cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinosaurar
Det fanst store mengder dinosaurar på jorda gjennom mykje av trias og heile jura og krit, men nesten alle døydde brått ut over heile planeten då ein asteroide med ein diameter på om lag 10 km kolliderte med jorda i det som no er Chicxulub nær byen Progreso i Mexico. Kollisjonen førte tvillaust til vulkanutbrot og skogbrannar. Oske frå desse, saman med støv frå samanstøyten, mørkla Jorda i mange månader og førte til katastrofale ringverknader på klimaet i dei følgjande ti tusen åra, ifølgje utrekningar gjorde i 2001 av forskarar ved California Institute of Technology etter analyser av heliumisotopar i sediment frå perioden. Den vesle gruppa dinosaurar som overlevde er i dag kjend som fuglar.
Forsteina dinosaurusbein må ha blitt funne av menneske i forhistorisk tid òg, og er kan hende opphavet til segna om drakar. Det første funnet av dinosaurusbein i moderne tid vart gjort i Woodbury Creek i New Jersey i 1787, men vart ignorert av forskarane. Dei første utgravne beina som enno er bevarte, vart funne i 1818 og finst no på Peabody Museum ved Yale-universitetet. Først på midten av 1880-talet skjønte folk kor gamle slike fossil faktisk er, og innsåg kor store somme av desse dyra må ha vore. Dyra fekk namnet dinosaurar, «skrekkøgler», og både namnet og storleiken på fossila sette fantasien i sving hjå folk flest. Ikkje minst blei det populært blant born å læra om dei store, fryktinngytande kjempene som levde for lenge sida. I løpet av dei siste hundre åra er det funne fossil frå rundt 1 850 slekter av dinosaurar, men berre nokre få hundre av desse er grundig undersøkte.
Dinosaurane var særs varierte og fanst i dei fleste økosystem i tida si: Nokre var svært store, andre ganske små. Somme vandra omkring på alle fire, somme gjekk på to. Nokre var kjøtetarar, andre planteetarar. Det er funne fossil med delvis intakt skinn, som minnar om krokodilleskinn, men ingen veit t.d. kva farge dinosaurane hadde. Paleontologane stridest framleis om om dinosaurane var varm- eller kaldblodige.
Anatomi
Viss ein ser bort frå fuglane, kan dinosaurane oppsummerast som archosaurar som levde frå sein trias til sein krittid og hadde rake ekstremitetar dei kunne stå oppreist med. Dette skil dei frå dei einaste andre archosaurane som lever i dag, krokodillane, som har bein som stikk ut frå sida av kroppen og vert haldne i ein cirka 90 gradars vinkel.
På same måte som andre archosaurar hadde dinosaurane opningar i hovudskallane sine mellom nasebora og augo, og i kjevebeina. Dette var med på å gjera kraniet lettare, og var ein stor fordel då dyra voks seg til dei enorme storleikane me er vane med å tenkja på dei i.
Loch Leven i Highland
Loch Leven (skotsk-gælisk Loch Lìobhann) er ein sea loch på vestkysten av Skottland.
Loch Leven har ei lengd på 14 km og er mellom 200 til 1,8 km brei. Han har opning mot Ballachulish Bay, ein del av Loch Linnhe, i vestsenden. Det ligg fleire småøyar i fjorden, nokre klippete, nokre med røsslyng og andre berre med gras. Desse ligg nær munningen til fjorden. Landsbyen Glencoe ligg på sørsida. Gravastaden til MacDonald-klanen i Glencoe ligg på øya Eilean Munde eller St. Mungo's Island, tvers ovanfor landsbyen. Gravplassen vart òg delt med Cameron-klanen av Callart på nordsida av fjorden.
Landsbyen Kinlochleven ligg inst i fjorden. Han låg opphavleg veg vegen nord til Fort William, som gjekk langs vegen, men ei bru vart bygd over munningen av fjorden ved Ballachulish i 1975.
Under Ballachulish Bridge, ved inngangen til fjorden er han smal, og dette har gjeve opphav til namnet Ballachulish («busetnaden ved passasjen»). Her er tidvasstraumen kraftig og opp mot sju knop. Ein kan segle inn fjorden til Kinlochleven, der ein tidlegare brukte å føre bauksitt til smelteomnen der før han vart lagt ned.
161 Athor
161 Athor er ein asteroide i hovudbeltet av M-typen.
Han blei oppdaga av J. C. Watson den 19. april 1876 og namnsett etter Hathor, ei egyptisk grødegudinne.
Askenasisk jødedom
Askenasisk jødedom er ei retning av jødedommen som vart utvikla hovudsakleg i mellomalderens Tyskland og Frankrike. Den askenasiske jødedommen, som primært er utbreidd blant askenasiske jødar, skil seg ut frå sefardisk jødedom særleg i ritualet for rosj hasjaná og jom kippúr, i uttalen av hebraisk og arameisk, i terminologibruk, i interpretasjonen av halakhá og i ein del liturgiske detaljar.
Loch Linnhe
Loch Linnhe (skotsk-gælisk An Linne Dhubh oppfor Corran og An Linne Sheileach nedanfor Corran) er ein sea loch eller ein fjord på vestkysten av Skottland.
Loch Linnhe er ein 15 km lang fjord og i snitt 2 km brei. Han er ein fjordarm av Firth of Lorne nordaustenden ved Loch Leven. Fjordarmen søraust for øya Lismore vert kalla Lynn of Lorne. Loch Eil renn ut i Loch Linnhe heilt nord i fjorden, medan Loch Creran renn ut i Lynn of Lorne frå aust. Byen Fort William ligg inst i fjorden, der elva River Lochy munnar ut.
Baltsjug
Baltsjug (russisk Ба́лчуг) er ei øy midt i sentrum av Moskva i Russland i Moskvaelva og like ved Kreml. Det gamle elveleiet til Moskvaelva vart omforma til Vodootvodnyjkanalen i 1786. Ho er ein viktig del av det historiske Zamoskvoretsjyje-området. Administrativt høyrer ho til bydelane Zamoskvoretsjyje og Jaakimanka.
Strengt tatt referer namnet Baltsjug berre til den korte gata med same namnet som kryssar midten av øya parallelt til Bolsjoj Moskvoretskij-brua og tre kvartal rundt gata. Øya, som dei andre øyane i Moskvaelva, har ikkje noko namn på russisk (verken offisielt eller uoffisielt) og kvart nabolag på øya har i staden sitt eige namn.
Slaget ved Kloster Kampen
Opptakt
Prinsen av Braunschweig sett opp ei formell omleiring av Wesel og bygde to pongtongbruer over elva. Han avgjorde og møte armeen til de Castries i Kloster Kampen-området vest for elva. generalmajor George Augustus Eliott kommanderte den møtande fortroppen, to skvadronar av prøyssiske hussarar, fleire dragontroppar og infanteristar. Hovudstyrken bestod mellom anna av to bataljonar av grenaderar, to bataljonar frå Hannover og to bataljonar frå Hessen.
Bak hovudarmeen låg eit kavaleri.
Slaget
Slaget starta midt på natta då fortroppen til armeen dreiv franskmennene ut av klosteret ved Kampen og tok brua over kanalen. Lyden av kanoneld frå den franske motstanden fekk hovudstyrken til den franske armeen til å gå til åtak. Ved daggry kom dei britiske og tyske soldatane inn i åtaket, regimentet frå Highland dreiv den franske armeen bakover.
Ved vestenden av kanalen, førte Eliott tre britiske kavaleriregiment i eit åtak som forstyrra den franske framrykkinga og gjorde at dei tilbaketrekkande allierte fotsoldatane klarte å nå nordbreidda. Reservane danna ein sperring slik at dei tilbaketrekkande allierte fotsoldatane kunne organisere seg på ny.
Det var på dette stadiet at prinsen av Braunschweig gav dei allierte ordre om å trekkje attende over Rhinen. Då han nådde elva oppdaga han at pongtongbrua dei trengde for å krysse elva hadde vorte skylt bort og dei trengde to dagar sette iverk kryssinga. Heldigvis for dei allierte, følgde ikkje franskmennene etter, og dei allierte klarte derfor å kome seg over Rhinen.
Etterverknad
Dei allierte skuffa Storbritannia, der mange hadde venta betre nyhende etter at armeen til Fredrik hadde vorte forsterka. Det førte til spørsmål om Ferdinand var den rette for å leie den allierte armeen, sjølv om Ferdinand hadde hatt langt færre soldatar under felttoget og seinare vann sigrar ved slaget ved Warburg, slaget ved Vellinghausen og slaget ved Wilhelmsthal, og slik klarte å forsvare Hannover mot invasjon.
Fjernsjakk
Fjernsjakk er sjakk som blir spela over avstand med ulike former for kommunikasjon.
Dette har tradisjonelt skjedd som postsjakk, med brev eller postkort. Dei siste åra har fjernsjakk i stor grad i staden blitt spela ved å bruke ei fjernsjakk-datamaskin til å kommunisere trekka, og til ei viss grad også ved ebrev.
Fjernsjakk har elles blitt spela ved bruk av dei fleste former for kommunikasjon, frå telegraf på 1800-talet, til seinare telefon, teleks og telefaks. Brevduer skal også ha blitt brukt.
Særtrekk ved fjernsjakk
Det karakteristiske ved fjernsjakk er såleis både den geografiske avstanden mellom spelarane, og at det blir spela med mykje lenger tenketid enn nærsjakk. Tenketida kan variere etter kva som blir avtalt mellom spelarane, eller bestemt for den einskilde turneringa, men har tradisjonelt vore f eks 30 dagar på 10 trekk. Eit fjernsjakk-parti kan såleis vare frå nokre dagar, når det blir spela via ei datamaskin på nettet, eller via ebrev. Og det kan ta opptil fleire år når det blir spela via post mellom spelarar i ulike land.
Fjernsjakk er ulik nærsjakk på fleire måtar. I nærsjakk blir det vanlegvis spela berre ein mot ein, når ein ser bort frå simultan-oppvisningar. I fjernsjakk har spelarane oftast mange parti i gang samtidig, og deltar gjerne i fleire turneringar samtidig også. Somme fjernsjakk-spelarar kan ha meir enn hundre sjakkparti i gang samtidig.
Tenketida i fjernsjakk er vanlegvis mellom 30 og 60 dagar for 10 trekk, med tillegg for tid for postgangen i postsjakk. Dette gjer det mogleg for spelarane å arbeide grundigare med partia, noko som gjer at spelarane sjeldnare gjer grove feil. I fjernsjakk har spelarane no vanlegvis høve til å bruke hjelpemiddel som sjakkbøker, databaser og sjakkprogram. Men det blir også arrangert turneringar der spelarane forpliktar seg til ikkje å bruke hjelpemiddel, typisk så som sjakkprogram.
Hjelp frå datamaskiner
Dei siste åra har det kome manga og sterke sjakkprogram, noko som har endra den tradisjonelle fjernsjakken. No trengst det ikkje berre kunnskapar om sjakk, og evne til å analysere sjakk, men det krevst i tillegg ei evne til å kunne bruke sjakkprogram og dei analysane som programma leverer. Då alle spelarar no har tilgang til dei sterkaste sjakkprogramma, så vil også spelarar med begrensa eigen spelestyrke bli i stand til å levere jamnt svært gode trekk. Dette gjer at det no er mindre avstand i resultata enn tidlegare mellom nybegynnar og meisterspelar i fjernsjakk.
Problemet blir då: Er ein menneskeleg meisterspelar pluss maskin noko særleg betre enn ein nybegynnar som berre leverer dei trekka som maskina foreslår? Til no synest dei sterkaste spelarane å ha eit overtak uansett, men sjakkprogramma blir betre for kvart år.
Organisert fjernsjakk
ICCF tildelar titlane Internasjonal meister i fjernsjakk (IM), Senior Internasjonal Meister i fjernsjakk (SIM) og Stormeister i fjernsjakk. Desse titlane tilsvarar dei titlane som Verdssjakkforbundet FIDE delar ut for nærsjakk.
ICCF arrangerer også VM i fjernsjakk. Fordi desse turneringane går over lang tid, kan dei overlappe kvarandre: I februar 2005 var Joop van Oosterom erklært som vinnar av det 18. VM i fjernsjakk, som starta i juni 2003. Medan ein måtte vente til januar 2006 før det var klart at nordmannen Ivar Bern hadde vunne det 17. VM i fjernsjakk, som starta i mars 2002.
Ulike former for fjernsjakk
I praksis er det no hovudsakleg tre former for fjernsjakk, der nett-basert fjernsjakk mot ei datamaskin etter kvart synest å ta meir og meir over.
Fjernsjakk via datamaskiner på nettet
Fjernsjakk-datamaskiner på nettet tar imot trekka frå spelarane, antan etter pålogging, eller for så vidt på kva vis om helst. Datamaskina lagrar trekka og partia i ei database, og motstandaren kan hente ut det nye trekket, og deretter legge inn sitt svar.
Ebrev-basert fjernsjakk
Dette synest å vere på veg ut - mellom anna pga problem med spam og virus.
Postsjakk
Det er framleis høve til å spele tradisjonell postsjakk, og det blir framleis arrangert turneringar der spelarane sender trekka pr post.
Fylkesveg 652
Fylkesveg 652 (Fv652) går mellom Volda og Eidså i Vanylven. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga) er 35,2 km lang.
Fjernsjakk
Nærsjakk-spelarar som har spelt fjernsjakk
I våre dagar er dei fleste sterke fjernsjakk-spelarane spesialistar i denne greina av sjakkspeling. Men særleg i tidlegare tider var det mange sterke nærsjakk-spelarar som også spelte postsjakk.
Fylkesveg 652
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Fjernsjakk
Nærsjakk-spelarar som har spelt fjernsjakk
Olga Rubtsova vann både det vanlege nærsjakk-VM for kvinner, og postsjakk-VM. 3 postsjakk-verdsmeistrar var stormeister i nærsjakk: Jakov Estrin, Alberic O'Kelly de Galway og Viacheslav Ragozin. Tre postsjakk-verdsmeistrar var Internasjonale Meistrar i nærsjakk: C.J.S. Purdy, Mikhail Umansky og Ivar Bern. Spelarar som har mottatt stormeister-tittelen i begge disiplinar er spelarar som Ulf Andersson, Igor Bondarevsky, Aivars Gipslis, Curt Hansen, Jonny Hector, Jānis Klovāns, Olita Rause(WGM), Lothar Schmid og Duncan Suttles. Fjernsjakk-stormeistrane Janos Balogh, Olaf Barda, Jean Hebert, Jonathan Penrose og Richard Polaczek var også Internasjonale Meistrar i nærsjakk, og nærsjakk-stormeister Alexander Tolush var fjernsjakk-IM. Paul Keres, Estland, ein av dei aller sterkaste nærsjakk-spelarene gjennom tidene, spelte mange postsjakk-parti då han var ung. Verdsmeistrane i nærsjakk Alexander Alekhine og Max Euwe er også kjende for å ha spelt ein del postsjakk-parti. Ulf Andersson var rangert mellom dei første 100 på verdssjakkforbundet si ratingliste for juni 2002, samtidig som han var rangert som nr 2 på ICCF si ratingliste.
Vasaordenen
Kungliga Vasaorden (VO, opphavleg Wasaorden) er ein svensk kongeleg orden som vart innstifta den 29. mai 1772 av Gustav III. Ordenen er sidan Ordensreformen i 1975 kvilande. Til ordenen høyrer Vasamedaljen.
Leonhard Euler
Leonhard Euler var ein sveitsisk matematikar og fysikar frå Basel. Han er rekna som ein av dei største matematikarane gjennom tidene, saman med til dømes Carl Friedrich Gauss. Leonhard Euler nytta omgrepet «funksjon» (fyrst definert av Leibniz i 1694) til å skildra eit uttrykk med parametrar, altså y = F(x).
Euler var eit barnegeni, fødd og utdanna i Basel. Han arbeidde det meste av livet sitt som professor i matematikk i St. Petersburg, med eit opphald i Berlin. Han ruva i matematikkfaget på 1700-talet, og kom fram til mange sluttingar basert på den nye matematiske analysen. Euler var ein av dei mest produktive matematikarane me har sett, med 75 bind i dei samla verka sine. Dei siste sytten åra av livet sitt, då han skreiv nesten halvparten av dei totale utgjevingane sine, var han totalt blind.
Leonhard Euler døydde i St. Petersburg i 1783. Asteroiden 2002 Euler er oppkalla etter han.
Eulers tal
Eulers tal, ''e, er definert som
Lektor
Lektor i kulturen
To kjende lektorar i norsk kultur var lektor Brandt og lektor Tørdal i serien om Stompa.
Kongemakta Aragón
Kongemakta Aragón må ikkje forvekslast med Kongedømet Aragón, som var eit av områda i unionen.
I 1479 oppstod ein ny personalunion mellom kongemakta Aragón og kongemakta Castilla, og det som skulle verte Kongedømet Spania vart skapt. Titlane nytta i kongemakta Aragón vart òg nytta av den spanske monarken fram til 1716, då dei vart avskaffa gjennom Nueva Planta-resolusjonen etter den spanske arvefølgjekrigen.
Tsjoloki
Tsjoloki (georgisk ჩოლოქი) er ei elv i Georgia som dannar grensa mellom den autonome provinsen Adsjaria og provinsen Guria. Eit stund på 1800-talet danna ho grensa mellom Tyrkia og Russland.
Under krimkrigen tvinga 13 000 russiske soldatar, som hovudsakleg bestod av georgiske militssoldatar under generalløyntnant prins Ivan Malkhazovitsj Andronnikov, Sinan Pasha sin tyrkiske styrke på 35 000 soldatar bort frå den venstre breidda av Tsjoloki den 4. juni 1854.
Ein anna militærepisode fann stad 16. april 1918, då den georgiske nasjonalgarden under generalløyntnant Giorgi Mazniasjvili slo tilbake den tyrkiske invasjonsstyrken.
Brua over Tsjoloki var hovudvegen mellom Adsjaria og resten av Georgia, men vart sprengd i stykke 2. mai 2004 av den avsette leiaren av sjølvstyret. Den adsjariske leiaren Aslan Abasjidze kalla sprenginga «ei preventiv handling for å unngå ein mogeleg militæraksjon frå dei sentrale georgiske styresmaktene».
Fitjar Kraftlag
Fitjar Kraftlag vart stifta 10. april 1935 og syter for straum til Fitjar og i andre kraftlaget har nettverk. I tillegg vert det seld kraft på den opne marknaden og drive nærliggjande næringsverksemd. Selskapet er 90 % privateigd, medan Fitjar kommune eig 10 %. Selskapet eig òg 3,4 % av Sunnhordland Kraftlag. Johannes Koløen er styreformann, medan Ole Vidar Lunde er elverksjef. Selskapet har 10 tilsette.
Kraftlaget driv to kraftstasjonar som baserer seg på vasskraft, den opphavlege i Årskog og ein på Rimbareid som opna i 2001. I 2006 produserte kraftlaget 5,1 GWh straum, medan det i 2004 vart produsert totalt 6,9 GWh. I samband med kraftstasjonen på Rimbareid, som ligg ved Svartavatnet i fjellet, som òg er drikkevasskjelda til Fitjar, vart det bygd ein veg. Vegen er ei dag ei populær turrute for folket i bygda.
Breiband
Fitjar Kraftlag har òg bygd ut breiband til heile bygda, som vart den første i landet med full breibandsdekning. Sjølv i Fitjarøyane er det no dekning med trådlaust nettverk. Utbygginga vart gjort heilt utan statsstøtte.
Pointe de Bertol
Pointe de Bertol er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Høgaste fjella i Nordland
Dette er ei liste over dei 100 høgaste fjella i Nordland med ein primærfaktor på minst 50 meter.
Kongedømet Aragón
Kongedømet Aragón var eit gammalt kongedøme på Den iberiske halvøya som i dag svarar til den autonome regionen Aragón i Spania. Det må ikkje forvekslast med den større kongemakta Aragon, som Kongedømet Aragón var ein del av, i lag med område som Kongedømet Valencia og fyrstedømet Catalonia, som alle delte den same kongen.
Kongedømet var opphavleg ein frankisk føydal stat rundt byen Jaca, som på første halvdel av 700-talet vart ein vasallstat til kongedømet Pamplona (seinare kongedømet Navarra). På 1000-talet vart grevskapet Aragon gjeven av Sancho III av Navarra til sonen Ramiro I, som òg fekk grevskapa Ribagorza og Sobrarbe etter at bror hans, Gonzalo døydde i 1043. Ved å slå broren García Sánchez III av Navarra, fekk han i praksis sjølvstende (men den kongetittelen vart ikkje nytta før neste generasjon). Kongedømet vart utvida sørover og erobra land frå Al Andalus. Hovudstaden vart flytta frå Jaca til Huesca (1096) og seinare til Zaragoza (1118). I 1285 hadde dei sørlegaste områda av Aragón vorte erobra frå maurarane.
Kongemakta Aragón vart effektivt nedlagt etter ein personalunion med Castilla som i røynda samla Det spanske kongedømet under ein felles monark. Då dette skjedde fekk Aragón halde på nokre politiske institusjonar, fram til Nueva Planta-resolusjonen i 1707 omsider gjorde slutt på det.
Skytypar
Cirrus
Forkorting: Ci
Cirrusskyer eller fjørskyer vert danna over 5000 m i dei kalde områda av troposfæren. Dei vert angjeve med forstaving cirro- eller cirrus. I desse høgdene har vatnet nesten alltid frose til is, slik at skyene hovudsakleg er bygd opp av iskrystallar. Skyene er ofte pistrete og gjennomsiktige. Isolerte cirrusskyer indikerer ofte ein stabil situasjon, som ikkje vil gje nedbør, men større mengder av dei kan tyde på at ein front nærmar seg, og at ein kan vente seg nedbør innan det neste døgeret.
Det finst fleire forskjellige cirrusskyer
Cirrocumulus
Forkorting: Cc
Cirrocumulus oppstår over 5000 m over jordoverflata. Dei kan oppstå frå cirrusskyer eller cirrostratus som blir varma lett opp frå undersida. Dette skapar konvektive luftstraumar, eller lommer luft som stig og søkk inne i skya, visst det ikkje cirrus eller cirrostratus skyer i nærleiken, er det mest sannsynleg snakk om altocumulus og ikkje cirrocumulus.
Cirrostratus
Forkorting: Cs
Cirrostratusskyer er ofte gjennomsiktige og gjev ikkje nedbør.
Kondensstriper
Luftfartøy sender ut vassdamp i atmosfæren, og denne dampen frys til iskrystallar. Dette dannar skyforma striper vi kallar kondensstriper.
Altostratus
Forkorting: As
Altostratusskyer vert danna av at store luftmassar stig og kondenserer, vanlegvis i samband med frontsystem, og dette fører til regn eller snø.
Altocumulus
Forkorting: Ac
Altocumulusskyer oppstår vanlegvis ikkje i samband med frontar, men kan føre til regn eller snø.
Stratocumulus
Forkorting: Sc
Stratocumulusskyer er skylag av store skydottar som ofte oppstår i samband med frontar. Dei kan produsere regn eller yr og snø.
Stratus
Forkorting: St
Stratus er lagdelte skyer som ofte fører til nedbør over store område, ofte som yr.
Cumulus
Forkorting: Cu
Cumulusskyer vert ofte kalla godvêrsskyer, men kan utvikle seg til cumulonimbusskyer som kan føre til kraftig uvêr.
Cumulonimbus
Cumulonimbus gjev regnbyer og kan gje torevêr.
Nimbostratus
Forkorting: Ns
Nacreous (Perlemorskyer)
Ei tynn sky som ein kan sjå når sola er like under horisonten mellom 19 og 29 km opp i høgda. Desse skyene oppstår altså i stratosfæren.
Noctilucent (Nattlysande skyer)
Tynner skyer i ei høgd på 80 til 85 km over jordoverflata som berre kan sjåast om sommaren i skumringa mellom 50 og 65 grader nordleg eller sørleg breiddegrad.
Uvêrsskyer
Skyer som oppstår i samband med eller har tilknyting til uvêr
Doktorgrad
I 2003 blei det i Noreg innført ein ny versjon av den filosofiske doktorgrada, som blir skriven philosophiæ doctor, ph.d. Denne grada kan ein gi innan alle fagområde. Samtidig blei dei tradisjonelle gradene avvikla.
I Danmark er ph.d. innført som erstatning for lisensiatgrada, og går under namnet «den lavere doktorgrad» eller «den lille doktorgrad». Dei høgare, tradisjonelle doktorgradene (i hovudsak identisk med dei norske) har dei halde på.
Stortinget
Stortinget er den lovgjevande forsamlinga i Noreg. Tinget har 169 representantar som avgjer dei fleste sakene samla.
Tidlegare var Stortinget delt i to avdelingar, Odelstinget og Lagtinget, ved handsaming av lovsaker. Lovsakene blir no handsama av eit samla Storting, men ein ny lov må vedtakast med same ordlyd to gonger.
Ettersom Noreg har eit parlamentarisk styringssystem må kongen velja rådgjevarane sine – regjeringa – frå parti som har tillit hjå eit fleirtal på Stortinget, og regjeringa må gå av viss eit fleirtal på Stortinget seinare uttrykkjer mistillit til regjeringa.
Stortingsrepresentantar
Det er stortingsval kvart fjerde år. Av dei 169 representantane kjem 150 direkte inn som distriktsrepresentantar, medan 19 kjem inn på utjamningsmandat. Talet på representantar som skal veljast inn i kvart valdistrikt er sett fast i vallova ut frå folketalet og flatevidda av distrikta. Sist stortingsval var den 9. september 2013, jf. lista over stortingsrepresentantar 2013–2017.
Etter ei grunnlovsendring frå 2003 er ikkje talet på representantar frå kvart valdistrikt fastsett i grunnlova. Lova seier i staden kor mange representantar ein skal ha totalt, og gjev ein utrekningsmåte for korleis dei skal fordelast ut frå folketal og areal i valdistrikta (Grl. § 57).
Frå 1989 til 2005 hadde Stortinget 165 representantar. Av desse blei åtte valde inn som utjamningsrepresentantar, fordelt over heile landet.
Presidentskap
Stortingspresidenten leier møta i Stortinget, i samarbeid med visepresidentane. I tillegg har presidenten i oppgåve å representera Stortinget i offisielle høve. Stortingspresidenten er konstitusjonelt nummer to i landet, berre etter Kongen, og tek over visse kongelege oppgåver dersom kongen er fråverande eller indisponert.
Stortingspresident frå 2021 er Masud Gharahkhani. Her er vald fem visepresidentar i nummerrekkefølgje.
Komitear
Mesteparten av det faglege arbeidet i Stortinget skjer i komiteane. Fordeling av saker på dei ulike komiteane er fastsett i Stortingets forretningsorden.
Saker som Stortinget skal ta stilling til blir først handsama av ein fagkomité. Kvar stortingsrepresentant sit i ein komite som har eit særskilt arbeidsområde. Det er tretten faste fagkomitear pluss den utvida utanrikskomiteen, og i tillegg tre administrative komitear; andre komitear kan utnemnast om det trengst.
Møteprosedyre
Stortingsmøta tek til med at stortingspresidenten innleier med «Stortingets møte er lovlig sett», eller ein variasjon av desse orda. Deretter opnar presidenten for private forslag før Stortinget fortsetter med den tidlegare fastsette møteplanen. Når møteplanen er ferdig behandla blir møtet heva. Stortinget sit saman så lenge det finn det naudsynt.
Lovendringar
Lovframlegg, anten det gjeld nye lover eller endring eller oppheving av eksisterande lover, blir i hovudsak presentert for Stortinget av regjeringa i lovproposisjonar (Prop. L), men kan òg fremjast av enkeltrepresentantar gjennom såkalla private lovframlegg (Grl. § 76).
Eit lovframlegg må handsamast to gonger av Stortinget i plenum for at loven skal bli vedteken. Minst tre dagar må gå mellom dei to behandlingane. Dersom framlegget blir forkasta ved den første handsaminga, fell det bort. Om eit lovframlegg ikkje blir akseptert ved den andre handsaminga, må det handsamast ein tredje gong.
Eit lovframlegg som er vedteke av Stortinget, blir sendt vidare til kongen for sanksjonering (Grl. § 77). Kongen kan etter grunnlova nekta å sanksjonera eit lovframlegg – kongens vetorett – og senda det attende til tinget, som i så fall ikkje får leggja det fram på nytt før etter neste stortingsval (Grl. § 78). Men viss det neste Stortinget vedtek det same lovframlegget, blir det til lov anten Kongen sanksjonerer det eller ikkje (Grl. § 79).
Framlegg om brigde i Grunnlova må leggjast fram i eitt av dei tre første Storting etter eit val. Deretter kan det vedtakast av eitt av dei tre første Stortinga etter neste val (Grl. § 112). Endringar i grunnlova må alltid gjerast med kvalifisert fleirtal av Stortinget i plenum. Grunnlovsendringar blir underskrivne av stortingspresidenten og stortingssekretæren, ikkje kongen, men blir sende kongen (les: regjeringa) til orientering og vidare offentleggjering (Grl. § 112).
Odelsting og Lagting
Grunnlova § 49 sa tidlegare at «Folket udøver den lovgivende Magt ved Storthinget, der bestaar af to Afdelinger, et Lagthing og et Odelsthing.» Stortinget blei altså delt i to delar når det handsama lovforslag. Stortingsrepresentantane sjølve fordelte seg på dei to kammera etter stortingsval. Ein fjerdedel av representantane sat i Lagtinget medan resten sat i Odelstinget.
Stortinget var likevel ikkje delt i to kammer på same måte som mange andre nasjonalforsamlingar. Medlemmene i dei to avdelingane blei valde under eitt ved same stortingsval, for same periode, og etter same krav til å kunne veljast.
I røynda hadde Lagtinget svært lita makt den siste tida. Ut frå samansettinga i dei første tiåra etter 1814 kan det sjå ut som om dette tinget var meint å virka som eit overhus. I våre dagar fungerte det ikkje slik, ettersom yngre representantar og førstegangsvalde gjerne blir plasserte her. I teorien hadde Lagtinget ein viktig funksjon i samband med riksretten, som blei utforma av medlemmene av dette kammeret saman ned høgsterettsdommarane. Det har ikkje vore reist riksrettssaker i Noreg sidan 1927.
Forslaget til grunnlovsendring blei sett fram i september 2004 og blei 20. februar 2007 vedteke av Stortinget med 159 mot 1 stemme. (Berre Sverre Myrli stemde mot.) Nyordninga er i kraft frå 1. oktober 2009.
Valordning
Sidan 2005 har det vore 169 valde representantar på Stortinget. 150 av stortingsrepresentantane skal veljast som distriktsrepresentantar og 19 som utjamningsrepresentantar. Kvart fylke har ein utjamningsrepresentant til fordeling blant dei partia som kjem over sperregrensa og som vart underrepresentert ved mandatfordelinga.
Stortingsrepresentantane blir fordelte mellom fyla etter ein formel der ein innbyggar tel eitt poeng og ein kvadratkilometer tel 1,8 poeng. Dette blir delt på talet på stortingsrepresentantar (169).
Utjamningsrepresentantar
Ved grunnlovsendring 10. mai 1988 blei ordninga med utjamningsrepresentantar innført. Talet på stortingsrepresentantar blei utvida frå 157 til 165 (§ 57),av desse skulle 157 vere distriktsrepresentantar og dei øvrige åtte utamningsrepresentantar (§ 58). Listeforbund blei ikkje tillate, og det blei innført ei sperregrense på 4 % for å få tildelt utjamningsrepresentantar. Utjamningsrepresentantane blei fordelte etter St. Laguës metode (§ 59).
Ved grunnlovsendring 26. mai 2003 blei §§ 57, 58 og 59 endra på nytt. Talet på stortingsrepresentantar blei utvida til 169 (§ 57), av desse 150 skulle vere distriktsrepresentantar, mens 19 skulle vere utjamningsrepresentantar (§§ 57 og 59).
Etter revisjonen i 2003 er talet på representantar frå kvart valdistrikt ikkje lenger fastsett i Grunnlova. § 57 fastset det samla talet på representantar, men ikkje kor mange representantar som skal veljast frå kvar valkrets (fylke). Dei 169 mandata blir fordelte på bakgrunn av folketalet og arealet i valdistrikta. Fordelinga blir revidert av Kommunal- og regionaldepartementet kvart åttande år (annakvart stortingsval), neste gong før valet i 2021.
Åkerneset
Åkerneset, også kalla Åkneset, er eit bratt fjellområde under Flosteinnibba (1514 moh) ved Sunnylvsfjorden i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Landskapet stuper bratt ned mot fjorden, som her er om lag 1,5 km breid og over 300 m djup.
Om namnet: Oluf Rygh viser til det opphavleg namnet akrnes, der første lekken av namnet tyder åker. Namnet er blitt skrive på ulike måtar gjennom tidene, t.d. Ackernes, Åkornes, Åckernes m. fleire. Ein ser ofte at namna «Åknes» og «Åkneset» blir nytta; dette er dei dialektiske, munnlege nemningane på gardane og på neset.
Fjellpartiet
Åkerneset ligg på vestsida av Sunnylvsfjorden, om lag 15 km sør for Stranda og om lag 55 km i luftlinje søraust for Ålesund.
Alt i 1964 vart rasfaren frå Åkerneset omtala i Sunnmørsposten og i bygdeboka for 1972 er det skrive «Vide stader er fjellet sundsprengt, klovna og laust». I generasjoner hadde dei visst om bergsprekken ovanfor Me-Åkernes, som dei kalla for «Remna». Seinare vart ein tidlegare bebuar på Ytste-Åkernes, Per Åkernes, merksam på at det hadde skjedd store endringar i fjellet, og i 1983 gjekk han ut med bekymringsmelding om fare for eit stort skred.
Det vart etter kvart utført målingar, i byrjinga med enkle målereiskap, og frå midten av 1990-talet meir systematisk og med nøyaktigare instrument. I 1996 starta Møre og Romsdal fylkeskommune og NGU opp fjellskredundersøkingar i heile Møre og Romsdal, og ein fekk etter kvart klarlagt dimensjonane av det som kunne hende på Åkerneset. Fjellpartiet som er i rørsle, er i underkant av 1 km² med eit volum på 54 mill. m³. Det er i dag (2017) konstatert ein 600 meter lang sprekk, om lag 600-900 moh, som utvidar seg med mellom tre og ti cm kvart år. Øverst i fjellsida er rørsla opp mot 15 cm i året. Dei ulike partia av fjellområdet beveger seg med ulik fart, og ein ser for seg ulike scenario der heile partiet kan kome i éit, stort skred, eller at berre «mindre» deler av fjellet rasar ut over tid.
Overvaking
Frå byrjinga av 2000-talet har Åkerneset vore under kontinuerleg overvaking av NVE. Området er eit av 11 fjellparti i Noreg som er under slik overvaking og Åkerneset er eitt av fire som er definert med høgrisiko for store fjellskred.
Det er i dag teke i bruk mange ulike hjelpemiddel for å følgje med i utviklinga av fjellpartiet, som til dømes: Der er bygt helikopterrampar og bunkerstasjonar med straumaggregat, mat- og soveplassar. Det er òg etablert ein meteorologisk stasjon som gir informasjon om vind, nedbør og temperatur. Arbeidet på Åkerneset har vore piònerverksemd i fjellskredovervaking i Noreg og fjellpartiet er no eit av dei mest overvaka i verda.
Varsling
Et stort skred frå Åkerneset kan medføre store flodbølger (tsunami) som vil kunne gjere stor skade i bygdene ved Storfjorden. Fjorden har òg til tider stor skipstrafikk; i sumarhalvåret går nokre av dei største turistskipa i verda forbi Åkerneset, til dømes i tida mai-sept 2017 hadde Geiranger anløp av om lag 190 store cruiseskip. I gjennomsnitt var der meir enn eitt skip pr dag, og ofte er fleire slike skip samstundes inne i fjorden.
Det er blitt gjort berekningar som viser at bølgehøgdene i dei nærmaste tettstadane, Geiranger og Hellesylt, i verste fall kan bli 70 og 85 meter. Faresonene er berekna basert på tsunamimodellering som er blitt utført av NGI (Norges Geotekniske institutt) og om lag 10 kommuner langs Storfjorden vil kunne bli utsett for skadeverk.
Det interkommunale selskapet Åknes/Tafjord Beredskap IKS vart etablert i 2008 for å arbeide med beredskapsplanlegging og etablere varslingsystem for folk i regionen. Ein reknar med at overvakinga i fjellet vil gi minimum 72 timar varslingstid, og alle som bur, eller er i området, skal få varsel. Ulike metodar vil bli tekne i bruk, som telefon og SMS-meldingar (UMS varslingsystem ), sireneanlegg på dei mest utsette områda, informasjon over internett og gjennom folkemøte. Kart over faresoner og evakueringssoner er lagt ut på internett Viktige informasjonskanalar på nettet vil vere: Kommunene sine heimesider, www.kriseinfo.no, www.politiet.no, www.nrk.no, www.fylkesmannen.no/More-og-Romsdal/.
Gjennom eit godt utbygt varslingsystem tek ein sikte på at menneskeliv ikkje skal gå tapt i tilfelle av eit stort skred, men dei matrielle skadane på vegar, bygningar og anlegg i oppskyllingssonene, kan bli enorme. Tabellen nedanfor viser estimert tid for første bølge og bølgehøgd, med eit skred på 54 mill. m³, for nokre utvalgte tettstader på Sunnmøre. Verdiane er henta frå Beredskapsplan for fjellskred frå Åkneset (2016). Oppskyllingshøgd angir høgda på sjømassene i eit område, relatert til dagens havnivå. Det området som då blir lagt under vatn, er oppskyllingssona.
Bølgen
«Bølgen» er ein norsk katastrofefilm som skildrar naturkatastrofa som vil kunne skje om fjellmassivet Åkerneset rasar ut. Filmen er vurdert til å ha høg realisme, basert på det scenarioet at heile fjellsida sklir ut i eitt, stort skred. Nokre av dei dramatiske konsekvensane av skredet, slik det er skilda i filmen, er likevel ikkje realistiske, då varslingsystema og beredskapsplanane vil gi folk nok tid til å kom seg i sikkerheit, før skredet kjem.
Skredet kjem – ein eller annan gong
Forsking og overvaking til trass, ein kan aldri seie noko sikkert om når det skjer eit skred på Åkerneset. Det kan kome i nær framtid – eller først om hundre år. Til tider er det i ymse fora blitt drøfta om ein kan hindre skredet ved sprenging med dynamitt, eller minske skadebølgene ved å fylle masse på fjordbotnen. Slike tiltak blir heilt urealistiske når ein tek med i vurderinga volumet på fjellmassene og djupna av fjorden framfor Åkerneset.
Det einaste tiltaket som til no er blitt drøfta seriøst, er drenering av fjellet. Det er vatn, og dermed is, i dei ulike skikta som i størst grad påverkar aktiviteten inne i fjellmassene, og teorien er at om ein leier bort vatnet, vil rørsla i fjellet minske. Ein av dei store norske kraftprodusentane, Tafjord Kraft, har teke initiativ til utgreiing av eit slikt prosjekt.
Det har hendt før
På Nordvestlandet har det i historisk tid gått fleire fjellskred med store skadeverknader. Det gjekk to skred i Loen på 1900-talet, i 1905 og i 1936. I Storfjorden gjekk det eit skred i 1731 (Skafjell-ulukka) nokre kilometer frå Åkerneset og eit i Tafjord (1934) inst i Storfjorden. Skafjell-ulukka skapte ei flodbølgje som gjorde skade på Sløgstad på motsett side av fjorden, 17 omkom. Flodbølgja etter skredet i Tafjord gjorde stor skade på bygdene Tafjord og Fjørå, og ein del skade på Sylte i Valldal. Ved Hyske nær Geiranger gjekk eit stort skred på 1500-talet eller før. Skadeomfang og omkomne er ikkje kjent, men skredet kan ha vore eit av dei største i regionen.
Notar
<references group="Note"/>
Rosj hasjaná
Rosj hasjaná (hebraisk ראש השנה rōš hovud haššānā året ) er jødisk nyår og blir feira på den 1. og 2. dagen (blant reformjødar og samaritanarar berre den 1. dagen) av månaden tisjré — den sjuande månaden i det jødiske året.
Ifølge jødisk tradisjon avgjer Gud menneskas lagnad for det kommande året då. Ein blæs i ein sjofár (bukkehorn) for å vekkje menneska til ettertanke (jf. 3 Mos 23.23-25).
Rosj hasjana markerer byrjinga på jamim noraím, ti dagar der ein gjer bot for syndene sine og som munner ut i høgtida jom kippúr.
Mercury Records
Mercury Records er eit plateselskap som opererer sjølvstendig i Storbritannia og som ein del av Island Def Jam Music Group i USA, der begge selskapa er dotterselskap av Universal Music Group.
Mercury Records vart stifta i 1945 i Chicago av Irving Green, Berle Adams og Arthur Talmadge.
Batkatsjnij
Batkatsjnij er ei øy i Kaspihavet i Russland. Ho ligg like til høgre for munningen av Volga i eit område med mange deltaøyar.
Dei nærliggande øyane
Administrativt høyrer Batkatsjnij og naboøyane til Astrakhan oblast.
Erik Haagensen Jaabæk
Erik Haagensen Jaabæk var ein lærar, gardbrukar, handelsmann, og eidsvollsmann frå Øyslebø i Vest-Agder.
Jaabæk var frå garden Usland i Øyslebø. Han var i om lag 20 år skulehaldar i Holme og Øyslebø. Deretter tok han over farsgarden, men garden vart så teken frå han med odel. I 1802 kjøpte han garden Jåbekk i Holme og busette seg der. Han var ein driftig kar, og dreiv handel med både trelast og ullvarer. Varene kjøpte han på marknader, og selde dei vidare i heimbygda. Elles var han aktiv som smed og bøkker.
Jaabæk var i årevis prestens medhjelpar. I 1814 vart han vald til 2. utsending frå Mandals amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han høyrde til unionspartiet.
Samaritanarar
Uttrykket «samaritanar»
I den kristne verda er folkegruppa kanskje mest kjend frå Jesus si likning om «den gode samaritanaren». Dermed har ordet «samaritanar» fått tydinga «hjelpsam og godhjerta person» i desse områda, noko som tek vekk litt av tydinga i likninga. Samaritanarane var nemleg sett ned på av Jesus sine samtidige.
Hrabar Nunatak
Fjellet ligg 1,5 km aust for Greaves Peak, 1,2 km vest for Crutch Peaks og 15 km sør for Pavlikeni Point og 3,9 km nord for Kerseblept Nunatak.
Pointe de Bricola
Pointe de Bricola er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Det er 3,658 moh. Fjellet ligg i kantonen Valais, sør for Les Haudères. Austsida er dekt av Moirybreen.
Det vietnamesiske flagget
Det vietnamesiske nasjonalflagg, òg kalla «Det raude flagget med den gule stjerna», er som kallenamnet seier raudt med ei gul stjerne i midten. Flagget vart teke i bruk i Nord-Vietnam 30. november 1955. Det vart seinare nasjonalflagget til Vietnam. Dette hende 2. juli 1976.
Proporsjonane er 2:3, og stjerna i midten symboliserer leiarskapet i Det vietnamesiske kommunistpartiet. Raud representerer blod og revolusjon. Dei fem taggane i stjerna i mideten symboliserer òg arbeidarane, bøndene, soldatane, dei intellektuelle, og kjøpmennene.
Kirgisistan
Kirgisistan (kirgisisk: Кыргызстан Kyrgyzstan) er eit land i Sentral-Asia, «midt i verda». Det er eit innelukka fjelland med grenser til Kina, Kasakhstan, Tadsjikistan og Usbekistan. Førti prosent av landet ligg meir enn 3000 moh. Hovudstaden er Bisjkek. Tidlegare var landet ein republikk i Sovjetunionen, og har vore uavhengig sidan 1991. Det unge demokratiet i landet viste positive framtidsutsikter under leiarskapen til tidlegare president Askar Akajev og var ganske stabilt i 1990-åra, men nærma seg seinare autokrati og autoritært styre.
Geografi
Kirgisistan er eit fjelland som ligg på nordsida av den store fjellkjeda Tian Shan. Dei kirgisiske fjella inneheld mykje gull og andre dyre metall. Det høgaste punktet i landet er fjellet Dzjengisj Tsjokusu (Pik Pobedy), som når 7 439 moh. Det lågaste punktet er elva Kara-Darja, 132 moh.
Den store, krystallklåre sjøen Issyk-Kul, nordaust i landet, var i sovjettida eitt av dei fremste turistparadisa i Sovjetunionen.
Klima
Dei høge fjellområda har snø året rundt, men på grunn av avstanden til havet og sidan Pamirfjella og Himalaya blokkerer monsunlufta frå sør, er desse fjellområda tørre. Det meste av snøen kjem i samband med svake lågtrykk frå vest om vinteren. Vintrane er kalde, men våren kjem tidlegare her enn lenger nord. Sumrane er til gjengjeld varme og turre, bortsett frå i dei høgare fjellstroka. I dalane er middeltemperaturen 28 °C, medan han i januar kan kome ned mot -18 °C. Den høgaste målte temperaturen i landet er i området kring Bisjkek med 44 °C, medan den lågaste målte temperaturen er i Ak-Sai med -54 °C. Landet har ein normal årsnedbør på 300-400 mm, men han kan kome opp mot 1000 mm i fjella. Hovudstaden Bisjkek, har mellom 220 og 240 soldagar i året.
Kultur
Hovudstaden i landet er Bisjkek som tidlegare heitte Frunze. Ein annan stor by er Osj.
Innbyggjarar
Folketalet var i 1999 på 4,9 millionar. Folket er hovudsakleg kirgisarar, eit tidlegare nomadefolk som stort sett vedkjenner seg islam. Andre folkegrupper er russarar, usbekarar og volgatyskarar.
Om lag tre fjerdedelar av innbyggjarane i landet er sunnimuslimar av hanafiretninga. Ein femtedel er ortodokse kristne.
Historie
Området vart russisk på 1860-talet. I samband med den russiske revolusjonen i 1917 gjorde kirgisarane opprør, og landet vart sjølvstendig fram til 1921, då området vart ein del av Sovjetunionen. Frå dette året til 1922 døydde over ein halv million innbyggjarar av svolt. Landet vart ein eigen sovjetrepublikk i 1936.
Då landet sa seg sjølvstendig frå Sovjetunionen i 1991 vart Askar Akajev president. Akajev leidde landet fram til 24. mars 2005, då, etter eit parlamentsval der Akajev vart skulda for valfusk, ein rimeleg fredeleg revolusjon med tilnamnet «Tulipanrevolusjonen» tok frå han makta til føremon for Kurmanbek Bakijev.
Svartspett
Svartspett (Dryocopus martius) er ein fugl spettefamilien, og den einaste arten i slekta Dryocopus i Europa. Eit gammalt norsk namn for denne arten er gjertrudsfuglen.
Leveområde i Noreg
Truleg er den norske hekkebestanden på 2000-4000 par. Hovudtyngda av denne held til på Austlandet og vidare sørover til Lindesnes. I Trøndelag finst arten meir spreidd. I vest er arten svært fåtalig, særleg på midtre delar av Vestlandet. I heile Nord-Noreg er fuglen svært fåtalig, men arten er påvist hekkande så langt nord som i Øvre Pasvik.
Biotop
Svartspetta held til i bar- og blandingsskog, og finst også i dei små bøkeskogane i landet. Arten treng daude og døyande tre eller stubbar, samt store reirtre. Kulturlandskap og hus kan godt inngå i leveområda. I område med hogst viser det seg at fuglane driv spesielt mykje næringssøk i 10-40 år gammal skog. Der er det mykje maur i stubbane etter siste hogst. I skog som vert driven for intensivt likar svartspettene seg dårleg.
Hekking
På våren meislar fuglane ut eit stort reirhol i eit tre, 5-10 meter over marka. Arten brukar ofte gamle hol til reirplassar. Avstanden frå holet ned til reiret kan vere ein halv meter, i blant ein heil meter. Paret kan bruke opp til ein månad på å hakke ut heile reirholet. Hoa legg 3-6 egg i byrjinga av mai, og rugetida er 12-14 døgn. Ungane flyg etter 24-28 døgn. Den første veka etter klekkinga varmar foreldra ungane nesten heile tida. Vert dei aleine ei stund pakkar dei seg i hop i ein pyramide der dei sit på føtene og luter seg mot kvarandre. Formasjonen hjelper også ungane å holde opp dei tunge hovuda sine medan dei ventar på foreldra og maten. Foreldra samlar mat som dei gulpar opp til ungane.
Føde
Kosten er for det meste maur, men også andre dyr som lever i ved, slik som insekt og edderkoppar.
Trekktilhøve
Arten er standfugl. Ein sjeldan gong kan svartspettene flytte invasjonsarta.
López Nunatak
López Nunatak er ein klipperik rygg på 275 moh heilt nord på Breznik Heights på Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Han ligg oppom Fuerza Aéreabreen i sør-sørvest, og Ash Point og den chilensk antarktisbasen Arturo Prat i nordvest.
Fjellet ligg 4,38 km nordvest for Bogdan Ridge og 1,87 km nord-nordaust for Rousseau Peak.
Vulcan Stettin
Aktien-Gesellschaft Vulcan Stettin (forkorta AG Vulcan Stettin) var eit tysk verft som bygde skip og lokomotiv. Det vart skipa i 1851 og låg nær den tidlegare tyske byen Stettin, i dag polske Szczecin. På grunn av dei avgrensa anlegga i Stettin, vart det i 1907 bygt eit skipsverft til i Hamburg. Føretaket som då fekk namnet Vulcan-Werke Hamburg und Stettin Actiengesellschaft bygde somme av dei mest kjende sivile skipa i Tyskland, og spelte ei viktig rolle i begge verdskrigane, då dei bygde krigsskip for Kaiserliche Marine og Kriegsmarine.
begge verfta vart medlemmar av Deschimag i 1920-åra. Verftet i Stettin vart lagt ned i 1928, men opna igjen i 1939. Under andre verdskrigen vart slavearbeidarar nytta her, og etter krigen vart det overteke av polske styresmakter, medan verftet i Hamburg vart selt til Howaldtswerke AG i 1930 og Lokomotivavdelinga vart selt til Borsig i Berlin
Passaren
Passaren (frå latin Circinus) er eit lyssvakt stjernebilete på den sørlege himmelhalvkula, først definert i 1756 av den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille. Den mest lyssterke stjerna er Alfa Circini, med ein tilsynelatande storleik på 3,19. Ho er noko variabel, og den raskaste oscillerande Ap-stjerna på nattehimmelen. AX Circini er ein kefeide som er synleg for det nakne auga, og BX Circini er ei lyssvak stjerne ein trur har blitt danna av at to kvite dvergar har slått seg saman. To sol-liknande stjerner har planetsystem: HD 134060 har to små planetar, og HD 129445 har ein Jupiter-liknande planet. Supernova SN 185 oppstod i Passaren i 185 evt og vart observert og registrert av kinesiske observatørar. To novaer er blitt oppdaga i nyare tid, på 1900-talet.
Mjølkevegen går gjennom stjernebiletet, og det har objekt som den opne hopen NGC 5823 og den planetariske tåka NGC 5315. Passaren har ein kjend spiralgalakse, Passargalaksen, som vart oppdaga i 1977 og er den nærmaste Seyfertgalaksen til Mjølkevegen. Alfa Circinidane (ACI) er ein meteorsverm som òg vart oppdaga i 1977, som stråler ut frå dette stjernebilete.
Karakteristikk
Passaren grensar til Kentauren, Fluga, Paradisfuglen, Det sørlege triangelet, Vinkelhaken og Ulven og ligg like ved Alfa og Beta Centauri. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert av ein polygon med 14 segment.
Samir Qasir
Samir Qasir, òg skrive Samir Kassir, var ein libanesisk-fødd lærar og journalist av kristen bakgrunn. Han underviste ved Universitetet i Paris I: Panthéon-Sorbonne og ved St. Josefsuniversitetet i Beirut. I den libanesiske avisa al-Nahar, der han var førstesidespaltist, såvel som i ymse europeiske media, tala han sterkt for demokrati i Libanon, og han var ein vidkjend kritikar av Syria si rolle i Libanon. Som ein av grunnleggjarane av den demokratiske venstrerørsla i Libanon spela han ei viktig rolle under dei anti-syriske demonstrasjonane etter mordet på tidlegare statsminister Rafiq Hariri. I tillegg gjekk han inn for at dei syriske troppane måtte trekkje seg ut av Libanon.
Samir Qasir vart snikmyrda av ukjende personar med hjelp av ei bilbombe ved heimen sin i den hovudsakleg kristne bydelen Ashrafiyeh i Beirut den 2. juni 2005, få dagar etter det libaneiske valet. Sidan han hadde fått ei rekkje trugsmål frå libanesiske og syriske etterretningsoffiserar, meinte mange libanesarar at mordarane hans kom frå det libanesisk-syriske tryggleiksapparatet eller restar etter denne organisasjonen.