cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nord-Makedonia i Eurovision Song Contest
Historikk
Fram til byrjinga av 1990-talet var Nord-Makedonia ein del av Jugoslavia som hadde delteke i Eurovision Song Contest sidan 1961. I 1991 og 1992 erklærte Slovenia, Kroatia, Bosnia-Hercegovina og dåverande Republikken Makedonia sjølvstende frå Jugoslavia.
Slovenia, Bosnia-Hercegovina og Kroatia debuterte som sjølvstendige nasjonar i Eurovision Song Contest i 1993. Nord-Makedonia hadde planar om å deltake i 1995, men sendte fyrst inn eit bidrag til Eurovision Song Contest 1996, som vart arrangert i Oslo. Det makedonske bidraget, Kaliopi og songen «Samo ti», klarte ikkje å kvalifisere seg til finalen frå førehandskvalifiseringa til EBU det året. Fyrst i 1998 fekk Nord-Makedonia debuten sin i Eurovision Song Contest, med Vlado Janevski og songen «Ne zori, zoro».
Namnestrid
Fram til og med Eurovision Song Contest 2018 deltok landet under namnet F.Y.R. Macedonia eller FYROM. Begge er forkorting av Former Yugoslav Republic of Macedonia (Den tidlegare jugoslaviske republikken Makedonia). Dette lange og kompliserte namnet hadde utgangspunkt i den makedonske namnekonflikten med Hellas, som argumenterer med at Makedonia er ein historisk og geografisk region i Hellas. Den europeiske kringkastingsunionen brukte difor nemninga F.Y.R. Macedonia om landet fram til 2019.
Då Hellas arrangerte tevlinga i 2006, skreiv dei greske tv-produsentane demonstrativt namnet på landet fullt ut på poengtavla og under framføringa av det makedonske bidraget. Dette fekk den makedonske delegasjonen til å reagere, og fleire kommentatorar valde bevisst å omtale landet som berre Makedonia, i protest mot den greske skrivemåten. Fyrst i 2018 vart namnestriden løyst, og Makedonia skifta offisielt namn til Nord-Makedonia 12. februar 2019.
Hydrosfære
Hydrosfære er alt vatnet som ligg på, under og over overflata til ein planet, småplanet eller ein naturleg satellitt. Ordet «hydrosfære» (frå gammalgresk hydōr (ὕδωρ), 'vatn' og sphaira (σφαῖρα), 'sfære' ) blei innført som tysk Hydrosphäre av den austerrikske geologen Eduard Suess i 1875 gjennom boks Die Entstehung der Alpen.
Hydrosfæren til jorda har vore til i rundt 4 milliardar år. Han har endra seg og fortset å endra seg, til mellom anna på grunn av havbotnspreiing og kontinentaldrift, som endrar forma på hav og land.
Jorda sin hydrosfære
Jorda sin hydrosfære består av vatn i flytande, fast og gassform. Dette inkluderer havet (som utgjer største delen), andre overflatevatn som innhav, innsjøar og elvar, regn, grunnvatn (under overflata), is (isbrear og snø) og atmosfærisk vassdamp (som skyer). Middeldjupet på alle hava er 3 794 meter, meir enn fem gongar middelhøgda til kontinenta. Massen til hava er om lag 1,35 × 1018 tonn, eller om lag 1/4400 av den totale massen til jorda (andre kjelder oppgjer desse tala frå 1,347 × 1021 til 1,4 × 1021 kg. ) Alt vatnet har eit estimert volum på 1,36 milliardar kubikkilometer. Saltvatn utgjer 97,5 % av den totale mengda, medan ferskvatn utgjer 2,5 %. Av dette ferskvatnet er 68,9 % i form av is og permanent snødekke i Arktis, Antarktis og isbrear; 30,8 % er grunnvatn medan berre 0,3 % av ferskvatnet er lett tilgjengeleg i innsjøar, reservoar og elvesystem.
Rundt 71 % av jordoverflaten på rundt 361 millionar kvadratkilometers er dekt av hav. At jorda har så mykje vatn skil planeten frå dei andre planetane i solsystemet. Kombinasjonen av jorda si plassering i omløpet rundt sola, vulkanisme, tyngdekraft, drivhuseffekt, magnetfelt og den oksygenrike atmosfæren gjer jorda til ein vassplanet
Jorda er eigentleg for langt ute til å vere varm nok til å danne flytande vatn. Utan nokon form for drivhuseffekt ville vatnet på jorda ha frose til is. Paleontologiske funn indikerer at ei stund etter at blågrøne bakteriar hadde spreidd seg i hava, så forsvann drivhuseffekten, og verdshava kan ha vore totalt frose til i ein periode på 10 til 100 millionar år, ei hending som vert kalla Snøballjorda.
I jordatmosfæren absorberer eit tynt ozonlag i stratosfæren det meste av den energirike UV-strålinga høgt i atmosfæren, slik at spaltingseffekten vert redusert. Ozon kan òg berre produserast i ein atmosfære med store mengder frie toatomisk oksygen, og er derfor avhengig av biosfæren (planter). Magnetosfæren hindrar òg ionosfæren frå å verte reinsa av solvinden.
Vasskrinslaupet skildrar korleis vatnet vert transportert rundt i hydrosfæren. Denne syklusen inkluderer vatn under jordoverflata og i grunnfjellet (litosfæren), vatnet i plantar og dyr (biosfæren), vatnet som dekkjer overflata i form av flytande og faste former, og vatnet i atmosfæren i form av vassdamp, skyer og nedbør. Det er lett å sjå denne rørsla i elvar, men det er verre å sjå om det er rørsle i innsjøar og vatn.
Vatnet i havet flyttar på seg, sidan forskjellige område av havet har forskjellig temperatur og salinitet. Overflatevatnet vert òg flytta av dei store vindsystema, og fører til havstraumar. Varmt vatn er lettare eller har lågare tettleik enn kaldt vatn, medan saltvatn er tyngre eller har større tettleik enn ferskvatn. Denne kombinasjonen avgjer om vatnet vil stige til overflata, søkke til botn eller halde seg i ro.
Danning
Det er fleire teoriar om korleis hydrosfæren til jorda vart danna. Planeten inneheld mykje meir overflatevatn enn dei andre planetane i det indre solsystemet. Utgassing av vatn frå jorda sitt indre kan ikkje aleine forklare dei store vassmengdene.
Ein hypotese som er populær hos mange forskarar er at jorda tidleg i historia si vart bombardert av kometar og vassrike asteroidar. Mykje av overflatevatnet meiner ein har sitt opphav i dei ytre delane av solsystemet, som frå trans-neptunske lekamar.
Istider
Gjennom historia til Jorda har det vore ei rekkje periodar der store delar av hydrosfæren har frose til is. Det finst ein hypotese om at havisen i den kryogene perioden strekte seg heilt til ekvator, Snøballjorda.
I alt meiner ein at det har vore fire store istider gjennom jorda si historie. Den siste perioden start for om lag 40 millionar år sidan, og auka i omfang i kvartærtida. Den siste tilbaketrekkinga av isdekke skjedde for berre 10 000 år sidan.
Liv
Alt liv ein i dag kjenner til er avhengig av ein aktiv hydrosfære. Vasskrinslaupet i jorda sin hydrosfære gjer at saltvatn kan gjerast om til ferskvatn. Fordamping og myrområde fjernar ein stor del av forureining frå atmosfæren (t.d. sur nedbør). Gjennom denne prosessen reinsar vasskrinslaupet gassane i atmosfæren. Sjølv om det meste av livet på planeten lever i det salte havet, er t.d. pattedyr svært avhengige av ferskvatn.
Sidan livet på jorda er så avhengig av vatnet er leitinga etter liv på andre planetar fokusert på å først finne vatn. Det vert òg forska på hydrosfæren til andre planetar for å finne stader der menneske kan busette seg utan å måtte transportere alt vatnet med seg.
Slutten
Forskarar har estimert at om tilnærma 4 × 109 år, så vil sola ha blåst ut alt av hydrogen som finst her, og byrje å utvikle seg til ei superkjempe. Dei ytre delane av sola vil utvide seg og jorda vil etter kvart hamne i fotosfæren. Under denne prosessen vil overflatetemperaturen på jorda stige langt over kokepunkt til vatn, slik at alt av vatn på jorda vil fordampe.
Andre hydrosfærar
På andre planetar, som Venus, vart vassdampen spalta av ultrafiolett solstråling, og hydrogenet ionisert eller blese bort av solvinden. Denne effekten virkar seint men ubønnhørleg. Dette er ein av hypotesane som forklarar kvifor Venus ikkje har noko vatn. Utan hydrogen, vekselverkar oksygenet med overflata og er knytt opp i faste mineral.
Ein meiner at det finst ein tjukk hydrosfære på Jupiter-månen Europa. Dei ytre laga av denne hydrosfæren er nesten heilt overfrosen, men straummodellar har vist at det kan vere eit opp til 100 km djupt hav under isen. Dette havet er flytande på grunn av tidvasskreftene på månen når han krinsar rundt Jupiter.
Det er òg forskarar som meiner at månen Ganymedes kan ha flytande vatn under isen. Dette isdekket er derimot tjukkare enn på Europa.
Johan Grøttumsbråten
Johan Grøttumsbråten var ein norsk idrettsutøvar som konkurrerte i både langrenn og kombinert på 1920-talet.
Han vann to olympiske gullmedaljar under vinter-OL 1928 i St. Moritz, både 15 km langrenn og kombinert. Olympisk gull i kombinert vann han på ny under vinter-OL i Lake Placid, New York fire år seinare. Grøttumsbråten var norsk flaggberar under dette OL.
Grøttumsbråten vann kombinert i Holmenkollrenna fem gonger, i 1923, 1926, 1928, 1929 og 1931, han hadde dessutan fem sigrar i det kombinerte langrennet. Han har vunne 10 kongepokalar.
I 1924 blei han tildelt Holmenkollmedaljen saman med Harald Økern.
Ramsøyna
Ramsøyna eller Ramsøy er ei lita øy i Askøy kommune i Vestland fylke, vest for sjølve Askøyna i Hjeltefjorden. Det er vegsamband til øya via Fv219 like nord for Ravnanger ved riksveg 562. Det var båtsamband mellom Hanøyna og Ramsøyna heilt til slutten av 1980-talet, då fylkesvegen vart bygd heilt fram til Ramsøyna.
Historie
Under den andre verdskrigen bygde tyskarane eit forsvarsanlegg på Ramsøyna.
Tolga kommune
Tolga er ein kommune i Nord-Østerdal i Innlandet fylke. Han grensar til Os kommune i nord, Engerdal og Rendalen i sør og til Tynset i vest. Tettstaden Tolga er administrasjonssenter.
Ramsøyna
Historie
Folketalsutvikling: 1Med Hillesøy, Litle Lauvøyna og Hauglandsøyna
Kvervling
Kvervling er eit matematisk konsept som vert mykje brukt i væskedynamikk, og har ein samanheng med sirkualsjon eller rotasjon i ei væske. Ofte vert kvervlinga definert som curlen til snøggleiken:
Tolga kommune
Kommunen har ei flatevidd på over 1100 km², men har færre enn 1700 innbyggjarar. 2,4 % av arealet er dyrka mark, medan 2/3 av arealet er snaufjell. Nærare 20 % av arealet i kommunen er verna, og Forollhogna nasjonalpark, som delvis ligg i kommunen, er størst og mest kjend.
Kvervling
Væskedynamikk
I væskedynamikk er kvervlinga definert som curlen til snøggleiken av væska. Ein kan òg sjå på kvervlinga som sirkulasjon per einingsareal i eit punkt i snøggleiksfeltet til ei væske. Kvervling er ein vektorstorleik, og retninga er langs væska sin rotasjonsakse. For ein todimensjonal straum er kvervlingsvektoren normalt på planet.
Tolga kommune
Geografi
Tolga ligg langs Glåma, som renn gjennom hovuddalføret i kommunen. Grendene søraust for Glåma ligger langs Holavassdraget som renner ut i Trysilelva via Isteren.
Kvervling
Væskedynamikk
For ei væske som lokalt har «kraftig rotasjon» rundt ein akse (t.d. rørsle som ein roterande sylinder), er kvervlinga det dobbelte av vinkelfarten til væskeelementet. Ei rotasjonsfri væske har kvervling lik null. Ei ikkje-roterande væske kan derimot ha ein vinkelfart som er ulik null (t.d. ei væske som roterer rundt ein akse, der den tangentiale snøggleiken er omvendt proporsjonal med avstanden til aksen, har null kvervling)
Tolga kommune
Klima
Tolga har innlandsklima med lite nedbør, kalde vintrar og relativt kjølige somrar grunna høgda si over havet. Det er ganske store skilnader mellom dag- og nattetemperaturen i sommarhalvåret. Normalverdier for perioden 1961−1990 er gjeven i tabellen nedenfor.
Historikk
Tolga vart oppretta som Tolga formannskapsdistrikt i 1837.
Kvervling
Væskedynamikk
I tilfelle då viskositeten er låg (t.d høgt reynoldstal), sjølv med relativt komplekse snøggleiksfelt, er kvervlingsfeltet tilnærma lik null nesten overalt, bortsett frå i eit lite område. Dette gjeld spesielt for todimensjonal straum der straumingsfeltet vert bestemt ut frå eit komplekst plan, og ein kan utføre kompleksanalyse som ofte kan løysast (eller godt tilnærmast) analystisk.
Tolga kommune
Historikk
1. januar 1911 vart det gjennomført grensejusteringar i Tolga, Trysil, Ytre- og Øvre Rendal kommunar for å opprette Engerdal kommune. Eit område med 201 innbyggjarar frå Tolga vart overført til den nye kommunen.
Kvervling
Væskedynamikk
For alle typar straumar kan ein skrive alle likningane som skildrar straumen med å bruke kvervlinga i staden for snøggleiken, ved berre å ta curlen av alle straumingslikningane som involverer snøggleik. I desse tilfella får ein kvervlingstransportlikninga, og når ein har ei inkompressibel væske kan denne likninga skrivast:
Tolga kommune
Historikk
I 1926 vart Tolga delt og Os skild ut som eigen kommune. Etter delinga hadde Tolga 1 917 innbyggjarar.
Kvervling
Væskedynamikk
Sjølv for verkelege straumar (tredimensjonale og med endeleg reynoldstal) kan det ha stor nytte å så på ting ved hjelp av kvervlinga. Han gjev kanskje den mest nyttige måte å forstå korleis potensielle straumløysingar kan forstyrre den «verkelege straumen». Med denne metoden innskrenkar ein problemet til å gjelde kvervlingsdynamikken, og ein kan då modellere kvervlingsfeltet i form av diskret kvervling (som inneber dei fleste relevante straumar). Hovudsakleg vil viskositet medføre diffusjon av kvervling bort frå desse små områda (t.d. diskret kvervling) og inn i det generelle straumfeltet. Ein kan sjå på dette som eit diffusjonsledd i kvervlingstransportlikninga. I tilfelle med svært viskøse straumar (t.d. Couettstram) vil kvervlinga bli diffundert gjennom straumfeltet og det er sannsynlegvis enklare å sjå på snøggleiksfeltet (t.d. vektorar i væskerørsla) i staden for kvervlingsfeltet som er mindre intuitivt.
Kvervlingslikninga
Kvervlingslikninga skildrar utviklinga av kvervling i eit væskeelement som flyttar på seg. I væskemekanikk kan denne likninga uttrykkast på vektorform som:
Tolga kommune
Historikk
1. januar 1966 vart Tolga og Os kommunar slegne saman til den nye Tolga-Os kommune. Tolga hadde ved samanslåinga 1 944 innbyggjarar.
Kvervling
Kvervlingslikninga
der \vec V er snøggleiksvektoren, \rho er tettleik, p er trykk, er den viskøse stresstensoren og \vec B er lekamkraftsleddet. Likninga gjeld for kompressible væsker som ikkje er påverka av kraftmoment eller linjekrefter.
Tolga kommune
Historikk
1. januar 1976 vart Tolga-Os delt på nytt i Tolga og Os. Tolga kommune hadde eit innbyggjartal på 1 865 etter delinga. Kommunen høyrde til Hedmark fylke fram til fylkessamanslåinga i 2020, då Hedmark blei del av Innlandet fylke.
Kvervling
Meteorologi
Innan meteorologi er kvervling rotasjonen av luft rundt ein vertikal akse. På den nordlege halvkula er kvervlinga positiv for rotasjon mot klokka (syklonsk), og negative for rotasjon med klokka (antisyklonsk). På den sørlege halvkula er det motsett.
Tolga kommune
Næringsliv og kommunikasjon
Næringslivet er hovudsakleg orientert rundt landbruk. Tradisjonelt har landbruket i kommunen vore dominert av mjølkeku og sau, og det er framleis ca. 90 leverandørar av kumjølk i kommunen. Kyllingproduksjon har fått eit stort oppsving i nyare tid, og det er no ca. 10 kyllingprodusentar i kommunen.
Kvervling
Meteorologi
Relativ og absolutt kvervling er definert som z-komponenten av curlen av relativ (i forhold til jordoverflata) og absolutt vindsnøggleik.
Relativ kvervling er då
Aqualung Live
Aqualung Live er eit konsertalbum frå 2005 av Jethro Tull. Albumet er ei konsertframføring av albumet Aqualung føre eit publikum på 40 inviterte gjester ved XM Studios i Washington, D.C..
Kvervling
Meteorologi
Medan absolutt kvervling er
der u og v er den sonale (aust-vest) og meridionale (nord-sør) komponentane av vinden. Den absolutte kvervlinga i eit punkt kan og uttrykkast som ein sum av den relative kvervlinga i punktet og coriolisparameteren på den breiddegraden (med andre ord summen av jorda sin kvervling og lufta sin kvervling relativt til jorda).
Aqualung Live
Albumet vart gjeven vekk til dei som hadde billettar til nesten alle konsertane i USA i oktober og november 2005. Inntektene frå albumet gjekk til forskjellige veldedige føremål for heimlause folk.
Tolga kommune
Næringsliv og kommunikasjon
Tolga-Os Sparebank er saman med Grue Sparebank dei eneste gjenverande lokalbankene i Hedmark. Banken har hovudkontor på Tolga, avdelingar på Os, Tynset og Elverum. Filialane i Vingelen og Dalsbygda blei lagt ned i 2008.
Kvervling
Meteorologi
Ein svært nyttig storleik i meteorologi er potensiell kvervling (PV). Den absolutte kvervlinga til ein luftmasse vil endre seg viss luftmassen vert strekt ut (eller trykt saman) i høgderetninga (z). Men om den absolutte kvervlinga vert delt på den vertikale avstanden mellom to nivå med konstant potensiell temperatur, vert resultatet ein bevart adiabatisk straum kalla potensiell kvervling. Fordi diabatiske prosessar endrar den potensielle kvervlinga og den potensielle temperaturen relativt seint i atmosfæren, er den potensielle kvervlinga nyttig for å følgje luftmassar på ein tidskala på eit par dagar, særleg når ein ser på storleiken på flater med konstant potensiell temperatur.
Den bartrope kvervlingslikninga er den enklaste måten å varsle rørsla til rossbybølgjer (altså tråga og ryggane i den geopotensielle høgda 500 hPa) eit par dagar fram i tid. På 1950-talet brukte dei første nyttige numeriske vêrvarslingsmodellane denne likninga.
I moderne numeriske vêrvarslingsmodellar og klimamodellar er kverling ein av dei prognostiske variablane.
Tolga kommune
Næringsliv og kommunikasjon
TINE Meieriet Øst hadde eit av meierianlegga sine like sør for sentrum. Produksjonen var blant anna smør, fløyteblanding for iskrem, syrekasein og løypekasein. Meieribygget er moderne, og blei bygd på 1990-talet. I 2008 valde TINE likevel å leggja ned meieriet. Staur Foods AS driv i dag blant anna pizzaproduksjon i dei gamle meierilokala.
Avisa Arbeidets Rett, som kjem ut på Røros, og Østlendingen som kjem ut i Elverum dekkjer begge hendingar i Tolga. Rørosbanen går gjennom kommunen, og Tolga stasjon ligg midt i sentrum. Jernbanen går på austsida av Glåma.
På vestsida av Glåma går Riksveg 30. Kjører ein sørover kommer ein til Tynset, og nordover til Os og Røros. I Tolga sentrum går Riksveg 26 søraustover gjennom Hodalen og Øversjødalen mot Femunden, Engerdal og Trysil.
Kultur
Tolgamålet er ein av dei få norske dialektane med kasusformer.
Kommunevåpenet er utforma slik: ''Tolga kommunes våpen blir: I rødt ei gull klokke. Tolga kommunes flagg blir: I rødt ei gul klokke.'' Motivet er klokka frå den gamle smeltehytta på Tolga, og er teikna av Jarle Skuseth. Det blei godkjent i 1989.
Museum
I sentrum ligg Dølmotunet gardsmuseum, eit komplett gammalt gardsbruk med mange bygningar som er fylt med aktivitetar, dyr og budeier på sommarstid. Sætersgårds Samlinger ligg i lokala til Tolga skole, og inneheld lokale gjenstandar frå steinalderen til 1800-talet.
I Rausjødalen søraust i kommunen ligg Rausjødalen Setermeieri frå 1856, som var det første samverkemeieriet i Noreg.
I Vingelen ligger Vingelen kirke- og skolemuseum, med vekt på skole- og kyrkjehistorie. Det ligg også ei gammal østerdalsstue ved museet. Ho er frå 1697, og har sist vore brukt som diktarstove for Eystein Eggen.
Hangar 10 (H-10) i sentrum har ei stor utstilling av gjenstandar/fragment som viser fly og militærhistorie i Østerdalen/Fjellregionen.
Idrett
I Tolga kommune finn ein fleire idrettslag, det største er Tolga Idrettslag. Fotballklubben Tolga-Vingelen FK er også kjend.
Turskirennet Ekebergrennet går i påsken. På Tolga er det sjekkpunkt for Femundløpet.
Ricardo Souza Silva
Ricardo Souza Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Bellmare Hiratsuka og Kawasaki Frontale.
Hepatitt E
Hepatitt E er ein leverinfeksjon som vert framkalla av hepatitt E-virus (HEV). Mangel på objektive laboratorietestar var tidlegare årsak til forveksling med epidemisk hepatitt A.
Historikk
I New Delhi i India vart året 1955 om lag 29 000 personar sjuke i ein epidemi som den gongen vart tolka som hepatitt A. Då diagnostiske testar for hepatitt A hadde tilkome 25 år seinare, synte gransking av fryste sera at så godt som alle dei undersøkte hadde IgG-antistoff mot hepatitt A-virus (HAV). Derimot kunne ikkje IgM-antistoff mot HAV påvisast. Dei fleste var såleis immune mot hepatitt A då epidemien braut ut, og haldepunkt for akutt hepatitt A fanst heller ikkje. Dermed stod det òg klart at epidemien hadde vorte framkalla av eit anna agens enn HAV. Skort på testar for ytterlegare virusdiagnostikk gjorde at sjukdomen vart kalla enterisk hepatitt non A non B. HEV kunne fyrste gongen påvisast med elektronmikroskopisk teknikk 1983. Genomet vart klona og karakterisert 1991. Sidan kunne serologiske testar takast fram.
Sjukdom
Inkubasjonstida er på 3 – 8 veker, i gjennomsnitt 40 dagar. Symptomfattig eller subklinisk infeksjon er ikkje uvanleg. Som oftast er det ungdomar og yngre, vaksne personar mellom 15 og 40 år som vert sjuke i hepatitt E. Born vert smitta, men dei får meir sjeldan symptom. På klinisk grunnlag kan ein vanskeleg skilja hepatitt E frå hepatitt A. Ved båe hepatittformene kan sjuklingen kjenna seg trøytt, ha verk i heile kroppen, kjenna seg kvalm og kasta opp. Det er verk i leverregionen og levra kan kjennast hoven. Feberen brukar ikkje vera meir enn måteleg. Etter få dagar plar pasienten få gulsott (ikterus). Urinen vert mørk, fyrst får bindehinnene i auga (sclerae) og sidan huda ein gul lét. Som kjemiske teikn på leverskade ser vi høge verde for bilirubin og transaminasar. Særleg kan stasemarkørar syna høge verde.
Normalt har pasienten fått antistoff og tilfrisknar når den ikteriske fasen er over etter om lag 17 dagar.
Med ein letalitet på 0,5 – 3 % kan HEV vera årsak til alvorlegare infeksjonar enn hepatitt A-virus. I motsetnad til hepatitt A er hepatitt E er fyrst og fremst farleg for svangre kvinner der letaliteten kan ligga på over 20% i siste trimester. Virusmengda i blodet (the viral load) ser ut til å vera signifikant høgare ved hepatitt E hjå svangre enn hjå ikkje svangre kvinner. Årsaka till den høge letaliteten er elles ukjend. Eksperimentelle HEV-infeksjonar gjev ikkje haldepunkt for liknande fenomen hjå svangre primatar.
Diagnostikk
Frå slutten av inkubasjonsperioden er virus påviseleg i blodet. Som ved hepatitt A kan virus påvisast både i galle, lever og feces innan levefunksjonsprøvene (bilirubin, alkalisk fosfatase og transaminasar) tek til å syna høge verde. sk amplifiseringsteknikk (PCR) kan nukleinsyre frå virus (HEV-RNA) påvisast i feces i 50 - 70 % av tilfella 1 veke føre pasienten får symptom og sidan i minkande frekvens under dei komande 2 til 4 vekene. I blodet kan HEV som oftast påvisast litt lenger, i unnatakstilfelle opp til 6 veker. Det er uvisst kor mykje intakt og dermed infeksiøst virus som vert utskilt i feces og kor lenge pasienten eigentleg er smitteførande.
Både IgM- og IgG-antistoff mot HEV finst i serum når pasienten får symptom. IgM kjem nokre dagar tidlegare enn IgG og forsvinn etter berre nokre månader. Tidsgrensene for påviseleg anti-HEV IgG er i ulike studiar rett skiftande, men i visse fall har ein kunna påvisa det etter meir enn 14 år. Anti-HEV IgG vernar truleg mot ny infeksjon. Det er uklart om HEV kan gjeva reinfeksjon.
Immunologiske testar for anti-HEV er baserte på ELISA-teknikk (enzyme immunosorbent assay) eller immunkromatografiske metodar. Testar frå ulike testprodusentar med ulike virusantigen syner store skilnader når det gjeld både sensitivitet og spesifisitet, til og med mellom ulike produksjonsomgangar. Det òg er uklart om testane fangar opp antistoff frå dei ulike virusstammane like bra. Det kan såleis vera grunn for ei viss mistru når det gjeld prevalenstal for anti-HEV frå ulike land og område.
Fylkesveg 401
Fylkesveg 401 (Fv401) går mellom Strømme i Kristiansand og Vestre Vallesverd i Lillesand. Veglengda er 18,6 km, av dette 7,1 km i Vest-Agder og 11,5 km i Aust-Agder.
Hepatitt E
Diagnostikk
Positive resultat for både IgM- og IgG-antistoff kan stadfestast med ein spesifikk antistoffstest som WB (Western blot) eller ved påvising av HEV-RNA i serum og/eller feces med PCR, ein teknikk som på grunn av komplisert og dyr laboratorieutrustning ikkje alltid er tilgjengeleg. Av og til kan antistoffsproduksjonen koma i gang seinare enn vanleg og gjera at serologiske testar i tidleg sjukdomsfase er negative.
Fylkesveg 401
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Bakgrunnsstoff
fylkesvei 401
Sveti Nikola
Øya er ein populær utfartsstad i Budva-området. Øya har tre større sandstrender med ei total lengd på 840 meter og fleire småstrender. Hovudattraksjonen på øya er hjort. Øya vert òg kalla Školj av dei lokale innbyggjarane.
Hepatitt E
Smittevegar
Jamført med HAV er talet på HEV-partiklar som vert utskilde i feces under akutt sjukdomsperiode 100 gonger mindre. Ved hepatitt E-utbrot er risken for sekundærtilfelle i same hushald 0,7 til 2,2 %. Ikkje immune hushaldskontaktar til hepatitt A-tilfelle har ein infeksjonsrate på 50 – 75%.
HEV smittar fyrst og fremst fekalt–oralt og vert ofte overført i samband fekal kontaminasjon av drikkevatnet. I land med dårlege sanitære tilhøve har dette vore årsak til store epidemiar, fyrst og fremst i samband med flaum.
Enda om hepatitt E ikkje er nokon kronisk leversjukdom, kan nokre få individ utskilja virus i feces i lang tid etter ein infeksjon. Det er eit ope spørsmål om symptomfrie eller subklinisk infiserte menneske og/eller dyr kan vera virusreservoar og kontinuerleg kontaminera drikkevatnet i interepidemiske periodar.
HEV vert sjeldan overført med matvarer. Ein har ingen haldepunkt for venerisk smitteoverføring, men svangre kvinner med akutt hepatitt E kan smitta vertikalt. Tilfelle med dokumentert HEV-smitte etter blodtransfusjon finst. Serologiske undersøkingar kan tyda på at ein ikkje heilt kan sjå bort frå slik smitte i høgendemiske område. Til og med i Japan, som ikkje går for å vera høgendemisk for hepatitt E, lyt funn hjå multitransfunderte pasientar tydast slik. I Skandinavia syner undersøkingar ingen signifikant skilnad mellom hemodialysepasientar og kontrollar. Derimot har intravenøse misbrukarar høg prevalens for anti-HEV.
Epidemiologi
Utbrot av hepatitt E ser ein fyrst og fremst i utviklingsland. Det førekjem talrike utbrot i Sentral- og Søraust-Asia i samband med monsunregnet på det indiske subkontinentet. I område i Afrika, i Midtausten og i Mexico er hepatitt E den vanlegaste eller nest-vanlegaste forma for både sporadisk og epidemisk hepatitt. Til dømes er HEV årsak til bortimot 70 % av alle akutte, sporadiske hepatittilfelle i vaksenalderen i India. Det er grunn til å tru at HEV låg bakom fleire utav dei hepatitt A-liknande epidemiane som opptredde innan ein fekk diagnostiske verktøy.
I industrialiserte land vert hepatitt E sjeldan diagnostisert. Dei fleste tilfella er truleg smitta i høgendemiske område. Utan slik kopling har det som oftast vore haldepunkt for smitte frå grisar. Likevel har dei fleste industrilanda ein etter måten høg prevalens for anti-HEV på mellom 5 og 21 % (USA). Prevalensen aukar med stigande alder. I ein italiensk langtidsstudie var til dømes HEV årsak til meir enn 20 % av alle tilfelle med akutt virushepatitt. Utav hepatitt E-tilfella var meir enn 16 % utan kjende riskfaktorar og såleis truleg smitta i Italia. Alle var infiserte med genotype 3 - i Italia er dette den vanlegaste genotypen hjå grisar.
Både seroprevalensundersøkingar og meir systematiske granskingar med molekylærbiologisk teknikk tyder såleis på at HEV i større grad enn ein tidlegare har trudd vert overført i industriland òg.
I høgendemiske område dominerer genotypane 1 og 2. Her kan smittereservoaret vera subkliniske infeksjonar hjå menneske. Smitteemnet vert så spreidd vidare ved fekal kontaminasjon av drikkevatnet. Det ser ut til at genotypane 1 og 2 er årsak til alvorlegare sjukdom enn dei andre 2 genotypane. I USA, Japan og Europa er prevalensen høgast for genotypane 3 og 4. Her kan det vera spørsmål om hepatitt E fyrst og fremst smittar som zoonose. Framfor alt er det mistanke om at grisar er eit mogeleg smittereservoar.
Enda om ein ikkje heilt kan sjå bort i frå at seroreaksjonar mot HEV nokre gonger kan botna i krossreaksjonar med andre og til no ukjende virus, reknar Verdas helseorganisasjon med at HEV-infeksjonar heller ikkje i industriland er heilt uvanlege og i alle fall kan vera eit viktigare differensialdiagnostisk problem enn ein til no har trudd.
Førebygging
I høgendemiske område er det viktig med hygieniske tiltak som kan tryggja tilgangen til reint og ukontaminert drikkevatn. Medisinsk sett har vanleg, kommersielt immunglobulin ingen verknad. Når ein derimot har brukt hyperimmunglobulin på rekonvalesentsera frå gjevarar i område der HEV er høgendemisk for ei avgrensa tid, har det gjeve eit lovande passivt vern som kan vera av verde for svangre kvinner. Både rekombinante vaksinar og vaksinar gjorde av subeiningar har vorte testa. Det aktive vernet frå ulike vaksinetypar har vore noko skiftande. Primatforsøk syner framfor alt problem med å skapa eit langvarig vaksinasjonsvern. I nokre tilfelle har like fullt resultata vore så gode at ein vaksine mot hepatitt E kan vera på veg.
Behandling
Særskild behandling med dokumentert verknad på hepatitt E finst ikkje.
Potetsorten Ottar
Poteta Ottar er særs eigna for det nordnorske klimaet og jordsmonnet, og kan lagrast lenge. Poteta er rund og jamn i fasongen og har raudt skal. Ho passar godt i fleire matrettar, til dømes oppi gryterettar og former, og som bakt potet.
Delstaten Guanajuato
Guanajuato er ein av Mexicos 31 delstatar og ligg i sentrale delen av landet. Namnet kjem frå p'urhépecha-språket. Truleg kjem namnet av quanax (frosk) og huato (klippe). Kallenamn for menneske som bur i delstaten er Las Ranas (Froskane).
Hovudstaden er Guanajuato og største byen er León.
Guanajuato grensar til San Luis Potosí i nord, Querétaro i aust, Michoacán i sør, og Jalisco i vest.
Han har om lag 4 893 812 innbyggjarar og arealet er 30 491 km².
Lenvik kommune
Lenvik kommune (nordsamisk Leaŋgáviika suohkan) er ein tidlegare norsk kommune i Troms fylke. Han hadde kyst mot Norskehavet og fjorden Malangen i nord - på hi sida av Malangen låg Tromsø i nord og Balsfjord i nordaust. I søraust grensa Lenvik mot Målselv kommune, i sør mot Sørreisa kommune og i vest mot Tranøy og Berg. Om lag 60 % av arealet til kommunen låg på Senja, medan resten ligg på fastlandet. Administrasjonssenter var Finnsnes. 1. januar 2020 blei Lenvik slått saman med dei tre nabokommuneae Berg, Torsken og Tranøy til Senja kommune.
Historie
Lenvik kommune var ein av dei opphavlege kommunane som vart oppretta med Formannskapslovene i 1837, og var då større enn han er no. I 1848 vart Målselv kommune skilt ut frå Lenvik som eigen kommune og i 1855 skjedde det same med Hillesøy. I 1871 vart eit område med 70 innbyggjarar overført til Malangen kommune. 1. januar 1964 vart den delen av Hillesøy som låg på Senja og øya Hekkingen slått saman med Lenvik att, saman med den delen av Sørreisa kommune som låg på Senja og gardane Hellemo, Paulsrud, Johnsgård og Stormo frå Tranøy kommune. Etter dette hadde Lenvik kommune 8825 innbyggjarar. I 1972 vart eit område med 63 innbyggjarar overført frå Målselv kommune til Lenvik kommune.
Reformpartiet
Reformpartiet er eit protestparti mot bompengar som vart tufta den 12. oktober 2004 på Nøtterøy Menighetshus. Partiet har òg fokusert sterkt på å betra samferdsletilbodet i Vestfold gjennom utbygging av E18 til fire felt og dobbeltspor på jernbana gjennom fylket. Partiet rakk å samla dei naudsynte 5000 støtteunderskrifter innan årsskiftet, og rakk innan fristen for stortingsvalet 2005, å stilla lister i 6 fylke: Vestfold, Rogaland, Møre og Romsdal, Oppland, Østfold og Akershus. Partiets slagord for stortingsvalet 2005 var "Norge uten bommer! Reformpartiet - mot velgerforakt og maktmisbruk!". Reformpartiet har, som det einaste av partia som stiller til stortingsvalet, programfesta direkte demokrati ved at det seier at dersom 5 % av veljarane skriv under på krav om folkeavstemming i ei sak, så skal slik avstemming skje og resultatet skal vera bindande for partiet.
Reformpartiet hadde liten suksess ved valet i 2005. Til saman fekk det 727 røyster, over halvparten av desse i Vestfold. Dette utgjorde ei oppslutning på 0,03 % på landsbasis. I dei enkelte fylka der dei stilte fekk dei:
Mackenzie District
Mackenzie District er eit distrikt på Sørøya på New Zealand. Det ligg i regionen Canterbury.
Viktige busetnadar
Andre
Geografi
Mackenzie District ligg sentralt på Sørøya, sørvest for Christchurch. Det ligg inntil Søralpane. Her ligg òg det 3754 meter høge fjellet Aoraki/Mount Cook, det høgaste i landet. Fleire brear har påverka landskapet i området betrakteleg. Slik har det oppstått tre innsjøar som nesten ligg parallelt: Lake Tekapo, Lake Pukaki og Lake Ohau. Dei fleste av elvene som renn ut or desse innsjøane munnar ut i Waitaki River.
Sjå elles:
Økonomi
Distriktet er heller spreidd busett, men har ei rekkje gardsbruk. I den seinare tida (sist på 2000-talet) har det kome fleire framlegg om nye driftsformer for jordbruket, noko som har fått dei lokale innbyggjarane til å ottast at jordbruket vil verta endra frå ofte familiedrivne gardar til store landbruksselskap, og at dette kan føra til auka lokal økologisk skade og føra kapital ut av landet.
Vêrlag
Mackenzie District har eit turt temperert-kontinentalt klima med klåre, friske og snørike vintrar og lange, varme sumrar. Haustane er kjende for eit sprakande fargespel, medan vårane fører med seg bløming av ville blomar over heile området. Den varme sumartida er mellom november og februar, då kvikksølvet ofte når over 30 °C. I dei kjøligare vintrane, frå juni til september, fell temperaturane under 0 °C om nettene, medan dagtemperaturen på solrike vinterdagar i gjennomsnitt ligg kring 8 °C, og der er regelmessige snøfall.
Tenzin Gyatso
I 1989 vann han Nobels fredspris.
I mai 2011 ratifiserte Dalai Lama ei lovendring som overførte den politiske makta til den demokratisk valde statsministeren for den tibetanske eksilregjeringa. Han gav dermed avkall på den politisiek makta for dalai lama-embetet, og gjekk av som politiske leiar for Tibet i eksil.
Christoffer Wilhelm Eckersberg
Christoffer Wilhelm Eckersberg, også C.W. Eckersberg, var ein dansk målar og den som la grunnlaget for målarkunsten i den danske gullalderen. Han fekk stor betydning for mange målarar i samtida og i tida etter. Elevane hans høyrde til dei mest framifrå kunstnarane i perioden, mellom anna Christen Købke, Martinus Rørbye, Wilhelm Bendz, Constantin Hansen og Wilhelm Marstrand.
Eckersberg studerte ved Det Kongelige Danske Kunstakademi frå 1803 og fekk undervisning frå mellom anna Nicolai Abildgaard. Seinare var han på studiereise ute i Europa og var elev hos Jacques-Louis David i Paris i to år. Davids strenge klassisisme kom til å bli avgjerande for Eckersbergs stil.
Etter eit treårig opphald i Roma i 1813-1816 vendte han attende til København for å bli professor ved akademiet, ei stilling han hadde til sin død. Han var direktør i 1827-1829. I løpet av den lange karrieren sin måla han mange portrett, landskap og marinemåleri og ei rekkje historiske og mytologiske motiv.
Forbruker-rapporten
Forbruker-rapporten har vore eit reklamefritt forbrukartidsskrift utgjeve av Forbrukarrådet. Bladet kom ut første gongen i 1958. Det har no blitt lagt ned, og kom såleis med det siste nummeret i februar 2010.
Rute
Rute kan syna til:
Sveti Đorđe
Sveti Đorđe er ein av to småøyar utanfor kysten av Perast i Kotorbukta i Montenegro. Den andre er Gospa od Škrpjela, men i motsett til denne er ho ei naturleg øy.
På øya ligg benediktinarklosteret St. Georg frå 1100-talet og den gamle gravstaden for den gamle adelen frå Perast og området rundt Kotorbukta.
Fylkesveg 402
Fylkesveg 402 (Fv402) går mellom Lillesand og Birkeland i Birkenes. Veglengda er 13,5 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Björk
Björk Guðmundsdóttir er ein islandsk musikar. Ho er kjend for ein vidspennande stemme og musikkstil som omfatter element frå jazz, pop, eletronika, trip hop og klassisk, og for underlege kostyme og musikkvideoar. Singlar som «It's Oh So Quiet», «Army of Me» og «Hyperballad» var verdskjende og kom på topplister i 1990-åra. Björk har også verka som skodespelar, den best kjende rolla hennar var i von Trier-filmen Dancer in the Dark frå 2000, som ho fekk prisen for beste kvinnelege skodespelar for ved filmfestivalen i Cannes.
Hiroki Mihara
Hiroki Mihara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Sagan Tosu, Avispa Fukuoka, Consadole Sapporo og FC Ryukyu.
Fortun kyrkje
Fortun kyrkje står i bygda Fortun i Luster kommune i Vestland og er ei langkyrkje i tre frå 1879. Arkitekt for kyrkja var Erik Pedersen Rusten.
Ho er soknekyrkje i Fortun sokn i Indre Sogn prosti.
Kyrkja erstatta ei stavkyrkje som var frå 1160–1180. Stavkyrkja vart tilbode Fortidsminneforeninga, men dei hadde ikkje råd, og Fortun stavkyrkje vart riven i 1882. Mykje av vyrket frå kyrkja vart seld til konsul Gade som fekk det frakta til Bergen og brukt i Fantoft stavkyrkje, som han fekk sett opp i Fana. Denne stavkyrkja gjekk tapt i ein påtend brann i 1992. Like etter vart det sett opp ei ny stavkyrkje på Fantoft, men så godt som alle dei gamle delane frå Fortun stavkyrkje var gått tapt, og det einaste som er att av henne på Fantoft er ein ynkskjestein og ein kross som står på alteret.
Altertavla frå 1630-åra som hadde stått i stavkyrkja tok dei vare på på Fortun og ho heng på ein sidevegg i koret i Fortun kyrkje. Tavla var frå starten ei katekismetavle, men bibelversa vart overmåla med bilete av Kristus og Moses i 1692. I Fortun kyrkje er det òg to kyrkjeklokker frå 1200-talet, medan eit relikvieskrin frå 1220–1250 er på Bergen Museum.
Gunnar Skaug
Gunnar Skaug var ein norsk journalist og politikar frå Sarpsborg som representerte Østfold og Arbeidarpartiet på Stortinget i periodane 1969-73 og 1981-2001. Han var president i Odelstinget frå 1993 til 2001.
Skaug tok eksamen artium i 1959 og var deretter journalist i Østfold-Posten eit par år. Frå 1962 til -63 var han soldat i FN-styrkane i Gaza, før han byrja på Nordisk Folkehøyskole i Genève hausten 1963. Deretter var han journalist i Moss Dagblad, til dess han i 1965 vart redaktør av Fritt Slag og samtidig journalist i Finnmark Dagblad. I 1967 kom han tilbake til Moss Dagblad og jobba som journalist i to år før han vart vald inn på Stortinget i 1969. I Moss var han med i kommunestyret frå 1968 til -75. Her var han også formann i skulestyret i perioden 1972-75.
Valbolken 1969-73 var Skaug stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i Østfold, men han vart ikkje attvald i 1973 og nådde heller ikkje opp ved stortingsvalet 1977. Åra 1973-81 arbeidde han i staden som sekretariatsleiar for stortingsgruppa til Arbeidarpartiet. Fyrst ved stortingsvalet 1981 lukkast Skaug å kome innatt på Stortinget frå Østfold-benken, der han så vart verande fast representant til 2001. Gjennom sine til saman seks periodar som stortingsmann, bytta Skaug alltid stortingskomite etter vala. Han var såleis medlem 1969-73 og sekretær 1971-73 i Adminstrasjonskomiteen, skiftet til sekretær kom då den fyrste Bratteli-regjeringa vart danna i mars 1971. Deretter var han medlem 1981-85 i Sosialkomiteen, 1985-89 i Kyrkje- og undervisningskomiteen, 1989-93 i Utanriks- og konstitusjonskomiteen og 1993-97 i Forsvarskomiteen. Den siste tingperioden, 1997-2001, var han med i Kontroll- og konstitusjonskomiteen, som leiar av komiteen frå då Jens Stoltenberg skipa si fyrste regjering i mars 2000.
Kjelder
Stortingsbiografi
Innsjøar i Montenegro
Dette er ei liste over innsjøar i Montenegro.
Vatningsveit
Ei vatningsveit er eit gamalt transportsystem for å leia vatn til dyrka mark, beståande av ei hovudvassåre og kanalar som kunne opnast og stengast for å leia vatn dit ein ynskte. Før vatningsanlegg med trykkvatn overtok, var nedbørsfattige område, som Indre Sogn, avhengig av vatningsveiter til kunstig vatning. Dei eldste veitene har røter heilt tilbake til 1200-talet.
Forbrukarrådet
Forbrukerrådet er ein uavhengig interesseorganisasjon som hjelper forbrukarane og påverkar styresmakter og næringsliv i ei forbrukarvennleg retning gjennom rettleiing av forbrukarar, forbrukarpolitikk og marknadsportalar. Rådet vart stifta i 1953 for å gi styresmaktene råd på vegne av forbrukarane. Forbrukerrådet gav tidlegare ut bladet Forbrukerrapporten. Bladet kom ut for første gong i 1958 og vart lagt ned vinteren 2010, etter 52 år i drift.
Forbrukerrådet er statleg finansiert, men fristilt politisk frå overordna departement (Barne- og familiedepartementet), med særskilde fullmakter, eige styre og eigne vedtekter fastsette ved kongeleg resolusjon. Direktør i Forbrukerrådet er Inger Lise Blyverket. Forbrukerrådet sitt styre blir leia av Anne Kathrine Slungård.
Oppgåver
Forbrukerrådet må ikkje bli forveksla med Forbrukartilsynet (tidlegare Forbrukarombodet). Medan Forbrukerrådet driv rådgjeving og politisk arbeid, fører Forbrukartilsynet tilsyn med marknadsføring og avtalevilkår, etter mellom anna marknadsføringslova. Frå 1. januar 2020 vart tvisteløysingsarbeidet flytta frå Forbrukerrådet til Forbrukartilsynet, det same vart Forbrukar Europa.
Klagenemnder
Forbrukerrådet er representert i ei rekke klagenemnder, slik som Finansklagenemnda, Boligtvistnemnda, Transportklagenemnda og Parkeringsklagenemnda.
Forbrukarpolitikk
Ei av Forbrukerrådet si oppgåver er å drive interessepolitisk arbeid mot styresmakter, organisasjonar og næringsdrivande og å setje forbrukarspørsmål på dagsorden i samfunnsdebatten. I nokre tilfelle er ikkje regelverket godt nok, og då jobbar Forbrukerrådet politisk med å styrke det rettslege forbrukarvernet. I andre tilfelle går arbeidet ut på å påverka korleis konkurransesituasjon og marknader fungerer. Dei prioriterte politikkområda i strategiperioden 2021–2025 er skifta til eit berekraftig samfunn, digital utvikling og økonomisk sårbarheit.
Samanlikningstenester
Forbrukerrådet har verktøya finansportalen.no og strømpris.no, som har som mål å gi forbrukarane korrekt, oppdatert og samanliknebar informasjon om prisar på bustadlån, forsikringar, pensjon og straum. Dette ut frå eit syn om at pris- og kvalitetsbevisste forbrukarar bidrar til auka konkurranse, rette prisar og effektivitet i økonomien. Portalane skal gjere det vanskelegare å utnytte forbrukarane sin manglande kunnskap om marknaden.
Fernand Braudel
Fernand Braudel var ein fransk historikar. Gjennom bruk av innsikter frå andre vitskapar, så som økonomi, antropologi og geografi, var han med og endra historievitskapen. Han var ein leiande representant for Annales-skulen sin historiografi; denne legg stor vekt på grundige, historiske analysar av samfunnsvitskaplege data av ymse slag.
Liv og gjerning
Saman med Febvre reiste han i 1935 til Brasil. I dei to neste åra var dei med å utvikle universitetet i São Paulo. Under tida i Brasil vart han elles kjent med landsmannen, antropologen Claude Lévi-Strauss. Også han inspirerte Braudel og hans historieforsking.
Etter verdskrigen arbeidde Braudel saman med Febvre ved École Pratique des Hautes Études i seksjonen som forska på sosial og økonomisk historie. I 1949 vart han professor ved Collège de France, og i perioden 1956 til 1972 var han leiar for seksjonen for samfunnsvitskap ved École Pratique des Hautes Études i Paris.
I 1962 skreiv Braudel det som skulle vere ei lærebok i historie på grunnfagsnivå, kalla Ecrits sur l'Histoire (”Sivilisasjonane si historie”). Ettersom verket avviste historievitskapens tradisjonelle hendingsbaserte framstilling, avslo utdanningsdepartementet å godkjenne boka.
Ved sidan av La Méditerranée, er trebandsverket Civilisation Matérielle, Economie et Capitalisme, XVe-XVIIIe hans mest kjente verk. Verket kom første gong ut i 1979 og er ei vidsveim skildring av den førindustrielle, moderne verda. Framstillinga byggjer på nøyaktige data basert på omfattande klimastudiar, med vekt på menneska sine økonomiske tilpassingar. Til liks med alle hans hovudverk søker det å vise samanheng mellom økonomi og dei samfunnsmessige verknader som økonomiske hendingar hadde. Verket legg mykje vekt på mat, skikkar og alle former for motar.
Økomiske syklusar
Braudel hevdar at den kapitalistiske økonomien går gjennom syklusar som strekker seg over lange tidebolkar, og at den første av desse oppstod i Europa på 1100-talet. Sjølvstyrte byar, og seinare nasjonalstatar, følgde etter ein annan som sentrum for desse syklusane: Venezia (1250–1510), deretter Antwerpen (1500–1569) og Amsterdam (1570–1733), til sist London og England (1733–1896).
Braudel meiner strukturar, her under normer for samvær, oppførsel, skikkar, konvensjonar, så vel som litterære strukturar og infrastrukturen, dannar grunnlaget for den seinare verdsdominansen til kulturar utgått frå Europa. Desse kulturane vart bygt og utvikla i bystatar som frå mellomalderen av og gjennom langvarige sjølvstende ytte mykje, ja, kanskje har hovudansvaret for at dei samfunna som lærte av desse har vore så vidt vellukka, heilt opp til våre dagar.
Braudel vigde mykje av si forsking på menneske i marginale posisjonar. Han viser kor viktige liva til slavar, liveigne, bønder og dei fattige i byane har vore, liv som frå ein historisk synsstad ofte har vore oppfatta som flyktige og historisk uvesentlege. Han viser kva desse menneska har ytt av rikdom og makt til sine herrar og sine samfunn. Ofte verkar det som han meiner det er desse menneska som er det eigentlege grunnlaget for sivilisasjon.
Braudel har vorte rekna som ein av dei fremste av dei historikarane som legg vekt på å avdekke og synleggjere omfattande, sosioøkonomiske faktorar i historieforskinga og i presentasjonen av historiekunnskapen.
Han døydde i kommunen Cluses i Haute-Savoie-departementet.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1991
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1991 vart vunnen av etter at dei slo  i cupfinalen. Dette var fjerde gongen Strømsgodset vann ein noregsmeisterskap.
Finale
Strømsgodset vart noregsmeister etter at dei vann over Rosenborg med 3–2 20. oktober. Målskårarar for Strømsgodset var Odd Johnsen som fekk nettkjenning i det 14. og 28. minutt og Trond Nordeide som skåra i det 70. minutt. For Rosenborg skåra Karl Petter Løken i det 3. minutt og Gøran Sørloth i det 71 minutt. 27 240 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Roy Helge Olsen. Strømsgodsets vinnarlag:Frode Olsen, Vegard Hansen, Frode Johannessen, Arne Erlandsen, Jan Wendelborg, Glenn Knutsen, Trond Nordeide, Geir Andersen, Halvor Storskogen, Odd Johnsen og Kenneth Nysæther. Innbyttarar Arne Gustavsen og Juro Kuvicek.
Rosenborgs lag: Ola By Rise, Øivind Husby, Bjørn Otto Bragstad, Rune Tangen, Trond Henriksen, Kåre Ingebrigtsen, Stig-Are Enlid, Bent Skammelsrud, Karl Petter Løken, Gøran Sørloth og Roar Strand.
Masahiro Koga
Masahiro Koga er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Kashiwa Reysol, Júbilo Iwata og Avispa Fukuoka.
Kotaro Yamazaki
Kotaro Yamazaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Shimizu S-Pulse og Ventforet Kofu.