cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Landstads kirkesalmebog
M.B. Landstads Kirkesalmebog, kalla Landstads salmebok, vart ved kongeleg resolusjon 16.10.1869 autorisert for bruk i dei sokna som gjorde vedtak om det. Ho vart utgitt i 1870. Boka hadde 634 nummer, alle på dansk-norsk.
Utkastet
Magnus Brostrup Landstad hadde alt i 1861 på «offentlig foranstaltning» gjeve ut eit utkast. Boka var etla for kyrkjeleg bruk: Nr 1-101 er til gudstenesta, nr 102-584 til kyrkjeåret, 585-640 til ymse kyrkjelege handlingar. Salmeboka tok opp salmar av Luther, Kingo, Brorson, Grundtvig m.fl. Dei gamle salmane vart redigerte og ofte nedkorta. I denne redaksjonen la han meir vekt på omsynet til diktverket enn til teologisk dogmatikk. I dei gamle tyske salmane reinska han ut mange danske ord, og sette istaden inn ord frå norske målføre. Dette fekk til dels kraftig kritikk for det som vart oppfatta som radikale språkformer. Landstad retta seg litt etter kritikken, men store endringar gjorde han ikkje. Utkastet vart sidan lagt fram for ei salmeboknemnd leia av biskop Andreas Grimelund. I denne prosessen vart om lag 30 nyare salmar tekne ut, medan 20 eldre salmar vart tekne inn.
Kyrkjesalmeboka
Salmeboka var redigert slik:
Med tanke på opphav fordeler salmane seg slik:
Boka vart bruka parallelt med dei gamle salmebøkene og Hauges Salmebok, som vart autorisert i 1873.
4. mars 1892 vart Elias Blix' Nokre Salmar autorisert til bruk ved den offentlege gudstenesta, og desse landsmålssalmane vart trykte bak i Landstads salmebok som nr 635 - 791.
Utpå 1900-talet meinte folk at salmeboka var mogen for revisjon, og i 1926 kom salmeboka som fekk namnet Landstads reviderte salmebok. Men enno i mange år valde mange kyrkjelyder å halde på den den originale salmeboka.
45
Døde
40er
Fylkesveg 530 i Nordland
Fylkesveg 530 i Nordland går mellom Straumsnes og Trolovelsvatnet i Fauske kommune. Vegen er 14,6 km lang.
Blogg
Ein weblog (frå engelsk web (vev) og log (logg), i kortform ein blog eller blogg, på norsk òg vevlogg) er eit omgrep om ei internettside der éin eller fleire forfattarar ytrar synspunkt og fortel om det som skjer i verda. Ofte kan òg lesarar av bloggen skrive svar og reaksjonar til det som står, og poste dei direkte til eit innlegg. Innlegga blir ofte datert i omvendt kronologisk rekkefølgje.
Det finst webloggar som er reine dagbøker, medan andre er meir retta mot eit samfunnstema. Webloggar gjer også ofte ivrig bruk av peikarar til andre nettstader og ikkje minst andre webloggar.
Mange webloggar tek opp teknologiske spørsmål, men det finst òg strikkebloggar, forfattarbloggar, matbloggar, jussbloggar og politiske bloggar. I etterkant av terroråtaka 11. september 2001 voks warblogs fram som ein egen bloggsjanger i USA. Webloggar var også sentrale under dei amerikanske presidentvala i 2004 og 2008. Kritikk mot desse var at forfattaren ofte var anonym. I mange land har bloggar fått ei viktig rolle i samfunnsdebatten, med avsløringar, politiske meiningar og som ein måte å organisere til politisk verksemd.
Grunnhav
Eit grunnhav eller eit epikontinentalhav er eit stort, men grunt havområde som ligg over ein del av eit kontinent.
Grunnhav vert vanlegvis assosiert med marin transgressjon i tidleg kenozoikum og andre æraer. Dei kan vere varme eller kalde, og det fanst fleire av dei mot slutten av den siste istida, då havnivået steig raskare enn enkelte område klarte å tilpasse seg isostatisk. Moderne døme på grunnhav er Persiabukta, Nordsjøen og Hudsonbukta.
Žeimena
Žeimena er ei elv i Aukštaitija aust i Litauen og ei av sideelvane til Neris frå høgre. Žeimena spring ut frå Labanorasskogen og innsjøen Žeimenys. Žeimena renn sørover og gjennom Kaltanėnai, Švenčionėliai og Pabradė. Ho munnar ut i Neris nær grensa mellom fylka Švenčionys og Vilniuss. Dei største sideelvane hennar er Lakaja, Saria, Mera, Kiauna, Luknelė og Jusinė.
Lars Lofthus
Lars Torsteinsson Lofthus, 1798-1892, var ein kjend spelemann frå Voss. Lars Lofthus var ein av læresveinane til Nils Rekve, og var god på rull og gangar, som mange andre av læresveinane hans Nils. Han vart ein bindelekk mellom Rekve og Ola Mosafinn, sameleis som far av Ola, Sjurd Liland.
Lars Lofthus har ord for å ha dikta gangaren Lofthusen, som har namn etter han, ein slått som finst i ei rekkje former i Hordaland og Telemark. Det finst og ein springar med same namn, rekna under Mosafinnspringarane.
Lars Lofthus vart 94 år gamal, og var bufast på Voss det meste av livet. Difor kom han til å prege mange yngre spelemenn i området over lang tid.
Torehytten
Torehytten (etter skrivemåten til Den Norske Turistforening og Statens kartverk,) er ei sjølvbetjent turisthytte på Hardangervidda, i Ullensvang herad. Ho er den mest nærliggande hytta i Den Norske Turistforening sitt rutenett for turar til Hårteigen.
Denne hytta ligg ved Øvre Solvatnet, på rundt 1300 moh. Ho vart bygd i 1964 og er i dag eigd av Turistforeninga.
Torehytten er ikkje lett tilgjengeleg, men kan lettast nåast frå Hjølmadalen i Eidfjord via Hedlo og Hadlaskard. Hytta kan elles tilrådast som eit overnattingsalternativ på ruta frå Haukeliseter til Kinsarvik.
Frå Torehytten er det også merka ruter til Stavali, Hadlaskard, Tyssevassbu og Litlos.
Šešuvis
Šešuvis er ei elv vest i Litauen og den største sideelva til Jūra. Šešuvis har kjelda si 12 km nordvest for Raseiniai og hovudsakleg sørvestover. Den største breidda hennar er om lag 50 m, om lag 2 km frå munningen. Dei største sideelvane hennar er Ančia, Šaltuona, Agluona, Žalpė og Įkojis. Det er ingen innsjøar i tilsigsområdet til Šešuvis, så vassføringa er avhengig av sideelvane hennar.
Ex officio
Ex officio kan omsettast til norsk i embets medfør eller på vegne av tenesta. Det betyr at nokon, til dømes ei styresmakt skal utføre noko av eige tiltak, eige initiativ, og altså utan at nokon utanforståande fremmer krav om at dette skal gjerast.
Eit eksempel kan vere at ein domstol avviser ei sak av eige tiltak, fordi ein part ikkje er prosessdyktig.
Ex officio blir også brukt om det at ein gjennom eit embete automatisk blir tildelt andre postar eller ansvarsområde. Eit eksempel er Visepresidenten i USA som gjennom sitt embete automatisk er president i Senatet i USA.
Djáp Sáhib
«Djáp Sáhib» (panjabi ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ) er morgonbøna for sikhane. Denne bøna eller banien vart samansett av den tiande sikh-guruen, guru Gobind Singh. Banien er ein av fem baniar som ein innvigd sikh lyt lesa kvar dag. «Djáp Sáhib» er den første banien i Dasam Granth, som er den nest heilagaste boka i sikhtrua og som vart samla i sin heilskap av den tiande guruen.
Vejle
Vejle er ein by og tidlegare kjøpstad i Vejle kommune i Danmark på søraustsida av Jylland. Vejle er den åttande største byen i Danmark med 52,449 innbyggjarar (2013). Byen er administrasjonsenter i kommunen og for Region Syddanmark.
46
Døde
40er
Annapurna Himal
Annapurna Himal er eit 55 kilometer langt fjellmassiv i den nepalske delen av Himalaya som strekkjer seg opp til (Annapurna I, verdas tiande høgaste fjell).
Det blir arrangert ein populær fjelltur rundt massivet, Annapurna Circuit.
Etymologi
Annapurna er namnet på ei hindugudinne som òg blir kalla Parvati («fjelldottera») – i ulike mytologiar identisk med gudinnene Durga («den utilgjengelege») og Kali («den svarte»). Namnet på fjellet er sanskrit og sett saman av anna («næring») og purna («full av»), det vil seie «Gudinna som nærer» eller «Overflodsgudinna».
Einskilde toppar på massivet har franske namn dei fekk etter førsteklatringa av A I i 1950, til dømes Roc Noir, Grande Barrière og andre.
Klatrehistorikk
Annapurna I er rekna som eitt av dei vanskelegaste fjella over 8000 meter å klatre opp på, mykje på grunn av stor skredfare. Per 2005 hadde berre 130 menneskje stått på toppen, og 56 har døydd medan dei prøvde å klatre opp på fjellet.
Martine
Martina og Martine, også stava Marthina, Martyna og Marthine, er kvinnenamn avleidde av Martin eller latinsk Martinus. Mannsnamnet er avleidde frå den romerske guden Mars.
Annapurna Himal
Klatrehistorikk
Trass dei store utfordringane forbunden med klatring i Annapurna-massivet, var Annapurna I det første fjell over 8000 meter som fekk ein vellykka bestigning. Den 3. juni 1950 stod Maurice Herzog og Louis Lachenal frå ein fransk ekspedisjon som dei første menneskjer på toppen av eit av verdas fjell på over 8000 meter.
Annapurna II, den austlegaste toppen i massivet, blei først klatra i 1960. I høve til høgde over havet (7 937 moh.), avstand til nærmaste høgare topp (30,5 kilometer til Annapurna I), og primærfaktor (2 437 meter) er også Annapurna II eit av dei mest overveldande fjella i Himalaya, og det 16. høgaste fjellet i verda.
Martine
Martina har svensk namnedag den 10. november og Martine har norsk namnedag den 11. november.
Annapurna Himal
Klatrehistorikk
Machapuchare (6 993 moh.) er ein annan topp i Annapurna-massivet som peiker seg ut. Dette er eit av dei heilage fjella i Nepal, og derfor stengt for klatrarar.
Martine
Martina kan også vera eit slektsnamn.
Bruk
Martine, som er mykje brukt i Noreg, er opphavleg ei fransk form av namnet, og er utbreidd i Belgia og Frankrike. Martina er mellom anna ei italiensk form, og er vanleg elles i Europa.
I 2008 hadde namna i følgje Statistisk sentralbyrå dette talet brukarar i Noreg:
Namnet var mykje brukt ved slutten av 1900-talet. Første halvdelen av 1990-åra fekk over 1,0 % jenter dette namnet, og like etter tusenårsskiftet blei det gjeve til over 1,2 % av nyfødde. Bruken gjekk deretter ned.
Ungdom Mot Narkotika
Ungdom Mot Narkotika eller UMN er ein norsk, partipolitisk uavhengig ungdomsorganisasjon som arbeider mot narkotika med hovudvekt mot snikreklame og legalisering av hasj.
Soge
UMN oppstod som eit framhald av Folkeaksjonen mot Hasj (FMH). FMH bytta namn UMN på Landsmøtet i Halden i 1989.
Bardal kyrkje
Bardal kyrkje er ei langkyrkje frå 1887 i Leirfjord kommune i Nordland fylke. Kyrkja høyrer til Leirfjord sokn i Nord-Helgeland prosti. Det er bygd i tre og er bygd med 250 plassar.
Lom kommune
Lom kommune ligg i Ottadalen i Innlandet fylke og grensar i nord til Skjåk og Lesja, i aust til Vågå, i sør til Vang, og i vest til Luster i Vestland fylke. Kommunen har sine noverande grenser frå 1866, då Skjåk vart skild ut som eigen kommune.
Administrerande senter i kommunen er Fossbergom, òg kalla fjellbygda Lom.
Geografi
Mesteparten av arealet i Lom er snaufjell og brear der over 90% av arealet ligg over 900 moh. Innan kommunen ligg meir enn halvparten av Jotunheimen nasjonalpark og båe dei to høgaste fjelltoppane i Noreg, Galdhøpiggen på 2469 moh. og Glittertind, som er fast fjell på 2452 moh. med ein isbre på toppen. Gjennom fjellområda i kommunen går to dalføre, Ottadalen og Bøverdalen. Desse to dalane møtest ved tettstaden Fossbergom. Folk bur for det meste langsmed sørsida av Ottadalen. Andre busette område i kommunen er Lia, Garmo og Bøverdalen.
Næringsliv
Den viktigaste enkeltnæringa i Lom er jord- og skogbruk. Grunna det turre klimaet må bøndene bruke vatningsanlegg. Lom har den norske rekorden for minst nedbør i laupet av eitt år, 130 mm i 1911. Turisme er ei viktig næring takk vere plasseringa mellom fjellområde, med ei rekkje hotell og turisthytter både i Fossbergom og oppover i Bøverdalen. Fleire naturområde i Lom er verna, mellom andre delane av kommunen som ligg innanfor nasjonalparkane Jotunheimen, Breheimen og Reinheimen, i tillegg til tre mindre naturreservat.
Jørgen Husemoen
Jørgen Husemoen var ein norsk spelemann frå Nes i Buskerud.
Lom kommune
Samferdsle
Dei viktigaste ferdselsårane gjennom Lom er Rv15 (heilårsvegen Otta-Måløy over Strynefjell) og Fv55 (Sognefjellsvegen) frå Fossbergom gjennom Bøverdalen og Leirdalen gjennom Leikanger til Vadheim i Høyanger. Det er òg samband med ekspressbuss til m.a. Bergen, Trondheim og Oslo.
Villa d'Este
Villa d'Este er ein villa i Tivoli i nærleiken av Roma. Villaen og hagen er på UNESCO si liste over verdsarv.
Kardinalen Ippolito II d'Este, sonen til Lucrezia Borgia og Alfonso I av Ferrara, kom til Tivoli den 9. september 1550 til Tivoli som guvernør for byen. Han var ikkje nøgd med den offisielle bustaden han blei tiboden i samband med stillinga, og valde difor for å byggja ein ny villa. Over dei neste 10 åra skaffa han arealet han trengde, og fekk bygd villaen med ein hage i skråninga nedanfor villaen. Utforminga er tradisjonelt tilskriven Pirro Ligorio, som dreiv arkeologiske utgravingar av den romerske Villa Adriana like i nærleiken.
Hagen
Hagen er laga med terrassar i skråningen nedanfor villaen, og nyttar fallet til fontener. For å skaffa vatn blei det laga ein viadukt frå Monte Sant'Angelo, og dessutan ein tunnel frå elva Anio. Vatnet blir brukt i ei stort tal fontener, som har gjeve hagen særpreget sitt og gjort han kjend over heile verda.
Lom kommune
Kultur
Lom har fleire minne frå eldre kultur, m.a. Lom stavkyrkje. Garmo kyrkje vart riven i 1880 og atterreist på Maihaugen på Lillehammer som del av De Sandvigske samlinger. På Fossbergom Steinsenterer det samlingar av stein frå heile verda, særleg mange mineral frå Jotunheimen. Norsk fjellmuseum opna i 1994. Lom bygdemuseum er ein del av det konsoliderte Museet i Nord-Gudbrandsdalen og har fleire bygningar, m.a. Tor-Jonsson stugu, der diktaren voks opp. Ein minnestein er reist ved Hamsunstugu på Garmo, som er fødestaden til Knut Hamsun. Annakvart år vert litteraturfestivalen Diktardagar arrangert.
Villa d'Este
Hagen
Midt i hagen er det ein statue av Herkules. Herkules var ein av gudane som hadde verna Tivoli, og var ifølgje historikarar frå 1500-talet ein av forfedrane til familien Este.
Lom kommune
Kultur
Lokalavisa er Fjuken, som òg dekkjer dei to andre kommunane i Ottadalen.
Villa d'Este
Villaen
Romma er rikt dekorerte. Viktige kunstnarar i sein romersk manierisme deltok. Det gjeld Livio Agresti, Federico Zuccari, Durante Alberti, Girolamo Muziano, Cesare Nebbia og Antonio Tempesta. Dette arbeidet var nesten ferdig då kardinalen døydde i 1572. Seinare bidrog òg Giovanni Lorenzo Bernini til utsmykkinga av hagen.
Villaen i kulturen
Franz Liszt skreiv pianostykket Les Jeux d'Eaux à la Villa d'Este, som viser til den vakre hagen og fontenene til Villa d'Este.
Jørgen Husemoen
Jørgen Husemoen lærde først og fremst spel av Tor Grimsgard, men var og i lag med Engebret Ødegård frå Flå. Gjennom Grimsgard sytte Husemoen for å ta vare på mykje spel etter Gudbrand Skjellerud. Han kom til bli ein viktig kjelde for Odd Bakkerud og Magne Myhren. Husemoen sytte mellom anna for at dei fekk seg brukbare feler.
Husemoen er ikkje rekna som like sentral som dei jamngamne spelemennene frå Ål på same tid. Ei årsak til dette er at han var svært unnseleg av seg og noko folkesky. Han vart heller aldri gift. Dette førte til at Husemoen ikkje var like aktivt med i spel-miljøet som jamnaldringane sine. Men han tok gjerne imot yngre spelemenn som vitja han.
Husemoen spela likevel inn ei rekkje slåttar for Norsk Folkemusikksamling ved Universitetet i Oslo. Både Truls Ørpen, Sven Nyhus og Eivind Groven skreiv opp slåttar etter han (mest etter desse opptaka). Hardingfeleverket har trykt opp tjue nedskrifter. Husemo-spelet er eit godt døme på det gamle Nes-spelet før Bakkerud si tid.
Slåttar skrivne ned etter Jørgen Husemoen
Etter Jørgen er det mest skrive ned springarar, men og ein gangar. Denne har nr 181 i band VII av hardingfeleverket, skriven ned av Eivind Groven i 1972 (G 1890). Slåtten er i 2/4-takt, og minner mykje om Hopparen.
Elles:
München
München, på bairisk Minga, er ein by i Tyskland og hovudstaden i delstaten Bayern. Med 1,33 millionar innbyggjarar er byen den tredje største i Tyskland, og ein av dei mest velståande i Europa. Berre Berlin og Hamburg er større. Han har eit storbyområde på 2,6 millionar innbyggjarar, og i lag med Augsburg, Ingolstadt, Rosenheim, Landshut og Landsberg dannar han eit større byområde med om lag 6 millionar innbyggjarar. Den velståande katolske byen ligg ved elva Isar, og er i løpet av dei siste tiåra blitt eit av dei viktigaste teknologiske sentera i Tyskland og Europa.
Namnet München tydar bokstaveleg «munkar», og på byvåpnet er det bilete av ein munk, som vert kalla Münchner Kindl, 'barnet av München'. Svart og gull, fargane til Det tysk-romerske riket, har vore dei offisielle fargane til byen sidan Ludvig IV av Det tysk-romerske riket. Byen sitt motto var lenge «Die Weltstadt mit Herz» ('Verdsbyen med eit hjarte'), men har nyleg vorte endra til «München mag dich» ('München elskar deg').
Historie
Området kalla Villa Munichen har vore kjend sidan 1158, og blei grunnlagt av Heinrich der Löwe, hertugen av Sachsen. Eit halvt hundreår seinare fekk det byrettar av keisar Fredrik Barbarossa. I 1180 blei Otto von Wittelsbach hertug av Bayern, og Wittelsbach-dynastiet kom til å styre Bayern fram til 1918.
Sjølv om München allereie i 1328 blei keisarleg residensby, var det fyrst 450 år seinare at utviklinga skaut fart. I 1806 blei Bayern eit napoleonsk kongedømme. Innbyggjartalet til byen, som i 1700 hadde vore på rundt 24 000, dobla seg på berre tretti år, og i 1871 hadde byen 170 000 innbyggjarar. I 1933 var dette oppe i 840 000.
Under styret til kong Ludvig I (1825 - 1848) blei München ein verdskjend kunstby. Klassisistene Leo Klenze og Friedrich von Gärtner bygde Ludwigstraße, Königsplatz og den kongelege residensen.
Under prinsregent Luitpold (1886-1912) opplevde München ein stor næringsmessig og kulturell oppsving. Den kjende Prinzregentenstraße og Prinzregententheater blei bygd, medan Schwabing omkring hundreårsskiftet utvikla seg til eit levande kunstnarkvarter, som trekte til seg mange viktige forfattarar og målarar. I 1896 blei kulturtidsskriftet Die Jugend fyrste gong gjeve ut, som kom til å gi namn til jugendstilen.
Etter fyrste verdskrig var München staden for den kommunistiske revolusjonen (sjå Münchner Räterepublik), og i dei fylgjande åra blei München og Hauptstadt der Bewegung til Adolf Hitler. I 1923 var byen åstad for det såkalla ølkjellarkuppet, som derimot blei slått ned og Hitler vart dømd til fengsel. I nærliggjande Dachau blei den fyrste konsentrasjonsleiren til nazistane bygd i 1933, der særleg tyske opposisjonelle blei sperra inne. Byen blei kraftig skada av allierte bombeåtak, men gjenoppbygd i etterkrigstida.
I 1972 arrangerte München sommar-OL, som blei sterkt prega av den palestinske terrorgruppa Svart september då dei kidnappa elleve israelske idrettsutøvarar. Redningsforsøket til det tyske politiet resulterte i at alle israelarane, fem av gisseltakarane og ein tysk politimann døydde.
München er globalt hovudsete for ei rekke storkonsern, som elektronikkselskapet Siemens, bilprodusenten BMW, bank- og forsikringsgiganten Allianz og dei tyske hovudkontora for dei amerikanske selskapa McDonald's og Microsoft. München er også den nest største forlagsbyen i verda, og er også ein av dei byane i Europa med flest vitskaplege arbeidsplassar.
Kultur
München har eit vell av kulturelle tilbod. Byen har heile 59 teater, og blant dei 46 musea finst verdas største tekniske museum, Deutsches Museum, i tillegg til ei rekkje kjende kunstmuseum, som antikksamlinga Archäologische Staatssammlung, Glyptoteket, Münchner Stadtmuseum, Bayerische Nationalmuseum, Alte-, Neue- og Moderne Pinakotheken og Haus der Kunst. Ei rekkje orkester held til her, blant anna Münchner Philharmoniker.
Ein av dei mest vidkjende årlege hendingane i München er Oktoberfest, der hesteløp og øl står i sentrum. Han vart fyrste gong halde 12. oktober 1810 til ære for ekteskapet mellom kronprins Ludvig og prinsesse Therese von Sachsen-Hildburghausen (begge frå Bayern), og byen sine innbyggjarar syntes det var så hyggjeleg at dei gjorde det til ei årleg hending.
Av parkane i byen er Englische Garten verdskjend. Han er større enn Central Park i New York. I samband med OL i 1972 blei Olympiapark bygd.
Politikk
München er kjend som den mest liberale byen i Bayern, som elles er den mest konservative delstaten i Tyskland. Han er ein av få byar i Bayern der sosialdemokratane SPD, og ikkje CSU, regjerer.
Religion
München er hovudsakleg ein katolsk by, men har òg ein protestantisk minoritet. Det jødiske samfunnet er det tredje største i Tyskland etter Berlin og Frankfurt am Main.
Š
Š og š (S med hake) er den 29. bokstaven i det skoltesamiske alfabetet, og den 23. bokstaven i det nordsamiske alfabetet. Den vert òg brukt på tsjekkisk, kroatisk, bosnisk, slovensk, latvisk og litauisk. I alle desse språka representerer han lyden /ʃ/. På slovakisk representerer han lyden /ʂ/.
Bokstaven vert nokre gongar brukt for for bokstaven ш når ein romaniserer språk skrivne med kyrillisk skrift. På norsk, transkriberer ein vanlegvis ш som sj. Bokstaven š bruker ein òg for å transkribere nokre forhistoriske skriftformer som kileskrift.
Sirimavo Bandaranaike
Sirimavo Ratwatte Dias Bandaranaike, kjend som Sirimavo Bandaranaike eller ganske enkelt Mrs. B, var ein srilankisk politikar og verdas første kvinne vald til å styra eit land. Gjennom eit langt politisk liv blei ho opphøgd til landsmoder og elska av mange, men var òg skulda for maktmisbruk og å så splid mellom dei ulike folkegruppene i landet. Bandaranaike var statsminister i periodane 1960–1965 og 1970–1977, og hadde same stillinga frå 1994 fram til året ho døydde. Dotter hennar, Chandrika Kumaratunga, var president for Sri Lanka frå 1994 til 2006.
Breheimen nasjonalpark
Breheimen nasjonalpark  er ein norsk nasjonalpark som ligg i eit fjell- og breområde i Innlandet fylke og Vestland fylke; i området kjent som Breheimen. Parken vart oppretta 7. august 2009, for å «ta vare på eit stort, samanhengande og villmarksprega naturområde som inneheld særeigne, representative økosystem og landskap som er utan tyngre inngrep.» og han dekkjer eit område på 1671 km².
Fylkesveg 539 i Nordland
Fylkesveg 539 i Nordland går mellom Solvoll i Fauske kommune og Langstranda i Sørfold kommune. Vegen er 7,1 km lang.
Breheimen nasjonalpark
Nasjonalparken ligg i kommunane Skjåk, Lom og Luster; og han grensar opp til fem landskapsvernområde og eitt naturreservat som vart oppretta samtidig, slik at det samla verneområdet utgjer 1794 km²: Strynefjellet landskapsvernområde, Mysubytta landskapsvernområde, Høydalen landskapsvernområde, Mørkridsdalen landskapsvernområde og Vigdalen landskapsvernområde, og Høyrokampen naturreservat. I og med desse områda inngår den nye nasjonalparken i eit samanhengande verneområde som òg omfattar Jostedalsbreen nasjonalpark.
Sirimavo Bandaranaike
Liv og politisk karriere
Ho kom inn i politikken etter at ektemannen, som då var statsminister, blei drepen av ein ytterleggåande buddhistmunk i september 1959. Sirimavo erstatta mannen som leiar for Det srilankiske fridomspartiet (SLFP), som han hadde grunnlagd, og heldt denne posten i heile 40 år. Ho blei vald til statsminister året etter, den 20. juli 1960.
Ŋ
Ŋ eller ŋ (uttala «eng») er ein bokstav som vert brukt for å skrive nordsamisk, lulesamisk, pitesamisk, umesamisk og skoltesamisk. I det nordsamiske alfabetet er han nummer 18 i rekkja, og i det skoltesamiske alfabetet er han nummer 23. Bokstaven har lydverdien /ŋ/ (som ng i til dømes «ring»). I det internasjonale fonetiske alfabetet representerar han den same lyden, kalla velar nasal.
Breheimen nasjonalpark
Geografi, landskap, geologi
Landskapet er prega av brear, fossar, frodige dalar, høgfjellsområde og kulturlandskap prega av seterbruk.
Aberdeen angus
Aberdeen angus er ein skotsk storferase. Dyra er svarte og har ikkje horn. Det finst òg ein raud variant av angus. Aberdeen angus eignar seg først og fremst til kjøtproduksjon, fordi han veks fort opp og kalvar lett. Rasen vart oppdaga første gong i 1835 og omtala i ei bok første gong i 1862. I Noreg vert det drive produksjon av rasen nokre få hundre stader fordelt ut over mykje av landet.
Sirimavo Bandaranaike
Berg-og-dalbane
I 1962 slo Sirimavo Bandaranike ned eit kuppforsøk. To år seinare blei ho felt av eit mistillitsforslag og nedstemt i valet som følgde. Men i 1970 fekk alliansen hennar eit solid fleirtal i parlamentsvalet, og Bandaranaike blei statsminister igjen. I 1972, under den andre perioden til Bandaranike, fekk landet ein ny grunnlov, og den britiske samveldestaten Ceylon blei til republikken Sri Lanka.
Etter 16 månader ved makta truga eit marxistisk opprør med å avsetja Bandaranike, ettersom den srilankiske hæren ikkje var i stand til å slå det ned, men Bandaranike fekk militærhjelp frå både India og Pakistan til å slå ned oppstanden. Ein reknar med at oppimot 20 000 blei drepne, dei fleste opprørarar.
Sri Lanka opplevde år med arbeidsløyse, inflasjon, matmangel og aukande etnisk konflikt, og Bandaranaike blei gjeven mykje av skulda. Partiet hennar, SLFP, tapte valet i 1977, og i 1980 blei Sirimavo Bandaranaike dømt for maktmisbruk som statsminister og frådømt retten til å halda politiske postar i sju år. Ho mista dermed òg setet sitt i parlamentet. Dei neste sytten åra høyrde ho til den srilankiske opposisjonen.
I 1986 fekk Bandaranaike igjen retten til å ha politiske verv. Ho tapte såvidt valet om presidentembetet i 1988, men blei gjeven den mindre viktige statsministerposten igjen då dottera Chandrika Kumaratunga, blei vald til president i 1994. Bandaranaike, som lei av diabetes og smerter i føtene som gjorde at ho måtte bruka rullestol, trekte seg ut av politikken ein månad før ho døydde. Like etter at ho hadde stemt ved parlamentsvalet i 2000 omkom ho av eit hjarteslag, 84 år gamal.
Politikk
Som den avdøde ektemannen var Bandaranaike ein overtydd sosialist. Ho nasjonaliserte store delar av økonomien, som bankvesen og forsikring, og seinare te- og gummiproduksjon, private føretak, aviser og religiøse skular. Som følgje av overtakinga av utanlandske selskap innleidde USA og Storbritannia ein u-hjelpsblokkade av landet, noko som igjen fekk Bandaranaike til å nærma seg Kina og Sovjetunionen meir.
Bandaranaike stod òg bak avgjerda om å gjera singalesisk til einaste statsspråket i Sri Lanka, der ein tidlegare òg hadde brukt engelsk. Av den tamilske minoriteten i landet blei dette sett på som eit ledd i ein kampanje for å stilla dei på sidelinja, og ei tid med uro fekk Bandaranaike til slutt til å erklæra unntakstilstand i landet.
Medan ho med tida mista mykje tillit i heimlandet, var Bandaranaike stadig respektert internasjonalt, og i 1976 blei ho vald til formann i Organisasjonen av Alliansefrie Nasjonar (Non-Aligned Movement, NAM).
Maria Zakharova
Maria Vladimirovna Zakharova er ein russisk journalist og diplomat. Sidan 10. august 2015 har ho vore direktør for Avdeling for informasjon- og presse ved det russiske utanriksdepartementet i Moskva og er ofte talskvinne i utanrikssaker.
Sirimavo Bandaranaike
Familie og vennskap i politikken
Medan dottera Chandrika Kumaratunga blei med i fridomspartet til mora, gjekk sonen Anura Bandaranike inn i det rivaliserande United National Party (UNP), men også han gjekk seinare inn i SLFP. Begge ungane har hatt leiande stillingar i srilankisk politikk. Mora er blitt skulda for å spela dei to mot kvarandre, og gjekk sjølv imot dei politisk fleire gonger.
Sirimavo Bandaranike stod den indiske statsministeren Indira Gandhi nær. Dei kom frå same slags overklassebakgrunn, hadde begge blitt enkjer tidleg, og var begge kvinnelege makthavarar i mannsdominerte samfunn.
Breheimen nasjonalpark
Flora og fauna
Søre del av Ottadalen villreinområde inngår i nasjonalparken.
Kulturminne
Området inneheld spor etter 6000 års bruk: fangstanlegg, jaktbuer, setrer og vegar.
Forvalting og bruk av området
28 % av arealet i nasjonalparken er statsallmenning, medan 54 % tilhøyrer Skjåk bygdeallmenning.
Ŋ
Kjelder
Ŋ 15.5.2019
MK «Heland»
MK «Heland» er ein fiskekuttar som i tillegg til fiske vart brukt i Shetlandsfarten under den andre verdskrigen. Han er no freda og høyrer til Sunnmøre Museum.
«Heland» vart bygd i 1937 hjå Einar Hellands båtbyggeri på Vestnes i Romsdal. Eigarar av båten vart Sevrin A. Roald, Arne A. Roald og Olaf Røssvik. på Vigra. Prisen på nybygget var 30 000 kroner. Lengda var 63 fot. Stamn, spant og kjøl vart dimensjonerte for mogleg forlenging seinare. Han vart utrusta med 85 hk motor og rigga med fokk, storsegl og mesan.
Fiskebåten
Slik det var vanleg med fiskekuttarar på Mørekysten vart «Heland» brukt til heilårsfiske. Om vinteren var det drivgarnfiske etter sild. Så var det torskefiske til han i mai vart utrusta til fangst av brugde og småkval. Det var helst springarar og vågekval han fanga. Kvalfangsten gjekk føre seg i Barentshavet, farvatna kring Island og i Nordsjøen. Om hausten var det kveitefiske på Storegga. «Heland» hadde køyplass til ti mann, men det var berre på sildefiske det var så mange.
Merkesteinane
Merkesteinane er ei musikkgruppe for psykisk utviklingshindra som vart stifta i 1992. Gruppa held til i Volda på Sunnmøre, og Gunhild Asting har laga ein dokumentarfilm om dei som var kinoaktuell hausten 2006.
Merkesteinane har åtte medlemmer i tillegg til to musikkpedagogar.
Tarragona
Tarragona er ein by sør i Catalonia og aust i Spania ved Middelhavet. Han er provinshovudstaden i provinsen med same namn. Han har kring 150 000 innbyggjarar med eit storbyområde på kring 675 000 innbyggjarar.
Historie
Under Romarriket vart byen kalla Tarraco og var hovudstaden i provinsen Hispania Tarraconensis (etter å ha vore hovudstaden i Hispania Citerior i republikktida). Den romerske kolonien som vart grunnlagd ved Tarraco hadde det fulle namnet Colonia Iulia Urbs Triumphalis Tarraco.
Enkelte ekspertar meiner at byen var ein iberisk by kalla Kesse eller Kosse. William Smith meiner at byen truleg vart grunnlagd av fønikarar, som kalla han Tarchon, som tyder citadell. Dette namnet kjem truleg frå plasseringa på ei høg klippe oppfor sjøen.
Tarrco låg langs hovudvegen søraustover kysten på Den iberiske halvøya. Han vart forsterka og utbygd av brørne Publius og Gnaeus Scipio, som omvandla han til ei festning mot kartagarane.
Senegal
Senegal er ein republikk i Vest-Afrika. Landet grensar til Gambia i vest, Mauritania i nord, Mali i aust og Guinea og Guinea-Bissau i sør. Det ligg sør for Senegalelva med kyst mot Atlanterhavet i vest, og har her kystgrense mot Kapp Verde. Dakar er hovudstaden i landet.
Senegal blei oppretta i 1960 etter oppløysinga av Mali-føderasjonen, som var blitt oppretta av tidlegare franske koloniar i 1959. Den største folkegruppa i landet er volof-folk, som utgjer rundt 43 % av innbyggjarane. Deretter følgjer fulaniar (ca. 23 %) og sererfolk (ca. 15 %). Dei aller fleste innbyggjarane er muslimar (rundt 94 %), medan eit mindretal er kristne (5 %) eller følgjer tradisjonelle religionar.
Geografi
Senegal ligg heilt vest i Afrika, mellom breiddegradene 12° og 17°N og lengdegradene 11° og 18°V. Kapp Verdehalvøya, eller Cap Vert, er det vestlegaste punktet på det afrikanske fastlandet. Her ligg hovudstaden Dakar.
Senegal har kyst mot Atlanterhavet i vest, Mauritania i nord, Mali i aus og Guinea og Guinea-Bissau i sør. Det omsluttar Gambia på alle sider bortsett frå ved den korte gambiske atlanterhavskysten i vest.
Det senegalesiske landskapet omfattar for det meste åslendt sandsletter i vestre Sahel som stig til høgare åsar i søraust. Her ligg det høgaste punktet i Senegal, Baunez-kammen på 648 meter. Nordgrensa blir danna av Senegalelva; andre elver i landet er Gambia-, Saloum- og Casamance-elva. Elvene har danna breie elvedalar og buktingar.
Senegal omfattar fire økoregionar: Guineansk skog-savanne-mosaikk, sahelsk akasiesavanne, vestsudansk savanne og guineansk mangrove.
Klima
Senegal har eit tropisk klima med regntid frå juni til september og tørke i tida mellom. Temperaturane held seg høge året gjennom, men vert litt lågare frå desember til april.
Inishtrahull
Inishtrahull er ei øy om lag 10 km nordaust for Malin Head i County Donegal og er den nordlegaste øya i Irland. Øya ligg 7 km nord for halvøya Inishowen i Atlanterhavet.
Senegal
Klima
I tørketida blæs det stort sett ein nordaustleg vind, kalla harmattan, og han kan føre med seg sand og støv som set ned sikta. I dei indre områda er fukta mykje lægre i denne tida, og temperaturane mykje høgare enn ved kysten. Nattetemperaturane er derimot lægre.
Inishtrahull
Øya er danna av ein type metamorfisk gneis kalla Inishtrahull Gneiss, som er 1,7 milliardar år gamal. Gneisen er den eldste kjende bergarten på dei irske øyane og studiar har vist at øya ein gong var ein del av det sørlege Grønland
Øya har ikkje vore busett dei siste tiåra, men det står framleis hus og eit lite skulehus att. Inishtrahull er kjend for fyret som står her. Fyret er framleis er aktivt og nyttar hovudsakleg solpanel som energikjelde.
Senegal
Forhistorisk og førkoloniell tid
Islam blei innført gjennom at toucouleur- og soninkefolk hadde kontakt med Almoravidedynastiet i Maghreb, og blei spreidd av allierte grupper. Denne utviklinga møtte motstand frå grupper som følgde tradisjonelle religionar, særleg frå sererfolk.
På 1200- og 1300-talet kom området under påverknad av rika i aust; Jolofriket blei òg grunnlagt på denne tida. I Senegambia-regionen, mellom 1300 og 1900, var nær ein tredel av befolkninga slavar, som regel etter å bli tatt til fange i krigføring.
Kolonitid
På midten av 1400-talet gjekk portugisarar i land ved kysten av dagens Senegal, følgd av handelsfolk frå andre land, mellom anna Frankrike. Ulike europeiske makter — Portugal, Nederland og Storbritannia — kjempa om handel i området frå 1400-talet og seinare. Nederlendarane tok kontroll over øya Gorée, nær den moderne storbyen Dakar, på 1500-talet. Franskmennene slo seg ned på øya Saint-Louis ved utløpet av Senegalelva i 1659.
I 1677 fekk Frankrike kontroll over Gorée. Øya var blitt eit mindre avgangspunkt i den atlantiske slavehandelen, og blei brukt som base for å kjøpa slavar frå krigande smårike på fastlandet. Europeiske misjonærar innførte kristendommen til Senegal og Casamance på 1800-talet. Det var fyrst på 1850-talet at franskmennene byrja å trenga inn i innlandet, etter at dei avskaffa slaveriet og byrja å innføra ein abolisjonismedoktrine. Dei fekk kontroll over rike som Waalo, Cayor, Baol og Jolof. Under guvernør Louis Faidherbe tok franskmennene over alle rika bortsett frå Siné og Saloum.
I 1895 blei området del av Fransk Vest-Afrika. Det fekk sin eigen administrasjon i 1904.
25. november 1958 blei Senegal ein sjølvstyrande republikk i Det franske fellesskapet.
Sjølvstende
Léopold Sédar Senghor, ein internasjonalt kjend diktar og statsmann, blei vald til den fyrste presidenten i Senegal i august 1960. Senghor var ein forkjempar for ei form for afrikansk sosialisme.
Etter oppløysinga av Maliføderasjonen, styrte president Senghor og statsminister Mamadou Dia saman under eit parlamentarisk system. I desember 1962 førte den politiske rivaliseringa deira til eit kuppforsøk av statsminister Dia. Kuppet blei stoppa utan blodsutgyting, og Dia blei arrestert og fengsla. Senegal innførte ein ny grunnlov som konsoliderte makta til presidenten.
Senghor var betydeleg meir tolerant for opposisjon enn dei fleste afrikanske leiarar var på 1960-talet. Likevel var den politiske aktiviteten i landet ganske avgrensa ei tid. Partiet til Senghor, den senegalesiske progressive unionen (no sosialistpartiet i Senegal), var det einaste lovleg tillatne partiet frå 1965 til 1975. Det siste året tillét Senghor danninga av to opposisjonsparti som starta verksemda si i 1976 — eit marxistisk parti (African Independence Party) og eit liberalt parti (Det senegalesiske demokratiske partiet).
På 1960- og byrjinga av 1970-talet var det stadige, vedvarande brot på grensene til Senegal av det portugisiske militæret frå Portugisisk Guinea. Senegal gjekk til tryggingsrådet i SN og fekk resolusjonar kring åtaka i 1963, 1965, 1969, 1971 og 1972. Staten Guinea blei skipa i 1972 og fekk sjølvstende to år seinare.
1980 til i dag
I 1980 bestemte president Senghor seg for å trekka seg tilbake. Året etter overførte han makta til sin utpeikte etterfølgjar, Abdou Diouf. Den tidlegare ministeren Mamadou Dia, ein rival av Senghor, stilte til val i 1983, men tapte mot Diouf. Senghor flytta til Frankrike, der han døydde 95 år gammal.
Abdou Diouf var president frå 1981 til 2000. Han oppmuntra til breiare politisk deltaking, reduserte engasjementet til regjeringa i økonomien og utvida det diplomatiske engasjementet til Senegal, særleg i høve til andre utviklingsland. Innarikspolitiskke konfliktar førte nokre gangar til gatevald, grensespenningar og ei valdeleg separatistrørsle i den sørlege regionen Casamance. Likevel blei det senegalesiske engasjementet for demokrati og menneskerettar styrka. Abdou Diouf sat som president i fire periodar.
Ved presidentvalet i 1999 overvann opposisjonsleiaren Abdoulaye Wade Diouf i eit val som blei rekna som fritt og rettferdig av internasjonale observatørar. Senegal opplevde sin andre fredelege maktovergang, og den fyrste frå eit politisk parti til eit anna. Den 30. desember 2004 kunngjorde president Wade at han ville signera ein fredsavtale med separatistgruppa i Casamance-regionen. Dette er likevel enno ikkje implementert. Det var ein forhandlingsrunde i 2005, men førte ikkje fram til ei endeleg løysing.
I mars 2012 tapte president Abdoulaye Wade presidentvalet, og Macky Sall blei vald til ny president i Senegal. Sall blei gjenvald i 2019. Presidentperioden blei redusert frå sju år til fem.
Folkesetnad
Senegal har eit folketal på rundt 15,9 millionar. Rundt 42 prosent av dei budde på landsbygda.
Dakar er den største byen i landet, med over to millionar innbyggjarar. Den nest folkerikaste byen er Touba, som de jure er eit communaute rurale (landleg kommune), men har over ein halv million innbyggjarar. Deretter følgjer Pikine, Kaolack, M'Bour og Rufisque.
Næringsliv
Gruvedrift, bygg og anlegg, turisme, fiske og jordbruk er dei viktigaste næringane i Senegal. Landet har naturressursar som jern, zirkon, gass, gull, fosfat og petroleum. Rundt 70 prosent av arbeidstakarane i landet driv med jordbruk (2013). Ein dyrkar avlingar som peanøtter, mais, hirse, ris, durra, maniok, søtpotet, sukkerrøyr, tomat, grønnsaker og bomull. Av husdyr driv ein mellom anna med storfe, svin, sau, geit og høns.
Språk
Fransk er offisielt språk, og er utbreidd i utdanningssystemet. Dei fleste innbyggjarane snakkar også eit anna morsmål, medan volof er utbreidd som lingua franca, særleg i Dakar. Pulaar blir snakka av fulaniar og toucouleurfolk. Serer er utbreidd blant både sererfolk og ikkje-serefolk; canginspråk er også utbreidde blant sererfolk. Jolaspråk er utbreidde i Casamance. Totalt finst det rundt 39 ulike språk i Senegal. Fleire av dei har offisiell status som nasjonalspråk: Balanta-ganja, arabisk, jola-fonyi, mandinka, mandjak, mankanya, noon (serer-noon), oulaar, serer, soninke og volof.
Portugisisk kreol, lokalt kjent som portuguisisk, er eit viktig minoritetsspråk i Ziguinchor, regionshovudstaden i Casamance. Innbyggjarar med tilknyting til Kapp Verde snakkar eit liknande språk, Kapp Verde-kreol, og standardportugisisisk. Portugisisk blei innført i den vidaregåande utdanninga i Senegal av president Léopold Sédar Senghor i 1961. Det kan i dag brukast i det meste av Senegal, men er mest utbreidd i Casamance, der det er knytt til lokal lokal kulturell identitet.
Kultur
Senegal er velkjend for den vestafrikanske tradisjonen av historieforteljing som blir utført av griotar. Dei har halde vestafrikansk historie i live i tusenvis av år gjennom ord og musikk. Griot-yrket går i arv generasjon til generasjon og krev årevis med opplæring og læretid innan slektsforsking, historie og musikk.
Mat
Populære ferske jusar blir laga av bissap (hibiskus), ingefær, buy (frukta av baobab), mango eller andre frukttre (som corossol, frukta av Annona muricata). Dessertar er søte og mektige, og kombinerer lokale ingrediensar med ekstravaganse og stil avleidd frå fransk påverknad.
Musikk
Senegal er kjent i heile Afrika for musikken sin, særleg gjennom musikkstilen mbalax, som oppstod frå perkusjonstradisjonar som njuup, og blei popularisert av Youssou N'Dour, Omar Pene og andre. Sabartromming er særleg populært, og blir framført ved særskilde høve som bryllaup. Eit anna instrument er den «talande tromma» tama. Andre senegalesiske artiaster som er kjende internasjonalt er Ismael Lô, Cheikh Lô, Orchestra Baobab, Baaba Maal, Akon, Thione Seck, Viviane, Fallou Dieng Titi, Seckou Keita og Pape Diouf.
Sport
Senegalesarar tar del i mange idrettar. Bryting og fotball er dei mest populære. Dakar er vald ut som vertskap for Ungdoms-OL 2026, noko som vil gjera Senegal til det fyrste afrikanske landet til å husa ei olympisk tilstelling.
Tradisjonell senegalesisk bryting er den mest utbreidde idretten i landet. Han er blitt ei nasjonal dille, og ein veg ut av fattigdom for mange unge menn.
Basketball er ein annan populær sport, og Senegal har tradisjonelt vore ein viktig afrikansk deltakar i sporten. Senegal var ein pioner i verdsdelen, og skipa ein av dei fyrste ligaene i Afrika.
Folkeaksjonen mot Hasj
Folkeaksjonen mot Hasj eller FMH, no Ungdom mot Narkotika (UMN), var ein ungdomsorganisasjon som vart skipa 25. mars i 1981 som ein reaksjon på at det berre var dei vaksne som tok del i det offentlege ordskifte om narkotikaproblemet.
Soge
På initiativ frå enkeltpersonar frå Forbundet mot Rusgift og Aksjonen mot Narkomani vart FMH skipa 25. mars, 1981. Om lag 30 organisasjonar var med på skipinga av UMN. Mellom dei var partipolitiske ungdomsorganisasjonar som Unge Venstre, Unge Høgre og Kristeleg Folkepartis Ungdom og andre organisasjonar som Norges Røde Kors, Norske Kvinners Nasjonalråd, Yrkesskoleelevens og Lærlingens Interesseorganisasjon, Landsforeninga for Fritidsklubber og Noregs Speidarforbund.
Den fyrste Slå Tilbake Hasjen-gruppa, seinare Slå tilbake-gruppe (STG), vart skipa på Lillehammer i 1981. Snart oppstod det fleire STG og det vart oppretta lokalavdelingar for å organisera dei. Gjennom nasjonale "Slå tilbake Hasjen" aksjonar, vart det oppretta STG på skular og i fritidsgrupper og i 1985 fanst det 20 lokalavdelingar og 50 STG. Fram til landsmøtet på Lillehammer i 1983 bestod styret av representantar frå dei organisasjonane som hadde vore med å skipa og var medlemer av UMN. På landsmøtet i 1983 vart det gjort vedtak som flytta demokratiet nedover i systemet, so enkeltmedlemer og STG fekk ein meir framtredande rolle. Denne organisasjonsstrukturen vart kalla "Lillehammermodellen". På landsmøtet i Trondheim i 1985 vart ordninga med organisasjonsmedlemskap avvikla.
På landsmøtet i 1989 skifta FMH namn til Ungdom mot Narkotika.
Berghumle
Berghumla finst i Fennoskandia og austover til Kolahalvøya, i Storbritannia, Alpane, Pyreneane, i Italia og på Balkan. Utbreiinga i Noreg er dårleg kjend, men DNA-strekkoding tyder at ho er vanleg i heile fjellkjeda frå Hardangervidda i sør til Pasvik og Lakselv i nord.
Østenstad kyrkje
Østenstad kyrkje er ei av kyrkjene i Asker prosti under Oslo bispedøme, og ligg på Østenstad i Asker kommune i Akershus fylke. Attmed kyrkja ligg den eine av dei to gravlundane i Asker kommune, opparbeidd i 2008; den andre ligg kring Asker kyrkje.
Kyrkja er ei sokalla «arbeidskyrkje» i teglstein, vigsla 23. mars 1980 av biskop Andreas Aarflot, teikna av arkitekt Harald Hille. To kyrkjeklokker vart støypte i 1980 av Olsen Nauen Klokkestøperi i Tønsberg, i tillegg til ei lita klokke nytta til friluftsgudstenester på staden, støypt av gjørtler Ole Andstad frå Sakshaug i Nord-Trøndelag.
Østenstad vart eigen kyrkjelyd i 1972, med aulaen på Blakstad sjukehus som førebels kyrkjeleg lokale. Asker kommune kjøpte i 1979 tomt til kyrkja på eit areal av «Tåjet» (som tyder «inngjerda område for dyr») på Lille Østenstad gård (som har namnet etter det gamle mannsnamnet «Eystein»), og grunnsteinen for kyrkja vart lagt ned 24. mai 1979. Garden har i gamal tid vore kyrkjegods under Asker kyrkje, og fyrst på 1840-talet fekk bygslaren skøyte på garden.
Śnieżnikfjella
Śnieżnikfjella (polsk Masyw Śnieżnika, tsjekkisk Králický Sněžník, tysk Glatzer Schneegebirge) er ei fjellkjede i Aust-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.
Les Misérables
Les misérables eller Dei elendige er ein roman av den franske forfattaren Victor Hugo. Boka vart skriven i 1862, og har i tillegg til å verta rekna mellom verdsklassikarane òg nytt stor suksess som musikal.
Boka vart omsett til nynorsk av Idar Handagard i 1933 og utgjeven under namnet Dei bannstøytte.
48
Døde
40er
Rutland i Irland
Rutland (irsk Inis Mhic an Doirn) er ei øy i County Donegal i Republikken Irland. Øya ligg mellom Burtonport og den busette øya Arranmore. Rutland er ikkje busett, men hadde tidlegare busetnadar. Ein planlagt busetnad av William Burton Conyngham i 1770-1790-åra, inkludert ei hovudgate med butikkar og bustadhus, eit postkontor, ein skule, eit fiskemottak og eit fiskeforedlingsanlegg. Fiske vart derimot brått dårlegare kort tid etter bygginga og fleire føretak og butikkar la ned. Øya var derimot busett til ut på 1960-talet.
Øya fekk elektrisitet i 1957 som ledd i å føre straum ut til Arranmore, men har aldri hatt innlagt vatn og husa her vert i dag berre nytta som feriehus.
47
År 47 (romartal XLVII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Cæsar og Vitellius var konsular (eller sjeldnare som år 800 ab urbe condita).
Pernilla Karlsson
Pernilla Karlsson er ein finsk songar. Ho vann Uuden Musiikin Kilpailu og fekk representere Finland i den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2012 med songen «När jag blundar». Songen gjekk ikkje vidare til finalen.
Anders Hovden
Anders Hovden var ein norsk prest og salmediktar. Han var prest ulike stader i Noreg i nesten 40 år. Elles var han ein kjend folketalar, men er mest kjend som salmediktar og deltakar i prosessen med fornyinga av den norske salmetradisjonen.
Oppvekst og utdanning
Hovden var son til Karl Hovden og Johanne Velle, og vart fødd i Ørsta på Sunnmøre, der han voks opp i Hovdebygda. Faren var fiskar og gardbrukar. Det harde strevet for å få maten på bordet som han var vitne til i oppveksten, gjorde til at han fekk stor respekt for livet til fiskarbøndene, og då Anders var konfirmert, var det meininga at han skulle følgje med faren på vinterfiske. Havet, stormen og fisket, så vel som heimbygda, naturen og folket, vart elles viktige inspirasjonskjelder for seinare dikting.
Men presten meinte guten hadde evner til å byrje på lærarskulen, og då Anders var 16 år gammal byrja han på lærarutdanning i Volda. Same vinteren døydde far hans, og frå då av måtte han mest sørgje for seg sjølv. Han gjekk på skulen om føremiddagen, og på ettermiddagen gav han privatundervising.
Etter lærarskulen fekk han forskjellig småarbeid før han byrja på «studentfabrikken» i Kristiania. Her hjelpte sambygdingen Ivar Aasen han fram til utdanning med artium og teologisk embetseksamen i 1886. Her lærte han seg òg å skrive landsmål. Hovden vart venstremann og målmann, og såleis høyrde han med til den radikale studentflokken. Etter eksamen arbeidde han to vintrar som lærar på Elverum, før han tok praktikum i 1888. På den tida var det vanskeleg å få arbeid for teologar. Difor reiste han heim og arbeidde i lag med mor si på heimgarden. Samstundes reiste han omkring som ferdatalar på misjonsmøte.