cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romsonden Phoenix
Prosjektet var leitt av Lunar and Planetary Laboratory ved Universitetet i Arizona under styring av NASA. Alt i alt var prosjektet eit samarbeid av universitet frå USA, Canada, Sveits, Danmark og Tyskland, NASA, Den kanadiske romfartsorganisasjonen og private selskap frå luftfartsindustrien.
Vitskaplege mål
Ferda hadde to mål:
Instrumentpakka på Phoenix var i stand til å avdekkja informasjon om den geologiske historia til nordpolregionen på Mars, og ei eventuell biologisk historie. Sidan Phoenix var den første ferda til å returnera data frå overflata i polarområda kom Phoenix med eit sterkt bidrag til Mars-strategien hjå NASA: «Fylg vatnet». Marspolane inneheld store mengder vassis.
Landar
Ein valde ein landar i staden for ein marsrover, av di:
Jelling
Jelling er ein by i Vejle kommune på Jylland som ligg om lag 10 km nordvest for Vejle.
I Jelling er det ein gamal, heiden kultstad med to store gravhaugar og restar av ei skipssetting (det vil seie to radar av reiste stein som markerer konturene av eit skip, sett ovanfrå) som ein reknar med vart endra og omgjort til ein kristen heilagstad av kong Harald Blåtann. Arkeologiske granskingar gir grunn til å tru at han bygde ei etter måten stor trekyrkje (stolpekyrkje) mellom gravhaugane og flytta liket av den heidne faren sin, Gorm den gamle, frå eit gravkammer i den eine av dei to gravhaugane og over til eit gravkammer under kyrkja, og på den måte la denne heidne kultstaden under kristent kyrkjeleg og kongeleg herredøme. Ei kyrkje i stein frå mellomalderen står no på staden for kong Harald Blåtanns trekyrkje og dei etterfylgjane trekyrkjene som arkeologane fann spora etter.
To vidgjetne runesteinar, Jellingsteinane, står innanfor dette gamle kultområdet. Den eine av dei, den såkalla vesle Jellingsteinen, er reist om lag år 950 av kong Gorm den gamle til minne om hustrua hans, Thyra. Den andre, den såkalla store Jellingsteinen, er reist av sonen til kong Gorm, kong Harald Blåtann. Steinen er noko for seg sjølv ved å ha tre sider, der det på den eine sida er ein runetekst ordna i vassrette liner som i ei bok. Teksten held fram med ei line på kvar av dei to andre sidene, under eit bilete av eit stort dyr på den eine av sidene, og under ei særeigen framstilling av Kristus i krossfestingsstilling utan krossen, men omslynga av ormeliknande band, på den siste sida. Av runeteksten går det fram at steinen er reist som eit minne over dei døde foreldra til kong Harald Blåtann, Gorm og Thyra, men vel så viktig er det at teksten òg er ei klår fråsegn frå kong Harald om at han hadde samla Danmark og gjorde danane kristne, og dessutan lagt Noreg under seg. På grunn av fråsegna om kristninga av danane, er steinen blitt kalla Danmarks «dåpsattest».
Denne heilagstaden, Jellingmonumenta, står i dag på UNESCO si liste over verdas kulturarv.
Jelling kommune har om lag 5 700 innbyggjarar (2005).
Ithaca
Ithaca kan vise til:
Canche
Canche er ei av dei små kalkelvane i Frankrike som renn frå platået sør i Boulonnais og Picardie og ut i Den engelske kanalen. Elva Somme er den største av desse elvane. Nedslagsfeltet til Canche er 1 274 kvadratkilometer og ligg i den sørlege delen av departementet Pas-de-Calais. Elva har ein gjennomsnittleg hellingsgrad på 1,5 %.
Elva har sitt utspring ved Gouy-en-Ternois og passerer Frévent, Hesdin, Montreuil-sur-Mer før ho renn ut av kalkområdet og ut mot kysten mellom Étaples og Le Touquet-Paris-Plage. Dei største sideelvane hennar er Ternoise, Planquette, Créquoise, Bras de Bronne, Course, Dordogne og Huitrepin, som alle ligg på høgre side. På grunn av terrenget er det ingen større sideelvar på venstresida (i sør) før Grande Tringue, som renn ut i elvemunningen til Canche.
Tyfon
Tyfon er ei uttrykk med fleire tydingar.
Einevelde
Einevelde eller absolutisme er namnet på styreforma i mange monarki på 1600-talet og 1700-talet, og i til dømes Russland i prinsippet til den russiske revolusjonen i 1917.
Hans J. Henriksen
Hans Jonas Henriksen, samisk Heandarat-Hánsa, var ein samisk språkforkjempar og pådrivar for samisk organisasjonsarbeid frå Båteng i Tana kommune.
Laurent-Désiré Kabila
Etter å ha styrta diktatoren Mobutu Sese Seko vart Kabila president i Kongo frå 17. mai 1997 og fram til han vart myrda av ein av sine eigne soldatar 16. januar 2001. Etter mordet vart han etterfølgd av sonen sin, Joseph Kabila.
Einevelde
Eineveldet gjekk ut på at monarken i prinsippet hadde all makt, medan han eller ho tidlegare hadde måtta dele henne på eit eller anna vis med adelen/godseigarklassen. Anten ved at ei stormannsforsamling hadde noko av makta, som parlamentet i Storbritannia, eller ved at kongen måtte skrive under på ein slags kontrakt før han vart godkjend av adelen, som til dømes i Danmark-Noreg før 1660.
Hans J. Henriksen
Henriksen voks opp i eit samisk miljø i Tana, og snakka samisk flytande. Av den grunn jobba han i åra 1929 - 1956 som "språkmeister" for professor Konrad Nielsen, som heldt på med det som skulle bli fembindsverket Lappisk ordbok. Verket hadde mykje å seia for samane sin identitet, særleg ettersom norsk politikk overfor samane var prega av assimilering heilt fram til 1960-talet.
Einevelde
I eineveldet sin ideologi kjem monark-makta frå «Guds nåde», og dén kan det som kjent ikkje stillast spørsmål om. Spissformulert blir det da, som den franske einevaldskongen Ludvik 14. skal ha sagt, at «Staten, det er eg!».
Hans J. Henriksen
Henriksen var òg medarbeidar i ei faggruppe som utarbeidde ei ny samisk rettskriving. Tilråinga frå denne gruppa vart godkjent som felles nordsamisk rettskriving for Noreg og Sverige i 1948, og vert i daglegtale kalla Bergsland-Ruong skrivemåten. Denne vart brukt på skulen heilt fram til 1980-åra.
Einevelde
I røynda hadde likevel ikkje einevaldskongane all makt. Dei var svært avhengige av omgivnadene sine, rådgivarar av ulike slag. Somme einevaldskongar var knapt i stand til å skrive sine eigne namn for skuld galskap eller fyll, så da seier det seg sjølv at det var krinsen rundt monarken som hadde makta, i slike tilfelle. Men alt måtte skje i namnet åt monarken, sjølvsagt. Ein rest av slik tenking finst enno i dag i Noreg, der det offisielt er «Kongen i statsråd» som har bestemt ditt og datt når regjeringa har vedtatt noko.
Hans J. Henriksen
Verv
Frå 50-talet og oppover var Henriksen engasjert for samane sine rettar på mange område. I 1953 vart han tilsett som administrativ leiar av det nyoppretta Samisk Råd for Finnmark. Henriksen arbeidde her til 1964, då han vart utnemnd til administrativ leiar for Norsk sameråd og beheldt stillinga fram til 1971.
Einevelde
Innføringa av eineveldet var i somme land, som Danmark-Noreg, eit ledd i ein prosess med minking av adelsmakta og tilsvarande auke i borgarskapet si makt, med andre ord ein moderniseringsprosess. Eineveldet kunne såleis i ein periode fungere progressivt, historisk sett.
Hans J. Henriksen
Verv
3 år etter skipinga av Samisk Råd for Finnmark, i 1956, vart Nordisk sameråd skipa på ein konferanse i Karasjok. Henriksen var ein av møteleiarane under skipinga, og leia den norske fløyen av rådet i periodar. Nordisk sameråd arbeidde med spørsmål som samisk skule, undervisning, kultur, sosiale forhold og livsnæringane åt samane. Same året var Henriksen med på å starta det norsk- og samiskspråklege bladet Ságat saman med m.a. Thor Frette. I periodane fram til 1958 - 64 og 1966 - 67 var Henriksen redaktør for Ságat. Elles heldt han føredrag om samiske emne og skreiv mykje i blad og aviser.
Tubax
Tubaxen har ei mykje trongare boring enn kontrabass-saksofonen, og er meir lik ein sarrusofon. Den har same fingring som kontrabass-saksofonen, og tek i bruk eit barytonsaksofon-munnstykke. Den tronge boringa gjer at den har mindre kraft enn ein kontrabass-saksofon, men det gjer òg sitt til at at den lettare kan spele mjukt og i dei lågare registra. Klangleg er den som ein barytonsaksofon med éin ekstra oktav nedover.
Hans J. Henriksen
Utmerkingar
I 1974 fekk Henriksen både Kongens fortenestmedalje i gull og Norsk kulturråds ærespris for arbeidet sitt. Året etter vart han i tillegg statsstipendiat. Hans Jonas Henriksen døydde i Oslo i 1977.
Einevelde
Men i det neste steget i denne prosessen, kvitta borgarskapet seg med både restane av adelsmakta og eineveldet (og i eit par land sjølve monarkiet) i dei borgarlege revolusjonane. Dette brotet var særleg tydeleg i Frankrike, sjå artikkelen om den franske revolusjonen.
I Noreg var det slutt på eineveldet i 1814, frå da har vi hatt konstitusjonelt monarki, det vil seie at monark-makta er avgrensa av ei grunnlov ut frå folkesuverenitetsprinsippet. I 1884 vart den borgarleg-demokratiske revolusjonen her i landet ført eit langt steg vidare med innføringa av parlamentarismen, før han vart fullført i 1905 med unionsoppløysinga. Etter det har monarkane hatt mesta berre symbolsk funksjon i Noreg.
Hankasalmi
Hankasalmi er ein finsk kommune i landskapet Mellersta Finland. Kommunen har cirka 5 500 innbyggjarar og eit areal på 687,76 km², av dei er 115,85 km²  vatn. Hankasalmi er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Kangasniemi, Konnevesi, Laukaa, Pieksämäki, Rautalampi og Toivakka.
Dei liguriske Alpane
Dei liguriske Alpane er ei fjellkjede i Italia. Dei utgjer den sørvestlegaste delen av Alpane, og sør for Colle di Cadibona ligg Apenninane. Vest for Col de Tende ligg Dei maritime Alpane. Fjellkjeda dannar grensa mellom regionane Piemonte i nord og Liguria i sør.
Dei liguriske Alpane vert drenert via Tanaro og andre sideelvar til Po på Piemonte-sida og av fleire mindre elvar som renn direkte ut i Middelhavet på den liguriske sida.
Dei høgaste toppane i Dei liguriske Alpane er Punta Marguareis (2651 moh) og Monte Mongioie (2630 moh). Det er fleire andre toppar over 2000 meter.
Fjellovergangar i Dei liguriske Alpane:
Tomas Tranströmer
Tomas Tranströmer var ein svensk lyrikar og psykolog. Han fekk Nobelprisen i litteratur i 2011.
Tranströmer debuterte som forfattar med diktsamlinga 17 dikter i 1954. Han vart raskt ein av dei leiande svenske lyrikarane. Dikta hans er omsette til over femti språk, og han er truleg den best kjende nordiske lyrikaren i den engelsktalande delen av verda. Diktsamlinga Sorgegondolen frå 1996 gjekk ut i eit opplag av 30 000, eit nær utruleg tal for ei lyrikkbok i Sverige. I 1990 fekk han hjerneblødning som førte til at han vart lamma på høgre side av kroppen og mista taleevna, i Sorgegondolen skriv han mellom anna om vanskane med å utrykkja seg:
I 1990 fekk han Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga För levande och döda. På norsk er han gjendikta av Jan Erik Vold i Samlede dikt som kom på Gyldendal Norsk Forlag i 1996.
2S3 Akatsija
2S3 Akatsija er ein sjølvdriven felthaubits frå Sovjetuninen som vart utvikla i 1968 og kom i bruk i 1971. I Vesten fekk han først nemninga M1973. Hovudvåpenet er ein 152 mm haubits. Chassiset er basert på SA-4 Ganef luftvernssystem, men med eitt hjul mindre enn dette.
Roveredo
Roveredo  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 298 meter over havet.
Nedre Knive
Nedre Knive er ein gard som ligg på Åskollen i Drammen kommune. I dag er garden ein av Noregs leiande griseprodusentar og har òg noko jordbruk, men dette i ein mindre skala.
Nedre Knive vert ofte forveksla med garden Øvre Knive. Dei to gardane grensar til kvarandre.
Jellingmonumenta
Jellingmonumenta er eit areal med to runesteinar (Jellingsteinane), to store gravhaugar og ei kyrkje frå mellomalderen i Jelling på Jylland i Danmark.
Jellingmonumenta og arealet dei ligg på er eit godt døme på ein heiden heilagdom som vart teke i bruk av den tidlegkristne kongemakta og kyrkja som kristen heilagdom, og vart teke med på UNESCO si liste over verdas kulturarv i 1994.
Den eine og minste av dei to såkalla Jellingsteinane med runeinnskrifteneer sett opp av den danske kongen Gorm den gamle til minne om kona Tyra Danebot, og er frå rundt år 950. Den andre og største av steinane er reist av sonen hans Harald Blåtann og kan vere frå om lag 965. Runeteksten på denne steinen fortel både at Harald Blåtann vil minnast foreldra og at han vil gjere det kjent at han erobra heile Danmark og Noreg og kristna danane. På denne store og tunge steinen, som har tre etter måten plane, trekanta flater, er hovudparten av runeteksten skrive på den fyrste flata i parallelle liner under kvarandre som i ei bok, med framhald i ei line som går under eit bilete av eit stort dyr omslyngt av ein orm på den neste av flatene, og vert avslutta på den siste flata under ei framstilling av Kristus i krossfestingsstilling, men utan kross, omslyngt av ormeliknande band.
Jelling kyrkje, som ligg mellom dei to store gravhaugane, vart bygd i byrjinga av 1100-talet. I kyrkja finn ein mellom anna dei eldste kalkmåleria i Danmark. Men denne kyrkja har ikkje vore den fyrste på staden. Arkeologiske granskingar av området under og rundt denne noverande mellomalderkyrkja fekk fram spor etter tre tidlegare trebygningar, stavkyrkjer med stolpane nedgravne i jorda (stolpekyrkjer), der den eldste var ei særs stor kyrkje.
Kong Harald Blåtann konverterte til kristendommen i si levetid, og det var truleg han som stod bak oppføringa av den første stavkyrkja. Spora etter stavkyrkjene i kombinasjon med granskingar av den store gravhaugen nord for kyrkja, har gjeve indikasjonar på at kong Harald Blåtann, som gjekk over til kristendomen, sytte for at leivningane av den heidne faren sin, kong Gorm, vart flytta frå det kammeret av tre som vart funne inne i gravhaugen og lagt i eit gravkammer av tre i den store stavkyrkja som kong Harald Blåtann lét byggje. Det er mogleg at denne overføringa vart gjort berre fem-seks år etter at kong Gorm vart gravlagt etter heiden sed i gravhaugen.
Domene
Domene tyder opphavleg 'krongods' (via fransk domaine frå latin dominus, 'herre'). Ordet har i dag fleire tydingar:
Jellingmonumenta
Dei arkeologiske granskingane har dessutan synt at det på området mellom og litt inn i gravhaugane har vore ei stor, heiden skipssetjing, det vil seie to radar av reiste steinar som formar konturane av eit skip. Slike skipssetjingar finst fleire stader i Skandinavia, mellom anna i Noreg, men denne i Jelling ser ut til å vere den aller største.
Sjå òg
Jellingsteinane med nærare opplysningar om runeinnskriftene.
Nils-Aslak Valkeapää
Nils-Aslak Valkeapää var ein samisk kunstnar, musikar og forfattar med finsk og seinare norsk statsborgarskap. Han budde i Käsivarsi i Finland og i Skibotn i Noreg.
Liv og virke
Nils-Aslak Valkeapää var fødd i ein reindriftsfamilie i Enontekiö. Han var utdanna lærar, men verka aldri i yrket. Ifølgje han sjølv dreiv han ikkje med rein fordi han ikkje kunne drepa. Han nekta også å ta del i forfinskinga drive av skuleverket som lærar.
Han var òg biletkunstnar og han komponerte musikk, mellom anna musikken til filmen Ofelaš (norsk tittel Veiviseren), der Nils-Aslak Valkeapää òg hadde ei rolle. Han stod bak det samiske kunstnarinnslaget under vinter-OL 1994 på Lillehammer.
I 1991 fekk han Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga Beaivi, Áhčážan (på norsk Solen, min far). I samband med prisutdelinga retta han flengjande kritikk mot medlemmene av rådet for manglande samisk representasjon i Nordisk Råd, og han gav eit samisk flagg som gåve til rådet.
Valkeapää fekk norsk statsborgarskap i 2001 og blei gravlagd på den norske staten sin kostnad i Birtavarre i Kåfjord.
Nils-Aslak Valkeapää var gudfar til musikaren og politikaren Niko Valkeapää.
Priser og utmerkingar
Áillohaš musikkpris blei innstifta på 50-årsdagen til Valkeapää, og har namn etter han.
Obukhiv
Obukhiv (ukrainsk Обухів, russisk Обухов) er ein by i Kiev oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 35 000 innbyggjarar.
Obukhiv er det administrative senteret i Obukhiv rajon.
Kabardino-Balkaria
Republikken grensar til Stavropol kraj i nord, Nord-Ossetia i aust, Georgia i sør og Karatsjajevo-Tsjerkessia i vest.
Geografi
Kabardino-Balkaria ligg ved nordskråninga til den store fjellkjeda Kaukasus. Den nordlege delen er sletteland, men i sør stig terrenget raskt opp mot fleire fjelltoppar over 5 000 meter, mellom andre Elbrus på 5 642 meter som er det høgste fjellet i Europa. Den største elva i republikken er Terek. Gjennomsnittstemperaturen på slettene ligg på -4 °C i januar og 23 °C i juli. Nedbørsmengda i området er rundt 500 mm kvart år.
Folkesetnad
Den einaste større byen er hovudstaden Naltsjik (270 400 ibuarar). Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga: ProsentdDelen russarar har gått ned sidan 1950-talet - i 1959 var 38,7 % av folket i republikken etniske russarar.
Historie
I mars 1918 vart Terek-provinsen erklært som Sovjetrepublikk, men kontrarevolusjonære styrkar tok over den same hausten. I januar 1919 kom området under kontroll av kontrarevolusjonære kvitegardistar under general Denikin. I mars 1920 vart det tatt av Den raude arméen, og bolsjevikane oppretta kontroll over området. I 1921 vart Den kabardinske autonome oblasten oppretta som del av Den russiske føderasjonen. I 1922 vart denne sameint med Balkaria. 5. desember 1936 fekk området status som autonom sovjetrepublikk innanfor Den russiske føderasjonen.
I 1991 erklærte den autonome republikken seg som ein suveren republikk innanfor Den russiske føderasjonen, og etter oppløysinga av Sovjetunionen fekk han status som eit føderasjonssubjekt. Økonomien har seinare vorte hardt ramma av krig i nærliggjande område, både i Tsjetsjenia og Sør-Ossetia. Krigen i Tsjetsjenia har ført til fleire tilfelle av uro i Kabardino-Balkaria òg, med spenning mellom den hovudsakleg muslimske befolkninga og russiske styresmakter. Den verste enkelthendinga var 13. og 14. oktober 2005, då hovudstaden Naltsjik vart angripen av opprørarar under leiing av den tsjetsjenske kommandanten Sjamil Basajev, og over 100 menneske mista livet. Utover 2000-talet spreidde den politiske uroa i Nord-Kaukasus seg meir og meir frå Tsjetsjenia til dei andre republikkane i området. Ifølgje rapportar i media vart det i 2010 gjennomført 41 terrorhandlingar i Kabardino-Balkaria, og desse førte til fire dødsfall og 53 skadde personar. Éin av desse terrorhandlingane vart utført av ein sjølvmordsbombar. Desse tala omfattar ikkje dødsfall som følgje av handlingar frå regjeringsstyrkane si side.
Marcelo Ramos
Marcelo Ramos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight og Sanfrecce Hiroshima.
Kjøllefjord kyrkje
Kjøllefjord kyrkje er ei langkyrkje frå 1951 i Kjøllefjord i Lebesby kommune i Troms og Finnmark fylke.
Atkomst til staden, som er eit velkjent turistmål, er via Rv894.
Phoenicopterus
Phoenicopterus er ei biologisk slekt av vassfuglar og medlem av flamingofamilien, Phoenicopteridae.
Artslista
Phoenicopterus i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
1183 Jutta
1183 Jutta er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Polana, ei undergruppa av Nysa-familien. Han blei oppdaga den 22. februar 1930 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Biologisk domene
Domene er ein biologisk kategori som blir brukt av enkelte systematikarar; det omfattar eitt eller fleire skylde rike.
Som med andre kategoriar (bortsett frå arten) er det eit skjønnsspørsmål kva gruppe ein vel å kalla domene. Derfor er også svaret på spørsmålet om kor mange domene av organismar som finst, og om ein i det heile tatt bør bruka domene, vilkårleg. Ulike systematikarar opererer med ulike system, mange utan nokon kategori høgare enn riket. Dei som bruker domene, bruker denne kategorien for dei aller største organismegruppene, som bakteriar, eukaryote organismar og urbakteriar.
Kebenej
Kebenej er ein vulkan sentralt i Sredinnyjfjella, nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han er ein basaltisk/andesittisk skjoldvulkan med fleire sinderkjegler på sidene.
Ukrainarar
Ukrainarar (ukrainsk українці, 'ukrajintsi') er ei aust-slavisk folkegruppe. Dei bur hovudsakleg i Ukraina og har ukrainsk som morsmål. Medan det òg er vanleg å kalla alle innbyggjarane i Ukraina for ukrainarar, er det berre 77,8 % av dei som er ukrainarar i etnisk forstand.
Det finst om lag 45 millionar ukrainarar i verda. Ved folketeljinga i Ukraina i 2001 oppgav 37 541,693 menneske å vera av ukrainsk etnisitet. Dette utgjorde 77,8 % av folkesetnaden i Ukraina. Størstedelen av områda der det bur ukrainarar har vore underlagt russisk styre i fleire hundreår, noko som har ført til ei viss russifisering av ukrainarane. I 2001 oppga 14,8 % av dei som oppga ukrainsk etnisitet at morsmålet deira var russisk, resten snakka ukrainsk som morsmål.
Det finst òg minoritetar av ukrainarar i mange av dei tidlegare sovjetrepublikkane. Folketeljinga i Russland i 2010 viste 1,928,000 ukrainarar i Russland, i Kasakhstan i 1999 var det 547 000 ukrainarar, i Moldova er det om lag 375,000 ukrainarar og i Kviterussland om lag 248 000.
Av utvandrargrupper av ukrainsk opphav finst det om lag 1,100,000 i Canada, 1,000,000 i Brasil og 900,000 i USA.
Ukrainarane har tradisjonelt vore ortodokse kristne, anten tilknytt Moskva-patriarkatet eller eit eige patriarkat i Kyiv, men ein del av ukrainarane har òg tradisjonelt vore katolske kristne.
Skorpa fuglereservat
Skorpa fuglereservat er eit fuglereservat oppretta ved forskrift av 1. juni 1973 i medhald av Svalbardlova. Reservatet omfattar holmane vest for Harpunodden på Danskøya nordvest på Svalbard.
Formålet med fredinga er å sikre eit viktig hekke- og opphaldsområde for fugl, spesielt ærfugl og gjæser. I tida 15. mai - 15. august er all ferdsel, inkludert ferdsel på sjøen og landing med luftfartøy, forbode i fuglereservatet.
Lenkje til kart
Skorpa fuglereservat
Trettioåriga Kriget
Trettioåriga Kriget (Trettiårskrigen på nynorsk) er ei svensk progressiv rockgruppe som vart danna i 1970.
Biografi
Medlemmer Stefan Fredin og Olle Thornväll møttes i gymnasiet og byrja å spille musikk saman over dei kommande åra. Etter møtte dei gitarist Pocke Öhrström og ifølgje ein intervju med Fredin så ble han inspirera av ei historietime om Trettiårskrigen. Dei møtte òg Mats Lindberg (som ikkje vart med i bandet tills 1976) på den tida.
Etter dei var ferdige på skolen så møtte dei Johan Gullberg (som byrja å skapa omslag til gruppa etter han forlét), Dag Lundquist, og Dag “Krok” Kronlund. Dei gav si første ystels i december 1970 og spela inn demoer (dei blei gitt ut i albumet Glorious War 1970-1971 i 2004). Etter forlét Gullberg, og Öhrström i 1971 og vokalist Robert Zima vart med. Christer Åkerberg vart med i 1972 og Kronlund forlét same år.
I 1973 fekk dei eit platekontrakt med CBS Records og spela inn sit første album Trettioåriga Kriget som vart sloppe i 1974. Lindberg vart med i gruppa etter utgivelsen av påfølgande album.
Zima forlét gruppa i 1979 efter utgivelsen av Mot Alla Odds. Dei skiftet namn til "Kriget" og gav ut ytterligare eit album med same namn i 1981. Dei blei oppløyst deretter.
Gruppa spilt saman igjen i 1992 (utan Lindberg) og i 1996 (utan Zima men med Lindberg). Zima og Lindberg både kom tilbake til gruppa i 2001. Eit album med engelske sang Seaside Air kjem til å bli sloppe i 2016.
Santa Maria in Calanca
Santa Maria in Calanca  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 955 meter over havet.
Kabuki
Kabuki (歌舞伎, kabuki)er ei japansk teaterform som oppstod på byrjinga av 1600-talet. Kabuki er kjend for ein stilisert spelestil og ei spesiell sminking, den såkalla kumadori-sminkinga. Kraftfulle liner i raudt, blått eller svart skal understreke rørslene til ansiktsmusklane og symboliserer den grunnleggande karakteren til rollefiguren.
Kokelv kyrkje
Kokelv kyrkje står i Kokelv i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark fylke, og er ei langkyrkje frå 1960. Arkitekt for bygget var Rolf Harlew Jenssen.
Kabuki
Historie
Teaterforma blei innført i 1603 av Izumo no Okuni, ei ung jente som tente som miko i Kyoto, då ho tok til å framføra ei ny form for dansedrama på elvebreiddane. Spela, der kvinnelege skodespelarar framførte morosame stykke frå dagleglivet, blei raskt svært populære, og Okuni blei til og med beden om å spela for keisarhoffet.
Etter kvart blei det framført mange stykke som var svært dristige, for ikkje å seia uanstendige, mange av skodespelarane var prostituerte, og atmosfæren blant tilskodarane var ofte valdeleg. I 1629 blei det forbode for kvinner å spela skodespel med den uttrykte grunngjevinga at herskarane ville verna den offentlege moralen. Kabukitradisjonen fortsette med mannlege skodespelarar, men i same stilen, og også desse dreiv ofte med prostitusjon i tillegg til skodespelet. I 1652 forbaud shogunen derfor også unge menn å spela skodespel.
James Buchanan
James Buchanan var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1857 til 1861. Han var nummer 15 i rekkja over presidentar. I ettertid har han vorte kritisert for å ha gjort for lite for å hindra splittinga som førte til borgarkrigen i USA. Han er til no den einaste presidenten i USA som ikkje har vore gift.
João Miranda de Souza Filho
João Miranda de Souza Filho, oftast kalla Miranda, er ein brasiliansk fotballspelar som har spela som midstoppar for Atlético Madrid i spansk Primera Division. Han har òg landskampar for Brasil.
Miranda
Miranda kan tyda
Andrew Johnson
Andrew Johnson var ein politikar i USA som var president i landet frå  1865 til 1869. Han var den syttande i rekkja over presidentar.
Johnson var visepresident under Abraham Lincoln, og vart president etter at Lincoln vart drepen i 1865. Han hadde ansvaret for oppbygginga og samlinga (Reconstruction) av landet etter borgarkrigen i USA. Under dette arbeidet fekk Johnson eit dårleg tilhøve til Kongressen. Av Representantanes hus vart han stilt for riksrett i 1868. Han vart frikjend i Senatet. Kritikarane meinte at han var for positiv til taparane i borgarkrigen.
I Johnson si tid som president vart kjøpet av Alaska frå Russland forhandla fram. Overdraginga fann stad den 18. oktober 1867, for 7 200 000 dollar.
Wilhelm Reich
Wilhelm Reich var ein ukrainsk-amerikansk psykiater, psykoanalytikar og forfattar fødd av jødiske foreldre i Ukraina (då ein del av Austerrike-Ungarn). Han studerte medisin i Wien, og blei interessert i psykoanalyse og læra til Sigmund Freud.
Reich var ferdig utdanna lege i 1922, og same året starta han privat praksis som psykoanalytikar.
I 1933 gav han ut boka Fascismens massepsykologi som vart forboden av nazistane, noko som mellom anna. førte han til Noreg. Frå 1939 budde han i USA der han heldt fram med forskinga på orgon. Orgonterapien førte til at praksisen hans i 1947 blei etterforska, og han fekk forbod mot å halda fram med denne forma for handsaming.
Wilhelm Reich hadde mange tilhengarar i det psykoanalytiske miljøet i Noreg, men fleire vart kritiske til orgonterapien. Av dei mest trufaste tilhengjarane i Noreg var Nic. Waal og Ola Raknes.
James K. Polk
James Knox Polk var ein politikar i USA som var president frå  1845 til 1849.
Firetaktsmotor
Firetaktsmotor er ein forbrenningsmotor med fire arbeidstakter. Den vanlegaste byggemåten er ein stempelmotor med lineær rørsle, men motorar med roterande stempel (wankelmotorar) er òg som oftast firetaktsmotorar. Ei takt i ein firetakts stempelmotor er rørsla til stemplet frå øvre til nedre daudpunkt, eller omvendt. Ei takt svarar til ei halv omdreiing av veivakselen.
Ein firetaktsmotor kan vera ein forgassarmotor (som arbeider etter Beau de Rochas-syklusen), ein glødehovudmotor (som arbeider etter Seiliger-Sabathé-syklusen) eller ein dieselmotor (som i praksis òg arbeider etter Seiliger-Sabathé-syklusen).
Dei fire taktane
Kvar sylinder i ein firetaktsmotor tenner annankvar omdreiing, så ein arbeidssyklus er på to omdreiingar, Fig. 1. Ein tosylindra motor har difor ei arbeidstakt per omdreining, ein firesylindra motor, Fig. 2, har to arbeidstakter per omdreiing, osv. I motorar med fleire sylindrar er tenningsvinkelen forskyva, slik at arbeidstaktane vert spreidd jamt ut over. Motoren får dermed jamnare gange og mindre vibrasjon. Stempelmotorar må likevel ha eit svinghjul, Fig. 2, som lagrar rotasjonsenergi og slik gjev motoren ein jamnare gang. Saktegåande motorar og motorar med få sylindrar må ha større svinghjul enn når det er mange sylindrar. Dette er grunnen til at gamle saktegåande einsylindra motorar har svært store svinghjul.
Innsugingstakta
Innsugingstakta, Fig. 3 a), tek til når stemplet er på topp. Innsugingsventilen vert opna og om det er ein ottomotor vert sylinderen fylt med ei luft-gass-blanding og om det er ein diesel-, semidiesel- eller hesselmannmotor vert sylinderen fylt med luft når stemplet er på tur nedover og sylindervolumet aukar.
Utforminga av innsugingskanalane i topplokket, innsugingsmanifolden og luftfiltret har stor innverknad på kor godt sylinderen vert fylt. For å auka gjennomstraumingsarealet på opninga har moderne motorar ofte to innsugingsventilar per sylinder.
Mange dieselmotorar, og nokre ottomotorar, nyttar ein eksosdriven kompressor (turboladar) for å fylla sylinderen. Kompressoren varmar opp lufta noko, slik at volumet aukar. For å få meir luft (større masse) inn i sylinderen har somme dieselmotorar ein ladeluftkjølar som reduserer temperaturen, og dermed volumet, på lufta. Når molekyltettleiken på lufta aukar får ein meir oksygen i sylinderen, så ein kan sprøyta inn meir drivstoff og slik auka effekten i høve til sylindervolumet.
Kompresjonstakta
Under kompresjonstakta, Fig. 3 b), er alle ventilane stengde og luft, eller luft-gass-blandinga, vert pressa saman (komprimert) når stemplet går oppover og sylindervolumet minkar. Kompresjonen er ein adiabatisk prosess (komprimering tilnærma utan varmeutveksling). Kompresjonsforholdet varierer mykje med motortype og drivstoff. Eldre ottomotorar som gjekk på parafin hadde så lågt kompresjonsforhold som 4,5:1, eldre bensinmotorar rundt 6:1, moderne bensinmotorar opp til 10:1, nokre motorsykkelmotorar opp til 12:1, ottomotorar som går på naturgass opp til 15:1, dieselmotorar frå 16:1 til 25:1. På grunn av kompresjonen stig temperaturen til i ein ottomotor til 300–400 °C og i ein dieselmotor til 700–1000 °C. Samstundes stig trykket til 1-1,2 MPa (ottomotor).
Verkingsgraden til motoren aukar med kompresjonsforholdet, men på grunn av at temperaturen i sylinderen aukar under kompresjonen er det fare for at luft-gassblandinga i sylinderen på ottomotorar kan sjølvantenna om temperaturen vert for høg. At blandinga tenner for tidleg reduserer effekten og er skadeleg for motoren. I ein dieselmotor, derimot, ynskjer ein at drivstoffet skal tenna når det vert sprøyta inn i forbrenningskammeret, så det er ein føremon med høg kompresjon.
Arbeidstakta
Rett før slutten av komprimeringstakta vart luft-gass-blandinga i ottomotorar set fyr på av ein gneist frå ein tennplugg. I dieselmotorar vert brennstoffet sprøyta inn under høgt trykk og kompresjon er så høg at det fint forstøva brennstoffet tenner av seg sjølv når det kjem i kontakt med oksygena i lufta i sylinderen. Når stemplet har nådd toppen og starta på nedturen, Fig. 3 c), har forbrenninga kome så langt at varmeutviklinga får gassen i sylinderen til å utvida seg kraftig, slik at stemplet vert pressa nedover med stor kraft. Det er berre under arbeidstakta at firtaktsmotorar utfører arbeid. I ottomotorar foregår forbrenninga svært raskt, medan stemplet er på toppen, så varmeutviklinga skjer under tilnærma konstant volum. I dieselmotorar går forbrenninga langsamare og varmetilførselen held fram under fyrste delen av arbeidsslaget. Etter at forbrenninga er over er ekspansjonen adiabatisk.
Under arbeidstakta stig temperaturen i ein ottomotor til rundt 2000°C og trykket aukar til 5–7 MPa. I ein dieselmotor ligg forbrenningstrykket på 6–8 MPa. At det ikkje er større forskjell på forbrenningstrykket kjem at at forbrenninga varer lengre i ein dieselmotor.
Utblåsingstakta
Under utblåsingstakta, Fig. 3 d), er utblåsingsventilen open og når stemplet bevegar seg oppover og sylindervolumet minkar vert eksosen pressa ut gjennom utblåsingsventilane (eksosventilane). Etter utblåsingstakta tek motoren til med ei ny innsugingstakt.
Det er viktig at sylinderen vert godt tømt for eksos før innsugingstakta tek til. Utforminga av eksoskanalane i topplokket, eksosmanifolden og lyddemparane har stor innverknad på kor fullstendig tømminga vert. Utblåsings- og innsugingstaktane overlappar kvarandre i ein stutt periode, slik at lufta som kjem inn i sylinderen er med på å pressa ut eksosen. For å auka arealet på opninga har moderne motorar ofte to innsugningsventilar per sylinder. Når det vert nytta turboladar har innsugingslufta større trykk og er meir effektiv til å spyla ut gamal eksos.
Ventilstyring
Firtaktsmotorar har ofte fleire sylindrar og har alltid ventilar som slepper inn ei luft-gassblandinga, eller berre luft, til sylinderen og syter for å sleppa ut eksosen. Tidlegare var det vanleg med sideventilar, men på moderne motorar sit ventilane i topplokket. Nokre motorar har ein innsugingsventil og ein utblåsingsventil per sylinder, men mange motorar har òg to ventilar for innsuging og to for utblåsing. Ventilane vert stengde av kraftige ventilfjører og opninga av dei vert styrt av ein kamaksel, som på moderne motorar ligg over ventilane i topplokket (overliggande kamaksel), Fig. 4. Eldre motorar hadde lågtliggande kamaksel, med støytstenger som opna ventilane ved hjelp av vippearmar. Kamakselen vert driven av eit kjedehjulsregister, eller ei registerreim (ei tannreim), frå veivakselen, Fig. 5. Kamakselen rotere med halve turtalet til veivakselen. Opningstida til ventilane vert styrt av kurveforma på kammane på kamakselen.
Soge
I 1862 publiserte Alphonse Eugène Beau ei omfattande termodynamisk utgreiing om firetaktssyklusen og i 1873 demonstrerte Christian Reithmann ein fungerande firetaktsmotor. Nikolaus August Otto, som truleg ikkje var kjent med arbeidet til Reithmann og Beau, tok utgangspunkt i motoren til Jean-Joseph Étienne Lenoir og klarte i 1876, saman med Eugen Langen, å laga ein firetaktsmotor. Otto fekk patent på firetaktsmotoren i 1877, men i 1884 vart det oppdaga at Christian Reithmann alt i 1873 hadde demonstrert ein fungerande firetaktsmotoren. Motoren var då alt sett i produksjon av Gasmotorenfabrik Deutz & Co., som Otto, saman med Eugen Langen, hadde stifta i 1869. Patentet til Otto var teke ut i namnet til Deutz, så Deutz hadde store økonomiske interesser i patentet og det enda med ei rettssak, som varte heilt til 1894 (Otto døydde i 1891). Deutz tapte rettssaka og retten oppheva patentert til Deutz. Men Deutz betalte Reithmann 25 000 goldmark, pluss lønn på livstid, for ei skriftleg erklæring om at det var Otto som fann opp firetaktsmotoren. Deutz klarte å halda avtalen hemmeleg heilt til 1949, då han vart avslørt i ei bok om Otto.
Sjølv om det viste seg at Otto ikkje var den fyrste som fann opp firetaktsmotoeren var det likevel han som starta industriell produksjon av motoren, ved at han stifta Gasmotorenfabrik Deutz & Co., som framleis produserer motorar under namnet Deutz AG.
Joutsa
Joutsa er ein finsk kommune i landskapet Mellersta Finland. Kommunen har cirka 5 100 innbyggjarar og eit areal på 1 066,48 km². Av dei er 199,1 km² vatn. Joutsa er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Hartola, Hirvensalmi, Jyväskylä, Kangasniemi, Luhanka, Pertunmaa og Toivakka.
Livigno-Alpane
Livigno-Alpane er ei fjellkjede i Alpane, aust i Sveits og nord i Italia, rundt den italienske landsbyen Livigno. Ho vert rekna som ein del av Dei sentrale Alpane.
Livigno-Alpane grensar til Berninafjella i sørvest på andre sida av Berninapasset, til Albulafjella i nordvest på andre sida av den øvre Engadindalen, til Sesvennafjella i nordaust ved Ofenpasset og Val Müstair og frå Ortler-Alpane i aust ved den øvre Addadalen (Valtellina) og Stelviopasset.
Av elvar som renn frå Livigno-Alpane finn ein Adda, Inn og Rom (sideelv til Adige).
Fjelltoppar
Dei største fjelltoppane i Livigno-Alpane er:
Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Livigno-Alpane er:
1184 Gaea
1184 Gaea er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 5. september 1926 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
HaNo FK
HaNo FK er ein lokal fotballklubb på Sunnmøre i Haram kommune utanfor Ålesund. Laget kjem frå øyane Haramsøya og Nordøyane, derav namnet HaNo FK.
Stiftinga
23. desember 1984 vart Haramsøy/Nordøy Fotballklubb skipa. På eit møte på Nordøy Grendahus vart det vedteke at fotballgruppene i Haramsøy IL og Nordøy IL skulle skiljast ut, og slåast saman.
Debatten i forkant av samanslåinga vart ganske heftig. Nokre meinte at dette vat einaste løysinga, og at det ikkje ville vere mogeleg å stille lag utan eit samarbeid på tvers av fjorden. Andre meinte at ei samanslåing ville øydelegge patriotismen og dermed fotballinteressa på begge øyane.
I dag er vel dei fleste einige om at det var ein god ting for desse to flotte øyane å få ein felles fotballklubb. Samhaldet over brua har vorte styrkt takk vere HaNo FK.
Namnet
Etter at Haramsøy/Nordøy Fotballklubb var ein realitet, vart neste steg å finne eit namn som var litt «snertnare». Det er ikkje så enkelt å rope «Heia Haramsøy/Nordøy!». Namnet skulle bestemmast på det første årsmøtet i klubben som gjekk på Nordøy Grendahus 01.12.85. 25 personar møtte fram i tillegg til styret. Forslaga var mange. Mellom anna kan vi nemne Moloen FK, Søyla FK, Haram FK, Øyvind FK osb.
1. avstemmingsrunde gav desse resultata: Øyvon 2 stemmer Øytopp 2 stemmer Nordøyane 2 stemmer Haram 4 stemmer HaNo 6 stemmer
Etter 3. valomgang fekk HaNo 11 stemmer mot Haram sine 9 stemmer.
Til sjuande og sist enda forsamlinga altso på HaNo FK. Men det var ikkje slutt med det. Dei høge herrar i Fotballforbundte ville ikkje tillate at HaNo FK var det offisielle namnet. Namnet på ein fotballklubb skulle ha tilknyting til staden der klubben kom frå meinte dei, og gløymte vel i farten at det er klubbar rundt om kring som heiter både Hødd, Ravn, Tarekameratane osb. HaNo FK kunne likevel nyttast i tabellar og liknande, og slik vart det. Offisielt heiter klubben den dag i dag Haramsøy/Nordøy Fotballklubb, medan HaNo FK er det folkelege varianten.
Årets Medlem
Dette er ei utmerking som styret gir til ein person som har gjort ein spesiell innsats for HaNo FK i året som gjekk. Dei første åra var det to personar som fekk prisen, men frå 1990 har det vore ein vinnar pr år.
Årets spelar
Dette er ein pris som vert tildelt ein dame - og ein herrespelar etter kvar sesong. Det er publikum som stemmer på den dei synest har vore best.
Takafumi Yoshimoto
Takafumi Yoshimoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Yokohama FC og Mito HollyHock.
Moseøya fuglereservat
Moseøya fuglereservat er eit fuglereservat oppretta ved forskrift av 1. juni 1973 i medhald av Svalbardlova. Reservatet omfattar Moseøya sør for Danskøya nordvest på Svalbard.
Formålet med fredinga er å sikre eit viktig hekke- og opphaldsområde for fugl, spesielt ærfugl og gjæser. I tida 15. mai - 15. august er all ferdsel, inkludert ferdsel på sjøen og landing med luftfartøy, forbode i fuglereservatet.
Lenkje til kart
Moseøya fuglereservat
Nord Pool
Nord Pool Spot er eit offentleg selskap med hovudsete i Oslo, som verkar som marknadsplass for energi i dei nordiske landa og er einaste mangenasjonale marknad for elektrisk energi.
Soge
Selskapet vart skipa i 1993 under namnet Statnett Marked AS.
Nord Pool inngjekk hausten 2007 samarbeid med OMX som òg eig dei nordiske børsane, med unntak av Oslo Børs. OMX att, er ått av Nasdaq.
Statnett og Svenska Kraftnät åtte ei stund 50% kvar. I 2011 åtte Statnett og Svenska Kraftnät 30% kvar, medan finske Fingrid Oyj og danske Energinet.dk åtte 20% kvar.
I 2019 kjøpte Euronext 66 % av aksjane i Nord Pool, medan TSO Holding eigar 34%.
Nord Pool Spot har konsesjon som børs og er såleis under tilsyn frå Kredittilsynet for børsverksemda si. Nord Pool Spot vert regulert av Noregs vassdrags- og energidirektorat (NVE). Det norske Oljedirektoratet har gjeve Nord Pool Spot fullmakt til å styra straumutvekslinga med grannelanda.
Jämsänkoski
Jämsänkoski er ein finsk by og tidlegare kommune i landskapet Mellersta Finland. Kommunen vart slått saman med Jämsä kommune 1. januar 2009.
Onsøy
Onsøy var tidlegare ein kommune i Austfold fylke. I 1994 vart Onsøy i lag med Borge kommune, Kråkerøy kommune og Rolvsøy kommune slått saman med Fredrikstad kommune. Kommunesenter i Onsøy kommune var Gressvik.
Etter ei meiningsmåling gjord av Norsk Gallup i 2002 for Nei til Storkommunen Fredrikstad var to tredelar av folk i Onsøy for å skipa opp Onsøy kommune, og Onsøy-lista vart skipa for å kjempa for saka.
Namnet Onsøy kjem av norrønt Óðinsey, og er eit av få stadnamn som no ber minne om Odin i Noreg.
MMORPG
MMORPG (Massive Multiplayer Online Role-Playing Game) er nettbaserte rollespel der mange spelarar spelar saman. Denne typen spel har vorte svært populære på 2000-talet.
Desse spela går som oftast ut på å bygge opp din eigen rollefigur, og forme han slik du vil. Dette gjer du ved å utforske, gjere oppdrag og slåst mot naturen og dei skapningane som er der (PVE - Player verses environments) eller PVP (Player verses player) i miljø med fleire tusen spelarar frå heile verda.
Nokre av spela har ei fast månadsavgift ein må betala for å kunna spela.
World of Warcraft, Guild Wars og RuneScape er mellom dei mest populære MMORPGane.
Årøya i Lyngen
Årøya (samisk: Vuorri) er ei øy i Lyngen kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg i fjorden Lyngen, nord for Årøybukta. Årøya har et areal på 3,4 km², og det høgaste punktet på øya er Storhaugen på 95 moh.
I tidegare hundreår var Årøya handelsstad og lensmannsstad. På 1950-talet kjøpte Forsvaret øya, og sivil ferdsel var forbode på øya fram til 1. juli 2006. I dag er øya avmilitarisert og overteke av Lyngen kommune, og det meste av øya (bortsett frå den nordlegaste delen) er verna som landskapsvernområde. I verneområdet er det forbode å gå i land mellom 1. mai og 15. juli.
San Vittore i Sveits
San Vittore  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 278 meter over havet og er med det den lågastliggande kommunen i Graubünden.
Orkan
Orkan er kategori 12 i Beaufortskalaen og er den sterkaste vinden på skalaen. Vindsnøggleiken er då 32,7 m/s eller 117 km/t eller høgare. I eldre sjønemning heiter vindstyrken òg orkan.
For vindstyrken orkan må vindsnøggleiken i snitt ha vore minst 32,7 m/s over 10 minutt. I den forstand opptrert orkanar i Noreg berre på sjøen og utsette stader i høgfjellet, og ein særs sjeldan gong i enkelte fjordstrøk. Vind av slik styrke kan medføre store skadar på skog og bygningar og vil i dei aller fleste tilfelle få status som ekstremvêr i Noreg. Over land vert middelvinden dempa slik at orkan nesten aldri skjer. Det kan derimot kome vindkast over 32,6 m/s som kan føre til store skadar. Uttrykket «orkan i kasta» vert derimot ikkje nytta i av meteorologar, sidan eit vindkast er ein augneblikksvind, medan orkan i denne forstanden er målt over 10 minutt og per definisjon ikkje kan vere eit vindkast.
På land
Orkan opptrer særs sjeldan og medfører uvanleg store øydeleggingar på land.
Til sjøs
Til havs blir lufta fylt av skum og sjørokk som set ned sikta kraftig. Sjøen blir fullstendig kvit av drivende skum. Bølgjehøgda er gjerne over 14 m, men på grunn av det sterke vindtrykket kan bølgjene faktisk stundom verte dempa og ein kan derfor få minst like høge eller høgare bølgjer i sterk storm.
Mikuláš Dzurinda
Mikuláš Dzurinda er ein slovakisk politikar og statsminister i Slovakia frå 1998 til 2006.
Dzurinda gjekk ut frå høgskulen for transport og kommunikasjon i Žilina i 1979. Han arbeidde som økonomisk analytikar for transportforskningsinstituttet i Žilina frå 1979 til 1988. 1988 til 1990 jobba han som seksjonsdirektør for den tsjekkoslovakiske jernbanen i Bratislava.
Dzurinda gjekk inn i politikken som ein av grunnleggjarane av den Kristendemokratiske Rørsla (Kresťanskodemokratické hnutie - KDH) i 1990. Etter det første demokratiske valet i Tsjekkoslovakia i 1990 vart Dzurinda visesamferdselsminister i den slovakiske regjeringa i 1991. I 1992 vart han vald inn i det slovakiske parlamentet, der han var med i finanskomitéen. Då Tsjekkoslovakia vart oppløyst i 1993 var Dzurinda nestformann i KDH, med ansvar før økonomi. I 1994 var han minister i regjeringa til Jozef Moravčík, etter at Vladimír Mečiar vann parlamentsvalet i oktober 1994 vart han del av opposisjonen.
Mečiar sitt styre var svært kontroversielt og vart skulda for å vera autoritært. Som eit resultat av dette gjekk KDH og fire andre opposisjonsparti i 1997 saman i ein koalisjon, den Slovakiske Demokratiske Koalisjonen (SDK). Dzurinda vart talsmann, og 4. juli 1998 leiar for koalisjonen. Koalisjonen vann parlamentsvalet i 1998 og Dzurinda vart statsminister 30. oktober 1998.
Dzurinda starta opp att Slovakia sin integrasjonsprosess med internasjonale organisasjonar, og betra Slovakia sitt forhold til EU og USA, som hadde vore dårleg under Mečiar. I september 2000 vart Slovakia medlem i OECD, og forhandlingane om EU-medlemskap skaut fart. I januar 2000 grunnla Dzurinda eit nytt parti, den Slovakiske Kristne og Demokratiske Unionen (Slovenská demokratická a kresťanská únia - SDKU), som han har leia sidan då. Etter parlamentsvalet i september 2002 kunne Dzurinda halda fram som statsminister, i koalisjon med sitt gamle parti KDH, den Ungarske Koalisjonens Parti og den Nye Borgaralliansen. I november 2002 vart Slovakia invitert til å bli med i NATO, og i desember same år vart forhandlingsprosessen for medlemskap i EU fullført. Slovakia vart med i begge organisasjonane i 2004.
Ved parlamentsvalet 17. juni 2006 vart det sosialdemokratiske partiet størst, og Dzurinda gjekk av som statsminister 4. juli same år.
Mikuláš Dzurinda er gift og har to døtrer. Han snakkar engelsk og fransk. Han er ein ivrig maraton-løpar, med personleg rekord på 2 timar, 54 minutt og 57 sekund, og har fullført både New York maraton og London maraton i si tid som statsminister.
Itháki
Itháki (gresk skrift Ιθάκη) eller Ithaka (Ithaca vert òg nytta på fleire språk), er ei av dei Dei joniske øyane i Hellas. Ho ligg utanfor nordaustkysten av Kefaloniá og har eit flatevidd på 96 km² og om lag tre tusen innbyggjarar.
Geografi
Av nes på øya finn ein Exojí, som er det vestlegaste, og Mélissa i nord. Mavronás og Ájos Ilías i aust, Skhínos, Sarakíniko og Ájos Ioánnis, det austlegaste, i aust og Ájos Andréas, det sørlegaste, i sør. Av bukter finn ein Afálesbukta i nordvest, Fríkesbukta og Kiónibukta i nordaust og Órmosbukta og Sarakínikobukta i søraust. Det høgaste fjellet er Niríto på 806 m og det nest høgaste er Merovígli (669 m).
Historie
Opphavet til dei første menneska på øya under steinalderen er ukjend. Spor av bygningar, murar og vegar frå denne tidsperiode viser at det var busetnadar her i tidleg hellenistisk tid (3000-2000 fvt.).