cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aksel Larsen
Liv
Ved Folketingsvalet i november 1932 blei Aksel Larsen vald inn, og seinare same året blei han leiar for partiet trass i motstand frå Komintern.
Under den tysk-nazistiske okkupasjonen blei han, då Tyskland invaderte Sovjetunionen, etterlyst av Gestapo. [. november 1942 blei han fanga og overført til den tyske avdelinga i Vestre Fængsel, der han blei avhøyrd i 17 timar - forhøyrsprotokollen fyller 83 sider. Kor lite eller kor mykje Larsen fortalte er uklart.
Larsen blei 28. august 1943 overført til særfengsel i konsentrasjonsleiren Sachsenhausen. I april 1945 kom han med Dei kvite bussane til Sverige, og han vende så heim til Danmark 5. mai om morgonen.
Etter oppstanden i Ungarn i 1956 blei han og andre leiande kommunistar ekskluderte 16. november 1958 etter å ha reist kritikk av Sovjetunionen.
Det blei til Socialistisk Folkeparti. 24. november 1958 melde han frå om SF i Folketinget og 15. februar 1959 heldt partiet stiftande kongress. Grunnlaget skulle vere ein dansk, demokratisk sosialisme. Ved det følgjande folketingsvalet blei SF vald inn med 11 mandat og kommunistane rauk ut. Aksel Larsen døydde 10. januar 1972.
30. juni 2005 kom det i ein rapport om Danmark under den kalde krigen utgjeven av Dansk Institut for Internationale Studier fram at Aksel Larsen i perioden frå november 1958 til mai 1964 heldt ei rekkje møte med representantar for vestlege allierte land.
Hålandstunet
Hålandstunet er ei avdeling under Ryfylkemuseet. Håland er ein gammal storgard som ligg ein liten avstikkar frå riksveg 13 i Erfjord. Anlegget er restaurert, og består av stovehuset, Målarstova og Håmannsbua.
Historia om Håland som museumsgard starta i 1960. Da fekk Rogaland Folkemuseum Målastova og Røykstova med Håmanns-bua som gåve frå Hadle Haaland. Føresetnaden var at museet, i samarbeid med ei museumsnemnd nedsett av Erfjord bygdeungdomslag, skulle setta bygningane i stand og bruke dei som bygdemuseum.
Målastova var ikkje i god stand da museet overtok ho. Ho hadde vore brukt som vedbu ei tid, og det meste av målinga på veggane var slite av. Men taket var godt bevart, og etter ei restaurering kring 1980, reknar vi med at dette er sikra.
Håmannsbua har truleg vore brukt til oppbevaring av tekstilar, som gjestebu og til møte når det blei halde ting på Håland. I tida før museet overtok bygningane hadde røykstova vore brukt til eldhus, mjølkebu, jordkjellar og verkstad.
Steven Tweed
Steven Tweed er ein tidlegare skotsk fotballspelar.
Hålandstunet
Hovudbygningen på Håland blei overtatt av museet i 1996. Huset vart restaurert til slik det såg ut kring 1890.
Møblane og inventaret er delvis frå Barkeland og frå samlingane til Erfjord bygdemuseum. Ein sjeldan gjenstand i samlingane frå Håland er Kong Christian den IIIs bibel frå 1550. Det er spesielt at eit eksemplar av denne første danske bibelomsettinga kom til Håland, og at ein har lukkast med å ta vare på han. I dag kjenner vi til berre 36 eksemplar av denne bibelen i Noreg.
Vavatn
Vavatn er ein innsjø som ligg i Hemsedal kommune i Viken fylke.
Chips
Chips kan visa til:
Væleren
Væleren er eit vatn i Holleia, nordvest for Tyrifjorden. Vatnet ligg i Ringerike kommune i Viken. Det er drikkevasskjelde for Tyristrand. Søstervatnet heiter Ullerentjernet.
Væleren har fleire øyar. Dei største er, frå nord mot sør, Geitøya, Flatøya, Lomøya og Høgøya.
Cossonay
Cossonay er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 562 meter over havet. Han er administrasjonsstad for distriktet Morges.
Kommunen ligg på eit platå som stig bratt opp frå elva Venoge.
Dei kringliggande kommunane er Penthalaz, Gollion, Senarclens, La Chaux, Dizy og Lussery-Villars, alle i same distrikt.
Siklebekken
Springaren Siklebekken er opphavleg forma ut av Myllarguten, men har vore mykje nytta i Hardanger etter hans tid. Slåtten er rekna som ein lydarslått, av di han har fleire taktbrigde, og i si mest utbygde form er han meint å skulle gje at låten av ein bekk som renn. Rikard Berge seier dette om slåtten:
''"Siklebekken" er den bedste av alle Myllar-slaattir. Han er aldri å finne med sitt eigi namn paa slaatte-listune hans Myllaren; men de er visst den som av og til kallast "Phantasie av Møllergutten". Anten Myllaren eller andre hev døypt han, veit me ikkje, helst Myllaren. Men han er dikta mellom 1825 og 1840. Ein maa ikkje blande denne slaatten ihop med "Personsvrita," so som mange gjer, og heller ikkje med "Abigelhaugen ("Abildhaugen", "aapaalhaugen"), som andre gjer. De er 3 særskilde slaattir.''
''Folk er ikkje plent samde om kvar "Siklebekken vart dikta; men um lag alle dei beste sogumennane segjer, at Myllaren vare diktaren. Og ettersom slaatten er, so kann de ikkje vera tvil um anna heller. "Targjei låg inn-mæ ein bekk`e ei gaang, fòrtaald``n. Daa tott``n plent at bekkjen sikla og tulla ein slatt`e fe`n. Den spila`n sia. D`æ den dei kaddar "Siklebekkjen" (Rikard Aslaksson Berge).''
''Sume segjer Myllaren var med eddands-kverni (Millom Haukelid og Eddand), daa han dikta "Siklebekken". - Myllaren kom fraa Suldal. Han gruna so paa ein slaatt han hadde lært. Han kom paa han ein gong; men so vart han burte att, So lutte han seg ned og drakk i ein bekk; daa rann slaatten fram-att av nyo (Knut Grove, Haukelid).'' (etter Berge: Myllarguten-Gibøen).
Eivind Groven har sett opp Persons-vrita som variant i gruppa knytt til Siklebekken, og er då ikkje heilt samd med Berge i dette. Myllarguten har støypt saman Persons-vrita, ein gamal telespringar, med slåtten Syreflåten frå Hardanger. Den siste vart skriven ned etter Anders S. Kjerland (sjå nedanfor). Det var ein kar som skulle ha høyrt Myllarguten spela på Syreflåten, og meinte slåtten minte om ein bekk, og Myllaren svara: "Den skal bli til ein bekk au, denne".
Forma som er mest kjend i dag, var brukt av Halldor Meland frå Sørfjorden i Hardanger. Han lærte slåtten av Hans Flatland og Torkjell Haugerud. Denne forma vart og sett ut for symfoniorkester av Eivind Groven, som tredje sats i orkerstersuiten Fjelltonar. Då Meland hadde lært slåtten av Hans Flatland, ringde han til Haugerud for å fortelja det. "Ja, har du det," sa Haugerud, "men Flatland har gløymd noko i slåtten..." "det er rett det," svara Meland", og spurde om han ikkje kunne koma heim til Haugerud for å få resten. "Kom med ein gong," svara Haugerud (fortald av Kjell Midttun, attgjeven i hardingfeleverket, band VI).
Variantgruppa
Det finst elles ei rekkje mindre former av slåtten under andre namn, både i Telemark, Krødsherad og Hallingdal. Det finst mellom anna ei form etter Johan Kleven, som ikkje er teken med her. Variantane Ruske-Sara, Todeilten og forma etter Jørgen Husemoen utgjer ei undergruppe for seg med sams oppbygging.
Harald Bjorvand
Avhandlingar
Han tok magistergraden i germansk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1970 med avhandlinga ''Untersuchungen über den Ersatz der Pluralendung -ar durch-ir und -r bei den ō-Stämmen im Awn. vor der Mitte des 14.Jahrhunderts og doktorgraden i 1988, også ved Universitetet i Oslo, med avhandlinga Holt og holtar: om utviklingen av det indoeuropeiske kollektivum i norrønt på sammenlignende grunnlag''.
Yrkesveg
Han blei tilsett som amanuensis i historisk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1974 og blei professor i germansk filologi i 1990, også ved Universitetet i Oslo.
Siklebekken
Variantgruppa
Nr 499:
Supplementsformer:
Harald Bjorvand
Vitskapleg arbeid
Harald Bjorvand er særleg kjend for verket ''Våre arveord. Etymologisk ordbok'', som han fyrste gong gav ut i 2000 (Novus forlag), i lag med Fredrik Otto Lindeman, professor emeritus i samanliknande indoeuropeisk språkforsking ved Universitetet i Oslo, med ei utvida og omvølt utgåve i 2007. Dei seinare åra har han gjeve ut fleire artiklar om historia og tolkinga av nordiske stadnamn, mellom anna Oslo, Skåne og Sola.
Lærebøker
I lag med Even Hovdhaugen og Hanne Gram Simonsen var Harald Bjorvand i 1982 utgjevar av læreboka Språkvitenskap: en elementær innføring (Oslo: Universitetsforlaget), der han sjølv skreiv kapitlet Historisk språkvitenskap.
Omsetjing
I I 1978 gav Harald Bjorvand, i samarbeid med Alma Ločeryte-Dale, ut diktsamlinga Dikt til kjærligheten (Oslo: Solum), med attdiktingar av dikt av den litauiske forfattaren Justinas Marcinkevičius (f. 1930).
Bakgrunnsstoff
Heimesida til Harald Bjorvand
Jelsa skulemuseum
Jelsa skulemuseum er ei avdeling under Ryfylkemuseet som ligg på Jelsa i Suldal kommune. Skulehuset, den Riibergske skule, blei bygd i 1774 for midlar frå ein stiftelse oppretta av Marcille Riiberg i 1755.
Marcille Riiberg var brordotter til jelsapresten Mentz Blix. Ho budde ei tid hos farbror sin på Jelsa. Marcille må har vore ei rik dame. I 1751 kjøpte ho Jelsa og Sand kyrkjer.
Planen for skulen var at det skulle vera ein barneskule for strandsittarbarna på Jelsa, men i tillegg skulle to ungdommar ha gratis opplæring ved skulen i to år, slik at dei seinare kunne gå ut i bygdene som dugande lærarar i omgangsskulen. I over 40 år sendte Den Riibergske Skule ut lærarar i Ryfylke, men i 1820 blei skulen nedlagt av økonomiske grunnar. Barneskulen heldt fram i huset til først på 1900-talet.
Etter initiativ frå personalet ved Jelsa skule blei skulehuset restaurert og gjort til museum i perioden 1974-1983.
Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris
Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris vert delt ut av forlaget Aschehoug. Prisen går til ein forfattar av ei norsk barne- eller ungdomsbok etter innstilling frå redaksjonen og leiinga i forlaget.
Kazuya Iwakura
Kazuya Iwakura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama FC, New Wave Kitakyushu og Tokyo Verdy.
Latvisk
I strukturen er det meir moderne enn litauisk, og har òg fleire låneord, frå tysk, svensk, russisk og engelsk. Det blir skrive med latinsk skrift, med somme diakritiske teikn. Det har ikkje artiklar.
Offisiell status
Latvisk er offisielt språk i Latvia og EU.
Morfologi
Hovudartikkel: Latvisk morfologi
Adjektiva kongruerer med substantiva i kasus og numerus.
Verba blir bøygd i tempus, person, numerus og modus.
Skriftsystem
Latvisk blir skrive med det latinske alfabetet, med visse tilleggsbokstavar, og inneheld til saman 33 bokstavar.
Latvisk skil mellom korte og lange vokalar.Bokstaven h førekjem i latviske ord berre i framlyd. Eit karakteristisk trekk ved latvisk, som det deler med litauisk og russisk, er at dei transkriberer framandord etter uttalen. «George Bush» blir t.d. referert til som Džordžs Bušs på latvisk.
Ytre språkhistorie
Det er mykje strid i det sjølvstendige Latvia om statusen til russisk språk og brukarane av dette. Ein relativt stor del av folkesetnaden er russisktalande, og ein god del av desse finn det vanskeleg å lære seg latvisk, noko som har vorte ein føresetnad for å få statsborgarskap og fulle rettar.
Kråkebolle
Kråkebolle eller sjøpiggsvin viser til havlevande dyr av klassen Echinoidea. Dei har ulike former, men er ofte rundvorne med piggete hud. Dyra er dekt av ti rekkjer med plater som går frå pol til pol; fem av platene har sugeføter. Munnen sit på undersida og endetarmsopninga på toppen.
Raud eller vanleg kråkebolle (Echinus esculentus) er den vanlegaste kråkebollen langs norskekysten.
Sjøpiggsvin med flatklemd eller langstrekt kroppsform blei før kalla irregulære sjøpiggsvin, men dei tilhøyrer ulike ordenar og er inga eiga systematisk gruppe. Dei blir ofte kalla sjømus på norsk.
Brekstad
Brekstad er ein tettstad i Ørland kommune på Fosen i Trøndelag fylke. Staden har og har frå 8. oktober 2005 kalla seg by.
Brekstad var tidlegare administrasjonssenteret i Ørland kommune. Barneskulen Hårberg skole, Ørland ungdomsskole og Ørland kyrkje ligg på Brekstad og staden er sete for Fosen tingrett. Dei største arbeidsplassane er Ørland hovedflystasjon, Mascot Høie sengetøyfabrikk, COOP Fosen og Tine Midt-Norge hvitostmeieri.
Frå Brekstad går det ferje over Trondheimsfjorden til Valset i Agdenes, og det er snøggbåtsamband til Trondheim, Hitra, Frøya, Storfosna og Kristiansund.
Cottens i Vaud
Cottens er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunen ligg i krysset til vegane Aubonne-Cossonay og Morges-Col du Mollendruz.
Tannkrem
Tannkrem, tidlegare kalla tannpasta, er eit treigtflytande reingjeringsmiddel for tenner. Tannkrem kan vera tilsett ulike kjemikaliar som fjernar bakteriar, eller har andre funksjonar som hindrar skader på tenner og tannkjøt. Dei fleste tannkremar inneheld i dag fluor, som er påvist å styrkja emaljen på tennene. Tannkremen har mellom anna den funksjonen at det skummar og lèt tannbørsten gli lettare. Dessutan er han oftast tilsett smak slik at ein får ein god smak i munnen og ein «frisk» pust.
Det vert produsert mange typar tannkrem, med ulike eigenskapar og verknader. Tannkremen kan vera tilsett ulike stoff som skal hjelpe mot konkrete tannhelseproblem til dømes å fjerna misfargingar, vera bra for tannkjøtet, verna mot plakk eller tannstein osb. Det finst òg tannkremar laga spesielt for barn i ulike aldrar. Tannkrem for barn er spesielt tilpassa mjølketenner, og har ofte mindre fluor enn vanlege tannkremar. Dei har òg gjerne mildare smak. For folk som er plaga med ising i tennene finst det spesielle tannkremar, som gjerne vert kalla «sensitive».
Sjå òg
Tannkost
Ustevatn
Ustevatn er ein innsjø som ligg i Hol kommune i Viken fylke. Ustaoset ligg der elva Usteåne renn ut frå Ustevatn og austover, ned til Ustedalsfjorden.
Rogun-demninga
Rogun-demninga er ei jord- og steinfyllingsdemning over Vakhsh-elva i sørlege Tadsjikistan. Høgda på denne demninga er planlagt til 335 meter og ho er rekna som den høgste i verda når ho vert ferdig. Byggjearbeidet starta i 1976. Verdas nest høgste demning, Nurek-demninga, ligg i same dalføre over Vakhsh-elva.
Kvednahola på Ritland
Kvednahola er eit lite stryk i elva rett attmed riksveg 13 mellom Vasshus og Ritland i Suldal kommune. Her hadde gardane Ritland, Vasshus og Førland kvernene sine. Til kvernene høyrte turker, eller korntørker, som dei trong for å tørke kornet før det blei male. I tillegg låg her to sager og ei vadmålstampe og enda nokre småhus.
Ryfylkemuseet har ansvaret for dei husa som står att i Kvednahola. Staden er lett å besøke for folk som fer forbi på vegen, men husa er til vanleg ikkje opne.
Nicolai Knudtzon
Nicolai Henrik Knudtzon var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå Kristiansund. Han var far til Nicolai Henrik Knudtzon, medan Søren Knudtzon og William Knudtzon var brørne hans.
Knudtzon var son av ein kjøpmann i Kristiansund. Fram til 1814 var han medinteressent i familiefirmaet Nicolai Henrich Knudtzon og Sønner. Starta då eiga forretning, som gjorde det godt på handel med fisk.
Under krigsåra 1807-14 kommanderte han kystvernet i Kristiansund, som i 1808 slo tilbake eit angrep frå to engelske fregattar.
Knudtzon representerte Kristiansund og Molde på Stortinget i 1833, 1836 og på overordentleg storting 1836-37. Han var på alle tingsamlingane medlem av protokollkomiteen, i 1833 også av komiteen om kjøpstadskatten.
Han døydde i heimbyen i 1837.
Sosuke Morito
Sosuke Morito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama FC.
Musevisa
«Musevisa» er ein julesong skriven av Alf Prøysen i 1946.
Det var Lauritz Johnson som bad Prøysen om å lage nokre barneviser til jul for radio. Ei av visene Prøysen skreiv, var «Musevisa». Han debuterte i radioen med denne songen i ein barnetime leia av Onkel Lauritz.
Songen har åtte vers, og handlar om korleis mysene feirar jul. Dei har det enkelt, men morosamt: «Om julekvelden da skal alle sammen være gla'!». Melodien er ein gammal reinlender.
Korleis gjekk det med mysene?
I 2008 hevda Vidar Lønn Arnesen i boka Da Capo at songen opphavleg hadde eit anna sistevers: «De feiret julekvelden til det ble langt på natt, /men så ble alle spist av en sulten gammel katt.» Det vraka verset skulle ha blitt funne og teke vare på av ei vaskekone. Det vart ein del oppstyr om dette i pressa, og etter nokre dagar melde ein person seg og fortalde at det var han som hadde skrive verset som ein spøk.
Peek-a-Boo av Siouxsie and the Banshees
«Peek-a-Boo» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han kom ut i 1988 som den første singelen frå det niande albumst deira, Peepshow.
Melody Maker skildra songen som «ei uventa blandinga av svart stål og popforstyrringar» og meinte songen høyrte til sjangeren «1930-tals hiphop». «Peek-a-Boo» vart kåra til vekas singel i både Sounds og NME. Sounds skreiv at det var «eit modig grep», «leiken og mystisk». NME skidlra han som «Orientalsk marsj-hip hop» med «fengande trekkspel.»
PopMatters plasserte sidan songen på 18. plassen på lista si over dei 100 beste alternative singlane frå 1980-åra og meinte instrumenteringa var nyskapande med genial phasing-effekt på vokalen.
Rapartisten Sir Mix-a-Lot brukte element av songen på albumet Seminar i 1989.
Peepshow
Peepshow er det niande studioalbumet til det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees, gjeve ut i september 1988 på Polydor. Det var den første plata deira som ein kvintett etter at multi-instrumentalisten Martin McCarrick og gitaristen Jon Klein var komne inn i gruppa. Gruppa var inspirert av mykje forskjellig då dei spelte inn dette varierte albumet. Både albumet og singlane «Peek-a-Boo» og «The Last Beat of My Heart» seld godt, og albumet nådde 68. plassen på Billboard 200-lista i USA i starten av desember 1988. Det låg i alt 20 veker inne på denne lista.
Peepshow vart møtt med god omtale, og særskild vart det nemnt den uføreseielege orkestreringa og dei nye nyansane i røysta til Siouxsie. Albumet vart sidan ommastra og gjeve ut med bonusspor i oktober 2014. I desember 2018 kom albumet ut på 180-grams vinyl med ommastra lyd.
Samantha Bennett skreiv ei bok om Peepshow i 2018, som ein del av serien 33 1/3.
Musikk
Parke Puterbaugh skildra «Peek-a-Boo» som ein «lydcollage med baklengs perkusjonsspor» medan røysta hoppar frå kanal til kanal. «The Killing Jar» opnar med «ein liten dæsj reggae» før musikken går over i ein transeliknande bordun ala Brian Eno. «Scarecrow» har ei «arabisk kjensle» og den første sida oppnår eit klimaks i «Burn-Up», med cello og trommer «som simulerer momentumet til eit tog».
Mottaking
Peepshow fekk mykje god kritikk. Q gav albumet fem av fem stjerner og skreiv: «Peepshow finn stad på eit forvrengd tanketivoli der rare og fantastiske former opptrer.» Mark Cooper hylla «Trekkspelet til Martin McCarrick som kakkar seg inn i 'Peek A Boo' [...] eit underfundig stykke musikalsk fantasi». Han skreiv at «resten av plata er sprekkferdig med liknande fantasihandlingar. All ære til McCarrick for alle dei smarte dekorasjonane og trommeslagaren Budgie for stadig nyskapande rytmar som klarar å setje spaninga som finst i kvar song på spissen utan å nokon gong gli over i ein opplagd rytme». Melody Maker hylla den første singelen, «Peek-a-Boo», og kalla han «den mest forbløffande britiske plata» i 1988, og «ei uventa blanding av svart stål og popforstyrringar.» Magasinet hylla òg bandet for balladen «The Last Beat of My Heart». Chris Roberts sa: «Det uendelege høgdepunktet er det einaste sporet dei skreiv i lag, bravurhymnen 'The Last Beat of My Heart'. Med trekkspelet til Martin McCarrick og den direkte intelligente rytmen til Budgie dannar grunnlaget for patosen i songen, er denne sørgesjongen omsett av Sioux stor saligheit. Det er den mest vågale melodien til The Banshees på ei stund.» Record Mirror likte òg særs godt denne songen då dei skreiv om albumet: «Høgdepunket er den tilbakehaldne 'The Last Beat of My Heart', der røysta til Siouxsie utforskar nye marker medan ho kjærteiknar ein stemningsskapande melodi.» Skribenten Kevin Murphy konkluderte med å sei: «Peepshow er full av sjølvtillit og den beste stunda til The Banshees.» NME merka seg ei stilmessig endring: «Peepshow er det beste Banshees-albumet sidan A Kiss in the Dreamhouse fordi dei valde å vere eit popband i staden for eit rockeband.».
Bloc Party hylla seinare «Peek-a-Boo», og songaren deira Kele Okereke sa: «Det høyrdest ikkje ut som noko anna på denne jorda. Det er berre in popsong, men for meg høyrdest det ut som den nyaste, men mest futuristiske stykke gitarpopmusikk eg nokon gong har høyrt.» DeVotchKa spelte seinare «The Last Beat of My Heart» etter forslag frå Arcade Fire-songaren Win Butler. The Decemberists omtalte òg «The Last Beat of My Heart» som ein av dei favorittsongane deira av Siouxsie and the Banshees.
Salslister
Album
Singlar
Fårikål
Fårikål eller får i kål er ein matrett av sauekjøt eller lammekjøt, hovudkål og heil svart pepar som er kokt saman i ei gryte. Andre ingrediensar er kveitemjøl som gjer krafta fyldigare, og salt etter smak. Fårikål blir servert med kokte poteter. I Noreg et folk tradisjonelt fårikål om hausten, når kålen er hausta og lamma er komne frå beite.
Fårikål er i Noreg omtalt i kokebøker attende til 1800-talet. Den kanskje eldste trykte oppskrifta på ein rett av denne typen er frå Fuldstændig Norsk Kogebog av Karen Dorothea Bang frå 1835, der oppskrifta «Nedlagt Gaas i Hvidkaal» er som til fårikål. Oppskrifta antyder at ein kan bruka fårekjø i staden for gås. I radioprogrammet Nitimen kåra lyttarane i 1972 fårikål til norsk nasjonalrett. Sidan 1993 har Opplysningskontoret for egg og kjøt drive foreininga «Fårikålens venner» som skal fremje fårikål som Noregs nasjonalrett. Opplysningskontoret for kjøtt etablerte i 1997 også fårikålens dag som vert markert siste torsdagen i september kvart år.
Knut Ivar Bøe
Knut Ivar Bøe er ein norsk trekkspelar frå Vaksvik i Møre og Romsdal. Han er kjend frå plater, radio og fjernsyn, og er mykje nytta som studiomusikar, kurshaldar og dommar. Han gav ut sin første solo-CD, Ferdamann, i 1994.
Knut Ivar er tilknytt møremusikarane og rikskonsertane, og har fått fleire prisar og stipend. Saman med Ingunn Linge Valdal utgjer han tradisjonsmusikkduoen Ferdafolk.
Sandkasse
Ein sandkasse er ein låg, vid kasse eller grunn nedsenking i bakken fylt med sand der ungar kan leike. Sandkassar finst ofte på leikeplassar, men i motsetnad til anna utstyr på leikeplassar er dei såpass enkle å byggje at dei òg finst på ein del bustadeigedomar.
Socialdemokraterne
Socialdemokraterne eller Socialdemokratiet er eit dansk politisk parti.
Udmurtar
Udmurtar (eldre namn votjakar) er eit finsk-ugrisk folkeslag som bur i Russland, hovudsakleg i republikken Udmurtia og naboregionane. Ved den russiske folketeljinga i 2010 var det 552 000 udmurtar i Russland. 324 000 av dei kunne det udmurtiske språket. Dei fleste udmurtar har tradisjonelt vore ortodokse kristne.
Sandkasse
Sandkassar stimulerer fantasien og kreativiteten til ungane ved at dei kan byggje små byar eller sandslott, bruke leiker som bilar, bøtter og spadar til å flytte sanden rundt, grave hòl og grave ned ting. På denne måten kan ungane utforske, bygge og øydeleggje ei verd i tre dimensjonar.
Socialdemokraterne
Socialdemokratiet har røter i det 19. hundreåret. Partiet blei stifta i 1871 av Louis Pio, Harald Brix og Paul Geleff. Formålet var å organisere den veksande arbeidarklassen på eit demokratisk, sosialistisk grunnlag. Sidan midten av hundreåret hadde Danmark vore inne i ein industrialiseringsprosess. Landbefolkninga flytta inn til byane og blei arbeidarar, og Socialdemokratiet sprang ut av kravet om å gje denne befolkningsgruppa rettferdige levevilkår og demokratiske rettar.
Sandkasse
Sandkasse har òg fleire analogar i dataverden, t.d. virtuelle verdenar der du kan fritt kan endra på ting utan at det har eit spesielt formål. Eller t.d. Wikipedia sin eigen sandkasse for eksperimentering med redigering.
Socialdemokraterne
Ved folketingsvalet i 1924 blei Socialdemokratiet det største partiet med 36,6 prosent av stemmene, og partiet danna for første gong regering - med Thorvald Stauning som statsminister. Han utnemnde verdas første kvinnelege minister, Nina Bang, same året - ni år etter at kvinner fekk valrett i Danmark.
Udmurtar
Udmurtane har vore under russisk herredømme sidan midten av 1500-talet då Russland erobra det tatarske Kazan-khanatet. Etter den russiske revolusjonen var udmurtane eit av dei første folka som fekk eit eige autonomt område, Den votjakiske autonome oblasten, 4. november 1920. Dette området vart til Den udmurtiske autonome sosialistiske sovjetrepublikken 28. desember 1934. Etter at Sovjetunionen gjekk i oppløysing vart Udmurtia ein republikk i Den russiske føderasjonen.
Socialdemokraterne
I heile perioden fram til 2001 har Socialdemokratiet med få unnatak hatt regeringsmakta, og det har dermed prega den danske samfunnsutviklinga på nesten alle område. Socialdemokratiet danna seinast regjering frå den 25. januar 1993 fram til den 27. november 2001 med Poul Nyrup Rasmussen som statsminister.
Udmurtar
I 2010 budde om lag 74,3 % av udmurtane i Russland i Udmurtia, der der utgjorde 28,0 % av folkesetnaden.
Ullerentjernet
Ullerentjernet er eit tjern som ligg på Holleia i Ringerike kommune i Viken.
Socialdemokraterne
Partileiaren er sidan 2015 Mette Frederiksen. Ho blei statsminister i Danmark etter valet i 2019.
Ifølgje partiet sine lover er det formelle namnet framleis Socialdemokratiet, men sidan partikongressen i 2002 har det oftast bruka kallenamnet Socialdemokraterne.
Forholdet til LO
Inntil midten av 1990-talet peikte Socialdemokratiet to medlemer til LO sitt arbeidsutval, og LO hadde to medlemer i Socialdemokratiet sitt arbeidsutval. Sjølv om det tette organisatoriske bandet ikkje lenger er der, arbeider LO og Socialdemokratiet framleis nært saman.
Solstad kyrkje
Kyrkja vert først sett opp på garden Solstad, på yttersida av Bindalshalvøya. Dit var ho slytta frå Sund i Sømna i 1643. I 1730-åra vart det bygd ny kyrkje på Solstad. I 1888 vart Solstad kirke riven og flytta til Lande i Tosen. Dette kapellet er eno i bruk, som Lande kapell. Etter ein lokaliseringsstrid, vart Solstad tredje kyrkje bygd på Holm. Mange meinte at kyrkja skulle byggjast på Solstad, der den gamle kyrkja hadde stått, men med knapt fleirtall vedtok kommunestyret å flytte kyrkjestaden til Holm.
Socialdemokraterne
Kjelde
Dansk wikipedia, artikkelen med same namnet.
Manabu Kubota
Manabu Kubota er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama FC og New Wave Kitakyushu.
Stampa på Kvæstad
Ryfylkemuseet eig stampa og arrangerer av og til demonstrasjonar ved stampa. Ho er elles ikkje allment tilgjengeleg.
Platía Leónton
Platío Eleftheríou Venizélou (gresk Πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλο) er eit torg i den greske byen Iráklio på Kreta, kalla opp etter den kretiske statsmannen Elefthérios Venizélos. Torget er betre kjend under namnet Platía Leónton (gresk Πλατεία Λεόντων), etter den venetianske perioden Morosini Fountain, populært kalla «løvane» (gresk τα Λιοντάρια, ta Liontária), i midten med fire løvar som held fontena oppe.
Elias Akselsen
Elias Akselsen er ein norsk norsk musikant (song, gitar) og låtskrivar, kjend for sine tatersongar.
Akselsen har gjeve ut Hjemlandsklokker - religiøse taterviser med Stian Carstensen (1999, ViaMusic, 2002), Barn av den bortglemte rase med Hulda Johansen i opptak (Sylvartyn Folkemusikk, 2000), Her kommer dine arme små med Stian Carstensen, Finn Guttormsen, Dag Wolf m.fl. (Via Music, 2003) og Høstdrømmer med Gjertrud Øklands Sigøynerorkester (Via Music] 2004). Songar av Aage Samuelsen vart gjeve ut på o'Jesus, du som fyller alt og alle, med Guttormsen, Carstensen og Knut Hem (ViaMusic, 2005). Han har også spelt på Kongsberg Jazzfestival, der Akselsen også arbeidde med Ravi og DJ Løv.
Han fekk NRKs folkemusikkpris i 2001, Hedmark fylkes kulturpris i 2003 og Rff-prisen i 2008. Han vart utnemnd til statsstipendiat frå og med 2010.
Ei skildring av Akselsen vart skriven av Stein Østbø, Deilig er Jorden (2004).
Cuarnens
Cuarnens er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 629 meter over havet.
Aleksis Kivi
Aleksis Kivi  var ein finsk forfattar. Han var ein av dei fyrste store finske forfattarane.
Cuarnens
Kommunen ligg ved foten av Jurafjella, og elva Venoge renn gjennom kommunen.
Aleksis Kivi
Hovudverket hans er romanen Seitsemän veljestä (Sju brør i Hartvig Kirans omsetjing frå svensk, boka er òg omsett til bokmål), som vert rekna som ein av dei store klassikarane i finsk litteratur.
Sortland kyrkje
Sortland kyrkje ligg på Sortland i Nordland. Kyrkja er ei lang krosskyrkje i tre i nygotisk stil, innvigd i 1901. Ho har 840 plassar. Arkitektar for kyrkja var Carl Julius Bergstrøm og Karl Norum.
Den gamle kyrkja på staden vart riven då den nye vart bygd. Tårnet frå den gamle kyrkja er teke vare på, og står i dag ved inngangen til minnelunden på den gamle kyrkjetomta på Sortland. Klokka i tårnet har ei innskrift frå 1476.
Herbig–Haro-objekt
Herbig–Haro-objekt (HH-objekt) er ein klasse av svakt opplyste tåker oppdaga av astronomane George Herbig og Guillermo Haro på 1950-talet. HH-objekt finn ein i område rike på interstellar materie, og dei oppstår når unge stjerner sender ut materie med stor fart i form av jetstraumar som krasjar med annan materie som finst rundt stjerna.
José Manuel Durão Barroso
José Manuel Durão Barroso er ein portugisisk politikar og jurist. Frå 2002 til 2004 var han statsminister i Portugal. Han var president for Europakommisjonen frå 2004 til 2014.
Herbig–Haro-objekt
Spektruma til HH-objekt er dominerte av emisjonslinjer frå hydrogen, oksygen, nitrogen og jarn. HH-objekt vert grovt delte inn i høg- og lågeksiteringsobjekt, der ein trur skilnaden ligg i kor stor fart jetsstraumane til stjernene har. Høgeksiteringsobjekt med sterke emisjonslinjer frå sterkt ionisert materie kan ha sjokkbylgjefartar på 200 km/s, medan lågeksiteringsobjekt kan ha sjokkbylgjefartar på 20 km/s.
José Manuel Durão Barroso
Liv
Barroso studerte jus ved Universitetet i Lisboa, seinare økonomi og samfunnsvitskap i Genève i Sveits. Som universitetslektor spesialiserte han seg i internasjonal politikk i Lisboa, seinare i Washington, der han tok filosofisk doktorgrad. Etter at han kom tilbake til Portugal vart han direktør for avdelinga for internasjonal politikk ved Lusíada-universitetet i Porto.
Han vart medlem av nasjonalforsamlinga i Portugal i 1985. Barosso var utanriksminister frå 1992 til 1995, og partileiar i Partido Social Democrata, som trass i namnet er eit høgreparti, frå 1999 til 2004. I Europakommisjonen sat han for Det europeiske folkepatiet.
Afroasiatiske språk
Afroasiatiske språk er ein språkfamilie som inneheld om lag 240 språk tala av i alt kring 285 millionar menneske i Nord-Afrika, Aust-Afrika, Sahel-beltet og Sørvest-Asia. Andre namn som òg blir bruka på denne språkfamilien inkluderer «afrasisk», «hamittisk-semittisk» (forelda), «lisramisk» (Hodge 1972) og «erythreisk» (Tucker 1966). Blant kjende afroasiatiske språk kan nemnast arabisk, hebraisk, somali og hausa.
Inndeling i underfamiliar
Ongota-språket blir ofte rekna som afroasiatisk, men det er ikkje semje om korleis det skal klassifiserast innanfor undergruppene av afroasiatiske språk — delvis på grunn av utilstrekkjelege data. Harold Fleming føreslår med atterhald at ongota-språket kan vera ei uavhengig grein innanfor dei afroasiatiske språka.
Opphav
Forskarane er ikkje einige om kvar proto-afroasiatisk vart tala. Afrika har ofte blitt føreslege (t.d. Igor Diakonoff, Lionel Bender) — særleg Etiopia på grunn av det store mangfaldet av afroasiatiske språk der, men vestkysten av Raudehavet og Sahara har òg vorte føreslegne (t.d. Christopher Ehret). Alexander Militarev føreslår at heimlandet deira kan ha vore i Levanten, og meir spesifikt at dei kan setjast i samband med natufiakulturen.
Dei semittiske språka er den einaste underfamilien av afroasiatiske språk som er basert utanom Afrika. Kring slutten av forhistorisk tid kryssa nokre semittisk grupper Raudehavet frå sørenden av Den arabiske halvøya attende til Etiopia. Desse gruppene var årsaka til at nokre moderne etiopiske språk (t.d. amharisk) er semittiske snarare enn kusjittiske eller omotiske, som ein elles skulle vente. Eit mindretal blant forskarane, slik som A. Murtonen (1967), avviser synet og har som hypotese at semittiske språk har opphavet sitt i Etiopia.
Verbbøying
I verbsystemet viser både semittisk, tamazightiske språk og kusjittisk (inkl. beja) prov på afroasiatisk prefiksbøying:
Pronominale endingar
Pronominale endingar i possessive pronomen finst i semittisk, tamazightiske språk, kusjittisk (inkl. beja) og tsjadspråk.
800-talet: Hebraisk grammatikar ser slektskap mellom semittiske og tamazightiske språk
Nokre lærde i mellomalderen hevda slektskap mellom to eller fleire greiner av afroasiatiske språk. Allereie på 800-talet såg den hebraiske grammatikaren Yehuda ibn Quraysh frå Tiaret i Algerie eit samband mellom dei tamazightiske språka og semittisk — av dei sistnemnde hadde han godt kjennskap til arabisk, hebraisk og arameisk.
1800-talet: Europearar tek opp att idéen, og inkluderer kusjittisk
På 1800-talet byrja europearar òg å setja fram teoriar om slektskap mellom desse språkgruppene. I 1844 postulerte Th. Benfey ein språkfamilie som inneheldt semittisk, tamazightiske språk og kusjittisk (dei sistnemnde kalla han «etiopisk»). Same året postulerte T. N. Newman slektskap mellom semittisk og hausa, men dette kom til å vera omdiskutert og usikkert i lang tid. Den såkalla hamittisk-semittiske språkfamilien fekk dette namnet av Friedrich Müller i hans bok Grundriss der Sprachwissenschaft (1876). Der definerte Müller denne språkfamilien som todelt, med semittiske språk på den eine sida og «hamittiske språk», der han inkluderte egyptisk, tamazightiske språk og kusjittiske språk. Tsjadspråka var ikkje inkluderte. Denne klassifikasjonen var tildels basert på utanomspråklege faktorar som antropologi og raseteoriar.
1900-talet: Tsjadspråka blir inkluderte
Leo Reinisch (1909) postulerte eit samband mellom kusjittiske språk og tsjadspråk, men insisterte på eit fjernare slektskap med egyptisk og semittisk — som Greenberg seinare òg kom til å hevde; men forslaget hans vart stort sett ignorert. Marcel Cohen (1947) avviste idéen om ei aiga «hamittisk» undergruppe, og inkluderte òg tsjadspråket hausa i det samanliknande hamittisk-semittiske ordmaterialet sitt. Joseph H. Greenberg (1950) gjekk sterkt ut i forsvar av Cohens avvising av «hamittisk», la til (og klassifiserte) tsjadspråka og føreslo det nye namnet afroasiatisk for denne språkfamilien. Klassifiseringa hans vart stort sett allment akseptert. I 1969 føreslo Harold Fleming å rekne omotiske språk som ei femte hovudgrein heller enn, som tidlegare anteke, som ei undergruppe av kusjittisk. Dette er òg allment godteke. Fleire forskarar, inkludert Harold Fleming, har seinare sett spørsmålsteikn ved det tradisjonelle synet at beja høyrer inn under kusjittisk — men dette synet er enno ikkje allment akseptert.
Frå 1980-talet: Full usemje om klassifisering
Forskarane har ulike syn på korleis dei fem eller seks greinene av afroasiatiske språk skal klassifiserast. Når det gjeld omotisk, så er både Christopher Ehret (1979), Harold Fleming (1981) og Joseph H. Greenberg (1981) einige om at dette var den første greina som byrja å skilje seg ut frå dei andre språka. Elles slår Ehret saman egyptisk, berberspråk og semittisk i ei nord-afroasiatisk undergruppe; Paul Newman (1980) grupperer tamazightiske språk med tsjadspråk og egyptisk med semittisk, men avviser slektskapet med omotisk; Fleming grupperer beja, tsjadspråk, tamazightiske språk og egyptisk i éi hovudgruppe og kusjittisk og semittisk i den andre; og Lionel Bender (1997) er talsmann for ei «stor-kusjittisk» gruppe som inkluderer tamazightiske språk, kusjittisk og semittisk, mens han reknar tsjadspråk og omotisk som fjernare slektningar av dei andre språkgruppene. Vladimir Orel og Olga Stolbova (1995) grupperer tamazightiske språk saman med semittisk, og tsjadspråk saman med egyptisk, og deler kusjittiske språk inn i fem eller fleire uavhengige underfamiliar av afroasiatisk. Desse «kusjittiske» språka ser han slik meir som eit «Sprachbund» enn som ein einskapleg underfamilie. Med basis i leksikalsk statistikk grupperer Alexander Militarev (2000) tamazightiske språk saman med tsjadspråk og båe desse, noko fjernare, saman med semittisk; alle desse språka grupperer han så saman i éi hovudgruppe i motsetnad til kusjittisk og omotisk.
Yusuke Murayama
Yusuke Murayama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Omiya Ardija og Oita Trinita.
Opphaug
Opphaug er ein tettstad i Ørland kommune i Trøndelag fylke. Staden har.
På Opphaug ligg barneskulen Opphaug skole. Staden har post i butikk på bensinstasjonen.
Khálki
Khálki (gresk Χάλκη), òg kalla Chalki, Halki og Khalke, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho ligg om lag 6 km vest for Ródos. Med eit areal på 28 km² er ho ei av dei minste busette øyane i Dodekanesane, og ho har ein busetnad på 478 innbyggjarar (2011), som bur i landsbyen Emborió eller Khálki by. Landsbyen er delt i to delar, Khorió og hamna.
Khálki er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Ródos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Øya hadde tidlegare langt fleire innbyggjarar, men mange emigrerte på midten av 1900-talet. Ruinane av ei mellomalderborg laga av Maltesarordenen ligg ovanfor gamlebyen, og kapellet inneheld nokre originale fresker.
Øya har nesten ikkje vasskjelder og regnvatn vert samla i cisterner. Drikkevatn vert transportert frå Ródos, men i sommarmånadane kan det verte vassmangel.
Mellom Khálki og Ródos ligg Alimiá og mange andre mindre klippeøyar.
Byar og tettstader
Den einaste tettstaden i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Demeter
Demeter (gresk Δημήτηρ) var gudinna for jordbruk i gresk mytologi. Ho var dotter av Kronos og Rhea, og syster til Zevs, Hera, Hestia, Hades og Poseidon. Dottera hennar var Persefone, som blei kona til Hades. Demeter var ein av dei olympiske gudane. Kjenneteikna til Demeter var kornaks og fakkel. Hennar romerske motstykke er Ceres.
Mytologi
Det var Demeter si oppgåve å sørgje for hausten, og ho hadde også kontroll over årstidene. Det gav Demeter mykje kraft. Då dotter hennar Persefone blei bortført av Hades, vandra Demeter over heile jorda på jakt etter henne. Fordi ho var så opprørt, endra ikkje årstidene seg, og ingenting grodde. Etter ei stund klarte ikkje Zevs å sjå den døyande jorda meir, og han sendte Hermes for å hente Persefone tilbake. Før han fekk ho med seg, lurte Hades Persefone til å ete seks frø frå eit granateple. Sidan ho hadde ete mat frå underverda, høyrde ho til der, og måtte vera der ein tredel av året. Demeter og Persefone blei gjenforent og jorda blomstra, men kvart år, i tida når Persefone var i underverda hjå Hades, blei jorda igjen gold og aude. Slik forklarte dei gamle grekarane årstidene.
Under Demeter si leiting etter Persefone, kom ho til byen Eleusis i Attika. Ho tok form som ei gamal kone og blei godt motteken av Kelevs, som var konge i Eleusis. Demeter fekk i oppgåve å passe på kongssønene Demofon og Triptolemos. Som ei gåve til Kelevs bestemte Demeter seg for å gjere Demofon udøyeleg. Det gjorde ho ved å dekke han med gudane sin mat, ambrosia, og å puste inn i han. Kvar natt brente ho vekk den udøyelege ånda hans over eit bål. Ho fortalte ikkje kva ho heldt på med til foreldra hans, og ein dag kom Demofon si mor Metaneira inn medan Demeter heldt på. Ho skreik i frykt over å sjå sonen sin over bålet. Det forstyrra ritualet, og Demeter kunne ikkje gjere Demofon udøyeleg. I staden lærte ho kunsten om jordbruket til Triptolemos, og han lærte det vidare til heile Hellas.
Ritual
Demeter og Persefone var knytte til dei eleusinske mysteria. Dei eleusinske mysteria blei feira i rundt 2000 år, og var ein kult basert i Eleusis. Dei mindre eleusinske mysteria blei feira kvart år, og dei store kvart femte år.
Eit anna viktig ritual knytte til Demeter er thesmoforia, som blei feira i store delar av Hellas langt tilbake i tid. Det var berre gifte kvinner som kunne feire thesmoforia.
Hồ Chí Minh
Ho Chi Minh, vietnamesisk Hồ Chí Minh, opphavleg kalla Nguyễn Sinh Cung, òg kjend som Bác Hồ («onkel Ho») i Vietnam, var ein vietnamesisk revolusjonær og statsleiar. Han var statsminister (1954) og president (1954–1969) i Nord-Vietnam.
Biografi
Ho flytte sidan til Hong Kong, der han grunnla Det vietnamesiske kommunistparti. Han tok på denne tida namnet Ho Chi Minh, som tyder «han som opplyser». I 1941 vendte han heim til Vietnam for å føre frigjeringsrørsla Viet Minh. Han førte vellukka militære operasjonar først mot japanske styrkar, og seinare mot franske kolonistyrkar under Frankrike sitt forsøk på å take att landet frå 1946 til 1954.
Innanfor kommunistpartiet var Ho ein av dei moderate, og han mista stadig makt i forhold til dei meir militante og radikale kommunistane. I arbeidet for å foreine att Nord- og Sør-Vietnam var han ei av dei førande kreftene. I 1960-åra nytta han blant anna infiltrasjon og provokasjonar som førte til uro i sør for å oppnå dette.
Då Vietnamkrigen braut ut, først mellom Nord- og Sør-Vietnam og etter kvart intervensjon frå fleire vestlege og kommunistiske land, førte Ho krigen. Dette heldt han fram med inntil han døydde den 3. september 1969.
Allereie medan han levde var Ho gjenstand for ein personkult, som voks etter dauden hans. Etterleivningane hans vart balsamerte og utstilte i eit mausoleum av granitt i Hanoi, bygd etter modell av Lenin sitt mausoleum i Moskva. Dette var i stil med det som vart gjort for andre kommunistleiarar, men likevel i strid med Ho sitt siste ønske; han ville verte kremert, og bad om at oska skulle gravast ned på tre fjelltoppar, ein i kvar av hovudregionane i Vietnam. Han skreiv: «Ikkje berre er kremasjon bra frå eit hygienisk synspunkt, men det sparer òg jordbruksland».
Den vietnamesiske byen Saigon vart omdøypt til Ho Chi Minh-byen i 1975.
Denens
Denens er ein kommune i distriktet Morges i den sveitsiske kanton Vaud. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 504 meter over havet.
Kommunen ligg på eit platå ovanom elva Morges.
Masanobu Aoyagi
Masanobu Aoyagi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Gainare Tottori og Fukushima United FC.
Øystad kvernhusanlegg
Øystad kvernhusanlegg er ei avdeling under Ryfylkemuseet. Det ligg på Kvernhusbakken (Brubakken) ved Øystad i Suldal kommune.
I kvernhuset er det ikkje mindre enn tre kverner som har tilhøyrt gardane Øystad, Sukka og Steinbru. Ved sida av står eit tørkehus. For å føre vatn til alle kvernkallane er det opparbeidd ein kanal, og frå denne har det vore eit sinnrikt rennesystem som nå er borte. Kvernhusanlegget er lett tilgjengeleg attmed vegen ved Øystad i Kvilldal.
Saría
Saría (gresk Σαρία) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho er ei steinete og vulkansk øy like nord for Kárpathos. Mellom Saría og Kárpathos går det eit 100 meter breitt sund. Øya har lite vegetasjon og mange skarpe klipper. Øya høyrer til Kárpathos kommune og har 45 innbyggjarar (2011). Sjølv om det berre bur få menneske på Saría i dag, for det meste gjetarar, kan ein finne ruinane av den antikke byen Nísyros her. Ho er òg hekkeområde for leonorafalk.
Pariskanonen
Pariskanonen (eller Paris-Geschütz på tysk) var ein artillerikanon som tyskarane brukte for å bombardere Paris med under første verdskrigen. Denne overdimensjonerte jarnbanekanonen vart brukt frå mars til august 1918. Då han vart brukt trudde parisarane at dei vart bomba frå eit luftskip, sidan dei verken kunne høyre lyden av fly eller at kanonen vart avfyrt. Det vart den største kanonen som vart brukt under krigen, og han er rekna for å vere eit supervåpen.
Kanonen vart òg kalla «Kaiser Wilhelm Geschütz» og vert av og til forveksla med Dicke Bertha, haubitsen som tyskarane brukte mot byen Liège i 1914, og franskmenna kalla òg kanonen for dette. Han vart òg forveksla med den mindre «Langer Max»-kanonen (Lange Max). Sjølv om den vidkjende Kruppfamilien produserte alle desse kanonane, er dei ikkje særleg like.
Som eit militært våpen var ikkje kanonen særleg vellukka. Prosjektilet var lite, løpet måtte ofte byttast ut, og presisjonen var ikkje betre enn at målet måtte vere ein stor by. Men målet til tyskarane var ikkje å øydeleggje byen i seg sjølv, men moralen til parisarane.
Skildring
Pariskanonen var ulik alle andre våpen, men akkurat kva han kunne gjere er ukjend, og alle tilgjengelege tal om kanonen er tilnærma. Dette kjem av at tyskarane øydela kanonen heilt då dei allierte slo tilbake. Storleiken, rekkevidda og yteevna kan variere mykje frå kjelde til kjelde.
Han kunne mest truleg avfyre ein 94 kg tung granat i ein avstand på 130 km, og granaten kunne nå ei høgd på 40 km — det høgaste eit menneskeskapt prosjektil nådde før dei første V-2-rakettane vart testa i oktober 1942. Dette vart dermed første gongen ein menneskeskapt lekam nådde stratosfæren.
Ein granat brukte nesten tre minutt på å nå Paris og hadde då ein fart på 1600 m/s (nesten fem gonger så raskt som lydfarten). Sidan prosjektilet vart skote ut med så høg fart, forsvann det mykje stål frå løpet under kvart skot. Dermed hadde granatane forskjellig tjukkleik for å kunne passe inn i løpet, og dei vart derfor nummerert i rett rekkfølgje etter storleik.
Opphavleg skulle han vere ein skipskanon, og mannskapet til våpenet var 80 marinesoldatar kommanderte av ein admiral. Rundt seg hadde han dessutan fleire standardartilleri for å dekkje over lyden til den store kanonen slik at franskmennene eller britane ikkje fann han.
Kanonen vart tatt tilbake til Tyskland i august 1918 då dei allierte rykte framover. Kanonen vart aldri sett av dei allierte, og ein trur at han vart heilt øydelagd av tyskarane mot slutten av krigen.
Kosuke Nakamachi
Kosuke Nakamachi er ein japansk fotballspelar.
Nord-Talgje
Nord-Talgje er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland fylke. I 2004 vart store delar av øya erklært som eit naturreservat av Miljøverndepartementet, Nord-Talgje naturreservat. Nord-Talgje er ei av Sjernarøyane, og var fram til 1965 ein del av Sjernarøy kommune. Det vert arbeidd med planar for bygging av ny fylkesveg og bru mellom øyane Nord-Talgje, Tjul og Kyrkjøy. Ei anna øy i Finnøy kommune heiter Talgje. For å skilja øya frå Nord-Talgje vert øya nokre gonger kalla Sør-Talgje, sidan ho ligg sør for Nord-Talgje.
Lyn
Tidleg forsking
Under tidlege elektrisitetseksperiment med leidenflasker og andre instrument fann fleire forskarar ut at småskala gneistar hadde visse fellestrekk med lyn. Benjamin Franklin fann opp lynavleiaren då han prøvde å teste denne teorien ved å bruke eit spir han hadde sett opp i Philadelphia. Medan han venta på at spiret skulle bli ferdig gjorde Thomas-François Dalibard og De Lors same eksperimentet i Marly i Frankrike, seinare kjend som Philadelphia-eksperimentet. Franklin får vanlegvis æra, sidan det var han som føreslo eksperimentet. Franklin-eksperimentet er slik:
Omtalar om eksperimentet spreidde seg og fleire prøvde å gjenskape det. Eksperiment som involverer lyn er derimot alltid risikable og fleire av desse eksperimenta førte til dødsfall. Den mest kjende av desse var professor George Richmann i St. Petersburg i Russland. Han sette opp eit eksperiment liknande det Franklin hadde gjort. Medan han heldt på med eksperimentet oppstod det eit kulelyn som trefte hovudet til professoren og drap han.