cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phoebetria
Phoebetria er ei biologisk slekt av albatrossar. Slekta har to artar, sotalbatross, Phoebetria fusca og gråalbatross, Phoebetria palpebrata. Phoebetria-albatrossar har lenge vore rekna som ulike andre albatrossar, og har halde på statusen sin som ei distinkt slekt gjennom alle revisjonane av familien gjennom siste 150 år. Dei har tradisjonelt vore sett på som primitive, ved å dele nokre morfologiske eigenskapar med dei andre stormfuglfamiliar. Likevel har molekylære undersøkingar av mitokondrie-DNA vist at artane er knytt til Thalassarche, og at dei to taksona er ulikt frå dei store albatrossane i Diomedea-slekta og Phoebastria som lever i det nordlege Stillehavet.
Skildring
Begge har fjørdrakt med karakteristisk gråsvart hovud, venger og buk. Sotalbatrossen har mørk rygg og skulder i tillegg, medan gråalbatrossen har askegrå skulder, rygg og overgump. Sotalbatrossen har ei smal, gul linje lang begge sider av undernebbet, eit trekk som skil han frå gråalbatrossen som har ei kvit linje. Trass denne skilnadene mellom dei to artane kan dei vere vanskeleg å skilje frå kvarandre på sjøen, spesielt i dårleg lys. Begge artane har ein kvit, ufullstendig augering, mørke nebb og grå føter. Dei er blant dei minste albatrossane, med vengespenn på 200 cm og vengene er smale. Gråalbatrossen, på 2,5-3,7 kg og nokre gonger opp til 4,6 kg, er større enn sotalbatrossen, på 2,4-2,7 kg. Ulikt andre albatrossar, har Phoebetria lange, stive, kileforma halar, der funksjonen er uklår, men synest å vere knytt til evna dei har til å dukke etter mat.
Hekking
Som dei fleste sjøfuglar, er begge artane i slekta kolonihekkarar, men dei er mindre koloniale enn andre artar av albatrossar. Faktisk, på nokre øyar, som Tristan da Cunha, kan dei hekke i svært små grupper eller klynger på to til fem par, og gråalbatross kan òg hekke einskildvis. Dette er delvis på grunn av innverknadar frå menneske, og dels på grunn av tendensen til å hekke i fjellsider, i motsetnad til flatare terreng føretrekt av andre albatrossar. Begge artane byggjer kjegleforma reir og leggje eitt egg. Rugetida er 70 dagar, og begge foreldra rugar, hannen tar det første vakta på 11 dagar etter egglegging, deretter vekslar foreldra med vakter på 7 dagar. Etter klekking må ungen ha varme i 20 dagar til han er i stand til å termoregulere på eiga hand, og begge foreldra ta oppgåva med å mate han, i gjennomsnitt bringer dei mat til ungen kvar tredje dag. Ungen blir mata i omtrent 160 dagar, då han blir flygedyktig. Etter det får han ingen omsut frå foreldra. Dei er i stand til å fullføre ein hekkesyklus på under eit år, men dei hekkar ikkje to år på rad, i staden tar dei eit friår og vender tilbake for å hekke kvart andre år. Rundt 22 % av sotalbatrossane overlever til vaksen alder, det finst ikkje tal for gråalbatrossen. Hos begge artane returnerer ungfuglane til kolonien etter 7-10 år med flyging, og byrjar å hekke nokre år seinare.
Utbreiing og habitat
Sotalbatross hekkar på øyar i Sør-Atlanteren, Tristan da Cunha og Gough Island og øyane i sørlege Indiahavet, Crozetøyane til Kerguelen. Dei beitar i området frå Sør-Amerika til Australia, nokre få registreringar har nådd New Zealand.
Gråalbatross har ei vidare utbreiing, hekkar på Sør-Georgia i Atlanterhavet, på mange av dei same øyane i Indiahavet, Macquarie Island og på New Zealands sub-antarktiske øyar. På havet beitar dei lenger sør enn sotalbatross, sør til Antarktis, og rundt Sørishavet så langt nord som til Chile, Tasmania og Sør-Afrika.
Dei har større del fisk enn blekksprut i dietten i motsetnad til andre albatrossartar, og dei et òg åtsel og spesielt andre sjøfuglar. Dei er òg dei beste dukkarar av alle albatrossar, og kan ofte dukke ned til 5 meters djupne, og har ein gong blir registrert så djupt som 12 meter.
Vern
Dei to artane står ovanfor liknande truslar, introduserte artar som åtek ungar og egg, og dei er offer linefiske. Desse truslane, kombinert med historisk hausting av fuglar og ungar, har ført til anslagsvis 75 % bestandsnedgang blant sotalbatross over dei siste 90 åra, ned til rundt 40 000 individ, som har ført til at dei er oppførte som ein trua art av IUCN. Gråalbatross har ikkje vore like hardt ramma, og blir rekna som nær trua.
Eclipse
Eclipse er eit ord for formørking (til dømes solformørking) på engelsk. Ordet er nytta som namn på ulike fenomen, til dømes:
Couesnon
Couesnon er ei elv i departementet Mayenne nordvest i Frankrike, som munnar ut like ved Mont Saint-Michel. Den nedste delen av elva dannar den historiske grensa mellom hertugdøma Normandie og Bretagne. Elva har gjennom tidene skifta mellom to elveleie nord og sør for Mont Saint-Michel, men har no til slutt lagt seg til det sørlege elveleiet, noko som har ført til uttrykket «Couesnon sin galskap plasserte Mont Saint-Michel i Normandie» («le couesnon en sa folie mit le Mont en Normandie»). Den administrative grensa i dag følgjer derimot ikkje elva og ligg seks kilometer lenger vest.
Geografi
Couesnon, Sée og Sélune dannar eit komplistert vassystem i bukta til Mont Saint-Michel. Tidvatnet fører store mengder sediment med seg, som dannar store sanddyner i elva, som elvane igjen fører med seg tilbake til sjøen. På 1900-talet vart Couesnon omgjort til ein kanal for å redusere erosjon av elvebreidda. I 1969 vart det bygd ei demning. Desse endringane av elva og vegen over til Mont Saint-Michel har ført til at det har bygd seg opp mykje gjørme ved munningen. Derfor har dei franske styresmaktene lagt fram planar om å byte ut vegen til øya med ei bru, og endre demninga slik at sedimenta igjen kan førast ut i sjøen.
Under springflo kan ein sjå ei tidvassbølgje oppover i elva.
Couesnon renn gjennom følgjande departement og byar:
Historia de omnibus Gothorum Sveonomque regibus
Den første svenske omsetjinga av Ericus Schroderus vart trykt i 1620. Verket er ekstremt patriotisk, og er gjennomsyra av eit hat mot danskane.
Piccadilly-linja
Piccadilly-linja er ei linje i London Underground. Den går på djupt nivå, mellom det nordaustlege og det vestlege London, men store delar av strekninga går i dagen. Den blei opna i 1906, og heitte opphavleg Great Northern, Picadilly & Brompton Railway. Den har mørk blå farge på undergrunnskartet.
Aulne
Aulne er ei 140 km lang elv i vestlege delar av Frankrike. Ho renn ned åsane i Bretagne og munnar ut i ei av dei mange fjordliknande buktene like sør for Brest. Elva er ein del av Canal de Nantes à Brest, ein kanal som ein gong knytte Nantes ved elva Loire til hamnebyen Brest ved Atlanterhavet. Delar av kanalen er framleis framkomeleg, men ein kan ikkje lenger kome frå Brest til Nantes via kanalen på grunn av vasskraftverket Guerledan, som la fleire av dei opphavlege slusene under vatn. Aulne renn mellom anna i gjennom Châteaulin.
Talleiv Olavsson Huvestad
Talleiv Olavsson Huvestad var ein norsk gardbrukar, eidsvollsmann og stortingsmann frå Skafså i Telemark.
Ulvøya i Oslo
Ulvøya er ei øy i Indre Oslofjord, eigenleg i fjordarmen Bunnefjorden, berre åtte kilometer frå Rådhusplassen i Oslo sentrum. Ein kan kome til Ulvøya via ei smal bru frå Mosseveien. Ulvøya er kjend som ein fin badestad om sommaren.
Aulne
Aulne på fransk tyder «or». Enkelte ortre, som piletre, likar våte omgivnadar, så dei veks ofte langs elvar som Aulne, eller i myrområde.
Lothar Matthäus
Lothar Herbert Matthäus, òg kalla «Loddar», er ein tysk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar.
Talleiv Olavsson Huvestad
Huvestad var fødd på garden Storåsli i Skafså. I ungdomen var han omgangsskulelærar. Frå 1794 var han gardbrukar på Huvestad i Eidsberg sokn i Lårdal. Han var 1809-30 medhjelpar åt sokenpresten.
Piccadilly-linja
I 1930-åra blei den kraftig utvida. Den tok over delar av skjenegangen til District-linja til Hounslow West undergrunnsstasjon og Uxbridge undergrunnsstasjon i vest og til Cockfosters undergrunnsstasjon i nordaust. Stasjonane på desse utvida strekningane er kjende for art deco-dekorasjonane sine.
Hideaki Kubo
Hideaki Kubo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Talleiv Olavsson Huvestad
I 1814 var Huvestad utsending frå Bratsbergs amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. Stortingsrepresentant i 1818, medlem av sju komitear. Mellom dei var komiteen om utvidinga av Holmestrand, og om utlevering av tjuvar mellom Noreg og Sverige. Han skal ha arbeidd målbevisst for å fremje bondeinteressene.
Piccadilly-linja
I 1977 blei Hounslowgreina utvida til Heathrow Central. I 1984 blei denne stasjonen døypt om til Heathrow Terminals 1, 2, 3 undergrunnsstasjon, då linja blei utvida til Heathrow Terminal 4 undergrunnsstasjon. I januar 2005 blei stasjonen ved terminal 4 stengd på grunn av arbeid med ein framtidig stasjon ved terminal 5, ein ny del av flyplassen som då var under utbygging.
Talleiv Olavsson Huvestad
I 1826 tok han kår, døydde på Huvestad i 1847.
Piccadilly-linja
Frå 1907 til 1994, med unnatak av åra under andre verdskrig, gjekk det eit kort grein frå Holborn til Aldwych.
Stasjonar
Frå vest til aust
Lothar Matthäus
Lothar Matthäus var lagkaptein og spelemotor i Vest-Tyskland sitt fotballlandslag som vann VM i fotball 1990 i Italia. Matthäus scora fire mål under turneringa og vart same år kåra til verdas beste fotballspelar. Matthäus har spela ytterlegare fire VM-turneringar. Han har dessutan rekorden for antalet VM-kampar (25). Han har den tyske rekorden for landskampar med sine 150 A-landskampar.
Aulne
Kjelde
NoorderSoft database over vassvegar
Lothar Matthäus
Lothar Matthäus var under 1980- og 1990-talet ein sentralfigur i det vesttyske og seinare det tyske fotballandslaget og sine klubblag FC Bayern München og FC Internazionale.
Matthäus har hatt ein del kontroversar med lagleiing og lagkameratar, som under ei tid heldt han utanfor landslaget.
Electric Psalmbook
Electric Psalmbook er det andre studioalbumet frå den norske Rock'n'roll-gruppa Bigbang.
Makoto Kakuda
Makoto Kakuda er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kyoto Sanga FC, Nagoya Grampus Eight, Vegalta Sendai, Kawasaki Frontale, Shimizu S-Pulse og V-Varen Nagasaki (2019).
Victoria-linja
Victoria-linja er ei linje i London Underground. Den ligg på djupt nivå, og går frå Brixton i sørvest til Seven Sisters og Walthamstow i det nordaustlege London. Linja blei bygd i 1960-åra for å avlaste eldre linjer som var overbelasta, spesielt Piccadilly-linja, og den opna i 1968. Den blei konstruert for å tillate så mange linjebyter som mogleg, men samstundes med god avstand mellom stasjonane for å kunne få høg fart. Med unnatak av depotet går heile linja under bakken. Victoria-linja er merkt av med lys blå farge på undergrunnskartet.
Ansvarleg for vedlikehald og utvikling av stasjonar og linjemateriell etter den privat-offentlege avtalen mellom britiske transportstyresmakter og to private jarnbaneføretak (Public-Private Partnership) er Metronet Rail.
Pr. februar 2005 hadde linja 43 tog av 1967-modell. Kvart tog har åtte vogner fordelte på to samankopla togsett. Toga er automatiske; togføraren treng berre å lukke dørene og trykkje på ein startknapp. Deretter sørgjer det automatiske togstyringsystemet for at toget køyrer i trygg snøggleik til neste stasjon og stoppar der. Systemet har vore i drift sidan linja opna. Nye togsett blir leverte av Bombardier Transportation i perioden 2009-2012. Bilete av desse finst på Heimesidene til Metronet Rail.
Stasjonar
Frå nord til sør
Utviklarplattformen «Eclipse»
Utviklarplattformen «Eclipse» er ein utviklarplattform for programvareutvikling
Saint-Cergue
Saint-Cergue er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1041 meter over havet.
Joseph Yobo
Joseph Phillip Yobo er ein nigeriansk fotballspelar som har spela i forsvar for Fenerbahçe i den tyrkiske fotballigaen, på lån frå Everton i engelsk Premier League, og for det nigerianske landslaget.
Kronborg slott
Kronborg er eit slott som ligg attmed Øresund, kring 1 km nordaust for sentrum i byen Helsingør på Sjælland i Danmark. Det vart i 2000 teke med på UNESCO si liste over verdsarv. Grunngjevinga var at slottet vart sett på som eit eineståande døme på eit renessanseslott som har hatt mykje å seie for Nord-Europa opp gjennom historia.
Slottet er mest kjend for at William Shakespeare sitt skodespel Hamlet utspelar seg i «Elsinore» (Helsingør). For mange turistar er Kronborg difor «Hamletslottet».
I det nordaustre tårnet på slottet er det installert eit fyr, Kronborg Fyr.
1223 Neckar
1223 Neckar er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 6. oktober 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Bahrainbukta
Bahrainbukta er ei bukt i Persiabukta på austkysten av Saudi-Arabia og halvøya Qatar. Midt i bukta ligg øyane i Bahrain. King Fahd-vegfyllinga kryssar den vestlege delen av bukta og knyt Saudi-Arabia til Bahrain.
Silafjella
Silafjella er ein del av Sila nasjonalpark, eller Parco Nazionale della Sila, som vart oppretta i 2002.
Sibillinifjella
Sibillinifjella er ei fjellkjede i Italia og utgjer ein del av Dei sentrale Appenninane. Ho ligg mellom austlege område av Umbria og Marche, og består nesten utelukkande av kalkstein som vart danna frå 100 til 50 millionar år sidan. Dei fleste fjelltoppane er over 2000 meter og den høgaste er Monte Vettore på 2 476 m.
Silafjella
Historie
Dei første kjende busetjarane på Silaplatået var folket som utgjorde Brutium, ei gamal stamme av gjetarar og bønder. Etter øydelegginga av Sybaris i 510 f.Kr. fekk Roma meir påverknad over Calabria, inkludert Sila. Seinare vart området okkupert av austgotarar, austromarar og frå 1000-talet italo-normannarar. Sistnemnde oppretta fleire kloster i området, som Matina av San Marco Argentano, Sambucina ved Luzzi og Florensekloster ved San Giovanni in Fiore, grunnlagd av Joachim av Fiore.
Sibillinifjella
Sidan 1993 har området vore ein del av nasjonalparken Parco Nazionale dei Monti Sibillini
Silafjella
Historie
I 1448-1535 slo emigrantar frå Albania seg ned i området mot Det joniske havet og danna samfunnet som vert kalla Sila Greca («Gresk Sila»). I dag er det 30 kommunar i Sila der albansk språk er bevart.
Sibillinifjella
Topografien er dominert av U-dalar og nedsenkingar danna av isbrear. Det er òg enkelte karstformasjonar.
Silafjella
Historie
Etter at området vart ein del av Italia på 1800-talet vart Sila ein base for røvarar. Området vart svært isolert om vinteren og nye vegar vart bygd for å betre dette, inkludert vegen Paola-Cosenza-Crotone og fjelljernbanar som Cosenza-Camigliatello Silano-San Giovanni in Fiore og Paola-Cosenza.
Villmarkspanel
Villmarkspanel er innvendig eller utvendig bordkleding av ukanta bord. Borken er fjerna, men elles er den naturlege overflata på tømmerstokken intakt, og panelborda følgjer den naturlege forma og avsmalinga til tømmerstokken. Villmarkspanel får på den måten eit rustikt, villmarksaktig preg. Ein kan leggje villmarkspanel som liggjande eller ståande bordkleding, det vil seie med vannrette eller loddrette bord.
Silafjella
Historie
I dag er det aukande grad av turisme i området.
Valentinsdagen
Valentinsdagen den 14. februar er ein festdag for romantisk kjærleik. Han blir markert ved at ein gjev gåver, helsingar eller romantiske opplevingar til den ein elskar eller berre vil flørta litt med.
Jan Simonsen
Jan Simonsen var ein norsk journalist og politikar frå Stavanger. Han vart fire gongar vald til stortingsrepresentant for Framstegspartiet, men siste fire åra, 2001-05, var han partiuavhengig då han vart utvist frå Framstegspartiet. Åge Simonsen er tvillingbroren.
Valentinsdagen
Bakgrunn
Den kristne feiringa av dagen kan ha røter i romersk feiring av gudinna Juno som representerte kvinner og ekteskap (14. februar), og starten på lupercaliafestivalen, ein fruktbarheitsfest som byrja 15. februar. Pave Gelasius I la ned forbod mot å feira lupercalia seint på 400-talet. Det er fyrst på 1300-talet ein kjenner til at valentinsdagen vart feira som ei romantisk høgtid i Frankrike og England.
Jan Simonsen
Liv og politikk
Jan Simonsen tok i 1976 og -77 grunnfag i samfunnsfag og historie ved Rogaland distriktshøgskole. Dei neste åra var han redaktør 1979-81 i lokalavisa Strandbuen, 1981-82 i Video- og TV-guiden og 1982-86 i partiorganet Fremskritt.
Valentinsdagen
Bakgrunn
Valentinsdagen er knytt til heilage Valentin. Valentin vart fengsla etter at den romerske keisaren Claudius truga med fengsel og dødsstraff for dei som ikkje avsverga seg kristendommen. Valentin ville ikkje avsverge si gudstru, og difor vart han steina til døde i år 273. Før Valentin vart drepen, skreiv han eit brev til si kjære Julia og bad henne om å halde seg til Gud. Han underteikna med «… frå din Valentin».
Jan Simonsen
Liv og politikk
På 1970-talet var Simonsen aktiv i Unge Høgre, ein periode var han nestleiar i Rogaland Unge Høgre. Då Per Danielsen vart ekskludert frå partiet, melde han seg ut av Høgre og tok steget over til Framstegspartiet. Perioden 1978-81 var han sentralstyremedlem i ungdomsforeininga til partiet (FpU), og bystyremedlem 1980-83 for Framstegspartiet.
Villmarkspanel
Villmarkspanel er ei nyare nemning for ein gammal type bordkleding. I gammal tid kunne sagbruksprivilegia stille krav om at trelast til innanbygds bruk skulle vere vankanta eller ukanta, slik at meir av tømmerstokken vart utnytta.
Jan Simonsen
Inn på Stortinget
I 1989 vart Simonsen vald til stortingsrepresentant for Rogaland og Framstegspartiet. Den fyrste fireårsperioden var han nestleiar i Kyrkje- og undervisningskomiteen. I 1991 vart han vald til nestleiar i Framstegspartiet, men vart bytta ut allereie i 1993. Etter attval til Stortinget var Simonsen frå 1993 til 2001 medlem i Justiskomiteen. Her markerte han seg ved å gå inn for ein strengare kriminalpolitikk, og ei restriktiv linje i innvandringsspørsmål.
Villmarkspanel
Når ein set opp villmarkspanel, monterer ein borda med margsida inn, sidan det er den breiaste sida. Dette er eit brot på det som elles er rekna som god byggjeskikk – vanlege kanta bord vil ein helst montere med margsida ut, sidan borda ved tørkinga vil kuve motsett veg av krumminga på årringane. Når borda vert sette opp med margsida inn, kan det ved tørkinga danne seg gliper mellom borda. Dessutan har margsida av borda eit breiare felt med kjerneved.
Nokre produsenter av villmarkspanel bøter på dette ved å frese ein snudd kant, slik at borda kan spikrast opp med margsida ut.
Jan Simonsen
Utstøytt
Simonsen stilte seg elles heilhjarta bak staten Israel under den andre intifadaen (2000-05). Våren 2004 sende han til dømes gratulasjonsbrev til den israelske regjeringa der han sa seg glad for det militære angrepet som lukkast drepe Hamas-leiaren Ahmed Yassin våren 2004. Han har sidan delteke i fleire støttemarkeringar til fordel for Israel.
Simonsen var langt unna å verte attvald då han i 2005 toppa partiet Demokratane si valliste i Rogaland.
Skribent
År 2001 kom Simonsen ut med sjølvbiografien Ikke helt A-4. Seinare har han gitt ut romanar og bøker i andre sjangrar.
Valentinsdagen
Tradisjonar
Mange sender postkort til kjærasten sin denne dagen, og Posten har arbeidd for å innføre denne tradisjonen i Noreg.
Waterloo Sunset
«Waterloo Sunset» er ein song av The Kinks frå 1967. Han vart gjeven ut som singel og på albumet deira Something Else by the Kinks. Songen vart skriven og produsert av frontmann og låtskrivar Ray Davies og er ein av dei mest kjende songen til bandet.
Teksten omhandlar ein einsam mann som sit på sørsida av Themsen og ser på (eller førestiller seg) eit romantisk møte mellom to personar ved Waterloo stasjon som så kryssar Waterloo-brua. I sjølvbiografien sin frå 1996, X-Ray, skriv Davie at songen var inspirert av ei hending då han vart innlagd på sjukehus som gut, og i eit intervju i 2008 sa han at det var ein fantasi om syster hans som møter kjærasten sin.
Terry og Julie, som er personane nemnde i teksten, er ofte tenkt å vere Terence Stamp og Julie Christie, to filmstjerner på denne tida. . Davies avkrefta derimot dette i 2004 og sa at Terry og Julie var vanlege folk og at han ikkje kunne skrive for stjerner.
Innspelinga er den første der kona til Davies, Rasa, syng korvokal.
Singelen nådde andreplassen på den britiske singellista i midten av 1967, bak «All You Need Is Love» av the Beatles. I Noreg nådde songen 7. plass. Davies ser på songen som ein profesjonell milepåle, der han klarte å blande sin eigen personlege forteljarstil med det som skulle til for at songen skulle verte ein stor hit. Innspelinga var den første som vart produsert av Davies aleine, utan produsent Shel Talmy, som hadde produsert det meste Kinks hadde spelt inn fram til då.
I 2004 vart songen kåra til «den beste songen om London» av FM-radioen i London. Songen ligg på 42. plass på lista til musikkmagasinet Rolling Stone over dei 500 største songane gjennom tidene. Både Paul Weller og Damon Albarn har nemnd songen som deira absolutte favorittsong gjennom tidene. Pete Townshend frå The Who har kalla songen «guddommeleg» og «eit meisterverk».
Katarakt
Katarakt (av latin cataracta, frå gresk katarrhegnynai, 'falla ned, fossa') også kalla grå stær, er blakking eller dimming av linsa i auget. Dette er mellom anna ei normal aldersendring, og finst hos dei fleste over 65 år. Fenomenet blir då kalla senil katarakt. Følgjene varierer frå noko uklårt syn, til fullt tap av synsevna. Katarakt kan òg skuldast annan sjukdom, stråling eller vera medfødd.
Silafjella
Bakgrunnsstoff
Sila nasjonalpark Sila Calabria
Schiermonnikoog
Schiermonnikoog (frisisk Skiermûntseach) er ein kommune, ei øy og ein nasjonalpark nord i Nederland. Schiermonnikoog er ei av Dei vestfrisiske øyane i provinsen Friesland. Den einaste landsbyen på øya heiter òg Schiermonnikoog. Kommunen er den minst folkesette kommunen i heile Nederland.
Historie
Dei første kjende eigarane av Schiermonnikoog var munkar i cistercinsarklosteret Klaarkamp nær Rinsumageest på fastlandet. . Monnik tyder «munk» og schier er eit gamalt ord for «grå» og refererte til fargen på kleda til munkane. Namnet tyder derfor «Øya til dei grå munkane».
Tidvasstraumane og den rådande vind- og bølgjeretninga gjer at øya sakte «flyttar» seg søraustover. I år 1250 låg ho om lag to kilometer lenger nord enn i dag og hadde ei heilt anna form. . I 1717 og 1720 førte stormflod til flaum i landsbyen Westerburen som hadde utvikla seg nær munkebygningane. Landsbyen vart fråflytta og i 1756 vart den nye landsbyen Oosterburen bygd lenger aust. I dag heiter denne landsbyen Schiermonnikoog.
Gymsokk
Ein gymsokk eller turnsokk er ein mellomting av sokkar og skor, fottøy av klede med ein sklisikker sole av skinn eller plastikk. Den svenske verksemda Nowali byrja å laga gymsokkar under namnet Sockiplast i 1953. Medan gymsokkar går til okla, er turnsokkar skorne lågare.
Gymsokkar er i slekt med japanske tabisokkar.
Gladstad
Gladstad er ein tettstad i Vega kommune i Nordland fylke. Staden har og er administrasjonssenter for kommunen. Gladstad ligg på øya Vega.
På Gladstad er det daglegvarebutikk, post i butikk, bank, vertshus, Vega Bygdemuseum og Vega kyrkje,
Lars Osa
Lars Andersen Osa var ein kunstmålar frå Ulvik i Hardanger.
Utdanning
Lars Osa vart fødd i Ulvik, men flytta som femåring til grenda Osa, der faren skaffa seg småbruk. Her voks Lars Osa opp. Han hadde dugande evner til å spela hardingfele, men då han var på reis til Nordfjord som tjueåring i 1880 og møtte målarane Axel Ender og Nils Bergslien, bestemte han seg for at det var målarkunsten han ville satsa på. I 1881 fekk han måleundervisning av Bergslien i Eidfjord, og vart elev på teikneskulen i Kristiania same året. Frå 1882 til 1886 fekk han utdanning både frå Kunstakademiet i København og målarskulen til P.S. Krøyer.
Arbeid
Frå 1886 budde og jobba han i Kristiania, og måla gjerne motiv av folkemusikk, men var òg inspirert av dei sosiale tendensmåleria frå 1880-talet. Etter to reiser til Paris på 1890-talet, reiste han til Valle i Setesdalen. Her trefte han henne som skulle bli kona hans, barnebokforfattaren Hermine Bernhoft. På grunn av ein strid rundt at Osa hadde fått tildelt Statens reisestipend, flytte Osa frå hovudstaden til Kristiansand, men oppheldt seg i Valle om somrane. Han måla òg mykje frå folkelivet i Setesdal, samt landskapsbilete, interiørbilete og portrett, m.a. av Ivar Aasen og Ola Mosafinn. Vidare utsmykka han kyrkjer, t.d. Haram kyrkje, Granvin kyrkje og Ulvik kyrkje. Han dreiv òg med restaureringsarbeid av fleire mellomalderkyrkjer.
I 1903 flytte Osa vidare til Valle, og i 1917 slo han seg ned på Voss. Med dette meldte han seg ut av kunstlivet i hovudstaden, og måleria hans har stort sett ikkje vorte kjøpt inn av kunstsamlingar i Oslo. Eit unntak er måleriet Tjenestepiken som Nasjonalgalleriet eig. I Bergen, Kristiansand og Haugesund derimot har bileta hans vorte kjøpt inn og sett pris på.
Den livlege sjølvbiografien hans, Med pensel og feleboge, kom ut i 1954. Ei minnestøtte over han vart avduka i 1967 i Ulvik. Lars Osa var far til felespelaren Sigbjørn Bernhoft Osa og journalisten Theodor Bernhoft Osa.
Lynavleiar
Ein lynavleiar er ei metallstong eller ein leidning som vert plassert på toppen av (eller nær) ein bygning for å verne han mot skader eit lynnedslag kan årsaka. Lynet vert leitt ned til ein jordleiar som spreier ladningen ut i bakken. Sidan kopar leier straum særs godt, er jordleiaren ofte laga av kopar. Lynavleiaren vart første gong konstruert i 1752 av Benjamin Franklin.
Shohei Yamamoto
Shohei Yamamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Purple Sanga, Mito HollyHock, ALO's Hokuriku, Roasso Kumamoto, V-Varen Nagasaki og Kamatamare Sanuki.
Corioliskrafta
Corioliseffekten som jordrotasjonen er årsak til, skaper presesjonen til ein Foucaultpendel, og rotasjonsretninga til trykksystem. Generelt sett vil ein lekam i rørsle bøye av mot høgre på nordlege halvkule og mot venstre på sørlege halvkule. Dette fører til at vind rundt eit lågtrykk roterer mot klokka på nordlege halvkule og med klokka i sør. Corioliseffekten er derimot forsvinnande liten for rotasjon av vatn i toalett og badekar, så her er det andre faktorar som avgjer rotasjonsretninga (sjå tapping av badekar/toalett under)
Effekten har fått namnet sitt etter Gaspard-Gustave Coriolis, ein fransk forskar som skildra fenomenet i 1835, men matematikken oppstod allereie i tidvasslikningane til Pierre-Simon Laplace i 1778.
Likning
Likninga til Coriolisakselerasjonen er
der (her og under) \mathbf{v} er farten til lekamen i eit roterande system, og er vinkelfarten (som er like stor som rotasjonsraten og parallell med rotasjonsaksen) til det roterande systemet. Likninga kan multipliserast med massen til den relevante lekamen for å få corioliskrafta. Sjå Fiktive krefter for utleiing.
Merk at dette er eit kryssprodukt. Ved å ikkje bruke vektorar og visst ein har ein gitt rotasjonsfart vil ein observatør sjå at coriolisakselerasjonen til lekamen er proporsjonal med farten til lekamen og til sinus av vinkelen mellom rørsleretninga til lekamen og rotasjonsaksen.
Corioliseffekten er resultatet av coriolisakselerasjonen. Likninga impliserer at coriolisakselerasjonen er perpendikulær til både retninga på farten til massen i rørsle og til rotasjonsaksen. Dermed:
I likninga over er vektorane tredimensjonale. Viss vi forenklar rørsla til berre å gjelde på overflata av eit roterande system blir likninga noko enklare.
der \mathbf{k} er ei eining som lokalt er vertikal og (u,v) \ er farten til ein todimensjonal vektor i planet på det roterande systemet.
Når ein ser på atmosfærisk dynamikk, vil coriolisakslerasjonen berre gjere seg til syne i dei horisontale likningane, fordi det vertikale bidraget blir så lite at ein kan sjå bort i frå det. Ledda blir då sjåande ut som
der (der \phi \, er breiddegraden) blir kalla coriolisparameteren og (u,v) \ er den horisontale fartskomponenten.
Tømming av badekar og toalettskåler
Det er ei vanleg mistyding at corioliseffekten avgjer kva retning vatn renn ut av badekar og toalett, og at vatnet alltid roterer ein veg på nordlege halvkule og den andre vegen på sørlege halvkule. Sjølv om corioliseffekten gjeld for alle roterande system er den forsvinnande liten i forhold til andre faktorar som styrer rotasjonsretninga, t.d. geometrien til vasken, toalettet eller badekaret, og om dei er flate eller skrånar. Kva retning vatnet vart tappa i har òg litt å seie. Merk at toalett vanlegvis er laga slik at vatnet skal rotere, ved å la vatnet kome ned i toalettskåla i vinkel. Visst ein lagar ein perfekt sirkulær vask med svært lite avløp, og ventar til alle virvlane i vatnet har lagt seg, for så å opne avløpet utan å skape nye virvlar, så kan det vere mogeleg at corioliseffekten får noko å seie for retninga av virvelen.
Noko av årsaka til at corioliseffekten får så lite å sei i slike tilfelle er at medan Jorda brukar eit døgn på å rotere ein gong, tar det berre nokre minutt å tømme eit badekar. Når vatnet blir tappa ut blir det dradd mot avløpet og radiusen på rotasjonen minkar, slik at rotasjonsfarten aukar. I tillegg har storleiksskalaen noko å seie. Som regel vil corioliskrafta først byrje å gjere seg gjeldande for system større enn 10 km i diameter.
Coriolis i meteorologi
Corioliseffekten er viktigast for storskala dynamikk i hav og atmosfære. I meteorologi plar corioliseffekten som regel å dominere over sentrifugalkrafta, til dømes i rotasjonen til store syklonar, fordi sentrifugalkrafta vanlegvis er balansert av trykkgradienten.
Straum rundt eit lågtrykk
Viss eit lågtrykk blir danna i atmosfæren vil luft strøyme imot det, men vil bli avbøyd i forhold til fartsretninga på grunn av coriolisakselerasjonen. Eit system i likevekt kan så oppstå med sirkulære rørsler, eller syklonsk straum.
Kraftbalansen er stort sett mellom trykkgradientkrafta, som verkar i retning mot lågtrykket og coriolisakselerasjonen verkar bort frå lågtrykkssenteret. I staden for å strøyme langs gradienten, strøymer lufta normalt på trykkgradienten og dannar ein syklonsk straum. Dette er eit døme på geostrofisk straum som er eit meir generelt tilfelle der luft strøymer langs isobarane. På ein ikkje-roterande planet ville lufta ha strøymt den strakaste vegen mot lågtrykksenteret. Merk at kraftbalansen då er svært forskjellig frå tilfellet med «tregleikssirklar» (sjå under) som forklarar kvifor sirkulær straum på midlare breidder er ein storleiksorden større enn straumen i ein tregleikssirkel er.
Dette avbøyingsmønsteret, og rørsleretninga, blir kalla Buys-Ballot si lov, og dette straummønsteret blir kalla syklonsk. På nordlege halvkule er rørsleretnings rundt eit lågtrykk mot klokka, medan dei går motsett veg på sørlege halvkule. Syklonar kan ikkje oppstå på ekvator, og vil sjeldan gå mot ekvator, fordi coriolisparameteren er veldig liten nær ekvator, og heilt lik null på sjølve ekvator.
Tregleikssirklar
Ein luft- eller vassmasse som flyttar seg med farten v\, og som ikkje er påverka av andre krefter enn corioliskrafta går i sirkulære banar kalla tregleikssirklar. Sidan krafta verkar i rette vinklar på rørsleretninga, vil den flytte seg med konstant fart, og vil gå i heile sirklar med frekvensen f. Storleiken på corioliskrafta avgjer radiusen på sirkelen:
På jorda er ein typisk verdi for f på midlare breidder 10−4; så for ein typisk vind i atmosfæren på 10 m/s vil radiusen vere 100 km, med ein periode på rundt 14 timar. I hav, der ein typisk fart er nærmare 10 cm/s, vil radiusen på ein tregleikssirkel vere 1 km. Desse tregleikssirklane går med klokka på nordlege halvkule (fordi banen blir avbøygd mot høgre), og mot klokka på sørlege halvkule.
På ein roterande planet varierer f med breiddegraden og rørsla går ikkje i perfekte sirklar. Sidan parameteren f varierer med sinus til breiddegraden, er svingingane assosiert med ein gjeven fart som er minst ved polane (breiddegrad = ), og vil gå mot uendeleg på ekvator om ein ser bort frå at dynamikken ikkje gjeld nær ekvator.
Dynamikken i tregleikssirklar er forskjellig frå syklonar på midlare breidder. For syklonar er corioliskrafta tilnærma balansert av trykkgradientkrafta (direkte innover), kalla geostrofisk balanse. Syklonar roterer altså motsett veg i forhold til tregleikssirklar.
Lengdeskala og Rossbytalet
Tids-, rom- og snøggleiksskala er viktig faktorar for å avgjere kor mykje corioliseffekten har å seie på eit system. Om rotasjonen er viktig i eit system kan ein avgjere ved å sjå på rossbytalet, som er forholdet mellom farten til eit system og produktet av coriolisparameteren og lengdeskalaen til rørsla:
Ein person som kastar ein ball med U=30 m/s i ein hage med lengde L=50 m, har rossbytal
Ein treng altså ikkje å tenkje på kva halvkule ein er på når ein kastar ein ball. Men dei same kreftene verkar òg på eit missil, som kan reise langt nok til at ein merkar effekten av coriolis. Visst ein har stilt inn siktet direkte på eit mål, vil missilet treffe til høgre for målet på nordlege halvkule.
Konstitusjonelt monarki
Eit konstitusjonelt monarki er eit keisar-, konge- eller anna slags fyrstedøme der fyrsten, t.d. kongen, berre har ei avgrensa makt. I somme land er fyrsten berre eit statssymbol, t.d. Sverige og Japan, og i andre land har fyrsten konstitusjonelle funksjonar, t.d. Noreg, Danmark og Storbritannia. Den eigentlege definisjonen på eit konstitusjonelt monarki er at kongens makt er avgrensa av ein konstitusjon (grunnlov).
I mellomalderen var kongedømet i Noreg det me i dag vil kalla konstitusjonelt; d.v.s. kongen hadde avgrensa makt som han laut dela med andre stormenn. Kongen kunne vrakast om han fekk desse imot seg. I Danmark-Noreg vart eineveldet innførd i 1660, i Frankrike i 1661, medan Storbritannia aldri vart einevelde. I Noreg vart einevelde avskaffa med Grunnlova i 1814, i Danmark i 1848, i Russland i 1905, medan Saudi-Arabia framleis er einevelde.
Samuelsberg
Samuelsberg er ei bygd på sørsida av Kåfjorden i Kåfjord kommune i Troms og Finnmark. E6 passerer gjennom bygda, som tidlegare var ein dampskipstoppestad, 113 km sjøveg aust for Tromsø.
Corioliskrafta
Lengdeskala og Rossbytalet
Altså ut frå skala ser ein at rotasjonen i badekaret ikkje har noko å seie med omsyn på coriolis.
Oppsummering
Merk at enkelte av desse punkta gjeld for todimensjonal fart i planet som følg jordoverflata.
Fordi Jorda er nesten sfærisk og ikkje flat, vil ikkje corioliseffekten berre virke i det horisontale planet tangentielt til jordoverflata. Dei følgjande effektane er størst på låge breiddegrader nær ekvator, og krev nøyaktige instrument for å kunne oppdagast sidan dei er ganske små:
Coriolis gjennomstrøymingsmålar
Ein praktisk bruk av corioliseffekten er ein massestraummålar, eit instrument som måler kor stor masse som strøymer gjennom eit røyr. Ved å lage små vibrasjonar i røyret og analyserer tregleikseffekten som oppstår i samband med den induserte vibrasjonen og massestraumen, kan ein rekne ut volumtransporten.
Molekylærfysikk
I polyatomiske molekyl kan rørsla til molekylet skildrast ved ein kraftig eigenrotasjon og indre vibrasjonar av atom rundt sin likevektsposisjon. Vibrasjonen til atoma er i relativ rørsle til det roterande koordinatsystemet til molekylet. Corioliseffekten vil derfor gjere seg gjeldande, og fører til at atom flyttar seg i ei retning normalt på den opphavlege svinginga. Dette fører til ei blanding av molekylspektra mellom rotasjons- og vibrasjonsnivåa.
Ballistikk
Corioliseffekten er svært viktig for å rekne ut nøyaktige trajektoriar for artillerigranatar over store avstandar. Eit berømt historisk døme er Pariskanonen som blei brukt av tyskarane under den første verdskrig for å bombe Paris frå ein avstand på rundt 120 km.
Historiske referansar
1997: The Fontana History of the Mathematical Sciences. Fontana, 817 pp. 710 pp.
Simonszand
Simonszand er ei lita sanddyne i Nederland mellom øyane Schiermonnikoog og Rottumerplaat. Ho høyrer til Dei vestfrisiske øyane i Vadehavet sør i Nordsjøen og er ikkje busett.
Padda
Paddehavet er småbåtområde, og Padda er i stor grad hamn og opplagsplass for småbåtar. Det er òg ein slipp og eit bustadhus der. Tidlegare heitte Padda Tistelholmen, eit namn som visstnok skal kome av fuglenamnet teist. Like utanfor Padda i retning Ulvøya og Malmøya ligg Kaffeskjæret.
Kaniv
Kaniv (ukrainsk Канів; russisk Ка́нев, Kanev; polsk Kaniów) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) sentralt i Ukraina. Byen ligg ved Dnepr og er ein av elvehamnene langs elva. Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2011).
Den ukrainske diktaren Taras Sjevtsjenko, rekna som grunnleggjaren av ukrainsk litteratur, er gravlagd på ein ås ovanom Dnepr i Kaniv og husar eit museum om han.
Av industriar i byen finn ein mellom anna Kaniv vasskraftverk ved Kanivreservoaret i Dnepr.
Strannyje Igry
Strannyje Igry var ei russisk rockegruppe frå Sankt Petersburg.
Gruppa vart danna i Leningrad Rok-Klub i 1982, og spelte ei blanding av ska og pønkrock. I 1985 vart gruppa delt, og dei to nye gruppene AVIA og Igry vart skipa.
Gabriel Lund
Lund vart cand. theol. i 1795, men var aldri prest. Far hans var kjøpmann Jochum Lund i Farsund, og han gjekk inn i handelshuset til faren. Seinare overtok han handelshuset og dreiv det fram til 1830.
I 1814 var Lund utsending frå Lister len til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han var då medlem av finanskomiteen. Mange år seinare, 1827, 1828 og 1830 var han stortingsrepresentant frå Lister og Mandals amt. På desse tingsamlingane var han medlem av Lagtinget. I 1827 var han elles medlem av komiteen om fiskeria, og om brennvinsbrenning. Han var og medlem av riksretten. På det overordentlege storting 1828 var han med i reglementskomiteen, i 1830 medlem av komiteen om justis- og politivesen, om brannvesenet i byane og om kjøpstadskatten.
Lund vart i 1830 postmeister i Trondheim. Han døydde der to år seinare.
Eclipse av Pink Floyd
«Eclipse» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd på albumet deira The Dark Side of the Moon frå 1973. Songen er laga og sungen av Roger Waters med David Gilmour på harmonivokal.
Komposisjon
Songen eksploderer rett frå slutten av «Brain Damage». Sjølve songen varer om lag eitt og eit halvt minutt, før hjarteslaga frå byrjinga av albumet avsluttar songen dei siste 40 sekunda.
På enkelte utgåver av albumet kan ein etter 1:35, under Gerry Driscoll sitt taleparti, høyre ein orkesterversjon av The Beatles sin song «Ticket to Ride». Det har lenge vore diskutert om det er ei meining bak dette, men truleg er det berre musikk frå eit nabokontor under innspelinga av intervjuet med Driscoll.
Det fulle svaret som blei gjeve av dørmannen Gerry Driscoll (på spørsmålet «Er det ei mørk side av månen?») var: Den siste setninga vart derimot tatt bort, truleg for å gje eit større inntrykk på slutten av albumet.
Fakta
10. mars 2004 vart songen brukt for å vekke Marssonden «Opportunity». Dette er ikkje første gong Pink Floyd har vorte spelt i verdsrommet. Russisk kosmonautar tok med seg ein kassett av Delicate Sound of Thunder med seg i rommet, og Pink Floyd vart då (uoffisielt) det første bandet som vart spelt i verdsrommet.
Songen vart spelt under fyrverkeriseansen under opningsseremonien til sommar-OL 2012 i London, like etter OL-elden var tent.
Medverkande
med:
Piotr Sowisz
Piotr Sowisz er ein tidlegare polsk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Katarakt
Katarakt er ein stekr årsak til at folk blir blinde i verda. Senil katarakt står for ca. 48 % av alle førekomster av blinde, noko som utgjer rundt 18 millione menneske.
Katarakt kan behandlast ved at ein opererer ut den fordunkla linsa og erstattar henne med ei kunstig linse. Etter operasjonen oppnår over 95 % av pasientane normalt eller tilnærma normalt syn.
Albert Moen
Albert Johnsen Moen var ein norsk småbrukar og stortingsmann frå Sparbu i Nord-Trøndelag. Han representerte Arbeidarpartiet og Nord-Trøndelag på Stortinget frå 1922 til 1945.
Moen var son til ein gardbukar i Henning. Etter folkeskulen og framhaldsskulen var han 1898-1900 elev ved Mære landbruksskole. I åra fram til 1910 var han tre-, anleggs- og teglverksarbeidar ved Trana Teglverk A/S i Steinkjer. Frå 1910 var han nyrydningsmann og småbrukar på Moen i Henning sokn, der han braut opp over 40 mål jord nyland. Samstundes var han vegarbeidsformann i Henning.
Moen var stiftar og formann i Sparbu og Henning Arbeiderparti, samt formann i Verdalens krinsparti av Arbeidarpartiet. I tida 1916-24 var han medlem av Sparbu heradsstyre. Hausten 1921 vart han vald inn på Stortinget frå valkrinsen Nord-Trøndelag, som den aller fyrste frå Arbeidarpartiet. Han vart verande stortingsrepresentant heilt 1945. På Tinget var han medlem 1922-27 i Jarnbanekomiteen, 1928-30 i Landbrukskomiteen, 1931-36 i Protokollkomiteen og 1937-45 i Helsekomiteen. Samstundes fekk han plass i fleire offentlege utval. Mellom anna var han med i Statens kornankenemnd frå 1929, i Den departementale kjøttkontrollkomité av 1936, i Småbrukarutvalet av 1936 og til sist medlem i Vinmonopolet sitt råd.
Lokalt tok Moen del i kulturlivet som dirigent av songkor og som revyforfattar. Han vart i 1959 tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull.
Restauranten Dr. Munk
Dr. Munk var ein restaurant på tettstaden Husnes i Kvinnherad, Hordaland. Dei solgte føremiddagsmat og snøggmat på føremiddagen, og hadde ein noko meir avansert middagsmeny på kvelden.
Blavet
Blavet er ei elv som renn frå sentrale område av Bretagne i Frankrike og ut i Biscayabukta nær Lorient. Heile elva er stort sett kanalisert og er framkomeleg for mindre fartøy. Ho er ein del av kanalsystemet i Bretagne, og vart viktig då den vestlege delen av systemet vart avkutta ved bygginga av demninga for vasskraftverket Guerledan. I dag må båttrafikk frå Nantes via Redon ta Canal du Blavet og så ut i Blavet for å nå havet nær Lorient.
Blavet har sitt utspring aust for Bulat-Pestivien i Côtes-d'Armor. Ho renn gjennom følgjande departement og byar:
Garnes Folkehøiskole
Garnes Folkehøiskole var ein folkehøgskule på Garnes i Haus kommune, no Bergen kommune, frå 1887 til 1899. Skulen vart oppretta av Hans Christian Ørsted Hambro, og hadde i alt om lag 900 studentar.
1920-åra
1920-åra var eit tiår på 1900-talet. I USA blir det ofte kalla Roaring Twenties eller Jazz Age, medan det i Europa kan omtalast som mdei gylne eller lukkelege tjueåra (Glückliche Zwanziger Jahre på tysk) på grunn av den økonomisk oppgangen etter fyrste verdskrigen (1914-1918). På fransk er tiåret blitt kalla Années folles ('dei galne åra'), med vektlegging på den sosiale, kunstnariske og kulturelle dynamismen på denne tida.
Peter Odemwingie
Osazemwinde Peter Odemwingie er ein nigeriansk-russisk fotballspelar med russisk mor og nigeriansk far. Han voks opp delvis i Russland og delvis i Nigeria. Han har spela for West Bromwich Albion i engelsk Premier League, og for det nigerianske landslaget. Saman med det nigerianske landslaget tok han sølv under Sommar-OL 2008.
Nicolas N'Koulou
Nicolas Alexis Julio N'Koulou N'Doubena er ein kamerunsk fotballspelar som har spela i forsvar for Olympique Marseille i den franske fotballigaen, og for det kamerunske landslaget.
Etat
Ein etat er ein del av ei offentleg forvalting, eit forvaltingsorgan, med ansvar innan eit avgrensa område. Etatar blir leia av tenestemenn og ikkje politikarar og kan bli kalla direktorat, vesen, verk, tilsyn, styre, forvalting, råd eller teneste.
Stortinget har fire underliggande etatar som ein del av sin overordna kontroll- og tilsynsverksemd: Riksrevisjonen, Ombodsmannen for Forsvaret, Sivilombodsmannen og EOS-utvalet.
Statlege etatar
Ein slik «ytre» etat er eit utførande og rådgjevande organ som opptrer på vegne av det departementet som det er underlagt. Dette departementet er også ankeorgan for vedtak som er fatta av det underliggande organet. Den ytre etaten er slik sett forvaltinga si spesialisteining. Det overordna departementet skal då sjå til at spesialistane opptrer innanfor gjeldande politiske rammer. Slik sett blir til sjuande og sist statsråden for det overliggande departementet politisk ansvarleg for det arbeid som blir utført i den ytre etaten.
Kommunale etater
Også større kommunar og fylkeskommuner blir ofte organisert i etatar, f. eks. etat for friluftsliv eller bygg og vedlikehald.
Masayoshi Yoshida
Masayoshi Yoshida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Purple Sanga, Ventforet Kofu, Sagawa Express Kyoto, FC Kariya og Matsumoto Yamaga FC.
Tidshjulet
Tidshjulet (originaltittel på engelsk The Wheel of Time) er ein fantasy-bokserie skrive av Robert Jordan. Elleve bøker har kome ut, og av dei er alle er omsette til norsk. Dei norske omsetjingane blir gjevne ut av Tiden Norsk Forlag. Handlinga i Tidshjulet føregår i eit oppdikta univers med eit mellomaldersk preg. Hovudpersonen er Rand al'Thor, den Gjenfødte Dragen, som ifølgje profetiane skal øydeleggja verda samstundes som han reddar ho frå Shai'tan, ein gudelik mørkefigur.
Robert Jordan døydde før han var ferdig med den tolvte og siste boka, og kona til Robert, Harriet Popham Rigneyvald, valde fantasyforfattaren Brandon Sanderson til å fullføra boka.
Nils Johannesson Loftesnes
Nils Johannesson Loftesnes var ein soldat, gardbrukar og eidsvollsmann frå Sogndal.
I 1814 var Loftesnes musketer i sogndalske kompani. Kompaniet var ei avdeling av 2. bergenhusiske infanteriregiment, og Loftesnes vart om våren vald til å representere regimentet ved riksforsamlinga på Eidsvoll saman med kompanisjef Ole Elias Holck. Han høyrde der til sjølvstendepartiet.
Loftesnes tok over farsgarden i Sogndal og dreiv denne ei tid. Seinare kjøpte han ein annan gard i heimbygda og busette seg der. Der døydde han i 1848.
Glenneveien i Lørenskog
Glenneveien er ein blindveg på Rasta i Lørenskog kommune i Akershus fylke. Han går sørover frå Gamleveien. Namnet vart godkjent 1. januar 1977.
Hommelstø
Hommelstø er ein tettstad i Brønnøy kommune i Nordland fylke. Staden har, og ligg inst i Heggfjorden.
Soay
Soay er namnet på fleire vestskotske øyar. Namnet kjem frå norrønt so-ey og tyder 'saueøy'. Den skotsk-gæliske skrivemåten av namnet er Sòdhaigh.
Autumn Almanac
«Autumn Almanac» er ein song av the Kinks frå 1967, skriven av Ray Davies. Songen er blitt kalla «ein fin observasjon av engelsk kultur», ein «studie av rare karakterar» og ein song som skulle markere starten på den neste musikalske fasen til The Kinks. Somme har plassert denne songen og andre songar av Davies i den romantiske tradisjonen til diktarar som Wordsworth. I sjølvbiografien X-Ray skriv Davies at songen var inspirert av ein lokal pukkelrygga gartnar i Muswell Hill, der Davies kom frå, i Nord-London.
Rottumerplaat
Rottumerplaat er ei av tre øyar som utgjer Rottum i Dei vestfrisiske øyane i Nederland. Øyane ligg i Vadehavet sør i Nordsjøen og det er ulovleg å gå i land på dei.
Minister
Minister er ein tittel som blir brukt på medlemmer av ei regjering og diplomatar med rang under ambassadør.
Rottumerplaat
Sedimentering har ført til at øya har vorte mykje større dei siste åra.
Minister
I politikken
Ein minister som er medlem av ei regjering, og har oftast ansvar for eit bestemt saksområde, med eit tilhøyrande ministerium eller departement, og eventuelle underliggande etatar. Ein minister utan eit slikt fastsett ansvarsområde blir kalla minister utan portefølje. I mange land er det berre dei ministrane som rangerer høgast som er medlemmer av kabinettet.