cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Joyce
Exiles og dikt
Joyce var interessert i teater, men gav sjølv berre ut eit einaste skodespel, Exiles, som han skreiv under fyrste verdskrigen (frå 1914-1918). Skodespelet ser på tilhøvet mellom ein mann og kona hans, og har trekk frå både novella The Dead og romanen Ulysses, som Joyce byrja skriva på om lag same tid.
Han gav og ut fleire diktsamlingar. Den fyrste viktige samlinga hans er den satiriske samlinga The Holy Office (1904). Den fyrste lengre diktsamlinga hans er Kammermusikk (som tydde ljoden av urin i nattpotta, iflg. Joyce.) Ho er sett saman av 36 korte musikalske dikt. Verk frå denne samlinga kom med i ein antologi som Ezra Pound regierte. Pound ivra for verka hans Joyce og arbeidde for å skapa merksemd om dei.
Joyce gav ut nokre andre dikt, mellom anna «Gas From a Burner» (skrive i 1912 som eit åtak på forleggjaren George Roberts då han nekta å gjeva ut Dubliners), Pomes Penyeach (1927) og "Ecce Puer" (skrive i 1932 for å markera både at faren døydde og at den fyrste godsonen hans vart fødd.
Ulysses
Ezra Pound fekk boka gjeve ut som føljetong i bladet The Little Review frå 1918. Bladet vart redigert av Margaret Anderson og Jane Heap, med stønad frå John Quinn, ein advokat i New York som var interessert i eksperimentell samtidslitteratur og -kunst. Bladet fekk ikkje gjeva ut føljetongane i USA grunna sensurlovverket, og føljetongane slutta i 1920 då utgjevarane vart dømde for å gjeva ut obskøne verk. Boka var forbode i USA fram til 1933.
I minsto delvis på grunna av sensuren i USA hadde Joyce vanskar med å gjeve ut boka, men i 1922 vart ho gjeve ut av Sylvia Beach frå bokhandelen hennar, Shakespeare and Company i Paris. Boka kom ut på engelsk same året, gjeve ut av Harriet Shaw Weaver, men fekk vanskar med myndigheitene i USA. 500 eksemplar vart kverrsette og truleg øydelagde. Året etter gav John Rodker ut 500 eksemplar for å erstatta desse, men dei vart brende av det engelske tollvesenet i Folkestone. Som fylgje av forbodet kom det òg ut piratkopiar av boka, mellom anna frå forleggjaren Samuel Roth.
Året 1922] vart eit viktig år for engelskspråkleg modernisme. Både Ulysses og diktet Det golde landet av T. S. Eliot kom ut. Joyce nyttar ei lang rekkje litterære teknikkar i Ulysses for å skildra figurane. Handlinga i romanen finn stad på ein dag, 16. juni 1904 og er ein moderne versjon av Odysséen av Homer, sett i Dublin. Personane Odyssevs, Penelope og Telemachus opptrer i skapnad av Leopold Bloom, kona hans Molly Bloom og Stephen Dedalus, og står i skarp kontrast med dei greske motstykka sine. Boka utforskar ymse trekk ved kvardagslivet i Dublin, og framhevar særleg det vaneprega og traurige ved tilværet i byen, men skildrar byen svært nøye. Joyce sa sjølv at «Eg vil gjeva eit bilete av Dublin som er so fullstendig at om byen kvarv frå jordoverflata med eitt, so kunne ein byggja han opp heilt som han var utifrå boka mi.»1. For å få til slik nøyaktigheit nytta han 1904 utgåva av Thom's directory, ei liste over alle bygningane i byen og kven som eigde og/eller budde i dei. Han stilte òg ei bråte spørsmål til vener som budde der, og baud dei forklåre og skildra.
Boka er delt opp i 18 kapittel, som kvar tilsvarar om lag ein time av dagen. Fyrste kapittel tek til omkring 8 om morgonen, og siste sluttar om lag 2 natta etter. Kvart kapittel er skrive i ein eigen litterær stil, og svarer til ein særskild episode i Oddysséen, er knytt til ei særskild farge, kunstform eller vitskapsgrein, og til eit organ. Samanstillinga av alle desse aspekta og den formelle skjematiske strukturen i boka er eit av hennar største bidrag til utviklinga av modernistlitteraturen på 1900-talet. Boka har òg bidrege til denne sjangeren gjennom bruken av klassisk mytologi som handlingsrammeverk, og den mest nitidige skildringa av det ytre jamvel om storparten av handlinga er psykologisk og skjer i hovuda på figurane. Joyce meinte sjølv at boka kanskje var «oversystematisert» og fjerna dei opphavlege kapitteltitlane, som var teke frå episodar i Odysséen.
Det vart laga film av boka i 1967 med regi Joseph Strick, og i 2004 med regi Sean Walsh.
Finnegans Wake
Etter at Ulysses var ferdig var Joyce so utmødd at han ikkje skreiv noko på eit år. 10. mars 1923 fortalde han vernaren Harriet Weaver at «I går skreiv eg to sider - det fyrste eg har skrive sidan det siste Yes [siste ordet i boka] i Ulysses.» Dette vart byrjinga på det verket som fyrst vart kjend som Work in Progress, og seinare som Finnegans Wake.
Innan 1926 stod dei fyrste to delane av boka ferdige. Det året møtte han Jolasparet (sjå Liv og verk ovanfor), som tilbaud å gjeva ut boka som føljetong i tidsskriftet Transition. Dei neste åra arbeidde Joyce snøgt og mykje på boka, men på 1930-talet gjekk det trutt med skrivinga. Dette var skuldast mellom anna at faren døydde i 1931, at Joyce vart stendig meir uroleg for den mentale helsa til dottera Lucia, og at Joyce sjølv fekk ein del helseproblem, mellom anna aukande problem med synet. Mykje av arbeidet gjorde han no med skrivarhjelp frå unge ovundrarar, til dømes Samuel Beckett. I nokre år tenkte Joyce på å lata venen James Stephens skriva ferdig boka, av di Stephens vart fødd på same sjukehuset som Joyce, ei veka seinare, og hadde same namn (James) som Joyce og som alter-egoet hans (Stephen).
Boka fekk blanda mottak, mellom anna kritikk frå folk som hadde kytt av dei tidlegare verka, slik som Pound og broren hans Joyce, Stanislaus. Som svar til denne uvenlege mottakinga vart det skrive ei essaysamling av folk som stødde boka, med mellom anna Beckett og William Carlos Williams. Samlinga kom ut i 1929 med namnet Our Examination Round His Factification for Incamination of Work in Progress. På 47-årslaget hans Joyce, som vart heldt hjå Jolasparet, la han fram den endelege tittelen på verket, og Finnegans Wake vart gjeve ut som bok 4. mai 1939.
Mesmogtinden
Mesmogtinden  er eit fjell i Jotunheimen i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2264 meter over havet og er det 29. høgaste fjellet i landet.
James Joyce
Finnegans Wake
Joyce nytta ofte medviststraum, allusjonar og påslekta litterære verkemiddel, men i Finnegans Wake vart desse tøygde om lag so langt det gjekk. Finnegans Wake gjekk bort i frå vanleg tradisjon for handling og figurskildring, og er skrive i ein underleg stil som gjer utstrekt bruk av komplekse ordspel på fleire nivå. Denne teknikken liknar ein meir utvikla form av stilen som Lewis Carroll nytta i diktet «Jabberwocky». Jamvel om boka er særs vanskeleg å forstå sjølv på det grunnleggjande plan, er det semje om kven som er hovudpersonane og kva handlinga går ut på.
Mange av ordspela i boka er tverrspråklege, og gjer bruk av mange språk. Mellom rollene som Beckett og dei andre assistentane i arbeidet var å samla og samanstilla ord frå desse språka og skriva dei opp på kort, slik at Joyce kunne nytta dei. Ettersom synet til Joyce gradvis versna tok dei meir og meir over jobben med å skriva ned det Joyce dikterte.
Boka er sterkt påverka av Giambattista Vico sitt syn på verdshistoria, som har at historia er syklisk og går gjennom teokratiske, aristokratiske og demokratiske periodar om att og om att. Ogso teoriane hans Giordano Bruno spelar ei viktig rolle, i hovudsak i tilhøva mellom «figurane» i boka. Opninga og slutten på boka er døme på det sykliske historieaspektet. Boka opnar med orda «riverrun, past Eve and Adam's, from swerve of shore to bend of bay, brings us by a commodius vicus of recirculation back to Howth Castle and Environs.». Vicus er eit ordspel på Vico. Ho sluttar med orda «A way a lone a last a loved a long time the», som er byrjinga på setninga boka opnar med. Joyce sa sjølv at den ideelle lesar leid av «ideell svevnløyse»1, og at når han var ferdig med boka ville han bla om til fyrste side og byrja om att.
Ettermæle
Verka hans Joyce har vorte nøye studert av akademikarar på mange område. Han har hatt stor påverknad på veldig ulike forfattarar og teoretikarar, som Hugh MacDiarmid, Samuel Beckett, Jorge Luis Borges, Flann O'Brien, Mártín Ó Cadhain, Salman Rushdie, Robert Anton Wilson og Joseph Campbell.
Somme akademikarar, som Vladimir Nabokov har hatt blanda oppfatningar av verka hans, og har kytt av somt og kritisert anna. Nabokov meinte at Ulysses var eit stort verk, medan Finnegans Wake var forferdeleg (sjå Strong Opinions, The Annotated Lolita or Pale Fire for meir). Jorge Luis Borges delte same synet. I seinare tid har Joyces nytenking og ambisjon vorte mykje rost, mellom anna av Jacques Derrida.
Joyce påverka òg andre område enn litteraturen. Ein reknar ofte ordvendinga «Three Quarks for Muster Mark» i Finnegans Wake som opphavet til namnet kvark for ein type elementærpartiklar.
Joyce liv vert feira årleg den 16. juni («Bloomsday») i Dublin, og stendig fleire stader i verda.
Fotnotar
1. Alle sitat her er omsette frå
Nettbrett
Nettbrett er ein mobil datamaskin med peikeskjerm. Maskinen vert i hovudsak navigert med fingertuppane (i staden for fysisk tastatur). Dei aller fleste nettbretta har eit virtuelt tastatur på skjermen; nokre få tar i bruk peikepenn (stylus) eller digital penn. De fleste nettbrett, køyrer på mobile operativsystem. Dei aller fleste går på Android, 10-20% går på iOS. Nokre ganske få går på Windows.
Yusuke Higa
Yusuke Higa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Kyoto Sanga FC og JEF United Chiba.
1533 Saimaa
1533 Saimaa er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 19. januar 1939 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Mutrux
Mutrux er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 749 meter over havet.
Kommunen ligg nordaust i distriktet ved foten av Mont Aubert.
Verdsrekordar i friidrett
Verdsrekordar i friidrett må ratifiserast gjennom ein godkjenningsprosess i Det internasjonale friidrettsforbundet før dei blir offisielt gjeldande verdsrekordar.
Denne artikkelen inneheld ei liste over verdsrekordane i friidrett for herrar og damer.
Andrew Kumagai
Andrew Kumagai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Shonan Bellmare og Zweigen Kanazawa.
Storgrovtinden
Storgrovtinden  er eit fjell i Jotunheimen i Lom i Innlandet. Det har ei høgd på 2259 meter over havet og er det 31. høgaste fjellet i landet. Fjellet ligg like vest for Galdhøpiggen og Storjuvbreen. I vest ligg Heimre Illåbreen.
RS-232
RC-232 (Recommended Standard 232) er ein standard for seriell overføring av binær data mellom ulike datahandsamingseiningar. CCITT/ITU-T-standaren V.24 tilsvarar RS-232. Etter den siste modifikasjonen av standarden i 1991 er den offisielle nemninga EIA-232, men på folkemunne vert han framleis kalla RS-232. RS-232 er eit eining-til-eining samband.
Standaren vart vedteken av Electronic Industries Association (EIA) i 1962 og har ei lang og brokete historie. Tidlegare vart RS-232 nytta for overføring av data mellom datamaskiner og eksterne einingar som modem, skrivarar, utviklingssystem for mikroprosessorar og mikrokontrollarar, osb.
I dag har USB fortrengt RS-232 og berbare datamaskinar har som oftast ikkje RS-232 serieport. Men RS-232 er framleis viktig for industrien, der det enno finst mykje utstyr, som om til dømes datainnsamlingseiningar og ymse måleinstrument, med RS-232 seriepostar.
Takson
Eit takson er ei kategorisk eining som vert nytta om ei gruppe organismar i biologisk systematikk. Ulike takson vert plassert i eit hierarkisk system, der små takson fell inn under større.
Dei grunnleggjande taksona i Linnés system er, frå øvst til nedst:
Ein nyttar i tillegg forstavingar som «over-», «under-» og «infra-» som tilpassing til evolusjonshistoria.
I kladistikken nyttar ein oftast ordet klade om takson.
Novalles
Novalles er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 550 meter over havet.
Randy Newman
Randall Stuart «Randy» Newman er ein Oscar-vinnande amerikansk songar, pianist og låtskrivar.
Novalles
Kommunen ligg nordvest for Grandson på eit platå og langs venstrebreidda av Arnon. Han består av landsbyen Novalles og grenda Le Moulin.
Randy Newman
Karriere
Pianisten Randy Newman er utdanna innan klassiske musikk. Han byrja på midten av 60-talet med å skrive songar for andre artistar, mellom dei Judy Collins og Alan Price. Han platedebuterte i 1968 med den klassiskinspirerte Randy Newman Creates Something New Under the Sun. Plata vart omfamna av kritikarar og musikkintellektuelle, men oversett av det store publikummet. Året etter gav han ut antitesa til debutplata, den røffe og countryinspirerte 12 Songs. Igjen jubla kritikarabe, men platesalet var svært skuffande. Same år spelte Harry Nilsson og Newman inn den sterke plata Nilsson Sings Newman. Newman fekk den første kommersielle oppturen sin med Sail Away (1973). Plata vert rekna som Newmans meisterverk, der han kombinerer det klassiske frå debutplata med det røffe frå 12 Songs. Utover 70-talet gav han ut svært sterke plater, som vart oversett av publikum. På 70-talet fekk Newman hjelp av drivne musikarar, til dømes Ry Cooder, The Eagles, Toto, Jim Keltner og Klaus Voormann.
1980 og framover
Newman gav ut to plater på 80-talet: Trouble In Paradise (1983) og Land Of Dreams (1988). På sistnemnde fekk han hjelp av Dire Straits. I 1985 var han med å skrive filmen The Three Amigos (med Chevy Chase, Steve Martin og Martin Short). Sommaren 1999 gav han ut Bad Lóve som - lik alle platene til Newman - vart svært kritikarrost. I 2008 kom den førebels siste utgjevinga hans Harps and Angels. Randy Newman i dag vert rekna som ein av pop-rocken sin sanne originalar, og nyt stor respekt frå blant andre Paul McCartney og Brian Wilson. Han har tilnamnet «Rocken sin Mark Twain».
Filmmusikk
Newman tener svært lite pengar på soloplatene sine. Hans største inntektskjelde er dei mange filmmusikkplatene han har laga. Det er særleg samarbeida hans med Pixar/Disney som er lønsame, takka vere filmmusikken til Toy Story, Toy Story 2, Monsterbedriften, Småkryp og Biler. Andre filmar Newman har laga musikken til er Slekten er verst, The Awakenings, Cold Turkey, Performance, The Paper, Parenthood, Ragtime, The Three Amigos og Svigers er aller verst. I 2002 vann han Oscar (i konkurranse med Paul McCartney og Sting) for songen If I Didn't Have You frå Monsterbedriften. Før han vann, hadde Newman 15 tidlegare Oscar-nominasjonar.
Diamond Dogs-turneen
Diamond Dogs-turneen var ein konsertturné av David Bowie i Nord-Amerika i 1974 for å marknadsføre studioalbumet Diamond Dogs (1974). Slutten vart turneen vart kalla The Soul Tour, og omfattar somme songar frå det komande albumet Young Americans (1975).
Førebuingar og detaljar
To månader med øving måtte til for å bli klar til turneen, dels på grunn av avanserte rekvisittar og sceneshow (som skal ha kosta 275 000 per sett, Opphavleg var turneen planlagt slik at dei skulle spele fem konsertar i ein by, før dei drog vidare til den neste, men det vart skrinlagt på eit tidleg planleggingsstadium. Turneen starta i juni 1974 i Montreal i Canada som «Diamond Dogs Tour» (sjølv om produsenten Tony DeFries kalla turneen «The Year of the Diamond Dogs» då han snakka med pressa). Bowie spelte inn radio- og fjernsynsreklamar for turneen, som vart spelt på førehand før turneen kom til kvar by. Turneen hadde fri i august 1974, då Bowie byrja å spele inn det neste studioalbumet sitt, Young Americans. Den 10. oktober 1974, då turneen var komen i gang att, gjekk Bowie bort frå det ekstravagante og overlessa teatralske showet og kalla turneen «The Soul Tour», som heldt fram i Nord-Amerika til desember.
I 1987 fortalte Bowie kor vanskeleg turneen var i starten, før han vart endra til Soul Tour og sa Eg var i dårleg forstand som prøvde å få til det der. Det var ganske spennande, men eg var så blokkert [ler], så rusa under heile greia at eg syns det er utruleg at eg i det heile klarte å kome meg over til andre sida av Amerika med showet før eg gav meg på det.»
Scenedesign
Settet for den teatralske Diamond Dogs-turneen vart bygd for å likne ein by (kalla «Hunger City»), vog seks tonn og bestod av over 20 000 delar som måtte flyttast på, inkludert mange rekvisittar (som gatelamper, stolar og eit podium). Rekvisittane var ikkje klare før seks dagar før showet opna, som førte til mange tekniske problem under turneen. Eit flyttbart podium kollapsa ein gong under ein konsert med Bowie oppå. Settet var delvis basert på verket til den tyske kunstnaren George Grosz. I 1990, då han førebudde seg på Sound+Vision-turneen, fortalte Bowie om vanskane under konsertane og sa «det var moro og farleg, med utstyr som braut saman og bruer som falt frå kvarandre på scenen. Eg sat ofte fast over hovudet på publikum på ein hydraulisk stol etter at 'Space Oddity' var ferdig.»
Andre rekvisittar fungerte som dei skulle. På songen «Big Brother», song Bowie frå innsida av eit «asyl» med mange speglar, og kom fram under den neste songen («Time») frå ei gigantisk hand.
Konserten i Tampa i Florida vart framført utan nokre av rekvisittane fordi sjåføren som køyrte lastebilen med alt utstyret vart foreseinka då han vart stukken av ein veps.
I 1987, då han førebudde Glass Spider-turneen (som tok opp att den teatralske tråden etter Diamond Dogs-turneen), fortalte Bowie om det vanvittige utstyret han brukte under Diamond Dogs-turneen og sa «Me hadde fire skyskraparar på scenen, med bruker som gjekk bakover og framover og opp og ned. Det heile var basert på at det var ein by. Eg hadde dansarar som arbeidde med meg og det var koreografert og verkeleg ei fantastisk musikalsk hending. Eg likte særs godt å arbeide slik».
Konsertopptak
MainMan, forvaltingslaget til Bowie, planla eit kosnertalbum frå konsertane i juli 1974 i Tower Theater like utafor Philadelphia. Då bandet fekk vite om dette, kravde dei å få betalt standardbeløpet på 5000 dollar per musikar, i tillegg til den normale løna si, ellers nekta dei å spele. Dei fekk sjekkane sine timar før konserten starta, og konsertinnspelinga gjekk føre seg som planlagt.
Band
Juni-juli:
September:
"The Soul/Philly Dogs Tour" - Oktober-desember:
Songar
Frå David Bowie Frå The Man Who Sold the World Frå Hunky Dory Frå The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars Frå Aladdin Sane Frå Pin Ups
Uranienborg kyrkje
Uranienborg kyrkje, plassert på Uranienborghøgda i stroket Uranienborg bak Slottet i Oslo, vart vigsla den 22. desember 1886, då med 1 020 sitteplassar.
Bygget er gjeve eit nøkternt nygotisk preg og er utsmykka med glasmåleri av kunstnaren Emanuel Vigeland.
I 1930 fekk interiøret den noverande utforminga si av arkitekt Arnstein Arneberg.
Kulturminne
Uranienborg kyrkje er eit kulturminne og har nummer 85728 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Søre Hellstugutinden
Søre Heillstugutindan er eit fjell i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2189 meter over havet og er det 61. høgaste fjellet i landet.
Hellstugutindane består av:
Turkisbrynmotmot
Turkisbrynmotmot (Eumomota superciliosa) er ein fugl i motmotfamilien, Momotidae. Han held til Mellom-Amerika frå søraustlege Mexico, mest då Yucatán-halvøya, sør til Costa Rica, der arten er vanleg og ikkje blir sett på truga. Han er ein velkjend fugl i utbreiingsområdet sitt og er valt som nasjonalfugl i både El Salvador og Nicaragua. Artsnamnet stammar frå det turkisefarga augebrynet.
Skildring
Turkisbrynmotmotar er 33-38 centimeter lange og veg ca. 65 gram. Fjørdrakta er stort sett i grønblått med raudbrunt på rygg og buk. Han har ei lysblå stripe over auget og ein svart flekk på halsen med blå kantar. Vengfjørene og oversida av halen er blå. Dei to sentrale halefjørene hos motmotar har form som rekkertar, og dei nakne fjørskafta er lengre enn hos nokon andre motmotar. Sjølv om det ofte blir sagt at motmotar nappar bistrålane av halefjørene sin for å skape rekkertforma, er det ikkje tilfellet; bistrålane er svakt festa og fell av på grunn av slitasje mot underlag og ved rutinemessig fjørstell. Lætet frå turkisbrynmotmotar er nasalt, kvekkande og har stor rekkjevidd.
Han lever i høgder opptil 1400 moh. ganske opne habitat som skogkantar, galleriskog og kratt. Hoa legg 2 til 6 kvite egg i ein opptil 2,4 meter lang tunnel i ein jordbanke eller liknande.
I motsetnad til dei fleste fugleartar der hannar er meir iaugefallande enn hoer, syner begge kjønn av turkisbrynmotmot den ekstraordinære rekkertforma halen. Eit forskingsresultat indikerer at halen har utvikla seg til å fungere ulikt for kjønna. Hannar brukar halen sin tilsynelatande som eit signal for å vekke interesse hos partnarar, hannar med lengste halar har større paringssuksess og reproduksjonssuksess. I tillegg til denne funksjonen, kan rørsler med dalen bli brukte til å gje signal til predatorar at han er oppdaga. Begge kjønn gjer slike rørsler i nærvær av ein predator, og det er trudd å gje naturleg utvalde føremon ved å kommunisere til rovdyr at eit eventuelt åttak vil ikkje resultere i fangst.
Eit estimat på populasjonen ligg på 50 000-500 000 individ, og bestanden er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som livskraftig.
Ringerike kommune
Ringerike er ein kommune i Viken fylke. Hønefoss er kommunesenter, og nesten halvparten av innbyggjarane i kommunen bur her. Andre tettstadar er Tyristrand, Sokna, Hen og Hallingby.
Geografi
Ringerike strekker seg frå Oslomarka i søraust til åsane mot nedre Hallingdal i nordvest, og i Ådalen til nord for innsjøen Sperillen.
Kommunen er eit trafikk-knutepunkt der vegar som E-16, Rv. 7 og Rv. 35 og jarnbanelinjer som Bergensbanen, Randsfjordbanen og Roalinja møter kvarandre.
Historie
I 1964 blei dei tidlegare kommunane Hole, Norderhov, Tyristrand, Hønefoss og Ådal del av Ringerike kommune. Hole vart sidan ein eigen kommune igjen.
Åsgard
Åsgard (norrønt Ásgarðr) er i norrøn mytologi staden som gudane eller æsene bygde til seg sjølv, midt i Midgard. Menneska skulle ikkje kjenna seg åleine og forlatne. Her budde òg disene eller åsynjene.
Ringerike kommune
Næringsliv
Ringerike er den største jord- og skogbrukskommunen i eit fylke der dei fleste kommunane driv med desse næringsvegane. Dei viktigaste industrigreinene er treforedling (Norske Skogindustrier, Follum og Huhtamaki), betongproduksjon (Spenncon og Unicon), mekaniske verkstadar og kartproduksjon (Statens kartverk).
Takuya Kida
Han spelar for klubben Yokohama F. Marinos (2019).
Åsgard
Midt i Åsgard har gudane sett eit asketre, Yggdrasil. Ei av røtene ligg i Åsgard, ei anna i Jotunheim, ei tredje i Nivlheim. Greinene strekkjer seg så langt ut at dei femner kring heile verda. Yggdrasil er sentrum i verda, og så lenge treet er grønt og frodig vil ho vera til.
Ved ei kjelde i Åsgard lever det tre lagnadsdisene. Namna på desse er Urd, Verdande og Skuld. Dei vert kalla norner. Nornene kjenner lagnaden til kvar levande skapnad og veit korleis det vil gå med alt og alle.
Die Freude reget sich
Han vart komponert i Leipzig, mest truleg i 1735 som ei hyllest til Johann Florens Rivinius, etter at han fekk stillinga som rektor ved Leipzig Universitet i oktober 1735.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for oboar d'amore I/II, tverrfløyte, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med tre songsolistar (sopran, alt og tenor) og firedelt kor.
Det består av åtte satsar:
Tekst
'''1. Koral ''' Die Freude reget sich, erhebt die muntern Töne,
Denn dieser schöne Tag lässt keinen ruhig sein.
Verfolgt den Trieb, nur fort,ihr treuen Musensöhne,
Und liefert itzt den Zoll in frommen Wünschen ein!
'''2. Resitativ (tenor) ''' Ihr seht, wie sich das Glücke
Des teuersten Rivins durch die gewohnten Blicke
In dieser angenehmen Zeit
Zu seines Hauses Wohl verneut.
Der Segen krönet sein Bemühen,
Das unsrer Philuris so manchen Vorteil schaßt.
Und dieser Segen macht durch seine starke Kraft,
Dass Not und Ungemach von seiner Seite fliehen.
'''3. Arie (tenor) ''' Aus Gottes milden Vaterhänden
Fließt seiner Kinder Wohlergehn.
'''4. Resitativ (alt) ''' Die Freunde sind vergnügt,
Den Fest- und Gnadentag zu schauen;
Sie können ihren Wunsch auf sichre Gründe bauen,
Auf dessen Huld, der alles weislich fügt,
Der manche Proben schon gewiesen,
Allein!
Wie? Dürfen wir auch froh bei seinem Glücke sein?
Verschmähe nicht, du gütiger Rivin,
Dass wir uns auch bemühn
Und lassen itzt, dich zu verehren,
Auch unsre Lieder hören.
'''5. Arie (alt) ''' Das Gute, das dein Gott beschert,
1534 Näsi
1534 Näsi er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Chloris. Han blei oppdaga den 20. januar 1939 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Die Freude reget sich
Tekst
Und was dir heute widerfährt,
Macht dein erwünschtes Wohlergehn
Vor uns auch schön.
'''6. Resitativ (sopran) ''' Wenn sich die Welt mit deinem Ruhme trägt,
Den dein gelehrter Fleiß stets zu vermehren pflegt,
Wenn deine Frömmigkeit ein wahres Muster gibet,
Wie man dem Nächsten dient und Gott dabei doch liebet,
Wenn sich dein edles Haus auf deine Vorsicht stützt,
Wodurch es auch den Armen nützt,
So sehn wir dies nur mit Bewundrung an,
Weil unsre Dürftigkeit nichts Höhers wagen kann.
'''7. Koral & Recitativi ''' Was wir dir vor Glücke gönnen,
Wünscht man dir noch zehnmal mehr.
Ja wohl! Du hast's verdient,
Wer dich aus deinem Ruhme kennt,
Des Unrechts Geißel nennt;
Hingegen der Gerechten Schirm und Schatz,
Vieåsen
Vieåsen er ein ås i Sunnfjord kommune i Vestland. Vieåsen er delt inn i ulike tun. Vieåsen ligg ved foten av Viefjellet, som lokalt er delt i to toppar, vesle Viefjellet og Viefjellet.
Sublimering
Sublimering (frå latin sublimare, av sublimis høg, opphøgd) er innan psykologi ei nemning på overføring av psykisk energi frå aktivitetar med låg status til meir «høgverdige» aktivitetar. Særleg gjeld dette for aktivitetar knytt til seksualitet. Sublimering vil då seia å overføra energi knytt til seksualdrift til aktivitetar knytt til kunst og kultur. Sublimering er særleg omtala i Sigmund Freud sine verk.
Die Freude reget sich
Tekst
Dich soll kein Verhängnis quälen,
Nichts an deinem Wohlsein fehlen.
Dein ganzes Haus
Seh als ein Tempel aus,
In dem kein Fall die süße Ruhe stört.
Diese Lust ergötzt zu sehr,
Mehr als wir entdecken können.
Drum wirst du, großer Mann, verzeihen,
Dass wir dabei, nach unsers Lehrers Treu,
Uns auch mit ihm bei deinem Feste freuen;
Nichts mehr von neuen Wünschen spricht.
Was wir dir vor Glücke gönnen,
Christel Alsos
Christel Alsos er artistnamnet til Christel Alsos Monsen, ei norsk songarinne frå Fauske i Nordland fylke.
Etter å ha opptredd på TV-programmet Noen Bedre på NRK hausten 2004 vart ho oppdaga av plateselskapet Sony BMG, som ho teikna kontrakt med.
Den første utgjevinga hennar var singelen «Come On» i 2006. Denne vart godt motteke av norske radiostasjonar og kom inn på Hit40 i november 2006. Debutalbumet Closing the Distance kom ut 15. januar 2007 og selde 30 000 på tre månader, noko som gjorde henne til ein av dei bestseljande kvinnelege artistane våren 2007. Ho er vorte nominert til Spellemannprisen fire gonger: til Spellemannprisen 2006 i klassa årets musikkvideo for «Come On», til Spellemannprisen 2007 i klassene årets nykomar og kvinneleg artist for albumet Closing the Distance og til Spellemannprisen 2010 i klassa kvinneleg artist for hennar andre album Tomorrow Is.
Alsos' songar «Found» og «When the Light Dies Out» har vorte brukt i TV-serien Vampire Diaries.
Alan Mineiro
Alan Mineiro er ein brasiliansk fotballspelar.
Ryota Suzuki
Ryota Suzuki er ein japansk fotballspelar.
Alan Mineiro
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Ryota Suzuki
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Tokyo Verdy og Gamba Osaka.
Avian Island
Avian Island er ei øy som er 1,2 km lang og 40 meter høg, og som ligg like utanfor sørtuppen av Adelaide Island i Antarktis. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, under Jean-Baptiste Charcot, og vitja i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey, som gav dette namnet til øya på grunn av dei mange forskjellige fuglane her. Avian er eit engelsk ord for fugl.
Blizzard Entertainment
Blizzard Entertainment (tidlegare Silicon & Synapse) er ein amerikansk dataspelutviklar og -utgjevar med hovudkontor i Irvine i California. Selskapet har vore ein av dei mest kjende og respekterte dataspelprodusentane sidan starten av 1990-talet etter suksessar som StarCraft, Warcraft-serien og Diablo-serien. Selskapet sitt system for spel på Internett (Battle.net) er eit av verdas mest brukte.
Blizzard Entertainment er eit dotterselskap av Vivendi Universal Games, ei avdeling i Vivendi Universal. Blizzard heitte Silicon & Synapse då dei vart stifta i 1991 av Allen Adham, Michael Morhaime og Frank Pearce. Dei skifta namn til Chaos før dei vart Blizzard Entertainment i 1994.
For tida utviklar og markedsfører selskapet Starcraft II, og det nyleg introduserte Diablo III.
Nørdre Hellstugutinden
Nørdre Hellstugutinden er eit fjell i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2218 meter over havet og er det 46. høgaste fjellet i landet.
Hellstugutindane består av:
Grand River
Grand River er ei sideelv til Missourielva i Nord- og Sør-Dakota i USA. Lengda til hovudgreina er 177 km. Med den lengste forgreininga er lengda omtrent 320 km.
1535 Päijänne
1535 Päijänne er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. september 1939 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Onnens
Onnens er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 471 meter over havet.
Kommunen ligg mellom foten av Mont-Aubert og Neuchâtelsjøen.
Ringebu stavkyrkje
Etter den lutherske reformasjonen vart kyrkja ombygd kring 1630 av byggmeister Werner Olsen. Det spesielle raude tårnet vart ferdig i 1631. Under ombygginga vart dei opphavlege tverrskipa, svalgang og apsis fjerna. Taket innvendig vart og senka.
Kyrkja vart for fyrste gong måla i 1717. På eitt tidspunkt var kyrkja heilt kvitmåla. I 1921 vart kyrkja restaurert. Under dette arbeidet vart dei opphavlege fargane tekne i bruk att.
Utgravingar
Under arkeologiske utgravingar under kyrkja i perioden 1980-1981 vart det funne nær 900 myntar og også andre funn. Dei fleste av myntane er frå mellomalderen og er datert til rundt Håkon Håkonson si tid, 1217–1263, men det er også funne nokre engelske myntar frå 1023–1029.
Under kyrkja er det funne stolpehol etter ei eldre kyrkje som har stått på staden på 1100-talet. Denne kyrkja var ei såkalla stolpekyrkje som var vanleg før stavkyrkjene.
Under utgravingane vart det funne fleire kister under golvet og i tverrskipet. Framståande personar, og særleg prestar og familiane deira, vart nokre gonger gravlagt under golvet i kyrkja. Under Ringebu stavkyrkje ligg Baronesse Sophie Amalie Rosenkrantz frå Baroniet i Rosendal. Grunnen til at ho fekk plass var at ho gav fleire gjenstandar til kyrkja. Tyskaren oberstløytnant Poul Friedrich von Dresky i det Oplandske regiment vart gravlagd under kyrkja, og fekk også ei minnetavle hengt opp. Det er to andre minnetavler i kyrkja, etter sokneprest Christopher Kraft og familien hans.
Fiskeri
Fiskeri er eit samlenamn for yrkesmessig fiske. Omgrepet fiskeri vert ofte knytt til dei ulike fiskeslaga, som til dømes torskefiskeri, sildefiskeri og så bortetter, utan omsyn til kva båttypar som vert nytta. I dei norske fiskeria (fiske etter alle artar) vart det i 2004 landa over 2,5 millionar tonn, til ein førstehandsverdi på 10,38 milliardar kroner. Omtrent 90 % av norsk landa kvantum blir eksportert. Dei viktigaste fiskeria rekna etter økonomisk verdi er fisket etter sild og etter torsk. I 2004 var førstehandsverdien av fisket etter torsk 2,78 milliardar kroner, og verdien av sildefiskeriet var 2,02 milliardar.
I 2004 var det 12 677 personar som hadde fiske som hovudyrke, medan 2909 hadde fiske som attåtnæring fordelt på 8 804 båtar. Dette er ein kraftig nedgang sidan 1994. Då var det 16 442 som hadde fiske som hovudyrke og heile 6 478 som hadde fiske som attåtnæring, fordelt på 15 206 båtar.
Fiskeri, saman med havbruk, er ei av dei viktigaste eksportnæringane i Noreg. I 2004 vart det eksportert sjømatprodukt for 28,2 milliardar kroner. Dette er fordelt ganske jamnt mellom villfanga fisk og oppdrettsfisk. Japan, Russland og Frankrike var dei største mottakarane av norske sjømatprodukt. Kvart av desse landa importerte norsk sjømat for rundt 2,5 milliardar kroner.
Havfiske i Noreg vert regulert av kvoter utlevert av staten. Desse kvotene seier noko om kva ein båt har lov til å fiska både i mengd og fiskeart. Med desse kvotene vil staten minska overfiske samt fordela kvotane på ein rettferdig måte til allmenninga.
Naoki Kawaguchi
Naoki Kawaguchi er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Albirex Niigata og Shimizu S-Pulse (2019).
College
College ( eller ) er den engelske forma av kollegium, og vert brukt særleg om institusjonar innan høgre utdanning i engelskspråklege land. I USA er college ein utdanningsinstitusjon som førebur elevane/studentane til universitetsstudium, i andre engelsktalande land er det ei underavdeling av eit universitet.
Eit college er eit samfunn som består av studentar og lærarar på lågare akademiske nivå, som lever og virkar innanfor dei, vanlegvis, store bygningskompleksa. College baserer seg delvis på allmennutdanning, og delvis på studieførebuande utdanning, slik at elevar innanfor den sistnemnde gruppa har tilstrekkeleg kompetanse til både å følgje undervisning og å avleggje eksamen ved universitet. På college er det òg stort engasjement retta mot idrett og anna samfunnsliv.
Eit college består av ein rektor (head master, principal, warden e.l.), ei mengd fellows (lønna dosentar, som deltek i både forvaltning og undervisning) og studentar av ulike kategoriar; først og fremst scholars. Pensioners eller commoners utgjer fleirtalet av studentar (undergraduates). Skilnadene mellom dei førnemnde studentkategoriane er av meir historisk interesse; i praksis legg ein i dag større vekt på resultata til studentane for kvart enkelt år. Nokre vel å halde fram med studiane sine ved college (kalla postgraduates).
Styringa av og samkvemet i college bar tidlegare preg av å likne på klosterlivet, eit preg som i seinare tid har vorte mykje mindre. Til dømes kan fellows no gifte seg. Dei fleste college har arkitektonisk interessante profanbygningar og kapell, bibliotek, muséum og parkar. På byrjinga av 1900-talet åtte byen Oxford 21 college, derav tre frå 1200-talet, medan Cambridge åtte 17 college.
Musashi Suzuki
Musashi Suzuki er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Albirex Niigata og Mito HollyHock (2019).
Nestsøre Hellstugutinden
Nestsøre Hellstugutinden er eit fjell i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2255 meter over havet og er det 34. høgaste fjellet i landet.
Hellstugutindane består av:
VM i skiskyting 1965
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1965, den sjette i rekka, vart avvikla på Terningmoen i Elverum. Det var fyrste gongen skiskytings-VM vart arrangert i Noreg.
Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett. Det var fyrste gongen VM-stafetten hadde ei form tilnærma lik den som frå året etter fekk offisiell VM-status.
20 km
Dato: 20. februar
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 18. februar
Brockhamp Islands
Brockhamp Islands er to småøyar i Laubeuf Fjord, som ligg 3 nautiske mil sørvest for Mothes Point ved Adelaide Island. Dei vart kartlagde av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) frå flyfoto frå Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48, og landmålingar gjort av FIDS, 1948–50. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Bernhard Brockhamp, ein tysk glasiolog som i lag med H. Mothes gjorde dei første seismiske undersøkingane av ein isbre i Austerrike i 1926.
Islotes Chatos
Islotes Chatos er ei gruppe småøyar og skjer som ligg sør for Cape Adriasola ved Adelaide Island. Namnet tyder flatøyane og vart gjeven av Den argentinske antarktisekspedisjonen 1952–53.
Biggs Island
Biggs Island er ei lita øy som ligg heilt aust i Henkes Islands, utanfor sørenden av Adelaide Island. Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1963 etter Louie Spence frå Falklandsøyane, ein styrmann på «John Biscoe» som vart nytta av Royal Navy Hydrographic Survey Unit for å kartlegge øya i 1963,
Orbe
Orbe (tysk Orbach) er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud. Han var setet i det tidlegare distriktet Orbe og er no ein del av Jura-Nord Vaudois.
Kommunen ligg på ein ås delvis omgjeven av elva Orbe. Han består av landsbyen Orbe og fleire grender som Granges Saint-Germain, Granges Saint-Martin, Mont Choisi og Le Puisoir.
Jymmy França
Jymmy França er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Tokyo Verdy.
Kildinsamisk
Kildinsamisk er eit samisk språk i den uralske språkfamilien. Det blir snakka i Murmansk oblast i Russland. Tidlegare vart det snakka over heile Kolahalvøya, men på grunn av sentraliseringspolitikken på 60-talet blir det no snakka nesten berre i Lovozero. Det er det største av dei samiske språka som blir snakka i Russland, og det einaste av dei som har eit skriftspråk. Namnet kjem av Кильдин (Kildin), ei øy på nordkysten av Kolahalvøya. Kildinsamane kallar seg са̄ммьленч (saaḿḿlentš) og språket sitt са̄мь кӣлл (saaḿ kiill). Den eldste kjende dokumentasjonen av samiske språk er ei kildinsamisk ordliste frå 1557, skriven ned av den britiske oppdagaren Steven Borough i 1557 og gjeven ut av Richard Hakluyt.
Fonologi
Etter Rimma Kurutsj si ordbok har det kildinsamiske skriftspråket desse vokalane:
Morfologi
Kildinsamisk har ni kasus, jf. пуаз "reinsdyr":
Skriftspråket si utvikling
Kildinsamisk fekk skriftspråk med det latinske alfabetet på 30-talet, men til liks med dei andre av Finlands små nabospråk vart det ikkje tatt i bruk att etter 2. verdskrigen. Først på 1970-talet vart det starta opp arbeid med å lage eit kildinsamisk skriftspråk. Den samiske læraren Aleksandra A. Antonova skreiv i 1982 ei abc-bok Sām´ bukvar´ (Са̄мь букварь) der ho representerte det samiske språket med hjelp av dei russiske bokstavane. Vokallengd (t.d. ӯ for /u:/) og ustemde sonorantar ӆ /l̥/, ӎ /m̥/, ӊ /n̥/ og ҏ /r̥/ (med unntak av /j̊/) er representert med hjelp av diakritika. Såkalla halvpalatalisering av /t/ og /n/ vart markert med den kyrkjeslaviske bokstaven Ҍ ҍ (t.d. тҍ) eller med hjelp av diakritiske teikn (t.ex. ӭ), avhengig av konsonantens posisjon i utlyd eller før vokal. Antonovas ortografi, som også vart brukt av Georgij M. Kert til den kildinsamisk-russisk-kildinsamiske skoleordboka han gav ut i 1986, vart utvikla vidare av Rimma D. Kurutsj. Kurutsj arbeidde i lag med samiske medarbeidarar i Murmansk (m.a. Nina E. Afanasjeva) med utviklinga av kildinsamisk. I tillegg til lærebøker og didaktisk kursmateriale til undervisning av samiske lærarar laga arbeidsgruppa også den store kildinsamisk-russiske ordboka som kom ut i 1985 og også omfattar ein kort normativ oversiktsgrammatikk av kildinsamisk.
Antonovas ortografi vart utvida med Һ һ som teikn for preaspirasjon og med Ј ј for den ustemde sonoranten /j̊/. Desse to bokstavane vart likevel seinare bytta ut med ' (apostrof) og Ҋ ҋ. Den siste versjonen av ortografien vart også fastsett i ei bok frå 1995 om ortografiske prinsipp og reglar. Desse reglane har likevel aldri vorte akseptert av alle samane i Russland, og den dag i dag brukast Antonovas ortografi og dei to nyare variantane samtidig.
Etter at Sovjetunionen fall saman har det vore ein diskusjon om kildinsamisk skulle gå over til det latinske alfabetet. Det har ikkje blitt gjort noko alvorleg forsøk på å tilpassa alfabetet til språket, og tilhengarane av det kyrillisk-baserte skriftspråket gjekk sigrande ut av debatten. Det kyrilliske skriftspråket som har vore i bruk sidan 1970-talet inneheld desse bokstavane:
Vokalane har lengdemarkering: а̄, е̄, ӣ, о̄, ӯ, я̄, э̄, ы̄, ю̄.
Situasjonen i dag
I følgje sovjetisk statistikk snakka 650 av 1660 samar i Murmansk oblast samisk i 1989, av desse ca. 50 andre samiske språk og 600 kildinsamisk. Det inneber at det i dei fleste tilfella berre er den eldste generasjonen som framleis snakkar kildinsamisk. Frå og med nittitalet har det vore livleg kontakt mellom samar i Russland og Norden, framfor alt i Karasjok. Frå og med våren 2005 og ei tid framover var det samiske radiosendingar i Lovozero, og den samiske avisa Ávvir har jamnlege reportasjar frå Lovozero.
Ved folketeljinga i Russland i 2010 var talet på samisktalande i heile Russland totalt gått ned til 353 personar.
Forskingshistorie
Dei første opplysningane om samisk, frå 1500-talet, er frå eitt av dei samiske språka på Kola-halvøya. Seinare hamna kildinsamisk i skuggen av dei andre samiske språka. Det første seriøse språkarbeidet kom då dei finske fennougristane ville utforske samisk språkhistorie sist på 1800-talet, til det trong dei påliteleg informasjon om alle dei samiske språka. Arvid Genetz si ordbok var den første som kom ut, deretter kom T.I. Itkonen sitt monumentale ordboksverk. Det vart også samla inn tekstar, særleg før oktoberrevolusjonen, då dei finske forskarane kunne dra til Kola og samle materiale.
Då sovjettida kom, underkasta dei sovjetiske lingvistane samisk den same handsaminga som andre språk, dei la grunnlaget for skriftspråket via empirisk grunnforsking. Etter andre verdskrigen vart undervisninga i kildinsamisk stoppa. Likevel heldt ein forskar, G.M. Kert fram med å arbeide med kildinsamisk. Han har framfor alt skrive ein monografi over kildinsamisk, og også tekstprøvar og stadnamnmateriale.
Ryoma Nishimura
Ryoma Nishimura er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata, Japan Soccer College og Azul Claro Numazu.
Confolens
Confolens (oksitansk Confolent) er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Charente i regionen Nouvelle-Aquitaine. Kommunen har om lag 3 000 innbyggjarar og ligg ved elva Vienne.
Confolens ligg der elvene Vienne og Goire renn i hop, og dette er opphav til namnet, som tyder konfluens på norsk.
Confolens vart først busett på 1000-talet, og høyrte til herskarane av Chabanais. På 1100-talet vart det bygd bymurar rundt byen.
Porto
Porto er ein by nord i Portugal og den nest største byen i landet med om lag 240 000 innbyggjarar, 1,6 millionar innbyggjarar med nabokommunane og 2,99 millionar innbyggjarar i det større storbyområdet (som inkluderer byane frå Braga til Oliveira de Azeméis). Porto kommune er kjerne i eit stort byområde ved Atlanterhavet og distriktet Porto er eit av dei mest industrialiserte distrikta i Portugal.
Ein av dei mest kjende produkta frå Portugal er portvin som har fått namnet sitt etter byen, der han opphavleg vart skipa ut frå, eller meir presist frå Vila Nova de Gaia, ein by like over elva som høyrer til same storbyområde. Landet vart òg kalla opp etter det latinske namnet på byen, Portus Cale.
Porto er det kulturelle og administrative senteret i storbyområdet i Norte og er kjend for kulturen, innbyggjarane og den lokale mattradisjonen. Byen vert stundom kalla «Capital do Norte», eller hovudstaden i norden.
Ribeira, det historiske senteret i Porto, er innskrive på verdsarvlista til UNESCO (1996).
Historie
Dei historiske kjeldene om byen går tilbake til 300-talet og romartida, sjølv om ein har funne eldre ruinar etter keltarar i hjarte av Porto. Under romarane utvikla byen seg til ei viktig handelshamn, og det vart hovudsakleg gjort handel med Olissipona (Lisboa) og Bracara Augusta (Braga), men han kom etter kvart under dei muslimske maurarane under invasjonen av Den iberiske halvøya i 711. I 868 vart den kristne krigsherren Vímara Peres, ein vasall under kongen av Asturias, Léon og Galicia, Alfonso III, send for å gjenerobre og sikre området frå elva Minho til Douro. Oppgåva omfatta byen Portus Cale, seinare Porto, og Gaia. Portus Cale gav seinare opphav til namnet Portugal. I 868 grunnla grev Vímara Peres det første grevskapet i Portugal (portugisisk Condado de Portucale) etter gjenerobringa av regionen nord for Douro.
I 1095 gifta Teresa av León, den uekte dottera til kong Alfonso VI av Castile, seg med Henrik av Burgund, og tok med seg grevskapet Portugal som medgift. Dette Condado Portucalense vart sentrum i Reconquista og seinare det sjølvstendige Kongedømet Portugal, etter kvart som maurarane vart drive sørover under kong Afonso I på byrjinga av 1000-talet.
I 1387 gifta João I og Filippa av Lancaster, dottera til Johan av Gaunt, seg i byen og symboliserte ein langvarig militær allianse mellom Portugal og England, den eldste militære alliansen i verda som framleis vert halde i hevd via NATO.