cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl P. Wright
Etter andre verdskrigen
Wright tok verv som president i Norges Forsvarsforening 1957–1961 og var styremedlem i Det norske Flyktningeråd. Frå 1956 til 1959 var han styremedlem både Hjartdøla kraftverk, Bagn kraftverk og Åbjøra kraftverk. Elles var han ei tid formann i Norsk-Tsjekkoslovakisk Hjelpeforening.
Wright var katolikk og rådgjevar til biskop Jacob Mangers. Han stridde aktivt for å få fjerna grunnlovsforbodet mot jesuittane og var kontaktmann mellom den katolske kyrkja og dei politiske partia då saka kom opp i stortinget hausten 1956. Grunnlova vart endra 1. november 1956, etter særleg stor oppslutning i Arbeidarpartiet.
Bjørnar Valstad
Bjørnar Valstad er ein norsk lærar, idrettsleiar og tidlegare orienteringsløpar frå Stjørdal som vart verdmeister i orintering på klassisk-distanse i 1999 og langdistanse 2004. I begge desse meisterskapane var han med om å vinne stafettløpet. Valstad var medlem i Stjørdals-Blink til 1991, sidan representerte han 1992–95 NTHI, 1996 Nydalens Skiklubb og 1997-2004 Bækkelagets Sportsklubb. Han var generalsekretær i Norges Orienteringsforbund perioden 2008-14. Valstad er gift med Hanne Staff.
Torggata i Oslo
Torggata er ei gate i Oslo sentrum som dels ligg i Bydel St. Hanshaugen (adressene 1-35, 2-40) og dels i Bydel Grünerløkka (51-53). Gata går frå Stortorvet framfor Oslo domkyrkje i sørvest til Ankerbrua over Akerselva i nordaust, tvers over Youngstorget og på nordsida av Arbeidersamfunnets plass og det tidlegare Ankertorget, der det på 1970-talet vart reist hotell og studentbustader.
Gata er ei typisk handels- og restaurantgate. Mellom Stortorvet og Youngstorget vart gata tidleg omgjort til gågate. Resten av gata vart gågate i 2009, seinare opparbeidd med fortau med gatemøblar og eit sentralt sykkelfelt, og med restriksjonar på bruk av bil.
N.D. Smart
Norman D. Smart er ein amerikansk trommeslagar. Han erstatta Chip Damiani iThe Remains i 1966, kort tid før bandet vart oppløyst.
Torggata i Oslo
Torggata fekk namnet Torvegaden i 1852, og vart bygd som Øvre Torvegade frå Stortorvet til Youngstorget 1846, og mellom Youngstorget og Ankerbrua i åra mellom 1857 og 1876.
I Torggata 9 låg Eldorado kino, som var kommunal og vart lagt ut for sal i 2010, og no er bygd om til bokhandel. Og i Torggata 16 låg Torggata bad, som var i bruk som bad i tida 1861 til 1980, fyrst i ein bygning frå 1861, deretter i ein ny bygning på same staden frå 1931-1932 i nyklassisisisk arkitektur. Etter nedlegginga som bad, vart bygningen ombygd i 1983 og seinare for å verte nytta til mellom anna konsertlokale og handelsverksemd.
N.D. Smart
Smart var medlem av bandet Kangaroo, som gav ut eitt album i 1968. Han kom så inn i bandet Mountain i 1969 og spelte på dei første konsertane deira, før han vart erstatta av Corky Laing seint i 1969. Han spelte med Mountain på Woodstockfestivalen i august 1969. Konsertopptaket av «Long Red» frå Woodstock vart gjeven ut i 1972 på Mountain Live: The Road Goes Ever On. Trommesoloen av Smart på dette opptaket er blitt sampla mange gonger av hiphop-artistar.
Kapellag
Eit kapellag eller ei kapellforsamling var ei svensk administrativ inndeling, der kvart område hadde sitt eige kapell, sin eigen kapellan og sin eigen prestegard.
N.D. Smart
Smart, Jim Colegrove og Jeff Gutcheon skipa gruppa Hungry Chuck i 1971. I 1973 spelte Smart med The Fallen Angels, gruppa til Gram Parsons.
Scripps Institution of Oceanography
Scripps Institution of Oceanography, stundom berre kalla Scripps Oceanography eller Scripps, i La Jolla i California er eit av dei eldste og største sentera for havforsking og utdanning innan geovitskap og oseanografi i verda. Hundrevis av forskarar har gjort vitskapleg arbeid med forskingsfartøya og laboratoria til instituttet. Det offentlege utforskingssenteret ved instituttet er Birch Aquarium.
Det vart grunnlagd i 1904 som eit privat biologisk institutt og i 1912 overført til Universitetet i Californa. Det noverande namnet fekk det i 1925. Professor Harald Ulrik Sverdrup var den tredje direktøren ved instituttet, frå 1936 til 1948.
Chrono Trigger
Chrono Trigger er eit rollespel utvikla og utgjeve av Square til Super Nintendo Entertainment System i 1995. Gruppa som utvikla spelet inkluderte tre designarar som Square kalla for «Dream Team»: Hironobu Sakaguchi, skaparen av Final Fantasy-serien, Yuji Horii, ein frilans designar og skapar av Dragon Quest-serien, og Akira Toriyama, ein mangateiknar som er kjend for arbeidet sitt med Draqon Quest og Dragon Ball. Chrono Trigger følgjer ei gruppe av eventyrarar som reiser gjennom tida for å hindre ein global katastrofe.
Bybanen i Minneapolis
Bybanen i Minneapolis (engelsk: Hiawatha Line) er ein dobbeltspora, elektrisk driven sporveg for persontrafikk i Minneapolis, bygd etter bybanestandard.
Chrono Trigger
Spelet var ein kritisk og kommersiell suksess då det vart gjeve ut i 1995. Det vart utgjeve til PlayStation i 1999, i ei utgåve utvikla av Tose. Ei noko utvida utgåve av spelet, også utvikla av Tose, vart utgjeve til Nintendo DS i Japan og Nord-Amerika i 2008 og i Europa i 2009. Nintendo DS-utgåva selde 790 000 kopiar innan mars 2009. Chrono Trigger har også vorte utgjeve til Virtual Console, PlayStation Network, iOS-einingar, Android-einingar og Microsoft Windows.
Catrake Force
Catrake Force er ein foss i Swale-elva i North Yorkshire i England. Han består av fire fall og har eit samla fall på 10 meter.
Han ligg ved Pennine Way, 800 meter frå Keld, nedanfor Wain Wath Force. Den neste fossen nedover i elva er Kisdon Force. Fossar nord i England vert ofte kalla Force etter det norrøne ordet foss.
Ward Tower
Ward Tower er eit markant fjell, 2760 moh, 3 nautiske mil (6 km) aust-nordaust for Mount Aldrich på hovudryggen av Britannia Range. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter offiser Edward M. Ward i U.S. Navy som var øvstkommanderande i U.S. Navy-skvadron VX-6 i løpet av Operasjon Deep Freeze I og II, 1955–56 og 1956-57.
T-banen i Oslo
Det er fastsett at nemninga «T-bane» eller «tunnelbane» for tunnelbanen i Oslo skal erstattast med det meir internasjonalt kjende omgrepet «metro».
Forgjengarane til tunnelbanesystemet i Oslo
Holmenkollbanen var den fyrste forstadsbanen i Norden og den fyrste elektriske jarnbanen i Noreg då banen vart sett i drift i 1898 mellom Majorstuen og Besserud i Oslo, forlenga til Frognerseteren i 1916. I 1928 vart banen forlenga frå Majorstuen, som låg i utkanten av sjølve byen, til sentrum ved ein dobbeltspora tunnel og ein underjordisk Nationaltheatret stasjon i nærleiken av Nationaltheatret. Tunnelen og stasjonen vart omtala som Undergrunnsbanen, eller «Undergrunnen».
Frå Majorstuen skulle det etter kvart verte bygd fleire liner som kunne koplast inn på tunnelen til Nationaltheatret. I 1912 opna Smestadbanen, som seinare vart til Røabanen, og til sist vart bygd over kommunegrensa til Bærum og fram til Lijordet, og deretter til Østerås. Ei avgreining som vart opna i 1942 frå Røabanen ved Sørbyhaugen stasjon i Oslo kopla trikkelina Lilleakerbanen frå Oslo til Kolsås i Bærum til «Undergrunnen», samstundes som tilkoplinga til trikkelina Lilleakerbanen vart oppretthalde, slik at det kunne gå både trikkar og «undergrunnstog» til Kolsås på same sporet i tider på døgeret med høg trafikk, sjølv om trikken elles snudde på Jar i Bærum, rett over bygrensa. Etter dette fekk forstadsbanen frå Sørbyhaugen til Kolsås namnet Kolsåsbanen. Den fjerde banen som vart knytt til Majorstuen stasjon og «Undergrunnen» var Sognsvannsbanen, som vart opna i 1934. Alle desse linene vart bygde og opphavleg drivne av private selskap, men i siste halvpart av hundreåret tok det kommunale selskapet A/S Oslo Sporveier over drifta og eigedomsretten.
Utbyggingar og ombyggingar til T-banestandard
Det var i aust det fyrst vart bygd liner med moderne tunnelbanestandard. Men somme av dei austlege linene i tunnelbanesystemet har òg sine forgjengarar. Østensjøbanen vart opna som trikkeline frå Vålerenga til Oppsal i 1926, og Lambertseterbanen, som skulle verte Noregs fyrste tunnelbane, opna som trikkeline frå Brynseng på Østensjøbanen til Bergkrystallen i 1957. I 1966 vart Lambertseterbanen opna som tunnelbane og kopla til den nybygde tunnelbanestrekninga frå Jernbanetorget i Oslo sentrum til Helsfyr, som for det meste går i tunnel. Østensjøbanen vart ferdig ombygd til tunnelbanestandard i 1967 og kopla til tunnelen mot sentrum; seinare er banen forlengd i fleire etappar fram til noverande endestasjon på Mortensrud, som vart opna i 1998. Grorudbanen vart bygd med tunnelbanestandard frå Tøyen stasjon til Grorud i 1966, forlengd til Vestli i 1975. Furusetbanen, som tek av frå Østensjøbanen på Hellerud, er likeeins bygd opphavleg som tunnelbane, opna til Haugerud i 1970 og gradvis forlengd fram til Ellingsrudåsen stasjon, som vart opna i 1981. T-baneringen, og Lørenbanen, som er dei siste av banane som er bygde, har heller ingen forgjengarar. T-baneringen tek av frå Sognsvannsbanen ved Ullevål stadion og går i boge fram til Carl Berners plass stasjon på Grorudbanen. Den fyrste strekninga av denne banen, tunnelen frå Ullevål stadion, med dei to stasjonane Nydalen (under jorda) og Storo (i dagen), vart opna 20. august 2003, medan resten av strekninga, med Sinsen stasjon (i dagen) og tunnel fram til tunnelen for Grorudbanen, vart opna 21. august 2006. Lørenbanen, i ordinær trafikk frå våren 2016, går i tunnel frå Sinsen stasjon på T-baneringen til Økern stasjon på Grorudbanen, og har ein underjordisk stasjon, Løren stasjon.
Ombygging til eit sams tunnelbanesystem
I 1987 hadde dei vestlege banane vorte forlengd til Sentrum stasjon frå Nationaltheatret «undergrunnsstasjon» gjennom ein tunnel i to høgder, der den dobbeltspora jarnbanen gjennom Oslotunnelen frå Skøyen til Oslo Sentralstasjon går i nedste høgda og den dobbeltspora tunnelbanen i øvste høgda. Sentrum stasjon på tunnelbanen var då ombygd og vart opna att, og fekk no namnet Stortinget stasjon. Av di dei vestlege stasjonane hadde luftleidningar for straumforsyninga til toga, kunne det ikkje køyrast gjennomgåande tog, så stasjonen, som har ei vendesløyfe for dei austlege toga og buttspor for dei vestlege toga, måtte fungere som ein overgangsstasjon mellom dei austlege og vestlege banane.
I 1993 var Sognsvannsbanen med «undergrunnsbanen» frå Majorstuen til Nationaltheatret bygd om til tunnelbanestandard med straumskjene, utan planovergangar og med lange nok plattformer på stasjonane, slik at det kunne køyrast gjennomgåande tog mellom aust og vest. I 1995 vart det same gjort for Røabanen, medan det på Kolsåsbanen og Holmenkollbanen vart køyrd tog som kunne nytte både straumskjene i tunnelen under bykjerna og dei gamle luftleidningane. I 2006 vart Kolsåsbanen stengd, og opna stegvis att med tunnelbanestandard og straumskjene i staden for luftleidning fram til Bekkestua i Bærum i 2010 og 2011, og heilt fram til Kolsås 12. oktober 2014. Fram til Bekkestua vil denne banen framleis vere knytt til trikkenettet i Oslo ved at bytrikken over Lilleakerbanen og T-banetoga nyttar dei same spora på strekninga mellom Jar og Bekkestua, der det både er luftleidning for trikken og straumskjene for T-banetoga. Holmenkollbanen er likeeins ombygd til drift med straumskjene for T-banetog, og vart opna att fram til Frognerseteren i januar 2011. Men her er det framleis nokre planovergangar, særleg for fotgjengarar, men jamvel for biltrafikk, og perrongane er ikkje lange nok til at alle dørene på dei nye trevogners togsetta kan nyttast, så det er ikkje tale om ordinær tunnelbanestandard. På alle tunnelbanelinene går no dei nye trevogners MX-togsetta som kan koplast saman to og to til seksvogners togsett.
Tunnelar og underjordiske stasjonar
Det er sytten stasjonar under jorda på tunnelbanen i Oslo, ikkje berre i samband med fellestunnelen under bykjerna, men òg på fleire av dei austlege linene, som på T-baneringen, Lørenbanen, Grorudbanen og Furusetbanen.
Den underjordiske Jernbanetorget tunnelbanestasjon er eit viktig trafikknutepunkt ved å gjere det lett med overgang til tog på hovudjarnbanestasjonen i Oslo, Oslo Sentralstasjon, og til dei mange trikkelinene som har haldeplassar på Jernbanetorget framfor stasjonen. Den underjordiske Nationaltheatret tunnelbanestasjon gjev likeeins høve til overgang mellom tunnelbane og jarnbanetog ved at det ligg ein underjordisk Nationaltheatret jarnbanestasjon i nivået under tunnelbanestasjonen.
Ingermanland
Historie
Under den store nordiske krigen vart området erobra av Russland. Den nye russiske hovudstaden St. Petersburg vart grunnlagd i nærleiken av Nyenskans i 1703. Den endelege avståinga vart avtalt ved freden i Nystad i 1721. Under russisk styre auka det russiske folkeinnslaget sterkt, men folket i bygdene var hovudsakleg finske, og bøndene vart liveigne. Liveigenskapen vart avskaffa 1861.
Som guvernement gjekk området under ulike namn: Ingermanlandske guvernement 1708-1710, Sankt-Petersburgske guvernement 1710-1914, Petrogradske guvernement 1914-1924 og Leningradske guvernement 1924-1927.
Den finsktalande folkesetnaden hadde auka i mengder til over 140 000 ved revolusjonen 1917. I den nordlege delen utgjorde dei eit fleirtal av 45 000 då republikken Nordingermanland (Pohjois-Inkeri) vart erklært sjølvstendig i 1919, med uttrykt mål om samskipnad med Finland. Ved den russisk-finske freden i Tartu 1920 vart landa gjenforeint med Russland, med eit avgrensa indre sjølvstyre inntil 1939. Då jordbruket vart kollektivisert i 1928 vart den finske folkesetnaden desimert ved flytting av 18 000 kulakkar. Seinare vart ingermanland-finnane rekna som politisk upålitelege og fleire depoteringskampanjar følgde. 63 000 av dei flykta til Finland under andre verdskrigen. Dei færraste fann tilbake etter krigen. Etter oppløysinga av Sovjetunionen i 1991 har ingermanland-finnane fått høve til emigrere til Finland.
Åby i Småland
Åby er ein svensk tettstad i Växjö kommun i Kronobergs län i Småland. I 2005 hadde tettstaden 451 innbyggjarar.
Åby i Östergötland
Åby er ein svensk tettstad i Norrköpings kommun i Östergötlands län i Östergötland. I 2005 hadde tettstaden 4 805 innbyggjarar. Åby ligg cirka 7 kilometer nord for Norrköping
Morten Smith-Petersen
Smith-Petersen var son til ein kjøpmann og skipsreiar. Etter han hadde vorte cand.jur. i 1839, reiste han heim til Grimstad og dreiv trelastforretninga og reiarlaget etter den avdøde faren, til han tok over eiga frå mora. I 1848 kjøpte han Hasseldalen skipsverft og skapte, utifrå dei verksemdene han rådde over, det største reiarlaget i Grimstad og eit av dei største i Noreg. Han stod bak grunnlegginga av Grimstad sparebank, og var fyrste styreformannen i banken 1841-57. I 1854 skipa han Agder assuranseforeining og styrte selskapet i mange år. Ti år seinare stod han i spissen då Det norske Veritas vart etablert i 1864, og var styrar i selskapet frå 1867.
Smith-Petersen var medlem 1851-66 av bystyret i Grimstad, og ordførar i fleire år. Han møtte på Stortinget 1857 som varamann for Christian Stephansen, då medlem i Tollkomiteen. På stortinga 1859-60, 1865-66, 1868-69 og 1871 hadde Smith-Petersen fast plass frå Arendal og Grimstad. På alle desse tingsamlingane var han medlem av Lagtinget og i Tollkomiteen, sekretær 1859-60 og formann 1865-66 og 1871 i Tollkomiteen. Elles medlem 1865-66 i Traktatkomiteen, 1868-69 i Røysterettskomiteen og 1871 i Valkomiteen. Stortingsmann Smith-Petersen høyrde til den liberalistiske krinsen kring Anton Martin Schweigaard, og var ein skarp motstandar mot statlege inngrep i skipsfarten. Han var medlem i to kongelege kommisjonar, i 1867 om «marinens beholdninger» og 1869 om det sjømilitære korps.
År 1868 vart Smith-Petersen utnemnd til riddar av St. Olavs Orden.
Hanne Staff
Hanne Cesilie Staff er ein norsk tidlegare orienteringsløpar frå Nittedal. Ho vart verdsmeister 1997 i langdistanse, 1999 i stafett, 2001 i kortdistanse og 2004 i mellomdistanse. Tre gongar vart ho nordisk meister individuelt og to gongar individuell europameister. Staff er medlem i Bækkelagets Sportsklubb. Ho er gift med Bjørnar Valstad.
Cauldron Snout
Cauldron Snout er ein foss i dei øvre delane av Tees i Nord-England, like nedanfor dammen i Cow Green-reservoaret. Fossen ligg på grensa mellom County Durham og Cumbria i England. Fossen ligg innanfor North Pennines Area of Outstanding Natural Beauty (AONB) og European Geopark.
Fossen har eit samla fall på 60 meter og er ein av dei største i Storbritannia. Han tiltrekkjer seg derfor mange turistar, trass i ein tur på 3 km frå næraste parkeringsplass.
Bybanen i Calgary
Bybanen i Calgary (engelsk C-Train) er ein dobbeltspora, elektrisk driven sporveg for persontrafikk i Calgary i Canada.
Strømsgodset kyrkje
Strømsgodset kyrkje er ei langkyrkje i Drammen kommune i Viken fylke. Ho vart teikna av Christian Heinrich Grosch, som på den tida arbeidde med restaurering av Strømsø kyrkje.
Kyrkjegard
På kyrkjegarden står eit gravkapell med 140 sitjeplassar, og det finst eit krigsminnesmerke over falne under andre verdenskrigen. Diktaren Per Sivle ligg gravlagd på Strømsgodset kyrkjegard.
Fesjå
I overført tyding kan «fesjå» visa til ulike oppvisingar, både med postiv og negativ tyding.
Warren Peak
Warren Peak er eit høgt fjell i Antarktis som ligg søraust for Halle Flat i Allan Hills i Oates Land. Det vart undersøkt av New Zealand Antarctic Research Program (NZARP) Allan Hills Expedition, 1964. Dei kalla det opp etter Guyon Warren, som sette i gang ekspedisjonen og var deltakar ei stund fram til han vart skadd og reiste heim.
Die Together
«Die Together» (norsk 'døy saman') er ein popballade med den gresk-norske songaren og låtskrivaren Amanda Tenfjord. Ho skreiv låten saman med den norske musikaren og produsenten Bjørn Helge Gammelsæter. Låten vart gjeven ut 10. mars 2022 og var det greske bidraget til Eurovision Song Contest 2022 i Torino i Italia.
Om songen
«Die Together» er ein popballade som handlar om eit døyande forhold. Men songaren tenkjer over moglegheita for å forlate dette livet samstundes som den ho elskar, slik at dei alltid vil ha kvarandre, og at ho ikkje vil miste han til nokon andre. Amanda Tenfjord skreiv låten saman med Bjørn Helge Gammelsæter, som også produserte låten.
Amanda Tenfjord vart hausten 2021 spurd om ho ville sende inn nokre songar til den greske ålmennkringkastaren ERT si jakt på det greske bidraget til Eurovision Song Contest 2022. Tenfjord har gresk far og budde sine fyrste barneår i Hellas, før familien flytta til Tennfjord i Noreg. ERT avgjorde at Tenfjord skulle få representere Hellas i Eurovision Song Contest, og avgjerda vart offentleggjord 15. desember 2021. Men songen vart offentleggjord 10. mars 2022 og gjeven ut for strøyming og nedlasting same dag.
Tenfjord enda opp på åttandeplass med «Die Together» i finalen i Eurovision Song Contest laurdag 14. mai 2022.
Sometimes a Memory Ain't Enough
Sometimes a Memory Ain't Enough er eit musikkalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Mercury Records i 1973.
Sometimes a Memory Ain't Enough klatra til sjetteplassen på countrylista til Billboard og same plass nådde tittelsporet. Etter det meir rockeprega The Sessions gjekk Lewis attende til glatt og radiovenleg country på dette albumet.
Zoom Urørt
Zoom Urørt er ein årleg musikkonkurranse der norske usignerte band og artistar vert plukka ut til ein månadslang Noregsturné. Konseptet vart starta av utestaden So What! i Oslo i 1996 under namnet Zoom. Føremålet var å setja fokus på nye artistar som fortente merksemd. Zoom Urørt vert i dag av uavhengige klubbar i Noreg i samarbeid med NRK Urørt og Norgesnettet.
Historikk
Dei fyrste åra bestod Zoom av å presentera to eller tre band på So What! annankvar tysdag. Under Zoom 1997 vart det plukka ut tre artistar som fekk delta på den fyrste Zoom-turneen våren 1998. Etter kvart blei klubbar og utestader i Tromsø, Bodø, Trondheim, Bergen, Stavanger og Kristiansand også med i Zoom-konseptet. I dei ulike byane blir det arrangert lokale delfinalar, gjerne over fleire dagar, der det blir plukket ut eitt eller fleire band frå kvar stad til ein nasjonal finale som vert halden over fleire dagar. Finalen vart arrangert på So What! fram til utestaden la ned i 2003. Etter det har finalen vorte halden på John Dee Live Club & Pub i Oslo (2003), Blæst i Trondheim (2004) og sidan 2005 på Garage i Oslo.
Den fyrste Zoom-turneen gjekk til England i mars 1998 der han hadde tre stopp. Året etter blei turnéen utvida til Noreg der det var fem stopp i tillegg til fem stopp i England / Skottland. I 2000 hadde turneen over tjue konsertar i Noreg, Skottland og England. I 2002 og 2003 vitja turneen også Popkomm-festivalen i Tyskland. Sidan 2004 har ein berre hatt konsertar i Noreg under turnéen. Turnéen pågår normalt over rundt ein månad med rundt 20 konsertar. Sidan 2000 har by:Larm vore ein fast stoppestad under turneen.
Før Zoom 2005 inngjekk Zoom eit samarbeid med NRK Urørt og endra namn til Zoom Urørt. Talet på årlege vinnarar blei samtidig redusert frå tre til to, og i staden blir det no plukka ut ulike lokale band brukt som oppvarmingsband under turneen.
Vinnarar av Zoom Urørt
Den britiske gruppa Knee-high deltok saman med vinnarane frå 1999 under turneen i 2000.
Andre band som har delteke på Zoom tidlegare år er Madrugada, Bigbang og Jaga Jazzist.
Sysselmeisteren på Svalbard
Sysselmeisteren på Svalbard, tidlegare Sysselmannen på Svalbard, er regjeringa i Noreg si øvste representant på øygruppa Svalbard, som er underlagd Justis- og beredskapsdepartementet.
Organisasjon
Sysselmeisteren har same myndigheit som ein statsforvaltar, men han er òg politimeister og notarius publicus, i tillegg til å ha andre offentlege funksjonar jf. svalbardlova § 5. Han skal vidare sjå etter at rettane og ansvaret Noreg har, etter Svalbardtraktaten, vert overheldt.
Sysselmeisteren på Svalbard vert tilsett for tre år med mogelegheit for ei forlenging med inntil to år. Sysselmeisteren held til i Longyearbyen med totalt 37 personar som arbeider i etaten. Sidan 2021 har Lars Fauske vore sysselmeister på Svalbard.
Namn
Den offisielle tittelen sysselmann, og kjend som syslemann, vart endra av regjeringa Solberg til sysselmeister den 1. juli 2021 av di ein ynskja å ha ein kjønnsnøytral tittel. Fylgjeleg fekk sysselmeisteren på Svalbard også ein ny logo.
Hamatzlevadalen
Hamatzlevadalen eller Krossdalen (hebraisk עמק המצלבה, Emek Hamatzlevah) er ein dal vest i Jerusalem, kalla opp etter Krossklosteret som ligg i dalen.
Klosteret vart bygt på 1000-talet, under regjeringstida til kong Bagrat IV av det georgiske Giorgi-Prokhore av Shavsheti. Ein trur at staden opphavleg vart innvigd som kloster på 300-talet etter instruksjonar frå den romerske keisaren Konstantin den store, som seinare gav staden til den georgiske kongen Mirian III av Iberia etter landet hans konverterte til kristendomen i 327.
På vestsida av dalen ligg åsen Givat Ram, med Israel Museum og Knesset som ligg oppom dalen. I aust ligg bydelen Rehavia.
Aleksandra Andreevna Antonova
Aleksandra Andrejevna Antonova var ein kildinsamisk lærar, språkaktivist, forfattar og omsetjar. Ho budde i Lovozero på Kolahalvøya i Russland.
Antonova brukte aktivt det kildinsamiske språket, og deltok i arbeidet med å danna det offisielle kildinsamiske skriftspråket som har vore i bruk sidan 1980-talet. Ho skreiv fleire kildinsamiske lærebøker, i tillegg til skjønnlitterære bøker på kildinsamisk og russisk. Antonova var forfattaren av den første boka som den aktuelle ortografien til kildinsamisk. I 2012 blei ho tildelt språkprisen Gollegiella saman med Nina Afanasjeva.
Liv
Aleksandra Antonova (kildinsamisk Санндрэ Антонова, nordsamisk Sandra Antonova) var fødd i Kola i Teriberka i Murmansk oblast i 1932. I 1956 var ho ferdig utdanna som lærar i russisk litteratur ved Det statlege pedagogiske Herzen-instituttet (nå Herzen universitet) i Leningrad, som byen St. Petersburg heitte då.
Etter å ha fullført utdanninga drog Antonova tilbake til Kolahalvøya og arbeidde som lærar på ein kostskule i Lovozero frå 1956 og fram til ho gjekk av med pensjon.
I 1976 blei det danna ei arbeidsgruppe for planlegging av samisk språk i utdanningsavdelinga hjå sentralstyret i kommunistpartiet i Murmanskområdet. Under rettleiing av pedagogen og språkforskaren Rimma Kurutsj, Antonova som samisktalande lærar, og pedagogen Boris Gluhov frå Murmansk byrja ein å førebu nye retningsliner for rettskriving og nytt undervisningsmateriale for kolasamane. Saman med lingvistar frå Det russiske vitskapakademiet reviderte Antonova og kollegane hennar skriftspråket som ikke hadde vore i bruk sidan 1937, og utvikla ein ny standard for det skriftlege språket. I 1979 blei den nye kyrilliske rettskrivinga presentert og brukt i eksperimentelle språkkurs.
Antonova fortsette å bruke den nye språknorma i undervisinga si i kildinsamisk for elevar på kostskule, og byrja å skriva den første kildinsamiske læreboka, som kom ut i 1982. Etter kvart voks arbeidsgruppa i Murmansk med fleire nye samiske ansatte, og i 1985 fekk ho gjeve ut ei omfattande ordbok med omsetjinga frå kildinsamisk til russisk. Forfattarane av ordboka var blant andre Antonova og Nina Afanasjeva. I 1986 gav Georgij K. Kert ut ei ordbok med omsetjinga begge vegar mellom kildinsamisk og russisk, han blei då assistert av Antonova. I perioden 1993—2007 arbeidde Antonova som redaktør og programleiar for dei samiske radiosendingane ved den kommunale radiostasjonen i Lovozero. Ho gav også radiokurs i kildinsamisk. I tillegg til arbeidet som lærar og språkaktivist var Antonova også ein produktiv forfattar som skreiv fleire diktsamlingar for barn og vaksne på både kildinsamisk og russisk. Ho omsette også litteratur frå kildinsamisk til russisk og frå russisk til kildinsamisk. Den best kjende omsetjinga hennar er Astrid Lindgren sine tre bøker om Pippi Langstrømpe, som kom ut på kildinsamisk i 2013. I tillegg til skjønnlitteratur har ho også omsett religiøs litteratur. Antonova har i tillegg arbeidd som korrekturlesar og omsetjar for kjeldetekstar, og som konsulent i prosjekter for dokumentasjon av språk.
Antonova døydde 8. oktober 2014 i Lovozero.
Grete Waitz
Grete Waitz var ein norsk friidrettsutøvar, særleg kjend som maratonløpar. Ho var ein av dei fremste idrettsutøvarane Noreg har fostra. Internasjonalt er ho aller mest kjend for dei ni sigrane sine i New York Marathon, og for å ha vore banebrytar innan kvinnenes langdistanseløp.
Unge år
Grete Andersen voks opp i Oslo. Ho var flink til å springa allereie som barn, men fekk ikkje vera med i den lokale Idrettsklubben Tjalve fordi klubben den gongen ikkje tok inn kvinner. Det gjorde derimot SK Vidar, som vart den fyrste idrettsklubben ho vart med i. Ho tok lærarutdanning, og jobba i mange år som lærar ved sida av sporten. I SK Vidar trefte ho også trenaren Jack Waitz, som ho gifte seg med i 1975.
Den fyrste internasjonale meisterskapen ho deltok i var EM i 1971 i Helsingfors. Neste år deltok ho under sommar-OL 1972 i München. Gjennombrotssesongen hennar vart 1974, då ho tok tredjeplassen på 1500 m i EM. I 1975 sette ho ny verdsrekord på 3000 m, og ho slo sin eigen rekord året etter. Waitz deltok også i Sommar-OL 1976 i Montreal. Ho tok ikkje medalje under 1500 m her, fordi ho, etter eiga utsegn «ikkje la seg nok frampå». Ho gjorde det svært skarpt i internasjonale tevlingar også dei siste åra på 70-talet.
Ho har framleis, i 2012, dei norske rekordane på 1500 m (4:00.55 i Praha i 1978), ei engelsk mil (4:26.90 i Gateshead 1978) og 3000 m (8:31.75 på Bislett stadion i 1979) og norske bestenotering på 2000 m (5:47.1 i Newcastle i Australia i 1979).
Stefan Örn
Stefan Örn er ein svensk musikkprodusent og gitarist som er medlem i musikkgruppa Apollo Drive. Han har vore med å skrive tre aserbajdsjanske bidrag i Eurovision Song Contest: «Drip Drop» i 2010, vinnarbidraget «Running Scared» i 2011 og «When the Music Dies» i 2012.
Grete Waitz
Glanstid: Lengre distansar
I Noreg var ho ein av pådrivarane bak Grete Waitz-løpet i 1984, eit stort mosjonsløp for kvinner. Det vart arrangert sist i 2004, då under namnet Vårspranget.
Seinare år
Under Sommar-OL 1988 i Seoul var Grete Waitz flaggberar for Noreg. Under dette OL måtte ho bryta maratonløpet sitt på grunn av plager i eit kne etter ein kneoperasjon kort tid i førevegen.
Stefan Örn
Eurovision Song Contest 2010
I finalen starta songen som nummer éin, før Spania med «Algo pequeñito» av Daniel Diges. Bidraget fekk tolv poeng frå Tyrkia, Ukraina, Malta og Bulgaria, ti poeng frå Kypros, åtte poeng frå Georgia, Russland og Polen, sju poeng frå Spania, Noreg, Moldova, Bosnia-Hercegovina og Israel, seks poeng frå Kviterussland, fem poeng frå Belgia, fire poeng frå Island, tre poeng frå Irland og Makedonia, to poeng frå Danmark, Latvia og Sveits og eitt poeng frå Hellas. Aserbajdsjan fekk til saman 145 poeng og enda på femteplass av totalt 25 bidrag. Hadde ein berre nytta telefonrøyster hadde bidraget fått 161 poeng og enda på femteplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 116 poeng og enda på niandeplass.
Eurovision Song Contest 2011
Saman med Sandra Bjurman og Iain Farquharson skreiv han songen «Running Scared» som vart vald ut internt som det aserbajdsjanske bidraget i Eurovision Song Contest 2011 i Düsseldorf i Tyskland. Nigar Camal og Eldar Qasımov, som framførte songen i Eurovision Song Contest som duoen Ell & Nikki, vart vald ut gjennom tevlinga Milli Seçim Turu 2010. Det var opphavleg Camal som vann Milli Seçim Turu 2010, medan Qasımov enda på fjerdeplass, men båe fekk til slutt representere Aserbajdsjan i Eurovision Song Contest 2011. Songen starta som nummer 18 i den fyrste semifinalen etter Litauen med «C'est ma vie» av Evelina Sašenko og før Hellas med «Watch My Dance» av Loúkas Jórkas og Stereo Mike. Bidraget fekk tolv poeng frå Tyrkia og Georgia, ti poeng frå Russland, Malta, Kroatia og Litauen, åtte poeng frå Polen og Island, sju poeng frå Ungarn, Portugal og Hellas, fem poeng frå Albania, Finland og San Marino, fire poeng frå Storbritannia og eitt poeng frå Sveits og Spania. Aserbajdsjan fekk til saman 122 poeng og enda på andreplass av totalt 19 bidrag. Dei gjekk dimed vidare til finalen. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 124 poeng og enda på andreplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 109 poeng og enda på andreplass.
Grete Waitz
Seinare år
1990 vart den siste sesongen hennar Grete som løpar på toppnivå. Det året vann ho mange ulike løp, mellom anna maraton i London og Stockholm. Ho vann til saman 33 individuelle noregsmeisterskap på ulike distansar og tok sju kongepokalar.
Stefan Örn
Eurovision Song Contest 2011
I finalen starta songen som nummer 19, etter Austerrike med «The Secret Is Love» av Nadine Beiler og før Slovenia med «No One» av Maja Keuc. Bidraget fekk tolv poeng frå Russland, Tyrkia og Malta, ti poeng frå Moldova, Romania, Ukraina, San Marino og Kroatia, åtte poeng frå Bosnia-Hercegovina, Litauen, Estland, Austerrike, Island, Georgia, Polen, Albania, Portugal og Kypros, sju poeng frå Ungarn og Slovakia, seks poeng frå Frankrike, Nederland og Kviterussland, fem poeng frå Finland og Hellas, fire poeng frå Israel, tre poeng frå Sverige og Belgia, to poeng frå Latvia]] og eitt poeng frå Sveits. Aserbajdsjan fekk til saman 221 poeng og vann av totalt 25 bidrag. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 223 poeng og vunne og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 182 poeng og enda på andreplass.
Grete Waitz
Seinare år
Grete Waitz vart ramma av kreft og levde med sjukdommen i seks år før ho døydde 19. april 2011 på Ullevål Sykehus med mannen ved sida si.
Stefan Örn
Eurovision Song Contest 2012
Etter sigeren til Aserbajdsjan i 2011 fekk han på nytt vere med òg skrive bidraget til landet. Saman med Anders Bagge, Sandra Bjurman og Johan Kronlund skreiv han songen «When the Music Dies». Səbinə Babayeva, vinnaren av Milli seçim turu 2012, fekk framføre songen i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan. Songen var direktekvalifisert til finalen og starta som nummer 13, etter Noreg med «Stay» av Tooji og før Romania med «Zaleilah» av Mandinga. Bidraget fekk tolv poeng frå Litauen, Tyrkia, Malta og Ukraina, ti poeng frå Russland, Moldova, Bulgaria og Georgia, åtte poeng frå Kypros og Israel, sju poeng frå Bosnia-Hercegovina og Kviterussland, seks poeng frå Slovakia, fem poeng frå Hellas og Montenegro, fire poeng frå Albania og San Marino, tre poeng frå Serbia, to poeng frå Storbritannia og Makedonia og eitt poeng frå Irland. Aserbajdsjan fekk til saman 150 poeng og enda på femteplass av totalt 26 bidrag. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 151 poeng og enda på femteplass og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 118 poeng og enda på åttandeplass.
Grete Waitz
Utmerkingar
Det står ein statue av Grete Waitz på den norske paviljongen i Walt Disney World i Florida. Utanfor Bislett stadion i Oslo står det også ei statue av henne, utforma av kunstnaren Nils Aas.
Stefan Örn
Eurovision Song Contest 2012
Songen vann Marcel Bezençon Awards i kategorien Press Award.
Grete Waitz
Bakgrunnsstoff
, skriven av Rolf Bryhn.
Stefan Örn
Melodifestivalen 2013
I Melodifestivalen 2013 skal han delta som låtskrivar saman med Louise Hoffsten og Sandra Bjurman. Dei har skrive songen «Only The Dead Fish Follow The Stream», som vil verte framført av Louise Hoffsten.
Statsråd Thomas Fasting
Thomas Fasting var ein norsk sjøoffiser og statsråd. Han var leiar av sjøforsvaret våren 1814, statsråd utan portefølje 13. oktober til 4. november same år, medlem av statsrådavdelinga i Stockholm i sju periodar mellom 1817–1836, og minister for sjøforsvaret i åtte periodar mellom 1815–1839, i tillegg leiar for departementet for hæren i 1828–30 og 1832–33.
Før han starta sin politiske løpebane hadde han vore knytt til den danske marinen i 25 år, mellom anna som sjef på orlogsfartøyet «Ærøe» i Dansk Vestindia. Han hadde også vore deltakar under slaget på reden i København i 1801.
Fasting var innehavar av Dannebrogordenen og Sverdordenen.
Mount Waterhouse
Mount Waterhouse er eit fjell som ligg over 1800 moh, heilt nordvest i All-Blacks Nunataks, vest for Churchill Mountains. Det vart namngjeve etter Emma Waterhouse, miljøansvarleg i Antarctica New Zealand frå 1993 - 2001. Ho spelte ei viktig rolle i utviklinga av systema til New Zealand for å implementere miljøvern i Antarktistraktaten.
Åbytorp
Åbytorp er ein svensk tettstad i Kumla kommun i Örebro län i landskapet Närke. I år 2005 hadde tettstaden 746 innbyggjarar.
Catherine Zeta-Jones
Catherine Zeta-Jones er ein britisk skodespelar.
Barndom
Zeta-Jones voks opp i eit typisk arbeidarklasseområde i Swansea i Wales saman med to søsken. Foreldra var Patrick Jones, ein fabrikkarbeidar, og Dia Fair, som hadde irsk og katolsk bakgrunn. Ho fekk ei katolsk oppseding og gjekk på offentleg skule. Namnet har ho fått etter bestemødrene sine: ei heitte Catherine og den andre Zeta.
Karriere
Zeta-Jones byrja skodespelarkarrieren sin i barndommen. Ho deltok i ein katolsk teatertrupp før ho hadde fylt 10 år, og i 1987 spelte ho i 42nd Street som Peggy Saywer ved West End i London. Deretter reiste ho til Frankrike, der ho fekk spelefilmdebuten sin med hovudrolla i filmen Sheherazade – les 1001 nuits, regissert av Philippe de Broca.
Zeta-Jones prøvde seg som musikkartist i 1992, men den eine singelen ho var med på å gje ut kom aldri inn på hitlistene. Gjennombrotet som skodespelar kom då ho spelte rollen som Mariette i den britiske TV-serien Livet med Larkins. Med dei amerikanske filmane Zorro – Den maskerte hevner (1998) med Antonio Banderas og Entrapment (1999) med Sean Connery vart ho òg kjend utanfor Storbritannia. Zeta-Jones vann ein Oscar for beste kvinnelege birolle for si rolle som Velma Kelly i filmmusikalen Chicago (2002). I 2009 debuterte ho på Broadway i musikalen Sommernattmusikk, som ho vann Tony-prisen og Drama Desk-prisen for beste kvinnelege hovudrolle for.
I tillegg til skodespelarkarrieren har Zeta-Jones jobba som talskvinne for mobiltelefonoperatøren T-Mobile, og ho er i dag global talskvinne for kosmetikkgiganten Elizabeth Arden.
Ved fødselsdagslista til dronninga for 2010 vart Zeta-Jones utnemnd til kommandør av Order of the British Empire for fortenester av filmindustrien og velgjerd.
Privatliv
Zeta-Jones er gift med skodespelaren Michael Douglas. Dei gifta seg i New York 18. november 2000, og saman har dei to barn. Zeta-Jones er fødd på same dato som Douglas, men han er 25 år eldre enn henne. Den eldste av dei to barna, sonen Dylan Michael Douglas, vart fødd 8. august 2000. Medan ho gjekk gravid med han spelte Zeta-Jones inn filmen Traffic saman med Douglas. Dottera Carys Zeta Douglas vart fødd 20. april 2003. Zeta-Jones har uttalt at ho ønskjer at barna skal vera medvitne den walisiske bakgrunnen sin, og ho har bygd ein heim for familien i heimbyen sin Swansea.
Mount Watters
Mount Watters er eit massivt fjell vestover frå Scythian Nunatak i Allan Hills i Victoria Land. Det vart undersøkt av New Zealand Antarctic Research Program (NZARP) Allan Hills Expedition (1964) og kalla opp etter W.A. Watters, ein geolog på ekspedisjonen.
Inge Lehmann
Inge Lehmann var ein dansk seismolog, som i 1936 hevda at kjernen i jorda ikkje berre er ein enkel smelta sfære, men har ei indre kjerne med fysiske eigenskapar som skil seg frå den ytre kjernen. Ho var utanlandsk medlem av Royal Society i London.
Inge Lehmann vart fødd og voks opp i Østerbro i København som dotter av den eksperimentelle psykologen Alfred Georg Ludvik Lehmann (1858-1921). Ho studerte matematikk ved universiteta i København og Cambridge. Etter eit par år i forsikringsbransjen vart ho assistenten til geodesisten Niels Erik Nörlund, som gav ho oppgåva med å setje opp seismologiske observatorium i Denmark og Grønland. Ho fekk då ei interesse for seismologi og i 1928 tok ho eksamen i geodesi og tok imot ei stilling som statsgeodesist og leiaren for seismologidepartementet ved Geodetisk institutt i Danmark, som var leia av Nørlund.
I ein artikkel med den lite merkverdige tittelen P', var ho den første til å tolke P-bølgjer. Gjennom tolkingane av desse bølgjene synte ho at den indre kjernen i jorda eksisterer. Artikkelen gjorde ho verdskjend og fleire forskarar har seinare stadfesta oppdaginga hennar. Fram til ho pensjonerte seg i 1953 vart forholdet mellom ho og andre medlemmer ved instituttet dårleg, delvis fordi ho hadde lite tolmod med mindre kompetente kollegaer. Etter 1953 flytta ho til USA, der ho budde i mange år og samarbeidde med Maurice Ewing og Frank Press på undersøkingar av jordskorpa og den øvre mantelen. Under denne forskinga fann ho ein annan seismisk diskontinuitet, som ligg i djupner mellom 190 og 250 km og som vanlegvis vert kalla Lehmanndiskontinuiteten til ære for henne.
Ho vann sjølv mange prisar og medaljar, og i 1997 oppretta American Geophysical Union Inge Lehmann-medaljen for å ære framifrå bidrag til «å forstå strukturen, samansetninga og dynamikken i mantelen og kjernen til jorda».
Don Juan Pond
Don Juan Pond, òg kalla Lake Don Juan, er ei liten og særs grunn hypersaltsjø i vestenden av Wright Valley i Victoria Land i Antarktis, 9 km vest for Lake Vanda. Han ligg mellom Asgard Range i sør og Dais i nord. Ved vestenden er det ei lita elv og ein steinbre. Don Juan Pond er den saltaste innsjøen på jorda med eit saltinnhald på over 40 %.
Saltinnhald
Don Juan Pond er ein grunn, hypersalt innsjø med flat botn. Han er saltare enn Daudehavet og Assalsjøen (det same gjeld Lake Vanda og kanskje andre vatn i McMurdo Dry Valleys). Det er blitt hevda at saltinnhaldet i Don Juan Pond er meir enn 18 gonger saltare enn havet, samanlikna med Daudehavet som er kring åtte gonger saltare. Det er det særs salte vatnet som gjer at innsjøen nesten aldri frys til i sjølv særs kalde forhold.
Dei dominerande iona i saltløysinga er kalsium og klorid. Området kring Don Juan Pond er dekt med salt av natriumklorid og kalsiumklorid som er lagt att når vatnet har fordampa. Arealet og volumet til Don Juan Pond varierer over tid. I følgje dei topografiske karta til USGS frå 1977 var arealet då kring 0,25 km2. I nyare år har innsjøen derimot krympa mykje. Den største djupna i 1993-95 vart skildra som ein fot. I januar 1997 var han kring 10 cm djup og i desember 1998 var han nesten heilt tørr, utanom nokre få titals kvadratmeter. Det meste av vatnet låg i søkk kring store blokker i tjernet.
Den utrekna samansetnaden for vatnet er CaCl2 3,72 mol/kg og NaCl 0,50 mol/kg, ved temperaturen -51,8 °C. Det svarar til 413 g av CaCl2 og 29 g av NaCl per kg vatn.
T-banen i Vancouver
T-banen i Vancouver (engelsk: SkyTrain) er ein elektrisk driven sporveg for persontrafikk i Vancouver.
Lausmasse
Lausmasse, lausavleiring eller lausmateriale er sediment som grus, sand, leire, torv, morene- og forvitringsjord som ligg oppå den faste berggrunnen. Over lang geologisk tid vil lausmassane verte til bergartar, så alderen på lausmassane er difor som regel låg.
Nesten all lausmasse i Noreg er danna i siste delen av kvartær eller i nyare tid. Dei eldre lausmassane i Noreg vart fjerna under istidene. Bergartane i Noreg er stort sett gamle og harde, så lausmassane skil seg tydeleg frå berggrunnen. I område som ikkje vart råka av nedisinga lenger sør i verda er det ofte ein jamn overgang frå fast berggrunn til lausmassane over.
Maristova
Maristova, òg kalla Maristuen, er ein turiststad i Lærdal kommune i Sogn og Fjordane. Maristova ligg på 830 moh. ved E16 over Filefjell. Maristova utgjer eit høgfjellsenter med campingplass, hyttar og anna.
Historikk
Maristova er omtalt som sælehus (salustofa, herberge for vegfarende) i 1358, og er sannsynlegvis oppkalla etter den heilage Margareta av Antiokia («Margaretarstofa a Filefjelli» ), på same måte som Maridalen.
Den eldste bygningen på Maristova er frå 1791, då det vart køyreveg over Filefjell, og er i dag privat museum. Det fyrste hotellet i sveitserstil vart bygd i 1888 og utvida 1894. Maristuen Hotell vart totalskadd av brann 4. mai 1976, og eit nytt apartementshotell stod ferdig i 1978.
Are Frode
Are Torgilsson Frode eller Are Frode var ein islandsk prest, forfattar og historikar. Han vert rekna som den viktigaste forfattaren til Íslendingabók og kanskje Landnámabók, dei to viktigaste kjeldene til busetjing og stridsoppgjer på Island.
Liv og gjerning
Are var fødd inn i ei stormannsætt på Helgafell. Han var son til Torgils Gjellesson, farfaren var Gjelle Thorkelsson, hovding på Helgafell. Farsslekta kom direkte frå Thorstein Raude, son til Aud den djuptenkte. Faren Torgils drukna i Breiðafjörður då Are var barn, medan bestefaren Gjelle døydde i Roskilde i 1073, på heimveg frå ei reise til Roma. Då Are var sju år gamal kom han i fostring hos skalden Hall Thórarinsson den spake ved Geysir, og budde hos Hall dei neste 14 åra. Hall var så gammal at han måtte ha vorte døypt av Thangbrand då han var tre år gamal, same året som kristendommen vart innført på Island.
Etter eksamen vart Are ordinert av biskop Gissur Isleifsson. Han gjorde så presteteneste i Staður, dagens Staðarstaður, på sørsida av halvøya Snæfellsnes, ei ca. 60 km sør for Helgafell. Lite er kjent om livet hans etter den tid. Are hadde ein son og ei dotter, og var truleg gift.
Det seiest at Are skreiv Islendingabok på oppdrag frå biskopane Torlak Runólfsson (1118-33) og Ketil Torsteinsson på Holar (1122-45). Ho vart skriven ein gong i perioden 1122-32. Boka vart omskriven etter at biskopane og Sæmund Frode hadde lese ho, truleg 1134-38. Den fyrste versjonen har gått tapt, den andre er bevart og finst utstilt i Reykjavik. Are skal også ha skrive eller medverka til den opphavlege Landnámabók.
Cautley Spout
Cautley Spout er den høgaste fossen i England. Fossen har fleire fal med ei samla høgd på 198 meter. . Fossen ligg i Howgill Fells, tradisjonelt i West Riding of Yorkshire men no i Cumbria på vestsida av Yorkshire Dales nasjonalpark. Fossen ligg like nord for den vesle byen Sedbergh. Dette er ein av få kaskadefossar i England.
Are Frode
Liv og gjerning
Tilnamnet den vise fekk Are då han var vidkjend for sitt gode minne. I Heimskringla seier Snorre Sturlason at Are var kunnskapsrik, med eit godt minne.
Historisk rolle
Are var den første som var seg bevisst det historiske ved den islandske kulturen. Gjennom bruken av morsmålet bidrog han sterkt til å utvikle ein etnisk identitet, og ein for si tid svært progressiv prosa på det islandske språket. Mykje av det ein i dag veit om den tidlege historia til Island er grunna på den forskinga Are gjorde. Han spelar same rolla for islandsk historie som Herodotos gjer for gresk historie. Snorre Sturlason, Odd Snorrason og Gunnlaug Leifsson var forfattarar som arbeidde etter den historieforståinga Are hadde.
Super Metroid
Super Metroid er eit action-eventyrspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Super Nintendo Entertainment System i 1994. Det er det tredje spelet i Metroid-serien og etterfølgjer hendingane i Game Boy-spelet Metroid II: Return of Samus frå 1991. Spelaren kontrollerer dusørjegeren Samus Aran, som reiser til planeten Zebes for å hente tilbake ein stolen metroid-unge frå leiaren av rompiratane, Ridley. Spelet vart gjeve ut att gjennom tenesta Virtual Console i 2007 og som del av minikonsollen Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System i 2017.
Spelemekanikkane i Super Metroid fokuserer på utforsking, der spelaren leiter etter oppgraderingar som lét ein nå tidlegare utilgjengelege område. Spelet introduserer fleire nye element til serien, mellom anna ein skjerm som viser forrådet til spelaren og høve til å skyte i alle himmelretningar og diagonalt.
Super Metroid fekk god mottaking, særleg for atmosfæren, spelemekanikkane, musikken og grafikken. Sjølv om spelet ikkje selde særleg bra i Japan, gjorde det det betre i Nord-Amerika. Super Metroid, saman med Castlevania: Symphony of the Night frå 1997, er godskrivne for å ha etablert undersjangeren «metroidvania» innan dataspel, og har inspirert fleire andre spel innan sjangeren. Det vart etterfølgt i 2002 av Metroid Fusion og Metroid Prime.
Tidvassmålar
Ein tidvassmålar eller mareograf er eit instrument for å måle havnivå (tidvatn) og oppdage tsunamiar.
Sensorar registrerer kontinuerleg vasshøgda med omsyn til eit referansepunkt nær geoiden. Vatnet går inn i instrumentet i botn av eit røyr (som ein kan sjå på biletet) og elektroniske sensorar måler høgda og registrerer det på ein liten datamaskin.
Data er tilgjengeleg for over 1750 stasjonar verda over. Nokre stader har målingar som er fleire hundre år gamle, til dømes i Amsterdam der ein har data attende til 1700. I nyare tid har ein òg i større grad nytta satellittdata.
Saudade, saudade
«Saudade, saudade» (norsk omsetjing 'lengsel, lengsel') er ein song frå 2022 med den portugisiske songaren og låtskrivaren Maro. Ho har skrive songen saman med den amerikanske låtskriveran John Blanda. Songen vann den portugisiske songtevlinga Festival da Canção 2022, og var det portugisiske bidraget til Eurovision Song Contest 2022.
Om songen
Den portugisiske låtskrivaren Maro er busett i Los Angeles i USA. Der har ho eit musikalsk samarbeid med den amerikanske låtskrivaren John Blanda. Saman komponerte dei låten «Saudade, saudade», og Maro skreiv teksten som er delvis på engelsk og portugisisk. Ho sende han deretter inn til den portugisiske ålmennkringkastaren RTP si songtevling Festival da Canção – det portugisiske svaret på Melodi Grand Prix.