cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mars Pathfinder
Landinga og landingsstad
Landingsstaden var ei gammal slette som tidlegare i marshistoria har vore overflauma. Sletta er blant dei mest steinete plassane på Mars men blei vald fordi ho likevel var relativt trygg å landa på og fordi ho inneheld eit stort utval av steinar avsette under ein mogleg storflaum. Etter ei trygg landing blei landingsstaden uoffisielt namnsett The Carl Sagan Memorial Station til ære for astronomen Carl Sagan som var eit stort namn innanfor romsondar.
Resultata
Landaren sende data til og frå roveren trådlaust slik at roveren kunne operera uavhengig landaren. Roveren sin mobilitet gjorde at ein på nært hald kunne undersøka fleire steinar og marsjordprøver enn med berre ein immobil landar.
Frå landinga den 4. juli 1997 til den siste dataoverføringa den 27. september 1997 hadde Mars Pathfinder returnert 16 500 bilete frå seg sjølv og 550 frå roveren i tillegg til meir enn 15 kjemiske analysar av steinar og marsjord og ekstensive datasett om vind og andre meteorologiske målingar. Undersøkingar av dataa sende tilbake til jorda viste at Mars ein gong før i tida var varm og våt med vatn i flytande tilstand på overflata, og at planeten hadde ein tjukkare atmosfære enn det han har no.
Landaren og roveren opererte mykje lengre på marsoverflata enn det som opphavleg var tenkt, men kontakten med landaren blei mista på marsdag (sol) 83. Landaren sitt sølv-sink-batteri kunne berre ta imot opplading omtrent 40 gongar, og som ein konsekvens av dette kunne ikkje batteria etter omtrent 40 marsdagar lenger halda landaren varm om natta. Den eksakte årsaka til at landaren ikkje lenger gav lyd frå seg er ikkje sikker, men det var sannsynlegvis elektronikken, som etter å ha vorte utsett for dei særs kalde nattetemperaturane på Mars i den siste fasen av ferda, svikta. Etter 92 marsdagar ville automatiske sikringsprosedyrar om bord på roveren ha fått han til å sirkla rundt landaren medan han forsøkte å få att kontakten med landaren. Denne oppførselen ville ha fortsett til roveren ikkje lenger fungerte. NASA sitt siste forsøk på å få kontakt med Pathfinder blei gjort 10. mars 1998.
Ciklidar
Ciklidar (Cichlidae) er ein stor fiskefamilie med 220 slekter og truleg 1300-1900 artar. Dei er hovudsakleg utbreidd i tropisk ferskvatn i Afrika og Sør-Amerika, men nokre få artar finst òg naturleg i USA og Texas. I Noreg kjenner me dei best som akvariefisk.
Kjenneteikn
Ciklidane er ei stor og mangfaldig gruppe, med stor variasjon i utsjånad mellom artane. Storleiken deira varierer frå art til art, dei minste vert ikkje større enn 25 mm medan dei største kan nå lengder på 80 cm. Dei fleste er mellom 5 og 30 cm.
Ciklidar er piggfinnefisk som høyrer til kladen Labroidei saman med leppefisk, jomfrufisk og brenningsåborar. Desse fiskane har felles at svelgtennene deira er samanvaksne til ein einskild tannstruktur, og at dei har utvikla eit komplekst sett musklar for å bruka denne som eit ekstra sett kjevar. Det som skil ciklidane frå andre medlemmar av Labroidei, er m.a.:
Formeiring og yngelpleie
Til vanleg lever ciklidar i stim, men i paringstida vert hannane territoriale. Dei markerer ut eit område i sjøbotnen, og forsvarar det iherdig mot konkurrentar. Det kjem sjeldan til kamp; konfliktane vert oftast avgjort med trugande åtferd. Hannane har ofte særs fargerike paringsdrakter der dei patruljerer dei usynlege grensene sine.
Egglegginga og yngelpleia kan foregå på fleire forskjellige måtar. Mange ciklidar grev ei grop i botnen eller legg egga sine på ein stein. Hjå desse artane plar hannen å forsvara territoriet medan hoa tek aktivt vare på avkommet gjennom å syta for vassgjennomstrøyming, fjerna ubefrukta egg og seinare leie yngelstimane under matsøk. Dette mønsteret er likevel ikkje heilt fastsett; begge partar er i stand til begge typane oppgåver.
Andre artar gøymer egga i holer, under planter, i tomme blautdyrskal eller tilsvarande. Som regel heng desse egga opp i taket i den valde «rugeplassen». Det har vorte observert kommunikasjon mellom yngel og vaksne òg hjå desse artane; både i naturen og i fangenskap. Foreldra hjelpar òg avkommet med å finna mat. Hjå nokre artar slår fleire monogame par seg saman og fostrar opp yngel i lag.
Mange cicklidar, både botn- og holerugarar, kan beskytta larvane sine ved å ha dei i munnen. Ei gruppe, munnrugarane, legg tilmed egga i munnen og befruktar dei der.
Systematikk
Ciklidane vert delt inn i åtte underfamiliar med til saman om lag 220 slekter:
Ciklidar i akvarium
Ciklidar har lenge vore populære som akvariefisk, både på grunn av den praktiske storleiken, den fascinerande åtferden deira og dei vakre fargane hjå mange artar. Den vanlegaste arten er skalaren, Pterophyllum scalare, ein høg Amazonas-art med lange finnar, men det er òg mange andre artar i handelen. Akvariets leksikon listar opp minst 120 ulike artar som er veleigna for akvariebruk.
Ciklidar går ofte gått i lag saman med andre fisk, sjølv om store artar kan angripa og eta mindre fisk. Mindre artar har ofte bruk for selskap av andre småfisk for å forsikra dei om at miljøet er trygt.
Nobutaka Suzuki
Han spela for klubbane Shonan Bellmare og Gainare Tottori.
Leitzaran
Leitzaran eller Leizaran er ei elv og ein dal i Baskarland i Spania. Ho er ei av sideelvane til Oria frå høgre.
Leitzaran har kjelde i kommunen Leitza i Navarra og er 42 km lang. Ho renn inn i Guipuscoa ved Urto. Elva drenerer kommunane Areso, Berastegi, Elduain, Villabona, Urnieta og Andoain og har eit nedslagsfelt på 124,02 km², der 69,72 km² av dette høyrer til Guipuscoa.
Valle de Leizaran
I Gipuzkoa vert nedslagsfeltet hennar kalla Valle de Leizaran (Leitzarandalen) og er stort sett forma av Macizo de Cinco Villas, som hovudsakleg er skifer og kalkstein frå karbontida. Leitzaran er meanderande.
Verna biotop
Breidda av Leitzaran og sideelvane Ubaran (Ubane) og Malo har vore ein verna biotop sidan 29. september 1995. Det totale arealet 0,74 km². Det finst ingen busetnader i dette området, men likevel mange spor etter menneske frå førhistorisk tid.
Industri
Utanfor dei verna områda finn ein noko industri, mellom anna masomnar som har nytta seg av elva. I sjølve dalen finst mineral. Tidlegare har det vore vassmøller i drift ved elva og det finst i dag eit par små vasskraftverk.
693
693 (romartal DCXCIII)
Onyar
Onyar er ei elv nordaust i Spania som renn gjennom den autonome regionen Catalonia. Ho spring ut i Guilleries (Pyreneane) og munnar ut i Ter ved byen Girona.
Elva er 34 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 340,7 km².
Šuoššjávri kapell
Byggverket er i tømmer og er bygd med 75 plassar. Kapellet vart reist i samarbeid mellom Norges Samemisjon og Karasjok og Kautokeino kommunar.
Ein kan komme til staden via Riksveg 92.
Getty Thesaurus of Geographic Names
Thesaurus deler verda opp i både moderne og historiske hierarki både etter geofysiske og geopolitiske kriterium. I tillegg lagrar tesaurusen informasjon om koordinatar, type av stad (by, elv, land), og anna informasjon knytt til historie, kultur, kunst og arkitektur.
TGN er tilgjengeleg for museum, kunstbibliotek, arkiv, og biblieografiske prosjekt via private lisensar, og for studentar og den interesserte ålmenta via TGN si nettside.
Embrach
Embrach er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 428 meter over havet.
Embrach ligg i Embrachertal, seks kilometer nordaust for Zürich internasjonal lufthamn.
Háskólinn á Akureyri
Háskólinn á Akureyri (Universitetet i Akureyri) blei stifta i Akureyri i 1987 og har vekst mykje sidan. I dag er det innskrivi omkring 1500 studentar og av dei er om lag 500 í fjernundervising og over 900 på kurs på staden. Universitetet er blant dei fremste utdanningsinstitusjonane på Island på fjernundervising.
Bärglistock
Bärglistock er ein 3 656 meter høg fjelltopp i Bern-Alpane i Sveits. Fjelltoppen ligg vest for Wetterhorn, og er synleg frå landsbyen Grindelwald.
Háskólinn á Akureyri
I skoleåret 2006-07 er det fire fakultet på universitetet:
Takahiro Yamaguchi
Takahiro Yamaguchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, V-Varen Nagasaki og Oita Trinita.
Eridanus
Eridanus kan vise til
694
694 (romartal DCXCIV)
Yuki Igari
Yuki Igari er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Sagawa Printing og Fukushima United FC.
Torvald
Torvald (vel så ofte skrive Thorvald) er eit mannsnamn som kjem frå norrønt Þorvaldr, samansett av gudenamnet Tor og herskar. Namnet vart mykje bruke i den nasjonale blømingstida på slutten av 1800-talet.
I Noreg har Torvald namnedag 21. august.
VM i skiskyting 2004
Verdsmeisterskapen i skiskyting 2004, den 39. i rekka, fann stad i Oberhof i Tyskland i dagane 7. til 15. februar 2004.
Torvald
Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga i 1801 vart sju personar manntalsførte med namnet T(h)orvald, fire av dei budde i Flesberg i Buskerud.
VM i skiskyting 2004
Meisterskapen omfatta 10 tevlingar, likt delt mellom kvinner og menn. Fire land stakk av med 28 av dei 31 medaljane som vart tildelt; Noreg, Tyskland, Frankrike og Russland. Noreg vann fem av dei tevlingane og tok ni medaljar (4-2-3). Det dåverande ekteparet, norske Liv Grete Skjelbreid og franske Raphaël Poirée var dei store forgrunnsfigurane med sine høvesvis fire og tre gullmedaljar, franskmannen tok i tillegg sølv og bronse på dei to siste tevlingane han deltok i.
Torvald
Bruken av namnet i Noreg
I 2007 er det om lag 850 som heiter T(h)orvald til første fornamn – vel halvparten skriv namnet sitt med h.
VM i skiskyting 2004
Sprint 10 km
Dato: 7. februar 2004 <br style="clear:both;" />
12,5 km jaktstart
Dato: 8. februar 2004 <br style="clear:both;" />
15 km fellesstart
Dato: 15. februar 2004 <br style="clear:both;" />
20 km
Dato: 12. februar 2004 <br style="clear:both;" />
Sprint 7,5 km
Dato: 7. februar 2004 <br style="clear:both;" />
10 km jaktstart
Dato: 8. februar 2004 <br style="clear:both;" />
12,5 km fellesstart
Dato: 14. februar 2004 <br style="clear:both;" />
4 x 6 km stafett
Dato: 12. februar 2004 <br style="clear:both;" />
695
695 (romartal DCXCV)
Unja
Unja (russisk Унья) er ei elv i Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Petsjora frå venstre, den første av dei store sideelvane hennar.
Ho er 163 km lang og har eit nedslagsfelt på 2890 km². Elva frys til i i oktober eller første halvdel av november, og vert isfri att i månadsskiftet april-mai. Middelvassføringa hennar 39 km frå munningen er 45 m³/sek.
Dei største sideelvane hennar er Lopja, Kisunja og Umpol, alle frå venstre.
Unja har utspring på vestsida av dei nordlege Uralfjella. Kjelda ligg i nærleiken av kjelda til Petsjora, der grensene til Komi, Sverdlovsk oblast og Perm kraj møter kvarandre.
Unja munnar ut i Petsjora ved landsbyen Ust-Unya. Nedanfor munningen til Unja er det noko skipsfart på Petsjora. Unja er rik på fisk og laksen gyt i elva.
Hn/Norskt mål
Norsk er eit germanskt mål i den nordgermanske (norderlendske) greini. Norsk er for det meste tala i Noreg, men i ymse samfund med norske utvandrarar, m.a. i Sambandsstatane, vert det norske målet halde ved lag. I dei gamle norske umkvervi — Jamteland og Herjedalen — hev målføri framleis norske drag, serleg lenger nord.
Bergesida
Bergesida er ein tettbygd stad i Grue kommune i Innlandet fylke. Staden ligg like austom kommunesenteret Kirkenær og er eit nyare bustadområde.
Bergesida vart definert av Statistisk sentralbyrå som tettstad fram til 1. januar 2011.
Valj Semerenko
Valentyna Oleksandrivna Semerenko (ukrainsk: Валентина Олександрівна Семеренко), kjend som Valj Semerenko, er ein ukrainsk skiskyttar frå Krasnopillja i Sumy oblast. Ho vart olympisk meister med Ukraina sitt lag i 4 x 6 km stafett under Vinter-OL 2014 i Sotsji, og verdsmeister i fellesstart då VM i skiskyting 2015 vart avvikla i Kontiolahti. Vita Semerenko er tvillingsystera hennar.
Rio Grande i Lugo
Rio Grande er ei elv i Spania. Ho renn gjennom provinsen Lugo i den sjølvstyrte regionen Galicia. Ho spring ut i Trabadafjella, og renn så nordover til Lourenzá og til slutt Ribadeo.
Tomra
Tomra eller Tomrefjord er ein tettstad i Vestnes kommune i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på austsida av botnen av Tomrefjorden og har.
Tettstaden har mellom anna skipsverftet Vard Langsten og konfeksjonsindustri. Tettstaden har idrettsanlegg med kunstgrasbane, symjehall, innandørs idrettshall og utandørs sports-amfi. Det lokale samfunnshuset heiter Idahall. Messingkorpsa Tomra Brass Band og Tomrefjord skulekorps her begge base i bygda. Det er hyttefelt på Tomrefjellet, i områda kring Svartløkvatnet. Det lokale idrettslaget, Tomrefjord Idrettslag, vart stifta i 1921.
Nokre kilometer opp frå bygda er det mange mil med langrennsløyper, varmestover og lysløype. Desse løypene er mykje brukt om vinteren både av Romsdalsbygda og nabobygdene på Sunnmøre.
Tomrefjord er fødestaden til forretningsmannen Bjørn Rune Gjelsten.
Johan Christian Heuch
Johan Christian Heuch var ein norsk lærar, prest, biskop i Kristiansands stift, redaktør og forfattar. Han var son til Johan C. Heuch.
Heuch var frå Kragerø, der faren var kjøpmann. Sjølv vart han student frå Nissens skole i hovudstaden i 1856, og cand. theol. i 1861. 1861-62 studerte han i utlandet, Leipzig og Erlangen. 1863-64 var han lærar ved borgarskulen i Kragerø. Frå 1865 til 1871 var han personalkapellan hos Jørgen Moe i Bragernes og Vestre Aker. I 1875 vart han styrer for det praktisk-teologiske seminar ved Det teologiske fakultet i Kristiania. Samstundes redigerte han 1875-77 Luthersk Kirketidende og 1877-90 Luthersk Ugeskrift.
Heuch møtte som varamann på Stortinget i 1890-sesjonen og fram til 7. mars 1891. Han representerte krinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger og var medlem av Høgre.
Heuch var ein framifrå predikant, og dyktig polemikar. I 1880-åra hadde han ei leiarrolle på den konservative sida, kring dei mange politiske og kulturelle stridsspørsmåla i tida. I skriftet Vantroens Væsen gjekk han mot allmenn røysterett og til angrep på radikalismen og hevda: «om radikalismen skulle seire så fullstendig at dens tanker ble eneherskende i folkets liv, da ville man ikke kjenne noen Gud i himmelen og derfor heller ingen objektivt gyldig og ubetinget lov på jorden. All autoritet ville være forsvunnet».
Opphavleg var Heuch høgkyrkjeleg, men fekk eit meir positivt tilhøve til lekmannsrørsla, særleg i 1890-åra.
Han døydde 1904 i Kristiansand.
Egil Østenstad
Egil Johan Østenstad er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Torvastad. Han var aktiv to periodar i Viking FK og deltok i 18 landskampar. Perioden 1996-2003 tenestegjorde han i engelsk klubbfotball. Østenstad var midtspiss.
Klubbspel
Østenstad melde overgang frå fjerdedivisjonslaget Torvastad til Viking i 1990. Året etter fekk han ein del speletid på Viking-laget som vart seriemeister 1991, utan å få nok kampar til medalje. Gjennombrotet kom i 1993 då vart han lagets toppskårar med 10 seriemål. 1996-sesongen skåra Østenstad heile 23 mål i eliteserien, einast Rosenborgs Harald Brattbakk skåra fleire.
Hausten 1996 fekk Østenstad kontrakt med Southampton FC. Etter ein fin fyrste sesong fekk han noko mindre speletid etter byte av sjefstrenar. I slutten av august 1999 vart han overført til nivå 2-laget Blackburn Rovers. Også i Blackburn hadde han ein bra fyrste sesong, sidan vart det mykje benkesliting fram til 2003. Etter ein svak 2003/04-sesong i skotske Rangers FC reiste Østenstad tilbake til Stavanger og Viking FK. Han ytte mykje til at laget berga eliteserieplassen i 2004, men la opp ved sesongslutt i 2005.
Simon Eder
Simon Eder er ein austerriksk skiskyttar frå Zell am See. Med austerrikske lag i 4 x 7,5 km stafett har han vunne tre meisterskapsmedaljar, ein sølvmedalje i VM 2009 og olympiske medaljar i sølv i 2010 og bronse i 2014. I tida mars 2009 til januar 2016 har han sigra i tre renn i verdscupen i skiskyting, fyrste gongen i ein fellesstart, siste gongane i jaktstartar.
Alfred Eder er far hans.
Grinder
Grinder er ei bygd og tidlegare tettstad i Grue kommune i Innlandet fylke. Staden ligg ved Glomma, sju km sørom kommunesenteret Kirkenær.
696
696 (romartal DCXCVI)
Horace Walker
Horace Walker var ein engelsk fjellklatrar som gjorde fleire oppsiktsvekkande fyrstebestigingar, mellom desse av Grandes Jorasses og Elbrus.
Walker var son til lerhandlaren Francis Walker (1808–1872) i Liverpool. Faren var ein ivrig fjellklatrar, og både sonen Horace og dottera Lucy Walker (1836–1916) dreiv med klatring. I 1864 var alle tre med då toppen av Balmhorn vart nådd for fyrste gong.
I 1874 var Walker med då den høgste fjelltoppen i Europa, Elbrus i Kaukasus, vart kliven for alle fyrste gong.
Walker var formann for Alpine Club i tida 1891-93.
Åkerrikse
Åkerrikse (Crex crex) er ein trekkfugl i riksefamilien. Han finst i det meste av Europa, men er kategorisert som kritisk trua (CR) på norsk nasjonal raudliste for artar.
Utsjånad
Åkerriksa er ei mellomstor rikse som måler 27–30 cm og har eit vengespenn på 42–53 cm. Hannfuglane veg i gjenomsnitt 165 gram og hofuglane 145 gram. Fjørdrakta er kryptisk farga i brune, svarte og grå nyansar som gir bra kamuflasje. Fjørene på isse og rygg hos den adulte hannen har svart midtparti, brun spiss og sandfarga og grå brem, noko som gir eit svartprikka inntrykk i felt. Dei øvre vengedekkfjørene er distinkt raudbrune. Ansiktet, strupen og brystet er blågrå, utover det lysbrune augestreket som strekker seg frå nebbasen og møter det brune på halsen. Buken er lysgrå og kroppssida streka i kvitt og raudbrunt. Den kraftige nebben er kjøttfarga, irisen brun og føter og bein er lyst grå.
Hekking
Åkerriksa kan legga egg frå mai til juli, av og til i august.
Nobels fredspris
Nobels Fredspris er ein nobelpris som vert delt ut til personar eller organisasjonar som har arbeidd for fred. Prisstiftaren Alfred Nobel oppgav tre krav som skulle stillast til vinnarar; ein vinnar treng berre oppfylla eitt av dei. Krava er «reduksjon av militærstyrke», «arrangering av fredskongressar» og det vide omgrepet «forbrødring av nasjonar».
Kven som skal få prisen blir avgjort av Den Norske Nobelkomite som har medlemmer valde av Stortinget.
Komiteen er heilt uavhengig, og tar ikkje mot instruksar eller pålegg frå noko hald i samband med vurderinga av forslaga til prisvinnar. Ikkje noko frå drøftingane i samband med valet av vinnarar til Nobelpris skal omtalast av Nobelkomiteane.
Det Norske Nobelinstitutt er sekretariat for Den Norske Nobelkomiteen, og Olav Njølstad er direktør for Nobelinstituttet og Nobelkomiteen sin faste sekretær.
Prisutdelinga skjer kvart år i Oslo rådhus 10. desember, som var dødsdagen til Alfred Nobel. Ein held òg ein eigen Nobelkonsert i samband med utdelinga.
Psykolog
Ein psykolog er ein person som har studert psykologi. I Noreg er «psykolog» ein beskytta tittel, for å kunne kalle seg psykolog må ein ha eksamen frå eit av profesjonsstudia i psykologi ved universiteta. Dette studiet er på seks år og inkluderer ei opplæring i generell psykologi, psykopatologi, terapi og ei sjølvstendig vitskapeleg oppgåve. Etter dette er det mogleg å spesialisere seg ved å i løpet av fem år følgje visse vidareutdanningskurs, skrive ein vitskapleg artikkel, og jobbe som psykolog.
Sophus Lie
Marius Sophus Lie var ein norsk matematikar fødd på Nordfjordeid i Sogn og Fjordane fylke. Lie og Niels Henrik Abel vert rekna som dei to fremste norske matematikarane på 1800-talet.
Lie grunnla på eiga hand ei ny matematisk disiplin, transformasjonsgruppeteorien. Denne disiplinen går i dag under namnet «teorien for Lie-grupper», og er i dag eit viktig reiskap for moderne fysikk. Lies algebra vert brukt til å klassifisere elementærpartiklar, og i tillegg utgjer den ei viktig rolle innanfor kvantemekanikken.
Lie naut stor respekt ute i Europa. I 1886 vart han utnemnd til professor ved matematisk institutt i Leipzig, og han arbeidde også i Berlin, Paris og i Göttingen. I sitt siste leveår vart han professor ved Universitetet i Oslo.
Yosuke Kawamata
Yosuke Kawamata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Arte Takasaki og Shonan Bellmare.
Re di Anfo
Re di Anfo er ei elv i provinsen Brescia i Lombardia i Italia. Ho har sitt utspring ved Cima Meghè og renn ut i Idrosjøen ved Anfo på vestsida av innsjøen. Heile elva renn innanfor kommunen Anfo.
Eit kort stykke av elva egnar seg godt for kanopadling
Freienstein-Teufen
Freienstein-Teufen er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 420 meter over havet.
Kommunen ligg i nedre Tösstal, ved Rhinen, og består av landsbyane Freienstein og Teufen. I 1958 vart dei to landsbyane slått saman til ein kommune.
697
697 (romartal DCXCVII)
Frederik Heyerdahl
Frederik Wexels Heyerdahl var ein norsk embetsmann og stortingsmann.
Heyerdahl var fødd i Lenvik, der far hans var sokneprest. Sjølv tok han norsk juridisk eksamen i 1842, og var deretter fullmektig på eit futekontor. Seinare var han kopist i revisjonsdepartementet, før han så i ti år, 1844–54, var fut og sorenskrivar i Aust-Finnmark. År 1853 tok han til som tollkasserar i Vadsø, frå 1858 tolloppsynsbetjent same staden. Fut i Valdres 1868-84 og til sist i Larvik.
Heyerdahl var 2. representant frå Finmarkens amt på Stortinget 1854, der han var sekretær i kyrkjekomiteen.
Han døydde 1887 i Larvik.
Pax Forlag
Pax Forlag AS er eit norsk forlag som vart skipa i 1964 i Oslo. Forlaget sprang ut av krinsen rundt det pasifistiske tidsskriftet Pax, som sidan 1962 hadde vore utgjeve av Folkereising Mot Krig. Leiinga av forlaget har mykje av tida det har eksistert vore gjort kollektivt av dei tilsette og forlaget si målsetjing var frå starten pasifistisk. Pax Forlag har aldri vore bunde til noko særskild politisk parti eller organisasjon, men frå slutten av 60-talet var det eit sosialistisk forlag, og på 70-talet gav det ut mykje marxistisk og feministisk litteratur.
Ein viktig del av utgjevingspolitikken hjå Pax har alltid vore kritisk, radikal samfunnsvitskap. Forlaget har også formidla mange internasjonale venstreradikale forfattarskap på norsk, til dømes Simone de Beauvoir, David Horowitz, Che Guevara, Erich Fromm, Hannah Arendt, Jean-Paul Sartre og Doris Lessing. Av norske forfattarar må ein nemna Jens Bjørneboe.
Det største enkeltprosjektet til forlaget er PaxLeksikon, som kom i 6 band i åra 1976–82 og no er tilgjengeleg på internett. Det danske alternative digitale Leksikon for det 21. århundrede byggjer på PaxLeksikon.
Pax Forlag er i dag eigd av Forlagsfinans, som er kontrollert av Bjørn Smith-Simonsen. Pax eig 3% av aksjane i De norske Bokklubbene og er ein av dei største aksjonærane i Humanist Forlag. Pax har dessutan fleire tilknytte imprintar, som barnebokforlaget Omnipax, fagbokforlaget Unipax, forlaget Bonytt med fleire
Rapido
Rapido er ei 40 km lang elv i Lazio i Italia. Elva renn gjennom Ciociaria i provinsen Frosinone.
Rapido har utspring på grensa mellom Lazio og Molise i fjellsida i Mainardefjella. Elva renn gjennom området Sant'Elia Fiumerapido her ho vidare vert kalla Gari og nær Cassino renn ho i lag med Liri og dannar Garigliano.
Fleire karstkjelder renn ut i elva og ho har derfor relativt stor og jamn vassføring. I gjennomsnitt er vassføringa 25 m³/s og aldri under 10 m³/s.
Elva var åstad for eit blodig slag i januar 1944 då dei allierte prøvde å opprette eit bruhovud for å innleie åtak på Gustavlinja nær Monte Cassino.
Idaho
Idaho er ein delstat i USA. Han grensar mot Montana i nordaust, Wyoming i aust, Utah og Nevada i sør, Washington og Oregon i vest og mot Canada i nord. Delstatshovudstaden er Boise.
Geografi
Idaho er ein fjellstat som ligg i fjellkjeda Rocky Mountains. Ei av elvene i delstaten, Snake River, renn gjennom den djupe dalen Hells Canyon. Det meste av folkesetnaden held til sør i delstaten, der den største byen Boise ligg. Andre byar i sør er Pocatello og Twin Falls. Elles husar delstaten byane Lewiston, som ligg ved ei elv og er den einaste hamnebyen i Idaho, og Coeur d'Alene.
Historie
Området hadde kring 8 000 innfødde innbyggjarar då Lewis og Clark-ekspedisjonen vitja det i 1805.
Næringsliv
Gruveindustrien etter sølv og bly, har vore viktig for Idaho. Det mest kjende jordbruksproduktet er potetar, og Idaho står for ein tredel av potetproduksjonen i USA. På 1970-talet etablerte også dataverksemder seg i Idaho.
Satoru Hayashi
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Gainare Tottori, Zweigen Kanazawa, Banditonce Kakogawa og FC Osaka.
Brusdalsvatnet
Brusdalsvatnet er ein innsjø som ligg på Uksenøya i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Brusdalsvatnet ligg om lag midt på Uksenøya og er langt og smalt, knapt 10 km langt og om lag 1,3 km breitt på det breiaste.
Frå Brusdalsvatnet renn vatnet gjennom Lillevannet, ein mindre innsjø nedanfor, gjennom Spjelkavikelva, og ut i Åsefjorden.
Brusdalsvatnet er drikkevatnet til Ålesund kommune.
I 2009 vart det funne oppsiktsvekkande høge verdiar av miljøgifta bromerte flammehemmarar (HBCDD) i botnslam i vatnet. Etter det Ålesund kommune og NIVA opplyser, skal ikkje dette ha betydning for vasskvaliteten på drikkevatnet.
Restriksjonar
Sidan Brusdalsvatnet er drikkevasskjelde gjeld ein del restriksjonar på og kring vatnet.
Det er forbod mot vegbygging i nedbørsfeltet. Mogeleg anleggsveg skal stengast med bom, og berre nyttast til drift av vassverket.
Det skal ikkje oppførast bygningar i nedbørsfeltet
All båttrafikk på vatnet er forbode.
Det er berr lov å fiske med stong i Brusdalsvatnet, og berre for medlemmar av Skodje jeger- og fiskerforening.
Det er forbod mot gjødsling av vatnet for å auke fisket,
Sprøytemiddel kan ikkje brukast i nedbørsfeltet.
698
698 (romartal DCXCVIII)
Eikesdalsvatnet
Eikesdalsvatnet er ein innsjø i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Han ligg 22 meter over havet og største djupna er 155 m. Sjøen er lang og smal – snautt 18 km i luftlinje. Arealet er 23 km², noko som gjer Eikesdalsvatnet til den største innsjøen i Møre og Romsdal.
I sommarsesongen går det ferje på Eikesdalsvatnet mellom Øverås i nordenden og Eikesdalen i sørenden.
Vegen langs vatnet inn til Eikesdalen, Fv191 eller Eikesdalsvegen, har vore stengd fleire gonger på grunn av ras. I august 2003 forsvann 200 meter av vegen på grunn av flaum etter kraftig regnvêr. Mykje arbeid har vore gjort for å rassikre vegen, mellom anna er meir av vegen lagt i tunnel, men delar av vegen er framleis særs utsett for ras.
Eikesdalsvatnet er omkransa av fjell med toppar mellom 1500 og 1800 moh. Dei bratte fjellsidene ned mot Eikesdalsvatnet gjer området sterkt utsett for ras. Liene rundt vatnet har rike edellauvskogar og visstnok den største hasselskogen i Nord-Europa.
Eikesdalsvatnet har fleire innløp, mellom anna Aura som renn gjennom Eikesdalen frå Aursjøen. Det mest kjente innløpet er Mardøla med den kjende Mardalsfossen.
Svanvik kyrkje
Svanvik kyrkje, tidlegare kapell, står i Svanvik i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke, og er ei tømra kyrkje med sentralplan. Kapellet vart bygd i åra 1932–1934. Arkitekt for bygget var Harald Sund. Kyrkja har eit norsk nasjonalromantisk preg med mørke tømmervegger og raudmåla listeverk og grøn dør utvendig. Også inni har kyrkja mørke tømmervegger som står i kontrast til dei fargesprakande søylene, benkane og inventaret.
Kyrkja høyrer til Sør-Varanger kyrkjesokn i Varanger prosti.
Som med Kong Oscar IIs kapell i Grense Jakobselv og Neiden kapell låg det også i Svanvik ein politisk baktanke frå styresmaktene bak oppføringa av kyrkja. Ein ynskte å gje folk i området lett tilgang til ei norsk kyrkje. Målet var å knyte folket i området fastare til det norske samfunnet gjennom kyrkja, og slik styrke den norske suvereniteten over området.
Daisuke Kikuchi
Daisuke Kikuchi er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Shonan Bellmare, Thespa Kusatsu, Urawa Reds og Kashiwa Reysol (2019).
Ukhtaelva
Elva frys til i månadsskiftet oktober-november og vert isfri att i mai/juni.
Galvanomagnetisk effekt
Galvanomagnetisk effekt er eit samleomgrep på termiske og elektriske fenomen som viser seg når ein straumførande leiar eller halvleiar er plasserast i eit magnetfelt. Effektane skuldast lorentzkrafta.
Kjelder
galvanomagnetisk effekt. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/galvanomagnetisk_effekt
Georg Heyerdahl
Georg Carl Buonaparte Heyerdahl var ein norsk offiser og stortingsrepresentant frå Kristiansand.
Heyerdahl var son av ein postmeister og stadshauptmann i Kristiansand. Sjølv tok han eksamen frå krigsskulen i 1814, og vart året etter sekondløytnant ved vesterlenske regiment. Ved omorganiseringa av hæren i 1818 gjekk han over i artilleribrigaden. Der steig han i gradane, til premierløytnant i 1819, stabskaptein i 1826, batterisjef i 1834, major i hæren i 1843, og oberstløytnant og bataljonsjef i 1850. Frå 1840 til 1847 var han inspektør ved den militære høgskulen.
Heyerdahl representerte Moss på Stortinget i 1833. Han var visesekretær i Lagtinget, og sekretær i militærkomiteen og i komiteen om slottsbygninga, samt medlem av komiteen om kjøpstadskatten. I 1836 var han med i kommisjonen for Noregs festningsvesen. Han var medlem av Kristiania bystyre 1839-44.
Georg Heyerdahl døydde av kolera i Kristiania i 1853.
Glattfelden
Kommunen består av landsbyen Glattfelden, i enden av Glattal, og busetnadane Zweidlen, Schachen og Rheinsfelden og eksklaven Neuhaus.
Akureyri
Under andre verdskrigen var delar av den norske 330-skvadronen utstasjonert i Akureyri.
Historie
Vikingen Helgi Magri Eyvindarson slo seg ned på staden på 800-talet. Den fyrste historiske kjelda som nemner Akureyri er ein dom frå 1562 der ei kvinne blei dømd for utruskap. På 1600-talet slo danske handelsfolk seg ned i Akureyri, i hovudsak på grunn av den gode naturlege hamna og det gode jordbrukslandet i området. Danskane bodde likevel ikkje i Akureyri heile året. Om vinteren blei husa låst og handelsmennene reiste heim. I 1778 blei det permanent busetnad i Akureyri, og åtte år seinare gav kongen av Danmark-Noreg staden kommunestatus, saman med fem andre stader. Kongen håpa å betre levevilkåra til islendingane, for til da hadde enda ikkje Island hatt bysentra. Det hjelpte likevel ikkje for Akureyri, staden økte ikkje frå innbyggartalet på tolv.
I 1836 mista staden statusen sin som kommune, men fekk han tilbake i 1862. Deretter begynte Akureyri å vokse, på grunn av den gode hamna, og ikkje minst på grunn av det gode jordbruket. Ein industri for vidareforedling av jordbruksprodukt voks fram og blei hjørnesteinen i byen. Gjennom 1900-talet trekte folk på Island inn mot byane, og Akureyri fekk sin del av desse nye byborgarane. Handels- og tenestenæringar har sidan vakse fram som dei viktigaste sysselsettingsområda, etter at produksjonsbedriftene har gått tilbake sidan 1990.
Dei siste ti åra har fiskeindustri blitt meir viktig i Akureyri ettersom to av dei største fiskeribedriftene på Island, Samherji og ÚA, har hovudkontora sine her.
Universitetet i Akureyri, Háskólinn á Akureyri, blei opna i 1987 og har veksande studenttal. Spesielt mange studentar er fjernstuderande.
Akureyri er vennskapsby med Ålesund.
Kvitlyng
Kvitlyng (Andromeda polifolia) er ein art i lyngfamilien som har sirkumpolar utbreiing.
Kvitlyng er ein spinkel snau lyng, 2 dm høg. Han har smale tjukke blad som er grøne ovanpå og blåkvite under. Blomstrane har lysraude blomsterskaft og begerflikar. Blomsterknoppen er raud, krona først lysraud og til slutt kvit. Kvitlyng blømer kring juni på myr. Frukta er ein kapsel. Planten er vanleg over heile Noreg, og er blitt funnen opp til 1250 moh. på Hardangervidda.
Kvitlyng er svakt giftig.
Bassenthwaite Lake
Bassenthwaite Lake er ein av dei største innsjøane i Lake District i England. Han er lang og smal, om lag 6,4 km lang og 1,3 km brei, men særs grunn, på det djupaste berre 21 meter.
Han er den einaste innsjøen i Lake District som har ordet lake i namnet. Elva Derwent renn gjennom innsjøen. Innsjøen ligg ved foten av Skiddaw, nær byen Keswick.
Opphav
Som dei andre innsjøane i Lake District har Bassenthwaite Lake oppstått i ein bredal etter den siste istida. Vatnet frå Bassenthwaite Lake renn vidare til Derwent Water via Derwent, som renn 4,5 km mellom dei to innsjøane.
Xirómero
Xirómero (gresk Ξηρόμερο) er ein kommune i periferieininga Etoloakarnanía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Xirómero ligg vest for Agrínio og nordvest for Mesolóngi. I vest ligg Det joniske havet.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Bassenthwaite Lake
Biologisk mangfald
Tilsigsområdet til innsjøen er eit av dei største i Lake District.
Innsjøen inneheld laks, aure, gjedde, åbor, ørekyte, gullbust, hork og ål, men den dominerande arten er mort, som ein trur vart sett ut i innsjøen. Her finst òg haustsik, som ein av berre to stader i England. Skarv er observert ved innsjøen, og ein kan òg sjå hegre. Sidan 2001 har fiskeørn hekka regelmessig ved innsjøen.
Anders Sæter
Anders Sæter er ein norsk lokalpolitikar. Frå kommunevalet 2007 til 2011 var han ordførar i Tysfjord kommune, innvald for Senterpartiet.
Datastøtta samarbeid
Datastøtta samarbeid er ei norsk omsetjing av Computer Supported Cooperative Work (CSCW), er eit omgrep som fyrst vart nytta av Irene Greif og Paul Cashman i 1984 ved eit seminar oppsøkt av personar som var interessert i å nytta teknologi til å støtta folk i sitt arbeid. Datastøtta samarbeid er basert på ekspertise og samarbeid frå mange spesialistar, både samfunnsvitarar og informatikarar. Det er fokus på korleis grupper arbeider, og ein freistar å forstå korleis teknologi (særleg datamaskinar) kan hjelpe desse å fungera.
Tiago Prado
Tiago Prado er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og Consadole Sapporo.
Pavel Janáček
Liv
Fordi han av politiske grunnar ikkje fekk studere ved Det filosofiske fakultetet på Karlsuniversitetet i Praha, studerte han på Høgskulen for økonomi samme stad. I åra 1990-1995 skreiv han i kulturspaltene i avisa Lidové noviny, i åra 1995-1995 som redaktør for det litterære tidsskriftet Tvar. Frå 1995 har han arbeidd på Institutt for tsjekkisk litteratur ved Det tsjekkiske vitskapsakademiet, fyrst på avdelinga for samtidslitteratur, seinare på avdelinga for litterær kultur og frå 2010 som direktør for instituttet. I åra 2003-2010 underviste han på Instituttet for tsjekkisk litteratur og allmen litteraturvitskap ved Det filosofiske fakultetet på Karlsuniversitetet. På kanal Vltava i tsjekkisk radio leiar han programmet ”Ord om litteratur”, der han diskuterer ny tsjekkisk skjønnlitteratur med inviterte gjestar.
Tresfjorden
Tresfjorden er ein fjordarm av Romsdalsfjorden i Vestnes kommune i Romsdal. Fjorden strekkjer seg 12 km sørover til Tresfjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom tettstaden Vestnes i vest og Lægerbukta ved Vike i aust. Midtvegs inn i fjorden ligg industriområdet Skorgeneset på vestsida.
Akvariefisk
Val av akvariefisk
Når ein vel ut fisk til eit akvarium er det ei rekke faktorar ein bør ta omsyn til. For det første må fiskane trivast i nokonlunde dei same fysiske føresetnadane, det vil seie temperatur, mineral- og saltinnhald osb. Ein bør òg ta omsyn til om ein er i stand til å dekka næringsbehovet til fisken; mange artar krev levandefor for å trivast eller overleva. Ein tredje faktor er økologien til dei einskilde fiskeartane; det er t.d. lurt å syta for at dei ikkje konkurrerer om dei same områda i akvariet ved å velja nokre botnfisk og nokre overflateartar. Det kan òg vera ein fordel å ikkje halda aggressive rovfisk saman med små tetra.
Ein faktor mange gløymer er plassbehovet til fisken. Det er dyreplageri å halda for stor fisk i for små akvarium. Kor mykje plass ein einskildfisk må ha varierer frå art til art, små fisk er naturleg nok vanlegvis mindre plasskrevjande enn store.
Plassbehovet (storleik i liter) har mest samanheng med kor fort vantet blir forureina. Om eigaren av eit lite akvarium er flink til å bytta vatnet, halde rett temperatur og pH-verdi kan ein ha fleire fisk eller større fisk.
Bassgitar
Bassgitar, bass eller el-bass er eit strengeinstrument som ein speler med fingrane eller eit plekter. Den fyrste elektriske bassgitaren såg dagens lys allereie i 1930. Den blei oppfunnen av Paul Tutmarc, men blei ikkje nokon suksess før Leo Fender og medarbeidaren George Fullerton (i selskapet Fender) lanserte den fyrste masseproduserte bassgitaren i 1951. Dei laga ein bass som blei kalla Precision bass. Namnet Precision kom av tverrbanda som delte inn halsen i nøyaktig tonehøgd. Dette gjer det lettare å spele reint enn på ein (bandlaus) kontrabass.
Det finst også bandlause el-bassar, såkalla «fretless» bass. Sistnemnde er særleg populære blant jazzbassistar, men er meir krevjande å spele på ettersom plasseringa av fingrane er viktigare.
I dag er begge variantar av el-bassen vanlege jazzinstrument, og varianten med band er nærast uunnverleg i rockemusikk og dei fleste andre elektrisk forsterka musikkformer.
Vanlegvis har bassgitaren fire strenger, som er stemt lik strengane på ein kontrabass, og kling i ‚E - ‚A - D - G. Dei tilsvarar dermed dei fire djupaste strengene på ein vanleg gitar, berre ein oktav lågare. Vidare finst det bassgitarar med fem strenger med ,,H som djupaste streng, og bassar med seks strenger som då vanlegvis er stemt i ,,H - ,E - ,A - D - G - c, eller dei kan vere stemt som strengane på ein vanleg gitar, berre ein oktav djupare.
Som ved alle andre strengeinstrument finst det bassar med eit meir «eksotisk» tal strenger, som tostrengarar, sjustrengarar, åttestrengarar osb. Etter prinsippet frå tolvstrengars-gitaren finst det også dobbelkorige el-bassar, som for kvar grunnstreng har ein oktavstreng (eller to eller tre, for trekorige og firkorige bassar) som kling med.
El-bassen er utstyrt med magnetiske eller elektroniske pickups, som fangar opp vibrasjonen frå strengane. Moderne el-bassar har gjerne «aktive» pickups, som er utstyrt med ein batteridriven forforsterkar som er innebygd i bassen. Med denne teknikken får ein betre attgjeving av overtonar, og ein kan heve eller senke dei høge og djupe tonane. Ved passive pickups kan ein berre senke dei høge tonane. I det siste har det dukka opp optiske system basert på piezoelektrisitet, som gjer det mogeleg å bruke ikkje-magnetiske strengar.
For å spele på ein el-bass må ein ha ein bassforsterkar («bass amp»), som bassen er forbunde til via ein jack-kabel eller ein XLR-kabel. Bassforsterkarar for bruk i et band bør ha ein utgangseffekt på minst 150 Watt ved 8 Ohm (ca. 250 Watt ved 4 Ohm). I rockeband som spelar høg musikk, er ein forsterkar med 400 Watt slett ikkje overdimensjonert.
Astakós
Astakós (gresk Αστακός) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Astakós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Xirómero og er hovudsete i kommunen.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Astakós 6 578 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 696 innbyggjarar.
Erfjord kyrkje
Erfjord kyrkje står i Hålandsosen i Suldal kommune i Rogaland, og er ei langkyrkje frå 1877. Byggverket er i tømmer og kyrkja har 180 sitteplassar. Arkitekt for kyrkja var T. Tengesdal.
Altartavla har motivet «Jesus i bønn» av Frøvik. Ho er ei kopi av altartavla i Johanneskyrkja i Bergen. Orgelet er eit pipeorgel med 10 stemmer frå Verschueren Orgelbouw.
Bjørkedalsvatnet
Langs Bjørkedalsvatnet ligg matrikkelgardane Nøre-Bjørkedal (i aust), Helset (ved sørenden) og Løset, Eidseflot og Søre-Bjørkedal (på vestsida). Norddelen av vatnet er ubebodd.
Riksveg 651 går langs vestsida av vatnet.
Hallingspel
Hallingspelet er nemninga på den greina av hardingfeletradisjon som har utvikla seg i Hallingdal. Spelet har nokre særskilde kjenneteikn som gjer det lett å skilje det frå andre tradisjonsliner, til dømes dei i Valdres og Numedal.
Rytmiske særdrag
Hallingspelet er rekna som nærskyldt Valdres-spelet, og dei to linene har ein del sams slåttar. I Hallingdal har desse sin eigen svip, og i somme tilfelle er det ikkje godt å seie kva for bygdelag som skapte slåtten. Den nedre delen av dalen, Nes og Flå har òg nokre sams slåttar med Krødsherad.
Hallingspringaren byrjar utan unnatak beint på første slaget, og har ein måteleg jamn 3/4-takt. Bogedraget kan stundom vri seg på ein måte som kan kjennast floket, og tradisjonen har ført med seg kjappe kast med bogen, noko som gir spelet ein eigen rytmisk snert.
Lausen eller hallingen har og dette draget, og nokre spelemenn har teke til å nytte rundboge i staden for den vanlege fiolinbogen for å meistre dei flokete draga i dei eldste utformingane av tradisjonen.
Hovudliner
I dalen har det vore to sentrale utviklingsstader: Nes i Hallingdal, med nær tilknyting til Krødsherad, og Ål. Berre i Ål voks det fram to greiner av hallingspelet, strandaspel og dekkaspel. Den første av desse linene hadde sentret sitt på Strand, lengst nord i kommunen, og tel spelemenn som Ola A. Strand, Knut Asleson Strand og Asle Strand. Låttane her er kjenneteikna ved «rulling» og lange liner i bassen. Somme meiner dette stildraget er svært gamalt, og tradisjonen lyfter fram nokre av dei mest særmerkte låttane i dalen.
Dekkaspelet er mest knytt til spelemannen Ola Dekko, og er kjenneteikna med ei anna melodisk utforming, og gjerne fleire ristetak i springaren. Mange av låttane herfrå har variantar i andre dalføre, og har nok teke opp i seg meir av impulsar frå Valdres og Telemark. Attåt desse hovudlinene finst det særdrag for gamalt spel i Hol og Flå.
Tida kring 1900 kan gjerne kallast ei ombrøytingstid for hallingspelet. Spelemenn som Tor Grimsgard og Ola Dekko (båe fødde på 1850-talet), sytte for at mindre slåttar vart bygde ut, og auka den tekniske standarden på spelet. Arven frå dei vart ført vidare av spelemenn i generasjonen etter. Samstundes såg 1800-talet og at dei ulike tradisjonslinene vart blanda i større mon, sidan trafikken oppetter og nedetter dalen auka. Likevel kan ein enno skilja dei ulike linene i hallingtradisjonen. Det er å seia at Hallingdal nok låg noko etter til dømes Telemark eller Valdres, som hadde opplevd ei tilsvarande ombrøyting av spel ein eller to ættleder før, med Myllarguten og Jørn Hilme. På denne tida var desse områda prega av Lars Fykerud og Olav Moe, medan hallingane framleis la vinn på tradisjonelt dansespel. Hugen til konsertspel vart ikkje vakt før med Odd Bakkerud.
Nyare tid
Hallingspelet har endra seg noko dei seinare åra, mykje på grunn av påverknad frå Odd Bakkerud frå Nesbyen, som vart lært opp av mellom andre Truls Ørpen frå Krødsherad. Eit innslag av meir fiolinistisk spelestil og ei påverknad frå Telemark har òg skapt omskifte.
Frå om lag 1960 til 1980 opplevde Hallingdal som andre område ei nedgang i interessa for folkemusikken. Det vart lite nyrekruttering både til dans og spel, og frå 1971, då Olav Sataslåtten døydde, gjekk det seint å få dei unge attende til miljøet. Omskiftet kom med Hallingdal Låtelag, som vekte ny interesse hjå ungdomane i dalen. Dei seinare år har rekrutteringa vore god. Dalen tel no fire aktive spelemannslag, i Hol, Ål, Torpo og på Nesbyen.
Frå om lag 1870 er mange hallinglåttar òg spela på durspel (einpikkar), som er vel så nytta som instrument til dans. Frå omlag 1900 kom toraderen og runddansmusikken i samband med bygging av Bergensbanen
Spelemenn
.
Mykola Pymonenko
Liv og gjerning
Mange av Pymonenkos måleri er allmenngjorde portrett over, og ei lekamleggjering av, ei folkeleg oppfatning om arbeidsmennesket. Tematisk vende han seg òg mot bøndene og deira arbeid, framstilte typiske scener frå kvardagslivet med landskap i bakgrunnen.
Pymonenko laga illustrasjonar til fleire av Taras Sjevtsjenko sine dikt. Hans totale produksjon var på over 700 sjangerbilete, landskapsmåleri og portrett. Pymonenko tok elles del i målinga av veggmåleria i Volodymyrskatedralen i Kiev.
Han var fødd i Kiev og døydde i same byen.
Nobelprisen i økonomi
Sveriges Riksbanks økonomipris til minne om Alfred Nobel, som regel kalla Nobelprisen i økonomi, er ein pris som blei innstifta i 1969, til trehundreårsjubiléet åt den svenske Riksbanken. Dette er ikkje eigentleg ein Nobelpris, ettersom han ikkje har noka tilknyting til Alfred Nobel sitt testamente. Arvingane hans har konsekvent avvist all bruk av nemninga «Nobelpris» i samband med denne prisen. Utmerkinga følgjer likevel den same utdelingsprosedyren som dei andre prisane, har liknande premiar og prestisje, og blir av mange rekna som ein litt yngre nobelpris.
Vanguard 3
Satellitten hadde som mål å måla magnetfeltet til jorda, røntgenstrålinga frå sola og kva verknad denne hadde på jordatmosfæren og mikrometeorittmiljøet nær jorda. Mellom instrumenta var eit protonmagnetometer, røntgenstråleioniseringskammer og ymse mikrometeorittdetektorar. Satellitten var utforma som ei magnesiumkule med ein diameter på 50,8 centimeter. Han vog 22,7 kilogram.
H.P. Lovecraft
Liv
Lovecraft voks opp hjå mora og tantene etter at faren døydde av syfilis. Her las han mykje, og vart inspirert av gresk mytologi og arabiske segner. Bestefar hans fortalde han òg ei rekkje eventyr av det meir skumle slaget, og desse sogene la grunnlaget for den fiksjonen han skapte som vaksen. Lovecraft leid av mange nervesamanbrot, og var mykje inne på institusjonar når han ikkje skreiv.
Verk
Det Lovecraft er mest kjend for er Cthulhu-mytologien, skapt i ei lang rekkje små noveller om menneske som råker ut for Dei gamle, eldgamle gudar som søv, og som helst ikkje skal vekkjast. Desse, meinte Lovecraft, hadde skulda for mange hendingar i verdsrommet og i menneskesoga. Mange meiner at han sjølv trudde på dette, og levde einsleg og innestengd på slutten av livet.
Det meste av verka hans vart trykte i undergrunnsblad, kalla pulp-magasin, som det var mange av på den tida. Han skreiv mykje i samarbeid med Robert E. Howard, som skapte sogene om barbaren Conan.
Lovecraft har hatt stor tyding for skrekk-litteraturen, teikneseriar, filmar og fjernsyn. Både Babylon 5 og Buffy the Vampire Slayer er inspirerte av verka hans. Elles er verka gjort om til rollespel, og bøkene hans vert lesne av mange i goth-miljøet verda over. Fleire av novellene er omsette til norsk.
Innflytelse på Lovecraft
Lovecraft blei ofte inspirert av sine eigne mareritt. Han byrja å bli interessert tidleg i barndommen då bestefaren fortalde han grøssar-historier.
Vanguard 3
Datasendingar frå sonden stogga 11 desember 1959 etter 84 dagar i verksemd. Dataa som vart samla inn gav ei grundig undersøking av magnetfeltet til jorda, gav ei nedre grense på Van Allen-strålingsbelta og gav ei teljing av kollisjonar med mikrometeorittar.