cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Groshette
Arten er berre kjend i Noreg, der han er kjend frå fleire fylke. Mogelegvis er arten vanleg i områda der han veks og at liten storleik og utilgjengeleg habitat har ført til få observasjonar.
Sami Siida of North America
Sami Siida of North America (Davvi-Amerihká Sámi Siida) er ei laust organisert samling av regionale grupper, hovudsakleg i Canada og USA, som har samisk arv og kultur til felles og stammar frå dei arktiske og subarktiske delane av Noreg, Sverige, Finland og Kolahalvøya i Russland. Dette området er tradisjonelt blitt omtalt med endonyma Sápmi og Sameland eller eksonymet «Lappland». Individuelle medlemmer av North American Siida er innvandrarar eller etterkomarar av innvandrarar herfrå, eller støttespelarar for samisk kultur utan å ha direkte samisk avstamming.
Føremål
North American Siida held ofte opplæringsførestillingar, samiske samlingar og tilknytte tilstellingar i løpet av året, ofte i samband med andre skandinaviske tilstellingar som FinnFestUSA, American Swedish Institute og Norwegian-American Bygdelagenes Fellesraad (NABF). Siida held også større samlingar omtrent annakvart år kalla «Siiddastallen». Innan NABF har Siida ein sterk representativ status som eit eige Lag innan denne organisasjonen, som Lapmark Lag.
Seljebladhette
Seljebladhette (Mycena terena) er ein liten hettesopp som veks i småe grupper på nedfalne, fuktige og rotnande seljeblad. Han har ein hatt som fyrst er bleikt grå eller beige men som snøgt vert kvit. Hatten er 1-3 millimeter på tvers.
Drops
Drops eller bongbong er ein type lite, hardt sukkertøy. Det kan ha smak av frukt, krydder eller urter. Mange drops er syrlege på smak. Dei kan vera harde heilt gjennom eller vera fylt med eit mjukare stoff, til dømes bruspulver eller sjokolade.
Sami Siida of North America
Føremål
Siida funger òg som eit kulturelt lager for å spreia og utveksla kunnskap til eindkilpersonar om samisk kultur og gje moralsk støtte til ein kulturell identitet som er spreidd ut over ein heil verdsdel. North American Siida legg også vekt på individ rekna som ‘eldre’ i eit samfunn på grunn av den kulturelle kunnskapen sin. Siida har også ein observasjonsplas ved Samerådet.
Seljebladhette
Stilken til særs unge seljebladhetter er svart, og denne svarte leten vert ofte verande i den øvre delen av stilken etter kvart som soppen veks og utviklar seg. Til sist vert heile stilken vassklår med ein kvit let.
Drops
Vanlege dropssmakar er ulike typar frukt og bær, som bringebær, pære eller sitrusfrukter, eller urter og krydder som anis, ingefær, lakris, mentol eller peparmynte. Nokre kan ha smak frå korn, som bygg(malt). Det finst også sjokoladedrops.
Sami Siida of North America
Føremål
Det samiske sidasystemet som organisasjonen har namn etter dekkjer eit vidt spekter av samiske kulturelle og økonomiske interesser, som beiterettar i samband med reindridft, geografiske og ulike økonomiske avtalar, og kan ha ulik juridisk definisjon i kvart av dei skandinaviske landa. I Nord-Amerika har ikkje «siida» ei slik juridisk tyding. I staden er han danna av ei gruppe individ og familiar som har valde å identifisera seg med og støtta samisk kultur og saker knytt til det å vera innvandrarar som nordamerikanske samar.
Seljebladhette
Grohette kan likna ein del på seljebladhette, men har ein hatt som er noko brun på let.
Seljebladhette veks om hausten og er særs sjeldan. Han er kjend frå to stader i søraust-Noreg.
Sami Siida of North America
Føremål
North American Siida blei skipa i februar 1996. Nyheitsbrevet Arran er den offisielle utgjevinga til organisasjonen, og kjem ut fire gonger i året. Arran er basert i Minneapolis i Minnesota i USA.
Drops
Den opphavlege drops-forma var rundleg, men det er seinare blitt utvikla ei rekkje former, som kuler, ovalar, sylinderar, rektangel eller puter, eventuelt gjeven form ved at dei to sidene er klemde saman i ulike retningar til ein avrunda pyramide. Drops kan også ha meir forseggjorte fasongar, til dømes etter det som har gjeve smaken. Drops kan også støypast fast på ein liten pinne og brukast som slikkepinne.
Vindelns kommun
Vindeln kommune ligg i det svenske länet Västerbottens län i Västerbotten. Kommunen har grensar til nabokommunane Norsjö, Skellefteå, Umeå, Vännäs, Bjurholm og Lycksele. Administrasjonssenter i kommunen er Vindeln.
Geografi
Kommunen har kupert barskogkledd landskap og store myrområder. Ume älv og Vindelälven renn gjennom kommunen.
E12 går gjennom kommunen. Vindeln er knytt til det svenske jernbanenettet gjennom Stambanan genom övre Norrland. Frå Hällnäs går ein tverrbane via Lycksele til Storuman på Inlandsbanan.
Drops
Ordsoge
Ordet drops kjem frå den engelske fleirtalsforma av drop, som tyder 'drope'.
Vindelns kommun
Tettstader
Vindeln kommune hadde fem tettstader i 2005. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
Drops
Ordsoge
Omgrepet blanda drops kan visa til ei blanding av litt av kvart i ulike samanhengar.
Drops kan også vera slanguttrykk for ei ungjente.
Bergen Filharmoniske Orkester
Bergen Filharmoniske Orkester (BFO) er eit symfoniorkester i Bergen som kan føra historia si heilt tilbake til 1765. Orkesteret held til i Grieghallen, og noverande sjefdirigent er Andrew Litton.
Historie
I 1765 vart Musikselskabet Harmonien skipa av rektor Jens Boalth og forfattaren Claus Fasting; orkesteret gjekk under namnet Musikselskabet Harmoniens Orkester. Harmonien er det eldste musikkselskapet i Noreg. Opphavleg dreiv det frivillige selskapet med vokal- og instrumentalmusikk ved å framføra kantatar på kongelege festdagar, kyrkjemusikk ved høve, og ein sjeldan gong musikkdramatikk. I 1793 vart Det dramatiske selskap skipa, og Harmonien samarbeidde med dette heretter.
I 1919 oppretta Harmonien eit fast orkester på 40 musikarar, og ein kraftig auke i konsertar, m.a. på Den Nationale Scene. I 1978 fekk orkesteret Grieghallen som fast base, og i 1987 skifte det namn til det noverande Bergen Filharmoniske Orkester. Orkesteret er i dag statsfinansiert, og Bergen Filharmoniske Kor er fast tilknytt orkesteret. Det består i dag av 98 musikarar, har om lag 80 konsertar i året, og har gjort ei rekkje plateinnspelingar.
Klungholmane
Klungholmane er ei gruppe småøyar som ligg 0,5 nautiske mil (0,9 km) aust for Welch Island nordaust i Holmevika. Dei vart kartlagde av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936-37, og namngjevne av dei.
Stockholms stadion
Europameisterskapen på skeiser 1947 og EM i friidrett 1958 er mellom dei mange idrettsarrangement som har funne stad på Stockholms stadion.
Benguelastraumen
Benguelastraumen er ein brei havstraum som går nordover i den austlege delen av den søratlantiske virvelen. Straumen strekkjer seg nordover frå om lag Cape Point i sør til Angola-Benguela-fronten i nord, kring 16 °S. Straumen vert hovudsakleg driven av den rådande søraustpassaten. På kystsida av Benguelastraumen, fører dei søraustlege vindane til oppvelling. Det kalde, næringsrike vatnet som vellar opp frå omkring 200-300 meter djupne fører til stor vekst av planteplankton, og opprettheld det produktive økosystemet i Benguela.
Grenser
Kjelda til vatnet i Benguelastraumar er subtropisk termoklint vatn frå både Indiahavet og Sør-Atlanteren, salt, oksygenfattig tropisk atlanterhavsvatn og kjøligare, ferskare djuphavsvatn. Benguelastraumen er 200–300 km brei og vert breiare lenger nord og nordvest. I vest er grensa mot havet dårleg definert med mange midlertidige og årstidsbaserte eddyar og buktingar. Det er derimot ein veldefinert termal front mellom vatna i oppvellingssystemet i Benguelastraumen og vatnet lenger søraust i Atlanteren.
Der den kalde Benguelastraumen møter den varme, søroverretta Agulhas-straumen, oppstår det eit rikt produktivt marint økosystem utanfor Kapp det gode håp, men ofte med storm og turbulens.
Oppvelling og primærproduksjon
Nordavind langs kysten fører til Ekmantransport til havs og oppvelling av næringsrikt djupvatn til eufotisk sone. Kor kraftig oppvellinga er, er avhengig av vindstyrken. Variasjonar i vindstyrke skapar svingingar i oppvellinga, som forplantar seg sørover kysten med ein snøggleik på 5 til 8 m/s. Desse bølgjene liknar ei kelvinbølgje, bortsett frå at dei har ein skala på 30 til 60 km i staden for 1000 km, og kan forplante seg rundt kappet, avhengig av vindretninga.
Slike bølgjer skapar biologisk produksjon. I benguelasystemet krev planteplankton periodar med oppvelling etterfølgd av ein periode med lagdeling og relativt stille vatn for å vekse. Planeplanktonet blømer vanlegvis ein til fire dagar etter ei oppvelling, og blømer så i 4 til 10 dagar. For at dyreplankton skal ha kontinuerleg matforsyning, kan ikkje bløminga til planteplanktonet skje for langt unna. Bølgjer i oppvellingsystemet i Benguela har vanlegvis ein periode på 10 dagar, ein optimal periode for biologisk produksjon. Det er estimert at årleg ny produksjon i Benguelasystemet er 4,7 × 10^13 gC/y, og gjer Benguelasystemet 30 til 65 gonger meir produktivt per areal enn det globale gjennomsnittet.
Šárka Kašpárková
Šárka Kašpárková er ein tsjekkisk tidlegare friidrettsutøvar frå Karviná som vart verdsmeister i tresteghopp i 1997, og i tillegg vann OL-bronse i 1996 og EM-sølv i 1998.
Aktiv
Kašpárková satsa opphavleg mest på høgdehopp i og oppnådde som best 1,92 m i den øvinga. I 1992 byrja ho å trene meir på den, for kvinner, nye øvinga tresteghopp, og tok seg til VM-finalen i 1993 og EM-finalen året etter. Det store internasjonale gjennombrotet kom i 1996. Under Sommar-OL i Atlanta sette Kašpárková ny personleg rekord med eit hopp på 14,98 m, like langt som Inna Lasovskaja sitt bestehopp. Sidan Lasovskaja hadde eit betre nestlengste hopp, tok ho sølvmedaljen og Kašpárková fekk bronsen. Ingen av dei to var i nærleiken av suverene Inessa Kravets som vart olympisk meister med sterke 15,33 m.
Året etter kom den store stunda for Kašpárková. I verdsmeisterskapen 1997 tok rumenske Rodica Mateescu leiinga i fyrste finaleomgang med eit hopp på 15,16 m. Ho leia til den femte omgangen då Kašpárková lukkast få til sitt livs lengste tresteghopp, målt til 15,20 m, nok til å sikre henne gullmedaljen. Eit år seinare var Kašpárková på ny sentral i ein tett medaljestrid ved friidretts-EM i Budapest. Her måtte ho nøye seg med sølvmedaljen, to centimeter bakom vinnaren og tre cm framom bronsemedaljøren.
Kašpárková var aktiv til 2006, men særleg etter 2000 låg prestasjonane langt unna tidlegare nivå, dels grunna skadar.
Gammalkyrkjeslavisk
Gammalkyrkjeslavisk (ѩзъıкъ словѣньскъıи) var det første slaviske skriftspråket. Dette har utvikla seg til dei kyrkjeslaviske språka som enno blir brukt i liturgien i mange slaviske ortodokse kyrkjer.
Bête Noire
Bête Noire er det sjuande studioalbumet til den engelske songaren Bryan Ferry. Albumet kom i november 1987 på Virgin Records i Storbritannia og Reprise Records i USA. Albumet selde godt og fekk god kritikk, og nådde niandeplassen på den britiske albumlista. Det selde til gullplate i Storbritannia.
Gammalkyrkjeslavisk
Dette første slaviske skriftspråket vart utvikla på 800-talet av to greske brør, misjonærane Kyrillos og Methodios, med utgangspunkt frå den sørslaviske dialekten som vart brukt i Saloniki. Arbeidet la grunnlaget for utbreiinga av kristendommen i Serbia og Bulgaria i andre halvdelen av åttehundretalet, og at desse landa fekk kristendommen i den bysantinske, austlege forma. Austkyrkja meinte alt meinte folk skulle feire gudstenesta på sitt eige språk, mens kyrkja i Roma heldt på trespråktanken – at språka til kristendommen var latin, gresk og hebraisk.
Bête Noire
Den første singelen, «The Right Stuff» (eit samarbeidd med Johnny Marr som ein versjon av The Smiths-instrumentalen «Money Changes Everything», ei B-side) var den einaste hitten hans i Storbritannia, då singelen nådde 37. plassen. Den andre singelen, «Kiss and Tell», nådde akkurat ikkje topp 40 i Storbritannia, men nådde topp 40 i USA, som den einaste singelen til Ferry som klarte dette. Songen vart nytta i filmen Bright Lights, Big City. Den tredje og siste singelen, «Limbo», nådde 86. plassen i Storbritannia. Modellane Denice Lewis (som òg er på framsida av singelomslaget), Christine Keeler og Mandy Rice-Davies var med i musikkvideoen for singelen «Kiss and Tell».
Bakgrunn
Etter suksessen med det førre Ferry-albumet, Boys and Girls (1985), kom han fram til at det var på tide med ei stilendring. I eit forsøk på å gje musikken sin ein meir dansbar stil, slo han seg saman med Patrick Leonard, som var kjend for samarbeidet med Madonna. Leonard var medlåtskrivar på fem av songane på albumet. Gjesteartistar på albumet var mellom anna Pink Floydgitaristen David Gilmour, studiomusikaren Guy Pratt, David Williams, Abraham Laboriel, den tidlegare Roxy Music-gitaristen Neil Hubbard og trommeslagaren Andy Newmark.
Tingelstad gamle kyrkje
Tingelstad gamle kyrkje (ofte kalla St. Petri) er ei steinkyrkje frå mellomalderen på Tingelstadhøgda i Gran kommune i Innlandet fylke. Ein meiner at kyrkja vart oppført omkring 1220, då tømmeret i takkonstruksjonen skal vere felt i 1219–20.
Gammalkyrkjeslavisk
Dei bysantinske misjonærane som kom til Kievriket på slutten av nihundretalet, hadde med seg både kristendom og skriftspråk. Russarane overtok dette skriftspråket som bygde på ein sørslavisk dialekt, men som ikkje skilde seg altfor mykje frå det gammalrussiske talespråket.
Tingelstad gamle kyrkje
Kyrkja kom ut av bruk då Tingelstad nye kyrkje vart innvigd i 1866. Den gamle kyrkja vart då stengd, men ikkje riven. Inventaret er noko av det best bevarte eldre kyrkjeinteriøret i landet, men berre steinalteret og krusifikset over korbogen er frå mellomalderen. Eit gamalt altarfrontale er i Oldsaksamlinga, og det er laga ein kopi til kyrkja. Også den opphavlege vindfløya herfrå er i Oldsaksamlinga.
Bête Noire
Bakgrunn
Fans har ofte spekulert i om songen hans «Kiss and Tell» var Ferry sitt svar til den avslørande boka til Jerry Hall om forholdet deira, som var komen ut eit par år tidlegare.
Søksmål med E.G. Records
Før albumet kom ut hevda Ferry at platekontrakten hans med selskapet E.G. enda i mars 1987 og at han kunne selje det nye albumet til andre selskap. E.G. sa at dette braut ein 15 år lang kontrakt som gav dei eksklusive rettar til marknaden i Canada og USA. Søksmålet kom opp i høgsteretten i London og i ei høyring før rettssaka vart partane samde om at albumet skulle gjevast ut før hovudhøyringa. Ferry skulle betale ein tredjedel av honorara til ein felles konto med E.G. – som dei skulle få om dei vann saka. E.G. vann til slutt saka og marknadsførte albumet i Canada og USA.
Gammalkyrkjeslavisk
Då dei slaviske folka fekk eit gudstenestespråk som i hovudsak var forståeleg for vanlege folk, fekk det mykje å seie for utbreiinga av den kristne bodskapen. Samtidig førte dette til at Russland hamna på sida av den store latinspråklege kulturen som prega den vestlege delen av Europa.
Bête Noire
Turneen i 1988-1989
Ferry turnerte i Australia, Japan, USA, Canada og Europa for å marknadsføre albumet. The Edge frå U2 vart med Ferry på scenen på konserten i Dublin for å spele på den irske folkevisa «Carrickfergus» (som Ferry tidlegare hadde spelt inn i 1978) og Johnny Marr akkompagnerte han på «The Right Stuff» på konserten i Manchester. Den tidlegare Roxy Music-musikaren Andy MacKay spelte òg på eit par nummer på konsertane i London Palladium og Wembley Arena.
Fleire av songane frå konserten i Glasgow kom ut på fleire CD-singlar av Ferry mellom 1993 og 1995.
Mottaking
I ei melding for AllMusic skreiv Ned Raggett at «Bête Noire gnistrar som høgdepunktet i solokarrieren til Ferry etter Roxy, og har nok energi til å vere meir enn Boys and Girls del to. Her slår hans velpolerte hjartesorg ein fin balanse mellom mystisk stemning og dansegolv-energi, og Leonard har meir enn eit par triks i ermet for å halde peppen oppe.» Kritikaren Robert Christgau skreiv «Som med Mick Jagger, av alle folk, er signalet om at sjølvimitasjonen har søkkt ned i sjølvparodisk forkynnande og keisam vokal, som ein gong var ur-posh, no berre er sjølvtilfreds.» Billboard skreiv om albumet: «Den tidlegare Roxy Music-maestroen sin etterlengta oppfølgjar til Boys and Girls byr godt for det nye selskapet hans Reprise. Som tidlegare Ferry-soloplater er songaren og låtskrivinga like elegant og sjarmerande som vanleg. Melodiane heng på det kjende temaet hans med l'amour moderne on the rocks. Songane er gjennomgåande solide, sjølv om 'Kiss & Tell' og 'Seven Deadly Sins' stikk seg ut.»
Anthony DeCurtis skreiv for Rolling Stone at «Bête Noire er eit nytt steg for Ferry bort frå distinkte songar og inn i atmosfære og kjensle. Strategien fungerer stundom særs bra, som Ferry beviste på overgangsalbumet Avalon av Roxy Music. Men når røysta hans søkk djupare ned i dei mørke laga i musikken hans, når tekstane hans vert redusert til ein morse-kode av raffinert fortviling og emna trekk seg ned i tåka, verkar Ferry i aukande grad som Narkissos, hugteken av sin eigen refleksjon i dammen - og den botnlaus djupna nedanfor.» Mark Coleman skreiv i Rolling Stone Album Guide at «Bête Noire kunne hatt bruk for ein solid melodi. Like lågmælt og stemningsfullt som alltid, går den djupt stemningsfulle røysta til Ferry likevel tapt blant dei store og antiseptiske musikalske krusedullane frå den digitale innspelingsæraen. Bête Noire er deprimerande smakfull og ein avdempa, toppmoderne bakgrunn.» Ira Robbins i Trouser Press skreiv «Den like kontrollerte Bête Noire stadfestar at Ferry forpliktar seg til ufarleg raffinement. Den fantastiske røysta er den einaste ressursen hans. Det han syng om er alt anna enn relevant. Med den sterkare melodiske utviklinga på denne plata og eit breiare utval av dansbare tempo enn på Boys and Girls er påtakelege teikn på liv. Involveringa til den tidlegare Smiths-gitaristen Johnny Marr, som spelar og er medlåtskrivar på ein nesten spanande song ('The Right Stuff') er eit anna positivt touch. Til slutt, med reduserte forventingar, er 'Limbo', 'Kiss and Tell' og 'Day for Night' kjølig innbydande og forholdsvis lette å like.»
1967 Menzel
1967 Menzel er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 1. november 1905 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Lugnez
Lugnez er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 411 meter over havet.
Kommunen ligg aust i Ajoie. Landsbyen ligg ved krysset mellom fleire vegar, som alle fører inn i Frankrike.
Robertsfors kommun
Robertsfors kommune ligg ved Bottenvika i det svenske länet Västerbottens län i Västerbotten. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Robertsfors. Robertsfors grensar i nord til Skellefteå kommune og i vest og sørvest til Umeå kommune.
Geografi
Kommunen har lågt og skogkledd landskap med innslag av myr, og eit meir kupert landskap i nordvest. I aust er det oppstykka kystlandskap mot Austersjøen. Største vassdrag er Rickleån.
E4 går gjennom kommunen.
Tettstader
Robertsfors kommune hadde tre tettstader i 2005. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
Menuhaformasjonen
Menuhaformasjonen er ein geologisk kalkformasjon frå øvre krittida i Makhtesh Ramon-området sør i Israel og delvis nord i Israel (Avni, 1991).
Menuhaformasjonen syner dei tidlegaste spora av tektonisk aktivitet i Ramon-antiklinalen, og dannar eit dalføre kalla Makhtesh Ramon. Det er gjort fleire fossilfunn i formasjonen, som hai og fisk, østers og sporfossil.
Kjelder
''
Basilica Peak
Basilica Peak er eit granittfjell, 1810 moh, 2,5 nautiske mil søraust for Mount Gorton i den sørlege delen av Wilson Hills i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey (1962–63) og New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (1963–64), og vart namngjeven av den sistnemnde ekspeidsjonen på grunn av den basilika-aktige forma.
Padang
Padang er ein storby vest på øya Sumatra i Indonesia. Byen, som er administrativt hovudsete for provinsen Sumatera Barat, hadde 833 584 ibuarar ved folketeljinga 2010.
Dei fleste ibuarane er av minangkabau-folket,som talar sitt eige språk, minangkabau. Ein kinesisk minoritet held til sør i byen. Minangkabauane er jamnast muslimar, medan kinesarane jamnast kristne.
Soge
Padang er den største hamnebyen på vestkysten av Sumatra. Byen har vore ein viktig handelsstad sidan 1500-talet. Frå den tid og på 1600-talet vart dyrkinga og handelen med svart pepar utvikla, denne vart utskipa til India, Portugal, Storbritannia og Nederland.
Byen var ein nederlandsk handelspost frå 1680, med unnatak for periodane 1781-84 og 1795-1819 då det britiske kolonistyret rådde over staden.
Frå omkring 1780 var gull Padangs viktigaste handelsvare, basert på utvinning av gull i omlandet. Då gruvene var tømt, vart kaffi og tekstilar økonomisk viktige. I vår tid er det særleg sement, kanel, steinkol, kaffi, muskatnøtt, gummi, kopra og te som dannar grunnlaget for levemåten.
Padang har utvikla ei turistnæring, mykje ettersom byen er utgangspunkt for surfarar som ferierar ved Mentawaiøyane. Andalas-universitetet i byen vart grunnlagt i 1956.
Vestmannaeyjar lufthamn
Vestmannaeyjar lufthamn (islandsk Vestmannaeyjaflugvöllur) er ei lufthamn med to rullebanar på Heimaey i øygruppa Vestmannaeyjar sør for Island. Ho er også kjend som Vestmannaeyjar Airport eller Westman Islands Airport.
Det viktigaste flyselskapet her var Air Iceland, som hadde fleire daglege flygingar til og frå Reykjavík lufthamn. Usemje om subsidiar førte til at selskapet stoppa alle flygingar i 2010. Hovudselskapet i dag er Flugfélagið Ernir/Eagle Air.
Det går også private flygingar mellom Vestmannaeyjar lufthamn og Bakki lufthamn på sørkysten av Island. Desse tek rundt sju minutt, avhengig av vêr. Flygingar til Reykjavik tek rundt 25 minutt.
History
Under vulkanutbrotet til Eldfell i 1973 var Vestmannaeyjar lufthamn eit evakuasjonssenter for eldre og sjukehuspasientar som ikkje kunne evakuerast med båt. Etter at utbrotet hadde enda fann ein at tefraen det hadde produsert var eit passande materiale til å utvida rullebanane med.
Absolut Apeach
Absolut Apeach er ein svenskprodusert vodka med smak av fersken. Den har 40% alkoholinnhald. Han blei introdusert i 2005.
Ulikt dei fleste andre smaksette vodkaer er Absolut Apeach ikkje tilsett sukker.
Grårosa bladhette
Grårosa bladhette (Mycena smithiana) er ein liten og rosa hettesopp som veks på nedfalle og rotnande eikelauv. Hatten har ein diameter på 1–5 millimeter.
Vierbladhette liknar mykje på grårosa bladhette, men veks på nedfalne vierblad i alpine vierkratt og av og til på bjørkelauv.
Grårosa bladhette veks om hausten. I Noreg er arten funnen nord til Troms, men er ikkje vanleg.
Neverfjord Oppvekstsenter
Neverfjord Oppvekstsenter - Avdeling skole er ein norsk offentleg grunnskule som ligg i Neverfjord i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark fylke. Han har tjueein elevar i to skoleklassar, desse er fordelt på klassetrinn frå fyrste til sjuande. Skulen dekkjer heile barnetrinnet.
Arras i Albania
Arras er ein tidlegare landkommune i regionen Dibër i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Dibër.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Arras 3 055 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Arras ein del av distriktet Dibër. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Kanselli
Kanselli (frå latin cancel'laria) er ei nemning på eit sentralt forvaltningsorgan i ein stat.
Eit kanselli var opphavleg eit rom med «gitter» (cancelli), der fyrsten eller ein leiande embetsmann mottok og ekspederte skriv eller kunngjeringar.
I mellomalderen i Noreg var det kanslaren sitt kontor, og kanselliet syrgde for at kongen eller statsrådet sine dekret vart skrivne og utsende.
I Danmark-Noreg var kanselliet, innført med eineveldet i 1660, delt i to. Det danske kanselli hadde ansvar for danske og norske innanrikssaker, så som kyrkje, skule og rettsstell. Medan det tyske kanselli hadde ansvaret for utanrikssaker og saker vedkomande kongen sine tyske hertugdømme Schleswig og Holstein.
Den katolske kyrkja sitt kanselli vart oppretta av pave Pius II i 1463.
Korvett
Korvett (av fransk corvette) var tidlegare nemning på eit fullrigga seglkrigsskip, om lag 500 tonn stort, og med 18-24 kanoner på eitt dekk. Nokre korvettar hadde eit dekk over kanondekket.
I dag er «korvett» nemning for eskortefartøy med stor fart, væpna med kanonar og torpedoar og utstyrt for å kunne delta i ubåtkrig.
Fred White
Fred E. White var ein USA-amerikansk trommeslagar. Han var ein av dei tidlege medlemmane i Earth, Wind & Fire. Han spelte trommer i Donny Hathaway-albumet Live.
Earth, Wind & Fire vart i lag med Fred White, halvbroren Maurice White, broren Verdine White, og andre medlemmar innlemma i Rock & Roll Hall of Fame i 2000.
Storrhette
Storrhette (Mycena riparia) er ein liten hettesopp som er rosa til lettare ljost brun på let. Han veks på rotnande storr og andre grasartar i våtmarksområde om hausten. Hatten er 1–4 millimeter på tvers.
Ingólfshöfði
Ingólfshöfði er ein liten odde og eit privat naturreservat på sørkysten av Island. Staden er halden for å vera der Ingólfur Arnarson først gjekk i land på Island i eller rundt år 874, og har derfor namn etter han. Det høgaste punktet på Ingólfshöfði er 76 meter.
Storrhette
Storrhette liknar på rosa sumphette, men denne har mellom anna ei gelatinøs hatthud og større sporar.
I Noreg er storrhette sjeldan og er berre funnen sør i landet.
Ole Mathiasson Bakke
Ole Mathiasson Bakke var frå Bakke i Holmedal i Askvoll kommune. Han var bonde, lærar, ordførar i Ytre Holmedal 1860-1864 og 1876-1879, andre varamann på Stortinget 1877-1879 og skribent.
Europameisterskapen på skeiser 1947
Europameisterskapen på skeiser 1947 for menn vart avvikla på Stockholms stadion i Stockholm torsdag 6. og fredag 7. februar 1947. Meisterskapen vart arrangert som liten firkamp, med 3 000 meter i staden for 10 000 m. 27 utøvarar frå 8 land deltok i meisterskapen, av dei fem frå Noreg. Nordmennene var Henry Andreassen, Sverre Farstad, Aage Johansen, Yngvar Karlsen og Leif Martinsen. Deltakarane elles kom frå Danmark, Finland, Nederland, Polen, Storbritannia, Sverige, Tsjekkoslovakia.
Ole Mathiasson Bakke
Ole Mathiasson Bakke var far til David Bakke.
Europameisterskapen på skeiser 1947
Åke Seyffarth frå Sverige vart europameister med stor margin til nummer 2, landsmannen Göthe Hedlund, norske Sverre Farstad kom på tredjeplass. Harald Janemar gjekk fortast på 500 meter, sigeren på dei hine distansane gjekk elles til Seyffarth på 3 000 m, Farstad på 1500 m og Hedlund på 5 000 m.
Skeise-EM 1947
<br style="clear:both;" />
500 meter
<br style="clear:both;" />
3000 meter
<br style="clear:both;" />
1500 meter
<br style="clear:both;" />
5000 meter
<br style="clear:both;" />
Østerspoll
Ein østerspoll er eit innelukka sjøvassbasseng brukt til å dyrka østers.
På 1800-talet byrja ein å satsa på dyrking av østers i slike pollar i Noreg, gjennom anna gjennom Selskabet for de norske Fiskeriers Fremme. I nokre høve kunne ein byggja murar mot sjøen for å demma opp pollane betre.
Ein byrja etterkvart å skilja mellom ynglepollar, med høgare temperaturar som var godte for yngling, og feitepollar, der østersen kunne veksa. Ein kunne la yngelen setja seg på buntar av bjørkeris og seinare plassert i korger og hengd ut i feitepollar.
Åtaket på German Flatts i 1757
Bakgrunn
Felttoget i 1757 hadde vore suksessrikt for styresmaktene i Ny-Frankrike. Britane hadde gjort eit mislukka raid mot Louisbourg og franskmennene hadde vunne ved Fort William Henry. Guvernøren i Ny-Frankrike, Marquis de Vaudreuil, hadde forsøkt å overbevise tyske nybyggjarar i Mohawk River-dalen om å støtte franskmennene. Då dei ikkje støtta franskmennene i åtaket på Fort William Henry i august, sendte Vaudreuil ein ekspedisjon til busetnaden German Flatts.
Østerspoll
Nokre østerspollar i Noreg var Espevikpollen og Seløya i Tysnes, Humlevågspollen på Nesøy i Solund, Kviturdspollen i Fana og Agapollen på Bømlo. Espevikpollen har vore i drift fram til 2000-talet. Østerspollen på Innerøya i Os var driven fram til 1990-talet, og blei sett i gang igjen på 2010-talet.
Åtaket på German Flatts i 1757
Bakgrunn
Vaudreuil samla ein styrke på kring 300 mann ved Lachine kommandert av François-Marie Picoté de Belestre. 20. oktober sette kompaniet ut frå Lachine og reiste opp St. Lawrence-elva og langs breidda av Lake Ontario til munningen av Oswego River, der franskmennene vann eit anna slag i 1756. Frå der reiste dei opp elva, kryssa Oneida Carry til Mohawk River og så til German Flatts. Dei nådde busetnaden 11. november.
German Flatts bestod på denne tida av 30 hus og om lag 300 innbyggjarar, med fem forskansa blokkhus. Innbyggjarane hadde fått åtvaring av dei venlege Oneidaene om eit åtak, men dei hadde ikkje gjort førebuingar.
Åtaket
Den 12. november 1757 rundt kl. 03 sette Belestre i gang eit åtak på German Flatts frå åsane nord for landsbyen. Dei fem blokkhusa vart raskt omringa. Førti menneske vart drepne og alle bygningane vart øydelagde. Meir enn 100 av innbyggjarane, hovudsakleg kvinner og born, vart tekne til fange og ført attende til Montreal. Somme av innbyggjarane flykta over Mohawk til Fort Herkimer der dei var trygge. Kommandanten i fortet sendte ut femti menn, men dei trekte seg attende etter ein kort trefning med styrken til Belestre. Dagen etter forlet Belestre staden med kanoar fylte med fangar og plyndra gods. Han kom attende til Montreal den 20. november.
Etterverknad
Nyhendene nådde Schenectady dagen etter åtaket. General George Howe reiste umiddelbart opp elva med eit regiment, men fann ingenting anna enn ruinar.
Dei fleste av fangane vart byta. Dei tyske nybyggjarane vendte gradvis attende og bygde opp at landsbyen. Han vart angripe igjen i 1778 under den amerikanske sjølvstendekrigen.
Kjelder
''
Natalja Sadova
Natalja Ivanovna Sadova, fødd Koptjukh, er ein russisk tidlegare diskoskastar frå Gorkij som vann gullmedaljen i Sommar-OL 2004. Ho vann elles fire sølvmedaljar i ulike EM, OL og VM, samt ein VM-bronse, alle medaljane vunne i tida 1996-2005.
I 2001 vart Sadova tildelt gullmedaljen i VM i friidrett 2001, men etter ein ny test av urinprøva mista ho medaljen i 2005.
Aktiv
Sadova fekk sitt store gjennombrot under Sommar-OL 1996 i Atlanta. Med eit bestekast på 66,48 m vann ho sølvmedaljen i diskokasting, men var over tre meter bak den suverene vinnaren, tyske Ilke Wyludda. Etter ein VM-bronse i 1997, fekk Sadova ein ny sølvmedalje ved EM 1998, atter vart ein tysk utøvar, no Franka Dietzsch, hennar overkvinne. 23. juni 1999 presterte Sadova sitt livs lengste diskoskast i Tessaloniki, diskosen landa på 70,02 meter. Både under VM 1999 og Sommar-OL 2000 enda ho på fjerdeplass.
Sadova slengde diskosen heile 68,57 m då VM 2001 fann stad i Edmonton. Det var det lengste kastet i tevlinga og fekk tildelt diskos-gullet, men fire år seinare vart ho fråteken gullmedaljen etter at testen var positiv på bruk av koffein. I 2002 kjempa ho om EM-tittelen i diskokasting, og kom 19 cm for kort, målt mot greske Ekaterini Voggoli.
To år seinare lukkast Sadova å vinne gullmedaljen i diskokasting ved sommarleikane i Aten. Som under EM 2002 var ei gresk kvinne hennar sterkaste utfordrar. Sadova tok leiinga i fyrste omgang med 64,78 m. I andre gong tok tsjekkiske Věra Pospíšilová over leiinga etter eit kast som målte 66,08 m. Så smelte greske Anastasia Kelesidou til med 66,68 m i tredje omgang, og Sadova fall ned til tredjeplass. Etter fjerde omgangen var rekkefølgja uendra for dei fem beste i tevlinga, men i femte omgang fekk Sadova fullklaff med 67,02 m og olympisk siger.
Ved VM 2005 i Helsinki enda Sadova på sølvplassen bak Franka Dietzsch, nett som under EM 1998. Etter å ha vore utestengd i to år for bruk av dopingmiddel, var ho «milevidt» unna finaleplass då ho deltok i Sommar-OL 2008. Langt betre gjekk det under VM 2009 og EM 2010; ho vart nummer verdsmeiserskapen og kom på fjerdeplass i EM i Bareclona.
Beale Peak
Beale Peak er eit fjell 2 nautiske mil søraust for Vantage Hill i Ravens Mountains i Britannia Range. Det vart namngjeve av vulkanlogen David Richardson etter stabssersjant Garry A. Beale som tente som logistikkplanleggar i 109th Airlift Wing under overføringa av LC-130-opersajonane frå U.S. Navy til Air National Guard.
Magistrat
Magistrat (av latinsk magi'stratus) var ein representasjon for staten i styringa av byane fram til 1922. I dei fleste norske byane låg magistraten til byfut eller politimeister, sjeldnare til sorenskrivar og til lensmann.
Lov av 9. mars 1917 avgjorde at magistraten skulle opphøyre i Noreg.
Parallaksefeil
Parallaksefeil er ein avlesingsfeil som oppstår om den optiske aksen til auga ikkje vert retta vinkelrett på skalaen for instrument der visaren og skalaen ligg i forskjellige plan.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Omleiringa av Louisbourg var eit avgjerande slag i sjuårskrigen (i USA kalla den franske og indianske krigen) i 1758 som enda den franske kolonitida i Dei atlantiske provinsane og førte direkte til at dei tapte Quebec i 1759 og resten av Fransk Nord-Amerika året etter.
Nordskogen skole
Nordskogen skole er ein norsk offentleg grunnskule i Båtsfjord kommune i Troms og Finnmark fylke. Han har 123 elevar i sju skoleklassar, desse er fordelt på klassetrinn frå fyrste til fjerde. Skulen dekkjer ikkje heile barnetrinnet.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Bakgrunn
Den britiske regjeringa skjønte at med festninga Louisbourg på franske hender, vart det ikkje mogeleg for Royal Navy å segle ned St. Lawrence River for å angripe Quebec. Etter at ekspedisjonen mot Louisbourg i 1757 leia av Lord Loudon måtte snu på grunn av kraftig fransk motstand til sjøs, prøvde britane på ny, leia av William Pitt igjen med nye kommandantar.
Nordskogen skole
Leiar for skulen er rektor Geir Knutsen.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Bakgrunn
Pitt gav ansvaret for å erobre festninga til generalmajor Jeffrey Amherst. Brigaderane til Amherst var Charles Lawrence, James Wolfe og Edward Whitmore og kommandoen over marineoperasjonane vart gjeven til admiral Edward Boscawen. Sjefsingeniør var John Henry Bastide som var til stades under den første omleiringa av Louisbourg i 1745 og hadde vore sjefsingeniør ved Fort St Philip på Menorca i 1756 då britane overgav fortet og øya til franskmennene etter ei lang omleiring.
Som dei hadde gjort det i 1757, planla franskmennene å forsvare Louisbourg med å forsterke marinen i området. Men den franske flåten som skulle segle ut frå Toulon vart blokkert ved Cartagena av ein britisk styrke og vart slått ved slaget ved Cartagena. Etter det gav franskmennene opp forsøket på å forsterke Louisbourg frå Middelhavet, og meinte at det ville få få skip tilgjengeleg til å gje britane motstand.
Førebuingar
Dei britiske styrkane samla seg ved Halifax på Nova Scotia der armeane og marinen var det meste av mai for å trene i lag. Den 29. mai la Royal Navy ut frå Halifax mot Louisbourg. Flåten bestod av 150 transportskip og 40 men-of-war. På skipa var nesten 14 000 soldatar, og nesten alle var frå den ståande hæren (utanom fire kompani med amerikanske kommandosoldatar). Styrkane vart delte inn i tre divisjonar: Red, kommandert av James Wolfe, Blue, kommandert av Charles Lawrence og White kommandert av Edward Whitmore. Den 2.juni ankra den britiske styrken opp i Gabarus Bay, 4,5 km frå Louisbourg.
Den franske kommandanten (og guvernøren i Île Royale) Chevalier de Drucour hadde om lag 3500 soldatar, samt 3500 sjømenn frå dei franske krigsskipa i hamna. Men i motsetnad til tidlegare år, klarte dei ikkje å forsterke den franske marinen, og den franske skvadronen ved Louisbourg var kraftig i undertal. Drucour gav ordre om å grave grøfter.
Tingelstad kyrkje
Tingelstad kyrkje eller Tingelstad nye kyrkje er ei langkyrkje i upussa tegl i Gran kommune i Innlandet fylke.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Omleiringa
Vêrtilhøva den første veka av juni gjorde det umogeleg å gå i land og britane klarte berre å bombardere dei improviserte forsvarsverka i Gabarus Bay frå ein fregatt. Vêret betra seg og ved daggry den 8. juni sette Amherst i gang åtaket med ein flotilje av små båtar, organisert i tre divisjonar, kvar kommandert av brigaderane hans. Det franske forsvaret klarte seg i starten godt og etter store tap, gav Wolfe ordre om tilbaketrekking. Men i siste augneblink fann ein båt med lette infanteristar ei berglendt vik, som dei franske kanonkulene ikkje kunne nå og dei klarte å sikre eit nes på stranda. Wolfe sende resten av divisjonen sin etter. Omgått i flanken trekte franskmennene seg raskt tilbake til festninga.
Tingelstad kyrkje
Kyrkja avløyste Tingelstad gamle kyrkje og Grinaker stavkyrkje. Sistnemnte vart så riven, medan den gamle Tingelstadkyrkja er bevart. Preikestolen, døypefonten og anna inventar er overført frå stavkyrkja. Eit tidlegare altarbilete som syner nedtakinga frå krossen, heng ved inngangen til barnesakristiet.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Omleiringa
Vedvarande tung sjø og vanskar med å flytte det tunge omleiringsutstyret over det myrlendte terrenget forseinka fortsetjinga av omleiringa. I mellomtida hadde Wolfe sendt 1220 handplukka mann rundt hamna for å ta fyret, som ruva over inngangen til hamna. Dette gjorde han 12. juni. Etter elleve dagar, den 19. juni, var dei britiske artilleribatteria på plass og dei fekk ordre om å opne eld mot franskmennene. Det britiske batteriet bestod av sytti kanonar og bombekastarar i alle storleikar. I løpet av timar hadde kanonane øydelagd murar og fleire bygningar.
Guðríður Símonardóttir
Guðríður Símonardóttir var ei kvinne frå Vestmannaeyjar på Island som var blant dei 242 menneska tekne til fange av barbareskpiratar i 1627, eit av dei såkalla Tyrkarrana.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Omleiringa
Den 21. juli klarte ein britisk bombekastar frå fyrneset å treffe eit fransk skip med 74 kanonar, L'Entreprenant og sette det i brann. Kraftig vind gjorde at flammane tok tak i to andre franske skip. L'Entreprenant eksploderte seinare på dagen og franskmennene hadde mista det største skipet dei hadde ved Louisbourg.
Den neste store slaget mot den franske moralen kom kvelden 23. juli, rundt kl. 22. Eit britisk skot sette King's Bastion i brann. King's Bastion var hovudkvarteret i festninga og den største bygningen i heile Nord-Amerika i 1758. Dette reduserte moralen til franskmennene og håpet dei hadde om å stoppe den britiske omleiringa.
Guðríður Símonardóttir
Liv
Guðríður var gift med fiskaren Eyjólfur Sólmundarson (død 1636) og hadde ein son, Sölmund. Både ho og sonen blei tekne til fange og førte til Alger, der dei blei selde som slavar.
I 1635 var ho ei av eit lite tal islendingar som blei frikjøpte for pengar samla inn i Danmark, Noreg og på Island. Sölmund måtte vera igjen i Alg er, som fleire andre av ungane til dei bortførte.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Omleiringa
Dei fleste historikarane reknar dei britiske handlingane den 25. juni som avgjerande. I ly av tjukk tåke sendte admiral Boscawen eit lag for å fjerne naglar og øydeleggje dei franske skipa i hamna. Britane øydela dei siste to franske linjeskipa og erobra Bienfaisant og sette Prudent i brann. Dermed kunne Royal Navy segle inn i hamna. James Cook, som seinare vart ein kjend utforskar, tok del i denne operasjonen og skreiv om det i loggboka til skipet hans.
Guðríður Símonardóttir
Liv
Eit trettitals frikjøpte slavar kom til København i 1636. Her fekk dei undervising i lutherdom etter åra i den muslimske verda. Læraren var teologistudenten Hallgrímur Pétursson. Han og Guðríður hadde eit forhold som førte til at ho blei gravid. Som straff for dette utanomekteskapelege forholdet blei begge send til Island. Der kunne dei rekna med dødsstraff for ekteskapsbrot. Då dei kom tilbake til Island viste det seg at mannen hennar var blitt borte på havet ikkje så lenge før. Han hadde også gifta seg opp att og fått fleire barn medan Guðríður var borte, ettersom han rekna med at ho var død.
Sidan det viste seg at Guðríður var enkje kunne ho gifta seg med Hallgrímur, men berre etter ein lengre rettssak. Aldersforskjellen mellom dei to var eit anna problem for omverda - Guðríður var 16-17 år eldre enn Hallgrímur. Paret busette seg på Bolafótur i Ytri-Njarðvík. Hallgrímur fekk endeleg ei prestestilling i 1651. Han var først prest ved Hvalsnes kyrkje og seinare ved Saurbær ved Hvalfjarðarströnd. Paret fekk fleire barn, men to av dei, Guðmundur og Steinunn, døydde unge. Berre eitt av dei, Eyjólfur, levde opp til å bli vaksen. Hallgrímur Pétursson blei etterkvart ein kjend salmediktar. Hallgrímur døydde den 27. oktober 1674 av spedalskheit. Guðríður overlevde han med åtte år.
Omleiringa av Louisbourg i 1758
Etterverknad
Louisbourg hadde halde ut lenge nok til å hindre eit åtak mot Quebec i 1758. Men sidan festninga hadde falle tapte franskmennene områda sine i Dei atlantiske provinsane. Frå Louisbourg brukte britane resten av året på å fjerne franske styrkar og busetnader i det som i dag er New Brunswick, Prince Edward Island og Newfoundland. Franskmennene dreiv alle dei franske innbyggjarane tilbake til Frankrike. og øydela alle dei franske busetnadane i regionen. Ein del klarte derimot å rømme til dei indre områda. Utan Louisbourg, hadde ikkje lenger Quebec og Ny-Frankrike nokon til å verne seg til sjøs, og Saint Lawrence vart opna for åtak. Louisbourg vart i 1759 nytta som utgangspunkt for general Wolfe og den kjende omleiringa av Quebec som enda det franske styret i Nord-Amerika. Etter å ha overgjeve Quebec, øydela dei britiske styrkane og ingeniørane festninga med eksplosiv, slik at franskmennene ikkje kunne ta ho tilbake att. I 1760 var heile festninga redusert til ein grushaug. I 1763 underteikna Frankrike Paris-traktaten og avstod då Canada, inkludert Cape Breton Island, til britane.
Guðríður Símonardóttir
Ettermæle
Guðríður Símonardóttir hadde tilnamnet Tyrkja-Gudda fordi ho hadde budd så lenge hjå dei såkalla tyrkarane. Det gjekk rykte om at ho var blitt ein heidning eller kjettar, og ho skulle ha hatt usømmeleg omgang med muslimar. Jakob Jónsson skreiv eit episk skodespel om Tyrkja-Gudda i 1952.
Steinunn Johannesdottir skreiv ein historisk roman om henne, Reisubók Guðríðar Símonardóttur, i 2001. Boka blei ein bestseljar på Island og omsett til fleire språk, til norsk som Bortføringen (2006).
Orlando Ortega
Orlando Ortega Alejo er ein kubansk-spansk friidrettsutøvar som tevlar i 110 meter hekk. Han vann sølvmedaljen i øving ved Sommar-OL 2016 og bronsen ved europameisterskapen 2018, i 2019-VM vart han tildelt ein bronsemedalje etter å ha vorte hindra i finaleløpet.
Aktiv
Framom dei olympiske sommarleikane i London trente han i lag med Dayron Robles. På vårparten 2012 forbetra Ortega den personlege rekorden til 13,09 sekund. Under leikane i London enda han på sjetteplassen i finalen på 110 meter hekk.
Etter å ha delteke i Friidretts-VM 2013 i Moskva braut Ortega med Cuba og søkte statsborgarskap i Spania. 4. juli 2015 presterte han livsbeste og sette spansk rekord med 12,94 sekund då han vann 110 meter hekk under eit DL-stemne i Paris, den regjerande verdsmeisteren, David Oliver frå USA, vart nummer 2 på tida 12,98.
Etter ein del att-og-fram fekk Ortega løyve til delta i Sommar-OL 2016. Frå leikane i Rio de Janeiro reiste han med ein sølvmedalje, berre Omar McLeod frå Jamaica sprang fortare. To år seinare vann Ortega bronsemedalje ved EM i Berlin, langt bak dei to som gjorde opp om gullmedaljen. Også under verdsmeisterskapen 2019 tok Ortega seg til finalen på korthekken. I finalen fór han over målstreken som femtemann, undervegs låg han på andreplass til han vart forstyrra og hindra av Omar McLeod. McLeod vart diskvalifisert, og, etter klage frå det spanske friidrettsforbundet, fekk Ortega tildelt ein bronsemedalje, trass i at han fekk fjerde beste tid.
Botnhentar
Ein botnhentar er ein reiskap for å hente opp materiale frå botn av innsjøar og elvar. Ein nyttar forskjellige typar botnhentarar til innsamling av både sjølve sedimenta og til å hente opp planter og dyr på botn.
Porrentruy
Porrentruy (tysk Pruntrut) er ein sveitsisk kommune og hovudstaden i distriktet med same namn i kantonen Jura. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 423 meter over havet.
Kommunen ligg på begge sider av elva Allaine i Ajoie ved foten av Jurafjella i nord.
Lee Island
Lee Island er ei øy like vest for Teyssier Island i Holmevika i Mac. Robertson Land. Ho vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936-37. Ho vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter R.T. Lee, ein mekanikar på Mawson Station i 1957.
Birketveit
Birketveit er ein tettbygd stad og administrasjonssenteret i Iveland kommune i Agder fylke.
Slaget ved Carillon
I slaget, som hovudsakleg fann stad på ei høgd om lag 1 km frå sjølve fortet, tok den franske armeen på 4000 mann under general Louis-Joseph de Montcalm og Chevalier de Levis ein avgjerande siger om den langt større styrken til britane under general James Abercrombie, som gjekk til frontalåtak på skyttergravene til franskmennene utan å nytte feltartilleri. Slaget vart det blodigaste i krigen med over 3000 skadde og drepne, over 2000 britar.
Den amerikanske historikaren Lawrence Henry Gipson skreiv om Abercrombie at «aldri har det vore gjort så mange feil under ein militærkampanje på amerikansk jord av dei ansvarlege.» Mange militærhistorikarar har skrive at slaget ved Carillon er eit klassisk døme på taktisk militær inkompetanse. Abercrombie, som var sikker på ein rask siger, ignorerte fleire militære taktikkar han kunne nytta, som flankemanøver der dei kunne ta det franske byrstvernet langs flanken. Han kunne ha venta på artilleriet sitt eller lagt ei omleiring kring franskmennene. I staden for baserte han seg på feilaktige opplysingar frå ein ung militæringeniør og ignorerte samstundes ein del av anbefalingane til ingeniøren. Han valde eit direkte frontalåtak på skyttergravene til franskmennene utan å nytte artilleri. Montcalm var uroa over den svake militære stillinga til fortet sitt, men klarte å forsvare stillinga med høg moral. På grunn av dårleg tid hadde han likevel gjort strategiske feil i førebuinga av forsvaret sitt som ein kompetent angripar kunne ha utnytta og han gjorde sjølv taktiske feil som gjorde jobben til angriparen enklare.
Fortet vart teken av britane året etter og har sidan vorte kalla Fort Ticonderoga (etter plasseringa). Dette slaget gav raskt fortet eit rykte om å vere uinntakeleg og hadde ein effekt på framtidige militære operasjonar i området. Trass i fleire storskala militære rørsler gjennom området, både i den franske og indianske krigen og den amerikanske sjølvstendekrigen, vart dette det einaste store slaget som vart utkjempa nær fortet.
Ingeborg Marianne Svabø
Ingeborg Marianne Svabø var ei norsk gjestgjevarkone og jordmor frå Sygnefest i Gulen kommune.
Faren hennar, Johannes Gloppe, flytte til Gulen frå Solund for å ta over gjestgjevarstaden på Sygnefest. Her voks Ingeborg Marianne opp. Ho gifte seg med Peder Davidson Svabø, som hadde flytt til Sygnefest frå Indre Kroken i Luster. På heimstaden hadde han drive landhandel. Johannes Gloppe vart drepen i 1822, og Svabø tok over gjestgjevarstaden etter dette.