cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richie Havens
Liv og virke
Havens var fødd i Brooklyn som den eldste av ni. Han var av indiansk avstamming (Blackfoot) på farssida og stamma frå Britisk Vestindia på morssida. Som ung i Bedford-Stuyvesant byrja Havens laga utandørs doo-wop-grupper med venene sine og opptredde med McCrea Gospel Singers då han var 16.
Som tjueåring hadde Havens flytta frå Brooklyn til kunstnarområdet Greenwich Village. Han kom dit i beatniktida for å framføra poesi, laga portrett i eit par år og høyrde folkemusikk i klubbane. Etter ei tid byrja han spela gitar sjølv. Havens sine soloframsyningar blei kjende, også utanfor folkemusikkrinsen i Greenwich Village. Han gav ut to plater på Douglas Records før han fekk Bob Dylan sin manager, Albert Grossman, som manager og fekk platekontrakt med Verve Folkways (seinare Verve Forecast). Verve gav ut Mixed Bag seint i 1966.
I 1969 hadde Havens gjeve ut fem til album. To av desse var uautoriserte utgjveingar av Douglas Records (eller Douglas International ): Electric Havens (1968) og Richie Havens Record (1969). Something Else Again (1968) blei Havens sitt første album på Billboard-lista, og gjorde at også Mixed Bag kom tilbake på salslistene.
Woodstock
Opptredenen til Havens på Woodstockfestivalen i 1969 var eit vendepunkt i karrieren hans som konsertmusikar. Havens vart ropt tilbake til scena for fleire ekstranummer. Etter at han ikkje lenger hadde fleire nye songar å spela, byrja han å improvisera ein song basert på den gamle spiritualen «Motherless Child» som vart til «Freedom». Den påfølgjande filmen om Woodstockfestivalen bidrog til at Haven sin fekk ein internasjonal karriere. Han opptredde òg ved Isle of Wight-festivalen same år, seint i august.
Då Havens døydde etterlét han tre born, fem barneborn og to oldeborn.
Sunnylven kyrkje
Kyrkja vart restauret i 1959 til hundreårsminne, og ho vart pussa opp innvendig i 1988.
Det er kyrkjegard ved kyrkja.
Alexander Cappelen
Alexander Wright Cappelen er ein norsk etikk- og økonomiprofessor ved Noregs Handelshøgskole (NHH).
Kari Svendsen
Kari Svendsen, ofte omtalt som «Banjo-Kari», er ein norsk artist, visesongar, gitarist og banjospelar.
1387 Kama
1387 Kama er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 27. august 1935 av Pelageya Fedorovna Shajn ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Kari Svendsen
Kari Svendsen starta den musikalske karrieren sin i 1966. Ho vart først kjent som medlem av gruppa Christiania Fusel & Blaagress, men opptredde frå 1970-talet som soloartist og etter kvart i fleire revyar. Ho er kjent for å halda dei norske revyvisene i hevd, særleg dei av det munnrappe slaga. Ho går Arvid Nilssens snøggleik ein høg gong i versjonen sin av «Bare døtt på!», Finn Bøe og Bias Bernhoft si vise om ein trikkekonduktør. Ho fekk Gammleng-prisen i klassa vise i 1994. Gammleng-prisen fekk ho på ny i 2021. Ho spelte rolla som ein jovial vaktmester i ungdomsserien Borgen skole på NRK TV.
Kari Svendsen var tidlegare gift med artisten Lillebjørn Nilsen. I 2011 vart ho tildelt St. Hallvard-medaljen for den eineståande posisjonen sin som visesongar i Oslo.
Alexander Cappelen
Cappelen har hovudsakleg arbeidd innan forskingsområda skattepolitikk, rettferdig fordeling, næringslivsetikk og eksperimentell økonomi. Han er medlem av den nasjonale forskningsetiske komité for samfunnsvitskap og humaniora.
Cappelen er utdanna dr.oecon. ved NHH i 2000 og har òg MPhil in Economics frå Oxford University. Han har vore postdoktorstipendiat på Økonomisk Institutt ved Universitetet i Oslo. Han har vore knytt til Norges Forskningsråd sitt etikk-program. I 2003 sat han i utvalet som foreslo etiske retningsliner for Petroleumsfondet. Han var i perioden 2001–2005 leiar for Senter for økonomi og etikk ved NHH. Han har to gonger vunne Bronsesvampen, NHH-studentane sine førelesarpris. I 2006 fekk han Ingvar Wedervangs forskningspris for yngre forskarar.
Alexander Cappelen er son til skodespelaren Kari Simonsen og forfattaren Peder Wright Cappelen, og høyrer til den såkalla Forlagsgreina i den norske Cappelen-slekta.
Sunnylven kyrkje
Fram til 1861 var Sunnylven med Geiranger ein del av Norddal prestegjeld med hovedkyrkje på Dale.
Inspirasjon til Ibsens Brand
Henrik Ibsen vitja Hellesylt på reisa gjennom Vestlandet sommaren 1862. Kyrkja var då ny og Sunnylven var frå 1861 eige prestegjeld. Sunnylven og soknepresten Ole Olsen Barman (f.1816) kan vere inspirasjon for Ibsens dramatiske dikt Brand. Andre akt av Brand bryjar slik: «(Nede ved Fjorden med bratte Bergvægge omkring. Den gamle forfaldne Kirke ligger paa en liden Bakke i Nærheden. Et Uveir trækker opp).» Femte akt skildrar den nye kyrkja klar til å bli innvigd «(Halvandet år senere. Den nye kirke står fuldfærdig og smykket til indvielsen. Elven rinder tæt forbi. Det er tidlig tåget morgen.) (KLOKKEREN er ifærd med at hænge kranse op udenfor kirken; lidt efter kommer SKOLEMESTEREN.)»
Jacob Mathias Calmeyer teikning av «Sönelvens Kirke i Søndmør» vart trykt i Christian Tønsbergs «Norge fremstillet i Tegninger» (1848). Peter Chr. Asbjørnsen, Ibsens ven og stoffkjelde, leverte forklarande tekst til teikningane, og for kyrkja på Hellesylt skreiv Asbjørnsen: «Ved Bunden af Fjorden oppe paa Bakken ved Hellesylt seer man Sönelvens Kirke. Elven styrer sin betydelige Vandmasse forbi den ud i Fjorden.»
Tidlegare kyrkjer i Sunnylven
Det har vore kyrkje i Sunnylven sidan mellomalderen. Den fyrste stod på Korsbrekke og var truleg bygd kring 1150. Det tidlegaste ein finn henne nemnd i skriftlege kjelder er i Aslak Bolts jordebok frå kring 1433. Dette skal ha vore ei stavkyrkje i korsform. I 1720 var kyrkja «af et Guds veir meget ruineret, taget, kjøler og vindski var næsten afblæst». Denne kyrkja vart teken av skreda Korsbrekkfonna 15. mars 1727. Til å erstatte henne vart det bygd ei korskyrkje på Hellesylt i 1730. Korskyrkja vart riven i 1858 for å gje plass den noverande kyrkja. Gamlekyrkja var då vorte for lita.
Hans Strøm vitja området omkring 1760. Då var Sunnylven del av Nordalens prestegjeld og Sunnylven sokn hadde i 1757 867 innbyggjarar (av desse 240 i Geiranger). Hans Strøm skriv i 1766:
Jacques de la Tocnaye passerte gjennom Hellesylt på reise nedover Vestlandet i 1799 (reisedagboka hans er kjent for dei nådelause skildringane). Han kom med båt frå Stranda på ein søndag med preike:
Gretl
gretl (Gnu Regression, Econometrics and Time-series Library) er ein statistikkpakke lisensiert under GNU General Public License.
Junior Dutra
Junior Dutra er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og Kashima Antlers.
Pedro Carmona-Alvarez
Pedro Carmona-Alvarez er ein norsk-chilensk forfattar og musikar.
Carmona-Alvarez debuterte som forfattar i 1997 med diktsamlinga Helter. Samlinga er prega av bakgrunnen til forfattaren frå to svært ulike kulturar. Han har vore elev ved Skrivekunstakademiet i Hordaland. Han arbeider òg med gjendiktingar frå spansk, og er medredaktør i litteraturtidsskriftet Vagant. Carmona-Alvarez spelar dessutan i bandet Sister Sonny, der han skriv tekstene, syng, og spelar fleire instrument.
Frå 2003 til 2009 var han redaktør for debutantantologien Signaler i Cappelen.
Ångströmeksponent
Storleiksfordelinga til partiklane spelar ei rolle for den optiske tjukkleiken, og er gjeven ved tilnærminga
der er den optiske tjukkleiken ved bølgjelengd \lambda, og  er den optiske tjukkleiken til referansebølgjelengda \lambda_0. Visst ein kjenner den optiske tjukkleiken ved ei bølgjelengd og ångströmeksponenten, kan ein i prinsippet rekne ut den optiske tjukkleiken for alle andre bølgjelengder. I praksis blir den optiske tjukkleiken til eit lag med aeroslar målt ved to forskjellige bølgjelengder, og ångströmeksponenten blir estimert ut frå desse målingane ved å bruke denne formelen.
For målingar av optisk tjukkleik og  ved to ulike bølgjelengder \lambda_1\, og \lambda_2\, er ångströmeksponenten gjeven ved
Ångströmeksponenten er omvendt proporsjonal med storleiken til aerosolane, altså jo mindre partiklar, jo større eksponent. Denne eksponenten blir no rutinemessig estimert ved å analysere målingar av stråling i jordatmosfæren.
Frans Eemil Sillanpää
Frans Eemil Sillanpää var ein finsk forfattar. Han er rekna som ein av dei store røystene i finsk litteratur, og er ein av dei best kjende forfattarane frå Finland. Han er den einaste finnen som har fått Nobelprisen i litteratur.
Liv
Frans Emil var fødd i Tavastkyro i Birkaland sørvest i Finland, som yngstebarnet i småbrukarfamilien Koskinen. Han tok seinare namnet Sillanpää. Foreldra hadde opplevd uår og nød, og av borna deira hadde berre Frans Eemil overlevd. Trass fattigdommen klarte dei senda han til skule i Tammerfors, og i 1908 tok han til å studera medisin ved universitetet i Helsingfors (Helsinki). Her blei han mellom anna kjend med målarane Eero Järnefelt og Pekka Halonen, komponisten Jean Sibelius og forfattaren Juhani Aho. Han blei interessert i kulturelle og ideologiske straumingar, og tok til seg ungfinske anti-svenske og nasjonalromantiske idear. Sillanpää las og let seg påverka av biologen Ernst Haeckel, diktaren Maurice Maeterlinck og forfattarane Hamsun og Strindberg. Seinare tok han også til seg Osvald Spengler sin tanke om at samfunn går gjennom livssyklusar, som plantar. Han blei også van med å drikka mykje alkohol, som han seinare skulle ha problem med.
I 1913 flytta Sillanpää han tilbake til heimstaden for å skriva og driva jordbruk. Han skreiv noveller og artiklar for aviser, som Uusi Suometar, mellom anna reisebrev frå Sverige og Danmark.
Forfattardebuten kom i 1916 med boka Elämä ja aurinko ('Livet og solen'). Romanen Hurskas kurjuus ('Den fromme elendighet') kom ut i 1919. Det best kjende verket hans er Nuorena nukkunut ('Sovna som ung', oms. som 'Silja') frå 1931, som blei internasjonalt kjend og gjorde at fleire meinte han fortente Nobelprisen. I 1939 fekk Sillanpää Nobelprisen i litteratur for si forståing av finske bønder og den kunstnarlege måten han hadde skildra liva og tilhøva deira til naturen.
Den siste boka hans, Ihmiselon ihanuus ja kurjuus ('Det søte og forferdelege menneskelivet', 1945), var ein delvis sjølvbiografisk roman, prega av tungsinnet Sillanpää følte seinare i livet. Etter krigen skreiv han ikkje meir skjønlitteratur, men blei ei kjend radiostemme.
Sillanpää var gift to gonger, med Sigrid Maria Salomäki, som han fekk åtte barn med, og etter at ho døydde i 1939 ei kort tid med Anna Armia von Herzen. Han døydde i Helsingfors.
Etoumbi
Etoumbi er ein by i provinsen Cuvette-Ouest i nordvestre Kongo-Brazzaville. Dei fleste fastbuande lever av jakt i skogane i området.
Norrbottens län
Norrbottens län er det nordlegaste lenet i Sverige. Administrativt sentrum er Luleå. Norrbottens län er det største lenet i Sverige og utgjer i flatemål kring ein fjerdelel av det totale landarealet. Norrbottens län vert delt inn i landskapet Norrbotten og den nordlege delen av landskapet Lappland. Norrbottens län vart skild ut frå Västerbottens län i 1810.
Etoumbi
Etoumbi har vore startplassen til fire utbrot av ebola-viruset, truleg fordi innbyggjarar har ete kjøt frå dyr som er funne døde i skogen. I 2003, døydde 120 menneske i eit utbrot. Eit utbrot i mai 2005 leia til karantene i byen.
Norrbottens län
Länet har 14 kommunar. Størst flatevidd har Kiruna kommune, medan Haparanda er den minste kommunen. Luleå kommune har flest innbyggarar og Arjeplog kommune minst.
Frans Eemil Sillanpää
Liv
Asteroiden 1446 Sillanpää, som blei oppdaga av ein finsk astronom i 1938, er kalla opp etter han.
Norrbottens län
Det høgste fjellet i Sverige, Kebnekaise, og landets djupaste innsjø, Hornavan på 232 m djupn, ligg i Norrbottens län. Samstundes som det er permafrost i fjellområda strøymer turistane til havbada ved Bottenvikskysten.
Frans Eemil Sillanpää
Verk
Sillanpää er blitt kalla ein romantisk forfattar, men skildringane hans var også av realistiske figurar frå den vestfinske bondekulturen. Samstundes som verka hans spegla ei verd der menneske var tannhjul i eit biologisk maskineri, var dei også prega av psykologisk analyse, naturstemningar og kjærleik.
Fleire av bøkene hans er filmatiserte, mellom anna Ihmiset suviyössä ('Mennesker i sommernatten', 1948), Silja - nuorena nukkunut (1956) og Ihmiselon ihanuus ja kurjuus (1988).
Store Austanbottstind
Store Austanbottstind, 2203 moh., er den høgaste toppen vest i Hurrungane i Jotunheimen. Toppen ligg på ein fjellrygg med Søre Austanbotntind i sør og Vestre Austanbotntind i vest. Fjellet er det 55. høgaste i Noreg.
For å nå toppen via normal veg må ein gjennom lett klatring, men på grunn av eit utsett snøfelt og krev det normalt klatreerfaring.
Toppen ligg på kommunegrensa mellom Luster og Årdal i Vestland.
Lindesnes fyrstasjon
Lindesnes fyrstasjon er det eldste fyret i Noreg og ligg heilt sør på Lindesneshalvøya i Lindesnes kommune. 27. februar 1655 vart det første fyrlyset i Noreg tent her. Dette vart sløkt alt i 1657, men ein reknar likevel med at fyret vart grunnlagd i 1655. Det var ikkje tilfeldig at nettopp Lindesnes vart staden der det første fyr i Noreg vart tent. Heilt sidan mellomalderen har Lindesnes, eller Neset, som ein kalla staden, vore ein av dei viktigaste landkjenningane for dei seglande mellom Nordsjøen og Austersjøen.
Mellomalderen
Ved Lindesnes møttest den viktige kystleia med dei oversjøiske rutene. De fleste seglskipa som skulle ta seg ut og inn Skagerrak søkte opp under norskekysten. Her kunne dei tross alt verte losa i hamn om vêret tvinga dei mot land. På danskesida var berre den langgrunne Jammerbukt utan naturlege hamner å søke tilflukt imot vêr og vind. På slutten av 1500-talet omtalar den norske presten og historikaren Peder Claussøn Friis Lindesnes som «dette nes som alle sjøfarande folk kjenner til», mellom anna fordi dei ut frå denne landkjenninga sette kurs vidare langs kysten.
1600-talet
Men det var dårleg vêr hausten 1655. Dei tre skipa som vart sende ut med material og utstyr frå Kristiansand brukte meir enn 7 veker på turen til Lindesnes. Og skipet som skulle hente kol frå England, kom ikkje fram i det heile tatt. Det vart derfor reist eit treetasjes tårn i tre, der det vart plassert 30 blafrande talglys bak nokre blyglassvindauge. Det kan ikkje ha vore rare fyrlyset og klagene let ikkje vente på seg. Sjølv om kolfyret kom i drift etter ei tid, såg kongen seg likevel nøydd til å stenge ned fyret alt hausten etter.
1800-talet
I 1822 vart begge blussa ombygd til lukka kolblussfyr. Det vil sei at fyrgryta vart plassert inne i et lukka lykterom på toppen av eit murt fundament med trekkanalar som skulle sikre jamnare og meir økonomisk brenning. Røyken vart slept ut i eit avtrekk i toppen av lykta. Det er fundamentet til desse lukka kolblussfyra som framleis er bevart, både på Lindesnes og Markøy.
Fyret på Markøy vart lagt ned i 1844 og i 1854 vart fyret på Lindesnes ombygd. Ei første ordens linse vart installert på toppen av det gamle kolblusset. Lyskjelda var ein moderne veikebrennar (parafin).
1900-talet
Under andre verdskrigen okkuperte tyskarane fyret og bygde store bunkrar, batteri og mange rom og gangar i fjellet under fyret. Det var viktig for tyskarane å ha kontroll over dette fyret for å kunne navigere for tyske båtar og for å villeie fienden. Fyret er sidan 1992 restaurert og tilgjengeleg for publikum.
Lindesnes fyr hadde fast bemanning fram til 2003. I 1992 vart det oppretta ein egen stiftelse som har hatt ansvar for bevaring og tilrettelegging av fyrstasjonen for vitjande. I 2000 vart Lindesnes fyr vald til Vest-Agder sin tusenårsstad og som ei følgje av dette vart det bygd eit nytt formidlingsanlegg inne i fjellet under fyrstasjonen. Bygginga starta hausten 2003. Lindesnes fyr er òg føreslått som hovudsete for eit nasjonalt fyrmuseum og Fiskeridepartementet bad i 2003 om eit forslag til driftsbudsjett for eit slikt museum, med tanke på etablering i 2004.
Turisme
Fyret er ein av dei mest vitja stadane i Vest-Agder etter Dyreparken i Kristiansand. Årleg legg omtrent 100 000 menneske turen innom fyret. I 2004 vart det første fyrmuseumet i Noreg opna ved Lindesnes fyr.
Fyret i dag
Det er Lindesnes Fyrmuseum som i dag driftar fyret, aktivitetane her og attraksjonane. Det er nyleg bygd opp ein stor fjellhall i fjellet under dagens fyr. Hallen vert nytta til konsertar, hendingar og arrangement i kommunen samt filmframsyning av historia rundt fyret og fyr i Noreg gjennom heile turistsesongen.
Klima
Meteorologisk institutt har ein vêrstasjon på Lindesnes fyr. Denne har vore i drift sidan januar 1863 og ligg 13 meter over havet. Stasjonen har synopnummer 01436.
Dan Howbert
Dan Howbert er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og YSCC Yokohama.
Île Monge
Île Monge er ei lita klipperik øy like sør for La Conchee og 0,5 nautiske mil (0,9 km) nordaust for Cape Mousse. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og kalla opp etter Gaspard Monge (1746–1818), fransk matematikar.
Tor Erling Staff
Tor Erling Staff var ein norsk jurist og sakprosaforfattar frå Oslo. Han var også kjend som ein kontroversiell samfunnsdebatant.
Bakgrunn
Staff blei cand.jur. i 1958 og tok også utdanning i USA. Han var formann i Det Norske Studentersamfund i 1956, og var redaktør for jubileumsboka som kom ut i samband med 150-års-jubileet til samfunnet i 1963. Han var direktør for Den norske Forleggerforening i perioden 1966 til 1970.
Virke
Frå 1967 var Staff høgsterettsadvokat. Han var også fast forsvarar ved Oslo tingrett frå 1967 til 2003.
Staff verka som forsvarar for klientar tiltalt for ei rekkje ulike brotsverk - «nynazister, pedofile, drapsmenn, voldsmenn og pornografer». Han omtalte seg sjølv fleire gonger som djevelens advokat. I samfunnsdebatten forsvarte han også kontroversielle synspunkt som legalisering av narkotika, avskaffing av seksuell lågalder, innføring av offentlege bordell og aktiv dødshjelp.
Frå 1994 til 1995 var han programleiar i debattprogrammet Lønning og Staff på TV 2 saman med Per Ståle Lønning.
Hausten 2005 blei Staff omtalt i media i samband med ei sak om korrupsjon som impliserte klienten hans, John Sandstrøm, direkte og Staff sjølv indirekte.
Familie
Staff var gift med Hilde Børresen frå 1958 til 1971, og hadde to søner. Den eine, Trygve Staff, vart tilsett ved same advokatkontor som faren og blei etterkvart partnar. I juni 2005 inngjekk Staff eit registrert partnerskap med ein mann.
Île du Nord
Île du Nord er ei lita klipperik øy som ligg heilt nord i Curzon Islands. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og fekk dette namnet etter plasseringa i øygruppa.
Ris
Ris er rekna som eit av dei viktigaste kornslaga i verda. Tre milliardar menneske får halvparten av det daglege kalori-inntaket sitt frå ris. Det er det einaste hovudnæringsmiddelet for nesten 50 % av menneskja. Til skilnad frå andre kornslag vert meir enn 95 % av rishausten eten av menneske og ikkje andre dyr. Nokre asiatiske språk bruker det same ordet for både 'ris' og 'mat'.
Ris kan etast som enkel kokt ris med noko attåt eller som del av ein rett som steikt ris, risgraut eller riskrem eller malen til mjøl og brukt i kaker, pannekaker, dessertar og anna. Kornet kan også brukast til å bryggja øl, vin (sake) og brennevin (arak).
Østre Romerike prosti
Østre Romerike prosti var eit tenestedistrikt i Borg bispedømme i Den norske kyrkja. Det femna kommunane Aurskog-Høland, Fet, Nes og Sørum i Akershus fylke. Prosten hadde sete på Årnes.
Ris
Botanikk
Risen ein hovudsakleg dyrker i dag er asiatisk ris. Afrikansk ris var aldri velkjent og har blitt enno mindre vanleg no. Han har slutta å bli bruka i mange afrikanske land, bortsett frå i religiøse ritar.
Østre Romerike prosti
Då prostiet vart oppretta i 1998 vart prostesetet lagt til Nes prestegjeld/Vormsund som også tidlegare har vore kyrkjeleg sentrum i Nes. Etter at dåverande sokneprest Hovde i Nes fekk nytt kall i Stranda på Sunnmøre i 2001 vart prostestaden flytta til Årnes. Ved kommunereforma 1.1.2020 var kommunane Sørum og Fet slegne saman med Skedsmo til nye Lillestrøm kommune, og kyrkjesokna vart lagde til Nedre Romerike prosti. Sokna i Nes kommune vart igjen ein del av Øvre Romerike prosti.
Ris
Botanikk
Risplanta er eittårig og blir omtrent 1,2 m høg. Blada til planta er lange og flate. Blomsterstanden til risen har mange einbloma småaks som korn veks frå. Det finst nesten 80 000 risvariantar i verda.
Dyrking
Ris blir dyrka i mange land. Dei største produsentane er Kina, India, Japan, Bangladesh, Indonesia, Thailand og Myanmar. Vietnam, Brasil, Sør-Korea, Filippinene og USA er også store risprodusentar. Omtrent 450 milliardar kilo ris vert hausta kvart år.
Østre Romerike prosti
Prestegjeld
Prestetenesta var før organisert lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Østre Romerike prosti desse prestegjelda:
Ris
Asiatisk ris
Asiatisk ris vert dyrka på kystland, elvedelta og elvesletter i tropiske, semitropiske og tempererte område. Ein sår frøa i førebudde bed. Etter frørenningane er 25 dagar gamle, men før dei blir 50 dagar gamle, må dei plantast i ei mark som er fylt av vatn. Vatnet må liggja 10 cm høgt heile tida plantene veks. Vanlegvis er markene ringa med demningar for å halda vatnet inne. Omplantinga kan vera problematisk i område som er avhengig på monsunen. Viss monsunen kjem litt for tidleg eller litt for seint kan dei mista heile avlinga si.
Bruken av så mykje stilleståande vatn gjer at malaria og liknande sjukdommar kan spreia seg. Bønder brukte mange interessant måtar for å hindra det. I Bengal og Tamil Nadu var det vanleg å ala fisk i rismarkene, der dei åt larvene til myggen og andre skadedyr.
Afrikansk ris
Afrikansk ris kan dyrkast på same måte som asiatisk ris, men i Nigerdeltaet bruker dei ein måte som skil seg mykje. Risen er sådd ved sida av Nigerelva før ho fløymer over. Ris veks i djupare vatn enn asiatisk ris og haustast berre etter at elva har fløymt. Vatnet er vanlegvis så djupt at bøndene må bruka båtar eller kanoar for å hausta risen.
Polering
Etter at risen er hausta må agnene skiljast frå kornet. Dette kan gjerast på mange forskjellige måtar. Den vanlegaste er å polera risen med bruk av maskin.
Vanleg maskinpolering (også kalla dobbelpolering) tek vekk både agna og ein stor del av kliet. Risen ser veldig kvit ut og har ein matt glans, men mister store delar av næringsstoffa sine, særleg tiamin. Det er også mogleg å polera risen litt mindre (ofte kalla enkelpolering) slik at berre agnene blir tekne vekk. Ris som er enkelpolert ser meir brun ut og har meir protein, tiamin, niacin, riboflavin, jern og kalsium. I Sør-India er det vanleg å halvkoka ris før han blir polert, som gjer det lettare å ta vekk agna og cellulosen utan å øydeleggja næringsstoffa i risen.
Ménalo
Ménalo (gresk skrift Μαίναλο) eller Mainalo er ei fjellkjede i Arkadía i Hellas. Eldre namn på fjellet er Mainalon, Mainalos, Menalon, Menalos, og meir sjeldan Menalus eller Mainalos, på latin Maenalos og Maenalus, og meir sjeldan Maenalon. Fjellkjeda strekkjer seg 15-20 km frå Trípoli til Vytína og er 5-10 km brei frå Zygovísti til Kápsas.
I mellomalderen og fram til seint på 1900-talet vart fjellet kalla Apáno Khrépa. Det ligg òg ein landsby på fjellet som har sitt opphav i antikken. I tillegg ligg det eit skisenter her, 20 km nordvest for Trípoli. Det høgaste punktet på fjellet heiter Profítis Ilías og er 1 986 moh, som gjer Ménalo til det høgaste fjellet i Arkadía.
Ris
Asiatisk ris
Menneske har ete ris i meir enn 7000 år. Ris kjem truleg frå det sørlege Kina eller nordlege Thailand og spreidde seg til Sentralasia, Indonesia, Japan, India, Iran, og Midtausten. Me trur at intensiv risdyrking byrja i Asia om lag 3000 år f.Kr. då bønder kom på å omplanta frørenningane og gjørma markene slik at dei heldt vatn. Det er mogleg at både indarar og kinesarar kom fram til det på eiga hand.
Eit kinesisk dekret om risplanting frå om lag 2800 f.Kr. er den første skriftlege oppteikninga me har om ris. Ris var kjent i den greske tida og i Romerriket. Ein trur at risdyrking i Hellas og nærområdet byrja med soldatar til Aleksander den Store som henta risen frå India, men det spreidde seg ikkje vidare derfrå. på 600- og 700-talet byrja arabarane med risdyrking i Spania. Kultivering byrja også i Italia og Frankrike, men det gjekk ikkje med full fort før renessansen. Ganske lenge trudde ein at ris skilde ut dårleg luft som gav folk malaria, og det ver ulovleg å dyrka ris i mange delar av Frankrike og Italia før 1600-talet.
Spanjolane tok ris til Sør-Amerika på 1600-talet. Risdyrking kom også til Nord-Amerika i det same hundreåret med slavar frå Madagaskar som blei tekne til South Carolina. Jorda i det området var flat og rik, og såleis perfekt for ris. Eit dokument frå 1685 handlar om risdyrking langs kysten, og i 1726 blei nesten 4500 tonn ris eksportert frå Charleston hamn. Riskultivering i søraustlege delar av USA slutta med slutten av slaveriet, men det hadde spreidd seg til Texas, California, Arkansas, og andre delar av USA og ris er no eit av dei viktigaste kornslaga i USA.
Afrikansk ris
Ris er blitt dyrka i Afrika i meir enn 3500 år. Ein trur at det byrja langs Nildeltaet, og spreidde seg derifrå. Romerske historikarar seier at dei garamantiske folka i Fezzanområdet (moderne Libya) dyrka ris, og det er truleg at risdyrking var vanleg i saharaområdet før det blei ein ørken. Me les også om afrikansk ris i bøkene skrive av dei første europeiske oppdagarane. Leo Afrikanus si omtale av risdyrking i Sokoto-området av Nigeria i det 1560-talet viser at bønder der enno brukte afrikansk ris.
Afrikansk ris spreidde seg ikkje langt. Mellom 700- og 1500-talet blei asiatisk ris introdusert i mange delar av Afrika. Asiatisk ris gjev meir korn enn afrikansk ris og snart blei dyrka i staden for afrikansk ris i nesten alle delar av Afrika. I dag er afrikansk ris berre dyrka i nokre delar av Senegal og Nigeria, og for bruk i religiøse ritar. Mange har kritisert det fordi dei hevdar at afrikansk ris er betre tilpassa afrikansk miljø og vêrlag.
‘Amidá
ʿAmidá (hebraisk עֲמִידָה [ʿămīdā]), òg kalla shmone-esre (gjennom jiddisch shmoine-esre frå hebr. שְׁמונֶה עֶשְׂרֶה [šəmōne ʿesre], ‘atten’) er den ståande, stille bøna som dannar høgdepunktet i minhá (ettermiddagsgudstenesta) og musáf (tilleggsgudstenesta etter morgongudstenesta på sjabbát, rosj hódesj (nymåne) og høgtidsdagar); og eitt av høgdepunkta i sjaharít (morgongudstenesta).
Ris
Den grønne revolusjonen
På 1960-talet var det eit stort mellomfolkeleg samarbeid som heitte 'Den grønne revolusjonen'. Naturvitskapsmenn over heile verda forska for å koma fram til risvariantar som gav meir korn og var resistente mot sjukdom og skadedyr. Dei håpa at det skulle få færre bønder til å mista avlinger, og over tid utrydda hungersnaud. Mange nye variantar blei til i den grønne revolusjonen, men dei blei ikkje så mykje godtekne som folk hadde håpa.
Risrettar
I risområda i heile Asia et ein ris til mest kvart måltid. Det er vanlegast å koka risen, men ein kan òg dampa han, for å få ein klebrigare ris. Risen kan kokast åleine eller saman med krydder, til dømes safran eller gurkemeie, eller med småbitar av andre ting i, som nøter eller hakka grønsaker.
Rismjøl og rispulver blir brukt til ei rekke ulike rettar, som rispannekaker, mjølboller og søtsaker.
Ris i Noreg
Ris har aldri blitt dyrka i Noreg men har blitt brukt ganske lenge. Tradisjonelle norske matrettar av ris inkluderer risgraut, riskrem, rispudding, saupsuppe og trondheimssuppe. Rismjøl er hovudingrediensen i ein type sukkerbrød som blir kalla riskake nokre stader. Sørlandsretten riskake inneheld først og fremst risgryn og mjølk. Noko nyare i det norske kjøkenet er den opphavleg tyrkiske matretten kålrulettar og den italienske matretten risotto, i tillegg til koka ris som tilhøyr til middagen. I vår tid har mellom anna auken i utlandsreiser og den auka innvandringa ført med seg mange nye matrettar i det norske kjøkenet, slik som risnudlar og paella.
Etymologi
Ordet for ris i nesten alle europeiske språk kjem frå det latinske ordet oryza, som sjølv var eit lånord frå gresk ὄρυζα oruza. Ordet kjem endeleg (via fønikisk) frå tamilordet அரிசி arici (uttalt arrissi).
Takayuki Fukumura
Takayuki Fukumura er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og Shimizu S-Pulse.
Stetinden i Jotunheimen
Stetinden (2020 moh.) er eit fjell i Leirdalen i Jotunheimen på grensa mellom Lom kommune i Innlandet og Luster kommune i Vestland.
Med den «svarte knollen» på toppen er han godt synleg frå Leirvassbu, og er ein av dei mest populære turane frå hytta. Frå Leirvassbu tar turen om lag 4 timar til fots opp og ned på sommarstid. Turen er noko kortare på vinterstid. Toppen er grei å nå både frå aust og søraust, medan ein frå vest møter eit stup på fleire hundre meter.
Frå toppen er det god utsikt til Storebjørn (2222 moh.)
Dei første til å nå toppen av fjellet var Carl Christian Hall og Mattias Soggemoen i 1890.
Kultur i 1951
Kultur i 1951 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1951.
1388 Aphrodite
1388 Aphrodite er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 24. september 1935 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
London Borough of Southwark
Southwark er ein bydel i London. Han ligg på sørsida av Themsen, og grensar mot City of London og Tower Hamlets mot nord, og Lambeth og Lewisham i sør.
Namnet oppstod som namn på eit område rett sør for London Bridge. Det har vore busett sidan romersk tid, og fekk namnet på 800-talet.
Det ligg to katedralar i Southwark: Den anglikanske Southwark-katedralen og den katolske St. Georgs katedral.
Haltdalen
Haltdalen er ein tidlegare sjølvstendig kommune i tidlegare Sør-Trøndelag fylke. Haltdalen hadde opphavleg namnet Holtaalen. Kommunen vart delt og Ålen skild ut som eigen kommune i 1855. Holtålen hadde frå starten som sjølvstendig kommune 809 innbyggjarar. Kommunen endra namn til Haltdalen i 1937.
Västerbottens län
Västerbottens län, er eit len i Sverige. Lenet ligg i den nordlege delen av Norrland. Lenet vert utgjort av landskapet Västerbotten, den nordaustlege delen av landskapet Ångermanland og den sørlege delen av landskapet Lappland. Västerbottens län er det nest største lenet i Sverige. Flatevidda er ein åttandedel av flatevidda til Sverige. I lenet bur det kring 260 000 innbyggjarar. Administrasjonsstad er Umeå, som mellom anna har eit universitet.
Haltdalen
Då Haltdalen vart samanslegen med Ålen kommune att 1. januar 1972, vart det tidlegare namnet teke i bruk på nytt. Haltdalen hadde ved samanslåinga 778 innbyggjarar og Ålen 1 944. Den nye kommunen, Holtålen kommune, fekk altså 2 722 innbyggjarar.
Haltdalen er òg namnet på ein av dei lengste dalane i Trøndelag.
Västerbottens län
I Västerbottens län finst ein nasjonalpark, Björnlandets Nationalpark i Åsele kommune, og 153 naturreservat. Naturreservata har ei total flatevidd på kring 800 000 hektar og dekkjer dermed 13 prosent av flatevidda. Vindelfjällens naturreservat i Sorsele og Storumans kommune er med sina 550 000 hektar det største verna området nord i Europa.
Jan Petter Collier
Jan Petter Collier er ein norsk finansmann. Han grunnla meklarhuset Sundal Collier saman med Dagfinn Sundal i 1984, og er no toppsjef i det børsnoterte ABG Sundal Collier. Han er utdanna siviløkonom frå universitetet i Fribourg.
Geiranger kyrkje
Geiranger kyrkje er ei åttekantkyrkje i Geiranger i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke. Kyrkja er frå 1842 og er bygd i treverk (tømmer). Arkitekt var Hans Klipe. Kyrkja har 200 sitjeplassar. Det er kyrkjegard ved kyrkja.
Geiranger kyrkje er soknekyrkje i Geiranger kyrkjesokn i Austre Sunnmøre prosti. Frå 1673 var Geiranger del av Norddal prestegjeld med hovudkyrkje i Norddal, frå 1861 var Geiranger saman med Sunnylven eige prestegjeld.
Tidlegare kyrkjer på staden
Kyrkja er den tredje på staden. Det har truleg vore kyrkje der sidan kring 1450 og blir nemnt første gong i Trondhjems Reformats 1589. Også omtalt i 1665, 1709 og 1722. Koret og skipet var «halvt af stav og halvt af tømmer», halve taket vart rasert av storm i 1720. Den fyrste kyrkja vart riven i 1742 og i 1744 stod ny kyrkje ferdig. Det var ei krosskyrkje som brann ned 2. juli 1841.
Totlandsvegen
Totlandsvegen er ein veg frå Ulsmåg til Totland og Riple i Fana bydel i Bergen kommune. Han går søraustover frå Hardangervegen til Riple. Vegen er i overkant av 7 km lang og store delar av vegen er ein del av fylkesveg 183, samt ein liten del av fylkesveg 184. Bilvegen stoppar ved Riple, men Totlandsvegen held fram som grusveg/skogsveg over Ytstefjellet til Bontveitvegen ved Grimseid.
Vegen passerer gjennom Ulsmåg, Kirkebirkeland, Myrdal, Ljosvold, Fjellbirkeland, Nedre og Øvre Totland og Riple. Namnet vart vedteke i 1947 og er kalla opp etter Totlandsgardane. Området ved Totland og Riple er eit mykje nytta hytteområde med skiterreng.
J
Bokstaven J (j) er den tiande bokstaven i det latinske alfabetet. Han var ukjend i det eldste latinske alfabetet. Teiknet for j, som er ein forlenga i, vart nytta alt på 1300-talet, og på 1600-talet var skiljet mellom det vokaliske i-teiknet og det konsonantiske j-teiknet stort sett gjennomført. J (på norsk kalla jodd eller je) er i språket vårt teiknet for ein stemt, palatal approksimant. Sambindingane gj og hj vert uttalte som j (til dømes gjeng, hjørne). Bokstaven vert på engelsk uttalt [dʒ], på fransk [ʒ] og på spansk [x].
På esperanto skil ein mellom J og Ĵ (J cirkumfleks). Den første vert uttala som norsk 'J', den andre som stemd (fransk) 'J'(zj), eller russisk 'Ж'.
José Carlos Ferreira Filho
José Carlos Ferreira Filho er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Île Pascal
Île Pascal er ei lita klipperik øy i Antarktis som ligg 0,2 nautiske mil (0,4 km) aust-søraust for Île Descartes og 1 nautisk mil (1,9 km) nordaust for Cape Mousse. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter Blaise Pascal (1623–1662), fransk fysikar og filosof.
Møllar
Ein møllar er ein person som driv ei mølle der han mel ulikt materiale til pulver, hovudsakleg korn til mjøl.
I dei delane av Europa der ein har gjeve etternamn etter yrke er «møllar» på det lokale språket eit vanleg namn. Dette gjeld til dømes engelsk Miller og tysk Müller (med variantane Mueller, Möller, og Moeller). Møller er ein norsk skrivemåte for dette tyske etternamnet.
Tsuyoshi Kodama
Tsuyoshi Kodama er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og Ehime FC.
Nordstrand
Nordstrand er ein bydel i Oslo. Han har 42 939 innbyggarar og eit areal på 16,8 km².
Bakgrunnsstoff
Nordstrand bydel
Selma Lagerlöf
Selma Lagerlöf, døypt Selma Ottilliana Lovisa Lagerlöf, var ein svensk forfattar. Debutromanen hennar Gösta Berlings saga kom i 1891. Ho var ein av dei tidlege deltakarane i den svenske nyromantikken, og var med på å grunnleggja Samfundet De Nio i 1913.
Lagerlöf fekk som fyrste kvinne Nobelprisen i litteratur i 1909. Ho var òg den fyrste kvinna som vart innvald i Svenska Akademien.
Oppvekst i Värmland
Selma Lagerlöf vart fødd på herregarden Mårbacka i Sunne kommune i Värmland, og flytte seinare tilbake hit. Dei fleste historiene hennar føregår i Värmland. Mange av dei bygde på soger ho hadde høyrd frå den litteraturinteresserte faren.
Ho var dotter til løytnanten Erik Gustaf Lagerlöf og Elisabeth Lovisa Lagerlöf, fødd Wallroth. Selma Lagerlöf var fødd med ei hofteskade. Tre år gamal blei ho sjuk og lamma i begge bein. Lamminga gav seg. Saman med syskena gjekk Lagerlöf dei fyrste skuleåra i heimen. Læraren deira kom til gards og underviste. Selma Lagerlöf lærte både engelsk og fransk. Tolv år gamal skreiv Lagerlöf eit langt dikt om heimstaden Mårbacka og i unge år heldt ho fram med å skrive vers. Fjorten år gamal fekk Selma Lagerlöf fysioterapibehandling i Stockholm.
Utdanning og år som lærar
Etter skuleåra blei Lagerlöf på Mårbacka nokre år før ho hausten 1882 begynte på lærarutdaninga på Högre lärarinneseminariet i Stockholm. Ho måtte sjølv ta opp lån for å finansiere studiane. I studietida gjekk faren konkurs og garden Mårbacka måtte seljast. Erik Gustaf Lagerlöf døydde i 1885.
Ho underviste på ein jenteskule i Landskrona frå 1885 til 1895. I desse åra budde ho i heimen til tanta si, Kajsa Lovisa Lagerlöf.
Forfattaren Selma Lagerlöf
I 1890 skreiv Lagerlöf opningskapitla til Gösta Berlings Saga og sende dei inn til bladet Idun som hadde skipa til ei skrivetevling. Ho vann tevlinga og fekk då tilbod om å gjeva ut heile boka. Lagerlöf skreiv romanen ferdig etter å fått eit stipend av Sophie Adlersparre, som tidlegare hadde grunnlagd det feministiske Fredrika-Bremer-Förbundet. Boka som har vorte ein svensk klassikar, fekk blanda kritikk i den svenske pressa. Lagerlöf braut med realismen som i samtida var den dominerande retninga i svensk litteratur. Ho fekk likevel god omtale av Georg Brandes etter at boka var omsett til dansk.
Selma Lagerlöf var viktig innanfor den svenske nyromantiske rørsla. I 1895 sa ho opp stillinga som lærar i Landskrona. Etter det levde ho heilt på forfattarskapet sitt. I 1894 hadde ho for fyrste gong treft Sophie Elkan, ein forfattar frå Göteborg. Dei drog på fleire langreiser saman, i Europa, mellom anna til Italia, og til Midt-Austen. I 1897 flytta Lagerlöf med tanta si til Falun i Dalarna. Etter ei reise til Egypt og Palestina saman med Elkan i 1899-1900, då ho møtte ei gruppe religiøse dalabønder som hadde utvandra til Jerusalem, skreiv ho boka Jerusalem, som gav henne eit internasjonalt gjennombrot.
I Falun møtte Selma Lagerlöf Valborg Olander. Olander var lærar og arbeidde for røysterett for kvinner. Lagerlöf engasjerte seg politisk, mellom anna i kampen for røysterett for kvinner. Då nazistane kom til makta i Tyskland, hjelpte ho fleire tyske intellektuelle og kunstnarar å flykta. Under Vinterkrigen gav ho vekk nobelmedaljen sin i gull, for å støtta Finland si sak økonomisk.
Verk
Lagerlöf sine bøker handla gjerne om bondeliv i Värmland og Dalarna. Unntaka er handlinga i Antikrists mirakler som finn stad på Sicilia og Jerusalem som. Forteljingane hennar var heller romantiske enn realistiske. Ho vov mellom anna inn gamle forteljingar og historie i det ho skreiv.
Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige er ei av dei mest kjende bøkene til Selma Lagerlöf. Boka var opphavleg påtenkt som ei lærebok i geografi for folkeskulen. I memoara Mårbacka (1922), Ett barns memoarer (1930) og Dagbok (1932) skildrar ho livet og slektshistoria si.
Utmerkingar
Lagerlöf fekk Nobelprisen i litteratur i 1909. Lagerlöf var den fyrste kvinna som vart tildelt litteraturprisen. Ho nytta ein god del av prispengane til å kjøpe attende farsgarden, og frå 1909 budde ho igjen på Mårbacka. I 1914 vart Lagerlöf vald inn Svenska Akademien.
Selma Lagerlöf deltok i kampen for kvinners røysterett, mellom anna som talar ved den internasjonale røysterettskongressen i Stockholm i 1911. Politisk var ho organisert liberal. I 1930-åra tok Selma Lagerlöf stilling mot jødeforfølginga i Tyskland.
Død og ettermæle
Selma Lagerlöf var sjuk og låg medvitslaus ei veke før ho døydde, 81 år gamal den 16. mars 1940. Dødsårsaka var hjernebløding saman med lungebetennelse. Systera, Gerda Ahlgren, mottok eit kondoleansetelegram frå kong Gustaf V der han kalla Selma Lagerlöf ein av dei største svenske kvinnelege forfattarene. Selma Lagerlöf blei gravlagd påskeaftan 1940 i Östra Ämtervik. Referat frå gravferda blei overført i svensk radio. Reporteren heitte Sven Jerring.
Etterfygjaren på stolen hennar i Svenska akademien, diktaren Hjalmar Gullberg, kalla i introduksjonstalen sin Lagerlöf for «dronninga i vår litteratur, den mest namngjetne av svenske kvinner i verda sidan den Heilage Birgitta.»
Portrettet hennar har vore på den svenske tjuekronesetelen sidan 1992.
Film
Fleire av verka til Lagerlöf er blitt filmatiserte, fleire av dei tidleg i svensk filmhistorie. Victor Sjöström regisserte Ingmarssönerna i 1919 etter Jerusalem og Körkarlen i 1921. Mauritz Stiller laga dei omtykte Herr Arnes pengar (1919) og Gösta Berlings saga (1924). I seinare tid regisserte Bille August Jerusalem i 1996.
TV-filmen Selma frå 2009 skildrar livet til forfattaren som ung, kort tid etter gjennombrotet med Gösta Berlings Saga, og like før ho som noko eldre skal ta imot Nobelprisen i litteratur. Helena Bergström spela Selma Lagerlöf i filmen. Erik Leijonborg var regissør og Åsa Lantz skreiv manus.
1389 Onnie
1389 Onnie er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 28. september 1935 av Hendrik van Gent ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Nils Christie
Nils Christie var ein norsk professor i kriminologi frå Oslo.
Nils Christie tok magistergraden i sosiologi i 1953 og var dosent i kriminologi frå 1959. Han vart dr.philos. i 1960 og professor i kriminologi i 1966. Han skreiv den sosiologiske avhandlinga si om unge lovbrytarar og korleis samfunnet skil mellom kva som er kriminalitet og ikkje. I mange år var han styrar ved Institutt for kriminologi og strafferett ved Universitetet i Oslo.
Christie skreiv ei rekkje bøker og var ein ivrig deltakar i samfunnsdebatten om kriminalitet, straff og rettsvesen. Fleire av bøkene hans er også omsette til andre språk, som Pinens begrensning (1981), Den gode fiende (1984, saman med Kettil Bruun), ''Kriminalkontroll som industri. Mot GULAG, vestlig type? (1993) og En passende mengde kriminalitet'' (2004). Han var talsmann for å leggje om narkotikapolitikken, og tok mellom anna til orde for legalisering av cannabis. Sentrale tema i forskinga hans var fengsel, konflikt og kriminalitetskontroll.
Nils Christie vart tildelt Fritt Ord-prisen i 2001. I 1996 vart han utnemnd til æresdoktor ved Københavns Universitet.
Han var gift med kriminolog Hedda Giertsen.
Christie omkom etter å ha kollidert på sykkel med ein trikk i Oslo.
Pop
Pop eller popmusikk (frå den engelske forkortinga for popular music, 'populærmusikk') er letthøyrd, utbreidd rockeinspirert musikk.
Makrynóros
Makrynóros (gresk Μακρυνόρος) eller Makrinoros er ei fjellkjede nord i periferieininga Etoloakarnanía vest i Hellas. Ho har ei lengd på 25-30 km frå nord til sør og er om lag 10 km brei. Det joniske havet ligg vest for fjellkjeda.
Aubusson
Aubusson er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike ved elva Creuse. Han er sous-préfecture i departementet Creuse og har rundt 5 000 innbyggjarar.
Veggteppe
Byen er godt kjend for sine vegg- og golvteppe, som har vore verdskjend sidan 1300-talet. Vevarar frå Flandern søkte tilflukt i Aubusson rundt 1580. Ei vidkjend samling av veggteppe frå Aubusson finst i Vallon-Pont-d'Arc. Stilen på veggteppa endra seg gjennom hundreåra, frå bilete av grøne landskap til jaktscenar. På 1600-talet fekk veggteppeveveria i Aubusson og Felletin status som ei «kongeleg utnemning». Produksjonen gjekk nedover etter den franske revolusjonen då tapeten kom. Veggteppa tok seg derimot opp att på 1930-talet då kunstnarar som Cocteau, Dufy, Dali, Braque, Calder og Picasso vart invitert til Aubusson for å uttrykke seg sjølv ved hjelp av ull. Det vert framleis laga veggteppe i Aubusson.
Informatikk
Informatikk er læra om system for innsamling, strukturering, registrering, behandling, lagring og attfinning av informasjon.
Informatikk er ein vitskap med fleire ulike retningar som:
Kohei Kawata
Kohei Kawata er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Gamba Osaka, Avispa Fukuoka og Ventforet Kofu (2019).
D
Bokstaven D (d) er den fjerde bokstaven i det latinske alfabetet. Det er òg den fjerde bokstaven i det greske alfabetet (Δ δ) som går tilbake til eit fønikisk teikn, som på hebraisk no heiter dalet. Grekarane omdanna ordet til delta. Etruskarane og romarane kalla bokstaven de. Uttalen var som av vår d; i nygresk er uttalen ð (stemt, dental frikativ).
I det gammalgermanske runealfabetet er bokstaven den åttande runen i tredje ætt.
Bourg-Saint-Pierre
Bourg-Saint-Pierre (tysk St. Petersburg) er ein kommune i distriktet Entremont i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1632 meter over havet.
Kommunen ligg ved grensa til Italia. Han består av landsbyen Bourg-Saint-Pierre og Hospice du Grand Saint-Bernard i Store St. Bernhard-passet.
Landsbyen Bourg-Saint-Pierre ligg ved foten av Grand Combin.
Varnes fyrstasjon
Varnes fyrstasjon er eit fyr som ligg på sørsida av inngangen til Listafjorden i Farsund kommune i Agder. Det ligg om lag 10 km nord for Lista fyrstasjon.
Det vart oppretta fyr her i 1836, samstundes med at Lista fyr vart bygd. Fyrvaktaren ved Lista var forplikta til å halde ein fyrvaktar til å halde oppsyn med Varnes. Denne ordninga opphøyrde i 1879. Her låg ein trebygning med uthus og naust. Fyret vart avfolka og automatisert i 1950 og det vart bygd ei fyrlykt i staden.
Provinsen Chieti
Han har eit areal på 2 588 km² og totalt 381 993 innbyggjarar (2001). Det er 104 kommunar i provinsen.
Byen Chieti ligg på ein rygg langs elva Pescara, der mellom anna det høge klokketårnet San Giustino er eit kjent landemerke. Byen ligg eit par kilometer frå Adriahavet med fjella Majella og Gran Sasso i bakgrunnen. Chieti var ein romersk by kalla Teate og var ein viktig by i mellomalderen.
Største kommunane
Stand: 1. januar 2009
Île Pasteur
Île Pasteur er ei lita klipperik øy ved søraustenden av Dumoulin Islands, like nord for Astrolabe Glacier Tongue. Ho vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operation Highjump, 1946-47. Ho vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1949-51 og namngjeven av Den franske antarktisekspedisjonen, 1951–52, etter Louis Pasteur, ein kjend fransk kjemikar.
Skagastølsnebbet
Skagastølsnebbet er ein av toppene av Skagastølstindane og er ein liten topp som ligg rett nord for Midtre Skagastølstind. Skagastølsnebbet ligg i Luster kommune i Vestland.
Skagastølsnebbet er ein del av den høgastliggande fjellryggen i Noreg, Styggedals- og Skagastølsryggen, som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen.
Skagastølstindane
Skagastølstindane, òg kalla Skagastølstindene og Skagastølsryggen, er ein rygg som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Skagastølstindane ligg på grensa mellom kommunane Luster og Årdal i Vestland. Toppen av Storen, som er den sørlegaste av Skagastølstindene, markerer kommunegrensa.
Skagastølstindane er den vestlegaste delen av Styggedals- og Skagastølsryggen, den høgastliggande fjellryggen i Noreg. Toppane langs Skagastølstindane er av dei høgaste toppane i Noreg og er, frå nord mot sør
Klatreturen over desse toppene vert kalla Skagastølstraversen.
Jean-Marie Leclair
Jean-Marie Leclair l'aîné, òg kjend som Jean-Marie Leclair den eldre, var ein fiolinist og ein komponist i barokken. Han vert rekna som grunnleggaren av den franske fiolinskulen. Brørne hans Jean-Marie Leclair den yngre (1703–77), Pierre Leclair (1709–84) og Jean-Benoît Leclair (1714-etter 1759) var òg musikarar.