cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanariøyane
Forhistorie
Folkesetnadane som kom til øyane, hadde ulike tradisjonar, ulike religionar og var ulike av utsjånad. Ei og same øy hadde dermed folkesetnader med ulike kulturar. Ingen veit sikkert når dei ulike gruppene kom til dei forskjellige øyane - eller i kva rekkefølge dei kom. Desse vert i dag rekna som urfolk på Kanariøyane. Urbefolkninga tok/fekk seinare namn etter kvar øy dei budde på. Guanchane levde på Tenerife (opphavleg Chenerfe), bimbaches på El Hierro (opphavleg Hero = sisterane), gomerarar på La Gomera og auaritas på La Palma (Benahoare). Ingen kjenner dei lokale namna til urbefolkningane på Lanzarote, Fuerteventura og Gran Canaria. Europearane gav namnet majos for innbyggjarane både på Lanzarote og Fuerteventura. Seinare vart majos berre nytta om urbefolkninga på Lanzarote. Urbefolkninga på Fuerteventura fekk namnet majoreros. Det opphavlege namnet på Fuerteventura kan ha vore Erbani ('muren', etter ein mur som delte landområda Jandia i sør og Maxorata i nord. Det opphavlege namnet på Gran Canaria og dei innfødde der, er ukjend. På Museo Canario i Las Palmas vert namnet Tamarán ('palmelund') nytta som dei innfødde sitt namn på øya.
Ordet canaria dukkar første gong opp hos Plinius den eldre. Han hevder at ordet stammer frå nokre store hundar (latin cane tyder 'hund') som vart gjevne i gåve til kong Juba av Mauretania. Denne teorien er no forlaten av dei fleste forskarane. Tilbake står tre teoriar: At Plinius den eldre skreiv feil av den greske kjelda si og at dyra skal vere Canis marinus ('sel'). Eller at namnet kjem etter at ei folkegruppe kalla canarii vart deportert av romarane etter eit opprør i Atlasfjella år 42. Den tredje teorien kan vere at namnet kjem frå ganar-folket som budde på den afrikanske sida av sundet over mot øyane, kalla Gannaria.
Romarane hadde elles eigne namn på fem av øyane, dei som vart kalla «dei lykkelege øyane» (lat. fortunatas insulas) : El Hierro (Pluvalia el. Ombrion), La Gomera (Capraria), La Palma (Junonia), Tenerife (Ninguaria/Nivaria) og Gran Canaria (Canaria og Planasia). Fuerteventura og Lanzarote gjekk under fellesnamnet Purpurøyane (lat. pupurariis).
Omgrepet guanche er ukorrekt omtalt i mange leksikon som eit felles namn på alle urfolk på Kanariøyane. Dette baserer seg på ei mistyding og stammer frå ein fransk offiser som hevdar dette i ei reiseskildring 1801. Franskmennene tok til seg namnet, tras i mange protestar frå vitskapsmenn på Kanariøyane. Omgrepet etablerte seg likevel i språket - særskild fordi ingen kjente namnet på dei innfødde som levde på Gran Canaria. Dei siste 30 åra prøvde ein å korrigere feilen. I media og skulane vert det i dag skild mellom guanchane på Tenerife og los aburigenes på Gran Canaria. Før 1800-talet vart det i offentlege dokument nytta fellesomgrepet canarios for de innfødde. Det vanlegaste er likevel at dokumenta skildrar dei innfødde som indigenes eller aburigenes på den øya dei høyrte til.
Erobringa av Kanariøyane
Då den siste festninga til krossfararane fall i Akko i 1291 vart handelsvegane mot aust stengde for europearane. Handelshus - særskild på den italienske halvøya - starta å leite etter ei rute rundt Afrika. Dette førte til at genovesaren Lancelotto Malocello og mannskapet hans gjenoppdaga Kanariøyane rundt 1312. Genovesarane heldt kanskje til på Lanzarote (sjå over) i over tjue år. Dei vitja òg naboøya og gav ho namnet Forteventura. I 1338 vart dei jaga frå øyane av dei innfødde.
Nyhenda om øyane fekk den portugisiske kongen Alfonso IV til å sende ein ekspedisjon i 1341 leia av Angiolino del Tagghia frå Firenze og Nicoloso da Recco frå Genova. Portugal ønskte ein base på Kanariøyane i forsøka på å finne gull på Afrika-kysten. Meldingane frå denne denne ekspedisjonen gjorde Kanariøyane kjende i heile Europa. Dette førte til ein dragkamp om retten til øyane mellom Portugal, Aragon, Mallorca og Castilla. Frå desse landa vart fleire ekspedisjonar sendt til øyane for å etablere støttepunkt i åra som følgde. Det førte til at mange innfødde vart tekne slavar. Pave Klemens VI fekk kjennskap til øyane og ville kristne dei. Han utnemnde arveprinsen i Castilla, Luis de la Cerda, til prins over La Fortuna. Prinsen kom aldri til Kanariøyane og døydde i 1348.
I 1351 gjorde paven eit nytt forsøk ved å erklære øyane for bispedømet La Fortuna (7. november). Kongedømet Aragon fekk stønad til å gjennomføre prosjektet. Ein ekspedisjon under Arnaldo Roger ankra opp i bukta ved dagens Telde på Gran Canaria og fekk til ein overeinskomst med dei innfødde. Så starta europearane å bygge ein katedral. I ein pavebulle heiter det mellom anna at staden der ein reiser ein katedral, må vere ein by. Derfor reknar Telde grunnlegginga si til 7. november 1351 og er dermed den eldste byen (i europeisk forstand) på Kanariøyane. I 1369 vart den tredje biskopen (og den første som kom til Kanariøyane) utnemnd - denne gongen til bispedømet Telde. Då vart det òg bygt ei festning ved Gando (der flyplassen på Gran Canaria ligg i dag). Castilla ønskte ikkje å la Aragon få herredømet over Kanariøyane. Derfor gjorde dei strandhogg på Gran Canaria, tok slavar og drap innfødde. Dei innfødde svarte med å gjere opprør i 1393. Både katedralen og festninga vart brent og dei fleste europearane drepne.
Det neste forsøket på å erobre øyane kom i 1402. Normannarane Jean de Bethencourt og Gadifer de la Salle fekk løyve til å erobre øyane på vegne av kongen i Castilla. Betencourt og De la Salle avtalte med ein lokal høvding på Lanzarote om å bygge ei festning i Rubicón på sørsida av øya. Då dei innfødde gjorde opprør mot inntrengarane, tvinga normannarane den lokale «kongen», Guadarfia, til å underkaste seg og la seg døype. Etter mange mislukka forsøk klarte dei òg å sigre over dei innfødde på Fuerteventura. Seinare tok de El Hierro ved hjelp av forræderi. Dessuten erobra dei ein liten del av den nordaustre La Gomera. Derimot klarte dei aldri å ta dei innfødde på øyane La Palma, Tenerife og Gran Canaria. Derfor vart bispesetet for Kanariøyane offisielt overført frå Telde til Rubicón i 1404.
Dei to leiarane vart etter kvart ueinige om maktfordelinga. De la Salle drog tilbake til Frankrike. Bethencourt henta da nevøen sin Maciot for å hjelpe til med å administrere øyane. Kong Juan II av Castilla gav han rett til å prege myntar, men gav ingen støtte til å erobre dei andre øyane. Derfor overlet Bethencourt ansvaret til Maciot og forlét Kanariøyane i 1412.
Den normanniske perioden slutta i 1418. Då selde Maciot rettane over dei erobra øyane til greven av Niebla mot å få administrere øyane på livstid. Kong Juan II nytta salet til å erstatte normannisk med kastiljansk lov på øyane. Samstundes gav han adelsmannen Alfonso de Las Casas rettane til dei øyane som enno ikkje var erobra. Dette førte til krangel innan den kastiljanske adelen, ein konflikt Portugal prøvde å utnytte.
Ved to høve, 1424 og 1427, sendte portugisarane store flåtestyrkar mot Gran Canaria. Begge gongane vart dei slått tilbake. Castilla vende seg til paven og kravde erstatningar. Ein hevda at Castilla er «arving» til det vestgotiske riket som fram til 711 strekte seg ned til Mauretania Tingitana på Afrikakysten og at Kanariøyane var ein del av dette riket. Kurien til paven avgjorde at Castilla derfor skulle ha retten til øyane. I Portugal hadde bror til kongen, Henrik Sjøfararen fått ansvaret for verksemda til landet langs kysten av Afrika. Han protesterte mot vedtaket. Paven sette ned ein kommisjon som kom fram til Portugal fekk rett til å erobre område som framleis var i hendene på heidningar. Castilla viste igjen til det vestgotiske riket og hevda at det ikkje dreier seg om erobring, men «gjenerobring». Resultatet vart pavebullen «Dudum cum ad nos» som godkjente totale dominans over Kanariøyane for Castilla.
I 1469 inngjekk Castilla og Aragon avtale om ekteskap mellom prinsesse Isabella I av Castilla og arveprins Ferdinand II av Aragón. Isabella var halvsyster av kong Henrik IV. Arvingen til trona i Castilla var dottera Juana som kongen hadde med syster av den portugisiske kongen. Då Henrik IV døydde, venta Alfonso V av Portugal at niesa skulle arve trona. Derimot vart det Isabela, som med støtte av ei gruppe adelsmenn, som utropte seg til dronning av Castilla. Den portugisiske kongen erklærte då krig mot Castilla. Denne arvefølgjekrigen førte til ny interesse for Kanariøyane. Portugal hadde funne gull på kysten av Afrika og ønskte ein forsyningsbase på øyane. Eit opprør mot Herrera på Lanzarote fekk Isabella til å tvile på at den kastiljanske adelen styrte øyane godt nok. Ho var redd dei innfødde ikkje vil hjelpe til med å halde portugisarane borte. Dessuten mente ho at adelen gjorde for lite for å «sikre» øyane som ikkje var erobra. Både ho og Ferdinand innsåg at dei ikkje hadde økonomi til å sette i gang nye erobringsforsøk. Derfor søkte dei hjelp i utlandet. Pave Sixtus IV gav støtte til å bygge nye kloster og kyrkjer på dei erobra øyane. Dessuten fekk kongeparet midlar til å utruste ein hær for å erobre dei øvrige øyane. Vilkåret var at bispesetet skulle flyttast frå Rubicón tilbake til Telde.
I juni 1478 sigla ein flåte sørover mot Gran Canaria. Han vart leia av Juan Rejon og ein representant for kyrkja. Dei vågde ikkje gå i land ved Telde. Rejon sette i land hæren sin i ei bukt nordaust på øya. De forskansa seg der etter at Rejon og kyrkjemannen hadde teke området på vegne av krona i Castilla. Dei døpte staden for El Real de Las Palmas. Dei innfødde hadde vore vande til å kaste europearane på havet, men denne gongen starta ein langvarig og blodig krig som varte i fem år. I løpet av den tida var «kongen» deira (guanarteme) vorte fanga, sendt til Castilla og kristna innan han vart sendt tilbake som Fernando Guanarteme. Han fortalte om kva overmakt dei innfødde stod overfor og bad dei overgje seg til Pedro de Vera, den nye hærføraren frå Castilla som hadde ansvaret for erobringa etter usemje mellom Rejon og kyrkja. Den siste rest av motstand tok slutt den 29. april 1483. Samstundes tok dei to leiarane for motstanden liva sine ved å kaste seg ut frå «festninga» deira, klippen Ansite.
Pedro de Vera hjelpte òg til då resten av La Gomera vart erobra. Han gjekk så hardt fram mot dei lokale innbyggjarane at dronning Isabela avsette han.
Ein annan hærførar som medverka til erobringa av Gran Canaria, var Alfonso Fernández de Lugo. Kongeparet gav han retten til å erobre La Palma. På La Palma hadde auaritane tidlegare latt europearar opprette handelsplassar. Derfor vart dei overrumpla av åtaket, men gjorde sterk motstand under leiaren Tanausú. Fernández de Lugo gav Tanausú tilbod om ein fredsavtale, men lokka han i bakhald. Mange innfødde vart sendt til slavemarknadene i Sevilla. Tanausú svelta seg ihel undervegs.
Politikk
Den autonome regionen Kanariøyane består av to provinsar, Las Palmas og Santa Cruz de Tenerife. Hovudstadane i provinsane er Las Palmas de Gran Canaria og Santa Cruz de Tenerife, som begge er likestilte i den autonome regionen. Kvar av dei sju største øyane er styrt av eit øyråd under namnet cabildo insular.
Den internasjonale grensa til Kanariøyane er omstridt mellom Spania og Marokko.
Øyane har 13 sete i Det spanske senatet. Av dei 13 er 11 direktevalde, tre frå Gran Canaria, tre frå Tenerife og ein for kvar av dei øvrige øyane. Dei to siste seta er indirekte vald av den autonome regjeringa.
Turisme
Antall turister som besøkte Kanariøyane i 2016, per destinasjon øya (i tusen):
Religion
Majoriteten av befolkninga tilhøyrer den Den katolske kyrkja, men hovedsakleg på grunn av turisme er andre viktige minoritetsreligionar som islam, hinduisme, buddhisme, evangelisk kristendom, jødedom, afrokubansk og kinesisk folketru, bahai og neopaganisme som Iglesia del Pueblo Guanche representert blant 5 % av innbyggjarane.
Andreas Nilsskog
Andreas Nilsskog var ein norsk kunstnar med treskurd som spesialitet, busett i Drevja i Vefsn.
Andreas Nilsskog tok utdanning i teikning hos Lars Kinsarvik (1898-1901) og ved Statens Kunst- og Håndverkskole i Kristiania (1903-1905) under Harriet Backer, Erik Werenskiold og Jens Munthe Svendsen.
Andreas Nilsskog debuterte på ei utstilling i Harstad i 1911, og deltok på fleire utstillingar.
Han hadde utsmykkingar i ei rekkje kyrkjer, blant anna:
Andreas Nilsskog laga også orgel, lirekassar, fløyter, fiolinar og pipeorgel.
Han var onkel til lyrikaren Audun Nilsskog og bildekunstnaren Bjørnstein Nilsskog.
Dronne
Dronne (oksitansk Drona) er ei 1800 km lang elv sørvest i Frankrike, og ei av sideelvane til Isle. Ho har sitt utspring nordvest i Massif Central, aust for småbyen Châlus (sørvest for Limoges). Ho renn sørvestover gjennom følgjande departement og byar:
Dronne munnar ut i Isle i Coutras.
Ohio
Ohio er ein av Sambandsstatane (USA). Hovudstaden er Columbus.
Noord-Brabant
Noord-Brabant er ein provins i Nederland og ligg sør i landet. Provinsen grensar til Belgia i sør, elva Maas i nord, Limburg i aust og Zeeland i vest.
Don’t Worry Baby
Brian Wilson har fortalt at songen var eit forsøk på å fange essensen i favorittsongen hans, «Be My Baby» av The Ronettes, som seinare skulle spele inn si utgåve av «Don't Worry Baby».
John Lennon-songen «(Just Like) Starting Over» frå 1980 nyttar mykje av melodien i refrenget på «Don't Worry Baby», og det same gjorde Garbage i 1998 med «Push It».
Noord-Brabant
Historie
Fram til 1600-talet var området som i dag utgjer Noord-Brabant stort sett ein del av Hertugdømet Brabant. Den sørlege delen av dette hertugdømet høyrer i dag til Belgia. På 1300- og 1400-talet hadde området gullalderen sin og særleg byane Leuven (Louvain), Antwerpen (i Belgia), Breda og 's-Hertogenbosch (Bois-le-Duc).
Don’t Worry Baby
Songen er rangert på 178. plass på lista til musikkmagasinet Rolling Stone frå 2010 over dei 500 største songane gjennom tidene.
Noord-Brabant
Historie
Etter at Utrechtunionen vart signert i 1579 vart Brabant ei slagmark mellom det protestantiske Dei sameinte Nederlanda og det katolske Spania, som okkuperte det sørlege Nederland. Etter freden i Westfalen, den nordlege delen av Brabant vart ein del av Nederland.
Don’t Worry Baby
Andre utgåver
Keith Moon, trommeslagaren i The Who, spelte inn denne songen på det einaste soloalbumet hans, Two Sides of the Moon, med Dick Dale på sologitar. Bryan Ferry, B.J. Thomas, Everly Brothers, Bay City Rollers, Fun & Games og Andy Pratt har òg gjort utgåver av songen.
Billy Joel spelte songen på ein hyllestkonsert til Brian Wilson i 2001.
Noord-Brabant
Historie
I 1815 vart Belgia og Nederland slått saman i Det sameinte kongedømet Nederland, og provinsen Noord-Brabant vart oppretta. I 1830 vart kongedømet delt i dagens Belgia og Nederland. Grensa mellom Nederland og Belgia i dette området er ikkje ei kontinuerleg linje, men består av mange små enklavar (og enklvar inne i enklavane) på begge sider av grensa, som Baarle-Hertog. Då provinsen vart grunnlagd vart området utvida til å dekke delar av provinsen Holland og dei tidlegare områda Ravenstein som tidlegare hadde vore ein del av Hertugdømet Cleves, i tillegg til fleire små, tidlegare sjølvstendige einingar.
Frå slutten av 1800-talet vart provinsen industrialisert. Tilburg og Helmond var senter for tekstilproduksjon, medan byen Eindhoven hadde vokse til å verte den femte største byen i landet på grunn av selskapa Philips og DAF.
Kommunar
Noord-Brabant er i dag inndelt i 64 kommunar. Tradisjonelt har nesten kvar by sin eigen kommune, men talet på kommunar kvart kraftig redusert i 1990-åra då fleire småkommunar vart slått saman. Kommunane i Noord-Brabant er:
Geografi
Som det meste av Nederland er Noord-Brabant hovudsakleg flatt. Dei fleste innbyggjarane bur i urbane område, men ein del av provinsen er ikkje busett sjølv om det meste av landområdet er oppdyrka.
Lars Søraas d.y.
Lars Søraas d.y. var ein norsk lærar, songar, kordirigent, organist og komponist frå Bergen. Han førte vidare arbeidet til faren, Lars Søraas d.e., med Lars Søraas Skulesongbok. Han stod bak mange av dei seinaste utgåvene. Lars Søraas d.y. dirigerte mange kor. I NRK leidde han skulekringkastings programmet Syng med oss. Ein kjenner til ein komposisjon av Lars Søraas d.y.: Melodien til Jakob Sande sin julesong Det lyser i stille grender.
Dogri
Dogri (devanagari: डोगरी, urdualfabetet: ڈوگرى), i Pakistan og Pakistansk Kashmir òg kalla pahari (devanagari पहाड़ी, urdualfabetet پھاڑی), er eit indoarisk språk som blir brukt i Pakistan og India, hovudsakleg i regionen Jammu i Jammu og Kashmir, men òg i det nordlege Panjab, Himachal Pradesh, andre delar av Kashmir og andre stadar. Dogri vert tala av den etniske gruppa dogra, og den dogri-talande regionen vert kalla Duggar. Det har rundt 5 millionar talarar.
Dogri vert klassifisert som ein medlem av den vestlege paharigruppe av indoariske språk. Dogri er eit tonespråk, noko som er uvanleg for indoeuropeiske språk. Dette særpreget har det til felles med andre vestlege paharispråk og med panjabi.
Resepsjonist
Ein resepsjonist kan ha sin arbeidsplass innan ei rekkje private og offentlege verksemder som for eksempel hotell og andre overnattingsbedrifter, flyselskap, ferjereiarlag og passasjerskip. Ein kan arbeide som resepsjonist både med og utan fagbrev.
John Kerry
John Forbes Kerry er ein amerikansk politikar som var senator for Massachusetts frå 1985 til 2013. Han vart etter primærvala i Sambandsstatane (USA) demokratane sin kandidat til presidentvalet i 2004, men tapte mot den sitjande presidenten George Walker Bush.
Kerry studerte ved Yale-universitetet frå 1962 til 1964. Seinare deltok han i Vietnamkrigen, som han seinare vart ein framskoten motstandar av.
John Kerry sin familie på farssida utvandra frå Sudetenland i Bøhmen i Austerrike-Ungarn (nåverande Tsjekkia). Kerry er ein truande katolikk.
Han er gift med Teresa Heinz Kerry.
Tannsjøen
Tannsjøen er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Eidskog kommune i Innlandet. Innsjøen har eit samla areal på 5,04 km², der 1,12 km² av dette ligg i Noreg.
Dogri-kangri
Dogri-kangri-språka er tonespråk, liksom den nære slektningen deira panjabi, men ulik dei fleste andre indiske språk. Sjølv om dei tradisjonelt er kjent som vestleg pahari, er dei ikkje så nærskyldt med dei andre pahari-språka som dei er med Panjabi. Variasjonar som er vurdert som eigne språk omfattar:
Bots- og bønnedag
Bots- og bønnedag, tradisjonelt bots- og bededag, er ein dag vigd til bøn og syndsvedkjenning. I Danmark (store bededag) og på Færøyane (dýri biðidagur) er han lagt til fjerde fredag etter påske og nasjonal heilagdag. I Den norske kyrkja er dagen no lagt til siste søndagen i oktober.
Bakgrunn
Frå gammalt av har det i kyrkjene vore halde bots- og bededagar etter store ulykker og liknande høve.
Den faste bots- og bededagen er spesiell for kyrkjene i Danmark og Noreg. Bakgrunnen for dagen var ein kongeleg forordning av 27. mars 1686:
I begge Riger og tilhørige Lande skal aarlig paa fjerde Fredag etter Paaske holdes en extraordinair Bededag. Dagen skulle kunngjerast frå preikestolane søndagen i førevegen, og formane deres Tilhørere, at de med en christelig Forberedelse forrette dette hellige Værk i Ædruelighed, Skikkelighed og med gudelig Andakt, og saaledes omvende sig til Gud af ganske Sjæl og Hjerte, at det stedse maa sees og fornemmes i al deres Liv og Levnet.
Innhald
Det er skrive eigne bededagssalmar som viser kva for preg dagen har. Døme på slike er første verset av nummer 238 i Norsk Salmebok, skrive av Georg Thymus i 1541, omsett av Kristoffer J. Ørjavik i 1979:
Uttrykket å setje opp eit be'dagsansikt, om tydeleg å vise at ein er svært lei seg eller vonbroten, seier noko om dagen i folketradisjonen.
Dato
Bededagen vart altså lagt til fjerde fredagen etter påske.
Ved lov av 28. mai 1915 vart dagen i Noreg flytta til fredagen før Helgemesse.
Ved lov av 22. desember 1950 vart bots- og bededagen lagt til søndagen før Helgemesse.
UK Jive
UK Jive er det 23. studioalbumet av det engelske rockebandet The Kinks, utgjeve i 1989. Det var det første albumet deira sidan Think Visual i 1986 og det var den lengste tida som hadde vore mellom to Kinks-album til då. Albumet fekk generelt dårleg kritikk.
William Morris
William Morris var ein engelsk kunstnar, forfattar, sosialist og aktivist. Han var ein av dei fremste skiparane av den britiske Arts and Crafts-rørsla, og bidrog til ei kraftig omforming av britisk smak i viktoriatida. Morris er også kjend som ein pionér i den britiske sosialistrørsla.
Bakgrunn
William Morris var fødd sør for Epping Forest i Essex. Familien hans var velståande, og han gjekk på skule ved Marlborough College, men fór derifrå i 1851 etter eit studentopprør. Frå 1853 studerte han på Exeter College ved Universitetet i Oxford, etter å ha studert for immatrikuleringa. Her vart han påverka av tekstane til John Ruskin, og møtte sine livslange samarbeidspartnerar Dante Gabriel Rossetti, Edward Burne-Jones, Ford Madox Brown og Philip Webb. Han møtte òg kona si, Jane Burden, ei kvinne frå arbeidarklassen som med si bleike hud, slanke kropp og bølgjande mørke hår vart sedd på av Morris og vennene hans som toppen av venleik. Morris fekk to døtrer; Jane (kalla Jenny) og Mary (kalla May).
Helvete i Espedalen
Helvete er namnet på eit gjel ved sørenden av Espedalsvatnet i Gausdal kommune i Innlandet. Her ligg den største samlinga av jettegryter i Noreg, og den største slike geologiske forma i Europa: Det andre jettegrytekammeret er heile 100 meter djupt og har ein diameter på 40 meter.
William Morris
Bakgrunn
Saman med vennene skipa Morris ei kunstarrørsle, «den pre-rafaelittiske brorskapen». Dei lika ikkje dei tarvelege industriprodukta på område som dekorasjonar og arkitektur, og gjekk inn for ei tilbakevending til skikkeleg handverk, og å heve handverkarar opp i status lik kunstnarar. Morris ville at kunst skulle vere rimeleg nok for vanlege folk, handlaga, og at det ikkje skulle vere noko hierarki av kunstformer.
Karriere
Morris fór frå Oxford for å vere med i eit arkitekturfirma, men fann seg meir og meir interessert i dekorasjonskunst. Han og Webb bygde Red House i Kent, det var Morris si bryllaupsgåve til Jane. Det var her design-idéane hans byrja take fysisk form. Han bygde òg Standen House i Sussex saman med Webb. I 1861 skipa han firmaet Morris, Marshall, Faulkner & Co, med Rossetti, Burne-Jones, Madox Brown og Philip Webb. Gjennom heile livet heldt han fram med å arbeide i sitt eige firma, sjølv om det endra namn. Det mest vidgjetne var Morris & Company. Bedrifta oppmuntra gjenopplivinga av tradisjonelle handverk som glasmåling, og Morris gjenskapte sjølv kunsten å lage biletvev i England. Han utforma også ei rekkje teppe og tapet med stiliserte blomstrar. Designa hans blir framleis selde den dag i dag under lisensar gjevne til Sanderson and Sons og Liberty of London.
Helvete i Espedalen
Namn
Namnet Helvete kjem av at gjelet var vanskeleg å passera med hest og slede på den tida det var gruvedrift i Espedalen.
Eit alternativ til Helvetenamnet, som har opphav i folkehistoria, er sitert i Årbok for Gudbrandsdalen, der referer M. Høgåsen til ein ikkje namngjeven prest i Skåbu som fekk høyre om Helvete. Han fekk med seg nokre handfaste karar frå Svatsum, rusta seg ut med lange reip og så let han dei heise seg nedi. Han kom oppatt med nokre grønnmorkne bein i klypa, og så let han falle nokre ord som gausdølane tykte ikkje høvde riktig for ein prest: «No er eg visst den einaste presten i Noregs land som kan seie han har vore i Helvete, og som har sloppe heil-skinna ut att.»
William Morris
Poesi
Morris hadde allereie byrja å gje ut poesi og noveller gjennom eit magasin grunnlagt saman med vennene medan dei var ved universitetet. Det første sjølvstendige verket hans som vart gjeve ut, The Defence of Guenevere, vart kjølig motteke av kritikarane, og han mista motet til å gje ut meir i fleire år. Han hadde òg laga eit målarstykke av King Arthur's Queen Consort. Men truleg det mest kjende av dikta hans, «The Haystack in the Floods», kjem frå rett etter denne tida. Det er eit dystert realistisk stykke med handling sett til Hundreårskrigen, der dei fordømde elskarane Jehane og Robert tek eit endeleg farvel i eit overtydande skildra regnfullt bygdemiljø.
Rafael Márquez
Rafael Márquez Álvarez er ein mexicansk fotballspelar. Han har spela for Barcelona i spansk Primera Division og Mexico sitt landslag. Márquez har vunne den franske serien med Monaco i 2000 og den spanske serien med Barcelona fire gonger, i 2005, 2006, 2009 og 2010. Han har òg vunne den europeiske Meisterligaen med Barcelona i 2006 og 2009. Han vart kåra til beste forsvarsspelar i den franske ligaen i 2000, då han spelte for Monaco. Han var med på å vinna CONCACAF Gold Cup med Mexico i 2003.
William Morris
Poesi
Det første diktverket hans som fann allmenn suksess var The Life and Death of Jason (1867). The Earthly Paradise som byrja koma ut året etter var ei stor samling dikt som var laust samanbundne i eit tema av vandrarar som fór ut for å leite etter eit land med evig liv, og etter mange vonbrot oppdagar ein overlevande koloni av grekarar som dei byter soger med. Denne samlinga gjorde Morris namngjeten og populær mesta med det same.
Dei siste historiene i samlinga er gjenforteljingar av islandske soger, og frå da til den sosialistiske perioden hans, dominerer Morris sin fascinasjon med dei gamle germanske og norrøne folkeslaga skrivinga hans. Saman med den islandske vennen sin, Eirik Magnusson, var han den første til å omsetje mange av islendingesogene til engelsk, og hans eiga episke gjenforteljing av Sigurd Volsunge var hans eigen favoritt mellom dikta hans. På grunn av den breie anerkjenninga han fekk som poet, fekk Morris tilbod om å bli statsdiktar (Poet Laureate) etter Tennyson døydde i 1892, men han avslo dette.
Arkitektur
Sjølv om Morris aldri vart praktiserande arkitekt, var han interessert i faget gjennom heile livet. I 1877 skipa han Society for the Protection of Ancient Buildings. Bevaringsarbeidet hans resulterte indirekte i skipinga av National Trust, ein stor britisk organisasjon for bevaring av historisk verdifulle eller naturrike stader. Kombinert med inspirasjonen frå John Ruskin, særleg i The Stones of Venice, om «The Nature of Gothic», spela arkitektur ei viktig symbolsk rolle i Morris si tilnærming til sosialisme.
Sosialisme
Morris og dotter hans May var mellom dei første sosialistane i Storbritannia, og samarbeidde direkte med Eleanor Marx og Friedrich Engels for å starte opp sosialistrørsla. Han var også i kontakt med forfattaren George Bernard Shaw. Denne sida av Morris sitt arbeid er godt skildra i biografien med undertittel 'Romantic to Revolutionary' av E.P. Thompson. Det var i denne perioden Morris skreiv den best kjende prosaen sin, særleg A Dream of John Ball og News from Nowhere.
I 1883 vart Morris med i Social Democratic Federation, og i 1884 organiserte han Socialist League. 13. november 1887 leidde han ein ulovleg demonstrasjon på Trafalgar Square som etter å ha blitt valdsamt rydda av politiet blei kjend som «Bloody Sunday».
Morris fann seg sjølv i ein vanskeleg mellomposisjon mellom marxistiske og anarkistiske tendensar i sosialistrørsla, og denne motsetninga kløyvde til slutt Socialist League. Seinare danna han Hammersmith Socialist Society som heldt møte og førelesingar.
Kelmscott
Morris og Rossetti leigde ein landleg herregard i Kelmscott i Oxfordshire frå 1871, opphavleg som sommarhus, men det vart snart ein plass der Rossetti og Jane Morris hadde eit langvarig forhold. Rosseti forlét huset i 1874. I 1879 flytta Morris-familien inn i hus i Hammersmith i London som dei gav namnet Kelmscott House.
Morris vitja Island i 1871 og 1873 og laga levande reiseskildringar i dagboksoppteikningar.
Etter at han slutta i Socialist League delte Morris tida si mellom bedrifta, pressa i Kelmscott, og Kelmscott herregard, der han skreiv ein serie fantasiromanar som seinare hadde ein stor påverknad på J.R.R. Tolkien og C.S. Lewis. Da han døydde i 1896, vart han gravlagd på kyrkjegarden i Kelmscott.
Kelmscott Press
I januar 1891 skipa Morris Kelmscott Press i Hammersmith i London, for å lage døme på betre prente- og bok-design. Bøkene vart designa for å vise metodane og teknikkane han bruka, kva han såg som tradisjonelle prente- og handverksmåtar, på line med kunst- og handverksrørsla som heilskap, og som svar på litografiet, særleg dei som vart laga for å sjå ut som tresnitt. Morris samarbeidde med Emery Walker og laga klåre «typefasar» inspirerte av den tidlege venetianske prentaren Nicolaus Jenson, og mellomalderinspirerte dekorative border for bøker som likna på incunabula frå 1400-talet og deira tresnittillustrasjonar. Utval av blekk og papir, og samordninga av bokstavtypar og dekorasjonar på sidene gjorde Kelmscott Press den mest vidgjetne av dei private boktrykkarverksemdene i Arts and Crafts-rørsla. Verksemda var i drift til 1898, produserte 53 bøker, og inspirerte andre private boktrykkrar, særleg Doves Press. Mellom bokelskarar er Kelmscott Press si utgåve av The Works of Geoffrey Chaucer, illustrert av Burne-Jones, sedd på som ei av dei vakraste bøkene gjevne ut nokon gong. Ei faksimileutgåve av denne vart produsert i 2002 av The Folio Society.
I 1896 var Morris sjuk, og ei sjøreise til Noreg hjelpte ikkje. Han døyde kort tid etter å ha vend tilbake.
Morris i dag
Morris-lag i Storbritannia, USA og Canada er aktive i å take vare på Morris sitt verk og idéane hans. Innverknaden frå Morris lever vidare i moderne interiør og arkitektur. Firma som Harvest House og Stickley Furniture sel framleis ting i Arts and Crafts-stil. Det er òg eit gymnas i London som ber namnet hans til minne.
Anna litterært arbeid
Morris omsette òg mange mellomalder- og klassiske verk, mellom dei islendingesoger, Æneiden av Vergil, og Odysséen av Homer.
Morris si bok, The Wood Beyond the World, blir rekna som ein viktig inspirasjon for C.S. Lewis sin Narnia, medan J. R. R. Tolkien var inspirert av Morris sine rekonstruksjonar av tidleg germansk liv i The House of the Wolfings og The Roots of the Mountains. Redaktør og fantasi-kjennar Lin Carter gjev William Morris æra for å ha skapt fantasi-verd-romanane med The Well at the World's End og andre slike romanar. Desse har ingen referansar til denne verda, dei går føre seg verken i fortid eller framtid, og heller ikkje på ein annan planet.
Daisuke Yano
Daisuke Yano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Grønlandssaka
Grønlandssaka er ei nemning på spørsmålet om Grønland retteleg høyrer til Noreg eller Danmark. Saka var mest aktuell i tida mellom fyrste og andre verdskrig, i mellomkrigstida. Saka hadde bakgrunn i at Noreg etter Kieltraktaten av 1814 skulle avståast frå Danmark til Sverige. Dei gamle norske skattlanda Island, Færøyane og Grønland fylgde ikkje med, men vart att under den danske krona.
Fun, Fun, Fun
«Fun, Fun, Fun» er ein song skriven av Brian Wilson og Mike Love som vart ein hitsingel for The Beach Boys i 1964. Songen vart òg gjeven ut på albumet deira Shut Down Volume 2.
Grønlandssaka
Eit område ved den norske radiostasjonen i Myggbukta vart okkupert av ein ekspedisjon under leiing av den sunnmørske fangstmannen Hallvard Devold og fire andre kameratar den 27. juni 1931. Området mellom 71° 30', og 75° 40' N kalla dei Eirik Raudes Land, og trekte med det liner attende til Eirik Raude og norsk styre i gamal tid. Devold sende eit telegram for å opplysa om okkupasjonen. "I nærvær av Eiliv Herdal, Tor Halle, Ingvald Strøm og Søren Richter er idag det norske flagg heist i Myggbukta. Og landet mellom Karlsbergfjord i syd og Besselfjord i nord okkupert i Hans Majestet Kong Haakons navn. Landet har vi kalt Eirik Raudes land". Området var i all hovudsak ikkje folkesett. I utgangspunktet var okkupasjonen privat, men den norske regjeringa stødde opp om okkupasjonen. Helge Ingstad vart norsk sysselmann på Eirik Raudes Land frå 1932 til 1933.
Fun, Fun, Fun
Komposisjon
Songen vart skriven av Brian Wilson og Mike Love om Shirley England, dottera til eigaren av radiostasjonen KNAK i Salt Lake City i Utah, der ho arbeidde som tenåring. Ho lånte faren sin Ford Thunderbird for å studere på biblioteket. I staden for køyrte ho til eit gatekjøken. Då far hennar fann ut dette tok ho bilen frå henne. Dagen etter var på radiostasjonen klaga ho over dette til personalet der medan The Beach Boys var gjester der. Hendinga inspirerte dei til å skrive denne songen.
Far til Wilson-brørne, Murry, var alltid kritisk og konservative. Han meinte songen var umoralsk og prøvde å hindre at bandet spelte han inn. Songen vart gjeven ut på singel med songen «Why Do Fools Fall In Love». Denne krangelen førte til at forholdet i familien vart dårlegare og Murry fekk til slutt sparken som manager for The Beach Boys, berre nokre få månadar før «I Get Around» vart den første førsteplassen deira.
Den elektriske gitaren i opninga var basert på Chuck Berry sin «Johnny B. Goode», som kom ut i 1958.
Innspeling
Songen vart spelt inn 1. januar 1964 i Western Recorders. Instrumentalsporet vart gjeven ut i 2001 på samleplata Hawthorne, CA. Mike Love syng solovokal på songen.
Stereo- og monomiksane kjem frå det same opptaket, men sluttar forskjellig. Stereomiksen tonar ut tidleg i avslutninga, medan monomiksen varer lenger.
Medverkande
Henta frå arkivaren Craig Slowinski.
The Beach Boys
Båtsvatn kraftverk
Båtsvatn kraftverk er eit vasskraftverk ved Kobbvatnet i Narvik kommune i Nordland fylke.
Kraftverket nyttar fallet frå magasina Øvre Kjørisvatnet og Gautelisvatnet.
Øvre Kjørisvatnet er regulert mellom 885 og 875 moh mens Gautelidsvatnet er regulert mellom 859 og 841 moh.
Kraftverket vart sett i drift i 1977.
Det er installert ein Francisturbin på 38 MW. Middels årsproduksjon er på 131 GWh.
Vatnet frå kraftverket vert òg bruka i Skjomen kraftverk.
Eigar er Statkraft
Grønlandssaka
Noreg og Danmark sa seg viljuge til å la Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie i Haag døme i den vanskelege saka. Domstolen kom fram til at det norske suverenitetskravet på Aust-Grønland var ugyldig etter internasjonal rett. Noreg aksepterte avgjerda og avbraut okkupasjonen den 5. april 1933. I domen vart det mellom anna lagt vekt på Ihlen-deklarasjonen.
Fun, Fun, Fun
Singelen
Singelen kom ut i USA i februar 1964 og nådde femteplassen på Billboard-lista.
I februar 1996 gav Status Quo ut ei utgåve av songen i lag med The Beach Boys i Storbritannia. Denne nådde 24. plassen her.
Andre utgåver
Både the Boomerangs og Brendan Bower & His Royal Show Band Waterford spelte inn songen i 1965.
Domari
Domari, òg kalla tsigene, luti, mehtar og Midtausten-romani er eit indoarisk språk som vert talt av domfolk i Iran og Egypt, men òg i India, der dei er kjent som domba.
Fun, Fun, Fun
Andre utgåver
Andre artistar som har spelt songen er Dino, Desi, & Billy, The Surfriders, New Riders of the Purple Sage, The Carpenters, Adam Surf & The Pebble Beach Band, Papa Doo Run Run, Joan Jett & The Blackhearts og Status Quo.
Apache OpenOffice
Apache OpenOffice er ein kontorpakke som er basert på StarOffice. Programmet er eit gratis og fritt motstykke til Microsofts Microsoft Office. Apache OpenOffice er tilgjengeleg på mange språk, mellom anna både bokmål og nynorsk. Det finst versjonar for ulike operativsystem som MS Windows, FreeBSD/Unix/Linux og Mac OS X. Han støttar også det ISO-standardiserte OpenDocumentformatet og nyttar det som standard filformat.
Apache OpenOffice kjem opphavleg frå StarDivision, eit tysk selskap som starta opp på 1980-talet. Hovudproduktet deira var programvarepakka StarOffice. I 1999 kjøpte Sun Microsystems opp selskapet. Eitt års tid etterpå opna Sun kjeldekoden og la dermed grunnlaget for Apache OpenOffice. StarOffice blei samtidig vidareført som kommersielt produkt, og dei to programpakkane blir framleis utvikla i tett samarbeid.
Programpakka inneheld teksthandsamar, rekneark, teikneprogram, presentasjonsprogram og mykje anna. Apache OpenOffice kan både lese og lagre dei filformata som Microsoft Office brukar.
Grunna lisensproblem kjem ikkje Apache OpenOffice med innebygde norske ordbøker, desse må verte lasta ned etterpå separat på eiga hand.
Kompensasjonspendel
Ein kompensasjonspendel er ein pendel nytta i nøyaktige pendelur. Han er sett saman av metall med ulik utvidingskoeffisient på ein slik måte at den effektive pendellengda ikkje er avhengig av temperaturen.
Førelegg
Eit førelegg er ein straffereaksjon frå staten (politiet) på eit mindre alvorleg regelbrot eller ei kriminell handling. Å få eit førelegg vil seie at ein må betale ein viss sum pengar til styresmaktene — ei bot. Storleiken på summen er avhengig av kor alvorleg brotsverket er, og økonomien til den som vert ilagt bota. Eit forenkla førelegg er eit bot som vert ilagt av politiet, utan at saka går innom ein politijurist.
Ryunosuke Okamoto
Ryunosuke Okamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Tokushima Vortis.
Vézère
Vézère (oksitansk Vesera) er ei 211 km lang elv sørvest i Frankrike, og ei av sideelvane til Dordogne frå høgre. Ho har sitt utspring nordvest i Massif Central, og renn sørvestover gjennom følgjande departement og byar:
Kongedømet Castilla
Castilla er eit tidlegare kongedøme i Spania som no ligg midt i landet. Det slo seg gradvis saman med andre kongedøme til dagens spanske stat.
Vézère
Ho munnar ut i Dordogne nær Le Bugue. Ei av sideelvane til Vézère er Corrèze.
Vézèredalen er kjend for grottesystemet som ligg her. Desse inneheld mange holemåleri og restar etter menneske. UNESCO sette alle desse på verdsarvlista si i 1979. Av desse finn ein mellom anna Lascaux
Kongedømet Castilla
Området omfattar dei to gamle regionane Castilla la Vieja (Gamle Castilla) og Castilla la Nueva (Nye Castilla), men er i dag delt i dei sjølvstyrande regionane Castilla og León, Castilla-La Mancha og Madrid.
Namnet Castilla kjem frå dei mange slotta, castillos, som ligg i området. Det kastiljanske språket er blitt til det me vanlegvis kallar spansk.
Châtel-Saint-Denis
Châtel-Saint-Den er ein kommune og administrasjonsstad i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 809 meter over havet.
Naoki Kogure
Naoki Kogure er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Kaninhalvøya
Kaninhalvøya (russisk Канин полуостров - Kanin poluostrov) er ei stor halvøy i Nenetsia autonome okrug i Russland.
Ho grensar til Kvitsjøen i vest og Barentshavet i nord og aust. Sjojna er ein av få busetnader på halvøya.
129 Antigone
129 Antigone er ein stor hovudbelteasteroide. Radarobservasjonar indikerer at han er samansett nesten av reint nikkel-jern. Han og andre liknande asteroidar har sannsynleg sitt opphav i kjernen til ein Vesta-liknande planetsimal som hadde eit differensiert indre. Han blei oppdaga av C. H. F. Peters den 5. februar 1873 og er namnsett etter Antigone, prinsessa frå Theben (Thíva) i Hellas i gresk mytologi.
I 1979 blei det rapportert om at Antigone kanskje hadde ein naturleg satellitt. Forslaget var basert på studie av lyskurvedata. Ein modell av Antigone konstruert ut i frå desse dataa viser at Antigone er ganske regelmessig forma (rund).
Sidan 1985 har tre stjerneokkultasjonar av Antigone blitt observert.
Léon Blum
Léon Blum var ein fransk sosialistisk politikar. Han var statsminister tre gonger: Frå 1936 til 1937, i ein månad i 1938, og frå desember 1946 til januar 1947.
Blum var fødd i ein jødisk middelklassefamilie i Paris. Han studerte både litteratur og juss ved Sorbonne-universitetet, og arbeidde både som advokat og litteraturkritikar. Han vart ein av dei leiande litterære figurane i landet.
I juli 1914, rett før første verdskrigen braut ut, vart Jaurès myrda, og Blum deltok meir aktivt i leiarskapen av partiet. I 1919 vart han vald til leiar i eksekutivkomiteen til partiet, og innvald i nasjonalforsamlinga frå Paris. I 1920 arbeidde han for å hindre ei kløyving mellom dei som støtta og dei som var skeptiske til den russiske revolusjonen. Men den revolusjonære fløya braut ut, tok L'Humanité med seg, og skipa Det franske kommunistpartiet, PCF.
Léon Blum vart vald som deputert frå Narbonne i 1929, og attvald i 1932 og 1936.
I 1934 endra situasjonen i fransk politikk seg. Adolf Hitler hadde tatt makta i Tyskland, og det var fascistisk uro i Paris. Kommunistane la bort den ekstremt fiendtlege haldninga dei hadde hatt til sosialistane, og i 1935 danna alle partia i sentrum og til venstre i fransk politikk Folkefronten, Front Populaire. I juni 1936 vann Folkefrontpartia ein stor siger ved vala, og Blum vart den første sosialisten og den første jøden som vart statsminister i Frankrike. Han vart utsett for mykje hets frå den katolske høgresida, og ein gong vart han dratt ut av bilen han sat i og mesta slått i hel av ei gruppe anti-semittar og royalistar.
Industriarbeidarane i Frankrike følgde opp valsigeren til Folkefronten med å okkupere fabrikkane, og mange følte at «revolusjonen» stod for døra. Men både Blum-regjeringa av sosialistar og det borgarlege sentrum, og støttepartiet deira, kommunistane, var med på å roe ned arbeidarane. Dei fekk lønsauke og meir fritid, men ingen revolusjon.
Då den spanske borgarkrigen braut ut, måtte Blum godta ei nøytral linje i staden for open støtte til dei spanske sosialistane, slik at det borgarlege sentrum ikkje skulle bryte ut av den franske Folkefronten, og for å minke faren for borgarkrig også i Frankrike. Frankrike var òg under press frå den konservative regjeringa i Storbritannia for å godta «ikkje-innblandingspolitikken» deira. Dei dilemma han stod overfor, gjorde at Blum gjekk av i juni 1937.
Trass i den korte levetida si, vedtok den franske Folkefrontregjeringa mange viktige lover, mellom dei 40 timars arbeidsveke, betalt ferie for arbeidarar, rett til kollektive lønsforhandlingar og nasjonalisering av våpenindustrien.
Då nazi-tyskarane okkuperte Frankrike i juni 1940, fór ikkje Blum frå landet. Han vart verande, og var blant dei få medlemene i nasjonalforsamlinga som røysta imot å gi vide fullmakter til kollaboratøren marskalk Pétain. Blum vart arrestert av kollaboratør-regjeringa i Vichy i september 1940, og heldt fengsla til 1942, då han vart stilt for retten tiltala for landssvik. Blum bruka rettssaka til eit oppgjer med franske militære og pro-tyske politikarar som Pierre Laval. Rettssaka gjekk så dårleg for Vichy-regimet at den tyske okkupasjonsmakta gav ordre om at ho skulle stansast.
I april 1943 deporterte nazi-tyskarane Blum til den tyske konsentrasjonsleiren Buchenwald, der han var i avdelinga for høgt rangerte personar til april 1945, då han vart forflytta til Dachau ved München, og så til Tyrol, fordi allierte styrkar nærma seg. På slutten av krigen gav naziregimet ordre om at han skulle avrettast, men dei lokale styresmaktene lydde ikkje lenger, og han vart redda av allierte styrkar i mai 1945. Bror hans, René Blum, vart derimot myrda av nazistane i Auschwitz.
Etter krigen gjekk Léon Blum inn att i politikken, og var statsminister ei kort stund i samlingsregjeringa som vart oppretta i det frie Frankrike. Han heldt fram med å skrive for sosialistavisa Le Populaire til han døydde 30. mars 1950.
«Kommunismen er ein teknikk, fascismen er ein estetikk, sosialismen er ein moral.»
Sør-Mesna
Sør-Mesna er ein innsjø som ligg i Ringsaker kommune i Innlandet. Han er 7,6 km lang og 1 km brei og er avgrensa på sørsida av ganske steile breidder. Langs den nordlege breidda ligg busette strøk. I sjøen finst aure, åbor og gjedde.
Sjøen har utløp i vestenden og her renn vatnet gjennom Bustokkelva ut i Nord-Mesna, og derfrå vidare gjennom elva Mesna ut i Mjøsa ved Lillehammer.
Birkebeinertraséen går på nordsida av Sør-Mesna og Nord-Mesna nedover mot Lillehammer.
Gloster Gladiator
Gloster Gladiator var eit av dei siste dobbeldekka jagarflya som vart brukt i kamp, i byrjinga av den andre verdskrigen. Det var eit einseters engelskprodusert jagarfly, av typen avskjerings-jagar. Det hadde ein 9-sylindra luftkjølt radialmotor på 840 hk, og var utrusta med fire 0,303 Browning maskingevær.
Det hadde ein toppfart på litt over 400 km/t i 5000 meters høgd, og ei marsjfart på 340 km/t. Rekkevidda var på 656 km. Vekt tom: 3 476 lb, fullasta 4 750 lb. Vengespennet var på ca. 10,5 meter, lengda ca. 9 meter og høgda ca. 3,5 meter.
Flytypen vart også brukt av Noreg under starten av krigen, men dei fleste av desse vart raskt nedkjempa av dei tyske flystyrkane.
Zuhres
Zuhres (ukrainsk Зугрес, russisk Зугрэс, Zurges) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).
Gandhari
Gāndhārī (devanagari गांधारी) var eit indoarisk språk og ein nordvestleg avart av prākrit som vart talt i Gāndhāra. Liksom andre prakritspråk, nedstammar det frå vedisk sanskrit og er nært nærskyldt med eldre indiske språk. Gāndhārī blir skrive med skriftsystemet kharoṣṭhī. Gāndhārī inneheld element frå språk som ikkje er indoeuropeiske, og frå dardiske språk og austlege iranske språk.
Mørk materie
Mørk materie er ei nemning innan astrofysikk for materie som ikkje gjev frå seg eller reflekterer nok elektromagnetisk stråling til at ein kan sjå det direkte. I staden kan ein utleia at materien finst gjennom gravitasjonseffekten han har på synleg materie.
Mehamn kyrkje
Mehamn kyrkje, tidlegare kalla Mehamn kapell, er ei langkyrkje frå 1965 i Mehamn i Gamvik kommune i Troms og Finnmark.
Byggverket er i betong og er bygd med 203 plassar. Arkitekt for kyrkja var Hans Magnus.
Atkomst til staden er via Fv263 og Rv888.
Hemsedal kommune
Hemsedal kommune er ein kommune i Hallingdalen nordvest i Viken fylke. Kommunen grensar i søraust til Gol, i sørvest til Ål, i nordvest til Lærdal i Sogn og Fjordane og i nordaust til tre kommunar i Innlandet fylke; Nord-Aurdal, Vang og Vestre Slidre. Hemsedal fekk kommunestatus i 1897, då han vart skilt ut frå Gol.
Administrasjonssenter i Hemsedal er tettstaden Trøym. Lokalavisa er Hallingdølen, som òg kjem ut i dei fem andre kommunane i Hallingdal.
Geografi
Hemsedal kommune omfattar det meste av dalen Hemsedal og Grøndalen, der sistnemnde er ein sidedal til Hemsedal. Over fire femdelar av kommunen ligg høgre enn 900 moh, og dette er staden i Sør-Noreg der Austlandet møter Vestlandet. Av den grunn har du brytinga mellom to ulike typar fjellformasjonar i kommunen, noko som er særleg fascinerande for fjellinteresserte. Høgste punktet i kommunen er Høgeloft på 1920 moh. Hydnefossen, den høgste fossen i Buskerud ut frå totalt fall, ligg ved Hornset i kommunen.
Djupford I kraftverk
Djupfjord I kraftverk er eit vasskraftverk ved Djupfjorden i Sortland kommune i Nordland fylke.
Hemsedal kommune
Geografi
Folkesetnaden ligg for det meste langsmed det største dalføret, og her ligg kommunesenteret Trøym og dei to andre bygdene Ulsåk og Tuv. På begge sidene av dalen er det fjellområde, med Høgeloft på 1920 moh. som det høgste punktet i kommunen. Andre høge fjell i kommunen er Raudebergnuten på 1818 moh. og Skogshorn på 1728 moh. Heilt i aust ligg grenda Lykkja 830-900 moh. i sollia over Tisleifjorden og Storevatnet. Desse sjøane har avløp ved Tisleia til Valdres.