cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Noregs Ungdomslag
Organisasjon
Organisasjonen har om lag 14 000 medlemer i 21 fylkeslag og nær 400 lokallag. Mange av bylaga heiter bondeungdomslag, men størstedelen av laga heiter ungdomslag. Andre vanlege lagsnamn er leikarring, teaterlag eller folkedanslag. I Oslo er det ein del bygdelag som er med i organisasjonen og har namn etter ulike regionar, som t.d. Numedalslaget, Håløyglaget, Hallinglaget m.fl. Fylkeslaga går under namn som ungdomslag, ungdomsfylking, ungdomssamlag, samskipnad eller berre fylkeslag.
I organisasjonen finst det om lag 300 ungdomshus, og nokre lag driv lagsbruk med m.a. hotell (ofte under namnet Bondeheimen) og kaffistover.
Laget er styrt av eit styre med ein leiar, to nestleiarar (politisk og organisatorisk), fire styremedlemmar.
Torbjørn Bergwitz Lauen er leiar, og Kai Roger Vatne er generalsekretær.
Aktivitetar
Aktiviteten i lokallaga er særs variert, men folkedans og amatørteater er sentrale aktivitetar. Døme på andre aktivitetar er kor, idrett, ungdomsklubb, målsak, kinodrift og mykje meir.
Tilskipingar
Kvar sommar skipar Noregs Ungdomslag til ein sommarleir for ungdom. På sommarleiren er det ulike kurs i m.a. teater, dans og musikk.
Leiarar
1896-99 Peter Slotsvik
1899-01 Sven Moren
1901-02 Haakon Åsvejen (Klaus Sletten fungerte)
1902-06 Klaus Sletten
1906-15 Nikolaus Gjelsvik
1915-19 Sven Moren
1919-26 Olav Midttun
Mikhanióna
Mikhanióna (gresk Μηχανιώνα) er ein tidlegare kommune i forstadane til Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Mikhanióna inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Thermaikós.
Hiroshi Sato
Hiroshi Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Sanfrecce Hiroshima, Nagoya Grampus Eight og Yokohama F. Marinos.
Noregs Ungdomslag
Leiarar
1926-36 Halvdan Wexelsen Freihow
1936-47 Knut Eik-Nes
1959-61 Gunnar Jakobsen
1961-64 Tor Halle
1964-68 Bøye Skeie
1968-72 Arne Kløvjan
1972-74 Egil Ytrearne
1974-76 Ottar Vandvik
1976-78 Knut Jacobsen
1978-81 Nils Seland
1981-83 Jakob Bjerkem
1983-86 Unni Fortun
Titicaca
Titicaca (spansk Lago Titicaca), òg kalla Titicacasjøen, ligg i Andes på grensa mellom Peru og Bolivia. Han er den innsjøen med kommersiell sjøfart i verda som ligg høgst over havet, på heile 3800 moh. Han har eit areal på 8 372 km², er derfor største innsjøen i Sør-Amerika når ein ser bort frå Maracaibo-sjøen som har kanal mot Det karibiske havet. Titicacasjøen har ei maksimal djupn på 280 m og ein middelverdi på mellom 140 og 180 m.
Noregs Ungdomslag
Leiarar
1989-91 Leif Inge Underdal
1991-94 Berit Nergård Nyre (Troms Ungdomsfylking)
1994-96 Bjørnar Borvik (Romsdal Ungdomssamlag)
1996-98 Anders Gjerland (Sogn og Fjordane Ungdomslag)
1998-00 Sven Ivar Skodjevåg (Sunnmøre frilynde Ungdomssamlag)
2000-04 Johan Einar Bjerkem (Bygdelagssamskipnaden)
Titicaca
Det finst mange kystbyar ved Titicaca – største byen er Puno. Ikkje langt frå sjøen, i søraust, ligg ruinbyen Tiwanaku frå før inkatida.
Noregs Ungdomslag
Leiarar
2004-05 Åge Avedal (Sogn og Fjordane Ungdomslag)
2009-12 Kristian Fjellanger (Oppland Ungdomslag)
2012-16 Endre Kleiveland (Hordaland Ungdomslag)
2016- 19 Mette Vårdal (Oppland Ungdomslag)
2019 - d.d. Torbjørn Bergwitz Lauen (Bygdelagssamskipnaden)
Tradisjonelt hadde leiaren, tittelen formann.
Ine Marie Eriksen Søreide
Ine Marie Eriksen Søreide er ein norsk politikar for Høgre og utanriksminister i regjeringa Solberg frå 20. oktober 2017. Ho var forsvarsminister frå 2013 til 2017. Ho var leiar for Unge Høgre frå 2000 til 2004.
Søreide vart innvald på Stortinget frå Oslo i 2001 som vararepresentant, men møtte fast for Per Kristian Foss. Eriksen vart ordinær stortingsrepresentant frå 2005.
Knarvik
Knarvik er ein tettstad og administrasjonssenter i Alver kommune, og fungerer som regionsenter for Nordhordland. Tettstaden har. Postadressa til Knarvik er Isdalstø, som ligg kring 2 kilometer frå Knarvik.
Før 1970-talet var her ikkje meir enn kring 30 innbyggjarar, men då Hordaland fylkeskommune avgjorde at Knarvik skulle byggjast opp som regionsenter, skaut utviklinga fart. Knarvik Senter vart i løpet av få år eitt av dei største kjøpesentera i landet. Kommuneadministrasjonen vart flytta til Knarvik frå Lindås, som ligg nord i kommunen.
Bustadutbygging, skuleutbygging og auka næringsverksemd førte til at Knarvik vart den største tettstaden i Nordhordland i løpet av 1980-talet. Fram til opninga av Nordhordlandsbrua i 1994 var ferjesambandet som batt saman Nordhordland med Bergen, Knarvik-Steinestø, det mest trafikkerte i landet målt i tal på bilar.
I september kvart år vert mosjonsløpet Knarvikmila skipa til.
Lough Derg i Donegal
Lough Derg (Loch Dearg på irsk irsk, tyder Raudesjøen) er ein innsjø (på engelsk lough) i County Donegal i Republikken Irland.
Ein annan, og større, Lough Derg ligg i Munster sør på Irland.
Norihiro Satsukawa
Norihiro Satsukawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
1561
1561 (romartal MDLXI)
Fermattal
Fermattala, som er oppkalla etter den franske matematikaren Pierre de Fermat, er positive heiltal av forma
der n er 0 eller eit positivt heiltal. Dei fyrste åtte fermattala er:
Om 2n + 1 er eit primtal og n > 0, kan det visast at n må vera ein toerpotens. (Om n = ab der 1 < a, b < n og b er eit oddetal, er 2n + 1 ≡ (2a)b + 1 ≡ (−1)b + 1 ≡ 0 (mod 2a + 1).) Alle primtal av forma 2n + 1 er med andre ord eit Fermattal og vert kalla Fermatprimtal. Dei einaste kjente fermatprimtala er F0,...,F4. For faktorising av fermattal sjå
Grunnleggande eigenskapar
Fermattala kan uttrykkast med fyljande rekursjonar
og Fj, slik at a dividerer differensen deira 2. Ettersom a > 1 fører dette til at a = 2. Men dette er ei sjølvmotseiing, ettersom begge fermattala må vera oddetal. Ein logisk konsekvens av dette kan vi konstruere eit prov for at det finst uendeleg mange primtal: for kvar Fn, velg ein prime faktor pn. Sekvensen {pn} er da ein uendeleg sekvens av distinkte primtal.
Her er fleire grunnleggande eigenskapar til fermattala:
Prim fermattal
Pierre de Fermat, som var den fyrste som studerte tal av forma, la merke til at alle Fermattala til og med F4 var primtal. Ut frå denne observasjonen trekte han den forhasta konklusjonen at alle fermattala er primtal. Men i 1732 viste Leonhard Euler at
Euler hadde difor prova at alle faktorane til Fn må vera av forma k2n+1 + 1. For n = 5 fører dett til at dei einaste moglege faktorane er av forma 64k + 1. Etter dette tok det ikkje så lenge før Euler hadde funne faktoren 641 = 10×64 + 1.
Det er ei vanleg oppfatning at Fermat viste om kva Euler hadde kome fram til, så det kan verka rart at han ikkje nytta seg av dette resultatet for å finna andre faktorar. Ein grunn kan vera at Fermat hadde gjort ein reknefeil, men at han var så sikker på resultatet han hadde kome fram til at han ikkje kontrollerte det godt nok.
Strandanipa
Strandanipa er eit fjellplatå i Kinn kommune med høgste punktet på 668 moh. Delar av Strandanipa har store sprekker, og faren for at eit fjellparti skal rase ut har vorte vurdert som stor. Difor vart tre gardar under nipa fråflytta i 1970-åra.
Fermattal
Prim fermattal
Det følgjande heuristiske argument tyder på at talet på prim fermattal er endeleg. I fylje primtalsteoremet er «sannsynet» for at eit tal n er eit primtal ikkje meir enn A/ln(n), der A er ein konstant. Forventningsverdien for at eit fermattal er eit primtal er difor ikkje høgare enn
Det er viktig å ha klårt for seg at det ikkje finst noko eigentleg prov på denne relasjonen. For det fyrste er det lagt til grunn at fermattala oppfører seg tilfeldig, sjølv om det er kjent at faktorane til fermattala har noko spesielle eigenskapar. Sjølv om det er ei vanleg oppfatning at talet på prime fermattal er endeleg, finst det nokre spesialistar som ikkje er samde i dette
Det finst mange ekvivalente føresetnaden for at eit fermattal Fn skal vera prim:
Faktorisering av fermattal
På grunn av at dei fermattala som enda ikkje er faktorisert er svært store er det vanskelege å faktorisera dei eller å prova at dei er primtal. Pépin sin test, som kan utførast ved hjelp av moderne datamaskiner, er naudsynt og tilstrekkeleg for å prova at et fermattal er prime. Den elliptiske kurvemetoden er ein snøgg metode for å finna små primdivisorar. I prosjektet GIMPS, til dømes, leitar ein etter primdivisorar til fermattal ved hjelp av den eliptiske kurvemetoden. Prosjektet FermatSearch, som nyttar distribuert arkitektur parallellprosessering, har òg lukkast med å finna nokre faktorar av fermattal. Yves Gallot har realisert ein test basert på Proth sitt teorem, i form av eit Windows-program; exe-fila (Proth.exe) kan lastast ned frå The Prime Pages. I 1878 prova Lucas at alle faktorane til eit fermattal F_n er av forma 2^{n+2}k+1, der k er eit positivt heiltal.
Andre teorem om primfermattal
Om n er eit positivt heiltal, har vi at
Prov
Om 2^n+1 er eit primtal, så er n ein toerpotens.
Ut frå at
om n er ein 2'er-potens, eller n=ab, der og b er eit oddetal, har vi at
Difor ville 2^a+1 dividera 2^n+1, eller så er ikkje 2^n+1 eit primtal.
Yoshiyuki Sakamoto
Yoshiyuki Sakamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Fermattal
Relasjonar til konstruerbare polygon
Eit n-sidig regulært polygon kan konstruerast med passar og linjeal om og berre om n er både ein toerpotens og eit produkt av ein toerpotens og distinkte primfermattal. Med andre ord, berre om n er av forma n = 2kp1p2...ps, der k er eit ikkje-negativt heiltal og pi er distinkte primfermattal. Sjå konstruerbare polygon.
Yoshiyuki Sakamoto
Han spela for klubben Yokohama Flügels.
Fermattal
Relasjonar til konstruerbare polygon
Eit positivt heiltal n er av forma over om og berre om φ(n) er ein toerpotens, der φ(n) er Euler sin totientfunktsjon.
Referansar
<References/>
Slåttenedskrifter etter Johannes Dale
Spelemannen Johannes Dale var rekna som ein svært påliteleg kjelde til slåttespel i Tinn. Difor er det skrive ned uvanleg mange slåttar etter han, og hardingfeleverket har registrert 126 nedskrifter, dei fleste gjort av Eivind Groven. Han skreiv ned ei lang rekkje slåttar etter Johannes Dale i 1961, og fleire i 1970. Elles er nedskriftene ved Truls Ørpen (1922, 1937 og oppatt 1951) og Sven Nyhus (1977-78).
Dei fleste slåttane på lista er etter farfaren Knut Dale, men det finst og nokre etter andre spelemenn i Tinn og Tuddal.
Napoléonsgaard
Napoléonsgaard er ein ås vest i Luxembourg i kommunen Rambrouch. Han er 547 meter over havet og ligg nordvest for Schwiedelbrouch.
LCD
Liquid crystal display (LCD) er ein tynn, flat skjerm som består av eit antal pikslar oppstilt framfor ei lyskjelde eller ein reflektor. Ein LCD brukar svært lite elektrisitet og eignar seg difor godt i batteridrivne elektroniske einingar.
Kvar piksel (biletelement) består av ei rad flytande krystallmolekyl som står mellom to gjennomsiktige elektrodar og to polariseringfilter.
Filmen Trigger
Trigger er ein norsk familiefilm frå 2006 som hadde premiere 11. august 2006. Filmen handlar om Alise som har loge om at ho er flink med hestar, men eigentleg er ho livredd dei. Ein dag kjem ein vill og farleg hest inn på basketballbana, og alle ventar at ho skal fange han. Manuset er skrive av Monica Boracco Borring og filmen er regissert av Gunnar Vikene. Rollene vert spela av m.a. Ann Kristin Sømme, Sven Wollter og Anneke von der Lippe.
Huldrych Zwingli
Liv og virke
Zwingli studerte i Wien og Basel. Han vart magister i 1506 og byrja same året å verka som prest i Glarus. Frå 1515 tenestegjorde han i valfartsbyen Einsiedeln og frå 1519 i Grossmünster i Zürich. Han var frå byrjinga tilhengjar av Erasmus, men blei påverka av Luther og utvikla etter 1519 ei reformatorisk oppfatning i samband med studiane sine av Paulus og Augustinus.
I august vart 1519 Zürich råka av ein pestepidemi som drap rundt ein fjerdedel av innbyggjarane. Medan mange flykta frå byen vart Zwingli verande. Han vart pestsjuk i september, og var nær ved å døy. Han skildra seinare den andelege forståinga si av sjukdommen i diktet «Pestlied».
Zwingli gjorde offentleg opprør mot den katolske læra i 1522, då han ope braut fasten i fastetida. Han hadde også vorte hemmeleg gift med enkja Anna Reinhard tidlegare dette året, og var open motstandar av dei katolske sølibatreglane for prestar. Etter fleire kranglar med katolikkane let byrådet i Zürich halda ein disputas om reformasjonen i 1523. Magistraten anerkjende standpunktet til Zwingli som det rette og reformasjonen vart gjennomført i Zürich. Klostera vart avskaffa og prestane fekk pålegg om protestantisk forkynning. I 1525 avskaffa Zwingli bilde, altar, orgel og salmesong i kyrkjene og innførte ei ny gudstenesteordning som skulle byggja på skriftlesing, bøn og preken med enkel altergang fire gonger i året. Frå 1525 til 1529 arbeidde han med ei bibelomsetjing som blei til Zürich-Bibelen eller «Zwinglibibelen».
I 1530 hadde reformasjonen til Zwingli spreidd seg til Bern, Basel, Bodensjø-området og Strasbourg. Han lukkast derimot ikkje forsøket i å reformere dei katolske kantonane i Sveits med makt. Zwingli fall i slaget ved Kappeln, der han deltok som feltprest.
Gjennom Heinrich Bullinger, etterfølgjaren til Zwingli som leiar for kyrkja i Zürich, virka læra til Zwingli vidare og influerte den reformerte teologien, men i mindre omfang enn Jean Calvin.
Surfekultur
Surfekultur omfattar folk, språk, mote, daglegliv, livs- og verdisyn knytt til surfing. Kulturen omfattar surfestilen og synet på sjølve surfinga, tilhøve til hav, land og andre, og meir overflatiske element som slanguttrykk og utsjånad. Surfekultur har spreidd saman med det moderne surfebrettet, som blei funne opp i sørlege California på 1940-åra, og blei i løpet av dei neste tiåra vidareutvikla over heile verda. Grunnlaget for kulturen er kjærleiken til surfing, jakta på dei store bølgjene og ønsket om det ultimate surferittet. Surfarar, som kjem frå mange ulike bakgurnnar, opplever gjerne eit generelt slektskap gjennom kjærleiken til sporten. Samstundes er lokalpatriotisme ofte ein viktig del av kulturen der inviduelle surfarar eller grupper peikar seg ut visse surfestader som sine eigne.
Historie
Surfekulturen starta tidleg på 1900-talet og spreidde seg raskt i løpet av 1950- og 1960-åra, samstundes som han fortsette å utvikla seg. Frå California i baby-boomertida tok han ungdomsuttrykk som «dude», «daddy-o», «like wow» og «strictly squaresville». Særskilde surfeuttrykk som «surf's up» (bølgjene er høge nok til å surfa på), «hang ten» (å ha alle ti tærne utanfor surefbrettet) og «wipe out!» (å falla av brettet) oppstod også. Sidan surfing naturlegvis finn stad ved kysten har strandlivet ofte påverka surfarane og omvendt. Nokre aspekt ved surfekulturen i 1960-åra i Sør-California var mellom anna woodie (ein type bil med karosseri av tre), bikiniar og andre strandklede, som boardshorts. Den typiske surfarutsjånaden var elles t-skjorte eller stripa Pendleton-skjorte, kvit Levi's, Ray-Ban-solbriller, bleika blondt hår og kort skjegg (goatee). Den tidlege surfesporten var mykje mannsdominert, med kvinner som unødvendige vedheng som kunne beundra surfarane frå stranda.
Denne ungdomsgenerasjonen var også inspirert av beatpoesi, med vekt på individualisme, fridom frå kvardagen og livsnyting her og no. Reisa mange av diktarane hylla blei skapt om til ein «surfari» der ein reiste på jakt etter perfekte surfebølgjer. Surfekulturen blei ei form for ungdomsopprør og kritiske røyster såg på surfing som egoistisk tidtrøyte bedrive av loffande nomadar.
Ved slutten av 1960-åra hadde surfing blitt populært i Australia, der ein utvikla ein meir valdsam surfestil på kortare, lettare manøvrerbare brett som snart spreidde seg vidare. Surfekultur kom også tidleg til Sør-Afrika.
Surfeklede i dag, som ikkje nødvendigvis treng brukast av surfarar, kan vera t-skjorter med enkle, hav- eller bølgjeinspirerte mønster eller (amerikanske) logoar. Smykke er vanlegvis enkle, dei kan vera laga av skjel, haitenner, tre eller vanlege metall, og dei kan vera knytte rundt hals eller handledd. «Etniske» motiv frå ulike kulturar er utbreidde, det same er fredsteiknet.
Populærkultur
Surfing blei presentert i film, musikk og tidsskrift frå 1950- og 1960-åra. Hollywood produserte romantiske musikalar og komediar som Gidget (1959) og Ride the Wild Surf (1964), men det blei også laga «reine» surfefilmar, som The Big Surf (1957), Slippery When Wet (1958), Surf Trek to Hawaii (1961) og The Endless Summer (1964]
Surfekulturen kjem til syne i surfemusikk med undersjangrar som surfrock og surfpop. Band innan denne sjangeren er Jan and Dean, The Beach Boys, The Surfaris, Dick Dale, The Shadows og The Ventures i 1960-åra. Musikken inspirerte til dansefarsottar som The Stomp, The Frug og The Watusi.
Surfer Magazine vart skipa i 1960-åra då surfing hadde vorte populært hos tenåringane og brukte å seia at når dei jobba hardt på kontoret, og nokon ropte «Surf's up!», så vart kontoret brått tomt.
Vidare utvikling
Surfarar utvikla rullebrettet slik at dei kunne «surfe» på land, og fleire brettidrettar som stadig er i utvikling.
1560
1560 (romartal MDLX) var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.
Guden Ull
Ull (norrønt Ullr) er ein norrøn gud. I følgje den norrøne mytologien son til Siv frå føre giftarmålet hennar med Tor. Ull er difor steson til Tor. Far hans kan ha vore bogeskyttaren og smeden Egil Orvandill (Aurvandil). Urnordisk namneform må ha vore *Wulþuz – wulþus tyder på gotisk «ære, herlegdom».
Ull har etter Snorre tilnamna skigud, bogegud, jaktgud og skjoldgud. Tilnamnet ǫnduráss er tolka som «skigud» etter stuttskia andor, men kan etter Ottar Grønvik au tolkast som 'prosesjonsgud'. Ull vert då knytt til andre prosesjonsgudar som Frøy og Nerthus (*Nerþuz), jamfør au Skade som har tilnamnet ǫndurdís. Ut frå ymtane om Ull trur ein han var ein særs viktig gud i «førodinsk» tid.
Pål Løytnantsdreng
Pål Knutson Løytnantsdreng var ein sentral og stilskapande norsk spelemann frå Nore i Numedal.
Pål var son av Knut Halvorson Øyanhaugen og Astri Gundersdotter frå Nore i Numedal. Knut var spelemann og hadde tent hos ein løytnant i sine unge år og fekk difor tilnamnet Lytmannsdrengen («Løytnantsdrengen»). Dette tilnamnet gjekk i arv til dei fire sønene. Dei var alle spelemenn.
Pål var mykje i lag Knut Lurås, og var soleis ein av dei fyrste som førte spel frå Telemark inn i numedalstradisjonen. På grunn av samværet mellom Luråsen og Løytnantsdrengen finst det og mykje sams spel i Tinn og Numedal. Knut Dale fortalde om Pål:
Namnet hans er knytt til gangaren «Slik spela Pål», som var spela av mellom anna Steingrim Haukjem og Johannes Dale. Han skal og ha laga springaren «Vegglijenta».
Pål utvandra til Amerika i 1842 og reiste rundt og spela for dei utvandra sambygdingane sine. Han døydde i Amerika i 1867.
Riksveg 3 i Finland
Nyland
Til Tallinn: minst 6 daglege bilferjeturar (ca 3 timer) og 15 daglege (ca 1 time 45 min) hurtigbåtturar (ikkje i perioden januar-april). Til Stockholm: to daglege bilferjeturar. Til Travemünde: 1-2 daglege gods/bilferjer.
Mo i Rana
Mo i Rana (sørsamisk Måehvie) er ein by i Rana kommune i Nordland. Han er den fjerde største byen i Nord-Noreg. Mo hadde status som ladestad frå 1923 til 1964, og har hatt bystatus frå 1997.
Mo i Rana ligg inst i Ranfjorden, like sør for Saltfjellet og Polarsirkelen. Mo vart tidlegare omtala som «Jernverksbyen». Då Norsk Jernverk vart nedlagd i 1988, gjekk byen gjennom ei omfattande omstilling, og byen vert no marknadsført som «Polarsirkelbyen».
Geografi
Jernbanestasjonen for Nordlandsbanen ligg ved fjorden, går gjennom byen og deler byen i to. Stasjonen vart opna i mars 1942. På sjøsida ligg den gamle bydelen på Moholmen i tillegg til eit område som på 1990-talet vart fylt ut og bygd ut med hotell, Statens Innkrevingssentral, TAG systems, treningssenter og bustadar. På den andre sida av jernbanen ligg «jernverksbyen» sitt sentrum, med kjøpesentra, rådhus og gågater. Det er vegsamband vidare nordover over Saltfjellet til Fauske og Bodø, og sørover til Mosjøen og Trondheim, mot vest til Nesna, mot aust over Umbukta til Sverige. Det ligg ein flyplass på Røssvoll, kring 13 km fra sentrum.
Kultur
«Havmannen» er Ranas eigen ‘lille havfrue’, ein del av Skulpturlandskap Nordland, laga av Antony Gormley og avduka 6. mai 1995.
Falcon 9
Falcon 9 er ein 70 meter høg tostegsrakett frå SpaceX. Fyrstesteget på raketten har landa på jorda etter vellukka oppskyting fleire gonger, mellom anna på droneskip til havs. Falcon 9 er den fyrste privatbygde raketten som har skote menneske opp i bane kring jorda.
31. mars 2017 norsk tid vart eit Falcon 9-fyrstesteg nytta om att for fyrste gongen då det skaut opp kommunikasjonssatellitten SES-10. Dette fyrstesteget hadde skote opp last til Den internasjonale romstasjonen 8. april året før. Dette var fyrste gongen ein rakett i stand til å setja ting inn i jordbane hadde vore nytta om att sidan dei amerikanske romferjene. Seinare vart endå eit Falcon 9-fyrstesteg nytta om att.
Asturleonesisk
Asturleonesisk (asturisk og leonesisk) (asturianu/llionés) er eit iberoromansk språk som blir tala i den autonome regionen Asturias og León (Castilla y León) i det nordlege Spania. Det blir tala av ca 550 000.
Asturleonesisk er nærskyldt med portugisisk, galisisk og spansk, og det blir ofte sett på som ein dialekt av det sistnemnte språket.
Néa Mikhanióna
Néa Mikhanióna (gresk Νέα Μηχανιώνα) er ein distriktsby i storbyområdet til Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Néa Mikhanióna var hovudsete i den tidlegare kommunen Mikhanióna, som no er ei kommunaleining i kommunen Thermaikós.
Johannisberg
Johannisberg (luxembourgsk Gehaansbierg) er ein ås, ei borg og ein heilag stad sør i Luxembourg i kommunen Dudelange. Han er 417 meter over havet.
Johannisberg har truleg vore ein heilag stad sidan førkristen tid. Dei årlege pilegrimsreisene til Johanneskapellet på toppen ved jonsok (23. juni) vart i mellomalderen følgd av ekstatisk dans. Den rituelle dansen vart visstnok utført for å avparere sanktveitsdans, men kan òg vere noko som hang att frå heidensk tid.
Ei borg og ei avdeling av Johannitar-ordenen vart bygd på Johannisberg på 1500-talet og på denne tida høyrde staden til von Isenburg-familien. I 1937 vart det bygd ein krossvegstasjon, som framleis vert nytta på jonsok.
Elsa Laula Renberg
Elsa Laula Renberg var ein svensk-norsk sørsamisk reineigar, organisasjonsbyggjar, aktivist og politikar. For si rolle under Samemøtet i 1917 vert ho rekna som ein viktig føregangsperson i kampen for samar sine rettar. Ho var òg med på å starte den fyrste sameforeininga i verda, Lapparnas Centralförbund, i Stockholm i 1904.
Blant kampsakene hennar var retten til undervisning på samisk i skulen. I tida hennar som samepolitikar i Sverige var eit hovudtema at samane burde ha eigedomsrett til skattelanda sine og rett til å drive fastbuande jordbruk, og spørsmålet om røysterett uavhengig av eigedom og inntekt. I Noreg kjempa ho for at den tradisjonelle samiske nomadiske reindriftskulturen – mjølkebruksreindrift – framleis skulle få levelege vilkår.
Bakgrunn og oppvekst
Foreldra Lars Thomasson Laula (1846–1899) og Kristina Josefina Larsdotter (1847–1912) var reindriftssamar og småbrukarar i grensetraktene mellom Hattfjelldal i Nordland og Vilhelmina i Sverige. Elsa voks opp i Såafoe ved Dikanäs, og gjekk på Lappmissionens internatskule i Bäsksele ved Vilhelmina, truleg i tre år, og truleg med Johan Daniel Lindbom som lærar.
Spørsmålet om fødestaden hennar har vore diskutert. Nokre kjelder oppgjev Susendalen i Hattfjelldal, medan andre seier «i Sverige». Ved folketeljingar i 1890 og 1910 har ho oppgjeve Vilhelmina som fødestad, men ho skal òg ha oppgjeve Susendalen i private samtalar. I biografien om Elsa Laula diskuterer Siri Broch Johansen kjeldene, ser på dåpsdato i Vilhelmina kyrkje 2. desember 1877 og trekkrutene til reindrifta, og konkluderer med at ho var fødd nær Storsele i Sverige. Frå ein samisk synsvinkel er desse stadane uansett delar av same nærområde, og innanfor trekkrutene til éin sijte.
Familien var reineigarar, men hadde ein pressa økonomi og valde i 1898 å gå over frå reindrift til jordbruk. Småbruket «Kanaan» vart bygd på jord som hadde vore lappskattelandet til familien i fire generasjonar. Samar hadde ikkje høve til å drive jordbruk, og det kom til konfliktar med omkringliggjande nybyggjarar. Faren Lars og broren Matteus drukna i juli 1899, dagen før eit rettsmøte som gjaldt bruken av området. Mora til Elsa deltok i ein delegasjon som i februar 1890 oppsøkte kong Oskar II for å klage på reinbeitelova av 1898 og vedtaka i den om erstatningsplikta samane hadde for beiteskadar. Etter vitjinga fekk ho kongebrev med rett til å bruke og bu på Kanaan.
Nokre meiner at Elsa gjekk på realskule i Örebro. I alle fall gjekk ho i 1901 på eit sommarkurs på Nyhattans praktiske misjonsskole, ein jordbruksskule som var driven av adventistsamfunnet. Lite er kjent om kva ho gjorde i ungdomsåra, men ho budde i Fredrika frå 1896 til ca. 1900, då ho flytta heim igjen. Hausten 1903 drog ho til Stockholm og fekk audiens hos dronning Sofie; her fekk ho lovnad om støtte til jordmorutdanning. Ho byrja studiane i Stockholm hausten 1904, og avla eksamen i desember 1905. Likevel praktiserte ho aldri fast som jordmor, berre i einskilde tilfelle.
Samepolitikar i Sverige
Tidleg i 1904, eller kanskje enda tidlegare, må Elsa Laula ha kome i kontakt med Fredrika Bremer-förbundet i Stockholm, ei kvinnesaksforeining. Medan ho budde i Stockholm 1904–1905 deltok ho òg i eit kurs i foreiningsteknikk som vart leia av Anna Lindhagen, syster av borgarmeisteren i Stockholm, Carl Lindhagen. Med hjelp av desse heldt ho sitt fyrste offentlege føredrag i Stockholm måndag 4. april 1904 – andre påskedag. To dagar etterpå møtte ho kong Oskar II for å overlevere eit klagebrev på vegner av fleire samebyar i Åsele, Lycksele og Vilhelmina. Dette oppdraget hadde ho blitt utvald til under marsmarknaden i Åsele. Ho vart truleg vald som utsending av di ho snakka både samisk og svensk, og truleg òg av di ho var dyktig til å formulere seg og framføre ein bodskap.
Føredraget og brevet til kongen er skrivne i samarbeid med Carl Lindhagen, som var kjend som ein forkjempar for samiske rettar. Momenta i føredrager er dei same som fire månadar seinare vert gjentekne i pamfletten Inför lif eller död. Ho vart òg intervjua i stockholmsavisa Dagen 31. mars 1904.
5. august 1904 deltok ho i skipinga av Lapparnas Centralförbund på Skansen i Stockholm. Dette var verdas fyrste samiske organisasjon. Forbundet var kortliva, og hadde inga verksemd etter årsmøtet i 1905. I styret sat tre unge samar; Elsa Laula – som vart den fyrste leiaren – Torkel Tomasson og Johan Enok Nilsson. I tillegg omfatta styret reindriftsekteparet Lisa og Lars Stinnerbom, som hadde ein sameleir som ein del av utstillingane på Skansen denne sommaren, og redaktøren Gustav Z. Hedenström, som vart sekretær i forbundet og blir skildra som «den eigentlege igangsetjaren».
I august 1904 gav Elsa Laula òg ut kampskriftet Inför liv eller död: Sanningsord i de lapska förhållandena. I skriftet, som er på 30 sider, tok ho opp viktige samiske spørsmål. Ho drøfta svenskane sine oppfatningar om samane, og mytane om alkoholisme og tigging. Ei hovudsak var at samane burde ha eigedomsrett til skattelanda sine og òg ha rett til å drive fastbuande jordbruk, eller som Per Otnes summerer det opp, «full samisk eiendomsrett til landet ovenfor 'odlingsgränsan', ei grense mellom samisk og svensk land som den svenske regjeringa fikk trukket opp fra 1867 og utover». Ho meinte at samane vart drivne attende av den pågåande jordkoloniseringsprosessen.
Ho peikte òg på det urettferdige i at samar ikkje kunne eige jord, samstundes som røysterett var avgrensa til jordeigarar, og foreslo at det burde veljast ein samisk representant til Riksdagen. Innanfor skulegang påpeikte ho at skulegangen var kort og mangelfull, vanlegvis berre 3 år. «'I likhet med dryckenskapslasten, kastas okunnigheten på lapparne som en skuggande, förklarande omständighet till nu rådande förhållanden. Men okunnigheten har sitt upphof i bristen på något att lära i yngre år, icke i lappbarnets motvilja för bildning och utveckling'. Det er som om hun sier: 'Hvorfor skal storsamfunnet trenge inn med sine lover uten samtidig å lære oss alt om dem, slik at vi kan ivareta rettighetene våre.'»
Inför lif eller död vart omtalt i Social Tidsskrift i september 1904; signaturen «E. L.-I.» skreiv at «det vore godt om hennes ord kunde nå till vida kretsar, ty för visso kommer hon med något nytt, som icke ens fallit inom en lappfogdes erfarenhetssfär» og at brosjyren «behandlar lappfolkets moraliska ståndpunkt, som förf. ingalunda finner vara låg, lappens bristande juridiska skydd, som måste stärkas, om stammens existensfråga skal kunna lösas.»
Det finst få spor etter Laula som offentleg politisk aktivist før 1904, men verksemda hennar frå mars til august 1904 må ha vekt merksemd og gjort ho til ei skyteskive. I avisa Umebladet stod det i desember 1904 ein serie på seks lange artiklar om «Fallet Laula» (Tilfellet Laula). Innsendaren Vilhelm Nordin veksla mellom personåtak og detaljdiskusjonar, og klandra Elsa Laula tildels for å ljuge, dels for å opptre splittande og dels for å førespegle samane ei betre framtid enn dei har grunn til å rekne med – «mer skadade än gagnade lappfolket genom att inbilla det omöjligheter».
I åra 1905 til 1907 deltok ho i samepolitisk arbeid i Sverige, ofte i samarbeid med andre gode krefter. Eit kurs i regi av Centralförbundet för nykterhetsundervisning 2.–8. januar 1905 var ein kombinasjon av eit kurs i fråhaldsagitasjon og eit kurs i foreiningsarbeid for 16 unge samar.
Ekteskap og familieliv i Noreg
Elsa Laula kom over til norsk side i 1907. Fyrste gong ho opptredde offentleg i Noreg var som talar ved skipingsmøtet for Brurskanken samiske lag i Mosjøen 2. oktober 1907.
På dette møtet eller tidlegare møtte ho Tomas Pedersen Toven, som var firmenningen hennar. Paret gifta seg 18. august 1908 i Drevja kyrkje og fekk sitt fyrste barn, Olav Kristoffer, 10. september same år. Saman tok dei det nye etternamnet Renberg, som truleg kom frå fjellet Renberget i heimtraktene hennar. Dei dreiv fyrst i Toven reinbeitedistrikt og budde i Leirvik i Hemnes, og flytta seinare til Brurskanken reinbeitedistrikt i Vefsn.
Reindrifta til familien Renberg var basert på naturalhushald og intensiv reindrift der familien delar av året levde nomadisk saman med reinen, busette i gamme eller telt i nærleiken av beiteområda. Mjølk vart lagra til eigen bruk, eller ysta til ost. Familien selde òg ein del mjølk og ost. Naturalhushaldet omfatta òg fiske, skinntillaging og produksjon av klede og utstyr med utgangspunkt i skinnet og andre naturmateriale. Dei hadde sommarbeite i dei høge fjellpartia mot Rørosvatnet og Tustervatnet, ved Brurskanken, Geittinden og Kjerringtinden. Vinterbeite var på øyene utanfor Helgelandskysten: Tjøtta, Alsta, Herøy og Dønna.
Samane på Helgeland, der Renberg budde, var blant dei siste i Noreg som gjekk bort frå intensiv reindrift med mjølking. Overgangen vart opplevd som eit kulturskifte der meiningsskilnadane var sterke og djupt følte. «Reelle motsetninger stod mellom tradisjonell reindrift med mindre flokker, der melking og mer intensiv utnytting av reinen var en hovedsak, og på den andre sida større flokker med kjøttproduksjon som nær sagt det eneste formålet. Miljøet på Helgeland, med Renberg i spissen, stod for det første alternativet, mens reineiere i Rørostraktene allerede var på god veg inn i stordriftssystemet.» Men samane på Helgeland var òg delte i dette spørsmålet; reineigarar i Kappfjell la om til kjøttproduksjon, mens reineigarar i Toven og Brurskanken heldt fram med tradisjonell mjølkebruksreindrift. Desse motsetnadane kan ha vore noko av grunnen til at det i 1910 vart starta ei konkurrerande sameforeining på Helgeland i 1910; Helgeland lappeforening.
Thomas og Elsa Laula Renberg fekk seks barn, der fire vaks opp. Dei to fyrstefødde, Olav (1908–1916) og Marie (1910–1912), levde ikkje opp. Dei fire barna som overlevde foreldra var Thomas, Ebba, Gustav og Elsa. Renberg var kritisk til fornorskingsarbeidet ved Sameskulen i Havika, og sendte difor ikkje barna sine til internatskulen der. Dei gjekk på norsk skule i Mosjøen. Familien kjøpte hus i utkanten av Mosjøen då barna kom i skulealder, og Elsa budde der med barna i vinterhalvåret. I sin eigen familie brukte ho samisk språk i liten grad, og mest i arbeid med reinen.
Våren 1921 var Renberg ein av fleire informantar som hjelpte den finske språkforskaren Eliel Lagercrantz i stadiumet hans av sørsamisk som førte fram til bøkene Sprachlehre des Südlappischen (1923) og Wörterbuch des sÿdlappischen (1926).
Samepolitikar i Noreg
I 1910 tok Elsa Laula Renberg initiativ til danninga av Brurskanken samiske kvinneforeining. Føremålet til foreininga var «aa arbeide for aa faa i stand en eventuel skole paa Nordland for samiske barn, samt for øvrig sprede oplysning blant det samiske folk». Dette vart sett på som ein reaksjon på Sameskulen i Havika, som vart oppretta av indremisjonen tidlegare same år og der ungane ikkje fekk lov å snakke samisk.
I åra frå 1906 til 1913 var sørsamane svært politisk aktive, med møte, foreiningsdanningar, førespurnadar til konge og regjering, etablering av avisa Waren Sardne på Røros og deltaking i debatt. Jernsletten meiner at det vart halde minst 28 samepolitiske møte i desse åra, flest i 1910–1911. Daniel Mortenson frå Elgå/Røros starta avisa og var involvert i etableringa av lappeforeiningar både i Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag. John Eliassen Boere frå Foldereid var med på å starte Nordre Trondhjems Amts Lappeforening i 1908. Ekteparet Renberg og Thomas sin onkel Gunnar Njarka (eller Gunnar Johnsen Vesterfjeld) var sentrale i Brurskanken samiske lag. Isak Andersen Granefjell var den fyrste leiaren i Helgeland lappeforening.
Foreiningsdanninga var delvis ein reaksjon på politikken til styresmaktene, og delvis eit forsøk på å etablere ein felles ståstad i ein overgangsfase for den samiske kulturen, der det vart stilt spørsmål ved den tradisjonelle nomadiske reindrifta. Reindriftsinspektør Nissen sa på eit møte i Namsos i mars 1913 at samane måtte finne seg i at dei før eller sidan måtte bli jordbrukarar, ikkje nomadar. I eit føredrag i Trondheim 2. april 1914 gav Renberg eit svar: «Grundloven siger at ingen næringsvei skal fortrænges eller fortrykkes. Iaar feirer vi jubileumsaar. Giv da lapperne som intet heller ønsker end at være nyttige borgere frihet til at drive sine ren og til sammen med andre borgere at arbeide til landets fremgang.»
Saman med styret i Brurskanken samiske kvinneforeining og medhjelparane Ellen Lie og Anna Löfwander-Järwson arrangerte Renberg Samemøtet i 1917, det fyrste samiske landsmøtet, som vart halde frå 6. til 9. februar 1917 i Trondheim. Møtet samla ca. 150 deltakarar, og ho heldt opningstala sjølv. Det er dette møtet og opningsdagen som dannar grunnlaget for feiringa av samefolkets dag 6. februar.
Renberg deltok på fleire samepolitiske møte i åra etter 1917; i Tana i 1920 og i Tromsø i 1921. Etter 1921 var det liten samepolitisk aktivitet. Ved Stortingsvalet 1924 stilte ho på 2.-plass på «samelista» i Nordland: Nordland fylkes uavhengige, nasjonale folkets valgliste (Alt for fedrelandet), bak Henrik Kvandahl frå Nordre Nordland. Lista fekk berre 0,3 % av røystene i filket; og Kvandahl stilte på lista til Arbeidarpartiet i neste val, der han vart vararepresentant.
Død og ettermæle
Vinteren 1930 merka Renberg at ho var smitta med tuberkulose, og våren 1931 vart ho innlagd på Brønnøysund tuberkulosehjem. Her døydde ho 22. juli. Ho vart gravlagd 28. juli 1931 på Dolstad kyrkjegård i Mosjøen. Ektemannen Thomas var ein av mange sørsamar som deltok i skipingsmøtet til Norske Reindriftsamers Landsforbund i Tromsø i 1948. På veg heim omkom han i Dunderlandsdal-ulukka 5. juli 1948. Han er òg gravlagd på Dolstad.
Ettermælet til Renberg har skifta gjennom åra. I sitt eige nærmiljø var ho omstridd og utsett for rykte. Fram til omkring 1980 var ho lite omtalt, og Laila Stien sin artikkel i Ottar 1976 var den fyrste detaljerte biografien. Biografen Siri Broch Johansen meiner at det er tydeleg at etter kvart som «kvinner i vår samtid har besteget maktens tinde, har også evnen til å huske å kreditere Elsa for den jobben hun gjorde, økt». Johansen meiner likevel at «det kan gå for langt den andre veien, og. Jeg har vært på 6. februar-tilstelninger hvor Elsa har blitt omtalt nærmest som et overmenneske, en som klarte å være husmor, mor, reindrifter, politiker og jordmor – alt på en gang, tilsynelatende uslitelig for saken.»
Åarjelhsaemien Teatere laga den fyrste førestillinga om ho i 1996, til 80-årsjubileet for samemøtet i 1917. I 2012 hadde teateret premiere på eit nytt teaterstykke, Elsa Laula – Dihte Staalehke Nyjsene («ei uredd kvinne») i samarbeid med Nord-Trøndelag Teater. Stykket blir fortsatt spelt regelmessig.
Pamfletten hennar Inför lif eller död? frå 1904 vart gjeven ut igjen i faksimile av Gaaltije i 2003, med etterord av Ingvar Åhren.
I 2011 vart det lagt ned krans på grava hennar som ledd i den samiske nasjonaldagen for fyrste gong. Styringsgruppa «Kvinneskulpturer i Vefsn» tok initiativ til ein statue av Renberg i Mosjøen, og fekk våren 2016 stønad til det frå Sparebankstiftelsen Helgeland, Nordland fylkeskommune og Sametinget. Planen var at statuen skulle avdukast i 2017. Statuen utanfor rådhuset i Vefsn kommune vart endeleg avduka på samefolkets dag i 2019.
Ein fleirnasjonal komité utnemnd av Samerådet foreslo i 2015 at Renberg sin fødselsdag 29. november burde verte ein offisiell samisk flaggdag, noko han vart 11. februar 2017.
I samband med Tråante 2017 – 100-årsjubileet for samemøtet i 1917 – gav Posten Norge ut eit frimerke med portrettet hennar.
1559
1559 (romartal MDLIX)
Jennifer Aniston
Aniston gjekk på New York’s High School of the Performing Arts. Etter skulen hadde ho fleire mindre roller i fjernsynsseriar. I 1994 fekk ho tilbod om rolla som Monica Geller i serien Friends. Ho avslo rolla som Monica og prøvespelte rolla som Rachel Green som ho til slutt fekk.
29. juli 2000 gifta ho seg med skodespelaren Brad Pitt, og tok namnet Jennifer Joanne Pitt. Paret vart separert i januar 2005.
Jevgenij Kulikov
Jevgenij Nikolajevitsj Kulikov er ein russisk tidlegare skeiseløpar som vart olympisk meister på 500 m i 1976 og tok sølv på same distansen under Vinter-OL 1980. Kulikov, som tevla for Sovjetunionen, vart nummer to i sprint-VM 1975 og nummer tre i sprint-VM 1977.
Halvmetall
Halvmetalla er: Bor, silisium, germanium, arsen, antimon, tellur og polonium.
Norsk Jernverk
A/S Norsk Jernverk (stifta 19. juli 1946 i Mo i Rana, nedlagd 9. juni 1988) var eit norsk industriføretak, eigd av den norske staten. Opprettinga av jernverket vart vedteke av Stortinget for å gjera Noreg meir sjølvforsynt av stål, i tillegg til å bidra til styrking av landsdelen Nord-Noreg.
Ved kjøp av Dunderland Iron Ore Company i Mo i Rana i 1947 og Rana Gruber på Storforshei i 1962 vart tilgjenge på malm sikra; hovudsakleg magnetisk magnetitt og lågmagnetisk hematitt.
Atsuhiko Mori
Atsuhiko Mori er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Sæbø på Radøy
Sæbø er eit namn på ein tidlegare norsk kommune på Radøy i Vestland fylke, i Nordhordland. Sæbø vart eigen heradskommune frå 1924, då Sæbø sokn vart utskilt frå Manger kommune. Kommunen fekk namn etter kyrkjestaden Sæbø på Radøy. I 1964 gjekk Sæbø kommune inn i den nye Radøy kommune, saman med kommunane Hordabø og Manger. Kommunen låg i Nordhordland, og før 1964 grensa Sæbø mot kommunane Meland og Herdla i sør, til Hjelme i vest, til Manger i nord og til Alversund kommune i aust.
Zwinger
Zwinger er eit barokkslott i Dresden kjend for den store kunstsamlinga si. Det ligg mellom Semperoper og Postplatz.
Sæbø på Radøy
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Sæbø kommune frå 1924 til 1964:
Zwinger
Historie
Kurfyrste Fredrik August I (konge av Polen som August II) returnerte etter ei reise i Italia, der han hadde vorte særs imponert av Forum Romanum. Han ønskte noko liknande for seg sjølv. Festningane var ikkje lenger naudsynte og gav derfor rom for planane hans. Den opphavlege planen omfatta både dagens anlegg og Semperoperaen ned til Elben og vart utforma av Matthäus Daniel Pöppelmann i 1722. Då kongen døydde i 1733, vart arbeidet utsett. Slottsområdet vart halde ope mot operaplassen. Seinare vart planene endra til ein noko mindre skala og bygginga som skil Zwinger frå operaplassen, vart oppført.
Museum
Zwingers Gemäldegalerie Alte Meister vart ein viktig attraksjon i den rike kulturarva i byen. Han omfattar mellom anna måleri av Rubens, Canaletto, Rafael og mange andre. Rustkammeret (Rüstkammer) inneheld ei fin våpen- og rustningssamling, hovudsakleg frå 15- og 1600-talet. Det er òg ei samling av meissenerporselen, klokker og vitskaplege instrument. Bygningane inneheld òg Mathematisch-Physikalischer Salon.
Widdebierg
Widdebierg er ein ås aust i Luxembourg i kommunen Betzdorf. Han er 386 meter over havet. Han ligg midt i eit naturreservat kalla opp etter åsen, som ligg mellom byane Flaxweiler, Mensdorf og Roodt-sur-Syre.
Zwinger
Nymphenbad
Nymphenbad (nymfebadet) ligg ved Festungswall bak Französische Pavillon. Vasskunstverket vart utforma av mellom andre Balthasar Permoser og vert rekna som eit av dei vakraste fonteneanlegga frå barokken.
Glockenspielpavillon
Glockenspielpavillon eller Uhr mit Glockenspiel består av mange porselensklokker laga av meissenerporselen.
Petrůvka
(polsk ) er ei 31 km lang elv med utspring i Polen, men det meste av elva renn gjennom Mähren-Schlesen i Tsjekkia. Ho er ei sideelv til Olza frå høgre og dei møter kvarandre i Závada.
Kristiania Sporveisselskab
Kristiania Sporveisselskab (på folkemunne Grønntrikken) var det første selskapet som dreiv sporvognstrafikk i Oslo (Kristiania). Selskapet blei stifta i 26. august 1874 som eit privat aksjeselskap, 6. oktober 1875 gjekk første tur. Selskapet hadde då tre liner, alle trafikert med hestesporvogn: Stortorvet–Vestbanen, Stortorvet–Homansby og Stortorvet–Oslo (Gamlebyen). Linenettet blei utvida fleire gonger fram til 1911. Hestesprovognene blei erstatta av elektriske i perioden 1899–1900.
I 1905 kjøpte Kristiania Sporveisselskap opp Kristiania Kommunale Sporveie. Frå 1912 hadde det eit samarbeide med konkurrenten A/S Kristiania Elektriske Sporvei. Selskapa blei innløyst og slått saman til det kommunale aksjeselskapet A/S Kristiania Sporveier (frå 1925 A/S Oslo Sporveier) i 1924 då konsesjonane deira gjekk ut.
1558
1558 (romartal MDLVIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Hideki Yoshioka
Hideki Yoshioka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels og Gamba Osaka.
Kirsten
Kirsten er ein dansk variant av kvinnenamnet Kristine. Dette namnet kjem frå det latinske Christiana, 'kristen', som er er avleidd av det greske ordet for Kristus, Christós ('salva'). Namnet er i slekt med former som norsk og finsk Kirsti og svensk Kerstin.
Kirsten har norsk namnedag den 13. november.
Bruk
Kirsten er det nest mest brukte kvinnenamnet i Danmark. Det var spesielt populært på jentebarn fødd på 1930-, 1940- og 1950-talet. Kirsten er også eit vanleg namn i Tyskland.
Uttale
På norsk blir namnet gjerne uttalt med kj-lyd i byrjinga, (IPA []), medan det på andre språk er vanleg med ein hard k-lyd i byrjinga. I det germanske språkområdet er den første vokalen som regel ein i, medan han på engelsk gjerne blir meir som ein ø-lyd (IPA []).
Forstadsbane
Forstadsbane er skjenegåande persontransport mellom ein by og ein eller fleire forstadar. Han går helt på eigen trasé, skjerma frå annan trafikk. Forstadsbane er ein funksjon, ikkje ein spesiell type materiell, både sporvogn, tunnelbane og jarnbane kan vera forstadsbanar. For liner som går både som forstadsbane og som sporvogn, har omgrepet bybane blitt nytta.
Når ei sporvogn køyrer på eigen trasé som forstadsbane, er det etter eit regelverk heimla i Jernbanelova. Når ho køyrer gatelangs, er det etter reglar heimla i Vegtrafikklova.
Keret
Keret (russisk Кереть; finsk Kierettijärvi) er ein stor innsjø i Republikken Karelen, nordvest i Russland. Han har eit areal på 223 km². Det er om lag 130 øyar i innsjøen. Keret vert nytta til fiske og er isdekt frå tidleg november til seint i mai.
Mari Boine
Mari Boine, tidlegare Mari Boine Persen,, er ein samisk songartist. Mari Boine er sannsynlegvis den internasjonalt mest kjende representanten for det samiske folket. Ho syng tradisjonell joik, men har også fornya den med element frå jazz, rock og folkemusikk frå mange ulika kulturar.
Manabu Umezawa
Manabu Umezawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama Flügels.
Mari Boine
Til Vinter-OL på Lillehammer i 1994 takka ho nei til å opptre, fordi ho såg invitasjonen som eit forsøk på å få henne til å tene som kulturelt alibi for det norske storsamfunnet.
Diskografi
Mari Boine har også vore med på plater for andre artistar, t.d. Jan Garbarek.
Vitskap i 1820
Vitskapsåret 1820 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1820.
Elvar i Luxembourg
Dette er dei største elvane i Luxembourg.
Alle elvane som renn gjennom Luxembourg munnar ut i Nordsjøen, dei fleste via Mosel, bortsett frå elvane lengst sørvest i alndet som renn ut i Chiers. Elvane som renn ut i sjøen er sortert alfabetisk. Sideelva er sortert frå høgt i elva til munningen av elva. Enkelte elvar, som Maas og Rhinen, renn ikkje gjennom sjølve Luxembourg, men er nemnd fordi dei har sideelvar i landet. Desse er merkte med kursiv.