cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tropisk syklon
Kunstig modifisering av syklonar
Ein har føreslått andre metodar som skal stoppe eller redusere utviklinga av tropiske syklonar. Blant anna skal ein ha føreslått å avkjøle havoverflata under tropiske syklonar ved å taue isberg inn i tropiske hav. Andre metodar ein har føreslått er å dekke havet med stoff som motverkar fordamping eller å bombe syklonen med atomvåpen for å bryte ned strukturen. Alle desse forslaga har ein vesentleg feil ved seg. Dei tropiske syklonane er rett og slett for store og energirike til at desse metodane vil ha særleg verknad.
Konsekvensar
Ein fullt utvikla tropisk syklon kan frigje varme på opp til 6x1014 watt. Tropiske syklonar på ope hav fører til store bølgjer, kraftig regn og kraftig vind. Dette forstyrrar skipstrafikken og i visse tilfelle har skip gått ned. Dei største øydeleggingane får ein derimot når dei tropiske syklonane nærmar seg kystområda. Ein tropisk syklon som kjem inn mot land kan skape enorme øydeleggingar på fleire måtar:
Fristaten Kongo
Gummiterroren, inntektene og styresettet
På slutten av 1890-talet og det første tiåret av 1900-talet kom den mest ettertrakta råvara til å bli naturgummi i staden for elfenbein. Gummi vart stadig meir etterspurd i vestleg industri. I Kongo fanst det ei stor mengd gummitre. Dette byrja ein no å samle inn med ekstrem brutalitet og intensitet. Leopold sin koloniarmé heitte «Force publique» og bestod av verva kongolesarar. Dei vart leidde av ein mindre skare kvite menn frå heile Europa, men først og fremst frå Belgia. Heile befolkninga vart tvinga til å oppfylle ein viss kvote, og dei som ikkje gjorde det, vart brutalt straffa, med pisking eller på anna vis, til dømes kunne dei bli tvinga til å ete gummi.
Koloniarméen fekk instruks om å ta familiemedlemer, kvinner og barn, som gislar samtidig som mennene vart tvinga ut i skogen for å samle gummi. I mellomtida vart kvinnene ofte valdtekne og dyra i landsbyen vart konfiskerte, så landsbyfolket svalt. Kvite tenestemenn som arbeidde for handelsselskapa sat på stasjonane og venta på at gummikvotane skulle leverast. Di meir gummi di meir provisjon. Dei var som småkongar i områda sine, og gjorde som dei ville med alt, både omsynslaus profittmaksimering og å halde afrikanske kvinner som sex-slavar.
Eitt av dei mest makabre innslaga i opplegget var at «Force publique» fekk ordre om å spare kuler, slik at dei for kvar kule dei hadde skote opprørske innfødde med, måtte dei vise fram ei avskoren hand. Når nokon av dei da til dømes hadde skote eit dyr til mat, tok dei handa til eit levande menneske, ikkje sjeldan barn. Avhogging av hender skal òg ha vorte bruka som straff når landsbyar ikkje leverte så mykje gummi som kvoten tilsa.
Protestane startar
To amerikanske svarte vart merksame på det som gjekk føre seg, og byrja protestere. Men få tok dei alvorleg. Forfattaren Joseph Conrad og den britiske konsulen i Kongo, Roger Casement, hadde òg sett kva som gjekk føre seg. Men det var den britiske journalisten Edmund Morel som i ein serie med artiklar avslørte Leopold sitt styre i Kongo. I 1904 vart ei internasjonal protestrørsle organisert, og folkemeininga mobilisert. Til slutt vart Lepold i 1908 tvinga til å gi frå seg Kongo - til den belgiske staten.
Omfanget av massemordet
Ein reknar med at folketalet i området vart halvert på desse åra. Sidan det ikkje var nokon folketeljingar der, er talet på offer for dette ekstreme koloniregimet likevel usikkert. Encyclopædia Britannica opererer med eit spenn frå 8 til 10 millionar.
Etter Leopold
Da kolonien vart overført til den belgiske staten, fekk han namnet Belgisk Kongo. Kolonien var ein av dei hardast styrte europeiske koloniane sjølv etter Leopold, men overgrep av same omfang skjedde ikkje lenger. I 1960 avvikla Belgia makta si meir eller mindre frivillig, og etter diverse innbyrdes stridar vart landet eit «vestvennleg» diktatur frå 1965 under Mobutu, bytta namn til Zaire 1971, og etter Mobutu sin død i 1997 bytta det igjen namn og heiter no Den Demokratiske Republikken Kongo.
Hendingane i Fristaten Kongo er mellom anna dokumentert i King Leopold’s ghost av Adam Hochscild.
Tropisk syklon
Konsekvensar
Ofte kan sekundæreffektane av tropiske syklonar vere vel så øydeleggande. Desse kan vere:
Fordelar med tropiske syklonar
Sjølv om tropiske syklonar kan ta store mengder liv og gjere store øydeleggingar, er dei ein viktig faktor i nedbørsregime i område som ofte er plaga med tørke. Orkanar i det nordaustlege Stillehavet fører ofte fukt inn over det sørvestlege USA og delar av Mexico. Orkanen Camille stoppa ein lang tørkeperiode og enda vassmangelen i desse områda, men tok livet av 259 menneske og gjorde øydeleggingar for om lag $9,14 milliardar 2005.
Når tropiske syklonar avkjøler havoverflata kan dette føre til at syklonar har vanskelegare for oppstå i det same området ei stund etterpå. I 2005 førte orkanen Dennis til det motsette, ved å varme opp havet etter seg, og medverka til intensiteten til den påfølgjande orkanen Emily.
Langtidstrend av syklonsk aktivitet
Talet på stormar i Atlanterhavet har auka sidan 1995, men det er ingen spor etter ein global auke. Det årlege talet på tropiske syklonar er om lag 80-90. Ein meiner derimot å ha funne bevis for at intensiteten til syklonane har auka. Om intensiteten har auka eller ikkje, så har orkanar i Atlanterhavet i det minste fått dyrare konsekvensar sidan fem av dei ti dyraste orkanane i USA har skjedd etter 1990. Årsaka til dette kan vere både kraftigare orkanar og at folk busett seg i kystnære strøk som er sårbare for tropiske orkanar. Tidlegare busette folk seg i større byar langs kysten, og lite langs dei sårbare kyststrekningane. Dermed kan kraftige orkanar ha gått forbi utan at ein har oppdaga kor kraftige dei har vore. I dag har ein fly og satellittar som måler styrken til orkanane. Så sjølv om observasjonar tyder på auka styrke og aktivitet, er andre forskarar skeptiske til desse resultata.
Talet og styrken på orkanar i Atlanteren ser ut til å gå i syklusar på 50-70 år. Det var færre orkansesongar med aktivitet over normal frå 1970 til 1994, medan det var fleire øydeleggande orkanar frå 1926 til 1960. I 1933 var det danna 21 orkanar i Atlanteren, berre forbigått i 2005. Tidleg på 1900-talet var det og færre orkanar, medan det blei observert langt fleire på slutten av 1800-talet.
Global oppvarming
Eit spørsmål som ofte blir stilt er om global oppvarming kan eller vil føre til fleire og kraftigare tropiske syklonar. Alle klimatologar er einige om at ein enkel syklon eller ein enkel sesong ikkje treng ha noko samanheng med ei enkel årsak som global oppvarming eller naturlege variasjonar. Amerikanske forskarar ved National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) har antyda at orkanane kan kome til å bli sterkare det neste hundreåret sidan jorda blir varma opp. Statistikk viser at talet på tropiske syklonar har minka dei siste tiåra på verdsbasis, men talet på syklonar som når kategori 4 og 5 har auka.
Observasjon
Intense tropiske syklonar er ei stor utfordring å observere sidan dei det meste av tida held seg over hav, der det er få målestasjonar. Observasjonar frå overflata er vanlegvis berre tilgjengeleg når uvêret passerer over øyer eller kystområde, eller visst eit skip er uheldig å hamne inn i det. Sjølv i desse tilfella får ein ofte berre målingar av utkanten av syklonen der forholda er mindre katastrofale.
Det er derimot mogeleg å gjere målingar på staden ved å sende spesielle observasjonsfly inn i syklonen. Desse flya fyk direkte inn i syklonen og tar målingar og fjernmålingar. Flyet slepp òg ein GPS sonde inne i syklonen. Dessa sondane måler temperatur, fukt, trykk og vind mellom flynivået og havoverflata. I 2005 testa ein ut eit fjernstyrt fly inn i den tropiske stormen Ophelia. Desse kan fly i lågare høgder som er farlegare for vanlege menneskestyrte fly.
Tropiske syklonar langt frå land blir følgd av vêrsatellittar som tar synlege og infraraude bilete frå verdsrommet. Når syklonen nærmar seg land kan landbaserte Dopplerradarar måle syklonen sin nøyaktige posisjon og intensitet minutt for minutt.
Varsling
På grunn av dei enorme kreftene som er involvert, prøver ein å føresjå den nøyaktige banen, posisjonen og styrken til tropiske system.
Ved hjelp av aukande kunnskap og store datamengder frå satellittar og andre sensorar, kan meteorologar med auka tryggleik varsle banen til dei tropiske syklonane. Superraske datamaskinar og avanserte simuleringar er til god hjelp for varslingsmeteorologane i dag, men sidan ein ikkje fullt ut forstår prosessane som ligg bak tropiske syklonar kan varsla framleis vere noko usikre.
Styrke
Tropiske syklonar er klassifisert i tre hovudgrupper basert på intensitet: Tropisk lågtrykk, tropisk storm og tropisk syklon (som har forskjellige namn etter kor dei oppstår i verda).
Eit tropisk lågtrykk er eit organisert system av skyer og torebyer med ein definert overflatesirkulasjon og maksimal vind mindre enn 17 m/s. Det har ikkje noko auge, og har ikkje den spiralforma organiseringa som dei meir kraftige systema har.
Ein tropisk storm er eit organisert system av kraftige torebyer med ein definert overflatesirkulasjon og maksimal vind mellom 17 og 32 m/s. På dette stadiet har den tydelege syklonske forma byrja å utvikle seg, men den har heller ikkje noko auge i senteret. Nasjonale vêrsenter byrjar på dette stadiet å gje namn til uvêret.
Ein orkan, tyfon eller syklon er eit system med vind høgare enn 33 m/s. Ein tropisk syklon dannar ofte eit auge i senteret av systemet, som er eit område med relativt roleg vêr og ofte svært lågt lufttrykk. Auget er ofte synleg på satellittbilete som eit lite sirkulært skyfritt område. Rundt auget er augeveggen som har det kraftigaste torevêret og den kraftigaste vinden. Skysystema sirkulerer rundt syklonen i eit tydeleg spiralforma mønster. Retninga på den syklonske sirkulasjonen kjem an på kva halvkule systemet er på. Rotasjonen går mot klokka på nordlege halvkule og med klokka på sørlege. Den kraftigaste vinden er blitt målt opp til 85 m/s (305 km/t). Intense og fullt utvikla syklonar kan somme tider danne ein augevegg som heller bort frå senteret, slik at auke liknar eit fotballstadion. Dette fenomenet blir derfor kalla «stadioneffekten».
I kraftige tropiske syklonar skjer det ei naturleg utskifting av augeveggen. Ofte når syklonane kjem opp mot den maksimale styrken sin har auget trekt seg saman inn mot midten og kan vere så liten som 8 til 25 km i radius. På dette stadiet kan enkelte av dei ytre regnbanda organisere seg til ein ytre ring av toreskyer som sakte flyttar seg innover mot senteret og trekker til seg fukt og momentum som den indre augeveggen treng. Dette merkar ein ved at vindstyrken går noko ned, medan trykket i senteret går litt opp. Til slutt vil den ytre augeveggen erstatte den indre, og syklonen kan vere tilbake til same styrke som tidlegare, og i enkelte tilfelle til og med kraftigare.
Kategoriar
Orkanar blir klassifisert ut i få maksimal vind ved å bruke Saffir-Simpson orkanskala. Ein Kategori 1-orkan har lågast vind (119–153 km/t) medan ein Kategori 5-orkan har høgast vind (over 249 km/t). Det amerikanske National Hurricane Center klassifiserer orkanar frå Kategori 3 og oppover som store orkanar.
Det amerikanske «Joint Typhoon Warning Center» klassifierer tyfonar i det vestlege Stillehavet som tropiske syklonar med vind større enn 118 km/t. Tyfonar med vind på om lag 241 km/t (67 m/s) er av same styrke som ein Kategori 4 orkan, og blir kalla Supertyfonar.
Det australske «Bureau of Meteorology» brukar ein skala frå 1 til 5, men i motsetnad til Saffir-Simpson orkanskala, blir kategorien avgjort ut frå estimert maksimalt vindkast. Ein kategori 1 storm har kast mindre enn 126 km/t, medan kast i ein Kategori 5 syklon er minst 280 km/t.
Meteorologar i USA måler vinden i 10 meter høgde i løpet av 1 minutt for å avgjere styrken på ein orkan. Andre land bruker i staden eit 10 minutt middel, som er føreslått av World Meteorological Organization. Maksimal vind er som regel om lag 12 % lågare ved å midle over 10 minutt enn å midle over 1 min.
Kategoriseringa tar ikkje omsyn til øydeleggingar eller andre effektar, sidan den berre baserer seg på vindstyrke. Uvêr av lågare kategori kan gjere minst like stor skade som dei av høgare kategori, avhengig av lokalt terreng og totale nedbørsmengder. Ein Kategori 2 orkan som treffer eit urbant område vil sannsynlegvis gjere større skade enn ein stor Kategori 5 orkan som treffer utanom urbane område.
Regional terminologi
Ein har mange ord og uttrykk for å klassifisere tropiske syklonar alt etter kor dei oppstår og kor dei hamnar. At tropiske syklonar skiftar namn er derimot berre vanleg i Stillehavet, der orkanar frå det sentrale nordlege Stillehavet kan gå inn i Nordvest-Stillehavet og bli omtalt som tyfonar. Ein sjeldan gong har tyfonar gått inn i det sentrale Stillehavet og blitt kjend som ein orkan. I Nord-Atlanteren blir tropiske stormar som får vind over 32 m/s (som er orkan styrke på Beufortskalaen) kalla ein orkan. I tillegg brukar amerikanarane tropisk storm for system med vind opp til 32 m/s, medan system med vind opp til 17 m/s blir kalla tropisk lågtrykk. For å måle desse vindstyrkane blir vinden midla over 1 minutt.
I Nordvest-Stillehavet gjeld dei same grensene for tropisk lågtrykk, tropisk storm og tyfon som i Nord-Atlanteren, men vinden er midla over 10 minutt. Her omtaler ein derimot system med vind mellom 25 og 32 m/s som ein kraftig tropisk storm.
I Det sørvestlege indiske havet er eit «tropisk lågtrykk» eit system med vind mellom 14 og 17 m/s. Ein «moderat tropisk storm» har vind frå 17 m/s til 24 m/s. Ein «kraftig tropisk storm» har vind frå 25 m/s til 32,5 m/s, medan ein kallar det ein «tropisk syklon» når vindstyrken er over det. I tillegg har dei «kraftig tropisk syklon» for system med vind mellom 46 m/s og 59 m/s og til slutt «svært kraftig tropisk syklon» når vindstyrken er over 60 m/s.
Det er mange lokale namn for tropiske syklonar, t.d. bagyo i Filippinane og taino i Haiti.
Namngjeving av tropiske syklonar
Uvêr som kjem opp i styrke tropisk storm får eit namn slik at ein kan åtvare folk om den kommande stormen og vise at dette er ein potensiell farleg situasjon. Desse namna blir tatt frå lister ein har utarbeida fleire år i førevegen enten av komitear frå World Meteorological Organization eller av nasjonale vêrselskap som varslar stormane.
Namngjevingslister
I sentrale delar av Nord-Stillehavet er det «Central Pacific Hurricane Center» i Honolulu på Hawaii som gjev namn til orkanar. Her bruker ein fire lister der namna blir tatt i rekkefølgje uavhengig av år.
I det nordvestlege Stillehavet er det «WMO Typhoon Committee» som står for namnelistene. Her bruker ein fem lister med namn, der kvart av dei 14 nasjonane som er med i komiteen gjev to namn til kvar liste. Namna blir brukt i alfabetisk rekkefølgje ut frå nasjonen sitt engelske namn og utan omsyn til år og sesongar. I tillegg til namnet får stormen tildelt eit tal som kan variere frå land til land. Namna blir sletta frå lista visst dei har ført til store øydeleggingar.
Det australske «Bureau of Meteorology» har tre namnelister, ei liste kvar for det vestlege, nordlege og austlege Australia. Desse listene er alfabetiske og skiftar kjønn annakvar gong, men ein startar ikkje på nytt kvart år.
«RA I Tropical Cyclone Committee» lagar namnelister for det sørvestlege Indiahavet. Her bruker ein to separate lister der ei liste blir brukt to år om gongen. Her er det dei afrikanske landa som vanlegvis blir råka av syklonane som kjem opp med namn. Viss ei tropisk forstyrring når nivået «moderat tropisk storm» vest for 55 grader aust, så vil «Sub-regional Tropical Cyclone Advisory Center» på Madagaskar gje stormen eit passande namn. Visst den stormen oppstår mellom 55 og 90 grader aust, så vil «Sub-regional Tropical Cyclone Advisory Centre» på Mauritius gje stormen namn.
Historia om namngjeving
Når europearar som reiste til Dei vestindiske øyane for mange hundre år sidan blei råka av ein orkan, blei den namngjeve etter kva helgen som hadde dag den dagen orkanen slo til. Visst ein ny storm slo til same dag i seinare år, fekk den namnet segundo (som tyder «den andre» på spansk).
Det var Clement Lindley Wragge, ein anglo-australsk meteorolog, som byrja å gje stormane menneskenamn. Han brukte jentenamn, namn på politikarar han ikkje likte og namn frå historia og mytologien.
Kjende syklonar
Syklonen Bhola er den syklonen som har tatt mest menneskeliv nokon gong. Dette skjedde 13. november 1970 då den trefte Bangladesh, sannsynlegvis som ein Kategori 3 syklon. Ein har estimert dødstalet til å vere rundt 500 000 menneske. Området i Det nordlege indiske havet har generelt vorte hardast råka av tropiske syklonar og fleire syklonar dei siste 100 åra har tatt livet av meir enn 100 000 menneske.
Orkanen som gjekk i land i Galveston i Texas i 1900, estimert til å vere ein Kategori 4 orkan, tok livet av 8000–12 000 menneske, og er den naturkatastrofen som har tatt flest menneskeliv i USA. I 1780 tok derimot ein orkan livet av rundt 22 000 menneske på Antillane.
Den kraftigaste syklonen som er observert var tyfonen Tip i det nordvestlege Stillehavet i 1979. Den hadde eit trykk på berre 870 hPa i senteret og vindstyrke opp i 305 km/t. Den vart svekka før den råka Japan. Fleire andre syklonar har derimot hatt vindstyrke over 300 km/t. Orkanen Camille er den einaste syklonen som faktisk har gått på land med ein slik vindstyrke. Til samanlikning er dette vindstyrke ein vanlegvis ser i ein middels kraftig tornado, men Camille, som alle andre tropiske syklonar, er mykje meir vidstrakte og har lenger levetid enn tornadoar.
Tip var i tillegg den største syklonen som er observert med vind av storm styrke over eit 2170 km breitt område. Normal storleik på ein tropisk syklon er 480 km. Den minste stormen som er observert er syklonen Tracy frå 1974 som var rundt 100 km brei. Den råka Darwin i Australia.
26. mars 2004 blei syklonen Catarina den første som er blitt observert i Sør-Atlanteren. Den råka Brasil.
Ein tropisk syklon treng ikkje bli veldig kraftig for å gjere store øydeleggingar. Den tropiske stormen Thelma drap i november 1991 tusenvis på Filippinane, sjølv om den aldri nådde tyfon styrke. Her var det flaum, og ikkje vind, som skapte øydeleggingane. Den tropiske orkanen Jeanne i 2004, gjorde mesteparten av øydeleggingane sine og tok livet av 3000 menneske på Haiti, medan den framleis berre var eit tropisk lågtrykk.
29. august 2005 råka orkanen Katrina Lousiana og Mississippi og skapte ein av dei verste naturkatastrofane i USA si historie. Dødstala kom opp i minst 1836 menneske, hovudsakleg som følgje av flaum i New Orelans. Ein har estimert at orkanen øydela for $81,2 milliardar (om lag 500-550 milliardar kroner).
Galterud Idrettsforening
Galterud Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande på Galterud i Sør-Odal kommune i Innlandet. Galterud Idrettslag vart stifta 18. mars 1928 og ved det såkalla idrettsforliket i 1945 samanslått med Galterud Arbeideridrettslag til Galterud IF.
Grønlandssel
Grønlandssel (Pagophilus groenlandicus) er ein sel i hårselfamilien som held til i Nordishavet. Dei kan bli opptil 40 år gamle, men 20-30 år er vanlegare i naturen.
Galterud Idrettsforening
Galterud IF har grupper som er aktive med fotball og i skiidrett. Fotballaga til GIF spelar i kvite drakter og med blå bukser.
Grønlandssel
Skildring
Vaksen grønlandssel har sølvfarga kropp og svart hovud. Ryggen har svart mønster. Hannen og hoa er nokså like. Dyra blir mellom 170–180 cm lange og veg 120–140 kg.
Selungar blir fødde med gulkvit pels. Tre dagar etter fødselen blir pelsen heilt kvit, før han endrar farge igjen etter rundt tolv dagar. Dei minste selane er kjende som «kvitunge» medan dei avvente selane med sølvgrå pels og svart prikkar blir kalla «svartunge». Ved rundt 13–14 månader skifter selen pels igjen, til ein såkalla «brunsel». Denne har noko færre prikkar.
Etterkvart som dei nærmar seg kjønnsmogen alder («gammalhund») får selane eit stadig meir harpeliknande mønster. Hannar får ei ferdig «harpe» når dei er kjønnsmogne, medan hoer gjerne får det først rundt tolvåralderen.
Levesett
Grønlandssel kan dykka til ei djupne på 280 meter der han fangar fisk og krepsdyr. Dei lagar pustehòl i isen med ein diameter på rundt 90 cm. Kvart hòl kan brukast av opp mot 40 selar.
Selane lever mykje av tida i havet, og er relativt sjeldan på land. Dei sym langt kvart år og har ulike stader for kasting (føding) og hårfelling.
Grønlandsselar er sosiale dyr som ofte dannar store koloniar. Dei kan laga mykje lyd, både under vatn, der ein har identifisert over 19 lydar i samband med paring, og på land, der ungar «gret» etter mor si og «mumlar» medan dei leiker, og vaksne «knurrar» eller «trillar» for å åtvara kvarandre.
Formeiring
Under paringstida lever selane hovudsakleg på isen i nærleiken av eit hòl. Blir dei truga forsvinn dei raskt ned i havet gjennom hòlet. Selane parer seg på nytt like etter ein fødsel, det befrukta egget kviler i tre-fire månader før selfosteret utviklar seg i løpet av 8 månader. Kvar hosel føder éin unge årleg frå kjønnsmogen alder.
Nyfødde grønlandssel er 80–85 cm lange og veg rundt 11 kg. Dei diar i rundt 12 dagar, og aukar vekta med over 2,2 kg kvar dag. Mora et ikkje i denne tida, og mister opptil 3 kg kvar dag. Mjølka inneheld opptil 48 % feitt. Avvenninga skjer brått, mora forlèt ungen på isen for å para seg til neste år.
Hoselar blir kjønnsmogne når dei er 5-6 år gamle.
Jakt og fangst
Tradisjonelt har heile selen vore brukt til mat og materiale. Fangsten av unge selungar for den mjuke kvite pelsen deira er særleg omstridd. Import av slik pels blei forboden i EEC (EU) i 1983. Canada forbaud kommersiell jakt på slike selungar i 1987, men tillèt jakt til privat bruk.
Bakkejekta
Bakkejekta er ein tru kopi av ei jekt frå Holmedal i Sunnfjord i Vestland fylke. Jekta er 9,0 meter lang, vel 3 meter brei og er av dei minste føringsbåtane som vart kalla jekt. Ein går ut frå at ho vart bygd av Sjur Vindheim som døydde i 1769. Den gamle jekta som i dag står på Kystmuseet i Sogn og Fjordane høyrde til dei tre Bakkegardane i Holmedal. Ho vart brukt til å føre vare til og frå gardane; Kjøt og fisk til Bergen, sauer og kyr på beite, og ved og materialar til bruk på gardane. Det vart og transportert varer mellom kysten og fjordbygdene.
Reinøya i Måsøy
Reinøya  (samisk Reainnát) er ei øy i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Ho ligg søraust for Rolvsøya, på sørsida av innløpet til Snefjorden. Den mindre øya Reinøykalven ligg like nordom Reinøya.
Øyslebø
Øyselebø er ein tettstad i Lindesnes kommune i Agder fylke med. Staden ligg ved Mandalselva i Mandalen. Fylkesveg 455 går gjennom bygda.
Bakkejekta
Den gamle jekta er av furu. Stamnen er av bjørk. Det er ikkje brukt saga bord. Bordgangane er er forma ved hjelp av øks. Nyejekta er bygd på same måten. Bygginga starta i 2004. Båtbyggarar frå heile landet deltok i bygginga. Seglet vart sauma under eit seglmakarkurs. Det er eit symetrisk råsegl som smalnar opp.
Reinøya i Måsøy
Det høgaste punktet på øya er Geitfjellet på 144 meter over havet.
Øyslebø
Brørne John og Sigurd Nome var frå Øyslebø.
Bakkejekta
Kopien blei sjøsett St. Hans 2006.
Curlyhest
Curlyhest (eng. Curly Horse) er ein amerikansk hesterase med kort, krøllete pels som viktigaste kjenneteikn. Den særskilde pelsen gjer han mindre allergiframkallande enn andre hestar.
Krøllene er forårsaka av eit dominant gen, og er særleg tydelege om vinteren, når pelsen er lang og kan minna om saueull. Curlyhestane mister vinterpelsen om sommaren og får kortare hår som ikkje alltid krøller seg. Manen, luggen og håret i øyrene vil derimot krølla seg året rundt.
Hestetypen oppstod truleg av seg sjølv gjennom ein mutasjon. Amerikanske gardseigarar oppdaga ville hestar med slikt krøllete hår, og tok til å avla på dei. I 1971 blei American Bashkir Curly Registry grunnlagd for å verna om typen og hindra at for mange av hestane blei slakta. Rasen er no delvis standardisert, men finst i mange ulike storleikar og fargar.
1200 Imperatrix
1200 Imperatrix er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. september 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Ole Asbjørn Ness
Ole Asbjørn Ness er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2004 med romanen Det er natt, som han mottok Tarjei Vesaas' debutantpris for.
Ness er utdanna siviløkonom, og har i tillegg studert filosofi. Han har òg gått på forfattarstudiet ved Høgskolen i Telemark - Bø. Han har yrkeserfaring som stuer, journalist, redaksjonssjef, IT-gründer og kraftanalytikar.
Rói Patursson
Rói Reynagarð Patursson i Torshavn) er ein færøysk forfattar.
Han er utdanna mag. art. i filosofi frå Københavns Universitet. Frå 1970 til 1985 budde han i København, så flytta han heimatt til Torshavn på Færøyane. I 1987 - 1988 underviste han på Skrivekunstakademiet i Bergen. Etter det har han arbeidd på Den færøyske folkehøgskulen i Torshavn. Han fekk Nordisk Råds litteraturpris i 1986 for diktsamlinga Líkasum.
Verk
På norsk finst han også representert i Færøysk lyrikk : gjendiktingar av færøysk notidslyrikk, gjendikta av Knut Ødegård på Aschehoug forlag frå 1974.
Eysins
Eysins er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 438 meter over havet.
Kommunen ligg langs vegen mellom Nyon og Divonne-les-Bains.
Påskehare
Påskeharen er ein symbolsk hare eller kanin knytt til påskefeiringa i vestleg kultur. Skapningen er kjend for å ha med seg gåver som godteri og påskeegg. Harar og kaninar blir også brukt til bilete og pynt i samband med påsken.
Påskeharen blei innført i tysk luthersk tradisjon som ein dommarfigur som skulle avgjera om barn hadde vore snille eller uskikkelege ved byrjinga av påskefeiringa. Samstundes er harar og kaninar gamle grødesymbol som både kan stå for våren og den kristne gjenoppståinga til Jesus.
Historie
Påskehareskikken er først nemnd i De ovis paschalibus ('Om påskeegg') frå 1682 av Georg Franck von Franckenau. Den gåvegjevande haren, kjend som Osterhare eller Oschter Haws, blei eksportert til USA på 1700-talet av tyske protestantar (Pennsylvania Dutch). Barn kunne laga reir for haren til å leggja egga sine i. Dei kunne også leggja ut mat som gulrøter til haren.
Symbolikk
Samstundes er kaninar og harar kjende for å formeira seg raskt, og har lenge vore eit symbol på grøderikdom. Dei blir tidleg kjønnsmogne, og kan få fleire kull i løpet av eitt år. Hoharar kan tilmed bli gravide med eit nytt kull medan dei ber på eit anna.
Også egg symboliserer grøde, og skikken med dekorerte egg går langt tilbake i tid. I påskehareskikken blir dei to symbola ført saman.
Ēostre
I Deutsche Mythologie frå 1835 la den tyske folkeminneforskaren Jacob Grimm fram ein teori om at haren var heilag for gudinna Ostara, som han knytte det tyske namnet på på påske, Ostern, til. Dette bygde på den engelske Beda si forklaring på månadsnamnet Eostur-monath (april), der han nemnde ei feiring for Eostre. Engelsk og tysk skil seg frå dei fleste andre europeiske språka ved å ikkje bruka ei avleiing frå gresk som namn på høgtida.
Koplinga er omdiskutert. Ifølgje A Dictionary of English Folklore finst det ikkje noko bevis for at harar er knytte til Eostre, og Beda nemner ikkje noko dyr i samband med henne. Ideen er likevel blitt teke opp att ei rekkje gonger, til døes av Charles Isaac Elton, Charles J Billson. og Christina Hole.
Omgjort fugl
Det blir fortald fleire soger om ein fugl som skal ha blitt gjort om til ein hare som derfor kunne leggja egg. I Mrs Sharp's Traditions (1990) av Sarah Ben Breathnach blir det fortal at Eostre i sinne ein gong skapte om favorittfuglen sin til ein hare. I andre versjonar gjer ho fuglen om til ein hare i medynk, til dømes fordi han er kald og svelt om vinteren. Når våren kjem legg den omskapte haren egg og dekorerer dei som takk til Eostre. Desse opphavssogene kan ikkje førast langt tilbake.
Variantar
Mange trekk ved påskeharetradisjonen kan minna om opphavet til julenissen eller Christkind, figuren som dømmer og gjev gåver til jul. Haren er ikkje det einaste dyret som gjev gåver til påske. Andre stader i Tyskland har ein rev hatt oppgåva, medan påskeegg kom med gauken i Sveits. I Australia, der kaninar er ein invasiv art, er det gjort forsøk på å innføra punghare (bilby) som påskedyr.
Bundesvision Song Contest 2015
Bundesvision Song Contest 2015 (BuViSoCo 2015) var den ellevte gongen Bundesvision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart halde i ÖVB Arena i Bremen. Rheinland-Pfalz vann tevlinga med «Bauch und Kopf», framført av Mark Forster.
Magne Føleide
Magne Føleide er ein tidlegare friidrettsutøvar, -leiar og skulemann frå Vereide i Gloppen kommune. Han vart norsk meister i sleggjekasting i 1969, 1970, 1971. Føleide har vore medlem i Vereide IL, IL Norrøna, Sarpsborg IL, Halden IL og Florø turn og idrettsforening (FTIF).
Aktiv
Føleide var i norgestoppen i sleggjekasting i perioden 1954 til 1973. Gjennom desse 20 åra vann han i noregsmeisterskap i friidrett åtte sølvmedaljar, sju bronsemedaljar og sesongane 1969-71 tre gullmedaljar i rad. I 1961 fekk han bronsemedaljen i øvinga under Nordisk meisterskap i friidrett.
Personbeste
17 år gammal kasta Føleide sleggja over 50 meter i fleire tevlingar. Lengst nådde han 15. september 1954 då han med 50,73 meter syrgde for norsk dobbeltsiger i landskampen mot Hellas i Aten, Sverre Strandli vann med 60,18 m. I juni 1955 forbetra Føleide sitt personbeste til 52,28 m heime på Sandane. Gjennom 1956-sesongen flytta han krinsrekorden i fleire steg, sist til 56,85 ved eit internasjonalt stemne på Bislett stadion i Oslo 12. september. Framgangen heldt fram i 1957, den 7. september landa sleggja på 58,80 m i eit stemne på Notodden.
I sitt fyrste år som senior var Føleide klubbkamerat med Oddvar Krogh og Sverre Strandli i Sarpsborg IL. Heime i Sarpsborg pynta han på den personlege rekorden med eit kast på 59,02 m den 27. august 1958. I 1959 flytta Føleide til Halden der han 20. september 1960 for fyrste gong slengde sleggja over 60 meter (60,05 m). Under NM i friidrett 1961 i Bergen forbetra han den personlege rekorden til 61,40 m og vart andremann etter Sverre Strandli som gjorde årsbeste med 62,47 m. I 1962 flytta Føleide sitt personbeste to gongar, sist til 62,28 m då han vann eit stemne i Uddevalla.
8. august 1965 kasta Føleide 63,32 m i Årdalstangen i Sogn. År 1969 stod Føleide for fyrste gong for det lengste sleggjekastet i Noreg. Heime i Florø sette han han 9. august personleg rekord med 63,50 m. Sitt aller lengste sleggjekast, 63,58 meter, presterte han i eit stemne i Tresfjord 4. juli 1970.
Idrettsleiar
Føleide underviste ved Flora vidaregåande skule i over 30 år. I fleire tiår var han ein sentral figur i eit framifrå friidrettsmiljø i Florø. Dottera Eli Føleide var ein av utøvarane som vann medalje i noregsmeisterskap, ho i lengdehopp og tresteg, andre FTIF-utøvarar i løps- og kastøvingar.
Masaaki Koido
Masaaki Koido er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Udefinert åtferd
Døme på udefinert åtferd
Det å modifisera eit «string literal» er udefinert åtferd Heiltalsdivisjon med 0 er òg udefinert oppførsel  Det å endra eit objekt fleire gongar mellom to sekvenspunkt er òg udefinert åtferd. Eit sekvenspunkt er eit punkt i programmet der alle sideeffektar ved tidlegare evalueringar skal gjennomførast og ingen sideffektar av kommande evalueringar skal ha hendt. Eit semikolon er eit døme på eit sekvenspunkt. Det er verdt å nemna at her er det visse skilnadar mellom C og C++ på kva som er udefinert åtferd i samsvar med sekvenspunkt, spesielt etter versjonsstandarden C++11. Men dette særskilde høvet vil vera udefinert åtferd i begge. Når ein modifiserer eit objekt mellom to sekvenspunkt vil òg det å lesa verdien for noko anna føremål enn å avgjera verdien som skal lagrast vera udefinert åtferd. I det første dømet gjeld det variabelen i, som vert lesen i «a[i]» men for eit anna føremål enn å avgjera verdien til i. Mellom sekvenspunkta vert òg verdien av i endra, som vidare fører til udefinert åtferd. Ein kan sjå same prinsipp ved dømet i andre linje. Visse peikaroperasjonar er òg udefinert åtferd Det å nå enden av eit funksjonskall som skal returnera ein verdi er òg udefinert åtferd
Masaaki Koido
Han spela for klubben Mito HollyHock.
Medardus og Gilardus
Medardus og Gilardus er ein minnedag feira 8. juni til minne om to franske biskopar:
På primstaven er merket ofte ein fiskekrok.
Vêret denne dagen har vore tolka som merket for vêret framover - nokre stader slik at vêret denne dagen var merke for vêret fire veker framover, andre stader slik at vêret denne dagen var merke for vêret i slåttonna.
Deccan
Deccanplatået er eit stort fjellplatå som dekker store delar av Sentral- og Sør-India. Platået har ei gjennomsnittshøgd på 500 moh. med variasjonar mellom 450 og 750 moh. Det er avgrensa i aust og vest av to fjellkjede, dei austre og dei vestre ghatane. Namnet «Deccan» kjem frå prakrit dakkhin som tyder sør.
Deccan dekker store delar av delstatane Andhra Pradesh, Karnataka, Telangana og Maharashtra. Det går også inn i Kerala og Tamil Nadu. Paltået dannar ei naturleg grense mellom Nord- og Sør-India, og størstedelen av folka som bur her talar dravidiske språk (i motsetning til indoeuropeiske språk i nord).
Den nordvestlege delen av platået er danna av lava- eller magmatiske bergartar kjende som Deccantrappene. Det er skild frå Gangessletta i nord av Satpura- og Vindhyafjella.
Tasman på New Zealand
Tasman er både ein region og eit distrikt på New Zealand. Han grensar til West Coast, Marlborough og Nelson. Området vert administrert både som region og distrikt, ei sameint styresmakt, og administrasjonssenteret ligg i byen Richmond, med lokale styre i dei fjerntliggjande samfunna i Motueka og Golden Bay.
Geografi
Tasman District er eit stort område nord på vestsida av Sørøya. Det dekkjer 9 786 km², og er avgrensa mot vest av Matiri Ranges, Tasman Mountains og Tasmanhavet. I nord dannar buktene Tasman og Golden Bay grensene mot havet. Den austlege avgrensinga strekkjer seg mot byen Nelson, og omfattar delar av fjellrekkjene Spencer Mountains, Saint Arnaud og Richmond Range. Victoria Ranges dannar den sørlege avgrensinga til distriktet, og her ligg òg det høgaste punktet i Tasman, fjellet Mount Owen, 1 875 moh. Landskapet er variert, frå store fjellområde til dalar og sletter, gjennomskore av store elver som Buller River, Motueka, Aorere, Takaka og Wairoa River. Der er ein frodig vegetasjon og rikt fugleliv, gylne strender som den eineståande 40 km lange sandstranda ved Farewell Spit, og grenselaus tilgang til fiske i sjø og elver. Desse sidene ved distriktet gjer det tiltrekkjande for turistar og verdfullt for dei som bur der.
Tasman har tre nasjonalparkar - Abel Tasman National Park (den minste på New Zealand, 225,41 km²), Nelson Lakes National Park (1 017,53 km²) og Kahurangi National Park (4 520 km²).
Namn
Tasman Bay, den største havbukta på nordkysten til Sørøya, fekk namn etter Abel Tasman, den første kjende europeiske oppdagaren av New Zealand. Bukta gav namnet vidare til det tilstøytande distriktet som vart danna i 1989, for stordelen gjennom samanslåing av dei tidlegare counties Waimea og Golden Bay.
Styresett og busetnadar
Hovudsetet til Tasman District Council (sameint styresmakt) er Richmond, nær byen Nelson City. Lokalstyre administrerer dei avsidesliggjande områda i Motueka og Golden Bay. Andre byar er Motueka, Brightwater, Collingwood, Murchison, Riwaka, Saint Arnaud, Takaka, Tapawera, Wakefield, Mapua og Kaiteriteri.
Historie
Māoriforteljingar seier at wakaen (kanoen) Uruao frakta forfedrane til Waitahafolket til Tasman på på 1100-talet. Arkeologiske funn tyder på at dei første māoriinnvandrarane granska området nøye, og busette seg for det meste langs kysten der det var rikeleg med føde.
Den etterfølgjande innvandringa av stammar til området tyder på at ein betydeleg ufred forstyrra levekåra deira. Kring 1828 starta iwien Ngati Toa under Te Rauparaha og dei allierte nordlege stammane Ngati Rarua og Ngati Tama invasjonen av Sørøya. Dei la under seg mykje av området mellom Farewell Spit og Wairau River.
Dei første immigrantskipa frå England kom i 1842 og den europeiske busetjinga i regionen byrja under leiing av kaptein Arthur Wakefield.
I 1850-åra gjekk ein i gang med jordbruk og beitedrift, og det vart grunnlagt busetnadar på Waimea Plains og Motueka. Det vart gjort gullfunn nær Collingwood i 1856, og dette starta det første gullrushet på New Zealand. Store førekomstar av jarn vart påviste ved Onekaka, og her var eit jarnverk i drift i 1920- og 1930-åra.
Frukdyrking kom ein i gang med mot slutten av 1800-talet, og i 1945 utgjorde dette eit viktig bidrag til den lokale økonomien, noko denne næringsvegen enno gjer.
Innbyggjarar
Det estimerte folketalet 30. juni 2009 var 46 800. Dette utgjer 1,1 % av folketalet på New Zealand.
Dei fleste av dei urbane innbyggjarane i Tasman bur i Richmond-området (10 851). Det har den snøggaste vekstraten i distriktet, særleg i North Richmond der folketalet har vakse med 23% sidan 1996.
Området med den nest høgaste voksteren er Waimea/Moutere. Mapua har notert seg før den største voksteren, 27,4% mellom 1996 og 2001.
Sjølv om Tasman har ein sterk vokster, viser statistikken at regionen har ein låg folketettleik. I mars 2001 var det ein estimert folkete på 4,3 menneske pr. kvadratkilometer. Dette kjem mest av at distriktet har få større urbane senter, og fordi 58 % av området ligg i nasjonalparkar.
Tasman har den høgaste andelen av menneske med europeisk avstamming i landet, 96,8%.
Talet på maoriar, europearar, folk frå Stillehavsøyene og asiatar har auka markert sidan 1991, maoriane med 60,5 %. Dei viktigaste iwiane som er representerte i Tasmanregionen er Ngati Rarua, Ngati Tama (i Golden Bay og Tasman Bay), Te Atiawa, Ngati Koata, Ngati Kuia (aust i Tasman Bay) og Poutini Ngai Tahu (i dei sørlege områda).
Mellom dei kjende tidlegare innbyggjarane er kjernefysikaren Ernest Rutherford, dei tidlegare statsministerane Bill Rowling og Keith Holyoake, og sir Michael Myers, høgsterettsjustitiarius på New Zealand frå 1929 til 1946.
Vuku Idrettslag
Vuku Idrettslag er eit idrettslag heiemhøyrande i bygda Vuku i Verdal kommune i Nord-Trøndelag. Idrettslaget, som vart stifta i 1893, er i dag eit reint fotballag.
Vuku IL sitt kvinnelag spelte på nivå 4 i 2019, medan karane deltok på nivå 5. Vuku-laga spelar i blå drakter.
Founex
Founex er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 399 meter over havet.
Pannekake
Pannekake er ein matrett som blir laga ved å steika røre på takke eller steikepanne. I europeisk tradisjon er dei vanlegate pannekakeingrediensane kveitemjøl, salt, mjølk og egg. Andre stader kan ein bruka potet, bokkveite, ris- eller maismjøl, eller hevemiddel som bakepulver for å få tjukke pannekaker. Blodpannekake er ein særskild rett med blod, gjerne frå storfe eller reinsdyr, som hovudingrediens.
I den seinare tida har ein kunne fått kjøpt ferdigsteikte pannekaker, eller ferdigblanda pannekakemiks (som berre skal tilsetjast vatn), i butikkane.
Pannekaketradisjonar
I norsk tradisjon blir pannekaker gjerne etne som middagsrett med sukker, kanel, blåbærsyltetøy eller steikt flesk (bacon). Ein variant, fleskepannekake, blir steikt saman med fleskebitar. Pannekaker kan også brukast som dessert, då gjerne saman med piska krem og molte.
Tynne bretonske pannekaker (crêpes og galettes) er kjende over heile Frankrike, og blir servert i eigne crêperie. Ein kjend variant av dessse pannekakene er crêpes Suzette.
Nederlandske pannekaker (pannenkoeken) er noko tjukkare enn crêpes, og svært store, med ein diameter på rundt 30 cm. Pannekakene kan serverast på eigne restaurantar og kan ha ulike typar fyll, som ost, skinke, bacon, epleskiver, kandisert ingefær eller stroop (tjukk fruktsirup), kvar for seg eller i ulike kombinasjonar.
Nordamerikanske pannekaker inneheld er som regel laga av tjukk røre med hevemiddel. Røra kan også ha ingrediensar som jogurt, kjernemjølk, bær, frukt, sukker, sjokolade eller ost. Pannekaker er ein vanleg frukostrett og kan serverast med sirup til, til dømes lønnesirup.
Pannekaker i kulturen
I Storbritannia og Det britiske samveldet feirar ein ofte feitetysdag som pannekakedag (Pancake Tuesday eller Pancake Day) ved å laga pannekaker. Det kan også haldast pannekakeløp der deltakarane ber steikepanner med pannekaker i medan dei spring.
Fleire norske og tyske folkeeventyr fortel om ei pannekake som rullar vekk frå dei som vil eta henne. I andre land finst eventyret i variantar med andre løpske retter.
Skomrak
Skomrak er ein tettstad i Lyngdal kommune i Agder fylke. Grenda ligg inst i Rosfjorden. Skomrak er delt i Skomrak Indre, Skomrak og Skomrak Ytre. Kommunegrensa mellom gamle Lyngdal kommune og gamle Austad kommune gjekk mellom Skomrak og Skomrak Ytre. Sjølve tettstaden (Skomrak Ytre) ligg i gamle Austad kommune og har i overkant av 200 innbyggarar. I sjølve Skomrak er det seks fastbuande, medan det bur kring 50 menneske i Skomrak Indre
Romano Prodi
Romano Prodi er ein italiensk politikar, som leidde koalisjonen av sentrum-venstreparti som fekk fleirtal ved parlamentsvalet i Italia i april 2006. Han etterfylgde med det Silvio Berlusconi som statsminister 17. mai same år.
Han er utdanna jurist frå det katolske universitetet i Milano, og har òg studert ved London School of Economics. Han byrja karrieren sin som professor i økonomi, og vart på 1970-talet aktiv i italiensk politikk. Han vart industriminister i 1978, og var statsminister i Italia frå 1996 til 1998.
Han var formann for Europakommisjonen frå september 1999 til 2004.
Italienske medier melde 21. februar 2007 at Prodi leverte avskjedssøknaden sin til Italia sin president Giorgio Napolitano. Nokre dagar seinare vart det klart at presidenten ikkje godtok avskjedssøknaden frå Prodi, som då måtte be nasjonalforsamlinga om fornya tillit. Den 23. januar vann Prodi eit tillitsvotum i deputertkammeret. 24. januar var det ei tilsvarande avstemming i senatet, der regjeringa tapte og difor gjekk av.
Antônio Bezerra Brandão
Antônio Bezerra Brandão er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Påske
Påska (gjennom gresk Πάσχα og arameisk פַּסְחָא [pasḥā] frå hebraisk פֶּסַח [pesaḥ], ‘passering’) er den viktigaste av dei kristne høgtidene, og blir markert til minne om Jesu Kristi død og oppstode. I forkant av påska kjem fastetida og den stille veka, og etter påskesundag kjem påsketida, som varar fram til pinse. I tillegg til den kristne tydinga har høgtida òg innslag frå jødisk pesah, som lammemiddag; frå heidensk tru, som påskeegg; og frå hovudsakleg verdsleg kultur, som påskekrim og påsketur i fjellet.
Gulfargen er knytt til påska, kanskje sidan det er fargen til sola, kyllingar og eggeplomma. Dei gule påskeliljene blomstrar vanlegvis ved påsketider, og er blitt eit anna symbol på påska.
Ordsoge
Ordet «påske» er ei forvansking av namnet på den jødiske høgtida pesah. Utanom Skandinavia blir namn avleidde av det hebraiske namnet bruka på nederlandsk og på dei fleste romanske språka. På tysk og engelsk brukar ein oftast det førkristne namnet «Ostern» (tysk) eller «Easter» (engelsk).
Stilleveka
Opptakta til feiringa av påske byrjar med palmesundag, og held fram med stilleveka der ein markerer skjærtorsdag og langfredag. Desse dagane er til minne om Kristi liding og markeringa ber i dei fleste kyrkjer framleis preg av den enkle liturgien frå fastetida. I Den katolske kyrkja blir statuar og bilete dekte til, og det blir ikkje ringt med kyrkjeklokkene. Det er òg særs lite dekorasjonar i kyrkjene mellom skjærtorsdag og påskeaftan.
Skjærtorsdag
Skjærtorsdagen er heilagdag i Noreg og Danmark, men er arbeidsdag i dei fleste andre landa. Dagen vert feira til minne om det siste måltidet til Jesus og læresveinane, og dette vert markert med gudstenester med nattverd. Nokre held òg fotvasking til minne om fotvaskinga som har gjeve dagen namn.
Langfredag
Langfredagen er av dei stillaste dagane i året, og det set òg eit preg på gudstenesta. Alterlysa vert ikkje tent, pynten er ofte borte frå alteret, musikken er avdempa. I gudstenesta vert Jesu liingshistorie lesen, ei lang og dramatisk forteljing.
Mange stader har folk krossvandringar der dei minnest Jesu vandring til Golgata, samtidig som dei bed for dagsaktuelle emne. Men i luthersk tradisjon er all langfredagsmarkering avdempa - noko som står i sterk motsetning til den meir dramatiske langfredagsmarkeringa i sørlege, katolske stròk.
Påskeaftan
Påskeaftan er laurdagen før påskedag. Tradisjonelt er det ein dag der ein ikkje har liturgiske handlingar; i både katolsk og ortodoks tradisjon er denne dagen føreskriven som ein dag utan liturgi. Ein seier gjerne at påskeaftan er den dagen då kyrkja står samla i sorg ved Kristus si grav.
Påskevaka
Påskevaka, eller påskevigilia, er starten på sjølve påskefeiringa. Ho blir gjerne feira som ein påskenattsmesse kring midnatt på påskeaftan, eller tidlegast etter solefall. Ein bruker i den kyrkjelege tradisjonen ofte den gamle definisjonen på eit døger som ein finn i jødisk liturgi, nemleg frå solefall til solefall. Det vil seie at det uansett er på sundagen ein byrjar feiringa, uavhengig av det verdslege døgeret sin gang.
I vestleg tradisjon er det tradisjon for at liturgien byrjar med tenning av påskelyset, som er eit symbol på Kristus; han kalla seg «Verda sitt lys». Liturgien står i kontrast til den som har vore dei føregåande dagane; kyrkjene er no pynta, prestane har gjerne på seg dei flottaste messekleda og korsongen er lovsong i staden for dei meir neddempa salmane som blir bruka i fasta og den stille veka. Det er òg tradisjon for å lese Påskelovsongen, ein høgtideleg proklamasjon av påskeunderet.
Påskedag
På påskedagen held feiringa av Kristi oppstode fram på morgonen og denne dagen innleier i tradisjonelt ein oktav, det vil seie ein åttedagarsperiode der alle dagar liturgisk sett blir rekna som festdagar på lik line med sundagar.
Påskedagen er halden som den fremste høgtidsdagen i den kristne kyrkja. I mange land held dei òg andre påskedag som heilagdag. Tredje påskedag var heilagdag i Danmark og Noreg fram til 1771, og heldt som «halvhelg» lang tid etter dette.
Påsketida
Påsketida varar fram til pinse.