cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Storebø
Historie
Storebø var ein del av Lysekloster-godset fram til kring 1870 Namnet Storebø er brukt frå rundt 1650-talet, før det vart namnet skrive Bø eller Bøe. Storebø er truleg teke i bruk for å skilje garden frå Litlabø på Stord som også høyrde til Lysekloster.
I begynnelsen av februar 2017 blei ein av Noregs største COOP Extra-butikker bygd på Storebø. Butikken har eit bruttoareal på 2000 kvadratmeter, salgsareal på 1350 kvadratmeter, frys og kjøl på 400 kvadratmeter og kontorer og sosiale rom på 150 kvadratmeter, prislappen på bygget kom på omtrent 30 millioner kroner. Før denne butikken kom var det ein gammal bensinstasjon som brant ned i 2007.
Zygmunt Bauman
Zygmunt Bauman var ein polsk jødisk sosiolog og filosof. Han vart driven ut or Polen då den kommunistiske regjeringa sette i verk politiske utreinskingar i 1968, samstundes som han vart tvinga til å gje avkall på sitt polske statsborgarskap då han flytta til Storbritannia. Bauman var ein av dei aller fremste samfunnsteoritakarane i verda, med verk om så åtskilde emne som modernitet, holocaust, forbrukarsamfunn og seinmoderne samfunn.
Familie
Etter krigen studerte han sosiologi ved Universitetet i Warszawa. Som fylgje av dei politiske utreinskingane i 1968 forlét han Polen og emigrerte fyrst til Israel, og dernest til England i 1971, der han vart professor i sosiologi ved University of Leeds, og seinare emertius i 2004.
Han var gift med forfattaren Janina Bauman (fødd Lewinson) som overlevde Warszawagettoen.
Filosof
Bauman er særleg kjent for boka si Moderniteten og Holocaust frå 1989 der han argumenterte for at jødeutryddinga kunne tolkast som ein logisk fylgje av opplysingstida og det moderne prosjekt. Bauman hevda Holocaust ikkje kunne verta forklara som eit resultat av rasehat i det tyske folk, og heller ikkje til å forstå som psykologiske avvik i krinsen rundt Adolf Hitler. Bauman meinte jødeutryddinga fann stad av di at nyttetenking, produksjon og orden hadde vorte overordna mål for nasjonalstaten slik at solidaritet og ansvar for medmenneske vart forskove frå enkeltindividet til eit ansiktslaust byråkrati.
Prisar og utmerkingar
Bauman tok imot Fyrstinnen av Asturias' pris for kommunikasjon og humaniora for 2010. Han var også æresdoktor ved Universitetet i Oslo. I 1989 fekk han den italienske Amalfiprisen for Moderniteten og Holocaust.
Makoto Fukuyama
Makoto Fukuyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Kotaro Nakao
Kotaro Nakao er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Sylfest
Sylfest og Sølfest er norsk mannsnamn. Sylfest har namnedag den 31. desember i Noreg.
Namna er former av det latinske namnet Silvester, som tyder 'frå skogen'. Dei har vore mest nytta i Oppland og på Vestlandet.
Patronymikon
Patronymikon, eller patronym, tyder farsnamn. Det er namn som består av fars førenamn pluss ei ending. På norsk er endinga vanlegvis -sen, -(s)son, -(s)sønn, -(s)datter eller -(s)dotter.
Alle som har eit patronymikon, har eit personnamn i tillegg. I Noreg må dei (etter at namnelova kom i 1923) dessutan ha eit slektsnamn.
I store delar av verda har alle patronymikon som ein del av namnet sitt. I Russland presenterer folk seg alltid med både personnamn og patronymikon. Heiter ein person til dømes Raisa Nikolajevna Koshkina, veit du at personnamnet til faren hennar er Nikolaj.
Frå midten av 1800-talet var det somme i Noreg som valde å føra patronymikonet sitt vidare som etternamn, både til søner og døtrer. Desse fekk dermed farfaren sitt personnamn pluss -sen som slektsnamn. (I dag er Hansen det vanlegaste etternamnet i Noreg.)
Kaimanar
Kaimanar er ein underfamilie av alligatorar, i ordenen krokodiller. Det finst totalt seks artar som lever i Mellom- og Sør-Amerika.
Sylfest
«Sylfest» i kulturen
Språk- og mediamannen Sylfest Lomheim er truleg den best kjende namneberaren i Noreg. Han har fortald i eit intevju at han skal ha fått jobb i NRK på grunn av det uvanlege namnet.
«Sylfest Strutle» var namnet på ein av Harald Heide-Steen jr. sine figurar, ein «strutlenorsk»-talande nynorskparodi.
Kjende namneberarar
Sylvester:
Henningsvær kyrkje
Henningsvær kyrkje ligg på Heimøya i Vågan kommune og sokn i Lofoten prosti. Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho vart vigsla i 1974 og er bygd med 250 plassar.
Ikkjepedia
Ikkjepedia er ein parodi på Wikipedia. Alle artiklane i dette oppslagsverket er meinte å vera parodi og oppspinn. Det finst ein annan wiki, Artigpedia, som behandlar tull og som er litt meir fri i konsept. Ikkjepedia er den nynorske versjonen av Ikkepedia. Ikkepedia har for det meste artiklar på bokmål, sjølv om nynorskartiklar òg finst.
Krøkle
Krøkle er ein fisk i loddefamilien. Han finst både i anadrome og ferskvasstasjonære bestandar i Europa frå Biscaya til Russland. I Noreg finn me arten utelukkande som ferskvassfisk frå Mjøsa og sørover på Austlandet til Skiensvassdraget.
Krøkla er for lita til å bety noko særleg som matressurs for menneske i Noreg, men ho er særs viktig som byttedyr for aure og annan rovfisk.
Kjenneteikn
Krøkla er lita og sølvblank med mørk rygg og lys buk. Kroppen er særs slank, med rygg- og bukfinnar plassert om lag midt mellom hovud og hale. Mellom rygg- og halefinnen har ho ei lita feittfinne utan strålar. Snuta er spiss med svakt underbitt gap. Gjellegitteret er særs tett, noko som er typisk for planktonetarar, men ho har òg kraftige tenner. I gytesesongen har dei små vortar som gjer at huda kjennest ru ut, særleg hjå hannar.
Norsk krøkle er vanlegvis opp til 15 cm lang, sjeldan meir enn 20 cm. Anadrome variantar kan bli så mykje som 45 cm.
Krøklekjøt luktar ikkje så ulikt agurk.
Levesett
Krøkla er ein altetar som ofte lever pelagisk. Mellom anna i Mjøsa og Tyrifjorden lever dei òg som botnfisk. I levesett er dei særs mangfaldige gjennom livet, og har fleire ulike stadium.
Nyklekt krøkle på om lag 6 mm tek med ein gong til å eta planteplankton. Ho tek snart til å innlemma planktondyr som hjuldyr og ung hoppekreps i kosthaldet, før ho gradvis går heilt over på ymse planktonkreps. I vatn kor desse dyra finst tek ho til å beita på større krepsdyr som Mysis relicta og Pallasea quadrispinosa ved ei lengd på om lag 6 cm. Frå ho er 9 cm lang et ho òg mykje fiskeyngel, gjerne artsfrendar.
Krøkle gyter om våren i elveos eller i strandsona. Egga er særs små og klistrar seg fast på botnen. Kvar ho produserer særs mykje rogn; ofte heile 22-25 % av kroppsvekta hennar. Dette tyder i praksis 2500-30 000 egg per ho. Det tek om lag 3 veker før larvane klekker, dei er då 6 mm lange og tek til å ta til seg føde med ein gong. Yngelen lever pelagisk i stim, og vert vanlegvis kjønnsmogne i sitt tredje leveår.
Krøkla er ein utprega stimfisk om dagen for å beskytta seg mot rovfisk. Stimane kan bli særs store, men løyser seg vanlegvis opp når det vert mørkt om kvelden.
Trehumle
Trehumle (Bombus hypnorum) er ei humle som i hovudsak lever under tregrensa; både i skogen og i bynære strok. Trehumla finst over det meste av Europa og austover gjennom Asia til kysten av Stillehavet, og har nyleg kolonisert Storbritannia. I Noreg er ho særs vanleg. Ho finst over heile landet og er ei av dei fyrste humlene som kjem fram om våren. I nokre år er dronningane på vengene i fyrste helvta av mars.
Trehumla byggjer vanlegvis bolet på ein mørk og verna stad over bakken, som i eit holt tre, ein fuglekasse, eit svalereir eller i ein husvegg. Ho har tolleg store koloniar på 80–400 individ. Ho kan vera aggressiv om ho vert uroa i bolet.
Trehumla kan forvekslast med barskoghumla og lushatthumla.
Mareza
Mareza (serbisk-kyrillisk Мареза) er ei elv i Montenegro og ein forstad i Podgorica der elva spring ut frå.
Mareza er ei lita elv som har kjelda si 3 km nordvest for Tološi i Podgorica. Kjelda til elva er òg drikkevasskjelda til Podgorica, som er kjend for den høge og gode kvaliteten på vatnet. Det meste av Mareza er kanalisert og ho munnar ut i Morača like sør for Podgorica.
Masamitsu Kanemoto
Masamitsu Kanemoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Kura-feltet
Kura-feltet (russisk Ракетный полигон Кура́, engelsk Kura Missile Test Range), òg kjend som KAMA, er eit russisk øvingsområde for interkontinentale ballistiske missil. Feltet ligg nord på Kamtsjatkahalvøya, og her på desse avsidesliggjande områda kan missil som er skotne frå vest i Russland lande utan skade. Delar av området er ZATO - stengd for ålmenn ferdsel.
Fylkesveg 411
Fylkesveg 411 (Fv411) går mellom Tvedestrand og Bossvik i Risør. Veglengda er 27,8 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Chandra (fleirtyding)
Chandra kan visa til:
Stoffskifte
Stoffskifte eller metabolisme er eit sett av kjemiske reaksjonar som skjer i levande celler. Desse prosessane er grunnlag for alt liv, og heilt naudsynte for at celler skal kunne vekse og reprodusere seg, oppretthald i anabolisme (oppbygging) og katabolisme (nedbryting). Ein slåande eigenskap til stoffskiftet er likskapane mellom grunnleggande metabolske vegar og grunnleggande komponentar mellom veldig ulike artar. Desse likskapane kjem truleg av at dei vart utvikla tidleg i evolusjonshistoria.
Med metabolisme kan og ein òg meine dei kjemiske reaksjonane som skjer i levande organismar, inkludert fordøyinga og transport av substansar inni og mellom ulike celler. Metabolisme blir normalt delt inn i to kategoriar, katabolisme og anabolisme. Katabolisme bryt ned organisk materiale for å hauste energi i celleandinga. Anabolisme brukar energi til å bygge komponentar til cella, som protein og nukleinsyrer. Dei kjemiske reaksjonane i metabolismen er organiserte i metabolske vegar, der eit kjemikal blir omdanna gjennom ein serie av steg til andre kjemikal ved enzymaktivitet. Enzyma er veldig viktige for metabolismen fordi dei gjer at organismar kan drive ønskelege reaksjonar som krev energi, og som ikkje kan oppstå av seg sjølv, ved å kople desse reaksjonane til spontane reaksjonar som frigjev energi. Når enzym er katalysatorar kan desse reaksjonane gå raskt og effektivt. Farten på stoffskifte, metabolsk fart, påverkar kor mykje mat ein organisme treng.
Anabolisme
Anabolisme er oppbygging av næringsstoff. Organismar med anabolisme vert kalla autotrofe, og vert delt inn i dei fotoautotrofe, som får energi frå sollys, og dei kjemo-autotrofe, som nyttegjer seg av kjemiske stoff.
Den mest typiske forma for anabolisme er fotosyntesen, som byggjer energirike glukosemolekyl av karbondioksid, vatn og sollys.
Katabolisme
Katabolisme er nedbryting av næringsstoff til energi og bygging av vev. Den mest typiske forma for dette er celleanding, som bryt ned glukosemolekyl til karbondioksid og vatn.
NGC 1999
NGC 1999 er ei refleksjonståka som ligg rundt 1500 lysår unna jorda i stjernebiletet Orion. Ho har ein diameter på 0,9 lysår og ligg i nærleiken av den meir kjende Oriontåka.
NGC 1999 er opplyst av den unge og lyssterke stjerna V380 Orionis. Stjerna er estimert til å vera rundt 3,5 gonger so massiv som sola og framstår som kvit av di ho har ein overflatetemperatur på rundt 10 000 °C, noko som nesten er to gonger overflatetemperaturen til sola.
NGC 1999 blei oppdaga av William Herschel og søstera Caroline på 1800-talet og katalogisert i det nittande hundreåret som New General Catalogue (NGC)-objekt 1999.
Harald Espelund
Harald Espelund var ordførar i Ullensaker kommune frå 2003 til 2015. Han representerer Framstegspartiet.
Zakáki
Zakáki (gresk Ζακάκι) er ein bydel i Lemesós (Limassol) på Kypros. Bydelen ligg heilt sørvest i byen. Her ligg Lemesós hamn, ei av dei travlaste hamnene i Middelhavet.
Plassering
I aust grensar Zakáki til Tsiflikoúdia og i nord til Ájos Spyrídonas. I vest ligg nabokommunen Káto Polemídia og i sørvest og sør ligg busetnaden Tserkézi.
Hundvåko
Hundvåko, òg kalla Hundvåkøy, er den tredje største øya i Austevoll kommune. Som dei fleste andre øyar ute mot kysten er kjenneteiknet nakne knausar, lyngheiar og litt skog. Øya er 10,7 kvadratkilometer og det bur kring 500 menneske der.
Næringsgrunnlaget kjem frå havet. Her er den tettaste konsentrasjonen av ringnotsnurparar i landet, i alt 12 fartøy. Elles er fiskeoppdrett ei viktig næring her som i resten av kommunen. Villsauen beitar ute heile året i lyngheiane. Sauerasen har overlevd i dette karrige landskapet sidan vikingtida.
Louis François de Bourbon-Conti
Louis François gjekk inn i militæret og då den austerrikske arvefølgjekrigen braut ut i 1741 slo han seg saman med Duc de Belle-Isle til Böhmen. Tenestene hans der førte til at han fekk kommandere hæren i Italia, der han utmerkte seg med å forsere passet i Villafranca og vinne slaget ved Coni i 1744.
I 1745 vart han sendt for å stanse austerrikarane i Tyskland. I 1746 vart han overført til Nederland der stridar med Maréchal de Saxe førte til at han gav opp militærkarrieren i 1747.
Kandidat for den polske trona
Same året tilbaud ein fraksjon frå den polske adelen Conti trona av Polen, sidan det var venta at kong August III snart ville døy. Conti fekk personleg støtte hos Ludvig XV av Frankrike for dette kandidaturet. Ministrane til kongen sette i staden inn huset Sachsen på trona i Polen, sidan Ludvig XV si svigerdotter, Marie-Josèphe av Sachsen, var dotter av sjuke August. Som følgje av denne konflikten starta Ludvig XV hemmeleg kommunikasjon med ambassadørane sine ved enkelte utanlandske hoff som var direkte motstridande til dei offisielle meldingane som vart sendt til dei same ambassadørane av ministrane hans. Systemet med kurerar som kongen nytta til å leve desse hemmelege meldingane utvikla seg seinare til eit spionnettverk kjend som Secret du Roi.
Sjølv om Conti ikkje fekk den polske trona hadde han eit godt forhold til kongen fram til 1755, då innverknaden hans vart øydelagd av intrigane til kongen si elskarinne, Madame de Pompadour. Forholdet til Ludvig XV vart så pass dårleg at då sjuårskrigen braut ut i 1756 fekk ikkje Conti kommandere hæren ved Rhinen. Conti starta då å arbeide mot det kongelege styret.
Yoichi Kajiyama
Yoichi Kajiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Louis François de Bourbon-Conti
Kandidat for den polske trona
Han vart etterfølgd av sonen, Louis François Joseph (1734-1814), som var den siste personen som bar Conti-tittelen.
Froskemunnfamilien
Froskemunnfamilien (Podargidae) er ein biologisk familie av 16 nattaktive fugleartar plassert i sin eigen orden Podargiformes. Dei lever i området frå India gjennom det sørlege Asia til Australia.
Namnet froskemunn kjem av det store, flate nebbet og det froskeliknande gapet, som dei brukar til å snappe insekt med. Dei er svake flygarar.
Om dagen kviler froskemunnar stille på ei grein og liter på at den kamuflerande fjørdrakta gjer han umerkeleg. Hoa legg opptil tre kvite egg i kullet i gaffelen på ei grein, og hoa rugar om natta medan hannen tar ruginga på dagen.
Artane i slekta Podargus er store froskemunnar med leveområde i Australia og Ny-Guinea, dei har massive flate, breie nebb. Podargus er kjente for å ta større byttedyr som frosk, mus, osv., som dei nokon gonger slår mot ein stein før dei svelgjer byttet. Dei ni Batrachostomus-froskemunnane finst i tropisk Asia. Dei har mindre og meir avrunda nebb og er i det store insektetarar. Både Podargus og Batrachostomus har bustar rundt nebbrota, og Batrachostomus har andre, lengre bustar som kan ha ein funksjon som vern mot insekt.
I april 2007 vart det skildra ei ny slekt av froskemunnar på Salomonøyane. Slekta fekk vitskapleg namn Rigidipenna, ho har ein art og norsk artsnamn er salomonfroskemunn.
Artsliste
Froskemunnar i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Hernar
Hernar er ei øy og eit gardsnamn heilt nord i Øygarden kommune i Vestland. Øya har om lag 15 fastbuande, men mange feriebustader. Øya er veglaus, men har rutebåtsamband til Hellesøyna.
Froskemunnfamilien
Artsliste
Slekt Podargus
Ian Anderson Plays the Orchestral Jethro Tull
Ian Anderson Plays the Orchestral Jethro Tull er eit konsertalbum og ein DVD av frontmannen i Jethro Tull, Ian Anderson, frå 2005. Albumet er spelt inn i lag med Neue Philharmonie Frankfurt, dirigert av John O'Hara. DVD-en vart spelt inn i Rosengarten i Mannheim den 8. desember 2004.
Hernar
Namnet har samanheng med norrønt hjarsi, ‘isse’, og hjarni, ‘hjerne’. Truleg kjem det av den hovudliknande høgda på øya. Hedno har òg med hår eller hårfeste å gjere. Namnet har vorte skrive på særs forskjellige måtar gjennom tidene, mykje på grunn av at danske embetsmenn ikkje var sikre på tydinga. «Hernar» er den same forma som vart nytta i gammalnorsk, og er ei fleirtallsform.
Froskemunnfamilien
Artsliste
Slekt Rigidipenna
Hernar
Folketalsutvikling:
Ian Anderson Plays the Orchestral Jethro Tull
Innhald
DVD-en inneheld same rekkefølgje, som den doble CDen.
Froskemunnfamilien
Artsliste
Slekt Batrachostomus
Sitnica i Montenegro
Sitnica er ei elv som renn gjennom Podgorica i Montenegro.
Takaya Nakamura
Takaya Nakamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Ingeborg Midttømme
Ingeborg Synøve Midttømme er biskop i Møre bispedømme og tidlegare leiar i Presteforeininga.
I 2003 vart ho som første kvinne vald til leiar i Presteforeininga. Ho blei attvald som leiar i 2006.
Midttømme vart utnemnd til biskop i i Møre bispedømme etter Odd Bondevik den 15. mai 2008. Bispevigslinga skjedde i Molde domkyrkje 21. september, samstundes med ei markering av bispedømmet sitt 25-årsjubileum. Midttømme vart den fjerde kvinna av dei noverande biskopane, og er med sine 47 år den yngste i bispekollegiet.
Bok-kule
Bok-kuler, òg kalla globule, er mørke og kalde skyer av støv og gass so tette at dei stengjer for alt lys som kjem bakanifrå. Bok-kuler er å finna i H II-regionar, som er område med aktiv stjernedanning, og det er anteke at det kan føregå stjernedanning inne i sjølve bok-kulene.
Namnet kjem frå den nederlandsk-amerikanske astronomen Bart Bok som var den første til å skildra desse objekta i ein publikasjon i 1947.
Mangefotingar
Mangefotingar (Myriapoda) er ei stor gruppe landlevande leddyr som vert kjenneteikna av mange einsarta kroppssegment med kvar sine beinpar. Ein reknar med fire grupper (klassar); tusenbein, skolopenderar, dvergfotingar og fåfotingar, og dei er utbreidd over heile verda bortsett frå Antarktis. Ein reknar med i underkant av 13 000 registrerte nolevande artar. 76 av desse er funne i Noreg. I Norden totalt førekjem det 111 artar.
Simme
Simme er ei sideelv til Kander i Berner Oberland i kantonen Bern i Sveits. Ho er om lag 60 km lang og har eit nedslagsfelt på 594 km².
Mangefotingar
Dei eldste fossile mangefotingane er frå sein ordovicium/tidleg silurtid, og omfattar mest sannsynleg òg marine artar. Dei første sikre funna av landlevande mangefotingar er frå midten av silur, og liknar på tusenbein.
Kjenneteikn
Mangefotingane er sterkt metameriske, det vil seie at dei er sett saman av mange einsarta kroppssegment. Først sit det eit hovud med fire par ekstremitetar - antenner, mandiblar og to par maxillar. Vidare følgjer ein lang kropp som består av mange segment med den same kroppsoppbygnaden. Denne varierer mellom dei ulike gruppene. Tusenbeina (Diplopoda) har to par bein for kvart kroppssegment, medan skolopenderar berre har eitt.
Alle mangefotingar unnateke fåfotingar pustar med trakear, det vil seie eit system av hole røyr som syter for oksygentilførsle i kroppen. Fåfotingane stammar derimot etter alt sannsyn frå forfedrar med trakesystem.
Simme
Frå Zweisimmen renn Simme gjennom Øvre og Nedre Simmental (Ober- og Niedersimmental). Nær landsbyen Wimmis renn Simme i hop med Kander.
Mangefotingar
Levesett
Mangefotingane er den einaste gruppa leddyr som utelukkande lever på land. Som regel finn ein dei i jord- og strølaget, men dei kan òg finst under bork eller i grotter. Mange artar har dårleg forsvar mot uttørking og heldt seg helst til litt fuktige miljø; berre særs få mangefotingar klarar seg bra i tørre strok. Dei fleste tusenbein og skolopendrar er nattaktive.
Dyra i gruppa er særkjønna, med unnatak av somme som kan vera partenogenetiske. Nokre artar parar seg med indre befruktning, medan andre formeirar seg utan at det førekjem fysisk kontakt mellom kjønna i det heile teke: Hannen legg frå seg spermiar utanfor kroppen til hoa så ho kan ta dei opp sjølv. Alle artane legg egg, og somme vaktar dei mot predatorar den første tida.
Som regel har nyklekte mangefotingar færre kroppssegment enn vaksne artsfrendar. Etter kvart som dei skiftar hud veks dei til og når full storleik samstundes som dei vert kjønnsmogne. Nokre tusenbein veks òg etter å ha vorte vaksne. Dei nyttar relativt lang tid på utviklinga si, hjå mange artar meir enn eit år.
Systematikk og evolusjon
Mangefotingane vart lenge rekna som søstergruppa til seksfotingane, mellom anna sidan begge gruppene har dei same grunnleggjande ekstremitetane på hovudet og er utstyrt med udelte (unirame) bein. Nyare forsking viser derimot at dei to gruppene mest sannsynleg stammar frå krepsdyra, kanskje tilmed frå ulike greiner, og at likskapstrekka kan stamma frå konvergent evolusjon - like tilpassingar til eit likt miljø.
Det vert òg hevda at mangefotingane sjølv kan vera poly- eller parafyletiske. Det er rekna som rimeleg sikkert at tusenbeina og fåfotingane er søstergrupper, men for skolopenderar og dvergfotingar er stoda framleis uviss.
Dei eldste fossile mangefotingane er frå sandstein frå perioden silur for om lag 420 millionar år sidan. I den påfølgjande tidsepoka devon auka mangfaldet, og stordomstida si hadde dei i karbon. Dei største kjende formene fanst på denne tida; slekta Arthropleura kunne bli så mykje som 1,8 m lang og 45 cm brei. Etter karbon liknar fossila i større grad på moderne grupper.
John A. Ødbehr
John Arthur Ødbehr var ordførar i Vestby kommune frå 2007 til 2015. Han representerte Høgre.
Chandra-teleskopet
Chandra (engelsk: Chandra X-ray Observatory) er eit røntgenteleskop og det tredje teleskopet i NASA sitt Great Observatories-program. Det blei plassert i bane rundt jorda med romferja Columbia 23. juli 1999. Før oppskytinga var teleskopet kjend som AXAF, kort for Advanced X-ray Astrophysics Facility. Det var på tida det blei bygt det mest sofistikerte røntgenteleskopet med ein oppløysning åtte gonger betre og med ei evne til å kunna avsløra røntgenkjelder 20 gonger svakare enn kva som helst anna teleskop.
Tamina
Tamina er ei elv i Sveits som spring ut nær Egghorn (2600 moh). Ho renn først frå nord til sør gjennom Marchtal.
Chandra-teleskopet
Chandra har fire vitskaplege instrument: eit biletspektrometer, eit høgoppløysningskamera og høg- og lågenergi-spektrometer.
Teleskopet er namnsett etter den indisk-amerikanske fysikaren Subrahmanyan Chandrasekhar.
Tamina
Elva svingar så mot aust og renn ut i Gigerwaldsee i Galfeisendalen. Den siste delen av elva renn ho nordaustover gjennom Taminadalen, før ho renn saman med Alpenrhein etter ei lengd på om lag 18 km.
Historisk var Taminadalen (Taminatal, og kalla Vättnertal) eigd av Pfäfers kloster, som vart slått saman med kantonen St. Gallen då det vart oppretta i 1803.
Fylkesveg 412
Fylkesveg 412 (Fv412) går mellom Hovde og Nelaug stasjon i Åmli. Veglengda er 4,6 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Riksarkivet
Riksarkivet har lokale i ein bygning i nærleiken av Sognsvann stasjon på Sognsvannsbanen i Oslo, der det òg er underjordiske magasin, og er organisert i fem avdelingar: Bevarings- og tilsynsavdelingen, Depotavdelingen, Publikumsavdelingen, Administrasjonsavdelingen og It-avdelingen.
Alle kan vende seg til Riksarkivet for å få svar på spørsmål eller få løyst problem som arkivmaterialet kan bidra til, anten ved å møte opp personleg, eller ved å sende brev, telefaks, e-post, eller ved å take ein telefon. Riksarkivet stiller arkivmaterialet til rådvelde for gjennomlesing på lesesalen i bygningen, og har dessutan sal av bøker i ein eigen bokhandel og over internett.
Édouard Detaille
Jean Baptiste Édouard Detaille var ein fransk målar. Detaille måla detaljert og nøyaktig akademisk kunst, og er særleg kjend for sine militærmåleri som skildra enkeltsoldatar, slag og militærhistorie.
Édouard Detaille blei lærling av Jean-Louis-Ernest Meissonier i 1865 og debuterte på salongen i Paris i 1867. Han var med i den franske hæren under den fransk-prøyssiske krigen 1870-71, og fekk med dette ein ny motivkrets. Saman med Alphonse de Neuville måla han to panoramabilete med motiv frå krigen.
Etter ein ekspedisjon til Tunisia måla Detaille slag derfrå, og eit opphald i Russland førte til ei rekke slag-skildringar for tsar Aleksander III.
Detaille gav ut kunstbøker, mellom anna L'Armée Française (1885-1889), som skildra uniformer brukte i hæren.
IO-71
IO-71 (Prosjekt 4202) er eit supersonisk glidefly (HGV), russisk giperzvukovyj letateljnyj apparat (kortform «Glaider», forkorta GLA), og eit av dei russiske svara på utviklinga mellom russiske ICBM og rakettskjoldet. Eksperimenta vert gjorde i løynd, men noko informasjon vart gitt ut, og her heiter det seg at farta på HGV kan komme opp i 11000 kilometer i timen og kan manøvrera i mønster som er umogeleg å regne ut for mottiltak som til dømes det såkalla rakettskjoldet.
Nokre av dei løynde eksperimenta vart starta i 2009 og går føre seg i Dombarovskij, i 13. strategiske missildivisjon. Der vert fleire HGV av typen IO-71 sett inn i ein bererakett av typen SS-19 som vert skoten opp frå silo i retning Kura-feltet på Kamsjatka. Det vert òg hevda at denne divisjonen skal ha dette våpenet før 2025. Andre eksperiment vert gjorde på rakettprøvefeltet Bajkonur i Kasakhstan. Her vert òg missilet SS-19 nytta og skote i retning Kura-feltet på Kamtsjatka.
Santarém i Brasil
Santarém er ein by i delstaten Pará i Brasil. Byen ligg der elva Tapajós renn ut i Amazonaselva, og er eit populært mål for turistar. Ein reiser helst dit med båt. Santarém var opphavleg bustaden til den indianske urbefolkningsgruppa Tapajós.
Tinnitus
Tinnitus, eller øyresus, er ei plage som gjer at ein oppfattar lyd utan at det finst nokon ytre sansepåverknad. Lyden kan verte oppfatta både på det eine eller på begge øyra, og er vanlegvis skildra som ei ringing, brusing, summing, plystring eller melodi. Sjølve ordet tinnitus er latin for 'klang' (frå ei bjølle). Opplevinga kan gje konsentrasjonsvanskar og angst, og kan kjennast som ei uuthaldeleg plage.
Utbreiing og årsaker
Ulike grader er tinnitus er svært vanleg, særleg i aldersgruppa 40–70 år. Tinnitus kan ha mange årsaker, som sjukdom eller irritasjonar i trommehinna, mellomøyret, det indre øyret eller høyrenerva. Det kan også koma av den normale aldringsprosessen i høyrselsorgana og henga saman med høyrselstap. Andre årsaker kan vera framandlekam i øyregangen og sjukdommar som mellomøyrebetennelse (otitis media), otosklerose, Méniéres sjukdom, skade av sansecellene i det cortiske organet (høyrselsorganet) på grunn av høge lydtrykk, medikament eller giftstoffer, og svulst på høyrenerva.
Høge lydtrygg over lengre tid er ei vanleg kjelde til tinnitus. Tidlegare var industriarbeidarar ofte utsette for langvarig påverkning av høge lydtrykk, som førte til nedsett høyrsel og i nokre høve til tinnitus. Tinnitus er òg vanleg hjå musikarar som spelar i symfoniorkester. Konsertar med elektronisk forsterka musikk har ofte så høge lydtrykk at tilhøyrarane vert utsette for høyrselsskadar og det finst fleire døme på at folk som ofte vitjar slike konsertar har endt opp med tinnitus. Dei siste tiåra har det vorte populært å høyra på musikk over øyreproppar. Desse dannar ein propp i øyregangen og er i stand til å generera svært høge lydtrykk. Desse er særleg populære hjå ungdomar og mange har fått varig nedsett høyrsel og i fleire tilfelle tinitus frå slik bruk. Om lydtrykket er kraftig nok kan slølv eit kortvarig knall føra til tinitus. Nokre jaktrifler, til dømes, genererer så høge lytrykk at eit skot utan høyrselsvern kan føra til kraftig tinnitus.
Skildring
Lyden mange tinnitus-pasientar oppfattar, kan variere frå ein stille bakgrunnslyd til ein lyd som sluker alle eksterne lydar. Omgrepet tinnitus refererer vanlegvis til meir alvorlege tilfelle, og då typisk til meir varige tilfelle.
Behandling
Vanlegvis finst det inga direkte behandling for tinnitus, mellom anna på grunn av usemje om korvidt tinnitus oppstår i hjernen eller i høyrselsorgana. Vanlegvis vil den ramma verte tilrådd å ignorere problemet og vil verte lært opp til diverse teknikkar til å maskere tinnitusen. Av og til kan det vere andre orsakar som er skuld i denne tilstanden, som til dømes høgt blodtrykk, Menières sjukdom, øyrevoks eller ballanseproblem. Diverre kan dei fleste førekomster av tinnitus ikkje løysast.
Nokre former av tinitus kan behandlast ved at ein tek tak i bakgrunnsårsaken, som kan vera ein sjukdom. Der tinnitus kjem av skade på sansecellene i det indre øyret eller aldersforandringar i høyrselsorganet, finst inga effektiv behandling av lidinga. Ved nokre høve kan tinnitus forsvinna av seg sjølv etter eit kortare eller lengre tidsrom.
Ved tinnitus i samband med høyrselstap vil ofte tilpassing av høyreapparat gjera tilstanden betre. Nokre pasientar kan også få eit lite apparat i øyregangne som lagar kvit støy og som delvis maskerer tinnitusen, som dermed blir lettare å leva med. Det finst også psykologiske treningsprogram som går ut på tilvenning og akseptering av øyresusen. Desse kan ta tid, opptil to år, men kan ha god effekt.
Masaki Tsukano
Masaki Tsukano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Honda, Vissel Kobe, Tokyo Gas og SC Tottori.
Ibar
Ibar (serbisk Ибар) er ei elv i Serbia, Kosovo og Montenegro med ei lengd på 276 km. Ho spring ut aust i Montenegro og renn inn i Zapadna Morava, sentralt i Serbia nær Kraljevo.
Ho høyrer til Svartehavet sitt nedslagsfelt og har eit eige nedslagsfelt på 8 059 km² og ei gjennomsnittleg vassføring ved munningen på 60 m³/s. Elva er ikkje framkommeleg for elvefart.
Leia
Ibar har kjelda si frå seks småelvar i fjellet Hajla aust i Montenegro. Ho renn generelt nordaustover og gjennom eit par landsbyar før ho renn inn i Serbia. Ho renn gjennom det meste av dei sørlege områda av Sandžak. Ein av to hovudvegar mellom Serbia og Montenegro følgjer elvar i denne delen. Nær landsbyen Vitkovići snur elva sørover og går inn i Kosovo. Ho held fram sørover til byen Kosovska Mitrovica og her tar ho ein krapp u-sving og snur nordover igjen og tilbake til sjølve Serbia. Her mottar Ibar den største sideelvar, Sitnica, frå høgre. Andre store sideelvar er Raška, Studenica og Lopatnica frå venstre og Jošanica.
Ved Gazivode er elva demt opp og reservoaret Gazivodesjøen (areal 11,9 km², høgd 693 m, djup 105 m) er danna. Vatnet i innsjøen vert nytta av industri- og gruveområda i Kosovska Mitrovica/Trepča-området. Nedanfor Gazivode ligg eit anna reservoar, Pridvoricesjøen. Desse innsjøane vatnar eit område på 300 km³.
Etter å ha passert landsbyane Žiča og Kraljevo munnar ho til slutt ut i Zapadna Morava.
Thielle
La Thielle (tysk Zihl) er ei sideelv til Aare i Seeland i Sveits.
Thielle oppstår der Orbe og Talent renn saman, nordaust for den vesle byen Orbe i Vaud. La Thielle renn som ein kanal nordaustover eit jordbruksområde kalla Plaine de l'Orbe og munnar etter 9 km ut i Neuchâtelsjøen i Yverdon-les-Bains.
Refleksjonståke
Refleksjonståker er gasståker som er synlege ved at dei reflekterer lys frå nærliggjande stjerner. Refleksjonståker er som regel blåe då kortare bølgjelengder blir reflekterte betre enn lengre. Refleksjonståker skil seg frå emisjonståker ved at gassen i refleksjonståkene ikkje sender ut lys sjølv då stjernelyset ikkje er kraftig nok til å ionisera atoma.
Ribnica
Ribnica er ei lita elv som renn gjennom Podgorica i Montenegro. Ho er ei av sideelvane til Morača og dei renn saman i sentrum av byen. Elva er stort sett tørrlagt om sommaren. Podgorica vart kalla Ribnica etter elva i mellomalderen. I dag heiter ein bydel i Podgorica Vrela Ribnička etter elva.
Fylkesveg 413
Fylkesveg 413 (Fv413) går mellom Dølemo i Åmli og Steane i Froland. Veglengda er 15 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Romssa Arena
Romssa Arena, tidlegare kjend som Alfheim stadion, er eit fotballstadion i Tromsø og heimebana til fotballaget Tromsø IL. Arenaen ligg på sjølve Tromsøya.
Fotballbana måler 110 x 70 meter, og var rekna som den største grasbana i Noreg. Det var òg innsydd kunstgras i sjølve grasmatta for å forsterke underlaget. I midten av 2006 blei det lagt kunstgras på heile Alfheim stadion.
På austsida av arenaen er det oppført eit nytt forretningsbygg som blant anna inneheld klubbhus, møterom og kurs- og konferanselokale. Publikumsrekorden er 10 225 frå ein kamp mot Rosenborg i 1990. Det er vurdert å bygge ut kortsidene på Romssa, ettersom dei for augneblinken ligg under standarden i tilhøve til resten av anlegget.
Arenaen hadde til 29. mars 2023 namnet Alfheim Stadion før namnet blei endra til Romssa Arena. Romssa er nordsamisk for Tromsø.
Koji Okamoto
Koji Okamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Nordvestlandsbåtar
Nordvestlandsbåtar er dei opne, oftast spissgatta, ro- og seglbåttypane frå Møre og Romsdal fylke, og tidlegare òg Trøndelag. Nordvestlandsbåtane er kjenneteikna ved fyldig framstamn, smekker atterstamn, og ofte éin eller fleire ekstra bordgangar mot framstamnen. Dei fleste nordvestlandsbåtane har vore rigga med lårsegl. Det finst to hovudtypar av nordvestlandsbåtar:
Einar Steen-Nøkleberg
Einar Steen-Nøkleberg er ein norsk klassisk pianist.
Kjend internasjonal pianist
Steen-Nøkleberg har studert hjå Nicolai Dirdal og Hans Leygraf. Han har gjort meir enn 50 plateinnspelingar og er bland anna kjent for sine Grieg-tolkingar. Han er dessutan kunstnerisk leiar for Oslo Griegfestival.
Frå 1975 til 1981 var Steen-Nøkleberg professor i klaver på Staatliche Hochschule für Musik i Hannover, Tyskland. Han har ein internasjonal karriere som solist og har spelt i London, Paris, Berlin, Tokyo, Moskva, Mexico City, New York, Hamburg og København og vore på turne i USA og det tidlegare Sovjetunionen fleire gongar.
Akademisk kunst
Akademisk kunst er nemninga om ein kunststil som blei nytta innan måleri og skulptur på 1700- og 1800-talet som hadde opphav i europeiske akademi og universitet. Nemninga gjeld særleg verka til kunstnarar som var påverka av tankane ved franske Académie des beaux-arts, slik dei blei utvikla under den nyklassisistiske og romantiske perioden.
Karakteristisk for den akademiske kunsten er ein utprega perfeksjonistisk stil, framstillinga av historiske eller mytologiske motiv og det at at kunstnaren formidler ein moralsk bodskap.
«Akademisk kunst» kan også få ei vidare tyding, der omgrepet omfattar stilar eller haldningar som er rådande ved akademi eller universitet til ei kvar tid. I ein slik samanheng vil ei kvar nyskapande retning som blir godteken i akademiske og institusjonelle miljø bli sett på som «akademisk».
Piva
Piva (serbisk-kyrillisk Пива) er ei elv i Montenegro og ei av kjeldeelvane til Drina som ho dannar i lag med Tara på grensa til Bosnia-Hercegovina.
Piva spring ut frå Sinjac (kyrillisk Сињац) i fjellet Golija nær Piva kloster. Før den kunstige innsjøen Pivasjøen vart danna rann vatnet frå kjelda ut i elva Komarnica (kyrillisk Комарница) og dannar elva Piva dei neste 34 km. Komarnica er ein del av eit 86 km langt elvesystem (Tušina-Bukovica-Bijela-Komarnica), så målt frå kjelda er Tušina (kyrillisk Тушина), elva med fem namn', 120 km lang.
Kjemisk binding
Ei kjemisk binding er ei kraft som verker mellom atom og får dei til å hengja saman. Kjemiske bindingar kan vera sterke eller svake. Nokre bindingar byggjer opp molekyl, andre bind saman ein større masse, og andre igjen verker mellom molekyl, atom eller ion utan å danna nye sambindingar.
Piva
Piva møter Tara ved Šćepan Polje på grensa til Bosnia-Hercegovina og dannar Drina.
Kjemisk binding
Kjemiske bindingar er gjerne eit resultat av elektrondeling og elektrisk spenning mellom ulike atom.
Piva
Piva høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og har eit eige nedslagsfelt på 1 270 km² og er ikkje framkommeleg for elvefart.
Kjemisk binding
Metallbinding, ionebinding og kovalent binding vert rekna som sterke bindingar. Dette er intramolekylære krefter som bind saman atom i eit molekyl og dannar ei kjemisk sambinding. I kovalente bindingar deler atoma eit eller fleire par elektron, medan atom i ei ionebinding får eller mistar elektron. Ofte kan ei kovalent binding ha ein viss grad av ionisk karakter eller omvendt.
Hydrogenbinding, van der Waals binding og dipolbinding vert rekna som svake bindingar. Denne typen binding verkar mellom molekyl, atom eller ion som ikkje er bunde til kvarandre på annan måte. Hydrogenbindingar er sterkast av desse.
Johan Alnes
Johan Alnes er ein norsk lokapolitikar som representerer Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Ås kommune i seks periodar, fra 1991 til han blei etterfølgd av partifellen Ola Nordal i 2015.
Bortsett frå til den første perioden som ordførar, har Alnes alltid blitt vald utan motkandidat.
Historia Regum Britanniae
Historia Regum Britanniae ('Soga om dei britiske kongane') er ei krønike skrive av Geoffrey av Monmouth i ca. 1136.
Verket er bygd opp av biografiar over kongane i Storbritannia over ein periode på to tusenår. Det startar i mytisk tid med trojanarane og held fram til dei angelsaksiske kongane på 600-talet.
Som historieskriving er teksten etter moderne standard uferdig og av tvilsam truverd, men samstundes er det ein av dei viktigaste kjeldene til fragment av tidleg engelsk historie. Det er også opphavet til ei rekkje britiske legender som er spunne omkring herskarane. Dei fleste historikarar ser på verket nærmast som ei historisk roman med ein del fakta blanda inn.
Krønika oppnådde ein enorm popularitet i samtida, og ein kjenner til eit par hundre avskrifter av verket. Omsetjinga av  Historia Regum Britanniae  til fransk i åttetaktars parrima vers gav opphav til ein heil sjanger som heldt seg populær gjennom store delar av mellomalderen - rimkrønika.
Geoffrey ser ut til å setje dei keltiske britane som levde på øyene før angelsaksarane kom høgast. Historia Regum Britanniae blei då også brukt politisk for å rettferdiggjere erobringa normannarane gjorde av det landet som angelsaksarane ein gong hadde rana til seg.
NATO-kallenamn
NATO-kallenamn er NATO sine kodenamn for militært utstyr frå Russland, Kina, og land frå det som vart kalla Austblokka (mellom anna Sovjetunionen). Namna vart laga for å lette sambandet mellom ulike land som ikkje hadde same språk. I tillegg var russiske namn på utstyret ukjende. Mykje av dette utstyret er framleis i bruk, og NATO-kallenamna likeså.
Den første bokstaven i namnet viser kva slags utstyr det er snakk om, til dømes fekk jagarfly og angrepsfly namn som byrja med F (etter det engelske ordet Fighter), bombefly fekk namn på B, transportfly fikk namn på C (for Cargo) og ulike andre fly som øvingsfly, tankfly, anti-ubåtfly, AWACS m.m. fekk namn på M (for Miscellaneous). Propelldrivne fly fekk namn med ei staving, medan jetdrivne fly fekk namn med to stavingar. Helikopter fekk namn på H, luft-til-luft-missil fekk namn på A (etter air-to-air), luft-til-bakke-missil fekk namn på K, bakke-til-luft-missil fekk namn på G (etter groundlaunched) og bakke-til-bakke0missil namn på S (etter surface-to-surface).
Craig Thomas skreiv i 1977 boka Firefox med det oppdikta NATO-kallenamnet Firefox for Mikojan-Gurevitsj MiG-31. Boka vart filmatisert av Clint Eastwood i 1982. Den rette MiG-31 fikk i 1979 NATO-kallenamnet Foxhound.
Pentagon har sine eigne kodar for missil: AA- (luft-til-luft), AS- (luft-til-bakke), SA- (overflate-til-luft), SS- (overflate-til-overflate), −N- (sjøplattform), −X- (eksperimentell design) og AT- (panservernmissil).
Ålgård
Ålgård er kommunesenteret i Gjesdal kommune i Rogaland fylke. Staden ligg 10 km sør for Sandnes der Figgjoelva renn ut av Edlandsvatnet. I tillegg til gamle Ålgård sentrum kan no Bærland, Fiskebekk, Opstad og Solås reknast som ein del av tettstaden. Rundt rekna 9000 av dei 10 208 innbyggjarane i kommunen bur på Ålgård.
Kjørnes
Kjørnes er ein tettstad i Sogndal kommune ved Riksveg 5 mellom Sogndalsfjøra og Kaupanger.
Ålgård
Ålgård voks fram kring De Forenede Ullvarefabrikker (DFU). Fabrikken vart grunnlagd av haugianaren Ole Nielsen i 1870. Fabrikken låg før dette på Eikeland i Sandnes, men vart flytta til Ålgård. På Ålgård kunne ein nytta vasskraft til å driva maskinar. I tillegg ligg Ålgård i eit område med mange gardbrukarar. Mange av gardbrukarane driv med sauehald. Slik var ikkje vegen lang for å skaffa ull. Ole Nielsen nøgde seg ikkje berre med å byggja ein fabrikk. I tillegg gjorde han opptak til ein skule og Ålgård kyrkje.
Kjørnes
Kjørnes har. Staden består i stor grad av fleire store byggefelt, men her finst òg ein barnehage og ein campingplass.
Ålgård
Ålgårdbanen vart opna i 1924. Banen gjekk mellom Ålgård og Sandnes, og var meint som ein del av Sørlandsbanen. Traséen vart utsprengd til Kyllingstad i retning Vikeså, men Stortinget omgjorde vedtaket om ein indre trasé og la banen om Jæren.
Fabrikken er lagd ned, men bygningane vert bruka til kjøpesenteret (Magneten) og bibliotek (Veveriet). I dag har Ålgård industri gjennom mellom anna Jæder. I 1986 opna fritidsparken Kongeparken.
Fotballklubben Ålgård FK har mange medlemer. Gjesdal IL har i fleire år gjort det skarpt i Holmenkollstafetten.
Zetor
Zetor er ein traktormerke produsert av Zbrojovka i Brno i Tsjekkia. Verksemda har produsert traktorar sidan 1946. Sjølv om grunnkonstruksjonen var enkel, var tidlege traktorar frå Zetor svært moderne i høve til mange av konkurantane. Den fyrste modellen, Zetor 25, fekk snøggt eit godt rykte og vert i dag rekna som ein klassikar. Zetor nytta moderne dieselmotorar og traktorane fekk rykte for å vera driftssikre og slitesterke. Zetor var òg ein av dei fyrste traktorprodusentane til å tilby firhjulsdrift. På grunn av låge produksjonskostmadar klarte Zetor å halda prisane lågare enn dei fleste konkurentane. Zetor er eit samantrekt ord av «Zet», for fyrste bokstaven i Zbrojovka Brno (våpenfabrikken i Brno) og dei tre siste bokstavan i «traktor».
Produksjon
Sidan 1946 har Zetor produsert over 1,1 millionar traktorar, som dei har levert til over 80 forskjellige land. Noreg har vore eit av dei viktigaste avtakarlanda for Zetor og på 80-talet var Zetor i fleire år marknadsleiar i Noreg. Finland var ein anna viktig marknad for Zetor.
Internationalt samarbeid
Zetor har samarbeidd med Ursus i Polen, ZRS i Slovakia og Agrale i Brasil. På 1990-talet produserte Zetor traktorar for John Deere, som John Deere selgde under sitt eige namn. På 50- og 60-talet vart Zetor produsert på lisens i fleire land, mellom anna India og Irak.
Michael Collins
Michael Collins var ein irsk sjølvstendeforkjempar og politikar. Han var ein av leiarane i den irske sjølvstendekrigen frå 1919 til 1921. Det irske namnet hans var Micheál Ó Coileáin
Gin
Gin er eit klart brennevin som i hovudsak er laga av potet eller korn, med ein særmerkt smak frå einebær. Andre urter vert òg brukte som smakstilsetting, til dømes anis, røter frå angelica og iris, koriander, kanel og cassia.
Michael Collins
Collins vart fødd i Clonakilty i Cork og døydde i Bandon i same området, etter å ha vorte skoten.
Gullars
Gullars er ein kjend Barne-TV-serie laga av Ole-Bjørn Kringstad, opphavleg send på NRK frå 1983 til 1989.
Michael Collins
Collins tok del i Påskeopprøret i 1916, og leidde i 1918 valkampen til nasjonalistpartiet Sinn Féin, som han førte til ein strålande valsiger. Han var ein hovudmann i opprettinga av den irske republikanske hæren IRA i 1919, og vart sjef for den hemmelege tenesta til den væpna organisasjonen.
Gin
Ein drikk sjeldan gin åleine, men drikken blir brukt i fleire drinkar, som gin og tonic og martini.
Gullars
Handling
Ein av dei mest kjende scenene frå Gullars var då Gullars ville stikke av, og for å vise Marianne at han hadde stukke av, la han fram eggeskal og ein rømmeboks – ein rebus for «eg skal rømme».
Gin
Historie
Ginen si historie byrjar i 1572 i Nederland, der sjeneveren den dag i dag er arvtakaren etter den første ginen. Engelske soldatar førte gin til England, og i løpet av 1700-talet vart gin svært utbreidd i England.
Michael Collins
Collins var attmed Eamon de Valera den leiande personlegdomen i den irske sjølvstenderørsla frå 1919 til han døydde 1922. I den republikanske undergrunnsregjeringa var han finansminister. Da han i 1921 underteikna den anglo-irske avtalen som førte til fridom for størstedelen av landet, men òg til frådelinga av Nord-Irland, kom han i motsetning til meir radikale nasjonalistar som gjekk imot delinga av landet. I den irske borgarkrigen som følgde, var han leiar i overgangsregjeringa og øvstkommanderande for dei irske stridskreftene, før han blei drepen i eit attentat.
Gin
Historie
All gin var fram til 1870-talet ganske søt. Slik søt gin vert kalla Old Tom Gin. Etter dette vart det meir og meir populært med den nye og turrare typen London Dry Gin. Det er gin av denne typen ein bruker i Dry Martini. Det finst òg ein tredje type gin, Plymouth Dry Gin.
Michael Collins
Michael Collins vart i 1996 omhandla i ein film med same namnet, regissert av Neil Jordan, og med Liam Neeson og Julia Roberts i hovudrollene.
Tara i Montenegro
Tara  (serbisk Ријека Тара, Rijeka Tara) er ei elv i Montenegro. Elva vert danna der elvane Ospanica og Veruša renn saman i Dei dinariske Alpane og renn 144 km nordover og renn i saman med Piva ved grensa til Bosnia-Hercegovina. Desse elvane dannar igjen Drina. Tara har grave ut Tarakløfta, den djupaste kløfta i Montenegro og Europa med ei lengd på 78 km og eit djup på 1 300 meter på det meste. Kløfta er verna som ein verdsarvstad av UNESCO og er ein del av Durmitor nasjonalpark.
Dei bosniske og montenegrinske styresmaktene hadde planar om å byggje ei demning i Tarakløfta i samband med eit vasskraftverk i Drina, men planane vart skrinlagd i april 2005 etter sterke protestar. I september 2006 vart det derimot signert ein avtale mellom det slovenske selskapet Petrol og det montenegrinske selskapet Montenegro-bonus om å byggje eit anna vasskraftverk, trass i alle forsøka på å verne kløfta.
Floridastraumen
Floridastraumen er ein varm havstraum som renn frå Mexicogolfen til Atlanterhavet mellom Florida i USA på den eine sida og Cuba og Bahamas på den andre. Han blei skildra av den spanske oppdagaren Ponce de Leon i 1513.
Floridastraumen skuldast at jordrotasjonen skyv vatn frå Atlanterhavet inn i Karibia og vidare mot kysten av Mellom-Amerika. Derfrå renn det gjennom Yucatán-kanalen inn i Mexicogolfen. Her blir det varma opp og pressa ut gjennom Floridasundet mellom Florida Keys og Cuba i stor fart, i snitt 3-4 knop, før han renn vidare opp langs kysten av USA og renn i saman med Antillarstraumen og dannar Golfstraumen aust for Florida. I snitt transporterer straumen ei vassmengd på 26 Sverdrup. I djupna strekkjer straumen seg ned til 600-800 meter, med minkande snøggleik nedover.
Sissle
Sissle er ei 16 km lang elv i den sveitsiske kantonen Aargau i Sveits. Ho er ei sideelv til Rhinen og drenerer austlege delar av Fricktal. Den største byen ved elva er Frick.