cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikrokreditt
Historie
På om lag same tid, truleg sjølvstendig frå forsøket til Accion, starta den bangladeshiske USA-utdanna økonomen Muhammad Yunus eit liknande prosjekt i heimlandet sitt. Under hungersnauda i Bangladesh i 1974 fann han ut at svært små lån kunne ha stor effekt på livet til fattige, medan bankar ikkje var interesserte i å gje slike lån til folk dei meinte var kredittrisikable. Yunus gav derfor eit lån på 27 dollar frå si eiga lomme til 42 kvinner som laga bambusmøbel. Kvinnene hadde tidlegare teke opp lån med svært høg rente for å få råd til å kjøpa trevyrke. No kunne dei sjølv, i staden for lånehaiane, nyta godt av fortenesta.
I 1976 grunnla Yunus Grameenbanken som skulle gje lån til fattige bangladesharar. For å sikra tilbakebetaling gav banken lån til grupper der medlemmene stilte garanti for kvarandre og samarbeida om økonomisk vekst. Grameenmodellen blei ein stor suksess, og er blitt kopiert av mange andre mikrokredittlag. Mellom anna viste erfaring at kvinner var mykje betre til å betala tilbake låna, og til å bruka det dei tente på familiane sine. Både Grameenbanken og mange andre mikrokredittprosjekt gjev derfor hovudsakleg lån til kvinner.
Noreg
Noreg var eit av dei i-landa som var først ute med mikrokreditt. Det starta som eit prøveprosjekt i Lofoten i 1992. Jorunn Strømsvåg tok initiativet etter inspirasjon frå Grammen Bank. Den gongen var det eit kvinneprosjekt og fekk namnet Kvinnebank i Lofoten. Ordninga har ført til 80 bedriftsetableringar i løpet av 13 år. Ordninga har spredd seg til resten av landet og får offentleg støtte gjennom Innovasjon Noreg. Mikrokreditt må ikkje forvekslast med mikrolån, som er tradisjonelle lån utan sikkerheit. Mikrokreditt blir kjenneteikna ved at det har til hensikt å hjelpa låntakar etablera seg økonomisk (til dømes finansiering til oppstarten av ei bedrift). Eit mikrolån er derimot eit ordinært forbrukslån, med høge renter og kort nedbetalingstid.
Kolibri kapital er ein norsk mikrokredittinstitusjon.
Bymur
Bymurar var vanleg frå oldtida og inn i mellomalderen. I hovudsak er dei omtala som bymurar sjølv om det også fanst murar som Den kinesiske muren og Atlanterhavsmuren som strekte seg langt unna bygrensene og som blei bygd for å slutte inn eit større område.
Bymurar vart bygd så seint som på 1800-talet, sjølv om dei då ofte vart bygd av tre (i motsetning til av stein) og stort sett omkring mindre og utsette busetjingar. Bymurar hadde også tårn og var ofte omgitt av vollar.
Bakgrunnen for bymurar blir sett i samanheng med oppblomstringa av bystatane. Murane var lenge ugjennomtrengelege for dei angripande hærane som då måtte omleire byen i staden.
For å komme seg inn og ut av av murane måtte ein passere gjennom ein byport.
Den mest verdfulle verksemda var plassert mest verna. Dårlegare og uønskt verksemd fekk ofte plass i nærleiken av eller utanfor murane.
Arnfinn Berstad
Arnfinn Berstad var ein norsk forfattar og heradsskogmeister. Han vaks opp i Kjølsdalen i Eid, og var busett i Verdal. Han gjekk på Møre folkehøgskule i 1935-1936 og Statens Skogskole i Steinkjer i 1937. Han var heradsskogmeister i Soknedal, Rennebu, Oppdal i 1944-1946, på Ålesundshalvøya 1947-1955 og Indre Romsdal 1955-1981. Berstad har vore aktiv i kommune- og fylkespolitikken. Han var formann i Norges Herredsskogmesterlag i 19 år.
Bowl Island
Bowl Island er ei øy med eit skålforma søkk som ligg like sør for Crohn Island inst i Amundsen Bay i Enderby Land. Ho vart oppdaga i 1956 av eit lag frå Australian National Antarctic Research Expeditions og gav ho namn etter form hennar.
Côa
Côa (portugisisk Rio Côa) er ei sideelv til Douro i sentrale og nordaustlege delar av Portugal. Ho er ein av få portugisiske elvar som renn frå sør til nord. Ho renn gjennom kommunane Sabugal, Almeida, Pinhel, Figueira de Castelo Rodrigo og Foz Côa, alle i distriktet Guarda.
I Côadalen finst det eldgamle utskjeringar i stein og mange stader med steinalderkunst. Teikningane vart verdskjende då det vart gjort planar om å byggje ei demning i elva som ville leggje heile Côadalen og steinutskjeringane under vatn. Sjølv om utbygginga alt var i gang, førte protestar frå lokale innbyggjarar, vitskapsfolk og media til at utbygginga stoppa opp i 1995, men då var alt ein stor del av teikningane i området Canada do Inferno under vatn. Côadalen arkeologiske park opna i 1996 og vart i 1998 ein del av UNESCO si verdsarvliste.
Côa var åstad for Côa-slaget under Napoleonskrigen på Den iberiske halvøya. Det ligg fleire borger langs elva, som Sabugal og Pinhel.
З
Den kyrilliske bokstaven З er den niande bokstaven i det russiske alfabetet. Han blir uttalt som ein «stemd» s (som i engelsk «is»), bortsett frå i slutten av ord, då han blir uttalt som vanleg s.
Hans Haga
Hans Haga var leiar i Norges Bondelag frå 1974 til 1980 og generalsekretær frå 1980 til 1988).
Fylkesveg 24
Fylkesveg 24 (Fv24) går mellom Sør-Odal og Stange. Vegen har ei lengd på 67,6 km.
Riksveg 2 mellom Kløfta og Skarnes og riksveg 24 mellom Skarnes og Stange vert stundom nytta som omkjøringsveg når det er ekstra stor trafikk på E6.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltningsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.
Sissel Lie
Sissel Lie er ein norsk forfattar, dramatikar og professor ved romansk institutt ved Universitetet i Trondheim. Den skjønnlitterære debuten hennar var med novellesamlinga Tigersmil i 1986. Nokre av bøkene hennar er omsett til åtte språk (2004).
И
Den kyrilliske bokstaven И er den tiande bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den norske bokstaven I.
Shigeto Masuda
Shigeto Masuda er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata, Thespakusatsu Gunma, Oita Trinita og FC Machida Zelvia.
Й
Den kyrilliske bokstaven Й [I kratkoje] er den 11. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den norske bokstaven J.
Villefranche-de-Rouergue
Villefranche-de-Rouergue er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Aveyron i regionen Midi-Pyrénées og har om lag 12 000 innbyggjarar.
Strontiumnitrat
Stontiumnitrat Sr(NO_3)_2 er eit salt av samansett av strontium og nitrationet.
Villefranche-de-Rouergue
Historie
Mot slutten av Albigenesarkrosstoget vart greven av Tolouse slått, noko som førte til freden i Paris i 1229. Med denne traktaten gav han grevskapet Rouergue til dottera si, som gifta seg med Alphonse de Poitiers, bror av St. Louis, konge av Frankrike. Alphonse grunnla Villefranche i 1252 på staden der ein gamal landsby kalla La Peyrade låg.
Strontiumnitrat
Saltet kan dannast i ein reaksjon mellom strontiumkarbonat SrCO_3 og salpetersyre.
Yasuhiro Watanabe
Yasuhiro Watanabe er ein japansk fotballspelar.
Sandeidsfjorden
Sandeidsfjorden er ein fjordarm av Vindafjorden eller Krossfjorden og utgjer den nordlege delen av «krossen». Fjorden ligg i Vindafjord kommune og er nesten 9 km lang og har eit djup på opp til 370 meter.
Yasuhiro Watanabe
Han spela for klubbane Albirex Niigata og Tokushima Vortis.
Ordinasjon
Ordinasjon, av latin ordinare av ordo, 'orden', er i ein del kristne kyrkjer den formelle innsetjinga av ein diakon, prest eller biskop. Nokre kyrkjer reknar ordinasjonen som eit sakrament. Det følgjer då gjerne ein spesiell status, slik at berre ordinerte kan utføre visse oppgåver, som til dømes feiring av nattverd. Andre kyrkjer har ordinasjon som ein kyrkjeleg seremoni utan sakramental status.
Sandeidsfjorden
Fjorden har innløp mellom Fløkje i vest og Helleneset ved Hogganvik i aust. Like nord for innløpet stikk Osavika inn mot aust og her ligg tettstaden Vikedal. Lenger nord stikk Årvik og Ilsvåg inn mot vest til grendene Ile, Viland, Årak, Tosnes, Skigelstrand og Sandvik. Inst i fjorden ligg bygda Sandeid som har gjeve namn til fjorden. Fylkesveg 46 går langs aust- og nordsida av fjorden.
Sørvest for innløpet til Sandeidsfjorden går Yrkefjorden vestover.
Viaduc de Millau
Viaduc de Millau eller Millau-brua er den høgaste skråstagbrua i verda og ligg ved Millau i Frankrike. Brua vart offisielt opna 14. desember 2004, og 16. desember same år vart han opna for trafikk. Brua er 343 meter høg på det høgaste punktet og trafikken køyrer på det meste 270 meter over elva
Ordinasjon
I Den norske kyrkja vert neminga ordinasjon bruka utelukkande om vigsling til presteteneste. Kateketar og diakonar vert vigsla til teneste gjennom andre vigslingsritual.
Viaduc de Millau
Brua er bygd av sju slanke pilarar som ber den nesten 2,5 km lange brua over dalen i Millau. Arkitekten bak brua, Norman Foster, er òg mannen bak Millennium Bridge og Swiss Re-bygningen ('Sylteagurken') i London.
På det meste var 500 personar sysselsett på byggjeplassen. Heile bruprosjektet var delt inn i ni byggjeplasser. Støypinga av dei sju pilarane er med glidstøyp, omgjeve av ein arbeidsplattform. Ved hjelp av hydraulikk vart forskalinga løfta rundt ﬁre meter kvar dag.
Frå nesten alle stader i Millau kan ein sjå dei enorme pilarane reise seg til himmels nokre kilometer vest for byen. Det raskaste og billegaste sambandet mellom Paris og Middelhavet går no via Millau og den nye brua. Alternativet er å køyre motorvegane A6 og A7 via Lyon. I tillegg til at byen er kvitt mykje forstyrrande gjennomgangstrafikk har byen òg skaffa seg ein stor turistattraksjon.
Ordinasjon
Ortodoks ordinasjon
Det finst to mindre ordinasjonar, til lektor og subdiakon. Dei som mottek ein eller begge av desse ordinasjonane, vert ikkje rekna med til kleresieit.
Viaduc de Millau
Historie
Den tidlegare riksvegen, som førte ned til middelhavsbyane Beziers og Narbonne, hadde avgrensa kapasitet og førte ofte til store trafikkøar. Dette skuldast delvis trafikken gjennom byen, men òg at det rett etter byen er store stigingar som reduserer tempoet for trailerar og andre tunge køyretøy.
Villefranche-de-Rouergue
Historie
Under den andre verdskrigen var Villefranche okkupert av Nazi-Tyskland og ein Waffen SS-divisjon som hovudsakleg bestod av kroatar og muslimske kroatar. Ferid Džanić i lag med Božo Jeleneko og Nikola Vukelić, gjorde ein bataljon opprør mot nazistane 17. september 1943, men vart raskt slått ned og stort sett avretta på staden. Dei få som klarte å rømme, inspirerte den franske motstandsrørsla i Aveyron.
Ordinasjon
Ortodoks ordinasjon
Gifte menn kan ordinerast til diakon eller prest, men ordinerte menn kan ikkje gifte seg. Berre ugifte vert ordinerte til biskop.
Strontiumnitrat
Strontiumnitrat vert brukt som oksidant og raud fargeagent i mellom anna fyrverkeri og naudbluss.
Ordinasjon
Katolsk ordinasjon
Den katolske kyrkja reknar ordinasjon som eit sakrament. Som i ortodokse kyrkjer kan berre biskopar ordinere, og berre menn kan motta ordinasjonen. Det vert rekna som eit pregande sakrament, slik at ein berre kan motta ordinasjon éin gong for kvar av gradane, og slik at det ikkje er mogleg å reversere ordinasjonen. Ein prest som vert avsett sluttar dermed ikkje å vere prest, men vert berre fråteken retten til å fungere i embetet.
Det finst to typar diakonvigsel: Til permanent diakon, eller til mellombels diakon som eit skritt på veg mot prestevigselen.
1468 Zomba
1468 Zomba er ein marskryssarasteroide. Han blei oppdaga den 23. juli 1938 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Ordinasjon
Katolsk ordinasjon
Den katolske kyrkja godtek ordinasjon frå ortodokse kyrkjer somme mindre kyrkjer som har brote ut frå den katolske. Krava er at dei har motteke sakramental ordinasjon frå ein biskop som står i apostolisk suksesjon.
Anglikansk ordinasjon
I den anglikanske kyrkja varierer haldninga til ordinasjon. Blant høgkyrkjelege, og spesielt anglokatolikkar, er ordinasjonen rekna som eit sakrament. Blant dei meir lågkyrkjelege reknar ein det som ein kyrkjeleg seremoni utan sakramental status.
Både menn og kvinner kan ordinerast i dei fleste anglikanske kyrkjene, men det er vanleg at forsamlingane kan nekte å ta imot ein kvinneleg sokneprest. Det pågår ein debatt om i kva grad kvinner kan ordinerast som biskopar.
Luthersk ordinasjon
I lutherske kyrkjer reknast ordinasjonen ikkje som eit sakrament, men vert praktisert som ein kyrkjeleg seremoni, først og fremst ein forbønshandling. I mange er det berre ordinerte prestar som kan forrette nattverd. Dette gjeld blant anna Den norske kyrkja, som har signert ein avtale om dette (Porvoo-avtala), men til tider vert det tillate teologistudentar og vikarprestar å forrette nattverd.
Ordinasjon er i Den norske kyrkja vigsling til presteteneste. Seremonien vert leidd av ein biskop. Før ordinasjonen skal biskopen gjennom samtale ha funne kandidaten skikka for presteteneste.
Unitarisk ordinasjon
Unitarkyrkjene verda over har ulike ordinasjonsriter, men vert felt for alle er stadfestinga av det indre og ytre kall. For kristenunitariske kyrkjer kjem dette til uttrykk i biskopens liturgiske forbønshandling for han som skal ordinerast. Ordinasjonen er altså ikkje eit sakrament.
Viaduc de Millau
Historie
I mange år var det diskusjonar og planlegging om ulike løysingar på dette traﬁkkproblemet. Det enklaste hadde nok vore å legge ein ny motorveg utanfor byen. Men omsynet til den spesielle plasseringa og at byen ligg i eit delvis verna dalføre med elva Tarn som midtpunkt, gjorde at ein i staden valde å byggje ei bru mellom de to høgdeplatå. Det gigantiske prosjektet byrja i 2001 og stod ferdig i desember 2004.
Arkitekt
Vilkår for å byggje brua var at ho skulle tole vind og jordskjelv av til no ukjende styrkar for området. Dessutan skulle brua representere minimale forstyrringar i det vakre landskapet. Det var engelskmannen Norman Foster som fekk oppdraget med å teikna og designe brua. Foster er òg kjend for å ha teikna riksdagshuset i Berlin, samt Millenium Bridge og Swiss Re-bygningen i London. Forster har utforma ein vakker brukonstruksjon med pilarar av betong, medan sjølve bruspennet er bygd i stål.
Finansiering
Den enorme brua i Millau er ein del av ein heilt ny motorveg i regionen, og sjølv om motorvegen vert gratis å køyre, skal heile brua finansierast ved hjelp av bompengar. Nedbetalingstida for investeringa på rundt 2,5 milliardar kroner er sett til 75 år. Avgifta vert 5 euro for personbilar og 20 euro for lastebilar. Berre trafikantar som kjem sørfrå må betale bomavgifta.
М
Den kyrilliske bokstaven М er den 14. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstaven M.
Moleno
Moleno er ein kommune i distriktet Bellinzona i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 270 meter over havet.
Kommunen ligg nord i distriktet.
Rafael Lemes dos Santos
Rafael Lemes dos Santos er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Møsstrond kyrkje
Møsstrond kyrkje er ei langkyrkje som står på øya Hovden i Møsvatn i Vinje kommune i Telemark. Kyrkja vart bygd av Olav Bitustøyl i 1923 etter at den gamle kyrkja brann ned i 1919. Byggverket er i tre og kyrkja husar 100 plassar.
Med dekorering av Sveinung Svalastoga har den nye kyrkja vorte eit særmerkt gudshus.
På Møsstrond lever framleis ein gamal gravferdsskikk som truleg går attende til katolsk tid.
Indrebøbibelen
Indrebøbibelen er ei nynorsk bibelomsetjing som kom i 1938. Det var ein revidert utgåve av Fyrebilsbibelen som Studentmållaget gav ut i 1921. Den fekk namnet Indrebøutgåva etter dei to brørne som stod sentralt i arbeidet: Ragnvald Indrebø, som seinare vart biskop i Bjørgvin, og broren Gustav, som var professor i nynorsk.
I denne utgåva var mykje av det særprega språket til Alexander Seippel tona ned, og nynorskutgåva var synkronisert med bokmålsutgåva.
Allereie same året som 1938-utgåva av Bibelen kom ut, vart det gjort eit rettskrivingsbrigde som var tolleg gjennomgripande for nynorsken. I 1959 førte også læreboknormalen til nye endringar. Målet i den nynorske bibelen kom difor til å skilje seg ikkje så lite frå den normalen som nynorskelevar møtte i skulen.
Mayenne
Mayenne er eit departementet nordvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Pays de la Loire og er kalla opp etter elva med same namn.
Historie
Mayenne er ein av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå den vestlege delen av den tidlegare provinsen Maine.
Geograpfi
Mayenne er ein del av regionen Pays de la Loire, og grensar til departementa Manche, Orne, Sarthe, Maine-et-Loire og Ille-et-Vilaine.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla mayennais. Dette er ikkje opphavet til ordet majones.
К
Den kyrilliske bokstaven К [ka] er den tolvte bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstaven K.
1469 Linzia
1469 Linzia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 19. august 1938 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Doge
Doge (uttalt [], «dådsje») var tittelen til statsoverhovuda i republikkane Venezia og Genova. Det var dogar i Venezia frå 697 til 1797. Genova tok etter venetiansk modell tittelen i bruk frå 1339 til 1805.
Noriyoshi Sakai
Han spela for klubbane Albirex Niigata og Avispa Fukuoka.
Doge
Tittelen er avleidd frå det latinske dux, 'leiar', som i den romerske republikken var ei nemning på den øvste militære leiaren i ein grenseprovins.
Dogen vart vald på livstid, mellom kandidatar frå dei rikaste og mektigaste familiane, men vart aldri ein arveleg tittel.
Haustutstillinga
Haustutstillinga eller Statens Kunstutstilling er ei årleg kunstutstilling i Oslo. Ho er den største markeringa av samtidskunst i Noreg, og blir arrangert kvar haust av Norske Billedkunstnere. Utstillinga er juryert på grunnlag av fri innsending. Den Nasjonale Juryen, som står for vurderinga av dei innsende arbeida, består av ein fagperson innanfor kvar av teknikkane måleri, skulptur, grafikk, teikning, tekstil og andre teknikkar.
Historikk
Den første Haustutstillinga blei arrangert som Kunstnernes Utstilling i 1882, som ein radikal protest mot den etablerte borgarskapen sin dominans i Christiania Kunstforening, og at dei ikkje ville la ein kunstnarjury avgjere innkjøpa til foreininga si årlege utstilling. Protesten blei fronta av kjende kunstnarar som Frits Thaulow, Christian Krohg og Erik Werenskiold. I 1884 fekk utstillinga statsstøtte, og blei omdøypt til Statens Kunstutstilling. Ho skulle vise kvaliteten og spennet i norsk biletkunst I 1891 blei eit bilete av Edvard Munch kjøpt inn av Nasjonalgalleriet for 200 kroner. Frå 1894 blei utstillinga arrangert på våren to gongar, men fann raskt tilbake til den faste plasseringa på hausten. Frå 1930 har utstillinga vore i Kunstnernes Hus.
Tradisjonelt har biletkunstformene skulptur, teikning, grafikk, tekstil og måleri vore representert på utstillinga. Det har likevel etter kvart blitt meir og meir vanleg at kunstnarar arbeider innanfor samlekategorien «andre teknikkar», som er foto, film, performance, lyd og så vidare. I dei siste åra har utstillinga difor vore open for eit bredt spekter av uttrykksformer. Slik har det ikkje alltid vore. Kåre Kivijärvi (1938-1991) var den første fotografen som blei teken med på Haustutstillinga, i 1971. Han bana dermed vegen for at foto som kunstart blei akseptert. Video og mobiltelefonfoto er blant dei nyare uttrykksformene på utstillinga.
I 2004 var det 1200 påmelde arbeid til Haustutstillinga. Av desse blei 117 tekne med. Året etter var det over 1700 påmelde kunstverk. I 2004 var det 31.533 personar som vitja Haustutstillinga, ein auke på ca. 2000 frå året før.
I 2008 blei 4289 verk sende inn til første juryering. Av desse blei 110 verk av 108 kunstnarar tekne med. 55 deltakarar var debutantar.
Giubiasco
Giubiasco er ein kommune i distriktet Bellinzona i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 242 meter over havet.
Kommunen ligg nord for Bellinzona ved starten av Valle Morobbia. Han har vokse saman med Bellinzona og består av landsbyane Giubiasco og Piano og busetnadane Lôro, Motti, Palasio, Pedevilla og Sasso Piatto.
Steinkjer kommune
Steinkjer kommune (sørsamisk Stïentjen tjïelte) er ein kommune i Trøndelag fylke. Han grensar mot Namsos og Overhalla i nord, Snåsa i nordaust og aust, Verdal i sør, og mot Inderøy, Åfjord og Indre Fosen i vest.
Den 1. januar 2020 vart nabokommunen Verran slått sammen med Steinkjer. Ei grensejustering gjorde at grenda Verrabotn vart lagd til Indre Fosen kommune.
Steinkjer er administrasjonssenteret i fylket. Han ligg inst i Trondheimsfjorden og er derfor tilgjengeleg med båt, noko som har gjort handel til og frå byen enkel. I dag går E6 rett gjennom byen. Trønderbanen sluttar her og Nordlandsbanen frå Trondheim går vidare nordover. Bygrensa går i nord ved Sælisvingen og i sør ved Figga.
Steinkjer er ein by som i stor grad er grunnlagt på industri og jordbruk, men han har i det siste òg markert seg som eit senter for IT
Symbolikken bak kommunevåpenet var opphavleg at seks vegar møttest i byen, men det har blitt forandra seinare slik at byen nå er midten av stjerna, mens strålane står for dei seks tettstadene i kommunen: Beitstad, Egge, Kvam, Ogndal, Sparbu og Stod.
Historie
Steinkjer med småplassane Mære og Egge har vore eit historisk maktsentrum, særleg i norrøn tid og i tidleg mellomalder. Det er gjort fleire viktige arkeologiske funn i området.
Nordlia i Bergen
Nordlia er ein veg på Ulsmåg og Nordrevoll i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Austlia og så vestover til Stemmelia. Vegen er om lag 600 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1962.
Strålingsbalansen til jorda
Strålingsbalansen er ein balanse mellom solstrålinga som kjem inn i atmosfæren og ned til jordoverflata, og varmeustrålinga (langbølgja) og reflektert (kortbølgja) stråling frå jorda og ut att i verdsrommet.
Globalt sett er strålinga i balanse, elles ville solstrålinga gjort at temperaturen konstant hadde auka, men lokalt er derimot ikkje strålinga i balanse. Tropiske område får tilført mykje meir strålingsenergi enn det som blir brukt, medan høgare breidder på vinterhalvkula stråler ut mykje meir energi enn det som blir tilført. Havstraumar og atmosfæriske straumar transporterer energi bort frå tropane til høgare breidder slik at strålinga til jorda sett under eitt er i balanse. Strålingsenergien blir omforma til latent varme, merkande varme eller til og med rørsle (kinetisk energi), men til sjuande og sist blir all energi omforma til varmeenergi som blir strålt ut frå jorda og atmosfæren.
Strålingsbalansen
Den innkommande solstrålinga er kortbølgja, og likninga under blir derfor kalla den kortbølgja strålingsbalansen Qs:
der
Jorda si overflate og atmosfære sender ut varmestråling (i det infraraude spekteret). Det er ein liten overlapp mellom denne strålinga og solspekteret. Sidan dette er langbølgja stråling, blir denne likninga kalla den langbølgja strålingsbalansen (Ql)
Frå desse to likningane for innkommande og utgåande stråling, kan ein rekne ut den totale energien (total strålingsbalanse (Qt) eller netto stråling):
Det kan derimot vere vanskeleg å måle kvar enkelt del av strålinga, sidan både forskjellige interne og eksterne faktorar kan påverke strålingsbalansen. Interne faktorar er mekanismar som påverkar samansetninga til atmosfæren (vulkanisme, biologisk aktivitet, endring av landområde, menneskeleg aktivitet etc). Den eksterne faktoren er i hovudsak sola. Sola sin midla lysstyrke har auka med om lag 25 % i løpet av levetida til sola.
Eksterne og interne faktorar er nært knytt saman. Auka solinnstråling vil til dømes gje høgare middeltemperaturar og høgare vassdampinnhald i atmosfæren. Vassdamp er ein gass som absorberer infraraud stråling og sender han tilbake til jordoverflata. Dette kan slå ut begge vegar ved at meir stråling mot jordoverflata fører til høgare temperatur, men auka vassdampinnhald kan òg føre til auka skydekke og dermed auka global albedo. Situasjonen er komplisert sidan mange faktorar spelar inn, og derfor har ikkje konseptet bak strålingsbalansen så stor nytteverdi, sjølv om han er fysisk rett.
Innkommande energi
Den totale energifluksen som kjem inn i jordatmosfæren er estimert til 174 petawatt.
Denne består av:
Utgåande energi
Den gjennomsnittlege albedoen til jorda er om lag 0,3, som betyr at om lag 30 % av solstrålinga blir reflektert tilbake til verdsrommet, medan 70 % blir absorbert av jorda og strålt tilbake som infraraud stråling. Albedoen varierer med tida og frå stad til stad. Is og snø har høg albedo, medan havet har låg. Bidraga frå geotermisk energi og gravitasjonsenergien er så små at dei ikkje er tatt med i dei følgjande utrekningane.
30 % av strålinga blir reflektert tilbake til verdsrommet og består av:
Europaligaen 2018
Europaligaen 2018 var ei internasjonal fotballturnering for klubblag som av ulike grunnar ikkje var kvalifisert seg til utslagsrundane i Meisterligaen. I finalen i Europaligaen 2018 i Lyon i Frankrike vann Atlético Madrid 3-0 over Olympique Marseille frå Marseille.
Strålingsbalansen til jorda
Utgåande energi
70 % av strålinga blir absorbert og strålt tilbake:
Den absorberte energien kan òg delast inn på denne måten:
Europaligaen 2018
Turneringa byrja med seriespel for 48 lag i grupper à fire lag. Dei to beste laga i kvar av gruppene gjekk så vidare til cupspel, til dette cupspelet kom òg laga på tredjeplass i gruppespelet i meisterligaen. Etter fire cuprundar vart europaligaen avslutta med finale. Vinnarlaget Atletico Madrid slo i cuprundane etter tur ut OGC Nice, Lokomotiv Moskva, Sporting Lisboa, og Arsenal FC frå London. Finalist Olympique Marseille sette på si side ein stoppar for Sporting Braga, Athletic Bilbao, RB Leipzig og Red Bull Salzburg, den siste etter ekstraomgangar på bortebane.
Strålingsbalansen til jorda
Energiomsetnad ved jordoverflata
All energi til prosessane som skapar vêr og klima vert transport på tre måtar i jordatmosfæren. Den eine er stråling (elektromagnetisk stråling), ved leiing (indre energi i form av følbar og latent varme, og kinetisk energi) og ved konveksjon i form av indre energi og mekanisk energi. Mekanisk energi vert òg transportert ved bølgjerørsle (til dømes havbølgjer, lydbølgjer og jordskjelvbølgjer), men denne energitransporten har lite å seie for vêr og klima.
Europaligaen 2018
Finalen
55 768 tilskodarar såg finalen på Parc Olympique Lyonnais i Lyon den 16. mai 2018. Den franske angrepsspelaren Antoine Griezmann gav Madrid-laget leiinga i det 21. minutt og la på til 2-0 i det 49. minutt. Få minuttar før dommaren bles av kampen fastsette kapteinen Gabi Fernández sluttresultatet til 3-0.
Strålingsbalansen til jorda
Energiomsetnad ved jordoverflata
Den første termodynamikklova seier at energi ikkje kan skapast eller forsvinne, berre gå frå ei energiform til ei anna. Dette tyder at energiutvekslinga ved jordoverflata må vere i balanse:
(K↓-K↑) + (L↓-L↑) = K* + L* = Q* = QG + QH + QE
der
Stundom må ein ta med andre faktorar i likninga, som vanlegvis ikkje har innverknad på lokalklimaet. Desse kan vere varme til og frå systemet ved horisontal transport, varmeomsetnad ved frysing og smelting, varmeomsetnad ved fotosyntese og respirasjon hos planter, varmetilførsel ved metabolisme hos andre levande organismar, varmetilførsel ved menneskeleg verksemd, varmetilførsel ved nedbør og varmetilførsel ved vinden sin friksjon mot overflata.
Europaligaen 2018
Finalen
Olympique Marseille mønstra: Steve Mandanda, Bouna Sarr, Adil Rami, Luiz Gustavo, Jordan Amavi, André-Frank Zambo Anguissa, Morgan Sanson, Florian Thauvin, Dmitri Payet, Lucas Ocampos, Valère Germain. Maxime Lopez, Clinton N'Jie og Kostas Mitroglu vart sett inn etter høvesvis 32, 55 og 74 minuttars spel, ut gjekk etter tur ein skadd Payet, Ocampos og Germain.
Björn Kuipers frå Nederland dømde finaleoppgjeret.
Akito Tachibana
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Matsumoto Yamaga FC.
Pianezzo
Pianezzo er ein kommune i distriktet Bellinzona i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 491 meter over havet.
Stenose
Ein stenose (eigentleg stenosis, frå gresk stenos 'smal, trong' og –osis, 'tilstand') er ein unormalt smal eller trong del av ei blodåre, eit holorgan eller ein annan struktur. Koarktasjon har same tyding, men blir oftast bruka om koarktasjon av livpulsåra. Eit anna, mindre vanleg ord med same tyding er striktur, bruka til dømes om øsofagusstriktur og urinrøyrsstruktur.
Pianezzo
Kommunen ligg ved starten av Valle Morobbia. Han består av landsbyen Pianezzo og grendene Paudo.
Abraham de Moivre
Abraham de Moivre var ein fransk matematikar kjend for de Moivres formel og arbeid i normaldistribusjon og sannsynsrekning.
Han emigrerte til London etter opphevinga av det nantiske ediktet. Han vart medlem av Royal Society i 1697, og kort før han døydde òg av Det franske vitskapsakademiet. Moivre var ein nær ven av Isaac Newton og Edmond Halley. Han skreiv Doctrine of Chances i 1718, som er eit pionérverk i sannsynsrekning. Han oppdaga den normale sannsynskurva som ofte feilaktig vert tilskriven Johann Carl Friedrich Gauss («Gausskurva»). Gjennom verket Annuities of Lives (1724) vert Moivre rekna som ein av grunnleggjarane av aktuarmatematikken.
Formelen
De Moivres formel i læra om komplekse tal er følgjande viktige identitet for potensane av eit komplekst tal
1470 Carla
1470 Carla er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. september 1938 av Alfred Bohrmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Helen Keller
Helen Adams Keller (engelsk kortskrift: ⠠⠓⠑⠇⠢⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠻; American Braille: ⠤⠓⠂⠇⠂⠬⠀⠤⠗⠂⠇⠇⠂⠉; engelsk og norsk fullskrift: ⠠⠓⠑⠇⠑⠝⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠑⠗; norsk kortskrift: ⠠⠓⠑⠇⠣⠀⠠⠅⠑⠇⠇⠱; ) var ein dauvblind amerikansk forfattar og sosialist. Ho vart fødd i Tuscumbia i Alabama i USA.
Morača
Morača (serbisk/montenegrinsk kyrillisk Морача) er ei elv i Montenegro. Ho har sitt utspring i nordlege delar av Montenegro ved foten av fjellet Rzača, og strøymer 113 km sørover før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen. Morača er ei strid fjellelv i dei nordlege områda, og har laga eit storarta gjel nord for Podgorica. Like nord for Podgorica slår elva seg saman med den største sideelva Zeta, før ho kjem ut på Zetasletta. Vidare strøymer ho over dette flate landskapet før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen.
Morača er ei relativt lita elv, og er sjeldan meir enn 100 m brei og for det mest grunn. Derfor er det ikkje mogeleg med transport på elva. Ei bru over Moračagjelet fungerer i dag som hovudfartsåre frå Serbia og Podgorica til kystområda av Montenegro. Vegen er derimot rekna som særs farleg, og vil sannsynlegvis verte bytta ut med ein omkøyringsveg i framtida.
Morača er rekna som eit av symbola på Podgorica, og er den største elva som renn gjennom byen.
Crohn Island
Crohn Island er ei øy 0,5 nautiske mil aust for Beaver Island ved Amundsen Bay i Enderby Land. Ho vart oppdaga i 1956 av ein flytur under Australian National Antarctic Research Expeditions av Peter W. Crohn, ein geolog ved Mawson Station i 1955 og 1956, som ho er kalla opp etter.
Saljut-programmet
Saljut (russisk Салют, 'fyrverkeri'), var namnet på ei rekkje sovjetiske romstasjonar som gjekk i bane rundt jorda frå byrjinga av 1970-åra. Den fyrste stasjonen vart lansert 19. april 1971 og den siste brann opp i jordatmosfæren 7. februar 1991. Av dei ni stasjonane som vart sende opp, var seks bemanna i forskjellige tidsrom. Alle bemanna flyreiser til og frå stasjonar vart utførte av Sojuz-fartøy.
Saljut 1 (DOS 1) vart skoten opp 19. april 1971. Dette var den fyrste romstasjonen som kom i omløpsbane rundt jorda.
Ole Andreas Krogness
Ole Andreas Krogness var ein norsk fysikar. Han arbeidde for opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og leia instituttet frå 1918 til 1922. Han var leiande i det geofysiske forskingsmiljøet i Nord-Noreg tidleg på 1900-talet.
Tidleg liv og karriere
Krogness var son av presten Ole Andreas Tangen Krogness (1832–1887) og hustru Christiane Augusta Lindeman (1850–1928). Farfaren var politikaren Ole Andreas Krogness. Oldefar på morssida var Ole Andreas Lindeman.
Han tok examen artium i 1904, og cand. real.-eksamen frå Universitetet i Oslo i 1912. Frå 1908 arbeidde han som assistent for Kristian Birkeland.
I juni 1912 vart han gift med Dagny Vegerd Guldberg, dotter av legen Carl Johan Guldberg. Dei fekk fem barn. Dottera Synnøve, født i 1915, vart sidan gift med økonomen Leif Holbæk-Hanssen.
Seinare karriere
I 1912 vart Krogness tilsett som direktør for observatoriet på Haldde. Han flytta dit med familien, og fekk i 1915 selskap av Olaf Devik med familie. Saman foreslo dei to opprettinga av eit geofysisk institutt i Tromsø, og dei flytta dit i 1918. Krogness vart leiar for Vervarslinga for Nord-Noreg fram til 1922. Han var styremedlem for Tromsø museum frå 1919 til 1923 og styreformann frå 1923 til 1928. Komiteen for de Vitenskapelige Institusjoner i Tromsø foreslo opprettinga av eit universitet same stad.
Boljarovo
Boljarovo (bulgarsk Болярово) er ein by og ein kommune i provinsen Jambol i Bulgaria. Kommunen omfattar byen Boljarovo og 19 andre busetnader.
Ole Andreas Krogness
Seinare karriere
Frå 1928 var han professor i jordmagnetisme og kosmisk fysikk ved Bergens Museum. Stillinga var nyoppretta.
Boljarovo
Kommunen har eit areal på 668 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 4 160 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 1 231 innbyggjarar.
Dei største busetnadene i kommunen er:
Ole Andreas Krogness
Seinare karriere
Han er tildelt ridderordenen av Æreslegionen og offisers grad av Italias kroneorden.
Kasein
Kasein, også kalla ostestoff, er det dominerande fosfoproteinet som finst i frisk mjølk og ostemasse. Når kasein koagulerar ved hjelp av løype, vert det av og til kalla parakasein. I fri tilstand i mjølk, er det eit kalsium-salt. Kasein vert ikkje koagulert ved varme åleine. Det kan fellast ut ved hjelp av syrer og løype, eit proteolytisk enzym frå magen til ein kalv.
Kasein består av eit ganske stort tal prolin-peptid som ikkje verkar på kvarandre. Det er heller ingen disulfidbruer. Som resultat av dette har kasein relativt lite sekundær- og tertiærstruktur. Dermed denaturerer det heller ikkje særleg lett. Ein annan konsekvens er at hydrofobe grupper hamnar på utsida av proteinet og gjer det uløyseleg i vatn. I mjølk er kaseinet derfor i ein suspensjon av miceller som vert halde saman av kalsiumion.
I tillegg til å bli drukke i form av mjølk, vert kasein brukt i lim, bindemiddel og som vernane belegg. Reint protein er uløyseleg i vatn og nøytrale saltløysingar, men løyser seg lett i alkaliske løysningar og i natriumoksalat og natriumacetat.
Ved fordøying av kasein vert det danna peptidsekvensar kalla casomorfinar. Nokre menneske med autisme, ADHD og Aspergers syndrom er sensitive mot casomorfinar og gluten-peptid.
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit, BWV 14, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1735 for den fjerde søndagen etter trettande dag jul, som kom på 30. januar dette året, datoen då verket vart framført første gong.
Teksten er frå salmen av Martin Luther med same namn, publisert i Walters Gesangbuch frå 1525, som igjen er ei omskriving av Salme 124. Sats 1 og 5 er det første og siste verset i salmen til Luther, medan det er ukjend kven som har skrive vers 2-4.
Det homonyme koraltemaet er av ukjend opphav, men vart nytta av Luther i salmen hans i 1525 og har dukka opp i fleire salmar sidan den gong.
Tekst
'''1. (Coro) ''' Wär Gott nicht mit uns diese Zeit,
So soll Israel sagen,
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit,
Die so ein armes Häuflein sind,
Veracht' von so viel Menschenkind,
Die an uns setzen alle.
'''2. Arie (sopran) ''' Unsre Stärke heißt zu schwach,
Unserm Feind zu widerstehen.
'''3. Recitativo (tenor) ''' Ja, hätt es Gott nur zugegeben,
Wir wären längst nicht mehr am Leben,
Sie rissen uns aus Rachgier hin,
So zornig ist auf uns ihr Sinn.
Es hätt uns ihre Wut
Wie eine wilde Flut
Lovrafjorden
Lovrafjorden er ein sidefjord til Sandsfjorden i Suldal kommune i Rogaland. Lovrafjorden ligg på austsida av Løvanes frå Løvanestangen og om lag 4,5 km sørover, nesten parallelt til Sandsfjorden, til Lovraeidet. Sør for det om lag Lovraeidet 200 meter smale Lovraeidet held Lovravatnet fram 4 km lenger sørover.
Det er nesten ingen busetnader langs fjorden, som har forholdsvis bratte sider, men riksveg 13 følgjer heile austsida av fjorden.
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
Tekst
Und niemand hätte die Gewalt gehemmet.
'''4. Arie (bass) ''' Gott, bei deinem starken Schützen
Sind wir vor den Feinden frei.
Wenn sie sich als wilde Wellen
Uns aus Grimm entgegenstellen,
Stehn uns deine Hände bei.
'''5. Choral ''' Gott Lob und Dank, der nicht zugab,
Hiroki Higuchi
Hiroki Higuchi er ein japansk fotballspelar.
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
Tekst
Wie ein Vogel des Stricks kömmt ab,
Ist unsre Seel entgangen:
Hiroki Higuchi
Han har spela for klubbane Shimizu S-Pulse, FC Gifu, Shonan Bellmare, SC Sagamihara og Fukushima United FC (2019).
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
Tekst
Strick ist entzwei, und wir sind frei;
STS-51-L
STS-51-L er namnet på ei romferd med den amerikanske romferja Challenger. Det var den 25. ferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den tiande oppskytinga med romferja Challenger. Dette var første gong ein sivilist fekk reise med romferjene. Christa McAuliffe kom frå teacher in space-programmet og skulle driva undervising ute frå verdsrommet.
Wär Gott nicht mit uns diese Zeit
Tekst
Des Herren Name steht uns bei,
STS-51-L
På denne ferda var det og meininga å utplassere to satellittar: kommunikasjonssatellitten TDRS-2 og SPARTAN-203, som skulle utføyre ultrafiolette observasjonar av Halleys komet. Det var og andre eksperiment planlagde for denne turen.
Romferja eksploderte eit minutt og 13 sekundar etter oppskyting. Alle dei 7 astronautane om bord omkom. Seinare fann ein at ulykka skuldast ein sviktande o-ring i den høgre bereraketten.
Før ferda hadde Ronald «Ron» McNair arbeidd saman med den franske komponisten Jean Michel Jarre om eit stykke kalla «Rendez-vous VI». McNair hadde tatt med seg ein saksofon for å spele inn det første musikkstykket i verdsrommet. Etter katastrofen døypte Jarre om stykket til «Ron's Piece».
Oliver Heaviside
Oliver Heaviside var ein autodidakt britisk fysikar, matematikar og elektroingeniør som utvikla teknikkar for bruk av laplacetransformasjon ved løysing av differensiallikningar og dermed bruk av komplekse tal ved utrekning av elektronisk kretsar, omformulerte maxwell-likningane på vektorform og var med å grunnlegge vektoranalysen.
Han var tilsett i Great Northern Telegraph Co. i Newcastle, fram til 1874, då han slutta på grunn av stadig dårlegare høyrsle. Han levde resten av livet sitt i Devonshire, oppteke med teoretiske studium av elektromagnetisme. Han grunnla teorien for langdistanse-telefonering, gav viktige bidrag til forståing av den elektromagnetiske teorien til Maxwell.
Han var dessutan den første til å nemne og grunngjeve eksistensen av eit leiande sjikt i den øvre atmosfæren, Heaviside-laget, no oftast kalla ionosfæren.
Oppdagingar
Heaviside formulerte om maxwell-likningane slik at dei fekk den vektorformen som vert nytta i dag. Han laga Heavisidefunksjonen, som han nytta til å modellere straumen gjennom ein elektronisk krets.
Omgrep innan elektromagnetisme
Heaviside innførte namna på fleire omgrep innan magnetismen:
Salhuskvintetten Olkabilamo
Salhuskvintetten OLKABILAMO var ein vokalkvintett frå industristaden Salhus utanfor Bergen. Kvintetten var forma i 1950 av Monrad Holm Johnsen (vokal og mandolin).
Holm Johnsen var opphavleg bergensgut, frå Sandviken som slo seg ned i Salhus på 30-talet og vart aktiv både i mannskor og idrettslag. På slutten av 40-talet laga han i høve ein revy ein oktett av tre kvinner og fem menn – og seinare vart kvintetten oppgradert frå hobby til mest deltidsarbeid. Kvinnene vart ikkje med vidare.
Namnet Salhuskvintetten «Olkabilamo» kjem av namna til medlemmene Ole Mjelde, Karl Sjursen, Birger Martinussen, Lars Kalvik og Monrad Holm Johnsen – der dei to fyrste bokstavane i namnet vart sette saman til delnamnet «Olkabilamo».
Gjennom heile femti-talet opptredde kvintetten lausleg og alltid på den årlege Salhusrevyen. Men i 1962 vart verdi snudd opp ned i og med at dei framførte ein folketone frå Hardanger, «Singel og sand» som Holm Johnsen hadde sett tekst til. Etter at songen vart send på radio byrja folk spørja etter dei fem karane og ryktet nådde jamvel fram til plateselskap Norsk A/S Philips. Rolv Wesenlund som den gongen var innspelingssjef i selskapet tente på tanken og drog til Bergen – og gav karane platekontrakt.
Historia fortel vidare om fem godt vaksne menn som mest over natta vart popstjerner. «Singel og sand» selde meir enn 30 000 eksemplar og låg 27 veker på VG-lista. Suksessen vart fylgd opp med meir enn 20 singlar i løpet av ti år – mellom anna «Gryta hennar mor» og «Da ska' bli andre boller når papen kjem heim». Men «Gryta hennar mor» er nok utan tvil den mest namngjetne av songane deira – og plata selde i meir enn 38 000 eksemplar. Siste opptreden til gruppa var i oktober 1973 i programmet «Husker du?» med Odd Grythe som programleiar. Dei fem medlemmane kjende at dei ikkje lenger var unge og spreke nok til å halda fram med å bruka all fritid på ein rett krevjande hobby. Same året viste talet at gruppa hadde seld 160 000 plater. Men Monrad Holm Johnsen gav ikkje opp musikken av den grunn. Han heldt fram med å skriva musikk for både Ivar Medaas, Stanley Jacobsen og Tre Busserulls saman med tekstforfattar Josef G. Larssen.
Henry
Henry er ei engelsk form av Henrik, avleidd av det franske Henri. Det kan òg vera eit slektsnamn.
Fram til 1600-talet var den vanleg talemålsforma av namnet Harry. Dette er framleis eit vanleg kjælenamn for Henry. Hal, Hank og Henny er andre moglege kortformer. Henriette og Henrikke er moglege svarande kvinnenamn.
Henry har norsk namnedag den 18. september.
Bruk
I Noreg var namnet særleg mykje brukt dei første to tiåra av 1900-talet, då rundt 0,8 % av nyfødde gutar blei kalla Henry.
I 2009 var det 2266 norske menn som heitte Henry og 78 som heitte Henri.
Sandsfjorden i Rogaland
Sandsfjorden er ein fjordarm av Nedstrandfjorden og Boknafjorden i Suldal kommune i Rogaland. Fjorden deler seg etter kvart i Hylsfjorden og Saudafjorden og inn til botn av Hylsfjorden er lengda 47 km. Inn til Sauda i botn av Saudafjorden er det 43 km. Fram til fjorden deler seg er han om lag 25 km lang.
Nord for desse holmane snur Sandsfjorden rett austover og møter så Ottøyna på sørsida. Rett nord for Ottøyna ligg bygda Marvik. Aust for Ottøyna snur Sandsfjorden 90 grader nordover igjen, og her er Sandsfjordbrua mellom Jårvik og Åsarøy samt tilførselsvegar på begge sider under bygging per 2012. Like etter snur fjorden seg 90 grader austover og så nordaustover langs Løvanes. Ved Løvanestangen ytst på Løvanes går Lovrafjorden sørover på austsida av neset. Lovrafjorden er smal og går 4,5 km sørover til Lovraeidet.
Rett nord for Sand deler Sandsfjorden seg i Hylsfjorden og Saudafjorden. Hylsfjorden 18-19 km austover til Hylen og Hylsdalen, medan Saudafjorden går 16 km nordaustover til Sauda.
Sant'Antonio
Sant'Antonio er ein kommune i distriktet Bellinzona i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 822 meter over havet.
Kommunen ligg I høgdene ovanom høgresida av øvre Morobbiadalen. Han omfattar fjellet Carena (958 moh) og består av landsbyen Sant'Antonio og fleire grender.
Château-Gontier
Château-Gontier er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Mayenne i regionen Pays de la Loire og har om lag 11 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 30 km sør for Laval, administrasjonssenteret i Mayenne. Refuge de l'Arche, eit senter for forlatne og mishandla dyr, ligg i Château-Gontier.
Trinitrotoluen
Trinitrotoluen (TNT), meir spesifikt 2,4,6-trinitrotoluen, er ei kjemisk sambinding med formel C6H2(NO2)3CH3, best kjend som sprengstoff. Stoffet er gulaktig, fast og vanskeleg å løysa i vatn.
Historie
Trinitrotoluen vart framstilt for første gong i 1863 av den tyske kjemikaren Joseph Wilbrand. Storskalaproduksjon vart for første gong starta i 1891.
Framstilling
Stoffet kan framstillast ved nitrering av toluen.
Frankrike
Republikken Frankrike eller berre Frankrike (fransk: République française eller France) er eit land i Vest-Europa med fleire territorium i Karibia, Sør-Amerika, Indiahavet, Stillehavet og Nord-Atlanteren. Fastlandet i den europeiske delen blir på fransk kalla l'Hexagone, «sekskanten»: Den eine kanten blir då kysten mot Atlanterhavet i vest, den andre kanten kysten mot Den engelske kanalen i nordvest, den tredje kanten grensa mot Belgia, Luxemburg og Tyskland i nordaust, den fjerde kanten grensa mot Tyskland, Sveits og Italia i aust, den femte kanten kysten mot Middelhavet og grensa mot Monaco i søraust og den sjette kanten grensa mot Spania og Andorra i sørvest. Den søramerikanske delen av Frankrike, Fransk Guyana, grensar til Brasil og Surinam, og det franske Saint-Martin i Karibia grensar til det nederlandske St. Maarten.
Landet har hatt stor innverknad på historia til både Vest-Europa og resten av verda. Den franske revolusjonen inspirerte til opprør og politisk endring i andre land, og innførte nye ordningar, som menneskerettane og SI-systemet, som skulle bli verdsomspennande. Frankrike har òg vore ei stor kolonimakt, og styrer framleis nokre fjerntliggjande territorium. I denne samanhengen har landet hatt ord på seg for å gjera mykje vondt mot dei det herska over.