cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Døgnrytme
Funksjonen til døgnrytmen
Dei interne rytmane gjev kjennskap til lokal tid. Dei gjev organismar høve til å «vite» kva som kjem til å skje, heller enn berre å reagere i etterkant. Å vere i takt med døgnrytmen i naturen gjev føremonner for overleving, og sjølv eincella organismar har cirkadiane rytmar som i utgangspunkt er sjølvstyrande.
Vadsø kyrkje
Kyrkja står i same området som den førre Vadsø-kyrkja, men er orientert nord-sør. Vend mot byen har kyrkja har ein høg og mektig front med to tårn med ein gavl over. Under gavlen er eit høgt gyldt spir. Spiret står over hovudinngangen til kyrkja, og mellom døra og spiret står ein skulptur av apostelen Peter. Skulpturen er laga av Tone Thiis Schjetne. Utvendig er kyrkja elles dekorert med relieff i fasadebetongen. På sidene av tårna er det store ur.
Sierra de Aralar
Plante- og dyreliv
Av dyreliv finn ein bisamspissmus, lammegribb, alpekråke, ringdue, salamander, snømarkmus og svartspett.
Vadsø kyrkje
Interiør
Innvendig vert merksemda drege mot alterveggen som er dekorert med måleri laga av Gretha Thiis. Midtpunktet i måleriet er ein tronande Kristus i ei mandelforma ramme. Kristus-framstillinga kan minne om den ein kjenner frå bysantiske mosaikkar. Kring korbogen som omkransar Kristus-biletet strålar ein nordljosboge i modernistisk formspråk. Måleriet fortset i glimt frå korbogen utover den boga takhimlinga som er bygd i tre. Ned frå taket over midtgangen heng ein modell av ein nordlandsbåt. I koret er det glasmåleri laga av Ragna Thiis Helland.
Sierra de Aralar
Plante- og dyreliv
Delen av fjellkjeda som ligg i Gipuzkoa har vore ein del av eit naturreservat sidan 1994. Det dekkjer eit område på 10,97 km².
Døgnrytme
Funksjonen til døgnrytmen
Mange plantar og dyr held greie på sesongane ved hjelp av den innebygde «klokka», då dei samlar på informasjon om lengda på dei lyse og mørke periodane i påfølgjande døger. Julestjerner og andre plantar ville ikkje blomstre til det som menneske meiner er rett tid, utan manipulering av lyse og mørke periodar. «Klokka» til dyr som endrar fargen på pelsen etter sesongane, sikrar at dei er blitt kvite før snøen kjem. Formeiring finn stad på den tid då det er størst sjanse for at dei unge vil overleve.
Vadsø kyrkje
Inventar
Døypefonten er i kleberstein. Dåpsmugga er ein av dei få tinga som vart berga ut or gamlekyrkja då ho brann ned i 1944. Ho er i sylv og frå 1929. Preikestolen er sekskanta. Midfeltet er dekorert med ei ørn. Over preikestolen er det ein baldakin der det står «Soli Deo gloria» og to utskorne englar som held eit Haakon VII-monogram.
Døgnrytme
Funksjonen til døgnrytmen
Den naturlege døgnrytmen varierer noko frå art til art men er alltid i nærleiken av 24 timar. (Unntaket er laboratoriedyr som ved bruk av mutasjonar er blitt påført ein kunstig døgnrytme.) Den indre klokka stillast til vanleg inn dagleg etter dagslyset. I mangel på eksterne signal, såkalla Zeitgeber (tysk, tidgjevarar), vil vanlegvis organismar leve etter den interne døgnrytmen og kome stadig meir i utakt med lys/mørke-syklusen i naturen. Hjå vaksne menneske er den gjennomsnittlege naturlege døgnrytmen på 24,18 timar, i underkant av 24 timar og 11 minutt, for gamle som unge.
Vadsø kyrkje
Eldre kyrkjer i Vadsø
Fyrste kyrkja i Vadsø vart reist i 1575. Ho stod på Vadsøya der busetjinga då låg. Då den neste kyrkja skulle byggjast i 1710 vart det på fastlandet. Den tredje kyrkja vart reist i 1861. Dette var ei krosskyrkje bygd i tre med stutte sidearmar. Ho var teikna av Christian Heinrich Grosch, og stod til natta mellom 28. og 29. oktober 1944 då ho vart lagd i grus som fylgje av krigshandlingane.
Døgnrytme
Polare dyr
Karl-Arne Stokkan og andre forskarar ved Universitetet i Tromsø undersøkte døgnrytmane til reinsdyr på Svalbard (78 grader nord) og på Finnmarksvidda (70 grader nord) gjennom eit år. Som andre drøvtyggarar hadde dyra korte aktivitetsperiodar og korte kvileperiodar gjennom heile døgeret og heile året. Men berre i periodane med tydeleg skilje på dag og natt viste svalbarddyra eit aktivitetsmønster organisert etter ein døgnrytme. Norsk rein hadde det organiserte mønsteret gjennom hausten, vinteren og våren men viste ikkje nokon døgnrytme om sommaren. «Vi mener at denne formen for fravær av døgnrytme kan være en generell egenskap hos polare dyr», har Stokkan sagt.
Forskarar i nordre Alaska fann det motsette med omsyn til to mindre pattedyr. Gjennom 82 døgn med solskin, heldt ekorn og piggsvin (ground squirrel og porcupine) seg med svært regelmessige døgnrytmer. Forskarane meiner at årsaka kan vere at dyra ser at avstanden mellom sola og horisonten ser ut til å vere minst ein gong i døgeret.
Zeitgeber
Lys justerer den biologiske klokka i samsvar med fase-respons kurven (phase response curve, PRC, sjå Døgnrytmesjukdom for illustrasjon). Avhengig av tidspunktet kan lys og andre zeitgeber skyve den biologiske klokka framover eller bakover. Både den nødvendige lysintensiteten og PRC varierer frå art til art; det skal sterkare lys til for å stille om menneskeklokka enn, til dømes, gnagarklokka.
Hjå pattedyr og ein del andre dyr er døgnrytmen justert primært av lys som treffer spesielle, lysømfintlege ganglieceller i netthinna som sender signala vidare til hovudklokka, dei suprakiasmatiske kjernane. Signala har ein eigen kanal i hjernen, tractus retinohypothalamicus, som delar seg frå synsnerven like etter at den har forlate augeeplet. Desse cellene har intet med syn å gjere, og systemet fungerer hjå mange blinde som ikkje kan sjå lys.
Andre eksterne zeitgeber kan ha ein viss effekt på døgnrytmen. Dette kan vere regelmessige inntrykk som vekkjarklokker og måltid.
A- og B-menneske
Det er blitt forska på fenomenet A- og B-menneske, i litteraturen kalla chronotype eller morningness/eveningness, sidan 1970 då O. Öquist ved Universitetet i Göteborg skreiv Kartläggning av individuella dygnsrytmer. O. Östberg modifiserte spørjeskjemaet til Öquist og i 1976, saman med J. A. Horne, gav han ut sitt Morningness - Eveningness Questionnaire, MEQ, som framleis er i bruk og er referert til i så å seie all forsking på dette emnet. Ein kort versjon, på engelsk, er å finne på Internett.
A-menneske står gjerne tidleg opp og er aktive og mest vakne tidleg på dagen. B-menneske likar å liggje lenge, er mest opplagde om kvelden og går seint til sengs. Fleirtalet er likevel verken A eller B, men innimellom, og alle søv like mange timar i gjennomsnitt. Søvnrytmen regulerast i hovudsak av tre faktorar:
Utan informasjon om tid, i studiar i laboratorium, lever A-mennesket på eit døger som er nokså nær 24 timar, medan B-mennesket lever på eit døger som nærmar seg 25 timar. Begge held fram med å sove i omtrent ein tredel av tida. Dei andre cirkadiane rytmane så som hormonproduksjon (til dømes kortisol og melatonin), appetitt og kroppstemperatur vert synkroniserte.
A- og B-menneske representerer ei nokså stor normal spreiing. Om det ikkje er lett, så kan dei fleste flytte søvntider til det som samfunnet (jobb, skule) krev. Dei som er lite fleksible og til vanleg vaknar vel før kl 05 eller vel etter kl 09, og som opplever at dette gjer normal deltaking i samfunnet uråd eller svært vanskeleg, har ein døgnrytmesjukdom.
Personar kan også misse eller få forstyrra sine døgnrytmar grunna demens eller hjerneskade, og mellombels ved skift- og turnusarbeid eller ved reise med fly gjennom fleire tidssoner.
Kroppstemperaturen
Kroppstemperaturen til gjennomsnittsmennesket seinkar frå ca. kl 21, og då er melatoninnivået såvidt på veg opp. Overskotsvarmen blir borte mest gjennom føtene, som aukar i overflatetemperatur 4-5 grader Celsius på eit par timar. Kroppstemperaturen seinkar svært jamt, ca. ei og ein halv grad, til ca. kl 05, då han brått tek til å stige.
A-menneske har lågaste temperaturen sin tidlegare på natta enn snittet, og dei er såleis nesten oppe i normal temperatur når dei vaknar, og er heilt vakne nesten med ein gong. B-menneske har det lågaste punktet seinare, vaknar kort tid deretter og typisk er nokså søvndrukne dei første timane.
Melatoninnivå
Om dagen er melatonin anten fråverande eller på eit lågt, ikkje målbart nivå. Utpå kvelden er hormonet produsert i og skilt ut av epifysen (konglekjertelen). Melatoninnivået i systemet kan ein måle ved blodprøver eller spyttprøver. Det går også an å måle avfallsstoffet etter melatonin, 6-sulphatoxymelatonin (aMT6s), i urin om morgonen og utover dagen.
Men nyare forsking viser at tidspunktet då melatonin vert borte frå blodet kan vere den mest stabile og pålitelege indikatoren. Benloucif et al i 2005 fann at melatoninmarkørane er betre i samsvar med søvnfase enn kroppstemperaturen og at målingar i samband med oppvakning er viktigare enn dei om kvelden. Dei fann vidare at tidspunktet då melatonin er borte frå blodet har meir å seie enn kva tid produksjonen stansar.
Døgnrytme hjå plantar
Døgnrytmen til plantar kan fortelja dei kva årstid det er og til dømes kva tid det er best å blomstra for å tiltrekkja seg pollinatorar. Åtferd som viser rytme kan til dømes vera bladrørsle, vekst, spiring, spalteopning/gassutveksling og luktutsending. Plantar bruker informasjonen om kva tid det er på døgnet mellom anna for å styra fotosyntesen. Framfor alt er evna til å tilpasse seg dagslengda viktig i eit miljø der dagslengda er kort. Dei som veks i miljø der daglengda varierer kraftig i løpet av året har ofte ein døgnrytme som er betydeleg lengre enn 24 timar. Dette reknar ein med kjem av at organismar med ei lang periodelengd er betre til å tilpassa seg forandringar som kva tid gryinga kjem. Hjå vårskrinneblom (Arabidopsis thaliana) som veks ved høge breiddegrader har ei observert periodelengd opp mot over 28 timar.
Lys er signalet plantar bruker til å stilla dei indre klokkene sine. Dei har ulike lyssensitive protein som fytokromar og kryptokromar som absorberer raudt og blått lys. Døgnrytmen held seg relativt konstant i ulike temperaturar.
Kapellan
Kapellan var lenge ei nemning på ein prest med ansvar for eit kapell. Etter kvart har kapellan vorte nytta om prestar som har særskilte oppgåver innan ein kyrkjelyd, eller teneste knytt til ei meir laus gruppering.
Feltprestar har i mange land status som kapellanar, og det same gjeld prestar knytt til politi, brannstell, sjukehus og skular.
Norsk kulturråd
Norsk kulturråd er ein norsk statsinstitusjon oppretta i 1965 etter stortingsvedtak i 1964. Norsk kulturråd forvaltar Norsk kulturfond og oppgåver delegert frå Kulturdepartementet.
Rådet skal forvalte Norsk kulturfond og etter søknad fordele økonomiske middel til kulturformål, ut frå det faglege og kunstnariske skjønnet til medlemmane og prioriteringar gjort av Stortinget. Vidare er Kulturrådet rådgjevande organ for det offentlege i kulturspørsmål.
Rådet delar ut Norsk kulturråds ærespris.
Elektronegativitet
Elektronegativiteten til grunnstoff vert ofte oppgitt etter paulings skala.
Variasjon i elektronegativitet
Dei mest elektronegative grunnstoffa er plassert langt oppe og langt til høgre i periodesystemet. Det er ein tendens til at elektronegativiteten aukar om ein bevegar seg oppover i ei gruppe og mot høgre i ein periode.
Ikkje-metall er som regel meir elektronegative enn metall.
Grunnstoff som er lite elektronegative vert av og til kalla elektropositive.
Nedre Eiker kommune
Nedre Eiker var ein kommune i Buskerud fylke. Den 1. januar 2020 slog Nedre Eiker, Svelvik og Drammen seg saman til nye Drammen kommune.
Damptraktor
Damptraktor er ein dampdriven traktor og føregangaren til traktorar med motorar med innvendig forbrenning. Til skilnad frå sjølvkøyrande lokomobilar, som var laga for å trekkja andre maskinar via ei reimskive, var damptraktorane laga for å trekkje reiskap etter seg. Innan europeisk jordbruk avrt det nytta så godt som berre lokomobilar, medan damptraktorar, som trekte reiskapen etter seg, vart nytta til pløying på dei Nord-Amerikanske prærien. Europeiske damptraktorar vart i noko mon nytta for transport etter veg.
Trekkmaskinar innan jordbruket
Innan Nord-Amerikamskt jordbruk vart damptraktorane fyrst og fremst nytta til å pløya opp prærien, som hadde ei tjukk tørr berekraftig grasmatte der traktorane ikkje køyrde seg fast så lett. Damptraktorane kunne difor dra plogen etter seg og ein slapp arbeidet med ståltau og utplassering av jordanker, som var vanleg i fuktigare klimaet i Europa. Dei tunge traktorane var saktegåande men hadde stor trekkraft og det vart nytta slepeplogar med opp til 12 og nokre gongar 14 skjer. At traktorane var tunge å manøvrera var ikkje så farlig på prærien, der det var flatt og dei kunne køyra på kilometervis før dei laut snu. Men damptraktorar vart òg nytta til å driva maskinar via reimskiva, så dei same maskinane som vart nytta til pløing kunne gjera teneste for å driva treskjeverk, kverner, osb.
Trekkmaskinar for vegtransport
Damptraktorar vart òg nytta for å trekkja tung last etter vegen, både lokalt og over lengre avstandar. Spesielt i Storbritannia var denne forma for transport utbreidd. Lasta kunne vera trevirke, jordbruksprodukt, kol, råvarer som stål og stein, ferdige produkt som maskinar, murstein osb. Vegane på 1800-talet var ikkje så gode, men farten var låg. Det vart nytta firehjuls tilhengarar og ein damptraktor drog ofte fleire tilhengarar. Det var ofte eit problem at bruer braut saman når ein damptraktor med tilhengar passerte.
Tivolitraktorar
I Storbritannia vart damptraktorar i stort mon nytta av reisande tivoli, for å trekkja bustadvogner og tilhengarar med utstyr. Tivolitraktorane var som oftast måla i skarpe farger og utstyrte med ymse krimskrams og var ein del av attraksjonen til tivoliet. Dei vart òg nytta til å driva ein dynamo, slik at tivoliet hadde tilgang til elektrisk ljos. Nokre tivolitraktorar var utstyrte med vinsjdriven kran, som vart nytta til å reisa store telt og sirkushjul. Tivolitraktorar hadde minst like mykje til felles med lokomobilar som med damptraktorar.
Øksfjord kyrkje
Øksfjord kyrkje er ei langkyrkje frå 1954 i Øksfjord i Loppa kommune i Troms og Finnmark fylke.
Byggverket er i murstein og er bygd med 490 plassar.
Ein kan komme til staden via Riksveg 882.
Halvdan Koht
Halvdan Koht var ein norsk historikar og utanriksminister i Johan Nygaardsvolds Arbeidarparti-regjering.
Växjö
Växjö er ein svensk by som ligg i Kronobergs län i Småland. Växjö er administrasjonssenter for både Växjö kommun og Kronobegs län og ligg kring 100 km vest for Kalmar. I 2011 hadde byen 60 887 innbyggjarar.
Halvdan Koht
Frå 1935 til 1941 var Koht utanriksminister i regjeringa Nygaardsvold. Etter andre verdskrigen vart han klaga for nøytralitetspolitikken i mellomkrigstida, men det var utanriksminister Koht som avviste det tyske ultimatumet i 1940 og det var han som utforma kong Haakon si erklæring til folket, der han sa nei til tyskarane.
Växjö
Byen er eit handelssenter og samferdselsknutepunkt med mellom anna lufthamn. Byen har i seinare år vokse fram som ein viktig skuleby med mellom anna universitet. Det finst òg fleire museum som Smålands museum med glasmuseum og utvandrarmuseum og teater. Byen har hatt bispesete sidan midten av 1100-talet; domkyrkja er frå slutten av 1200-talet, ombygd fleire gonger, seinast i 1849–1852.
Växjö var alt i yngre jernalder og vikingtid sentrum i Värend-distriktet. Växjö fekk bystatus 13. februar 1342 av kong Magnus Eriksson.
Halvdan Koht
Koht skreiv som historikar i første rekkje om norsk historie, om personar, politikk og sosiale forhold. Historieskrivinga hans var prega både av ein historisk materialisme der han la stor vekt på rolla til klassekampen, og eit organisk historiesyn i tradisjonen etter Ernst Sars der nye samfunnsformer vart forstått i ljos av tidlegare samfunnsformer.
Rorbas
Rorbas er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg meter over havet.
Rorbas ligg i nedre Tösstal.
23 Thalia
23 Talia er ein stor hovudbelteasteroide. Den vart oppdaga av John Russell Hind 15. desember 1852 og namngjeven etter Thalia, Musen for komedie og hyrdepoesi i gresk mytologi.
Yoichi Kamimaru
Yoichi Kamimaru er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ehime FC.
Gunnhild Sveinsdotter
Gunnhild Sveinsdotter (fødd etter 997, død omkring 1060) var dotter av Svein Håkonsson Ladejarl, dronning i Sverige i tida 1022-1050 og dronning i Danmark i tida 1051-1052.
Familietilhøve
Etter at Olav Tryggvason drap Håkon Sigurdsson Jarl og la under seg Noreg i 995, rømde både Eirik jarl og Svein jarl til Sverige og fekk tilhald hjå Olof Skotkonung (Olav Svenske), slik Tord Kolbeinsson seier i Eiriksdråpa:
En gong i åra 995-999 vart Svein Håkonson jarl gift med Holmfrid, dotter til kong Eirik Sigersæl og syster til kong Olof Skotkonung. . Svein jarl og Holmfrid fekk i det minste to døtre: Sigrid (ho vart gift med Aslak Erlingsson på Jæren) og Gunnhild. Gunnhild var såleis nærskyld med både Orm jarl og Ivar Kvite på Opplanda, og Eindride, son til Einar Tambarskjelve i Trøndelag; dei var alle syskenborn.
Morbror til Gunnhild var kong Olof Skotkonung Eriksson og like eins kong Emund den gamle (Eiriksson). Gunnhild sine syskeborn på morssida var: Astrid, g.m. kong Olav Haraldsson, kong Anund Jakob og Ingegjerd Olavsdotter (988-1054), seinare storfyrstinne, kona til storfyrste Jaroslav I den vise av Novgorod.
Dronning av Sverige og Danmark
Gunnhild vart gift med syskenbarnet sitt, kong Anund Jakob. Snorre nemner i soga om Harald Hardråde, kap. 41, at Gunnhild var gift med danekongen Svein Ulfsson (Estridsson). Dette er òg nemnt i Knytlingesaga. Adam av Bremen omtalar henne som «relicta Anundi» dvs. Anunds enke. Det er kjent at kong Anund hadde ei dotter som vart kalla Gyda, men det er uvisst om mor hennar var Gunnhild, eller ei anna kvinne (Gunnhild og Gyda blir sume tider samanblanda).
Om lag 1047 vart Gyda Anundsdotter gift med kong Svein Estridsson, giftarmålet skjedde truleg på den tida då han låg i krig med kong Magnus den gode og måtte røme frå Danmark og fekk tilhald hjå kong Anund i Sverige. Gyda Anundsdotter døydde etter berre eit år eller to.
Gunnhild Sveinsdotter vart enke då kong Anund Jakob døydde eit par år seinare, omkring 1050; ho reiste då til Danmark og kort tid etter vart ho gift med kong Svein Estridsson (mellom dei var det truleg eit felles slektskap til Eirik Sigersæl). Men Gunnhild vart dermed gift med sin tidlegare svigerson, då ho hadde vore mor, eller stykkmor, til Gyda. På grunn av dette vurderte kyrkja ekteskapet som illegitimt og truga med bannlysning (ekskommunikasjon) dersom ekteskapet ikkje vart oppløyst. En gong i åra 1050/1051 vart dei skilde og Gunnhild reiste attende til Sverige.
Saxo Grammaticus nemner òg om kong Svein Estridsson sitt ekteskap med «Svenskekongens Datter» som han måtte skilje seg frå, men han kallar henne Gyda. Saxo opplyser at grunnen til skilsmissa var at ho var hans «frænke».
Gudhem i Vest-Gøtaland
Gunnhild Sveinsdotter skal deretter ha busett seg på eigedomen sin i Vest-Gøtaland. Etter ein tradisjon skal ho ha grunnlagt Gudhem kloster utanfor Falkøping i 1052. I røynda vart dette klosteret, eit nonnekloster, grunnlagt nøyaktig hundre år seinare (i 1152), men det kan likevel tenkjast at ho etablerte ein klosterliknande institusjon som var forløparen til klosteret. Ho skal òg ha grunnlagt ein verkstad for å lage tekstilar til geistleg og kyrkjeleg bruk. Hennar mest kjende arbeid skal ha vore ein korkjole som ho laga for kyrkja i Roskilde. Adam av Bremen kalla henne «Sanctissima» og omtalar hennar gjestmildskap mot den kristne misjonæren biskop Adalvard i åra etter 1050. Ho døydde truleg ein gong etter 1060 og det er ein tradisjon om at ho vart gravlagd i Gudhem.
Gunnhild Sveinsdotter kan ha vore mor til Svend Korsfarer (ca. 1050-1104) som vann stor ry for sin modige kamp mot tyrkarane på det første krosstoget.
Notar
<references group="Note"/>
Glenn Roberts
Glenn Roberts er ein norsk fotballspelar. Han spela i angrep for Sarpsborg 08 i sesongane 2011 og 2012. Han spela for Vålerenga sidan han var 11 og blei tatt opp i A-stallen våren 2006. Roberts har spela landskampar for dei aldersavgrensa laga G-18 og G-19. Våren 2008 blei han leigd ut til Nybergsund-Trysil, før han teikna kontrakt med Aalesund i slutten av august same året.
Skotterud
Skotterud er ein tettstad i Eidskog kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Staden har og er administrasjonssenter i kommunen.
Kongsvingerbanen (Grensebanen) går gjennom Skotterud, men Skotterud stasjon er stengd.
Shinsaku Mochidome
Shinsaku Mochidome er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Ehime FC, V-Varen Nagasaki, Kamatamare Sanuki og SP Kyoto FC.
Mary Todd Lincoln
Mary Ann Todd Lincoln var førstedame i USA medan mannen Abraham Lincoln var president, frå 1861 til han vart skoten i 1865.
Øvretana kapell
Øvretana kapell er ei åttekanta kyrkje frå 1956 i Seida i Tana kommune Finnmark fylke
Kyrkja er bygd i tre med 150 plassar. Arkitekter for kyrkja var Trond Dancke og Inge Fred Dervo.
Mary Todd Lincoln
Presidentkona blei òg skulda for å bruka for mange pengar, mellom anna på å dekorera det kvite huset i Washington. Seinare brukte ho òg mykje av sin eigen formue. Dette, saman med ein underleg oppførsel som truleg skuldest depresjon etter at mannen og to søner var døde, fekk sonen Robert Lincoln til å legga henne inn på eit sinnsjukehus i 1875. Ho slapp ut etter tre månader, men tilgav aldri sonen det ho såg på som eit stort svik.
Nesbyen kommune
Nesbyen kommune, tidlegare Nes kommune, er ein kommune i Viken fylke. Kommunen grensar i nord mot Gol, i aust til Sør-Aurdal, i søraust til Flå, i sørvest til Nore og Uvdal, og i vest til Ål.
For å unngå ein namnekonflikt med Nes kommune i Akershus då Buskerud, Akershus og Austfold blei slegne saman til Viken fylke den 1. januar 2020, vedtok kommunen å endre namn til Nesbyen kommune ved samanslåinga.
Advent
Advent er ei kristen årstid som markerer førebuinga til juletida. Namnet kjem frå latin Adventus (Redemptoris), '(Frelsaren sitt) komme'. Første sundag i advent er første dag i kyrkjeåret.
Kristen tradisjon
I ortodokse kyrkjer byrjar advent 15. november, og varar i 40 dagar. I andre kyrkjer byrjar advent på den sundagen som kjem nærast festen for St. Andreas (30. november), og varar fram til jul. Fjerde sundag i advent kan då falle på julekvelden.
Advent vart tidlegare markert som fastetid i alle kyrkjer, men dette er det ikkje lenger lik praksis på. I den katolske kyrkja er advent fortsatt ei faste- og botstid, men med mindre strenge reglar enn fastetida før påske. I ortodokse kyrkjer er det strengare, og advent kallast der ofte for vinterfasta. Protestantiske kyrkjer og den anglikanske kyrkja markerer i liten grad advent som faste- og botstid.
Tradisjonen med å markere adventstida med å tenne ljos på kvar av dei fire sundagane er gamal, men det er usikkert når skikken vart innført. Adventskransen har fire ljos (moderne adventsstakar har ofte fire ljos i ei rekke), der ein tennar eitt lyst på første sundag, to på andre søndag osb.
Verdsleg tradisjon
Ein populær tradisjon for born er å telle ned dagane frå 1. desember og fram til julekvelden den 24. desember med ein adventskalender, òg kalla julekalender.
Skikken med adventskalender reknast å vera engelsk og tysk. I dei nordiske landa byrja ein hovudsakleg å lage slike etter andre verdskrigen. Utforminga er ofte ei plate av papp med utstansa luker, ei for kvar dag, der det skjuler seg små gåver eller godteri i rom attom lukene. Heimelaga variantar kan vera små pakker som heng på ein eller annan for for dekorert plate.
I radio og fjernsyn har det i nyare tid vore vanleg å lage programseriar som kallast for julekalender, med ein episode for kvar dag i advent.
Dagny
Dagny og Dagne er kvinnenamn av norrønt opphav. Dagny har namnedag den 11. september.
Dagný er sett saman av dagr, 'dag', dagen eller guden for han, og nýr, 'ny'. Det har vore brukt som førenamn frå rundt 1600.
Bruk
Dagny var blant dei mest brukte namna på jentebarn fødd i Noreg i tida 1890–1910, men har sidan falle i popularitet.
Bøygen
Bøygen er eit litterært tidsskrift, grunnlagt i 1988, som vert redigert av masterstudentar ved litteraturprogrammet ved Universitetet i Oslo. Tidsskriftet er politisk uavhengig og er drive på idealistisk grunnlag med støtte frå Norsk Kulturråd, Fritt Ord og Studentsamskipnaden i Oslo. Bøygen kjem ut fire gonger i året. Tidsskriftet sitt namn er henta frå skodespelet Peer Gynt, den ukjende hindringa Bøygen. Bøygens siktemål er å vise ulike sider ved litteraturen og litteraturvitskapen.
Glimutladning
Ei glimutlading er ei sjølvstendig elektrisk utlading mellom kalde elektrodar i ein gass ved lågt trykk. Utladinga føregår kontinuerleg og får gassen til å lyse. Dette blir utnytta i glimlamper til reklamelys, signallamper osv. Eit liknande fenomen, koronautlading, kan opptre ved høgare trykk, til dømes i luft ved atmosfæretrykk, når den elektriske feltstyrken blir stor.
Brenselcelle
Drivstoffet er vanlegvis hydrogen eller naturgass, men det er òg mogleg å bruke ei rekkje andre hydrokarbon og alkoholar – til dømes propan, LPG, metanol eller biogass. Som oksidasjonsmiddel blir oftast brukt oksygen. Ei brenselcelle som brukar hydrogen som drivstoff og oksygen som oksidasjonsmiddel, blir kalla ei hydrogencelle.
Cella består av ein katode, ein anode og ein elektrolytt som er plassert mellom elektrodane. Ei brenselcelle skil seg frå eit batteri ved at den kjemiske energien hentast frå ei ekstern kjelde (drivstoffet), medan eit batteri har den kjemiske energien lagra internt (lukka system). Medan batteri må ladast, vil ei brenselcelle fortsette å verke så lenge han vert tilført brenselkjelda.
Virkemåte
Ei brenselcelle konverterer kjemisk energi til elektrisk energi direkte i ein kjemisk prosess utan normal forbrenning. Ein membran som kan leie positivt ladde hydrogenatom (H+, proton) blir eksponert for hydrogen (H2) på den eine sida og oksygen (O2) eller luft på andre sida. Dei to sidene av membranen er òg kopla saman med elektriske leidningar. Protona frå hydrogenatoma vil då gå igjennom membranen og reagere med oksygen, medan elektrona vil gå i dei ytre leidningane for å fullføre reaksjonen. Dette resulterer i ein straum i den ytre krinsen som kan utnyttast som elektrisk energi. Det vert òg danna vatn (H2O). Denne prosessen er det motsette av elektrolyse. Likninga for den kjemiske reaksjonen, er:
Ei brenselcelle består av fleire slike celler kopla saman i serie fråskild med skiljeplater. Kvar plate i serie bidreg med 0,5 til 1,0 volt, avhengig av straumen. Storleiken på platene avgjer kor mykje straum ein kan få ut av brenselcellene. Den totale effekten (i watt) blir straum multiplisert med spenning.
Fordelar og ulemper
Ein fordel med brenselceller er at dei gjev høg verknadsgrad, det vil seie at ein kan ta ut mykje nyttig energi i tilhøve til den totale energimengda i drivstoffet som blir forbrukt. I konvensjonelle forbrenningsmotorar i bilar er verknadsgraden særs låg (rundt 30%), fordi mykje av energien går over til varme. Verknadsgraden i brenselceller kan vere langt høgare.
Brenselceller har låge klimagassutslipp: Dersom brenselet inneheld karbon vil avgassen innehalde CO2, men i langt lågare mengder enn frå tradisjonelle forbrenningsmotorar. Er drivstoffet reint hydrogen, vil sluttproduktet berre vere vatn. Men for å vurdere effektiviteten og miljøvennlegheita til ei brenselcelle, må heile verdikjeden tas med i rekninga for det aktuelle drivstoffet. I dag vert hydrogen produsert frå naturgass, noko som fører til CO2-utslepp i produksjonen. I framtida ser ein for seg hydrogen produsert frå fornybare kjelder, samt fra naturgass med CO2 kombinert med brenselceller som ein forureiningsfri energiteknologi.
Brenselcelleteknologiar
Det finst fleire forskjellige brenselcelleteknologiar, dei mest sentrale er:
Teknologiane har ulike fordeler og ulemper og vil ha ulike bruksområde i framtida.
Brenselceller i Noreg
Fleire føretak og universitet i Noreg er involvert i brenselcelleutvikling. Eit nasjonalt utviklingsprosjekt for brenselceller ombord i skip, kalla FellowSHIP, administrerast sidan 2003 av Innovasjon Noreg og Noregs forskningsråd, med deltaking frå Det norske Veritas, Eidesvik AS, Wärtsila, m.fl. Målet er å utvikle skipsmotorar med ein effekt på 330 kW basert på brensel av naturgass (LNG).
I Bergen har Prototech AS eigne program for å utvikle små SOFC anlegg for kombinert elektrisitet- og varmeproduksjon for bustad og industri. Det første pilotanlegget vart i 2007 starta med testing på Kolsnes utanfor Bergen. Prototech har òg eit program for reversible PEM brenselceller som kan produsere hydrogen frå fornybare energikjelder når dei leverer overskot, for så å produsere ekstra straum når primærkjelda ikkje leverer nok.
Disenå
Disenå er ein tettstad i Sør-Odal kommune i Innlandet. Staden har, og ligg 6,5 km frå Skarnes.
Brenselcelle
Brenselceller i Noreg
Eidesvik AS på Bømlo har eit eige program for å utvikle brenselceller til bruk i skipsfart. Dette kan så godt som fjerne NOX-utsleppa frå den tørste NOX-kjelda på kloden.
Disenå
Disenå ligg ved staden der Sæteråa renn ut i Glomma. På nordsida av Glomma, like overfor Disenå, ligg Ullern kyrkje. Riksveg 175 og Kongsvingerbanen går gjennom Disenå.
Julespel
Julespel er skodespel framførte i samband med jul. Dei kan ha innhald frå juleevangeliet eller vera knytte til jul på andre måtar. Det er vanleg for skuleungar og andre amatørgrupper å framføra julespel, men dei kan også setjast opp på profesjonelle teater.
Brenselcelle
Brenselceller i Noreg
Ved Universitetet i Agder i Grimstad finst òg god kompetanse på brenselceller. Dei har hatt eit anlegg for elektrolyse av vatn i Energiparken på Dømmesmoen.
Julespel
Historie
Forteljingar frå Nytestatmentet er blitt framførte i kyrkjesamanheng sidan mellomalderen. Den heilage Frans av Assisi er kjend for å ha halde midnattsmesse julaftan 1223 i Greccio framfor ein julekrybbe med levande dyr, noko som er blitt kalla det første julespelet.
Brenselcelle
Historikk
Berre éin månad seinare, i februar 1839, publiserte den walisiske vitskapsmannen og advokaten sir William Robert Grove sine observasjonar av oppfinninga han kalla «gas voltaic battery» i Philosophical Magazine and Journal of Science. I 1842 vart skissene publiserte i den same journalen. Brenselcella han laga, brukte same materiale som dagens fosforsyrebrenselcelle.
Andravída-Kyllíni
Andravída-Kyllíni (gresk Ανδραβίδα-Κυλλήνη) er ein kommune i periferieininga Ilía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Andravída-Kyllíni ligg nord for Pýrgos og grensar i aust mot periferieininga Akhaía. I nordvest ligg Det joniske havet.
Julespel
Historie
I ulike land flytta skodespela ut av kyrkja, til dømes som gjetarspel (pastorelas) i Spania eller som dokketeater i Belgia. Medan gjetarspela, som skildrar gjetarane si ferd til det nyfødde jesusbarnet, gjekk av moten i Spania, er dei blitt vidareutvikla med apokryfe og anakronistiske hendingar, klovning og lokale tradisjonar i Latin-Amerika. Samstundes finn ein døme på at det framleis blir halde julespel i kyrkja, som i den tyske barnemessa Weihnachtsgeschichte på julaftan.
Andravída-Kyllíni
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Julespel
Historie
Julespel er ofte ein del av juleavsluttinga ved mange skular. Medan skodespelet i mange høve har vore eit krybbespel, er det i nyare tider også blitt vanleg å setja opp eit anna stykke knytt til jula. Denne tendensen er blitt kontroversiell i Storbritannia, der han er blitt sett i samanheng med ein auke i ikkje-kristne elevar, og nokre kommentatorar ser på han som eit trugsmål mot britisk kultur.
Andravída-Kyllíni
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Sylsjøen
Sylsjøen (svensk Nedalssjön) er ein kunstig innsjø i Nea-Nidelvvassdraget som ligg i Sylan i Jämtland. Nesjøen vart til ved at Nea vart demd opp 1,5 km inn i Sverige og eit større myrområde som strekkjer seg søraustover mot Helagsfjället vart lagt under vatn.
Trondheim Energiverk fekk konsesjon av norske styresmakter i 1948 og i 1949 frå svenske. Utbygginga var fullført i 1951.
Paradisalleen
Paradisalleen er ein veg på Paradis i Fana bydel i Bergen kommune. Han går vestover frå Nesttunvegen til Jacob Kjødes veg og er om lag 220 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1953, men har vore uoffsielt nytta sidan 1913. Montessori-grunnskolen i Bergen ligg i denne vegen.
Stirling Moss
Stirling Moss køyrde i bilar som Maserati, Vanwall, Cooper, og Lotus, i tillegg til Mercedes-Benz Han føretrekte helst britiske bilar. "Better to lose honorably in a British car than win in a foreign one" skal han ha sagt. I 1961 vart han kåra til "Sports Personality of the Year" av BBC. Året etter vart Moss hardt skada i eit Glover Trophy-løp i Sør-England. Han kom seg frå ulykka, men den aktive motorsportkarriera for Moss var over. Han har likevell delteke i British Touring Car Championship i 1980 og eit par klassiske billøp med historiske bilar.
I James Bond-filmen Casino Royale, spelar Stirling Moss rolla som Evelyn Tremble (Peter Sellers) sin sjåfør.
Gassutladingslampe
Ein glimlampe eller gassutladingslampe, i daglegtale kjend som xenonlys, er eit elektrisk gassutladingsrøyr med kalde elektrodar og liten elektrodeavstand. Det blir dermed ikkje danna ei positiv søyle i røyret.
Lampen produserer eit mykje kvitare lys enn dei gulaktige lyskjeglene som vert produsert med ordinære halogenlykter.
I likskap med neongass i lysrøyr, former xenongass ein fosforisk plasma. Første bilprodusent som leverte dette til bilar var BMW i 1992. Teknologien har blitt brukt tidlegare til gatelys og store arenaer.
I dag har xenonlys blitt tilgjengelig for nesten alle bilar og på grunn av moderne produksjon og etterspurnad har desse blitt rimelege.
Kjelder
Газоразрядна лампа Làmpada de descàrrega Výbojka Gasudladningsrør Xenonlicht Gaaslahenduslamp Gas-discharge lamp Lámpara de descarga Lampe à décharge Lampu lucutan gas Lampada a scarica ഡിസ്ചാര്‍ജ് വിളക്ക് Gasontladingslamp ディスチャージヘッドランプ Lampa wyładowcza Lâmpada de descarga em gás Газоразрядная лампа Gas discharge lamp Svetelná výbojka Kaasupurkauslamppu Gasurladdningslampa Газорозрядна лампа
Fattigdom
Fattigdom viser til mangel på materielle gode eller livskvalitet.
Fattigdom kan definerast som mangelen av mogelegheit til å leve et liv som svarar til bestemte minimale krav. Desse krava kan vere svært ulike avhengig av tid og stad. Omgrepet fattigdom vert nytta om statar, land, administrative einingar, enkeltpersonar eller grupper av menneske.
Vi kan sjå fattigdom i fleire samanhengar. Vi har økonomiske fattigdom, som tyder å lide materiell nød, altså med mangel på pengar, materielle gode og ressursar. Vi har også den sosiale fattigdom, som tyder å vere sosialt ekskludert, men samtidig avhengig av samfunnet for å føre eit liv slik samfunnet forventar. Samfunnet forventar for eksempel at vi skal delta i samfunnslivet og å etablere familie. Når ein lever i fattigdom er det ikkje mogeleg å bestemme over eigen livssituasjon.
For å måle fattigdom kan ein nytte ei fattigdomsgrense. Har nokon inntekt under fattigdomsgrensa er dei fattige.
Korleis måle fattigdom
Ein har to mål for fattigdom, absolutt fattigdom og relativ fattigdom.
Absolutt fattigdom
Ved absolutt fattigdom, er fattigdomsgrensa det som trengst for å tilfredsstille basiskrav. Verdsbanken opererer med ei fattigdomsgrense på 1 dollar/dag (justert for kjøpekraftsparitet, altså i høve til prisar i samfunnet). Absolutt fattigdom inneber manglande tilfredsstilling av grunnleggjande basisbehov som mat, klede, husly og tilgang på grunnutdanning og primærhelseteneste. Dette er menneske som lever eit liv prega av naud og mangel på mogelege val.
Relativ fattigdom
Ved relativ fattigdom, er fattigdomsgrensa det som trengst for å leve eit anstendig liv samanlikna med andre menneske i same samfunn, for eksempel relativt til dei andre innbyggjarane i eit land. Relativ fattigdom er fattigdom sett i forhold til ei gruppe. Det er altså ikkje berre snakk om å overleve og å tilfredsstille grunnleggjande behov, men at levestandarden blir sett i forhold til det samfunnet ein lever i.
Fattigdomsgrensa i Noreg er ca. 88 000 kroner i året (i 2005) etter OECD-norma. Dette er 50 % av medianinntekta. Det er denne norma som vert nytta i Noreg). Etter EU-norma er fattigdomsgrensa i Noreg 127.000 kroner i året (år 2005) (60 % av medianinntekta).
Statens Institutt for Forbruksforskning (SIFO) seier at ein vaksen person bør klare seg på drygt 6 500 kroner i månaden (år 2006) for å leve på et rimeleg forbruksnivå. Med eit rimeleg forbruksnivå forstår ein eit forbruk som kan godtakast av folk flest. Buutgifter er ikkje rekna med.
Velferdsalliansen arbeider for økonomisk, sosialt og rettsleg vanskelegstilte i Noreg.
Brynjulf Bergslien
Brynjulf Bergslien var ein norsk bilethoggar, utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi under Herman Wilhelm Bissen og Jens Adolf Jerichau.
Han har laga fleire monument i Oslo; ryttarstatuen av Karl Johan framfor slottet og statuane av Henrik Wergeland og Johannes Brun i Studenterlunden er dei mest kjende. Han var bror til kunstmålaren Knut Bergslien og farbror til kunstmålaren Nils Bergslien.
Ryota Takasugi
Ryota Takasugi er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane FC Machida Zelvia, Ehime FC og V-Varen Nagasaki (2019).
Computerworld
Computerworld er ei vekeavis som vert utgjeven i Oslo som ei industri- og næringslivspolitisk avis med fokus på data og informasjonsteknologi. Første utgåve kom ut på norsk 2. mai 1983. Avisa var den første som publiserte stoff på Internett (1994). Avisa lanserte eigen nettstad i 1998.
Stuggusjøen
Stuggusjøen er ein innsjø i Nea-Nidelvvassdraget som ligg i Tydal kommune i Trøndelag fylke.
Kladistikk
Kladistikk (etter gresk κλάδος, klados, 'grein') er ein klassifikasjonsmetode som grupperer organismar etter evolusjonært slektskap heller enn etter morfologiske likskapar. Metoden vert òg omtalt som fylogenetisk systematikk.
Når ein har gjennomført ein kladistisk analyse, teiknar ein ofte opp såkalla kladogram for å visa kva slags evolusjonære slektskap ein reknar med. Kladistiske analyser kan omfatta lite eller mykje informasjon, men som regel vert fleire ulike faktorar lagt til grunn for dei. Metodar som kan avdekkja evolusjonære slektskapstilhøve inkluderer DNA-analyse og komparativ anatomi.
Eit kladogram er eit forsøk på å visa eit evolusjonært slektstre, kor gruppene ein undersøker ligg ytst eller øvst i skjemaet. Ideelt sett skal alle indre kløyvingar vera todelte. Dei to taksona som ligg på kvar si side av ei slik splitting vert kalla søstergrupper eller søstertaksa. Kvart under-tre i kladogrammet vert kalla ein klade (uttalt anten «kleid» eller rett fram), og består av organismar som delar ein felles stamfar.
Kladane vert som regel fastsett ut frå morfologiske eller genetiske karaktertrekk som opptrer i dei einskilde medlemmane. Desse identifiserande karaktertrekka i ein klade vert kalla synapomorfe trekk - delte, deriverte trekk. Typisk vel ein gamle trekk for store kladar og nyare trekk for mindre kladar.
Historie
Den fylogenetiske systematikken vart grunnlagd med boka Grundzüge einer Theorie der Phylogenetischen Systematik som vart skriven og publisert i 1950 av den tyske insektforskaren Willi Hennig. Med omsetjinga av boka til engelsk (Phylogenetic Systematics) i 1966 vart metoden utbreidd i fagmiljøa, og i dag sver dei fleste systematikarar til han.
Wasterkingen
Wasterkingen er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 393 meter over havet.
Wasterkingen har ein grenseovergang til Tyskland og Günzgen i Baden-Wurttemberg.
Glødekatode
Ein glødekatode er ein negativ elektrode som ein får til å gløde, slik at han ved hjelp av ved hjelp av termionisk effekt emitterer elektron som kan gje straum gjennom vakuum i elektronrøyr (forsterkarrøyr, katodestrålerøyr for oscilloskop, dataskjermar og fjernsyn), røntgenrøyr, elektronmikroskop og mykje meir.
Du chant à la une !
Du chant à la une ! er debutalbumet til Serge Gainsbourg frå 1958.
Albumet består hovudsakleg av jazzsongar og enkelte chansons som «La recette de l'amour fou».
Orkesteret til Alain Goraguer medverkar på alle songane. Goraguer produserte òg albumet og arrangerte songane. Albumet fekk gode kritikk av Boris Vian då det kom ut, men selde dårleg.
Marcel Renault
Marcel Renault var ein fransk motorsportutøvar, og medgrunnleggjar av bilprodusenten Renault i 1899, saman med brørne Louis og Fernand Renault. Med bilane dei bygde, konkurerte Marcel og broren Louis i mange sportsløp fram til Marcel omkom den 25. mai 1903, etter å ha skada seg alvorleg under Paris-Madrid løpet.
Statsvitskap
Statsvitskap er studiet av politikk og politiske prosessar. Det har ei rekkje ulike fagdisplinar som ofte har utydelege grenser, til dømes samanliknande politikk, offentleg politikk, organisasjonsteori, politisk åtferd, internasjonal politikk og politisk teori. Samtidig ligg statsvitskap nær andre samfunnsvitskapelege fagfelt, som sosiologi, særleg historisk og politisk sosiologi, politisk økonomi og politisk geografi. Fagskila kan her vere små.
I faghistorien vert ofte klassiske forfattarar som Platon og Aristoteles, og seinare filosofar som Machiavelli, Hobbes og Locke trekt fram. I tillegg til filosofi, har statsvitskapen henta mykje inspirasjon frå statslære, sosiologi og historie. Faget har, slik vi ser det i dag, vokse fram i tradisjonen frå tysk Staatswissenschaft, franske sciences politiques og britisk og amerikansk political science.
I Noreg vart faget etablert i tida etter andre verdskrigen, og mellom anna var Frede Castberg, Jens Arup Seip, Stein Rokkan og Knut Dahl Jacobsen sentrale i utviklinga dei første tiåra.
Vitskapsteoretisk grunnlag
Det finst ikkje ei einheitleg vitskapsteoretisk tilnærming innan statsvitskapen. Dette fører til eit metododologisk mangfald, slik ein også kan finne innanfor andre samfunnsvitskapar. Opphavleg var faget tett knytt til historiske og filosofiske framgangsmåtar. Som ei fylgje av den «behavioristiske revolusjonen» i 1950- og 60-åra kom statsvitskapen nærare andre samfunnsvitskaplege disiplinar, og i denne tida vart mellom anna statistiske metodar vanlegare i bruk. Som i andre samfunnsvitskapar vart denne positivistiske trenden møtt av motreaksjonar. Mange hevda fortolkande tilnærmingar og kvalitative metodar var eit betre alternativ for å granske politiske prosessar. Dei ulike metodologiske, epistemologiske og ontologiske skiljelinene gjer at ein i dag har ei rekkje ulike tilnærmingar som eksisterer side om side, blant anna institusjonalisme, teorien om rasjonelle val, marxisme, feminisme, konstruktivisme og postmodernisme.
Lascaux
Lascaux er eit gods ved Montignac i Dordogne i Frankrike der fire gutar i 1940 fann ei hole med holemåleri som er 15 000–17 000 år gamle.
Lascaux er ein kalksteinsås frå den yngre krittida og hola skil seg ut frå andre grotter i området ved at ho er djup og «tørr». Takka vere eit lag med leire har ikkje vatn klart å trenge inn gjennom den porøse bergarten. Dette har verna veggmåleria i tida fram til dei blei oppdaga.
Oppdaginga
12. september 1940 var Marcel Ravidat, Jacques Marsal, Georges Agnel og Simon Coencas på tur i skogen ved Lascaux då hunden deira, Robot, oppdaga noko rart ved rota av eit nedfalle eiketre. Gutane skjøna at det var ei hole og med ei lampe kunne dei utforske dei første måleria. Seinare blei ein lærar kopla inn og han tok kontakt med Abbed Hénri Breuil som var den leiande forskaren innan forhistorie i Frankrike. Han kunne erklære funnet som ekte. Abbed Breuil karakteriserte seinare det såkalla «okserommet» som «Det sixtinske kapellet for den eldre steinalderen».
Tolking av holemåleria
På 1950- og 1960-talet fremja Annette Laming-Emperaire og André Leroi-Gourhan strukturalistiske tolkingar av holemåleria. Denne tilnærminga henta mykje inspirasjon frå antropologen Claude Lévi-Strauss og hans analyse av myter som organiserte kring binære opposisjonar. Dette innebar at ein såg på holemåleria som planlagde komposisjonar der dei ulike figurane er plasserte ut frå verdsoppfatningar som utanforståande ikkje kan kjenne. Dei vil likevel kunne finne eit mønster for korleis måleria har vorte komponerte. Ifølgje desse tolkingane stod ofte hestar og ibuxar (antilopar) i ein opposisjon til bisonar og oksar i dei ulike holene. Dei siste representerte det feminine, medan dei første representerte det maskuline i komposisjonen. Dei strukturalistiske tolkingane har sidan vorte kritiserte for å vere basert på for vilkårlege inndelingar i høve til kva figurar som står i opposisjon til kvarandre og ikkje. Seinare forsking har likevel til ein viss grad bygd på strukturalistane sine arbeid.
Vitjing av hola
Hola blei opna for vitjing etter andre verdskrigen, men ho blei stengd att i 1963. Grunnen til dette var at bileta byrja å ta skade. Det viste seg at karbondioksyden frå over tusen besøkande kvar dag fekk bileta til å forsvinne. Dampen frå pusten deira førte også til at det byrja å vekse algar inne i hola som også truga bileta. Framleis må grotta kontrollerast dagleg for å overvake tilstanden til måleria.
I 1983 blei det opna ein «faksimile» eller kopi av grotta kalla Lascaux II. Kunstnarar brukte ti år på å lage denne kopien så lik den originale som råd. Dei forsøkte også å etterlikne både teknikk og målinga som dei opphavlege holebuarane kunne ha brukt.
Nore og Uvdal kommune
Kommunen sitt høgaste punkt er Borgsjåbrotet (1485 moh.), på grensa til Tinn kommune i Telemark og Vestfold fylke.
Abraão Lincoln Martins
Abraão Lincoln Martins er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka, Shonan Bellmare og Thespa Kusatsu.
Kulturhus
Kulturhus er eit hus eller eit bygg der det går føre seg ymse verksemd knytt til kultur. Eit kulturhus kan innehalda til dømes kinosal, konsertsal og teatersal. Større kulturhus har ofte skilde rom for ulike aktivitetar, medan mindre kulturhus kan ha berre eitt rom med ei scene eller berre ein talarstol. Ofte får eit kulturhus stønad frå til dømes ein kommune til dagleg drift.
Baise i Guangxi
Baise ligg nordvest i Guangxi og grensar til provinsane Guizhou og Yunnan, og til Vietnam. Prefekturet ligg midt mellom tre sørvestkinesiske administrasjonshovudstadar, Nanning, Kunming og Guiyang. Av arealet på 3 726 km² er meir enn 55 % skog.
Klimaet i Baise er tropisk, og det ligg i monsunområdet. Den årlege nedbøren er gjennomsnittleg på 1115 mm, og snittemperaturen er 22 °C.
Byen Baise vart grunnlagt som ein han-kinesisk garnison i 1730. Han var rekna som eit stammeområde, og hadde historisk lite sentral kontroll. På 1800-talet byrja kjøpmenn frå Guangzhou (Canton) å slå seg ned der, og i 1875 kom staden under vanleg sivil administrasjon.
Administrative einingar
Baise omfattar eitt bydistrikt, 11 fylke og eitt autonomt fylke.
Bydistrikt:
Fylke:
Autonomt fylke: