cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Data
Datainnsamling
I samband med klimaforsking vert det samla inn borekjerner frå isbrear, jord og fjell. Meteorologiske stasjonar samlar inn data om temperatur, vind, straum og så vidare, som meterologane så nyttar i simuleringar for å mella veret noko fram i tid. I eit antiblokkeringsbremsesystem samlar ein inn data om rotasjonsfarten på hjula, som vert nytta for å korrigera bremsekrafta slik at hjula ikkje vert blokkerte. Når ein sender opp ein rakett vert det samla inn data om akselerasjon, vinkel på raketten, temperaturar på ulike komponentar og så vidare. På sjukehus vert det samla inn data om pasienten, som temperatur, hjartefysiologi (EKG), osb.
Datalagring
Data kan lagrast på ulike media, alt etter kva slags data det er. Bøker lagrar data på skinn eller papir, i form av bokstavar. Tidlegare vart det nytta tavler av stein og leire for å lagra skriftleg tekst. Tre og bein vart òg nytta. Datamaskin lagrar data på plate- eller halvleiarlager. For sikkerheitskopiering nyttar ein ofte magnetband eller platelager.
Databasar
Når data skal lagrast på ein strukturert måte og vera lett tilgjengeleg vert det ofte nytta ein databasar. Typiske døme på bruk av databasar er kundekartotek, pasientdata, rekneskap og liknande.
Arkivering
Data som skal lagrast lenge vert arkiverte og lagra på media med lang levetid. Tărtărialeirtavlene i Alba i Romania som, kan vera over 7000 år gamle, så tørka leire kan vera eit svært haldbart materiale. At steintavler òg kan vera haldbare syner den over 2000 år gamle Rosettasteinen og den over 900 år gamle Kulisteinen på Smøla, som begge framleis er lesbare. At tretavler òg kan svært lengje syner den over 7000 år gamle Dispiliotavla. Sjølv om stein, leire og tre er haldbare materiale er dei ikkje særleg praktiske arkiveringsmateriale. Papyrus, pergament og papir, som kan rullast saman og lagast bøker av, tek mykje mindre plass og er lettare å transportera. Sjølv om desse material er skjørare har dei i sume høve vist seg å vara lengje. Til dømes er den rundt 3700 år gamle rhind-papyursen framleis is nokolunde stand og i Det historiske museum i Kairo i Egypt finst det fragment av over 2000 år gamle pergamentmanuskript.
Organiske materiale
Men at nokre verk har overlevd tyder ikkje at materialet alltid er like haldbart. Leirtavler er lette å knusa, stein kan klova, og tre, papyrus, skinn og papir kan rotna eller morkna om det ikkje vert lagra tørt, noko namnet på boka Morkinskinna ber vitne om det. Eld er òg eit stort problem. Til dømes brann begge manuskripta til Heimskringla opp i bybrannen i København i 1728.
På grunn av at papir vert brote ned og smuldrar opp varer ikkje bøker laga av papir evig. Sume typar blekk fører òg til at papiret vert øydelagt. Om det er nytta syrefritt papir og om det er lagra med låg fuktigheit kan ein rekna med at bøker varer nokre hundre år. Holband av papir som tidlegare i noko grad vart nytta for lagring av digital data er skjøre og høver ikkje for langtidsarkivering.
Film
Moderne media har vist seg å ikkje vera særleg haldbare. Tidlegare vart film laga av nitrocellulose, som er svært brannfarleg og ustablit. I perioden 1922 til 1957 var 8 mm, 16 mm, 35 mm og 70 mm film i stor grad basert på cellulosediacetat, som lik andre materialar basert på cellulose er ustabilt og smuldrar opp og vert til pulver. Det same gjeld cellulosetriacetat.
Digital data
I dag vert digital data arkivert på magnetband, eller på magnetisk- og optisk platelager. Data på magnetiske media kan verta øydelagt av magnetfelt. Magnetband og skrivbare moderne optiske platelager held på data rundt 30 år. Magnetiske platelager i bruk varer ikkje meir enn to til fem år, medan platelager som ikkje er i bruk kan vara frå 10 til 30 år. I tillegg til at mediet som lagrar digital data er haldbart er det naudsynt å ha tilgang til ein avspelar for mediet. Det er ikkje alltid tilfelle, etter som utviklinga går svært snøgt og avspelarar for utdaterte medie vert ikkje alltid tekne vare på. I tillegg til sjølve maskinvara trengst det òg eit operativsystem med drivarar for mediet.
Presentasjon av data
Som oftast er det informasjonen som ulike former for data representerer som vert presentert, men er er òg ofte interessert i å presentera data, uavhengig av informasjonen han representerer. Dette er til dømes nyttig i samband med analyse og prosessering av ulike former for data.
Sikring av data
For å unngå tak av data nyttar ein fleire teknikkar, som RAID og sikkerheitskopiering. For å unngå uautorisert tilgang til data vert datamaskinar tilknytt internett sikra med brannmur, innbrotsalarm og antivirusprogram. Svært følsam data, som til dømes pasientjournalar og bankkontoar kan òg sikrast med kryptering.
Dürnten
Dürnten er ein kommune i distriktet Hinwil i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 511 meter over havet.
Elva Jona renn gjennom kommunen. Han ligg sørvest for fjellet Bachtel. Kommunen består av landsbyane Dürnten, Oberdürnten og Tann.
Yucatánhalvøya
Yucatánhalvøya er ei halvøy i Mellom-Amerika som skil Det karibiske havet frå Mexicogolfen. Den nordlege delen av halvøya høyrer til dei meksikanske statane Campeche, Quintana Roo og Yucatán. Den sørlege delen høyrer til landa Belize og Guatemala. Folkesetnaden på halvøya består av mayaindianarar, spansktalande mestisar og engelsktalande kreolar i Belize.
Geografi
Yucatanhalvøya er eit stort flatt skjold av kalkstein. Berre ved Uxmal er det nokre mindre høgder. Dette skjoldet strekkjer seg òg ut i havet, og skapar ein bred kontinentalsokkel. Særleg langs kysten av Belize og Quintana Roo ligg det ei eventyrleg øyverd av korallrev, atollar og småøyar. Dette området av korallrev strekkjer seg inn i Honduras, og utgjer etter Det store barriererevet i Australia det største korallrevet i verda.
Den årlege nedbøren på Yucatán er om lag 500 mm i nord og 1200 mm i sør.
Dei største byane er Mérida (i den meksikanske delstaten Yucatán) med om lag 800 000 innbyggjarar, Cancún (i den meksikanske delstaten Quintana Roo) med om lag 680 000 innbyggjarar, San Francisco de Campeche, Valladolid og Belize City.
Økonomi
Viktige næringsvegar er jordbruk, oljeutvinning samt turisme. Langs austkysten ligg dei største turistanlegga konsentrert rundt Cancún.
Historie
Maya-kulturen blømde på Yucatánhalvøya, i Chiapas, i Belize, i Guatemala og i delar av Honduras og El Salvador. Dei eldste bystatane oppstod i Guatemala, spesielt i Péten lengst sør på halvøya. I den såkalla klassiske perioden, ca. 600-900, låg nokre av dei viktigaste bystatane lengre nord på Yucatánhalvøya. Rundt 900 fann det stad eit samanbrot i økonomi og samfunnsstrukturar i store delar av mayaområdet. Årsakene til dette kan ligge i utpining av jorda, klimaendringar eller andre ting, det er framleis uklart. Som følgje av denne svekkinga vart halvøya utsett for ein invasjon frå det sentrale Mexico, toltekarane frå hovudstaden sin Tula nord for Mexico by dominerte halvøya i eit par hundre år frå 900-1100. Etter dette forfall mayakulturen gradvis inntil den spanske erobringa.
Spanjolane gjekk første gong i land ved Campeche i 1517. Derimot skulle det ta mange års intens kamp, for det meste organisert av Fransisco de Montejo den eldre, og son hans Fransisco de Montejo den yngre før halvøya kom under nokolunde kontroll kring 1540. Campeche by vart då den viktigaste hamnebyen, medan Mérida vart hovudstaden. Òg Valladolid var ein eksponent for spansk språk og kultur i området. Mayaane levde som gjeldsslavar på store spanske gods, og hadde ikkje tilkomst til byene.
Frå 1824 av var det meste av Yucatán meksikansk. Derimot ver den kvite overklassen vann med å stelle seg sjølv, og dei var ikkje spesielt nøgd med den kaotiske politikken i Mexico by. Dermed erklærte dei seg sjølvstendige i 1841. I påvente av reaksjonar frå sentralt hald væpna den kvite overklassen mayaane. Mayaane var derimot meir interessert i å drive sine kvite overherrar ut, og i 1847 starta eit væpna opprør, kalla «kastekrigen». Byen Valladolid vart erobra og dei kvite massakrert eller drive ut. Òg hovudstaden Mérida var nær ved å overgje seg, då brått alle mayaane reiste heim for å plante mais. Dermed rakk ein å få hjelp frå Sentral-Mexico mot å love lojalitet til Mexico. I perioden 1848-1855 vart mayaene drive tilbake, og til slutt var det berre motstand i den sørlege delen av Quintana Roo.
Etter kastekrigen blømde derimot økonomien som følgje av eksport av hennequen, eit naturfiber som vart brukt til tauverk. Då kunstfiber vart tilgjengeleg etter den andre verdskrigen, vart derimot fibra utkonkurrert. Frå 1960-talet har det til gjengjeld utvikla seg ein viktig turistindustri, sentrert rundt Cancún i Quintana Roo.
Mat frå Yucatán
Maten på halvøya har eit tropisk preg. Cochinita pibil er svinekjøtt i ein knallraud saus pakka i bananblad og steikt på glør i ei grop i jorda. Pipián er ein annan saus, laga av graskarfrø, som vert hella over kjøt, pakka inn i bananblad og dampa. Papadzules er tortilla fylt med egg og overhelt med pipián-saus. Pavo relleno («fylt kalkun») er kalkunkjøt steikt lagvis med krydra svinekjøtt og oksekjøtt i ein rik, mørk saus. Sopa de lima er ei kyllingkraftsuppe med mengder av limesaft.
The Grand Illusion
The Grand Illusion er det sjuande studioalbumet til Styx. Plata vart spelt inn i Paragon Recording Studios i Chicago, og kom ut 7. juli 1977 og selte over tre millionar eksemplar i USA. Albumet vart gjennombrotet til bandet og inneheldt hitsinglane «Come Sail Away» and «Fooling Yourself.»
Bakgrunn og songar
Som med mykje av katalogen til Styx, har mange av songane dels mellomalderske og fantasy-tekstar og tema. Somme er allegoriar og kommentarar om det moderne livet i Amerika og erfaringane til medlemmane i eit amerikansk rockeband i siste halvdel av 1970-åra, som «Castle Walls», «Superstars», «Miss America» og tittelsporet.
Songen «Man in the Wilderness» var skriven av Tommy Shaw etter han hadde sett Kansas spele i Detroit, der dei hadde vore oppvarmingsband. Han sa: «Det var episk! I motsetnad til andre presentasjonar av rockemusikk eg hadde sett. Å gå ut så stort opna alle slags idear i hovudet mitt, og neste gongen eg var aleine med den akustiske gitaren min, berre fall denne songen meir eller mindre ut av seg sjølv.».
«Come Sail Away» nyttar segling som ein metafor for å oppnå draumane sine og lengselen etter å segle bort. DeYoung avslørte i In the Studio with Redbeard (som omhandla innspelinga av The Grand Illusion), om at han var deprimert då han skreiv songen etter at dei første to Styx-albuma på A&M, Equinox og Crystal Ball, selde langt mindre enn venta etter suksessen dei hadde hatt med singelen «Lady».
«Fooling Yourself (The Angry Young Man)» var skriven av Shaw. Songen var opphavleg basert på korleis Shaw såg på DeYoung som ein «sint, ung mann» som såg på suksessen til gruppa med eit skeptisk auge som vart sint eller deprimert med kvart tilbakeslag.
Ů
Ů (minuskel: ů) er ein bokstav i det tsjekkiske alfabetet. Han står for ein lyd som historisk vart skriven med o, men som no vert uttalt som [uː] (IPA), altså likt med bokstaven ú. Ů kan ikkje stå fyrst i ord, då vert ú nytta i staden. Det tsjekkiske ordet for ringen er kroužek («ring») og han viser at u-en over tid har gått frå ein lang ó til uo-diftong for so å verta den lange ú-en han er i dag. Han vert difor heller ikkje nytta i lånord eller lydord.
I Unicode har han kodane U+016E (Ů) og U+016F (ů).
Leiketøy
Eit leiketøy eller ei leike er noko som ein kan leike med, anten ein er barn eller vaksen. Dei kan vere enkle ting brukt i ein fornøyeleg aktivitet, eller dyre og innvikla saker. Medan mange leiketøy har svært lange tradisjonar bak seg, er andre meir moteprega, og assosierte med særskilde tiår.
Leiketøy er ofte mindre modellar av ting og vesen frå det verkeleg livet, til dømes av reiskap (som spann og spade, leikehammar, kjøkkensett), dyr (tøydyr eller plastikkdyr), menneske (dokker og leikesoldatar), og køyretøy (som leikebilar og togsett).
Merkeleiker
Mange suksessrike filmar, fjernsynsprogram, bøker og idrettsformer har offisielle produkt, ofte leiketøy, som vert laga og selde. Blant dei mest kjende døma er Star Wars og Manchester United. Eit anna døme er eit transportselskap eigd av Eddie Stobart som byrja å produsere modelllastebilar, og no subsidierar resten av selskapet. Nye produktseriar vert i dag ofte planlagde som større kampanjar med både leiketøy og TV-seriar og filmar heilt frå starten av, til dømes Pokemonkort.
Vaksenleiker
Leiketøy hovudsakleg selde til vaksne vert gjerne marknadsført som ein måte å redusere jobbrelatert stress og kallast ofte stressfjernarar. Desse må skiljast frå «leiketøy for vaksne», då ein med det gjerne meiner sexleiketøy.
Pizzo Centrale
Pizzo Centrale er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, på grensa mellom kantonane Uri og Ticino. Det ligg 2 999 moh og er den høgaste toppen oppfor Sankt Gotthard-passet frå aust. Lago della Sella ligg på sørsida. På nordsida ligg breen Ober Schatzfirn.
Erfarne fjellfolk kan nå toppen langs ein sti som starta ved Lago della Sella.
Dzjavakheti
Dzjavakheti er eit vulkansk platå i Kaukasusfjella, som dekkjer regionen Samtskhe-Javakheti i Georgia, langs grensa til Tyrkia og Armenia. Platået ligg i ei høgd over 2 000 meter.
Platået er ei stor grasslette (alpin steppe) med mange våtmarker og fjellinnsjøar (seks av dei største innsjøane i Georgia, Tabatskuri, Paravani, Khantsjali, Madatapa, Kartsakhi, Sagamo).
Våtmarkene i Dzjavakheti er ein del av Ramsar-konvensjonen si liste over internasjonalt viktige våtmarker.
Over sletta, frå nord til sør, går fjellkjeda Abul-Samsari med ei rekkje vulkankjegler.
Duck Hunt
Duck Hunt er eit actionspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Nintendo Entertainment System. Det vart først utgjeve i Japan i april 1084, som ein lanseringstittel for NES i Nord-Amerika i oktober 1985 og i Europa to år seinare.
I Duck Hunt bruker spelaren NES Zapper i kombinasjon med eit CRT-fjernsyn for å skyte ender som kjem til syne på skjermen. Endene dukkar opp ein eller to av gongen, og spelaren har tre skot for å skyte dei ned. Spelaren får poeng for kvar and som blir treft. Dersom spelaren klarer å skyte nok ender i ein enkelt runde, vil spelaren gå vidare til den neste runden. Dersom ein ikkje treffer nok ender er det «game over». Duck Hunt vart utgjeve som ein Virtual Console-tittel til Wii U i 2014.
Stord
Stord er ei øy i Vestland, om lag midtvegs mellom Bergen og Haugesund. Øya har ei flatevidd på 241 km² og er delt mellom kommunane Fitjar i nord og Stord i sør. Øya ligg nord for Bømlafjorden og er den nest største øya i Hordaland. Stord kommune utgjer 127 km² av øya, medan Fitjar kommune utgjer 117 km².
Det høgaste punktet på øya er Mehammarsåto på 749 meter over havet. Eit meir kjend fjell er kanskje Kattnakken på 734 meter over havet som har eit tårn med TV-sendar.
Fylkesveg 367 i Finnmark
Fylkesveg 367 i Finnmark går mellom Wesselborgen og Haganes i Kirkenes i Sør-Varanger kommune. Vegen er 1,3 km lang.
Stord
Stord Lufthamn Sørstokken er ein kortbaneflyplass som ligg på vestsida av øya og vert brukt av heile Sunnhordland. Sidan 2000 har Stord hatt vegsamband med fastlandet gjennom Trekantsambandet. På nordsida av øya går det ferjesamband frå Sandvikvåg til Halhjem i Os og på austsida frå Jektevik til Tysnes.
Tilsaman er det rett over 22 000 innbyggjarar på øya, fordelt med 18 821 i Stord kommune og 3 189 i Fitjar kommune
Tiazid
Tiazid er ei gruppe urindrivande lækjemiddel. Dei vert brukte mot høgt blodtrykk, mildt hjartesvikt, ødem og mot diabetes insipidus.
Tiazid hemmar reabsorpsjonen av natrium og klor frå tubuli i nyrene. Samtundes får ein auka utskiljing av kalium, medan urinsyre vert halden atttende, og kan bidra til utvikling av urinsyregikt.
Den eksakte verknadsmekanismen for den blodtrykkssenkande effekten av tiazid er ikkje kjend. Det er er samanheng mellom senking av blodtrykk og endringar i natriumbalansen, plasmavolum og ekstracellulært volum. Det syner seg likevel at væskevoluma relativt snøgt vender tilbake til det normale, og at andre faktorer tek el i blodtrykkssenkinga. Kallikrein og prostaglandin I2 er spelar truleg ei rolle ved å påverke sirkulasjonen i nyrene. Det er haldepunkt for at direkte vasoldilaterande effekt av tiazider i arteriolene gir varig blodtrykkssenking.
Latin
Latin høyrer til den italiske greina av indoeuropeiske mål. Opphavleg vart latin tala av latinarane, eit bonde- og gjætarfolk i området Latium, der Roma vart den førande byen. Med nye landvinningar breidde latinen seg utover Italia, og sidan til mange av områda kring Middelhavet. Dei eldre måla der vart trengde ut, og latinen lever vidare i dei romanske måla i dag. Etter at Romarriket braut saman, var latin gjennom heile mellomalderen og langt fram i nyare tid lingua franca for dei lærde i Vest-Europa; som tradisjonsmål for Den katolske kyrkja er det framleis offisielt mål i Vatikanstaten. I nyare tid har latin - saman med gresk - vorte nytta til nylaga ord innan vitskap.
Trekk ved språket
Latin er eit syntetisk språk, dvs. at bøyingsendingar syner kva funksjon eit ord har i setninga, medan ordstillinga er rimeleg fri. Substantiva vert delte inn i fem deklinasjonar, og bøygde i tal (eintal og fleirtal) og kasus (nominativ, vokativ, akkusativ, genitiv, dativ og ablativ). Adjektiv og pronomen samsvarar i kjønn, tal og kasus med substantiva dei står til. Verba vert delte inn i fire konjugasjonar, med eigne endingar for kvar person i eintal og fleirtal. I motsetnad til norsk, som berre har to finitte tempi, nyttar latin langt færre hjelpeverb.
Pizzo Cramalina
Pizzo Cramalina er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits.
Hyefjorden
Hyefjorden eller Hyenfjorden er ein fjordarm av Hundvikfjorden og Nordfjord i Gloppen kommune i Vestland. Fjorden strekkjer seg 13 km sørover til Hyen inst i fjorden.
Fjorden har innløp mellom Hyeneset i vest og bygda Hestenesøyra i aust. Fylkesveg 615 følgjer heile austsida av fjorden, men det er få busetnader her. Heilt ytst i fjorden ligg dei veglause bruka Hyenes og Skjerdalen på vestsida, medan er nokre gardar langs austsida Kleppeneset, Osmundneset og Holme.
Fjorden får tilført mykje ferskvatn frå omliggande vassdrag, der lakseelva Aaelva frå Austredalen og Gjengedalen (lenger inne) er den største. Ved fjordbotn ligg bygdesenteret Hyen, med båtbyggeriet Brødrene Aa like ved. Det er fleire fiskeoppdrettsanlegg i Hyefjorden.
Fylkesveg 391 i Finnmark
Fylkesveg 391 i Finnmark går mellom Hammerfest lufthamn og Forsøl i Hammerfest kommune. Vegen er 8,0 km lang.
Oscarsborg festning
Oscarsborg festning ligg i Drøbaksundet like nord for Drøbak. Ute i sundet ligg Kaholmane. På Sønder Kaholmen finn ein Hovudbatteriet med det gamle fortet bak. I vanleg daglegtale er det dette byggverket som blir omtala som Oscarsborg festning. Organisatorisk omfattar Oscarsborg likevel ei rekke fleire anlegg på Nordre Kaholmen, på fastlandet og på Håøya. Det har vore festning på staden i over 350 år. Festninga fekk sitt noverande namn etter eit besøk av kong Oscar I på Kaholmane 23. august 1855.
Oscarsborg er mest kjend for senkinga av den tyske kryssaren «Blücher» den 9. april 1940. I dag er den militære verksemda trappa ned, og festninga er open for sivile. Det er museum, hotell, fleire restaurantar og spa på øya. Kvar sommar er det ulike framsyningar i festninga.
Tidleg historie
I 1845 vart det vedtatt ein plan for vidare utbygging. Overslaget over kostnadene kom på 232 000 spesiedalar, og første byggetrinn var ferdig 20. november 1848. I desember 1852 vart resten av kanonane sett på plass i hovudfortet, og festninga var ferdig i 1853 med totalt 111 kanonar; «derav 73 fuldstore bombekanoner». Hovuddelen av festninga vart bygd etter prinsipp etablert av den franske general Marc René Montalembert. I Norden finn ein tilsvarande festningar i Horten og Bomarsund på Åland. Festninga vart pga. Krimkrigen mobilisert i desember 1853. 80 artilleristar og et musketarkorps heldt nøytralitetsvakt.
I 1855 vart festninga besøkt av kong Oscar I og kalla opp etter han. Då anlegga stod ferdige i 1856, vart Oscarsborg sett på som Nord-Europas mest moderne festning. Dette ryet vart kortvarig. Alt i 1864 var Oscarsborg forelda. Utviklinga på artilleriets område hadde gått raskt. Det opphavlege anlegget på Kaholmane var berre planlagt til forsvar mot åtak frå sjøsida. Oscarsborg ville derfor lett kunne bli omgått og relativt enkelt bli erobra frå fastlandet ved ein landgang på Nordre Kaholmen.
Modernisering av festninga
I åra 1874-79 vart det bygd ein «jeté» – ein undervassmur frå Kaholmene, via Småskjær til Hurumlandet. Den tvinga fiendtlege skip til å segle det austre løpet mellom Kaholmane og Drøbak på austsida av fjorden. Muren er ca. 1 500 meter lang og opptil 25 meter høy, øvst er den ca. 4 meter brei. Muren består av store steinblokker som vart sprengd ut på Hurumlandet og frakta ut med lekter. Det vart i 1875 starta arbeid med å utbetre og bygge festningsvollen høgare på framsida det gamle hovudfortet, slik at det kunne bli plass til det nye hovudbatteriet med seks kanonstillingar. Desse var tenkt oppsett med seks 30,5 cm Krupp bakladingskanonar, modell 1877, men det vart berre levert éin innan 1879. Den vart plassert til venstre i vestre del. Krangel om midlar og disponeringar førte til at resten ikkje vart bestilt og levert. Dei to andre stillingane på den vestre delen vart mellombels sett opp med to forelda 26,5 cm Armstrong munnladingskanonar, medan dei tre austre kanonstillingane vart ståande tomme.
På starten av 1890-talet vart det løyvd meir pengar, og Oscarsborg kunne dermed gjennomgå ein ny utbygingsfase.
Torpedobatteriet
Eit nytt torpedobatteri vart ferdig i 1901. Det var dette batteriet under kommando av kommandørkaptein Andreas Anderssen som under oberst Birger Eriksen sin kommando gav «Blücher» nådestøyten den 9. april 1940. Torpedobatteriet var unikt i sin konstruksjon, då det bestod av tre utskytingssjakter sprengd ut under havflata. Kvar sjakt var utstyrt med heisrammer som kunne bli ladd med to torpedoar av gongen over vatn og så bli senka ned for avfyring. Torpedorammene kunne dreiast horisontalt slik at utskytingsvinkelen kunne førehandssetjast +/÷ 12,5 gradar for å variere batteriets spreiing. Ved avfyring vart torpedoen sin trykkluftmotor starta og torpedoen gjekk ut for eiga kraft.
Hovudbatteriet
Då ein skulle fylle dei tre tomme plassane i hovudbatteriet, fann ein at neste generasjons kanonar var blitt såpass dyre at ein ikkje lenger hadde råd til same kaliber som ein hadde skaffet tidlegare. Det vart derfor berre kjøpt tre 28 cm-kanonar. Desse var òg produsert av Krupp. Dei første delane kom med dampskip frå Tyskland i februar 1892, men alle kanonene var etter ein serie med ulike hendingar først på plass i mai 1893.
Austre strandbatteri med sine fire originale 16,7 cm palliserkanonar som har stått i batteriet sidan 1878, Austre batteri med originaloppstilling frå 1870-talet, Søndre batteri som er bygd på restane av det gamle søndre batteri frå 1870-åra. I samband med krisa i unionen (Konsulatsaka) vart festninga mobilisert den 10. september 1895 og var i ti dagar fullt oppsett med 760 soldatar. Festninga vart på ny mobilisert i 1905, med ei krigsbemanning på 1 800 soldatar; frå 13. september til 11. oktober.
Under første verdskrig var Noreg nøytralt, og Oscarsborg var bemanna som ein del av nøytralitetsvakta. Organisatorisk låg festninga frå 1853 under Akershus, og frå 1883 var det eigen kommandant busett på Oscarsborg. Inntil 1957 var kystartilleriet og festninga underlagt Hæren. Frå 1957 vart festninga som ein del av kystartilleriet, underlagt Sjøforsvaret.
Now What?!
Den 26. februar 2013 vart tittelen til albumet annonsert. I tillegg vart ein ny singel med «Hell to Pay» og «All the Time in the World» sleppt i både CD- og vinylformat 29. mars 2013. 6. mai 2013 stadfesta bandet at ein ny singel «Vincent Price» ville bli gitt ut 7. juni som nedlasting, CD-singel og 7" transparent vinyl. Singelen inneheldt òg den tidlegare upubliserte låten «First Sign of Madness», to spor frå den no utilgjengelege, avgrensa utgåva av Rapture of the Deep og musikkvideoen til låten.
Oscarsborg festning
Dagens festning
Det militære aktiviteten på festninga er lagt ned og i dag blir Oscarsborg forvalta av Forsvarsbygg nasjonale festningsverk i samarbeid med kommandant Stein Erik Kirknes. Oscarsborg festningsmuseum er ein viktig del av publikumstilbodet på staden (underlagt Forsvarsmuseet) og har ansvaret for den historiske formidlinga og guida turar. Oscarsborg festning er eit av Noregs nasjonale festningsverk og er ope for publikum kvar dag heile året, i tillegg til museum og dei originale forsvarsverka er det i dag eit spahotell med 190 sengeplassar, ein kafé med lysstøyperi, ei gjestehamn med hyggeleg hamnekro og årleg 100 000 besøkande gjestar. Oscarsborg er populært som sommarstad i sommarhalvåret og kurs- og konferansestad i vinterhalvåret. Oscarsborgoperaen som setter opp opera i august kvart år er òg viktige bidragsytarar til å sette staden på kartet som kulturarena.
Now What?!
Låtene «Uncommon Man» og «Above and Beyond», som inneheld teksten «Souls having touched are forever entwined», er dedikert til grunnleggjaren Jon Lord som døydde i juli 2012. «Uncommon Man» er delvis inspirert av den klassiske komposisjonen «Fanfare for the Common Man», og inneheld eit synthesizer-generert fanfaretema komponert av Don Airey.
Stasjonærmotor
Stasjonærmotor er ein forbrenningsmotor nytta for stasjonær drift. Slike motorar er ikkje så vanlege som dei ein gong var, men før elnettet vart utbygd var stasjonære forbrenningsmotorar utbreidde både innan jordbruk og industri.
Kranéa i Lárisa
Kranéa (gresk Κρανέα) er ein distriktsby i periferieininga Lárisa i Thessalía i Hellas. Kranéa var hovudsete i den tidlegare kommunen Andikhásia, som no er ei kommunaleining i kommunen Elassóna.
Austrått
Austrått (tidlegare skrive Østråt, Østeraat og Austråt), er ei borg og ein historisk herregard i Ørland kommune ved utløpet av Trondheimsfjorden i Fosen i Sør-Trøndelag fylke. Austrått har vore kjent som sete for fleire sentrale personar i norsk historie sidan 1000-talet.
Stasjonærmotor
Stasjonærmotorar vert framleis nytta der elektrisk energi ikkje er tilgjengeleg, som til dømes ved polare forskningsstasjonar, observatorie på fjelltoppar og så vidare. Med unnatak av småmotorar er moderne stasjonærmotorar dieselmotorar.
Austrått
Borganlegget slik det står i dag blir tilskrive rikskanslar Ove Bjelke, som skal ha sluttført anlegget kring 1656. Borga brann ned i 1916. Atteroppbygginga begynte i 1920-åra og var ferdig i 1961. Borga var tidlegare ein del av ein større jordeigedom, men jorda er no fråskilt. Staten eig sjølve borga med Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum i Trondheim som forvaltingsorgan. Borga er open for omvisingar frå juni til august.
Stasjonærmotor
Soge
Dei fyrste forbrenningsmotorane som var brukbare vart nytta for stasjonær drift. Dei var både lettare å passa og å transportera enn dampmaskinar. Dei var òg mindre brannfarlege enn dampmaskinar og sikrare på den måten at dei ikkje hadde nokon kjele som kunne eksplodera om han koka tør. Dampmaskinane vart difor etter kvart bytta ut med stasjonære motorar med intern forbrenning.
Sjølv om dei var meint for stasjonær drift var motorane transportable og mange av dei mindre stasjonærmotorane var utstyrte hjul eller meiar, slik at dei kunne flyttast. På grunn av at dei gjekk på billig råolje var mange av dei glødehovudmotorar, spesielt i Europa. Men bensin og parafinmotorar vart òg nytta.
Austrått
Historie
Skeggi Asbjarnarson (Jarnskeggi, død 997), er den første som er nemnt i samband med Austrått. Skeggi vart drepen av Olav Tryggvason, og Snorri Sturluson fortel at Jarnskeggi vart gravlagt i Skjegghaugen på Austrått, utan at vi kan vita sikkert kva for ein haug det er snakk om.
Stasjonærmotor
Soge
Dei fyrste køyretøy- og båtmotorane skilde seg knapt frå stasjonær forbrenningsmotorar. Dei fyrste traktorane var i røynda stålrammer med hjul (ofte henta frå ein utrangert damptraktor), der det var plassert ein stasjonærmotor. Men etter kvart vart det utvikla lettare motorar for bruk i bilar.
Austrått
Rømer / Bjelke
Vi veit lite om eigedomsforholda til Austråttgodset på 1200- og 1300-talet. På 1400-talet kom herregarden inn i Rømerætta, truleg med Otte Rømer (ca. 1330–ca. 1411) som den første eigaren i ætta. Riksråd Jep Fastulvsson stod som eigar frå kring 1400 til 1428. Enkja hans, Elsebe Ottesdatter Rømer, arva godset etter Jep i 1428 og sat med det til kring 1444. Truleg var det gjennom Elsebe sin familie at Jep Fastulvsson først fekk godset i hende. Jep og Elsebe sin son Narve Jepsson eigde herregarden i fire år før han døydde. Bror hans, Mads, gjorde krav på Austrått etter han, men eigedommen kom etter kvart i hendene på enkja Philippa Borkvardsdotter Krummedike og så dottera Gjertrud Narvesdotter. Gjertud budde aldri på Austrått sjølv. Ho gifta seg kring 1462 med den svenske riddaren Magnus Green og selde Austrått til stefar sin, Henrik Jensson, Philippa sin nye mann.
Etter at Henrik Jensson døydde ein gong mellom 1472 og 1478 var det Otte Madsson Rømer, syskenbarn med Gjertrud, som i 1478/1481 tok tilbake garden på odelsrett. Otte sjølv er lite skildra, men dottera, svigersonen og dotterdøtrene er godt kjende for ettertida: Riksråd og rikshovmeister Niels Henrikssøn («Gyldenløve») (ca. 1458–1523) og kona hans, Ingerd Ottisdotter («Fru Inger til Austrått») (ca. 1470–1555) eigde garden ca 1500–1552. Fru Ingerd var ein av dei mest markante personane i Noreg i reformasjonstida. Niels var son av den tidlegare eigaren Henrik Jensson. Gjennom ekteskapet hans med Ingerd vart det slege strek over ein arvefeide mellom to familiegreiner.
Det er truleg at delar av borga slik ho står i dag vart bygde på Niels og Ingerd si tid, truleg var det i denne tida at opphaldsromma og venstre halvdelen av hovudbygningen vart oppført. Ingerd levde anonymt fram til mannen hennar døydde i 1523, men som enkje stod ho fram både som aktiv godseigar og som politisk aktør. Både historikarar og dramatikarar har festa seg ved maktspelet mellom fru Ingerd og erkebiskop Olav Engelbrektsson. Biskopen hadde plyndra Austrått tre gonger og medverka at to av svigersønene til Ingerd vart drepne. Men fru Ingerd var ikkje nokon helgen sjølv: Ho fór aggressivt fram i fleire tvilsame arvesaker. .
Kristian Ottosen
Kristian Ottosen var ein norsk sakprosaforfattar, motstandsmann og byråkrat.
Austrått
Rømer / Bjelke
Enkjefru Ingerd overførte i 1552 Austråttgodset til dottera Lucie Nilsdatter og svigersonen Jens Tillufssøn Bjelke. Ingerd og Lucie drukna i 1555 under ei båtreise på Sunnmøre. Jens døydde i 1559, og sonen Aage Bjelke (1552–1603) tok over Austrått i ein alder av sju år. Formyndaren hans var Henrik Nielsson, son av morfaren Niels frå eit tidlegare ekteskap. Aage drukna i Bjugnfjorden, og enkja hans sat med Austrått i seks år før ho overdrog det til sonen, rikskanslar Jens Bjelke (1580–1659). Bjelke hadde embete som kansler frå 1614, som lensherre til Bergenshus frå 1633, i Stavanger frå 1641, og seinare på Elingård. I Åge Bjelke og Jens Bjelke si tid hadde godset gode inntekter av det rike sildefisket på Trøndelagskysten på 1600-talet.
Kristian Ottosen
Han vart fødd i Solund i Sogn og Fjordane, men flytta som ung til Bergen. Han tok examen artium (1940). Han kom etter kvart med i Theta-gruppen, som var ei motstandsgruppe i Noreg under den andre verdskrigen. I 1942 vart han arrestert. Han sat i ymse konsentrasjonsleirar. Han sat som Nacht und Nebel-fange i konsentrasjonsleirane Sachsenhausen, Natzweiler-Struthof, Dachau, Ottobrunn, Vaihingen og Neuengamme.
Etter krigen studerte han i Bergen, og vart leiar for Studentsamskipnaden i Bergen. Frå 1950 til 1979 var han leiar for Studentsamskipnaden i Oslo som i 1991 etablerte Kristian Ottosen-prisen. Han var sentral i «Ottosen-komiteen» som stod bak utgreiinga om for etablering av distriktshøgskulane (1969). Ottosen var òg pådrivar for etableringa av Statens lånekasse for utdanning. Han sat som styreleiar i NRK 1972-1979 og Nationaltheatret 1981-1989.
Austrått
Rømer / Bjelke
Ove Bjelke (1611–1674), som forpakta Austrått frå 1641, tok over både Austrått og rikskanslarembetet då faren Jens døydde i 1659. Som lensherre til Bakke kloster kunne Ove opphalde seg jamleg på Austrått og styre utviklinga der. Vi trur at herregarden slik han står i dag er resultat av innsatsen hans. Det er ikkje tvil om at borggarden, fløybygningane, borgporten og utforminga av hovudtrappa kan knytast til han. Ove Bjelke var utdanna i Padova i Italia, og både sentraltårnet og søylegangane har truleg forbilde der. Samtidig er sentralaksen frå loggiaen eit klårt uttrykk for einevaldstida sitt verdsbilde, med kanslaren som representant for Kongen, og dermed òg Gud.
Ingen av dei tre døtrene til Ove Bjelke tok over Austrått. Garden gjekk til Ove sin brorson Christoffer Bjelke, son av admiral Henrik Bjelke. Christoffer eigde Austrått frå 1674 til 1686, men var knapt nokon gong der og selde godset vidare til syskenbarnet sitt, Christian Frederik von Marschalck (ca. 1650–1719). Marschalck, som var rikskanslar som onkelen sin, Ove Bjelke, førte Austrått til konkurs. Han reiste frå Austrått til Danmark i 1698 og overlét godset til kreditorane i 1699. Hovudkreditorane var Den norske krigshospitalkasse og andre offentlege finansapparat. Med det var Austrått ikkje lenger eit adelsgods, og garden mista privilegia som setegard.
Holtermann
Abraham Dreyer (1671–1736) var lagmann i Trondheim, berghauptmann og ein aktiv investor. Han kjøpte Austrått i 1721, etter at godset hadde vorte drive av futen i Fosen for kreditorane i tjue år. Dreyer budde aldri der, men finansierte ei oppussing. I 1736 selde han Austrått vidare til sorenskrivar og kanselliråd Søren Dass, som busette seg på herregarden. Dass er bisett i gravkapellet. Enkja hans selde i 1760 til kommerseråd Hans Holtermann (1709–1781), noko som innleidde 103 (113) års eigarskap frå Holtermannslekta. Den første Holtermann selde frå godset eigedomar i Stjørna. Han var truleg den som fekk sett opp dagens gambreltak på borga til erstatning for det tidlegare saltaket. Han overdrog garden til sonen Eiler Hagerup Holtermann (1748–1800). Under både Eiler og sonen Ove Bjelke Holtermann (1782-1857) vart fleire leiglendingsbruk selde frå godset.
Oscarsborg festning
Dagens festning
Dei to Armstrong-kanonane som stod i den vestlege delen av hovudbatteriet vart rigga ned og seld som skrap på 1950-talet. På disse standplassane står det i dag to lademekanismar som vart nytta til eksersis.
Austrått
Holtermann
Kring 1770/1790 importerte Eiler Hornemann kveg frå Irland og Nederland. Dette vart grunnlaget for ein eigen rase kjent som austråttfe, og som gjennom lån av avlsoksar var dominerande i fealet på Ørlandet og i dei nærmaste nabobygdene frå 1806 til 1902. Karakteristisk for Austråttfeet slik det vart framale av Ove Bjelke Holtermann var djupraud kroppsfarge og kvitt hovud.
Oscarsborg festning
Dagens festning
Den eine 30,5 mm Krupp-kanonen frå 1879 som òg høyrde til den vestlege delen er teken vare på. Han er i dag kjend under namnet «Methusalem», og på løpet av denne ser ein store sår etter beskytninga frå «Lützow» 9. april 1940. Kanonen var teken ut av bruk før 9. april 1940.
Austrått
Holtermann
Presten Eiler Hagerup Holtermann (1811–1872) tok over etter far sin i 1857, men budde sjølv lite på Austrått, hovudsakleg på grunn av prestestillingane. Eiler Holtermann selde unna Gjølga, ein større skogeigedom i Bjugn før han selde Austrått til Anders Gravrok i 1863. Gravrok sat med Austrått i seks år før han gjekk konkurs. Eiler H. Holtermann var den einaste som baud på garden, og i 1871 vart han eigar av Austrått att. Han døydde i 1872. Enkja hans, Anna Andrine Holtermann rakk å selje unna Tarva før Austrått vart selt til godsforvaltaren hennar, oppdalingen Ole Rise (1835–1899) i 1873.
Oscarsborg festning
Dagens festning
9. april 2014 vart Oscarsborg festning freda av Riksantikvaren.
Gråspett
Gråspett (Picus canus) er ein eurasisk spett nær i slekt med grønspett. Dei to artane kan vere vanskeleg å skilje frå einannan.
Utsjånad
Nominatforma av gråspett P. c. canus som lever i Europa er 27-32 centimeter lang, har eit vengespenn på 38-40 centimeter og veg 130-180 gram. Fuglen har grå nakke og hovud og mosegrøne vengar der oversida av handsvingfjørene er fint kvitprikka. Undersida er lyst grågrøn. Overgumpen er gulgrøn og den kileforma stjerten mørkt mosegrøn. Mellom auga og nebben har fuglen eit svart parti og ein svart mustasjestrek, som er mindre enn hos grønspetta. Hannen har ein liten raud flekk framme på issen. Gråspetta liknar grønspetta, men er merkbart mindre og har gråare underside. Ho har også spinklare og kortare nebb. I flukta legg ein merke til den korte halsen.
Austrått
Bønder og finansfolk
Etter at Rise hadde eigd Austrått i ni år, vart garden kjøpt ut av den neste eigaren, Johannes Heftye (1849–1907). Rise busette seg i Stjørdalen, heimbygda til kona si, der han kjøpte Ree gård. Han eigde òg Sundnes brenneri på Inderøya ei tid. Rise sin innsats på Austrått er omstridd. Det var meieridrift på Austrått, truleg frå 1858, fram til meieriet brann ned for andre gong i 1879.
Gråspett
Utbreiing og taksonomi
Gråspetta er utbreidd i Europa og Asia og er standfugl i heile området.
Utbreiingsområdet i Europa er ujamnt og kan skildrast som to armar som strekker seg vestover frå det asiatiske leveområdet. Den eine arma strekker seg frå Baltikum over det sørlege Finland, midtre Sverige og vestover til Noregs vestkyst. Den andre armen er breiare og strekker seg over Mellom-Europa og områda vest for Svartehavet og smalnar vidare vestover til den franske atlanterhavskysten.
Taksonomi
Det finst ei mengd lokale populasjonar, og ein deler gråspetta opp i eit titals underartar som igjen kan delast i tre hovudgrupper; canus som har si utbreining i Europa, Sibir og aust til det nordaustre Kina og Korea, sanguiniceps som har si utbreiing i Pakistan, India, Nepal, Tibet, Kina og Søraust-Asia, og gruppa dedemi, som berre omfattar ein underart som lever på det vestre Sumatra.
Now What?!
Mottaking
Etter utgivinga fekk Now What?! stort sett positiv mottaking av kritikarane. AllMusic-skribenten Steve Leggett kommenterte at albumet høyrdest ut som eit produkt av gullalderen i progressiv metal, og sa: «Nokre ting bør verkeleg ikkje forandra seg, og Deep Purple erkjenner det. Dei har ikkje forandra seg det minste, og dei mange tilhengarane deira kjem til å finna denne utgivinga trøystande i så måte». Sputnikmusic-meldaren skreiv at «fans av Purpendicular og dei to siste albuma i gruppa vil finna fleire behagelege stunder, og bandet bør òg vera stolte av resultatet.».
Albumet hamna på 104. plassen på Sputnikmusic si liste over dei «beste progressive rockealbuma i 2013».
Now What?! selde 4 000 eksemplar den første veka i USA.
Seks månader etter utgivinga vart Now What?! gullsertifisert i Tyskland (100 000 selde eksemplar).
Det var det første studioalbumet frå Deep Purple som gjekk inn på topp 40-lista i Storbritannia sidan The Battle Rages On... i 1993.
Båtmotor
Båtmotor er ein motor som vert nytta for å driva ein båt. Som oftast er båtmotorar forbrenningsmotorar og dei fleste er stempelmotorar med innvendig forbrenning. Båtmotorar finst i mange storleikar, med effekt frå nokre få kW til over 100 000 kW. Store båtmotorar vert kalla skipsmotorar.
Småbåtmotorar
Tidlegare var det vanleg at båtmotorar var glødehovudmotorar, som gjekk på billig råolje, men i dag er mindre båtmotorar som oftast firetaktsmotorar. Små båtmotorar er ofte firetakts forgassarmotorar, medan dieselmotorar er vanlege i fiskeskøyter og større fritidsbåtar.
Mellomstore båtmotorar
I fiskebåtar, fraktbåtar, ferjer, og liknande vert det vanlegvis nytta firetakts dieselmotorar, men for å redusera forureininga har ein i dei siste åra har ein teke til å nytta gass som drivstoff i ferjer. Elektrisk drift av ferjer vert òg nytta i aukande grad.
Store skipsmotorar
I krigsskip, men òg i eldre passasjerskip, har det vore nytta gassturbinar for framdrift, men på grunn av dårleg verknadsgrad har ein for det meste gått over til totakts stempelmotorar. For å redusera kostnadane er det vanleg å nytta billig tungolje, noko som har ført til alvorleg forureining av kysten i samband med forlis.
Austrått
Bønder og finansfolk
Johannes Heftye eigde Austrått frå 1882 til han døydde i 1907. Han kom frå ein rik kristianiafamilie og var son av Thomas Johannessen Heftye. Johannes Heftye budde sjølv på Austrått og arbeidde aktivt for å gjenskapa eit herregards- eller borgpreg både inne og utvendig. Heftye var «eksentrisk» etter lokale mål og kom i konflikt med ørlendingane. Ein strid om bruk av vegrett førte til at Heftye fyrte av eit skot og ved eit uhell drap ein mann den 26. desember 1899.
Stortingsmann og spekulant Peder Rinde (1844–1937) eigde Austrått frå 1908 til 1912. Han slakta eigedommen og selde ei rekkje parsellar. Eit formelt skilje mellom Borga og Garden som separate eigedommar vart gjennomført i 1912, men vart ikkje realisert før av ein seinare eigar. Rinde selde i 1912 til Kristiania-kapitalisten (konsul og verkseigar) Georg Walentin Hammer, som eigde Austrått i to år. Både under Rinde og Hammer var agronom Olaf Arnstad gardsbestyrar. Etter Hammer vart Austrått kjøpt på auksjon i 1914 av eit konsortium som vart utgjort av skogeigar Simen A. Landet, bryggerieigar Gunnerius Flakstad og advokat Hans Christian Bull Heyerdahl. Alle tre var heimehøyrande i Hedmark fylke, og dei to første var direksjonsmedlemmer i Oplandske Kreditbank.
Etter brannen den 28. november 1916 hadde sameiget lite interesse eller evne til å attreise Austråttborga. I 1919 overdrog dei Borga til staten, medan Simen Landet heldt fast ved jordeigedommen Austråttgarden. Dødsbuet hans overdrog jordeigedommen til kommunen i 1935. Kommunen selde vidare til Sør-Trøndelag fylke i 1947 med tanke på at garden skulle bli landbruksskule. Dette vart det ikkje noko av, og jorda vart selt tilbake til kommunen att i 1965. Ørland kommune eig no det som er att av jordeigedommen, kring 1 500 dekar.
Utstrekninga på jordegodset
Det kan vera vanskeleg å slå fast kor stort Austråttgodset har vore. Enkelt sagt har godset i si tid eigd alt av nærområda sine i Fosen som ikkje var kyrkjegods. I tillegg har nokre av eigarane eigd jordegods andre stader i Noreg utan at dette har vorte rekna som del av og integrert i Austråtteigedommen. Eigedommen knyta til Austrått, eller, meir presist, til Herren til Austrått, var truleg på sitt største under Ingerd Ottisdotter og etterkommarane hennar fram til Jens Bjelke. Etter Jens Bjelke vart godset delt mellom dei åtte borna hans. .
Når det gjeld Jens Bjelke, så finst det fleire framstillingar av utstrekninga av eigedommane hans, alle baserte på Bjelke si eiga jordebok, utarbeidd på bestilling frå kong Frederik III i 1648. Då var godset truleg på sitt aller største; i tillegg til det tidlegare Austråttgodset forvalta Jens Bjelke då arva etter mor si, fru Margrethe Thott, som hadde hatt Tønnøl som enkjesete. Denne arva vart delt mellom fleire arvingar i 1649. I 1651 laut Bjelke pantsette Holla. Han hadde tidlegare hatt eigedommar andre stader, som Hatteberg og Mel i Sunnhordland, og lause gardar i andre delar av landet.
Til saman oppgav Bjelke sjølv at dette utgjorde 1 438 tynner hartkorn.
I ei samanstilling av adelen sine jordebøker frå 1639 står 56 adelsmenn med eit samla jordegods på 9 605 tynner hartkorn. Av dette eigde Jens Bjelke den gongen 12 %, tilsvarande 1 124 tynner. Bjelke var suverent rikast; nestemann på lista var statthaldar Christoffer Urne med eit jordegods tilsvarande 558 tynner.
Til Austrått. Av dei 83 gardane som låg til Austrått i Jens Bjelke si jordebok låg dei aller fleste i datidas Ørland prestegjeld (Ørland, Bjugn og Stjørna). Fem låg i Jøssund, fem i Åfjord, fem i Roan og ein i Stoksund.
Bygningane
Borga har vore gjennom fleire byggje- og omformingsstadium i løpet av dei kanskje 800 åra ho har funnest. Sidan 1650-åra har borga vore bygd kring ei eldre kyrkje. Føre denne steinkyrkja frå kring 1150–1210 stod det truleg eit gudshus av tre her i kring 150 år. Kyrkja fekk seinare nytt interiør i barokk stil, men fleire skulpturar heilt tilbake frå 1200-talet finst bevarte. Sentralakse-tårnet på borga var i si tid det vestlege tårnet på kyrkja.
Borga i si noverande form stod truleg ferdig i 1656. Legenda vil ha det til at den andre kona til Bjelke, Regitze Gedde, var lite fornøydd med dei daverande bygningane på Austrått, og at ho egga han til byggjearbeid med kommentarar som «Fjøsa på Sem er finare enn husa her». Dei bygningane som framleis står, samanbygde med sperremurane til eit heile, utgjer berre ein del av det tidlegare anlegget.
I dag er det berre representasjonsdelane av herregarden som er bevart, medan økonomi- og driftsbygningane er fjerna, truleg på slutten av 1800-talet. Både nord og vest for dagens hovudbygg fanst det bustadhus og driftsbygningar, jfr. teikninga frå 1857.
Borga er bygd i renessansestil, men utsmykkinga er barokk. Dette viser seg allereie ved hovudporten. Våpenskjolda til Ove Bjelke og dei to første konene hans er prega i kleberstein over porten, og ned langs sidene finst skjolda frå fleire generasjonar av formødrer.
Bygningen er utprega symmetrisk; det er 33 m frå foten av hovudtrappa til tårnet og 33 m frå foten av hovudtrappa til hovudporten.
Kapellet med inventar
Kapellet, med dei merkbart tjukkare murane sine, utgjorde truleg heile høgresida av den noverande hovudbygningen, med kring 13 meter opp til mønet. I vestenden fanst det smalare tårnet som i dag er sentralaksen i hovudbygningen. Den låge himlinga kapellet har i dag skriv seg frå ombygginga av borga på 1600-talet. I tårnet kan det tidlegare ha vore eit privat kapell for slottsherren i etasjen over grunnplanet. Attast i kapellet står ein skiljevegg, truleg oppført som kor-skranke kring 1620, men seinare flytta attover i kyrkja. Kapellbenkene har utskorne vangar, og éi av benkedørene finst att
Altartavla i barokkstil frå 1650-åra er måla og utskoren av anonyme kunstnarar. Måleriet viser krossfestinga av Jesus, medan dei utskorne englane på ramma viser fram pasjonsreiskapar som naglar og tornekrone. Nedst på altertavla, under bildet, er våpenskjolda til Bjelke, Juul og Lindenow utskorne. Kalk og altardisk i sølv frå 1655 finst på Austrått. Ein messehakel frå 1662 herifrå finst i kyrkjesamlinga til Vitenskapsmuseet i Trondheim. Den utskorne preikestolen er frå tidleg 1600-tal.
I tillegg til altartavla finst fire av dei sju måleria med bibelske motiv som Ove Bjelke skaffa til kapellet att. Sju av i alt ti skulpturar frå mellomalderen vart berga under brannen i 1916. Den viktigaste av desse er Austråttmadonnaen, ein av fire skulpturar i kapellet som skriv seg frå perioden 1220–1260 og som anten er importerte frå Nord-England eller utskorne i Trondheim av ein engelsk handverkar. Her finst òg to Olavsskulpturar, ein frå 1300-talet og ein frå 1400-talet.
I eit gravkammer attom kyrkjerommet, med inngang attom altaret, finst kistene til Ove Bjelke, dei to første konene hans Maren Juul og Regitze Giedde, og dessutan den seinare eigaren av borga sorenskrivar Søren Dass (d. 1757). Gravkammeret vart bygd i 1667 av Ove Bjelke. Kistene var nedgravne på Ørland kyrkjegard frå 1859 til 1928. Dei vart tilbakeførte til borga på olsokdagen 1928 under ein stor seremoni med 3 000 tilskodarar.