cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chelsea FC
Historie
Klubben vart stifta i 1905, og vart vald inn i The Football League det same året. Klubben sin eigar og styreformann er den russiske milliardæren Roman Abramovitsj. Han overtok klubben i 2003. Etter at Abramovitsj overtok, har han gjeve klubben tilgang til romsleg med pengemidlar. Mellom anna har klubben difor kunna kjøpa inn mange gode spelarar. Chelsea vann ligagull i 2004/05 sesongen og i 2005/06 sesongen.
Norske spelarar
Tore André Flo, Erland Johnsen og Frode Grodås.
Overgangsrekordar
I januar 2023 sette Chelsea klubbrekord og Premier League-rekord då dei henta Enzo Fernandez frå Benfica for 107 millionar britiske pund. Chelsea signerte også ukrainske Mykhailo Mudryk i løpet av det same overgangsvindauget. Ukrainske Mudryk er den tredje dyraste signeringa i klubben si historie.
DS «Uranus» (1880)
DS «Uranus» (kallesignal JRCL) var eit dampskip bygt i 1880 som eit lasteskip for M. Aug. Schjelderup som «Unita» ved Bergen Mekaniske Verksted. I februar 1894 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og omdøypt.
BDS hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Uranus er ein planet i solsystemet.
Historie
«Unita» vart levert i november 1880 for bergenske kjøpmenn. Ho vart kjøpt og omdøypt til «Uranus» av Bergenske i februar 1894 for 76 000 kroner.
I 1901 vart det bygd overbygg forut og nytt jarnhus og overbygning midtskips. 2. juni 1908 vart «Uranus» det første skipet i den nye ruta Bergenske oppretta til Island frå Bergen. Sidan gjekk ruta frå Oslo eller Stavanger og hadde anløp i Thorshavn på Færøyane og så til alle hamnene på nordkysten av Island og til slutt Reykjavik. I 1909 havarerte skipet ved Hoversholmen og vart reparert.
Skipet vart selt til opphogging i 1924.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 599 bruttoregistertonn og 357 nettoregistertonn og lasteevna var 538 dødvekttonn. Volumet på lasteromma var 510 kubikkmeter. 976 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tosylindra compound dampmaskin, levert av Bergen Mekaniske Verksted. Oppgjeven yting var 250 iHk (indikerte hestekrefter) og 50 nHk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 8 knop.
Etter ombygginga i 1901 var tonnasjen 601 brt og 426 nrt.
Skipet fekk nye donkeykjele på 100 pund i 1903.
Richard Howe
mini|Richard Richard Howe' var ein [[Storbritannia|britisk admiral.
13 år gammal gjekk han inn i marinen og ungdomstida si gjorde han reiser og krigar i utlandet. I 1744 vart han løytnant, og i 1758 arva han lordskapet etter bror sin, og avanserte raskt til kommandør. Han vart medlem av parlamentet i 1757, lord av amiralitetet i 1765, avanserte frå 1770 gjennom alle amiralsgradane, og vart i 1783 den første lord av amiralitetet, 1788 earl og storamiral samt 1795 general for marinen.
Blant dei mange krigsgjerningane Howe medverka i, finn ein raidet mot Cherbourg (1758), provianteringa av Gibraltar (1782) trass den overlegne spansk-franske flåten, som omleira festninga, og den store sigeren over den franske flåten i slaget ved Ouessant 1. juni 1794. Gjennom styret sitt over matrosane, som gav han kallenamnet «Svarte Dick», lukkast han i 1797 i å stoppe eit stort mytteri på flåten.
Jardar
Jardar er eit mannsnamn av norrønt opphav, sett saman av Jard- ('jord') og endinga -ar, som kan tyda 'stridsmann'.
Jardar har norsk namnedag 14. februar.
Fylkesveg 835
Fylkesveg 835 (Fv835) går mellom Tømmerneset i Hamarøy kommune og Nordfold/Ålstad i Steigen kommune. Veglengda mellom Tømmerneset og Nordfold er 65,8 km.
Vegen tar av frå E6 ved Tømmerneset og går vestover på sørsida av Sagfjorden til Skjelvareid og vidare sørover til Leinesfjord og deretter i retning søraust til Nordfold. Ein sideveg går mellom Skjelvareid nordover forbi Bogen og Ålstad på Engeløya.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Georg Wilhelm Friedrich Hegel var ein tysk filosof. Hans livsverk bestod i utviklinga av eit vidsveimt, filosofisk system, av han sjølv beskrive som ein absolutt idealisme. Han sette dessutan dialektikken i system og føreslo den som ei drivande kraft i både den logiske og historiske utviklinga: "Heile filosofien svarar til ein sirkel av sirklar". Hegel vert gjerne rekna for høgdepunktet i den tyske idealismen. Han vart fødd i Stuttgart, og døydde i Berlin av kolera.
Liv
Hegel studerte teologi i Tübingen mellom 1788 og 1793. Han brukte mykje tid saman med studiekameratane, den romantiske diktaren Friedrich Hölderlin og filosofen Friedrich Schelling. Han livnærte seg så i sju år som huslærar i først Bern og deretter Frankfurt. Fram til 1800 var Hegel oppteken med å utvikle sine tankar om religiøse og sosiale emne. Førebilete fann han helst i den tyske opplysningstida, menn som Gotthold Ephraim Lessing og Friedrich Schiller.
Ved hundreårsskiftet vende han interessa mot Immanuel Kant. I 1801 fekk han arbeid som privatdosent på universitetet i Jena, der møtte han Schelling att. Jena hadde vorte eit sentrum for kantianisme då Hegel kom dit. Han hadde lært av Johann Gottlieb Fichte, ein av dei toneangjevande Kant-forskarane. Schelling hadde på si side vorte ein leiande i den romantiske rørsla. Seint i 1801 gav Hegel ut sitt første filosofiske verk, Differenz des Fichteschen und Schellingschen Systems der Philosophie. Til 1803 arbeidde han tett saman med Schelling om å gje ut eit tidsskrift for kritisk filosofi.
Hegel vart med åra berømt og han var i 1830 rektor for universitetet.
Filosofi
Ein måte å forenkle Hegels system på er gjennom eit tese-antitese-syntese-skjema (Hegel sjølv avviste ei slik tilnærming). Ideen er at eit erkjennande subjekt legg ut ein tese. Etter at denne vert gjennomtenkt viser det seg at den direkte, motsette tesen, antitesen, pressar seg på. Men begge tesane kan ikkje utan vidare vere sanne, så på eit tidspunkt må ein via logikken til tanken leiast fram til ein ny tese som kan erstatte den gamle tesen og antitesen, men som samstundes både omfattar, inneheld og overskrider dei. Denne nye tesen kallar ein syntesen. Men ein finn straks manglar og sjølvmotseiingar i denne nye syntesen, dermed kjem den sjølv til å opptre som tese i motseiingsforhold til ein ny antitese osb.
Logikk
Hegel bygde opp eit komplekst logisk system. Systemet har vorte mistolka mange gongar, grunna ein innvikla, tung skrivestil. Logikken hans er delt i tre bøker. Første bok er ei framstilling av værenskategoriane, andre bok er ei framstilling av vesenskategoriane og den tredje boka tek føre seg omgrepet inkje. Hegel meinte at dei tre grunnleggjande omgrepa; væren, vesen og inkje er vegen logikken fører til den absolutte sanninga.
Kunstfilosofi
Etter at Immanuel Kant hadde vist (i sin Kritikk av den reine fornuft) at det er eit innbyrdes spenningsforhold mellom tingen i sig sjølv og tingen for oss, stemmer ikkje kunnskap og eksistens overeins med ein annan for den subjektive bevisstheita, då denne i ein forstand er vorten skilt frå den ytre verda og ikkje kan bringe den indre og ytre verda til einskap. Hegel ser det som oppgåva til kunsten å oppheve denne kløyvinga. Han meiner det skjønne må vere midlet som skapar samsvar mellom bevisstheita og den bakomliggande eksistensen, som er bevisstheita framand. Men det skjønne har mange former, td. kan ein oppfatte naturen som skjønn. Hegel meinte at skjønnheita til kunsten er den einaste form for skjønnheit som vil kunne danne bru over denne bresten i den moderne bevisstheita. Dette kjem av at det naturskjønne ikkje lengre kan vise det vakre i ubroten form, ettersom Kants erkjenningsteoretiske omvelting har ført til at naturen for den moderne bevisstheita har teke ein kausal natur og dermed er skilt frå idéen om fridomen. Kunsten, derimot, kan nettopp bringe det ytre saman med det åndelege, eller rettare, redusere det ytre til det åndelege, då kunsten tek parti med idealiteten.
Dialektikk
Denne holismen gjeld på alle område. Grunntankane til Hegel finn ein att i synet hans på sjølve tenkinga, som han meiner utviklar seg dialektisk. Det vil seie at ei kvar hending på same tid både er utløyst av og er ein tanke hos verdsånda, og at same hendinga straks skaper si motsetning eller mothending. Det vert ei spenning eller ein kamp, som resulterer i ei høgare eining, ein syntese, der tesen og antitesen er sameina i noko høgre. Men også denne nye, høgre eining skaper si eiga motsetning, og resultatet vert ei enno høgre eining, ein ny syntese osb.
På det viset utviklar verdsånda seg heile tida mot ei stendig høgre bevisstheit, som viser seg både i det enkelte menneske (den subjektive ånd) og i familie, samfunn og stat (den objektive ånd), men også i kunst, religion og filosofi, der filosofien er uttrykk for den høgste bevisstheit (den absolutte ånd). Sluttstadiet er den absolutte tilstand eller fornuft, der verdsånda og filosofien vert fullenda.
Historiefilosofi
Hegel var ein av dei første som utvikla ein historiefilosofi. Grunnlaget for historiefilosofien hans var at han såg alt som ei rørsle, og at sanninga derfor alltid var i endring. Det som var sant for hundre år sidan er ikkje sant i dag. Liksom barnet sakte lærer at det det tidlegare trudde var sant, er falskt, slik gjer også historia.
Kritikk av Hegel
Søren Kierkegaard ser på mennesket først og fremst som eit individ, og ikkje som ein representant ”det fornuftige vesen”. Tankesystem etter Hegels mønster er for Kierkegaard tankespinn ute av stand til å gripe det eineståande, menneskelege.
Hegel sitt patriotiske syn på den vestlege historia er rekna som problematisk. Medan han stort sett tillegg Vesten ei stendig vidareutvikling, meiner han at resten av verda (Kina i sær) vil henge fast i ein langvarig stillstand. For Hegel er det den kristne tenkinga realisert i germansk statsskikk som vil kome til å gje mennesket full fridom. Denne påstanden er i dialektisk forstand subjektiv (og dermed ufullkomen) og er ein spådom (ikkje kunnskap).
Hegels skrifter vart utgangspunkt for talrike retningar innanfor filosofien, bl.a. hegelianismen og marxismen. Ibuande i tenkinga til Hegels finst, i følgje mange av kritikarane av marxismen, årsakene til dei grunnskavankane det marxiske systemet ber med seg.
Indre Billefjord
Indre Billefjord (nordsamisk Billávuotna, finsk Pillavuono) er ein fjordarm av Porsangerfjorden i Porsanger kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km sørvestover til bygda med same namn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Kovasholmen i nord og Ránobákti i sør og ligg på sørsida av neset Klubben (samisk Kluppenjárga). Ytst i fjorden ligg øya Billásullot. Det ligg fleire gardsbruk langs begge sider av fjorden, som Mikkeljord på nordsida og Oppgård på sørsida. Fjorden er 91 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden. Den indre delen av fjorden er langgrunn.
E6 går langs nordvestsida av fjorden.
Gerard Jakob De Geer
Gerard Jacob De Geer af Finspång var ein svensk geolog og professor ved Stockholms högskola. Han var òg liberal politikar, representant i Riksdagen og friherre.
De Geer studerte strandlinjene i Skandinavia og på Svalbard og kom fram til at skråninga til strandlinjene utover mot kysten kom av at landet hadde vorte pressa ned av innlandsisen under den siste istida og seinare heva seg. I verket Om Skandinaviens geografiska utveckling efter istiden (1896) gav han i populær form ei klår og detaljrik framstilling av korleis landisen smelta og nivåendringane i samband med dette.
De Geer er opphavsmann til den geokronologiske metoden, som går ut på teljing og oppteikning av årslag (varv) i leire. Ved hjelp av metoden hans har ein kome fram til ei eksakt tisrekning for dei siste ca. 15 000 åra. Hovudverket hans er Geochronologia Suecica (1940) og gjev ei framstilling av metoden og resultata han kom fram til ved hjelp av metoden. Mange av tidsmålingane til De Geer har etter han døydde vorte stadfesta med hjelp av C-14-datering
Afraid of Sunlight
Afraid of Sunlight er det åttande studioalbumet til det britiske rockebandet Marillion. Albumet vart utgjeve i juni 1995, og var det første albumet Marillion spela inn i sitt eige studio The Racket Club i Aylesbury.
Afraid of Sunlight nådde 16. plass på den britiske albumlista i juli 1995. Det vart utgjeve berre ein singel frå albumet, «Beautiful», som nådde 29. plass på den britiske singellista.
Etter den lange og intense skrive- og innspelingsprosessen til det førre albumet Brave, var Marillion nøydde til å bruke kortare tid på å lage det som skulle bli Afraid of Sunlight. Brave var vorte godt motteke av publikum, men selde likevel ganske dårleg. Medlemmane i gruppa var slitne, men dei måtte i gang med å produsere nytt material. Resultatet vart eit album som tematisk har likskapar med albumet Clutching at Straws, deira siste med Fish bak mikrofonen. I likskap med det albumet er ikkje Afraid of Sunlight eit konseptalbum, men tematisk sirklar med tekstar om dei negative sidene ved ry. Den faste tekstforfattaren til John Helmer bidrog med fleire tekster, og produsent Dave Meegan hjelpte til med å katalogisere musikalske idear under skriveprosessen, slik han òg hadde gjort det under arbeidet med Brave.
Songen «Out of this World» handlar om racerkjøraren Donald Campbell og forsøka hans på å setje fartsrekord på vatn med båten Bluebird K7. Campbell omkom i rekordforsøket på innsjøen Coniston Water i Nord-England 4. januar 1967. Songen i gav i sin tur dykkaren Bill Smith ideen om å leite etter vraket av båten til Campbell, og båten vart heva 8. mars 2001, med både Steve Hogarth og Steve Rothery frå Marillion tilstades. 28. mai same år vart liket av Campbell funne.
Songen «Beyond You» vart miksa i mono, inspirert av Phil Spector sitt lydbilete frå 1960-talet.
Afraid of Sunlight vart utgjeve i remastra utgåve i mars 1999, med ein bonus-CD med demoversjonar, alternative versjonar og ekstraspor. Det remastra albumet er òg utgjeve utan bonus-CD'en.
I 2001 gav Marillion ut ein dobbelt-CD med demo-material frå innspelinga av Afraid of Sunlight, kalla ReFracted!.
Musikken frå Afraid of Sunlight vart i heilskapen sin spela live på fan-arrangementet Marillion Weekend 2003. Konserten, inkludert ekstranummera, vart filma, og utgjeve på DVD (Before First Light) berre to dagar seinare. Den offisielle produksjonstida på 63 timar og 29 minutt vart registrert som den raskaste produksjonen i verda av ein musikk-DVD av Guinness rekordbok.
Lister
Album
Chris Rea av Chris Rea
Chris Rea er det fjerde studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1982.
Sommarfuglmygg
Sommarfuglmyggar (Psychodidae) er ei gruppe myggar som liknar sommarfuglar på den måten at dei har hår på vengjene. Saman med at artane i slekta Psychoda heldt vengjene sine ut til sidene på same måte som sommarfuglane har dette gjeve familien namnet sitt. Dei er elles særs små og vert sjeldan lagt særleg merke til, me veit difor lite om utbreiinga deira.
Det er registrert 37 artar i gruppa i Noreg, men det totale artstalet er sannsynlegvis mykje høgare. I Europa er det kjend rundt 400 artar totalt, medan det på verdsbasis er skildra rundt 2 900.
Gamvik kommune
Administrasjonssenteret i kommunen er Mehamn, der ein også finn Mehamn lufthamn.
Creadan Head
Ceann Chréadáin (irsk) eller Creadan Head (engelsk, også skrive Craden Head) er eit nes på vestsida av Waterford Harbour, om lag 5 km opp elva frå Dunmore East i Republikken Irland. Historisk var neset ein del av «hovudvegen» frå Cork til London. Ei ferje frå neset til Templarstown på austsida av bukta vart operert av Tempelriddarane. Førti handhogde trappetrinn ned til sjøen er framleis synleg ved klippene på neset. Craden Head vart òg nytta som landgangsbrygge for visse varer som vart frakta opp elva til Waterford, New Ross, Granny og andre småhamner.
Sommarfuglmygg
Kjenneteikn
Sommarfuglmyggar er små insekt som ikkje vert større enn 5 mm på det største. Dei liknar til forveksling små møll på grunn av alt håret og vengjestillinga, men høyrer altså til myggane. Mellom trekka som er viktige når det kjem til bestemming av art kan ein nemna dei lange, mangeledda antennene, forma på kjønnsdelane og til ein viss grad mønsteret på vengjene hjå somme artar.
Ljubljana
Ljubljana (tysk Laibach) er hovudstaden i Slovenia og den største byen i landet. Han har om lag 270 000 innbyggjarar. Ljubljana er det kulturelle, vitskaplege, økonomiske, politiske og administrative senteret i landet. Gjennom historia har byen vorte prega av å ligge i overgangssonen mellom germansk, latinsk og slavisk kultur.
Sommarfuglmygg
Levesett
Vaksne sommarfuglmyggar er dårlege flygarar som helst sit i vegetasjon nær vatnet der dei levde som larvar. I Europa finst dei helst i stilleståande eller sakteflytande ferskvatn, men det førekjem òg artar som veks opp i rotnande plantemateriale, gjørme, møk, elver med mykje straum og saltvatn. Dei er i stand til å lukka trakéopningane på bakkroppen med dei vassavstøytande håra sine, og kan såleis halda pusten - somme artar over særs lang tid. Føda er algar og daudt organisk materiale.
Ljubljana
Byen ligg sentralt i Slovenia ved elva Ljubljanica, 10 kilometer frå denne elva sitt utløp i elva Sava.
Gamvik kommune
Kommunen blei danna i 1914, då dåverande Tana herad blei delt i tre.
Sommarfuglmygg
Levesett
Hjå dei fleste artane tek ikkje dei vaksne individa til seg føde. Nærare tropane finst det derimot somme blodsugarar som vert delt i underfamilien Phlebotominae.
Ljubljana
Historie
Rundt år 2000 f.Kr. vart Ljubljanamyrene busett av folk som heldt til i trebygg på pålar. Desse menneska levde av jakt, fiske og primitivt jordbruk. For å kome seg rundt i myrene nytta dei kanoar laga av uthola trestammer. Seinare ko mange forskjellige stammer og folk gjennom området. Landet vart først kolonisert av venetarar, etterfølgd av dei illyriske japodarane. På 2000-talet kom så den keltiske stamma tauriskarar.
Rundt år 50 f.Kr. bygde romarane ein militærleir som seinare vart den permanente busetnaden Iulia Aemona (Emona). Denne festninga vart okkupert av Legio XV Apollinaris. I 452 vart han øydelagd av hunarar etter ordre frå Attila, og seinare av austgotarar og langobardar. Emona hadde fem-seks tusen innbyggjarar og spelote ei viktige rolle i mange av desse slaga. Mursteinshusa i forskjellige fargar var alt knytt til eit felles dreneringssystem. På 500-talet flytta stamfedrane til slovenarane til området. På 800-talet kom dei under frankisk dominans, medan dei stadig vart angripe av madjarane.
Namnet på byen, Luwigana, dukka for første gong opp i skriftlege kjelder i 1144. På 1200-talet var byen delt inn i tre sonar: Stari trg («Gamleplassen»), Mestni trg («Byplassen») og Novi trg («Nyeplassen»). I 1220 fekk Ljubljana bystatus og rettar til å prege sine eigne myntar.
I 1270 vart Krain og Ljubljana erobra av kong Ottokar II av Böhmen. Då han igjen vart slått av Rudolf av Habsburg, tok sistnemnte byen i 1278. Han fekk namnet Laibach og vart verande under huset Habsburg fram til 1797. Det romersk-katolske bispedømet Ljubljana vart oppretta i 1461 og St. Nicholas-kyrkja vart ei domkyrkje.
På 1400-talet vart Ljubljana kjend for kunsten som vart produsert her. Etter eit jordskjelv i 1511 vart byen bygd opp att i renessansestil, og det vart bygt ein ny mur rundt han. På 1500-talet hadde byen rundt 5000 innbyggjarar. 70 % av dei hadde slovensk som morsmål, medan resten hadde tysk. I 1550 vart dei to første bøkene skrivne i Slovenia gjevne ut her. Det var ei katekisme og ein abecedarium, etterfølgd av ei omsetjing av Bibelen. På denne tida hadde reformasjonen samla seg rundt byen. FLeire viktige lutherske forkynnarar levde og arbeidde rundt og i Ljubljana, som Primož Trubar, Adam Bohorič og Jurij Dalmatin. På denne tida vart den første vidaregåande skulen, offentlege biblioteket og trykkeriet opna i Ljubljana. Ljubljana vart dermed det klart fremste senteret for slovensk kultur, ein posisjon byen har halde på sidan. I 1597 kom jesuittar til byen og oppretta ein ny vidaregåande skule, som seinare vart eit universitet. På slutten av 1600-talet dukka det opp barokk arkitektur då utanlandske arkitektar og skulptørar kom hit.
Under napoleonskrigane vart Ljubljana frå 1809 til 1813 hovudstad i Dei illyriske provinsane. I 1815 kom byen igjen inn under austerrikarane, og frå 1816 til 1849 var han ein del av Kongedømet Illyria. I 1831 var han vertskap for Laibachkongressen, der dei politiske landegrensene i Europa dei neste åra vart fastsett. Det første toget kom til byen i 1849 frå Wien, og i 1857 vart toglinja strekt vidare til Trieste. Ljubljana fekk elektrisk straum i 1898. I 1895 vart Ljubljana, som då hadde 31 000 innbyggjarar, råka av eit kraftig jordskjelv som målte 6,1 på richterskalaen. 10 % av dei 1400 bygningane i byen vart øydelagde, men det gjekk få menneskeliv med i katastrofen. Under gjenoppbygginga som følgde vart mange av bydelane bygd opp i Art Nouveau-stil.
I 1918, etter den første verdskrigen var over og Austerrike-Ungarn vart oppløyst, vart regionen ein del av Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar (seinare Jugoslavia). I 1929 vart Ljubljana hovudstaden i Drava Banovina, ein provins i Kongedømet Jugoslavia. I 1941, under den andre verdskrigen, okkuperte Italia byen, etterfølgd av Nazi-Tyskland i 1943. I Ljubljan klarte okkupasjonsstyrkane å bygge sterke skansar og kommandosentralar for Quisling-organisasjonar før italienarane kom, den antikommunistiske frivillige militsen under Italia og Heimegarden under den tyske okkupasjonen. Byen vart omgjeve av 30 km lange piggtrådgjerder for å hindre samarbeid mellom motstandsrørsla (Frigjeringsfronten til det slovenske folket) i byen og jugoslaviske partisanar som opererte utanfor gjerda. Sidan 1985 har ein sti der gjerdet ein gong gjekk gått rundt heile byen. .
Etter den andre verdskrigen vart Ljubljana hovudstad i Sosialistrepublikken Slovenia, ein del av Jugoslavia, fram til 1991 då Slovenia fekk sjølvstende. Ljubljana vart verande hovudstad i Slovenia, som kom med i EU i 2004.
Gamvik kommune
Det høgaste fjellet er Duolbagáisá på 672 moh.
Historie
Spor etter tidlegare busetjingar viser at område i kommunen har vore folkesette for over 10 000 år sidan. Fiske og jordbruk har i lang tid vore livsgrunnlaget for både fastbuande og sesongarbeidarar. Spesielt var god hamn og den korte avstanden til fiskefelta viktig. Pomorhandelen, som varte fram til 1917, bestod stort sett av bytehandel med russarane og karelarane. Fisk blei bytt mot mjøl, tømmer og andre varer.
Frå 1885 til 1899 bygde og dreiv kvalfangarpioneren og harpunoppfinnaren Svend Foyn her. Frå 1900-1903 var Tanen hvalfangerselskab i drift. Fabrikken var den største i sitt slag i Finnmark. Då fisket slo feil på slutten av 1800-talet, la fiskarane skulda på kvalfangsten. Den 2. juni 1903 gjekk 1200 fiskarar til åtak på fabrikken og reiv han ned. Dette opprøret blir kalla «Mehamn-opprøret». For fyrste og einaste gong i nyare tid sette norske styresmakter inn regulære militære styrkar for å halda oppe lov og orden. Fabrikken blei aldri bygd opp igjen, men Mehamn fekk ein sentral plass i kvalfangsthistoria.
Mot slutten av andre verdskrigen, 6. mai 1945, blei seks sivile, uvæpna fiskarar torturerte og skotne av tyske soldatar.
Den første flystripa i kommunen var i fiskeværet Gamvik. Denne blei etablert i samarbeid mellom Røde Kors Hjelpekorps og A/S Varangfly, seinere Norving, som ambulanse- og taxiflystripe i 1971. Gamvik lufthamn er no nedlagt.
Tettstader i kommunen
Andre tettastader er Skjånes, Langfjordnes, Nervei og Gamvik.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Gamvik kommune frå 1920:
Arthur Adamov
Arthur Adamov var ein russisk-fransk forfattar. Han var inspirert av forfattarar som August Strindberg og Bertolt Brecht. I bøkene sine gjekk han til åtak på kapitalismen og forbrukarsamfunnet.
Adamov har forfatta mellom anna Ping Pong og Paolo-Paoli
Rømø
Rømø (tysk Röm) er ei dansk øy som ligg 10 kilometer frå vestkysten av Jylland, heilt sør mot grensa til Tyskland. Rømø har 850 innbyggjarar og er ein del av Tønder kommune, fram til kommunereforma i 2007 i Skærbæk kommune.
Rømø er flat, langstrakt i nord-sør-retning og den tiande største øya i Danmark med eit areal på 129 km². Øya er i sød forbunde til fastlandet av ei demning med bilveg oppå. Sør for Rømø ligg den litt større tyske øya Sylt. Det går bilferje mellom Rømø og Sylt.
Vestkysten av Rømø er ein enorm, brei sandstrand. Lengst i sør er ho størst og flatast. Der kan ein køyre strandbuggy, anten med segl eller drake. Den midtre delen kan sjå ut som den reine ørkenen med store sandbankar langs midten. Utanom bilvegen, kan ein køyre bil frå sør til nord langs den indre delen av stranda. Skog er det mest av aust på øya, der ho er høgare.
Medaljen for borgardåd
Medaljen for borgerdåd er den nest høgaste medaljen i Noreg etter Krigskorset. Han vart innstifta ved kongeleg resolusjon 10. april 1819 av Kong Karl III Johan og endra og utvida ved kongeleg resolusjon 13. april 1844.
Medaljen vert delt ut av Kongen i statsråd, etter innstilling frå Justisdepartementet. Dette heidersmerket var opphavleg tenkt berre brukt for utmerkt flid og dugleik ved forliksvesenet og andre liknande ombod, og for borgarleg forteneste av riket, men vart i 1844 utvida til òg å gjelde for nidkjær embetsførsle anna fortenestefull verksemd av kva som helst sort som vert funnen å egne seg til offentleg anerkjenning, og for enkelt utmerkt dåd. Det har seinare vorte merka at medaljen helst skal vere for fortenesteleg verksemd i ikkje løna verv og anna veldedig verksemd.
Medaljen er delt inn i to klassar. 1. klasse er i gull og 2. klasse er i sølv. Begge klassane er med krone. På aversen av medaljen er sidan 11. februar 1907 Kong Haakon VII sitt brystbilete. På reversen er det ein eikekrans kring orda «For borgerdåd». Medaljen vert mottakaren sin eigedom og skal berast på venstre side av brystet i eit høgraudt, vatra band som i midten har ei mørkeblå stripe med kvite kantar. Medaljen har ikkje vore utdelt til utlendingar sidan 1885.
Regjeringa vedtok i 2004 at Medaljen for borgerdåd ikkje lenger skal delast ut. I dag er St. Olavs Orden den høgste utmerkinga ein nordmann kan motta for sivile utmerkingar. Krigskrossen har høgare rang, men vert berre utdelt for krigsinnsats.
Erik Solheim
Erik Solheim er ein norsk diplomat og tidlegare politikar for SV. Han er leiar for miljøprogrammet til SN og assisterande generalsekretær i SN frå 2016.
Utdanning
Solheim er utdanna cand.mag. med faga historie og sosiologi.
Valobservatør
Solheim har vore valobservatør i Russland, Georgia, Kviterussland og Ukraina. I tillegg til engasjement for fred og konfliktløysing har Solheim alltid vore svært oppteken av miljøspørsmål, og han var mellom anna med på SN sin miljøkonferanse i Rio i 1992. I utviklingspolitikken har han, i tillegg til fred og miljø, vore oppteken av kvinner og likestilling, samt olje- og energispørsmål.
Politisk karriere
Solheim var leiar i Sosialistisk Ungdom i åra 1977–1980, partisekretær i SV frå 1981 til 1985, og leiar for SV i perioden mellom 1987 og 1997. Han var stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag i perioden 1989–1993, og frå Oslo i perioden 1993–2001. Den personlege rådgjevaren til Solheim då han var SV-leiar og stortingsrepresentant var i fleire år Thor Gjermund Eriksen, som seinare vart redaktør i Dagbladet. Som SV-leiar etterfølgde han Theo Koritzinsky, og vart sjølv etterfølgd av Kristin Halvorsen.
Frå våren 2000 hadde han permisjon frå Stortinget for å vere spesialrådgjevar for det norske Utanriksdepartementet på Sri Lanka. Målet var å arbeide fram ein fredsavtale mellom styresmaktene i landet og LTTE. Vararepresentanten hans i utanrikskomitéen på Stortinget var i denne perioden Lisbet Rugtvedt.
Den 17. oktober 2005 vart han utnemnd til statsråd i Regjeringa Stoltenberg II med ansvar for utviklingssaker (utviklingsminister). Hausten 2007 fekk han òg ansvaret for Miljøverndepartementet. Han gjekk av som minister i 2012.
Stend vidaregåande skule
Stend vidaregåande skule er ein fylkeskommunal vidaregåande skule på Stend i Fana som ligg sør i Bergen kommune. Han har kring 530 elevar.
Scunthorpe
Byen er kjend som the Industrial Garden Town, «den industrielle hagebyen», fordi han på trass av å vere tungt industrialisert har hatt mange store hagar i sentrale område. Framleis er stålindustriselskapet Corus den største arbeidsgjevaren i området, men sysselsettinga i industrien har gått attende dei seinare åra. Industrien har sett sine spor, og byen er rekna som ein av dei tyngst dioxinforgifta i heile Storbritannia.
Stend vidaregåande skule
Skulen tilbyr studieretningar innan naturbruk, idrett og allmennfagleg påbygging. Skulegardsbruket er blant dei største aktive gardsbruka i tidlegare Hordaland fylke. Sidan 1950-talet har namnet vore Stend Jordbruksskule, men namnet har også vore Stend landbrugsskole og Hordaland Landbruksskule.
Scunthorpe
Byen har fotballaget Scunthorpe United, kalla "The Irons", som spelar i Championship, og har Glanford Park som si bane. Klubben har fostra både Ray Clemence og Kevin Keegan, og Ray Clemence er no ein av direktørane i klubben.
I Domesday Book (1086) er staden nemnd som Escumestorp, norrønt for «Skumas bruk».
Rauno Aaltonen
Rauno August Aaltonen er ein tidlegare motorsportførar frå Finland. Aaltonen konkurrerte i verdsmeisterskapen i Rally på 1970-talet og det europeiske rallymeisterskapet som han vann i 1965. Han vann òg det nasjonale meisterskapet i Finland i 1961 og 1965. Rauno Aaltonen er mest kjend for meritta sine innan rallysporten, men var òg ein habil motorsyklist.
Fransk (fleirtyding)
Fransk er eit omgrep som kan syna til:
Kiviar
Kiviar er fuglar utan flygeevne som er endemiske til New Zealand. Dei høyrer til i slekta Apteryx og familien Apterygidae. I systematikken er dei plasserte i sin eigen biologiske orden Apterygiformes av flygeudyktige Paleognathae.
Artane i kivifamilien deler mange trekk i levevis og i morfologi. Dette er fuglar utan venger og utan halefjør, med pæreforma kropp, kraftige føter og lange, relativt tynne nebb med nasebor mot enden av nebbet. Storleiken varierer frå 25 cm til 45 cm i høgd. Kiviar er nattaktive og beitar på virvellause dyr, nokre òg på plantekost som nedfallsfrukt. Para er monogame, gjerne livet ut, hoa legg eit særs stort egg, nokre gonger to egg i kullet. I regelen er det hannen som rugar og rugetida er lang, frå to og opptil tre månader. Hoa er større enn hannen. Populasjonane av alle artar er sterkt reduserte, etter øydelegging av habitat, og spesielt etter europeisk innvandring med innføring av pattedyr.
Skildring
Med storleik som tamhøns er kiviar dei minste nolevande strutsefuglar og legg største egga i forhold til kroppsstorleiken. Det er fem anerkjente artar, alle er trua.
Kiviar er eit nasjonalt symbol på New Zealand.
Før menneske kom til New Zealand på 1200-talet eller tidlegare, var einaste endemiske pattedyr på øygruppa tre flaggermusartar. Dei økologiske nisjane som blei okkuperte av så ulike dyr som hestar, ulvar og mus i andre delar av verda, blei på New Zealand tatt av fuglar, og i mindre grad av reptil.
Kiviar er skjerre og vanlegvis nattaktive. Dette kan vere resultat av predatorar og menneske har trengt inn i habitata deira. I områda på New Zealand kor introduserte rovdyr seinare har blitt fjerna, til dømes i reservata, ser ein ofte kiviar på dagtid. Dei tykkjer best om subtropiske og tempererte gultre og bøkskogar, men dei har blir tvungne til å tilpasse seg ulike habitat, slik som subalpint kratt, tørt grasland og fjell. Kiviar har ein høgt utvikla luktesans, uvanleg for fuglar, og dei er einaste fuglegruppa med naseopningar ytst på det lange nebbet. Kiviar et små virvellause dyr, frø, larver, og mange variantar av makk. Dei kan òg ete frukt, små kreps, ålefiskar og amfibium. På grunn av luktesansen og plassering av naseopningane ute på nebbspissen, vil kiviar finne insekt og makk i jorda utan å først sjå eller føle dei. Når eit par av ho og hannfugl har funne saman, har dei ein tendens til å leve saman livet ut som monogame par. I paringstida frå juni til mars, ropar dei på kvarandre, og møtast i hekkehòla kvar tredje dag. Desse relasjonane kan vare i opptil 20 år. Dei er unike blant fuglane ved at dei har eit fungerande par eggstokk. Kiviegg kan vege opp til ein fjerdedel av hofuglen, meir enn hos nokon annan fugl i verda. Sjølv om kiviar har omtrent storleiken til tamhøns er egga deira omtrent seks gongar større enn eit hønseegg. Vanlegvis får dei eitt egg per hekkesesong. Egga har jamn tekstur og er elfenbeinkvite eller har grønskjær. Hannfuglen rugar egget, bortsett frå hos flekkivi der begge foreldra deltar. Rugeperioden er 63-92 dagar. I løpet av den tretti dagar lange perioden det tar for egget å vekse, treng hofuglen tre gongar vanleg matmengd. To til tre dagar før egget leggast må ho faste fordi det ikkje er plass att til mat i fordøyingssystemet.
Det finst fem aksepterte artar.
Slekt Apteryx
Knute Rockne
Knute Kenneth Rockne var ein norsk-amerikansk utøvar og trenar innan amerikansk fotball.
Han var fødd Knut Rokne på Voss og emigrerte alt som barn til Chicago i Illinois, USA. Han arbeidde som laboratorieassistent hjå Julius Arthur Nieuwland ved University of Notre Dame, men sa frå seg vidare arbeid innanfor kjemi etter å ha fått tilbod om å verta fotballtrenar. Han hadde sjølv i åra 1910-1913 spela amerikansk fotball på universitetslaget, utan å merkja seg ut i særleg grad før dei to siste åra. Han gifte seg i 1914 med Bonnie Gwendolyn Skiles, og dei fekk fire born saman; Bill, Knute jr., Mary Jean og Jack.
Fotballtrenaren
Som hovudtrenar for «The Fighting Irish», laget til University of Notre Dame i South Bend i Indiana frå 1918 til 1930 såg Rockne laget sitt sigra i 88,1 % av alle kampane sine, ein sigersprosent som ikkje noko lag seinare har overgått. I dei 13 åra Rockne var hovudtrenar, hadde laget 105 sigrar, 12 tap og fem uavgjorte kampar. Det vann seks nasjonale meisterskap og var ubesigra i fem sesongar.
Rockne innførte ei oppstilling kjend som «shift», der bakdelen av laget byrja i ei T-oppstilling før dei gjekk til eine eller andre sida rett før ballen blei teken. Han gjorde også framoverpasningar populære.
Reklamearbeid
Knute Rockne var også klar over underhaldningssida ved college-idretten, og knytte band til media for å få gratis reklame for laget sitt. Han samarbeidde også med den lokale bilfabrikanten Studebaker frå 1928, mest med sals- og marknadsføringsoppgåver. Tidleg i 1931 marknadsførte Studebaker ein bil med namnet til Rockne, «Studebaker Rockne Sedan Six 65». Modellen var i produksjon fram til 1934, og det vart laga i alt 30 239 bilar. Av desse kom om lag 100 til Noreg.
Flystyrten
Rockne døydde i ein flystyrt nær Cottonwood Falls i Kansas på veg for å delta i produksjonen av filmen The Spirit of Notre Dame. Han er gravlagd på Highland Cemetery i South Bend. Studentane sin idrettsbygning på universitetet har fått Rockne sitt namn, likeeins ei gate i South Bend, og eit par andre stader i Kansas og Indiana.
Kong Haakon VII av Noreg slo Rockne posthumt til riddar og sendte ein personleg utsending (Olaf Bernts, norsk konsul i Chicago) til gravferda hans.
Peberholm
Peberholm er ei kunstig øy i Danmark, laga sør for Saltholm i Øresund. Peberholm vart bygd som ein lekk i Øresundssambandet mellom Amager i Danmark og Skåne i Sverige, og var naudsynt for å kunne kople dei undersjøiske tunnelane for motorvegen og den dobbelspora jernbanen under Drogdenrenna frå Amager saman med Øresundbrua over til Malmö i Skåne. På øya kjem dei to undersjøiske veg- og jernbanetunnelane opp i dagen, og her er det bygd ein jernbanestasjon som gjer det mogeleg å pense toga over frå det eine sporet til det andre på den dobbeltspora jernbanen når dette trengst i samband med vedlikehald eller av andre årsaker.
Øya er rundt 4 km lang og 3 km² stor, og er bygd av lausmassar gravne opp frå botn i Øresund i samband med anleggsdrifta. Totalt gjekk det med 1,6 millionar tonn stein og 6 millionar kubikkmeter sand og annan masse frå havbotn til bygginga av øya.
Øya fekk namnet Peberholm ('Peparholm' av krydderet pepar) som eit resultat av ein konkurranse i den danske dagsavisa Politiken. Namnet har klar samanheng med at naboøya har namnet Saltholm.
Natureksperiment
Øya er under stadig overvaking av biologar. Fram til juni 2006 vart det registrert 440 planteartar på øya, 14-16 hekkande fuglearter, og ei mengd insekt, mellom anna fleire sjeldne. Men sjølv om fleire ulike treslag har spirt, er jordsmonnet for tørt til at det vil kunne danne seg skog på øya.
Av tryggleiksomsyn er det ikkje lov for folk flest å gå i land på øya.
Habitat for giftig edderkopp
I juli 2005 vart det oppdaga ein edderkopp med det latinske namn Tegenaria agrestis på øya. Edderkoppen er svært sjeldan i både Danmark og Sverige, og vart første gong oppdaga i Norden i Jylland i 2003. Edderkoppen er giftig for menneske, og sjølv om gifta ikkje er dødeleg, kan ho føre til kraftige vevskadar og vanskeleg lækjande sår. Ingen i Europa er enno vorte biten av edderkoppen, men i USA har han skapt store problem.
Familiær middelhavsfeber
Familiær middelhavsfeber (FMF) er ein arveleg, autosomalt recessiv betennelsessjukdom som manifesterer seg som periodiske betennelsesrier ved ujamne mellomrom. Miljøfaktorar som ser ut til å spela ei rolle er stress, utmatting og infeksjonar.
FMF er vanlegast i pasientgrupper med opphav kring Middelhavet — derav namnet. FMF er særleg vanleg blant armenarar (opp til éin av sju a. har FMF), sefardiske jødar (éin av seks blant jødar av maghrebisk opphav), tyrkarar, druzarar og libanesarar og ein del arabiske grupper, men finst òg m.a. blant askenasiske jødar.
Rier
Det finst sju rietypar. 90 % av alle pasientar har den første ria føre dei er 20 år. Alle rier utviklar seg over 2–4 timar og varer mellom seks timar og fire dagar. Dei fleste riene inkluderer feber.
Komplikasjonar
AA-amyloidose med nyresvikt er ein relativt vanleg komplikasjon og kan utvikle seg utan opne krisar. AA (amyloidprotein) blir produsert i svært store mengder under riene og i mindre mengder mellom dei og hopar seg opp særleg i nyrene, men òg i hjarta, milten, meltingskanalen og skjoldbruskkjertelen.
Det ser òg ut til å vera auka risiko for utvikling av visse vasculitt-relaterte sjukdommar (t.d. Henoch-Schoenlein purpura), spondylartropati, langvarig gikt i spesifikke ledd og langvarig myalgi (muskelsmerter).
Diagnose
Diagnosen blir stort sett stilt på grunnlag av åtakshistorie — særleg hjå pasientar frå dei folkegruppene som har særleg stor risiko for FMF. Ein akuttfaserespons er til stades under riene, med auka C-reaktivt protein-nivå, høgt nivå av kvite blodceller og andre teikn på betennelse. Blant pasientar med lang sjukdomshistorie er det viktig å overvake nyrefunksjonen for å vurdere risikoen for kronisk nyresvikt.
Patofysiologi
Så og seie alle fall heng saman med ein mutasjon i MEFV-genet, som kodar for eit proteinet pyrin eller marenostenin. Dette vart oppdaga i 1997 av to uavhengige forskargrupper. Ulike mutasjonar av dette genet fører til FMF — nokre av desse fører til ei alvorlegare form av FMF enn andre. Dei relevante mutasjonane finn stad i ekson 2, 3, 5 og 10.
Funksjonen åt pyrin er enno ikkje fulleg skildra, men det ser ut til å undertrykkje aktiveringa av caspase 1, enzymet som stimulerer produksjonen av interleukin 1β, eit cytokin som er sentralt i betennelsesprosessar. Vi veit ikkje sikkert akkurat kva som utløyser riene eller kvifor overproduksjon av IL-1 skulle føre til spesifikke symptom i spesifikke organ (som t.d. ledd eller bukhole).
Genetikk
MEFV-genet finst på det 16. kromosomet (16p13). Sjukdommen er normalt autosomalt recessivt arveleg. Om to asymptomatiske berarar får barn saman, så er det dermed 25 % sjanse for at dette barnet vil få FMF. Om den eine av foreldra har FMF og den andre er asymptomatisk berar er den 50 % sjanse for at barnet får FMF, og om to FMF-pasientar får barn saman, vil barnet visseleg få FMF. Det er òg verdt å merke seg at det finst fall som tyder på at det òg finst ei autosomal dominant utgåve av FMF.
Behandling
Riene går over av seg sjølve og kan lindrast med smertestillande medikament og ikkje-steroide antiinflammatoriske medikament (som t.d. diclofenac).
Sidan 1970-åra har kolkisin, eit lækjemiddel utvunne av Colchicum autumnale og elles bruka i behandling av urinsyregikt, vist seg å redusere åtaksfrekvensen blant FMF-pasientar. Nøyaktig korleis kolkisin undertrykkjer riene er ikkje fastslege enno. Sjølv om dette medikamentet ikkje er utan biverknader (inkludert buksmerter og muskelsmerter), kan det føre til ei markant betring av livskvaliteten for mange pasientar. Ei typisk dosering er 1–2 mg kolkisin per dag. Utviklinga av amyloidose blir seinka av kolkisinbehandling.
Det blir òg forska på interferon som eit mogleg terapeutisk verkemiddel.
Historie
Ein allergispesialist frå New York, dr. Sheppard Siegal, var den første som skildra peritonitt-riene i 1945. Han kalla dette «benign paroxysmal peritonitis», ettersom sjukdomsbanen i hovudsak var godarta. Dr. Hobart Reimann, som arbeidde på the American University in Beirut, gav ei meir fullstendig framstilling av det han kalla «periodic disease».
Peter Schmeichel
Peter Bolesław Schmeichel er ein dansk tidlegare fotballspelar frå Gladsaxe. Schmeichel, som var målvakt, er særleg kjend for å han spela på den engelske klubben Manchester United og på det danske landslaget.
Klubbspel
Schmeichel spelte for den lokale klubben Galdsaxe-Hero mellom 1981-84. Frå 1984 spela han før tre år for den danske toppklubben Hvidovre og sidan fire år for Brøndby IF. Mellom 1991 og -99 spelte han for Manchester United i England, der han var med å vinne fem ligameisterskap, FA-cupen tregongar og til sist Meisterligaen. 1999-2001 stod han i mål for Sporting Lisboa i Portugal, før han avslutta som aktiv med to sesongar i engelsk liga, først ein sesong for Aston Villa og så den siste sesongen for Manchester City.
Han la opp våren 2003.
Landslagsspel
Schmeichel debuterte for Danmark sitt landslag i ein kvalfiseringskamp til sommar-OL 1988 mot Hellas i Levadia. Han deltok i fem sluttspel for Danmark; europameisterskapa 1988, 1992, 1996 og 2000, dessutan i VM i fotball 1998 i Frankrike. Berre Michael Laudrup har like maneg sluttspel av danske fotballspelarar. Høgdepunktet kom i 1992 då han heldt buret reint då Danmark vart europameister med 2-0 ov Tyskland i finalen. Mot Slovenia i 2001 stod han i mål i sin 129. og siste landskamp.
Alivéri
Alivéri (gresk Αλιβέρι) er ein distriktsby i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas og hovudsete i kommunen Kými-Alivéri..
Møn
Møn er ei øy like sør for Sjælland i Danmark. Øya har eit areal på 237,47 km² med eit folketal på 11 700 (2006).
Mellom Sjælland og Møn ligg Ulvsund, og mellom Møn og Falster i vest ligg Grønsund. Møn er kjend som ein naturskjønn stad med fine badestrender, kyrkjer med kalkmaleri (Elmelundemesteren) og Møns Klint. Den største byen på Møn er Stege, og her finn eit av dei best bevarte festningsanlegga i Norden. Mølleporten i Stege frå slutten av 1400-talet er ein bevart byport frå mellomalderen. Bak voldanlegget kan ein sjå eit autentisk kjøpmannsmiljø.
Møn er forbunde med Sjælland via Dronning Alexandrines Bro. Nord for Møn ligg den litle øya Nyord, og mellom Møn og Sjælland i Stege Bugt ligg òg øya Lindholm, der Statens Veterinære Institut for Virusforskning er plassert.
Historie
I den Eldre Edda vert det snakka om ein stad, som ein meiner kan vere Møn. Etter segna herska to vetter på Møn. Den eine, Jøjin Opsal, budde på Høge Møn, og den andre, Grøn, på Vestmøn, der Grønsund er kalla opp etter han. I mellomalderen var Møn økonomisk viktig på grunn av sildefisket i Øresund og fordi ho låg nær markedet i Skåne. Både Stege og Borre var kjøpstader og viktig byar. Steges borg, Stegeborg eller Stegehus var ein av dei viktigaste festningane i landet.
Etter at Møn vart plyndra av vendarane, vart øya under Valdemar den Store utgangspunkt for tokt til Venden. I 1252 erobra tyskaren Henrik av Æmelthorp Møn, og i 1289 vart øya åteken av fredlause og nordmenn. Under Lübeck sin krig mot kong Hans vart Borre øydelagd, medan Stege under Anders Bille slo åtaket tilbake. Under Grevefeiden slutta mønbuarane seg til opprørarane, og innbyggjarane i Stege erobra Stegehus og øydela det.
I svenskekrigen 1658—60 forsvarte Møn seg lenge, først under Just Ebel og seinare under Hans Schrøder (seinare adla som Løwenhielm). Til slutt gjekk svenskane i land frå Bogø og slo forsvararane ved Lille Damme. Møn vart plyndra og reiste seg berre langsomt etter dette tapet.
I 1685 vart hestegarden lagt til Møn, og leiaren for garden, Samuel Christoph von Plessen, vart òg amtmann på øya. Dette gjorde at det gjekk enno meir nedover for Møn. Jord vart konfiskert frå bøndene, slik at det kunne dyrkast gras, i tillegg til at bøndene var plyndra. Då øya var heilt utpint, måtte garde i 1697 flytte. Plessen måtte opp i retten, vart dømd, og døydde i fengsel i 1704.
I 1696 vart stavnsbandet oppheva på Møn med det vilkåret at bønder som hadde meir enn ein son, skulle la ein son utdanne seg innan sjømannskap. Derfor vart det oppretta navigasjonsskule i Stege i 1701, men i 1727 vart denne flytta til København.
I 1769 vart det mønske krongodset delt opp i fem hovudgardar og lagt ut for sal. Bøndene prøvde sjølv å kjøpe dei, noko som berre delvis lukkast, sidan omkring halvparten av bøndene vart festebønder ved dei fem nye godsa: Marienborg, Nordfelt, Klintholm, Liselund og Ålebækgård.
På byrjinga av 1900-talet budde det om lag 14 000 menneske på øya, men i løpet av dei siste hundre åra fall folketal, som på så mange andre øyar. Folketalet har derimot halde seg konstant sidan 1970-åra.
Chinguetti
Chinguetti (شنقيط) er ein by nordvest i Mauritania som ligg på Adrarplatået aust for Atar. Han var tidlegare ein samlingsstad for karavanar som kryssa Sahara, og er framleis eit viktig religiøst senter. Byen blei sett på UNESCO si liste over verdsarv i 1996.
Viktige bygg i byen er moskéen, eit fort bygd av den franske framandlegionen og eit høgt vasstårn.
Byen har eit titals bibliotek med gamle manuskript på gasell- og geiteskinn. Dei fleste av desse bøkene handlar om islam, men det finst òg nokre bøker om litteratur og vitskap.
Melbourne
Melbourne er hovudstad i delstaten Victoria og den nest største byen i Australia. Med eit folketal på om lag 4 millionar (est. 2006) er han den sørlegaste byen i verda som har over ein million innbyggjarar.
Kystbyen er kalla opp etter den britiske statsministeren William Lamb, den andre Viscount Melbourne, som var busett nær landsbyen Melbourne i Derbyshire.
Øyleikane 2015
Øyleikane 2015 vart arrangert på Jersey i perioden 27. juni til 3. juli. Dette var andre gongen Øyleikane vart arrangert på Jersey. Arrangør av øyleikane var International Island Games Association.
Idrettsgreiner
Dei offisielle øvingane (antall øvingar i parentes) er lista under. Dei 28 sportsgreinene det vart konkurrert i var: