cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henrik Kalteisen
Erkebisp
Allereie same hausten vart Kalteisen stemnd til eit møte i Bergen med kongen og Marcellus, som no var inne i varmen att. Det vart ein lang diskusjon med skuldingar båe vegar mellom Marcellus og Kalteisen. Diskusjonen føydde seg inn i klassiske kyrkjepolitiske spørsmål om makttilhøvet mellom pavedømmet sentralt og den einskilde kyrkjeprovinsen. Enden vart at Kalteisen fekk både riksrådet og delar av domkapittelet mot seg, og gjekk med på å reisa til paven for å be seg friteken frå embetet. Årsakene som vart nemnde var at han ikkje kunne språket, hadde dårleg helse og at livsvilkåra i Noreg var uvande. Dette vart teke opp att på eit møte med det danske riksrådet i Kjøpenhamn sommaren 1454, og Kalteisen reiste deretter til Roma for å søkja avskil.
Paven ville fyrst ikkje gje han dette, og i namnet var Kalteisen erkebisp heilt til 1458; i mellomtida var han paveleg utsending i Tyskland og oppfordra til krosstog mot tyrkarane. 7. juni 1458 vart resignasjonen endeleg godkjend, og Olav Trondsson providert som ny erkebisp. Olav hadde i mellomtida styrt erkebispedømmet. I 1463 trekte Kalteisen seg attende til dominikanarklosteret i Koblenz; der døydde han 2. oktober 1464, og vart gravlagd same stad.
Alzette
Alzette (luxembourgsk Uelzecht, tysk Alzig) er ei elv med ei lengd på 73 km i Frankrike og Luxembourg. Ho er ei av sideelvane til Sûre frå høgre.
Corrine, Corrina
«Corrine, Corrina» er ein 12-taktsblues på AAB-format. Han vart først spelt inn av Bo Chatmon and the Mississippi Sheiks (Brunswick 7080, desember 1928). Men opphavretten til songen fekk Chatmon og utgjevarane hans først i 1932. Songen er kjend for opningsverset:
Alzette
Ho har sitt utspring i Thil nær landsbyen Villerupt i departementet Meurthe-et-Moselle i Frankrike. Ho kryssar grensa til Luxembourg etter eit par kilometer. Ved Lameschmillen (nær Bergem) renn ho i hop med elva Mess. Ho renn vidare gjennom dei luxembourgske byane Esch-sur-Alzette, Luxembourg by og Mersch, og munnar ut i Sûre nær Ettelbruck.
Corrine, Corrina
The Mississippi Sheiks, som Jackson Blue Boys med Charlie McCoy på vokal, spelte songen inn same dag i eit anna studio, men denne gongen som «Sweet Alberta» (Columbia 14397-D), der orda Sweet Alberta var bytta ut med Corrine, Corrina.
Hertugdømet Preussen
Hertugdømet Preussen (tysk Herzogtum Preußen; polsk Prusy Książęce) var eit hertugdøme oppretta i 1525 i den tidlegare Klosterstaten til Den tyske riddarordenen i den austlege delen av Preussen. Det var først ein protestantisk luthersk stat med ein dominerande tysktalande folkesetnad og ein polsk og litauisk minoritet.
Alzette
Sûre er igjen ei av sideelvane til Mosel.
Corrine, Corrina
Tittelen på songen varierer frå innspeling til innspeling, og ein vanleg variant er «Corrina, Corrina».
Hertugdømet Preussen
Hertugdømet, som hadde hovudstad i Königsberg (Królewiec), vart arva av kurfyrstane av Brandenburg frå Huset Hohenzollern i 1618. Personalunionen vert kalla Brandenburg-Preussen fram til det fekk status som kongedøme i 1701.
Hertugdøme Preussen vart stort sett verande ein sjølvstyrt vasall under Det polsk-litauiske samveldet fram til 1657, då «Storfyrste» Fredrik Vilhelm av Brandenburg fekk full suverenitet over området etter Wehlau-traktaten, og vart fullt ut anerkjend med Oliva-traktaten (1660).
Corrine, Corrina
Bakgrunn
«Corrine, Corrina» kan ha tradisjonelle røter, men tidlegare utgåver av songen er forskjellige både musikalsk og tekstmessig. Ein av dei første utgåvene av han vart gjeve ut på noteark som «Has Anybody Seen My Corrine?» av Roger Graham i 1918. Vernon Dalhart spelte inn ein vokalversjon av denne utgåva i same året. Det same gjorde Wilbur Sweatman's Original Jazz Band, men som ein instrumental. Teksten på denne utgåva går:
Antropologi
Antropologi er læra om menneska; korleis dei lever og lager samfunn og kulturar. I norsk samanheng bruker ein vanlegvis omgrepet om kvalitative og holistiske studie av samfunn og kultur, men i nokre høve kan det òg nyttast om meir biologisk retta studie av menneska. Antropologar studerer mellom anna emne som religion, musikk, feiringar, kroppsspråk, lidenskap, sex, forelsking og kjærleik i eit samfunn.
Corrine, Corrina
Bakgrunn
Blind Lemon Jefferson spelte inn ein versjon av «C.C. Rider» i april 1926 kalla «Corrina Blues», som inneheld eit liknande vers:
Antropologi
Det finst ulike tradisjonar innan antropologien, dei viktigaste er amerikanske kulturantropologi, britiske sosialantropologi og til ei viss grad kontinentaleuropeisk etnografi.
Corrine, Corrina
Western Swing-standard
Før den andre verdskrigen omgjorde Bob Wills «Corrine, Corrina» til ein danselåt i western swing-stil. Etter innspelinga hans med Texas Playboys 15. april 1940 vart songen ein del av standardrepertoaret til alle western swing-band, noko som førte til at fleire cajunband omforma songen og seinare fleire countryartistar.
Sjølv om Wills sin versjon gjorde songen til ein standard, hadde tidlegare swing-grupper alt spelt «Corrine, Corrina», som Milton Brown and his Musical Brownies i 1934. Deira versjon heitte «Where You Been So Long, Corrine?».
Antropologi
Medan antropologi først tok for seg «primitive» folk, til dømes urfolk i fjerne strok eller i noko grad lokal tradisjonell folkekultur, utvikla vitskapen seg i andre halvdel av 1900-talet til også å ta for seg vestleg kultur, både av vestlege og ikkje-vestlege antropologar.
Viktige namn innan antropologi er mellom anna Émile Durkheim, Claude Lévi-Strauss, Edward Burnett Tylor, Bronisław Malinowski, Franz Boas, Margaret Mead, Paul Broca og Pierre Bourdieu.
Corrine, Corrina
Western Swing-standard
«Corrine, Corrina» er òg ein viktig song fordi det var første gong ein elektrisk gitar vart nytta på ei innspeling. Dette skjedde 28. september 1935 av Roy Newman and His Boys spelt av gitaristen deira, Jim Boyd
Žut
Žut (italiensk Zut) er ei øy i Adriahavet. Øya tilhøyrer Kroatia og har eit areal på 14,83 km². Den høgaste toppen, Dubavac, når 155 moh. Žut er ikkje folkesett. Ho ligg mellom øyane Pašman og Kornat i skjergarden ved Šibenik. Ho er den nest største øya blant Kornatane.
Arkitektur og kulturarv
På øya finst ei småbåthamn og i september 2011 blei Kyrkja til den heilage krosen (Crkva Sv. Križ) innvigd på fjellet Grba. Bygginga av kyrkja blei påbyrja før andre verdskrigen.
Burøya
Burøya er ei øy i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg nordaust for Burøysund på Vanna. Burøya har eit areal på 7 km², og det høgaste punktet på øya er Burøynakken på 214 moh.
Myklebust
Myklebust er ei stadnamn nytta som etternamn og slektsnamn. Namnet har fleire skrive og talemåtarmåtar, Myklebost, Møklebost. Er i gamle folketeljingar o.l. nemnt som Møchelbost, Myklebostad.
Zabajkalskij kraj
Zabajkalskij kraj, (russisk Забайкальский край) er eit territorium (kraj) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Territoriet vart danna den 1. mars 2008 då Tsjita oblast vart slått saman med det sjølvstyrte området Aga Burjatia. Hovudstaden er Tsjita, arealet er 431 500 km² og innbyggjartalet er 1 107 000 (2010). Namnet Zabajkalskij kan omsetjast som Bak Bajkal.
Geografi
Zabajkalskij kraj ligg sør i Sibir, og grensar til Mongolia og Kina i sør. Området består hovudsakleg av mellom-høge fjell, (600-700 meter over havet), men fjellkjeda Kodar i nord når opp til 3000 meter over havet. Om lag halvparten av territoriet er skogkledd, og her er mange innsjøar. Klimaet er kontinentalt, mellomtemperaturen i januar er - 30 grader celsius, i juli + 20 grader celsius. Område i nord har permafrost. Naturressursane omfattar førekomstar av gull, molybden, tinn, bly, sink og kol. Matproduksjon i området er hovudsakleg saueal. I liten skala vert det dyrka poteter, grønsaker, kveite, havre, bygg og bokkveite. Den transsibirske jernbanen går gjennom området.
Folkesetnad
Den einaste større byen er Tsjita (324 400 ibuarar).
Befolkninga er hovudsakleg russarar, men her bur òg mellom anna mange burjatar, særskilt i Aga Burjatia. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Historie
Den første befolkninga ein kjenner i området var burjatar og mongolar. På 1200-talet vart det del av det mongolske riket. Dei første russarane som kom hit var kosakkar i 1653. Allereie i løpet av 1600-talet oppstod dei første permanente russiske støttepunkta. I 1689 vart grensa til Kina regulert ved Nertsjinsk-traktaten. Etter den russiske revolusjonen var Tsjita i hendene på kontrarevolusjonære styrkar, kvitegardistar, mellom 1918 og 1920. Frå 1920 til 1922 var Tsjita hovudstad for den sovjetisk-kontrollerte Fjernaustlege republikken, som i 1922 vart slått saman med den russiske sovjetrepublikken. Tsjita oblast vart oppretta i 1937. Det autonome distriktet Aga Burjatia var underlagt Tsjita oblast. Etter oppløysinga av Sovjetunionen vart både Tsjita oblast og Aga Burjatia eigne føderasjonssubjekt i den russiske føderasjonen. Ved valet til den lovgjevande forsamlinga i Tsjita oblast den 17. oktober 2004, vart Sameint Russland det klart største partiet, med 35,6 % av røystene. Den 1. mars 2008 vart Tsjita oblast slått saman med Aga Burjatia, etter ei folkerøysting.
Helge Ellingsen Waagaard
Helge Ellingsen Waagaard var ein soldat og eidsvollsmann frå Norderhov i Buskerud.
Waagard var fødd i Lunde sokn i Norderhov, faren hans var ein rik bonde som eigde fleire gardar. Sjølv var han i 1814 musketer ved det ringerikske kompani av 2. nasjonale korps. Han deltok i den korte krigen mellom Sverige og Noreg sommaren 1814. Under felttoget symde Waagaard over Glomma og skal visstnok ha drepe fleire svenske soldatar. Waagaard vart såra og vart derpå frakta tilbake til Vågård, garden som han overtok etter far sin kort etter 1814. Våren 1814 var Waagaard utsending for nordafjelske infanteriregiment til riksforsamlinga på Eidsvoll. Der slutta han seg til sjølvstendepartiet. På Eidsvoll skal han ha teke ordet fire gongar. Særleg var han oppteken av at verneplikta skulle verte grunnlovsfesta.
Waagaard vart seinare, saman med fleire andre, heidra for sin krigsinnsats og for «edel dåd». Dei var dei første soldatane som vart dekorert etter den nye grunnlova.
Waagaard døydde på Vågård våren 1817, etter seiande av sårskadane han fekk under felttoget i 1814. På Norderhov kyrkjegard er det to gravminne over Helge Ellingsen Waagaard. Det første vart reist av enka etter han, det andre mot slutten av 1800-talet av den etterlevande Waagaardslekta.
Tokmak i Ukraina
Tokmak er ein by i Zaporizjzjia oblast (provins) sør i det sentrale i Ukraina. Han er det administrative senteret i Tokmatskyj rajon (distrikt), medan sjølve byen er eit eige rajon i oblastet.
Sørfugløya
Sørfugløya er ei øy i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg nordvest for Rebbenesøya. Det høgaste punktet på Sørfugløya er Stortinden på 360 moh.
Sørfugløya er eit av dei viktigaste fuglefjella i Noreg, og verna som naturreservat. Lundefugl er den vanlegaste arten på øya, og finst også hekkande på Stormekta. Andre hekkefuglar er alke og lomvi, i tillegg til teist og toppskarv. Krykkje hekka tidlegare på Stormekta, men kolonien som nå er på rundt 30 par er flytta over til Husmekta. Mellom 1. april og 31. august er camping og telting forbode i naturreservatet.
Utanfor Sørfugløya ligg fiskebanken Fugløybanken.
Fuglenes
Fuglenes er ein bydel i Hammerfest. Han er ein av dei 34 stadene som er tekne med i verdsarv-kulturminnet Struvemeridianen. Det var her Friedrich Georg Wilhelm von Struve sine oppmålingar vart avslutta i 1852.
Meridianstøtta
I 1854 vart Meridianstøtta reist, som eit minnemerke over oppmålinga. Støtta har ein fot i granittstein, ein pilar i bronse og ovanpå den ein rund klote av kopar, som skal minna om jorda. På minnesmerket står det:
I 1945, under andre verdskrigen, vart minnesmerket sendt til Trondheim for å unngå øydelegging.
AVG Antivirus
AVG Antivirus er eit dataprogram som skannar innhaldet på datamaskinar på leit etter virus og vondsinna programvare. Programmet er kommersielt, men har òg ei gratis-utgåve kalla «AVG Free». AVG sine sikkerheitsløysingar vert nytta av over 80 millionar menneske rundt i verda.
Fuglenes
Meridianstøtta
Nokre år etter krigen vart støtta attreist på plassen sin, det var den 17. mai 1949. I dag er det norske meridianmonumentet eit symbol for Hammerfest, som lenge var den nordlegaste byen i Noreg.
AVG Antivirus
Historie
Selskapet vart grunnlagt i 1991, og bedriftene deira finst i dag i Europa, USA og Storbritannia.
Industriminne
Eit industriminne' eller teknisk- industrielt kulturminne er eit industribygg eller -område som vert rekna som eit kulturminne. Studiet av industriminne etter den industrielle revolusjonen vert kalla industriarkeologi.
Nasjonalparkar i Noreg
Nasjonalparkar i Noreg omfattar dei 47 nasjonalparkane i Noreg, derav 40 i fastlands-Noreg og 7 på Svalbard.
I Noreg blir nasjonalpark rekna som ei middels streng form for områdevern. Eit svakare vern er landskapsvernområde, medan det strengaste vernet er naturreservat. I motsetnad til landskapsvernområde og naturreservat, dekker nasjonalparkar som regel eit stort område. Ifølgje naturvernlova skal ein nasjonalpark hovudsakleg bestå av statsgrunn.
Noregs fyrste nasjonalpark var Rondane nasjonalpark, som vart oppretta i 1962. Per august 2013 har fastlands-Noreg 37 nasjonalparkar med eit samla areal på 25 000 km², medan Svalbard har 7 nasjonalparkar på til saman 14 500 km². Dimed er 7 % av det norske fastlandet og 24 % av Svalbard verna som nasjonalpark. Nasjonalparkane i Noreg består for det aller meste av høgfjellsområde, som har vore utsett for lite menneskeleg aktivitet og som utgjer viktige leveområde for artar som villrein og rovdyr. Fjellbjørk dominerer i skogområda som er verna som nasjonalpark i Noreg, men det er også etablert nasjonalparkar for å verne gamal urørt barskog. Kyst- og sjøområde har vore dårlegare representert, men har hatt ei positiv utvikling dei seinare åra med opprettinga av nasjonalparkar som Ytre Hvaler og Færder.
Historia til nasjonalparkane i Noreg
Dei fyrste initiativa til naturfreding i Noreg kom på 1800-talet og var estetisk motivert, mellom anna med fredinga av Bøkeskogen i Larvik i eit stortingsvedtak i 1884. Ei meir konsekvent haldning til arealfreding for å verne naturen kom fram på årsmøtet til Den Norske Turistforening i 1904], og i eit foredrag av professor Johan Nordal Fischer Wille i Det Norske Geografiske Selskab i 1909. Desse initiativa var ein del av mentaliteten som førte til den fyrste lova om naturfreding i 1910. Dei fyrste fredingssakene galdt mindre område, og til dels også punktfreding av namngjevne tre. I 1914 vart føreløparen til Norges Naturvernforbund, Landsforeningen for naturfredning stifta. I 1932 vedtok turistforeininga å «skåne» Børgefjell og syndre del av Hardangervidda for tilrettelegging i eigen regi, og i 1938 vedtok årsmøtet ei oppfordring til å opprette Jotunheimen nasjonalpark, ei sak som hadde støtte frå fleire hald på 1930-talet. I 1954 vart lov om naturvern etablert. Den gav heimel for freding av naturområde, og på grunnlag av denne heimelen vart Rondane nasjonalpark oppretta i 1962 og Børgefjell nasjonalpark oppretta i 1963. Sjølve omgrepet nasjonalpark vart ikkje innført i lova før naturvernlova vart revidert i 1970. I og med lova frå 1954 vart Statens naturvernråd etablert, og rådet la i 1964 fram ein landsplan for etablering av nasjonalparkar. Forslaget omfatta 16 område, på til saman 6300 km². Forslaget vart behandla i kommunalkomiteen på Stortinget i 1967, og komiteen og Stortinget støtta oppretting av 12 av dei 16 områda. Det tok 25 år, fram til fredinga av Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark i 1989, før 15 av desse framlegga var blitt vedtekne. I løpet av denne tida var også Rago og Reisa freda.
Det har heile tida vore grader av interessekonfliktar mellom verneinteresser og ulike utbyggingsinteresser. I etterkrigstida var det konfliktar mellom ulike nasjonale interesser, ofte vasskraftutbygging mot naturfreding. I dei siste 20–25 åra gjeld motsetningane vanlegvis lokal arealutnytting kontra verneinteresser. Interessemotsetningane har kome tydelegast fram i tilknyting til Hardangervidda nasjonalpark, der heile 54 % av arealet er privat grunn. I den såkalla «Fjellteksten» som vart lagt fram av Bondevikregjeringa i revidert nasjonalbudsjett 15.5.2003 vart det opna for større grad av lokal verdiskaping og kommersiell reiselivsverksemd i nasjonalparkene.
Kaliber
Kaliber er eit ord for den innvendige diameteren av eit røyr eller den utvendige diameteren av ein vaier eller eit stavobjekt. Ordet kjem frå fransk calibre via tysk Kaliber, opphavleg frå det arabiske ordet quâlib, som tyder form eller modell. Arabarane brukte ordet om formene ein støypte kuler i og dette var også den opphavleg litterære tydinga av ordet caliber på engelsk.
Omgrepet vert ofte nytta i høve til skytevåpen om tverrmålet på løpet og prosjektilet i den tilhøyrande ammunisjonen, men det er òg i bruk på andre område.
Skytevåpen
For skytevåpen er kaliberet tverrmålet på innsida av løpet. I eit rifla løp blir avstanden målt frå rilletopp til rilletopp, altså den diameteren som er tilgjengeleg for kulelekamen.
Kaliberet er som regel nemnt i millimeter eller centimeter, men i Storbritannia, USA og mange andre engelsktalande land er kaliberet nemnt i hundre- eller tusendels tommar saman med nemninga cal.
Kaliberet til eit våpen blir ofte nytta som eigennamn på enkelte vanlege skytevåpen. Ein .45 cal pistol vert såleis kalla for ein «kaliber 45», ein 9 mm halvautomatisk pistol vert kalla ein «ni-millimeter» osb. Ofte blir nemninga nemninga cal misforstått til å vera ei eksakt måleeining (t.d. som nemning på 1/100 tomme), medan det altså berre er ei forkorting som vert brukt for å opplyse om at det er kaliber det er snakk om.
Av historiske årsaker svarar til det trivielle namnet på patronskytevåpen ikkje alltid det eksakte kaliberet. Til dømes avfyrer den populære .38 Special-revolveren eigentleg kuler med ein diameter på 0,357 tommar.
Kaliberet i seg sjølv er ikkje ein god indikator på eit prosjektil sin anslagsstyrke mot eit mål. Vekt og form på kula, kruttkapasiteten i patronhylsa og lengda på løpet er nokre av dei mange faktorane som verkar inn.
Små handvåpen varierer i kaliber frå 4,5 millimeter og opp til 13 millimeter, medan våpen nytta til storviltjakt og liknande kan ha kaliber på over 20 millimeter. Til samanlikning var 1800-talet sine muskettar og munnlada rifler rundt 15 millimeter eller grovare.
Kaliber som lengdemål
Lengda på løpet (særleg for større våpen) er ofte nemnt i kaliber. Lengdeverdien er den effektive lengda på løpet frå sluttstykket til munningen delt på løpet sin diameter. Ofte brukar ein prefikset L/ for å indikere lengde. Til dømes vil den vanlegaste kanonen på ein Panzer IV-tank bli nemnt som ein «75 mm. L/48», det vil seie eit løp med ein diameter på 75 mm. og 3600 mm. lengde (75 x 48 = 3600).
Andre mål på våpenstorleik
Storleiken på løpet, spesielt for større våpen, kan òg nemnast i vekteininga pund. Eit prosjektil av bly med same diameter som løpet vil ha ei viss vekt. Bly har vore eit veleigna materiale fordi det lett kan formast, men egnar seg ikkje like godt til store prosjektil på grunn av den høge tettleiksgraden.
Dermed blir enkelte våpen slik som kanonar o.l. refererte til som ein «6-punder», ein «25-punder», osb. Etterkvart som form og materiale i ammunisjonen har endra seg seier likevel dette berre noko om vekta på prosjektilet og gir ikkje lenger ein indikasjon på kaliberet, eller tverrmålet.
Annan bruk av kaliber
I arkitekturen er ei søyle sitt kaliber det same som diameteren. I samband med elektrisitet er kaliberet for eit instrument det same som den høgaste verdien det kan måle. I maritim språkbruk er kaliberet for ein kjetting diameteren på metallstengene kvar lekk er laga av. Ein del landbruksprodukt er òg nemnt med kaliber (diameter), til dømes oliven, erter og egg. I typografien viser kaliberet til ein skrifttype til storleiken på auget for eit teikn uavhengig av kor høge eller låge stavar det har. I urmakarterminologi brukar ein omgrepet kaliber for å opplyse om storleiken og typen av urverk som er brukt i eit ur.
I norsk daglegtale nyttar ein ofte ordet «kaliber» for å skildra kva slag person nokon er. Det kan vera negativt, slik som «Han var ein skurk av verste kaliber» eller positivt, som i «Men vår helt var av eit heilt anna kaliber». Dette kan ha slektskap med tidleg engelsk munnleg bruk av ordet om sosial status, kvalitet eller rang.
Honduras
Republikken Honduras er eit land i Mellom-Amerika som grensar til Guatemala og El Salvador i nord og Nicaragua i sør. I vest ligg Stillehavet og i aust Hondurasbukta og Det karibiske havet. Belize (tidlegare «Britisk Honduras») ligg omkring 75 km frå Honduras, på tvers av den honduranske bukta, der dei to landa ligg tettast på kvarandre.
Honduras er fjellrikt, og mykje av landet er vanskeleg tilgjengeleg. Størstedelen av folkesetnaden består av spansktalande mestisar. Landet har lenge vore eit av dei fattigaste landet i Latin-Amerika, og har vore politisk ustabilt. I lange periodar har Honduras vore styrt av militærjuntaer. Landet er opphavet til nemninga «bananrepublikk», sidan nordamerikanske bananselskap har dominert både økonomien og politikken i landet sidan slutten av 1800-talet.
Namn
Namnet «Honduras» er spansk for ’djupner’. Dette namnet blei først brukt om heile den dåverande provinsen frå slutten av 1500-talet. Før 1580 viste «Honduras» berre til austdelen av provinsen, medan Higueras viste til vestdelen.
Geografi
Honduras har kyst mot Det karibiske havet i nord og til Stillehavet i sør gjennom Fonsecagolfen. Klimaet varierer frå tropisk i låglanda og temperert i fjella. Dei sentrale og sørlege regionane i landet er relativt varmare og mindre fuktige enn dei nordlege regionane.
Landområdet består for det meste av fjell, men det er smale sletter langs kysten, ein lågtliggjande jungel (La Mosquitia) i nordaust og den tett folkesette Sula-dalen i nordvest. I La Mosquitia ligg Río Plátano-biosfæren, ein del av UNESCO si verdsarvliste. Der ligg òg Coco-elva, som skil landet frå Nicaragua. Islas de la Bahía og Svaneøyene ligg på nordkysten. Misteriosa-banken og Rosario-banken, 130 til 150 km nord for Svaneøyene, fell innanfor Honduras si økonomiske sone.
Klima
Ein har få pålitlege klimadata frå Honduras. I Tegucigalpa, som ligg i det høgareliggande området Tierra templada har ein større temperaturendringar gjennom døgnet, og kjøligare netter enn det lågareliggande området Tierra caliente. Byen har ein årleg nedbørsnormal på 832 mm. Kysten av Det karibiske havet vender stort sett mot nord, og har mykje mindre nedbør enn Nicaragua i sør og Belize i nord. Ein har like mykje nedbør her som på stillehavskysten, noko som er uvanleg for denne regionen.
Historie
Den vestlege delen av Honduras utgjorde ein del av Mayariket som hadde gått til grunne før Columbus kom til kysten av landet i 1502. Ein av dei best bevarte mayabyane ligg her. Spanjolane fann lite av interesse og urfolket gjorde stor motstand mot conquistadorane fram til Lenca-hovdingen Lempira blei drepen og dei 30 000 krigarane hans overgav seg i 1537. Honduras blei dermed ein del av det spanske imperiet i den nye verda, og var under spansk herredøme i rundt trehundre år. Den lange kysten mot Karibia var delvis under britisk kontroll gjennom det meste av 1600- og 1700-talet. Folkesetnaden langs kysten er for ein stor del etterkomarar av afrikanske slavar.
Honduras var ein provins under Kongedømet Guatemala. Hovudstaden var først i Trujillo ved atlanterhavskysten, seinare i Comayagua, og til slutt i Tegucigalpa sentralt i landet. Det første universitetet i Mellom-Amerika blei grunnlagd i Honduras i 1632. Frå slutten av 1500-talet blei det sett i gang gruvedrift i området rundt den noverande hovudstaden Tegucigalpa. Utvinning av sølv var ein hovudfaktor i den spanske koloniseringa av Honduras. Gruvearbeidarane var opphavleg innfødde under encomienda-systemet, men innført sjukdom og lokal motstand gjorde denne ordninga vanskeleg, og spanjolane byrja innføra slava frå ander delar av Sentral-Amerika. Då lokal slavehandel stoppa ved slutten av 1500-talet blei det henta slava frå Afrika, særleg frå Angola. Etter rundt 1650 kom det svært få slavar eller andre innførte abreidarar til Honduras.
Egentliga Tavastland
Egentliga Tavastland (finsk Kanta-Häme) er eit av 19 landskap i Finland. Administrasjonssetet i landskapet er Tavastehus. Egentliga Tavastland grensar til landskapa Nyland, Egentliga Finland, Satakunta, Birkaland og Päijänne-Tavastland.
Kommunar og regionar
Egentliga Tavastland består av elleve kommunar, av dei er tre bykommunar. Den 1. januar 2009 vart kommunane Hauho, Kalvola, Lammi, Renko og Tuulos slegne saman med byen Tavastehus. Den nye kommunen utgjer ikkje eit samanhengande område. Hattula skil den tidlegare kommunen Kalvola frå resten av den nye bykommunen.
Honduras
Historie
15. september 1821 blei Honduras og dei andre spanske provinsane i Mellom-Amerika uavhengige frå Spania. Landet var del av Det første meksikanske keisarriket fram til 1823, då det blei del av Den sentralamerikanske føderasjonen. Denne blei oppløyst i 1838. Mellom 1821 og 1876 regjerte heile 85 presidentar over landet.
Egentliga Tavastland
Kommunar og regionar
Kommunane i landskapet utgjer tre økonomiske regionar. Oversynet nedanfor viser korleis kommunane fordeler seg på dei tre økonomiske regionane. Byane er oppført med feit skrift. {| style="margin-bottom: 10px;"
Honduras
Historie
I 1969 utkjempa Honduras og El Salvador den såkalla Fotballkrigen. Krigen braut ut under ein VM-kvalifiseringskamp mellom dei to landa, etter aukande spenning mellom dei. Han vara berre nokre dagar, og blir også kalla 100-timarskrigen.
Folkesetnad
Folket i Honduras er hovudsakleg spansktalande mestisar (om lag 91 %). På nordkysten bur det ein del engelsktalande folk av afrikansk opphav. Små grupper av urfolk held òg fast ved sin opphavlege kultur i isolerte område av landet, mellom anna chortí, pech eller paya, tolupan eller xicaque, lenca, sumo eller tawahka, og miskito. Urfolk utgjer 7 % av folketalet.
Politikk
Politikk (frå gresk; politikos, det som vedkjem byen eller staten) handlar om fordelinga av gode og byrder i eit samfunn. Vanlegvis meiner ein den fordelinga av gode og byrder som det offentlege står for, men ordet politikk kan au brukast om korleis gode og byrder fordelast i mindre samfunn.
Honduras
Folkesetnad
Gjennomsnittleg levetid er 72 år for kvinner og 68 år for menn.
Politikk
Det politiske systemet i Noreg er eit parlamentarisk demokrati. Eit tal politiske parti følgjer meir eller mindre nokre grunnleggande ideologiar.
Honduras
Språk
Det offisielle språket er spansk, og blir tala av stort sett alle honduranarar. Engelsk blir tala på nordkysten. I tillegg blir det tala fleire urfolksspråk i småsamfunn. Andre språk er honduransk teiknspråk og kreolspråket Bay Islands English.
Dei viktigaste urfolksspråka er:
Lenca er eit isolert språk som mista alle dei flytande talarane sine på 1900-talet, men har gått gjennom ein gjenopplivingsprosess blant lecafolk som tel rundt 100 000. Dei største innførte språka er arabisk (42 000), armennk (1 300), yue-kinesisk (1 000) og tyrkisk (900).
Yavarí
Det finst mange busettingar ved elva, ein av desse har flyplass, Colonia Angamos, han ligg der Galvez sluttar seg til Yavarí. Matsésfolket har territoriet sitt ved Yavarí.
Honduras
Utdanning
Det er 6 års obligatorisk og gratis grunnskule frå borna fyllar 7 år. Mange fell frå allereie i dei første skuleåra. I 2014 fullførte 90,7&nbsp% av elevane grunnskulen. Ifølgje berekninga frå UNESCO var 27 % av folkesetnaden i 1995 analfabetar, omtrent likt fordelt mellom kvinner og menn. Rundt 83,6 % av innbuggjarane kan lesa og skriva.
Ungdomsskulen er 3-årig og delt i to linjer, ei allmennfaglig, og ei praktisk og yrkesfagleg linje. Den vidaregåande skulen er 2- til 3-årig. Han kan anten vera ei førebuing til høgare utdanning eller rein yrkesutdanning. Det finst tospråklege (spansk og engelsk) og til og med trispråklege (spansk med engelsk, arabisk eller tysk) skular og universitet.
Landet har seks universitet. Universidad Nacional Autónoma de Honduras er det største universitetet i landet, med utdanningssenter i alle dei viktigaste byane.
Administrativ inndeling
Honduras er inddelt i 18 departement:
Økonomi
Med ein Human Development Index på 0,608 er Honduras det nest fattigaste landet i Mellom-Amerika. Per kapita-inntekt er på rundt 600 US-dollar, som er blant dei lågaste i Nord-Amerika.
I 2009 levde to tredjedelar av folkesetnaden i fattigdom. Den landlege folkesetnaden har det vanskelegast. Ifølgje SN sitt utviklingsprogram (UNDP) lever 85 prosent av folkesetnaden på landsbygda i fattigdom. Det finst stor ulikskap mellom fordelinga av ressursar mellom landlege og urbane område. Fattigdommen er konsentrer i sørlege, austlege og vestlege regionar, der landlege folk og urfolk held til. Nord- og sentrale Honduras huser det meste av industri og infrastruktur, og har lågare fattigdomsnivå. Fattige grupper bur som regel i adobehus, har få materielle ressursar og lite tilgang til helsetenester. Dei lågare samfunnslaga er hovudsakleg sjølvbergande eller landlause bønder. Dei lever av basiskost som ris, mais og bønner. Sidan 1965 har talet på landlause bønder auka, og mange av dei har migrert til byane på leit etter arbeid. Denne veksande underklassen i byane kan ta arbeid i tenesteyrke, fabrikkar eller bygg og anlegg, men låg sysselsetting er eit problem.
Landet hadde ei utanlandsgjeld på 2,9 milliardar US-dollar ved utgangen av 2009. Meir enn halvparten av honduransk eksport går til USA, og pengeoverføringar frå honduranarar busette i USA utgjer rundt 20 prosent av bruttonasjonalprodukt (BNP).
Blant naturressursane i landet er tømmer, gull, sølv, kopar, bly, sink, jernmalm, antimon, kol, fisk, reker og vasskraft.
Mykje av økonomien byggjer på jordbruk. Medan bananprudksjon lenge var viktig har landet gått over til å eksportera mange ulike typar frukt. Det er den nest største produsenten av kaffi i Sentral-Amerika.
Kriminalitet
Kriminaliteten i landet er høg, og kriminelle handlingar går ofte ustraffa. Honduras har ei av dei høgaste drapsratene i verda. Offisielle tal oppgav ein drapsrate på 60 per 100 000 i 2015, og dei fleste drapssakene blei ikkje straffeforfølgde.
Landevegsoverfall og bilkapring ved vegsperringar sett opp av kriminelle med politiuniformer og utstyr er vanlege. Kidnapping av utlendingar er ikkje vanleg, men familiar av kidnappingsoffer betaler ofte løyspengar og let vera å rapportera om hendingane av frykt for represaliar, slik at denne typen brotsverk kan vera underrapportert.
I den mindre folkesette regionen Gracias a Dios er narkotikahandel utbreidd, og det finst lite politi.
Høgtider
Nokre av dei nasjonale høgtidsdagane er den honduranske sjølvstendedagen 15. september og barnedagen, Día del Niño, feira i heimar, skuler og kyrkjer den 10. september. Denne dagen får barn gåver og har selskap som til jul eller ein fødselsdag. Nokre område heng ein opp piñataer i gata. Andre høgtider er påske, soldatdagen (3. oktober, fødselsdagen til Francisco Morazán), jul, Lempira-dagen den 20. juli, og nyttårsaftan.
La Ceiba Carnival blir feira i La Ceiba, ein by ved nordkysten. Karnevalet finn stad i andre halvdelen av mai til ære for vernehelgenen for byen, heilage Isidore. Kvar dag har kvart strøk eit lite karneval (carnavalito). Laurdagen har byen eit stort opptog med dekorerte køyretøy og folk frå mange land. Feiringa omfattar også ein mjølkemarknad, der mange honduranarar kjem for å syna fram gardsprodukta og dyra sine.
Kunst
José Francisco Saybe-teateret i San Pedro Sula huser kompaniet Círculo Teatral Sampedrano.
Mat
Hondurannsk mat har trekk frå innfødd lencakultur, spansk, karibisk og afrikansk mat. Garifunafolj har også sine særeigne rettar. Kokos og kokosmjølk blir brukt i både søtmat og saltmat. Regionale spesialitetar er steikt fisk, tamales, carne asada og baleadas.
Andre populære rettar er mellom anna kjøt steikt med chismol og carne asada, kylling med ris og mais og steikt fisk med sylta lauk og jalapeños. Nokre supper er bønnesuppe, mondongoesuppe, kallunsuppe, sjømatsuppe og storfesuppe. Desse suppene blir gjerne servert blanda med kokebanan, cassava og kål, og servert med maistortillaer.
Warren G. Harding
Warren Gamaliel Harding var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1921 til 1923.
Honduras
Mat
Ein et også mykje frukt som papaya, ananas, plomme, sapote, pasjonsfrukt og bananar.
Benedict Anderson
Benedict Richard O'Gorman Anderson var ein irsk-amerikansk sosialantropolog og statsvitar, professor i internasjonale studiar ved Cornell University i USA. Han er særleg kjend for sine teoriar om nasjonalismen og framveksten av statar baserte på førestillinga om den eigne nasjonen. Anderson var fødd i Kunming i Kina, voks opp i California og døydde i Batu på Aust-Java i Indonesia. Historikaren Perry Anderson var bror hans.
Honduras
Musikk
Punta er hovudmusikktypen frå Honduras, medan andre utbreidde typar er karibisk salsa, merengue, reggae og reggaeton, særleg nord i landet. Mexicanske rancheraer er utbreidde i det landlege indret av landet.
Benedict Anderson
Førestilte samfunn
Andersons mest kjende verk er Imagined Communities som kom ut i 1983. I boka, som snøgt fekk klassikarstatus, analyserer han dei viktigaste faktorane til framveksten av nasjonalismen i dei siste tre hundreåra. Systematisk held han desse opp mot ein synsmåte nemnd for historisk materialisme, eller marxisme. Han hevdar at viktigaste grunnane til nasjonalisme og skapinga av eit førestilt samfunn er reduksjonen i den privilegerte tilgangen til særlege språk og skrifter i desse (td. latin), rørsla for avskaffinga av ideane om guddommeleg styre og monarki, samt den sterke utbreiinga av prenteverk under eit kapitalistisk system.
1174 Marmara
1174 Marmara er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 17. oktober 1930 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Benedict Anderson
Førestilte samfunn
Teoriane til Anderson høyrer til mellom dei som vert kalla modernistiske i sitt syn på nasjonalismen. Til grunn for desse låg ei oppfatning om nasjonen som eit mentalt landskap, som ei psykologisk masserørsle. Ved å sjå nasjonalismen som eit moderne fenomen, plasserte han kjeldene til omgrepet nasjon til slutten av 18. hundreåret. Han hevda at den europeiske nasjonalstaten oppstod som ein respons på den nasjonalismen som hadde utvikla seg i den europeiske diaspora; dei to Amerika (sør og nord). Bygging av ein nasjonalstat oppfattar han som ei etterliknings-handling, nye politiske einingar i Europa kopierer, på sitt vis, modellen til nasjonalstaten (i særleg grad USA). Dei mange politiske einingane som oppstod i vest i tidsrommet mellom 1778 og 1838, og som sjølvbevisst definerte seg som nasjonar, var historisk dei fyrste slike statane og vart då opplagt modell for korleis slike statar skulle vere.
Nasjonalisme og prenting
Same året som Anderson sitt hovuvderk kom ut, gav Ernest Gellner ut Nations and Nationalism. Også i dette verket er perspektivet modernistisk, men der Gellner plasserte basen for nasjonstenkinga i industrialismen og dei fysiske strukturendringane som fylgde moderniseringa, peika Anderson på dei antropologiske konsekvensane av den same moderniseringa. Kva massepsykologiske faktorar låg bakom nasjonstenkinga, spør han. Korleis vart dei mentale instrumenta for oppretting av nasjonstenking danna?
Salvador Cabañas
Salvador Cabañas Ortega er ein paraguayansk fotballspelar som har spela som angrepsspelar for Paraguay sitt landslag og Club América i Mexico.
Benedict Anderson
Nasjonalisme og prenting
Ein nasjonal fellesskap føreset ein fellesskap mellom alle nolevande medborgarar innom nasjonen, til liks med det føregåande og med framtida. Denne fellesskapen kan einast vere førestilt, førestillinga må byggast på ei ukjend forlenging av mennesket sin måte å identifisere seg gjennom slektskaps- og vennskapsrelasjonar. Nasjonalkjensla rommar med andre ord, jamført med det tradisjonelle nærsamfunnets fysiske band, ein unik grad av abstraksjon.
Salvador Cabañas
25. januar 2010 vart Cabañas skoten i hovudet i ein nattklubb i Mexico by. Han overlevde, og håpte å likevel kunna vera med og spela i fotball-VM i 2010 i Sør-Afrika, men han vart ikkje frisk nok i tide til å bli teken ut i troppen.
Benedict Anderson
Nasjonalisme og prenting
Nasjonstenkinga kan i fylgje Anderson flyttast og tillempast til dei aller fleste former for kollektiv, dersom visse bestemte kriteriar, som til dømes ein fellesarena for massekommunikasjon, er oppfylt. Til det sistnemnde kriteriet for spreiing av den nasjonale tenkinga reknar Anderson fremst tre metoder eller teknikkar: folketeljing, kart og museum.
Det radikale med Anderson si analyse er at han ikkje stoggar ved ei funksjonalistisk utgreiing om etableringa av homogeniseringsinstrument som kartografi, statistikk og nasjonal historieskriving. Han tek eitt steg vidare og spør kva desse instrumenta inneber for konstitueringa av vår oppfatning om samfunnet. Kva for verknader får folketeljinga, karta og nasjonalmuseet når dei presenterer påståtte "folk", administrative grenser og homogene utviklingshistorier? Anderson sine døme får her rolla som perspektivforskyvingar. Den normale oppfatninga om til dømes mercatorprojeksjonens kartbilete over ein nasjon, er at det speglar ein konkret røyndom i abstrahert form. Anderson peikar på den høge graden av abstraksjon som har vorte lagt på røyndomen, nærast eit slags raster, for å skape biletet av eit kvalitativt avgrensa nasjonsområde.
Verket Spectres of Comparison; Nasjonalism, Southeast Asia and the World (1998) fylgjer opp resonnementet frå Imagined Communities ved å gje ei multidisiplinær og komparativ skildring av utvalde nasjonsdanningar i Søraust-Asia.
Utdanning
Utdanning er det å lære ei spesifikk kunne, og kan også visa til å oppnå kunnskap, god dømmekraft og visdom.
Utdanninga startar det augeblikket eit barn blir født og fortsett heile livet. For somme er kampane og triumfane i det daglege livet mykje meir lærerike enn ein formell skolegang (eller som Mark Twain seier: «Eg lèt aldri skolen komme i vegen utdanninga mi»). Familiemedlemer har ein stor utdannande påverknad - ofte meir enn dei sjølv innser – sjølv om familiens utdannande påverknad er svært uformell.
I dei seinare åra har ei livslang utdanning (livslang læring) blitt meir vanleg, og mange vaksne ser ikkje skolen til å vera ein stad berre for born. Dei seinaste åras teknologiske utvikling innanfor berbare apparat har au gjort at ein ikkje fysisk må sitje på skolebenken for å delta i undervising. I staden kan utdanninga skje som fjernundervising - eller i ein kombinasjon mellom fjernundervising og tradisjonell undervising.
Den nye saklegdomen
Den nye saklegdomen, på tysk Neue Sachlichkeit, var ei kunstretning på 1920-talet med tyngdepunkt i Tyskland.
I målarkunsten var retninga ein reaksjon mot ekspresjonismen og ville føre målarkunsten attende til verkelegheita gjennom ei skarp iakttaking av objektet, ein tydeleg teiknemåte og ei særs fast biletoppbygging. Dei mest kjende målarane som som var knytt til retninga er George Grosz, Otto Dix og Max Beckmann. I biletkunsten kan retninga vurderast som ein mindre utbyterik parallell til den franske surrealismen. Kring 1930 var ho ikkje lenger viktig, men hadde påverka norske målarar som til dømes Leon Aurdal, Otto Sverdrup, Henrik Finne, Rolf Rude og Ridley Borchgrevink.
Den litterære saklegdomen var òg ein reaksjon mot ekspresjonismen, og forfattarane som trådde fram mot slutten av 1920-talet sette fokus på sosiale mistilhøve på ein realistisk måte. Av forfattarar som sokna til denne retninga kan ein nemne Erich Maria Remarque, Bertolt Brecht, Erich Kästner og Hans Fallada. Etter NSDAP si maktovertaking i 1933 måtte mange av dei saklege forfattarane rømme landet.
Sosiologi
Historie
Sosiologi er eit relativt nytt fag samanlikna med andre samfunnsfag som økonomi, antropologi, statsvitskap og psykologi.
Uttrykket sosiologi blei skapa av Auguste Comte, som håpa å laga eit nytt fag for studie av heile menneskeslekta, inkludert historie, psykologi og økonomi. Det sosiologiske synet hans var typisk prega av opplysningstida, og han mente at heile menneskeslekta passerer dei same historiske trinna. Viss ein klarte å forstå dette, mente Comte at ein kunne førebygge og rette på mange av dei negative sidene til samfunnet.
I staden for å erstatte de andre faga, enda sosiologien opp blant dem; med sin eigen distinktive metode for å forklare verda.
Sosiologar
Kjende internasjonale sosiologar er m.a. Auguste Comte, Emile Durkheim, Gabriel Tarde, Ferdinand Tönnies, Georg Simmel, Karl Marx, Max Weber, Albion Woodbury Small,C. Wright Mills ,Charles Horton Cooley, Ibn Khaldun, Pitirim Sorokin, Vilfredo Pareto, Robert E. Park, Louis Althusser, Karl Mannheim, Talcott Parsons, Robert K. Merton, Peter Blau, Reinhard Bendix, Norbert Elias, Ralf Dahrendorf, John Rex, David Lockwood, Erving Goffman, Harold Garfinkel, Anthony Giddens, Pierre Bourdieu, Peter Wagner David Harvey og Niklas Luhmann,.
Kjende norske sosiologar er m.a. Vilhelm Aubert, Ewald Bosse, Jon Elster, Gudmund Hernes, Sverre Lysgaard, Dag Østerberg, Per Otnes, Eilert Sundt, Hildur Ve og Kari Wærness.
Zacharias Melleby
Zacharias Rasmussen Melleby var ein norsk soldat, gardbrukar og eidsvollsmann frå Skjeberg i Østfold.
Melleby var fødd på garden Utengen i Skjeberg, som far hans dreiv. Sjølv var han soldat i krigen 1807-14. Under kampane på Prestbakke den 10. januar 1808 kjempa han i fremste rekke i den norske styrken. Han stod då i nordre Rakkestad kompani. For sitt utviste mot under kampane vart han etterpå tildelt dannebrog. I 1814 var han kommandersersjant ved akershusiske skarpskyttarregiment.
Våren 1814 var han ein av dei som representerte skarpskyttarregimentet under riksforsamlinga på Eidsvoll.
Seinare var Melleby gardbrukar på farsgarden Utengen, der han døydde i 1854.
Hamningberg kapell
Hamningberg kapell er ei langkyrkje frå 1949 i det fråflytte fiskeværet Hamningberg i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark.
Byggverket er i tre og med 140 sitjeplassar. Kapellet er teikna av arkitekt Sverre Poulsen frå Oslo. Somme delar av inventaret er noko eldre enn kapellet, og var tidlegare i det førre kapellet på staden. Altertavla er frå 1937 og viser Jesus i Getsemane. Døypefonten er frå 1939 og er laga ved Vardø husflidsskole. Kapellet har ei kyrkjeklokke frå 1897.
Hamningberg kapell ligg i Båtsfjord sokn i Varanger prosti.
Bojarka
Bojarka (ukrainsk Боярка) er ein by i Kiev oblast (region) i Ukraina, kring 20 km sørvest for Kiev. Byen må ikkje forvekslast med landsbyen med same namn i Lysianskyj Rayon.
Byen har opphavet sitt attende til tida i Kiev-riket. Jernbanen nådde byen i 1860-åra.
Calvin Coolidge
John Calvin Coolidge II var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1923 til 1929, som nummer 30 i rekkja over presidentar. Han var nummer 29 i rekkje over visepresidentar i USA frå 1921 til 1923. Då president Warren G. Harding døydde, vart Coolidge president. Coolidge vann presidentvalet i 1924. Han stilte ikkje som kandidat ved presidentvalet i 1928.
Werner von Siemens
Ernst Werner von Siemens var ein tysk vitskapsmann og industrialist, oppfinnaren av dynamoen, sporvogna og grunnleggjaren av Siemens AG. Han har òg gjeve namn til eininga siemens.
Werner Siemens var fødd i Lenthe, nær Hannover i Tyskland. Han var det fjerde av fjorten barn. I 1847 grunnla han saman med Johann Georg Halske Telegraphenanstalt von Siemens & Halske AG, det som seinare skulle bli Siemens AG. I 1866 oppdaga han prinsippet bak dynamoen. I 1879 bygde han den fyrste elektriske jernbana, og i 1881 den fyrste sporvegen. I 1888 vart han adla av keisar Fredrik III av Tyskland. Han døydde i Berlin.
Hasvik kyrkje
Hasvik kyrkje er ei åttekanta kyrkje frå 1955 i Hasvik kommune i Troms og Finnmark.
Byggverket er i tre og er bygd med 220 plassar. Arkitekt for kyrkja var Valdemar Scheel Hansteen.
Per Hysing-Dahl
Per Hysing-Dahl var ein norsk krigsflygar, næringsdrivar og politikar frå Bergen. Han representerte Hordaland fylke på Stortinget frå 1969 til 1985, vald for partiet Høgre.
Hysing-Dahl var son til ein kjøpmann. Han vart student i 1940. Året etter var han komen over til Storbritannia, der han tok offisersutdanning i Luftforsvaret, og deltok deretter i verdskrigen som kaptein i det norske flyvåpenet. I 1946/47 gjekk han handelsskule i heimbyen Bergen.
Etter å ha arbeidd to år på kontoret til A/S Stord, fekk han i 1949 disponentstillinga i A/S Ocean Products, ein yrkesrolle han hadde til 1970. Jamsides disponerte han 1950-60 sildoljefabrikken A/S Clupea og 1955-75 reiarlaget Trawl-Industri. Frå tidleg i 1960- åra til 1972 var han også skipsreiar i Ocean Transport A/S og direktør i Akers Trading Co. Åra 1964-83 var han direktør i flyselskapet A/S Westwing. Hysing-Dahl var medlem i Fana heradsstyre 1960-67. Hausten 1969 fekk han plass på Stortinget frå Hordaland og Høgre. Dei fire fyrste på Tinget åra var han medlem i Industrikomiteen. Frå 1973 til 1981 var han formann i Forsvarskomitéen. Ved konstitueringa av det nye Stortinget i oktober 1981 vart han vald til stortingspresident, eit verv han hadde heile fireårsperioden Samstundes var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen 1981-85. Hysing-Dahl var medlem i sentralstyret til Høgre 1971-74 og 1977-78, andre viseformann i Høgre i perioden 1972-74.
Frå 1985 til -88 var Hysing-Dahl styreleiar i Distriktenes utbyggingsfond.
John Moses
John Moses var ein norsk kjøpmann, skipsmeklar og eidsvollsmann frå Kristiansund.
Moses var son av ein klippfiskkjøpmann av engelsk ætt. Han vart sjølv kjøpmann i heimbyen Kristiansund og dreiv med eksport av trelast og klippfisk. Moses bygde opp ei stor flåte med skip til verksemda si og allereie i 1806 åtte han 23 skip.
I 1814 var Moses utsending frå Kristiansund til riksforsamlinga på Eidsvoll. Moses var da 33 år gamal og det er truleg at han vart vald på grunn av at han var ein dugeleg handelsmann, med gode kontaktar til utlandet, særleg England. I forsamliga var han relativt anonym, men han kom med eit framlegg om at statsoverhovudet skulle ha tittel av regent, ikkje konge, i redsle for ei sterk kongemakt. Han høyrde til unionspartiet.
I 1815 kom buet hans under konkurshandsaming. Han flytta då til London og var sidan skipsmeklar der. Moses døydde i London.
I 1814 budde Moses i Clausengarden i Kristiansund. Huset vart øydelagt under bombinga av byen i 1940.
Päijänne-Tavastland
Päijänne-Tavastland (finsk Päijät-Häme) er eit av 19 landskap i Finland. Administrasjonssetet i landskapet er Lahtis. Päijänne er namnet på Finlands nest største innsjø, som strekkjer seg i nord-sør-retning gjennom landskapet. Paijänne-Tavastland grensar til landskapa Nyland, Egentliga Tavastland, Birkaland, Mellersta Finland, Södra Savolax og Kymmenedalen.
Kommunar og regionar
Päijänne-Tavastland består av ni kommunar, av dei er tre bykommunar. Kommunane i landskapet utgjer berre ein økonomisk region, Lahtis økonomiske region. Kommunane og den økonomiske regionen i landskapet er vist i lista nedanfor. Byane er oppførte med feit skrift. {| style="margin-bottom: 10px;"
Musikkgruppa Piknik
Piknik er ei russisk rockegruppe skipa i 1978. Gruppa blanda jazzrock, kunstrock, progressiv rock og vanleg rock. Gruppa har bytta mange medlemmar og den einaste originalmedlemmen er leiaren Edmund Sjklarskij.