cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zuiderzee
Geografi og utvikling
Rundt Zuiderzee voks det opp mange fiskelandsbyar og utvikla seg til byar med bymurar og mange handelssamband, som Kampen, ein by i Overijssel, og seinare byar i Holland som Amsterdam, Hoorn og Enkhuizen. Desse byane gjorde først handel med område i Austersjøen, England og Hansaen, men seinare òg med resten av verda. Då handelen minka fall mange av landsbyane tilbake til fiske og noko industri fram til 1900-talet, då turisme vart ei viktig næring. I Zuiderzee låg det fire små øyar, Wieringen, Urk, Schokland og Marken. Desse øyane er i dag ein del av fastlandet.
Tidleg på 1900-talet vart utløpet til Zuiderzee lukka av demninga Afsluitdijk. Det hadde lenge vore planar om å lukke Zuiderzee, men det var først etter storflaumen i januar 1916 at planane skaut fart. Afsluitdijk stod ferdig i 1932 og Zuiderzee vart IJsselmeer og store område vart tørrlagt og omgjort til polderar. Dette enorme prosjektet, kalla Zuiderzeeprosjektet varte frå 1919 til 1986, og av dei tørrlagte områda oppstod provinsen Flevoland i 1986. Dei opphavlege planane var òg at dei sørvestlege delane av Zuiderzee skulle tørrleggast òg. Det vart bygd ei dike på tvers av den gamle bukta, men prosjektet har sidan 1980-åra vore på vent. Dette området er i dag kalla Markermeer.
Adolf Ivar Arwidsson
Adolf Iwar Arwidsson var ein innverknadsrik  finsk forfattar, politikar og historikar. I forfattarskapen sin var Arwidsson kritisk mot Finlands status som eit storfyrstedøme. Desse ytringene kosta han i 1822 jobben som foredragshaldar ved Kungliga Akademien i Åbo, og i 1823 emigrerte han til Sverige. I den seinare delen av livet sitt var han verksam i Sverige, der han heldt fram med dei politiske aktivitetane sine. Den finske nasjonale rørsla såg på Arwidsson som strategen bak det uavhengige Finland.
OpenOffice.org Calc
OpenOffice.org Calc er reknearket i kontorsystemet OpenOffice.org.
Dumpventil
Ein dumpventil er ei anretning som slepp ut ladetrykk når gasspjeldet på ein turbolada ottomotor lukkar seg. Dumpventilen lar turboen spinne seg ned på ein fin måte utan harking og hosting. Som regel er det trykkdifferansen over gasspjeldet som opnar ein pneumatisk styrt ventil, men meir avanserte løysingar er og tatt i bruk.
Kamjanka-Dniprovska
Kamjanka-Dniprovska (ukrainsk Кам'янка-Дніпровська) er ein by i Zaporizjzjia oblast i Ukraina. Byen har kring 15 000 innbyggjarar (2011). Eit arkeologisk funn nær Kamjanka-Dniprovska indikerer at byen ein gong var hovudstad i Skythia.
Dumpventil
Når gasspjeldet på ein turbolada motor utan dumpventil lukkar seg, bygger det seg opp eit trykk som bremser luftstraumen gjennom kompressoren. Det fører til at lufta slepp vingane på kompressorhjulet, turboen får redusert evna til å bygge ladetrykk og luftstraumen blir ustabil. Utblåsinga som kan oppstå om gasspjeldet stenger momentant, til dømes ved girskifte, kan sprenge luftfilteret eller skade vingane på kompressoren. Ein turbo med skada kompressorhjul kan fort bli ubalansert og havarere. Ein tennpluggmotor med dumpventil, kan difor operere med høgare ladetrykk og nærmare grensa for tilbakeslag, utan å risikere havari.
Schooneveld
Schooneveld er eit grunt sedimentasjonsbasseng ved munningen av elva Schelde, nær øya Walcheren, utanfor kysten av Nederland. Det går parallelt til kysten og er avgrensa av den skiftande og særs farlege Raan-grunna i sør (som ligg ved munningen av estuaret Westerschelde) og den avlange Thorntonbank i nord.
Under den tredje engelsk-nederlandske krigen vart dei to slaga ved Schooneveld utkjempa her i juni 1673, men berre det første av desse fann faktisk stad ved sjølve Schooneveld.
Arkí
Arkí (gresk Αρκοί, tyrkisk Nergiscik adası) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet, nær kysten til Tyrkia.
Øya høyrer til kommunen Pátmos og har 44 innbyggjarar (2011). Dei fleste innbyggjarane bur nær hovudhamna på øya, medan resten bur spreidd rundtom i høgare område. Flesteparten her lever av fiske, geiter eller arbeider på ein av dei fire kroene på øya.
Øya er tørr og steinete med lite vegetasjon bortsett frå oliventre og kratt. Av dyreliv på øya finn ein geiter og esel, og ein kan stundom sjå hegre.
Dei næraste busette øyane er Maráthi, og av større øyar finn ein Lipsí og Pátmos. Det går ferjesamband mellom Sámos, Pátmos og Lipsí som går innom øya, i tillegg til småbåtar til dei nærliggande øyane som Maráthi.
Årnset
Årnset er ein tettstad og administrasjonssenteret i Indre Fosen kommune i Trøndelag fylke. Tettstaden ligg på nordvestsida av innsjøen Botn og har.
På Årnset er eit breitt utval butikkar og serviceinstitusjonar, i tillegg til eit hotell. Tettstaden er eit skolesentrum, med Fosen folkehøgskole og Rissa vidaregåande skole.
OpenOffice.org Impress
OpenOffice.org Impress er presentasjonsverktøyet i kontorsystemet OpenOffice.org.
Med Impress kan du lage enkle presentasjonar for framvisningar, møte og nettstader.
Bessvatnet
Bessvatnet er ein innsjø som ligg i Vågå kommune i Innlandet. Bessvatnet er godt kjend for alle som har gått Besseggen, då ein har det blå Bessvatnet på den eine sida av eggen og den grøne Gjende på den andre sidan. Fjellet Besshøe ligg rett ved Bessvatnet.
Avalsjøen
Avalsjøen er eit vatn i Lunner kommune i Viken fylke. Det ligg på 346 moh., nord for Snellingshøgda.
Shogo Ebisawa
Shogo Ebisawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Segura
Segura (latinsk Thader, arabisk War-Alabiat) er ei elv søraust i Spania.
Tove Bakke
Tove Bakke er ein norsk omsetjar og gjendiktar. Ho er utdanna cand.mag. i fransk, spansk og litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo. Ho omset hovudsakleg frå fransk og spansk, og har omsett verk av forfattarar som mellom anna Astrid Lindgren, Anna Gavalda, Laurent Gaudé, Daniel Pennac og Ian Sansom. Ho har også omsett ei rad ulike teaterstykke. Sidan 1989 har ho vore saksbehandlar i Norsk Kulturråd sin litteraturseksjon.
Ho har motteke både Bastianprisen i 2003, og Samlagsprisen i 2008. I 2009 var ho festspeldiktar ved Dei Nynorske Festspela.
Segura
Ho spring ut ved Santiago Pontones (provinsen Jaén), og renn gjennom Calasparra, Cieza, Murcia, Beniaján, Orihuela, Rojales, før ho munnar ut i Middelhavet nær Guardamar del Segura i provinsen Alicante. Somme av sideelvane hennar er Mundo (som startar nær Riópar), Alhárabe (som starta i Moratalla), Mula og Guadalentín.
Segura er vanlegvis delvis tørka inn, men stundom kan kraftig regn føre til flaum, noko som vanlegvis skjer kvart 6. til 9. år, alltid om hausten.
På 1900-talet har det vore store flaumar i 1946, 1948, 1973, 1982, 1987 og 1989. Sidan 1990 har dei nedre delane av elva vorte kanaliserte og svingar er fjerna. Dette har ført til betre flaumvern. Kanalen vart sett på prøve i september 1997 og oktober 2000 då kraftig regn førte til stor avrenning.
Elvesletta heiter Vega del Segura og er eit særs frodig jordbruksområde der det vert dyrka mykje frukt, grønsaker og blomar. Området er delt inn i tre, Alta, Media og Baja (øvre, midtre og nedre).
Segura er ei av dei mest forureina elvane i Europa. Dei siste åra har ein derimot drive omfattande vasshandsaming og installert reinseanlegg som har betra tilhøva i elva.
OpenOffice.org Base
OpenOffice.org Base er databaseprogrammet i kontorsystemet OpenOffice.org.
Med Base kan ein lage databaser, handtere spørjingar og rapportar for å spore opp tilgjengeleg databaseinformasjon.
Atlantic Airways
Atlantic Airways er det nasjonale flyselskapet på Færøyane. Det flyg innanlands og utanlands, med base på øya Vágar. I Noreg har Atlantic Airways frakta tilsette for Aker Kværner (AKST) til og frå Snøhvit- og Ormen Lange-prosjektet sidan 2004.
Ulukka på Stord 2006
10. oktober 2006 køyrde Atlantic Airways rute 670 av rullebanen på Stord lufthamn, Sørstokken og tok fyr. Flyet var eit av AKST sine charterfly på veg frå Stavanger til Molde med arbeidarar som skulle til Ormen Lange. Det var 16 personar om bord, 12 av dei var passasjerar. Tre av passasjerane og ein av dei tilsette døyde i ulukka. Årsaka til ulukka var truleg at spoilerane på vengene, som skal halda flyet nede på bakken så hjulbremsene får tak, ikkje løyste seg ut.
Mahmoud Ahmadinejad
Mahmoud Ahmadinejad er tidlegare president i Iran og var den sjette presidenten i landet frå 2005 til 2013. Han var borgarmeister i Teheran frå 2003 til 2005, og er rekna for å vere ein religiøs konservativ leiar med islamistiske og folkelege syn. Ahmadinejad er utdanna ingeniør og var professor ved det teknologiske og vitskaplege universitetet i Iran før han vart borgarmeister.
Ahmadinejad vart vald til president i Iran 24. juni 2005 i den andre valrunda i presidentvalet framfor rival og tidlegare president Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, som Ahmadinejad sigra over med 61,69 % av dei rundt 28 millionar stemmene. Valdeltakinga på rundt 59,6 %. Iranske analytikarar forklarer støtta Ahmadinejad hadde, særleg blant dei fattige i landet, med den enkle livsstilen og dei populistiske meiningane hans.
Litauisk
Litauisk er liksom latvisk eit baltisk språk, og det blir tala av 4 millionar menneske, av dei 3 millionar i Litauen. Det blir sett på som eit av dei moderne indoeuropeiske språka som ligg nærast det opphavlege indoeuropeiske språket, særleg når det gjeld intonasjon og aksent. Dette, og det at litauisk i så liten grad har vorte påverka av andre språk, gjer at litauisk har stor verdi innan den samanliknande språkforskinga.
Det litauiske språket kan sjåast som eit godt døme på at utryddingstrua språk faktisk kan styrkje seg att. For vel hundre år sidan var litauisk på veg å bli borte.
Det finst to større litauiske dialektar, kalla augstaitiskan og zemaitiskan (den sistnemnde i nordvest-Litauen). Den førstnemnde ligg til grunn for skriftspråket. Denne dialektkløyvinga skal ha skjedd alt på 1400-talet.
Litauisk brukar det latinske alfabetet, med nokre tillegg av diakritiske teikn. Litauisk har to grammatikalske kjønn, manglar artiklar, og har åtte kasus (fall). På grunn av alle kasusa, har ordstillinga ikkje noko å seie for meininga, og kan variere mykje.
Litauisk vart eit skriftspråk først på 1500-talet, derfor er den tidlege historia lite kjend. Syntaksen skal vere påverka av latin og polsk. I dag kan nær alle litauarar lesa og skriva.
Eit fenomen i litauisk namneskikk er dét at familienamnet til kvinnene får ulik form slik: Ugifte kvinner har familienamn på -aite, -yte, -iute, som utgår frå etternamnet til faren, og gifte kvinner har familienamn på -iene, som utgår frå etternamnet til ektemannen.
Rüthi
Rüthi er ein kommune i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.
Hilde Myklebust
Hilde Myklebust er ein lyrikar, skribent og bonde frå Syltedalen i Vanylven kommune på Sunnmøre. Ho har vore elev ved Skrivekunstakademiet i Hordaland og studert litteratur og teater ved Universitetet i Bergen. Sidan 2009 har ho drive eit småbruk på heimstaden.
Klemens von Metternich
Klemens Wenzel Lothar von Metternich var ein austerriksk politikar og diplomat, ein av dei mektigaste statsmennene i Europa dei fyrste tiåra av det 19. hundreåret. Han spelte ei leiarrolle då «Den heilage alliansen» mellom dei gamle monarkia i Austerrike, Preussen og Russland vart danna etter Napoleons endelege fall i 1815. Metternich fremja eit monarkistisk prinsipp og ein front steilt mot nasjonale og liberale idear og rørsler.
Liv og gjerning
Metternich var av fyrsteslekt, fødd i Koblenz. Han var greive og frå 1818 hertug av Portella. Periodane 1801–03, 1803–05 og 1806–09 var han Austerrike sin sendemann i høvesvis Dresden, Berlin og Paris. Etter Austerrike sine nederlag på slagmarka under napoleonskrigane i 1809, vart Metternich utnemnd til utanriksminister. Fremste målsettinga hans var å fjerne Russland frå Frankrike og sjølv nærme seg Napoleon. Han arbeidde såleis for Napoleons ekteskap med keisar Frans 1 si dotter, Marie Louise. Også etter Napoleons nederlag i 1815 ynskte Metternich at Frankrike skulle vere ei motvekt mot Russland og Preussen. På kongressen i Wien var han mellom dei mektigaste politikarane og skaffa Austerrike ein sterk posisjon gjennom sine evner som forhandlar.
Etter fredsslutninga i 1815 ville Metternich stabilisere forholda i Europa ved å motsette seg alle territoriale endringar og å slå ned all revolusjonær verksemd. Han vakta særleg nøye dei nasjonale og revolusjonære rørslene i Tyskland og Italia. I 1819 fekk han sett i verk Karlsbad-vedtaka, ordningar som stramma til politistyret i dei tyske fyrstedømma. Etter oppstandar i Italia i 1820 fekk Austerrike i oppdrag av dei øvrige stormaktene å gjenopprette gjeldande orden. Samhaldet mellom stormaktene vart svekka då Storbritannia braut ut i 1822.
Metternich sitt syn på politikk og makt baserte seg på ei strikt form for rasjonalisme og kynisme. Såleis stod han langt frå den romantiske konservatismen som kom til uttrykk i nemninga «Den heilage alliansen».
Cubakrisa
Cubakrisa var ein spent konfrontasjon mellom Sovjetsamveldet og USA, i løpet av den kalde krigen. Bakgrunnen var Sovjet si plassering av atomrakettar på Cuba. Den mest intense tida byrja den 16. oktober 1962, då president John F. Kennedy fekk sjå fotografiske prov på sovjetiske installasjonar for avfyring av atomvåpen, og vara i 13 dagar til den 28. oktober 1962, då den sovjetiske leiaren Nikita Khrusjtsjov avgjorde at installasjonane skulle demonterast. Krisa vert i ettertid oppfatta som den tida då den kalde krigen var nærast å verta ein atomkrig, eller tredje verdskrig.
DS «Richard With»
Skipet var kalla opp etter direktøren i reiarlaget, Richard With, som vert omtala som «far til Hurtigruta».
Historie
Våren 1907 løyvde Stortinget midlar til å opprette ei fjerde vekeviss hurtigrutesegling frå Bergen til Vadsø. Vesteraalens Dampskibsselskab tilbaud seg å drive ruta med DS «Andenæs», som på den tida var avløysarskip for DS «Vesteraalen», men ruta vart tildelt Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab (NFDS). Desse reiarlaga hadde til då drive Finnmarkruten Tromsø - Vadsø som no vart ein del av den regulære hurtigruta. Vesteraalens Dampskibsselskab valde likevel å kontrahere eit nytt hurtigruteskip for å avløyse DS «Vesteraalen». Kontrakten gjekk til Trondhjems Mekaniske Værksted (TMV) i Trondheim og kontraktssummen var på 398 000 kroner. Overleveringa vart forseinka med over tre veker på grunn av ein streik og fann ikkje stad før den 24. juni 1909.
Cubakrisa
Bakgrunn
Ein viktig faktor for å skjøna alvoret i Cubakrisa, var den USA-støttede innrykkinga i Grisebukta (Bahía dei Cochinos) 17. til 19. april 1961. Innrykkinga vart slått tilbake, men det kubanske leiarskåpet med Fidel Castro og Che Guevara i spissen, var overbevist om at USA ville slå til med eit nytt og langt større åtak. Av denne grunnen knytta Cuba sterkare band til Sovjetsamveldet.
DS «Richard With»
I hurtigruta
I slutten av juni 1909 vart DS «Richard With» sett inn i fast rotasjon i hurtigruta mellom Trondheim og Tromsø, og erstatta DS «Vesteraalen». I 1911 vart den 5. regelmessige vekesseglinga oppretta, og Vesteraalens Dampskibsselskab fekk kontrakten. DS «Richard With» vart no sett inn på ruta Bergen - Vadsø, og frå 1914 Bergen - Kirkenes. Den 23. februar 1913 gjekk skipet på grunn ved Gibostad i Troms. Skipet vart deretter trekt av grunnen og reparert. Den 8. juli 1919 gjekk skipet på eit undervasskjer i tett tåke ved Rongevær i Austrheim, Hordaland. «Richard With» vart trekt av skjeret av bergingsbåten DS «Jason», og var tilbake i hurtigruta etter reparasjonar. 18. august 1938 mista skipet propellen i Aust-Finnmark, men vêret var bra og situasjonen vart ikkje kritisk. Skipet måtte slepast frå Honningsvåg til Trondheim for å vølast.
Cubakrisa
Bakgrunn
At sovjetiske skip med rakettar var på veg ut i Atlanteren vart fyrst observert frå Langelandsfortet i Danmark. Fortet var oppretta som ledd i den kalde krigen og var retta mot skipstrafikken forbi Danmark.
Kausativ
Kausativ er ei verbform der tydinga kan skildrast som ‘å vera årsak til at noko(n) anna(n) gjer/blir noko’. Kausativformer er typisk sett avleidde av verb, men kan òg vera avleidde av adjektiv. I norsk har vi kausative verb som:
Cubakrisa
Forløp
Krisa braut ut 22. oktober 1962 då USA sin president John F. Kennedy fann ut at Sovjetsamveldet var i ferd med å utplassere mellomdistanserakettar på Cuba. Ein slik utplassering ville jamne ut terrorbalansen mellom USA og Sovjetsamveldet ved at Sovjetsamveldet med slike rakettar hadde mogleik til eit hurtig motangrep på USA med atomvåpen. Tidlegare ville eit slikt motangrep – på grunn av store avstander – vore umogleg i tilfellet USA sitt åtak på Sovjetsamveldet frå basane sine i nærheita av Sovjetsamveldet. Med rakettar på Cuba vart responstida minska til om lag sju minutt.
Kausativ
Kausativ i hebraisk
På hebraisk blir kausativ systematisk uttrykt med verbbøyingsmønstra hif‘il (aktiv) og huf‘al (passiv) — til dømes tyder כָּבַד (kāḇad) ‘han var tung’, medan kausativforma הִכְבִּיד (hixbīd) (...) tyder ‘han tyngde (...)’, ‘han gjorde ... tung’ og den passive kausivforma הֻכְבַד (huxbad) tyder ‘han vart tyngd’, ‘han vart gjort tung’.
Østre Bjonevatnet
Østre Bjonevatnet er eit vatn som ligg i Gran kommune i Innlandet. Vatnet ligg mellom Sperillen og Randsfjorden, ikkje langt frå Bjoneroa.
Cubakrisa
Forløp
Før dette skjedde hadde Fidel Castro satt i gang ei stor av-amerikanisering eller nasjonalisering av den kubanske industrien. Som fylgje av dette valde Kennedy å stogge all handel med Cuba og erklære at USA ville setja i gang ein blokade av Cuba, eit begrep som senere vart redefinert til karantene. I tillegg bestemte han seg for å oppfordre dissidenter og dissidentskipnadar (t.d. Alpha 66 og Den kubansk-amerikanske skipinga) som arbeidde mot Cuba, til å gjera terror, attentatforsøk på politikarar og attentat på sivile kubanarar, som frå dette til 2006 har kosta 3478 kubanarar livet. Kennedy gjorde dette båe for di han kjente at USA sine interessar vart truga og for å hindre utplassering av atomrakettar, nettopp fordi han visste at dette kunne skje som fylgje av Cubas og Sovjetunionens gode forhold. Ein slik blokade var i strid med internasjonale reglar og er sett på som ein krigshandling. Ein karantene er meir selektiv, og i dette tilfellet gjaldt ho berre offensive våpen.
OpenOffice.org Draw
OpenOffice.org Draw er eit enkelt teikneprogram i kontorsystemet OpenOffice.org.
Cubakrisa
Forløp
Sovjetsamveldet nekta imidlertid å stogge lastebåtane med rakettar som allereie var på veg til Cuba. Eit eventuelt sovjetisk forsøk på å bryta blokaden ville verta møtt med ein amerikansk senkning av fartøga, noko som igjen sannsynligvis ville vorte svart med sovjetisk gjengjelding. I sum ville ein slik konfrontasjon med stor sannsynlegheit ha endt opp til bruk av atomvåpen i og med at USA og NATO på denne tida hadde ei forsvarsdoktrine om at atomvåpen kunne brukast for å forsvara alliansen og dei individuelle medlemslanda.
Mens dei sovjetiske skipene var underveis til Cuba, drev amerikanske og sovjetiske diplomater med uformelle og hemmelige forhandlingar. Desse forhandlingene lykkast, og dei sovjetiske båtene snudde like før dei nådde den amerikanske blokaden utenfor Cuba. Blant annet det norske forsvaret var i denne perioden i høy beredskap, med kort varsel for utrykking spesielt for avdelingar i Nord-Noreg.
OpenOffice.org Draw
Med Draw kan ein lage og redigere teikningar,flytdiagram og logoar.
Cubakrisa
Forløp
Avtalen mellom USA og Sovjetsamveldet var hemmelig og er i ettertid blitt gradvis meir ope. Ein del av avtala var at Sovjetsamveldet skulle stogge arbeidet med å utplassere mellomdistanserakettar på Cuba mot at USA demonterte og trakk tilbake mellomdistanserakettar sine frå Tyrkia og Italia.
DS «Richard With»
I hurtigruta
Den 5. mai 1940 var «Richard With» på veg til Harstad då tyske bombefly gjekk til åtak. Kapteinen valde å sette skipet på grunn for å unngå tap av menneskeliv, men dei tyske flya lukkast ikkje i å treffe skipet. «Richard With» vart seinare trekt av grunnen og reparert i Trondheim.
Cubakrisa
Forløp
Ein annan viktig bakgrunn for Cubakrisa var invasjonen i Grisebukta (Bahia de Cochinos) 17. til 19. april 1961. Invasjonsstyrkane var mykje folk som hadde bakgrunn frå Cuba, med stønad frå USA. Invasjonen vart slegen attende, men dei cubanske leiarane med Fidel Castro og Che Guevara i spissen, var overtydd om at USA ville slå til med eit nytt og langt større åtak. Cuba knytte slik sterkare band til Sovjetunionen.
Kjelder
{[referansar}}
DS «Richard With»
I hurtigruta
13. september 1941 sigla DS «Richard With» i sørgåande retning mellom Honningsvåg og Hammerfest. Ved Rolvsøy klokka 11:00 avfyrte den britiske ubåten HMS «Tigris» ein torpedo mot skipet utan å treffe. Ubåten avfyrte endå ein torpedo, denne trefte DS «Richard With» midtskips. Skipet brotna i to og sokk i løpet av få minuttar. 31 menneske vart redda av fiskeskøyta «Skolpen» som var i nærleiken, men 99 menneske omkom.
Acre i Brasil
Acre er ein delstat i Brasil. Han har ei flatevidd på 152 552 km², og hadde i 2000 557 526 innbyggjarar. Hovudstaden heiter Rio Acre, og Jorge Viana er guvernør. Acre er kjend for å produsera god naturgummi.
Jahn Teigen
Jahn Teigen var ein norsk artist fødd i Tønsberg. Han har sunge i fleire ulike grupper, og hatt fleire slagerar. Teigen har òg delteke i Melodi Grand Prix fleire gonger.
Teigen var tidlegare gift med Anita Skorgan. Saman har dei dottera Sara Teigen Skorgan. Teigen heiter eigentleg Jan til fornamn, men brukar Jahn som kunstnarnamn. Teigen er kjend for låtar som «Mil etter mil», «Optimist», «Det vakreste som fins» og «Min første kjærlighet». Teigen har spela i band i Israel (Lions of Judea), England og Danmark. Han var i fleire år vokalist i den progressive rockegruppa Popol Vuh (frå 1975 Popol Ace). Han har mottatt heidersprisen under Spellemannprisen to gonger, i 1983 og 2009, og i tillegg vunne fleire andre priser. Teigen vart i 2010 utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden, og i 2012 innlemma i Rockheim Hall of Fame. 26. juli 2012 vart skulpturen av Jahn Teigen avduka på Lindalhplan i Tønsberg, ei gåve frå fansen ved Frank Rune Gustavsen og Marianne Larsen.
Programleiar
Frå 1988 til 1990 var Teigen ein av programleiane for barneprogrammet Midt i smørøyet på NRK.
Teigen var også programleiar i TV 2-programmet Stjerner i sikte frå 1996 - 2000 og frå 2001 - 2002. Konseptet i programmet var at folk skulle kle seg ut som ein artist dei valde sjølv og framføra ein sjølvvald song av artisten. Vinnaren av finalen fekk platekontrakt.
I 1997 fekk serien ein oppfølgjar som heitte Småstjerner. Her var det born som skulle framføra songane, men dei brukte playback og slapp å syngja sjølve.
Melodi Grand Prix
Jahn Teigen er kjent for at han har vore ein trufast deltakar i Norske Melodi Grand Prix. Til saman har han vore med i konkurransen i 14 finalar. I 1976 deltok han med tre bidrag. Teigen vann i 1978, 1982 og 1983, siste gong saman med Anita Skorgan. I denne samanhengen er Teigen kjend dårlege plasseringar i den internasjonale finalen.
Songane Teigen har delteke med i Grand Prix:
Yusuke Gondo
Yusuke Gondo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Mito HollyHock og Zweigen Kanazawa.
Takeshi Kuwahara
Takeshi Kuwahara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Mito HollyHock, Thespa Kusatsu og Fukushima United FC.
Petrovske
Petrovske (ukrainsk Петровське, russisk Петровское, Petrovskoje) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 14 000 innbyggjarar (2011).
Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den sjølverklærte Folkerepublikken Lugansk og ikkje av styresmaktene i Ukraina.
I 2016 fekk byen det offisielle ukrainske namnet Petrovo-Krasnosillia' (Петрово-Красносілля).
Otto Donner
Otto Donner var ein finsk språkforskar og politikar. Donner var professor i sanskrit og komparativ indoeuropeisk språkforsking ved Helsingfors universitet, men studerte òg finsk-ugriske språk. Han var medlem av Finlands Landdag frå 1877 til 1905 og var utdanningsminister i Finland frå 1905 til 1908. Donner var òg initiativtakaren til danninga av Det finsk-ugriske samfunn i 1883.
Liverpool Bay
Liverpool Bay er ei bukt mellom det nordaustlege Wales, Cheshire, Lancashire og Merseyside i England på austsida av Irskesjøen. Bukta er eit klassisk døme på ein region med mykje påverknad frå ferskvatn.
Otto Donner
Morsmålet hans var svensk, men han var fennoman av overtyding.
St. Margrethen
St. Margrethen er ein kommune i valkrinsen Rheintal i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 402 meter over havet.
Liverpool Bay
Elvane Alt, Clwyd, Dee, Ribble og Mersey munnar alle ut i bukta. Det ligg mange skipsvrak rundt om i bukta og her finst mange dykkestader. Det ligg fleire olje- og gassfelt i bukta, mellom anna Douglas Complex. Den første store vindmølleparken til havs i Storbritannia, North Hoyle, ligg sør i bukta.
St. Margrethen
Kommunen ligg nær Austerrike og Tyskland og fungerer som grenseby med Austerrike.
Liverpool Bay
Området rundt bukta vert stundom kalla «Liverpool Bay Area».
Den afghanske borgarkrigen
Den afghanske borgarkrigen er ein konflikt som har gått føre seg i Afghanistan sidan 1978 fram til våre dagar, med visse avbrekk. Konflikten har vore ein borgarkrig mellom ulike grupper i landet, men har også hatt aktørar frå ulike andre land.
Krigen kan delast inn i periodar som Den afghansk-sovjetiske krigen frå 1978 til 1989, som utspelte seg som del av Den kalde krigen, borgarkrisperiodane 1989-1992, 1992-1996 og 1996-2001, som enda med at Taliban tok makta i landet, og krigen i Afghanistan frå 2001, då allierte styrkar leia av USA invaderte Afghanistan og hjelpte den afghanske Nordalliansen med å styrta Taliban.
Historie
Borgarkrigen byrja med Saur-revolusjonen den 27. april 1978, då Afghanistans folkedemokratiske parti tok makta i landet gjennom eit militærkupp. I desember 1979 gjekk Sovjetunionen inn i Afghanistan for å setja inn si eiga kommunistiske regjering. Afghanske motstandsgrupper, kjend som mujahedin, kjempa imot. Nokre av desse gruppene fekk støtte frå USA, via den pakistanske etterretningstenesta ISI, og Saudi-Arabia. I februar 1989 trekte dei sovjetiske styrken seg ut. Den sovjet-støtta regjeringa blei sitjande i tre år før Kabul fall i 1992, og Afghanistan blei erklært som ein muslimsk stat.
Ulike fraksjonar fortsette likevel å kjempa om makta, ofte med utanlandsk støtte. I 1994 byrja den islamistiske Taliban-rørsla å vinna land, og i løpet av to år hadde dei teke kontroll over størsteparten av Afghanistan, og erklærte det som eit muslimsk emirat.
I 2001 gjekk NATO-land leia av USA inn i Afghanistan for å styrta Taliban og enda støtta deira til den internasjonale terroristgruppa al-Qaida. Samstundes med forsøk på nasjonsbygging fortsette Taliban og tilknytte grupperingar å kjempa mot okkupasjonsmakta og det nye regimet.
Lipsí
Lipsí (gresk Λειψοί), òg kalla Leipsoi, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet.
Lipsí er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kálymnos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Lipsí 790 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.
Av naboøyar finn ein Sámos og Arkí i nord, Pátmos i vest og Léros i sør.
Byar og tettstader
Den einaste tettstaden i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Harald Arnkværn
Harald Arnkværn er ein norsk jurist, høgsterettsadvokat og næringslivsleiar.
Arnkværn har, og har hatt, mange ulike verv i norsk næringsliv, som mellom anna styreleiar i Christiania Bank og Kreditkasse (og seinare styremedlem i Nordea), styreleiar i Kværner og ordførar i bedriftsforsamlinga i Orkla. Han var også styreleiar i Vinmonopolet frå 1996 til slutten av oktober 2005, då han valde å trekkje seg etter at Vinmonopolet vart meldt for fleire brot på personopplysningslova av Datatilsynet. Det kom mellom anna fram at Arnkværn hadde bede advokat og privatetterforskar Erling Grimstad om å granske arbeidsrelatert e-post til fem tilsette i Vinmonopolet. Siri Hatlen overtok som styreleiar.
Saeftinghe
Saeftinghe var ein by aust i Zeeuws-Vlaanderen i Nederland, nær Nieuw-Namen, som eksisterte fram til 1584. I dag er området ei myr kalla Verdronken Land van Saeftinghe og ein del av eit naturreservat. Området er ei grense for der elva Schelde møter det salte vatnet frå Nordsjøen i esturaret Westerschelde. Det er eit farleg kystområde der tidvatnet brått kan dekke store landområde.
Historie
Det meste av landområde rundt byen gjekk tapt under allehelgensflaumen i 1570 (Allerheiligenvloed). Fire år seinare seinare vart landområda innover til det som i dag er Belgia lagt under vatn, og berre Saeftinghe og nokre omliggande landområde vart verande tørre.
I 1584, under åttiårskrigen, såg nederlandske soldatar seg nøydde til å øydelegge det siste intakte diket og Saeftinghe vart lagt under vatn. Det har vore mange forsøk på å vinne tilbake dei tapte landområda i åra etter. Det mest seriøse forsøket var i 1907, men sjølv då vart berre Hertogin Hedwige-polder oppretta.
Bodø domkyrkje
Bodø domkyrkje er hovudkyrkja i Sør-Hålogaland bispedømme og den største kyrkja i Bodø. Ho vart teikna av Gudolf Blakstad og Herman Munthe-Kaas og stod ferdig i 1956. Ho vart freda i 2002.
Bygningen
Kyrkja er bygd i betong og har ein basilikaform. Ho har eit frittståande klokketårn som er 36 meter høgt og som rømmer tre klokker. Desse har inskripsjonar frå Mark. 10:14, Matt. 11:28 og Matt: 25:34. Kyrkja har ein ytre skulptur som førestiller Petter Dass, laga av Kristoffer Leirdal.
I to tilbygg til kyrkja er det forsamlingssalar og ei kombinert kontor- og bustadfløy. Dei tre delane er sett i rett vinkel på kvarandre og vert lågare med aukande avstand frå dei sentrale delane av kyrkja.
Interiør og utsmykking
Kyrkja er ei langkyrkje, men også ei av dei første arbeidskyrkjene. Ho har eit midtskip med kvelv og to sideskip på kvar side.
Ved koret er eit korgitter av betong med ei skulpturgruppe som framstillet Jesus på krossen, Maria og Johannes som er laga av Kristoffer Leirdal og Tone Thiis Schjetne. Over altaret i austveggen er der eit 12 meter høgt glasmåleri. Det er utforma av Åge Storstein og utført av Borgar Hauglid. Galleribrystningen er dekorert i gull, raudt og blått. Kyrkja har 12 stolar i gyllenlær og 10 ryer lagde av Sigrun Berg.
Klokketårnet
Kyrkja har eit frittståande klokketårn på 36 meter med eit minnesmerke over Bodøs falne under andre verdskrigen: «Til de fra Bodø som gav sitt liv for Norge under krig og okkupasjon 1940 – 1945. Ingen nevnt, ingen glemt»
Historie
Etter at gamlekyrkja som resten av Bodø sentrum vart bomba 27. mai 1940, planla NS-styresmaktene eit partihus på tomta. Etter freden vart det halde ein arkitektkonkurranse om ny kyrkje. Denne vart vunnen av arkitektane Gudolf Blakstad og Herman Munthe-Kaas med utkastet "Kathedral". Grunnsteinen vart lagt ned i 1954 og kyrkja vart vigsla av biskop Wollert Krohn-Hansen i 1956.
Capoeira
Capoeira er ein afrobrasiliansk blanding mellom kampsport, leik og dans. Capoeira er kjenneteikna av store, mjuke rørsler langs bakken og i lufta. Ein dansar til musikk i sjangeren capoeira, der ein brukar enkle rytmeinstrument, klapping og song. Det finst tre ulike stilar av capoeira, Capoeira Angola, Capoeira Regional og Capoeira Contemporânea. Angola er basert på tradisjonell capoeira med trege, rolege rørsler. Regional og Contemporânea er meir kampfokusert, med mange raske rørsler.
Capoeira vart utvikla av brasilianske slavar på 1500-talet. Sporten er forma som ein dans for å skjula kamuflera det at slavane trente kampsport, som kunne brukast i opprør mot slavedrivarar.
Ein brukar ikkje faste mønster i capoeira slik ein gjer i orientalske kampsportar, men meir improvisasjon. To utøvarar dansar ein dans der ein sparkar mot einannan samstundes som ein prøver å unngå motstandarane sine spark. Slag er generelt lite brukt. Når to utøvarar dansar capoeira saman, står dei andre i gruppa rundt dei i ein ring (roda) og klappar og syng. Dansen er fysisk krevjande, fordi ein står på hendene mykje av tida.
Amursvale
Amursvale (Cecropis daurica) er ein art av små svaler som hekkar i opent, kupert landskap i det tempererte Sør-Europa og Asia, frå Portugal og Spania austover til India og Japan, dessutan tropiske Afrika. Dei indiske og afrikanske fuglane er standfuglar, mens dei europeiske og andre asiatiske fuglar er trekkfuglar. Overvintringsplassane ligg i Afrika og India og streiffuglar dreg til Christmasøya og det nordlege Australia.
Amursvala liknar andre svaler i levemåte og utsjånad og minner om seglarar som til likskap med svaler beitar insekt i flukt. Amursvala liknar spesielt låvesvala, men er mindre, ca. 14 til 19 cm, har mørkare underside med diffuse striper og dei har lys eller raudleg overgump, ansikt og nakkekrage. Ho manglar brystband, men har svarte stjertspyd, noko kortare enn hos låvesvala. Dei har breie, men spisse venger og er raske flygarar, dei slår til mot insekt medan dei flyg.
Reiret er ein halvkuleforma konstruksjon av gjørme som amursvala har samla med nebbet. Det har sideinngang gjennom ein mura tunell. Vanlegvis ligg reiret under overheng i fjellsider, men fuglane tilpassar seg bygningar og bruer. Kullet er på tre til seks egg.
Normalt dannar ikkje amursvala store hekkekoloniar, men dei er selskaplege utanfor hekkesesongen. Til dømes kan ein sjå mange hundre i flokk over sletteland i India.
Amursvala er ein sjeldan gjest i Noreg i mai og juni.
Jozef Gašpar
Jozef Gašpar er ein tidlegare slovakisk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Moped
Ein moped er eit tohjula motorkøyretøy, som i motsetnad til motorsykkelen er avgrensa til ein fart på 45 km/t. I Noreg kan ein ta mopedsertifikat etter fylte 16 år.
Beryslav
Beryslav (ukrainsk Берислав) er ein by i Kherson oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 13 000 innbyggjarar (2011).
Utdøydd vulkan
Det kan vere vanskeleg å skilje ein utdøydd vulkan frå ein sovande vulkan fordi ein vulkan vert rekna for å vere utdøydd om det ikkje er skriftlege kjelder om aktivitet i vulkanen. Vulkanar kan derimot vere sovande i lang tid og det er ikkje uvanleg at «utdøydde» vulkanar får utbrot igjen. Vesuv vart rekna som utdøydd fram til det kjende utbrotet i år 79 e.Kr., som øydela byane Herculaneum og Pompeii. I nyare tid trudde ein at Soufrière Hills-vulkanen på øya Montserrat var utdøydd fram til det kraftige utbrotet i 1995. Eit enno nyare døme er Fourpeaked Volcano i Alaska, som fram til september 2006 ikkje hadde hatt utbrot sidan 7994 f.Kr.
Regionen Auvergne i Frankrike har 50 utdøydde vulkanar som ikkje har hatt utbrot på meir enn 6000 år og som har erodert bort og etterlate pluggar med hard magma, som ser ut som avrunda åstoppar.
Kjelder
Volcano
Elverumsmål
Elverumsmålet høyrer til dei østerdalske målføra. Denne artikkelen tek utgangspunkt i Elvromsmaalets grammatik av Johan Hogstad frå 1906.
Fábio Nunes
Fábio Nunes er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Monte Vulture
Monte Vulture er ein utdøydd vulkan 56 km nord for byen Potenza i regionen Basilicata i Italia. Som eit framtredane landemerke gav det namn til Vultureområdet, det viktigaste vinområdet i Basilicata der vinen Aglianico del Vulture vert produsert.
Med ei høgd på 1 326 meter over havet er han unik blant dei italienske vulkanane sidan han ligg aust for Appenninane. Ved toppen ligg ein kaldera kalla Valle dei Grigi.
Dei tidlegaste utbrota til vulkanen oppstod for rundt ein million år sidan med eksplosiv aktivitet som produserte ignimbritt. Den eksplosive utbrotsfasen tok slutt for rundt 830 000 år sidan då lava velta ut og bygde opp fjellet fram til rundt 500 000 år sidan.
I nyare tid er det spor etter freatisk utbrot fram til rundt 40 000 år sidan, som produserte maarar og små pyroklastiske straumar.
Dal
Dal eller dalføre er landområde som er lågare enn landet rundt og følgjer ei viss retning. Dei fleste dalar er anten U-forma eller V-forma, eller ei blanding av desse typane, avhengig av korleis dei er blitt til. Ein dal kan vera ein enkeltdal, skapt av ein isbre eller ei elv, men dalar kan også ha sidedalar eller henga saman i det som gjerne blir kalla dalføre.
Dalføre
Dalføre er gjerne lange eller samanhengande dalar, slik som Gudbrandsdalen, Hallingdal eller Numedal.
U-dal
Dalar med bratte, parallelle sider og jamn breidde, gjerne også flat botn, er utforma gjennom erosjon av ein strøymande isbre. Mange slike dalar blei laga i nedisingsperiodane under kvartærtida som tok til for rundt to millionar år sidan. Døme på U-forma dalar er Hemsedal i Noreg og Yosemite Valley i USA.
Ein hengedal er gjerne ein dal som ender opp i sida av ein U-dal.
V-dal
Dalar som har form som ein V med skrånande sider er danna ved elve-erosjon. Der desse dalane blir danna av rasktflytande elver, gjerne i fjella, vil dalsidene vera bratte og dalbotnen smal. Ei tregare elv med mindre helling vil laga vidare dalar med slakare sideskråningar.
Langs dalsidene er det gjerne mykje laus stein som glir ned mot ei elv og blir malne sund og frakta bort av elvestraumen. Ein svært djup og bratt elvedal blir kalla canyon. Ein elvedal som er tørr mesteparten av tida blir kalla ein vadi (wadi).
Døme på V-dalar er Engadin i Alpane, Hallingdal i Noreg og Grand Canyon i USA.
Riftdal
Ein riftdal er ei særskild dalform som er danna gjennom forkastingar i jordskorpa. Riftdalen i Afrika er eit kjent døme på dette.
Widnau
Widnau er ein kommune i valkrinsen Rheintal i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 405 meter over havet.
Kommunen ligg ved grensa til Austerrike og har ein grenseovergang via Wiesenrainbrücke, ei bru over Rhinen.
Rasta Senter
Rasta Senter er eit kjøpesenter i Lørenskog kommune i Viken fylke.
Aursjoen i Skjåk
Aursjoen er ein innsjø som ligg i Skjåk kommune i Innlandet.
Måndag
Måndag er dagen i sjudagersveka som kjem etter sundag og før tysdag. Dagen er kalla opp etter månen.
Første eller andre
Måndag blir rekna som den første dagen i veka i størstedelen av Europa, Afrika og Asia. På kinesisk heiter han xingqi yi, 'dag ein'. I nokre kulturar, som i jødedommen og islam, og i nokre land, mellom anna USA og Hellas, er han derimot rekna som den andre dagen i veka. På arabisk, hebraisk, gresk og portugisisk heiter dagen den andre dagen.
Ettersom sundag er helgedag i mange land, er måndagen i alle høve starten på arbeidsveka, og me har difor fått uttrykket blåmåndag om ein dag då ein, bokstaveleg eller metaforisk, vaknar opp og angrar over festinga ein har gjort.
Religiøs tilknyting
Måndag hadde samband med guden Måne i norrøn gudetru.
I hinduismen er dagen, som heiter som-var ('månedagen') på sanskrit, særleg tileigna Sjiva, og det er vanleg å tilbe eller fasta for guden på måndagar. Det er vanlegare å fasta visse månader enn andre, og praksisen tek gjerne til i månaden sjravan.
I kristendommen er heilage måndag del av den stille veka i påsken, medan andre påskedag er ein viktig dag i sjølve påskeveka.
Snihurivka
Snihurivka (ukrainsk Снігурівка) er ein by i Mykolajiv oblast i Ukraina. Byen har kring 13 000 innbyggjarar (2011).
Belisarius
Flavius Belisarius (gresk Βελισάριος, ca. 505 –565) var ein general i Austromarriket. Han spelte ei særs viktig rolle i freistnadene til keisar Justinianus på å vinna attende landområda omkring Middelhavet til det som hadde vore Vestromarriket og som dei hadde tapt mindre enn hundre år tidlegare.
Oppvokster og livsveg
Belisarius var truleg fødd i i Germane eller Germania, ein festningsby (nokre arkeologiske restar finst) på staden til dagens Sapareva Banya i søraustre Bulgaria. Han var fødd inn i ei illyrisk   eller trakisk slekt, med mogleg gotisk opphav, og hadde latin som morsmål. Han vart soldat i den romerske hæren som ung mann og tente i livvakta til Justinus I.
Ryktet hans som ein lovande og nyskapande offiser trekte til seg merksemda åt keisar Justinus og nevøen hans, Justinianus. Han fekk løyve frå keisaren til å skipe til eit livvaktregiment (bucellarii) med tungt kavalleri, som han seinare utvida til eit personleg hushaldsregiment på 1500 mann. Belisarius' bucellarii var kjernen som alle hærane han seinare kom til å leie ville vera skipa omkring. Med ei lanse, komposittboge og breisverd hadde dei ei standsmessig utrusting for tungkavalleri på den tida. Dei kunne ta del i trefningar på avstand med boge, slik som hunarane, men òg ta rolla som tungt sjokk-kavalleri og åtaka fienden med lanse og sverd. Slik kombinerte dei dei beste og farlegaste trekka til hunar- og gotarhærane, dei største fiendane av romarane. Etter at Justinus døydde i 527 gav den nye keisaren Justinianus I Belisarius i oppdrag å leie den romerske hæren i aust for å ta hand om streiftog frå det persiske sassanideriket. Han synte seg å vera ein dyktig og effektiv hærførar, og  vann over den større sassanidehæren. I juni/juli 530 under Den iberiske krigen (om det georgiske kongedømet Iberia, ikkje den iberiske halvøya) leidde han romarane til siger over sassanidane i slaget ved Dara i dagens, følgd av eit taktisk nederlag ved Kallinikos (i dag Ar-Raqqah i Syria) ved Eufrat i 531 – dette var kanskje ein strategisk siger sidan persarane trekte seg attende til grensene sine. Etter dette forhandla romarane fram ein "evig fred" med persarane, der  romarane fekk fred med Persia mot å betala tributt. Dette frigjorde ressursar for den romerske hæren.
Da Nika-opprøret braut laus i 532 mellom rivaliserande veddelaupsupportarar og nesten avsette Justinianus, var Belisarius den høgast rangerte militæroffiseren i keisarhovudstaden Konstantinopel. Bysantinarane slo ned på opprøret med ein massakre i Hippodromen, samlingsplassen til opprørarane, som skal ha kosta 30 000 menneske livet.
Mot vandalane
For innsatsen sin fekk Belisarius i løn av Justinianus å leie ein land- og sjøekspedisjon mot vandalriket i 533-34. Romarane hadde politiske, religiøse og strategiske grunnar for eit slik hærtog. Gelimer hadde avsett og teke livet av den vandaliske kongen Hilderik, og såleis gitt Justinianus eit rettsleg grunnlag. Vidare hadde dei arianistiske vandalane til tider forfølgd dei nikeiske kristne innanfor kongedømet sitt, og mange av dei kom til hovudstaden Konstantinopel med ønske om oppreising. Vandalane hadde sendt fleire sjørøvartokt mot romerske handelsinteressar, og slik gjort skade på handelen i dei vestlege delane av riket. Justinianus ønskte også kontroll over landområda til vandalane i nord-Afrika, som var ein av dei rikaste delane og "brødkorga" til Vestromarriket, og no særs viktig for å sikre romarane tilgang til vest-Middelhavet.
Utpå sommaren 533 siglde Belisarius åt Afrika og gjekk i land ved Caput Vada (ved Chebba på kysten av Tunisia). Han bad flåta si om å ikkje miste synet av hæren, og marsjerte langs kysten mot hovudstaden til vandalane i Kartago. Han gjorde dette for å hindre forsyningslinene frå å bli brotne av, og for å unngå eit stortap lik det dei leid da Basiliskus freista å ta attende nord-Afrika 65 år tidlegare, som ende i katastrofe for romarane i slaget ved Kapp Bon i 468.
Ti romerske mil (ca. 15 kilometer) frå Kartago møtte styrkane til Gelimer og Belisarius kvarandre i slaget ved Ad Decimum den 13. september 533. Det var nær på å bli eit nederlag for romarane. Gelimer hadde vald stillinga si godt og gjorde det godt langs hovudvegen. Men romarane verka å dominere båe sider av hovudvegen til Kartago. I kampens heite vart Gelimer opprørd av å høyre at bror hans var drepen i slaget. Dette gav Belisarius og hæren hans eit gyllent høve til å omgruppere, og dei vann slaget og tok Kartago. Ein andre siger i slaget ved Tricamarum 15. desember same år førte til slutt til at Gelimer kapitulerte ved Papuafjellet tidleg i 534, og dei tapte romerske provinsane i Afrika var på ny innlemma i riket. For denne bragda fekk Belisarius ein romersk triumf (den siste nokon sinne) da han kom attende til Konstantinopel. Ifølgje Prokopios paraderte romarane i triumftoget gods frå tempelet i Jerusalem og andre ting vandalane hadde plyndra frå Roma 80 år tidlegare, i tillegg til Gelimer sjølv før han vart send i eksil. Belisarius fekk medaljar med innskrifta Gloria Romanorum trykt til si ære, men ingen har overlevd til vår tid. Belisarius var også konsul åleine i 535, som ein av dei siste til å ha dette embettet, som hadde opphav i den gamle romerske republikken.
Mot austgotarane
Justinianus ville no gjenopprette så mykje av Vestromarriket som han kunne. I 535 ga han i oppdrag til Belisarius å gå til åtak på kongedømet til austgotarane i Italia. Belisarius gjekk i land på Sicilia og nytta øya som ein base for operasjonane mot Italia, mens Mundus tok Dalmatia. Førebuingane til invasjonen av det italienske fastlandet vart stogga rundt påsketider 536, da Belisarius siglde til Afrika for å takle eit opprør i den lokale hæren. Ryktet hans fekk opprørarane til å gi opp kringsetjinga av Kartago, og Belisarius følgde etter og sigra over dei ved Membresa. Så vende han attende til Sicily, og derfrå inn i Italia, der han tok Napoli i november og Roma i desember 536.
I 537–538 forsvara han Roma mot gotarane og drog nordover for å ta hovudstaden til ostrogotarane, Ravenna, i 540, der gotarkongen Witiges vart teken til fange. Før hærtakinga av Ravenna hadde ostrogotarane tilbode å gjera Belisarius til keisar av vestriket. Belisarius lest som han godtok og gjekk inn i Ravenna, men erklærte snart å ha teke Ravenna i namnet til keisar Justinianus.
TIlbodet frå gotarane gjorde Justinianus mistenksam og han kalla Belisarius til Konstantinopel. Han vende heim med statskassa, kongen og krigarane til gotarane.
Keisaren henta Belisarius attende dels for å svara på inntoget til persarane i Syria, ein viktig provins i riket, der han med stor lukke heldt åtakarane unna. Han slo persarhæren under Nabades ved Nisibis, men fekk ikkje teke byen av di han hadde sterke festningsverk og persarane forsvara seg godt. Han hærtok Sisauranon, eit lite persisk fort i aust. Sidan sende han 1200 romerske soldatar for å plyndre Assyria. Dette toktet var vellukka, og dei trengde langt inn i landet og tok mykje hærfang.
Belisarius vende attende til Italia i 544, der stoda hadde endra seg mykje. I 541 hadde austgotane vald Totila som den nye leiaren sin og hadde sett i gang ein kraftig offensiv mot romarane, og tok heile nord-Italia og dreiv til og med romarane ut av Roma. Belisarius makta for ei kort stund å ta Roma, men det italienske felttoget hans gjekk dårleg, mykje grunna avgrensa forsyningar og forsterkinga, kanskje etter at keisarriket var svekt etter pestutbrotet i 541-42. I 548/9 løyste Justinianus han frå tenesta. Etter at økonomien tok seg opp att leidde evnukken Narses i 551 ein stor hær for å fullføre felttoget i Italia. Samstundes pensjonerte Belisarius seg frå militæret. På det andre kyrkjemøtet i Konstantinopel i 553 var Belisarius ein av sendemennene frå keisaren til pave Vigilius i striden deira om "dei tre kapitla". Patriarken Eutykios, som presiderte over dette rådet i staden til pave Vigilius, var son åt ein av generalane til Belisarius.
Avsetjinga av pave Silverius
Under kringsetjinga av Rome hende noko som generalen kom til å bli fordømd for i lang tid: bysantinsk-kristne Belisarius fekk kommando frå den monofysittisk-kristne keisarinna Theodora om å avsetja paven, som gotarane hadde utnemnt. Denne paven var Silverius, son av pave Hormisdas. Belisarius skulle byte han ut med Vigilius. Pave Boniface II hadde vald Vigilius som sin etterfølgjar allereie i 531, men sterk kritikk frå romerske geistlege gjorde at Boniface gjorde om avgjerda si.