cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klima i Noreg
Temperatur
Den høgaste temperaturen som er målt i Noreg er 35,6 °C i Nesbyen, og den lågaste temperaturen er -51,4 °C i Karasjok. Den høgaste månadlege middeltemperaturen vart målt i Oslo i juli 1901 og var på heile 22,7 °C, medan den lågaste månadlege middeltemperaturen kom i Karasjok i februar 1966 med -27,1 °C.
Uzon
Uzon (russisk Узон) er ein 9 gangar 12 km stor vulkansk kaldera aust på Kamtsjatkahalvøya i Russland. I lag med Gejzernaja kaldera dannar han det største geotermale feltet på Kamtsjatkahalvøya. Kalderaene oppstod midt i pleistocen under fleire store utbrot som kasta ut 20–25 km³ ignimbritt over eit stort område. Dalnysjøen fyller ein maar frå holocen nordaust i kalderaen.
Klima i Noreg
Temperatur
Den gjennomsnittlege minimumstemperaturen i januar er -6,8 °C i Oslo, -4,8 °C i Kristiansand, -0,4 °C i Bergen og -6,5 °C i Trondheim og Tromsø. Den gjennomsnittlege maksimumstemperaturen i juli er 21,5 °C i Oslo, 20,1 °C i Kristiansand, 17,6 °C i Bergen, 18,4 °C i Trondheim og 15,3 °C i Tromsø.
Som ein kan sjå i tabellen har Noreg store klimavariasjonar. Maritimt klima (i Köppen si klimaklassifisering Cfb) langs store delar av kysten, som i Bergen; fuktig kontinentalklima (Dfb) på Austlandet, som i Oslo; subarktisk maritimt klima (Cfc) som i Svolvær. subarktisk klima (Dfc) som i Kirkenes og arktisk tundra klima (ET) som i Longyearbyen og nordaustkysten frå Nordkapp til Vardø. I tillegg har dei fleste fjellområda alpint klima.
Nyleg oppvarming
Temperaturane har vore høgare dei siste åra. Ser ein på dei siste 15 åra, frå 1991 til 2005, er middeltemperaturen for januar 1 til 2,5 °C høgare enn i tabellen over, medan julitemperaturane er 0,5 til 1 °C høgare. Døgnmiddeltemperaturane for januar, juli og heile året er då i Oslo/Blindern -2,3 °C, 17,3 °C og 6,6 °C. For Bergen/Florida 2,8 °C, 15,1 °C og 8,2 °C, og for Trondheim/Værnes -0,7 °C, 14,8 °C og 5,9 °C. Tromsø får ein døgnmiddeltemperatur i januar på -2,6 °C, medan julitemperaturen berre aukar til 12,2 °C. Vintrane har altså blitt ein god del mildare, og snødekket har minka litt i låglandet der temperaturane ofte har vore rundt frysepunktet (inkludert dei fleste større byane).
850 Altona
850 Altona er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. mars 1916 av Sergej Beljavskij ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Svydovets
Svydovets (ukrainsk Свидівець; russisk Свидовец/Swidowez; polsk Świdowiec; tsjekkisk og slovakisk Svidovec; tysk Swydiwez) er ei fjellkjede i Vest-Ukraina som høyrer til Aust-Beskidane og Dei ukrainske Karpatane, ein del av Ytre Aust-Karpatane.
M/S «Lance II»
M/S «Lance II» var ei ishavsskute frå Gratangen kommune i tidlegare Troms fylke, som gjekk ned i 1974. 11 av mannskapet på 13 omkom. Båten var ein selfangstbåt og snurpenottråler, og var eit av flaggskipa i lokalsamfunnet.
1741
1741 (romartal MDCCXLI) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen, som var 10 dagar seinare.
Svydovets
Svydovets er ein av dei ti einingane i Urbøkeskogen i Karpatane, som har vore ein verdsarvstad sidan 2007.
M/S «Lance II»
11. februar 1974 gjekk båten på grunn ved fuglefjellet Syltfjordstauran på Finnmarks-kysten. Det var midt i loddefisket, så mange båtar var i nærleiken og kom til for å hjelpe. M/S «Artus» frå Herøy på Sunnmøre var først ute og prøvde å skyte over ei redningsline. Grunna tung sjø lukkast dei ikkje med det. Redningsskøyta som kom til, lukkast heller ikkje. Eit minnemerke over dei omkomne står ved Gratangen kyrkje.
Svydovets
Dei høgare fjella er:
M/S «Lance II»
Boka Kald morgon frå Orkana forlag omhandlar forliset og er skriven av Harald Hansen som skulle ha vore med på turen, og journalisten Gunnar Sætra.
Fylkesveg 868
Fylkesveg 868 (Fv868) går mellom Oteren i Storfjord kommune og Lyngseidet i Lyngen kommune. Vegen er 42 km lang.
Vegen tar av frå E6 og går nordover på vestsida av Storfjorden og Lyngen forbi Furuflaten til Lyngseidet der han møter fylkesveg 91.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Álvaro Uribe
Álvaro Uribe Vélez er ein colombiansk politikar og presidenten av Colombia frå 2002 til 2010. 28. mai 2006 vart han gjenvald til ein andre periode frå 2006 til 2010 med 62 % av stemmene.
Uribe Vélez er utdanna advokat frå universitetet i Antioquia med ei spesialisering i administrasjon frå Harvard. I 1998 og 1999 var han tilknytt som professor ved Universitetet i Oxford. Han vart ordførar i Medellin i 1982, og guvernør i Antioquia mellom 1995 og 1997. Då han vart vald til president i Colombia for perioden 2002-2006 for det konservative partiet i landet, var det med slagordet «Eit stort hjarte og ei sterk hand», som viste til den militære lina som det konservative partiet ser som løysinga på valden i landet. Valkampen hadde i stor grad dreidd seg om løysingar på den langvarige og blodige borgarkrigen i Colombia, der den strengt konservative Uribe Vélez valde ei hard, militær line.
Uribe Vélez er gift med Lina Moreno, som han har to ungar med.
Terje Mathiassen
Terje Mathiassen var ein norsk baltolog og slavist. Han var professor ved universitetet i Oslo frå 1987.
Liv
Terje Mathiassen gjekk på Oslo katedralskole, og byrja studere germanske og nordiske språk ved universitetet i Oslo i 1957. Etter å ha gått forsvarets russiskkurs byrja han på russisk ved UiO og tok Cand.mag.-grada i 1965 under rettleiing av Christian Schweigaard Stang. Seinare studerte han samanliknande baltisk og slavisk språkvitskap under Carl H. Borgstrøm og Georg Morgenstierne, og tok doktorgrad i 1970 med ei avhandling «Studien zum slavischen und indoeuropäischen Langvokalismus». Han vart tilsett som universitetslektor i 1971, som dosent i slaviske og baltiske språk i 1984 og som professor i 1987. Han var ein populær forelesar, og underviste til å byrje med fyrst og fremst i russisk og gammalkyrjeslavisk. Seinare konsentrerte han seg meir om dei baltiske språka, og bidrog til å utvide studietilbodet i latvisk og litauisk ved UiO gjennom 1980- og 1990-åra.
Forfattarskap
Mathiassen gav ut ei stor Russisk grammatikk i 1990 (ny utgåve i 1996). Han skreiv òg A Short Grammar of Lithuanian (1996) og A Short Grammar of Latvian (1997).
München-ulukka
München-ulukka var ei flyulukke i 1958 der 23 menneske mista livet, mellom anna åtte spelarar frå det engelske fotballaget Manchester United. 21 menneske omkom i sjølve flystyrten, medan to andre døydde seinare av skadane dei hadde fått.
6. februar 1958 var Manchester United på veg tilbake til England med fly etter å ha spelt kvartfinale i Europacupen i Beograd dagen før, mot Crvena Zvezda (Raude Stjerne). I tillegg til spelarane på laget og trenarteamet, var òg ei rekke engelske sportsjournalistar mellom passasjerane. Flyet landa i München for å fylle bensin og då flyet skulle ta av igjen i tett snøvêr, gjekk flyet i bakken. 21 av de 44 passasjerane og mannskapet mista livet i styrten.
Av dei omkomne var kapteinen på laget Roger Byrne og storscoraren Tommy Taylor. Den 21 år gamle stjernespelaren Duncan Edwards overlevde styrten, men fekk omfattande skadar og døydde 15 dagar seinare. Manageren til laget, Matt Busby, vart òg hardt skadd, men overlevde.
Av dei overlevande var Bobby Charlton og keeper Harry Gregg, som berre fekk lettare skadar og klarte å redde fleire menneske frå det brennande flyvraket.
I tillegg til dei åtte omkomne, vart to andre spelarar – Jackie Blanchflower og Johnny Berry – så hardt skadde at dei aldri kom tilbake på fotballbanen. Berry svevde lenge mellom liv og død med store hovudskadar og fekk den siste olje da han kom til sjukehuset.
Omkomne spelarar
Mordechaj Anielewicz
Han vart fødd inn i ein fattig familie. I oppveksten vart han med i den sionistisk-sosialistiske ungdomsgruppa Hashomer Hatzair. Seinare vart han leiar for denne gruppa. I byrjinga av september 1939 gjekk Tyskland til åtak på Polen, og den andre verdskrigen starta i Europa.
Den 7. september 1939, ei veke etter åtaket, flykta Anielewicz med gruppa si frå Warszawa mot aust. Dei vona at polakkane ville klara å stogga tyskarane. Sovjetunionen gjekk etter kvart inn i austlege delar av Polen. Anielewicz prøvde å koma seg over til Romania. Ein tanke var å kunna opna ein veg for unge jødar til å flykta mot Israel. Han vart teken, og sett i eit sovjetisk fengsel. Men kort tid etter vart han frigjeven, og vende attende til ghettoen i Warszawa.
Jødiske flyktningar og politiske grupperingar flykta til Vilna/Vilnius i Litauen. Byen var kontrollert av sovjetiske styrkar. Anielewicz reiste til Vilnius og overtydde folk om å reisa attende til Polen for å halda fram kampen mot nazistane. Han vende attende til Warszawa i januar 1940 saman med kjærasten Mira Furker. Han organiserte motstandsgrupper og vitja grupper i andre byar.
Sommaren 1942 var Anielewicz på vitjing sør-vest i Polen. Området hadde vorte teke opp i Stortyskland, og ein prøvde å organisera væpna motstand.
Attende i hovudstaden fann han ut at store mengder folk hadde vorte sende til konsentrasjonsleiren Treblinka. Berre 60 000 av 350,000 jødar fanst att. Han vart med i Żydowska Organizacja Bojowa (ZOB), og i november 1942 vart han vald til kommandant.
Kibbutzen Yad Mordechai i Israel er oppkalla etter han og eit monument vart sett opp til minne om han.
Sentrumsalliansen
Sentrumsalliansen er eit norsk politisk parti som stiller til stortingsval for første gong ved valet i 2009. Partiet vart danna i Bergen i 2007 av utbrytarar frå Arbeidarpartiet, mellom anna den tidlegare nestleiar og medlem i Arbeidarpartiet i Bergen, Merete Andreassen og Salar Salih. Dei sa den gongen at dei ønskte å fylla vakuumet som dei meinte eksisterte mellom Arbeidarpartiet og Høgre. Partiet stilte til val i Bergen ved kommunevalet i 2007 under namnet Det sosialdemokratiske parti og fekk 537 røyster, som var 0,5 % av røystene i Bergen. Det vart dermed ikkje representert i bystyret.
Ved stortingsvalet i 2009 stiller partiet liste berre i Hordaland. Toppkandidaten er Salar Salih. Partiet seiar at deira fremste mål er å "fremme Hordaland og Vestlandets krav til rettferdig fordeling", og vidare at dei "inviterer veljarane med på ein regional politisk mobilisering for å komme forfordelinga av Austlandet til livs."
Loch Kishorn
Loch Kishorn (skotsk-gælisk Loch Ciseorn) er ein fjord (sea loch) nordvest i Highland i Skottland. Loch Kishorn skil halvøya Applecross frå Lochcarron-området. Fjorden er kring 1,5 kilometer vid, og 4 km lang. Ut mot havet er det nokre øyar, den største av desse er Kishorn Island.
Tre små busetnader ligg langs den sørlege sida av fjorden. Samla vert desse kalla Kishorn. Sør for Kishorn ligg to små fjell: An Sgurr og Bad a'Chreamha.
Kishorn-verftet
Verftet Kishorn Yard vart nytta til å byggja oljeplattformar ved Loch Kishorn. Verftet vart eigd av ingeniørfirmaet Howard Doris, og vart nytta frå 1975 til 1987. Loch Kishorn er veldig djup, og ein kunne laga ein byggjedokk for plattformer av betong. Oljeplattforma Ninian Central vart bygd fram mot 1978, på den tida det største flyttbare byggverket nokonsinne.
The Kishorn Commandos
Gordon Menzies i folkemusikkgruppa Gaberlunzie skreiv ein song kalla «The Kishorn Commandos», refrenget er slik:
Prognose Innerdalen
Prognose Innerdalen er ein norsk dokumentarfilm frå 1981. Til liks med filmar som "Kampen om Mardøla" og "La elva leve!" handlar filmen om motstand mot vasskraftutbygging. Ordet "Prognose" i tittelen syner til styresmaktene sine prognoser, eller framskrivingar, for elektrisitetsforbruk.
Innerdalen er ein dal i Kvikne- traktene mellom Hedmark fylke og Sør-Trøndelag fylke. 1. november 1981 vart dalen lagt under vatn. Oppdemminga var ein del av Orkla-Grana kraftutbygginga.
Skage kyrkje
Skage kyrkje er ei langkyrkje frå 1903 i Overhalla kommune i Trøndelag fylke.
Byggverket er i tømmer og har 300 plassar.
Kyrkja er bygd i nygotisk stil
Fimbulvinteren
Fimbulvinteren eller fimbulvetteren (av norrønt fimbulvetr «frykteleg, stor vinter») er i norrøn mytologi den harde vinteren som kjem før Ragnarok. Fimbulvinteren er tre etterfylgjande vintrar utan sommar mellom. I denne tida er det sagt å verta eit hoptal av krigar. Vinteren gjer ende på mest alt levande på jorda. Liv og Livtrase er det einaste menneskeparet som overlever Ragnarok. Dei gøymer seg i skogen til Hoddmime.
Klimaendring?
Det har vorte spekulert i om førestelinga om Fimbulvinteren stammar frå klimaendringane mot slutten av jarnalderen. Analysar av iskjernar frå Grønland og Antarktis og årringsdateringar peiker i retning av at desse klimaendringane kan ha oppstått som følgje av to vulkanutbrot, fyrst i 536 og så i 540. Ein trur òg at desse utbrota kan ha påverka Mayariket. Før klimaendringa var klimaet i Norden etter tilhøva varmt.
Fimbulvinteren i kulturen
Den norske forfattaren Sigbjørn Hølmebakk skreiv romanen Fimbulvinteren (1964) om tida då den tyske okkupasjonsmakta trekte seg ut frå Finnmark under andre verdskrigen. Filmen Brent jord frå 1969 byggjer på Fimbulvinteren.
851 Zeissia
851 Zeissia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 2. april 1916 av Sergei Ivanovitsj Beljavskij frå Krim-observatoriet.
Mulen på Nerlandsøya
Mulen er eit nes i sørvestre enden av Nerlandsøya i Herøy i Møre og Romsdal.
Neset ligg i Kvalsvik grunnkrins. Neset markerer ytterenden på Mulevika, og ligg ved foten av Muletua.
Aju-Dag
Aju-Dag eller Medved-gora (krimtatarisk Ayuv Dağ russisk Аю-Даг, Медведь-гора, ukrainsk Аю-Даг) er eit fjell på Krimhalvøya i Ukraina. Toppen ligg 16 km nordaust for Jalta mellom byane Gurzuf og Partenit.
Fjellet består av lakkolitt. I dag er området eit naturreservat på 5,5 km2. Det ligg ein barneleir, Artek, nær Aju-Dag, som er internasjonalt kjend. Austsida av Aju_Dag fører til den antikke busetnaden Partenit. Restar av ein tidleg mellomalderbusetnad vart oppdaga der. På 800- og 900-talet var det ei kjend hamn her, med samband til byar i Austromarriket. Vestsida av fjellet fører til Artek.
Alle språkvariantar av namnet tyder Bjørnefjell og er omsetjingar av det originale krimtatariske namnet.
Hilde Gjermundshaug Pedersen
Hilde Gjermundshaug Pedersen, er ein norsk tidlegre langrennsløpar og skiorienterar, medlem i Nybygda IL. Ho vann to gullmedaljar i 4 x 5 km stafett for Noreg og fleire individuelle sølv- og bronsemedaljar i verdsmeisterskap og olympiske leikar.
Langrenn og skiorientering
Gjermundshaug debuterte i verdscupen i langrenn 3. mars 1984. Etter nokre års satsing på langrenn trappa ho ned, og konkurrerte i fleire år berre i skiorientering, der ho tok 7 individuelle NM-gull i løpet av åra 1994-98, og vart vinnar av verdscupen i 1997.
Langrenn
I langrenn gjorde Gjermundshaug Pedersen comeback i verdscupen i 1997. Ho gjekk på det norske stafettlaget som tok sølv under Lahti-VM i 2001.
I VM 2003 i Val di Fiemme vann Gjermundshaug Pedersen dei første individuelle VM-medaljane sine i langrenn. Det vart bronse både i sprinten og på den klassiske 10-kilometeren. I tillegg gjekk ho for det norske laget som tok bronsemedaljane på stafetten.
I estiske Otepää vann ho 10 km klassisk 7. januar 2006, og tok dermed sin aller første verdscupsiger i ein alder av 41 år. Under Ski-NM 2006 på Kongsberg tok Pedersen, saman med døtrene Eli og Ida, eit historisk NM-gull i stafett for Nybygda IL. Same år tok ho òg bronsemedaljen på 10 km klassisk i Torino.
Ymse
I 2002 vart Hilde Gjermundshaug Pedersen tildelt Egebergs ærespris for prestasjonane i skiorientering og langrenn.
Patrick M.S. Blackett
Patrick Maynard Stuart Blackett, baron Blackett var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1948 «for utviklinga hans av wilsonkammermetoden, og hans etterfølgjande oppdagingar innan kjernefysisk og kosmisk stråling».
Han var elev av Lord Rutherford og C. T. R. Wilson og var professor ved Birkbeck College i London frå 1933 til 1937. Han etterfølgde L. Bragg som professor i Manchester frå 1937 og frå 1953 var han professor ved Imperial College i London. Frå 1955 til 1963 var han leiar for Physics Department der, og frå 1965 president for The Royal Society of London. Blackett er kjent for vidareutviklinga av tåkekammeret til Wilson og for å bruke dette til undersøkingar av kosmisk stråling. For desse arbeida fekk han i 1948 Nobelprisen i fysikk. Han gjorde òg omfattande undersøkingar av magnetfeltet til jorda.
Under den første verdskrigen var Blackett marineoffiser og deltok mellom anna i Jyllandsslaget. Han var særs brukt som rådgjevar for den britiske regjeringa både i militære og vitskaplege spurnader. Han leia under den andre verdskrigen ein komité som arbeidde med anti-ubåtkrig, luftforsvar og utviklinga av radar.
Etter krigen var Blackett sterkt oppteke av fredsarbeid. Han skreiv mellom anna Atomic Weapons and East–West Relations (1956) og Studies of War (1962). Han vart adla i 1969.
Zavaritskij kaldera
Zavaritskij kaldera er ein kaldera sentralt på øya Simusjir i Kurilane i Russland. Birjuzovojesjøen fyller delvis den yngste av tre kalderaer som ligg inn i kvarandre i vulkanen.
Hork
Hork er ein liten ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i mellom- og nord-Europa frå Frankrike til Sibir, i tillegg til ein engelsk bestand. I Noreg finst arten naturleg på Austlandet frå Mjøsa og sørover.
Kjenneteikn
Hork liknar åbor, men er mindre og manglar fargeteikningane til den større slektningen. Han er grågrøn til brun med mørke prikkar, og dei to ryggfinnane heng saman. På hovudet har han eit sett gropar som skil ut slim, og på gjellelokka har han piggar.
Horken er vanlegvis ikkje lenger enn 14 cm, men sør i Europa kan han bli så lang som 25 cm.
Levevis
Hork heldt seg helst i botnsjiktet i innsjøar, tjern og ved elvebreidder. Han trivst best på litt djupare vatn med sand- og mudderområde. Arten er aktiv både og dagen og om natta, og finn vegen godt i mørket ved hjelp av sidelinjeorganet. Han er altetar, og lever for det meste av fjørmygglarver, amfipodar, makk, fiskeyngel, rogn og blautdyr.
Fylkesveg 869
Fylkesveg 869 (Fv869) går mellom Perlarsaneset på Kågen og Grønslett på Arnøya i Skjervøy kommune. Vegen er 4,1 km lang utanom ferjestrekningane.
Hork
Levevis
Gytetida er seint på våren, og horken gyter på grunt vatn ved 12-15 °C. Egga vert fest til stein og vassplanter, og klekker etter ei eller to veker. Larvane måler då om lag 4 mm, og veks sakte. Likevel kan dei bli kjønnsmogne allereie i sitt andre leveår.
Fylkesveg 394 i Hordaland
Fylkesveg 394 i Hordaland går mellom Eidetræ og Nesbø i Lindås kommune. Vegen har ei lengd på 11,8 km og går langs austsida av Hindnesfjorden.
Nominalklasse
Ein nominalklasse er ei gruppe med substantiv som krev at særskilde ord (til dømes adjektiv) som står i ein særskilt syntaktisk relasjon (til dømes som predikativ eller attributt) til denne gruppa med substantiv har ei anna form enn når dei står i dei same syntaktiske relasjonane til ei anna gruppe med substantiv. Slike «grupper med substantiv» blir også kalla genus eller «grammatisk kjønn», men både nominalklasse og genus blir nytta på minst tre vis, som forklart nedanfor.
Tilhøvet mellom nominalklasse og genus
Her er tre alternative definisjonar av nominalklasse og genus.
1. Nominalklasse = genus
På norrønt reknar vi med tre genus, av di mellom anna adjektiva har tre ulike eintalsformer – som stórr, stór, stórt i dømet under – avhengig av kva gruppe substantiv dei står til, om vi held kasus konstant: Desse tre genusa, som oftast blir kalla maskulinum/||hankjønn]] (stórr), femininum/hokjønn (stór) og nøytrum/inkjekjønn (stórt), kan òg kallast nominalklassar. Adjektivet har ulike suffiks i ulike genus/nominalklassar.
2. Nominalklasse i somme språk, genus i andre
Det er ikkje uvanleg å seie at språk som norrønt har eit sett med tre genus, medan til dømes swahili har eit sett med nominalklassar. Då blir termen genus nytta når talet på «grupper med substantiv» er lite, oftast to eller tre, medan nominalklasse blir nytta når talet på «grupper med substantiv» er relativt stort, som i desse nominlfrasane frå swahili, der det fyrste ordet (kjernen) er eit substantiv, det andre eit adjektivet med stamma -kubwa 'stor' og det tredje eit determinativ som tyder 'denne/dette': Adjekivet har ulike prefiks i ulike genus/nominalklassar. Ein finn ofte termen genus nytta i system som semantisk til ein viss grad er sexus-baserte.
3. Eintalsnominalklasse + fleirtalsnominalklasse = genus
Ein tredje og relativt vanleg måte å bruke termen nominalklasse på, er å rekne både eintals- og fleirtals-nominalklassar, slik at norrønt då får seks nominalklassar: Då kan eit genus definerast som ein kombinasjon av ein eintals-nominalklasse og ein fleirtals-nominalklasse som finst ved eit einskilt substantiv-leksem. BÁTR 'båt' har genuset a/d, BÓK 'bok' har genuset b/e og HÚS 'hus' genuset c/f. Denne måten å nytte termen nominalklasse på har fordelar i språk der eintals- og fleirtals-nominalklassar er kombinerte med kvarandre friare enn i norrønt. Jamfør til dømes fulfulde, som har om lag tjue eintals-nominalklassar og fem fleirtals-nominalklassar (med noko variasjon mellom dialektane), og der fleire av eintals-nominalklassane kan kombinerast med fleire fleirtals-nominalklassar, som i desse døma frå Maasina-dialekten: Her er to eintals-nominalklassar (a, d) og tre fleirtals-nominalklassar (b, c, e) illustrerte, og dei er kombinerte til fire genus: a/b, a/c, d/c og d/e.
Tsjatyr-Dag
Tsjatyr-Dag (krimtatarisk Çatır Dağ, ukrainsk Чатир-Даг, russisk Чатыр-Даг) er eit fjellmassiv på Krimhalvøya, nær hovudvegen mellom Simferopol og Alusjta. På krimtatarisk tyder çatır telt og dağ tyder fjell.
Fjellet består av to platå: Det nedre i nord og det øvre i sør. Det nedre platået heller slakt ned på nordsida og er dekt av steppegras. På sørsida av er platået dekt av bøkeskog og einebærbusk. Det er mange stigar og fleire vakre grotter i fjellet.
Ploská
Ploská er eit fjell i Hôlna Fatra i Store Fatra i Slovakia med ei høgd på 1532 meter over havet. Det ligg på hovudryggen, og i sør ligg fjella Ostredok og Krížna. I nord deler fjellryggen seg i den lågare Turiecryggen og den høgare, austlege Liptovryggen. Fjellet har ei stor, flat grasslette på toppen. Fjellsidene er farlege om vinteren på grunn av faren for snøras, som har teke mange liv i området.
Mongoland
Mongoland, er ein norsk film frå år 2000. Filmen kan kategoriserast som ein romantisk komedie. Handlinga går føre seg i Stavanger og på Jæren. Filmen vart laga av ein gjeng filmstudentar i Stavanger. Dei hadde eit lågt budsjett til rådvelde, men filmen vart populær på kino.
Gyldenløve
Gyldenløve er eit etternamn. Etternamnet vart gjeve til born av nokre kongar av Danmark-Noreg. Somme av desse kongane hadde fleire born fødd utanom ekteskap, men ville truleg gje borna sine eit fint namn. Gyldenløve var eit namn gjeve til såkalla uekte barn av kongane. Såleis hadde ikkje desse arverett til trona. Mange er vanskelege å skilja frå kvarandre, i og med at dei fekk ulike samansetjingar av namna Christian, Ulrik og Frederik som førenamn.
Slavkovský štít
Slavkovský štít er eit fjell i Høge Tatra i Slovakia. Fjelltoppen ligg 2452 meter over havet. Ein kan nå toppen til fots langs stiar. Turen opp tar om lag fire og ein halv time frå Starý Smokovec.
Monstertorsdag
Monstertorsdag er ein norsk film frå 2004. Filmen vart laga av stort sett den same Stavanger-tilknytte gjengen som laga Mongoland. I Monstertorsdag fekk dei i tillegg med dei danske skodespelarane Kim Bodnia og Iben Hjejle. Filmen går føre seg i eit miljø som driv med vindsurfing på Jæren, på strendene ut mot Nordsjøen. Handlinga i filmen går føre seg i Stavanger og nord på Jæren. Monstertorsdag er dagen då den perfekte bølgja vil koma.
Ikkje-lineært system
Eit ikkje-lineært system er i matematikk eit system som ikkje er lineært, altså eit system som ikkje oppfyller superponeringsprinsippet, eller eit system der utdata ikkje er proporsjonal med inndata. Mindre teknisk sagt er eit ikkje-lineært system problemstillingar der variabelen eller variablane som skal løysast ikkje kan skrivast som ein lineær kombinasjon av sjølvstendige komponentar. Eit ikkje-homogent system, som er lineært bortsett frå at ein har ein funkasjon av sjølvstendige variablar, er ikkje-lineært i følgje den strenge definisjonen, men slike system vert vanlegvis studert i lag med lineære system, sidan dei kan transformerast til lineære system med fleire variablar.
Definisjon
I matematikk er ein lineær funksjon f(x) ein som oppfyller følgjande krav: (Additivitet impliserer homgenitet for alle rasjonale α, og for kontinuerlege funksjonar for alle reelle α. For eit komplekst α følgjer ikkje homgenitet direkte av addivitet.
Ei likning skrive som vert kalla lineær om f(x) er ein lineær funksjon (som definert over) og ikkje-lineær elles. Likninga vert kalla homogen om C = 0.
Definisjonen f(x) = C er særs generell sidan x kan vere kva matematisk objekt som helst (tal, vektor, funksjon osv.) og funksjonen f(x) kan bokstavleg talt vere alle typar funksjonar, inkludert integrasjon eller differensiering med tilknytte vilkår (som til dømes grensevilkår). Om f(x) inneheld differensiering av x, vil resultatet bli ei differensiallikning.
Ikkje-lineære algebraiske likningar
Generelt kan ikkje-lineære algebraiske problem ofte løysast nøyaktig, og om dei ikkje kan det, så kan dei likevel ofte bli godt forstått gjennom kvalitative eller numeriske analysar. Ta til dømes likninga
som kan skrivast som
og er ikkje-lineær fordi f(x) ikkje oppfyller kravet om additivitet eller homogenitet. (ikkje-lineariteten kjem av x^2). Sjølv om han er ikkje-lineær, kan denne likninga løysast nøyaktig (med hjelp av andregradslikning) og er godt forstått. På den andre sida har ikkje den ikkje-lineære likninga
eit nøyaktig svar (sjå kvintisk likning), men kan analyserast kvalitativt og er godt forstått, til dømes gjennom å lage ein grav og undersøke røtene til.
Ikkje-lineær rekursjonsforhold
Eit ikkje-lineært rekursjonsforhold definerer ledd som følgjer etter kvarandre i ein sekvens som ein ikkje-lineær funksjon av dei føregåande ledda. Døme på slike er logistisk likning og forhold som definerer forskjellige Hofstadtersekvensar.
Ikkje-lineære differnesiallikningar
Eit system av differensiallikningar er sagt å vere ikkje-lineært om det er ikkje er eit lineært system. Problemstillingar som omfattar ikkje-lineære differensiallikningar er særs varierte og metodane og analysane for å løyse dei er avhengige av problemet som skal løysast. Døme på slike likingar er Navier–Stokes-likningane i væskedynamikk, Lotka–Volterra-likingar i biologi og Black–Scholes-likningane i finans.
Ein av dei største vanskane med ikkje-lineære problem er at det genrelt ikkje er mogeleg å kombinere kjende løysingar inn i nye løysingar. I lineære problem, som tildømes ei gruppe lineært sjølvstendige løysingar, kan løysingane nyttast til å skape generelle løysingar ved hjelp av superponeringsprinsippet. Eit godt døme på dette er den ein-dimensjonale varmetransporte med Dirichlet sine grensevilkår, der løysinga kan skrivast som ein tidsavhengig lineær kombinasjon av sinuskurvar med forskjellige frekvensar. Dette gjer løysinga særs fleksibel. Det er ofte mogeleg å finne fleire særs spefikke løysingar til ikkje-lineære likningar, men sidan superponeringsprinsippet ikkje kan nyttast, kan ein ikkje finne nye løysingar.
Fossheim Steinsenter
Fossheim Steinsenter er ein butikk, verkstad og museum i Lom kommune.
Her vert det stilt ut og seld mineral, bergartar og smykke, særleg av norsk opphav. Senteret vart opna i 1978 av Torgeir T. Garmo og er den største private norske utstillinga av norske mineral og smykkesteinar.
852 Wladilena
852 Wladilena er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 2. april 1916 av Sergej Beljavskij ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Forel-Rossi-skalaen
Forel-Rossi-skalaen eller Rossi-Forel-skalaen er ein skala som indikerer styrken til eit jordskjelv på same vis som Richsterskalaen som er meir vanleg. Skalaen var ein av dei første som indikerte styrken på jordskjelv og vart utvikla av Michele Stefano Conte de Rossi frå Italia og François-Alphonse Forel frå Sveits på 1800-talet. Han vart nytta i om lag to tiår før Mercalli-skalaen vart innført i 1902.
Systemet vert framleis nytta i somme land, mellom anna Filippinane.
1873-utgåva av skalaen hadde ti nivå:
Uljanovsk
Uljanovsk (russisk Ульяновск) er ein by i Russland og hovudstad i Uljanovsk oblast. Byen ligg ved breidda av elva Volga, aust i den europeiske delen av Russland, 893 km aust for Moskva. Byen har like over 600 000 innbyggjarar.
Uljanovsk vart grunnlagd under namnet «Simbirsk» i 1648 og fekk bystatus i 1796. I 1924 endra han namn til «Uljanovsk» etter det eigentlege namnet til Lenin - Vladimir Uljanov - som vart fødd i byen og budde der til han var 17 år gamal. Aleksandr Kerenskij, leiaren av den russiske regjeringa som vart styrta av Lenin i oktoberrevolusjonen, vart òg fødd i byen.
Edit
Edit og Edith er kvinnenamn av gammalengelsk opphav. Edit har norsk og svensk namnedag den 31. oktober.
Edita, Edyth og Edyta er andre former av namnet.
Opphav
Engelsk Edith stammar frå det gammalengelske Eadgyth. Dette namnet svarer til norrøne Audgunn, der første stavinga av ordet, auðr, tyder 'rikdom, lukke' og den andre, gunnr eller guðr, tyder 'kamp'.
Bruk
Namnet var brukt i det gammalengelske samfunnet, og fortsette å vera i bruk under normannarstyret. Etter 1400-talet blei det mindre vanleg, men Edith kom så i utbreidd bruk igjen i den engelskspråklege verda på 1800-talet. Edith var mykje brukt rundt 1880-talet i USA, og blei deretter gradvis mindre brukt.
Edith var eit populært namn for norske jentebarn rundt 1920-talet.
I Frankrike var namnet mest brukt rundt 1950-talet.
Glerá
Glerá (islandsk uttale gler-ao) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt i isbreane i fjella på halvøya Tröllaskagi og tar òg opp vatn frå kjelder på veg nedover Glerádalen. Ho renn gjennom byen Akureyri før ho munnar ut i sjøen ved Eyjafjörður. Elva har danna sandbanken Oddeyri ved munningen. Elva var viktig i samband med industrialiseringa av Akureyri og vart på 1900-talet demma opp for å produsere elektrisitet. Kraftverket er i dag rive ned, men demninga står framleis att.
Elva skilde tidlegare sjølve Akureyri frå bygda Glerá, som var ein busetnad nord for elva, men tidleg på 1900-talet vart bygda ein del av byen Akureyri. I dag vert delen av Akureyri nord for Glerá kalla Glerárhverfi (gleráområdet) eller Þorpið og meir enn 7000 av dei 16 000 innbyggjarane bur i dag her.
Hvem eier Tyssedal?
Hvem eier Tyssedal? er ein norsk dokumentarfilm frå 1975. Filmen handlar om konfliktar arbeidarane på industristaden Tyssedal var med i. I fleire generasjonar hadde folk slite for utanlandske eigarar av den lokale aluminiumsfabrikken DNN Aluminium. Dei utanlandske eigarane var ikkje så interessert i å modernisera og investera i fabrikkanlegget. Filmen fokuserer på året 1973. Arbeidsmiljøet var då helsefarleg, og naturen i området sterkt skadd av utslepp frå fabrikken. Arbeidarane kravde då at eigarane anten skulle modernisera, eller så skulle eigarane verta fråtekne dei gunstige kraftkonsesjonane og kraftavtalane dei hadde med den norske staten.
Rumpelstiltskin av Tangerine Dream
Rumpelstiltskin er det 45. albumet og det 18. filmmusikkalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream, gjeve ut i 1992.
I 1992 gav det amerikanske selskapet Rabbit Ears ut ei soge i lydbokserien deira for barn. Soga vart fortalt av skodespelarinna Kathleen Turner og den akkompagnerande musikken var komponert og framført av Tangerine Dream for denne innspelingar. Under den 22 minuttar lange soga vart materialet nytta som bakgrunn og mellommusikk, og i tillegg inneheld albumet alle dei sju komposisjonane som instrumentalspor.
Medverkande
Edgar Froese
Jerome Froese
Kara Dag på Krimhalvøya
Kara Dag (Svartfjellet) er eit fjell på Krimhalvøya i Ukraina. Fjellet er ein vulkan.
Kara Dag er ein del av Kara Dag naturreservat.
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab
Delvis eigde fartøy
Denne lista inneheld fartøy som BDS hadde eit delvis eigarskap i, men ikkje stått for disponeringa. Nokre av skipa i lista var òg ein periode heileigd av BDS.
854 Frostia
854 Frostia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. april 1916 av Sergej Beljavskij ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Fensfeltet
Fensfeltet er eit geologisk område på omkring 5 km i diameter med mineralførekomstar ved Ulefoss i Vestfold og Telemark. Feltet inneheld fleire djup- og gangbergartar, hovudsakleg karbonatittar, silikat-karbonatittar og nefelin-pyroksenar. I dei seinare åra har særleg førekomsten av torium vorte viktig som fisjonsbrensel i eit mogeleg atomkraftverk. Rettane til drift av thorium er leigd av dotterselskapet til Scatec, Thor Mining, for utnytting i Thor Energy sine planar om eit toriumbasert kjernekraftverk ved Rafnes i Telemark. Førekomsten av torium er estimert til 180 000 tonn og gjer feltet til ein av dei største førekomstane i verda og avhengig av kjelde har Noreg den tredje til sjuande største førekomsten av torium i verda. Energiinnhaldet er potensielt 100 gonger det totale innhaldet i olje og gassressursane på sokkelen. Men konsentrasjonen av toriumoksid når maksimalt 0,2 % (usikker) og gjev tvil om det er drivverdig i forhold til førekomstar andre stader (til dømes Brasil, India og Australia)
Fensfeltet består av djup- og gangbergartar som størkna for 540 millionar år sidan. Feltet strekkjer seg tilnærma sylindrisk nedover og krystalliseringa fann stad om lag 2-3 kilometer under overflata i sprekker i tilførselssystemet til ein vulkan. Sjølve vulkanen er forlengst erodert bort.
Førekomsten vart første gong skildra av av professor Waldemar Christofer Brøgger i 1921 og fleire nye bergartar vart gjeve namn etter gardane i området. I perioden 1650 til 1929 vart det vunne ut jernhaldig dolomitt til Ulefos Jernværk. I ein periode frå 1953 til 1963 vart det brote søvitt og dolomitt i Søve gruver for produksjon av niob ved Norsk Hydro på Herøya.
Otto Stern
Otto Stern var ein tysk fysikar og nobelprisvinnar. Ti år etter at han flykta frå heimlandet til USA, vart han tildelt Nobelprisen i fysikk «for medverkinga si til utviklinga av den molekylære strålingsmetoden og oppdaginga hans av det magnetiske momentet til protonet»
Etter at han gjekk av frå stillinga ved Universitetet i Hamburg i 1933 då nazistane tok over makta, vart han professor i fysikk ved Carnegie Institute of Technology, og seinare professor emeritus ved University of California, Berkeley.
Gjørs
Gjørs er ein stor ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i varmt ferskvatn og brakkvatn i Aust-Europa, Sverige og Finland. I Noreg førekjem arten i Austfold og sør i Akershus til Øyeren i Glomma.
Norsk raudliste reknar arten som sterkt truga på grunn av endringar i habitat. Han er følsom overfor forsuring.
Kjenneteikn
Gjørs kan likna åbor, men er slankare og meir langstrakt med mindre kjeft. Fargen er grønaktig, med mørkare rygg og nesten sølvglinsande buk. I munnen har han eit stort tal på små, kvasse tenner.
Gjørs kan bli 130 cm lang med ei vekt på opp til 20 kg, men er vanlegvis mykje mindre. Dei eldste registrerte eksemplara har vore 16 år gamle.
Levesett
Gjørs lever for det meste pelagisk, men jaktar òg langs botnen i område med lite vegetasjon. Yngelen et vasslopper, hoppekreps og fjørmyggpupper, medan den vaksne fisken stort sett berre et andre fisk. Undersøkingar viser at arten føretrekk ulike habitatar til ulike tider av året.
Gjørsen gyter ved 11 °C i stilleflytande elver med grusbotn. Etter at egga er befrukta, hender det foreldra vaktar dei. Yngelen klekkar etter om lag ei veke, og målar då om lag 6 mm. Dei lever pelagisk nær overflata den første tida.
Linda Grubben
Linda Grubben er ein tidlegare norsk skiskyttar på elitenivå. Grubben la opp etter verdsmeisterskapen i Anterselva i 2007, der ho vann ein gull-, ein sølv- og ein bronsemedalje.
Bakgrunn
Linda Grubben, opphavleg Tjørhom, vart fødd i Stavanger og voks opp på Tjørhom i Sirdal kommune. Tjørhom gjekk på Sinnes skule i 9 år, og sykla ofte til skulen. Slik la ho grunnlag for ei idrettskarriere. Ho byrja med skiskyting då ho var kring 12 år gamal, etter å ha drive med langrenn i fleire år.
Tjørhom har vore på det norske elitelaget frå 2000. Samstundes som ho har satsa på skiskytinga har ho utdanna seg som førskulelærar, ved høgskolen i Sør-Trøndelag. Ekteparet Grubben er busett i Sirdal.
Merittliste
Berre topp 3-plasseringar er tekne med. Både stafettresultat og individuelle resultat vert medrekna.
Olympiske leikar
VM i skiskyting
Junior-VM i skiskyting
Verdscupen i skiskyting, enkeltrenn
Tornsongar
Tornsongaren (Curruca communis) er ein fugleart i songarfamilien.
Utsjånad og lyd
Fuglen er 13-15 cm lang og veg 12-17 gram. Oversida er gråbrun, vengane raudbrune og undersida er lyst beige. Den livlege fuglen har tynn kvit augering, relativt lang stjert og beige bein. Hannen har grått hovud og kvit strupe. Hoa har mindre utprega fargar rundt hovudet, meir som resten av kroppen.
Songen er ein serie knirkande lydar. Liknar litt på buskskvetten sin song, ein art med eit liknande val av habitat. Elles kan ein stundom høyre ein kort snerrande lyd.
Utbreiing
Fuglen er vanleg i det meste av Europa, unnateke Nord-Skandinavia. Utbreiinga strekker seg frå dei britiske øyane i vest til Tian Shan i Kina i aust, og frå Marokko i sør til polarsirkelen i nord. Fire underartar er skildra innanfor dette området. I Vest-Europa er det nominatunderarten communis som hekkar. I Europa reknar ein med 14-25 millionar hekkande par. Turke i Sahel-området på 1960-talet gjorde at bestanden i Europa gjekk dramatisk attende, og botnen vart nådd i 1973-1974. Sidan har talet på fuglar auka.
Biotop og utbreiing i Noreg
Tornsongaren lever i opne område med busker og kratt med frodig undervegetasjon. Han føretrekk kulturlandskap. I Noreg er han vanleg i låglandet i Sør-Noreg til og med Trøndelag, med hovudutbreiinga langs kysten. Han finst spreitt i Nordland til polarsirkelen. 50-300 tusen par hekkar i landet.
Irja Seurujärvi
Irja Anneli Seurujärvi-Kari er ein finsk same som er representant i det finske sametinget. Ho arbeider som lektor i samisk ved Universitetet i Helsingfors.
Tornsongar
Føde
Tornsongarar et insekt og insektlarver, edderkoppar og bær.
Irja Seurujärvi
Seurujärvi-Kari tok eksamen som filosofie magister med engelsk som hovudemne, og med pedagogisk seminar, ved Universitetet i Uleåborg, i 1974. Ho studerete samisk som stipendiat ved Universitetet i Oslo i 1977–1978. Deretter var ho rektor ved Utsjok samiske gymnas (1978–1985). Frå og med 1986 har ho vore lektor i samisk språk og kultur ved Universitetet i Helsingfors.
Tornsongar
Hekking
Reiret, som vert bygd av gras, røter, hår og strå, er skålforma og vert plassert nær marka i tette vekstar. Hoa legg 4 til 5 egg. Gauken legg i blant egg i tornsongarreiret.
Irja Seurujärvi
Seurujärvi-Kari fekk i lag med Ulla-Maija Forsberg og Risto Pulkkinen den finske statens pris for vitskaplege publikasjonar i 2006 for leksikonet The Saami. A Cultural Encyclopaedia.
Fausta Morganti
Fausta Simona Morganti er ein sanmarinsk politikar og tidlegare regentkaptein i San Marino. Morganti vart vald for seksmånders perioden frå 1. april 2005 til 1. oktober 2005 saman med Cesare Gasperoni.
Morganti er medlem av Partito dei Democratici, demokratpartiet i San Marino.
Riksveg 12
Vegen er ei forlenging av europaveg 12 som går austover frå same stad.
Før 1. januar 2010 gjekk vegen mellom Utskarpen og E6, sjå fylkesveg 12.
Moloveien Koksverksgata Vikaåsen Nesnaveien
Myreguten
Ola Myro kom opphavleg frå Nes i Hallingdal, der han var i lag med mellom andre Gudbrand Skjellerud og Kittil Langåker, son av Harald Langåker. Han spela og med Gudbrand Østen. Kring 1850 flytte han til Ål, der han henta spel hjå Knut Asleson Strand. Han kom soleis til å vera ein viktig mellomlekk i formidlinga av strandaspelet.
Etter 1860 tok vekkingsrørsla (påverka av Vis-Kari frå Flå), tak i Hallingdalsbygdene, og mange spelemenn la bort felene sine. Myreguten var av dei som opponerte mot rørsla og spela likevel. Ein gong spurde han presten i Ål om det var synd å spela fele. «Hald det for deg sjølv», svara presten. Då skreiv Ola eit vers på feleskrinet:
Slik kom Myreguten til å halde tradisjonen ved like livet ut. Sevat Sataøen møtte Myreguten medan han var framvokstring.
Slåttar i tradisjon etter Myreguten
Springaren «Skinntrøya» er for det meste spela etter Myreguten i Hallingdal, sameleis Skuslen, som vart ført vidare av Ola Dekko.
Det finst og ein særskild springar etter Myreguten på nedstilt bass. Denne slåtten finst ikkje utanfor Ål, nr 330 i Hardingfeleverket, skriven ned etter Sevat Sataøen.
Førstestillingskompetanse
Førstestillingskompetanse er den kompetansen ein må ha for å få stilling som førsteamanuensis (ved universitet og høgskular) eller førstelektor (ved høgskular).
I utgangspunktet krev førstestillingskompetanse at ein har doktorgrad, eller at ein har tilsvarande vitskapleg kompetanse. Dette kan ein oppnå gjennom vitskapleg publisering av tilsvarande omfang som ein doktorgrad. For å bli førstelektor, som hovudsakleg er ei opprykksstilling for høgskulelektorar, blir det stilt andre og ikkje så vitskapleg retta krav.
Skei kyrkje
Skei kyrkje er ei langkyrkje frå 1664 i Steinkjer kommune i Trøndelag.
Byggverket er i tre og har 290 plassar.
855 Newcombia
855 Newcombia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. april 1916 av Sergej Beljavskij ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Edna
Edna er eit engelsk kvinnenamn av to moglege opphav; keltisk og hebraisk. Det har norsk namnedag den 31. oktober.
Opphav
På Irland har Edna vore brukt som ei anglisert form av Eithne, som tyder 'kim, kjerne'.
Ein annan mogleg inspirasjon er Ednah, eit hebraisk ord som opptrer i fleire apokryfe skrifter, som Tobits bok. Det tyder då 'glede, herlegdom' og er knytt til ordet Eden.
Bruk
Namnet kom til England på 1500-talet.
Edna var mykje brukt i USA rundt 1890-talet, då rundt 1,00 % av nyfødde jenter kunne få namnet.
Annan bruk
«Dame Edna Everage» er ein rollefigur spelt av den australske komikaren Barry Humphries (f. 1934).
Isidor Isaac Rabi
Isidor Isaac Rabi var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1944 «for hans resonansmetode for å ta opp dei magnetiske eigenskapane til atomkjerner».
Oscarstatuetten
Oscarstatuetten er ein heiderspris som blir delt ut innan hurtigløp på skøyter. Prisen er til minne om skøyteløparen Oscar Mathisen og har sidan 1959 vore tildelt av Oslo Skøiteklub som ei markering av den største skøytebragden i sesongen. Statuetten er ein miniatyr av Åre Durban sin statue av Oscar Mathisen, som står utanfor Frogner stadion. Utdelinga har tradisjonelt skjedd i samband med Oscarløpet like før jul, men er i seinare år blitt flytta til større skøyteløp i Vikingskipet på Hamar.
Historie
Valet av den største skøytebragden har hovudsakleg bygd på prestasjonar frå internasjonale meisterskapar som EM på skøyter, allround for damer og herrar, VM på skøyter, allround for damer og herrar, OL-medaljar for damer og herrar. Sidan 1996 har òg VM på enkeltdistanser for damer og herrar vore med i vurderingane. Verdsrekordløp kan vera avgjerande for utfallet. Verdscupen og internasjonale løp i Noreg er òg med i vurderinga. Tidlegare var prestasjonar i landskampar der Noreg var involvert òg sentrale, men slike landskampar eksisterer ikkje lenger.
Dei åtte første åra, fram til 1967, kunne ikkje ein utøvar vinna trofeet meir enn éin gong. Dermed kunne ikkje til dømes den første mottakaren av statuetten, Knut Johannesen, bli tildelt stauetten ein ny etter den fantastiske 10 000-meteren sin i Vinter-OL 1960. Tilsvarande kunne heller ikkje svenske Jonny Nilsson få oscarstatuetten etter VM-gullet i 1963.
Etter at statuetten frå 1967 kunne delast ut fleire gonger til same utøvar, har sju utøvarar motteke meir enn éin Oscar. Eric Heiden har fire, som han mottok fire år på rad frå 1977 til 1980. Ard Schenk, Johann Olav Koss og Gunda Niemann har tre kvar. Kees Verkerk vart den første med to trofé i 1967. To har òg Sten Stensen og svenske Tomas Gustafson, som mottok statuetten med seks års mellomrom i 1982 og i 1988.
Gunda Niemann er den einaste kvinna med meir enn éin statuett, og sit med tre av ti statuettar tildelt kvinner. Dei fire tyske statuettane er alle tildelt kvinner.
Statuetten blei berre gjeven til menn heilt fram til 1987, og Bonnie Blair var den første kvinna som mottok trofeet i 1992. Sidan har fem kvinner til teke imot Oscarstatuen.
Nasjonsfordeling
Oscarstatuetten blei utdelt for 50. gong i 2008, då til canadieren Jeremy Wotherspoon. Statuettane er tildelt løparar frå ni nasjonar etter følgjande fordeling:
Deadly Care av Tangerine Dream
Deadly Care er det 47. albumet og det 19. filmmusikkalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream.
Det vart spelt inn i 1987 for TV-filmen med same namn av Edgar Froese og Chris Franke, men kom ikkje ut før i 1992. CD-en inneheld all musikken som Tangerine Dream gav til Universal Television.
Bjøllåga
Bjøllåga er eit vassdrag i Rana og Saltdalen. Elva spring ut i Nordbjøllåvatnet og munnar ut i Ranelva ved Bjøllånes i Dunderlandsdalen. Rana turistforening har mellom anna fjellstuer ved Krukki og Sørbjøllåvatnet. Ved Krukki ligg òg ei restaurert steinstue.
Bohuslän
Bohuslän (norsk: Båhuslen) er Sveriges vestlegaste landskap. Det vender mot Skagerrak i vest, og har grenser mot Västergötland og Dalsland i aust, og Noreg (Østfold fylke) i nord.
Uddevalla er den største byen som ligg heilt innanfor landskapet, mens den mykje større byen Göteborg har fleire forstader i Bohuslän, sjølv om brorparten ligg i Västergötland. Eldste byen er Kungälv, som vart grunnlagd rundt 1100.
Landskapet er kjent for fiskeri og turisme i skjergarden, og har 20 000 registrerte fornminne, mellom anna ei mengd helleristingar. Helleristingsområdet i Tanum er teke med på UNESCOs verdsarvliste.
Historie
Bohuslän høyrde til Noreg, og kongeriket Danmark-Noreg, fram til freden i Roskilde i 1658. Heile landskapet unnateke Enningdalen vart då ein del av Sverige.
Landskapet er kalla opp etter Bohus fästning. Kong Håkon V Magnusson av Noreg lét frå 1308 byggja Båhus festning.
Sauda-streiken 1970 - Streik!
Sauda-streiken 1970 - Streik!, eller berre Streik! er ein norsk film frå 1975. Filmen tek utgangspunkt i streiken mellom omnshusarbeidarane på Sauda Smelteverk den 2. juni 1970. Romanen Sauda! Streik! frå 1972 av Tor Obrestad skildra streiken, og filmen byggjer mykje på romanen.
Streiken
240 omnhusarbeidarar gjekk til streik ved smelteverket som fram til 1977 heitte Electric Furnace Products Company og var utanlandsk eigd. Streiken vara i fem veker utan stønad frå fagforbund og Landsorganisasjonen. Trass i dette fekk arbeidarane gjennom fleire av krava sine. Streiken vart kjend over heile landet. Konflikten vart heitare då det vart kjend at streikeleiaren var kommunist.