cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin Henriksen
Henriksen var tidlegare leiar i Arbeidaranes Ungdomsfylking (AUF). Han vart vald på AUFs landsmøte i oktober 2006. Henriksen er frå Harstad, og hadde sete i sentralstyret i AUF i to periodar.
Han har studert i Tromsø, men bur no i Oslo.
Politiske verv
<UL> <LI>Leiar AUF <LI>Tidlegare Nestleiar i AUF <LI>Tidlegare leiar i Troms AUF <LI>Tidlegare leiar i Harstad AUF <LI>Fylkestingsrepresentant i Troms frå 1999. <LI>Nestleiar i Ungdom mot EU <LI>Vara til styret i Nei til EU </UL>
Views from a Red Train
Views from a Red Train er det 104. albumet totalt og det 41. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i april 2008.
Dette albumet var opphavleg tenkt som eit soloalbum for Edgar Froese sommaren 2007, men kom til slutt ut som eit Tangerine Dream-album. Alle komposisjonane er komponerte av Froese, men han hadde med seg eitt eller to medlem frå bandet på kvart av spora. Fleire av spora var blitt framført på konsertar av Tangerine Dream før albumet kom ut, og då innhaldet på albumet vart publisert tidleg i 2008 sakna Tangerine Dreams-fansen eit spor kalla «Carmel Calif». Etter ynskje frå fansen valde Tangerine Dream å omarrangere heile sporlista og leggje til dette sporet, som opna albumet.
I mars 2009 kom albumet ut på ny med eit anna plateomslag. I tillegg kom albumet ut på dobbel vinyl sommaren 2009 i lag med platene Summer in Nagasaki og Autumn in Hiroshima.
Erik Andersen
Erik Andersen blei i 2010 dømd for seksuelle overgrep mot mindreårige gutar i store delar av Sør-Noreg på 1990-talet og fram til 2007. Under etterforskinga blei han av politiet og media kalla «Lommemannen», fordi han skal ha lurt gutar til å kjenna etter ting i lommene hans. I januar 2008 hadde politiet oversyn over 160 tilhøve dei meinte «Lommemannen» stod bak. Kripos meinte om lag 300-400 unge gutar hadde vore utsett for gjerningsmannen.
Rettsoppgjer
I byrjinga av januar 2008 blei Erik Andersen arrestert og sikta for å vere «Lommemannen». Den første forsvarsadvokaten hans var Tor Erling Staff. Han bytte i slutten av april 2008 til advokat Gunhild Lærum.
Rettssaka starta i Follo tingrett 2. november 2009. Saka blei avslutta i juni 2010. Andersen blei den 14. juni 2010 dømd til 9 års forvaring med ei minstetid på 6 år, i tråd med aktor sin påstand. Han blei dømd for overgrep mot 66 gutar, mellom anna eitt tilfelle av valdtekt av ein sju år gammal gut i Hordaland, og fleire brot på våpenlova. I vurderinga av om Andersen skulle få forvaringsstraff, som betyr fengsel på ubestemt tid, la retten vekt på at Andersen hadde fått diagnosen pedofil av dei psykiatrisk sakkyndige, som meinte det er stor fare for at han vil kunne begå nye seksuelle brotsverk. Andersen blei òg dømd til å betale 2,5 millionar i erstatning til gutane, i tillegg til ein halv million i sakskostnadar.
Geokjemisk prospektering
Geokjemisk prospektering er ein undersøkingsmetode der ein nyttar kjemisk analyse av mange prøvar på jordoverflata til å leite etter råstoff. I denne metoden kan ein systematisk måla sporstoff eller kjemisk påverka eigenskapar i prøvar frå jord, sediment, stein, mikroorganismar, plantar, dyr og gassar.
Når ein teiknar inn resultat på eit geokjemisk kart, kan det gje ein indikasjon på kvar ein finn dei høgaste konsentrasjonane av forskjellige stoff i undersøkingsområdet.
Næring
Næring kan visa til:
Georg Andreas Bull
Georg Andreas Bull var ein norsk arkitekt og stadskonduktør i Kristiania frå 1865 til 1903.
Familie
Bull var son av Johan Storm Bull (1787–1838), som var apotekar ved Svaneapoteket i Bergen og Anne Dorothes Geelmuyden (1789–1875). Han var bror av fiolinisten Ole Bull og målaren Knud Bull.
Han gifta seg i 1858 med Emilie Constance Hjelm. Sonen hans Henrik Bull vart ein av dei best kjende arkitektane i si samtid.
Karriere
Georg Andreas Bull fekk teikneundervising hjå Franz Wilhelm Schiertz i Bergen i perioden 1843–1845. Han utdanna seg som maskiningeniør ved den polytekniske høgskulen i Hannover 1846–1850, der han òg kan ha følgd professor Conrad Wilheln Hase sine førelesingar i bygningskunst. I 1855–1856 tok han arkitektutdanning ved Der Königliche Bauakademie i Berlin.
Bull arbeidde med bygningsarkeologiske undersøkingar for Fortidsminneforeningen i perioden 1851–1855. I 1857 oppretta han arkitektkontor i Kristiania, vart bygningsinspektør i 1858, stadskonduktør frå 1865 og bygningssjef 1898–1903. Han var Finansdepartementet sib inspektør for Staten sine bygningar i Kristiania og omegn i perioden 1865–1887. I åra 1858–1889 verka han som utøvande arkitekt. I Kristiania regulerte han Homansbyen (1858), Meyerløkka (1859) og Grünerløkka (1861). Han teikna 15 av dei 65 husa i Homansbyen i ulike historistiske stilartar. På Meyerløkka teikna han, og fekk i 1860 oppført, sin eigen villa på «stjerneplassen» St. Olavs plass 1.
Bull var ein av dei første norske jarnbanearkitektane, og var NSB sin faste arkitekt i åra 1863–72. Han hadde også hatt oppdrag for jarnbana i fem år før dette. I denne perioden teikna han ei rekkje stasjonar på Drammenbanen, Randsfjordbanen, Krøderbanen og Rørosbanen. Til desse teikna han vesentleg stasjonsbygningar i sveitserstil, men til enkelte større stasjonar i byane, som Trondheims første stasjon (1864), Drammen stasjon (1866), Vestbanestasjonen (1872) og Austbanestasjonen (1882) teikna han bygningar i mur.
Prisar og utmerkingar
Bull vart i 1875 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden. Han var òg riddar av Dannebrogordenen.
Vagula
Vagula er ein innsjø i ved Võru i Võru maakond 2 km vest for byen. Han har eit areal på 518,7 hektar.
Tolvfingertarm
Tolvfingertarmen (latin duodenum) ligg etter magesekken og er den fremste delen av tynntarmen. Tolvfingertarmen er om lag 25-30 cm lang. Namnet duodenum kjem frå latin duodenum digitorum, 'tolv fingerbreidder'. Han strekkjer seg frå pylorus, ein ringmuskel nedst i magesekken og endar ved det treitzke ligamentet. To svært viktige gangar munnar ut i tolvfingertarmen, gallegangen (lat. ductus choledochus) og og utførselsgangen frå bukspyttkjertelen (lat. ductus pancreaticus).
Vagula
Innsjøen er 4,6 km lang frå aust til vest og er opp mot 1,7 km brei. Den største djupna er 11,5 meter, medan han er 5,3 meter djup i snitt. Innsjøen er tappa meir enn ein meter sidan 1934 og ligg i dag 69,2 meter over havet. Breidda av innsjøen er låg, og i nord, aust og vest er det for det meste sandstrender, stundom grus.
Tolvfingertarm
Tolvfingertarmen kan delast i fire delar for beskrivinga sin del. Dei første tre delane dannar til saman ein C. Den første delen av tolvfingertarmen tek til ved pylorus, og har ei utviding (lat. bulbus duodeni) heilt fremst. Han går mot høgre og gjer ein skarp 90-graders sving nedover og utgjer då den andre delen av tarmen. I den andre delen av tolvfingertarmen har gallegangen og bukspyttkjertelgangen ei sams utmunning i ein liten utvokster i tarmveggen (lat. papilla Vateri). Den sams delen av utførselsgangane frå levra og bukspyttkjertelen heiter på latin ductus hepaticopancreaticus. Hjå somme menneske munnar desse to gangane ut separat, men heilt i nærleiken av kvarandre. Tolvfingertarmen gjer så ein ny, skarp 90-graders sving mot venstre og går over i den tredje delen av tarmen. Den fjerde, rette delen går så over i den fremste delen av tynntarmen, jejunum. Nesten heile tolvfingertarmen ligg bak bukhinna som på latin heiter peritoneum. Difor seier ein at tolvfingertarmen ligg retroperitonealt. pH i tolvfingertarmen er 6,0 til 6,5 (svakt sur).
Jorun Stiansen
Jorun Stiansen var vinnaren av TV 2 sin Idol-konkurranse i 2005. Sumaren 2011 var ho programvert for TV 2-programmet BingoBingo, showet hadde dårlege sjåartal og vart fjerna raskt.
Vagula
Den største elva som renn inn i innsjøen, og som renn vidare ut frå innsjøen er Võhandu.
Henrik den svarte
Henrik «den svarte» av Bayern var hertug av Bayern frå 1120 til han døydde i 1126.
Hennrik IX var son av hertug Welf I av Bayern (død 1101) og Judith av Flandern (død 1094). Han gifta seg ein gong mellom 1095 og 1100 med Wulfhild av Sachsen (fødd ein gong mellom 1071 og 1075, død 1126). Med henne fekk han sonen Henrik, kjend som «den stolte» som hertug av både Bayern og Sachsen.
Henrik den svarte døydde i Ravensburg og blei gravlagd i klosteret Weingarten.
Barn
Henry og Wulfhilde fekk desse barna:
Kruopinė
Kruopinė eller Žybartonys er ein ås nær Vilnius som vert rekna som det nest høgaste punktet i Litauen. Han har ei høgd på 293,65 meter over havet, berre nokre centimeter bak Aukštojas (293,84 moh.). Juozapinė på 292,7 moh. vart tidlegare rekna som det høgaste punktet i landet, men er i dag berre det tredje høgaste etter at ein gjorde meir nøyaktige målingar. Kruopinė ligg om lag 10 km vest for Juozapinė like ved Aukštojas.
Ryggefjorden i Måsøy
Ryggefjorden (samisk Čielgevuotna) er ein fjordarm av Kobbefjorden i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 10 km sørvestover til Vesterbotnen.
Fjorden har innløp mellom Slottet i nord og Avløysinga i sør. Heilt inst i fjorden ligg eit lite fiskevær kalla Hamna. Ryggefjorden har forholdsvis rette fjordsider og i kvart «hjørne» i botn av fjorden går to små fjordarmar vidare i kvar sin retning. Vesterbotnen går sørvestover, medan Austerbotnen går søraustover. Fjorden er 242 meter på det djupaste, eit stykke inn i fjorden.
Fylkesveg 129 i Oppland
Fylkesveg 129 i Oppland går mellom Østrønningen og Vestrum i Søndre Land kommune. Vegen er 2,7 km lang.
Voss stasjon
Voss stasjon er den viktigaste jarnbanestasjonen i Voss herad i Vestland. Den ligg på Bergensbanen og var endestasjon då Vossebanen vart opna i 1883. Då Bergensbanen til Oslo vart opna av Kong Haakon VII i 1909 fann den offisielle markeringa stad ved denne stasjonen. Stasjonen ligg på Vossavangen, på nordaustre kant av Vangsvatnet, 56,5 meter over havet.
Stasjonen var tidlegare utgangspunktet for sidelinja Hardangerbana som gjekk til Granvin men dette sporet var lagt ned for passasjertrafikk i 1985 (og heilt nedlagt i 1989). Dei fleste lokaltoga vest på Bergensbanen som går lengre enn Bergen-Arna har sin endestopp ved Voss, sjølv om nokre lokaltog går vidare til Myrdal.
Stasjonsbygningen som vart bygd til opninga av Vossebanen i 1883 var ein trebygning teikna av Baltazar Lange. Denne vart for liten og vart riven og flytt til Dale stasjon. I staden vart det bygd ein større mura stasjonsbygning til opninga av Bergensbanen. Denne var teikna av Paul Armin Due.
Tangram 2008
Tangram 2008 er det 106. albumet totalt og det 43. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i juni 2008.
Dette er ei nyinnspeling av albumet Tangram frå 1980. Det einaste attverande medlemmet frå dei tre som spelte inn originalalbumet var Edgar Froese, som her spelte alle instrumenta sjølv. Han brukte fleire veker på å studere dei originale lydbanda for å finne ut kva instrument som representerte kva lyd.
Viséum
Viséum er den andre av tre aldrar i epoken mississippi i karbon. Han varte frå 345,3 ± 2,1 millionar år sidan til 326,5 ± 1,6 millionar år sidan. Alderen før er tournasium og alderen etter er serpukhovium. Viséum er kalla opp etter den belgiske byen Visé like sør for Maastricht nord i Ardennane.
Galadriel
Galadriel, og kalla Nerwen Artanis, er ei sentral alvekvinne i forfattarskapen til J.R.R. Tolkien. Ho har ei viktig rolle i Ringdrotten, og er ein samanbindande lekk mellom denne boka og det tidlege legendariet, presentert i endeleg form i Silmarillion.
Silmarillion
Galadriel vart fødd i sæleriket Valinor, som yngste born og einaste dotter av Finarfin og Eärwen av Alqualondë. I den første tida er det fortald at ho gjerne reid på veiding med sønene til Fëanor og brørne sine, og var kjend som ei djerv alvejente. Ho var og byrg av natur, og håret hennar var kjend som fagert, med farge av glimande gull. Seine tekstar legg vekt på at ho ikkje let nokon klippe seg, sjølv om Fëanor sjølv ønskte å innfatte det i smedverket sitt.
Som kvinne hadde ikkje Galadriel noka rolle i krigane som herja Beleriand, men ho kom unna øydinga på slutten av den heimsæva, og reiste over fjella til Eriador og lenger aust. Her kom ho med tida til å slå seg til i Lothlórien.
Andre og tredje heimsæve
Dei tre alveringane vart smidde om lag 1600 i den æva, og snøgt løynde for Sauron. Celebrimbor sende ein av dei, Nenya, til Galadriel for at ho skulle vakte han. Med denne kom ho til å skapa om landet Lórinand slik at det kom til å minne meir om Doriath, og sett under magisk vern. Då Amroth, som var konge av Lothlórien, vart borte, tok Galadriel og Celeborn over styringa av landet som herre og frue. Då trollmennene kom over sjøen, fagna ho særskilt Gandalv, og vart ei førande kraft i Kviterådet saman med Elrond. Alveringane var no hjå desse tre. Galadriel og Celeborn hadde dottera Celebrían, som vart gift med Elrond. Ho var mor til Arwen.
Ringdrotten
I Ringdrotten tek Galadriel og Celeborn seg av Ringens brorlag etter at Gandalv er fallen og rekna som daud i Moria. Frodo og Sam får løyve til å sjå i Galadrielsspegelen, som ho nyttar til å finne ut kva som hender i verda, og Frodo tilbyd ho den Eine ringen. Galadriel greier å motstå denne freistnaden, og det er sagt at dette avslaget gjev ho nåde for Valane slik at ho, som den siste av noldoane i kongeætta, kan reise attende til Valinor, noko ho gjer på slutten av boka. Det er og ho som gjev Sam den øskja med alvejord som blir til signing for Heradet, med eit frø av eit Mallorntre i følgje.
Når Gandalv kjem attende frå slaget på tinden, der Balrogen fall, er det Galadriel som kler han opp og sender han ut med råd til dei andre i laget. Ho reiser sidan i bryllaupet til Aragorn og Arwen, og sidan vest over havet i følgje med Gandalv, Elrond, Frodo og Bilbo.
Namn
Namnet Galadriel var eit bruksnamn ho fekk på grunn av det fagre håret. Namnet er eit sindarsk avbrigde av quenya-forma Alatariel (Strålande fruve). Fødenamnet hennar var Nerwen, og mor hennar kalla ho Artanis. Folket hennar i Lothlórien (galadhrim) brigda ofte namnet hennar til «Galadhriel» (tre-frua). Elles er ho kjend som «skogsfrua» eller «seidkona i gullskogen», særleg mellom folk i Rohan («Skogsfrua» er elles eit nemne på huldra).
Omarbeidingar
Soga om Galadriel og Celeborn var ei side ved legendariet Tolkien aldri vart heilt ferdig med. Han streva med dette stoffet heilt til dei siste åra han levde, og ønskte sistpå å skrive om heile Silmarillion for å orsaka ferda hennar til Midgard, og å distansere ho heilt frå Fêanor. Dette siste vart berre liggjande som handskrivne utkast. Galadriel vart og innarbeid i legendariet etter at Ringdrotten kom ut. Det finst tidlege tilvisingar til ei alvekvinne med gyllent hår, men dette draget var tiltenkt Finduilas, som var "einaste ætling av Finrod" i dei tidlege Silmarillion-utgåvene. Somme tilvisingar av same slag gjeld og Idril, dotter av Turgon.
Filmatisering
I Peter Jackson si filmatisering av Ringdrotten vart Galadriel spela av Cate Blanchett.
Portsmouth FC
Portsmouth Football Club er ein engelsk fotballklubb. I 2010/11-sesongen spelar klubben i Football League Championship, det nest høgste nivået i engelsk fotball, etter å ha rykt ned frå Premier League i 2010. Klubben vart stifta i 1898, og vart vald inn i The Football League i 1920. «Pompey», som er kallenamnet til Portsmouth, spelar heimekampane sine på Fratton Park i Portsmouth. Kystbyen Portsmouth ligg i den engelske regionen Søraust-England, omtrent tre mil søraust for Southampton, og 12 mil sørvest for London.
Geokjemisk kart
Geokjemiske kart er kart som syner variasjonen av utvalde grunnstoff over eit område på jordoverflata. Ved hjelp av kjemiske analysar av bergartar, sediment frå jord, elv eller innsjø, torv, planterøter og meir, kan ein utarbeide desse karta.
Geokjemiske kart er viktige under leiting etter naturressursar, for forureiningsstudiar, miljøvern, helseforsking (geomedisin), landbruk og arealforvaltning.
I Skandinavia vart det det i 1980-åra utført eit geokjemisk kartleggingsprosjekt nord for 66 ºN kalla Nordkalott-prosjektet. Mellom anna vart det påvist luftboren nikkelforureining frå Russland.
Fylkesveg 130 i Oppland
Fylkesveg 130 i Oppland går mellom Hov stasjon og Hevopp i Søndre Land kommune. Vegen er 11,4 km lang.
Rambynas
Rambynas er ein 46 meter høg ås vest i Litauen ved elva Nemunas, nær grensa til Russland og Kaliningrad oblast. Ein meiner at det vart utført seremoniar her av heidenske litauarar. Det stod eit gammalt altar på åsen fram til tidleg på 1800-tapet, då toppen av åsen raste ut i Nemunas. Det finst fleire segner som omhandlar Rambynas og staden er framleis populær for litauiske festivalar. Ein stor del av åsen er alt vaska bort av Nemunas. Det vart gjort mykje arbeid som stod ferdig i 2003 for å bevare åsen frå vidare erosjon.
Åsen er ein del av Rambynas regionspark. Den næraste større byen er Tauragė.
Clutching at Straws
I 1999 vart ei dobbelutgåve av albumet gjeve ut med B-sider og demoar på den andre plata.
Bashkirium
Bashkirium er den første av tre aldrar i epoken pennsylvania i karbon. Han varte frå 318,1 ± 1,3 millionar år sidan til 311,7 ± 1,1 millionar år sidan. Alderen før er serpukhovium og alderen etter er moskvatida. Namnet kjem frå republikken Basjkiria eller Basjkortostan i Russland.
Johan J. Jakobsen
Johan Jakob Jakobsen var ein norsk politikar og leiar for Senterpartiet frå 1979 til 1991. Han vart oftast omtala som Johan J. Jakobsen.
Jakobsen var utdanna sivilagronom. Han var samferdsleminister i perioden 1983-1986 og kommunalminister frå 1989-1990. Han var stortingsrepresentant i til saman 28 år. Han spela ei viktig rolle i avstemninga om EU-medlemskap i 1994 og var ei tydeleg stemme på nei-sida.
Kobbefjorden i Måsøy
Kobbefjorden (samisk Gáhppovuotna) er ein fjord i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 20 km sørover til botn av Vesterbotnen.
Fjorden har innløp mellom Kjerringberget i vest og Stikkelvågnæringen i aust. Like innanfor munningen går Ryggefjorden 10 km sørvestover frå vestsida. Store Kobbøya ligg litt aust for innløpet til denne fjordarmen. Nesten heilt inst i fjorden ligg Lille Kobbøya, og like sør for denne deler fjorden seg i Vesterbotnen i sørvest og Austerbotnen i søraust. Fjorden er 217 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden.
Heilt inst i fjorden ligg to små busetnader. Kobbstein ligg på austsida av Vesterbotnen og Kjerringvik ligg inst i vika med same namn like aust for Vesterbotnen.
Veisjärv
Veisjärv (òg kalla Veisejärv eller Valgejärv) er ein innsjø i Viljandi maakond i kommunen Tarvastu.
Innsjøen er 4,79 km² stor og er 3,5 meter på det djupaste.
Hyperborea 2008
Hyperborea 2008 er det 107. albumet totalt og det 44. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i juni 2008.
Dette er ei nyinnspeling av albumet Hyperborea frå 1983. Det einaste attverande medlemmet frå dei tre som spelte inn originalalbumet var Edgar Froese, som her spelte alle instrumenta sjølv. Han brukte fleire veker på å studere dei originale lydbanda for å finne ut kva instrument som representerte kva lyd.
Sjølv om sporlista berre nemner fire komposisjonar, som er identisk til originalalbumet, består innspelinga av fem spor, sidan tittelsporet «Hyperborea» er blitt delt i to individuelle komposisjonar. Faktisk hadde den originale komposisjonen òg bestått av to klårt forskjellige partar, som var knytte saman av eit lite mellomspel.
Vannfjorden
Vannfjorden (nordsamisk Vaddavuotna, annan skrivemåte Vassfjorden) er ein fjord på sørvestsida av Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 7,5 km nordaustover til Austerbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Vassfjordnæringen i nord og Straumsnesnæringen i sør. Fjorden har fleire små bukter langs fjordsidene. I den indre delen finn ein Kobbeholet, Vesterbotn, Austerbotn og Svartholet.
Fjorden er 163 meter på det djupaste, om lag midtfjords heilt ytst. Det er ingen busetnader ved fjorden.
Mullutu-Suurlaht
Mullutu-Suurlaht (òg kalla Mullutu Suurlaht eller berre Suurlaht) er den fjerde største innsjøen i Estland, og ligg på øya Saaremaa. Vatnet i innsjøen er brakt. Innsjøen har eit areal på 14,4 km² og er 2,1 meter djup på det djupaste.
Utsiget frå innsjøen er Nasva. Han er rik på fisk som åbor, ål, gjedde, lake, suter, mort og fleire andre.
Fabian Gottlieb von Bellingshausen
Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen var ein russisk sjøfarar og admiral, og skal ha vore den fyrste som såg kontinentet Antarktika.
Liv
Von Bellinghausen var fødd på Saaremaa i Estland av tyske foreldre.
Ekspedisjonen segla deretter rundt heile Antarktis, og dei var dei fyrste som gjorde dette sidan James Cook sin ekspedisjon i 1772–75. 11. januar 1821 oppdaga han Peter I Øy, som han kalla opp etter tsar Peter den store.
Bellingshausen vende tilbake til Russland 4. august 1821. Han var med i den russisk-tyrkiske krigen 1828–29 og oppnådde admiralgraden. I 1839 vart han utnemnd til krigsguvernør i Kronsjtadt. Her døydde han i 1852.
Oppkallingar
Desse stadene og objekta er kalla opp etter han:
EMI
EMI er eit større plateselskap med hovudkontor i Hammersmith i London. Det opererer i meir enn 25 land over heile verda. Selskapet blei oppretta som Electrical and Music Industries Ltd i mars 1931, og var ei samanslåing av Columbia Graphophone Company og Gramophone Company/HMV. I 1955 kjøpte EMI opp Capitol Records, og kom seg på den måten inn på den amerikanske marknaden.
Moskovium
Moskovium er den andre av fire aldrar i epoken pennsylvania i karbon. Han varte frå 311,7 ± 1,1 millionar år sidan til 306,5 ± 1,0 millionar år sidan. Alderen før er bashkirium og alderen etter er kasimovium. Namnet på alderen er kalla opp etter Moskva i Russland.
Fylkesveg 132 i Oppland
Fylkesveg 132 i Oppland går mellom Kronborg i Søndre Land kommune og Gjøvik rådhus i Gjøvik kommune. Vegen er 33,3 km lang.
Geolog
Ein geolog er ein person som har geologi som arbeidsfelt eller fag. Geologar vert utdanna ved universiteta, ofte med høgare grads eksamen, eller som sivilingeniør.
96 Aegle
96 Aegle er ein veldig stor hovudbelteasteroide. Asteroideoverflata er mørk i fargen og har sannsynlegvis ei primitiv og karbonhaldig samansetning. Asteroiden vart oppdaga av Jérôme Coggia den 17. februar 1868 og namnsett etter ein av dei tre Aegle i gresk mytologi. Så langt har tre stjerneokkultasjonar av 95 Aegle blitt observert.
Geolog
Geologar jobbar med geologisk kartlegging, malmleiting, petroleumsundersørkingar, grunnundersøkingar eller rein forsking.
I Noreg er geologane knytte til institusjonar som Noregs geologiske undersøkingar (NGU), Norsk Polarinstitutt, vegstyresmaktene, stats- og fylkesadministrasjon, vidaregåande skule, universiteta og høgskular, oljeselskap og private konsulentfirma.
Kasimovium
Kasimovium er den tredje av fire aldrar i epoken pennsylvania i karbon. Han varte frå 306,5 ± 1,0 millionar år sidan til 303,9 ± 0,9 millionar år sidan. Alderen før er moskovium og alderen etter er gzhelium. Namnet på alderen er kalla opp etter Kasimov i Russland.
Ermistu
Ermistu er ein innsjø nordvest i fylket Pärnu i Estland. Elva Tõstamaa renn frå innsjøen.
Innsjøen har eit areal på 4,8 km². Den nordaustlegaste delen er den djupaste, men berre 2,9 meter. I snitt er innsjøen 1,3 meter djup.
Lyngpollen
Lyngpollen er ein fjord på vestsida av Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km austover til Austerbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Trollklubben i nord og Daudmanneset i sør. Fjorden er 41 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden. Den inste delen av fjorden er grunn og smal, om lag 75 til 150 meter brei.
Det er ingen busetnader ved fjorden.
Isolerte språk
Når eit språk ikkje har påvist slektskap til noko anna levande språk, kallar me det eit isolert språk. Slike språk blir ofte utsette for ekstra mykje gransking og ville teoriar: Kor kom dei frå? Kvifor har dei vorte isolerte? Er ainu i slekt med baskisk?
Nokre isolerte språk er reine gåter, i og med at dei er dei einaste restane etter språkfamilien dei ein gong kanskje hadde. Andre er blitt isolerte i nyare tid ved at alle liknande språk har døydd ut.
Ufa
Ufa (russisk skrift Уфа́; basjkirsk Өфө, Öfö; tatarisk Уфа, Ufa; tsjuvasjisk Ӗпхӳ, Ephü) er hovudstaden i republikken Basjkortostan og den ellevte største byen i Russland med like over 1 million innbyggjarar.
Ufa er eit av industrisentra i dei vestlege Uralfjella og ligg der elvane Belaja og Ufa renn saman. Av industriar i byen finst produksjon av elektrisk utstyr og gruveutstyr, oljeraffineri, petrokjemikalar, syntetisk gummi og prosessert mat. Ufa lufthamn har samband til fleire byar i Russland, og til Armenia, Aserbajdsjan, Tyskland, Tyrkia og Usbekistan. Det ligg òg ein mindre flyplass, Ufa Maksimovka lufthamn, nordaust for byen.
Av utdanningsinstitusjonar finn ein mellom anna Basjkir statsuniversitet.
Historie
Byen voks opp rundt ei festning bygd etter ordre frå Ivan IV i 1574 og hadde opphavleg namn etter åsen festninga stod på, Tura-Tau. Byen vart etter kvart kalla «Ufa», som tyder 'liten' på tyrkisk, av dei lokale innbyggjarane og namnet vart verande. I 1802 vart Ufa hovudstaden i Basjkira.
I 1918 var Ufa residens for den provisoriske allrussiske regjeringa.
Av kjende innbyggjarar frå Ufa finn ein mellom anna dansaren Rudolf Nurejev, ishockeyspelarane Andrej Ziuzin, Alexander Semak og Igor Kravtsjuk, rockesongarane Zemfira og Juri Sjevtsjuk, som er frontmann i DDT, og økonomen Elvira Nabiullina, som vart sentralbanksjef i Russland i 2013.
Anodestråle
Ei anodestråle eller kanalstråle er positive atomion (som regel metallion) som vert danna ved anoden i eit elektrisk gassutladingsrøyr når trykket er under 100 Pa, og flyttar seg med stor fart ut frå anoden. Dei viser seg på baksida av katoden når det er eit hol (ein kanal) gjennom han. Strålane ser ein som ei lysstripe, der iona støyter mot gassmolekyl i røyret. Dei påverkar òg fotografiske plater.
Russepollen
Russepollen er ein fjord på Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Bukkholmen i vest og Lysøynæringen i aust og ligg like aust for Gjesvær. I tillegg til Bukkholmen grenser fjorden til Melkøya og Store Nordøya på vestsida. Russepollen er 35 meter på det djupaste, om lag midtfjords.
Estelle av Sverige
Prinsesse Estelle vart fødd 23. februar 2012 kl. 04.26 på Karolinska Universitetssjukhuset i Solna. Ved fødsla var ho 51 cm lang og vog 3280 gram. Det fulle namnet hennar Estelle Silvia Ewa Mary samt titlane hennar, vart kunngjorde av kong Carl XVI Gustaf av Sverige på Stockholms slott 24. februar.
Dåp
Prinsessa vart døypt 22. mai 2012 i Slottskyrkan på Stockholms slott. Faddrane var kronprins Haakon Magnus av Noreg, kronprins Willem-Alexander av Nederland, kronprinsesse Mary av Danmark, prins Carl Philip av Sverige og tanta Anna Westling Söderblom. Dåpskjolen som prinsessa hadde på seg, har vore brukt av fleire i den svenske kongefamilien, både morfar Carl Gustaf og mamma Victoria vart døypt i den. I dåpen mottok også prinsessa hennar første orden, Serafimerordenen.
Schrödingers katt
Schrödingers katt er eit paradoks i kvantefysikk, sett fram av Erwin Schrödinger i 1935 for å visa at teorien om kvantemekanikk er ufullstendig. Tankeeksperimentet var ein del av eit lengre skrift som gjekk over fleire utgåver i Die Naturwissenschaften, årgang 1935. Seinare har paradokset hans mange gonger feilaktig vore framstilt som ein teori Schrödinger hadde.
København-tolkinga av kvantemekanikk impliserer at etter ei stund er katten samstundes både død og levande. Likevel, når ein ser inn i boksen, vil ein sjå at katten anten lever eller er død, ikkje både levande og død. Dette demonstrerer at overgangen mellom endeleg og uendeleg ikkje er påvist før ein har gjort ei eksakt måling.
Då Schrödinger seinare vart spurd om katten, vart han irritert og påpeikte at «det var på sett og vis ein spøk».
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1928
Ørn vart noregsmeister etter å ha vunnet 2–1 over Lyn den 14. oktober. Målskårarar for Ørn var Sverre Fredriksen som skåra i det 1. minutt og Oscar Thorstensen som skåra i det 53. minutt. For Lyn skåra Arne Riberg i det 30. minutt. Kampen vart spelt i Halden. Dommar var Paulus Nilsen frå Idrettslaget Brodd.
Dette var tredje gongen Ørn vann et Noregsmeisterskap.
Ørns vinnarlag: Gunnar Jacobsen, Knut Ellingsrud, Ingar Pedersen, Aage Larsen, Kjell Halvorsen, Harald Strøm, Sverre Fredriksen, Oscar Thorstensen, Egil Jacobsen, Gunnar Dahl og Gudmund Fredriksen.
1. runde
Walk-over:,.
2. runde
Walk-over:, , , ,.
The Anthology Decades - The Space Years Volume One
The Anthology Decades - The Space Years Volume One er det 105. albumet totalt og det 42. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i april 2008.
Albumet er ei samling av eldre studiomateriale som ikkje var gjeve ut før. Somme av spora verka likevel å ha blitt remiksa eller endra frå allereie utgjevne spor. «Sunset in the Fifth System» er basert på utdrag frå Alpha Centauri, «Exit to Heaven» er særs lik «Edinburgh Castle» og «Landing on 51» er i røynda «Astral Voyager» med somme nye melodilinjer.
I følgje CD-heftet var alle spora komponerte og framførte av Edgar Froese og sett saman av Bianca Froese-Acquaye. Det finst ingen informasjon om opphavet til komposisjonane. Trass i at tittelen indikerte at dette var del 1 i ein serie av utgjevingar, er det ikkje kome meir enn dette eine albumet.
Gloppen kommune
Gloppen er ein kommune i Vestland fylke, ved fjorden Nordfjord. Kommunesenteret er Sandane.
Gloppen kommune har om lag 5 700 innbyggjarar. I overkant av 2000 bur i og ved kommunesenteret Sandane. Andre bygdesenter i Gloppen er Byrkjelo, Re, Vereide, Rygg og Hyen. Gloppen er den største landbrukskommunen i Sogn og Fjordane.
Namnet Gloppen
Gloppen kjem av norrønt Gloppi, som var det opphavlege namnet på Gloppefjorden, og har truleg tydinga «smal opning». Dette er ei god skildring av Gloppefjordens fjordopning mot Nordfjord i vest, der han smalnar inn mellom Anda og Hestenesøyra.
Lokalt vert namnet uttala gløppinn (med palatal n) og i dativ gløppa. Ein person frå kommunen er ein gloppar eller gløppar.
Geografi
Gloppen kommune dekkjer 1 040 km², og grensar til seks andre kommunar. I nord grensar kommunen til Stad (over Nordfjorden), i aust til Stryn, i sør til Sunnfjord og i vest til Kinn og Bremanger.
Gloppen ligg på sørsida av Nordfjord, med to fjordarmar, Gloppefjorden (også Gloppenfjorden), og Hyefjorden (også Hyenfjorden). Gloppefjorden ligg med fjordopninga mot nordvest, og fjordbotnen mot søraust. Her ligg kommunesenteret Sandane.
Nordstranda
Ved fjordopninga på austsida ligg Anda, eit nes med ferjekai og ferjetransport over Nordfjorden til Lote i Eid kommune. Sandane lufthamn ligg også her, på garden Hjelmeset. Austsida av fjorden, frå fjordopninga til Sandane inst i fjorden vert kalla «Nordstranda». Her ligg gardane på rekkje og rad. Området er solrikt og landbruket er prega av mjølkeproduksjon, frukt og bær. Nokre gardar er Andenes, Apalset, Vereide, Føleide, Tystad, Gloppestad, Hauge og Austrheim. Midt på Nordstranda ligg ei fjellbygd, delt i «ytre» og «indre Fjellbygda». Her dominerer pelsdyrdrift, mjølkeproduksjon og sauedrift. I fjellområda ovanfor Fjellbygda har flesteparten av gardane på Nordstranda sine stølsområde, og gode stølsvegar gjer stølar og fjell godt tilgjengelege. Det høgste fjellet på Nordstranda, Skarshammaren, ligg i ei samling med mellom anna det særprega fjellet Svinestranda (1000 moh). Haugsvarden er også ei populært turmål, både til fots og på ski.
Vereide
Vereide har vore busett lenge, og utgravinga av store gravhaugar vitnar om at området har hatt hovdingar heilt attende til 300-talet. Vereide er den største garden på Nordstranda. Garden er opphavleg prestegard, men er splitta opp fleire gonger. Ved fjorden ligg Vereide kyrkje, ei steinkyrkje frå om lag 1200. Prestegarden ligg på eit platå på det som vert kalla Øvre Vereide. Området har fleire gravhaugar og har stor arkeologisk interesse. Vereide ligg på ein morenerygg av sand. Europaveg 39 kryssar platået. Parsellen frå Kleivedammen til Andenes vart opna i 2001, etter at E39 tidlegare hadde gått gjennom Sandane sentrum og til Andenes langs fjorden. I samband med bygginga var store utgravingar på Øvre Vereide påkravd. Vereide har eit dalføre mot nordaust til Føleide og Ryssfjøra, som ligg mot Nordfjorden.
Nordfjord folkehøgskule grensar til prestegarden i vest, medan Vereide skole ligg like ved mot aust. Ved fjorden ligg S.J. Vereide bakeri med butikkutsal, Vereide gartneri og slakteriet Vereide kjøtt.
Hauge
Garden Hauge er mest kjend for Vestlandet sin største tinghaug, kalla Karnilshaugen. Haugen ruvar godt i terrenget og frå han har ein utsyn over heile Gloppefjorden. Karnilshaugen er sju meter høg, og har ein diameter på 50 meter. Haugen er truleg ikkje ein gravhaug, men eit astronomisk merkje. Karnilshaugen er det fyrste punktet som får sol ved vintersolkverv, då sola skin gjennom eit skar i fjellet i sør. Det same skjer ved sommarsolkverv då toppen av haugen står i sol medan områda kring er skuggelagd av fjella. Det er ikkje kjent at det finst liknande stader med tilknyting til solfenomen ved solkverv i Norden.
Karnilshaugen ligg på den garden på Hauge som vert kalla «Karnils» (etter Kornelius). På gardstunet («Karnilstunet») står fleire verneverdige bygg, og heile tunet er overteke av stiftinga Karnilstunet. På tunet står også «Karnilsgrana», ei forholdsvis stor gran som vert lyssett kvar jul. Julegrana på Hauge er et landemerke i Gloppen.
Austrheim
Austrheim er den garden på Nordstranda som ligg nærast Sandane. Namnet tyder 'austgarden' og kjem truleg av at det er garden lengst mot aust på denne sida av fjorden. Garden har eit kjent fornminne, ein bautastein med ein skipsfigur. Garden hadde i høgmellomalderen eiga kyrkje, Austrheim kyrkje.
Austreim er tilhaldsstad for Austrheim skule. Til skulekrinsen køyrer også gardane i Fjellbygda, Hauge, Gloppestad og området Øyrane som ligg mot Sandane.
Sørstranda
På vestsida av fjordopninga ligg Hestenesøyra. Området på vestsida av fjorden frå Hestenesøyra til Sandane vert kalla «Sørstranda». Ytst er fjordsida lite framkomeleg, og garden Devik ligg bratt og åleine her. Lenger inne finn ein «Ivahola», eit avfallsdeponi for heile Nordfjord-regionen. Deponiet er no fullt, og skal avsluttast. Nordfjord miljøverk driv no sorteringsanlegg for avfall i Ivahola.
Sørstranda vidare mot Sandane er eit godt landbruksområde. Det ligg mot nord, og er mindre eigna til fruktproduksjon enn Nordstranda, så landbruket her er hovudsakleg mjølkeproduksjon og pelsdyrdrift. Området er delt med gardar ved fjorden og gardar på platået ovanfor. Namn på nokre gardar er Sande, Rauset, Ravnestad, Rygg, Gimmestad, Grov og Arnestad.
Hyen
Hyefjorden ligg med fjordopninga mot nord og fjordbotnen mot sør. Hyefjorden er smal, men høge, bratte fjellstup rett i fjorden. Vestsida av fjorden er nærast uframkomeleg, og oppe på fjellplatået på denne sida ligg Ålfotbreen, som dannar grensa mot Bremanger. Ytst på vestsida ligg fire mindre gardar, avhengige av båttransport, med Skjerdal som den største av gardane. Skjerdal er også den einaste som har busetnad heile året. Det går ein smal og idyllisk dal sørsørvest frå Skjerdal, inn under Ålfotbreen. Fleire stader i Hyefjorden finn ein fiskeoppdrett.
Kabelbane
Kabelbane eller funicular er ei bane med skjenegåande transportvogn som går i så bratt terreng at det trengst ein kabel festa til vogna for å drage ho oppover og sleppa ho nedover. Kabelen ligg på trinsar i skjenegangen og vert drive av ein motor utstyrt med bremsesystem ved øvre enden av bana. Ofte har bana to særskilde vogner festa i kvar sin ende av kabelen, slik at den vogna som går nedover kan hjelpe til med å dra den andre vogna oppover ved at kabelen går over eit stort hjul som motoren ved øvre enden av banen dreg rundt. Dei to vognene kan passere kvarandre på ei stutt strekning med dobbelt spor og faste sporvekslarar, dersom det ikkje er bygd eit spor for kvar vogn på heile strekninga.
Gloppen kommune
Hyen
På austsida av Hyefjorden ligg fjella som skil Hyen frå resten av kommunen. Ved fjordbotnen ligg bygdesenteret Hyen, med båtbyggeriet Brødrene Aa som den største arbeidsplassen. Hyen har eigen kombinert barne- og ungdomsskule, med om lag 65 elevar. Her finn ein også overnattingsstadane Columbus Center og Vågen Motell og Camping. Hyen deler seg i to dalføre, eit mot vest kalla Vestredalen (eller Vestre Hyen) og eit mot aust kalla Austredalen (eller Austre Hyen).
Vestre Hyen er størst, og strekkjer seg sørsørvest til Eikefjord i Flora kommune. Mot sør i dette dalføret ligg Storfjorden, eit ferskvatn med godt aurefiske, omgjeve av frodig landbruk. Den største garden på austsida av vatnet er Eimhjellen. Her ligg også Nesholmen leirstad, eit ferie- og fritidssenter drive i samarbeid med KFUK/KFUM.
Det austre dalføret ligg mot sør, svingar austover og nesten mot nord inst, der det stoggar i Storevatnet. Dalen er trongare enn den vestre, men har landbruk nesten heile vegen. Dei inste gardane, Gjengedalen, ligg forholdsvis høgt, men dei beheld sola svært lenge midtsommars. Frå Gjengedalen er det fleire turruter til sørsida av Gloppefjorden. Mot sør dannar fjella grensa mot Naustdal kommune.
Kabelbane
Kabelbaner vert nyttast både for godstransport og persontransport. Eit døme på kabelbane for persontrafikk er Fløibanen i Bergen; dette er den einaste kabelbana for ordinær persontrafikk i Skandinavia. Her er det mannskap på kvar av dei to vognene, og haldeplassar for på- og avstiging undervegs.
Gloppen kommune
Hyen
Begge dalføra i Hyen har mange stølar, og er populære hytteområde for tur-, jakt- og fiskeinteresserte. Forholdsvis store fjellområde er knytt til Hyen og det finst fleire gode fiskevatn i området.
Kabelbane
Ordet funicular kjem frå det latinske funiculus som tyder «tynt tau».
Historie
Dei fyrste kabelbanene vart drivne med vasskraft og lét taubåtar i elvar forsere stryk. Dei vart brukte tidleg på 1800-talet. Denne typen kanaltrafikk var på høgda i 1830-åra i USA. I Noreg har ein ikkje hatt noko slikt transportmiddel. Det næraste ein kjem, er varianten Kjerraten i Åsa.
Gloppen kommune
Sokn og kretsar
Gloppen er inndelt i 3 sokn (delområde) og 25 grunnkretsar.
Folkemengde den 1. januar 2005:
Kabelbane
Historie
Ei av dei mest kjende kabelbanene nokon gong var Mount Lowe Railway i det sørlege California. Det var ei bane som frakta passasjerane 1 050 meter opp til snøfjellet Mount Lowe. Ho vart bygd rundt 1900 og var driven av Pacific Electric Railway. Bana vart nedlagt i 1938, då ein brann øydela fasilitetane for skituristane.
Gloppen kommune
Sokn og kretsar
Totalt: 5793
Kabelbane
Historie
Kabelbana til toppen av Vesuv inspirerte til songen «Funiculì Funiculà» av Luigi Denza (med tekst av Peppino Turco). Denne bana vart totalskadd under utbrotet Vesuv hadde i 1944 og er aldri vorten restaurert og sett i drift igjen.
Gloppen kommune
Tusenårstad
Kommunen sin tusenårstad er Heradsplassen mellom Gloppen Heradshus og Sparebanken Sogn og Fjordane. Heradsplassen er eit brusteinslagt og bilfritt område.
Midt på plassen står monumentet «Tankeringen». Det er ein forstørra variant av ein tregjenstand som vart funne i grava til ein hovding på Eide («Eidahovdingen») frå 400-talet. Gjenstanden har i ettertid fått namnet «Tankeringen» og er skore frå eit stykke bjørk. Den er dynamisk, og kan trekkjast til å endre form og ulike geometriske figurar, samt leggjast saman til eit rektangel. Tankeringen er dekorert med liner, geometriske mønster og figurar. Den originale tankeringen vert oppbevart på Historisk Museum i Bergen. Dette er den einaste treutskjering av denne typen som er funne i Noreg. De einaste liknande gjenstandar er to som er funne i Iran og Afghanistan. Ingen veit kva «tankeringane» hadde slags føremål. Nokre meiner dei var «magiske» symbol til spådom.
Heradsplassen har også ei fontene, og mot banken står ein statue av ein fjordhest, eller «fjording», som også er kommunesymbolet, og framstilt i kommunevåpenet. På plassen er det planta tre og blomar og utplasserte benker gjer plassen til ein naturleg og fredeleg møtestad.
Paunkülareservoaret
Paunkülareservoaret er det nest største reservoaret i Estland og ligg i Kõue vald i Harju maakond. Det vart bygd i 1960 i Paunkülaelva. Reservoaret var i starten 3,5 km² stort, men har seinare vorte auka til 4,14 km², eller 4,46 km² med øyane som ligg i reservoaret.
Notting Hill
Notting Hill er ein stad i London, nær det nordvestlege hjørnet av Hyde Park i bydelen Kensington and Chelsea. Det er i dag kjend som eit fasjonabelt område, med store hus frå viktoriatida og eksklusive butikkar og restaurantar. Samstundes har området ein levande alternativ kultur, som blant anna er synleg i dei mange bruktbutikkane for musikk rundt Notting Hill Gate.
Området blei bygd ut på 1820-talet, og har frå den tid vore knytt til kunstnarar og «alternative» kulturar. I tida like etter andre verdskrigen var Notting Hill prega av billige og dårlege bustader, der husa var delte opp i små leilegheiter. Særleg blei Peter Rachman kjend som ein bustadhai i området. Mange karibiske innvandrarar slo seg ned i området på denne tida, og blei utsett for raistiske teddy boy-grupper i Notting Hill-opptøyane i 1958.
Kultur
Den kjende bruktmarknaden Portobello Road Market blir halde kvar søndag i Notting Hill. Dette har blitt ein stor turistattraksjon i London. Kvart år i august blir Notting Hill Carnival halde i bydelen. Dette er ein stor gatefestival og feiring av afro-karibisk kultur i Storbritannia. Karnevalet blei skipa i 1965. Karnevalet er kjend for opptod med fargerike karnevalsvogner og dansarar.
Notting Hill i kulturen
Området er bakgrunn for romanar som The Napoleon of Notting Hill av G.K. Chesterton, The Hopkins Manuscript av R.C. Sherriff og The Line of Beauty av Alan Hollinghurst. Det blei internasjonalt kjend gjennom filmen Notting Hill med Julia Roberts og Hugh Grant i hovudrollene. Filmen viser mellom anna marknaden i Portobello Road og dei typiske felleshagene på plassane i Notting Hill. Butikken rollefiguren til Hugh Grant arbeider i var ein verkeleg bokhandel i Notting Hill. Andre filmar som har blitt laga her er The Knack …and How to Get It (1965), Performance (1970) med Mick Jagger, Lava (2001) og Paddington (2014).
Trys kryžiai
Trys kryžiai («Tre krossar») er eit monument i Vilnius i Litauen utforma av Antoni Wiwulski.
Historie
Det vart bygd i Kalnų Park på åsen Trys kryžiai (òg kalla Plikasis kalnas) i 1916 på staden der det hadde stått tre krossar av tre sidan 1636. Trekrossane fall saman i 1869 og tsariststyresmaktene lét dei ikkje byggast opp att. Det nye monumentet av Antoni Wiwulski vart reist i skul i 1916. Det vart sprengt i stykke på ordre frå den sovjetiske regjeringa 30. mai 1950, men vart til 14. juni 1989 bygd opp att.
Dei tre krossane er bygd i betong og måla kvite. Krossane er i dag 1,8 meter høgare enn dei som vart reist i 1916. Frå toppen av åsen har ein eit flott utsyn over gamlebyen i Vilnius.
Antillane
Antillane er eit fellesnamn for dei karibiske øyane med unntak av Bahamas.
Ein skil mellom Dei store Antillane og Dei små Antillane. Dei store Antillane ligg i nordvest og inkluderer øyane Cuba, Jamaica, Hispaniola (med Haiti og Den dominikanske republikken) og Puerto Rico. Dei små Antillane omfattar resten av øyane i dette arkipelet frå Dei amerikanske Jomfruøyane til Aruba i sørvest.
Frå Puerto Rico til Martinique blir dei kalla Leeward Islands, frå Martinique til Trinidad, Windward Islands.
Antillane er toppen av ei vulkansk fjellkjede, eit framhald av fjella i Sør-Amerika.
Andeby
Andeby (engelsk: Duckburg) er ein oppdikta by i teikneseriane om Donald Duck, og vart fyrst laga av Carl Barks. Sidan då har mange andre teiknarar laga historier frå Andeby, som ligg i den oppdikta staten Calisota, men Barks og Don Rosa sine forteljingar er rekna som dei mest truverdige av donaldistar.
Stader kring Andeby
Undervannsland er ein by som ligg 70 meter under havet, like utanfor Andeby. Det bur 208 innbyggjarar i byen. På havbotnen ligg det vasstette båtar som innbyggjarane oppheld seg i når havbotnen ikkje ligg tørr.
Terje Skjeldestad
Terje Stenehjem Skjeldestad er ein tidlegare norsk fotballspelar som mellom anna var keeper for Adeccoliga-laget Sogndal Fotball. Han debuterte i dåverande 1. divisjon i 1995, då han var 17 år, og har spelt over 400 kampar for Sogndal. Skjeldestad har også vore innom landslaget.
Sjukdom
Sjukdom er nedsett helsetilstand som kan koma på grunn av ytre påverking, indre ubalanse eller ein inntrengjar i kroppen. Sjukdommar kan vera alt frå mildt plagsomme til smertefulle og dødelege. Dei kan koma til enkeltindivid eller smitta i store epidemiar. Dei aller fleste organismar kan utsetjast for sjukdom.
Menneske og dyr har brukt ulike middel for å prøva å motverka sjukdom, dels ved prøving og feiling, dels ved meir systematiske studie. Trass i dette er me ikkje blitt kvitt sjukdom. Det kjem stadig nye typar, somme ufarlege, andre livstruande.
I denne artikkelen ser me hovudsakleg på sjukdommar hjå menneske.
Kjelder til sjukdom
Negative påverkingar som feilernæring eller stress kan leia til sjukdom, anten direkte, ved at ein til dømes får ein mangelsjukdom eller blir deprimert, eller indirekte, ved at immunforsvaret blir svekka og ein inntrengjar får overtaket i kroppen. Inntrengjaren er gjerne ein bakterie, eit virus eller ein parasittisk organisme.
Sjukdommar kan òg koma som følgje av hormonell ubalanse, på grunn av arvestoff som er svekka ved fødselen eller seinare, eller rett og slett fordi kroppen blir eldre.
Kjennemerke
Ein som er sjuk kan ha feber, minska krefter og matlyst, verka i kroppen, eller merka at kroppsfunksjonar er i ulage. Ein lege prøver å finna så mange symptom han kan og stiller så ein diagnose om kva sjukdom pasienten lir av.
Ofte er symptoma på sjukdommen eit teikn på at immunforsvaret er i ferd med å reinska kroppen. Ellers kan det vera at inntrengjaren har teke over så mykje at eitt eller fleire organ sluttar å verka.
Klassifikasjon
Sjukdommar vert klassifisert etter det internasjonale klassifikasjonssystemet ICD-10. Blant kategoriane er infeksjonssjukdommar, psykiske lidingar, hormonelle sjukdommar, nervesjukdommar og hudsjukdommar (nokre namn er korta ned). I tillegg vert sjukdommar klassifiserte etter til dømes symptom, etter varigheit og etter alvorsgrad. Det er til dømes viktig å skilja mellom akutte og kroniske sjukdommar.
Utbreisle
Sjukdommar kan finnast konstant i eit folk som lærer seg til å leva med dei, eller koma i voldsame epidemiar som kan påverka samfunnet dramatisk. Kor alvorleg ein sjukdom er i eit område avheng av kor godt verna ein er mot sjukdomen. Til dømes har europearane klart seg forholdsvis godt mot forkjøling og influensa, medan andre folkegrupper har slite sterkt med desse.
Store epidemiar
Blant store epidemiar er svartedauden og spanskesjuka.