cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teksthandsaming
Teksthandsaming er å skrive, endre og formatere tekst i eit dokument ved hjelp av ein teksthandsamar. Dei fleste moderne teksthandsamarane brukar eit grafisk grensesnitt som lever opp til slagordet  «What you see is what you get» (WYSIWYG), slik at teksten på papir er lik det vi ser på dataskjermen.
Til teksthandsaming reknar vi òg funksjonar som automatiserer mange vanlege arbeidsoppgåver, til dømes:
Nærskylde med teksthandsamingsprogramma er enklare redigeringsprogram og meir avanserte redigeringsprogram for desktop publishing; dei sistnemnde har avanserte funksjonar for å produsere grunnlaget for trykksaker.
Tekshandsamingsprogram
Her er nokre døme på teksthandsamingsprogram – mange berre med historisk interesse.
Kalsiumfosfat
Kalsiumfosfat kan visa til:
Nordre Folgefonna
Nordre Folgefonna er den nordlegaste av dei tre isbreane som Folgefonna består av. Han er den nest største av desse tre med eit areal på 26 km² og den trettande største i Noreg (utanom Svalbard). Breen ligg i kommunane Kvinnherad og Ullensvang i Vestland.
Det høgaste punktet på breen er 1640 meter over havet, og det lågaste er 990 meter over havet.
Pavel Řehák
Pavel Řehák er ein tidlegare tsjekkisk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Consadole Sapporo og Yokohama FC.
Burganfeltet
Det enorme Burgan-feltet er eit oljefelt i ørkenen søraust i Kuwait. Burgan-feltet kan òg syne til Stor-Burgan — ei gruppe på tre nærliggande felt, som omfattar sjølve Burgan-feltet, og dei mykje mindre felta Magwa og Ahmadi. Stor-Burgan er det største oljefeltet i sandstein i verda, og det nest største totalt, etter Ghawar.
Oppdaging og geologi
Olje som naturleg har sive ut i overflata over Burgan-feltet, har vore kjend for menneske sidan steinalderen. Bituminøse stoff frå sivbåtar er funne i As-Sabiyah/Nord-Kuwait og er datert attende til 5000 fvt. Dette er spora attende til dette området. Det underjordiske reservoaret vart oppdaga i februar 1938. Det amerikansk-britiske Kuwait Oil Company byra kommersiell oljeproduksjon i Burgan i 1946.
Olja ligg i fire lag frå krit-tida.
Oljereservar, produksjonskapasitet og estimert levetid
Det totale potensiale oljereserven i Burgan er estimert til mellom 66 og 75 milliardar fat olje, i tillegg til kanskje 2 billionar kubikkmeter naturgass. Bloomberg har estimert at dei gjenverande reservane er 55 milliardar fat i 2005. Akkumulert produkksjon frå 1996 var estimert til kring 28 milliardar fat olje.
Produksjonskapasiteten til Burgan var på 1,7 millionar fat olje i 2005. Det var det fjerde mest produktive oljefeltet i verda i 2013. Dette var lågare enn det hadde vore tidlegare. Det nådde eit høgdepunkt i 1972 med 2,4 millionar fat olje. I 2005 estimerte Kuwait Oil Co. at det attverande levetida til Burgan var 30 til 40 år med ein produksjonsrate på 1,7 millionar fat per dag.
Irak-krigen
I 1991 sette tilbaketrekkande irakiske soldatar Burgan-feltet i brann. Røykskyane frå Stor-Burgan strekte seg 50 km utover og var 2,5 km tjukke. På satellittbilete likna røykskya ein svart slange i ørkenen. The Red Adair Service and Marine Company sløkte 117 av dei brennande brunnane, medan det kanadiske selskapet Safety Boss tok seg av 180 brunnar. CIA-dokument frå 1991 hevda at trass i øydelegginga, var det ingen signfikant uttømming av oljereservane eller fall i produksjonskapasiteten i Burgan-feltet. Tre samlingsstasjonar vart derimot så skadde at dei ikkje kunne reparerast.
1939
1939 (romartal MCMXXXIX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.
Bakgrunnsstoff
1901 – 1950
Glenn
Glenn er eit namn med keltisk opphav. Namnet kjem av det skotske/irske ordet «gleann» som tyder '(trong) dal'.
Husmannsplass
I nyare tid vart dei fleste husmannsplassane løyste ut frå hovudgarden, og dei vart såleis sjølvstendige småbruk. Dette skjedde i løpet av det store hamskiftet i norsk jordbruk, då mekaniseringa gjorde behovet for arbeidskraft mindre, samtidig som både flytting til kysten og byane og utvandring til Nord-Amerika minka arbeidskraftoverskotet på bygdene. På slutten av 1800-talet og førstninga av 1900-talet minka talet på husmenn såleis mykje, både på grunn av flytting og fordi dei gjenverande fekk kjøpe ut stykka sine og gjorde dei om til sjølvstendige småbruk.
På Vestlandet var det vanleg at stordelen av leiga vart betalt i kontantar, og arbeidsplikta var mindre. Slike bygselshusmenn stod friare i høve til bonden, og det sosiale skiljet mellom bonde og husmann var mindre enn på Austlandet og i Trøndelag. Såleis var det for det meste utenkjeleg at husmannssøner kunne gifte seg med bondedøtrer på Austlandet, mens dette ikkje var sosialt umogleg på Vestlandet. (Sosial status følgde mannen, så andre vegen var mindre problematisk.) Pengar til plassleiga fekk vestlandshusmannen ofte frå deltaking i fiske.
Noko av det verste med husmannskåra, særleg i Aust-Noreg, var at husmannen og kona hans kunne seiast opp når dei vart gamle og mindre arbeidsføre, og plassen gjevast til ein ny og yngre familie. Arverett til bruket hadde arbeidshusmennene heller ikkje.
Glenn
I Noreg har namnet vore brukt som gutenamn sidan 1920-åra. Fram til 1950-talet var det sjeldan brukt, medan det var populært på 1970-talet. I 2006 er det 3826 menn og gutar som har Glenn som fyrste førenamn i Noreg. Glenn har namnedag 26. mars i Noreg og 22. april i Sverige.
I land som Storbritannia og USA vert Glenn også bruka som familienamn, og meir uvanleg som jentenamn.
Fondet for Forskning og Folkeopplysning om Edruskap
Fondet for Forskning og Folkeopplysning om Edruskap eller FFF er eit Fond som vart oppretta gjennom innsamling mellom medlemene i fråhaldsrørsla under 2. verdskrig. FFF vart oppretta til minne om tre viktige personar innan fondet sine arbeidsfelt på 1900-talet:
Formålet med fondet er å stimulera til ny forsking og formidla den kunnskapen forskinga kom fram til.
Nils Nersten
Nils Nersten var ein norsk landbrukslærar, bonde og politikar frå Øyestad i Aust-Agder. Han representerte Bondepartiet på Stortinget 1922-27 og 1934-36.
Nersten var son til ein gardbrukar. Han gjekk amtsskule før han tok landbruksskulen i Bjørnetro og vinterlandbruksskulen i Oslo. Vinteren 1905 var han lærar på landbruksskulen på Nedstrand i Rogaland. Deretter gjekk han eit år på Noregs Landbrukshøgskule, der han tok eksamen i 1907. Dei neste åra arbeidde ved Søve landbruksskule i Telemark, med unnatak for eit år han var stipendiat på Landbrukshøgskulen. Tida 1911-16 var han styrar på landbruksskulen i Setesdal. Frå 1916 var han bonde på Longerak i Bygland. Han overtok også slektsgarden Gauslå i Herefoss.
Nersten engasjerte seg i politikk og organisasjonsliv. Han var med i jordbrukskonsesjonemnda 1917 og i arbedsløysenemnda av 1919. Frå 1920 til -27 var han formann i Aust-Agder Bondeparti, og 1921-28 medlem av landsstyret i Bondepartiet. Han var også formann i Aust-Agder Skogselskap og styremedlem i Norges Skogeierforbund og Norges Bondelag. Elles var han styremedlem for fellesfløytinga både i Tovdalselva og Otra og i Byglandsfjord Dampsag & Høvleri. Han var ein mykje nytta takstmann ved offentleg skjøn.
I perioden 1922-1927 var Nersten stortingsmann for Aust-Agder. På Tinget representerte han Bondepartiet og var i den fyrste treårsbolken medlem av Jarnbanekomiteen og sekretær for Skog- og vassdragskomiteen, i den andre bolken var han formann i komiteen. Hausten 1933 vart han vald til stortingsrepresentant på ny, og var i perioden 1934-36 medlem av Helsekomiteen og nestformann i Kommunalkomiteen.
Nersten gav i 1950 ut Minner fra Setesdal.
Tiprikka marihøne
Tiprikka marihøne (Adalia decempunctata) er ei 4 -5 mm stor marihøne.
Tiprikka marihøne er knytt til buskar og skoglandskap. Ho er vanleg i Noreg.
Kjelde
Bioforsk 06/2008: Vanlige norske marihøner
Kuwait Oil Company
Kuwait Oil Company (KOC) er eit av dei største oljeselskapa i verda. Selskapet vert eigd av styresmaktene i Kuwait. Heile nasjonaløkonomien til landet Kuwait er sterkt avhengig av dette eine selskapet. Selskapet har verksemd innan mange delar av aktivitet knytt til petroleumsindustrien. Selskapet driv med utvinning av råolje, raffinering i oljeraffineri og sal gjennom bensinstasjonar.
Historie
I 1934 vart Kuwait Oil Company Ltd skipa av Anglo-Persian Oil Company, som seinare utvikla seg til British Petroleum Company (BP) og Chevron Corporation.
Hugh Banton
Hugh Robert Banton (fødd april 1949 ) er ein britisk organist og orgelbyggjar, mest kjend som medlem av gruppa Van der Graaf Generator.
Karriere
Banton var fødd inn i ein musikalsk familie, der faren spelte piano og moren ofte song til musikk på radio. To av onklane hans var kyrkjeorganistar. Han byrja først å spele piano då han var fire, og tok pianotimar frå han var sju år gammal. I tenåra tok han timar i både klassisk piano og orgel hos organisten dr. Percy G. Saunders i Wakefield Cathedral, men han likte like godt rock 'n' roll som klassisk musikk.
Etter han forlet skulen gjekk han i lære som fjernsynsteknikar hos BBC i Evesham, og så i London, før han vart medlem av Van der Graaf Generator i mai 1968 då gruppa flytta frå Manchester til London. I gruppa spelte han Farfisa- og Hammondorgel, og la til ei lang rekkje effektar, som phasing, lydbandekko og forvrenging.
Frå 1970 tok han over bassistrolla i gruppa og brukte basspedalane på orgelet. Han spelte òg bassgitar på innspelingar. Han modifiserte Hammond E112-orgelet sitt slik athan kunne skilje forsterkinga med forskjellige effektar. I 1975 byrja han å byggje sitt eige orgel basert på eit Hammondorgel, men med ekstra elektroniske oscillatorar for å få ein full kyrkjeorgellyd.
Banton endra karriere i slutten av 1976 og slutta i Van der Graaf Generator for å arbeide på utviklinga, utforminga og installasjonen av elektroniske kyrkjeorgel for Makin Organs i Oldham i Lancashire, der han vart teknisk direktør. I 1992 skipa han sitt eige selskap, The Organ Workshop, i Lymm i Cheshire, og seinare i Evesham i Worcestershire. Orgela hans er digitalt genererte bølgjeformer som emulerer lyden av kyrkjeorgel og ein av spesialitetane hans er å kombinere digitale orgelstopp i vanlege vinddrivne pipeorgel, som skapar eit større hybridinstrument. Selskapet hans har installert orgel i forskjellige storleikar i både Storbritannia og utlandet.
Sidan 2005 har han spelt i eit sameina Van der Graaf Generator i lag med Peter Hammill og Guy Evans.
Talet 27
Talet tjuesju (27) er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 26 og før talet 28.
Ordenstalet som svarar til talet 27, er tjuesjuande (27.).
Boreray ved North Uist
Boreray (skotsk-gælisk Boraraigh) er ei øy med ein innbyggjarar, 2 km nord for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland.
Øya er dominert av Loch Mòr.
Historie
Øya har vore busett sidan førhistorisk tid. Frå 1400-talet var ho eigd av MacLean-klanen. MacLean-familien forlet Boreray rundt 1810 og øya vart delt inn i tjue bruk for leiglendingar. Folketalt voks raskt og i 1841 hadde øya 181 innbyggjarar.
Broad Peak
Broad Peak (urdu بروڈ پیک; kinesisk 布洛阿特峰; pinyin Bùluòātè Fēng) er med ei høgd på  det tolvte høgste fjellet på jords. Broad Peak er ein del av Gasherbrum-gruppa i fjellkjeda Karakoram nord i Pakistan. 8 kilometer lengre nord, på andre sida av Godwin-Austen-breen ligg K2, verdas nest høgste fjell.
Namnet
William Martin Conway, leiaren av ein engelsk utforskingsekspedisjon i 1892, døypte fjellet Broad Peak («Breidtind») på grunn av det over ein kilometer lange, nesten flate toppområdet. Fjellet skal ha gjeve Conway assosiasjonar til Breithorn i Zermatt. Området der Baltorobreen og Godwin-Austen-breen flyt saman minna Conway om Konkordiaplatz på Aletschgletscher i Bern-Alpane, og han gav det derfor namnet Concordia.
Klatrehistorikk
Førsteklatringa stod austerrikarane Hermann Buhl, Kurt Diemberger, Marcus Schmuck og Fritz Wintersteller for 9. juni 1957. Dei klatra i alpin stil, dvs utan flaskeoksygen og berarar. Dei var på fortoppen allereie 29. mai, men måtte konstatere at det høgste punktet var et godt stykke unna og gå ned att for å samle krefter til det endelege toppangrepet.
Nordtoppen førsteklatra Renato Casarotto i 1983.
14. juli 1984 soloklatra polakken Krzysztof Wielicki fjellet på 14 timar; for opp- og nedstigninga totalt brukte han berre 22 timar.
Kari Dybsjord Røstad nådde som første nordmann toppen av Broad Peak den 27. juli 2017.
Keith Ellis
Keith Ian Ellis var ein engelsk bassist. Han var fødd i Matlock i Derbyshire. Han er mest kjend som medlem av The Koobas, The Misunderstood og Juicy Lucy. Han var òg medlem av Van der Graaf Generator frå 1968 til 1969. Ellis arbeidde med Mike Patto og Ollie Halsall i bandet Boxer frå 1975 til seint i 1976 då den originale besetninga vart oppløyst.
Ellis døydde i Darmstadt i Tyskland i 1978 medan han var på turné med Iron Butterfly. Dødsårsaka er ukjend, men journalist Ralph Heibutzki skreiv i 2011 i Ugly Things at det var eit overdosedødsfall. Han etterlet seg enkja, Deborah.
Songen «Not For Keith» på albumet pH7 av Peter Hammill, (1979) var ei hyllest til Ellis.
Yoshikazu Goto
Yoshikazu Goto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Consadole Sapporo og Yokohama FC.
Ekstremvêret Ulf
Ekstremvêret Ulf var eit ekstremvêr som råka Troms og Finnmark 16. januar 2001. Det gav nordvestleg vind opp i sterk storm (orkan på Sletnes fyr) og var det første av to ekstremvêr dette året.
Kordelió-Évosmos
Kordelió-Évosmos (gresk Κορδελιό-Εύοσμος) er ein kommune i forstadane til byen Thessaloníki i Makedonía i Hellas. Han høyrer til periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía.
Ekstremvêret Ulf
Kraftigast vind
Sletnes fyr i Finnmark målte den kraftigaste vinden med 34,5 m/s eller 124 km/t (orkan). Kraftigaste vindkast vart målt på Hekkingen med 44,8 m/s (161 km/t).
Kordelió-Évosmos
Administrativ inndeling
Heile kommunen inngår i byområdet til Thessaloníki. Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Birmingham
Birmingham er den nest største byen i England med kring ein millionar innbyggjarar. Han ligg i det seremonielle grevskapet West Midlands, og er administrasjonsby for regionen Vest-Midlands. Byen er ei sameint styresmakt. Tek ein med omkringliggande byar, som i praksis er forstader til Birmingham, er folkesetnaden rundt 2,2 millionar.
Byen går ofte under kallenamnet Brum, og dialekten som blir snakka der kallast Brummie. Eit eldre, lokalt namn på byen er Brummagem.
Birmingham har ein av dei mest etnisk og kulturelt blanda folkesetnadane i Storbritannia. Det er store grupper frå Vestindia og India, og ei stor gruppe frå Irland, og dessutan mange innslag av menneske frå andre delar av verda. Paraden til byen på St. Patricks dag er den tredje største i verda, etter New York og Dublin.
Det er omkring 60 km med kanalar innanfor bygrensa, og dei fleste av dei er enno farbare. Kanalane var sentrale i veksten til byen under den industrielle revolusjonen. Det blir ofte nemnt at Birmingham faktisk har fleire kilometer med kanalar enn Venezia; det er korrekt, men ei urettferdig samanlikning då Birmingham er ein særs mykje større by.
Byen er mellom anna kjend for fotballklubbane Aston Villa F.C. og Birmingham City F.C..
Historie
Området var busett i romersk tid, og det gjekk fleire romerske vegar dit. Han var då først og fremst ein militærgarnison.
I angelsaksisk tid var Birmingham ein liten landsby. Den første skriftlege kjelda som nemner han er Domesday Book (1086).
På 1100-talet vart landsbyen ein kjøpstad, og innan 1600-talet hadde han vorte ein viktig produksjonsstad. Han var særleg kjent for produksjon av handvåpen. Mykje av våpna til styrkane til Oliver Cromwell under borgarkrigen vart laga i Birmingham.
Under den industrielle revolusjonen naut byen godt av kol- og jernførekomstar i nærleiken, og dessutan at det allereie fanst mykje god arbeidskraft. Han kunne difor vekse til eit stort industrisenter. På byrjinga av 1800-talet vart Birmingham sentrum i det britiske kanalnettverket, og seinare i jernbanenettverket.
I viktoriansk tid voks folkesetnaden til over ein halv million, og byen vart dermed den nest største i Storbritannia. Han fekk status som city i 1889.
Under andre verdskrigen vart byen kraftig bomba, og sentrum måtte difor renoverast og gjenoppbyggast i 1950- og 1960-åra. Birmingham vart etter dette ofte skildra som ein «betongjungel», og vart jamt over omtalt som ein stygg by.
I seinare år har sentrum vorte grundig renovert, blant anna med små grøne lunger, restaurering av gamle gater, bygningar og kanalar, og fjerning av upopulære fotgjengarundergangar.
Toru Yoshida
Toru Yoshida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Ceabhaigh
Ceabhaigh er ei lita øy i ein fjordarm av Loch Ròg på vestkysten av Lewis i Ytre Hebridane i Scotland. Ho har eit areal på kring 25 hektar. Det er ikkje kjend om øya nokon gong har vore permanent busett.
Øya ligg i Loch Ròg nan Ear (Vest-Loch Roag) mellom landsbyen Breasclete og den større øya Great Bernera og like nord for Eilean Chearstaidh. Det vesle skjeret Sgeir nan Cleibh ligg like nord for øya.
Søndre Folgefonna
Søndre Folgefonna er den tredje største isbreen på fastlandet i Noreg og den største og sørlegaste av dei tre breane som utgjer Folgefonna. Han ligg i kommunane Kvinnherad, Etne og Ullensvang i Vestland og har eit areal på 168 km².
Det høgaste punktet til breen er 1638 meter over havet og det lågaste punktet er 490 meter over havet. Bondhusbrea og Buerbreane er brearmar av Søndre Folgefonna.
Eyvind Getz
Eyvind Getz var ein norsk jurist og politikar frå Oslo, representerte Høgre på Stortinget i fleire periodar. Riksadvokat Bernhard Getz var far hans.
Getz tok eksamen ved Hallings skole i Kristiania i 1906, året etter vart han vernepliktig offiser. I 1911 vart han cand.jur. frå universitetet i hovudstaden, og arbeidde dei neste fire åra i Aftenposten. År 1915 vart han forfremja til til premierløytant. Deretter var han fullmektig i advokatfirmaet Blom, Koss & Nielsen fram til 1920, då han etablerte eiga advokatforretning i Oslo.
Getz var varamann til Stortinget 1922-24, møtte i staden for statsråd Odd S. Klingenberg frå 6. mars 1923, medlem i sosialkomiteen. I den neste stortingsperioden, 1925-27, hadde han fast plass på Tinget, med sete i justiskomiteen. Getz kom tilbake som stortingsrepresentant i 1934, fram til 1945 var han formann i administrasjonskomiteen.
Lokalpolitisk var Getz medlem av formannskapet i Oslo frå 1922 til 1934, varaordførar 1927-28 og ordførar 1932-34. Samstundes som han var ordførar var han også styreformann i Oslo Kinematografer. Han var formann i Oslo Høgre 1926-31 og nestformann i sentralstyret i Høgre frå 1937 til -45.
Harald Gram
Harald Gram var ein norsk jurist og politikar frå Oslo. Han var generalsekretær i Høgre og seinare stortingsrepresentant for partiet. Politikaren Gregers Gram (1846–1929) var far hans, motstandsmannen Gregers Gram sonen hans.
Liv og gjerning
Gram studerte juss ved Det Kongelige Frederiks Universitet i heimbyen. Frå 1914 til 1936 var han generalsekretær i partiet Høgre. I tida frå 1928 til sat på stortinget som representant for Akershus og Høgre. Dei to fyrste valperiodane var han medlem i utanriks- og konstitusjonskomiteen, i den siste i kommunalkomiteen. Gram trekte seg frå politikken i 1936, då han fekk stillinga som byfut i Oslo.
Under andre verdenskrigen kom Gram tidleg med motstandskampen. I 1941 leia han ein aksjon som førte til at 22 foreiningar protesterte overfor Reichskommissariatet ettersom medlemskap i Nasjonal samling vart prioritert framom faglege kvalifikasjonar ved tilsetjingar. Etter kvart vart han ein sentral person i motstandsorganisasjonen 2A.
I 1942 bad eksilregjeringa i London han om å ta seg over til Stockholm for å leie arbeidet med å koordinere og finansiere motstanden. Arbeidet gjekk føre seg ved det såkalla Idrettskontoret (seinare Sambandskontoret) ved Den norske legasjonen. I posisjonen som øvste sjef fram til 1945 tok han ei aktivistisk linje som kom i konflikt med regjeringa sin politikk – mellom anna ved at han også finansierte aksjonar utført av den kommunistiske motstandsrørsla.
Etter krigen heldt Gram fram som byfuti Oslo fram til 1957. Han vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden og kommandør av Dannebrogordenen.
Kjelder
Stortingsbiografi
Sjakkbrettmarihøne
Sjakkbrettmarihøne (Propylea quatuordecimpunctata ) er ei 3,5–4,5 mm stor marihøne.
Sjakkbrettmarihøne er generalist, det vil seie at ho ikkje er knytt til spesielle habitat. Ho er vanleg i Noreg.
Femprikka marihøne
Femprikka marihøne (Coccinella quinquepunctata) er ei 3–5 mm stor marihøne.
Femprikka marihøne er generalist, det vil seie at ho ikkje er knytt til spesielle habitat. Ho er vanleg i Noreg.
Kjelder
Bioforsk 06/2008: Vanlige norske marihøner
Meter
Meter er ei SI-eining for lengd. I dag er denne lengda definert som strekninga lys forplantar seg i vakuum i løpet av nøyaktig 1/299.792.458 sekund. Symbolet for meter er m.
Eininga blei til etter den franske revolusjonen, då dei revolusjonære ville ha eit nytt og uavhengig mål for lengd. Dei tok det greske ordet metron, som tyder mål, og let denne eininga stå for 1/10.000.000 av avstanden frå Nordpolen til ekvator. Problemet med denne definisjonen var at dei såg på jorda som heilt rund, noko ho ikkje er.
Calvay
Det var her skipet SS «Politician» gjekk på grunn med ei whisky-last i 1941. Dette gav Compton MacKenzie inspirasjon til romanen hans Whiskey Galore frå 1947.
Ei anna øy med same namn ligg ved innløpet til Loch Boisdale utanfor South Uist, om lag 6 km lenger nord. På denne øya står eit fyr og ruinane av eit gammal slott kalla Castle Calvay/Caisteal Calbhaigh.
Hieroglyfmarihøne
Hieroglyfmarihøne ( Coccinella hieroglyphica) er ei 4 - 5 mm stor marihøne.
Hieroglyfmarihøne er knytt til lynghei. Ho er vanleg i Noreg.
František Mysliveček
František Mysliveček er ein tidlegare tsjekkisk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Ventforet Kofu og Brummell Sendai.
Simon Leinum
Simon Olsson Leinum var ein gardbrukar og politikar frå Leinstrand i Sør-Trøndelag. Han representerte partiet Venstre på Stortinget frå 1928 til 1936.
Leinum gjekk amtsskulen og seinare underoffisersskulen i Trondheim, tok avskjed frå Forsvaret som fanejunker i 1925. Frå 1896 dreiv han farsgarden Leinum på Leinstrand. Han var styreformann fleire private og offentlege tiltak; i Sør-Trøndelag Landbruksselskap 1919–32, i overstyret for landbruksskulane i Sør-Trøndelag 1913–41 og 1945–46, i Felleskjøpet i Trondheim frå 1924, og i Bøndernes Bank si avdeling i Trondheim frå 1925. Leinum var medlem av Leinstrand heradsstyre frå 1899, ordførar 1902–22 og 1926–28. I periodane 1917–22 og 1926–28 fungerte han også som leiar av fylkestinget i Sør-Trøndelag. Han var formann i Sør-Trøndelag Venstrelag 1920–35.
Den 24. august 1929 rykte Leinum inn på fast plass i Stortinget frå Sør-Trøndelag, då den valde representanten Johan Stinessen hadde døydd. Sesjonane 1929 og -30 var han medlem av post- og telegrafkomiteen. Dei neste to stortingperiodane var han høvesvis medlem av lovkomitéen 1931-33 og protokollkomitéen 1934-36.
Kjelder
Stortingsbiografi
Talet 29
Talet tjueni (29) er eit primtal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 28 og før talet 30.
Ordenstalet som svarar til talet tjueni er tjueniande (29.).
Klepp
Ein klepp, også kalla hytt, er ein handreiskap for å løfte fisk på land eller i båt under fiske.
For fiske med stong frå land, i sjø og i elvar, brukar ein til vanleg ein langskafta klepp med ein stålkrok for enden. Kroken kan ein huke fast i fisken før ein dreg han til lands. Ein langskafta klepp, ei langtroe, vert og brukt ombord i havgåande linebåtar til å huke fisk som losnar frå lina. Ved fiske med snøre frå båt er det vanleg å bruke ein kortskafta klepp med ein svakt bogeforma stålkrok, som fiskaren høgg fast i fisken når fisken når vassoverflata. Ein stor klepp til å få storkveite ombord i båten med vert kalla treet.
Hytt er ofte nemning for ein stutt klepp som i tillegg til å huke fisk om bord i båten vert nytta til å greie fisken ut or garnmauskane med.
Klepping av fisk
Yrkesfiskarar kleppar fisken i hovudet. Om ein kleppar i fiskekjøtet vert det infisert med bakteriar frå spissen av kleppen. Det vil og verte daudblod i og rundt såret etter kleppen. Det kan føre til at filetmengda vert redusert med opp til 20%. Om ein punkterar innvolane på fisken med kleppen, kjem bakteriar frå tarminnhaldet ut. Det kan verte overført til større delar av fangsten.
Anni-Kristiina Juuso
Anni-Kristiina Juuso (nordsamisk òg Ánne Risten Juuso) er ein skodespelar frå i Ivalo i Finland.
Juuso vart fødd i ein samisk familie i Finsk Lappland, og har vakse opp med samisk som morsmål, eit språk ho snakkar ved sida av finsk og svensk. Som femtenåring forlet ho heimstaden for å byrje på teaterskole i Helsingfors. Sidan heldt ho fram med høgre skodespelarutdanning i den finske hovudstaden.
Medan ho utdanna seg, arbeidde ho med samiske program i finske Yleisradio. Ho debuterte som filmskodespelar i 2001 i den russiske filmen Kukuschka ('Gauken').
I 2008 hadde ho hovudrolla i filmen Kautokeino-opprøret av Nils Gaup, som ho fekk Amandaprisen i klassen beste kvinnelege hovudrolle for.
Rufus Wainwright
Rufus McGarrigle Wainwright er ein kanadisk-amerikansk musikar, songar og låtskrivar. Sidan 1998 har han gjeve ut fem album med eigne låtar, og fleire EPar. Dessutan har han medverka på ulike album av andre artistar, til dømes Antony and the Johnsons og Martha Wainwright. Han har også laga musikk til filmar som Moulin Rouge og Brokeback Mountain. Wainwright voks opp i ein utprega musikarfamilie; han er bror av Martha Wainwright, og son av Loudon Wainwright III og Kate McGarrigle.
544
544 (romartal DXLIV) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Ragnar Hovland
Ragnar Hovland er ein norsk forfattar, omsetjar og forlagskonsulent fødd i Bergen. Han har gjeve ut over 40 bøker i ulike sjangrar, som dikt, romanar, sakprosa og dramatikk, med barn, ungdom og vaksne som målgruppe. Hovland skriv på nynorsk. Forfattarskapen er prega av «stor fabuleringsevne» og «burlesk humor med absurdistisk tilsnitt». Han har motteke ei rekkje prisar for forfattarskapen sin, og blei gjeven Aschehougprisen 2012 for sin «fantastiske forfatterskap».
Bakgrunn
Ragnar Hovland var fødd i Bergen og voks opp i Strandvik i Midthordland og Luster i Sogn. Far hans var prest. Han er dotterson til Bjørgvin-bispen og bibelomsetjaren Ragnvald Indrebø.
Under gymnastida var Hovland i Stavanger. Han utdanna seg til cand.philol med engelsk, fransk og litteraturvitskap frå Universitetet i Bergen i perioden 1972–80, og arbeidde sidan som medredaktør i tidsskriftet TUN, før han var lektor på Husnes i Sunnhordland frå 1980 til 84. Han var sidan lærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland i perioden 1987–92, før han fekk base i Oslo.
Dialog
Dialog tyder hovudsakleg samtale mellom to partar, og blir ofte sett opp som motsats til einetale, eller monolog. I ein dialog kan begge partar ytra seg og bli høyrd. Å oppfordra til dialog blir dermed sett på som ein måte å skapa forståing og jamna ut motsetningar på.
Ragnar Hovland
Forfattarskap
Ragnar Hovland debuterte som forfattar i 1979 med romanen Alltid fleire dagar. Året etter gav han ut ei barnebok, Det får stå til.
Dialog
Dialogen er kjend som verkemiddel innan retorikk og opplysing frå vedisk India og Antikkens Hellas. I sistnemnde blei han utvikla til ein litterær sjanger som særleg blei brukt av greske filosofar, til dømes Platon.
Ragnar Hovland
Forfattarskap
I 1997 var Ragnar Hovland festspeldiktar ved Dei Nynorske Festspela. I mai 2008 var han festspeldiktar til Dei Litterære Festspela i Bergen.
Musikk
Ragnar Hovland er òg musikar. Han spelar keyboard og syng i bandet Dei nye kapellanane. Han har gjendikta Stephen Sondheims musikal Sweeney Todd til nynorsk. Teksten til Odd Nordstoga sin kjende «Kveldssong for deg og meg» er henta frå Hovland si diktsamling Elefantmusikk.
Graubünden
Graubünden (tysk Graubünden, italiensk Grigioni; retoromansk Grischun, fransk Grisons) er den austlegaste, største og tynnast busett av kantonane i Sveits. Han grensar til Liechtenstein og Austerrike (Vorarlberg og Tirol) i nord, Italia (Sør-Tirol og Lombardia) i aust og sør, og kantonane Ticino, Uri, Glarus og St. Gallen i vest og i nord. Graubünden er trespråkleg, retoromansk, tysk og italiensk, som den einaste kantonen i Sveits.
Geografi
Graubünden er prega av eit fjellandskap. Kantonen er elles dominert av tre større dalføre som strekker seg i sørvestleg–nordaustleg retning, med mellomliggande fjellkjeder. Gjennom dalføra renn to av bielvane til Rhinen, Vorderrhein og Hinterrhein, og dessutan Inn. Kjeldene til alle dei tre elvane ligg i Graubünden. Vorder- og Hinterrhein møtest ved Tamins. Inn, som ligg lengst i søraust av elvane, renn gjennom landskapet Engadin. Øvre Engadin, som ligg mellom 1 600 og 1 800 meter over havet, er eit av dei høgstliggjande dalstrøk i Europa med permanent busetting.
Språk
Graubünden har tre offisielle språk; tysk (54%), retoromansk (31%) og italiensk (tala av 15 % av innbyggjarane). Størstedelen av befolkninga har tysk som morsmål. Dei fleste av desse talar alemanniske dialektar, inkludert walsertysk, i områda nærast Tirol, i Samnaun og Val Müstair, vert også tala bairisk). Nest største språkgruppa er retoromansk-talande. Retoromansk er eit språk som berre vert tala i Graubünden, og har her status som offisielt språk. I fleire område er retoromnsk i ferd med å verte fortrengt av tysk, og dei fleste brukarane av retoromansk talar flytande tysk. Retoromansk er dominerande i Vorrheindalen og Nedre Engadin. Retoromansk består av fleire dialektar knytt til dei ulike dalføra.
Graubünden er grenseskilje for utbreiinga av tysk. I dalane sør for hovudkammen for Alpane; Valle Mesolcina, Val Bregaglia og Valposchiavo, er så godt som reint italienskspråklege. Italiensk er såleis kantonens tredje offisielle språk. Graubündens italiensk er i slekt med lombardiske dialektar. Den fjerde dalen, Val Müstair, som ligg ved sida av Nedre Engadin, er nesten reint retoromanskspråkleg.
Samfunn
Graubünden består av 176 kommunar (politische Gemeinden, cumüns, comuni) med stort politisk sjølvstende. Kommunane er samla i 39 ulike krinsar (Kreise, circuls, circoli) som i sin tur vert ordna i 11 distrikt (Bezirke, dertgiras, distretti). Dei elleve distrikta, som er reint administrative einingar, er fylgjande:
Politikk
Storrådet (Grosser Rat, Cussegl grond, Gran consiglio) er den lovgjevande makta i Graubünden. Forsamlinga har 120 medlemmar og vert vald for fire år. Innbyggarane kan bidra direkte til lovgjevinga gjennom folkerøystingar. Slike kan krevjast av kommunane, av innbyggarane eller, i bestemte tilfelle, er folkerøystingar obligatoriske, td grunnlovsendringar.
Regjeringa (Regierung, Regenza, Governo) har den utøvande makta i kantonen, ho har fem medlemmar og er folkevald. Eitt av medlemmane er regjeringspresident, dette vervet skifter årleg.
Graubünden har også ei eiga dømmande makt.
Religion
Graubünden er ein av få kantonar der inga trusretning dominerer. Heilt sidan 1600-talet har det vore ei blanding av katolske og protestantiske kommunar. I dag er mellom andre Surselva, Surses, Val Mesolcina og Valposchiavo stort sett katolsk. Prättigau, Hinterrheindalen, Engadin, Samnaun og Schanfigg er derimot i hovudsak protestantiske område.
Historie
I romartida vart Graubünden kalla Raetia og var busett av retarane.
Chur bispedømme vart grunnlagt på 400-talet og var dermed det første bispesetet nord for Alpane. På 1200-talet koloniserte germanske innvandrarar Graubünden både frå vest gjennom walserfolket og, litt seinare, frå nord gjennom alemannarar. På den tida låg Nedre Engadin og Val Müstair under grevskapet Tirol, medan resten av Graubünden høyrde til under biskopen i Chur.
Graubünden måtte i 1792 gje opp vasallstatane i sør, då desse slutta seg til Den cisalpinske republikken. Berre nokre år seinare måtte Graubünden også oppgi sitt sjølvstende og vart i 1799 del av republikken Helvetia og vidare i 1803 delstat i forbundsrepublikken Sveits.
Siegfried Alkan
Siegfried Alkan var ein tysk-jødisk komponist.
Liv
Alkan vart fødd i Dillingen i Saar i Tyskland den 30. mai 1858 som son av Johannes Alkan og Johanna Bonn i ein familie av forretningsmenn og musikarar. Gjennom mor si var han ein fjern slektning av komponistane Felix Mendelssohn, Fanny Hensel og Giacomo Meyerbeer. Det er uvisst om det er noko slektskap mellom Siegfried Alkan og pianisten og komponisten Charles-Valentin Alkan.
I 1938 vart den aldrande Siegfrid Alkan offer for «krystallnatta». Instrumenta hans vart øydelagde — og truleg mykje av musikken hans òg — og han vart sjølv banka til blods av nazistar. På slutten av livet sitt laut han bera den gule stjerna. Siegfried Alkan døydde den 24. desember 1941 i Mainz.
Verk
Mange av verka åt Alkan ser ut til å ha gått tapt. Mellom dei attverande komposisjonane er Gruß an die Saar (op. 32), O wüsstest du’s (op. 39), Neues Saarlied (op. 91) og Ur-Großmütterchen (op. 80), som var populær i tida etter første verdskrigen.
1940
1940 (romartal MCMXL) var eit skotår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen.
Valentia
Valentia (irsk Dairbhre) er ei øy utanfor halvøya Iveragh sørvest for County Kerry i Republikken Irland. Ho har fastlandssamband over ei bru ved Portmagee, og via ei ferje som går frå Reenard Point til Knightstown, sentrumet på øya. Øya har 650 innbyggjarar, er om lag 11 km lang og 3 km brei.
Historie
Valentia var den austlege terminalen for den første transatlantiske telegrafkabelen. Det første forsøket i 1857 gjekk ikkje bra. Etter fleire feilforsøk i 1858 og 1865 klarte ein til slutt å få til telegrafkommunikasjon i 1866, som opererte i hundre år fram til kabelen vart lagt ned i 1966.
I 1993 vart det oppdaga fossil av fotefaret til eit firbeint dyr. Fotefaret, som er om lag 385 millionar år gamalt, var av eit primitivt virveldyr som gjekk langs ei gjørmete kystlinje i eit ekvatorialt sumpområde. Avtrykket vart bevart ved at dei vart dekte av slam, som i løpet av lang tid så vart forsteina. Spora på Valentia er av dei eldste teikna ein har frå virvellause dyr på land og har i etterkant vorte kraftig utforska.
Yusuke Minoguchi
Yusuke Minoguchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, PJM Futures, Fukuoka Blux og Oita Trinity.
Tarjei Tvigyva
Tarjei Tvigyva var ein spelemann frå Lårdal i Telemark. Han var lærar til Olav Groven og kjelde for Eivind Groven.
Liv
Tarjei voks opp på plassen Tvigyva i Heggtveitgrendi i Lårdal. Han var barnebarn av Anne Lillegård frå Eidsborg, som var ein dugande kvedar og ein av dei førande kjeldene til «Draumkvedet». Tarjei lærde først spel frå Olav Bergland og Tarjei Midbø. Midbøen var omgangsskulelærar for Tarjei, og kom heim til garden for å læra guten spel. Elles var Tarjei gjetargut på garden Lauvik, og fekk spel av Hans Klokkarkosi som heldt til der.
Då Tarjei var 13 år gamal opplevde han Myllarguten medan denne spela i Ålandslid. Dette gjorde eit varug inntrykk på guten.
Som vaksen kar var Tarjei Tvigyva rekna som ein av dei fremste i Lårdal, og folketeljinga 1875 skriv han opp som «spilmand». Elles livnæra han seg som skomakar. Han hadde eit godt gjetord som folkemusikar, og det kom folk til han heilt frå Bø, Sauherad og Heddal. Lars Fykerud skal ha vore der i tre veker for å læra spel. Dengong vert det sagt dei spela så steikepanna dansa på veggen.
Tarjei nytta rundboge, skal ein tru det eine biletet som finst av han. Dette tyder på at han heldt ved like ein gamalvoren teknikk, og ein spelestil som nok vart utvikla på 1700-talet.
Tarjei var gift med Anne Kasin frå Lisleherad i Langlim. Saman åtte dei fire born.
Som åra leid vart det mindre speling på Tarjei. Utstyret hans vart heller ringt med åra, og sistpå åtte han knapt nok eiga fele. Likevel hadde han eit godt omdøme, og spelemannen Torkjell Haugerud var ein av dei som vitja han. Torkjell skal ha sagt om han: «De treng ikkje hente spelemennar frå Bø og Seljord de. Få Tarjei Tvigyva til å spela, de veit ikkje hoss god spelemann de hev i Lårdal.» Både Jørgen Tjønnstaul og Olav Groven var på Tvigyva etter spel.
Eivind Groven var innom Tarjei i 1921, og skreiv opp nokre slåttar etter han. Tarjei var då kring 70 år gamal. Spelet etter Tarjei er særeige, og nokre av slåttane hans var ikkje å finne andre stader.
Tarjei Tvigyva døydde i 1926.
Torskangerpoll musikklag
Torskangerpoll musikklag er eit brassband frå Kinn kommune i Vestland. Musikklaget kom på førsteplass i den lågaste divisjonen i Noregsmeisterskapen for brassband i 1999.
Ekstremvêret Tora
Midt på dagen 31. oktober låg lågtrykket over Nordvestlandet og flytta seg nordover samstundes som det vart i ferd med å svekkast. Det blåste framleis friskt fleire stader i landet og i Nordland vart det fleire stader registrert austleg liten storm.
Observasjonar
Lista fyr målte den høgaste vinden med sterk storm på 31,5 m/s eller 113 km/t. Det sterkaste vindkastet var på 41,7 m/s eller 150 km/t. Elles på kysten var det registrert mellom 20 og 25 m/s (sterk kuling til full storm).
Dei største nedbørmengdene kom i sørlege område av Sør- og Austlandet. Mest kom det på Eik i Rogaland med 103,6 mm på 24 timar frå morgonen 30. oktober til morgonen 31. oktober. Nedbørnormalen for heile oktober er her 225 mm. I Vest-Agder målte Sirdal 80,7 mm og Konsmo 66,8 mm. Elles fekk mange målestasjonar på Sør- og Austlandet mellom 30 og 60 mm.
I Vefsn og Grane bles det ned om lag 170 000 m³ skog, det meste felt i vind frå austleg kant.
Chimay
Chimay kan vera ei nemning på:
Kenji Yamamoto
Kenji Yamamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og NTT Kanto.
Ekstremvêret Valdis
Ekstremvêret Valdis var eit ekstremvêr som råka Finnmark 16. desember 2001. Det gav nordvestleg vind opp i sterk storm og var det siste av to ekstremvêr dette året. Sjølv om fleire observasjonar viste full til sterk storm dei mest utsette stadane, vart det noko mindre vind enn det som var varsla.
Sjølv om eit hustak i Hammerfest bles av og mykje av samferdselen stoppa opp, vurderte MI i ettertid at ekstremvarselet berre så vidt var berettiga.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1939
8 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt i Tønsberg. Dommar var Gullik Hagajore. Dette var tredje gongen Sarpsborg vann ein Noregsmeisterskap.
Sarpsborgs vinnarlag : Rolf Bakke Olsen, Finn Moen, Olaf Johansen, Arne Klausen, Arve Strand, Hjalmar Andresen, Arne Eriksen, Johnny Hauge, Olav Navestad, Harry Yven, Einar Fredriksen og Tøger Torp.
1. runde
48 kampar. Kampdag 11. juni. De 8 laga som var involvert i sluttspelet i Norgesserien, hadde walk-over:, , , , , , og.
2. runde
26 kampar. Kampdag 25. juni. Dei fire laga i semifinalen i sluttspelet i Norgesserien, hadde walk-over: (,, og ).
Lapin Kansa
Lapin Kansa (Lapplands folk) er ei finsk dagsavis som kjem ut i Rovaniemi, og som har heile finsk Lappland som nedslagsfelt. I sør konkurrerer Lapin Kansa med Pohjolan Sanomat, som kjem ut i Kemi, delvis også med Kaleva, som kjem ut i Uleåborg.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1939
3. runde
14 kampar. og, som spelte finale i Norgesserien, hadde walk-over.
Lapin Kansa
Lapin Kansa vart grunnlagt i 1930.
Eilean Chaluim Chille
Eilean Chaluim Chille (gælisk for «øya til St. Columba», Calum Cille) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland.
Ho ligg utanfor austkysten av Lewis ved innløpet til Loch Erisort. Ved lågvatn er Eilean Chaluim Chille knytt til Lewis via ein molo ved Crobeag.
Historie
Sør på øya ligg ruinane av kyrkja til St. Columba. Dette var ein gong eit viktig religiøst senter og vart i 1549 omtalt som soknekyrkja i området. Det har truleg vore ei kyrkje her sidan rundt år 800, bygt av etterfølgjarane til St. Columba. St. Columba døydde på Iona i 597 e.Kr. Gravplassen her var i bruk fram til 1878. Eilean Chaluim Chille er verna av Historic Scotland som eit fornminne.
Ole Mørk Sandvik
Ole Mørk Sandvik var ein norsk musikkforskar, folkemusikksamlar, lektor, cand.theol. og dr. philos.
Ole Mørk Sandvik vart fødd på Helgøya i Nes (no Ringsaker) i Hedmark som son av skoleinspektør Paul Knutsen Barstad Sandvik og Nikoline Petrine Mørk. Han vart gift 1906 med pianist Anna Margrethe («Nanna») Rønneberg Munthe-Kaas. Sandvik studerte teologi og tok embetseksamen i 1912, men gjekk sidan over til lærargjerninga og musikkforskinga. Han tok doktorgrad på avhandlinga «Norsk folkemusikk, særlig østlandsmusikken». Frå 1916 til 1945 underviste han i liturgi og kyrkjesong ved det praktisk-teologiske fakultet ved Universitetet i Oslo.
Sandvik var sekretær for koralbokkomiteen frå 1923 til 1926. Som følgje av innsatsen hans, vart det teke inn rundt 40 norske folketonar i koralboka av 1926. Sandvik har òg gjeve ut skolesongbøker og musikkhistoriske verk.
Bibliografi
(Eit utval)
Kazuya Igarashi
Kazuya Igarashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Yokogawa Electric.
Bergsetbreen
Bergsetbreen er ein brearm av Jostedalsbreen. Bergsetbreen ligg i Krundalen i Jostedalen i Luster kommune i Vestland.
Bergsetbreen ligg om lag ein times gåtur frå bilvegen ved Bergset gard.
I 1986 vart tre nederlandske vandrarar drepen av eit isras på stien inn til Bergsetbreen. Raset kom frå Baklibreen, ein annan brearm av Jostedalsbreen som ein ikkje kunne sjå frå stien.
Vengelaus marihøne
Vengelaus marihøne (Cynegetis impunctata) er ei 3–4,5 mm stor marihøne.
Vengelaus marihøne finst i Europa i land som Austerrike, Tyskland (utanom Alpane), Belgia, Polen og Sverige og Noreg. I Noreg er ho blitt funnen på Sør- og Austlandet.
Judge Smith
Christopher John Judge Smith (fødd juli 1948) er ein engelsk låtskrivar, forfattar, komponist og artist, som var med å skipe det progressive rockebandet  Van der Graaf Generator. Han arbeidde is tarten under namnet Chris Judge Smith, før han sidan 1994 berre har kalla seg Judge Smith. Etter Van der Graaf Generator har han skrive songar, musikalar og operaer, og frå tidleg i 1990-åra har han gjeve ut ei rekkje soloplater, inkludert tre «Songstories».
Austerdalsbreen
Austerdalsbreen er ein brearm av Jostedalsbreen ved Veitastrond i Luster kommune i Vestland.
Kaldåga kraftverk
Kaldåga kraftverk er eit kraftverk i Drevjavassdraget. Det er bygd i 1958, med ein kombinasjon av fjelltunnelar og røyrgater. Det utnyttar energien i fallet på 565 meter frå Kaldåvatnan på Toven. Kraftverket ligg i øvre Drevja i Vefsn kommune.
Austerdalsbreen
Kryssinga av Jostedalsbreen frå Tungestølen opp Austerdalsbreen og Kvitesteinsvarden over breen ned til Kattenakken og Briksdal, er av dei mest klassiske breturane i Noreg. Turen vart først gått av William Cecil Slingsby og følgje hans i 1894, og på same dag og utan å vite om kvarandre, av Kristian Bing og Daniel Sygnesand.
Kaldåga kraftverk
Kraftverket har ein installert effekt på 15 MW og ein middels årsproduksjon på 68 GWh. Anlegget er eigd av Helgelandskraft.
Dysenteri
Dysenteri er ein akutt tarminfeksjon som kan oppstå på grunn av bakteriar eller amøbeinfeksjon. Smitten vert spreidd frå dårleg vatn og mat, men også mellom menneske. Det finst inga vaksine mot dysenteri, men sjukdomen kan behandlast med antibiotika. Han er særleg vanleg i tropiske område og u-land.
Det viktigaste symptomet på sjukdommen er blodig diare. Andre symptom kan vera feber, magekramper og smerter i rektum.
Søndenfjeldske Dragonregiment
Søndenfjeldske Dragonregiment (forkorta SDR) var ei avdeling i det norske kavaleriet skipa i 1750, og lagt ned i 2002.
Historie
Regimentet reknar Tredje søndenfjeldske dragonregiment som første del av si historie. Dette regimentet vart skipa i 1750; da kavaleriet blei utvida frå 2 regiment sønnafjelds og eit nordafjelds til 4+1. Det fjerde sønnafjeldske ble nedlagt i 1766, og dei tre attverande sønnafjelds fekk i 1783 namna Aggershusiske, Smålehnske og Oplandske. Det Smålenske vart lagt ned i 1811. Etter omskipinga i 1811 inneheld det norske kavaleriet tre regiment: Akershusiske ridende jegerkorps med kompani i Østfold og Nes/Eidsvoll; Søndenfjeldske Dragonregiment med kompani i Romerike, Hedmark og Toten; og Trondhjems Dragonkorps med kompani i Innherred og Strinda.
Søndenfjeldske Dragonregiment har hatt ulike namn gjennom tida: 1750: Tredje søndenfjeldske dragonregiment ; 1784: Oplandske dragonregiment; 1811: Søndenfjeldske dragonregiment; 1818: Oplandske ridende jegercorps; 1889: Oplandske kavalerikorps; 1911: Oplandenes Dragonregiment Nr 2; 1930: Opland Dragonregiment; 1987: Søndenfjeldske Dragonregiment. Kavaleriets skole- og øvingsavdeling var frå 1987 til 2002 slått saman med regimentet.
Frå 1784 til 1810 bestod dragonregimentet av 5 kompani frå Hedmark (kalla Nordre, Østre m.v.), to kompani frå Toten og eit frå Biri. Etter 1811 bestod regimentet av kompani frå Hadeland, Ullensaker, Nannestad, Skedsmo, seks kompani frå Hedmark (kalla Nordre, Østre m.v.), Biri/Vardal og to kompani frå Toten; til saman 1729 mann. Dei nye kompania vart dels avgitt frå Akershusiske og dels frå Smålenske regiment.
Under førebuingane til Riksforsamlinga i 1814 peika regimentet ut to medlemmer av Den grunnlovgjevande forsamlinga: rittmeister Eilert Waldemar Preben Ramm frå Vang og korporal Peder Paulsen Balke frå Toten.
Moderne verksemd
Dragonregimentet hadde lenge base på Trandum leir; i 1997 vart verksemda flytta til Rena leir. Regimentet vart lagt ned i 2002.
Knut Olav Åmås
Knut Olav Åmås er ein norsk forfattar, filosof, redaktør og kulturleiar oppvaksen i Odda.
Meteorologisk institutt
Meteorologisk institutt vert stifta som eit institutt ved Universitetet i Oslo ved stortingsvedtak våren 1866 og kongeleg resolusjon den 28. juli same året. Institusjonsnamnet var da Det norske meteorologiske institutt (DNMI). Den fyrste styraren, Henrik Mohn, var samtidig professor ved universitetet, men fekk seinare tittelen direktør, etter at instituttet i 1909 vart skilt ut som ein frittståande institusjon og lagt direkte under Kyrkje- og undervisingsdepartementet.
Knut Olav Åmås
Knut Olav Åmås er direktør i Fritt Ord. Han leiar Mediemangfaldsutvalet og er styreleiar i Foreningen Store norske leksikon.
Meteorologisk institutt
Meteorologisk institutt har hovudkontoret sitt i Oslo, med vêrvarslingssentralar i Bergen og Tromsø. Instituttet har eit vêrtenestekontor i Longyearbyen og fire vêrtenestekontor tilknytt Forsvaret sine flystasjonar på Ørland, Andøya, Bodø og Bardufoss. Det er om lag 440 tilsette ved Meteorologisk institutt.