cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mayhem
Mayhem vann Spellemannprisen 2007 i klassen metal for albumet Ordo Ad Chao.
Phenix Horns
The Phenix Horns, opphavleg kalla EWF Horns, er blåserekkja i Earth, Wind & Fire, og for Phil Collins og Genesis. Dei fire medlemmane var Don Myrick på saksofonar, Louis «Lui Lui» Satterfiel på trombone, Rahmlee Michael Davis på trompet og Michael Harris på trompet.
Don Myrick, Lui Lui Satterfield og Michael Davis spelte i lag tidleg i 1970-åra med The Pharaohs, og to album av dei er gjevne ut på CD, The Awakening frå 1971 og konsertalbum In the Basement i 1972.
Bandleiaren Don Myrick vart drepen i 1993 og Louis Satterfield døydde i 2004.
Dei største øyane i verda
Dette er ei liste over dei største øyane i verda, ordna etter flatevidd/areal. Øyar er alle landområde på jordkloten omflødd av vatn, frårekna dei fire landområda som vert rekna for kontinent; Afrika-Eurasia, Amerika, Antarktis og Australia.
Mount Pedersen
Mount Pedersen er eit fjell, 2070 moh, som ligg 9 nautiske mil (17 km) søraust for Galatos Peak i Salamander Range i Freyberg Mountains. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-64. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter John M. Pedersen, som var biolog ved McMurdo-basen, somrane 1965-66 og 1966-67.
Five Long Years
«Five Long Years» er ein bluesstandard som vart skriven og opphavleg spelt inn av Eddie Boyd i 1952. Den originale innspelinga nådde førsteplassen på den amerikanske R&B-lista.
Alice Creek
Alice Creek er ei vik heilt sør i Port Lockroy på Wiencke Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, og vart namngjeven av han etter kona til Édouard Lockroy, som var visepresident i Frankrike og som fekk regjeringa til å støtte ekspedisjonen.
Vest for Alice Creek ligg Knife Edge Ridge, som er staden der isbreeen snur inn i det indre hamneområdet i Port Lockroy.
Mike Auldridge
Mike Auldridge var ein USA-amerikansk dobrospelar som var med å skipe bluegrassgruppa The Seldom Scene. New York Times skildra Auldridge som «ein av dei mest markante dobrospelarane i country- og bluegrasshistoria, som var med å gjere desse sjangrane meir populære hos eit urbant publikum.» Han arbeidde òg som biletkunstnar.
Pegtop Mountain
Pegtop Mountain er eit langstrekt fjell med fleire kjennelege knausar. Den høgaste og vestlegaste har ei høgd opp mot 1395 moh. Fjellet ligg ved sørsida av Mackaybreen, 3 nautiske mil (6 km) vest for Sperm Bluff i Victoria Land. Det vart kartlagd og gjeve det skildrande namnet av Terra Nova-ekspedisjonen, 1910-13.
Moon Zappa
Moon Unit Zappa er ein amerikansk skodespelar og forfattar. Ho er dotter til Frank Zappa.
Juhani Kärkinen
Juhani Tapio Antero Kärkinen var ein finsk skihoppar frå Kotka. Han vann gullmedaljen i det spesielle hopprennet under VM 1958 i Lahti, hans "heimebane" ettersom han tevla for Lahden Hiihtoseura. Skihopparen Kalevi Kärkinen var ein eldre bror som også hevda seg internasjonalt i skihopping.
Moon Zappa
Personleg liv
Moon Zappa har tre yngre sysken, Dweezil, Ahmet og Diva Muffin. Ho var gift med Paul Doucette, tidlegare trommeslagaren og noverande rytmegitarist for den amerikansk popgruppa Matchbox Twenty, sidan juni 2002. Dei har eitt barn, Mathilda Plum Doucette, frå 2004. Zappa søkte om skilsmisse i januar 2012.
Anna Cove
Anna Cove er ei vik like aust for Cape Anna ved nordenden av Arctowski Peninsula, langs vestkysten av Graham Land. Ho vart kartlagd av Belgica-ekspedisjonen den 30. januar 1898, og fekk namn etter Cape Anna.
Kjelder
{{liminn:omsett|en|kjelder=* {{usgs-gazetteer|id=467}} {{Autoritetsdata}}
Moon Zappa
Karriere
Ho vart først kjend i 1982, 14 år gammal, då ho hadde vokal på hitsingelen til faren, «Valley Girl». I songen leverer Moon Zappa ein monolog i «valleyspeak», ei blanding av slanguttrykk som var populær hos tenåringsjenter i San Fernando Valley i Los Angeles. I midten av 1980-åra var Moon og broren Dweezil ofte vertar på MTV. Ved sidan av «Dancin' Fool», var «Valley Girl» den største hitten til Frank Zappa i USA, og populariserte uttrykk som «grody to the max» og «gag me with a spoon». Songen vart gjeven ut på albumet Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch i 1982. Ho deltok sidan på ei anna innspeling kalla «My Mother Is a Space Cadet», med gitarakkompagnement av broren Dweezil.
Som barn spelte ho i fjernsynsseriane CHiPs, The Facts of Life og filmen Nightmares.
Som vaksen har ho arbeidd som standup-komikar, skribent i magasin og skodespelarinne. Ho har delteke i filmane National Lampoon's European Vacation og Spirit of '76, fjernsynsserien Normal Life og The Super Mario Bros. Super Show. Ho var med som niqab-kledd muslimsk kvinne i ein episode av Curb Your Enthusiasm, som Ted Mosby si kusine Stacy i ein episode av How I Met Your Mother, og ein episode av Roseanne. I dag er ho stemma til Mrs. Lamber på FOX Broadcasting sin Animation Domination High-Def-serien High School USA!.
Ho har skrive romanen America, the Beautiful, publisert i 2001. Ho har òg skrive for The New York Times.
Juhani Kärkinen
Aktiv
Kärkinen kom på tredjeplass i hopprennet i Lahti i 1956, bak landsmennene Hemmo Silvennoinen, som vann, og Eino Kirjonen. Året etter fekk han same plassering i Holmenkollrennet, då med Helmut Recknagel frå Aust-Tyskland og same Kirjonen føre seg på resultatlista.
Vinteren 1958 gjekk verdsmeisterskapen på ski i Kärkinen sin treningsbakke heime i Lahti. Her vann han ein suveren siger, 10 poeng framom landsmannen Ensio Hyytiä. Dermed sikra dei to finsk dobbeltsiger i hopp i den tredje store skimeisterskapen på rad, ei bragd som omfatta seks ulike skihopparar.
Året etter sigra Kärkinen på ny i Lahti, 3,5 poeng framom nordmannen Anders Woldseth, med Helmut Recknagel på tredjeplass. I OL-sesongen 1960 kom Kärkinen på tredjeplass i Lahti, tett bak dei nye finske storhopparane, Veikko Kankkonen som vann tevlinga, og Niilo Halonen. Tidlegare på vinteren vart Kärkinen nummer åtte i hopprennet under OL i Squaw Valley i USA.
Romjula 1960 vann Kärkinen opningsrennet i den tysk-austerrikske hoppveka, og fekk broren Kalevi med seg på pallen, ettersom denne kom på delt tredjeplass. Juhani Kärkinen vart til sist nummer fem i hoppveka 1960/61 med 856,7 poeng, knapt to poeng bak broren som vart nummer tre. Seinare i 1961-sesongen vart Juhani nummer to i Svenska skidspelen i Falun, eitt poeng bak nordmannen Toralf Engan, medan han året etter vart nummer fem i Falun.
Kärkinen deltok i hoppveka 1962/63, og fekk som best ein tiandeplass. Seinare i 1963-sesongen tok han ein ganske klar siger i hopprennet i Lahti.
Han vart finsk meister i 1958, -59 og -61.
Te Urewera nasjonalpark
Te Urewera natsjnalpark er ein av fjorten nasjonalparkar på New Zealand, og den største av dei fire på Nordøya. Parken dekkjer eit område på om kring 2 127 km², og han ligg nordaust for regionen Hawke's Bay.
Erica Löfström
Erica Löfström er ein svensk forfattar og forskar busett i Trondheim.
Ho debuterte med romanen Sex, musikk og vold på Samlaget i 2013. Boka er omsett til nynorsk av Janne Marie Fatland og Monica Aasprong.
Te Urewera nasjonalpark
Historie
Den 28. juli 1954 vart tilsigsområda til Waikaremoanasjøen, Waikareitisjøen og andre statlege reservat oppretta som ein nasjonalpark, og i 1957 var det kome framlegg om å leggja til resten av dei statlege områda i Te Urewera nord for Ruatahuna. Desse framlegga vart formaliserte i november 1957 då nye område på 1 350 km² vart lagde til. Fleire tillegg kom i 1962, 1975 og 1979, med mindre utvidingar og grenseendringar i perioden mellom.
Maoriområde
Innsjøar og maori-enklavar vart ikkje tekne med i parkområdat. Staten har leigd sjøane som er administrerte av Miljøverndepartementet, Department of Conservation.
Te Urewera er det tradisjonelle heimlandet til Tuhoe-folket. På grunn av området sin geografiske isolasjon, vart det ein av dei siste regionane som vart gjort krav på under den britiske koloniseringa i på 1800-talet. Maorileiaren Te Kooti fann tilflukt her frå forfølgjarane sine, og danna ein allianse med Tuhoe.
Etymologi
Namnet til parken kjem frå maoriorda ure som tyder 'penis', og wera, som tyder 'brent', slik er altså den bokstavlege omsetjinga frå maori 'brend penis' (nasjonalpark). Dette namnet kjem frå ei tradisjonell maoriforteljing, der ein høvding, for fleire hundre år sidan, døydde då han var ute på ei jaktferd i skogane som no utgjer parken. Han rulla over i søvne medan han låg nær leirbålet, og fekk store brannskadar i underlivet.
Dyre- og planteliv
Alle dei innfødde fugleslaga på Nordøya, utanom wekarikse, held til i parken. Kronebregne (Blechnum discolor) er ein utbreidd plante i skogbotnen.
Prestebordgods
Prestebordgods eller mensalgods var jordeigedommar – gardar og gardpartar – som var med å finansiere presteembetet. Presten kunne sjølv bruke jorda, eller han kunne få bygsel og landskyldinntekter frå ein leiglending.
Frå reformasjonen til 1814 var om lag tidelen av all norsk jordeigedom prestebordgods. Med lover 1. august 1821 nr. 2 «angaaende de Nordlandske Kirkers Salg» og 20. august 1821 «angaaende det beneficerede Gods» vart bygselledige gardar i prestebordgodset bodne fram for sal, og det meste av prestebordgodset utanom prestegardane vart selt i løpet av dei neste 30 åra.
Prestebordgodset var ein del av kyrkjegodset som vart bygd opp i løpet av mellomalderen. Ein annan del av kyrkjegodset var gardar og gardpartar som skulle finansiere dei lokale kyrkjebygga.
Den delen av kyrkjegodset som høyrde til stiftet (biskopen) eller til kloster, vart lagt inn under krongodset etter reformasjonen.
Mount Peleus
Mount Peleus er eit lite fjell, 1790 moh, kring 3 nautiske mil (6 km) vest for Mount Theseus i Olympus Range i Victoria Land. Det vart namngjeve av Victoria University of Wellington Antarctic Expedition (VUWAE) (1958–59) er ein figur i gresk mytologi.
Perfect Night: Live in London
Perfect Night: Live in London er eit intimt konsertalbum av Lou Reed spelt inn under Meltdown '97-festivalen. Det inneheld ein versjon av The Velvet Underground sin «I'll Be Your Mirror», opphavleg sungen av Nico. I Australia vart ei dobbeltutgåve av Reed-albumet Ecstasy gjeven ut med Perfect Night som den andre plata.
Kvitkjølen
Kvitkjølen er ein fjellkam mellom den isfylte dalen Kvitsvodene og Isingbreen i H.U. Sverdrupfjella i Dronning Maud Land i Antarktis. Han vart fotografert frå lufta av Den tredje tyske antarktisekspedisjonen (1938–39). Ryggen vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto og landmålingar under Maudheimekspedisjonen (1949–52) og flyfoto av den norske ekspedisjonen (1958–59).
A Retrospective av Lou Reed
A Retrospective er eit samlealbum av Lou Reed som vart gjeven ut i Europa i 1998.
Joe Esposito
Joe Esposito var ein USA-amerikansk forfattar og forleggjar, som i lag med forretningspartneren Daniel Lombardy, har hatt ansvar for fleire bestseljande bøker.
Esposito er likeve mest kjend for tilknytinga til Elvis Presley. Han møtte først Presley då han tente i militæret i 1958. Dei gjekk gjennom rekruttskulen i lag i Fort Hood i Texas, men møtte kvarandre ikkje før eit år seinare då dei begge var stasjonerte i Vest-Tyskland, der dei raskt vart vener. Esposito vart turnémanageren og livvakta til Elvis frå 1960. Esposito var ein av forlovarane til Elvis, i lag med Marty Lacker under bryllaupet hans, medan kona til Esposito, Joan, var brurjente. Då Elvis døydde i 1977 byrja Esposito å arbeide for Jerry Weintraub og vart turnémanager for artistar som Michael Jackson, The Bee Gees, Karen Carpenter og John Denver.
Pantsjasila
Pantsjasila (pañcaśīla; pañcasīla, også skrive panca-sila), dei fem boda, føresegnene, retningslinene eller ferdigheitene, er grunnleggjande etiske retningsliner innan buddhismen. Dei er rekna som reglar buddhistiske lekfolk (upāsaka og upāsikā), det vil seia buddhistar som ikkje er munkar, nonner eller novise bør følgja. Retningslinene går ut på å avstå frå å drepe levande vesen, frå å ta noko som ikkje er gjeve, frå upassande seksuell oppførsel, frå å tala usant og frå å bruka rusmiddel.
Rusar
Rus var opprinnelig navnet på en befolkningsgruppe av svensk herkomst, som hadde slått seg ned sørøst for Ladogasjøen. Ifølge Nestorkrøniken var rus en skandinavisk stamme som ble invitert av de slaviske og finske stammene som bodde sør for Østersjøen, for å herske over dem og skape ro og orden.
Alvaro Cove
Alvaro Cove er ei vik på nordsida av Bryde Island ved Danco Coast i Graham Land i Antarktis. Vika vart kartlagd av Den argentinske antarktisekspedisjonen, 1950–51, og kalla opp etter ein offiser på støtteskipet til ekspedisjonen.
Malakan
Malakan er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Hoochie Coochie Man
Lovord
Songen vart innlemma i Blues Hall of Fame i 1984. Songen vart gjeven ein Grammy Hall of Fame Award i 1998. Songen er på lista til Rock and Roll Hall of Fame over dei 500 songane som forma Rock and Roll. Songen er òg på 225. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 største songane gjennom tidene, stemnd fram av representantar frå musikkpressa og musikkindustrien.
Medverkande
På originalinnspelinga frå januar 1954 spelar
Tydinga av 'hoochie coochie'
Hoochie coochie var ein seksuelt pirrande dans som vart særs populær under og etter verdsutstillinga i Chicago i 1893. Sidan dansen vart framført av kvinner, var ein «hoochie coochie man» ein som anten såg på dei eller styrte showet. Alternativt har det ei direkte seksuell tyding for kjønnsleg omgang.
Andre versjonar
Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre:
Yngvar
Yngvar er eit mannsnamn som kjem frå norrønt Yngvarr. Føreleddet er ei sideform til namnet  Ing , norrøn gudelære eit anna namn for guden Frøy. Etterleddet er kanskje 'krigar'. Ei vanlegare form av namnet er Ingvar.
Yngvar har namnedag 25. september.
Bruken av namnet i Noreg
Namneforma Yngvar(d) kom i bruk i Noreg midt på 1800-talet, først i byane.
Rodney Crowell
Rodney Crowell er ein USA-amerikansk musikar, hovudsakleg kjend som countrysongar og låtskrivar. Crowell har hatt fem singlar på toppen av Hot Country Songs-lista i USA, alle frå albumet Diamonds & Dirt frå 1988. Han har òg skrive songar og produsert musikk for andre artistar.
Han var inspirert av låtskrivarane Guy Clark og Townes Van Zandt. Crowell spelte gitar og song i tre år i bandet til Emmylou Harris, «Hot Band».
Stephen Bishop
Stephen Bishop er ein amerikansk songar-låtskrivar, skodespelar og gitarist.
Han hadde ein stor hit i 1977 med songen «On and On», som nådde 11. plass i USA. Andre hittar han hadde var «Save It for a Rainy Day» «Everybody Needs Love», «Something New in My Life» og «It Might Be You», kjenningsmelodien for filmen Tootsie. Han har òg skrive mange andre filmtema, som National Lampoon's Animal House der han song i falsett, og julefilmen All I Want for Christmas.
Songen hans «Separate Lives», sungen av Phil Collins og Marilyn Martin frå filmen White Nights, vart nominert for ein Oscar i 1985, men tapte for «Say You, Say Me» frå same film. Bishop skreiv songen om brotet hans med skodespelarinna Karen Allen, som òg deltok i Animal House.
Bishop skreiv òg temaet for filmen Unfaithfully Yours i 1984. Songen vart mykje spelt på radio på den tida, men songen vart aldri gjeve ut på plate på den tida. I 1989 gav han ut det femte albumet sitt, Bowling In Paris med Phil Collins (medprodusent og musikar på somme songar), Eric Clapton, Sting, Steve Lukather, Ronnie Caryl, Michael Omartian (produsent og musikar på fleire spor), Mo Foster, Adrian Lee og fleire. I 1987 spelte norske Bobbysocks! inn «Walking on Air» (som «Walkin' on Air») for albumet deira Walkin' on Air.
Bishop'-songar som har gått inn på Billboard Hot 100 er «It Might Be You», som nådde 25. plass i 1983, «Save It For a Rainy Day» (22. plass i 1977); «On and On» (11. plass i 1977); og «Everybody Needs Love» (32. plass i 1978).
Oslo katolske bispedømme
Oslo katolske bispedømme er bispedømet for dei som er medlemar av den romersk-katolske kyrkja i dei tretten sørlegaste fylka i Noreg, til og med fylka Sogn og Fjordane, Oppland og Hedmark i nord. Bispedømet grensar i nord til Trondheim katolske stift (med sete i Trondheim), som likeeins er leia av ein biskop, men eigenleg ikkje er å rekne som eit bispedøme.
Oslo katolske bispedømme har sete i Oslo, og katedralen (domkyrkja) for bispedømet er Sankt Olav domkirke i Akersveien 1 på Hammersborg i Oslo.
Sokna og kapelldistrikta i Oslo katolske bispedømme er: Oslo (St. Olav, St. Hallvard), Arendal, Asker og Bærum, Askim, Bergen, Drammen, Fredrikstad, Halden, Hamar, Haugesund, Hønefoss, Jessheim, Kongsvinger, Kristiansand, Larvik, Lillehammer, Lillestrøm, Moss, Porsgrunn, Sandefjord, Stavanger, Tønsberg, Valdres (kapelldistrikt)
Jaakko Häkkinen
Jaakko Häkkinen er ein finsk språkforskar og uralist som har forska på austersjøfinsk og samisk språkhistorie. Dei viktigaste publikasjonane hans (2010a, 2010b) argumenterer for at austersjøfinsk og samisk skilde seg frå kvarandre langt seinare enn tidlegare forskarar hadde lagt til grunn.
Masterpieces av Bob Dylan
Masterpieces er eit samlealbum av Bob Dylan, utgjeve 12. mars 1978 på CBS. Det var eit tredobbelt album som kom ut i Japan, Australia og New Zealand i høve turneen hans i 1978. Albumet inneheld stort sett dei mest kjende songane hans gjennom heile karrieren fram til då, i tillegg til eit spor som ikkje var gjeve ut før, ein unik versjon av «Mixed-Up Confusion» frå 1962. Det inneheld òg konsertopptak av «Just Like Tom Thumb's Blues» from Dylan verdsturneen hans i 1966, som først kom ut som B-side til «I Want You» i 1966. Masterpieces kom ut på CD i 1991 på Columbia, men er i dag ute av opplag.
Innhald
Alle songane er skrivne av Bob Dylan, utanom der andre er nemnde.
Llanquihue-provinsen
Europeisk busetjing av Llanquihue byrja i 1852 då tyskarar vart oppmoda til å immigrere til det sørlege Chile. Regionen er kjend for naturopplevingar og dessutan for sjømaten frå hamnene Puerto Montt og Calbuco.
I 2017 var folkesetnaden 408 052 i provinsen, av dei hadde ca. 75 % adresse i kommunen Puerto Montt. Dei øvrige kommunane i provinsen er Calbuco, Cochamó, Fresia, Frutillar, Llanquihue, Los Muermos, Maullín, og Puerto Varas.
Gråkammen
Gråkammen er ein fjellkam mellom Gråhorna og Aurdalen i Vestre Petermannkjeda i Wohlthatmassivet i Antarktis. Fjella Tambovskajatoppen og Solov'evtoppen ligg langs kammen. Han vart oppdaga og kartlagd frå flyfoto av Den tredje tyske antarktisekspedisjonen, 1938–39. Han vart kartlagd og fotografert på ny av den sjette norske antarktisekspedisjonen, 1956–60.
Hanky Panky av Tommy James and the Shondells
«Hanky Panky» er ein song skriven av Jeff Barry og Ellie Greenwich for gruppa deira, The Raindrops. Han vart gjort kjend av rockegruppa Tommy James and the Shondells, som nådde førsteplassen med songen i USA i 1966.
Songstrukturen
Donald A. Guarisco i Allmusic skreiv: «Teksten til songen handlar om ein hormonell gut som vert driven galen av ei jente han kjenner som dannar dansen ein syner til i tittelen og er bygd rundt den ofte repeterte setninga «My baby does the hanky panky». Musikken er enkel og smittande, og bygger på ein enkel vers-refreng-struktur. James-versjonen er rein garasjerock, spelt live i studio.»
Komposisjon og historie
Barry og Greenwich skreiv songen i 1963. Dei heldt på med ei innspeling for gruppa si The Raindrops, og måtte ha ei B-side til ein singel, «That Boy John». Duoen gjekk så ut i gangen og skreiv songen på 20 minuttar. Barry og Greenwich var ikkje særleg nøgd med songen, og meinte han var dårlegare enn dei andre songane dei hadde skrive. «Eg var overraska då [Tommy James-versjonen] kom ut,» sa Barry til Fred Bronson i Billboard, «I mine øyre var det ein forferdeleg song. Eg tenkte at han berre var skriven som ei B-side, ikkje som ein song i seg sjølv.»
Sjølv om han berre var ei B-side vart «Hanky Panky» populær hos garasjerockband. James høyrte han første gongen framført av eit slikt band i ein klubb i South Bend i Indiana. «Eg hugsa eigentleg berre nokre få linjer frå songen, før me spelte han inn. Eg måtte finne på resten av songen», sa han til Bronson, «Eg bere sette han saman ut frå det eg hugsa.»
James-versjonen vart spelt inn ved ein lokal radiostasjon, WNIL i Niles i Michigan, og gjeve ut på lokale Snap Records, der han selde godt i trestatsområdet Michigan, Indiana og Illinois. Utan nasjonal distribusjon forsvann singelen raskt. James gjekk vidare, oppløyste The Shondells og gjorde ferdig high school.
I 1965 fekk ein arbeidslaus James kontrakt med ein DJ i Pittsburgh, «Mad Mike» Metro. Metro hadde byrja å spele The Shondells-versjonen av «Hanky Panky» og singelen hadde vorte populær i området. James valde så å gje ut songen på ny og reiste til Pittsburgh der han hyrte det første passelege lokale bandet han møtte på, The Raconteurs, til å bli det nye Shondells (det originale bandet ønskte ikkje å starte opp att).
Etter framføringar på TV og i klubbar i byen tok James master-bandet av «Hanky Panky» til New York, der han selde det til Roulette Records. «Det utrulege er at me ikkje spelte inn songen på ny», sa James til Bronson, «Eg trur ikkje nokon kan spele inn ein song så dårleg og få det til å høyres så bra ut. Det høyrtes amatøraktig ut. Eg trur me tulla så mykje med han at me rota han til.» Songen vart raskt gjeve ut og låg på toppen av Billboard Hot 100 i to veker i juli 1966.
Guvernement i Syria
Syria er delt inn i fjorten guvernement eller muhafazat (eintal muhafazah). Guvernementa er delte inn i seksti distrikt, eller manatiq (eintal mintaqah), som vidare er delt inn i underdistrikt eller nawahi (eintal nahia). Nawahi inneheld landsbyar, som er dei minste administrative einingar.
Kvart guvernement vert styrt av ein guvernør, utpeikt av innanriksministeren og godkjend av regjeringa. Guvernøren er ansvarleg for administrasjon, helse, velferd, utdanning, turisme, offentlege arbeid, samferdsle, handel, jordbruk, industri, sivilforsvar og oppretthalde lov og orden i guvernementet. Ministeren for lokal administrasjon arbeider tett med kvar guvernør for å koordinere og ha oversyn med utviklinga av lokale prosjekt. Guvernøren har sitt eit provinsråd, der tre fjerdedelar av medlemmane vert valde av folket for fire år om gangen, medan resten vert utpeikt av innanriksministeren og guvernøren. I tillegg har kvart råd ei utøvande avdeling på seks til ti sentralt utpeikte tenestemenn, som vert vald ut blant dei valde rådsmedlemmane. Kvar tenestemann har ansvar for spesifikke oppgåver.
Distrikta og underdistrikta vert styrte av tenestemenn som vert utpeikt av guvernøren og godkjend av innanriksministeren. Desse embetsmennene arbeider med lokale saker med eit vald distriktråd og tener som mellommenn mellom det sentrale styret og tradisjonelle lokale leiarar, som landsbyhøvdingar, klanleiarar og eldreråd.
Salangen kyrkje
Salangen kyrkje er ei langkyrkje frå 1981 i Sjøvegan i Salangen kommune i Troms fylke.
Byggverket er i betong og tre og har 420 sitjeplassar.
Skjorgås
Skjorgås (Anseranas semipalmata) er ein vassfugl som lever i kystnære strøk i nordlege Australia og på savannar i det sørlege Ny-Guinea. Arten er monotypisk i den biologiske familien Anseranatidae, det vil seie einaste medlem i slekta og i familien.
Skildring
Skjorgjæser er lett kjennelege fuglar med svart og kvit fjørdrakt og gule føter. Føtene har berre dels symjehud mellom tærne, sjølv om gjæsene beitar på vegetabilsk materiale i vatnet som på land. Hannar er større enn hoer. I motsetnad til hos verklege gjæser, så gjer skjorgjæser ei gradvis myting slik at dei ikkje får ein periode utan evne til å flyge. Lætet frå skjorgåsa er ei høg tuting.
Økologi og status
Skjorgåsa finst i våtlandsbiotop som flaumområde og myrer. Ho er i mykje grad ein standfugl som berre flyttar seg litt i den tørre årstida. Dei er kolonihekkarar og selskapelege utanfor hekkesesongen når dei dannar store og støyande flokkar på opptil nokre få tusen individ. Skjorgåsa hekkar på bakken, eit typisk kull er på 5-14 egg. Somme hannar kan pare seg med to hoer.
I 2009 er denne arten er talrik i utbreiingsområdet. Men det meste av den sørlege bestanden blei utrydda i midten av 1900-talet av overdriven jakt og øydelegging av habitat. Etter det blei det gjennomført prosjekt for å innføre arten og populasjonen har igjen nådd eit nivå kor det kan drivast regelmessig jakt. I delstaten Victoria var skjorgåsa oppført som nær trua på den lokale rådgjevande lista i 2007. For Australia sett under eitt er populasjonen livskraftig og det førekjem kontrollert jakt i sesongen når tala er store.
Penhale Peak
Penhale Peak er ein fjelltopp 0,8 nautiske mil (15 km) aust for Mount Torii i nordveggen av Taylor Valley i Victoria Land. Fjellet har ei høgd på 1600 moh like nord for vestenden av Lake Hoare. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (1997) etter Polly A. Penhale, ein biolog og ansvarleg for polarbiologi og medisin ved polaravdelinga til National Science Foundation (NSF), frå 1986.
Othon Friesz
Achille Émile Othon Friesz var ein fransk postimpresjonistisk målar og formgjevar.
Friesz var fødd i Le Havre, der han kom frå ei lang rad av skipperar og skipsbyggjarar. I skuletida møtte han Raoul Dufy, saman studerte det to i 1895-96 på ein kunstskule i Le Havre. Seinare flytta dei til Paris der dei vart kjende med Henri Matisse, Albert Marquet og Georges Rouault. Ei tid måla han som fauvistane, og stilte ut med dei i 1907. Året etter reiste han tilbake til Normandie der han skaffa seg eit eige atelier og tok mot elevar. Ved krigsutbrotet i 1914 verva han seg og deltok gjennom heile verdskrigen. Etter krigen busette han seg i Paris og budde der til han døydde i 1949. Han slutta å nytte dei bjarte fargene til fauvistane, vende i staden tilbake til ein meir tradisjonell og sober palett.
Ingvar
Ingvar har norsk namnedag den 25. september og svensk den 10. april.
Mashajji
Mashajji er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
The Definitive Collection av Lou Reed
The Definitive Collection er ei samleplate med Lou Reed gjeven ut på Arista i 1999. Plateomslaget bestod av eit bilete teken av Mick Rock frå midten av 1970-åra.
Vintererle
Vintererle er ein fugl i familien erler og piplerker.
Læte
Læta er ein skarpare variant av linerla, eit hardt, metallisk "tsitsitt" eller "tsetsetse".
Underarter
Vintererla vert delt opp i seks til sju underarter. Av desse er tre endemiske underarter som hekker på ulike øyar.
Førekomst i Noreg
Vintererla hekkar fast først og fremst i lågareliggjande strok på Austlandet, med spreidde hekkefunn langs Sørlandet til Jæren og i Hordaland og Trøndelag. Nokre indikasjonar på hekking er også gjort i Troms og Finnmark. Ho likar seg best der vatnet sprutar. I Østfold ligg alle hekkelokalitetar under marin grense, der også leirjord er utbreidd. Vintererla er ein ny art i Europa. Første observasjon i Noreg vart gjort i 1874, og første hekkefunnet kom ved Oslo i 1919. Truleg ligg den norske hekkebestanden på 200-1000 par.
Biotop
Vintererla held til ved raskt flytande elvestryk, om vinteren held dei seg gjerne ved sakteflytande elvar i låglandet.
Hekking
Hoa bygg eit reir av mose og gras fora med hår. Reiret vert plassert mellom steinar eller klipper og ikkje sjeldan i dambygningar nær vatn. I blant brukar paret gamle reir til fossekall eller spesiallaga fuglekasser. Hoa legg 3-6 gråbrune flekkete egg som ho eller begge foreldra ruger i 12 til 14 dagar. Begge foreldra matar ungane i om lag 12 døgn til dei er flygedyktige. Ofte får paret to kull per sesong.
Bayer på månen
Bayer er eit månekrater eller ringfjell som ligg i den sørvestlege delen av månen, aust for Schiller-krateret. Randen av Bayer er noko erodert, men er framleis godt definert. Det finst ein indre terrasse, men ytterveggen er rørt av nedslag i nærleiken. Botnen av Bayer er relativt flat og manglar ein topp i midten. Det finst eit lite, men kjenneleg krater på botnen nær vestveggen. Krateret har eit brotet i nordranden.
Det er kalla opp etter den tyske astronomen Johannes Bayer.
Satellittkrater
Desse er identifisert på månekart med ein bokstav på sidan av kratermidpunktet som er nærast Bayer.
Fylkesveg 117 (fleirtyding)
Fylkesveg 117 finst i fleire fylke i Noreg:
Cherry, Cherry
«Cherry, Cherry» er ein song skriven og innspelt av Neil Diamond. Songen vart arrangert av Artie Butler og produsert av Jeff Barry og Ellie Greenwich. Han vart gjeven ut på singel i 1966 og vart den første store hitten til Diamond, med ein sjetteplass på både Billboard Hot 100 chart, i oktober 1966, og Cash Box-lista. Singelen skal ha selt over 1 million eksemplar verda over. Ellie Greenwich kom oppmed refrenget og kan høyrast på korvokal.
I 1973 vart eit konsertopptak av «Cherry, Cherry» gjeve ut på singel frå konsertalbumet Hot August Night (1972). Denne versjonen nådde 24. plass på Cash Box-lista og 31. plass på Billboard Hot 100-lista.
Albumet Perfect Day
Perfect Day er eit samlealbum av Lou Reed gjeven ut i Europa i 1999.
Cherry, Cherry
Rolling Stone omtalte sidan «Cherry, Cherry» som «ein av dei beste tre-akkordssongane gjennom tidene».
Studiogitaristen Al Gorgoni (som seinare spelte på «The Sound of Silence» av Simon & Garfunkel og «Brown Eyed Girl» av Van Morrison) spelte på songen.
Det er gjeve ut to versjonar av «Cherry, Cherry». Den mest kjende versjonen vart gjeven ut av Bang Records i 1966. Den andre verdsjonen, med forskjellig tekst og opphavleg meint som singel, vart etter kvart gjeve ut av Diamond og Sony Music Entertainment i 1996 på samlealbumet In My Lifetime.
More of Roy Orbison's Greatest Hits
More of Roy Orbison's Greatest Hits er eit samlealbum av Roy Orbison for Monument Records, spelt inn i studioet deira i Hendersonville i Tennessee og gjeve ut i 1964.
Konveks
Konveks er eit adjektiv som vert brukt for å karakterisere noko som krummar eller buler utover. Konveksitet er eigenskapen å vere konveks. Motsetnaden til konveks er konkav.
Ordet konveks har opphav i det latinske orda convexus, med tyding bua, kvelva. Orda convexus er igjen samansett av co(n) = saman, og vehere = å gå, å bere, å bringe. Noko som er konveks er bøygd eller bert fram.
Konveks eller konveksitet kan referere til
Fysikk:
Matematikk:
Felle i Nissedal
Felle er ei grend som ligg i Nissedal kommune i Vestfold og Telemark. Det er om lag 100 innbyggarar på Felle. Det er mykje natur rundt Felle og det er gode høve for jakt og fiske. I grenda er det landhandel, barneskule og eit kapell.
Fylkesveg 6862
Fylkesveg 6862 går mellom Skjerve og Sundlo i Levanger kommune. Vegen er 5,7 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 117 i Nord-Trøndelag.
Azure Cove
Azure Cove er ei vik som ligg like aust for Cangrejo Cove sørvest i Flandres Bay, på nordaustkysten av Kiev Peninsula i Graham Land. Ho vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache (1897–99) og namngjeven Baie d'Azur då «Belgica» ankra opp her og alt hadde ein blåaktig farge i kveldslyset.
Konveks mengd
Ei konveks mengd er ei mengd M, som består av punkt i eit plan eller i rommet der følgjande alltid gjeld: Viss to punkt A og B høyrer til M, så høyrer òg kvart punkt på det rette linjestykket mellom A og B til M.
Perk Summit
Perk Summit er eit fjell, 1750 moh, som er det høgaste fjellet på ryggen mellom Mount McLennan og Mount Keohane i Asgard Range i Victoria Land. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (1997) etter Henry Perk, flykaptein i Kenn Borek Air Ltd. i Calgary i Canada, som flydde eit Twin Otter-fly i området kring McMurdo Sound og fjerntliggande stader på kontinentet under U.S. Antarctic Program frå 1989.
Mount Perseverance
Mount Perseverance er eit høgt fjell nær sørenden av ryggen frå Mount Whitcombe, oppom den nedre Bensonbreen i Victoria Land. Det fekk dette namnet fordi det var den siste stasjonen til den nordlege landmålingsgruppa frå New Zealand under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1956–58) i løpet av ein særleg lang feltdag den 22. oktober 1957. Perseverance er eit engelsk ord for «uthald».
Røyrsongar
Røyrsongar (Acrocephalus scirpaceus) er ein liten sporvefugl i kjerrsongarfamilien med hekking i vestlege og sentrale Eurasia og overvintrar i Afrika sør for Sahara.
Skildring
Røyrsongarar er rundt 13 centimeter i kroppslengd. Fjørdrakta har overside i varm brun til raudbrun farge, og underside i varm beige fargetone. Nebbet er relativt langt og tynt. Augebrynstripa er lys og utydeleg. Kjønna er like.
Hekkeområdet er i varmt temperert klima i Europa austover til nordvestlegaste Kina. I nordlege Europa er arten grovt rekna avgrensa til Storbritannia sør for Skottland, mot aust går nordgrensa gjennom sørlegaste Noreg, Sør-Sverige og Sør-Finland. I Noreg er han ein mindre vanleg hekkefugl frå Haugalandet sørover og aust langs kysten av Agder, inn langs begge sider av Oslofjorden og inn i sørlege Innlandet fylke. Populasjonen er på færre enn 10 000 par i Noreg. Røyrsongar er ein sterk trekkfugl, dei fleste kjem til Noreg mot slutten av mai måned og forlèt i august mot tropisk Afrika.
Røyrsongarar er knytt til takrøyr i hekketida. Habitatet ligg ved breidder av innsjøar og andre våte område inklusive brakkvatn. Føda er mest insekt og larver, meir unntaksvis frø, blomstrar og bær.
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch er eit album av Frank Zappa, gjeven ut i mai 1982 og digitalt remastra i 1991. Det består av fem songar av Zappa, og ein song, «Valley Girl», skriven i lag med dottera Moon Unit Zappa, som talar ein monolog som hånar slangdialekten til jenter frå skulen hennar.
Røyrsongar
Skildring
Songen er skildra som i hovudsak snerrande tonar i roleg tempo, gjentatt 2-3 gonger. Dei legg inn herming eller plystretonar no og då.
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch
Den første halvdelen av albumet består av studioinnspelingar, medan den andre er konsertopptak. På vinylutgåva var desse to delane første og andre side av plata.
Røyrsongar
Skildring
Storleiken på den europeiske delen av populasjonen er estimert til 2,7 - 5 millionar par, av dette meir enn 0,5 millionar par i Sverige.
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch
Produksjon
Det meste av studioinnspelingane vart spelt inn i Zappa sitt heimestudio, Utility Muffin Research Kitchen i Los Angeles; medan konsertopptaka var frå konsertar i 1981 og 1982. Konsertopptaka var opphavleg meint for eit album det aldri vart noko av, Chalk Pie. Det vart skrinlagt etter at piratkopiar av albumet kom på marknaden.
Changing of the Guards
«Changing of the Guards» er ein song skriven av Bob Dylan, gjeven ut i 1978 på singel og som opningssporet på Street-Legal. Singelen selde dårleg og han nådde ikkje topp 100 i USA. Songen er likevel sidan blitt gjeven ut på fleire samlealbum: Bob Dylan's Greatest Hits Volume 3 i 1994 og luksusutgåva av Dylan i 2007.
Røyrsongar
Skildring
Røyrsongar, A. scirpaceus og afrikasongar A. baeticatus har vore handsama som same arten, og Birdlife International gjer det framleis i si taksonomiske sjekkliste per desember 2020. Andre lister som etter IOC World Bird List V11.1 definerer begge artane med underartar, og ut frå skildring av utbreiing er det afrikasongar og ikkje røyrsongar som lever på Den iberiske halvøya.
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch
Produksjon
Plateomslaget består av ei skisse som albumet fekk namn eter. Formene indikerer bokstavane 'ZA' (og 'P', sidevegs), som i 'Zappa'.
Songen «Drowning Witch» er ein av dei mest komplekse instrumentalane Zappa nokon gong skreiv med musikalske sitat frå Vårofferet av Stravinsky og kjenningsmelodien til Dragnet.
Baby Britain
«Baby Britain» er ein song skrive av Elliott Smith for det fjerde studioalbumet hans, XO utgjeve i 1998. Songen vart også utgjeve som ein singel i 1999. I musikkvideoen som vart laga til songen kan ein sjå Smith spele fleire instrument i eit platestudio, og opptak av Smith medan han syng på ein konsert.
Odd Eirik Færevåg
Odd Eirik Færevåg er ein norsk lærar og forfattar frå Røvær.
Ship Arriving Too Late to Save a Drowning Witch
Produksjon
Albumet vart gjeve ut på CD av EMI med The Man from Utopia på same plate, og sidan av Barking Pumpkin og Rykodisc.
Album
Billboard (USA)
Odd Eirik Færevåg
Han arbeider som lærar i Haugesund og debuterte som forfattar med diktsamlinga Dagane grå i 2013.
Changing of the Guards
Ein litt lengre miks av «Changing of the Guards», inkludert ein lengre uttoning, kom ut på utgåver av Street-Legal i 1999 og 2003.
Baby, Stop Crying
«Baby, Stop Crying» er ein song skriven av Bob Dylan. Han kom ut sommaren 1978 på singel og i ein lengre versjon på albumet Street Legal. Han vart framført på den påfølgjande verdsturneen i 1978. Songen nådde 13. plassen i Storbritannia og nådde topp 10 mange stader i Europa, men kom ikkje inn på singellista i USA.
Changing of the Guards
Musikalsk er «Changing of the Guards», som mykje av Street-Legal, ei ny musikalsk retning for Dylan med kvinnelege korsongarar og ein markant saksofon mellom versa.
Baby, Stop Crying
Som mange av songane på Street Legal vert «Baby, Stop Crying» framført med saksofon og ein trio kvinnelege korsongarar.
Changing of the Guards
Dylan framførte berre «Changing of the Guards» på den påfølgjande turneen i 1978, ofte som siste song og han vart spelt langt kjappare enn albumversjonen. Songen var derimot ikkje med på konsertalbumet etter turneen, Bob Dylan at Budokan.
Andre versjonar
«Changing of the Guards» er blitt spelt av:
Røyrsongar
Skildring
Underartar etter IOC-lista versjon 11.1:
Verbal
Verbal er ei nemning på eit setningsledd. Verbalet er som einaste obligatoriske ledd i ei setning, det viktigaste setningsleddet. Verbalet fortel kva slags handling som vert skildra i setninga, i tillegg til å tidfeste handlinga. Setningsleddet verbal er sett saman av verb.
Verbal i norsk
I norsk kan verbalet enten vera enkelt eller sett saman av fleire verb:
Når verbalet er enkelt, står verbet i presens, preteritum eller imperativ. Desse verbformene gir verbal med finitt form. Når verbalet er sett saman av fleire verb, står eit av verba i finitt form, medan dei andre verba står i infinitt form. Verbet i finitt form er da ofte et hjelpeverb (modalt eller vanlig).
Brigader
Brigader er ein militær grad som rangerer over oberst og under generalmajor, som alternativ til brigadegeneral.
Han blir som regel nytta av armear, flyvåpen og marineinfanteri, blant anna i Noreg, Storbritannia, Australia og New Zealand. Graden svarer til flaggkommandør i Sjøforsvaret.
Graden blei innført i Noreg i 1997 som erstatning for oberst I for å standardisere med resten av NATO. Det er fleire som har graden i Noreg, men berre brigader Eldar Berli leiar ein brigade.
Solsikke
Solsikke eller solvendel (Helianthus annuus) er ein eittårig plante i solsikkeslekta som kan bli over fire meter høg. Stengelen er kraftig og ruhåra, og har opprett vekst. Blomane er store, og kan bestå av inntil 40 cm breie blomekorger med gule, brune eller raudaktige kronblad. Solsikke er relativt lettdyrka, men krev at visse vekstvilkår er oppfylt for å kunna veksa maksimalt. Planten trivst best med full sol og varm temperatur (helst over 20°C). Planten krev også mykje vatn og næring.
Solsikke blei domestisert i Nord-Amerika, der den ville varianten av arten framleis veks vilt. Vill solsikke har greiner og fleire blomar på kvar plante. Dyrka solsikke har derimot som regel berre ein stilk og ein blome øvst. Amerikanske urfolk brukte solsikke til ei rekkje føremål, som å laga brød og til salvar, farging og kroppsmåling. På 1500-talet blei solsikkefrø frakta frå Amerika til Europa, der dei saman med solsikkeolje blei ein viktig ingrediens.
Namnet «solsikke» er avleidd frå latin solsequia, ‘som snur seg etter sola’. «Solvendel» har òg denne tydinga.
Skildring
Domestisert solsikke har ein opprett, ruhåra stilk og blir typisk rundt 3 meter høg. Den høgaste solsikkeplanten ein har målt nådde 9,17 meter. Blada er breie, grovtakka, rue og sit vanlegvis kransstilt. Blomen har gjerne ein diameter på rundt 30 cm, men rekorden er 75 cm. Den store blomen er eigentleg ein blomestand danna av mange småblomar med fem kronblad kvar. Ytst på blomestanden sit blomar som er omforma til å likna kronblad. Desse er sterile og kan ha ulike fargar, som gul, raud, oransje og liknande. Blomane som sit inne i korga dannar frukter kalla solsikkefrø. Desse er opptil 1,65 cm lange og kan vera kvite, brune, svarte eller stripa.
Vill solsikke blir typisk 2 meter høg, og kvar plante har fleire greiner med blomar. Ein plante kan ha 5-50 blomar, og bløminga varer i fleire veker. Blomestandane har ein diameter på 5-13 cm.
Dei små solsikkeblomane i blomestanden sit i ei spiralform der kvar blome typisk er arrangert i høve til den neste etter omlag den gylne vinkelen, 137,5°. Dette gjev eit mønster av samansette spiralar der talet på venstrevendte spiralar og talet på høgrevendte spiralar er fibonaccital som følgjer kvarandre i fibonaccirekkja. Vanlegvis har blomestanden 34 spiralar i ein retning og 55 i den andre, men ein svært stor blomestand kan ha 89 i ein retning og 144 i den andre. Dette mønsteret gjer at frøa sit så effektivt pakka som er matematisk mogleg på blomestanden. Ein blomestand kan danna fleire hundre frø, og i nokre høve opptil 2000.
Solsikkeknoppar følgjer sola på himmelen. Om morgonen er dei vende mot aust, og vender seg vestover i løpet av dagen. Mogne blomar følgjer derimot ikkje sola, men er som regel fast vende mot aust. Når blomen er mogen og blomestilken stoppar å veksa stoppar også solvendinga eller heliotropismen. Sidan blomen typisk er vend mot aust blir han varma opp tidleg om morgonen, noko som aukar vitjingar frå pollinatorar. Blada til solsikke har fototropisme, det vil seia at dei følgjer sollyset i løpet av dagen. Dette gjer at dei kan ta inn mest mogleg lysenergi.
Genom
Genomet til solsikka, Helianthus annuus, er diploid med eit kromosomtal på 17. Det har ein storleik på 3,6 gigabasepar, noko som gjer det rundt 20 prosent større enn menneskegenomet og over 40 prosent større enn genomet til mais. Det inneheld mykje repetisjon.
Dyrking
Solsikke blir dyrka over heile verda, typisk i solrike, tempererte og halvtørre klima. Planten er tolerant mot både høge og låge temperaturar, men mest mot låge. Frø kan byrja spira i temperaturar så låge som 4°C, men 9-13°C gjev betre resultat. Unge frøbladplantar kan tolerera frost, men eldre plantar er mindre hardføre. Mogne plantar kan døy ved temperaturar lågare enn rundt -2°C. I temperert klima tek det rundt 11 dagar frå ein sår solsikke til planten blir synleg og deretter 33 dagar til han utviklar eit plantehovud. Frå såing til mogen blome går det rundt 109 dagar.
Solsikke veks best i full sol. Planten trivst også næringsrik, fuktig og veldrenert jord med tjukt dekke. I kommersielle samanhengar plantar ein gjerne frø 45 cm unna kvarandre og 2,5 cm djupt.
I 2020 stod Russland og Ukraina for 53 % av solsikkefrøproduksjonen i verda.
Tradisjonelt pleidde amerikanske urfolk å planta solsikker på nordsida av hagane sine, som ei «fjerde syster» i den kjende tre systrer-metoden der ein dyrka mais, bønner og graskar saman.
I moderne jordbruk i Brasil kan ein dyrka solsikke vekselvis med soyabønner, fyrst ei avling solsikker og så ei med soya. Dette reduserer tida då jorda ligg brakk og aukar den totale produksjonen og vinsten på solsikkeproduksjon. Ein dyrkar vanlegvis solsikker heilt i sør og heilt i nord i landet. I sør plantar ein vanlegvis solsikkene i byrjinga av regntida, og plantar så soyabønnene om sommaren. Metoden har vist seg å ha miljøvennlege effektar.
Altdorf i Sveits
I følgje legenda om Wilhelm Tell var det i Altdorf han skaut eplet av hovudet til sonen sin.
Solsikke
Dyrking
Ein kan så solsikker som ei tilleggsavling etter tidleghausta grønsaker eller korn, som ei naudavling eller som ei kortsesongavling. Solsikker kan òg dyrkast til surfôr.
Solsikker kan brukast til fytoremediering der plantane trekk ut giftige ingrediensar frå jorda, som bly, arsenikk og uran. Dei kan også brukast i rhizofiltrering til å nøytralisera radionuklidar og andre giftige stoff og skadelege bakteriar frå vatn. Plantane blei brukte til å fjerna cesium-137 og strontium-90 frå eit vatn etter Tsjernobylulukka, og på liknande vis etter Fukushima Daiichi-ulukka.
Vill solsikke kan vera eit ugras i USA, der planten til dømes kan konkurrera mot unge soyabønneplantar.
Solsikkeblomar
Solsikker er populære som hagevekstar. I tillegg til å vera dekorative, er dei lette å dyrka og hardføre mot sjukdommar og skadedyrangrep. Solsikker er også etterspurte som snittblomar, og blir selde i mange blomehandlar.
Det er utvikla fleire sortar med ulike eigenskapar med omsyn til mellom anna høgd og farge. Til bruk som snittblome har ein også avla fram blomar med lite pollen for å unngå dryssing.
Solsikkefrø
Fruktene av solsikke, solsikkefrø, blir ofte brukt som menneskemat og som fuglemat. Fruktene er botanisk sett nøtter (eller smånøtter) fordi dei har eit hardt skal som blir spreidd saman med det eigentlege frøet. Når frukta blir brukt i mat er det frøet (uten skal) ein bruker, men som fuglemat er det gjerne heile frukta.
Solsikkeolje
Frå frøa kan ein òg pressa solsikkeolje, ei bleikgul, tyntflytande, mild og feit olje som tørkar inn om ho er i kontakt med luft. Olja har behageleg smak og er løyseleg i eter og alkohol. Kjemisk sett inneheld ho olein, palmitin, stearin og linolein. Oljen blir brukt som matolje (kaldpressa) og til lakk og såpe (varmpressa).
Restane av frøa etter at dei er pressa for olje kan brukast til dyrefôr. Frøskalet som ein tek av før ein vinn ut olje kan også brukast som fôr.
Rot
Blant zunifolk tygg ein tradisjonelt fersk eller tørka solsikkerot før ein syg ut gifta frå slangebitt og legg salve på såret. Salven inneheld også solsikkerot, og kan brukast i seremoniar mot til dømes klapperslangebitt.
Historie
Genetiske studiar tyder på at vill solsikke blei domestisert ved eitt enkelttilfelle, for ca. 5000 år sidan. Frå denne linja blei det dyrka fram ulike domestiserte solsikketypar. Solsikke var ein av fleire artar som blei dyrka i førhistoriske Nord-Amerika i det såkalla Eastern Agricultural Complex. Det finst prov på domestisering frå dagens Mexico frå rundt 2600 f.Kr., med funn frå San Andres-funnstaden i Tabasco. Det eldste funnet av fullstendig domestisert solsikke frå USA er frå Tennessee og datert til rundt 2300 f.Kr. Det er òg funne tidlege eksemplar frå bergbuplassar i Aust-Kentucky. Spanske utforskarar blei kjende med planten i 1510 og tok med seg frø tilbake til Europa. Her blei solsikke fyrst hovudsakleg brukt som prydplante.
Ein byrja alsarbeid for å få fram plantar med høgare oljeinnhald på 1860-talet, og innhaldet blei auka frå 28 % til oppimot 50 %. Etter andre verdskrigen blei dei oljerike varietetane frå Russland førte tilbake til USA. Planten blei også viktig i Argentina på 1930-talet, då den spanske borgarkrigen gjorde at ein ikkje fekk tak i olivenolje frå Spania. Landet blei etterkvart den nest største solsikkeoljeprodusenten i verda.
Frå 1970-talet blei solsikkeolje populær då ein ønskte å nytta meir fleirumetta feitt og mindre kolesterol i matlaging.