cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espen Lie
Noregsmeister i sjakk
I Noregsmeisterskapen i sjakk på Hamar i juli 2007 delte Espen Lie førsteplassen med Geir Sune Tallaksen, begge med 6,5 poeng på 9 rundar. Det var dermed nødvendig med omkamp om NM-tittelen. Då begge spelar for Porsgrunn sjakklubb blei omkampen spela i Porsgrunn 21-23. september 2007. Etter to innleiande remisar i dei to første partia med lang tenketid, skulle det deretter spelast to og to parti med hurtigsjakk. Dei tre første av desse partia vart remis, men så vann Espen Lie det fjerde hurtigsjakkpartiet og kunne dermed motta kongepokalen.
Internasjonal meister i sjakk
Resultatet frå NM på Hamar var også så godt at det gav Espen Lie det tredje nødvendige nappet i IM-tittelen. Ratingkravet på 2400 var han over allereie, og han blei dermed utnemnd til Noreg sin 18. dåverande Internasjonale Meister i sjakk av Verdssjakkforbundet FIDE i slutten av september 2007.
Fire stormeisternapp
I den store sjakkturneringa Reykjavik Open i mars 2008 klarte Espen Lie med 5,5 poeng på 9 rundar mot sterk motstand sitt første napp i stormeister-tittelen. Det andre nappet kom i Noregsmeisterskapen i Sandefjord i 2012 med 7 poeng på 9 rundar. Det tredje nappet kom i den internasjonale turneringa i Kragerø i slutten av februar 2017. Han klarte også eit fjerde (unødvendig) stormeisternapp i eliteserien i sjakk sesongen 2017-2018 med 7,5 poeng på 9 rundar. Han har i ettertid dermed «berre» trengt å få eigen FIDE-rating over 2500 for å bli utnemnd til stormeister, noko som kan vere vanskeleg nok: Han har som best hatt 2492 i perioden april 2018 til mars 2019. Det er ingen tidsfrist for å klare ratingkravet på 2500.
Anna
Espen Lie vart junior-noregsmeister i sjakk i 2002. Espen Lie er ein yngre bror til sjakkstormeister Kjetil A. Lie.
Kengo Tanaka
Han spela for klubben AC Nagano Parceiro.
Perrefitte
Perrefitte er ein kommune i distriktet Bern-Jura i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 600 meter over havet. Han ligg i den fransktalande Bern-Jura (Jura Bernois). Nabokommunane er Moutier, Champoz og Souboz i kantonen Bern, og Soulce i kantonen Jura
Naoki Harada
Han spela for klubben Zweigen Kanazawa.
Skaldatal
Skaldatal (norrønt Skáldatal) er ei islandsk oversikt over norske og islandske skaldar frå dei tidlegaste tider fram til 1200-talet.
Kjeldene til Skaldatal finst i desse to manuskripta:
Codex Upsaliensis (DG 11) som er datert til tidleg på 1300-talet. På 1600-talet vart manuskriptet donert til Universitetet i Uppsala og det er òg ei av dei viktigaste kjeldene til Den yngre Edda og hovudmanuskriptet til Heimskringla.
Koskinoú
Koskinoú (gresk Κοσκινού) er ein landsby på øya Ródos i periferieininga Ródos i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Koskinoú høyrer til kommunaleininga Kallithéa i kommunen Ródos.
Skaldatal
I Skaldatal er skaldane ført opp under kongane, jarlane og hovdingane som dei var knytt til, og oppstillinga er delt inn seksjonar:
Ein reknar med at arbeidet med Skáldatal vart byrja på Snorre Sturlasson si tid, kanskje av Snorre sjølv. 148 ulike skaldar er nemnde i verket, men listene er likevel ikkje komplette då vi i dag kjenner til langt fleire norrøne skaldar (sjå t.d. oversikt i Skaldic Project ). På den andre sida inneheld Skáldatal namn på skaldar som ikkje er kjende frå andre kjelder. Mange av skaldedikta som truleg var grunnlaget for Skáldatal, er gått tapt.
Ei vetskapeleg utgåve av Skáldatal er publisert i bind 3 av Edda Snorra Sturlusonar, utgitt av det Arnamagnæanske Legatet i København i 1887.
Shinya Awatari
Shinya Awatari er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Zweigen Kanazawa.
Hund
Hund eller tamhund (Canis familiaris eller Canis lupus familiaris) er eit mellomstort domestisert rovpattedyr i hundefamilien, som har følgt mennesket og bidrege til menneskeleg suksess gjennom fleire tusen år. Både hund og katt er rekna som viktige kjæledyr, sjølv om begge er rovdyr.
Hundar er tamme etterkomarar av ulv som har levd saman med menneska i over 15,000 år. Han var den fyrste arten til å bli domestisert, og har utvikla seg til mange ulike storleikar, fargar og former tilpassa eit utal arbeidsoppgåver. Hundar er sosiale dyr som kan trenast på ulike vis, mellom anna til å jakta (jakthund), vakta på eigedom eller snusa seg fram til narkotika (brukshund/tenestehund), men dei gjer òg ein fin innsats utan så mykje trening som turkamerat og skjødehund eller familiehund.
Fylogeni
Tamhunden tilhøyrer den ikkje-systematiske gruppa av verkelege hundar, somver kjenneteikna gjennom at alle har 78 diploide kromosom (2n = 78). Saman med søramerikanske hundedyr (som har eit varierande tal diploide kromosom) utgjer desse to gruppene ein systematisk tribus kalla hundeliknande canidar (Canini).
Bortsett frå to artar tilhøyrer alle verkelege hundar slekta Canis. Hunden blir likevel gjerne rekna som ei underart av arten ulv (Canis lupus), som på si side no meir blir rekna som eit artskompleks. Artskomplekset «ulv» består igjen av fleire distinkte kladar og kryptiske artar. Tamhund og dingo (C. dingo) har felles opphav og stammar truleg frå ei ulvelinje som no er utdøydd.
Inndelinga under følgjer Rutkowski et al. (2015). Det er sett i gang studium som vonleg vil avdekka om stripesjakal (C. adustus) og svartryggsjakal (C. mesomelas) bør innlemmast i ei eiga slekt, sidan denne inndelinga gjer Canis til ei parafyletisk gruppe.
Opphavet til hunden
Hunden har tidvis blitt rekna som ein sjølvstendig art og tidvis som ein underart, sidan opphavslinjene har vore vanskelege å dokumentera vitskapleg. Difor har det versert ei rekkje meir eller mindre kvalitative teoriar, med større og mindre oppslutning. Moderne DNA-forsking har likevel slått fast at ulv (Canis lupus) og tamhund har eit felles opphav, eit stort, ulveliknande hundedyr som levde i Europa (men naudsynlegvis ikkje berre der), men no er utdøydd. Analysane tyder på at den nære slektskapane til hunden med ulven, og gjennom dette all usemja om klassifiseringa gjennom åra, stammar frå naturlege kryssingar (altså hybridisering) mellom desse to artane. Hybridiseringa har truleg gått føre seg gjennom tusenår, og kan forklara mange av spørsmåla som har kome til i seinare års forsking.
Linja i stamtreet som førte fram til tamhunden, oppstod truleg alt for rundt 76 000–135 000 år sidan. Ein studie som kom ut 16. januar 2014 antyder at tamhunden og ulven truleg berre har éi felles stamform, som truleg eksisterte for rundt 9 000–34 000 år sidan.
27. mars 2014 dukka det opp ein australsk studie som slo fast at dingo (C. dingo) kan vera ein sjølvstendig art, noko som naturlegvis styrka teorien om at ulv, tamhund og dingo hadde eit felles opphav. Grunnlaget for studien var fossil, fleire skinn og beinfragment etter dingoar som var daterte til tida før det moderne mennesket tok med seg tamhundar til Australia. Altså til tida før hybridisering mellom hund og dingo fann stad.
Den 18. oktober 2021 meldte det renommerte vitskaplege tidsskriftet Science at ein no utdøydd japansk ulv (C. l. hodophilax) kunne vera nøkkelen til tamhunden sitt opphav. Det er for tidleg å slå det endeleg fast, men tamhunden og C. l. hodophilax ser ut til å vera systerarter, som då altså må ha ein felles progenitor. Komplette genom frå ni japanske ulvar, 11 japanske hunderasar og eit utval av revar, prærieulvar, dingoar, ulike ulvar, og moderne hundar frå heile verda, danna fundamentet for undersøkinga. Andre forskarar hevdar at studien er eit langt steg framover, men at det framleis trengst meir forsking før ein kan trekka nokre endelege konklusjonar. Mykje tyder likevel no på at han oppstod langt aust i Asia.
Domestiseringa
Hund og menneske har levd i sameksistens gjennom fleire tusenår. Lenge trudde ein at domestiseringa av hunden fann stad for kring 12 000–15 000 år sidan, men forsking i seinare år har vist at sjølve prosessen kan ha starta mykje tidlegare. Han kan ha byrja allereie for kring 40 000 år sidan, og kanskje på fleire stader. Det herskar framleis usemje om kva tid og kvar det skjedde. Funnet av den 31 700 år gamle goyethunden har leidd nokon til å tru at aurignackulturen i Europa var den fyrste som domestiserte hunden, men det finst fleire teoriar.
Plagne
Plagne er ein kommune i distriktet Bern-Jura i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 862 meter over havet. Han ligg i den fransktalande Bern-Jura (Jura Bernois).
Hund
Domestiseringa
Då Skoglund et al. (2015) dokumenterte funnet av den såkalla tajmyrulv (eit fossilfunn frå Tajmyrhalvøya i Sibir), kunne forskarane samtidig slå fast ei hittil ukjend linje av ulvar som fanst for omkring 35 000 år sidan, men sidan truleg har døydd ut. Den genetiske arven etter tajmyrulv lever likevel vidare, sidan forskarane fann introgresjon (flyt av gen) til mellom anna sibirsk husky, grønlandshund og shar pei. Funnet støttar teorien om at hunden kan ha oppstått som fleire ulike hendingar, på ulike stader og til ulik tid. I dette tilfellet er det snakk om tre ulike hendingar. Skoglund hevda likevel at tajmyrulven neppe ville løysa gåta om opphavet til hunden, sidan denne og hunden tilhøyrte parallelle linjer som truleg splitta frå stamtreet til ulven omtrent samtidig, og før siste glasiale maksimum. Funnet av tajmyrulven har likevel justert den genetiske tidslinja, og slik sett fått den molekylære klokka (som måler takten av genetiske mutasjonar som bygger seg opp gjennom tid) til å tikka meir i takt med dei arkeologiske bevisa.
I ein studie som kom ut i det vitskaplege tidsskriftet Nature Communication den 18. juli 2017 konkluderte Botigué et al. (2017) med at ulven og tamhunden truleg skilde lag for kring 36 900–41 500 år sidan, noko som fell saman med bevisa frå genomet til tajmyrulven. Vidare konkluderte dei med at domestiseringa av hunden må ha starta mellom då og det tidspunktet då den søraustasiatiske linja med hundar oppstod, for kring 17 500–23 900 år sidan. Botigué et al. hevdar likevel at studien ikkje gir noko svar med omsyn til kvar det skjedde og om prosessen kan ha skjedd som fleire parallelle hendingar på ulike stader.
Arkeologiske funn
Dei eldste skjelettrestane som er funne etter tamhundar er vel 30 000 år gamle og stammar frå tida etter Cro-Magnon (Homo sapiens sapiens – notidsmenneske). Eit internasjonalt forskarteam oppdaga for nokre år sidan restane av ein hund som kan daterast 31 700 år tilbake i tid, noko som støttar teorien om at prosessen må ha starta tidlegare enn ein gjekk ut frå tidlegare. Funnet stammar frå Goyetgrotta i Belgia og viser ein hund med ekstra kraftige tenner, breiare skalle (større hjerne) og kortare og breiare snute enn både nolevande og fossile ulvar. Forskarane estimerte ein hund på storleik med ein stor schæferhund og slo òg fast at dietten hadde bestått av kjøtt frå moskusfe, hest og rein.
Slike skjelettrestar er alltid blitt funne like i nærleiken av menneskelege skjelettrestar, noko som gav opphav til nemninga Canis familiaris. I ertebøllekulturen frå steinalderen blei òg hundar gravlagde med gravgåver, og strødde med oker, noko som viser at banda mellom hund og menneske må ha vore tette. Det er derfor logisk å gå ut frå at tamhunden stammar frå ville canider.
Varangerhunden
Funnet av den såkalla varangerhunden (C. varangensis, C. f. varangensis) er det eldste beviset ein har for tamhundar i Noreg. Varangerhunden blei funnen i Sør-Varanger og er datert cirka 5 000–7 000 år tilbake i tid. Ein går ut frå at hundtypen må ha vore ganske vanleg på Nordkalotten ein gong i tida, og funnet viser ei rekke fellestrekk med den opphavlege lapphunden. Begge manglar mellom anna 2. premolar på begge sider i overkjeven, eit særtrekk dei elles delar med norsk lundehund og nokre andre eurasiske urhundar. Det er likevel umogleg å ta varangerhunden til inntekt for ein særskild hunderase.
Opphavet til hundetypane
Studiar av mitokondrielt DNA (mtDNA) har avslørt ein kanskje uventa slektskap mellom nokre kjende hunderasar. Schäferhund har til dømes vist seg å vera nærare i slekt med molossarar (av vaktarhundtypen) enn dei fårehundane han vanlegvis blir klassifiserte saman med (jfr. FCI si gruppe 1). Studien viser òg at rasar som greyhound, irsk ulvehund, borzoi og sanktbernhardshund har fårehundblod i årene. Ein fellesnemnar er at berre eit fåtal hunderasar er særleg gamle (altså eldre enn 150–200 år), og berre nokre svært få er veldig gamle. Dei sistnemnde blir gjerne omtalte som urhundar og er snarare primitive og diverse landsasar heller enn homogene hunderasar. Hundar som tidlegare har vore rekna som «urgamle rasar», som til dømes grå elghund (ofte hevda å vera eit relikvie frå vikingtida) og faraohund (av mange haldne å vera den eldste hunderasen i verda), har vist seg ikkje å vera meir enn 150–200 år gamle i den noverande forma si. Studien som hevdar dette blei mellom anna gjennomført av dr. Elaine Ostrander, som er genetikar ved Fred Hutchinson Cancer Research Center and University of Washington, i samarbeid med fleire andre. Intervjuet med dr. Ostrander er med basis i studien av Parker et al. (2004).
Raseomgrepet
Før 1800 hadde ikkje raseomgrepet nokon særleg relevans for folk, men den kraftige veksten i talet på rasar og variantar mot slutten av 1800-talet og på byrjinga av 1900-talet gjorde det nødvendig for stambokregistera å samla det aukande talet hunderasar i stadig nye grupper. Til å byrja med var det kanskje enkelt, men etter kvart blei grupperingane av hunderasar meir kompliserte. Utover på andre halvdel 1900-talet auka behovet for eit nytt system.
I 1979 var det klart at tida var mogen for ein ny nomenklatur for rasehundar, men det var uklart korleis denne skulle bli. I 1981 gav Zootechnics Commission professor Raymond Triquet (Universitetet i Lille III) oppgåva med å reformera den gjeldande nomenklaturen. Resultatet var klart i 1985, men blei fyst nedstemt. Etter mykje att og fram og mange diskusjonar, blei det likevel bestemt, på eit møte i Jerusalem i juni 1987, at Fédération Cynologique Internationale (FCI) skulle anta den nye nomenklaturen, med verknad frå og med 1. januar 1988.
Den nye nomenklaturen til Triquet omhandla mellom anna ein ny definisjon av omgrepa gruppe, rase og variant for rasehundane.
Nakenhundar
Nakenhundar er hundar som ikkje har pels, eller eventuelt svært lite hår på kroppen. Årsaka til dette finn ein enten i eit dominant eller eit recessivt gen (arveanlegg) som medfører hårmangel. Det er likevel ikkje slik at alle såkalla nakenhundar berre føder hårlaust eller delvis hårlaust avkom, for i eit valpekull blir det som regel òg fødd normalt behåra kvalpar. Nakenhundraser er altså ikkje alltid hårlause.
Familiehundar
Ei stor mengd folk har hundar som primært er reine familiehundar, som ikkje har andre oppgåver enn å gleda og hygga. Studiar har vist at den terapeutiske påverknaden til hundar på menneske gjerne er meir positiv enn folk flest har vore klar over. Barn som veks opp med hund i huset lærer seg t.d. ofte tidlegare å ta omsyn. Nokre hundar har òg sekundæroppgåver som brukshundar, t.d. som jakthundar, trekkhundar eller kløvhundar.
Brukshundar
Ein brukshund er ein hund som per definisjon blir nytta til å løysa forskjellige oppgåver. Mange tenker på brukshundar som enten tenestehundar eller gjetarhunder, men den mest typiske brukshunden er ein vaktarhund. Dette er hundar som aktivt eller passivt passar på husdyr på beita eller vaktar over eigedelar. Det finst både sivile og offentlege tenestehundar. Ein offentleg tenestehund kan t.d. vera ein militær tenestehund eller ein politihund trena for ulike oppgåver, til dømes som patruljehund, narkotikahund eller bombehund. Ein sivil tenestehund kan vera ein servicehund med ulike oppgåver, til dømes som førarhund, hjelpehund eller terapihund.
Utstilling
Hundutstillingar er populære arenaer for folk som liker å konkurrera om kven som har dei mest rasetypiske hundane. Ein kvalifisert dommar bedømmer kvar enkelt hund etter ein førehandsdefinert og godkjend rasestandard for rasen, og deretter blir hundane bedømde individuelt mot kvarandre kjønnsvis, aldersvis, rasevis, gruppevis og til slutt om kva for hund som er den beste utstillingshunden på den aktuelle utstillinga.
Anatomi
Anatomien til hunden varierer i stor grad frå hunderase til hunderase, kanskje meir enn hjå nokon annan dyreart, vill eller domestisert. Likevel finst det grunnleggande fysiske likskapar som er identiske mellom alle hundar, frå den vesle chihuahuaen til den kjempestore irske ulvehunden.
Hundar veg normalt frå 0,5 til over 100 kg, avhengig av rase og kjønn. Tispene har normalt løpetid 1-2 gonger årleg, avhengig av rase. Fruktbarheita er på topp omkring 11.-13. dag i løpetida, og tispene går drektige i ca. 63 døgn før kvalpane blir fødde. I dei første 8 vekene etter fødselen lærer så tispa kvalpane alt dei treng for å klara seg resten av livet. Å ta kvalpane frå tispa før denne tida er over, kan derfor medføra ein viss risiko.
Sansar
Medan menneske har tre typar tappar i auget som oppfattar raudt, blått, grønt og gult lys, har hundane berre to typar tappar og kan derfor berre skilja mellom blått og gult, men ikkje mellom raudt og grønt. Dette er likt menneske med raud-grøn fargeblinde.
Hundesjukdommar
Hundesjukdommar er eit fellesomgrep for ei rekkje plager som kan oppstå hj[ hundar. Per 2010 fanst det fleire enn 370 slike arvelege lidingar, med nye lidingar oppdaga kvart år. Nedanfor er nokre av dei vanlegaste og mest alvorlege sjukdommane lista opp. Fleire av desse kan det vaksinerast mot, andre igjen kan vera arveleg belasta, smitteberande og/eller akutte. Ved hundesjukdommar bør ein søka hjelp hos veterinær.
Arvelege sjukdommar
Med arvelege sjukdommar meiner ein sjukdommar som er heilt eller delvis arveleg belasta.
Overførbare sjukdommar
Med overførbare sjukdommar meiner ein sjukdommar som blir overførte via smitta i form av virus og/eller bakteriar.
Moderne hundeavl
Moderne avl med hundar byrja i England på 1800-talet og var eit produkt av det overskotssamfunnet som då oppstod. Folk fekk meir fritid, og tid til anna enn å arbeida for føda. Det blei skapt ei rekke nye hunderasar på denne tida, og fenomenet spreidde seg raskt til andre land. Dei nye rasane som oppstod bar i stor grad preg av å vera avla for fritidssyslar og eige behag.
Før den tida var hundar stort sett å rekna som arbeidshundar. Nokre unntak var det nok, t.d. blant adel og rikfolk, som kunne ta seg råd til å halda hundar for nøye skuld og dessutan hadde nok fritid.
Kennelklubbar og rasestandardar
Eksplosjonen av nye hunderasar på 1800-talet førte til skipinga av ei rekke raseklubbar og nasjonale kennelkubbar mot slutten av hundreåret. Fyrst ute var ein i England, der The Kennel Club blei skipa i1873. Norsk Kennel Klub blei skipa i 1898 og er nasjonalt stambokregister for Noreg. Føremålet med raseklubbane og dei nasjonale kennelklubbane var å sikra rasestandardane som oppstod i kjølvatnet av dei mange nye hunderasane. Haldningsendringane som fann stad på 1800-talet fekk derfor stor tyding for ei rekke hundetypar.
Religion og folketru
Hundar er blitt brukte som symbol på rettleiing, vern, truskap, årvakenehit og kjærleik. I det gamle Mesopotamia, frå det gamle Babylonia til Det nybabylonske riket var hundar eit symbol for Ninisina, gudinna for lækjing og lækjekunst, og tilbedarar vigde ofte små figurarar av sitjande hundar til henne. I nyassyrisk og nyabylonsk tid nytta ein hundar som emblem på magisk varnn. I Kina, Korea og Japan er hundar blitt rekna som vennlege vernarar.
Hundar opptrer ofte som kjæledyr eller vakthundar i ulike mytologiar. Hundar som vaktar inngangen til underverda er utbreidde i mange indoeuropeiske mytologia, og kan stamma frå ein protoindoeuropisk religion. I gresk mytologi er Kerberos ein hund med tre hovud og drakehale som vaktar porten til Hades. Hundar er også knytte til den greske gudinna Hekate. I walisisk mytologi er Cŵn Annwn vakt over Annwn. I norrøn mytologi er Garm ein blodig hund med fire auge som vaktar Helheim. I persisk mytologi vaktar to firaugde hundar Chinvatbrua. I hindumytologi har dødsguden Jama to vakthundar med fire auge. Desse skal vakta inngangen til Naraka. Ein svart hund er også rekna som vahana (ridedyret) til Bhairava, ein inkarnasjon av Sjiva.
Innan kristendommen er hunden eit symbol på truskap. Innan katolsk kristendom blir heilage Dominikus avbilda med ein hund, ettersom mor hans drømte at ein hund hoppa ut av magen hennar og ho blei svanger kort tid etter. Namnet til Dominikanarordenen (kyrkjelatin Domini canis) tyder 'Herrens hund'. I kristent folkeminne kan ein grim ta form som ein svart hund som vaktar kyrkjer og kyrkjegardar mot heilagbrøde. I islam er synet på hundar blanda, med nokre skular som reknar dyra som ureine, og andre hevdar at dette er ei før-islamsk syn som er blitt feilaktig tillagdprofeten. Sunniskulane malaki og hanafi reknar det derfor som religiøst lovleg å ha hundar som kjæledyr.
Ordsoge
Hund har fleire kallenamn som «kjøter» og «bikkje». Hohunden heiter «tispe», medan barnet heiter «kvalp».
Pontenet
Pontenet er ein kommune i distriktet Bern-Jura i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 741 meter over havet. Han ligg i den fransktalande Bern-Jura (Jura Bernois).
Han ligg ved foten av åsen Moron i Tavannesdalen.
Rosettbakkels
Rosettbakkels eller rosettar er ei skandinavisk småkake som ofte blir baka til jul.
Kaka er ein rørebakst som blir laga med eit rosettbakkelsjern. Jernet har eit handtak med ei rosettform festa ytst.
Røra inneheld mjøl, egg, mjølk og sukker. Ein hellar henne oppi jernet og kokar kvar kake i smult.
Ved ei avstemming i radioprogrammet Nitimen blei rosettbakkels kåra til eit av dei sju slaga ein bør baka til jul.
På svensk blir kaka kalla struva (fleirtal struvor). Ein finsk variant av struvor blir laga utan jern, men av ei lang rørestråle som blir forma til ei rund kake. Denne blir ofte servert til feiring av valborgsaftan eller første mai.
Lalo Guerrero
Eduardo «Lalo» Guerrero var ein USA-amerikansk gitarist, songar og gardsarbeidaraktivist, mest kjend som stor inspirasjonskjelde for seinare latinamerikanske musikarar.
Den første amerikanske hitten hans var «Pancho López», ein parodi på hitten «The Ballad of Davy Crockett».
I 2005 var Guerrero ein av fleire Chicano-musikarar som samarbeidde med Ry Cooder på Cooder-albumet Chávez Ravine, der han song på tre songar.
Péry
Péry er ein kommune i distriktet Bern-Jura i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 635 meter over havet. Han ligg i den fransktalande Bern-Jura (Jura Bernois).
Han ligg ligg i austenden av Saint-Imierdalen og omfattar landsbyane Rondchâtel og La Reuchenette.
Paradísi
Paradísi (gresk Παραδείσι) er ein landsby på øya Ródos i periferieininga Ródos i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Paradísi høyrer til kommunaleininga Petaloúdes i kommunen Ródos.
Australia
Australia er eit land i Oseania som ligg sør for Indonesia og Papua Ny-Guinea. Det er det sjette største landet i verda i areal, og vert òg rekna som eit kontinent. Det bur litt meir enn 20 millionar innbyggjarar i Australia. Den største delen av desse bur i dei store byane som til dømes Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth og Adelaide, trass i at landbruk er ei av dei viktigaste inntektskjeldene til landet.
Ledward Kaapana
Ledward Kaapana er ein musikar frå Hawaii, mest kjend for å spele slack key-gitar. Han speler òg steelgitar, ukulele, autoharpe og bassgitar, og er ein baryton- og falsettvokalist.
Australia
Etymologi
Namnet «Australia» kjem av det latinske ordet australis, som tyder sørleg. Legender om eit ukjent sørleg land, Terra Australis, sirkulerte allereie under Romarriket, og var vanlege i geografien i mellomalderen, men dei var ikkje baserte på noko faktisk kunnskap om kontinentet. Det nederlandske adjektivet australische, i tydinga sørleg, vart fyrst brukt av nederlandske politikarar i Batavia som referanse til det nyoppdaga landet i sør, så tidleg som i 1638. Den fyrste engelske skribenten som brukte ordet «Australia» var Alexander Dalrymple i An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean, som vart utgjeve i 1771. Med omgrepet meinte han då heilde det sørlege Stillehavsområdet, og ikkje berre kontinentet som heiter Australia i dag. I 1793 gav George Shaw og James Edward Smith ut boka Zoology and Botany of New Holland, der dei skreiv om «den store øya, eller eigentleg kontinentet, Australia, Australasia eller Ny-Holland».
Namnet «Australia» vart popularisert i boka A Voyage to Terra Australis av Matthew Flinders (1814). Guvernør Lachlan Macquarie av New South Wales brukte sidan ordet i rapportane sine til England. I 1817 tilrådde han å gjere namnet offisielt, og i 1824 gjekk framlegget gjennom.
Ledward Kaapana
Prisar og utmerkingar
Kaapana har vunne Na Hoku Hanohano Awards frå Hawai'i Academy of Recording Arts (HARA) for arbeid i tre ulike samanhengar — som soloartist, som medlem av Ledward Kaapana & I Kona og som medlem av Hui 'Ohana. Fire av soloalbuma hans har blitt nominete til Grammy-pirsar som Best Hawaiian Music Album.
Prêles
Prêles er ein kommune i distriktet Bern-Jura i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Han ligg i den fransktalande Bern-Jura (Jura Bernois).
Australia
Historie
Ein trur at dei fyrste innbyggjarane i Australia kom frå Indonesia for meir enn 50 000 år sidan og spreidde seg ut over heile kontinentet. Den fyrste europearen som at utforska litt av Australia var sannsynlegvis den spanske kapteinen Luis Vaez de Torres, som segla gjennom sundet, som ligg mellom Australia og Ny-Guinea. Dette heiter no Torressundet.
Ledward Kaapana
Prisar og utmerkingar
Kaapana mottok National Heritage Fellowship 2011 frå National Endowment for the Arts. Dette er den høgaste ære innan folkekunst i USA.
Australia
Historie
Kontinentet vart oppdaga av den nederlandske oppdagingsreisande Willem Janszoon i 1606, men eigentlege ekspedisjonar til kontinentet vart ikkje byrja før på 1700-talet. I 1770 gjekk den britiske kapteinen James Cook i land i nærleiken av det noverande Sydney og tok den austlege 2/3-delen av kontinentet i Storbritannia sitt eige. I 1788 byrja Australia si tid som straffekoloni, og dette heldt fram til 1868. Etter 1850 fann ei stor innvandring av britar stad.
På 1800-talet vart dei seks delane av Australia styrte som kronkoloniar. New South Wales var den fyrste kolonien i Australia som fekk ei viss grad av sjølvstyre, i 1823, og som i 1855 fekk si eiga grunnlov. I 1859 hadde alle koloniane/områda, bortsett frå Western Australia sjølvstyre. 1. januar 1901 vart det australske statsforbundet grunnlagt, og landet vart ein sjølvstyrande dominion i det britiske samveldet.
Australien deltok i både fyrste og andre verdskrigen og vart bomba av Japan i den siste av dei. Dette gjorde til at Australia endra utanrikspolitisk kurs og fylgde USA både i Koreakrigen og Vietnamkrigen.
Geografi
Dei 7 686 850 km² store landmassane til Australia ligg på den indo-australske plata, og er omgitt av Indiahavet, Sørishavet og Stillehavet. Det er separert frå Asia av Arafurahavet og Timorhavet, har ei kystline på 25 760 km, og gjer krav på ein økonomisk sone på 8 148 250 km², ikkje inkludert det australske antarktiske territoriet.
Verdas største korallrev, Great Barrier Reef, strekkjer seg 2 000 km langs den nordaustlege kysten. Verdas største monolitt, Mount Augustus, ligg i Vest-Australia. Det høgaste punktet er Mount Kosciuszko på 2 229 meter.
Australia er det tørraste folkesette kontinentet, det flataste, og det som har den eldste og minst fruktbare jorda. Berre det søraustlege hjørnet av kontinentet har eit temperert klima, og mesteparten av folkesetnaden bur langs den tempererte og subtropiske kysten i søraust. Den nordlege delen av landet har eit tropisk klima, og vegetasjon med regnskog, skog, slettelandskap, mangrovesumpar, og ørken. Klimaet er sterkt påverka av havstraumar, og spesielt El Niño-fenomenet som fører til periodisk tørke, og tropiske lågtrykkssystem som lagar syklonar i det nordlege Australia.
Statar og territorium
Australia er ein forbundsstat som består av seks delstatar, to større og fleire mindre territorium:
Klima
Klimaet i Australia varierer frå nesten tropisk klima i nord til eit mykje meir temperert klima lengst sør. Dei fleste menneska bur på søraustkysten av landet, og her har Great Dividing Range mykje å sei for klimaet. Denne fjellrekkja vernar den søraustlege delen av landet frå den steikande varmen og dei tørre forholda ein har i det store indre område av Australia, kalla Outback. Det meste av Outback kan kallast ørken, men sjølv om dei vanlegvis får svært lite nedbør kan stundom tropiske lågtrykk passere over området og gje mykje nedbør. Dette fører ofte med seg flaum og stengde vegar. Alice Springs, som ligg midt i Outback, fekk 205 mm nedbør på ein einaste dag i mars 1988. Dette er nær same nedbørsmengda byen normal får på eit heilt år!
Toppane av Dividing Range er dei kaldaste stadane i landet om ein ser bort i frå Tasmania, og vêret er nesten maritimt med regn eller snø om lag halvparten av dagane i året. Her er akkurat nok snø til at ein har eit par skistader. Sørover frå fjellområda mot Bass-sundet og Tasmania vert klimaet meir maritimt med kjøligare vêr og regn eller snø om lag annakvar dag. Nordkysten av Australia merkar den indiske monsunen kvart år, og her kan det kome store nedbørsmengder. Så godt som alt kjem derimot mellom desember og april. Vinteren frå mai til oktober er varm og fuktig, men det kjem svært lite nedbør.
Den normale nedbørsfordelinga gjennom året i Australia vert av og til snudd på hovudet av vêrfenomen som tropiske syklonar og El Niño-episodar. Syklonar kan av og til halde seg i nærleiken av landet i dagevis og gje enorme mengder regn på kort tid — av og til opp i 500 mm på ein dag. El Niño fører ofte til tørke i nord og i aust, medan La Niña kan føre til flaum. Skogbrannar herja landet under El Niño-episoden i 1982-83, medan område i New South Wales vart overfløymde av regnvatn under La Niña i 1999-2000. Den kraftige El Niño-episoden i 1997-98 hadde derimot liten påverknad på vêret i Australia.
11. serierunde i Oddsenligaen avdeling 3 2013
11. serierunde i Oddsenligaen avdeling 3 2013 vart gjennomført med fem kampar laurdag 22. juni og to kampar måndag 24. juni. Det vart ingen endringar i toppen etter både, og  vann sine kampar mot høvesvis ,  og. kom seg over nedrykksstreken med siger over, medan hamna under etter tap mot
Safavidane
Safavidane var eit iransk dynasti av kurdisk og aserbajdsjansk opphav. Det herska over Iran frå 1501 til 1736 og etablerte sjiaislam som den offisielle religionen i landet.
Opphav
Safavide-dynastiet hadde opphavet sitt i ein lenge etablert sufi-orden, kalla safaviyeh, som blømde i Aserbajdsjan frå 1300-talet. Grunnleggaren av dynastiet var sjeik Safi Al-Din (1252–1334) som det er kalla opp etter.
Sjeik Safi kom frå Ardebil, ein by i Aserbajdsjan der tempelet hans framleis står. Han var ein disippel av den kjende sufi-stormeisteren sjeik Zahed Gilani (1216–1301) av Lahijan. Safi Al-Din var andeleg arving av sjeik Zahed og forandra den arva Zahediyeh-sufi-ordenen til safaviyeh-ordenen. Opphavleg var safaviyeh ein andeleg respons til opptøyane og uroa i det nordvestre Iran/austlege Anatolia i tiåra etter den mongolske invasjonen. På 1400-talet fekk safaviyeh gradvis politisk og militært fotfeste i maktvakuumet som følgde nedgangen til timurid-dynastiet. Etter å ha blitt safaviyeh-leiar i 1447, endra Junayd det til ei revolusjonær sjiamuslimsk rørsle med mål å ta makta i Iran.
Starten på Safavide-staten
I løpet av 1400-talet ekspanderte osmanarane over Anatolia og sentraliserte kontroll ved å forfølgje sjiaislam. Dei gjorde han ulovleg ved overgangen til det nye hundreåret. I 1501 samla forskjellige upåverka militsar frå Aserbajdsjan kollektivt kalla Qizilbash (aserbajdsjansk for «raude hovud» på grunn av dei raude hovudplagga sine) seg med safaviyeh i Ardebil for å erobre Tabriz fra den då herskande sunni-turkmenske alliansen kjent som Ak Koyunlu (emiratet til dei kvite sauene) under leiarskapen til Alwand.
Safaviyeh vart leia av ein femten år gamal gut, Ismail I. Han var Jaunayd sitt barnebarn og ein etterkomar, på farssida, av sjeik Safi Al-Din, og, på morssida, barnebarnet av Uzun Hasan, grunnleggjaren av Ak Koyunlu.
Med erobringa av Tabriz starta safavide-dynastiet. I mai 1501 erklærte Ismail I Tabriz som hovudstaden sin og seg sjølv som sjah av Aserbajdsjan. Ismail I fortsette å ekspandere basen sin i det nordvestre Iran. Han vart erklært sjah i Iran i 1502, deretter fekk han tittelen «Sjahansjah av Iran». Gjennom resten av tiåret slo Ismail I tilbake åtak frå osmanarane, fjerna restane av Ak Koyunlu og fortsette å ekspandere territoriet sitt, Hamadan i 1503, Shiraz) og Kerman i 1504, Najaf og Karbala i 1507, Van i 1508, Khorasan og Herat i 1510. Innan 1511 var usbekarane i nordaust drive over Amu-Darja der dei erobra Samarkand og etablerte shaibanid-dynastiet, og frå der dei fortsette å angripe safavidane. Under styret hans var det offisielle språket ved det kongelege hoffet aserbajdsjansk.
I mellomtida tapte dei flåtelause safavidane Hormuz til portugisarane i 1507.
I 1514 invaderte den osmanske sultanen Selim I det vestlege Armenia og fekk den uførebudde safavidiske hæren til å trekke seg tilbake. Safavidane var væpna med sverd og bogar, medan osmanarane hadde muskettar og artilleri. Osmanarane rykte vidare og 23. august 1514 klarte dei å engasjere safavidane i slaget om Chaldiran vest for Tabriz. Safavidane vart sigra over og, då osmanske styrkar flyttar seg mot Tabriz, starta ein brent-jord-taktikk. Tabriz vart teken, men den osmanske hæren nekta å følgje safavidane vidare og trekte seg i løpet av vinteren ut av Tabriz. Dette krigføringsmønsteret gjentok seg under sjah Tahmasb I og sultan Suleiman I.
Sjiaislam blir statsreligion
Ismail I gjorde sjiaislam obligatorisk for heile nasjonen, med dødsstraff for avvik. Ismail tvinga den lokale folkesetnaden (som på den tida hovudsakleg var sunni) til å konvertere. Ulamaen til sunniane, den religiøse autoriteten, vart anten drepen eller send i eksil. Ismail innførte sjiitiske religiøse leiarar, gav dei land og pengar i byte mot lojalitet. Dette gjorde dei effektivt til eit religiøst aristokrati og ei forlenging av regjeringa. Trass i opphavet til safavidane vart til og med uoffisielle sufi-grupper forbode. Dette var første gong sidan fallet til Fatimid-kalifatet i 1171 at sjiittar hadde fått så mykje makt i den islamske verda. I dei neste hundreåra ville denne religiøse ordninga både sementere den interne samansetninga i Iran og den nasjonalistisk skilnaden og provosere frem åtak frå dei sunniislamske naboane deira.
Iran vart eit føydalt teokrati. Der var ingen skilje mellom religion og stat. Sjahen hadde posisjonen som guddommeleg utpeikt leiar for begge. Qizilbashi-leiarane vart gjeve posisjonen som wakil, embete ansvarleg for den provinsielle administrasjonen. Innleiingsvis hadde safavidane berre indirekte kontroll over provinsane, men i løpet av 1500-talet konsoliderte qizilbashi herredømet sitt over provinsane og konkurrerte med sjahen om makta. Qizilbashi-stammene var essensielle for militæret i Iran og under svake sjahar, klarte wakilane å kjempe til seg meir makt og delta i hoffintriger (eit døme er attentatet på sjah Ismail II).
Konstante krigar med osmanarane gjorde at sjah Tahmasp I flytta hovudstaden fra Tabriz, som fleire gonger vart erobra av dei osmanske troppane, til den indre byen Qazvin i 1548. Seinare flytta sjah Abbas I hovudstaden enno djupare inn til den sentrale iranske byen Isfahan, og bygde ein ny by ved sidan av den antikke persiske byen. Frå denne tida byrja staten å få ein meir persisk karakteristikk. Safavidane lukkast til slutt i å etablere eit nytt persisk nasjonalt monarki.
Sjah Abbas
Den største av safavide-monarkane, sjah Abbas I (1587–1629) kom til makta i 1587 etter å ha overlevd qizilbashi-hoffet sine intriger og mord. Han anerkjente ineffektiviteten til hæren sin som stadig tapte for osmanarane som hadde erobra Georgia og Armenia og av usbekar som hadde erobra Mashhad og Sistan i aust. Først bad han om fred i 1590 med osmanarane ved å gje vekk territorium i nordvest. Så hjelpte ein engelsk general, Robert Sherley, Abbas I med å reorganisere soldatane til sjahen til ein veltrent ståande hær med profesjonelle offiserar etter europeisk modell (og som osmanarane alt hadde adoptert). Han adopterte heilhjarta bruken av krut. Hæren var delt inn i ghulamarar (kongelege tenarar eller slavar som vanlegvis vart rekruttert frå Armenia, Georgia og det nordvestre Kaukasus), tufengchi (aserbajdsjansk for musketerar) og topchu (aserbajdsjansk for artillerimenn).
Abbas I kjempa først mot usbekane, gjenerobra Herat og Mashhad i 1598. Så snudde han seg mot osmanarane og gjenerobra Bagdad, det austlege Irak og provinsane i Kaukasus innan 1622. Han brukte òg den nye styrken sin til å fjerne portugisarane frå Bahrain (1602 og, med engelsk marine, frå Hormuz (1622) i Persiagulfen (ei vital lenkje i potugisisk handel med India). Han utvida kommersielle band med det Det engelske austindiakompaniet. På denne måten klarte Abbas Å bryte avhengigheita av qizilbashi for militær styrke og sentraliserte kontrollen.
Dei osmanske tyrkarane og safavidane kjempa om dei fruktbare slettene i Irak i meir enn 150 år. Erobringa av Bagdad av Ismail I i 1509 vart berre følgd av tapet av byen til den osmanske sultanen Suleiman I i 1534. Etter etterfølgjande kampanjar gjenerobra safavidane Bagdad i 1623, men tapte han att til Murad IV i 1638. Etterpå vart ein traktat etablert som fastsette ei grense mellom Iran og Tyrkia, ei grense som framleis består i det nordvestlege Iran/søraustlege Tyrkia. Den meir enn hundreårlange kampen førte til splitting mellom sunni- og sjiamuslimar i Irak.
Makta til Qizilbash gjekk nedover i byrjinga av 1600-talet, den opphavlege militsen som hadde hjelpt Ismail I til å ta Tabriz og som i tida etterpå hadde sikra dei som byråkratar i administrasjonen. Makta vart overført til ei ny klasse med handelsmenn, mange av dei etniske armenarar, georgiarar og indarar.
På høgda si, under det lange styret til sjah Abbas I, bestod imperiet av Iran, Irak, Armenia, Aserbajdsjan, Georgia og dessutan delar av Turkmenistan, Usbekistan og Afghanistan.
Økonomi
Posisjonen til Iran mellom dei gryande sivilisasjonane i Europa i vest og India og det islamske Sentral-Asia i aust og nord, dreiv den safavidiske økonomien. Silkevegen som gjekk gjennom det nordlege Iran til India vart gjenoppretta på 1500-talet. Abbas I støtta òg handelen direkte med Europa, særleg England og Nederland som ynskte iranske teppe, silke og tekstil. Andre eksportartiklar var hestar, geitehår, perler og hadam-talka. Hovudimporten var myntar, tekstilar (av ull frå Europa, bomull frå Gujarat), krydder, metall, kaffi og sukker.
Kultur
Kulturen blømde under leiinga til safavidane. Sjah Ismail I skreiv sjølv dikt på aserbajdsjansk, medan sjah Tahmasp var ein målar. Sjah Abbas anerkjende den kommersielle fordelen av å fremje kunstartane, kunstprodukt stod for mykje av utanlandshandelen til Iran.
I denne perioden vart handverksprodukt som flisar, keramikk og tekstil utvikla og store framsteg vart gjort i små måleri, bokbinding, dekorering og kalligrafi. På 1500-talet utvikla teppeveving seg frå ein nomadisk og bondehandverk til ein veldriven industri med spesialisering på design og produsering. Tabriz var senteret for denne industrien. Teppa frå Ardebil vart laga for å hylle safavide-dynastiet.
Ved hjelp av tradisjonelle former og materialar innførte Reza Abbasi (1565–1635) nye emne til persiske måleri, halvnakne kvinner, ungdomar, elskarar. Måleria hans og kalligrafistil hadde innverknad på iranske kunstnarar i store delar av perioden til safavidane, som vart kjent som Isfahan-skulen. Auka kontakt med fjerne kulturar på 1600-talet, særleg Europa, gav eit inspirasjonsløft for iranske kunstnarar som adopterte teknikkar og mediet oljemåleri (sjah Abbas II sende Zaman for å studere i Roma). Den episke Shahnameh (Boka til kongane) vart laga under sjah Tahmasps styre. Eit anna manuskript er Khamsa av Nezamiutført 1539-43 av Aqa Mirak og skulen hans i Isfahan.
Diktinga stagnerte under safavidane, den store mellomalderske ghazal-forma var prega av lyrikk som var over toppen. Diktinga mangla den kongelege støtta til dei andre kunstartane og vart avslått av religiøse forholdsreglar.
Nedgangen til safavide-staten
I tillegg til å kjempe mot sine evige fiendar, osmanarane og usbekarane, måtte Iran etter kvart som 1600-talet gjekk fram, konkurrere med oppkomsten av to nye naboar. Dei russiske moskovittane hadde i det føregåande hundreåret kasta to vestlege khanatar av den gylne horden og ekspanderte makta si inn i Kaukasus-fjella og Sentral-Asia. I aust hadde Mughal-dynastiet i India ekspandert inn i Afghanistan på kostnad av iransk kontroll og tok Kandahar og Herat.
Med unntak av sjah Abbas II var safavide-herskarane etter Abbas I ineffektive. Slutten av styret hans i 1666 markerte byrjinga på slutten for safavide-dynastiet. Trass i fallande inntekter og militære truslar, hadde seinare sjahar ein særs dyr livsstil. Suleiman I er sagt å ha brukt åtte år etter kvarandre i haremet sitt. Sjah Soltan Hosein drakk utan ende. Sjahen innførte høge skattar som frårådde investeringar og oppfordra til korrupsjon blant administratorane.
Landa vart fleire gonger angripe på grensene sine, Kerman av baluchi-stammemenn i 1698, Khorasan av afghanarane i 1717 og konstant i Mesopotamia av arabarar frå halvøya. Sjah Soltan Hosein freista med makt å konvertere afghanske undersåttar frå sunni- til sjiaislam. Som svar gjorde ein afghansk hær under Mir Mahmud opprør i 1722, marsjerte tvers over det austlege Iran, kringsette og plyndra Isfahan samstundes som dei erklærte Mir Mahmud som sjah i Persia.
Afghanarane handsama det erobra territoriet sitt arrogant i eit dusin år, men vart hindra frå å gjere vidare framsteg av Nadir Shah, ein tidlegare slave som hadde stege til den militære leiarskapen innan den afshar-turkmenske stamma i Khorasan, ein vasallstat til safavidane. Han tok tilbake kontrollen over Iran frå afghanarane og fortsette på ein ambisiøs militærkampanje. Han erobra område så langt aust som Delhi utan å sikre den persiske basen sin og utmatta styrken til hæren sin. Han hadde kontrollen under sjah Tahmasp II og herska så som regent av spedbarnet Abbas III til 1736 då han fekk seg sjølv krona til sjah.
Like etter at attentatet til Nadir Shah i 1747 vart safavidane gjeninnsett som sjahar i Iran for å gje legitimitet til Zand-dynastiet. Men det korte marionettregimet til Ismail III enda i 1760 då Karim Khan følte seg sterk nok til å ta makta i landet og enda offisielt slutten på safavide-dynastiet.
Ene
Ene er ei elv i Peru på austsida av Andesfjella. Ene utgjer ein del av eit system av elvar som gjev vatn til Ucayali, ei stor sideelv til Amazonaselva. Ei av kjeldene til systemet er ved Nevado Mismi nord for Arequipa ved vasskiljet mot elva Colca. Dette vatnet går først inn i Apurímac, deretter Ene som vert til Tambo før vatnet går inn i Ucayali.
Ene startar på kor Mantaro og Apurímac går saman, ca. 400 moh., kor regionane Junín, Ayacucho og Cuzco møtast.
Elva flyt i retning nordvest i ei lengd på 180,6 kilometer.
Ved går Ene og Perené saman. Her ligg byen Puerto Prado, 295 moh. Nedanfor dette punktet har elva namnet Tambo.
Ormen Lange
Ormen Lange (Ormrinn langi eller Ormr hinn langi) var eit vikingskip (langskip) som vart bygt for kong Olav Tryggvason, ein gong i tida 996-999.
Sogene
Ormen Lange er omtala i dei norrøne kongesogene, mest detaljert i Soga om Olav Tryggvason. Snorre fortel at skipet vart bygt etter ein modell av eit drakeskip som hovdingen Raud den Ramme på Godøy i Saltfjorden åtte. Kong Olav drap Raud på bestialsk vis og tok skipet, saman med ovende mykje gull, sølv og anna gods. Ormen Lange vart bygt «vinteren etter» ved Ladehammaren i Trondheimsfjorden, og det skal ha vore det største, beste og dyraste skipet som var bygt i Noreg, fram til då. Byggmeisteren var Torberg Skavhogg (Þorbergr skafhögg). Han var først berre «stamnsmed» (stafnasmiðr] og hadde truleg med utsmykkinga av stamnen på skipet, men då han gjorde slik ein meisterleg jobb, vart han utnemnd til å vere «øvste byggmeisteren». Skipet var i alle måtar meir forseggjort enn andre skip og skipsborda var så høge som på eit havskip. Til mannskap vart utvalt berre dei djervaste og sterkaste mennene som fanst, ingen skulle vere under 20 år eller over 60 år. Med andre ord: eit stasskip som høvde til heltekongen Olav Tryggvason.
Sidan Ormen Lange nokså sikkert var utsyrt med drakehovud frå framstamnen, er det rett å kalle det eit drakeskip. Det blir ofte omtala som ein «busse» men i diktet «Eiriksflokkr» er det omtala både som ein drake (naðri) og ein skeid (skeiðr).
To eller tre år etter det var bygt, spela skipet ein sentral rolle i Snorre si skildring av slaget ved Svolder. Der fall kong Olav, og etter den hendinga er skipet ute av soga. I den norrøne sogelitteraturen er Ormen Lange, utan samanlikning, det mest vidkjende vikingskipet, men Snorre si skildring av korleis skipet vart bygt og brukt, minner sterkt om ei klassisk heltesoge, og det meste er ikkje historisk truverdig.
Fakta
Snorre fortel òg at det var 8 mann i kvart halvrom og i førerommet var det tretti mann. Dette skulle gi eit mannskap på meir enn 574 mann, noko som opplagt er feil (dekks-arealet ville kort og godt ikkje vere stort nok, sjølv om dei stod skulder til skulder ombord!). Truleg må Snorre ha meint 8 mann for kvart rom, og då kunne mannskapet ha vore på om lag 300 mann, noko som er meir truverdig.
Eit skip på 32-34 rom var sjølvsagt å rekne for eit stort skip i vikingtida, men einståande stort var det knappast. Vi har diverre få andre opplysninger om størrelsen på andre skip frå den tida, men dette kan nemnast:
Slaget ved Svolder
Skalden Hallfred Vandrædaskald nemner Ormen Lange i diktet «Arvedråpa om Olav Tryggvason» : Helteeposet om Ormen Lange når sitt klimaks i slaget ved Svolder. Olav Tryggvason kjempa frå lyftingen på skipet, men måtte gi tapt for Eirik jarl, bykste på på sjøen og drukna. Eirik jarl hadde då lagt skipet sitt, Jarnbarden, opp til Ormen Lange, slik skalden nemner i «Eiriksflokkr» (3.verset) og ein kan då tolke diktet slik at Jarnbarden var like høgborda som Ormen Lange.
Snorre sluttar skildringa av striden, slik det òg er nemnt i siste verset i «Eiriksflokkr», med at Eirik jarl fekk Ormen Lange og mykje hærfang, og han styrte skipet bort etter slaget (det var altså sjøført). Ein høyrer ikkje meir om Ormen Lange etter dette, og det er blitt spekulert om at skipet var så sterkt skadd, at Eirik jarl ikkje såg seg tent med å reparere det, og at det dermed vart øydelagt. Sjølvsagt høver dette med helteeposet; heltekongen døydde og då «døydde» òg skipet hans.
Forklaringa var kanskje at skipet sin status som helteskip var knytt saman med eigaren, heltekongen. Når han ikkje var meir, var kanskje skipet ikkje så særmerkt lenger og Ormen Lange vart truleg eit av skipa i ladejarlane sin flåte. Det vart, slik det det i røynda hadde vore frå byrjinga, eit storskip som ikkje var stort annleis enn andre storskip.