cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Årø
Namnet
Årø ligg om lag 5 km aust for Molde sentrum ved Fannefjorden. Molde Lufthamn ligg ved utløpet av Årøelva på Årø. Av øvrige store bedrifter på Årø finn ein Oskar Sylte Mineralvannfabrikk og Brunvoll thruster. Årø har òg hatt konfeksjonsindustri då Høvding Konfeksjonsfabrikk hadde produksjon der. Området er derimot ikkje noko industristad, men eit bustadområde som består av av einebustader bygd i åra frå om lag 1960 og framover til Molde Lufthamn opna i 1972 og det vart innført begrensingar i nyetableringane. Desse begrensingane vart seinare oppheva og dei seinare åra er det bygd fleire nye einebustader på Årø. Det ligg òg nokre større, eldre og staselege gardar, som til dømes Krohngården, på Årø.
Åre
Historikk
Ein kjenner til bruk av årar frå fleire kulturar sidan steinalderen. Blant dei eldste er to kanoårar frå mellomsteinalderen som vart preserverte i myrar. Ei er frå 7000-talet f.Kr. og vart funnen i Star Carr i England. Ei annan er frå 6-7000-talet f.Kr. og vart funnen i Duvensee i Tyskland. Det er også funne årar og kanoar frå Maglemosekulturen i Danmark som varte frå ca. 7500 til 6000 f.Kr.
Ein har funne treårar frå 5000–4500 f.Kr. saman med kano-forma keramikk frå Hemudukulturen i Yuyao i Zhejiang i Kina. I 1999 vart det funne ei 63,4 cm lang år frå 4000-talet f.Kr. i Ishikawa prefektur i Japan.
I det gamle Egypt og i Kina brukte folk gjerne årar ståande, medan fønikarar og europearar gjerne sat og rodde.
Vikingskipa hadde hòl i sidene for årane. Hòla sit ein 60 cm over vasskorpa. Hòla har utsparinger so åreblada kan førast og koma ut ubægde. Bordgangen med årehòl er tjukkare og dermed sterkare enn dei hine.
I høve til moderne årar er sjølve årebladet på vikingskipårane lite. Dette kan henge saman med at denne åretypen høver best til roing med stutte, hoggande tak — den gamle måten å ro på. Ein trur at to mann rodde kvar år, so desse skipa hadde høvesvis 60 og 64 roarar.
Årar i kulturen
I Odysseen vert sjøfararen Odyssevs fortald at han skal ta ei år frå båten sin og dra så langt inn i landet at folk tek henne for ein jordbruksreiskap fordi dei ikkje kjenner havet. Her skal han utføre eit offer til havguden Poseidon, og reisa hans vil endeleg vera over.
Innan kapproing vert årar ofte brukt som trofé til minne om særskilde sigrar. Ei troféåre vert ikkje gjeven til vinnaren ved slutten av eit løp slik ein medalje gjerne vert, men vert gjeven til klubben, skulen eller universitetet vinnaren representerte. Troféårar kan målast i klubbfargar og vera påskriven detaljar om tevlinga på bladet. Ofte har ein symbolet eller våpenet til klubben eller skulen i midten, med namna til vinnarane og andre detaljar rundt. Åra kan så stillast ut i klubbhus og liknande, noko ein til dømes kan sjå ved universitetat i Oxford og Cambridge og ved Yale og Harvard.
Fedje og Herøy kommune har høvesvis to og tre årar i kommunevåpena sine.
Skjombrua
Skjombrua er ei hengebru i stål som kryssar fjorden Skjomen ved Narvik i Nordland. Brua er 711 meter lang, med største spenn på 525 meter og seglingshøgd 35 meter. Brua har ni spenn. Ho er ein del av europaveg 6.
Skjombrua vart opna 10. november 1972.
Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Skjomen bru» henta frå Wikipedia på bokmål 12. mars 2008. Bokmålsartikkelen oppgav desse kjeldene:
Nintendo GameCube Game Boy Advance-kabel
Dei stasjonære spelkonsollane GameCube og Wii er båe kompatible med kabelen, og av handhaldne konsollar er Game Boy Advance, Game Boy Advance SP, Game Boy Player og e-Reader kompatible. Game Boy Micro stør ikkje kabelen grunna at han har ein anna utforma utvidings-port.
GameCube
Denne lista ramsar opp spel på Nintendo GameCube som stør Nintendo GameCube Game Boy Advance-kabelen.
Game Boy Advance
Denne lista ramsar opp spel på Game Boy Advance som stør Nintendo GameCube Game Boy Advance-kabelen.
Støvset bru
Støvset bru er ei fritt frambygg-bru i Bodø. Brua kryssar Misværfjorden mellom Store Sandøya og Støvset. Ho er 420 meter lang og har eit hovudspenn på 220 meter. Seglingshøgda er 20 meter, og brua har i alt tre spenn. Brua vart opna i 1993 og utgjer ein arm av riksveg 812.
Patogen sopp
Patogene soppar er soppar som fører til sjukdom, sokalla soppsjukdommar, hos menneske og andre organismar. Medisinsk mykologi er læra om slike soppar.
Candida
Fleire artar i soppslekta Candida fører til infeksjon hos folk med svekka immunsystem. Trauskesopp (C. albicans) er den vanlegaste årsaka til candidiasis (trauske) hos menneske.
Aspergillus
Dei vanlegaste patogene soppartane er Aspergillus fumigatus og A. flavus. A. flavus produserer aflatoksin, eit giftstoff og karsinogen som potensielt kan kontaminera mat. A. fumigatus og A. clavatus kan forårsaka ulike allergisjukdommar. Somme artar fører til sjukdom i kornavlingar, særleg mais, der dei produserer mykotoksin og aflatoksin. Aspergillose er ei fellesnemning for sjukdommar forårsaka av Aspergillus. Vanlege symptom er feber, hoste, brystsmerte og andenaud. Mest utsett er folk med svekka immunforsvar og lungesjukdom.
Cryptococcus
Cryptococcus neoformans kan føre til alvorleg hjernehinnebetennelse og meningoencefalitt (betennelse i både hjernehinner og sjølve hjernen) hos folk med Hiv-infeksjon og aids. Kryptokokkar lever for det meste i jorda og fører vanlegvis ikkje til sjukdom hos menneske. C. laurentii og C. albidus har i enkelte høve forårsaka moderat til alvorleg sjukdom hos menneske med svekka immunforsvar. C. gattii er endemisk for tropiske områder i Afrika og Australia, og kan føre til sjukdom hos folk med normalt immunforsvar.
Histoplasma
Histoplasma capsulatum kan føre til histoplasmose hos menneske, hundar og kattar. Soppen er vanlegast i Amerika, India og sør-Asia. Innanding av kontaminert luft er den vanlegaste årsaka til infeksjon.
Pneumocystis
Pneumocystis jirovecii (eller carinii) kan føre til lungebetennelse hos folk med svekka immunforsvar, slik som hos nyfødde, eldre og folk med aids.
Stachybotrys
Stachybotrys chartarum kan føre til skade i respirasjonssystemet og kraftig hovudverk. Soppen er vanleg i hus i områder med vedvarande fukt.
Forsvar mot sopp
Endotermi og homeotermi utvikla seg truleg som viktige, ikkje-spesifikke forsvar mot sopp hos pattedyr og fuglar. Berre eit fåtal soppar klarer å overleve i varmblodige dyr. Til skilnad er insekt, krypdyr og amfibium i stor grad plaga av sopp.
Portsea Island
Portsea Island er ei lita, flat og lågtliggande øy like utanfor sørkysten av England. Øya ligg innanfor og omfattar store delar av byen Portsmouth. Ho er den tredje mest folkerike øya av Dei britiske øyane, etter øya Storbritannia og Irland.
Bogstunnelen
Bogstunnelen er ein 3482 meter lang tunnel på europaveg 39 i Høyanger kommune i Sogn og Fjordane. Tunnelen går gjennom fjellet Fløyen mellom Bogen ved Vadheimsfjorden og Teigen ved Sognefjorden. Arbeidet med tunnelen starta i januar 2002, og han vart opna 11. juni 2004. Tunnelen erstatta eit rasfarleg vegparti. Den gamle vegen hadde tre kortare tunnelar. Bogstunnelen er bygd etter vegnormalen T9, dvs. at han har eit tverrsnitt på ni meter.
Portsea Island
I aust ligg Langstone Harbour og i vest Portsmouth Harbour. I sør vender ho ut mot Solent. Ein liten kanal, Ports Creek, skil øya frå fastlandet.
Bogstunnelen
Den gamle Bogstunnelen (636 m) på gamlevegen ved Vadheimsfjorden er omdøypt til «Flotenestunnelen».
Portsea Island
Tre vegbruer (M275, A3 og A2030), ei gangbru og ei jernbanebru går frå øya til fastlandet, og ei lita vegbru går vidare til Whale Island. I tillegg går det båtruter til Gosport (på fastlandet), Hayling Island og Isle of Wight.
Namnet Portsea vert òg nytta om eit administrativ distrikt i Portsmouth, som ligg i det sørvestlege hjørnet i øya.
Definite
Magne Øyvind Flemmen, kjend under artistnamnet Definite, er ein norske rappar og hiphop-produsent frå Molde og Sandefjord. Han var ein av dei første til å gjera overtydande battlerap på norsk, og har òg gjort seg merka som del av grupper som Alarmclock Connection, Essentials, Fakultetet, Apollo, Jester og URO.
Åleine
=== Samarbeid ===
23. februar
23. februar er den 44. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 311 dagar att av året (312 under skotår).
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Round Island i Dorset
Round Island er ei øy i Poole Harbour i Dorset i England. Ho ligg like utanfor Arnehalvøya sørvest i bukta og berre ein smal kanal ligg mellom denne øya og naboøya Long Island.
Øya er 12 hektar stor og er privateigd. Landskapet er ei blanding av graskledde innhegningar og skogområde.
Round Island ligg i det verdslege soknet Corfe Castle i Purbeck district.
Hn/Lippa
Lippone er eit synlegt organ kringum munnen på menneskja og mange dyr. Dei tvo lippone er mjuke, framståande og rørlege, og tener fyrst og fremst til matinntak, som eit kjensleorgan, og til å bera fram målljod.
Hallingdalselve
Hallingdalselve eller Storåne er hovudelva i Hallingdalsvassdraget med ei lengde på 220 km. Elva har utspringet sitt på Hardangervidda, og renn gjennom Hallingdal og ut i Krøderen. Ovanfor Kleivi er elva danna av to mindre elver, Usta og Hovselva. Elva er regulert fleire stader, mellom anna i Ål nedanfor Strandafjorden.
Viktor Kositsjkin
Viktor Ivanovitsj Kositsjkin var ein russisk skeiseløpar frå Rybnoje som representerte Sovjetunionen. Han vart olympisk meister på 5 000 meter i 1960, europameister 1961 og verdsmeister 1962.
Kositsjkin debuterte internasjonalt i 1959. Under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley i USA vann han 5 000 meter framom norske Knut Johannesen, på 10 000-meteren bytta dei plass på sigerspallen så Kositskjin vart både gull- og sølvvinnar. I 1961-sesongen vart han sovjetisk meister og europameister på skeiser, under verdsmeisterskapen 1961 i Göteborg vart han overraskande slått av nederlendaren Henk van der Grift og enda på andreplassen.
Under VM 1962 i Moskva vann Kositsjkin ein klar siger, men vart same sesongen nummer to i den nasjonale meisterskapen i Gorkij. I OL-sesongen 1964 vart han andremann både i sovjetmeisterskapen i Sverdlovsk og i VM i Helsinki. Vinteren 1965 kom han på bronseplassen både ved EM i Göteborg og i den nasjonale meisterskapen i Gorkij. Han la opp etter 1966-sesongen.
Kositsjkin budde i Moskva og døydde der, 74 år gammal.
Carlos Blanco
Carlos Blanco kan vise til
Klunkeflaske
Klunkeflaske eller klukkeflaske er ei flaske som er snevra inn slik at ho liknar på eit timeglas. Over- og underdelen er bundne saman med anten eitt eller fem opne tynne røyr. Klunkeflaska vart gjerne nytta til servering av brennevin.
Sergej Khlebnikov
Sergej Anatoljevitsj Khlebnikov var ein skeiseløpar frå Sortavala som representerte Sovjetunionen. Han vart sprint-verdsmeister i 1982 og vann elles to OL-sølv og to sølvplassar i sprint-VM i tida 1981-84.
Klunkeflaske
Klunkeflasker med eitt ope røyr vil nesten alltid klukke. Når ein skjenker må lufta i flaska passere den eine innsnevringa, og då vil luftboblene lage ein klukkande lyd (klunking). Når flaska så vert snudd rett veg, går lufta opp i den øvre kolben og klukkar så igjen om det er nok væske. Skjenkinga kan derfor føre til meir moro enn med vanleg karaffel. Klunkeflaska vart fort populær og vart nytta både i borgarleg og folkeleg drikkekultur. Den er produsert både i klart, røykfarga og grønt glas.
Sergej Khlebnikov
Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo kom Khlebnikov på andreplassen både på 1000- og 1500 meter, på begge distansane måtte han sjå seg slått av Gaétan Boucher. I verdsmeisterskapen i sprint 1984 i Trondheim trekte Boucher enno ein gong det lengste strået, og vann VM-tittelen med minimal margin; 0,010 tidspoeng, eller to hundredels sekund på 1000 meter.
Egil Aarvik
Egil Aarvik var ein norsk KrF-politikar og statsråd og sjef for Sosialdepartementet  (sosialminister) i regjeringa Borten frå 1965 til 1971. I tida si som sosialminister la han mellom anna fram lovproposisjonen som innførte folketrygda (Ot.prp. nr. 17, 1965–66).
Klunkeflaske
Klunkeflaska vart eit populært produkt då glasindustrien starta opp i Noreg på 1700-talet. Då var ho alt vel kjent på dei tyske glasverka. Fasongen har røter attende til seinmellomalderen då det vart populært med ulike typar skjemteflasker.
Sergej Khlebnikov
Khlebnikov drukna i Moskva, i sitt 44. år.
Egil Aarvik
Han vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 1961 og var stortingsrepresentant i 4 valperiodar, til 1977. Han var vararepresentant i perioden 1958–1961.
Klunkeflaske
I Noreg har det vore produsert klunkeflasker ved Nøstetangen, Hurdal, Gjøvik og Hadeland glassverk. På Gjøvik Glassverk vart klunkeflaskene produserte i klart glas med standard storleikar 1/4, 1/2, 3/4 og 1 pott. Klunkeflasker var særs populære som romantiske kuriositetar på midten av 1800-talet. Det blir framleis laga klunkeflasker, m.a. på Hadeland Glassverk, men det er ingen stor produksjon. I dag blir klunkeflasker gjerne nytta til akevitt.
Egil Aarvik
Aarvik var medlem i Nobelkomiteen 1974–1990, varaformann 1976–1981 og formann frå 1982 fram til han døydde sommaren 1990.
Han var redaktør av Folkets Framtid i 1948–1965 og Dagsavisa, Trondheim i 1950–1955. Han var formann i landsstyret i Det Blå Kors i Noreg i 1960–1962.
Tregleikssystem
Innan mekanikken skildrar ein rørsla til partiklar eller lekamar matematisk i tilhøve til eit gjeve koordinatsystem. Dette referansesystemet har sjølv ein bestemd rørsletilstand som påverkar korleis rørslene ser ut. Eit tregleikssystem, òg kalla inertialsystem, er eit koordinatsystem som ikkje er under akselerasjon. Då vil den mekaniske skildringa av ei rørsle oppfylle Newtons lovar. Det inneber at kvar og ein akselerasjon som blir observert i eit tregleikssystem er skapt av ei kraft.
Det er ikkje lett å finne eit verkeleg tregleikssystem: jorda roterer rundt seg sjølv, jordkloden blir trekt mot sola, sola blir trekt mot senteret av galaksen, og galaksen er òg akselerert av gravitasjonskrefter frå andre stader. Men i praksis har dette lite å seie så lenge akselerasjonen kan reknast som svak. I kva grad han kan det avheng av storleiksordenen på det fysiske systemet som skal modellerast. Til dømes er jordrotasjonen viktig i meteorologisk samanheng, men neglisjerbar for fenomen som føregår på ein mindre skala.
I Newtons mekanikk er det ein vanleg framgangsmåte å rekne på det akselerte systemet som om det var eit tregleikssystem. Dette kan gjerast ved å innføre imaginære krefter som sentrifugalkrafta og corioliskrafta.
Newton hevda i teoriane sine eksistensen av eit absolutt tregleikssystem slik at all observert rørsle (som naudsynleg er relativ) kunne tilskrivast ei absolutt rørsle. Relativitetsteorien avviser dette, og hevdar i staden at alle tregleikssystem er likeverdige. Dette synspunktet vart formulert allereie av Galileo Galilei og går under namnet relativitetsprinsippet.
Gitaristen Nancy Wilson
Nancy Lamoureaux Wilson er ein USA-amerikansk musikar, songar, låtskrivar, produsent og filmkomponist. Ho vart kjend i lag med den eldre systera si, songaren Ann Wilson, som gitarist og korvokalist i rockebandet Heart, der ho vart medlem i 1974.
Ho voks opp nær Seattle i forstaden Bellevue, og byrja å spele musikk som tenåring. Medan ho gjekk på college, vart ho i lag med systera Ann medlem av Heart. Dette var det første hardrockbandet fronta av kvinner, og Heart gav ut fleire album seint i 1970- og i 1980-åra, frå og med Dreamboat Annie (1975) og Little Queen (1977), som begge inneheldt hitsinglar som «Magic Man», «Crazy on You» og «Barracuda».
Wilson har blitt hylla som gitarist og i 2016 kåra Gibson ho til den åttande beste, kvinnelege gitaristen gjennom tidene.
Seghy Island
Seghy er ei lita øy utanfor vestkysten av Cornwall i England. Ho er den største klippa i Cripp's Cove, ei vik på halvøya Logan Rock, ein kilometer vest for Porthcurno.
Aleksander Denstad With
Aleksander Denstad With er ein norsk songar og vinnar av underhaldningsserien Idol i 2006. Han er vokalist i bandet Wimpylime saman med ein felles Idol-deltakar, Vivian Sørmeland. Han gjekk vidare frå semifinalen med songen «Chariot» av Gavin DeGraw.
Før han gjekk vidare i Idol var Aleksander With elev på musikklinja ved Heimdal vidaregåande skule; der Vivian Sørmeland (3. plass Idol 2006), Margaret Berger (2. plass Idol 2004) og Rebecca Ludvigsen (4. plass Idol 2003) òg har gått.
Aleksander With vann over Jonas Thomassen i Idol-finalen 19. mai 2006, med 55 % av stemmene. Vinnerlåten «A Little Too Perfect» vart gjeve ut 26. mai selde til platinaplate.
With er son av Odd Anders With og soneson av Odd With, begge politikarar for Kristeleg Folkeparti.
John Mordaunt
General Sir John Mordaunt, KB var ein britisk soldat og Whig-politikar. Han var mest kjend for å ha kommandert raidet på Rochefort som enda i fiasko. For dette vart han stilt for krigsrett og fekk skulda for det mislukka oppdraget.
Han gjekk inn i militæret i 1721 og vart kaptein i 1726 og oberstløytnant i 1731. Han kom inn på Parlamentet for Pontefract-regjeringa i 1730 og sat i Parlamentet fram til 1768.
I 1742 vart han oberst for det kongelege irske regimentet, som i 1744 vart sendt for å verne Nederland mot fransk invasjon. Han vart kalla tilbake i november 1745 for å slå ned jakobittaropprøret dette året og vart brigader.
Då sjuårskrigen braut ut i 1756 fekk han ansvaret for å trene soldatar ved Blandford. Året etter vart han vald ut til å ta den franske hamnebyen Rochefort. Både han og dei nestkommanderande var motvillige, og det same var marinekommandantane Edward Hawke og Charles Knowles. William Pitt og sir John Ligonier på høgaste hald pressa på for å få gjennomført planen.
31 krigsskip og 49 transportskip med 10 bataljonar med soldatar sette seg den 6. september 1757 og erobra Île d'Aix den 21. september. Dei oppdaga derimot at det var altfor grunt for dei store skipa å nå inn til Rochefort, over ein kilometer, så det var òg altfor langt å setje soldatane i småbåtane. Dei bestemte seg i staden for å ta ei festning ved munningen av elva Charente, men på grunn av kraftig vind måtte dei avbryte i siste minutt. Ekspedisjonen kom attende til Storbritannia 6. oktober.
Pitt var rasande over den mislukka ekspedisjonen som hadde kosta meir enn ein million pund for ingenting. Kong Georg II sette i stand ei gransking. Dei kom fram til at det tilsynelatande ikkje var nokon på land som kunne hindre ein landgang av britane og at dei lette kunne tatt Rochefort. På bakgrunn av dette vart Mordaunt stilt for krigsrett i desember. På grunn av den dårlege informasjonen han hadde fått før oppdraget kom i gang, vart han einstemmig funne uskuldig i ulydigheit. Georg II fjerna likevel Mordaunt, Conway og Cornwallis frå Parlamentet i juli 1758 og erstatta Mordaunt som guvernør i Sheerness.
Mordaunt heldt fram i forsvaret, men fekk aldri ei kommandørstilling igjen. Han vart general i 1770 og var guvernør i Berwick-upon-Tweed frå 1778 til 1780, då han døydde i heimen sin nær Southampton. Han var aldri gift og hadde heller ikkje barn.
Frisvasselva
Frisvasselva er ei lita elv i Ringerike kommune. Elva startar ved sørenden av Frisvannet og renn ned mot Sognevannet, men vert til Strømsoddelva der ho møter Sandvasselva.
Segl
Segl er tøy-, duk eller materialstykke som er skorne og sett saman etter aerodynamiske prinsipp for at skip, båtar og andre farkostar skal kunne bruke vind som drivkraft. Funn tyder på at segl er nytta på båtar og skip gjennom 6 000 til 7 000 år.
Ein fagmann som kan laga segl vert kalla ein seglmakar.
Materiale
Det er viktig at segl har låg vekt og er lette å handtere. Materialet må ha høg strekk- og krympemotstand, vere faste og tette. Det må ta opp minst mogeleg vatn og overflata må vere glatt.
Fordelane med linsegla var at dei var faste når dei blei våte av sjøsprøyt eller regn. Men bomullssegla var lettare og heldt betre på forma. Dei gjorde det mogeleg å gå høgare opp mot vinden og kome snøggare fram. Bomullssegl vart fyrst nytta i Europa på kappseglingsskonnerten SS «Amerika» i 1851.
På veteranskip og kopiar av eldre båttypar nyttar ein framleis segl i lin og bomull.
Råsegl og sneisegl
Råsegl og sneisegl er to hovudtypar av segl. Råsegl er normalt stilt tverrskips, mens sneisegl står langskips. Råseglet er kjent frå vikingskip. Ettersom råsegl verkar dårleg i motvind gjekk ein seinare vekk frå det.
Seglutviklinga har dei seinaste åra dreia seg dels om utvikling av materiale, mellom anna kevlar og mylar, dels om utvikling av datasystem for konstruksjon og produksjon av segl som gjev maksimal effekt.
Hjørnet av eit segl vert kalla barm, til dømes skøytebarm eller halsbarm. Ein brille i denne samanhengen er ein jarnklave i skøytebarmen. På eit gaffelsegl vert dette kalla gitau.
Samansetjing av segl
Kombinasjonen av master og segltypar som er vald for ein båt vert kalla rigg. Seglskip vert ofte nemnd etter utforminga på riggen, til dømes fullrigger, brigg, bark, skonnert og slupp.
Bermudariggen som er dominerande på lystbåtar og kappseglingsbåtar har to karakteristiske segl, begge trekanta. Det er storsegl og fokk. To av sidene på storseglet, masteliket og bomliket, er festa til masta og bommen. Den tredje sida, akterliket, vert halden oppe i ein svak boge ved hjelp av smale spiler som ligg i spileposar. Forseglet til denne riggen kallar ein fokk. Dette seglet kan vere laga i forskjellige storleikar, tilpassa varierande vindtilhøve. Den minste varianten vert kalla stormfokk, så kjem kryssarfokk (mindre eller normal) og genoa (stor).
Andre farkostar med segl
Segl vert også nytta på seglbrett (windsurfer), på farkostar med meier som vert nytta til issegling, med ski til snøsegling, og med hjul til segling på land.
Scolt Head Island
Scolt Head Island er ei barriereøy nær Brancaster, nord i Norfolk i England, 10 km vest for Wells-next-the-Sea. Ho er eit naturreservat og veks sakte, men sikkert vestover mot vraket av «SS Vina».
Øya består av sanddyner, marskland, mudderflater og grus. Mange fugleartart, som er viktige i Storbritannia, hekkar her, som splitterne, rosenterne, raudnebbterne og dvergterne, samt overvintrande vadefuglar og fuglevilt.
Om sommaren går det båt til øya frå landsbyen Burnham Overy Staithe.
Svartebørs
Svartebørs er ulovleg omsetjing av varer. Det kan vere
I Noreg er nemninga sterkt knytt til omsetjinga av rasjonerte varer i krigstida, og brukast helst om omsetjing av varer til overpris. Difor kan nemninga òg verte bruka om lovleg omsetjing av varer til overpris. Eit døme på det er sal av billettar til kultur- og idrettsarrangement. Slike billettar kan seljast til overpris på svartebørsen når dei er utselde i ordinære billettutsal.
Alterfjorden
Alterfjorden er ein fjord langs kommunegrensa mellom Alstahaug og Herøy kommune i Nordland. Fjorden ligg på nordsida av øya Altra, som han har fått namn frå, og strekkjer seg 8 km nordaustover mot Alstenfjorden, som ligg lenger mot nordaust.
Fjorden startar ved Brasøya i sørvest. Frå Brasøya går det ferje langs fjorden til Kvaløyhamn på Altra, og frå her vidare nordover til Engan på Nord-Herøy. I tillegg til Altra og Brasøya går fjorden mellom to øyar som begge heiter Buøya, ei øy i kvar sin kommune. Ei anna øy på nordsida er Tenna.
Afétes
Afétes (gresk Αφέτες) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Afétes inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Pílio.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Afétes 1 746 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 339 innbyggjarar.
Den vesle bjørnen
Den vesle bjørnen (frå latin Ursa minor) er eit stjernebilde i senit på den nordlege himmelhalvkula. Det var eit av dei 48 stjernebileta som astronomen Klaudios Ptolemaios skreiv ned på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Ursa Minor er kjend som staden der den nordlege himmelpolen, men dette vil ein gong endre seg på grunn av presesjonen til ekvinoks.
Polaris, den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, er ei gulkvit superkjempe og den mest lyssterke kefeiden (variabel stjerne) som varierer frå tilsynelatande storleik 1,97 til 2,00. Beta Ursae Minoris er berre litt mindre lyssvak med ein tilsynelatande storleik 2,08. Ho vert òg kalla Kochab og er ei oransje kjempestjerne, 16 grader frå Polaris. Fire stjernesystem i stjernebiletet har kjende planetar.
Oleg Bozjev
Bozjev slo gjennom i 1984-sesongen. Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo sikra han seg bronsemedaljen på 1500 meter, før han så overraska ved å gå heilt til topps på sigerspallen ved VM 1984 i Göteborg. På tampen av OL-sesongen sette han verdsrekord på 1500 meter med tida 1.54,26, oppnådd på Medeo-bana ved Alma Ata.
Den vesle bjørnen
Karakteristikk
Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930. Den nordlege plasseringa gjer at heile biletetet berre er synleg for folk på den nordlege halvkula.
Oleg Bozjev
I 1985 tok Bozjev tredjeplassen ved EM, før han kleiv opp på sølvplassen etter verdsmeisterskapen. Både då og året etter måtte han sjå seg frågått av nederlendaren Hein Vergeer. Også i 1987 enda Bozjev opp på trinn to då sigerpallen vart reist, einast landsmannen Nikolaj Guljajev gjorde eit betre meisterskap og vart kledd opp med ein laurbærkrans,
Den vesle bjørnen
Stjerner
Polaris, eller Alfa Ursae Minoris er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, og varierer i tilsynelatande storleik mellom 1,97 og 2,00 over ein periode på 3,97 dagar. Ho ligg kring 432 lysår frå jorda, er ei gulkvit superkjempe som varierer mellom spektralklassane F7Ib og F8Ib, og har ein masse som er kring seks gonger så stor som sola, ein radius som er 45 gonger så stor og ein lysstyrke som er 45 000 gonger så sterk. Polaris er den mest lyssterke kefeiden sett frå jorda. Det er eit trippelt stjernesystem og superkjempa har to gulkvite hovudseriestjerner kring seg i ein avstand på 17 og 2400 AU og med ei omlaupstid på 29,6 og 42 000 år.
Beta Ursae Minoris, tradisjonelt kalla Kochab, er berre litt mindre lyssvak enn Polaris med tilsynelatande storleik 2,08. Ho ligg kring 131 lysår frå jorda, og er ei oransje kjempe med spektralklasse K4III. Ho er noko variabel med ein periode på 4,6 dagar, og har ein masse som er estimert til 1,3 gonger sola sin. Kochab er 450 gonger meir lyssterk enn sola og har ein diameter som er 42 gonger så stor, med ein overflatetemperatur på kring 4130 K. Ho er estimert å vere kring 2,95 milliardar år gammal, pluss eller minus 1 milliard år. Kochab har ein planet som er kring 6,1 gonger så massiv som Jupiter med ein bane på 522 dagar.
Oleg Bozjev
Bozjev vart sovjetmeister 1984, 1986 og 1987.
Den vesle bjørnen
Stjerner
Gamma Ursae Minoris, tradisjonelt kalla Pherkad, har ein tilsynelatande storleik som varierer mellom 3,04 og 3,09 omtrent kvar 3,4 timar. Ho er ei kvit lyssterk kjempe med spektralklasse A3II-III, med kring 4,8 gonger solmassen, 1050 gonger lysstyrken og 15 gonger radiusen. Pherkad høyrer til ein klasse stjerner kalla Delta Scuti-variabel —pulserande stjerner med kort periode (maks seks timar) som har blitt nytta som standardlyskjelde og vert studert innan astroseismologi. Eit anna mogeleg medlem av denne klassen er Zeta Ursae Minoris, ei kvit stjerne med spektralklasse A3V, som har byrja å bli avkjølt, utvide seg og auke lysstyrken. Ho har truleg vore ei B3 hovudseriestjerne og er no noko variabel. Med ein storleik på 4,95 finn ein Eta Ursae Minoris. Ho er ei hovudseriestjerne klasse F med spektralklasse F5V, 97 lysår unna. Ho er dobbel så stor som sola og 1,4 gonger så massig, og skin med ein lysstyrke som er 7,4 gonger så sterk. Nær Zeta ligg Theta Ursae Minoris med storleiksklasse 5,00. Ho ligg kring 860 lysår unna, og er ei oransje kjempe med spektralklasse K5III som har utvida seg og avkjølt seg bort frå hovudserien. Ho har ein estimert diameter som er kring 4,8 gonger sola sin.
Delta og Epsilon Ursae Majoris ligg 3,5 grader frå himmelnordpolen. Delta er ei kvit hovudseriestjerne med spektralklasse A1V og eintilsynelatande storleik på 4,35, kring 172 lysår frå jorda. Ho er òg kjend som Yildun, og har ein diameter som er kring 2,8 gonger så stor som og ein lysstyrke som er 47 gonger så sterk som sola. Epsilon Ursae Minoris er eit trippeltsystem som samla har ein storleiksklasse 4.22. Primærstjerna er ei gul kjempe med spektralklasse G5III, ein RS Canum Venaticorum-variabel. Ho er ei spektroskopisk dobbeltstjerne, med ei følgjestjerne som ligg 0,36 AU unna, og ei tredje stjerne, ei oransje hovudseriestjerne med spektralklasse K0—8100 AU unna.
Nær Polaris ligg Lambda Ursae Minoris, ei raud kjempe med spektralklasse M1III. Ho er ein halvregulær variabel med storleiksklasse som varierer frå 6,35 til 6,45. RR Ursae Minoris er ei raud kjempe med spektralklasse M5III som òg er ein halvregulær variabel med storleiksklasse frå 4,44 til 4,85 over ein periode på 43,3 dagar. T Ursae Minoris er ei anna raud kjempe som er variabel stjerne. Ho var tidlegare ein Mira-variabel som no er blitt ein halvregulær variabel. Ein trur at stjerna har gått gjennom eit helimglimt - eit punkt der heliumskalet rundt stjerna har nådd ein kritisk masse og tatt fyr. Det skjedde i 1979. Z Ursae Minoris er ei lyssvak variabel stjerne som brått falt 6 storleiksklassar i 1992 og var identifisert som ein sjeldan stjerneklasse—R Coronae Borealis-variabel. RW Ursae Minoris er ein is kataklysmisk variabel som lyste opp som ein nova i 1956, og nådde storleiksklasse 6. I 2003 var ho framleis to storleiksklassar over det ho pleidde å vere, og vert svekka med ein rate på 0,02 storleiksklassar i året. Avstanden er blitt kalkulert til 5000 ± 800 parsec (16 300 lysår), som gjer at ho ligg i den galaktiske haloen.
I tillegg til Kochab har ein funne ytterlegare tre stjernesystem med planetar. 11 Ursae Minoris er ei oransje kjempe med spektralklasse K4III kring 1,8 gonger så massiv som sola. Ho er kring 1,5 milliardar år gammal, og har blitt avkjølt og utvida seg sidan ho var ei hovudseriestjerne klasse A. Ho ligg kring 390 lysår unna, og skin med ein tilsynelatande storleik på 5,04. Ein planet med 11 gonger massen til Jupiter vart oppdaga rundt stjerna med ein periode på 516 dagar i 2009. HD 120084 er ei anna utvikla stjerne, ei gul kjempe med spektralklasse G7III, kring 2,4 gonger massen til sola. Ho har ein planet 4,5 gonger massen til Jupiter med ein av dei mest eksentriske planetbanane (med ein eksentrisitet på 0,66). Denne vart oppdaga i 2013. HD 150706 er ei solliknande stjerne med spektralklasse G0V kring 89 lysår unna solsystemet vårt. Tidlegare trudde ein denne hadde ein planet like massiv som Jupiter i ein avstand på 0,6 AU, men dette vart så avvist i 2007. I 2012 viste det seg at ho hadde ein planet likevel, kring 2,7 gonger så massiv som Jupiter i ein bane som tar 16 år og er 6,8 AU frå sola si.
Meteorsverm
Ursidane er ei meteorsverm som stråler ut frå Den vesle bjørnen med ein topp mellom 18. og 25. desember. Opphavet til svermen er kometen 8P/Tuttle.
Farmand
Farmand - Norsk Forretningsblad for Næringslivets frihet vart utgjeve frå 1891 til 1989.
Kumluca
Kumluca er ein by og eit distrikt i provinsen Antalya ved kysten av Middelhavet i Tyrkia, på Den tyrkiske rivieraen. Kumluca ligg 90 km vest for byen Antalya ved Tekehalvøya. Nabobyane er Korkuteli, Elmalı, Finike, Kemer og Antalya
Det ligg fleire historiske stader i distriktet, som Olympos, Korydalla, Rhodiapolis, Idebessos og Gagai; av desse er Olympos den største med flest vitjande.
Wurm
Wurm (nederlandsk Worm) er ei elv i Nordrhein-Westfalen i Tyskland, og ei av sideelvane til Roer frå venstre. Ho har sitt utspring får fleire småelvar i skogane sørvest for Aachen, som dannar Wurm etter reservoaret Diepenbenden. Frå her renn Wurm gjennom fleire kanalar i byen Aachen og kjem opp att ved Europaplatz aust i Aachen. Nord for Aachen (mellom Kerkrade og Herzogenrath) dannar elva grensa til Nederland i om lag 10 km. Ho munnar ut i Roer nær Heinsberg. Andre byar langs Wurm er Würselen, Übach-Palenberg og Geilenkirchen.
Ein meiner at namnet Wurm kjem av det tyske ordet warm, som tyder varm, sidan kjeldene hennar kjem frå varmekjelder i Aachen.
Flygefisken
Flygefisken (frå latin Volans) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Stjernebildet var eit av dei tolv skapt av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 og 1597, og det blei for fyrste gongen publisert i Uranometria frå 1603, av Johann Bayer.
Stjerner
Kjelder: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. og The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200
Djupromsobjekt
Lindsay-Shapley-ringen, eller AM0644-741, er ein ringgalakse som ligg 300 millionar lysår frå jorda. Han er kalla opp etter oppdagarane. Lindsay-Shapley-ringen vart funnen nær Den store magellanske skya i 1960. Som Kjerrehjulgalaksen i Bilethoggaren, kjem den unvanlege forma på galaksen som følgje av ein kollisjon mange millionar år sidan. Den blå ringen, 150 000 lysår i diameter, vart forma då ei sjokkbølgje frå kollisjonen skapte ein ring av varme, blå stjerner. Den gule kjernen er ei samansmelting av kjernene til etterkomarane. NGC 2442, er ein spiralgalakse, 50 millionar lysår frå jorda.
Albert av Monaco
Albert av Monaco kan syna til fleire regjerande fyrstar av Monaco.
Adlerhorn
Adlerhorn er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kommunen Zermatt og har ei høgd på 3988 meter over havet. På nordsida ligg Adlerbreen og på sørsida Findelbreen.
Autoritær
Autoritær er den som (urett eller upåkalla) krev autoritet, vanlegvis med illegitime middel som til dømes vald eller trugslar. Ordet blir òg bruka om personar som er overdrive dominante, kompromisslause, diktatoriske og maktfullkomne. Dessutan blir det bruka om grupper med eit autoritært leiarskap og om samfunn med maktmisbruk, myndigheitskontroll og absolutte reglar, og som ikkje er demokratiske.
Dette i motsetning til uttrykket autorisert, som er det å ha fått ein rettmessig autoritet på eit gjeve område (av nokon annan, gjennom prøving). Dette blir då noko heilt anna.
Autoritært leiarskap er leiarskap som krev lydnad. Ordet blir såleis bruka om ein leiarstil der éin person bestemmer og det ikkje blir gjeve rom for debatt.
Autoritær oppseding av barn byggjer på absolutte normer og eit straffesystem som det ikkje kan stillast spørsmål ved.
Når det gjeld ulike diktatur-regime skil ein gjerne mellom autoritære regime, som i regelen lèt folk leve sine private liv i fred, så lenge dei ikkje gjer aktiv motstand mot makthavarane og prøver å endre maktforholda, og totalitære regime, som krev aktiv oppfølging frå samfunnsmedlemene og som blandar seg inn i alle forhold, også dei ein elles reknar som å høyre til privatsfæren. Ein annan måte å seie det på er denne: Autoritære regime følgjer regelen «den som ikkje er mot oss er med oss», medan totalitære regime følgjer regelen «den som ikkje er med oss er mot oss».
Kurtalan
Kurtalan er ein by og eit distrikt i provinsen Siirt i Tyrkia. Byen har kring 30 000 innbyggjarar.
Kampsport
Kampsport eller kampkunst er ei samlenemning på systematisert kamp mellom to eller fleire personar. Oftast foregår kampaktivitetane utan bruk av moderne våpen. Ein kan studere kampsport for sjølvforsvar, sjølvutvikling, mental trening og fysisk trening.
Ulike kampaktivitetar
Kampaktivitetar kan nytte ulike teknikkar som gripeteknikkar, kasteteknikkar, låseteknikkar, slag, spark og bruk av våpen. Her følgjer ei liste over ein del kampaktivitetar gruppert etter kva teknikkar som er mest framtredande for aktiviteten. Det er også oppgjeve kvar aktiviteten har opphavet sitt.
Mjuke kampaktivitetar
Mjuke kampaktivitetar legg i hovudsak vekt på kaste og låseteknikk.
Harde kampaktivitetar
Harde kampaktivitetar nyttar slag og spark.
Våpen
Enkelte kampaktivitetar nyttar i hovudsak våpen.
Asiatiske kampaktivitetar
Asiatiske kampaktivitetar vert gjerne delt inn i desse kategoriane etter opphavslandet:
Tradisjonelle asiatiske kampaktivitetar har ofte namn som endar på -jutsu (kunst). Moderne asiatiske kampaktivitetar, som i hovudsak har fått si noverande form på 1900-talet, har ofte namn som endar på -do (veg).
Eidselva i Ringerike
Eidselva er ei kort, lita elv som ligg i Ringerike kommune. Elva startar i nordenden av Bliksrudlangevannet og renn nordaustover langs riksveg 7 ned til sørenden av Torevannet, like vest for Sokna i Soknedalen.
Borgundtunnelen
Borgundtunnelen er ein tunnel på europaveg 16 i Lærdal kommune. Tunnelen er 3053 meter lang og går mellom Øygard og Lo i Borgund forbi Vindhella.
Det første påhogget til tunnelen ved Øygard vart gjort i 2001, i samband med bygginga av Øygardsbrui (74 meter), som leiar rett inn i tunnelen. Då brua var ferdig, heldt bygginga av tunnelen fram i september 2002, gjennomslaget var i juni 2003 og tunnelen vart opna 6. juli 2004. Den erstatta eit smalt og svinga veiparti i Lærdalen. Saman med Seltatunnelen (opna 2003) korta Borgundtunnelen inn vegen med 5 km.
Hn/Desibel
Desibel, dB er ei måleeining som segjer noko um tilhøvet millom tvo verde. Måleeiningi vert serleg mykje nytta i akustikk og elektronikk. Mest kjent er det kanskje at ein mæler ljodnivå i desibel. Sidan desibel er eit tilhøvestal, vert einingi dimensjonslaus. Desibel er ikkje ei SI-eining.
Tilhøvet millom tvo spenningsverde kann uttrykkjast slik:
I elektronikken talar ein ofte um dB-milliwatt (dBm) eller dB-mikrovolt (dBuV). dB-milliwatt er effekt relativt til ein milliwatt med dB-mikrovolt er spenning relativt til ein mikrovolt.
Samanhengen millom effektforsterking og spenningsforsterking
Dersom me set upp inngangseffekten i eit forsterkarsteg som
og på same måten utgangseffekten som
kann me skriva effektforsterkingi som
Mikhail av Tsjernigov
Mikhail av Tsjernigov eller Mikhail Vsevolodovitsj (fødd ca. 1185 i Saraj, død 20. september 1246) var ein russisk fyrste i Rurik-dynastiet. Han var storfyrste av Kiev (1236-1240, 1240, 1241-1243) og fyrste av Pereyaslavl (1206), av Novgorod-Seversk (1219-1226), av Tsjernigov (1223-1235, 1242-1246), av Novgorod (1225-1226, 1229-1230) og av Halytsj (1235-1236).
Arkeologiske funn har vist at byane i Tsjernigov var velståande under regjeringstida hans og at han derfor prioriterte handel Handelsinteressene var delvis årsaka til at han tok kontroll over Halytsj og Kiev, sidan varene frå Rhindalen og Ungarn gjekk gjennom her på veg til Tsjernigov (dagens Tsjerikhiv i Ukraina). Han forhandla òg fram handelsavtalar og politiske alliansar med polakkane og ungarane.
Like før den mongolske invasjonen av Russland var han ein av dei mektigaste fyrstane i Russland. Han har vorte skulde for å vere ein ineffektiv leiar fordi han ikkje klarde å samle fyrstane av Russland mot den inntrengande fienden, men denne oppgåva må ha vore umogeleg å få til.
Dei vart seinare kjend som «Lidenskapslidarane frå Tsjernigov» og «Dei mirakuløse frå Tsjernigov».
Møtet med mongolane
Midt på 1200-talet (1237-1240) vart Russland invadert av mongolar. Kyrkjer blei plyndra og vanheilaga. Det kjende Grotteklosteret blei øydelagd og munkane fordrivne.
Mongolane brydde seg ikkje så mykje om folk si tru. Hovudregelen for dei var Jassa, lovane til Dsjengis Khan. Ei av desse lovene påbaud dei å respektere alle gudar og religionar. Dei tvinga likevel russiske fyrstar til å vera med på nokre av rituala sine, som å gå gjennom reinsande eld før dei fekk møte khanen eller å tilbe portretta til avdøde khanr. I følgje kristen lære streid dette mot trua. Derfor valde nokre russiske fyrstar å døy framfor å fullføre dei heidenske rituala. Mikhail av Tsjernigiv og bojaren hans Feodor var to av desse. Då khan Batu ville at fyrst Mikhail skulle komme til han, hadde Mikhail snakka med den andelege far sin, biskop Johan, og sa til han at han heller ville døy for Kristus enn å bøye seg for noko idol. Det same sa bojaren hans Feodor. Biskopen gav dei støtte og inspirasjon for dette synet og gav dei nattverd som farvel.
Før Mikhail kom til khanen kravde dei mongolske prestane at fyrsten og bojaren skulle bøye seg mot grava til Dsjengis Khan i sør, og så bøye seg for eld og gudsbilde. Mikhail nekta, sjølv då Batu truga han med døden. Barnebarnet til Mikhail, fyrst Boris, og bojarane av Rostov bad Mikhail om å halde seg i live og heller utføra bot for seg og folket sitt etter å ha utført dei syndige handlingane mongolane ville dei skulle gjera. Mikhail nekta framleis. Han blei slått, tråkka på og halshogd. Dei siste orda hans skal ha vore: «Eg er kristen!» Bojaren hans vart så drepen på same måte. Begge vart gravlagde i Erkeengelens katedral i Moskva.
24. februar
24. februar er den 55. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 310 dagar att av året (311 under skotår).
Rainier III av Monaco
Rainier III av Monaco, fullt namn Louis Henri Maxence Bertrand Rainier Grimaldi  son av Pierre Grimaldi og arveprinsesse Charlotte av Monaco var frå mai 1949 til mars 2005 regjerande fyrste av Monaco.
Verdssjakkforbundet
Verdsjakkforbundet eller Fédération internationale des échecs er ein internasjonal organisasjon som sameinar dei ulike nasjonale sjakkforbunda i verda. Verdssjakkforbundet blir ofte omtala som FIDE, etter forbokstavane i det franske namnet Fédération internationale des échecs.
FIDE vart grunnlagt i Paris, Frankrike den 24. juli 1924. Verdssjakkforbundet har mottoet Gens una sumus, som betyr "Vi er eitt folk". President i Verdsjakkforbundet er no Kirsan Iljumzjinov. Han er også president i Kalmykia, liten delrepublikk i Russland.
Oppgåver
Verdssjakkforbundet organiserer verdsmeisterskapen i sjakk og sjakk-olympiader (lag-VM i sjakk), og mange andre sjakkturneringar, som kvinne-VM, VM i mange aldersklasser for born og ungdom, og VM for seniorar.
Verdssjakkforbundet reknar ut FIDE-rating for spelarane, og delar ut internasjonale sjakktitlar, så som sjakkstormeister, Internasjonal meister i sjakk, FIDE-meister (FM) og Kandidat-meister (CM), tilsvarande titlar for kvinner, tilsvarande titlar for problem-komposisjon og løysing av sjakkproblem, godkjenner ICCF sine tilsvarande titlar for fjernsjakk, autoriserer internasjonale sjakkdommarar (turneringsleiarar), og tildeler titlar til sjakkorganisatorar.
Verdssjakkforbundet vedtar dei internasjonale sjakkreglane, som blir lagt til grunn av spelarar og arrangørar av turneringar over heile verda.
Verdssjakkforbundet organiserer no også utdanning for sjakktrenarar og autoriserer trenarar.
Historikk
Verdssjakkforbundet vart grunnlagt av få medlemsforbund, og hadde i dei første åra avgrensa innverknad over sjakkverda. Ei av årsakene var at Sovjetunionen, som var ei sjakk-stormakt når det gjaldt medlemstal og sterke spelarar, ikkje vart med, av politiske årsaker. Verdssjakkforbundet hadde til dømes ingen innverknad over kven verdsmeisteren i sjakk valde å spele VM-kamp mot.
Verdssjakkforbundet fekk likevel i gang nye turneringar som VM for amatørar, vunne av Max Euwe i 1928, og sjakk-olympiadar (lag-VM i sjakk) frå 1927.
Verdssjakkforbundet si stilling endra seg etter at dåverande verdsmeister Alexander Alekhine døydde i 1946. Verdssjakkforbundet tok då på seg å organisere ei turnering for å få kåra ein ny verdsmeister, og Sovjetunionen kom til at dei måtte vere med i den vidare prosessen. VM-turneringa i 1948 vart då også vunnen av Mikhail Botvinnik frå Sovjetunionen.
Frå VM-turneringa i 1948 fram til 1993 vart alle kampar om verdsmeisterskapen i sjakk organisert av verdssjakkforbundet. Dette skjedde ikkje utan strid. Mellom anna vart i 1975 amerikanaren Bobby Fischer fråtatt VM-tittelen som han vann i 1972, etter strid om vilkåra for VM-kampen mot utfordraren Anatolij Karpov: Verdssjakkforbundet nekta å gå med på alle krava som Bobby Fischer stilte, og han gjorde det deretter klart at han ikkje ville stille opp for å forsvare tittelen - og Karpov vart utropt til ny verdsmeister. I 1985 greip Verdssjakkforbundet ved president Florencio Campomanes inn i den då pågåande VM-kampen mellom Karpov og Garri Kasparov: Kampen hadde pågått i 48 parti og i 6 månader, utan avgjerd, og kampen vart rett og slett avbroten og avslutta utan resultat. Grunngjevinga var at den langvarige kampen var i ferd med å gå ut over helsa til spelarane. Det vart deretter spelt ein ny og kortare VM-kamp året etterpå mellom dei same to spelarane.
Verre vart det i 1993. Då skulle regjerande verdsmeister Kasparov spele VM-kamp mot utfordraren Nigel Short, England. Short hadde kvalifisert seg til VM-kampen gjennom Verdssjakkforbundet sine turneringar. Desse to braut då ut av Verdssjakkforbundet, og VM-kampen vart arrangert av deira nystarta organisasjon Professional Chess Association (PCA). Dette medførte at her var strid om VM-tittelen i ein periode på 13 år. I løpet av desse 13 åra vart det arrangert såkalla "klassiske" VM-kampar i 1995, 2000 og 2004 utanom FIDE. Og Verdssjakkforbundet FIDE arrangerte samtidig sine eigne VM-turneringar. I perioden 1998-2004 vart FIDE-VM arrangert som utslagsturneringar, med redusert tenketid. Dette var svært omstridd, og medførte svært overraskande vinnarar av VM-turneringane. Eit par av vinnarane var ikkje rangert blant dei 40 beste spelarane i verda. Omstridt var det også då det vart avgjort å arrangere FIDE-VM i 2004 i Libya. I 2002 vart det inngått ein avtale om å sameine VM-titlane. Det lykkast ikkje for verdssjakkforbundet å organisere gjennomføringa av denne avtalen. Men i 2006 lykkast det omsider å få til ein VM-kamp mellom FIDE-verdsmeister Veselin Topalov og "klassisk" verdsmeister Vladimir Kramnik. Denne kampen vann Kramnik, og dette 13-års skismet var dermed avslutta.
I 1999 vart Verdssjakkforbundet FIDE anerkjent av Den internasjonale olympiske komiteen (IOC). I 2001 slutta FIDE seg til IOC sine antidoping-reglar. FIDE ynskjer at sjakk skal bli med i dei olympiske leikane.
As-Salt
Salt (arabisk السلط, Al-Salt) er ein gammal jordbruksby og administrativt senter vest i det sentrale Jordan. Han ligg ved den gamle hovudvegen frå Amman til Jerusalem, Balqa-høglandet, kring 790–1 100 meter over havet, nær Jordandalen. Han er bygd over tre åsar, og på ein av desse, Jebal Al Qal'a, ligg ruinane av ei borg frå 1200-talet. Han er det administrative senteret i Balqa guvernement.
Historie
Det er ikkje kjend når byen først vart busett, men ein trur han vart bygd av den makedonske hæren under regjeringstida til Aleksander den store. Byen vart kalla Saltus i bysantinsk tud og var setet for ein biskop. På den tida vart byen rekna for å vere den viktigaste busetanden på Austbreidda av Jordanelva. Busetnaden vart øydelagd av mongolane og så bygd opp att under regjeringstida til mamelukk-sultanen Baibars (1260–1277) og vart eit regionssenter nok ein gong under Det osmanske riket. Tidleg i 1830-åra var Salt igjen angripen, denne gongen under eit raid av den egyptiske statthaldaren Ibrahim Pasha i felttoget hans mot osmanarane i Palestina.
Glanstida til Salt var seint på 1800-talet då handelsfolk reiste frå Nablus for å utvide handelsnettverket sitt aust for Jordanelva. På grunn av mange nye innbyggjarar vart Salt raskt utvida frå ein enkel bondelandsby til ein by med mange elegante bygningar, mange bygd i Nablusi-stil. Mange av bygningane frå denne tida står framleis i Salt i dag.