cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eivind Henriksen
Eivind Prestegård Henriksen er ein norsk sleggjekastar frå Oslo. Han vann sølvmedaljen i øvinga under dei olympiske sommarleikane i 2021 og bronsemedaljen i VM i friidrett 2022. Henriksen er medlem i IK Tjalve og norsk rekordhaldar i sleggjekasting. Tidlegare har han også kasta diskos.
Aktiv
Henriksen har fleire medaljar i sleggje og diskos frå NM i friidrett 2007-2011. Han deltok i sleggjekast under EM i friidrett 2012 i Helsingfors og fekk også delta under Sommar-OL 2012 i London. I London-OL kasta han 74,62 meter og enda på ein 13. plass.
Under EM i friidrett 2018 i Berlin vart han nummer fem, og forbetra norgesrekorden til 76,86 meter. Seinare same året flytte han rekorden til 78,25 meter.
Henriksen kom på sjetteplass i VM i friidrett 2019 i Doha med eit lengste kast på 77,38 meter.
Han deltok i sleggje under Sommar-OL 2020 i Tokyo. Der tok han ein overraskande sølvmedalje. Han oppnådde 81,58 meter, og vart med det første norske sleggjekastar over 80 meter.
McMurdo Dry Valleys Long-Term Ecological Research
McMurdo Dry Valleys Long-Term Ecological Research (MCM LTER) er eit amerikansk forskingsprogram for faglege og tverrfaglege studiar av øksosystem til lands og sjøs i eit isfritt område av Antarktis kalla McMurdo Dry Valleys. Programmet vart ein del av LTER-nettverket til National Science Foundation i USA i 1993 og vert finansiert gjennom det amerikanske Office of Polar Programs i seksårsperiodar.
McMurdo Dry Valleys ligg innanfor McMurdo Sound i Ross Dependency, 3500 km rett sør for New Zealand og dannar det største relativt isfrie området (kring 4 800 km²) på Det antarktiske kontinentet. Desse isfrie områda av Antarktis står i skarp kontrast til dei fleste andre øksosystema i verda, som finst under langt mindre ekstreme naturtilhøve. Dei evig isdekte innsjøane, dei sjeldandt flytande bekkane og det omfattande området med eksponert jordsmonn i McMurdo Dry Valleys er utsette for låge temperaturar, lite nedbør og akkumlering av salt. Dei tørre dalane representerer ein region som ligg på grensa til kva som må til for å oppretthalde liv.
The Crowd
«The Crowd» er ein song skriven av Roy Orbison og Joe Melson, og spelt inn av Orbison i 1962. Han gav han ut som singel med B-sida «Mama», skriven av Orbison, Melson og Ray Rush.
På «The Crowd» spelar Bob Moore's Orchestra & Chorus, medan Jim Hall's Orchestra & Chorus spelar på «Mama».
Songen vart ikkje av dei største hittane til Orbison, og nådde berre 26. plassen på den amerikanske singellista sommaren 1962. Orbison syng på sitt mest operaaktige og eit klimaks som arrangøren Bob Moore slo ut av ein Rossini-opera «The Crowd» byggjer seg opp frå ein nesten minimalistisk opning til eit kraftig crescendo. Dei første 20 sekunda av songen er ikkje noko meir enn stemma til Orbison og ein enkel akustisk gitar som spelar den same akkorden om att og om att. På toppen av dette er teksten eksistensiell i all sin elende og tar i følgje Allmusic «aleine i menneskemassen»-temaet til eit nytt nivå.
CONCACAF
The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF, spansk: Confederación Norte-Centroamerica y del Caribe de Fútbol) er det nord- og mellomamerikanske fotballforbundet som vart skipa 18. september 1961 i Mexico City i Mexico. Forbundet er mest kjend under forkortinga CONCACAF. CONCACAF er sjølv medlem av FIFA, det internasjonale fotballforbundet.
Tre søramerikanske fotballforbund frå Guyana, Surinam og Fransk Guiana er også medlemmer av CONCACAF til tross for at dei med deira geografiske plassering i staden burde vore medlem av CONMEBOL.
Landvik kyrkje
Landvik kyrkje er ei lafta krosskyrkje i Grimstad kommune i Agder.
Gummiboomen
Gummiboomen i Amazonas frå 1880-talet til omtrent byrjinga av første verdskrigen dreide seg om utvinning og kommersialisering av naturgummi. Sentrert i Amazonasbassenget resulterte boomen i ei stor utviding av europeisk kolonisering i området, tiltrekte innvandrararbeidarar, førte til kulturelle og sosiale transformasjonar og øydela urfolkssamfunn. Boomen blei ein viktig del av den økonomiske og sosiale historia til Brasil og Amazonas-regionane i nabolanda, byar som Iquitos, Manaus og Belém voks og utvikla velstand. Veksten av verksemda i regnskogen var driven av ein snøgg aukande etterspurnad etter gummi på verdsmarknaden.
Landvik kyrkje
Det har vore kyrkje på Landvik sidan mellomalderen, og den førre kyrkja vart riven i 1823, like før den noverande vart oppført. Kyrkja har vore gjennom vølingar og moteskifte. Etter ei tid med nygotisk interiør vart kyrkja omfattande restaurert i 1955 og fekk att mykje av sitt opphavlege empirepreg.
Kroatisk i Eurovision Song Contest
Kroatisk i Eurovision Song Contest gjev oversyn over bruken av det kroatiske språket i Eurovision Song Contest. Den fyrste gongen ein song på kroatisk vart framført i Eurovision Song Contest var i 1993 då Kroatia debuterte med «Don't Ever Cry» av Put. Sidan den gong har to land delteke med til saman tjueein ulike bidrag som har vorte framført på kroatisk; tjue frå Kroatia og eitt frå Bosnia-Hercegovina. Av landa som kan delta er kroatisk offisielt språk i Kroatia, Bosnia-Hercegovina, Burgenland i Austerrike og Vojvodina i Serbia.
Gummiboomen
Perioden enda rundt 1914 då monopolet til Brasil var broten med at gummiplantar smugla til Asia byrja å produsere der til lågare prisar enn brasilianske gummiprisar.
Bakgrunn
Innsamling av lateks, mjølkesafta frå gummitreet (Hevea brasiliensis), var del av ein lang tradisjon blant urfolk i Sør- og Mellom-Amerika. Naturgummien vart verdsett på grunn av dei elastiske eigenskapane, og det var ulike bruksområde, til dømes til ballar i tradisjonelle ballspel.
Frå år 1839 førte Charles Goodyear si oppdaging av vulkaniseringsprosessen til ei enorm vekst i etterspurnaden etter gummi til industrien i Europa og Nord-Amerika. Snart vart gummi eit viktig råstoff for mange industriprodukt. Gummi vart brukt til regnfrakkar og sko, seinare òg til sykkeldekk og til slutt til bildekk. Gummi vart òg brukt i jernbane- og maskinteknikk og som isolator i elektroindustrien. I perioden under boomen var statsdanningane ferske, grensene porøse og sentralmaktene var ikkje synleg til stades i alle område av vestlege, lågare (nedre) Amazonas. Til dømes blei grenselinja mellom Peru og Colombia fastlagd i 1922 slik at byen Leticia blei overført frå Peru til Colombia, og grensa mellom Ecuador og Peru blei endeleg i 1998. Likeins blei Acre-territoriet i grenseområda innlemma i Brasil som delstaten Acre etter ein krig frå 1899 til 1903. Følgjeleg er referansar til aktivitetar i statar i dette området under boomen upresise, det som faktisk hende i Bolivia i 1895 kan ha skjedd innanfor grensene av Brasil, referert i 1910. Gummieksport frå Sør-Amerika til Nord-Amerika og Europa skjedde frå brasilianske hamner.
Gummiproduksjonen
Gummien vart samla frå viltveksande gummitre i dei tropiske regnskogane i Amazonas. Som ein del av arbeidsprosessen vart borken ripa opp og den sakteflytande lateksen vart samla i bøtter. Lateksen vart handsama i lokale fabrikkar og deretter kjøpt opp av grossistar som sende gummien til Nord-Amerika og Europa.
Grossistane gav regionale forhandlarar forskott, og desse igjen gav gummisamlarane forskott i pengar og varer, som dei måtte betale tilbake med tilsvarande mengder gummi. Soleis vart dei skuldnarar. Urfolk var òg utstyrte med våpen for å fange medlemmer av fiendtlege stammar som slavearbeidarar. Trældom og direkte våpenbruk var viktige verkemiddel for å halde oppe arbeidsinnsatsen.
I Amazonas var ein avhengig av at trea voks i det naturlege habitatet, freistnader på gummiplantasjar vart mislukka fordi den parasittiske sotsoppen Microcyclus ulei gjekk laus på gummitre dyrka i monokultur.
Peru: Tvangsarbeid i Putumayo
Kommersiell utvinning av gummi i regnskogen i Peru byrja rundt 1832. Opphavleg var Moyobamba det viktigaste senteret for gummihandelen i Aust-Peru, fram til den raskt veksande byen Iquitos i peruansk Amazonas overtok denne rolla i 1870. Iquitos blei hovudstaden i den nydanna Loreto-regionen. For å utvikle arbeidsstyrken til verksemda, vart det vedtatt lovar og ordinansar som også sørgde for tvangsarbeid, til dømes i eit dekret frå underprefekten til Moyobamba av 12. september 1832, som mellom anna handsama mangel på klede, latskap, fælsleg elende og mangel på «sivilisasjon» blant indianarane. Gummihandlarar delte jungelregionen i Peru seg imellom og kontrollerte store område med dei væpna private hærane sine, der dei òg brukte væpna makt for å tvinge lokal folkesetnad til å samle naturgummi i skogane. Sannsynlegvis var den største «gummibaronen» i Peru Julio César Arana, som opna det første selskapet sitt i Yurimaguas i 1881 og grunnla det peruanske Amazon Company i 1889 med britisk hovudkontor. Han kontrollerte til slutt eit område på rundt 113 000 km² rundt Putumayo, der dei innfødde slavearbeidarane arbeidde omgjeve av væpna vaktarar. Over 30 000 menneske, for det meste folk frå boras og huitotos, omkom i dette området åleine mellom 1881 og 1915 frå sjukdom og overgrep. Ein annan viktig gummibaron i Peru var Carlos Fermín Fitzcarrald, som i 1888 vart sett på som den rikaste gummiprodusenten ved Ucayali. For gummibaronen Fitzcarrald var det væpna asháninkafolk, den gong kjent som campa, og Piros som fanga «ville» mashcos (amarakaeri, toyoeri) og gjorde dei til tvangsarbeidarar. Av totalt 28 000 arbeidarar frå urfolkssamfunn i det peruanske Amazonas i 1913, var 22 000 tilsette som gummitapparar.
Brasil: Velstand til Manaus og Belém
I Brasil var byen Manaus ved Amazonas det viktigaste senteret for produksjon og handel med gummi. Rundt 1890 vart den vesle landsbyen Manaus ein verdskjend og rik by med breie gater, ein elektrisk trikk og elektriske gatelys.
Gummiboomen vart forma av den ekstravagante livsstilen til gummibaronane. Biletet av å tenne ein sigar med pengesetlar vart kjent. Ein annan baron fekk bygge eit palass for hestane sine som var så imponerande at han flytta inn sjølv. Opptil fem prosent utlendingar budde i Manaus under blomstringa.
Høgdepunktet med ekstravagansen var bygginga av Teatro Amazonas i Manaus, som eit stort operahus midt i Amazonas bygd i stor grad av importerte byggemateriale, inkludert italiensk marmor. Denne konstruksjonen kosta omtrent to millionar dollar, ein enorm sum på den tida.
Bolivia: Inntekter til staten
Geologiske og klimatiske tilhøve gjorde at elvene var meir krevjande å nytte til gummitransport i boliviansk område enn andre stader i Amazonasbassenget. Lokalfolkesetnaden blei dermed i stand til å kontrollere og å meistre transportsambanda for gummiindustrien i tillegg til å skaffe ein passande arbeidsstyrke. Det blei lokale gummibaronar som kontrollerte gummiindustrien og etter ei tid fekk eit selskap, Suárez Hermanos, monopol på det meste av økonomien i området, inkludert matforsyning til dei involverte. Jamvel om rikdomen blei konsentrert på få hender, blei det aldri sett i gang spektakulære bygg og trikkesystem slik som i Manaus og Belém.
Også i Bolivia fekk gummiboomen ein djup innverknad på urfolkssamfunn i låglandet. Fælslege arbeidsforhold og kulturpåverking øydela mange etniske grupper. Arbeidarane vart nøye overvakta av væpna vakter, og i nokre ekstreme tilfelle vart brutalitetane slik som dei i Putumayo. Det var likevel ein maktbalanse mellom dei som dreiv industrien og urfolk, fordi gummiindustrien var avhengig av kunnskapen til urfolk til mellom anna navigasjon på elvene, lokal dyrking av matvarer og jakt og fiske.
Tradisjonelt var staten sine inntekter frå utvinning av sølv, kopar, tinn og vismut monalege, men inntekt frå gummiindustrien kom til å overgå metallinntektene i ein periode, trass i at det var uttalt at staten stod svakt i boliviansk Amazonas. I 1890 gav gummiindustrien tilsvarande 3,2 % av samla metallinntekt det året. I 1901 var gummiinntektene auka til 145 % av metallinntekta.
Slutten på gummiboomen
Gummiboomen enda tjue år etter at den britiske utforskaren Henry Wickham i 1876 starta med å samle frø frå gummitreet. Henry Wickham klarte å samle over 70 000 frø, av dei voks over 2000 små tre opp i drivhus i London og vart først sendt til britiske Malaya. Berre 8 gummiplantar overlevde og spira etter den lange transporten, som den dagen i dag dannar grunnlaget for alle gummiplantasjane i Søraust-Asia. Byrjinga i 1910 fall gummiprisen, noko som årsaka panikk blant gummibaronane. Med dette braut Asia opp Brasil sitt monopol som hadde eksistert fram til dette tidspunktet, og dermed avslutta gummiboomen i Amazonas.
Under andre verdskrigen vart tilgangen på gummi frå Asia til USA avskoren og USA gjekk inn i eit samarbeid med Brasil for å skaffe størst moglege mengder gummi frå Amazonas for å forsyne USA og dei allierte. Styresmaktene i Brasil planla å rekruttere grovt rekna 100 000 menneske til tenesta som «gummisoldatar» i Amazonas. Jamvel om meir enn 13 000 tonn gummi vart eksportert frå Brasil, vart tiltaket karakterisert som ein fiasko, ca. 30 000 menneske mista livet i Brasil, mange av dei som følgje av sjukdommar.
I dag er syntetiske materiale tilgjengelege for dei fleste føremål som naturgummi opphavleg vart brukt til. Likevel er sideveggane til bildekk og flydekk spesielt laga av naturgummi, då enorme krefter verkar der, som syntetisk gummi ikkje gir tilstrekkeleg motstand. Slitebanen, derimot, er sliteflater og er vulkanisert på av syntetisk gummi av vanlege produsentar.
Vingåker
Vingåker er ein svensk tettstad og centralort Vingåkers kommune i Södermanlands län i landskapet Södermanland. I 2005 hadde staden 4 362 innbyggjarar.
Mansa Cove
Mansa Cove er ei 450 m brei vik som trengjer 300 m austkysten av det vesle isfrie neset som utgjer nordenden av Ioannes Paulus II Peninsula, vest på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis og som endar ved Cape Shirreff.
Vika vart namngjeven av Den chilenske antarktisekspedisjonen i 1984-85 frå den rolege vassflata. Mansa er spansk for roleg.
Vingåker
Historie
Vingåker fekk eit tilbakeslag då toga slutta å stoppe der i 1971. Frå år 2003 vart jernbanetrafikken gjenopptatt i form av regionale tog på strekninga Stockholm-Södertälje-Katrineholm-Hallsberg.
Mansa Cove
Vika ligg 680 m sør-søraust for Cape Shirreff, 4,26 km nordvest for Black Point og 1,18 km nordaust for Rapa Nui Point.
Rødenes prestegard
Rødenes prestegard ligg like vest for parkeringsplassen vest for Rødenes kyrkje.
Våningshuset er eit laftehus oppført rundt 1800. Det har ståande utvendig panel og saltak. Frå 1910 vart det stilmessige uttrykket endra meir mot sveitser, og i 1963 vart ei bryggarhusfløy på nordsida riven. Huset har vorte rehabilitert ei rekkje gongar, seinast i 2008–2014.
Våningshuset og eit stabbur frå 1918 er freda. Prestegardshagen er på om lag seks mål.
Al Kura`
Al Kura` er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Vingåker
Historie
Tradisjonelt har staden hatt ein omfattande konfeksjonsindustri. I løpet av 1990-talet vart denne for stor del nedlagt og flytta til andre stader, og tok heilt slutt i 2005 då dei siste delane vart selt til utlandet. Grunnen skal ha vore for høge produksjonskostnader.
Vingåker er mellom anna kjend for Vingåkersdansen, Vingåkersdräkten, Vingåkers Factory Outlet, Vingåkers Volleybollklubb, Säfstaholms slott, Kjesäters folkhögskola og før dette statsministeren Göran Persson, som er fødd og oppvaksen der. Staden er òg kjend for Vingåkersrevyn som i åra 1992–2002 gjorde ein oppsetning ved Valborgshelgen kvart år.
Aramoun
Aramoun er ein landsby i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon.
CONMEBOL
Confederación Sudamericana de Fútbol (CONMEBOL, portugisisk: Confederação Sul-Americana de Futebol) er det søramerikanske fotballforbundet som vart skipa 9. juli 1916. Forbundet er mest kjend under forkortinga CONMEBOL. CONMEBOL er sjølv medlem av FIFA, det internasjonale fotballforbundet.
Zaniar Matapour
Zaniar Matapour er ein norsk-iransk mann sikta for terror etter han den 25. juni 2022 skaut inne på puben Per på hjørnet i Oslo. To menn vart drepne og 21 skada.
Bakgrunn
Zaniar Matapour kom som flyktning frå Iran til Noreg i 1991, etter at familien hadde vore to år i Pakistan. Dei busette seg i Bergen og flytta seinare til Oslo. Matapour har lenge slite med psykiske vanskar, og har vorte diagnostisert med diagnosen paranoid schizofreni.
Zaniar Matapour vart dømd for knivstikking i 1999, men seinare frifunnen på fleire punkt. Seinare vart han dømt for lagring av 100 gram kokain, sikta for å ha avfyrt skot i Oslo og dømt for å ha gått med ein kniv på ein offentleg stad. Han har vore i søkjelyset til PST sidan 2015, og har hatt fleire samtalar med Politiets tryggingsteneste. Desse samtalane vert gjennomførte med personar som står i fare for å verta radikalisert. Den siste samtalen var berre nokre veker før skytinga i Oslo
Matapour har vore i kontakt med Arfan Bhatti, ein tidlegare dømd islamistisk ekstremist. Våren 2022 vart Zaniar Matapour saman med Bhatti stansa i ein bil i forbinding med ein SIAN-demonstrasjon.
Rila nasjonalpark
Rila nasjonalpark (bulgarsk: Национален парк „Рила“) er den største nasjonalparken i Bulgaria, med eit areal på 810.46 km² i fjellkjeda Rila sørvest i landet. Han vart oppretta 24. februar 1992 for å verne fleire nasjonalt viktige økosystem. Høgda i parken varierer frå 800 moh. nær Blagoevgrad til 2,925 moh. på fjelltoppen Musala, som er det høgste fjellet på Balkan. Det er 120 bresjøar i parken, mellom dei dei prominente Rilasjøane. Mange elver har opphavet sitt i i parken, mellom dei Maritsa, som er den lengste elva på Balkan, og Iskăr, som er den lengste elva i Bulgaria.
Nasjonalparken ligg i fire av dei 28 oblastane i Bulgaria: Sofia, Kjustendil, Blagoevgrad og Pazardzjik.
Dáfni-Ymittós
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Blackwelderbreen
Blackwelderbreen er ein isbre som er kring 2 km brei og 3,5 km lang, mellom Salmon Hill og Hobbsbreen i Victoria Land. Isbreen vart undersøkt i løpet av U.S. Navy Operasjon Deepfreeze i 1957–58, av Troy L. Pewe og vart namngjeven av han etter dr. Eliot Blackwelder, tidlegare sjef for geologiavdelinga ved Stanford University.
Grønlandsmåse
Grønlandsmåse, Larus glaucoides, er ein fugleart i måsefamilien.
Utbreiing
Fuglen hekker i det arktiske Canada og Grønland.
Førekomst i Noreg
Arten kan sjåast av og til på kysten om vinteren, enda sjeldnare til andre årstider.
Hekking
Grønlandsmåsen hekkar i koloniar, og i blant aleine, ved kysten. Dei 2-3 egga vert lagt i eit reir på marka.
Trekktilhøve
Grønlandsmåsen er ein trekkfugl som overvintrar i dei nordaustlege statane i USA og på dei britiske øyane.
Sadisme
Ei meir moderne tolking av omgrepet har vorte aktuelt dei seinare åra, etter kvart som ein sadomasochistisk subkultur har vorte meir synleg i Vesten. Menneske som knyter seg til denne seksuelle retninga legg vekt på at sadisme retter seg mot ein friviljug og likeverdig motpart som finn ein masochistisk glede i å verta audmjuka, dominert eller påført smerte av sadisten.
Omgrepet sadisme vart fyrst brukt av den tyske psykiateren og rettsmedisinaren Richard von Krafft-Ebing. Omgrepet kjem frå forfattaren Marquis de Sade, som skreiv fleire pornografiske romanar som inneheldt med valdsfantasiar.
Omgrepet sadisme har eit motstykke i masochisme. Sigmund Freud var den første som såg ein samanheng mellom sadisme og masochisme, og sette orda saman til omgrepet sadomasochisme.
Yoandri Betanzos
Yoandri Betanzos er ein kubansk tidlegare tresteghoppar frå Santiago de Cuba. Han vann sølvmedaljen i øvinga i VM 2003 og VM 2005.
Aktiv
Betanzos sette personleg rekord med 17,29 meter i 2002-sesongen. Under verdsmeisterskapen i Paris året etter presterte han årsbeste og kneip sølvmedaljen med 2 centimeters margin. I 2004 forbetra han sitt personbeste til 17,53 m, ved dei olympisk leikane i Athen landa han på 17,47 m, ein centimeter for kort til å ta medalje.
I Helsinki-VM 2005 kneip Betanzos ein ny bronsemedalje. Med 17,42 m slo han tredje- og fjerdemann i tevlinga med 2 og 3 cm. Han flytta den personlege rekord en til 17,63 m i 2006 og til sist til 17,65 meter i Havana i 2009. Desse åra lukkast han ikkje nå dei same lengdene i dei største meisterskapstevlingane.
OFC
Oceania Football Confederation (OFC) er det oseanske fotballforbundet som vart skipa i 1966. Forbundet er mest kjend under forkortinga OFC. OFC er sjølv medlem av FIFA, det internasjonale fotballforbundet.
George Best
Han døydde i London.
Stavern bilfabrikk
Stavern bilfabrikk AS vart stifta 6. november 1917 i Stavern i Vestfold og tok til å produsera lastebilar i 1919. Dei fyrste av desse hadde elektrisk drift . Motorane, på 5 kW (7 hk) vart produserte av Sola elektromaskinfabrikk og batteria vart importerte frå USA. Nyttelasta var på 2 tonn og køyrelengda mellom kvar opplading var 60 - 70 km. Bilane hadde heilgummidekk.
Lauterbrunnen
Lauterbrunnen er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 795 meter over havet.
Stavern bilfabrikk
Elbilane var ingen suksess og i 1920 gjekk fabrikken over til Continental bensinmotorar med ei effekt på 30 kW (40 hk). Sjølv om både Statens vegvesen og NSB investerte i lastebilar frå Stavern gjekk det sevje med salet og i 1924 vart føretaket nedlagt. Det vart i alt produsert rundt 40 lastebilar i Stavern. Ein av desse finst framleis og står utstilt på Norsk køyretøyhistorisk museum på Lillehammer.
Lauterbrunnen
Kommunen består av ein trong dal, Lauterbrunnental, der landsbyane Lauterbrunnen og Stechelberg ligg. Landsbyane Mürren, Gimmelwald og Isenfluh ligg i hengedalar aust for Lauterbrunnental, medan den kjende skisportstaden Wengen ligg vest for hovuddalen. Korkje til Gimmelwald, Mürren eller Wengen går det bilveg, til desse stadene går det jarnbane eller togbane. Namnet Lauterbrunnen kjem av dei 72 fossane som finst i Lauterbrunnental. Den mest kjende av desse er Staubbachfall mindre enn ein kilometer frå Lauterbrunnen. Elva Lütschine renn gjennom Lauterbrunnen.
Stavern bilfabrikk
I Statens vegvesen si teneste
Ein av lasteautomobilane som Statens vegvesen kjøpte kosta kr 16.000 og vart nytta til å grusa vegane i Sogn og Fjordane. I korrespondanse mellom amtsingeniør Christopher Engebreth Brock i Bergenhus amt og ein kollega, Carl Crøger i Oppland, går det fram at Statens vegvesen Oppland òg hadde ein lastebil frå Stavern bilfabrikk. I eit svarbrev til Brock fortalte Crøger at bilen på eit år hadde tilbakelagt over 3000 km og at han var «særdeles vel fornøjet» med han.
Lauterbrunnen
Allereie i dei første tiåra av 1800-talet byrja det kome turistar til kommunen, særleg dei som var inspirert av kunstretninga romantikken. Sidan det første hotellet kom opp i Wengen i 1859, har kommunen vakse fram til eit stort turistmål.
Privolzjsk
Privolzjsk (russisk Приво́лжск) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 18 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sjatsja, ei sideelv til Volga, rundt 50 km nord for Ivanovo.
Busetnaden er kjend sidan 1485 som landsbyen Jakovlevskoje Bolsjoje (russisk: Я́ковлевское Большо́е). Byen Privolzjsk vart danna då landsbyen Jakovlevskoje og omkringliggende busetnader vart slått saman i 1938.
Marquis de Sade
Donatien Alphonse François, kjend under sin adelstittel Marquis de Sade («marki frå Sade»), var ein fransk aristokrat, revolusjonær politikar, filosof og forfattar, namngjeten for sin normbrytande seksuelle aktivitet, avvikande meiningar og lettsindige livsstil. Verket hans omfattar romanar, novellar, skodespel, dialogar og politiske avhandlingar; i hans eiga tid vart ein del utgitt under hans eige namn, medan andre titlar vart utgjevne anonymt og han nekta for å vere forfattaren. De Sade er best kjend for sine erotiske verk som kombinerte filosofisk samtale med pornografi og skildra seksuelle fantasiar med ei vektlegging av vald, kriminalitet og blasfemi mot den katolske kyrkja. Han var også ein talsmann for ekstrem fridom, uhindra av moral, religion eller lovverk.
Sadisme og sadist
Omgrepa «sadisme» og «sadist» er avleidde frå hans namn.
Barrow
Barrow kan visa til:
Dôme de Rochefort
Dôme de Rochefort er ein 4 015 høg topp i Mont Blanc-massivet på grensa mellom Frankrike og Italia. Toppen blei første gong gått 12. august 1881, av J. Eccles, Alphonse og Michel-Clément Payot.
Scheibbs
Scheibbs er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 46 km² og i kring 4 200 ibuarar. Byen Scheibbs ligg ved elva Erlauf, 339 meter over havet.
Dei russiske flyborne styrkane
Dei russiske luftlandestyrkane (russisk: Vozdusjno-desantnyje vojska, VDV) eller "Dei russiske flyborne styrkane" er ei eiga forsvars- og våpengrein direkte underlagt Forsvarsdepartementet i Russland til liks med Dei strategiske rakettstyrkane.
Då desse styrkane var sett opp på 1920-talet, etter lang tids eksperiment med fallskjermar og verknader av tyngdekrafta, var dette verdas fyrste luftborne styrkar. På 1980-talet var VDV òg verdas største med sine sju divisjonar og 12 brigadar, men den gongen underlagd Sovjetunionen. I fredstid er det lett å sjå skilnaden mellom VDV og dei andre i Russland, fordi dei har lyseblå beret og blåstripa T-sjorte (telnjasjka) og blir kalla «desant» (frå fransk decente).
Kvar divisjon hadde i 2017 berre to manøverregiment og 5-6000 soldatar med lette stormpanservogner og lett artilleri. Styrken til VDV er difor ikkje slagkraft, men operasjonell og strategisk mobilitet knytt til god fallskjermtrening og tilgång til transportfly i Transportflyvåpenet i Russland (VTA). Dette gjer at dei kan deployerast overalt innan rekkjevidde for flya på kort tid. Etter landing vil dei vera avhengige av snøgg link-up med hæren sine manøverelement og militær logistikk.
Samansetjing
Luftlande-divisjonar er ei fellesnemning for to typar manøverelement - Fallskjermlande og Stormlande. Ein divisjon som har begge desse elementa vil derfor kallast luftlandedivisjon.
Fallskjermlande-element (russisk: Parasjiotno-desantnyj) Desse kan landa mesteparten av styrken med fallskjerm, både soldatar og viktig stridsmateriell. Dei er difor ikkje avhengige av flyplass i nærleiken av operasjonsomådet.
Divisjonar
7. stormlande-divisjon (berg) i Novorossijsk
76. stormlande-divisjon i Pskov 98. luftlandedivisjon i Ivanovo 106. luftlandedivisjon i Tula
Brigader
11. luftlandebrigade i Ulan Ude 83. luftlandebrigade i Ussurijsk 31. stormlandebrigade i Uljanovsk 56. stormlandebrigade i Kamysjin 45. VDV-spetsnaz-brigade i Kubinka
Materiell
Materiellet innan VDV er lett og spesiallaga for fallskjermsdropp. Stormpanservognane kallast gjerne BMD (russisk: Bojevaja masjina desantnykh) som tyder "stridskjøyretøy for luftlandestryker".
Guro Angell Gimse
Guro Angell Gimse er ein norsk politikar frå Høgre. I stortingsperioden 2017-2021 er ho vararepresentant nr. 1 for Sør-Trøndelag. Ho møter fast som representant frå 1. oktober 2017 for statsråd Linda C. Hofstad Helleland.
Gimse har mellom anna politisk erfaring frå Melhus kommune og fylkestinget i Sør-Trøndelag. Ho arbeider som politi.
Utqiaġvik
Utqiaġvik (før 2016 òg kalla Barrow) er ein by i North Slope Borough i Alaska i USA med 4 488 innbyggarar per 2018. Han er den nordlegaste byen i USA og er òg ein av dei nordlegaste byane i verda. Han ligg berre litt lenger nord enn Nordkapp i Noreg og ligg 2100 km sør for Nordpolen og 515 km nord for polarsirkelen. Ikkje langt unna byen ligg Point Barrow som er det nordlegaste geografiske punktet i heile USA.
Infrastruktur
Det går ingen bilvegar til byen så transport til og frå staden vert vanlegvis gjennomført med fly. Om sommeren så kan ein ta seg til nærliggande busetnader med traktor eller eventuelt slede om vinteren.
Klima
Byen har eit arktisk klima med lite nedbør og normalt overskya vêr. Temperaturen klatrar sjeldant over 10 gradar Celsius om somrane og det hender ofte at det er snø å sjå året rundt.
Basateen i Libanon
Basateen er ein landsby i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon.
Basateen ligg i Chahaar-området ovanom Beirut, kring 600 meter over havet. Frå her har ein utsyn over Middelhavet og Beirut.
Al Madiq i Mekka
Al Madiq er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Pieces of the Sky
Sjølv om hadde gjeve ut det relativt obskure visemusikkalbumet Gliding Bird fem år tidlegare, vart Pieces of the Sky albumet som lanserte karrieren til Harris og vert rekna som debuten hennar. I åra i mellom hadde ho skapt eit musikalsk samarbeid med Gram Parsons som endra den musikalske retninga i karrieren hennar. Albumet inneheld den første Billboard-countryhitten hennar, med «If I Could Only Win Your Love», som nådde fjerdeplassen på lista. «Too Far Gone» (opphavleg ein hit i 1967 for Tammy Wynette) nådde berre 73. plassen på lista. Songutvalet var variert og synte tidleg kor eklektisk musikksmaken til Harris var. I tillegg til hennar eigen «Boulder to Birmingham», som var skriven for Gram Parsons som døydde året før, inkluderte ho Merle Haggard-klassikaren «The Bottle Let Me Down,» The Beatles sin «For No One» og Dolly Parton sin «Coat of Many Colors.» Parton spelte til gjengjeld «Boulder to Birmingham» i 1976 på albumet hennar All I Can Do. På Shel Silverstein sin «Queen of the Silver Dollar», syng den mangeårige venen og duettpartnaren til Harris, Linda Ronstadt, syng harmoni.
Pieces of the Sky nådde sjuandeplassen på Billboard-countrylista.
Allmusic skreiv om albumet: «Den første plata hennar på eit større selskap er eklektisk på modig vis, upåklageleg utført og så vakkert at det gjer vondt. Midt mellom ei samling songar er høgdepunktet på albumet med ein av Harris sine få originale songar, 'Boulder to Birmingham', som er den rørande hyllesten hennar til den falne mentoren Gram Parsons».
Pieces of the Sky vart inkludert i Robert Dimery-boka 1001 Albums You Must Hear Before You Die.
Working for the Man
«Working for the Man» er ein song skriven og framført av Roy Orbison. Songen vart gjeven ut på singel den 8. september 1962 med «Leah». Begge songane vart framførte med Bob Moore's Orchestra and Chorus.
Ali Ezzine
Ali Ezzine er ein marokkansk tidlegare hinderløpar. Han vann medalje på 3 000 meter hinder i dei største meisterskapane åra 1999-2001.
Ezzine deltok i Friidretts-VM 1999 i Sevilla, der han vart tredjemann av dei fem som spurta om medaljane i 3 000 meter hinder. To veker seinare sette han personbeste i øvinga med 8.06,7 i Berlin. 23. juni 2000 sprang han sitt fortaste hinderløp då han vart klokka inn på 8.03,5 ved eit stemne i Paris. Under dei olympiske leikane i Sydney om hausten kneip han bronsemedaljen med ei margin på 0,08 sekund. Eitt år seinare lukkast Ezzine vinne sølvmedaljen i 3 000 meter hinder i Edmonton-VM, som i Sydney vann kenyanaren Reuben Kosgei. Ezzine la opp etter 2004-sesongen
Mateev Cove
Mateev Cove (bulgarsk Матеев залив, ‘Matejev Zaliv’) er ei 700 m brei vik som trengjer 290 m sørkysten av Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho er ein del av South Bay, med innløp aust for Yasen Point. Aldan Rock er den største av ei gruppe små skjer som ligg utanfor austdelen av vika. Den britiske baseleiren Station P låg inst i vika sommaren 1957-1958.
Normannisk
Normannisk er eit romansk språk som er nært i slekt med fransk og pikardisk. Det er blitt tala i Normandie og Storbritannia og er det vestlegaste av oïl-språka. Språket har også norrøne trekk etter vikingane som erobra Normandie.
I Storbritannia utvikla det seg til anglonormannisk, som blei brukt i visse samanhengar fram til 1600-talet, og til dei noverande språka, og  på Kanaløyane Jersey, Guernsey og Sark. Det har innverka noko på det fellesfranske ordforrådet og mykje på det moderne engelske.
Historie
Gammalnormannisk eller det galloromanske oïl-språket som gav opphav til blei tala i Nord-Frankrike frå 800-talet. Norrøne vikingar som slo seg ned i Normandie gjekk fullstendig over til normannisk i løpet av 1100-talet. Innflyttarane bidrog likevel til språket med ein del norrøne, gammalengelske og keltiske ord, som homard, 'hummar', hommet/houmet, 'holme' og quille, 'kjøl' eller stadnamnendingane -tot ('-toft'), -lon ('-lund') og -bec ('-bekk'). Det er mogleg at norrøn påverknad gjorde at språket heldt på lydane [k] og aspirert [h], som blei til [s] eller [ʃ] og stum h i fransk elles.
Gjennom normanniske erobringar spreidde språket seg til Storbritannia, Sør-Italia og Levanten. Her var det eit elitespråk med få talarar, men i Storbritannia fekk det sterk innverknad på folkemålet. Mange moderne engelske ord stammar frå normannisk og minnar om franske ord, bortsett frå at desse har gått gjennom ord- eller lydendringar som normannisk og engelsk ikkje har.
Normannisk har påverka ein del kanadisk fransk gjennom utvandring frå Normandie.
Litteratur
Diktaren Wace frå Jersey er rekna som grunnleggjaren av anglonormannisk litteratur. Etter Wace blomstra ein rik litteratur i Frankrike og England med diktarar som Marie de France, Benoît de Sainte-Maure, Béroul og Thomas d'Angleterre. Rolandskvadet, sogene om kong Artur, riddarane av det runde bordet og den heilage gralen og Tristan og Isolde var viktige motiv for denne litteraturen. Mykje av litteraturen finst berre bevar gjennom anglonormanniske handskrifter.
Mandamádos
Mandamádos (gresk Μανταμάδος) er ein landsby og tidlegare kommune nord på øya Lésvos i periferieininga Lésvos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Mandamádos vart innlemma i kommunen Lésvos i 2011, men inngår frå 2019 som ei kommunaleining i kommunen Vest-Lésvos.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Mandamádos 2 447 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 941 innbyggjarar.
Normannisk
Bruk
Normannisk blir tala på fastlandet i Normandie i Frankrike, der det ikkje har offisiell status, men blir klassifisert som eit regionalt språk.
Dei normanniske variantane jèrriais og guernésiais/dgèrnésiais er anerkjende som regionale språk av dei britiske og irske styresmaktene innanfor rammene av det britisk-irske rådet. Sercquiais liknar jèrriais, som det utvikla seg frå etter at jerseybuar flytta til Sark på 1500-talet. Auregnais, det normanniske språket på Alderney, døydde ut på 1900-talet.
I dag står språket sterkast på dei minst tilgjengelege områda i Normandie, Kanaløyane, Cotentin (Cherbourghalvøya) vest i og Pays de Caux (Cauchois) aust i Normandie. Turisme og innflytting frå talarar av majoritetsspråk (standard fransk og engelsk) har ført til tibakegang for språket.
Den anglo-normanniske dialekten av normannisk var språket for statsadministrasjonen i England som utvikla seg etter 1066. Språket blei brukt i juridisk samanheng i Storbritannia i fleire hundreår før det hovudsakleg blei avskaffa på 1600- og 1700-talet. Normanniske frasar blir framleis brukte i svært spesielle samanhengar, til dømes byrjar høgsteretten i USA og fleire andre amerikanske domstolar med oppmodinga «oyez!» ('høyr'). medan ein del frasar som «A ceste Bille les Seigneurs sont assentus» ('med denne loven er adelsmennene einige') og «La Reine le veult» ('Dronninga vil det') blir skrivne ned i dei formelle dokumenta rundt lovforslag.
Wojciech Jaruzelski
Wojciech Witold Jaruzelski var ein polsk general og politikar som var statsminister i Polen frå 1981 til 1985, og president 1989-90.
Liv og gjerning
Jaruzelski vart fødd Kurów i Lublin-voivodskapet. Ved byrjinga av andre verdskrigen flykta Jaruzelski-familien til Litauen den 15. september 1939. Etter Sovjetunionen tok over det austlege Polen vart han og familien deporterte til Sibir. Der arbeidde han i skogbruket. Her skadde han synet, noko som gjorde at han sidan brukte mørke briller. I Sibir vart han utdanna til offiser av det sovjetiske militæret, etter faren var død. Han deltok i andre verdskrigen frå 1943 til -45.
Som generalsekretær i kommunistpartiet innførte Jaruzelski unntakstilstand den 13. desember 1981. Unntakstilstanden var eit svar på den faglege og politiske kampen som fagorganisjonen Solidaritet førte, men også for å hindre at Sovjetunionen skulle kome til å invadere Polen, noko polakkane omtala som ein «lagnad verre enn døden». Jaruzelski leia kommunistpartiet fram til 1989. Frå 19. juli 1989 var han Polens president fram til 21. desember 1990, då han valde å gå av etter auka trykk i folket. Den 31. januar 1991 forlet han hæren.
Både i 2006 og 2007 vart han påklaga for brot mot lover i den tidlegare folkerepublikken Polen, saker som ikkje kom til doms grunna den dårlege helsa til Jaruzelski.
Smørkrisa i Noreg
Smørkrisa i Noreg starta seint i 2011 då det var akutt mangel på smør og prisstigning på smør på tvers av marknader i Noreg. Mangelen vart skulda høge prisar og bestandane til butikkane av smør rann ut berre minutt etter levering. Ifylgje den danske avisa B.T. vart Noreg ramma av «smør-panik» (smørpanikk) som fylgje av smørmangelen.
Nordiske greiner under vinter-OL 1998
Nordiske greiner på ski under vinter-OL 1998 i Nagano bestod av 15 øvingar. Fem av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla i både i langrenn, kombinert og skihopping. Alle øvingane vart avvikla i småbyen Hakuba.
Jabal al-Druze
Jabal al-Druze (arabisk جبل الدروز, Drusarfjella), offisielt Jabal al-Arab (arabisk جبل العرب, Arabarfjellet), er eit vulkanområde sør i Syria, i As-Suwayda guvernement. Dei fleste innbyggjarane i denne regionen er arabiske drusarar i tillegg til eit lite arabisk kristent samfunn. Safaitiske inskripsjonar vart først funne i dette området. Det var ein sjølvstyrt stat i det franske mandatet i Syria frå 1921 til 1936, med same namnet. Tidlegare vart namnet Jabal al-Druze nytta om eit anna område, som ligg i Libanonfjella.
Nordiske greiner under vinter-OL 1998
10 km klassisk stil
<br style="clear:both" />
Jabal al-Druze
Geologi
Vulkanfeltet Jabal al-Druze, det sørlegaste i Syria, ligg i Haurun-Druze-platået i det sørvestlege Syria nær grensa til Jordan. Det mest dominareande fjellet i dette vulkanfeltet er det 1800 meter høge Jabal al-Druze (òg kalla Jabal ad Duruz, Djebel Al-Arab, Jabal Druze, Djebel ed Drouz). Det alkaline vulkanfeltet består av ei gruppe av 118 basaltiske vulkanar somavr aktive i nedre pleistocen til holocen. Det store sørvestlege platået er fylt med basaltiske lavastraumar frå vulkanar som strekkj seg frå nordvest til søraust. Dette vulkanfeltet ligg innanfor den nordlege delen av det massive alkaline vulkanfeltet Harrat Ash Shamah (òg kalla Harrat Ash Shaam) som strekkjr seg frå sørlege Syria til Saudi-Arabia.
Fjelltoppar
På arabisk tyder ordet «tell» «ås» men i Jabal al-Druze, syner «tell» heller til ei vulknakjegle.
Nordiske greiner under vinter-OL 1998
30 km klassisk stil
<br style="clear:both" />
50 km fristil
<br style="clear:both" />
5 km klassisk stil
<br style="clear:both" />
5 + 10 km jaktstart
<br style="clear:both" />
15 km klassisk stil
<br style="clear:both" />
30 km fristil
<br style="clear:both" />
Normalprogram
<br style="clear:both" />
Lag
<br style="clear:both" />
Normalbakken (K90)
<br style="clear:both" />
Blankenshipbreen
Blankenshipbreen er ein bratt isbre som flyt nord mellom La Count Mountain og Bubble Spur og ut i øvre Ferrarbreen i Victoria Land. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1992 etter Donald D. Blankenship ved Geophysical and Polar Research Center ved University of Wisconsin. Han var geofysisk forskar ved Dome Charlie i Aust-Antarktis i fleire år i 1978–82; og forskar på isstraumar på Siple Coast i Vest-Antarktis i 1983–88, og så ved Byrd Polar Research Center ved Ohio State University frå 1989.
Arnkjell Einarsson
Arnkjell Einarsson (Arnkel) eller Torv-Einarsson, var jarl på Orknøyane, truleg frå omkring 935 til 954.
Han er omtala i Orknøyingasoga, i soga om Håkon den gode (kap.4), soga om Olav den heilage (kap. 96) og i andre av dei norrøne sogene, der det er opplyst at Arnkjell var son til orknøyjarlen Einar Ragnvaldsson (Torv-Einar) og at han hadde to brør: Erlend og Torfinn (Torfinn Hausakljuv). Arnkjell hadde truleg òg ei syster som heitte Tordis.
Etter at Torv-Einar døydde, vart Arnkjell og brørne hans sams jarlar på Orknøyane. Det blir oftast rekna med at Einar døydde i 910, men tidsrekninga er usikker. Dette dødsåret gir ei uvanleg lang styrigstid for sønene hans (frå 910 til 954/963), og det verkar meir truleg at Einar kan ha levd lenger, kanskje til midten av 930-åra. Snorre skriv i soga om Olav den heilage (kap.96), at Eirik Blodøks kom til Orknøyane etter å ha blitt forvist frå Noreg, og då var Torv-Einar død. Truleg skjedde dette heilt på slutten av 930-åra.
Ekebergbanen
Ekebergbanen er ei 6,6 kilometer lang dobbeltspora og svingete trikkelinje på eigen trasé langs vesthellinga i Ekebergåsen mellom Ljabru og Gamlebyen i Oslo, der banen er knytt til det ordinære sporvegsnettet i byen og har såleis trikkeruter frå både Majorstuen og Rikshospitalet. Linja går gjennom stroka Jomfrubråten, Bekkelagshøgda med Holtet og Nordstrand i Bydel Nordstrand. Banen vart bygd og drive av aksjeselskapet A/S Ekebergbanen som ein lenging av ei linje mellom Stortorvet i Oslo og Oslo hospital i Gamlebyen. Selskapet hadde gjort en avtale med Kristiania Sporveisselskab om å få bruke linja mellom Oslo hospital og Stortorvet for trikkene på Ekebergbanen, som vart opna i fyrste byggjesteget fram til Sæter 11. juni 1917, til Ljabru i 1941. I 1931 var det opna ei sidelinje tvers over Ekebergsletta fram til Simensbråten, nedlagd i 1967.
Fram til dåverande Oslo Sporveier A/S tok over drifta av Ekebergbanen, skilde trikkane på denne banen seg frå dei andre trikkane i byen ved å køyre på høgare spenning og vere av ein eigen type som var måla gråe med ei brei, djupraud rand nedst. Etter at Oslo Sporveier A/S tok over, vart det som i dag køyrd vanlege bytrikkar på banen etter at straumforsyninga hadde vorte ombygd til anna spenning, sams for resten av trikkenettet.
Aley
Aley er ein by i Libanonfjella som ligg kring 17 km frå Beirut. Han er administrasjonssenter i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement. Ordet «aley» kjem frå arameisk og tyder «høg stad», og syner til høgda byen ligg over havet.
Demografi
Aley kan hevda å vere den største drusiske byen i verda. Av dei kring 65 000 innbyggjarar, er dei fleste drusarar, men her er òg kristne melkittar, ortodokse og maronittar. Mange utlendingar, særleg frå arabarlanda kring Persiabukta, har feriehus i Aley, der dei kjem seg unna den verste varmen i sitt eige land.
Historie
Aley voks då jernbanen kom fram hit mellom 1892 og 1895. Jernbanen gjekk mellom den libanesiske hovudstaden Beirut og den syriske hovudstaden Damaskus. Dette gjorde Aley til ein populær stad om sommaren på grunn av det behagelege klimaet. Byen var ei stund sommarresidensen til dei osmanske guvernørane i Libanonfjella. Det var tidelgare eit jødisk samfunn i byen. I 2001 byrja Aley kommune å renovere sentrumsområdet, særleg den historiske marknaden (souk) og byen vart raskt ein viktig turiststad.
Turisme
Aley er ein viktig turiststad i Libanon og Midtausten. Plasseringa og klimaet tiltrekkjer mange turstiar, særleg rike arabarar frå landa kring Persiabukta. Souk Aley er ein relativ lang bulevard med palmetre. Her finst mange steinhus med raude tak på austsida av gata, medan gatekafear, utandørsrestaurantar og pubar ligg på vestsida. I tillegg finst her mange antikvitetsbutikkar og detaljbutikkar, som dannar hjartet i Aley. Aley har òg eit velkjent kasino.
UEFA-cupfinalen i fotball 1991
Kampane
Opningskampen på San Siro i Milano enda 2-0 til heimelaget, etter skåringar av Lothar Matthäus og Nicola Berti 10 og 22 minuttar ut i den andre omgangen, fyrste målet kom frå straffemerket.
Heime på Stadio Olimpico fann Ruggiero Rizzitelli nettmauskane ti minuttar før dommaren bles av kampen. 1-0 til Roma var ikkje nok, Inter-kaptein Giuseppe Bergomi tok mot UEFA-pokalen då kampen vel var over.
Laga
Inter-mannskapet bestod av Walter Zenga, Giuseppe Bergomi, Sergio Battistini, Riccardo Ferri, Andreas Brehme, Antonio Paganin, Alessandro Bianchi, Nicola Berti, Lothar Matthäus, Jürgen Klinsmann, Aldo Serena, Fausto Pizzi, Giuseppe Baresi, Andrea Mandorlini.
Dommarar
Aleksej Spirin frå Sovjetunionen var kampleiar på San Siro i Milano, i Roma Joël Quiniou frå Frankrike.
Heydər Əliyev
Heydər Əlirza oğlu Əliyev eller Geidar Alijevitsj Alijev var i fleire tiår den mektigaste politikaren i Aserbajdsjan, fyrst i sovjetrepublikken Aserbajdsjan som generalsekretær i sentralkomiteen til kommunistpartiet i Aserbajdsjan i perioden 1969-82, deretter som medlem av politbyåret i Sovjetunionens kommunistiske parti (SUKP) i fem år. Generalsekretæren i partiet, Mikhail Gorbatsjov, tvinga Əliyev til å trekke seg grunna korrupsjon.
Etter Sovjetunionen braut saman i 1991/92 var Əliyev president i det sjølvstendige Aserbajdsjan frå 1993 til ein månad før han døydde i 2003, på eit sjukehus i Cleveland i delstaten Ohio i USA. Sterk persondyrking prega presidenttida, og eit autokratisk system bygt på slekt- og klanmedlemer tok form, smurt gjennom store oljeinntekter og eit patron-klient-system.
Sonen İlham Əliyev tok makta i Aserbajdsjan etter faren.
Al Maghal
Al Maghal er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Paul Sunde
Paul Tjøstolsen Sunde var ein norsk arbeidar frå Nissedal som representerte Arbeidarpartiet og kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget i tida 1945-53.
Sunde var medlem 1932-34 i bystyret i Arendal og 1937–40 og 1956–58 i formannskapet i byen. Under verdskrigen sat han fengsla 1944-45 i Grini fangeleir. Hausten 1945 vart Sunde vald til stortingsrepresentant frå dei sju kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder, attvald i 1949. Alle stortingssesjonane var han medlem i Militærkomiteen. Då ordninga med eigne valkrinsar for byane vart avvikla før stortingsvalet 1953, nådde han ikkje opp til «sikker» plass under nominasjonen i Aust-Agder fylke.
Slowhand
Slowhand er eit album frå 1977 av Eric Clapton. Det inneheld tre av dei mest populære singlane hans, den bluesaktige «Cocaine», balladen «Wonderful Tonight» og den countryaktige «Lay Down Sally», i tillegg til andre songar som vart Clapton-klassikarar som «The Core» og «Next Time You See Her». Tittelen på albumet var kallenamnet Clapton fekk av Giorgio Gomelsky. Albumet vart ein stor suksess og var eit stort sprang framover etter det relativt mislukka albumet, som kom ut før dette, No Reason to Cry. Det vart både ein suksess hos kritkarane og platekjøparane og nådde andreplassen på albumlista i USA, 23. plassen i Storbritannia og femteplassen i Noreg.
I 2003 og 2012 vart albumet rangert på 325. plass av Rolling Stone på lista deira over dei 500 beste albuma gjennom tidene.
Jolfa fylke
Jolfa fylke (persisk شهرستان جلفا)) er eit fylke i Aust-Aserbajdsjan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Jolfa. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 52 176. Fylket er delt inn i to distrikt: Sentral-distriktet og Siah Rud-distriktet. Fylket har tre byar: Jolfa, Hadishahr og Siah Rud.