cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Songen Emotional Rescue
«Emotional Rescue» er ein song av det engelske rockebandet The Rolling Stones. Han vart skriven av Mick Jagger og Keith Richards og kom ut på albumet Emotional Rescue frå 1980.
Songen vart spelt inn mellom juni og oktober 1979 og er ein disco-aktig song, liknande hitten «Miss You» frå 1978. Songen er ein av dei første av bandet der ein merkar ein aukande splid mellom dei to hovudlåtskrivarane Jagger og Richards. Sjølv om Richards speler gitar og syng korvokal mot slutten av songen, skal han ikkje ha likt retninga Jagger prøvde å ta bandet i med slike disco-liknande songar. Dette kan derimot ha vorte overdrive i pressa og av det harde rockeimaget til Richards. Songen er basert på ei basslinje spelt av Ronnie Wood. Gjennom store delar av songen syng Jagger i falsett, noko som var populært for discosongar på denne tida. Bassist Bill Wyman speler synthesizer på songen, medan Jagger og Ian Stewart speler elektrisk piano.
Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet den 20. juni 1980. Songen vart godt teken imot av ein del av tilhengjarane, medan andre ikkje likte den nye musikalske retninga. Songen nådde niande plassen i Storbritannia og tredjeplassen i USA.
Christian Sissener
Christian Frederik Møllerop Sissener var ein norsk godseigar og politikar frå Trondheim. Han var stortingsmann 1898-1900 frå Smaalenene.
I 1874 kjøpte Sissener herregarden Tomb i Råde i Østfold, der han sidan budde. Han var heradsstyremedlem 1878-82 og på ny frå 1888; ei tid som varaordførar. Sissener var styremedlem i den lokale sparebanken, i amtet sitt landsbruksselskap og styret i Norges Vel. Han var formann i Norsk meieriforening og Norsk travselskap.
DS «Vela» (1930)
DS «Vela» (kallesignal LHRV - LDLJ) var eit dampskip bygt i 1930 som lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Vela er det latinske namnet på stjernebiletet Seglet. Skipet var systerskip til, som vart levert to månader tidlegare.
Historie
Skipet vart bygt ved Bergen Mekaniske Verksted i Bergen og kosta litt over ein halv million kroner då det vart levert i januar 1930. Skipet gjorde den første prøveturen sin på Byfjorden i Bergen den 24. januar og gjekk veka etter inn i Antwerpenruta mellom Trondheim og Antwerpen via Bergen. Skipet gjekk i denne ruta gjennom heile 1930-åra, stort sett utan uhell eller dramatikk. 5. februar 1939 heldt det derimot på å gå gale. På Tjomlandet i nærleiken av Kopervik gjekk skipet på grunn. «Vela» hadde nettopp teke ombord los på veg frå Antwerpen. Kapteinen var på brua, men fordi han hadde influensa og gjekk raskt på lugaren sin att, og let losen ta over kommandoen. Brått kom andrestyrmannen inn etter ha vore utanfor styrhuset og ropte at dei var på veg mot land. Det vart så gjeve full fart akterover og styrbord ror. Skipet skrensa likevel mot land, men vart ikkje ståande fast. «Vela» fekk ein lekkasje, men gjekk vidare til Ålesund, der det vart undersøkt av dykkarar, som fekk tetta lekkasjen. Då skipet kom til Trondheim oppdaga ein skade på lasta. Buntar med ståltråd hadde hamna i sjøvatnet og rusta, og i Levanger viste det seg at tretti sekkar med kali var skadd. Skaden vart ein månad seinare taksert til 20 250 kroner og skipet vart i skadelidd tilstand taksert til 360 000 kroner.
Då andre verdskrigen braut ut på kontinentet i september 1939 er det uklårt kva som skjedde vidare med «Vela», då avisene slutta å rapportere om skipsfarten. Det ser ut til at «Vela» skulle delta i konvoi HN 15 frå Noreg til Storbritannia i februar 1940, men vart ikkje med denne. Uansett var «Vela» i Noreg då tyskarane invaderte 9. april 1940 og hamna i Heimeflåten.
I mars 1942 grunnstøytte «Vela» på veg sørover frå Tromsø. Det var kome til Abelvær då det vart råka av uvêr. Kapteinen var nede, men styrmann og los var på brua. Då kapteinen kom på brua gjekk skipet med full fart framover for ikkje å drive på land med akterenden. Dei prøve å få ut begge ankera, men i forsøket tok baugen på skipet mot land og vart ståande. Dette var før det var fjøre sjø. For å lette skipet byrja dei å losse av lasta. Etter nokre timar klarte ein å kome seg av og fekk ankra opp. Fartøyet byrja å dregge og maskinisten meldte om at propellen tok ned i botnen. Ankerstokken på babord side var blitt kløyvd og hylseboksen var sprunge lekk. I Abelvær vart skipet undersøkt av dykkarar og kunne segle vidare. Skaden vart kort tid etter taksert til 44 500 kroner. Skipet vart i skadelidd tilstand taksert til 905 000 kroner.
Vela var ved Tollbodkai nr. 1 i Bergen for ein overhaling av motor og styremaskin då eksplosjonen på Vågen skjedde 20. april 1944. På grunn av den kraftige flodbølgja som eksplosjonen skapte, braut «Vela» laus frå fortøyingane og dreiv hjelpelaust blant andre fartøy og avfall i hamna. BDS-skipet som låg ved Skoltegrunnskaien hadde klart å kome seg ut og mannskapet på dette skipet klarte å feste ei line til «Vela». Etter å ha kjempa i kring ein og ein halv time klarte begge fartøya å ankre opp i Puddefjorden litt lenger vest. «Vela» kom uskadd frå hendinga, medan «Kora» hadde nokre skadar.
20. september 1944 var «Vela» på reis frå Odda til Gøteborg med kalsiumcyanid då det vart torpedert og søkkt av den britiske ubåten HMS «Sceptre». Dette skjedde 11 nautiske mil utafor Eigerøy fyr. Eit av dei tyske eksortefartøya, «M 132», vart òg søkkt i åtaket. Tre nordmenn frå «Vela» og to tyskarar frå det tyske fartøyet omkom i åtaket.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 184 brt, 633 nrt og lasteevna var 1 550 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 1 823 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Bergen Mekaniske Verksted. Oppgjeven yting var 911 iHk (indikerte hestekrefter) og 180 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 10,5 knop. Sjølv om skipet primært var eit lasteskip, hadde det plass til fire passasjerar.
I 1938 fekk skipet ny radio, peileapparat og nytt styrehus.
Edvard VIII av Storbritannia
Edvard VIII, døypt Edward Albert Christian George Andrew Patrick David Windsor, var konge av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland og Det britiske imperiet og keisar av Britisk India frå 20. januar 1936 til han abdiserte den 11. desember 1936.
Evdard var son av kong Georg V av Storbritannia og dronning Mary av Teck. Av det han var førstefødd fekk han automatisk titlane «His Royal Highness Prince of York, Prince of York and Cornwall, Duke of Cornwall, Prince of Wales». Han blei kalla David av familien.
I ungdomsåra tenestegjorde han i 1. verdskrigen. Den unge prinsen reiste mykje rundt, og det var tidleg klart at han likte verdsvante, sterke kvinner. Han forelska seg i den amerikanske Wallis Simpson, som då var gift for andre gong.
Då Georg V døydde 20. januar 1936 blei Edvard sin nye offisielle tittel som konge Edward the Eighth, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland and the British Dominions beyond the Seas, King, Defender of the Faith, Emperor of India. Edvard ville ikkje gje slepp på Wallis Simpson, og han fekk etter press frå statsministeren Stanley Baldwin berre to utvegar på floka: 1) Avstå frå ekteskap med Wallis, eller 2) Abdisere. Edvard valde å abdisere før kroninga. Han heldt ein radiotale for folket, der han sa han ikkje ville styre landet utan hjelp og støtte frå kvinna han elska. Han er den einaste britiske monark som har gjeve trona frå seg frivillig. Han gifta seg med Wallis Simpson 3. juni 1937.
Broren hans blei krona til kong Georg VI og gav han den nye tittelen «His Royal Highness Duke of Windsor».
Edvard var innehavar av St. Olavs Orden.
Wrexham
Wrexham (walisisk Wrecsam) er ein industriby i det nordlege Wales. Han er kjernen i grevskapsdistriktet Wrexham. Kring ein tredjedel av innbyggjarane i distriktet bur i sjølve Wrexham by.
Byen var tidlegare eit av dei tyngste industrialiserte områda i Nord-Wales, med teglsteinproduksjon, stålverk og mange kolgruver. Alt dette er no nedlagt, og det enorme jarnbanenettverket i og rundt byen blei fjerna på 1960-talet. Mange ynskte etter det å flytta vekk frå byen, men på grunn av mangelen på arbeidsplassar og mange bustader på marknaden var det umogleg å finna nok kjøparar som var villige til å betala akseptable prisar. Byen gjekk difor inn i ei økonomisk krise.
Den negative trenden blei til ein viss grad snudd i løpet av 1990-åra, gjennom program som gav støtte til lettare industri som etablerte seg i området. Store område som var skadd av kolgruvedrift har blitt sett i stand som industriområde.
Byen har framleis nokon av dei fattigaste områda i Wales, som bydelen Caia Park. I 2003 braut det ut opptøyar der då lokale ungdomar gjekk til åtak på kurdarar som dei meinte fekk urettferdige fordeler. Då politiet kom blei det kasta brannbomber mot dei.
Kultur
Den lokale fotballklubben er Wrexham AFC og spelar i engelske ligaer. Llanelli Scarlets er ein av dei fire profesjonelle rubgyklubbene i Wales som spelar i Celtic League.
Det nasjonale Eisteddfod vart arrangert i Wrexham i 1888, 1912, 1933 og 1977. Ein uoffisiell Eisteddfod blei halden der i 1876.
Det nyaste kollegiet til University of Wales, North East Wales Institute of Higher Education (NEWI), ligg i Wrexham.
Den viktigaste anglikanske kyrkja i Wrexham er St. Giles. Kyrkjetårnet er rekna som eit av Wales' sju underverk. Det katolske Wrexham bispedømme har sete i byen, med katedralen Wrexham katedral.
Nils E. Nilsen
Nils Emaus Nilsen var ein norsk sjømann, tenestemann og politikar frå Mosjøen, busett i Haugesund. Han representerte Arbeidarpartiet og kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland på stortinget 1950-53.
Anders T. Noddeland
Anders Tjøstolvsen Noddeland var ein gardbrukar og stortingsmann frå Austre Moland i Aust-Agder.
Nils E. Nilsen
Nilsen var son til ein fiskar. Sjølv arbeidde han som dekksmann i sjøfarten fram til 1912. Sidan var han stuert i 25 år til 1937, bortsett frå 1921-23. Dei åra var han forretningsførar i Haugesunds Folkeblad, ei tid òg for losse- og lastearbeidarane i Haugesund. Nilsen var medlem i bystyret i Haugesund periodane 1923–31, 1937–40 og 1945–1953, ordførar i byen 1945–47. Elles skulestyremedlem 1923-25 i Haugesund og fylkesskattestyremedlem 1946-50 i Rogaland.
Anders T. Noddeland
Noddeland utdanna seg ved landbruksskulen i Fjære skulevinteren 1904/05. Elles arbeidde han heime på farsgarden heime i Austre Moland. Frå 1918 dreiv han farsgarden til 1954. Året etter han tok over garden vart Noddeland vald inn i heradsstyret i Austre Moland, ordførar 1923-39. Perioden 1935-39 var han også formann i fylkestinget i Aust-Agder. Han var elles fylkesrevisor frå 1926 til 1942 og deretter fullmektig i fylket til 1945. Etter andre verdskrigen var han formann i Aust-Agder landbruksselskap til 1954 og formann i styret for landbruksskulane i Aust-Agder til 1955.
Nils E. Nilsen
I 1937 vart Nilsen konstituert til underfut i Haugesund, ei stilling han hadde til 1940. Frå 1945 var han fast tilsett i same stillinga. Hausten 1949 vart Nilsen vald til stortingsrepresentant for dei fem kjøpstadene Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund. Heile fireårsperioden 1950-53 hadde han sete i Administrasjonskomiteen. Han stilte ikkje til attval.
Anders T. Noddeland
Noddeland var stortingsrepresentant frå Aust-Agder og for partiet Venstre frå hausten 1945 og ut 1949. Han var medlem i Kommunalkomiteen.
Viktor Kortschnoi
Viktor Lvovitsj Kortschnoi, tysk skrivemåte, russisk Ви́ктор Льво́вич Корчно́й, norsk transkripsjon Viktor Lvovitsj Kortsjnoj, engelsk Viktor Korchnoi, fødd i Leningrad, i det dåverande Sovjetunionen, var ein russisk, seinare sveitsisk sjakkspelar. Han var ein av dei sterkaste sjakkspelarane gjennom tidene som ikkje har blitt verdsmeister i sjakk.
Kortschnoi er mest kjend for sine tre kampar om verdsmeistertittelen mot Anatolij Karpov.
Den første av desse var ei kandidatfinale i 1974 om retten til å møte dåverande regjerande verdsmeister Bobby Fischer til tittelkamp i 1975. Kampen i 1974 blei vunnen 3-2 av Karpov, med 19 remiser. Og då Fischer ikkje stilte til VM-kamp året etterpå blei Karpov verdsmeister.
Kortsjnoj søkte politisk asyl frå Sovjetunionen i 1976.
She's So Cold
«She's So Cold» er ein song av The Rolling Stones på albumet Emotional Rescue frå 1980. Han vart gjeven ut som singel den 19. september 1980.
Innspelinga av songen starta tidleg i 1979. Singelen nådde 33. plass på den britsike salslista og 26. plass i USA.
Viktor Kortschnoi
Heider
Kortschnoi vann sjakk-Oscar for 1978. Sjakk-Oscar blir gitt til den beste spelaren siste år, etter ei avstemming blant sjakkjournalistar og sjakkekspertar verda over.
10. juli
10. juli er den 191. dagen i den gregorianske kalenderen (192. under skotår). Det er 174 dagar att av året.
Kissin' Cousins
Innhald
Innspelinga for Viva Las Vegas, som kom ut seinare, men var ferdig før Kissin' Cousins, hadde blitt langt dyrare enn venta. Derfor valde manageren til Presley, Colonel Tom Parker, å flytte innspelinga til Studio B, langt borte frå Hollywood og distraksjonane der. Kravet om å fylle heile filmmusikkalbum, som var blitt vanlege og tok over for EP-singlane, gjorde at dei faste låtskrivarane til Presley, byrja å gå tom for gode songar. Fem av songane vart skrivne av Giant, Baum og Kaye.
Det vart spelt inn ti songar av Presley med musikarar frå The Nashville A-Team i løpet av to kveldar i september. Det vart spelt inn to versjonar av tittelsporet, ein med den vanlege røysta til Presley, og ein med ei etterlikning av ein hillbilly. Den sistnemnde versjonen av «Kissin' Cousins» kom ut på singel i februar 1964, med «It Hurts Me» som B-side. Singelen nådde 12. plassen på Billboard Hot 100, medan B-sida nådde 29. plassen. Singelen selde til gullplate. «Anyone (Could Fall In Love With You)», som finst på albumet, vart ikkje nytta i filmen. «Pappy, Won't You Please Come Home», framført av Glenda Farrell, finst i filmen, men er ikkje med på albumet.
Som med albumet til Fun in Acapulco, vart to songar, «Echoes of Love» og «(It's a) Long Lonely Highway» av Doc Pomus og Mort Shuman, henta frå ei avlyst albuminnspeling i mai 1963 og lagt til albumet, slik at det vart 12 songar i alt. Tre songar — «Once Is Enough», «One Boy, Two Little Girls» og singelen — vart gjevne ut på samlealbumet Command Performances: The Essential 60s Masters II i 1995.
Lister
Album
Strengeinstrument
Eit strengeinstrument er eit musikkinstrument som bringar fram tonar ved hjelp av strenger som vibrerer. Anslaget på strengene skjer gjerne ved bruk av eit plekter, ein hammar som slår på strengen, ved ein boge, eller berre ved bruk av fingrane. Den eine handa blir vanlegvis brukt til å trykke ned strengen på varierande posisjonar på instrumenthalsen, noko som varierer vibrasjonslengda på strengen, og dermed hevar eller senker tonen. Eksempel på strengeinstrument som er bygd på denne måten er gitar, fiolin, bratsj, cello, sitar, bassgitar, lutt, mandolin, og banjo. Talet strenger for denne typen strengeinstrument varierer frå om lag fire til tolv.
Andre strengeinstrument kan ha strengene spent fast i ei ramma utan moglegheit til å forandra strengelengda. For å spela alle tonane blir det derfor kravd mange strenger som kvar har ein konstant tone. Eksempel på dette er piano, harpe og kantele.
Kurejka
Kjelda til elva ligg i skråningane til Putoranplatået og renn nordover gjennom Krasnojarsk kraj og gjennom innsjøane Jadun og Anama. Etter at ho har teke imot elva Jaktali svingar ho sørvestover og munnar ut i Jenisej ved Djupkunsjøen.
196 Philomela
196 Philomela er ein stor og lys asteroide i hovudbeltet av S-typen.
Han blei oppdaga av C. H. F. Peters den 14. mai 1879 ifrå Clinton i New York og namnsett etter Filomele, kvinna som blei forvandla til ein nattergal i gresk mytologi.
Så langt har det blirr rapportet om to stjerneokkultasjonar av Philomela.
Burlesk
Burlesk er eit ord som kan visa til noko komisk laussluppe og kan brukast om ulike kulturuttrykk, særleg opptredenar, som kan vera grovkorna komedie, song eller annan opptreden.
Ordsoge
Sjølve ordet burlesk kjem via det franske burlesque og italienske burlesco frå det italienske ordet burla som tyder 'spøk'. I dag blir ordet mest brukt som adjektiv på norsk med tydingane 'grovt komisk', 'grotesk', 'laussluppe' eller 'fantastisk'.
Teater
Tidlege teaterburlesk blei sett opp på ein vulgær og latterleggjerande måte kunne vera ein musikalsk og dramatisk parodi på ein seriøs eller romantisk opera eller eit klassisk teatersterykke, som blei sett opp på ein vulgær og latterleggjerande måte. På andre halvdelen av 1800-talet var burlesk blitt til ein populær revysjanger i Storbritannia og USA.
Engelsk burleskteater blei først framført på særskilde teater, som «Olympic» og «Gaiety» i London. Det retta seg mot middelklassen og gjorde gjerne narr av opera og andre kunstnariske verk som dei kjende. Bruken av humoristiske dobbelttydingar og kvinner i mannsroller gav stilen eit vågalt omdøme og stor popularitet. Etterkvart spreidde burleske opptredenar seg til varietéframsyningar ned politisk og sosial satire meir retta mot underklassen. Stilen heldt seg populær fram til 1900-talet og er blitt brukt i humorprogram på fjernsynet. Ein del spesialiserte utøvarar driv også framleis med framsyningar av det som blir kalla «classical burlesque».
I USA blei burlesk ein motsats til den familievennlege vaudevilleforma på 1800-talet. Prangande og utfordrande klede, avkleding, fokus på kvinnekroppen og seksuell spøk var også her viktige ingrediensar. Burleskframføringar kunne innehalda dans, song, gjøgling, miming og stripping. Til forskjell frå den engelske tradisjonen blei stripping nært knytt til burleskforma, og lokale reglar om kva som var lov å visa fram førte til utviklinga av framføringar som skulle vera pirrande utan å kunne fellast av sensur. På 1930-talet var strippinga blitt det viktigaste. Sosial motstand mot denne forma for burlesk førte til at ho forsvann.
Burlesk er også blitt knytt til revyframsyningar i Paris, til dømes ved Moulin Rouge og Folies Bergère.
På 1990-talet blei teaterforma gjenoppliva som «nyburlesk». Stilen tek mellom anna opp i seg kabaretstil, flotte kostyme, stripping og grov humor. Framføringane er ofte inspirerte av ein eller fleire tidlegare burleskartistar. Vancouver International Burlesque Festival og Miss Exotic World Pageant er årlege førestillingar der fleire nyburleske artistar opptrer.
Burleskartistar
Sophie Tucker og Mae West er blitt dei best kjende utøvarane av amerikansk burlesk, medan noko av tradisjonen blei vidareført av Bette Midler. Elles var Sally Rand, Tempest Storm, Gypsy Rose Lee og Lili St. Cyr kjende utøvarar som har inspirert utøvarar av nyburlesk.
Litteratur
«Burlesk» er òg blitt brukt om latterlege eller avslørande karikaturar og imitasjonar innan litteratur. Tidlege satiriske verk med burleske element var engelske Chaucer og spanske Cervantes. I nyare tid kan William Makepeace Thackeray nemnast.
Hınıs
Hınıs er ein by og eit distrikt i provinsen Erzurum i Aust-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Våpen
Våpen er innretningar som har som hovudbruksmåte å øydeleggja menneske, dyr eller fysiske mål. Våpen kan brukast til åtak, forsvar eller berre som trugsmål. Våpen er og blitt samleobjekt.
Vitskap i 1846
Vitskapsåret 1846 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1846.
Våpen
Ein kan dela våpen inn i grupper ut frå bruksområde eller type. To hovudgrupper er våpen hovudsakleg meinte for militære føremål og våpen meinte for jakt. Undergrupper av våpen etter type er blankvåpen, det vil seia ulike former for historiske våpentypar som sverd, øks og spyd, og moderne skytevåpen som rifle og maskingevær.
Tautiška giesmė
Tautiška giesme er Litauen sin nasjonalsong. Vincas Kudirka har skrive teksten.
31. juli
31. juli er den 212. dagen i den gregorianske kalenderen (212. under skotår). Det er 153 dagar att av året.
Kapp Elisabeth
Kapp Elisabeth (russisk Мыс Елизаветы, Mys Elizavety) er eit nes på Sjmidthalvøya og det nordlegaste punktet på øya Sakhalin i Russland.
Kapp Elisabeth vart namngjeve av Adam Johann von Krusenstern (òg kjend som Ivan Kruzenstern) i 1805 etter tsarina Elizaveta som var kona til Aleksander I av Russland.
Neset er ein del av Okhinskij distrikt.
Pierre Joseph Proudhon
Pierre-Joseph Proudhon var ein fransk sosialistisk tenkjar. Han høyrde til den anarkistiske retninga i den tidlege sosialismen. Proudhon blei fødd i Besançon, og foreldra var småbønder og handverkarar. Proudhon sitt politiske syn var truleg mykje prega av denne oppveksten med hardt arbeid, men på eigen gard eller i sin eigen verkstad, mens ein arbeider med sine eigne reiskapar, utan ein herre over seg.
DS «Columba» (1929)
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Columba er det latinske namnet på stjernebiletet Dua.
Pierre Joseph Proudhon
I 1840 gav Proudhon ut skriftet som gjorde han namngjeten blant radikale i Europa: Qu'est ce que la propriete? ('Kva er eigedom?'). Svaret hans var at eigedom er tjuveri, så sant dei som arbeider ikkje eig sine eigne produksjonsmiddel, og i fritt samvirke byggjer eit nytt samfunn utan kapitalistar. Proudhon ville også avskaffe øverheita, den statsmakta som stod over det arbeidande folket. Friviljuge samband mellom likestilte arbeidarar, bønder og handverkarar skulle erstatte staten. Dette kalla Proudhon anarkisme.
DS «Columba» (1929)
Historie
Skipet vart bygt ved Bergen Mekaniske Verksted i Bergen og kosta litt over ein halv million kroner då det vart levert i november 1929. Systerskipet vart levert frå same verftet ikkje lenge tidleg i 1930. «Columba» gjekk av stabelen og vart sjøsett 5. oktober 1929.
Pierre Joseph Proudhon
I boka Systemet med økonomiske motseiingar, eller elendets filosofi frå 1846 følgde han opp tankane sine. Han starta også fire aviser, som alle blei forbodne av styresmaktene. I 1849 blei han dømd til tre års fengsel for å ha fornærma statssjefen, Louis Napoleon. Den Folkebanken Proudhon hadde starta gjekk i oppløysing mens han sat i fengsel. Dette var ein samvirkebank for gjensidig kreditt mellom produsentane, noko Proudhon meinte som ei undergraving av det kapitalistiske systemet, og hadde 27 000 medlemer.
I 1858 gav Proudhon ut verket Om rettferda i revolusjonen og kyrkja. Han blei tiltala for åtak på kyrkja og staten og dømd på ny, til fem år i fengsel. Men no rømte han til Belgia, og unngjekk med det straffa. I 1862 vende han tilbake til Paris, der han levde dei siste åra av livet sitt. Han var aktiv i samfunnsdebatten og tok opp mange emne. Proudhon sine tankar hadde ei tid stor oppslutning i den Første Internasjonalen, og han er rekna som ein av dei store anarkistiske tenkjarane i historia.
DS «Columba» (1929)
Antwerpenruta
Skipet gjekk inn i ruta til Antwerpen. Den første prøveturen vart utført 14. november 1929 og to dagar seinare gjekk skipet til Trondheim for å gå inn i ruta si. 7. desember kom skipet attende til Bergen etter å ha vore i Antwerpen første gongen.
I oktober 1936 grunnstøytte «Columba» på veg nordover og måtte ut av ruta ei stund for reparasjon i Bergen. Kapteinen, førstestyrmannen og ein rormann var på brua då skipet skulle gå gjennom sundet Det Naue på austsida av Meland nær Herdla. Då ein skulle passere mellom Parisholmen og ein bøye vart det gjeve babord ror, men skipet lystra ikkje og drog framleis mot styrbord. Dermed råka dei grunnen fleire gonger og slo stopp i maskinen. Ein undersøkte om det var lekkasje, men kunne ikkje finne noko og segla vidare til Florø. Her vart det derimot funne vatn i ein av tankane, som hadde lekt kring to tommar i timen. Ein annan tank var òg byrja å trekke vatn. Kapteinen meinte at grunnstøytinga anten skjedde fordi styremaskinen ikkje responderte så kjapt som han pleidde å gjere, eller at det var sterk straum i farvatnet. Seinare undersøkingar viste at det var oppstått luftblærer i glycerinleidninga og at dette kan ha vore årsaka til at styremaskinen ikkje oppførte seg som han skulle. Skipet gjekk i Antwerpenruta i lag med systerskipet «Vela» gjennom heile 1930-åra, men rapportane i avisene stoppar opp 12. september, etter at andre verdskrigen braut ut.
Andre verdskrigen
I februar 1940 segla «Columba» i konvoi HN 12 over Nordsjøen frå Noreg til Storbritannia. Ein kjenner elles lite til krigshistoria til «Columba», bortsett frå at det hamna i Heimeflåten. I 1940 skal det ha blitt angripe med maskingeværeld og bomba frå britiske fly.
Etter krigen
I mars 1946 gjekk skipet igjen inn i Antwerpenruta mellom Trondheim, Bergen og Antwerpen i lag med og. I 1948-1949 vart denne linja teken over av dei nybygde MS Lynx (1948) og MS Leo (1949). Den siste faste turen i Antwerpenruta gjorde «Columba» i slutten av mai 1948 og vart mellombels erstatta av nye MS Diana. Etter å ha vore i slippen for ei overhaling gjekk skipet inn i ruta til Vest-England i september 1948, som stundom òg hadde stopp i Antwerpen på vegen. Hausten 1949 var det attende i Vest-Englandruta og i januar 1950 var det vikar i Antwerpenruta, men gjekk resten av året til Hamburg, Vest-England og ilgodsruta mellom Oslo og Tromsø, og i september igjen til Antwerpen. I 1951 vart det turar til Frankrike, Hamburg, Finland og Austersjøen, før det i september og ut året gjekk fast i Hamburgruta. 31. desember 1951 dreiv i ein storm i Vibrandsøysund i hamna i Haugesund. Det var komen frå Hamburg og heldt på å gå rundt Garpeskjærkaien for å gå inn i Smedasundet, der det mista styringa og vart ståande fast mellom Skagen og Staalehuset på Hasseløya. Beringsfartøyet «Olav Østensjø Jr.» og taubåten «Tor» fekk dratt det av grunna og taua det til Indre Kai i Smedasundet. Dykkarar inspiserte skipet og fann skadar på propellen. Det vart reparert på Haugesund Slip A/S og kom i teneste att 2. januar 1952. Frå 1952 fortsette det å veksle mellom forskjellige ruter, og gjekk mykje til Austersjøen i 1952, med enkelte turar til Frankrike, London, Antwerpen, Tromsø og Vest-England, og seinare mykje til Frankrike og Antwerpen.
Henry & Vangs Rederi
I august 1955 vart «Columba» kjøpt av D/S A/S Henry & Vangs Rederi A/S i Haugesund og omdøypt «Henry Vang». Skipet gjekk i generell trampfart i Nordsjøen, men ofte i tømmerfarta mellom Kvitsjøen og hamner i Europa. Stundom frakta det òg tomme tønner og salt til fiskeria på Island. Ofte låg det i opplag på vinterstid i Smedasundet i Haugesund.
20. oktober 1955 gjekk det på grunn nær Tyven, nord for Helgelandsflæsa på veg sørover frå Kvitsjøen med tømmer. «Draugen» fekk dradd skipet av grunna den 22. oktober, etter at noko av tømmeret var blitt lossa. Skipet fekk ein mindre lekkasje. Våren 1959 gjekk det stort sett i tømmerfarta til Kvitsjøen. I november 1959 vart det leigd ut til Det Stavangerske Dampskibsselskab i Stavanger på timecharter for ei reise i godslinja til selskapet, og for høvet vart skorsteinen måla med fargane til Stavangerske (tre raude ringar på svart bakgrunn). Frå 1. juni 1960 var det igjen i tømmerfarta til Kvitsjøen.
12. oktober 1960 gjekk «Henry Vang» på grunn nær Brattholmen fyr på veg heim frå Island med fire tusen tønner sild, og fekk ein lekkasje. Frå 1961 var det i tre år i timecharter til Norsk Hydro og transporterte gjødsel frå fabrikkane til selskapet i Glomfjord og på Herøy til forskjellige hamner i Skandinavia. Frå 1963 vart namnet på eigaren endra til Vangs Rederi A/S, framleis med Haugesund som registrertingshamn. Ei stund ut i 1960-åra gjekk skipet i opplag i Smedasundet i Haugesund, og vart seinare flytta til Ballastkaien med tanke på eit sal.
Til Panama
I januar 1965 vart skipet selt til Maralianza Cia. Naviera SA i Panama og vart omdøypt «Ismini». I januar 1965 vart skipet kjøpt av Maralianza Cia. Nav. S.A. og registrert i Panama. Skipet fekk då namnet «Ismini». Seinare same året, 22. september, grunnstøytte «Ismini» utanfor Pointe a Pitre på Guadeloupe. Det braut ut brann ombord og skipet vart heilt utbrent og kondemnert.
Skipet
I 1939 fekk skipet innsett peileapparat. Skipet vart ombygd til oljefyring i 1949.
Kote
Ein kote (frå fransk cote, av latin quota (pars) 'kor stor [del]') eller ei høgdekurve er ei line som viser høgdeendringar på eit kart. Alle punkta på ein kote ligg like høgt over havet. Der det er tettast mellom kotane er altså terrenget brattast. På sjøkart vert linjer med same havdjupne kalla isobatar.
Kotar løyser problemet med å projisere eit tredimensjonalt landskap ned i to dimensjonar. Tenk deg eit langt tau som ligg horisontalt og pressa inn mot landskapet, men alltid nøyaktig i same høgd. Tauet vil snirkle seg bortover i landskapet. Sjå så for deg at du ser det heile ovanfrå. Alle punkt på tauet har lik høgd.
I samband med kotar snakkar vi òg om ekvidistanse, som fortel kor langt det er mellom kotane vertikalt i terrenget. Om ekvidistansen til dømes er 20 meter, er det 100 høgdemeter mellom fem kotar.
Kvar femte kote er tjukkare enn dei andre, og blir kalla «tellekote».
Konacık
Konacık er ein by i distriktet Bodrum i provinsen Muğla i Tyrkia. Han har nesten vokse saman med Bodrum i søraust. Han har kring 11 000 innbyggjarar (2011). I antikken heitte byen Pedesa.
197 Arete
197 Arete er ein hovudbelteasteroide. Han har ei veldig lys overflate; uvanleg lys sjølv for ein silikathaldig S-type-asteroide.
Han blei oppdaga av J. Palisa den 21. mai 1879 og namnsett etter Arete, mora til Nausikaa i Homers Odysseen.
Benzodiazepin
Benzodiazepin er ei gruppe kjemisk skylde psykotrope medikament med potente antiepileptiske, angstdempande, muskelavslappande, anestetiske, respirasjonsdempande og søvnfremjande (sedative) verknader.
Dei medisinske indikasjonane er først og fremst epilepsiåtak, akutt angst og søvnproblem. Kortvarig bruk er tilrådd, då benzodiazepin har rusverknad og er sterkt vanedannande. Benzodiazepin vert mykje brukte som illegale rusmiddel.
Farmakologiske eigenskapar
Benzodiazepin verkar liksom barbiturat ved binding til GABAA-reseptorar i sentralnervesystemet og bidreg til auka effekt av desse ved samverknad (interaksjon) mellom GABA og GABAA-reseptorar.
Dei såkalla Z-medikamenta zopiklon og zolpidem er nær i slekt med benzodiazepina og verkar ved binding til GABAA-reseptorane, men har ingen antiepileptisk eller muskelavslappande effekt.
Biverknadane er mellom anna søvnkjensle, nedsett minne og svekka læring. Benzodiazepin kan medverka til hukommelsestap. Ved bruk ut over 1-2 veker er det stor risiko for å utvikla toleranse for dei angstdempande og søvninduserande eigenskapane. Benzodiazepin har respirasjonsdempande effekt, og i kombinasjon med alkohol eller opioidar kan dette vera dødeleg. Dette er mellom anna bakgrunnen for at bruk av benzodiazepin ikkje er tillate ved legemiddelassistert rehabilitering (LAR). Benzodiazepin står ikkje på lista over forbodne lækjemiddel i idretten.
Mendel
Mendel (russisk Мендель) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Ket frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 366 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Benzodiazepin
Historikk
Det første benzodiazepinet, klordiazepoksid (Librium), vart oppdaga i 1954 av austerrikaren Leo Sternbach (1908-2005) medan han arbeidde for lækjemiddelprodusenten Hoffmann-La Roche. I starten gav han opp arbeidet med forbindelsen Ro-5-0690, men han oppdaga stoffet på nytt i 1957 då ein assistent rydda laboratoriet. Trass i åtvaringar frå arbeidsgjevaren heldt Sternbach fram med forskinga som gav til kjenne dei bedøvande eigenskapane til forbindelsen.
Mendel
Elva har utspring på Ob-platået, nær vasskiljet til Jenisej. Elva renn mellom myrene i vestlege delar av Sibir.
Benzodiazepin
Historikk
Då diazepam kom på marknaden i 1963, vart det sett på beste alternativet til dei dødelege barbiturata. På grunn av dei relativt få biverknadane, fekk lækjarane eit ganske sikkert lækjemiddel mot angst. Diazepam var det mest selde lækjemiddelet i USA frå 1969 til 1982. Først i 1973 fekk folk gjennom fjernsynsprogrammet 60 minutes greie på dei alvorlege avhengigheitsproblema som er knytte til benzodiazepinar.
Bakgrunnsstoff
Helsedirektoratet om benzodiazepin
Vitskap i 1847
Vitskapsåret 1847 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1847.
512 Taurinensis
512 Taurinensis er ein marskryssarasteroide. Det vil seia at banen hans i løpet av eit krinsløp kryssar banen til Mars. Han blei oppdaga den 23. juni 1903 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Samisk språkforsking i Finland
Samisk språkforsking i Finland skil seg frå mange måtar på den samiske språkforskinga i dei andre nordiske landa.
1800-talet
Det første professoratet i fennougristikk vart oppretta i 1892, det fekk Arvid Genetz (1848-1915), også han hadde forska på samisk. Han samla i 1876 eit større kolasamisk materiale, som han brukte som grunnlag til ordboka Kuollan Lapin murteiden sanakirja ynnä kielennäytteitä i 1891. I samtida vart denne ordboka kritisert for å vere ahistorisk, i og med at ho som oppslagsformer sette opp teoretiske, ikkje belagte og ikkje historisk rekonstruerte fellesformer. Seinare generasjonar har lese inn i Genetz sine abstrakte former ein tidleg representant for fonologisk teori. I artikkelen Ensi tavun vokaalit suomen, lapin ja mordvan kaksi- ja useampitavuisissa sanoissa (1896), viste Genetz at utviklinga av vokalismen i første stavinga i samisk var avhengig av vokalen i andre staving.
Det som deretter skjedde er eit døme på irrasjonell forskingshistorisk utvikling, som henta rett ut av den faghistoriske læreboka. Genetz sine yngre kollegaer K. B. Wiklund og E. N. Setälä forkasta denne teorien, og framstilte Genetz som gammaldags, og representant for den gamle (komparative) skolen, der dei sjølv stod for det moderne, junggrammatikken. Utan eigentleg å gå imot argumenta hans vann dei den vitskaplege diskusjonen, og særleg Setälä si forståing av det samiske og finskugriske vokalsystemet kom til å dominere dei neste 40 åra. Først i 1939 rehabiliterte Erkki Itkonen Genetz (Itkonen 1939, Korhonen 1985:116ff), og kunne vise at Genetz hadde hatt rett heile tida.
E.N. Setälä og den junggrammatiske perioden
Med E. N. Setälä sin stadievekslingsteori fekk samisk ein sentral posisjon i finsk og finskugrisk språkvitskap. Etter Setälä gjekk stadievekslinga attende til det uralske urspråket, og det var bevart i ytterpunkta av språkområdet, i samisk, austersjøfinsk og nganasansk. Seinare har denne teorien vorte forkasta. Setälä innførte junggrammatikken i finsk språkvitskap. Ikkje i noko nordisk land skulle junggrammatikken få så sterk og langvarig innverknad som i Finland, det var først på slutten av 1960-talet at det vart mogleg å ta opp noko språkvitskapleg spørsmål med noko anna enn ein historisk innfallsvinkel.
T. I. Itkonen skreiv doktorgradsavhandling om stadievekslinga i austsamisk basert på Setälä sine teoriar (Venäjänlapin konsonanttien astevaihtelu Koltan, Kildinin ja Turjan murteiden mukaan (1916)), avhandlinga hans har dermed ikkje vorte ståande. Det har derimot det filologiske og leksikalske arbeidet, tekstsamlinga Koltan- ja kuolanlappalaisia satuja (1931) og den monumentale ordboka Koltan- ja kuolanlapin sanakirja. Ein annan sentral leksikograf var Eliel Lagercrantz (1894-1973), også han disputerte på eit lydhistorisk emne (Strukturtypen und Gestaltwechsel im Lappischen (1927), men sitert i dag er tobandsverket Lappischer Wörtschatz, ei ordbok som tar mål av seg til å dekke alle dei samiske språka, men (ein litt vel) detaljert fonetisk transkripsjon. Lagercrantz publiserte også tekstsamlingar over sjøsamiske dialektar som seinare er utdøydd.
Den mest produktive lappologen gjennom alle tider er Erkki Itkonen, også han lydhistorisk orientert, framforalt med arbeid om vokalhistorie i samisk, og i det heile i dei vestlege uralske språkgreinene. Doktoravhandlinga hans Der Ostlappische Vokalismus vom qualitativen Standpunkt aus mit besonderer Berücksichtigung des Inari- und Skoltlappischen (1939), dei siste tiåra arbeidde han i lag med fleire medarbeidarar på Inarilappisches Wörterbuch (1986-1991). Han gav ut Lappische Chrestomathie mit grammatikalischem Abriss und Wörterverzeichnis (1960), basert på Konrad Nielsen sin ortografi, grammatiske skisser og etymologisk gjennomgang av ordforrådet i tekstsamlinga.
Overgangstid
Mikko Korhonen (1936-1991) var den første fennougristen og lappologen som til dels innførte meir pluralistiske forskingsmetodar. Artikkelen hans frå 1968, Morphological method in Lappish, var ei typologisk studie av morfologiske prosessar i samisk, utan det vanlege fokuset på historisk rekonstruksjon. Doktoravhandlinga hans, Die Konjugation im Lappischen I (1967) og II (1974) er ei både historisk og komparativ studie av den finitte og infinitte verbbøyinga i alle dei ulike samiske språka. Korhonen var likevel ein del av den finskugriske tradisjonen, og publiserte mest språkhistoriske emne, læreboka hans frå 1981, Johdatus lapin kielen historiaan («Innføringa i det samiske språkets historie») er framleis standardverket i samisk språkhistorie.
Korhonen dreiv også med praktisk språkarbeid, og kom t.d. med eit framlegg til ein fonematisk fundert ortografi for skoltesamisk, eit framlegg som låg til grunn for det som seinare skulle bli eit skoltesamisk skriftspråk.
Ein annan representant for etterkrigsgenerasjonen er Raija Bartens (f. 1933), som var professor i fennougristikk i 1980-1997. Sjølv om også ho hadde utdanninga si i eit junggrammatisk paradigme spesialiserte ho seg på noko så lite junggrammatisk som syntaks, doktoravhandlinga var eit relativt teorinøytralt verk om samisk kasussyntaks, Inarinlapin, merilapin ja luulajanlapin kaasussyntaksi (1972).
Tida etter Chomsky
For dei yngre forskarane har junggrammatikken ikkje vore den einaste moglege innfallsvinkelen, det er tydeleg at dei i studietida også har fått impulsar frå internasjonal lingvistikk, framforalt frå den chomskyanske standardteorien.
Den sentrale mastifestasjonen av dette generasjonsskiftet er Pekka Sammallahti (f. 1947) si doktoravhandling frå 1977, Norjansaamen Itä-Enontekiön murteen äänneoppi («Lydlæra til den austlege Enontekiödialekta av nordsamisk»). Trass i det svært så tradisjonelle namnet er denne avhandlinga skrive innanfor rammeverket til Chomsky og Halles Sound Pattern of English, eller til klassisk generativistisk fonologi. Seinare har Sammallahti levert sentrale bidrag til uralsk lydhistorie («Uralic lanuguage history», i D. Sinor (red.) The Uralic languages frå 1988), han har skrive ei handbok i samisk språkforsking (Introduction to the Saami languages (1998, verd å merke seg i ein disiplin der bortimot heile den sentrale litteraturen er skrive på skandinavisk, finsk og tysk, omtrent like mykje på kvart språk)). Det viktigaste bidraget hans kjem til å bli dei samiske ordbøkene, Sammallahti har skrive eller vore medredaktør av dei sentrale ordbøkene mellom nordsamisk, enaresamisk, skoltesamisk på den eine sida og finsk på den andre. Påverknaden er i røynda større, i og med at dei store ordbøkene mellom norsk og nordsamisk er omsetjingar av Sammallahti si nordsamisk-finske ordbok.
Institusjonshistorie
Mesteparten av samisk språkforsking i Finland har dreidd seg om Universitetet i Helsingfors. Her har samisk vore ein del av fennougristikken, og først i 1993 vart samisk språk-, kultur- og litteraturstudium samla under ein paraply, «den samiska studiehelheten». Dette er ein relativt laus paraply, og verksemda på dei ulike institutta som er med held fram meir eller mindre som før. Sidan 1985 har Universitetet hatt eit lektorat i samisk, halde av ein same med samisk som morsmål, Irja Seurujärvi-Kari. Dermed har universitetet vore i stand til å arrangert samiskundervisning med ein lærar med samisk som morsmål.
Dei andre universiteta i Sør-Finland kan ha undervist i samisk som del av undervisningstilbodet i finsk, men ut over Helsingfors var det først med Universitetet i Uleåborg, og seinare med Lapplands Universitet i Rovaniemi at vi har fått ei samisk språkforsking utanfor hovudstaden. Dei nye institusjonane har også ein heilt annan profil enn Helsingfors.
I Uleåborg har det sidan 1973 vore mogleg å studere samisk, Pekka Sammallahti har vore professor i samisk der sidan 1982. I 2000 vart all samisk forsking i Uleåborg samla inn under ein paraply, Giellagas-instituttet.
Ein annan, yngre forskar som også har arbeidd utanfor det junggrammatiske paradigmet er Juhani Lehtiranta, som doktorerte på ein grammatisk studie av pitesamisk, Arjeploginsaamen äänne- ja taivutusopin pääpiirteet (1992). Også for han var den junggrammatiske tradisjonen sterk, i 1989 publiserte han ei komparativ ordbok over samiske ord med ursamisk etymologi og moderne form i alle samiske språk slik dei er dokumentert i dei ulik eialektologiske ordbøkene, Yhteissaamelainen sanasto (1989).
Lapplands universitet grunnla eit lektorat i samisk i 1990. Lektor var dei første tiåra Leif Rantala. Rantala arbeidde framfor alt med språksosiologiske emne, m.a. med publikasjonar som The Russian Sami Today (1995) og Samerna på Kolahalvön (Suomalais-ugrilaisen seuran julkaisuna (1994)).
Andre forskingsemne
Tuomas Magga disputerte på Duration in the Quantity of Bisyllabics in the Guovdageaidnu Dialect of North Lappish, ei avhandling som best kan karakteriserast som fonetisk.
Marjut Aikio disputerte i 1988 på avhandlinga ''Saamelaiset kielenvaihdon kierteessä. Kielisosiologinen tutkimus viiden saamelaiskylän kielenvaihdosta 1910-1980'', ei studie som for kvar informant går gjennom kva språk han eller ho snakka med kven i landsbyen, i perioden 1910-1980.
İpsala
İpsala (gammalgresk: Cypsèle, Κυψέλη) er ein by og eit distrikt i provinsen Edirne nordvest i Tyrkia. Ein av dei største grenseovergangane mellom Hellas og Tyrkia ligg her. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010), medan heile distriktet har kring 30 000 innbyggjarar.
John Millington Synge
John Millington Synge var ein irsk dramatikar, diktar, skribent og folkloresamlar. Han var ein nøkkelperson i den irske litterære fornyinga, og var med å leggja grunnlaget for Abbey Theatre i Dublin. Synge er best kjend for teaterstykket The Playboy of the Western World (Helten på den grøne øya) som førte til opptøyar i Dublin då stykket vart oppført første gongen.
Sjølv om han hadde ein mellomklasse protestantisk bakgrunn, er Synge sin forfattarskap oppteken av tilhøva til dei katolske menneska på landsbygda i Irland, og det han såg på som heidenskapen i deira verdssyn.
Synge leid av Hodgkins sjukdom, ei kreftform det ikkje var botemiddel for på den tida. Han døydde nokre veker før han fylte 38 år.
Oppvekst
Synge var fødd i Newtown Villas i Rathfarnham i County Dublin. Rathfarnham var på den tid eit landsens distrikt, men er i dag ein travel forstad. John var den yngste sonen i ein familie med i alt åtte born. Familien på farssida var av lågadelætt frå Glanmore Castle i County Wicklow, og morfaren, Robert Traill, hadde vore sokneprest i Schull i County Cork og medlem av forsyningsnemda i Schull (the Schull Relief Committee) under den store irske hungersnauda i åra 1845-1849.
Bestefaren, John Hatch Synge, var ein beundrar av pedagogen Johann Heinrich Pestalozzi og grunnla ein forsøksskule på familiegodset. Faren, som også heitte John Hatch Synge, var skrankeadvokat. Han vart smitta av koppar og døydde i 1872, 49 år gammal. Synge si mor, som hadde eigne inntekter frå landeigedomar i County Galway, flytta då med familien til nabohuset åt mor si i Rathgar i Dublin. Synge hadde ein lukkeleg barndom og oppvekst her. Han vart interessert i ornitologi medan han leika langs breiddene til elva River Dodder og på landområda til godset Rathfarnham Castle, som begge låg i nærleiken, og på familieutflukter til badebyen Greystones i Wicklow og familiegodset Glanmore.
Synge gjekk på privatskular i Dublin og Bray og studerte piano, fløyte, fiolin, musikkteori og kontrapunkt ved Royal Irish Academy of Music. Han var ein gåverik student og vann eit stipend i kontrapunkt i 1891. Familien flytta til forstaden Kingstown (no Dún Laoghaire) i 1888. Synge skreiv seg inn ved Trinity College i Dublin året etter, og tok eksamen med ein bachelorgrad i 1892. På Trinity studerte han irsk og hebraisk medan han heldt fram på musikkstudiane sine og spela i orkesteret til musikkakademiet på konsertar i Antient Concert Rooms.
Han interesserte seg for fugle- og dyreliv, las skriftene til Charles Darwin, og fekk interesse for irske fornminne og Aranøyane (Aran Islands). I 1893 gav han ut det første kjende verket sitt, eit Wordsworth-påverka dikt, Kottabos, A College Miscellany. Lesinga av Darwin fall saman med ei truskrise hjå Synge, som gjekk bort frå den protestantiske trua han var vaksen opp med om lag på denne tida.
Forfattaren står fram
Etter at han hadde teke eksamen, bestemte Synge seg for å verta ein profesjonell musikar, og flytta til Tyskland for å studera musikk. Han budde i Koblenz i 1893 og drog vidare til Würzburg i januar året etter. Dels for di han var svært brydd over å opptre offentleg, og dels fordi han tvilte på den musikalske givnaden sin, bestemte han seg for å gje opp ein musikalsk karriére og følgja dei litterære interessene sine. Han vende attende til Irland i juni 1894, men flytta til Paris i januar året etter for å studera litteratur og språk ved Sorbonne-universitetet.
I 1896 vitja han Italia og studerte språket ei tid før han vende attende til Paris. Seinare same året møtte han William Butler Yeats som overtala Synge til å bu ein periode på Aranøyene i Irland og så reisa attende til Dublin og via seg til skapande arbeid. Han var ei kort tid med i krinsen kring den irske revolusjonære feministen og skodespelaren Maud Gonne i Paris, men forlet denne gruppa ganske snart. Synge skreiv ei mengd litteraturkritikar, m.a. i Gonne sitt tidsskrift Irlande Libre og i andre tidsskrift, så vel som upublisert poesi og prosa i ein dekadent, fin de siècle-stil. Desse skriftstykka vart endeleg samla i 1960-åra i Collected Works of John Millington Synge. Han deltok òg på førelesingar til den kjende keltiske læremeisteren Henri d’Arbois de Jubainville ved Sorbonne.
Aranøyane
Synge vart første gongen råka av Hodgkins sjukdom i 1897. Sommaren etter heldt han til på Aranøyane, men vitja også dramatikaren og folkloristen Lady Gregory i heimen hennar, Coole Park i County Galway, der han møtte Yeats og Edward Martyn. Dei neste fem somrane budde han på øyene, der han samla forteljingar og folklore og perfeksjonerte seg i irsk språk. Resten av året budde han for det meste i Paris, men reiste regelmessig til Bretagne. På denne tida skreiv Synge det første skodespelet sitt, When the Moon has Set. Han sende det til Lady Gregory for å få det framført på Irish Literary Theatre i 1900, men ho avslo, og stykket vart ikkje publisert før det vart å finna i dei samla verka hans (Collected Works).