cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Store norske leksikon
Store norske leksikon (forkorta SNL) er eit leksikon som no blir utgjeve på Internett, men opphavleg var eit bokverk i fleire band. Det var tidlegare berre på bokmål, men artiklar i verket blir i dag publisert i båe målformer. Store norske leksikon oppstod i 1978, då forlaga Aschehoug og Gyldendal slo saman leksikonverksemdene sine og etablerte Kunnskapsforlaget. Kunnskapsforlaget har framleis dei to forlaga som hovudeigarar. Det er estimert at det er selt 250 000 sett av leksikonet som bokverk, og at omsetninga til saman var over 2 milliardar kroner. Førehandssalet av Store Norske tok til i 1978, og vart på over 30 000 sett. Så seint som i 1995 vart det selt 10 000 sett årleg, og Kunnskapsforlaget hadde eit overskot på 20 millionar kroner.
Nedgangen i kommersiell leksikonbransje på 1990-talet ramma Kunnskapsforlaget hardt, og lenge var det tvil om dei ville klare å gje ut ei fjerde papirutgåve av leksikonet. Etter at stiftinga Fritt Ord løyvde ti millionar kroner i 2003 sette utgjevaren i gang produksjonen, og forlaget hadde i februar 2006 selt 7 500 sett av leksikonet.
Masaru Matsuhashi
Masaru Matsuhashi er ein japansk fotballspelar.
Store norske leksikon
Den fjerde utgåva av SNL kom ut frå januar 2005 til april 2007 i 16 band, på om lag 12 000 sider og med om lag 150 000 artiklar. Verket har 2 000 tabellar, 800 kart og 15 000 illustrasjonar.
Nieuwegein
Nieuwegein er ein kommune og by i Nederland i provinsen Utrecht med om lag 60 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 7 km sør for byen Utrecht og grensar til elva Lek i sør. På andre sida av elva ligg Vianen, i vest IJsselstein og i aust Houten.
Store norske leksikon
SNL kom i nettutgåve frå 2000, og fekk etter kvart fleire hundre tusen private brukarar og institusjonsbrukarar. På grunn av svikt i annonseinntektene vedtok eigarane i mars 2010 å avvikle drifta av nettstaden storenorskeleksikon.no med verknad frå 1. juli 2010. Kunnskapsforlaget ville heretter konsentrere seg om å gje ut ordbøker.
Masaru Matsuhashi
Han har spela for klubbane Oita Trinita og Ventforet Kofu (2019).
Store norske leksikon
Stiftinga Institusjonen Fritt Ord og Sparebankstiftelsen DnB NOR (no Sparebankstiftelsen DNB) overtok nettleksikonet snl.no frå 1. juli 2010 og etablerte ein modell der universiteta, Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening og Det Norske Videnskaps-Akademi deltok. Hausten 2014 vart nettleksikonet omorganisert frå å vere eit aksjeselskap til å verte ei foreining, Foreningen Store norske leksikon, der det økonomiske grunnlaget vart sikra ved medlemskontingent frå medlemane. Institusjonen Fritt Ord, Sparebankstiftelsen DNB, Det Norske Videnskaps-Akademi, Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening, og universiteta i Noreg har meldt seg inn i denne foreininga, som òg ynskjer andre viktige kunnskapsinstitusjonar som medlemar. Leksikonet vert såleis knytt til dei viktigaste kunnskapsinstitusjonane i Noreg, og dette skulle kunne kombinere høg kvalitet med ein trygg økonomi.
Nieuwegein
Nieuwegein vart grunnlagd 1. juli 1971 då dei tidlegare kommunane Jutphaas og Vreeswijk vart slått saman.
Store norske leksikon
Anne Marit Godal overtok som dagleg leiar og hovudredaktør for SNL frå våren 2011.
The Kids Are Alright
{{Infoboks musikkalbum }} «The Kids Are Alright» er ein song av det engelske rockebandet The Who skriven av Pete Townshend. Songen vart gjeven ut på debutalbumet deira My Generation (1965). Denne og tittelsporet på albumet vart nærast kjenningsmelodiane til bandet og for modrørsla i England i 1960-åra. Han vart seinare tittelen på ein dokumentarfilm om bandet frå 1979.
Stølsvatnet i Høyanger
Stølsvatnet er ein innsjø som ligg i Høyanger kommune i Vestland.
The Kids Are Alright
Den amerikanske utgåva av songen inneheld ein forkorta gitarsolo.
Songen er spelt inn av andre band som The Queers, Goldfinger, Eddie and the Hot Rods, The Pleasers, Dropkick Murphys, Hi-Standard, Green Day, Pearl Jam og Belle & Sebastian.
Nieuwegein
I og rundt Nieuwegein ligg kanalane Amsterdam-Rijnkanaal og Merwedekanaal.
Tatsuya Ikeda
Tatsuya Ikeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Storevatnet i Høyanger
Storevatnet er eit vatn som ligg i Høyanger kommune i Vestland.
Sigbjørn Bernhoft Osa
Sigbjørn Bernhoft Osa, fødd i Ulvik i Hardanger, var ein norsk musikar og statsstipendiat i folkemusikk og busett på Voss. Han var son til kunstmålaren Lars Osa og bror til journalisten Theodor Bernhoft Osa. Sigbjørn spela både fiolin og hardingfele og var den mest kjende utøvaren på det sistnemnde instrumentet i det 20. hundreåret.
Livsverk
Osa vart fødd i Ulvik, men familien budde i nokre år i Valle i Setesdal før dei flytte til Voss. Faren Lars Osa spela fele, og det viste seg snart at sonen hadde talent. Bernhoft Osa flytte til Oslo for å få fiolinutdanning av Bjarne Brustad som 16-åring. I 1920 til 1930 var han elev på ein orkesterskule i Bergen, og i 1931 - 32 fortsette han fiolinstudia sine i Berlin. og debuterte som fiolinist i Oslo i 1937. Like etter andre verdskrigen fekk han stilling som fiolinist i det som skulle verta Kringkastingsorkesteret, samtidig med at han spelte i fleire andre orkester.
Etter kvart byrja Bernhoft Osa å satsa for fullt på hardingfele. Han gjorde ei rekkje innspelingar på grammofon både som solist og med orkester og heldt mange konsertar og turnear både i Noreg, Europa og USA. Som ein av dei første folkemusikarane i Noreg let han musikken sin få samklang med moderne musikalske uttrykksformer, som t.d. i samarbeidet sitt med popgruppa «Saft» frå Bergen. Han hadde ei rekkje framføringar både i radio og fjernsyn, og var elles ein etterspurd foredragshaldar.
Osa hadde i ei årrekkje tillitsverv i Voss Spelemannslag og i Landslaget for spelemenn. Osa var initiativtakar til, og musikalsk leiar for Ole Bull Akademiet på Voss, som gjev undervisning i norsk folkemusikk. Han vart elles utnemnd til æresborgar av staten Washington i 1968, fekk Norsk kulturråds ærespris i 1976, Spellemannsprisen sin heiderspris og Torkjell Haugerud-prisen med gullmedalje.
Sigbjørn Bernhoft Osa var far til skodespelaren Liv Bernhoft Osa.
Katwijk
Katwijk er ein kommune og by i Nederland i provinsen Zuid-Holland med om lag 61 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Nordsjøen og grensar til kommunane Noordwijk, Teylingen, Oegstgeest, Leiden og Wassenaar.
Katwijk, ligg 10 km nordvest for Leiden og 16 km nord for Haag, og er i dag ein populær feriestad og tidlegare fiskelandsby. Like i nærleiken ligg slusa bygd i 1807 av F. W. Conrad som Oude Rijn (her kalla Uitwateringskanaal) munnar ut i sjøen. Kysten og inngangen til kanalen er forsterka med dike.
Fleire internasjonale og interkontinentale transatlantiske telefonkablar kjem i land ved Katwijk.
Tidvasskraft
Tidvasskraft er skilnaden i gravitasjonskrafta ved to nærliggande punkt i eit gravitasjonsfelt. På jordoverflata er tidvasskrafta skilnaden mellom gravitasjonskrafta ved sentrum av jorda og gravitasjonskrafta på jordoverflata.
Sola og månen sine tidvasskrefter skapar flo og fjøre, men månen har kring dobbelt så stor innverknad på jordoverflata som sola har.
I relativitetsteorien vert tidvasskreftene utleia får krumminga til romtida.
Kjelder
tidevannskraft. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tidevannskraft
Ryad Boudebouz
Ryad Boudebouz er ein fransk-algerisk fotballspelar. Han har spelt på midtbanen for Sochaux i fransk Ligue 1. Han har òg landskampar for Algerie.
Boudebouz spelte for Frankrike sitt landslag på U17- og U19-nivå. I mai 2010 vart han teken ut i Algerie sin tropp til fotball-VM i 2010, og han debuterte for landslaget i ein treningskamp mot Irland 28. mai 2010.
Kapp Verde
Kapp Verde (portugisisk Cabo Verde) er ein øyrepublikk utanfor vestkysten av Afrika, nord i Atlanterhavet. Øyane, som tidlegare var aude, blei oppdaga og busette av portugisarar på andre halvdel av 1400-talet, og blei seinare brukte som hamn for den afrikanske slavehandelen. Dei fleste av dagens innbyggjarar på øyane stammar frå begge desse gruppene. Cape Verde er kalla opp etter Cap-Vert, det vestlegaste punktet på fastlandsafrika, som i dag høyrer til Senegal.
Geografi
Kapp Verde er ei gruppe av ti store og åtte mindre vulkanøyar. Dei kan delast inn i ei nordleg og sørleg gruppe, Barlavento (vindsideøyane) og Sotavento (lesida).
Øyane ligg i eit tropisk klimaområde der det lett kan dannast tropiske orkanar. Sidan desse orkanane har heile Atlanterhavet til å byggja seg opp i når dei går vestover, kan dei bli særs valdsame, og høyrer til ein eigen type såkalla Kapp Verde-orkanar.
Klima
Øyane ligg i det nordleg grenseområdet til det tropiske regnbeltet, og dette gjer at regnmengdene kan variere mykje frå år til år. Regnet kjem hovudsakleg mellom august og oktober, og er minst ved havnivå, men aukar litt i åsane. Praia har ein årleg nedbørsnormal på 261 mm. Temperaturane er tropisk og ein har ikkje kaldare periodar i løpet av året, sjølv om temperaturane varierer til ei viss grad. Dei kjøligaste månadane er desember til mars. Kombinasjonen av sterk varme og høg fukt kan vere ubehageleg, men ein dagleg sjøbris kan betre desse forholda. Om vinteren kan stormar blese støv frå Sahara som skuggar for sola, men normalt har Kapp Verde solskin kvar dag.
Geologi
Øyene har vulkansk opphav. Den aktive vulkanen Fogo er det høgaste punktet i øygruppa med ei høgd på 2829 meter over havet. På øyeae Sal og Maio finst det saltflater.
Berggrunnen består av basalt og pyroklastiske bergartar som er mykje lik som på andre øyar ved den midtatlantiske ryggen. På Kapp Verde er vulkanittene opptil 180 millionar år gamle. Området er òg vulkansk aktivt i dag.
Historie
Det var i 1444 at øyane blei oppdaga av Diogo Dias. Nybyggjarar slo seg ned på São Tiago i 1462 og grunnla Ribeira Grande (no Cidade Velha), den første permanente europeiske kolonien i tropane.
Øygruppa bygde seg opp som senter for slavehandel mellom Afrika og Amerika. Koloniane blei frå tid til anna raida av sjørøvarar. Etter eit slikt åtak på Ribeira Grande i 1712 gjekk byen tilbake, og hovudstaden blei flytta til Praia i 1770.
Økonomi
Sidan slutten av 1990-åra har økonomien likevel vakse, særleg når det gjeld tenesteyting. Øyriket har eit nært økonomisk samarbeid med Portugal, og har bunde valutaen sin til portugisiske escudos og sidan 1999 til euroen.
Rio Avia
Avia er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Miño med ei lengd på 36,7 km. Ho spring ut i Serro do Suído om lag 880 meter over havet ved Fonte Avia. Ho renn gjennom den kunstige innsjøen Albarellos, mellom kommunane Leiro, Boborás og Avión. Etter denne innsjøen renn ho vidare til Boborás og gjennom Ribadavia.
Av sideelvar finn ein Maquiáns, Viñao og Arenteiro.
Karst
Karst er eit landskap av oppløyste lag i grunnfjellet, vanlegvis karbonatbergartar som kalkstein eller dolomitt. Desse landskapa har ofte karakteristiske overflater og vatn som forsvinn ned i grunnen. Nokre område med karsttopografi inneheld tusenvis av grotter som er forma av vatnet som strøymer gjennom bergarten.
Det finst forskjellige uttrykk for karsttopografi på andre språk, som til dømes yanrong på kinesisk og tsingy på gassisk. Dei fleste språk nyttar derimot karst, som er det tyske namnet på Kras, ein region i Slovenia som delvis strekkjer seg inn i Italia der det vert kalla Carso og der dei første vitskaplege utforskingane av karst vart gjort. Namnet har gamaleuropeisk opphav (karra - stein) og i antikken vart det kalla Carusardius på latin. Den slovenske forma grast vart nytta sidan 1177 og på kroatisk kras sidan 1230.
Kjemi
Karstlandformer oppstår hovudsakleg på grunn av svakt surt vatn som verkar på løyseleg grunnfjell som kalkstein og dolomitt. Kolsyre som skapar desse landformene oppstår ved at regn i atmosfæren tar til seg karbondioksid, som løyser seg opp i vatn og gjer det surt. Når regnet når bakken kan det renne gjennom jordsmonnet som kan tilføre ytterlegare CO2 som dannar ei svak kolsyreløysing: H2O + CO2 → H2CO3. Nylege studiar av sulfat i karstvatn tyder på at svovelsyre og hydrogensulfid òg kan spele ei viktig rolle i danninga av karstformasjonar.
Dette svakt sure vatnet byrja å løyse opp overflata og dannar sprekker eller lagdeling i kalksteinsbergarten. Over tid vert desse sprekkene større når berggrunnen held fram å løyse seg opp. Opningane i steinen vert større og det kan utvikle seg elvesystem under bakken, som gjer at meir vatn kan passere gjennom og akselerere danninga av karstformasjonane.
Noko mindre vanleg er gipskarst, der ei løysing med mineralgips skapar mange liknande strukturar og som set av kalsiumkarbonat.
Karstformasjonar
Karstifisering av eit landskap kan skape mange store og mindre formasjonar både på og under overflata. På utsette overflater kan ein få danna småskala formasjonar som riller, småbekkar og sprekker som vert kalla karren eller karrenfurer. Av litt større formasjonar finn ein slukhol, dolinar, vertikale sjakter, elvar som forsvinn i bakken og dukkar opp igjen. Av storskala formasjonar finn ein karren, karstfelt og blinddalar. Eldre karstlandskap, der meir av berggrunnen har forsvunne enn det som står att, kan ha vorte karsttårn eller høystakklandskap. Under overflata kan det oppstå kompliserte elvesystem og omfattande grotter og grottesystem.
Erosjon langs ein kalksteinskyst, hovudsakleg i tropane, produserer karsttopografi som inkluderer ei skarp makatea-flate over det normale sjøområde og skår frå undersida som kjem av biologisk aktivitet eller bioerosjon ved og like under havoverflata. Nokre av dei mest dramatiske formasjonane kan ein sjå i Phangngabukta i Thailand og Halongbukta i Vietnam.
Elvar som dukkar opp frå kjelder kan skape kalktuffterrassar som består av fleire lag av kalksittavleiringar over ein tidsperiode. I grotter kan det oppstå forskjellige formasjonar kalla droppsteinar av kalsiumkarbonat og andre oppløyste mineral.
Ei karstelv kan kome opp igjen frå bakken fleire gongar og forsvinne ned igjen andre stader, vanlegvis med eit anna namn (som Ljubljanica, ei elv med sju namn).
Drenering og problem
Jordbruk i karstområde må ta omsyn til mangelen på overflatevatn. Jordsmonnet kan vere frodig nok med nok regnvatn, men vatnet forsvinn raskt gjennom sprekker i bakken og stundom er jorda heilt uttørka i opphaldsperiodar.
Vassforsying frå brønnar i karsttopografi kan vere utrygt sidan vatnet kan ha kome uhindra frå eit slukhol på eit dyrebeite, gjennom ei grotte og inn i brønnen utan at det har vorte filtrert slik det vanlegvis vert i porøse vassførande sjikt. Karstformasjonar er ofte full av holer og derfor er dei ofte lett gjennomtrengelege, noko som fører til at forureining ikkje like raskt vert filtrert ut.
Grunnvatn i karstområde kan vere like forureina som vatnet på overflata. I landbruk og enkelte landsbyar vert slukhol nytta som avfallsstader. Overfylte eller øydelagde septikktankar i karstlandskap kan føre til at uhandsama kloakk renn direkte ut i undergrunnskanalar.
Karsttopografien i seg sjølv kan òg skape problem for menneske. Slukhol kan gradvis auke i omfang, men ofte ser ein òg progressiv erosjon der taket i ei undergrunnsgrotte brått kollapsar. Slike hendingar har slukt heimar, kyr, bilar og landbruksmaskineri.
Pseudokarst
Pseudokarst refererer til landskap som liknar karstformasjonar eller har liknande eigenskapar, men som oppstår som følgje av andre mekanismar. Døme på dette er lavagrotter og granittnutar (til dømes Labertouche Cave i Victoria i Australia) og formasjonar etter paleokollapsar.
Kjelder
Jennings, J.N. Karst Geomorphology 2nd ed. Blackwell 1985 Sweeting, M.M. Karst Landforms Macmillan 1973
Colmar
Colmar er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace. I 1999 hadde Colmar 65 136 innbyggjarar. Colmar er òg den største byen i arrondisementet Colmar, som har 86 832 innbyggjarar.
Historie
Colmar vart grunnlagd på 800-talet. Det var her Karl den feite heldt ein riksdag i 884. Colmar fekk status som fri keisarby i Det heilage tysk-romerske riket i 1226. Under Trettiårskrigen vart byen teken av den svenske hæren i 1632, som heldt byen i to år. Byen vart erobra av Frankrike under Louis XIV i 1697.
I lag med resten av Alsace vart Colmar gjeven tilbake til Tyskland i 1871, som eit resultat av den fransk-prøyssiske krigen, men vart igjen fransk etter den første verdskrigen. Nazi-Tyskland annekterte igjen området i 1940, før Frankrike igjen fekk kontroll etter slaget ved «Colmar-lommen» i 1945.
Geografi
Colmar ligg 64 km sørvest for Strasbourg ved elva Lauch. Han er forbunden med elva Rhinen via ein kanal.
Puplinge
Puplinge er ein kommune i kantonen Genève i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.
Indirekte val
Indirekte val er eit val der veljarane (dei som har stemmerett) vel valpersonar, ofte kalla elektorar, som gjer det endelege valet. Valet av presidenten i USA skjer på denne måten, der kvar delstat vel eit tal elektorar, som møtest for å foreta valet.
Puplinge
Kommunen ligg på venstresida av Rhône. Kkommunen grensar til Ville la Grand i Haute-Savoie i Frankrike. Han består av gatelandsbyen Puplinge og grendene Mon-Idée og Cornier. Utanom Frankrike, grensar kommunen til Choulex, Presinge og Thônex.
Indirekte val
Val av ordførar i dei fleste kommunar i Noreg skjer ved indirekte val: Kommunestyret, vald ved direkte val, vel ordførar. Frå 1999 har det vore direkte val av ordførar i ein del kommunar.
Colmar
Geografi
Med ein årleg nedbørsnormal på berre 530 mm er Colmar den tørraste byen i Frankrike. Dette kjem av at byen ligg like aust for fjellkjeda Vogesane. Sidan vestavinden er dominerande i Nord-Frankrike, fell det meste av nedbøren på vestsida av Vogesane, medan austsida og Colmar vert liggande i regnskuggen. Det solrike mikroklimaet gjer staden ideell for vinproduksjon, som området er kjent for.
Indirekte val
Ein del land, til dømes Tyskland, Italia, Tsjekkia, Estland, Latvia og Ungarn, har indirekte val av president: Presidenten blir vald av nasjonalforsamlinga.
Koki Kotegawa
Koki Kotegawa er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Oita Trinita og Giravanz Kitakyushu (2019).
Indirekte val
I Noreg var det frå Grunnlova blei vedteken i 1814 og fram til unionsoppløysinga i 1905 eit valsystem der veljarane valde valmenn som igjen valde stortingsrepresentantane. Tanken med valmenn var mellom anna at dei skulle vere betre skikka enn veljarane til å bestemme kven som skulle sitje på Stortinget. Politiske parti vart ikkje danna før på 1880-talet. Systemet vart etter kvart kritisert som lite demokratisk, og frå 1905 gjekk Noreg over til fleirtalsval i einmannskrinsar.
Klasselaust samfunn
Eit klasselaust samfunn er målet for sosialistar og kommunistar. Ifølgje Karl Marx er all historie historia om klassekamp, fordi alle samfunn til no bortsett frå det primitive fellesskapet i «urkommunismen» har vore klassesamfunn. Klassemotsetningane har prega slavesamfunnet i antikken, føydalsamfunnet i mellomalderen og den moderne kapitalismen. Men denne siste har også ifølgje Marx skapt føresetnadene for eit klasselaust samfunn og dermed eit samfunn utan undertrykking, ved ei veldig utvikling av produktivkreftene, og ved å skape den moderne arbeidarklassen, som berre kan frigjere seg sjølv ved samtidig gjennom sosialiseringa av produksjonsmidla å oppheve sjølve grunnlaget for klassemotsetningane, skiljet mellom dei som eig og dei som produserer.
Storevatnet i Gloppen
Storevatnet er eit vatn som ligg i Austredalen i Gloppen kommune i Vestland.
With The Beatles
With The Beatles er det andre albumet til The Beatles og vart spelt inn fire månader etter debutalbumet og gjeve ut 22. november 1963.
Albumet inneheld åtte originale komposisjonar og seks coverversjonar, hovudsakleg Motown- og R&B-hittar. Dei fleste songane på albumet vart gjeve ut i USA som Meet the Beatles! den 20. januar 1964, og songane som ikkje kom med her var med på deira neste amerikanske album The Beatles' Second Album.
I september 1965 hadde albumet seld ein million eksemplar, og vart det andre albumet i Storbritannia som gjorde dette (det første var musikken til musikalen South Pacific). Han låg på toppen av albumlista i Storbritannia i 21 samanhengande veker og avløyste Please Please Me slik at Beatles hadde halde topplassen i 51 veker på rad. Han nådde til og med 11. plass på «singellista» (fordi den britiske lista talde alle selde plater uansett format).
Musikkmagasinet Rolling Stone plasserte albumet på 420. plass på lista si få 2003 over dei 500 beste albuma gjennom tidene. På den oppdaterte lista frå 2012 var albumet ute av lista.
26. februar 1987 vart With The Beatles offisielt gjeve ut på CD i lag med tre andre Beatles-album.
Salstrofé
BPI-sertifiseringa gjeld berre for sal etter 1994.
Otnes
Otnes kan vere fleire stader:
Otnes kan òg tyde:
Saint-Nazaire
Saint-Nazaire (bretonsk: Sant-Nazer) er ein by og kommune i departementet Loire-Atlantique, der han er sous-préfecture (underhovudstad). Byen har ei stor hamn og ligg ved høgre sida av elvemunningen til Loire nær Atlanterhavet. Saint-Nazaire ligg òg like sør for det nest største myrområdet i Frankrike, «Brière».
Hovudnæringane har i lange tider vore fiske og skipsbygging.
Historie
I 1930-åra vart den franske passasjerdamparen SS «Normandie» bygd ved skipsverftet i Saint-Nazaire, noko som kravde ein kraftig ombygging og utviding av hamnebassenget. 17. juni 1940 myldra hamna med britiske troppar som prøvde å rømme frå den framrykkande tyske hæren. Om lag 9 000 vart teke om bord troppetransportskipet RMS «Lancastria», som så vart åtaka og søkkt av tyske bombefly og tok med seg ned rundt 4 000 soldatar. Det er den verste ulukka i britisk sjøhistorie, og det største tapet dei britiske styrkane hadde under heile den andre verdskrigen. Winston Churchill forbaud all nyhendedekning av hendinga, som i det store og heile er gløymd i historia. Etter at Frankrike overgav seg til nazistane seinare i juni 1940, vart hamna med ein gong base for den tyske Kriegsmarine, og vart derfor eit mål for allierte operasjonar. Det 9 meter tjukke betongtaket kunne stå imot nesten alle bomber som vart nytta på denne tida (dei britiske bombene Tallboy (1944) og Grand Slam (1945) kunne kanskje klart oppgåva). Basen står der framleis i dag, og er så robust at det vil verte for dyrt å fjerne han.
Tørrdokken som vart bygd for SS «Normandie» var den største av sitt slag som var bygd i Vest-Europa på denne tida. Hamna var den einaste hamna som var stor nok til å handsame dei tyske slagskipa «Bismarck» og «Tirpitz». Dette gjorde hamna strategisk svært viktig for både Aksemaktene og dei Allierte under den andre verdskrigen. Den 28. mars 1942 utførte britiske kommandosoldatar eit tokt mot skipsverftet i Saint-Nazaire med kodenamn Operasjon Chariot. Kommandosoldatane klarte å øydeleggje tørrdokka til Normandie, og hindra tyskarane i å bruke han resten av krigen.
Ubåtane som truga forsyningskonvoiane over Atlanterhavet gjorde Saint-Nazaire til eit konstant mål for allierte luftstyrker. For å minimere sivile dødsfall under bombetokta kom dei Allierte til slutt fram til ein plan for å få evakuert byen. I løpet av tre dagar i 1943 slapp britiske og amerikanske fly ut tusenvis av flygeblad for åtvare innbyggjarane om eit planlagt brannbometokt. Mot slutten av den tredje dagen kom bombetoktet, som brende ned heile byen til grunne. Få mista livet sidan dei fleste hadde tatt åtvaringa på alvor og rømt til landsbygda. Bortsett frå ubåtbasen var Saint-Nazaire forlaten fram til freden i 1945.
Etter D-dagen og frigjeringa av Frankrike i 1944 nekta dei tyske troppane i ubåtbasen i Saint-Nazaire å overgje seg. Det same gjorde tyskarane i basane ved La Rochelle og Brest. Sidan tyskarane no ikkje lenger kunne utføre store ubåtoperasjonar frå desse basane, lét dei allierte styrkane desse vere og fokuserte i staden på invasjonen av Tyskland. Saint-Nazaire og dei to andre tyske «lommene» vart verande under tysk kontroll fram til slutten av krigen.
Byen vart bygd opp att seint på 1940-talet i ein minimalistisk, og noko trist stil, som gjev eit feilaktig inntrykk av det naturskjønne området byen ligg i.
Kaptein Sabeltann
I Kaptein Sabeltann-universet er Sabeltann sjølv kaptein for ein bande sjørøvarar som seglar saman i skipet sitt, «Den Sorte Dame», på leit etter skattar. Framståande figurar blant sjørøvarane er Pelle, ein tjukk og klumsete pirat, Langemann, den nestkommanderande på skipet, og Pinky, ein unggut som kjempar for å bli akseptert av dei andre sjørøvarane. Sentrale stader er Kjuttaviga, der karakterar som sjømannen Ruben, Tante Bassa og Sunniva bur, og Abra Havn, der sjørøvarane held til utanom toktene.
Bakgrunn og utvikling
Terje Formoe vart tilsett i Kristiansand Dyrepark i 1983, og fekk suksess med barnesongar, som «Her kommer Julius» frå 1983, og ulike barneførestillingar. Seinare vart han tilsett i Dyreparken som marknads- og underhaldningssjef, der han over fleire år analyserte kva som heldt på interessa til barnefamiliane, medan han for seg sjølv planla å skrive sitt eige teaterstykke for Dyreparken. Hausten 1989 starta han arbeidet på eit konsept basert på sjørøvarar, som han tenkte ville passe bra til scena som låg på bakkenivå og nært vatn. Formoe laga skisser av Kapteinen, dei grunnleggande karakterane og ideen om ein skatt i Kjuttaviga. Kapteinen fekk namnet Sabeltann, som han syntes klang godt og ville kunne fungere på fleire språk. Formoe fekk hjelp frå regissør og skodespelar Svein Haagensen, og skreiv fleire skodespelarar han hadde arbeidd med tidlegare inn i teaterstykket. Deretter komponerte han songar til stykket i løpet av ei friveke.
9. juli 1990 vart det første stykket med Kaptein Sabeltann framført, der Formoe sjølv spelte hovudrolla som kapteinen. Etter kvart som Formoe fekk meir erfaring på scena, steig ambisjonsnivået og framsyningane utvikla seg gradvis gjennom åra. Formoe hadde frå starten ein treårsplan for å utvikle Kaptein Sabeltann som merkevare: Det første året skulle han spele i Dyreparken, andre året skulle han gje ut ein kassett med songane og skodespelet, og det tredje året skulle han opptre på TV-skjermen for å bli landskjend.
I 1991 ville Formoe prøve å halde Sabeltann-førestillingar om natta, sidan han som barn drog på ferie med familien sin til Italia, og hugsa at han vart imponert over nattførestillingane på Markusplassen i Venezia. Nattemørkeret ville mellom anna løfte fram lys- og røykeffektar, og sidan teaterstykka vart spelte i ferietida, kunne barna vere oppe seint. Dette vart ein suksess, og sidan 1992 har alle førestillingane med Kaptein Sabeltann vorte spelte om natta. I åra etter har det vore utvikla stadig nye teaterstykke basert på Sabeltann-universet.
I februar 1992, under opninga av Spellemannprisen 1991, opptredde fleire av figurane frå Sabeltann-universet på scena medan dei framførte songen «Sjørøverne kommer». Veka etter kom den første plateutgjevinga med Sabeltann-songane ut i butikkane og vart den fjerde mest selte plata i Noreg i 1992. Plata heldt fram med på selje i 1993 og vart den mestseljande i Noreg det året. Totalt greidde plata å selje over 250 000 eksemplar.
I 1996 vart det satsa på filmlerretet med spelefilmen Drømmen om Kaptein Sabeltanns rike, og i 2004 med teiknefilmen Kaptein Sabeltann. i 2011 vart det laga ein TV-serie, Kaptein Sabeltann – Kongen på Havet, og i 2014 ein ny langfilm, Kaptein Sabeltann og skatten i Lama Rama. I 2019 vart den dataanimerte langfilmen Kaptein Sabeltann og den magiske diamant publisert på kinoar i Noreg.
Førestillingar
Barne- og familieforestillinga Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga vart skriven i 1989 og første gong spelt i Dyreparken i Kristiansand 9. juli 1990. Den første førestillinga var ein suksess, og vart spelt frå 1990 til og med sommaren 1993. I 1990 og 1991 vart førestillinga spelt på dagtid, utanom ei test-førestilling i 1991 som vart spelt på kveldstid. Sesongen etter, i 1992, vart det bestemt at førestillingane skulle spelast på kveldstid, med sommarnettene og naturområdet rundt Kjuttaviga amfiteater som rekvisittar.
Det har vore førestillingar nesten kvart år sidan, mellom anna oppfølgjaren Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga som kom i 1994. Terje Fomoe vart tildelt ein Spellemannpris for musikken. Dette var også første førestilling der skuta til Sabeltann, Den Sorte Dame, vart brukt.
Allereie i 1994 hadde Terje Formoe planar om ei heilaftens førestilling i sesongen 1995, men dette vart ikkje noko av då det i 1995 vart brot mellom Dyreparken og Terje Formoe. Førestillinga Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga vart spelt ein sesong på Hvalstrand i Asker med tittelen Kaptein Sabeltann og Grusomme Gabriels Skatt. Kjuttaviga er bukta i Kristiansand Dyrepark der førestillingene tidlegare var spelt. Året etter var Sabeltann-førestillingane tilbake i Kristiansand, denne gongen med den første heilaftens førestillinga, Kaptein Sabeltann og jakten på den magiske diamant. Denne vart spelt sesongane 1996 og 1997. I sesongane 1998 og 1999 vart dei to første førestillingane slått saman til ei heilaftens førestilling, under namnet Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga.
Dette var siste gongen dei fleste skodespelarane som hadde vore med sidan starten i 1990 var med, inkludert Terje Formoe, som etter sesongen i 1999 slutta å spele rolla som kaptein Sabeltann.
I 2000 hadde førestillinga Kaptein Sabeltann og den forheksede øya urpremiere. Denne gongen hadde Svein Roger Karlsen rolla som kaptein Sabeltann, ei rolle han spelte til og med sesongen 2009. Denne førestillinga vart også vist sommaren 2001. Same året døydde skodespelaren Svein Haagensen. Haagensen hadde vore med frå starten i 1990, i rolla som mellom andre sjømannen Ruben og jungelfyrsten Maga Kahn.
I sesongane 2002 og 2003 vart Kaptein Sabeltann og jakten på den magiske diamant sett opp på nytt. I 2003 vart det også utgjeve ein animasjonsfilm med Kaptein Sabeltann. Manuset til denne filmen bygde delvis på dei to første førestillingane. I sesongene 2004 til og med 2006 var førestillinga Kaptein Sabeltann og grusomme Gabriels skatt. Denne førestillinga bygde delvis på manuset til animasjonsfilmen.
9. juli 2007 var det også ei relansering av førestillinga Kaptein Sabeltann og den forheksede øya, som tidlegare hadde vort vist i 2000 og 2001. I alt 62 500 billettar vart lagde ut for sal, derav 58 000 vart selde på førehand. Førestillinga vart også framført i 2008 og vart vist for siste gong i 2009. Etter sesongen i 2009 slutta også Ingolf Karinen. Han hadde då spelt som Pelle Pirat i 19 år, og var fram til då den einaste skodespelaren som hadde vore med samanhengande sidan starten i 1990. I 2010 vart det kjent at Kyrre Haugen Sydness skulle overta rolla som kaptein Sabeltann etter Svein Roger Karlsen.
I 2010 vart førestillinga Kaptein Sabeltann og grusomme Gabriels skatt (spelt i 2004, 2005 og 2006) nok ein gong spelt, men denne gongen var det Terje Formoe som spelte Sabeltann for første gong sidan sommaren 1999.
I 2011 var det urpremiere på førestillinga Kaptein Sabeltann og havets hemmelighet. Denne førestillinga er eit framhald av Kaptein Sabeltann og grusomme Gabriels skatt og Kaptein Sabeltann og den forheksede øya.
I perioden 1990 til 2008 har berre fire førestillingar vorte avlyste på grunn av regn, tre gonger i 1992, og 12. juli 1993.
Frå starten og fram til 2009 vart det selt omkring ein million billettar til Sabeltann-førestillingane.
Kaptein Sabeltanns verden
I Kristiansand Dyrepark er det i tillegg til amfiscenen der Sabeltann-førestillingane blir vist, bygd opp ein liten «karibisk sjørøvarlandsby», ein kulisseby med småbutikkar og kioskar, kalla «Kaptein Sabeltanns verden», og eit bryggeanlegg med sjørøverskutene «Den sorte dame» og «Grevinnen».
Utgjevingar og produkt
<!-- Den første utgivelsen om Sabeltann var singelen Sanger fra musikkspillet: Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga, utgitt i 1990, og inneholdt «Sjørøverne kommer» og «Pinkys sang», begge sunget av Formoe. Den første CD-en med musikk fra forestillingen om Kaptein Sabeltann kom i 1991, og var Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga, kombinert musikk-CD og lydbok. Det er siden blitt utgitt en rekke CD-er med fortellinger og musikk fra forestillingene. Den første boka, Kaptein Sabeltann og gutten som ville bli sjørøver, kom i 1993. Samme år kom også den første videofilmen fra forestillingen. Det er etter det kommet flere videofilmer, DVD-er, samt en mengde bøker og blader, mange illustrert av tegneren Egil Nyhus. Tegnefilmen Kaptein Sabeltann, i regi av Stig Bergqvist, kom i 2003. Med en pris på 41,5 millioner kroner er den en av Norges mest påkostede filmer noensinne. Den hadde premiere i 65 norske byer samtidig.
Kaptein Sabeltann er en kommersiell suksess innen underholdning for barn i Norge, og blant de aller største blant det som også er laget i Norge. Formoe skriver stadig nye fortellinger, ofte i samarbeid med andre. Det selges også en stor mengde spinoff-produkter som blir knyttet til Kaptein Sabeltann-figurene, som leker, sengetøy, Sabeltann-is, Sabeltann-brød og Sabeltann-tran.
Sabeltann er registrert som varemerke på forskjellige språk, men har i liten grad slått an i utlandet. Blant annet er et par bøker kommet ut i Sverige, og tegnefilmen ble utgitt på DVD i USA i mars 2007 under tittelen «Captain Sabertooth».
Gentoo
Gentoo er ein linuxdistribusjon mynta på vidarekomne brukarar. Ulikt andre Linux-variantar kompilerer han all kjeldekode under installeringa, slik at brukaren kan skreddarsy operativsystemet og programma til sin eigen datamaskin. Namnet kjem frå Gentoo Penguin som er det engelske namnet på bøylepingvinen.
Gentoo er bygd rundt installerings- og oppdateringssystemet Portage. Ein installerer programvare ved å skrive emerge etterfølgt av namnet på programmet som skal installerast. Portage nyttar ikkje programpakker som rpm eller deb, men ebuild-filer som inneheld instruksjonar for kvar Portage skal laste ned kjeldekoda, korleis programmet skal kompilerast, samt filavhengigheiter. Ved å skrive emerge world, oppdateres ein heile systemet unntatt sjølve linuxkjernen. Ettersom Portage er det einaste som er standard i ein Gentoo-installasjon, må brukaren sjølv sette systemet saman med diverse komponentar.
Rio Sil
Sil er ei elv i Galicia i Spania og ei av sideelvane til Miño. Ho er 228 km lang. Sil spring ut i Dei kantabriske fjella og renn gjennom provinsane León og Ourense. Den største byen langs Sil er Ponferrada. Sil munnar ut i Miño oppfor Ourense.
Store Vargevatnet
Store Vargevatnet er ein innsjø som ligg i Aurland kommune i Vestland.
Blodørn
Å skjera blodørn er skildra som ein avrettingsmåte frå norrøn tid. Han gjekk ut på at ein skar av ribbeina på begge sider av offeret innmed ryggbeinet, breidde dei til sides slik at dei likna på vengjer, og trekte ut lungene.
Straffa kan tenkast å vera ei gammal rituell handling, men det er også usikkert om noko slikt er blitt utført. Soga om blodørn kan også ha oppstått gjennom fantasifull forteljing eller feilomsetjinger av historiske kjelder.
Snorre Sturlason skildrar blodørn-straff i Soga om Harald Hårfagre.
Otnes i Rendalen
Otnes er ein tettstad i Rendalen kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Staden har, og ligg på vestsida av Lomnessjøen, 15 km. sørom Bergset.
På Otnes ligg helse- og sosialsenteret med sjukeheim og helseadministrasjonen for kommunen. På sjukeheimen er det ei avdeling av Rendalen bibliotek. På Otnes ligg òg Ytre Rendal kyrkje, som er frå 1752.
Staden har bensinstasjon og daglegvarebutikk.
Caplex
Caplex er namnet på fleire leksikon på bokmål gjevne ut av Cappelen.
Caplex ettbindsleksikon kom første gong ut i 1990 med nye, reviderte opplag i 1994, 1997, 2001 og 2004. Pål Steigan var hovudredaktør for dei første to utgåvene, Solveig Wikström og Øyvind Skagmo for dei to neste. Utgåvar frå 2004 hadde 1 440 sider.
Caplex multimedia bedrift blei gjeve ut som CD-ROM i 1997.
Caplex nettleksikon var eit nettleksikon som var fritt tilgjengeleg frå 2000 til 2011. på Internett, som vart gjeven ut av forlaget Cappelen. Med sine 64 000 artiklar var Caplex i 2011 det fjerde største norske oppslagsverket av sitt slag (etter bokmåls-/riksmålsutgåva av Wikipedia, Store norske leksikon og Wikipedia på Nynorsk).
Caplex nettleksikon vart lansert 25. august 2000, og hadde i 2005 meir enn 4 millionar besøkande og nesten 30 millionar sidevisingar. Første halvdel av 2006 hadde Caplex i snitt over 4 millionar sidevisingar i månaden. Trass høge vitjartal vart Caplex nettleksikon lagt ned 1. juni 2011.
Ved årsskiftet 2009/2010 kjøpte Allkunne frå Cappelen Damm AS rettane til å publisere mesteparten av stoffet i Caplex. I oktober 2011 tok Allkunne til å publisere leksikontekstar om ulike emne frå Caplex. Allkunnes Caplex-artiklar er vurdert og oppdatert av fagkonsulentar, omsette frå bokmål til nynorsk og redigerte for digitalt format. Caplex-artiklar kan også bli utvida etter behov, skriv Allkunne (2011).
Keisuke Shimizu
Han har spela for klubbane Oita Trinita, New Wave Kitakyushu, Avispa Fukuoka og Kyoto Sanga FC (2019).
Hardenberg
Hardenberg er ein kommune og by i Nederland i provinsen Overijssel med om lag 60 000 innbyggjarar.
Hardenberg fekk byrettar i 1362.
Djibouti
Historie
Fleire ulike stammar har halde til i området, men i dag er issaer og afarar dei viktigaste. Stammane har historisk handla mykje med arabarane og blei tidleg muslimar.
På 1800-talet gjorde Frankrike området til eit protektorat som dei kalla Fransk Somaliland. I 1967 blei namnet endra til Det franske territoriet til afarane og isaene, men i 1977 blei det sjølvstendig under namnet Djibouti.
Ein borgarkrig mellom styresmaktene og afarleiarar tidleg på 1990-talet blei avslutta med ein fredsavtale underskriven i 1994.
Geografi
Store delar av Djibouti består av steinørken. Berggrunnen består av lava og vulkanske høgdedrag, som einskilde stader hevar seg over 1500 moh. Høgast når Moussa Ali Terara på grensa mot Etiopia og Eritrea med 2021 moh. (òg mælt til 2063 moh).
Forkastingar langs Raudehavet har skapt senkingar der Hanléslettene og saltsjøane Alol og Assal ligg. Assal ligg krubg 155 m lågare enn havoverflata. Kysten er djupt innskoren av Tadjourabukta.
Klima
Djibouti har ørkenklima med ekstrem varme. Det lågtliggande kystområde er svært varmt året rundt, men har lågare temperaturar når sola står lågare på himmelen. Mykje av dei indre områda strekkjer seg over 500-600 m, og temperaturen og fukta er litt lågare enn ved kysten. Dei årlege nedbørsmengdene er under 500 mm, og mange stader berre kring 125 mm. Det regnet som kjem på kysten kjem vanlegvis i perioden november til mars, men i dei indre områda er det meir vanleg med regnbyger frå april til oktober. Landet er periodevis råka av tørke, men stundom òg flaum.
Folkesetnad
To tredjedelar av innbyggjarane i landet bur i hovudstaden, som òg heiter Djibouti. Resten er stort sett nomadar som lever av husdyrhald.
Dei to største folkegruppene er dei somalitalande issaene, rundt 60 % av alle innbyggjarane, og afarane, på rundt 35%. Resten er europearar, for det meste franskmenn og italienarar, arabarar eller etiopiarar.
Næringsliv
Djibouti er ein frihandelssone, og økonomien er forankra i tenester som heng saman med dette. Landet er både transitthamn for regionen og eit internasjonalt skipssenter der skip blir lasta om og tankar drivstoff.
Elles har Djibouti lite industri og få naturressursar, bortsett frå den strategiske plasseringa og ei kystline på 80 mil. Det tørre klimaet hindrar storstilt matproduksjon, og mykje må kjøpast inn utanfrå. Landet har noko eksport av skinn og kaffi.
Sanddalsvatnet
Sanddalsvatnet er eit vatn som ligg i Gloppen kommune i Vestland.
Tidsskriftet Traktor
Traktor er eit tidsskrift om traktorar som kjem ut seks gonger i året. Det blir gjeve ut av forlaget Tun Media i Oslo. Sjefredaktør i bladet i 2006 er Marianne Asbøll Røhme.
Neokhóri i Etoloakarnanía
Neokhóri (gresk Νεοχώρι) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Neokhóri var hovudsete i den tidlegare kommunen Iniádes, som no er ei kommunaleining i kommunen Mesolóngi.
Den Helder
Den Helder er ein kommune og by i Nederland i provinsen Noord-Holland med om lag 60 000 innbyggjarar. Den Helder ligg heilt nord på halvøya Noord-Holland og her ligg den største marinebasen i landet.
Historie
Huisduinen var den opphavlege, eldre delen av byen, medan Helder i seg sjølv var ei lita grend i nærleiken. På grunn av den strategiske plasseringa heilt på enden av halvøya Noord-Holland, vart det bygd mange festningsverk i området. Området vart kalla Helledore («Helvetesdøra», og seinare Den Helsdeur) på grunn av dei «djevelske» festningsverka som hindra fiendtlege skip å segle inn i Zuidersee.
Den Helder har spelt ei viktig rolle i nederlandsk skipsfart. Under den nederlandske gullalderen vart skip samla nær Den Helder og frå her sette ein ut på verdshava. I 1820-åra vart Noordhollandsch Kanaal grave frå Amsterdam til Den Helder. Fyret Lange Jaap vart bygd i 1877 og er det høgaste støypejernstårnet i Europa med ei høgd på 63,45 meter.
Rio Ulla
Ulla er ei elv i Galicia i Spania. Ho renn frå Monterroso til Ría de Arosa.
Elva er 132 km lang og har eit nedslagsfelt på 2764 km².
Buddhistiske høgtider
Buddhistiske høgtider er ei rekke høgtider som blir feira i samband med buddhismen. Nokre av dei tek utgangspunkt i livet til Buddha og læresetningane hans, medan andre har samband til lokale eller regionale høgtider, og berre blir feira innanfor visse buddhistkulturar. Høgtidene inkluderer mellom anna månefestar, vesak og vulan.
Malham Tarn
Malham Tarn er ein innsjø nær landsbyen Malham i Yorkshire Dales i England. Han ligg 377 meter over havet, og er ein av dei høgastliggande innsjøane i England. Innsjøen er ein av åtte høgareliggande basiske innsjøane i Europa. Geologien, plante- og dyrelivet har gjort at innsjøen er underlagt fleire bevaringsnivå. Området tilhøyrer National Trust. Organisasjonen leiger ut delar av området til Field Studies Council, som har feltkurs her.
Geografi
Malham Tarn ligg i Yorkshire Dales, ein nasjonalpark i Penninane i Yorkshire. Han ligg om lag 40 km nordvest for Bradford og kring 4 km nord for den næraste busetnaden, Malham.
Med ei høgd på 377 meter over havet er han den høgastliggande innsjøen i England. Innsjøen er ein av berre åtte høgareliggande basiske innsjøar i Europa, med ein pH på mellom 8,0 og 8,6. Nedslagsfeltet til innsjøen er 6 km² og hovudtilsiget er ei elv som renn ut nordvest i innsjøen. Innsjøen er 4,4 meter på det djupaste og middeldjupna er 2,4 meter. Overflatearealet til innsjøen er 0,62 km². Det tar vatnet om lag 11 veker å renne gjennom innsjøen. Hovudutsiget er ei lita elv sør i innsjøen. Denne forsvinn under jorda etter kring 500 meter før ho dukkar opp att nedanfor Malham Cove som ei kjelde til elva Aire.
Naturhistorie
Malham Tarn ligg i eit kalksteinsområde. Sjølve innsjøen ligg på eit lag av skifer frå silur, som er dekt av mergel. Innsjøen vart demd opp av ei morene mot slutten av den siste istida, for om lag 10 000 år sidan. Han brukte å vere dobbelt så stor, men har krympa på grunn av tilmudring på vestsida. Dette har skapt eit myrlendt område kalla Tarn Moss. Etter avskoginga under jernalderen, vart området kring innsjøen nytta som beitemark for å hindre at skogen kom attende. Det vart bygt ein jordvoll og ei sluse ved innsjøen i 1791 av Lord Ribblesdale;, og dette heva vassnivået i innsjøen med om lag éin meter. Den normale årsnedbøren i tilsigsområdet er 1542,5 mm.
Det finst seks fiskeartar i innsjøen, samt kreps, toppdykkar, sivhøne, sothøne, toppand og krikkand. Mange vadefuglar hekkar i området, som raudstilk, storspove, vipe og tjeld.
Rio Sar
Sar er ei elv i Galicia i Spania. Elva spring ut nær Santiago de Compostela og renn over 30 km gjennom A Maía-dalen før ho munnar ut i Rio Ulla nær Padron.
Malham Tarn
Naturhistorie
Innsjøen er ein del av Malham og Arncliffe Site of Special Scientific Interest som vart oppretta i 1955. I 1992 fekk innsjøen og våtmarksområdet status som nasjonalt naturreservat. Innsjøen er òg ein Ramsar stad sidan 1993. Det høyrer òg til Craven Limestone Complex Special Areal of Conservation.
Rio Sar
Pomponius Mela nemner elva (Sars) i De situ orbis libri III. Den galisiske lokale diktaren Rosalia de Castro skreiv eit samla verk kalla En las Orillas del Sar («Ved breidda av Sar») på kastiljansk spansk.
Malham Tarn
Historie
Det har vore menneske ved Malham Tarn sidan mellomsteinalderen. Under bronsealderen og jernalderen vart området kring innsjøen nytta som beitemark. Etter at Romarriket erobra Storbritannia vart ikkje området sett på som særleg attraktivt og dei einaste romarane ein fann i området var ein liten leir ved Malham Moor. I mellomalderen vart området eigd av fleire kloster, som nytta det til beite.
Doetinchem
Doetinchem (plattysk Deutekem) er ein kommune og by aust i Nederland i provinsen Gelderland med om lag 55 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Oude IJssel (Gamle IJssel) i ein region kalla Achterhoek.
I 2005 vart kommunen Wehl innlemma i Doetinchem.
Yellow Submarine
«Yellow Submarine» er ein song frå 1966 av The Beatles, tilskriven Lennon/McCartney, men skriven av Paul McCartney. Songen vart gjeve ut på albumet Revolver og vart tittelsongen til filmen med same namn i 1968. Yellow Submarine er òg namnet på filmmusikken frå filmen, som er ein del av musikkatalogen til The Beatles.
Songen vart betre motteken i Storbritannia og Europa enn i USA. Singelen gjekk til topps både i heimlandet og i Noreg (11 veker, sju veker på førsteplassen av VG-lista) og vann ein Ivor Novello Award for høgaste salstal for singlar i Storbritannia for 1966.
Inspirasjon og innspeling
McCartney fann inspirasjon heime hos kjærasten Jane Asher sine foreldre då han ønskte å lage ein barnesong som Ringo Starr kunne synge.
Songen vart produsert av George Martin og gjort ferdig på fem forsøk den 26. mai 1966 i Abbey Road Studios. 1. juni vart det lagt på spesialeffektar. På den andre dagen vart studioet reinska for alt som kunne nyttast til spesialeffektar, som kjeder, ei skipsklokke, fløyter og eit kasseapparat, som seinare vart nytta av Pink Floyd på deira «Money»
«Akerendam»
«Akerendam» var eit hollansk handelsskip eigd av Det nederlandske austindiakompaniet som forliste utanfor Sunnmøre i 1725. Vraket blei seinare funne av tre dykkarar utanfor øya Runde og kjent som Rundefunnet.
«Akerendam» blei bygd i 1724. Det var 145 fot langt og hadde eit mannskap på 200 mann. 19. januar 1725 siglde det frå øya Texel i Nederland saman med to andre skip. Skipet var hovudsakleg lasta med myntar til bruk ved handel i Asia. Målet for reisa var Batavia (noverande Jakarta i Indonesia), men «Akerendam» blei drive ut av kurs av ein storm i Nordsjøen og forliste utanfor fuglefjellet Runde. Heile mannskapet på 200 omkom.