cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inga Tusvik
Inga Lovise Tusvik var ein norsk rektor og politikar for Venstre.
Tusvik vart fødd i Borgund i Møre og Romsdal, som dotter av fiskaren og småbrukeren Lars Petter Olaus Tusvik og Ingeborg Elise Maurstad. Ho fullførte examen artium ved Ålesund gymnas i 1935. Under andre verdskrigen arbeidde ho som vikar og lærer i folkeskolen i Borgund og Hareid, og dessutan eit kort bel ved Ålesund høgare almenskole. Samstundes var ho med i motstandsorganisasjonen Milorg, og vart tildelt Deltagermedaljen for arbeidet sitt der.
Etter krigen valde Tusvik å utdanna vidare seg ved Universitetet i Oslo. I 1947 tok ho embetseksamen, og i 1949 tok ho pedagogisk eksamen og leverte hovudoppgave om Berte Canutte Aarflot. I 1948 tok ho eit vikariat ved Sortland kommunale høgskule og i 1949 eit nytt ved Tromsø høgare almenskole. I 1950 vart ho fast tilsett som styrer ved Askvoll realskole, før ho vart lektor ved Rogaland offentlege landsgymnas frå 1952, og deretter rektor ved Voss gymnas frå 1969–1981.
På 1950-talet vart Tusvik òg meir aktiv i Venstre. I 1951 vart ho vald inn i Askvoll kommunestyre, og i 1955 i Time kommunestyre, samstundes som ho vart formann for Time Venstrekvinnelag. I 1960 vart ho med i Landsstyret til venstre, og på 60-talet sat ho som formann både i Rogaland Venstre si fylkeskvinnelag og Noregs Venstrekvinnelag. Etter to periodar som vararepresentant ved Stortinget, kom ho i 1965 inn som fast representant som éin av tolv kvinner. I fire år sat ho som nestformann i Administrasjonskomiteen, der ho blant anna tok til orde for fleire kvinnearbeidsplassar i distrikta, språkleg likestilling i lærebøkene, og at fredsforsking burde inn i lærebøkene i samfunnslære. Tusvik ynskte dessutan Noreg inn i EF, og at vi skulle senda norske lærarar til skular i utviklingsland.
Tusvik var òg eit organisasjonsmenneske utanfor politikken, og var blant anna aktiv i Folkeopplysningsrådet, i Rogaland bispedømeråd, i styret i Statens edruskapsdirektoratet og i Motorførernes avholdsforbund. 1970-72 var ho formann i Voksenopplæringskomiteen.
Inga Lovise Tusvik døydde i Sula.
Ryugo Okamoto
Ryugo Okamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Språknamnet tonga
Tonga kan som namn på språk referere til fem ulike språk:
I tillegg snakkar folket i kongedømet Tonga eit polynesisk språk som på norsk blir kalla tongesisk eller tongansk, men som på andre språk ofte blir referert til som tonga (ISO 639-3: ).
Forvaltingsorgan
Forvaltingsorgan har følgjande definisjon i Forvaltingslova § 1:
''Som forvaltningsorgan reknes i denne lov et hvert organ for stat eller kommune. Privat rettssubjekt regnes som forvaltningsorgan i saker hvor det treffer enkeltvedtak eller utferdiger forskrift.''
Denne definisjonen er svært vid, og skulle i utgangspunktet bety alle statlege organ, ikkje berre dei som høyrer til regjeringa (den utøvande makta) er omfatta, men også Stortinget, domstolane, og til dømes frittståande organ som ombod. Men  Forvaltingslova § 4 har omfattande unntak, for domstolane og saker etter rettspleielovene, for Stortinget og Riksrevisjonen, Sivilombodsmannen, og andre organ for stortinget. Dette betyr at statlege forvaltingsorgan for det vesentlege vil vere organ knytte til regjeringa (den utøvande makta).
Alle kommunale og fylkeskommunale organ er forvaltingsorgan, også interkommunale verksemder.
Definisjonen i § 1 seier at Privat rettssubjekt regnes som forvaltningsorgan i saker hvor det treffer enkeltvedtak eller utferdiger forskrift.
Ein del private rettssubjekt har tatt på seg forvaltingsoppgåver, så som NEMKO og Det norske Veritas. I slike saker er dei å rekne som forvaltingsorgan, og dermed i slike saker omfatta av reglane i Forvaltingslova, jfr første setninga i § 1 i Forvaltingslova: Loven gjelder den virksomhet som drives av forvaltningsorganer når ikke annet er bestemt i eller i medhold av lov.
Sularevet
Fram til 2002 var dette det største Lopheilarevet ein kjende til i verda, før ein oppdaga Røstrevet som er 10 gonger større.
Emulsjon
Ein emulsjon er ei blanding av to stoff som normalt ikkje let seg blande, som t.d. olje og vatn. Det eine stoffet er finfordelt som små dropar eller partiklar (dispergent fase) i det andre stoffet (kontinuerleg fase). Som regel må ein bruka eit tredje stoff, ein emulgator, for å halda partiklane finfordelt som ein stabil emulsjon.
Ein emulsjon av ei olje og vatn kan vera enten ein olje-i-vatn-emulsjon, der oljedropane er fordelte i ein kontinuerleg vassfase, eller ein vatn-i-olje-emulsjon der vassdropar er dispergerte i oljefasen. Til dømes er kremfløyte ein olje-i-vatn-emulsjon der feittpartiklane er emulgerte i vassfase, medan stivpiska krem er ein vatn-i-olje-emulsjon der vatn er finfordelt i ein kontinuerleg (stiv) feittfase.
Andre døme på emulsjonar er hudkrem, nokre typar måling, salve og såpe.
Ponza
Ponza er den største av Dei pontinske øyane Italia. Ho ligg 33 km sør for neset Circeo i Tyrrenhavet. Det er òg namnet på ein kommune på øya, ein del av provinsen Latina i Lazio.
Geografi
Ponza er den største av Dei pontinske øyane, som er restane etter utdøydde vulkanar, med eit overflateareal på 7,3 km². Ho er forma som ein halvmåne med ei stor strand kalla Spiaggia di Chiaia di Luna (Halvmånestranda) og eit par mindre strender. Elles har ho stort sett ein klippefull kyst av kaolin og kalktuff og er kjend for dei mange spesielle steinformasjonane.
Øya er kjend for dei blå grottene sine, som vart danna av etruskarar. Det romerske galleriet er ein gamal romersk tunnel frå byen Ponza til den store stranda Chiaia di Luna på vestsida. Det er ruinar etter egyptiske, kanaanske, greske og føniske gravstader midt på øya. Ho har fleire mindre landsbyar, av dei Commune di Ponza, Santa Maria og Le Forna.
Økonomi
Byen Pona er fiske- og båthamn med eit stort hamnebasseng som kan ta imot store skip. Den største industrien er turisme, etterfølgt av båtbygging, båtreparasjonar og fiske. Det går ferjesamband til øya med ei lita bilferje og fotgjengarar kan ta dei raske hydrofoilane. Ponza har diverse båtsamband til Napoli, Terracina, Formia og Anzio.
Utgravinga etter kaolinitt på nordsida av øya er lagt ned. Kaolin vert nytta til medisinen kaolin-pektat. Øya har mange arkeologiske ruinar. Ein veg går frå nord til sør på øya, men kan berre handsame små køyretøy.
Dei fleste innbyggjarane har kaniner og høner og andre dyr i bur for å nytte dei som kjøtt for å lage cacciatore. Andre dyr er geiter, lam og duer.
Historie
Øya har vore busett sidan yngre steinalder og gjennom romartida. I følgje lokale segner vart Ponza kalla opp etter den romerske guvernøren Pontius Pilatus, mannen som dømde Jesus for kjetteri. Dette er ein derimot ueinige om fordi namnet Pontia dukkar opp i Strabo sitt verk Geographia.
I antikken vart øya kalla Tyrrehenia. Segna seier at Ponza er det som er igjen av den forsvunne øya Tyrrhenia, som har ei liknande soge som Atlantis. Ponza skal ha vore forbunde til fastlandet via ei smal landtunge, som sokk i havet i lag med store delar av øya. I følgje segna var det ein stor by på den gamle øya. Arkeologiske funn viser at det truleg var ein stor by på øya. Til dømes har ein i hamna i Pozzuoli oppdaga at havet har stige og minka fleire gonger dei siste 5 000 åra og ein har funne romerske tempel under overflata.
Ponza vart først kolonisert av etruskarar frå Etruria. Øya var dekt av skog i antikken, men skogen er i dag borte og åsane er dekte med handlaga terrassar, som liknar dei ein kan sjå i Peru. Den høgaste toppen på øya er Monte Guardia på 280 moh, og her ligg framleis restar av rotnande trestumpar. Av avlingar på desse terrassane finn ein druer for produksjon av vin og opuntia og fiken. Det er etruskiske ruinar på delar av øya i lag med dei romerske ruinane, Il Mommio eller Il Mitreo («Mumien» eller Mitraeum) som er ein tre tusen år gamal marmorstatue som vart funne i hamna. Statuen står i dag i eit museum i Napoli og er den eldste av sitt slag.
I romartida vart Nero Cæsar, eldste bror til Caligula, deportert til Ponza i år 29 e.Kr., der han i år 30 vart avretta. To av systrene hans Agrippina den yngre (mor til keisar Nero) og Julia Livilla vart plassert på Ponza i eksil i år 39 for at dei medverka i eit komplott om å styrte Caligula. Dei vart kalla tilbake til Roma i år 41.
Ponza vart forlate i mellomalderen på grunn av stadige plyndringstokt frå sarasenarar og sjørøvarar. I 1552 slo den osmanske flåten under Turgut Reis sin kommando (kjend som Dragut i Vesten) den spanske flåten til Keisar Karl V under kommandoen til den kjende genuesiske admiral Andrea Doria nær Ponza. På 1700-talet koloniserte Kongedømet Napoli øya på nytt. I dag er øya ein stor turistdestinasjon med store sandstrender som Chiaia di Luna eller Halvmånestranda.
Øya har vorte erobra av spanjolar, engelskmenn, grekarar, franskmenn, maurarar, kartagenarar, libyarar, egyptarar, fønikarar, anatoliarar og kanaanittar.
Øya vart ein del av Italia på midten av 1800-talet. Sidan øya er så pass isolert vart ho nytta som ein straffekoloni av forskjellige regime. Under dei to tiåra med facisme vart Ponza og den nærliggande Ventotene nytta som fengsle for politiske motstandarar av Mussolini sitt regime. Den etiopiske leiaren Ras Immiru, som vart fanga av den italienske hæren i 1936, vart fengsla i eit hus på Santa Maria. Mussolini sjølv vart sett i fengsel på øya i fleire veker etter han vart styrta og arrestert i 1943.
Øya er kjend for den tragiske soga om Lucia Rosa, som kasta seg sjølv i Tyrrenhavet etter at ho vart tvunge til å gifte seg med ein mann av faren og ikkje han ho sjølv ville ha. Mange kvinner ser på ho som ein martyr for kvinnerettar og eit symbol for menneskerettar.
Potensiell tettleik
Potensiell tettleik er ein dynamisk viktig eigenskap: for statisk stabilitet må den potensielle tettleiken minke oppover. Om han ikkje ger det, vil ein pakke som vert flytta oppover vere lettare enn omgjevnadane, og dermed helde fram oppover. På liknande måte vil ein pakke som då vert flytta nedover vere tyngre enn omgjevnadane. Dette gjeld sjølv om tettleiken til væska minkar oppover. I stabile tilhøve (der den potensielle tettleiken minkar oppover) vil rørsler langs ei flate med konstant potensiell tettleik (isopyknalar) nytte mykje mindre energi enn rørsler på tvers av desse flatene (diapyknal straum), så det meste av rørsla i ei tredimensjonal geofysisk væske går langs desse todimensjonale flatene.
Liv Andersen
Liv Marie Andersen var ein norsk politikar for Ap. Ho vart innvald på Stortinget frå Oppland i 1969. Ho var vararepresentant i perioden 1965–1969.
Potensiell tettleik
I oseanografi nyttar ein symbolet \rho_\theta for å skildre potensiell tettleik, med referansetrykk P_0 som trykket ved havoverflata. Den tilsvarande «potensielle tettleiksanomalien» vert skrive som kg/m^3. Sidan kompressibiliteten til sjøvatn varierer med salinitet og temperatur, må referansetrykket veljast nær det faktiske trykket for å definisjonen av potensiell tettleik skal gje meining. Referansetrykket vert ofte vald i heile multiplar av 100 bar, for vatn nær eit trykk på 400 bar (40 MPa), la oss sei at referansetrykket er 400 bar, så ville den potensielle tettleiksanomalien vorte skriven \sigma_4.
Potensiell tettleik vert tilpassa effekten av kompresjon på to måtar:
Tettleiken til ein pakke kan reknast ut frå tilstandslikninga: der T er temperatur, P er trykk og S_n er andre sporstoff som påverkar tettleiken (t.d. saliniteten til sjøvatn). Den potensielle tettleiken ville då ha vorte: der \theta er den potensiell temperaturen til ein væskepakke for det same referansetrykket P_0.
Mir iskusstva
Mir iskusstva (russisk Мир иску́сства, tyder 'Ei verd av kunst' eller 'Kunst-verda') var eit russisk tidsskrift og er nemninga på den kunstrørsla som vart inspirert av og uttrykte desse ideane gjennom sine arbeid. Rørsla hadde stor innverknad på dei russiske kunstnarane som var med å revolusjonere europeisk kunst i det fyrste tiåra av det 20. hundreåret. Mange miriskusniki (medlemer av rørsla) ytte sitt til Ballets Russes sine oppsetjingar i Paris. Berre få vesteuropearar såg noko utgåve av sjølve bladet.
Historie
Magasinet vart etablert i 1899 i St. Petersburg av Benois, Bakst og Sergej Djagilev (redaktør). Dei kritiserte Peredvizjnikij-skulen for låg kunstnarisk standard, og fremja i staden kunstnarisk individualisme og andre art nouveau-prinsipp. Rørsla sin teoretiske ståstad vart gjort kjend gjennom tre artiklar skrivne av Djagilev og publisert i nummer N1/2 og N3/4 av det nye magasinet.
I tillegg til dei tre grunnleggjarane av magasinet, fanst aktive medlemer som Mstislav Dobuzjinskij, Lancerey og Konstantin Somov. Utstillingane som vart arrangert av Mir iskusstva trekte til seg mange målarar frå Russland, til dømes Mikhail Vrubel, Mikhail Nesterov og Isaak Levitan.
I si klassiske periode (1898-1904) arrangerte gruppa seks utstillingar; 1899 (internasjonal), 1900, 1901 (St. Petersburgs kunstakademi), 1902 (Moskva og St. Petersburg), 1903, 1906 (St. Petersburg). Den sjette utstillinga vart sett som eit forsøk frå Djagilev på å hindre medlemer i Moskva i å bryte ut av rørsla. Desse hadde organisert ei eiga «Utstilling av 36 kunstnarar» (1901) (og seinare, frå 1903, i «Unionen av russiske kunstnarar».
I 1910 publiserte Benois ein kritisk artikkel om «Unionen av russiske kunstnarar» i magasinet Rech. Mir Iskusstva vart då reorganisert. Den nye leiaren vart Nicholas Roerich. Gruppa tok til seg nye medlemer, blant anna Nathan Altman, Vladimir Tatlin og Martiros Sarjan. Kritikarar meinte inkluderinga av russiske avantgarde-målarar viste at gruppa hadde utvikla seg frå å vere ei kunstrørsle til å verte ei utstillingsrørsle. Ivan Bilibin vart leiar av gruppa i 1917.
Gruppa organiserte tallause utstillingar: 1911, 1912, 1913, 1915, 1916, 1917, 1918, 1921, 1922 i St. Petersburg og Moskva. Den siste utstillinga av Mir iskusstva vart organisert i Paris i 1927. Nokre medlemer vart med i kunstrørslene Zjar-Tsvet (Moskva, organisert i 1924) og Fire kunstnarar (Moskva-Leningrad, organisert i 1925).
Kunst
Benois og venene hans avskydde det antiestetiske uttrykket i det moderne industrisamfunnet. Dei søkte å sameine alle nyromantiske russiske kunstnarar under ei fane i kampen mot positivismen innan kunsten.
Som romantikarane før dei, fremja miriskusniki forståing og bevaring av kunsten i de føregåande periodane, spesielt folkeleg kunst og det 18. hundreårets rokokko. Truleg var Antoine Watteau den enkeltkunstnaren dei sette høgst.
Jeroen Boere
Jeroen Boere var ein nederlandsk fotballspelar.
Mir iskusstva
Kunst
Desse fornyigsprosjekta vart handsama av miriskusniki på ein humoristisk måte og med stor grad av sjølvironi. Dei var fascinert av masker og marionettar, karneval og dokketeater, draumar og eventyr. Alt som var grotesk og morosamt appellerte til dei, meir enn det som var alvorleg og emosjonelt. Favorittbyen deira var Venezia, i ein slik grad at både Sergej Djagilev og komponisten Igor Stravinskij valde han til gravstad.
Jeroen Boere
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Mir iskusstva
Kunst
I prosjekta sine føretrekte miriskusniki lyse, luftige effektar av akvarell og gouache til fullskala oljemåleri. Ettersom dei ynskte å bringe kunsten inn i alle hus, utforma dei ofte interiør og bøker. Bakst og Benois revolusjonerte teaterdesignet med sin grensesprengande dekor til Cléopâtre (opera av Jules Massenet) (1909), Carnaval (ballett av Stravinskij) (1910), Petrusjka (1911) og L'après-midi d'un faune (koreografi  Vatslav Nizjinskij) (1912).
Sørburøy
Sørburøy ligg i det største samanhengande havområdet som er freda som naturreservat i Noreg; Froan naturreservat og landskapsvernområde. Det er avgrensa fri ferdsel på land i enkelte tider av året.
Sørburøy har barne- og ungdomsskule med vel 10 elevar. Sørburøy skulekorps vart stifta i 2006, og vart i 2011 med i NMF. Det vert drive oppdrettsverksemd i området. Det er stor tilflytting til øya i sommarhalvåret.
Det er båtsamband til Dyrøya på Frøya eit par gonger i veka, noko oftare i somarhalvåret.
Zannone
Zannone er ei øy i Tyrrenhavet utanfor vestkysten av Italia og ein del av Dei pontinske øyane. Øya har eit areal på om lag 1 km² og ligg 10 km frå Ponza.
Ho er ein del av Circeo nasjonalpark på grunn av den vakre naturen og fleire sjeldne biom. Øya er ikkje busett, men Skogsvesenet har tilsyn med ho og har ein stasjon og har ein liten utdanningsutstilling på toppen av Monte Pellegrino, den høgaste punktet på øya. På øya ligg òg ruinane av eit benediktinarkloster for nonner frå 1200-talet. Det er ingen turistfasilitetar og det er ikkje lov med camping eller overnatting. Ein treng derimot ingen spesielle løyver for å vitje øya.
Uttian
Uttian er ei øy i Frøya kommune i Trøndelag. Folketalet er om lag 150. Øya har samband til fast-Frøya med Fv451 og Uttibrua som vart opna i 1974. Brua kom som ei følgje av mange års fråflytting og heile øya var truga av avfolking. Etter bruopninga opplevde øya ny innflytting og næringsutvikling, mellom anna innanfor fiskeoppdrett, sjølv om øya mista skulen, postkontoret og daglegvareforretninga.
Aurora
Aurora var i romersk mytologi gudinne for morgongryet. Namnet hennar er brukt som kvinnenamn og om naturfenomenet polarlys.
Gudinna
Aurora var ei ung gudinne som fornya seg sjølv kvar morgon og reid over himmelen med bod om at dagen kom. Ho hadde ein ektemann, Tithonus, som opphavleg var døyeleg. Aurora bad Zevs om å gjera han udøyeleg, men gløymde å be om at han skulle få evig ungdom, derfor ende Tithonus opp med å aldrast i all æve.
Gudinna var syster til sola og månen og mor til dei fire vindane.
Ho kan liknast med Eos i gresk og Usjas i vedisk mytologi.
Banjšiceplatået
Banjšiceplatået (slovensk Banjška planota, italiensk Altopiano della Bainsizza) er eit karstplatå vest i Slovenia i regionen Goriška. Det ligg nordvest for byen Nova Gorica, oppfor elva Soča. Under den første verdskrigen utkjempa Italia og Austerrike-Ungarn det ellevte slaget ved Isonzo på platået i august 1917.
Komplekse tal
Dei komplekse tala er den algebraiske lukkinga av dei reelle tala og kan uttykkast som mengda av alle z = x + iy, kor x og y er reelle tal og i er definert slik at i^2 = -1. \mathbb{C} er ein kropp under naturleg addisjon og multiplikasjon.
La z = x + iy kor. er den reelle delen av z og er den imaginære delen av z.
Definisjon og konstruksjon
Dei komplekse tala kan definerast og konstruerast på fleire måtar. Me definerer fyrst eksplisitt, kor i^2 = -1. Det er ikkje vanskeleg å sjå at dette utgjer ein kropp, kor den additive inversen til x + iy er gitt ved x - iy og den multiplikative inversen til x + iy (gitt at ikkje både x, y = 0) er gitt ved
At addisjon og multiplikasjon er assosiative operasjoner og distribuerar over kvarandre følgjer frå at addisjon og multiplikasjon av dei reelle tala har desse eigenskapene. Me har dermed vist at \mathbb{C} utgjer ein kropp ut frå denne definisjonen.
Det er også mogleg å konstruera dei komplekse tala frå polynomringen til \mathbb{R}. Merk fyrst at polynomet x^2 + 1 er irredusibelt over dei reelle tala. Dermed utgjer kvotientringen ein kropp, kor I = (x^2+1) er idealet generert av x^2+1. Multiplikasjon og addisjon i \mathbb{C} er arva frå multiplikasjon og addisjon i. \mathbb{C} består av element på formen a + bx + I kor x^2 = -1 og.
Vågsvær
Vågsvær er eit fråflytta fiskevær sør for Sula i Frøya kommune i Trøndelag.
Prosentavtalen
Prosentavtalen kom i tillegg til dei formelle avtalene mellom «dei tre store» om delinga av Tyskland og kva som skulle skje med Austerrike. Tyskland blei delt i fire okkupasjonssoner (Frankrike fekk ein au), og Berlin likeins. Dette blei gjennomført sjølv om den tyske hovudstaden låg midt inne i den sovjetiske okkupasjonssona, og heile byen blei erobra av sovjetiske styrkar i april-mai 1945. Austerrike skulle bli eige land igjen, og nøytralt. Dette blei gjennomført da den sovjetiske okkupasjonen blei avslutta i 1955.
Det ser i det heile ut som dei sovjetiske leiarane heldt seg strengt til både dei formelle og uformelle avtalene om deling av innverknad i Europa etter krigen. Såleis fekk ikkje dei greske kommunistane noka støtte frå Stalin under den greske borgarkrigen 1944-1949, sjølv om dei greske monarkistane mottok massiv militær og økonomisk støtte frå Storbritannia og USA.
Store delar av Sovjetunionen låg i ruinar, og landet hadde mista opptil 27 millionar menneske under krigen. USA hadde hatt små tap i samanlikning (om lag ein halv million), den amerikanske industriproduksjonen var tredobla i løpet av krigsåra, og USA hadde atombomba. Den bereknande diktatoren Josef Stalin konsentrerte seg på bakgrunn av dette om å konsolidere den sovjetiske makta i det han meinte var avtalt sovjetisk maktsfære. Det er ikkje noko som tyder på at det var planar om sovjetisk åtak på Vest-Europa.
Men i Aust-Europa blei den stalinistiske undertrykkinga stadig sterkare i åra fram til Stalin døydde i 1953. Særleg inntrykk gjorde det på mange i til dømes Noreg da stalinistane i Tsjekkoslovakia tok makta ved eit kupp i 1948, rett nok utan direkte sovjetisk militær innblanding. Dette fordi Tsjekkoslovakia var det einaste landet i Aust-Europa som hadde vore demokratisk før den andre verdskrigen.
Dei sovjetiske styrkane som frigjorde Aust-Finnmark frå nazistane hausten 1944, trekte seg ut frå norsk territorium våren 1945 i samsvar med inngåtte avtalar.
Den delinga av Europa som låg i dei ymse avtalene om okkupasjonssoner og maktsfærer blei forsterka og permanent under den kalde krigen. Danninga av NATO (1949) og Warszawapakta (1955) kan også sjåast i den samanhengen.
Smørblome
Smørblom(e) eller smørblomster(er) kan visa til:
Freising
Freising er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 45 000 innbyggjarar. Han er administrasjonssete landkreisen med same namn. Byen ligg nord for München ved elva Isar, nær Franz Josef Strauß internasjonale flyplass. Når ein landar på denne flyplassen ved München kan ein sjå byen i nord med sine to kjende åsar, domkyrkjeåsen med slottet til biskopen og Mariendom og åsen Weihenstephan med det eldste bryggeriet i verda.
Historie
Sjølv om ein har funne arkeologiske funn frå bronsealderen i området, har ein ikkje funne spor som viser vedvarande busetnad her før på 700-talet. St. Korbinian slo seg ned ved eit helgenskrin som alt eksisterte i Freising i 724. Han var forløparen til bispedømet Freising som vart oppretta etter hans død av St. Bonifatius. I følgje hans Vita av biskop Arbeo tvinga han ein bjørn til å bere bagasjen sin over Alpane etter at han hadde tatt livet av pakkhesten hans. Den sadla bjørnen er framleis eit symbol på byen, som mellom anna vert vist på byvåpenet, sjølv om sete for bispedømet vart flytta til München i 1821. Administrasjonen for bispedømet held derimot framleis til i Freising.
I 764-783 oppretta biskop Arbeo eit bibliotek og eit scriptorium ved klosteret, og busetnaden utvikla seg til eit religiøst senter.
I 996 fekk Freising byrettar av keisar Otto III. Etter at München vart grunnlagd 40 km lenger sør rundt 1150 vart Freising mindre økonomisk viktig. I 1159 vart den romanske domkyrkja bygd (med ei dyresøyle i krypten).
Pave Benedikt XVI studerte i byen, var erkebiskop av München og Freising frå 1977 til 1982, og fører både byen sitt våpen og landkretsen sitt i sitt pavelege våpen.
Gunnar Aksnes
Aksnes voks opp i Kvam i Hardanger. Han fekk graden dr. philos. i 1962. I åra 1966 - 1993 var han professor i organisk kjemi ved Universitetet i Bergen. Aksnes representerte Noreg i det internasjonale samarbeidet når det gjeld nervegassar og kjemiske stridsmiddel.
Aksnes er også diktar. I 2001 gav han ut boka Med penn og pensel i Hardanger på Hardangerforlaget i Øystese, saman med kona Milly Aksnes, som illustrerte. Dikta i boka var skrivne heilt frå 1970 til 2001, og motiva for illustrasjonane er inspirerte av Hardanger.
Aksnes var bror til astronomen Kaare Aksnes.
Brian Wellman
Brian Wellman er ein tidlegare tresteghoppar frå Bermuda. Han vann øvinga ved innandørs-VM 1995 og tok sølvmedaljen under Friidretts-VM 1995 i Göteborg.
Aktiv
Våren 1994 hoppa Wellman 17,41 m i El Paso i Texas, USA. Ut på sommaren kom han på tredjeplass med 17,00 m ved samveldeleikane i Victoria i British Columbia, Canada. I mars 1995 presterte han sitt livs lengste tresteghopp på 17,72 meter då han vann innandørs-VM i Barcelona, 10 cm framom Yoelbi Quesada frå Cuba. Under verdsmeisterskapen 1995 kneip Wellman sølvmedaljen, 3 cm føre nummer 3 og 4 i tevlinga.
I 1996 enda Wellman på sjetteplass ved OL i Atlanta. Etter OL-sesongen 1996 hoppa han for kort til å melde seg på i medaljestriden i dei største meisterskapane. Høgst på resultatlista kom han ved VM 1997 der han vart nummer fem, i VM 2001 kom han på sjetteplass.
Arbeide prost
Uttrykket å arbeide prost (utt. å arbæi’ prost) blir bruka på nordmøring når ein tykkjer at ein eller annan brukar for mykje tid på unyttige ting. Det ville til dømes vera å arbeide prost om ein bruka tid på å skjera ut eit fint mønster på grov arbeidsreiskap.
Edmund Hillary
Sir Edmund Percival Hillary var ein newzealandsk fjellklatrar, mest kjend for å ha vore den første som klatra Mount Everest saman med Tenzing Norgay den 29. mai 1953. Bragda vart utført som ein del av den niande britiske ekspedisjonen til Mount Everest leia av Sir John Hunt.
Ungdom
Hillary vart fødd i Tuakau, sør for Auckland der han gjekk på Auckland Grammar School. Skulen låg to timar frå Tuakau, derfor brukte han tida til og frå skulen til å lese. Då han voks opp var han lågare enn klassekameratane sine og svært blyg. Difor rømde han inn i bøkene sine og dagdrøymde om eit liv med mykje eventyr. Då han var seksten år gammal blei han intereressert i klatring etter ein skuletur til Ruapehu. Han oppdaga etterkvart at han var fysisk sterk og hadde betre uthald enn dei fleste av klatrevenane hans.
Ekspedisjonar
Under den andre verdskrigen var han navigatør for Royal New Zealand Air Force. Han utgjorde ein del av den britiske spaningsekspedisjonen til Everest i 1951 under leiing av Eric Shipton, før han blei med i det suksessfulle forsøket i 1953. Han klatra ti andre toppar i Himalaya under reiser i 1956, 1960-1961 og 1963-1965. Han nådde også sørpolen som ein del av Samveldets trans-antarktiske ekspedisjon der han leia den newzealandske delen den 4. januar 1958. Han leia også ein jetbåtekspedisjon frå munningen av Ganges til elva si kjelde i 1977.
Åtgaum
Hillary vart slått til riddar og blei kommandør av 1. klasse av den britiske imperieordenen den 16. juli 1953. Han er også medlem av Order Of New Zealand (1987). 23. april 1995 blei han tildelt Storbritannias øvste utmerking, Hosebandsordenen.
Fram til han døydde var han den einaste levande personen som var med på ein newzealandsk dollar. Fleire skular, vegar og organisasjonar i og utanfor New Zealand er oppkalla etter han. Nokre eksempel er Hillary College i Otara, Edmund Hillary Primary School i Papakura og Hillary Commission.
Mark Burke
Mark Burke er ein tidlegare engelsk fotballspelar.
Edmund Hillary
Åtgaum
For å markere 50 års-jubileet av den første klatringa av Mount Everest gav den nepalske regjeringa eit heidersmedborgarskap til Hillary. Han er den første utanlandske personen som har fått dette i Nepal.
Mark Burke
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Edmund Hillary
Filantropi
Hillary brukte mykje av livet sitt på å hjelpe sherpaer i Nepal gjennom Himalaya Trust som han har grunnlagt og brukt mykje av energien sin på. Gjennom innsatsen sin har han fått bygd mange skular og sjukehus i den avsidesliggjande delen av Himalaya. Han har sagt at han såg på dette som sin viktigaste prestasjon. Han er også medlem av American Himalayan Foundation, ein organisasjon som arbeider med å betre økologien og levealderen i Himalaya. På 1980-talet var han høgkommissær frå New Zealand til India.
Hillary kritiserte mot slutten av livet seinare fjellklatrarar for oppførselen deira. Han gjekk særleg ut mot Mark Inglis og 40 andre klatrarar som, i fleire ulike grupper gjekk frå den britiske klatraren David Sharp slik at han døydde i mai 2006. Hillary sa: «Eg synest at heile jaget for å klatre Everest er skrekkinngytande. Menneska vil berre nå toppen, det er feil mot ein mann som lid under ein stein å berre løfte på hatten, seie god morgon og fortsette forbi.» Han fortalde også New Zealand Herald at han var forskrekka over den kjenslelause oppførselen til dagens klatrarar. «Dei bryr seg ikkje eit dogg om nokon andre kan vere i fare, og det imponerer meg slett ikkje at dei går frå ein person under ein stein slik at han døyr.»
Tove Pihl
Tove Agnethe Pihl var ein norsk pedagog og politikar. Ho satt på Stortinget for Arbeidarpartiet 1969 til 1973.
Pihl var dotter av professor Otto Lous Mohr og legen og kvinnesaksforkjemparen Tove Mohr. Ho var gift med Alexander Pihl. Bestemora hennar var Katti Anker Møller.
Under andre verdskrigen var ho medlem i etterretningsorganisasjonen XU.
Pihl studerte psykologi og pedagogikk i USA, før ho vart lærer på Bjølsen skule i Oslo. I 1963 vart ho overlærer på nyopna Krossvoll skule, ei stilling ho hadde til ho døydde i 1987.
I 1969 vart Pihl innvald på Stortinget frå Oslo. Ho sat som representant for Arbeidarpartiet i éin periode fram til 1973, og var medlem i Justiskomitéen.
Ho var, blant fleire offentlege verv og styreverv, medlem i skulestyret i Oslo 1956 til 1960, og formann i Skulerådet i Oslo 1960 til 1964. Ho var òg styremedlem i Nei til atomvåpen 1980 til 1986.
Støpsel
Støpsel er ein plugg til å setje inn i ein stikkontakt. I Noreg vert denne typen kontaktar bruka på leidningar til elektrisk utstyr som krev tilkopling til 230 V spenning.
Jon Askeland
Jon Askeland er ein norsk politikar frå Senterpartiet som var ordførar i Radøy kommune frå 2007 til 2019.
Støpsel
وصلة كهربائية Connector elèctric Klemo Connector (elektrotechniek)
Jon Askeland
Askeland blei vald inn som vararepresentant på Stortinget for Hordaland i periodane 2013-2017 og 2017-2021. Etter fylkestingsvalet 9. september 2019 blei Askeland fylkesordførar i Vestland fylke.
Askeland var regiondirektør i Felleskjøpet før han blei heiltidspolitikar. Han overtok ordførarvervet etter Olav Steinar Namtvedt (Senterpartiet) som hadde vore ordførar 16 år i kommunen.
Wii Sports
Wii Sports er eit idrettsspel utvikla og utgjeve av Nintendo som ein lanseringstittel til spelkonsollen Wii. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika saman med Wii-konsollen i november 2006, og i Japan, Australia og Europa månaden etter. Spelet følgde med Wii-konsollen i alle territoria utanom Japan, som gjorde dette til det første spelet pakka med ein Nintendo-konsoll sidan Super Mario World for SNES i 1990.
Wii Sport inneheld fem spel basert på fem idrettsgreiner: tennis, baseball, bowling, golf og boksing. Spela er utvikla for å demonstrere eigenskapane til Wii-fjernkontrollen, der spelarar kan etterlikna rørslene ein gjer på ekte for å gje innputt til spela, til dømes svinge kontrollen for å slå ein tennis-rekkert.
Oppsett
Wii Sports er ei samling av fem spel basert på idrettsgreinene tennis, baseball, bowling, golf og boksing. Splela er tilgjengelege gjennom hovudmenyen. Spela nyttar dei rørslesensoren i Wii-fjernkontrollen og nunchuken slik at spelaren kan etterlikne korleis ein speler i røynda ved å røre på kontrollen, til dømes ved å halda Wii-fjernkontrollen som ei golfkølle eller ei bowlingkule. Nokre delar av spelinga er automatisk styrte av spelet, som i tennis der forflyttinga av sjølve spelarfiguren skjer automatisk medan slaga frå tennis-rekkerten er kontrollerte av spelaren.
Kvar av greinene har ein standardmodus, treningsmodus og fleire modi for fleirspel. I standardmodus ligg reglane for sporten nært reglane slik dei er i ekte sport. Treningsmodus er ein einspelarmodus som lèt ein øva seg på enkelte felt innanfor sportane, og lønnar ein med medaljar om bragda er god nok. Kvar sport har modi for ein eller to spelarar, der nokre av dei stør speling for opp til fire spelarar på ulike vis. I golf og bowling kan fleire spelarar delta ved å dela på ein Wii-fjernkontroll etter tur, mens tennis krev at kvar av spelarane har sin eigen kontroll. I fleirspelar-modus speler spelarane oftast mot kvarandre etter reglane for sportane. Unntaket er tennis der to kan spela i lag eller mot kvarandre.
Figurane i spelet blir henta frå Mii-kanalen på Wii. Dette lèt ein laga Mii-figurar som kan bli sendte til spel som stør denne funksjonen. Mii-ar som er lagra på Wii vil dukka opp i folkemengda i bowling-spela og som lagkameratar i baseball-kampane. Ein kan også senda Mii-figurar over til internminnet i Wii-fjernkontrollen for bruk på ein annan Wii med ei anna lagring.
Giga-Sampler-Inter-Face
Giga-Sampler-Inter-Face (GSIF) er ein proprietær Microsoft Windows-drivar og API for TASCAM GigaStudio med liten forseinking.
GSIF vart utvikla av Nemesys (no Tascam) for GigaSampler (no GigaStudio). GSIF vart utvikla for multikanal (på sama lydkort) avspeling av samplar-generert musikk og har ikkje funksjonalitet for opptak.
GSIF vert fyrst og fremst nytta saman med lydkort som ikkje har støtte for ASIO. Brukarprogram skrivne for GSIF API kan likevel nytta lydkort som ikkje har GSIF-drivarar, ved å nytta DirectSound-drivarar, men berre over to kanalar. Det finst òg ein multikanalopsjon som nyttar ASIO-drivarar, som har mykje mindre forseinking enn DirectSound. GSIF er kjent for å vera ressurskrevjande.
GSIF 2.1 har støtte både for PCM og MIDI.
James Henry Coffin
James Henry Coffin var ein amerikansk matematikar og meteorolog som spesialiserte seg i studiet av vind og atmosfæriske endringar.
Coffin gjekk ut frå Amherst College i 1828 og vart lærar ved forskjellige skular og college. Meteorologistudiet starta han i 1838. Medan han var på Williams College frå 1840 til 1843, sette han opp eit apparat på Mount Greylock i New York for automatisk avlesing av vindretning og styrke. Frå 1846 og fram til han døydde var Coffin leiar for matematisk, naturfilosofisk og astronomisk avdeling ved Lafayette College. I 1846 starta han samarbeid med Smithsonian Institute i meteorologi. Dei mest kjende verka hans var Winds of the Northern Hemisphere (Vind på den nordlege halvkula) (1853) og Winds of the Globe (Vind på kloden) (1875). Førstnemnte vert rekna som eit pionerverk innan meteorologi.
Konvergenssone
Ein konvergenssone viser vanlegvis til eit område i atmosfæren der to jamne lufstraumar møter kvarandre og vekselverkar. Dette fører vanlegvis til særeigne vêrtilhøve.
Konvergenssoner kan òg knytast til solgangsbrisfrontar.
Geografiske ytterpunkt i Sveits
Dette er ei liste over geografiske ytterpunkt i Sveits.
Christian Doppler
Christian Andreas Doppler var ein austerriksk fysikar og matematikar, mest kjend for å ha lagt fram hypotesen om det som sidan er kjent som dopplereffekten. I eldre skrifter vert fornamnet til Doppler ofte feilaktig omtala som Christian Johan.
I 1850 blei Doppler den første direktøren og professoren ved det nyoppretta Institutt for fysikk ved Universitetet i Wien. Han døydde tre år seinare som rekonvalesent i Venezia, grunna helseproblem som hadde plaga han sidan barndommen.
Huset der Doppler blei fødd har i dag adressa Markart Platz 1, Wolfgang Amadeus Mozart budde sju år av livet sitt i Markart Platz 8.
Sørleksa
Sørleksa er ei øy i Trondheimsleia i Orkland kommune i Trøndelag. Ho ligg aust for Hitra og aust for seg igjen ligg Nordleksa.
På nordsida av fjorden ligg Kråkvågfjorden
Auto-Koneistamo
Auto-Koneistamo OY var ein finsk motorsagprodusent. Føretaket heldt til i Helsingfors og nytta «Hyry» som merkenamn på sagene sine.
Taisuke Hiramoto
Taisuke Hiramoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Chaîne des Puys
Chaîne des Puys er ei vulkansk fjellkjede i Massif Central i Frankrike. Kjeda er 40 km lang, og har fleire vulkanske trekk, som kjegler, lavadomar og krater. Det høgaste punktet er lavadomen Puy de Dôme, som ligg om lag midt i fjellkjeda.
Åsmund Frægdegjeva
«Åsmund Frægdegjeva» er ei norsk folkevise, rekna til trollvisene innanfor balladekategorien. Handlinga i visa er knytt til helten Åsmund, som lyt vinne dottera til kongen av Irland frå eit troll nord i Trollebotn. Tematikken har eit norrønt-mytisk preg. Frægdegjeva tyder 'ein som er gjeven frægd eller lykke'.
Handling
Irlandskongen har mist dottera si til eit troll, og bed ein helt om hjelp til å vinne ho att. Fram til då har ingen greidd dette, og Åsmund stig fram med krav om handa til dottera som vederlag for arbeidet.
Vel framme i Trollebotn møter Åsmund «skumegygri» som vaktar over jomfrua, og Åsmund tek livet av henne. Sidan drep han alle bergtrolla, og reiser heim med kongedottera.
Handlingsmønsteret i visa kan ein og finne att i viser som Heming unge eller Kappen Iddugen, som og handlar om utfriing frå trolla.
Overlevering
Balladen «Åsmund» Frægdegjevar er ei mellomaldersk norsk legende og ballade med fleire varianter. Dei fortel alle om eventyra til ein helt med same namn, som kongen ber redde prinsessa. Balladen er grunna på ei fornaldarsaga. Åsmund Frægdegjeva vart skriven ned i Telemark etter mellom andre Anne Godlid i Seljord. Olea Crøger har òg funne ein variant i same området. Seinare vart visa teken opp som dansevise av Klara Semb, og var mykje nytta i songleik-vitaliseringa tidleg på 1900-talet. Marit Rognlien dramatiserte visa til bruk for songlag i 1960.
Chaîne des Puys
Det er mogleg at Chaîne des Puys kan ha utbrot ein gong i framtida. Dette ville eventuelt føra til danninga av nye fjell.
Gerhard Voldnes AS
Gerhard Voldnes AS er eit norsk industriselskap knytt til fiskeri og transport.
Nils Nilsson Skum
Nils Nilsson Skum er ein av dei best kjende svenske samiske kunstnarane. Skum etterlet seg over 3000 teikningar, alle med motiv frå reindrift og tradisjonell samisk liv. Han arbeidde òg med tradisjonelt samisk sløyd, som til dømes knivar med fine mønster, og skulpturar.
Foreldra hans, Nils Thomasson Skum og Margareta Nilsdotter, dreiv med rein, og Nils Nilsson blei fødd under flytting frå Kautokeino til Gällivare. Han sjølv arbeidde òg for det meste med reindrift. Som kunstnar var han heilt sjølvlært. Frå 1893 var han gift med Helena Kuhmunen.
På 1930-talet hadde den store reinflokken til Skum krympa mykje etter nokre vanskelege år då mykje rein døydde av svolt. Han slo seg då ned i Sjisjkasvare for å verta kunstnar på heiltid. Der innreidde han eit atelier med elektrisk ljos frå sitt eige vindkraftverk. I 1937 vart bileta til Skum utstilte på verdsutstillinga i Paris. Etter dette vart bileta hans kjende av ein vidare krins. Året etterpå vart om lag hundre av teikningane hans utgjeve i boka Sáme siida (Samebyen). Bileta vart forklåra for dei som ikkje er kjent med reindrift og samisk kultur.
Skum døydde i Sjiska i Gällivare. Boka Valla renar, som kom ut fyrst etter at han var død, tek for seg tradisjonell reindrift i ord og bilete, slik Skum hadde opplevd det. Ernst Manker var redaktør for begge bøkene.
Mange av verka til Skum er i dag å finna på Nordiska Museet i Stockholm, hjå Gällivare kommune og hjå LKAB i Kiruna.
Ventotene
Ventotene er ei øy i Tyrrenhavet utanfor kysten av Campania i Italia. Ho høyrer til Dei pontinske øyane og har vulkansk opphav. I romartida vart ho kalla Pandataria og Pandateria. Ho er òg ein kommune i provinsen Latina. Øya er avlang og er 3 km lang og opp til 800 meter brei. Santo Stefano ligg 2 km mot aust og Ponza 40 km mot vest.
Kommunen med same namn har 633 innbyggjarar. Ho inkluderer òg øya Santo Stefano der det ligg eit gamalt, nedlagd fengsel.
Historie
Øya er best kjend som stad der keisar Augustus forviste dottera si Julia den eldre til i år 2 f.Kr., på grunn av hennar omfattande utruskap. Her var ho i fem år. Keisar Tiberius forviste òg grandniesa Agrippina den eldre i år 29 der ho omkom, truleg av feilernæring, 18. oktober år 33. Etter Agrippina sin son Gaius (betre kjend som Caligula) vart keisar i år 37 reiste han til Pandataria for å hente leivningane hennar og førte dei tilbake til Roma. Agrippina si yngste dotter, Julia Livilla vart òg send i eksil til Pandateria. Ho vart deportert til øya etter ordre frå onkelen hennar, keisar Claudius, etter press frå kona hans Messalina i år 41. Ei stund seinare svalt ho i hel her og leivningane hennar vart truleg ført tilbake til Roma då syster hennar, Agrippina den yngre fekk innflyting som kona til keisaren. Claudia Octavia, den første kona til keisar Nero, vart forvist til Pandateria i år 62 og avretta etter ordre frå mannen hennar. Dette er òg øya der St. Flavia Domitillia vart forvist til. Ho har gjeve namn til katakombane i Roma er kalla opp etter og ho gøymde mange helgenar eller fann leivningane til dei som vart martyrdrepen. Ho var barnebarnet til keisar Vespasian og kan ha døydd her.
Ein fangeleir vart oppretta her under Huset Bourbon og tatt i bruk igjen under Mussolini då opp til 700 motstandarar, inkluder 400 kommunistar, vart sett her mellom 1939 og 1943. Ein av dei var Altiero Spinelli, som skreiv ein tekst i dag kalla «Ventotenemanifestet», som la fram idéen om eit europeisk forbund etter krigen.
Under den andre verdskrigen hadde øya ein tysk garnison på 114 mann som forsvarte ein viktig radarstasjon. Natt til 8. september 1943.
Jørn
Jørn er ei dansk kortform av mannsnamnet Jørgen som kjem frå det greske Geôrgios (Γεώργιος). Dette er sett saman av geô, 'jord' og ergo, 'arbeid', og tyder 'bonde'.
Jørn har namnedag den 23. april.
Jørn var mykje brukt som namn på norske gutebarn på 1960-talet.
Playground Twist
«Playground Twist» er ein song av det engelske post-punk-bandet Siouxsie and the Banshees. Han kom ut i 1979 som den einaste singelen frå det andre albumet deira, Join Hands (1979).
Produksjon
Songen vart produsert av manageren til bandet, Nils Stevenson og Mike Stavrou, ein lydteknikar frå det siste albumet til T. Rex, Dandy in the Underworld (1977)
Mottaking
NME-skribenten Roy Carr hylla singelen og skreiv: «Om Ingmar Bergman hadde laga plater, kunne dei høyrdest slik ut. Lyttaren vert kjapt omringa av ein malstrøm av svirrande lyd punktert av den illevarslande ringinga til kyrkjeklokker, gitarar med phasing-effekt, torande perkusjon, ein surrealistisk altsaksofon og jamringa i røysta til Siouxie. Han må spelast fleire gonger på smertefullt høgt volum til framkalle den fulle marerittaktige kvaliteten».
Utgjeving
Singelen kom ut 24. juni 1979 og vart den tredje topp 40-hitten til Siouxsie and the Banshees og nådde til slutt 28. plassen på UK Singles Chart den 15. juli. Bandet framførte songen på Top of the Pops.
Valle kommune
Valle kommune er ein kommune i Agder fylke. Kommunen ligg i Setesdal og grensar i nord mot Bykle og Tokke, i aust mot Fyresdal, i sør mot Bygland, og i vest mot Sirdal. Valle kommune fekk sine nåverande grenser i 1962 då dei tidlegare kommunane Valle og Hylestad vart slegne i hop.
Busetnaden i Valle er spreidd og fylgjer dalen langs elva Otra. Det er bygder ved Rysstad og administrasjonssenteret Valle. På vestsida av dalen i kommunen når heiane opp til 1434 moh. og på austsida 1337 moh. I fjellet er det vatn rike på fisk og gode fjellbeite.
Næringsliv
I Valle kommune er husdyrhald viktig, særleg sauehald. Skogen gjev ei årleg avverking på om lag 6200 kubikkmeter i året. Industrien består av nokre mindre bedrifter i trevare- og møbelindustrien med røter i lange handverkstradisjonar. Sylvsmedkunsten har rike tradisjonar i Valle og Hylestad. Elva Otra i kommunen er bygd ut med Brokke kraftverk og Bjørgum kraftverk.
Samferdsle
Riksveg 9 Kristiansand–Haukeli går gjennom Valle langs Otra. Fylkesveg 45 går frå Rotemo over fjellet til Dalen i Telemark. Ein beg går frå Brokke vestover til Sirdal. Sør for administrasjonssenteret ligg ein kommunal flyplass som vart opna i 1998.
Kultur
Valle har stor turisttrafikk med turisthytter og hyttegrender i fjellet. Kommunen har ein rik folkeleg kulturtradisjon med felespel og stev. Setesdalsmuseet ligg på Rysstad. På På Bjørgum stod Hylestad stavkyrkje frå kring 1200, som nå er ein freda kyrkjegard. Portalane til kyrkja, med framstilling av scener frå Vǫlsunga saga, er nå i Universitetets oldsaksamling i Oslo. Valle har fleire gamle, freda bygningar.
Fauske kommune
Fauske er ein kommune i Nordland fylke.
Norman Foster
Norman Foster er ein berømt engelsk arkitekt. Han er utdanna i Manchester og ved Yale-universitetet, og er leiar for Foster and Partners.
Fauske kommune
Geografi og geologi
Fauske kommune er svært berglendt, berre ein tiandedel av arealet ligg under 60 moh, medan så mykje som ein fjerdel ligg over 1000 moh. Det kuperte landskapet er danna under den kaledonske orogenesen, og det finst fire skyvedekke i Fauske-området.
Norman Foster
Han er kjent for ei rekkje internasjonale prestisjeprosjekt, mellom anna ombygginga av Riksdagen i Berlin.
Fauske kommune
Geografi og geologi
Berggrunnen tilhøyrer Nordlandsprovinsen og består av glimmerskifer og kalkstein, som i aust er gjennomtrengt av vulkanske bergartar. Nordlandsprovinsen består av fire skyvedekke. Kopar finst omkring Sulitjelma. Nord og austom Skjerstadfjorden finst store parti med dolomitt og marmor, kalla fauskemarmor.
Den austlege delen av kommunen er eit fjellområde med fleire isbrear. Suliskongen nær svenskegrensa ragar høgast på 1908 moh. Mesteparten av dette austlege området av kommunen ligg over 1000 moh. Av fjelltoppar her finn ein Blåmannen, Dama, Knekten, Linaisen og Stortoppen.
Fjellområdet i aust er for ein stor del dekte av brear. Den største isbreen er Blåmannsisen på 87 km², som er den femte største breen i Noreg. Blåmannsisen ligg på grensa mot Sørfold kommune og demmer opp den store bresjøen Blåmannsvatnet. Den nest største breen er Sulitjelmabreen som ligg på begge sider av riksgrensa (22 km² i Fauske).
Norman Foster
I 1999 mottok han Pritzker-prisen.
Fauske kommune
Geografi og geologi
Innimellom fjellpartia strekkjer markerte dalsøkk seg: Jordbrudalen går nordover frå Valnesfjorden i den vestlege delen av kommunen, parallelt går Fauskeeidet nordover frå Fauske tettstad lenger inne i fjorden, og frå inste delen av Skjerstadfjorden strekkjer Sulitjelma-dalføret seg austover.
I nedste delen av Sulitjelmadalføret liggar Øvrevatnet og Nedrevatnet, som er forbunde med eit smalt sund. Dei ligg like over havoverflata og er skilt frå fjorden av ein ca. 200 m lang straum, slik at tidvatnet gjer seg gjeldande i Nedrevatnet. Mellom dette vatnet og Fauskevika ligg ei imponerande endemorene, Straumnakken.
Liv Aasen
Liv Aasen var fødd i Bergen. Etter studentereksamen i 1947 og engelskkurs ved University of Cambridge i 1948 tok ho eksamen ved lærarskulen i 1950 og Staten sin lærerinneskole i husstell året etter. Aasen var lærer i folkeskolen i Fana, Kongsberg og Trondheim 1951–1969. I 1960-åra budde ho periodevis utanlands, og var lærer og rektor ved Nordisk folkehøgskole i Genève og frilansskribent i Wien.
Aasen byrja sin politiske karrière som tillitsvald i Arbeidaranes Ungdomsfylking, og sat som nestformann og sekretær i AUF i Buskerud 1953–1956, medlem av landssstyret 1958–1961 og formann i Trondheim AUL 1959–1960. Ho var medlem av Arbeidarpartiets internasjonale utval 1970–1989 og varamedlem av sentralstyret 1977–1987. Før ho vart innvald på Stortinget, var Aasen medlem av Kongsberg bystyre 1956–1959 og Trondheim bystyre 1960–1963.
Lausitz
Basisdata
Distrikt i Sachsen:
Distrikt i Brandenburg