cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lokal folkerøysting
Folkerøystingsinstituttet har likevel vore eit viktig innslag i lokaldemokratiet. Både i alkohol- og språkpolitikken har særlovgjevinga gjort at folkemeininga har spelt ei avgjerdande rolle for politikkutviklinga. Om lag halvparten av dei 514 lokale folkerøystingane i perioden 1970-2000 har handla om opplæringsspråk i skulen, medan drygt ein fjerdedel har dreidd seg om sal - og skjenkeløyve av alkohol. Begge representerer politikkområde der dei politiske motsetnadane historisk like mykje har gått gjennom dei politiske partia som mellom dei (Stein Rokkan 1987). Reglane i alkohollova om rett til å krevje rådgjevande folkerøysting om omsetjing av alkohol fall bort i 1989. Kommunane skal no gje løyve etter søknad etter å ha innhenta opplysningar frå helse- og sosialstyret og frå politiet. I dag er det berre spørsmålet om målform i skulen som er omfatta av retten til å krevje folkerøysting. I Opplæringslova heiter det: «I samband med skifte av hovudmål, eller når eit fleirtal i kommunestyret eller minst 1/4 av dei røysteføre krev det, skal det haldast rådgjevande folkeavstemming» (Ot.prp.nr.44 2004-2005:13).
= Folkerøysting om alkoholpolitikken = Det er viktig å merke seg at i alkoholpolitikken har lovgjevinga opna for både bindande lokale folkerøystingar og direkte initiativ (NOU 1995:24). Kommunane har heilt frå 1837 vore ein viktig kamparena for fråhaldsrørsla. Allereie då vart det innført reglar som gjorde det naudsynt med kommunalt løyve for å selje eller skjenke brennevin på landsbygda. I 1869 blei øl og vin underlagt det same regelverket. Brennevinslova frå 1894 slo fast at lokale folkerøystingar skulle avgjere kva byar som skulle ha samlag. Røystereglane blei utforma slik at dei favoriserte den rådande situasjonen ved at dei som ikkje møtte fram på valdagen vart tekne til inntekt for status quo. I 1918 blei lova endra for å gjere det vanskelegare å opprette nye samlag, og tilsvarande lettare å leggje ned eksisterande. Lova sa no at dei som ikkje møtte fram på valdagen skulle telje som om dei hadde stemt mot samlag. Frå vinmonopolet blei danna i 1922 skifta fråhaldsrørsla hovudkursen frå å vilje avskaffe alkoholomsetnaden til å gå for større regulering. Frå då av var det berre kommunestyra som kunne gje løyve til sal og skjenking av vin og øl. Eit vinmonopolutsal kunne berre opprettast eller nedleggast etter at det var arrangert ei lokal folkerøysting. I 1918 vart røystereglane endra slik at det vart kravd eit fleirtal blant dei frammøtte for å endre situasjonen i ein kommune. I 1956 opna ein for å halde bindande lokale folkerøystingar i samband med sal eller skjenking av øl og vin. I 1967 blei reglane for folkerøysting for å få kommunalt løyve til sal eller skjenking av brennevin, vin og øl likestilt. Det var ikkje lenger eit vilkår for å få løyve at det vart halde bindande avstemming. Derimot skulle det haldast bindande folkeavstemming om 5 prosent av dei røysteføre i kommunen kravde det. Medan folkerøystingane fram til 1920-talet var ein nyttig reiskap fråhaldsrørsla nytta for å få stengt alkoholkranane, vart folkerøystingsinstituttet frå midten av 1920-talet eit reiskap for å opne kranane. I 1993 var det berre 26 kommunar utan alkoholutsal, og 18 kommunar der det ikkje vart skjenka alkohol.
= Folkerøysting om opplæringsmål = I språksaka lanserte riksmålsrørsla ideen om folkerøysting, medan målfolket nådde fram med strenge reglar for at utfallet skulle vere bindande. Reglane for folkeinitiativ vart utforma slik at det vart kravd fem gonger så mange underskrifter for å få i stand ei språkrøysting som ei alkoholrøysting. Dette hindra likevel ikkje at nynorsken tapte terreng i perioden etter krigen. Røyserettsreglane har vore eit viktig stridsspørsmål i debatten om språkrøystingane. Målfolket meinte alle innbyggjarar skulle ha røysterett sidan språkforma i skulen gjaldt alle innbyggjarane, ikkje berre foreldra. Frå 1915 sa reglane at eit fleirtal i skulestyret kunne vedta å halde språkrøysting, alternativt kunne folket gripe inn ved folkeinitiativ. Ein fjerdedel av dei røysteføre i skulekrinsen kunne krevje folkerøysting. I perioden 1971-85 vart røysteretten avgrensa til foreldre og føresette og resultata av avrøystingane vart gjort bindande. Dette favoriserte riksmålet, noko som førte til at Stortinget i 2000 vedtok ei ordning der alle fekk høve til å stemme. Nesten alle språkrøystingane sidan 1965 har vore haldne i skulekrinsar der nynorsk var opplæringsmål. Språkrøystingane har historisk retta seg eintydig mot nynorsken, men no favoriserer reglane nynorsken ved å ha strenge krav til folkeinitiativ. Ein brei definisjon av kven som skal ha røysterett blir i dag sett på som nødvendig for å demme opp for nynorsken sin tilbakegang.
= Folkerøysting om kommuneinndeling = Kommuneinndeling har vore eit anna viktig tema for lokale folkerøystingar. 58 av 514 avrøystingar i perioden 1970-2000 har omhandla slike spørsmål. Av dei 8 prosent av kommunane som rapporterer å ha gjennomført folkerøystingar i perioden 2000-2003, har rundt halvparten handla om kommuneinndeling (Hovik og Stigen 2004:116). Tematisk famnar desse ei rekke problemstillingar frå kommunesamanslåingar, lausrivningar, eller byte av fylke for ein kommune. Spørsmålet om kommuneinndeling har endra karakter over tid. På byrjinga av 1990-talet vedtok Stortinget samanslåing trass i massiv motstand frå fleire involverte kommunar. Eksempelvis var over 90 prosent av innbyggjarane i kommunane rundt Fredrikstad imot samanslåing, men det vart likevel vedteke i Stortinget. I ettertid har Stortinget vedteke at kommunar ikkje skal bli slått saman mot eiga vilje, men dette er ikkje nedfelt i lovverket. Inndelingssaker blir avgjort i Stortinget, men inndelingslova tilseier at innbyggjarane skal bli høyrt. I nyare tid har kommunane også gjennomført enkelte folkerøystingar der miljøpolitiske tema er sett på dagsorden.
Talet på folkerøystingar i Noreg og andre nordiske land= I sum har nesten halvparten av landets kommunar erfaring med lokale folkerøystingar (Adamiak 2002). Samanlikna med andre nordiske land har folkerøystingsinstituttet spelt ei viktig rolle i det norske lokaldemokratiet. Medan Danmark har hatt 47 lokale folkerøystingar i perioden 1970-1993, Sverige 46 mellom 1977 og 1999, Finland rundt 40, har det blitt arrangert heile 514 folkerøystingar i norske kommunar i perioden 1970-2000 (Adamiak 2002, Taube 2004, Sutela 1999, Walin 1997).
= Innbyggjarinitiativ = Kommunelova (§ 39a) sin regel om innbyggjarinitiativ er ein av få lovendringar dei seinare år som har opna for alternative deltakingskanalar i lokalpolitikken. Regelen tilseier at lokalpolitikarane ikkje lenger har einerett til å fremje saker til handsaming i dei politiske organa. Ordninga skulle medverke til å fange opp eit aukande saksorientert politisk engasjement og kanalisere dette inn i det representative demokratiet. I ein forskingsrapport utført på oppdrag av lokaldemokratikommisjonen har Jan Erling Klausen og Dag Arne Christensen sett på enkelte erfaringar med ordninga. Under­søkinga dekker eit tidsrom på om lag eitt år og åtte månader og resultata må bli sett i forhold til det. Tre hovudtema med påfølgjande spørsmål vert studert. 1) innbyggjarinitiativet som deltakingskanal: Er ordninga ofte i bruk? Kven tek initiativ, og i kva saker? 2) Kommunane sin respons: Korleis reagerer kommunane? Er nålauge for å få politisk gjennomslag trongt? Og, 2) kommunal variasjon: Er det samanhengar mellom trekk ved kommunane (stor/liten, tettbygd/spreiddbygd, høg/låg valdeltaking) og reforma si politiske gjennomslagskraft?
Hyppig bruk
= Lokale folkerøystingar i andre land: Reglar og erfaringar =
Vallovutvalet viser at bruken av nasjonale folkerøystingar har auka over tid (NOU 2001:3). Halvparten av dei nasjonale folkerøystingane i verda har funne stad i perioden etter 1970. Fram til 1993 hadde det på verdsbasis blitt arrangert om lag 800 landsomfattande folkerøystingar. Litt over halvparten av desse (414 av 799) vart haldne i Sveits. Enno er det land som aldri har gjennomført folkerøystingar på nasjonalt nivå, og land som er svært tilbakehaldne på området (Tyskland, Storbritannia og Belgia). Utviklinga i retning av eit større innslag av direkte demokrati på det nasjonale nivået ser dermed ut til å gjelde eit fåtal land. Dette er ikkje tilfelle på lågare styringsnivå.
Trass i at lokale folkerøystingar ikkje er blitt kartlagde i same grad som dei nasjonale, er det grunn til å tru at folkerøystingar er langt meir vanleg på lokalnivået. Ei årsak er at dei tekniske og politiske barrierane gjerne er lågare lokalt enn nasjonalt. Underskriftskravet vil vere proporsjonalt lågare slik at politisk mobilisering og koordinering krev mindre organisering enn i ein nasjonal kampanje. Tradisjonelle argument mot direkte demokrati ser også ut til å ha mindre tyngde på lokalnivået. Små einingar skal nemleg gjere det lettare for innbyggjarane å ha oversikt over både innhaldet og samanhengane i politikken. Motargumentet er sjølvsagt at nærleik og oversyn gjer lokalpolitikarane betre rusta til å vere lydhøyre overfor folkeviljen slik at folkerøystingar burde vere overflødige. Tabellen viser at lokale folkerøystingar er tatt inn i lovgjevinga i mange europeiske land på 1990-talet.
Lovgjeving om lokale folkerøystingar i enkelte europeiske land.
I litteraturen om folkerøystingar er spørsmålet om det finst folkeinitiativ eller ikkje viktig for å vurdere innslaget av direkte demokrati. Der folkeinitiativ førekjem utgjer folkerøystingsinstituttet ein svært viktig del av det politiske systemet. Med det som bakteppe er det mogleg å klassifisere ulike land etter omfanget av direkte demokrati. Ei svak form for direkte demokrati er fakultativ konsultativt referendum, der eit folkevald organ sjølv vedtek å høyre folket si meining utan å forplikte seg til å følgje utfallet. Eit sterkt innslag vil vere land med direkte folkeinitiativ og bindande folkerøystingar.
Med dei nordiske landa som utgangspunkt har både Sverige og Finland reglar om lokale rådgjevande folkerøystingar, medan dei danske og norske kommunelovene er utan slike reglar. Medan Noreg har innslag av folkeinitiativ (målform) har ingen av dei andre landa reglar der innbyggjarane åleine kan krevje folkerøysting i visse saker.
Danmark
I Danmark kan kommunane arrangere folkerøystingar, men utfallet er rådgjevande. Dansk særlovgjeving har tidlegare opna for folkerøysting/folkeinitiativ. I mellomkrigstida og i perioden like etter krigen kunne medlemane av soknerådet, eller 35 prosent av dei røysteføre i ein landkommune, krevje at løyve til sal av brennevin skulle bli avgjort ved bindande folkerøysting. I tillegg har Danmark hatt reglar i folkeskulelova om obligatoriske folkerøystingar i samband med nedlegging av skular. Denne regelen vart fjerna i 1998. Fram til 2002 opna kommuneinndelingslova for at kommunane kunne arrangere rådgjevande folkerøystingar før ei avgjerd om endra inndeling (ibid.). I 1997 drøfta Folketinget eit forslag frå Socialistisk Folkeparti (SF) om bindande lokale folkerøystingar med initiativrett for både kommunar og amt. Forslaget innebar at folkerøysting skulle bli utløyst om minst 10 prosent av dei røysteføre sette fram eit slik krav. Det vart også føreslått ein forslagsrett der 5 prosent av dei røysteføre skulle kunne krevje at eit forslag vart handsama i kommunestyre/amtsrådet. Folkerøystingar skulle, i følgje forslag, ikkje kunne nyttast i spørsmål som gjekk på budsjettet, lokalisering, minoritetar sine levekår eller i spørsmål som kunne ha konsekvensar for grunnleggjande menneskerettar. Forslaget vart ikkje følgt opp av Folketinget.
Sverige
Sverige har to inntak til folkerøystingar; rådgjevande folkerøystingar initierte av kommunestyra, og (delvis) innbyggjarinitierte røystingar. Reglar om lokale rådgjevande folkerøystingar vart innført i Sverige i 1977, justert i den nye Kommunelova i 1991 og i lokaldemokratikomiteens innstilling i 1992. Lova seier at eit fleirtal i kommunestyret kan vedta å innhente synspunkt frå innbyggjarane i førebuinga av ei sak. Regelen har utløyst 52 røystingar i perioden 1977-1999, 46 folkerøystingar og 6 opinionsundersøkingar. I perioden 1977-1992 er det reist krav om totalt 100 folkerøystingar innan rammene av det representative systemet. Ein fjerdedel har resultert i konkrete avstemmingar. Dei fleste forslaga er lanserte i Stockholm der nye og mindre parti har brukt ordninga for å utfordre dei større og meir etablerte partia. Eit sentralt tema i kommunane rundt Stockholm har vore bruken av bompengar. Eit anna viktig spørsmål har vore kommuneinndeling. Også det svenske inndelingslovverket gir kommunane rett til å innhente synspunkt frå veljarane ved hjelp av folkerøysting, opinionsundersøking eller liknande. Gjeve at svenske lokale folkerøystingar er rådgjevande, har ein forfatningsdomstol slått fast at regelverket ikkje hindrar kommunane i å halde avrøysting i saker som ligg utanfor deira kompetanseområde. Av alle dei lokale folkerøystingane i Sverige er 60 prosent gjennomførte på same dag som eit ordinært val (eller nasjonal folkerøysting), noko som har medverka til å trekkje valdeltakinga opp.
I 1994 opna Sverige (med Finland som førebilete) for at innbyggjarane skulle kunne utløyse folkerøystingar. I praksis er det likevel politikarane som avgjer om det blir arrangert avrøystingar eller ikkje. Regelverket har av den grunn blitt kritisert for å ha preg av «skinndemokrati». Underskriftskravet er sett til 5 prosent av dei røysteføre i kommunen eller landstinget. Initiativet skal vere skriftleg, fastslå den aktuelle saka og innehalde underskriftene og adressene til initiativtakarane (Walin 2000). For å utløyse folkerøysting må to tredeler av representantane i kommunestyret/landstinget stemme for. Utfallet av ei eventuell avrøysting er rådgjevande. I perioden 1994-2004 har det blitt fremja om lag 80 folkeinitiativ. Berre fem har resultert i folkerøysting. Kommunestyra har fungert som ein effektiv propp mot innslaget av folkeinitiativ, noko som har sett fart i debatten om ordninga.
Endeleg har Sverige frå 1 juli 2002 innført ein regel om medborgarförslag i kommunelova (Dagens Samhälle nr.13 2005). Regelen tilseier at alle innbyggjarar, inkludert born og unge, i prinsipp har fått den same forslagsretten som dei folkevalde. Men, det er fritt for kommunane/landstinga å innføre reforma. 182 kommunar og 7 landsting har til no innført retten for innbyggjarane til sjølve å komme med forslag direkte til kommunestyra. I følgje Dagens Samhälle er det ein tendens til at fleire kommunar overlet forslaga direkte til dei ulike nemndene i staden for til kommunestyra. Dette skal vere i strid med forslaget frå Riksdagen, der det vart slått fast at forslag frå innbyggjarane skulle handsamast på same måte som andre forslag. Nyleg er desse reglane endra ved at kommunane har fått større fridom til å delegere medborgarforslaga til nemndene (Dagens Samhälle 25.01.2006).
Finland
Finland har reglar om rådgjevande folkerøystingar, innbyggjarinitiativ og lokal forslagsrett (Sutela 1999, Taube 2004). Reglar om rådgjevande folkerøystingar kom inn i den finske Kommunelova i 1990 og vidareutvikla i den nye Kommunelova i 1995. Finske kommunar kan (som i Sverige) avgjere om dei vil legge ei sak ut til folkerøysting. I tillegg kan 5 prosent av dei røysteføre ta eit tilsvarande initiativ, men det må eit fleirtal i kommunestyret til for å utløyse ei folkerøysting. Etter 1990 er det gjennomført 39 folkerøystingar, heile 36 av desse har handla om kommunesamanslåingar. To andre om planlagde vegprosjekt, og begge vart initierte av innbyggjarane. Valdeltakinga har variert frå 39 prosent til 80 prosent. I tillegg har den finske Kommunelova ein regel som gir innbyggjarane forslagsrett. Regelen tilsvarar den norske slik at 2 prosent av dei røysteføre i ein kommune kan medverke til at ei sak innan kommunen sitt ansvarsområde blir sett på dagsorden.
Inge Særheim
Inge Særheim er ein norsk språkforskar og namnegranskar frå Klepp i Rogaland.
Lokal folkerøysting
USA
Dei amerikanske delstatane har ansvaret for sine eigne vallover og avgjer sjølve innslaget av direkte demokrati. Bruken av folkerøystingar/folkeinitiativ varierer sterkt mellom delstatane. I den amerikanske valkampen i 1998 vart det eksempelvis arrangert folkerøystingar i totalt 61 saker fordelt på 17 delstatar. Talet på folkerøystingar i amerikanske delstatar har auka frå 190 på 1980-talet til om lag 350 på 1990-talet. Rundt halvparten av delstatane tillet folkeinitiativ. Grensene for kor mange underskrifter som skal til for å utløyse ei folkerøysting varierer kraftig. Til dømes er det i Nord Dakota nok at 2 prosent av befolkninga skriv under for å utløyse ei folkerøysting. I enkelte delstatar finst det også tilleggskrav om at underskriftene skal ha ei viss geografisk spreiing.
Inge Særheim
Særheim tok examen artium ved latinlina på Bryne gymnas i 1969. Vidare tok han historisk-filosofisk embetseksamen ved Universitetet i Bergen i 1979, og vart då cand.philol. med nordisk hovudfag, fransk mellomfag og musikk grunnfag. I 2000 vart han dr.philos. ved Universitetet i Bergen med avhandlinga ''Namn og gard. Studium av busetnadsnamn på -land''. Sidan same år har han også vore professor ved Universitetet i Stavanger.
Lokal folkerøysting
California
California har hatt flest folkeinitiativ, og frå 1950-talet av er det arrangert mellom 30 og 40 folkerøystingar i året. I California har folkeinitiativ (om endringar av konstitusjonen og lovforslag), folkerøystingar (om lovgjeving) og tilbakekallingsrett av representantar hatt plass i delstatskonstitusjonen frå 1911.
Inge Særheim
Han arbeidde som høgskulelektor i norsk ved Stord lærarhøgskule i eitt år etter han var ferdig med studia sine. Etter dette dreiv han namnegransking ved Rogalandsforskning og Rogaland distrikthøgskole.
Lokal folkerøysting
Sveits
I Europa er Sveits det klassiske dømet på eit land der det direkte demokratiet står sterkt. Spesielt gjeld det lokalnivået. Sveits har 26 kantonar med sterkt varierande innslag av direkte demokrati. Den folkelege initiativretten er spesielt utbreidd i store kommunar og i dei fransktalande delane av Sveits som har lokale parlament. I mindre kommunar (85 prosent av kommunane) blir det arrangert lokale folkemøte to til fire gonger i året der innbyggjarane kan røyste over forslag som kommunestyra legg fram. I løpet av møta er det også mogleg å endre på innhaldet i framlegga og i tillegg kan innbyggjarane i kommunar med slike møter, ta initiativ gjennom å samle inn underskrifter for å få til ei folkerøysting mot forslag eller avgjerder som kommunestyra har tatt. Ordninga kan til og med nyttast for å protestere mot avgjerder som er tatt av folkemøta. I store kommunar kan innbyggjarane bruke folkeinitiativ både for å protestere mot avgjerder som er tatt og til å sette nye saker på dagsorden. I fleire større kommunar er det vanleg med obligatorisk folkerøysting om kommunestyret vedtek prosjekt der utgiftene er over ei viss grense. I den sveitsiske debatten er det fokus på å gjere folkerøystingsinstituttet meir fleksibelt, for med det å redusere talet på folkerøystingar.
Inge Særheim
Han er prorektor ved Universitetet i Stavanger.
Lokal folkerøysting
Tyskland
Tyskland har også innført direktedemokratiske tiltak etter samlinga av landet i 1989. Dei fleste delstatar har gitt innbyggjarane høve til å ta initiativ til folkerøysting. I enkelte kommunar kan også eit mindretal i kommunestyra ta eit slikt initiativ. Når det gjeld innbyggjarutløyste avrøystingar, varierer underskriftskrava sterkt mellom dei ulike delstatane. Generelt er reglane strenge, slik at berre dei færraste og best organiserte initiativa klarer krava. Initiativtakarane må samle inn underskrifter frå mellom 4 til 20 prosent av dei røysteføre i løpet av eit svært kort tidsrom. I tillegg er det strenge deltakingskrav for at resultatet av ei folkerøysting skal vere bindande. Ved simpelt fleirtal må mellom 25 og 30 prosent av dei røysteføre vere på vinnarsida. Budsjettspørsmål er unnateke frå regelverket. Dei direktedemokratiske tiltaka ser førebels ut til å spele ei moderat rolle i lokalpolitikken.
Nederland
Nederland har innført rådgjevande lokale folkerøystingar, og enkeltkommunar har innført initiativrett der folket har ein viss vetorett i enkeltsaker. Reglane for at resultatet frå ei innbyggjarutløyst avrøysting skal vere bindande er strenge. Nederland har hatt om lag 100 lokale folkerøystingar sidan 1912. Av 537 kommunar, har om lag 61 innført eigne reglar om folkerøystingar i løpet av 1990-talet. Tematisk sett har dei 101 folkerøystingane omhandla kommunesamanslåing (51), byggeprosjekt (15), reorganisering av det lokale styringssystemet (11) og trafikk og parkering (5).
= Kjelde = NOU 2006:7, Det lokale folkestyret i endring?
Johan Falkberget
Johan Falkberget var ein norsk forfattar, gardbrukar og stortingsrepresentant. Han vart fødd på garden Falkberget («Inni Dala» - Trondalen) ved Rugelsjøen, i Røros kommune.
Falkberget byrja si yrkeskarriere som gruvearbeidar, og mange av Falkberget sine romanar skildrar arbeidarane sine arbeidsvilkår i gruvesamfunnet. Gjennombrotet kom med romanen «Den fjerde nattevakt» (1923), ein historisk roman med handling lagt til første halvdel av 1800-talet. I «Christianus Sextus»-syklusen er handlinga lagt til 1720-talet, og gruvedrifta er òg her eit sentralt motiv. Johan Falkberget representerte Arbeidarpartiet på Stortinget for Sør-Trøndelag fylke i åra 1931-33.
Falkberget vart gravlagd på Staten sin kostnad den 15. april 1967. Familien sin gravstad er på Røros øvre kyrkjegard.
Olav Jørgen Bjørkås
Olav Jørgen Bjørkås er ein norsk agronom og lokalpolitikar for Senterpartiet. Han er ordførar i Flatanger kommune i Nord-Trøndelag frå 2011; han vart attvald ved valet i 2015. Før han vart ordførar sat han åtte år i kommunestyret.
Maurpittaer
Maurpittaer, Grallariidae, er ein biologisk familie av sporvefuglar i subtropisk og tropisk Sentral-Amerika og Sør-Amerika.
Maurpittaer er knytt til skogbotn i lågland og tåkeskog. Dei varierer i storleik frå ca. 10 centimeter for Grallaricula-artane til 24 centimeter for kjempemaurpitta. Karakteristiske trekk for maurpittaer som skil dei frå maurrikser er at står fram som nesten utan hale og at dei føretrekk å ta seg fram på bakken med hopping der maurrikser gjerne går som ei rikse med stjerten peikande opp. Fellestrekk med maurrikser er at mange av artane har lange, kraftige bein og kraftige nebb. Dei kan ha litt triste farger i grått, brunt og raudt, men òg kjennelege mønstre i fjørdrakta. Maurpittaer er sky og sjeldan sett, truleg oftare høyrt ettersom mange artar har kraftige lydytringar.
Skildring av slektene
Grallaria - er store maurpittaer med tydelege mønstre, flekker eller striper i fjørdrakta, dei framstår som runde i kroppsforma med litt brusande fjør. Kjønna er like. Dei er særs sky og vanskelege å observere. 45 av dei totalt 68 artane i familien er av denne slekta.
Hylopezus - er ti relativt mindre maurpittaartar med stripete underside som lever i lågland. Relativt små nebb. Kjønna er like.
Myrmothera - dei tre artane liknar Grallaria-artane, men er mindre, har tynnare nebb og meir ukåre striper i drakta. Brunryggmaurpitta er ein låglandsart, medan tepuimaurpitta er mest vanleg frå 1200 moh. og oppover til 2400 moh.
Grallaricula - er ei slekt med ti av dei minste maurpittaene, verkar små og runde, typisk 10 til 11 cm i lengd. Kjønna er mykje like. Dette er sjeldne fuglar, særs vanskelege å observere i små habitat på skogbotn i tåkeskog. To artar er sårbare, VU, fire er nær trua, NT, okerpannemaurpitta er lista som ein sterkt trua art, EN, av IUCN i 2019.
Status for familien i taksonomien
Fram til ca. 2007 - 2008 var maurpittaer klassifisert saman med maurrikser i familien Formicariidae. I 2002, 2004 og 2005 kom det framlegg om å splitte Formicariidae ut frå funn i gentiske studiar. Det innebar at 12 maurrikser i slektene Formicarius og Chamaeza ligg igjen i Formicariidae medan Grallaria, Hylopezus, Myrmothera og Grallaricula blei flytta til Grallariidae. Pittasoma blei lagt til Conopophagidae, myggetarar. Denne endringa er no reflektert både i lista frå International Ornithological Congress og i Clementslista frå desember 2009
Artslista
Det er klassifisert 68 artar i fire slekter. Maurpittaer i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: Slekt Grallaria 45 artar
Slekt Hylopezus
'Slekt Cryptopezus''
Slekt Myrmothera
Slekt Grallaricula
Røyrvik kommune
Røyrvik (sørsamisk: Raavrevijhke) er ein innlandskommune i Trøndelag fylke. Staden må ikkje forvekslast med staden Rørvik i Nærøysund kommune i same fylke.
1. januar 2013 vart Røyrvik kommune innlemma i det samiske språkforvaltingsområdet, og sørsamisk vart likestilt med norsk. Dette er den andre kommunen i sørsamisk område som vert med i språkforvaltingsområdet, etter at Snåsa kommune vart med i 2008.
Icogne
Icogne er ein kommune i distriktet Sierre i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1026 meter over havet.
Kommunen ligg mellom Ayent i vest og Lens i aust og ved venstrebreidda av elva Lienne. Han består av landsbyen Icogne og ein del av vintersportstaden Crans-Montana. I 1905 vart han skild ut frå Lens og vart ein sjølvstendig kommune.
Reservoaret Lac de Tseuzier ligg ved grensa til Ayent.
Leirhøe
Leirhøe, eller Leirhøi, er eit fjell i Lom i Innlandet. Fjellet har ei høgd på 2330 meter over havet og er det 16. høgaste fjellet i landet.
Ullevålsveien
Ullevålsveien er ei gate i bydel St. Hanshaugen i Oslo som går som ei lenging av Akersgata opp på vestsida av Vår Frelsers gravlund, kryssar Waldemar Thranes gate, og går deretter langs vestsida av parken St. Hanshaugen over stroket Adamstuen og fram til Kirkeveien ved søraustre hjørnet av kyrkjegarden til Vestre Aker kyrkje. Gata fekk namnet i 1879 etter garden Ullevål.
Paul Samuelson
Paul Anthony Samuelson var ein USA-amerikansk økonom frå Gary i Indiana, USA som fekk Nobelprisen i økonomi i 1970. Han var utdanna ved Harvard-universitetet i 1930-åra, der han vart sett på som eit vedunderbarn og mellom anna hadde Joseph Schumpeter og Vassilij Leontief som lærarar. Han fekk derimot professoratet sitt ved MIT.
I verket sitt Foundations of Economics frå 1947 reformulerte han heile den nyklassiske teorien i matematiske termar, og leverte seinare omfattande bidrag innan dei fleste områda av økonomifaget, mellom anna innan statisk og dynamisk likevektsteori, produksjons- og konsumentteori og handelsteori. Læreboka hans, Economics, frå 1948 er utan tvil den mest kjende og lesne læreboka i økonomi, og har seinare kome i nesten 20 utgåver og seld i millionar av eksemplar.
Samuelson var òg i alle år konsulent i økonomiske spørsmål for private og offentlege instansar og leverte, mellom anna gjennom faste spalter, eit utal innlegg om økonomiske spørsmål til ulike tidsskrift.
Lens i Valais
Lens er ein kommune i distriktet Sierre i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1129 meter over havet.
I Got You Babe
«I Got You Babe» er ein song frå 1965 skriven av Sonny Bono som den første singelen frå det første albumet Look at Us av den amerikanske popduoen Sonny & Cher. I august det året låg singelen tre veker på toppen av Billboard Hot 100 i USA der han selde meir enn éin million eksemplar og fekk gullplate. Singelen nådde òg toppen av singellistene i Storbritannia og Canada.
Lens i Valais
Kommunen ligg ved høgrebreidda av Rhône. Han består av landsbyane Lens, Chelin, Flanthey, Vaas, Saint-Clément og Valençon samt ein del av vintersportstaden Crans-Montana.
I Got You Babe
I 2011 vart songen kåra til ein av dei beste duettane gjennom tidene av både magasina Billboard og Rolling Stone. Han var òg oppført på 444. plassen på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene i 2004 og 451. plassen i 2010.
Kenta Kato
Kenta Kato er ein japansk fotballspelar.
I Got You Babe
Bakgrunn og komposisjon
William Ruhmann hylla songen på Allmusic: Med Dylan sin bitre «It Ain't Me Babe» frå 1964 (som snart skulle bli ein folkrockhit for the Turtles), skreiv Bono sin eigen, motsette oppfatning: «I Got You Babe». Der Dylan skreiv ein kompleks tekst, var Bono enkel: Teksten byrjar med det illevarslande temaet ungdom mot vaksne der «dei» hindrar romantikk, men går raskt over i ein dialog om banal tenåringkjærleik. Der Dylan sin musikk var enkel, var derimot Bono sin musikk meir strukturelt ambisiøs og nytta Spector sin Wall of Sound-produksjon. Songen går i valsetakt og får melodien til å kjennast lett, sjølv om han stundom er overlessa med instrument, leia av ein tydeleg obo.
I USA selde songen meir enn éin million eksemplar i 1965 og fekk gullplate. I november 2011 rapporterte Billboard at det digitale salet av «I Got You Babe» var 372 000 i USA aleine.
Konsertversjonar
Sonny and Cher framførte songen i lag for siste gong under ein gjenforeining på Late Night with David Letterman den 13. november 1987. Cher framførte songen i lag med R.E.M. den 14. februar 2002 på Kodak Theatre i Los Angeles. Det var første gongen ho song songen utan Sonny. Under konsert-turneen i 2014 song Cher songen mot eit opptak av Sonny, som då var død, på ein skjerm, for første gongen sidan 1987.
Salstrofé
!scope="col" colspan="3"| Digital
Gyngestol
Ein gyngestol er ein stol med to meiar, ein mei festa til dei to venstre stolbeina og den andre meien festa til dei to høgre stolbeina. Dette gjev gyngestolen kontakt med bakken på berre to stader, slik at han kan gynga fram og tilbake ved at personen som sitt på gyngestolen kan lene kroppsvekta fram og tilbake, og stolen gyngar. Gyngestolar er ofte laga av trevirke.
I Got You Babe
UB40 med Chrissie Hynde
Tjue år seinare, i 1985, spelte UB40 (med Chrissie Hynde) inn songen for albumet Baggariddim. Songen kom òg ut på the Pretenders-albumet The Singles i 1987. Songen nådde toppen av den britiske singellista i august 1985 og 28. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100.
Innhald
7”-singel
12”-singel
Gyngestol
Meininga med gyngestolar er at den som sit i stolen skal kunne gynge seg att og fram i eit sakte tempo for å finne avslapping og ro.
I Got You Babe
Cher med Beavis and Butt-head
I 1993 spelte Cher inn ein versjon av duetten hennar frå 1965 med dei amerikanske animerte karakterane Beavis and Butt-head. Songen vart den første singelen frå The Beavis and Butt-head Experience, eit komediealbum som kom ut i 1993 på Geffen Records, og som vart eit av dei raskast seljande komediealbuma i historia. Det har seld kring 1,6 millionar eksemplar og er sertifisert til 2x platina i USA. AllMusic kalla songen den «mest interessante» på albumet. Singelen nådde topp 40 i Storbritannia, Belgia og Sverige, og topp 10 i Nederland.
Musikkvideo
Ein morosam og psykedelisk video vart produsert og send mykje på MTV. I videoen kan ein sjå Cher og Beavis and Butt-head i ei animert verd. I videoen refererer det animerte paret til den tidlegare ektemannen hennar Bono som ein tufs, noko Cher er samd i. Dette vart plassert på femteplassen på lista til VH1 i 2004 over dei 50 morsomaste augnebliknane i musikkhistoria.
I popkulturen og andre versjonar
Songen har blitt mykje spelt av andre artistar og er mykje nytta i film og fjernsyn, mellom anna Sonny and Cher sin eigen The Sonny and Cher Comedy Hour. «I Got You Babe» fekk eit slags comeback då han vart mykje spelt som Phil Connors si vekkjarklokke i filmen Groundhog Day frå 1993.
Etta James-versjonen av songen vart nytta i det nedlastbare innhaldet Left Behind i videospelet The Last of Us i 2013.
I 2015 spelte folkrockduoen Blackmore's Night inn songen for albumet All Our Yesterdays.
Førresfjorden
Nord for Høvring ligg fjorden på austsida av øya Fosen. Denne delen av fjorden vert òg kalla Fosnasundet. Nord for Fosen går Røksundakanalen og Kjellesundet vestover til Karmsundet.
Store delar av fjordsidene er utbygd, særleg på vestsida og nord for Haugeholmane på austsida. Hovudsakleg er dette små grender som Hauge, Våga, Mykja, Aksnes, Eike, Hesten og Skre.
E134 går langs nordvestsida av fjorden frå Førre til Skre, og så vidare vestover til Haugesund.
Trygve Jonny Sandvik
Trygve Jonny Sandvik er ein norsk lokalpolitikar for Senterpartiet. Han er ordførar i Fosnes kommune i Trøndelag frå 2015.
Ivar Giæver
Livssoge
Giæver var fødd i Bergen men voks opp på Toten, der faren var apotekar. Etter å ha jobba eitt år ved Raufoss ammunisjonsfabrikkar studerte Giæver ved NTH, der han blei ferdig sivilingeniør i 1952. Dette året gifta han seg òg med Inger Skramstad.
To år etter at utdanninga var avslutta utvandra ekteparet til Canada, der Ivar Giæver blei tilsett i selskapet General Electric. Frå 1958 var han tilknytt forskingsdelen av selskapet.
Han studerte fysikk vidare ved Rensselaer Polytechnical Institute i staten New York. I 1964 blei han både dr.philos. og amerikansk statsborgar. Giæver forlet General Electric i 1988 og blei professor ved Rensselaer. Han er òg utnemnd til professor ved Universitetet i Oslo, der han er gjesteførelesar kvar sommar.
Forsking
I tida mellom 1958 og 1969 fokuserte Giæver på elektron-tunnelering gjennom tynne isolerande filmar mellom metall som fungerte normalt og som superleiarar. Det var banebrytande arbeid innan dette felte som gav han Nobelprisen i fysikk i 1973, saman med Leo Esaki.
I 1969 studerte Giæver biofysikk i Cambridge og har sidan jobba mykje med dette området.
Trygve Haavelmo
Trygve Magnus Haavelmo var ein norsk økonom frå Skedsmo som vann Nobelprisen i økonomi i 1989.
Haavelmo var byråsjef i Handelsdepartementet frå 1947 til 1948 og professor i sosialøkonomi og statistikk ved Universitetet i Oslo (1948-1979). Arbeidet hans innan økonometri og matematisk økonomi gav han nobelprisen i 1989.
Førlandsfjorden
Førlandsfjorden er ein sidefjord av Boknafjorden i Tysvær kommune i Rogaland. Han har innløp ved Surnevik, sør for Slåttevik og rett nordvest for Kårstø, og strekkjer seg 12 km nordover.
I dei første to kilometrane av fjorden ligg det fleire holmar som Hamnarholmen, Urdholmen (med ei fyrlykt), Notholmen og Lamholmen. Slåttvik ligg på austsida ved Lamholmen og like nordanfor smalnar fjorden inn ved Mjåsundet. Her går den om lag 250 meter lange Mjåsundsbrua langs E39 over sundet. Nord for Mjåsundet ligg Baståsbukta og grenda Lushamn på vestsida. Like nord for Baståsbukta stikk Vågen inn austover til sjølve Tysvær. Innløpet til vågen er særs smalt, berre om lag 5-10 meter.
Litt lenger nord ligg Haukåsbukta og grenda Haukås på vestsida. Vidare nordover ligg grendene Høyvik, Apeland, Klovning, Saltvik og Rånvik. Inst i fjorden ligg grenda Førland.
Smólikas
Smólikas (gresk skrift Σμόλικας, arumensk Smolcu) er det nest høgaste fjellet i Hellas etter Ólymbos med ei høgd på 2 647 meter og det høgaste i fjellkjeda Píndos. Fjellet består av ofiolitt. Dei siste isbreane i området trekte seg tilbake for om lag 11 500 år sidan. (Hughes et al. 2006).
Fjellet er om lag 15-20 km langt frå aust til vest og om lag 10 km breitt. Elva Aóos (Vjosë) renn sørvest for fjellet. Frå toppen kan ein sjå Vóiofjella i nordaust, Lýgos i sørvest, Týmfi i sør og Grámmos i nordvest.
Stammelunnar
Ein stammelunnar er ein traktor konstruert for lunning og framkøyring av tømmer.
Stammelunnaren er konstruert for framkøyring av heile stammar, men dei vert òg bruka til framkøyring av kappa tømmer. Lunnaren er utstyrt med vinsj, oftast med to tromlar, og frå tromlane kan køyraren dra ut ståltau med kjettingstropper som han festar til stammane. Ved somme høve bør ein stroppe tømmeret i toppen, andre gonger i rotenden.
Stammelunnaren er oftast utstyr med rammestyring.
Soge
I 1944 bygde Dwight Garrett ein rammestyrte lunnetraktor med vinsj og eit lite tårn på den bakre delen. Traktoren var ein ombygd Flynn Trail Muel, men den endelege konstruksjonen var svært lik moderne lunnetraktorar og andre tidlege lunnetraktorar, som til dømes Timberjack, var svært like traktoren til Garrett.
Folkegrupper i Kina
Folkegrupper i Kina er eit oversyn over større og mindre folkegrupper som lever i Kina, det vil seia i Folkerepublikken Kina og Republikken Kina (Taiwan). Han-kinesarar er den største folkgruppa, som omfattar rundt 1,2 milliardar menneske, knapt 92 % av innbyggjarane i Folkerepublikken Kina. Her opererer ein vidare med 55 nasjonale minoritetar, som er offisielt anerkjende folkegrupper. Det er semje om at landet i alle fall har kring 15-20 etniske grupper som ikkje er offisielt anerkjende (til dømes sherpaer).
Det er semje om at den offisielle definisjon av nasjonale grupper i si tid var noko unøyaktig og dels uheldig, men så langt (2008) er det ikkje noko som tyder på noko offisiell revisjon av oversikta er å vente.
Minoritetsfolka utgjer samla godt over 100 millionar menneske i Kina. I 2010 utgjorde medlemmene av alle minoritetane til saman 8,49 % av innbyggjarane i Kina.
Dei tradisjonelle busetjingsområda deira dekker meir enn 60 % av territoriet til Folkerepublikken Kina. Berre 18 av dei nasjonale minoritetane har ei befolkning som overskrid milliongrensa.
Dei viktigare minoritetsfolka er, etter storregion:
Nordaustlandet
Nordaustlandet er den nest største øya på Svalbard og i Noreg med eit areal på 14 443 km². Som namnet seier ligg øya nordaust for Spitsbergen.
Mesteparten av Nordaustlandet ligg under dei store isbreane Austfonna, Vestfonna og Sørfonna. Ein utløpar av Vestfonna, Gimlebreen har trukke seg attende og avdekka at Brageneset er blitt til Bragenesøya. Resten av øya er tundra der svalbardrein og kvalross held til. Austfonna er den største isbreen i Europa. Breen er 8200 km² stor, opptil 560 meter tjukk (litt mindre enn 300 i snitt) og har eit tverrmål på 200 km.
Øya er ikkje busett.
Nordaustlandet og øyane omkring er ein del av Nordaust-Svalbard naturreservat.
1208
1208 (romartal MCCVIII)
Simópoulo
Simópoulo (gresk Σιμόπουλο) er ein landsby i periferieininga Ilía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Simópoulo var hovudsete i den tidlegare kommunen Pinía, som no er ei kommunaleining i kommunen Ílida.
Joe Boyd
I 2006 gav han ut boka White Bicycles som handlar om korleis det var å lage musikk på 1960-talet.
1209
1209 (romartal MCCIX)
Duroch Islands
Duroch Islands er ei øygruppe som strekkjer seg over eit område på kring 4,5 km, 1,4 km nordvest for Cape Legoupil, utanfor nordkysten av Trinityhalvøya. Dei vart oppdaga av ein fransk ekspedisjon under kaptein Jules Dumont d'Urville, 1837–40, som gav namnet «Rocher Duroch» til ei av dei største øyane i gruppa. Falkland Islands Dependencies Survey, som kartla øyane i 1946, anbefalte at namnet Duroch vart nytta om heile øygruppa. Dei vart kalla opp etter fenrik Joseph Duroch frå ekspedisjonsskipet til d'Urville, «Astrolabe».
1443 Ruppina
1443 Ruppina er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 29. desember 1937 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Austfonna
Austfonna er ei iskappe på Nordaustlandet på Svalbard. Med sine 8 102 km² (8 492 km² om ein tek med Vegavonna ) er ho arealmessig den største breen i Europa og den åttande største i verda. Breen har eit volum på 1 900 km³ (utanom Vegafonna) som er det nest største i Europa etter Vatnajökull i Island (om ein ser bort frå den større iskappa Severny på Novaja Zemlja i Russland, som ligg heilt nordaust i Europa) og den sjuande største i verda.
Austfonna har ein tjukkleik på opp til 560 meter (235 meter i snitt) og ein omkrins på 200 km. Det høgaste punktet på breen er 783 meter over havet.
Den sørlege tredjedelen av Austfonna vert stundom kalla Sørfonna, som er ei separat iskappe skild frå Austfonna av eit isfylt søkk.
Vegafonna i sørvest heng òg saman med Austfonna, særleg Sørfonna. Ericadalen går mellom dei to breane. Både Sørfonna og Vegafonna dannar eigne kuplar. Like vest for Vegafonna ligg iskappa Glitne, som vert rekna som ein del av Vegafonna.
Vestfonna nordvest på Nordaustlandet er ei heilt eiga iskappe og den tredje største på Svalbard og i Noreg.
Sporvehauk
Sporvehauk (Accipiter nisus) er ein rovfugl i haukefamilien.
Skildring
Sporvehauken er 28-38 cm og 110-340 g. Han har lang hale med 4-5 mørke tverrband og breie, avrunda venger. Hoa er størst. Ho er brungrå på oversida og tverrstripa brun på undersida. Hannen er grå på oversida og tverrstripa oransjeraud under.
Fuglen flyg med nokre få raske vengeslag som vert avløyst av glideflukt.
Utbreiing
Sporvehauken finst i det meste av Europa og søraustover til det nordlege Iran. Andre underartar finst i Nord-Afrika og Asia.
Førekomst i Noreg
Fuglen hekkar i skogområde over heile landet, men er fåtalig nord for Saltdalen. I kystområda kan fuglen hekke heilt ut i dei ytste skogplantingane. Sporvehauken hekkar helst i tett skog, gjerne i yngre plantefelt av gran og furu. Han er også påvist som hekkefugl opp i fjellbjørkeskogen. I hekketida held sporvehauken seg til skogområda, medan han på hausten og vinteren vert observert jaktande opp til fjells og i byområde, gjerne ved fuglebrett.
Levesett
Sporvehauken er ein rovfugl som mest jaktar på fuglar, men han tek òg smågnagarar.
Hoa legg 4-5 egg i mai og rugar dei i 40 dagar. Ungane vert flygedyktige etter 25-30 dagar.
Sporvehauken er ein trekkfugl som kjem i mars-april og reiser til område lenger sør i Europa, spesielt Danmark, Frankrike og Storbritannia, i september-oktober. Mange overvintrar i kyststrøk og ved byar og tettstadar.
Mikojan-Gurevitsj MiG-21
MiG-21 (kyrillisk skrift: МиГ-21) er eit sovjetisk-bygd jagarfly. Det er den nest mest produsert militærflyet etter den andre verdskrigen, berre slått av Lockheed C-130 Hercules.
Den første prototypen med deltavinge, kalla Ye-4 eller E-4, fløy 14. juni 1956. Flyet kom i produksjon tidleg i 1959. NATOs kodenamn på flyet var Fishbed.
MiG-21 vart brukt under Vietnamkrigen, og var på den tida eit avansert jagarfly. Med sin deltavinge var det den første jagaren Sovjetunionen produserte som var eigna både til luftkamp og avskjering. Flyet er ganske lett, og kan oppnå Mach 2 ved hjelp av etterbrennar. Samanliknbare fly er amerikanske F-104 Starfighter og den franske Mirage III.
Mastrafjorden
Mastrafjorden er ein fjordarm av Boknafjorden i Stavanger kommune, på sørvestsida av Rennesøy og nordaust for Mosterøy, som han er kalla opp etter. Fjorden har innløp mellom Eplevika på Relanes på Rennesøy og nordre Lamholmen ved Mosterøy og går 12 km søraustover til Hidlefjorden, som ligg på sørsida av Rennesøy og går austover mot Ryfylke.
Rennfastsambandet langs E39 kryssar fjorden via Mastrafjordtunnelen som har ei lengd på 4,4 km og er 133 meter under havoverflata på det djupaste.
I den nordlege delen av fjorden ligg halvøya Klosterøy på Mosterøy. Her finn ein det gamle Utstein kloster. På Rennesøysida ligg Vikevåg ved fjorden. Vikevåg var administrasjonssenteret i tidlegare Rennesøy kommune.
1210
1210 (romartal MCCX)
Mikojan-Gurevitsj MiG-29
Mikoyan MiG-29 (NATO-kallenamn: 'Fulcrum') er eit russisk jagarfly som vart utvikla tidleg på 1970-talet og sett inn i teneste i 1983. Det er framleis i bruk i det russiske luftforsvaret, samt i fleire tidlegare austblokkland. Moldovia selde sine Mig-29 fly til utlandet, blant anna til USA, som seinare skrota dei.
Miège
Miège er ein kommune i distriktet Sierre i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 702 meter over havet.
Kommunen ligg ved vingardane ved høgrebreidda av Rhône. I vest renn elva Raspille, som er grensa til det tysktalande øvre Valais. Han består av landsbyen Miège.
Samuel Scheidt
Samuel Scheidt (døypt 4. november 1587 i Halle død 24. mars 1654 i Halle) var ein tysk organist og komponist.
Biografi
Han fekk sin første post som hjelpeorganist i Moritzkirche i Halle i 1603, og i åra 1607 til 1609 studerte han hos Jan Pieterszoon Sweelinck i Amsterdam. Sweelinck fekk ein sterk innverknad på stilen til Scheidt.
Etter at han vendte tilbake til Halle i 1609 vart han hofforganist hos erkebiskopen av Magdeburg, markgreve Christian Wilhelm von Brandenburg, og noko seinare kapellmeister for hofforkesteret i Halle. I åra 1614 til 1616 arbeidde han her saman med Michael Praetorius.
I 1624 fekk Scheidt utgjeve Tabulatura nova. Denne samlinga verk for orgel og klavikord er den første trykte musikkutgjevinga i Tyskland for tangentinstrument der det vart nytta partiturnotasjon (dvs. kombinasjon av femlinjes notesystem).
I 1627, 40 år gammal, gifta Scheidt seg med Helena Magdalena Keller. Dei fekk sju barn saman, men berre to overlevde ein pestepidemi i 1636.
Tenesteherren flykta frå troppane til Albrecht von Wallenstein i 1628, og Scheidt vart arbeidslaus. Stillinga Director musices (musikkdirektør) vart då spesielt skapt for han for tre store kyrkjer i Halle by. Scheidt mista denne stillinga i 1630, truleg på grunn av en truande rekatolisering av Halle. Før har ein trudd at det skuldast ein konflikt med gymnasrektor Christian Gueintz.
Scheidt var no privat næringsdrivande («bloßer Privatus») og livnærte seg ved hjelp av ei lang rekke elevar og musikalske høvesoppdrag. Tilslutt mista han heile formuen sin og fekk etter han døydde ei fattiggravferd.
Han høyrte til dei viktigaste komponistane på 1600-talet. Både kvantitativt og kvalitativt gav han vektige bidrag til vokal- og instrumentalmusikken, i det hele mykje breiare enn sine samtidige Heinrich Schütz og Johann Hermann Schein. Mange av hans mest gripande vokalverk, som dei seine Geistliche Konzerte er i dag stort sett ukjente og uoppførte.
Karitinden
Karitinden (1982 moh.), òg kalla Karitind, er det nest høgaste blant Tafjordfjella. Berre Puttegga er høgare. Toppen av Karitinden markerer grensa mellom de tre kommunane Skjåk (i Innlandet) og Fjord og Rauma (begge i Møre og Romsdal).
Fjellet er det 209. høgaste i landet høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kalvemellen
Kalvemellen (1136 moh.) er ein fjelltopp som ligg i Øystre Slidre kommune i Innlandet.
Kalvemellen er ein del av de såkalla Mellene, som i tillegg består av Rundemellen (1345 moh.), Skarvemellen (1267 moh.) og Rabalsmellen (1111 moh.)
Johann Hermann Schein
Johann Hermann Schein var ein tysk komponist, kyrkjemusikar, salmebokutgjevar og jurist som arbeidde i Leipzig. Schein var ein av grunnleggjarane av den tyske barokkmusikken, og vart på si tid nemnd i saman med Samuel Scheidt og Heinrich Schütz som «dei tre kjende S'ane». Både Scheidt og Schültz var fødd innanfor same året som Schein.
Frå 1616 var Schein kantor ved Thomaskyrkja i Leipzig, og frå den posten hadde han ansvar for vokalmusikken i samtlege kyrkjer i byen, samt at han underviste i musikk. Schein hadde eit eige forlag, der han gav ut sine eigne komposisjonar, som bestod av både kyrkjemusikk som verdsleg musikk og instrumentale verk. Av dei instrumentale formene han nytta seg av finst suitar, som til dømes Banchetto musicale frå 1617. 1623 gav han ut ei samling madrigalar, Israelis Brünlein, i ein stil som var eit resultat av italiensk madrigalkunst blanda med den tyske protestantiske kyrkjemusikktradisjonen.