cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jordansk geografi
Topografi
Elvenettet er enkelt og i mange område gjer terrenget at elvane ikkje når havet, slik at sedimentavsettingar akkumulerer eg i basseng der fukta fordampar eller vert absorbert i bakken. Frå senkinga vest på Austbreidda, stig ørkenen gradvis opp til det jordanske høglandet, eit steppeland med høge kalksteinsplatå, med djupe kløfter innimellom. Vidda har ei høgd på kring 900 meter over havet. Enkelte toppar i dette området når 1 200 moh i nord og over 1 700 moh i sør. Det høgaste punktet der er Jabal Ramm på 1 754 moh. Det høgaste punktet i heile Jordan er Jabal Umm al Dami på 1854 moh. Det ligg i ein øyde stad sør i Jordan. Desse høglanda er eit område for landsbyar som har vore busett i lange tider. Fram til 1940-åra var innbyggjarar her avhengige av regnbasert jordbruk for livsopphaldet sitt.
Brazitis Nunatak
Brazitis Nunatak er ein nunatak, 1625 moh, langs kanten av ein isskrent, 5 nautiske mil sør for DesRoches Nunataks i sørvestlege Patuxent Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Peter F. Brazitis, ein forskar på kosmisk stråling ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1967.
Jordansk geografi
Topografi
Vestkanten av dette platået dannar ein skrent langs austsida av Jordanelva-Daudehavet, og held fram sør for Daudehavet. Dei fleste av dalane eller wadiane fører berre vatn i korte tider av året om vinteren. Dei bratte kløftene, med stupbratte veggar, om dei er våte eller tørre, kan vere formidable hinder å kome seg forbi.
Jordanelva er kort, men frå kjelda i fjella (kring 160 kilometer nord for elvemunningen i Daudehavet) fell elva frå ei høgd på kring 1 000 meter over havet til meir enn 400 meter under havnivå. Før ho når jordanske område, dannar elva Genesaretsjøen, som ligg 212 meter under havnivå. Den viktigaste sideelva til Jordanelva er Yarmoukelva. Nær samløpet mellom dei to elvane, dannar Yarmouk grnesa mellom Israel i nordvest, Syria i nordaust og Jordan i sør. Az Zarqaelva er den nest viktigaste sideelva til Jordanelva, og både spring ut og munnar ut på Austbreidda.
Ein 380 km lang riftdal strekkjer seg frå Yarmoukelva i nord til Al Akaba i sør. Den nordlege delen, frå Yarmoukelva til Daudehavet, vert som regel kalla Jordandalen. Han er delt inn i ein austleg og vestleg del av Jordanelva. Dalen har bratte skrentar på både aust- og vestsida og har ei breidd på opp mot 22 km på det breiaste.
Riftdalen på sørsida av Daudehavet vert kalla Sør-Ghawr og Wadi al Jayb (ofte kalla Wadi al Arabah). SørGhawr strekkjer seg frå Wadi al Hammah, på sørsida av Daudehavet, til Ghawr Faya, kring 25 km sør for Daudehavet. Wadi al Jayb er 180 kilometer lang, frå sørsida av Daudehavet til Al Akaba i sør. Nivået til dalbotnen varierer. I sør er han ved det lågaste ved Daudehavet (meir enn 400 meter under havnivå), og stig i nord til like over havnivå. Fordampinga frå innsjøen er ekstrem året rundt på grunn av høge temperaturar. Vatnet inneheld kring 250 gram oppløyst salt per liter ved overflata og når metningspunktet ved 110 meter.
Daudehavet dekkjer det djupaste søkket på landoverflata til jorda. Djupna vert forsterka av dei kringliggande fjella og høglanda, som stig til 800 til 1200 meter over havet. Innsjøen er 430 meter på det djupaste, så dette punktet når då 825 meter under havnivå. Eit fall i vassnivået i innsjøen har gjort at den tidlegare Lisanhalvøya har blitt ei landbru som deler sjøen i ein nordleg og ein sørleg del.
Klima
Det mest karakteristiske ved klimaet er kontrasten mellom ei relativ regnfull tid frå november til april, og særs tørt vær resten av året. Somrane er tørre og steikande varme, medan vintrane er kjølige og variable og nesten all nedbør kjem i denne tida. Landet har eit visst preg av middelhavsklima, men jo lenger bort frå Middelhavet ein kjem jo større er temperaturkontrastane frå årtid til årstid og jo mindre er nedbørsmengdene. Lufttrykket om sommaren er relativt stabilt, medan ein om vinteren kan få fleire lågtrykk med tilhøyrande kaldfrontar. Desse syklonske forstyrringane flyttar seg generelt austover frå Middelhavet fleire gonger i månaden og fører til sporadisk nedbør.
Det meste av Austbreidda får mindre enn 120 mm nedbør i året og er klassifisert som tørr ørken eller steppe. Der landskapet sit og dannar høglanda aust for Jordandalen, aukar nedbøren til kring 300 mm i sør og 500 mm eller meir i nord. Jordandalen, som ligg i le for høglandet på Vestbreidda, dannar ein smal klimasone som kvart år får opp til 300 mm i dei nordlege områda, men mindre enn 120 mm ved Daudehavet.
Dei lange somrane i landet er på det varmaste i august, medan januar er den kjøligaste månaden. Døgnvariasjonen i temperaturane er størt om sommaren og har ein tendens til å auke med høgda og avstanden frå Middelhavet. Dagtemperaturane om sommaren er ofte over 36 °C og i snitt kring 32 °C. Om vinteren—november til april—er moderat kjølig og stundom kald, med ein normaltemperatur kring 13 °C. Utanom i riftdalen, er det ganske vanleg med frost om vinteren, og det kan snø i høgda i nordvest. Vanlegvis får vestlege Amman snø nokre gonger i året.
I kring ein månad både før og etter den tørre sommaren, skapar den varme, tørre lufta frå ørkenen, skapt av lågtrykk, kraftig vind frå sør eller søraust, som stundom når sterk kuling i styrke. Han har forskjellige namn i Midtausten, som khamsin, og er ein tørr, sjirokkoaktig vind som ofte fører med seg store støvskyer. Varslet om at vinden er på veg er ein disig himmel, fallande lufttrykk, og eit fall i luftfukta til kring 10 %. I løpet av få timar kan temperaturen stige 6-8 grader. Desse kraftige vindane varer som regel ein dag eller to, og skapar stort ubehag, og øydelegg avlingar ved å uttørke dei.
1310
1310 (romartal MCCCX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Jordansk geografi
Klima
Shamalvinden er ein annan vind som kjem frå nord eller nordvest, vanlegvis i intervall mellom juni og september. Han bles jamt på dagtid, men vert ein svak bris om natta, og kan blese ni av ti dagar utan stans. Han oppstår når tørre, kontinentale luftmassar med polar luft vert verma opp når han passerer over Eurasia. Den tørre lufta gjer at den intense varmen frå jordoverflata, fører til høge dagtemperaturar, som fell etter sola går ned.
1851
1851 (romartal MDCCCLI)
Jordansk geografi
Ressursar og landbruk
Totalt fornybare vassressursar: 0,94 km3
Naturfarar og miljø
Miljø - noverande saker: avgrensa naturlege ferskvassressursar og vassmangel; avskoging; overbeiting; jorderosjon; ørkenspreiing
Miljø - internasjonale avtalar: delaktig i: Biologisk mangfald, klimaendringar, Kyoto-avtalen, ørkendanning, utryddingstruga dyreartar, miljøfarleg avfall, havrett, marin dumping, vern av ozonlaget, våtmarksområde signert, men ikkje ratifisert: ingen utvalde avtalar
Kjelder
''
Draken
Draken (frå latin Draco) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Draken er sirkumpolar for mange observatørar på den nordlege halvkula, som vil sei at det aldri går under horisonten. Det var eit av dei 48 stjernebileta som vart oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Nordpolen til ekliptikken ligg i Draken.
Stjerner
Thuban (α Draconis) var den nordlege polstjerna frå 3942 fvt., då han flytta seg lenger nord enn Theta Boötis, fram til 1793 fvt. Pyramidane i Egypt vart utforma til å ha ei side som vender nord, med ein inngang slik at Thuban var synleg på natta. På grunn av effektane av presesjon, vil stjerna igjen bli polstjerna, kring år 21000. Ho er ei blåkvit kjempestjerne med storleiksklasse 3,7, 309 lysår frå jorda. Det tradisjonelle namnet på Alfa Draconis, Thuban, tyder «slangehovudet».
Gunnar Myrdal
Gunnar Myrdal, var ein svensk økonom frå Gagnef i Dalarna i Sverige.
Draken
Stjerner
Det finst to andre stjerner over storleiksklasse 3 i Draken. Den mest lyssterke av dei to - og den mest lyssterke i Draken, er Gamma Draconis, tradisjonelt kalla Etamin eller Eltanin. Ho er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 2,2, 148 lysår frå jorda. Lysaberrasjon vart oppdaga i 1728 då James Bradley observerte Gamma Draconis. Beta Draconis, tradisjonelt kalla Rastaban, er ei gul kjempestjerne med storleiksklasse 2,8, 362 lysår frå jorda. Namnet tyder det same som Thuban, «slangehovudet».
Gunnar Myrdal
Samfunnsøkonom, sosialdemokratisk politikar; handelsminister i 1945-47, professor i samfunnsøkonomi ved Handelshøgskolen i Stockholm i 1933-47, professor i internasjonal økonomi ved Universitetet i Stockholm i 1960-67. Mottok nobelprisen i økonomi i 1974 (delt med Friedrich von Hayek).
Gift med Alva Myrdal sidan 1924 (ho døydde i 1986). Myrdal døydde 17. mai 1987 i Danderyd i Stockholms län. Han vart far til Jan Myrdal.
Fylkesveg 6186
Fylkesveg 6186 i Møre og Romsdal går mellom Kjelklia og Todalen i Aure kommune. Vegen er 18,7 km lang.
Draken
Stjerner
Draken har fleire dobbeltstjerner og binærstjerner. η Draconis er ei dobbeltstjerne med ei gul hovudstjerne med storleiksklasse 2,8 og ei kvit sekundærstjerne med storleiksklasse 8,2 sør for primærstjerna. Dei to er skilde av 4,8 bogesekund. Mu Draconis, tradisjonelt kalla Alrakis, er ei binærstjerne med to kvite komponentar. Dei har storleik 5,6 og 5,7, og dei to komponentane krinsar rundt kvarandre kvart 670 år. Alrakis-systemet ligg 88 lysår frå jorda. Nu Draconis er ei liknande binærstjerne med to kvite komponentar, 100 lysår frå jorda. Begge komponentane har storleiksklasse 4,9 og ein kan skilje dei frå kvarandre i små amatørteleskop eller ein kikkert. Omicron Draconis er ei dobbeltstjerne som er mogeleg å skiljast i små teleskop. Primærstjerna er ei oransje kjempe med storleiksklasse 4,6, 362 lysår frå jorda. Den andre har storleiksklasse 7.8. Psi Draconis er ei binærstjerne som er mogeleg å skilje frå kvarandre med kikkert og små amatørteleskop, 72 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei gulkvit stjerne med storleiksklasse 4,6 og den sekundære er ei gul stjerne med storleiksklasse 5,8. 16 Draconis og 17 Draconis er del av eit trippelstjernesystem 400 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 5,1, og er i seg sjølv ei binærstjerne med komponentar med storleiksklasse 5,4 og 6,5. Den sekundære har storleiksklasse 5,5 og systemet ligg 420 lysår unna. 20 Draconis er ei dobbeltstjerne med ei kvit primærstjerne med storleiksklasse 7,1 og ei gul sekundærstjerne med storleiksklasse 7,3, austnordaust for primærstjerna. Dei to er skilde av 1,2 bogesekund på det meste og har ei omlaupstid på 420 år. 39 Draconis er ei trippelstjerne 188 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei blå stjerne med storleiksklasse 5,0, den sekundære ei gul stjerne med storleiksklasse 7,4 og den tredje ei stjerne med storleiksklasse 8,0. 40 Draconis og 41 Draconis er ei binærstjerne som kan skiljast frå kvarande i små teleskop. Dei to er oransje dvergstjerner som ligg 170 lysår frå jorda og har storleiksklasse 5,7 og 6,1.
Djupromsobjekt
Eit av djupromsobjekta i Draken er Kattaugetåka (NGC 6543), ei planetarisk tåke som ligg kring 3 000 lysår unna og som vart oppdaga av den engelske astronomen William Herschel i 1786. Ho har 8. storleiksklasse og har fått namn etter utsjånaden i Hubbleteleskopet, men ser ut som ei blågrøn skive i eit amatørteleskop. NGC 6543 har ei komplisert form på grunn av vekselverkande tyngdekraft mellom komponentane i stjernesystemet i midten, som består av fleire stjerner, som skapte tåka for kring 1 000 år sidan. Han ligg 9,6 bogeminutt frå nordpolen til ekliptikken i vest-nordvest. Han er òg knytt til IC 4677, ei stjernetåke som ser ut som ein stolpe, 1,8 bogeminutt vest for Kattaugetåka. Med lang lukkartid ser IC 4677 ut til å ha ein del av ein ring kring den planetarisk tåka.
Det finst fleire lyssvake galaksar i Draken. Ei av dei er ein linseforma galakse NGC 5866, stundom rekna som Messier-objekt 102. Ei anna er Draken dverggalakse, ein av dei mest lyssvake galaksane, med ein absolutt storleiksklasse på −8.6 og ein diameter på berre kring 3 500 lysår. Han vart oppdaga av Albert G. Wilson frå Lowell Observatory i 1954. Ein annan dverggalakse i dette stjernebiletet er PGC 39058.
Draken har fleire vekselverkande galaksar og galaksehopar. Ein slik massiv hop er Abell 2218, som ligg 3 milliardar lysår unna. Han fungerer som ei gravitasjonslinse for enno meir fjerntliggande galaksar, slik at astronomar kan studere desse galaksane òg, i tillegg til sjølve Abell 2218. Linseeffekten gjerr at astronomane kan stadfeste massen til hoepn ut frå røntgenutstråling. Ein av dei mest velkjende vekselverkande galaksane er Arp 188, òg kalla Rumpetrollgalaksen. Han har fått namn etter utsjånaden, med ein «hale» av stjerner som er 280 000 lysår lang. Rumpetrollgalaksen ligg, the Tadpole Galaxy is at a distance of 420 million lysår unna. Halen av stjerner som vert trekte bort frå Rumpetrollgalaksen verkar blå, fordi den vekselverkanden på grunn av tyngdekrafta har danna ei gassky med stjernedanning.
Q1634+706 er ein kvasar som er det mest fjerntliggande objektet som vanlegvis er synleg med eit amatørteleskop. Han har storleiksklasse 14,4, ser ut som ei stjerne, men ligg 12,9 milliardar lysår unna. Lyset frå Q1634+706 har brukt 8,6 milliardar år på å nå jorda, og avviket kjem av utvidinga til universet.
Hercules–Corona Borealis-muren, den største kjende strukturen i universet, dekkjr ein del av dei sørlege områda av Draken.
Meteorsvermar
Eta draconidane er ein meteorsverm som vart oppdaga den 4. februar 2011. Observatørar merka seg seks meteorar frå same området i løpet av ein kort periode. Meteorane kjem frå ein tidlegare ukjend langperiodisk komet.
Tempel
Templa i Angkor er arrangerte etter eit mønster som etterliknar stjernemønster, spesifikt stjernebilete Draken.
Fylkesveg 6186
Vegen går langs Aursundet til Ervika, og vidare langs Vinjefjorden til Todalen. Delen av vegen mellom Kjelklia og Aure var del av fylkesveg 680 fram til vegsambandet over Aursundet vart bygd.
Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 359.
Kuloj ved Vaga
Kuloj (russisk Кулой) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vaga frå høgre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.
Ho har ei lengd på 206 km og eit eige nedslagsfelt på. 53 km frå munningen har elva ei middelvassføring på 8,74 m³/s. Elva frys til i oktober-november, nokre gonger i desember, og vert isfri att i april eller tidleg i mai.
Dei største sideelvane hennar er Sivtsjuga frå venstre og Kolenga frå høgre. I nærleiken av elva ligg landsbyen Kuloj.
Kuloj spring ut frå Sonduzjskojesjøen i Vologda oblast, nordvest for byen Totma. Elva renn først nordaustover og seinare rett nordover før ho svingar vestover og ut i Vaga. I den øvre delen har elva ei bredde på 20-30 meter og i den nedre delen av breidda auka til 50-60 meter. Elva er svingete og renn forholdsvis raskt, men har ingen stryk.
General Harald Sunde
Harald Sunde er ein norsk militær-offiser frå Hurdal. Han var forsvarssjef i Noreg frå 1. oktober 2009 til 19. november 2013.
Ljavljaelva
Ljavlja (russisk Лявля) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Nordre Dvina frå høgre. Landsbyen Ljavlja ligg ved elva og er kjend for dei historiske bygningane som ligg her.
Lørenskoghøgda
Lørenskoghøgda er eit fjell i Oslo kommune. Det har ei høgd på 483 meter over havet og er det 21. høgaste fjellet i Oslo av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
1311
1311 (romartal MCCCXI)
Schluchhorn
Schluchhorn er eit fjell i Bern-Alpane oppfor Gsteig i Berner Oberland. Toppen ligg på grensa mellom kantonane Valais og Bern nær Sanetsch-passet.
Brooks Nunatak
Brooks Nunatak er ein isolert nunatak, 1615 moh, som ligg 6 nautiske mil sørvest for Shurley Ridge på sørsida av Mackin Table i Patuxent Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Robert E. Brooks, ein biolog ved Amundsen-Scott-stasjonen, sommaren 1966–67.
Id ul-adha
Id ul-adha (arabisk عيد الأضحى) er ei høgtid innan islam der muslimar minnest korleis profeten Ibrahim (Abraham) var villig til å ofra sonen sin til Gud. Denne høgtida er saman med id ul-fitr den viktigaste festen i islam, og blir feira av alle muslimar. Høgtida tek til den tiande dagen av månaden dhul hidja, like etter hadj, og varer i fire dagar.
Bakgrunn
Forteljinga om korleis Ibrahim var villig til å ofra den einaste sonen sin til Gud står sentralt i dei abrahamittiske religionane. Medan dei var på veg til offerstaden prøvde djevelen å overtala Ibrahim til å bryta påbodet frå Allah, men profeten heldt seg fast. Like før han skulle utføra offeret, stoppa Gud han og gav han ein sau å ofra i staden. Denne soga er skildra i Koranen 37:99–111. Innan muslimsk tradisjon er sonen Ismael, og handlinga skulle skje i Mina nær Mekka.
Feiring
Den første dagen av id ul-adha er den viktigaste. Alle kler seg i dei beste kleda sine og ber saman i store forsamlingar. Dei som har råd ofrar dyr, som regel sau, og deler kjøtet med naboar, slekt og dei fattige.
Tidspunkt
Feiringa av id ul-adha er knytt til kva tid ein ser månen ved byrjinga av dhul hidja. Framtidige datoar er derfor berre omtrentlege. Etter den gregorianske kalenderen byrjar eller byrja høgtida ved solnedgang kvelden før:
Namn
Dei ulike muslimske samfunna i verda har fleire namn på høgtida. Ho er òg velkjend som id al-kebir, 'den store høgtida'. I Tyrkia blir ho kalla kurban bayramı, offerfesten, eit namn som òg blir brukt i Bosnia. Eit anna namn med den same tydinga, qurbani id, blir brukt i Bangladesh. I Pakistan og India snakkar ein ofte om bakr-id, 'geite-id', fordi ein oftast ofrar geiter her. I Singapore, Malaysia og Indonesia er feiringa kjend som hari raya adiladha, haji (pilegrimsreise) eller korban (offerfest). I Vest-Afrika kjenner ein henne som tabaski.
Brassband
Dei fyrste moderne brassbanda oppstod tidleg på 1800-talet i Preussen, då alle militære og statlege musikkorps vart utstyrt med nye instrument med roterande ventilar, og vart pålagde å nytte standardstemming (ei sams referansefrekvens for alle korps). Dette førte til at musikarane lettare kunne spele med andre, og gjorde det òg mogleg å slå saman små grupper til større korps.
Brassband i Noreg
I Noreg finst det brassband for amatørmusikarar i form av skolekorps og amatørkorps. Dei fleste norske brassbanda er medlem i Norges Musikkorps Forbund. Det vert årleg arrangert eit noregsmeisterskap for brassband for vaksne musikarar og tilsvarande for barn og unge. I tillegg finst det eit titals andre tevlingar og stemner for korps.
Den norske brassbandtradisjonen har hovudsakleg vore plassert på Vestlandet, og dei fleste vinnarane av Noregsmeisterskapen for brassband kjem frå anten Hordaland eller Rogaland. Fleire korps frå Vestlandet har òg vunne internasjonale tevlingar og priser for spelinga.
Besetning
Eit brassband har til vanleg desse instrumenta:
Pilegrim
Ein pilegrim (frå latin peregrinus, 'framand') er ein som førebur eller utfører ei reise av andelege årsaker. Pilegrimsreise er kjend innan fleire religionar, og bruken av orda har blitt utvida, slik at ein som reiser til ein stad som er svært viktig for han kan bli kalla ein pilegrim, sjølv om det ikkje er religion som ligg bak. Pilegrimen søker gjerne andeleg reinsing eller å koma nærare det guddommelege, men det finst også mange andre grunnar til å reisa.
1312
1312 (romartal MCCCXII)
Pilegrim
Bakgrunn
Det kan også ligga sekulære grunnar bak ønsket om å bli pilegrim, til dømes eventyr- og reiselyst, eller ei andeleg draging mot noko eller nokon ein ikkje dyrkar religiøst. Ein snakkar i dag om valfart i samband med mange stader som trekk folk av ikkje-religiøse grunnar, til dømes Elvis Presley-bustaden Graceland eller solfylte strender.
Førebuing
Før reisa må ein pilegrim syta for å ha nok middel til å nå målet, til dømes ved å spara pengar eller be andre om hjelp. Støtte til ein pilegrim blir ofte rekna som ei god religiøs handling for ein som ikkje sjølv dreg på pilegrimsferd. Han kan også førebu seg andeleg, til dømes gjennom faste, bøn eller meditasjon. Dersom reisa er venta å ta lang tid eller bli farefull, har det vore vanleg for pilegrimen å ordna opp i personlege saker, til dømes ved å skriva testamente og å utnemna stadfortredarar.
Fauske
Fauske er ein by og administrasjonssenteret i Fauske kommune i Nordland. Byen har og ligg inst i Fauskevika, ein arm av Skjerstadfjorden.
Fauske er eit kommunikasjonssenter med stasjon på Nordlandsbanen og utgangspunkt for Nord-, og Norgebussen til Kirkenes. Frå E 6 i Fauske fører riksveg 80 vestover til Bodø, og på Finneid lengst aust i tettstedet fører fylkesveg 830 austover til Sulitjelma. Fauske fungerer som servicesenter for Indre Salten. I Fauske er det variert industri, mellom anna bearbeiding av stein (marmor).
I byen ligg Fauske bygdetun, ein del av Nordlandsmuseet, Fauske kyrkje, som er ei langkyrkje i tre frå 1867, Fauske vidaregåande skole og Fagskolen i Fauske som gir tilbod innan bergverksdrift og tunnelarbeid.
Brown Nunataks
Brown Nunataks er tre nunatakar som ligg 1 nautisk mil nordvest for Walker Peak heilt sørvest i Dufek Massif i Pensacolafjella. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names etter John B. Brown, ein forskar på ionosfæren ved Ellsworth-basen vinteren 1957.
Pilegrim
Klede
Kristne pilegrimar i mellomalderen hadde gjerne ein breidbremma hatt og ein vandringsstav, både som praktiske reiseklede og symbol på kva ferd dei var ute på. Dei kunne bera merke, som eit kamskjel om dei drog til Santiago de Compostela fordi det var symbolet til den heilage Jakob.
Avhald
Pilegrimen har ofte med seg lite; kanskje ikkje meir enn kleda han går i, fordi målet med ferda kan vera å leva spartansk. Men i andre høve kan reisa gjerast vanskelegare ved at ein kneler eller ruller heile vegen til målet. Ein kan bera med seg tunge offer, som ein steinsekk for kristne pilegrimar, eller ei vasskrukke for hindugudar som Mariamman.
Før eller under pilegrimsreisa kan pilegrimen visa avhald frå ting som kjøt, alkohol, sex og liknande. Dette kan han gjera for å visa styrke overfor guddommen, eller for å konsentrera seg om det andelege. Muslimar i hadj-klede kan ikkje barbera seg, klippa negler eller ha på seg deodorant eller parfyme.
Samhald
Mange pilegrimar reiser saman, både av praktiske grunnar — reisa kan vera farefull og vanskeleg — og for å oppleva eit andeleg fellesskap. Dei som reiser åleine kan også knyta seg til andre pilegrimar fordi dei har eit liknande mål.
Innan islam bør kvinner som utfører hadj reisa saman med ein mannleg slektning, eller dersom ingen av desse kan, reisa mange saman.
Markering
Vitjinga ved målet for reisa blir gjerne markert på eit eller anna vis. Pilegrimsreisa er blitt skildra som ei frivillig overgangsrite, slik at pilegrimen ventar at ferda skal gjera han til ein litt annan person. Markeringa kan vera eit ritual, feira saman med andre eller åleine, og kan medføra ein fysisk skilnad som at ein dukkar seg i vatn eller barberer hovudet.
Minne
Ein pilegrim ønskjer seg ofte eit minne frå staden eller stadane han har vitja. Tidlege kristne pilegrimar til Palestina tok til dømes ofte med seg palmegreiner som dei festa til vandringsstaven sin eller i ein kross til hatten.
Hinduar som vitjar heilage elvar, som Ganga, tek ofte med seg litt heilag vatn som kan brukast i seinare rituale eller til å gjera stader eller menneske rituelt reine. På same måte tek mange pilegrimar til Lourdes med seg vatn frå den heilage kjelda fordi dei meiner det har ein lækjande verknad.
Pilegrimar kan også kjøpa med seg bilete, medaljongar eller relikvie av gudar eller helgenar som har med staden dei vitjar å gjera, eller andre generelt religiøse gjenstandar. På grunn av den stadige tilstrøyminga av kjøpelystne vitjande kan derfor pilegrimsmål ofte bli fylte av utsal.
Omtale
I tillegg til det dei sjølv vinn i andeleg vekst vil menneske som har utført pilegrimsreiser ofte bli æra med heider og særskilde nemningar. Ein muslim som har utført hadj blir kalla hadji, og nyt ofte stor respekt i nærmiljøet. Ein kristen mellomalderpilegrim som hadde vore på pilegrimsferd til Jerusalem kunne bli kalla «vallare» (etter valfart) eller «palmeri» (etter palmetre som ein fekk sjå på reise i sørlege land). Dei franske og engelske namna Paumier og Palmer er etternamn skapte av desse tilnamna. Det same er spanske Romero, brukt om pilegrimar til Roma.
I Noreg blei pilegrimar ofte forveksla med munkar, og blei omtala som dette, eller med den nedsetjande nemninga «munkelus».
Herz und Mund und Tat und Leben, BWV 147a
Herz und Mund und Tat und Leben, BWV 147a, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach. Kantaten danna grunnlaget for den langt meir kjende Herz und Mund und Tat und Leben, BWV 147 i 1723.
Han vart komponert i Weimar i 1716 for fjerde sundag i advent. Denne opphavlege kantaten inneheld ikkje den kjende koralen «Jesus bleibet meine Freude».
Teksten er henta frå Salomo Franck.
Musikken til denne opphavlege kantaten er gått tapt.
Ford Motor Company
Ford Motor Company er ein bilprodusent som vart grunnlagt av Henry Ford i Highland Park i Michigan i 1903. Den første fabrikken låg i Detroit i USA, men Ford har no fabrikkar og samarbeidspartnarar i alle verdensdelar. Ford produserer personbilar, varebilar og lastebilar.
Fylkesveg 298 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 298 i Møre og Romsdal går mellom Beiteråsen og Kanestraum i Tingvoll kommune. Vegen er 22,4 km lang.
Før Freifjordtunnelen vart teken i bruk i august 1992 var strekninga mellom Kvisvik og Beiteråsen del av riksveg 70.
Leon Bakst
Léon Samojlovitsj Bakst, var ein russisk kunstmålar, illustratør, scenograf og klesdesignar. Både som scenograf og klesdesignar var ein nybrotsmann. Fødd som Lev (Leib) Rosenberg, var han og kjend som Leon (Lev) Nikolajevitsj Bakst (Леон (Лев) Николаевич Бакст).
Tidlege år
Bakst kom til verda i Grodno (i dagens Kviterussland). Foreldra var jødar og høyrde til middelklassen. Etter eksamen ved gymnaset, studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet i St. Petersburg. Samstundes arbeidde han deltid som bokillustratør.
Til si fyrste utstilling, i 1889, tok han namnet Bakst, med bakgrunn i at mormora var fødd Baxt. I dei tidlege 1890-åra stilte han ut sine verk saman med kunstnarar som arbeidde med vassfargar. Perioden 1893-97 budde han i Paris, der han studerte ved Académie Julian. Men han vitja St. Petersburg fleire gonger.
I andre halvpart av 1890-talet vart Bakst med i sirkelen av forfattarar og kunstnarar danna av Sergej Djagilev og Aleksandr Benois. Kunstrørsla Mir iskusstva sprang ut frå denne sirkelen. Bakst saman med Sergej Djagilev grunnla det verknadsrike tidsskriftet med namnet Mir iskusstva ('Kunstverda'). Bakst vart berømt for si utforming av dette tidsskriftet.
Gjennomslag
Bakst heldt og fram som staffelimålar. Han måla portrett av til dømes Filipp Maljavin (1899), Vasilij Rozanov (1901), Andrej Belyj (1905) og Zinaida Gippius (1906). Han var og kunstlærar til borna åt den russiske storhertugen. I 1902 fekk han av tsaren, Nikolaj II, i oppdrag å måle Møte mellom russiske sjømann. Bakst var då i Paris.
I 1898 synte han sine arbeid i den Djagilev-organiserte Første utstillig av russiske og finske kunstnarar, ei Mir Iskusstva-utstilling. Verk frå hans hand vart og vist ved ei utstilling i München, og ved utstillingar i regi av Forbundet for russiske kunstnarar.
Under revolusjonstida i 1905 arbeidde Bakst for tidsskrifta Zjupel, Adskaja Pusjta og Satyricon. I tida etter var han illustratør i kunstbladet Apollon.
Frå 1909 arbeidde Bakst for det meste som teatermålar, scenograf. Han designa scenane til fleire greske tragediar. Allereie i 1908 fekk han mykje ros for sine teatermåleri til Djagilev sine oppsetjingar med Ballets Russes. Han laga scenedekorasjonane til Cleopatra (1909), Sjeherasad (1910), Karneval (1910), Narcissus (1911), Le Spectre de la Rose (1911), og Daphnis og Chloé (1912)). År 1910 laga han kostymar til balletten Eldfuglen, som vart urframført i Paris. Bakst budde desse åra i Vest-Europa, ettersom han var jøde og underlagt restriksjonar på kvar han kunne bu i Russland.
Under sine vitjingar til St. Petersburg underviste han på Zvantseva-skulen, der Marc Chagall var ein av hans elevar (1908-10).
Bakst vart i 1914 vald til inn i det keisarlege kunstakademiet.
I 1918 braut Bakst med Djagilev og Ballets Russes. Han døydde i 1924 i Rueil-Malmaison av lungesjukdom.
Båhushøgda
Båhushøgda er eit fjell i Oslo kommune. Det har ei høgd på 463 meter over havet og er det 22. høgaste fjellet i Oslo av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Schlüechtli
Schlüechtli er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Laax i kantonen Graubünden i Sveits.
Digimon Adventure
Digimon Adventure er den fyrste sesongen i den japanske animeen Digimon. Han handlar om åtte born frå Japan som vert førte til Den digitale verda for å berga både den og den røynlege verda frå vondskapen. I denne verda får dei kvar sin Digimon og Digidings, eller Digivice, som det òg vert kalla. Sesongen inneheld 54 episodar.
Ivar Medaas
Ivar Medaas var ein norsk visesongar og felespelar frå Nordhordland. Medaas budde i Alversund i Lindås kommune i Nordhordland nord for Bergen. I 1963 fekk han gjennombrot som artist med songen «Dar kjem dampen». Medaas sette melodi til songen, som var skriven av Ragnvald Hammer.
Han og kona Kari var kjende under namnet Vestlandsduoen som song på strilamål. I 2002 fekk dei målprisen. Medaas opptredde òg saman med Dizzie Tunes, Wenche Myhre og Øystein Sunde.
Fram til 1955 budde han i Alversund, men flytta så ei tid til Oslo. Fem år seinare debuterte han hjå Jens Book-Jenssen og arbeidde deretter på Chat Noir i fire år, og så på ABC Teatret og Oslo Nye Teater i eit år kvar.
Han blir hugsa for visene «Draumen om fred», «Sildefiske på Doggerbank» og «Dar kjem dampen». Ivar Medaas gav òg ut ei plate med tekstar av Herbjørn Sørebø. I 1965 og 1967 deltok han i Melodi Grand Prix, og fekk ein fjerdeplass det eine året og ein femteplass det andre.
Medaas vart rekna som ein av dei beste til å lyfta fram kulturen til strilane.
Medaas fekk hjerneslag i 1995 og vart sidan sittande i rullestol, men i 1997 hadde han trena seg so godt opp at han kunne vere på scena att. I 1998 vart Medaas æresmedlem i Nordhordland Veteranbåtlag for å ha gjort vestlandskulturen kjend, spesielt fjordabåten DS «Oster». I 2001 vann han Gammleng-prisen i klassen veteran.
Jesus bleibet meine Freude
«Jesus bleibet meine Freude» er den tiande satsen i kantaten Herz und Mund und Tat und Leben av Johann Sebastian Bach. Ein transkripsjon av den engelske pianisten Myra Hess (1890–1965) vart publisert i 1926 for piano solo og i 1934 for piano duett som «Jesu, Joy of Man's Desiring». Den britiske organisten Peter Hurford transkriberte satsen for orgel. I dag er satsen ofte nytta under bryllaupsseremoniar, ofte i eit langt seinare tempo enn det Bach opphavleg føreslo i partituret sitt, for stemmer med trompet, oboar, strykarar og continuo. Han vart skriven det første året hans i Leipzig i Tyskland og er ein av dei mest kjende verka til Bach.
Bakgrunn
Mykje av musikken til Herz und Mund und Tat und Leben kjem frå Weimar-perioden til Bach. Den tidlegare utgåva (BWV 147a) manglar resitativa, men inneheld opningskoralen og fire ariar, som òg finst i den seinare utgåva. For Leipzig la Bach til tre resitativ og den kjende koralsatsen som avsluttar det heile.
Sjølv om det er den 32. kantaten til Bach (av dei som har overlevd) fekk han nummeret BWV 147 i katalogen hans. Bach skriv totalt kring 200 kantater.
Tekst
Jesus bleibet meine Freude, meines Herzens Trost und Saft, Jesus wehret allem Leide, er ist meines Lebens Kraft, meiner Augen Lust und Sonne, meiner Seele Schatz und Wonne; darum lass' ich Jesum nicht aus dem Herzen und Gesicht.
Innspelte utgåver
Beach Boys-songen «Lady Lynda» er basert på den same melodien.
Bakgrunnsstoff
Jésus que ma joie demeure Jesus, alegria dos homens
Vesle Nordre Dvina
Vesle Nordre Dvina (russisk Малая Северная Двина - Malaja Severnaja Dvina) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av kjeldeelvane til Nordre Dvina. Ho renn saman med elva Vytsjegda og dannar Nordre Dvina.
Anneksjon
Anneksjon (av lat.annectere av ad 'til' og nectere 'knyte') er ei, ofte einsidig, erklæring frå eit land om at det legg under seg eit anna land eller delar av eit landområde.
Barnelitteratur
Barnelitteratur er litteratur laga av eller for barn. Han kan vera utgjeven i ei barnebok, men også framført som song, dikt eller drama. Barnelitteraturen kan ha i oppgåve å underhalda ungar, men kan også vera eit viktig del i opplæringa deira ved å utvikla ordforråd og språkkjensle, læra dei om verda og å leva i henne og utvikla fantasien og kjenslelivet.
Folkeleg barnelitteratur
Tradisjonelt finst det eit stort, munnleg korpus av litteratur for barn. Denne omfatter mellom anna voggesongar og andre songar, rim og regler og visse forteljingar, mellom anna eventyr, sjølv om desse gjerne var retta mot alle aldersgrupper.
Utgjevingar
Ein tok til å laga bøker særskild for barn på 1600-talet. Orbis Pictus, ei tospråkleg biletbok om verda frå 1658, blir ofte rekna som den første illustrerte boka laga med tanke på barn. Fakta- og lærebøker har sidan utgjort ein stor del av barnelitteraturen. Ei anna grunnleggjande utgjeving er Charles Perrault si vesle eventyrsamling frå 1697, Histoires ou Contes du Temps passé, som markerer byrjinga på den sentrale plassen eventyr, fablar og legender har fått i litteratur for barn.
Opplysingstida med sine teoriar om kor viktig det var å forma gode menneske frå barndommen av, i til dømes Emile av Rousseau eller Some Thoughts Concerning Education av John Locke, førte til ei blomstring i litteratur som skulle oppdra barn til gode samfunnsborgarar.
Alanya
Alanya, tidlegare Alaiye, er ein ferieby og eit distrikt i provinsen Antalya i Middelhavsregionen i Tyrkia, 166 km frå byen Antalya. Byen ligg ved sørkysten av Tyrkia og har kring 100 000 innbyggjarar (2010).
På grunn av den naturlege strategiske plasseringa på ei lita halvøy i Middelhavet ved Taurusfjella, og har vore ein lokal skanse for mange rike i Middelhavet, som ptolemaiske, Selevkide, romarane, austromarane og Det osmanske riket. Alanya hadde størst politisk innverknad i mellomalderen under Rum-sultanatet som vart styrt av Alaeddin Kayqubad I, og som byen har fått namnet sitt etter.
Den varme middelhavsklimaet, naturen og dei historiske monumenta har gjort Alanya til eit populært turistmål og står for 9 % av turistsektoren i Tyrkia og tretti prosent av utanlandsk kjøp av eigedom i Tyrkia. Turismen har auka sidan 1958 og vorte den dominerande næringa i byen.
Thessaloníki
Thessaloníki (gresk skrift Θεσσαλονίκη) eller Salonika er den nest største byen i Hellas og hovudstaden i Gresk Makedonia, i periferieininga Thessaloníki og i periferien Sentral-Makedonía. Storbyområdet til Thessaloníki strekkjer seg rundt Thermaikósbukta og består av fleire kommunar. Dei sentrale delane av byområdet dannar kommunen Thessaloníki, som etter ei folketeljing i 2011 hadde 325 182 innbyggjarar. Byområdet med 789 191 innbyggjarar omfattar òg kommunane Kalamariá, Neápoli-Sykiés, Pávlos Melás, Ambelókipi-Meneméni, Kordelió-Évosmos og kommunaleininga Pyléa i kommunen Pyléa-Khortiátis. Til storbyområdet, som i 2011 hadde 1 012 397 innbyggjarar, reknar ein resten av Pyléa-Khortiátis og kommunane Délta, Oreókastro, Thérmi og Thermaikós.
Alanya
Namnet
Byen har skifta nasjonalitet mange gonger oppgjennom historia og namnet har reflektert dette. Alanya var kjent på latin som Coracesium eller på gresk som Korakesion frå luvisk  Korakassa som tyder «punkt/utstående byen». Under Det bysantinske riket var byen kjent som Kalonoros eller Kalon Oros, som tyder «vakkert fjell» på gresk. Seldsjukkane døypte om byen til Alaiye (علاعية), ei omskriving av namnet til sultan Alaeddin Kayqubad I. På 1200- og 1300-talet, kalla italienske handelsmenn byen for Candelore eller Cardelloro. Under vitjinga si i 1935, sluttførte Mustafa Kemal Atatürk namnet i det nye alfabetet som Alanya, endra 'i' og 'e' i Alaiye, visstnok på grunn av ei feilstaving i eit telegram i 1933.
Thessaloníki
Thessaloníki er ein travel by og det nest største økonomiske, industrielle, kommersielle og kulturelle senteret i landet, i tillegg til eit trafikknutepunkt for Søraust-Europa. Den kommersielle hamna er viktig for Hellas og nabolanda rundt, medan dei to universiteta her til saman har flest studentar i heile Hellas. Byen har mange bygningar og monument frå tida under Austromarriket og Det osmanske riket, og fleire jødisk bygningar. Byen er kjend for den internasjonale handelsmessa som vert halden her kvart år i september, medan den greske statsministeren årleg held ein tale i byen der han talar om regjeringsplanane for det komande året.
Alanya
Klima
Alanya har eit typisk middelhavsklima.
Thessaloníki
Romartida
Etter Makedonia sitt fall i 168 fvt. vart Thessaloníki ein by i Romarriket. Han voks til å verte ein viktig handelsstad langs Via Egnatia, ein romersk veg som knytte Byzantium (seinare Konstantinopel) med Dyrrhachium (Epidamnos) (i dag Durrës i Albania), og som gjorde handel mellom Europa og Asia enklare. Byen vart hovudstad eit av dei fire romerske distrikta i Makedonia. Han fekk halde privilegia sine, men vart styrt av ein praetor og hadde ein romersk garnison. Ei kort stund i det 1. hundreåret fvt. kom alle dei greske provinsane inn under Thessaloníki. Fordi byen vart eit viktig handelssentrum bygde romarane ei romsleg hamn, den kjende Skaptós Limín, som tok seg av handelen i byen fram til 1700-talet. På grunn av avleiringar frå elva Axiós (Vardar) vart det etter kvart bygd ei hamn lenger ute. Restane av den gamle hamna kan ein i dag finne under gata Odós Frágon, nær den katolske kyrkja.
Thessaloníki sin akropolis, som ligg i dei nordlege åsane, vart bygd i 55 fvt. av tryggingsårsaker etter at trakarar plyndra utkanten av byen.
Byen hadde ein jødisk koloni, oppretta i det 1. hundreåret, og var eit tidleg senter for kristendom. På si andre misjonærreise talte Paulus i synagogen i byen, og la grunnlaget for ei kyrkje. Jødane gjorde motstand mot han og dreiv han ut av byen, og han flykta til Véria. Paulus skreiv to av sine brev til det kristne samfunnet i Thessaloníki, Paulus’ fyrste brev til tessalonikarane og Paulus’ andre brev til tessalonikarane.
Thessaloníki fekk ein vernehelgen, St. Demetrios, i 306. Han skal ha gjort fleire mirakel som redda byen. Han var ein romersk Prokonsul i Hellas under den antikristne keisaren Maximian og døydde som martyr i eit romersk fengsel, der kyrkja Ájos Dimítrios ligg i dag, først bygd av den romerske underprefekten av Illyricum Leontios i 463. Andre viktige bygningar frå denne tida er Bogen og grava til Galerios, nær sentrum av den moderne byen.
Austromarrtida
Då Romarriket vart delt i ein austleg og vestleg del kom Thessaloníki inn under Austromarriket, som vart styrt av Konstantinopel. Thessaloníki var den nest viktigaste byen i dette riket. I 390 var byen åstad for eit opprør mot keisar Theodosius I og hans gotiske leigesoldatar. Botherik, generalen deira i lag med øvsteoffiserane hans, vart drepen då dei fengsla ein lokal stridsvognførar for pederasti med ein av Botherik sine slavegutar. 7 000 - 15 000 av innbyggjarane vart massakrert i byen sinn hippodrom som hemn, noko som igjen førte til at Theodosius mellombels bannlyste byen.
Det følgde så ei roleg tid fram til fleire barbariske invasjonar etter Romarrikets fall og eit katastrofisk jordskjelv øydela store delar av byen i 620, som øydela det romerske forumet og andre offentlege bygg. Thessaloníki vart fleire gonger åtaka av slavarar på 600-talet, men dei klarte ikkje å erobre byen. Dei austromerske munkane St. Kyril og St. Methodios vart fødd i Thessaloníki og den austromerske keisaren Michael III oppfordra dei til å vitje dei nordlege områda som misjonærar. Dei tok opp sørslavisk språk som basis for kyrkjeslavisk. På 800-talet valde austromarane å flytte markedet for bulgarske varer frå Konstantinopel til Thessaloníki. Tsar Simeon I av Bulgaria invaderte Thrakia, slo den austromerske hæren og tvinga riket til å flytte markedet tilbake til Konstatinopel. I 904 klarte sarasenarar frå Kreta å erobre byen etter ti dagar med plyndring, og drog bort frå staden med mange skattar og 22 000 slavarar, stort sett unge folk.
Trass i dette kom byen seg raskt på fote att og då den austromerske makta kom i oppgang på 900-1100-talet fekk Thessaloníki ein ny gullalder med fred og velstand. Folketalet auka og i følgje Benjamin av Tudela hadde byen eit jødisk samfunn på 500 menneske på 1100-talet.
Den økonomiske oppgangen til byen haldt fram gjennom 1100-talet då Komnenoi-keisarane utvida Austromarriket til Serbia og Ungarn, langt i nord. Etter keisar Manuel I Komnenos i 1180 byrja det å gå nedover med Austromarriket, og i 1185 gjekk dei normanniske herskarane på Sicilia, med Grev Baldwin og Riccardo d'Acerra som førarar, til åtak på byen og okkuperte han. Dette førte til store øydeleggingar. Dei styrte i byen mindre enn eit år, sidan dei tapte to slag seinare på året mot den austromerske hæren og måtte flykte frå byen.
Osmansk periode
Austromarriket klarte ikkje å stå imot framrykkinga til Det osmanske riket og selde byen til Republikken Venezia, som haldt han fram til han vart erobra etter ei tre dagar lang omleiring av den osmanske sultanen Murad II 29. mars 1430. Osmanarane hadde erobra Thessaloníki i 1387, men tapte han etter slaget ved Ankara mot Tamerlane i 1402.
I den osmanske perioden flytta mange muslimar og jødar til byen, og byen vart den største jødiske byen i verda i minst to hundre år, og av 130 000 innbyggjarar på starten av 1900-talet, var 60 000 sefardiske jødar.
Thessaloníki, kalla Selânik på tyrkisk, vart ein av dei viktigaste byane i riket, og det største handelssenteret på Balkan. Byen fekk jernbane i 1888 og ei ny og moderne hamn vart bygd i 1896-1904. Grunnleggaren av det moderne Tyrkia, Mustafa Kemal Atatürk, vart fødd her i 1881.
Selânik vart eit sanjaksenter i Rumeli eyalet frå 1393 til 1402 og igjen frå 1430 til 1864, då han vart ein vilayet (provins). Den osmanske vilayeten Selânik provins inkluderte sanjakane Selânik (Thessaloníki), Dráma og Sérres (Siroz eller Serez).
Den første verdskrigen
Under den første balkankrigen overgav ein osmansk garnison Thessaloníki til den greske hæren 9. november 1912. Den nest dagen kom den bulgarske hæren og kravde byen for Bulgaria. Så snart osmanarane var slått braut den andre balkankrigen ut mellom dei tidlegare allierte. Striden gjekk ut på kven som hadde krav på dei tidlegare osmanske territoria i området. Den austerrikske regjeringa føreslo å gjere Thessaloníki til ein nøytral, internasjonal by, liknande det Gdansk seinare vart.
Kong Georg I av Hellas vart myrda under ei vitjing i Thessaloníki den 18. mars 1913 av Aleksandros Skhinas. Statusen til byen vart om sider slått fast med Bucaresttraktaten 10. august 1913, men i Hellas reknar ein frigjevinga av byen til å vere 26. oktober 1912, på festdagen for kysthelgenen St. Demetrios. I 1915 under den første verdskrigen nytta dei allierte byen som base for ein massiv offensiv mot Bulgaria. Ei mellombels regjering, som støtta dei allierte, leia av Eleftherios Venizelos, vart oppretta her, mot kongen av Hellas sin vilje, som ønska at Hellas skulle halde seg nøytrale.
Det meste av byen vart øydelagd under ein storbrann i 1917, som vart starta av franske soldatar ved eit uhell. Brannen gjorde 72 000 menneske heimlause (dei fleste av dei tyrkarar) av om lag 270 000 innbyggjarar. Venizelos tillét ikkje oppbygging av bysentrumet før ein fullstendig moderne byplan var ferdig. Denne var ferdig eit par år seinare, laga av den franske arkitekten og arkeologen Ernest Hebrard. Mange jødiske heimar vart øydelagd, og mange av dei flytta til Palestina, Paris eller Amerika.
Den andre verdskrigen
Thessaloníki vart okkupert av Nazi-Tyskland 9. april 1941. Okkupasjonen varte fram til 30. oktober 1944. Byen vart hardt råka av allierte bombetokt, og nesten heile den jødiske folkesetnaden vart utrydda av nazistane. Berre rundt eitt tusen jødar overlevde. Thessaloníki vart derimot gjenoppbygd og kom seg relativt raskt etter krigen.
Moderne tider
Kvelden 20. juni 1978 vart byen råka av eit kraftig jordskjelv med ein storleik på 6,5 på Richterskalaen. Skjelvet førte til store øydeleggingar på mange bygningar, inkludert nokre av dei austromerske monumenta. Førti menneske omkom då ei heil blokk kollapsa.
I 1988 kom tidlege kristne og austromerske monument i Thessaloníki på UNESCO si verdsarvliste. Thessaloníki vart Europeisk kulturhovudstad i 1997.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Kommunaleininga Thessaloníki hadde i 2011 315 196 innbyggjarar, medan heile kommunen hadde 325 182 innbyggjarar.
Fotballspelaren Harald Sunde
Harald Sunde er ein tidlegare fotballspelar frå Trondheim, som vann to seriemeisterskap med Rosenborg Ballklub og spelte 39 landskampar for Noreg.
Klubbspel
Nidelv debuterte for Nidelv Idrettslag i 1961. I åra fram til 1965 kjempa Nidelv med mellom andre Rosenborg om å vere det beste fotballaget i Trondheim, og Sunde var den sentral spelaren då Nidelv rykte opp frå 3. divisjon i 1963. Året etter vart Nidelv nummer to og Rosenborg nummer tre i B-avdelinga av 2. divisjon.
Då Rosenborg hadde rykt opp til 1. divisjon frå 1967, melde Sunde seg til teneste fro RBK. Dei komande sesongane danna han eit framifrå angrepspar med Odd Iversen, med Iversen som senterløpar og den meir tekniske Sunde som den som spelte Iversen fri. Allereie i sin fyrste sesong i Rosenborg vart Sunde seriemeister og spelte cupfinale, ein finale som enda med tap mot osloklubben Lyn. Også i 1969 vann RBK og Sunde den norske toppdivisjonen.
I 1970 vart både Sunde og Iversen overført til Racing Mechelen i Belgia. Sunde kom tilbake til Rosenborg i 1972. Etter to år utan suksess i Belgia spelte han på Rosenborg ut 1974-sesongen, på eit lag som var i ferd med å sige ned frå toppen i norsk klubbfotball. Frå 1975 var han spelande trenar på Orkanger. Sunde gjekk tilbake til Rosenborg i 1978, og var med å spele klubben opp frå 2. divisjon. Han spelte nokre få kampar i 1. divisjon i 1979 før han la opp.
Landslagsspel
Sunde debuterte på Noregs landslag i Trondheim den 20. august 1964, i ein kamp som med siger 2-0 over Finland. Fram til 1969 var han ofte med i lagoppstillinga til Noreg, seinare meir sporadisk. Til saman spelte han 39 landskampar og skåra fem mål i tida 1964-73.
1313
1313 (romartal MCCCXIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.