cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den ediacariske utryddinga
Fossil frå tidleg kambrium, like etter ediacara, viser ein brå auke i organismar som grov tunnelar og eit kraftig aukande biologisk mangfald. Denne hendinga vert kalla den kambriske eksplosjonen. Denne «eksplosjonen» skjedde derimot over tid, og det tyder igjen på at desse nye organismane ikkje berre «erstatta» dei tidlegare organismane og førte til at desse vart utrydda, men at organismane oppstod for å fylle inn ledige nisjar som stod tomme etter ei utrydding av den tidlegare faunaen.
Av geokjemiske funn som tyder på ei masseutrydding er eit fall i δ¹³C (karbon-13) på slutten av ediacara, som ein seinare har sett ved fleire masseutryddingar.
Ein har òg funne ein auke av svartskifer frå slutten av ediacara, som tyder på ein global oksygenmangel. Dette kan ha kome av globale endringar i havstraumane.
Eugénie de Montijo
Eugénie de Montijo, doña María Eugenia Ignacia Agustina de Palafox y Kirkpatrick, grevinne av Teba, markise av Ardales, var den siste franske keisarinna, gift med Napoleon III. Ho var keisarinne og tidvis regent i tida 1853–1870.
Athena av The Who
«Athena» er ein song skriven av Pete Townshend og spelt inn av The Who. Han er opningssporet på det siste studioalbumet deira på 25 år, It's Hard frå 1982. Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet og oppnådde moderat suksess med ein 28. plass på Billboard Hot 100 i USA. Han vart likevel spelt ein god del på radio her. I Storbritannia nådde han 40. plass. I lag med den andre singelen, «Eminence Front», var «Athena» ein av to spor på albumet som vart godt motteke, medan resten av albumet ikkje vert så høgt verdsett av kritikarar og tilhengjarar.
Eugénie de Montijo
Ho blei gift med Napoleon III i 1853. Paret fekk eit barn; Louis i 1856.
På grunn av helseproblema til ektefellen fungerte Eugénie i periodar som regent. Ho er rekna som medansvarlig for politikken som førte til krigen med Preussen i 1870. Etter at keisardømet fall i september same året flykta Eugénie og familien til England. Ektefellen døydde i 1873, og tre år etter mista ho sonen i krigshandlingar i Afrika.
Athena av The Who
Pete Townshend skreiv songen etter eit møte med skodespelarinna Theresa Russell. Han vart forelska i ho, men ho ville ikkje ha han. Songen omhandlar dette. I denne samanhengen vart songen ein del av historia i The Lifehouse Chronicles som kom ut mykje seinare. Townshend endra tittelen på songen til «Athena» for å skjule kva songen verkeleg handla om. Trass i at songen var den første singelen frå albumet og vart spelt ein del på radio, spelte The Who berre «Athena» om lag 10 gonger på 1982-turneen og har ikkje spelt han på konsertar sidan.
Kirsti Coward
Kirsti Coward er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Ho var høgsterettsdommar frå 15. august 1994 til 31. desember 2010.
Kirsti Coward tok juridisk embetseksamen i 1963. Ho var vitskapleg assistent ved Institutt for rettssosiologi mellom 1964 og 1965. Deretter var ho fram til ho vart utnemnd til høgsterettsdommar tilsett i Justisdepartementet si lovavdeling, som lovrådgjevar, byråsjef, underdirektør og avdelingsdirektør, og frå 1988 som ekspedisjonssjef. I denne perioden var ho også dommarfullmektig ved Asker og Bærum sorenskrivarembete frå 1968-69 og lagdommar i Hålogaland lagmannsrett sommaren 1981.
Coward er sambuar med regjeringsadvokat Sven Ole Fagernæs. Ho var difor inhabil til å handsame saker i Høgsterett der staten ved regjeringsadvokaten var ein av partane, også om det ikkje var regjeringsadvokaten sjølv som prosederer saka for Høgsterett.
Kirsti Coward er dotter til lektoren og riksmålsmannen Gorgus Coward.
Svithun av Winchester
Svithun (fødd kring år 800 (etter 802?) i Wessex i England, død 2. juli 862) var ein angelsaksisk biskop av Winchester. Kort tid etter at han døydde vart han utpeika som helgen av den katolske kyrkja. Han vert difor ofte omtala som Den heilage Svithun, eller Sankt Svithun. Namnet kan òg verta stava Swithun eller Swithin. Minnedagen hans er 2. juli i den katolske kyrkja og 15. juli i den anglikanske kyrkja. I Noreg går minnedagen under namnet syftesok.
Reinald kryssa Nordsjøen omkring 1125 og grunnla Stavanger bispedøme. Nokre meiner at Reinald hadde med seg eit armbein frå Svithun som eit relikvie. Reinald vart den fyrste biskopen av Stavanger, og hans store prosjekt var bygginga av Stavanger domkyrkje. Domkyrkja vart vigd til St. Svithun. St. Svithun vart vernehelgen for Stavanger by. Stavanger kan bli omtalt som St. Svithuns by, og den katolske kyrkja i byen heiter St. Svithun kirke.
Statsføretak
Statsføretak er ei selskapsform som kan gjelde for selskap som den norske staten eig fullt ut.
Kongen i statsråd treffer vedtak om oppretting av statsføretak. Samstundes vert det fastsett kva for departement som skal representere staten som eigar av føretaket.
Sikahjort
Sikahjort (Cervus nippon) er eit dyr i hjortefamilien (Cervidae). Han har kastanjebrunt skinn med små, kvite flekkar om sommaren, og gråbrunt skinn om vinteren. Arten kjem opphavleg frå Aust-Asia, men han er òg innført i delar av Europa, New Zealand og Nord-Amerika, der bestanden no tek seg opp.
Statsføretak
Statsføretak nyttar bokstavane SF som ein del av namnet.
Reglane for statsføretak er gjevne i lov av 30. august 1991. Departementet utøver øvste mynde i føretaket i føretaksmøtet. Departementet si mynde i føretaket kan ikkje utøvast utanom føretaksmøtet. Store statsføretak kan ha ei bedriftsforsamling, der 2/3 av medlemmene er valde av føretaksmøtet.
Statsførtak skal ha eit styre og ein administrerande direktør.
Statskog SF, Statnett SF, Enova og SIVA er døme på norske statsføretak.
Bakgrunnsstoff
Lov om statsforetak
Amfotær
Eit amfotært stoff (frå gresk αμφοτέρως amphoteros «begge», «både») er eit stoff som har to komponentar eller kan opptre som to ulike komponentar. I kjemien vert amfotært mellom anna nytta om stoff som kan verka både som syre og base, til dømes vatn og aminosyrer.
Eksempel
Vatn og saltsyre:
Vatn og natriumhydroksid:
Feltskjær
Ein feltskjær var ein person som i krig stelte med sårskadar, amputasjonar og i nokon grad kirurgiske inngrep. Feltskjær oppsto som eit handverk på grunn av at kyrkja, gjennom konsilet i Tours i 1163, la ned forbod mot at lækjarar kunne utføra kirurgiske inngrep. Feltskjærar hadde ikkje universitetsutdanning slik som lækjarane, men gjekk i lære hjå eldre feltskjærar. Dei hadde difor låg sosial status og vart sett ned på av lækjarane. I fredstid fungerte ein feltskjær ofte som barberar. I Noreg er yrket kjent frå 1600-talart, då det vart nemnt i samband med Hannibalfeiden. Etter at Universitetet i Oslo var oppretta i 1811 vart det utdanna kirurgar der, og feltskjæryrket døyde ut saman med dei siste utøvarane.
Ein feltskjær hadde ikkje anna bedøving enn brennevin å tilby pasientane, så dei freista å utføra arbeidet snøgt for at pinsla skulle verta så kortvarig som muleg. Ved amputasjonar nytta dei ofte eit timeglas. Det var difor viktig å ha kvasse knivar og sager. Dei hadde ingen kunnskap om bakteriar og det kunne vera så ymse med reinsemda. Det hende difor ofte at pasientane vart sjuka av sårfeber og ikkje alle overlevde.
Zenereffekt
Zenereffekt er ein kvantemekanisk tunneleffekt som mellom anna opptrer i halvleiardiodar. Effekten fører til at straumen i ein diode aukar sterkt når spenninga i sperreretninga i dioden går over ein terskelverdi. Dette vert nytta i referanseelement for spenningsstabilisatorar, som til dømes zenerdiodar.
Teorien for zenereffekten er gjeven av den amerikanske fysikaren Clarence Zener.
Peder Holt
Peder Holt, fødd i Vardø var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet. Han var også fylkesmann i Finnmark mot slutten av den andre verdskrigen, først frå Sør-Varanger seinhausten 1944, etter at Aust-Finnmark blei frigjort av Sovjetunionen.
Han var konsultativ statsråd i Einar Gerhardsen si 2. regjering frå 5. november 1945 til 30. juni 1948, og fiskeriminister i Oscar Torp si regjering (19. november 1951 - 22. januar 1955).
Han var ordførar i Vardø på 1930-talet.
Krafskjerring
Krafskjerring var i eldre tid ei kone som hjelpte til ved fødsel. Ei krafskjerring hadde inga formell utdanning, men hadde lært «det nødtøftige» gjennom erfaring. Det var ofte stor skepsis til dei fyrste jordmødrene, ikkje minst på grunn av at dei hadde rett på betaling, og mange heldt fram med å nytta krafskjerringar. Mange stader tok det òg for lang tid å henta jordmora, på grunn av dårlege vegar, føre og styggvêr, så når jordmora kom fram hende det at fødselen var over, og det var da ofte ei lokal krafskjerring som hjelpte til.
Torgrim
Torgrim er eit mannsnamn av norrønt oppav. Det norrøne Þórgrimr er sett saman av gudenamnet Tor og grímr, truleg 'hjelm' eller 'hjelmkledd'. Torgrim har namnedag den 6. juli.
Wonderful Christmastime
«Wonderful Christmastime» er ein julesong av Paul McCartney frå 1979.
Songen vart gjeven ut på singel, og sidan som bonusspor på 1993-utgåva av Wings-albumet Back to the Egg.
Songen vart òg gjeven ut som bonusspor på 2011-utgåva av McCartney II. Songen vart miksa i 5.1 kringlyd for DVD-utgåva av The McCartney Years i 2007.
Historie
«Wonderful Christmastime» vart nytta i animasjonsfilmen Rudolph the Red-Nosed Reindeer: The Movie i 1998.
Songen vert ofte spelt på radio i juletider, men somme musikkjournalistar hevdar det er den dårlegaste songen til McCartney skreiv. Beatles-forfattaren Robert Rodriguez skreiv om «Wonderful Christmastime»: «Elsk han eller hat han, få songar av McCartney har skapt så sterke reaksjonar.»
Eidvågen
Eidvågen (samisk Muotkevuotna) er ein fjord på øya Seiland i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km søraustover til grenda Eidvågeidet i botn av fjorden.
Ingebrigt
Ingebrigt eller Ingebrikt er ein norsk variant av mannsnamnet Engelbrekt som har opphav i den gamal-høgtyske etniske nemninga angil, «angler», og gamal-høgtyske berath, «skinande, berømt».
Eidvågen
Fjorden har innløp mellom Hellegjengneset i vest og Eidvågneset i aust. Det ligg enkelte gardsbruk langs vestsida av fjorden, men ingen større busetnader enn Eidvågeidet i botn. Her er det berre om lag 350 meter over til austsida av øya. Fjorden er 91 meter på det djupaste, like sør for Revneset.
451 Patientia
451 Patientia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. desember 1899 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
452 Hamiltonia
452 Hamiltonia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. desember 1899 av James Edward Keeler ifrå Lick Observatory.
Fylkeshovudstad
Fylkeshovudstad er den byen som inneheld dei fleste administrative einingane i eit fylke. Dette er som regel den største byen i fylket.
Oversyn over fylkeshovudstader:
Else-May Norderhus
Else-May Norderhus er ein norsk politikar og stortingsrepresentant frå Arbeidarpartiet.
Norderhus er fødd i Halsa. Ho blei vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal i 2009. Ho var vararepresentant 2005–2009. I 2009 var ho Møre og Romsdal Arbeiderparti sin førstekandidat til Stortinget, og blei vald inn som fast representant.
Norderhus har bakgrunn som sekretær i LO i fylket sidan 1995. Ho var medlem av fylkestinget i Møre og Romsdal 2003–2007. Else-May Norderhus har vakse opp i Halsa på Nordmøre, og er no busett i Molde i Romsdal.
Eminence Front
Inspirasjon og innspeling
Teksten omhandlar ein fest der folk ignorerer problema sine og prøver å gøyme seg bak ein fasade, «eminence front» («høg fasade»).
Den originale miksen av songen plasserte vokalen til Townshend i den høgre lydkanalen, på liknande måte som på «Athena» der vokalen til Daltrey var plassert i den venstre. Begge desse vart miksa på ny for 1997-utgåva av albumet og vokalen vart her sentrert.
Det var meininga å gje «Eminence Front» ut på singel i Storbritannia av Polydor Records i 1982, men dette vart aldri noko av.
Songen er ein del av musikken til videospelet Grand Theft Auto: San Andreas. Det finst òg ei utgåva som kan lastast ned til videospelet Rock Band.
CBS hadde planlagt å nytte songen som kjenningsmelodi til ein London-basert serie av den populære CSI-serien, men fjernsynsserien vart aldri noko av.
Kengurufamilien
Kenguruar er ein pattedyrfamilie som høyrer til pungdyra. Han omfattar mellom anna raud og grå kjempekenguru og wallaby.
Like etter at kenguruungen har blitt født, kryp han opp i pungen til mor si, klamre seg fast til ein kjertel og slepp ikkje før etter om lag ni månader. Då kryp han ut og kan ta sine første skritt.
Wicca
Wicca er ein nyheidensk religion basert på naturdyrking, rituell magi og gamle britiske tradisjonar. Wicca-tilhengjarar identifiserer seg gjerne med hekser (eng. witch) og trur ofte på éi gudinne (tradisjonelt Trippelgudinna) og ein gud (tradisjonelt Guden med horn).
Coleoidea
Coleoidea er ein underklasse av blekksprutar. Dei skil seg frå søstergruppa Nautiloidea ved at dei ikkje har eit ytre skal. I staden har blautdyra indre brusk eller eit bein eller skal som gjev støtte eller oppdrift. Underklassen blir delt inn i ordenar etter kor mange tentaklar dei har.
Karikatur
Ein karikatur er ei komisk framstilling av ein person, der spesielle trekk ved utsjånaden eller personlegdomen til personen vert trekte fram og latterleggjorte. Målet med ein karikatur kan vera uskuldig eller vondsinna humor, eller å latterleggjera synspunkta til folk ein er usamd med.
Per Aabel
Per Pavels Aabel var ein norsk skodespelar, teiknar, dansar, koreograf og instruktør.
Liv og arbeid
Per Aabel var son av skodespelaren Hauk Aabel, og fekk utdanning innan teikning i Paris og ballett i London. Hans første kunstneriske oppdrag var å illustrere ei barnebok, men han ofra raskt teiknekarrieren til fordel for dansen. Som ballettdansar debuterte han i 1921 på Mayol i balletten Carneval. Etter å ha vore danselærar i Oslo i fleire år, fekk han i 1926 sitt første instruktøroppdrag ved Nationaltheatret. Først i 1931 debuterte han som skodespelar på Det Nye Teater.
Aabel var direktør for Carl Johan-Teatret i perioden 1933 til 1938. Saman med mellom andre Thorolf Reiss og Wenche Foss stod han bak ei rekkje førestillingar i den lystigaste og mest groteske sjangeren. Aabel og Foss utvikla ein timing og eit samspel som skulle verte vidareført i andre samanhengar i tiår framover. Han var tilsett ved Centralteatret frå 1938 til 1940 og ved Nationaltheatret frå 1940 til 1972. Som pensjonist arbeida han frilans, og gjesta Nationaltheatret jamleg. Han deltok under 100-årsjubileumet til teateret i 1999, berre veker før han døydde. Aabel var då 97 år gamal.
Som teatermann med brei fagbakgrunn vart Per Aabel ein sentral kulturpersonlegdom innan norsk scenekunst og underhaldning i størstedelen av førre hundreår. Han spelte ei rekke roller, særleg i komediar, på teater og i film, mellom anna i fleire Holberg-stykke og som populær opplesar av H. C. Andersen sine eventyr.
Feitetysdag
Feitetysdag eller feittysdag er tysdag føre oskeonsdag, og den siste dagen før fasta tek til. Som namnet seier, fell han alltid på ein tysdag. Dette er ikkje ein dag frå den kriste liturgien, men ein folkeleg festdag i oppkøyringa til den kristne fastetida. Det har vore tradisjon for å eta mykje feit mat på feitetysdagen for å vera best mogleg budd på fasteperioden, og for å tøma skapa for ingrediensar ein ikkje treng i fasta. Matskikkane har halde seg godt mange stader, endå det no er få som fastar etterpå.
Tidspunkt
Datoen for feitetysdag varierer frå 3. februar til 9. mars ut frå når påska er. Feitetysdag fell på i 2023, og på  i.
Ulike namn og skikkar
Feittysdagen er kjend under fleire namn. Eit av desse er sjumålsdagen fordi ein helst skulle eta sju måltid. Det vart brukt ein stav, sjumålsstaven, for å halda teljinga på måltida. Dagens siste måltid var gjerne eit stort smørbrød.
Eit anna namn er kvitetysdag fordi det ein åt, gjerne var kvitt, som egg, mjølk eller mjøl. Fastelavnsbollen er endå eit teikn på dette.
I Hardanger vart dagen kalla grauttysdag fordi ein åt rømmegraut. Fata vart jamleg oppfylte, og det vart sagt at skeia aldri måtte bli tørr.
I mange land er feitetysdagen kjend som mardi gras (fransk for ‘feitetysdag’) og er den siste dagen i karnevalet. Den mest kjende feitetysdagsfeiringa er karnevalet i Rio de Janeiro.
I engelsktalande land er dagen kjend som Shrove Tuesday (etter fortidsforma av shrive, som tyder skrifte), Pancake Tuesday eller Pancake Day. Dei to sistnemnde viser til skikken med å eta mange pannekaker av smør, egg og sukker ein skulle bruka opp føre fasta. Mange stader har ein tradisjonar der ein kappspring med pannekaker i panner i samband med feiringa av dagen.
Slaggstein
Slaggstein var eit tidleg byggemateriale, i bruk på 1800-talet, spesielt på stadar der det var jernverk og støyperi. Eigenleg er slaggstein eit avfallsprodukt under framstilling av støypejernsprodukt. Slagget var nærast «skum» på toppen av det smelta jarnet og vart støypt i blokker. Storleiken kunne variera, men vanleg storleik var som ei lecablokk i dag. Slaggstein vart brukt i staden for murstein. På Bærums Værk vart det bygt fleire arbeidarbustader med slaggstein. Desse vart rivne i samband med omlegging av Lommedalsveien tidleg på 1950-talet. Materialet vart òg brukt i den delen av uthusa som vart brukt som fjøs eller stallar. Eit par slike står framleis på «Værket». Pussa slagsgtein er òg vorten brukt i praktbygg som Ulefos Hovedgaard.
Nebo av Nina Badrić
«Nebo» (kroatisk for Himmel) er ein song av den kroatiske songaren Nina Badrić. Songen vann den kroatiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2012 og representerte Kroatia i den andre semifinalen i Eurovision Song Contest 2012. Songen gjekk ikkje vidare til finalen. Teksten er skriven på kroatisk.
Universitetet i Oslo
Universitetet i Oslo, forkorta UiO, (latin Universitas Osloensis) vart grunnlagt i 1811 som '''Det Kgl. Frederiks Universitet' (latin Universitas Regia Fredericiana''). Universitetet vart kalla opp etter kong Fredrik VI av Danmark-Noreg. Eit viktig førebilete var Humboldt-universitetet i Berlin. Universitetet, som endra offisielt namn i 1939, er det eldste universitetet i Noreg. Lenge vart institusjonen berre kalla «Universitetet», sidan det var det einaste universitetet i landet. Universitetet i Bergen opna som Noreg sitt andre universitet i 1946.
Universitetet i Oslo held til på Blindern i Oslo, der det frå 1930-talet og frametter har vorte bygd eit nytt universitetssentrum, «campus» i dagens terminologi. No er det berre Det juridiske fakultet som held til i dei opphavlege universitetsbygningane ved Karl Johans gate i sentrum av Oslo. Universitetet har kring 32 000 studentar.
Nobelprisvinnarar
Fire forskarar ved Universitetet i Oslo har motteke Nobelprisen:
Rektorar
Tidlegare rektorar er mellom anna
Filmen Blücher
Blücher er ein norsk spelefilm frå 1988. Filmen handlar om to nordsjødykkarar som planlegg å utforska vraket av det tyske krigsskipet «Blücher» i Oslofjorden. Jakta på skjulte løyndomar leier til dramatiske hendingar og situasjonar. Oddvar Bull Tuhus regisserte filmen. Skodespelarane i filmen er mellom anna: Frank Krog, Hege Schøyen og Helge Jordal.
DM 4
DM 4 er det 78. albumet og det fjerde remiksalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream, gjeve ut i november 2003.
Torgunn
Ein finn namnet Torgunn i fleire norrøne soger.
DM 4
Plateomslaget nemner ikkje Tangerine Dream, og for første gongen på mange år var det eit fotografi av Monique Froese, kona til Edgar Froese og mora til Jerome Froese, som var dei to medlemmane i bandet på denne tida. Ho døydde eit par år tidlegare.
Torgunn
Torgunn Vesetesdotter frå Bornholm er nemnd som mor til den danske sogehelten Vagn Åkesson som levde på 900-talet. Torgunna Vagnsdatter var mor til Bodil Thrugotsdotter, ei dansk dronning som levde på 1000-talet.
453 Tea
453 Tea er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. februar 1900 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Gjesdal kommune
Gjesdal er ein kommune i Rogaland fylke. Gjesdal er rekna å vera ein del av Høg-Jæren. Kommunen grensar i nordvest mot Sandnes, i nord mot Forsand, i aust mot Sirdal, i sør mot Bjerkreim, og i vest mot Time.
Gjesdal kommune er ei fjell- og innlandsbygd som ligg i overgangen mellom Jæren og Dalane, om lag 30 km søraust for Stavanger. Arealfordeling: jordbruk: 6 %, produktiv skog: 5 %, ferskvatn: 8 %, anna areal: 81 %. Kommunesenteret Ålgård ligg ved E39, 15 km frå Sandnes. Om lag 75 % av innbyggjarane i kommunen bur på Ålgård.
Lokalavisa for Gjesdal er Gjesdalbuen. «Gjesdalbu» er ei nemning på ein som kjem frå Gjesdal kommune. Gjesdalbuen Finn E. Kydland vart i 2004 tildelt Nobelprisen i økonomi. Kydland voks opp på Søyland, medan mora seinare flytte til kommunesenteret Ålgård.
Den største fossen i Rogaland, Månafossen, finst her, inst i Frafjord.
Charlton Athletic
Charlton Athletic Football Club er ein engelsk fotballklubb. Klubben vart stifta i 1905, og vart vald inn i The Football League i 1921. «The Addicks», som er kallenamnet til Charlton, spelar heimekampane sine på The Valley i Charlton. Charlton er ein stad i bydelen Greenwich som ligg i det søraustlege London.
Hinna
Hinna er ein bydel sør i Stavanger med 17 823 innbyggjarar (2004). Flatevidda til bydelen er 15,00 km².
Charlton Athletic
Engelske landslagsspelarar
Frå 1921 til 2005 har Charlton hatt 11 engelske landslagsspelarar. Til saman har desse spela 22 kampar, og scora 3 mål. I 15 av kampane har spelaren frå Charlton vore med frå start, men endå har ikkje det engelske landslaget hatt ein kaptein som representerte Charlton Athletic på klubbnivå.
A
A (a) er den fyrste bokstaven i det latinske, eigentleg romerske, og i det kyrilliske alfabetet. Det er òg første bokstaven i det greske alfabetet (A, α) som ligg til grunn for det latinske, og i det fønikiske som det greske stammer frå. I den opphavlege biletskrifta har teiknet vore eit kuhovud med horn. I semittiske språk viser bokstaven til ein ustemt strupelyd som dannast ved at stemmebanda vert pressa saman og så blir sprengt frå kvarandre. Bokstaven heiter 'alif på arabisk og 'alef på hebraisk (' syner til strupelyden). På gresk heiter han alfa. Gresk har ikkje noko slik strupelyd, og der fekk teiknet lydverdien a. Dei semittiske alfabeta har ingen teikn for vokalar. I dei eldste greske innskriftene er teikne ein liggande A. Etruskarane tok opp det greske alfabetet og kalla bokstaven a. Frå dei kjem bokstaven og namnet til romarane, og frå dei gjennom fleire mellomledd til oss.
I den eldre runerekka var han det 4., i den yngre det 10., teiknet. A viser på norsk den mest opne av vokalane. Bokstaven A vert nytta i mange teikn- og forkortingssystem.
Historie
Truleg var A opphavleg eit piktogram av eit oksehovud i egyptiske hieroglyfar eller det proto-semittiske alfabetet, som gjennom dei fønikiske og greske alfabeta kom med i det noverande latinske alfabetet.
Bokn kommune
Bokn kommune ligg i Rogaland fylke i regionen Haugalandet og grensar i sør til Kvitsøy og Stavanger kommune, i nord og aust til Tysvær og i vest til Karmøy. Kommunen vert utgjort av tre øyar der det bur folk, og i tillegg 123 småøyar og holmar. På øya Vestre Bokn bur det mest folk, og nokre mindre på øyane Austre Bokn og Ognøy.
Kommunesenteret er Føresvik.
Samfunn
I Bokn har næringslivet tidligare bestått hovudsakleg av jordbruk og fiske. Dei står framleis sterkt, men nå er det også to store bedrifter, HighComp som lagar komposittprodukt og Grieg seafood som har oppdrettsanlegg og smoltproduksjon i tillegg til mange mindre bedrifter.
Bokn har eige bibliotek og matvarebutikk. Kommunen har éin skule, Bokn skule, som er både barne- og ungdomsskule med om lag 100 elevar. Tilknytt skulen finn ein òg Bokn barnehage.
Geografi
Bokn har brusamband mot resten av Haugalandet og nord-Rogaland og ferjesamband mot sør over Boknafjorden. Sambandet er ein del av Europaveg 39, ein del av hovudvegen mellom Bergen og Stavanger.
Høgaste punkt er Boknafjellet 294 moh på Vestre Bokn. Fjelltoppen har vore lett å kjenna att og orientera seg etter på sjøen. Namnet Bokn skal tyda seglingsmerke.
Kommuneblom og -våpen
Kommuneblomen til Bokn er kusymra, som lokalt gjerne blir kalla kusom. Blomen vart kåra i ei avstemming.
Kommunevåpenet vert skildra som «Varde i sølv på blå botn». Blåfargen symboliserer at kommunen er ein øykommune med hav kring. Sølvfargen symboliserer rikdomane i havet. Varden symboliserer øyane slik ein kan sjå dei på litt avstand.
Hillevåg
Hillevåg er ein bydel i Stavanger med 17 731 innbyggjarar (2004). Flatevidda til bydelen er 8,08 km².
Bydelen omfattar valkrinsane Kvalaberg, Ullandhaug, Tjensvoll i tillegg til ein del av Vaulen. Hovuddelen av Vaulen valkrins ligg i Hinna bydel.
Antioksidant
Antioksidant er eit samleomgrep på stoff som motverkar oksidasjonsprosessar forårsaka av fritt radikal.
Ingelin
Ingelin er eit kvinnenamn som består av ledda inge, frå den norrøne guden Ing, og lin. Namnet kan vera bygd på kvinnenamn som byrjar med Inge-, som Ingeborg, og Iselin.
Ingelin har namnedag den 7. november.
Fur
Fur er ei lita øy i Limfjorden - like nord for Salling med 912 innbyggjarar (2006). Øya har eit areal 22 km², og fram til 1860 voks det ikkje skog på øya. I dag er derimot øya dekt av skog fleire stader. I sør er øya låg og frodig, medan det i nord er høgare lyngkledde åsar.
Der gudene er døde
Der gudene er døde er ein norsk spelefilm frå 1993, skriven og regissert av Vibeke Løkkeberg, som òg har hovudrolla. Som mor til ein halvt serbisk gut tek ho seg inn i den jugoslaviske krigssona.
Fur
Øya er lokalt kjend for førekomstane av diatomitt, i Danmark kalla «moler». Jakt på fossil er ein populær aktivitet på øya, og ein kan finne fossil i moler som er meir enn 55 millionar år gamle.
Fylkesveg 806
Fylkesveg 806 (Fv806) går mellom Korgen og Bleikvasslia i Hemnes kommune og er ein del av Villmarksvegen. Vegen er 22,3 km lang.
Der gudene er døde
Filmen er blitt kalla ein «antikrigsfilm» av litteraturvitaren Wenche Larsen.
Namngjeving og finansiering av norske redningsskøyter
Namngjeving og finansiering av redningsskøytene vitnar ofte om at fartøyet er ei gåve. Det kan vere direkte gåver, gåver gjennom testamente eller midlar innkomne gjennom innsamlingsaksjonar. Minst 20 skøyter har vore gåve frå reiarlag. Ei skøyte kan delvis vere finansiert ved sal av eldre skøyter. Då kan ein sjå at det nye fartøyet overtek namnet etter det gamle. Mindre bidrag har vorte samla saman i Redningsselskapet sit byggefond, og har vorte brukt til nybygg. Ein del redningsskøyter har vorte finansierte ved låneopptak.
Fylkesveg 806
Vegen tar av frå E6 i Korgen og går i nesten rett linje sørover til Bleikvasslia. Villmarksvegen held fram som.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Namngjeving og finansiering av norske redningsskøyter
Namna på redningsskøytene vert oftast fastsett av styret i Redningsselskapet. Mange av pionerane i sjøredningstenesta har vorte oppattkalla. Mange namn gjenspeglar gjevaren. Donatorar som har gjeve minst halve byggesummen får velje namn på skøyta. Då er det ofte namnet på gjevaren eller på medlemar av gjevaren si familie som har vorte nytta. Det kan gjerne vere heider til nokon som har gått bort.
Oversikt over korleis dei norske redningsskøytene har vorte finansiert og bakgrunn for namnet:
Olderfjorden på Seiland
Fjorden har innløp mellom Gressnes i nordaust og Seines i sørvest. Like ved innløpet ligg Olderfjordholmen (samisk Leaibevuonsuolu) i fjorden. Fjorden er 65 meter på det djupaste, midtfjords om lag halvvegs inn i fjorden.
Fylkesveg 804
Fylkesveg 804 (Fv804) går mellom Hattfjelldal sentrum og Ivarrud i Hattfjelldal kommune. Vegen er 21,7 km lang.
Historie
Vegen mellom Hattfjelldal og Unkerelv bru vart bygd mellom 1910 og 1913. Unkerelv bru var bygd 1901-02 og erstatta av ny bru i 1966. Fram til Ivarrud stod vegen ferdig i 1920.
Sommaren 2002 vart vegen kraftig utbetra, forkorta frå 23 km til 21,7 km og asfaltert.
Vegarbeidet vart avslutta i september 2002. Utbetringa vart markert ved ein seremoni den 19. oktober 2002 med vegsjefen for Nordland, Arne Løvmo, fylkesråd Alf Ivar Samuelsen, ordføraren i Hattfjelldal og to tidlegare ordførarar var med, saman med norske og svenske skuleelevar.
Aeronomi
Aeronomi er vitskapen om dei øvre områda av atmosfæren, der dissosiasjon og ionisering er viktige prosessar. Uttrykket aeronomi vart innført av Sydney Chapman i 1960. I dag omfattar uttrykket òg dei øvre områda av atmosfæren på andre planetar. Aeronomi er ei grein innan atmosfærisk dynamikk. For å forske i den øvre atmosfæren treng ein ballongar, satellittar og sonderakettar, som kan gje ein data frå denne regionen. Atmosfærisk tidvatn dominerer dynamikken i mesosfæren og den nedre termosfæren. Derfor er ei forståing av denne effekten særs viktig for å forstå atmosfæren som heilskap. Andre fenomen ein studerer innan aeronomi er lyn i den øvre atmosfæren, som sprites («andar»), haloar, blå jettar og «alvar» (elves).
Atmosfærisk tidvatn
Atmosfærisk tidvatn er ein viktig mekanisme for å transportere energi frå den lågare atmosfæren til den øvre atmosfæren, og er ein dominerande prosess i mesosfæren og den nedre termosfæren. Modellering og observasjonar av atmosfærisk tidvatn trengst for å kunne overvake og varsle endringar i jordatmosfæren.
Lyn i den øvre atmosfæren
Lynnedslag påverkar den øvre atmosfæren og fører til fenomen som skjer langt over sjølve lyna. Desse vert stundom kalla forbigåande lysande hendingar (transient luminous events eller TLF) og viser til elektrisk utladingar i den øvre atmosfæren i form av såkalla raude andar (sprites), spritehaloar, blå jettar og alvar (elves)
Jegindø
Jegindø er ei lita dansk øy i den vestlege delen av Limfjorden. Øya er ein del av Struer kommune (fram til 2007 Tryholm kommune).
Sjølve øya er cirka 6 kilometer lang og 3 kilometer bred. Ho har ingen høgdepunkt, skogar, vassløp eller vatn. Det samla areal er 7,96 km², og innbyggjartalet ligg på cirka 540.
Øya har ei kyrkje, ei hamn, ein skule, eit eldresenter, eit misjonshus og enkelte butikkar som bank og kjøpmann. Hovudnæringane er fiskeri og landbruk.
Byar i Latvia
Det er 77 byar i Latvia (latvisk: Pilsētas). Etter latvisk lov vert byrettar gjeve til busetnadar som er senter for kultur og produksjon med velutvikla infrastruktur og offentlege institusjonar, og som minst har 2000 innbyggjarar. I visse høve, om ein by fyller alle andre krav, kan han ha færre innbyggjarar. Byena vert vidare delt inn i regionsbyar(latvisk Rajonu pilsētas) og republikkbyar (latvisk Republikas pilsētas) eller storbyar (latvisk Lielpilsētas). Krav for å verte ein storby er velutvikla industri, transport, offentlege instritusjonar og infrastruktur eller vere eit viktig senter for kultur og sosialarbeid. I tillegg skal han minst 50 000 innbyggjarar men kan han likevel få status som storby om han oppfyller dei andre krava.
Pascal
Pascal (teikn Pa) er SI-eininga for trykk og mekanisk spenning. Det svarar til ein newton pr. kvadratmeter. Eininga er namngitt etter Blaise Pascal, ein framståande fransk matematikar, fysikar og filosof.
I meteorologi har millibar vore bruka for lufttrykk. Ved introduksjonen av SI-eininga føretrekte mange meteorologar å halde på den same storleiksordenen som dei var vane med. Dermed er det vanleg å nytte forstavinga hekto i staden for kilo.
Standard atmosfæretrykk er 101 325 Pa = 101,325 kPa = 1013,25 hPa = 1013,25 mbar.
454 Mathesis
454 Mathesis er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. mars 1900 av Friedrich Karl Arnold Schwassmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Pascal
Døme på verdiar (omtrentlege)
(Sjå SI-forstavingar for hjelp om einingane.)
¹på Jordas overflate
Fritt radikal
Frie radikal eller frie oksygenradikal er atom eller molekyl som er svært reaktive fordi dei har upara elektron i ytste skal.
Open stjernehop
Opne stjernehopar (òg kalla galaktiske hopar) er grupper av stjerner laust bundne saman av gravitasjon. Opne stjernehopar er mindre og meir lause i forma enn kulehopar, den andre typen av stjernehopar. Opne stjernehopar kan innehalda so få som eit titals stjerner, og sjeldan fleire enn nokre tusen. Til liks med dei fleste stjernehopar, blir opne stjernehopar danna ut av den same molekylskya, og alle medlemmane i hopen har difor same alder.
Nokre få stjernehopar har vore kjende sidan antikken, mellom anna Hyadane, Pleiadane og Praesepe (M44). Mange opne stjernehopar blei inkluderte i Messierkatalogen, og endå fleire i New General Catalogue (NGC).
Opne stjernehopar kan lett bli forstyrra i samansetnad av tidvasspåverknad frå galaksen dei ligg i og gjennom møte med interstellare skyer. Dei minste og lettast bundne opne stjernehopane lever ikkje lengre enn nokre få millionar år før dei går i oppløysning.
Opne stjernehopar er berre å finna i galakseskivene.
Lille Bekkarfjorden
Lille Bekkarfjorden (samisk Boazovuotna) er ein fjord på øya Seiland i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km nordvestover til botn av fjorden.
Sonderakett
Ein sonderakett, stundom kalla forskingsrakett, er ein rakett med instrument som er utforma for å ta målingar og gjere vitskaplege eksperiment i dei øvre områda av atmosfæren. Opphavet til namnet kjem frå «å sondere», altså å gjere ei måling.
Lille Bekkarfjorden
Fjorden har innløp ved Lille Bekkarfjordnes som ligg på sørsida. Det er ingen busetnader ved fjorden. Lille Bekkarfjorden er 66 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden.
Sonderakett
Rakettane ta vanlegvis målingar eller fører instrument med seg frå 50 til 1500 km over overflata til jorda, ei høgd som ligg mellom høgda vêrballongar kan nå (40 km), og under nivået satellittane går i (over 120 km). Visse sonderakettar, som Black Brant X og XII, kan nå ei høgd på mellom 1000 og 1500 km, som er det høgaste i klassen deira. Rakettane som vart nytta er ofte rakettar som militæret har til overs.
Eiganes og Våland
Bydelen omfattar fire valkrinsar: Kampen, Stokka, Eiganes og Våland.
Vålandshaugen på 84 moh. er det høygaste punktet i bydelen. Her ligg Vålandstårnet, eit utsiktstårn oppført i 1895. Tidlegare stod tårnet «Vålandspibå» her. På Kampen ligg Byhaugen, 76 meter over havet.
Luster
Luster er ein tettbygd stad i Luster kommune i Vestland fylke. Fram til 2004 vart staden rekna som tettstad av Statistisk sentralbyrå.
Geografisk ligg den midt mellom Gaupne og Skjolden langs Lustrafjorden.
Fylkesveg 55 går gjennom bygda og vidare over Sognafjellet.
Aladdin (fleirtyding)
Aladdin kan vise til:
Trebretting
Trebrettinger ei nemning nytta på folkemunne om setlar som er så store at dei lyt brettast tre gongar for å få dei ned i pengeboka. Omgrepet syner til den fysiske storleiken på setelen og er ikkje direkte knytt til verdien.
Fylkeskommune
Fylkeskommune er eit politisk styringsorgan på regionalt nivå i Noreg. Fylkeskommunane er ei folkevald styresmakt innanfor eit geografisk område som vert kalla fylke. Dei har kvart sitt fylkesting, som er eit styringsorgan som innbyggjarane i fylket røyster inn representantar for ein fireårsperiode under særskilde fylkestingsval som vert avvikla samstundes med kommunevala. Ein må såleis skilje mellom fylkeskommunen som folkestyrt eining og fylket som ei geografisk avgrensa administrativ eining, ettersom fylkesmannen og hans administrasjon, som har styrings- og kontrolloppgåver i fylket på vegner av regjeringa, ikkje er ein del av fylkeskommunen, men er beinveges underlagd regjeringa.
Fylkeskommunen sin administrasjon vert utgjord av fylkesting, fylkesutval, fylkesordførar og ein fylkeskommunal administrasjon. Fylkestinget vert altså vald av innbyggjarane i fylket. Før 1975 vart fylkestinget samansett av ordførarane i dei ulike kommunane, eller ein annan av kommunestyrerepresentantane etter val som gjekk føre seg i kommunestyra. I 1977 innførte ein direkte fylkesskatt som skulle dekka utgiftene til eit fylke; tidlegare hadde fylkeskommunen fått pengane sine frå kommunane.
Historie
Amta skifta i 1919 namn til fylke. Representantane til Amtsformannskapet (seinare fylkestinget) vart heilt fram til 1964 valde av og blant representantane i kommunestyra i alle landkommunane i fylket. Ein representant frå kvar kommune vart vald.
Frå 1964 kom også bykommunane med i skipnaden. Kommunane måtte dekkje dei utgiftene fylkestinget vedtok gjennom repartisjonsskatten. I 1976 gjekk fylkeskommunen over frå å vere sekundærkommune til å bli primærkommune på line med kommunane. Det vart direkte val til fylkestinget, direkte skatt og eigen administrasjon. Fylkesrådmannsfunksjonen vart skild ut frå fylkesmannsembetet.
Stortinget vedtok Lov om kommuner og fylkeskommuner i 1961, og frå 1964 velde kommunestyra inn representantar til fylkestinga etter innbyggjartal. Direkte val til fylkesting vart vedteke av Stortinget i 1974. Det vart i 1975 for fyrste gong skipa til direkte val til fylkesting.
Fram til 2002 var dei offentlege sjukehusa styrte og finansierte av fylkeskommunane, men sjukehusreforma av 2002 skilde sjukehusa ut av fylkeskommunane, og det vart danna fem helseføretak. I dag er det fire helseføretak.
Det var semje i Stortinget og forpliktande formuleringar i Soria Moria-erklæringa til den raud-grøne fleirtalsregjeringa om at fylkeskommunane skulle erstattast med folkevalde regionar innan 2010. Dette har likevel ikkje skjedd.
I 2022 søkte Vestfold og Telemark, Viken, og Troms og Finnmark å splitta opp dei samansette fylka opp, etter stor misnøye blant innbyggjarane og nokre politiske parti, med Senterpartiet i spissen.
Kjelder
Sysselmannsembetet er administrativt underlagt Justisdepartementet, høyrer ikkje til noko fylke og utgjer heller ikkje eit fylke.
Fylkesnummeret høyrer til Statistisk sentralbyrå, og er ein del av den internasjonale standarden ISO 3166, spesifikt ISO 3166-2.
Sjå òg
Административное деление Норвегии 挪威行政區劃
Landbruk
Landbruk er eit omgrep som omfattar næringane jordbruk, hagebruk og skogbruk og omfattar ei rekkje næringsgreiner der dyrking av jord er grunnleggjande for produksjonen. Agrikultur er eit omgrep på fleire språk for det same. Det har latinsk opphav, og tyder «jorddyrking».
Landbruk er i all hovudsak å produsera mat, fôr, næring og fiber ved å dyrka visse planter. I tillegg gjeld det oppdrett av husdyr. Hagebruk, skogbruk og meieribruk er greiner av landbruk.
Ein person som driv landbruk kan verta kalla «landbrukar», medan «jordbrukar» eller «bonde» viser til ein som driv jordbruk. Ved mindre driftseiningar blir den som driv garden gjerne kalla «småbrukar». Ein person som driv skogbruk vert kalla skogbrukar. I Noreg har mange gardsbruk òg skog og det er vanleg å driva jordbruk om sumaren og skogbruk om vinteren. Slike bruk vert kalla kombinertbruk og drifta kombinertdrift. Ved kysten har det vore vanleg å kombinera jordbruk og fiske. Ein person som driv med ein slik kombinasjon vert ofte kalla fiskebonde.
Klassifisering
Landbruk kan klassifiserast på ulike måtar. Om ein klassifiserer etter det som vert produsert kan ein nytta fyljande klassifisering:
Tasta
Tasta er ein bydel i Stavanger med 15 543 innbyggjarar (2004). Flatevidda til bydelen er 10,87 km². Unnateke Austre Åmøy er flatevidda 7,19 km².
Bydelen Tasta grensar opp mot Randaberg kommune.
Familien på Borgan
Familien på Borgan er ein norsk spelefilm frå 1939. Filmen er skriven og regissert av Helge Lunde.
Bekkarfjorden i Alta
Bekkarfjorden eller Store Bekkarfjorden (samisk Gearvuotna ) er ein fjord på austsida av Seiland i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km vestover frå Vargsundet til Store Bekkarfjordbotn, som ligg inst i ein liten våg på nordsida av Nordmannsneset.
Familien på Borgan
Filmen tek for seg familielivet til godseigaren på Borgan og bror hans, som er grosserar i byen. Godseigaren har lenge hatt eit utanomekteskapeleg forhold til fru Berg, enkjekona til gardstyraren hans, og er i løyndom far til dotter hennar, Anne. Dottera er hemmeleg trulova med Knut, son av grosserar Borgan, som studerer landbruk. Kona og døtrene til grosseraren er opptekne av fest og luksus, og ønskjer livet av godseigaren slik at dei kan arva han.
Då dei får høyra at godseigaren er dødssjuk dreg dei til Borgan for å krevja arva. Men sjukdommen er berre ei løgn for å lura dei dit medan godseigaren giftar seg med fru Berg og erklærer seg som far til Anne, som blir den rettmessige arvingen hans, og Knut giftar seg med Anne.
Sør-Aukra
Sør-Aukra er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal, frå 1837 del av Aukra formannskapsdistrikt. Namnet blei opphavleg skrive «Akerø».
1. januar 1924 blei Aukra kommune delt i Sør- og Nord-Aukra kommunar. Sør-Aukra hadde ved opprettinga 1 395 innbyggjarar.
1. januar 1965 blei Sør-Aukra kommune slått saman med Dryna og det området på Midøya som høyrde til Vatne kommune til den nye Midsund kommune. Sør-Aukra hadde ved samanslåinga 1 912 innbyggjarar.
Fardal
Fardal er ei bygd i Sogndal kommune i Vestland. Fardal ligg midt i Norane (Noradn), om lag midtveges i Norafjorden. Fardal er både ein liten tettstad heilt nede ved fjorden og Fardal Gard som ligg der hengedalen startar, om lag 70 høgdemeter over fjorden. Namnet Fardal er eit gamalt namn som viser til at det har vore ein ferdselsveg i gamle tider. Namnet Fardal har opphavleg omfatta heile dalen frå sjøen og heilt til fjells, men vert i dag berre nytta om nedste halvdelen. Øvst i dalen, der dalen flatar ut, har i seinare tid blitt kalla Øvstedalen.
Historikk
Tidlegare hadde Fardal eige postkontor, fleire butikkar, eit sagbruk, ein kassefabrikk og smed. Den siste butikken og postkontoret vart nedlagt midt på 90-talet men Fardal har framleis eige postnummer. Fardal fungerer no mest som ein liten forstad til Sogndal, då dei fleste ikkje jobbar i primærnæringa lenger.
455 Bruchsalia
455 Bruchsalia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. mai 1900 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf og Friedrich Karl Arnold Schwassmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Rockface av Tangerine Dream
Rockface er det 79. albumet totalt og det 13. konsertalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve 18. desember 2003 som eit dobbeltalbum.
Albumet inneheld eit konsertopptak frå 24. september 1988 frå San Francisco, under den nordamerikanske turneen deira, og i motsetnad til mange av konsertalbumet deira, er det nærast urørt i studio.
Det fanst fleire piratkopiutgåver av albumet. På den første plata manglar det kring tre minutt med musikk i sporet «Parabola», som i følgje TDI, plateselskapet til Tangerine Dream, kom av at lydteknikaren måtte skifte lydband.
Mykje av musikken består av komposisjonar frå albumet Optical Race (1988), som turneen marknadsførte. Det inneheld òg versjonar av spor frå Phaedra (1974) og Logos Live (1982), og somme spor frå komande filmmusikkalbum som Miracle Mile, Destination Berlin (begge 1989) og Canyon Dreams (1991), i tillegg til nokre nye komposisjonar som ikkje finst på andre album.
Fylkesveg 808
Fylkesveg 808 (Fv808) går mellom Finneidfjord i Hemnes kommune og Bakken i Leirfjord kommune. Vegen er 37,8 km lang utanom ferjestrekninga.
Vegen tar av frå E6 i Finneidfjord og går i retning nordvest forbi Sjøgarden til Hemnesberget, med ferje innover Leirvika til Dalan og vidare vestover forbi Moen til Bakken (Indre Låvong) der han møter fylkesveg 17.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Sebrafisk
Sebrafisken lever i stim og er ein populær akvariefisk som trivst ved temperaturar på 20–25 °C.
Fyn
Fyn (fleire andre språk: Funen) er den tredje største øya i Danmark etter Sjælland og Vendsyssel-Thy. Fyn ligg sentralt plassert i landet og har eit folketal på om lag 447 000 innbyggjarar (2006). Den største byen er Odense, som er forbunde med sjøen via ein kanal, sjølv om denne sjeldan er i bruk. Skipsverftet Odense stålskipsverk ligg utanfor sjølve byen.
To bruer knyter Fyn til det danske fastlandet, Jylland. Den første vart konstruert på 1930-talet, like før den andre verdskrigen for både bilar og tog. Den andre, ei hengebru, vart konstruert på 1970-talet og tar berre bilar.
Bortsett frå Odense, ligg dei andre større byane langs kysten. Desse er Kerteminde (NØ), Nyborg (Ø), Svendborg (S), Fåborg (SV), Assens (V), Middelfart (NV) og Bogense (N).
Ytring
Ei ytring er ein språkleg heilskap som blir ytra av ein særskild person ved eit særskilt høve. At ho er ein heilskap, inneber at ho kan stå åleine, at det korkje rett før eller rett etter kjem ei ytring eller ein del av ei ytring som er ein direkte føresetnad for ho. At ho blir ytra av ein særskild person ved eit særskilt høve, tyder at dei same orda sagde av to ulike personar ved ulike høve ikkje er same ytringa.
Fyn
Fyn er kjend for å vere fødesteaden til Hans Christian Andersen og komponisten Carl Nielsen.
Ytring
Formuleringa ytra av ein særskild person ved eit særskild høve må ikkje tolkast som at det må gjelde ein person som faktisk har eksistert og som har ytra noko ved eit særskilt historisk høve. Personen og høvet kan like gjerne høyre heime i ein roman eller i eit eventyr.
Aladdin
Aladdin (uttala al'addin) er helten i eitt av eventyra i Tusen og ei natt. Han er ein fattig skreddarson, lat og udugeleg, som ein trollmann i Kina tek hand om for at han skal hente ei kopparlampe opp av ei grotte. Når ein gnir på lampa, blir ein ånd mana fram, som gjer alt eigaren ber om og skjenker han alt han kan ønskje seg. Aladdin tek lampa med seg, gjer lukka si ved hjelp av henne og blir konge i landet.
Storhaug
Storhaug er ein bydel som ligg nord-aust i Stavanger kommune. Det bur 11 870 menneske i bydelen (2004), irekna øyane Vassøy (572 innbyggjarar), Langøy (31) og grunnkrinsen Lindøy, Hellesøy og Kalvøy med 33 personar. Flatevidda til bydelen er 6,436 km² (unnateke øyane 3,04 km²). Bydelen omfattar tre valkrinsar: Vassøy, Storhaug valkrins og Varden.
Aladdin
Motivet er mellom anna brukt av Adam Oehlenschläger i lystspelet Aladdin eller Den forunderlige Lampe (1805). I diktet Prins Aladdin af Lampan brukte også Gustaf Fröding Aladdin-stoffet, som dessutan har inspirert ei rekkje tonekunstnarar. Operaer om Aladdin er skrivne av mellom andre Nicolas Isouard (urpremière i Paris 6. februar 1822), Henry R. Bishop (London 29. april 1826), Christian F. E. Horneman (København 28. november 1888), Knut Atterberg (Stockholm 18. mars 1941) og Nino Rota (Napoli 13. januar 1968). Eitt av dei mest kjente moderne verka om helten er Disney-filmen Aladdin frå 1992.
Storhaug
Bydelen har eit internasjonalt preg med folk frå mange nasjonar.
Ytring
Skilnader mellom ytringar og setningar
Det er viktig å skilje mellom ytring og setning, og det er mykje som skil dei to fenomena, mellom anna dette:
Leprabakterie
Leprabakterien (Mycobacterium leprae) er ein bakterie som valdar leprasjukdomen og ein nær skylding av tuberkelbakterien. Han har den lengste kjende generasjonstida av alle bakteriar. Han har òg vore umogeleg å dyrka i laboratoriet, men kan dyrkast i nibandbeltedyret.
Genomet til leprabakterien syner stor grad av nedbryting; mindre enn halvparten av genomet inneheld verksame gen. Samstundes finst det mange pseudogen i genomet hans som har intakte utgåver i tuberkelbakterien. Leprabasillen har òg eit mykje mindre genom enn tuberkelbakterien; 3,27 megabasar mot 4,41 megabasar.