cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Casey-stasjonen
Historie
Den noverande Casey-stasjonen («Red Shed») vart bygt seint i 1980-åra. Bygningen vart prefabrikkert i Hobart på Tasmania av Contas Pty Ltd, og frakta til Antarktis. Den store bygnignen vart først teken i bruk i 1988.
Pseudomorfose
Studiet av pseudomorfosar har stor tyding for forståinga av minerala sine omdanningsprosessar og dei vilkåra desse føregår under. Eit grunnleggjande arbeid om pseudomorfosar vart skrive av W. K. von Haidinger.
Casey-stasjonen
Flystriper
Casey er eit viktig transportknutepunkt for det australske forskingsprogrammet i Antarktis med flyruter til frå Hobart til Wilkins ice runway, 5 km inn for Casey-stasjonen. Det første flyet som landa her var eit Airbus A319 den 9. desember 2007.
Dem mindre Casey Station Skiway ligg 8 km aust for stasjonen og opna 30. desember 2004.
Klima
Casey-stasjonen har eit arktisk klima:
Sjå òg
Brown Bay
Dividalsgruppa
Dividalsgruppa eller Hyolithus-sona er ei om lag 200 meter tjukk lagrekkje av underkambrisk skifer og sandstein. Desse ligg direkte på grunnfjellet langs søraustranda av fjellkjeda i Troms og Finnmark.
Mount Freeman
Mount Freeman er eit markant fjell, 2880 moh, som ragar over foten av Walker Ridge, 2 nautiske mil nordvest for Mount Lepanto i Victory Mountains i Victoria Land i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–64, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Elliott R. Freeman i U.S. Navy Reserve, ein helikopterkaptein i løpet av Operasjon Deep Freeze, 1968.
Dobrjanka
Dobrjanka (russisk Добря́нка) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved Kama-reservoaret, rundt 60 km nord for Perm.
Dobrjanka vert rekna som ein av dei eldste busetnadene i Perm kraj. Han vart grunnlagd i 1623. I 1752 vart det bygt eit jernverk ved munningen av Dobrjanka-elva, og det utvikla seg ein busetnad rundt det. I 1943 fekk busetnaden bystatus.
I Dobrjanka ligg Perm GRES, ein enorm kraftstasjon med 330 meter høge skorsteinar.
Preah Vihear
Preah Vihear er eit fylke nord i Kambodsja.Fylkeshovudstaden er Tbeng Meanchey.
Innbyggartalet er 170,852 (per 2008).
Namn
Namnet på fylket kjem frå «heilage heilagdom», som refererar til Preah Vihear-tempelet (Prasat Preah Vihea).
Administrativ inndeling
Preah Vihear omfattar 7 distrikt (srok, ស្រុក).
Olav Langeland
Olav Rasmussen Langeland, fødd i Vikør, var ein norsk politikar for Bondepartiet/Senterpartiet.
Olav Langeland vart vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal ved stortingsvalet 1953, og vart attvald tre gongar. Han sat dermed på Stortinget frå 1954 til 1969.
Andreas Markusson
Andreas Markusson var ein norsk romanforfattar frå Ankenes i Nordland.
Olav Langeland
Han var medlem i kommunestyret i Borgund i perioden 1951-1955.
Olav Langeland var son til Rasmus Olsen Langeland, stortingsrepresentant for Møre 1922-1945 og arbeidsminister 1931-1933.
Andreas Markusson
Liv og gjerning
Markusson henta stoffet til romanane sine frå Nord-Noreg i fortid og notid. Trilogien Høstnatt, Utenfor og Forlat oss vår skyld, som kom ut i mellomkrigsåra, vart av Markusson omarbeidd og utgjeven i 1953 under tittelen Fiskere 1 og Fiskere 2. I desse bøkene skildra han livet til fiskarbonden på ein dokumentarisk måte, og Fiskere vert rekna som eit hovudverk i sosialrealistisk/nyrealistisk dikting i nordnorsk litteratur.
Fylkesveg 290
Fylkesveg 290 finst i fleire fylke i Noreg:
Andreas Markusson
Liv og gjerning
I Han som kjempet mot mørket og framhaldet Hyrdene som for vill er forkynnaren Lars Levi Læstadius hovudfigur. Romanane syner korleis læstadianismen vekte samane til erkjenning av eige kulturelt verde, og til opprør mot undertrykking av samisk identitet. Det dramatiske høgdepunktet i ''Hyrdene som for villææ er Kautokeino-opprøret i 1852, som enda med drap på folk i maktposisjonar og etterfylgjande dødsstraffer.
Med Fiskartrilogien og bøkene om Lars Levi Læstadius framstod Markusson som ein av dei mest lesne og markante forfattarane i den nyrealistiske tradisjonen i norsk litteratur i 1930-åra. Gjennom forfattarskapen hans vart kyst-Noreg med fiskarbonden, og den sterke læstadianske vekkingsrørsla, for alvor nasjonalt kjent.
Stor popularitet vann Markusson med tobindsverket Landet og leia og Flåten går ut frå 1940 og 1941, som nådde opplagstal rundt 50 000 eksemplar.
Romanar av Markusson er omsett til svensk, finsk, dansk, tysk og tsjekkisk.
Han døydde i Tønsberg.
Glenfield i England
Glenfield er administrasjonsbyen i Leicestershire i England. Byen er ein forstad til Leicester, men høyrer til distriktet Blaby. Det er omkring 10 000 innbyggjarar (2004). Byen har som verdsleg sokn òg eit visst sjølvstyre innanfor distriktet.
Wim Slijkhuis
Willem Frederik Slijkhuis, kjend som Wim Slijkhuis, var ein nederlandsk friidrettsutøvar frå Leiden som vart europameister på 1500 meter i 1950 i Brussel.
Glenfield i England
Byen ligg omkring 5 km vest for Leicester, ved motorvegen M1. Det meste av bygga er moderne, frå mellom 1920 og 1960. Sidan har òg ein ny bydel blitt anlagt på ein tidlegare golfbane. Byen er vertskap for grevskapsadministrasjonen, brann- og redningstenesta i grevskapet og Glenfield sjukehus.
Wim Slijkhuis
Aktiv
Slijkhuis tok sølvmedaljen på 5000 m då EM i friidrett 1946 vart avvikla på Bislett stadion i Oslo på tida 14.14,0, hans endelege personbeste på distansen. To år seinare deltok han i dei olympiske leikane 1948 i London. Her vann han to bronsemedaljar, fyrst på 5000 meter og fire dagar seinare på 1500 meter. På halvmila kom han i mål ei ni sekundar bak dei to som kjempa om sigeren, men på 1500 meter kjempa han drabeleg om gullmedaljen mot svenskane Henry Eriksson og Lennart Strand. Eriksson vann på 3.49,8, Strand og Sljikhuis var begge seks tidels sekund bakom, men Strand vart dømd fyrst.
I 1949 forbetra Slijkhuis den nederlandske rekorden på 1500 m til 3,43,8, einast åtte tidels sekund bakom verdsrekorden. Under EM i friidrett 1950 vann han gullmedaljen på 1500 m, seks tidels sekund framom franske Patrick El Mabrouk.
Slijkhuis vart slått ut i forsøket på 1500 m under Sommar-OL 1952 i Helsinki, og la opp i 1954.
Tyfoidfeber
Tyfoidfeber (latin Febris typhoidea) er den mest alvorlege av salmonellainfeksjonane, og han artar seg som ei kraftig blodforgifting.
Sjukdommen skuldast ein spesiell salmonellabakterie, Salmonella typhi, som vert overført gjennom forureina mat og drikke. Han byrjar for det meste med vedvarande, høg feber, og seinare kan ein få kraftig diaré. Infeksjonen kan vere livstrugande viss han ikkje vert behandla med antibiotika. Han er hyppigast i Asia og Afrika.
Under den andre verdskrigen kunne ein også finne han i Europa, mellom anna i dei nazityske konsentrasjonsleirane og dei russiske Gulag-leirane.
Pyribol
Pyribolar er eit samleomgrep for mineralgruppene pyroksen og amfibol.
Kjelder
'
Fylkesveg 298
Fylkesveg 298 finst i fleire fylke i Noreg:
Kolsh i Kukës
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Kolsh 1 250 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Kolsh ein del av distriktet Kukës. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Mount Freya
Mount Freya er eit markant fjell aust for Mount Thor i Asgard Range i Victoria Land i Antarktis. Det vart namngjeve av Victoria University of Wellington Antarctic Expedition (1958–59) etter den norrøne guddommen Frøya.
Nordstrand stasjon
Nordstrand stasjon er ein jarnbanestasjon på Østfoldbanen på Nordstrand i Oslo. Han opna som haldeplass i 1880, rundt 1891 blei han oppgradert til stoppestad og rundt 1900 fekk han status som stasjon. Frå 1970 har Nordstrand status som haldeplass att. Nordstrand er stoppestad på NSB sitt lokaltog L2 mellom Stabekk og Ski. Frå Nordstrand stasjon til Oslo S er det 5,95 km.
Stasjonsbygninga er frå 1895 og er teikna av Paul Due.
Stasjonen var åstad for Nordstrand-ulukka 3. oktober 1993 da eit skiftelokomotiv med bremsesvikt raste nedover linja frå Rosenholm haldeplass inntil det kolliderte med eit lokaltog. Fem passasjerar omkom i ulukka.
Den søramerikanske plata
Austsida er ei divergerande grense med Den afrikanske plata som utgjer den sørlege delen av midthavsryggen. Sørsida er ei komplisert grense mot Den antarktiske plata og Scotiaplata. Vestsida er ei konvergerande grense med Nazcaplata som via subduksjon er på veg under den søramerikanske plata. Nordsida grensar til Den karibiske plata og havskorpa til Den nordamerikanske plata. Ved det chilenske trippelpunktet på Taitato-Tres Montes-halvøya, går Den chilenske ryggen, ein havrygg, under Den søramerikanske plata.
Den søramerikanske plata er i rørsle og flyttar seg vestover og bort frå midthavsryggen i Atlanterhavet. Den tyngre Nazcaplata flyttar seg austover og hamnar under vestenden av Den søramerikanske plata langs Stillehavskysten av kontinentet, med ein rate på 77 mm per år. Kollisjonen mellom desse platane har skapt dei massive Andesfjella og skapt vulkanane som finst her.
Provinsen Pommern (1653-1815)
Provinsen Pommern (1653–1815) var ein provins i Brandenburg-Preussen, seinare Kongedømet Preussen. Etter trettiårskrigen bestod provinsen av Hinterpommern. Seinare vart Lauenburg og Bütow Land, Draheim og Svensk Pommern sør for elva Peene lagt til provinsen. Provinsen vart etterfølgd av Provinsen Pommern i 1815.
Rødbanken
Rødbanken er eit monumental bygg i Tromsø sentrum, med adresse Storgata 65. Det vart opprinneleg bygdfor Tromsø Sparebank i åra 1910-1915. Bygget blir i dag brukt som hovudkontor for SpareBank 1 Nord-Norge. Namnet kjem av den karakteristiske raud-oransje fargen som bygget har hatt gjennom heile sii historie.
Bygninga, som vart teikna i 1909 av arkitekt Henrik Nissen i Kristiania, er i jugendstil, med preg av ny-Louis-seize. Byggearbeida vart starta av entreprenør Theodor Amundsen i januar 1910. Det første byggetrinnet mot sør, som omfatta størsteparten av bygninga, sto ferdig i 1912, medan nordfløyen vart fullført i 1915.
I tillegg til Sparebankens lokale inneheldt bygget kommunale kontor, samt bibliotek, festsal og lokale for Frimurerlosjen og leseforeninga Athenæum. Tromsø bibliotek haldt til i bygninga frå 1915 heilt fram til 1973.
Bygninga var ei av de første murbygningane i Tromsø sentrum, og er oppført i pussa teglstein, levert av teglverket i Tromsdalen, over tre etasjar på ein høg granittsokkel, samt ein høg mansardetasje. Bygninga har fasadar i puss med sparsomme stukkdetaljar. Den ligg vendt mot tre gater: Storgata, Fredrik Langes gate og Bankgata. Hovudfasaden mot Storgata har et høgt midtparti krona med ein svungen gavl over hovudinngangen. Bygget har karakteristiske runde hjørne.
Tannheim
Tannheim er ein kommune i distriktet Reutte i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen, som dekker eit areal på 51,3 km² med 1058 ibuarar i 2016, grensar i nord til delstaten Bayern og Tyskland og i sørvest til forbundslandet Vorarlberg.
Tannheim kommune omfattar til saman 10 landsbyar og grender. Landsbyen Tannheim ligg 1097 meter over havet.
Turisme er hovudnæring i kommunen.
Gaston Reiff
Gaston Étienne Ghislain Reiff var ein belgisk langdistanseløpar frå Braine-l'Alleud i Vallonsk Brabant. Han vart olympisk meister på 5000 meter i 1948, den aller fyrste frå Belgia som vann OL-gull i friidrett.
Reiff vart sjettemann på 5000 meter då EM i friidrett 1946 fann stad i Oslo. Han store stund kom med 5000-meteren under Sommar-OL 1948 i London. Han og Emil Zátopek frå Tsjekkoslovakia hadde lagt alle bakom seg, då spurten tok til. Ingen av dei ville gje seg, men Reiff trekte lengste strået og vann på tida 14.17,6, to tidels sekund framom Zátopek. To år seinare spurta Reiff om sølvmedaljen på halvmila då friidretts-EM vart avvikla i heimlandet, og måtte gje tapt for franske Alain Mimoun; Zátopek var då i ein klasse for seg.
Reiff deltok også under Sommar-OL 1952 i Helsinki, der han braut han 5000-meterløpet. Si beste tid på 5000 m, 14.10,8, oppnådde han i 1951. Han la opp i 1958.
Salim ibn Thuwayni
Salim ibn Thuwayni al Bu Said, fødd kring 1845, ) var sultan av Oman.
Han etterfølgde far sin Thuwayni ibn Said i 1866, men blei avsett to år seinare, og levde sidan i eksil i India. Han blei etterfølgd av Azzan ibn Qays.
Cassini
Cassini kan visa til:
Pyroksenoid
Pyroksenoid er eit mineral som kjemisk tilsvarar ein pyroksen, og som i likskap med pyroksena er bygd opp av kjedar av SiO4-tetraeder, men med lengre repetisjonsavstandar i kjedane. Døme er wollastonitt (treledda kjedar), rhodonitt og babingtonitt (femledda kjedar) og pyroksmangitt (sjuledda kjedar).
Arumensk
Arumensk er eit romansk språk som blir tala av arumenarar på Balkan. Det er hovudsakleg utbreidd i Hellas, der det har 200 000 talarar (to tredelar av alle språkbrukarane), men det finst også talarar i Albania (50 000), Romania (28 000), Serbia (15 000), Nord-Makedonia (8 500) og Bulgaria (4 700).
Daudisgrop
Daudisgrop eller grytehol er ei senking i lausmateriale. Dei oppstod ved slutten av den siste istida då innlandsisen smelta. Det låg då isrestar gravlagd i jorda, og då desse restane smelta, vart det ei grop i jorda. Det finst fleire tørre dødisgroper, men som regel er dei fylte med vatn, tjern eller har myrer i botn.
Arumensk
Språket har mykje til felles med rumensk, særleg når det gjeld morfologi og syntaks, og har liknande ordforråd med latinsk opphav. Språk har likevel hatt ulike påverknader: Medan rumensk har hatt mykje kontakt med slaviske språk, har arumensk hovudsakleg blitt påverka av gresk. Det høyrer til den balkanske språkbunten.
Daudisgrop
Ein finn fleire daudisgroper i Noreg, mellom anna i Akershus i eit belte med 24 større og mindre innsjøar (grytholsjøar) frå Hauerseter i sør, forbi Gardermoen til Bergermoen i nord.
Bowman Island
Bowman Island er ei høg, isdekt øy ved Antarktis forma som eit åttetal. Ho er 39 km lang og 10 km brei og stig opp av den nordaustlege delen av Shackleton isbrem, som delvis ligg kring heile øya, 40 km nordaust for Cape Elliott. Ho vart oppdaga den 28. januar 1931, av British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) under sir Douglas Mawson, som namngav ho etter Isaiah Bowman, då direktør i American Geographical Society.
Putelava
Putelava er lavaer som inneheld karakteristiske puteforma strukturar. Slike puter blir vanlegvis danna ved avkjøling av lava under vatn og er kjend frå midthavsryggane og andre magmatiske miljø. Putelavaer i vulkanske bergartar er karakteriserte av tjukke sekvensar av diskontinuerlege puteforma massar, vanlegvis opp til ein meter i diameter. Dei dannar den øvre delen av «lag 2» av normal havskorpe.
Putelava finst i fleire ofiolittar som til dømes i Trondheimsfeltet, Bergensbogane og på Bømlo.
Bakgrunnsstoff
'
Páfos
Páfos (gresk Πάφος, tyrkisk Baf) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Páfos i Republikken Kypros.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 32 892 innbyggjarar, fordelt på desse bydelane:
Heaven av D mol
«Heaven» (norsk 'himmelen') er ein song frå 2019 som vert framført av den montenegrinske vokalgruppa D mol. Songen vann den montenegrinske songtevlinga Montevizija og var det montenegrinske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.
Om songen
18. desember 2018 kunngjorde kringkastaren RTCG at «Heaven» var blant bidraga til songtevlinga Montevizija 2019, den montenegrinske uttakinga til Eurovision Song Contest. Songen var opphavleg kalla «Ti», men fekk engelsk tekst og tittelen «Heaven» før finalen laurdag 9. februar 2019.
Gruppa D mol, som var sett saman for høvet, framførte songen. I Montevizija vann gruppa superfinalen med 68 prosent av telefonrøystene, og «Heaven» vart dimed det montenegrinske bidraget i Eurovision Song Contest i Israel i mai 2019.
Eurovision Song Contest
I januar 2019 vart Montenegro trekt til å delta i den fyrste semifinalen av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart arrangert i Expo Tel Aviv i Israel tysdag 14. mai, og Montenegro hadde startnummer 2. «Heaven» enda på ein 16. plass i sin semifinale, og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.
Gornozavodsk i Perm kraj
Gornozavodsk (russisk Горнозаво́дск) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 000 innbyggjarar. Han ligg 130 km nordaust for Perm. Han vart grunnlagd i 1947 som ein busetnad ved ein sementfabrikk nær jernbanestasjonen Pasjija (russisk: Пашия). Busetnaden Novopasjijskij (russisk: Новопашийский) vart grunnlagd i 1950. Han fekk nytt namn, Gornozavodsk, og fekk bystatus i 1965.
Gremjatsjinsk
Gremjatsjinsk (russisk Гремя́чинск) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 11 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 110 km nordaust for Perm.
Han vart grunnlagd i 1941 som ein busetnad ved ei kolgruve. Han fekk bystatus i 1949.
Frio Peak
Frio Peak er eit fjell på 2606 moh som ligg 1,5 nautiske mil aust for Salient Peak på Salient Ridge i Royal Society Range i Victoria Land i Antarktis. Namnet vart foreslått av K. Brodie, frå feltgruppa til R.H. Findlay frå New Zealand Antarctic Research Program, 1979–80. «Frio» er eit spansk ord for kald og er til minne om arbeidet utført i området i 1979 i særleg kald vind.
I Feed You My Love
«I Feed You My Love» var det norske bidraget i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, framført på engelsk av Margaret Berger. Songen er skriven av Karin Park, Robin Lynch og Niklas Olovson, og vart gjeven ut 23. januar 2013.
Melodi Grand Prix 2013
Songen deltok i Melodi Grand Prix 2013, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, og vart framført på engelsk av Margaret Berger. Bidraget deltok i den andre semifinalen, vann og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk bidraget vidare til gullfinalen, vann og fekk representere Noreg.
Kizel
Kizel (russisk Ки́зел) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kizel, ei sideelv til Kama, rundt 140 km nordaust for Perm.
Han vart grunnlagd i 1750 og fekk bystatus i 1926.
Stridsøkskulturen
Stridsøkskulturen (engelsk: Corded Ware culture, finsk: vasarakirveskulttuuri) er eit samlebegrep for ei rekkje nærskylde steinalderkulturar i det nordlege Europa frå omkring 3200 f.Kr. til 1800 f.Kr., i Norden i tida mellom 2700 f.Kr. og 2350 f.Kr.
Lassafeber
Lassafeber (frå byen Lassa i Nigeria ) er ein vondarta, akutt og smittsam viral hemoragisk feber som kjem av eit arenavirus. Han vart fyrst påvist i Nigeria i 1969. Lassafeber finst berre naturleg i Vest-Afrika, men importerte tilfelle er påviste utanfor dette området.
Stridsøkskulturen
Utforsking og levningar
Stridsøkskulturen er vorte forstått som den tida då det migrerte indoeuropearar inn i Europa frå aust. Nyare forsking av  m.fl. stadfestar migrasjonen av jamnakulturen inn i det vestlege Europa, som deretter utvikla stridsøkskulturen.
Lassafeber
Sjukdomen har ei inkubasjonstid på mellom 3 og 17 dagar, og byrjar med bråe frostrier, høg feber, utslett og smerter i led og musklar. Sjukdomen har ei døying på 16-45%.
Stridsøkskulturen
Utforsking og levningar
I Nord-Noreg er det funn frå stridsøkskulturen i innlandet, i Dunderlandsdalen i Rana kommune.
Lassafeber
Smitten hender vanlegvis gjennom ureining av mat med urin og avføring frå den mangepatta rotta Mastomys natalensis, men kan òg henda frå sjuke menneske.
Stridsøkskulturen
Utforsking og levningar
I Mellom-Europa og Aust-Europa blir kulturgruppa også kalla den bandkeramiske kulturen etter den store undergruppa av bandkeramisk kultur i Tyskland, Polen, Tsjekkia, Slovakia, Sveits og Nederland.
Andre undergrupper er til dømes den danske einskildgravkulturen, den svensk-norske stridsøkskulturen, den finske båtøkskulturen og den russiske Fatjanovokulturen. Dei ulike namna av elles overlappande fenomen kjem delvis av ulik arkeologisk forskingstradisjonar og delvis grunna av behovet for å skilja mellom mindre detaljar innanfor elles likelydende kulturar.
I det eldste stadiet er alle grupper av stridsøkskulturar kjenneteikna av stridsøkser, ganske lik den eldste øksetypen i den svensk-norske undergruppa. I seinare stadium finst det få stridsøkser i dei sentraleuropeiske områda medan dei er talrike i dei nordlege og dei austlege områda. Stridsøksene har truleg ikkje vorte nytta som våpen, men kanskje heller hatt ein meir symbolsk funksjon, omtrent som eit statussymbol.
Stridsøkskulturene er ulik den eldre traktbegerkulturen (svensk trattbägarkulturen, engelsk Funnelbeaker culture). Det er markert ved at traktbegerkulturen hadde kollektive megalittgraver mens stridsøkskulturen har individuelle graver. Gravene er einmanns- eller dobbelgraver, ofte under flat mark, men i blant også under ein låg haug. Den ligg alltid i sovestilling. Samanlikna med traktbegerkulturen med megalittgraver og kollektive graver, ser det ut til å ha skjedd ein overgang til eit meir individualistisk samfunn i stridsøkskulturane. Stridsøkskulturane er nært beslekta med den litt yngre vesteuropeiske traktbegerkulturen (svensk klockbägarkulturen, engelsk Beaker culture), men introduksjonen av metall endra dei sosiale strukturane.
Rundt 3 000 graver har vorte avdekka frå Skåne til Trøndelag. Dei bortimot 3 000 stridsøksene som har vorte funne har vore spreidd over heile Norden, men mest sparsame i det nordlege Sverige og nordlege Noreg. Mindre enn 100 busetnader har vorte identifisert. Dei har late etter seg forsvinnende lite, ettersom dei er funne på landbruksområde som har vore i bruk opp til moderne tid og derfor pløgd ned. Arkeologen Einar Østmo har rapportert funnstader nord for Polarsirkelen, i Lofoten og så langt nord som i dagens Tromsø.
Einar Østmo har framheva at kystområda rundt Atlanterhavet og Nordsjøen og til dels rundt Austersjøen var samanbundne av ein livskraftig maritim økonomi som tillét ei vidtrekkande geografisk spreiing og eit tettare kulturelt fellesskap enn det dei i det indre av Europa kunne makta, og han sette det i samband med at germanarane kom til regionen.
Tilhøvet til jamnakulturen
Ei genetisk undersøking utført av Haak m.fl. i 2015 fann ut at ein stor del av slekta til stridsøkskulturens folkesetnad kom frå jamnakulturen, dei spora såleis opphavet til stridsøkskulturen til migrering av jamnakulturen frå dei pontiske steppene for 4 500 år sidan. Rundt 75 prosent av DNA frå skjelett frå stridsøkskulturen i sein-neolittisk tid som vart funne i Tyskland, hadde ein nøyaktig likskap med DNA frå einskildindivid i jamnakulturen. Den same studien berekna eit bidrag på 40–54 prosent av forfedrane frå jamnakulturen i DNAet til dagens folkesetnad i sentrale og nordlege Europa, og eit bidrag på 20–32 prosent i dagens folkesetnad i sørlege Europa, unntatt folkesetnaden på Sardinia (7,1 prosent eller mindre) og i mindre grad Sicilia (11,6 prosent eller mindre). Haak m. fl. merkte seg òg at resultata deira tyda på at ne R1b og R1a «spreidde seg inn i Europa frå aust etter 3000 f.Kr.».
Birger Malling
Birger Malling var ein norsk augelækjar frå Bergen. Han var professor 1939-54 ved Universitetet i Oslo.
Liv og gjerning
Malling var son til ein kriminaldommar. Sjølv vart han i 1910 cand.med. med augesjukdomar som spesialfelt. Etter tre år med studiar i Austerrike, Tyskland og Danmark, etablerte han i 1913 praksis i Tromsø. Her gjennomførte han sin fyrste operasjon på eit levande menneske, til dess hadde berre øvd på kadaver.
I Tromsø arbeidde Malling på ei doktoravhandling om fargesansen. Med ein heimelaga «spaltelampe så og beskrev han, som den første, det fine belegg i form av en sentral skive på linseforflaten», noko han sette i samband med grøn stær. Her gjennomførte han også «en serie plastiske operasjoner av øyelokkene, nesen, leppene» på ei kvinne, Anna Lusine, med eit sterkt vansira ansikt. Sjølv sette han denne gjerninga høgst i sitt yrkesliv. Frå 1921 var Malling augelækjar i fødebyen Bergen.
I 1939 vart Malling utnemnd til professor i medisin og samstundes overlege ved Rikshospitalet i Oslo. Denne posisjonen hadde han til 1954. Sidan dreiv han privatpraksis til han over 90 år gammal.
Kollafjørður
Kollafjørður er ein djup fjord på Færøyane og er også namnet på ei av bygdene som ligg ved fjorden. Han ligg på austsida av øya Streymoy. På sørsida av fjorden ligg bygda Signabøur og inn mot fjordbotnen ligg bygda Oyrareingir.
Geografi
Kollafjørður vert ofte kalla for Færøyane si lengste bygd. Frå Signabø og til nord i Sund er det 8,5 km. Då er det 3 km lange strekket ved Kollfjardhardalur frå Hólmanum og fram til Hvilvt ikkje medrekna. Fjorden sjølv, som bygda ber namnet etter, er 4,5 km inn frå Hólma og ut til Kjalnestanga. Graslandet rundt er mat for omkring 1500 sauer.
På nordsida ligg bygda Kollafjørður. Nordanfor Kjalnes ut mot Tangafirði, så vert bygda kalla Norðuri í Sundum. Kollafjørður er rekna for å vera i Norðurstreymoy, men han høyrer nå til Tórshavnar kommuna. Bygda Kollafjørður er på den nordre sida av Kollafirði.
Idrett
I Kollafjørður er dei ei idrettsforeining kalla Kollafjarðar Ítróttarfelag, forkorta KÍF. KÍF held på med handball, fotball og kapproing.
Kvart tredje år er det landsmeisterskap i kapproing i Kollafjørður, kalla Sundalagsstevna.
Witold Gombrowicz
Witold Marian Gombrowicz var ein polsk forfattar, kulturkritikar og dramatikar. Han studerte jus og fransk litteratur på universitetet i Warszawa frå 1926 til 1932. I 1937 publiserte han sin første roman Ferdydurke. Gombrowicz reiste til Argentina før andre verdskrigen braut ut. Han vart kjent først seint i livet, men er no mellom dei viktigaste namna innanfor polsk litteratur. Etter 20 år i Sør-Amerika kom han attende til Europa, men såg aldri fødelandet att.
Grace/Wastelands
Grace/Wastelands er namnet på Peter Doherty sitt fyrste soloalbum. Doherty er best kjend frå dei to banda The Libertines og Babyshambles. Albumet kom ut i 2009. Flesteparten av songane på Grace/Wastelands er nokre år gamle, men dette er altså fyrste gongen dei vert utgjevne på plate.
Havfolk
Havfolk er ein type vesen frå folketru, mytologi og litteratur som har menneskelege trekk, men bur i havet og også har eigenskapar knytt til havdyr som fisk, sel og liknande. Dei omfattar vesen som havfrue, havmann, selkvinne (selkie), sirener og merrow.
Havfolk i Harry Potter-verda
Havfolk er eit folkeslag i forteljingane Harry Potter. I bokserien opptrer dei for fyrste gong i Harry Potter og Ildbegeret, under den andre prøven i Tretrollmannsturneringa. Havfolk elskar musikk, og er i grunnen ikkje vondsinna vesen, men er sett i MD-klasse:XXXX, som tydar Farleg - krever spesialkunnskap, men kan behandlast av særleg kyndig trollmann. Men sidan Havfolk ikkje samtykkjer i å bli klassifisert som dyr, er dette varierande.
Utsjånaden på havfolk er nesten like variert som blant menneske, ettersom artane og slaga lever verda rundt. Dei har organiserte samfunn, men menneska veit likevel like lite om skikkane og levesetta deira som dei gjer med kentaur-folk. Det finst også skotske selkiar og irske merrowar, men desse er ikkje like vakre som denne typen havfolk. I bøkene har havfolk gråleg hud og vilt grønt hår, medan dei i filmane har blå hud og svart-blått hår.
Valentina Litujeva
Valentina Mikhailovna Litujeva, fødd Bogdanova, var ein sovjetisk friidrettsutøvar frå Leningrad.
Ski-NM 1991
Noregsmeisterskapen på ski 1991 i nordiske greiner vart avvikla i tida 17. januar til 26. februar 1991. Meisterskapen omfatta tolv øvingar, åtte for menn og fire for kvinner. Langrennstevlingane, kombinertrennet og normalbakkerennet i hopp fann stad i Misvær, Bodø og Rognan i Nordland, medan hopprenn i stor bakke gjekk av stabelen i Bærum i Akershus.
Valentina Litujeva
Bogdanova vann lengdehopp-tevlinga under europameisterskapen 1950 i Brüssel med eit hopp på 5,82 meter. Ho hadde 19 centimeter til gode på sølvvinnaren Wilhelmina Lust frå Nederland.
Haltibygget
Halti, også kjent som Haltibygget og Haltisenteret, er ein bygning på Storslett i Nordreisa kommune som opna i 2015.
Valentina Litujeva
Etter at ho hadde gifta seg med hekkeløparen Jurij Litujev, enda ho som Valentina Litujeva på ellevteplass i lengdehopp med 5,65 m då Sommar-OL 1952 fann stad i Helsinki. Same sesongen vart ho sovjetisk meister i lengdehopp etter å ha landa på 5,98 m, hennar einaste nasjonale tittel.
Ski-NM 1991
15 km klassisk
Dato: 22. februar
Haltibygget
Det husar Halti nasjonalparksenter, Halti næringshage og Nordreisa kulturvirksomhet, med Halti kulturscene, Nordreisa kino og Nordreisa bibliotek, hovudadministrajsonen til Nord-Troms Museum og Halti kvenkultursenter.
Ski-NM 1991
15 km klassisk
Stad: Misvær
Haltibygget
Nord-Troms Museum har hovudstillinga si her og andre utstillingslokale som viser ulike vandreutstillingar, i tillegg til kontor og spesialrom.
Ski-NM 1991
15 km klassisk
<br style="clear:both;" />
Haltibygget
Halti er eit høgt, framståande fjell mellom Nord-Troms og Finland. Namnet kjem av samisk háldi, som viser til verneånda til menneske, dyr og stader.
Ski-NM 1991
30 km fristil
Dato: 17. januar
Stad: Misvær
<br style="clear:both;" />
50 km klassisk
Dato: 24. februar
Stad: Misvær
<br style="clear:both;" />
3 x 10 km stafett
Dato: 26. februar
Stad: Bodø
<br style="clear:both" />
5 km klassisk
Dato: 22. februar
Stad: Misvær
<br style="clear:both;" />
10 km fristil
Dato: 17. januar
Stad: Misvær
<br style="clear:both;" />
Burke Island
Burke Island er ei isdekt øy kring 30 km lang og 11 km brei, og som ligg 70 km sørvest for Cape Waite på King Peninsula i Amundsenhavet. Burke Island vart kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy skvadron VX-6 i januar 1960. Burke Island vart namngjeven av USA Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter admiral Arleigh A. Burke, U.S. Navy, generalinspektør for sjøforsvaret under Operasjon Deep Freeze (1956–1961).
Ski-NM 1991
30 km klassisk
Dato: 24. februar
Stad: Misvær
<br style="clear:both;" />
3 x 5 km stafett
Dato: 26. februar
Stad: Bodø
<br style="clear:both" />
Kombinert
Dato: 25./26. januar
Stad: Rognan/Misvær
<br style="clear:both;" />
Normalbakke
Dato: 26. januar
Stad: Rognan
<br style="clear:both;" />
Storbakke
Dato: 1. februar
Stad: Skuibakken i Bærum
<br style="clear:both;" />
Mount Frishman
Mount Frishman er eit lite, spisst fjell, 1880 moh i austlege delen av Robinson Heights i Admiralty Mountains i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og U.S. Navy photography, 1960–63, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Steven A. Frishman, ein biolog i US Antarctic Research Program ved Hallett-stasjonen, 1966–67.
Hinckley
Hinckley er ein by i det sørvestlege Leicestershire i England. Han er administrasjonssenter for distriktet Hinckley and Bosworth, og har 43 246 innbyggjarar (2001). Byen ligg ved motorvegane M69 og M1.
Tradisjonelt har byen vore eit sentrum for strømpeproduksjon. Motorsykkelprodusenten Triumph har òg etablert seg der. Ashbykanalen renn gjennom byen.
Fotballaget i byen er Hinckley United, som vart grunnlagt i 1997 då dei to lagane Hinckley Town og Hinckley Athletic slo seg saman.
Like ved byen ligg staden der slaget ved Bosworth vart utkjempa. Byen er nemnd i William Shakespeare-stykkeet Henrik IV (del 2, akt 5, scane I).
Péja
Péja (gresk Πέγεια, tyrkisk Peyia) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Páfos i Republikken Kypros.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 3 953 innbyggjarar.
Azzan ibn Qays
Azzan ibn Qays al Bu Said (død ) var imam av Oman frå 1868–1871. Han var son av Qays ibn Azzan, som i sin tur var sonesons son av Ahmad ibn Said, grunnleggjaren av Al Bu Said-dynastiet. Azzan ibn Qays tok makta etter å ha avsett den fjerne slektningen sin Salim ibn Thuwayni. Han kjempa så mot onkelen til Salim, Turki ibn Said, i slaget ved Dhank, før han blei drepen i slaget ved Muttrah i 1871. Turki ibn Said etterfølgde han som sultan.
Psilomelan
Psilomelan eller svart hematitt er ei generell nemning for harde, massive oksidiske manganmineral. Blandingar av blaute, massive manganoksid blir kalla wad (engelsk) eller manganoker. Det er òg eit forelda namn på mineralet romanechitt, eit barium-mangan-oksidhydroksid, og eit viktig manganmalm, mellom anna i India.
Burkett Islands
Burkett Islands er ei gruppe små øyar som ligg like vest for Mount Gleadell i den austlege delen av Amundsen Bay i Enderby Land. Burkett Islands vart kartlagd frå flyfoto teken av Australian National Antarctic Research Expeditions (ANARE) i 1956. Ho vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter G.E.L. Burkett, sambandsoffiser på Wilkes Station i 1960.
Nystad
Nystad (finsk Uusikaupunki), er ein finsk by og kommune i landskapet Egentliga Finland. Byen vart grunnlagt av Gustav II Adolf i 1617, og har i dag ca 16 000 innbyggjarar. Byen er einspråkleg finsk.
Freden i Nystad, ein fredsavtale mellom Sverige og Russland som enda den store nordiske krigen, vart underskriven her i 1721.
Sidan 1960-talet har byen hatt bilproduksjon i regi av Valma. Valma Automotive hadde fram til 1992 eit samarbeid med SAAB. Seinare har det vorte produsert andre bilmerke ved fabrikken, mellom dei Opel og Porsche.
Night in the Ruts
Night in the Ruts er det sjette studioalbumet til det amerikanske rockebandet Aerosmith, gitt ut 16. november 1979 på Columbia Records. Gitaristen Joe Perry forlét bandet midtvegs i innspelinga av albumet.
Albumet vart først produsert i øvingslokalet til bandet Warehouse av Jack Douglas, som hadde produsert dei fire tidlegare albuma til Aerosmith, men seinare henta Columbia Records inn Gary Lyons for å erstatta Douglas som produsent.
Bakgrunn
Innspelinga av albumet byrja våren 1979, men heilt frå byrjinga var det forseinkingar. Vokalisten Steven Tyler hadde problem med å fullføra tekstar og vokal på grunn av eit omfattande narkotikamisbruk. Bassisten Tom Hamilton hugsa: «Me jobba på albumet, men me kunne ikkje fullføra det. Det skulle komma ut i juni og heita Off Your Rocker, men det var ingen tekstar. Det var ei stor krise.» Bandmedlemmene hadde òg store økonomiske problem, og gitaristen Joe Perry skuldra bandet 80 000 dollar for romservice, som han planla å betala tilbake ved å spela inn eit soloalbum. Forholdet mellom Aerosmith og Jack Douglas vart òg kjølig og ustabilt då produsenten skilde seg frå kona si, som bandet hadde likt. Dette, kombinert med svakt sal av Draw the Line, førte til at Columbia gjekk inn, og Douglas reflekterer i memoarane til bandet Walk This Way: «Selskapet sette omsider mykje press på dei. Det var det: 'Sjå på desse salstala, kom med ein ny hit, elles blir det trøbbel'. David [Krebs, Aerosmiths manager] meinte at eg ikkje lenger hadde kontroll over bandet, noko som var sant. Ingen hadde det.»
Med albumet framleis uferdig, vart bandet sendt på turné for å generera inntekter, ettersom dei hadde brent gjennom budsjettildelinga. Denne for tidlege utflukta i sommarmånadene pressa albumutgivinga til seinare på året. «Managementet vårt booka ein turné,» noterte Hamilton, «og gav oss akkurat nok tid til å laga plata, basert på kor lang tid det hadde teke oss tidlegare, men me trong faktisk mykje meir tid. Så me måtte dra på turné før vokalen var ferdig, og det trekte ut i tid. Alle var veldig frustrerte over det. Det er ironisk, for me var ute på vegen og spelte på stadion for enorme mengder menneske, og likevel var bandet i ferd med å døy.»
Rusmisbruket blant medlemmene forverra seg gradvis, og dei byrja å slåst seg imellom. Dette førte ofte til utevortne og slurvete konsertar, og kulminerte i eit slagsmål som involverte medlemmene og konene deira. Situasjonen toppa seg 28. juli 1979, på World Series of Rock i Cleveland, Ohio, då Perry forlét bandet halvvegs i turneen etter ein oppheita krangel med Tyler.. Før Perry drog hadde han fullført gitarpartia til «No Surprize», «Chiquita», «Cheese Cake», «Reefer Headed Woman», «Three Mile Smile» og «Bone to Bone (Coney Island White Fish Boy)». Gitarpartia på dei resterande låtane vart spelt inn av Brad Whitford, Richie Supa, Neil Thompson og Jimmy Crespo. (Sistnemnde vart den offisielle erstattaren til Perry frå 1979 til 1984.) Den siste økta til Perry med bandet var 30. mai 1979. Han uttalte: "Me starta Night in the Ruts med Jack våren 1979. Eg er ikkje sikker på kvifor han ikkje var involvert seinare, men det var han ikkje.... Aerosmith-albumet var i limbo frå april og utover, og på eit tidspunkt måtte eg vaska hendene mine frå det. Eg sa: «Det er albumet ditt. Gjer kva du vil med det. Du har arbeidet mitt. Du kan bruka det eller sletta det. Eg jobbar med noko anna. Det var mykje krangling og dårleg energi... Eg var misnøgd med Krebs, sa: 'Faen ta dette,' og drog tilbake til Boston."
I sjølvbiografien sin Rocks frå 2014 utdjupa Perry sine frustrasjonar: "Eg trudde me spelte inn nokre av dei beste låtane me nokon gong hadde gjort. Gitarsamspelet mellom meg og Brad var banebrytande. Alle gjorde sitt beste. Men då det vart tid for tekstar, byrja Steven å gli bort. Sakte stoppa framdrifta opp. Eg byrja å bli irritert, så irritert, og så heilt forbanna... Me hadde tent tallause millionar. Kvar vart det av dei? Me gjekk på jobb kvar dag, brukte ein formue på hotellrekningar og studiotid utan å få noko igjen for det... Heile operasjonen hadde vorte eit mareritt. Eg var lei av all driten. Eg ville berre setja meg i ein varebil og spela rock-and-roll. Eg var villig til å spela på kva klubbar som helst... Eg vart fortald at då Steven endeleg dukka opp for å syngja, røykte han crack."
Innspeling og komposisjon
Aerosmith gjennomførte sommaren i Mediasound Studios i New York for å prøva å fullføra albumet med produsent Gary Lyons. Bandet fekk ny giv då Tyler kom opp med teksten til ein song han hadde komponert med Perry som «fortalde historia om bandet», som vart «No Surprize», ein song som Tyler har nemnt som sin favoritt. I memoarane til bandet Walk This Way frå 1997 delte Tyler sine tankar om fleire av spora til albumet:
Inkludert på albumet var òg ein versjon av «Think About It», ei B-side for Yardbirds frå 1968 som Aerosmith av og til hadde spelt live gjennom 70-talet. Musikkvideoar for «No Surprize» og «Chiquita» vart filma (med Jimmy Crespo). «Chiquita» er tilgjengeleg på Video Scrapbook VHS og laserdisc-utgiving.
Albumtittelen er ein spoonerisme for uttrykket «rett i nøttene», som det blir alludert til på baksida av albumet.
Frontier Mountain
Frontier Mountain er eit stort, hovudsakleg isfritt fjell, 2805 moh, som ligg 20 nautiske mil sør-søraust for Roberts Butte av Outback Nunataks og 11 nautiske mil vest-nordvest for Sequence Hills, nær kanten av det indre isplatået i Antarktis. Det vart namngjeve av den nordlege geologiske gruppa frå New Zealand, 1962–63, på grunn av den geografiske plasseringa.
Night in the Ruts
Mottaking
Albumet vart slakta av kritikarane då det kom ut, og trass i ein tidleg suksess fall det raskt nedover hitlistene. Rolling Stone-skribenten David Fricke skildra det beste sporet til albumet «som inspirerte unytta spor frå Rocks og Toys in the Attic», som viste tilbakevendinga til Aerosmith til den grunnleggjande sounden deira; han fann likevel «avvika frå denne norma. . katastrofale, om ikkje i konseptet såg i utføringa,» som i coverversjonen av Shangri-Las-balladen «Remember (Walking in the Sand)» «som vaklar inkonsekvent mellom hardrock og den Spectorske stordomen til originalen». The Village Voice-kritikaren Robert Christgau meinte opningslåten «No Surprize» var det einaste «lovande» sporet på albumet.
Kritikaren Greg Prato frå AllMusic gav ein meir velvillig kommentar i ein historisk kontekst, og kalla det «eit overraskande samanhengande og inspirert album. Sjølv om det ikkje er på høgde med klassikarar som Toys in the Attic eller Rocks (sjølv om det kunne ha vore det viss bandet ikkje var i ein slik urotilstand på den tida), var det definitivt slankare og meir fokusert enn det førre albumet deira, Draw the Line. » I sin Collector's Guide to Heavy metal fann Martin Popoff albumet «ei solid plate» og ein «triumf midt i motgang» som, sjølv med «bandet på sitt minst energiske og samanhengande», utstråler «den smarte genialiteten av år brukt på å sveisa moderne flashrock til blues.»
Ettermæle
Tyler har uttrykt stor tilfredsheit med Night in the Ruts, og kalla det favorittalbumet sitt og kryptisk begeistra til Stephen Davis i 1997, «Heroin. Å skyta kokain. Ete opium og det var berre... eg elskar det albumet – Night in the Ruts. Det er som ei jævla solformørking.« Perry insisterte òg til Guitar World i 1997, «Vi var framleis øydelagde, men plata høyrest meir samanhengande ut enn Draw the Line. Night in the Ruts var ei rocka plate.»
Medverkande
Aerosmith
Johan Ludwig Mowinckel si andre regjering
Johan Ludwig Mowinckel si andre regjering tiltredde 15. februar 1928, og avløyste då regjeringa Hornsrud. Den var ei rein venstreregjering. Den gjekk av 12. mai 1931, då regjeringa Kolstad tok over.
Night in the Ruts
Medverkande
Produksjon
Korketrekkar
Korketrekkar eller korketrekkjar er ein reiskap til å trekka korken ut av flasker med. Han er laga av ein spiralforma del som går ned i korken og eit handtak eller innretning som gjer det lett å trekkja han ut att saman med korken. Det er i dag særleg vinflasker ein opnar med korketrekkar.
Ein enkel korketrekkar er gjerne laga av ein spiral og eit tverrstilt handtak som ein trekk korken ut av med makt. Andre korketrekkarar kan bruka ulike mekaniske prinsipp for å letta opninga.
Mange mekaniske korketrekkarar nytter vektstongprinsippet. I 1883 tok tyske Carl F.A. Weinke ut patent på kelnarkniven, som er ein liten, enkel mekanisk korketrekkar. Han omfattar ein liten kniv til å fjerna folien på flaskehalsen. Spindelen set ein mot midten av korken i ein lett hellande vinkel, og skrur han inn til han stopper. På denne måten unngår ein at spindelen gjennomborer korken slik at små bitar av kork dett ned i vinen. Så blir ansatsen for vektstonga sett mot kanten av flaskehalsen, og på grunn av vekstontprinsippet glir korken lett, raskt og mjukt ut av flaska når ein løfter handtaket.
Ein annan korketrekkartype som nytter vektstongprinsippet er ein type med «venger» på to sider som ein trykker ned slik at dei dreg korken opp.
Portvinsopptrekkar
Ein korketrekkar utan skrue er portvinsopnaren, som har to tynne metallblad ein presser ned langs sida av korken. Deretter vrir ein korken opp ved hjelp av handtaket. Denne typen er god å bruka for gamle, skjøre korkar.
Andre tydingar av ordet korketrekkar
Korketrekkarar eller korketrekkarkrøller viser til ein type store, spiralforma hårkrøller.
I samband med vegar og banar kan ein omtala dei som korketrekkarar om dei går i spiral. Ein del vegar har namn etter dette, som Korketrekkeren i Langangen, Korketrekkeren i Modum eller akebakken Korketrekkeren i Oslo.
Has
Has er ein by og ein kommune i regionen Kukës i Albania. Kommunen ligg nordaust i landet og grensar i vest til regionen Shkodër, i aust til nabolandet Kosovo.
Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Krumë vart slått saman med landkommunane Fajza, Gjinaj og Golaj. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Krumë.
Ved folketeljinga i 2011 hadde dei fire kommunane som i dag utgjer storkommunen Has, til saman hadde 16 790 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Has.
First Lord of the Admiralty
First Lord of the Admiralty, formelt Office of the First Lord of the Admiralty, var den politiske leiaren for den engelske og seinare britiske marinen, Royal Navy. Han var seniorrådgjevaren til regjeringa for alle marinesaker, og var ansvarleg for leiinga og kontroll med Admiralitetet, og for administrasjonen av den britiske marinetenesta generelt. Stillinga First Lord of the Admiralty eksisterte frå 1628 til ho blei avvikla då Admiralitetet, Air Ministry, Ministry of Defence og War Office blei slått saman til Det britiske forsvarsdepartementet (Ministry of Defence) i 1964. Stillinga tilsvarar britisk forsvarsminister i dag.
Pulaskitt
Pulaskitt er ein magmatisk bergart, ein alkalifeltspat-syenitt som vanlegvis fører ægirin (eller augitt) og alkaliamfibol, og dessutan av og til noko nefelin. Det er kjent frå Oslofeltet (Nordmarka). Hedrumitt er ein nærskyldt gangbergart frå Oslofeltet.
Vaniljerot
Vaniljerot (Monotropa hypopitys) er ein planteart i vaniljerotslekta i lyngfamilien. Vaniljerot er ein fleirårig staudeplante som veks i tempererte område på den nordlege halvkula. Han finst i Asia, Europa og Nord-Amerika, men er sjeldan i mange av utbreiingsområda. Artsnamnet hypopitys kjem av latinisert gresk hypo-, 'under' og pitys, 'furu', som viser til kvar planten ofte veks.
Skildring
Heile planten kan ha gulkvit til raudleg kvit farge. Til forskjell frå dei fleste andre plantar driv ikkje vaniljerotplantar fotosyntese og inneheld ikkje klorofyll. I staden får dei næring gjennom å vera parasittar på mykorrhiza-nettverket mellom sopp og andre plantar. Sidan dei ikkje er avhengige av sollys kan dei veksa på svært mørke stader, som på skogbotnen.
Vaniljerot har ein tjukk, nokså kjøtfull stilk som kan bli 10–35 cm høg. Stilken er eigentleg ein blomestand som er den einaste delen av planten som veks over jorda. Han har høgblad som er 5–10 mm lange skjelaktige strukturar som dekkjer det meste av blomestanden. Blomane er 9–12 mm lange og kan sitja åleine eller i klasar på 2–11 på toppen av blomestanden. Avhengig av veksestad kan plantane blomstra frå april til desember. Plantar som blomstrar om sommaren er gule og sparsamt hårete, medan dei som blomstrar om hausten er raude og tetthåra. Blomane er nedbøygde medan planten er ung, men reiser seg opp når dei byrjar å mogna til fukt. Frukta er ein kapsel.
I Noreg finst to underartar av planten, lodden vaniljerot (M. hypopitys hypopitys) og snau vaniljerot (M. hypopitys hypophegea). Lodden vaniljerot veks i furuskog nord til Troms. Snau vaniljerot veks i furuskog nord til Trøndelag. Denne planten er oppført som nær truga i Noreg på Artsdatabanken si raudliste.
Namn
Variasjonen i farge, hårdekkje og talet på blomar har også ført til ei rekkje vitskaplege synonym for arten. Det er kjend over 80 synonym for vaniljerot, som Hypopitys americana, H. fimbriata, H. insignata, H. lanuginosa, H. latisquama, H. monotropa, Monotropa chinensis, M. hypophegea, M. lanuginosa, M. latisquama, M. multiflora og M. taiwaniana.
Folkelege namn på planten på nokre ulike språk er dansk snylterod, svensk tallört (furu-urt), finsk mäntykukka ('furublom'), tysk Fichtenspargel (furu-asparges) og engelsk Dutchman's pipe, false beech-drops, pinesap eller yellow bird's-nest.
Gubakha
Gubakha (russisk Губа́ха) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kosva, ei sideelv til Kama, rundt 130 km nordaust for Perm.
Han vart grunnlagd på midten av 1700-talet som ein busetnad ved ein førekomst av jernmalm. Han vart då kalla Gubakhinskaja kop (russisk: Губахинская копь). Han fekk bystatus i 1941.