cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oude Rijn
I romartida var dette hovudleia til Rhinen og utgjorde den nordlege grensa i Romarriket. I mellomalderen vart ho nytta til elvetransport og det går ein trekkveg langs store delar av elva og fleire stykke av denne har vorte oppgradert til vegar gjennom tidene. Elva mudra til i løpet av mellomalderen og var ikkje lenger viktig på 1600-talet.
Skildring
Byen Utrecht vart grunnlagd ved ein vadestad nær staden der Kromme Rijn møter Vecht i nord og Oude Rijn i vest. Det er lite att av dette elvevegskilje i dag og både Vecht og Rijn starta frå vollgrava rundt byen. Dei første kilometrane av elva er kanalisert og vert kalla Leidse Rijn (Leiden-Rhinen). Ho vert Oude Rijn etter jernbanebrua nær Harmelen (i kommunen Woerden). Ho renn så vestover gjennom Woerden der elva Lindschoten vert ei grein mot sør og Oude Rijn dannar ein del av byvollgrava.
Etter Woerden vert Grecht ei grein nordover og Oude Rijn held fram gjennom byane Nieuwerbrug, Bodegraven og Zwammerdam. Her munnar elvar De Meije ut i Oude Rijn. I Alphen aan den Rijn endar Aarkanaal ut i Oude Rijn på same stader som elva Gouwe forgreinar seg mot sør. Ho renn så langs Koudekerk aan den Rijn og Hazerswoude-Rijndijk (i kommunen Rijnwoude).
Yasunobu Chiba
Yasunobu Chiba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Oude Rijn
Skildring
Etter Zoeterwoude-Rijndijk og Leiderdorp (der den korte elva Does endar) renn Oude Rijn gjennom Leiden. Her starta Rijn-Schiekanaal (mot sør) og elva Zijl (mot nord). Nieuwe Rijn (Nye Rhinen) er ei kort grein som i lag med Oude Rijn er ein del av Leiden sitt vollgravsystem og begge greinene renn i hop like etter sentrum av byen.
Yasunobu Chiba
Han spela for klubbane Toshiba og Vegalta Sendai.
Oude Rijn
Skildring
Elva Korte Vliet munnar ut i Oude Rijn og ho held fram gjennom Oegstgeest og Katwijk. Frå her er elva kanalisert (òg kalla Uitwateringkanaal) og munnar ut i Nordsjøen.
Idriss Carlos Kameni
Idriss Carlos Kameni er ein kamerunsk fotballspelar som spelar som keeper for Espanyol i den spanske fotballigaen, og for det kamerunske landslaget.
Klubbkarriere
Kameni fekk gjennombrotet sitt då han som 16-åring vart den yngste fotballspelaren nokonsinne som vann gullmedalje i OL for Kamerun i 2000. Etter dette vart han kjøpt av den franske klubben Le Havre. Han klarde ikkje å oppnå ein fast plass på laget i Le Havre, og heller ikkje i Saint-Étienne då han var på utlån der. I 2003 gjekk han nesten på lån til den engelske Premier League-klubben Wolverhampton Wanderers for ein sesong, men avtalen fall gjennom, då Kameni ikkje fekk arbeidsløyve i Storbritannia.
20 år gammal gjekk Kameni til den spanske klubben Espanyol i Barcelona i juli 2004, for 600 000 dollar. I 2005/06-sesongen spelte han Espanyol sine kampar i den spanske cupen, som Espanyol vann. I 2006/07-sesongen vart han Espanyol sin førstekeeper i serien. I 2008/09-sesongen, då Espanyol lenge stod i fare for nedrykk, var Kameni utsett for to episodar: Først var han nær ved å komma i handgemeng med ein tilhengjar som hadde fornærma han etter ei trening. Deretter hamna han i slagsmål med lagkameraten Grégory Béranger etter trening i mai. Han spelte 37 av dei 38 ligakampane i sesongen, som enda med at Espanyol redda plassen i 1. divisjon.
Landslagskarriere
Kameni fekk landslagsdebuten sin allereie som 17-åring. Han var med i Kamerun sin tropp til Afrikameisterskapen i 2002, 2004, 2006 og 2008, og spelte i alle utanom den første. I 2002 var Kameni med i Kamerun sin tropp til fotball-VM, som 18-åring, men utan å spela nokon kampar.
I 2006/07-sesongen vart han kåra til beste afrikanske keeper, etter å ha kome på andreplass i denne kåringa året før.,
Anna
Kameni sin storebror, Mathurin, er også fotballkeeper og landslagsspelar for Kamerun.
Fotnotar
-
USS «Macon» (ZSR-5)
USS «Macon» var eit amerikansk luftskip bygd for den amerikanske marinen. Akkurat som systerskipet USS «Akron» var «Macon» utstyrt som flygande hangarskip.
Luftskipet var utstyrt med hangar for fire Curtiss F9C Sparrowhawk jagarfly og ein trapésanordning som flya hekta seg på under innhenting. Sjølv om flya var klassifisert som jagarfly, var hovudrolla rekognosering, og luftskipet vart i hovudsak sett på som eit langtrekkande rekognoseringsplattform.
USS «Macon» gjekk tapt under ein storm den 12. februar 1935.
Color Line Stadion
Color Line Stadion er den norske fotballklubben Aalesund si heimebane. Arenaen, som blei opna 16. april 2005, ligg i byen Ålesund i Møre og Romsdal.
Color Line Stadion har kunstgras, og anlegget erstatta den gamle bana Kråmyra før 2005-sesongen. Tilskodarkapasiteten er 11 000, og tilskodarrekorden er 10 903 mot Hamarkameratene den 3. august 2005. Den første kampen blei spela mot Odd Grenland, og det første målet på arenaen blei skåra av Olivier Occean. Den første Aalesundspelaren som skåra på bana var Lasse Olsen.
Strauk i FIFA-test
Aalesund FK var ivirige etter å sikre seg tostjerners-sertifikatet til FIFA og få banen godkjend til internasjonale kampar. Det ville tyde at det kunne arrangerast internasjonale kampar på Color Line stadion. Men då FIFA inspiserte bana hausten 2006, strauk Color Line i den såkalla «balltesten». Balltesten går ut på at ein rullande fotball blir sendt av garde med ein viss fart, og skal stoppe etter eit visst tal meter. Etter FIFA sine vurderingar rulla ballen litt for langt, og dermed strauk Color Line stadion på «FIFA-testen». Grunngjevinga var at friksjonen var for svak. Bana fekk dermed ikkje FIFA-godkjenning. Det vart bytt kunstgrasdekke framfor 2008-sesongen. Bana er no godkjend av FIFA.
Berte Rognerud
Berte Rognerud var arbeidstakerorganisasjonen Delta sin første kvinnelege leier. Ho leidde Kommunale Funksjonærers Landsforbund (KFL) i perioden 1952-1962. Ho var ein pioner i ei tid då dei fleste kvinner var husmødre.
Mase-Berte
Berte Rognerud var ein av dei fremste forkjempere for lov om barnehagar og skattefrådrag for hjelp i heimen. Dette var viktige bidrag til at kvinner kunne kombinera omsutsrollen med ein yrkesaktiv karriere utanfor heimen.
I alle år viste Berte Rognerud eit sterkt engasjement for organisasjonsarbeid og organisasjonsfridom. Difor vart tillitsverva mange.
Manabu Nakamura
Manabu Nakamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
194
194 (romartal CXCIV) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Septimius og Septimius var konsular, eller sjeldnare som år 947 ab urbe condita.
Kompleks vulkan
Ein kompleks vulkan eller ein samansett vulkan er ein vulkan med meir enn ein struktur. Dei vert danna på grunn av endringar i utbrotsmønsteret eller ved at det oppstår fleire ventilar i eit område. Stratovulkanar kan danna komplekse vulkanar fordi dei kan overlappe kvarandre frå eksplosive utbrot, lavastraumar, pyroklastiske straumar og fleire utbrot etter kvarandre, slik at det vart danna fleire toppar og ventilar. Stratovulkanar kan òg forme ein stor kaldera som vert fylt att med mange små sinderkjegler, lavadomar og det kan dannast krater på kanten av kalderaen.
Sjølv om det er ein forholdsvis uvanleg vulkantype er dei spreidd over heile verda og gjennom heile den geologiske historia.
Sture Fladmark
Sture Fladmark er ein norsk tidlegare fotballtrenar for 2. divisjonslaget Hødd. Han har tidlegare vore trenar for Lyn. Der blei han tilsett i 2002 etter at Stuart Baxter forlét klubben. Han leidde laget til ei leiing på ti poeng midtvegs i den sesongen. Likevel tilsette klubben Hrvoje Braovic på sommaren. Han blei svært upopulær blant spelarane, og blei på hausten fjerna frå stillinga som hovudtrenar. Nokre veker seinare sa han opp kontrakten med klubben. Fladmark overtok igjen ansvaret og førte laget til slutt til ein tredjeplass i Tippeligaen. Etter sesongen fekk Fladmark Kniksen-prisen som årets trenar.
Trass i suksessen blei Fladmark degradert til assistenttrener då Teitur Thordarson tok over trenaransvaret i 2003. Dei forlét begge klubben same haust.
Etter å ha blitt sparka frå Lyn blei Fladmark assistenttrenar for landslaget til Sør-Afrika, under sin tidlegare sjef Baxter.
I spelarkarrieren sin spelte Fladmark for Aalesund FK og Lyn, og var kjend som ein hardtarbeidande midtbanespelar. Han kom til Lyn i 1990, og blei der til han la opp i 1998. Han spelte 135 obligatoriske kampar for klubben og skåra åtte mål.
60
Døde
60er
Kinasjakk
Kinasjakk er eit brettspel som kan spelast av to til seks personar samstundes. Spelet går ut på at spelarane flyttar dei ti brikkene sine over til motsett side av brettet. Det kan gjerast ved å flytte ei brikke eit steg lenger fram om gongen, eller hoppe over andre brikker og soleis flytte fleire steg. Spelaren kjem lengst mogleg på færrast trekk gjennom å hoppe over andre brikker.
Trass namnet har kinasjakk ikkje opphav i Kina. Det er heller ikkje ein variant av sjakk. Spelet vart oppfunne i Tyskland i 1893, under namnet Stern-Halma. Stern tyder 'stjerne' på norsk. «Stern-Halma» var ein variant av spelet Halma som nytta eit stjerneforma brett i staden for det tradisjonelle kvadratiske brettet. Då spelet kom til USA i 1928, fekk spelet namnet «Hop Ching Checkers» som eit marknadsføringstriks.
Litteratur
Halma
Dan Ito
Dan Ito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Tennfjord Mannskor
Tennfjord Mannskor frå Tennfjord i Haram kommune på Sunnmøre blei starta 31. august 2004. Koret talde i mai 2007 over 40 aktive songarar.
D.D.E. inviterte koret med seg som gjester på avsluttingskonserten på turnèen No går det så det suse i Oslo Spektrum 27. oktober 2007, og koret er med på albumet 15 år LIVE som blei lansert under avsluttingskonserten. Dei fekk utlevert platinaplate for medverkinga av Thomas Brøndbo på vegne av D.D.E. under Gylne Tider-konserten.
Motto: ~ Concentus, acroama et gaudium ~
195
195 (romartal CXCV) var eit normalår som byrja på ein onrsdag. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Scrapula og Clemens var konsular, eller sjeldnare som år 948 ab urbe condita.
Det jødiske busetjingsområdet i Tsar-Russland
Pale of Settlement (Russisk: Черта оседлости — Tsjerta osedlosti) var ein vestleg grenseregion i tsar-Russland der permanent busetjing av jødar var tillaten. Området gjekk frå demarkasjonslina i aust (sjølve pale) til grensa til Sentral-Europa.
Ordet pale kjem frå latin palus, som tyder stake. (Ordet palisade kjem frå same rota). Frå dette kjem den overførte tydinga grense, og idéen om ein pale som ein region der det gjeld eigne lokale lover. Uttrykket bortom palen (beyond the pale) kjem av dette.
Sjølv om regionen Pale var berre tjue prosent av europeisk Russland, samsvara området med dei historiske grensene til Det polsk-litauiske samveldet, og omfatta mykje av dagens Litauen, Kviterussland, Polen, Moldova, Ukraina og delar av det vestlege Russland. Men nokre av byane innanfor regionen var ikkje med i Pale likevel.
Kjelde: Engelsk wikipedia, art. med same namnet.
Hamleband
Eit hamleband eller hammel-band ligg rundt åra i keipen for å halde ho på plass og å lette roinga.
Hamlebandet går oftast gjennom eit hol som er bora inn og ned gjennom keipen i framkant av keipsnevet. Då vert det liggande på innsida av keipen.
Det vert kalla hamleband fordi åra vert pressa mot det når ein hamlar. Ved roing er det viktig at hamlebandet er passe langt. Det skal vere akkurat nok plass til å gjere ferdig åretaket.
Hamleband har tradisjonelt oftast vorte laga av vidje eller skinn. Sidan ei vidje er elastisk, kan ho gjere roren lettare og jamnare. I dag vert det oftas brukt tog til hamleband.
Vert hamleband brukt til ein tollepinne kan det gå gjennom ripa, eller gjennom eit auge på innsida av ripbordet. Knuten på hamlebandet bør vere på innsida av keipen.
Hiroaki Sato (1979)
Hiroaki Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Podravina
Podravina (kroatisk) eller Podravje (slovensk) er det slavisk namnet på nedslagsfeltet til Drava i Kroatia og Slovenia.
Historie
Mellom 1929 og 1941 var Drava Banovina ein provins i Kongedømet Jugoslavia som hadde hovudstad i Ljubljana. Drava Banovina utgjorde det meste av dagens Slovenia.
I dag heiter eitt av fylka i Kroatia Virovitica-Podravina.
Store byar langs elva
Byar i Slovenia:
Arnfinn Nordbø
Arnfinn Nordbø er ein norsk forfattar som i 2009 gav ut boka "Betre død enn homofil?" gjennom Det Norske Samlaget. Nordbøs historie blei kjent då han i mai 2008 blei intervjua av Stavanger Aftenblad. Han har vore en viktig bidragsytar til temaet rundt homofili og kristendom.
Antimilitarisme
Antimilitarisme er ein del av den sosialistiske kampen mot kapitalisme, militarisme og dei imperialistiske krigane, tre ting som antimilitaristar meiner heng ihop. Antimilitarismen er ikkje pasifistisk, men meiner snarare at soldatane må vende seg mot si eiga regjering for å stoppe ein imperialistisk krig. Antimilitaristar kritiserer det sentraliserte statlege valdsmonopolet og går i staden inn for folkevæpning i ulike former.
Atsonupuri
Atsonupuri er ein vulkan sentralt på øya Iturup i øygruppa Kurilane i Russland. Han har ei høgd på 1206 meter over havet og hadde sist siste utbrot i 1932.
Antimilitarisme
Historie
Men den antimilitaristiske politikken vart halden ved liv av dei partia som gjekk imot krigspolitikken, somme av dei nystarta venstresosialistiske parti. Somme av dei antimilitaristiske partia slutta seg sidan til Tredje Internasjonalen og vart kommunistiske parti.
Kjende sosialistiske antimilitaristar i samband med Første verdskrigen var mellom andre Jean Jaurès, Karl Liebknecht og Rosa Luxemburg, Julius Martov, Lev Trotskij og Vladimir Lenin.
Litteratur
Kjelde: Svensk wikipedia, art. Antimiltarism.
Kornelius Bergsvik
Bergvsik var heradskasserar i Haus kommune og sat som stortingsrepresentant Arbeidarpartiet frå 1928 til 1945. Han var sosialministar frå 1935 til 1936 og finansministar frå 1936 til 1939. Vidare sat han som fylkesmann i Telemark frå 1939 til 1959.
Seiki Aizawa
Seiki Aizawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Nederrijn
Nederrijn (Nedre Rhinen) er namnet på ei grein av Rhinen i Nederland der elva Oude Rijn renn saman med Pannerdens Kanaal (som vart grave ut for å danne ein vassveg mellom Waal og Nederrijn) ved byen Angeren. Byen Arnhem ligg på nordsida av Nederrijn, like etter at elva IJssel forgreinar seg frå Nederrijn. Nederrijn renn vidare til byen Wijk bij Duurstede og frå her held ho fram som elva Lek. Den ein gong viktige, men no litle greina Kromme Rijn, som i romartida var ein del av den nordlege grensa til Romarriket, held fram mot byen Utrecht.
Abrahamittiske religionar
Abrahamittiske religionar er ei samlenemning brukt innan samanliknande religion om monoteistiske religionar som skriv seg tilbake til patriarken Abraham. Dei tradisjonelle abrahamittiske religionane er jødedommen, kristendommen og islam. I tillegg blir nokre gonger bahai, drusismen, mandeismen, rastafarirørsla og sikhismen rekna som abrahamittiske religionar i og med opphavet sitt i ein eller fleire av dei tre abrahamittiske kjernereligionane.
Det finst ingen fastsett definisjon på omgrepet, og nokre medlemmer av dei ulike religionane kan føla seg støtte av at ein prøver å plassera dei innan ein slik religiøs tradisjon. Andre ønskjer derimot å framheva slektskapen mellom religionane.
Felles for dei abrahamittiske religionane er likevel at dei tek meir eller mindre utgangspunkt i jødedommen slik han blei praktisert i Israel og Judea ved byrjinga av det første tusenåret før vår tidsrekning. Dei har òg til felles at dei ser på patriarken Abraham som ein andeleg eller kjødeleg stamfar.
Kjellaug Veivåg Høyvik
Kjellaug Veivåg Høyvik  var ordførar for Senterpartiet i Askvoll frå 1993 til 2003.
Frederik Heidmann
Frederik Hartvig Johan Heidmann var ein norsk embetsmann, eidsvollsmann og stortingsmann.
Heidmann var fødd i Skogn i Nord-Trøndelag. Han var son av ein offiser i trondhjemske infanteriregiment. År 1795 vart han sjølv sekondløytnant i trondhjemske dragonkorps, 1803 premierløytnant og frå 1811 titulert rittmeister. Då armeen vart omorganisert i 1818 vart han sjef for Skognske eskadron.
I 1814 var Heidmann utsending frå dragonkorpset til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han var då med i deputasjonen som møtte kongen den 17. mai. Sidan var han stortingsmann frå Nordre Trondhjems amt i 1818, 1821 og på det overordentlege storting 1822. I 1818 var han med i ti komitear, mellom dei konstitusjonskomiteen og om smålenssaka. År 1821 var han både president og visepresident i Odelstinget, i 1822 visepresident. Han var i 1821 med i 20 komitear, mellom dei om matrikkellova og om Bodøsaka.
På stortinget 1827 og overordentleg storting 1828 representerte han Hedmark. Han var begge gongane medlem av Lagtinget. I 1827 var han formann i militærkomiteen og medlem av komiteen om kjøpstad i Oplandene. På same tinget var han medlem av riksretten. På det overordentlege storting 1828 var han formann i reglementskomiteen.
1821 vart Heidmann amtmann i Hedemarkens amt, eit embete som han styrte til 1849. I 1825 var han med i ein kongeleg kommisjon om kjøpstad i Oplandene (Oppland og Hedmark). Heidmannsgate i Hamar er oppkalla etter han, til minne om innsatsen hans for å gje Hamar bystatus på ny. Heidmann døydde på garden sin i Stange i 1850, og vart gravlagd på Ottestad kyrkjegard.
Halten
Halten er eit avfolka fiskevær i Frøya kommune i Trøndelag. Halten ligg lengst nord i Froan og utgjer den nordlegaste delen av den 40 nautiske mil lange øyrekka utanfor Frøya, som strekkjer seg frå Sula i sør til Halten i nord.
På Halten finst Halten fyr, som framleis er bemanna.
Halten har hurtigbåtsamband eit par gonger i veka til Sula, Mausund og Froan og til Frøya og derfrå vidare til Trondheim.
Historie
Den første skriftlege nedteikninga om ferdsel til Halten er frå 1548 og viser innbetalt utrorsavgift. Men truleg har folk nytta Halten lenge før det.
I 1779 kjøpte Henrik Borthen heile Froan og området var eigd av familien til 1927 då Sør-Trøndelag Landbruksselskap frikjøpte fiskeværet. Tobias Ulrik Borthen stod for det meste av utbygginga frå 1868 og fram til den første verdskrigen. Tobias Borthen bygde ei brygge (Borthen-brygga/Skankbrygga) og ei stor trønderlån (Skanklåna).
I sine glansdagar var Halten det største fiskeværet i Sør-Trøndelag. På det meste kunne det vere opp mot 1000 fiskarar i Halten. Folkemengda var så stor at det vart etablert eige sjukehus på Halten. Nedgangen for fiskeværet byrja med større og meir moderne båtar med lugarar, som førte til at det ikkje lenger var trong for rorbuer. I 1963 brann Skanklåna ned, mange meiner at dette var vendepunktet for Halten og fråflyttinga skaut fart. I 1988 avgjorden dåverande eigar Torstein Erbo å legge ned fiskemottaket. Dei to siste fastbuande, Harald og Borghild Støen flytta frå fiskeværet i november 1988. Halten er i dag eigd av Stiftelsen Halten - Nekolai Dahls Minne.
Halten i dag
Mange med tilknyting til Halten bur der om sommaren, i tillegg til turistar. Halten har fleire rorbuer og hus med spesielle namn som «VestIndien», «Banken», «Høiskolen», «Telemonhei», «Minde», «Klasbua», «Sykehuset», «Templet», «Svana», «Havna» og liknande. Den tredje lørdagen i juli vert Haltendagen arrangert med fleire kulturarrangement på været, på Fiskarheimen vert det servert rømmegraut og det vert halde åresal og bryggedans. Til dette arrangementet er det sett opp ekstra båttransport.
Palmarola
Palmarola er ei klippefull øy i Tyrrenhavet utanfor vestkysten av Italia. Ho er ikkje busett, men er den nest største av Dei pontinske øyane og ligg om lag 10 km vest for Ponza. Øya har eit areal på 1,36 km².
Pave Silverius vart send i eksil og døydde på Palmarola i 537 etter usemje i kyrkja om forholdet til den bysantinske keisaren i Konstantinopel. Silverius, som seinare vart kanonisert som St. Silveriu, er vernehelgen for øya Ponza.
Kočevski Rog
Kočevski Rog (tysk Hornwald) eller berre Rog er eit karstplatå i Kočevje-høglandet oppfor Črmošnjicedalen i Slovenia. Platået høyrer til Dolenjska i Dei dinariske Alpane. Det høgaste området er den sentrale delen med toppen Veliki Rog på 1099 meter over havet. Platået er kledd med tett skog. Den einaste skistaden i Dolenjska ligg her, Rog-Črmošnjice (eller Gače).
Grevar av Ortenburg koloniserte området med tyske bønder kalla Kočevarji omkring år 1350. I løpet av den andre verdskrigen forsvann dei, og området har sidan den gong hovudsakleg vore aude.
Eiki Onodera
Eiki Onodera er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Kristoffer Borgersson Hoen
Kristoffer Borgersson Hoen var ein norsk gardbrukar, haugianar, eidsvollsmann og bygdehovding i Øvre Eiker i Buskerud.
Eiki Onodera
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Kristoffer Borgersson Hoen
Hoen var frå garden Vollestad i Eiker, som far hans dreiv. Sjølv kjøpte han garden Hoen i heimbygda i 1791 og dreiv denne. Han vart ein kjend haugianar. Jula 1797 heldt Hoen, saman med Hans Nielsen Hauge, eit oppbyggingsmøte for lokale bønder. Etter påtrykk frå soknepresten, Frederik Schmidt, prøvde lensmannen i bygda å arrestere Hauge. Nokre av bøndene sette då i verk ein avleiingsmanøver, medan Hoen hjelpte Hauge med å flykte ut av amtet.
I 1814 vart Hoen vald til utsending for Buskerud amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. Ein av dei andre utsendingane frå amtet var førnemnde Schmidt. På Eidsvoll slutta Hoen seg til sjølvstendepartiet.
Hoen var mykje involvert i å utvikle Eiker som jordbruks- og seinare industrikommune. Mellom anna var han 1810-24 styrar av bygdemagasina.
Hoen var far til Borger Kristoffersson Hoen, og farfar til Olaus Borgersen Fjerdingstad.
17. mai 1845, på dagen 31 år etter han var med å legge grunnsteinen for nyare norsk samfunnsskipnad, døydde Hoen heime på garden Vollestad.
Johan Jørgen Broch
Johan Jørgen Broch var ein offiser og stortingsmann.
Broch var fødd i Asker. Far hans var offiser, og han sjølv vart ti år gammal sett i lære på den militære skulen i Kristiania. Etter seks år, 1807, vart han uteksaminert og vart premierløytnant i 1. akershusiske regiment. Han deltok under felttoget i 1808-09. År 1812 vart han kaptein i nordenfjeldske regimnet. Deltok i felttoget i 1814, ved Blaker skanse.
Etter 1814 fekk Broch kommando over eit kompani i Fredrikstad. Han vart i 1818 overført til kristiansandske brigade, steig til major i 1835. To år etter, 1837, vart oberstløytnant og sjef for valderske korps 2. akershusiske brigade. I 1842 vart han sjø- og landkrigskommissær i vestre akershusiske distrikt. Han budde då i Larvik, og seinare i Tønsberg.
Broch tok avskjed som krigskommisær i 1860. Han flytta då til Kristiania, men døydde før året var over.
Koala
Koala (Phascolarctos cinereus) er namnet på eit slag bjørneaktige, planteetande pungdyr som lever i tre. Dei er den einaste arten i familien Phascolarctidæ. Dyra et nesten berre eukalyptusblad, som gjev dei all det vatnet og næringa dei treng. Koalaen er òg kjend for å sova mykje, opptil 18 timar kvart døgn.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2003
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2003 var ei norsk fotballturnering som vart arrangert i 2003. Det var det 98. Noregsmeisterskapen i fotball. Rosenborg vart noregsmeistrar etter å ha slått Bodø/Glimt i finalen, som vart spelt søndag 9. november på Ullevaal Stadion i Oslo.
196
Året 196 var eit skotår som starta på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Dexter og Messalla var konsular (eller sjeldnare, år 949 ab urbe condita).
Kamandjeh
Kamandjeh (persisk skrift کمانچه) er eit persisk strykeinstrument, med ein kuleforma lydkasse av tre (ofte morbærtre) og klangbotn av skinn. Instrumentet vert spela med boge og ordet «kamandjeh» kjem frå det persiske ordet kaman, som tyder 'boge'.
196
Hendingar
I Romarriket:
Kamandjeh
I gamle dagar hadde instrumentet berre tre strengjer, to av silketråd og ein av messing, men i det siste århundre har det vore vanleg med fire metallstrenger. Den gamle typen strekte seg over om lag to oktavar, medan den nye typen går over fire oktavar. Lyden frå kamandjeh er rik på overtonar og kan av og til minna både om lyden til hardingfele og siter, men den er likevel svært annleis.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2003
Bodø/Glimt kom til finalen ved å slå Verdal, Mo, Tromsdalen, Ørn-Horten, Aalesund og Tromsø.
Koala
Skildring
Koalaer har tett grå pels med kvitleg underside og store hovud med ein lett kjenneleg, stor, svart snute. Ytste tåa på bakfoten er kort og sit på det andre leddet, medan dei to neste er nær samanvaksne, men med skilde klær. På framfoten står første og andre tåa mot dei andre, slik at dyret lett kan gripa og klatra.
196
Hendingar
I Asia:
Kamandjeh
Kamandjeh er mykje brukt i klassisk iransk, aserbajdsjansk, turkmensk og usbekisk musikk.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2003
Rosenborg kom til finalen ved å slå Buvik, Clausenengen, FK Lofoten, Fotballklubben Lyn, Haugesund og Skeid.
Koala
Skildring
Vekta varierer mellom 5 og 14 kg og lengda mellom 60 og 85 cm.
Kamandjeh
Nokre kjende utøvarar er Ali-Asghar Bahari, Ardeshir Kamkar, Saeed Farajpouri, Mehdi Azarsina og Kayhan Kalhor.
Koala
Levesett
Føda til koalaen er nesten berre eukalyptusblad, noko få andre dyr gjer. Blada er proteinfattige og inneheld ei rekkje vanskeleg fordøyelege stoff. Som dovendyr og vombatar har koalaen eit svært lågt stoffskifte og kviler mykje, 16–18 timar kvart døgn, hovudsakleg ved å sova. Koalaen er berre aktiv nokre timar om natta.
Dyra lever åleine og lagar få lydar, men under paringstida kan hannen laga ein nasal lyd som ein kan høyra opp mot ein kilometer vekke.
Trugsmål
Jakt, hovudsakleg for pels, førte til at koalaen nesten var utrydda ved byrjinga av 1900-talet. Dyra forsvann heilt frå South Australia, men er blitt gjeninnførte, og finst no langs heile austkysten av Australia frå nær Adelaide til byrjinga av Cape York-halvøya og innover så langt der veks skog.
Den finske riksdagen
Den finske riksdagen (finsk eduskunta) er parlamentet i Finland. Riksdagen har eitt kammer, og 200 representantar.
Historie
I 1809 vart Finland teke frå Sverige av Russland. Same året kalla tsar Alexander I av Russland, som no òg var storfyrste av Finland, inn til ein lantdag i Borgå. Lantdagen var ei stenderforsamling, med utgangspunkt i dei svenske vedtektene om Sveriges ståndsriksdag, fordi keisaren hadde lova at gamal svensk rett skulle gjelda i Finland inntil vidare.
Frå og med Lantdagsordninga frå 1906 vart det innført lik og allmenn stemmerett i landet. Finland vart såleis det fyrste landet i Europa med allmenn stemmerett for kvinner. Stenderforsamlinga vart gjort om til ei forsamling med eitt kammer.
Elva Lek
Lek er ei elv vest i Nederland med ei lengd på 62 km. Ho er ei fortsetjing av Nederrijn etter Kromme Rijn vert ei grein av elva ved Wijk bij Duurstede. Hovudleia vestover frå her vert frå dette punktet kalla Lek. Nederrijn er igjen ei bielv frå Rhinen.
Den finske riksdagen
Historie
Det noverande Riksdagshuset vart teke i bruk i 1931.
Elva Lek
Namnet Lek kjem frå det mellomnederlandske ordet leek som tyder «vassveg»
Den finske riksdagen
Historie
Talsmannen for Riksdagen (finsk eduskunnan puhemies), tilsvarande stortingspresident i Noreg, har sidan juni 2019 vore Matti Vanhanen.
Elva Lek
Delar av elva dannar grensa mellom provinsane Utrecht og Gelderland, og mellom Utrecht og Zuid-Holland.
I romartida rann Nederrijn ut i Kromme Rijn og desse elvane var hovudleia til Rhinen. Då Kromme Rijn mudra til i mellomalderen vart Lek det viktigaste elvefaret. Like etter Wijk bij Duurstede kryssar elva Amsterdam-Rhin-kanalen, som held fram sørover mot Waal. Ei grein av denne kanalen, Lekkanaal, er tilslutta elva ved byen Nieuwegein.
Andre byar langs elva er Culemborg, Vianen, Schoonhoven, Nieuw-Lekkerland og Lekkerkerk. Elveleiet er faktisk noko høgare enn det omliggande landet og dike er derfor heilt nødvendig for at Lek framleis skal eksistere. Ved landsbyen Kinderdijk møter Lek elva Noord og dei renn vidare som Nieuwe Maas som renn vidare mot Nordsjøen.
Aursøya
Aursøyan (eller Aursøy) utgjer saman med Måøya, Gårdsøya, og Geitøya øygruppa Mausund i Frøya kommune i Trøndelag.
Aursøyan består av Litle Aursøya og Storaursøya, men øyane vert i daglegtale omtalt som «Aursøya». Litle- og Storaursøya er knytt saman med bru. Litle Aursøya er knytt saman med Måøya via «Aursøybrua» som opna i 1979.
197
197 var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. I Romarriket var det kjend som året då Magius og Rufinus var konsular (eller sjeldnare, år 950 ab urbe condita).
Pannerdens Kanaal
Pannerdens Kanaal er ein kanal i Nederland som vart grave ut mellom 1701 og 1709 gjennom ein stor og grunn sving i elva Rhinen. Dette vart gjort for å betre både elvetrafikken og vassreguleringa.
Satoshi Sayama
Satoshi Sayama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Pannerdens Kanaal
Kanalen som ikkje lenger kan skiljast frå den «verkelege» elva forgreinar seg nordover frå elva Waal eit par kilometer etter staden der Bijlands Kanaal, ein liknande kanal som vart grave ut i ein sving i Waal, endar. Han renn forbi byane Pannerden (på høgre sida), som har gjeve namn til kanalen, og Angeren (på venstre side) og så nordover til punktet der den gamle svingen i Rhinen renn tilbake i kanalen og elva held fram mot Nordsjøen som Nederrijn (Nedre Rhinen). Den gamle svingen i Rhinen eksisterer framleis og vert kalla Oude Rijn (Gamle Rhinen).
Inge Andersen
Inge Andersen er ein norsk idrettsleiar og idrettstrenar som er generalsekretær i Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité. Andersen er også leiar i Idrettens Studieforbund og styremedlem i Senter for Prestasjonsutvikling. Han er busett i Oslo.
Andersen vart generalsekretær i Norges Idrettsforbund i 2004. Han har tidlegare vore tilsett i Finansbanken (2001–2003) og i Storebrand Bank (2003–2004). I tillegg har han vore trenar for det norske kvinnelandslaget i langrenn, juniorlandslaga til Norges Skiforbund, det sveitsiske langrennslandslaget for kvinner og menn og Team Postgiro.
Aiguilles Rouges
I motsetnad til Mount Blanc-massivet, har ikkje Aiguilles Rouges isbrear. Det alpine stadiet byrjar rundt 1 800 meter med grove steinblokker, og over her stikk ei rekkje nåler ut, frå Col des Montets til Brévent. Den nordvestlege delen av massivet har mindre vegetasjon sidan det får mindre sollys. Den andre sida har mykje rikare vegetasjon, mellom anna soldogg, martagonlilje og orkidéar. For å verne om denne fjellkjeda vart Réserve naturelle des aiguilles Rouges oppretta i 1974 og dekkjer 32,79 km².
Inge Andersen
Andersen har hovudfag frå Norges idrettshøgskole, der han også arbeidde som stipendiat i 1993–1994 i samband med dr.scient.-studium.
Aiguilles Rouges
Frå Aiguilles Rouges har ein eit flott utsyn over toppane i Chamonix, isbreane på Mont Blanc og dei vestlege delane av Alpane. Den franske målaren Samivel måla Mont Blanc frå her. Den høgaste toppen i fjellkjeda inneheld ordet Belvédère (som tyder «vakkert utkikkspunkt») fordi ein har 360° utsyn til dei omliggande fjella. Passet mellom Flégère og Planpraz, ved foten Aiguilles Rouges, vert kalla Grand Balcon Sud (Den store sørlege balkongen).
I den austlege delen av massivet ligg det fleire fjellvatn, mellom anna Lac Blanc ved foten av Aiguille Belvédère.
Dei største klatreskulane i Chamonix ligg i massivet.
Ismaïl Sghyr
Ismaïl Sghyr er ein marokkansk tidlegare langdistanseløpar som frå 2000 tevla for Frankrike. Han vann sølvmedaljen på 5 000 meter under europameisterskapen 2002.
Aktiv
16 år gammal flytta Sghyr til Bordeaux i Frankrike, men kom til å representere Marokko til han hausten 1999 vart fransk statsborgar. Han slo gjennom med fjerdeplass på 5 000 meter i Göteborg-VM 1995. Etter å ha vunne 10 000-meteren ved Mellomhavsleikane 1997 vart han same sesongen på ny nummer 4 på 5 000 m under verdsmeisterskapen i Aten.
30. juli 1999 sette Sghyr personbeste på 10 000 meter med 27.12,3 ved DN-galan i Stockholm, slått einast av Paul Tergat frå Kenya. Under Bislett Games i Oslo 28. juli 2000 forbetra han sin personlege rekord og den franske rekorden på 5 000 meter til 12.58,8, endå om han berre vart nummer 7 i tevlinga.
Sghyr representerte Frankrike ved Edmonton-VM 2001 der han vart femtemann på halvmila. Året etter sprang han inn til sølvmedalje på same distansen ved europameisterskapen 2002.
Sjokade
Sjokade er eit mørkt norsk sjokoladepålegg. Det blei lansert i 1961 av Stabburet, og er dermed det eldste norske sjokoladepålegget. Sjokade er laga med kakao, kokosolje og karamellisert sukker. Det inneheld ikkje nøtter eller mjølk.
Stabburet lagar framleis pålegget som del av Orkla Foods.
Nugatti er eit liknande, men lysare og nokre år yngre sjokoladepålegg.
Ein kan få Sjokade både i boksar og tuber.
Kakaoen i Nugatti er UTZ-sertifisert, det vil seia at produksjonen av han følgjer visse vilkår for menneske og miljø.
Attitude
attitude er eit britisk livsstilsmagasin for homofile. Magasinet vert seld over heile verda og er tilgjengeleg på iPad og iPhone via App Store og Android via Google Play. Den fyrste utgåva vart gjeven ut i mai 1994. Sidan mars 2011 har det vorte laga ein eigen thaiutgåve.
Innhald
Fleire kjendiser har vore på framsida av magasinet, mellom anna Rupert Grint, Tony Blair, Daniel Radcliffe, Madonna, Heath Ledger, Sacha Baron Cohen som Brüno, David Cameron, Clive Owen, David Beckham, Take That, James Franco, Dominic Cooper, Mitch Hewer, Mark Feehily, Kevin McDaid, Kylie Minogue, Marilyn Manson, Elton John, McFly, Robbie Williams, Rupert Everett, Justin Timberlake, Philip Olivier, Freddie Ljungberg, George Michael, Rufus Wainwright, Will Young, Christina Aguilera, Dermot O'Leary, John Barrowman, Gary Lucy, Beth Ditto, Cheyenne Jackson og Scissor Sisters.
I mai 2005 vart Tony Blair den fyrste statsministeren som har gjeve eit intervju med eit tidsskrift for homofile. Fire år seinare gav han sitt andre intervju med eit tidsskrift for homofile nokonsinne då han vart intervjua for å markere at det var 15 år sidan attitude vart gjeven ut fyrste gong.
I februar 2010 var leiaren for Det konservative partiet, David Cameron, på framsida av magasinet då han gav sitt fyrste intervju med eit tidsskrift for homofile.
Pyreneane
Pyreneane er ei fjellkjede i Sørvest-Europa, og dannar den naturlege grensa mellom Frankrike og Spania. Ho skil Pyrenéhalvøya frå Frankrike, og strekkjer seg om lag 430 km frå Atlanterhavet (Biscayabukta) til Middelhavet (Cap de Creus).
Heikki Holmås
Heikki Eidsvoll Holmås på Voss i Hordaland er ein norsk politikar frå Sosialistisk Venstreparti, son av forfattaren Stig Holmås og ingeniør/tekstilarbeidar Ingebjørg Monsen. Han var stortingsrepresentant frå Oslo i periodane 2001-2005, 2005-2009, 2009-2013 og 2013-2017. Før det var han vararepresentant i perioden 1997–2001.
Pyreneane
Stort sett dannar hovudryggen den fransk-spanske grensa med Andorra i mellom. Det største unntaket er Val d'Aran, som høyrer til Spania på nordsida av fjellkjeda. Andre mindre orografiske unntak er Cerdanya og den spanske eksklaven Llívia.
Pyreneane er kalla opp etter Pyrene (brann på gresk), som var dotter av Bebryx og som vart valdteken av Herakles. Etter at ho fødde ein slange vart ho skremd og flykta til fjella, og vart her anten brend eller eten av ville dyr. Herodot sette denne legenda på kartet sitt over Oikoumene (verda i følgje grekarane) så tidleg som 450 fvt.
Geografi
Politisk er Pyreneane ein del av departementa (frå aust til vest) Pyrénées-Orientales, Aude, Ariège, Haute-Garonne, Hautes-Pyrénées og Pyrénées-Atlantiques (dei to siste inneheld Pyreneane nasjonalpark) i Frankrike og ein del av dei spanske provinsane, frå aust til vest, Girona, Barcelona, Lleida, Huesca, Zaragoza, Navarra og Guipúzcoa.
Heikki Holmås
23. mars 2012 vart Holmås utviklingsminister i Regjeringa Stoltenberg II, ein posisjon han sat i til regjeringa gjekk av den 16. oktober 2013.
Pyreneane
Geografi
Heile fyrstedømet Andorra ligg i Pyreneane.
Eggesbønes
Eggesbønes er sørlege bydel av kystbyen Fosnavåg i Herøy kommune i Møre og Romsdal.
Eggesbønes har ei stor hamn der store fiskebåtar som Eros og Skaar senior ligg til kai når dei ikkje er på fiske. Verdas største lakseslakteri ligg også på Eggesbønes, Marine Harvest.
Pyreneane
Geografi
Fysisk er Pyreneane delt i tre delar: Det sentrale, det atlantiske eller det vestlege og det austlege. Dei sentrale Pyreneane strekkjer seg austover frå Somport-passet til Val d'Aran, og inneheld dei største toppane i fjellkjeda:
I Dei atlantiske Pyreneane vert fjella gradvis lågare frå aust mot vest, før dei glir over i Baskarfjella nær Biscayabukta. I Dei austlege Pyreneane er middehøgda svært jamn, med unntak av dei austlegaste delane av Pyrénées Ariégeoises, før dei brått vert lågare i ein del av fjellkjeda kalla Albères.
Geologi
Pyreneane er eldre enn Alpane og sedimenta vart først avleira i kystbasseng i periodane paleozoikum og mesozoikum. For mellom 100 og 150 millionar år sidan, under den lågare krittida, spreidde havbotn i Biscayabukta seg utover, og pressa det som i dag er Spania mot Frankrike. Det intense trykket og løftinga av jordskorpa påverka først dei austlege delane og strekte seg så gjennom heile kjeda, og nådde toppen i eosen-perioden.
Dei austlege delane av Pyreneane består hovudsakleg av bergartane granitt og gneis, medan dei vestlege granittoppane har lag med kalkstein på sidene. Fjellkjeda har ein massiv og lite nedslipt utsjånad som kjem av dei store mengdene granitt. Granitt er ein svært hard bergart som står imot erosjon, i tillegg til at det har vore lite isbrear i området.
Landskap
Landskapet i Pyreneane er kjenneteikna ved:
Naturressursar
Det finst ikkje så mykje malm i Pyreneane, men det var tidlegare fleire jerngruver ved Vie de Sos i Ariège og ved foten av Canigou i Pyrénées-Orientales. På den spanske sida er det store nok førekomstar av kol til at det er økonomisk å vinne det ut, medan det på den franske sida finst fleire førekomstar av brunkol. Dagbrota i Trimoun (Ariège) er ein av dei største kjeldene til talkum i Europa.
Det finst mange mineralkjelder, og fleire av desse er ganske spesielle, mellom anna varmekjeldene, som ein har lite av i Alpane. Varmekjeldene, som i Bagnères-de-Luchon og Eaux-Chaudes er svovelhaldige og ligg stort sett høgt. Dei lågare kjeldene, slik som i Bagnères-de-Bigorre (Hautes-Pyrénées), Rennes-les-Bains (Aude) og Campagne (Aude) er stort sett selenhaldig og ikkje veldig varme.
Harald Aars
Harald Aars var ein norsk arkitekt, fødd og død i Kristiania/Oslo der han òg hadde det meste av sitt virke.
Pyreneane
Klima
Nedbørsmengdene, både regn og snø, er mykje større på vestsida enn på austsida av Pyreneane. Dette gjer mellom anna at dei austlege Pyreneane ikkje har isbrear, sidan det ikkje kjem nok snø her til at dei kan utvikle seg. Isbreane ligg stort sett på nordsida av Dei sentrale Pyreneane, og strekkjer seg ikkje langt ned i dalane, slik som i Alpane, men strekkjer seg heller langs fjellkjeda. Her, som i andre fjellkjeder i Europa, er det spor av mykje meir omfattande isbredanning under den siste istida. Snøgrensa varierer i forskjellige delar av Pyreneane frå 2 700 til 2 800 meter over havet.
Harald Aars
Aars var utdanna ved Kristiania tekniske skole i 1895 og studerte deretter ved Royal College of Art i London i åra 1897-98. I 1904 etablerte han eigen arkitektpraksis i Kristiania.
I dei fyrste åra av privatpraksisen teikna han ein del bustadhus og kyrkjer i tillegg til skulebygg. Han hadde òg eit samarbeid med Harald Hals og Lorentz Harboe Ree og i lag med dei var han med på å planleggje og teikne Gimlekomplekset; bustadhusa rundt Frogner kyrkje i Bygdøy allé, Oslo.
Pyreneane
Plante- og dyreliv
At vestsida av Pyreneane har meir nedbør enn den austlege sida kan ein sjå igjen i vegetasjonen. Dei lågare fjella lengst vest er skogkledd, men skogområda minkar lenger aust, og dei austlege Pyreneane er berre. I vest er plantelivet, i det minste i nord, mykje likt som i Sentral-Europa, medan det i aust har meir til felles med Middelhavet, sjølv om det berre er om lag ein breiddegrad mellom desse områda. Pyreneane har mange endemeiske artar, og av dei meir spesielle finn ein den einaste europeiske arten av Dioscorea, Dioscorea pyrenaica, som berre er å finne ein høg stad sentralt i Pyreneane, og den monotype slekta Xatardia, som berre veks i eit høgt fjellpass mellom Val d'Eynes og Catalonia. Den mest vanlege plantearten i fjella er bergsildre, som det finst fleire endemiske artar av her.
Harald Aars
Aars teikna òg byens første kino, Regina teater på Grünerløkka. I 1911 stod han for teikningane til Piperviken kyrkje. Kyrkja var delvis middelalderinspirert og låg i Munkedamsveien i Oslo, ho blei reven i samband med reguleringa av Vikaområdet i 1959. Aars fekk Houens fonds diplom for sitt arbeide i 1923. Om lag på same tid som han arbeidde med Piperviken kyrkje, fekk han oppdraget med å teikne Lovisenberg kyrkje for Diakonissehuset. Kyrkja er av ein heilt anna karakter enn den fyrste, Lovisenberg er i nyromansk stil med trekk frå gotikk og har saltak tekka med skifer og sidestilt tårn.
Heikki Holmås
Holmås er tidlegare sentralstyremedlem i Norges Gymnasiastsamband, og tidlegare leiar i Sosialistisk Ungdom.
Harald Aars
I åra 1920-40 var han byarkitekt i hovudstaden og var med å setje preg på nybygg og reguleringsvirke.
Av øvrig arbeid fra Aars må nemnast Fagerborg skule frå 1916, St. Hanshaug Terrasse, Ullevålsveien 16 frå same år og Geitmyrsveien 3-7 frå 1925. I 1918-20 utforma han Bislett bad i nordisk nybarokk saman med Lorentz Harboe Ree. Øvre Slottsgate 27 er ein forretningsgard i nordisk nybarokk frå 1919. Året etter stod han for Vestre Frikyrkje i Pilestredet 69, Hersleb skule er frå 1922–24 og var i lag med L.H. Ree. Dei såkalla Ilakvartala med Uelands gate 26-52 (kvartal IIB, 1923-33) og Fougstads gate 27-51 (kvartal IIA, 1925-26). Sagene brannstasjon er frå 1931. Fyrste del av Elvebakken vidaregående skule frå 1937–38 er òg av Aars.
Aars var innehavar av Vasaorden, Nordstjerneordenen og Finlands kvite roses orden.
Heikki Holmås
Kjelder
.
Pyreneane
Plante- og dyreliv
Ein har òg fleire endemiske dyreartar i Pyreneane. Pyreneisk desman, ein type moldvarp, finn ein berre ved enkelte fjellelvar på nordsida av fjella. Det einaste andre medlemet av denne slekta finn ein ved elvar i Kaukasus sør i Russland. Ein finn òg ein endemisk art av salamander, kalla Euproctus pyrenaicus, som òg held til i bekkar og vatn i stor høgd. I grottene i finn ein fleire blinde insektartar. Pyreneisk steinbukk vart på mystisk vis utrydda i januar 2000, og den pyreneiske brunbjørnen vart neste utrydda på grunn av jakt i 1990-åra, men vart redda då tre bjøar vart frakta inn frå Slovenia. Bestanden har auka, og ein meiner no at det er om lag 15 brunbjønar i område.
Folkesetnad og kultur
For informasjon om etnologien, folkeminnene, institusjonane og historia til Pyreneane, sjå Andorra, Aragon, Ariege, Baskerland, Béarn, Catalonia, Navarre, Roussillon, Almogavars og Marca Hispanica.
Språk som vert snakka i området, er fransk, spansk, katalansk, oksitansk (inkl. aranesisk), aragonsk og baskisk.
Sport og fritid
Begge sidene av Pyreneane har populære vintersportstader for alpin skisport og fjellklatring.
Pyrena er ein konkurranse i hundekjøring som vert halden i Pyreneane.
Om sommaren og hausten er to store sykkelritt innom Pyreneane, Tour de France, som vert halde kvart år i juli, og La Vuelta a España, som vert halde i september. Etappane som vert halde i Pyreneane er ofte avgjerande i begge ritta, og trekkjer til seg hundretusenvis av tilskodarar til området.
Skisenter
Av skisenter i Pyreneane finn ein
Motoki Imagawa
Motoki Imagawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Birobidzjan
Birobidzjan (russisk Биробиджа́н; jiddisch ביראָבידזשאן) er hovudstaden i Den jødiske autonome oblasten i Russland. Byen ligg ved elvane Bira og Bidzjan, som begge har gjeve namn til byen, og er nær grensa til Folkerepublikken Kina og ved den transsibirske jernbanen. I 2010 hadde byen 75 400 innbyggjarar. Jiddisch er eitt av dei offisielle språka der, og blir framleis i nokon grad bruka.
Dei som gjestar området skal finne det overraskande grønt. Det er mest lettindustri der. Ein dokumentarfilm kalla L’Khayim, Kamerat Stalin! om korleis Stalin oppretta denne regionen for jødane på 1930-talet og korleis tusenvis av jødar slo seg ned der, kom i 2003. I tillegg til at filmen viser historia om opprettinga av dette som skulle vere eit «jødisk heimland», viser filmen scener frå dagens Birobidzjan og intervju med jødiske innbyggjarar.
Det var ikkje så stor del av dei sovjetiske jødane som slo seg ned i Birobidzjan, men dei som gjorde det, kom seg iallfall unna det Holocaust som ramma jødane i den vestlege delen av landet da Nazi-Tyskland gjekk til åtak på Sovjetunionen i 1941.
Ekteskap
Ekteskap (òg hjonskap, ektestand eller giftarmål) er ei formell, personleg binding mellom to eller fleire personar som finst i ei eller anna form i dei fleste samfunn. Ekteskap skjer gjerne mellom to kjønnsmodne personar av ulikt kjønn som ikkje er i nær slekt, men er ikkje avgrensa til desse tilfella.
Føremålet med å inngå ekteskap kan til dømes vera å skapa ein familie, lovleggjera seksuelt samkvem eller danna alliansar mellom slekter. Ektefellane vil ha visse plikter overfor kvarandre, slik som å bidra til ekteskapet med materielle gode eller arbeid, vera tru mot ektefellen, eller ha samleie med kvarandre. Inngåinga av ekteskap blir kalla vigsel, medan ein eventuell seremoni med tilhøyrande feiring av vigslinga blir kalla bryllaup. Ei formell oppløysing av bindinga blir kalla skilsmisse.
Ulike former for ekteskap
Den forma for ekteskap som er vanlegast i verda i dag er monogami, eit ekteskap mellom berre to personar. Andre former som har vore vanlege og framleis er i bruk visse stader er polygami (fleirgifte), der ein person har fleire partnarar, eller fleire personar er gift med einannan. Dei mest tradisjonelle formene for polygami er polygyni (fleirkoneri) der ein mann har fleire koner, og polyandri (fleirmanneri), der ei kvinne har fleire ektemenn. Gruppeekteskap mellom fleire kvinner og fleire menn er svært uvanleg. Saman med desse ekteskapsformene kan det finnast fleire slag uformelle samlivsformer, til dømes ved at ein eller begge partane har elskarar som er godkjende, eller ikkje, av den andre parten og samfunnet elles.
Kven kan giftast?
Alle kulturar har strenge, til dels kompliserte grenser for kven ein ikkje kan gifta seg med. Nokre av desse reglane er nær universelle, men det er mogleg å finna unntak til så godt som alle.
Rosenlundsalen
Rosenlundsalen i Konservativen i Halden er truleg Noregs eldste eksisterande teatersal. Salen er omtala i ein branntakst fra 1777 og er dimed eldre enn både Fredrikshalds teater og Gamle Scene ved Trøndelag Teater. Huset er ført opp mellom 1759 og 1765.
Ekteskap
Folk som kan få ungar saman
Eitt av hovudmåla med å inngå ekteskap er å føda ungar innanfor ei ramme som er godkjent av samfunnet rundt. Å ikkje kunne fullføra eit samleie eller å ikkje få ungar har blitt og blir mange stader rekna som grunn til å oppløysa ekteskapet, eller til å ta seg ein ny ektefelle.