cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dante Gabriel Rossetti
Unge år
Gabriel, som venene kalla han, synte tidleg sterk interesse for litteratur. Til liks med alle syskena ville han verte lyrikar, men studerte også kunstmåling. Han vart særleg interessert i italiensk kunst frå mellomalderen. Rossetti gjekk på King's College School frå 1837 til 1842, då han slutta skulen for å førebu seg til å få plass ved Royal Academy of Arts. I 1846 vart han teken inn i akademiet, men slutta etter eitt år då han var misnøgd med undervisninga. I staden byrja han i lære hos Ford Madox Brown, ein engelsk målar av moralske og historiske bilete, dei to var sidan nære venner livet ut.
I 1848 byrja Rossetti, William Holman Hunt og John Everett Millais å kalle seg for Den prerafaelittiske brorskapen. Gruppa trekte til seg andre unge kunstmålarar, poetar og kritikarar. Ford Madox Brown var aldri medlem, men var ein av dei som inspirerte og støtta gruppa. Broren til Rossetti, William, fungerte som sekretær for gruppa og skreiv seinare historia om prerafellittane.
Prerafaelitt
Rossettis fyrste framifrå måleri viste nokre av dei realistiske kvalitetane til prerafaelittane i den fyrste fasen. I 1849 stilte Rossetti ut illustrasjonane The Girlhood of Mary Virgin og Ecce Ancilla Domini, som begge portretterte Jomfru Maria som ei bleik, engleaktig og kjenslehemma jente i tenåra.
Rossetti vende seg i aukande grad mot symbolistiske og mytologiske motiv framfor realistiske. Mange av kvinnene han portretterte hadde det idealiserte uttrykket til Venus i Venus fødsel, måla av Sandro Botticelli i 1485. Den idealiserte biletkunsten hans samsvara med den seinare poesien hans. Han publiserte også omsetjingar av Dante Alighieri og andre italienske mellomalder-forfattar, medan han i biletkunsten søkte å vidareføre dei stilistiske karaktertrekka til dei tidlege italienske målarane.
Rundt 1849 møtte han Lizzie Siddall. Ho stod modell for mange av måleria hans. Dei to forlova seg i 1851, men giftamålet kom ikkje i stand før i 1860, kanskje grunna hennar dårlege helse eller hans svake økonomi, men kanskje like gjerne hans manglande vilje til å forplikte seg.
Béowulf
Béowulf er eit langt angelsaksisk heltekvad, truleg dikta seint på 700-talet, og skrive ned etter munnleg overlevering kring år 1000.
Dante Gabriel Rossetti
Akvarellmåling og mellomalderinspirasjon
Rossetti sin målarkunst vart kritisert frå leiande kunstkrinsar, noko som førte til å han trekte seg bort frå offentlege utstillingar. I staden for å lage måleri vende han seg til akvarellar, desse vart seld privat.
Dyppeteljar
Ein dyppeteljar er eit apparat, vanlegvis ein geigerteljar, som vert dyppa i ei væske for å måle radioaktiviteten i væska.
Dante Gabriel Rossetti
Akvarellmåling og mellomalderinspirasjon
Motiv frå Dante Alighieris La Vita Nuova, som Rossetti hadde omsett, og frå Thomas Malory si bok Morte d'Arthur, var dei viktigaste kjeldene til kunsten hans i større delar av 1850-åra. Hans eigne visjonar av arthurianske romansar og formgjevingar frå mellomalderen inspirerte William Morris og Edward Burne-Jones. Desse kunstnarane, som Rossetti trefte i under eit oppdrag med å lage veggmåleri til Oxford Debating Union med arthurianske motiv, vart nære venner og gjensidige inspiratorar.
Depresjon og velstand
Rossetti flytta då inn i eit stort hus i bydelen Chelsea, der han delte bustad med den viktorianske poeten Algernon Swinburne, tidvis også med bror sin, William, og forfattaren George Meredith. Han heldt fram å måle og skrive poesi, og fekk nok kundar og sponsorar til å kunne leve i relativ rikdom. Men han vart meir og meir deprimert, og grov mellom anna ned mesteparten av sine upubliserte dikt i grava til kona i gravlunden i Highgate. Biletet av kona idealiserte han i fleire måleri som «Beata Beatrix», etter Dante sin litterære figur Beatrice.
Idealiserte kvinner og eksotiske dyr
Desse måleria spela ei viktig rolle i utviklinga av den europeiske symbolistrørsla. I disse verka vart Rossettis framsyning av kvinner bortimot ekstremt stilisert. Hans val av modellar og hans idealisering av dei, bidrog til å endre oppfatninga av kvinneleg fagerdom i den viktorianske perioden. Ei vakker kvinne skulle vere høg og tynn med lang hals og langt hår, samt veikhelsa.
Kring den tida hadde Rossetti ein mani for eksotiske dyr, særleg for vombater. Han kunne opphalde seg i dyrehagen, London Zoo, i timesvis. I september 1869 skaffe han seg to vombatar som kjæledyr. Desse fekk lov til å sove ved matbordet, og det er sagt at dette inspirerte til hasselmusa i Lewis Carroll si bok Alice i Eventyrland.
Erotisk poesi
I oktober 1869 vart dikta som Rossetti hadde grave ned på gravlunden i Highgate gravne opp. Dikta vart gjevne ut i 1871, og vekte strid. Poesien vart angripen for å vere ein leikamgjering av ei fysisk form for poesi. Erotikken og sensualiteten i poesien vekte avsky hos enkelte lesarar og kritikarar.
Eitt dikt, Nuptial Sleep, skildre eit par som fall i søvn etter dei har hatt samleie. Diktet var del av Rossetti si suite av sonettar i The House of Life, ein kompleks serie av dikt som sporet den fysiske og andelege utviklinga i eit intimt forhold mellom mann og kvinne. Diktsamlinga The House of Life var ei rad av gjensidige og samanfallande augneblinkar – eit utvikla heile som vart sett saman frå ein mosaikk av intenst skildra fragment. Bokverket var Rossettis vektigaste og viktigaste litterære prestasjon.
Siste åra
På slutten av 1860-talet hadde Rossetti byrja lide av hovudpine og svekka syn. For å kunne sove miksa han seg ein smertestillande drykk av whisky og kloroform. Denne blandinga var sannsynlegvis med på å forsterke dei depresjonane og den paranoiæn som hadde lege latent i sinnet hans.
Rossetti sokk etter kvart inn i ein morbid tilstand, formørka av narkomani og sviktande mental helse. Sommaren 1872 fekk han eit mentalt samanbrot. Han vart frakta til Skottland for å kvile ut. Der prøvde han å ta livet sitt, men var så betre ei tid. Til sist vart helsa ringare og han døydde av nyresvikt den 9. april 1882. Han er gravlagd i Birchington-on-Sea i Kent.
Béowulf
Diktet tek namnet frå helten Béowulf, ein geatisk kongeson (frå Gautland) som reiser over havet til skjoldungekongen Hrothgar for å hjelpe han med utysket Grendel. Grendel herjar i kongshalla kvar natt, og drep kongens menn. Béowulf greier å vinne på Grendel, og seinare på mor til Grendel, som bur nede i myra.
Etter at Béowulf kjem heim frå Danmark vert han konge over gautane, og sit til han vert drepen av ein drake. Etter det vert Wiglaf konge for gautane, men så er soga ute for dei, av di dei kjem i krig med sveane (Ynglingeætta).
Elles er kvadet dikta som ei hylling til Skjoldungane, og handlinga er lagt til Danmark og Gautland.
Grendel-ota
Dette er den første hovudbolken av kvædet (53-1250), og fortel om sonen av Beowulf, Healfdene eller Halvdan. Denne Halvdan får tre søner: Heorogar, Hrothgar og Halga (Hergeir, Roar og Helge). Attåt får Healfdene ei dotter (namnet er kome bort i teksta), som vert gift med ein Scilfing (ein av Ynglingeætta).
Hrothgar vert konge over danene og byggjer ei stor mjødhall, kalla Heort. Her held han store kongsgilde, til trollet Grendel høyrer gjete det, og uroar gildet. Grendel
Skalden fortel at Grendel ættar frå Kain, som vart straffa til å vera ættefar til alle underjordiske. Han bryt seg inn i halla og tek med seg «tretti tignar», som han et opp. Etter dette står halla folketom i tolv år, før helten Beowulf kjem til frå Gautland. Beowulf er hirdmann hjå kongen Hygelac (Hugleik), og er son av Eggteow. Mor hans Beowulf var dotter av gautkongen Hredel.
Beowulf har med seg femten følgjesveinar til kampen. Dei lægrar seg i Heort for natta, og Beowulf legg bort sverd og hærbunad, etterdi trollet er laga slik at våpen ikkje bit på han. Grendel kjem, og Beowulf tar tak i armen hans og bryt med han, og Grendel lyt gje seg etter at Beowulf har slite armen hans av. Denne vert kasta opp på taket, slik at alle kan sjå han, medan Grendel vik unna, attende til myra for å døy.
Denne bolken av kvædet fortel òg om symjetevlinga mellom Beowulf og Breca, der den eine sumde like til Finneheimen, og den andre til landet åt Heado-reamane (moglegvis Raumarike). Seinare vert det vist til ei anna hending (1063-1159), forteljinga om Finn og Hengest, og korleis Frisarkongen Finn vart drepen av Hengest etter å ha svike danehovdingen Hnæf. Denne forteljinga og tilknytinga til Finnsborgstriden er grundig drøfta av J.R.R. Tolkien, som førte prov for av den omtala Hengest er same mann som Hengest av Kent.
Ota om Grendelsmora
Denne bolken (1251-1887) fortel korleis mor av Grendel, berre kalla Grendelsmora, «gruvlege gygra» tek hemn for drapet på sonen. Ho er ikkje like sterk som Grendel og lyt ha seg unna, men Beowulf følgjer etter henne, og vinn på ho nede i myra. Det finst ikkje sverd som bit på ho, men nede i hola hennar finn Beowulf eit trollsverd som hogg hovudet av ho. Når sverdet bit, visnar det bort, og Beowulf sit att med sverdhjaltet. Han tek med seg hjaltet og hovudet opp frå myra. Etter dette reiser Beowulf heim til Gautland med rike gåver.
Heimkoma
Denne bolken (1888-2199), fortel om møtet med Hygelac, og om korleis Beowulf vert heidra hjå sine eigne.
Drake-ota
Sistpå vert Beowulf bålført, og gautane reiser haug på eit nes ut mot sjøen.
Rytme og stil
I den norske omsetjinga er talet på stavrim meinka frå tre til to av stiltekniske årsaker:
Beowulf-kvædet er ofte stilt saman med fragmentet Freswæl eller Striden om Finnsborg, på 49 liner, som tek for seg ei hending som òg er attgjeven i sjølve kvadet. Denne soga nemner Hengest, som seinare vart konge i Kent, og korleis han drap kong Finn av Frisland.
Ytre soge
Det finst i dag berre ei originalhandskrift av dette kvadet. Det er teke vare på i British Museum, og er kalla Vitellus A XV. Dette handskriftet var opphavleg i samlinga til Sir Robert Cotton, og nemnt midt på 1600-talet. Herifrå vart det flytt til Ashburnham House om lag 1700, og vart sovidt berga unna ei stor brann i 1735. Etter dette vart det lagt vinn på å restaurere teksta, av di ho var ille medfaren i brannen. Seinare har forskarane òg nytta mykje tid på å drøfte kva som i røynda gjekk tapt.
I 1786 vart det gjort to avskrifter som i dag kan finnast i Det kongelige bibliotek i København. Elles vart handskriftet oppfotografert i 1882 og gjeve ut som faksimile.
Det opphavlege handskriftet er rekna til å vera frå om lag 1000. Det er to avskrivarar som har vore saman om teksta, den eine vert avløyst av den andre ved line 1939. Henrik Rytter skriv at ingen av desse var særs kunnige, og difor er det grunn til å sjå meir grundig på teksta. Mange stader har det snike seg inn skrivefeil, noko professor Tolkien var svært klår over og medveten om. J.R.R. Tolkien la ned eit livslangt arbeid i dette kvadet, og skreiv mange artiklar om det. Han er rekna som ein av dei største Béowulf-kjennarane i nyare tid. Mykje av stoffet frå diktet har felt seg inn i diktverka hans. Fleire scener i Ringdrotten er rekna som nært inspirerte av Beowulf. Særskilt bolkane i Rohan tykkjest vera skyldte.
Den mest kjende og nytta omsetjinga til norsk kom i 1929 og var ved Henrik Rytter. Alle omsette utdrag er henta frå denne utgåva. Rytter tok til med ei fri omsetjing av kvædet alt i 1907. Han skriv at dette omsetjingsarbeidet var heller vanskeleg, men «som det foreligg er det so bra som eg kan makte det.» Han arbeidde tett med professor Aksel Olrik om prosjektet, til denne døydde noko før verket var ferdig.
De norske Bokklubbene
De norske Bokklubbene AS er eit konsern som sidan 1963 har selt bøker ved å sende dei i posten til kundar som hadde meldt seg inn som medlemmar. Til konsernet høyrer òg nettbokhandlane bokklubben.no og bokkilden.no, som tek mot tingingar over internett. Eigarar av konsernet er dei fire forlaga Gyldendal Norsk Forlag (48,5%), Aschehoug & Co. (45,5%), Forlaget Oktober (3%) og Pax (3%). Utvalet av bøker som vert selde, er ikkje avgrensa til kva desse forlaga kan tilby.
Historie
Den norske Bokklubben blei grunnlagd 1. september 1963 av forlaga Gyldendal, Aschehoug, Tiden og Cappelen. Klubben skulle i første rekke gje ut igjen kjende bøker. Den første boka selskapet gav ut var Den gode jord av Pearl S. Buck. Ni månader etter grunnlegginga hadde selskapet over 15 000 medlemmer.
Bokklubbane
Etter kvart er talet på bokklubbar vorte redusert til desse åtte:
Vepsarar
Vepsarar er eit urfolk som hovudsakleg bur i Republikken Karelen i Russland. Ved folketeljinga i Russland i 2010 oppgav 5940 menneske å vera vepsarar, 3420 av desse budde i Karelen. 3610 menneske oppga å meistra vepsisk.
Vestfoldbanen
Vestfoldbanen er den 137,79 km lange jernbanestrekninga frå Drammen i Buskerud, gjennom Vestfold og fram til Eidanger i Porsgrunn kommune. Banestrekninga frå Eidanger til Skien har namnet Bratsbergbanen. Førebels har 25,7 km av banen dobbeltspor. Vestfoldbanen inngår det såkalla InterCity-triangelet, jarnbanenettet som har Skien, Lillehammer og Halden som ytterpunkta, og som har heile 90 % av passasjertrafikken med tog i Noreg.
Strekninga mellom Drammen og Larvik vart opna 13. oktober 1881,  og strekninga mellom Larvik og Skien vart opna 23. november 1882. Opphavleg vart banen kalla Grevskapsbanen eller Jarlsbergbanen. Vestfoldbanen vart elektrifisert i 1957.
Vestfoldbanen har hatt fleire sidebanar, som alle er lagde ned. I 1881 opna ei line frå Skoppum til Horten, som vart lagd ned i 2008 etter å ha vore ute av bruk i fleire år. I 1895 opna Brevikbanen frå Eidanger til Brevik, og her vart det slutt på persontrafikken i 1968, medan det på strekninga (Porsgrunn) – Eidanger – sementfabrikken framleis går godstog. Frå Tønsberg til Eidsfoss vart det opna ei line i 1901, og frå Holmestrand til Hvittingfoss vart det opna ei line i 1902, og båe to vart lagde ned i 1938.
Jupitermånen Aitne
Aitne er ein av månane til Jupiter. Han blei oppdaga den 11. desember 2001 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan Kleyna og gjeven overgangsnamnet S/2001 J11. Månen har ein diameter på rundt 3 kilometer.
Namnet kjem frå ei siciliansk nymfe som var ei av erobringane til Zevs.
Fylkesveg 15 i Hordaland
Fylkesveg 15 i Hordaland går mellom Hantikkehaugen og Notlandsvågen i Bømlo kommune. Vegen er 3,8 km lang.
Før 1. januar 2010 vart vegen kalla fylkesveg 13 i Hordaland.
Clas Ohlson
Clas Ohlson handelsføretak. Grunnlagt 1918 i Insjön, Dalarna av Clas Ohlson (1896-1979). Clas Ohlson AB er eit handelsføretak som sidan 1999 har vore notert på OM Stockholmsbörsen. I sortimentet er det om lag 15.000 artiklar. Sal skjer via postordre i heile Norden og i butikkar i Sverige, Noreg og Finland.
StarCraft
StarCraft er eit sanntids strategispel laga av Blizzard Entertainment og er det første produktet i StarCraft serien. Spelte vart først utgjeve for Microsoft Windows i 1998, kom til Mac i 1999 og ein fylgde seinare opp med ein port til Nintendo 64 i 2000. Historia i spelet følgjer ein krig mellom tre typar vesen i galaksen — «Terran» som er nomadiske og har eit jordisk opphav, insekta «Zerg» som er leia av eit oversinn og «Protoss» som er humanoide skapningar med «psioniske» evner.
StarCraft vart det spelet som selde mest i 1998 og vann Origins prisen for det beste strategispelet for det året. På IGN «Top 100 Games of All Time» kom StarCraft på sjuande plass. I 2006 fekk spelet ei stjerne på Walk of Game i Metreon i San Francisco. Spelet er spesielt populært i Sør-Korea, der ein har ein profesjonalisert liga med spelarar og lag som får sponsoravtaler og vert vist på TV under turneringane. StarCraft har seld 9.5 million kopiar på verdsbasis, ved mai 2007, 4,5 millionar av desse vart selde i Sør-Korea.
Blizzard ville først fortsette spelserien med den taktiske skytaren StarCraft: Ghost, men ein sette etterkvart dette prosjektet til sides. Oppfølgjaren StarCraft II vart meldt på eit større Blizzard stemne i Sør Korea mai 2007.
Spelet sin gang
Starcraft fokuserer på tilgangen og kontrollen av ressursane mineral og gass. Arbeidarar kan hauste desse ressursane. Mineral vert vist som blå krystallformasjonar som stig opp av bakken og krevst for å bygge alle normale einingar og bygg. Gassen vert vist som ein geysir med grøne skyer som stig opp frå denne. Før ein arbeidar kan hauste gass må eitt raffineri byggast over geysiren. Alle oppgraderingar og avanserte einingar krev denne gassen.
Eininga som er arbeidar let spelaren sette opp bygg. Nokre bygg, som brakka til Terran, let ein bygge fleire einingar. Andre, som akademiet til Terran, kan la spelaren sine einingar bli oppgraderte, gjere meir avanserte bygg og einingar tilgjengelege.
Alle einingar krev ein fastsett sum med forråd, enten i form av husvære, psioniske anker eller minnekontroll. Dette er ein tredje ressurs som ein kan skape ved å bygge den sjølv. Grensa av forråd avgjer kor mange einingar du kan ha i spelet om gongen, om ein då ikkje bygge meir forråd. Den vanlege maksgrensa i Starcraft er to hundre per spelar, noko som avgrensar talet einingar i spelet.
Dei einingane som er tilgjengeleg for kvar art viser dei forskjellige veremåtane deira. Protoss har sterke og dyre krigarar og maskineri. Zerg brukar eit overveldande antal av raske krigarar. Terran er fleksible, og bruker sårbare einingar med kraftig skytemakt som er spesielt gode i formasjonar. Ingen av artane har eit spesielt overtak på den andre. Denne balansen imellom dei har vore under utvikling igjennom nye oppdateringar for spelet.
Nøkkelen til siger ligg i kontroll av ressursane, utviding til nye område med ressursar og effektiv bruk av offensive og defensive taktikkar. For å vere ein framståande spelar, må ein utvikle evna til å gjere både mikro og makrostyring på same tid. Mikrostyring inkluderer å røre einingane inn i bestemte formasjonar og manøvrere dei på kartet eller i kamp. Det er fleire forskjellige kombinasjonar av evner og typar einingar ein kan bruke.
Mottaking
StarCraft blei det bestseljande PC-spelet i 1998, året det kom ut. Det neste tiåret selte spelet over 9,5 million kopiar over heile verda, der 4,5 av desse vart selt i Sør-Korea. Det fekk veldig gode tilbakemeldingar, og GameSpot kalla spelet det beste nokon gong. På GameRankings ligg spelet på 93%, medan det ligg på 88% på Metacritic.
Nintendo 64-versjonen av spelet fekk ikkje like god mottaking.
Merchandise
Det har blitt skrevet mange romanar basert på StarCraft. Den fyrste romanen, Uprising, som blei skriven av Blizzard-tilsett Micky Neilson og publisert i desember 2000, handlar om hendingane før Starcraft. Andre romanar slik som Libertys Crusade av Jeff Grubb og Aaron Rosenberg Queen of Blades gjenforteljar historia i spelet frå ulike perspektiv.
Det er òg laga mange actionfigurar med karakterar frå spelet.
Knut Hanselmann
Knut Hanselmann er ein norsk politikar frå Framstegspartiet.
I perioden 1989-1993 sat han på Stortinget og var medlem av Kommunal- og miljøvernkomiteen. Hanselmann var ordførar i Askøy kommune 2007-2011.
Velikaja i Tsjukotka
Velikaja eller Onemen (russisk Великая, Онемен) er ei elv i Tsjukotka i Russland. Elva er 556 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva renn nordaustover frå Korjakfjella og munnar ut i Beringhavet ved Anadyrbukta, like søraust for munningen til den større elva Anadyr.
Det er ein liten busetnad i området, rundt 80 km før munningen, som òg heiter Velikaja. Kvitkval (beluga) er vanlege rundt munningen.
Eitt av dei innfødde namna på elva er Etsjinku, og i enkelte dokument frå sovjettida var denne elva referert til som Velikaja-Etsjinku.
God of War
God of War er eit action-eventyr for PlayStation 2, utvikla av SCE Santa Monica Studio og utgjeve av Sony Computer Entertainment. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika 22. mars 2005 og i Europa 21. juni same året. Spelet er det første som vart laga i God of War-serien og er det andre spelet i serien kronologisk.
Jerez de la Frontera
Historie
Området rundt Jerez de la Frontera har vore busett sidan bronsealderen eller sein steinalder.
Sidan då har Jerez vore dominert av fem kulturar, tartessarar, fønikarar, romarane, muslimar, jødar og kristne.
Namnet går tilbake til det fønikiske Xera, Sèrès, og seinare romanisert som Ceret.
Jerez var eit lite sjølvstendig emirat frå om lag 1030 etter at Emiratet Córdoba fall. Nokre år seinare vart det slått saman med Arcos av Aben Jairuan som styrte begge om lag 1040-1053. I 1053 vart det lagt under Sevilla. Frå 1145 til 1147 var regionen Arcos og Jerez ei kort tid eit emirat under Granada, leia av Aben Garrum.
Alfred Nobel
Alfred Bernhard Nobel var ein svensk kjemikar, ingeniør, oppfinnar og filantrop, kjend for å ha utvikla dynamitt og oppretta Nobelprisen.
Liv
Alfred Nobel var fødd i Stockholm som tredje son av Emmanuel Nobel (1801-1872). Familien budde i Stockholm til Alfred var 8 år gamal, og dei flytta til St. Petersburg der faren hadde starta ein maskinverkstad der det vart produsert torpedoar.
I 1863 flytta han attende til Sverige og byrja å arbeide som kjemikar ved faren sin verkstad i Helenborg. Han vidareutvikla sprengstoffet nitroglysering og starta industriell produksjon av dette i 1864. I 1867 fekk han patent på ein type sprengstoff han gav namnet dynamitt, etter å ha funne opp dette året før. Denne oppfinninga fekk stor innverknad på anleggsverksemd i mange land og la grunnlaget for Nobel sin store formue.
Som oppfinnar tok Alfred Nobel 355 patent.
Nobel døydde i Sanremo i Italia.
Ettermæle
Nobel hadde også sterke sosiale interesser og ein draum om å gjere noko for menneske verda over. Han testamenterte det meste av formuen til eit fond der inntektene kvart år blir brukt til å dele ut Nobelprisen.
Grunnstoffet nobelium med atomnummer 102 er kalla opp etter Alfred Nobel.
Avesta
Avesta, tidlegare òg kalla Zend-Avesta, er ei samling av gammaliranske heilage skriftar innanfor trua parsisme.
Ein meiner at dei viktigaste delane av tekstane er dei heilage openberringane til profeten Zarathustra, som vart skriven ned kring år 1000 f.Kr. Dei eldste delane meiner ein er noko eldre, medan dei yngre delane er skrivne 559-330 f.Kr.
Avesta bestod opphavleg av 21 bøker, men berre ei av desse er i dag bevart i sin heilskap, Videvdad. Innhaldet i dei tapte delane er likevel delvis kjend frå anna teologisk litteratur. Dette er liturgiske tekstar som prestane framleis nyttar under gudstenestene. Videvdad inneheld mellom anna skapingssoga, ei geografisk skildring av Iran og ein del mytiske soger. Yasht-samlinga inneheld hymner til dei enkelte gudane i parsismen.
Jupitermånen Autonoe
Autonoe er ein av månane til Jupiter. Han blei oppdaga den 10. desember 2001 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan Kleyna og gjeven overgangsnamnet S/2001 J1. Månen har ein diameter på rundt fire kilometer.
Namnet kjem frå Autonoe, mora til gratiene ifølgje nokre forfattarar.
Subtropisk klima
Subtropisk klima har ein lang og varm sommar, der middeltemperaturen for varmaste månad er over 20 ºC. Vinteren er mild og kortvarig, men frost kan finnast. Middeltemperatur for kaldaste månaden over 10 ºC. Døme på område med subtropisk klima er austkysten av USA, frå sørlege New Jersey ned til Florida, og dessutan sørlege Kina frå Shanghai og nedover kysten.
Med subtropisk klimasone meinast dei to klimabelta som grovt sagt ligg mellom 35 og 40 grader og vendesirklane på 23 grader breidde.
Mosjøen
Mosjøen (sørsamisk Mussere) er ein by i Vefsn kommune i Nordland. Byen vart til på 1700-talet og har vakse sidan, men staden, som ligg i enden av Vefsnfjorden, er i alle tider vore ein møtestad for folk i landsdelen. Byen er den eldste på Helgeland og den nest eldste i Nordland.
Historie
Frå gammalt var Mosjøen sjøplass - altså plass for naust og bryggjer – for garden Mo i Vefsn og etterkvart også for andre gardar lenger inn i landet. Grunneigarane på Mo åtte også landet ved Mosjøen. Dei første innbyggarane som budde i Mosjøen, er nemnt i manntalet for 1701. Då var det to familiar frå Jemtland som hadde tilhald her. Frå 1721 finn dei første regulære husmannsplassane ved Mosjøen. Folketalet vaks ut over 1700-talet, slik at det ved folketeljinga i 1769 var komme opp i 41. Knapt hundre år seinare, i 1865, var folketalet oppe i 379.
1. januar 1875 vart Mosjøen ladestad, etter at kongen 11.4.1874 sanksjonerte «Lov om Losse- og Ladestedsrettigheter for Strandstedet Mosjøen i Nordlands Amt». 1. januar 1876 vart Mosjøen skilt ut frå Vefsn kommune som eigen bykommune. På grunn av bystatusen fekk byen tidleg ein reguleringsplan for byutvikling, og bygatene vart forma som eit rettvinkla rutenett. Slik er det framleis i dag.
Byen fekk sin første industri på midten av 1800-talet. Det var for det meste skoghogst, tømmerfløyting og dampdrive sagbruk. Då meir moderne industrialisering kom hundre år etterpå, fekk byen meir industri: aluminiumsverk og veveri. Utanom industri og handel, som er den viktigaste næringsvegen, er der vasskraft og forholdsvis lite jordbruk, skogbruk og fiske.
Industrialiseringa og handelen førte med seg direkte kontakt med utlandet, spesielt frå England, sidan sagbruket på Halsøya hadde engelske eigarar. Engelskmenner bringa både språk, kultur og ikkje minst kles- og byggestil til byen. Der finst framleis restar etter engelsktida. I tillegg kom samar, svenskar og austlendingar. Byen vart eit slags Klondyke.
Byen har mange lemningar frå gammal tid og mange hus og bygningar har halde seg godt. Byen har den eldste trehusbusetnaden i Nord-Noreg; i Sjøgata ligg trehus og -bryggjer frå 1800-talet langs elva Vefsna. Resten av byplata har ein planmessig kvadratur. Særprega er Dolstad kyrkje, ei åttekanta trekyrkje frå 1735 og Fru Haugans Hotel med røter frå 1794, det eldste hotellet i Nord-Noreg. Elles finst der andre typar bygningar, mellom anna hus i hellensk stil med søyler, funkishus og såkalla moderne arkitektur.
1. januar 1962 fall Mosjøen bykommune tilbake til Vefsn kommune og i 1963 vart to kommunar i nord lagde inn under Vefsn kommune.
Bygrenser
Ladestaden Mosjøen fekk grensene fastsett ved kongeleg resolusjon 24. november 1874. I vest grensa byen mot Vefsna, i aust og nord mot Skjerva, mens sørgrensa følgde noverande Mathias Bruns gate. Byområdet omfatta 0,85 km². I 1939 vart halve Dolstad prestegard, med jernbanestasjonen, kaiet og det som seinare vart kalla Åsbyen, overført frå Vefsn kommune til bykommunen, slik at han kom til å omfatte eit areal på 2,5 km².
Kommunikasjon
Byen er eit kommunikasjonsknutepunkt, med fly, tog, buss og ferje, i tillegg til E6.
Skolar og kultur
Byen har mellom anna ei større vidaregående skole med tre studiestader, ei folkehøgskole og dessutan eit folkeuniversitet. Kommunalt bibliotek med mykje lokallitteratur.
Mosjøen har eit rikt kulturliv, særleg innanfor musikk og kunsthandverk. Der er mange kafear og restaurantar av ymse slag.
The Last Olympian
Percy Jackson & the Olympians: The Last Olympian er ei bok basert på gresk mytologi skriven av Rick Riordan og er den siste boka i Percy Jackson-serien. The Last Olympian kom ut i 2009.
Völs
Völs er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 5,62 km² og i kring 6 700 ibuarar. Landsbyen Völs ligg 574 meter over havet, og er i dag som ein forstad til byen Innsbruck.
Natanael Beskow
Natanael Beskow var ein svensk forfattar, teolog, pasifist, pedagog, kunstmålar, sosialarbeidar og salmediktar. Han var gift med barnebokforfattaren Elsa Beskow.
Spøkjelsesapar
Spøkjelsesapar er ei apeslekt som lever på øyar i det søraustlege Asia. Slekta er den einaste i familien Tarsiidae, som igjen er den einaste familien i underorden Tarsiiformes. Dyreguppa var meir utbreidd tidlegare – ein har funne fossilar av spøkjelsesapar og primatar frå Tarsiiformes i Asia, Europa og Nord-Amerika, i tillegg til omstridde funn i Afrika.
Piggålfamilien
Piggålfamilien (Notacanthidae) er ein familie piggålar som lever bentisk på djupt vatn (om lag 125-3500 m) i hav over heile verda. Dei har langstrekte kroppar og runde hovud med munn på undersida. Ofte er bryst- og bukfinnane forbundne med ein membran, men det er ikkje alltid slik.
Det er registrert ti artar i familien, fordelt på tre slekter. I Noreg finst ein, nordleg piggål, sporadisk.
Fylkesveg 5002
Fylkesveg 5002 i Vestland fylke går mellom Grønhaug og Urang i Bømlo kommune. Vegen er 3,8 km lang.
Frem til 2019 hadde vegen nemninga Fylkesveg 17 i Hordaland.
Dnestrkløfta
Dnestrkøfta er ein del av Dnisterdalen i Ukraina. I 2010 vart den regionale landskapsparken ein nasjonalpark.
Dnestr er den nest største og den økologisk sett mest reine elva i Ukraina. Kløfta er delvis fylt opp av reservoar. Kløfta utgjer 250 km av elva frå munningen av Zolota Lypa til munningen av Zbrutsj. Mellom desse renn Dnister gjennom ein dal med dalsier på 80 til 200 meter over elva. Naturen kring kløfta er original og unik. Geologiske, botaniske, arkeologiske og hydrologiske faktorar dannar eit unikt landskap.
Bergpreika
Bergpreika er etter Bibelen Jesu første og lengste tale. I følgje Matteusevangeliet kapittel 5-7 heldt Jesus talen på eit fjell like etter at han hadde samla læresveinane til seg. Delar av talen finst òg i Evangeliet etter Lukas.
Oppbygging
Bergpreika er av teologar rekna som ein tematisk samansetjing av forskjellige Jesuord om korleis Guds rike kjem til uttrykk i livet til kvart einskild menneske. Preika har fleire delar:
Oppfatningar
Det er ulike meiningar om korleis kristne skal oppfatte dei radikale krava i bergpreika, slike som forbodet mot skilsmisse eller kravet om å elske fiendane sine. I Den katolske kyrkja har krava i bergpreika vore rekna som gjeldande for dei mest fromme, som munkar og nonner, medan alminnelege kristne berre skal overhalde dei alminnelege bodorda. Martin Luther tolka krava i bergpreika som uoppnåelege; han meinte den viktigaste funksjonen var å få folk til å innsjå at dei ikkje kan nå frelsa ved å halde lova, berre gjennom tru. Saligprisingane er sett på som uttrykk for den største trøyst Kristus kan gje det lidande mennesket: «Jo meir vi lid, jo meir tolmodig vi ber smertene våre, dess større blir løna vår i himmelen».
Fulpmes
Fulpmes er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 16,8 km² og i kring 4 300 ibuarar. Landsbyen Fulpmes ligg i Stubaital 937 meter over havet, i kring 10 kilometer sørvest for byen Innsbruck.
Skihopparen Gregor Schlierenzauer er frå Fulpmes. Den norske skirennaren Erik Håker vann her den 21. januar eit verdscuprenn i storslalåm.
Bergpreika
Oppfatningar
Ei moderne tolking av bergpreika er Dierich Bonhoeffers Nachfolge (1937), som vart skriven på 1930-talet som ein reaksjon på den ukritiske måten den kristne kyrkja tilpassa seg det tyske samfunnet på.
Fylkesveg 20 i Hordaland
Fylkesveg 20 i Hordaland går mellom Langevåg og Hovlandshagen industrifelt i Bømlo kommune. Vegen er 608 meter lang.
De syv samuraier
De syv samuraier (opphavleg tittel 七人の侍, Shichinin no Samurai) er ein japansk eventyrdrama- og actionfilm frå 1954 regissert av Akira Kurosawa. Hovudpersonane er spelt av Toshiro Mifune og Takashi Shimura.
Filminstituttet skildrar den som «en av filmhistoriens mest storslagne actioneventyr» og som eit «svært velformulert menneskelig drama».
Filmen vart nominert til to Oscar (beste kostyme og beste dekorasjon) og tre BAFTA-prisar.
Nora Mørk
Nora Mørk er ein norsk handballspelar frå Oslo som frå sommaren 2022 spelar på den danske toppklubben Esbjerg. Sidan 2013 har den venstrehendte rykkrom-spelaren vore den fremste angrepskrafta i det norske landslaget. Mørk vart europameister i 2010, 2014, 2016 og 2018, verdsmeister i 2015, 2021 og ho vann OL-bronse i 2016. Ho har elles vore med på å vinne EHF-meisterligaen med så vel ungarske Györi ETO som norske IK Våg, mediakjend som Vipers.
Karriere
Talentfulle Mørk spelte på Bækkelagets Sportsklub i 2007 og -08, bortsett frå ei kort tid i danske Aalborg. Sesongen 2008/09 var ho aktiv i Oslo-laget Njård IL. Sommaren 2009 melde ho overgang til Noregs beste handballag på kvinnesida, Larvik HK. Gjennom sju sesongar i Larvik vann ho ei mengd norske seriemeister-titlar og NM-finalar, trass i fleire skadeavbrot i nokre av dei fyrste sesongane. Sommaren 2016 vart ho overført til ungarske Györi ETO.
Mørk debuterte på det norske landslaget den 21. september 2010 mot Romania og tok del i handball-EM 2010. Ho til dels imponerte i debutmeisterskapen, og frå sin plass som høgre kantspelar skåra ho 23 mål og var mykje delaktig i at Noreg triumferte. Langvarige kneskadar sette henne utanfor meisterskaps-turneringane dei neste to åra. I verdsmeisterskapen 2013 var ho Noregs toppskårar med sine 30 mål. Året etter var ho sentral på det norske laget som vann EM 2014. Ho kom då med i meisterrekka (All Star Team) som beste høgre rykkrom-spelar, og var med sine 41 mål atter norsk toppskårar. Under handball-VM 2015 vart ho verdsmeister og kom på ny med i meisterrekka som beste høgre rykkrom-spelar. Mørk var suveren toppskårar med 62 nettkjenningar i handballturneringa under Sommar-OL 2016, der Noreg vann bronse.
Kantsjalan
Kantsjalan (russisk Канчала́н) er ei elv i Tsjukotka i Russland. Elva er 426 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva renn sørover gjennom tynt folkesette område av sibirsk tundra og munnar ut i Anadyrbukta gjennom Anadyrskij Liman.
Subarktisk klima
Ein finn oftast dei største temperaturskilnadene mellom sommar og vinter i denne typen klima. Om vinteren kan temperaturen falle til under −40 °C, og om sommaren over 30 °C. Somrane er derimot korte, og ikkje meir enn tre månadar (men minst ein) har middeltemperatur på minst 10 °C.
Den frostfrie årstida er kort, og varierer frå 45 til 100 dagar på det meste, men ein kan òg få frost i løpet av denne perioden. Ein har som regel berre få typar vegetasjon i område med subarktisk klima, og berre dei mest hardføre kan overleve den lange vinteren. Trea består hovudsakleg av bregner eller bartre sidan få lauvtre kan overleve dei låge temperaturane om vinteren. Sjølv om det er få artar er derimot talet på dei stort, og skogsområda ein finn i denne klimasona er blant dei største i verda, med dei største skogane i Russland og Canada.
Jordbrukspotensialet er dårleg, hovudsakleg på grunn av dårleg jord, og store sumpområde og innsjøar på grunn av smeltande is. Den korte vekstsesongen gjer det og svært vanskeleg for avlingar å vekse. Dei lange sommardagane tillet derimot eit viss jordbruk enkelte stader trass i den korte sesongen.
Det er svært lite nedbør i innlandsområda, ofte ikkje meir enn 30-40 mm på eit heilt år, og det meste kjem i løpet av sommarmånadane. På grunn av svært låg evapotranspirasjon er dette likevel nok til at ein har blautt terreng i mange område med subarktisk klima.
Nord for områda med subarktisk klima har dei varmaste månadane ein middeltemperatur under 10 °C, og klimaet går gradvis over til arktisk tundraklima, der ein har enno mindre vegetasjon.
Område med subarktisk klima
Enkelte område har det ekstremt harde klimaet Dfd. Dette klimaet finn ein berre i Sibir på stader som Oymyakon og Verkhoyansk, og dette klimaet kjenneteiknar vintrar så kalde at dei er dei kaldaste områda på heile den nordlege halvkula.
Mangysjlakhalvøya
Mangysjlak- eller Mangghysjlaqhalvøya (russisk Полуостров Мангышлак, Poluostrov Mangysjlak er ei halvøy vest i Kasakhstan som strekkjer seg ut i Kaspihavet.
Administrativt er halvøya ein del av provinsen Mangystau. Den største byen, og hovudstaden i proginsen, er Aktau (tidlegare Sjevtsjenko) og ligg på halvøya.
Synnøve Solbakken (1957-)
Synnøve Solbakken var ordførar i Kvinnherad frå 2007 til 2015. Ho vart den første kvinnelege ordføraren i kommunen. Ho representerer Arbeidarpartiet.
Neustift im Stubaital
Neustift im Stubaital er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 248,9 km² og i kring 4 700 ibuarar. Landsbyen ligg 994 meter over havet, om lag 20 km sør om byen Innsbruck.
Turisme, særleg skiturisme er hovudnæring i kommunen. Store delar av Stubaieralpane med fjelltoppar opp til 3 500 meter over havet og fleire større isbrear ligg innafor kommunegrensene.
Nordleg piggål
Nordleg piggål (Notacanthus chemnitzii) er ein piggål-art som lever bentisk på djupner frå 125-2500 m i alle verdshav. Trass i namnet er arten utbreidd både på den nordlege og den sørlege halvkula. Arten vert stundom observert ved norskekysten, men det er ikkje ofte.
Kjenneteikn
Den nordlege piggålen har ein lang kropp og eit rundt hovud. På ryggen sit det 10-11 frittståande piggar som er omdanna frå ei ryggfinne som elles har gått tapt. Liknande piggar finst òg fremst i gattfinna.
Nordleg piggål er grå til blåaktig, yngre eksemplarar er lysare farga enn eldre. Hoa er større enn hannen, og kan bli opptil 120 cm lang.
Levesett
Ein veit lite om korleis den nordlege piggålen lever. Opplysningar tyder på at han et ein del nesledyr som sjøanemoner og hydroidar. Forplantninga er òg dårleg kjend, men i likskap med dei ekte ålefiskane har dei eit leptokefal-larvestadium. Dei heilt største leptokefalane kjem gjerne frå piggålar. Ut frå skilnaden i storleik mellom kjønna, trur ein at egga frå ei ho vert befrukta av fleire hannar.
Hårek den hardbalne
Hårek den hardbalne (engelsk originaltittel Hägar the Horrible) er ei teikneserie skapt av den amerikanske teiknaren Dik Browne (1918-1989) i 1973. Hårek er ei avisserie med både dagsstriper og søndagssider og er eigd og distribuert av King Features Syndicate. Sidan 1988 har son til Brown, Chris Browne, teikna Hårek. I Noreg er det Gard Espeland som omset serien til nynorsk for Bulls Pressetjeneste.
Hårek er ein viking frå mellomalderen som konstant dreg på plyndretokt til England. Heime har han kona Gyda, borna Frode og Møyfrid pluss hunden Fenris og anda Kvakk. Med seg på tokt har han kompisen Kark, som har ei jerntrakt på hovudet og er dum som eit brød. Det er også andre personar som er med, blant anna Seidmannen (ein druideliknande lege), ein drakedrepar i rustning, mannskapet til Hårek og eigaren av eit slott i England.
Teikneserien er full av humor, både den enkle med illustrerte vitsar, ordspel og merkelege situasjonar, og den litt meir djupe som meiningane til Gyda og sånt som tar litt tid å forstå.
Beograd
Beograd er hovudstad og største by i Serbia. Byen ligg der Sava munnar ut i Donau, og der Den pannoniske sletta og Balkanfjella. Beograd har om lag 1,67 millionar innbyggjarar (2007). Han er òg den fjerde største byen i Søraust-Europa etter Istanbul, Aten og Bucuresti.
Namnet til byen er sett saman av to delar: Beo- kjem av belo og betyr kvit, hrád er slavisk for borg.
I Beograd sit ein serbisk-ortodoks patriark og ein romersk-katolsk erkebiskop.
Historie
Beograd er ein av dei eldste byane i Europa med arkeologiske spor som går tilbake til 500-talet f.Kr., Byen vart oppdaga av grekarar, og grunnlagd av keltarar. Han fekk byrettar av romarane før han vart permanent busett av serbarar frå 600-talet og framover. Med den strategiske plasseringa har byen vorte kjempa om over 140 gonger sidan antikken. I mellomalderen høyrte han til Austromarriket, Frankarriket, Kongedømet Ungarn og serbiske herskarar. I 1521 vart Beograd erobra av Det osmanske riket og vart sete for Pashaluken Beograd, som den viktigaste osmanske byen i Europa og av dei største europeiske byane. Serbarane fekk igjen kontroll over byen i 1841 etter den serbiske revolusjonen. Det nordlege Beograd vart likevel verande ein austerriksk utpost fram til Austerrike-Ungarn braut saman i 1918. Den samla byen vart då hovudstad i fleire utgåver av Jugoslavia, fram til 2006, då Serbia igjen vart ein eigen sjølvstendig stat. Etter dette har byen opplevd stor kulturell og økonomisk vekst.
Kultur
Beograd ligg sentralt til og er derfor eit av dei travlaste transportknutepunkta i Europa. Byen er kjent for å vere den mest livlege i regionen og ber på utrykket «der alt skjer». Beograd har eit livleg nattelivet og mange kjem hit i helgene.
Beograd vart kåra som framtida sin europeisk by i Aust-Europa av Foreign Direct Investment. I ei undersøking har òg The New York Times kåra Beograd til ein av dei beste europeiske hovudstadane.
Mils
Mils er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 6,91 km² og i kring 4 300 ibuarar. Landsbyen Mils ligg i Inndalen 605 meter over havet, tett ved Hall in Tirol.
Dei fleste ibuarane pendlar til arbeid utanfor kommunen, til dømes til forbundshovudstaden Innsbruck, ei 10 km i vest.
Synnøve Solbakken
Det er meir enn ein person som heiter Synnøve Solbakken:
North River på New Zealand
North River er både ei elv og ein liten busetnad ved denne elva i regionen Northland på New Zealand. Elva renn gjennom sandsteinsgrotter før ho går saman med ei anna elv, Pohuenui-elva, som i sin tur renn inn i Waipu-elva før denne munnar ut i havet ved Bream Bay nær Waipu.
Jon Østeng Hov
Jon Østeng Hov var ein norsk naturfotograf og forfattar.
Hov levde og verka heile livet i fødebygda si Ålen i Holtålen i Sør-Trøndelag fylke. Hov har fotografert blomstermotiva på fleire norske frimerke, og bak alt han har gjort kviskrar støtt hans eiga diktstrofe Skal hilse fra fjellet.
Prisar og utmerkingar
Hov har fått ei rekkje prisar og utmerkingar for tolkinga si av norsk natur i ord og bilete.
Jarok
Jarok (russisk Ostrov Jarok) er ei øy i Laptevhavet i republikken Sakha i Russland. Ho ligg utanfor munningen til elva Jana, berre nokre få kilometer mot aust.
Jarok er stor og flat og har mange små innsjøar, myrer og sandbankar. Ho er 38 km lang og opp mot 26 km brei.
Janadeltaet og kystområde som Jarok ligg utanfor, er eit omfattande våtmarksområde. Øya er utsett for det harde arktiske klimaet med mykje kulde og stormar. Lenger nord, i Janabukta, er havet islagd med tjukk is om lag åtte månader av året, så Jarok er stort sett landfast.
Historie
Området rundt Janadeltaet vart utforska av baron Eduard Toll og Aleksander von Bunge i 1892-1894 under ein ekspedisjon på vegne av vitskapsakademiet i St. Petersburg.
Jupitermånen Isonoe
Isonoe er ein av månane til Jupiter. Han blei oppdaga den 23. november 2000 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan Kleyna og gjeven overgangsnamnet S/2000 J6. Månen har ein diameter på rundt 3,8 kilometer.
Namnet kjem frå danaiden som fekk ungen Orchomenos med Zevs.
Majn
Majn (russisk Майн) er ei elv i Tsjukotka i Russland og ei av sideelvane til Anadyr frå venstre. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 260 m³/s.
Elva renn hovudsakleg nordover frå kjelda i den vesle Majnkojesjøen i Parapoldalen i Korjakfjella. Elva renn så gjennom tynt folkesette område i skog- og tundraområde i Tsjukotka. Vegetasjonen i området består mellom anna av mose, lav, dvergkratt og siv.
Majn munnar ut i Anadry ved Ust-Majn, om lag midt på Anadyr, i eit våtmarksområde med mange små innsjøar. Elva er isdekt 8-9 månader av året.
Byen Vajegi ligg ved Majn.
Blekinge län
Blekinge län er eit len i det søraustlege Sverige. Blekinge län, som omfattar heile landskapet Blekinge, er Sveriges minste len målt i areal og grensar i nord til Kronobergs og Kalmar län og i vest til Skåne län. Blekinge län vart opprettad i 1683. Residensstad er Karlskrona.
San Fernando i Spania
San Fernando er ein by i provinsen Cádiz i Spania med like under 100 000 innbyggjarar. Byen vert stundom kalla La Isla («Øya»), men er ikkje lenger noko øy, men ei halvøya som er knytt til fastlandet. Innbyggjarane i San Fernando vert lokalt kalla cañaíllas eller isleños.
Historie
Kommunen spelte ei viktig rolle i 1810 under den franske okkupasjonen leia av Napoleon. San Fernando og Cádiz var dei einaste områda av Spania som ikkje overgav seg til franskmennene.
Cortes Generales møttest i Komedieteateret (i dag Real Teatro de las Cortes) og starta førebuinga av den første liberale grunnlova i Spania, som vart godkjend i nabobyen Cádiz i 1812.
Flamencosongaren Camarón de la Isla vart fødd i San Fernando.
Fylkesveg 23 i Hordaland
Fylkesveg 23 i Hordaland går mellom Tormodsæter og Svortland i Bømlo kommune. Vegen er 6,8 km lang.
Axams
Axams er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 22,2 km² og i kring 5 800 ibuarar. Landsbyen Axamas ligg 874 meter over havet, i kring 10 km vest-sørvest for Innsbruck. Kommunen omfattar også grendene Kristen og Bachl.
Både under Vinter-OL 1964 og Vinter-OL 1976 fann dei aller fleste alpinøvingane stad i Axamer Lizum, eit stort skiområde lengst sør i Axams kommune.
Jaume Bartumeu
Jaume Bartumeu Cassany er ein andorransk advokat og politikar og statsminister i Andorra frå 5. juni 2009 til 11. mai 2011. Frå 1990 til 1992 var han finans- og handelsminister. Han leiar det sosialdemokratiske partiet Partit Socialdemòcrata, som han var med på å stifta i 2000. Frå 2005 til 2009 var han opposisjonsleiar i parlamentet. Partiet hans vann parlamentsvalet 26. april 2009 med 45,0 % av røystene og 14 av 28 mandat i parlamentet.
Waipu-elva
Waipu er ei elv i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Ho renn nær byen Waipu.
The Animals
The Animals var ei engelsk musikkgruppe i 1960-åra som var ein del av den britiske bølgja. Dei var kjend for den grusete, bluesaktige lyden og den djupe stemma til frontmannen Eric Burdon, som på signaturlåtane deira «The House of the Rising Sun» og «We Gotta Get out of This Place». Bandet balanserte tøff og rocka popsinglar mot rhythm and blues-prega album. The Animals hadde mange forskjellige besetningar og mot slutten av tiåret hadde dei glidd over i psykedelisk rock før dei gjekk frå kvarandre heilt på slutten av 60-åra. Dei hadde eit comeback i 1983 og la ut på ein verdsturne. Tidleg i 1984 var bandet igjen oppløyst.
Den første utgåva
Bandet oppstod i Newcastle upon Tyne i 1962 og 1963 då Burdon slo seg saman med the Alan Price Rhythm and Blues Combo, og den første bestninga bestod av Eric Burdon (vokal), Alan Price (orgel og keyboard), Hilton Valentine (elektrisk gitar), John Steel (trommer) og Bryan «Chas» Chandler (bass).
Dei vart kalla «animals» («dyr») på grunn av dei ville framsyningane deira og namnet vart hengande ved dei. Med moderat suksess i heimbyen og kontaktar med manageren til The Yardbirds, Giorgio Gomelsky, motiverte dei til å flytte til London i 1964, der dei vart ein del av den britiske bølgja. Dei spelte heftige utgåver av standard rhythm and blues-songar (Jimmy Reed, John Lee Hooker, Nina Simone, m.fl.). Dei fekk platekontrakt med UK Columbia, ei underavdeling av EMI, og den første singelen deira vart ei rockeutgåve av standardsongen «Baby Let Me Follow You Down» (med tittelen «Baby Let Me Take You Home»).
The Animals hadde to år med hittar på listene styrt av produsenten Mickie Most. Hittande deira var intense, grove popsongar som Sam Cooke sin «Bring It On Home To Me» og Nina Simone sin «Don't Let Me Be Misunderstood». Albuma deira var derimot basert på rhythm and blues, som John Lee Hooker sin «Boom Boom» og Ray Charles sin «I Believe to My Soul». Den kraftfulle og djupe stemma til Burdon, og orgel som eit dominerande instrument var to element som gjorde at The Animals skilde seg ut frå resten av banda på denne tida.