cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asbjørn Tyssen
Asbjørn Tyssen er ein norsk konservator og forfattar. Han er oppvaksen på Voss, utdanna i Bergen og busett i Førde. Tyssen er utdanna etnolog frå Universitetet i Bergen. Han var tilsett på Sunnfjord Museum frå 1992 til 2017.
Henrik Ormåsen
Henrik Ormåsen er ein norsk politisk aktivist frå Brumunddal. Han er talsperson for Ten Folket og mangeårig aktivist i SOS Rasisme. Han var tidlegare knytt til AKP og Raud Ungdom, men vart ekskludert frå desse organisasjonane i 1997. Ormåsen har også vore tillitsvald og tilsett i SOS Rasisme fram til organisasjonen gjekk konkurs i 2013. 2. november 2016 blei han dømd for bedrageri i samband med medlemsjukssaka i SOS Rasisme.
Han er bror til artisten Gaute Ormåsen og gift med forfattaren Eli Sol Vallersnes.
Vefsn kommune
Namnet
Vefsn er frå gammalt namnet på landområdet som har vassføring til Vefsnfjorden, som på norrønt hadde namnet Vefsnir. Fjordnamnet er truleg henta frå det gamle namnet på elva Vefsna. Namnet er truleg ei avleiing norrønt vefja – 'vikle omkring'. Veffsne sokn er omtalt i 1544, Veffzenn fierding i 1567. Vefsn fjerding omfatta den gongen også Hattfjelldal kommune, Grane kommune og store delar av det som sidan vart Leirfjord kommune.
Historie
Vefsn kommune vart etablert med formannskapslovene av 1837. Kommunen omfatta den gangen et landareal på 6 500 km2 og hadde 4 100 innbyggarar. I 1862 vart Hattfjelldal utskilt som eigen kommune, i 1875 vart Mosjøen utskilt som eigen bykommune, og i 1927 vart Grane og Drevja utskilt som eigne kommunar. 1. januar 1962 vart Vefsn, Drevja, Mosjøen og Elsfjord kommunar slått saman til éin landkommune, og i 1995 vart kommunen utvida vestover, då fastlandsdelen av Tjøtta sokn i Alstahaug kommune vart overført til Vefsn. Kommunen omfattar etter dei siste grensereguleringane eit areal på 1 929 km2 og har vel 13 000 innbyggarar. Kommunesenteret er Mosjøen, som blir rekna som ein by.
Fylkesveg 150 i Oppland
Fylkesveg 150 i Oppland går mellom Dybdalsbakken og Åndalen i Gjøvik kommune. Vegen er 4,3 km lang.
Vefsn kommune
Historie
Det gamle Vefsnsamfunnet var eit jordbrukssamfunn med fiske som viktigaste kjelda til pengeinntekt. Etter 1860 utvikla skognæringa seg som den viktigaste næringsvegen, ved sida av bergverk, småindustri, forsvar og handel. Laksefisket i elva tiltrekte seg pengesterke turistar frå utlandet. Mosjøen fekk ladestadrettar i 1874. Året etter vart Mosjøen – flata mellom elvane Vefsna og Skjerva – skild ut som ein eigen bykommune med 774 innbyggarar. Byen utvikla seg raskt til eit velorganisert bysamfunn. Den eldste bydelen, Sjøgata, er i nyare tid verna. Ovanfor Sjøgata er gatene ordna i eit planmessig kvadratur. Byparken i Mosjøen vart etablert like etter 1900. Parken vart freda som kulturminne i 2009.
Vefsnsamfunnet opplevde ved slutten av 1800-talet også ein kulturell vokster. Området fekk eit sterkt foreningsliv som engasjerte store deler av folket. Eit viktig kulturelt kraftsenter var Vefsn folkehøgskole som vart etablert i 1899 og som etterkvart vart lokalisert på Toppen på Halsøya. I 1900 vedtok skulestyret å innføre lærebøker på nynorsk mål ved undervisninga i Vefsnskulen. Etter kommunesamanslåinga i 1962 har bokmålet overtatt som det dominerande språket både i undervisning og administrasjon.
I 1924 var vegsambandet mellom Mosjøen og Trøndelag ferdig. I 1940 vart Nordlandsbanen ført fram til Mosjøen, og byen vart eit trafikknutepunkt. Mosjøen lufthamn på Kjerstad vart opna i 1987.
Industrireisinga på 1950-talet førte til ny vekst i Mosjøen, og mange flytta inn til sentrum for å arbeide på veveriet eller aluminiumsverket. Rundt byen kom det opp villaer, einebustader og rekkjehus – først i Åsbyen og på Olderskog, sidan på Hals og i Kulstadlia. Det nyaste bustadfeltet ligg på Andås, rett aust for byen.
Firkantfolket
Firkantfolket er eit folk Donald Duck og Ole, Dole og Doffen møter på ein ekspedisjon til Andesfjella i historia «Eggemysteriet» av Carl Barks.
Donald Duck og firkantfolket
Firkantfolket dukkar opp i historia «Eggemysteriet», som Carl Barks var opphavsmannen til (originaltittel «Lost in the Andes», Donald Duck Four Color no. 223, april 1949).
I Andeby museum fell ein firkanta stein i golvet medan 4. assisterande vaktmeister Donald tørkar støv. Det syner seg at det ikkje er ein stein, men eit 100 år gamalt firkanta egg. Etter det ein veit om, kom «steinen» frå Andesfjella.
Vefsn kommune
Næringsvegar
Vefsn er ein industrikommune. Det største verket er Elkem Aluminium, som saman med ein anodefabrikk og ISS Industrielt vedlikehold utgjer tyngdepunktet i industrimiljøet i Mosjøen.
Mosjøen er eit viktig handelssentrum på Helgeland. Kvart år i september - frå gammalt ved mikkelsmesse - vert det arrangert tiendbyte, ein marknad med røter langt att i tida. Store enkeltverksemder er Helgeland Sparebank og HelgelandsKraft. Av statlege verksemder har byen hovudsete for politimeisteren på Helgeland, heimevernet (HR14) og delar av fylkesmannens landbruksavdeling. Vefsn sjukehus er ein del av Helgelandssykehuset.
Firkantfolket
Donald Duck og firkantfolket
I starten skjønar ikkje Donald & Co. kva firkantmannen syng, men etter kvart skjønar dei at målforma er nynorsk med preg av «vossamaol». Det syner seg at professor Tron Dreyerdal budde i dalen frå 1863 til 1868  Han kom opphavleg frå Voss i Noreg, og lærde firkantfolket å tala nynorsk med vossasvip (i originalen heiter han Rhutt Betler og kjem frå «Bumminham, Alabama»). I tillegg lærde han dei å setja pris på alt som har med Voss å gjera. Firkantfolket bur i den firkanta byen «Gufseplassen» (engelsk Plain Awful, noko som kan omsetjast med «beintfram grufullt»).
Teikneserien vart utgjeven i Noreg våren 1963, og vart mykje omtala grunna bruk av nynorsk i omsetjinga. Bladet Donald Duck vert i Noreg utgjeve på bokmål, slik at innslaget av nynorsk vekte merksemd. På eit vis gjekk firkantfolket og Eggemysteriet inn i den norske språkstriden. Av enkelte nynorskfolk vart det teke ille opp at nynorsk vart skildra som knapt skjønleg, og i tillegg knytt til eit merkverdig folk i avsidesliggjande strok. Slik kan ein seia at nynorsk vart låtteleggjort.
Vefsn kommune
Kultur
Nordlandsbunaden for kvinner er utvikla i Vefsn. Husflid og kunsthandverk er både kultur og næring i Vefsn.
Firkantfolket
Donald Duck og firkantfolket
I ettertid har «Eggemysteriet» vorte ein teikneserieklassikar, som av lesarane vart kåra til den beste Donald-historia i norsk samanheng. I alle høve er det den mest omtala Donald- historia i Noreg.
Vefsn kommune
Kultur
Statskyrkja har tre sokn i Vefsn, med Dolstad, Elsfjord og Drevja kyrkjer. Elles har den katolske kyrkja, pinsevennane, adventkyrkja, Jehovas vitner, Frelsesarmeen og Misjonskirken eigne kyrkjebygg i Mosjøen.
Firkantfolket
Oppfølgjaren
Keno Don Rosa skreiv seinare ein oppfølgjar til soga, som fortel korleis Donald, gutane og Onkel Skrue reiser attende til Gufseplassen for å attføre to firkanta hanar som lengtar heim. I mellomtida har folket på Gufseplassen skift både klesdrakt og dialekt, og ber same klede som Donald (blå matrosdress). Dei ter seg og som han. Dette tyder berre at indianarane i området møter andre folk så sjeldan at ein einaste framand fører til store sosiologiske omskifte. Etter møtet med Skrue skiftar dei klesdrakt og stil nok ein gong, etter mønster av Skrue. Gulbrand Gråstein er og med i soga, og mange av dei innfødde tek opp klesdrakta hans med. Enden på visa blir at gutane let eit eksemplar av Hakkespettboka til dei yngre indianarane, «for å vera på den sikre sida».
Kabellengd
Kabellengd er eit gammalt lengdemål til sjøs som vart teke i bruk på 1500-talet. Opphavleg tilsvara det lengda på ein full rull med tauverk eller trosser, slik han vart levert frå reipslagaren.
Vefsn kommune
Natur
Frå gamalt var Vefsna den viktigaste transport- og ferdselsåra. Tømmerfløytinga hadde stort omfang frå 1860-talet og 100 år framover. Elva var òg ei viktig lakseelv til ho vart øydelagd av lakseparasitten Gyrodactylus salaris. Elva vart behandla med rotenon i 2011 og 2012, med håp om å utrydde lakseparasitten.
Kabellengd
Det har aldri vore nokon klar definisjon av målet, men dei vanlegaste verdiane har vore nautisk mil, som er 185,2 m, ved navigasjon og 120 famnar, dvs. 225,9 m ved måling av tauverksrullar.
Vefsn kommune
Natur
Vassdraga til elvane Vefsna, Fusta og Drevja er alle freda.
Dei vestre delane av kommunen er freda som Lomsdal-Visten nasjonalpark. Det høgste fjellet i Vefsn er Geittinden. Andre markerte fjell er Brurskanken og Lukttinden.
Ordførarar i Noreg 2003-2007
Dette er ei sorterbar liste over ordførarar og varaordførarar i Noreg i perioden 2003-2007.
Fylkesveg 151 i Oppland
Fylkesveg 151 i Oppland går mellom Sjåheim og Vardal Ungdomsskole i Gjøvik kommune. Vegen er 6,8 km lang.
Faruk İremet
Faruk İremet er ein svensk-zazaisk forfattar og journalist fødd i Siverek søraust i Tyrkia.
Vestfjorden ved Nordkapp
Vestfjorden er ein fjord på Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden ligg like aust for sjølve Nordkapp og strekkjer seg 6,5 km sørvestover til botn av den vesle Mefjorden.
Fjorden har innløp mellom Nordkapp i vest og Store Stikka i aust. Det kjende landemerket Hornet ligg på vestsida av fjorden. I den ytre delen av fjorden er det berre holmane Store og Litle Stikka som markerer den austlege grensa, men lenger inn går fjorden inn på vestsida av Børneset. På austsida av Børneset går Risfjorden inn til Skarsvåg. Inst i Vestfjorden deler Støvelneset fjorden i to. Vestfjorden held fram på vestsida til botn, medan Mefjorden går på austsida av neset. Ved Mefjorden ligg òg landemerket Kjerkeporten.
Inst i Mefjorden ligg det eit hus, men elles er det ingen bygg ved fjorden.
Kabin
Kabin (av engelsk cabin, 'hytte') er eit rom, oftast for passasjerar, om bord på eit skip eller fly. Den delen av eit romskip der mannskapen held til, vert også kalla kabin. For meir spesialisert informasjon, sjå
The London Eye Concert
The London Eye Concert er det 115. albumet totalt og det 26. konsertalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i mars 2009.
1. november 2008 spelte Tangerine Dream i London. Hovudfokuset var dei nyare albuma og nesten heile Views from a Red Train og nyinnspelingane av Tangram og Hyperborea vart framførte. I tillegg inneheld konserten meir klassiske Tangerine Dream-spor.
Kingston
Kingston kan vise til følgjande stadar:
The London Eye Concert
Seint i august 2009 kom ein DVD med heile konserten frå London i tillegg til ein bonus-DVD med opptak frå ein konsert 7. november 2008 i Los Angeles. I 2011 kom denne ut på BluRay.
Kabinett
Ordet kabinett kan vise til:
Jordrøyk
Jordrøyk (Fumaria officinalis) er ein plante frå jordrøykfamilien, kjend som ugras i Noreg.
Skildring
Jordrøyk er ein eittårig, urteaktig plante. Han har blågrøn farge med glatt, slapp og av og til klatrande stengel. Findelte, tynne blad veks på ein tynn stilk. Blomstrane veks i avlange klasar, med bleikraud krune med mørkare munning og ein kort, butt spore. Frukta er ei kulerund nøtt på kort skaft i stivt opprett klase. Jordrøyk har plantesaft med skarp lukt. Urta har ein bitter, saltliknande smak.
Utbreiing
Opphavleg voks jordrøyk berre i Europa og Nord-Afrika, men han finst no også i Asia, Nord-Amerika og Australia.
Naturmedisin
Det norske namnet jordrøyk er ei direkte omsetting av det gamle latinske namnet på planten, fumesterrae. Jordrøyk er ein plante som har følgt menneska som ugras i åkrar og hagar i mange hundre år. I urtebøker frå 1400- og 1500-talet anbefar ein jordrøyk ved gikt-, lever- og miltsjukdomar, for å lekje sår og ved utslett.
Jordrøyk er i nær slekt med valmuar, og inneheld alkaloidar, men i mindre mengder enn i valmua. Det er fastslege at jordrøyk har ei svak urindrivande og avførande verknad. Han er ei bitter, styrkjande urt som vekkjer appetitten og er avførande ved at han stimulerar den glatte muskulaturen i tarmane.
Seasons End av Marillion
Seasons End er det femte studioalbumet av det engelske bandet Marillion, og kom ut i 1989. Albumet var det første med den nye songaren Steve Hogarth, etter at den førre vokalisten Fish slutta seint i 1988. Albumet nådde sjuandeplassen på den britiske albumlista.
Jordrøyk
Naturmedisin
Jordrøyk har i lang tid vore brukt til behandling av hudplager som utslett, kronisk eksem, skabb og kviser. Virkninga skuldast kanskje den generelt utrensande og avgiftande virkninga som skjer gjennom nyre og lever, men den kan også komme av innhaldet av fumarinsyre, som mellom anna kan lindre symptom knytt til psoriasis.
Seasons End av Marillion
Marillion heldt prøvespeling for å finne ein erstattar for Fish medan dei skreiv songar til det nye albumet, og dei valde til slutt Steve Hogarth. Musikken til Seasons End var stort sett ferdig då Hogarth kom inn i Marillion, og berre nokre få songar har musikk skriven av han. Ein del av tekstane var skrivne av John Helmer, som bandet hadde bestilt før Hogarth vart med i bandet. Han skreiv tekstar til bandet gjennom 1990-åra.
Mykje av muskken på Seasons End vart skriven medan Fish framleis var i bandet.
Albumet vart produsert av Marillion i lag med Nick Davis, som sidan arbeidde med Genesis og andre aritstar.
Lister
Album
Mefjorden ved Nordkapp
Mefjorden er ein fjordarm av Vestfjorden, som ligg like ved sjølve Nordkapp, på Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km sørover til botn av fjorden, som ligg like vest for Skarsvåg.
Fjorden har innløp mellom Støvelneset i vest og Børneset i aust. Det kjende landemerket Kjerkeporten ligg på austsida av fjorden. Inst i fjorden ligg eit lite bruk, som er den einaste busetnaden ved fjorden.
Fylkesveg 154 i Oppland
Fylkesveg 154 i Oppland går mellom Vardal ungdomsskole og Fredheim i Gjøvik kommune. Vegen er 1,2 km lang.
Stamtreteori
Teorien blei utvikla midt på 1800]-talet av den tyske språkforskaren August Schleicher (1821–1868). Schleicher var inspirert av evolusjonsteorien til Charles Darwin, jamfør boka hans frå 1873, Die Darwinsche Theorie und die Sprachwissenschaft. Det språklege stamtreet seier likevel ingenting om den biologiske slektskapen mellom talarane av språka.
Kriterium
Kriteriet for å samle ei gruppe språk i ei grein av stamtreet er at dei har ein felles innovasjon, som når dei germanske språka utgjer ei grein av den indoeuropeiske språkfamilien mellom anna fordi dei alle har gjennomgått den germanske lydforskyvinga.
Binær forgreining
Somme språkforskarar postulerer at alle forgreiningar i eit stamtre er binære, som i det fylogenetiske treet til høgre. Dette er ein logisk konsekvens av kriteriet for å postulere greiner i stamtreet: Ei gruppe språk blir delt i to greiner:
Problem med stamtreteorien
I svært mange tilfelle er dette vanskeleg eller umogeleg å få til ei binær forgreining, og det er eit grunnleggjande problem for heile stamtreteorien. Til dømes har det ikkje late seg gjere å setje opp eit stamtre for den indoeuropeiske språkfamilien med berre binære forgreiningar. Det har difor blitt føreslege ein alternativ modell, bølgjeteorien.
Joe Biden
Joseph Robinette Biden, Jr., oftast berre kalla Joe Biden, er ein amerikansk politikar for Det demokratiske partiet i USA og president i USA sidan 2021. Han var senator i det amerikanske senatet for delstaten Delaware frå 1973 til 2009, og seinare den 47. visepresidenten i USA under Barack Obama frå 2009 til 2017.
Biden vart vald til USAs 46. president i det amerikanske presidentvalet i 2020 og innsett som president 20. januar 2021.
Bakgrunn
Joe Biden vart fødd ved St. Mary's Hospital i Scranton i Pennsylvania og gjekk på St. Paul's grunnskule i byen. I 1955 flytta han saman med familien til Mayfield i Delaware. I 1962 byrja Biden å studere historie og politisk vitenskap ved University of Delaware. Undervegs i studietida møtte hnan Neilia Hunter, som studerte ved Syrcause University i New York. Etter at han var ferdig med studiane i Delaware i 1965, byrja Biden å studera juss ved Syracuse University.
Biden og Hunter gifta seg 27. august 1966. Etter at Biden vart ferdig med jusstudiet ved Syracus flytta paret til Wilmington der han jobba som jurist.
Politikk
I 1970 vart han vald inn til fylkesstyret i New Castle der han hadde vervet fram til 1972. Som den femste yngste personen gjennom historia vart Biden vald inn i det amerikanske senatet i 1973. Han har sete som senator i totalt seks periodar etter dette. Biden var leiar i justiskomitéen frå 1987 til 1995.
Han stilte som presidentkanditat for Det demokratiske partiet i 1988 og i 2008, men trakk ved begge høva sitt kandidatur grunna manglande oppslutnad. Etter å ha trukke seg som presidentkandidat i januar 2008 vart han i august 2008 vald av Barack Obama som kandidat for rolla som visepresident.
Konkan
Konkan eller Karavali er eit område langs vestkysten av India som ligg mellom Ratnagiri og Mangaluru. Innbyggjarane herfrå blir kalla konkani og talar ofte språket konkani.
Konkan har ikkje ein fastlagd definisjon, men kan seiast å strekkja seg frå Damaon i Cambaybukta, langs heile kysten av Maharashtra og Goa, til Kanarakysten i Karwar i Karnataka eller til Malabarkysten i sør. Ein kan også leggja grensene ved elvene Daman Ganga i nord og Gangavalli i sør. Området er avgrensa av Dei vestre Ghatfjella i aust og Arabiahavet i vest. Det gamle området Sapta Konkan strekte seg heilt frå Gujarat til Kerala.
Geografi
Delstaten Maharashtra nytter namnet Konkan for ein av sine seks divisions, det vil seia grupper av distrikt, og då inngår også dei to distrikta som omfattar storbyen Mumbai.
Flame av Tangerine Dream
Flame er det 116. albumet totalt og det 46. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i mars 2009.
Konkan
Geografi
Byane Karwar, Ankola, Kumta, Honavar og Bhatkal ligg også langs Konkankysten.
Flame av Tangerine Dream
Dette var den tredje plata i ein serie omtalt som «cupdiscs», der lengda var kring 40 minutt, som var typisk for lengda på ei LP-plate. Platene kom i eit enkelt pappomslag i staden for det vanlege CD-omslaget i plast. Så langt består serien av 11 plater.
Plata inneheld åtte komposisjonar, seks av dei heilt nye og to av dei remiksar av tidlegare utgjevne spor.
Jernvinne
Sjå den utdjupande artikkelen Jernvinne i Noreg.
Durban
Durban er største by i provinsen KwaZulu-Natal og har Afrikas travlaste hamn. Byen har også stor turisme som følgje av subtropisk klima og gode strender for bading, og ikkje minst for surfing.
Risfjorden ved Skarsvåg
Risfjorden er ein fjord på nordsida av Magerøya i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km sørvestover til fiskeværet Skarsvåg i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Børneset i vest og Reinskinneset i aust. Heilt ytst på austsida av fjorden ligg vågen Lille Skarsvåg. Ytst i fjorden ligg òg holmane Lille Skikka, Barden og Rusholmen. Skarsvåg ligg på vestsida, nesten heilt inne i fjorden. Fjorden er 48 meter på det djupaste, like ut frå Lille Skarsvåg.
Vest for Børneset går Vestfjorden, medan Kaldfjorden ligg aust for Reinskinneset.
Fylkesveg 155 i Oppland
Fylkesveg 155 i Oppland går mellom Elvedalen og Tobru i Gjøvik kommune. Vegen er 11,5 km lang.
Austurland
Austurland ('austlandet') er eit av totalt 8 fylke (landsvæði) på Island. Austurland hadde 15 300 innbyggjarar i 2007 og er delt inn i 13 kommunar (sveitarfélög). Arealet er 22 721 km².
Naustdal kommune
Naustdal er ein tidlegare norsk kommune i Sogn og Fjordane fylke. Kommunen grensa i nord til Gloppen, i aust til Jølster, i vest til bykommunen Flora kommune og i søraust til bykommunen Førde. Naustdal var først og fremst ein jordbrukskommune – kanskje mest kjend for elva Nausta. 1. januar 2020 vart han del av Sunnfjord kommune.
Arizona
Arizona er ein av dei sørvestlege delstatane i USA. Hovudstaden er Phoenix.
Historie
Dei første europearane som søkte seg inn i området var to spanske munkar som i 1539 og 1540 leita etter dei mytiske Sju gullbyane. Dei første busetnadene var i hovudsak å rekne som misjonsretta. På denne tida var Arizona ein del av den spanske kolonien Mexico. I 1775 grunnla spanjolane Fort Tucson. Etter den meksikanske krigen vart Arizona i 1848, saman med dei andre delane av USA som i dag ligg nord for grensa, amerikansk territorium.
Byen Tombstone var åstad for den mest kjende revolvarduellen i Vesten – The Gunfight at the O.K. Corral. Staten har om lag 250 000 indianarar i 14 stammer busette i 20 reservat, og det gjer Arizona til ein av dei statane i USA som har flest indianske innbyggjarar.
Arizona er etter Hawaii og Alaska den av delstatane som sist vart innlemma i USA (i 1912).
Geografi
Arizona er ein av dei sørlegaste delstatane i USA, og består for det meste av flate ørkenlandskap, der det kan bli ekstremt varmt på sommaren, men også på vinteren er det varmt her.
Grand Canyon ligg i Arizona. Grand Canyon består av fleire djupe tronge dalar danna av Coloradoelva over fleire millionar år. Eit anna kjent område danna av store naturkrefter er Meteor Crater, eit meteorkrater midt i Arizona. Det vart danna av ein meteoritt som slo ned i Arizonaørkenen for rundt år sidan. Omkrinsen på det er ca. 1 km.
Elles grensar Arizona i sør til Mexico, i vest til California og Nevada, i nord til Utah og i aust til New Mexico. Arealet er 295 000 km².
Økonomi
Den viktigaste industriproduksjonen i staten gjeld elektriske produkt og varer til bruk i kommunikasjons- og flyproduksjon. Arizona har hatt mange kopargruver og framleis kjem meir enn 50 % av den samla koparproduksjonen i USA frå Arizona. Fleire jordbruksprodukt er viktige i økonomien, viktigast er kreaturoppdrett, meierivarer og bomull.
21 Hours at Munich
21 Hours at Munich (tysk Die 21 Stunden von München) er ein amerikansk fjernsynsfilm frå 1976, basert på boka The Blood of Israel av Serge Groussard som handlar om München-massakren under sommar-OL 1972.
Fylkesveg 156 i Oppland
Fylkesveg 156 i Oppland går mellom Redalen og Bråstad i Gjøvik kommune. Vegen er 9,8 km lang.
Luster kommune
Luster er ein kommune i Sogn i Vestland fylke. Kommunen er den nest største i fylket og femner i tillegg til fjordområde òg delar av Jotunheimen, Breheimen og Jostedalsbreen. Den ligg kring Lustrafjorden inst i Sognefjorden.
Prosessuell arkeologi
Omkring 1960 gjorde ein ny retning seg gjeldande innan arkeologien, i fyrste omgang i USA. Denne la meir vekt på bruk av antropologi og naturvitskaplege metodar, og vart kalla prosessuell arkeologi (Olsen 1997:44-46). I den prosessuelle arkeologien var det eit mål å produsere objektiv, testbar og verdifri kunnskap, og reiskapen som skulle bli bruka for å oppnå dette fann ein i den logiske positivismen. I følgje den logiske positivismen er det berre sansedata, altså data som me kan observere og måle, som kan brukast til vitskaplege studie (Olsen 1997:47).
Luster kommune
Luster kommune består i dag av dei tidlegare herreda Luster, Hafslo og Jostedal.
Store Skagastølstind «Storen» på 2405 moh., det høgste fjellet i Vestland og det tredje høgste fjellet i Noreg, markerer kommunegrensa.
Prosessuell arkeologi
Ulikskapar i det arkeologiske materialet skyldtes mennesketilpassingar til ulike økonomiske og økologiske forhold (Olsen 1997:48-49). Funksjonalisme er eit anna stikkord for prosessualismen, i følgje den prosessuelle arkeologien sitt funksjonalistiske syn har meir eller mindre alle sider ved samfunnet ein praktisk funksjon. Antropologen Malinowski har gjennom si forsking vist at ulike samfunn sine skikkar og ritual har praktiske årsaker, sjølv om utøvarane ikkje sjølv er medvitne om desse (Olsen 1997:134-135). Dette var eit syn prosessuelle arkeologar meinte å kunne bruke på fortidige samfunn også.
Referansar
Olsen, B. 1997. Fra ting til tekst Teoretiske perspektiv i arkeologisk forskning. Oslo
Luster kommune
Historie
Kommunen fekk utstrekkinga han har i dag i 1963, då kommunane Hafslo, Jostedal og Luster vart slegne saman.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Luster kommune frå 1920:
Luster prestegjeld
Luster var fram til 2004 òg namn på eit prestegjeld i Indre Sogn prosti. Prestegjeldet hadde sokna Nes, Dale og Fortun. Fram til 1967 høyrde òg Gaupne sokn til prestegjeldet, det vart då overført til Jostedal prestegjeld. Luster kommune var delt inn i tre prestegjeld, Luster, Hafslo og Jostedal. Frå 2004 har den lokale prestetenesta vorte organisert av prosten i Indre Sogn prosti.
Lagting
Lagting (norrønt språk lǫgþing) var eit sendemannsting for eit heilt lagdøme som Gulating, Frostating, Eidsivating og Borgarting. På lagtinget møtte ulike sendemenner for klassene i samfundet;
Lagtinget hadde i utgangspunktet lovgjevande og dømande makt, men frå kong Magnus Lagabøte si tid tok kongen over mykje av denne makta. Den dømande makta vart etter kvart ført over til lagmannen.
Innsjøar i Litauen
Dei flest av innsjøane i Litauen er små. Det er om lag seks tusen innsjøar og vatn i alt og halvparten av dei er mindre enn 5 000 kvadratmeter. Alle innsjøane utgjer totalt 950 km² eller 1,5 % av landområdet til Litauen Innsjøane er ikkje spreidd jamt utover landet og dei fleste ligg i det baltiske høglandet som går frå grensa til Polen og langs grensa med Kviterussland og Latvia.
Om lag 1 200 av dei får berre vatn via grunnvatnet og har ingen elvar eller bekkar som renn inn eller ut av seg. Det finst mange innsjøar som er forbunde saman via kompliserte passasjar og bekkar. Slike innsjøsystem er ein stor turistattraksjon i Aukštaitija nasjonalpark det det vert drive med kajakkpadling. I tillegg er område som Molėtai stader der mange innbyggjarar i Vilnius har bygd fritidsbustadar ved dei mange innsjøane.
Fool (If You Think It's Over)
«Fool (If You Think It's Over)» er ein song av den britiske musikaren Chris Rea frå 1978. Songen vart gjeven ut på debutalbumet hans, Whatever Happened to Benny Santini? og var den første singelen frå albumet.
Andre versjonar
Songen er òg blitt spelt av fleire andre artistar, mellom andre den britiske songaren Elkie Brooks som tok songen til 17. plassen på den britiske singellista i 1981.
Songen vart nytta som kjenningsmelodi til den britiske situasjonskomedien Joking Apart i 1990-åra. Kenny Craddock arrangerte og framførte denne versjonen av songen.
Judith av Flandern
Judith av Flandern (fødd 1030-35, daud 5. mars 1095) var ei flamsk adelskvinne som gjennom ekteskap med først Tostig Godwinson og seinare Welf I av Bayern var grevinne av Northumbria og hertuginne av Bayern.
Ho åtte mange bøker og illuminerte manuskript, som ho gav til Weingarten kloster då ho døydde. Ho er også kjend for å ha gjeve relikviet Kristi blod til klosteret.
Familie
Judith blei truleg fødd mellom 1030 og 1035 i Brugge som det einaste barnet til grev Balduin IV av Flandern og den andre kona hans, Eleanor av Normandie, som var dotter av Rikard II av Normandie og Judith av Bretagne. Ho blei kalla opp etter dottera til Karl den skalla, som var gift med den første grev Balduin.
Den eldre halvbroren til Judith, Balduin V Flandern, blei greve etter far deira då denne døydde då Judith var få år gammal. Ein del forskarar har lagt fram teoriar om at far til Judith var Balduin V og ikkje Balduin IV.
Judith var moster til Matilda av Flandern som blei gift med Wilhelm, hertug av Normandie og etterkvart konge av England, kjend som Vilhelm erobraren. Judith var også syskenbarn av Vilhelm ettersom han var sonen til morbroren hennar, Robert I av Normandie.
Ekteskapet med Tostig Godwinson
På eit ukjend tidspunkt før september 1051 blei Judith gift med Toste Gudinesson eller Tostig Godwinson, son av Godwin av Wessex og bror til den seinare kong Harald II av England. I september 1051 måtte Judith flykta med ektemannen og svigerfamilien til Brugge etter at Tostig hadde blitt med på faren sitt opprørmot kong Edvard vedkjennaren. Dei vende tilbake til England året etter.
Tostig blei utnemnd til jarl eller earl av Northumbria i 1055. Ekteskapet med Judith, som var av høg byrd, hjelpte han til å oppnå denne tittelen. Paret fekk barn som ein ikkje kjenner tal eller namn på. Dei blir omtalte som små då far deira døydde i Vita Ædwardi Regis.
I oktober 1065 gjorde Northumbria opprør mot styret til Tostig. Etter at bror hans Harald overtalte kong Edvard til å godta krava til opprørarane hadde brørne ein bitter konfrotasjon der Tostig skulda Harald for å ha sett i gang opprøret. I november det året blei Tostig lyst fredlaus av kong Edvard. Han og familien måtte søka ly hjå bror til Judith i Flandern. Balduin utnemnde Tostig til kastellan eller borggreve av Saint-Omer. I mai 1066, etter at Harald var blitt konge av England i januar, vende Tostig attende til England med ein flåte Balduin hadde gjeve han for å hemna seg på broren. Han skipa ein allianse med kong Harald Hardråde, men begge blei drepne 25. september 1066 av styrkane til kong Harald Godwinsson ved slaget ved Stamford bru. Mindre enn ein månad seinar blei Harald Godwinsson sjølv drepen i slaget ved Hastings av normannarhæren leia av syskenbarnet hennar, Vilhelm erobraren.
Som enkje drog Judith til Danmark. Ein går ut frå at ho tok dei små barna sine med seg, men ingenting er kjend sikkert om kva som skjedde med dei seinare. Fagrskinna og Morkinskinna, nemner Skule Kongsfostre (Skuli Konungsfóstri), ein forfar til kong Inge II av Noreg, som son av Tostig. I Heimskringla er han også nemnd saman med broren Kjetil Krok, men opphavet er ikkje oppgjev. Ingen av kjeldene nemner Judith som mor hans.
Ekteskapet med Welf av Bayern
I 1071, då ho var 35-38 år gammal, gifta Judith seg med hertug Welf I av Bayern, som hadde oppløyst ekteskapet med den første kona si Ethelinde av Northeim i 1070. Gjennom ekteskapet blei ho hertuginne av Bayern, men i 1077 blei ektemannen fråteken tittelen. Han fekk han først attende i 1096, eit år etter at ho var død.
Ekteparet hadde hovudheimen sin ved slottet i Ravensburg. Dei fekk borna:
Død og ettermæle
Judith døydde 5. mars 1095, og blei gravlagd i Weingarten kloster. Der blei ho minna som enkjedronning av England. Ektemannen Welf døydde i 1101 på Kypros medan han vende tilbake frå Det første krosstoget. Også han blei gravlagd i klosteret.
Klosteret var blitt bygd og støtta av Welf og Judith på Martinsberg i Weingarten. Judith skjenkte også den store boksamlinga si og eit relikvie av Kristi blod til klosteret. Judith hadde arva relikviet frå Balduin V, som igjen hadde det frå Henrik III av Det tysk-romerske riket. Relikviet blir framleis ære med opptog i Weingarten den første fredagen etter Kristi himmelfartsdag.
Judith blei skildra som from og nyfiken. Gjennom heile livet gav ho gåver til kyrkjer og kloster, som domkyrkja i Durham i England, som ho gav land og eit kostbart krusifiks til. Krusifikset skal ho ha gjeve for å blidgjera den heilage Cuthbert, som kyrkja var vigd til. Han hadde lagt ned forbod for kvinner mot å gå inn i kyrkja som husa relikviane hans. Judith skal ha bede tenestekvinna si gå inn i kyrkja, og så planlagd å gå inn sjølv dersom alt gjekk godt. I staden blei tenestekvinna råka av eit plutseleg, sterkt vindkast så snart ho gjekk inn i kyrkjegarden, som gjorde at ho blei sengeliggjande og til slutt døydde. Som bot skal Judith ha fått laga eit krusifiks spesielt for kvilestaden til Cuthbert.
Gjennom heile livet samla Judith bøker og manuskript og fekk laga dei. Nokre av desse verka finst framleis, mellom anna 'Evangelia til hertuginne Judith', som no er ved Pierpont Morgan Library i New York by.
Frogner (fleirtyding)
Frogner kan visa til
Geirfugl
Geirfugl (Pinguinus impennis) er eit fugleslag som sokna til alkefamilien, men som har døydd ut. Han var opptil sytti cm lang, med nebb lik ei alke, kvit underside og svart overside, hadde stutte venger og var ikkje før til å flyga. Hovudet var svart med ein kvit flekk føre kvart auga. Geirfuglen var i grunnen tolleg lik på pingvinen å sjå til, men hadde ingen skyldskap med denne. Geirfuglen var god til å symja, og levde av fisk langsmed kystane nord i Atlanterhavet.
Fram til vikingtida var geirfugl tidsynt i Noreg, men gjekk sidan snøgt attende grunna veiding. I andre luter av Nord-Atlanteren var han vanleg so seint som på 1500-talet. Lengst heldt han stand på Island der dei siste to geirfuglane vart drepne på Eldey den 3. juni 1844. Det skal ha vorte sett geirfugl i Vardø i 1848 og på Grønland fleire gonger på 1850-talet, men dette er ikkje slege fast og gått god for som visse observasjonar. Årsaka til at geirfuglen døydde ut var fyrst og fremst overdriven veiding. Ein mindre fuglesetnad munde overlevd på Island, men samlarar og museum var viljuge til å gjeva so mykje for utstoppa geirfugl at arten so å seia var dømd til å døy ut.
Namnet geirfugl kjem av norrønt geirr, spjut (etter det lange nebbet), og fugl.
Berit Aunli
Berit Kristine Aunli, fødd Kvello, er ein tidlegare langrennsløpar, fødd i Stjørdal i Noreg. Aunli representerte Strindheim IL. Ho er gift med Ove Aunli.
Kabinettsekretær
Kabinettsekretær er ei funksjonærstilling for ein konge, ei dronning eller ein fyrste. Denne står for den personlege korrespondansen til den kongelege og kontorhaldet hans. I Noreg heiter det personlege kontoret til kongen H.M. Kongens kabinettsekretariat og det er leidd av kabinettsekretæren.
Under einevelde i Danmark-Noreg var det i periodar den mektigaste posisjon nest etter kongen. Kjende kabinettsekretærar under einevelde er mellom anna Johann Friedrich Struensee og Johan Gunder Adler, kabinettsekretær hos Christian Frederik.
Joachim av Danmark
Joachim er prins av Danmark, greve av Monpezat og yngste son av dronning Margrethe II av Danmark og prins Henrik av Danmark. Han vart i 1991 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.
Den 18. november 1995 gifta han seg med Alexandra Manley, ein bankfunksjonær frå Hongkong med røter i Storbritannia, Kina, Polen og Austerrike. Dei fekk to søner:
I september 2004 vart prins Joachim og prinsesse Alexandra separerte. Paret vart skild den 8. april 2005.
Prins Joachim bur på Schackenborg på Jylland.
Prinsen høyrer til fyrstehuset Glücksburg.
Den 24. mai 2008 gifta han seg med franske Marie Cavallier. Ho studerte ved Wellesley i Boston og ved Marymount Manhattan College i New York. Marie fekk ved retur til Europa i 2001 jobb i farens firma i Geneve. Dei har ein son og ei dotter:
Fylkesveg 157 i Oppland
Fylkesveg 157 i Oppland går mellom Vang og Skyberg i Gjøvik kommune. Vegen er 14,7 km lang.
Dipavali
Sjølv om dipavali i Vesten vert sett på som éin hinduisk fest, er høgtida eigentleg mykje meir enn det. Høgtida inkluderer ti ulike hinduiske, djainistiske og sikh-festar, som fell på eller rundt den første nymånen i den indiske månaden kártika. Den første historiske referansen til dipavali er i eit djainistisk verk, og det er difor mogleg at det var dei som byrja å feira høgtida. Som ein lysfest med gåvegjeving som fell i det nordlege vinterhalvåret, blir høgtida ofte likna med jul. Ho er også ei nyårsfeiring i nokre hindukalenderar i Nord-India.
Dipavaliaftan: dhanatrayódasji eller dhanteras
Dhanteras eller dhanatrayódasji vert feira den 13. dagen av kártika, to dagar før nymånen. Ordet 'dhanatrayódasji' tyder 'rikdomstrettande'. Denne dagen er heilag for Dhanavantari, guden for helse og lukke, som i hindumytologien kom ut den dagen frå Ksjíraságara, den store mjølkesjøen. Han blir dyrka ved at ein reinsar og vaskar huset, kjøper nye klede eller smykke og takkar alle verktøy som ein bruker i yrket sitt. Dhantrayódashi er feira mest i det nordvestlege India.
Ei legende knyter dhanatrayódasji til Jama, guden for rettferd og daude. Sonen åt kongen Hima vart fordømd til å døy fire dagar etter han gifte seg. Men då dagen kom tente kona hans oljelampar i kvart rom i slottet og sette alt gull og sølv i slottet i ein haug ved inngangen til soverommet deira. Ho sat i rommet med mannen sin og fortalde han eventyr og song songar heile natta. Då Jama kom for å henta prinsen si sjel, glimta alt i slottet så mykje at han ikkje kunne sjå noko ting. Medan han prøvde å venna augo sine til det sterke lyset, høyrde han historiene som prinsessa fortalde. Han vart så fengsla at han sat ved inngangen og høyrde på henne heile natta. Då morgonen lysna, slutta prinsessa å tala og Jama gjekk fredeleg vekk. I mange delar av India tenner folk oljelys den natta for å roa Jama.
Den første dipavalidagen: narakatsjaturdasji eller vesledipávali
Den 14. dagen av kártika heiter narakatsjaturdasji og er rekna som den første dagen av dipavali-høgtida. Tamilar feirar denne dagen som hovuddagen av dipávali, men i nord-India vert han kalla tsjotidiváli (vesledipávali) og er mindre viktig enn den neste dagen.
Narakachaturdasji er til minne om drapet på demonen Naraka utført av guden Krisjna og Satyabáma, kona åt Krisjna. Naraka var sonen åt jordgudinna Bhúdevi. Han gjorde mange ritar til ære for gudane og fekk fleire velsigningar frå dei, særleg frå Brahma, som gjorde det slik at ingen kunne drepa han bortsett frå mor hans. Så snart han fekk velsigningane, vart han ein tyrann som plaga alt som levde. Krisjna drog i krigen med han, og Satyabáma sa at ho ville vera med. Men Krisjna sjølv vart treft av ei pil og fall medvitslaus om. Satyabáma, som eigentleg var Bhúdevi fødd på jorda, vart svært sinna. Ho tok opp Krisjna sin boge, løyste ei pil som trefte Naraka og drap han. Dagen er difor feira til minne om at det gode vann over det vonde. Folk tenner lys i huset denne natta som eit teikn på at det gode alltid skal vinna over det vonde, slik som lys alltid driv bort mørker. Tamilar tek også dagen som eit minne om at ein alltid må setja det som er godt for samfunnet over sine eigne kjærleiksband.
Den andre dipavalidagen: amavasya eller storedipavali
Den 15. dagen av kártika er nymånen, og er feira som hovuddagen av dipavali-høgtida i dei fleste delar av India. Denne dagen er heilag ikkje berre for hinduar men også for djainar og sikhar.
Rama si heimkjømd
I Nord-India, særleg dei hindi-talande regionane, er denne dagen ein av dei viktigaste dagane i året. Dagen er til ære for Rama, helten i det hinduiske eposet Ramayana. Stemora hans Rama hadde sendt han og Sita, kona hans, bort frå landet for 14 år. Demonkongen Ravana bortførte Sita til Lanka medan dei budde i eksil. Rama, med hjelp frå bror sin Laksjmana, måtte kjempa ein stor krig mot demonkongen Ravana for å få henne tilbake. Etter krigen drog dei tilbake til Ayodhya, hovudstaden i riket sitt. Dagen dei kom heimatt var den mørkaste i året, men folket i Ayodhya tende lyset i kvart hus heile natta for glede. I dag feirar folk dagen med lys i huset og fyrverkeri, for å minnast den gledelege dagen og som eit teikn på at det gode alltid skal vinna over det vonde.
Laksjmi-høgtida
I mange andre delar av India er denne dagen helga for Laksjmi, kona åt Visjnu og gudinna for velferd og rikdom. I hindu-mytologien var det denne dagen at ho kom ut frå den store mjølkesjøen og gifte seg med Visjnu. Folk trur at Visjnu alltid er med Laksjmi denne dagen, og ikkje reiser vekk frå henne. Ho er difor særs velvillig denne dagen, og gjev tilbedarane alt dei bed om. Mange hinduiske forretningsmenn, særleg marvadiar og gudjaratar, speler kort og terning for pengar heile natta, fordi dei tykkjer at å spela om pengar er den beste måten å visa tru på Laksjmi og be etter velgjerningane hennar.
Andre hinduiske festar
Dagen er også knytt til to andre hinduiske festar. I nokre delar av India er dagen rekna som dagen Krisjna forlét kroppen sin og reiste frå jorda. Dagen er også knytt til ein gammal legende om ein ung brahmingut, Natjiketa. Natjiketa var sonen av ein storkonge som ein dag heldt ein stor offerrite til ære av mange gudar. Natjiketa krangla med faren, og faren, i sitt sinne, ofra han til Jama, guden for død og rettferd. Natjiketa måtta venta tre dagar hjå Jama fordi Jama var ute. Då Jama kom heimatt, var han lei seg for dette, og gav guten tre ynskje. Natjiketa overlista Jama og fekk livet tilbake, og fekk også visdom om meininga med livet og døden. Den 15. kartika var dagen det skjedde.
Sikh-høgtida: Guru Hargobind dji si heimkjømd
I sikhismen er dipavali feira som «bandi tsjhorh divas», og minner om dagen den 6. sikh-guruen, guru Hargobind Singh dji, vart sloppen fri frå fengsel. Under herredømmet til mogul-keisaren Djehangir vart guru Hargobind Singh dji gjeven ordre om å gje opp religionen sin og verta muslim. Han nekta å gjera det, og vart dømd til fengsel. Det skapte så stor uro hjå folket i riket at keisaren måtte sleppa han fri igjen. Men guru Hargobind Singh dji nekta å gå vekk frå fengselet utan dei andre fangane som han hadde vorte venner med. Keisaren måtte derfor la dei alle gå fri. Alle menneske i riket, både sikhar og folk frå andre religionar, vart så glade over det at dei tende lys i alle romma i husa sine for å feira det.
Dipavali er òg minnedagen for Bhai Mani Singh, skrivaren til guru Gobind Singh dji, som skreiv ned den første kopien av sikhane si heilage bok, Guru Granth Sáhib. Han vart drepen i 1737 av mogul-keisaren på svært grusamt vis. Legenda seier at han lét det skje for å verna andre sikhar som keisaren også ville drepa.
Lystenning på dipavali har ei spesiell tyding i sikh-filosofien. Denne tydinga kjem frå eit dikt i Guru Granth Sáhib:
Undarheim gard
Undarheim gard på Husnes i Kvinnherad var opphavleg bygt som offisersbustad og stod ferdig i 1824. I ein periode var det sorenskrivarbustad og barndomsheimen til forfattaren Jonas Lie. Seinare kjøpte Christoffer Hoelfeldt Lund og kona Marie huset og sorenskrivargarden og dreiv fram eit mønsterbruk. Dei hadde også jenteskule i eit par tiår. Undarheim gard er i dag eigd av Sør-Norge Aluminium AS, som har restaurert huset. Det blir mellom anna nytta til kunstutstillingar, konsertar, litteraturseminar og andre kulturtilskipingar.
Dipavali
Sikh-høgtida: Guru Hargobind dji si heimkjømd
<poem style="font-style:italic; margin-left:1em;"> «Namnet åt Gud er lampa mi eg fyrar ho med lidingsolje som flammen hans tørkar og sameinar meg med Gud»
Liding er tolka som følgda av sjalusi, sinne, lyst og gråde. Å tenna eit lys er symbol for å forlata desse dårlege eigenskapane, og oppretta dygder som Gud har gjeve menneskja i sjela. På dipavali bør sikhar hugsa at vegen til fridom byrjar med å tenna lyset i menneskesjela.
Undarheim gard
Undarheim gard er eit særmerkt innslag i den moderne industritettstaden Husnes.
Post-prosessuell arkeologi
Post-prosessuell arkeologi er ein arkeologisk teori frå byrjinga av 1980-talet. Då vart fleire og fleire skeptiske til den rådande prosessuelle arkeologien, desse kritikarane representerte ikkje ei heilhetleg retning, men heller eit mangfald av ulike teoretiske retningar som hadde visse felles særtrekk samla under den post-prosessuelle arkeologien. Arkeologar som representerte den post-prosessuelle arkeologien var kritiske til funksjonalismen og det positivistiske vitenskapsidealet, og ville ta meir omsyn til individet i arkeologisk forsking og dei enkelte menneska sine tankar og intensjonar (Olsen 1997:59-62). Det vart poengtert at arkeologien ikkje er lausreve frå det notidige samfunnet. Dei hevda at observasjonar og dataval er påverka av vår teoretiske bakgrunn og samfunnet me lever i (Olsen 1997:61). Det er difor problematisk å skilje ein fortolking av det arkeologiske materialet frå våre observasjonar av det (Helliksen 1994:71). Ulike forskarar kan på grunnlag av det same empiriske materialet formulere heilt forskjellige forklaringsmodellar (Helliksen 1994:83).
Dipavali
Djainisme-høgtida: Mahavira sin frelsedag
Den djainistiske høgtida er feira over tre dagar, den 14., 15. og 16. kartika, og er knytt til Mahavira si frelse. Djainar trur at Mahavira fekk frelse om natta av den 14. kartika. Kong Tsjetaka av Vaisjali, i samband med andre kongar, bad alle folk å tenna lys i husa sine. Visdomslyset er gått vekk frå jorda, sa han, difor må me lysa materien. Med tanke på det tenner djainar lys i husa kvart år på dipavalidagen, og dyrkar Mahavira ved midnatt.
Post-prosessuell arkeologi
Referansar
Olsen, B. 1997. Fra ting til tekst Teoretiske perspektiv i arkeologisk forskning. Oslo
Dipavali
Djainisme-høgtida: Mahavira sin frelsedag
Djainar må fasta dei tre dagane, og må meditera med bruk av spesielle heilage hymnar. Uttaradhyayan sutra, som inneheld dei siste orda åt Mahavira, må òg deklamerast desse dagane. Heile dipavali-natta må djainar meditera og høyra på dei ni heilagaste hymnane.
Den tredje dipavalidagen: prathami
Den 16. dagen av kártika er dagen etter nymånen. Denne dagen er feira som hovuddagen i høgtida i Karnataka og som nyttårsdagen i mange delar av India.
Soay i Indre Hebridane
Soay (skotsk-gælisk Sòdhaigh) er ei øy like utanfor Skye i Indre Hebridane i Skottland.
Dipavali
Balipadyami
I Karnataka er dagen feira som Balipadyami. Mahabali var ein gammal konge som herska over heile jorda. Sjølv om han var demon, var han likevel ein god, venleg, og rettferdig konge. Men gudane likte ikkje at ein demon hadde så mykje makt, og reddast for at han ville kjempa mot og ta over himlane. Dei bad difor Visjnu å hjelpa dei mot han. Visjnu drog til jorda som ein dverg, og lurte Mahabali til å gje heile kongeriket sitt til han, og verta slave åt Visjnu. Så gav Visjnu frelse til han, og tok han opp til himmelen. Den 16. kartika var dagen Mahabali fekk frelse, og er feira som ein god og mykje elska konge.
Padvá eller varsjapratipada
Den 16. dagen av kartika er også nyttårsdagen i mange delar av India. Legendene fortel at kongen Vikramaditja si regjeringstid byrja denne dagen, og dagen er brukt som nyttårsdagen for æra hans. Ein gong var han feira som nyttårsdagen over heile India, men no er det berre nokre få regionar som feirar nyttår på denne dagen. Mange av dei som feirar dagen er forretningsfolk, og feiringa av dagen er ofte knytt med kortspel til Laksjmi si ære, som byrjar den føregåande natta.
Indra-høgtida
Monsunen sluttar vanlegvis nokre dagar før dipavali, og i nokre delar av India har folk difor ein fest for å gje takk til toreguden Indra. Gamle legender seier at han vert svært sinna viss han ikkje får nok takk, og sender store, øydeleggjande flaumar mot verda. Denne festen var svært stor for mange hundreår sidan og er skildra i gamle tamil- og sanskrit-epos, men er i dag berre feira av nokre få stammefolk.
Den fjerde dipavalidagen: jamadvitiya eller bhaidudj
Den 17. kartika heiter «Jama dvitiya» eller bhaidudj. Legendane seier at guden Jama vitjar Jami, systera si, denne dagen. Det er difor ein dag ein skal visa kjærleik mellom brør og systrer. Det er vanleg at brør vitjar systrene sine med gåver denne dagen, og at dei talar lenge med kvarandre.
Denne dagen dyrkar bengalarar og oriyaer gudinna Kali. Igjen pyntar ein med lys i gater og hus, medan statuar av Kali blir sett opp langs gatene i lag med blomar og røykjelse. Om kvelden feirar ein med fyrverkeri og prosesjonar som ber statuar av Kali til ei elv og let henne flyta av garde på vatnet.