cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den sanne krossen
Historie
Ifølge legenda sørgde Konstantin den store, sonen til Helena, for å få rive eit tempel vigd Venus som stod over staden der Kristus var blitt avnretta. Biskop Makarios av Jerusalem fekk ansvaret for å riva tempelet og reisa Gravkyrkja på staden. Under dette arbeidet skal ein ha funne Kristi grav, og nær henne tre krossar og naglane som var blitt brukte. Saman med krossane låg også skiltet med innskrifta INRI som hadde hengt på Kristi kross, men det hadde losna og ein visste derfor ikkje kva for ein av de trei som var Den sanne krossen. Makarios sørgde for at dei blei tekne til ei kvinne som var alvorleg sjuk. Han bad for henne, og rørte henne med kvar av krossane. Då ein av dei rørte kvinna blei ho straks mirakuløst frisk, og denne krossen blei erklært som Den sanne krossen.
Ein annan versjon, Legenda Aurea, fortel at Helena fann tre krossar og fire naglar i ein cisterne austom Golgata. Ei avliden kvinne blei lagd på kvar kross etter tur, og vakna til live då ho blei lagd på Det sanne krossar. Det er punkt i legenda som ikkje stemmer, ikkje minst at Helena umogleg kan ha funne nokon kross den 14. september 330, sidan ho døydde den 30. august det året, det vil seia to veker før datoen i krønika. Det som har bidrege sterkast til å knytta Helena til funnet av krossen er truleg ei preike Ambrosius av Milano heldt i 385, der han fortalde at det var keisarinna som hadde funne det. Andre sentrale personar i tidleg kyrkjehistorie gav att historia. Noko som svekkjer henne er at Hieronymus, som budde i Jerusalem mot slutten av 300-talet, ikkje nemner henne. Det er rimeleg å gå ut frå at historia ville vore minst like godt kjent i Jerusalem som i Vesten dersom ho stemde overeins med faktiske tilhøve. Den katolske kyrkje si Matyrologium Romanum seier i utgåva frå 2001 at Helena reiste til Jerusalem, og der fann «Herren si krybbe og kross» («praesaepe eit crucem Domini invenit»).
Krossen skal ha blitt oppbevart i Gravkyrkja, noko pilegrimen Egeria fortalde i si skildring av ferda til Jerusalem i 380-åra. I 614 erobra Khosrau II av Persia Jerusalem, og han skal då ha teke den delen av krossen som var i Jerusalem. Den bysantinske keisaren Herakleios skal ha teke han tilbake i 628. I 630 blei det så ført tilbake til Jerusalem. Kring 1009 blei det gøymd av kristne i byen, og var skjult fram til 5. august 1099 då Arnulf Malecorne, den første latinske patriarken av Jerusalem, fann det att. Det han fann var eit stykke av krossen i eit relikvarium. Dette blei sett i Gravkyrkja, og gav ny styrke til krossfararane som var under hardt press. I 1187 blei krossen teke med i felt ved slaget ved Hattin, og teke av Saladin. Det forsvinn så ut av soga. Ei rekkje fragment av krossen er kjende frå andre stadar; etter den vanlege skikken med å dela relikviar i delar. Fleire kjelder frå tidleg mellomalder fortel om splintar av krossen som blei sende til pavar og monarkar.
Festar
Den 13. september 335 blei både Gravkyrkja og Martyriumkyrkja, òg kjend som Krosskyrkja, vigsla. Seinast i 415 byrja ein å feira vigselsfesten for Krosskyrkja i Jerusalem, og frå omkring 530 blei dette til ein fest for den sanne krossen som ein feira den 14. september. På slutten av 600-talet blei festen òg offisielt innført i Roma. Pave Sergius I nemnde den i eit skriv, og han hadde då allereie blitt feira i Roma ei tid. På 700-talet tok ein òg inn ein fest for krossen som blei feira i den galliske liturgien den 3. mai. På grunn av samanblanding av datoar blei dette til festen for gjenfinninga av krossen (Inventio Sanctae Crucis), medan vigselsfesten blei til festen for opphøginga av krossen (Exaltatio Sanctae Crucis).
Pave Benedikt XIV prøvde å rydda opp i dette ved å avskaffa festen den 3. mai på 1700-talet, men lukkast ikkje i dette. I 1960 blei festen fjerna frå den romerske kalenderen av Johannes XXIII, og festen 14. september fekk dermed attende si opphavlege tyding.
Legender
Ifølgje legenda var krossen laga av eit tre som stamma frå Livsens tre i Paradis. Aron skal ha hatt ein stav laga frå dette treet. Seinare blei det hogd og brukt til å byggja ei bru som dronninga av Saba gjekk over då ho skulle møta Salomon. Brua blei så langt seinare broten opp og brukt til å laga krossen. I seinmellomalderen og tidleg renessanse var dette ei historie som var vidt akseptert.
30. august
30. august er den 242. dagen i den gregorianske kalenderen (243. under skotår). Det er 123 dagar att av året.
Romanifolk
Romanifolk er ei fellesnemning for skandinaviske folkegrupper av delvis indisk opphav som tradisjonelt har hatt ein omreisande livsstil med næringsvegar som musikk, handverk (særleg metallarbeid), kolportasje og småhandel. Romanifolka er offisielt definerte som ein nasjonal minoritet både i Noreg og Sverige. Dei har òg ofte blitt kalla reisande eller tatrar.
Bakgrunnsstoff
http://www.romanifolket.com  RCU - Romani Council Union
Tatere
Teut (handel)
Sundefossen
Sundefossen er den 21. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Austrepollen i Kvinnherad kommune i Vestland. Høgda på fossen er usikker. Fossen er regulert.
Perşembe
Perşembe (tyrkisk Perşembe, som tyder 'torsdag', tidlegare kalla Vona) er ein by og eit distrikt i provinsen Ordu ved kysten av Svartehavet i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010), medan distriktet har kring 40 000.
Ulrika Eleonora av Sverige
Ulrika Eleonora d.y. (–) var regjerande dronning av Sverige frå 1719 til 1720.
Ho var dotter av kong Karl XI av Sverige og Ulrika Eleonora d. e., syster til kong Karl XII av Sverige i tillegg til syskenbarn av kong August den sterke av Polen, kong Frederik IV av Danmark-Noreg og Frederik IV av Holstein-Gottorp. 24. mars 1715 blei ho gift med Fredrik av Hessen, den seinare Fredrik I av Sverige. Ulrika Eleonora hadde ingen born.
Kong Leopolds arv
Kong Leopolds arv (engelsk originaltittel King Leopold’s ghost: a story of greed, terror, and heroism in Colonial Africa) er ei bok skriven av Adam Hochschild og først utgjeven i 1998. Boka vart omsett til norsk (bokmål) av Mie Hidle og utgjeven på Pax forlag. Boka tar for seg kolonihistoria til Belgisk Kongo (noverande Den demokratiske republikken Kongo, tidlegare Zaire) og viser den ekstreme råskapen som Kongo vart utsett for. Belgisk Kongo var Kong Leopold av Belgia sin personlege eigedom.
Opera
Opera er eit drama der teksten hovudsakleg vert sungen av skodespelarane i staden for å verte tala. Dette skjer oftast til orkesterakkompagnement. Opera kan au inkludere ballettscener og talt dialog, men dette varierer mellom dei forskjellige undersjangrane. Opera er nært beslekta med oratorium, syngespel, operetter og musikalar. Ordet «opera» kjem frå italiensk opera per musica som tyder 'musikkverk'.
Norske operaer
Det er blitt skrive 120 operaer av norske komponistar før år 2000. Blant desse er Fredkulla 1859, Austanfyre sol og vestanfyre måne (1888–1890), Fiskeren (1900), Den røde pimpernell (1913), Stormfugler (1926)  og Olav Liljekrans (1940). Andre norske operaer er Lajla og Stallo.
Tippeligaen 1996
Tippeligaen 1996 starta 13. april og slutta 20. oktober. Det vart spelt 26 rundar.
Frode Johnsen
Frode Johnsen i Skien) er ein norsk fotballspelar. Han speler spiss, og vart toppskårar i Tippeligaen i 2001 (saman med Thorstein Helstad og Clayton Zane) og i 2004. Han debuterte i Tippeligaen i 1999 for Odd Grenland, og gjekk til Rosenborg i 2000. Same året debuterte han på landslaget, og han har (per mai 2006) spela 30 landskampar og skåra 10 mål. 16. juli 2006 underteikna han ein 18-måndars kontrakt med japanske Nagoya Grampus Eight.
Statistikk
* Berre seriekamper. * Berre Eliteseriekampar.
Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Frode Johnsen» henta frå Wikipedia på bokmål 23. november 2006.
Margaretøya
Margaretøya (ungarsk Margitsziget eller Margit-sziget; òg kalla Margitøya) er ei 2,5 km lang øy med eit areal på 0,965 km² i Donau sentralt i Budapest.
Øya er stort sett dekt av parkområde og er eit populært rekreasjonsområde for både turistar og lokale innbyggjarar. Margaretbrua går over elva i sør, medan Árpádbrua kryssar elva og øya i nord.
Historie
Øya vart sannsynlegvis først busett av Johanittarordenen på 1100-talet. Av dei historiske monumenta på øya finn ein ruinane av ei fransiskanarkyrkje frå 1200-talet og ei dominikanarkyrkje og kloster.
Fernando Cáceres
Fernando Gabriel Cáceres er ein argentinsk tidlegare fotballspelar frå Buenos Aires som var midtstoppar på det argentinske landslaget som i 1993 gjekk til topps i Copa América.
Klubbspel
Cáceres spelte på Argentinos Juniors frå han var 17 til 22 år gammal. Frå 1991 til -93 gjorde han teneste i River Plate, der han markerte seg og vart seriemeister og byrja få landslagsoppdrag. Hausten 1993 reiste han til Real Zaragoza, ein klubb han vann den spanske cupen med våren 1994, og eitt år seinare, finalen i Cupvinnarcupen. Sommaren 1996 var han tilbake til heimbyen og spelte nokre månader for Boca Juniors. Seint i 1996 vart Cáceres hanka tilbake til Spania av Valencia CF, eit lag han tente til våren 1998. Dei neste seks sesongane spelte han på Celta Vigo, før han hausten 2004 var han aktiv på nivå 2 i Spania med Córdoba CF. På nyåret 2005 vende han heim til Buenos Aires og var halvtanna år aktiv Independiente, hans fjerde arbeidsgjevar i den argentinske hovudstaden.
Landslagsspel
Cáceres deltok i 24 landskampar for Argentina i tida 1992-97. I 1993 var han innbytar då laget vann Copa América-finalen med 2-1-siger over Mexico. Året etter tok han del i Fotball-VM 1994, medan han i 1995 spelte i sin andre Copa América-turnering.
Gölyaka
Gölyaka er ein by og eit distrikt i provinsen Düzce i Svartehavsregionen i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Vitskap i 1826
Vitskapsåret 1826 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1826.
Anne Nafstad Lyftingsmo
Anne Nafstad Lyftingsmo er ein norsk siviløkonom og embetskvinne. Ho er regjeringsråd, det vil seia øvste administrative sjef i Statsministerens kontor.
Nafstad Lyftingsmo er utdanna som siviløkonom ved Norges Handelshøyskole og har tidlegare jobba i ECON Analyse og Statistisk sentralbyrå. Ho har vore avdelingsdirektør for Innvandringsavdelinga og frå 2006 ekspedisjonssjef i Kommunalavdelinga i Kommunal- og regionaldepartementet. Fram til ho overtok som regjeringsråd sommaren 2016 var ho ekspedisjonssjef i Innenriksavdelinga på Statsministerens kontor.
Fredrikstad Skiklubb
Fredrikstad Skiklubb (FSK) er eit idrettslag som vart skipa i Fredrikstad 14. januar 1896. Klubben driv langrenn, orientering, skihopp og friluftsliv i Fredrikstad-distriktet. Orientering har vore på programmet sidan 1938. Det kjende orienteringsløpet «Blodslitet» vart skipa til av FSK uoffisielt første gongen i 1968, sidan 1979 har dette vore ei årviss offisiell tevling for orienteringsløparar frå ei rekkje land.
Fredrikstad Skiklubb har opparbeida og vedlikeheld ei rekkje turløyper i Fredrikstadmarka, m.a. lysløyper, mykje med dugnadsinnsats, men klubben har også fått noko stønad frå det offentlege og frå næringslivet.
Skihytta «Breidablikk»
Fredrikstad Skiklubb si skihytte, «Breidablikk», vart innvigd 15. november 1911. I daglegtale vert ho berre omtala som «Skihytta». Hytta ligg på eit av dei høgaste punkta i Fredrikstadmarka, 101 m.o.h., og er eit populært utfartsmål, og eit midtpunkt i Fredrikstadmarka. Ho er også ein viktig samlingsstad for aktivitetar i klubben, for trening, tevlingar, møte og kurs. Hausten 2005 og vinteren 2006 gjennomgår hytta ei større utbetring og påbygging.
Tippeligaen 1997
Tippeligaen 1997 starta 12. april og slutta 19. oktober. Det vart spelt 26 rundar.
Nettsamfunn
Eit nettsamfunn er ein samlingsstad på internettet der brukaren kan møte og snakke med andre menneske. Det kan vera så enkelt som ei debattgruppe eller ein nettstad der brukaren kan skrive nyheiter, meiningar, leggje ut filer og liknande. Det finst au leksikon der brukarane sjølv redigerer innhaldet slik som her på Wikipedia.
Sjå au
Réseau social Rede social
4. august
4. august er den 216. dagen i den gregorianske kalenderen (217. under skotår). Det er 149 dagar att av året.
Ballett
Ballett er ein type oppvisingsdans med opphav i den italienske renessansen på 1400-talet og seinare utvikla til ei scendansform i Frankrike og Russland. Han har utvikla seg til ei svært teknisk danseform med eit eige vokabular. Ballett har hatt innverknad over heile verda, og har påverka grunnleggjande teknikk i fleire andre danseformer. Ulike danseskular rundtom i verda har også fletta inn sine eigne kulturar. Som følgje av dette har ballett utvikla seg i fleire ulike retningar.
Ein ballett er eit einskild verk av musikk og koreografi for ei ballettframsyning. Ballettar blir framførte av veltrente ballettdansarar. Tradisjonelle klassiske ballettar blir vanlegvis framførte til klassisk musikk, med omfattande kostyme og kulissar. Moderne ballett kan ofte ha enklare kostyme og kulissar.
Ordsoge
Ballett er eit fransk ord med opphav i italiensk balletto, diminutiv av ballo ('dans') som kjem frå latin ballo, ballare, som tyder 'å dansa'. Dette igjen kjem frå gresk βαλλίζω (ballizo), 'å dansa, å hoppa rundt'.
Historie
Ballett har opphav frå hoffliv på 1500- og 1600-talet under den italienske renessansen. Under Catherine de' Medici sin påverknad som fransk dronning spreidde kunstforma seg til Frankrike og utvikla seg vidare. Det var hovudsakleg adelege amatørar som dansa i desse tidlege hoffballettane. Dei bar ornamenterte kostyme som var meint å imponera tilskodarane, men dei avgrensa rørslene til utøvarane.
Ballettar blei oppførte i store rom med tilskodarar på tre sider. Innføringa av proscenium-bogen frå 1618 innførte meir avstand mellom utøvarar og publikum.
Fransk hoffballett nådde eit høgdepunkt under kong Ludvig XIV. Ludvig grunnla Académie Royale de Danse (det kongelege danse akademiet) i 1661 for å halda oppe standarden og godkjenna danseinstruktørar. I 1672 utnemnde kongen Jean-Baptiste Lully til direktør for Académie Royale de Musique (Operaen i Paris) der det fyrste profesjonelle ballettkompaniet, Paris Opera Ballet, voks fram. Pierre Beauchamp var ballettmeister for Lully. Samarbeidet deira kom til å ha sterk påverknad på utviklinga av ballett, og dei blir tilskrivne oppfinninga av dei fem hovudposisjonane til føtene i kunstforma. I 1681 kom dei fyrste «ballerinaene» på scenen etter fleire års opplæring ved akademiet.
Ballett byrja gå tilbake i Frankrike etter 1830, men forma fortsette å utvikla seg i Danmark, Italia og Russland. Då Ballets Russes leia av Sergej Djagilev blei kjend i Europa kort tid før utbrotet av fyrste verdskrigen voks interessa for ballett og byrja ein modern periode.
På 1900-talet hadde ballett sterk innverknad på andre dansesjangrar. Forma blei også påverka av moderne dans, slik at klassisk ballett kan skiljast frå moderne former som oppstod i fleire ulike land.
Kjende ballettdansarar frå 1900-talet er til dømes Anna Pavlova, Galina Ulanova, Rudolf Nurejev, Maja Plisetskaja, Margot Fonteyn, Rosella Hightower, Maria Tall Chief, Erik Bruhn, Mikhail Barysjnikov, Suzanne Farrell, Gelsey Kirkland, Natalia Makarova, Arthur Mitchell og Jeanne Devereaux. Jeanne Devereaux var prima ballerina i tre tiår, og sette ein verdsrekord ved at ho kunne utføra 16 trippel-fouettar.
Stilar
Over tid har det utvilka seg stilistiske variasjonar og undersjangrar av ballett. Tidlege klassiske variasjonar er først og fremst assosierte med geografisk opphav. Døme på dette er russisk ballett, fransk ballett og italiensk ballett. Seinare variasjonar, som moderne ballett og nyklassisk ballett, inkluderer både klassisk ballett og utradisjonell teknikk og rørsle. Den kanskje mest kjente og framførte ballettstilen er seinromantisk ballett (eller ballet blanc).
Klassisk ballett
Klassisk ballett er basert på tradisjonell balletteknikk og vokabular. Det har oppstått ulike stilar i forskjellige land, som fransk ballett, italiensk ballett, engelsk ballett og russisk ballett. Fleire av dei klassiske ballettstilane er assosierte med spesifikke treningsmetodar, vanlegvis med namn etter skaparane sine (sjå nedanfor). Royal Academy of Dance-metoden er ein balletteknikk og eit treningssystem som blei grunnlagde av ei mangfaldig gruppe ballettdansarar. Dei slo saman dei respektive dansemetodane sine (italiensk, fransk, dansk og russisk) for å skapa ein ny ballettstil som er unik for organisasjonen og er internasjonalt anerkjend som den engelske ballettstilen. Nokre kjende døme på klassiske ballettproduksjonar er Svanesjøen, Tornerose og Nøtteknekkaren.
Romantisk ballett
Romantisk ballett var ei kunstnarisk rørsle innan klassisk ballett, og fleire produksjonar frå denne perioden er blitt verande i det klassiske repertoaret. Den romantiske epoken var prega av framveksten av pointe-arbeid, dominans av kvinnelege dansarar og lengre, flytande tutuar som freista å framheva mjukleik og ein delikat aura. Denne rørsla fann stad frå tidleg til midten av 1800-talet (romantikken) og hadde tema som la vekt på intense kjensler som kjelde til ei estetisk oppleving. Handlingane i mange romantiske ballettar dreidde seg om åndekvinner (sylfar, wilis og spøkelse) som stal hjarta og sansane til døydelege menn. La Sylphide frå 1827 blir rekna for å vera den fyrste av desse, og Coppélia frå 1870 blir rekna for å vera den siste. Kjende ballettdansarar frå den romantiske epoken inkluderer Marie Taglioni, Fanny Elssler og Jules Perrot. Perrot er òg kjend for koreografien sin, spesielt til Giselle, som ofte blir sett på som den mest berømte romantiske balletten.
Neoklassisk ballett
Neoklassisk ballett er vanglegvis abstrakt, utan noko klart plott, kostyme eller scenografi. Val av musikk kan variera, og kan ofte omfatta musikk som også er neoklassisk (som Stravinskij eller Roussel). Tim Scholl, forfattaren av From Petipa to Balanchine, reknar George Balanchine sin Apollo frå 1928 som den fyrste neoklassiske balletten. Apollo stod for ei tilbakevending i form som respons på Sergej Djagilev sine abstrakte ballettar. Balanchine samarbeidde med moderne dans- koreografen Martha Graham, og henta inn moderne dansarar til kompaniet sitt som Paul Taylor, som opptredde i Episodes av Balanchine i 1959.
Russkijøya
I 1889 dannar Russkijøya ein del av forsvarsverket til festningsbyen Vladivostok. Gjennom fleire hundreår vart dei opphavlege trestrukturane erstatta av stein og på øya stod Fort Pospelov, som ein del av planane til oberst K. I. Velitsjko.
Ballett
Neoklassisk ballett
Medan Balanchine gjerne er rekna som det fremste symbolet på neoklassisk ballett, blei det også gjeve viktige bidrag av andre. Frederick Ashton sin Symphonic Variations (1946) er eit viktig verk frå denne koreografen. Det var sett til César Franck sitt musikkverk med same tittel, og er ei rein dansetolking av musikken.
Lanusei
Lanusei (sardisk Lanusèi ) i er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Ogliastra på Sardinia i lag med Tortolì. Byen har om lag 6 000 innbyggjarar.
Russkijøya
I 1992 svelt fire soldatar på den isolerte øya i hel og fleire andre soldatar vart sende til sjukehus på grunn av hunger. Kommandørane deira hadde ikkje send dei mat på fleire månader og saka vart ein nasjonal skandale.
Ballett
Neoklassisk ballett
Det voks også fram ei anna form, moderne ballett, frå neoklassisismen. Blant nyskaparane innan denne forma var Glen Tetley, Robert Joffrey og Gerald Arpino. Sjølv om det var vanskeleg å nøyaktig skilja moderne ballett frå nyklassisisme, la arbeidet til desse koreografane vekt på ein større atletikk som avveik frå den delikate forma til tidlegare ballett. Fysikken var meir dristig, med stemning, motiv og musikk meir intens. Eit døme på dette kan vera Joffrey sin Astarte (1967), som blei framført til rockemusikk og hadde seksuelle overtonar i koreografien.
Russkijøya
I 2007 vart det rapportert at president Vladimir Putin utvikla planar om å gjere øya om til ein stor feriestad. Dette var som eit svar på den betre økonomien til Kina og frykt for eit mogeleg kinesisk økonomisk hegemoni.
Ballett
Samtidsballett
Denne balletttypen blir ofte framført berrføtt. Samtidsballettar kan inkludera miming og skodespel, og er vanlegvis sette til musikk (typisk orkestermusikk, men nokre gonger også vokal). Det kan vera vanskeleg å skilja denne forma for ballett frå neoklassisk eller moderne ballett. Samtidsballett ligg også nær samtidsdans fordi mange moderne ballettkonsept kjem frå ideane og nyvinningane til moderne dans på 1900-talet. Hovudskilnaden er at ballettteknikk er avgjerande for å kunna utføra ein moderne ballett.
Russkijøya
Øya må ikkje forvekslast med Russkijøya i Nordenskiöldøyane i Karahavet.
Ballett
Samtidsballett
George Balanchine blir rekna for å ha vore ein pioner innan moderne ballett. Ein annan tidleg samtidsballettkoreograf, Twyla Tharp, koreograferte Push Comes To Shove for American Ballet Theatre i 1976, og i 1986 In The Upper Room for sitt eige kompani. Begge desse stykka blei sett på som nyskapande for samansmeltinga si av utprega moderne rørsler med bruk av ballettsko og klassisk trena dansarar.
Jabula
Jabula var ei musikkgruppe av sørafrikanske musikarar i eksil i England under apartheid, leia av Julian Bahula.
Ballett
Samtidsballett
I dag finst det mange ballettkompani og koreografar innan samtidsdans, som Alonzo King og kompaniet LINES Ballet; Matthew Bourne og kompaniet New Adventures; Complexions Contemporary Ballet; Nacho Duato og Compañia Nacional de Danza; William Forsythe og The Forsythe Company; og Jiří Kylián og Nederlands Dans Theater. Tradisjonelle «klassiske» kompani, som Mariinskijballetten og Paris Opera Ballet, framfører også jamleg samtidsverk.
Jabula
Dei fire musikarane som vart Jabula møtte kvarandre i London, der dei budde etter å ha forlate Sør-Afrika. Gruppa vart skipa i 1974 og bestod av :
Ballett
Samtidsballett
Omgrepet «ballett» har utvikla seg til å omfatta alle former som er knytte til det. Einkvan som trenar til å bli ballettdansar vil no forventast å kunna utføra nyklassisistisk, moderne og moderne arbeid. Ein ballettdansar blir forventa å kunna vera staseleg og kongeleg for klassisk arbeid, fri og lyrisk i nyklassisk arbeid, og upretensiøs, sterk eller daglegdags for moderne og samtidsarbeid. I tillegg er det fleire moderne variantar av dans som kombinerer klassisk balletteknikk med samtidsdans, til dømes Hiplet, som krev at dansarar har kjennskap til ikkje-vestlege dansestilar.
1600-talet
På 1600-talet tok ein i bruk ulie typar stoff og design for å gjera kostyma meir spektakulære og iaugefallande. Hoffdrakt blei framleis brukt av kvinner i dette hundreåret. Silke, sateng og stoff brodert med ekte gull og edelsteiner forhøga den spektakulære dekorasjonen nytta til ballettkostyme. Kostyme for kvinnelege dansarar omfatta tunge klede og knelang skjørt som gjorde det vanskeleg for dei å ha mykje rørsle og gestar.
1700-talet
På 1700-talet minna scenekostyme framleis om hoffdrakt, men endra seg over tid. Mykje av dette kom frå den franske dansaren og ballettmeisteren Jean-Georges Noverre (1727–1810), som ein kan sjå leggja fram revolusjonære forslag for å modernisera ballett i Lettres sur la danse et les ballets (1760). Boka til Noverre tok viktigheita i ein produksjon vekk frå kostyma til fordel for dei fysiske rørslene og uttrykte kjenslene til dansarane.
Europeisk ballett var sentrert rundt Paris Opera. I denne perioden blei skjørta heva nokre tommar opp frå bakken. Blomar, band, volangar og blonder la vekt på denne overdådige feminine stilen, og mjuke pastelltonar i sitron, fersken, rosa og pistasj dominerte fargespekteret.
1800-talet
Tidleg på 1800-talet brukte ein tettsitjande kostyme, blomekroner, blomenåler og juvelar til kostyma. Dei romantiske ideala blei reflekterte gjennom kvinnelege rørsler.
Kostyma blei mykje stramare etter kvart som korsett byrja å komma i bruk, for å visa fram kurvene til ballerinaene. Juvelar og glitrande kostyme blei mykje meir utbreidde.
1900-talet
På 1900-talet gjekk ballettkostyme tilbake til påverknaden frå russisk ballett. Ballerinaskjørt blei endra til knelange tutuer seinare for å visa fram det presise tåspissarbeidet til dansarane. Fargar brukte på scenekostyme blei òg mykje meir levande. Designarar brukte fargar som raudt, oransje, gult osb. for å skapa eit visuelt uttrykk når ballettdansere opptredde på scena.
Konjakk
Konjakk, fransk: cognac, er ein type druebrennevin oppkalla etter byen Cognac i Frankrike, der drykken vert produsert og lagra i lang tid (minimum to år) på fat av eik for å få den særeigne konjakksmaken. Brennevinet må vere produsert i regionen ikring byen Cognac for å kunne kallast cognac. Tilsvarande druebrennevin frå andre område eller land må ha andre nemningar, og då vert det ofte nytta nemningar som til dømes det engelske ordet brandy, eller den franske nemninga eau de vie.
VS (Very Special) – lagra minimum 2–4 år på eikefat
XO (Extra Old) – lagra minimum 6 år på eikefat
Nordmenn er eit av verdas mest konjakkdrikkande folk. Særleg i Midt-Noreg, Nordland, Troms og Finnmark vert det seld mykje av dette brennevinet.
Det er fleire konjakkar med norsk tilknyting, mellom dei Larsen Cognac frå Braastad.
Siri Broch Johansen
Johansen har pedagogisk og samiskfagleg utdanning, og har lang erfaring frå arbeid med det samiske språket, og har tidlegare hatt tilsvarande stilling i Kåfjord i Troms. Ho har også skrive og redigert ei lærebok om urfolk i nordområda.
Ormelifossen
Ormelifossen er den 22. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Fortunsdalen i Luster kommune i Vestland. Fossen er regulert til vasskraftproduksjon og er tørrlagt store delar av året.
Dei synoptiske evangelia
Dei synoptiske evangelia i Det nye testamentet er evangelia etter Matteus, Markus og Lukas. Desse tre evangelia har ei felles ramme om framstillinga av Jesu liv og virke. Dei startar med ein omtale av Johannes døyparen, sidan fortel dei om Jesu forkynning og virke i og omkring Galilea, og til sist fortel dei om inntoget i Jerusalem og Jesu liding, død og oppstode.
Evangelia har òg mykje fellesstoff: Vi kan finne att nesten heile innhaldet i Markus-evangeliet i evangelia etter Matteus og Lukas. Dessutan har både Matteus og Lukas mykje stoff felles som ikkje er å finne att i hos Markus.
Det er òg skilnader mellom dei synoptiske evangelia: Markus-evangeliet er stuttare enn dei andre. Hos Lukas er nær halvparten og hos Matteus er om lag tredjeparten særstoff dei er aleine om. Framstillinga kan elles variere mellom evangelistane.
For å få fram skilnader og fellestrekk kan dei tre evangelia setjast opp i spalter ved sidan av kvarandre i ein synopse av gresk synopsis = samsyn. Tilsvarande kallast dei tre evangelistane synoptikarane.
Evangelie-synopse
Ei synoptisk framstilling av likninga om saltet vil sjå slik ut:
Şebinkarahisar
Byen har ei lang historie som går attende til den tredje mithridatiske krigen då Pompeius forsterka festningserka her og grunnla ein romersk koloni.
Halloween
Halloween er det engelske namnet på allehelgensaftan, natta før allehelgensdag. Halloween har utvikla seg til ei høgtid der ein tek for seg døden og skumle idear i form av utkleding og pynt. Halloween blir som regel feira 31. oktober. Ho er blitt ei viktig feiring særleg i visse engelskspråklege land, som Canada, USA, Storbritannia, Irland og New Zealand, og har til ei viss grad også spreidd seg til andre land.
Til halloween knyter ein ofte skumle eller makabre element, som hekser, attergangarar, skjelett, flaggermus og svarte kattar. Det viktigaste symbolet er blitt jack-o'-lantern, eit graskar med utskore fjes og eit levande lys inni. Det er vanleg å kle seg ut, gjerne som noko skremmande, og halda selskap i samband med halloween. Særleg i USA er det vanleg for små ungar å gå husimellom og be om godteri, ein skikk som også har spreidd seg til andre land. Ein kan også brenna bål, dukka hovud etter eple, vitja skremmande attraksjonar eller sjå skumle filmar.
Helsinga når ein går utkledd og ber om gåver er «trick or treat», på norsk omsett til 'knask eller knep'. Spørsmåla truger med at det kan bli gjort gapstrekar mot folk som ikkje gjev frå seg noko, sjølv om det mange stader er uvanleg å faktisk gjera gapstrekar.
Ordsoge
Ordet «Halloween» eller «Hallowe'en» kan tidfestast skriftleg til rundt 1745. Det er av kristent opphav, og tyder 'allehelgensaftan'. Ordet er avleitt frå det skotske uttrykket for All Hallows' Eve, dagen før allehelgensdag. På skotsk er ordet for eve (aftan) even, og samantrekt blir det e'en eller een. Over tid blei (All) Hallow(s) E(v)en forkorta til Hallowe'en. Sjølv om uttrykket All Hallows er funne i gammalengelsk er ikkje All Hallows' Eve stadfesta før rundt 1556.
Andre namn på halloween i England er punkie night, snap apple night og nut-cracker night.
Digital lyd
AD- og DA-omformarar for lyd
For å unngå bruk av steile antialiasing- og antispeilfiltre og for å oppnå eit høgt SNR er AD- og DA-omformarane som vert nytta i samband med digital lyd vanlegvis &, som nyttar oversampling og støyforming. Medan kompaktplateer (CD) nyttar ei ordlengd på 16 bit og ein sampelrate på 44100 Hz, har det etter kvart vorte vanleg å ta opp musikk med 24-bits AD-omsettarar og med sampelratar på 48, 96, eller 192 kHz.
Halloween
Historie
Høgtida er den første av ei tre dagar lang feiring av helgenar og sjeler, følgd av allehelgensdag (eller helgemesse) og alle sjelers dag. I kyrkjeåret er dette tida då ein kjem i hug dei avdøde, medrekna helgenar og martyrar. Det er ei utbreidd oppfatning at mange halloweentradisjonar har opphav i keltiske haustfestar, særlig den gæliske høgtida samhain, med heidenske røter. Andre meiner at halloween byrja som ei kristen høgtid utan tilknyting til gamle høgtider som samhain. Ifølge engelsk tradisjon feirar ein halloween om kvelden den 31. oktober, dagen før 1. november, som helgemessa er lagd fast til. Helgemesse, og dermed kvelden før henne, er derimot ein bevegeleg heilagdag i den norske kyrkja.
Keltiske tradisjonar
Moderne halloweenskikkar er rekna for å ha blitt påverka av keltiske folketradisjonar, som i nokre høve kan ha hatt heidenske røter. Historikaren Nicholas Rogers nemner at medan ein del folkeminneforskarar har knytt høgtida til dei romerske festivalane for Pomona, gudinna for frukter og frø, eller parentalia, festivalen for dei avdøde forfedrane, er han meir typisk knytt til den keltiske høgtida samhain, som er avleidd for de gammalirske for 'sommarslutt'.
Digital lyd
Redigering av digital lyd
Lydeditorar vert stort sett nytta for å redigera ein- og to-kanals lydopptak, men nokre lydeditorar kan handsama fleire kanalar. For miksing av fleirsporsopptak og syntetisert lyd vert digitale audioarbeidsstasjonar nytta. Desse kan handsama fleire titals spor samstundes (fleire ti tusen «virtuelle spor») og kan utvidast med modular for analyse eller prosessering.
Halloween
Keltiske tradisjonar
Samhain var den første og viktigaste av fire kvartaldagane i den gæliske kalenderen i mellomalderen, og blei markert på Irland, Skottland og Isle of Man. For keltarane byrja dagen ved solnedgang, slik at høgtida opphavleg byrja kvelden før 7. november i moderne kalendrar (halvvegs mellom haustjamdøgn og vintersolkverv). Samhain og walisisk calan gaeaf er nemnde i noko av den eldste irske og walisiske litteraturen. Namna har blitt brukte av historikarar for å visa til keltiske halloweenskikkar opp til 1800-talet, og er framleis dei gæliske og walisiske namna for halloween.
Digital lyd
Komprimering av digital lyd
Det finst både tapsfrie komprimeringsalgoritmar, som FLAC og MLP, og metodar som fører til tap av kvalitet, som MP3, AAC og Vorbis. Den siste gruppa fjernar noko informasjon for å redusera datamengda, men på ein slik måte at det har så liten innverknad på kvaliteten som mogeleg.
Lagringsmedia for digital lyd
Digitalt lydmateriale kan lagrast på magnetiske lagringsmedia som digitale bandopptakarar og magnetisk platelager, eller media som CD og DVD. Ulike media høver for ulike bruksområde. Medan magnetiske platelager høver godt til korttidslagring under opptak og redigering, vert optiske media ofte nytta for langtidslagring, arkivering og distribusjon.
Distribusjon av digital lyd
Digitalt lydmateriale kan distribuerast på optiske media som CD og DVD, kringkastast over radio (DAB) eller pakkesvitsja nett (internett).
Halloween
Keltiske tradisjonar
Samhain/Calan Gaeaf markerte slutten på innhaustinga og byrjinga på vinteren eller den «mørke halvdelen» av året. På same måte som beltane/calan mai var det ei overgangstid der grensa mellom denne verda og den andre blei tynnare. Dette tydde at dei overjordiske (Aos Sí) lettare kunne koma inn i denne verda og var meir aktive. Trua på at sjelene til dei døde vende heim denne eine natta i året og måtte blidgjerast ser ut til å ha gammalt opphav og går att i mange kulturar over heile verda. Under samhain rekna ein med at ein måtte blidgjera Aos Sí for å sikra at folk og dyr overlevde vinteren. Ein ofra mat og drikke, eller delar av avlinga, utandørs for dei. Sjelene til dei døde skulle også vitja heimane sine på leit etter gjestfriheit under høgtida. Ein kunne dekkja opp til dei ved middagsbordet eller ved peisen for å ønska dei velkomen.
I heile Irland og Storbritannia fanst det heimslege skikkar av ritual og leikar ein kunne bruka til å spå om framtida si, særleg når det gjaldt død og ekteskap. Eple og nøtter blei ofte brukt i desse spådomsrituala. Dei omfatta eplehenting, nøttesteiking, spegelkikking, helling av bly eller eggekvite i vatn, draumetolking og liknande. Ein tende særskilde bål som det var knytte ulike ritual til. Flammane, røyken og oska var rekna for å ha særskild vernande og reinskande kraft, og blei også brukt til å spå med. Nokre stader tende ein faklar med båla og bar dei med sola rundt heimar og åkrar for å verna dei.
Frå 1500-talet, om ikkje før, omfatta høgtida vitjeskikkar i Irland, Skottland, Man og Wales. Då gjekk utkledde folk frå hus til hus og framført som regel vers eller songar i bytte mot mat. Skikken kan ha opphav i å framstilla Aos Sí, eller sjelene til dei døde, med gåver tekne imot på deira vegner som eit vern mot makta deira. I Skottland gjekk ungdommar frå hus til hus med masker, måla eller sverta fjest, og truga ofte med å gjera peik om dei ikkje var velkomne. Andre stader i Europa kunne ein ha liknande skikkar knytte til andre årstidsfeiringar, som jul.
Ofte kunne vitjarane bruka uthola grønsaker som lanterner, ofte med utskorne groteske fjes. Desse var vanlege i delar av Irland og Dei skotske høglanda til 1800-talet. Dei var også kjende frå Somerset i England, der ein feira Punkie Night. På 1900-talet spreidde dei seg til andre delar av England og blei kjende som jack-o'-lanterns.
Kristen påverknad
Ein reknar også med at halloweenskikkar er blitt påverka av kristen lære og praksis. Sidan oldkyrkja har kristne markert viktige høgtider (som påske, jul og pinse) med vigilier kvelden før. Dette gjaldt også allehelgensdag. På dei tre dagane allehelgensaftan, allehelgensdag og allesjelersdag kunne ein be for sjelene til alle dei avdøde. Det blei nødvendig med ein felles dag for helgenar etterkvart som det blei fleire av dei, særleg etter kristenforfølgingane under keisar Diokletian. Fleire kyrkjer heldt minnedagar for alle helgenar på ulike datoar, som regel om våren. I 609 ominnvigde pave Bonifatius IV Pantheon i Roma til «Maria og alle martyrane» den 13. mai. Dette var same dato som lemuria, ei romersk høgtid for dei døde, og den same datoen ein minna alle helgenane i Edessa på tida til Efrem syraren.
Skikken med å kle seg ut til denne høgtida kan førast tilbake til Frankrike på 1300- eller 1400-talet, der ein kunne framstilla dødsdansen (Dance Macabre) med folk frå alle stender på allesjelersdag. På Kontinentet, særleg i Frankrike, var det ei utbreidd tru at døde reiste seg frå kyrkjegardane på allehelgensaftan og heldt ein vill dans. Dette er eit motiv som går igjen i kyrkjekunst. Danse macabre kunne også framstillast ved landsbyførestillingar og ved maskespel, der deltakarar kledde seg ut som lik av folk frå ulike samfunnslag, og dette er ein mogleg forløpar for moderne utkledingsskikkar i samband med halloween. Kyrkjer som ikkje hadde heilage relikviar til å stilla ut ved allehelgenstida kunne også erstatta desse med utkledde soknefolk som framstilte martyrar, englar og djevlar. Skikken har halde fram til moderne tider blant nokre kristne. Ein kan også knyta bruken av masker i lag med vitjingsskikken med det å gøyma identiteten sin frå sjeler som kunne heimsøka folk på jakt etter hemn.
Lys var også viktige i den kristne høgtida. Ifølgje nokre teoriar skal lyktene laga av uthola grønsaker, jack-o'-lanterns, representera sjelene til dei døde. I mellomalderen kunne ein tenna eld både for å visa veg for sjeler som vende heim til familiane sine, og for å skremma demonar frå å heimsøkja kristenfolk. Hushald i Austerrike, England og Irland hadde ofte levande lys i kvart rom, såkalla sjelelys, under høgtida. Ein kunne også bera lys i prosesjonar, og tenna lys ved graver. Ofte vitjar ein kyrkjegarden etter ein vigilie-gudsteneste allehelgensaftan. I Finland blir slike kyrkjegardar med mange tende lys kalla valomeri, eller 'lyssjøar'.
I delar av Storbritannia blei mange av desse skikkane kritiserte under reformasjonen. Mange protestantar, som nonkonformistar, forkasta ideen om skjærselden som uforeinleg med deira idé om predestinasjon. Utan doktrinen om skjærselden kunne ikkje sjelene vera på veg frå denne staden til himmelen, som katolikkane trudde. I staden var det snakk om vonde ånder som truga dei levande. Andre protestantar heldt på trua om eit mellombels tilvære etter døden, kjend som Hades (Bosom of Abraham), og fortsette å halda på dei gamle skikkane, særleg sjelekakevitjing, lysprosesjonar og ringing med kyrkjeklokker til minne om dei døde. På 1800-talet kunne folk på landsbygda i England samla seg på åsar på allehelgensaftan. Ein av dei heldt opp brennande høy på ein høygaffel medan resten knelte rundt i ein sirkel og bad for sjelene til vener og slektningar heilt til elden sløkkte. Dette blei kalla teen'lay. Andre skikkar ein kjenner til var tindle fires i Derbyshire og vakenetter med bål i Hertfordshire der ein bad for dei døde. Aukande popularitet for Guy Fawkes Night (5. november) frå 1605 av gjorde at mange halloween-skikkar blei flytte til denne feiringa i staden. Halloween blei mindre vanleg å feira i det meste av Storbritannia, bortsett frå i Skottland. Der og på Irland hadde dei feira samhain og halloween sidan minst tidleg mellomalder, og kyrkja i Skottland hadde eit meir pragmatisk syn på halloween. Her blei høgtida rekna som ein viktig del av livssyklusen, og fortsette å leva blant folket.
I Frankrike kunne nokre kristne familiar be ved gravene til sine avdøde på allehelgensaftan, og leggja att skåler med mjølk til dei. I Italia kunne ein setja ut eit stort måltid for skrømt etter familiemedlemmer før ein gjekk i kyrkja. I Spania laga ein særskilde bakverk kalla 'beina til dei heilage' (Huesos de Santo) og la dei på graver i kyrkjegarden, ein skikk som har fortsett til våre dagar. I Polen kunne folk be høgt medan dei gjekk gjennom skogen for å gje støtte til dei avdøde sine sjeler.
Mange stader har det vore skikk å halda kjøtfaste denne dagen, og til dømes eta pannekaker eller, i irsk tradisjon, kål- og potetretten colcannon. I tillegg til fasting kan kristne førebu seg på dei komande høgtidsdagane gjennom bøn.
Utvikling i Nord-Amerika
Halloween blei først utbreidd som høgtid i Nord-Amerika etter masseinnvandring frå Skottland og Irland på 1800-talet. Ho blei først berre feira i innvandrarsamfunna deira, men frå midten av 1800-talet blei ho gradvis spreidd til resten av samfunnet. Ved byrjinga av 1900-talet kunne halloween feirast over heile verdsdelen av folk frå alle samfunnsklassar, uavhengig av etnisk og religiøs bakgrunn. I 1910-åra blei det rapportert om fleire barn som vitja folk i utkleding, og skikken blei kjend som trick-or-treating på 1930-talet. Halloween blei også utbreidd i populærkulturen, og frå slutten av 1900-talet kom feiringa tilbake til Europa i amerikanisert form.
Symbol
Symbol og utstyr for halloween har utvikla seg over tid. Moderne halloweensymbol kjem frå ei rekkje kjelder, som førestillingar knytte til død, overjordiske og den kristne endetida, nasjonale skikkar, verk frå gotisk og skrekk-litteratur og filmar. Ein kan også nytta motiv knytte til haust, vonde krefter og monster. Fargar som ofte er knytte til høgtida er svart, oransje og tidvis også lilla.
Mannheim
Mannheim er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg. Han har 295 000 innbyggjarar og er den tredje største byen i delstaten etter hovudstaden Stuttgart og Karlsruhe.
Halloween
Symbol
Jack-o'-lantern, typisk eit oransje graskar med utskore fjes og lys inni, er eit utbreidd halloweensymbol. Utskorne grønsaklykter blei brukte av vandrarar mellom hus som vern mot vonde ånder. Skikken stammar truleg frå Irland, der ein kunne bruka nepe, kålrot eller fôrbete til å laga lykt. Graskar var meir vanlege i USA, og er både større og lettare å skjera ut. Etterkvart blei oransje graskar med utskorne fjes og lys inni eit utbreidd halloweensymbol.
Skjelett, bein og liknande kan også brukast som dekorasjon for å minna om døden. Ein skalle og krosslagde bein er eit gammalt døds- eller gravplassymbol som er utbreidd i memento mori og vanitas-framstillingar. Halloween har med sitt liknande tema blitt knytte til desse symbola. Bakveggen i kyrkjer har tradisjonelt ofte framstilt dommedag, der graver opner seg og dei daude reiser seg frå dei, medan ein syner englar i himmelen og djevlar i helvete. Dette er igjen eit tema knytt til den tre dagar lange markeringa.
Mannheim
Mannheim ligg der elvane Rhinen og Neckar renn i saman, i det nordvestlege hjørnet av Baden-Württemberg. På andre sida av Rhinen ligg byen Ludwigshafen i Rheinland-Pfalz. Grensa til Hessen går nord for byen. Mannheim er den største byen i Rhinen-Neckar-området, eit storbyområde med 2,4 millionar menneske.
Halloween
Symbol
Markeringa av halloween har også henta inspirasjon frå bøker som Frankenstein og Dracula og klassiske skrekkfilmar som Frankenstein og The Mummy. . I tillegg til monster, mumiar og vampyrar er hekser vanlege innslag. Visse dyr knytte til det skumle blir også brukte, som svarte kattar, flaggermus og edderkoppar. Elles kan ein bruka haustsymbol, som graskar, mais og fugleskremsel som dekorasjonar.
Mannheim
Mannheim er ein unik tysk by fordi sentrumsområdet er bygd som eit rutenett, som mange nordamerikanske byar. Hovudvegen gjennom rutenettet går fram til ein enorm plass frå 1700-talet. Det tidlegare setet til kurfyrstane av Pfalz husar i dag Universitetet i Mannheim.
Mannheim sitt bysymbol er Wasserturm (vasstårn), som ligg aust i sentrum av byen.
Halloween
Skikkar
Gjennom tidene har ulike skikkar med utkleding, opptreden, vitjing og beding om gåver vore knytte til høgtida. Skikken med å be om sjelekaker (engelsk souling) er nemnd tidlegare. På Filippinane er skikken kjend som pangangaluwa, og blir utført av barn på landsbygda som kler seg i kvitt for å representera sjeler. Dei vitjar ulike hus der dei syng i bytte mot bøner og godteri.
Det finst også gamle tradisjonar for å framføra folkelege skodespel eller mumming plays i utkleding i samband med alle kyrkelege høgtider. I Cheshire i England var tradisjonen særleg knytt til allehelgensaftan, og har vart ved til våre dagar.
Mannheim
Historie
Mannheim vart først nemnd i skrivne kjelder frå 766, «Kodeks Laureshamensis» frå klosteret Lorsch, der han er lista som Mannenheim, heimstad til Manno. Han var ein landsby fram til Fredrik IV av Pfalz starta bygginga av festninga Friedrichsburg og bykjernen i rutenett.
Halloween
Trick-or-treat
Trick-or-treat er ein utbreidd julebukkliknande skikk for barn på halloween. Utkledde barn går frå hus til hus og ber om godteri, eller av og til pengar. Vanlegvis bruker dei helsinga «Trick or treat?», der ordet «trick» er ein meir eller mindre seriøs trugsel om å gjera peik mot huseigarane om dei ikkje gjev frå seg noko godt («treat»).
Mannheim
Historie
Byen vart øydelagd under trettiårskrigen i 1622 av Johan t'Serclaes av Tilly sine troppar, og av franskmennene i 1689 i niårskrigen om arveretten til Pfalz.
Halloween
Trick-or-treat
I Skottland og Irland gjekk utkledde barn tradisjonelt frå hus til hus på halloween og bad om mat eller pengar. Ei nedteikning frå Skottland i 1895 fortel til dømes om maskekledde vitjarar med lykter av uthola neper som fekk kaker, frukt og pengar. Skikken er først nedteikna i Nord-Amerika i 1911, då ei avis i Kingston i Ontario i Canada skreiv om barn som gjekk «guising» i nabolaget. Ein annan referanse til rituell tigging på halloween omtaler ein ukjend stad i 1915, medan ein tredje viser til skikken i Chicago i 1920.
Mannheim
Historie
Under den andre verdskrigen vart Mannheim kraftig råka av amerikanske og britiske bombefly. Byen vart okkupert av den amerikanske hæren 29. mars 1945, og det amerikanske militæret har sidan den gong hatt militære installasjonar her.
I 2007 feira byen 400-årsjubileum, sjølv om det var i 1606 at Fredrik IV la grunnlaget for festninga i Mannheim.
Halloween
Matleikar og spådommar
Ein tradisjonell leik knytt til halloween er apple bobbing (eller dooking på skotsk), dukking etter eple i vatn. Ein let eple flyta i eit kar med vatn og det er om å gjera å plukka dei opp med tennene. I ein variant kan ein halda ein gaffel i munne og forsøka å driva han inn i eit eple. I ein annan utbreidd leik heng ein opp sirupsdekte scones i hyssing som skal etast utan å bruka hendene. Ein leik som tidlegare var vanleg innebar å henga ein trestav frå taket i hovudhøgd med eit eple i ein ende og eit tend lys i den andre. Ein skulle prøva å fanga eplet med tennene medan staven spann rundt.
Mange tradisjonar knytte til halloween er knytte til spådommar, til dømes om kven ein kjem til å gifta seg med. Ein metode gjekk til dømes ut på å skrella eit eple i ei lang enkeltremse og kasta henne over skuldra. Remsa skulle danna den første bokstaven i namnet til den framtidige partnaren. Ein kunne også plassera to nøtter nær elden, ei kalla opp etter den som la dei der og ein etter personen dei likte. Dersom nøttene spratt bort frå elden var det eit dårleg teikn, men om dei steikte utan problem spådde dette om eit godt framtidig samliv.
Ein kunne baka ein salta havre-bannock og eta han i tre bitar. Den som åt han skulle så gå til sengs utan å seia noko og utan å drikka noko. Dei skulle så drøyma om at den framtidige partnaren deira gav dei noko å drikka mot tørsten. Ugifte kvinner kunne sitja i eit mørkt rom og kikka i ein spegel. Fjeset til den framtidige ektemannen deira skulle då dukka opp i spegelen. I irsk og skotsk tradisjon kunne ein gøyma ting i mat (som kaker, barmbrack, cranachan, champ eller colcannon) som ein delte ut tilfeldige bitar av. Det ein fann skulle spå om framtida, slik at til dømes ein ring kunne spå om ekteskap eller ein mynt om rikdom.
Fram til 1800-talet brukte ein også halloweenbål til spådommar i delar av Skottland, Wales og Bretagne. Etter at flammane døydde ut kunne ein leggja ein ring av steinar i oska, ein for kvar person. Dersom ein av steinane hadde flytta seg dagen etter blei det sagt at personen han representerte ikkje kom til å leva ut året.
Festar og attraksjonar
I samband med halloween kan ein halda utkledingsselskap og liknande. Tradisjonelt har ein kledd seg ut til halloween som skumle figurar som monster, vampyrar, skrømt, skjelett, hekser og djevlar. Over tid har ein utvida utvalet til å inkludera mindre mørke figurar som kjendisar, oppdikta figurar, piratar og prinsesser. I Noreg har til dømes HalloVenn blitt innført som eit meir koseleg eller positivt alternativ til halloween.