cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kjæledyr
Kjæledyr er dyr som blir haldne hovudsakleg for å underhalda eller halda folk med selskap, til forskjell frå andre tamdyr som ein held av økonomiske grunnar. Nokre typar tamme dyr er vanlegast å halda som kjæledyr, men alle dyr som eit menneske kan stella for og knyta seg til, også ville dyr, kan bli kjæledyr.
Sendero Luminoso
Opphavet
Sendero Luminoso vart danna i slutten av 1960-åra av filosofiprofessoren Abimael Guzmán. Tilhengjarane til Guzmán kallar han «Presidente Gonzalo». Organisasjonen braut ut frå Partido Comunista del Perú — Bandera Roja. Som lærar ved Universidad Nacional de San Cristóbal de Huamanga hadde han eit godt grunnlag for å rekruttera opprørsk ungdom. I byrjinga var organisasjonen ein rein politisk front, som mellom anna stilte til val og fekk kontroll over fleire studentråd. Når dei seinare mista mykje av oppslutnaden i studentråda, valde dei å gå over til andre område enn universiteta.
Kjæledyr
Vanlege typar kjæledyr er til dømes hund, katt, kanin, marsvin og hamster.
Sendero Luminoso
Folkekrigen
I 1980 starta Sendero Luminoso eit væpna opprør i Peru, med base i Ayacucho. Dette var ein såkalla folkekrig etter Mao sin modell, der dei ville erstatta det borgarlege demokratiet med nydemokrati. Dei ville innføra proletariatets diktatur, som skulle gjennomføra ein kulturrevolusjon og inspirera til ein verdsrevolusjon, og meinte at dei då ville oppnå målet om eit kommunistisk samfunn. Utover i 1980-åra fekk Sendero Luminoso kontroll over stadig større delar av Peru, særleg på landsbygda, mellom anna fordi regjeringa gjennomførte upopulære jordreformer. Men brutal framferd mot sivile gjorde at populariteten deira minka etter kvart. Dette gjorde at organisasjonen vedtok å flytta større delar av aktivitetane og organisasjonsapparatet sitt inn til byane mot slutten av 80-talet. Dette gjorde dei sårbare for den nye, harde taktikken til regjeringa. I 1992 var om lag 65 % av Peru kontrollert av Sendero Luminoso. Dette året fekk president Alberto Fujimori vide fullmakter i kampen mot geriljaen. Dei fleste av leiarane vart arresterte og fengsla. Óscar Ramírez, som etterfølgde Guzmán som talsmann for organisasjonen, vart fengsla i 1999.
I kampen mot Sendero Luminoso og MRTA, ein annan geriljaorganisasjon, vart det i 90-åra oppretta særeigne militære domstolar for å dømma folk styresmaktene såg på som «terroristar». Human Rights Watch har hevda at minst 10 % av dei dømde i desse rettssakene, der dommarane hadde hetter over hovudet, var uskuldige.
Framhald
I 2000-åra har ein fraksjon av Sendero Luminoso teke opp kampen att. Denne fraksjonen kallar seg Proseguir (framhald). I 2003 gjennomførte dei eit åtak i Ayacucho og tok 68 tilsette i det argentinske selskapet Techint og tre politivakter som gislar. Gislane vart seinare lauslatne etter ein militæraksjon. Fleire terroråtak og kidnappingar har følgd denne, og mange av medlemane har vorte arresterte i politiaksjonar.
Delstaten Victoria
Victoria er ein delstat i det sørauste hjørnet av Australia. Han er den minste staten på fastlandet, men òg den som er tettast folkesett, og den andre folkerikaste etter New South Wales. Melbourne er hovudstaden i Victoria, og over 70 % av alle innbyggjarane i delstaten bur her.
București
Som ein europeisk by er ikkje București særleg gammal. Han vart første gong nemnd i 1459. Sidan den gong har byen endra karakter mange gonger og vart hovudstad i Romania i 1862 og heldt stø kurs som senter for rumensk massemedia, kultur og kunst. Byen har bygg som er ei blanding av historisk, mellomkrigstids, kommunistisk og moderne arkitektur. I mellomkrigstida førte den elegante arkitekturen og den sofistikerte eliten til at București fekk kallenamnet «Austens Paris» eller «Vesle Paris» (Micul Paris). Sjølv om mange byggverk og bydelar i det historiske sentrumet vart øydelagd av krig, jordskjelv og systematiseringpolitikken til Nicolae Ceaușescu, er det framleis mange som står att. Dei seinare åra har byen opplevd ein økonomisk og kulturell vekst.
Økonomisk er byen den mest velståande i Romania og er eit av dei viktigaste industrisentera og transportknutepunkta i Aust-Europa. Som den mest utvikla byen i Romania har București òg mange utdanningsinstitusjonar.
Historie
București har både utvikla seg og forfalle heilt sidan dei tidlege busetnadane i antikken og fram til han vart hovudstad i Romania på 1800-talet.
Han vart først nemnd i 1459 og var residens for fyrst Vlad Tepes av Valakia. Det gamle fyrstepalasset (Curtea Veche) vart bygd av Mircea Ciobanul og under dei neste herskarane vart București sommarresidens for hoffet og kjempa med Târgoviște om status som hovudstad etter at Det osmanske riket hadde kome til sørlege område av Muntenia og kravde overhøgd.
București vart brend ned av osmanarane og ein periode på byrjinga av 1600-talet vart han forlaten av fyrstane. Byen vart derimot bygd opp att og heldt fram å vekse og utvikle seg økonomisk. Sentrumet var rundt gata Uliţa Mare, som frå 1589 vart kalla Lipscani. Før 1700-talet var han det viktigaste handelssenteret i Valakia og vart permanent residens for hoffet i Valakia etter 1698 (frå og med regjeringstida til Constantin Brâncoveanu).
Han vart delvis øydelagd av naturkatastrofar og bygd opp att fleire gonger dei neste 200 åra. Han vart råka av Carageapeste i 1813-1814 og byen vart rykt bort frå osmanarane fleire gonger av Habsburgmonarkiet (1716, 1737, 1789) og Det russiske riket (tre gonger mellom 1768 og 1806). Han kom under russisk administrasjon mellom 1828 og Krimkrigen, bortsett frå periodar under den valakiske revolusjonen i 1848 og då austerrikske troppar tok seg inn i byen etter at russarane reiste frå staden. Dei var i byen fram til mars 1857. I mars 1847 førte ein brann til tapet av 2000 bygningar og ein tredjedel av byen vart øydelagd. Det sosiale skiljet mellom rike og fattige i byen vart på denne tida skildra av Ferdinand Lassalle som ein «ukultivert lapskaus».
I 1861 slo Valakia og Moldavia seg saman og dannar Dei donauske fyrstedøma eller Fyrstedømet Romania og București vart hovudstad i den nye nasjonen. I 1881 vart han det politiske senteret i det nyoppretta Kongedømet Romania. På andre halvdel av 1800-talet auka folketalet kraftig og byen utvikla seg urbant.
Mellom 6. desember 1916 og november 1918 vart han okkupert av tyske troppar og hovudstaden vart flytta i eksil til Iași. Etter den første verdskrigen vart București hovudstad i Stor-Romania. Som hovudstad i eit land av Aksemaktene vart han kraftig bombardert under den andre verdskrigen av dei allierte og 23. august 1944 vart det utført eit statskupp som førte Romania over på den andre sida i krigen. Som hemn vart byen kraftig bombardert av Luftwaffe. 8. november 1945, på kongen sin bursdag, slo den sovjetstøtta regjeringa til Petru Groza tilbake eit opprør som støtta kongen av Romania.
Under Nicolae Ceaușescu sitt styre (1965-1989) vart den mest historiske delen av byen øydelagd og byta ut med bygningar i kommuniststil, særleg høge leilegheitsblokker. Det beste dømet på dette er utviklinga som vart kalla Centrul Civic, som inkluderte bygginga av Parlamentpalasset, der ein heil historisk bydel vart jamna med jorda for å gje plass til Ceauşescu sine stormannsgale konstruksjonar. I 1977 råka eit særs kraftig (7,4 på Richterskalaen) jordskjelv byen. 1500 menneske mista livet og mange gamle bygningar vart øydelagd. Nokre historiske nabolag har likevel overlevd fram til i dag.
Den rumenske revolusjonen i 1989 byrja med store anti-Ceaușescu-protestar i Timișoara i desember 1989 og heldt fram i București, noko som førte til at kommunistregimet vart styrta. Studentforbund og opposisjonsgrupper organiserte protestar på stor skala i 1990, sidan dei ikkje var nøgd med det nye styret til Nasjonal Frigjeringsfront. Opprøret vart hardt slått ned av gruvearbeidarane i Valea Jiului. Fleire andre opprør følgde og regjeringa vart til slutt byta ut.
Etter 2000 har byen vorte modernisert i takt med den økonomiske oppsvingen i Romania. Det historiske senteret i byen vert kraftig restaurert, medan det er kraftig utbygging på både bustad- og handelssektoren.
Demografi
București hadde 1 883 425 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011, medan regionen som òg omfattar Ilfov fylke, hadde 2 272 163.
Etnisitet
Den etniske samansetjinga av befolkninga i kommunen ut frå folketeljingane frå 1992 til 2011:
Språk
Morsmål ut frå folketeljinga i 2011:
Religion
Religiøs tilknytning ut frå folketeljinga i 2011:
Greplyng
Greplyng (Kalmia procumbens) er ei plante i lyngfamilien. Arten er den einaste i si slekt og har ei sirkumpolar utbreiing på den nordlege halvkula.
Greplyngen veks på turre rabbar til fjells og er tilpassa desse stadane med sin krypande veksemåte i flate tuer. Han vert berre om lag 2 cm høg. Blada er motsette, stive og harde med nedbøygd kant, og kvite på undersida. Blomsterskaft og begerblad er mørkraude, kronblada lysraude.
Greplyngen finst vanleg i alle fjellområde i Noreg. I Jotunheimen er han funnen opp til 1920 m. Greplyngen blømer kring juli i høge fjell, tidlegare i lågare fjell.
Martin Luther
Dei fyrste åra
Martin Luther blei fødd i Eisleben i Tyskland i 1483 og døydde i same by i 1546. Oppdraginga til Luther blir omtala som streng og prega av foreldra sine ideal om nøysemd og fromleik. Han studerte juss som ung mann, men braut med juss-studiet og søkte opptak i augustinarane sitt kloster i Erfurt. Her kunne han fortsette å studere ved universitetet sjølv om han tok del i klosterlivet. Augustinarane fører sin tradisjon attende til kyrkjefaderen og filosofen Augustin. Denne ordenen var kjend for å vere særs lojal mot Roma, men òg for å legge stor vekt på den enkelte munk si utvikling og personlege fromleik.
Leiaren i ordenen og lærarar ved universiteta i Erfurt og i Wittenberg nokre få mil unna oppdaga fort kva kapasitet den unge Martin Luther var. Teologen Johann von Staupitz i Wittenberg fekk ei sentral rolle som rettleiar og akademisk farsrolle for Luther. I 1507 blei Luther vigd til prest etter intense teologiske studiar, og i 1512 blei han doktor i teologi i Wittenberg. Han var då 29 år gamal og hadde lenge hatt førelesingar i dei fleste teologiske disiplinar.
Eksistensiell krise
Dei påfølgjande åra frå 1512 til 1517 var prega av intens akademisk aktivitet og stor framgang på det ytre plan. Samtidig har han sjølv og andre omtala desse åra som ei personleg krisetid. Verken klosterlivet eller dei teologiske studia kunne løyse dei eksistensielle problema han sleit med. Læraren Staupitz var til hjelp. Han understreka at tvilen og anfektinga høyrer med til eit sant kristenliv. Dette var ei trøyst for den grublande unge teologen, men likevel ikkje nok. Martin Luther kom inn i ei djup eksistensiell krise. Denne krisa kan sikkert omtalast på ulike måtar: Sonen som sleit med å oppfylle forventningane hos ein streng far, munken som strevde med løfta om å vere lydig og kyskleik, renessansemennesket som utforska grensene for mennesket sin fridom. Martin Luther sjølv har omtala krisa som teologisk og eksistensiell på same tid: ”Kven er Gud, og korleis kan mennesket halde mål i Gud sine auge?” undra den unge Luther.
Ei ny forståing av trua
Martin Luther sitt problem går inn i sentrum i den kristne trua. Eitt år før han døydde, skildra han krisa slik: ''Sjølv om eg levde som ein uklanderleg munk, kjende eg likevel uroleg samvit over at eg for Gud var ein synder og ikkje kunne forlate meg på at eg kunne oppnå å bli forsona gjennom mine eigne gjerningar. Det var ikkje berre det at eg ikkje elska – nei, eg hatet den rettferdige Gud som straffar syndarar … Slik raste eg i min ville og forvirra samvit og anstrenga meg bittert med den plassen hjå Paulus som eg brennande gjerne skulle ha visst kva han meinte med.''
Han strevde med å forstå fyljande avsnitt i Paulus sitt brev til romarane: «For eg skjemmest ikkje ved evangeliet; det er ei Guds kraft til frelse for kvar den som trur, både for jøde fyrst og so for grekar; for i det vert Guds rettferd openberra av tru til tru, som skrive stend: Den rettferdige, ved tru skal han leva.» (Rom 1,16-17). Luther fyljer Paulus, som påstår at mennesket aldri er i stand til å fylje opp Guds vilje og forventningar gjennom eiget liv. Men korleis er det då mogeleg å fylje opp Gud sitt krav om rettferd når mennesket aldri kan nå ein akseptabel standard gjennom eit fromt liv og gode gjerningar? Det som blir kalla Luther sitt ”reformatoriske gjennombrot”, handlar om eit nytt perspektiv på kva Guds rettferd inneber. Han forstår etterkvart at det ikkje kan vere ein menneskeleg prestasjon eller kvalitet, men ein gåve Gud gjer. Slik skal Luther sjølv ha uttalt det: Då eg i byrjinga starta å forstå Guds rettferd som den rettferdige lever av som av ei Guds gåve, nemleg trua. Og at meininga er denne: at Guds rettferd blir openberra gjennom evangeliet, nemleg ei passiv rettferd, gjennom kva Gud i si miskunn rettferdiggjer oss gjennom trua, som det står skrive: den rettferdige skal leve av tru.
Nåde
Kyrkjene i samtida til Luther la stor vekt på det kristne mennesket sitt handlingsliv gjennom å understreke dei gode gjerningane og bota si tyding. Det hadde òg vakse fram ein praksis der ein kunne gje gåver til kyrkja gjennom å kjøpe såkalla "avlatsbrev". I den folkelege fromheita blei slike gåver sett i samanheng med skjærselden. Skjærselden blei sett på som ein plass syndarar oppheldt seg etter døden for å klargjere seg til livet i himmelen. Her kunne syndarane gjere bot og sone, og opphaldet i skjærselden var avhengig av korleis ein hadde levd sitt liv på jorda. I mellomalderen oppstod det førestillingar om at det var mogleg å opparbeide seg fortenester (meritum på latin) ) som gjorde at Gud såg på syndarane med mildare auge. Luther si nye forståing av forholdet mellom tru og gjerningar gjorde han sterkt kritisk til denne delen av kyrkja si forkynning og lære: Guds nåde kan ikkje kjøpast eller fortenast. Den er ei gåve som blir gitt den som trur. Ja, sjølv trua er ei gåve frå Gud.
Tesar mot avlaten
Luther arbeida i årevis med desse spørsmåla. Han granska Salmane si bok, Det nye testamente og teologiske verk. Samtidig heldt han førelesningar for studentar i Wittenberg og Erfurt, og han heldt preikar som prest og munk. Sjølve gjennombrotet i synet på Guds rettferd skal ha skjedd i 1513 eller 1514 mens han arbeidde med ein kommentar til Salmane si bok. Men det var fyrst i 1517 at han for alvor offentleggjorde sitt nye teologiske grunnsyn og trekte kyrkjekritiske konklusjonar av det. Det fyrste han angreip offentleg var avlatshandelen. Handelen med avlatsbrev var på dette tidspunkt blitt omfattande. Kyrkja trong inntekter til bygginga av den enorme Peterskyrkja i Roma, og pave Leo X (1513-1521) hadde sjølv godkjent avlatshandelen som kjelde til finansieringa. Tankegangen bak var på mange måtar idealistisk: Kyrkja sin viktigaste eigedom var evangeliet om frelse og tilgiving. Denne eigedom må da òg kunne brukast til å skaffe kyrkja naudsynte inntekter. Det er jo berre sunt for ein botferdig syndar å gje pengar til eit godt formål! Men avlatshandelen blei mange stadar ganske ekstrem, og det oppstod førestillingar om at synd og skyld er storleikar ein kan betale seg ut av. Ikkje bere dei levende, men òg dei daude kunne «kjøpast fri» frå straff, meinte mange. Men nokre var òg kritiske til avlatshandelen, ikkje minst munkar og nonner i klostra og enkelte teologar på dei nye universiteta.
Laila Riksaasen Dahl
Laila Riksaasen Dahl er ein norsk teolog og Den norske kyrkja sin biskop i Tunsberg bispedømme (Buskerud og Vestfold) frå 2003 til 2014.
Martin Luther
Tesar mot avlaten
Allehelgensdag var festen for dei avdøde. Då gjekk familiane til kyrkja og bad for dei kjære som var gått vekk. Samtidig var det høgsesong for omsetting av avlatsbrev. Mange ville gjerne betale for å kunne sleppe rimelegare i skjærselden. 31. oktober 1517, dagen før festen, sendte Luther ut 95 tesar om avlaten. I ettertid er denne dagen vorte rekna som reformasjonen sin «fødselsdag». Han skreiv tesane på latin og sendte dei til biskopen, nokre andre teologar og ein rekkje vener. Det er òg mogeleg at tesane blei slått opp på døra til slottskyrkja i Wittenberg, enten same kveld eller på sjølve allehelgensdagen 1. november. Akademikarar brukte å halde offentlege disputasar fleire gonger i året. Før ein slik disputas var det vanleg å sende ut tesar om temaet slik at folk kunne førebu seg til diskusjonen. I tesane kritiserte Luther dei mest ekstreme formene for avlatshandel. Men han gjekk lenger enn som så. Han diskuterte òg kyrkja sin botspraksis og hevda at det var direkte gale å drive handel med denne delen av kristenlivet. Han forkasta ikkje sjølve bota. Luther mente framleis at det kunne vere godt og rett for eit kristent menneske å gjere bot, både i form av åndelege øvingar og gode gjerningar for andre. Kritikken hans ramma fyrst og fremst handelen med bota som sakrament, men dermed utfordra han samtidig kyrkja og pavestolen sin autoritet. Tesane var i Luther si samtid eit særs radikalt døme på autoritetskritikk. Det blei ingen disputas om avlatshandelen i Wittenberg. Men tesane eksploderte i offentlegheita på ein måte som Luther truleg ikkje hadde drøymt om. Dei blei omsette til tysk og distribuert over store delar av det tysksnakkande Europa i løpet av kort tid. Martin Luther blei ein kjend mann. Nokre rosa han fordi han kritiserte dei geistlege si pengeutpressing. Men mange var djupt sjokkert over den unge munken og universitetsdoktoren som utfordra dei kyrkjelege autoritetane.
Laila Riksaasen Dahl
Dahl vart oppnemnt i statsråd den 20. september 2002. Ho har teologisk utdanning frå Menighetsfakultetet i Oslo 1986–199]. Frå før dette har ho lærarutdanning frå Sagene lærerskole 1965 og praksis, både i skoleverket (1970–80), som kateket i Nittedal (1980–84), som fakultetslektor (1984–86) og amanuensis (1990–95) ved Det teologiske Menighetsfakultet. Ho hadde i 1995–2002 prestestillingar i Nittedal, fram til ho vart oppnemnt til biskop.
Ho er den andre kvinna som har vorte oppnemnt til biskop i Den norske kyrkja. Dahl har likevel gjeve uttrykk for at likestillingsloven bør ha unntak for trussamfunn som ynskjer det. Dahl har også fremma argument for at kyrkja ikkje bør ha vigselsrett, og at ekteskapsinngåing bør skiljast i ein obligatorisk offentleg del og ein valfri religiøs del.
Dahl vart innsett som biskop den 9. februar 2003 i Tønsberg domkyrkje. Før innsettinga hadde blomsterdekoratør-elevar frå Gjennestad gartnerskole pynta domkyrkja.
I desember 2005 vart ho mellombels utpeika som biskopane sin preses i sjukdomsfråveret til Finn Wagle. Dahl var ein av to biskopar som gav til kjenne at ho hadde skifta syn på om homofile partnarar skal kunne gjere vigsla teneste i Den norske kyrkja då lærenemnda i kyrkja la fram uttalinga si om dette i januar 2006.
Zinkiv
Zinkiv (ukrainsk Зіньків) er ein by i Poltava oblast i Ukraina. Byen har kring 11 000 innbyggjarar (2011).
TV 2 Nyhetskanalen
TV 2 Nyhetskanalen er ein fjernsynskanal som er driven av TV 2 Gruppen. Kanalen er den fyrste riksdekkande nyhendekanalen i Noreg. Kanalen sender nyhende 24 timar i døgnet. Offisielt starta kanalen sendingane sine den 15. januar 2007 klokka 12, men alt laurdag 13. januar klokka 14 hadde Nyhetskanalen sendingar i samband med oljesølet i Fedje.
Nyheitsankera i opningssendinga 15. januar var Terje Svabø og Mah-Rukh Ali.
Programleiarar
''Pr. 15. januar 2007''
Opedal i Ullensvang
Opedal er eit gamalt gardsnamn og eit område på Lofthus i Hardanger. Namnet kjem truleg av elva Opo, som renn gjennom dalen.
I Opedal ligg det fleire gardar. Bøndene her livnærer seg i dag hovudsakleg av fruktdyrking.
På slutten av mellomalderen låg Opedal hospitium og kapell her. Truleg har dette vore ei avdeling av cisterciensarklosteret Lyse kloster. I 1551 vart det omtala som Opedal kloster, og nokre stadnamn fortel enno om munkane sin innverknad på bygda, t.d. Munkakjeldo, Munkastovo og Munkatreppene.
Opedal er også eit etternamn. Ein kjend berar av dette namnet var språkforskaren og lokalhistorikaren Halldor O. Opedal.
Kjelder
Store Norske Leksikon om Ullensvang
Goran Rubil
Goran Rubil er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Skinn
Skinn er materiale laga av huda til ei rekke ulike dyr, med eller utan hår.
Skinn der håret framleis sit på blir brukt som pels, medan skinn utan hår som har gått gjennom ein garvingsprosess blir kalla lêr.
Runde Miljøsenter
Runde Miljøsenter er ein internasjonal miljøforskingsstasjon, eit formidlingssenter og ein møteplass for kurs, seminar og konferansar. Miljøsenteret, som ligg på eit fuglefjell, øya Runde, blei offisielt opna 1. oktober 2009.
Arbeidsområde
Den grunnleggande tanken med forskingssenteret på Runde er å etablere infrastruktur for overvaking og forsking på miljøet, samt å promotere berekraftig teknologi innan fiske, fangst og energiproduksjon. Senteret skal kunne nyttast av forskarar både frå Noreg og utlandet, og ein ynskjer å oppnå auka fokus på dei viktige havområda utanfor Møre, som er eit av dei viktigaste gytefelta i norske farvatn.
Senteret inneheld kontor, laboratorium og åtte leilegheiter for gjestande forskarar og andre. I senteret skal det òg på plass auditorium, kafé og ei informasjonsavdeling som skal vise dei store biologiske prosessane som skjer i Norskehavet og samspelet mellom miljø, klima, fugl, fisk og plankton. Det er konkrete planar om ei utstilling av Akerendam i Miljøsenteret.
Miljøbygg
Sidan plassen ligg i eit freda og svært sårbart naturområde, har bygget det fremste innan miljøteknologi, med fokus på miljøvennleg bygningsmateriale, energieffektivitet, vass-sparing og gjenbruk av eige avfall og avløpsvatn.
Bygget skal vere energiøkonomisk og er bygt som eit «førebileteprosjekt» i samsvar med Enova sine reglar. Runde Miljøsenter vil òg ha ei sjøbu på 600 kvadratmeter brutto areal med kaianlegg på Runde hamn.
Planane for senteret har brei politisk støtte, både frå Herøy kommune, regionrådet og Møre og Romsdal fylke. Næringslivet i regionen har òg gått inn med ein større sum i prosjektet.
Inkerman
Inkerman (ukrainsk Інкерман, russisk Инкерман, krimtatarisk İnkerman) er ein by på Krimhalvøya i Ukraina. Han ligg 5 km aust for Sevastopol, ved munningen av elva Tsjernaja. Administrativt ligg Inkermann under Sevastopol som ikkje utgjer ein del av Den autonome republikken Krim.
Vivendel
Utsjånad
Vivendel har klengjestengel, og tvinnar seg rundt andre tre og greiner. Stengelen kan bli mange meter lang. Vivendel har einskilde mjuke hår på blada, og store lysgule blomsterhovud i greintoppane. Blomstrane kan vere raudfarga på utsida.
Akmeisme
Rørsla var ein reaksjon mot symbolismen. Namnet akmeisme er tele frå det greske ordet for høgdepunkt. Bakgrunnen for namnevalet var at rørsla streva etter å poetisk skildra opphøgde opplevingar.
Vivendel
Utsjånad
Blomsteren på vivendel ser ut som ein rett trompet. Det er berre insekt med lang sugesnabel som rekkjer ned til nektaren inst i blomsterrøyret.
Etter blomstring får vivendelen raude bær.
Utbreiing
Vivenvdel finst i Vest-Europa, på øyar i Middelhavet, i Marokko og i Vesleasia. I Noreg veks vivendelen kring Oslofjorden og i kyst- og fjordstrok nord til Velfjord. I Sokndal veks han opp til 450 moh. Vivendelen veks òg i kyststrok i Sør-Sverige.
Kultur
Vivendel er fylkesblomster i Aust-Agder.
Gerard Way
Gerard Arthur Way er ein amerikansk musikar og teikneserieskapar. Han var vokalist i bandet My Chemical Romance frå skipinga i 2001til gruppa blei oppløyst i 2013.
Per Anders Todal
Per Anders Todal (fødd 1. desember 1968) er ein norsk journalist og forfattar. Todal voks opp på ein gard i Todalen i Aure kommune på Nordmøre. Han har studert psykologi, historie og medievitskap på Universitetet i Bergen og på University of California, Berkeley.
Sidan 1997 har han arbeidd i Dag og Tid. Todal har også spelt på Todalens eigen festival, Rock mot ras, med bandet sitt, Krank.
Fiskeoppdrett
Fiskeoppdrett er ei primærnæring og ein akvakultur, kor ein drettar opp fisk i industriell skala. I oppdrett av laks er det vanleg at fisken står i merdar som flyt i sjøen. Yngelen vert klekt ut i klekkeri og set ut i merdane når han har nådd høveleg storleik. Noko yngel vert òg sett ut i bekkar og innsjø, med tanke på sportsfiske. Dei siste tiåra har fiskeoppdrett, særleg av laks, utvikla seg til ei viktig næringsveg på norskekysten. Kina er verdas største opprettsnasjon. Der er det i hovudsak ulike karpetypar som blir dretta opp i dammar.
Corserey
Corserey er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 658 meter over havet.
Simon Fourcade
Simon Fourcade er ein fransk skiskyttar frå Perpignan. Han gjekk Frankrike inn til gullmedalje på mixstafetten under VM i skiskyting 2009 i Pyeongchang, og har elles vunne tre sølvmedaljar og ein bronsemedalje i ulike skiskytings-VM i tida 2012-15. I sin hittil beste sesong, 2012-sesongen, enda han på femteplass i verdscupen i skiskyting.
West Head of Papa
West Head of Papa er ei lita tidvassøy utanfor Papa i Shetlandsøyane og ei av Scalloway Islands. Det høgaste punktet på øya ligg 21 meter over havet. . East Head of Papa er ein del av sjølve Papa, så det er mogeleg at West Head kan ha vorte ei øy i løpet av nyare historie.
Sergej Stanisjev
Sergej Dmitrievitsj Stanisjev er ein bulgarsk politikar, og statsminister i Bulgaria frå 2005 til 2009. Han leiar partiet Bălgarska Socialistitsjeska Partija (Det bulgarske sosialistiske partiet). Stanisjev regjerte i ein storkoalisjon med det liberale partiet til den førre statsministeren og avsette tsaren, Simeon Sakskoburggotski.
Kapiti Coast District
Kapiti Coast District er eit lokalt distrikt sør på Nordøya på New Zealand, om lag 50 km nord for hovudstaden Wellington.
Distriktet har fått namn etter øya Kapiti Island, eit framståande landemerke, 8 km frå land. Busetnaden i distriktet er samla i ei kjede av busetnadar langs kysten ved riksvegen State Highway One: Otaki, Te Horo, Waikanae, Paraparaumu, Raumati og Paekakariki. Paraparaumu er den mest folkerike av busetnadane, og administrasjonssenter så vel som økonomisk senter i distriktet. Mykje av dei landlege områda vert nytta til hagebruk, og det ligg mange handelsgartneri langs hovudvegen mellom busetnadane. Paraparumu har ei lita flystripe med daglege ruteflygingar over Cooksundet til Nelson og Blenheim.
Områda som kan nyttast til landbruk og busetnadar er smale og ligg langs kysten. Ein stor del av den austlege delen av distriktet høyrer til det verna området Tararua Forest Park som omfattar den opprivne fjellkjeda Tararua Range med toppar som når over 1500 moh.
Administrasjon
Distriktet vert administrert av Kapiti Coast District Council, eit lokalt styre som vert valt av innbyggjarane kvart tredje år. Rådet er sett saman av ein leiar (mayor) og 10 rådsmedlemmer. Innbyggjarane vel også eit lokalt råd for sitt lokalområde. Av desse er det fire i Kapiti Coast: Otaki, Waikanae, Paraparaumu/Raumati og Paekakariki. Regionen Wellington (som gir seg til kjenne som Greater Wellington) har ansvar for dei regionale oppgåvene i distriktet, som til dømes offentleg transport, og handsaming av vatn- og miljøsaker.
Kjennemerke
Utanom Kapiti Island er kanskje det mest synlege kjennemerket i Kapiti Coast flyplassen Paraparaumu Airport og Queen Elizabeth Park. Flyplassen ligg klemt inn mellom Paraparaumu (i nord og Raumati i sør. Han har tre rullebanar der dein eine no er stengd. Dette var tidlegare hovudflyplassen i Wellingtonregionen, no vert han for ein stor del bruka av flyklubbar. Parken, som ligg sør for Raumati, er ein populær attraksjon som dekkjer eit område på 12 km².
Populasjon
Sjølv om Kapiti Coast Distrikt administrativt er ein del av Regionen Wellington, er det for ein stor del sosialt skilt frå Wellington og Hutt Valley, som til saman utgjer kjerneområda i regionen. Men mange av innbyggjarane dreg dagleg inn til Wellington på arbeid, og heile Kapiti Coast er eit populært mål for helgetilreisande frå Wellingtonregionen. Mange flytter også til distriktet når dei vert pensjonistar. I Kapiti Coast District ligg byane Paekakariki, Raumati, Paraparaumu, Waikanae og Otaki, og mindre busetnadar som Maungakotukutuku, Otaihanga, Peka Peka og Te Horo. Paraparaumu, som vert sett på som krumtappen i distriktet, ligg omtrent 50 km nord for Wellington.
Samband med Wellington
Mange av innbyggjarane i Kapiti Coast District arbeider i Wellington. Pendlarar til dei fire byane i Greater Wellington (Porirua, Upper Hutt, Lower Hutt og Wellington) utgjer 36% av arbeidsstyrken i dei urbane områda i Kapiti (Paraparaumu, Waikana og Paekakariki) og 12 % av arbeidsstyrken i Otaki. Ei av dei to viktigaste jarnvegslinjene for pendlarar til og frå Wellington har endestasjon i Paraparaumu. Her er òg bussruter for pendlarar.
State Highway One er bindeleddet mellom Kapiti Coast og Wellington. Vegen er ein trong kystveg med tett trafikk, og har i blant vore stengd av jordskred. Det har lenge vore diskutert om Transmission Gully Motorway skulle gjerast både til ei pendlarrute og alternativ tilgang til hovudstaden i ein eventuell naudssituasjon. Det førebuande arbeidet for ei slik utbygging er ferdig, men hittil har ein ikkje greidd å finansiera prosjektet.
Folketalet i distriktet har vakse snøgt sidan 1980-åra, for ein stor del fordi folk frå Wellington buset seg ved kysten når dei vert pensjonistar. Ein større del av innbyggjarane i Kapiti Coast er pensjonerte enn i noko anna distrikt eller by i landet. 23,3 % av innbyggjarane i distriktet er over 65 år gamle, samanlikna med 9,4 % i i dei fire byane i Wellingtonregionen og med 12,1 % som er landsgjennomsnittet for New Zealand.
Historie
Det meste av distriktet var opphavleg ein del av det no nedlagde Hutt County. Kapiti Borough Council gjekk ut frå dette i 1973; etter lokalstyrereformene i 1989 vart Kapiti Borough Council erstatta av Kapiti Coast District Council, og administrasjonsområdet vart utvida nordover for å ta med Waikanae og Otaki, som til då hadde vore delar av det tidlegare Horowhenua County.
Hindu Love Gods
Hindu Love Gods var eit kortliva amerikansk bluesband som bestod av tre fjerdedelar av R.E.M. (alle utanom voklaist Michael Stipe), i tillegg til Warren Zevon. Det vart starta i Athens i Georgia i USA i 1984, og dei opphavlege bandmedlemmene var Peter Buck (gitar), Mike Mills (bass), Bill Berry (trommer), i tillegg til Warren Zevon på vokal og piano. Desse bandmedlemmene gav ut éin singel, «Narrator», utan særleg suksess.
Buck, Mills og Berry vart med Zevon på albumet hans, Sentimental Hygiene (1987). Under ei natteslang økt der dei brukte attverande studiotid etter at albumet til Zevon var ferdig, spela dei fire inn ti coverlåtar, for det meste blues. Sjølv om desse eigentleg ikkje var tenkt utgjevne, vart dei seinare utgjevne av Giant Records på albumet Hindu Love Gods (1990). Songen som fekk mest merksemd av desse, var ein rockversjon av «Raspberry Beret», ein populær song av Prince frå 1985, som nådde 23. plass på Modern Rock-listene.
Tatsuyuki Tomiyama
Tatsuyuki Tomiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
North Isles
North Isles er dei nordlege øyane i Shetlandsøyane i Skottland. Hovudøya i gruppa er Yell, Unst og Fetlar. Stundom vert øyane i Yell Sound rekna med i denne gruppa.
Tatsuyuki Tomiyama
Han spela for klubbane Shonan Bellmare og Gainare Tottori.
Paulus’ fyrste brev til korintarane
Paulus’ fyrste brev til korintarane, også kalla fyrste korintarbrev, er eit av breva som ber apostelen Paulus’ namn, og er i den kanoniske rekkefølgja den sjuande boka i Det nye testamentet. Brevet blir rekna til de breva som med sikkerheit kan seiast å vere skrive av Paulus. I norske bibeltilvisingar etter bibelselskapet sin standard blir namnet forkorta «1Kor».
North Isles
Yell og Unst er den nest største og den tredje største øya av Shetlandsøyane, og den tredje og fjerde mest folkerike. Samla dannar dei eit større areal enn resten av Shetlandsøyane (utanom Mainland).
Paulus’ fyrste brev til korintarane
Innhald
Brevet er skrive som eit svar på eit brev korintarane har skrive til Paulus. Paulus har òg skrive eit tidlegare brev til korintarane, dette brevet er gått tapt. Brevet står dermed som ein del av ei brevveksling mellom Paulus og kyrkjelyden i Korint. Utanom brevvekslinga har Paulus også fått munnlege rapportar frå medlemmer av kyrkjelyden i Korint. Nyheitene frå Korint er på mange måtar lite oppløftande, kyrkjelyden er delt og full av strid. Brevet formanar derfor om eining og samhald. 1Kor 1,10 blir av mange sett på som hovudtesen i brevet: ''Eg formanar dykk, sysken, ved vår Herre Jesu Kristi namn, at de må vere einige. La det ikkje vere splitting blant dykk, men stå saman i syn og tanke.''(NT05)
North Isles
Geografiske ytterpunkt
I gruppa finn ein de nordlegaste punktet i Storbritannia og Shetland ved Out Stack nær Muckle Flugga og den nordlegaste busetnaden Skaw på Unst.
Sarlat-la-Canéda
Sarlat-la-Canéda, tidlegare berre kalla Sarlat, er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Dordogne i regionen Nouvelle-Aquitaine, og har om lag 10 000 innbyggjarar.
Sarlat er kjend for mange mellomalderbygningar som trekk hordar av turistar om sommaren. I den same perioden er det også ein teaterfestival i byen.
Historie
Gamlebyen i Sarlat voks fram kring eit benediktinarkloster som gjekk attende til Karl den store si tid. Byen hadde høgdepunktet sitt som senter for eit stort klostergods på 1200-talet. Klosteret var eitt av seks store kloster i provinsen Périgord og var det einaste som blei spart for vikingane sine herjingar. I 1153 kom klosteret under direkte vern av Paven og i 1318 blei det sete for eit nytt bispedøme. Klosterkyrkja blei etter den tid domkyrkje og Sarlat held fram med å spele ei viktig rolle som kyrkjesentrum fram til den franske revolusjonen.
Som sentrum for store kyrkjegods var byen eit attraktivt politisk mål under Hundreårskrigen mellom Frankrike og England og byen kom vekselsvis på engelske og franske hender. Under Fronden blei byen i 1652 okkupert av troppane til Prinsen av Condé. Etter den franske revolusjonen blei bispedømet lagt ned og byen miste den framtredande rolla han hadde. På 1960-talet ville ein rive dei gamle bygningane, men dei blei redda i siste liten av vernelova som André Malraux fekk gjennom i 1962.
Bill Berry
William «Bill» Thomas Berry er ein amerikansk musikar som er best kjend for at han var trommeslagar i alternativ rock-bandet R.E.M. i 17 år (frå 1980 til 1997), før han trekte seg tilbake og vart bonde. Utanom at han var fast trommeslagar, spela han også mange andre instrument, som gitar, bassgitar, mandolin, piano og keyboard, både ved låtskriving og på R.E.M.-platene. Etter at han gjekk ut av bandet, har han heldt ein låg profil og berre hatt sporadiske gjenforeiningar med R.E.M. og vore med på platene til andre artistar.
North Isles
Geografiske ytterpunkt
Ein kan reise direkte nordover frå Out Stack til Nordpolen utan å treffe andre landmassar.
Her finn ein òg det nordlegaste slottet (Muness Castle), det nordlegaste postkontoret (Baltasound), det nordlegaste fyret (Muckle Flugga), den nordlegaste vegen, det nordlegaste bryggeriet (Valhalla Brewery), den nordlegaste kyrkja (Haroldswick Methodist Church ), den nordlegaste ferjeruta (Gutcher (Yell) til Belmont (Unst)) og den nordlegaste «skogen» (nær Baltasound ) i Storbritannia
Bill Berry
Berry bidrog også til låtskrivinga, spesielt på «Everybody Hurts» og «Man on the Moon», begge frå plata Automatic for the People. Andre Berry-songar var «Perfect Circle», «Driver 8», «Can’t Get There from Here» og «I Took Your Name».
Vojislav Koštunica
Koštunica var presidentkandidat for ein samla opposisjon ved presidentvalet i Jugoslavia i september 2000, som han vann. Den sitjande presidenten, Slobodan Milošević godkjende ikkje valresultatet. Dette førte til gateprotestar, som til slutt førte til at Milošević gjekk av 5. oktober 2000, og Koštunica vart den siste jugoslaviske presidenten, fram til februar 2003.
Ved parlamentsvalet i Serbia i desember 2003 vart DSS det største demokratiske partiet og Koštunica skipa ei mindretals- koalisjonsregjering, med støtte frå, mellom anna, Milošević sitt parti Socijalistička partija Srbije (Serbias sosialistiske parti).
Paulus’ fyrste brev til korintarane
Innhald
Eit anna særpreg for innhaldet er de mange «Når det gjeld» (peri de) avsnitta, der Paulus svarer på ulike problemstillingar. Tema som offerkjøtt, ekteskapet og nådegåvene vert diskutert i desse avsnitta. Nokre forskarar peiker her på ein mogleg samanheng mellom desse avsnitta og brevet Paulus mottok frå Korint.
Ein av de mest siterte delane av Bibelen er 1Kor 13. I Bibelselskapets omsetting av 1978 har det fått overskrifta «Kjærleikens veg », det er også kjent som «Kjærleikens evangelium». Det er her Paulus framheld at ingen nådegåver eller offer har verdi eller betydning om de ikkje er av kjærleik. Det er svært poetisk språk, og her frå stammar kjente sitat som «Kjærleiken utheld alt, trur alt, håpar alt, toler alt» (v.7) og «''Så vert dei ståande desse tre: Tru, håp og kjærleik. Men størst av dei er kjærleiken''» (v.13).
Forfattar, datering og stad
Bibelforskarane er samde om at dette brevet er skrive av apostelen Paulus. Det er truleg skrive år 55 eller 56 i Efesus jfr. 1Kor 16.8
Børre Steenslid
Børre Steenslid er ein norsk fotballspelar, som i 2011 spelte for Molde FK. Børre kom til Sogndal i 2004. Han har representert Noreg på både U-18 og U-21 landslaga.
VM i skiskyting 2008
Verdsmeisterskapen i skiskyting 2008, den 42. i rekka, vart avvikla i Östersund i Sverige i tida 8. – 17. februar 2008. Östersund arrangerte også i 1970 verdsmeisterskapen i skiskyting.
Meisterskapen omfatta 11 tevlingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der både kvinner og menn deltok på dei ymse laga. Deltakarar frå 39 land var påmelde meisterskapen. Einast seks land vann ein eller fleire medaljar.
Russland vann flest medaljar, 11 i talet, medan Tyskland tok flest gullmedaljar med sine fem topplasseringar. Norske Ole Einar Bjørndalen sanka flest medaljar av utøvarane med eitt gull, tre sølv og ein bronse. Dei to tyske kvinnene, Andrea Henkel og Magdalena Neuner, tok flest gullmedaljar, tre kvar.
10 km
Dato: 9. februar 2008
<br style="clear:both" />
12,5 km jaktstart
Dato: 10. februar 2008
<br style="clear:both" />
20 km
Dato: 14. februar 2008
15 km fellesstart
Dato: 17. februar 2008
<br style="clear:both" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 16. februar 2008
<br style="clear:both" />
7,5 km sprint
<br style="clear:both" />
10 km jaktstart
Dato: 10. februar 2008
<br style="clear:both" />
15 km
Dato: 14. februar 2008
<br style="clear:both" />
12,5 km fellesstart
Dato: 16. februar 2008
<br style="clear:both" />
4 x 6 km stafett
Dato: 17. februar 2008
<br style="clear:both" />
Mixstafett
<br style="clear:both" />
Hardanger musikkfest
Hardanger Musikkfest er ein kammermusikkfestival som vert halden kvar pinse i Indre Hardanger.
Historikk
Musikkfesten vart starta opp i 1996, då konsertmeister Stig Nilsson tok med seg sine musikarvener frå Oslo Filharmoniske Orkester og hadde konsertar på Hotel Ullensvang på Lofthus. Konsertane vart ein suksess, og musikkfesten har vorte gjenteken kvar pinse etter dette. Under 10-årsjubileet i 2005 var både Dronning Sonja, dåverande statsminister Kjell Magne Bondevik og den dåverande islandske statsministeren Halldór Ásgrímsson til stades.
Konsertane har etter kvart vorte haldne i fleire bygder og herad i Indre Hardanger. Konsertlokale har mellom anna vore Fossli Hotel ved Vøringsfossen i Eidfjord og det gamle smelteverkslokalet i Odda.
Styreleiar for festivalen er Åse Kleveland. Stig Nilsson og Anders Kjellberg Nilsson er musikalske leiarar.
Utøvarar
Ei heil rekke kjende musikarar og skodespelarar har vitja Hardanger Musikkfest. Ein av dei mange utanlandske musikarane er Sir James Galway.
Frå Noreg har Musikkfesten vore vitja av m.a. Arve Tellefsen, Ole Edvard Antonsen, Brazz Brothers, Truls Mørk, Leif Ove Andsnes, Solveig Kringlebotn, Lise Fjeldstad, Espen Skjønberg, Oslo Filharmoniske orkester, Bergen Filharmoniske orkester, Trondheimsolistene, Vertavokvartetten, Den Kgl Norske Marines Musikkorps, Nordic Voices, Knut Buen, Tord Gustavsen Trio og Jan Garbarek Group.
Frå Hardanger har også Liv Bernhoft Osa, Geir Botnen og Arild Helleland kome til Musikkfesten.
Kalkstein
Kalkstein er ein sedimentær bergart som består av meir enn 50 % kalsiumkarbonat (CaCO3).
Kalkstein er anten danna ved kjemisk utfelling frå vatn overmetta på kalsiumkarbonat, eller biokjemisk, som dei fleste kalksteinane. Ved sistnemnde kjem kalken frå marine organismar, hovudsakleg korallar, kalkskal frå mikrofossil (til dømes krit, som består av 97,5-98,5 % kalkspat) eller nedknuste skjelrestar (til dømes kalksand frå snigleskal og skjel) og frå andre daude kalkdannande organismar som skil ut kalsiumkarbonat for å danne skal eller skjelett. Når organismane døyr fell skala og skjelettfragmenta til botn. Her vert dei med tida gravlagd og pressast og sementerast saman under stadig høgare trykk og temperatur; ein forsteiningsprosess som òg blir kalla diagenese. I denne prosessen vil dei fleste organiske strukturane forsvinne og mange kalksteinar er derfor homogene og utan tydelege fossil. Om kalkstein vert utsett for høgt trykk og varme over lang tid, vil han gjennomgå metamorfose og bli til marmor. Under metamorfosen vil skalrestane dels løysast opp og krystallisere på ny som kalkspat. Øvrige restar frå organismane (primært karbon) blir då omdanna til grafitt.
I den geologiske lagfølgja er kalkstein eit teikn på at området der bergarten er danna har låge under eit grunt hav. Som følgje av landheving som lyfter kalksteinsavsetningar opp i dagen og erosjon av overliggande bergartar kan ein derfor finne kalkstein på land i dag.
Kor finst kalkstein?
Kalkstein vert danna i alle geologiske periodar, frå prekambrium og fram til i dag. Det er den kjemiske sedimentære bergarten med størst utbreiing på verdsbasis, og om lag 10 % av alle sedimentære bergartar på jorda er kalkstein.
I Noreg finst fleire typar kalkstein. Rundt Oslofjorden, i det geologiske området som blir kalla Oslofeltet, finn ein lavmetamorf og umetamorf kalkstein som vart avsett i dei geologiske tidsepokane ordovicium og silur. Omdanna kalkstein finst mellom anna både i prekambriske bergartar i grunnfjellet mellom Kvænangen og Repparfjord og i Bambleområdet. Omdanna kalkstein er og vanleg langs heile den kaledonske fjellkjeda frå Porsanger i nord til Randsfjorden og Mjøsa i sør.
Særleg i områda mellom Møre og Romsdal og Troms finst førekomstar av høgmetamorfe karbonatbergarter som er veleigna til industrielle formål.
Bruk av kalkstein
Kalkstein vert brukt som bygningsstein, til brent kalk, sementframstilling og som miljøkalk til vassdrag og jordforbedring.
I teknisk og praktisk geologi vert uttrykket 'kalkstein' òg nytta om alle bergarter som kan utnyttast som industrikalk. Dette betyr at sjølv tydeleg grovkrystallinsk marmor vert kalla kalkstein dersom førekomsten er drive for bruk i industrien eller pulveriserast til sementproduksjon, fyllstoff eller liknande.
Lars Torstensen Tønsager
Lars Torstensen Tønsager var ein norsk gardbrukar og politikar frå Eidsvoll.
Han var frå garden Tønsager i Eidsvoll, og overtok i si tid garden etter far sin. Frå 1837 til 1841 var han den fyrste ordføraren i Eidsvoll, og var ordførarar att frå 1843 til 1851. Han hadde ei rekke kommunale verv, var med i forlikskommisjonen, forvalta kornmagasinet i bygda, og skipa Eidsvold Sparebank i 1848. Han stod dessutan i brodden for kampen eidsvollsbøndene førte mot «sølvskatten», eit bankinnskot som det i 1816 vart pålagd folk å betale i gull eller sølv, seinare i pengesetlar, for å skaffe den nyskipa Noregs Bank eit grunnfond på to millionar spesidalar.
Tønsager representerte Akershus amt på Stortinget frå 1830 til 1832, og frå 1839 til 1859. I 1833 møtte han som varamann til Stortinget i staden for den valde representanten Laurentius Borchsenius. Han vart då medlem av Lagtinget, som han òg var på alle Stortingssamlingane han tok del i seinare.
Tønsager vart i 1830 medlem av Bankkomiteen, og var medlem av Bankkomiteen og valkomiteen på Stortingssamlingane i 1839, 1842, 1845 og 1848. I 1848 vart han i tillegg medlem av finanskomiteen, statslånkomiteen og av komiteen for løyvingar til eventuell krig. Han støtta eit omstridt framlegg i Stortinget om å auke sølvfondet i Noregs Bank med ein million spesidalar, men dette vart ikkje vedteke.
I 1851 vart Tønsager formann i Bankkomiteen som den fyrste bonderepresentanten som nokon gong hadde vorte formann i ein stortingskomité. Han medverka til at Kongeriget Norges Hypothekbank vart skipa det same året for å lette gjeldsproblema for bøndene.
Tønsager døydde på Eidsvoll i 1873.
Wilhelm von Siemens
Georg Wilhelm von Siemens var ein tysk industrileiar, og sjef for Siemens-konsernet frå 1890 til 1919. Han vart fødd i Berlin, og døydde i Arosa i Sveits.
Saman med broren Arnold von Siemens overtok Wilhelm Siemens-konsernet i 1890, då faren Werner von Siemens gjekk av som leiar.
KJ
KJ kan vera:
Yuzo Tamura
Yuzo Tamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Toruń
Toruń (tysk Thorn, kasjubisk Torń, latinsk Thorunium) er ein by nord i Polen ved elva Wisła. Han om lag 205 000 innbyggjarar og er den nest største byen i Kujaviskpommerske voivodskap, etter Bydgoszcz. Nicolaus Copernicus vart fødd i den gamle mellomalderbyen Toruń, som er skrive inn på verdsarvlista til UNESCO sidan 1997.
Tidlegare var byen hovudstad i Toruń voivodskap (1975-98) og Pommerske voivodskap (1921-45). Sidan 1999 har Toruń vore sete for det sjølvstyrte Kujaviskpommerske voivodskapet, ein tittel han deler med Bydgoszcz. Desse byane og dei omliggande kommunaen dannar eit storbyområde.
Historie
Toruń (Thorn) vart grunnlagd av Den tyske riddarordenen på 1230-talet. Enkelte meiner at byen vart kalla opp etter krossfararbyen Toron i Kongedømet Jerusalem, medan andre peikar tilbake på den vesle landsbyen Toruń eller Toroń som var her før dei tyske riddarane kom her. Frå 1466 vart byen ein del av Kongedømet Polen, men under delingane av Polen 1793 vart han underlagt Kongedømet Preussen. Byen var eit medlem av Hansaen. I Napoleonstiden vart byen lagt under Hertugdømet Warszawa, men frå 1814 kom han igjen innunder Preussen. Han vart ein del av Preussen og seinare ein del av Det tyske keisardømet fram til slutten av den første verdskrigen, då han vart overført til den nyoppretta polske republikken. Under den andre verdskrigen vart Thorn igjen innlemma i Tyskland, men etter slutten av krigen vart han ein del av Folkerepublikken Polen.