cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polmak kyrkje
Kyrkja var i dårleg forfatning etter andre verdskrig. I samarbeid med Riksantikvaren stod Trond Dancke for ei utviding og restaurering av kyrkja i 1959. Inngangspartiet blei fornya og kyrkjeskipet forlenga. Kyrkja fekk òg eit galleri.
Clara Zetkin
Clara Zetkin var ein tysk sosialist og framståande i tysk og internasjonal kvinnerørsle. Zetkin måtte gå i eksil på grunn av den politiske aktiviten sin, men var òg medlem av Riksdagen i tolv år.
Zetkin blei fødd i Wiederau i Sachsen og var utdanna som lærar. Ho fekk tidleg interesse for kampen til arbeidarane og kvinnene, og blei medlem i det tyske sosialdemokratiske partiet, SPD, i 1874. Ho oppheldt seg for det meste i eksil i den tida sosialdemokratiet i Tyskland var forbode, i åra 1878-1890, under «Sosialistlovene» til statsminister Otto von Bismarck.
Kvinnekamp og klassekamp
På skipingskongressen til den Andre Internasjonalen i Paris i 1889 tala ho om kvinnefrigjering som ein del av klassekampen. Ho gjekk sterkt inn for at kvinner gjennom lønsarbeid måtte bli økonomisk sjølvstendige, og meinte full kvinnefrigjering berre kunne oppnåast i eit sosialistisk samfunn. Kvinnekamp og klassekamp måtte såleis vere to sider av same sak.
Zetkin var ei av dei fremste i arbeidet med å byggje opp den sterke sosialdemokratiske kvinnerørsla i Tyskland. Ho var redaktør i kvinnerørsla sitt blad, «Die Gleichheit» (Likskapen), frå 1891 til 1917. Etter forslag frå Zetkin vedtok ein internasjonal kvinnekonferanse i København i 1910 å gjere 8. mars til den internasjonale kvinnedagen. På denne dagen skulle kvinnene (og mannlege sympatisørar) demonstrere for stemmerett og andre likestillingskrav.
Folkevald
Zetkin høyrde til venstresida innanfor tysk sosialdemokrati. Ho gjekk imot partileiinga da den støtta krigskredittar under første verdskrigen. Derfor gjekk ho også ut av SPD ilag med andre krigsmotstandarar, og inn i det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland (USPD), som blei danna av krigsmotstandarane i 1917. Innanfor USPD var Zetkin ilag med Rosa Luxemburg i Spartakusforbundet, og gjekk seint i 1918 med i Det tyske kommunistpartiet (Kommunistische Partei Deutschlands) da det blei skipa. Ho blei medlem i sentralkomiteen til KPD. Ho var innvald som representant i Riksdagen, det tyske parlamentet, for kommunistpartiet frå 1920 til 1933. Ho var au sentral i den internasjonale kommunistiske kvinnerørsla.
Zetkin oppheldt seg også i Sovjetunionen i periodar. Ho døydde der i 1933, 76 år gammal. For å heidre henne blei urna hennar sett inn i Kremlmuren i Moskva.
Agout
Agout (oksitansk Agot) er ei 180 km lang elv sørvest i Frankrike, og ei av sideelvane til Tarn frå venstre. Ho har sitt utspring sør i Massif Central i Parc naturel régional du Haut-Languedoc. Ho renn hovudsakleg vestover gjennom følgjande departement og byar:
Agout munnar ut i Tarn i Saint-Sulpice.
Jo
Jo er eit personnamn som kan brukast av menn og kvinner. Det har namnedag den 29. august.
Jo kan vera ei kortform av alle namn som byrjar med Jo-. I nordisk samanheng er det særleg knytt til Joakim og Johannes, i engelsk mykje knytt til Joan, Joanna og Josephine.
Bruk
I Noreg er Jo mest brukt som mannsnamn. Namnet var særleg populært frå rundt 1965 til 1970. I 2009 var det 2 076 norske menn som heitte Jo, og 12 kvinner.
I USA var Jo mykje brukt som jentenamn for barn fødde frå 1930-talet til 1950-talet.
Faseforskyving
Faseforskyving er ein skilnad i fase mellom to periodiske storleikar som varierer med same frekvens. Faseskilnaden kan variere med ein vinkel frå 0 til 360º eller frå 0 til 2π rad. Om faseforskyvinga er 180 grader (π rad), så er svingingane sagt å vere i motfase eller antifase. Om to vekselverkande bølgjer er i motfase, så vil ein få øydeleggjande interferens.
Vekselstraum i ein kondensator er faseforskyvd 90° (ein kvart periode) føre spenninga, og i ein spole 90° etter spenninga. Fase \phi er relatert til tidsforsinking \tau (s) som
der \omega er vinkelfrekvensen [rad/s].
Den liberale internasjonale
Den liberale internasjonale er ein internasjonal paraplyorganisasjon for liberale politiske parti. Han vart grunnlagd i 1947 med målsetjing å styrka liberalt demokrati internasjonalt, og bekjempa totalitarisme, fascisme og kommunisme. Hovudkvarteret er i London. I Noreg er Venstre med i Den liberale internasjonale.
Idéar som medlemspartia i Den liberale internasjonale har til felles er menneskerettar, frie og rettferdige val og fleirpartidemokrati, sosial rettferd, toleranse, ein sosial marknadsøkonomi, fri handel, berekraftig utvikling og internasjonal solidaritet. Kva idear kvart enkelt medlemsparti vektlegg mest varierer. Både liberalistiske og sosialliberale parti er med, frå Danmark er til dømes både Venstre og Radikale Venstre medlemer.
Sidan april 2006 er presidenten det nord-irske overhusmedlemmet Lord Alderdice, tidlegare leiar av Alliance Party of Northern Ireland og visepresident er det Nederlandske parlamentsmedlemmet Hans van Baalen. Generalsekretær er Jasper Veen.
Sfakiótes
Sfakiótes (gresk Σφακιώτες) er ein tidlegare kommune på den nordlege delen av øya Levkáda i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Sfakiótes inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Levkáda.
Rokosjøen
Rokosjøen er ein innsjø som ligg i kommunane Løten og Elverum i Innlandet fylke. Han består av to delar, Rokosjøen og Vesle Rokosjøen. Vesle Rokosjøen er eit fuglereservat der det ikkje er tillate med bruk av påhengsmotor.
Rokosjøen er ein sjø omgjeve av mykje myr, og er derfor eit myrvatn. Dette gjer at vatnet er brunt og grumsete med dårleg sikt under vatn. Fleire bekkar renn inn i Rokosjøen, men vatnet er særs stilleståande. Ved Hammeren er sjøen demd opp, og der byrjar Svartelva som endar opp i Mjøsa.
Rokosjøen har fleire badeplasser, mellom anna Kølbua og Haverbekkvika. Kølbua er ei privat strand som vert finansier ved hjelp av ei frivillig parkeringsavgift. Haverbekkvika vert drive av Løten kommune.
Rokosjøen er særs rik på gjedde og åbor og andre småfisk, og er derfor godt eigna for fiske.
Rundt Rokosjøen er det mange hytter samt Rokosjøen Camping ved Oset.
Mitsutada Ikeda
Mitsutada Ikeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Mito HollyHock.
Fasestraum
Fasestraum eller fasespenning er elektrisk straum eller spenning i ein enkel fase av ein fleirfase-vekselstraumkrins.
Kjelder
fasestrøm. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fasestr%C3%B8m
Piz Badile
Piz Badile er eit fjell i Bregagliafjella på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 3 308 meter over havet. Nordaustsidaveggen av fjellet vert rekna som ein av dei seks store nordsidene i Alpane.
Toppen av fjellet vart først nådd 27. juli 1867 av W.A.B. Coolidge med fjellførarane F. og H. Dévouassoud via sørryggen.
To klassiske ruter opp Piz Badile er nordryggen og Cassin-ruta på nordaustsida. Nordryggen, Badilekante, vart først klatra solo av den sveitsiske guiden Christian Klucker i 1892. Den mest populære ruta på nordaustveggen er Cassin-ruta, kalla opp etter Riccardo Cassin, som var første til å klatre opp fjellet på denne sida. i lag med V. Ratti, G. Esposito, Mario Molteni og Giuseppe Valsecchi 14.- 16. juli 1937. Molteni og Valsecchi var alt i fjellsida då Cassin og laget hans starta, men klatrarane slo seg saman. Molteni døydde av utmatting og kulde på toppen, medan Valsecchi døydde på veg ned sørryggen, like før han nådde hytta.
Fiktiv kraft
Ei fiktiv kraft er ei tilsynelatande kraft som verkar på alle massar i referansesystem som ikkje er eit tregleikssystem, t.d. eit roterande referansesystem. Krafta F oppstår ikkje på grunn av fysiske hendingar, men som følgje av akselerasjonen a til eit ikkje-tregleikssystem. På grunn av Newton si andre lov F=ma, er fiktive krefter alltid proporsjonal til massen m, som krafta verkar på.
Rolla i utrekningar
Det er av og til nyttig å løyse fysiske problem i ikkje-tregleikssystem. I slike tilfelle må ein ta med dei fiktive kreftene som kjem av akselerasjonen til systemet. Jordoverflata er eit døme på eit roterande referansesystem. For å løyse problemstillingar i klassisk mekanikk med jordaoverflata som referansesystem, må ein ha med to fiktive krefter, corioliskrafta og sentrifugalkrafta (skildra under), der corioliskrafta er den dominerande på Jorda. Begge desse fiktive kreftene er svake samanlikna med vanlege krefter ein vanlegvis merkar, men dei kan vere viktige i visse samanhengar. Léon Foucault viste corioliskrafta som kjem av jordrotasjonen ved å bruke ein Foucaultpendel. Visst Jorda plutseleg byrja å rotere tusen gangar raskare (slik at kvar dag berre var om lag 86 sekund lang), ville folk lett ha merka dei fiktive kreftene som dreg i dei, akkurat som på ein spinnande karusell.
Påvise ikkje-tregleikssystem
Filosofar har stundom sagt at personar som lever på innsida av ein lukka boks som roterer (eller akselererer på annan måte) ikkje ville merke sin eigen rotasjon/akselerasjon. Dette er ikkje sant. Observasjonar frå innsida av boksen kan påvise at dei er i eit ikkje-tregleikssystem ut frå dei fiktive kreftene som oppstår på grunn av den akselererande boksen. Til dømes vil ein Foucaultpendel i eit museum presesere uansett om museumet har veggar eller ikkje.
Til samanlikning kan personar som lever på innsida av ein boks som flyttar seg med jamn fart (altså utan akselerasjon og rotasjon) derimot ikkje påvise si eiga rørsle. Dette er essensen i fysikken til dei to første rørslelovene til Newton.
Samland
Samland (russisk Земландский полуостров, Zemlandskij poluostrov) eller Sambia er ei halvøy i Kaliningrad oblast i Russland, på søraustkysten av Austersjøen.
Fiktiv kraft
Akselerasjon i ei rett line
Når ein bil akselererer kraftig føler personar i bilen at dei vert «pressa bakover i setet». I eit tregleikssystem som er festa til vegen er det ingen fysiske krefter som pressar personane bakover. I personane sitt ikkje-tregleiksssystem, som er knytt til den akselererande bilen, er det derimot ei fiktiv kraft som verkar bakover. Vi nemner to mogelege måtar å analysere dette problemet på:
Dette viser korleis fiktive krefter oppstår når ein byter til eit ikkje-tregleikssystem. Utrekninga av fysiske storleikar i begge systema gjev same svar, men av og til er det lettare å gjere utrekninga i eit ikkje-tregleikssystem (i dette dømet er utrekningane like lett i begge systema).
Sirkulær rørsle
Ein liknande effekt oppstår i rotasjonsrørsle, som er sirkulær når ein ser situasjonen frå tregleikssystemet. I ikkje-tregleikssystemet vil ein merke den fiktive krafta kalla sentrifugalkrafta. Viss ein bil køyrer med konstant fart i ein sirkel, så vil passasjerane føle at dei vert pressa utover, bort frå senteret av sirkelen. Igjen kan ein sjå situasjonen frå dei to forskjellige systema:
Viss ein set jordoverflata som referansesystem vert tyngdekrafta redusert med om lag ein tusendel på grunn av sentrifugalkrafta. Storleiken er derimot avhengig av breiddegraden, og krafta er null ved polane og størst ved ekvator.
Ei anna fiktiv kraft som oppstår i rotasjonssystem er corioliskrafta, som berre er synleg på storskala rørsle, som prosjektilrørsle frå langdistansekanoner, eller sirkulasjonar i jordatmosfæren. Visst ein ser bort frå luftmotstand vil ein lekam som fell ned frå eit 50 meter høgt tårn ved ekvator falle 7,7 millimeter aust for punktet like under der han vart droppa frå, og dette kjem av corioliskrafta.
Når ein studerer lekamar over store avstandar og har eit roterande referansessytem, må ein ta med sentrifugal- og corioliskrafta i utrekningane. Vi kan tenkje oss ei fjern stjerne, observert frå eit roterande romskip. I referansesystemet som roterer i lag med romskipet, vil det sjå ut til at stjerna flyttar seg i ein sirkelbane rundt romskipet. Den tilsynelatande rørsla til stjerna er ein tilsynelatande sentripetalakselerasjon. På same måte som dømet med bilen i sirkelrørsle, har sentrifugalkrafta same storleik som den fiktive sentripetalkrafta, men er motsett retta. I dette tilfellet er corioliskrafta dobbelt så stor som sentrifugalkrafta, og peikar i same retning som sentripetalkrafta. Vektorsummen av sentrifugalkrafta og corioliskrafta er den totale fiktive krafta, som i dette tilfellet peikar i retninga til sentripetalkrafta.
Samland
Historie
Etter den første verdskrigen vart Samland vart eksklavar i Weimarrepublikken. I 1945, etter den andre verdskrigen vart Aust-Preussen delt mellom Polen og Sovjetunionen. Samland vart ein del av Kaliningrad oblast, kalla opp etter den nærliggande byen Kaliningrad (historisk tysk Königsberg eller på slavisk Kráľovec) og dei tyske innbyggjarane vart kasta ut.
Fiktiv kraft
Fiktive krefter og arbeid
Fiktive krefter kan gjere eit arbeid, så lenge dei flyttar ein lekam langs ein trajektorie som endrar energien frå potensiell til kinetisk energi. Til dømes kan vi tenkje oss ein person i ein roterande stol som held ei vekt med utstrekte armar. Om han dreg armane innover, vil han ut i frå hans roterande referansesystem ha gjort eit arbeid mot sentrifugalkrafta. Viss han no slepp vekta, vil vekta ut frå hans synspunkt falle utover, fordi sentrifugalkrafta har gjort eit arbeid på lekamen, og omgjort den potensielle energien til kinetisk. Frå eit tregleikssystem vil lekamen falle utover fordi lekamen no kan flytte seg langs ei rett linje. Dette viser at arbeidet som vert gjort kan vere forskjellig frå eit tregleikssystem og eit ikkje-tregleikssystem.
Samland
Historie
Samland vart så folkesett med russarar og kviterussarar. I dag ligg to feriestader her, Zelenogradsk (Cranz) og Svetlogorsk (Rauschen).
Fiktiv kraft
Gravitasjon som ei fiktiv kraft
Alle fiktive krefter er proporsjonal til massen til lekamen dei verkar på, som òg gjeld for gravitasjon. Dette førte til at Albert Einstein byrja å lure på om tyngdekrafta òg var ei fiktiv kraft. Han merka seg at ein person i fritt fall i ein lukka boks ikkje kan merke tyngdekrafta, derfor er referansesystem i fritt fall ekvivalent til tregleikssystem. Ut i frå dette kunne Einstein (etter om lag ni års arbeid) vise at gravitasjon faktisk er ei fiktiv kraft, den tilsynelatande akselerasjonen er faktisk tregleiksrørsle i krumma romtid. Dette er den essensielle fysikken i Einstein sin teori om generell relativitet
Samland
Geografi og geologi
Baedeker skildrar Samland som «eit frodig og delvis skogkledd område med mange innsjøar, som ligg nord for Königsberg» (i dag Kaliningrad). Det høgaste punktet er 120 meter over havet og ligg 19 km nord for Pereslavskoje (Drugehnen) ved skistaden Galtgarben.
Bottenwil
Bottenwil er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 493 meter over havet.
Fiktiv kraft
Generell utleiing
Ved å tidsderivere denne to gonger får vi
No kan vi sjå på kreftene i denne problemstillinga, ut i frå Newton si andre lov, F = ma. Den verkelege krafta er sjølvsagt krafta i system A (tregleikssystemet), slik at
Men viss vi derimot skal løyse eit problem i system B, så er det nyttig å ta med dei tilsynelatande kreftene, som er gjevne ved:
No definerer vi
som gjev:
Dermed kan vi løyse problemet i system B ved å tenkje oss at Newton si andre lov gjeld (med omsyn på storleikane i det systemet) og omhandlar Ffiktiv som ei verkeleg kraft.
Roterande referansessystem
Roterande referansesystem er ikkje-tregleikssystem, på grunn av akselerasjonen som fører til rotasjonsrørsla. Ein får alltid fiktive krefter i tillegg når ein bruker roterande referansesystem. Likevel fører dette ofte til enklare utrekningar.
Forholdet mellom akselerasjonen i eit tregleikssystem og eit roterande referansesystem som roterer med vinkelfarten kan uttrykkast som
der vi har brukt forholdet for den tidsderiverte av ein vektor i eit roterande referansesystem
Sidan, vert akselerasjonen
eller
Sidan kreftene i det roterande systemet er og per definisjon har vi, vert den fiktive krafta
Her er det først leddet corioliskrafta, det andre leddet sentrifugalkrafta og det tredje leddet eulerkrafta. Når rotasjonsraten ikkje endrar seg, som er vanleg for ein planet, er eulerkrafta null.
Tamanhalvøya
Tamanhalvøya er ei halvøy i dagens Krasnodar kraj i Russland. Ho grenser i nord til Azovhavet i vest for Kertsjsundet og i sør til Svartehavet. I antikken låg dei pontisk-greske koloniane Germonassa og Phanagoria på halvøya, og seinare byen Tmutarakan.
Det finst små gjørmevulkanar og naturgass og petroleum på halvøya.
Historie
Halvøya vart busett av maeotar og sindar frå antikken. Han vart ein del av Det bosporanske riket og av innbyggjarane her finn ein sarmatianar, grekarar, anatoliske folk frå Pontus og jødar. På 300-talet kom området inn under hunarar og vart seinare hovudstad i Stor-Bulgaria og fall til khazarane på midten av 600-talet. Etter at det kahzarske khaganatet vart delt om lag 969 vart halvøya ein del av kahazarjødane sin stat under David. Seint i 980-åra var området stort sett underlagt Kievriket og det rusiske fyrstedømet Tumutarakan før det kom til kiptsjakane om lag 1100. Mongolane tok området i 1239 og det kom så inn under Genova, i lag med Gazaria på Krimhalvøya i 1419.
Det meste av 1400-talet vart halvøya styrt på vegner av Gazaria av Guizolfi-familien, grunnlagd av den genuesiske jøden Simeone de Guizolfi. Tamanhalvøya vart erobra av Khanatet Krim i 1483 og av Det osmanske riket i 1783. I 1791, under den andre russisk-tyrkiske krigen, kom han inn under Det russiske riket. Russarane mista det til osmanarane i 1792, før det kom tilbake til russarane i 1828.
Resten av hundreåret var området tynt folkesett. Den største busetnaden var kosakkbyen Taman, som vart overteke av hamnebyen Temrjuk i moderne tider.
Tamanhalvøya vart okkupert av Tyskland i 1942 og gjenerobra av Den raude arméen i 1943.
Frank Lobos
Frank Lobos er ein tidlegare chilensk fotballspelar.
Akan
Akan er eit niger-kongospråk som vert tala i Ghana og Elfenbeinskysten. Akan er eit avgrensa tonespråk. Det er morsmålet til akanfolk og blir tala i Sør-Ghana og i sentrale og austlege delar av Elfenbeinskysten. Rundt 80 % av innbyggjarane i Ghana talar akan, medan 44 % har det som morsmål. Det er dermed det viktigaste lokale språket i Ghana.
Jørgen-Frantz Jacobsen
Jørgen-Frantz Jacobsen var ein færøysk forfattar som skreiv på dansk. Jacobsen studerte fransk og historie ved universitetet i København og arbeidde ei tid for avisa Politiken, der han særleg skreiv om tilhøva mellom Danmark og Færøyane. 22 år gamal vart han sengeliggjande med tuberkulose.
Dei viktigaste verka hans er romanen Barbara og fleire brev til William Heinesen.
Lundamo
Lundamo er ein tettstad i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har og ligg på austsida av Gaula i Gauldalen, mellom Ler og Hovin. Dovrebanen går gjennom Lundamo. Horg kyrkje ligg to km. sørvestom Lundamo sentrum. På Lundamo ligg barneskulen Lundamo skole og barnehage og Lundamo ungdomsskole.
Kanfen
Kanfen er ein by og kommune nordaust i Frankrike i departementet Moselle i Lorraine. Kommunen har om lag 766 innbyggjarar.
Alexandre Finazzi
Han spela for klubben Omiya Ardija.
1600-talet
< 1600-talet > viser til hundreåret frå 1600 til 1699 i den julianske og den gregorianske kalenderen.
Historisk er tidsrommet kalla tidlege moderne tid, særleg i europeisk samanheng. Barokken og vitskapsrevolusjonen prega samfunnet.
Det osmanske riket, Persarriket og det indiske Mogulriket hadde stordomstider i dette hundreåret. Edoperioden byrja i Japan medan det kinesiske Ming-dynastiet blei avløyst av Qing under vald og uro.
Europeisk kolonisering av Amerika byrja for alvor i dette hundreåret. Europa såg også krigar som Trettiårskrigen, Åttiårskrigen, Den store tyrkiske krigen mellom Det osmanske riket og «Den heilage ligaen» av kristne europeiske statar og Den engelske borgarkrigen mellom parlamentaristar og rojalistar.
Abanyom
Abanyom er eit nigerkongo-språk i den bantoide gruppa som vert snakka av omkring 12 500 menneske i Nigeria. Språket tilhøyrer den ekoide gruppa av bantoide språk. Språket er ganske nært beslekta med bantuspråka utan å vera ein del av dei, då det i likskap med bantuspråka tilhøyrer den sørlege greina av den bantoide gruppa. Abanyom er eit tonespråk og har i likskap med bantuspråk eit typisk nominalklassesystem.
Hessa
Hessa eller Heissa er ei av øyane i Ålesund kommune. Ho er den vestlegaste øya og er forma som ein tøffel. Øya har tre tettstader, Skarbøvik, Sævollen og Slinningen. Skarbøvika tilhøyrde Ålesund kommune også før samanslåinga med nabokommunen Borgund i 1968, og har såleis ein meir byliknande struktur enn resten av øya. På Tueneset, i nærleiken av Skarbøvika, ligg også Ålesund Akvarium, Atlanterhavsparken. På øya er det ein barneskule og i Skarbøvika ligg ungdomsskulen som dekkjer heile Heissøya. Skarbøvik kyrkje er soknekyrkje frå 1995 reist i murstein. Øya har eige fotballag, Skarbøvik Idrettsforening med tilhøyrande stadion.
Midt på øya ligg den bratte åsen Sukkertoppen som blir mykje bruka til turgåing og klatring.
Hessa er heimen til Brita Blomquist, ein kjend programleiar i NRK Radio.
Piz Cengalo
Fjellet vart først klatra av D. W. Freshfield og C. Comyns Tucker med guiden F. Dévouassoud den 25. juli 1866.
Organisk materiale
Organisk materiale eller organisk stoff er ei samlenemning for materiale som stammar frå levande organismar eller materiale som inneheld karbon. Døde plantar, dyr og menneske og avfallsstoff frå levande dyr og menneske er næring for mikroorganismar som bryt ned det organiske materialet og saman med mineral dannar næring til nye levande organismar. Ein kan dermed kalla det organiske materialet brennstoffet i eit økosystem.
Organisk materiale finst både på landjorda, i havet og på havbotnen.
Under særlege tilhøve (frost, syre i jorda, oksygenmangel eller tørke) kan nedbrytinga ikkje halda tritt med opptaket frå nye levande organismar, og det blir ei oppsamling av organisk material som stadig blir tjukkare. På denne måten oppstår til dømes torv og myr. Lagra organisk materiale og organisk materiale under nedbryting på jordoverflata blir kalla humus.
Arvika kommun
Arvika kommune ligg i det svenske länet Värmlands län i landskapet Värmland. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Arvika.
Bakgrunnsstoff
ᐊᕐᕕᑲ
Organisasjonen Hyperion
Hyperion arbeider med å aktivisera og engasjera medlemmane sine via arrangement, kurs, føredrag og sosiale aktivitetar arrangert av medlemssamskipnadene og forbundet sentralt. Dei deler òg ut drift- og prosjektstøtte til medlemssamskipnadene.
Kompost
Kompost er organisk materiale som blir gjort om til mold gjennom kompostering, eller feridg mold som har gått gjennom ein slik prosess. Ein kan bruka plante- og dyreavfall til kompostering, og det ferdige produktet kan brukast til å gje ny næring til plantar og forbetra jordsmonnet.
Lazaráta
Lazaráta (gresk Λαζαράτα) er ein landsby på den nordlege delen av øya Levkáda i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Lazaráta var hovudsete i den tidlegare kommunen Sfakiótes, som no er ei kommunaleining i kommunen Levkáda.
Edson Araújo
Edson Araújo er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Flammekollektor
Ein flammekollektor er eit instrument som vert nytta til måling av det elektriske potensialet i lufta.
2008-albumet Weezer
Weezer, også kjend som «The Red Album», er det sjette studioalbumet frå den USA-amerikanske alternativ rockegruppa Weezer. Albumet blei utgjeve den 3. juni 2008 og er kjend for singlar som «Pork and Beans», «The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)» og «Troublemaker».
Spor
Alle songar er skrive av Rivers Cuomo med mindre noko anna er nemnd.
Bonusspor
Deluxe Edition (US, UK og Japan)
iTunes
Jugorskijhalvøya
Jugorskijhalvøya (russisk Югорский полуостров) er ei stor halvøy i Nenetsia i Russland. Ho grensar til Khajpudyrbukta i Petsjorahavet i vest og Bajdaratskajabukta i Karahavet i nord og aust.
Samanlikna med Barentshavet, som får relativt varme havstraumar frå Atlanterhavet, er Karahavet mykje kaldare og er dekt av is ni månader av året. Derfor er ofte austkysten av Jugorskijhalvøya på våren og hausten isdekt, medan vestkysten er isfri.
Jugorskijsundet og Vajgatsjøya på andre sida ligg nordvest for halvøya.
Brittnau
Brittnau er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 450 meter over havet.
Kommunen ligg på venstresida av Wiggerdalen (Wiggertal). Han består av sjølve Brittnau og landsbyane:
Kommunen grenser til Wikon, Langnau, Pfaffnau, Murgenthal, Vordemwald, Strengelbach og Zofingen.
Masateru Tsujita
Masateru Tsujita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Franck Ribéry
Franck Bilal Ribéry er ein fransk fotballspelar som spelar for ACF Fiorentina.
Han har spela for Bayern München i tysk Bundesliga, og for det franske landslaget. Han vart tysk seriemeister med Bayern München i 2008 og 2010. Han har vorte kåra til årets unge spelar i Frankrike i 2006, årets franske spelar i 2007 og 2008 og årets spelar i Tyskland i 2008. Han debuterte for Frankrike sitt A-landslag 27. mai 2006 i ein kamp mot Mexico. Han spelte i alle sju kampane under fotball-VM i 2006, då Frankrike tok sølvmedalje.
Ǫ
Ǫ (kjend som «o med kvist», caudata, eller ogonek) er ein bokstav frå det latinske alfabetet. Han er i Noreg kjend frå norrøn tid, og vart uttala som ein låg, bakre, runda vokal, som kan jamførast med den norske å-ljoden i dag, men har jamnt over utvikla seg til ein [ø]- eller [ɔ]-ljod. Det fanst òg ein lang ǫ-ljod (ǫ́), men han fall saman med lang a (á) innan 1250. I gammalislandsk forsvann ogso den korte ǫ-ljoden ved at han fall saman med ø og i moderne islandsk vert no skriven med bokstaven ö. Når ǫ ikkje er tilgjengeleg, vert han ofte bytt ut med ö.
Ǫ merkjer ofte ein nasal o-ljod [õ], som ein nyttar i til dømes ymse amerikanske urfolksmål som navajo og apache, sovel som omsetjing av kyrkjeslavisk. Bokstaven vart og nytta i sein urslavisk saman med ę (uttala høvevis og ). Uttala gjekk seinare over til, men i moderne polsk har kort gått tilbake til ein nasal o  (skriven ą), denne gongen open.
I Unicode har bokstaven kodane U+01EA (Ǫ) og U+01EB (ǫ).
Temperert regnskog
Temperert regnskog finn ein mest av på vestkysten av Nord-Amerika, frå Alaska sør til nordlege California. I Noreg finst spreidde førekomstar av temperert regnskog i frå Sør-Trøndelag nordover til Rana i Nordland fylke. Biomet her blir kalla boreal regnskog eller kystregnskog og er ein undertype av temperert regnskog.
Commodore 16
Commodore 16 var ein heimedatamaskin som var laga av dataføretaket Commodore i 1984. Den skulle vera ein lågkostnadsmaskin som skulle erstatte datamaskina VIC-20. Texas Instruments, Mattel, og Timex Corporation hadde fått modellar som var billigare enn VIC-20 i pris, så sjølv om Vic-20 tilbaud meir minne og betre utbyggingsmoglegheiter, var det meininga at Commodore 16 skulle bygge vidare på desse fordelane.
Nøklevatnet
Nøklevatnet er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Grue kommune i Innlandet.
Commodore 16
Dessutan frykta Commodore at ein eller fleire japanske føretak skulle kunne underby heile marknaden. VIC-20 hadde vore det første forsvarstrekket. C16 skulle vera det andre. Sjølv om japanske føretak dominerte konsollmarknaden, vart det aldri noko konkurranse om heimedatamarknaden. Dessutan gjekk, Timex, Mattel og TI ut av marknaden før C16 var klar.
Produksjonen av C16 vart raskt avslutta i Amerika ettersom den var meint å kunne konkurrere i eit marknad som aldri vart noko av. Det var også lite tilgjengeleg programvare for maskina, så maskina selde lite der. I Europa hadde maskina noko suksess som ein billig alternativ til Commodore 64.
Osensjøen
Osensjøen eller Ossjøen er ein innsjø i kommunane Åmot og Trysil i Innlandet. Innsjøen har avløpet sitt gjennom Søre Osa til Rena og Glomma.
Ved nordenden av Osensjøen ligg bygda Nordre Osen i Åmot kommune. På vestsida av sjøen ligg Sørlistøa fløtermuseum. I sørenden av sjøen ligg bygda Søre Osen i Trysil Kommune. Størstedelen av arealet ligg i Trysil. På austsida av Osensjøen ligg nokre av dei eldste gardene i området og dei skriv seg frå skogfinnane si innvandring midt på 1600-talet.
Innsjøen er regulert og vert nytta som magasin for Osa kraftverk
Delstaten México
Hovudstaden er Toluca og største byen er Ecatepec.
Mexico grensar til Hidalgo og Querétaro i nord, Tlaxcala og Puebla i aust, Morelos og Guerrero i sør, og Michoacán i vest.
2000-talet
Internasjonale tilhøve
Ved byrjinga av hundreåret var USA rekna som den einaste supermakta etter at Sovjetunionen hadde brote saman, samstundes som tidlegare fattige land som Kina, India og Brasil hadde sterk vekst i økonomi og politisk innverknad. I det første tiåret blei Den europeiske unionen utvida med 12 nye medlemsland, medan Den afrikanske unionen blei grunnlagd i 2002.
Konfliktar
Den andre Kongokrigen heldt fram. Krigen slutta offisielt i 2003, etter at rundt 3,9 millionar menneske var drepne og 5,5 millionar drivne på flukt, men uro og vald heldt fram i området. Borgarkrigen i Somalia heldt fram, med ei innblanding av Etiopia i 2006-2009.
Darfurkrigen braut ut i Sudan i februar 2003 med massakrar og mishandling av sivile. Ein våpenkvile blei skriven under i februar 2010, men konflikten var ikkje løyst. Konflikten er knytt til borgarkrigen i Tsjad.
Midtausten-konflikten heldt fram med utbrot som Libanonkrigen i 2006.
Konflikten mellom Nord-Korea og andre land, særleg Sør-Korea, fekk utslag i nordkoreanske atomprøvesprengingar i 2006 og 2009 og senkinga av eit sørkoreansk marinefartøy i 2010.
Terrorisme knytt til islamisme, som tidlegare hadde råka land i Asia og Afrika, blei verdsomspennande med åtaka i USA den 11. september 2001. Åtaka førte til at USA erklærte ein «Krig mot terror» og saman med fleire andre land gjennomførte operasjonar i fleire land og invaderte Afghanistan i 2001 og Irak i 2003. Ulike grupper heldt fram med å utføra terroråtak i Asia, Afrika og Europa.
Borgarkrigen på Sri Lanka tok slutt då styresmaktene nedkjempa LTTE i mai 2009 og internerte tidlegare soldatar og sivile tamilar i leirar.
Teknologi og miljø
Byrjinga av 2000-talet såg ein sterk vekst i bruk av ny teknologi som trådlaus kommunikasjon, særleg mobiltelefonar, og datanettverk, særleg Internett. I 2005 blei det rapportert om over ein milliard internettbrukarar, og i 2008 rekna ein med at 3,3 milliardar menneske, rundt halvparten av alle i verda, brukte mobiltelefon. Digitale media som digitalkamera, lydspelarar med digital audio og til ein viss grad digitalt fjernsyn blei også utbreidde.
Redsle for klimaendringar knytte til menneskelege utslepp av drivhusgassar førte til forsøk på å redusera utslepp ved hjelp av avtalar og teknologi som gjev mindre utslepp. Kyotoprotokollen frå 1997 med verknad fram til 2012 hadde som mål å redusera klimagassutslepp. Klimakonferansen i København i 2009 makta ikkje å få fram ein ny bindande avtale. Teknologiske nyvinningar som ein håper kan redusera utslepp er til dømes el- og hybridbilar.
Oljeutvinning i Mexicogolfen førte til eit særs stort utslepp utanfor kysten av Louisiana etter ein eksplosjon ved oljeriggen Deepwater Horizon.
Evangelium
Ordet evangelium kjem av det greske ordet «evanggelion», som tyder «glad bodskap». I kristendomen har det to tydingar:
Paulus nytta ordet «evangelium» før dei boklege evangelia i Det nye testamentet kom til, då han i [http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=1CO&chapter=15&verse=1 1. Korintarbrev 15:1] minte kyrkjelyden i Korint på «det evangelium som eg forkynte dykk, som de òg tok imot, som de òg står støe i».
Somme granskarar i nyare tid har nytta ordet om ei tenkt grein av tidleg kristen litteratur (jamfør Peter Stuhlmacher, red., Das Evangelium und die Evangelien, Tübingen 1983).
Dei fire evangelia
Dei fire fyrste skriftene i Det nye testamentet i Bibelen kallar me dei fire kanoniske evangelia. Etter den kristne tradisjonen er dei nedskrivne av augevitne og apostlar av Jesus frå Nasaret og inspirerte av Gud, men mange bibelgranskarar tidfester evangelia til ættledden etter apostlane.
Den syriske apologeten Tatian (kring 170), freista å setja utdrag av dei fire evangelia skriftene saman til eitt skrift, kalla Diatessarom (= av fire). Dette skriftet vart brukt innan den syriske kyrkja i eit par århundre, men fekk elles lite å seia kyrkjehistorisk.
Evangeliet etter Matteus
Dette er det fyrste av skriftene ein finn i Det Nye Testamentet. Det er ei vanleg oppfatning at Matteus hovudsakleg skreiv til jødane når han skreiv, for å vise dei at Jesus var den Messias som var lova gjennom Det gamle testamentet. Dette gjorde han mellom anna med å skriva Jesu ættetavle heile vegen attende til Abraham samt 63 tilvisingar til gamaltestamentlege profetiar.
Apokryfe skrifter
Dei Apokryfe skriftene er namnet på skrifter som gjev seg ut for å fortelja den bibelske historia, men som kyrkja likevel ikkje anerkjenner. Det finst både gamaltestamentlege og nytestamentlege apokryfer.
Katoméri
Katoméri (gresk Κατωμέρι) er ein landsby på øya Meganísi i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane i Hellas og hovudsete i kommunen Meganísi.
Nørvøya
Nørvøya er ei tettbygd øy og ein bydel i Ålesund kommune på Sunnmøre. Nørvøy er arealmessig den nest største av dei fire øyane som tilhøyrer byområdet Ålesund. Øya er bunden saman med sentrumsøya Aspøya via Hellebrua i Brosundet. Ålesund kommune omfattar likevel langt fleire øyar. Byfjellet Aksla på 135 moh. ligg på Nørvøya med restauranten Fjellstua.
På øya ligg dei austlege delane av det kommersielle bysentrumet, høgskulen, rådhuset og AaFK sin heimearena. Øya har om lag 9000 innbyggjarar.
Namnet Nørvøya kjem av norrønt Nyrvi, eller 'den smale øya'. Jamfør Norvasund, det norrøne namnet på Gibraltarsundet.
Ferrimagnetisme
Ferrimagnetisme er ein type magnetisme som finst i innskotsgrunnstoff-samband, ein mellomting mellom antiferromagnetisme og ferromagnetisme, både med omsyn til atomistisk opphav og eigenskapar. Mange ferrimagnetiske stoff inneheld jern og dette har gjeve opphav til namnet.
Kirchleerau
Kirchleerau er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 512 meter over havet.
Ferrimagnetisme
I den enklaste forma si kan ferrimagnetisme representerast ved antiparallelt orienterte piler (moment) av ulik storleik. Ferrimagnetisme opptrer som alle former for kooperativ magnetisme under ein vis karakteristisk temperatur som vekselvis blir kalla ferrimagnetisk néeltemperatur og ferrimagnetisk curietemperatur.
Kirchleerau
Kommunen ligg på austsida av Suhredalen (Suhrental).
Ferrimagnetisme
Kjelder
ferrimagnetisme. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/ferrimagnetisme
Ler
Ler er ein tettstad i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har, og ligg ved Gaula i Gauldalen, mellom tettstadene Lundamo og Kvål. Europaveg 6 og Dovrebanen går gjennom Ler.
På Ler ligg barneskulen Flå skole, og Flå kyrkje frå 1794.
Rogen
Rogen (sørsamisk Rovje) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Engerdal i Innlandet og Røros i Trøndelag, og utgjer 0.85 km² av arealet til innsjøen. Resten ligg i Sverige, i vestre Härjedalen. Utløpet ligg i Noreg og når via elva Røa sjøen Femunden. Dette er det same vassdraget som Trysilelva, Klarälven og Göta älv lenger nede er ein del av.
Den norske delen ligg i Femundsmarka nasjonalpark. Òg på svensk side ligg sjøen i nasjonalpark, Rogen nasjonalpark.
Området rundt Rogen er eit særprega morenelandskap. Fenomenet finst fleire stader, men er spesielt tydeleg her, og vart tidleg skildre herfrå. Det har derfor fått namnet Rogenmorene.
Tore Hund
Tore Hund var ein høvding frå Bjarkøy i Troms. Han vart fødd rundt 990 og døydde rundt 1032. Tore Hund var ein av leiarane for bondehæren som vann slaget på Stiklestad i 1030, og ein av dei som tok livet av Olav Digre Haraldson (seinare Olav den Heilage).
Tore Hund konverterte til kristendomen rett etter slaget på Stiklestad, og reiste på pilegrimsferd til Jerusalem. Sannsynlegvis døydde han der.
Under slaget på Stiklestad seier segna og Snorre at Tore Hund bar ei kufte som stål ikkje beit på. Det er vanleg å tru at denne kofta var ganda av samiske sjamanar. Dette viser òg samspelet mellom nordmenn og samar i nord. Store delar av Tore Hund og Bjarkøyætta si makt og stormannsstatus baserer seg på skattelegging av samane Finnskatten og handel med dei.
Vézelay
Vézelay er ein liten bykommune som fungerer som lokalt administrasjonssenter for området Avallon i departementet Yonne, 45 km frå Auxerre, i regionen Bourgogne-Franche-Comté sør-aust for Paris i Frankrike. Byen er vidgjeten for den store klosterkyrkja Basilique Sainte-Marie-Madeleine de Vézelay, som høyrde til eit benediktinar-abbedi som seinare vart rive ned, og har spela ei viktige rolle i den europeiske soga ved mellom anna å ha vore eit slags utgangspunkt for to av krosstoga.
Vézelay ligg på toppen og i sidene av ein ås på den venstre bredda av elva Cure, i ei høgd over havet på mellom 170 og 339 meter. Mot sør og nord er åssidene bratte, og byen er difor berre lett tilgjengeleg frå vest. Hovudgata fylgjer åskammen fram til Basilique Sainte-Marie-Madeleine, som er dominerande plassert ved enden av åskammen. Byen og kyrkja er ført opp på verdsarvlista til UNESCO.
På grunn av landskapet fekk byen namnet Vézelay-la-Montagne («Fjell-Vézelay») i 1793. Talet på innbuarar var då 1300, medan det i året 2006 ikkje var på meir enn 473.
Ein bymur i 1,9 kilometers lengd, opptil ti meter høg og gjennomsnittleg to meter tjukk, vart bygd langs åssida på byrjinga av 1100-talet. Dei fem forsvarstårna er frå 1300-talet.
Historie
Om lag 858 e.Kr. vart det skipa eit nonnekloster i det som då var ein landsby nedanfor åsen, det noverande Saint-Père som elva Cure renn gjennom. Namnet på Saint-Père var då Vezeliacus, som seinare vart til Vizeliac, og til sist Vézelay, etter at klosteret var flytta opp på åsen og omgjort til munkekloster som fylgje av eit åtak i 873 av normannarar som kom opp elva Cure via elvene Yonne og Seinen. Dette benediktinarklosteret var vigsla til Jomfru Maria og apostlane Sankt Peter (saint Pierre) og Sankt Paulus (saint Paul).
I 1034 reforrmerte abbed Geoffroy abbediet og overtydde sine samtidige om at abbediet hysa restane etter Maria Magdalena (Marie-Madeleine). Dette utløyste ofringar og donasjonar, og klosteret vart eit pilegrimsmål som òg kom innbuarane i landsbyen til gode; landsbyen vart med tida til ein liten by. Men fyrst i 1050 vart Maria Magdalena offisiell helgen for abbediet ved eit paveleg dokument. Abbediet i Cluny i Burgund vart då tiltrekt av Vézelays bløming og la det under seg.
I 1146 preika Bernard frå Clairvaux i Vézelay for det andre krosstoget, og på denne staden i byen vart det bygd ei minnekyrkje som det framleis finst leivningar etter: la Cordelle. Philippe Auguste og Ricard Løvehjarta møtte kvarandre her i 1190 i samband med det tredje krosstoget. Men på 1200-talet byrja nedgangen for abbediet, i og for seg til liks med ein nedgang for klostervesenet generelt og benediktinarorden spesielt. Pave Clement IV sette då i gang undersøkingar for å kome fram til årsakene til denne nedgangen, og etter å ha gjennomført ei høgtideleg verifikasjon av Maria Magdalenas relikviar 24. april 1267, bløma Vézelay opp att.
Men i 1279 proklamerte paven at eit lik som var attfunne i Saint-Maximin-la-Sainte-Baume (i departementet Var) i Søraust-Frankrike var Maria Magdalenas rette lekam. Etter legender og den lokale tradisjonen hadde Maria Magdalena levd eit botferdig liv i grotta Sainte-Baume i dette distriktet i fleire år, og var difor lagt i krypten i kyrkja Saint Maximin. Dette fekk det til å gå nedover att med Vézelay, som i 1280 vart lagt meir eller mindre fullstendig under kongeleg dominans. Ved slutten av den franske revolusjonen hadde Vézelay mista byprivilegia, folketalet sokk og byen vart redusert til ein liten tettstad.
Piz Palü
Piz Palü er eit fjell i Berninafjella i Sveits og Italia med ei høgd på 3 901 meter over havet. Det er tre toppar på hovudryggen av fjellet, som går frå aust til vest. Namnet Palü kjem frå det latinske palus, som tyder sump og fjellet er truleg kalla opp etter Alpe Palü, ei høgtliggande eng om lag 4 km mot aust.
Fjell
Ein er usikker på når fjellet først vart klatra, men første gong den høgaste toppen vart nådd var truleg i 1866 av K.E. Digby med guiden Peter Jenny.
Den austlegaste toppen (3 882 moh.) vart klatra av Oswald Heer, og P. og M. Flury, med guidane Johann Madutz og Gian Marchet Colani («Kongen av Bernina») den 12. august 1835. Alle tre toppane vart først kryssa av Wachler, Wallner, George, Hans Gross og Christian Gross den 22. juli 1868.
Champs-Élysées
Avenue des Champs-Élysées, ofte berre kalla (les) Champs-Élysées, på fransk også tidvis les Champs, er ein kjend aveny i Paris.
Soge
Namnet «Champs-Élysées» (uttale IPA, ) tyder 'dei elyseiske markene' kjem frå det opne parklandskapet som tidlegare låg i området ved cours la Reine, ein veg grunnlagd av Marie av Medici. Avenyen blei til på 1600-talet, då landskapsarkitekten André Le Nôtre på vegner av Louis XIV trekte ei linje frå Palais des Tuileries til montagne du Roule, noverande Place Charles-de-Gaulle. Vegen blei kalla Grand-Cours, Grande allée du Roule og avenue du Palais des Tuileries (1680) før ein landa på Champs-Élysées.
Skildring
Champs-Élysées er nesten to kilometer, og går i dag frå Place de la Concorde til Place Charles de Gaulle, der Triumfbogen står. Ein kan sjå heile avenyen på ein gong. Champs-Élysées blei aveny først i 1724.
Gammalprøyssisk
Gammalprøyssisk er eit utdøydd baltisk språk, som høyrer til den vestlege greina av dei baltiske språka. Det vart snakka av dei gamle prøyssarane, området deira var framleis på 1200-talet kystområdet mellom Weichsel og Memels nedste løp.
Krossriddarane av den tyske ordenen undertrykte prøyssarane, og allereie på 1500-talet var det avgrensa til det vesle området Samland (landet mellom Pregel og Den kuriske bukta). Den siste høgmeisteren for ordenen, den seinare hertug Albrekt av Prøyssen, prøvde å bruke språket til å spreie luthersk kristendom. Det er på grunn av verksemda hans vi har dei gammalprøyssiske katekismane frå 1545 og 1561. Språket døydde ut, sannsynlegvis i slutten av 1600-talet. I 1679 var det berre nokre få bønder i Samland som kunne snakke prøyssisk.
Gammalprøyssisk dannar saman med litauisk og latvisk den baltiske språkfamilien. Litauisk og latvisk står nær kvarandre, der gammalprøyssisk stod fjernare frå dei to.
Vi veit ikkje mykje om gammalprøyssisk. Primærkjeldene består av det såkalla Elbinger deutschpreussische vokabulär, Simon Grunaus prøyssiske vokabular og tre katekismeversjonar. Ortografien er ganske unøyaktig, men det er likevel mogleg å rekonstruere grammatiske trekk, som t.d. vokalkvantitet, på bakgrunn av dei skriftlege kjeldene.
Kjelder
Praprusoj
Bergs kommun
Bergs kommun er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor Jämtlands län til Åre kommun i nord, Östersunds kommun i nordaust, Bräcke kommun i aust og Härjedalens kommun i sør. Utanfor lenet grensar han dessutan til Ånge kommun i Västernorrlands län i aust og Tydal kommune i Noreg i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Svenstavik.
I dei vestlege delane av kommunen finn ein mykje fjellnatur, medan områda i aust omfattar ein del jordbruksbygder. Det er flest tilsette innanfor teneste- og servicenæringane. Vinterturismen har mykje å seie i så måte, særleg i områda Klövsjö og Vemdalen. Inlandsbanan går dessutan gjennom Bergs kommun.
Administrativ historikk
Berg var eitt av seks sokn innanfor området til den noverande kommunen som frå 1863 av utgjorde kvar sin landskommune. I 1888 vart Åsarne landskommun skild frå Bergs landskommun, og i 1895 Storsjö landskommun frå Hede landskommun for å opprette eigne kommunar.
Ved kommunereforma i 1952 vart Övre Ljungadalens landskommun oppretta gjennom samanslåing av Storsjö, Klövsjö og Åsarne, medan Myssjö vart innlemma i Ovikens landskommun. Hackås landskommun fekk tilført Näs og Sunne, medan det ikkje vart gjort endringar i Berg og Rätan.
Den noverande Bergs kommun vart oppretta i 1971 gjennom samanslåing av dei fem tidlegare einingane. Forsamlingane Näs og Sunne vart overførte til Östersunds kommun.
Kommunevåpen
Blasonering: På blå bakgrunn, ein oppskytande gullfarga flamme frå eit sølvfarga fjell, til venstre ei høgrevend øks, og til høgre ei børse, begge delar i sølv.
Det noverande kommunevåpenet vart registrert hjå Patent- och registreringsverket i 1988, og er basert på det eldre kommunevåpenet som Bergs landskommun tidlegare brukte. Øksa og børsa symboliserer dei gamle handverkaryrka tømmermann og børsemakar, og flammen den varden som vart tend på Hoverberget for å åtvare den lokale folkesetnaden om komande farar.
Tettstader
Det er fem tettstader i Bergs kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Transformator
Transformator er ein elektomagnetisk komponent som vert nytta for impedansetransformasjon, som tilsvarar at spenninga eller straumen vert transformert opp eller ned. Om spenninga vert transformert opp vert straumen transformert ned, eller motsett.
Grunnleggande oppbygging og verkemåte
Transformatorar er bygd opp med to galvanisk isolerte krinsar som er kopla saman med ein magnetisk fluks. Dei to krinsane, som vert kalla primærkrins og sekundærkrins, har kvar sin spole som er vikla rundt eit materiale med liten reluktans (kalla transformatorkjernen), som den magnetiske fluksen fylgjer, Fig. 2.
Fluksen i den magnetiske krinsen
der N1 er vinningstalet i primærspolen, i er straumen i primærspolen og \mathfrak R er reluktansen til transformatorkjernen. Fluksen fylgjer den magnetiske leiaren (transformatorkjernen), slik at same fluksen går gjennom begge spolane. I sekundærkrinsen induserer fluksen (i fylgje Faradys lov) ei spenning
der N2 er vinningstalet i sekundærviklinga og er den tidsderiverte av fluksen. Forholdet mellom spenningane i sekundær- og primærkrinsen kan difor uttrykkast
Ideell transformator
Ein ideell transformator er ein forenkla modell av ein transformator som ikkje har tap. Fig. 3 syner ein ideell transformator med ein lastimpedans Z_{L} i sekundærkrinsen. Straumen i lastmotstanden
Ein ideell transformator har ikkje tap, så effekten i sekundærkrinsen må vera lik effekten i primærkrinsen:
som er det same som at
Ved å kombinera likningane kjem ein fram til fylgjande samanhengar for ein ideell transformator:
Om vert spenninga transformert opp  og straumen vert transformert ned.
Lastimpedansen sett frå primærsida kan uttrykkast