cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Al-Qadmus
Moderne tid
I desember 1918, under det syriske kystopprøret leia av Saleh al-Ali mot dei okkuperande franske styresmaktene, prøvde franske styrkar stasjonerte i al-Qadmus å angripe skansen til al-Ali i nærliggande al-Shaykh Badr. Al-Ali og styrkane hans slo franskmennene nær landsbyen Wadi al-Oyun. Fordi ismailittane som leia al-Qadmus hadde alliert seg med franskmennene, gjekk al-Ali like etter til åtak på denne byen. Dei franske styrkane kom til støtte, men vart slått ein gong til den 21. februar 1919. I juli 1919 forhandla franskmennene og al-Ali fram ein fredsavtale, men denne vart broten av franskmennene då dei frå basen sin i al-Qadmus, brende ned landsbyen Kaff al-Jaz. Al-Ali gjekk derfor til motåtak mot al-Qadmus.
Før Baathist-styret tok over makta i 1963, var dei oppbygde områda i al-Qadmus hovudsakleg konsentrert like sør og aust for citadellet, der dei fleste husa var bygde tett inntil kvarandre. Dette området hadde ein gammal souk («marknad») og den ismailittiske moskéen. I 1970- og 1980-åra, under presidenten Hafez al-Assad, vart byen utvida nordover mot aust-vest-vegen mellom Masyaf og Baniyas. Krysset med denne hovudvegen vart handelssenteret i byen.
Den politiske og samfunnsøkonomiske stillinga til Al-Qadmus i dei sentrale kystfjella i området, vart langt mindre viktig etter 1970. Dette kom særleg av at den nærliggande al-Shaykh Badr vart gjort til distriktsenteret det året, noko som tok mykje fokus bort frå al-Qadmus, og landsbybuarane i området drog til al-Shaykh Badr for ymse tenester. I tillegg gjorde dei betre samferdsletilhøva mellom Baniyas og området innanfor det lettare for folk frå Hammam Wasel, al-Annazah og Talin å dra til Baniyas i staden for al-Qadmus.
Tidleg i juli 2005 braut det ut vald mellom somme ismalittar og alawittar i al-Qadmus. Kampane starta etter at nokre unge alawittar byrja å snakke med nokre ismalittar-kvinner, noko som forarga nokre mannlege ismailittar. Då slektningane til kvinnene klaga til den alawittiske politisjefen i byen, nekta han å bli involvert i saka. Mange alawittar boikotta så ismailttiske butikkar i al-Qadmus, særleg møbelforretningar og godteributikkar. Dei lokale ismailittiske kjøpmennene vart sinte då inntektene gjekk ned og byrja å kaste steinar mot alawittiske butikkar. Same kvelden tok alawittar hemn ved å plyndre og brenne ned 27 ismailittiske butikkar, og gjorde øydeleggingar verdt kring 10 millionar syriske pund. Ein 75 år gammal mann frå byen vart drepen i handlinga og 13 andre vart skadde. Striden enda då to bataljonar frå den syriske hæren frå ein nærliggande militærbase stengde vegen inn til al-Qadmus og arresterte og avhøyrte kring 500 mistenkte. Ein sivil delegasjon frå al-Qadmus møtte den syrisk presidenten Bashar al-Assad i eit forsøk på å roe ned situasjonen i byen. Den alawittiske politisjefen i al-Qadmus vart erstatta av ein kristen som vart rekna som nøytral.
Wadi Ara
Wadi Ara (òg kalla Nahal 'Iron, arabisk وادي عارة, hebraisk נחל עירון, ואדי עארה), er ein dal i Israel som hovudsakleg er folkesett av arabarar. Wadi Ara ligg nordvest for Den grøne linja i Haifa distrikt. Hovudveg 65 gå gjenneom dalen.
Geografi
Wadi Ara er ein 20 km wadi nord i Israel som byrjar ved møtepunktet i Samaria mellom Manassesletta og Sharonsletta. Elveleiet byrjar nær Umm al-Fahm og renn sørvestover langs grensa mellom Manasseåsane og Umm al-Fahm-åsane. Kring 1 km vest for grensesjekken på hovudveg 65, opnar dalen seg ut mot Sharonsletta, og elva vert ei sideelv til Haderaelva, sør for Talmei Elazar og nord for Tel Zeror.
Historie
Wadi Ara er ei historisk rute mellom Den israelske kystsletta og Jezreeldalen. Seint i bronsealderen nytta den egyptiske kongen Thutmose III ruta, som då heitte Aruna, for å overraske fiendane sine og ta kontroll over Megiddo. Ifølgje informasjonen på ein stele frå Armant rykka kong Kadesh fram med hæren sin til Megiddo. Thutmose III samla sin eigen hær og drog ut frå Egypt og passerte gjennom grensefestninga Tjaru (Sile). Thutmose marsjerte soldatane sine over kystsletta så langt som til Jamnia, så inn i landet til Yehem, ein liten by nær Megiddo. Det påfølgjande slaget ved Megiddo var truleg det største slaget i dei 17 felttoga til Thutmose. Ein fjellrygg som stikk inn i landet frå Karmelberget stod mellom Thutmose og Megiddo, og han hadde tre potensielle ruter han kunne ta. Den nordlege og den sørlege ruta, som begge gjekk kring fjellet, vart rekna som dei tryggaste rutene, men Thutmose valde den farlege ruta inn Arunapasset, som visstnok berre var akkurat var breitt nok til at ein armé kunne passere hest etter hest og mann etter mann.
Området vart erobra av dei irakiske styrkane til Den arabiske ligaen i den arabisk-israelske krigen i 1948, og vart avstått til Israel i byte for område sør for Hebron i våpenkvileavtalen i 1949 med Jordan. I mars 1949, då den jordanske armeen erstatta den irakiske styrken, vart tre israelske brigadar flytta inn i stillingar i operasjon Shin-Tav-Shin. Etter denne operasjonen, forhandla Israel på ny våpenkvilelinja i Wasi Ara-området nord på Vestbreidda i ein avtale den 23. mars 1949. 15 landsbyar vart då avstått til Israel.
Harper Lee
Nelle Harper Lee var ein amerikansk romanforfattar som er kjent for den pulitzerprisvinnande romanen sin frå 1960, Drep ikke en sangfugl (To Kill a Mockingbird), som fortalde om rasismen ho var vitne til som barn i  heimbyen Monroeville i Alabama. Sjølv om Lee berre utgav denne eine boka i løpet av eit halvt hundreår, vart ho lønt med Fridomsmedaljen til presidenten for sitt bidrag til litteraturen. Romanen har vore pensum for generasjonar av skuleelevar og selt i meir enn 30 millionar eksemplar. Lee har motteke ei rekkje ærestilvisingar, og har avstått å tala ved kvart høve. Ho var assistent for den nære venen sin Truman Capote i undersøkingane til  boka Med kaldt blod (1966).
Hammam Wasel
Hammam Wasel (arabisk حمام واصل, òg skrive Hamam Wasil) er ein by nordvest i Syria i Tartus guvernement, nordaust for Tartus. Av stader i nærleiken finn ein Ayn al-Sharqiyah og al-Baydah i vest, Baniyas i nordvest, Annaza i nord, og al-Qadmus i nordaust, Masyaf i aust, Wadi al-Oyun i søraust, al-Shaykh Badr i sør og al-Qamsiyah i søraust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Hammam Wasel eit folketal på 1 801 i 2004. Han er det administrative senteret i Hammam Wasel nahiyah («underdistrikt») som består av 12 stader med eit samla folketal på 8 522 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg alawittar.
Fådelt skule
Fådelt skule er ein grunnskule med få elevar der elevar frå ulike årstrinn blir underviste saman. Dette skil seg frå ein fulldelt skule, der kvart årstrinn har eigne klassar. Slike skular var vanlege då offentlege skule for alle blei innført frå midten av 1800-talet, og i Noreg var det den vanlegaste skuletypen fram til dei fyrste tiåra av 1900-talet. Seinare er dei blitt mest vanlege i grisgrendte strøk der det bur få ungar. Slike skular blir ofte rekna som viktige for lokalsamfunnet. Alternativet til små, fådelte skular er at elevane pendlar ein annan stad for å gå på skule og bur på internat.
Brillepetrell
Brillepetrell, Procellaria conspicillata (engelsk namn: Spectacled Petrel) er ein sjøfugl i stormfuglfamilien. Han lever i Sør-Atlanteren nord for den antarktiske konvergensen, og hovudsakleg i eit belte mellom 25 og 41° S. Arten har berre ein hekkestad, på det vestre platået på Inaccessible_Island, Tristan da Cunha. Dette er ein av dei største petrellane som hekkar i hòler.
Skildring
Dette er ein stor petrell, ca 55 cm i lengd, med mørk fjørdrakt. Han har karakteristiske kvite band rundt auga, og nebbet er gult. Levetida deira er gjennomsnitt 26,4 år. Dei et blekksprutar, småfisk og krepsdyr.
Denne petrellen hekkar årleg og vil leggje eitt egg i kullet. Reiret ligg i hòler langs elvebreidder eller i myrer.
Dette taksonet var tidlegare rekna å vere ein underart av kvithakepetrell, Procellaria aequinoctialis, men er i dag kjent som ein sjøvstendig art.
Toralf Westermoen
Toralf Westermoen var ein norsk industrileiar og stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti, fødd i Landvik i Aust-Agder. Gjennom sitt leiarskap i verftsnæringa i Vest-Agder var han ein sentral aktør i utviklinga av og bygginga av hurtigbåtar i Noreg.
Næring
Westermoen var son til ein gardbrukar og båtbyggjar. I yngre år tok han del i båtbyggjarverksemda, og gjekk handelsskule. Han starta i 1948 opp A/S Westermoen Båtbyggeri og Mek. Verksted i Mandal, og var direktør i firmaet til 1961, deretter administrerande direktør ved Westermoen Hydrofoil A/S til 1971 og til sist i selskapet Westamarin, også desse heimehøyrande i Mandal.
Westermoen Båtbyggeri byrja utvikle ein snøggåande motortorpedobåt tidleg i 1950-åra. Det resulterte i konstruksjonen «Nasty», grunnlaget for den såkalla Tjeld-klassen av motortorpedobåtar. I tida 1957-71 vart bygt 42 båtar i denne klassen, båtar med ei toppfart på i kring 45 knop. Halvparten av Tjeld-båtane vart eksportert til Tyskland, Tyrkia, Hellas og USA.
Westermoen gav så Harald Henriksen i oppdrag i å utvikle ein ny hurtigbåt med katamaranskrog. Han utvikla den såkalla westamaranen, ein båt men plass til fleire passasjerar og med enklare vedlikehald enn hydfrofoilbåten. Verksemda A/S Westermoen Båtbyggeri og Mek. Verksted er i dag vidareført gjennom selskapet Umoe Mandal.
Politikk
Westermoen var medlem i Mandal bystyre i åra 1956-63. Frå 1969 til 1981 møtte han på Stortinget frå Vest-Agder, vald for Kristeleg Folkeparti. Fram til 1979 var han medlem i Industrikomiteen, dei to siste sesjonane sat han i Forsvarskomiteen. Lokalt hadde han ei rad styre- og tillitsverv både i næringslivet, samfunnsstyringa og i kristelege lag.
Agunnaryd
Agunnaryd er ein tettstad i Ljungby kommun i Kronobergs län i Småland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 215 innbyggjarar.
Busetnad og arbeidsliv
Busetnaden i Agunnaryds, som òg blir kalla Bråna, er samla vest for gjennomfartsvegen. Han består framfor alt av einebustader av varierande alder.
Dei fleste innbyggarane er pendlarar med arbeidsstad i Ljungby, men òg i Liatorp og Älmhult. Det er ca. 100 arbeidsplassar på staden, hovudsakleg innan produksjon og utdanning. I Agunnaryd finst det mellom anna ein landhandel, trelast- og byggefirma.
Agunnaryd var eit av dei områda som i juni 2005 blei hardast råka av ekstremvêret Gudrun.
IKEA
Agunnaryds mest kjende firma er IKEA. Selskapet har opphavet sitt i Agunnaryd, der det blei grunnlagt i 1943 av Ingvar Kamprad i Älmtaryd, Agunnaryd og i 1953 flytta til Älmhult, der det voks seg stort. I tida i Agunnaryd var det berre eit mindre postordrefirma. A-en i IKEA står for Agunnaryd.
Ta'anakh
Ta'anakh-regionen (hebraisk חבל תענך, Hevel Ta'anakh), òg kalla Ta'anachim (hebraisk תענכים), er eit område sør for Jezreeldalen i Israel og aust for Wadi Ara. Området er kalla opp etter den bibelske byen, og ligg like over Den grøne linja nordvest på Vestbreidda. I 1950-åra var området busett av emigrantar frå Marokko, Tunisia, Kurdistan og Polen.
Det meste av regionen ligg i Gilboa regionale kommune.
Domna Khomjuk
Familiebakgrunn
Domna Maksimovna Zakharova blei fødd 10. september 1954 i Koarrdõgk (kildinsamisk Коа̄ррдэгк, russisk Воронье) i Murmansk oblast i dåverande Sovjetunionen. Foreldra hennar var reindriftssamar og dekorerte krigsveteranar. Far hennar var Maksim Antonovitsj Zakharov (1919–1984) og mora hennar var Marija Ivanovna Zakharova (1922–2008). Saman hadde dei ni barn.
Åkarp
Åkarp er ein tettstad i Burlövs kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 5 393 innbyggjarar. Åkarp ligg ved jernbanelina mellom Malmö og Lund.
Domna Khomjuk
Familiebakgrunn
I 1962 vedtok Sovjetunionen å bygga vasskraftverket Serebrjanskaja i nærleiken av der dei budde. For å bygga vasskraftverket, måtte ein demma opp elva Koarrdõgk (Voronja). Nokre år seinare, då heile landsbyen Koarrdõgk skulle bli overfløymd og lagt under vatn, blei familien flytta til Lovozero.
Musikk
Den tradisjonelle vokalmusikken til kildinsamane, kalla livvt eller luvvt (kildinsamisk лыввьт eller луввьт), har vore ein del av livet til Khomjuk sidan ho blei fødd. Både mor og bestemor hennar song luvvt, og mora hennar var ein kjend songar. Mora song saman med musikkgrupper som Lujavvr (kildinsamisk Луяввьр) og Ojjar (kildinsamisk Ойяр). Nokre av songane hennar er blitt registrerte; desse er arkiverte i Noreg, Estland, Tyskland osb. Systera til Khomjuk, Anfisa Agejeva, er òg kjend for luvvt-songen sin.
I 2002, året etter at syster hennar vann joikkategorien i Sámi Grand Prix, deltok Khomjuk i Sámi Grand Prix for fyrste gong, med ein luvvt kalla «Luojavr» (kildinsamisk Луяввьр). Luvvten hennar beskriv heimbyen hennar Lovozero. I 2003 og 2019 deltok Khomjuk igjen i Sámi Grand Prix saman med systera Anfisa Agejeva med bidraga «Duottar» og «Vuess». I 2019 vann Khomjuk Áillohaš musikkpris. I 2021 deltok ho igjen i Sámi Grand Prix, med «Parrša vigket» (kildinsamisk Па̄ррьшя вигетѣ).
I tillegg til å framføra luvvt, samlar Khomjuk og systera hennar òg inn luvvtar og registrerer dei, for å sikra at framtidige generasjonar har tilgang til dei.
Stuorrajekna
Stuorrajekna er den største isbreen i Sverige med eit areal på 13 km². Han ligg i Sulitjelma-massivet søraust i Padjelanta nasjonalpark i Lappland.
Gasherbrum III
Gasherbrum III eit høgt fjell i Gasherbrum-massivet mellom Gasherbrum II og IV i fjellområdet Karakorum som ligg i området Gilgit-Baltistan nord i Pakistan.
Ein høg sadel skil toppen frå nærtliggande Gasherbrum II, noko som gjer at Gasherbrum III har ei skardhøgd på berre 355 meter. I Himalaya er grensa for at eit fjell skal bli rekna som sjølvstendig ei skardhøgd på minst 500 m, så etter dette kriteriet blir ikkje Gasherbrum III rekna som eit sjølvstendig fjell. På grunn av at dominansverdien – det andre kriteriet på eit fjells sjølvstende – er på nesten ein km, blir toppen rekna som ein «relativt sjølvstendig hovudtopp».
Hardraw Force
Hardraw Force er ein foss i Hardraw Beck i England. Han ligg rett utanfor landsbyen Hardraw i Wensleydale i Yorkshire Dalast. Turvegen Pennine Way går rett ved fossen.
Gasherbrum III
Ei gruppe polske klatrarar med Wanda Rutkiewicz, Alison Chadwick-Onyszkiewicz, Janusz Onyszkiewicz og Krzysztof Zdzitowiecki blei dei første til å klatre til topps på Gasherbrum III. Dette er den høgste førsteklatringa gjort av kvinner, ei bragd som det no ikke er mogleg å overtreffe.
Sjølv om Gasherbrum III truleg er verdas høgste 7000 meters-topp er den heilt klårt ikkje mest populær: dei to litt høgare naboane Gasherbrum I og II høyrer til dei attraktive 8000 meters-toppane og den noko lågare Gasherbrum IV er mykje meir imponerande.
Javi Martínez
Javier Martínez Aginaga er ein spansk, baskisk fotballspelar, som speler for Bayern München i den tyske Bundesliga. Han har òg landskampar for Spania. Han vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2012/13- og 2013/14-sesongen og vann den europeiske meisterligaen med den same klubben i 2012/13-sesongen.
Martínez var med på å vinna U19-EM med Spania i 2007. Han debuterte for A-landslaget 29. mai 2010, etter å ha vorte teken ut til Spania sin tropp til fotball-VM i Sør-Afrika ni dagar før. Landslagsdebuten kom i ein treningskamp mot Saudi-Arabia. I turneringa, der Spania vart verdsmeistrar, fekk han spela éin kamp, som innbytar i gruppekampen mot Chile. I 2012 var han med på det spanske landslaget som vann fotball-EM, men kom ikkje på banen i nokon av kampane i turneringa.
Hardraw Force
Med eit fall på ca. tretti meter blir Hardraw Force rekna som det høgaste ubrutte fossefallet over bakkenivå i England. Cautley Spout er høgare med heile 175 meter, men det er fordelt på fleire fall, medan eit underjordisk fall i Gaping Hill på Ingleborough er på omkring 100 meter.
Det var tidlegare mogleg å gå bak fossefallet, men dette er ikkje lenger tillate av tryggleiksårsaker. For å sjå fossen må ein gå gjennom puben Green Dragon Inn i Hardraw. Puben krev ei avgift for dette.
Jens Marcussen den eldre
Jens Marcussen var ein norsk skipsreiar og handelsmann frå Dypvåg i Aust-Agder, som representerte partiet Venstre på Stortinget i perioden 1916-18. Han var farfar til Jens Marcussen den yngre.
Marcussen var son til ein skipsreiar. Han gjekk Tvedestrands skule og arbeidde i åra 1875-80 i ulike forretningar i Arendal. Frå 1880 dreiv han ulike forretningar frå farsgarden Askerøy, som han overtok i 1882. Omframt handel dreiv han skipsreiarlag, med både seglskip og dampbåtar. På Gjeving sette han i gang med båtbygging, ein klemmefabrikk og eit tresliperi.
Frå 1910 til -15 var Marcussen ordførar i Dypvåg. Valperioden 1916-18 møtte han på Stortinget frå einmannskrinsen Holt, vald for Venstre. Elles var han formann eller medlem i ei rekke lokal utval i Dypvåg og i Aust-Agder, mellom dei likningsnemnda i Dypvåg og i fylkesskattestyret.
Southern Roots: Back Home to Memphis
Southern Roots: Back Home In Memphis er eit musikkalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Mercury Records i 1973.
Innspeling
Albumet vart produsert av Huey Meaux og innspelinga byrja i september 1973, som vart eit dårleg år for Lewis. Han hadde blitt fengsla og bøtelagt for å køyre i alkoholpåverka tilstand. Kort tid etter han slapp ut omkom sonen Jerry Lee Lewis jr. i ei bilulukke, og tre veker seinare søkte den fjere kona hans, Jaren, om skilsmisse. Albumet har ei kraftig soul-kjensle og Lewis vart akkompagnert av folk frå Stax Records som Steve Cropper, Al Jackson jr. og Donald «Duck» Dunn, i tillegg til rock and roll-ikonet Carl Perkins og Memphis Horns.
Smoi
Smoi er ei form for løyndespråk som vart utvikla i Mandal i tida før fyrste verdskrigen. Ordet smoi tyder smug på Mandalsdialekt. Prinsippet for smoi er at ord og lydar vert stokka om på så det blir vanskeleg for utanforståande å skjøne. Soleis er smoi eit døme på fenomenet som kallast løyndespråk, kodespråk eller antispråk. Torghandlarar kunne bruke smoi for å «dysne nøbbane», altså snyte bøndene. Språket har også vore brukt av drosjesjåførar, av bankfolk, og av motstandsrøyrsla under andre verdskrigen. Smoi kan også nyttast som rein leik og underhaldning. I dag er det helst eldre mandalittar som meistrar smoi.
Southern Roots: Back Home to Memphis
Innspeling
Southern Roots gjekk inn på countrylista til Billboard, og nådde sjetteplassen.
Duraykish-distriktet
Duraykish-distriktet (arabisk منطقة دريكيش ) er eit distrikt (mantiqah) i Tartus guvernement i Syria. I folketeljinga i 2004 hadde det eit folketal på 60 978. Senteret i distriktet er byen Duraykish.
Inndelingar
Distriktet Dreikiche er delt inn i fire underdistrikt eller Nāḥiyas (folketala er frå folketeljinga i 2004):
Olofsborg
Olofsborg (finsk Olavinlinna) er ei mellomalderfestning i Nyslott i Finland. Ho ligg på ei lita øy i Kyrönsalmi-sundet mellom innsjøane Haukivesi og Pihlajavesi, og er omgjeven av strie straumar.
Festninga blei bygd på 1400-talet. Ho er den nordlegaste mellomalderfestninga av stein som framleis står.
Olofsborg blei restaurert på 1970-talet i eit prosjekt som var ferdig i 1975. Olofsborg er kjend for sin årlege internasjonale operafestival om sommaren.
Shfela
Shfela eller Shephelah (hebraisk הַשְּפֵלָה eller שְׁפֵלַת יְהוּדָה Shfelat Yehuda, «Dei judeiske forberga») er eit lågland sør i det sentrale Israel som strekkjer seg over 10–15 km mellom Hebron-fjellet og kystsletta. Det var ein av regionane som tilhøyrte Juda-stamma i Bibelen. I dag er Shfela stort sett eit landleg område med mange gardar.
Referansar i Bibelen
Shfela er nemnt i Det gamle testamentet, in Femte Mosebok 1:7 (dalen); Josva 9:1 (dalane); 10:40 (dalen); 11:2, 16 (dalen); 12:8; 15:33; Domarane 1:9; 1. Kongebok 10:27; Jeremia 17:26; 32:44; 33:13; Obadja 1:19; Sakarja 7:7; 1. Krønikebok 27:28; 2. Krønikebok 1:15; 9:27; 26:10; 28:18. Shfela var åstad for mange slag i Bibelen. Under Bar Kokhba-opprøret vart det grave ut tunnelar i åsane, som danna eit utførleg bunkersystem for å kunne slå romarane.
Geografi
Shfela er ei frodig, bølgjande slette. Ein av dei viktigaste kjenneteikna er åsane som er danna av mergel-dekt, mjuk kalk, i motsetnad til Judeafjella som består av hard kalk og dolomitt. Jordsmonnet i dalen og dei nedre områda har høgt sandinnhald, i tillegg til store område med grøderik jord. Det kan stundom oppstå myrområde i regntida. Dei sørlege delane består av løss, medan områda nord for Ashkelon består av leire.
Ei rekkje dalar som går aust til vest, skjer gjennom Shefelah. Frå nord til sør er desse Ayalondalen, Sorekdalen, Elahdalen, Guvrindalen, Lachishdalen og Adorayimdalen. Dei bibelske byane som vart grunnlagd der vakta over dei indre byane og utnytta handelen som passerte gjennom området. Ayalon var hovudvegen til Jerusalem etter Horon.
Det er mange grotter sør i Shfela, og mange av dei er bjølleforma, som dei i Beit Guvrin.
Nyslott
Nyslott, på finsk Savonlinna er ein by og kommune i Södra Savolax i Finland. Byen blei grunnlagd i 1639 av Per Brahe. Han er kjend for festningen St. Olafs slott (Olavinlinna), der Nyslotts operafestival blir halden kvar sommar.
Nyslott er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunene Enonkoski, Heinävesi, Kitee, Liperi, Rantasalmi, Ruokolahti, Rääkkylä, Sulkava og Varkaus. Han har rundt 36 414 innbyggjarar og dekkjer 3 597 km² etter at han blei slått sammen med Savonranta kommune 1. januar 2009. 1. januar 2013 blei også Kerimäki og Punkaharju slått saman med Nyslott.
Byen er bygd på holmar og oddar i Saimen-sjøsystemet. Han ligg ved innsjøen Pihlajavesi i landskapet Savo, 9 mil nordaust for St. Michel. Han voks opp rundt St. Olavsslottet, som var svensk grensefestning mot aust. Byen var under russisk styre 1714-1721 og frå 1743-1812.
Nyslott er ein skuleby og har tre- og lêrindustri. Turisttrafikken er også svært viktig, med den internasjonale operasfestivalen som ei viktig årleg hending.
Sidan 2000 har ein også halde årlege verdsmeisterskap i mobiltelefonkasting Mobile Phone Throwing World Championships.
Ibn Saud av Saudi-Arabia
Abdulaziz Ibn Saud, best kjend som Ibn Saud, var grunnleggjaren og den første kongen av Saudi-Arabia. Han samla riket som omfattar størsteparten av Den arabiske halvøya gjennom å erobra Nedsjd, Hedsjas og Asir frå 1900 til 1934. Ibn Saud hadde fleire titals barn, mellom dei alle etterfølgjande kongar av Saudi-Arabia.
Ibn Saud vart truleg fødd i 1876 i Riyadh. Han var son av leiaren av Saud-dynastiet, Abdul-Rahman. I 1890 erobra Al Rashid-dynastiet Riyadh, og Saud-familien flykta først til Rub al Khali-ørkenen og så til Bahrain før dei slo seg ned i Kuwait.
Ibn Saud grunnla Ikhwan, ein muslimsk brorskap av beduinarstammar som hjelpte han til makta. Som forfedrene sine kjende Ibn Saud seg til wahhabismen, ei form av islam som har prega det saudiarabiske samfunnet. Som konge var han ein tilhengjar av panarabisme.
Det blei funne petroleum i Saudi-Arabia i 1939, og Ibn Saud gav amerikanske oljeslelskap løyve til å utnytta store felt i 1944. Dette danna grunnlaget for den seinare store rikdommen i Saudi-Arabia. For Storbritannia var valet uvelkomen, ettersom dei hadde støtta Ibn Saud gjennom mange år.
Under første verdskrigen gav Ibn Saud støtte til britane, men blei nedkjempa av den osmanske emiren Jabal Shammar i 1912. Også under andre verdskrigen støtta han vestmaktene. Ibn Saud motsette seg jødisk innvandring til Palestina etter verdskrigen, og deltok med lite hell i Den arabisk-israelske krigen i 1948.
Wazo Hill
Wazo Hill er ei lita høgd i Kinondoni distrikt i Tanzania, om lag 30  km nord for Dar-es-Salaam. På Wazo Hill ligg Twiga Cement, Tanzanias største sementfabrikk, som er deleigd av norske Scancem.
Prakthette
Prakthette (Mycena floridula) er ein mellomstor hettesopp med raud til rosa hatt. Hatten bleiknar mot gulkvit, ofte med eit rosa skjær; og er 0,5–1,5 centimeter på tvers.
Prakthette veks i det same habitatet som elfenbeinhette, som ho òg liknar når ho bleiknar. Somme har rekna prakthette som eit rosa avbrigde av elfenbeinhette og vidare studiar trengst for å avklåra om det er tale om to ulike artar.
Frankolinar
Frankolinar er bakkelevande fuglar som lever av insekt, vegetabilsk materie og frø. Dei fleste av medlemmene har nedbøygd øvre nebb, fjorten halefjører og hos mange artar har hannen spor på tarsen. Av dei rundt 40 nolevande artar, er fem avgrensa til Asia, medan alle andre er avgrensa til Afrika.
Utbreiing
Tolv av artane som finst i Afrika finst i regionen i det sørlege Afrika, og av desse, finst sju i varierande mengder innanfor dei politiske grensene i Namibia. Seks sørlege afrikanske frankolinar blir rekna som endemiske til subkontinentet, av dei er tre funne i Namibia: steinfrankolin, brillefrankolin og grasfrankolin. Kappfrankolin er endemisk for Kapp-provinsen i Sør-Afrika, og finst marginalt i det sørlege Namibia. Ein fossil frankolin, Francolinus capeki, har vorte skildra frå sein pliocen-førekomstar i Ungarn.
Artslista
Frankolinar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Hyfe
Hyfar er selletrådar som utgjer grunnvevet i dei fleste soppane. Dei kan vera greina og har hjå dei fleste soppane tverrvegger med porar som slepp cytoplasma gjennom frå selleavsnitt til selleavsnitt. Dei veks berre i spissen.
Stjerna Pollux
Pollux (β Gem, β Geminorum, Beta Geminorum) er ei stjerne nord i stjernebiletet Tvillingane. Ho er ei utvikla kjempestjerne med oransje farge. Ho har ein tilsynelatande storleiksklasse på 1,1, og er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet; meir lyssterk enn nabostjerna Castor (Alfa Geminorum). Parallaksemålingar med satellitten Hipparcos har plassert stjerna 33,78 lysår unna jorda. Sidan 1943 har spekteret til denne stjerna vore eit stabilt ankerpunkt som andre stjerner vert klassifisert etter. I 2006 vart det stadfesta at Pollux har ein eksoplanet kring seg.
Hyfe
Hyfar finst òg hjå bakteriegruppa strålesopp (Actinomycetes), men er elles ikkje kjend hjå andre livsformer.
Stjerna Pollux
Eigenskapar
Stjerna er større enn sola, kring to gonger massen og nesten ni gonger radiusen. Ho var ein gong ei hovudseriestjerne klasse A, og har nytta all hydrogenet i kjernen og utvikla seg til ei kjempestjerne med spektralklasse K0 III. Den effektive temperaturen til den ytre envelopen til denne stjerna er kring 4 666 K, som ligg i området som produserer den karakteriske oransje fargen til klasse K-stjerner. Pollux verkar å rotere langsamt med ein projisert rotasjonssnøggleik på 2,8 km/s.
Planetsystem
Det har vore mistenkt sidan 1993 at ein eksoplanet krinsa kring Pollux, frå svingingar i den målte radialsnøggleiken. Planeten Pollux b vart annonsert den 16. juni 2006. Pollux b er kalkulert til å ha ein masse på minst 2,3 gonger massen til Jupiter. Ho brukar kring 590 dagar på ein runde rundt Pollux.
VX-6
Air Development Squadron Six (VX-6 eller AIRDEVRON SIX, ofte omtalt med kallenamnet «puckered penguins» (dei rynkete pingvinane)) var ein flyskvadron i United States Navy basert ved McMurdo-basen i Antarktis. Skvadronen vart oppretta ved Naval Air Station Patuxent River i Maryland den 17. januar 1955 og oppdraget var å utføre oppdrag til støtte for Operasjon Deep Freeze, som var eit ledd i United States Antarctic Program.
Med halenummeret XD, flaug skvadronen mange fly og helikopter under oppdraga, og fleire av desse var pionerreiser. Til dømes vart den første flyruta mellom Antarktis og New Zealand oppretta av mannskap og fly frå VX-6 i 1955. Åre etter vart det skiutrusta R4D Dakota frå VX-6 det første flyet som landa ved Sørpolen. I 1961 vart den første medisinske naudevakueringa på vinteren gjennomført frå Byrd-stasjonen til Christchurch. I 1963 utførte eit LC-130F Hercules frå VX-6 den lengste flyturen i antarktisk historie. I 1967 fullførte eit LC-130F frå VX-6 den første planlagde vinterflyginga til Antarktis og landa ved Williams Field.
VX-6 fekk det nye halenummeret JD i 1957 og fekk det nye namnet Antarctic Development Squadron Six (VXE-6) den 1. januar 1969. I løpet av dei 14 åra skvadronen eksisterte, omkom 17 sjømenn og marinesoldatar frå VX-6 i Antarktis under oppdrag for Operation Deep Freeze.
Øyar i Sverige
Dette er ei liste over svenske øyar.
Stylteløparar
Stylteløparar, er ei samnemning for nokre av vadefuglane i avosettfamilien, Recurvirostridae, som har langt, rettpeikande nebb og særs lange bein. Stylteløparar er spreidde på alle kontinent unntatt Antarktis. Habitatet deira er våtmarker med brakkvatn eller saltvatn i varmt eller særs varmt klima. Dei beitar vanlegvis på vasslevande insekt og andre smådyr og hekker på bakken i lause koloniar. Desse fuglane har fjørdrakt i ein kombinasjon av svart og kvitt med svart overside. Eit unntak er den utdryddingstrua svartstylteløpar på New Zealand som er heilt svart. Svartstylteløpar skil seg òg frå dei andre artane ved at han ikkje er kolonihekkar.
Artslista
Stylteløparar er assosiert med slekta Himantopus, men beltestylteløpar er i si eiga slekt Cladorhynchus.
Stylteløparar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Himantopus
Priyanka Chopra
Priyanka Chopra Jonas er ein indisk filmskodespelar og songar, og vinnar av Miss India World og Miss World i 2000. Gjennom karrieren sin som filmskodespelar har Chopra vorte ein av Bollywoods best kjende skodespelarar og er ein av dei mest populære kjendisane i India. Ho har vunne ein nasjonal filmpris for beste skodespelar, og ei rekkje andre prisar. Ho er kusine av skodespelaren Parineeti Chopra.
Bakgrunn
Priyanka Chopra vart fødd av foreldre som begge var lækjer i den indiske hæren, noko som medførte at familien ofte måtte flytta rundt i barndommen hennar, men ho reknar Bareilly, som ligg 220 km aust for Delhi, som den eigentlege heimen sin. Som tenåring budde ho nokre år hos ei tante i USA. I 2000 melde mora hennar henne på ei venleikstevling kalla Femina Miss India der ho hamna på andreplass, noko som gav henne tittelen som Miss India World og kvalifisert for å delta i Miss World-konkurransen. Ho vart krona som Miss World i 2000, den femte frå India som har vorte det.
Sjølv om ho ein gong vurderte å studera ingeniørvitskap, valde ho heller å ta imot tilbod frå den indiske filmindustrien som eit resultat av titlane hennar i venleikskonkurransane.
Skodespelar
Debutfilmen hennar var tamilske Thamizhan i 2002. Året etter spelte ho i The Hero, den første hindifilmen hennar. Denne vart følgd av suksessen Andaaz som gav henne ein pris for beste kvinnelege debut. Ved 2006 hadde ho etablert seg som ein leiande skodespelar i hindifilm med ei rekkje hovudroller i filmar som Krrish og Don. Etter å ha fått blanda mottaking for ei rekkje mindre suksessfulle filmar, fekk ho gode meldingar for portrettet hennar av ukonvensjonelle figurar, inkludert ein plaga modell i dramaet Fashion frå 2008, ein livleg marathikvinne i thrilleren Kaminey frå 2009, som ein seriemordar i 7 Khoon Maaf frå 2011 og som ei autistisk kvinne i den romantiske komedien Barfi! frå 2012.
Ho har fått ytterlegare kommersiell suksess ved å delta i filmar som den fartsfylte thrilleren Don 2 (2011) og hemndramaet Agneepath (2012), alle var blant dei mest setja indiske filmane nokosinne.
I tillegg til å spela i filmar har ho delteke i ei rekkje show, leidde eit reality-TV-program på indisk fjernsyn, skrive faste spaltar i indiske aviser og vore oppteken av veldedig arbeid. Blant anna vart ho utnemnd som UNICEF sin Goodwill-ambassadør for rettane til barn den 10. august 2010. I 2012 gav ho ut sin første musikksingel, «In My City». Den andre singelen hennar, «Exotic», kom i 2013, og gjekk inn på listene i land som blant anna USA og Canada.
Prisar og utmerkingar
Chopra mottok den indiske utmerkinga Padma Shri for det kunstneriske virket sitt i 2016.
Alberga
Alberga er ein tettstad i Eskilstuna kommun i Södermanlands län i Södermanland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 410 innbyggjarar.
Älandsbro
Älandsbro er ein svensk tettstad i Härnösands kommun i Västernorrlands län i landskapet Ångermanland. I år 2005 hadde tettstaden 834 innbyggjarar.
Wise Peak
Wise Peak er eit lite fjell (1580 moh) som markerer sørenden av Warren Range i Oates Land. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Keith A.J. Wise, ein biolog ved McMurdo-basen i fem år frå 1960-61 til 1964-65.
Woodgyer Peak
Woodgyer Peak er eit fjell på over 2000 m i Wallabies Nunataks, vest for Churchill Mountains i Antarktis. Det vart namngjeve etter N. G. Woodgyer, eit medlem av gruppa som overvintra ved Cape Hallett i 1962 og som arbeidde som teknikar for det geomagnetiske prosjektet.
Ålberga
Ålberga er ein svensk tettstad i Nyköpings kommun i Södermanlands län i Södermanland. I 2005 hadde tettstaden 271 innbyggjarar.
Duraykish
Duraykish (arabisk دريكيش, òg skrive Dreikiche) er ein by i Syria i Tartus guvernement, kring 32 km aust for Tartus. Namnet Dreikiche kjem frå latin, og tyder «tre grotter». Byen er kjend for mineralvasskjelder som ligg sør for byen. Mineralvatnet i byen vert tappa på flaske og seld som «Dreikiche». Innbyggjarane er hovudsakleg alawittar.
Rimma Kurutsj
Utdanning og framgang som språkforskar
Rimma Kurutsj tok diplomeksamen i 1961 (russisk diploma) frå det filologiske fakultetet ved det Statlege Universitetet (dåverande pedagogisk høgskule) i Beltsy i Moldova (dåverande Moldovisk SSR). Fram til 1964 arbeidde ho som lærar for russisk i bygdeskuler i Moldova. Doktorgraden (russisk kandidat pedagogitsjeskih nauk) i pedagogikk fekk ho 1967 frå Instituttet for den nasjonale skulen ved det pedagogiske vitskapsakademiet i Sovjetunionen. Frå 1968 til 1975 arbeidde ho ved Det statlege universitetet i Tsjernovtsy i Ukraina/dåverande Ukrainske SSR.
I 1975 flytte Kurutsj til Murmansk og leidde avdelinga for russisk ved Det statlege humanistiske universitetet (dåverande pedagogisk høgskule) til 1977.
Samisk forsking
Opphaveleg spesialisert i andrespråkslæring av russisk byrja Kurutsj å interessere seg for revitaliseringa av kildinsamisk, det største blant dei samiske urfolksspråka på Kolahalvøya. 1976 blei Kurutsj leiar av ei ny arbeidsgruppe for samisk språkforsking, etablert som ei avdeling innom utdanningsseksjonen ved kommunistpartiets Sentralkomitéen i Murmanskområdet. Hennar første medarbeidarar var dei to samiske lærarane Aleksandra Antonova og Boris Gluhov.
I tida fram til 1990-talet var Kurutsj ein produktiv forskar både innom språkdidaktikk, ortografi, leksikografi og grammatikkografi og arbeidde med kildinsamisk språkplanlegging og etableringa av undervisinga for dette truga språket i Sovjetunionen. Under leiinga hennar og med støtte frå Det russiske vitskapsakademi utvikla arbeidsgruppa, som seinare hadde fleire andre samiske medarbeidarar, ein ny kildinsamisk ortografi og læremiddel. I tillegg til omfattande kursmateriale for språkundervisning til samiske born og didaktisk handleiing laga arbeidsgruppa også den store kildinsamisk-russiske ordboka («Den raude ordboka») frå 1985. Ordboka omfattar ein normativ oversiktsgrammatikk av kildinsamisk som vart skrive av Kurutsj. I tillegg har ho også publisert andre lingvistiske arbeid, m.a. om kildinsamisk fonologi og morfologi.
Aktivist og politikar
Med den aktive innsatsen sin for revitaliseringsarbeid var Kurutsj blant dei første språkaktivistane innanfor det kolasamiske samfunnet, trass at ho ikkje er same sjølv. Men ho fekk også sterk kritikk av samar som vart usamd om den ortografiske norma som blei utvikla av gruppa hennar i Murmansk.
Kurutsj hadde tilmed ein kort karriere som samepolitikar, då ho (i lag med N.E. Afanasjeva) blei vald til med-visepresident i Kolasamelaget då det vart stifta i 1989. Men berre eitt år seinare forlét ho organisasjonen att, fordi berre etniske samar kunne vere fullverdige medlemmar. I seinare år dreiv Kurutsj ikkje med samisk språkarbeid eller politikk, men var aktiv i organisasjonar i storsamfunnet. Ho var medlem i det russiske Pensjonistpartiet (russisk Rossijskaja partija pensionerov), der ho til og med blei leiar for den lokale avdelinga i Murmansk. Seinare leidde ho den offentlege organisasjonen «Pensjonistar i Murmansk» (russisk Общественной организации "Пенсионеры Мурмана") og arbeidde som leiar for Murmanskavdelinga av den offentlege organisasjonen «Den store fedrelandskrigens barn» (russisk Дети Великой Отечественной войны).
Åhus
Åhus er ein tettstad i Kristianstads kommun i austlege Skåne, ved utløpet til Helge å i Hanöbukten. Staden har 10 487 fastboende (2020) og mottar mange sommargjester.
Historie
Åhus si historie går tilbake til sein jernalder, då ein viktig handelsplass blei etablert litt lenger opp langs elva i forhold til dagens Åhus. Namnet kjem frå det oldnordiske ordet aos, som tyder «elveos». Åhus var då ein del av det danske riket. På 1100-talet blei det oppført ei borg utanfor byen etter kontinentalt førebilete, truleg av erkebiskop Eskil i Lund. Denne borga fekk namnet Aose-hus. Blømingstida opplevde byen frå 1200- til 1400-talet, då han høyrte under Lunds erkebispesete. Mellom anna blei det då oppført ein bymur; i dag er restane etter denne muren dei best bevarte restane av ein ringmur frå mellomalderen i Sverige. Dei eldste, kjende byrettane er frå 1326, men i følgje byen sin eigen tradisjon reknar ein med at byen blei grunnlagt i 1149, då erkebiskop Eskil fekk han i forlening.
På 1720-talet byrja ein å dyrke tobakk ved Åhus. Dyrkinga stoppa på midten av 1960-talet. I moderne tid er Åhus blitt kjent for ålefiske og for produksjonen av Absolut vodka.
Etterstadsletta i Oslo
Etterstadsletta er ei gate på Etterstad i Oslo. Ho går i ein boge frå Biskop Jens Nilssøns gate i nordleg og austleg retning før den kjem attende til Biskop Jens Nilssøns gate. Samla dannar dei to gatene ein ring rund Etterstad. I nr 4. ligg OBOS si fyrste bustadsblokk frå 1931, med namn Etterstad 1. I nr 5 ligg Etterstad videregåande skole, tidlegare Oslo teknisk-maritime skole. Mesteparten av den øvrige busetnaden vert utgjort av bustadsblokker frå ulike tidsfaser: Frå 1947 til 1960 bygde OBOS ut store delar av området med lamellblokker, og dessutan fire store punktblokker øvst på området. I midten av bustadsområdet ligg Etterstadparken, eit langstrekt parkdrag orientert aust-vest. På 1980-talet bygde Selvaag ut området mot Alnaelva med terrasseblokker.
Etterstadsletta vart vedteke som gatenamn i 1951, men namnet har lenge vorte brukt i andre samanhengar. Alt på 1800-talet vart nemninga Etterstadsletta brukt om ekserserplassen som lå her. Etterstadsletta har òg vore flyplass. I 1917 heldt Carl Cederström ei flyoppvisning der.
Janet's Foss
Janet's Foss er ein liten foss i nærleiken av landsbyen Malham i North Yorkshire i England. Han fører Gordale Beck over ei kalksteinsklippe.
Namnet Janet (stundom Jennet) trur ein kjem frå ei folkesegn om ei eventyrdronning som skal ha budd i ei grotte bak fossen.
Åkers styckebruk
Åkers styckebruk er ein svensk tettstad i Strängnäs kommun i Södermanlands län i Södermanland. I år 2005 hadde tettstaden 2 730 innbyggjarar. Namnet kjem frå av at det var produksjon av kanonar og kanonkuler frå 1500-talet og framover. På staden kom det seinare òg ein fabrikk som produserte krut, denne var verksam fram til 1993.
Fikentre
Fikentre (Ficus carica) er eit tre i fikenslekta som er kjent for frukta fiken. Fikentre blir særleg dyrka i middelhavsland og andre område med middelhavsklima. Treet blomstrar tre gonger i året og kan bli 5-6 meter høgt.
Fikenar er dropeforma med små frø, og kan etast heile. Dyrkinga har vore kjent sidan oldtida, og fikenbladet er kjend for å ha dekt til kjønnsorgana til Adam og Eva i mange kunstnariske framstillingar.
Marin grense
Marin grense, forkorta MG, er det høgaste nivået havet har hatt på ein stad etter at det vart fritt for is ved slutten av siste istida. Ho vert avgjort ved høgda av strandhakk, strandlinjer og breelvdelta, ofte med restar etter marine dyr.
Årsaka til at havet stod høgare ved slutten av istida er at heile landplata vart pressa ned ved vekta av ismassane. Straks isen smelta frå kystområda, rykte havet inn. Den beste landbruksjorda i Noreg er sand- og leiravleiringar danna under den marinen grensa.
Regional variasjon
Landhevinga var størst der der isdekket var tjukkast, men grensa i innlandet ligg ofte lågare enn ein skulle vente fordi området vart isfritt først etter at landhevinga hadde kome godt i gang. På kartet kan ein trekkje linjer gjennom stader med same verdi for den marinen grense, og resultatet for Skandinavia er ei rekkje kurvar omkring eit hevningssentrum i nordre delar av Bottenvika. Her ligg grensa på nesten 290 meter over dagens havnivå, medan den er 221 meter i Skådalen ved Oslo (den høgaste målte MG i landet) og nær 0 langs kysten ved Jæren, Lista og i Danmark. Etter at havet nådde det maksimale nivået sitt og isen smelta etter siste istida, heva landa seg særs raskt; for Oslo-området kan stranda ha falle så mykje som 10 meter per 100 år den første tida
Antarctica New Zealand
Antarctica New Zealand er eit institutt som handterer New Zealand sine interesser i Antarktis. Organisasjonen sørgjer logistikkstøtte for eit stort, vitskapleg program, i tillegg til å operere forskingsstasjonen Scott Base i McMurdo Sound.
Sidan 1959 har Scott Base vore den permanente basen til New Zealand i Antarktis. Ei vurdering frå 1994 anerkjende Antarktis som strategisk viktig for New Zealand som ein av nasjonane på den sørlege halvkula. Dette resulterte i etableringa av New Zealand Antarctic Institute, kjent som Antarctica New Zealand, den 1. juli 1996.
Instituttet rapporterer til Antarctic Policy Unit i Utanriksdepartementet (Ministry of Foreign Affairs and Trade, MFAT). Styremedlemmar blir utnemnde for tre år av utanriksministeren i samråd med styreformannen. Denne perioden kan utvidast med ytterlegare tre år av statsråden.
Antarctica New Zealand er lokalisert i International Antarctic Centre i Christchurch.
High Force
High Force er ein foss i elva Tees i England. Han ligg nær Middleton-in-Teesdale i Durham. Det er ei utbreidd oppfatning at han med eit fall på tjue meter er den høgaste fossen i England, men dette er ikkje korrekt. Cautley Spout i Cumbria har eit fall på ca 175 meter, medan Hardraw Force i North Yorkshire har eit ubrote fall på tretti meter.
Mount Wyman
Mount Wyman er eit fjell, 2665 moh, ved enden av eit utspring som går vestover frå Sandford Cliffs i Queen Elizabeth Range. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Carl O. Wyman, ein forskar på ionosfæren ved Little America V, 1957.
The Elder Scrolls: Arena
The Elder Scrolls: Arena er eit episk fantasy open world action RPG-dataspel, utvikla av Bethesda Softworks og lansert i 1994. Spelet er det fyrste i selskapet sin populære The Elder Scrolls-serie, og tek for seg, slik som alle etterfylgjarane, på fantasikontinentet Tamriel.
Arena var, saman med det etterfylgande spelet The Elder Scrolls II: Daggerfall, på mange måtar forut for si tid. Spelet hadde blant anna eit avansert system for å skape trylleformlar. På den andre sida fekk Arena kritikk for å gje spelarane ein ganske hard start. Sjølv Ken Rolston, sjefsdesignar for The Elder Scrolls III: Morrowind, seier at han gjennom åra har starta spelet på nytt tjue gonger, men at han berre kom seg ut éin gong av fangeholet som spelaren byrjar i.
På spelet og serien sitt tiårsjubileum i 2004 blei Arena gjort tilgjengeleg for gratis nedlasting. Ettersom spelet opphavleg blei utvikla for MS-DOS, har nyare system problem med å kjøre Arena utan ein emulator slik som DOSBox.
Spelet si handling tar utgangspunkt i keisaren Uriel Septim VII, som blir halden fanga i ein annan dimensjon av kampmagikaren Jagar Tharn. Helten, styrt av spelaren, skal lauslate fangen ved å finne dei åtte bitane som utgjer The Staff of Chaos.
The Fame
The Fame er debutalbumet til den USA-amerikanske musikaren Lady Gaga, utgjeve 19. august 2008 av Interscope Records. Musikkstilen hentar inspirasjon frå 80-tals elektropop og synthpop, og blandar inn element frå dansemusikk.
Dei to første singlane frå The Fame, «Just Dance» og «Poker Face» vart begge internasjonale slagerar i 2008. Andre singlar frå albumet femner «Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)», «LoveGame», og «Paparazzi». Gaga fremja albumet sitt ved å opptre live, mellom anna gjennom turneen The Fame Ball Tour. The Fame følgjer med som ei bonusplate på deluxe-utgåva av det andre studioalbumet til Gaga, The Fame Monster.
Albumet har for det meste fått positive kritikkar, og gjekk inn som nummer 1 på topplistene i land som Storbritannia, Irland, Tyskland, Austerrike, Sveits og Canada. På verdsbasis har albumet selt over 12 millionar eksemplar.
Ivar Odnes
Ivar Odnes var ein norsk byggmeister, musikar og politikar, oppvoksen i Vågå, som representerte Oppland fylke og Senterpartiet på Stortinget frå oktober 2017 til han døydde av kreft eitt år seinare.
Odnes var bygningsmann i unge år, til dess han utdanna seg ved Norges Trelastskole på Lillestrøm. Sidan arbeidde han 1998-2002 som byggjeplassleiar ved Aasheim Bygg AS og der etter ved Toten Bygg og Anlegg i 2002–11, busett i Østre Toten. Frå 2011 til 2017 var han fylkesvaraordførar i Oppland. Ved stortingsvalet 2017 var Odnes Senterpartiet sin fyrstekandidat i Oppland. På Tinget vart han vald inn i Transport- og kommunikasjonskomiteen.
Odnes var kommunestyremedlem i Vågå i 6 år. Frå hausten 2003 til han vart vald inn på Stortinget representerte han Senterpartiet i Oppland fylkesting, varaordførar dei siste 6 åra.
Kyperbinding
Kyper, køper eller diagonalbinding er ei grunnbinding i veving der vevnaden er laga med tre eller fleire skaft der bindepunkta blir forskovne i høve til lengderetninga, slik at det blir danna skråttgåande striper.
Ivar Odnes
Frå 1984 spelte Odnes fele i folkemusikkgruppa Nye Ringnesin. I 2013 tok han over vervet som nestleiar i styret i Norsk Kulturarv. Han var elles styremedlem i NFF Indre Østland, leiar 2016-18 i Senterpartiets studieforbund og 2015-17 Kommunenes Sentralforbund Oppland og same perioden leiar av bedriftsforsamlinga i Eidsiva Energi.
Kjelder
allkunne
Akkumulasjon i geologi
Akkumulasjon er ein geologisk term for avleiring av materiale som er frakta av elvar, havstraumar, isbrear, vind eller bølgjer.
Pledd
Pledd (frå engelsk plaid, kanskje opphavleg frå skotsk-gælisk plaide) er eit tjukt teppe av ull, ofte med rutemønster. Ein kan bruka pledd til å ha om seg eller oppå seg for å halda varmen, eller som underlag på ein piknik.
Det engelske ordet plaid blei opphavleg brukt i Skottland om eit kyperbunde ullteppe som vanlegvis hadde eit rutemønster. Etterkvart har det gått over til å brukast om alle klede med slike rutemønster, eller om mønsteret i seg sjølv. Ordet blir også brukt om eit langt, ruta eller stripa ullsjal som tradisjonelt er blitt brukt som skulderkappe i dei skotske høglanda. Som full plaid er det del av den skotske nasjonaldrakta highland dress.
Children, Go Where I Send Thee
«Children, Go Where I Send Thee» er ein tradisjonell julesong kjend frå USA som er bygd opp som ei telleregle med kristent innhald. Han er også kjend som «Children, Go Where I Send You», «The Holy Baby», «Little Bitty Baby», «Born in Bethlehem» og andre variasjonar.
Songen blir gjerne rekna som ein afroamerikansk variant av den engelske folkesongen «Come and I will sing you» (eller «Green grow the rushes, oh», «The Twelve Apostles», «Carol of the twelve numbers» og fleire), som er funnen i store delar av Nord-Amerika. Begge typane har Roud-nummeret 133.