cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bell's Life in London
Historie
Bell's Life blei grunnlagd av Robert Bell, ein trykker og utgjevar frå London. Bell selde avisa til William Innell Clement, eigaren av The Observer, i 1824 eller 1825, og avisa slukte ein konkurrent, Pierce Egan's Life in London and Sporting Guide. Frå 1824 til 1852 var avisa redigert av Vincent George Dowling. Sonen til Dowlin, Frank Lewis Dowling, redigerte i røynda avisa dei siste åra faren var i livem og etterfølgde han som redaktør frå 1852 til 1867. I 1860-åra hadde Bell's Life konkurranse frå The Field, The Sportsman, Sporting Life og The Sporting Times. I 1885 kjøpte Edward Holtonn Bell's Life og gjorde ho om til ei dagsavis, men i 1886 blei ho overteken av Sporting Life.
Bidragsytarar
Nokre bidragsytarar til avisa var:
Mahaffeybreen
Mahaffeybreen er ein isbre som flyt inn i enden av Morganfjorden ved austenden av Thurston Island. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter J.S. Mahaffey, fotograf i den austlege gruppa under U.S. Navy Operasjon Highjump, som tok flyfoto av Thurston Island og nærliggande kyststrok, 1946-47.
Mount Rigel
Mount Rigel er det høgaste fjellet (1910 moh) i Orion Massif ved Rymill Coast i Palmer Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1966-69. Det vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1976 etter stjerna Rigel i stjernebiletet Orion.
Lilla Karlsö
Lilla Karlsö er ei lita svensk øy i Austersjøen, om lag 3 km vest for Gotland og 4,5 km frå Stora Karlsö. Ho har eit areal på om lag 1,6 km² og er 66 meter høg. Det meste av øya består av eit kalksteinsplatå. delar av strandlinja består av bratte klipper. Øya er hovudsakleg dekt av alvar. Det er òg ein særs gammal lauvskog på øya, som er unik for Gotland. Det er fleire grotter på øya og opp til 16 meter høge kalksteinssøyler.
Øya er mest kjend for det rike fugle- og plantelivet. Det er koloniar med fleire tusen par lomvi og alke. Her er òg planter som er sjeldne i Sverige.
Sidan 1954 er øya eigd av Naturskyddsföreningen og er i dag eit naturreservat. Om sommaren går det turbåtar frå Djupvik 15 km sør for Klintehamn.
Samantrekt ord
Eit samantrekt ord, òg kalla portmanteau- eller teleskopord, er ord som er sett saman av fyrste del av eitt ord og siste del av eit anna for å skapa eit nytt ord.
Døme på samantrekte ord:
Marckbreen
Marckbreen er ein isbre som flyt sørvestovar til Cadwaladerfjorden på nordsida av Thurston Island. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter flymaskinisten George H. Marck, som deltok i den austlege gruppa under U.S. Navy Operasjon Highjump, som tok flyfoto av Thurston Island og nærliggande kyststrok, 1946-47.
KPV
KPV (Krupnokalibernyj Pulemjot Vladimirova, russisk skrift Крупнокалиберный пулемёт Владимирова КПВ) er eit tungt maskingevær i kaliberet 14,5 mm. Det vart utvikla i Sovjetunionen på byrjinga av 1940-talet og var standardvæpning i Sovjetunionen fram til slutten av 1980-talet. Våpenet er framleis vanleg i den russiske hæren.
Under andre verdskrigen vart KPV brukt som luft- og pansernedkjempingsvåpen av det sovjetiske infanteriet. Seinare er det brukt i fleire variantar:
Point Me at the Sky
«Point Me at the Sky» har sidan vorte ein av dei mest obskure av alle dei offisielle utgjevingane til Pink Floyd. Han kom ikkje med på nokre av samlealbuma før The Early Singles, ei bonusplate i samleboksen Shine On frå 1992. Første gongen songen vart gjeven ut for eit breiare publikum var i 2016 då han var med i plateboksen The Early Years 1965–1972 og den tilhøyrande samleplata Cre/ation: The Early Years 1967–1972.
Sidan det aldri var meininga at songen skulle gjevast ut på album vart innspelinga berre miksa i mono. Lydkvaliteten på monomiksen er heller uklår, og på grunn av dette er det stundom vanskeleg å fange teksten. Musikalsk startar songen roleg og vert så eit tungt psykedelisk stykke, stundom ganske lik «The Nile Song», som var den neste singelen til bandet i Storbritannia.
Singelen nådde ikkje listene. B-sida til singelen, «Careful with That Axe, Eugene», vart langt meir populær, og vart seinare gjeven ut på to samlealbum og ofte spelt på konsertane deira tidleg i 1970-åra.
Ei anna framføring av «Point Me at the Sky» vart spelt inn og send på BBC seint i 1968, men denne er aldri offisielt gjeven ut på plate. Gruppa laga ein promovideo til songen, der dei har på seg vernebriller og pilotklede ved sidan av fly frå 1920-åra.
Songen vart spelt av Nick Mason's Saucerful of Secrets i 2018 og 2019.
Andre versjonar
Bandet Acid Casualties med gitarist Robbie Krieger frå The Doors spelte inn songen og gav han ut på det einaste albumet deira, Panic Station i 1982.
Takryttar
Takryttarar er ofte å sjå på kyrkjer, men òg andre typar bygningar kan ha slike. Fleire av stavkyrkjene har takryttar. Men korkje i stavkyrkjene eller andre mellomalderkyrkjer med takryttar og ikkje kyrkjetårn, var det vanleg at kyrkjeklokkene var plassert i takryttaren. Vanlegvis hang klokkene i eit sæskild stativ, ein klokkestopul, attmed kyrkja.
Solflekk
Solflekkar vert skapt av intens magnetisk aktivitet, som hindrar konveksjon og fører til redusert overflatetemperatur. Dei opptrer vanlegvis i par, der kvar solflekk har motsett magnetisk pol til kvarandre.
Sjølv om temperaturen her er rundt 3000–4500 Kelvin, er områda rundt kring 5780 Kelvin. Sidan intensiteten til lysstyrken til ein oppvarma svartlekam er ein funksjon av temperaturen, ser solflekkane mørke ut. Men om solflekkane hadde vore isolerte frå resten av sola hadde dei vore langt meir lyssterke enn månen. Solflekkane utvidar seg og trekk seg saman når dei flyttar seg over soloverflata, og kan vere så små som 16 km og så store som 160 000 km i diameter, og dei største er så store at dei er synlege frå jorda utan at ein treng teleskop. Dei kan òg flytte seg med ein relativ snøggleik (eigenrørsle) på fleire hundre meter i sekundet når dei først dukka opp i fotosfæren.
Den intense magnetiske aktiviteten fører til andre fenomen som protuberansar. Dei fleste solstormar og flares oppstår i magnetisk aktive områder run solflekkar. Ein har observert fenomentet indreikte på andre stjerner, og vert då ofte kalla stjerneflekkar.
Regjeringsrådet/statsrådet i 1814
Regjeringsrådet/statsrådet i 1814 vart skipa etter oppløysinga av unionen mellom Danmark og Noreg den 14. januar 1814. Det vart oppløyst 11. november 1814.
Rådet blei oppretta 2. mars 1814 i Christiania etter instruks og kunngjering av prins (seinare konge) Kristian Fredrik. Det blei danna etter mønster av det danske geheimestatsrådet av 1784, og hadde berre rådgjevande myndigheit. Det skulle ha møte to gonger i veka, og handsame saker som hadde sirkulert mellom medlemmane på førehand. Sekretæren i rådet skulle føre protokoll under møta, og ha tilsyn med protokollen.
Regjeringsrådet hadde fem departement, etter modell av regjeringskollegia i København:
(Etter 11. november blei departementinndelinga endra, slik at til dømes finanssakene kom i 5. departement.)
Grunnlova av 17. mai 1814 fastsette at regjeringsrådet skulle vere som kongeriket Noreg sitt statsråd, og innehalde minst fem medlemmar. Dette blei stadfesta ved kongeleg resolusjon av 19. mai 1814. Etter dette skifta også medlemmane tittel frå regjeringsråd til statsråd.
(*) Frå 19. mai blei tittelen «regjeringsråd» endra til «statsråd» og «regjeringssekretær» til «statssekretær».
Cape Poinsett
Cape Poinsett er eit isdekt nes i Antarktis, ved nordenden av Budd Coast, der kysten brått snur mot søraust og sørvest. Plasseringa til Cape Poinsett samsvarar med «Budd's High Land» som vart kartlagd i 1840 av US Exploring Expedition under løytnant Charles Wilkes. Neset vart kartlagd frå flyfoto teken av USN Operasjon Highjump, 1946–48, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Joel R. Poinsett, krigsminister under president Martin Van Buren, som var viktig under innsamlinga og publiseringa av fleire vitskaplege rapportar under US Exploring Expedition.
Blåkoll
Blåkoll (Prunella vulgaris) er ei plante i lepeblomsterfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.
Planta vert kring 10 cm høg og og er øvst litt håra og ofte noko brunfiolett. Krona er 10–12 mm lang. Blåkoll blømer kring juli månad i mosegrodd eng, åkerkantar og ved vegar. Arten er heim leg og veks gjennom heile Noreg, men sjeldan lengst i nord.
Jelena Slesarenko
Jelena Vladimirovna Slesarenko, fødd Sivusjenko, er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Volgograd som tevla i høgdehopp.
Aktiv
Slesarenko slo gjennom i 2004 då ho vann innandørs-VM med 2,04 m. I sommarsesongen same året gjekk ho heilt til topps i høgdetevlinga under Sommar-OL i Aten. Ho tok alle høgder til og med 2,06 meter i fyrste forsøk. Då sigeren var klar gjorde ho tre forgjeves forsøk på verdsrekordhøgda 2,10 m.
Etter ho gjekk skadd i 2005 var ho i 2006 tilbake og tok gullmedaljen i innandørs-VM med eit hopp på 2,02 m. Ho vart så nummer fem i europameisterskapen i Göteborg i 2006, der ho vart ståande med 1,99 m i resultatlista.
Både under VM i friidrett 2007 i Osaka og sommar-OL 2008 i Beijing enda Slesarenko på fjerdeplassen, etter høvesvis 2,00 meter i Osaka og 2,01 m i Beijing. Enno ein fjerdeplass fekk ho i friidretts-VM 2011 i Daegu med 1,97 m.
Buq'ata
Buq'ata (arabisk بقعاتا, hebraisk בֻּקְעָאתָא) er ein drusarby nord i Golanhøgdene, i dag administrert av Israel. Dei fleste innbyggjarane har syrisk borgarskap. Buq'ata dekkjer eit område på 7 km² mellom Hermonit og fjellet Varda. Han ligg 1 070 meter over havet. I 2007 var folketalet 5 700.
Historie
Buq'ata vart grunnlagd i 1880-åra av familiar frå nabobyen Majdal Shams. Han vart øydelagd i 1888 under ei rekkje kampar mellom rivaliserande landsbyar i området, og igjen i 1925 under det store syriske opprøret mot det franske mandatstyret. Han vart ein del av det sjølvstendige Syria i 1946. I løpeg av seksdagarskrigen i 1967, vart byen erobra av Israel. Buq'ata fekk israelsk kommunestatus i 1982.
Sidan opprøret i Syria, har noko valdeleg uro breidd seg over til Buq'ata, der innbyggjarar som er lojale overfor president Bashar al-Assad i Damaskus har slost mot opprørarar.
Alfredo Catalani
Alfredo Catalani var ein italiensk romantisk operakomponist. I dag er Catalani best kjend for operaene Loreley (1890) og La Wally (1892).
Buq'ata
Demografi
Innbyggjarar i Buq'ata har permanent innbyggjarstatus i Israel ogo har rett til israelsk borgarskap. Dei mottar lokale sosialhjelp frå Israel og dei produserer varer for israelske distributørar.
Alfredo Catalani
Biografi
Alfredo Catalani gjekk på musikkonservatoriet i Milano og vart undervist av Antonio Bazzini. Då han sjølv tok til å komponera, valde han å ikkje følgja med den veristiske bølgja som skylde over italiensk opera frå 1880-åra. I staden brukte Catalani ein meir tradisjonell komposisjonsstil som nærmar seg stilen til Jules Massenet og Giacomo Puccini, og han vart også inspirert av Amilcare Ponchielli. Diverre kom verka hans Catalani i skuggen av både dei veristiske og dei tidlegare romantiske komponistane, og har i dag mist plassen sin i det moderne repertoaret. Dei tidlege operaene hans, La Falce (1875), Elda (1880), Dejanice (1883) og Edmea (1886) hadde laber suksess, mykje på grunn av dårlege librettoar.
Buq'ata
Økonomi
Hovudnæringa er hovudsakleg jordbruk, med eple og druer som dei viktigaste avlingane. I 2013 hausta Buq'ata 55 000 tonn eple, som er selde til marknader i Israel eller eksporterte til Syria.
Alfredo Catalani
Biografi
Den mest populære Catalani-operaen La Wally (1892), med libretto av Luigi Illica, tek plass i Alpane i Tyrol, og vert m.a. hugsa for den dramatiske sluttscena, der heltinna Wally kastar seg uti eit ras og døyr. Operaen inneheld arien «Ebben? Ne andrò lontana» som enno vert framført ofte i dag. Arien var m.a. sentral i kultfilmen Diva (1981), der han vart sungen av Wilhelminia Fernandez. Våren 2017 sang den norske sopranen Kari Postma tittelrollen i La Wally ved Volksoper Wien.
Sketches by Boz
Sketches by Boz var det fyrste litterære verket til Charles Dickens som blei gjeve ut. Boka kom ut i 1836 og var sett saman av skisser av ulike personar, stader og hendingar som var blitt gjevne ut i tidsskrift frå 1833. Dickens skreiv under signaturen Boz i desse tidsskrifta, og dette gav namn til tekstsamlinga. Sketches by Boz var byrjinga på Dickens sin karriere som forfattar.
Populariteten til Dickens sine tekstar blei forsterka av detaljerte illustrasjonar av nøkkelscenar og karakterar i sogene hans. George Cruikshank illustrerte den fyrste utgåva av Sketches by Boz.
Opphav
«Mr Minns and his Cousin» (opphavleg kalla «A Dinner at Poplar Walk») var det fyrste skjønnlitterære verket Dickens nokonsinne gav ut. Det stod på trykk i The Monthly Magazine i desember 1833. Dickens heldt fram med å skriva for bladet, men ingen av desse tekstane var signerte før i august 1834, då «The Boarding House» blei trykt under det merkelege pennenamnet «Boz».
Dickens tok pseudonymet frå eit kallenamn han hadde gjeve den yngre broren sin Augustus, som han kalla «Moses» etter ein figur i The Vicar of Wakefield av Oliver Goldsmith. Dette blei omforma til «Boses» og så forkorta til «Boz». Namnet blei opphavleg uttalt, men er i dag vanlegvis uttalt.
Tekstskissene blei gjevne ut i ulike blad, som The Morning Chronicle, The Evening Chronicle, The Monthly Magazine, The Carlton Chronicle og Bell's Life in London, mellom 1833 og 1836.
Den fyrste utgåva av Sketches by Boz blei gjeven ut av John Macrone i to seriar. Den fyrste kom ut i to band i februar 1836, berre ein månad før utgjevinga av det fyrste nummeret av The Pickwick Papers (1836–37), og så ein Second Series i august 1836. Etter at Dickens gjorde suksess kjøpte han rettane til materialet frå Macrone.
Alfredo Catalani
Biografi
Alfredo Catalani døydde av tuberkulose i Milano i 1893, 39 år gamal. Han vart gravlagd på Cimitero Monumentale, som i dag hyser gravene til kunstnariske storleikar som Amilcare Ponchielli og Arturo Toscanini. Toscanini var ein forkjempar for Catalani sin musikk, og kalla dottera si Wally til ære for operaen. I 1952 vart det gjort opptak medan Toscanini dirigerte NBC Symphony Orchestra til siste akt frå La Wally og «vassnymfenes dans» frå Loreley i Carnegie Hall. La Wally vart også framført i desember 1953 på La Scala i Milano for å markera 100-årsjubileet for fødeåret til komponisten.
Mincerbreen
Mincerbreen er ein brei isbre som flyt frå Zuhn Bluff mot søraustarmen av Murphyfjorden på nordsida av Thurston Island. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter løytnant Dale F. Mincer, andrepilot på PBM Mariner-flyet til den austlege gruppa under U.S. Navy Operasjon Highjump, som tok flyfoto av Thurston Island og nærliggande kyststrok, 1946-47.
Sirkumpolar
Sirkumpolar har fleire tydingar:
131. motoriserte infanteribrigade
131. motoriserte infanteribrigade (russisk 131-я отдельная мотострелковая Краснодарская Краснознамённая, орденов Кутузова и Красной Звезды Кубанская казачья бригада — мотострелковая бригада) er ein brigade i det russiske forsvaret som er underlagt 49. kombinerte armé i Søre militærdistrikt. Brigaden vart etablert i 1992, men reorganisert, omdøypt til 7. militærbase .og flytta til Gudauta i Abkhazia i 2009. Der var han framleis i 2017.
Bell's Weekly Messenger
Bell's Weekly Messenger var ei britisk avis som fyrst kom ut 1. mai 1796, med John Bell som eigar. Ho var opphavleg ei sundagsavis, men frå 1799 blei London-utgåva trykka opp att på måndagen og distribuert over heile landet. I 1803 blei det selt 6000 eksemplar i veka, med ein pris på 6 pence. I 1799 blei det også gjeve ut ei omarbeidd utgåve av tidlegare aviser frå det året med tittelen Bell's Annual Messenger, laga for internasjonal distribusjon med støtte frå Det britiske austindiakompaniet.
Avisa hadde tittelen Bell's Weekly Messenger til mars 1896, då det blei omdøypt til Country Sport.
I 1832 blei den fyrste kjende avisteikninga i Storbritannia gjeven ut i Bell's New Weekly Messenger.
Steve Lillywhite
Stephen Lillywhite, CBE er ein engelsk plateprodusent. Får han starta karrieren sin i 1977 har Lillywhite medverka på over 500 plateinnspelingar og han har samarbeidd med musikarar som U2, The Killers, The Rolling Stones, Dave Matthews Band, Peter Gabriel, Talking Heads, Morrissey, The Pogues, David Byrne, XTC, Siouxsie and the Banshees, Simple Minds, The Psychedelic Furs, Beady Eye, Phish, The Counting Crows og 30 Seconds To Mars. Han har vunne mange prisar, mellom anna Grammyprisen for årets produsent i 2005 og vart i 2012 kommandør i Order of the British Empire for bidraga sine til musikken.
Europameisterskapen på skeiser 1999
Europameisterskapane på skeiser 1999 for menn og for kvinner vart avvikla i Thialf-ishallen i Heerenveen i Nederland frå fredag 8. og til sundag 10. januar. 28 menn og 27 kvinner frå 17 land deltok i meisterskapen. Deltakarane kom frå Austerrike, Belgia, Finland, Frankrike, Italia, Kviterussland, Latvia, Nederland, Noreg, Polen, Romania, Russland, Sverige, Tsjekkia, Tyskland, Ukraina og Ungarn.
Noreg stilte med fire menn: Eskil Ervik, Brigt Rykkje, Kjell Storelid, Ådne Søndrål, og to kvinner: Anne Therese Tveter, Anette Tønsberg. Ervik vart best av dei norske med sin fyrsteplass på 5 000 meter og niandeplass samanlagt, Storelid vart tiandemann samanlagt og Tønsberg nummer 13.
Rintje Ritsma frå Nederland forsvarte europameister-tittelen, han var også bestemann på dei to kortaste distansane. Eskil Ervik vann 5 000 meter og Belgias Bart Veldkamp 10 000 m. Nederlandske Tonny de Jong vart europameister for andre gong, ho gjekk også snøggaste 500-meteren. Landskvinna Annamarie Thomas sigra på 1500 m og tyske Gunda Kleemann fekk bestetider på dei to lengste løpa.
Skeise-EM 1999, menn
Dato: 8./10. januar
<br style="clear:both;" />
5000 meter
<br style="clear:both;" />
Europameisterskapen på skeiser 1959
Europameisterskapen på skeiser 1959 vart avvikla i Göteborg i Sverige helga 31. januar og 1. februar 1959. 36 utøvarar frå 11 land deltok i meisterskapen, av dei fem frå Noreg. Dei norske utøvarane var Sverre Haugli, Knut Johannesen, Edmond Lundsten, Torstein Seiersten og Roald Aas. Deltakarane elles kom frå Austerrike, Danmark, Finland, Frankrike, Italia, Nederland, Sovjetunionen, Storbritannia, Sveits, Sverige.
Europameisterskapen på skeiser 1999
1500 meter
<br style="clear:both;" />
10000 meter
<br style="clear:both;" />
Skeise-EM 1999, kvinner
Dato: 8./10. januar
<br style="clear:both;" />
500 meter
<br style="clear:both;" />
3000 meter
<br style="clear:both;" />
Europameisterskapen på skeiser 1959
Norske Knut Johannesen vart europameisterskapen, med seg på sigerspallen fekk han dei finske løparane Juhani Järvinen og Toivo Salonen. Johannesen var bestemann på dei to lengste distansane, Salonen vann 500 meter og Järvinen 1500 m.
Skeise-EM 1959
Dato: 31. januar/1. februar 1959
<br style="clear:both;" />
500 meter
<br style="clear:both;" />
5000 meter
<br style="clear:both;" />
1500 meter
<br style="clear:both;" />
10000 meter
<br style="clear:both;" />
Gammafunksjonen
Gammafunksjonen er ein matematisk funksjon definert som eit ueigentleg integral:. Funksjonen kan så utvidast til alle reelle tal utanom 0, -1, -2, -3, ... der han ikkje eksisterer, ved å bruke funksjonallikninga Γ(x + 1) = x Γ(x). Sidan han har verdiane Γ(x + 1) = 1 · 2 · 3 · ... · x = x! for alle naturlege tal x, kan gammafunksjonen oppfattast som ei generalisering av omgrepet fakultet.
Han vert ofte nytta i sannsynsrekning og i kompleks analyse, og har nokre spesielle eigenskapar:
Den første eigenskapen følgjer frå ein enkel delvis integrasjon, medan den andre følgjer frå den første.
Funksjonen vart først innført av Leonhard Euler og vert som regelen skriven med den greske bokstaven gamma Γ og vert skriven Γ(x), derav namnet.
Feginsbrekka
Feginsbrekka, som tyder gledesbakken, er den staden på Byåsen i Trondheim der pilgrimane fyrst såg byen då dei kom nordover frå Dovre.
Leknes lufthamn
Leknes lufthamn var ein av fleire kortbaneflyplassar som vart opna i 1972. Flyplassen har ein asfaltert rullebane som er 799 meter lang og 30 meter brei. I 1998 gjorde det dåverande Luftfartsverket eit forprosjekt for å gjere rullebanen lengre til 1 200 meter, men dette arbeidet vart ikkje ført vidare.
Schulz Point
Schulz Point er det vestlege neset på Shirley Island i Windmill Islands. Det vart først kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump og Operasjon Windmill i 1947 og 1948. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter mekanikaren Richard L. Schulz i U.S. Navy som var ved Wilkes Station i 1958.
Ila i Oslo
Ila høyrde inn under Aker herred fram til 1859. Då vart stroket og heile bymarka, det landområdet som låg som såkalla takmark ikring Christiania fram til byutvidinga i 1859, innlemma i Christiania by. Uelands gate, som går gjennom stroket frå sør til nord, vert rekna som den reelle grensa mellom det som vart kalla austkanten og vestkanten i dette området av Oslo, ikkje Akerselva, som vanlegvis vert sett på som grensa mellom desse to sosialt ulike lutane av byen i dei tidene Oslo var ein viktig industriby.
Iladalen
På midten av 1880-åra demma Nord opp heile nedre del av Iladalen, nesten ned til Waldemar Thranes gate, der han opna ei skeisebane om vinteren, kalla Nordishavet. Banen var kunstig opplyst om kveldane, og dei som ville nytte banen, måtte ut med inngangspengar. Men banen lønte seg ikkje, og vart lagt ned etter nokre år. Produksjonen av isblokker for sal heldt fram til om lag 1930, då kjøleskåp og maskinelt framstilt is gjorde is frå isdammar overflødig.
Billy Idol
Idol byrja karrieren sin seint i 1976 som gitarist i punkrockbandet Chelsea, men han slutta etter kort tid i gruppa. Med den tidlegare bandkollegaen Tony James, skipa Idol så Generation X. Med Idol som frontmann fekk bandet suksess i Storbritannia og gav ut tre album på Chrysalis Records, før dei vart oppløyst. I 1981 flytta Idol til New York City for å satse på ein solokarriere i samarbeid med gitaristen Steve Stevens. Debutalbumet hans som soloartist, Billy Idol (1982), vart ein kommersiell suksess. Med musikkvideoar for singlane «Dancing with Myself» og «White Wedding» vart Idol fast å sjå på det nyetablerte MTV.
Det andre albumet hans, Rebel Yell (1983), selde godt med hitsinglane «Rebel Yell» og «Eyes Without a Face». Albumet selde til dobbel platinaplate for to millionar selde eksemplar i USA. I 1986 gav han ut Whiplash Smile. Etter å ha fått tre topp 10-singlar i Storbritannia («Rebel Yell», «White Wedding» og «Mony Mony») gav Idol ut eit samlealbum i 1988 kalla Idol Songs: 11 of the Best. Dette albumet selde til platina i Storbritannia. Idol gav så ut Charmed Life (1990) og konseptalbumet Cyberpunk (1993).
Idol brukte andre halvdelen av 1990-åra på privatlivet sitt. Han gjorde eit musikalsk comeback med Devil's Playground (2005) og igjen med Kings & Queens of the Underground (2014).
Derby i Derbyshire
Derby er ein by og sameint styresmakt i England. Han ligg ved elva Derwent i Derbyshire. Tradisjonelt har byen vore administrasjonssenter for Derbyshire, men sidan Derby i 1997 vart ei sameint styresmakt har grevskapet vorte administrert frå Matlock. Byen har blant anna jernbaneverkstedar og porselensindustri (Royal Crown Derby Porcelain Company) etablert i 1750. Byen er særleg kjent for flymotorfabrikken Rolls Royce.
Historie
Byen har tilknyting til romarane, angelsaksarane og vikingane. Den romerske festninga Derventio låg truleg ved Little Chester/Chester Green, og seinare var byen ein av dei fem festningsbyane i Danelagen. Byen har feira sitt 2000-årsjubileum som busetjing.
Opphavet til namnet er uklar. Mange hevdar at det kjem frå namna til danane Deor-a-by, «Landsbyen til rådyra», medan andre meiner det kjem frå det romerske namnet Derventio. Byen vart kalla Darby eller Darbye på nokre av dei eldste karta over området.
Under den engelske borgarkrigen 1642–1646 hadde parlamentsstyrkane ein garnison i byen, under sir John Gell som i 1643 vart guvernøren til byen. Styrkane deltok i forsvaret av Nottingham, kringsetjinga av Lichfield, slaget ved Hopton Heath og fleire andre trefningar. Dei forsvarte òg Derby mot rojalistane.
Under den industrielle revolusjonen var Derby og Derbyshire sentrale stader. I 1717 vart den første silkemøllen drive av vasskraft opna i Derby. I 1759 patenterte Jedediah Strutt ein maskin som revolusjonerte strømpeproduksjonen. Det var òg ei rekkje andre nyvinningar som så dagens ljos for første gongen i Derby.
I 1745 slo Bonnie Prince Charlie leir i Derby under forsøket sitt på å krevje den engelske trona. Forsøket hans vart oppgjeve ved Swarkestone Bridge, berre nokre kilometer sør for Derby.
Kultur
Fotballaga til byen Derby County F.C., etablert i 1884, spelar i The Championship. Klubben vann førstedivisjonstittelen, den gong den høgaste i engelsk fotball, i 1972 og 1975. Cupmeister i 1946. Heimebana til laget er Pride Park Stadium. Tidlegare heimebane var Baseball Ground.
Ein årleg utandørskonsert i Darley Park er ein av dei største regelmessige gratiskonserter som blir arrangert. Byen er òg kjent for jazz, sidan Derby Jazz Group er ein av dei mest aktive jazzorganisasjonar i Storbritannia.
Derby Arboretum var den første offentlege parken i England.
Mount Robertson i Antarktis
Mount Robertson er eit fjell (1565 moh) som ligg 20 nautiske mil (37 km) nordvest for Mount Austin og botnen av Gardnerfjorden, på austkysten av Palmer Land. Det vart oppdaga av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, under Finn Rønne, som namngav dette fjellet etter James B. Robertson, ein flymekanikar på ekspedisjonen.
Elvar i Antarktis
Dette er ei lislte over elvar i Antarktis.
Space Man
«Space Man» er ein britisk popsong frå 2022 med Sam Ryder. Låten vart gjeven ut 10. mars 2022 og var det britiske bidraget i Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia. I Eurovision Song Contest vann «Space Man» juryavrøystinga og enda samanlagt på andreplass med 466 poeng. Songen passerte «Love Shine a Light» som det britiske bidraget med flest poeng i tevlinga. Det var også den beste Eurovision-plasseringa til Storbritannia på 24 år, sidan Imaani kom på andreplass med «Where Are You?» i 1998, og den fyrste pallplasseringa til Storbritannia sidan 2002, då Jessica Garlick kom på tredjeplass med «Come Back». Etter finalen klatra «Space Man» til ein andreplass på den britiske singellista, den beste plasseringa til eit britisk Eurovision-bidrag sidan Gina G toppa lista i 1996 med «Ooh Aah… Just a Little Bit».
Om songen
Under koronapandemien gjorde Ryder suksess med coverversjonar av kjende popsongar på TikTok. I slutten av 2021 hadde han over 12 millionar følgjarar på TikTok, og var blant dei mest populære av britiske artistar på plattformen.
Hausten 2021 sette kringkastaren BBC i gong arbeidet med å finne ein artist og song til å representere Storbritannia i Eurovision Song Contest 2022. BBC inngjekk eit samarbeid med TaP Music, managementselskapet til Ryder. Saman fann dei fram til «Space Man», som Ryder hadde skrive saman med Max Wolfgang og den Grammy-vinnande låtskrivaren Amy Wadge.
«Space Man» vart fyrste gong spela under frukostsendinga til BBC Radio 1 torsdag 10. mars 2022. Same dag vart songen sloppen for strøyming og digital nedlasting. Songen var det britiske bidraget i Eurovision Song Contest 2022 i Torino. Som eit av dei fem store landa i Eurovision Song Contest, var Storbritannia direktekvalifisert til finalen laurdag 14. mai 2022. Songen vann juryavrøystinga. Då poenga frå sjåaravrøystinga vart lagde til, enda Ryder og «Space Man» på andreplass med 466 poeng. Dette var den beste plasseringa til Storbritannia på 24 år, sidan Imaani vart nummer to med songen «Where Are You?» i 1998.
Det gode resultatet skapa også stor glede i Storbritannia, som hadde gjort det svært svakt i Eurovision Song Contest dei siste 20 åra. Ryder vart erklært som folkehelt, og han vart plukka ut til å opptre under platinajubiléet til dronning Elizabeth. Songen nådde også ein andreplass på den britiske singellista, den beste noteringa for eit britisk Eurovision-bidrag på 27 år.
Minnesotabreen
Minnesotabreen er ein brei isbre i Antarktis. Han er kring 64 km lang og 8 km brei, og flyt aust gjennom Ellsworth Mountains, mellom Sentinel og Heritage Range. Han får istilførsel frå platået vest for fjella og av Nimitz og Splettstoesserbreane. Minnesotabreen flyt inn i den større Rutfordstraumen aust i Ellsworth Mountains.
Breen vart namngjeven av US-ACAN etter University of Minnesota, som sende forskarar til Ellsworth Mountains i 1961–62, 1962–63 og 1963–64.
Al Markh
Al Markh (arabisk المرخ) er ein av dei eldste og minste landsbyane i Bahrain. Han grensar til Budaiya-vegen og landsbyen Duraz i nord, Saar og Magabavegen i aust, landsbyane Bani Jamra og Al Garya i vest og landsbyen Saar i sør.
Emil Berliner
Emil Berliner var ein tysk oppfinnar, kjend for å ha funne opp grammafonplata.
Tidleg liv
Frå 1861 til 1865 var han elev ved Samson-skulen i Wolfenbüttel. Seinare studerte han til kjøpmann og arbeidde så i eit trykkeri og sin slipsbutikk, for å hjelpa familien økonomisk. For å koma seg unna preussisk militærteneste utvandra han i 1870 til USA, og i 1881 vart han statsborgar der. Han arbeidde fyrst i ein kortevarebutikk i Washington. Deretter reiste han til New York, der han livnærte seg med ymse småjobbar. I 1875 tok han til å studera på kveldstid, samstundes som han på datid arbeidde han som flaskevaskar i eit laboratorim. Han bygde seg eit provisorisk laboratorium i husværet sitt, der han eksperimenterte med ymse elektriske innretningar.
Han laga fyrst ein mikrofon for eit av telefonapparata til Bell, som han i 1877 selde til Bell Telephone Company for $ 50.000. Pengane gjorde han økonomisk uavhengig, slik at han kunne konsentrera seg om å arbeida med utvikling av teknologiske innretningar.
Utviklinga av grammofonplata
I 1887 søkte han patent på ei plate for lagring av lyd (ei grammafonplate), der rørslene til membranen modulerte rillene lateralt (sidevegs). Lateral modulering viste seg å vera mykje betre enn vertikal modulering, som på denne tida vart nytta for fonografar. Å ta opp lyd på ei skive hadde enda ein stor førmon over rullane som vart nytta i samband med fonografane, på det viset at dei kunne kopierast og mangfaldiggjerast. Det var platene til Berliner som la grunnlaget for 78-platene, og dei seinare mikrorilleplatene og stereoplatene. 78-platene dominerte opptak av lyd heit til bandopptakarar vart tilgjengelege etter 2. verdskrig. Saman med kringkasting via radio var grammofonplater det dominerande mediet for distribusjon av musikk til allmugen heilt fram til ca. midten av 1980-talet, då CD-platene tok over.
Føretakstiftingar
I tidsbolken 1881 til 1883 var Berliner i Hannover, der han saman med brur sin, Joseph Berliner, stifta føretaket J. Berliner Telephongesellschaft, som produserte deler til telefonapparat. Berliner stifta fleire føretak for innspeling og produksjon av grammofonplater: Deutsche Grammophon Gesellschaft (1889), United States Gramophone Company (1892), The Gramophone Company (London) (1897) og Berliner Gram-o-phone Company of Canada (1999).
Ljusterö
Ljusterö er ei øy i Sverige. Ho ligg nord i Stockholms skjergard i Österåker kommun i Stockholms län. Øya ligg om lag 65 km nord for sentrum av Stockholm.
Med eit areal på 62 km², er den 17. største øya i Sverige.
Det går ferjesamband til fastlandet frå Östanå og båt til sentrum av Stockholm.
Ho har kring 1500 fastbuande, medan 25 000-30 000 vitjar øya og dei mange sommarhusa her om sommaren.
Historie
Ljusterö var ein eigen kommune fram til 1967, då han vart ein del av Österåker kommun. I 1974 vart heile Österåker kommun ein del av Vaxholm kommun, men sidan 1983, har Ljusterö vore ein del av den nye Österåker kommun.
Ljusterö vindmøllepark
Det er planlagt ein vindmøllepark på Ljusterö med 23 vindturbinar, som kvar kan produsere to megawatt. Prosjektet er kraftig kritistert av dei mange sommarturistane.
NM i roing 1989
Noregsmeisterskapen i roing 1989 fann stad på Jonsvatnet i Trondheim kommune 25. juni 1989. Mennene tevla i ni ulike båtklassar og kvinnene i fire.
Singlesculler
<br style="clear:both;" />
Dobbeltsculler
<br style="clear:both;" />
Toar utan styrmann
<br style="clear:both;" />
Dobbeltfirar
<br style="clear:both;" />
Åttar
<br style="clear:both;" />
Akersveien
Akersveien er ei gate i Oslo som går som ei forlenging av Akersgata frå gatekrysset med Ullevålsveien og Thor Olsens gate framfor St. Olav domkyrkje og opp langsetter austsida av Vår Frelsers gravlund til tverrgata Akersbakken, der Gamle Aker kyrkje ligg attmed gatekrysset. Tidlegare var Akersveien og den noverande Akersgata hovudferdsleåra mellom Akershus festning og Gamle Aker kyrkje.
NM i roing 1989
Lettvekt singlesculler
<br style="clear:both;" />
Akersveien
Langsmed Akersveien ligg i tillegg til St. Olav domkyrkje fleire andre katolske institusjonar, mellom anna St. Sunniva skule. Statistisk sentralbyrå har sitt kontor i gata.
NM i roing 1989
Lettvekt dobbeltsculler
<br style="clear:both;" />
Lettvekt, firar utan styrmann
<br style="clear:both;" />
Laberget i Hyllestad
Laberget, tidlegare skrive Ladberget og Ladeberg, er ein matrikkelgard i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane fylke. Garden har matrikkelnummer 1.
Geografi
Laberget ligg lengst vest på nordsida av Skifjorden og grensar i nord til gardar i Fjaler kommune og i aust til Varlia.
Namnet
Namnet tyder eit berg der det vert lasta om eller ein utskipingsstad, og kjem av at Laberget ofte var einaste isfrie hamna i Skifjorden på vintrane, og gardane innover nordsida av fjorden nytta Laberget til utskiping.
Namnet er også brukt mange andre stader i landet.
Statens kartverk godkjende skrivemåten «Laberget» i 2003 og avviste samstundes «Ladberget».
Brenda Russell
Brenda Russell er ein USA-amerikansk songar-låtskrivar, produsent og klaverspelar. Russell har hatt ein variert musikalsk karriere som omfattar pop, soul, dance og jazz. Ho har fått fem Grammy-nominasjonar.
Solobservatorium
Eit solobservatorium er eit astronomisk observatorium utstyrt med instrument spesielt rekna for undersøkingar av sola. Oslo solobservatorium vart nedlagt som forskingsstasjon i 1987.
Eit solobservatorium i verdsrommet er Solar and Heliospheric Observatory (SOHO).
Fakultet i matematikk
Fakultet eller n-fakultet er i matematikk ein funksjon som bereknar produktet av dei naturlege tala frå 1 til n. Funksjonen er skriven som symbolet n!, som blir lese som n-fakultet.
Definisjon
eller rekursivt ved
Begge definisjonane inkluderer spesialtillfellet
Funksjonsverdiane definerer ei uendeleg talfølgje som byrjar med 1, 1, 2, 6, 24, 120, 720, 5040, 40320, 362880, 3628800 ...
Bruk
Fakultet opptrer naturleg i mange problem i kombinatorikk: Mengda måtar ein kan ordne n objekt i rekkefølgje er lik n!. Mengda måtar ein kan velje ut k objekt frå ei samling på n objekt er gjeven ved binomialkoeffisienten, definert ved
Bruken av fakultet forenklar òg notasjonen i arbeid med følgjer og rekker. Den matematiske konstanten e kan til dømes definerast som
Vekstrate
Når n aukar vil n-fakultet vokse fortare enn eit vilkårleg polynom p(n) samt fortare enn eksponensialfunksjonen med argument n. Ein asymptotisk tilnærming av n! er gjeven ved Stirlings formel,
Frå dette kan ein sjå at log n! er av orden  n log n, eit resultat som er viktig for analyse av sorteringsalgoritmer.
Gammafunksjonen
Gammafunksjonen er ei generalisering av fakultet, der definisjonsområdet er utvida frå dei naturlege tala til å omfatte alle relle tal. Funksjonen er definert ved
For heile, positive tal og null gjeld det at
Historie
Notasjonen n! vart innført av den franske matematikeren Christian Kramp i 1808, i verket Éléments d'arithmétique universelle.
The Shutov Assembly
The Shutov Assembly er eit ambient-album av den britiske musikaren Brian Eno, gjeven ut den 10. november 1992 på Warner.
Oversyn
Albumet er tilskriven den russiske kunstnaren Sergej Sjutov, og vart skapt som ei samling av musikkstykke for han, etter han fortalte Eno kor vanskeleg det var å få tak i musikken til Eno i det dåverande kommunistiske Russland.
På plateomslaget på Rykodisc-utgåva står det «The Shutov Assembly er ei reise gjennom prektige audiovisuelle installasjonar frå rundt om i verda, og kvart spor rører ved ei særskild hending og atmosfære».
Myersbreen
Myersbreen er ei dal isbre kring 7 nautiske mil (13 km) lang, som flyt sørvest frå Mount Noxon på Thurston Island til Abbotisen i Peacock Sound. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av U.S. Navy-skvadron VX-6 i januar 1960. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter løytnant Dale P. Myers i U.S. Navy som var helikopterpilot ombord på USS «Burton Island» som flydde over Thurston Island i februar 1960.
Stonehocker Point
Stonehocker Point er eit kupert nes der Wilkes Station vart bygd, vest på Clark Peninsula. Det vart først kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946-47. Wilkes Station vart oppretta i 1937 og driven av amerikanarane under C.R. Eklund. Det vart namngjeve av Eklund etter Garth H. Stonehocker som forska på ionosfæren under Det internasjonale geofysiske året vinteren 1957 ved Wilkes Station.
Cape Spieden
Cape Spieden er eit nes langs på vestkysten av Porpoise Bay, kring 17 nautiske mil (31 km) søraust for Cape Goodenough. Det vart kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump (1946-47), og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter William Spieden, stuert på sluppen «Peacock» i løpet av US Exploring Expedition (1838-42) under løytnant Charles Wilkes.
Lovön
Lovön er ei øy i Mälaren i Ekerö kommune i Sverige. Den offisielle bustaden til den svenske kongefamilien, Drottningholm slott, ligg på øya. Slottet, bygt i 1580, og dei mange offentlege hagane kring slottet, trekkjer til seg mange vitjande.
Al Musalla
Al Musalla (arabisk المصلى) er ein landsby nord i kongedømet Bahrain, like vest for hovudstaden Manama. Landsbyen høyrer til Nordguvernementet. Al Musalla ligg vest for landsbyen Tashan og Khamis og nord for Sehla.
Fagernes lufthamn, Leirin
Fagernes lufthamn, Leirin er ei sivil, regional lufthamn i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke.
Lufthamn ligg om lag 10,0 kilometer frå Fagernes og er eigd og driven av Avinor AS. Flyplassen vart opna i 1987 og hadde 7 812 passasjerar i 2011. 3 781 av desse var fast rutetrafikk, resten chartertrafikk frå utlandet. Lufthamna ligg 822 meter over havet og er med det den høgst liggjande flyplassen i Nord-Europa.
Vadzim Dzevjatoŭski
Vadzim Dzevjatoŭski, eller Vadim Devjatovskij, er ein kviterussisk tidlegare sleggjekastar frå Novopolotsk som tok VM-sølv 2005, OL-bronse 2004 og EM-bronse.
Etter å ha vorte nummer fire i sleggjekasting ved Sommar-OL 2004, tok Dzevjatoŭski sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i Helsinki året etter. I EM 2006 hamna Dzevjatoŭski på bronseplassen, 8 cm bakom sølvvinnar Olli-Pekka Karjalainen frå Finland. Vinnaren i Helsinki og under EM 2006, landsmannen Ivan Tsikhan, fekk elles annullert begge resultata etter at dopingprøvene frå 2004 vart testa på ny i 2012. Ved verdsmeisterskapen i Osaka i 2007 enda Dzevjatoŭski på fjerdeplassen, fattige 3 cm unna bronsen.
Under dei olympiske sommarleikane i Beijing vart kviterussarane Dzevjatoŭski og Tsikhan nummer 2 og nummer 3 i sleggjetevlinga. Etter leikane vart begge frådømde medaljane, men etter ein rettsprosess i 2010 tilkjende medaljane, grunngjeve med slurv i prøvetakinga.
Fagernes lufthamn, Leirin
Rutefly
2 avgangar dagleg måndag til fredag, 1 avgang sundag til Oslo lufthamn Gardermoen.
Air Norway bruker ein Fairchild Metro 23 med 19 sete på ruta. Flyet er operert av det danske flyselskapet North Flying.
Charter
Vinter 2010/2011 tilbyr den engelske turoperatøren Neilson charter frå London Gatwick til Fagernes. Oppstart er sundag 19. desember med siste retur sundag 24. april. Flyselskap er Hamburg International som bruker ein Airbus A319 med 150 sete. Turistane som kjem inn via Fagernes lufthamn reiser til destinasjonane Geilo, Hemsedal og Beitostølen.
Eikrone
Eikrone eller eikroning er ein mynt som har vorte utmynta i Noreg sidan 1875.
Longbreen
Longbreen er ein isbre kring 8 nautiske mil (15 km) lang søraust på Thurston Island. Han flyt sør til Abbotisen, 14 nautiske mil (26 km) vest for Harrison Nunatak. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Fred A. Long jr., flymaskinist i U.S. Navy-skvadron VX-6, som overvintra ved Little American V i 1957 og var i Antarktis i feltsesongane 1960-61 og 1962-63.
Mount Samsel
Mount Samsel er eit fjell langs nordsida av Cliffordbreen, like vest for samløpet mellom Kubitzabreen i Palmer Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) i 1974. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Gene L. Samsel, ein biolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved Palmer-stasjonen i 1969-70 og 1970-71.
Neroli
Neroli er eit instrumentalt album av den britiske musikaren Brian Eno frå 1993.
Albumet består berre av eit enkelt, langt spor, som Eno skildra som «å oppnå merksemd, men ikkje vere så strengt som å krevje det». Enkle tonar gjev gjenklang gjennom stykket i tilsynelatande tilfeldig rekkefølgje, men harmoniske mønster skiftar forsiktig utover i stykket, som varer nær ein time.
Eikrone
Mynten har på adversen oftast hatt eit portrett av den regjerande monarken, men nokre utgåver har vore pryda med monogramet til kongen på adversen.
Neroli
Innhald
Komponert av Brian Eno.
Eikrone
På reversen har mynten hatt verdinemning, det første året oppgitt som 30 Sk/1 krone. I tillegg har reversen vore pryda med riksvåpen eller ei kongekrine. Frå 1958 til 1973 hadde reversen bilete av ein hest. Frå 1997 er det prega mynt som på reversen har bilete av ein fugl som sit i eit rankeverk, ei fri attgiving av utskjeringane på portalen i Hylestad stavkyrkje.
Frå 1925 til 1951 vart koparnikkel- og nikkelmessing-mynten prega som særskiljemynt med hol midt i mynten. Også utgåva frå 1997 har hol.
Kailash Satyarthi
Kailash Satyarthi er ein indisk barnerettsaktivist. Han grunnla barnevernorganisasjonen Bachpan Bachao Andolan i 1980, og har sidan arbeidd for å fri barnearbeidarar og styrka retten til utdanning gjennom merking av varer laga utan barnearbeid som RugMark, kampanjar som den internasjonale «Global March Against Child Labor» og lokale modellar for utdanning og sjølvstyre. I 2014 blei han tildelt Nobels fredspris saman med pakistanske Malala Yousafzai, ein annan aktivist for barnerettar.
Solskive
Ei solskive er ei enkel form for solur. Ho består av ei rett stong parallell med jordaksen som, når det er solskin, kastar ei skuggelinje på ei plan flate med inndelt kurvenett. Ut frå stillinga til skuggen vert timevinkelen til sola avlesen, og ein får dermed sann soltid. For å få sonetida må tidsjamninga trekkast frå og lokalkonstanten (som kan vere innarbeidd i kurvenettet) leggast til. Den enklaste typen solskive er polaruret, der avlesingsplanet står vinkelrett på stonga.
BRDM-2
BRDM-2 (russisk Боевая Разведывательная Дозорная Машина, Bojevaja Razvedyvatelnaja Dosornaja Maschina, ordrett «rekognoserings-/patruljekampkøyretøy») er eit pansra oppklaringskjøretøy frå Sovjetunionen. Det er framleis i bruk i Russland og minst 45 andre land. Det er etterfølgjaren til BRDM-1, og var tenkt å ha betre amfibiske eigenskapar og væpning. BRDM-2 har ein vannjet for framdrift i vatnet. BRDM-2 vert driven av ein bakmontert motor på 140 hk, som òg er kraftkjelda til vassjeten.
Mannskapet på fire består av vognførar, kartlesar, vognkommandør og skyttar. Væpninga er den same 14,5 mm mitraljøse som på BTR-60 pansra personellkøyretøy, med ei 7,62 mm mitraljøse som sekundærvåpen. Pansringa vernar mot handvåpen og artillerisplintar.
Teknisk
Køyretøyet har to ekstra par nedsenkbare hjul under buken, og eit sentralstyrt reguleringssystem for lufttrykket i dekka. Det har òg ein enkel vassjet for framdrift i vatn. I tilhøve til BRDM-1 så er denne større og meir firkanta. Mannskapet sit lenger framover i skroget, og motoren er montert bak. Den enklaste modellen har eit lite tårn montert midt på køyretøyet. Det er to lukar framme. Begge lukene har periskop. Motoren er noko større enn BRDM-1. Køyretøyet har ein infraraud lyskaster og køyrelys, og dessutan eit ABC-vernsystem. .
Variantar
Som BRDM har BRDM-2 fleire variantar. Dei første fire har same rollar som BRDM-1-variantane.
Merknader
BRDM-2 er ganske lik det ungarske oppklaringskøyretøyet OT-65 og det pansra personellkøyretøyet FUG-70, som har bakmonterte motorar, men doble vassjetar.
Egil Søby
Egil Vike Søby er ein norsk tidlegare kajakkpadlar frå Tønsberg som i 1968 vann olympisk gullmedalje saman med Steinar Amundsen, Tore Berger og Jan Johansen i K4-øvinga. Han var medlem av Tønsberg Kajakklubb.
Karriere
Den 25. oktober 1968 var Søby ein av dei fire norske padlarane som vann K4-tevlinga under Sommar-OL 1968 i Xochimilco-vatnet sør om Mexico-byen, 0,43 sekund framom Romanias mannskap. Sigeren var den einaste norske deltakarar vann i Mexico-leikane, noko dei vart tildelt Fearnleys olympiske ærespris 1968 for. Det same norske mannskapet vann sidan EM-gull 1969 og VM-gull i 1970, samt OL-bronse i 1972 i K-4. Søby tok elles VM-sølv i 1966 og 1971 og EM-sølv i 1969 i toarkajakk i par med Jan Johansen. I 1967 sikra han seg bronsemedaljen i einarkajakk. Søby var elles med å vinne 7 nordiske meistertitlar. I tida 1962–74 vann han 47 NM-medaljar og vart tildelt 8 kongepokalar.
Rolf Thorsen
Rolf Bernt Thorsen er ein norsk næringsdrivar og tidlegare roar, fødd i Zürich i Sveits. Han vart tre gongar verdsmeister i dobbeltsculler, i 1982 med Alf Hansen og i 1989 og 1994 med Lars Bjønness. Thorsen er medlem i Horten Roklubb.