cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Powerpop
Powerpop er ein musikksjanger som er inspirert av 1960-talets britiske og amerikanske popmusikk. kjenneteikn ved sjangeren er sterke melodiar, sterke songharmoniar, tydlege gitarriff, og ofte inneheld musikken ein synth. Ein av verdas mest kjente poplåter er The Knacks si låt My Sharona frå 1979. Powerpop blir ofte rekna som ein underkategori av punk.
Kjelder
.
Špik
Špik er eit fjell i Dei juliske Alpane i Slovenia. Fjelltoppen ligg 2472 meter over havet og er kalla opp etter den spisse toppen.
Kåre Fostervold
Frå 16. oktober 2013 til 23. oktober 2015 var han statssekretær i Olje- og energidepartementet i regjeringa Solberg.
Dike
Dike er eit ord med fleire tydingar på norsk:
Til å lage mellombels dike, eller til å reparere skadar på dika i flaumsituasjonar, vert det ofte nytta sekkar fylte med sand og langt i rad og rekkje, eventuelt fleire i høgda. Mellombels dike kan òg lagast av anna høveleg materiale som kan leggjast snøgt på plass i tilstrekkeleg lengd, til dømes lange strengar med grus pakka inn i plast.
David Gilmour
David Jon Gilmour er ein britisk gitarist, vokalist og låtskrivar som er mest kjend som medlem av bandet Pink Floyd. I tillegg har han arbeidd som plateprodusent for ei rekkje artistar. Gilmour har vore aktiv i mange velgjerande organisasjonar og vart i 2003 tildelt Commander of the British Empire for arbeidet sitt.
Dei første leveåra
Gilmour vart fødd og voks opp i det velståande Grantchester Meadows-området i Cambridge i England. Far hans, Douglas Gilmour var seniorlektor i zoologi ved Cambridge University og mor hans, Sylvia, var lærar.
Gilmour gjekk på The Perse School i Hills Road, Cambdrige, og møtte Syd Barrett som gjekk ved Hills Road Sixth Form College i same gate. Her studerte han språk, og i lunsjpausane spelte han gitar i lag med Barrett. Dei spela derimot ikkje i band i lag, og i 1963 starta Gilmour bandet Joker's Wild. Gilmour forlet bandet i 1966 og reiste rundt i Spania og Frankrike som gatesongar i lag med nokre vener. Dei hadde derimot lite suksess og levde frå hand til munn, og Gilmour hamna til slutt på sjukehus på grunn av feilernæring. I 1967 returnerte dei til England i ein van med bensin stolen frå ein byggjeplass i Frankrike.
Pink Floyd
Gilmour fekk tilbodet om å byrje i Pink Floyd seint i 1967, og Pink Floyd var ei kort tid eit femmannsband. Han brukte å utfylle Barrett sine gitardelar då frontfiguren var altfor ustabil til å delta på konsertane. Då Syd Barrett forlet bandet (bandet valde å ikkje hente han til ein konsert på grunn av det auka LSD-forbruket hans), tok Gilmour over rolla som gitarist i bandet i tillegg til å medverke som låtskrivar. På 1970-talet spela han og Waters ei stor rolle i suksessen bandet fekk. Etter suksessen til albuma The Dark Side of the Moon og Wish You Were Here, tok Waters meir og meir kontroll over bandet, og skreiv mesteparten av musikken til albuma Animals og The Wall aleine. Richard Wright fekk sparken under innspelinga av The Wall, og forholdet mellom Gilmour og Waters vart dårlegare under produksjonen av filmutgåva av The Wall og albumet The Final Cut frå 1983.
I 1985 erklærte Waters at Pink Floyd var oppløyst, men Gilmour og trommis Nick Mason gav i 1986 ut ei pressemelding som sa at Waters hadde gått frå bandet og at dei ville halde fram utan han. Gilmour fekk full kontroll over bandet og laga A Momentary Lapse of Reason i 1987 med enkelte medverknadar av Mason. Wright vart igjen med i bandet på den omfattande turnéen som følgde albumet, og var med å lage albumet The Division Bell i 1994.
I 1986 kjøpte Gilmour ein husbåt og omforma det til platestudioet Astoria. Dei to siste Pink Floyd-platene, og Gilmour sitt soloalbum On An Island frå 2006, vart spelt inn der.
2. juli 2005 vart Gilmour og Waters gjenforent i Pink Floyd for Live 8-konserten i London. Som følgje av konserten auka salet på Pink Floyd sine album, og Gilmour lova å gje overskotet til veldedige organisasjonar som omhandlar måla til Live 8. Konserten starta mange rykte om vidare gjenforening av bandet, men både Waters og Gilmour nekta for dette. Gilmour sa at ved å delta på Live 8, sørgde dei for at historia om Pink Floyd enda godt.
I desember 2006 gav Gilmour ut ein versjon av Pink Floyd sin første singel, «Arnold Layne», som ei hyllest til Syd Barrett, som døydde hausten 2006. Songen er spela inn på ein konsert i Royal Albert Hall i London, og har med Richard Wright på tangentar og David Bowie på vokal.
Andre prosjekt
Under dei rolegare periodane til Pink Floyd jobba David Gilmour mykje med andre artistar både som produsent og lydteknikar. Nokre av artistane han har jobba med er Syd Barrett, Kate Bush, Grace Jones, Tom Jones, Elton John, B.B. King, Paul McCartney, John Lennon, Sam Brown, Jools Holland, Bob Dylan, Pete Townshend, The Who, Supertramp, Levon Helm, Robbie Robertson, Alan Parsons, i tillegg til mange veldedige «supergrupper».
I 2001 og 2002 heldt Gilmour fleire små og akustiske konsertar i London og Paris i lag med eit lite band og eit kor. Ein av desse konsertane vart gjeve ut som In Concert.
Etter plata kom ut turnérte Gilmour i Europa, USA og Canada våren og sommaren 2006. Både Richard Wright, Dick Parry, Guy Pratt og Jon Carin var med han på turnéen.
Musikkstil
Gilmour er kjend for svært presise soloar med røter i blues. Soloane hans er kjende for å vere velkomponerte, sparsommelege, lyriske og emosjonelle. Gilmour har forklart at det han mangla på teknikk og fart måtte han ta igjen på melodi. I tillegg har han eksperimentert mykje og laga nye effektar ved hjelp av forsterkarar. Gitaren som er mest knytt til Gilmour er Fender Stratocaster, men Gilmour sitt lydbilete kjem meir som eit resultat av val av tonar og spelestilen hans enn av utstyr. Ein av hans mest vidkjente soloar («Another Brick in the Wall Part II») vart til dømes spelt på ein Gibson Les Paul.
Familie
Gilmour har fire barn frå det første ekteskapet sitt med Ginger Gilmour: Alice (f. 1976), Clare (f. 1980), Sara (f. 1982) og Matthew (f. 1985). Han har òg fire barn frå sitt andre ekteskap med Polly Samson, ein adoptert (Charlie), og tre biologiske, Joe, Gabriel og Romany.
Anna
Gilmour har erfaring som flypilot, og samla inn mange historiske fly gjennom selskapet sitt Intrepid Aviation, som han selde i 2002.
Musikkutstyr
Gilmour har brukt ei rekkje gitarar og gitarutstyr på sine soloplater og Pink Floyd-plater i tillegg til turnéane.
Diskografi
''For arbeidet hans med Pink Floyd sjå Pink Floyd-diskografi frå 1968 til 1995
Aurskog-Høland kommune
Aurskog-Høland er ein kommune aust i Viken fylke. Målt i areal er Aurskog-Høland den største kommunen i Akershus. Han grensar til Nes i nord, til Eidskog, og Eda kommun i Sverige i aust, til Marker og Indre Østfold i sør og til Lillestrøm i vest. Aurskog-Høland er den einaste norske kommunen som grensar mot to fylke og et anna land.
Kommunen oppstod i 1966, ved samanslåinga av kommunane Aurskog, Setskog, Søndre Høland og Nordre Høland. Den 1. januar 2020 vart Rømskog kommune i Østfold fylke slege saman med Aurskog-Høland, samstundes som Østfold, Akershus og Buskerud vart slegne saman til nye Viken fylke. Aurskog-Høland låg tidlegare i Akershus fylke.
Amperevinding
Amperevinding for ein spole er produktet av straumen (uttrykt i ampere) og mengda vindingar i spolen. Styrken av ein elektromagnet kan reknast ut ved hjelp av amperevindingstalet for spolen, når storleiken og forma til magneten og materialet i magnetkjernen er kjend. Eininga har symbol AT.
Augusto De Luca
Augusto De Luca er ein italiensk fotograf. De Luca er kjend for sine svart-kvitt-fotografi og er ein av Italias mest kjente fotografar. . Han er vidgjeten for portretta sine.
Igor Jovićević
Igor Jovićević er ein tidlegare kroatisk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Kari Lise Holmberg
Kari Lise Holmberg er ein norsk politikar for Høgre. Ho vart innvald på Stortinget frå Telemark i 2001 og sat i to periodar. Ho var vararepresentant i perioden 1997–2001. Holmberg var ordførar i Skien i perioden 1999–2001.
Øyar på Færøyane
Øyar på Færøyane er eit oversyn over øyane som utgjer øygruppa Færøyane'''. Færøyane er samansett av i alt 18 øyar. Dei fleste øyane har ei avlang form, og strekkjer seg i nordvest–sørausteig retning. Lítla Dímun er den einaste øya det ikkje bur folk på.
Kalmykia
Kalmykia (russisk Республика Калмыкия, kalmukkisk Хальмг Таңһч) er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Elista, arealet er 74 731 km² og innbyggjartalet 289 400 (2010).
Øyar på Færøyane
I tillegg til 18 øyar omfattar øygruppa også 11 holmar og 750 skjer, og dannar ei triangelform. Færøyane har eit samla areal på 1 395,74 km².
Kalmykia
Folkesetnad
Den einaste større byen er Elista (102 700 ibuarar).
Den største folkegruppa i Kalmykia er kalmukkar, eit mongolsk folkeslag som er det einaste folkeslaget i Europa som tradisjonelt er buddhistar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Folketalet i Kalmykia har gått sterkt ned dei siste åra, med 10,3 % frå 1989. Samstundes har luten kalmukkar auka frå 45,4 %.
Mark Paston
Mark Nelson Paston er ein newzealandsk fotballspelar som har spela som keeper for Wellington Phoenix i den felles australsk-newzealandske ligaen A League, og for New Zealand sitt landslag. Han vart fødd i Hastings i Hawke's Bay-regionen på Nordøya på New Zealand.
Klubbkarriere
I 2006 vende Paston heim til New Zealand, til New Zealand Knights, som var det einaste profesjonelle fotballaget i landet, og som spelte i den australske "A League". Då denne klubben vart oppløyst i 2007 og erstatta i A League av den nye klubben Wellington Phoenix, gjekk Paston over til Phoenix. Han var ofte andrekeeper på laget, men då Glen Moss drog til Melbourne Victory vart Paston førstekeeper.
Landslagskarriere
Paston debuterte for New Zealand sitt landslag som 20-åring i eit 5-0-tap mot Indonesia 21. september 1997. Han spelte ikkje for A-landslaget igjen før 2003. Sidan då har han konkurrert med Glen Moss om plassen som landslagskeeper. I Confederations Cup 2009 var han med i New Zealand sin tropp, men var unytta reserve for Moss. Moss vart utvist og suspendert for fire kampar i den siste kampen i gruppespelet i kvalifiseringa til fotball-VM i 2010. Dermed fekk Paston spela dei to avgjerande playoff-kampane mot Bahrain. Han heldt buret reint i begge kampane, og under heimekampen redda han ein straffe og vart kåra til banens beste. New Zealand kvalifiserte seg dermed til fotball-VM for første gong sidan 1982.
1860-åra
1860-åra var eit uroleg tiår i Amerika, Asia og Europa, prega av revolusjonar i Det osmanske riket og Tyskland og borgarkrig i USA. Det blei utvikla militærteknologi som panserskip, undervassbåtar og ei tidleg utgåve av maskingevær, og USA opplevde total krigføring med store tap av menneskeliv, byar og eigedom. Den atlantiske slavehandelen, som hadde vore i nedgang sidan 1820-åra, braut saman då USA innførte forbod mot slaveri.
Krigar og konfliktar
Politiske drap
Biletkunst
Impresjonismen gjorde seg gjeldande med utstillingar i Salon des Refusés av måleri refuserte av Salon de Paris.
I Storbritannia stod prerafaelittane sterkt. I 1861 skipa William Morris interiørselskapet Morris & Co. i 1861 saman med mellom anna Ford Madox Brown, Edward Burne-Jones og Dante Gabriel Rossetti for å tilverka handverk inspirert av kunstrørsla. Julia Margaret Cameron byrja fotografera og eksperimenterte med prerafaelittisk-inspirert kunstfotografi.
Litteratur og scenekunst
Karl Marx gav ut første bandet av Das Kapital i 1867.
Sarah Bernhardt debuterte som skodespelar i Paris i 1862, til dårlege kritikkar. Ho fekk eit gjennombrot med Kean av Alexandre Dumas den eldre i 1868.
Klesdrakt
Viktoriatida prega kulturen i Det britiske imperiet, og påverka kulturen i land som USA. Innan vestleg mote nådde skjørtet på kjolar si største vidde med bruk av krinoline for å halda plagget utover. Utviklinga av dress og smoking fortsette blant menn, med dressjakke, bukse og vest i same stoff som ei uvanleg nyskaping. Flosshatten fekk si høgaste utforming i dette tiåret, medan skalk eller bowlerhatt blei utbreidd som eit uformelt hovudplagg. Stetsonhatten «Boss of the Plains», prototypen på den verdskjende cowboyhatten, blei utforma for livet i det ville vesten.
Sport og spel
Skisport blei utvikla med skipinga av dei første skiklubbane og tidlege konkurransar. Trysil Skytte- og Skiløberforning blei skipa 20. mai 1861 i Trysil. Same året blei skiklubben Kiandra Snow Shoe Club skipa av tre norske gruvearbeidarar i Kiandra i Australia. Inderøens Skiløberforening blei også skipa dette tiåret. Dei første organiserte langrennsløpa blei haldne, med eit tidleg døme dokumentert i Plumas i California i 1861, Den første skihoppkonkurransen blei halden i Trysil i 1862; det første kjende skihoppet av ei kvinne fann stad under same konkurranse året etter.
Sykling tok av då syklar med pedalar blei utvikla i Frankrike. I Paris utvikla både smeden Pierre Michaux, brørne Aimé, René og Marius Olivier og Pierre Lallement såkalla pedal velocipedes. Lallement tok med seg patentet til USA. Denne sykkelen blei vidareutvikla til veltepetteren med stort framhjul i Storbritannia og Nord-Amerika.
106
106 (romartal CVI) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Vaju
Vaju (sanskr. वायु, 'vind') er ein vedisk gud for lufta, vinden og pusten, og har dermed makt over livet. Vaju er også kjend under namna Vāta (वात, som òg tyder 'vind'), Prāna (प्राण, 'pust', 'liv'), og under tilnamnet Pavana (पवन, 'den reinsande').
I seinare hinduisme har han nesten heilt gått inn i skikkelsen til Indra. Berre nokre få hymner i Rigvedaen lovprisar Vaju, og i seinare mytologi er rolla hans blitt endå mindre. Han har likevel ei viktig stilling som faren til Hanuman og Bhisjma frå dei episke hovudverka i hinduismen, Ramayana og Mahabharata.
Skildring
Vaju opptrer i Rigvedaen med Indra som vognføraren sin, eller saman med regnguden Pardjanja. Han dreg fram i ei forgylla vogn dregen av tusen raude hestar, og kviler aldri. Vaju kan òg ri på ein hjort. Han er verje for himmelretningen nordvest.
Guden er temperamentsfull, og gjev ofte etter for driftene sine. Han har mange barn med ulike kvinner, og er kjend for brutale handlingar.
Mytologi
Hymna Purusjasuktavaju fortel at Vaju blei til frå pusten til Purusja. I ei anna hymne er han nemnd som svigersonen til Tvasjtr.
I følgje Vishnupurana er Vaju konge av gandharvaene.
Bhagavatapurana fortel at vismannen Narada påkalla vinden for å øydeleggja fjellet Meru, og Vaju gjekk då til åtak med veldig kraft, slo fjelltoppen i havet, og skapte Sri Lanka.
Hiroyuki Tazawa
Hiroyuki Tazawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos og Vegalta Sendai.
Real Sociedad
Real Sociedad er eit spansk fotballag som held til i San Sebastián i Baskerland. Det blei skipa i 1900. Laget speler i den spanske eliteserien, La Liga.
Ei rekkje nordmenn har spelt på laget, mellom anna Martin Ødegaard (2019–2020)
Spelarstall
Oppdatert den 27. juli 2020 og eitt namn lagt til den 17. august.
Bioetanol
Bioetanol er eit drivstoff framstilt av plantar som inneheld sukker, cellulose eller stivelse. I Brasil, som er den største produsenten av bioetanol i verda, vert drivstoffet framstilt på basis av sukkerrøyr, men ein kan òg framstille bioetanol av mellom anna mais, potet eller trevirke.
I verda vert det (2005) framstilt 28 milliardar liter bioetanol, om lag 10 gonger det årlege norske bensinforbruket. Produksjonen av bioetanol er tolv gonger større enn produksjonen av biodiesel.
Produksjon
Andregenerasjons bioetanol vert framstilt ved gjæring av halm eller trevirke.
Den bioetanolen som vert produsert i verda i dag, er i all hovudsak første generasjons bioetanol. Satsinga på bioetanol vert kritisert av somme, fordi det vert bruka matvarer i produksjonen. Mot dette vert det heldt fram at produksjonen av råvarene gjev arbeidsplassar og auka velstand blant fattigfolk. Ei anna innvending er at det vert hogd ned skog for å gje areal til råvareproduksjonen. Denne hogsten fører til store utslepp av CO2.
Tekniske eigenskapar
Dei aller fleste bensinbilar kan utan problem køyre på bensin innblanda opptil 20 % etanol. E85 er bensin som inneheld 85 % bioetanol. Ein kan byggje om bensinmotorar slik at dei kan gå på E85.
Dieselmotorar kan byggjast om slik at dei kan gå på rein etanol.
Bioetanol inneheld noko mindre energi enn bensin, forbruket vil derfor verte noko høgre om ein køyrer på bioetanol. Innblanding av små mengder bioetanol (5-10 %) kan likevel gje betre drivstoffutnytting, sidan det høge oksygeninnhaldet i etanol verkar gunstig på bensinforbrenningsprosessen.
Miljøgevinst
Når det gjeld lokal luftforureining, er ikkje bioetanol betre enn bensin framstilt av fossil olje. Men utsleppet av klimagassar er mindre. Sidan energien i plantesukker kjem frå plantar som igjen har bunde energien gjennom fotosyntese, er bruk av bioetanol i prinsippet CO2-nøytralt.
Miljøgevinsten ved bruk av bioetanol er avhengig av råstoffet, inkludert kor mykje energi som er brukt til framstilling av råstoffet, om det er bruka kunstgjødsel m.v. Klimagevinsten er rekna til 90% klimagass reduksjon ved bruk av bioetanol frå sukkerrøyr til 15-30 % reduksjon ved bruk av bioetanol laga mais.
Madeleine av Sverige
Madeleine er prinsesse av Sverige og hertuginne av Hälsingland og Gästrikland. Foreldra hennar er kong Carl XVI Gustaf av Sverige og dronning Silvia av Sverige. Ho er nummer fire i tronfylgja etter kronprinsesse Victoria av Sverige, prinsesse Estelle av Sverige og prins Carl Philip av Sverige.
Ho var trulova med juristen Jonas Bergström i nokre månader i 2010. 25. oktober 2012 annonserte Det kongelege hoff i Sverige at prinsesse Madeleine hadde trulova seg med Christopher O'Neill, betre kjend som Chris O'Neill, og at dei ville gifte seg sommaren 2013. 8. juni 2013 gifta ho seg med O'Neill i Slottskyrkan i Stockholm. Paret busette seg i New York.
20. februar 2014 fekk paret dottera prinsesse Leonore av Sverige, og 15. juni 2015 fekk paret sonen prins Nicolas av Sverige. 9. mars 2018 ble de foreldre til prinsesse Adrienne.
Blant dei mange ordenane til Madeleine finst òg den norske Storkrossen av St. Olavs Orden, tildelt i 2005.
Marius Müller
Marius Müller var ein norsk gitarist, vokalist, låtskrivar, programleiar og plateprodusent. Han voks opp på Manglerud i Oslo og starta karrieren som profesjonell musikar alt som 16 åring. Han vart for alvor kjend i 1981 med låten Den du veit og gav ut fem soloalbum og fem album med bandet Funhouse der han var frontfigur. I tillegg var han gitarist i musikkgruppa Lava ein periode. Müller vann Gammleng-prisen 1985 i klassen pop. Marius Müller omkom den 14. mars 1999 etter ei bilulykke på Østre Akervei i Groruddalen i Oslo.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1998
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1998 var det 93. Noregsmeisterskapen i fotball. Finalen vart spelt mellom Stabæk og Rosenborg på Ullevaal Stadion 1. november. Det var 23 251 tilskodarar. Stabæk vann kampen 3-1 etter ekstraomgangar.
På grunn av Fotball-VM gjekk dei 14 tippeligalaga rett til tredje runde.
PSG
PSG kan visa til:
Per Ove Width
Per Ove Width er ein norsk politikar for Frp. Han sat på Stortinget frå Vestfold frå 1997 til 2009, då han ikkje tok attval. Han var vararepresentant i periodane 1989 til 1997.
Width er utdanna ved Göteborgs tekniska institut 1960–62. Han har sidan jobba i blant anna Norsk Wavin A/S, AVK Noreg A/S og A/S Heidenreich.
Width vart innvald i kommunestyret i Tjøme i 1983. Frå 2011 er han varaordfører i kommunen, eit verv han òg hadde i periodane 1987–91, 1993–95 og 2003–07.
Langfredagsavtala
Langfredagsavtala (også kalla Belfastavtala, enkelte gonger Stormontavtala) var ei prinsippavtale om fredsprosessen i Nord-Irland mellom den britiske og den irske regjeringa. Ho blei signert 10. april 1998, og blei støtta av dei fleste politiske partia i Nord-Irland. Avtalen blei stadfesta gjennom skilde folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland i mai 1998.
Hovudpunkt
Dei viktigaste punkta som blei slegne fast i avtala er:
Somme av hovudpunkta blei vagt formulert, slik at alle grupper kunne godta avtala. Dette har ført til at det har vore vanskeleg å få gjennomført nokre av punkta, særskilt avvæpninga av paramilitære grupper. Dette skulle vore gjort innan mai 2000, men pr. desember 2006 er prosessen ikkje fullført, men mengder av våpen er øydelagt. Det har vore ein enorm nedgang i valdelege hendingar knytte til konflikten.
Folkeavrøystingar
I mai 1998 blei det halde separate folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland, for å stadfeste avtala. «Ja»-sida vann ein klår siger i begge avrøystingane, men i Nord-Irland røysta heile 29 % «nei». Dette var for det meste unionistar som var motstandarar av at det, i deira auge, blei gjeve etter for krav frå nasjonalistar og republikanarar. Ut frå meningsmålingar ser det likevel ut til at eit lite fleirtal av unionistane røysta «ja».
I Republikken blei folkeavrøystinga utført som ein avrøysting om ei grunnlovsendring, det 19. tillegg til Grunnlova. Dette tillegget var både ei godkjenning av Langfredagsavtala, og bortfall av det territorielle kravet på Nord-Irland i Grunnlovens §§ 2 og 3. Det var også arrangert folkeavrøysting om Amsterdamavtala same dag.
Resultata av og oppmøtet i folkeavstemmingane var:
Pus
Pus er eit kjæleord og vanleg brukt namn for kattar. Variantar av ordet er pusi, pissi og pussi. Det kan òg brukast som kjælenamn mellom elskande.
Ordet har samanheng med verbet å pusa, det å seia «Pus, pus, pus» eller «Ps, ps, ps» for å lokka til seg ein katt. Slik sett kan det kallast eit lydord.
Pus finst i samansetjingar som kattepus og harepus og i namnesamansetjingar som Gråpus eller Svartepus.
Pus på andre språk
Det tilsvarande ordet pussy finst òg på engelsk. Det har vore brukt sidan 1500-talet som kosenamn til både kattar og kvinner. I tillegg har det vore eit slangord som i dag heilt overskugger den tidlegare tyding: Vagina (og overført pyse brukt om ein mann). Lenge brukte ein denne doble tydinga til å laga frekke ordspel, men i dag er ordet blitt eit tabuord som svært sjeldan blir brukt om kattar. I staden bruker ein samanesetjinga pussycat eller det nyare ordet kitty som kjælenamn på kattar og eventuelt kvinner.
Det tyske ordet Muschi kan òg bety både «katt» og «vagina».
Nes i Luster
Nes er ei bygd og eit kyrkjesokn i Luster kommune i Vestland. Neset namnet viser til er på nordsida av Gaupnefjorden sitt innlaup frå Lustrafjorden. Kyrkjesoknet Nes femner sørlegaste delane av tidlegare Luster prestegjeld i Indre Sogn prosti og har ei kyrkje, Nes kyrkje som er frå 1836. Den tidlegare kyrkja på staden var ei stavkyrkje frå 1300-talet.
Władysław Reymont
Władysław Stanisław Reymont var ein polsk forfattar som i 1924 fekk nobelprisen i litteratur «för hans stora nationalepos Bönderna.»
Reymont var fødd i Kobiele Wielkie ved Radomsko sentralt i Polen. Han slo seg ned i Warszawa i 1893. I 1896 kom den første romanen, Komediantka. Reymont høyrde til diktarkrinsen Młoda Polska («Ungpolakkane»).
Romansyklusen Bøndene som han fekk nobelprisen for, er eit firebindsverk inndelt etter årstidene. Flyplassen i Łódź er oppkalla etter han: ''Port lotniczy Łódź im. Władysława Reymonta'' (Władysław Reymont Lufthavn Łódź).
Bourgetsjøen
Bourgetsjøen (fransk Lac du Bourget) er ein innsjø i Savoie i Frankrike. Han er den største og djupaste innsjøen i landet. Den viktigaste byen ved innsjøen er Aix-les-Bains. Chambéry, préfecture (hovudstad) i Savoie, ligg om lag 10 km sør for innsjøen. Innsjøen er kalla opp etter byen Le Bourget-du-Lac, som ligg ved sørenden av innsjøen. Han får vatn frå elva Leysse, og vatnet renn vidare ut i Rhône via Canal de Savières, ein kunstig kanal.
107
107 var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Det hev ei rosa sprunge
«Det hev ei rosa sprunge» er det nynorske namnet på den folkelege tyske julesongen «Es ist ein Ros entsprungen» frå kring 1587. Teksten tek utgangspunkt i Jesaja 11,1: Ein kvist skal skyta opp frå Isais stubbe, og eit skot skal spira fram frå hans røter.
Den mest utbreidde tonen er opphavleg ei tysk vise frå 1400-talet som vart arrangert som firstemmig korsats av Michael Praetorius i 1609. Denne korsatsen dannar grunnlaget for harmoniseringa som er brukt i Norsk Koralbok
Den omsetjinga som er oftast nytta i Noreg vart gjort av Peter Hognestad i 1919 og 1921. Hognestad omsette dei to fyrste versa av teksten frå 1587, og eitt vers av ein annan tekst, skriven av Friedrich Layriz frå 1844. I Norsk Salmebok står «Det hev ei rose sprunge» på nummer 38.
Nynorskversjonen av songen er mest brukt i Noreg. På bokmål heiter han «En rose er utsprungen». Det engelske namnet er «Lo, how a rose e’er blooming».
Anaklastisk linje
Ei anaklastisk linje er ei tilsynelatande bøying som kjem av strålebryting. Ei slik tilsynelatande bøying kan ein observere når ein stikk ein stokk på skrå ned i vatn.
Lee Harvey Oswald
Lee Harvey Oswald, fødd i New Orleans i USA, er mest kjend for å ha vorte arrestert, mistenkt for å ha drepe presidenten i Sambandsstatane John F. Kennedy. To dagar etter at han vart arrestert i Dallas i Texas, vart Oswald sjølv skoten og drepen av Jack Ruby. Fingeravtrykk frå Oswald vart funne på det geværet som skaut mot Kennedy den 22. november. Oswald nekta sjølv for å ha vore drapsmannen. I ettertid vart Oswald av Warrenkommisjonen utpeikar til å vera mordar. Oswald si rolle i mordet er framleis ikkje fullt klarlagd. Det er laga ymse konspirasjonsteoriar om Oswald si rolle. Det går mange teoriar om at Oswald ikkje handla på eiga hand.
Forfatterforeningen av 1952
Andre forfattarar i Forfatterforeningen av 1952 var André Bjerke, Agnar Mykle, Claes Gill, Terje Stigen og Carl Keilhau. Dei fleste medlemene var riksmålsforfattarar, men ikkje alle; nynorskforfattaren Aslaug Vaa var òg medlem. Forfatterforeningen av 1952 gjekk attende til Den norske Forfatterforening i 1966 etter at Vogt-komiteen var oppretta.
Upsete haldeplass
Upsete haldeplass ligg på Uppsete i Aurland kommune i Vestland og er ein haldeplass for lokaltog på Bergensbanen. Haldeplassen ligg på 850,2 moh, 342,15 kilometer frå Oslo (om Roa). Upsete ligg mellom Vieren haldeplass i vest og Myrdal stasjon i aust.
Upsete haldeplass vart opna 1908. Namnet var då skrive Opset. Det er no berre lokaltog som stoppar ved haldeplassen, i tillegg til turisttog som køyrer mellom Voss og Ål om sommaren.
Rallarvegen
Upsete ligg på vestsida av Gravhalstunnelen og den gamle tilførselsvegen som vart bygd i samband med bygginga av tunnelen og banen er i dag del av sykkel- og turvegen Rallarvegen. Den vestre delen av Rallarvegen går frå Upsete vestover til Mjølfjell Ungdomsherberge der det går bilveg vidare mot Vossavangen. Dei som ynskjer å sykle eller gå mellom Voss og Flåm eller Voss og Finse må ta toget mellom Upsete og Myrdal, for på den strekka er det ikkje veg.
Stølar og rallarsamfunn
Før Bergensbanen kom var Uppsete eit stølsområde for gardar i Flåm, Ulvik og Voss. Mot å gje frå seg land gratis til jarnbanelina fekk stølane fri frakt av mjølka ned til Voss med toget. Under bygginga av Gravhalstunnelen var det store anlegg på Uppsete. På det meste var det opp mot tusen menneske i heilårsaktivitet med bygging og servicefunksjonar.
Stølsdrifta tok for det meste slutt i 1950 og -60-åra. I dag er området nytta som sommarbeite for smale og kviger, og stølane er feriestader.
Carl Philip av Sverige
Carl Philip er prins av Sverige, hertug av Värmland og tidlegare kronprins av Sverige. Han er einaste son av kong Carl XVI Gustaf av Sverige og dronning Silvia av Sverige. Carl Philip vart fødd som kronprins, men gjennom ei grunnlovsendring i 1980 vart den agnatiske tronfølgja oppheva, og den eldre systera hans prinsesse Victoria av Sverige vart dermed næraste tronarving. Carl Philip har også ei yngre syster, prinsesse Madeleine av Sverige. Han vart trulova med den tidlegare glamourmodellen og Paradise Hotel-deltakaraen Sofia Hellqvist i 2014, og bryllaupet fann stad 13. juni 2015 i Slottskyrkan i Stockholm.
Carl Philip er utdanna marineoffiser. Mellom dei mange ordnane hans finst også Storkrossen av St. Olavs Orden.
Juraføderasjonen
Juraføderasjonen var den viktigaste anarkistiske seksjonen av den Første Internasjonalen, basert i stor grad blant klokkemakarar i Jura-fjella i Sveits. Juraføderasjonen og andre anarkistiske seksjonar vart utestengde frå internasjonalen etter kongressen i Haag i 1872.
Isten, áldd meg a magyart
Songen «Isten áldd meg a magyart» (Gud velsigne ungararen) vart skriven i 1823 av ungararen Ferenc Kölcsey (1790–1838), og tonsett av Ferenc Erkel. Han vart teken i bruk som nasjonalsong i Ungarn i 1844. Songen vert i munnleg form gjerne omtala som Himnusz.
Den ungarske nasjonalsongen skil seg ut frå andre nasjonalsongar ved at teksten er ei direkte bøn til Gud om å verne folket mot farar, og er utan den nasjonalistiske sjølvopphøginga enn gjerne finn i songar av denne sjangeren.
Slåtteinndeling i Hardingfeleverket
Sjubandsverket Norsk folkemusikk, oftast referert til som Hardingfeleverket, hadde som oppgåve å katalogisere og utgje slåttenedskrifter i ordna former. Difor fekk alle slåttar og slåttekrinsar nummer, og vart inndelt i tre hovudgrupper, Gangar i 6/8, gangar i 2/4, og springar. Arbeidet med å opprette variantgrupper vart for det meste utført av Eivind Groven.
Før redaksjonsarbeidet kom til dei større slåttegruppene, vart ei lang rekkje einskilde slåttar sette opp i kvart band. Denne inndelinga vart noko tilfelleleg gjort. Alle desse slåttane kan difor førast opp under kvart sitt distrikt:
Dei mindre slåttegruppene, som ikkje har vandra i særleg grad, høyrer og heime her.
Slåttar i 6/8 som ikkje supplerer krinsane i band I
Her er ikkje eigenkomponerte slåttar av Johannes Dale og Eivind Groven tekne med (sjå eigne oppslag).
Band II
Band II av Hardingfeleverket vart utgjeve i 1959. I dette bandet var det med 143 slåttenumre, dei første hundre einskildlåttar. Variantkatalogiseringa var endå ikkje kome så langt, slik at nokre av slåttane i bandet i røynda høyrer heime i større slåttekrinsar. Dette vart ikkje avklart før i band VII.
Den russiske nihilistrørsla
Nihilistrørsla var ei kulturell rørsle i Russland på 1860-talet som stilte spørsmålsteikn ved alle former for gitte idéar og sosiale normer. Ordet kjem frå latin nihil, som tyder ingenting.
Slåtteinndeling i Hardingfeleverket
Band II
Dei første hundre slåttane i bandet er einskilde nummer utan slåttegruppe. Desse slåttane er lista opp etter distrikt:
Den russiske nihilistrørsla
Nihilistane gjekk inn for full og heil fridom for alle individ og sjokkerte det russiske etablissementet. Idéane deira hadde politisk verknad, da dei gjekk imot underordning og kravde demokratiske reformer.
Nihilistane vart fordømde som «agitatorar» og etter drapet på tsar Aleksander II vart dei i Vest-Europa kjende for å bruke vald som reiskap for politisk endring.
Slåtteinndeling i Hardingfeleverket
Supplement i band VII
Desse nummera er slåttar som ikkje har variantar i andre variantgrupper, eller er nykomponerte.
Band IV
Det fjerde bandet av hardingfeleverket kom ut i 1963, og inneheldt den første bolken av slåttar i 3/4-takt. Første halvdelen av bandet hadde mest berre slåttar frå Vestlandet, og dei 44 første slåttane er alle frå Sogn og Fjordane. Arne Bjørndal har skrive ned dei første 92 slåttane i bandet. Etter nr 93 følgjer slåttar frå Hardanger og Voss, og frå nr 140, slåttar frå Valdres, Hallingdal, Sigdal og Krødsherad. Dei siste vel 40 slåttane i bandet er frå Telemark, mange av dei skrivne ned av Gregar Nordbø og Torkjell Haugerud (slåttar som er lite nytta i dag).
Slåttane i bandet er etter måten delt inn i distrikt, men inndelinga er noko tilfelleleg. Difor har det vore tenleg å skilja ut dei ulike distrikta i eigne artiklar.
Band V
Band fem av hardingfeleverket vart først utgjeve i 1967, to år etter at Arne Bjørndal døydde. Eivind Groven sat no med hovudansvaret for redaksjonsarbeidet, noko han heldt på med til kreftene svikta. Dei tre hovudredaktørane står framleis nemnde på førstesida, sjølv om dei ikkje hadde vore med heilt fram.
I dette bandet kjem dei første slåttegruppene til, gjerne mindre grupper på to til tre springarar (nr 358 og frametter).
band VI
Band seks av hardingfeleverket vart ikkje ferdig før i 1979. Eivind Groven døydde i 1977, men hadde lært opp Sven Nyhus, som tok til med slåttesamling frå om lag 1972. Redaksjonsnemnda for bandet var no Nyhus, Reidar Sevåg og Jan Petter Blom. Satsen i bandet var noko annleis enn før. Notetrykken var mindre, noko som gav rom for fleire slåttar, og det var ikkje lenger bilete med som i dei førre banda, der det hadde vore bilete av landskap, gamal bygnad og folkedrakter frå ulike landsluter. Det faglege kom difor meir i forgrunnen, og den folkepedagogiske (nasjonsbyggjande) aspektet vart tona ned.
band VII
Sjuande band av hardingfeleverket låg føre i 1981, med same avsluttande redaksjonsnemnd. Dette bandet inneheldt dei største springar-krinsane, og i tillegg ein etterrakst, eller supplement, med slåttar tilknytt slåttegruppene utgjeve før, men som ikkje hadde vore katalogisert i tide. I denne oversikta står supplementsslåttane oftast under den gruppa dei er knytt til, der det er mogleg.
János Kádár
János Kádár, eller János Csermanek (26. mai 1912–6. juli 1989), var leiaren i Ungarn frå 1956 til 1988. Han var to gonger statsminister i Ungarn, frå 1956 til 1958 og frå 1961 til 1965.
Dei flegreiske øyane
Dei flegreiske øyane er igjen ein del av Campanoøyane, som òg inkluderer Capri.
Pjotr Kropotkin
Pjotr Aleksejevitsj Kropotkin, var ein framståande russisk anarkist som gjekk inn for det han kalla anarkistisk kommunisme. Dette skulle vere eit fellesskapssamfunn utan sentral statsmakt.
Han skreiv mange bøker, pamflettar og artiklar. Dei viktigaste verka hans er kanskje dei som på engelsk heiter The Conquest of Bread, Fields, Factories and Workshops og Mutual Aid:A Factor of Evolution. Han bidrog òg til 1911-utgåva av Encyclopædia Britannica.
Filmen V for Vendetta
V for Vendetta er ein film frå 2006. Den er ei filmatisering av den grafiske romanen V for Vendetta av Alan Moore og David Lloyd. Filmen vart regissert av James McTeigue og produsert av Joel Silver og Wachowski-brørne, som òg skreiv manuset til filmen. Natalie Portman, Hugo Weaving, Stephen Rea og John Hurt har hovudrollene. V for Vendetta er den siste filmen der Adrian Biddle, som døydde av eit hjarteattakk 7. desember 2005, er sjeffotograf.
Filmen fylgjer hovudpersonen V, ein fridomsforkjempar som søkjer politiske endringar i den futuristiske facistregjeringa.
Pjotr Kropotkin
Liv
Kropotkin vart fødd i ein adeleg familie i Moskva. Han fekk utdanning i St. Petersburg, og las mellom anna franske encyclopædistar og om fransk historie. Han vart òg interessert i tilhøva for dei russisk småbøndene. I åra 1857-1861 var det ei rik intellektuell utvikling i Russland, og Kropotkin vart påverka av liberal og radikal litteratur, som han fann uttrykte mykje av det han sjølv ville.
I 1862 vart Kropotkin offiser i hæren, der han mellom anna arbeidde blant kosakkar, og så langt aust som Irkutsk. Han vart òg leiar for geografisk-vitskaplege ekspedisjonar i området.
Han slutta i hæren i 1867 og fór tilbake til St. Petersburg. Der studerte han ved universitetet, og arbeidde attåt det ved det russiske geografiselskapet. I 1873 gav han ut eit viktig vitskapleg verk der han viste at dei eksistérande karta over Asia var feil. I 1871 arbeidde han med å utforske isbréane i Finland og Sverige, men han hadde no funne ut at det heller var hans oppgåve å spreie kjend kunnskap mellom dei fattige, så han fór tilbake til St. Petersburg og slutta seg til dei revolusjonære.
I 1872 besøkte han Sveits, og vart medlem i den Første Internasjonalen i Genève. Men etter å ha studert programmet til den meir radikale Juraføderasjonen, slutta han seg til anarkismen. Da han vende tilbake til Russland, deltok han aktivt i å spreie revolusjonær propaganda gjennom den russiske nihilistrørsla.
Kropotkin vart fengsla i 1873, men rømde i 1876 og fór i eksil til England, så til Sveits att, der han vart med i Juraføderasjonen. I 1877 hjelpte han til med å starte opp att sosialistrørsla i Paris, og i 1878 var han tilbake i Sveits der han var redaktør for ei revolusjonær avis, og der han gav ut fleire pamflettar.
Rett etter drapet på den russiske tsaren i 1881 vart Kropotkin utvist frå Sveits. I 1883 vart han stilt for retten i Frankrike, og dømd til fem års fengsel fordi han hadde vore medlem i Første internasjonalen. Men i 1886 vart han sett fri etter at fleire hadde teke opp saka hans i den franske nasjonalforsamlinga, og han fór da til England.
I 1902 gav han ut boka Mutual Aid, som gav ein alternativt syn på korleis dyr og menneske overlever, i motsetning til sosialdarwinismen. Sitat: «I dyreverda ser vi at det store fleirtalet av artar lever i samfunn, og at dei i det å stå saman finn det beste våpenet i kampen for livet: forstått, sjølvsagt, i vid darwinistisk meining - ikkje som kamp for berre å eksistére, men som ein kamp mot alle naturtilhøve som er ugunstige for arten. Dyreartane der individuell kamp har vorte redusert til eit minimum, og praksisen med gjensidig hjelp har nådd si største utvikling, er utan unnatak dei mest talrike, velståande, og dei mest opne for vidare framgang. Det gjensidige vernet som er oppnådd i dette høvet, sjansen til å oppnå høg alder og akkumulére røynsle, den høgare intellektuelle utviklinga, og den vidare veksten i sosiale vanar, sikrar oppretthaldinga av arten, utvidinga av han, og den vidare progressive evolusjonen av han. Dei usosiale artane er derimot dømde til forfall» (frå Mutual Aid).
Thor-Eirik Gulbrandsen
Thor-Eirik Gulbrandsen Mykland var ein norsk byråkrat og politikar frå Fjære i Aust-Agder. Han var stortingsrepresentant 1973-93 frå Akershus, vald på Arbeidarpartiet sine program.
Gulbrandsen tok eksamen artium ved Hamar Katedralskole i 1960. Utover i 1960-åra var han assistent ved Norsk utanrikspolitisk institutt 1962-64, timelærer ved handelsskule 1964-66 og sakshandsamar i Skedsmo kommune 1967-71. Jamsides studerte han ved Universitetet i Oslo, og var ferdig utdanna cand.oecon. i 1970. I 1971 fekk han jobben som økonomisjef ved Sentralsykehuset i Akershus på Lørenskog, ei stilling han hadde til 1997.
Pjotr Kropotkin
Liv
Pjotr Kropotkin døydde 8. februar 1921 i byen Dmitrov i Moskva-provinsen, og vart gravlagd på Novodevitsjijgravstaden i Moskva. Gravferda hans vart til ein av dei siste anarkistiske demonstrasjonane i Russland før diktaturet gjorde slikt umogleg.
Thor-Eirik Gulbrandsen
Hausten 1973 kom Gulbrandsen inn på Stortinget frå varamannplass på Arbeidarpartiet si valliste i Akershus. Då statsråd Sonja Ludvigsen frå same fylke og parti døydde sommaren 1974 fekk han fast tingsete, og etter fire attval representerte han Arbeidarpartiet på Tinget i 20 år. Den fyrste fireårsperioden var han medlem i Justiskomitéen, deretter var han dei neste fire åra plassert i Finanskomitéen. Frå 1981 var han med i Forbrukar- og administrasjonskomitéen til 1989, dei siste fire sesjonane som sekretær. I 1989 var han på ny plassert i Finanskomitéen, og var saksordførar for ei stor skattereform som trådde i kraft i 1992. Han nådde ikkje opp til «sikker» tingplass då Akershus Arbeidarparti nominerte til stortingsvalet 1993.
Åra 1997-2000 var Gulbrandsen i utanlandsteneste i Bosnia-Hercegovina. Deretter var han rådgjevar hos Sentralsykehuset i Akershus til 2003, frå 2006 tilsett i Landslaget for offentlige pensjonister.
Perioden 1968-71 var Gulbrandsen medlem i Skedsmo kommunestyre. Hausten 1999 vart han vald innatt i same kommunestyret for ein fireårsperiode. Då det nye kommunestyret skulle velje ordførar, valde han å røyste på Høgre-kandidaten Per Pettersen, i staden for Andreas Hamnes frå Arbeidarpartiet. Når Gulbrandsen ikkje ville røyste på Hamnes, kom det av at Gulbrandsen meinte Hamnes spelte ei avgjerande rolle då Gulbrandsen i 1993 ikkje vart renominert til Stortinget. Vinteren 2000 vart Gulbrandsen ekskludert frå Arbeidarpartiet.
Menden
Menden (Sauerland) er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Märkischer Kreis i nordenden av Sauerland nær elva Ruhr.
Historie
Den første kyrkja i Menden vart bygd på 800-talet. Frå 1180 vart området rundt Menden ein del av Köln-området, men sidan det låg ved grensa til jarldømet Mark vart han ofte kjempa om. I 1276 fekk Menden byrettar. Industrialiseringa starta tidleg, i 1695 vart produksjonen av nåler den første industrien, seinare etterfølgt av kalksteinsprodukt som sement. I 1816 vart Menden ein del av Preussen, etter å ha vore under Hessen i 13 år. I 1975 vart byen slått saman med fleire tidlegare sjølvstendige kommunar, og innbyggjartalet voks.
Viola d’amore
Viola d'amore (frå italiensk), òg kalla viole d'amour (frå fransk), er eit strykeinstrument med 6–7 vanlege strenger og oftast òg 7–14 resonansstrenger med ein del fellestrekk med gambefamilien på den eine sida og fiolinfamilien på den andre.
Fellestrekk med gambefamilien
Fellestrekk med gambefamilien er den flate klangbotnen og den «lutaksla» overgangen mellom kroppen og halsen. Av meir kosmetiske fellestrekk kan nemnast det utskorne hovudet over stemmeskruane.
Fellestrekk med fiolinfamilien
Fellestrekk med fiolinfamilien er mangelen av tverrband på gripebrettet og spelemåten — med instrumentet vassrett mot kragebeinet eller halsen på musikaren. Storleiken av ein viola d'amore svarar om lag til ein bratsj.
Vanlege strenger og resonansstrenger
Viola d'amore har vanlegvis sju vanlege strenger, men seks strenger er ikkje uvanleg. Dei aller tidlegaste instrumenta frå 1600-talet har vanlegvis ikkje resonansstrenger, og dei vanlege strengene er av metall. 1700-talsinstrumenta har vanlegvis tarmstrenger, og det er i tillegg gjerne sju til fjorten resonansstrenger. Ein reknar med at resonansstrengene på viola d'amore er ei direkte kjelde til resonansstrengene på hardingfela, men det bør ikkje gløymast at det òg fanst vanlege fiolinar med resonansstrenger på kontinentet kring år 1700.
Stemming
Det finst ikkje noka standardstemming for instrumentet, men instrumentet blir stemt i tersar, kvartar og kvintar ut frå kva toneart ein spelar i og kva spesielle effektar ein ønskjer å få fram. Den mørkaste strengen er oftast stemt d og den lysaste strengen er oftast stemt d".
På grunn av ein kombinasjon av lett strengetrykk på dei vanlege strengene og klangen frå resonansstrengene har viola d'amoren ei utprega mjuk og overtonerik klang. Leopold Mozart skreiv i Versuch einer gründlichen Violinschule, at dette instrumentet kling «særleg sjarmerande i stilla om aftanen.»
Barokken
Viola d'amore var særleg mykje bruka sist på 1600-talet, sjølv om det til og med på den tida var lite sannsynleg å finne musikarar som hadde spesialisert seg berre på dette instrumentet. dei fleste viola d'amore-spelarane spela det truleg som ei bigrein av eit anna instrument — på liknande vis som våre dagars musikarar gjerne kombinerer tverrfløyte og pikkolofløyte eller obo og engelsk horn.
Lite bruka på 1800-talet
Seinare gjekk instrumentet stort sett or bruk, sjølv om det finst isolerte eksempel på bruk av instrumentet på 1800-talet.
Renessanse for viola d'amore på 1900-talet
Tidleg på 1900-talet vart det noko interesse for viola d'amore att, og bratsjistane Henri Casadeus og Paul Hindemith spela begge viola d'amore først på århundret. Filmkomponisten Bernard Herrmann bruka viola d'amore i fleire verk. Leoš Janáček bruka òg dette instrumentet i operaen Káťa Kabanová, der viola d'amoren representerer tittelkarakteren.
Tidleg musikk-rørsla
Instrumentet er òg bruka i musikkensemble som spesialiserer seg i historisk nøyaktig framføring av barokkmusikk, slik som til dømes ensemblet Tafelmusik.
Brenetssjøen
Brenetssjøen (på fransk Lac des Brenets) er ein innsjø på elva Doubs på grensa mellom Sveits og Frankrike. I Frankrike vert innsjøen òg kalla Lac de Chaillexon. Innsjøen er 4 km lang og mellom 150 og 200 meter brei i snitt. Han ligg 750 meter over havet og er på det djupaste 26 meter.
Shintaro Harada
Shintaro Harada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Rosekrigane
Rosekrigane er eit namn på den periodevise borgarkrigstilstanden i England mellom 1455 og 1487. Kampen stod om trona til England, og hovudmotstandarane var huset York og huset Lancaster. Begge slekter stamma frå huset Plantagenet, idet dei kunne spore sine anar til Edvard III. Namnet Rosekrigane blei ikkje brukt i samtida. Det har sitt opphav i symbola som blei brukt av partane, ei kvit rose for York og ei raud for Lancaster.
Shintaro Harada
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Omiya Ardija og Tokushima Vortis.
Rosekrigane
Krigane blei utkjempa av riddarar og føydalhærane deira. Lancaster hadde det meste av støtta si i nord og vest, medan York var sterke i sør og aust. Grunna dei store tapstala blant adelen var krigane ein sentral faktor i svekkinga av den føydale makta, noko som førte til at ein under huset Tudor fekk eit sterkt, sentralisert monarki.
Bakgrunn
Striden mellom dei to husa byrja då Richard II blei styrta av Henry Bolingbroke, hertug av Lancaster, i 1399. Han var son av den tredje sonen til Edvard III, John of Gaunt, og hadde dermed eit svakt krav på trona. Ifølgje presedens skulle krona ha gått til ein mannleg etterkomar av Lionel av Antwerpen, som var Edvard III sin andre son. Richard II hadde sjølv nemnd Lionel sin soneson Roger Mortimer, 4. jarl av March som arving. Men Bolingbroke lét seg krona som Henrik IV, og fordi Richard II hadde vore ein upopulær konge blei han akseptert.
Superunknown
Superunknown er eit studioalbum frå Soundgarden som blei gitt ut i 1994.
Rosekrigane
Bakgrunn
Henrik IV døydde i 1413, og sonen hans blei krona som Henrik V. Han var ein stor soldat, og den militære framgangen hans mot Frankrike under Hundreårskrigen styrkte populariteten hans enormt. Han kunne dermed også styrka Huset Lancaster sitt krav på trona. Før slaget ved Agincourt blei det avslørt ein konspirasjon mot Henrik V, leia av Richard, 3. jarl av Cambridge. Richard, som var son av Edmund of Langley, blei avretta. Kona hans, Anne de Mortimer, hadde eit krav på trona, ettersom ho var dotter av Roger Mortimer, 4. jarl av March og dermed etterkomar etter Lionel av Antwerpen. Då Henrik V døydde i 1422 kom Henrik VI på trona. Han var ein svak konge, og det blei raskt klart at Richard Plantagenet, 3. hertug av York, som var son av Richard, hertug av Cambridge og Anne Mortimer, ville utfordra han.
1061 Paeonia
1061 Paeonia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. oktober 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.