cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strikkepinne
Typar
Dei viktigaste strikkepinnetypane er rette pinnar, strømpepinnar og rundpinnar. Det blir også laga særskilde pinnar, til dømes flettepinne med ein bøygd del som kan brukast til å strikka flettemønster, og pinnar som kan setjast saman til ulike typar og dermed ha forskjellig bruk.
Europaveg 263
Europaveg 263 går mellom Tallinn og Luhamaa i Estland. Lengda på vegen er 282 km.
Strikkepinne
Tjukkleik
I Noreg har strikkepinnane nummer etter diameteren i millimeter. I ein del andre land har strikkepinnar ulike nummersystem.
For å finna tjukkleiken på ein strikkepinne kan ein stikka han inn i ein strikkepinnemålar med hòl i ulike storleikar.
Kjelder
Nadel
Huftarøy
Huftarøy er den største øya i Austevoll kommune rekna etter både areal og innbyggjartal.
Øya ligg mellom Møkstrafjorden i vest, Bjørnafjorden i aust, Langenuen og Selbjørnsfjorden i sør og Korsfjorden i nord.
Nord på Huftarøy ligg kommunesenteret Storebø, med i overkant av 1 000 innbyggjarar. Bygdene Kolbeinsvik og Vik ligg òg på Huftarøy.
Kommunikasjon
Det går ferje frå Hufthamar nord på Huftarøy til Krokeide i Fana bydel i Bergen kommune, og til Hundvåkøy. Dette ferjesambandet vert trafikkert av to ferjer. Søraust på Huftarøy, i Husavik, går det ferje til Sandvikvåg i Fitjar kommune på øya Stord.
HSD sine hurtigbåtar og Flaggruten går innom transportknutepunktet Hufthamar nord på Huftarøy.
Fylkesveg 186 i Nordland
Fylkesveg 186 i Nordland går mellom Glein og Rølvåg i Dønna kommune. Vegen er 13,9 km lang.
Fristråleturbin
Fristråleturbin er ein type vassturbin, som har skovlar. Turbinen kan òg verta kalla partialturbin eller impulsturbin. Vatnet vert leia i fleire stråler mot skovlene i turbinen. Peltonturbinen er den typen fristråleturbin som er mest nytta i norske vasskraftverk.
Rudolf Hilferding
Rudolf Hilferding var ein austerriksk sosialist. Han er kjend som ein av dei fremste representantane for «austromarxismen», dei kretsane i det austerrikske sosialdemokratiske partiet (SDAP, frå 1945 SPÖ) som utvikla ein venstresosialistisk kurs for dette partiet i første halvdelen av førre hundreåret. Denne venstresosialismen var annleis enn både den moderate fleirtalsretninga som utvikla seg i internasjonalt sosialdemokrati, og annleis enn den russiske bolsjevismen som skapt av Vladimir Lenin blei til internasjonal kommunisme. Andre framståande austromarxistar var Otto Bauer, Max Adler og Karl Renner.
Hilferding er kjend som forfattar av boka «Finanskapitalen», som kom i 1910, og som hevdar at kapitalismen blir stadig meir prega av innverknaden frå kredittinstitusjonane. Kapitalen blir ikkje berre meir og meir konsentrert og sentralisert, det skjer også ei utvikling der finanskapitalen får herredømme over den industrielle produksjonen, realkapitalen. Herredømmet til finanskapitalen medfører også auka kapitaleksport, og intensivert imperialisme.
Hilferding hadde flytta frå Austerrike til Tyskland i 1907, og representerte det tyske sosialdemokratiske partiet SPD i den tyske riksdagen (parlamentet) da første verdskrigen braut ut i 1914. Han var ein av dei få tyske sosialdemokratiske riksdagsrepresentantane som røysta mot krigskredittar til den keisarlege regjeringa. Etter krigen blei han enda meir framståande i SPD.
Jordbruksrevolusjonen
Jordbruksrevolusjonen eller den neolittiske revolusjonen viser til dei store endringane som skjedde i organiseringa av menneskesamfunn etter at dei tok til å halda husdyr og dyrka jorda. Desse endringane markerer gjerne byrjinga av yngre steinalder. Dei fann stad uavhengig til ulike tider og på ulike stader i verda, og over eit lengre tidsrom.
Ionisering
Ionisering er den fysiske prosessen som skjer når eit atom eller eit molekyl vert omdanna til eit ion ved at ein legg till eller fjernar partiklar som elektron eller andre ion. Dette vert ofte forveksla med dissosiasjon i kjemi.
Dumbo
Dumbo er ein amerikansk teiknefilm frå 1941. Filmen er produsert av The Walt Disney Company og vart synt for fyrste gong 23. oktober 1941. Filmen er den fjerde i rekkja av Disney sine klassiske teiknefilmar, og handlar om ein elefant som kan fly med øyrene. Filmen er tufta på ei barnebok av Helen Aberson. Boka var særs kort og inneheldt berre nokre teikninger med litt tekst.
Travis
Travis kan visa til:
Ionisering
Prosessen er noko forskjellig etter om det er eit ion med positiv eller negativ lading som vert produsert. Eit positivt ladd ion vert produsert når eit elektron bunde til eit atom (eller eit molekyl) absorberer nok energi til at det kan kome seg bort frå den elektriske potensial-sperra som opphavleg heldt det fastbunde til atomet (eller molekylet). Energimengda som må til vert kalla ioniseringspotensialet. Eit negativt ladd ion vert produsert når eit fritt elektron kolliderer med eit atom og slik vert fanga i den elektriske potensiall-sperra og dermed frigjev energien det har til overs.
Sorcerer 2014
Sorcerer 2014 er det 144. albumet totalt og det 62. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve april 2014. Albumet er ei nyinnspeling av Sorcerer frå 1977.
Jordbruksrevolusjonen
Tid, stad og produkt
Den best kjende jordbruksrevolusjonen fann stad frå 9000- til 7000-talet f.Kr. i den fruktbare halvmånen i Midt-Austen. Ein utvikla dyrking av plantar som etterkvart vart foredla: Korn, bygg og kveiteslaga einkorn og emmer; belgfrukter, linser, erter, kikerter, linsevikke, og tekstilplanten lin.
Ionisering
Generelt kan ein dele ionisering inn i to typar: sekvensiell ionisering og ikkje-sekvensiell ionisering. I klassisk fysikk finst berre sekvensiell ionisering. Ikkje-sekvensiell ionisering bryt fleire av lovene i klassisk fysikk.
Jordbruksrevolusjonen
Tid, stad og produkt
Nokre av dei første husdyra, sau, geit og gris, blei truleg først temde i dette området. Grisen blei i tillegg domestisert i Kina, medan storfe kan ha blitt domestisert både i Afrika, Sør-Asia og Midt-Austen rundt 8000-talet f.Kr. Hunden hadde lenge vore del av menneskeleg kultur.
Sorcerer 2014
Albumet kom ut som ei dobbeltplate der den første plata inneheldt nyinnspelinga av dei orignale tolv spora, medan den andre plata inneheldt ni nye komposisjonar, dels basert på eldre materiale. Særskild har delar av dei to spora som manglar på den første plata blitt brukt om att her, med nye melodiar og lydar over.
Jordbruksrevolusjonen
Tid, stad og produkt
Aust i Kina er det funne spor etter hirsedyrking frå rundt 8300 til 6700 f.Kr. Risdyrking tok til frå om lag 7000-talet f.Kr. ulike stader i Kina, Søraust-Asia og kanskje også i India.
Mehrgarh i noverande Pakistan er det eldste døme på jordbruk i Sør-Asia, frå 7000-talet f.Kr., der ein i tillegg til bygg og kveite også dyrka brystbær og dadlar.
Ein dyrka mais for oppimot 9000 år sidan i Mexico. Graskar og bønner var også tidlege dyrka matplantar i Amerika.
I Afrika utvikla fleire ulike kulturar jordbruk uavhengig frå kvarandre frå rundt 5000-talet f.Kr. Medan Nord-Afrika tok del i utviklinga i den fruktbare halvmånen, hadde dyrking av yams, sorghum og afrikansk ris (Oryza glaberrima) utgangspunkt i Sentral-Afrika. Det etiopiske høglandet hadde sitt heilt eigne planteliv og jordbruk med artar som teff, ensete og fingerhirse. I mange område av Afrika la ein større vekt på dyrehald enn dyrking av jorda.
I Sør-Skandinavia tok ein til å dyrka jorda rundt 4000-talet f.Kr., og om lag to tusen år seinare i nordlegare strok.
Travis
Fornamnet Travis
Rollefigurar:
Sein trias
Sein trias (òg kalla øvre trias eller keuper) er den tredje og siste epoken i trias. Han strekkjer seg frå mellom 228 ± 2 millionar år sidan og 199,6 ± 0,6 millionar år sidan. Sein trias er delt inn aldrane carnium, norium og rhaetium.
Mange av dei første dinosaurane utvikla seg i sein trias, som plateosaurus, coelophysis og eoraptor.
Frambrot
Frambrot frå sein trias finst i Schwaben, Franken, Alsace og Lorraine og Luxembourg, og strekkjer seg frå Basel på austsida av Rhinen til Hannover og vidare til England, Skottland og nordaustlege delar av Irland. I tillegg ser det ut til å ligge på sida av Massif Central i Frankrike og Pyreneane og Sardinia.
Funn frå rhaetikum er funne sør i Sverige, der dei nedre delane inneheld drivverdig kol, i Himalaya, Japan, Tibet, Burma, aust i Sibir og på Spitsbergen. Den øvre delen av Karroo-laget i Sør-Afrika og delar av Otapiri-laga på New Zealand er truleg frå rhaetikum.
Fossil
Keuper er ikkje rik på fossil og dei viktigaste plantene er sypress-liknande bartre (Walchia, Voltzia) og eit par kalamittar med former som equisetum arenaceum og pterophyllum jaegeri, avicula contorta, protocardium rhaeticum, terebratula gregaria, myophoria costata, M. goldfassi og lingula tenuessima, anoplophoria lettica av virvellause dyr. Av fisk finn ein ceratodus, hybodus og øepidotus.
Panserpadder har ein funne fotspor etter kalla cheirotherium og bein kalla labyrinthodon, mastodonsaurus og capitosaurus. Av krypdyr er hyperodapedon, palaeosaurus, zanclodon, nothosaurus og belodon. Dei første fossila av pattedyr dukkar òg opp i denne perioden.
Petter Myhre
Som spelar spela han midtbane og spiss, høgste nivå var 1. divisjon. Som trenar trena han Skjetten, før han kom til Vålerenga. Han hadde forskjellige trenarfunksjonar i klubben frå 2001-sesongen før han blei assistenttrenar i 2006-sesongen. Då Kjetil Rekdal trekte seg frå stillinga som hovudtrenar 21. august 2006 blei Myhre hovudtrenar. Laget hadde framgang unders leiinga til Myhre hausten 2006. Første del av 2007-sesongen var dårleg, og etter at Vålerenga gjekk ut av Noregsmeisterskapen etter å ha tapt 3-1 for andredivisjonsklubben Nybergsund gjekk Myhre av 27. juli 2007.
Sein trias
Sjå òg
Yngre trias Triásicu Superior Keuper Late Triassic Triásico superior Keuper טריאס ראשון Késő triász Periodus Triassica superior Keuper Trias późny Kasni trijas Myöhäistriaskausi
Oksfjorden i Finnmark
Oksfjorden (nordsamisk Vuoksavuotna) er ein fjord på nordsida av Nordkinnhalvøya i Lebesby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 14 km søraustover til garden Sørbotnen i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Kjelsnæringen i vest og Engelsnæringen i aust. Fjorden går på nordaustsida av Skjøtningberghalvøya. Sør for denne ligg Kjøllefjorden. Det fråflytta fiskeværet Skjøtningberg ligg på sørsida heilt ytst i fjorden, elles er det berre busetnadar inst i fjorden.
Fylkesveg 894 går langs botn av fjorden.
Janusfabrikken
Janusfabrikken er ei norsk verksemd som driv tekstilframstilling på Espeland i Bergen. Ho er særleg kjend for å produsera undertøy. Janusfabrikken er ein norsk marknadsleiar og ein stor undertøysprodusent i Europa.
Historie
Fabrikken starta 25. mars 1895 under namnet Espelandfos Spinderi & Tricotagefabrik, med energi frå Espelandsfossen. Grunnleggjaren var Anton Stephan Stephansen (1845–1929). Verksemda endra namn til A.S. Stephansen A/S i 1912 og til Janusfabrikken AS i 1997. Varemerket «Janus» vart teke i bruk i 1909 etter den romerske guden Janus. I 1899 gav Stephansen økonomisk støtte til bygging og drift av Espeland stasjon på Vossabanen. Den gamle stasjonen er i dag restaurert av verksemda, og den opphavlege trebygningen til fabrikken gjort om til kultursenter. Eit nybygg blei utvikla av arkitekt Egill Reimers og bygd i 1924–34. Verksemda fortsette utvidinga i etterkrigdstida, og i 1951 var verksemda den største trikotasjefabrikken i Noreg. På sitt største, i 1960-åra, hadde ho opptil 600 tilsette.
Stephansen-familien eigde og styrte verksemda fram tl 1992, då to vart kjøpt av tilsette, fabrikksjef Harald Flatebø og marknadssjef Vebjørn Vangen. Deretter blei deira to familiar eigarar gjennom selskapet Janus Holding AS. Seinare vart også Gøy AS eigar.
I 1999 kjøpte verksemda Irisfabrikken i Os. I 2008 hadde ho 100 tilsette.
Produkt
Janusfabrikken marknadsfører mellom anna kløfritt ullundertøy, flammehemmande undertøy for industrien (JanusPro), sokkar og barneklede. Dei hadde suksess med raggsokkar på byrjinga av 1900-talet, og med islendarar noko seinare. I tillegg til Janus-merket har verksemda også vareremerka Iris og Krone.
Kjøllefjorden
Kjøllefjorden (samisk Gilevuotna) er ein fjord på vestsida av Nordkinnhalvøya i Lebesby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 8,5 km søraustover til tettstaden Kjøllefjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Kjøllefjordneset i nord og Store Finnkjerka i sør. Vest for Finnkjerka går Laksefjorden sørover. Bortsett frå Kjøllefjord er det ingen andre busetnader ved fjorden. Fjorden ligg mellom Dyfjordhalvøya i sør og Skjøtningberghalvøya i nord.
Home Alone
Home Alone, kalla Alene hjemme på norsk, er ein amerikansk familiefilm frå 1990, regissert av Chris Columbus. Hovudrolla vert spelt av Macaulay Culkin som er Kevin McCallister, ein åtte år gammal gut som med eit uhell vert attleten heime medan resten av familien dreg på juleferie i Frankrike. Kevin oppdagar etterkvart at to tjuvar luskar rundt huset, og lagar mange oppfinnsame feller for desse to tjuvane.
Totalt tente Home Alone inn 533 millionar dollar, rundt halvparten i USA. Dette gjer filmen til ein av dei mest innbringande filmkomediane som er gjevne ut.
Pave Klemens VII
Klemens VII var pave frå 18. november 1523 til han døydde.
Pave Klemens var fødd i Utrecht som Giulio de' Medici, den uektefødde sonen til Giuliano de' Medici, brorson til Lorenzo de' Medici og fetter til pave Leo X, som han var nær rådgjevar for.
Han gjekk inn i johanniterordenen, blei prior i Capua. I 1513 blei han, trass sin status som uektefødd, erkebiskop av Firenze og deretter kardinal. Han vart vald til pave, etter ein lang og stormfull konklave, den 18. november 1523.
Fylkesveg 188 i Nordland
Fylkesveg 188 i Nordland går mellom Steinsvika og Titternes i Dønna kommune. Vegen er 7,6 km lang.
Є
Є (minuskel є) er ein bokstav i det kyrilliske alfabetet, brukt i ukrainsk for å representere lyden [je].
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Robinson Obama er ein amerikansk advokat og samfunnsaktivist. Ho var førstedame i USA i åra 2009-2017.
Ho er ektefellen til tidlegare president Barack Obama. Dei gifta seg i oktober 1992 og har to døtrer. Då han tiltredde som president 20. januar 2009 vart Michelle Obama USAs første afroamerikanske førstedame, og den første av slave-herkomst.
Obama er fødd og oppvakse i ein arbeidarklassefamilie i bydelen South Side i Chicago. Faren Fraser Robinson (1935–1990) jobba som pumpearbeidar i det kommunale vassverket i Chicago. Mora Marian Shields (1937–) jobba som sekretær. Michelle Obamas første kjende forfar var tippoldefaren hennar på farssida, Jim Robinson, som var ein slave på plantasjen Friendfield i Georgetown i Sør-Carolina, der delar av familien hennar framleis bur.
Ho er utdanna ved Princeton University og Harvard Law School. Ho byrja karrieren sin i advokatfirmaet Sidley Austin, der ho trefte den kommande ektemannen sin. Ho vart så rekruttert til ei stilling i borgarmeister Richard M. Daleys stab. Ho har òg arbeidd for University of Chicago og University of Chicago Hospitals.
Som førstedame fungerte Obama som eit førebilete for kvinner og jobba som talsperson for fattigdomsmedvit, utdanning, ernæring, fysisk aktivitet og sunn mat. Ho støtta amerikanske designarar og vart sett på som eit moteikon.
Trias-jura-utryddinga
Trias-jura-utryddinga markerer grensa mellom trias og jura for 199,6 millionar år sidan, og er ein av dei store masseutryddingane i fanerozoikum, som truleg råka livet både på land og til sjøs. 20 % av alle marine familiar og alle store crurotarsi (ikkje-dinosauriske archosauria), enkelte attverande therapsidar og mange av dei store amfibia vart viska bort. Minst halvparten av artane ein kjenner til på jorda frå denne tida døydde ut. Hendinga opna ein økologisk nisje som let dinosaurane få dominerande roller i jura. Hendinga tok mindre enn 10 000 år og skjedde like før superkontinentet Pangaea starta å bryte opp.
Statistisk analyse av dei marine tapa på denne tida indikerer at årsaka til minken i mangfaldet meir var ein minke i artsdanning enn ein auke i utryddingar.
Fleire forklaringar er føreslått for denne hendinga, men alle av dei fører til fleire ubesvarte spørsmål:
Den isotopiske samansettinga av fossile berglag frå sein trias og tidleg jura indikere ingen endringar av CO2-nivået i atmosfæren. Nyare funn viser derimot at det faktisk var ein auke i atmosfærisk CO2 i overgangen mellom trias og jura, og at sjølve masseutryddinga kunne ha kome av ein kombinasjon av vulkansk CO2 utgassing og katastrofal spalting av gasshydrat. Gasshydrat har òg vore føreslått som ei av mogelege årsaker til den største masseutryddinga gjennom tidene, den så kalla Store døden ved slutten av permtida.
Dusjanbe
Dusjanbe er hovudstaden i Tadsjikistan. Han ligg vest i landet, der dei to elvane Varzob og Kofarnihon renn saman. Byen har rundt 680 000 innbyggjarar (2008).
Namnet «Dusjanbe» tyder 'måndag' på persisk og tadsjikisk, og viser til ein måndagsmarknad som blei halden her i tidlegare tider. Namnet blei tidlegare skrive «Djusjambe» (Dyushambe), ei russifisering av Dusjanbe. Mellom 1929 og 1961 hadde byen namnet «Stalinabad» etter Josef Stalin.
Folkesetnad
Av innbyggjarane i Dusjanbe er 83,4 % tadsjikar, 9,1 % usbekarar, 5,1 % russarar og 2,4 % andre folkeslag.
Distrikt
Dusjanbe er delt inn i 4 distrikt:
Venskapsbyar
Dusjanbe har fleire venskapsbyar.
Rakkestad
Rakkestad er ein tettstad og administrasjonssenter i Rakkestad kommune i Viken med.
Staden ligg ved Rakkestad stasjon på den austre linja av Østfoldbanen, 26 km nord for Sarpsborg. Her er ein del industri med nytt industrifelt på vestsida av jarnbanen. Tettstaden er eit viktig handelssentrum og vegknutepunkt.
Odd Roger Enoksen
Odd Roger Enoksen på Andenes) er ein norsk senterpartipolitikar. Han var forsvarsminister i Regjeringa Støre frå 2021 til 2022.
Frå oktober 2005 til 21. september 2007 var han statsråd i regjeringa Stoltenberg II med ansvar for olje- og energidepartementet.
Enoksen vart innvald på Stortinget frå Nordland fylke i 1993, der han sat fram til 2005. Han hadde vore vararepresentant frå 1989.
I regjeringa Bondevik I var Enoksen kommunalminister. Han har vore varaordførar i Andøy kommune, og er utdanna agronom.
Enoksen er gift og har fire ungar.
Svartkrut
Svartkrut er eit type krut som mange meiner vart oppfunne i Kina i det niande hundreåret og var det einaste i omfattande bruk heilt fram til det nittande hundreåret. For bruk i skytevåpen og sprenging, har svartkrut vorte erstatta av røyksvakt krut og dynamitt. I dag blir det brukt i fyrverkeri og i skytevåpen av entusiastar.
Svartkrut blir framstilt ved å blande svovel, trekol, og salpeter mekanisk. Tidlegare skjedde dette med ein morter drive for hand. Seinare har ulike typar blandeapparat som hjulmøller og kulemøller drive av eit vasshjul eller av elektrisitet vorte nytta. Trekolet som blir nytta i svartkrutt er vanlegvis av eit lett treslag som pil, hassel eller svartor. I Noreg har svartkrutt vore framstilt mellom anna på Nittedals kruttverk, men i dag er det ikkje noko innanlands produksjon. Forbrenninga av krutet skaper ei mengde små partiklar som dannar kondensasjonskjernar for vassdampen som finst i lufta. Det er dette som fører til såkalla krutrøyk.
Svartkrut
Schwarzpulver Blackpowder fa:باروت سیاه Polvere nera Proch czarny
Eskilstuna
Eskilstuna er ein svensk by i Södermanlands län i landskapet Södermanland. Eskilstuna fekk bystatus i år 1659 og er administrasjonssenter i Eskilstuna kommune. Innbyggartalet er 64 679 (2010).
Industri
I 1832 stifta Johan Theofron Munktell Eskilstunas Mekaniska Werkstad, som i 1879 vart omgjort til eit aksjeselskap under namnet Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag. Frå 1932 heitte det AB Bolinder Munktell og frå 1950 Volvo BM.
Dysna
Dysna (russisk Дисна, Disna) er ei elv i Litauen og Belarus og ei av sideelvane til Daugava nær byen Dzisna.
Elva spring ut frå innsjøen Parsvėtas, nær Dūkštas i Ignalina kommune. Ho renn gjennom innsjøane Dysnai og Dysnykštis. Nær Kačergiškės snur ho austover og i 39 km renn ho langs grensa mellom dei to landa. Lengda hennar i Litauen åleine er 17 km. Ein av innsjøane i nedslagsfeltet er Drūkšiai som gjev vatn til Ignalina atomkraftverk.
Dei største sideelvane hennar er Birvėta, Golbitsa, Janka, Berezovka og Mnuta.
Janus
Janus er ein gud i italisk og romersk mytologi. Han vakta over inngangar og var gud for byrjingar. Den første månaden i året fekk namn etter han som januarius, eller norsk januar. I romersk tid var også den første dagen i kvar månad vigd til han.
Europaveg 264
Europaveg 264 går mellom Jõhvi i Estland og Inčukalns i Latvia. Lengda på vegen er 340 km. Han er ein ny europaveg, vedteken i 2006 og innførd i 2007.
Janus
Janus blir avbilda med to andlet, eit smilande og eit surt. Omgrepet «janusansikt» eller «janusandlet» kan brukast om ein sak eller person som viser seg frå to ulike sider. Janus har også vorte mykje nytta som symbol på dualitet og teater.
Ein dobbelport i nordausthjørnet på Forum i Roma var vigd til Janus. I midten stod eit bronsebilde av guden, med to andlet vend mot aust og vest. I krigstid stod portfløyane opne (dette var vanleg, sidan romarane svært ofte var i krig), men i fredstid var dei stengde. Under keisar Augustus blei portane stengde tre gonger, første gongen i 29 f.Kr., då borgarkrigen enda. Tidlegare hadde det etter tradisjonen berre skjedd to gonger.
Hovudofringene til Janus blei forrettet av rex sacrorum (latin for 'offerkongen'), ein av dei høgaste prestane i Roma.
Fylkesveg 189 i Nordland
Fylkesveg 189 i Nordland går mellom Sigerstad og Kleivan i Dønna kommune. Vegen er 4,7 km lang.
Kinnar-Sandfjorden
Fjorden har innløp mellom Bøneset i vest og Kinnarodden i aust. Kinnarodden er det nordlegaste punktet i Noreg og Europa som ligg på fastlandet. Fjorden endar i ei 850 meter lang sandstrand i botn.
Millimeter
Ein millimeter er ein tusendels meter. Symbolet for millimeter er mm.
Målet blir brukt til å måla små lengder, mellom anna nedbørsmengda i eit område ved hjelp av ein regnmålar.
Ulva
Ulva (skotsk-gælisk Ulbha) er ei øy i Indre Hebridane i Skottland, utanfor vestsida av Mull.
Ruinane av fleire busetnader ligg på øya og den mest kjende av desse er Ormaig. Øya er privateigd.
Geografi
Ulva har ei oval form med ein forreven kyst. Ho strekkjer seg 12 km frå aust til vest og er 4 km på det breiaste. Mellom Ulva og Mull går det eit smalt sund, berre eit par hundre meter breitt. I vest ligg øya Gometra. I sør ligg nesa Ardmeanach og Ross of Mull. I nord går Loch Tuath (Loch-a-Tuath) mellom øya og eit anna nes på Mull og i søraust ligg Loch na Keal (Loch nan Ceall) og øya Eorsa. Det er to viker på sørsida, Port a' Bhàta og Tràigh Bhàn. På nordsida ligg vikene Lòn Bhearnuis (Bearnus lagoon) og Soriby Bay.
Det høgaste punktet på Ulva er Beinn Chreagach på 313 meter over havet. Nabotoppen er Beinn Eoligarry på 306 meter over havet. I søraust ligg ein mindre ås, A' Chrannag, på 118 moh.
Inndeling
Ulva var ein del av Argyll før 1974 og Strathclyde etter det. I dag ligg øya i Argyll and Bute.
Namn
Opphavet til namnet Ulva er ikkje sikkert, men det kjem mest truleg frå det norrøne «Ulvøy». Ein er ikkje sikker på om dette viser til namnet Ulv eller dyret ulv.
Old Statistical Account of Scotland skriv at namnet kjem frå ullamh-àth som tyder «klar vadestad», som anten kan vise til tidvasstilknyttinga til Gometra, eller Ulvasundet, der ein kunne føre kveg over.
Historie
Ulva har vore busett sidan førhistorisk tid. Dei ståande steiande på øya er datert til 1500 f.Kr. og ein mødding i Livingston's Cave er datert til om lag 5650 f.Kr. Her har ein funne restar av flint og eit menneskebarn. Dwet vart gjort utgravingar i grotta mellom 1987 og 1990 av arkeologar frå University of Edinburgh.
Det er fleire dolmenar og ståande steinar på øya, mellom vest for Cragaig og ein nordaust for Ormaig.
Ulva låg i antikken i grenseområdet til Kongedømet Dál Riata, og i denn eperioden vart gammalgælisk språk først snakka her. Området var truleg ein del av piktarane sine landområde, men det er få spor att etter denne tida. Regionen var av dei første i Skottland som vart kristna. Dette ser ein igjen i mange stadnamn som inneheld orda «Cill» eller «Ceall», som ofte er anglisert som «Kil-» som tyder munkecelle.
Sankt Columba (Colm Cille) vitja Ulva i 563.
Ulva vart seinare ein del av det norske Kongedømet Man og øyane. Rubha nan Gall («utlendingsneset») på nordkysten kan syne til nordmennene.
Ulva kom inn under MacQuarrie-klanen rundt år 1000 og dei kontrollerte øya fram til midten på 1800-talet. Under det andre jacobittaropprøret kjempa MacQuarrie-klanen i Culloden på Charles Edward Stuart si side.
Lachlan Macquarie vart fødd på Ulva i 1762. Han vert stundom kalla «faren til Australia». Han reiste ut då han var 14 og vart guvernør i New South Wales frå 1809 til 1821. Han vendte derimot attende til fødestaden sin og ein kan framleis sjå mausoleet hans ved Gruline ved Loch na Keal på Isle of Mull, med heimøya si i sikte.
Fram til midten av 1800-talet var hovudnæringa på øya hausting av tang og tare, som så vart eksportert. Dette var sesongarbeid og innhaustinga fann stad frå mai til juli, då det var mogeleg å tørke utandørs. Tangen vart vanlegvis brend og oska vart nytta i forskjellige produkt, mellom anna gjødsel og jod.
Francis William Clark kjøpte øya i 1835 og stata ein brutal utkasting av to tredjedelar av innbyggjarane på øyane i løpet av få år. Nokre av dei som vart driven bort fekk inga åtvaring, og fekk takhalmen sett i brann på husa sine. Clark-familien eigde øya til godt ut på 1900-talet. I 1837 var det seksten grender og landsbyar på øya med skomakarar, arbeidarar, båtbyggjarar, kjøpmenn, snikkarar, skreddarar, vevarar og smedar. I 1841 var folketalet på Ulva og Gometra 859, men i 1848 hadde dette falle til 150 på grunn av utkastinga og potetsvelta. I 1889 hadde folketalet på dei to øyane falle til 83, med berre 53 på sjølve Ulva.
Folketalet på Ulva fall utover 1900-talet òg. I 1981 var det 13 innbyggjarar, det lågaste gjennom historia. I 1991 hadde folketalet stige til 30. Clark-familien selde øya i 1945 og ho er framleis i privateige.
Dubysa
Dubysa er den 15. lengste elva i Litauen med ei lengd på 131 km. Ho har kjelda si nokre få kilometer frå innsjøen Rėkyva nær byen Šiauliai. Først renn ho sørover, men ved Lyduvėnai snur ho søraustover og nær Ariogala sørvestover. Dubysa renn gjennom Samogitia. Dei første kilometrane av elva vart òg kalla Genupis eller Šventupis.
Dubysa har om lag 40 sideelvar. Dei største av desse er Kražantė frå høgre og Šiaušė, Gryžuva, og Gynėvė frå venstre. Kražantė (86 km) er nesten dobbelt så langt som dei øvre delane av Dubysa før dei renn i hop (47 km). Sjølv om nedslagsfeltet til Kražantė er noko mindre, burde ho derfor vore hovudelva på grunn av lengda. Dubysa får vatn via regn og snøsmelting, så vassnivået i elva endrar seg raskt. Det største djupet i Dubysa er om lag 4 m.
Dubysadalen er ein av dei høgaste og breiaste i Litauen. Han er om lag 20-40 meter høg og 300-500 meter brei. Han vart danna under den siste istida. Nær Lyduvėnai er det ei jernbanebru som kryssar dalen. Ho er den høgaste og lengste i sitt slag i Litauen. Den første brua vart bygd av tyskarane under den første verdskrigen og i 1918 vart ho erstatta av ei jernbru.
Dubysa er forbunde til Venta via ein forlaten kanal som vart starta i 1825 av styresmaktene i Det russiske riket. Kanalen er 15 km lang og skulle ha 20 sluser. Meininga var å binde elva Nemunas til Austersjøen via hamna i Ventspils. Dei nedre delane av Nemunas var under Preussen sin kontroll. Arbeidet vart avbrote av novemberopprøret i 1831. Arbeidet heldt fram på byrjinga av 1900-talet, men vart denne gong avbrote av den første verdskrigen. Etter krigen var det ikkje lenger bruk for kanalen, sidan Litauen hadde kontroll over heile regionen Klaipėda og dei nedre delane av Nemunas.
Dubysa fiskereservat vart oppretta i 1974. Det vernar gytestadane til fisken vimba og om lag 25 andre fiskeartar. Reservatet vernar Dubysa nedanfor Ariogala og ned til munningen (om lag 25 km av elva) Dubysa regionpark vart oppretta i 1992 for å verne Dubysadalen, landskapet og kulturarva, inkludert fødestaden til diktaren Maironis. Parken har òg etter kvart fått ein del av økoturisme.
Aust-Flandern
Aust-Flandern er ein provins i Flandern og Belgia. Han grensar til Nederland og dei belgiske provinsene Antwerpen, Flamsk Brabant, Hainaut og Vest-Flandern. Hovudstaden er Gent. Arealet er på 2991 km² og er delt inn i 6 distrikt med totalt 65 kommunar.
Aalst-distriktet:
Østersurt
Østersurt toler saltvatn og er derfor ein halofytt (saltbotnsplante). Han veks langs heile norskekysten, samt Jan Mayen og Svalbard.
Aust-Flandern
Dendermonde-distriktet:
Eeklo-distriktet:
Gent-distriktet:
Oudenaarde-distriktet:
Sint-Niklaas-distriktet:
Saponin
I biokjemien er saponin ei undergruppe av glykosida, det vil seie molekyl med to distinkte kjemiske delar der den eine er ein sukkerart og den andre ein annan type substans.
Saponina liknar glykosida kjemisk, men har eigenskapen at dei skummar i vatn. Namnet saponin kjem frå latin sapo, som tyder «vaske». Saponin kan vere årsak til hemolyse ved kontakt med blod og kan derfor vere giftige. På grunn av denne effekten har saponina historisk vore brukte som pilegifter, då den giftige verknaden berre kjem ved injeksjon. Ved inntak gjennom munnen vert saponinet hydrolysert på same måte som glykosidet. Dei finst mest i frukter som forsvarsmekanisme, men kan finnast i heile planta i varierande mengd. Potetbær er giftige grunna innhaldet av saponin.
Ginseng (Panax ginseng), den kanskje mest kjende medisinplanta i notida, inneheld saponin som verksamt stoff. Saponina vert òg brukt for slimhinnene og som slimløysar i naturmedisinen.
Magkeilfjorden
Magkeilfjorden (nordsamisk Mahkilvuotna) er ein fjord på nordsida av Nordkinnhalvøya i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 6 km sørvestover til Kobbvågen i botn av fjorden og ligg like aust for Kinnarodden, det nordlegaste punktet i Noreg og Europa på fastlandet.
Fjorden har innløp mellom Magkeilspiret i nord og Smørbringen i sør. Sydvestneset stikk ut i fjorden frå botn og deler den inste delen i to. På nordsida ligg Vesterbotn og på sørsida Kobbvågen.
Det er ingen busetnader ved fjorden.
Sydney Chapman
Chapman byrja universitetsstudiane sine i Manchester i 1904, 16 år gammal. I starten studerte han han til ingeniør, og tok òg ingeniørseksamen, men utvikla så stor interesse for matematikk han vart verande att eit år til for å ta eksamen i matematikk. Etter råd frå ein lærar i Manchester søkte han seg så til Trinity College ved Universitetet i Cambridge, som då vart rekna som det beste og mest krevjande lærestaden innan matematikk. Chapman tok den høgaste eksamenen i 1910 og starta ei forskingskarriere innan rein matematikk under G.H. Hardy. Same år vart han tilbydt å verte assistent for Frank Dyson ved Observatoriet i Greenwich. Frå 1914 til 1919 vendte Chapman tilbake til Cambridge som lektor i matematikk, frå 1919 til 1924 var han professor i matematikk i Manchester og flytta seinare til Imperial College i London. 1946 vart han professor ved Oxford universitet.
Forsking
Chapmans gjorde størst innsats på området stokatiske prosessar, framfor alt markovprosessar. Chapman og russaren Andrej Kolmogorov formulerte kvar for seg dei grunnleggande likningane innan dette området, Chapman-Kolmogorov-likningane.
Chapman og den svenske fysikaren David Enskog vidareutvikla, igjen kvar for seg, den kinetiske gassteorien gjennom å utvide Boltzmannmetoden med det som vart kalla Chapman-Enskog-metoden.
Chapman gjorde òg ein del arbeid innan geofysikk. I 1930 forklarte han dei fotokjemiske mekanismane som skapar ozonlaget. Han studerte òg fleire andre geofysiske og astrofysiske fenomen innan aeronomi. Han var elles den som gav namn til faget aeronomi.
Josephine the Mouse Singer
Josephine the Mouse Singer er det 145. albumet totalt og det 62. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i mai 2014.
Dette er den sjuande plata i ein serie omtalt som «cupdiscs», der lengda er kring 40 minutt, som er typisk for lengda på ei LP-plate. Platene kom i eit enkelt pappomslag i staden for det vanlege CD-omslaget i plast. Så langt består serien av 11 plater.
Albumet kom ut som ei avgrensa utgjeving i høve Phaedra Farewell Tour 2014 og vart til sals før og etter konsertane.
Albumet inneheld fem nye komposisjonar, ein av dei eit arrangement av eit klassisk stykke av Arcangelo Corelli. Albumet er basert på Josefine, die Sängerin oder Das Volk der Mäuse, den siste novella skriven av Franz Kafka. Soga omhandlar forholdet mellom ein kunstnar eller artist og publikummet sitt.
Gryžuva
Gryžuva er ei elv vest i Litauen med ei lengd på 13,6 km. Ho er ei av sideelvane til Dubysa. Gryžuva spring ut 5 km nord for Tytuvėnai og renn hovudsakleg sørvestover. I snitt er ho seks meter brei. Den einaste sideelva hennar er Apušis.
Storebælt
Storebælt er eit sund mellom dei store danske øyane Sjælland og Fyn. Sidan 1997 har øyane vore forbunde via Storebæltbrua.
Siljan kommune
Siljan er ein kommune aust i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar i nord til Kongsberg, i aust mot Larvik, i sør mot Porsgrunn og i vest mot Skien.
Storebælt
Storebælt er det største av dei tre sunda som knyter Kattegat til Austersjøen. Dei to andre er Lillebælt og Øresund.
Siljan kommune
Namnet «Siljan» skal vera knytt til trenamnet selje. Kommunevåpenet viser tre opprette sagblad i sølv mot ein grøn bakgrunn, og står for dei tradisjonelle næringsvegane sagbruk og tømmerfløting.
Kommunen har rundt 2 400 innbyggjarar, rudnt 900 av dei bur i administrasjonssenteret Siljan. Meir enn halvparten av arbeidstakarane i Siljan arbeider i nabokommunane Skien, Porsgrunn og Larvik.
Storebælt
Storebælt er om lag 60 kilometer langt og mellom 15 og 30 km breitt. Midt i sundet ligg dei to øyane Sprogø i nord og Langeland i sør. Storebæltbrua går over Sprogø i to delar (ei til Sjælland og ei til Fyn). I tillegg går det det ein togtunnel under sundet mellom Sprogø og Sjælland.
Siljan kommune
Høgaste punkt i kommunen er Rådmannen, som måler 646 moh. Størsteparten av Siljanvassdraget med utløp i Farris ligg i Siljan. Vassdraget er bygd ut med tre vasskraftverk.
Storebælt
Biologi
I Storebælt kan ein finne fleire populær fiskar, som flyndre, sjøaure, torsk og horngjel.
Siljan kommune
Det blir også drive jordbruk og skogbruk her. Konsernet Treschow-Fritzøe eig det meste av skogen.
Storebælt
Internasjonal vassveg
Gjennom historia har den danske regjeringa kravd skattar av skipa som segla gjennom sundet, og truga dei med å søkkje dei om dei ikkje betalte. På 1800-talet var dette etter kvart så vanskeleg at regjeringa til slutt gav det opp. Københavnkonvensjonen i 1857 gjorde dei danske sunda til internasjonalt farvatn.
Oldowan
Oldowan er nemninga på den eldste kjende tradisjonen av framstilte steinverktøy, laga av førhistoriske hominidar i tidleg eldre steinalder. Oldowan-verktøy er mindre steinar av kvarts, kvartsitt eller basalt som er hakka i to retningar til ein egg ein kan hakka, skrapa eller skjera med. Dei første tydeleg framstilte olduwanverktøya, funne i Etiopia, er 2,6 millionar år gamle. Verktøya blei spreidde til store delar av Afrika og Eurasia. Dei fortsette å lagast i rundt 1 million år, og blei gradvis vidareutvikla til acheuléenverktøy, men blei lenge laga parallelt med desse.
Ragdoll Productions
Produksjonar
Nokre av produksjonane til Ragdoll er:
Oldowan
Namnet oldowan (eller olduwan) kjem frå Olduvai, ein dal i Tanzania der dei første, og mange av dei eldste, funna av slike verktøy er gjort. Tidlegare blei desse verktøya kalla abbevillien, etter funn gjort i Abbeville i Frankrike.
Ein tenkte lenge at slekta Homo skilde seg frå Australopithecus og Paranthropus gjennom bruk og tilverking av verktøy. I dag meiner ein i staden at både Homo og Australopithecus laga verktøy, medan Paranthropus i det minste nytta dei.
Nipigga stingsild
Nipigga stingsild (Pungitius pungitius) er ei lita stingsild som finst i ferskvatn nord i Europa og Nord-Amerika. Ein treffer òg på han i brakkvatn i Austersjøen og i saltvatn langs kysten av Nordishavet. Arten er den minste ferskvassfisken me har i Noreg.
Europaveg 265
Europaveg 265 vart føreslått i år 2008. Dersom han vert innførd, skal han gå frå Kapellskär i Sverige, med ferje til Paldiski i Estland og derifrå til Tallinn.
Nipigga stingsild
Kjenneteikn
Den nipigga stingsilda er lett å skilje frå trepigga stingsild på at ho er mindre og har fleire piggar på ryggen. Som regel er det 7-12 av dei, og dei er òg mindre og veikare enn piggane til den trepigga. Vanlegvis manglar nipigga stingsild òg beinplatene den trepigga stingsilda har langsmed sidene.
Europaveg 265
Han vart vedteken av FN i oktober 2008. Truleg vert han innførd hausten 2009.
Nipigga stingsild
Kjenneteikn
Nipigga stingsild er olivengrøn til brun på ryggen, men hannane vert noko mørkare i gytetida. Dei er små fisk, som sjeldan vert stort lenger enn 3–4 cm. Store eksemplar har likevel vorte målt heilt opp i 90 mm.
Levesett
Nipigga stingsild er avhengig av vassvegetasjon i større grad enn trepigga stingsild, og lever helst i næringsrike innsjøar, bekkar og elver. Dei finst helst på heilt grunt vatn, og finst frå tid til annan òg i ope vatn over sandbotn. Saltvassbestandar er anadrome.
Nipigga stingsild et hovudsakleg små virvellause dyr, men kan òg ta rogn og fiskeyngel. Samanlikna med trepigga stingsild et ho meir plankton og mindre botndyr. Dette varierer rett nok frå populasjon til populasjon.
Kjønnsmogne hannar er særs territoriale, og byggar sylinderforma reir festa eit stykke oppe i vassvegetasjonen i mai-juni. Som byggemateriale brukar dei ymse plantedelar. Etter om lag to veker klekker dei 50-200 egga, og yngelen er kjønnsmogen etter ca eit år. Hoer veks fortare og vert eldre enn hannar.
Haukadalur
Haukadalur er namnet på tre ulike dalar på Island.
Haukadalur, Gullsirkelen
Denne dalen ligg nord for Laugarvatn på Sør-Island.
Her finst nokre av dei mest kjende turistattraksjonane på øya, nemleg geysirane. Dei største geysirane i Haukadalur er Strokkur og Geysir sjølv, som dei andre har namn etter. Strokkur har utbrot kvart femte til tiande minutt, mens den større geysiren Geysir berre har utbrot fire til fem gonger om dagen. Det finst også mange andre varme kjelder i nærleiken.
Fossen Gullfoss ligg om lag 10 km nord lengre nord, i retning av dei islandske høglanda, ved byrjinga av Kjölurvegen. Likeins som Þingvellir, er Haukadalur ein del av den såkalla Gullsirkelen, ei populær turistrute på Sør-Island.
Haukadalur, Snæfellsnes
Ein annan dal med namnet Haukadalur finst i den nordvestlege regionen Snæfellsnes. Dalen ligg sør for bygda Búðardalur. Her budde Eirik den raude, som oppdaga Grønland.
Haukadalur, Vestfirðir
Ein tredje dal med dette namnet ligg nær Þingeyri, i Vestfjorden (Vestfirðir).
Inishmore i County Clare
Inishmore (frå irsk Inis Mór som tyder 'den store øya') eller Deer Island ligg i County Clare i Irland.
Øya ligg på den vestre breidda av elva Fergus, om lag 500 meter får landsben Ballynacally.
Nærliggande øyar
Av nærliggande øyar finn ein:
Litteratur
Census 96, Vol. 1, Population Classified by Area (Dublin 1997).
Ulvik
Ulvik er ein tettstad og administrasjonssenter i Ulvik herad, ved nordenden av Ulvikafjorden, ein av dei inste armane av Hardangerfjorden. Tettstaden har. Dette utgjer om lag 56 % av innbyggjarane i Ulvik herad. I Ulvik ligg Ulvik kyrkje. Tettstaden vart lagt i ruinar av tyske krigsskip under den tyske invasjonen av Noreg i april 1940.
Axel Jensen
Axel Buchardt Jensen var ein norsk forfattar og statsstipendiat frå 1995. Frå 1957 til 2002 gav han ut ei rekkje romanar og andre bøker.
Livsløp
I 1950-åra budde han og ektemaken, Marianne Ihlen, på den greske øya Hydra. Han var venn med den kanadiske forfattaren Leonard Cohen, som etter brotet budde i lag med Marianne på Hydra i fleire år. Det er ei utbreidd oppfatning at Jensen baserte figuren Lorenzo i romanen Joacim etter han, men han skal ha fortalt Cohen at Lorenzo var modellert etter den svenske forfattaren Göran Tunström. Tunström bodde i nabohuset på Hydra.
Jensen er omsett til tysk, engelsk, nederlandsk, fransk, italiensk, dansk og finsk. I eit par høve skreiv han manuskript på engelsk, som så blei omsett og utgjeve på norsk.
I samband med ein miljøkonferanse i Stockholm i 1972 møtte han Pratibha, som han gifta seg med i India. Dei budde en tid i Vaxholm utanfor Stockholm og kjøpte ei gammal selfangarskute som dei omdøypte til «Shanti Devi», 'Fredsgudinne', som var namnet til Pratibha si mor. Pratibha Jensen døydde i 2018. Etter restaurering sigla dei båten til Oslo i 1984.
Jensen var engasjert i Salman Rushdie-saka og skreiv artiklar og ytringar om den (samla i Den øredøvende stillheten) og essayet Gud leser ikke romaner.
I siste delen av livet var Jensen fysisk sterkt hemma av sjukdom. Han døydde i Ålefjær i Kristiansand kommune.
Bøker
(utgjeve av Cappelen der anna ikkje er nemnt)
Fotballklubben Haugesund i 2013
Fotballsesongen 2013 er det fjerde året på rad spelar i Tippeligaen, og den femte med Jostein Grindhaug som hovudtrenar. Haugesund deltek òg i Norgesmeisterskapen i fotball for menn 2013.
Østfoldbanen
Østfoldbanen (tidlegare Smaalensbanen) er namnet på jernbanelinja frå Oslo, gjennom Follo til Kornsjø i Halden, der han går inn i Sverige som Dalslandsbanen.
Linja går med dobbeltspor mellom Oslo Sentralstasjon og Ski stasjon i Ski. I Ski deler Østfoldbanen seg i ei vestleg og ei austleg linje. Vestre linje går med dobbeltspor frå Ski til Sandbukta nord for Moss og så med enkeltspor til Rygge, dobbeltspor til Haug ved Råde, enkeltspor via Fredrikstad til Sarpsborg, Halden og Kornsjø (riksgrensa). Austre linje er enkeltspora og går frå Ski via Askim og Mysen til Sarpsborg.
Persontrafikken på Østfoldbanen
På Østfoldbanen går det regionaltog mellom Oslo S og Halden, med nokre daglege avgangar fram til Gøteborg. Alle regionaltoga nyttar seg av vestre linje, som går gjennom dei store byane i Østfold. Lokaltoga på Østfoldbanen går i tre forskjellige ruter: Linje 500 går på strekninga mellom Skøyen stasjon i Oslo og Ski, med stopp på alle stasjoner. Linje 550 går på strekninga frå Spikkestad stasjon i Røyken kommune til Moss over Spikkestadlinjen og Drammensbanen til Oslo S, og derfrå på Østfoldbanen. Lokaltoga på denne ruta stoppar berre på nokre stasjonar mellom Asker stasjon, Oslo S og Ski stasjon. Linje 560 går på den austre linja, Indre Østfoldbanen, til Mysen og Rakkestad, og til liks med linje 550, stoppar toga berre på nokre utvalde haldeplassar mellom Oslo og Ski.
Historie
Den 6. juni 1873 vedtok Stortinget å bygge Smaalensbanen. Anleggsarbeida, som sysselsette om lag 3000 mann på det meste, starta opp i 1875. Under eit besøk av Kong Oscar og Dronning Sophie i august 1878 vart linja mellom Råde og Hølen prøvekjørt. Vestre linje vart offisielt opna 2. januar 1879 og Austre linje vart opna i 1882.
På 1990-talet vart vestre linje kraftig oppgradert då det vart bygd dobbeltspor frå Ski til Sandbukta ved Moss og frå Såstad i Rygge til Haug i Råde.
Utbyggingsplanar
Det finst framtidsplanar om å bygge dobbeltspor på heile strekninga Moss - Halden (i perioden 2020-2040). Strekninga Oslo - Ski skal få fire spor ved at det vert bygd ein ny dobbeltspora høgfartsbane, kalla Follobanen, før 2020. Nytt dobbeltspor gjennom Moss skal byggast. Truleg skal banen Moss - Fredrikstad byggast om til dobbeltspor, og eit nytt enkeltspor vert truleg bygd mellom Fredrikstad og Halden. Alternativt vert det bygd eit nytt enkeltspor frå Råde til Sarpsborg. Nesten heile strekninga Oslo - Halden kan då få 200 km/t som maksimal fart.
Eit problem med ei direktelinje Fredrikstad-Halden utan å gå om Sarpsborg, er at det trengst ein tunnel under elva Glomma, eller ei 39 meter høg bru over elva, like høg som Fredrikstadbrua, men mykje lenger. Dette er ikkje noko problem med strekninga Råde - Sarpsborg, som ikkje kryssar hovudløpet til Glomma.
Strekninga Halden - Kornsjø kjem ikkje til å byggast om ifylgje Jernbaneverket sine planer til år 2040. Den sterke stigninga ved Tistedal nær Halden (25 ‰) er for dyr å bygge om. Godstoga har to lokomotiv (hele vegen Oslo-Gøteborg og tilbake) og det kostar mindre enn ny jernbane.
Det finst òg forslag om på lang sikt å bygge høgfartsbane på heile strekninga mellom Oslo og Gøteborg. Banen Oslo - Råde må då byggast ferdig etter planen, pluss ein ny bane Råde - Halden og utbetra eller ny bane fram til Kornsjø. På svensk side kjem strekninga Ed - Göteborg (på Noreg/Vänernbanan) til å kunne køyrast med ei gjennomsnittsfart på 138 km/t allereie i 2012.
Granvin herad
Granvin herad er ein tidlegare norsk kommune i Hardanger  i Hordaland fylke. Granvin var ein av dei kommunane i landet som nytta nemninga «herad» i staden for «kommune». Våpenet til kommunen er ei hardingfele. Heradskommunen vart oppretta i 1891. 1. januar 2020 vart Granvin slegen saman med Voss kommune til Voss herad.
Geografi
Granvin er ein av dei sju hardangerkommunane. Granvin er lett å koma til med båt eller bil. Granvinsfjorden går heilt inn til sentrum, til det gamle trafikk-knutepunktet Eide. Riksveg 13 går mellom Voss og Granvin. Fylkesveg 7 går til Bergen langs Hardangerfjorden. Det tek 30 minutt til Voss og ca. 2 timar til Bergen eller til Flesland flyplass med bil. Det går òg buss til Bergen og Voss. Frå Kvanndal går det ferje til Kinsarvik og Utne i Ullensvang herad. Hardangerbana, som var ein sidebane til Bergensbanen og førte frå Granvin til Voss, vart lagt ned i 1985.
Bygda har tradisjonelt vore tufta på skog- og jordbruk som næringsveg. Dette er òg grunnlaget for seinare års industriutvikling, med Granvin Bruk
Historie
Granvin vart eigen heradskommune i 1891, då heradet vart utskilt frå Ulvik heradskommune. Det første namnet var Graven heradskommune, men i 1898 vart dette endra til Granvin.
I april 1940 var det kamphandlingar ved Skjervefossen i kommunen, etter at tyske troppar hadde blitt sett i land inst i Granvinsfjorden og heldt fram over land mot Voss.
1. januar 1964 vart eit område rundt Kvanndal, langs Hardangerfjorden i vest, overført frå gamle Kinsarvik herad til Granvin herad, som dermed fekk grense til Kvam herad i vest.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Granvin kommune frå 1920:
Politikk
Heradstyrerepresentantar Det første listevalet i Granvin vart halde i 1928. a Fellesliste Venstre/Kristeleg Folkeparti
Grunnkrinsar i Granvin herad
Granvin er eitt delområde som er deld inn i åtte grunnkrinsar.
Haukedalsvatnet
Haukedalsvatnet er ein innsjø i Sunnfjord kommune i Vestland. Innsjøen har eit areal på 10,24 km².
Dyrkorn
Dyrkorn er ei bygd i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Ho har i underkant av 100 fastbuande. På Dyrkorn kan ein vitje den tradisjonrike setra Gjerdstølen, eller ta seg ein gåtur opp på ein av fjelltoppane som Dyrkorn ligg omkransa av. Småkraftverket Dyrkorn kraftverk ligg rett ved sjøkanten ved sidan av Dyrkornanleggene. Fylkesveg 650 går rett gjennom sentrum.