cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ob
Bruk
Ob var ei særleg viktig transportåre før Den transsibirske jarnvegen vart bygd. Fram til tidleg på 1900-talet var særleg Tjumen ved Turaelva, ei sideelv til Tobol, ein viktig hamneby i vest. Tjumen låg frå 1885 langs jarnvegen mellom Jekaterinburg og Perm og danna dermed eit samband til elvane Kama og Volga i hjarte av Russland. Tjumen vart ein viktig endestasjon for jernbanen før han vart bygd vidare austover. I austlege område av Ob-bassenget var Tomsk ved Tom ein viktig endestasjon.
Den transsibirske jarnvegen gav eit meir direkte samband mellom aust og vest som kunne nyttast året rundt. Ob var derimot framleis viktig for å knyte saman dei store avstandane i Tjumen oblast og Tomsk oblast med store byar langs den transsibirske jarnvegen som Novosibirsk og Omsk. På andre halvdel av 1900-talet gav jernbanevegar til Labytnangi, Tobolsk og olje- og gassbyane Surgut og Nizjnevartovsk fleire endestasjonar, men Ob var framleis viktig som transportåre til stader som ikkje hadde jernbane.
I 1956 vart det bygd ei demning nær Novosibirsk som skapte den største kunstige innsjøen i Sibir, Novosibirskreservoaret. Store mengder radioaktivt avfall frå russiske våpen og atomreaktorar vart dumpa direkte ut i Ob. Sedimenta i Ob inneheld framleis dødelege isotopar. I dei første åra vart det dumpa store mengder radioaktivt forureina vatn frå kraftverket Majak ut i mange små innsjøar nær kraftverket og elva Tetsja.
Frå 1960-åra til 1980-åra planla sovjetiske ingeniørar eit gigantprosjekt for å leie noko av vatnet frå Ob til Kasakhstan og dei sovjetiske republikkane i Sentral-Asia for slik å fylle opp Aralsjøen igjen. Prosjektet vart lagt ned i 1986 på grunn av økonomiske og miljømessige tilhøve.
Khásia
Khasia (gresk Χάσια), òg kalla Khassia, Hasia og Hassia, er eit fjell nord i Tríkala (i periferien Thessalía), sør i Grevená (i periferien Vest-Makedonía og landskapet Makedonia) og lengst aust i Ioánnina (i periferien Ípiros). Fjellet er ein del av fjellkjeda Píndos.
Fjellet er 40 km langt frå aust til vest og 15-20 km breitt. Elva Aliákmonas renn i nordaust og er kjelda til Piniós som renn i sør. To andre elvar renn i nord.
Skogar dominerer dei lågareliggande områda og inneheld furu og gran, medan dalar, grassletter og buskar, i tillegg til berre område, dominerer i høgareliggande område. Området rundt fjellet inneheld landsbyar, skogsvegar og turstiar.
Frå toppen kan ein sjå nærliggande fjell i dei austlege områda av Ioánnia, som strekkjer seg så langt som til dalen langs elva Aóos (Vjosë), byen Ioánnina og Pamvótidasjøen. Ein kan òg sjå nordvestlege område av Tríkala og dei sørlege og sentrale områda av Grevená og Andikhásiafjella.
Áthos
Áthos (gresk Άθως), ofte kalla Ájon Óros (gresk Άγιον Όρος), «det heilage fjellet»), Ayion Oros eller Agion Oros, er eit fjell og ei halvøy i Khalkidikí nord i Hellas. I antikken vart halvøya kalla Ακτή (Acte eller Akte). Politisk er ho kjent i Hellas som den autonome klosterstaten til det heilage fjellet. Staden er oppført på lista over verdsarv og er heim til 20 ortodokse kloster som utgjer ein autonom teokratisk stat innanfor republikken Hellas. Andeleg ligg Áthos direkte under lovgjevinga til det økumenske patriarkatet Konstantinopel.
Halvøya er den austlegaste «fingeren» på den større Khalkidikíhalvøya. Áthos strekkjer seg 60 km ut i Egearhavet med ei breidd på mellom sju og tolv kilometer og dekkjer eit område på rundt 390 km². Fjellet Áthos og dei bratte sidene med tett skog reiser seg til 2 033 moh. Farvatnet rundt enden av halvøya kan vere farleg.
Kamenka ved Tsjumysj
Kamenka (russisk Каменка) er ei elv i Altaj kraj i Russland og ei av sideelvane til Tsjumysj i nedslagsfeltet til Ob. Ho har ei lengd på 78 km. Landsbyane Zalesovo og Sovjetskoje ligg ved elva.
Drømmen og hjulet
Drømmen og hjulet er ein halvdokumentarisk roman om forfattaren Ragnhild Jølsen (1875–1908), skriven av Jens Bjørneboe (1964).
Bakgrunn for Bjørneboes roman
Ragnhild Jølsen var yngste dotter av den tiltaksrike brukseigaren Holm Jølsen, som åtte storgarden Ekeberg i Enebakk fram til 1904. Ragnhild Jølsens liv og forfattarskap var grunnleggjande knytt til denne garden og tradisjonane kring han. Her opplevde ho brytningane mellom ny og gamal tid, mellom natur og teknikk, mellom folketru og rasjonalisme. Faren, Holm Jølsen, gjorde ein stor innsats for å industrialisere Ekebergdalen. Han grunnla fyrstikkfabrikk og cellulosefarbrikk inspirert av tekniske nyvinningar i andre halvdelen av 1800-talet. Men bruka vart gong på gong råka av brann, og til slutt måtte han gje opp. Han vart sett under administrasjon.
Kýnthos
Kýnthos er eit fjell på øya Dílos i Kykladane i Hellas.
Drømmen og hjulet
Bakgrunn for Bjørneboes roman
Krakket førte til at huslyden måtte flytte til hovudstaden då dottera var 14 år gamal. Ho gjekk på skule, og ho gjekk i lære for å bli bilethoggar. Etter kvart hamna ho i bohem-krinsen.
Då Ragnhild Jølsen var 21 år gamal, flytta ho med foreldra attende til Enebakk. Det var der ho tok til å skrive for alvor. Ho arbeidde overmåte seriøst, og frå 1903 til ho døydde i 1908 fekk ho i raskt tempo ut romanar og forteljingar knytte til heimkommunen.
Kýnthos
I gresk mytologi fødde Leto Apollon og Artemis på øya etter å ha vorte oversett av Zevs si kone, Hera, som var svært sjalu på grunn av forholdet hans til Leto.
Drømmen og hjulet
Bakgrunn for Bjørneboes roman
Ho døydde 33 år gamal. Det er reist mange spørsmål rundt dødsårsaka. Heilt sikre svar får vi knapt. Ho vart ikkje obdusert (jf Christensen, Kari 1989: Portrett på mørk treplate. Ragnhild Jølsens liv og forfatterskap).
Bjørneboe og Jølsen
Ragnhild Jølsens liv og tidlege død inneheld uløyste gåter og har heilt klårt fengd Bjørneboe. Han budde sjølv nær Ekeberg i Enebakk då han skreiv Drømmen og hjulet, noko som truleg har hatt innverknad på val av tema. Han gjorde grundige etterrøkingar på førehand og kunne ta i bruk levande tradisjonar i lokalmiljøet. Bjørneboe har sjølvsagt også blitt inspirert av Ragnhild Jølsens dikting. Utan tvil har han kjend seg åndeleg i ætt med henne, og har lagt mykje av sitt eige kunstnartemperament i romanen.
Kýnthos
I moderne tider er det gjort mange arkeologiske funn på øya, som er ein stor turistdestinasjon.
Mega Drive
Sega Mega Drive er ein 16 bits spelkonsoll som vart produsert av det japanske føretaket SEGA, for å erstatte den 8 bits spelkonsollen Sega Master System, som var utdatert og mista marknadsandelar, særleg mot Nintendo. I Nord-Amerika fekk spelkonsollen namnet Sega Genesis på grunn av diverse lisensieringsproblem. Mega Drive vart sloppen den 29. oktober 1988 i Japan, og i Europa ikkje før den 30. november 1990.
Drømmen og hjulet
Bjørneboe og Jølsen
Tradisjonane frå slektsgarden, Holm Jølsens industrireising på eigen eigedom, folkelivet kring bruket, og endeleg, det økonomiske krakket som råka dette, og dermed huslyden Jølsen, går Bjørneboe grundig inn på. Særleg brukar han mykje plass på å skildre det merkelege sekteriske religiøse livet som faldar seg ut i «Fabrikkdalen» i somme krinsar. Og frå tid til annan anar ein omen frå den store verda utanfor. Alt dette til saman vert eit fargerikt bakteppe for Bjørneboes portrett av mennesket og diktaren Ragnhild Jølsen.
Mega Drive
Tekniske spesifikasjonar
Mega Drive brukte ein dedikert VDP (Video Display Processor) som var ei oppdatert utgåve av brikka i Sega Master System, ei derivrert utgåve av Texas Instruments si TMS9918 prosessor.
Drømmen og hjulet
Bjørneboe og Jølsen
Bjørneboe understrekar kor oppteken den unge jenta, som tek timar i modellering, vert av Edvard Munchs målarstykke, og han let henne råke ein særeigen mannsperson som er kalla Esau, ein mellomting mellom Esau i Det gamle testamentet og ein faun. Han er karakterisert som Pan og Eros i ein og same skapnad. Esau gjer eit inntrykk på henne som ho aldri kan bli kvitt, mest som ei bergtaking. Eit brot måtte koma; men ho har møtt «Eros» og fått eit sjeleleg «brannsår» som det er uråd å lækje. Møtet med Esau blir i Bjørneboes framstilling langt på veg avgjerande for den vidare utviklinga til hovudpersonen som menneske og kunstnar. Bjørneboe har skapt romanpersonen Esau ut frå meir eller mindre demoniske mannsskapnader i Jølsens dikting. Spesielt ein av desse, han som Jølsen sjølv kalla Vibe Vang, skal ifølgje Øyvin Ribsskog og Kari Christensen ha identifiserbar historisk modell.
Med romanen Drømmen og hjulet har Bjørneboe prøvt å klårleggje Ragnhild Jølsens lagnad dikterisk, dels med grunnlag i fakta som kan verifiserast, dels på grunnlag av kunstnarleg intuisjon. Arbeidet med boka må ha hatt mykje å seia for han sjølv, for han skal ha vorte vonbroten over at forlaget satsa så lite på ho. Det skal ha vore ein av grunnane til at han skifte forlag, frå Aschehoug til Pax.
Mega Drive
Tekniske spesifikasjonar
All data gjeld for den europeiske PAL-utgåva, prossesorane i dei amerikanske NTSC-maskinene gjekk noko raskare.
Utvikling
16-bits heimedatamaskiner som Commodore Amiga og Atari ST, samt 16-bits spelkonsollar, utkonkurerte 8-bits baserte videospel på slutten av 1980-talet. På denne tida hadde Nintendo 95 % av den nordamerikanske marknaden, samt 92 % av den japanske. Sega Master System hadde feila totalt i begge desse områda, så SEGA bestemde seg difor for å konstruere ei ny maskin.
16 bits videospel som Sega hadde utvikla for arkademaskiner basert på Sega System 16, var ein stor suksess, så dåverande sjef for Sega, Hayao Nakayama, bestemde seg for å lage ein heilt ny 16 bits spelkonsoll. Sluttkonstruksjonen viste seg også å vere særs kompatibel med arcade boards* som Megatech, Mega Play og System C. Det ville difor verta raskt og enkelt å porte eksisterande spel over til den nye konsollen.
* Nokon som har ei god omsetjing til ovanfor?
Det endelege namnet på den nye konsollen vart Sega Mega Drive, «Mega» skulle stå for «herredøme» og «Drive» for rå kraft og fart. I USA vart namnet på konsollen «Sega Genesis» etter ein tvist om varemerket. Samsung fekk lisens til å lansere konsollen til Sør-Korea. Der vart namnet Super Gam*Boy.
Lansering
Mega Drive vart lansert i Japan 29. oktober 1988, for 21 000 yen. I Nord-Amerika vart konsollen lansert 9. januar 1989 til ein anbefalt pris på 200 dollar, den vart seinare sett ned til 190 dollar. Her i Europa vart ikkje konsollen lansert før 30. november 1990, for 2 000 svenske kroner. Spelet «Sonic the Hedgehog» kom med pakka.
Konkurranse om marknaden
Mega Drive kjempa i byrjinga om marknadsandelar mot 8-bits konsollen Nintendo Entertainment System, ein konsoll som var underlegen, både grafisk og lydmessig. Likevel hadde SEGAstore vanskar med å stele marknadsandelar, av di Nintendo sin kontroll over spelutviklarane allereie hadde gjeve dei ei stor mengd med tilgjengelege spel. For å auka kundemassen bestemde SEGA seg for å endra fokuset mot eit eldre publikum, tenåringar og ungdom i byrjinga av 20-åra som hadde eiga kapitalinntekt og som kjøpte litt meir vaksnare speltitlar. Dermed kom spel som «Altered Beast» og «Streets of Rage»-triologien.
I 1992 var det SEGA som fornøgd kunne konstatere at dei hadde fått kontroll over størstedelen av den nordamerikanske marknaden, med sine 55%. Då «Sonic the Hedgehog 2» vart gjeven ut etter ei aggressiv marknadsføring, hadde SEGA kontroll over 65 % av marknaden.
Ludvig Hope
Ludvig Hope var ein norsk predikant og kristenlivsleiar.
Hope var fødd i Masfjorden kommune. Han vart i ung alder omvendt til kristen tru og byrja som 19-åring som reisepredikant for det som då heitte Det norsk-lutherske Kinamissionsforbund, som seinare vart til Norsk Luthersk Misjonssamband. Han var generalsekretær i same organisasjon mellom 1931 og 1936.
Hope høyrde til den kyrkjekritiske delen av lekmannsrørsla, og er kjend for foredraget sitt i 1906 der han kravde at lekmenn fekk rett til å dele ut nattverd.
Under 2. verdskrigen vart det på grunn av den tyske okkupasjonen av Noreg inngått nye mellombels alliansar innan kristen-Noreg. Hope og professor Ole Hallesby, som høyrde til den konservative delen, samarbeidde med den liberale fløya, og vart ein del av den nasjonale motstandskampen. Dei to samarbeidde tett med biskop Eivind Berggrav og utgjorde leiinga av det som vart kalla Den mellombelse kyrkjeleiinga.
Hope vart arrestert av tyskarane og sett på Grini fangeleir frå 13. mai til 30. august 1943.
Shinji Sarusawa
Shinji Sarusawa er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Renofa Yamaguchi FC.
Rossbytalet
Rossbytalet er eit dimensjonslaust tal som blir brukt for å skildre straum i ei væske. Talet er kalla opp etter Carl-Gustav Arvid Rossby. Vanlegvis blir talet brukt om straumar i havet eller luftstraum i atmosfæren og skildrar forholdet mellom netto akselerasjon i ei væske og coriolisaksellerasjonen som kjem av at Jorda roterer. Talet er òg kjend som Kibeltalet.
Det er definert som:
der U er snøggleiksskala og L er lengdeskala på fenomenet. f = 2 Ω sin φ er corioliskrafta, der Ω er vinkelfart til jordrotasjonen og φ er breiddegrad.
Når rossbytalet er stort (enten fordi f er liten, som i tropane, fordi L er liten eller farten er stor) kan effekten av jordrotasjonen neglisjerast. Når rossbytalet er lite er effekten av jordrotasjonen stor og netto akselerasjonen så pass liten at ein kan bruke geostrofisk tilnærming.
Liabygda
Liabygda er ei bygd med 260 innbyggjarar i Stranda kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Liabygda ligg på nordsida av Storfjorden med vegsamband etter Riksveg 650 til Stordal kommune i vest og til Valldal i Norddal kommune i aust. Liabygda har samband til kommunesenteret Stranda via ferje frå Gravaneset. Liabygda består av grendene Li, Overå, Ringset og Stavseng.
Sarpsfossen
Sarpsfossen eller Sarpen er ein 19,5 meter høg foss i Glomma ved Sarpsborg i Viken. Nedbørsfeltet i Glomma ovenfor fossen har eit areal på 41 182 km2. Flaumavleiingskapasiteten i fossen er ca. 3400 m³/ sekund. Over fossen går det jernbane- og vegbru.
Mali i Thatë
Mali i Thatë er eit fjell på om lag 2 000 meter i Albania ved sida av Ohridsjøen, like ved grensa til Republikken Makedonia. Fjellet ligg òg nær grensa til Hellas.
Sarpsfossen
Fossen er bygd ut med kraftverka Sarp og Hafslund.
Namnet er i norrønt skrive Sarpr. Same fossenamn finst fleire stader i Noreg. I islandsk betyr sarp «fuglekrås», og ordet har truleg hatt liknande tyding i Noreg.
Ornament i musikk
Ornament i musikk er musikalske utsmykkingar som ikkje er naudsynte for å bere fram den generelle melodien (eller harmonien), men i staden dekorerer eller «ornamenterer» linja. Mange ornament vert framført som «raske tonar» rundt ein sentral tone. Kor mykje ornamentering som finst i eit musikkstykke kan variere stort. Ornament vart mykje nytta i barokken og i til tider har det nesten ikkje vore noko. Ordet agrément vert nytta om ei form for ornament i fransk barokkmusikk. Ein viktig funksjon av ornamenteringa i tidleg og barokk klavermusikk var ein måte å skape lenger sustain for ein tone på eit cembalo, klavikord eller virginal, slik at instrumenta kunne halde ein tone lenger på liknande måte som eit pipeorgel.
I barokken var det vanleg at utøvarane improviserte ornamenteringa på ei viss melodilinje. Ein songar framførte ein da capo aria, til dømes, og kunne synge melodien relativt fri for ornament første gongen, men dekorere han med forskjellige utsmykkingar andre gongen. Improviserte ornamenteringar er framleis ein del av den irske musikktradisjonen. .
Ornemtenteringa kan òg vere indikert av komponisten. Mange standard ornament er indikerte med eit standardsymbol i musikknotasjonen, medan andre ornamenteringar kan verte gjevne til utøvarane som små notat, eller berre skriven ut med notar på vanleg måte. Ofte har ein komponist sitt eige sett med ornament, som vert forklart på førehand, som ein slags kode. Forsiring er ein note skriven med mindre skrift, med eller utan skråstrek gjennom, for å indikere at noteverdien ikkje tel som ein del av den totale tida i takten. Alternativt kan uttrykket referer meir generelt til alle slags smånotar som vert nytta til å lage ei form for ornament.
Kjelder
''
Sandfloeggi
Frå toppen kan ein sjå ut over heile Hardangervidda, Hårteigen (1690 moh.) i nord, Hallingskarvet (1933 moh.) i nordaust, Gaustatoppen (1883 moh.) i søraust og ut mot Folgefonna (1662 moh.) i vest. Mange trur at Hårteigen er den høgaste på Hardangervidda, sidan han kanskje er meir kjent og meir utprega for vandrarar på vidda, men det er han altså ikkje.
Liabygda
Her ligg også fleire nedlagde fjellgardar, mellom anna Ansok. Her kom Sakarias Ansok frå. Han skreiv ei rekkje med artiklar og seinare tre bøker (Eld som slokna, Far etter folk og Menneske vi møtte) om livet ved fjellgardane langs Storfjorden.
Kvasibiennal oscillasjon
Den kvasibiennale oscillasjonen (kvasi-toårig svinging eller på engelsk quasi-biennial oscillation (QBO)) er ein kvasiperiodisk oscillasjon i det sonale vindmønsteret i stratosfæren over ekvator. Svinginga har ein periode på om lag 28-29 månadar. Det skiftande vindmønsteret utviklar seg i toppen av den lågare stratosfæren og forplantar seg nedover med om lag 1 km per månad før det løyser seg opp ved den tropiske tropopausen. Den nedoverretta rørsla av austavinden oppstår sjeldnare enn med vestavinden. Amplituden på den austlege fasen er om lag to gonger så stor som amplituden til den vestlege fasen. På toppen av det vertikale QBO-området dominerer austavinden, medan ein i botn av dette området har større sannsyn for å få vestavind.
Teori
Den kvasibiennale oscillasjonen blei oppdaga på 1950-talet, men årsaka til at han oppstod tok litt tid å finne ut av. Radiosondeoppstigningar viste at fasen ikkje hang saman med den årlege syklusen, som er tilfelle for alle andre stratosfæriske sirkulasjonar. På 1970-talet oppdaga ein at den periodiske reverseringa av vindmønsteret er driven av atmosfæriske bølgjer som forplantar seg oppover frå den tropiske troposfæren og løyser seg opp i stratosfæren ved strålingsavkjøling. Opphavet til desse bølgjene vart derimot mykje diskutert, men i dei siste åra er ein stort sett einige om at tyngdebølgjer har ein stor innverknad.
Konsekvensar
Konsekvensar av den kvasibiennale oscillasjonen er mellom anna ein sekundær sirkulasjon som blandar stratosfærisk ozon. I tillegg påverkar han monsunnedbøren og den stratosfæriske sirkulasjonen på den nordlege halvkula om vinteren (brå stratosfærisk oppvarming)
Observasjonar ved hjelp av vêrballongar
Freie Universität Berlin har eit datasett frå radiosondeobservasjonar frå Kanton Island i Stillehavet, Maldivane og Singapore. Dette blei brukt til å lage denne figuren på 1980-talet.
Lillebjørn Nilsen
Bjørn «Lillebjørn» Falk Nilsen er ein norsk songar, låtskrivar og folkemusikar. Han vert ofte omtalt som «visekongen» i Noreg. Gjennom opptredenar, plateutgjevingar, visebøker og gitarbøker, var Lillebjørn Nilsen kanskje han som meir enn nokon annan artist fronta Den norske visebølgja.
Sandfloeggi
Sandfloeggi er som med Hårteigen delt inn i tre etasjar av bergartar. Nedst er det grunnfjell-granitt, ovanfor ligg metamorfe sedimentbergartar, og øvst dannar den harde gneisen dei bratte stupa i nordaust.
Tilkomst
De fleste går til Sandfloeggi vinterstid på ski frå Haukeliseter, og følgjer då som regel ei kvista løype ved Mannevatn. Så går ein opp til Holmasjøen og passerer denne (om isen er trygg). Eventuell rute vidare er opp frå Sandflotjønna. Sommarstid tar ein vanlegvis ruta på austsida av tjønna. Etter ein har nådd toppen kan ein velje å gå tilbake til Haukeliseter eller dra vidare mot Hellevassbu eller Middalsbu. Sommarstid er det lettast å nå toppen frå Middalsbu og følgje Trossovdalen opp på toppen, på platået er det to "brear", men desse er stort sett ufarlege å gå på.
Lillebjørn Nilsen
Gjennom ein mannsalder har Lillebjørn Nilsen skapt songar som har vorte allemannseige; «Far har fortalt», «Tanta til Beate», «Se alltid lyst på livet», «Stilleste gutt på sovesal 1» og «Alexander Kiellands plass», for å nemna nokre få. Nilsen har turnert i Skandinavia, Frankrike, Sveits, Belgia, Tyskland, Kina og USA, og har motteke fem Spellemannprisar, anten som soloartist eller som medlem av gruppene Ballade og Gitarkameratene. I 2022 vart han utnemd til Riddar av 1. klasse av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden.
Karrieren
Lillebjørn Nilsen spelte frå 1966 i duoen The Young Norwegians, som til å byrja med bestod av han sjølv og Bjørn Morisse. Sidan Bjørn Morisse var den høgaste av dei to, fekk han kallenamnet Store-Bjørn, medan Bjørn Nilsen vart kalla Lille-Bjørn. Dette kallenamnet har vorte hengjande ved han sidan. I 1967 byrja Lillebjørn Nilsen på musikklinja ved Hartvig Nissens Skule i Oslo. Her traff han Steinar Ofsdal som vart med i The Young Norwegians. Dei gav ut nokre singlar på Troll Records, etterfølgt av albuma Things on our mind og Music. The Young Norwegians vart oppløyst i 1968.
Lillebjørn Nilsen spelte saman med Sigrid Huun hovudrollene i Victor Borg og Øyvind Vennerøds kinofilm Himmel og helvete (1969), som handlar om ungdomar som rusar seg og utforskar verknadene av cannabis og LSD.
Sist på 1970-talet deltok Lillebjørn Nilsen i gruppa Ballade!, beståande av han sjølv, Lars Klevstrand, Åse Kleveland og Birgitte Grimstad. Han turnerte òg ofte med Steinar Ofsdal. Slutten av 70-talet og byrjinga av 80-talet vart ei kunstnarisk blomstringstid for Nilsen, som i denne tida «fann tonen» overfor det store publikummet som soloartist, og i særleg grad som Oslos eiga stemme og trubadur. Samarbeidet med Hot Club de Norvège og Jon Larsen starta i 1982 med «Tanta til Beate».
Lillebjørn Nilsen danna i 1988 gruppa Gitarkameratene saman med venene og kollegene Jan Eggum, Halvdan Sivertsen og Øystein Sunde. Dette samarbeidet gjorde nytte av og framheva det samla, store og klassiske viserepertoaret og dei virtuose gitar- og vokalferdigheitene til dei fire medlemmene. Samarbeidet tok slutt i 1994 etter to suksessfulle plateutgjevingar og omfattande turnear. Dei tok uventa opp att samarbeidet i 2010 med utselde konsertar i dei store byane. Som forfattar av Lillebjørns Gitarbok, som sidan 1973 er kome i eit samla opplag på meir enn 200 000 eksemplar – det høgaste opplaget for noka musikkpedagogisk lærebok eller visebok i Noreg nokonsinne – har Lillebjørn Nilsen gjeve eit eineståande bidrag til utbreiinga av gitarmusikkunsten og visekunsten i Noreg.
I 2005 mottok Lillebjørn Nilsen endeleg Oslo bys kulturpris for 2004, bl.a. med grunngjevinga: «Lillebjørn Nilsen er den visekunstneren som mer enn noen andre har bidratt til Oslos kultur og dens selvforståelse, identitet og stolthet som storby, i den grad at enkelte uttrykk fra hans tekster har gått inn som alminnelige uttrykk i vårt språk.» Etter Nære Nilsen (1993) har Lillebjørn Nilsen ikkje ytra seg i form av nye songar, med unntak av fleire bidrag på hyllestalbum til både Vidar Sandbeck (både åleine og saman med Gitarkameratane) og Erik Bye (her song han «Anna Lovinda»).
I 20 år på rad – frå 1998 til og med 2017 – hadde han kvart år ein sommarkonsert på Rockefeller i Oslo (midt i juli).
Lillebjørn Nilsen deltok på Minnemarkeringa i Oslo 22. juli 2012 som var ein konsert for eittårsmarkeringa for terrorangrepa i Noreg 2011. Han framførte «God Natt Oslo» og «Barn av regnbuen».
Dikting
Lillebjørn Nilsen var «instrumentalisten som begynte å synge. Og lette etter tekster og melodier. Det jeg ikke fant ble jeg nødt til å skrive selv. Så jeg ble sangskriver også.» Han skriv mykje om storbylivet i Oslo, og om det spennande nettverket av menneske og minne denne byen har. Naturen og miljøet har òg motteke hylling i mange av Lillebjørn Nilsens tekstar, og norsk folkemusikk og folkeleg visetradisjon er eit djupt rotfest utgangspunkt for heile visekunsten hans.
Inspirasjonskjelder for diktinga til Lillebjørns Nilsen finn ein elles i den amerikanske singer/songwriter-tradisjonen; Bob Dylan og Pete Seeger er artistar som har inspirert han. Nilsen og Seeger song saman på Tønder visefestival i 1990. Seinare bad Seeger Nilsen om å korrekturlesa sjølvbiografien sin, og dessutan koma med kritiske merknader. Lillebjørn har sagt han er stolt over å kunna kalla Seeger sin ven. Rudolf Nilsen har òg påverka Lillebjørn Nilsen. Begge var opptekne av Oslo, arbeidarrørsla og «grasrota» i folket. Songen «Gategutt» er eit av Rudolf Nilsens dikt som Lillebjørn Nilsen har skrive melodi til. Som kresen og samstundes folkeleg tekstforfattar, ein visuell erindringskunstner og med ein uvanleg melodisk og harmonisk teft, har Nilsen skapt ikoniske Oslo-songar.
Ragnvald Skrede
Ragnvald Skrede var ein norsk forfattar, litteraturkritikar og omsetjar frå Vågå kommune.
Han arbeidde som lærar i Vågå frå 1924 til 1936. I åra etter krigen arbeidde Skrede som journalist og litteraturkritikar i hovudstadsavisene Dagbladet og Verdens Gang.
Diktarverk
Skrede var 45 år gammal då han byrja forfattarskapen sin i 1949. Han blei raskt ein respektert forfattar og litteraturkritikar. Som diktar brukte han ofte klassiske og regelfaste strofeformer, og forfattarskapet hans er prega av store idéhistoriske kunnskapar. Diktsamlingane hans fekk svært gode kritikar, og han slo gjennom og vart ein respektert lyrikar med ei gong. Han brukte ofte klassiske og regelfaste strofeformer i dikta og forfattarskapet hans er prega av store idéhistoriske kunnskapar.
Den dømde diktaren
Bak verket til Skrede låg ein personleg tragedie som ikkje ikkje var offentleg kjent i den tida han dreiv som forfattar og kritikar. I 1936 vart han dregen for retten og dømd for seksuelle overgrep mot tre av jentene han hadde vore lærar for.
Skredebiografane Egil Ulateig og Otto Hageberg har gått langt i å hevda at Skrede var uskuldig dømd. Dei meinte at bygdefolket var blitt skandaliserte av den svært offentlege skilsmissa og rettstvisten til foreldra hans 1890-åra, i tillegg til at broren Anders var dømd for mord. Vidare skal sambygdingane ha sett på Skrede som «radikal», mellom anna fordi han heldt seksualundervising.
Under rettssaka på Gjøvik prøvde Skrede sjølv å overtyda om uskylda si ved å skildra den hetsen han meinte han var blitt utsett for i bygdemiljøet. Også i samtida blei det sett på som oppsiktsvekkande at 25 sambygdingar leverte eit «protestskriv» mot den tiltalte med sterke nedsetjande utsegn om karakteren hans. På den andre sida blei forklaringane til dei fornærma sett på som svært truverdige.
Då Skrede debuterte som forfattar med ei bok om Tarjei Vesaas i 1947 og fekk gitt ut dei fyrste diktsamlingane sine i åra etter var det ingen som trekte fram at han var straffedømd, og han sa heller ikkje noko om det sjølv i offentlegheita. Saka vart ikkje ålment kjend att før Otto Hageberg og Egil Ulateig skreiv om henne i Skrede-biografiane sine i 2003.
Fjellet Dílos
Dílos (gresk Δήλος) eller Delos var det antikke namnet på eit fjell i Viotía i Hellas, ovanfor byen Tegyra. Fjellet var heilag for Apollon, som templa i fjellsida var tileigna til.
Heidi Bonde
Bonde er utdanna cand.mag. med italiensk, psykologi og nordisk i fagkrinsen.
Masahiro Shimoda
Masahiro Shimoda er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Renofa Yamaguchi FC.
Île du Chameau
Île du Chameau er ei klipperik øy 0,1 nautiske mil lang, som ligg 0.8 nautiske mil aust for Cape Découverte i Curzon Islands. Ho vart kartlagd og namngjeven i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen. Namnet indikerer name is suggestive of the island's form which resembles the two humps on a (bactrian) camel, «chameau» being a French word for camel.
Allotropi
Allotropi (av gresk ἄλλος (allos) «annan» og τρόπος (tropos) «form») er nokre grunnstoff si evne til å finnast i to eller fleire former, i same aggregattilstand, som allotropar eller allotrope former av desse grunnstoffa. Det vil seia at atom av same grunnstoff kan bindast saman på ulike måtar. Dei ulike formene har ulike kjemiske og fysiske eigenskapar.
Karbon (diamant, grafitt og fullerenar) og fosfor (som kvitt fosfor og raudt fosfor) er kjende døme på grunnstoff med fleire allotrope former.
Île Le Mauguen
Île Le Mauguen er ei klipperik øy 0,25 nautiske mil lang som ligg 0,1 nautiske mil sør for Ile des Pétrels i Archipel de Pointe Géologie. Ho vart kartlagd i 1950 av Den franske antarktisekspedisjonen og først namngjeven av dei etter Alexis Carrel, ein kjend fransk kirurg og fysiolog.
Pivovarka
Elva hadde tidlegare utspring i ein innsjø Leninskij rajon, men på grunn av vegar som er bygd over elva startar ho i dag frå ein park inne i byen.
Primitive likningar
Dei primitive likningane er ein versjon av Navier-Stokes-likningane som skildrar hydrodynamisk straum i ein sfære når ein antar at den vertikale rørsla er mykje mindre enn den horisontale rørsla, og at væskelaget er tynt i forhold til radiusen av sfæren. Dette er ei god tilnærming på global straum i atmosfæren og blir brukt i dei fleste globale klimamodellar. Ved å linearisere dei primitive likningane kan ein få Laplace sine tidvasslikningar.
Vanlegvis inneheld dei primitive likningane nesten alltid dei fem variablane (u,v,ω,T,φ) og korleis dei varierer i tid og rom.
Vertikalt trykk, kartesiske koordinatar
På denne forma blir trykket valt som vertikale koordinatar og dei horisontale koordinatane er skriven på kartesisk form (t.d. i eit plan tangentielt til eit punkt på jordoverflata). Denne forma tar ikkje med krumminga av jorda, men er nyttig for å syne enkelte av dei fysiske prosessane likningane skildrar.
Merk at «D» i likningane nedanfor står for den totalderiverte.
Viss ein òg har med ei likning om bevaring av vassdamp, vil desse seks likningane danne grunnlaget for eit oppsett til numeriske vêrvarslingsmodellar.
Primitive likningar ved sigma koordinatsystem og polar stereografisk projeksjon
I dette koordinatsystemet blir dei primitive likningane forenkla til følgjande likningar:
Desse forenklingane gjer det lettare å forstå kva som skjer i ein modell. Temperatur (eller potensiell temperatur) og vatn i form av nedbør flyttar seg berre med vinden frå eit gridpunkt til eit anna gridpunkt. Vinden blir derimot utrekna på ein litt anna måte. Den brukar geopotensialet, spesifikk varme, exnerfunksjonen π og endringa av sigmakoordinatane.
Løysing av dei primitive likningane
Den analytiske løysinga av dei primitive likningane inneheld ei sinusforma svinging i tid og lengdegrad som er modulert av ein koeffisient knytt til høgd og breiddegrad.
Denne analytiske løysinga er berre mogeleg når dei primitive likningane er linearisert og forenkla. Uheldigvis vil mange av desse forenklingane (som ingen dissipasjon og isoterm atmosfære) ikkje gjelde i den verkelege atmosfæren. På grunn av dette blir ei numerisk løysing, der desse forenklingane ikkje er gjort, brukt i generelle sirkulasjonsmodellar og klimamodellar.
Vindvektorane u og v
Vanlegvis vil dei to komponentane fart og retning utgjere vind. I ein modell vil vind vere samanset av vinden i nord-sør retning (v) og av vinden i aust-vest retning (u).
Vind i aust-vest retning er:
Vind i nord-sør retning er:
Ein bør merke seg at sjølv om vinden i meteorologi blir målt i grader frå nord (0 er nord, 90 er aust, 180 er sør og 270 er vest), blir dei trigonometriske gradene målt frå aust (0 er aust, 90 er nord, vest er 180 og sør er 270). Derfor må vindretninga omformast til den trigonometriske standarden for å reknast ut på ein datamaskin eller ein kalkulator. Omforminga ein kan bruk er -θ + 90. Visst resultat blir mindre enn null må ein legge til 360, og visst resultat er over 360, så må ein trekke frå 360. Resultatet skal då bli mellom 0 og 360 grader.
Temperatur
Temperaturen i denne typen datamodellar er ofte den enklaste parameteren å rekne ut i eit punkt. Ein tar temperaturendringa for kvar kilometer i nord-sør retning og multipliserer med vindfarten i same retning. Då får ein temperaturendringa som kjem av nord-sørkomponenten av vinden. Det same kan ein gjere for aust-vest retninga. Ved å sjå på temperaturendringa som kjem av begge desse vindretningane får ein den totale temperaturendringa per time. Visst ein då tar den opphavlege temperaturen og legg til temperaturendringa får ein eit temperaturvarsel for eit tidspunkt framover i tid.
Nedbør og trykk
Ein kan bruke same metode for å rekne ut nedbør og trykk som for temperatur. Det vanskelegaste er derimot å rekne ut vinden mellom tidsintervalla i modellen.
Kasmala
Kasmala (russisk Касмала) er ei elv i Altaj kraj i Russland og ei av sideelvane til Ob frå venstre. Ho spring ut i eit myrområde sør for landsbyen Podstepnoje Rebrihinskogo. Ho munnar ut i Ob i Pavlovsk rajon og har ei lengd på 119 km. Nedslagsfeltet hennar er på 2550 km².
Av sideelvar finn ein Kalmanka, Rebrikha, Barsutsjikha, Torbatsjikha, Borovljanka, Rogozikha, Funtovka, Tsjernopjatovka. Nedslagsfelt er nesten heilt flatt og ligg på Priobskom-platået. Kasmala er regulert av to reservoar, eitt i landsbyen Rebrikha og eitt i landsbyen Pavlovsk. Desse vert nytta til vatning og rekreasjon.
Vårflaumen startar i april og varer til midten eller slutten av mai. Vassnivået i elva stig då med 2-3,5 m. Elva frys til tidleg i november og før isen smeltar i midten av april kan isen vere 1-1,2 meter tjukk.
Sør for kjelda nær landsyben Kadnikovo Mamontovskogo startar ei anna elv som òg heiter Kasmala. Denne renn sørover i motsett retning. Ho har ei lengd på 49 km og renn gjennom innsjøen Gorkoje.
Intermolekylær binding
Intermolekylære bindingar er kjemiske bindingar mellom atom i ulike molekyl. Bindingar som verkar slik, utan å danna nye molekyl, vert ofte kalla svake bindingar.
Hydrogenbinding og dipol-dipol-binding er døme på svake bindingar. Slike bindingar kan òg dannast mellom atom i ulike delar av eit makromolekyl. Ofte er dei med på å gje molekylet ein spesiell struktur.
Adposisjon
Adposisjon er samleomgrepet for preposisjonar og postposisjonar, skilnaden dei i mellom er at preposisjonar står føre styringa si, mens postposisjonar står etter ho, som den finske preposisjonen ilman 'utan' i ilman kirjaa 'utan bok' og den nordsamiske haga (som også tyder 'utan') i girjji haga 'utan bok'.
Adposisjonane sin syntaks
Adposisjonar tar nominalfrasar som styring, og resultatet er ein adposisjonsfrase som fungerer som adverbial, dvs. som ein frase som ikkje treng vere del av verbet sin valens. Vi kan altså seie både Eg søv, Eg søv ofte og Eg søv i senga, der adverbialet ofte og preposisjonsfrasen i senga ikkje er valensbunde ledd. Visse adposisjonsfrasar kan likevel vere valensbunde.
Adposisjonar og språktypologi
Språk med berre postposisjonar deler ofte mange andre trekk, til dømes har dei ein tendens til å vere SOV-språk, logisk nok, sidan både verbet og adposisjonen dermed tar høvesvis objektet sitt og styringa si til venstre. At språk med berre preposisjonar og språk med både pre- og postposisjonar ikkje utgjer ei like homogen gruppe, typologisk sett, er framleis eit stort mysterium.
Sirkumposisjonar
I tillegg til preposisjonar og postposisjonar er det òg mogleg å rekne med sirkumposisjonar, td for … sidan, som i for tre år sidan, der styringa er omgjeven av adposisjonen: [ for [ tre år ] sidan ].
C/2011 W3 (Lovejoy)
C/2011 W3 (Lovejoy) er ein Kreutz-solstrykande komet. Han vart kjend ved at han overlevde å passera gjennom solkoronaen 16. desember 2011, den fyrste kometen ein har observert gjera dette. Koronaen når temperaturar på fleire millionar gradar.
Lovejoy vart oppdaga i november 2011 av amatørastronomen Terry Lovejoy.
Sør-Vågsøy
Sør-Vågsøy er ei tidlegare sjølvstendig kommune i Sogn og Fjordane fylke, frå 1837 del av Selje formannskapsdistrikt.
1. januar 1910 blei Sør- og Nord-Vågsøy skilt ut som eigne kommunar frå Selje. Sør-Vågsøy hadde ved delinga 1517 innbyggarar.
1. juli 1921 blei garden Blesrød i Nord-Vågsøy overført til Sør-Vågsøy kommune, utan faste innbyggjarar.
1. januar 1964 blei Sør-Vågsøy, Nord-Vågsøy og delar av Davik og Selje kommunar slått saman til den nye Vågsøy kommune. Sør-Vågsøy hadde ved samanslåinga 3926 innbyggarar.
I Sør-Vågsøy finn ein bygdene Holvik, Vågsvåg, Torskangerpoll, Færestrand og Oppedal.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Sør-Vågsøy kommune frå 1910 til 1964:
Arkiv frå Sør-Vågsøy kommune henta frå Arkivportalen.no
Kommunale arkiv: Privatarkiv
Sukhoj Log
Sukhoj Log (russisk Сухой Лог) er ei elv i Altaj kraj i Russland og ei av sideelvane til Barnaulka frå venstre. Elva er 11 km lang og renn gjennom vestlege delar av byen Barnaul.
Komet Lovejoy
Komet Lovejoy kan visa til tre kometar oppdaga av amatørastronomen Terry Lovejoy:
Bård Løken
Bård Løken er ein norsk fotograf fødd i Vadsø og busett i Elverum.
Løken har vore fotograf sidan 1985. Han har teke bilete til fleire bøker og samarbeida med ei rekkje av Noregs mest kjende forfattarar frå starten av 1990-talet. Primært er det natur og landskap som står hjartet til Løken nærast. Han har vore bilderedaktør for dei siste fire utgåvene av NAF Veibok.
Løken er medlem av samskipnaden Norske Naturfotografer og knytt til biletbyrået Samfoto.
Harry Belafonte
Harry Belafonte var ein jamaicansk-amerikansk songar og skodespelar. Han var særleg kjend for å ha gjort den melodiøse og rytmiske calypso-musikken frå dei karibiske øyane verdskjend på 1950- og 1960-talet, men han song òg balladar, viser, negro spirituals, musikalnummer og anna, framført med ein karakteristisk mjuk og varm stemme. Belafonte brukte òg kjendisstatusen sin for å fronte kampen for menneskerettar.
Bakgrunn
Belafonte vart fødd i Harlem i New York City som son av Harold George Bellanfanti sr. frå Martinique og Melvine frå Jamaica. Belafonte fekk namnet Harold George Bellanfanti jr. etter faren. Frå 1932 til 1939 budde han hos bestemora på Jamaica.
Etter opphaldet på Jamaica kom han attende til New York, der han gjekk på George Washington High School, deretter gjekk han inn i US Navy under andre verdskrigen. Belafonte var ei aktiv støtte av den amerikanske borgarrettsrørsla og var sidan særs involvert i veldedigheitsarbeid og politisk aktivisme.
Karriere
På slutten av 1940-talet gjekk han på teaterskole og fekk deretter jobb ved ulike teater. For innsatsen sin i musikalen Almanac vann han ein Tony, som vert sagt å vera teateret sin Oscar.
Harry Belafonte er kanskje mest kjend for sin fremføring av «Banana Boat Song», med det kjende uttrykket «Day-O». Gjennombrotalbumet hans Calypso (1956) var det første albumet som selde over 1 million eksemplar. Han var den første afro-amerikanaren som vann ein Emmy-pris, med det første TV-programmet sitt Tonight with Belafonte.
Harry Belafonte har i tillegg til å spela inn ei mengd plater og heldt konsertar. Han spelte òg fleire rollar på teater, i filmar og i fjernsynsproduksjonar. I 2000 vart han tildelt Grammy Lifetime Achievement Award for bidraga sine i platebransjen. Han har dessutan blant anna fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame. Belafonte er innehavar av den sørafrikanske Ordenen O. R. Tambos følgjevener.
Harry Belafonte var ein nær medarbeider av Martin Luther King jr. på 1960-talet og bidrog økonomisk til hans borgerettighetkampanjer. Belafonte er òg vorte utnemnd til goodwill-ambassadør for UNICEF.
I 2011 kom Sing Your Song, ein dokumentarfilm om Harry Belafontes karriere og liv.
Ei av døtrene til Harry Belafonte, Shari Belafonte, er fotograf, skodespelar og modell.
Potettrykk
Potettrykk er ein enkel trykketeknikk der ein bruker poteter til å påføra mønster på ein flate. For å trykka skjer ein ut eit mønster i snittflaten av ei halv potet. Deretter dekker ein flata med måling og bruker han som stempel på papir.
Potettrykk er enkelt og billig å lage, men den utskorne poteta blir fort sliten. Trykkresultatet blir vanlegvis grovare og meir unøyaktig enn når ein bruker trykkplater og stempel av sterkare og fastare material. Teknikken blir ofte brukt som formingsaktivitet for ungar.
Potettrykk tilsvarar blokktrykk, tresnitt, linoleumssnitt og andre grafiske høgtrykksteknikkar.
Ken Yoshida
Ken Yoshida er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har vore trenar for Azul Claro Numazu og Blaublitz Akita.
New Gold Dream (81-82-83-84)
New Gold Dream (81–82–83–84) er det femte studioalbumet til det skotske bandet Simple Minds. Albumet kom ut i september 1982 på selskapet Virgin, og var eit vendepunkt for bandet med god kritikk og gode salstal i Storbritannia og Europa.
Opphav
New Gold Dream sprang ut frå den uventa populære og kommersielle suksessen under ein australsk turné med bandet Icehouse, etter Sons and Fascination. Bandet vart inspirert til å skrive «Promised You a Miracle» då dei kom attende til Europa.
I eit intervju i 2012 med songaren Jim Kerr fortalte han at innspelinga av albumet var ei fin tid på seinvåren og tidleg på sommaren i 1982 der «alt me prøvde fungerte. Det var ingen kranglar. Me var forelska i det me gjorde, spelte det, lytta til det. Du får ikkje slik mange periodar i livet ditt når alt går din veg.»
Albumet vart spelt inn i løpet av fem månadar i Rockfield Studio, The Townhouse og Oxford Manor, med førproduksjon i The Old Mill i Fife. På ein kort øvingsturné i januar 1982 skreiv bandet det som vart songane «King Is White and In the Crowd», «Hunter and the Hunted» og «Promised You a Miracle». Sistnemnde vart viktig for den musikalske retninga på albumet. «Promised You a Miracle» vart først spelt av Kid Jensen for Radio 1 og gjeven ut på singel i april 1982.
For innspelinga av albumet henta dei inn produsenten Peter Walsh etter tilråding frå gitaristen Charlie Burchill, som var imponert over arbeidet Walsh gjorde på remiksen av den førre singelen deira, «Sweat in Bullet». Under innspelinga vart det klart at trommeslagaren i bandet, Mike Ogletree, ikkje nådde heilt opp. Walsh valde å hente inn studiotrommeslagaren Mel Gaynor til å spele på albumet, og etter at Ogletree slutta, vart Gaynor fulltidsmedlem i bandet.
Jazz-klaverspelaren Herbie Hancock var gjesteartist på albumet og spelar ein synthesizer-solo på songen «Hunter and the Hunted».
Utgjeving
Albumet kom ut i september 1982 og nådde tredjeplassen på UK Albums Chart. I USA gav A&M ut ei avgrensa utgåve i gjennomsiktig gull med raudbrun marmorfarga vinyl.
Det vart gjeve ut fleire singlar frå albumet: «Promised You a Miracle» (april 1982), «Glittering Prize» (august 1982) og «Someone Somewhere in Summertime» (november 1982). Tittelsporet vart gjeven ut på ein avgrensa singel i Italia, då bandet vitja landet på turné i mars 1983.
Virgin Records gav ut ei ommastra utgåve av albumet i 2002 (som etterlikna pappomslaget) og tidleg i 2003 (plastomslag). På denne utgåva er mellomrommet mellom songane på albumet noko kortare. Virgin gav òg ut albumet på SACD i 2003 og i 2005 kom ei utgåve på DVD-Audio, som vart miksa heilt på nytt av Roland Prent. Alle spora utanom «Colours Fly and Catherine Wheel» og «Promised You a Miracle» vart miksa på ny i 5.1-kringlyd.
I 2016 gav Virgin ut ein plateboks på seks palter som inkluderte originalalbum, singelversjonane, alternative opptak og demoar, b-sider, radioinnspelinga og ein DVD med 5.1-kringlydmiks av albumet og framsyningar på Top of the Pops.
Halvdan Hålegg
Halvdan Hålegg var son av Harald I Hårfagre og Snøfrid Svåsedotter.
Saman med broren Gudrød Ljome var han med på å ta livet av Rangvald jarl på Møre og å leggja det landet under seg. Halvdan måtte då rømde landet. Han for til Orknøyane, og var der drepen av Ragnvald Mørejarl sin son, Einar Jarl.
New Gold Dream (81-82-83-84)
Mottaking
Seinare sette journalisten David Stubbs New Gold Dream (81–82–83–84) i lag med ABC-albumet The Lexicon of Love og The Associates sitt Sulk, som ei gruppe album som han skildra som «senit» i popen. I ei melding i 2016 skreiv Record Collector-skribenten Tom Byford: «New Gold Dream (81-82-83-84) står skinande og eineståande i Simple Minds-kanonen. No tar det ikkje berre plass blant dei beste framtidige pop-albuma i 1980-åra (Dare, The Lexicon Of Love), det sit òg komfortabelt ved sidan av dei beste popalbuma gjennom tidene.»
Albumet vart inkludert i boka 1001 Albums You Must Hear Before You Die.
Då det irske rockebandet U2 laga The Unforgettable Fire i 1984, omtalte dei New Gold Dream som ei inspirasjonskjelde.
Medverkande
Simple Minds
Andre medverkande
Île de Claquebue
Île de Claquebue er ei klipperik øy 0,25 nautiske mil lang, som ligg 0.05 nautiske mil aust for Dru Rock i Îles Curzon. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter landsbyen i La Jument Verte, ein roman som var populær hos mannskapet på den franske ekspedisjonen.
Saltvatn
Saltvatn er vatn med ein større mengd oppløyste salt. Ein reknar vatn med ein salinitet på 35 promille salt eller meir som saltvatn. Saltvatn finst hovudsakleg i hava, men ein finn det også i innsjøar med lite tilsig, som Dødehavet eller Kaspihavet. Det finst òg meromiktiske innsjøar med saltvatn nær botn, til dømes Rørholtfjorden (ein arm av innsjøen Tokke).
Saltvatn kan ikkje drikkast
Det salte vatnet kan berre brukast som drikkevatn etter å ha blitt avsalta. Kroppen vil nemleg måtte bruka meir vatn på å skilja ut minerala i vatnet gjennom urinen enn det han får i seg ved å drikka det.
Kvifor er havvatn salt?
Menneska har ofte undra seg over kvifor det finst så mykje salt i havet, og forteljinga om ei kvern som står og mel salt på havbotnen har vore utbreidd over store delar av verda.
Den vitskaplege forklaringa, først føreslått av Edmond Halley i 1715, er at elvar fører med seg store mengder mineral til havet etter at dei er blitt vaska ut av grunnen av regn. I tillegg har ein seinare funne at ein stor del natrium lak ut frå havbotnen då verdshava blei til.
Novalis
Novalis, eigentleg Friedrich von Hardenberg, var ein diktar frå den tidlege bolken av den tyske romantikken.
Tidlege år
Friedrich von Hardenberg var son av Erasmus von Hardenberg, ein tidlegare bergverksmann som og var ein streng metodist. Mora heitte Augusta Bernhardine, fødd von Bölzig. Friedrich var nesteldst av ellve born. Det vart sagt om guten at han var innovervendt, med store draumar, og at faren trudde han var noko tilbakeståande. Om faren var streng, heldt han seg mest til mora.
Då Friedrich var ni år, vart han alvorleg sjuk, men etter dette tok han seg kraftig opp, og vart ein ihuga lesar. Mora vart sjuk i 1784, og kom seg aldri etter dette. Faren ville at Friedrich skulle studere til prest, men sjølv ville han noko anna. Han fekk omsider stønad i dette, og kom med tida til universitetet i Jena, der han skulle studere juss.