cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samaveda
Tekst
Teksten i Samaveda omfattar nedskrivne melodiar som truleg er dei eldste melodinotane som er overleverte. Notane står vanlegvis like over og nokre gonger inni tekstlina, anten i stavings- eller i nummerform alt etter kvva samavedisk sakha eller skule som er følgd.
Teksttradisjonar
Ifølgje R.T.H. Griffith finst det tre teksttradisjonar for Samaveda Samhita:
Inndeling
Samaveda har to hovuddelar. Den første delen omfattar fire melodisamlingar (gāna, गान) og den andre delen har tre «versebøker» (ārcika, आर्चिक). Ein melodi i meldoibøkene svarer til eit vers i arcika-bøkene. Gana-samlinga er vidare inndelt i Gramageya og Aranyageya, medan Arcika er delt inn i Purvarcika og Uttararcika. Purvarcika-delen av teksten inneheld 585 strofar og er ordna etter guddom, medan Uttararcika er ordna etter ritual. Gramageya-melodiane er for offentleg framføring, medan Aranyageya-melodiane er for personleg meditativ bruk som når ein er åleine i skogen. Purvarcika-tekstane blei typisk sungne til melodiar skildra i Gramageya-Gānas, og reglane for korleis versa frå dei ulike delane passar er omtalt i sanskrittekstar som Puspasutra.
Som i Rigveda byrjar tidlege delar av Samaveda typisk med hymnar til Agni og Indra, men går etterkvart over til abstrakt spekulasjon og filosofi. Føremålet med Samaveda er til liturgi, og tekstane var repertoaret til  eller syngeprestar.
Samaveda er som andre Vedaer sett saman av ulike tekstlag, med Samhita som det eldste og upanisjadane som det yngste.
Analysar
Samaveda inneheld 1 549 ulike vers, nesten alle frå Rigveda, bortsett frå 75 vers. Dei største talet vers kjem frå Bok 8 og 9 i Rigveda. Nokre av Rigveda-versa blir gjentekne fleire gonger. Tek ein med desse repetisjonane omfattar finst det totalt 1 875 vers i Samaveda-utgåva omsett av Griffith.
Innhald
Samaveda samhita er ikkje meint å bli lesen som ein tekst, men er som eit noteark eller partitur meint for å høyrast.
Staal skriv at melodiane truleg eksisterte før versa blei til i det gamle India, og at orda i Rigveda-versa blei passa til melodiane som fanst allereie, fordi nokre tidlege ord passar inn og flyt, medan seinare ord ikkje heilt passar til melodien i same verset. Teksten brukar kreative strukturar, stobha, til å pynta, forvandla eller leika med ord slik at dei betre passar inn i ein ønkst musikalsk harmoni. Nokre vers har meiningslause bånsull-aktige lydar lagt til, truleg av same grunn, seier Staal.
Ein del av den fyrste songen i Samaveda illustrerer lenkja og innpassinga av rigvediske vers i ei melodisk messing:
"अग्न आ याहि वीतये – Rigveda 6.16.10 Agna ā yāhi vītaye
Samaveda-transformasjon (Jaiminiya-manuskriptet): o gnā i / ā yā hi vā i / tā yā i tā yā i /
- Samaveda 1.1.1
Chandogya Upanishad
Chandogya Upanishad høyrer til Tandya-skulen av Samaveda. Som Brhadaranyaka Upanishad er Chandogya Upanishad ein antologi av tekstar som må ha eksistert tidlegare som separate tekstar, og som blei samla i eit større verk av ein eller fleire indiske lærde. Den nøyaktige tidfestinga av Chandogya Upanishad er usikker, men upanisjaden er del av det yngste tekstlaget i Samaveda, og er blitt datert til å vera fofatta mellom 700- og 500-talet f.Kr.
Teksten i Chandogya kombinerer ein metrisk, melodisk struktur med ei rad vidtrekkjande spekulasjonar og filosofiske emne. Teksten i åttande og niande del av det første kapittelet tek til dømes for seg ein debatt mellom tre menn som er godt kjende med Udgitha, om opphavet Udgitha og all empirisk eksistens. Teksten oppsummerer diskusjonen deira som: {{quote| What is the origin of this world? Space, said he. Verily, all things here arise out of space. They disappear back into space, for space alone is greater than these, space is the final goal. This is the most excellent Udgitha. This is endless. The most excellent is his, the most excellent worlds does he win, who, knowing it thus, reveres the most excellent Udgitha (Om, ॐ}.
Max Muller merka at omrepet «space» (rommet) i sitatet over seinare blei brukt i Vedanta Sutra-vers 1.1.22 til å symbolisera det vediske konseptet brahman. Paul Deussen explains the term Brahman means the "creative principle which lies realized in the whole world". Teksten tek også for seg dharma og mange andre emne:
"There are three branches of Dharma (righteous life, duty): Yajna (sacrifice), Svādhyāya (self study) and Dāna (charity) are the first, Tapas (austerity, meditation) is the second, while dwelling as a Brahmacharya for education in the house of a teacher is third, All three achieve the blessed worlds. But the Brahmasamstha – one who is firmly grounded in Brahman – alone achieves immortality."
- Chandogya Upanishad 2.23.1
Kena Upanishad
Kena Upanishad er ein del av den siste seksjonen i Talavakara Brahmanam-tradisjonen av Samaveda. Han er ein mykje kortare tekst enn Chandogya Upanishad, men tek også for seg filosofiske og andelege spørsmål. I fjerde kapittel seier til dømes Kena Upanishad at alle vesen har ei medfødd lengsl etter andeleg kunnskap, etter å vera sjølvmedviten. Denne kjennskapen til Atman-Brahman er Tadvanam (transcendental lukke). I dei siste avsnitta legg Kena Upanishad fram eit etisk liv som grunnlaget for sjøvmedvit og for kjennskap til Atman-Brahman.
"Tapas, Damah, Work - these are the foundations, the Vedas are the limbs of the same, the Truth is its fulcrum."
Datering og historisk kontekst
Ifølgje Michael Witzel kan ein ikkje datera Samaveda eller nokon av dei andre vediske tekstane heilt nøyaktig. Han har estimert at samhita-laget av teksten blei forfatta etter Rigveda, i eit truleg tidsrom frå 1200 til 1000 f.Kr., omtrent det same som Atharvaveda og Yajurveda.
Det fanst omlag eit dusin former for Samaveda-messing. Av dei tre overlevande tradisjonen inneheld Jaiminiya den eldste forma.
Manuskript og omsetjingar
I 1848 gav Theodor Benfey ut ei tysk utgåve av Samaveda, og Satyavrata Samashrami gav ut ei redigert sanskrit-utgåve i 1873. Filipp Fortunatov gav ut ei russisk omsetjing i 1875. Ralph Griffith gav ut ei engelsk omsetjing i 1893.
Kulturell påverknad
"Our music tradition [Indian] in the North as well as in the South, remembers and cherishes its origin in the Samaveda... the musical version of the Rigveda."
Sykámino
Sykámino (gresk Συκάμινο) er ein tettstad og ein tidlegare kommune nord for Aten på halvøya Attikí i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Oropós i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Sykámino 1 613 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 910 innbyggjarar.
Portugal i Junior Eurovision Song Contest
Portugal debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2006 i Bucureşti i Romania, med songen «Deixa-me sentir», framført på portugisisk av Pedro Madeira. Landet har delteke to gongar; i 2006 og i 2007. Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen Festival da Canção Junior, arrangert av den portugisiske kringkastaren Rádio e Televisão de Portugal.
I 2017 returnerte Portugal til Junior Eurovision Song Contest, etter å ha sist delteke i 2007. Bidraget vart valt gjennom den nasjonale finalen Júniores de Portugal, som vart arrangert av den portugisiske kringkastaren Rádio e Televisão de Portugal. Mariana Venâncio vann den nasjonale finalen med låta «Youtuber».
Barcusbreen
Barcusbreen er ein isbre i Hutton Mountains som flyt aust-søraust, nord for Mount Nash og Mount Light, ut i Kellerfjorden i Palmer Land. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961–67, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter James R. Barcus, ein forskar på ionosfæren ved Byrd-stasjonen i sommaren 1966–67 og 1967–68.
Husittar
Husittarkrigen var ein borgarkrig som oppstod etter avrettinga til Jan Hus i 1416 og dødsfallet til kong Václav IV i 1419.
Slaget ved Imbros i 1717
Slaget ved Imbros var eit slag som fann stad 12., 13. og 16. juni 1717 nær Imbros i Egearhavet. Slaget var hardt, men vart til slutt forholdsvis uavgjort og vart utkjempa mellom ein venetiansk flåte under Flangini, og ein osmansk flåte.
Mercy av Madame Monsieur
«Mercy» er ein fransk song frå 2018, skriven og framført av den franske duoen Madame Monsieur. Songen vart utgjeven digitalt 20. januar 2018 gjennom plateselskapa Low Wood og Play Two, og songen var hovudsporet på andre albumet til duoen, Vu d'ici, utgjeve i 2018. «Mercy» var det franske bidraget i Eurovision Song Contest 2018 i Lisboa i Portugal.
Slaget ved Imbros i 1717
Venetianarane hadde drege frå Korfu den 10. mai 1717 med 25 slagskip og vart møtt den 18. mai av «Gloria Veneta». Den 25. mai drog dei mot Dardanellane og ankra opp utanfor Imbros den 8. juni.
Mercy av Madame Monsieur
Bakgrunn
«Mercy» er skriven og produsert av Émilie Satt og Jean-Karl Lucas, som saman utgjer duoen Madame Monsieur. Tittelen tyder 'nåde', men peiker eigenleg til ein verkeleg person, ei jente som vart fødd av nigerianske flyktningar om bord på ein båt i Middelhavet. Jenta vart døypt Mercy og vart seinare funnen i godt hald på i ein italiensk flyktningleir på Sicilia. Songen tek dimed for seg den europeiske migrasjonskrisa som har eskalert frå 2015, og som har kosta tusenvis av menneskeliv. I musikkvideoen til songen går menneske rundt i europeiske storbyar, iført redningsvestar og varmefoliar.
Slaget ved Imbros i 1717
Den 10. juni kl. 0900 rapporterte speidarar at den osmanske flåten var på veg ut Dardanellane med 38 slagskip og seks galleottar. Kraftig vind gjorde skade på somme av dei venetianske skipa, så dei ankra opp att. Det var umogeleg å gå i lovart av Imbros, så Flangini danna ei linje på styrbord mot Thasos. I mellomtida ankra den osmanske flåten opp like utanfor Dardanellane.
Mercy av Madame Monsieur
Eurovision Song Contest
1. januar 2018 vart Madame Monsieur stadfesta som ein av 18 deltakarar til songtevlinga Destination Eurovision, den franske nasjonale uttakinga til Eurovision Song Contest. «Mercy» gjekk vidare frå semifinalen 20. januar etter toppoeng frå den internasjonale juryen og franske tv-sjåarar. Songen vann deretter finalen 27. januar, etter å ha kome på tredjeplass hos juryen og ein klår fyrsteplass hos tv-sjåarane.
Slaget ved Imbros i 1717
I to dagar prøvde Flangini å nå ei god stilling, men han gav opp grunn av kraftig vind og ankra opp i le av Imbros omkring kl. 1200 den 12. juni. Vinden vart brått aust-nordaustleg, og den osmanske flåten segla. På grunn av straumen nådde dei den venetianske flåten før det var tid for dei å danne ei korrekt linje. Kl. 1530 starta kampen i bakenden med åtte osmanske skip som gjekk til åtak på «Colomba», «Trionfo» og «San Lorenzo». «Colomba» vart treft av to kraftige skot og tok inn vatn, og forlet linja etter ein time. På det tidspunktet var dei andre skipa i stilling til å gjere støtte, og kring kl. 1900 trekte dei osmanske skipa seg unna etter at brannskipet deira vart søkkt av «Trionfo». I spissen hadde venetianarane danna ei god linje. Kring kl. 1700 vart desse angripne av hovudgruppa av dei osmanske skipa og kampen vart til omkring 2100. Den kvelden segla dei hardt skadde venetianske skipa vestover. Dei tyske soldatane ombord på den nest søkkjande «Colomba» mutinerte. Venetianarane hadde så langt mista om lag 570 mann.
Mercy av Madame Monsieur
Eurovision Song Contest
Etter å ha vunne Destination Eurovision, vart «Mercy» det franske bidrag i Eurovision Song Contest 2018. Songen deltok i finalen laurdag 12. mai i Lisboa i Portugal, der han vart nummer 13 av 26 deltakarar.
Slaget ved Imbros i 1717
Den 13. juni var venetianarane nær vestenden av Lemnos, med den osmanske flåten nord for seg. Flangini danna ei linje mot styrbord. «Colomba» låg i le og vart erstatta av «Corona». Mot kvelden segla den osmanske flåten føre ein nordavind og skar nesten av «Trionfo» og «San Lorenzo», som hadde falle bak. Flangini snudde for å støtte dei, og ei vindendring frå vest gav han vinden i ryggen, og den osmanske flåten trekte seg attende etter at berre to av dei hadde avfyrt eld.
Den 14. juni låg venetianarane mellom Lemnos og Athos, med den osmanske flåten nordvest for seg. Venetianarane segla vestover og osmanarane austover.
Den 15. juni låg venetianarane i stille vêr mellom Athos og Strati. Dei segla nordover i eit forsøk på å få meir vind, men den 16. juni dukka den osmanske flåten opp på vindsida (nordaust). Flangini prøvde å danne ei nordvestleg linje, men somme skip klarte ikkje å halde linja og han danna ei søraustleg linje i staden. Om lag kl. 0900 starta kampen i front og heile linja vart involvert i kampen etter ein halvtime. Etter fem timar med kampar trekte den osmanske flåten seg attende med seks skip hardt skadd. Flangini var umedviten og venetianarane gjorde ingen forsøk på å forfølgje dei og trekte seg attende til Thermia. Venetianarane tapte om lag 840 mann under kampen, og totalt 1390 mann under heile slaget.
Den 22. juni gjekk den osmanske flåten til åtak på venetianske speidarar. Flangini danna ei slaglinje og den osmanske flåten forsvann, men dei braut gjennom linja seinare i juli. Flangini døydde seinare denne dagen av skadane han fekk.
Kjelder
''
Thomas Delaney
Thomas Joseph Delaney er ein dansk fotballspelar som i 2018 spela for det danske landslaget og for Werder Bremen i tysk Bundesliga. Han vart seriemeister i Danmark med FC København i 2010, 2011, 2013 og 2016.
Orestien
Orestien er ein trilogi av tragediar av den greske antikke forfattaren Aiskylos. Han består av verka Agamemnon, Sonofferet og Eumenidene, og er den einaste komplette trilogien frå den antikke greske litteraturen som har overlevd til moderne tid. Likevel har satyrspelet som òg var del av verket gått tapt. Orestien vart uroppført ved Dionysosfestivalen 458 f.Kr., der det vann førsteprisen.
Orestien tek for seg ei forbanning som kviler over slekta Atrevs. Det som ytre sett kan sjåast som eit klassisk hemndrama kan likevel òg sjåast som ein metafor for omfattande samfunnsendringar. Stykket skildrar overgangen frå blodhemn til rettargangprinsipp. 40-50 år tidlegare hadde statsmannen Perikles gjennomført ei tilsvarande reform av rettsvesenet i Athen, der ein gjekk bort frå ættebasert blodhemn og over til eit system med ein tredjepart, ein jury beståande av borgarar. Orestien kan òg lesast som ein overgang frå matriarkat til patriarkalske prinsipp.
Argoskretsen
Ut frå motiva vert dei greske tragediane delt inn i ei avgrensa mengd grupper. Orestien tilhøyrer Argos-kretsen som knyter seg til hendingar rundt kongeslekta i det gamle Mykene på Peloponnes, kong Atrevs, sønene hans Menelaos og Agamemnon og deira born. Til denne kretsen av drama høyrer i tillegg til Orestien òg Elektra av Sofokles og fire drama av Evripides, Ifigeneia i Aulis, Elektra, Ifigeneia i taurernes land og Orestes. Argoskrinsen er delvis knytt til temaet Trojakrigen sidan dramaet føregår rett etter krigen og med tilvisingar til det som skjedde der. Menelaos som var konge i Sparta og gift med Helena, og Agamemnon, konge i Mykene, var leiarane for det greske felttoget mot Troja. Arkeologiske funn stadfestar at det fann stad ein krig mellom grekarane og trojanarane ca. 1200 f.Kr.
Blant dei andre motivkrinsane reknar ein Teben-kretsen som ein av dei viktigaste og handlar om den tragiske skjebnen til kong Oidipus og hans familie. Også sjølve Trojakrigen var tema for fleire av tragediane.
Ebola-virussjukdom
Ebola er ein sjukdom valda av Ebola-viruset. Han vart fyrst oppdaga i Den demokratiske republikken Kongo i 1976. Tidlege symptom inkluderer feber, sterk veikskap, muskelsmerter og sår hals. Seinare symptom er spye og diare. I nokre fall fører sjukdomen til både indre og ytre blødingar.
Ashtonbreen
Ashtonbreen er ein isbre som er 17 km lang, og som flyt aust-søraust frå Mount Thompson til nordvestsida av Lehrkefjorden, på austkysten av Palmer Land. Isbreen vart fotografert frå lufta i desember 1940 av U.S. Antarctic Service (USAS), og vart truleg sett av landgruppa frå USAS som utforska denne kysten. Ei gruppe som bestod av medlemmar frå Ronne antarktiske forskingsekspedisjon og Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla breen i 1947. Han vart namngjeven av FIDS etter L. Ashton, ein snikkar med FIDS ved Port Lockroy- og Hope Bay-basen i 1944–45 og 1945–46.
Pontius Pilatus
Pontius Pilatus var ein romersk guvernør eller prefekt i Palestina, den dåverande romerske provinsen Judea, frå år 26/27 til rundt år 36/37 e.Kr under keisar Tiberius. Han er mest kjend frå Bibelen der han er den som tok den endelege avgjerda om Krossfestinga av Jesus.
Det Vestnorske Teateret
Det Vestnorske Teateret (tidlegare Hordaland Teater) er eit teater i Bergen kommune i Vestland fylke. Det vart etablert i 1988. Teateret har fast scene i Bergen sentrum, i Logen rett ved Den blå steinen, men er også eit turnerande teater. Det Vestnorske Teateret (DVT) har nynorsk som administrasjonsspråk og spelar på nynorsk og dialekt. Det Vestnorske Teateret har ei sterk satsing på bruk av ny dramatikk og ein identitet som er forankra i det vestnorske. Drifta vert i all hovudsak finansiert av den norske staten og den største eigaren, Vestland fylkeskommune.
Pontius Pilatus
Dei biografiske detaljane om livet hans før og etter stillinga hans i Judea er stort sett ukjende, men har vorte utvida av legendarisk material som hevdar at namnet til kona hans var Procula (ho er kanonisert som ein helgen i Den ortodokse kyrkja) og at fødestaden hans var i Fortingall i Perthshire i Skottland. Pilatus sjølv er ein helgen i Den etiopiske ortodokse kyrkja.
Det Vestnorske Teateret
Teatersjef er Solrun Toft Iversen (til sommaren 2023). Signaturprosjektet hennar var den musikalske vestlandskrønika Heim, som i fire delar tok føre seg store og små hendingar i regionen i perioden 1965-2005, der mange kjende forfattarar frå Vestland eller busett i Vestlands-regionen har skrive tekstar. Prosjektet vart avslutta med "Heimatt" i 2023 som var ei framsyning med høgdepunkt frå alle fire Heim-kapitla. Thomas Bye overtek som teatersjef august 2023.
Pontius Pilatus
Ein antikk inskripsjon som er kjend som Pilatus-steinen, stadfestar utover den bibelske omtalen at han var ein historisk figur og etablerer tittelen hans som prefekt. Han er i tillegg kortfatta omtalt av Tacitus, Filon av Alexandria og Josefus, i tillegg til dei fire kanoniske evangelia; Apostelgjerningane; Paulus’ fyrste brev til Timoteus; Nikodemusevangeliet; Markionevangeliet, og andre apokryfiske verk. Basert på desse kjeldene verker det som om Pilatus var ein equites frå familien Pontii (gens Pontia), og etterfølgde Valerius Gratus som prefekt av Judea i år 69. Like etter at han byrja i stillinga fornærma han dei religiøse kjenslene til undersåttane sine, noko som førte til hard kritikk frå Filon, og mange tiår seinare også frå Josefus, som skreiv om det rundt år 93. Pilatus blei avsett og send tilbake til Roma av Lucius Vitellius etter å ha slått ned eit opprør av samaritanarane med harde middel. Han kom tilbake like etter at Tiberius døydde den 16. mars i 37. Pilatus blei erstatta av Marcellus, en venn av Lucius Vitellius.
Det Vestnorske Teateret
Det Vestnorske Teateret har eit nybygg i bakgarden og har også renovert den gamle delen, ærverdige Logen. Dei har no ein scene 2 og moderne verkstader i nybygget. På Stend i Fana har ein framleis prøvescene og verkstad, i samme lokale som Hordamuseet held til.
Administrasjonen har kontorlokale i den gamle delen av Logen, inngang ved "Den gode hensigt".
Pontius Pilatus
I alle dei fire evangelia er det framstilt som at Pilatus prøvde å hindra avrettinga av Jesus, og først bøygde seg då menneskemengda nekta å gje seg. Han søkte deretter å frasi seg personlig ansvar for Jesu død. I Evangeliet etter Matteus vaska Pilatus hendene sine for å vise at han ikkje er ansvarleg for avretting av Jesus, og sende han deretter motvillig i døden. I Evangeliet etter Markus er Jesus framstilt som uskyldig i å driva samansverjing mot Romarriket og framstiller Pilatus som motvillig i å avretta han. I Evangeliet etter Lukas er Pilatus ikkje einig i at Jesus har konspirert mot Roma, men heller ikkje Herodes Antipas, tetrarken av Galilea, fann noko forrædersk i handlingane til Jesus. I Evangeliet etter Johannes uttalte Pilatus at «Jeg finner ingen skyld hos denne mannen.» og han spurte jødene om Jesus burde bli løslatt fra varetekt.
Namn og titlar
Ein inskripsjon som er vorte funnen ved Caesarea Maritima (som ligg ved kysten mellom Tel Aviv og Haifa i dagens Israel) kallar Pontius Pilatus for prefekt av Judea, medan Tacitus omtalar han som promagistrat av denne provinsen.
Rolla til Pilatus i verdslege oppteikningar
Det meste som ein veit om Pilatus som ikkje står i evangelia kjem frå skriftene til den jødiske historikaren Josefus (ca. 37–ca. 100 e.Kr.). Pilatus skal ha vist ein mangel på forståing for jødiske kjensle, og Josefus gjev to døme:
Josefus namngjev ikkje leiaren av den ikkje-valdelege motstanden, men i Testimonium Flavianum (eit verk som enno er omdiskutert om er ekte) berre fire vers seinare fortel han at Pilatus gav ordre om krossfesting av ein som vart kalla for Jesus. Det har difor vorte argumentert at leiaren for opprøret var Jesus av Nasaret, men religionshistorikarar har gjeve lita vekt til denne slutninga.
Filon frå Alexandria, eller Philo Judaeus, har slege fast at ved eit anna høve dediserte Pilatus nokre forgylte skjold til ære for keisaren på palasset til Herodes Antipas. Desse skjolda var ikkje ein representasjon av noko som var krenkjande eller forbode, men berre ein inskripsjon av namna til Pilatus sjølv og keisaren. Jødane oppsøkte han likevel for å få dei fjerna, og då han nekta appellerte dei til keisar Tiberius sjølv som gav ordre om at hyllesta skulle flyttast til Caesarea.
Pilatus skal ha tvangsinndrege økonomiske middel som fall til tempelet for å byggja ein akvedukt, noko to nedteikningar hjå Josefus syner:
Ved eit anna høve brukte han dei heilage skattane til tempelet, kalla for corban (qorba), til å betala for å frakta vatn inn i Jerusalem ved ein akvedukt.
Pilatus kan moglegvis ha reagert så strengt mot dei urolege sidan at dei romerske naboprovinsane ikkje var i stand til å gje han militær støtte.
I tida rundt 36 e.Kr. nytta Pilatus arrestasjonar og avrettingar for å knusa noko som synest å ha vore ein samarittisk, religiøs våpenprosesjon som kan ha vore tolka som eit opprør. Etter klager til Vitellius, den romerske legaten i Syria, vart Pilatus kalla attende til Roma for å forsvara seg sjølv, og ifølgje soga skal han ha teke livet av seg. Noko slikt sjølvmord har inkje historisk grunnlag. Ifølgje Eusebius vart han derimot forvist til Vienne i Gallia (Frankrike), medan han ifølgje med Malalas-krønikene vart halshoggen under keisar Nero.
Pilatus i dei kristne evangelia
Ifølgje Det nye testamentet vart Jesus ført fram for Pilatus av dei jødiske autoritetane i Jerusalem etter at dei hadde arrestert og forhøyrt han, og fått svar som dei meinte var blasfemiske.
Pilatus spurde Jesus om han såg på seg sjølv som «Kongen til jødane».
I det påfølgjande forhøyret ved Pilatus, i samsvar med Johannesevangeliet, slo Jesus fast at han er komen til verda [...] for å vitna om sanninga [, og] kvar den som er av sanninga, høyrer min røst, til kva for eit Pilatus svarar Kva er sanning?
Pilatus tilbyr jødane valet mellom å lauslata ein fange i samsvar med Pesach-tradisjonane, den jødiske påska, og dei vel å lauslata ein forbryt ved namn Barabbas framfor Jesus. Markusevangeliet gjer det klårt at Pilatus hadde følgt konflikten mellom Jesus og prestane, og var av den formeining at den botna i avundsjuke. Han innsåg at Jesu «kongedømme» ikkje innebar nokon trussel mot Roma. Opplært til å utøva det romerske mandatet («debellare superbos eit parcere subjectis» – slå ned dei hovmodige og spara dei underlegne) var Pilatus heile tida overtydd om at Jesus var uskyldig i dei tiltalene som vart bringa mot han, og fortente ikkje nokon dødsstraff. Berre då han vart konfrontert med valet mellom si eiga politiske framtid og Jesu si lauslating, bøygde Pilatus seg for kravet til folket og tillét at Jesus vart korsfesta. Pilatus’ eigen avsmak vert vist i at han hånar dei tilstedeverande ved å seia: Kva vil de då eg skal gjera med han som de kallar jødanes konge? Svaret til prestane er Vi har ingen annan konge enn keisaren, noko som er ein tvilsam påstand ved at Judea sidan år 63 f.Kr. hadde vore ein uavhengig nasjon i allianse med Roma, og ikkje ein provins erobra av Roma, og det gav Pilatus ei slag unnskyldning for å setja lovas bokstav til side for eiga personleg vinning.
Markusevangeliet fortel at før Pilatus dømde Jesus til døden, vaska han hendene sine føre menneskemengda som kravde Jesu død, og sa: Eg er uskyldig i denne mannens blod.
Spørsmålet om ansvaret for Jesu død
I alle opptegnelser i Det nye testamentet nølte Pilatus med å dømma Jesus inntil menneskemengda insisterte. Nokon har foreslått at dette kan ha vore eit forsøk frå tidlege kristne polemikarar på å stilla romarar i eit heldig lys, ved å leggja ansvaret for Jesu død på jødane, og at det var ein del av ein plan hos dei Paulus-trudde kristne, med det føremålet å marginalisere den jødisk-kristne sekta som vart kalla for ebionittane.
Seinare, etter at den romerske staten avslutta sin forfølging av kristne, tok kyrkja i bruk Den nikenske truvedkjenninga (frå år 325 og Det første kyrkjemøtet i Nikea, samankalla av keisaren sjølv). Der vart det slege utvitydig fast at Jesus «var krossfesta under Pontius Pilatus». Det kristne Roma var dermed førebudd på å kritisera sjølv relativt nylege handlingar av ein heidensk romar. Andre har føreslått at hovudårsaka for inkluderinga var å slå fast overtydinga om at Jesus var eit ekte menneske som levde på eit særskilt tidspunkt og på ein særskild stad.
Pilatus i mytologien
Det finst liten faktisk kunnskap om Pilatus, men mytologien har fylt hola på sin måte. Fiktive hendingar har vorte bygde rundt Pilatus sin dramatiske skikkelse frå kristne som ynskte å læra meir enn kva dei kanoniserte evangelia avsløra.
Mytisk fødestad i Skottland
Ei munnleg forteljing i Skottland held fast på at Pontius Pilatus vart fødd i Fortingall ikkje langt frå Kenmore i Perthshire, som ligg i den austlege enden av dalen Glen Lyon og 13 km vest for Aberfeldy. Etter sigande var faren ein romersk offiser som vart send som ambassadør på eit fredsoppdrag til den piktiske kongen Metellanus som styrte frå år 10 f.Kr. og til 29 e.Kr., og oppheldt seg i festninga Dun Geal overfor dagens Fortingall. Arkeologane har funne restane av eit romersk fort i utkanten av landsbyen. Her skal romaren ha involvert seg med ei lokal kvinne, kanskje frå Metellanus’ eige hus, og resultatet vart ein son som vart fødd på staden. Ambassadøren tok seinare familien med seg tilbake til Roma.
Eit folkeminne i Tyskland fortel at fødselen hans var i Forchheim, eller i ein liten landsby kalla Hausen som ligg fem kilometer frå denne.
Det vert òg sagt at familien til Pontius Pilatus har samband til regionen Pilat i nærleiken av den franske byen Lyon, der han vert sagt å ha døydd i høg alder. Historikarane vil understreka at det finst ingen faste holdepunkt for verken den skotske, tyske eller det franske sambandet, men det tyder ikkje at legendene er usannsynlige.
Mytisk endelikt
Faren til kyrkjehistoria, Eusebius av Cæsarea, siterer i Historia Ecclesiae nokre tidlege apokryptiske oppteikningar som han ikkje identifiserer nærare, om at Pilatus kom i unåde under keisar Caligula, vart send i eksil til Gallia og til slutt utførte sjølvmord der i byen Vienne. Andre detaljar kjem frå mindre truverdige kjelder. Mors Pilati ('Pilatus’ død') fortel av liket hans vart kasta i elva Tiber ved Roma, men vatnet vart så forstyrra av vonde ånder at det vart frakta til Vienne og senka i Rhône. Eit monument i Vienne som vert kalla for Pilatus’ gravstad står enno. Sidan også vatna i Rhône avviste liket, vart det igjen fjerna og senka i ein innsjø ved Lausanne. Den endelege plasseringa var eit djupt og avsidesliggande fjellvatn (sjå Pilatus-fjellet ved Luzern, som i samsvar med ein seinare tradisjon enno ber namnet hans. Kvar langfredag skal kroppen hans koma opp frå vatnet og vaskar hendene sine.
Døden til Pilatus vart dramatisert i eit mellomaldersk mysteriespel i Cornwall i England, kalla Ordinalia.
Helgenstatus
I den koptiske kyrkja i Egypt vart Pontius Pilatus opphøgd til helgen. Etter den koptiske tradisjonen omvende han seg i all løyndom til kristendomen nokre år etter at Jesus vart krossfesta. Den viktigaste påverknaden skal ha vore kona hans Claudia Procula. Både Pilatus og Claudia blir feira som helgenar den 25. juni. I den austlege ortodokse kyrkja vert Claudia Procula feira som helgen, men ikkje Pilatus sjølv, sidan evangelia fortel at Claudia bønnfall Pilatus om å ikkje ha noko å gjera med Jesus. I nokre austlege ortodokse tradisjonar utførte Pilatus sjølvmord på grunn av angeren sin over å ha dømt Jesus til døden.
Jórgos Mazonákis
Jórgos Mazonákis er ein gresk songar. Han syng gresk pop og laikomusikk.
Bareq
Bareq (òg skrive Bariq, arabisk skrift بارق) er eit guvernement nordvest i Asir, 120 km nord for Abha i Saudi-Arabia. Det dekkjer eit område midtvegs mellom Tihama og Asir, 389 meter over havet. Folketalet er estimert til 50 113 og innbyggjarane her er ganske velståande. Byen Bariq har vokse raskt og har mange offentlege tenester. Han er ein av vinterferiestadane i Asir på grunn av den vene naturen og dei milde vintrane i området.
Historie
Bariq vart grunnlagd i år 220 i området som historisk vart kalla «Jemen».
Då Den første saudiarabiske staten kom til på 1700-talet, var landsbyane i Bareq styrte av lokale klanar på liknande måte som i Nejd, medan store stammeforbund opprettheldt ein stor grad av sjølvstyre. Bareq støtta seg til Den første saudiarabiske staten i 1809 under leiarskap av Bareq-høvdingen Ahmed Ibn Zahir frå Humaydah-klanen. Då Den første saudiarabiske staten vart øydelagd av egyptarane i 1818, fortsette folket i Bariq å kjempe mot egyptiske styrkar i regionen sin. Egyptarane trekte seg attende i 1840.
I 1872 tok tyrkarane direkte kontroll over regionen og Bareq vart ein sanjak i det tyrkiske Jemen, og vart verande i Det osmanske riket dei neste 42 åra. I 1880-åra vart Idrissi-dynastiet frå Sabya den dominerande politiske makta, og styrte regionen under tyrkiske rådgjevarar. I 1910 byrja Muhammed ibn Ali al-Idrisi, ein etterkomar av Ahmad Ibn Idris, å få politisk kontroll i Bareq. Etter forhandlingar med Italia, som hadde interesser i det nærliggande Somalia, kom Idrisi-styrkane til Muhammed i konflikt med osmanske styrkar i Ajama. Idrisis vart slått i 1911 av hasjemittane under Hussein ibn Ali, sharif i Mekka, som då framleis var lojal til osmanarane, men dette snudde då Muhammed ibn Ali inngjekk ein hemmeleg militærallianse med Storbritannia (som då var i krig med osmanarane) i 1915, og Sharif Hussein byta seinare side og slo seg saman med britane mot osmanarane.
Tyrkiske soldatar trekte seg attende etter krigen braut ut i 1914, og det tyrkiske styret i Bareq vart enno svakare. I april 1915 signerte britiske agentar, som håpte på å få Bariq si støtte, ein avtale med Idrisi-emiren som garanterte dei sjølvstende og tryggleik om tyrkarane vart slått. Soldatane frå Bariq kjempa mot tyrkarane som allierte til britane.
Mot slutten av fyrste verdskrigen, vart Muhammed ibn Ali herskar over ein internasjonal anerkjend, suveren stat, fram til han døydde i 1920. Territoria i emiratet strekte seg frå Bareq i nord til Hudaydah i sør. Etterkomarane til Muhammed klarte ikkje å stå i mot den aukande makta til Abd Al-Aziz Ibn Saud, som byrja å annektere område sør på Den arabiske halvøya og naboområda etter Muhammed døydde. Saudiarabarane tok Bareq i 1924, og frå den gong var Bareq kontrollert av huset Sa'ud - ein situasjon som vart formalisert i 1934 med Taif-avtalen mellom Saudi-Arabia og Jemen.
Geografi
Bareq er eit dalrikt landskap som ligg 389 meter over havet, kring 90 km innover i landet frå Raudehavet. Det ligg 120 km nordvest for Abha. Distriktet Bareq byrjar kring 15 km nord for Muha'il, og dekkjer eit areal på kring 65 km frå nord til sør og 90 km frå aust til vest, og grensar til Tanomah i aust, Majaridah i nord, Muhail i sør og Qunfudhah i vest. Det er eit frodig område som er rikt på vatn og godt oppdyrka med dura, dukhn, bygg og sesam som dei viktigaste avlingane.
Klima
Bareq har eit tørt, tropisk klima med ein årleg middeltemperatur på 30 °C. I januar ligg dagtemperaturen stort sett på kring 27-28 °C og om natta ned mo 17 °C, medan dagtemperaturen i juli i snitt er 33-34 °C og om natta 20 °C.
Bisha
Bisha (arabisk بيشة, Bīšah), òg kalla Qal`at Bishah (arabisk قلعة بيشة, Qalʿat Bīšah), er ein by sørvest i provinsen 'Asir i Saudi-Arabia. Det ligg nærare 240 landsbyar og 58 større busetjingar spredd ut på kvar side av Bishadalen (den lengaste dalen på Den arabiske halvøya). Byen ligg sør på Den arabiske halvøya, kring 610 meter over havet.
Bisha-området er eit viktig jordbruksområde på grunn av eit rikt jordsmonn, mykje vatn og palmeplantasjar. Det er kring tre millionar palmetre planta her, av mange forskjellige slag, og frukta frå desse vert selde til byar i nærleiken.
Gabriel Metsu
Liv og gjerning
Metsu arbeidde ei tid i heimbyen. Han skal visstnok ha gått i lære hos Gerard Dou, men bileta hans av mytologiske og religiøse motiv likna lite på Dou sine. Meir påverka var han av kunsten til Jan Steen. Frå 1648 var medlem av målarlauget i heimbyen.
Metsu måla etter kvart mest frå borgarhus og -heimar, og av gate- og gardsmiljø. I tillegg måla han portrett. Han måla noggrant, enkelt og realistisk i klare, mjuke fargar og utan patos, men av og til med humor. Musikktimen og Brevlesaren er av dei aller mest kjende måleria hans.
Hotell Drott i Karlstad
Hotel Drott er eit hotell i Karlstad i Värmland i Sverige. Det opna i 1909 og ligg like ved jernbanestasjonen.
I dag er hotellet ein del av hotellkjeda Clarion.
Al Tarmia
Al Tarmia eller Tarmiyah (arabisk: الطارمية) er ein by i Saladin guvernement i Irak. Han har kring 90 000 innbyggjarar. Området er nokså tynt folkesett og dominert av jordbruk. Folkesetnaden består hovudsakleg av sunni-muslimar.
Gråhovudsultanhøne
Gråhovudsultanhøne (Porphyrio poliocephalus) er ein vassfugl i riksefamilien, Rallidae. Arten har utbreiingsområde i sørlege Asia, rundt Kaspihavet og frå Irak austover til Pakistan. Det finst to registreringar i Noreg av denne arten i 1923. Han er introdusert til Florida i USA. Tidlegare var dette taksoneit rekna som nominatunderarten av sultanhønekomplekset.
Skildring
Gråhovudsultanhøner har utsjånad mykje som blåsultanhøne i Sørvest-Europa, men skil seg med varierande grad av lysare hovud. Storleiken på rundt 45 - 50 centimeter varierer med lengdgraden, og avtar austover i utbreiingsområdet.
Det er skildra tre underartar utan overlappande utbreiing:
Princeton University
Princeton University er eit privat universitet i Princeton i New Jersey i USA. Det er den fjerde eldste institusjonen for høgare utdanning i USA, grunnlagt i byen Elisabeth i 1746 som College of New Jersey. Det låg i 2008 på tolvte plass globalt på Times si liste over verdas beste universitet.
I 1896 flytta lærestaden til Princeton, og fekk samtidig namnet Princeton University. Princeton er eit av åtte Ivy League-universitet i USA.
I 2006 var det ialt 7 242 studenter ved Princeton, og skulepengane utgjorde US$ 33 000 årleg. Med 1 025 vitskapleg tilsette same året, gav det ein student:lærar-tettleik på 7:1, som er svært høgt, sjølv blant dei betre amerikanske universiteta.
Georg P. Rasch
Georg Peter Rasch var ein norsk embets- og stortingsmann frå Christiania.
Rasch var son til ein kjøpmann. Etter han vart cand.jur. i 1815 arbeidde han i Justisdepartementet, fyrst som kopist, deretter fullmektig frå 1819, byråsjef frå 1822 og ekspedisjonssekretær frå 1825. I 1831 fekk han stillinga som justitiarius i Kristiansand stiftsoverrett. Til sist sorenskrivar i Eiker 1840-53.
Rasch møtte på Stortinget 1839, 1848 og 1851. I 1839 representerte han valkrinsen Kristiansand, på dei seinare stortinga representerte han Buskeruds amt. På alle desse tre tingsamlingane var han medlem av Lagtinget, elles var han i 1839 med i Konstitusjonskomiteen og komiteen om lovkommisjonen. Både i 1848 og 1851 var han formann i Justiskomite nr 2 og medlem i Fullmaktskomiteen, i 1851 også i Valkomiteen. Ogsi 1845 vart Rasch vald til stortingsmann frå Buskerud, men melde sjukdomsforfall. År 1839 var han medlem i ein kongeleg kommisjon om utvidinga av kyrkjer og kyrkjegardar, og 1843 i ein kommisjon om fattiglova.
Rasch døydde på eigedomen sin i Eiker.
Danmark i Junior Eurovision Song Contest
Danmark debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2003 i København, Danmark, med songen «Arabiens drøm», framført på dansk av songeren Anne Gadegaard. Danmark har delteke tre gonger; i 2003, 2004 og 2005, og alle gongane har dei komme blant dei fem beste. Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen MGP, som vart arrangert av den danske kringkastaren Danmarks Radio.
Baiji
Baiji (arabisk بيجي; òg skrive Bayji) er ein by på kring 200 000 innbyggjarar i Nord-Irak. Han ligg kring 210 km nord for Bagdad langs hovudvegen til Mosul. Byen er eit stort industrisenter mest kjend for oljeraffineriet som er det største i Irak, og har eit stort kraftverk. Baiji er eit nasjonalt jernbaneknutepunkt i Irak og ligg langs Bagdadbanen mellom Bagdad, Mosul og Kirkuk.
Under Irak-krigen vart fleire av installasjonane i byen øydelagd.
Beaumontbreen
Beaumontbreen er ein brei isbre som flyt nordaustover sørvest i Hiltonfjorden, på austkysten av Palmer Land. U.S. Antarctic Service påådaga og fotografert breen frå lufta i 1940. Han vart observert på ny i 1947 av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon under Finn Rønne, som namngav han etter byen Beaumont i Texas, etter den offentlege støtta ekspedisjonen fekk i denne byen og Tejas Chapter i Daughters av Republic of Texas, ved Beaumont.
Jan Hus
Jan Hus var ein bøhmisk religiøs tenkjar og reformator. Han sette igang ein religiøs bevegelse basert på John Wycliffe sine idear. Følgjarane hans heitte husittar. Hus er også viktig for utforminga av det tsjekkiske skriftspråket. Han fekk samla og gjeve ut ei tsjekkisk bibelomsetjing, skreiv ei ABC-bok for barn og andre tekstar, som De orthographia bohemica.
For dei reformatoriske tankane sine kom Hus i konflikt med kyrkja, og i november 1414 blei han fengsla. Han blei alvorleg sjuk. Trass i harde forhøyr ville han ikkje ta tilbake det han hadde sagt, og til slutt blei han dømd som kjettar og avretta ved brenning.
No. 3 av Prudence
No. 3 er det tredje studioalbumet av den norske rockegruppa Prudence. Albumet kom ut i 1974.
Áhkká
Áhkká er det lulesamiske namnnet på eit fjellmassiv i Stora Sjöfallets nasjonalpark i det nordvestlege Lappland i Nord-Sverige, på svensk er det Akka. Stortoppen når 2 016 meter over havet. Massivet består av bratte toppar og isbrear ved sørenden av vatnet Akkajaure. Høgdeskilnaden frå vassyta på Akkajaure til høgste toppen er 1 563 meter, den største for noko svensk fjell. Den nest høgste toppen er Borgtoppen, cirka 1 963 meter, oppkalla etter fotografen Borg Mesch. På nordsida ligg mellom anna Hambergs jökel mellom kammen på Borgtoppen og kammen opp til Dubbeltoppen, og Hylljökeln, som ligg mellom ryggane av Stortoppen og Borgtoppen. På vestsida ligg Västjökeln og på sørsida ligg Borgjökeln. På ryggen opp mot Stortoppens finst eit hakk med bratte sider.
Namnet har rot i den samiske mytologien, Akka er den samiske gudinna som stod for alt det kloke og vakre i verda. Dette forklarar kvifor "akka" vert nytta som namn på farmor, mormor og andre gamle, kloke kvinner i det samiske språket. Akka er og namnet på leiargåsa i Selma Lagerlöf si bok Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige, noko som viser til hennar rolle som gammal og klok.
Faqah
Faqah (arabisk فقعة) er ein gammal landsby i underguvernementet Bariq i provinsen Asir i Saudi-Arabia. Han har eit folketal på 2 000 (1970) og ligg 10 km frå hovudvegen.
Richmond upon Thames
Richmond upon Thames (oftast berre kalla Richmond) er ein forstad til London. Byen ligg sør for Themsen, men på grunn av måten elva svingar i området ligg han nordaust for Richmond Bridge og Twickenham. På sommaren trener fleire roklubbar frå universiteta i London på elva ved Richmond, og mange turistar tek fotturar langs elvebreidda. Byen blir ofte omtalt som ein del av Surrey, men er offisielt ikkje lenger ein del av dette grevskapet.
Blant kjende personar frå Richmond finn ein skodespelaren Richard Attenborough, George Eliot og målaren J.M.W. Turner. Sistnemnde målte fleire gonger motiv frå byen.
Historie
Henrik I budde ein kort periode i Sheen, men det var Edvard I som var den første som tok med heile hoffet sitt dit. Etter avrettinga av William Wallace («Braveheart») i 1305 var det i Sheen at dei skotske kommisjonærane måtte knele for han og sverje truskap.
Percyslekta frå Northumberland vart i 1310 løna for lojaliteten sin mot krona med eit baroni i Sheen. Hertugen av Nortumberland har enno Alnwick slott i Northumberland og Syon House rett nord for Richmond som sine hovudresidensar.
Edvard II grunnla eit karmelittkloster i Sheen etter nederlaget ved Bannockburn i 1314. Då Edvard III kom til makta i 1327 gav han huset til mora si Isabella. Etter kona døydde nesten femti år seinare brukte han meir enn 2000 pund på oppussing av huset, noko som var ein stor sum på den tida. Han døydde sjølv på herregarden før arbeidet var ferdig, i 1377. Under tida hans, i 1368, hadde Geoffrey Chaucer gjort teneste som yeoman i Sheen.
Richard II var den første kongen som gjorde Sheen til hovudresidensen sin, i 1383. Han tok med seg kona si Anne av Böhmen dit, og dei levde der saman i 12 år før ho døydde. Kongen vart så frå seg av sorg over kona si at han beordra at herregarden skulle rivast. Han låg i ruinar i nesten 20 år, før Henrik V starta byggearbeid. Han grunnla òg eit karteuserkloster der.
Herregarden brann ned 23. desember 1497, og Henrik VII bygde eit slott der i staden. Han likte seg særs godt i Richmond slott i Yorkshire, og var òg jarl av Richmond, og gav difor staden namnet Richmond i 1501. Sheen er i dag eit område heilt i den austlege ytterkanten av Richmond.
Kollektivtransport
Richmond stasjon er endestasjon for undergrunnslinja District og toglinja North London-linja. Tog frå Waterloo stasjon stoppar òg normalt der.
Myrteparula
Myrteparula (Setophaga coronata) er ein liten sporvefugl i parulafamilien. Han hekkar i Nord-Amerika og overvintrar i sørlege område av USA, og over heile Mexico og det meste av Mellom-Amerika og Karibia.
Skildring
Kroppslengda åt myrteparula er 14–15 centimeter og vekta kan variere mellom ca. 10 og 16,5 gram. Fjørdrakta i hekketida er gjennomgåande grå, med lys underside og gule markeringar: Krona, overgumpen, og framdelen av flankane er gule. Den vestleg underarten S. c. auduboni har dessutan gul strupe, dei andre fuglane har kvit strupe. Dei gule områda er klåre og kontrastfulle mot grått og svart. Både undersida og rygg har mørke strek og flekker. Dei har ein kvit ring rundt auga og kvit augebrynstripe. Kjønna er ikkje like, hannar er litt mørkare spesielt på brystet. For begge kjønna er drakta utanom hekketida utvaska brunleg på oversida og har eit meir diffust preg.
Dei lever hovudsakleg av insekt. Om vinteren tar dei meir frukt og bær.
Egglegging skjer i mai og juni, dei kan ha opptil to kull per sesong. Reira blir ofte besøkt av brunhovudtrupial som er kjent reirparasitt på mellom anna myrteparula.
Hekkeområdet til myrteparula er i store delar av nordlege Nord-Amerika. Det inkluderer det meste av Alaska og tvers over kontinentet til Newfoundland og Labrador. Underarten S. c. auduboni hekkar dessutan i dei vestlegaste statane av USA og litt inn i Mexico. Myrteparulaer er trekkfuglar og overvintring skjer frå øya Vancouver i nord, langs kysten av vestlege USA, over dei sørlege statane i USA og nordaust omtrent til staten Massachusetts. Dei overvintrar òg i Mexico, i mykje av Mellom-Amerika og Karibia.
Både storleiken på populasjonen og utviklinga er ukjent. Dette er ein av den mest vanlege arten av «amerikanske songarar» i Nord-Amerika og kan ofte sjåast. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.
Slaget ved Warszawa i 1705
Bakgrunn
Delar av den store nordiske krigen bestod av ein borgarkrig i Polen, mellom Warszawa-forbundet som støtta kongsemnet Stanisław Leszczyński og Sandomierz-forbundet som støtta kong August II den sterke. Sverige støtta Leszczyński mot August, og sende ein kontingent av troppar til støtte for Leszczyński, under Carl Nieroth. I juli 1705 valde den saksiske kommandanten Otto Arnold von Paykull og hans allierte frå Warszawa-forbundet å gå til åtak på den langt større svenske styrken som var lojal mot Leszczyński.
Motståande styrkar
Dei svenske styrkane bestod av tre kavaleriregiment og ein liten styrk på 60 infanteristar. Den samla storleiken på den svenske armeen under Carl Nieroth var på rundt 2 000 mann. Den polsk-litauisk-saksiske armeen bestod av 3 500 saksiske kyrasérar og 6 000 polske kavaleristar. Øvstkommanderande var den saksiske generalen Otto Arnold von Paykull; den polsk-litauiske styrken vart leia av Stanisław Chomętowski, Stanisław Rzewuski, Adam Mikołaj Sieniawski, Michał Serwacy Wiśniowiecki og Stanisław Ernest Denhoff.
Slaget byrjar
Svenskane hadde sendt ut to rekogniseringsstyrkar, og ei avdeling på 20 mann frå ein av dei leia av Bonde snubla inn i ei eining på 500 mann i dei fremste rekkene til den polske armeen ved daggry den 30. juli. Eininga prøvde å krysse Wisła. Bonde gav ordre om eit uventa åtak, men mislukkast sidan fienden hadde langt fleire mann. Seinare prøvde resten av kavaleristar i eininga å gå til åtak utan suksess. Nokre kavaleristar klarte å kome seg attende for å slå alarm til resten av den svenske armeen.
Hovudslaget
Den 31. juli møttest dei to armeane kvarandre utanfor Warszawa. Nieroth valde å gå mot den langt større polske styrken. Åtaket vart delt opp i to flankar fordi den svenske armeen var delvis omringa. Dei 60 svenske infanteristane gøymde seg på ei eng med høg rug, slik at dei kunne overraske polakkane i eit åtak. Denne gongen hadde svenskane meir hell i åtaket. Eit regiment utsletta 3000 litauiske kavaleristar og følgde etter dei 20 km. Andre regiment fekk problem etter å ha starta slaget godt. Paykull gav ordre om eit åtak gjennom midten av den svenske linja for å angripe flankane og bakenden av den svenske styrken. Seks saksiske skvadronar rykte brått framover mot eit svensk regiment, og førte til uorden i eininga. Ein annan styrke på 3 000 saksarar stod imot eit åtak frå eit regiment og følgde opp med eit motåtak. Eit svensk regiment klarte å stå imot polske mottåtak og gjekk så hard til angrep at saksarane måtte trekkje seg attende. Infanteristane fyrte av ein salve mot saksarane då dei gjenoppretta linja si, og raskt etter dette vart dei få gjenverande polske styrkane slått.