cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lough Neagh
Fem av dei seks grevskapa i Nord-Irland deler breidda av innsjøen: Antrim, Armagh, Down, Londonderry og Tyrone. Av byar og landsbyar nær innsjøen finn ein Antrim, Crumlin, Randalstown, Toomebridge, Ballyronan, Ballinderry, Moortown, Ardboe, Maghery, Lurgan og Magherafelt.
Ålfiske har vore ein storindustri i Lough Neagh i fleire hundreår. I dag transporterer fiskeria i Lough Neagh ål til restaurantar i heile verda.
Det er fleire øyar i innsjøen: Coney Island, Coney Island Flat, Croaghan Flat, Derrywarragh Island, Padian, Ram's Island, Phil Roe's Flat og The Shallow Flat.
Ein trudde lenge at Lough Neagh var eigd av staten, men i 2005 kom det fram at han høyrte til jarlane av Shaftesbury.
Segn
Ei gamal irsk segn fortel om korleis innsjøen vart danna då den irske kjempa Fionn mac Cumhaill (Finn McCool) grov opp ein del av landet og kasta det på den skotske rivalen sin. Han bomma og jordmassen landa i Irskesjøen og danna Isle of Man.
Chandra Sturrup
Chandra Sturrup er ein bahamansk friidrettsutøvar frå Nassau. Ho var frå 1996 ein verdas beste kvinne-sprintarar i meir enn ti år. Ho vann VM-gull 1999 og OL-gull 2000 med Bahamas sitt kvinnelag i 4 x 100 meter stafett. Individuelt fekk ho med seg to bronsemedaljar frå 100 meter i verdsmeisterskapa 2001 og 2003.
Aktiv
Sturrup vart nummer fire på 100 meter under OL 1996 i Atlanta, der ho dagar seinare vann stafettsølv med Bahamas kvikke lag. I verdsmeisterskapen 1999 og i dei olympiske leikane 2000 sprang Sturrup den andre etappen for Bahamas-mannskapet som vart både verdsmeistrar og olympiske meistrar i 4 x 100 meter stafett. Savatheda Fynes, Pauline Davis og Debbie Ferguson var dei andre dobbel-vinnarane.
Flåklypa Grand Prix
Flåklypa Grand Prix er ein norsk familie- og dokkefilm frå 1975. Filmen er laga av Ivo Caprino. Handlinga i filmen er bygd på diktverka til forfattaren Kjell Aukrust, som skapte bygda Flåklypa og dei leiande figurane. I Aukrust-verda har nokre av figurane andre roller enn i filmen.
Chandra Sturrup
Aktiv
Individuelt sikra Sturrup seg bronsemedaljen på 100 meter i VM 2001, ein prestasjon ho gjentok i VM 2003. Under VM 2005 i Helsinki sette ho personbeste på same distansen med tida 10,84 sekund i semifinalen. I finalen måtte ho nøye seg med fjerdeplass etter eit løp på 11,09.
Ladoga
Ladoga (russisk Лáдожское Óзеро, Ladozjskoje Ozero; finsk Laatokka) er ein innsjø i Karelia og Leningrad oblast nordvest i Russland, ikkje langt frå St. Petersburg. Han er den største innsjøen i Europa og den 14. største i verda ut frå areal.
Chandra Sturrup
Aktiv
I sin siste store meisterskap, Berlin-VM 2009, var Sturrup med om å vinne sølv for Bahamas i 4 x 400 m stafett.
Flåklypa Grand Prix
Handling
Dagen etter ser Solan at ein arabisk oljesjeik er komen til bygda, og avgjer at han skal syne teikningane til sjeiken. Sjeiken finn ut at bilen er genial, og vil leggje pengar i. Il Tempo Gigante vert bygd, og sjølv om bilen mest vert sabotert av Blodstrupmoen og hjelparen hans, Mysil Bergsprekken, køyrer Felgen i billøp mot Blodstrupmoen og andre, og vinn.
Ladoga
Geografi
Innsjøen har eit areal på (utanom øyar). Han er 219 km lang frå nord til sør og har ei gjennomsnittleg breidde på 83 km. Han er i snitt 51 meter djup og på det djupaste om lag 230 m (i nordvest). Nedslagsfeltet hans er, volumet er på 837 km³ (tidlegare estimert til 908 km³). Det er om lag 660 øyar, med eit totalt areal på 435 km², i Ladoga. Han ligg om lag 5 meter over havet. Dei fleste øyane, inkludert den kjende øygruppa Valaam, Kilpola og Konevets, ligg i nordvest.
Flåklypa Grand Prix
Skodespelarar
Den norske versjonen har følgjande stemmer (mellom andre):
Ladoga
Geografi
Det karelske neset ligg mellom innsjøen og Austersjøen og han drenerer ut i Finskebukta via elva Neva.
Flåklypa Grand Prix
Miljø
Miljøet er skapt av Kjell Aukrust, og var opphavleg nytta i føljetongserien Flåklypa tidende, der mange av rollene medverka. Fleire av figurane har og fått eigne bøker frå Aukrust si hand. Solan og Ludvig høyrer ikkje opphavleg til i Flåklypa, men er rekna som to sider av forfattaren sjølv (i filmen er dei handlangarar for Reodor Felgen). Bilen Il Tempo Gigante vart omtala i Flåklypa tidende i 1972-nummeret, der Felgen prøvekjørde bilen nedetter Gudbrandsdalen og øydela atten sauer og fire mjølkeramper.
Ladoga
Geografi
Ladoga er farbar og er ein del av Volga-Austersjøkanalen som går frå Austersjøen til elva Volga. Ladogakanalen går i den sørlege delen og knyter Neva til Svir.
Nedslagsfeltet til Ladoga inneheld om lag 50 000 innsjøar og 3500 elvar lengre enn 10 km. Om lag 85 % av vatnet i innsjøen kjem frå elvane, 13 % frå nedbør og 2 % frå grunnvatnet.
Elvar
Dei største elvane som munnar ut i Ladonga er:
Geologihistorie
Isbreane trekte seg tilbake etter den siste istida i Ladogabassenget mellom 12 500 og 11 500 år sidan. Ladoga var opphavleg ein del av Den baltiske issjøen, ein historisk fase av Austersjøen, som den gong var ferskvatn og låg 70-80 meter over dagens havnivå. Det er mogeleg, men ikkje sikkert, at Ladoga vart isolert frå denne innsjøen under regresjonen av det påfølgjande Yoldiahavet, som var ein fase med brakkvatn for Austersjøen for 10 200 og 9500 sidan. Skiljet gjekk i så fall ved Heinjoki aust for Viborg, der Austersjøen og Ladoga var knytt saman av eit smalt sund eller ei elv før Neva vart danna, og kanskje heilt fram til 1100-talet.
Nøytrale Moresnet
Nøytrale Moresnet (Esperanto: Neutra Moresneto) var ein nøytral stat mellom Preussen, seinare Tyskland, Nederland og Belgia mellom 1816 og 1919. Området som ligg 7 km søraust for den tyske byen Aachen, hadde ein omkrins på 10 km og opphavleg ca 250 innbyggjarar.
I 1915 vart det fyrst okkupert, deretter annektert av Tyskland. Med heimel i artikkel 32 i Versailles-traktaten tilfall heile tidlegare Nøytrale Moresnet Belgia i 1919, og er i dag ein del av provinsen Liège på grensa til Tyskland.
Ladoga
Geologihistorie
For 9500 år sidan starta Onega, som tidlegare rann ut i Kvitsjøen, å renne ut i Ladoga via elva Svir. Mellom 9500 og 9100 år sidan under transgresjonen til Ancylussjøen, den neste ferskvassfasen til Austersjøen, vart Ladoga heilt sikkert ein del av denne innsjøen, sjølv om dei ikkje hadde vore knytt saman i tida like før. Etter kvart som Ancylus trekte seg tilbake igjen vart Ladoga isolert for om lag 8800 år sidan.
Ladoga flauma gradvis sørover på grunn av landhevinga i nord. Det er lagt fram hypotesar om, men ikkje bevist, at vatn frå Litorinahavet, den neste brakkvassfasen til Austersjøen, stundom trengde inn i Ladoga mellom 7000 og 5000 år sidan. For rundt 5000 år sidan strøymde vatnet frå Saimaa gjennom Salpausselkä og danna eit nytt utløp, Vuoksi, som rann ut i Ladoga i nordvest og heva vassnivået med 1-2 meter.
Neva oppstod då vatnet i Ladoga etter kvart braut over barrieren ved Porogi og inn i dei lågare delane av Izjora, som då rann ut i Finskebukta, for mellom 4000 og 2000 år sidan. I følgje nye data skjedde det for 3410-3250 år sidan.
Dyreliv
Ladoga har eit rikt fiskeliv. Det er tald 48 fiskeartar i innsjøen, som mort, brasme, sandart, åbor, hork, ein endemisk variant av nors, to artar av lagasild, åtte artar sik, fleire andre laksefiskar, og stundom den utryddingstrua støren. Kommersielt fiske var ein gong ein stor industri, men vart råka av overfiske. Etter andre verdskrigen, mellom 1945 og 1954 vart det totalt fanga 4900 tonn fisk i året på det meste. Dette førte til at fiskebestanden minka og fangsten vart dårlegare. I åra 1955 til 1963 var fangsten stundom nede i 1600 tonn i året. Tråling har ikkje vore lov i Ladoga sidan 1956 og enkelte andre forbod var òg innført. Situasjonen betra seg kraftig og i perioden mellom 1971 og 1990 varierte fangsten mellom 4900 og 6900 tonn i året, om lag det same som i 1938. I dag vert det utvikla oppdrettsanlegg og fritidsfiske er populært.
Det finst ein eigen underart av ringsel i innsjøen, kalla ladogasel.
Sidan byrjinga av 1960-åra har Ladoga i aukande grad vorte utsett for eutrofiering.
Nizjnesvirskij naturreservat ligg langs kysten av Ladoga like nord for munningen av Svir.
Historie
I mellomalderen var Ladoga ein viktig del av handelsruta frå væringane til grekarane med ein norrøn handelsstad ved Staraja Ladoga som forsvarte munningen av Volkhov sidan 700-talet. Under den svensk-novgorodiske krigen vart området kjempa om mellom Republikken Novgorod og Sverige. Tidleg på 1300-talet vart festningane Korela (Kexholm) og Oresjek (Nöteborg) bygd langs breidd av innsjøen.
Det gamle Valaam kloster vart grunnlagd på øya Valaam, den største i Ladoga, og forlaten mellom 1611 og 1715. Det vart restaurert på 1700-talet og evakuerte til Finland under vinterkrigen i 1940. I 1989 vart klosteraktiviteten på Valaam teke opp att. Andre historiske kloster i nærleiken er Konevets kloster, på øya Konevets og Aleksander-Svirskij kloster, som har fine døme på mellomaldersk moskovittarkitektur.
Under den finske framhaldskrigen (1941-1944) opererte ikkje berre finske og sovjetiske fartøy der, men òg tyske og italienske. Under desse tilhøva og omleiringa av Leningrad (1941-1944) gav Ladoga den einaste tilkomsten til Leningrad fordi delar av austsida framleis var under sovjetisk kontroll. Forsyningar vart transport til Leningrad med lastebilar på isen om vinteren, den såkalla «Livsvegen», og med båt om sommaren. Etter den andre verdskrigen mista Finland Karelia til Sovjetunionen og alle finske borgarar vart evakuert frå dei tapte områda. Nordsida av innsjøen, Ladoga Karelia med byen Sortavala, er i dag ein del av republikken Karelia. Vestsida, Det karelske neset, vart ein del av Leningrad oblast.
Nordkapp kommune
Nordkapp (nordsamisk Davvinjárgga gielda, kvensk Kappan komuuni) er ein kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Han grensar i sørvest mot Måsøy, i sør mot Porsanger, og i søraust mot Lebesby kommune. Størsteparten av kommunen ligg på Magerøya, men han omfattar også delar av fastlandet på aust og vestsida av Porsangerfjorden. Kommunen heitte Kjelvik kommune fram til 1950.
Mesteparten av innbyggjarane i kommunen bur i Honningsvåg, ein annan tettstad er Nordvågen. Andre busetnader er Kamøyvær, Skarsvåg og Gjesvær.
Det kommunen er mest kjend for og som namnet kjem frå er Nordkapp, ei 307 meter høg klippe som vanlegvis er omtala som det nordlegaste punktet av Europa. Årleg er det rundt 200 000 besøkjande turistar i løpet av sommaren. Knivskjellodden vest for Nordkapp ligg faktisk omtrent 1500 meter lengre nord, men dit er det ikkje bilveg. Nordkapp vart fyrst namngjeten da den engelske oppdagaren Richard Chancellor runda klippa i 1553 under eit forsøk på å finne ei sjørute gjennom nordaustpassasjen.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Kjelvik/Nordkapp kommune frå 1920:
Den russisk-svenske krigen 1741-1743
Den russisk-svenske krigen 1741-1743 (svensk hattarnas ryska krig) braut ut i 1741 då Sverige under hattpartiet og fransk diplomatisk påverknad erklærte krig mot Russland. Ein svensk armé under Charles Emil Lewenhaupt skulle gjenerobra områda som dei hadde tapt til Russland under den store nordiske krigen (m.a. Karelen og Estland). Krigen var mislukka, mellom anna sidan svenskane hadde førebudd seg dårleg, både arméen og flåten var undertalige russarane og svenskane var både dårleg utrusta og trente.
Forløp
Sverige erklærte krig 8. august 1741 med 8000 svenske og finske soldatar ved den russiske grensa, nær Villmanstrand og Fredrikshamn. Målsettinga var å truga den russiske hovudstaden St. Petersburg og utløyse eit statskupp. Kuppet var planlagt av franske og svenske diplomatar, og planen var å styrte Anna Leopoldovna, som var venleg innstilt mot Austerrike. Kuppet vart gjennomførst i desember, men den nye tsarinna, Elisabeth av Russland, sveit løfte sitt om å overføre landområda tilbake og heldt fram krigen.
Trugselen mot den russiske hovudstaden hadde enda alt 3. september då 20 000 russarar under feltmarskalk Peter von Lacy avanserte frå Viborg mot Villmanstrand og slo den svenske hærføraren Charles Lewenhaupt. I juni 1742 hadde den 35 000 mann sterke russiske arméen lukkast å tvinge 17 000 svenskar bort frå Fredrikshamn. Lewenhaupt sin posisjon vart så tvinga tilbake til Helsingfors. I august gjekk Lacy inn i Borgå og Nyslott, og omringa den svenske hæren nær Helsingfors. Den 19. august fekk Lewenhaupt og Buddenbrock ordre om å kome seg tilbake til Stockholm. Leinga vart no overført til oberst Jean Louis Bousquet. Han teikna under kapitulasjonen 24. august. Den russiske hæren erobra seinare heile Finland i det som er vorte kalla den vesle ufreden.
Etter at den russiske hæren hadde tatt Åbo kom Aleksander Rumjantsev og Ernst Nolken saman for å diskuterte eit fredsforslag. Tsarinna lovde å forlate Finland på vilkår at Adolf Fredrik, som hadde slekt inngift i tsarfamilien, skulle utnemnast til tronarving. Hattarane gjekk med på forslaget i håp om at Adolf Fredrik skulle få betre fredsvilkår frå tsarinna.
Medan fredsforhandlingane drog ut, øydela den russiske flåten ein svensk flotilje nær Korpo. Lacy følgde opp sigeren med å segle frå Kronstadt og gjere eit åtak på mot det svenske fastlandet, noko han hadde erfaring frå den store nordiske krigen. Då flåten hans nærma seg Umeå i 1743 kom omsider nyhendene om Freden i Åbo.
Etterkvernad
Med Freden i Åbo mista Sverige nok eit landområde i Finland til Russland. Sverige fekk no ei landegrense som var vanskelegare å forsvare, noko som skulle kome til syne 65 år seinare. Lewenhaupt vart avretta på grunn av at han mislukkast med felttoget.
Minehide Kimura
Minehide Kimura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Gary Medel
Gary Alexis Medel Soto er ein chilensk fotballspelar som i 2018 spela for Beşiktaş i den tyrkiske toppdivisjonen, og for det chilenske landslaget.
Minehide Kimura
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Gary Medel
Gary Medel er også kjent for å ta 200 kg i benkpress, og for å ha spelt i den spanske klubben Sevilla.
Inflasjon
Inflasjon er ei varig prisstiging av varer og tenester i ein økonomi. Når det generelle prisnivået stig, vil kvar eining av ein valuta kunna kjøpa færre varer og tenester, og såleis korresponderer inflasjon med ein reduksjon av kjøpekrafta til pengar. Det motsette av inflasjon er deflasjon, som er ein varig nedgang i det generelle prisnivået av varer og tenester. Den vanlegaste måleeininga av inflasjon er inflasjonsrate, som er årleg prosentvis endring i den generelle prisindeksen.
Ikkje alle prisane vil auka like raskt. Å festa ein representativ verdi til eit sett av prisar er eit døme på «indeksproblemet». Konsumprisindeksen er ofte nytta til dette føremålet. Differensiell rørsle mellom konsumprisar og lønsnivå fører til ei endring av levestandarden. Årsakene til inflasjon har vore omdiskuterte, men det er konsensus i at vekst i tilgangen på pengar er den dominerande faktoren.
Dersom pengar var nøytrale, ville inflasjon ikkje ha effekt på realøkonomien. Effektar på realøkonomien er særs disruptive i tilfelle veldig høg inflasjon eller hyperinflasjon. Meir moderat inflasjon påverkar økonomiar i både positiv og negativ retning. Dei negative effektane er mellom anna ein auke i alternativkostnaden av å ha pengar, uvisse om framtidig inflasjon som avskrekkar investeringar og sparing, og dersom inflasjonen var snøgg nok, mangel på varer når konsumentar byrjar å hamstra på grunn av frykt for at prisane vil auka i framtida. Positive effektar femner reduksjon av arbeidsløyse på grunn av ein nominell rigiditet i løningane, som gjev sentralbanken større fridom i utforminga av pengepolitikken, som oppmodar til lån og investeringar i staden for hamstring av pengar, og at ein unngår ineffektivitetane assosierte med deflasjon.
I dag føretrekkjer mange økonomar ein låg og stabil inflasjon. Låg (i motsetnad til null eller negativ) inflasjon reduserer alvorsgraden av økonomiske resesjonar ved at arbeidsmarknaden kan tilpassa seg raskare i ein nedgangsperiode, og reduserer risikoen for at ei likviditetsfelle hindrar pengepolitikken frå å stabilisera økonomien. Ansvaret for å halda inflasjonsraten låg og stabil er vanlegvis gjeve til monetære styresmakter. Dei monetære styresmaktene er hovudsakleg sentralbankar som kontrollerer pengepolitikken gjennom å fastsetja renter, gjera marknadsoperasjonar og, meir sjeldan, stilla krav til reservar haldne av kommersielle bankar.
Definisjon
Det finst fleire økonomiske konsept som er relaterte til inflasjon: deflasjon, eit fall i det generelle prisnivået; desinflasjon, ein reduksjon i inflasjonstakten; hyperinflasjon, ein inflatorisk spiral ute av kontroll; stagflasjon, ein kombinasjon av inflasjon, låg økonomisk vekst og høg arbeidsløyse; reflasjon, eit forsøk på å auka det generelle prisnivået for å motverka deflasjonspress og agflasjon, ein auke i prisane på råvarer frå landbruket samanlikna med den generelle prisstiginga.
Historie
Adopsjonen av fiat-valuta i mange land, frå 1700-talet og utover, gjorde mykje større variasjonar i tilgangen på pengar mogeleg. Raske aukar i pengemengda har hendt fleire gonger i land som opplever politiske kriser, som har skapt hyperinflasjonar – episodar med ekstreme inflasjonsratar som er mykje høgare enn dei som vart observert i tidlegare periodar med varepengar. Hyperinflasjonen i Weimarrepublikken Tyskland er eit kjent døme. For tida er hyperinflasjonen i Venezuela den høgaste i verda, med ein årleg inflasjonsrate på 833 997 % per oktober 2018.
Sidan 1980-talet har inflasjonen likevel vore halden låg og stabil i land med uavhengige sentralbankar. Dette har ført til ein moderasjon av konjunkturane og ein reduksjon i variasjon i dei fleste makroøkonomiske indikatorane.
Målingar
Sidan det er mange mogelege mål på prisnivået, er det mange mogelege mål for prisvekst. Oftast refererer omgrepet «inflasjon» til ein auke i ein brei prisindeks som representerer det samla prisnivået for varer og tenester i økonomien. Konsumprisindeksen (KPI) og BNP-deflatoren er nokre døme på breie prisindeksar. Likevel kan «inflasjon» også brukast til å skildra eit stigande prisnivå innanfor eit smalare sett av eigedelar, varer eller tenester i økonomien, slik som råvarer (inkludert mat, drivstoff, metall), materielle eigedelar (som eigedom), finansielle eigedelar (som aksjar, obligasjonar), tenester (som underhalding og helsetenester) eller arbeidskraft. Sjølv om verdiane av kapitaleigedelar ofte tilfeldig seiast å "blåsast opp", bør dette ikkje forvekslast med inflasjon som eit definert omgrep; ei meir nøyaktig skildring for ein auke i verdien av ein kapitaleigedel er verdistiging. Reuters-CRB-indeksen (CCI), produsentprisindeksen og sysselsettingskostnadsindeksen (ECI) er døme på smale prisindeksar som brukast til å måla prisvekst i gitte sektorar av økonomien. Kjerneinflasjon er eit mål på inflasjon for ei delmengd av konsumprisar som ekskluderer mat- og energiprisar, som stig og fell meir enn andre prisar på kort sikt.
Inflasjonsraten er oftast rekna ut ved å fastsetja rørsla eller endringa i ein prisindeks, typisk konsumprisindeksen. Inflasjonsraten er den prosentvise endringa av ein prisindeks over tid.
Årsaker
Historisk sett var mykje økonomisk litteratur opptatt av spørsmålet om kva som valdar inflasjon og kva effekt det har. Det var ulike tankegangar om årsakene til inflasjon. Dei fleste kan delast inn i to breie område: kvalitetsteoriar om inflasjon og kvantitetsteoriar om inflasjon.
For tida er mengdeteorien om pengar ålment akseptert som ein nøyaktig modell for inflasjon på lang sikt. Følgjeleg er det no brei semje hjå økonomar om at på lang sikt er inflasjonsraten i hovudsak avhengig av veksttakten i pengemengda i høve veksten i økonomien. Likevel kan inflasjonen på kort og mellomlang sikt bli påverka av tilbods- og etterspurnadspress i økonomien, og påverka av den relative elastisiteten til løningar, prisar og renter.
Spørsmålet om dei kortsiktige effektane varer lenge nok til å vera viktige er det sentrale temaet i debatten mellom monetaristiske og keynesianske økonomar. I monetarisme justerer prisar og løningar seg raskt nok til å gjera andre faktorar til berre marginal åtferd på ei generell trendlinje. I keynesiansk syn justerer prisar og løningar seg i ulik hastigheit, og desse skilnadene har nok effektar på reell produksjon til å vera «langsiktig» i synet på menneska i en økonomi.
Verknader av inflasjon
Inflasjon er nedgangen i kjøpekrafta til ein valuta. Det vil seia at når det generelle prisnivået stig, kan kvar pengeeining kjøpa færre varer og tenester samla. Effekten av inflasjon varierer på ulike sektorar av økonomien, med nokre sektorar som blir negativt påverka medan andre dreg nytte av det. Til dømes, med inflasjon, vil dei segmenta i samfunnet som eig fysiske eigedelar, som eigedom, aksjar osb., dra føremoner av at prisen/verdien på lageret deira aukar, når dei som søkjer å skaffa dei vil måtta betala meir for dei. Deira evne til å gjera det vil avhenga av i kva grad inntekta er fast. Til dømes er aukar i utbetalingar til arbeidarar og pensjonistar ofte etter inflasjonen, og for nokre menneske er inntekta fast. Også enkeltpersonar eller institusjonar med kontante eigedelar vil oppleva ein nedgang i kjøpekrafta til kontantane. Aukar i prisnivået (inflasjon) eroderer den reelle verdien av pengar (den funksjonelle valutaen) og andre postar med underliggjande monetær karakter.
Debitorar som har gjeld med fast nominell rente vil sjå ein reduksjon i den «reelle» renta etter kvart som inflasjonen stig. Realrenta på eit lån er den nominelle renta minus inflasjonsraten. Formelen R = N-I gjev tilnærma riktig svar så lenge både den nominelle renta og inflasjonsraten er låg. Den korrekte likninga er r = n/i der r, n og i er uttrykt som høvetal (til dømes 1,2 for +20 %, 0,8 for −20 %). Til dømes, når inflasjonsraten er 3 %, vil eit lån med ei nominell rente på 5 % ha ei realrente på om lag 2 % (faktisk er ho 1,94 %). Ein uventa auke i inflasjonsraten vil redusera realrenta. Bankar og andre långjevarar justerer for denne inflasjonsrisikoen anten ved å inkludera ein inflasjonsrisikopremie på fastrentelån, eller utlån til regulerbar rente.
Negative
Høge eller uføreseielege inflasjonsratar reknast å vera skadeleg for ein samla økonomi. Dei tilfører ineffektivitet i marknaden, og gjer det vanskeleg for føretak å budsjettera eller planleggja langsiktig. Inflasjon kan verka som ein brems på produktiviteten ettersom føretak blir tvungne til å flytta ressursar bort frå produkt og tenester for å fokusera på profitt og tap frå valutainflasjon. Uvisse om den framtidige kjøpekrafta til pengar motverkar investeringar og sparing. Inflasjon kan òg føra til skjulte skatteaukar. Til dømes pressar oppblåste inntekter skattebetalarar inn i høgare inntektsskattesatsar med mindre skatteklassane er indekserte for inflasjon.
Med høg inflasjon blir kjøpekrafta omfordelt frå dei med faste nominelle inntekter, som til dømes nokre pensjonistar som ikkje har pensjonen indeksert til prisnivået, mot dei med variabel inntekt som med sine lønsinntekter kan halda betre tritt med inflasjonen. Denne omfordelinga av kjøpekraft vil òg skje mellom internasjonale handelspartnarar. Der faste valutakursar er pålagde, vil høgare inflasjon i ein økonomi enn ein annan føra til at eksporten i den eine økonomien blir dyrare og påverkar handelsbalansen. Det kan òg vera negative effektar på handelen frå mindre stabilitet i valutakursar forårsaka av uføreseleleg inflasjon.
Positive
Positive effektar av inflasjon kan vera tilmåtingar i arbeidsmarknaden. Nominelle løningar er trege med å justera ned. Dette kan føra til langvarig ubalanse og høg arbeidsløyse i arbeidsmarknaden. Sidan inflasjonen lèt realløningane falla sjølv om nominelle løningar er haldne konstante, gjer moderat inflasjon det mogeleg for arbeidsmarknadene å nå likevekt raskare.
Inflasjon kan òg gje manøvreringsrom. Dei primære verktøya for å kontrollera pengemengda er mogelegheita til å setja diskonteringsrenta, renta bankane kan låna frå sentralbanken, og opna marknadsoperasjonar, som er intervensjonane til sentralbanken i obligasjonsmarknaden med sikte på å påverka nominell rente. Dersom ein økonomi er i ein resesjon med allereie låge, eller til og med null, nominelle renter, kan ikkje banken kutta desse rentene ytterlegare (sidan negative nominelle renter er umogelege) for å stimulera økonomien – denne situasjonen er kjend som ei likviditetsfelle.
Nobelprisvinneran Robert Mundell uttalte at moderat inflasjon ville få spararane til å erstatta utlån med pengar som eit middel til å finansiera framtidige utgifter. Den lågare realrenta vil indusera meir låneopptak for å finansiera investeringar. På same vis uttalte nobelprisvinneran James Tobin at slik inflasjon ville føra til at føretak erstattar investeringar i fysisk kapital (anlegg, utstyr og varelager) med pengesaldo i sine eigedelar. Denne substitusjonen ville bety å velja å gjera investeringar med lågare realavkastning. (Avkastningsratane er lågare fordi investeringane med høgare avkastning allereie vart gjorde før.) Dei to relaterte effektane er kjende som Mundell-Tobin-effekten. Med mindre økonomien allereie overinvesterer etter modellar for økonomisk vekstteori, vil den ekstra investeringa som følgje av effekten bli sett på som positiv.
Pengepolitikk
Sjølv om både finans- og pengepolitikken kan påverka inflasjonen, har dei fleste land heilt sidan 1980-talet først og fremst lite på pengepolitikken for å kontrollera inflasjonen. Når inflasjonen kjem over eit akseptabelt nivå, kan sentralbanken i landet auka renta, noko som typisk vil ha ein tendens til å bremsa eller stogga veksten i pengemengda. Nokre sentralbankar har eit symmetrisk inflasjonsmål, medan andre berre kontrollerer inflasjonen når han stig over ein terskel, anten det er offentleggjort eller ikkje.
På 2000-talet favoriserer dei fleste økonomane ein låg og jamn inflasjon. I dei fleste land har sentralbankar eller andre pengemyndigheiter i oppgåve å halda interbankutlånsrentene sine på låge stabile nivå, og inflasjonsmålet på rundt 2 % til 3 %. Sentralbankar siktar mot låg inflasjon av di dei meiner at høg inflasjon er økonomisk kostbart av di det vil skapa uvisse om forskjellar i relative prisar og om sjølve inflasjonsraten. Ein låg positiv inflasjonsrate er målretta snarare enn ein som er null eller negativ av di sistnemnde kan forårsaka eller forverra resesjonar ; låg (i motsetnad til null eller negativ) inflasjon reduserer alvorsgraden av økonomiske resesjonar ved å setja arbeidsmarknaden i stand til å justera meir raskt i ein nedgangsperiode, og reduserer risikoen for at ei likviditetsfelle hindrar pengepolitikken i å stabilisera økonomien.
Høgare renter reduserer pengemengda i økonomien fordi færre søkjer lån. Når bankar gjev lån, blir låneprovenyet vanlegvis sett inn på bankkontoar som er ein del av pengemengda. Derfor, når ein person betaler attende eit lån og ingen andre lån blir gjevne for å erstatta det, blir mengda bankinnskot redusert og dermed pengemengda. Til dømes, på starten av 1980-talet, då den føderale fondsrenta steig over 15 %, fall mengda av Federal Reserve-dollar 8,1 %, frå 8,6 billionar dollar ned til 7,9 billionar dollar.
I siste del av 1900-talet var det ein debatt mellom keynesianarar og monetaristar om det passande instrumentet å bruka for å kontrollera inflasjonen. Monetaristar legg vekt på ein låg og jamn vekst i pengemengda, medan keynesianarane legg vekt på å redusera samla etterspurnad under økonomiske ekspansjonar og auke etterspurnaden under lågkonjunkturar for å halda inflasjonen stabil. Kontroll av samla etterspurnad kan ein oppnå ved bruk av både pengepolitikk og finanspolitikk (auka skattlegging eller reduserte offentlege utgifter for å redusera etterspurnaden).
Faste valutakursar
Under eit valutaregime med fast valuta er valutaen i eit land knytt i verdi til ein annan enkeltvaluta eller fleire andre valutaer (eller nokre gonger til eit anna verdimål, til dømes gull). Ein fast valutakurs er vanlegvis brukt for å stabilisera verdien av ein valuta, i høve valutaen han er knytt til. Det kan òg brukast som eit middel for å kontrollera inflasjonen. Men ettersom verdien av referansevalutaen stig og fell, aukar òg valutaen knytt til han. Dette betyr i hovudsak at inflasjonsraten i fastkurslandet er bestemt av inflasjonsraten til landet valutaen er knytt til. I tillegg hindrar ein fast valutakurs ei regjering frå å bruka innanlandsk pengepolitikk for å oppnå makroøkonomisk stabilitet.
Under Bretton Woods-avtalen hadde dei fleste landa rundt om i verda valutaer som var fastsette til amerikanske dollar. Dette avgrensa inflasjonen i desse landa, men utsette dei òg for faren for spekulative angrep. Etter at Bretton Woods-avtalen braut saman tidleg på 1970-talet, gjekk land gradvis over til flytande valutakursar. Men på den seinare delen av 1900-talet gjekk nokre land tilbake til ein fast valutakurs som ein del av eit forsøk på å kontrollera inflasjonen. Denne politikken med å bruka ein fast valutakurs for å kontrollera inflasjonen vart brukt i mange land i Sør-Amerika på den seinare delen av 1900-talet (til dømes Argentina (1991–2002), Bolivia, Brasil, Chile, Pakistan og fleire).
Gullstandard
Gullstandarden er eit monetært system der det vanlege byttemiddelet i ein region er papirsetlar (eller andre pengesymbol) som normalt fritt kan konverterast til førehandsinnstilte, faste mengder gull. Standarden spesifiserer korleis gullstøtta skal implementerast. Valutaen i seg sjølv har ingen medfødd verdi, men er akseptert av handelsmenn av di han kan løysast inn for tilsvarande bullion. Eit amerikansk sølvsertifikat kan til dømes løysast inn mot eit faktisk sølvstykke.
Gullstandarden vart delvis forlaten via den internasjonale adopsjonen av Bretton Woods-systemet. Under dette systemet var alle andre store valutaer bundne til faste kursar til den amerikanske dollaren, som sjølv vart bunden av den amerikanske regjeringa til gull til en kurs på 35 dollar per unse. Bretton Woods-systemet braut saman i 1971, og fekk dei fleste landa til å bytta til fiat-pengar – pengar støtta berre av lovene i landet.
Løns- og prisregulering
Ein annan metode som er forsøkt tidlegare har vore løns- og priskontroll («inntektspolitikk»). Løns- og prisregulering har vore vellykka i krigstidsmiljø i kombinasjon med rasjonering. Likevel har bruken av reguleringane i andre samanhengar ført til langt meir blanda resultat. Påfallande feil ved bruken inkluderer innføringa av løns- og priskontroll i 1972 av Richard Nixon. Meir vellykka døme inkluderer pris- og inntektsavtalen i Australia og Wassenaar-avtalen i Nederland.
Generelt reknar ein løns- og priskontroll som eit mellombels og eksepsjonelt tiltak, berre effektivt når det er kombinert med politikk utforma for å redusera dei underliggjande årsakene til inflasjon under løns- og priskontrollregimet, til dømes å vinna ein krig som blir utkjempa. Dei har ofte avvikande effektar, på grunn av dei forvrengte signala dei sender til marknaden. Kunstig låge prisar fører ofte til rasjonering og mangel og motverkar framtidige investeringar, noko som resulterer i ytterlegare mangel. Den vanlige økonomiske analysen er at kvart eit produkt eller ein teneste som er underprisa er overforbrukt. Til dømes, dersom den offisielle prisen på brød er for låg, vil det vera for lite brød til offisielle prisar, og for lite investeringar i brødbaking frå marknaden for å dekkja framtidige behov, og dermed forsterka problemet på lang sikt.
Mellombels kontrollar kan vege opp for ein resesjon som ein måte å motarbeida inflasjon: Kontrollane gjer resesjonen meir effektiv som ein måte å motarbeida inflasjon (reduserer behovet for å auka arbeidsløysa), medan resesjonen hindrar den slags forvrengingar som kontrollar fører til når etterspurnaden er høg. Generelt er likevel rådet frå økonomar å ikkje påleggja priskontroll, men å liberalisera prisane ved å gå ut frå at økonomien vil tilpassa seg og forlata ulønsam økonomisk aktivitet. Den lågare aktiviteten vil stilla færre krav til kva råvarer som dreiv inflasjonen, anten det er arbeidskraft eller ressursar, og inflasjonen vil falla med den totale økonomiske produksjonen. Dette gjev ofte ein alvorlig resesjon, ettersom produksjonskapasiteten er omdisponert og derfor ofte er svært upopulær blant menneska som får levebrødet sitt øydelagt.
Esch-sur-Alzette
Esch-sur-Alzette (luxembourgsk Esch-Uelzecht tysk Esch-an-der-Alzette eller Esch-an-der-Alzig, fransk Esch-sur-Alzette) er ein by sørvest i Luxembourg. Han er den nest største byen i landet med om lag 28 000 innbyggjarar. Byen ligg midt i kommunen med same namn.
Han ligg sørvest i landet ved grensa til Frankrike. Byen vert vanlegvis berre kalla Esch, men ein landsby og kommune lenger nord heiter Esch-sur-Sûre. Byane har derfor namn etter elvane som renn gjennom byane. Elva Alzette renn gjennom Esch-sur-Alzette (som tyder «Esch ved Alzette»). Hovudstaden Luxembourg ligg 15 km mot nordaust.
Jorge Valdivia
Jorge Luis Valdivia Toro er ein chilensk fotballspelar som har spela for det chilenske landslaget og for Colo-Colo i den chilenske toppdivisjonen. Han vart fødd i Venezuela av chilenske foreldre, og flytta til Chile som 3-åring.
Luxembourg by
Luxembourg by (luxembourgsk: Lëtzebuerg eller Stad Lëtzebuerg, tysk: Luxemburg eller Luxemburg Stadt, fransk: Ville de Luxembourg) er hovudstad i Storhertugdømet Luxembourg og EU. Han ligg der elvane Alzette og Pétrusse renn saman sør i Luxembourg. Det historiske Luxembourg slott, som vart reist av frankarane i tidleg mellomalder, er opphav til byen.
I 2010 hadde kommunen Luxembourg by 92.342 innbyggjarar, som er nesten tre gonger meir enn den nest største kommunen. Byen sitt storbyområde inkluderer dei omliggande kommunane Hesperange, Sandweiler, Strassen og Walferdange og har 103 973 innbyggjarar totalt. Luxembourg by ligg i hjarte av Vest-Europa, 188 km frå Brussel, 289 km frå Paris og 190 km frå Köln.
Luxembourg by er ein av dei rikaste byane i verda og har utvikla seg til eit bank- og administrasjonssenter. Luxembourg er sete for fleire institusjonar i EU, som EU-domstolen, Revisjonsretten og Den europeiske investeringsbanken.
Gamlebyen i Luxembourg er skrive opp på UNESCO si verdsarvliste.
Historie
I romartida stod det eit festningstårn ved kryssingspunktet mellom to romarvegar der byen i dag ligg. Gjennom ein bytehandel med abbeden St. Maximin i Trier i 963 fekk Siegfried I av Ardennane, ein nær slektning av kong Ludvig II av Frankrike og Otto I av Det tysk-romerske riket, lenet Luxembourg. Siegfried bygde borga si, kalla Lucilinburhuc («lita borg») på Bock Fiels, som vart nemnd for første gong i den nemnde bytehandelen.
I 987 velsigna erkebiskopen av Trier, Egbert (977-993), fem alter i Forsoningskyrkja (i dag Mikaelskyrkja). Der dei to romerske vegane kryssa kvarandre nær kyrkja oppstod det ein marknadsplass som byen utvikla seg rundt.
Med plasseringa si og landskapet han ligg i har byen gjennom historia vore ein strategisk viktig stad. Dei første festningsverka vart bygd så tidleg som på 900-talet. På slutten av 1100-talet, då byen utvida seg vestover rundt den nye Nikolaskyrkja (i dag Notre Dame), vart det bygd nye murar rundt eit område som dekte 50 000 m².
Om lag 1340, under styret til Johan den blinde, vart det bygd nye festningsverk som stod til 1867.
I 1443 erobra burgundarane under Filip den gode Luxembourg. Luxembourg vart ein del av Bourgogne og seinare Det spanske riket og Habsburgmonarkiet. Under Habsburg sitt styre vart Luxembourg-borga fleire gonger forsterka slik at Luxembourg vart ein av dei sterkaste festningane i Europa på 1500-talet. Etter dette erobra burgundarane, spanjolane, franskmennene, spanjolane igjen, austerrikarane, franskmennene igjen og til slutt prøyssarane byen.
På 1600-talet vart dei første kasemattene bygd. Spanjolane starta det heile med eit nettverk av totalt 23 km lange tunnelar i 1644. Desse vart utvida under franskmennene av marskalk Vauban, og utvida igjen under austerrikarane i 1730- og 1740-åra.
Under dei franske revolusjonskrigane vart byen okkupert av Den første franske republikken ved to høve, først ein kort periode i 1792–1793, og seinare, etter ei sju månader lang omleiring. Luxembourg heldt ut så lenge under den franske omleiringa at den franske politikaren og militæringeniøren Lazare Carnot kalla Luxembourg «den beste festninga i verda etter Gibraltar». Dette var opphavet til byen sitt kallenamn, «Norden sitt svar på Gibraltar».
Den austerrikske garnisonen måtte til slutt overgje seg likevel og som følgje av dette vart Luxembourg annektert av Den franske republikken som ein del av departementet Forêts med Luxembourg by som préfecture. Etter freden i Paris i 1815, som enda napoleonskrigane, kom Luxembourg by inn under Kongedømet Preussen som ein del av Det tyske forbundet, sjølv om suvereniteten gjekk til Huset Orange-Nassau i ein personalunion med Det sameinte kongedømet Nederland.
Då storhertug Vilhelm III i 1890 døydde utan mannlege arvingar forsvann storhertugdømet for Nederland og inn i den sjølvstendige linja under storhertug Adolphe. Dermed vart Luxembourg, som til då berre teoretisk sett hadde vore sjølvstendig, verkeleg eit sjølvstendig land og Luxembourg by vart igjen viktig for første gong sidan 1867 då han vart hovudstad i den heilt sjølvstendige staten.
Trass i at Luxembourg prøvde å halde seg nøytrale under den første verdskrigen vart det okkupert av Tyskland den 2. august 1914. 30. august flytta Helmuth von Moltke hovudkvarteret sitt til byen, nærare styrkane sine i Frankrike og for å oppnå ein rask siger. Sigeren kom derimot aldri og Luxembourg var vertskap for den tyske øvstkommanderande i fire år til. Mot slutten av okkupasjonen var Luxembourg by åstad for eit kommunistopprør og 9. november 1918 erklærte kommunistane ein sosialistrepublikk, men denne varte berre nokre få timar.
I 1921 vart bygrensene kraftig utvida. Kommunane Eich, Hamm, Hollerich og Rollingergrund vart ein dei av byen og han vart den største kommunen i landet fram til 1978.
I 1940 okkuperte Tyskland Luxembourg igjen. Nazistane var ikkje klar for å gje luxembourgarane sjølvstyre og landet vart gradvis integrert inn i Det tredje riket før heile storhertugdømet vart annektert. 30. august 1942 Luxembourg by vart sett fri 10. september 1944.
Etter krigen enda Luxembourg den nøytrale haldninga si og vart eit opphavleg medlem av fleire mellomstatlege og overstatlege institusjonar. I 1952 vart byen hovudkvarter for Det europeiske kol- og stålfellesskapet. I 1967 vart dette styret slått saman med kommisjonar i andre europeiske institusjonar. Luxembourg er framleis sete for europaparlamentet sitt sekretariat og for EU-domstolen, Revisjonsretten og Den europeiske investeringsbanken.
Altsjevsk
Altsjevsk (ukrainsk Алчевськ, russisk Алчевск) er ein by i Luhansk oblast (provins) aust i Ukraina. Han er ei eiga administrativ eining og ligg kring 45 km frå provinshovudstaden Luhansk og like ved Perevalsk. Byen har kring 120 000 innbyggjarar (2004). Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk.
Altsjevsk er eit av dei store industrisentra i Donbas og ein fjerdedel av all produksjon i oblastet skjer her. Hovudnæringa i byen er OJSC "Altsjevsk jern- og stålverk" og "Altsjevsk koks-kjemiske verk".
Byen vart kalla Vorosjylovsk (ukrainsk Ворошиловськ) frå 1931 til 1961 og så Komunarsk (ukrainsk Комунарськ) fram til 1991.
Historie
Altsjevsk vart grunnlagd i 1895 då det vart oppretta eit jernverk og ein jernbanestasjon her kalla Juryjivka. I 1903 vart han kalla Altsjevsk til ære for ein lokal russisk oligark som døydde like før.
22. januar 2006 braut fjernvarmesystemet i byen nesten heilt saman etter at ei undergrunnsleidning sprakk i det uvanlege kalde vêret (nesten -40 ºC). Som følgje av dette frøys og sprakk varmeutstyret i dei fleste bygnignane i Altsjevsk, og kring 60 000 innbyggjarar hadde berre elektriske omnar til hjelp. Eit par dagar seinare fraus kloakksystemet til på grunn av mangel på varmt vatn. Dei ukrainske styresmaktene måtte inn og hjelpe innbyggjarane i Altsjevsk frå å fryse og mange innbyggjarar vart evakuerte til varmare delar av Ukraina. I følgje guvernøren i Luhansk oblast var dette den verste menneskeskapte katastrofen i historia til det sjølvstendige Ukraina.
Lupelampe
Ein lupelampe er eit optisk hjelpemiddel som har mykje til felles med handluper, men i staden for å verta halden i hendene er han festa i eit meir fleksibelt stativ/armsystem, som skal gjera det mogleg å nytta begge hendene til handarbeid, skriving og liknande. Lupelampane kan ein få både med og utan ljos, og dei eignar seg best med forstørring i området 2–5×.
Villmanstrand
Villmanstrand (utt. med trykk på siste stavinga, finsk Lappeenranta) er ein by og kommune som ligg attmed den største innsjøen i Finland, Saimen. Han er den 13. største byen i landet, med 71 855 innbyggjarar (2009). Villmanstrand ligg i landskapet Södra Karelen.
Historie
Byen fekk byrettar i 1649 av dronning Kristina av Sverige.
I 1741 vart slaget ved Villmanstrand utkjempa her mellom svenske og russiske styrkar under den russisk-svenske krigen 1741–1743. Slaget enda med russisk siger.
Marjut Lukkarinen
Anne Marjut Astrid Lukkarinen, gift Rolig, er ein finsk tidlegare langrennar frå Lohja som vart olympisk meister på 5 km under Vinter-OL 1992. Ho tok elles sølvmedaljen på 15 km i same leikane og bronsen i same øvinga i Ski-VM 1993.
Lukkarinen deltok i Ski-VM 1991 i Val di Fiemme, der ho som best vart nummer seks på 5 km i klassisk stil. Året etter var ho i sitt livs form då Vinter-OL 1992 fann stad i franske Albertville. Ho opna leikane med å vinne sølv på 15 km klassisk, rett nok over minuttet bak den suverene vinnaren Ljubov Jegorova frå Sovjetunionen. Fire dagar seinare gjekk Lukkarinen inn til OL-gull på 5 km, ni tidels sekund framom nemnde Jegorova. Sigeren var Lukkarinens einaste i eit internasjonalt renn. På den etterfølgjande jaktatarten over 15 km enda ho på fjerdeplassen. Gjennom tevlingane i OL-sesongen sikra ho seg fjerdeplassen i verdscupen i langrenn 1992.
Under Ski-VM 1993 i Falun kjempa Marjut Rolig, som ho då heitte, med landsmannen Marja-Liisa Kirvesniemi om kven som skulle få sølv og bronse på 15 km klassisk, ein kamp som enda med fordel Kirvesniemi. Året etter var Rolig ikkje lenger like skarp i sporet, men vart for fjerde meisterskap på rad nummer fire i 4 x 5 km stafett med Finlands sitt mannskap under vinterleikane på Lillehammer. Individuelt vart ho som best nummer åtte på 30 km. Ho la bort konkurranseskia ved sesongslutt.
Antoni Grabowski
Antoni Grabowski var ein polsk kjemikar og esperanto-aktivist, kjend som den store pioneren innan diktarkunst på språket.
Utdanning og yrkeskarriere
I 1879 var familien sin økonomi blitt sopass bra at Antoni kunne byrja på universitetet i Wrocław. Der studerte han filosofi og naturvitskap og tok ingeniøreksamen. Sidan spesialiserte han seg på kjemi gjennom ingeniørarbeid hjå ymse firma, før han vart leiar for ein tekstilfabrikk i den russiske byen Ivanovo-Voznesensk (no Ivanovo).
NM i sykling 1980 på landeveg
Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1980 for menn vart avvikla i Larvik sundag 10. august 1980.
Antoni Grabowski
Utdanning og yrkeskarriere
Grabowski heldt fram med å forska på kjemiske problemstillingar, og han publiserte mange fagartiklar i tidsskrifta Chemik Polski og Przegląd Techniczny. Han lanserte fleire oppfinningar og teknologiske forbetringar, noko som gjorde namnet hans kjend blant kjemiekspertar over heile Europa.
NM i sykling 1980 på landeveg
Menn, 180 km
<br style="clear:both;" />
Lower Lough MacNean
Lower Lough MacNean er ein innsjø (på engelsk lough) i County Fermanagh i Nord-Irland. Elva får vatn frå ei lita elv som renn frå Upper Lough MacNean og ut i innsjøen ved ein bruovergang nær landsbyen Belcoo. Vidare frå innsjøen renn elva Arney.
Visolettlupe
Ei visolettlupe (blokklupe) er eit optisk hjelpemiddel med lita forstørring (om lag 1,5–2,5×) som vert lagd direkte på tekst eller bilete. Visolettluper er særs enkle i bruk og dei gjev gode, klåre, visuelle forstørringar.
Lower Lough MacNean
Innsjøen inneheld to øyar. Cushrush Island er den største av desse og den andre er Jinny's Island som er mindre og dekt skog. Ei vegfylling vart bygd ut til Cushrush Island i 1960-åra, slik at det skulle verte lettare å flytte dyr ut til øya.
Storetveit kyrkje
Storetveit kyrkje er ei langkyrkje frå 1930 som ligg på Storetveit i Fana bydel i Bergen. Kyrkja er soknekyrkje for Storetveit kyrkjelyd i Fana prosti.
NM i sykling 1980 på landeveg
Menn, 180 km
Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1980 for kvinner vart avvikla i Larvik laurdag 9. august 1980.
Lower Lough MacNean
Cushrush Island ser ut til å ha vore busett sidan mellomsteinalderen ut i frå funn av flintreiskapar.
Lough MacNean har endra mykje form sidan 1960-åra på grunn av ein omfattande dreneringsoperasjon. Innsjøen hadde mykje ål før dette, men oppmudring under uttømminga førte til at talet minka drastisk.
Antoni Grabowski
Språk- og litteraturinteresse
Grabowski var ein polyglott — han kunne gjera seg forstått på om lag 30 språk. Han hadde utvikla ein omfattande interesse for litteratur, og han var m.a. medlem av Det slaviske litteraturlaget (Towarzystwo Literacko-Słowianskie).
NM i sykling 1980 på landeveg
Kvinner, 80 km
<br style="clear:both;" />
Antoni Grabowski
Språk- og litteraturinteresse
Som den språkelskaren han var, tok han straks til å interessera seg for esperanto då han kom over Unua Libro (den første lanseringa av språket) i 1887, og han var den første til å snakka esperanto med grunnleggjaren av språket, L.L. Zamenhof. Denne konversasjonen vart eit vendepunkt for Grabowski, og for resten av livet var esperanto hovudinteressa hans. Han var lenge president for det polske esperantolaget, som han var med og starta i 1904, og han leia grammatikkseksjonen av det internasjonale Esperantoakademiet frå 1908 til 1924.
Luís Müller
Luís Müller er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Victoria av Sachsen-Coburg-Saalfeld
Victoria av Sachsen-Coburg-Saalfeld var ei tysk prinsesse og mor til dronning Victoria av Storbritannia.
Luís Müller
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Victoria av Sachsen-Coburg-Saalfeld
Victoria blei fødd i 1786 som dotter av hertug Franz av Sachsen-Coburg-Saalfeld og Auguste von Reuss zu Ebersdorf. Da ho var 17 år gammal, den 21. desember 1803, gifta ho seg med fyrst Emich Karl von Leiningen, men han døydde allereie i 1814.
Frå dette ekteskapet hadde ho to born:
Antoni Grabowski
Språk- og litteraturinteresse
I 1908 vart han den første som heldt esperantokurs på skular i Warszawa, og allereie same året skreiv han ein artikkel om den propedeutiske verdien av esperanto, der han synte med konkrete døme kor mykje lettare det vart for polske elevar å læra seg latin og fransk dersom dei først byrja med det regelbundne og langt meir lettlærte esperanto.