cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haitisk historie
Sjølvstende
Frankrike kravde kompensasjon frå tidlegare plantasjeeigarar då dei anerkjende sjølvstendet til Haiti i 1825. Haiti betalte opp gjennom åra til saman 90 millionar Francs d’Or – som tilsvarar om lag 135 millionar kroner – til Frankrike for sjølvstendet. Kort tid etter sjølvstendet vart dei store plantasjane fordelte mellom innbyggjarane, og dette førte til at eksporten av landbruksprodukt braut saman. Fleire forsøk på å heve produktiviteten i landbruket, der det fyrste var Code Rural frå 1826, svikta – fordi tomtene i landbruksstrukturen var for små. Sidan då har Haiti vore mellom dei fattigaste landa på den vestlege halvkula.
Diktatur og militærkupp
Haiti har gjennom mesteparten av historia si lide under despotar og kleptokrati. To av herskarane utropte seg også på ulike tidspunkt til keisarar. Frå 1915 til 1934 var landet okkupert av USA, men dei USA-amerikanske troppane kom etter kvart innunder Good Neighbor Policy. Dei prøvde å gjere infrastrukturen betre – spesielt utdanningsstystemet – men desse reformene tok ikkje omsyn til skikkar og tradisjonar i Haiti, og vart difor verken aksepterte eller vellukka. I 1957 lukkast det den tidlegare legen og helsedirektøren François «Papa Doc» Duvalier å ta makta. Han sette seg sjølv inn som diktator i 1964, og vart kjend gjennom den såkalla Tonton Macoute, ein frivillig tropp som var ei slags blanding av hemmeleg politi og kriminell bande. Sonen hans, Jean-Claude «Baby Doc» Duvalier etterfølgde han som statsleiar i 1971 i ein alder av 19 år. «Baby Doc» vart i 1986 utvist frå landet.
Etter utvisinga av Duvalier tok general Henri Namphy over, som interimpresident, fram til eit strengt militærkontrollert val vart halde i februar 1988. Der vann Leslie Manigat, men berre fire månader etter tok Namphy makta att. Deretter gjennomførte ein militærjunta med Prosper Avril i spissen statskupp i september 1988. Denne gruppa regjerte fram til ho i 1990 vart tvinga til å gå av grunna demonstrasjonar. Etter forsøk på nok eit statskupp og innsetjing av to interimpresidentar, vart det fyrste frie valet i landet halde seinare same år. Då vart Jean-Bertrand Aristide, slik mange hadde håpa på, vald til president – med eit overveldande fleirtal. Men allereie i 1991 vart Aristide utsett for kupp av brigadegeneral Raoul Cédras utanfor kontoret sitt. I 1994 kunne Aristide som følgje av ein USA-amerikansk intervensjon (Operation Uphold Democracy) flytte inn att på kontoret, på vilkår om at han favoriserte politikken til den USA-amerikanske føregjengaren sin, som berre fekk 14 % av stemmene i valet i 1990. I 1996 gav Aristide makta vidare til kollegaen René Préval, ettersom perioden hans var ute. SN-mandatet som Haiti låg under i 1995, vart fornya i 1997.
Demokrati og uro
I 2000 vart det halde eit omstridt parlamentsval – som partiet til Aristide vann. Sidan Aristide også vann i presidentvalet, med over 90 % av stemmene, kom det påstandar om valfusk. Aristide, som overtok makta i 2001 og hadde håpa på å få halde fram, måtte forlate landet i 2004. Medan opposisjonen – USA og Frankrike – overtok posisjonen hans, gjekk Aristide i frivillig eksil. Han omtala dette som eit kupp og såg framleis på seg sjølv som den rettmessige presidenten i landet. SN har hatt kring 10 000 soldatar stasjonerte i ein fredsstyrke i Haiti sidan 2004, som ein del av MINUSTAH.
Etter Aristide vart landet frå 2004 styrt av ei overgangsregjering med Boniface Alexandre som president og Gérard Latortue som statsminister. Denne sat fram til februar 2006, då presidentvalet, som hadde vorte utsett fleire gonger, endeleg vart halde. Med 51,15 % av stemmene vann Préval, men også dette valresultatet vart omstridt. Sidan 14. februar 2006 har Préval igjen vore president i Haiti. Internasjonalt vert han sett på som realpolitikar. I mai 2006 utnemnde Préval politikaren Jacques-Édouard Alexis til statsminister.
Høg inflasjon og sterk prisvekst i verda på grunnleggjande matvarer som ris og mais førte tidleg i 2008 til protestar frå folkesetnaden, og dette kulminerte i opptøyar som kravde fleire menneskeliv. Sjølv om president Préval hadde kunngjort ein kampanje for å få ned matvareprisane, roa situasjonen seg ikkje. 12. april 2008 vedtok senatet i landet at statsminister Alexis skulle fråtre stillinga si, og Michèle Pierre-Louis vart ny statsminister. Sidan 11. november 2009 har Jean-Max Bellerive vore statsminister.
12. januar 2010 vart Haiti, og spesielt hovudstaden Port-au-Prince, ramma av eit kraftig jordskjelv. Meir enn 150 000 skal ha mista livet, og mange vart heimlause. Presidentpalasset, nasjonalforsamlinga og mange andre viktige hus vart øydelagde, i tillegg til eit utal heimar og forretningsbygg.
Biggejávri
Biggejávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Multimedia
Omgrepet multimedia er gjerne knytt til datamaskiner som vert nytta for å spela av fleire media, men datamaskinar vert òg nytta for å redigera ulike media. Datamaskinar tilknytte internett kan og nyttast for å ta imot strauma lyd og video kringkasta over internett.
Islisberg
Islisberg er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 680 meter over havet.
Kommunen ligg heilt aust i kantonen.
1277 Dolores
1277 Dolores er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. april 1933 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Kraftwerk
Kraftwerk er ei tysk musikkgruppe starta i 1970. Gruppa har vore nyskapande og innflytnadsrik innan elektronisk musikk og krautrock.
Tidleg historie (1970-1974)
Organisten Ralf Hütter og fløytisten Florian Schneider møttest mens dei studerte musikk i Düsseldorf. Dei slo seg i 1969 saman med Basil Hammoudi (vokal og diverse instrument), Butch Hauf (bass og perkusjon) og Fred Monics (trommer og perkusjon) og starta bandet Organisation. Organisation spelte avantgarde-inspirert krautrock. Etter å ha gjeve ut albumet Tone Float i 1970 gjekk Organisation i oppløysing.
Under den første perioden sin var Kraftwerk gjennom ei rekkje skiftar i besetninga - Thomas Homann slutta i 1970, og Kraftwerk tok inn Michael Rother og Eberhart Krahnemann, men Krahnemann slutta etter kort tid - det same gjorde Ralf Hütter. I eit halvår bestod Kraftwerk av trioen Schneider, Michael Rother og Klaus Dinger, til Hütter kom attende i 1971. Rother og Dinger slutta og starta Neu!, medan Kraftwerk fortsette som duo og gav ut sitt andre og tredje album.
Det moderne Kraftwerk oppstod i 1973, etter Ralf und Florian. Bandet bestod no av Hütter (vokal, synthesizer og elektronikk), Schneider (fløyte, synthesizer, elektronikk og etter kvart vokal), Wolfgang Flür (elektroniske trommer) og Klaus Roeder (gitar, fiolin og synthesizer). Med hjelp av Emil Schult byrja dei òg å jobbe med imaget: dei kledde seg i dressbukser og skjorter frå 1930-talet og byrja å bruke robotar som såg ut som dei sjølv på konsertar og fotosesjonar. Dei gav i 1974 ut albumet Autobahn. Mange reknar det som det beste av dei tidlege albuma deira. Det var òg det med mest elektronikk til då, berre Schneiders fløyte og Roeders gitar og fiolin fekk skine gjennom i nokre augneblinkar.
Kraftwerk på toppen (1975-1981)
Med singelen «Autobahn» (1975), ein 22 minutt lang song som skulle fungere som det ultimate lydsporet til ein lang biltur på motorvegen, fekk dei endeleg internasjonal merksemd. Singelen høyrdest ikkje ut som så mykje anna enn det det store publikummet hadde høyrt før, med det elektroniske landskapet, og sjølv om elektroniske instrument ikkje var noko nytt (det første gjennomelektroniske albumet, Louis og Bebe Barons Forbidden Planet, hadde kome så tidleg som i 1956), var dei aldri kombinert med poprytmar slik før. Kraftwerk kalla musikken sin for «robotpop».
Nyare historie (1982-)
Samstundes som suksessen auka, vart Kraftwerk meir og meir tilbaketrekte. Dei fullførte bygginga av det futuristiske studioet sitt, Kling Klang, og heldt seg til ei stor grad der. Dei gjorde sjeldan intervju, og kunne etter eiga utsegn halde konsertar utan å vere til stades sjølv. Albumet Electric Cafe frå 1986 slo ikkje an, og Kraftwerk trekte seg heilt tilbake.
I 1990 annonserte trommeslagaren Flür at han sa takk for seg, og Bartos følgde han året etter. Dei to vart erstatta av Fritz «Yamo» Hilpert og Henning Schmitz, som begge hadde lang fartstid frå Kling Klang-studioet. I 1991 slapp gruppa eit album med remiksar av dei gamle songane sine, The Mix.
Hjernehinnebetennelse
Purulent meningitt
Purulent meningitt kjem av av bakteriar, oftast meningokokkar (30 %) og pneumokokker (20 %), samt ei rekkje andre.
Kraftwerk
Nyare historie (1982-)
I 1997 gjorde Kraftwerk comeback på konsertfronten, og følgde opp med ein verdsturné året etter. I 2000 kom den første singelen til bandet på 13 år, Expo 2000. Tre år seinare kom endeleg eit nytt album, Tour de France Soundtracks.
Det er verd å nemne at Hütter og Schneider var blitt endå skyare enn dei hadde vore før – dei har svært låg medieprofil, og lèt det stort sett vere opp til plateselskapet å promotere utgjevingane. Dei to mest kjende tidlegare medlemmane, Wolfgang Flür og Karl Bartos, held ein høgare profil, og stiller opp ein del på intervju. Flür har òg skrive ei bok om livet sitt i Krafwerk, I Was A Robot, medan Bartos har spela med Electronic og utgjeve tre soloalbum (Electric Music: Esperanto, 1994, Electric Music, 1998 og Communication, 2003).
Hjernehinnebetennelse
Purulent meningitt
Symptoma er aukande hovudverk og utvikling av nakke- og ryggstivleik. Eit anna karakteristisk teikn er petekkiar, men det er ikkje alle som får desse. Dessutan får ein feber, brekkingar og nedsett medvit som kan gå over i koma grunna hjerneødem. Auka hjernetrykk kan gje kramper, bradykardi og respirasjonssvikt. Fleire symptom er raude prikkar på huda som ikkje lèt seg fjerne når ein trykkjer på dei.
Det er viktig å oppsøkje lege raskt dersom ein mistenkjer meningitt, då letaliteten ligg på 10–20 %, men jo tidlegare ein oppsøkjer lege, jo betre er prognosen. Behandling skjer med diverse antibiotika, samt symptomatisk behandling. Viss ein har nakke- og ryggstivleik, feber og raude prikkar på huda, kan det vere lurt å sjekke seg for hjernehinnebetennelse.
Kraftwerk
Nyare historie (1982-)
Etter kvart som åra har gått har Kraftwerk sin innverknad vorte tydelegare og tydelegare. Så vel elektronika som techno, dance som synthpop, post-punk som hip-hop og ambient som intelligent dance music som industrial har svært mykje å takke Kraftwerk for. Sannsynlegvis hadde fleire av desse sjangrane ikkje eksistert utan dei. Ei rekkje artistar, mellom anna Afrika Bambataa, R.E.M., Beck, The Chemical Brothers, The Orb, Depeche Mode, De La Soul, Fatboy Slim og Madonna, har brukt sample frå Kraftwerk-songar. Kraftwerk har ein tilhengjarskare som i tillegg til desse inneheld Gary Numan, Primal Scream, David Bowie og Human League. I Noreg er det òg mange Kraftwerk-inspirerte band, mellom anna 120 Days.
Hjernehinnebetennelse
Purulent meningitt
Komplikasjonar som kan oppstå, er varig høyrselsskade og alvorleg hjerneskade.
Serøs meningitt
Serøs meningitt skuldast oftast coxacie-, ECHO-, parotitt- eller herpesvirus, og i sjeldne tilfelle tuberkelbasillar eller sopp.
Viruset vert overført ved dropesmitte, og kan også affisere sjølve hjernen og gje encephalitt.
Symptoma er fyrst som ein influensaliknande infeksjon med feber, og deretter kjem ein ny feberperiode med nakkestivleik, hovudverk og kvalme. Medvitet er som oftast ikkje påverka.
Prognosen er som oftast god, og behandlingen er berre symptomatisk. Tuberkuløs meningitt vert behandla som vanleg tuberkulose.
Idrettsklubben Grane
Idrettsklubben Grane er eit idrettslag heimehøyrande i Arendal, stifta 1. februar 1902. Laget, som har om lag 1400 medlemer, er aktivt med i fotball, friidrett, handball og orientering. Opphavleg var IK Grane ein lag der skiidrett stod sentralt.
Holmavatnet
Holmavatnet kan vise til
Idrettsklubben Grane
Friidrettsutøvarane Kaare Strøm, Torkel Hurvenes og Hans Olav Uldal var/er mellom Grane mest framståande utøvarar.
I 1989 arrangerte IK Grane noregsmeisterskap i orientering.
Dátkojávri
Dátkojávri er eit vatn som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Ekstratropisk syklon
Ein ekstratropisk syklon eller ekstratropisk lågtrykk er det som me på våre breiddegrader kjenner som eit lågtrykk. Dette er eit lågtrykk på synoptisk skala som skil seg frå lågtrykkssystem som oppstår i tropiske og polare strøk ved at dei er knytte opp til vêrfrontar og horisontale temperaturgradientar i område kjend som barokline soner.
«Ekstratropisk» betyr her at denne syklontypen oppstår utanfor tropane på midlare breidder. I visse tilfelle kan ekstratropiske lågtrykk bli danna ved at tropiske syklonar flyttar seg opp på midlare breidder og blir omdanna. Desse ekstratropiske lågtrykka, i lag med antisyklonar (eller høgtrykk) utgjer vêret dei fleste stader på jorda.
Sjølv om ekstratropiske syklonar nesten alltid blir klassifisert som barokline, sidan dei blir danna langs temperaturgradientar, kan dei av og til bli barotrope seint i livssyklusen når temperaturfordelinga rundt syklonen meir eller mindre blir jamnt fordelt med radiusen.
Danning
Ekstratropiske syklonar oppstår kor som helst innanfor dei ekstratropiske områda på Jorda (vanlegvis mellom 30° og 60° nord eller sør for ekvator) ved enten syklogenese eller ekstratropisk omforming. Eit studie av ekstratropiske syklonar på sørlege halvkule har vist at det oppstår i snitt 37 ekstratropiske lågtrykk kvart år mellom 30° og 70°.
Syklogenese
Sidan ekstratropiske syklonar blir danna langs temperaturgradientar med signifikant vertikalt vindskjer, blir dei klassifisert som barokline syklonar. I utgangspunktet oppstår syklogense eller danning av lågtrykk langs frontsoner nær gunstige område av jetstraumen. På grunn av divergens vil luft strøyme ut frå toppen av luftsøyla. Dette fører så til konvergens i dei låge nivåa av vindfeltet og auka oppoverretta luftstraum. Auka oppoverretta luftstraum fører til lågare trykk ved overflata. Når syklonen blir forsterka flyttar kaldfronten seg mot ekvator med varmfronten føre seg. Den kalde lufta som varmfronten pressar seg inn i er tyngre enn varmlufta og derfor vanskelegare å forflytte. Derfor flyttar varmfronten seg seinare enn kaldfronten som så vil ta igjen varmfronten. Den delen av varmfronten som kaldfronten har tatt igjen blir kalla ein okkludert front, og er kjenneteikna ved å ha varm luft i høgda. Til slutt vil syklonen bli barotropisk kald og svekkast.
Lufttrykket i desse lågtrykka kan raskt falle ned til under 980 hPa visst forholda ligg til rette for det (som i område med naturlege temperaturgradientar som Golfstraumen). Jo sterkare divergensen i dei øvre nivåa av syklonen er, jo kraftigare kan syklonen bli. Ekstratropiske syklonar med orkan styrke oppstår oftast i Nord-Atlanteren eller det nordlege Stillehavet i desember og januar. I januar 1989 blei det like aust for Canada danna eit ekstratropisk lågtrykk med trykk heilt ned i 928 hPa.
Ekstratropisk omforming
Tropiske syklonar blir ofte omforma til ekstratropiske syklonar når dei flyttar seg frå tropane til midlare breidder der det er nok krefter i øvre nivå av vestavindsbeltet til at den ekstratropiske omforminga kan starte. Under den ekstratropiske omforminga vil syklonen begynne å tilte mot kaldare luftmassar i høgda, og syklonen si hovudenergikjelde blir omforma frå å vere frigjort latent varme (frå torevêr nær senteret) til barokline prosessar. Lågtrykkssystemet mister etterkvart si varme kjerne og blir eit system med kald kjerne. Under denne prosessen vil ein syklon knyte seg saman med frontar eller tråg i nærleiken. På grunn av dette vil ofte storleiken på lågtrykket auke, medan lågtrykkssenteret blir svekka. Senteret kan derimot forsterke seg igjen, avhengig av forholda i området rundt systemet. Syklonen vil òg endre form, og bli mindre symmetrisk med tida.
Haitian Health Foundation
Haitian Health Foundation (HHF) er ein USA-amerikansk ideell organisasjon som arbeider på landsbygda sørvest i Haiti for å gje helsetenester, utviklingshjelp, naudhjelp og utdanning.
Ekstratropisk syklon
Ekstratropisk omforming
I sjeldne tilfelle kan ekstratropiske syklonar bli omforma til tropiske syklonar visst dei går inn over varmare vatn og atmosfæren har mindre vertikalt vindskjer. Dette skjer som regel i september og oktober når skilnaden mellom temperaturen i høgda og havoverflatetemperaturen er størst.
Haitian Health Foundation
HHF er støtta av private donorar, USAID og andre ikkje-statlege organisasjonar, i tillegg til at dei får støtte gjennom at folk leverer klede, gjenstandar og liknande, og dei frivillige som arbeider for organisasjonen. Hovudkvarteret deira ligg i Norwich i Connecticut, og den noverande direktøren er Jeremiah J. Lowney, som også grunnla organisasjonen. Den noverande daglege leiaren er E. Marilyn Lowney.
Ekstratropisk syklon
Overflatetrykk/Vindfordeling
Lågtrykkssenteret er definert som det området med lågast trykk. Nær lågtrykkssenteret må trykkgradientkrafta og corioliskrafta om lag vere i balanse. Visst ikkje ville syklonen ha kollapsa på grunn av trykkskilnadane mellom senteret og trykket på utsida av syklonen. Før lågtrykket oppstår er ikkje trykket i havnivå særleg lågt. Det midla trykket i havnivå på Jorda er 1013,2 hPa. Lågtrykk oppstår ofte på ein kaldfront, og vanlegvis vil delen på framsida av lågtrykket utvikle seg til ein varmfront, og det oppstår ei bølgje på frontsystemet. Slike bølgjer på fronten er ofte det første teiknet på at eit lågtrykk er i ferd med å utviklast. Syklonen blir sakte sterkare (eller djupare om ein vil) visst kreftene i høgda er svake. I Nordishavet er gj.snittleg trykk i ein syklon 988 hPa om vinteren og 1000 hPa om sommaren.
Den kraftigaste vinden i ekstratropiske syklonar er vanlegvis på den kalde sida (polsida) av varmfrontar og okklusjonar, i tillegg til like bak kaldfrontar. Dette kjem av at desse områda ofte har den største trykkgradienten. Jo større trykkgradient, jo kraftigare vind.
Rotasjon
Lufta strøymer mot klokka rundt store syklonar på nordlege halvkule og med klokka på sørlege halvkule. Årsaka til dette kjem av corioliseffekten
Vertikal struktur
Syklonar på midlare breidder heller bakover i dei kalde luftmassane med høgda, og kan strekke seg 10 km oppover. Over jordoverflata er temperaturen i lågtrykksenteret kaldare enn i omgivnadane. Syklonar på midlare breidder blir òg kalla "lågtrykk med kald kjerne" på grunn av dette. Ekstratropiske syklonar blir kraftigare med høgda i motsetnad til tropiske syklonar.
Syklonutvikling
Det finst i dag to modellar (eller skildringar) av korleis syklonar utviklar seg - Den norske modellen og Shapiro-Keyser modellen.
Den norske syklonmodellen
Av dei to teoriane om ekstratropiske syklonar er den norske syklonmodellen eldst. Den blei utvikla av Bergensskulen i meteorologi og Vilhelm Bjerknes i Bergen under første verdskrig. I denne teorien utviklar syklonar seg når dei flyttar seg opp og langs frontsoner. Etter kvart blir dei okkluderte og endar opp i ein del av atmosfæren som er barotropisk kald. Teorien blei utvikla ved berre å sjå på observasjonar frå vêrstasjonar på bakken og på skytypar nær frontane. Denne teorien stemmer framleis til ein stor grad over kontinentale landmassar.
Shapiro-Keyser-modellen
Ein annan teori om ekstratropisk syklonar som utviklar seg over hav er Shapiro-Keyser modellen som blei utvikla i 1990. Hovudskilnaden frå den norske syklonmodellen er oppdelinga av kaldfronten, og at den omhandlar varmokklusjonar og varmfrontar som om dei er like. Den lèt òg kaldfronten flytte seg gjennom varmsektoren rettvinkla på varmfronten. Modellen er basert på syklonar over hav og frontstrukturen deira som sett i overflateobservasjonar og på tidlegare prosjekt der ein har brukt fly til å avgjere den vertikale strukturen til frontar over Nordvest-Atlanteren.
Varmseklusjon
Ein «varmseklusjon» er den fullt utvikla fasen av livssyklusen til ekstratropiske syklonar. Observasjonar av intense syklonar over hav indikerte ein varm termalstruktur i låge nivå som var omringa (sekludert) av ein tilbakebøyd varmfront og eit band med auka vind på bakken. Den norske syklonmodellen observerte stort sett syklonar mot slutten av levetida deira og brukte uttrykket okklusjon for å identifisere oppløysingsfasen.
Varmseklusjonar kan ha eit skyfritt område (omtrent som auget i ein tropisk syklon), stort trykkfall, vind opp i orkan styrke og moderat til kraftig konveksjon. Dei mest intense varmseklusjonane kan ha trykk ned under 950 hPa med varme kjernar i lågare og midlare nivå. Ein varmseklusjon er eit resultat av ein baroklin livssyklus og kan oppstå på breiddegrader eit godt stykke unna tropane. I prosessen kjend som tropisk omforming vil ein ekstratropisk syklon med kald kjerne vanlegvis sakte omformast til ein tropisk syklon.
I alle tropiske farvatn, bortsett frå det nordlege Indiske hav, kan ein ekstratropisk omforming av ein tropisk syklon føre til at lågtrykket utviklar seg til ein varmseklusjon og forsterkar seg. Eit døme er orkanen Maria i 2005 som utvikla seg til eit kraftig baroklint system og ein varmseklusjon då trykket var på det lågaste.
Rørsle
Ekstratropiske syklonar blir generelt driven eller styrt av vestavindsbeltet som dominerer på midlare breidder på nordlege og sørlege halvkule. Denne generelle rørsleretninga til luftstraumen i atmosfæren blir kalla «sonal» og ein kallar straummønsteret i desse områda for eit «sonalt straumregime». I meteorologien tyder dette at straumen hovudsakleg går frå vest mot aust, men med små bølgjer i straummønsteret som innimellom kan få straumen til å gå nordover eller sørover (meridional straum). Merdionale straummønster oppstår i samband med kraftige tråg (lågtrykk på bakken) og ryggar (høgtrykk på bakken).
Endringar i rørsleretninga til syklonar skjer vanlegvis når dei vekselvirkar med andre lågtrykkssystem, tråg, ryggar eller antisyklonar (høgtrykk). Eit kraftig og stasjonært høgtrykk kan effektivt blokkere banen til eit ekstratropisk lågtrykk. Slike blokkerande høgtrykk er ganske vanlege, og vil som regel føre til at enten lågtrykket blir svekka, høgtrykket blir svekka, at lågtrykket blir tvinga rundt høgtrykket, eller ein kombinasjon av alle tre. Det er òg vanleg at ekstratropiske syklonar blir forsterka når eit blokkerande høgtrykk eller ein rygg blir svekka. Når ein ekstratropisk syklon møter ein annan ekstratropisk syklon (eller andre typar syklonske virvlar i atmosfæren) kan dei bli eit dobbeltsystem der dei to lågtrykksentera roterer rundt kvarandre (kjend som Fujiwhara-effekten). Dette fører som regel til at dei to lågtrykkssystema smeltar saman til eit enkelt ekstratropisk lågtrykk, men av og til kan det føre til at det eine eller begge lågtrykka berre skiftar retning. Resultat av kva som skjer når to sykloner møtes avheng av fleire faktorar som storleiken og styrken til lågtrykka i tillegg til avstanden mellom dei og forholda i atmosfæren rundt.
Generelt
Ekstratropisk syklonar kan føre med seg mildvêr med litt regn og vind på 3-7 m/s, eller dei kan vere kalde og farlege med kraftig regn og vind på over 32 m/s (av og til kalla stormsenter visst dei genererer vind av storm styrke). Regnbanda som er tilknytte varmfrontar er ofte svært utstrakte. Syklonar flyttar seg ofte i forutsigbare banar, og seint på hausten, om vinteren og tidleg på våren er det ofte kaldt nok at dei kan bringe snø
Uvêr
Bygelinjer eller kraftig torevêr kan danne seg både føre og bak kaldfrontar visst det er mykje fukt i atmosfæren og kraftig divergens i høgda. Dette kan føre med seg kraftig hagl og vind. Visst ein har eit stort nok vindskjer i atmosfæren føre ein kaldfront i samband med ein kraftig jetstraum er det mogeleg å få danna tornadoar.
Nordre Sunnmøre prosti
Nordre Sunnmøre prosti er eit tenestedistrikt i Møre bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Ålesund. Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn. Prestetenesta var tidlegare ordna i prestegjeld, men den ordninga vart lagt ned i 2004.
VM i skiskyting 1992
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1992, den 27. i rekka, fann stad i Novosibirsk i det austlege Russland heilt på tampen av sesongen. Meisterskapen omfatta einast lagtevlingane, sidan dei andre tre øvingane vart avvikla under dei olympiske leikane i Albertville i februar månad.
Lagtevling
<br style="clear:both;" />
Stadion
Det gamle stadionet i Olympia (Hellas) er eit døme på eit stadion som var «eit stadion langt» (192,3 m).
Det største stadionet i verda er Strahov Stadion i Praha i Tsjekkia. Det vart reist i 1934 og hadde 240 000 tilskodarplassar. Det største fotballstadionet i verda er Maracaña i Rio de Janeiro i Brasil, med ein tilskodarrekord på kring 200 000. Seinare er kapasiteten her avgrensa til kring 100 000 tilskodarar.
John Manners av Granby
General John Manners, marki av Granby, var ein britisk soldat og general og eldste sonen til hertugen av Rutland. Sidan han ikkje levde lenger enn faren var han kjend under tillegstittelen til faren, markien av Granby.
Han vart tidleg medlem av det britiske parlamentet, første gong i 1741. Fire år seinare vart han oberst i Rutland og deltok i jakobittaropprøret i 1745. Han vart forfremma generalmajor i 1755 og så oberst i den kongelege hestegarden. Same året som det skjedde braut sjuårskrigen ut og han vart send til Tyskland. Han vart forfremma til generalløytnant i februar 1759. Slaget ved Minden var det første store slaget til Granby. Kavaleriet hans vart her stoppa i ein kritisk augneblink av Lord George Sackville, som vart send heim i skam, medan Granby overtok kommandoen over den britiske kontingenten i armeen til Karl Vilhelm Ferdinand av Braunschweig, og hadde 32 000 mann under seg i starten av 1760.
Han var ikkje noko dyktig politikar, men folk brydde seg lite om det og meir om sigrane hans og omsorga han hadde vist soldatane sine. Under Chatham-regjeringa vart Granby øvstkommanderande.
Granby døydde i Scarborough i Yorkshire i 1770.
Suomalaisen Kirjallisuuden Seura
Suomalaisen Kirjallisuuden Seura (SKS), sv. Finska litteratursällskapet er ein organisasjon som har som mål å fremje kjennskap til og forsking på finsk kultur og kulturarv, særleg språk, litteratur og folketradisjon.
SKS vart grunnlagt i 1831 av folk i krinsen kring Helsingfors universitet som var interessert i finsk språk i å fremje ei nasjonal reising via arbeidet for språket. Røttene til SKS ligg i Åboromantikken rundt Åbo Akademi frå 1820-talet.
SKS har omfattande arkiv innanfor folkeminne, litteratur og språk, og som forlag gjev SKS kontinuerleg ut bøker om finske emne av høg kvalitet.
Danninga av SKS har mykje til felles med danninga av Det norske samlaget.
Jeffrey Amherst
Jeffrey Amherst, baron Amherst var ein britisk feltmarskalk som gjekk i militær teneste i 1731, deltok i den austerrikske arvefølgjekrigen i slaga slaget ved Dettingen, slaget ved Fontenoy og slaget ved Rocoux og vart forfremma til oberstløytnant. I 1758 vart han generalmajor og sjef for ekspedisjonen, som gjekk mot Ny-Frankrike i Nord-Amerika. Amherst tok same året festninga Louisbourg og vart så øvstkommanderande for heile det britiske armeen i Nord-Amerika. Han tok sjølv Fort Ticonderoga i 1759, medan James Wolfe tok Quebec. I 1760 erobra han Montreal, som overgav seg for den samla britiske hæren. Amherst vart utnemnd til generalguvernør i Britisk Nord-Amerika. I åra etter kom Amherst i strid med dei franskvennlege indinanarstammene (pontiackrigen), men han undervurderte fienden og fekk utretta lite.
Han vart tilbakekalla i 1763, og vart motteke i London, der tilbakeslaga i krigen mot indianarane ikkje var kjend, som ein helt som hadde erobra Canada. I 1772 vart han generalløytnant, fekk i 1776 peer-verde og vart i 1778 general. Lord Amherst vart i 1793 den ordinære øvstkommanderande for den britiske hæren, men som i dei siste åra i Canada, synte han dårleg leiarskap og vart tvungen til å trekke seg i 1795. Året etter vart han likevel feltmarskalk.
Koppangen
Koppangen (nordsamisk Gohppi) er ei bygd i Lyngen kommune i Troms og Finnmark fylke. Ho ligg på vestsida av fjorden Lyngen og rundt 17 kilometer nord for kommunesenteret Lyngseidet, langs Fv311.
Namna Gohppi og Koppangen
Bygda har namnet sitt frå bukta ho ligg med, som heiter Gohppi på nordsamisk. Ordet er også eit substantiv som betyr 'bukt'. Thor Frette har i ein artikkel frå 1986 vist at både Koppangen og sundet Kjølmangen litt lenger ut i fjorden er danna på same vis, i dette tilfelle frå det opphavleg samiske namnet Čoalbmi, som betŧr "sund": Eit opphavleg samisk nam blir lånt inn i norsk, og får etter analogi frå fjordnamn lenger sør eit suffiks -angen, som dermed blir identifisert som fjord, trang vik eller til og med eit sund også for dei som ikkje forstår meininga med førsteleddet i namnet.
August III av Polen
August III, kjend som saksaren, var kurfyrste av Sachsen i 1733-1763 som Fredrik August II og konge av Polen og storhertug av Litauen frå 1734 til 1763. Han oppnådde aldri noko særleg makt i Polen, der russarane kom til å dominere og landet vere svekka av indre strid, medan han i Sachsen overlet det meste av den reelle makta til statsministeren sin grev Brühl. Regjeringa hans førte til ei kraftig svekking av makta til saksarane, ikkje minst gjennom innblandinga i den austerrikske arvefølgjekrigen og sjuårskrigen.
Liv
Han tilhøyrte det tyske Huset Wettin og var son av August den sterke og Kristiane Eberhardine av Brandenburg-Bayreuth. August brydde seg lite om politikk og var heller oppteken med å arrangere jakt, gå i operaen samt konsentrere seg om sine omfangsrike kunstsamlingar (Dresdner Gemäldesammlung), som er det han i dag er mest hugsa for. Han var òg ein stor familiemann.
Kurfyrsten var med Austerrike og Russland si støtte og dei vanlege mutingar vorte vald til konge av Polen, noko som utløyste den polske arvefølgjekrigen. August III vart krona 17. januar 1734 og gjekk opp på trona ved freden i Wien i 1735.
Han var i Polen ein ineffektiv monark med manglande politiske interesser (han overlet styringa til statsministeren sin Heinrich von Brühl) og regjeringstida hans er kjenneteikna av kulturforfall og anarki og Polen vart mindre viktig i Europa. Fredrik II av Preussen fylte Polen opp med falsk valuta og bortførte polske menn til den prøyssiske hæren sin. Regjering til August i Polen var på grunn av striden mellom magnatgruppene Czartoryski og Potocki i riksdagen (Sejmen) lite viktig. Nesten alle riksdagar var resultatlause på grunn av vetoretten alle adelsmenn hadde (Liberum Veto) som lamma landet og kongeriket Polen gjekk i aukande grad i oppløysing. Eit døme var kongen og storkanslaren sine ønske på riksdagane i 1744 og 1746 om forsiktige reformer i næringslivet og militærsektoren. Det var derimot umogeleg å få samla dei to stridande magnatpartia ved same bord for å diskutere forslaga. Til slutt mislukkast dei i riksdagen. Utan fungerande riksdagar trong ministrane heller ikkje å avlegge rekneskap, noko som førte til omfattande korrupsjon i det polske embetsverket.
På grunn av denne situasjonen ønska kongen og statsministeren hans grev Heinrich von Brühl å halde Polen over vasshøgd med Sachsen-lojale magnatar som vart plassert i nøkkelposisjonar og forbinde landa i større grad politisk. Dei klarte under sjuårskrigen å få tilslutning for eit fornya saksisk tronkandidatur, men suksessen var ikkje varig.
I Sachsen førte Heinrich von Brühl († 1763) etter styrtinga av Sulkowski frå 1738 til 1756 regjeringa aleine, frå 1746 som statsminister. Han hadde liten kunnskap om økonomi og næringsliv, men var ein dyktig diplomat og styrkte statsforvaltninga. På grunn av den dårlege finanspolitikken hans vart han derimot skarpt angripe i landdagen 1749. Sachsen opplevde ei økonomisk krise som vart prøvd løyst ved legge harde skattebyrder, særleg på statens næringsliv.
Under sjuårskrigen vart Sachsen okkupert i 1756. Den alt for vesle saksiske arméen under grev Friedrich August Rutowski overgav seg utan kamp i Lilienstein, medan August III og hoffet hans reiste til Warszawa, det han vart verande i politisk avmakt til krigen var over. Sachsen, som vart forvalta av Preussen og enkelte av August sine kabinettsministrar, vart til krigsskodeplass og leid under høge krigsskattar som vart pålagt innbyggjarane. Sachsen finansierte utan tvil ein stor del av dei prøyssiske krigskostnadane (Sachsen ist wie ein Mehlsack, egal wie oft man draufschlägt, es kommt immer noch etwas heraus. - Sachsen er som ein sekk med mjøl, uansett kor ofte du ristar kjem det framleis noko ut). Hovudstaden Dresden vart omleira av Fredrik den store i 1760 og vart sterkt skadd under den prøyssiske omleiringa.
Då sjuårskrigen var over ved Hubertusburg-traktaten i 1763, var det inntil nyleg særs velståande Sachsen ruinert, noko hoffet hadde vanskeleg for å akseptere. Sachsen kunne heller ikkje lenger øve noko påverknad over det polske kongevalet. Då August III døydde gjekk den saksisk-polske personalunionen i oppløysing.
Etterkomarar
Friedrich August II. var gift med Maria Josefa av Habsburg (1699-1757), dotter av den tysk-romerske keisaren Josef I (1678-1711). Dei hadde borna:
1278 Kenya
1278 Kenya er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. juni 1933 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Åkra kyrkje på Karmøy
Åkra kyrkje (ofte kalla Åkra nye kyrkje) er ei arbeidskyrkje frå 1985 i Karmøy kommune i Rogaland fylke. Byggverket er i betong og har om lag 600 sitjeplassar (400 i kyrkjesalen og 200 i kyrkjelydssalen).
Altartavla er ein 8 meter høg og 4 tonn tung glasstruktur med fleire symbolske moment som peikar på ulike delar av den kristne trua. Under denne er Jesus på krossen hogd i tre. Det er denne treskulpturen som held altartavla oppe. Han har dermed både funksjonell og symbolsk verdi.
Det er kyrkjegard nord for kyrkja.
Jonen
Jonen er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 401 meter over havet.
Landsbyen ligg på ei flate ved elva Reuss, om lag ein halv kilometer aust for elva. Det høgaste punktet i kommunen er på 559 meter over havet i fjella i aust. Nabokommunane er Oberlunkhofen i nord, Arni i nordaust, Affoltern am Albis i søraust, Ottenbach i sør, Aristau i vest og Rottenschwil i nordvest.
Garsjøen
Garsjøen kan vise til
Skrautvål kyrkje
Skrautvål kyrkje er ei krosskyrkje frå 1785 og ligg i Skrautvål i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Kyrkja er bygd i tømmer. Det er plass til 200 personar. Våpenhus vart bygd til i 1861.
Altertavla
Altertavla i kyrkja er frå 1795.
Gultoppkakadu
Gultoppkakadua har ei total lengd på 44-55 cm, den australske underarten er større enn underarter på Ny-Guinea og nærliggande øyar. Fjærdrakta er samla sett kvitt, medan undervengen og halen er farga gult. Den uttrykksfulle fjørtoppen på hovudet er gul. Nebbet er svart, beina er grå, og augeringen er kvitaktig. Hannar har vanlegvis nesten svarte auge, medan hoene har meir raude eller brune auge, men dette krev optimale lysforhold for å avgjere.
Utanfor Australia har dei vorte introduserte til Singapore, der talla rekna å vere mellom 500 og 2000. Dei har òg vorte introdusert til Palau og New Zealand.
Niederwil i Aargau
Niederwil er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 405 meter over havet.
Kommunen ligg på venstresida av elva Reuss. Han består av landsbyen Niederwil og sidan 1901, landsbyen Nesselnbach og tidlegare Gnadental nonnekloster.
Biri
Biri er ein tettstad i Gjøvik kommune i Oppland i Innlandet fylke. Staden har. Biri ligg ved Mjøsbrua på vestsida av Mjøsa, midtvegs mellom Lillehammer og Gjøvik. Staden er tradisjonelt ei jordbruks- og skogbruksbygd, men mange av innbyggjarane arbeider i dei nærliggjande mjøsbyane.
Skiprodusenten Madshus starta opphavleg i gamle Vardal kommune, men held i dag til på Biri.
På Biri ligg Biri travbane og Biri kyrkje.
Biri kommune
Biri kommune vart oppretta i 1910 og har vore ein del av Gjøvik kommune etter kommunesamanslåing i 1964.
Sigismondo d'India
Sigismondo d'India (ca. 1582–før 19. april 1629) var ein italiensk komponist frå seint i renessansen og tidleg i barokken. Han var ein av dei mest dyktige samtidige til Monteverdi og skreiv som han musikk i mange former.
Liv
D'India vart truleg fødd i Palermo på Sicilia i 1582, men detaljane kring livet hans er ukjende til rundt 1600. Dei første tiåra på 1600-talet reiste han truleg mykje i Italia, møtte komponistar, og skaffa seg støttespelarar i forskjellige aristokratiske hoff, medan han tok til seg musikkstilane han møtte. Dette var ein overgangsperiode i musikkhistoria, der den polyfone stilen frå seinrenessansen gav etter for dei mange stilane i barokken, og d'India ser ut til å ha hatt eit breitt grep om alle stilartane i Italia: den uttrykksfulle madrigal-stilen til Marenzio, det storarta antifoniske arbeidet til den venetianske skulen, den konservative polyfonske tradisjonen til den romanske skulen, forsøka på å finne att til musikken frå antikken i monodi og den nyutvikla operaen, samt den affekterte, kjenslemessig intense kromatiske stilen til Carlo Gesualdo i Napoli. D'India er kjend for å ha vore i Firenze, fødestaden til operaen, samt i Mantova, der Monteverdi arbeidde. I Napoli møtte han truleg Gesualdo og før 1610 hadde han vore i Parma og Piacenza. Året etter, 1611, vart han hyrt av hertugen av Savoie for å dirigere musikk i Torino, der han vart verande til 1623. Dette var dei mest produktive åra i livet hans, der han samla saman alle musikkstilane han hadde høyrt tidlegare i livet.
Verk
D'India komponerte hovudsakleg vokal musikk, mellom anna monodiar, madrigalar og motettar. Monodiane hans finst det mest av og det var fleire forskjellige typar, både gjennomkomponoerte og strofiske ariar, variasjonar over basso ostinatoer, sørgjesongar, madrigalar i monodisk stil og andre.
Stilmessig hadde musikken til d'India same trekk som musikken til Monteverdi frå same perioden: uttrykksfull kromatisme, dissonansar med uvanleg styrke og ein skarpt øyre for drama. Nokre av dei lengre monodiane hans er i røynda operastykke, sjølv om d'India ikkje skreiv noko spesifikt som kan kallast ein «opera».
Dei polyfoniske madriganale hans låner ofte teksturidear frå Gesualdo, særleg ved å sidestille langsam, intens kromatisk musikk med lette, nesten ekstatiske, diatoniske passasjar. Slik sett var d'India den einaste etterfølgjaren til Gesualdo (fram til 1900-talet). Noko av den seinare musikken til d'India er uvanleg ved at han syner påverknad frå nesten alle dei samtidige komponistane i Italia i eitt og same stykke.
Skjold kyrkje i Vindafjord
Skjold kyrkje er ei åttekantkyrkje frå 1999 i Vindafjord kommune i Rogaland fylke.
Fuglen kaka
Kaka, Nestor meridionalis, er ein mellomstor papegøyeart, med habitat i opphavleg skog på New Zealand, og han er endemisk for landet.
Namnet på fuglen kjem frå maori kākā.
Skjold kyrkje i Vindafjord
Kyrkja er teikna av Nils A. Vikanes og oppført i mur. Ho har 400 sitjeplassar.
George Sand
Amandine Aurore Lucile Dupin, seinare baronesse Dudevant var ein fransk forfattar og tidleg feminist som skreiv under løyndenamnet George Sand.
Skjold kyrkje i Vindafjord
Per Odd Aarrestad står bak kunsten i det han kallar ei «oppstandelseskirke». Altarskåpet har motiv frå oppstoda i raudt og gull. Når skapet er lukka, ser ein Kristus krossfesta.
Fuglen kaka
Skildring
Kakaen er ein mellomstor papegøye, som måler 45 cm i lengd og veg 390-560 gram, med eit gjennomsnitt på 452 g. Han liknar den nærskylde papegøyen kea, men har mørkare fjørdrakt enn kea og er meir knytt til skog. Panna og krona er gråkvit og nakken er gråbrun. Halsen og buken er meir raudlege, medan vengene er meir brunlege. Begge underartane har ei sterkt mønstra brun / grøn / grå fjørdrakt med oransje og skarlakraude blinkar under vengene, det er vanleg med fargevariantar som viser raud til gul farge spesielt på brystet.
Lætet er ein hard 'ka-aa' og ein plystrande 'u-wiia'.
Kakaen lever i låglandet opp til middels høgd i opphavleg skog. Dei sterkaste områda deira er for tida i reservat på Kapiti Island, Codfish Island og Little Barrier Island. Dei blei introduserte i eit verna område i Wellington der over 300 fuglar har blitt ringmerkt sidan 2002.
Kakaen held seg hovudsakleg frå midten til toppen av trekrona. Ein kan ofte observere dei når dei flyg tvers over ein dal. Dei er veldig sosiale og flyttar seg i store flokkar, ofte saman med kea.
Kakaen beitar på frukt, bær, frø, blomar, knoppar, nektar, sevje og virvellause dyr. Han brukar den sterke nebben sin å knuse konglar på kauritreet for å få ut frøa. Han har ei penselforma tunge for å ta ut nektar, og han brukar det sterke nebbet til å grave ut larver og biller.
Kakaen byggjer reira sine i hòle tre, legg 2 til 4 egg i kullet på seinvinteren. Begge foreldra hjelper til med å fôre ungane. I eit godt fruktår kan paret ha to kull, ofte brukar dei det same reirhòlet til det andre kullet.
George Sand
Livssoge
George Sand blei fødd i Paris med aristokratisk avstamming frå farssida, medan mora kom frå «folket». I 1822 gifta ho seg med baron Casimir Dudevant og fekk to ungar, Maurice (fødd 1823) og Solange (fødd 1828). Ho skilde seg frå mannen og tok med seg ungane i 183].
Som fri kvinne vekka ho oppsikt ved å kle og te seg som ein mann, noko som tok frå henne mange adelsprivilegium, men òg let henne oppsøka stader i Paris som kvinner av hennar rang normalt ikkje vitja. Ho hadde fleire kjærleiksforhald med kunstnarar som Prosper Mérimée, Alfred de Musset, Franz Liszt og Frédéric Chopin.
Store delar av barndommen hadde George Sand budd hjå bestemora på familieeigedommen Nohant i departementet Indre, ein stad som skulle bli bakgrunn for mange av romanane hennar. Det var også her ho døydde, 72 år gammal, og blei gravlagd på den lokale kyrkjegarden. I 2004 blei det gjort framlegg om å flytta leivningane hennar til Panthéon i Paris, men dette er mange ueinige i.
ICD
International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (på bokmål: Den internasjonale statistiske klassifikasjonen av sykdommer og beslektede helseproblemer), vanlegvis referert til som ICD, er eit klassifikasjons- og diagnosesystem, utgitt av Verdens helseorganisasjon.
I Noreg setjast somatiske og psykiatriske diagnosar etter dette systemet med kapittelinndelinga si. I den norske utgåva er det 21 kapittel, der dei to siste inneheld særnorske kodar som gjer det råd å setje ytre årsaker til sjukdommar, skadar og død, og faktorar som har med helsetilstand og kontakt med helsetenesta å gjere.
Primærhelsetenesta bruker ei anna diagnoseliste: ICPC.
Riksväg 61
Riksväg 61 i Sverige går gjennom Värmland på strekninga Karlstad (europaveg 18) - Arvika - Charlottenberg - riksgrensa (Morokulien) til Noreg der den går over riksveg stamveg 2 i Noreg. Vegen er 109 km lang.
Skjold kyrkje i Vindafjord
Tidlegare kyrkjer
Skjold har hatt kyrkje sidan mellomalderen. Ei stavkyrkje vart avløyst av ei tømmerkyrkje ca. 1641. Denne vart anten grundig ombygd eller avløyst av ei ny kyrkje i 1768. Ei langkyrkje frå 1887 vart tent på og brann ned til grunnen 13. september 1992. Denne kyrkja hadde 750 sitjeplassar og tre samanhangande galleri. Ho stod like vest for den noverande kyrkja. Dei tidlegare kyrkjene stod lengre aust.
Riksväg 61
Vegen blir nytta til reiser til og frå stader langs vegen, men vegen er òg nytta til reiser frå Karlstad/Mälardalen til Noreg, til dømes Gardermoen flyplass og området nord om Oslo, eller omvendt.
Standard og planar
Standarden på vegen varierer. Mellom Karlstad og Fagerås (ved E45) har den høg standard med eit tal planskilde trafikkplassar og ein bit skilta som motortrafikled. Ein har til og med bygd midtdelar (2+1-väg) langs 11 km mellom Karlstad og Kil, som var klart i slutten av 2007. I nord er standarden dårlegare. Vegen går gjennom tettstaden Arvika.
Når det gjeld planlagde utbetringar, så pågår ei ombygging aust om Åmotfors på rudt 7 km lengd. Det blir ei utviding till 9 m og utretting av ei kurve. Planer finnast for motorväg Bergvik-Ilanda, altså mellom E18 og riksväg 62, men først etter 2015.
Historie
På 1950-talet vart vegen kalla länsväg 232. I 1962 fekk vegen namnet riksväg 61.
På 1980-talet vart strekket Karlstad-Kil bygd med ein bit som motortrafikled og resten nesten det. Strekninga Kil-Fagerås vart bygd på slutten av 1990-talet. Vegen i trakten av Högboda vart bygd på 1950-talet. Forbi Brunskog og nord for Edane er vegen ombygd før 1940-talet, men i 2006 vart den bygd om til ein høgre standard. Eit strekke aust om Arvika er bygd i starten av 1970-talet. Vegen nordom Nysockensjön er frå starten av 1900-talet. Omkøyringa rundt Åmotfors vart bygd i perioden 2006-2007. Nord for Åmotfors har ein bit veg som vart bygd på 1950-talet. Resten er i same strekning som minst på 1940-talet.
Jon Bojer Godal
Jon Bojer Godal er ein norsk formidlar av tradisjonsboren kunnskap. Han har særleg arbeidd med bruk av tre i hus og båtar, og med bygging og bruk av tradisjonelle trebåtar.
Jon Bojer Godal har utdanning frå Norges Landbrukshøgskole. Han har arbeidd som rektor og sjøbrukslærar ved Fosen Folkehøgskole på Rissa. Han har vore tilsett ved handverksregisteret, nå Norsk handverksutvikling, på Maihaugen.
Han har publisert stoff om gammal materialbruk. Største arbeidet er 4 bind om åfjordbåten og nordlandsbåten som han skreiv saman med Gunnar Eldjarn.
Skråkabelbru
Ei skråkabelbru er ei bru som er sett saman av ei eller fleire søyler (tårn eller pylons), med kabelforankringar som stør brudekket.
Jon Bojer Godal
Prisar og utmerkingar
I 2013 mottok Jon Godal kongens fortenestmedalje i sølv, og i 2015 vart han av kongen utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden for sin eineståande innsats innan tradisjonshandverk.
Skråkabelbru
Det er to hovudtypar av slike skråkabelbruer, måten som kablane er festa til tårnet skil dei to typane.
Den eine hovudtypen er karakterisert av at kablane går parallelt frå tårnet og til festet under sjølve brudekket, sjå figur nr. 1 og 2 til høgre.
Den andre er karakterisert av at kablane er montert i ein viftefasong, med kabelfestene ganske tett i sjølve tårnet slik at kablane vert spreidd utover brudekket i stigande vinkel frå tårnet, sjå figur nr. 3 til høgre.
Ei skråkabelbru krev færre kablar enn ei hengjebru og får merkbart mindre masse enn ei typisk «fritt fram»-bru.
Historie
Den første skråkabelbrua vart bygd i tømmer i 1784 og var teikna av den tyske konstruktøren C.T. Loescher.
Mange tidlege hengebruer var bygd som ein kombinasjon av hengebru og skråkabelbru som gangbrua Dryburgh Abbey frå 1817, og seinare Bruoklyn bru (1883).
Konstruktørane bak desse bruene fann fram til teknologiar som gjorde brua stivare.