cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Egham
Royal Holloway, som er ein del av University of London, ligg på Egham Hill ein kilometer vest for byen.
Historie
Då Chertsey Abbey vart grunnlagt i 666 inkluderte eigedomen Ecga's Han, «Ecgas heimstad», som namnet Egham kjem frå. Staden er òg nemnt i Domesday Book (1086).
I 1215 vart Magna Carta signert i Runnymede, like ved Egham. Ved ei høgd utanfor byen står eit minnesmerke over dette. På toppen av høgda finn ein eit anna minnesmerke, rett innanfor grensa til landsbyen Englefield Green. Det er ein kenotaf for allierte flygarar som fall under andre verdskrig, viss jordiske leivningar ikkje er funne. Det var den første etterkrigsstrukturen i Storbritannia som vart verna, og er eigd av Commonwealth Wars Grave Commission. Det er god utsikt mot London, Windsor og Surrey Hills frå monumentet.
Arkivverket
Arkivverket er ein norsk statleg etat som oppbevarer statlege arkiv, fører tilsyn med offentleg arkivering og arbeider for å ta vare på private arkiv.
Arkivverket er underlagt Kultur- og kyrkjedepartementet og består av Riksarkivet, åtte regionale statsarkiv (i Oslo, Hamar, Kongsberg, Kristiansand, Stavanger, Bergen, Trondheim og Tromsø) og to spesialarkiv, Samisk arkiv i Kautokeino og Norsk helsearkiv på Tynset. Riksarkivet oppbevarer arkiva etter statlege etatar og andre riksdekkande institusjonar. Statsarkiva oppbevarer arkiv etter lokale og regionale statlege etatar og dessutan private arkiv frå selskap, organisasjonar, institusjonar og enkeltpersonar.
Digitalarkivet presenterer sentrale kjeldeseriar på verdsveven, mellom anna folketeljingane frå 1801, 1865 og 1900 i tillegg til dei norske emigrantdatabasane.
Arkivverket har omtrent 190 tilsette og vert leia av ein riksarkivar.
Joakim Fjeldstad
Karl Joakim Severin «Jokke» Fjeldstad, tidl. Netland, er ein politisk aktivist og barnehagearbeidar frå Oslo. Fjeldstad er oppvaksen i drabantbyen Holmlia i Oslo. Han meldte seg inn i Raud Ungdom i 1998. Han var organisasjonsansvarleg i Oslo Raud Ungdom i 2000, varamedlem i landstyret til Raud Ungdom 2000–2004, fagleg ansvarleg i sentralstyret frå 2004 til 2006.
Fjeldstad var frå 2006 til -07 varamedlem til RV sitt arbeidsutval, og har seinare sete i landsstyret i Raudt. I 2010 var han varamedlem i landsstyret.
Han har òg vore i redaksjonen for tidsskriftet Gnist (tidlegare Rødt!), som partiet gjev ut.
Geitanger
Geitanger (gammalt lokalt namn Geitung) er ei øy i Øygarden kommune vest for Bergen. Øya er utan bilar og forholda er gode for fiske og dykking. Talet på innbyggjarar var i 2006 under ti.
Øya ligg inst i Hjeltefjorden og innbyggjarane her har i tidlegare tider livnært seg på fiske og enkelt landbruk. Fiske- og landbruksvarene vart hovudsakleg seld på Fisketorget i Bergen. Varene vart frakta med Oselvar frå øya til hamna i Bergen.
Dei seinare åra har det vore villsau på Geitanger som medverkar til å ivareta delar av kulturlandskapet på øya. Øya bestod tidlegare av store lyngheier, men har i dag fått tilvekst av gran og furu som i hovudsak er planta i kommunal regi. Lyngheiene på Geitanger har vist seg å vere gunstig for honningproduksjon. Rundt på øya finst ei rekkje steingardar som framleis er godt synleg i terrenget.
Transport til Geitanger er sjøvegen frå staden Knappskog på Sotra til vestsida av øya der det finst ein djupvasskai og hamna Keilo. Sør på Geitanger er det etablert ei gjestehamn med servering om sommaren.
Folketalsutvikling:
Theofron Munktell
Johan Theofron Munktell var ein svensk industrialist, fødd i Kärrbo, Västmanland. Han gjekk i lære hjå Gustaf Broling i Stockholm, som då var ein av dei beste metallurgane i Sverige. Då han var 17 år gamal vart Munktell tilsett ved Kungliga Myntverket, der han var ansvarleg for å utvikla nye myntprentemaskiner. Samstundes tok han til å interresera seg for dampmaskiner.
Matti Otala
Matti Otala er ein finsk akademikar, som mellom anna er kjend for forsking på audioforsterkarar.
Han tok doktorgraden sin ved Universitetet i Oulu i 1969 og var professor i elektronikk ved Universitetet i Oulu i perioden 1967—1974. Han er medlem av det finske akademiet for teknisk vitskap, «fellow» av The Audio Engineering Society og seniormedlem av Institute of Electrical and Electronics Engineers.
Theofron Munktell
I 1879 vart firmaet eit aksjeselskap og bytta namn til «Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag». Sjølv om son hans, som òg heite Theofron, og systersonen hans, Theofron Boberg, hadde kome inn i leiinga var Johan Theofron aktiv til han døydde 82 år gamal. Han mottok ei rekkje utmerkingar for arbeidet han hadde utført for Eskilstuna og Sverige.
, Eit viktig produkt for Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag var damplokomobilar. I 1913 starta firmaet traktorproduksjon. Den fyrste traktoren, med typebetegnelsen 30-40, hadde ein masse på 8,3 tonn. I 1932 gjekk firmaet saman med J & C G Bolinders Mekaniska Verkstads AB i Stockholm. Det nye firmaet vart liggande i Eskilstuna og fekk namnet AB Bolinder Munktell. I 1943 tok AB Bolinder Munktell til å samarbeide med Aktiebolaget Volvo i Göteborg og i 1950 vart AB Bolinder Munktell oppkjøpt av Volvo.
Flenjatunnelen
Flenjatunnelen er ein tunnel på Europaveg 16 i Aurland kommune i Sogn og Fjordane. Tunnelen går gjennom Flenjaeggi mellom Flåm og Langhuso i Undredalen. Tunnelen er 5053 meter lang, og vart opna i 1985. Då han vart opna gav Flenjatunnelen vegutløysing for Undredal. Seinare kom også Gudvangatunnelen til Gudvangen.
Flenjatunnelen vart ein del av Riksveg 601 mellom Flåm og Undredal då han opna. Gudvangatunnelen vart opna i 1991, og Riksveg 50 vart forlengd via Flenjatunnelen til Gudvangen. Då Lærdalstunnelen mellom Lærdal og Aurland vart opna i 2000, vart vegen mellom Aurlandsvangen og Gudvangen ein del av Europaveg 16.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1994
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1994 vart vunnen av Molde etter at dei slo Lyn i cupfinalen. Begge laga spelte i 1. divisjon (nivå 2) denne sesongen.
Semifinalar
Semifinalene i NM vart i perioden 1994 til 1997 spelt som dobbeltkampar.
Returkampar:
Finale
Moldes vinnarlag: Morten Bakke, Trond Strande, Sindre Rekdal, Flaco, Knut Anders Fostervold, Ulrich Møller, Tarje Nordstrand Jacobsen, Kjetil Rekdal, Daniel Berg Hestad, Ole Bjørn Sundgot og Arild Stavrum. Tor Gunnar Johnsen erstatta Hestad i det 80. minutt og André Nevstad Jacobsen i det 86. minutt.
Lyns lag: Ståle Oldeide, Thomas Østvold, Thomas Wæhler, Anders Eriksson, Sigbjørn Kolnes, Axel Kolle, Stein Amundsen, Sture Fladmark, Jan Derek Sørensen, Jo Tessem, Tommy Bergersen. Anders Rønnevig kom inn for Bergersen i det 75. minutt og Tom Buer i sluttsekundane for Thomas Østvold.
Olav Norheim
Olav Norheim er ein norsk teksforfattar, journalist og redaktør. Han har arbeidd som journalist i Oslo og på Gjøvik. Han var styrar av Norsk Barneblad 1083-91. Han var tekstforfattar til Smørbukk 1985-86. Han stod bak utgjevinga av Tuss og Troll i 1987.
I 1997 vann han Nynorsk barnelitteraturpris med Mikael Holmberg for Bilde i berg (Samlaget).
Olav Norheim har vore med i oppbygginga av Norsk Tegneseriesamling på Maihaugen og arbeidd i Noregs Ungdomslag.
Venoge
Venoge er ei elv i kantonen Vaud i Sveits, og ei sideelv til Rhône via Genfersjøen. Den sveitsiske diktaren Jean Villard Gilles har skrive eit dikt om elva, La Venoge i 1954.
Geografi
Venoge har kjelda si ved L'Isle i kantonen Vaud og renn 44 km ned til Genfersjøen, ved Saint-Sulpice.
Konditorfarge
Konditorfarge kan brukast til å gjera mat og drikke meir appetittvekkande, anten ved å gjera dei meir iaugefallande, som dekorerte kaker eller farga godteri, eller ved å gje dei ein forventa «naturleg» farge, som raudfarga tomatketsjup eller rosafarga laks.
Venoge
Løp
Mellom kjelda i L'Isle og Genfersjøen, renn Venoge gjennom Cuarnens, La Chaux i Cossonay, Moiry, Chevilly, Ferreyres, La Sarraz, Eclépens, Lussery-Villars, Daillens, Cossonay, Penthalaz, Penthaz, Gollion, Vufflens-la-Ville, Aclens, Bussigny-près-Lausanne, Bremblens, Echandens, Ecublens, Denges, Préverenges før ho når Saint-Sulpice.
Konditorfarge
Historisk har ein brukt ulike fargar framstilt frå naturen til å farga mat med, til dømes safran, gurkemeie, karmin, paprika og karamell. Desse fargane tilfører gjerne også lukt og smak. I industrialisert matproduksjon er det vanlegare å bruka syntetisk framstilte stoff som berre gjev farge. Begge typar fargestoff blir regulerte når dei skal brukast i mat. I Europa får godkjende fargestoff E-nummer frå 100 til 199.
Konditorfarge kan også brukast til kunstuttrykk der ein vil unngå skadelege fargestoff, til dømes ved kroppsmåling eller som teaterblod.
Maskinpistolen M3
M3 er ein amerikansk maskinpistol som òg vart kalla Grease gun. Han vart for det meste laga i kaliber .45 ACP og vart under andre verdskrigen, i desember 1942, utvikla av G. J. Hyde for å erstatte den dyre og kompliserte Thompsonmaskinpistolen. Frå 1944 vart ein litt meir forseggjord variant laga, M3A1. Denne kunne òg bruke ammunisjon i kaliber 9x19 mm Parabellum.
Denne maskinpistolen kan berre skyte heilautomatisk. Magasinet held 30 patronar i .45 ACP. Denne maskinpistolen var upopulær blant soldatane på grunn av ustabilitet. Han vart likevel bruka av det amerikanske militæret i andre verdskrigen, Koreakrigen og Vietnamkrigen, og faktisk heilt fram til 1990 var panseravdelingar i den amerikanske hæren og nasjonalgarden sette opp med M3/M3A1, på grunn av den hendige størrelsen. I alt vart 679 000 eksemplar laga.
Håkvik kapell
Håkvik kapell er ei langkyrkje frå 1980 i Narvik kommune og sokn i Ofoten prosti.
Maskinpistolen M3
Kjelde: Tysk wikipedia, art. M3 (Maschinenpistole).
Håkvik kapell
Kyrkja er bygd i tre med 180 plassar.
Flesberg kommune
Flesberg kommune ligg nedst i Numedalen og grensar til Kongsberg, Øvre Eiker, Rollag, Sigdal i Viken fylke og Notodden og Tinn. Han har fire tettstader: Lampeland, Svene, Flesberg og Lyngdal.
Kommunevåpenet er grønt med to tømmerklavar i sølv, og markerer skogdrifta i kommunen. I tillegg til skogen er jordbruk ein viktig næringsveg, det same er fjellområda med hyttefelt og moglege vinteraktivitetar. Moelven Treindustri og Norsk Fjellhus er dei største verksemdene i kommunen.
Hisashi Hiroike
Hisashi Hiroike er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Diftong
Ein diftong (av gresk di- og phtongos, 'dobbeltlyd') eller tviljod er ein type vokal og skil seg frå dei meir kjende monoftongvokalane ved at ein i uttala sklid frå ein ljodlekk til ein annan i laupet av diftongen, medan det i monoftongen berre er ein ljodlekk som læt. Ein annan måte å seia det på er at ein diftong er ei fylgje av to vokalljod som høyrer til same staving.
Diftongtypar
Sigande (eller fallande) diftongar byrjar med ein lekk som har ein vokalkvalitet av større prominens (høgare tone eller kraftigare) og endar på ein halvvokal med lægre prominens, så som for i engelsk «eye», medan stigande diftongar byrjar med ein mindre prominent halvvokal og endar på ein meir prominent fullvokal, så som  i engelske «yard». Den minst prominente delen av diftongen kan òg transskriberast som eit tilnærmingsljod (approksimant), så som i engelske «eye» og  i engelske «yard». Likevel, når ein ser på diftongane som fonem, vert begge ljoda oftast transskriberte med vokalbokstavar. Merk òg at halvvokalar og tilnærmingsljod ikkje all staden vert handsama likt og at det t.d. for engelsk og italiensk er slik at mange som driv med fonetikk ikkje ser på stigande diftongar som diftongar men heller som sekvensar av eit tilnærmingsljod med ein vokal til.
I stengde diftongar er sistelekken meir stengd enn fyrstelekken (jamfør ); medan han i opne diftongar er meir open (jamfør ). Stengde diftongar er oftast søkkande. Medan opne diftongar til vanleg er stigande ettersom opne vokalar er meir sonore og difor har ein hang til å vera meir prominente – jamvel om unnatak frå denne regelen ikkje er sjeldsynte mellom verdsspråka. Til dømes i finsk er dei opne diftongane og  ekte søkkediftongar som både byrjar sterkt og med ein høg tone for så å falla i prominens i laupet av diftongen.
Ein sentrert diftong byrjar på ein meir perifer vokal og endar på ein meir sentral vokal, så som, , og i engelsk Received Pronunciation eller  og  i irsk. Mange sentrerte diftongar er i tillegg opne diftongar.
Somme språk skil mellom stutt og lang diftong. For lange diftongar er det i så fall oftast fyrstelekken som vert rekna som lang. (Stutte diftongar er m.a.o. samansette av to jamlange lekker.) Språk som skil mellom tre slag diftonglengder er særs sjeldhøyrde men ikkje uhøyrde: Nordsamisk er kjent for å skilja mellom lang, stutt og avsluttande vektlagd diftong, der sistnemnde særmerkjer seg ved at det er sistelekken som er lang.
Skriftbilete for diftongar
Den arketypiske måten for nedfelling av diftong i skrift (for språk med latinsk alfabet) er å skriva bokstavane for dei to vokallekkene ein oppfattar diftongen som, attmed einannan. Såleis vert ei-diftongen i norsk – [æɪ̯] – skriven og oppfatta som vokalen e og vokalen i.
Men på grunn av nedervde rettskrivingsreglar er det òg mange skrivemåtar som er vanlege endå dei ikkje fylgjer det arketypiske mønsteret. Til dømes er det i engelsk vanleg at diftongen [aɪ̯] vert skriven som -igh (som i light).
Norske skrivemåtar
I norsk skriftspråk er det særleg tre diftongar som førekjem – nemleg ei, øy og au. Andre diftongar, så som ai, oi og eu, førekjem t.d. i utrop og i lånord. Sistnemnde, eu, vert helst uttala så som diftongen au. Den einskilde målbrukaren uttalar desse diftongane på ulikt vis – alt etter målføre og målform. Og i tillegg vert kvar av bokstavane i ein nedskriven diftong – så som e-en og i-en i ei-diftongen – gjerne uttala annleis enn når dei same bokstavane gjev uttrykk for ein monoftong.
I tillegg til dei arketypiske skrivemåtane for diftong, så har norsk skriftspråk òg døme på at vokal og konsonant vert uttala som diftong – t.d. lekken -eg i ordet jeg som i bokmålsnær uttale oftast læt som æi (jæi), eller lekken -edj i ordet tredje som i ein del målføre læt som ei (treie).
Diftongar og orddeling og avstytting
I norsk kan ein ikkje dela eit ord inne i ei staving. Difor er det alltid gale med orddeling inne i ein diftong. Men sidan det er tale om éin vokal, er det òg gale å laga avstyttingar som deler vokalen i to. Til dømes vil det i ein kalender ikkje vera meiningsfullt å stytta laurdag ned til berre la – utifrå ein tankegang om at alle dei andre vekedagane jo kan styttast ned til to bokstavar. I staden lyt ein skriva lau.
Diftongar i ljodskrift
I IPA-ljodskrift skal dei reine vokalane (monoftongane) transskriberast med berre eitt einskildteikn, så som for u-en i det engelske sum, som vert transskribert til [sʌm]. Medan diftongane skal transskriberast med to bokstavar, så som i det engelske «eye» som vert transskribert [aɪ̯]. Rett transskribering skal ha det diakritiske teiknet <  ̯> under den minst promininente lekken for å syna at teiknet er med i ein diftong og ikkje er ein sjølvstendig vokal.
Norsk ljodskrift
Diftongane i norsk vert transskriberte til IPA-ljodskrift såleis:
Shinya Kawashima
Shinya Kawashima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Ockham sin barberkniv
Occam sin barberkniv er eit filosofisk prinsipp som stammar frå den engelske filosofen William of Ockham, som levde på 12- og 1300-talet. Den opphavlege teksten lydde:
som i ei noko stivbeint nynorsk omsetjing tydar:
I ei friare omsetjing kan ein seia:
Bocholt
Bocholt er ein by i Tyskland nordvest i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg i kreisen Borken, 4 km frå grensa til Nederland.
Yuya Matsuoka
Yuya Matsuoka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Bocholt
Bocholt er ein fabrikkby som hovudsakleg baserte seg på tekstilindustri på 1800- og 1900-talet. I dag er tekstilindustrien i tilbakegang
Historie
Bocholt vart først nemnd i skriftlege kjelder i 779, då Karl den store vann eit slag mot saksarane i nærleiken. Busetnaden er sannsynlegvis mykje eldre enn dette. Biskop Dietrich III von Isenburg frå Münster gav Bocholt byrettar i 1222.
På 1400-talet blømde byen. Gravøren Israhel van Meckenem levde og arbeida i byen.
Krepsdyr
Krepsdyr er leddyr med tredelt kropp, todelte ekstremitetar og to par antenner. Dei pustar med gjeller og startar livet med eit naupliuslarvestadium. Gruppa omfattar 52 000 beskrivne artar som lever over heile kloten i eit breitt spekter av økosystem. Dei fleste lever i havet, men ein finn òg grupper som lever heile eller delar av livet sitt på land, t.d. landkrabbar, skrukketroll og kokoskrabbe.
Oppbygnad
Kroppen til krepsdyra er delt inn i tre delar (tagma): hovud, thorax og abdomen eller pleon. Ofte er hovud og thorax smelta saman til ein såkalla cephalothorax, så dyret i realiteten vert delt i to segment. Hovudet ber to par antenner, eit par fasettaugo og tre par munndelar kalla maxillar og mandiblar. Thorax og pleon ber ei rekkje laterale ekstremitetar, inkludert gjellene, og ender i eit telson. Dei er dei einaste nolevande leddyra med klart todelte (birame) ekstremitetar.
Dei fleste krepsdyr er særkjønna, sjølv om det finst nokre få hermafrodittiske artar. Ein skil kjønna på pleopodane eller symjebeina, som sit på bakkroppen. Hjå hannar er det første, stundom òg det andre, paret av desse spesialisert til å avlevera sperma.
Systematikk
Systematikken til krepsdyra er noko uklår, og har vorte sett opp på mange måtar opp gjennom tidene. I dag reknar me etter Martin & Davis med seks klassar:
DNA-analyser tyder på at krepsdyra er ei parafyletisk gruppe, sidan insekt ikkje vert rekna med i ho.
Teigetua
Teigetua er ein fjelltopp på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.
Toppen er 268 meter over havet, nordaust på Nerlandsøya, i grunnkrinsen Kvalsund. Rett ned om toppen er det montert eit større antenneanlegg, som mellom anna tek imot og vidaresender kringkastingssignal. Opptil dette anlegget går det ein køyrbar veg frå fylkesveg 21, som går gjennom matrikkelgarden Teige.
Versoix-elva
Versoix er ei elv i Frankrike og Sveits. Ho har ei lengd på 22,8 km og munnar ut i Genfersjøen.
Elva spring ut i Jurafjella i Ain i Frankrike som Rivière la Divonne. Ho renn austover gjennom Divonne-les-Bains og Lac de Divonne før ho går inn i kantonen Vaud. Frå der svingar ho sørover og 10,5 km av elva dannar grensa mellom Frankrike og Sveits, før ho går inn i kantonen Genève. Her held ho fram austover mot Versoix der ho munnar ut i innsjøen.
Fylkesveg 418
Fylkesveg 418 (Fv418) går mellom Aspelund i Risør og Egddalen i Gjerstad.
Traséen frå Aspelund til Sundebru var tidlegare del av europaveg 18. Traséen frå Sundebru til Egddalen er 7,5 km lang.
Singularis
Singularis eller eintal er eit grammatisk trekk i kategorien numerus. Det er det umarkerte trekket i kategorien, og viser typisk til eitt enkelt eksemplar. Substantiv, adjektiv, pronomen og i nokre høve verb kan ha eintalsformer. I dei fleste språk er motsatsen til eintal fleirtal, eller pluralis. I visse språk finst også særskilde ordformer for total (dualis) og tretal (trialis).
I tillegg til å uttrykke at ordet som står i singularis refererer til ein referent, kan det også uttrykkje generisk referanse. Setninga Bjørnen er eit pattedyr refererer til alle bjørnar, sjølv om substantivet står i singularis. I mange språk står også substantivet i singularis etter talord, dette gjeld t.d. alle tyrkiske og uralske språk. I tyrkisk tyder baş «hovud», başlar er fleirtalsforma, men «fem hovud» er beş baş i singularis, ikkje i pluralis.
Feltspat
Mineralogi og kjemisk samansetjing
Feltspatgruppa sine mineral høyrer til nettverkssilikata (det vil si at dei har eit tredimensjonalt rammeverk av silikatar) kor kvart SiO4-tetraeder deler fire oksygenatom med dei tilstøytande tetraedera. For å tillate kation som Na+, K+ og Ca2+ å gå inn i krystallgitteret og verne ladningsbalansen i gitteret har ein til ein viss grad substitusjon av Al3+ for Si4+.
Samansetjinga av feltspatane kan representerast med trekantdiagram med
KAlSi3O<SUB>8</SUB> (kalifeltspat; mikroklin og ortoklas, Or),
NaAlSi3O<SUB>3</SUB> (albitt, Ab) og
Dine-kompensasjonen
Dine-kompensasjonen er eit omgrep i meteorologi som seier at netto massekonvergens i ei luftsøyle må vere lik netto massedivergens frå same luftsøyle. Dette medfører mellom anna at stigande luft i atmosfæren må balanserast av same mengd søkkande luft eller subsidens.
Per Hovden
Per Dagfinn Hovden var ein norsk sosialøkonom som var rådmann i Ørsta kommune i perioden 1979–2008.
Han voks opp i Hovdebygda i Ørsta kommune. Han hadde ei rekkje sentrale verv i norsk offentleg forvalting, mellom anna som formann i Norsk rådmannslag i mange år. Han var også utvalsmedlem i fleire offentlege utgreiingar, mellom anna NOU 2000:19 – «Bør offentlig sektor eksponeres for konkurranse?».
Feltspat
Mineralogi og kjemisk samansetjing
i kvart sitt hjørne. Blandingar mellom kalifeltspat og albitt vert kalla alkalifeltspat, medan blandingar mellom albitt og anortitt vert kalla plagioklas. I den førstnemnde blandinga er det full blandbarheit ved alle temperaturar, mens i sistnemnde er det berre full blandbarhet ved temperaturar høgre enn 700 °C. Ved lågare temperaturar minker blandbarheten mykje.
Sanidin (monoklin), ortoklas og mikroklin (triklin) er polymorfe kalifeltspatar. Sanidin er mest stabil ved høge temperaturar og mikroklin ved låge temperaturar. I alkalifeltspatane er perthittar vanlege teksturar. Perthittane er avblandingslamellar som vert danna når temperaturen søkk og vert lågare enn 700 °C og det ikkje lenger er full blandbarhet mellom kalifeltspat og albitt.
Dine-kompensasjonen
Dine-kompensasjonen merkar ein på ein annan måte på midlare breiddegrader, sidan høgtrykk i høgda ikkje nødvendigvis følgjer lågtrykka ved bakken. Jetstraumar og andre fenomen i høgare nivå kan medverke til eller oppretthalde konvergens og divergens i lågare nivå.
Feltspat
Mineralogi og kjemisk samansetjing
Plagioklasane klassifiserer ein etter mengde anortitt i minerala:
Eitt trekk som er typisk ved feltspatane er evna til å danne tvillingkrystallar. Hos alkalifeltspat er Karlsbad-tvillingar vanleg, mens hos plagioklas er albitt-tvillingar, kor annakvart individ har lik orientering, svært vanleg.
Bruk
Feltspat er eit mineral med fleire bruksområde innan industrien og kor det er store krav til at ein har reine mineralkonsentrat.
I industriell samanheng omtalast alkalifeltspat og albitt som ’’kalifeltspat’’ og ’’natronfeltspat’’. Begge utgjer viktige delar av mineralblandingar som brukast til forskjellige typar glas, porselen, keramikk, glasur og emalje. Dessutan brukast feltspat, særleg plagioklas, som slipemiddel og fyllmasse (filler) i mellom anna måling, sparkel og plast.
Vêrfenomen
Eit vêrfenomen er eit fenomen som kan forklarast ut frå meteorologiske prinsipp.
Fylkesveg 419
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Vêrfenomen
Nokre døme på vêrfenomen:
Tyttebærkrigen
Tyttebærkrigen er ei populær nemning for eit felttog der Noreg freista å invadera Bohuslän i 1788.
Feltspat
Bruk
Kalifeltspat vert føretrekt i produksjon av keramikk og porselen, mens natronfeltspat vert føretrekt til dømes i glas. Grovkrystallin og kvit albitt (òg kalla «tannspat» eller «dentalspat») brukast òg til produksjon av kunstige tenner.
Tyttebærkrigen
Det har vorte hevda at Tyttebærkrigen var ein avleiingsmanøver for å støtta Russland i krigen mot Sverige, av di Danmark var alliert Russland, som Gustav III i sin tur hadde angripe.
Felttoget var mislukka. Svenskane var lite huga på å lata seg invadera og enda mindre huga på å hjelpa nordmennene. Det heile enda med at dei norske soldatane måtte ty til det skogen hadde å by på som føde. Heldigvis for nordmennene gjekk felttoget føre seg i bærsesongen og dei naudstilte invaderande nordmennene måtte ty til skogsbær, før dei slukøyra fór heimatt. Denne forma for matauke skal ha vore opphavet til namnet «Tyttebærkrigen».
Feltspat
Bruk
Feltspat er òg ofte brukt som halv-edelstein i smykke. Desse omfattar den grønfarga alkalifeltspaten amazonitt, ein plagioklas med eit metallisk blåleg fargespel som ofte er omtalt som «månestein» og aventurin («solstein»), som er ein plagioklas med eit raudleg fargespel.
Tyttebærkrigen
Den norske styrken var på 10 000 mann og berre 8 fall i trefningar. Derimot døydde mellom 1500 og 3000 mann av sjukdom på grunn av kontinuerleg haustregn, dårlege klede og utstyr og elendige sanitære tilhøve.
Feltspat
Bruk
Feltspatar kan òg brukast til termolumeniscent datering og optisk datering i geovitenskap og arkeologi.
Pluralis
Pluralis, plural eller fleirtal er eit grammatisk trekk i kategorien numerus. Det er eit markert trekk i kategorien, umarkert er singularis. Pluralis uttrykker at ordet som står i pluralis refererer til fleire enn ein referent. I tonumerussystem er pluralis det andre trekket, men det finst også system med tre eller fleire numerus. Dei aller fleste språka i verda har grammatikalisert numerus, og dei har dermed pluralis.
Oldtidsriket Lydia
Lydia var eit oldtidsrike som låg nær byen Izmir i det som no er Tyrkia. Landet var også kjend som Mæonia, truleg eit eldre namn som mellom anna er brukt av Homer.
Lydia blei grunnlagd som rike om lag 700 f.Kr. av Gyges og hadde stordomstida si på 600-talet f.Kr. under han og sonen Alyattes. På denne tida hadde Lydia ein blomstrande økonomi på grunn av ein godt utvikla administrasjon. Riket var blant dei første til å prega myntar i metall, og handelen med Hellas var livleg. Alyattes tok kontroll over naboregionen Frygia, og sonen hans Kroisos (Krøsus) utvida riket til Halys.
Lydia blei okkupert av Persia under Kyros den store i 546 f.Kr. Det blei den viktigaste persiske satrapien i Vesleasia, med hovudstad i Sardes/Sardis. Området blei erobra av Aleksander den store og kom etter at han døydde inn under selevkidane. Det låg under Pergamon frå 189 f.Kr.. I 133 f.Kr. blei det ein del av Romarriket som provinsen Asia, og frå slutten av 200-talet blei det eigen provins.
Lydiarane var i slekt med hetittane. Det lydiske språket høyrde til den anatoliske greina av den indoeuropeiske språkfamilien. Etter kvart gjekk lydiarane opp i dei greske innvandrarane til landet.
Hovudstaden i Lydia, Sardis, blei rekna som ein av dei vakraste byane i antikken. Mange bygningar frå det gamle Lydia finst endå, og er velkjende tyrkiske turistmål.
Landet har gjeve opphav til namnet Lydia.
Høyforsmoen kapell
Høyforsmoen kapell ligg i Beiarn kommune i Nordland og vart vigsla i 1960. Kapellet vart bygd på dugnad. Kyrkjestaden har hatt kyrkjegard sidan 1916. Før kyrkja vart bygd stod det eit lite gravkapell der.
Jane Grey
Lady Jane Grey, òg kalla nidagarsdronninga, var ein engelsk kongeleg, ei kort tid rekna som dronning, som blei avretta i Tower of London. Ho blir ikkje alltid rekna med i den engelske tronfølgja, men ho var som femtenåring teknisk sett regent dei ni dagane frå 10. til 19. juli 1553. Ho var av huset Tudor, faren til mormora hennar var Henrik VII av England.
Jane var fødd i Bradgate i Leicestershire. Ho var dotter av Frances Brandon og Henry Grey, hertug av Suffolk, og oldedotter av Henrik VII gjennom dottera hans Mary Tudor.
Fordi forgjengaren hennar, Edvard VI, var mindreårig, blei England i hans tid styrt av riksforstandarane (protektor). Frå 1552 var hertugen av Northumberland riksforstandar. Sonen hans, lord Guilford Dudley, gifta seg med Jane Grey den 15. mai 1553. Målet til hertugen var at den engelske krona skulle tilfalla slekta hans. Han klarte å få den unge og sjukelege kong Edvard til å utelate halvsøstrene sine, Maria og Elisabeth, frå arvefølgja, og i staden peike ut Jane Grey som sin etterfølgjar. Jane Grey var som Edvard protestant, medan eldstesøstera Maria var katolikk. Like etter den engelske reformasjonen var dette eit stridsemne.
Då Edvard døydde 6. juli 1553, aksepterte Jane motvillig krona og blei utropa til dronning. Det viste seg derimot at folket støtta Maria, og borgarmeisteren i London utropa Maria til dronninga i England 19. juli.
Jane Grey og mannen hennar blei arresterte, og dømd til døden for høgforræderi. Året etter blei dei avretta i Tower of London.
Jane på film
Historia om Lady Jane har blitt filmatisert tre gonger:
Kjelder
Referansar
Tvashtar
Tvashtar kan visa til:
Toru Yasutake
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Dualis
Dualis eller total er eit grammatisk trekk i kategorien numerus. Dualis uttrykkjer at ordet som står i dualis refererer til to referentar.
Gudny Fagerhol
Gudny Fagerhol er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Ørsta kommune frå 2007 til 2011, og kom første gong inn i kommunestyret i 1979. I 2009 fekk ho likestillingsprisen frå Møre og Romsdal Fylke.
Før ho vart ordførar var Fagerhol tilsett ved Ørsta Veg- og Trafikkstasjon.
Konvergens
Konvergens (latin con- med, vergere bøye seg mot), kan tyde :
Talet 34
Talet trettifire (34) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 33 og før talet 35.
Ordenstalet som svarar til talet trettifire er trettifjerde (34.).
Valberg (fleirtyding)
Valberg er eit stadnamn og slektsnamn. Det kan visa til:
Mikrobiologi
Historie
Historia til mikrobiologien er om lag like gamal som den til mikroskopet. Den første viktige mikrobiologen var nederlendaren Antoni van Leeuwenhoek, som tok til å snikra mikroskop allereie i 1673. Han grunnla mange av dei basale arbeidsmetodane i faget og gjorde observasjonar av ei rekkje ulike substrat. Det går framleis an å kjenna att sopp, protozoar og bakteriar på dei grundige teikningane han lagde av observasjonane sine.
Dei tidlegaste kontroversane i mikrobiologien dreidde seg om kvar mikroorganismane kom frå. Den rådande haldninga var lenge at dei oppstod spontant under dei rette miljøtilhøva, eit standpunkt som ikkje gjekk av moten før Louis Pasteur demonstrerte at sjølv ikkje ideelle veksttilhøve gav resultat når substratet var sterilt i 1861. Pasteur sitt arbeid førte òg til utviklinga av ein teori om at mikroorganismar kunne forårsaka sjukdom i høgare organismar.
Det første provet på at bakteriar kunne føra til sjukdom kom i 1876, då Robert Koch viste samanhengen mellom miltbrann og bakterien me i dag kjenner som Bacillus anthracis. I åra som følgde kom det til stadig nye avsløringar av mikrobielle årsaker til ei rekkje ulike sjukdommar, mellom anna gonore, malaria, tuberkolose og kolera. Med kjennskap til dei sjukdomsframkallande organismane vart det òg lettare å finna måtar å handsama sjukdom på - først og fremst med generell forbetring av hygiene, seinare òg med antibiotika. Denne tida vert ofte rekna som mikrobiologien sin gullalder.
I etterkrigsåra voks molekylærbiologien fram på grunnlag av forsøk med bakteriar og virus. Desse vitskapsgreinene har òg seinare vorte forbundne med kvarandre i stor grad.
Takahisa Iwamura
Takahisa Iwamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Aelbert Cuyp
Aelbert Jacobszoon Cuyp var ein nederlandsk kunstnar, i hovudsak landskapsmålar, som arbeidde i Dordrecht, der han både var fødd og døydde. Han vert rekna som ein av dei fremste nederlandske landskapsmålarane på 1600-talet.
Liv og gjerning
Cuyp vart fødd inn i ei målarfamilie i Dordrecht. Han var son og elev av målaren Jacob Gerritsz. Cuyp og brorson til Benjamin Gerritsz. Cuyp. Farfaren var ein glasmålar Gerrit Gerritszoon Cuyp. Han skal ikkje ha hatt nokon annan lærar enn faren, men var òg påverka av Jan van Goyen.
Cuyp måla mest nederlandske landskap med menneske og dyr, særleg av storfe, men også sjømotiv med båtar. Dessutan måla han stilleben og portrett. I behandlinga av sollyset har Cuyp vorte samanlikna med Claude Lorrain. Trass i at han aldri var i Italia, måla han eit gullskimrande sollys over sine nederlandske landskap som minner om det ein kan sjå ved Middelhavet og på måleri derifrå. Heimstaden Dordrecht kan ein ofte skimte i bakgrunnen på måleria hans.
Cuyps tidlege landskapsmåleri har vorte blanda i hop med dei faren hans måla, og ein reknar med at dei to omkring 1641 samarbeidde med eit par måleri.
Ein Cuyp-hausse mellom engelske kunstsamlarar mot slutten av 1700-talet er grunnen til at dei fleste av måleria hans gjennom nokre få tiår hamna i engelske samlingar. Berre eit fåtal kom til dei nederlandske musea.
Emisjonståke
Emisjonståker er eit breitt omgrep som femner om gasståker som er synlege ved at dei sjølve sender ut lys. Planetariske tåker, H II-regionar og supernovarestar høyrer inn under omgrepet.
I H II-regionar er det den sterke ultrafiolette strålinga som ioniserer atoma i tåka og får dei til å senda ut lys når elektrona bli fanga inn att. Noko liknande skjer i planetariske tåker; berre at det her er den sentrale kvite dvergen som sender ut strålinga.
I supernovarestar kjem energien først frå den radioaktive nedbrytinga av nikkel og kobolt til jern. Seinare kjem han frå den kinetiske energien til materien i supernovaresten som i starten fer utover med snøggleikar på opp til 20 000 km/s. I supernovarestar som Krabbetåka kan tåka òg få energi frå den sentrale pulsaren i form av elektron med høg energi og senda ut lys gjennom synkrotronstråling.
Mørke tåker og refleksjonståker høyrer ikkje inn under omgrepet sjølv om dei sender ut mikro- og radiobølgjestråling.
Albumet Toto
Toto er det første albumet til det amerikanske bandet Toto. Det blei utgitt i 1978 og hadde singlane «Hold the Line», «I'll Supply The Love» & «Georgy Porgy».
Songar
Alle songane er laga av David Paich, untatt der det er notert.
Kaupanger Idrettslag
Kaupanger Idrettslag er eit norsk idrettslag frå Kaupanger i Sogndal kommune.
Ryoji Araki
Ryoji Araki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
René Adler
Adler vart fødd i Leipzig og begynte fotballkarrieren i det lokale laget Leipzig. I 2000 gjekk han over til ungdomslaget til Bayer Leverkusen, og spelte på andrelaget der frå 2002. I den første tida budde 15-åringen hjå keepertrenaren Rüdiger Vollborn og familien hans.
I 2003/04-sesongen kom Adler med i A-lagsstallen til Bayer Leverkusen. I mai 2006 fekk Adler brot i eit ribbein på trening. Ribbeinet vart forsterka med ei titanplate. Han var ute av aksjon til februar 2007. Kort tid etterpå, 25. februar 2007, fekk han bundesligadebuten sin mot Schalke, då førstekeeperen Hans-Jörg Butt var utestengd grunna raudt kort. Etter kvart fortrengte han Butt som førstekeeper for Bayer Leverkusen. Han har kontrakt med klubben til 2012.
Adler har fleire landskampar for diverse aldersbestemte lag. Han var teken ut i troppen til U21-EM i 2006, men måtte bli heime grunna ribbeinsskaden sin.
Adler vart teken ut i Tyskland sin tropp til fotball-EM i 2008 saman med Jens Lehmann og Robert Enke. Han debuterte for landslaget 11. oktober 2008 i ein 2-1-siger over Russland i ein kvalifiseringskamp til fotball-VM i 2010. I mars 2010 vart han peika ut som førstekeeper for Tyskland under fotball-VM, men litt over ein månad før meisterskapen vart det klart at han måtte stå over VM grunna ein ribbeinsskade.
Tromsø kommune
Tromsø (nordsamisk Romsa) er ein bykommune i Troms og Finnmark fylke. Han er den tredje største bykommunen i landet, og den sjuande etter folketalet. På 1800-talet var den vesle byen ofte besøkt av utanlandske handelsmenn og turistar, og dei var overraska over kultur, klesdrakt og språkkunnskapar mellom borgarskapet i byen, og kalla difor byen «Nordens Paris», eit utnamn som i dag ofte feilaktig blir knytt til nattelivet i byen og det generelt høge aktivitetsnivået.
Tromsø er administrasjonssenter for Troms og Finnmark fylke, og var tidlegare administrasjonssenter for Troms fylke.
Ján Mucha
Ján Mucha er ein slovakisk fotballspelar som har spela som keeper for det polske laget Legia Warszawa og det slovakiske landslaget.
Tromsø kommune
Kommunegrenser og kommunereguleringar
Tromsø kjøpstad blei etablert ved ei kongelig forordning av 20.6.1794. Grensene i nord var Hansjordnes i nord og Strandskillet i sør, og grensa mot vest gjekk oppover omtrent til Dramsvegen - Kongsbakken - Vestregata. Prestegarden med kyrkja og kyrkjegarden var ikkje ein del av byen, og dei låg som i øy midt i byen, og dei blei ikkje innlemma i byen før i 1856.
Ján Mucha
Mucha vart fødd i Belá nad Cirochou i Prešov-provinsen aust i Slovakia. Han begynte karrieren sin i den lokale klubben TJ Slovan Belá nad Cirochou. Derfrå gjekk han til MŠK Snina og seinare til Inter Bratislava. Han var to sesongar i A-stallen der, men utan å spela nokon kampar. Sommaren 2002 gjekk han til MŠK Žilina. Med det vann han den slovakiske meisterskapen to gonger. I 2005 var han på lån eit halvt år hjå 1. HFC Humenné.
Tromsø kommune
Kommunegrenser og kommunereguleringar
Det var fleire utvidingar av bygrensene. Store endringane kom i 1915 og 1955 då byen blei kraftig utvida mot sør og nord, og mot vest.
Den største byutvidinga kom i 1964. Ved kgl.res. av 7.12.1962 blei Tromsø bykommune slått saman med Hillesøy kommune sin del av Kvaløya og øyene nord for Hekkingen, Ullsfjord kommune med unnatak av Svensbyområdet og Tromsøysund kommune til ein ny kommune. Samanslåinga gjaldt frå 1.1.1964. Den nye kommunens fekk namnet Tromsø kommune.
Tromsø kommune fekk si noverande utstrekning 1. januar 2008 da den søre delen av Reinøya blei overført til Karlsøy kommune.
Ján Mucha
Mucha debuterte for det slovakiske landslaget 6. februar 2008 i ein vennskapskamp mot Ungarn på Kypros. Kampen enda 1-1. Han spelte seks av Slovakia sine kampar under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010.
Tromsø kommune
Folketalsutvikling
Tromsø har vore den største kommunen i Troms i folketal sidan 1910-talet, då han passerte Trondenes kommune, med unntak av åra frå slutten av 1940-talet til kommunesamanslåinga i 1964, då Tromsøysund kommune var større.
Folketalsutvikling for noverande Tromsø kommune frå 1910:
Grunnkrinsar, delområde
Tromsø kommune er delt inn i 20 statistiske delområde fordelt slik (innbyggjartal 2015): På Tromsøya: Tromsø (7 482), Sommerlyst (7 615), Nordre Tromsøya (7 980), Mortensnes (9 211), Søndre Tromsøya (5 729) Sentralt på fastlandet: Kroken (4 752), Tomasjord (5 466), Tromsdalen (5 051), Reinelva-Hundbergan (3 164) Sentralt på Kvaløya: Kvaløybyen (9 416) Elles på fastlandet: Fastlandet nord (549), Ramfjordområdet (1 197), Malangshalvøya (294), Ullsfjord (796) Elles på øyene: Kvaløya søraust (831), Malangskjeften (630), Kattfjord (324), Ersfjord-Røssholmdjupta (476), Kvaløya nordvest (630), Øyene nord (715) Bustad ikkje oppgitt (373)
Vegar
Tromsø er endepunkt for Europaveg 8, som går frå Åbo via Kilpisjärvi, Skibotn og Nordkjosbotn. Mellom Skibotn og Nordkjosbotn deler E8 trasé med Europaveg 6. Fylkesveg 91 går frå Fagernes, 20 kilometer sør for Tromsø, til Breivikeidet. Herifrå går det ferge over Ullsfjorden til Svensby i Lyngen kommune. Frå Lyngseidet går det ferge over Lyngen til Olderdalen i Kåfjord kommune der Fv 91 møter Europaveg 6. Fylkesveg 858 går frå Eidkjosen vest for Tromsø sentrum med tunnel Larseng-Vikran til Storsteinnes i Balsfjorden og vidare til Tømmerelva aust for Storsteinnes der Fv 858 møter E6. Fylkesveg 862 går frå Hungerbukta i Tromsdalen via tunnel på Tromsøya og over til Kvaløya der vegen fortset sørover til Eidkjosen og via Kattfjorden til Brensholmen. Fv 862 fortset vidare på Senja. Fylkesveg 863 går frå Kvaløysletta via Kvalsundtunnelen til Hansnes i Karlsøy kommune. Fylkesveg 864 går frå Tomasjord via Tønsvik og Snarby til Oldervik.
Fly
Tromsø lufthavn ligg på Langnes, ca. 4 km frå sentrum. Flyplassen er den femte største i Noreg, med over to millionar passasjerar i året (2014).
Båt og buss​
Hurtigruta kjem til Tromsø kvar dag. Nord-Norgebussen går både sørover til Narvik og austover til Alta. Det går tre hurtigbåtruter til og frå Tromsø: linje 2 går sørover til Harstad med anløp på Finnsnes, i Brøstadbotn og på Engenes, linje 3 går nordover til Skjervøy med fleire anløp undervegs, linje 4 går går sørover til Lysnes på Senja med anløp på Vikran og Tennskjer. Frå Breivikeidet går det bilferge til Svensby i Lyngen kommune. I tillegg er det i sommarhalvåret bilferge frå Brensholmen på Kvaløya til Botnhamn på Senja. Det går også bilferge frå Bellvika på Kvaløya til Vengsøya.
Troms fylkestrafikk har ansvar for busstilbodet i Tromsø kommune.
Historie
Tromsø fekk bystatus og privilegium som kjøpstad i 1794, men på denne tida hadde byen eit innbyggjartal på rundt 80 menneske. På 1800-talet vart byen viktigare. Han vart bispesete i 1834 og fekk ein lærarskule og eit skipsverft i 1848. Tromsø Museum vart skipa i 1872 og Mack-bryggjeriet i 1877.
Ved slutten av hundreåret var byen blitt eit viktig handelssenter i nord, og var utgangspunktet for mange ekspedisjonar til Arktis, og polaroppdagarar som Roald Amundsen, Fridtjof Nansen og Umberto Nobile brukte byen som utgangspunkt. Nordlysobservatoriet vart grunnlagd i 1927.
Flyplassen blei opna for trafikk i 1964. Universitetet i Tromsø blei vedtatt oppretta i 1968 og opna i 1972. I 1998 flytta Norsk Polarinstitutt til Tromsø. Hausten 2005 opna nybygget til Hålogaland Teater.
Tromsø har aldri hatt jernbane. Tettstaden Tromsø er den tredje største byen i Europa utan ein jernbanestasjon, etter byane Łomża og Herten.
Politikk
Kommunestyret i Tromsø vedtok 19. oktober 2011 å innføre parlamentarisme som styringsmodell for kommunen. Tromsøs første byråd var eit fleirtallsbyråd utgått av Høgre, Framstegspartiet og Venstre, med til saman seks byrådar. Bystyret har 43 medlemmar. Øyvind Hilmarsen vart første byrådsleiar. Etter valet i 2015 vedtok kommunestyret å gå tilbake til formannskapsmodellen. Det skjedde sommaren 2016. Kristin Røymo frå Arbeidarpartiet var byrådsleiar i denne perioden frå valet og til parlamentarismeordninga vart oppheva, medan Jarle Aarbakke var ordførar. Ved avslutninga av parlamentarismen vart Kristin Røymo ordførar, medan Jarle Aarbakke vart varaordførar.
Utdanning og skolar
Det er fleire vidaregåande skolar i Tromsø: Kongsbakken videregående skole, Tromsdalen videregående skole, Kvaløya videregående skole, Breivang videregående skole, Ishavsbyen videregående skole og SMI-skolen.
UiT Norges arktiske universitet har åtte fakultet og 14551 studentar (våren 2016), med særleg kompetanse på telemedisin, fiskeriforsking, samiske språk, teoretisk lingvistikk, nordlysforsking og polarforsking generelt. I 2009 vart UiT slått saman med Høgskolen i Tromsø, i 2013 med Høgskolen i Finnmark og i 2016 med Høgskolen i Harstad og Høgskolen i Narvik
Media
Tromsø har to dagsaviser, Nordlys og Tromsø.
Vennskapsbyar
Fram til 25. oktober 2022 hadde Tromsø tre vennskapsbyar i Russland: Murmansk, Arkhangelsk og Nadym. Vennskapsavtalene vart avslutta av Tromsø på grunn av krigen i Ukraina.
Verzasca-elva
Verzasca er ei 30 km lang fjellelv som spring ut frå Pizzo Barone og munnar ut i Maggioresjøen i Sveits. Ho er kjend for det klåre, turkise vatnet. Verzascademninga ligg nokre få kilometer opp elva frå innsjøen.
Verzascadalen ligg i Ticino, den italiensktalande delen av Sveits.
Rakettskjold
Flygefasen
Satellitten (PBV) flyg til nærleiken av målet og førebur separasjon av det enkelte stridshovudet PBV skyt ut det enkelte stridshovudet saman med narremål og metallstrimlar som forstyrrar radaren til eventuelle anti-missil-missil eller anna luftvern.
Mogelege mottiltak i flygefasen
Tid til mottiltak I denne fasen er bedre enn i dei andre fasane. Ein ICBM kan bruke opptil 20 minutt dersom skyteavstanden er nær 10000 kilometer, og ein har òg ein lang distanse der mottiltaka kan settas inn. Dersom målet er eit hypersonisk glidefly, har ein sjølvsagt kortare tid. Mottiltaka krev store antiballistiske missil med lang rekkevidde og sofistikerte, kraftige radarsystem i tillegg til verdsromsbaserte sensorar. Dessutan må ein handtera narremål. Døme på spesialvåpen her, er det amerikanske Ground-Based Midcourse Defense (GMD), kinesiske China mid-course anti-missile test og israelske Israeli Arrow 3 missile.
Mogelege mottiltak i terminalfasen
Her er det ikkje naudsynt med store anti-ballistiske missil med lang rekkevidde, og ein mindre og enklare radar greier seg. Det er òg slik at nokre av narremåla vert hengande etter dei rette måla, fordi dei i regelen har lettare vekt, og bremsar difor opp i atmosfæren. Tida til å fange opp og å skyte ned missiler er derimot svært kort, gjerne mindre enn 30 sekund, og med hypersonisk glidefly er det enno ikkje teknisk mogeleg. Området er òg lite, slik at ein må prioritere dei viktigaste områda for slikt forsvar, og late andre vere lite beskytta. Dersom ein òg vil bruka sterke ladningar, jamvel atomladningar, i forsøk på å øydeleggje missila kan dette gjere meir skade enn nytte.
Døme på slike våpen er amerikanske Aegis Ballistic Missile Defense System, Sprint og MIM-104 Patriot og russiske ABM-3 Gazelle og S-300V.
Martti Ahtisaari
Martti Oiva Kalevi Ahtisaari er ein finsk politikar som var den 10. presidenten av Finland frå 1994 til 2000.
Ahtisaari vart tildelt Nobels fredspris 10. oktober 2008 for å ha medverka til å løyse internasjonale konfliktar på fleire kontinent i over tretti år. Han vart òg tildelt storkrossen av St. Olavs orden i 1994.
Tvasjtr
Tvasjtr var ein vedisk handverksgud. Namnet hans tyder bokstaveleg «stridsvognmakar», men han laga òg andre viktige reiskapar, som torekila til Indra. Guden har hatt ein viktig skapande funksjon, særleg når det gjeld å gje avkom.
Funksjon
Truleg er Tvajstr ein gammal grødegud som alt i vedisk tid var i ferd med å mista stillinga si. Namnet og evna hans til å få liv til å bli fødd og veksa blir nemleg stadig nemnd i Rigvedaen, men ingen hymne i samlinga er særskild tileigna han. Slik kan han sidestillast med guddommar som Dyaus og Trita.
Han var òg den som laga den viktige drikken soma, og beger til å drikka han frå. Då Indra drap sonen hans, gøymde han drikken frå gudane. Men Indra fann han, nedkjempa Tvasjtr, og tok drikken. Seinare soger fortel at Tvasjtr skapte demonen eller dragen Vritra som hemn, men at Indra nedkjempa denne òg.
Familie
Sonen til Tvasjtr var Visjvarupa eller Trisjiras, ein mektig prest med tre hovud, som blei drepen av Indra. Han hadde òg ei dotter, Saranja, som fødde asjvinane, Jama og Jami.
Mytologisk slektskap
Tvasjtr blir ikkje tilbeden i moderne hinduisme, men han kan liknast med den populære reiskaps- og handverksguden Visjvakarma, som har teke over mange av oppgåvene hans.
I andre religionar finn ein gudar som kan likna på Tvasjtr i Hefaistos og Vulcanus frå gresk og romersk gudelære.
Ian Crook
Ian Crook er ein tidlegare engelsk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Kallali
Kallali er ein liten stad med gardsbruk og nokre hytter som ligg ved sørsida av Lysefjorden i Ryfylke. Staden ligg berre ein kilometer lenger ut i fjorden frå kraftbygda Flørli. Truleg grunna dette fekk garden Kallali tidleg telefon, sjølv om dei to stadene er skilte av stupbratte fjell.