av habitat har ført til kraftig tilbakegang i Nordvest-Europa, og han er no rekna som utrydda i Irland og Noreg.
Fransk
Utbreiing
I visse land har språket ingen offisiell status, men er andrespråk for store delar av innbyggjarane:
Kornsporv
Leveområde
Kornsporv held til i opent lende med tre, gjerne nær dyrka mark eller i opne ugrasområde. Intensivt jordbruk har ført til mindre tilgang på frø og insekt, og har gjeve arten tilbakegang fleire stader. I Storbritannia arbeider ein aktivt for å stoppa nedgangen ved å oppmuntra bønder til å leggja betre til rette for kornsporv og andre gardsfuglar.
Fransk
Utbreiing
Det finst også fransktalande grupper i Guinea-Bissau, Kambodsja, Egypt, India (Puducherry), Italia ( Aostadalen), Laos, Storbritannia (Kanaløyane), Israel (jødar med franske og nordafrikanske røter), USA (særleg Louisiana og New England) og Vietnam.
Kornsporv
Leveområde
På Irland var kornsporv tidlegare utbreidd, men siste hekking der blei påvist i 1992. I Noreg har kornsporv hekka på Jæren i Rogaland og på Lista i Vest-Agder. På 1970-talet hadde ein dei siste teikna på hekking i Noreg, og arten er dermed blitt rekna som utrydda. På 2000-talet fekk ein påvist hekking på Jæren att, men ikkje av mange nok fuglar eller i nok samanhengande år til at ein kunne rekna arten som gjenetablert.
Frekvens
Frekvens er eit mål på kor mange gongar per tidseining ei periodisk hending vert gjenteken. Som oftast meiner ein temporal frekvens, men ikkje alltid. Det kan til dømes vera talet på regndropar per sekund, talet på bilar per time, talet på periodar i ei bølgje per sekund, og så vidare. Ei slik bølgje kan like gjerne vera ei firkantbølgje, trekantbølgje og så vidare, som ei sinusbølgje, som illustrert i Fig. 1. Eit typisk døme på ei (tilnærma) firkantkurve er klokkesignalet i ein mikroprosessor. Frekvens spelar ein sentral rolle innan fysikk, signalhandsaming, telekommunikasjon, akustikk, elektronikk og så bortetter.
Temporal frekvens
Temporal frekvens er talet på periodar per tidseining sekund. Dette gjeld uavhengig av kurveforma, som illustrert i Fig. 1. Samanhengen mellom frekvens og periodetid er:
der T er perioden, målt i sekund. Frekvens har einga s^{-1} (invers av sekund), som har fått nemninga Hertz, forkorta til Hz, og periodelengda T har eining sekund.
Spatial frekvens
Spatial frekvens syner til talet på periodar i ei flate, eller i rommet. For todimensjonale rom, som bilete, får ein då dei to spatiale frekvensane
Prokletije
Prokletije (albansk: Bjeshkët e Nemuna) er ei fjellrekkje i Dei dinariske alpane og ligg i grenseområdet mellom Nord-Albania, Vest-Kosovo og Aust-Montenegro, og er prega av karstlandskap og isbrear. Det høgaste fjellet i Bjeshkët e Nemuna er Maja e Jezercës (Jezercafjellet), som reiser seg opp til 2 694 m. Fjellet har bratte veggar og tindar som gjev det ein alpin utsjånad, som ein ikkje finn andre stader på Balkan. Den nest høgaste toppen i Bjeshkët e Nemuna (Prokletije) er Đeravica (2 656 m), som òg er det høgaste fjellet i Kosovo. Sentrale delar av desse fjella vert òg kalla Malësia e Madhe på albansk.
Drivhusgass
Drivhusgass eller klimagassar er gassar som bidreg til drivhuseffekten. Ein drivhusgass lèt den største delen av den kortbølga solstrålinga passere, medan gassen fangar opp og returnerer noko av den langbølgja varmestrålinga frå jorda.
Nokre av dei viktigaste drivhusgassane er vassdamp, karbondioksid, og metan. Dei fleste drivhusgassane finst naturleg i atmosfæren, men fleire av gassane har auka i konsentrasjon. Etter vassdamp er CO2 den viktigaste klimagassen, men andre gassar, som finst i små mindre mengder i atmosfæren, kan vere sterkare klimagassar. Ut frå gassane sin evne som drivhusgass (GWP-verdi) vert utslepp av slike gassar omrekna til CO2-ekvivalentar. En CO2-ekvivalent er ei mengd gass som over eit gitt tidsrom har same verknad på drivhuseffekten som ei mengd CO2.
Det finst òg gassar som har motsett effekt.
Norske klimagassutslepp
Dei norske klimagassutsleppa er utrekna til omkring 54 Mt CO2-ekvivalentar pr. år. Klimagassutsleppa frå norsk territorium har auka med om lag 10 prosent frå 1990 til 2005. CO2 står for omtrent 80 prosent av utsleppa, som stammar frå fire omtrent like store kjelder:
Karbondioksid - CO2
Menneskeskapte utslepp av CO2 er hovudsakleg knytt til forbrenning av fossilt brensel, men det vert òg danna utan forbrenning ved ulike kjemiske prosesser i industrien, til dømes ved elektrodane i aluminiumsomnar. . Det norske utsleppet av CO2 i 2004 var i overkant av 43 mill. tonn som er 27 prosent høgre enn nivået i 1990.
Dei viktigaste CO2-kjeldene i Noreg er petroleumsverksemda offshore (30 prosent), vegtrafikk (22 prosent), fyring med olje, gass og kull (18 prosent) og prosessutslepp frå industrien (16 prosent).
Tilveksten i norske skogar absorberer nå om lag 15 Mt CO2 pr. år, det vil si 44 prosent av CO2-utsleppa i Noreg (Statistisk sentralbyrå, 2005). Dette opptaket er ikkje rekna med når norske utslepp skal utreknast etter reglane i Kyoto-protokollen.
Metan - CH4
Metan vert danna ved nedbryting av organisk materiale utan tilgang på oksygen. Metan har ein GWP-verdi på 21, det vil seie at gassen har 21 gonger så stort potensiale til å bidra til global oppvarming som CO2. Dei norske metanutsleppa er om lag 228 tusen tonn pr. år, tilsvarande 4,8 Mt CO2-ekvivalentar. Dette utsleppet kjem frå avfallsfyllingar (40 prosent) og frå husdyr og husdyrgjødsel (39 prosent).
Lystgass - N2O
Dei norske lystgassutsleppa ligg rundt 16 tusen tonn pr. år, og med ein GWP-verdi på 310, tilsvarar det 5 Mt CO2-ekvivalentar. Det meste er knytt til produksjon og bruk av nitrogenhaldig gjødsel, men omlegging i produksjonsmåten har medført ein viss nedgang. Utsleppa frå vegtrafikken (16 prosent) har auka etter at personbilane vart utstyrte med katalysator frå 1989.
Fluorgassar - PFK, HFK og SF6
Utsleppa av fluorgassar som perfluorkarbonar (PFK), hydrofluorkarbonar (HFK) og svovelheksafluorid (SF6) står i alt for om lag 1 Mt CO2-ekv. pr. år, tilsvarande mindre enn 2 prosent av dei samla utsleppa.
Den viktigaste kjelda for utslepp av PFK i Noreg er produksjon av aluminium. Frå 1990 til 2004 vart utsleppet redusert med nesten 80 prosent.
Svovelheksafluorid (SF6 ) vert bruka ved produksjon av metall, først og fremst magnesium. I 2004 var det samla SF6-utsleppet 0,28 Mt CO2-ekvivalentar.
Bardal
I Bardal har det vore jektebruk sidan 1611 og handelshus (eit borgarleie) i periodar frå 1695. Bardal har i periodar sokna til Nesna, i andre periodar til Hemnes. Frå 1738 til 1918 høyrde borgarleiet til Hemnes, men den omkringliggande jorda høyrde til Nesna. Ved kongeleg resolusjon 18. oktober 1918 vart borgarleiet Bardal overført frå Hemnes sokn til Nesna sokn og prestegjeld.
Bardal høyrer no til Leirfjord kommune. Bygda har om lag 100 innbyggjarar.
Homerisk
Homerisk er ei klassisk gresk målform som er mest kjend frå dei homeriske eposa Iliaden og Odysseen. Homerisk er eit sokalla blandingsmål som hovudsakleg har element frå jonisk.
Limoux
Limoux er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Aude i regionen Languedoc-Roussillon og har om lag 10 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Aude om lag 30 km sør for Carcassonne.
Kultur
Byen er kanskje mest kjend for vinterfestivalen kalla Fècos. Denne finn stad mellom januar og påske og vert halde på oksitansk, det tradisjonelle språket i området.
Attraksjonar
I hjarte av byen ligg place de la Republique, ein stor plass med buegongar av stein og fleire tømmerhus. Andre stader er pianomuseumet Musee Petiet og Catha-Rama.
Colin Killoran
Colin Killoran er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokyo Verdy, Giravanz Kitakyushu og Blaublitz Akita.
Kapp Maléa
Kapp Maléa (gresk Ακρωτήριο Μαλέας, Akrotírio Maléas) er ei av halvøyane søraust på Peloponnes i Hellas. Ho skil Det joniske havet i vest frå Egearhavet i aust og er det nest sørlegaste punktet på det greske fastlandet (etter Kapp Ténaro). Ein gong stod eit av dei største fyra i Middelhavet her.
I antikken var havområda utanfor sterkt trafikkert og ei av dei store rutene frå nordaust i Middelhavet til vestlege område. Vêret i området var derimot kjend for å endre seg heile tida, noko som mellom anna vert fortalt i Odysseen. Homer skildrar korleis Odyssevs på veg heim til Ithaka rundar Kapp Maléa, men vert blese ut av kurs, og han vart borte i opp mot 10 år.
Neset vart derimot langt mindre viktig då Korintkanalen opna, som gjorde at skip ikkje lenger trong å segle rundt Peloponnes. Det går likevel framleis mykje skip forbi halvøya.
Under den andre verdskrigen starta nazistane på Hellas å byggje eit militærtårn for forsvar og overvaking av skipsruta utanfor kysten. Konstruksjonen vart derimot aldri gjort ferdig sidan okkupasjonen enda i 1944.
Kapp Malea høyrer til periferieininga Lakonía. Området Vátika (Βάτικα) eller Viés (Βοιές) ligg heilt sør på halvøya med Neápoli som den største byen.
Vest for halvøya ligg øya Elafónisos, som er kjend for sine lange og lyse strender.
Utskriven meinig
Utskriven meinig (forkorta UM) er den lågaste graden i den norske marinen. Det er berre vernepliktige mannskap som har denne graden. Sjølv om utskriven meinig er den offisielle nemninga vert dei som regel omtala som meinig, UM eller gast. Tilsvarande er meinig i Hæren og flysoldat i Luftforsvaret.
Plansje over norske gradar
Menig (grad)
Ich hatte viel Bekümmernis
Ich hatte viel Bekümmernis, BWV 21, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert av Weimar i 1713 for den tredje sundagen etter treeiningssundag, men vart berre framført den 17. juni 1714 etter ei første revidering. Ei ny revidering vart gjort i Köthen-åra, særleg i 1720 (ein trur det vart gjort ei framføring i 1722). I 1723 vart stykket framført 13. juni i Leipzig og ei siste revidering fann stad i Leipzig i 1731. I Bach sin eigen katalog over verka sine skreiv han «e per ogni tempo» ved dette verket, som indikerte at kantaten kunne nyttast til alle høve, sidan preika og teksten er forholdsvis generell.
Castel San Pietro
Castel San Pietro er ein kommune i distriktet Mendrisio i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 442 meter over havet.
Ich hatte viel Bekümmernis
Tema
Teksten til verket er henta frå fleire forfattarar:
Koraltemaet Wer nur den lieben Gott läßt walten vart nedskrive av Georg Neumark i hans Fortgepflantzter Musikalisch-Poetischer Lustwald, publisert i Jena i 1657. Kantaten tek for seg tema som djup liding, smerte og sorg. Dette dominerer musikken i første del av kantaten, frå sinfonia-satsen i opninga, med solo-obo og fiolin. Eit sukkande motiv, biletet på ein uvêr av tårer og flaumbilete mana fram av den oppvellande musikken kjenneteiknar den mørke og trykkande kjensla. I den andre delen av kantaten endrar stemninga seg: ved at syndarane syner tiltru til Guds nåde, vert stemninga forvandla til bølgjer av glede. Sluttkoret er ein brusande lovsong forma som preludium og fuge.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for trompet I//II/III, pauke, trombone I//II/III/IV, obo, fagott, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo (indikert uttrykkeleg er fagott, orgel og continuo), tre songsolistar (sopran, tenor og bass) og firedelt kor.
Det består av elleve satsar, delt inn i to delar (1-6 vert framført før og 7-11 etter preika):
Tekst
Erster Teil (første del)
'''1. Sinfonia ' tacent''
'''2. Koral ''' Ich hatte viel Bekümmernis in meinem Herzen;
'''3. Arie (sopran) ''' Seufzer, Tränen, Kummer, Not,
Ängstlichs Sehnen, Furcht und Tod
Nagen mein beklemmtes Herz,
Ich empfinde Jammer, Schmerz.
'''4. Resitativ (tenor) ''' Wie hast du dich, mein Gott,
In meiner Not,
In meiner Furcht und Zagen
Denn ganz von mir gewandt?
Ach! kennst du nicht dein Kind?
Von denen, die dir sind
Mit Bund und Treu verwandt?
Da warest meine Lust
Und bist mir grausam worden;
Ich suche dich an allen Orten,
Malcolm Foster
Malcolm Foster er ein britisk musikar mest kjend som bassist i The Pretenders mellom 1982 og 1987, og som studiomusikar for Simple Minds frå 1989 til 1995.
Ich hatte viel Bekümmernis
Tekst
Ich ruf und schrei dir nach,
Malcolm Foster
Foster vart invitert med i The Pretenders av Chrissie Hynde etter at den originalen bassisten deira, Pete Farndon, slutta.
Ich hatte viel Bekümmernis
Tekst
Allein mein Weh und Ach!
Scheint itzt, als sei es dir ganz unbewusst.
'''5. Arie (tenor) ''' Bäche von gesalznen Zähren,
Fluten rauschen stets einher.
'''6. Koral ''' Was betrübst du dich, meine Seele,
und bist so unruhig in mir?
Harre auf Gott; denn ich werde ihm noch danken,
Zweiter Teil (andre del)
Ach Jesu, meine Ruh,
Mein Licht, wo bleibest du?
Bei mir?
Hier ist ja lauter Nacht.
Brich doch mit deinem Glanz und Licht des Trostes ein.
Komm, mein Jesu, und erquicke,
Und erfreu mit deinem Blicke.
Diese Seele,
Die soll sterben,
Und nicht leben
Und in ihrer Unglückshöhle
Ganz verderben?
Ich muss stets in Kummer schweben,
Ja, ach ja, ich bin verloren!
Nein, ach nein, du hassest mich!
Ach, Jesu, durchsüße mir Seele und Herze,
Komm, mein Jesus, und erquicke
Mit deinem Gnadenblicke!
'''9. Koral ''' Sei nun wieder zufrieden, meine Seele, denn der Herr tut dir Guts.
'''10. Arie (tenor) ''' Erfreue dich, Seele, erfreue dich, Herze,
Entweiche nun, Kummer, verschwinde, du Schmerze!
Es wird nun mein Ächzen ein Jauchzen mir sein!
Es brennet und sammet die reineste Kerze
Der Liebe, des Trostes in Seele und Brust,
'''11. Koral ''' Das Lamm, das erwürget ist, ist würdig zu nehmen Kraft und Reichtum und Weisheit und Stärke und Ehre und Preis und Lob.
Lob und Ehre und Preis und Gewalt sei unserm Gott von Ewigkeit zu Ewigkeit. Amen, Alleluja!
Koji Takano
Koji Takano er ein japansk fotballspelar.
Spelemann
Spelmann eller spelemann er ei nemning som tradisjonelt blir brukt om utøvarar av instrumental tradisjonsmusikk. På norsk gjeld nemninga fortrinnsvis utøvarar av norsk folkemusikk, men kan òg brukast om utøvarar av andre tradisjonelle sjangerar, til dømes svensk folkemusikk.
Døme på spelemenn er «hardingfele-spelemann», «felespelemann». Utøvarar av vokal tradisjonsmusikk vert i Noreg ofte kalla kvedarar.
Kjempekonvall
Kjempekonvall (Polygonatum ×hybridum) er ein hybrid av kantkonvall og storkonvall (P. multiflorum × P. odoratum). Særteikn er at stengelen er rundt nede, og kanta oppe.
Koki Takenaka
Koki Takenaka er ein japansk fotballspelar.
1492 Oppolzer
1492 Oppolzer er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. mars 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Koki Takenaka
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Arioso
Ein arioso er i klassisk musikk ein type operasong for solist mellom ein resitativ og ein arie. Bokstavleg tyder arioso luftig. Uttrykket dukka opp på 1500-talet i lag med dei andre nemnde typane og monodi. Han vert ofte forveksla med resitativ accompagnato.
Arioso liknar ein resitativ på grunn av den frie strukturen og bøyingane, som ligg tett opp til talen. Han har derimot ein annan rytme. Arioso liknar ein arie på den melodiske forma, og begge er nærare song enn resitativ; men dei har forskjellig form og i ein arioso har ein sjeldan gjentakingar.
Konstanse
Konstanse, Constance og liknande namn er kvinnenamn avleidde av latinsk Constantia, som anten kan vera ei avleiing av mannsnamnet Constans eller visa til det å vera trufast.
Konstanse har namnedag den 19. september.
Andre former av namnet er Constancia, Constanze, Constanza og Konstanze. Connie er eit avleidd namn.
Bruk
Namnet var utbreidd blant normannarane. Ein finn det i eldre litteratur — ei heltinne i Canterbury Tales av Chaucer og mor til kongenevøen Arthur i King John av Shakespeare heiter det.
Talet 49
Talet førtini (49) er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 48 og før talet 50.
Ordenstalet som svarar til talet førtini er førtiniande (49.).
John Collett Falsen
John Collett Falsen var ein norsk embetsmann og politikar.
Familie
Foreldra til John Collett Falsen var stiftamtskrivar Hagbarth Falsen (1791-1836) og Aletta Fleischer (1792-1868). Dei to gifta seg 15.desember 1811. Christian Magnus Falsen og Carl Falsen var to av onklane hans, og besteforeldra var embetsmann og forfattar Enevold Falsen frå København og den norske skodespelaren Henriette (Anna Henrikka Petronelle) Mathiesen.
John Collett Falsen gifta seg med Henriette Falk i Vang prestegjeld i 1848. Hennar far var sorenskrivar i Vang.
Yrkesliv
John Collett Falsen jobba som prokurator i Nedenes amt frå 1846 til 1849. Etter dette flytta han til Trondheim og jobba som overrettssakfører der ei kort tid før han flytta til Drammen same år. Falsen jobba som prokurator og var ordførar i Drammen i fleire periodar.
Falsen var stortingsrepresentant for Nordre Bergenhus Amt i periodane 1859-61, 1865-67 og 1869-69, og statsråd frå 1869 til han døydde i 1879. Som statsråd var han i Justisdepartementet (1969-70, 1871-72, 1874-77 og 1878-79), ved statsrådsavdelinga i Stockholm (1870-71, 1873-74 og 1877-78), og var marineminister 1871 og indreminister 1872-73.
Utmerkingar
John Collett Falsen var Kommandør av St. Olavs Orden, han fekk Storkorset av den svenske Nordstjerneordenen og Storkorset av den danske Dannebrogorden. Ved Uppsala universitetet sin jubileumsfest i 1877 var Falsen utnemnd til juris hedersdoktor.
Vanylvsfjorden
Vanylvsfjorden er ein fjord på grensa mellom Vestland og Møre og Romsdal i kommunane Stad og Vanylven. Fjorden ligg aust for Stadlandet og strekkjer seg 22 km frå Rivjehornet og Haugsholmen i nord inn til den tronge og grunne Kjødepollen i Selje i Nordfjord. Nord for Vanylvsfjorden ligg Vanylvsgapet til nordvest og Haugsfjorden i Vanylven til nordaust.
Han er jamt over mellom tre og fem kilometer brei og smalnar mykje lengst inne. Største djupna er 252 m utanfor Rivjehornet.
Bruket Borgund ligg like ved Rivjehornet på vestsida og litt lenger sør ligg bygda Leikanger. Sør for Sighaugneset deler fjorden seg i to. Syltefjorden stikk inn mot aust, medan Vanylvsfjorden held fram sørover. På sørsida av innløpet til Syltefjorden ligg bygda Vanylven og litt lenger sør bygda Åheim. Inst i fjorden ligg Kjødepollen og grenda Kjøde.
Riksveg 620 går langs vestsida av fjorden, rundt Kjødepollen og nord til Åheim. Frå her går Riksveg 61 vidare nordover
Gustav Takle
Gustav Johannesson Takle var ein norsk lærar og forfattar frå Brekke i Gulen kommune. Han gjekk på Sogndal folkehøgskule og på Voss mellomskule. Deretter gjekk Takle på Elverum lærerskole og vart ferdig der i 1900. Han var lærar i fleire skular i Gulen kommune, m.a. på Takle. I 1909 døydde Takle, berre 31 år gamal. Han hadde då vore sjuk i fleire år. Takle var ein ihuga målmann og venstremann. Han let etter seg ei diktsamling, «Ungdomsmod», som vart gjeven ut på Lundes Forlag i 1934.
Syvdsfjorden
Syvdsfjorden er ein 10 kilometer lang og vel ein km brei botnfjord i Vanylven kommune på Sunnmøre. Fjorden er ein arm av Rovdefjorden og strekkjer seg frå Koparneset på vestsida av Syvdsfjorden og Syvdsneset på austsida, inn til bygdesenteret Syvde. Bygda Eidså ligg om lag halvvegs inn i fjorden på vestsida. Den største djupna til fjorden er 328 m, ytst ute mot Rovdefjorden.
Capelinhos
Capelinhos er ei vulkan vest på øya Faial i Asorane.
Eit vulkansk utbrot som varte meir enn eitt år frå 27. september 1957 til 24. oktober 1958 gjorde øya 2,4 km² større. Det nye området vart kalla Ponta dos Capelinhos og under utbrotet oppstod om lag 300 jordskjelv. Utbrotet starta 1 km utanfor det gamle neset Ponta dos Capelinhos. Oska vart kasta 1 km bort frå vulkanen, som skapte enorme eksplosjonar og mange jordskjelv. 300 hus vart øydelagd i Capelo og Praia do Norte og 2000 vart evakuert. Dei fleste emigrerte til USA og andre stader i Nord-Amerika. Capelinhos er enden av ei rekkje vulkanar. Innanfor det nye neset står eit fyr.
Veøy
Veøy er ein kyrkjestad og tidlegare kommune i Møre og Romsdal oppretta som Veøy formannskapsdistrikt i 1837.
Sekken, Veøya og Nesjestranda i Veøy vart samtidig overført til Molde kommune. I desse tre krinsane var det ved samanslåinga 756 innbyggjarar.
Veøya, som ligg sentralt i Romsdalsfjorden der mange fjordarmar møtest, var den første «byen» i Romsdal, og sentrum for handel med vidare i vikingtida og mellomalderen. Veøy gamle kyrkje er frå omkring 1200, den nye Veøy kyrkje står på Sølsnes, på fastlandet.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Veøy kommune frå 1900 til 1964:
Niall Killoran
Han spela for klubbane Tokyo Verdy, Giravanz Kitakyushu og Matsumoto Yamaga FC.
Chiasso
Chiasso er ein kommune i distriktet Mendrisio i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 230 meter over havet.
Som den sørlegaste kommunen i Sveits ligg Chiasso ved grensa til Italia, nær Ponte Chiasso. Kommunen Chiasso omfattar landsbyane Boffalora, Pedrinate og Seseglio.
Ørstabunaden
Ørstabunaden er ein bunad for Ørsta på Søre Sunnmøre. Omtalen her gjeld for kvinnebunaden, men det finst òg ein herrebunad og ein jentebunad.
Bunadsnemnda
Etter at det i lang tid hadde det vore samla inn tekstilar og gamle broderi i bygda, vart kvinnebunaden ferdig utarbeidd i 1946-47 av Nemnda for Ørstabunaden. Sentralt i arbeidet var ørstakvinnene Mina Velle, Johanne Bøe, Signe Garmo, Elisabeth Krøvel og Nicco Ørstavik. Resultatet av arbeidet deira vart summert opp i eit brev frå 1947. Kunstmålar Karl Straume var med på arbeidet med å teikne ut rosene etter dei gamle mønstrene.
Utforming
Særmerkt for Ørstabunaden er at han ikkje har forkle, der dei ni store rosene er brodert nede på sjølve skjørtet. Ein meinte at frå gamalt var det ikkje brukt forkle med prydsaum i Ørsta, derimot sa dei gamle at stakken var blå og krota derpå. Difor har ikkje bunaden forkle.
Bunaden skal vere i svart eller mørkt blått ullstoff, og det høyrer til ei kollehuve og ein kep som er utarbeidd etter det ein før kalla kyrkjekåpe. Bunadskjolen er utforma i tradisjonell «sunnmørs-stil».
Prydsaumen på bunaden er utarbeidd etter eit rikt utval av gamle mønster og blir nytta slik: brodert bord rundt stakken nede, broderte roser på ryggstykket, livstykket, lomme og belte. Til prydsaumen er det nytta ulltråd i 10 fargar, og desse er kopiert så godt som råd er etter gamle broderi.
For brodéring av Ørstabunaden vert det nytta fem typer broderi-teknikkar: kvitsaum, kjedesting, silkesting, plattsaum, kontursting og knutesting (det er rekna som valfritt om ein vil brodére med knutar, eller nytte kvite perler).
Tilbehøyr
Av bunadsølv er særskilt utarbeidd for ørstabunaden ein halsknapp og mansjett-knappar, etter mønster frå ein knapp som i si tid vart laga av ein smed frå Brekke i Ørsta. Ei ny sølje er laga spesielt for Ørstabunaden, med motiv frå broderiet på bunaden. Lommelåsen er i messing, og er forma etter ein gamal (1809) lås frå Moe i Ørsta.
Ørstaskjorta
Skjorta til Ørstabunaden skal ha holsaumfald på erme-linningane, rundt om halsen og i opninga framme. På skulderlaskane har skjorta kvitt broderi. Skjortesoffet skal vere i 18-tråds heil-lin.
Ryuji Sugimoto
Ryuji Sugimoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokyo Verdy og FC Machida Zelvia.
Sør-Fron kyrkje
Sør-Fron kyrkje står på Hundorp i Sør-Fron i Gudbrandsdalen og stod ferdig i 1792. Kyrkja er åttekanta og bygd i seinbarokk stil med detaljar i Louis-seize-stil. Kyrkja er hovudkyrkje for Sør-Fron sokn som ellers også har ei fjellkyrkje, Espedalen fjellkyrkje.
Historie
Kyrkja var bygd som hovudkyrkje for Fron prestegjeld, som den gongen omfatta nåverande Sør-Fron og Nord-Fron. Hovudsoknet hadde stort folketal og det var naudsynt å ha ein stor kyrkjebygning. Bygdefolket hadde allereie i fleire tiår vore vane med å byggje hus av stein, særskilt fjøsbygningar. Dei var derfor opne for nye idear, og den nye kyrkja vart planlagt som ei stor steinkyrkje, ikkje som ei lafta krosskyrkje som dei tidlegare kyrkjene i dalen var. Det er ei av svært på kyrkjer på landet oppført i stein frå denne tida. Byggjeskikken i Gudbrandsdalen var lafta tømmer og den kvitkalka murkyrkja har truleg vakt oppsikt - den skil seg fortsatt ut frå bygningsmiljøet i bygda og dalen. Eventuelle skriftlege kjelder om planlegginga av kyrkja gjekk tapt ved ein brann i prestegarden 1805, byggjesøknaden til kanselliet i København seier heller ingenting om utforminga av bygget. Bygginga tok til i 1786 og bygget vart innvigd først i 1792 (truleg utsett på grunn av Storofsen). Det er uklart kvifor akkurat Fron fekk eit så kostbart bygg, men Fron vart rekna som ei velståande bygd med gode kornavlingar og eit merkbart klasseskilje. I 1770 var det 4300 innbyggjarar i prestegjeldet. Skrondal trur at dei sjølvmedvetne storbøndene i Fron har ivra for eit slikt prestisjebygg. Den markante opplysningspresten Hugo Friderich Hiorthøy kan også ha vore ein viktig pådrivar for eit kyrkjebygg utforma etter nye prinsipp. Skrondal peikar også på at froningar deltok i krigen om Slesvig-Holstein (kring 1760) og at det truleg var offisarar ved militærleiren i Fron med tysk bakgrunn. Den førre soknepresten, David Schiøth, var pensjonert og busett i København, og kan også ha formidla idear til Fron. Hosar konkluderer med at ideaene til dei ulike elementa i Sør-Fron kyrkje er henta utanfrå, men at samanstillinga til eit heilskapleg bygg har skjedd lokalt.
Byggmeister for kyrkja var Svend Halvorsen Aspaas, som var overbyggmeister ved koparverket på Røros. Han var neppe det vi i vår tid vil kalla arkitekt, men fekk oppgåva fordi han kunne finne dei tekniske løysingane til å byggje eit så stort byggverk. Kyrkja har noko likskap med Røros kyrkje, men er ellers eit sjølvstendig byggverk. Kyrkja i Sør-Fron har særleg trekk av protestantisk tysk kyrkjearkitektur mellom anna med kombinasjonen av åttekantform og breiform og dessuten med preikestolaltar. Ein må langt av garde til Tyskland for å finne bygningar som kan seiast å vera parallellar til denne, og kanskje må Berninis S Andrea al Qurinale i Roma sjåast på som det opphavlege forbildet. Medan dei eldre åttekantkyrkjene hadde preg av tradisjonelle langkyrkjer med separat kor, har Sør-Fron kyrkje preikestolsaltar på den eine langveggen i den utstrakte åttekantforma.
Hosar set Sør-Fron kyrkje kunsthistorisk særleg i samanheng med Vang kyrkje i Ridabu og Røros kyrkje. Alle tre er store åttekanta steinkyrkjer med preikestolsalter, og Svend Aspaas deltok i byggearbeidet for alle tre. Klæbu kyrkje kan også reknast til gruppa sjølv om den er mindre og av tre.
Interiør
Kyrkja har preikestolaltar, det vil seie at preikestolen er bygd inn i altarveggen over altaret. Dette var vanleg for lutherske kyrkjer frå omkring midten på 1700-talet og fram til tidleg på 1800-talet (preika og dermed preikestolen vart i det heile meir sentral utover 1600-talet i den danske-norske kyrkja). Med denne oppbygginga blir det understreka at Guds ord står i over alt eller i sentrum for gudstenesta, samstundes som den lutherske kyrkja på denne måten viderefører det katolske alteret med tilhøyrande sakrament. Preikestolaltaret i Sør-Fron er også krona av ein strålekrans med Guds namn Jahve med hebraiske bokstavar, og alteret er moderat i høve til preikestolen. Sjølve preikestolen er ein eldre preikestol frå 1703, skoren av Lars Borg. Treskurden inne i kyrkja er ellers skoren av Kristen Listad og broren Halvor Melgaard. Kristen Listad har mellom anna skore døypefonten og kongemonogrammet med Christian 7.s monogram. Altartavla er eit målarstykke med Kristus på krossen, og er måla i 1797 av Frederik Petersen. Innvendig er kyrkja måla med marmorering, ein målarteknikk som imiterer marmor, her grå Carrara-marmor. Truleg var det Peter Kastrud som saman med sonen Frederik Petersen måla kyrkja. Kyrkja vart måla opp att i 1860, med dei same fargene men med rikare bruk av marmorering og med stukkimitasjon i himlingane. Denne målinga vart utført av Even Knudsen Sulengshaugen. Innvendig er Sør-Fron kyrkje relativt fattig på symbolsk utsmykking og skil seg frå dei eldre barokkyrkjenes rike fargar, bilete og svulstige utskjeringar.