cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otto Torgersen
Ei tid etter at Christian Pran døydde ved byrjinga av 60-talet kjøpte Otto Torgersen ut firmaet av familien Pran. Reklamebyrået fortsette under same namn, men arkitektkontoret skifta namn til «Otto Torgersen arkitekt mnal».
Sørfløya på Den Tekniske Høyskolen i Trondheim blei først gjennomført, deretter Norges Idrettshøgskole i 4 byggetrinn.
Smørås
Historie
Ein liten del av garden låg under Birkeland kyrkje og etter kvart under Fana kyrkje, men det meste vart bondegods alt tidleg på 1600-talet. Sidan 1892 har garden vore delt i fem bruk, og det er framleis gardsdrift her.
Otto Torgersen
1976–1988
Pran & Torgersen arkitektkontor er no nedlagt, men reklamebyrået Pran & Torgersen var i drift fram til det gjekk konkurs i 2009.
Mellom kundane åt reklamebyrået kan nemnast Fellesmeieriet (den første kløverdekoren), Prior, Fellesslakteria, Norske Leca.
Smørås
Geografi
Grensene til garden går frå Iglevatnet og sørover langs Nøttveitbekken, Steintræbakken og Steintrælia vidare sørover til Bjørnevatn. Grensa følgjer så ryggen av høgdedraget mellom Smørås og Hamre og nordaustover, nordover og til slutt nordvestover til vestenden av Tranevatnet. Garden grensar til Skjold i nordvest, Nøttveit i vest, øvre og nedre Titlestad, indre Hamre og Hatlestad i sør, Valle og Kirkebirkeland i aust, Lilletvedt i nordaust og Øvsttun i nord.
Andre tydingar
Smørås har gjeve namn til mellom anna:
Spøkjelseskrabbe
Spøkelseskrabber (Ocypode) er ei gruppe tropiske krabbar som lever langs tropiske strender over heile verda. Namnet sitt har dei fått fordi dei er så flinke til både å springa fort (maksfarten er heile 4,5 m/s!) så vel som å gøyma seg, noko som har ført til at dei ofte kan sjå ut til å forsvinna sporlaust.
Kjenneteikn
Spøkelseskrabbar er kamuflasjefarga til strendene dei lever på, og er såleis vanlegvis gulbrune. Ryggskjoldet er som regel mellom 4 og 6 cm breitt, og den eine kloa er litt mindre enn den andre. Dette er likevel ikkje like sterkt utvikla som hjå dei nære slektningane, vinkekrabbane.
Levesett
Spøkelseskrabbar er nattaktive altetarar som hovudsakleg et åtsel dei finn på stranda. Munndelane er kraftige og skarpe, for at dei skal kunne utnytta hardare byttedyr som skjelpaddeungar.
Sjølv om spøkelseskrabbane pustar med gjeller, lever dei helst i luft. Dei er difor berre aktive ved lågvatn. Når det flør, kryp dei ned i holene sine og stenger att opninga så det ikkje kjem vatn inn. Desse vanane inneber at dei heldt gjellene sine fuktige med vatn dei ber med seg i gjellekamra. Som regel finn ein dei nedst på stranda, nærast sjøen: Det er her dei finn mest føde.
Forplanting
Der hannar hjå dei fleste andre krabbeartar kurtiserar hoer ved å visa styrke, har spøkelseskrabbane ein annan strategi: Hannane grev djupe hol, og stablar sanda i ei pyramideform rundt opninga. Dette er ei territorialmarkering som både heldt unna andre hannar og trekkjer til seg hoer. Paringa skjer via det første paret symjebein, som avleverar spermpakker til hoa.
Egga vert lagde i sjøen, og larvane lever planktonisk.
Universitetet i Tartu
Universitetet i Tartu (estisk Tartu Ülikool, TÜ, latin Universitas Tartuensis) blei grunnlagt i 1632 i det som på den tida var ein del av det svenske riket. Under svensketida i Estland fungerte universitetet i to periodar, kjende som Academia Gustaviana (1632-1665) og Academia Gustavo-Carolina (1690-1710). På grunn av krig og uro måtte universitetet i delar av denne tida halde til andre stader.
Under tsar-tida blei universitetet gjenopna som Kaiserliche Universität zu Dorpat (1893-1918, russisk Императорский Дерптский Университет). I 1919 blei universitetet gjenopna som eit nasjonalt estisk universitet. I sovjettida (1940-1941 og 1944-1989) blei universitetet etter sovjetisk modell kalla «Tartu statlege universitet» (estisk Tartu Riiklik Ülikool, TRÜ). Under den tyske okkupasjonen (1942-1944) fungerte universitetet under namnet Ostland-Universität in Dorpat (estisk Eesti Omavalitsuse Tartu Ülikool).
Etter gjenopprettinga av den estiske staten i 1991 har universitetet, som er det eldste, største og fremste universitetet i Estland, utvikla seg til å bli eit internasjonalt miljø, med fleire høve til å studere på engelsk og med omkring 4 % internasjonale studentar blant doktorgradsstipendiatane. I 2007 hadde universitetet totalt i underkant av 18 000 studentar.
Leiing
Det øvste styrande organet for universitetet er universitetet sitt råd. Universitetet blir no leia av rektor professor Volli Kalm, som står i spissen for eit rektorat som også omfattar ein studieprorektor, ein forskingsprorektor, direktørar for administrasjon, finans og forvalting, dekanane for kvart fakultet og ein representant for studentrådet.
Fakultet
Universitetet har 11 fakultet:
Avtaksforretning
Ei avtaksforretning var ein rettsleg prosess før i tid, der ein kunne få redusert verdien til ein eigedom i skattesamanhengen. Skatten blei på denne tida kalla landskyld.
Rund Jostedalsbreen blei det heldt fleire avtaksforretningar under Den vesle istid på slutten av 1600-talet og byrjinga av 1700-talet, på grunn av at ulike gardar fekk store skadar i samband med framrykkande brear, flaum, steinsprang eller ras.
Boesio
Boesio er ei elv i provinsen Varese i Lombardia i Italia. Ho har utspring nær Cuveglio og renn vestover gjennom Valcuviadalen før ho munnar ut i Lago Maggiore ved Laveno-Mombello.
Avtaksforretning
Kjelder:
Boesio
Elva renn gjennom kommunane Cuveglio, Cuvio, Casalzuigno, Azzio, Brenta, Gemonio, Cittiglio og Laveno-Mombello. Riksveg SS 394 går langs delar av elva.
Av fisk i elva finn ein mellom anna lakse- og karpefisk. Vatnet i elva er forureina.
Avtaksforretning
Aschehougs leksikon frå 1970-talet
Nesje, Atle: Eit tragisk 250-års minne; raset frå Brenndalsbreen den 12 desember 1743 som utsletta garden Tungøyane, Oldedalen i Nordfjord
Amersfoort
Amersfoort er ein kommune og by i Nederland i provinsen Utrecht. Med om lag 150 000 innbyggjarar er han den nest største kommunen i provinsen.
Historie
Det er funne busetnader rundt Amersfoort som går tilbake til rundt 1000 f.Kr., men namnet Amersfoort (kall opp etter ein vadestad over elva Amer, som i dag heiter Eem) dukka først opp på 1000-talet. Han fekk byrettar i 1259 av biskopen av Utrecht Hendrik van Vianden. Det vart bygd bymurar rundt år 1300, men byen voks raskt og alt i 1380 måtte bymurane utvidast, og desse stod ferdig rundt 1450. Porten Koppelpoort er ein del av denne muren.
Onze-Lieve-Vrouwentoren (Vår Frue sitt tårn) er eit av dei høgaste kyrkjetårna i Nederland med ei høgd på 98 meter. Bygginga av tårnet og kyrkja byrja i 1444. Kyrkja vart øydelagd i ein eksplosjon i 1787, men tårnet overlevde.
I mellomalderen var Amersfoort eit viktig senter for tekstilindustri og det var mange bryggeri i byen. På 1700-talet blømde byen på grunn av dyrking av tobakk.
Under den andre verdskrigen låg det ein konsentrasjonsleir nær byen Amersfoort.
Fylkesveg 5898
Fylkesveg 5898 er ein kort sambandsveg mellom E 39 og Ørsta/Volda lufthamn, Hovden. Vegen er 322 meter lang.
Fram til 2019 vart vegen nemnd Fylkesveg 50 i Møre og Romsdal.
Le Pleureur
Le Pleureur er eit 3 704 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Valais, på fjellryggen mellom dalane Val di Bagnes og Val d’Herens.
Modellorganisme
Ein modellorganisme er ein art som vert studert inngåande og grundig for å læra om generelle biologiske prosessar. Ein tenkjer seg vidare at resultata frå denne forskinga kan gje ein peikepinn om korleis desse fenomena generelt går føre seg. Modellorganismar vert nytta i høve der det hadde vore uetisk å eksperimentera på menneske, eller ved høve der det hjå somme artar er lettare å observera fenomenet ein ser på. Ofte kan det til dømes vera nyttig å nytta organismar med kort generasjonstid når ein studerer evolusjon.
Bananfluga (Drosophila melanogaster) var den første arten som for alvor tok steget frå naturen til laboratoriet i 1901.
Lierne nasjonalpark
Lierne nasjonalpark er ein nasjonalpark i Lierne kommune i Trøndelag fylke.
Det er nokre få stiar i parken, men det er ikkje tilrettelagt friluftsliv i form av hytter eller merka stiar inne i nasjonalparken. Like utanfor nasjonalparkgrensa leiger fjellstyret ut nokre hytter.
Vern og bruk av parken
Naturgrunnlaget innanfor nasjonalparken er viktig for samisk kultur og næring. Området skal kunne brukast til reindrift.
Eiji Kawashima
Eiji Kawashima er ein japansk fotballspelar som har spela som keeper for Kawasaki Frontale i J-ligaen i Japan, og for det japanske landslaget. Han erstatta veterankeeperen Seigo Narazaki som førsteval i mål for landslaget under fotball-VM i 2010.
Montpelier
Historie
Montpelier vart grunnlagd i 1787 og oppkalla etter ein by i Frankrike.
Carlos Adriano de Jesus Soares
Carlos Adriano de Jesus Soares var ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Purple Sanga og Yokohama FC.
Langevatn i Vinje
Langevatn er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Vestfold og Telemark.
Borbera
Borbera (piemontesisk Borbaja) er ei elv i provinsen Alessandria i Piemonte i Italia. Elva har utspring i Monte Chiappo 1 700 moh og renn 38 km før ho munnar ut i Scrivia frå høgre ved Vignole Borbera.
Borbera renn gjennom kommunane Cabella Ligure, Albera Ligure, Rocchetta Ligure, Cantalupo Ligure, Borghetto di Borbera, Vignole Borbera, Stazzano, Arquata Scrivia og Serravalle Scrivia.
Fylkesveg 5896
Fylkesveg 5896 går mellom Ekset i Volda kommune og Rystene i Ørsta kommune. Vegen går rundt Berkneset, og er 21,7 km lang.
Før 2019 vart vegen kalla Fylkesveg 47 i Møre og Romsdal.
Bronkitt
Bronkitt er ein obstruktiv lungesjukdom som er karakterisert ved betennelse i bronkiane i lungene. Bronkitt kan vera akutt eller kronisk. Kronisk bronkitt, som i dei fleste falla rammar bybuarar frå område med sterk partikkelluftureining eller tobakksrøykjarar, blir definert klinisk som kronisk hoste som er produktiv med sputum (oppspytt frå lungene) minst tre månader samanhengande i minst to påfølgjande år. Kronisk bronkitt (s.d.) er ein av sjukdommane som er inkluderte i KOLS (kronisk obstruktiv lungesjukdom).
Diagnose
Dei fleste lækjarar vil leggje vekt på vedvarande tørr eller produktiv hoste som teikn på bronkitt. Ved lytting til lungene vil ein gjerne høyre auka surklande bilydar (rhonchi) og forlengd ekspirasjonsfase (utpust). Andre element i diagnosen inkluderer måling av feber og måling av oksygenmettinga i blodet (ofte målt med ei fingerklype). Lækjaren spør gjerne pasienten om andre opplysningar som kan vera til hjelp for diagnosen, t.d. «Kor lenge har du hatt denne hosten?», «Har du hatt feber? Kor høg og kor lenge?», «Kjenner du smerte eller ubehag i bringa?», «Er du allergisk mot noko?», «Røykjer du?», «Er det mykje luftureining der du bur eller arbeider?» osv.
Spøkjelseskrabbefamilien
Spøkelseskrabbefamilien (Ocypodidae) er ein familie krabbar som mellom anna omfattar vinkekrabbar og spøkelseskrabbar.
Bronkitt
Diagnose
I nokre fall kan lækjaren be om ein sputumkultur. Slim frå hosten åt pasienten vil da bli testa for spesifikke bakteriar som kan liggje under sjukdommen.
Diagnosen av akutt bronkitt kan støttast ved funn av heving av mellomgolvet på røntgenbilete.
Den aktuelle differensialdiagnosen er først og fremst lungebetennelse. Oftast, men langt i frå alltid, vil ein finne at pasientar med lungebetennelse har høgare og meir langvarig feber og dårlegare allmenntilstand.
Patofysiologi
Akutt bronkitt kjem ofte som følgje- eller ettersjukdom til forkjølelsar eller andre infeksjonar. Bronkitten kan vera viral (og dermed umogleg å behandle med antibiotika) eller bakteriell. Det sistnemnte er mindre vanleg, men i slike fall vil ein antibiotikakur oftast hjelpe. Akutt forverring av kronisk bronkitt kjem ofte av infeksjonar og er oftast bakteriell; anten i utgangspunktet eller som følgjesjukdom.
Behandling
Pasientar med akutt bronkitt bør drikke rikeleg med væske (særleg vatn). Mange lækjarar ser no at akutt bronkitt oftast er viral, så antibiotika vil ikkje hjelpe. I staden vil dei pasientane som ikkje elles høyrer med til risikogrupper rett og slett få råd om å sørgje for å få rikeleg med kvile, mykje væskeinntak og aspirin eller paracetamol for feberen. I nokre fall vil lækjaren gjeva pasienten eit kortisonpreparat for å hjelpe til med å halde bronkierøra opne så hosten kan vera meir produktiv.
Pasientar med KOLS som viser teikn på akutt bronkitt vil oftare bli behandla med antibiotika — både av di det er meir truleg at bronkitten er bakteriell og fordi risikoen for langtidsskadar ved ubehandla akutt bronkitt er høgare i denne gruppa. Ei særgruppe er pasientar med α₁-antitrypsinmangel og diagnostisert KOLS: Risikoen for skade på lungevevet er så høg i denne gruppa at ein som hovudregel gjev antibiotika ved alle lungeinfeksjonar som kan vera bakterielle.
Hosting er viktig for å hjelpe til med å få ut slimet som finst i dei betente bronkierøra. Slimløysande preparat kan gjera slimet meir tyntflytande så det blir lettare å hoste det opp.
Nõmme
Nõmme har 10 underdistrikt (asum på estisk):
Brachiosaurus
Brachiosaurus var ein enorm planteetatande dinosaur. Brachiosaurus er klassifisert innan sauropodar og familien brachiosaurane. Brachiosaurus levde i Nordamerika i Juratida, for 145-150 millionar år sidan.
Brachiosaurus var lenge den største kjende dinosauren, men har no vorte passert av fleire andre sauropodar: Ultrasaurus, Supersaurus, Argentinosaurus, Andesaurus og Paralititan. Nære slektningar var m.a. Sauroposeidon, Pelerosaurus og Giraffititan. Brachiosaurus vart skildra vitskapleg i 1903 og høyrer med mellom dei meir kjende dinosaurane.
Brachiosaurus er rekna å ha vore 25-26 meter lang og 12-14 meter høg. For lenge sidan rekna ein vekta til langt over 100 tonn, noko som ville plassere han i same klassen som blåkvalen. No ligg anslaga vanlegvis mellom 50 og 75 tonn.
Tom Waits
Thomas Alan Waits er ein amerikansk musikar, komponist og skodespelar. Waits er kjend for den særeigne stemma som ein kritikar omtalte som «om han var dyppa i bourbon, hengt i eit eldhus i nokre månadar og så tatt med ut og overkøyrd av ein bil» Med den brummande stemma, blanding av stilartar som blues, jazz og Vaudeville og eksperimentelle tendensar på grensa til industriell musikk har Waits skapt ein heilt særeigen stil. Waits har òg komponert musikk til filmar og musikalar og hatt biroller i fleire filmar, som Ironweed, The Fisher King og Bram Stoker's Dracula. Han har vorte nominert til Oscar-prisen for filmmusikken sin.
Brachiosaurus
Frambeina var, som hos andre brachiosauridar, lenger enn bakbeina, noko som leidde til at dyra minna om gigantiske sjiraffar. Elles var dei svært like andre sauropodar. Brachiosaurus hadde ein lang hals og ein lang hale, sjølv om han, liksom hos andre brachiosauridar var kortare enn hos ein del andre Sauropodfamiliar.
Tom Waits
Tekstmessig er Waits sine songar kjend for ein atmosfære med portrett av bisarre og lurvete karakterar og stader, men han har òg ofte laga meir tradisjonelle balladar. Trass i at han vert spelt lite på radio og musikkvideoane hans vert lite vist, har han mange tilhengjarar og har påverka mange musikarar. Songane hans er ofte meir kjend for ålmenta gjennom andre artistar sine versjonar— til dømes «Jersey Girl» spelt av Bruce Springsteen, «Downtown Train» spelt av Rod Stewart og «Ol' '55» spelt av the Eagles. Sjølv om Waits sine album har fått blanda mottaking i heimlandet USA, har dei stundom seld til gull i andre land. Han har vorte nominert til mange store musikkprisar og vunne Grammy Awards for to album.
Nõmme
Nõmme har ein stasjon på jernbanelina Elektriraudtee.
Tom Waits
Tidleg liv
Tom Waits vart fødd i Pomona i California. Far hans, Frank, var av skotsk-irsk avstamming, medan mora hans var av norsk avstamming. Begge foreldra var lærarar. Waits jobba som dørvakt ved nattklubben Heritage i San Diego tidleg i 1970-åra, der artistar frå alle sjangrar spelte. Han var fan av mange komponistar og forfattarar, som Frank Sinatra, Bob Dylan, Lord Buckley, Hoagy Carmichael, Marty Robbins, Raymond Chandler og Stephen Foster og Waits byrja å utvikle sin særeigne musikalske stil der han kombinerte song og monolog.
Brachiosaurus
Brachiosaurus var eit utprega flokkdyr, og som andre sauropodar tykkjest brachiosaurus å ha treivst best på store sletter nær sjøar eller andre vassdrag. Til skilnad frå diplodocidar kunne truleg Brachiosaurus og dei andre brachiosauridane ikkje reise seg på bakbeina.
Nõmme
Historie
Nõmme var grunnlagt i 1878 av Nicolai von Glehn, eigaren av Jälgimäe-godset, som eit sommarhus-område. Utviklinga starta rundt jernbanestasjonen. I 1926 fekk staden byrettar, men vart ved starten av den sovjetiske okkupasjonen i 1940 slått saman med Tallinn.
Brachiosaurus
Tidlegare såg ein på Brachiosaurus brancai frå Aust-Afrika som ein av fleire artar innom same slekta. No reknar vi han som ei eiga slekt, kalla Giraffatitan. Verdas størsta nokolunde komplette dinosaurskjelett finst i Berlin og høyrer til eit eksemplar av Giraffatitan.
Tom Waits
Tidleg liv
Etter han var ferdig i United States Coast Guard fekk han spele mandagskveldar på The Troubadour i Los Angeles, ein stad der musikarar stod i kø heile dagane for å få lov å spele der om kvelden. Kort tid etter, i 1971, flytta Waits til Echo Park i Los Angeles og spelte inn sine først musikkstykke. Her budde òg artistar som Glen Frey og J.D. Souther frå the Eagles, Jackson Browne og Frank Zappa. Waits signerte ein avtale med Asylum Records i lag med Herb Cohen. Han var då 21 år gamal.
Bronkitt
Prognose
Akutt bronkitt varar oftast om lag 10–11 dagar. Han kjem ofte saman med eller rett etter forkjøling eller influensa, men ein kan òg få akutt bronkitt åleine. Akutt bronkitt er smittsam, og han byrjar gjerne med tørrhoste — gjerne om natta. Etter nokre få dagar går hosten over til å bli meir produktiv, og det er vanleg å få ein låg feber (gjerne kring 38 °C), utmatting og hovudverk. Feberen og utmattinga kan vare ned til nokre få dagar, men den produktive hosten kan vara nokre veker.
Tom Waits
1970-åra
Etter fleire avbrutte innspelingar kom den første plata til Waits ut i 1972. Dette var ei jazz- og viseeaktig plate kalla Closing Time. Plata fekk gode kritikkar, men lite merksemd fram til opningssporet, «Ol' 55», vart spelt inn av the Eagles, som var på same plateselskap, i 1974 på albumet deira On the Border.
Han byrja å turnere som oppvarmingsartist for artistar som Charlie Rich, Martha and the Vandellas og Frank Zappa. Waits fekk betre kritikkar og ein lojal fanskare med det andre albumet sitt, The Heart of Saturday Night i 1974. Her finn ein songen «Looking for the Heart of Saturday Night», som viser Waits sine røter som nattklubbartist der han delvis snakkar seg gjennom denne og andre songar, ofte akkompagnert av eit jazzband.
I 1975 kom albumet Nighthawks at the Diner som vart spelt inn i eit studio med eit lite publikum for å skape kjensla av ein nattklubbkonsert, med lange, muntlege passasjar mellom songane, som ein gjerne ville hatt på ein pubkonsert. Dette var òg første gong Waits nytta den overdrivne grove stemma som skulle dominere dei mange albuma etter dette.
Small Change kom i 1976 med den kjende trommeslagaren Shelly Manne, og var, som dei tidlegare albuma, kraftig jazzpåverka. Songar som «The Piano Has Been Drinking» og «Bad Liver and a Broken Heart» sementerte ryktet om Waits sitt harde liv med ein lyrisk stil påverka av Raymond Chandler og Charles Bukowski, i tillegg til vokal påverka av Louis Armstrong. Foreign Affairs i 1977 og Blue Valentine i 1978 var i liknande stil og utforska vidare jazz og blues. Songen «Blue Valentines» har eit sparsommeleg arrangement med Waits på vokal og ein elektrisk gitar spelt av Ray Crawford. Det var i denne perioden Waits hadde eit romantisk forhold til Rickie Lee Jones (som ein kan sjå bilete av på plateomslaga til Foreign Affairs og Blue Valentine).
Heartattack and Vine vart gjeve ut i 1980 og hadde eit vidareutvikla lydbilete som inkluderte både balladar (som «Jersey Girl») og røffare rhythm and blues. Sjølv om albumet ikkje viste heilt nye stilartar for Waits hadde det eit lang meir upolert og grovare lydbilete som peikte fram mot dei større musikalske endringane som skulle finne stad dei neste åra. Same året innleia han eit langt arbeidsforhold til Francis Ford Coppola, som bad Waits lage musikk til filmen hans One from the Heart. Waits hadde opphavleg ønske om å arbeide med Bette Midler på denne filmmusikken, som tidlegare hadde sunge ein duett med han på den Billie Holiday-aktige songen «I Never Talk to Strangers» på Foreign Affairs, men Midler var oppteke med andre ting. I staden for enda Waits opp med Crystal Gayle.
Waits byrja skodespelarkarrièren sin med ein opptreden i Sylvester Stallone-filmen Paradise Alley frå 1978.
1980-åra
I august 1980 gifta Waits seg med Kathleen Brennan, som han hadde møtt på settet til One from the Heart. Brennan har ofte vorte kreditert som medforfattar på mange songane på dei seinare albuma hans, og Waits omtalar ho ofte som ei av dei store inspirasjonskjeldene hans. Ho introduserte han for Captain Beefheart sin musikk. Trass i at dei hadde hatt same manager i 1970-åra sa Waits at han først vart meir kjend med musikken hans då han gifta seg. Waits har seinare skildra forholdet til Brennan som eit paradigmeskifte i den musikalske utviklinga si.
Waits forlet Asylum Records og skreiv under for Island Records. Det første albumet for det nye plateselskapet var Swordfishtrombones i 1983. Dette albumet var ei heilt ny vending i musikken til Waits og gav han eit rykte som ein musikalsk lausgjengar. Albumet er langt meir eksperimentelt enn tidlegare plater og inkluderer forskjellege instrument, som sekkepiper på «Town with No Cheer» eller marimba på «Shore Leave») og stemmebruk (t.d. monologen på «Frank's Wild Years» eller bjeffinga på «16 Shells from a Thirty Ought Six»), og har langt færre tradisjonelle balladar med piano og strykarar, som hadde dominert dei tidlegare albuma til Waits. Bortsett frå Captain Beefheart og noko av Dr. John sine tidlege plater var det lite i musikkhistoria som var i nærleiken av Swordfishtrombones eller dei like særeigne Rain Dogs i 1985 og Franks Wild Years i 1987.
Waits hadde tidlegare anten spelt piano eller gitar, men byrja å bli lei desse instrumenta og sa «Hendene dine er som hundar, dei går dei same stadene som dei har vore før. Du må vere forsiktig når spelinga ikkje lenger sit i hovudet ditt, men i fingrane og går til lykkelege stader. Du må bryte med vanane dine, elles vil du ikkje kunne utforske nye stader og endar opp med å berre spele det som er trygt og behageleg. Eg lærer å bryte desse vanane ved å spele andre instrument som eg ikkje kjenner i det heile tatt, som fagott eller waterphone.»
Instrumenteringa og arrangementa på desse og seinare album var ofte eklektiske. Waits kalla det sjølv eit «skraporkester» med kvesande pumpeorgel, raslande perkusjon (som kan minne om musikken til Harry Partch), slørete hornseksjonar (der Ralph Carney ofte spelte som i eit brass band eller soul), nesten atonale gitarar (kanskje mest tydeleg i Marc Ribot sine bidrag) og umoderne instrument (mange av Waits sine album var med ein øydelagd, uforutsigbar Chamberlin og på dei nyare albuma vert ofte den lite nytta Strohfiolinen brukt.
I tillegg til den nye instrumentelle tilnærminga endra Waits gradvis den vokale stilen sin lenger og lenger bort frå barstilen frå 70-talet og nytta i staden fleire teknikkar som brummande lydar, som Howlin' Wolf, buldrande og brutale bjeff eller ein anstrengt, nesten skrikande falsett som Waits omtalar som Prince-stemma si.
Låtskrivinga hans endra seg òg og var meir abstrakt med mange stilartar ein sjeldan finn i popmusikk, inkludert primitiv blues, kabaret, rumba, teatralsk musikk ala Kurt Weill, tango, tidleg country og europeisk folkemusikk, i tillegg til Tin Pan Alley-aktige songar som på dei første albuma hans.
Franks Wild Years vart omarbeidd til ein musikal, som Waits skreiv i lag med Brennan og sjølv spelte i. Denne gjorde suksess på Steppenwolf Theater i Chicago. Han spelte òg i fleire filmar, hovudsakleg biroller, men hadde hovudrolla i Jim Jarmusch-filmen Down By Law i 1986, som òg inkluderte to songar frå Rain Dogs i filmmusikken. Fleire teatersamarbeid kom etterkvart og med kona si skreiv og spelte Waits i Big Time, ein surrealistisk konsertfilm og eit filmalbum frå 1988.
1990-åra
I 1990 samarbeidde Waits med fotografen Sylvia Plachy. Boka hennar Sylvia Plachy's Unguided Tour inneheld ei kort Waits-plate som akkompagnerer bileta og teksten hennar.
Waits dukka opp på Primus sitt album Sailing the Seas of Cheese i 1991, som stemma til «Tommy the Cat», som introduserte hand for eit ny publikum i alternativ rock. Dette var første av fleire samarbeid mellom Waits og gruppa. Les Claypool, bassisten, songaren og låtskrivaren i Primus, dukka opp på fleire av Waits sine seinare album. Waits skreiv og dirigerte musikken til Jim Jarmusch sin film Night on Earth i 1991, som vart gjeve ut som eit album året etter.
Bone Machine kom i 1992. Det nakne albumet inneheldt mykje perkusjon og gitar (og lite piano og saksofon) og markerte ei ny vending i Waits sitt lydbilete. Kritikar Steve Huey kalla det «kanskje Tom Waits sitt mest samanhengande album...eit makabert, skummelt mareritt, eit som nyttar dei underlege eksperimenta i klassikarane på 1980-talet til overveldande flott, og ofte opprivande, effekt ...den mest gripande og mektige plata til Waits, sjølv om det er langt frå hans mest tilgjengelege.» Bone Machine vann ein Grammy i kategorien «beste alternative album».
The Black Rider i 1993 var eit resultat av eit teatralsk samarbeid mellom Waits, regissør Robert Wilson og forfattar William S. Burroughs.
Mule Variations kom i 1999 og vann òg ein Grammy, men som eit døme på kor vanskeleg det er å klassifisere musikken til Waits vart han nominert i både «beste samtidige visealbum» (som han vann) og «beste mannlege rockevokalprestasjon» (for songen «Hold On») — begge i andre sjangrar enn den han vann sin første Grammy i. Albumet var det første som Waits gav ut på Anti Records og det første der han nytta ein turntablist, sjølv om instrumentet vart nytta på ein utradisjonell måte. Albumet var òg det albumet av Waits som kom høgast på dei amerikanske salslistene då det nådde 30. plass.
2000-talet
Songar John P. Hammond sitt Wicked Grin kom i 2001. Hammond og Waits er nære vener og albumet er ei samling av Waits sine songar og Waits deltar på dei fleste spora (gitar, piano og stundom på vokal).
I 2002 gav Waits ut to sjølvstendige album, Alice og Blood Money. Begge var teatralske samarbeid med Robert Wilson, og førstnemnde var meint som ein musikal om Lewis Carroll og den sistnemnde ei tolking av Georg Büchner sitt skodespel Woyzeck. Begge albuma går tilbake til tango, Tin Pan Alley, og snakkande passasjar som ein hadde på Swordfishtrombones, medan tekstane er svært kyinske og melankolske med titlar som «Misery is the River of the World», «Gods Away on Business» og «Everything Goes to Hell».
Real Gone vart gjeve ut i 2004. Lydbilete er framleis eksperimentelt og det er det einaste Tom Waits-albumet som er heilt utan piano. Waits beatboxar på opningssporet «Top of the Hill» og dei fleste songane opnar med improvisert «vokalperkusjon» av Waits. Albumet er òg meir rock-prega og mindre blues-prega enn tidlegare og for første gong inneheld det fleire politiske songar. Avsluttingssporet, «The Day After Tomorrow» handlar om ein soldat som skriv heim at han er desillusjonert på grunn av krigen og er glad for at han skal heim. Songen nemner ikkje irakkrigen og kritikarar har nemnd at songen like gjerne kunne handle om ein soldat i den amerikanske borgarkrigen. Waits har derimot sjølv skildra songen som ein slags protestsong mot invasjonen av Irak. Thom Jurek skildrar «The Day After Tomorrow» som «ein av dei mest innsiktsfulle og underdrivne antikrigssongane som er skrivne på mange tiår. Han inneheld ikkje noko form for banalitet eler sentimentalitet i den folkelege uttrykksmåten».
I 2006 kom det ein boks kalla Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards på tre plater med 54 songar, nokre av dei sjeldne, nokre av dei hadde ikkje tidlegare vore utgjeve og nokre vare heilt nye. Dei tre platene hadde kvar sin eigen undertittel som viste til innhaldet deira. CD 1 heitte «Brawlers» (Bråkmakarar) og inneheld rock- og bluessongar og meir raskare songar. CD 2 heitte «Bawlers» (Brølaper) og inneheld balladar og kjærleikssongar, og den tredje CDen heitte «Bastards» (Bastardar) som ikkje passa inn på dei to førre. Samlinga fekk særs gode kritikkar, nær sagt alle stader.
Waits bur i dag i Sonoma County i California med Brennan og dei tre borna deira.
Waits sine album Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards, Alice og Blood Money er alle med på metacritic.com si liste over «dei 200 mest kritkarroste platene sidan 2000» (Top 200: Best-Reviewed Albums).
Tom Waits sin song «Trampled Rose» frå Real Gone dukka opp på det kriktarroste albumet Raising Sand av Robert Plant frå Led Zeppelin og Allison Krauss i 2007.
Sommaren 2008 la Waits ut på Glitter and Doom-turneen sin med konsertar i USA og Europa.
Den 20. mai 2008 gav Scarlett Johansson ut debutalbumet sitt, Anywhere I Lay My Head, som inneheldt innspelingar av ti Tom Waits-songar. Waits var gjesteartist på albumet The Spirit of Apollo av hip hop-prosjektet N.A.S.A., på songen «Spacious Thoughts».
Seint i 2009 spelte Waits rollla som Mr. Nick i Terry Gilliam-filmen The Imaginarium of Doctor Parnassus.
2010-åra
Waits spelte rolla som «The Engineer» i filmen The Book of Eli, i lag med Denzel Washington, som kom ut i januar 2010.
Tidleg i 2011 gav Tom Waits ut ei samling på 23 dikt kalla Seeds on Hard Ground, som var inspirert av Michael O'Brien sine portrett av heimlause i den komande boka hans Hard Ground, som inkluderte dikta ved sidan av portretta. 14. mars 2011 vart Waits innlemma i Rock and Roll Hall of Fame. Seremonitalen vart halden av Neil Young. Waits tok imot prisen med sin sedvanlege humor og sa: «Dei seier eg har ingen hittar og er vanskeleg å arbeide med... som om det er ein dårleg ting»
24. oktober 2011 gav Waits ut eit nytt studioalbum, Bad as Me.
Waits er med på songane «Fadin' Moon» og «Ghost to a Ghost» på Hank Williams III-albumet Ghost to a Ghost/Gutter Town frå 2011.
Haile Selassie I av Etiopia
Haile Selassie I var keisar av Etiopia  frå 2. april 1930 til 12. september 1974.
Haile Selassie var av fyrsteleg slekt. Då han vart fødd fekk han først namnet Lij Tafari Makonnen. Han fekk status som tronfølgjar i 1916. Keisarinna Zewditu (Zäwditu ዘውዲቱ) utnemnde han til konge i 1928. Då ho døydde, vart han keisar. Namnet hans som keisar, Haile Selassie, tyder 'treeiningas makt'.
Under den italienske invasjonen av Etiopia 1936-1941 levde han i eksil i Storbritannia. Då okkupasjonen var slegen attende, kom han attende og regjerte fram til han vart avsett i eit militærkupp i 1974. Han døydde i fengsel i 1975.
Tilhengjarane av religionen rastafari ser på Haile Selassie som Messias. Ordet «rastafari» er samansett av ras ራስ 'hovud; hertug', og täfäri ተፈሪ, som var det opphavlege mellomnamnet hans.
Izjma
Izjma (russisk Ижма) er ei elv i Republikken Komi i Russland. Ho er ei av sideelvane til Petsjora frå venstre. Elva har ei lengd på 531 km og eit nedslagsfelt på. Elva frys til i november og vert først isfri att i mai.
Dei største sideelvane er Ukhta, Ajuva og Sebys.
Izmja har utspring ved Timanhøgdene. Dei øvre delane elva er skogkledd, medan dei nedre delane består av enger og myrområde. Elva er svingande og dei øvre delane inneheld fleire stryk. Elva munnar ut i Petsjora ved Sosnogorsk.
Izmja er framkommeleg opp til Ukhta. I dei nedre delane dannar elva meander og inneheld fleire småøyar. Ho renn ut i Petsjora ved Ust-Izjma.
Dovre nasjonalpark
Dovre nasjonalpark er ein nasjonalpark som utgjer eit samanhengande villmarksprega område frå Grimsdalen i sør til E6 over Dovrefjell i nord. Nasjonalparken omfattar kommunane Dovre og Folldal i Innlandet. Det aller meste av nasjonalparken ligg over tregrensa. I høgdelaget frå 1100 moh. og opp til 1700 moh. er toppane mjuke og runde. Rundt dei høgste toppane har landskapet eit nær arktisk preg, med spor etter permafrost.
Dovre nasjonalpark og den nordlege delen av Rondane er viktige leveområde for villrein. Jakt på villrein er enno ein viktig del av bygdekulturen.
Pilegrimsleia til Nidaros går gjennom Dovre nasjonalpark.
Elva Bormida
Bormida er ei elv nordvest i Italia. Ho har sitt utspring i Rocca Barbena i Liguria som Bormida di Millesimo og renn gjennom Piemonte. Etter ho har mottatt Bormida di Spigno nær Bistagno munnar ho ut i Tanaro nordaust for Alessandria.
Langesæ
Langesæ er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Han har utløpet sitt i Langesæåi, ned til Førsvatn.
Innsjøen kan regulerast mellom 1091 og 1067 moh og er demd opp. Vatnet vert nytta i Kjela kraftverk.
Val-d'Isère
Val-d’Isère er ein kommune i departementet Savoie i regionen Rhône-Alpes søraust i Frankrike. Kommunen har i kring 1 700 innbyggjarar og eit areal på vel 94 km². Val-d’Isère ligg 5 km frå grensa til Italia.
Henri av Luxembourg
Storhertug Henri av Luxembourg er regent i Luxembourg sidan 7. oktober 2000. Han er eldste sonen til storhertug Jean av Luxembourg og storhertuginne Joséphine-Charlotte (fødd prinsesse Joséphine-Charlotte av Belgia). Besteforeldra til Henri på morssida var kong Leopold III av Belgia og dronning Astrid. Han overtok som storhertug då faren abdiserte.
Val-d'Isère
Val-d’Isère er ein kjend vintersportsstad. Sidan 1969 har det så å seie årleg vore arrangert renn i verdscupen i alpine greiner på staden. Fleire av alpinøvingane under vinter-OL 1992 vart arrangert i Val-d’Isère. Verdsmeisterskapen i alpint 2009 vart avvikla i Val-d’Isère.
Ad quadratum
Ad quadratum ('kvadratmetoden') er eit arkitektonisk komposisjonssystem som byggjer på kvadrat. Prinsippet byggjer på at ein bruker kvadratet på ulike måtarfor proporsjonering av byggverk, ved ei samanstilling av kvadrat og diagonalane deira.
Hill-Marta Solberg
Hill-Marta Solberg i Sortland, Nordland er fylkesmann i Nordland frå 2009. Ho har bakgrunn som norsk politikar, og har representert Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1993-2009 for Nordland fylke. Ho har vore sosialminister, nestleiar i Arbeidarpartiet og leiar for Arbeidarpartiet si stortingsgruppe. Ho vart utnemnd til fylkesmann i Nordland 20.9.07, for ein priode på seks år.
Bormida di Spigno
Bormida di Spigno er ei elv nordvest i Italia. Ho har utspring i Liguria i provinsen Savona ovanfor Pian dei Corsi i ei overgangssone mellom Alpane og Appenninane der vatn vert drenert bort via forskjellige elvar i Mallare og Pallare som heiter Bormide. Desse renn saman etter eit par kilometer og dannar Bormida di Spigno som munnar ut i Bormida (eller Bormida di Millesimo) nær Bistagno i provinsen Alessandria i Piemonte.
Botteniga
Botteniga er ei elv nord i Italia og ei av sideelvane til Piave. Ho mottar elva Sile ved Treviso etter om lag 20 km.
Industrimetall
Industrimetall er ein brei definisjon på fleire forskjellige sjangrar innanfor elektronisk og eksperimenterande musikk. Nemninga vart fyrst teken i bruk i 1970-åra for å kunne skildra den unike lyden (på den tida) som kjennetegnar kunstnarar som utgav musikken sin på Industrial Records.
Arnafjord
Arnafjord er eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Soknet femner det vestre området i Vik kommune i Sogn og Fjordane. Det er ei kyrkje i soknet, ho heiter Arnafjord kyrkje og ligg i grenda Nese på vestsida av Arnafjorden. Den noverande kyrkja vart sett opp i 1880 og erstatta ei kyrkje frå 1645 som var vorten for lita. Før det var kyrkjestaden for området på Flete ved Framfjorden, der stod det ei stavkyrkje frå 1300-talet til 1645.
Arnafjord er òg namnet på ein grunnkrins i Vik kommune. Grunkrinsen femner landet på vestsida av Arnafjorden og grensar til Finden grunnkrins i vest, Framfjord grunnkrins i aust og Hordaland fylke i sør. Ved folketeljinga i 2001 budde det 84 personar i Arnafjord grunnkrins.
Paulo Antonio de Oliveira
Paulo Antonio de Oliveira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC, Ventforet Kofu, Gamba Osaka og Oita Trinita.
Rifle
Ei rifle er eit to-hands skytevåpen med rifla løp, det vil seie at det innvendig i løpet har ei spiralform som set prosjektilet i rotasjon. Dette gjer at «kula» går lenger og beinare enn ho elles ville gjort.
Skytevåpen med rifla løp har funnest i over to hundre år. Riflene overtok etter kvart plassen til dei glattbora skytevåpna som fanst tidlegare, bortsett frå i hagler, som framleis er glattbora.
Ein person som jobbar med bygging og reparasjon av rifler vert kalla børsemakar.
Historie
Dei første riflene var munnladarar med flintlås, sidan kom perkusjonslåsen, før patronen vart oppfunnen på 1800-talet. Da kom først enkeltskotsrifler med ulike låsmekanismar, og så magasingeværa, med eit ladegrep du måtte repetere etter kvart skot. Dei vart såleis kalla repetisjonsrifler. Dagens repetisjonsvåpen har ikkje endra seg stort sidan slutten av 1800-talet, anten ein talar om rifler med bolt, som til dømes krag- og mausergeværa, eller rifler med bøyle, som winchesterriflene og etterlikningar av dei.
Det nye på 1900-talet var halvautomatiske rifler, som kom under andre verdskrigen (mest utbreidd den amerikanske Garand-rifla), og rifler med omstillar mellom halv- og heilautomatisk eldgiving, som kom etter andre verdskrigen (som den sovjetiske AK-47 og AG-3 som er standardvåpenet i det norske forsvaret).
Siktemidla på ei rifle kan vere ope sikte, diopter eller kikertsikte. Opne sikte har ein stolpe framme på løpet og eit hakk attpå, som kan stillast opp eller ned etter avstand til målet. Diopter har eit hòl atte, som gjer at auget automatisk sentrerer stolpen eller hòlkornet framme i høve til målet. Kikertsikte er som namnet seier ein påmontert kikert attpå løpet, som oftast har eit innebygd trådkors for sikting. Jegerar blir aldri samde om kva som er best, men dei fleste som jaktar storvilt i Noreg i dag brukar nok kikertsikte.
Ei god rifle med ein god patron kan skyte beint opptil ca 400 meter.
Nå vandrer fra hver en verdens krok
«Nå vandrer fra hver en verdens krok» er ein norsk julesalme skriven av Jonas Anton Dahl. I Norsk Salmebok står det at han er laga i 1904. Dette truleg fordi han var med i boka Relgiøse Digte som Dahl då gav ut. Ein del av diktet var skrive tidlegare. I julenummeret av Den unges Ven frå 1895 står tre strofer. I Norsk Salmeverk frå 1910 har Dahl med fem strofer, men den nest siste av dei er vekkteken seinare.
Sokyrjany
Sokyrjany (ukrainsk Сокиряни, rumensk: Târgu Secureni) er ein by i Tsjernivtsi oblast (provins) i Ukraina, nord i Bessarabia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2011).
Reiskap
Ein reiskap eller eit verktøy er eit hjelpemiddel ein bruker til å utføra eit arbeid, gjerne eit mekanisk arbeid. Ein trudde lenge at evna til å bruka reiskap skilde menneska frå dyra. Seinare har ein funne at både fleire primatar, særleg sjimpansar, og fuglar som ramnar kan ta i bruk enkle ting som reiskap. Mange antropologar meiner at ein fri tommel til å halda reiskapar med og intelligens til å bruka dei har drive menneskeslekta si utvikling framover.
Reiskapar gjer oss ferdigheitar me ellers ikkje ville hatt, som styrke til å slå ein spiker inn i ein vegg eller ein egg skarp nok til å skjera i tre. På grunn av dette kan reiskapar òg nyttast som farlege våpen. Ordet reiskap er i slekt med det norrøne ordet reiðskapr, som tyder 'kamputstyr'.
Motocross
Motocross er ein motorsport som vert køyrt med motorsyklar på baner med anten jord, sand eller liknande underlag.
Løp vert vanlegvis køyrd over to heat, eller to omgangar. På det meste kan det vera opptil 30 startande der dei første 100 metrane er ei rett slette, før dei kjem inn i ein krapp sving. Resten av bana er samansett av hopp, svingar og vaskebrett for å halde farten nede.
Hoppa på ei motorcrossbane kan vere frå ein meter og heilt opp imot 40 meter. Sporvalet i motocross er heilt avgjerande for kva plassering ein får. Ved å velje feil spor kan ein tape mange sekund, noko som gjer det vanskeleg å klare å køyre seg opp igjen. Motocross er ein veldig fysisk krevjande idrett og utøvarane må ha svært bra kondisjon samt godt med styrke i heile kroppen.
Motocross i Noreg
I Noreg er det tillate å køyre motocross på spesielt godkjende område og i regi av ein klubb som er medlem i NMF. Alle som køyrer motocross må ha lisens. Det finst òg ein nybyrjarlisens som ein kan løyse når ein møter opp på ei motocrossbane. For å få trening eller konkurranselisens må ein gå eit lisenskurs som inneheld åtte timar med teori og åtte timar køyreteknikk. Motocross omfattar òg greinene FMX, speedcross og supermotard.
I motocross vert det arrangert NM, NM for lag og Noregscup.
Den fremste motorcrossutøvaren i Noreg er proffkøyrar Kenneth Gundersen som er einaste nordmann som køyrer Motocross Grand Prix (VM).
Hannu Salama
Hannu Sulo Salama i Kouvola) er ein finsk forfattar. Salama er busett i Helsingfors, men voks opp i Tammerfors. Før han vart forfattar på heiltid i 1961 arbeidde Salama som elektrikar, som far sin, og som landarbeidar.
I 1966 vart Hannu Salama rettsforfølgd for blasfemi. Grunnen var romanen Juhannustanssit frå 1964 (på norsk Midtsommerdansen, 1965). I retten medgav Salama at det hadde vore hans meining å spotta Gud i boka, og han nekta å ha forsvarar i saka. Han vart dømd til tre månader fengselstraff på vilkår i to lågare rettsinnstansar, men innan saka kom opp i den finske høgsteretten hadde blasfemiparagrafen vorte sletta frå lova. Til slutt greip president Kekkonen inn og gav han nåde, i 1968. Då hadde saka sjølvsagt allereie vekt stor merksemd også utanlands, og mellom andre Jean-Paul Sartre og Halldór Kiljan Laxness hadde engasjert seg i saka på Salama si side. Nyopptrykk av romanen kom ut i sensurert utgåve heilt til 1990, då han vart publisert usensurert.
Honda
Honda Motor Co., Ltd. er eit japansk føretak som produserer motorar, generatorar, bilar, lastebilar, motorsyklar, skuterar, firhjulingar, snøfresarar, hagebruksreiskap, robotar, osv. I tal på einingar er Honda den største produsenten av motorar i verda.
Historie
Honda vart stifta i 1948 av Soichiro Honda, og har hovudkvarteret sitt i Tokyo. Soichiro Honda hadde tidlegare produsert stempelringar for den japanske marknaden.
I 1981 opna Honda produksjonsanlegg utanfor Japan. I USA produserte og selde dei dyrare modellar under namnet Acura frå 1986. I Storbritannia gjekk bilane først under Triumph-merket, sidan som Rover. Samarbeidet med Rover førte også til at Land Rover Discovery i ei periode vart seld i Japan som Honda Crossroad.
Motorsport
Honda har i mange år levert motorar til Formel 1, blant anna til Williams, McLaren og BAR-laget i 2000. I 2005 kjøpte Honda opp BAR-laget 100% og som Honda Racing F1 driv no Honda formel 1 også som konstruktør, noko bilprodusenten og gjorde ei kort tid mellom åra 1964–1968.
Honda driv og med sykkelsport som MotoGP og motocross.
I Noreg
Hanne Skotvedt, som er dotter av bilimportøren Oscar Skotvedt, starta firmaet Hasco (seinare Hasco Norge AS) i april 1970 for å ta inn Honda N600.
På slutten av 1990 talet skifta Hasco Norge namn til Skotvedt AS og beheldt Honda-importen ut 2000. Då tok Honda Motor Europe Ltd. Norge over, eit dotterselskap av Honda.
Yasuhiro Tanaka (1986)
Yasuhiro Tanaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Eugène Boudin
Eugène Boudin var ein fransk landskapsmålar frå Honfleur i Normandie. Motiv med hav og himmel går att i arbeida hans. Han vert rekna som ein banebrytar for impresjonismen, og ein av dei fyrste friluftsmålarane.
Liv og gjerning
Boudin var son til ein hamnnelos og arbeidde frå han var ti år gammal som matros på ei dampdriva ferje som gjekk mellom Le Havre og Honfleur. I 1835 flytta familien til Le Havre, der far hans dreiv ein butikk med papirvarer og biletrammer. Sonen arbeidde i butikken, som han seinare overtok.
Boudin vart kjend med fleire målarar frå regionen, og stilte ut av bileta deira i butikken sin. Målarar som Constant Troyon, Jean-François Millet og Eugène Isabey oppmuntra Boudin til sjølv å byrje måle. Sine fyrste eigne bilete stilte han ut i rammeforretninga si i Le Havre. 22 år gammal satsa han som kunstmålar på heiltid.
Noko etter 1850 danna det seg ein liten kunstnakoloni i Ferme Saint-Simeon nær Honfleur. Boudin vart her venn med andre kunstnarar som Gustave Courbet, Johan Jongkind, Claude Monet og førnemnde Isabey og Troyon, målarar som han inspirerte til å måle i friluft. I lag med Jongkind måla han på 1860-talet ei rekke miniatyrbilete frå kysten i Normandie.
Frå 1859 stilte Boudin jamnt ut bilete på salongen i Paris. I 1874 deltok han med verk på den alle første impresjonistiske utstillinga i Paris, som fotografen Nadar stod bak.
Boudin sine måleri er prega av eit inntrengande og rikt studium av lysspelet over landskapet; verka hans vart lovprisa i samtida og er framleis mykje påakta. Favorittmotivet hans var badebyar med si stemning av friluftsliv og av eit borgarleg liv som tillet slike forlystingar.
Boudin døydde i Deauville i 1898 og vart gravlagt i bydelen Montmartre i Paris.
Kjelder
''Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon''
Deceptionøya
Deceptionøya eller Deception Island ('den bedragerske øya') er ei aktiv vulkanøy i øygruppa Sør-Shetlandsøyane. Deceptionøya har ei av dei sikraste hamnene i Antarktis og var ein viktig base for kvalfangst frå 1906 til 1931. Vulkanutbrot i 1967 og 1969 gjorde store skadar på forskingsstasjonane på øya, og det er no berre Argentina og Spania som har basar der.
Deceptionøya er utpeikt som eit spesielt forvaltingsområde i Antarktis for å sørgje for omsyn til natur, forsking, turisme og kulturvern. På grunn av den vulkanske aktiviteten har øya ein unik flora i antarktisk samanheng. Ho er samtidig mellom dei mest besøkte stadene i Antarktis.
Det er uvisst kven som oppdaga Deceptionøya, men Sør-Shetlandsøyane vart observert av William Smith den 19. februar 1819. Deceptionøya inngår kravområda til både Storbritannia, Argentina og Chile i Antarktis.
Geografi
Deceptionøya er mellom dei minste av dei elleve hovudøyane i Sør-Shetlandsøyane, og ho ligg sørvest i øygruppa. Øya ligg om lag 100 km nord for Antarktishalvøya, skild av Bransfield Strait, og 1 000 km frå hamnebyen Ushuaia i Argentina som er utgangspunktet for dei fleste cruisa til Antarktis.
Haaf Gruney
Haaf Gruney er ei lita øy nordaust i Shetlandsøyane.
Deceptionøya
Geografi
Fleire maarar finst langs stranda ved kalderaen, og enkelte inneheld kratersjøar. Andre dannar dei mindre buktene Whalers Bay rett innanfor Neptunes Bellows, Pendulum Cove, Telefon Bay og Fumarole Bay. Kroner Lake er den einaste geotermiske laguna i Antarktis.
Haaf Gruney
Geografi og geologi
Øya ligg mellom Unst og Fetlar. Mellom øya og Yell ligg ei lita øygruppe med småøyar, mellom anna Linga, Sound Gruney, Urie Lingey, Daaey og Wedder Holm. Uyea ligg òg vest for øya.