cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Como
Historie
I 774 vart byen erobra av frankarar leia av Karl den store og vart så eit senter for handel.
I 1227 tapte Como ein tiårlang krig mot den nærliggande byen Milano. Eit par tiår seinare tok innbyggjarane i Como hemn med hjelp av Fredrik Barbarossa og slo Milano i 1162. Fredrik bygde fleire forsvarstårn rundt byen, og eit av desse, Baradello, står framleis i dag.
Frå den tid følgjer Como historia til Ducato di Milano og fram til den franske invasjonen og så det spanske styret fram til 1714, då området vart erobra av austerrikarane. Napoleon gjekk inn i Lombardia i 1796 og styrte her fram til 1815 då austerrikarane tok tilbake styret etter Wienerkongressen. I 1859 kom Giuseppe Garibaldi til byen og frigjorde han frå austerrikarane. Como kom så under det nye Kongedømet Italia under Huset Savoie.
Mot slutten av den andre verdskrigen vart Mussolini tatt til fange på veg gjennom Como mot Sveits og så skoten av partisanar frå Como i Giulino di Mezzegra, ein liten by på nordsida av Comosjøen.
Takashi Mori
Takashi Mori er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Kui
Kui er eit dravidisk språk tala i India.
MF «Finnøy» (1971)
MF «Finnøy» er ei bilferje som vart overlevert til reiarlaget Det Stavangerske Dampskibsselskap (DSD) i 1971. Frå 1995 til 2003 hadde ferja namnet MF «Kvitsøy». Sidan 2003 har ferja gått i rutefart for HSD Sjø, under namnet MF «Austrheim». Ho blei sletta i 2012 til land Kamerun.
Nonsfjellet
Nonsfjellet er eit namn på norske fjell. Namnet kan komme av at dei namngjevande gardane har sola over dette fjellet ved nonstider, jamfør fjellnamn som Daurmål og Middagshornet.
I Noreg er dei mest markerte nonsfjella
Anus
Anus (latin) eller endetarmsopningen er ein kroppsopning ved enden av endetarmen, og er der avfallsstoff og ufordøyde resta frå fordøyinga kjem ut. Området har ei mengd fine, små musklar som regulerer avføringa og utslepp av tarmgass. Dei fleste dyr har ein anus, hjå dyr som har kloakk er han også del av formeringssystemet. Polyppdyr, koralldyr, manetar og flatormar har ikkje anus.
Batasuna
Batasuna ('Einskap' på baskisk), tidlegare Herri Batasuna ('Folkets einskap') og Euskal Herritarrok ('Me, det baskiske folket') er eit politisk partiet tilknytt den baskiske separatistorganisasjonen ETA. Partiet held hovudsakleg til i Baskarland i Spania og i Frankrike. Formelt har partiet ingen direkte band til ETA. Partiet vart i 2003 forbode i Spania, men har delvis halde fram med aktiviteten sin. Partiet er lovleg i Frankrike.
Batasuna vart skipa i 1978 under namnet Herri Batasuna, som ein samskipnad av utbrytarar frå Euskadiko Ezkerra og andre venstreradikale nasjonalistiske grupperingar.
Batasuna stilte til val for første gong i 1979, og fekk då 13 % av røystene i valet til den baskiske delstatsforsamlinga. Dei har lege rundt 15% i oppslutnad heilt frå starten av, og fram til partiet vart forbode. Det beste valet sitt gjorde dei i 1990, då dei fekk 18,33 % av røystene.
I 1997 vart 22 personar i leiinga i partiet kollektivt dømde til 7 års fengsel fordi dei i valkampen hadde vist ein video der ETA kom med fredsframlegg. To år seinare vart dei sette fri etter at dommen vart omstøytt fordi han braut med grunnlova.
Pjatykhatky i Dnipropetrovsk oblast
Pjatykhatky (ukrainsk П'ятихатки) er ein liten by og eit stort jernbaneknutepunkt i Dnipropetrovsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).
Hovudområde i Wales
Eit hovudområde i Wales (engelsk: principal area) er ei sameint styresmakt med lokalt sjølvstyre. Dei 22 hovudområda i Wales har forskjellige nemningar – 9 grevskap (counties), 3 byar (cities) og 10 grevskapsdistrikt (county boroughs) – men alle har same status. Hovudområda vart oppretta 1. april 1996.
Dei åtte grevskapa som eksisterte mellom 1974 og 1996 vert no kalla bevarte grevskap, og har visse seremonielle funksjonar.
Odalizer
Odalizer er ein nettstad som er laga slik ein kan omsetja tekstar eller andre nettstader til noko nær talemålet i Odalen. Odalizer finst i tre variantar, ein som omset til odøling, ein til trøndersk, og ein til «barnespråk».
Kjernen i programmet er eit perlskript med kontekstavhengige søk-erstatt-rutiner. Døme på det er jeg/je, snart/rætt nå, spurtet/bein-flaug. Programmet inneheld ikkje grammatisk analyse, t.d. er det første dømet på kastet preteritum, mens det andre er partisipp. Begge blir attgjeve som preteritum (hov). Former som ikkje er i leksikon (hentet) blir ignorert. Fonologiske reglar (y -> i, t.d.) virkar utan unntak, og programmet veit ikkje at y-en i stylist blir uttalt ai, og dermed ikkje i på odøling.
Tekstprøve frå omtale på nynorsk.no:
''Øivind Borgenholt har laga sine eigne nettomsetjingsverkti, så no kan du få både VG og Dagbladet på odøling hæll trødersk. Muligens bør Noregs Mållag filgje opp ved å utvikle eit liknandes program som set om frå bokmål tell ninorsk? Tell det stønner kan du klikke dæ innom Odalizer og Trøndalizer føre å læsa rikspressa på dialekt! Hæll du kan læsa ninorsk.no på noko som i alle fall minner om odøling .''
Sørbøvåg
Sørbøvåg er ei lita bygd i Hyllestad kommune, ytst i Sognefjorden. Den einaste aktive biljardklubben i Sogn og Fjordane, Hyllestad Biljardklubb, var før heimehøyrande i Sørbøvåg, men er no funne i Hyllestadhallen. Klubben har fostra medaljevinnarar i Noregsmeisterskap, såvel som i Europameisterskap. Dei mest kjende internasjonalt er trekløveret Rudi, Tommy og Steffen Wolff, med kongepokal til Tommy Wolff i 2008 som beste plassering. Andre lokale personar som også har vore innom landslaget er Iselin Herland, Rune Giil, Olav Gravdal, Asgeir Skivenes, Jan Erik Hatlem og Øystein Rønneset. Eiklund alders- og pleieheim, Øn kyrkje og Vonheim bygdehus ligg også i Sørbøvåg.
Orbiter Processing Facility
Orbiter Processing Facility er namnet på tre hangarar ved John F. Kennedy Space Center i Florida, der romferjene vert haldne ved like mellom romferdene.
Lutvann
Lutvann eller Lutvatnet er eit vatn som ligg i Østmarka i Oslo kommune.
Orbiter Processing Facility
Etter at ei romferje har kome attende etter ei romferd, vert ferja taua til ein hangar. Last og utstyr nytta i den førre ferda vert fjerna og romferja vert testa og får vedlikehald. Varmeskjoldet vert inspisert og skadde blokker vert skifta ut. Deretter vert nyttelasta til neste romferd installert og klarert, før romferja vert frakta vidare til Vehicle Assembly Building for vidare prosessering.
Elżbieta Krzesińska
Elżbieta Maria Krzesińska, fødd Elżbieta Duńska i Młociny i dagens Warszawa, var ein polsk friidrettsutøvar som vart olympisk meister i lengdehopping i 1956 og tok OL-sølv i same øvinga i 1960.
Krzesińska deltok i sommar-OL 1952 og vart nummer 12 i lengdehopp. To år seinare vann ho både lengdehopp og femkamp ved universiaden i Budapest, med ho tok bronsemedaljen i lengdehopp under EM i friidrett 1954 i Bern.
Den 20. august 1956 sette Krzesińska i Budapest verdsrekord i lengdehopp med 6,35 meter. Vel tre månader seinare vann ho i Melbourne den olympiske medaljen i øvinga med eit hopp som tangerte hennar eigen verdsrekord. I 1959 vann ho lengdetevlinga i universiaden i Torino, medan ho under sommarleikane 1960 måtte sjå seg slått av Vera Krepkina frå Sovjetunionen i kampen om gullmedaljen. Også i 1962 hadde ho einast ein sovjetisk utøvar framfor seg på resultatlista då lengdehopp vart avvikla under friidretts-EM i Beograd.
Mellom 1952 og 1963 vann Krzesińska sju nasjonale meistertitlar i lengdehopp, to i femkamp og ein på 80 meter hekk. Ho sette polske rekordar i alle desse tre øvingar, dessutan ein gong i høgdehopp.
Lutvann
Det er ein bestand av bekkerøye i vatnet.
Orbiter Processing Facility
Det er tre OPF-hangararar: OPF-1 er tildelt romferja Atlantis, OPF-2 er tildelt romferja Endeavour medan OPF-3 er tildelt romferja Discovery.
Lutvann
I samband med sprenging av tunnel til Romeriksporten oppstod det lekkasje og vasstanden i Lutvann låg ei tid under normalvassstanden.
Kjelde
<References/>
Mike Hedges
Mike Hedges er ein britisk lydteknikar og plateprodusent. Han byrja karrieren som frilans lydteknikar og produsent i 1981 og var med på innspelingar av The Cure og Siouxsie and the Banshees frå sitt eige studio i Camden kalla The Playground.
Sidan den gongen har Hedges arbeidd med artistar innan rock og pop som U2, Dido, Manic Street Preachers, Travis, Texas, The Beautiful South, Everything But The Girl, The Cooper Temple Clause og The Priests & Sarah Brightman.
Det første større samarbeidet til Hedges var med The Cure på debutsingelen deira, «Killing an Arab».
Metakognisjon
Metakognitive ferdigheiter ser ut til å spele ei viktig rolle i mange typar kognitive aktivitetar brukt i samband med problemløysing. Eksempel på slike kognitive aktivitetar er munnleg kommunikasjon, forståing av tale og skrift, skriving, læring av språk, persepsjon, styring av merksemd, hugs, logisk resonnement, sosial kognisjon og ulike former for sjølvinstruksjon og sjølvkontroll.
Metakognisjonen er tilsikta, planlagt, forsetteleg, målretta og framtidsorientert mental åtferd. Når ein er merksam på, overvaker og kontrollerer dei mentale prosessane sine, blir ein svært fleksibel og tilpassingsdyktig. God metakognisjon gjer ein flink til å lære, og metakognisjon samvarierer med høg intelligens.
Metakognisjon er i Noreg knytt til omgrepet læringsstrategiar.
Shuttle Landing Facility
Shuttle Landing Facility er ein privat flyplass ved John F. Kennedy Space Center. Den amerikanske romfartsorganisasjonen NASA nyttar staden som ein av tre moglege landingsstriper for romferjene sine etter endt romferd. Flyplassen vert elles nytta NASA sine treningsfly, i tillegg til Shuttle Carrier Aircraft, som vert nytta om ei romferje har landa andre stader enn KSC.
Kjulstjernet
Kjulstjernet, òg kalla Kjulstjern, er eit tjern som ligg i Lillomarka i Nittedal. Det ligg like sør for Sørskogen, to kilometer nord for Lilloseter. Tjernet er er eit populært badevatn, og området har fleire gode teltplassar og er godt eigna for rekreasjon.
Frå Nittedal går det bilveg forbi Lillomarkskapellet til Kjulstjernet. Frå Lilloseter går det merkt sti og oppkøyrte skiløyper forbi tjernet.
Ajía Evfimía
Ajía Evfimía (gresk Αγία Ευφημία) er ein landsby nord på øya Kefaloniá i periferieininga Kefaloniá i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Ajía Evfimía var hovudsete i den tidlegare kommunen Pýlaros, som no er ei kommunaleining i kommunen Sámi.
SJ
SJ AB er eit svensk statseigd føretak som i hovudsak køyrer persontrafikk med tog i Sverige. SJ AB vart til ved oppdelinga av Statens Järnvägar den 1. januar 2001.
Vilhelm II av Tyskland
Vilhelm II av Tyskland, døypt Friedrich Wilhelm Albert Victor, med tittelen prins av Hohenzollern, var keisar av Tyskland i tida 1888-1918. Vilhelm II var den siste tyske keisaren og kongen av Preussen. Han vart fødd i Potsdam og døydde i Doorn i Nederland.
Vilhelm II var son til keisar Fredrik III av Tyskland og keisarinne Viktoria. Keisarinna var dotter til dronning Victoria av Storbritannia. Vilhelm II var soleis soneson både av keisar Vilhelm I av Tyskland og dronning Victoria av Storbritannia.
Vilhelm II var tysk keisar og konge av Preussen frå 1888 til 1918. I 1890 lét han Otto von Bismarck gå av som tysk rikskanslar.
Vilhelm II og Noreg
Vilhelm II og leiande tyske krinsar reiste om somrane ofte langs kysten av Noreg. Mellom anna var keisaren innom i Balestrand og i Odda. Reisene gjekk ofte føre seg på krigsskip, og keisaren fekk synt fram Tyskland si flåtemakt.
Då Ålesund brann i 1904 fekk Vilhelm organisert hjelp til gjenoppbygging av byen. Ålesund vart bygd opp i mykje tyskinspirert jugendstil.
I 1913 fekk Vilhelm II reist ein kjempestatue av vikinghelten Fridtjof den frøkne på Vangsnes, og statuen av kong Bele ved gravhaugane i Balestrand. Reisinga av statuane var uttrykk for ei ovundring av vikingtida.
1. august 1888 vart Vilhelm tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.
Bakgrunnsstoff
Nettlenkjer
Litteratur
Keiji Watanabe
Keiji Watanabe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus, Japan Soccer College og JEF United Chiba.
Egypt i oldtida
Egypt i oldtida eller det gamle Egypt er historia om den egyptiske statsdanninga som vart til kring 3300 f.Kr. og vara i to tusen år; arkeologiske funn tyder på at det eksisterte eit utvikla samfunn i Egypt òg lenge før denne epoken. Pyramidene ved Giza, som vart bygd under det fjerde dynastiet, er symbol på makta til religionen og staten. Den største pyramiden, Kheopspyramiden, er den einaste attverande av sju underverk i oldtida. Det gamle Egypt nådde høgda av si makt, rikdom og utbreiing i Det nye riket (1567-1085 f.Kr.). Egyptarane nådde Kreta kring 2000 f.Kr. og vart invadert av indoeuropearar og eit folkeslag kalla hyksos. Dei sigra over inntrengjarane kring 1570 f.Kr. og ekspanderte mot Egearhavet, Sudan, Libya og store delar av Sørvest-Asia, så langt som til elva Eufrat.
Nilen
Den årlege overflauminga av Nilen gjorde at jordbruket i Egypt tidleg produserte eit stort nok overskot til å oppretthalde ein rik sivilisasjon. Eit egyptisk rike blei grunnlagd i 3200 f.Kr av kong Narmer, og ulike dynasti kom til å styre dette området som ei eining i nærare 3000 år framover. Egypt i oldtida var styrt av faraoar, som gjorde krav på å stamme frå gudane. Pyramidane i Egypt stammar frå denne tida, det same gjer dei kjende gravkamra i Konganes Dal der grava til Tutankhamon blei funne i 1922.
Tradisjonar
Egyptarane i oldtida hadde ein sedvane med å mumifisera avdøde menneske. Dei meinte mumifisering var naudsynt for å sikra eit endelaust liv etter døden. Dei første mumifiseringane gjekk ut på å lata menneska tørka i ørkensanden. Moderne egyptisk mumifisering involverte fjerning av indre organ, fjerning av heilen gjennom nasen, og tørking av kroppen ved hjelp av natriumkarbonat. Kroppen blei deretter pakka inn med linbandasjar og plassert i ein dekorert kiste. Rike egyptarar og faraoar blei ofte gravlagde med sin rikdom.
Savosa
Savosa er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 437 meter over havet.
Kommunen ligg nordvest i storbyområdet kring Lugano.
1049 Gotho
1049 Gotho er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. september 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Siyabonga Sangweni
Doctor Siyabonga Sangweni er ein sørafrikansk fotballspelar som spelar for Golden Arrows i den sørafrikanske fotballigaen, og for landslaget til Sør-Afrika.
Bongani Khumalo
Bongani Sandile Khumalo er ein swazilandsk-sørafrikansk fotballspelar som hausten 2011 spelar for Reading FC i den nest høgste divisjonen i England, Football League Championship, på lån frå Tottenham Hotspur i Premier Leagua, og for landslaget til Sør-Afrika. Han vart fødd i Swaziland, men flytta til Pretoria i Sør-Afrika med familien som toåring. Han vart seriemeister med Supersport United i 2008 og 2009. I 2009 vart han kåra til årets unge spelar i den sørafrikanske ligaen. Khumalo debuterte for Sør-Afrika sitt A-landslag i mars 2008 i ein vennskapskamp mot Zimbabwe.
Blakstad sykehus
Blakstad sykehus er eit psykiatrisk sjukehus som ligg på Blakstad i Asker.
Sjukehuset vart grunnlagt i 1904 som det fyrste amtsasylet i Noreg. Det er no ei avdeling av Sykehuset Asker og Bærum HF, eit helseforetak under Helse Øst.
Tadbhava
Tadbhava (sanskrit तद्भव, IPA [t̪əd̪bʱəʋə]) er ei lingvistisk nemning som vert nytta av grammatikarar om låneord frå sanskrit i moderne indiske språk, i første rekkje indoariske språk, men òg i dravidiske språk og mundaspråk. I motsetnad til den lingvistiske nemninga tatsama, som vert nytta om ord som er lånt direkte frå sanskrit, vert nemninga nytta tadbhava om ord som er lånt indirekte frå sanskrit via middelindoariske språk, apabhramsha og andre prakritspråk, og som har gjennomgått ei fonologisk endring gjennom desse. Det øvrige ordforrådet, som ikkje stammar frå sanskrit, vert kalla deiśi-ord.
Green Cargo
Green Cargo AB er eit heileigd svensk statleg transportføretak som køyrer godstransport med tog i Sverige og til og frå utlandet. Green Cargo AB starta ved omlegginga av Statens Järnvägar den 1. januar 2001. Green Cargo gjekk tidlegare under namnet SJ Gods.
Amiata
Monte Amiata er eit fjell i Antiappenninane i Toscana i Italia med ei høgd på 1 738 meter over havet. Det ligg i provinsane Grosseto og Siena.
Amiata er ein gamal, utdøydd vulkan med vulkansk stein og små innsjøar. Vatn frå fjellet fyller Fiora-akvedukten, som gjev vatn til mykje av det sørlege Toscana og område nord i Lazio. Elvane Fiora og Albegna har sine utspring her, sistnemnde i Buceto, som er ein utstikkar sørvest for sjølve massivet.
Hovudnæringa i området er kastanjer, tømmer og i aukande grad turisme (skistader finst ved Prato delle Macinaie, Prato della Contessa, Rifugio Cantore og Pian della Marsiliana). I dei lågareliggande områda finn ein oliventre vinranker. Anna vegetasjon er mellom anna bøk og furu. I antikken vart det utvunne sinober her.
Amiata omfattar kommunane Abbadia San Salvatore, Arcidosso, Castel del Piano, Piancastagnaio, Santa Fiora og Seggiano, alle i ei høgd på mellom 600 og 800 meter over havet.
Bevarte grevskap i Wales
Eit bevart grevskap er eit seremonielt område i Wales. Det finst åtte slike område, som er basert på 1974-grensene for dei administrative grevskapa.
I 1996 (etter lov om lokalstyre i Wales av 1994) vart dei åtte administrative grevskapa i Wales avskaffa og erstatta av bevarte grevskap. Desse følgjer nesten nøyaktig 1974-grensene.
Kvart av grevskapene omfattar frå eitt til fem administrative område. Med unntak av Powys, som berre har eitt område, fungerer dei berre som seremonielle grevskap som omfattar fleire grevskapsdistrikt og byar som kvar for seg vert styrt som sameinte styresmakter.
Dei bevarte grevskapa med administrative område er:
Kota Fukatsu
Kota Fukatsu er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Mito HollyHock, Kashiwa Reysol, FC Gifu, FC Machida Zelvia og Tokyo Verdy (2019).
Porsgrunnssangen
«Porsgrunnssangen» er ein lokalpatriotisk song om Porsgrunn som vart skriven av Hans Reynolds (d. 1933) og tonesett av H. Christiansen.
Nøklevann
Nøklevann har form av ein nøkkel, noko som mange meiner er grunnen til namnet. Derimot vart vatnet tidlegare kalla Miklivatn, av norrønt «mikill» som tyder «stor». Ein annan teori er derfor at «nøkle» er avleia av «mikill», og at Nøklevann tyder «Storvann».
Området rundt Nøklevann er eit populært turområde for innbyggjarane i Oslo, både sommarstid som vinterstid. Noko av årsaka til dette er den lette tilgangen, da vatnet ligg relativt nære T-banestasjonene Ulsrud, Bøler og Bogerud.
Vilhelm Bjerknes
Vilhelm Friman Koren Bjerknes var ein norsk fysikar og meteorolog. Bjerknes vert rekna som grunnleggjar av moderne vêrvarsling. Han var òg grunnleggjaren av Bergensskulen i meteorologi.
Bjerknes var fødd i Christiania og fekk tidleg interesse for væskedynamikk. Ei tid var Bjerknes assistent for far sin, Carl Anton Bjerknes, innan matematisk forsking. I 1890 vart han assistent for Heinrich Hertz og gav viktige bidrag til Hertz sitt arbeid om elektromagnetisk resonans.
Nøklevann
Løpet Nøklevann Rundt vert arrangert årleg av Bøler Idrettsforening. Løpstraseen er på omtrent åtte kilometer.
Vilhelm Bjerknes
I 1895 vart han professor i anvendt mekanikk og matematisk fysikk ved Universitetet i Stockholm. Grunnleggjande samanhenger mellom væskedynamikk og termodynamikk vart utforska og forklart. Arbeidet hans inspirerte både Vagn Walfrid Ekman og Carl-Gustav Arvid Rossby til å nytta resultata. Storskala rørsler i verdshava og atmosfæren kunne i større grad kartleggjast. Slik kunne vérvarslinga utviklast meir profesjonelt. Allereie i 1904 såg Bjerknes at forskinga kunne nyttast i vêrvarslinga.
Nøklevann
Baksida av 50-lappane i Noreg har eit motiv frå Nøklevann. Dette motivet viser augestikkarar og nøkkeroser.
Vilhelm Bjerknes
I 1907 kom Bjerknes attende til universitetet i Christiania før han vart professor i geofysikk ved universitetet i Leipzig i 1912. I 1917 planla han og organiserte den meteorologiske verksemda på Geofysisk Institutt ved Bergen Museum, som nyleg var grunnlagd av Bjørn Helland-Hansen. I Bergen skreiv han boka On the Dynamics of the Circular Vortex with Applications to the Atmosphere and to Atmospheric Vortex and Wave Motion (1921). Frå 1926 til han gjekk av i 1932 var han professor ved Universitetet i Oslo.
Bjerknes gjorde opptak til å etablera Vêrvarslinga på Vestlandet. Frå 1949 var Bjerknes statsstipendiat.
Nøklevann
Busetnad rundt vatnet
Nøklevann ligg godt innanfor markagrensa og har derfor ikkje busetnad rundt seg i dag. Det har derimot tidlegare vore fleire busette stader rundt vatnet.
Vilhelm Bjerknes
Både på planeten Mars og på Månen er eit krater oppkalla etter Bjerknes.
Nøklevann
Bråten
Staden Bråten i vestenden var busett sidan mellomalderen. Frå 1700-talet høyrde det til Oslo Hospital, før det i 1842 kom i privat eige igjen. Aker kommune kjøpte opp plassen i 1903 i samband med at Nøklevann skulle nyttast som drikkevatn, men Bråten var busett heilt fram til 1960 då den siste busetjaren døydde. Året etter vart husa rivne. I dag vert Bråten nytta som badeplass og godkjent bålstad.
Sarabråten
Sarabråten var opphavleg ein plass under Rustad gard, då under namnet Jørgensrud. I 1856 vart Staden kjøpt av Thomas Heftye, saman med store delar av områda rundt.
Heftyefamilien omdanna Staden fullstendig, og bygde det om til sin sommarstad. Sarabråten vart i denne perioden ein populært utfartsstad for sosieteten i Christiania, og personar som Henrik Ibsen, Jonas Lie, Ole Bull, Andreas Munch og Sophus Bugge var alle gjester hos Heftye på Sarabråten.
Sanday i Orknøyane
Sanday er ei busett øy i Orknøyane, utanfor nordkysten av Skottland. Med eit areal på kring 50 kvadratkilometer er ho den tredje største av Orknøyane. Dei største busetnadane er Lady Village og Kettletoft. Ein kan kome til Sanday med ferje eller fly frå Kirkwall på Mainland.
Nøklevann
Sarabråten
Kronprins Carl (seinare kong Karl XV av Sverige og Noreg) var ein fast gjest ved Sarabråten. Carl var ein ivrig amatørmålar, og måla eit bilete av Nøklevann som i dag heng på Slottet i Oslo. Også kong Oscar II vitja Sarabråten.
Sanday i Orknøyane
Naturhistorie
Sanday har fått namnet sitt etter sandstrendene på øya. Arkeologiske funn tyder på at ho tidlegare bestod av fleire minder øyar som voks i saman då havnivået minka. Øya har store sanddyner der ein finn gråsel og oter. Inne på øya er det frodig jordbruksland og noko kommersiell hummaroppdrett.
Nøklevann
Sarabråten
I 1911 kjøpte kommunen Sarabråten av Heftye jr, på grunn av at Nøklevann var vorte drikkevatn. Dei fleste husa vart då rive. Det siste gjenverande huset ved Sarabråten gjekk tapt i ein brann i 1971.
Kattisa
Kattisa var ein plass under Sarabråten. Han vart brukt som kvilestad for plankekøyrarar på veg frå Enebakk til Kristiania. Den såkalla Plankeveien gjekk forbi Kattisa, og vinterstid gjekk han over Nøklevann.
Sanday i Orknøyane
Naturhistorie
Geologien på øya består hovudsakleg av sediment frå devontida.
Nøklevann
Kattisa
Serveringsstaden Kattisa måtte stengast i 1915 på grunn av at det låg for nære drikkevassreservoaret. Året etter vart bygningane rive.
Sanday i Orknøyane
Naturhistorie
Det er fleire område på Sanday som har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse) og område på austsida av øya har status som Special Protection Area (særskild verneområde) på grunn av sanddynene og machair-habitat, som er sjeldan å sjå utanfor Hebridane. I tillegg finn ein store område med marskland.
Nøklevann
Bremserud
Bremserud var busett så langt tilbake som til 1350, og var lenge eit sjølvstendig bruk. Seinare kom det innunder Rustad gard. Bremserud ligg på austsida av Nøklevann.
Sanday i Orknøyane
Historie
Av attraksjonar på øya finn ein gravhaugar frå 2000-talet f.Kr. Ein stor menneskeskapt haug ved Pool vart graven ut i 1980-åra. Denne indikerte ein struktur frå yngre steinalder av brent torv. Ein annan halvsirkulær struktur med heller og celler. Ein har òg funne ein vikingstein og rektangulære jordbygningar frå 700- eller 800-talet.
Under den andre verdskrigen bygde Royal Air Force ein Chain Home radarstasjon ved Whale Head på Sanday. Sanday hadde òg ein gong i tida det nordlegaste passasjertoget i Storbritannia, Sanday Light Railway.
Tatsama
Tatsama (sanskrit तत्सम, IPA [tətsəmə]) er ei lingvistisk nemning på låneord frå sanskrit i moderne indiske språk, i første rekkje indoariske språk som bengali, hindi, gujarati og singalesisk/ Dei tilhøyrer eit høgare og meir reinare register enn alminnelege ord, og kan i Europa samanliknast med nytta av ord av gresk opphav i engelsk.
Tulu
Tulu er eit dravidisk språk som vert tala i delstatane Karnataka og Kerala i India.
Nøklevann
Rustadsaga
Rustadsaga starta opp som eit sagbruk under Rustad gard på slutten av 1600-talet. Det var i drift helt fram til 1954. Det har òg vore spinneriverksemd ved Rustadsaga.
Bygningane er i dag eigd av Oslo kommune, og vert drive som sportsstove. Det er framleis privatbustad på staden.
Svenska Tågkompaniet AB
Svenska Tågkompaniet AB, eller berre Tågkompaniet, er eit svensk føretak som køyrer tog i Stockholm og Nord-Sverige. Føretaket vart stifta i 1999 av tre tidlegare tilsette i Statens Järnvägar og eit investorfirma. I 2005 kjøpte Noregs Statsbaner 34 % av aksjane i Tågkompaniet, og ved slutten av 2006 eigde NSB 85 % av aksjane.
Gjersrudtjern
Gjersrudtjern ligg på Klemetsrud sør i Oslo. Vatnet er næringsrikt og grunt, og husar ein rekke fiskeartar. Av desse er åbor, mort, gjedde, suter, karuss og ål. Vatnet er kjend hos meitefiskarar som eit middels godt sutervatn. Det er ikkje tilråda å ete fisken ein får her på grunn av miljøfarlig avrenning frå avfallsplassen Grønmo. Vegetasjonen rundt vatnet er tett.
Espen Bjervig
Espen Bjervig er ein norsk idrettsleiar og tidlegare langrennsløpar som tevla på norsk toppnivå i perioden frå 1995 til 2004. Han var med på det norske stafettlaget som vann sølv på 4 x 10 kilometer stafett under Ski-VM 1999 i Ramsau i Austerrike.
Aktiv skirennar
Bjervig debuterte i verdscupen på femmila i Holmenkollen i 1995. I dei få tevlingane han deltok i fram til 1998-sesongen hamna han alltid langt nede på resultatlista. Sesongen 1998/99 var han i sitt livs form, og vann sin einaste siger i verdenscupen då han gjekk til topps på 15 km klassisk i januar 1999 i Otepää i Estland. Bjervig deltok same sesongen i sitt einaste internasjonale meisterskap, VM 1999. Han gjekk då fyrsteetappen på det norske stafettlaget som tok sølv etter å ha tapt innspurten mot Austerrike. Hans beste individuelle resultat i meisterskapet var ein åttandeplass på 10 km klassisk.
I verdscupen stod Bjervig på pallen fem gongar; 1-3-1. Alle pallplasseringane kom i 1999 og i 2000-sesongane. Desse to sesongane høyrde han med i verdseliten i langrenn.
Idrettsleiar
Bjervig har vore tilsett i Norges Skiforbund i mange år, frå 2019 er han landslagsjef for langrenn.
Low Budget
Low Budget er det 17. studioalbumet til den engelske rockegruppa The Kinks, utgjeve i 1979. Etter den mindre suksessen til albumet Misfits i 1979, spelte bandet inn det meste av dette albumet i New York og ikkje i London. I motsetnad til dei meir nostalgiske temaa frå mange av dei tidlegare Kinks-albuma, inneheld Low Budget songar som var meir samtidige. Musikalsk er albumet eit framhald av «arenarock»-fasen til bandet med eit tydeleg rockepreg og moderne produksjon.
Albumet gjekk ikkje inn på albumlista i Storbritannia, men vart ein stor suksess for gruppa i USA. Ikkje berre vart dette det mestseljande albumet deira i USA (om ein ser bort frå samlealbum), men det nådde òg 11. plassen på den amerikanske albumlista. Den første singelen, «(Wish I Could Fly Like) Superman», vart òg ein mindre hit i USA og nådde 41. plassen. Albumet fekk god kritikk blant mange kritikarar i USA, men vart meir lunke motteke i heimlandet.
Bakgrunn
Etter å ha brukt det meste av 1970-åra på å spele inn høgtflygande konseptalbum, som rockeoperaen Preservation, hadde The Kinks byrja å selje stadig dårlegare, og hadde ikkje hatt større hittar sidan «Lola» i 1970. Då dei gjekk frå RCA Records til Arista Records sommaren 1976, byrja dei gradvis å få meir suksess i USA. Dei gjekk bort frå konseptalbuma og skreiv enklare rockelåtar frå og med Sleepwalker frå 1977 og Misfits frå 1978, som begge hadde blitt ein suksess i USA.
Bandet opplevde derimot konfliktar i denne perioden, og begge bassistane, John Dalton og den kortvarige erstattaren Andy Pyle, og klaverspelaren John Gosling slutta i bandet, medan den opphavlege trommeslagaren Mick Avory vurderte å slutte. Avory vart verande, medan den tidlegare Argent-bassisten Jim Rodford og klaverspelaren Gordon John Edwards vart henta inn i albumet. Edwards kom då frå The Pretty Things etter å ha spelt på albumet deira Silk Torpedo. Edwards vart etter kort tid sparka fordi han ikkje møtte opp for innspelingane til Low Budget, og vart erstatta av Ian Gibbons då albumet kom ut.
Give the People What They Want
Etter suksessen med Low Budget gav The Kinks ut ei anna samling av harde, drivande rockesongar, med andre ord gjorde dei akkurat som tittelen på albumet sa, «gje folket det dei vil ha».
Singelen «Destroyer» er ei omarbeiding av «All Day and All of the Night».
Medverkande
med:
Low Budget
Innspeling
Innspelinga i New York byrja i april 1979. I lag med songar som kom med på den endelege utgåva av Low Budget, vart det òg spelt inn songar som kom ut på det neste albumet deira, Give the People What They Want, som «Destroyer» og «Give the People What They Want» (og kanskje «Yo-Yo» og «Better Things»). Andre songar somv art spelt inn då var «Massive Reductions», B-sida til «Better Things» i Storbritannia, som seinare vart spelt inn på ny i 1984 for albumet Word of Mouth, i tillegg til «Hidden Qualities» og «Laugh at the World». Endelege miksar og rekkjefølgje for albumet vart fullført i juni det året.
Musikk og tekst
Etter eit tiår med mange konseptalbum vart songane her enklare. Low Budget markerte ei ny retning for The Kinks med å omhandle samtidige saker som inflasjon, arbeidsuroa og energikrisa i 1979. Songar som «Catch Me Now I'm Falling», som omhandla den minkande påverknanden Amerika hadde på verda, «(Wish I Could Fly Like) Superman», «Low Budget» og «A Gallon of Gas», illustrerte dette
Utgjeving og mottaking
Før Low Budget kom ut, vart «(Wish I Could Fly Like) Superman» gjeven ut på singel tidleg i 1979, med B-sida «Low Budget». Singelen selde ikkje godt nok i Storbritannia, men i USA vart han ein mindre hit med ein 41. plass på singellista. Low Budget kom så ut 10. juli 1979 i Amerika og 7. september 1979 i Storbritannia. Albumet vart ein stor suksess i USA og nådde 11. plassen på Billboard 200 (den beste plasseringa deira til no). Trass i større salssuksess i Amerika, klarte ikkje albumet å nå albumlista i heimlandet. Dei neste singlane etter «Superman» («A Gallon of Gas» og «Catch Me Now I'm Falling» i USA, «Moving Pictures» og «Pressure» i Storbritannia) gjekk ikkje inn på singellistene.
I America vart ein versjon av «Low Budget» gjeven ut på 12"-versjonen av «Superman» med ytterlegare to vers. Denne versjonen var opp under fem minuttar lang. Denne versjonen, og en lengre versjonen av «Come Dancing» fire år sseinare, har aldri blitt gjevne ut som bonusspor, og eg berre tilgjengeleg på vinyl.
The Kinks la ut på ein større turné i Amerika for å marknadsføre albumet. Seks av elleve songar på albumet finst på konsertalbumet One for the Road som vart spelt inn i 1979 og 1980 under denne turneen.
Medverkande
med:
Karisk
Karisk var eit av dei anatoliske språka og vart talt i Karia sørvest i Vesleasia.
Karisk vart skrive med den kariske skrifta, som bestod av skriftteikn der dei fleste var basert på bokstavar i det greske alfabetet, men der dei fleste hadde ein heilt annan lydverdi enn på gresk.
Barcelona sitt kvinnelag i fotball
FC Barcelona Femení er eit spansk fotballag.
Spelarstall
Endra 2. juli 2020.
, målvakt , målvakt , målvakt
Garonne
Etymologi
Namnet «Garonne», Garumna i antikken, er eit namn som framleis tyder «elv» på gasconsk. Det kjem av det aquitanske ordet *kʰarr-, som tyder «stein», og liknar det moderne baskiske harri, «stein», og frå den urindoeuropeiske rota -unn-, -onna, som tyder «kjelde, elv», og som ein kan finne igjen i mange andre elvar i Vest-Europa (som Seinen eller Saône).
Geografi
Garonne har tre store sideelvar: Ariège, Tarn, Lot. Like etter Bordeaux møter Garonne elva Dordogne og dei to dannar elvemunningen Gironde, som etter om lag 100 km renn ut i Biscayabukta. Andre sideelvar er Save og Gers.
Garonne er ei av få elvar i verda som har ei stor tidvassbølgje. Surfarar kan t.d. ri på bølgja så langt opp elva som til landsbyen Cambes, som ligg 110 km opp i elva, og stundom enno lengre.
Største sideelvar
Frå utspring til munning:
Transport
Garonne spelar ei viktig rolle som innlands vassveg. Elva er framkommeleg for havgåande fartøy opp til hamna i Bordeaux, og er ein del av Canal des Deux Mers, kanalen som knyter Middelhavet til Biscayabukta, ein langt kortare og tryggare transportveg frå jordbruksområda i Sør-Frankrike til Atlanterhavet.
Det vart gjort store utbetringar på Canal Latéral à la Garonne på 1900-talet, eit av dei største prosjekta av sitt slag i Europa, då kanalen vart standardisert med sluser på 38x5 meter. Den franske ministeren Freycinet avgjorde at alle viktige kanaler for langdistansetransport skulle omgjerast til desse dimensjonane. Canal du Midi slapp delvis unna denne operasjonen, fordi då ein byrja på dette arbeidet hadde den kommersielle trafikken i kanalen nesten heilt forsvunne. Arbeidet vart stoppa, og kanalen kom seinare på UNESCO si verdsarvliste.
1050 Meta
1050 Meta er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eunomia. Han blei oppdaga den 14. september 1925 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Musée d'Orsay
Musée d'Orsay (fransk uttale ) er eit museum i Paris. Museet held til i ein nedlagt jarnbanestasjon, Gare d'Orsay, bygd mellom 1898 og 1900. Samlingane består i hovudsak av fransk kunst frå tida mellom 1848 og 1914, og omfattar måleri, skulpturar, møblar og fotografi. Museet er særleg kjent for samlinga av impresjonistisk og postimpresjonistisk kunst. Kunstnarar som Monet, Manet, Degas, Renoir, Cezanne, Seurat, Gauguin og Van Gogh er rikeleg representert i utstillingane.
Museet har ei utstillingsflate på 57 400 m² og hadde 3,2 miliionar besøkande i 2007.
Historie
Bygninga vart reist som jarnbanestasjon til Verdsutstillinga i 1900, og tente som stasjon for dei sørvestre linjene i Paris til 1939. Den opphavlege jarnbanestasjonen vart teikna av Victor Laloux. Ombygginga til museum vart vedteken i 1977 og gjennomført i perioden 1983-86 med etter teikningar frå arkitektane Renaud Bardon, Pierre Colboc, Jean-Paul Philippon og den italienske interiørarkitekten Gae Aulenti.
Utstillingar
Grunnplanet er vigd verk frå før 1870, med to rekker av skulpturar langs midten og måleri langs sidene. Utstillinga held fram kronologisk i toppetasjen med meisterverk frå impresjonismen. Dei nyaste verka finst i mellometasjen. Her er det også salar med møblar og gjenstandar i art nouveau.
Monte Capanne
Monte Capanne er det høgaste fjellet på øya Elba i Italia med ei høgd på 1 019 meter over havet.
Gulsvik
Gulsvik er namnet på ein gard og eit knutepunkt lengst sør i Hallingdal. Staden er senter i Sørbygda i Flå kommune, nett utanfor Hallingporten. Gulsvik har og vore den største garden i området, og dei fleste andre gardane i Sørbygda er knytt til denne historisk (Gulsvikvaldet).
Gulsvik var i si tid senter for den førande slekta i søre Hallingdal, og bonden på Gulsvik var kongeleg lendmann i seinmellomalderen. Garden heiter etter ein Gudulv eller Gunnulv, avstutta til Gul, som har vore ein vanleg mannsnamn i denne delen av Buskerud i nokre hundre år. Viktigaste oppsittar på garden i mellomalderen var ein Sigurd Bonde, som åtte store område i mange sokn.
Garden Gulsvik var udelt til kring 1430, då han vart skild i øvre, nedre og myljo Gulsvik. Vidare skifte kom til dei følgjande hundreåra, og gardane i området fekk tilnamn som Olasgarden og Herbrandsgarden etter drivarane.
Då ferje vart oppretta for farande til og frå Hallingdal, var Gulsvik det naturlege endepunktet i nord. Ferja gjekk då frå tettstaden Krøderen i sørenden av vatnet med same namn. Snart var det grunnlag for både skyss-stasjon og pensjonat nær gardane, og då Bergensbanen kom til kring 1900, vart stasjonen lagt nær same staden. I dag er Gulsvik framleis eit knutepunkt for farande opp gjennom Hallingdal.
Sonvico
Sonvico er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 603 meter over havet.
Reni
Reni (ukrainsk Рені; rumensk Reni; russisk Рени) er ein liten by i Odessa oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Reni rajon (distrikt) og ligg i distriktet Budjak. Busetnaden vart grunnlagd kring 1548 og fekk bystatus i 1821. Byen har i dag kring 20 000 innbyggjarar.
Ei jernbanelinje til Moldova og Romania går gjennom Reni, sidan byen var ein del av Romania før 1947, då han vart overtteken av Sovjetunionen.
Ambato
Ambato kan vise til
Monte Disgrazia
Monte Disgrazia er eit fjell i Bregagliafjella i Italia med ei høgd på 3 678 meter over havet.
Fjellet vart først klatra av Leslie Stephen, Thomas Stuart Kennedy og Thomas Cox i lag med guiden Melchior Anderegg den 23. august 1862.
Bakhmatsj
Bakhmatsj (ukrainsk Бахмач) er ein by i Tsjernihiv oblast (provins), nord i Ukraina. Han er det administrative senteret i Bakhmatsj rajon (distrikt) og har kring 20 000 innbyggjarar.
Thor-Inge Gullvåg
Thor-Inge Gullvåg er ein norsk skodespelar og dramaturg, utdanna ved Statens Teaterhøgskole. Han har arbeidd ved Hålogaland Teater, NRK fjernsyns- og radioteateret, Norsk Film AS og Rikskonsertene. Gullvåg vart seinare knytt til Nordland Teater i Mo i Rana, der han i perioden 1/1-2000 -31/12 2007 var teatersjef. Thor-Inge G. er far til dansaren og skodespelaren og Kjersti Lid Gullvåg. Han er gift med skodespelar og pedagog Tone Lid Gullvåg.
Shu-Aib Walters
Shu-Aib Walters er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Maritzburg United i den sørafrikanske fotballigaen på lån frå Bloemfontein Celtic. Han vart teken ut i Sør-Afrika sin tropp til fotball-VM i 2010, men hadde då endå ikkje spelt nokon landskampar.
Hurtigruta
Hurtigruta, formelt Kystruten Bergen - Kirkenes - Bergen, er ei passasjer-, post- og godsrute som siglar frå Bergen til Kirkenes. 11 skip som kvar brukar 11 dagar på ein rundtur betener ruta. Til saman er det 34 stoppestader.
Samferdsledepartementet har løyveansvaret for Hurtigruta og kjøper tenester på strekninga i den private leverandørmarknaden. Gjeldande avtale er inngått med reiarlaga Hurtigruten AS og Havila Kystruten AS for perioden 2021 -2030, for høvesvis fire og sju skip. , med opsjon på eitt års forlenging.
Kystruten er avhengig av statstilskot, og har vore det sidan oppstarten i 1893. Samferdselsdepartementet la ut nytt anbod for trafikkering på denne strekninga frå 1. januar 2005 fram til 31. desember 2012 og var open for internasjonale verksemder, men fekk berre eitt anbod, nemleg frå OVDS og TFDS. (Desse 2 selskapa utgjorde i si tid Hurtigruta, men fusjonerte 1. mars 2006 til HRG). I desember 2004 gjorde så Staten og hurtigruteselskapa ein avtale for tida fram til 2012 om at Hurtigruta skal segla dagleg, heile året, mot eit statstilskot på 1,9 milliardar kroner.
Hurtigruta vert etablert
Indredepartementet lyste ut anbod i 1891 for igangsetjing av ei snøggrute som skulle gå frå Trondheim og nordover til Vadsø om sommaren, eller til Hammerfest om vinteren, to gonger i veka. Ingen leverte inn anbod.
Denne utlysinga vart forandra 21. september 1892 etter forslag frå Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS), der det berre var krav om ein tur i veka, og at ho berre skulle gå til Tromsø om vinteren og til Hammerfest om sommaren. VDS vann anbodet.
Under og etter den første rundreisa
DS «Vesteraalen» gjekk på den første reisa si frå Trondheim 2. juli 1893, og Richard With var kaptein. Ho gjekk innom Rørvik, Brønnøy, Sandnessjøen, Bodø, Svolvær, Lødingen, Harstad, Tromsø, Skjervøy og til slutt Hammerfest.
Det var mange som ikkje trudde på at Hurtigruta ville kunna halda ein stram ruteplan i den mørke og vêrharde nordnorske vinteren. Det første prøveåret viste likevel at dette lét seg gjera. «Vesteraalen» var omtrent like punktleg om vinteren som om sommaren. Kaptein Richard With og los Anders Holte hadde gått nøye gjennom seglingsleia og hadde skrive ned kursar, strekningar og passeringstider. Dei utarbeidde så kurstabellar som gjorde at ein kunne segla på bestikk (etter klokke, logg og kompass) i dei fleste vêrtypane.
Sommaren 1894 blei det gjeve klarsignal for skip nummer to, medan det tredje skipet kom til i 1898. Dette var det første som segla frå Bergen.
Degnepoll
Degnepoll er ei bygd i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på fastlandssida av Ulvesund. Bygda var fyrste gong nemnd i skriftlege kjelder i 1563. Det fyrste leddet degn er eit gamalt namn på ein kyrkjetenar eller kyrkjesongar. Det andre leddet poll er ei sort vik. Stavemåten har vore varierande og den korrekte i dag er Degnepoll. Andre variasjonar er Deknepoll, Deknepollen eller Degnepold. Mange uttalar namnet med /k/ i staden for /g/. Staden vert òg kalla Polljen.
Risøyrenna
Risøyrenna er ei utgraven renne i ein del av Risøysundet som blei opna i 1922. Risøyrenna gjer det mogleg for større fartøy å passere mellom Andøya og Hinnøya. Eit arbeid med å gjere renna betre starta i september 1997 og Risøyrenna blei offisielt opna igjen i september 2001.
Degnepoll
Bygda har gjeve namn til poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt.
Degnepoll er òg eit etternamn med om lag 19 brukarar.
Alle desse variasjonane i namnet fører til stor forvirring om kva stavinga skal vere. Etternamnet og bygda skal skrivast Degnepoll og poststaden skal skrivast Deknepollen.
Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy.
Fiskeforedling har lenge vore hovudnæring i bygda. Brorparten av foredlinga i kommunen går no føre seg her. Ein ny konteinerterminal primært for utskiping av fisk er for tida under bygging. I dei seinare åra har det vokse fram fleire byggevareforretningar og andre handelsforretningar.
Bygdene Degnepoll, Kulen, Trollebø, Skavøypoll, Tennebø, Blålid og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad.
Risøyrenna
Renna er ein smal, kunstig passasje gjennom sandbankane utanfor Risøyhamn som er 4,8 km lang, 7 meter djup og med ei botnbreidd på 100 meter og med to kursendringar. Før utvidinga var djupna 6 meter medan breidda på botnen var 50 meter.
Over Risøyrenna går Andøybrua som er ei spennbetongbru med eit hovudspenn på 110 meter og ei total lengd på 750 meter.
Hurtigruta
Under og etter den første rundreisa
Koronavirusutbrotet i 2019–2020 førte til kraftig nedgang i passasjertrafikken i Noreg. I fleire måneder i 2. kvartalet av 2020 var det berre to hurtigrute-skip i drift og hurtigruta tok pause i rutetrafikken inn til Bergen. Etter opptrapping av drifta er det 4 skip i drift mellom Kirkenes og Bergen (juli 2020).
Reisetid og stoppestader
Den første reisa, frå Trondheim til Hammerfest, tok 67 timar. Dagens reisetid, over hundre år seinare, er 33 timar for strekket frå Trondheim til Svolvær, og 41 timar og 15 minutt for strekket frå Trondheim til Hammerfest.
Ein rundtur Bergen–Kirkenes–Bergen tek 11 døgn. Sørgåande sigling (Kirkenes–Bergen) tek fem døgn, nordgåande seks døgn.
Kystruteskip
Ski bygde mellom 1964 og 2022 utgjer dagens flåte. Ruta er lagt opp til ca. 15 knop. Skipa er:
Det tidlegare hurtigruteskipet MS «Narvik» vart seld til Rogaland sjøfartskole i februar 2007. Skipet vert nytta som skuleskip med namnet MS «Gann». MS «Lyngen» vart seld til amerikanske Lindblad Expedition hausten 2007. Bortsett frå «Trollfjord», «Narvik» og «Nordkapp» har desse namna lange tradisjonar innan hurtigrutefarten.
Ulukker
Laurdag 9. april 2011, då hurtigruteskipet MS «Trollfjord» å til kai i Tromsø, fall ei 70 år gammal kvinne frå Trondheim ned heile gangbrua mot kaia. Ho vart frakta medvistlaus til Universitetssjukehuset Nord-Noreg. Seinare vart ho frakta til eit sjukehus i Trondheim, der ho døydde 14. april.
Torsdag 15. september 2011 byrja hurtigruteskipet MS «Nordlys» å brenne ca. 10 nautiske mil frå Ålesund. Brannen starta i maskinrommet. Skipet låg til kai i nærleiken av Radisson Blu Hotel, så heile hotellet vart evakuert. To personar omkom, ni vart sendt til Ålesund sjukehus og ein vart sendt til Haukeland Universitetssjukehus. 16 personar vart skada ein eksplosjonsarta brann som starta i maskinrommet. Då skipet la til kai vart eit hol i skipssida og skipet byrja å ta inn vatn og fekk slagside.
Hurtigruten minutt for minutt
Hurtigruten minutt for minutt er verdas lengste direktesendte fjernsynsprogram, laga av NRK. Programmet gjekk på NRK2 og NRK Nett-TV frå 16. juni 2011 klokka 19:45 til 22. juni 2011 klokka 09:45 og varte i heile 134 timer, 42 minuttar og 45 sekunder. I programmet får ein sjå hele turen med hurtigruteskipet MS «Nordnorge» frå Bergen til Kirkenes. Hausten 2011 kom programmet med i Guinness rekordbok som verdas lengste direktesendte fjernsynsdokumentar.
Sámi
Ved folketeljinga i 2011 var det 5 204 innbyggjarar i det som no er kommunen Sámi. Kommunaleininga Sámi hadde 2 341 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 025 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Sorengo
Sorengo er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.
Kommunen ligg i høgda mellom Luganosjøen og Lago di Muzzano.
Saint-Dié-des-Vosges
Saint-Dié-des-Vosges er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Vosges i regionen Lorraine, og har om lag 25 000 innbyggjarar.
Historie
St. Die (Deodatum, Theodata, S. Deodati Fanum) er kalla opp etter ein helgen, Deodatus av Nevers, som voks opp rundt eit kloster grunnlagd på 600-talet. Deodatus hadde gjeve opp sine geistlege oppgåver for å trekke seg tilbake på denne staden. Andre kjelder knyter namnet til ein tidlegare helgen, Deodatus av Blois (d. 525).
På 900-talet vart samfunnet ein del av ein kanon, der domprostane mellom anna var Giovanni de Medici, så Pave Leo X, og fleire prinsar av hertugdømet Lorraine. Byen hadde mange privilegium, som preging av myntar.
Sjølv om dei samarbeida med bygginga av bymurane, vart kanonane og hertugane av Lorraine snart rivalar om styret over St. Die. Mot slutten av 1400-talet vart ei av dei tidlegaste trykkpressene i Lorraine oppretta i St. Die. Eit bystyre vart oppretta i 1628, og i 1777 eit bispedøme, noko som begge medverka til at kanonane mista mykje makt og med den franske revolusjonen forsvann dei heilt.