cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Holocaust
Historie
Det begynte for alvor etter Hitler-Tyskland sitt åtak på Sovjetunionen i 1941, og varte til utryddingsleirane med dei berykta gasskammera og krematoria blei frigjorde av Den raude arméen vinteren og våren 1945. Den mest kjende av desse er Auschwitz i Polen. Dagen da dei få attverande fangane i Auschwitz blei frigjorde av sovjetiske soldatar, 27. januar, blir sidan markert som den internasjonale Holocaustdagen. Men i nazi-okkuperte delar av Sovjetunionen skjedde mykje av Holocaust gjennom masse-skytingar av jødar (og kommunistar), gjennomførte av dei såkalla Einsatzgruppen og med lokale fascistar som hjelparar. Dette ikkje minst i Baltikum og Ukraina.
Frigjering
Dersom Sovjetunionen hadde tapt krigen i aust, ville dei fleste av dei attverande europeiske jødane heilt sikkert også blitt drepne. Dei fleste attverande jødane var på sovjetisk område, der dei var aktivt med i krigen mot nazistane, i Den raude arméen og i sovjetiske partisanavdelingar. At alle jødar gjekk passivt og utan motstand i døden er ikkje rett, noko mellom anna oppreisten i Warszawaghettoen i 1943 viste. I skogane utanfor Vilna/Vilnius dreiv jødiske ungdommar som hadde komme seg unna ved utslettinga av Vilna-ghettoen motstandkampen vidare. Dei hadde skipa motstandsgruppa Fareinikte Partizaner Organizatsie, og saman med sovjetiske styrkar var dei med og jaga nazistane ut av Vilna hausten 1944. Ein av dei jødiske partisanane frå Vilna var den unge jiddisch-diktaren Hirsch Glik, som skreiv den mest berømte av jødiske partisansongar, Partizanerlid eller «Zóg nit kein mól az du geist dem letstn vég» ('Sei du aldri at du går den siste veg'). Glik sjølv fall i 1943 eller 1944, men songen hans spreidde seg blant jødane, jamvel inn i leirane seiest det, og lever enno.
Ivan Garanin
Ivan Ivanovitsj Garanin er ein sovjetisk tidlegare langrennar frå Kasakhstan som vann VM-sølv i 4 x 10 km stafett i 1974, og to bronsemedaljar under Vinter-OL 1976.
Garanin var mellom dei ypparste langrennarane i Sovjetunionen i tida 1971-77, då han vann sju «nasjonale» meistertitlar. Internasjonalt utmerkte han seg ved to høve. Under Ski-VM 1974 i Falun vart han fjerdemann på tremila, og han gjekk startetappen for det sovjetiske mannskapet som tok sølv i 4 x 10 km stafett, han vart elles nummer 11 både på 15 km og 50 km.
To år seinare, under dei olympiske vinterleikane 1976 i Innsbruck, opna Garanin med å vinne bronsemedaljen på tremila, landsmannen Sergej Saveljev tok gullet og Bill Koch frå USA fekk sølv. Garanin kom så på fjerdeplassen på 15 km, same plasseringa fekk han på den avsluttande femmila. I mellom dei to fjerdeplassane, gjekk han som ankermann i 4 x 10 km stafett Sovjetunionen inn til bronse.
I 1977 sigra milslukaren Garanin i Vasaloppet og i 1980 i Marcialonga.
Olav Engelbrektsson
Olav Engelbrektsson eller Olav Engelbriktsson var den siste av dei katolske erkebispane i Noreg. Han prøvde å hevda norsk sjølvstende og føra vidare den norske katolske kyrkja trass i den lutherske reformasjonen.
Olav Engelbrektsson var fødd i Trondenes i Noreg. Han var katolsk erkebiskop i Nidaros (Trondheim) i tida frå 1523 til 1537. Då Olav Engelbrektsson måtte reisa utomlands i 1537 markerte det slutten på erkebispesetet i Nidaros. Det markerte òg slutten på eit visst norsk sjølvstende. I tida etterpå kom Noreg meir direkte inn under styre frå Danmark. Etter erkebiskopens arkiv har vi Olav Engelbrektssons jordebok.
Konflikt med kongen
Etter at kong Christian II var driven ut or rika sine valde ein i Danmark Frederik I til konge. Erkesbiskopen av Nidaros nekta å krona Frederik. Erkebiskop Olav lét byggja opp ein stor flåte, og hadde frå slutten av 1520-talet makta i Noreg nord for Sognefjorden.
Olav allierte seg med Christian II, men Christian sitt tokt til Noreg i 1531 slo feil. Olav hadde planar om at svigersonen til Christian, Frederik av Pfalz, skulle verta katolsk konge av Noreg. Olav lét dei danske medlemene av det norske riksrådet arrestera, og lét mellom anna Vincens Lunge drepa. Planen mislukkast, og Olav måtte reisa ut av landet. Han forlét Nidaros 1. april 1537. Han døydde i Lierre i hertugdømet Brabant (no i Belgia) den 7. februar 1538.
Antonina Ordina
Antonina Gennadjevna Ordina er ein sovjetisk-svensk tidlegare langrennar frå Narjan-Mar i Russland som tevla internasjonalt frå 1984 til 2002. Ho vart stafett-verdsmeister for Sovjetunionen i 1987, og ho vann to VM-bronsar for Sverige i 1995.
Aktiv
Ordina gjekk inn til andreplass to då ho debuterte i verdscupen i langrenn 13. desember 1984, ein 5 km i Val di Sole i Italia. Sidan vart ho nummer tre på ein 5 km i Lahti februar 1987, og på to 10-kilometerar i 1987/88-sesongen, den fyrste i Bohinj i dåverande Jugoslavia og den andre ved Leningrad. Under Ski-VM 1987 i Oberstdorf gjekk ho startetappen for Sovjetunionen sitt lag vinnarlag i 4 x 5 km stafett.
Etter Sovjetunionen gjekk i oppløysing, utvandra Ordina til Sverige og var svensk statsborgar frå 1994. Ordina deltok såleis for Sverige under Vinter-OL 1994 på Lillehammer, der ho som best kom på sjuandeplassen på 15 km. Året etter vann ho to bronsemedaljar då Ski-VM 1995 fann stad i Thunder Bay. Fyrst i 4 x 5 km stafett, der ho gjekk den tredje etappen for svenskane. Få dagar etter vann ho individuell medalje på 30 km, einast verdsmeister Jelena Välbe og Manuela Di Centa gjekk fortare. I desember 1998 vart Ordina nummer to og tre i to verdscuprenn i Toblach. Vel tre veker seinare vart ho nummer to på 10 km i Otepää.
Gjennom åra vann Ordina 20 svenske meistertitlar i langrenn.
Battir
Battir (arabisk بتير ) er ein palestinsk landsby på Vestbreidda, 6,4 km vest for Betlehem, og sørvest for Jerusalem.
Battir har vore busett sidan jernalderen. Oldtidsbyen Betar, òg skrive Bittir, Bitir, Beitar, var ei jødisk landsby på 100-talet evt og åstad for det siste slaget i Bar Kokhba-opprøret. Han var busett i bysantinsk og islamsk tid. Battir ligg like oppom Jaffa–Jerusalem-banen, som tente som våpenkvilelinje mellom Israel og Jordan frå 1949 til seksdagarskrigen, då han vart erobra av Israel. I 2007 hadde Battir eit folketal på kring 4 000 og var under Den palestinske sjølvstyresmakta si kontroll.
Oldtida
Battir har blitt identifisert som staden Betar (òg kalla Beiter). Den moderne palestinske landsbyen er bygd kring den gamle staden Khirbet el-Yahud (arabisk, som tyder «ruinen til jødane» ) og var den siste skansen under det andre opprøret mot romarane, der leiaren Bar-Kokhba døydde i 135 evt.
Nyare tid
Palestine Exploration Fund skildra i Survey of Western Palestine i 1883 Battir som ein mellomstor landsby i ein djup dal.
På 1900-talet var utviklinga av Battir knytt til plasseringa langs jernbanen til Jerusalem, som gav tilkomst til marknadsplassen og inntekter frå passasjerar som tok seg ein pause under reisa. Under krigen i 1948 flykta dei fleste landsbybuarane, men Mustafa Hassan og nokre få andre vart verande att. Om kvelden tende dei lys i husa og om morgonen tok dei kyrna ut på beite. Då dei nærma seg landsbyen trudde isrealarane derfor at Battir framleis var busett og gav opp åtaket. Våpenkvilelinja vart trekt nær jernbanen, og Battir enda opp berre nokre meter aust for Jordan si grense med Israel. Minst 30 % av landområdet til Battir hamna på den israelske side av den grøne linja, men landsbybuarane fekk lov å behalde området, for å hindre at jernbanen vart øydelagd, og dermed vart dei dei einaste palestinarane som offisielt fekk lov til å krysse inn i Israel og arbeide på landområdet sitt før seksdagarskrigen.
Etter seksdagarskrigen i 1967 kom Battir under israelsk kontroll, men etter tilbaketrekkinga til Israel i 1995, har han blitt administrert av Den palestinske sjølvstyresmakta (PNA).
Arne Johannessen
Arne Johannessen er ein norsk politimann og fagforeiningsleiar. I september 2000 vart han leiar i Politiets Fellesforbund.
Arne Johannessen er utdanna på Befalsskolen for militærpolitiet og Politiskolen. Han har vore befal i Militærpolitiet, lensmannsbetjent i Luster i Sogn og Fjordane, forbundssekretær og leiar i Lensmannsetatens Landslag, nestleiar i Politiets Fellesforbund og lensmann i Sogndal frå 1998 til 2000. Sidan september 2000 har han vore leiar i Politiets Fellesforbund. Arne Johannessen har også vore leiar i Hafslo Arbeiderlag og kommunestyrerepresentant for Arbeidarpartiet i Luster kommune.
I 2005 fekk han «Målprisen 2005» frå Luster mållag under Lustramarknaden. I 2007 fekk han Målprisen frå Noregs Mållag.
Pizzo Marumo
Pizzo Marumo er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Europium
Europium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Eu, atomnummer 63 og atommasse 151,96. Det er eit lantanid.
Fysiske eigenskapar
Smeltepunkt: 826 °C, Kokepunkt 1439 °C, Densitet 5,26 g/cm3
Historie
Eugene Demarcay oppdaga grunnstoffet i 1901, men reint metall vart ikkje isolert før langt seinare.
Kyrkjelovsboka
Kyrkjelovsboka er ei samling av alle reglor som gjeld Kyrkja. Kvar kristen retning (katolsk, ortodoks, luthersk, osv.) har ei slik bok som delvis har fellestrekk med dei andre kristne retningane. Den opphavlege kyrkjelovsboka er ho frå før den Store kyrkjesplittinga i omkring 1054 e.Kr. Denne boka inneheld alle vedtektene frå dei 7 økumeniske konsila (dvs. dei 7 allmenne kyrkjemøta). På gresk kallast dette Pedalion, eit ord som tydar "ror" etter di Kyrkja skal styrast ved bruk av det. I den romersk-katolske kyrkja vert det brukt nemninga Kanonboka (på engelsk "Book of Canons" eller "Book of Canon Law").
Pizzo Massari
Pizzo Massari er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Den kvite rosa
Den kvite rosa (tysk Die Weiße Rose) var ei ikkjevaldeleg motstandsgruppe i Tyskland under andre verdskrigen. Frå juni 1942 gav ho ut seks flygeblad som oppmoda det tyske folket til å motarbeide det nazistiske regimet. Gruppa vart avdekt av Gestapo den 18. februar 1943, og alle medlemene vart drepne før slutten av året.
Byrjinga
Gruppa vart stifta av fem unge kristne studentar ved Ludwig-Maximilians-Universität i München — syskena Sophie Scholl og Hans Scholl, Alexander Schmorell, Willi Graf, og Christoph Probst — og professoren deira, Kurt Huber. Dei var påverka av den tyske ungdomsrørsla, der Hans Scholl og Christoph Probst var medlemer. Mange grunnar låg bak skipinga av gruppa. Medlemene avviste fascisme og militarisme, og trudde på eit føderalt Europa bygd på rettferd og toleranse. Dei var harme på korleis den nazistiske staten handsama jødar og politiske motstandarar. I tillegg hadde nokre av dei kjempa i den tyske hæren, og sett grufulle ugjerningar og massemord mot vanlege folk, særleg i Polen og Russland, noko som fekk dei til å byrja med ei motstandsgruppe då dei kom attende til Tyskland. Nokre av dei var òg svært påverka av kristen tru. Sophie og Hans Scholl, til dømes, vart overtydde av katolsk tenking, medan Alex Schmorell, som hadde russisk mor, var truande russisk ortodoks kristen.
Flygeblada
Gruppa gav ut i alt seks flygeblad. Eit sjuande, skrive av Christoph Probst, vart funne av Gestapo som utsletta alle kopiar. Flygeblada var retta mot intelligentsiaen, og siterte Bibelen, Aristoteles, Novalis, Goethe og Schiller. Dei fyrste fire vart skrivne mellom slutten av juni og midten av juli i 1942, av Schmorell og Hans Scholl som nyleg var komne heimatt frå krigen. Flygeblada var sende anonymt gjennom posten til dei intellektuelle i byar i Bayern og Austerrike, av di gruppa meinte at folk i det katolske Sør-Tyskland ville lyda til bodskapen deira.
I juli 1942 var dei mannlege medlemene i gruppa sende til krigen i semesterferien. Dei kom heimatt i haust 1942, og skreiv det femte flygebladet, under tittelen «Påkalling til alle tyskarar». Dette flygebladet vart skrive av Hans Scholl, og omarbeidd av Huber. Flygebladet sa at Hitler sin veg ville øydeleggja Tyskland, som var på veg til å tapa krigen. Lesarane vart oppmoda til å støtta motstandsrørsla, særleg i striden for ytringsfridom, trusfridom, og verning av vanleg menneske mot kriminelt diktatur. På slike prinsipp, sa flygebladet, ville det nye Europa verta bygd.
Etter tapet i slaget ved Stalingrad kom det sjette flygebladet, skrive av Huber i februar 1943. Flygebladet var retta mot studentar, og føresåg slutten av «det meste avskyelege tyranniet» det tyske folket hadde opplevd. Studentar hadde eit ansvar for å hjelpa til med å knusa det nazistiske tyranniet, liksom dei hadde gjort i kampen mot Napoleon i 1813. «Stalingrad sine daude bønfell oss!» stod det mellom anna.
Arrest og drap
Den 18. februar 1943 såg vaktmeisteren Jakob Schmied Scholl-syskena medan dei fordelte kopiar av det siste flygebladet. Gestapo vart fortalt om dette og alle medlemene i gruppa vart arresterte. Scholl-syskena og Probst vart dømde til døden den 22. februar av Folkedomstolen, og giljotinert den same dagen. Schmorell og Huber vart giljotinert den 13. juli og Graf den 12. oktober i det same året. Nokre vener som hadde hjelpt dei gje ut flygeblada vart dømde til fengsel i mellom seks månader og ti år.
I dag er Den kvite rosa sedd på som eit symbol for motstand mot tyranni. Det finst eit minnemerke for dei utanfor Ludwig-Maximilians-Universität, og fleire plassar i universitet er oppattkalla etter medlemer i gruppa. Det finst også andre gater, skular og plassar over heile Tyskland som er oppattkalla til ære for dei.
Kanaltunnelen
Kanaltunnelen (engelsk «Channel Tunnel», fransk «Le tunnel sous la Manche»), òg kjend som Chunnel eller Eurotunnel, er ein 50.5 km lang undersjøisk jarnbanetunnel som bind saman Storbritannia og Frankrike. Den går under den engelske kanalen (la Manche) ved Doverstretet, frå Folkestone, Kent i England til Coquelles nær Calais i Nord-Frankrike. Det er den andre lengste undersjøiske tunnelen i verda (etter Seikantunnelen i Japan).
Idear om eit samband over den engelske kanalen eksisterte så tidleg som i 1802, men blei ikkje realisert før Eurotunnel starta konstruksjonsarbeidet i 1988. I 1994 stod prosjektet ferdig, og gav for fyrste gong jarnbanesamband mellom London, Paris og Brussel.
Tunnelen transporterer lyntog frå Eurostar (passasjerar), Eurotunnel Shuttle RORO vogntransport og internasjonale godstog. I 1996 identifiserte American Society of Civil Engineers tunnelen som eit dei sju underverka i den moderne verda.
Henry Mesa
Henry Mesa er ein særeigen kileforma mesa som er 2 nautiske mil brei og som ligg 4 nautiske mil sør for Mulockbreen på vestsida av Heapbreen i Antarktis. Den isdekte toppen ligg 1430 moh og er flat utanom ein botn på nordsida. Mesaen vart kartlagd av United States Geological Survey frå tellurometermålingar og flyfoto tekne av marinen i 1959–63. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter kaptein B.R. Henry i U.S. Coast Guard, som var kaptein på «Eastwind» i løpet av U.S. Navy Operasjon Deep Freeze 1964.
Biella-provinsen
Provinsen Biella  (italiensk Provincia di Biella) er ein provins i regionen Piemonte i Italia. Provinsen vart oppretta i 1992 og hovudstaden er byen Biella. Han har eit areal på 913 km² og totalt 186 960 innbyggjarar (2001). Det er 82 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Perchtoldsdorf
Perchtoldsdorf er ein by og ein kommune i distriktet Mödling i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 12,6 km² og i kring 15 000 ibuarar. Byen ligg ei 15 km sørvest om sentrum av hovudstaden Wien, 265 meter over havet.
Perchtoldsdorf er særleg kjend for framstilling av vin.
Algerøya i Russland
Algerøya (russisk Остров Алджер eller Ostrov Aldzjer) er ei øy i Frans Josefs land i Russland.
Ho er 10 km lang og 4,7 km på det breiaste. Det høgaste punktet i 429 meter over havet. Øya er stort sett utan isbrear og har berre ein relativt liten isbre lengst nord.
Algerøya ligg nord for McClintockøya og mellom dei går eit 2 km breitt sund.
Vinteren 1901 overvintra den mislukka amerikanske Baldwin-Ziegler-ekspedisjonen på Algerøya. Dei kalla øya opp etter den amerikanske forfattaren Horatio Alger, som var ein viktig person i amerikansk kultur og samfunnsliv på denne tida.
Utanfor sørvestkysten av Algerøya ligg Ostrov Matildy (Остров Матильди) eller Matildeøya, ei lita øy som berre er om lag 1 km lang.
Pizzo Muncréch
Pizzo Muncréch er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Billund
Billund er ein by i Billund kommune i Region Syddanmark, sørvest på Jylland i Danmark. Fram til kommunereforma i 2007 låg han i Ribe amt. Billund hadde 6,277 (2016) Namnet Billund tyder bielunden.
Byen er vaksen opp rundt LEGO-verksemda, som har hovudkontor og fabrikk her, og fornøyelsesparken Legoland. Han har ord på seg for å vera ein vakker og velstelt by, med mange skulpturar og velstelte gater.
Nær byen ligg Billund lufthamn, som er den nest største flyplassen i Danmark.
Spettmeisfamilien
Spettmeisfamilien (Sittidae) er ein familie av små sporvefuglar med forholdsvis stort hovud. Dei har rett, kraftig nebb, kort hale og korte bein. Fuglane er gode klatrarar.
Sittidae er ein familie med artar over heile Eurasia og Nord-Amerika. I Noreg hekkar berre arten spettmeis (Sitta europaea).
Skildring
Dette er kompakte fuglar med kraftige bein og sylforma, kraftig nebb. Dei kan gå på hellande eller vertikale trestammar og opp ned under greiner. Virvellause dyr er ein viktig del av dietten for spettmeiser, spesielt i hekketida, men dei fleste artane et òg frø i det minste om vinteren, når evertebratar er mindre lett tilgjengeleg. Større matkjelder, slik som store insekt, sniglar, eikenøtter eller frø kan bli kilt inn i sprekkar og hakka i bitar med det sterke nebbet. Dette er åtferda som gjev namnet til familien. Alle i familien lagrar forråd av mat, vanlegvis frø, som kan skyvast inn i sprekkar eller ned i bakken, gøymast under småsteinar, eller bak borkeflak. Klippespettmeis vil òg presse inn sniglar i passande sprekkar til å bruke i tider med manglande tilgang på føde. Dei kan finne att matforråd etter minne, opp til 98 dagar etter lagring.
Alle artane i denne gruppa hekkar i holrom. Klippespettmeis og ravinespettmeis brukar bergsprekker, alle andre spettmeisartar hekkar i hole tre. Ungane er lite utvikla ved klekking, blinde, fjørlause og hjelpelause ved fødselen. Begge foreldra matar ungane til dei er flygedyktige.
Fossil
Fossila for denne gruppa synest å vere avgrensa til eit bein frå ein fot av ein tidleg miocen fugl frå Bayern som har vorte identifisert som ein utdøydd representant for klatrande Certhioidea, ein klade beståande av trekryparar, murkrypar og spettmeiser. Han har vorte skildra som Certhiops rummeli.
Status
Dei fleste spettmeiser har store populasjonar og omfattande geografiske område, og små problem med bestanden.
Nokre av dei meir avgrensa artane er truga av avskoging.
Taksonomi
Sittidae-familien vart skildra av René-Primevère Lesson i 1828. Dei næraste slektningane er murkrypar (Tichodroma muraria) og trekryparar, og alle desse artane er nokre gonger plassert i ei større gruppering saman med gjerdesmettfamilien og myggsmettar. Denne superfamilien er kalla Certhioidea.
Raudnebbvanga på Madagaskar og sittellaer i Australia og på Ny-Guinea vart ein gong plassert i familien Sittidae, på grunn av likskapar til spettmeiser i utsjånad og livsstil, men dei er ikkje nært nærskyldt, likskapar skuldast konvergent evolusjon for fylle ein økologisk nisje.
Nokre gonger er murkrypar som er avgrensa til fjella i det sørlege Eurasia, òg plassert i Sittidae-familien, i ein eigen underfamilie "Tichodromadinae". I så fall blir spettmeiser klassifisert i underfamilien "Sittinae". Murkrypar er likevel oftare plassert i ein eigen familie, det Tichodromadidae. Morfologisk ligg murkrypar mellom spettmeiser og trekryparar, men utsjånad, tekstur i fjørdrakta, og forma og mønster på halen tydar på at han er nærast det førstnemnde takson.
Artslista
Spettmeiser i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Polymer
Ein polymer er eit molekyl som er bygd opp av ein serie mindre einingar, monomerar. Polymeren kan vera bygd opp av berre ein type monomerar, eller av fleire. Biopolymerar er ofte bygd opp av mange ulike monomerar.
Polymerar kan vera lange, rette molekylkjeder eller dei kan vera forgreina.
Dei fleste polymerar er organiske sambindingar. Bindingane mellom monomerane går ofte mellom karbonatom. Silikon er uorganiske polymerar. Molekylkjeda i desse er bygd opp av vekselvis silisium og oksygen. Organiske grupper er bundne til silisiumatoma.
Viss molekylet berre inneheld nokre få monomerar er det ein oligomer.
Syntese
Polymerar vert danna i stegvise reaksjonar der monomerar vert bunde saman steg for steg. Det vanlegaste er at dette skjer i ein addisjonsreaksjon eller ein kondensasjonsreaksjon.
I ein addisjonsreaksjon vert heile monomeren ein del av polymeren. Dette kan skje ved at ein dobbeltbinding i monomeren vert broten og at det i staden vert danna enkeltbindingar mellom ulike monomermolekyl.
I ein kondensasjonsreaksjon dannar nokre av atoma i monomeren eit, oftast lite, molekyl medan resten av monomeren vert ein del av polymeren.
Polymerar i løysning
Polymermolekyl i løysning kan få ulik struktur i løysning avhengig av kor sterke kreftene mellom polymermolekylet og løysemiddelet er i forhold til kreftene mellom ulike delar av molekylet og kreftene mellom ulike molkyl i løysemiddelet.
Fleksible polymerar dannar ofte ein laus koil, men det er og mogleg å få ein stavliknande eller ein tettare, kuleliknande struktur.
Port Said
Port Said er ein hamneby nordaust i Egypt ved Middelhavet. Han ligg ved austenden av Nildeltaet og vest for munningen av Suezkanalen.
Soge
Byen blei grunnlagd i 1859 i samband med bygginga av kanalen, og kalla opp etter den dåverande visekongen av Egypt, Muhammad Said. På andre sida av Suezkanalane ligg Port Fouad, som blei bygd i 1927 for å minska overfolkinga i Port Said.
Økonomi
Som hamneby har Port Said lenge vore ein stasjon for skip som går gjennom Suezkanalen, og driv skipsforsyning og eksport av egyptiske varer. Viktige næringsvegar er fiske og industriverksemd knytt til mellom anna mat, kjemikaliar og sigarettar.
Transport
Gratis ferjesamband knyter saman nabobyane Port Said og Port Fouad. Byen har også ein mindre flyplass, Port Said lufthamn.
Bysborn
Budde i Port Said:
Oppreisten i Warszawaghettoen i 1943
Oppreisten i Warszawaghettoen i 1943 var det jødiske opprøret mot transporten av resten av ghettobefolkninga i Warszawa til den nazistiske konsentrasjonsleiren Treblinka. Oppreisten starta alt 18. januar, men den viktigaste delen av han var frå 19. april til 16. mai.
Bakgrunn
I 1940 begynte nazistane å samle dei tre millionar polske jødane i nokre ekstremt overfylte ghettoar. Den største av desse var Warszawaghettoen, der ca 400 000 menneske vart stua saman. Mange døydde av svolt og sjukdom under desse tilhøva, sjølv før nazistane begynte å sende folk frå ghettoen til utryddingsleiren Treblinka. Om lag 300 000 ghettobuarar døydde i Treblinka hausten 1942.
Då deportasjonane byrja, trudde jødiske motstandsfolk først at folk vart sende til arbeidsleirar, men på slutten av 1942 vart det klart at deportasjonane var ledd i utryddingsprosessen, og det vart bestemt at ein skulle gjere motstand.
Kampane
18. januar begynte tyskarane den andre deportasjonsbølgja, og dette førte til det første opprøret i ghettoen. Partisanar frå «Den jødiske kamporganisasjonen» ZOB engasjerte tyske soldatar i to direkte samanstøytar. Sjølv om ZOB hadde store tap, vart deportasjonen mindre enn planlagt. To jødiske motstandsorganisasjonar, ZOB og ZZW, tok kontroll over ghettoen. Dei bygde stillingar og avretta samarbeidsfolk, mellom dei folk frå det jødiske ghettopolitiet.
Styrkane
Partisanane var for det meste væpna med pistolar og revolverar. Berre nokre få rifler og maskinpistolar var tilgjengelege. Dei hadde lite ammunisjon, og var avhengige av heimelaga småbomber og Molotov-cocktails. Nokre våpen til vart skaffa i løpet av oppreisten eller tekne frå tyskarane. Det var berre avgrensa støtte frå utsida av ghettoen, men polske motstandseiningar frå Armia Krajowa og Gwardia Ludowa gjekk til åtak på tyske vaktpostar nær ghettomuren og freista å smugle våpen, ammunisjon og anna utstyr inn i ghettoen.
Fleire ZOB-kjemparar kom seg unna gjennom kloakken med hjelp av polakkane. Ei polsk eining frå AK kjempa jamvel inni i ghettoen i lag med ZZW. Einingar frå AK prøvde òg å sprengje ghettomuren, men vart stansa av tyskarane. AK og GL engasjerte tyskarane på seks ulike stader utanfor ghettomuren mellom 19. og 23. april.
Tyskarane sette inn over 2 000 tungt væpna soldatar, inkludert folk frå Waffen SS.
Også polske, ukrainske, latviske og litauiske hjelpestyrkar vart bruka.
Tysk åtak
Den 19. april gjekk tyske styrkar inn i ghettoen med sikte på å fullføre aksjonen sin på tre dagar. Men dei hadde tap då dei fleire gonger vart angripne av jødiske opprørarar som skaut på dei eller kasta eksplosivar frå sidegater, kloakken eller vindauge. To pansra bilar vart sette i brann av ZOB sine bensinbomber, og den tyske framrykkinga vart stansa.
Tyskarane skifta då ut offiseren som leidde operasjonen, og sette inn SS-Gruppenführer Jürgen Stroop, som sette i gang eit betre organisert bakkeåtak med artilleristøtte.
Den lengst forsvarte stillinga i denne fasen var ZZW-stillinga ved Muranowskiplassen, der to gutar klatra opp på taket og sette opp to flagg, det polske nasjonalflagget og eit blå-kvitt ZZW-flagg. Desse flagga kunne sjåast frå utsida òg, og dei vart ståande i fire dagar trass tyske freistnader på å fjerne dei, og hadde stor moralsk verknad.
Ein tysk pansra bil til vart øydelagd i eit motåtak der ZZW-leiaren Dawid Apfelbaum òg vart drepen.
Etter at Stroop sitt ultimatum om å overgje seg var avslått av forsvararane, begynte nazistane systematisk å brenne ned husa, gate for gate, med flammekastarar. Dessutan sprengde dei kjellarar og kloakkar. "Vi vart slått av flammane, ikkje av tyskarane", har Marek Edelman sagt.
ZZW mista alle leiarane sine og den 29. april rømte dei attverande motstandskjemparane frå ZZW gjennom Muranowskitunnelen og samla seg i Michalinskogen. Då var det stort sett slutt på dei større kampane og den organiserte motstanden.
Dei sivile og motstandsfolka som enno var i live i ghettoen, gøymde seg i ruinane. Tyske troppar bruka hundar for å finne gøymestadene deira, og røykbomber og tåregass for å tvinge folk ut. I mange høve kom jødane ut av gøymeplassane sine med våpen i hand og skaut eller kasta granatar mot fienden. Små grupper av opprørarar gjekk til åtak på tyske patruljer om natta. Men tyskarane leid små tap etter dei første ti dagane av oppreisten.
Den 8. mai oppdaga tyskarane ZOB sin hovudkommandopost i Milagata 18. Dei fleste leiarane og dusinvis av partisanar vart drepne, medan andre gjorde sjølvmord med cyanid for ikkje å kome levande i tyske hender. Mellom dei døde var ZOB-kommandant Mordechaj Anielewicz. Nestkommanderande Marek Edelman kom seg unna gjennom kloakkane saman med ei handful av kameratar. To dagar etter gjorde bundisten Szmul Zygielbojm sjølvmord i London i protest mot manglande vestleg interesse for å hjelpe opprørarane.
Oppreisten vart offisielt erklært slått ned 16. mai. Men likevel kunne sporadisk skyting høyrast i ghettoen utover sommaren 1943. Siste hendinga var 5. juni, med ei skotveksling mellom tyskarar og ei gruppe jødar utan tilknyting til dei organiserte motstandsgruppene.
Tapstala
Om lag 13 000 jødiske innbyggjarar vart drepne under opprøret. Ca halvparten omkom i brannane tyskarane starta. Dei fleste av dei attverande ca 50 000 innbyggjarane vart fanga av tyskarane og sende til konsentrasjonsleirar, særleg Treblinka.
Dei påtende husa vart jamna med jorda, og ein konsentrasjonsleir vart etablert på staden. Tusenvis av menneske vart drepne der eller i ruinane av ghettoen. SS heldt fram jakta på jødar som kunne gøyme seg i ruinane.
Under Warszawaopprøret i 1944 klarte ein AK-bataljon å redde 380 jødiske fangar frå underleiren Gesiowka. Dei fleste av desse slutta seg straks til AK og opprøret. Nokre få små grupper av ghettoinnbyggjarar klarte å overleve i kloakksystemet under jorda.
Jürgen Stroop vart dømd som krigsforbrytar og hengd i Polen i 1952.
Tilhøvet til Warszawaopprøret i 1944
Ghettooppreisten var ein aksjon i desperasjon – eit val mellom å døy i kamp med berre eit ørlite håp om å kome frå det i live, eller å møte den sikre og passive døden i ein dødsleir. Den andre oppreisten var ein større og meir planlagd og koordinert aksjon frå heile den polske motstandsrørsla. Men hundrevis av overlevande frå det første opprøret tok del også i det andre, og kjempa i Armia Krajowa eller Armia Ludowa.
Brandt på kne
Den 7. desember 1970 knelte den vesttyske sosialdemokratiske kanslaren Willy Brandt spontant då han besøkte eit monument for ghettooppreisten. Handlinga overraska mange og vart kritisert av høgresida i Vest-Tyskland, men hjelpte til å betre tilhøvet mellom aust og vest.
Minne i Israel
Nokre overlevande frå ghettoopprøret danna kibbutzen Lohamey ha-Geta'ot («Ghettokjemparane sin kibbutz») nord for Acre i Israel. I 1984 gav dei ut fire band med personlege vitnemål frå 96 medlemer. Det er òg eit museum på staden. Kibbutzen Yad Mordechai er kalla opp etter Mordechai Anielewicz.
World Rally Championship
Verdsmeisterskapen i rally (World Rally Championship, WRC) er ein meisterskap over fleire rundar som vert arrangert av FIA. Ved enden av kvar sesong vert det kåra beste førar og beste produsent. Førarmeisterskapet og produsentmeisterskapet er separate meisterskap, men basert på det same poengsystemet. Det første Rally-VM blei arrangert i 1973. I 2009 skal det køyrast 12 runder før det vert kåra ein samanlagtvinnar.
Historie
Verdsmeisterskapet i Rally vart starta i 1973, med 13 rallyløp, der somme av dei tidlegare hadde vore del av International Championship for Manufacturers som eksisterte i tre år frå 1970. Det første WRC-løpet var det 42. Monte Carlo Rally som starta den 19. januar 1973 og varte i 10 dagar med 18 etappar på om lag 420 km til saman. Vinnaren vart franskmannen Jean-Claude Andruet i ein Alpine-Renault. Alpine-Renault vann fabrikkmeisterskapet overlegent dette førse året, medan førarresultata ikkje talde offisielt før i 1977.
Galicia i Spania
Galicia er ein autonom region nordvest i Spania med status som historisk region og eit av dei første kongedøma i Europa. (Kongedømet Galicia). Regionen er delt inn i provinsane A Coruña, Lugo, Ourense og Pontevedra. Han grensar til Portugal i sør, dei spanske regionaen Castilla y León og Asturias i aust, Atlanterhavet i vest og Biscayabukta i nord.
Geografi
Geografisk er Galicia kjend for mange fjordliknande bukter langs kysten, estuar som vart fylte då havnivå steig etter den siste istida. Desse vert kalla rías og er delt inn i Rías Altas og Rías Baixas. Riaene er viktige for fiske og gjer kysten til eit viktig fiskeområde. Det flotte landskapet og villskapen til kysten trekkjer til seg mange turistar. Kysten av dette grøne hjørnet av Den iberiske halvøya er òg kjend som Costa do Marisco («Sjømatkysten»).
Eit par av dei tette atlantiske skogane er bevarte i Galicia. Regionen er relativt lite forureina og landskapet består av grøne åsar, klipper og rias som er ganske så forskjellig frå det ein finn i resten av Spania.
Fjella i Galicia er ikkje høge, men har likevel isolert landsbygdene i dei indre områda og hindre utvikling i dette området. Det finst eit skisenter i Cabeza de Manzaneda (1778 moh) i provinsen Ourense. Det høgaste fjellet er Trevinca (2127 moh) på den austlege grensa til Ourense med provinsane León og Zamora (Castilla y León).
Galicia har ingen omfattande naturområde og har hatt fleire miljøproblem i moderne tider. Avskoging har vore problem i mange område, i lag med spreiinga av eukalyptustre, som vart importert av papirindustrien. Dyrelivet, hovudsakleg ulven, har lidd på grunn av bønder og kvegbøndene. Den naturlege hjorten er i tilbakegang på grunn av jakt og utvikling. I nyare tid har oljesøl vorte eit stort miljøproblem, særleg med Mar Egeo-ulukka i La Coruña og oljeutsleppet til «Prestige» i 2002, Andre miljøsaker er forureining frå fiskeoppdrettsanlegg på kysten, overfiske og mange skogbrannar, trass i det våte klimaet her.
Administrativ inndeling
Galicia vart delt inn i sju administrative provinsar fram til 1833: La Coruña, Santiago, Betanzos, Mondoñedo, Lugo, Ourense og Tui.
Frå 1833 vart dei sju provinsne frå 1400-talet slått saman til fire: La Coruña, Ourense, Pontevedra og Lugo.
Dei største byane er Vigo, La Coruña, Ourense, Lugo, Pontevedra, Ferrol og Santiago de Compostela, som er hovudstad og erkebispesetet.
Klima
Vêret i Galicia er i stor grad dominert av nærleiken til Atlanterhavet med milde temperaturar året rundt. Santiago de Compostela har i snitt 100 regndagar i året. Dei indre områda, særleg i fjellområda i Ourense og Lugo, får ein del frost og snøfall om vinteren.
Om sommaren er temperaturen høg og dei tette skogane fører ofte til skogbrannar. Skogbrannane sommaren 2006 var særleg ille og fleire titusen hektar brann medan himmelen var svart av røyk.
Historie
Namnet Galicia kjem frå det latinske namnet Gallaecia, knytt til namnet på ei eldgammal keltisk stamme som levde ovanfor elva Douro.
Før den romerske invasjonen levde ei rekkje stammer i regionen og i følgje Strabius, Plinius den eldre, Herodotus og andre delte dei liknande keltiske skikkar.
Området vart først innteke av romerske legionar under Decimus Junius Brutus i 137–136 f.Kr., men provinsen vart berre delvis romanisert i tida under Augustus.
På 400-talet e.Kr. fall Galicia til suevane i 411, som danna det første mellomalderske kongedømet i Europa etter at Romarriket fall. I 584 invaderte den vestgotiske kong Leovigild det sueviske kongedømet Galicia og tok det inn under vestgotisk kontroll. I denne perioden vart eit britisk kolonibispedøme oppretta i Nord-Galicia (Britonia) og folkesett av britiske kolonistar som rømde frå den anglo-saksiske invasjone. Under den mauriske invasjonen av Spania (711-718) klarte aldri maurarane å få skikkeleg kontroll over Galicia og situasjonen heldt seg slik fram til 739, då Alfonso I av Asturias klarte å drive dei ut og Galicia vart assimilert med Kongedømet Asturias.
På 800- og 900-talet gav grevane i Galicia berre delvis støtte til kongedømet og normannarar og vikingar plyndra ofte kysten deira. Tårna i Catoira (Pontevedra) vart bygd som eit system for å verne seg mot vikingtokta på Santiago de Compostela.
Den siste episoden av det galiciske sjølvstyret var familiekonflikten mellom Isabella I av Castilla og Joanna La Beltraneja («dotter av Beltrán» og må ikkje forvekslast med Joanna den galne). Ein trudde at Joanna var ei uekte dotter av Beltrán og den tidlegare dronninga (derfor namnet Beltraneja). Ein politisk kamp følgde og adelen som støtta Joanna (det meste av aristokratiet i Galicia) tapte. Dette gav Isabella fri bane til å starte ein prosess ho kalla «Doma y Castración del Reino de Galicia», altså «Temminga og kastreringa av kongedømet Galicia»
På 1800-talet oppstod regionalistiske og føderalistiske rørsle. Frå 1916 og gjennom 1920-åra utvikla desse seg til ei full nasjonalistisk rørsle. Etter Den andre spanske republikken vart erklært i 1931, vart Galicia ein autonom region etter ei folkeavstemming. Under regimet til Francisco Franco, som sjølv var frå Galicia og Ferrol frå 1936 til 1975, vart sjølvstyret oppheva. Franco-regimet undertrykte all offisiell bruk av det galiciske språket. Det siste tiåret under Franco oppstod ei ny nasjonalistisk kjensle i Galicia.
Etter overgangen til demokrati på slutten av 70-talet fekk Galicia attende sjølvstyret sitt i Spania.
Loch Gruinart
Loch Gruinart er ein sea loch eller ein fjord på nordkysten av øya Islay i Skottland. Inst i fjorden ligg Gruinart Flats, som er eit naturreservat. Det er ein viktig overvintringsstad for kvitkinngås. Ardnave Point er eit nes nær munningen av fjorden nordvest på Islay.
Slaget ved Tráigh Gruineart vart ukjempa på stranda ved sørenden va fjroden den 5. august 1598 mellom ein styrke frå Mull leia av Sir Lachlan Mor MacLean av Duart og Islay-menn leia av James MacDonald, son til Angus MacDonald av Dunyvaig og the Glens, der Maclean-familien slo og tok livet av alle, inkludert Sir Lachlan, bortsett frå ein som overlevde ved å symje til Nave Island.
Nintendo 64
Nintendo 64, forkorta N64, er den tredje spelkonsollen frå Nintendo. Maskinen har namnet sitt etter CPU-en med 64-bit-arkitektur og vart lansert juni 1996 i Japan, september 1996 i Nord-Amerika og Brasil, mars 1997 i Europa og Australia og september 1997 i Frankrike. Han var den siste av dei større heimekonsollane som brukte spelekassettar som lagringsmedium, fram til Nintendo Switch vart lansert i 2017. Dette førte til auka kostnader og mindre lagringsplass til spel i høve den konkurrerande PlayStation frå Sony, der ein produserte spel på CD-plater, men også kortare tider for spela å laste inn. Nintendo 64 vart etterfølgt av Nintendo GameCube i 2001 i Nord-Amerika og Japan, og året etter i Europa.
Nintendo 64 gjekk under kodenamnet «Project Reality» medan han var under utvikling, og marknadsføringa av konsollen fokuserte sterkt på 3D-grafikken han kunne produsere. Han vart lansert samtidig med to spel i Europa: Super Mario 64 og Pilotwings 64. Handkontrollen som følgde med konsollen var mellom dei første med innebygd analog stikke, og har ein utvidingsport på baksida der ein kan installere ekstrautstyr, til dømes Rumble Pak som gjev tilbakemelding frå spel i form av vibrasjonar. Nintendo 64 har selt 32,93 millionar eksemplar verda over, og han kom ut i fleire ulike fargar og variantar i løpet av levetida. Dei mest populære spela til konsollen er Super Mario 64, som selde over 11 millionar kopiar, i tillegg til The Legend of Zelda: Ocarina of Time, Goldeneye 007 og Mario Kart 64, som har selt høvesvis over sju millionar, åtte millionar og ni millionar kopiar globalt.
Aleksandra land
Aleksandra land (russisk Земля Александры, Zemlja Aleksandry) er ei stor øy i Frans Josefs land i Russland. Om ein ser bort frå Viktoriaøya, som ligg mykje lenger vest, er ho den vestlegaste øya i Frans Josefs land.
Det høgaste punktet på øya er 382 meter. Sundet Cambridge Channel (Proliv Kambritch) ligg mellom Aleksandra land og Georg Land.
Øya har to nes som peikar sørover på sørkysten, Kapp Lofley og Kapp Ludlow. Eit anna nes peikar vestover og heiter Kapp Mary Harmsworth, det vestlegaste punktet i det eigentlege Frans Josef Land.
Aleksandra land vart namngjeve av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen til ære for storhertuginne Aleksandra Pavlovna av Russland (1783-1801), som vart erkehertuginne av Austerrike då ho gifta seg med erkehertug Josef, pfalzgreve av Ungarn.
Historie
Den russiske sjøfararen Valerian Albanov av «Svjataja Anna» nådde Kapp Mary Harmsworth på Aleksandra land i 1914 etter ei lang og tragisk ferd over pol-isen. Kapp Mary Harmsworth er kalla opp etter kona til Alfred Harmsworth, eit medlem av Royal Geographical Society som var hovudsponsor for Jackson-Harmsworth polekspedisjon til Frans Josefs land i 1894.
Nagurskaja er ein russisk base som ligg på øya. Han vart kalla opp etter flypioneren Jan Nagórski og var ein av dei viktigaste vêrstasjonane på øygruppa under den kalde krigen. Basen har ei 1500 meter lang flystripe på snøen. Eit lastefly av typen Antonov An-72 kræsja då det skulle lande på Nagurskaja 23. desember 1996.
Stjernebiletet Kassiopeia
Kassiopeia (frå latin Cassiopeia) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula, kalla opp etter den forfengelege dronninga Kassiopeia i gresk mytologi, som skrytte av den uforliknelege venleiken sin. Kassiopeia var eit av dei 48 stjernebileta som vart nedskrivne av den greske astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebielta. Det er lett gjenkjennelege med ein markant 'M'-form når det står på sitt høgaste, men på høgare, nordlege breiddegrader har det ei W-form om våren og sommaren. Det grensar til Andromeda i sør, Persevs i søraust og Kefeus i nord. Det ligg ovanfor Karlsvogna.
Nord for 34 ºN er stjernebiletet synleg året rundt, og i subtropane og tropane er det best synleg frå september til tidleg i november, med den karakteristisk M-forma. Sjølv på lågare, sørlege breiddegrader, nord for 25 ºS, kan ein sjå biletet lågt på himmelen i nord.
Skrivar
Skrivar eller printar er ei eining for utskrift av tekst og grafikk frå ein datamaskin. Dei første skrivarane brukte ferdig forma bokstavar som vart overførte på papiret. I nyare tid er blekkskrivarar vorte det mest vanlege, der små dyser sprutar blekk på papiret.
Andreas Kiønig
Andreas Aagaard Kiønig var ein norsk embetsmann og stortingsmann.
Stjernebiletet Kassiopeia
Kjende objekt
Dei fire mest lyssterke stjernene i Cassiopeia er alle lysare enn 3. storleiksklasse.
Andreas Kiønig
Kiønig var fødd i Grue. Han vart uteksaminert cand.jur. i 1790. Åra 1793 til -98 var han tilsett i kanselliet i København. Frå 1798 var han sorenskrivar i Østerdalen.
Stjernebiletet Kassiopeia
Kjende objekt
Det finst fleire svakare enkeltstjerner i Kassiopeia. Epsilon Cassiopeiae er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 3,3, 432 lysår frå jorda. Rho Cassiopeiae er ei halvregulær pulserande variabel gul superkjempe, som er av dei mest lyssterke i galaksen med ein luminositet, som er kring 500 000 solluminositeten. Ho har ein minste storleiksklasse på 6,2 og ein største på 4,1. Perioden er kring 320 dagar. Rho Cassiopeiae ligg kring 10 000 lysår frå jorda.
Andreas Kiønig
Kiønig var med i riksforsamlinga i 1814 som 2. utsending frå Hedmark. På Eidsvoll slutta han seg til sjølvstendepartiet.
Stjernebiletet Kassiopeia
Kjende objekt
Kassiopeia har fleire lyssvake dobbeltstjerner og binærstjerner. Eta Cassiopeiae er ei binærstjerne med ein periode på 480 år. Primærstjerna er ei gul stjerne med storleiksklasse 3,5 og den sekundære er ei raud stjerne med storleiksklasse 7,5. Systemet ligg 19 lysår frå jorda. Iota Cassiopeiae er ei trippelstjerne 142 lysår frå jorda. Hovudstjerna er ei kvit stjerne med storleiksklasse 4,5, den sekundære er ei gul stjerne med storleiksklasse 6,9, og den tredje er ei stjerne med storleiksklasse 8,4. Dei primære og sekundære stjernene ligg nære kvarandre, medan den tredje ligg langt unna. Sigma Cassiopeiae er ei binærstjerne 1500 lysår frå jorda. Hohar ein grønaktig hovudstjerne med storleiksklasse 5,0 og ein blåfarga sekundærstjerne med storleiksklasse 7,3. Psi Cassiopeiae er ei trippelstjerne 193 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 4,7 og den sekundære er eit tett par av stjerner som samla har storleiksklasse 9,0.
Andreas Kiønig
Same året, 1814, vart han tilsett som assessor i Noregs Høgsterett. I 1836 var Kiønig ein av kandidatane til stillinga som høgsterettsjustitiarius, men det vart Georg Jacob Bull som vart utnemnd. Kiønig trekte seg då, 1837, frå Høgsterett.
Stjernebiletet Kassiopeia
Djupromsobjekt
Fordi stjernebiletet ligg i det rike stjernefeltet til Mjølkevegen, har Kassiopeia mange djupromsobjekt, inkludert opne hopar og stjernetåker.
Andreas Kiønig
I eigenskap av høgsterettsdommar var Kiønig medlem av riksrettane 1815-16, 1821-22 og 1836, ved det siste høvet som fungerande justitiarius. Ved riksretten 1827 melde han forfall grunna sjukdom.
Stjernebiletet Kassiopeia
Djupromsobjekt
To Messier-objekt, M52 (NGC 7654) og M103 (NGC 581), ligg i Kassiopeia. Begge er opne hopar. M52, som ein gong vart skidlra som ein «nyreforma» hop, inneheld kring 100 stjerner og ligg 5200 lysår frå jorda. Den mest markante medlemmen er ei oransje stjerne med storleiksklasse 8,0 nær ytterkanten av hopen. M103 har langt færre stjerner enn M52, med berre kring 25 stjerner. Ho ligg òg lengre unna, 8200 lysår frå jorda. Det mest markante medlemmet er faktisk nærmare, og består av to stjerner som ligg ovanpå kvarandre. Ho består av ei primærstjerne av 7. storleiksklasse og ei sekundærstjerne med 10. storleiksklasse.
Andreas Kiønig
I perioden 1816-21 var Kiønig statsrevisor.
Stjernebiletet Kassiopeia
Djupromsobjekt
Dei andre markante, opne hopane i Kassiopeia er NGC 457 og NGC 663, som begge har kring 80 stjerner. NGC 457 er lausare, og det mest lyssterke medlemmet er Phi Cassiopeiae, ei kvit superkjempe med storleiksklasse 5,0. Stjernene i NGC 457, som ligg på rekkej, ligg kring 10 000 lysår frå jorda. NGC 663 er både nærmare, 8200 lysår frå jorda, og større, kring 0,25 grader i diameter.
Andreas Kiønig
Kiønig, som levde ugift, døydde på garden sin, Oppsal, i Elverum. Eit minnesmerke vart reist på grava hans på Elverum kyrkjegard.
Stjernebiletet Kassiopeia
Djupromsobjekt
Det finst restar av to supernovaer i Kassiopeia. Den første, som ikkje har namn, er etterverknaden etter ein supernova kalla Tycho-stjerna. Denne vart observert i 1572 av Tycho Brahe og finst no som eit lyst objekt i radiospektrumet. Innafor 'W'-forma, som er danna av dei fem store stjernene i Kassiopeia, ligg Cassiopeia A (Cas A). Denne er restane av ein supernova som fann stad for kring 300 år sidan (då han vert observert frå jorda) og ligg kring 10 000 lysår unna). Dette har vist seg å vere den sterkaste radiokjelda som er observert utafor solsystemet vårt. Ho var kanskje observert som ei svak stjerne i 1680 av John Flamsteed. Det første biletet som kom frå Chandra X-Ray Observatory seint i 1990-åra var frå denne kjelda. Skalet av materie som vart kasta ut frå stjerna, flyttar seg med ein fart på 4000 km i sekundet, og har i snitt ein temperatur på 30 000 Kelvin.
NGC 457 er ein annan open hop i Kassiopeia, som òg vert kalla E.T.-hopen, Uglehopen og Caldwell 13. Hopen vart oppdaga i 1787 av William Herschel. Den samla storleiksklassen er på 6,4 og han ligg kring 10 000 lysår frå jorda, i Persevs-armen av Mjølkevegen. Det mest markante medlemmet er dobbeltstjerna Phi Cassiopeiae, som ligg langt nærmare, mellom 1000 og 4000 lysår unna. NGC 457 er forholdsvis rik på stjerner. Han er ein Shapley-klasse e- og Trumpler-klasse I 3 r-hop. Han er konsentrert mot sentrum og ligg utanom stjernefeltet. Han inneheld meir enn 100 stjerner, som varierer stort i lysstyrke.