cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ågot Valle
Frå 1970-åra var Valle ei drivande kraft for Sosialistisk Venstreparti i Bergen og i fylkespolitikken i Hordaland. Hausten 1997 vart ho vald inn på Stortinget for SV i Hordaland, og vart attvald i 2001 og 2005. I den fyrste fireårsbolken var ho nestleiar i familie-, kultur- og administrasjonskomitéen, i den andre var ho leiar av kontroll- og konstitusjonskomitéen. Frå 2005 til -09 var ho odelstingspresident og medlem av utanrikskomitéen. Seksårsperioden 2009-14 var Valle medlem av den norske Nobelkomitéen, sjukemeld frå 2012.
Kjelder
Stortingsbiografi
In the Ghetto
«In the Ghetto» (opphavleg kalla «The Vicious Circle») er ein song skriven av Mac Davis og gjort kjend av Elvis Presley, som fekk ein stor hit med songen i 1969. Songen kom ut i 1969 som singel med «Any Day Now» som B-side.
Songinformasjon
Songen handlar om fattigdom: ein gut vert fødd av ei mor som alt har meir born enn ho kan fø i ghettoen i Chicago. Guten veks opp svolten, stel og slost, kjøper eit skytevåpen og stel ein bil, prøver å rømme, men vert skoten og drepen samstundes som hans eigen son vert fødd. Songen impliserer at den nyfødde vil få same lagnad som faren, og halde fram ein fattigdomssyklus med vald. Kjensla av ein sirkel ein ikkje kjem seg ut av vert forsterka av strukturen i songen, med den enkle, nakne setninga «in the ghetto» som avsluttar kvar fjerde linje, og til slutt med repetisjonen av linja frå det første verset «and his mama cries» like før byrjinga av det siste verset.
«In the Ghetto» vart spelt inn i American Sound Studio i Memphis i Tennessee. Det var den første kreative innspelinga til Presley etter '68 Comeback. Andre hittar som vart spelt inn samstundes var «Suspicious Minds», «Kentucky Rain» og «Don't Cry Daddy».
Songen vart den første til Presley som nådd Topp 10 i USA på fire år, og nådde ein tredjeplass. Songen nådde andreplassen på singellista i Storbritannia og gjekk til topps på den amerikanske Cashbox-lista. Han gjekk òg til topps på listene i Vest-Tyskland, Noreg, Irland, Australia og New Zealand.
Lisa Marie Presley-versjonen
Songen vart spelt inn i 2007 av Lisa Marie Presley som ein duett med faren for å få inn pengar til Presley Foundation. Songen vart gjeven ut på iTunes.
Nick Cave and the Bad Seeds-versjonen
«In the Ghetto» vart spelt inn av Nick Cave and the Bad Seeds og gjeven ut som debutsingelen deira. Han vart spelt inn i Trident Studios i London og gjeven ut den 18. juni 1984 med B-sida «The Moon is in the Gutter». Singelen nådde 84. plassen på UK Singles Chart. Songen var ikkje opphavleg med på noko album, men vart seinare gjeven ut på CD-utgåva av debutalbumet, From Her to Eternity.
Andre versjonar
• 1969: Elvis Presley
• 1969: Top of the Pops
• 1969: The Diplomats
• 1969: Chris Clark
• 1969: Nat Stuckey
• 1969: Joe Simon
• 1969: Sandra Alexandra
• 1969: Family Dogg
• 1969: Dolly Parton
• 1970: Mac Davis
• 1970: Solomon Burke
• 1970: Gene West
• 1970: Ross McManus
• 1970: Bobbie Gentry
• 1970: Sammy Davis jr.
• 1971: Rip 'N' Lan
• 1971: The Light Company
• 1972: Candi Staton
• 1973: Brooklyn Allstars
• 1975: Susan Cadogan
• 1975: Werner Müller and The London Festival Orchestra & Chorus
• 1976: Allison Durbin
• 1976: Rick Saucedo - The Ambassadors
• 1976: Mr. Fatu
• 1977: Merle Haggard
• 1977: The Hiltonaires
• 1979: Ral Donner
• 1979: Freddie Starr
• 1980: Anthony Ventura and His Orchestra (instrumental)
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1981: Wojciech Gąssowski‎
• 1984: Nick Cave & The Bad Seeds
• 1985: Bobby Bland
• 1986: Lee Towers
• 1987: Leningrad Cowboys
• 1988: Ty Tender & The Rockin' Fifties
• 1989: Petticoat
Den arabiske ligaen
Den arabiske ligaen er ein politisk organisasjon med 22 medlemsland frå den arabiske verda. Ligaen arbeider for samarbeid innan næringsliv, finansvesen, transport, kultur, helsevesen, medlemslanda sin suverenitet og fremje av sams interesser. Ligaen arbeider for at Palestina skal anerkjennast som sjølvstendig stat.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1990: Mindwork
Den arabiske ligaen
Ligaen har inga overnasjonal myndigheit over medlemslanda, og spelar slik ei mindre omfattande rolle enn organisasjonar som til dømes Den europeiske unionen (EU).
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1991: Beats International
Den arabiske ligaen
Historie
Den arabiske ligaen vart grunnlagt 22. mars 1945 i Kairo, der han har sete. Sju land var med på opprettinga.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1993: Fair Warning
• 1994: The Welcome Strangers
Den arabiske ligaen
Historie
I byrjinga jobba ligaen i særleg grad for å sikre sjølvstende for land under kolonistyre. Seinare vart hovudfokuset retta mot å fremje samarbeid mellom medlemslanda. Ligaen har også spelt ei rolle i Israel-Palestina-konflikten. I 1948 gjekk seks av medlemslanda (Irak, Syria, Libanon, Transjordan, Egypt og Saudi Arabia) til angrep mot den nyoppretta staten Israel.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: Bo Katzman Chor
Tjumen oblast
Tjumen oblast (russisk Тюменская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Tjumen, arealet er 1 464 200 km² og innbyggjartalet er 3 323 000 (2006). Provinsen omfattar dei to autonome regionane Jamalo-Nenetsk og Khanty-Mansia.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: The Moonlight Orchestra (instrumental)
Den arabiske ligaen
Medlemsland
Den arabiske ligaen er samansett av 22 medlemsland; 21 nasjonalstatar i Nord-Afrika og Midt-austen forutan Palestina.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: The Nashville Super Guitars (instrumental)
Tjumen oblast
Geografi
Tjumen oblast er det tredje største føderasjonssubjektet i Russland, om lag like stort som Spania, Frankrike, Tyskland og Sveits til saman. Det ligg vest i Sibir, på den sibirske sletta. I vest ligg Uralfjella og grensa til den europeiske delen av Russland. Dei største elvane er Ob og Irtysj. Provinsen strekkjer seg 2100 kilometer frå nord til sør, og er det einaste føderasjonssubjektet som strekkjer seg heilt frå Nordishavet til den russiske sørgrensa, mot Kasakhstan. Dei nordlegaste ni tidelar av provinsen utgjer dei to autonome regionane Jamalo-Nenetsk og Khanty-Mansia. Tjumen oblast er den russiske provinsen som har mest olje- og gassutvinning, hovudsakleg i dei autonome regionane.
Den arabiske ligaen
Medlemsland
Det bur over 300 millionar menneske innanfor ligaen. Talet (i millionar) på innbyggjarar i kvart land står i parentes bak landet.
Bjørg Lødøen
Bjørg Lødøen var ein norsk kunstmålar og komponist frå Oslo. Lødøen studerte måling ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole frå 1951 til 1954 og ved Kunstakademiet frå 1957 til 1961. Ho var òg kjend for å ha laga musikk i samarbeid med Rolf Aamot til filmane hans for kino og fjernsyn.
Tjumen oblast
Folkesetnad
Ved folketeljinga i 1989 oppgav 72,6 % av ibuarane å vera av russisk nasjonalitet. Dei største minoritetane var: Av sibirske urfolk var:
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: Eleanor Shanley
Tjumen oblast
Historie
I dagens Tjumen oblast låg senteret for Sibir-khanatet, ei statsdanning som var ein av arvtakarane til det mongolske verdsriket til Dsjengis Khan. I 1582 vart Sibir-khanatet nedkjempa av russiske kosakkar. Hovudstaden Qasjliq, nær dagens Tobolsk, vart lagt i ruinar og aldri gjenoppbygd. Den russiske erobringa av Sibir-khanatet opna opp for russisk ekspansjon heilt til Stillehavet i løpet av neste hundreåret. I 1586 bygde russarane fortet Tjumen, som utvikla seg til den første russiske byen i Sibir. I 1590 vart byen Tobolsk grunnlagd, denne vart sentrum for det russiske styret i vest-Sibir fram til 1800-talet. Fram til 1918 var Tobolsk senter for provinsen som omfatta både Tobolsk og Tjumen.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: Hubbas
Tjumen oblast
Historie
Etter den russiske revolusjonen tok dei sosialrevolusjonære makta i provinsen. I februar 1918 tok bolsjevikane over makta, og flytta provinshovudstaden til Tjumen. Tsarfamilien vart ei tid haldne i fangeskap i Tobolsk, før dei vart flytta til Jekaterinburg der dei vart skotne. I august 1919 vart provinsen erobra av kontrarevolusjonære styrkar («kvitegardistar»), men i mars 1920 hadde bolsjevikane igjen tatt kontrollen. I januar 1921 kom det til eit av dei alvorlegaste bondeopprøra mot sovjetmakta i Russland etter borgarkrigen. Tobolsk, Salekhard og fleire andre byar vart tatt av opprørarane, som ikkje vart slått ned for godt før året etter. På 1930-talet vart det bygd ei mengd konsentrasjonsleirar, særskilt i nord, som del av Gulag-systemet av tvangsarbeidsleirar.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1995: Henning Kvitnes med Steinar Albrigtsen og Jørn Hoel
Tjumen oblast
Historie
Under den andre verdskrigen vart mykje industri og statsinstitusjonar evakuert til byar i Tjumen oblast frå dei vestlege delane av landet. Frå sommaren 1941 vart det balsamerte liket til Lenin oppbevart i Tjumen. 14. august 1944 vart Tjumen oblast oppretta med dagens grenser. Dei autonome områda Khanty-Mansia og Jamalo-Nenetsk, som hadde vorte oppretta i 1930, vart underlagt oblastet.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1996: Ghetto People feat. L-Viz
Tjumen oblast
Historie
I 1964 tok olje- og gassutvinninga i provinsen til. Tjumen oblast vart senteret for olje- og gassproduksjon i Russland. Nye byar oppstod, og folketalet vart mangedobla av tilflytting frå alle delar av Sovjetunionen. På slutten av 80-talet leverte Tjumen oblast 400 millionar tonn olje og 574,2 milliardar kubikkmeter gass i året.
In the Ghetto
Andre versjonar
• 1996: Peter Hofmann
• 1996: Die Münchner Philharmoniker (instrumental)
• 1996: Ricky Norton
• 1996: April Nine
• 1997: Crazy Cracker's
• 1997: Cæcilie Norby
• 1997: Carpe Wade
• 1998: Tanz Orchester Klaus Hallen
• 1998: Eilert Pilarm
• 1998: The Gino Marinello Orchestra (instrumental)
• 1998: Kjell Elvis
• 1999: Dee Cember
• 1999: Natalie Merchant
• 2000: Las Vegas Impersonators
• 2000: Apache Indian feat. Boy George
• 2000: Spearfish
• 2001: Classic Dream Orchestra (instrumental)
• 2001: Meja
• 2001: Colin Paul
• 2002: Jesper Lundgaard
• 2002: Las Vegas International Philharmonic (instrumental)
• 2002: Helmut Lotti
• 2003: Tom Green
• 2003: Lady Elvis
• 2003: Orange
• 2003: DI.DI.Sound med Ralph Ottavio
• 2003: Ronan Keating
• 2004: Cunnie Williams
• 2004: D'Sandra
• 2004: Peter Williams (instrumental)
• 2005: Barb Jungr
• 2005: Greg Page and The TCB Band
• 2005: Mica Paris
• 2005: Christer Sjögren
• 2005: The Human Leg
• 2006: DNX vs. The Voice
• 2006: Wing
• 2006: Paul Young
• 2007: The American Sound Studio Band med «The King» James Brown
• 2007: Karsten Holm
• 2007: Stephen Ackles and The Memphis News
• 2007: DJ Graceland feat. Las Vegas
• 2007: Cyrus Chestnut (instrumental)
• 2008: Raymond Ellis
• 2009: Elvis Lounge med Andrea Canta
• 2009: Emma Wood
• 2010: Friðrik Ómar
• 2010: Dennis Caplinger (instrumental)
• 2011: Carola
• 2011: Henrik Åberg - Jack Baymoore
• 2011: Tony Witt
• 2012: Merrill Osmond
• 2012: Stig Rossen
• 2013: Kellye Gray
• 2014: Andreas Jonsson & The Pink Cadillac Band
• 2015: Weeping Willows
Ein versjon med tekst av Fred Jay German vart kalla «In Chicago» og gjeven ut av Ricky Shayne i 1969. Denne vart òg framført av Howard Carpendale, i Christian Anders i 1973 og C.I.A. i 1998.
Ein italiensk versjon av Sergio Bardotti, kalla «Negro» vart framført av Michele i oktober 1969. Denne vart òg spelt som «Era negro» av Bobby Solo i mai 1970.
Ein dansk versjon kalla «I en baggård» vart skriven av Keld Heick og framført av Grethe Ingmann i 1978. Ein annan dansk versjon kalla, «I en storby» vart skriven av Kurt Thyboe og framført av Peter Belli i 1981.
Ein svensk versjon av songen kalla «I en storstad» av Monica Forsberg, vart framført av Stefan Rüden i 1979.
Nederlandske versjonar av songen er skriven av Nelly Byl, framført av Will Tura i 1984, og Paul de Leeuw, framført av Bob de Rooy i 1992.
Ein fransk versjon av songen, kalla «Ghettos», av Boris Bergman, vart framført av Lio i 1996. Dancehall singer Sister Nancy used some of the song's lyrics in the song «Coward of the Country», which appeared on her 1982 album One, Two.
Store Torskefjorden
Store Torskefjorden (samisk Stuorra Dorskavuotna) er ein fjordarm av Laksefjorden i Lebesby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5,5 km søraustover til Haug i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Store Torskefjordklubben i nord og Lille Torskefjordklubben i sør. Sør for Lille Torskefjordklubben ligg Lille Torskefjorden. Garden Hamna ligg på sørsida av fjorden og like aust for Hamna smalnar fjorden kraftig inn. Dette sundet vert berre kalla Straumen. I den indre delen av fjorden ligg gardane Eidet, Moen og Haug på sørsida. Fjorden er 51 meter på det djupaste, like nord for Hamna.
Usta
Usta eller Usteåne er ei elv i Hallingdal, som har gjeve namn til Ustedalen. Elva renn frå Ustaoset ved enden av Ustevatn og ned til Ustedalsfjorden (nærved Ustedalsfekjo). Frå Ustedalsfjorden renn elva ned gjennom Lio og møter vassdraget frå Hovet ved Hagafoss. Elva er gjerne kalla Usteåne nedanfor fjorden. Ho renn så ut i Strandafjorden ved Kleivi. Vassdraget heiter gjerne Storåne eller Hallingdalselve nedanfor denne staden.
Namnet Usta er av ei gamal rot som kan ha samanheng med eit ord for munning eller os (jmfr. latin Ostia).
Utvinning av elektrisitet har vore til stades i Usta alt kring 1910, mest for å nytte kraft til lokal industri.
Dave Weckl
Dave Weckl er ein omtykt trommeslagar.
Idolet til Weckl var den legendariske trommeslagaren og storbandleiaren Buddy Rich, og han fordjupa seg i jazzstudiar på University of Bridgeport i Connecticut. Han har likevel gjort seg mest til merke innan fusion-sjangeren, og karrieren hans starta i fusionmiljøet i New York på byrjinga av 1980-åra. Han vart tidleg lagt merke til, og spelte etterkvart med artistar som Paul Simon, Madonna, George Benson, Michael Camilo og Anthony Jackson. Det han i ettertid er mest kjend for frå denne perioden, er likevel arbeidet han gjorde med Chick Corea sitt Elektric Band frå 1985 til 1991.
Weckl spelte med Corea i sju år. I denne perioden spelte han inn mange album, både med Elektric Band og med Corea sitt Akoustic Band. Samtidig gjorde han mange studioinnspelingar og innspelingar med GRP All-Star Big Band. I 1990 gav han ut den første plata som bandleiar, Master Plan, for selskapet GRP. Etter han slutta i Corea sitt band har han spelt særleg mykje i bandet til gitaristen Mike Stern, i tillegg til å halde fram solokarriera.
Det er særleg i trommemiljøet Weckl har fått mykje merksemd. Han har nytta dette til å produsere ei rekkje instruksjonsvideoar og bøker, og han har samarbeidd med ulike selskap som produserer signaturmodellar av ulikt trommeutstyr.
Skulemål i Sogn og Fjordane
Sogn og Fjordane er det fylket i Noreg kor nynorsken har stått og står sterkast som skulemål. I dette fylket var det mange målmenn særleg frå Vestmannalaget som kjempa for at nynorsk skulle verte hovudmål i skulen. I Sogndal kom det folkehøgskule i 1871, og bygda vart med det den viktigaste staden for målreisinga i Sogn. Dei første krinsane byrja med nynorsk i 1890-åra, og kring 1925 hadde om lag 90% teke målet. Utviklinga for målet i dei fire distrikta i fylket har vore noko ulik, og i byane Florø og Måløy har bokmålet halde seg til nyare tid. Til skilnad frå dei andre «nynorskfylka», har ikkje bokmålet fått nemnande innpass i nye skulekrinsar sidan den andre verdskrigen.
Det er vanleg å dele dialektane i Sogn og Fjordane i to hovudgrupper, nemleg sognemål og fjordamål. Sognemålet omfattar dialektane Indre Sogn, som saman med Harding- og Vossemål vert rekna til indre sørvestlandsk, som igjen er rekna til dei sørvestlandske a-måla. Fjordamålet omfattar dialektane i Ytre Sogn, Sunnfjord og Nordfjord, og høyrer til nordvestlandsk e-mål, saman med sunnmørsk og romsdalsk. Heile fylket høyrer såleis til dei vestlandske målføra, og måla ligg nærast den nynorske skriftforma.
Då kommunestrukturen i landet vart endra på 1960-talet vart dei opphavlege 37 herads- og ein bykommune slegne saman til 25 kommunar. Mellom anna gjekk byen Florø og dei tre omlandsherada Bru, Eikefjord og Kinn saman til den nye eininga Flora. I 1977 vart Hornindal skild ut att frå Stryn, såleis at det no er 26 kommunar i heile fylket. I dei einskilde distrikta er det åtte kommunar i Indre Sogn, fire i Ytre Sogn, sju i Sunnfjord og sju i Nordfjord.
1890–1910: Innføringsfasen
Det heile byrja med eit gradvis brigde ved at nye lærebøker på nynorsk vart innførte etter kvart, og i nokre skular tok lærarane saka i eigne hender utan noko vedtak i skulestyra, som t.d. i Leikanger. I Kyrkjebø vart det vedteke at læreboka i historie skulle vere på nynorsk i frå 1891. I 1893 søkte læraren i Flahamar krins i Luster om å få ein time skriftleg nynorsk i skulen. Det var ein lang debatt i skulestyret, og det var til slutt leiaren i skulestyret som avgjorde med si dobbeltstemme, og Flahamar fekk undervisning også på nynorsk. I Sogn og Fjordane var dette det fyrste skulestyrevedtaket om skriftleg opplæring i nynorsk etter at paragrafen om jamstilling var kommen inn i skulelova i 1892.
Stryn var først ute med å innføre nynorsk i heile heradet, noko som skjedde i 1897, dei neste som gjorde like eins var Lavik (1900), Brekke (1902), Kyrkjebø (1904), Innvik (1906), Gulen, Hornindal, Luster, Årdal (1907), Fjaler (1907-08), Lærdal, Sogndal og Vik (1908). I dei andre herada vart nynorsken innført i einskilde krinsar utover på 1900-talet, og det store omskiftet kom i 1908 då 85 heradskrinsar tok bytet, til saman hadde no godt over halvparten nynorsk. I 1910 var det 289 nynorskkrinsar (58,5%) over heile fylket.
Eit tydeleg drag ved innføringsfasen var at herada langs kysten heldt på riksmålet. Medan det i Indre Sogn var det 83% nynorskkrinsar, var det på kysten frå Solund til Selje berre 23% som hadde teke målet. I heile fylket var det 11 herad med berre nynorsk, medan det ikkje fekk innpass i fem herad og byen Florø.
1910–1930: Målstrid og konsolidering
Medan det i innføringsfasen var liten strid omkring målbyta, brygga det opp til særleg hard målstrid i Indre Sogn frå 1908-10 og bølgjene heldt seg i dei neste 10-åra. Den hardaste - og truleg mest komiske - striden kring innføring av nynorsk som skulemål i Noreg gjekk føre seg i Lærdal og Borgund. Her vart salmesong, Bjørnstjerne Bjørnson (riksmålsagitator), beinbrot, avlsoksar og departement dregne inn i kampen. Det vart nye målrøystingar i alle krinsar, med den fylgje at tre krinsar i Lærdal og ein i Borgund fekk att riksmålet i 1911. Òg i Vik og Sogndal var temperaturen høg, men medan riksmålet tok attende fire krinsar i Sogndal (1912), heldt nynorsken alle i Vik. I Sogndal hadde alle krinsane fått att nynorsken i 1920, medan det vart målbyte i Lærdal i åra 1921-24.
Fram mot 1920 fekk nynorsken innpass i dei resterande herada i fylket, sist i Sør-Vågsøy som tok målet i fem av seks krinsar i 1920. Ein motsett vending fekk ein i samband med industribygginga i Høyanger (Kyrkjebø herad) frå 1916. Her vart det òg målstrid, men det gjekk lempelegare føre seg enn lenger inn i Sognefjorden. Med innføring av parallellklassar for bokmål frå 1920 roa det seg, og medan det raskt kom i fleirtal på skulen, heldt skulen på nynorsken som hovudmålet.
I 1925 var målet einerådande i 27 av 38 herad og 433 krinsar (92%) hadde teke nynorsk. I Indre Sogn var det berre dei tre krinsane i Borgund og ein skule for «jarnvegsarbeidarar innpå fjellet», dvs i Myrdal i Lærdal, som heldt på bokmålet, i tillegg til dei nemnde klassane i Høyanger. I Ytre Sogn var det berre attende fire bokmålskrinsar i Hyllestad. I Sunnfjord var det til saman nitten bokmålskrinsar i Askvoll, Førde, Vevring, Bru og Kinn. I dei to sistnemnde var det målstrid som førte til saman åtte krinsar attende til bokmålet i 1924 og 1926, og dei sju krinsane i Kinn er det største atterslaget nynorsken hadde i eit herad føre andre verdskrigen. I Nordfjord heldt bokmålet til saman elleve krinsar i Davik, Selje og Sør-Vågsøy, resten hadde nynorsken teke. Men to av dei var ikkje teken for godt, sist på 1920-talet vart det målstrid både i Selje og og Sør-Vågsøy, noko som førte til at Ulvesund i Selje og Skram (i byen Måløy) i Sør-Vågsøy gjekk attende til bokmålet, dei siste to krinsane i fylket til å gjere eit slikt byte. Det er no einaste Borgund herad og byen Florø som har berre bokmål.
1930–1950: Nynorsken vert einerådande
Frå 1928 og fram mot Verdskrigen vert det skipa nynorske parallellklassar i Florø, som einaste byen i heile landet føre dei store kommunesamanslutningane på 1960-talet. Fram mot 1939 tek målet krinsane Husum (1937) og Berge (1939) i Borgund, vidare Leirvåg (1931), Herland (1937) og Grimeland (1938) i Askvold, Ulltang (1927), Hårklau, Sunde, Frøysland (1928) og Førde (1934) i Førde herad, Flokenes, Skorva (1930) og Vevring (1934) i Vevring herad, dei siste åtte krinsane i Kinn, Sundal (1926), Stavang og Stavøy (1937) i Bru, alle (òg Ulvesund) i Selje, Gangsøy (1936), Oldereidet og Hennøy (1939) i Davik. Føre krigen er det såleis berre seks heradskrinsar som held på bokmålet: Øen i Hyllestad, Myrdal i Aurland, Hegg i Borgund, Furesund i Kinn, samt Saltkjel og Skram i Sør-Vågsøy, det er òg bokmålselevar i Høyanger. Furesund og Saltkjel tek nynorsk i 1941. I 1950 var det 95,8 % nynorskelevar, det høgaste talet av alle fylka i Noreg.
Etter krigen vert nynorsken innført i dei resterande heradskrinsane utanom ein: Hegg i Borgund (1947), Øen i Hyllestad (1950) og Myrdal i Aurland (1953). Den siste bokmålsklassa i Høyanger var i 1954, og frå 1955 er det årlege nynorskklasser på byskulen i Florø. Grunna industribygging i Bremanger vert det skipa parallellklassar med bokmål i Bremanger på 60- og 70-talet. I samband med kommunesamanslåingen med granneherada i 1964 får Florø med eit slag eit stort tal nynorskelevar, såleis at delen som har målet aukar frå om lag halvdelen (47%) i den gamle bykommen til kring tre fjerdeler (74%) i den nye storkommunen.
Röyksopp
Röyksopp er ei norsk musikkgruppe som spelar elektronisk musikk. Röyksopp består av duoen Torbjørn Brundtland og Svein Berge som begge kjem frå Tromsø. Gruppa vart offisielt danna i 1998. Året etter debuterte dei med singelen So Easy.
Skulemål i Sogn og Fjordane
1930–1950: Nynorsken vert einerådande
Delen nynorsk i Flora (Florø) minkar jamnt fram mot 1975, og når minimum kring 63%. Byen er saman med Vågsøy (Måløy) dei einaste kommunane som har monaleg med bokmålselevar, medan fylket totalt har 93,9% nynorskelevar. Fram mot 2000 er det ein jamn auke i Flora, og fylket som heile har 96,4%.
Röyksopp
Biografi
Sjølv om Brundtland og Berge var kameratar i heimbyen Tromsø og eksperimenterte med elektroniske instrumenter tidleg på 1990-talet, oppstod ikkje Röyksopp før dei fleire år seinare møttest i Bergen. Gruppa vart offisielt danna i 1998, og debuterte med singelen So Easy på Mikal Telle sitt selskap Telle Records i 1999. Röyksopp fekk snart internasjonal merksemd og fekk kontrakt med selskapet Wall of sound recordings, som har gjeve ut resten av musikken deira.
Röyksopp fekk stor merksemd og kommersiell suksess med sitt første album Melody A.M. i 2001. Mykje av æra til suksessen tek bandet sine grafiske musikkvideoar, som gjennomgåande var eksperimentelle og nyskapande for si tid. Videoen til «Remind Me», laga av det franske selskapet H5, vann MTV-prisen for beste musikkvideo under utdelinga i Barcelona i 2002. Her opptredde dei òg live på scena framfor millionar av europeiske TV-sjåarar.
Skulemål i Sogn og Fjordane
1930–1950: Nynorsken vert einerådande
I 2006 vert nynorsk hovudmål på Florø skule, som den einaste «opphavlege» byskulen i landet. Målrøystinga gav eit knapt fleirtal for å halde på bokmålet, men sidan skulen hadde ein stor overvekt av nynorskelevar, valde kommunestyre å byte målet. Det har ikkje vore andre målrøystingar sidan 50-talet.
Fram mot 2012 aukar nynorskdelen i fylket til 97,4%, og det er berre Skram skole i Måløy (Vågsøy) som held på bokmålet som hovudmål, medan det framleis er parallellklassar med bokmål i Florø.
Röyksopp
Biografi
Oppfølgjaralbumet The Understanding vart lansert i juli 2005, med Only This Moment som første singel.
Prisar
Röyksopp har vunne Spellemannprisen fem gonger. Under Spellemannprisen 2001 vann dei i klassen Elektronika for albumet Melody A.M. og vart også tildelte prisen Årets musikkvideo for videoen til låten Eple. Under Spellemannprisen 2002 vart dei kåra til Årets spellemann og vart dessuten tildelte prisen Årets musikkvideo for Remind Me. I 2005 vann dei i klassen Popgruppe for albumet The Understanding. Röyksopp har dessutan vunne Alarmprisen heile fire gonger, fleire enn nokon andre artistar. Under Alarmprisen 2002 fekk dei pris i både klassen Pop og klassen House/techno for Melody A.M. og i vart i tillegg tildelte prisen Årets låt for Eple. I 2006 vann dei i den nyetablerte klassen Klubb for albumet The Understanding.
Skulemål i Sogn og Fjordane
Samanfatning
Det såg ikkje slik ut det fyrste tiåret etter at storkommunen vart skipa, då var trenden nett den same som kring alle byane på Vestlandet: nynorsken var i attergang. Ein kan undrast på kva som fekk snudd trenden i Florø. Hadde bokmålet ein "underkritisk masse", såleis at det nynorske omlandet stod imot og seinare fekk overtaket? Omskiftet frå midten av syttitalet kjem på same tid som ein etter måten framgangrik tidsbolk for nynorsken i fleire delar av landet.
Eit nytt drag dei seinaste åra er rett nok at det har kome nokre bokmålselevar i dei fleste kommunane, men det er ikkje noko som tydar på at nynorsken sin posisjon som einerådande målform i Sogn og Fjordane er truga.
Röyksopp
Singlar
Frå The Understanding:
Amperemeter
Amperemeter er eit måleinstrument for måling av elektrisk straum. Elektrisk straum vert målt i ampere (A), og denne eininga har gjeve namn til måleapparatet. Tidlege amperemeter var laboratorieinstrument som var avhengige av magnetfeltet på jorda for å virke. Seint på 1800-talet vart instrumenta forbetra og kunne setjast opp i all slags stillingar og gjere meir nøyaktige målingar.
Undervassfjell
Eit undervassfjell er eit fjell som stig minst 1000 m opp frå havbotnen og som ikkje når havoverflata. Dei vert ofte funne i grupper eller som nedsenka øygrupper. Einslege eller ikkje-vulkanske undervassfjell ser ut til å vera sjeldne.
Lille-Porsangen
Lille-Porsangen (samisk Skiessvuotna ) er ein fjordarm av Laksefjorden i Lebesby kommune i Troms og Finnmark og den einaste av fjordarmane på vestsida. Fjorden strekkjer seg 12 km sørvestover til Stormyra i botn av fjorden.
Undervassfjell
Undervassfjell er stort sett av vulkansk opphav, og eit klassisk eksempel er Emperor Seamounts, som er ei vidareføring av Hawaii. Undervassfjella her vart forma av vulkansk aktivitet for millionar år sidan, og har sidan blitt slitne ned av erosjon til dei no er under havoverflata. Den lange lekkja av øyar og undervassfjell strekkjer seg tusenvis av kilometer nordaust for den store øya er eit resultat av ei plate som rører seg over eit vulkansk aktivt område.
Lille-Porsangen
Fjorden har innløp mellom Veidgamneset i nord og Veidnesholmen i sør. Sør for Veidnesholmen ligg bygda Veidneset. Fjorden er 55 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden.
Fv183 går langs sørsida av fjorden.
Fylkesveg 138 i Nordland
Fylkesveg 138 i Nordland går mellom Søvik og Nordheim i Alstahaug kommune. Vegen er 10,3 km lang.
Rubina Rana
Rubina Rana var ein norsk politikar for Arbeiderpartiet. Rana vart fødd i Pakistan og flytt til Noreg i 1978. Ho var medlem av Oslo bystyre i perioden 1995-2003. I 1999 vart ho kjent då ho leia 17. mai-komiteén i Oslo og gjekk fyrst i barnetoget. Ho var den fyrste med ikkje-vestleg bakgrunn som hadde dette vervet. Det vart retta drapstruslar mot henne og ho gjekk saman med to livvaktar fremst i 17. mai-toget.
Ho døydde i Oslo av kreft etter lengre tids sjukdom.
Det er vedteke (mars 2006) at ei ny gate på Grønland i Oslo blir kalla opp etter henne. Det blir den fyrste gata i Oslo kalla opp etter ein ikkje-vestleg innvandrar.
Tor Grimsgard
Tor Grimsgard var ein norsk spelemann frå Nes i Hallingdal. Han er rekna som ein stor stilskapar for spelet i Nedre Hallingdal. Han vart fødd på plassen Brattested i Nes, men kom til Grimsgard, Nesfjerdingen, i vaksen alder og tok namn etter garden.
Tor Grimsgard lærde mellom anna spel av Gudbrand Skjellerud, og var og mykje i lag med spelemenn frå Krødsherad og Numedal, mellom dei Gamle-Kleven, Ole Hakkelberg og Anders Ødegard. Slik kom han til å hente mange slåttar til Hallingdal som lever etter han der. I Nes var han mellom anna kjelde for Jørgen Husemoen, og Sevat Sataøen og Ola A. Strand frå Ål var og til Nes for å hente spel hjå Grimsgarden.
Tor Grimsgard hadde godt omdøme som spelemann. Han vart difor vald ut til å spela på opninga av Bergensbanen i 1909, med kong Haakon VII til stades. Slåtten han spela den gongen har sidan vore kalla «Kongelåtten».
Hardingfeleverket har berre tre slåttar skrivne opp beint etter Tor Grimsgard. Arne Bjørndal var i Hallingdal og skreiv ned slåttar om lag 1919, og desse slåttane er «Sevle'n» (nr 124a, B 354), ein variant av Røyskatten), Grimsgarden, (518a, B 350, ein variant av «Kolsruden»), og «Sylkjegulen» (521f, B Nye slåttar 47, ein variant av «Slidringen»). Elles er mange av slåttane til Sevat Sataøen etter Tor Grimsgard, mellom dei forma av Duft. Ei rekke slåttar etter Odd Bakkerud og Jørgen Husemoen kan og førast attende til Grimsgard.
Grimsgard skal og ha sett namn på springaren «Krullafuru», ein av dei mest særmerkte slåttane frå Hallingdal. Namnet vart sett på slåtten i møte med Ola A. Strand. Grimsgard er morbror til spelemannen Jørgen Husemoen.
Glas
Glas er eit amorft (ikkje-krystallinsk) materiale som vanlegvis er gjennomsiktig. Dei fleste glastypar er baserte på silisiumdioksid (SiO2).
Produksjon
Kvartsglas vert laga ved å varma rein (SiO2) til over 2000 °C. Ved å blanda inn andre oksid kan ein endra eigenskapane. Ulike metall og metalloksid kan gje glaset farge. Kobolt gjer glaset blått, koparoksid gjev turkis farge og metallisk gull i små konsentrasjonar gjev raudfarge. Sølvsambindingar kan gje mange ulike fargar.
I Noreg vart til saman sju glasverk grunnlagt på 1700-talet. Hadeland glassverk er nok det mest kjende.
Glas er eit fast stoff ved normale temperaturar på jordyta. Det er ein utbreidd myte at glas er ei (uhyre) treigtflytande væske, men årsaka til at glas i svært gamle vindauge ofte er tjukkare i den nedre delen av rutene enn i den øvre, er truleg at glasplatene ikkje var perfekte, og at glasmeistrane då naturleg nok valde å setja rutene inn med den tjukke kanten nedst.
Alstahaug kyrkje
Alstahaug kyrkje er ei mellomalderkyrkje bygd i stein på øya Alsta i Alstahaug kommune, litt sør for for Sandnessjøen i Nordland. Ho er soknekyrkje i Alstahaug sokn i Nord-Helgeland prosti.
Glas
Bruk
Glas vert brukt til vindauge, lyspærer, drikkeglas, laboratorieutstyr og mykje anna. Glas vert òg brukt i kunstverk, som glasmåleri.
Alstahaug kyrkje
Kyrkja vart bygd på 1100- eller 1200-talet, av lokalt hogd kleberstein og utforma i romansk stil, som eit rektangulært skip og smalare kor. Kyrkja er ei av tre steinkyrkjer som vart bygde nokolunde samstundes, kanskje av same byggmeister. Alstahaug kyrkje har som Herøy kyrkje og Dønnes kyrkje mykje lik utforming, inkludert den karakteristiske laukkuppelen.
Altertavla vart sett opp i 1636. Presten Petter Dass virka her frå 1689 og fram til han døydde i 1707. Han gav kyrkja døypefatet i gåve i 1697. Sonen Anders Dass etterfølgde han. I perioden 1804-1828 var Alstahaug sete for biskop Mathias Bonsak Krogh, den første biskopen for Nordlandene. Biskop Krogh er gravlagt på kyrkjegarden ved kyrkja.
Kyrkja vart utvida og ombygd 1863-1865, og det vart bygd på eit skip, slik at den gamle mellomalderkyrkja no vart kor. Den vestre halvparten av skipet vart då riven. Kyrkja vart delvis tilbakeført til opphavleg utsjånad ved ombygging i 1935 og restaurering i 1970.
Kyrkja har om lag 270 sitjeplassar.
Sonja Aldén
Sonja Aldén er ein svensk songar. Ho er mest kjend for deltakingane sine i Melodifestivalen. I 2005 skreiv ho bidraget til Shirley Clamp, «Att älska dig», og seinare same år var ho støttevokalist for Laura & The Lovers, med songen «Little by Little», som representerte Litauen i Eurovision Song Contest. I 2006 deltok ho, under artistnamnet Sonya, med songen «Etymon» i den andre deltevlinga, men enda på femteplass og kvalifiserte seg difor ikkje til finalen. Same år skreiv ho bidraget til The Poodles, «Night of Passion», som enda på sjetteplass i finalen. Året etter deltok ho med songen «För att du finns» i den tredje deltevlinga. Ho gjekk vidare til andresjansen og seinare til finalen der ho enda på sjetteplass. I 2012 deltok ho i den andre deltevlinga med songen «I din himmel», men enda på sjetteplass og gjekk dimed ikkje vidare til korkje finalen eller andresjansen.
Nate Mendel
Nathan Gregor Mendel er ein amerikansk bassist.
Mendel spelte i bandet Sunny Day Real Estate før han vart medlem av Foo Fighters i 1995. Han har òg spelt i filmen Our Burden Is Light. Nate Mendel bur nå i Portland i Oregon med kjærasten og sonen sin.
Kongeå
Kongeå er ei elv i Danmark som dannar grensa mellom Nord-Jylland og Sønderjylland. I perioden 1864-1920 fungerte ho òg som ei grense mellom Danmark og Tyskland. I mellomalderen vart elva kalla Skodborg Å etter den kongelege borga Skodborghus, som låg ved ein overgongstad sør for Vejen. I fleire hundreår var det tollgrense ved Kongeå, som skilde Danmark frå Hertugdømet Slesvig.
Elva har sitt utspring søraust for Vejen og Vamdrup og munnar ut i Vadehavet nord for Ribe etter om lag 50 km.
Regeringa Gerhardsen IV
Einar Gerhardsen si fjerde regjering var ei rein Arbeiderparti-regjering. Den sat frå 25. september 1963 til 12. oktober 1965.
Regjeringa hadde følgjande medlemmar:
Statsminister
The Cinematic Score GTA 5
The Cinematic Score GTA 5 er det 142. albumet totalt og det 60. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve mars 2014.
Bakgrunn
I 2013 bidrog Tangerine Dream med musikk til videospelet Grand Theft Auto V. Andre artistar som bidrog med musikk var Woody Jackson, Alchemist og Oh No.
Regeringa Gerhardsen IV
Statsråd Finans- og tolldepartementet
The Cinematic Score GTA 5
Bakgrunn
I eit intervju med ein fan-blogg fortalte Edgar Froese: «Eg vart kontakta av Rockstar i New York og eg sa 'eg hatar videospel, har aldri laga noko til det', og eg avslo store tilbod frå dei. Etter å ha snakka med sjefen deira fann eg ut kva filosofien var: Arbeid mot etablissementet. Så det er eit sosialt spel. Mange folk forstod ikkje filosofien med spelet. Så eg gjekk med på tilbodet deira.»
Regeringa Gerhardsen IV
Statsråd Kommunal- og Arbeidsdepartementet
The Cinematic Score GTA 5
Bakgrunn
Delar av musikken vart gjeven ut som volum 2 av albumet The Music of Grand Theft Auto V. Volum 1 inneheldt ikkje noko musikk av Tangerine Dream, så bandet valde å gje ut ei avgrensa plate med berre komposisjonane som Tangerine Dream hadde bidrege med til spelet. Plata var avgrensa til 2000 eksemplar.
Regeringa Gerhardsen IV
Statsråd Landbruksdepartementet
Statsråd Fiskeridepartementet
Statsråd Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Statsråd Sosialdepartementet
Statsråd Justis- og politidepartementet
Statsråd Forsvarsdepartementet
Statsråd Familie- og forbrukardepartementet
Statsråd Samferdselsdepartementet
Statsråd Handels- og Skipsfartsdepartementet
Statsråd Industridepartementet
Statsråd Løns- og prisdepartementet
Nøytronstjerne
Nøytronstjerner er restane etter ein supernova av ei massiv stjerna av anten type II, type Ib eller type Ic. Modellar tilseier at nøytronstjerner for det meste er samansette av nøytron. Slike stjerner er veldig varme i tråd med Pauli sitt utelukkingsprinsipp av at nøytrona fråstøytar kvarandre. Ei typisk nøytronstjerna har ein masse mellom 1,35 og 2,1 solmassar med ein tilsvarande radius på mellom 20 og 10 km. Nøytronstjerner har soleis ein totaltettleik på mellom 8,4 kg/m3 og 1 kg/m3, noko som er samanliknbart med tettleiken til ein atomkjerne som er på 3 kg/m3. Tettleiken til ei nøytronstjerna aukar med djupn og varierer ifrå under 1 kg/m3 i skorpa til over 6 eller 8 kg/m3 djupare inne.
Dersom restmassen etter ein stjernedød er på 1,4 til 2 - 2,5 solmassar vil ei nøytronstjerna bli danna. Om restmassen er mindre vil det bli danna ein kvit dverg, og om han er større, eit svart hòl. Det finst teoriar om at ei kvarkstjerna kan bli danna av restmassar på over to til tre solmassar, men slike er enno ikkje påviste.
Tsjetsjenia
Tsjetsjenia (tsjetsjensk Нохчийн Республика/Noxçiyn Respublika, russisk Чеченская Республика) er ein republikk i den russiske føderasjonen som ligg nord i Kaukasia, og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Han grensar til Stavropol kraj i nordvest, Dagestan i aust og nordaust, Georgia i sør og Ingusjetia og Nord-Ossetia i vest.
Sidan 1994 har nasjonalistiske styrkar som kjemper for sjølvstende for landet vore i væpna konflikt med dei russiske styresmaktene. Krigen i Tsjetsjenia har ført til mykje uro og sabotasjeangrep på russisk territorium som vanligvis skjer i krigen mellom to stater.
Folkesetnad
Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Ullensvang herad
Ullensvang herad var ein kommune i Hardanger i det tidlegare Hordaland fylke. Ullensvang var ein av dei kommunane i landet som nytta nemninga «herad» i staden for «kommune». 1. januar 2020 vart kommunen slegen saman med Odda kommune og Jondal kommune til Ullensvang kommune.
Geografi
Heradet grensa i nord mot Granvin herad og Ulvik herad, i nord og aust mot Eidfjord kommune, i aust mot Vinje kommune i Telemark fylke, i sør mot Odda kommune, og i vest mot Jondal kommune. Vest for Hardangerfjorden ligg Kvam herad. Lokalavisa Hardanger Folkeblad («Folkablae»), som kjem ut i Odda, dekte Ullensvang herad.
Nordre snutten av Folgefonna ligg i heradet. Mykje av vestsida av Hardangervidda utgjorde størstedelen av arealet til heradet og over 80 % av arealet i Ullensvang låg 900 meter eller meir over havet.
Historie
Kommunen heitte fram til 1870 Kinsarvik, då skifta kommunen namn til Ullensvang. I 1913 vart så Ullensvang delt i tre, Odda, Ullensvang og Kinsarvik. I 1964 vart Ullensvang slege saman med Åsgrenda frå Kvam herad, Eidfjord kommune og Kinsarvik herad med unntak av Kvanndalsområdet på nordvestsida av Hardangerfjorden. Eidfjord vart skild ut att som eigen kommune i 1977.
Folketalsutvikling
I tiårsperioden 1996–2006 gjekk folkemengda i Ullensvang tilbake med 10,4 % mot 7,3 % i Hardanger som heilskap.
Folketalsutvikling for noverande Ullensvang kommune frå 1920:
Kultur og næringsvegar
Heradet var kjend for jordbruk og fruktdyrking, og for fruktbløminga om våren. Mange av gardbrukarane dreiv med ein kombinasjon av fruktdyrking og sauehald. Det meste av jordbruks- og skogbruksarealet er brattlendt, ofte svært brattlendt. Turisme var den andre viktige næringsvegen.
Grøtdalstindane
Grøtdalstindane (1330 moh.) er eit fjell i Ørsta på Sunnmøre. Det ligg på nordsida av Bondalen. Frå Standalseidet nord for fjellet ser ein Nøre Grøtdalstinden, men ikkje hovudtoppen. Fjelltoppane Blåtindane og Nøvedalstinden ligg i nærleiken.
Ullensvang herad
Kultur og næringsvegar
I Ullensvang låg 6 barne- og ungdomsskular: Kinsarvik skule, Opedal skule, Sekse Oppvekstsenter, Vikebygd skule, Vines skule og Hauso skule. Det fanst ikkje vidaregåande skule i Ullensvang, dei næraste ligg i Odda, Kvam og Voss.
Grøtdalstindane
Britane W. Norman Ling og Harold Raeburn vitja toppen av Grøtdalstindane den 24. juli 1903.
Ullensvang herad
Kultur og næringsvegar
Heradsstyret gjorde vedtak om fleire tusenårsstader i Ullensvang, men éin hovudstad, som er Utne sentrum. Sentrum og kaiområdet vart opprusta, og markeringa av tusenårsstaden, ein skulptur, vart reist. Skulpturen er utforma av kunstnaren Ingunn van Etten og står på kaia. Han vart avduka sommaren 2007.
Ullensvang har dei siste åra fått fleire årlege festivalar:
Alsvåg kyrkje
Alsvåg kyrkje ligg i Alsvåg i Øksnes kommune i Nordland fylke. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med 300 plassar. Ho vart bygd som bedehus i 1923 og ombygd til kyrkje i 1949. Ho er ei av tre kyrkjer i Øksnes sokn i Vesterålen prosti.
Ved kyrkja står ein bauta til minne om seks menn frå Alsvåg som fall i kamp under 2. verdskrigen.
Fylkesveg 143 i Nordland
Fylkesveg 143 i Nordland går mellom Kleiva og Rishatten i Sandnessjøen i Alstahaug kommune. Vegen er 5,9 km lang.
Heian
Heian var ein periode i japansk historie frå 794 til 1185. Dette var den siste perioden av klassisk japansk historie, og låg mellom Nara-perioden og Kamakuraperioden. Perioden har namn etter hovudstaden Heian-kyō, som i dag heiter Kyōto. «Heian» (kanji: 平安時代; kana へいあんじだい; Heian jidai) betyr fred, ro'.
Heiantida var ein relativt fredeleg og stabil periode som blei ein gullalder for japansk kunst og litteratur. Dette var den perioden i japansk historie då buddhisme, daoisme og andre påverknader frå kinesisk kultur nådde eit høgdepunkt. Heian-perioden er også rekna som høgdepunktet for det japanske keisarhoffet, og er blitt kjent for kunsta si, særleg for poesi og litteratur. Mellom dei mange forfattarane frå Heian-perioden, kan ein nemne Ono no Komachi, Izumi Shikibu, Shikibu Murasaki (som skreiv den vidgjetne Genji-soga) og Sei Shōnagon.
I 784 blei hovudstaden i landet flytta til Nagaoka-kyo i Kansai-regionen. Etter berre 10 år blei hovudstaden flytta igjen, denne gongen til Heian-kyo. Dette gav namn og startskot til perioden. På denne tida var hoffadelen, kuge, den leiande klassa. Kring år 1000 byrja krigarklassen bushi og deira adel, buke, å få større tyding. Sjølv om keisarane på overflaten hadde makta, låg den reelle makta i hendene til den mektige Fujiwara-klanen, som hadde gifta seg inn i keisarfamilien. Mange keisarar hadde mødrer frå Fujiwara-klanen.
I Heiantida var det vanleg at keisarar trekte seg attende allereie som unge, overgav keisartittelen til ein umyndig arving og deretter regjerte på vegner av den umyndige keisaren. Keisarar som hadde trekt seg tilbake og verka som regentar blei kalla insei. Etter at Taira eliminerte eit framståande medlem av Minamoto-familien i Vest-Japan i 1108 var dei blitt framståande tenarar for inseiane, og fleire keisarar frå denne tida var av Taira-slekt.
Då ein insei døydde i 1156 oppstod det ein maktkamp mellom Taira og Minamoto. Den eine familien, med støtte frå keisarlege styrkar, var leia av Taira no Kiyomori. Den andre familien var leia av Minamoto no Tameyoshi. Dei utkjempa Hogenkrigen, og Kiyomori sigra. Ein av sønene til Tameyoshi, Minamoto no Yoshitomo, hadde gått over til Taira si side i krigen, men blei misnøgd med løna si og erobra vinteren 1159/1160 hovudstaden. Han blei likevel snart nedkjempa av Kiyomori i det som er blitt kalla Heijikrigen. Minamoto-familien blei fordriven til Kantoregionen, der dei hadde dei viktigaste eigedommane sine.
Aljaksandr Milinkjevitsj
Aljaksandar Uladzimeravitsj Milinkevitsj er ein belarusisk politikar og fysikar. Ved presidentvalet i Belarus 19. mars 2006 var han kandidaten til ein brei koalisjon av opposisjonsgrupperingar til å utfordra det diktatoriske styret til den sitjande presidenten, Aljaksandar Lukasjenka.
Bakgrunn
Milinkevitsj vart fødd i 1947 i Hrodna i Den kviterussiske sosialistiske sovjetrepublikken. Bestefaren var aktivist i den belarusiske nasjonalrørsla etter den russiske revolusjonen. I 1969 vart han ferdig med ei utdanning i fysikk ved det pedagogiske instituttet i Hrodna. I 1968-69 var han òg med på å vinna den belarusiske meisterskapen i basketball. I 1976 forsvarte han ein doktorgrad i fysikk om temaet kraftige laserimpulsar ved universitetet i Hrodna. Etterpå jobba han ved fysikk-instituttet til det belarusiske vitskapsakademiet. Mellom 1980 og 1984 leia han fysikk-fakultetet ved universitetet i Sétif i Algerie. Han var òg dosent ved universitetet i Hrodna frå 1978 til 1980 og igjen frå 1984 til 1990. Då gjekk han òg inn i lokalpolitikken. Frå 1990 til 1996 var han vise-borgarmeister i byen, med ansvar for mellom anna utdanning, helse og kultur.