cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven var ein tysk komponist i overgangen mellom klassisismen og romantikken. Han er særleg kjend for dei ni symfoniane og klaversonatane sine, men òg mellom anna for dei seine strykekvartettane, som ofte går under kallenamnet «Dei galne strykekvartettane». Beethoven blir rekna som ein av dei aller største komponistane i den europeiske klassiske musikktradisjonen gjennom tidene.
Oppvekst
Beethoven vart fødd i Bonn i fyrsterkebispedømet Köln (Kurköln) i Tyskland, i ei slekt som opphavleg kom frå Flandern. Bestefaren hans hadde flytta til Bonn i 1733, der han var hoffkapellmeister. Den unge Ludwig fekk den første musikalske undervisinga si av den drikkfeldige faren sin Johann, som var tenorsongar i hoffkapellet, men han fekk sparken i 1789 på grunn av alkoholmisbruk.
Faren la tidleg merke til dei store musikalske talenta til guten, og fekk idéen om å drive han fram som vedunderbarn etter mønster av Wolfgang Amadeus Mozart for at familien skulle tene sårt trengde pengar. Fire år gammal fekk Beethoven undervising i fiolin- og klaverspel, men denne opplæringa skal ha vore både uryddig og mangelfull.
Seinare fekk han undervising av ein ven og kollega av faren, Tobias Friedrich Pfeiffer. Han var ein dugeleg musikar, men òg drikkfeldig, og undervisinga vart like skral som før. Sidan var han elev av den gamle venen til bestefaren, hofforganist van der Eeden, og så av etterfølgjaren hans Christian Neefe, som vart ein faderleg ven for Beethoven. I 1792 busette han seg i Wien og vart elev under Joseph Haydn.
Tollense
Tollense er ei elv i Mecklenburg-Vorpommern nordaust i Tyskland og ei av sideelvane til Peene frå høgre. Tollense er 95,8 km lang og munnar ut i Peene i Demmin.
Ludwig van Beethoven
Musikalsk modning
Mellom 1798 og 1802 gjekk Beethoven endeleg laus på det han rekna som den store utfordringa: strykekvartetten og symfonien. Med komposisjonen av dei første seks strykekvartettane (Op. 18) mellom 1798 og 1800 (skrivne på oppdrag for og dedisert til prins Lobkovitz), utgjeve i 1801, saman med premierane av den første og andre symfonien i 1800 og 1802, var Beethoven rekna som ein av dei viktigaste komponistane i den unge generasjonen som følgde etter Haydn og Mozart. Han fortsette å skrive i andre sjangrar, som den kjende pianosonaten Pathétique (Op. 13). Han fullførte òg septetten (Op. 20) i 1799, som var ein av dei mest populære verka i levetida til Beethoven.
Då den første symfonien hans hadde premiere, hyrte Beethoven Burgteateret den 2. april 1800, og arrangerte eit omfattande musikkprogram, inkludert verk av Haydn og Mozart, og septetten, den første symfonien og ein av pianokonsertane (alle verka var tidlegare ikkje gjevne ut). Allgemeine musikalische Zeiting skildra konserten som 'den mest interessante på lang tid'. Han vart ikkje framført utan vanskar. Blant andre kritikkar heitte det at 'utøvarane ikkje brydde seg med å vere oppmerksam på soloisten'.
Helseplager og familieproblem
Han var heile livet plaga av dårleg helse, og den sviktande høyrsla hans som følgje av ein sjukdom skapte i tillegg store depresjonar. Det at høyrsla byrja å svikte allereie då han var rundt 28 år bidrog til dette og han hadde gjennom heile livet eit vanskeleg sinne og ein del sære sider og han kom ofte i konflikt med familien. Men han hadde samstundes eit knippe trufaste vener som lojalt heldt seg til han heile livet. Han gifta seg aldri, men det synest likevel som om han har hatt ein del ulykkelege kjærleiksforhold, blant anna til grevinne Gihlietta Guicciardi og grevinne Josephine von Brunsvik, kvinner frå høgare sosiale lag som ikkje kunne gifte seg med ein som ikkje var adeleg. Denne delen av det private livet hans er likevel lite dokumentert og framstår som noko spekulativ i mykje av litteraturen omkring han.
Høyrsleproblema vart stadige vondare og i 1818 var han vorte heilt døv. Dette gjekk hardt inn på han og han vurderte sjølvmord. Han fortsette likevel, imponerande nok, å komponere og sinnsstemninga og frustrasjonen hans kan ha gjort verka meir kraftfulle.
Karriere
Ludwig van Beethoven sine tidlegare verk tilhøyrer wienerklassisismen og har store likskapar med komposisjonane til Mozart og Haydn. Dei seinare arbeida hans kan seiast å vere ein overgang mellom wienerklassisismen og romantikken. Slik har han komponert musikk innan fleire sjangrar og musikken hans er ei sterk skildring av maskuline kjensler.
I 1803 eller 1804 byrja han å gje undervising til Rudolf von Habsburg-Lothringen, dei to vart etter kvart nære vener og sonen til keisaren vart ein av velgjerarane til Beethoven.
Beethoven var ikkje berre komponist; han var òg ein dugande pianovirtuos. Komposisjonane hans vitnar om stor fingerferdigheit og han skal ha sagt om tredje satsen i sin pianosonate nr 14, den såkalla «Måneskinnssonaten», at ingen nokosinne vil kome til å kunne spele han skikkeleg.
Paleta frontón
Paleta frontón er eit ballspel frå Peru med opphav i baskisk pelota (pelota vasca) og ein lokal idrett, pelota mano ('handball'). Ein speler paleta frontón med eit balltre og ein liten gummiball på ein bane mot ein vegg som er 6 meter brei og 5 meter høg.
Ludwig van Beethoven
Karriere
Musikken til Beethoven til Schillers dikt «an die Freude» («Ode til gleda», frå den 9. symfonien) vart i 2004 nytta som nasjonalhymnen til EU.
Personlegdom
Det personlege livet til Beethoven var vanskeleg sidan han gradvis mista høyrsla, noko som fekk han til å områ sjølvmord (dokumentert i Heiligenstadttestamentet). Beethoven var ofte hissig, og kan ha lide av bipolar liding og irritabilitet skulda kroniske underlivssmerter (som byrja i 20-årsalderen), som han kan ha pådrege seg gjennom blyforgifting. Utanom dette hadde han ein nær og trufast venekrins heile livet, som kan ha følt seg tiltrekt på grunn av den sterke personlegdomen hans. Mot slutten av livet konkurrerte venene seg om å hjelpe han å takle uføra.
Kjelder viser at Beethoven hadde forakt for autoritet og sosial rang. Han avbraut pianospelinga viss publikum snakka med kvarandre eller unnlet å gje han den største merksemda. Ved soaréar unnlet han å opptre viss ikkje han umiddelbart vart kalla opp. Etter mange konfrontasjonar påla erkehertug Rudolf at dei vanlege reglane for hoffetikette ikkje gjaldt for Beethoven.
Musikk
Beethoven vert rekna som ein av gigantane i klassisk musikk og vert ofte omtalt som ein av de tre B'ane i lag med Bach og Brahms. Han var særs viktig i overgangen mellom klassisismen på 1700-talet og romantikken på 1800-talet, og han hadde stor innverknad på dei påfølgjande generasjonane av komponistar.
Oversyn
Beethoven komponerte innan fleire forskjellige sjangrar og for mange instrumentkombinasjonar. Verka hans for symfoniorkester omfattar dei ni symfoniane hans (den niande inkluderte eit kor) og eit dusi stykke med «høvesmusikk». Han skreiv sju konsertar for ein eller fleire solistar og orkester, samt fire kortare verk som omfatta solistar i lag med orkester. Den einaste operaen hans er Fidelio. Andre vokale verk akkompagnert av orkester var mellom anna to messer og fleire kortare verk.
Symon Petlura
Symon Vasiljevitsj Petlura Han var ein ukrainsk politikar, publisist, forfattar og journalist.
Ludwig van Beethoven
Oversyn
Beethoven skreiv òg mykje kammermusikk. I tillegg til 16 strykekvartettar, sju for pianotrio, fem for stryketrio og meir enn eit dusin verk for forskjellige kombinasjonar av treblåseinstrument.
Dei tre periodane
Karrieren til Beethoven vert vanlegvis delt inn i ein tidleg, ein midtre og sein periode. Den tidlege perioden fann stad fram til kring 1802, den midtre perioden frå om lag 1803 til 1814 og den seine periodne etter kring 1815.
Symon Petlura
Då den ukrainske såkalla folkerepublikken kom til i 1917 blei han den første krigsministeren i regjeringa og deltok personleg i den russiske borgarkrigen mot bolsjevikane.
Ludwig van Beethoven
Dei tre periodane
I den tidlege perioden var vekra til Beethoven sterkt påverka av føregjengarane Haydn og Mozart. Han utforska òg nye retningar og utvida gradvis horisonten sin og ambisjonane for verka sine. Somme viktige stykke frå den tidleg perioden er den første og andre symfonien, seks strykekvartettar Opus 18, dei første to pianokonsertane, og det første dusniet pianosonatar, inkludert den kjende Pathétiquesonaten, Op. 13.
Symon Petlura
Då tyskarane okkuperte Ukraina i 1918 blei Petlura med i krigen mot dei og samtidig mot bolsjevikane og den tsaristiske "kvite" arméen til Anton Denikin.
Zile
Zile, òg kjend som Zela, er ein by og eit distrikt i provinsen Tokat i Tyrkia. Zile ligg sør for Amasya og vest for Tokat.
Symon Petlura
Petlura var farga av ukrainsk nasjonalt patos, men denne var samanbunden med antisemittisme og pogromar som kosta titusenvis av jødar livet.
Zile
Byen har ei lang historie og var mellom åstad for slaget ved Zela, der det kjende uttrykket Veni, vidi, vici vart sagt av Julius Cæsar.
I dag er byen eit jordbruks- og turistsenter.
Symon Petlura
Kampen mot fleire fiendar tvinga Petlura til å trekkje seg tilbake til Polen i 1920.
Patentstyret
Patentstyret er ein statleg, norsk etat som er underlagt Nærings- og handelsdepartementet. Hovudoppgåva til Patentstyret er å handsame søknadar om patent, varemerke (trademark) og designregistrering. Direktør i 2011 var Toril Foss. Patentstyret har hovudkontor i Oslo.
Symon Petlura
Han blei sidan drepen i Paris, av ein jøde som heitte Sholom Schwartzbard (Shalom Schwarzbard/Sholem Shvartsbard), som hemn for ein pogrom i byen Proskurov der blant anna familien til denne mannen blei myrda.
Ludwig van Beethoven
Dei tre periodane
Den seine perioden til Beethoven starta kring 1815. Verk frå denne perioden er karakterisert med ei intellektuell djupne, formelle nyvinningar og det intense, særs personlege uttrykket. Strykekvartett, Op. 131 har sju samanhengande satsar, og den niande symfonien med kor i den siste satsen. Andre komposisjonar frå denne perioden er mellom anna Missa Solemnis, dei siste fem strykekvartettane (inkludert den massive Große Fuge) og dei siste fem pianosonatane.
Patentstyret
Patentstyret har om lag 270 tilsette innan fagområder som juss, teknikk, økonomi/administrasjon, informasjon og marknadsføring.
Ivar Nesheim
Ivar Svensson Nesheim var ein norsk landbrukskyndig frå Granvin i Hordaland.
Symon Petlura
I mangt og mykje har ettermælet til Petlura blitt farga av antisemittismen han har blitt forbunde med. Likevel blir han i dag hylla av visse kretsar i Ukraina (sjå nedste bilde).
Eurovision Song Contest 2009
Eurovision Song Contest 2009 vart arrangert i Moskva i Ryssland 12., 14. og 16. mai 2009. Dette var den 54. gongen det vart arrangert Eurovision Song Contest.
Symon Petlura
Kjelde:
I hovudsak den svenske wikipediaen, art. med same namnet, som lesen 20. oktober 2008.
Eurovision Song Contest 2009
Semifinale 1
Den fyrste semifinalen vart arrangert tirsdag 12. mai 2009. 18 land deltok, og ti av dei kvalifiserte seg for finalen: De ni bidraga som fekk flest telefonrøystar, mens fagjuryane valde Finland som den tiande finalisten. Dei førehandskvalifiserte landa Storbritannia og Tyskland kunne røyste i denne semifinalen. Land markert med rosa bakgrunn kvalifiserte seg i til finalen. Landet med bronsebakgrunn var valet til juryen.
Semfinale 2
Den andre semifinalen vart arrangert torsdag 14. mai 2009. 19 land deltok, og ti av dei kvalifiserte seg for finalen: Dei ni bidraga som fekk flest telefonrøystar, mens fagjuryene valde Kroatia som den tiande finalisten. Landa som deltok i semifinalen, samt Spania, Frankrike og Russland, fekk røyste. Den spanske kringkastaren, TVE, sende imidlertid programmet i opptak, noko som gjorde at dei spanske sjåarane ikkje fekk røyste. I staden for vart dei spanske poenga gitt av landets fagjury. Land markert med rosa bakgrunn, kvalifiserte seg i til finalen. Landet med bronsebakgrunn var juryens val.
Finalen
I finalen deltok 25 land: «dei fire store» (Frankrike, Storbritannia, Spania og Tyskland), vertslandet Russland og totalt 20 land frå dei to semifinalane. Finalen vart arrangert lørdag 16. mai 2009. Under er det offisielle resultatet.
12 poeng i semifinale 1
Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 1:
Semifinale 2
Alle landa nytta telefonrøysting. Unntaka var Spania og Albania som brukte jury, sidan dei sende semifinalen i opptak.
12 poeng i semifinale 2
Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 2:
Væla i Soknedalen
Væla er ei lita elv som renn ut i Sogna ved Jonsrud i Ytre Soknedalen, eit lite stykke vest for Veme i Ringerike kommune. Elva oppstår sør i Vælsvanna i Soknedalen og renn sørover. Ho kryssar under Bergensbanen og riksveg 7 like før ho renn saman med Sogna.
Ingelin Killengreen
Ingelin Christine Killengreen er ein norsk jurist og embetsmann. Ho har vore politimeister i Oslo norsk politidirektør og verka ved ulike departement, sist som spesialrådgjavar i Kommunal- og moderniseringsdepartementet.
Narkotikalista
Narkotikalisten er kortnamnet til '''Forskrift 1978-06-30 nr. 08: Forskrift om narkotika m.v.''' Dette dokumentet lister opp alle narkotiske stoff det er straffbart å bruka i Noreg bortsett frå i medisinsk samanheng.
Helsdirektoratet har fullmakt til å føre opp nye stoff på lista.
Ingelin Killengreen
Bakgrunn
Killengreen tok examen artium ved Bergen katedralskole i 1966. Ho tok deretter husmorskole i 1968 og vart utdanna cand.jur. ved Universitetet i Oslo i 1972. Ho gjekk gjennom sjefskurset ved Forsvarets høyskole i 1989.
Karriere
Killengreen var ekspedisjonssjef (1988–1993) og departementsråd (1993-1994) i Justisdepartementet. Ho var politimeister i Oslo frå 1994 til 2000. Frå 2000 til 2011 var ho politidirektør.
I februar 2011 vart Killengreen utnemnd til departementsråd i Fornyings-, til administrasjons- og kyrkjedepartementet. Frå 2013 til 2016 var ho direktør i Direktoratet for forvalting og IKT (Difi).
Aprilia i Lazio
Aprilia er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Latina i regionen Lazio og har om lag 60 000 innbyggjarar.
Aprilia vart grunnlagd 25. april 1936 under faciststyret.
Al Husun
Al Husun (arabisk الحصن, òg skrive Al Husn, Hisn og Husn) er ein by nord i Jordan, 65 km nord for Amman, og kring 7 km sør for Irbid. Han har eit folketal på 33 000. Regionen har frodig jord og eit moderat klima som gjev gode jordbrukstilhøve. Al Husn var kjend for vinen sin, men hovudprodukta i dag er kveite og olivenolje.
Historie
Al Husn er ein av stadane som kan ha vore Dion, ein oldtidsby frå då romarane dominerte nordlege Jordan og regionen. Byen var ein del av Dekapolis, ein byføderasjon på ti gresk-romerske byar, skapt under Pompeius kring 64-63 fvt.).
Al Husn hadde ei av dei eldste ortodokse kyrkjene i Jordan. Han vart opphavleg bygd på 200-talet, men øydelagd i 1680 av den osmanske hæren. Ei ny kyrkje vart bygd i 1886 av lokale kristne. Tradisjonelt har Al Husn hatt eit større kristent samfunn, inkludert melikktar.
I 1806 vitja den tyske reisande Seetzen Husn og var gjest hos Al Sheikh Abdalla Ghanma. Han skreiv i boka si at han vitja sjeiken i byen og budde hos han i to veker.
Tursitmål
Al Husn er kjend for ei kunstig høgd frå romartida, nord i byen, som dei lokale kallar «Al-Taal». I følgje lokale segner skal det ligge ruinar av ei borg eller ei bysantinsk kyrkje på høgda, og at denne skal ha gjeve namnet på byen. Husn tyder «borg» på arabisk. I nærleiken ligg eit romersk basseng.
Skotnesfjorden
Skotnesfjorden er ein fjordarm av Bindalsfjorden i Bindal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 9 km søraustover til Sagbotn i botn av fjorden. Den indre delen av fjorden vert kalla Selfjorden
Fjorden ligg aust for øyane Stavøya og Imøya. Innløpa mellom desse øyane er Skotnessundet i nord og Stavøysundet i vest mellom Stavøya og Imøya og Kråksundet sør for Imøya. Garden Skotnes ligg på nordsida av fjorden og har ikkje vegsamband til resten av omverda. Nord for Skotnes ligg Skotnesfjellet eller Kalfjellet med ei høgd på 353 meter over havet.
Abbasanta
Abbasanta (sardisk Abbasànta, 'heilag vatn') er ein by og kommune i Italia. Han ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia, langs hovudvegen mellom Macomer og Oristano. Abbasanta har 2 729 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 315 meter over havet.
Hardangsfjorden
Hardangsfjorden er ein fjordarm av Bindalsfjorden i Bindal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 6,5 km austover til Bjørnvika i botn av fjorden.
Fjorden har innløp ved sundet Gauphola mellom halvøya Gavlen i vest og Hovøya i aust, og Hovøysundet, som går på søraustsida av Hovøya.
Fleire øyar og viker dannar ei ujamn kystlinje. I nord ligg Svarthopen og Granåshopen på nordsida av Fulsaltøya. Lenger aust ligg Valen, Øysundet og Jektvika. Den inste delen av fjorden vert kalla Vågen og her går Bjørnvika lengst inn i sør, Nebbengsbukta ligg i midten og i nord ligg Hardangsbukta med garden Hardangen, som fjorden er kalla opp etter ved botn av bukta.
Valentin Falsen
Falsen var fødd i Kristiania. Student vart han i 1803, og cand. jur. i 1806. Han arbeidde så i den norske regjeringskommisjonen og som justissekretær i overkriminalretten, sidan regimentskvartermeister og auditør ved 2. akerhusiske regiment frå 1807. I 1813 vart han by- og rådstueskrivar i Trondheim, og frå 1822 byfut attåt. 1826 utnemnd til sorenskrivar i Eiker, Modum og Sigdal. Frå 1839 var han amtmann i Bratsberg, og til sist 1846-52 stiftamtmann i Kristiansand samt amtmann for Lister og Mandals amt.
Falsen var medlem av riksretten mot Herman Wedel Jarlsberg og Thomas Fasting i 1821-22.
Han vart i 1847 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden. I 1822 hadde han motteke Nordstjerneordenen.
Valentin Falsen var son av justitiarius Envold de Falsen og ein yngre bror av Christian Magnus Falsen. Han døydde i Kristiansand, tre månader etter han fekk avskjed frå amtmannsembetet.
Kjøtta
Kjøtta er ei øy i Harstad kommune.
Det Liberale Folkepartiet (1992-)
Det Liberale Folkepartiet er eit grunnleggande liberalistisk parti. Dei arbeider for ei radikal overføring av makt og kapital frå staten til det einskilde individ. Dei arbeider òg for at lova skal femne om færrast mogelege samfunnsområde. Partiet vart skipa i 1992 av nokre medlemmer frå eit eldre parti med same namn (sjå Det Liberale Folkepartiet (1972-1988)) med målet om å vere eit puristisk liberalistisk parti. Det nye liberale folkepartiet har hatt låge oppslutnader ved val. Ved stortingsvalet 2005 stilte DLF liste i berre Oslo og Hordaland og fekk totalt 213 røyster - 0,008 % av røystene på landsplan.
Ungdomsorganisasjonen til Det Liberale Folkepartiet heiter Liberalistisk Ungdom.
Historie
I 1992 vart det nye liberale folkepartiet starta opp av nokre få medlemmer av det gamle partiet, men denne gongen som eit radikalt endra parti med ein politikk bygd på puristisk liberalisme utan sosiale innslag. Partiet har fanga opp nokre av dei mest radikale utbrytarane frå Framstegspartiet.
Politikk
Det Liberale Folkepartiet (DLF) er eit fundamentalt liberalistisk parti. Dei understrekar det kapitalistiske systemet og den private eigedomsretten til grunn for det gode samfunnet.
I god liberalistisk ånd meiner DLF at forsvar, politi og rettsvesen er dei einaste aspekta av samfunnet som fell naturleg under staten sitt ansvar. Sosial utjamning og enkeltmenneska sine behov er det enkeltmenneska sjølve som skal sørgje for, ikkje staten. Difor arbeider DLF for radikal likskap for lova, og at staten ikkje, slik DLF ser det, skal ta omsyn til minoritetar eller andre utsette grupper sine særlege behov. Lova skal avgrensast til å gjelde eit minimum av alle samfunnsområda, mellom anna skal ikkje narkotika nemnast i lovverket. DLF vil i størst mogleg grad ha friviljug skatt over tvungen skatt, og tek avstand frå «alle skal med»-prinsippet.
Staten har, slik DLF ser det, ikkje noko naturleg ansvar for kultur- og åndslivet i samfunnet (det vere seg skule, medisin, media, forsking osv). Staten skal med andre ord ikkje drive eigne skular, støtte nokon form for media (t.d. lokalaviser), eller liknande.
Staten har, slik DLF ser det, ikkje noko naturleg ansvar for næringsverksemd. Staten skal korkje drive eller gje nokon verksemder subsidiar eller tollvern. Det skal heller ikkje vere naudsynt å måtte få løyve frå staten for å drive næringsverksemd (t.d. skulekantiner eller aldersheimar).
Partiet er tydeleg inspirert av den objektivistiske forfattaren og filosofen Ayn Rand.
Riz gras
Riz gras er rekna som ein rikmannsrett med gode ingrediensar. Ein serverer gjerne retten ved festar i urbane delar av Burkino Faso. Retten kan seiast å vera ei form for jollof-ris, ei gruppe rettar som er utbreidde i heile Vest-Afrika. Han kan førast tilbake til senegalesisk tiebou djen eller thieboudienne, men skil seg frå denne ved at ein som regel bruker kjøt og ikkje fisk i retten. Riz gras er også ein enklare rett.
Skjørbuk
Skjørbuk er ein mangelsjukdom. Han skuldast mangel på C-vitamin (l-askorbinsyre). Skjørbuk gir blødingar, oppsvulma og blodig tannkjøt, dårleg appetitt, vekttap og kraftløyse.
Sjukdommen utviklar seg etter 4-7 månader med einsidig kost. Tidlegare råka skjørbuk ofte sjøfolk, sidan dei levde på einsidig kost i lengre tid. Før poteta kom var skjørbuk også eit problem på seinvinteren i Noreg.
Stord Venstre
Stord Venstre er lokallaget for Venstre i Stord kommune. Stord Venstre blei stifta 14. juni 1884. Ved lokalvalet i 2011 fekk Stord Venstre ei oppslutning på 5,34 % og to representantar i kommunestyret, ordførarkandidat Håkon Frode Særsten og ungdomskandidat Geir Angeltveit.
Rodolívos
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Rodolívos 2 611 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 072 innbyggjarar.
Stord Venstre
Historie
Stordøens Venstreforening blei stifta 14. juni 1884 med Østen Eskeland som formann. Foreininga blei oppløyst 19. mars 1892 som følge av usemje mellom den radikale og den moderate fløyen i partiet Venstre. Som resultat av denne delinga blei Stordøens rene Venstreforening og Stords Moderat-Conservative Forening stifta.
Baard Haugland frå Stord Venstre blei statsråd i 1884 og er ofte blitt kalla den første bondestatsråd. Meir presist var han den første statsråden som ikkje hadde akademisk grad eller embete.
Kjersti Tysse Plätzer
Kjersti Tysse Plätzer er ein norsk kappgjengar. Tysse Plätzer har vunne 44 NM og 8 kongepokalar. Ho tok sølv under OL i Sydney 2000 og OL i Beijing 2008. Under EM i Gøteborg den 8. august 2006 tok ho fjerdeplass på 20 km kappgang, denne plasseringa fekk ho også under VM i Osaka den 31. august 2007.
Huskeglemme
Huskeglemme er eit studioalbum frå deLillos, utgjeve i 2009.
Petter Dass-prisen
Petter Dass-prisen er ein pris som vert delt ut av den kristne avisa Vårt Land. Prisen vert gjeven til ein person eller organisasjon som har gjort sitt for å eina folkeliv med kristen gudstru, i stil med det Petter Dass gjorde i diktinga si.
Świna
Świna (tysk Swine; pommersk Swina) er ei elv i Polen som renn frå Stettiner Haff til Austersjøen mellom øyane Usedom og Wolin. Ho er ein del av elvemunningen til Oder, og fører om lag 75 % av vassmengda hennar (resten går gjennom Peenestrom (15 %) og Dziwna (10 %). Ho har ei lengd på om lag 16 km. Świnoujście er ein by langs elva.
Det tyske keisarriket demma opp og gjorde elva djupare frå 1874 til 1880 for å lage Kaiserfahrt (Piastkanalen). Han er forbunde med den nordlege delen av Świna og går til Stettiner Haff og den pommerske hamna Szczecin. Elva var derfor ein viktig vassveg til denne industribyen. Området rundt elva vart overført frå Tyskland til Polen etter den andre verdskrigen.
Latina
Geografi
Kommunen grensar til Aprilia, Cisterna di Latina, Nettuno, Pontinia, Sabaudia, Sermoneta og Sezze.
Historie
Latina vart grunnlagd 30. juni 1932 med facistnamnet Littoria. Byen vart innvigd 18. desember same år. Littoria var ein by der mange emigrantar frå Friuli og Veneto busette seg, som danna så den såkalla venetianske-pontinske samfunnet. Bygg og monument, hovudsakleg i nyklassisk stil, vart teikna av kjende arkitektar og kunstnarar som Marcello Piacentini, Angiolo Mazzoni og Duilio Cambellotti.
Selfjorden
Selfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:
Latina
Historie
I 1934 vart byen provinshovudstad. Etter den andre verdskrigen, i 1946, vart namnet endra til Latina.
Selfjorden i Bindal
Selfjorden utgjer den inste delen av Skotnesfjorden, ein fjordarm av Bindalsfjorden, i Bindal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 5 km austover til Sagbotn.
Fjorden har innløp mellom Trettneset i nord og Klubben i sør. På nordsida av fjorden ligg garden Selfjord. Sørsida av fjorden er ulendt og Jøtulfjellet stig opp til 767 meter over havet.
Ulrik Cappelen
Ulrik Frederik Cappelen var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann. Han var fødd i Skien og døydde i Larvik.
Cappelen gjekk ut med laud frå Københavns universitet i 1814 og vart juridisk kandidat med same karakteren ved Universitetet i Oslo i 1817. 23. juni 1819 vart han over- og underrettsprokurator, frå 1823 var han fullmektig i kyrkjedepartementet. År 1825 vart han fut og sorenskrivar i Vestfinnmark. 2. juni 1829 vart han amtmann i Finmarkens amt og fire år seinare, 17. juli 1833, amtmann i Jarlsbergs og Laurvigs amt. Dette embetet styrte han til han gjekk av 24. september 1864.
Cappelen var stortingsmann frå Finmarkens amt i 1833, då formann i tollkomiteen. På stortinget av 1848 representerte han Larvik og Sandefjord og var då medlem av tollkomiteen.
Cappelen var bror av Nicolai Cappelen og Jørgen W. Cappelen.
Vebjørn Tandberg
Vebjørn Otto Tandberg var ein norsk ingeniør og industrileiar. Han var utdanna til elektroingeniør ved NTH i Trondheim. I perioden 1931-1933 var han assistent for akustikkprofessor Holtsmark ved NTH. I 1933 grunnla han Tandbergs Radiofabrikk i Oslo. Tandberg er rekna som ein pionér i tenking rundt å skape gode tilhøve for arbeidstakarane, og med det oppnå høgare innsats, større lojalitet og auka produktivitet.
Kveldulv Bjalvesson
Kveldulv Bjalvesson (norrønt Kveld-Úlfur) var ein norsk bygdehovding og skald som levde på slutten 800-talet. Ein reknar med at han vart fødd omkring 820 og døydde omkring 890.
Norrøne kjelder
Han er nemnt i den islandske landnåmaboka, men flest opplysningar om han finn ein i Egilssoga. Der blir det fortalt at han i røynda heitte Ulv (Úlfur Bjálfason) men vart kalla Kveldulv fordi han om kveldane vart mannsstygg og ikkje tilsnakkande. Folk sa at han kunne skifte ham (han var hamrammr).
Familie
Kveldulv hadde to søner: Torolv og Grim. Torolv Kveldulvsson vart ein mektig hovding i Hålogaland, nemnd som lendmann og hirdmann hos kong Harald Hårfagre. Han vart gift med Sigrid, dotter åt den mektige Sigurd herse på Sandnes.
Grim Kveldulvsson vart kalla Skallagrim av di han skal ha blitt tidleg skalla, og han var gift med Bera Yngvarsdotter. Han var landnåmsmann og ein av dei første nordmennene som busette seg på Island.
Liv og lagnad
I Egilssoga blir det fortalt om Kveldulv at han var stor og sterk og rik på jord og lausøyre. I ungdommen låg han ute i viking og herja og truleg hadde han heimstaden sin i Firdafylke. Han fekk lendmanns rett, slik forfedrane hans hadde hatt, og han var ein mektig mann.
Slaget ved Praha i 1757
Opptakt
Etter at Fredrik hadde tvunge Sachsen til å overgje seg i 1756, overvintra han medan han la planar for å forsvare det vesle kongedømet sitt. Det var ikkje i hans natur, heller ikkje hans militærstrategi, å sitje i ro og forsvare seg. Han la derfor plana for nok eit modig slag mot Austerrike.
Kveldulv Bjalvesson
Liv og lagnad
Kveldulv var blitt ein gamal mann på den tida då kong Harald Hårfagre var i ferd med å gjere seg til herre over Vestlandet. Han ville ikkje gi støtte til kongen, men han ville heller ikkje gi støtte til motstandarane hans og sa at han ville heller sitje heime og lat vere å tene kongar. Han let likevel sonen Torolv fare til kong Harald for å bli mannen hans, og slik fekk Kveldulv leve i fred.
Slaget ved Praha i 1757
Opptakt
Tidleg på våren marsjerte den prøyssiske armeen i fire kolonnar over fjellovergangane mellom Sachsen og Schlesien frå Böhmen. Dei fire korpsa samla seg ved den bøhmiske hovudstaden Praha. Sjølv om det var risikabelt, sidan dei fråskilde avdelingane risikerte å kome ut i kamp aleine, var planen ein suksess. Etter at korpset til Fredrik slo seg saman med eit korps under fyrst Moritz og general Bevern i lag med Schwerin, gjekk armeane for Praha.
Polaritet i grammatikk
Polaritet er ein grammatisk kategori med to grammatisk trekk, positiv og negativ. Positiv uttrykkjer at noko er tilfelle, negativ at noko ikkje er tilfelle. I dei fleste tilfelle blir positiv uttrykt gjennom fråværet av ein negasjon, medan negativ blir uttrykt gjennom nærværet av ein negasjon. Dersom p er ein proposisjon som uttrykkjer samsvar med eit sakstilhøve (ei mogeleg verd, eit mentalt rom), uttrykkjer ikkje p (i logisk notasjon oftast ¬p eller ~p) manglande samsvar med eit sakstilhøve. Polaritet blir uttrykt på ulike måtar i ulike språk og i ulike delar av eitt og same språket.
Slaget ved Praha i 1757
Opptakt
Austerrikarane hadde heller ikkje halde seg i ro. Dei vart først overraska av det tidlege åtaket til Preussen,m en den dyktige austerrikske feltmarskalken Maximilian Ulysses Browne hadde med stor dugleik trekt seg attende og sende armeen sin mot Praha. Her oppretta han ein forsvarsposisjon aust for byen og ein annan arme under fyrst Karl av Lorraine kom til og 60 000 mann var så klar på den austerrikske sida. Fyrsten tok no kommandoen.
Kveldulv Bjalvesson
Liv og lagnad
Torolv Kveldulvsson var med i slaget i Hafrsfjord og han var i byrjinga vel omtykt av kong Harald. Men seinare vart det usemje mellom dei og kongen drap Torolv. Det er etter denne hendinga Kveldulv gjorde diktet nedanfor, det einaste skaldeverset ein kjenner etter han:
Slaget ved Praha i 1757
Opptakt
Den austerrikske armeen under von Browne hadde inntatt ein nær uslåeleg posisjon på fjella Ziska- og Tabor. Byen var på den venstre flanken deira, med eit bratt juv i nord og ei myrlendt fjellside med ei elv i botn i vest. Dei to austerrikske kommandørane var ueinige i kva dei skulle gjere så. Von Browne ønskte å gå til åtak, medan Karl valde å vente på Konigseck, som vart slått i slaget ved Reichenberg. Dei visste at han var på veg mot Praha, og kanskje kom til og med Daun fram til Praha i tide.
Kveldulv Bjalvesson
Liv og lagnad
Kveldulv og Skallagrim fór til kong Harald og ville ha bot for drapet på Torolv, men kongen sa nei. Dei tok då hemn for mordet og drap meir enn femti av kong Harald sine menn, mellom dei to av kong Harald sine frendar, brørne som Egilssoga kallar Hallvard Hardfare og Sigtrygg Snarfare. Skallagrim gjorde dette diktet om hendinga:
Slaget ved Praha i 1757
Opptakt
Den 6. mai, rundt kl. 5 om morgonen, samla den prøyssiske armeen seg i nord på høgda Prosek. Med 115 000 mann, sende Fredrik Keith med 30 000 mann på vestsida av byen for å avskjere ei eventuell fluktrute for austerrikarane. Austerrikarane klargjorde seg for slaget og vendte mot nord og aust.
Kveldulv Bjalvesson
Liv og lagnad
Deretter rusta dei ut to skip, og far og son siglde til havs for å fare til Island. Kveldulv vart sjuk under sjøferda og døydde før skipet hans kom til lands og Egilssoga fortel då at han vart lagt i ei kiste og kasta på sjøen. Kista skal deretter ha drive i land på Island. Skallagrim fann seinare kista og der bygde han ein gard som vart kalla Borg (Borg á Mýrum) og fjorden og heradet gav dei namnet Borgarfjord. Det var på denne garden at sonesonen til Kveldulv, skalden Egil Skallagrimsson, vart fødd om lag år 910.
Slaget ved Praha i 1757
Slaget
Fredrik gav ordre om eit augeblikkelg åtak, men Schwerin overtydde han om å rekognisere rundt den austerrikske høgre flanken. Han kom attende med informasjon om at svake hellande grøne sletter eigna seg betre for åtak bak austerrikarane. Den prøyssiske armeen marsjerte rundt kl. 7 og klarte stort sett å halde seg ute av syne fram til dei austerrikske generalane merka rørslene rundt kl. 10. Feltmarskalk von Brown flytta seks infanteriregiment til ein posisjon i søraust.
Kveldulv Bjalvesson
Notar
<references group="Note"/>
Aggius
Aggius (sardisk Àggju) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Aggius har 1 504 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 514 meter over havet.
Slaget ved Praha i 1757
Slaget
Schwerin, i lag med general Winterfeldt, vart til slutt klar for eit åtak. Åtaket vart leia av infanteriet til Winterfeldt. Det prøyssiske infanteriet fann raskt ut at dei ikkje stod på ei eng, men i restane etter fiskedammar. Då dei kjempa seg gjennom, vart Winterfeldt treft av ei muskettkule. Det prøyssiske infanteriet vakla og Schwerin ropte dei framover og førte dei vidare frå fronten. Han vart treft fleire gonger av austerrikske kanonprosjektil. Då Fredrik høyrde kva som skjedde, gav han ordre om å presse på.
Det austerrikske infanteriet merka den prøyssiske forvirringa og starta å presse prøyssarane nedover sletta igjen, og laga ein opning mellom seg sjølv og resten av den austerrikske linja som framleis vendte mot nord. På dette tidspunktet vart von Brown dødeleg skadd av det prøyssiske infanteriet og vart bore inn i Praha.
Då kong Fredrik og general von Zieten reorganiserte det prøyssiske infanteriet i sør for eit nytt åtak, oppdaga generalane Hautcharmoy og Bevern holet i den austerrikske linja og sendte infanteriet inn i mellom. Austerrikske kroatar hadde gått til åtak på prøyssarane nord for den austerrikske venstreflanken, men med holet i den austerrikske linja trekde dei seg tilbake og danna ei ny linje som gjekk sørover frå vestenden av Taborfjellet.
Den siste fasen av slaget starta rundt kl. 15 med at prøyssarane gjekk til åtak på den austerrikske linja på flanken frå sør. Karl trekte seg inn i byen under dekke av kavaleriet sitt.
Etterverknad
Austerrikarane hadde mista 12 000 mann og 4500 var tekne til fange. Fredrik hadde sjølv mista 14 000 mann, som var vanskeleg å erstatte for vesle Preussen, og valde derfor å ikkje gå til åtak på Praha. Han tenkte som så at 40 000 soldatar, samt 75 000 innbyggjarar, raskt ville gå tom for mat.
Planane hans to derimot ikkje omsyn til den austerrikske armeen som var på veg mot han, og som han møtte i slaget ved Kolin.
Polaritet i grammatikk
Polaritet i setningar
Språka i verda kan delast inn i dei som primært uttrykkjer negativ i setningar perifrastisk (gjennom eigne "småord") og dei som primært uttrykkjer negativ morfologisk. Positiv blir primært uttrykt i båe tilfella gjennom fråvær av uttrykk for negativ.
Vesleelva
Vesleelva er ei lita elv i Soknedalen, i Ringerike kommune. Elva oppstår på Holleia og renn ut i Sogna rett nedeafor Bårnås bru ved Bårnås i Soknedalen.
Polaritet i grammatikk
Perifrastisk negasjon
Språka med perifrastisk negasjon kan delast i dei som uttrykkjer negativ gjennom eit adverb og dei som uttrykkjer negativ gjennom eit verb.
Språk med nektingsadverb
Dei indoeuropeiske språka har truleg alle eit nektingsadverb, som her kan illustrerast med norsk (nynorsk) ikkje: Den same typen negasjon finn vi mellom anna i mandarin, som (mellom anna) har nektingsadverbet bù 不:
Språk med nektingsverb
Dei finsk-ugriske språka har jamt over eit nektingsverb, som anten uttrykkjer negativ pluss person og tal eller negativ pluss person, tal og tempus. Nektingsverbet er kombinert med eit infinitt hovudverb. Nordsamisk og finsk er døme på det fyrste og sørsamisk og estisk døme på det andre. Her er nokre dømesetningar frå nordsamisk:
Morfologisk negasjon
Morfologisk negasjon er vanleg i språk over heile verda, mellom anna i niger-kongospråka, omotisk, japansk og koreansk. Morfologiske negasjon inneber at verbet har både positive og negative bøyingsformer, som illustrert her med to setningar frå det vestafrikanske niger-kongospråket fulfulde:
Polaritet i setningsledd
I somme språk kan negasjon av setningsledd uttrykkjast gjennom eigne negative pronomen og adverb, i andre blir ubundne pronomen og adverb kombinerte med setningsnegasjon av ein av typane som er nemnde i førre avsnitt. Vi tenkjer her på adverb som uttrykkjer til dømes tid, stad eller måte. Nokre språk har negasjon av båe typane. Atter andre språk har negativsamsvar, det vil seie setningsnegasjon kombinert med negative pronomen og adverb.
Språk med negative pronomen og adverb
Desse setningane frå norsk (nynorsk) illustrerer negative pronomen og tidsadverb: Ingen er ein kombinasjon av negativ og noko(n); ingenting er ein kombinasjon av negativ og noko; aldri er ein kombinasjon av negativ og nokosinne. I staden for Kvinna drakk ingenting kan vi på norsk seie Kvinna drakk ikkje noko, med setningsnegasjon pluss ubunde pronomen. I staden for Kvinna drakk aldri vatn kan vi seie Kvinna drakk ikkje nokosinne vatn eller Kvinna drakk ikkje nokon gong vatn, med setningsnegasjon pluss ubunde adverb.
Språk med setningsnegasjon pluss ubundne pronomen og adverb
Det finst språk som heilt manglar negative pronomen og negative adverb for til dømes tid',' stad og måte, slik at det som er uttrykt på norsk i setningane i førre avsnittet i staden er uttrykt ved hjelp av setningsnegasjon og ubundne pronomen eller ubundne adverb. Nordsamisk er eit slikt språk:
Språk med setningsnegasjon pluss negative pronomen og adverb
Mange engelske dialektar - men ikkje standarddialekten - har setningsnegasjon kombinert med negative pronomen og adverb: Dette fenomenet, som vi kallar negativsamsvar (engelsk negative concord), dobbel negativ eller mangedobbel negativ (engelsk multiple negative), er velkjent frå mange språk, mellom anna frå slaviske og fleire romanske språk og frå ungarsk og hebraisk. Vi finn det òg i nokre andre germanske språk enn engelske dialektar, mellom anna i afrikaans og jiddisk. Her er eit døme frå jiddisk:
1. august
1. august er den 213. dagen i den gregorianske kalenderen (214. under skotår). Det er 152 dagar att av året.
Coquet Island i England
Coquet Island er ei lita øy 1,2 km utanfor Amble på kysten av Northumberland nordaust i England.
Øya er eigd av hertugen av Northumberland. Royal Society for the Protection of Birds styrer eit fuglereservat på øya, som har mange sjøfuglkoloniar. Den mest talrike arten er lundefugl og over 18 000 par hekka her i 2002. Fuglereservatet er derimot meir viktig for dei utryddingstrua Dougalls ternene som hekkar her. Dette er den største kolonien av denne arten i Storbritannia og i 2005 hekka 92 par her. Andre fugleartar som hekkar her er splitterne, makrellterne, raudnebbterne, krykkje, havhest, tre måseartar og ærfugl.
Ruinane av eit kloster frå mellomalderen står på Coquet Island. Det meste av klosteret vart ein del av fyret og fyrvaktarbustaden på øya. Fyret er i dag automatisert og drive av Trinity House.
Det er generelt ikkje lov for publikum å gå i land på Coquet Island, men det vert stundom lagt båtturar til øya for sjå på dei mange lundefuglane som hekkar her.
Île de la Cité
Île de la Cité er ei av to øyar i Seinen, og er Paris sitt geografiske og historiske sentrum.
På vestsida av øya har det stått eit palass sidan romartida, medan austsida like lenge har vore vigsla til religion, særleg etter 900-talet då det vart reist ein katedral som stod der Notre Dame i dag står. Området mellom desse to var fram til 1850-åra hovudsakleg bustad- og handelsområde, men etter den tida har Préfecture de Police, Palais de Justice, sjukehuset Hôtel-Dieu og Tribunal de Commerce lege her. Berre dei vestlegaste og nordaustlegaste områda er bustadområde i dag.
Historie
Mange lærde meiner at det i 52 fvt., då Vercingetorix kjempa mot Julius Cæsar, budde ei lita keltisk stamme på øya kalla parisii. På denne tida var øya ein god stad for å krysse Seinen, og var òg ein tilfluktstad under invasjonar. Andre historikarar meiner derimot at Parisii-stamma heldt til på ei anna øy, som i dag ligg under vatn. Etter at keltarane var erobra, oppretta den romerske Labenius ein leir på øya, som seinare utvikla seg.
Seinare rømde romarane under St. Genevieve til øya då byen deira vart åtaka av «barbarar». Clovis grunnla ein merovingisk hovudstad. Øya heldt fram med å vere eit viktig militært og politisk senter gjennom mellomalderen. Eudes brukte øya som ein forsvarsstilling då vikingar gjekk til åtak i 885. På 900-talet vart det bygd ein katedral på øya (føregjengaren til Notre Dame).
Attraksjonar
Tre mellomalderbygningar står att på Île de la Cité:
Det eldste gjenverande bustadkvarteret er Ancien Cloître. Baron Haussmann øydela nokre av gatene, men vart sagt opp i 1859, før heile kvarteret forsvann.
Ein liten park nedst på øya vert kalla Vert Galant etter Henrik IV av Frankrike, den «grøne gallante» kongen. Her kan ein sjå ein liten plakett som viser staden der Jacques de Molay, stormeister i Tempelriddarane, vart brend på stake 18. mars 1314.
Transport
Île de la Cité er forbunde med resten av Paris av to bruer på begge sider av elva, og til Île Saint-Louis. Den eldste brua som framleis står i dag er Pont Neuf ('Ny bru'), som ligg på vestsida av øya.
Øya har ein Paris Métro-stasjon, Cité.
Torbjørg
Torbjørg er eit opphavleg norrønt kvinnenamn, Þorbjorg, sett saman av gudenamnet Tor og bjǫrg, 'hjelp, vern, berging'. Torborg er ei anna namneform. Torbjørg har namnedag den 5. juni.
Flattryktheit
Ein flattrykt sfæroide er ein ellipsoide med ein kort akse og to like lengre aksar.
Flattryktheit er eit mål på kor flattrykt ein planet er. Ein planet som er tilnærma sfærisk i forma, kan vera bulande utover i senter på grunn av rotasjonen. (Den ikkjeeksisterande) sentrifugalkrafta kjempar mot tyngdekrafta som gjer at planeten ser meir ut som ein sfære dratt ut ved ekvator
Matematisk definerast flattryktheit som følgjer:
der R_{e} er den ekvatoriale radiusen og R_{p} er den polare radiusen. Tilnærminga gjeld i tilfellet for ein flytande planet med konstant tettleik; det er ein funksjon av den gravitasjonelle konstanten G til Newton, rotasjonsperioden T og tettleiken \rho.
Kozlu i Zonguldak
Kozlu er ein by og eit distrikt i provinsen Zonguldak i Tyrkia. Han ligg ved kysten av Svartehavet vest for Zonguldak og dei har nesten vokse saman. Byen har kring 35 000 innbyggjarar (2010). Byen er relativt ny og vart grunnlagd etter at det vart funnen kolgruver nær Zonguldak.
Vidøla
Vidøla er ei lita elv i Vassfaret som dannar grense mellom Ringerike kommune i Viken og Sør-Aurdal kommune i Innlandet. Elva, som inngår i Vassfaret/Vidalen landskapsvernområde, startar øvst i Vidalen og renn ned på Hedalsiden, der ho munnar ut i Urula.
Vidalen er omkransa av Vikerfjell i aust og Storrustefjell og Middagsknatten i vest. På begge sider stig landskapet bratt til over tusen meters høgd. Botn av dalen, der Vidøla renn, ligg om lag 600 moh.. Gjennom dalen gjekk den gamle ferdavegen sørover, òg kalla kongevegen. Elva flyt sakte nordover gjennom dalen, og trass i at ho ligg høgt, frys ho aldri heilt om vinteren.
Segna seier at før svartedauen budde det folk i Vidalen. Det skal i følgje den same segna ligge nedgraven ein stor sølvskatt langs den gamle kongevegen, og ein gong i tida låg det òg ei lita kyrkje inne i Vidalen.
Nikita Khrusjtsjov
Nikita Sergejevitsj Khrusjtsjov, russisk Никита Сергеевич Хрущёв , var ein av leiarane i Sovjetunionen under den kalde krigen. Han var fyrstesekretær i Det sovjetiske kommunistpartiet frå 1953 til 1964, og leiar av ministerrådet, eller statsminister, frå 1958 til 1964. Khrusjtsjov var ansvarleg for den delvise avstaliniseringa av Sovjetunionen, for å følgje opp framgangen i det tidlege romprogrammet, og for fleire relativt liberale reformer i innanrikspolitikken i landet. Partikollegaene til Khrusjtsjov fjerna han frå makta i 1964, og erstatta han med Leonid Brezjnev.
Khrusjtsjov vart fødd i den russiske landsbyen Kalinovka i 1894. Han var metallarbeidar i ungdommen, og under den russiske borgarkrigen var han politisk kommissær. Med hjelp av Lazar Kaganovitsj, steig han i gradane i det sovjetiske hierarkiet. Han støtta utreinskinga til Stalin, og godkjende tusenvis av arrestasjonar. I 1939 sende Stalin han til Ukraina for å styre der, og han heldt fram utreinskinga. Under det som i Sovjetunionen var kjent som «den store fedrelandskrigen» (den andre verdskrigen), vart Khrusjtsjov igjen kommissær, og tente som mellommann mellom Stalin og generalane hans. Khrusjtsjov var med i det blodige slaget om Stalingrad, noko han var svært stolt av. Etter krigen vende han tilbake til Ukraina, før han vart kalla tilbake til Sovjetunionen og vart ein av dei nære rådgjevarane til Stalin.
Dei politiske arvingane til Stalin slåst om makta etter at han døydde i 1953, og Khrusjtsjov gjekk, etter fleire år, sigrande ut av kampen. 25. februar 1956, på den tjuande partikongressen, heldt han «den hemmelege talen», der han kritiserte Stalin og innleidde ein mindre undertrykkjande periode i USSR. Innanrikspolitikken hans, som tok sikte på å betre liva til vanlege sovjetborgarar, var ofte lite effektiv, spesielt når det gjaldt landbruk. Khrusjtsjov håpa etter kvart på å kunne stole på rakettar når det gjaldt forsvar av landet, og gav difor ordrar om kutt i vanlege militære styrkar. Trass i kutta var perioden under Khrusjtsjov den mest spente i den kalde krigen, og krigen nådde høgdepunktet sitt med Cubakrisa.
Uheldige sider ved politikken til Khrusjtsjov gjorde han mindre populær og potensielle motstandarar sterkare. Dei avsette han i oktober 1964, men han møtte ikkje den same døyelege lagnaden som tidlegare sovjetleiarar som hadde mista makta. Han vart pensjonert med ei leilegheit i Moskva og ein datsja på landet. Sjølvbiografien hans vart smugla ut i vest og delvis utgjeven i 1970. Khrusjtsjov døydde i 1971 av hjarteåtak.
Tidlege år
Khrusjtsjov vart fødd 15. april 1894 i Kalinovka, ein landsby som i dag ligg i Kursk oblast i Russland. Foreldra hans, Sergej Khrusjtsjov og Ksenia Khrusjtsjova, var fattige bønder av russisk opphav og hadde ei dotter som var to år yngre enn Nikita, Irina. Sergej Khrusjtsjov var tilsett i ei rekkje stillingar i Donbas-området langt aust i Ukraina – han arbeidde som jernbanemann, som gruvearbeidar og på ein mursteinsfabrikk. Løningane var mykje høgare ved Donbas enn i Kursk-området, og Sergej Khrusjtsjov forlét stort sett familien sin i Kalinovka, og vende tilbake dit når han hadde nok pengar.
Kalinovka var ein bondelandsby, og læraren til Khrusjtsjov, Lydia Sjevtsjenko, sa seinare at ho aldri hadde sett ein landsby så fattig som Kalinovka hadde vore. Nikita arbeidde som gjetar frå han var liten av. Han gjekk på skule i til saman fire år, delvis på den kyrkjelege skulen i landsbyen og delvis hjå Sjevtsjenko på den offentlege skulen i Kalinovka. Ifølgje Khrusjtsjov i biografien sin, var Sjevtsjenko ein fritenkjar som irriterte landsbybuarane ved ikkje å gå i kyrkja, og då ho fekk besøk av broren, gav ho guten bøker som var forbodne av regjeringa. Ho oppmoda Nikita om å ta vidare utdanning, men økonomien i familien tillét ikkje dette.