cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aleksej von Jawlensky
Aleksej von Jawlensky var ein russisk ekpresjonistisk målar som var aktiv i Tyskland. Han var sentral i kunstnargruppa Der Blaue Reiter frå 1911 til 1914. I 1924 var han med på å skipa kunstnergruppa Der Blaue Reiter med Vasilij Kandinskij, Paul Klee og Lyonel Feininger.
Chéserex
Chéserex er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 530 meter over havet.
Aleksej von Jawlensky
Liv og gjerning
Jawlensky var av adelsætt, fødd i Torzjok i Tver-guvernementet i Russland. Familien flytta til Moskva då Aleksej var ti år. I hovudstaden gjorde han seinare teneste i tsarens garde som offiser, ettersom målet var eit liv i det militære. Han vart interessert i kunst og byrja tidleg på 1880-talet å studere ved kunstakademiet i St. Petersburg. Til lærar fekk han mellom andre Ilja Repin.
Chéserex
Kommunen ligg ved foten av Jurafjella.
Aleksej von Jawlensky
Liv og gjerning
Jawlensky flytta i 1896 til München og gjekk i lære hos Anton Ažbe. I byen møtte han landsmannen Vasilij Kandinskij. Over fleire år prøvde Jawlensky ut ulike stiltypar. Fyrst kring 1908 kom han fram til det som vart hans stil, ein type ekspresjonisme inspirert av fargebruken i fransk ekspresjonisme. Denne stilen varte ved til fyrste verdskrigen, men han vart enklare i form og meir åndeleg ettersom han utvikla seg.
I 1909 var Jawlensky med på å stifte München nye kunstnarforeining, saman med mellom andre Vasilij Kandinskij, Adolf Erbslöh, Gabriele Münter og Marianne von Werefkin. Denne gruppa vart ein forløpar til Blaue Reiter som han var nært knytt til. I lag med Blaue Reiter stilte han ut måleri i 1912 i eit galleri i München.
Under fyrste verdskrigen, 1914, flytta Jawlensky til Sveits og budde i Saint-Prex ved Genfersjøen til 1918. For å pleie dei svake lungene sine reiste han då til Ascona. Under opphaldet i Sveits byrja han å arbeide i seriar, den fyrste serien kalla han Variasjonar over eit landskapstema.
I 1921 flytta Jawlensky til Wiesbaden i Tyskland, og der budde resten av livet. I Wiesbaden vart han kjend med kunstsamlaren og mesénen Heinrich Kirchhoff, som både kjøpte verk og elles ytte økonomisk stønad. Saman med Vasilij Kandinskij, Paul Klee og Lyonel Feininger stifta Jawlensky kunstnargruppa Die Blauen Vier i 1924. Dei stilte ut saman i Tyskland og i USA.
I 1936 vart Jawlensky medlem av det tyske Rikskulturkammeret. Året etter vart 72 av verka hans i Tyskland erklært for entartet kunst. Han fekk forbod mot å måle, eit forbod utan større verknad. Han hadde fått polyartritt, og denne var så kraftig han seinare i livet var nærast lam.
Latinsk kross
Latinsk kross (latin crux immissa) er ein kross med ein loddrett krossarm der den nedste delen er lengre enn dei andre krossarmane. I nokre høve er også den øvste krossarmen kortare enn dei andre. Denne krossforma er eit utbreidd symbol i religiøs og magisk samanheng, og er i dag særleg knytt til vestleg kristendom.
Ifølgje mykje kristen tradisjon blei Jesus krossfesta på ein latinsk kross. Ei anna vanleg oppfatting er at krossfestinga fann stad på ein T-forma antoniuskross eller taukross.
Ein omvendt latinsk kross er kalla peterskross etter apostelen Peter, som skal ha blitt krossfesta opp ned. Dette symbolet blir også brukt innan satanisme.
Ein liggjande latinsk kross er kalla filipkross.
Bamiyan
Bamiyan (pasjto بامیان, farsi بامیان Bāmyān‎) er ein by i sentrale Afghanistan som er provinshovudstad i Bamiyan-provinsen. Han har rundt 62 000 innbyggjarar. Bamiyan den største byen i den sentrale Hazarajat-regionen, og eit kulturelt sentrum for afghanske hazarafolk. Byen ligg rundt 24 mil nordvest for Kabul.
Namnet «Bamiyan» er blitt omsett som 'stad av skinande lys'.
Historie
Bamiyan var historisk ein viktig by for reisande. Han var del av Silkevegen. I det første hundreåret var han del av Kusjanriket, der han låg midtvegs mellom hovudstaden (nær dagens Bagram) og Balkh.
På 200-talet skal profeten Mani, grunnleggjaren av manikeismen, ha budd her. Staden var også eit hinduisk og buddhistisk religiøst senter. Det fanst ei rekkje kloster her, og opphaldsholer for munkar og buddhastatuar blei hogde ut av klippene i nærleiken. Dette gjorde byen til ein valfartsstad. Bamiyandalen var ein buddhistisk utpost i vest, og blei verande buddhistisk i 400 år medan resten av Afghanistan konverterte til islam. Først under ghaznavidane blei innbyggjarane i Bamiyan muslimar. Dei skil seg frå majoriteten i Afghanistan ved å følgja sjiaislam.
Bamiyan-området blei styrt av fleire mindre dynasti fram til 1222, då det blei erobra av mongolar. I 1221 raserte mongolhæren Bamiyan og drap størsteparten av innbyggjarane der etter ei kort omleiring.
Hazarafolk, som skal stamma frå mongolane, slo seg ned her og levde framleis nokså avsondra frå områda rundt. På 1700-talet blei området erobra av pasjtunarar. Ved den sovjetiske invasjonen av Afghanistan i 1979 kjempa innbyggjarane imot invasjonstroppane, og dreiv dei ut av Hazarajat i løpet av få år.
Moderne Bamiyan
Fram til Afghanistan blei råka av krig i 1979 var Bamiyan eit vidkjend turistmål for sine mektige buddhastatuar i fjellsidene. Då Taliban sprengde statuane i 2001, vekte det oppsikt over heile verda. Dei buddhistiske ruinane i området blei innskrivne på UNESCO si liste over verdsarv i 2003.
Byen har eit universitet med rundt 900 studentar, og ein lærarskule.
Bamiyan ligg lang hovudvegen mellom Kabul og Turkestan. Byen har ein mindre flyplass, Bamiyan lufthamn.
Bamiyan er vennskapsby med Porirua på New Zealand.
Nina Åström
Nina Åström er ein finsk songar og songforfattar. Åström representerte Finland i Eurovision Song Contest i 2000. Debutalbumet hennar Person 2 Person vart utgjeve i 1991.
Ebsteins anomali
Ebsteins anomali er ein medfødd hjartefeil der trikuspidalklaffen er ufullstendig utvikla. Funksjonelt tyder dette at høgre framkammer er forstørra, mens høgre hjartekammer er mindre enn normalt. Defekten finst i alle gradar frå bagatellmessig til ikkje foreinleg med liv. Han forekommer i frå 0,03 til 0,6 % av alle medfødde hjartefeil.
Anatomi
Under utveklinga av hjarte blir segla i trikuspidalklaffen danna frå veggane i høgre hjartekammer. Det inste cellelaget i veggane losnar og blir til klaffeseila. I Ebsteins anomali er denne losninga meir eller mindre ufullstendig. Som regel er ikkje alle seila råka like mykje, og dei er meir fri mot hjartespissen enn opp mot det eigentlege klaffefestet.
Ein får då ein situasjon kor høgre framkammer blir forstørra, mens hjartekammeret kan bli for lite til å pumpa eit stort nok minuttvolum. Det kan ofte vera ei opning mellom framkammera, anten ein atrieseptumdefekt eller eit ope foramen ovale. Dersom høgre hjarte ikkje klarer å ta unna blodmengda, vil ein del av blodet renne over på venstresida. Det vil då gå for lite blod til lungene, og tilblandinga av uoksygenert blod i systemkretsløpet vil gje eit blått (cyanotisk) barn.
Klaffen kan òg bli lekk (insuffisient) eller for trong (stenotisk). I dei mest alvorlege tilfella sperrer den unormale klaffen for utløpet frå hjartekammeret.
Arytmiar
Rundt 50 % av desse pasientane har problem med hjarterytmen. Det vanlegaste problemet er ventrikulær tachyarytmi (for rask puls, med utspring i hjartekammeret). Dei kanòg ha medfødd Wolff-Parkinson-White syndrom.
Behandling
Kirurgisk korreksjon av klaffen er mogeleg hos nokon. Ein kan òg sette inn ein kunstig hjarteklaff når hjartet er stort nok. I land kor tilfanget av donorhhjarte er stor er hjartetransplantasjon eit tilbod.
Kazuhiro Ninomiya
Kazuhiro Ninomiya er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Per Aas
Frå 1991 til -98 var Aas driftsleiar ved Nord-Hålogaland Stiftsgård. Han var elles medlem av Riksrevisjonen 1991-94, og hadde plass i Noregs Bank sitt representantskap frå 1998 til 2002.
Kazuhiro Ninomiya
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Lanzarote
Lanzarote er ei spansk øy og den austlegaste av Kanariøyane i Atlanterhavet, om lag 125 km frå kysten av Afrika og om lag 1000 km frå Den iberiske halvøya. Ho dekkjer om lag 845,9 km² og er den fjerde største øya i øygruppa. Det første namnet ein kjenner til på øya vart gjeven av Angelino Dulcert og var Insula de Lanzarotus Marocelus, etter den genuesiske sjøfararen Lancelotto Malocello. Det moderne namnet byggjer på dette. Dei innfødde på øya kalla ho Titerro(y)gatra, som kan tyde «dei raude fjella».
Geografi
Lanzarote ligg 11 km nordaust for Fuerteventura og 1 km frå Graciosa. Den lange øya har eit areal på 845,9 km², og måler 60 km frå nord til sør og 25 km frå aust til vest. Kystlinja er 213 km, der 10 km er sand, 16,5 km er strender og resten består av klipper. Det dramatiske landskapet består mellom anna av fjellkjedene Famara (671 moh) i nord og Ajaches (608 moh) i sør. Sør for Famara-massivet ligg El Jable-ørkenen som skil Famara og Montañas del Fuego.
Fjellområda på Lanzarote er ein del av Timanfaya nasjonalpark. Det høgaste fjellet er Peñas del Chache på 670 meter over havet. «Atlantistunnelen» er den største undersjøiske vulkanske tunnelen i verda. Øya er ein del av eit biosfærereservat.
Lanzarote er den austlegaste av Kanariøyane og har vulkansk opphav. Ho vart skapt av kraftige utbrot som har skapt dei uvanlege bergformasjonane.
Geologi
Lanzarote har vulkansk opphav. Øya vart skapt for om lag 35 millionar år sidan. Alfred Wegener kom her i 1912 og studerte øya, og viste korleis øya passa inn i teorien om kontinentaldrift. Kanariøyane vart skapt etter at dei afrikanske og amerikanske kontinentalplatene dreiv frå kvarandre.
Historie
Lanzarote vart truleg den første av Kanariøyane som vart busett. Fønikarane slo seg ned her rundt 1100 f.Kr. Dei greske forfattarane og filosofane Herodotus, Platon og Plutarch skildra hagane i Hesperids, eit frodig land i Atlanterhavet.
Den første kjende skriftlege kjelda kom frå Plinius den eldre i verket Naturalis Historia om ein ekspedisjon til Kanariøyane. Lanzarote og Fuerteventura vart då berre nemnde som «dei rosa øyane».
Etter Romarriket fall,vart Kanariøyane forlatne fram til 999 e.Kr. då arabarane kom til øya. Ho vart då mellom anna kalla al-Djezir al-Khalida.
I 1336 kom eit skip frå Lisboa leidd av Lancelotto Malocello. Det vart bygd eit fort i området Montaña de Guanapay nær dagens Teguise.
Jean de Béthencourt kom her i 1402 på ein privat ekspedisjon til Kanariøyane og førte slaveriet ti øya, samt råmateriale. Bethencourt vitja først den sørlege delen av Lanzarote ved Playas de Papagayo. I 1404 kjempa Castilla mot dei lokale guanchane. Øyane Furteventura og El Hierro vart seinare erobra.
I 1585 erobra den osmanske admiralen Murat Reis Lanzarote. På 1600-talet plyndra sjørøvarar øya og tok 1000 innbyggjarar som slavar i Cueva de los Verdes.
Frå 1730 til 1736 (i 2053 dagar) vart øya råka av ei rekkje vulkanutbrot, som skapte 32 nye vulkanar over ein avstand på 18 km. Minsteren i Yaiza Don Andrés Lorenzo Curbelo dokumenterte utbrotet i detalj i 1731. Lava dekkja ein fjerdedel av øya, inkludert den mest frodige jorda og elleve landsbyar. Eit hundre mindre vulkanar låg i området Montañas del Fuego.
I 1768 vart øya råka av kraftig tørke då ho ikkje fekk det vanlege regnet om vinteren. Dei fleste innbyggjarane vart då nøydde til å flytte til Cuba og Amerika. Eit anna vulkanutbrot skjedde nær Tiagua i 1824, men dette var ikkje så stort som det i 1730-åra.
Mullefamilien
Mullefamilien er ein gruppe saltvassfisk som hovudsakleg lever på grunt vann i tropiske område. Dei har ein spoleforma kropp med sterke fargar. Fargane skiftar mellom dag og natt. På haka sit eit par lange skjeggtrådar som er utstyrte med smaksorgan. Desse brukar mullene når dei leitar etter føde på botnen. Enkelte artar kan bli opp til 60 cm lange. Ettersom dei er svært velsmakande matfisk, blir det drive fiske etter nesten alle mullearter.
I europeiske farvatn finst det to nærskylde artar. Dei har vore ettertrakta matfiskar heilt sidan romertida:
I tillegg har minst fire mullearter frå andre havområde no etablert seg i Middelhavet: Upeneus moluccensis og U. pori frå det indopasifiske området, den vestafrikanske Pseudupeneus prayensis og Parupeneus forsskali frå Raudehavet og Adenbukta.
Cap de Creus
Cap de Creus (Krossneset på katalansk) ligg heilt nordaust i Catalonia i Spania, om lag 25 km sør for grensa til Frankrike. Den næraste byen er Figueres, hovudstaden i Alt Empordà og fødestaden til Salvador Dalí. Ho er ei halvøy som dekkjer 190 km² med eit merkverdig landskap. Området er tørt og steinete, nesten utan tre. Fjella er dei austlegaste områda av Pyrenane, som dannar den naturlege grensa mellom Spania og Frankrike. Området vert ofte utsett for nordavinden «tramontana» (bortanfor fjella) som fleire gonger har ført til forlis i havområdet utanfor. Cadaqués er den mest kjende landsbyen her, heimstad for kunstnarar og forfattarar, nær Port Lligat der Dalí bygde heimstaden sin. El Port de la Selva, med ei lita fiskehamn er ein annan landsby. Sant Pere de Rodes står 500 meter opp med flott utsyn over halvøya og Pyreneane. Her står eit kloster frå 1000-talet.
Cap de Creus er det austlegaste punktet på fastlandet av Catalonia. Ei segn fortel at neset vart skapt av Herkules.
Speak to Me
«Speak to Me» er opningssporet på albumet The Dark Side of the Moon av den britiske rockegruppa Pink Floyd frå 1973. Sporet fungerer som ein slags ouverture, og Nick Mason står som «låtskrivar». Waters hevda derimot seinare at dette var ei «gåve» til Mason, noko han angra på etter han forlet bandet.
Komposisjon
Sporet er utan tekst eller melodi, men det inneheld ein del konversasjon her og der, i tillegg til eit kort klipp av Clare Torry sin vokal frå «The Great Gig in the Sky» og ein del lydeffektar. Sporet byggjer seg opp mot den første verkelege songen på albumet «Breathe», og dei heng i saman. På enkelte utgåver av albumet er begge songane i lag som første spor, og derfor vert dei ofte spelte i lag på radio.
Skorpa i Dønna
Skorpa er ei øy i Dønna kommune på Helgelandskysten. Skorpa ligg vest for Sandnessjøen. Det meste av øya er fjell, det høgaste punktet på Skorpfjellet ligg 232 m.o.h. Det var fast busetnad på øya fram til 2005. I dag vert Skorpa hovudsakleg nytta til fritidsbustadar og beite for sau.
Matrikkelgarden Skorpa har gardsnummer 59 i Dønna.
Øynamnet vert i lokal dialekt uttalt skorpo, i dativ også i skorpen eller på skorpen.
Historie
Fleire gravrøyser frå yngre steinalder og ein celt frå bronsealderen viser at folk har brukt Skorpa i lang tid.
Skorpa er nemnd i skattelistene frå tiendpengeskatten i 1521, då betalte Truid Erlandson på Skorpa 20 1/2 lodd sølv i formueskatt, meir enn tre gonger gjennomsnittleg skattebeløp.
Så seint som 1618 betalte ei enkje odelsskatt for garden. På 1640-talet høyrde garden til det store jordegodset futeenka Anne Jonsdotter hadde samla. I 1801 vart garden ved makeskifte overført til Herøy kyrkje. I 1847 kjøpte leilendingen garden av kyrkje- og skolefondet.
Garden vart sidan delt, slik at det på det meste var fire gardar og to husmannsplassar i drift på Øya. På 1920-talet var det eit klippfisktørkeri på Skorpa. Frå midt på 1930-talet til midt på 1950-talet låg trygdekontoret for Nordvik på Skorpa.
Skorpa høyrde til Herøy kommune til Nordvik kommune vart skilt ut frå Herøy. Frå 1962 har øya høyrd til Dønna kommune. I kyrkjeleg samanheng har øya sokna til Herøy kyrkje, Stamnes kyrkje og Hæstad kyrkje.
Wolfurt
Wolfurt er ein by og ein kommune i distriktet Bregenz i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 10 km² med i kring 8 200 ibuarar i 2015. Byen ligg 434 meter over havet. Administrasjonsbyen Bregenz ligg 4 km nord for Wolfurt.
Det meste av kommunen ligg på ei slette, mot aust stig terrenget over i bakkar og åsar.
Coinsins
Coinsins er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 469 meter over havet.
Kommunen ligg i åsane oppfor Nyon.
1196 Sheba
1196 Sheba er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. mai 1931 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Kazuyuki Otsuka
Kazuyuki Otsuka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka og V-Varen Nagasaki.
Idol 2004 Hellas
Super Idol var den fyrste greske versjonen og sesongen av den britiske fjernsynsserien Pop Idol. Den fyrste sesongen vart send mellom 8. februar og 17. juni 2004, med Themis Georgantas som programleiar. Tevlinga vart vunnen av kyprioten Stávros Konstantínou.
Elva Aisne
Aisne er ei elv nordaust i Frankrike og ei av sideelvane til Oise frå venstre. Ho har gjeve namn til departementet Aisne.
Wellenkuppe
Wellenkuppe er eit 3 903 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet ligg i fjellrekka mellom småbyen Zermatt og Zinal.
Idol 2004 Hellas
På grunn av låge sjåartal valde Mega Channel å berre sende ei sesong. Georgiske Tamta, som enda på andreplass, oppnådde stor suksess og etablerte seg seinare i den greske musikkbransjen. Dommarane var Elena Katrava, Kostantis Spyropoulos og Ilias Psinakis.
Elva Aisne
Ho har sitt utspring i Argonneskogen nær Sainte-Menehould, og renn nordover, og så vestover før ho munnar ut i Oise nær Compiègne. Aisne er om lag 280 km lang. Tre slag vart utkjempa i Aisnedalen under den første verdskrigen.
Wellenkuppe
Wellenkuppe ligg på same fjellryggen som det høgre fjellet Ober Gabelhorn. Ein tur til Wellenskuppe er ofte ein del av ein tur til Ober Gabelhorn.
Idol 2004 Hellas
Audition
Det vart halde tre auditionar i 2004 før serien starta. Ein på Kypros, ein i Thessaloníki og ein i Aten. Vinnaren, Stávros Konstantínou, var frå Kypros, medan andreplassen kom frå Georgia. Saman spelte dei inn songen «To állo mou misó» på debut-EP-en til Konstantínou.
John Adams
John Adams Jr. var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1797 til 1801. Han var den fyrste visepresidenten i USA (1789–1797) og den andre presidenten. Sonen John Quincy Adams vart seinare vald til den sjette presidenten i USA.
Adams var den fyrste presidenten som budde i Det kvite huset i Washington, DC. John Adams var gift med Abigail Adams.
Tidlege år
John Adams var fødd i Braintree i Massachusetts som son av diakonen John Adams Sr. og Susanna Boylston. Adams kom frå ei gamal puritanarslekt som hadde utvandra til Amerika kring 1630. Slekta kom opphavleg frå Wales, og familienamnet skriv seg frå det walisiske ap Adam (son av Adam). Dei puritanske grunnhaldningane levde att i han, sjølv om den strenge puritanismen frå forfedrane var noko svekka. Han studerte juss, og vart ein framtredande skrankeadvokat i Boston.
Ekteskap
John gifte seg med Abigail Smith i 1764. Saman fekk dei fire born:
Elva Aisne
Transport
Små båtar kan segle langs nesten heile elva. Kanalar knyter Aisne til elvane Seinen og Maas. Kanalnettverket til Aisne og Canal Latéral à l'Aisne gjev tilgang til jordbruksstadane i Soissons og Vailly-sur-Aisne, begge store eksportørar av frokostblandingar. Vassvegen er knyter òg Nordvest-Europa med den litle innlandshamna i Reims, der metallurgisk industri er avhengig av innlands vasstransport. Aisne er knytt til resten av nettverket via Oise, Canal de l'Aisne à l'Oise, Canal des Ardennes og Canal de l'Aisne à la Marne.
John Adams
Ekteskap
John og Abigail levde i lag til ho døydde i 1818, og ho gav han mengdevis med gode råd i form av brev gjennom mange år. George Washington sa ein gong at dei andre i kongressen sette pris på dei råda Abigail kunne gje mannen sin.
Bostonmassakren
John Adams vart første gong kjend i vidare krinsar etter at han hadde forsvart eit kompani britiske soldatar som var tiltalt for manndrap etter Bostonmassakren 5. mars 1770. Han sytte for at dei alle vart frikjende, saman med kommandanten, Thomas Preston. I trefninga var fem menneske skotne ned, men Adams fann at soldatane vart provoserte til det av folkemengda, og vann saka. Saka gjorde han ei tid upopulær, men viste også at han var prinippfast. For dette fekk Adams gjetord som uavhengig, og tremenningen Samuel Adams freista å få han med i kampen om lausriving frå Storbritannia.
Kontinentalkongressane
Adams vart sidan peika ut som ein av fleire utsendingar frå Massachusetts til den første amerikanske kontinentalkongressen i 1774, og til den andre, som vart skipa i 1775. Her vart Adams ein pådrivar for sjølvstende, og tok mellom anna initiativ til å organisere den amerikanske militsen som ein verkeleg hær, under leiing av George Washington. Det var Adams som peika ut Washington. Våren 1776 tok Adams og til orde for ei sjølvstendeerklæring, og tok del i utforminga av den amerikanske sjølvstendeerklæringa saman med mellom andre Thomas Jefferson og Benjamin Franklin.
Sendeferder til Europa
Etter sjølvstendet reiste Adams som sendemann til Frankrike og Nederland for å vinne militær og økonomisk stønad til den amerikanske saka. Han var over havet fleire gonger fram til fredsslutninga i 1783, og sytte for solide nederlandske lån og garantiar til USA. Frå 1783 vart han den første amerikanske ambassadøren til Storbritannia, der han arbeidde for å bøte på mistrua som hadde vakse fram mellom den gamle kolonimakta og den nye nasjonen. Han reiste heim for å ta del i det første amerikanske presidentvalet i 1788.
Visepresidenten
Adams kom på andreplass i det første presidentvalet, og vart soleis den første amerikanske visepresidenten under George Washington. Her samarbeidde han tett med Thomas Jefferson, den første utanriksministeren, og Alexander Hamilton, første finansminister i USA. Då føderalistpartiet vart skipa, slutta han seg til, men var i røynda ikkje på beste fot med Hamilton, som var partileiar. Som visepresident sytte Adams for å avgjera tvister i kongressen med dobbeltrøyst 29 gonger, og nytta mykje tid på å lære kongressmennene opp i parlamentarisk skikk og bruk. Adams har og noko av æra for at Jay-traktaten med Storbritannia vart underteikna i 1794, noko som førte til betre handel mellom landa, og som heldt USA utanfor den pågåande krigen mellom Storbritannia og Frankrike. Jefferson sa seg usamd i dette, sidan han stødde Frankrike i revolusjonsåra, og det var stor motstand i folket, som frykta at Washington skulle selja landet attende til Storbritannia.
Adams var ikkje nøgd med rolla som visepresident, og som leiar for kongressen hadde han kjensla av at ingen i røynda lydde på han. Han skreiv mellom anna til kona Abigail og sa at «visepresidentstillinga er den mest gagnlause stillinga på Guds grøne jord». Posten høvde dårleg med lynnet og talegåvene til Adams.
Presidenten
Då Washington gjorde kjend at han ikkje ville stille til atterval etter to periodar, vann Adams valet, og vart soleis den andre presidenten i USA, frå 1797 til 1800. I dette valet stod det mellom han sjølv, Jefferson, og Thomas Pinckney. Adams vann mellom anna på truverdet han åtte hjå vanlege folk etter sjølvstendekrigen, og på tapet av røyster frå Jefferson til Pinckney. For å heidre Washington tok han over mykje av Washingtons regjering, sjølv om dette òg tydde at han kom i trette med Alexander Hamilton.
I desse åra sytte han for å halde USA utanfor open krig med Frankrike og Storbritannia. For dette laut han døyve mykje motstand og mange spitord, av di sterke fraksjonar i føderalistpartiet ivra for krig. Adams ville ikkje stø opp om dette, og heldt seg på den politiske lina til Washington. Slik kom han på kant med både Jefferson og Hamilton. Han laut og stri med indre uro, noko som førte til lovframlegg mot oppvigleri mot staten, eit vedtak som ikkje fall i god jord. Adams har lenge vorte skulda for dette, men det har vore påpeikt at lovframlegget vart pressa fram av Hamiltons menn i regjeringa. Tvisten mellom Hamilton og Adams førte sistpå til at han laut gje ei rekkje rådgjevarar sparken av di dei lydde meir på Hamilton enn på han sjølv. Adams trudde og på sterk sentralstyring, og i dette la han seg ut med visepresidenten Jefferson, som rekna desentralisering som eit gode.
Tvisten mellom Adams og Hamilton førte mellom anna til at Adams tapte presidentvalet i 1800 til Jefferson, og føderalistpartiet vart svekka (like mykje av di partiet hadde samla seg kring Washington, som døydde året før). Denne hendinga er ofte omtala som revolusjonen av 1800. Det er og sagt at Adams vart motarbeidd av Alexander Hamilton i dette valet, og tapte for Jefferson av di Hamilton og stilte som kandidat for føderalistane. Hamilton gjekk og offentleg ut mot Adams i avisene, noko som svekka Adams monaleg. Hausten 1800 opplevde Adams og at sonen Charles døydde av alkoholisme, etter at dei ikkje hadde vore på talefot i lengre tid.
Seinare år
John Adams trekte seg attende frå aktiv politikk i åra etter, og stelte med garden sin og næraste familie. I 1813 døydde dottera Nabby av brystkreft, og kona Abigail døydde av tyfus i 1818.
John Adams sjølv kom til å leva til 1826, og vart 90 år gamal, den eldste ekspresidenten i USA før Ronald Reagan. Med tida tok han og oppatt korrespondansen med Jefferson etter at desse ikkje hadde vore på talefot så lenge Jefferson var president. Adams vart gamal nok til å oppleva at sonen hans, John Quincy Adams vart president etter han, den einaste sonen av ein tidlegare president som sjølv vart president før George W. Bush i 2001.
Arkadij og Boris Strugatskij
Arkadij (født 28. august 1925, død 12. oktober 1991) og Boris Natanovitsj Strugatskij (fødd 14. april 1933, død 19. november 2012) var to russiske brør som mange rekna som dei beste sovjetiske sciencefictionforfattarane nokon sinne.
Arkadij Strugatskij (Арка́дий Струга́цкий) var filolog og ekspert i engelsk og japansk. Den yngre broren hans Boris Strugatskij (Бори́с Струга́цкий) var astronom. Brørne byrja som utopiske optimistar på 1950-talet, og dei skreiv naive skildringar av den lyse sovjetiske framtida. Seinare slo dei over i ein stadig meir samfunnskritisk og satirisk retning.
I Vesten er dei best kjende for romanen Piknik ved veikanten (utgjeve på norsk i 1984, originaltittel Пикник на обочине, saman med to noveller i samlinga Kontakt med verdensrommet), som la grunnlag for Andrej Tarkovskij-filmen Stalker. Strugatskij-brørne skreiv manuskript til filmen.
Piknik ved veikanten, som i forma er ei blanding av ei historie om eit besøk frå verdsrommet og ein kriminalthriller, har vore tolka både som ei skildring av sona rundt den sovjetiske atomkatastrofen i Ural og som ei meir allmenn skildring av sovjetisk underverd, svartebørs, og så vidare.
John Adams
Seinare år
Adams døydde på sjølve sjølvstendedagen 4. juli, uvitande om at Thomas Jefferson òg var daud same dag, nokre timar føre han. Dei siste orda hans skal ha vore «Thomas Jefferson lever att».
Peacefield, heimen til John Adams, er i dag eit historisk kulturminne i USA.
I populærkulturen
John Adams er framstilt på scene, film eller TV-serie ein rekkje gonger. I TV-serien John Adams frå 2008 er han spela av Paul Giamatti.
Zulu
Zulu, òg kjend som isiZulu, er eit bantuspråk i niger-kongofamilien som vert tala av om lag ni millionar menneske kjende som zuluar. Fleirtalet av dei (over 95 %) bur i Sør-Afrika. Språket er det som blir forstått av flest folk i landet, over halvparten av innbyggjarane (Ethnologue 2005), og blei i 1994 eitt av elleve offisielle sørafrikanske språk. Ein snakkar òg zulu i Malawi, Mosambik og Eswatini.
Grammatikk
Zulu er eit tonespråk. Zulu er også kjend for å ha klikkelydar. Zulu har ein dental, ein alveolar og ein lateral klikk, dei blir skrive 'c, q, x.
Zulu er eit agglutinerande SVO-språk og høyrer til språkfamilien nguni. I M. Guthrie sitt klassifiserintgssystem høyrer zulu til sone S.
Språkhistorie
Den kjende historia til språket er knapp, men det finst vitnemål om språket frå 1500-talet. Zuluane kom til dagens Sør-Afrika rundt 1300-talet. Som xhosaene, som hadde innvandra under tidlegare bølgjer av bantuekspansjonen, tok zulu opp mange lyder frå språka til khoisan- og sanfolk. Dette har ført til at både zulu og xhosa har klikk-konsonantar lik desse språka.
Som alle andre sørafrikanske språk var zulu berre eit talespråk fram til europeiske misjonærar kom til området. Den første grammatikken over zulu blei utgjeven i Noreg i 1850 av den norske misjonæren Hans Schreuder. Det første dokumentet skrive på zulu var ei bibelomsetjing frå 1883. I 1901 oppretta John Dube, ein zulu frå Natal, Ohlange Institute, den første innfødde utdanningsinstitusjonen i Sør-Afrika. Han var også forfattaren av Insila kaShaka, den første romanen skriven på zulu.
Utviklinga til skriftspråket vart styrd av Zulu Language Board i KwaZulu-Natal fram til dette blei erstatta av Pan South African Language Board, som tek for seg alle dei offisielle språka i Sør-Afrika.
Konsonantar
Konsonantane markert med trema (to prikkar) er depressor-konsonantar som påverkar tonen til stavinga si.
Klikkelydar
Zulu har tre klikkelydar:
Språkdøme
Under følgjer ei liste enkle uttrykk som kan brukast om ein vitjar eit zuluspråkleg område.
Skånevik-Matre-Utåker
Skånevik-Matre-Utåker er eit ferjesamband på fylkesveg 48 mellom kommunane Etne og Kvinnherad. Strekninga vert betjent av Norled med ferja MF «Kvinnherad». Overfarten frå Skånevik til Utåker direkte tar om lag 20 minutt og ved anløp via Matre 40 minuttar.
Historie
Den «bilførande» lokalruta Utåker - Skånevik - Kyrping - Fjæra vart ført av fleire lokalrutebåtar frå 1920-åra og framover til andre verdskrigen. MK «Kinsarvik» gjekk i denne ruta frå 1933 til 1952, utanom i krigsåra, dei siste åra i ruta Skånevik-Matre-Utåker.
Den første ferja som trafikkerte ruta var MF «Osafjord» frå 1962 til 1965.
Lauterach
Lauterach er ein by og ein kommune i distriktet Bregenz i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 11,9 km² med i kring 9 700 ibuarar i 2015. Byen Lauterach ligg 412 meter over havet.
Drikkevareprodusenten Hermann Pfanner Getränke og transportfirmaet Gebrüder Weiss er store næringsaktørar med hovudkontor i Lauterach.
Commugny
Commugny er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 419 meter over havet.
Kommunen ligg nær grensa til Frankrike.
Hiroshi Fukushima
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka, Rosso Kumamoto, V-Varen Nagasaki og Kamatamare Sanuki.
Vesle
Vesle er ei elv i Frankrike, og ei av sideelvane til elva Aisne. Ho er 140 km lang, og renn stort sett i departementet Marne, og mellom anna gjennom byen Reims.
Vesle har sitt utspring i ei høgd på 187 meter nær langsbyen Somme-Vesle, aust for Châlons-en-Champagne. Elva startar ut som ei kalkelv, som renn over kalkgrunn, og renn gjennom Reims. Etter Reims går elva inn i eit skogkledd område vest for byen.
Vesle renn gjennom følgjande departement og byar:
Lille Kamøya
Lille Kamøya er ei berglendt øy i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg nord for Store Kamøya og Sørøya, og har eit areal på om lag 0,6 km². Det høgaste punktet på øya er Litlestauren på 222 moh. Øya er ikkje busett.
Lille Kamøya har den største toppskarvkolonien i Noreg. Øya og sjøområdet like rundt øya er verna som Lille Kamøya naturreservat.
The Resistance av Muse
The Resistance er det femte studioalbumet frå den engelske rockegruppa Muse, som vart gjeve ut den 14. september 2009. Albumet vart produsert av gruppa, og miksa av Mark Stent.
Bakgrunnsstoff
Heimesida til Muse
Den svarte krigen
Den svarte krigen er namnet på ein konflikt mellom britiske kolonistar og tasmanske innfødde i Tasmania først på 1800-talet. Konflikten er illgjeten og blir rekna som eit folkemord, da han førte til mesta fullstendig utrydding av den tasmanske befolkninga.
Konflikten er omdiskutert blant australske historikarar, blant anna når det gjeld talet på innfødde som vart drepne. Men den innfødde befolkninga i 1803 da den britiske koloniseringa tok til, er vanlegvis rekna til mellom 5 000 og 10 000. Og i 1833 var det 300 att, da dei vart deporterte til Flinders's Island.
Atmosfærisk sirkulasjon
Atmosfærisk sirkulasjon er storskala luftrørsler som, saman med havstraumer, fordeler varme rundt på overflata av jorda.
Breathe
«Breathe» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd frå albumet deira The Dark Side of the Moon frå 1973.
Atmosfærisk sirkulasjon
Den storskala strukturen til den atmosfæriske sirkulasjonen varierer frå år til år, men den grunnleggande strukturen endrar seg lite. Individuelle vêrsystem - som lågtrykk eller tropiske konveksjonsceller - oppstår «tilfeldig» og er ein av faktorane som gjer at ein ikkje kan varsle vêret langt fram i tid. I dag kan ein i praksis varsle maks 10 dagar fram, men i teorien kan ein kanskje kome opp mot ein månad (sjå kaosteori). Middelet av alle vêrsystema - klimaet - er likevel forholdsvis stabilt.
Meridionale sirkulasjonsmøster
Vindbelta og jetstraumane krinsar rundt jorda og blir styrt av tre celler: hadleycelle, ferrelcelle og polarcelle. Det er til dømes ikkje berre éi hadleycelle, men fleire celler rundt ekvator som endrar seg, smeltar saman og går frå kvarandre i kompliserte prosessar. For å skildre cellene er det derimot enklast å referere til dei som ei enkelt celle.
Breathe
Komposisjon
Songen har sakte tempo og fyldig struktur med David Gilmour sin slidegitar og vokal over fleire spor med dempa og varm klang. Ein meiner at songen representerer fødsel. Teksten, som er skriven av Roger Waters, bed lyttaren om å ta ein pause i det tilsynelatande endelause arbeidslivet og leggje merke til meir meiningsfulle syslar i livet.
Atmosfærisk sirkulasjon
Hadleycella
Ein kjenner godt til oppbygginga til hadleycella, og det var George Hadley som først skildra dette atmosfæriske sirkulasjonsmønsteret i 1753 då han søkte etter ei forklaring på passatvindane. Det er ein lukka sirkulasjon som startar ved at varm og fuktig luft stig over ekvator til tropopausen og så i retning polane. Dette skapar eit lågtrykksområde på overflata ved ekvator. Ved ei breiddegrad på rundt 30 ºN/S er lufta blitt avkjølt lenge nok, blir tyngre og søkk ned mot overflata igjen. Dette skapar eit høgtrykksområde på desse breiddegradene rundt jorda. Noko av denne søkkande lufta går tilbake igjen mot ekvator langs overflata, og lukkar sirkulasjonen i Hadleycella. På grunn av at jordrotasjonen bøyer av straumen (til høgre på nordlege halvkule og mot venstre på sørlege halvkule, sjå Corioliseffekten) skaper dette dei austlege passatvindane. Noko av lufta strøymer òg mot polane.
Breathe
Komposisjon
Songen startar direkte frå «Speak to Me», og på enkelte utgåver av albumet er begge desse første spor på plata. Derfor vert dei ofte spelte i lag på radio.
Atmosfærisk sirkulasjon
Hadleycella
Sjølv om ein ofte seier at hadleycella startar på ekvator, bør ein merke seg at dei stigande luftmassane følgjer sola sitt senitpunkt, eller det som òg blir kalla termal ekvator, og flyttar seg nordover når det er sommar på nordlege halvkule, og sørover når det er sommar på sørlege halvkule i takt med den intertropiske konvergenssona.
Polarcella
Polarcella er òg eit enkelt system. Sjølv om lufta som når 60 ºN/S er kald og tørr samanlikna med den ekvatoriale lufta, er ho framleis varm og fuktig nok til at konveksjonen kan drive ein termal sirkulasjon. Den varme lufta stig og flyttar seg mot polane når ho når den øvre troposfæren rundt 8–10 km over overflata. Når lufta kjem over polområda er ho blitt avkjølt, og derfor tyngre, og søkk ned og dannar kalde, tørre høgtrykksområde. Lufta strøymer vekk frå polane langs overflata, og på grunn av Corioliseffekten dannar denne lufta polar austavind.
Breathe
Breathe (Reprise)
Ein reprise av songen kjem etter «Time» på albumet. Han er på same spor som «Time», og vert derfor ofte oversett som ein del av plata. Reprisen er meir eller mindre identisk til første versjonen, men med eit tredje vers. I tillegg er han ikkje like «rundt i kantane», som «Breathe».
Atmosfærisk sirkulasjon
Polarcella
Luftstraumen mot polane dannar harmoniske bølgjer i atmosfæren kalla rossbybølgjer. Desse svært lange bølgjene spelar ei viktig rolle i retninga til jetstraumen, som ein finn i overgangen mellom tropopausen og ferrelcella i samband med polarfronten. Polarcella er svært viktig i transport av varme og balanserer hadleycella i energibalansen til jorda ved å sende kald luft i retning ekvator.
Hadleycella og polarcella liknar kvarandre på den måten at begge er driven av termale krefter. Altså eksisterer begge som følgje av overflatetemperaturen. Dei enorme energimengdene som er involvert i desse cellene påverkar vêrmønsteret i desse områda, og hindrar til og med visse vêrsituasjonar frå å oppstå. Den endelause rekka av høgtrykk og lågtrykk som passer forbi på midlare breiddegrader, er noko folk på høge og låge breiddegrader ikkje merkar noko særleg til.
Desse atmosfæriske systema er stabile, så sjølv om styrken kan variere frå område til område over tid, vil dei aldri forsvinne heilt.
Ferrelcella
Ferrelcella, som har fått namnet sitt etter William Ferrel som oppdaga ho i 1856, er ein sekundær sirkulasjon, som oppstår som følgje av hadley- og polarcella. Ho oppfører seg som ein atmosfærisk kasteball mellom desse cellene. Den varme lufta som kjem sørfrå og den kalde lufta nordfrå møtes på midlare breidder. Området der desse to luftmassane møter kvarandre blir kalla polarfronten og gjev seg til syne som høgtrykk og lågtrykk på midlare breidder. På same måte som med den austlege passatvinden under hadleycella finn vi vestavindsbeltet under Ferrelcella.
Medan hadley- og polarcellene er lukka sirkulasjonar, er ikkje ferrecella det. Dette kan ein sjå i vestavindsbeltet. Passatvindane og den polare austavinden kjem som følgje av dei lukka sirkulasjonscellene og det er ingen vêrsystem som endrar på desse vindmønstra. For vestavindsbeltet er det annleis, og her vil passerande vêrsystem kunne gje mykje meir varierande vindretningar, medan vinden i høgare nivå i hovudsak er vestleg. Eit lågtrykk som passer i nord eller eit høgtrykk som passerer i sør (på nordlege halvkule) opprettheld vestavinden, og kan forsterke han, men ein kaldfrontpassasje kan ofte endre det på kort tid. Eit kraftig høgtrykk som plasserer seg mot nord kan føre til austleg vind i dagevis.
Ferrelcella er kjenneteikna ved at store luftmassar flyttar på seg, og kor ein finn desse luftmassane er delvis påverka av plasseringa til jetstraumen, som ofte fangar opp lufta som lågtrykk på overflata pumpar opp i atmosfæren. Ser ein på eit vêrkart vil ein sjå at lågtrykka på overflata som regel følgjer jetstraumen. Straumen i dei øvre nivåa av ferrelcella er ikkje veldefinert, og dette kjem av at han ligg mellom hadley- og polarcella og ikkje har varmekjelder til å drive konveksjon. I tillegg vil trykksystema på overflata destabilisere eit sonalt sirkulasjonsmønster.
Corioliskrafta er òg størst i områda der ferrelcella er.
Sonale sirkulasjonsmønster
Sjølv om hadley-, ferrel- og polarcella spelar ei stor rolle i den globale varmetransporten, er dei ikkje aleine om dette. Forskjellar i temperatur driv òg fleire sonale sirkulasjonar.
Meridional sirkulasjon kjem av at solinnstrålinga er størst per areal der sola står i senit, og minkar med høgare breiddegrader, og er minst ved polane. Sonal sirkulasjon kjem at vatn har høgare spesifikk varmekapasitet enn land, og derfor tar til seg og frigjev varme mykje seinare enn landområda gjer. Til og med på mikroskala er dette synleg, noko ein kan sjå på solgangsbrisen der overflata på land blir varma opp raskare enn havoverflata om dagen, og fører til stigande luftrørsler og lågtrykk over land. Dette fører så til at luft strøymer inn frå havet for å fylle igjen lågtrykket. Om natta når landområda blir avkjølt raskare enn havoverflata skjer det motsette, med luft som strøymer ut i havet.
På større skala får ein ikkje lenger daglege variasjonar, men årstidsbaserte variasjonar eller variasjonar på enno lengre tidsskala. Varmluft stig over kontinenta nær ekvator og over det vestlege Stillehavet, og strøymer austover eller vestover når den lufta når tropopausen. Lufta søkk ned (subsidens) når ho kjem over Atlanterhavet, Indiahavet og det austlege Stillehavet.
Cella over Stillehavet spelar ei særleg viktig rolle i vêret på jorda. Denne cella oppstår som følgje av forskjellig overflatetemperatur mellom dei vestlege og austlege delane av Stillehavet. Normalt sett er overflata i vest varm, medan overflata i aust er kaldare. Prosessen startar med kraftig konveksjon over ekvator i Aust-Asia og kald luft som søkk ned utanfor vestkysten av Sør-Amerika. Dette skapar eit vindmønster som pressar vatn vestover og dette stuvar seg opp i det vestlege Stillehavet. Vassnivået vest i Stillehavet er om lag 60 cm høgare enn i det austlege Stillehavet pga denne effekten.
Ardre
Ardre er ei elv av femte orden i Frankrike, og ei av sideelvane til Vesle frå venstre. Vesle er igjen ei sideelv til Aisne, som munnar ut i Oise, som igjen er ei av sideelvane til Seinen.
Elva renn vest for Reims, og har sitt utspring i Parc Régional de la Montagne de Reims, og munnar ut i Vesle ved Fismes. Frå kjelda i ei høgd på 270 meter, renn elva 31 km mot Fismes i ei høgd på 80 meter. Motovegen mellom Reims og Paris, E50/A4, kryssar elva om lag halvvegs i elvelengda.
Atmosfærisk sirkulasjon
Walkersirkulasjon
Innimellom sluttar dette sirkulasjonsmønsteret å oppføre seg som «normalt», og vintrane blir uvanlege varme eller uvanlege kalde.
Ardre
Under den første verdskrigen vart det utført fleire slag i denne dalen.
Alejo Menchon
Alejo Menchon er ein tidlegare argentinsk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Ranavik-Skjersholmane
Ranavik-Skjersholmane er eit ferjesamband på riksveg 544 mellom Kvinnherad kommune og Stord. Strekninga er betjent av Norled med opp til 22 daglege avgangar i kvar retning. Overfarten frå Ranavik til Skjersholmane tar om lag 40 minuttar. Ein tur i døgeret går til Jektevik på Stord og Hodnanes på Tysnes istaden for til Skjærsholmane.
Sambandet starta i 2003 og tok over for det tidlegare sambandet Leirvik-Ranavik-Sunde, då ferjekaien på Leirvik vart nedlagt.
Atmosfærisk sirkulasjon
El Niño - Den sørlege oscillasjonen
Walkercella er nøkkelen til å forstå El Niño-fenomenet (eller meir nøyaktig ENSO eller El Niño-Sørleg Oscillasjon).
Debaltseve
Debaltseve (ukrainsk Дебальцеве, russisk Дебальцево, Debaltsevo) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Han har kring 45 000 innbyggjarar (2012). Byen vart grunnlagd i 1878 og har ein stor jernbanestasjon. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Donetsk.
Atmosfærisk sirkulasjon
El Niño - Den sørlege oscillasjonen
Viss konveksjonen over det vestlege Stillehavet av ein eller anna grunn minkar (ein er usikker på årsaka til at dette skjer) oppstår det ein dominoeffekt. Først blir den vestlege vinden i høgda svekka. Dette fører til at den kalde, søkkande lufta i austlege deler forsvinn, og dermed forsvinn og den austlege vinden ved overflata.
Dette får to konsekvensar. I det austlege Stillehavet vil det varme oppstuva vatnet strøyme tilbake mot aust fordi den austlege vinden ikkje lenger pressar det vestover. Dette og den påfølgjande effekten av den sørlege oscillasjonen fører til uvanlege temperatur- og nedbørsforhold i Nord- og Sør-Amerika, Australia og Søraust-Afrika, og forstyrrar havstraumar.
Samtidig vil det dannast kraftig vestavind i høgda over Atlanterhavet, som vanlegvis ville blitt blokkert av walkersirkulasjonen. Denne vinden øydelegg strukturen til potensielle tropiske orkanar, og talet på tropiske system som kan nå full styrke blir mykje mindre enn vanleg.
Det motsette av ein El Niño episode er kjend som La Niña. I dette tilfellet blir dei konvektive cellene over det vestlege Stillehavet forsterka, noko som fører til kaldare vintrar enn normalt i Nord-Amerika, og auka syklon- og tyfonaktivitet i Søraust-Asia og Aust-Australia. Dette fører til auka oppvelling av kald vatn frå havdjupet og meir intens oppstiging av luft nær overflata i nærleiken av Sør-Amerika. Det kan igjen føre til tørke i Sør-Amerika, medan fiskarar her kan nyte godt av auka fiskebestand som følgje av meir næringsrikt vatn i havet.
Den nøytrale delen av syklusen - under «normale» forhold - har humoristisk sett blitt kalla «La Nada».
Suicide Squeeze Records
Suicide Squeeze Records er eit uavhengig plateselskap frå Seattle i Washington som vart stifta i august 1996. Plateselskapet har utgjeve musikk frå band og artistar som Modest Mouse, Minus the Bear, Elliott Smith, Pedro the Lion og Red Stars Theory.
Kjelder
.
Kamøya
Mellom Kamøya og Sørøya ligg Kamøysundet og frå her går Saksfjorden og Finnfjord innover på Sørøya
Aire i Aisne
Aire er ei elv nord i Frankrike, og ei av sideelvane til Aisne frå høgre. Ho har si kjelde nær landsbyen Saint-Aubin-sur-Aire, og renn gjennom departementa Meuse og Ardennes, og landsbyane Pierrefitte-sur-Aire, Clermont-en-Argonne, Varennes-en-Argonne og Grandpré, før ho munnar ut i Aisne i Termes.
Halsnøytunnelen
Halsnøytunnelen er ein undersjøisk tunnel mellom fastlandet og Halsnøy i Kvinnherad kommune i Hordaland. Tunnelen er ein del av fylkesveg 544 og vart opna den 8. mars 2008. Tunnelen er 4120 meter lang og når 135,5 meter under havet.
Heile Halsnøysambandet består av tunnel og ny veg i dagen (totalt 6,3 km) mellom Sunde på fastlandet og Tofte på Halsnøy. Sambandet var ferdig i mars 2008, og har kosta 427 millionar kroner. Tunnelen vil føre til ei ny tidsrekning innanfor kommunikasjon i Sunnhordlands-bassenget. For øyfolket vil Halsnøytunnelen opne korridorane mot fastlandet, og føre med seg moglegheiter for samarbeid og utveksling av kompetanse. Både kulturelle føretak og næringslivet får lettare arbeidsvilkår som følgje av prosjektet.
Saratov oblast
Saratov oblast, (russisk Саратовская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Saratov, arealet er 100 200 km² og innbyggjartalet er 2 522 900 (2010).
Geografi
Provinsen ligg i søraust på den austeuropeiske sletta, ved det nedre løpet til Volga. I søraust grensar han til Kasakhstan. Volga deler provinsen i ein austleg og ein vestleg del. Den vestlege delen er for det meste åslandskap, som hevar seg til 370 meter over havet. I vest ligg Oka-Don-sletta. Den austlege delen er store slettelandskap, som i søraust går over i Den kaspiske depresjonen. Volga sitt løp gjennom Saratov oblast er 420 kilometer langt. Andre elver er Khoper, Medveditsa og Bolsjoj Irgiz. Over 80 % av arealet er oppdyrka steppe, om lag 5 % er skogkledd. Det finst olje og gass her. Middeltemperaturen i januar er - 12 grader celsius, i juli 23 grader celsius.
Demografi
Folketalet i Saratov oblast er minkande. Frå 2002 til 2010 gjekk det ned 5,5 %, frå 2 668 310 til 2 522 900. 74,5 % av folket bur i byar. Dei største byane er Saratov (837 900 ib.), Engels (202 400) og Balakovo (199 700).
Fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2002 var den etniske fordelinga: