cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euler
Euler er eit slektsnamn frå Tyskland og Sveits.
Midtvinterdagen
Midtvinterdagen, òg kalla juleblot, midtvinterblot, jól, torreblot og hökunótt, er på primstaven avmerkt den 12. januar, fordi denne datoen fell midt mellom vinternatt 14. oktober og sommarmålsdagen 14. april. Merket for dagen ei ei skore tvers over flatsida på primstaven.
Grunnen til at dagen er avmerkt, er at han var ein viktig høgdag for dei heidenske vikingane, som blota (ofra) på denne dagen. Dei drakk òg øl og festa i om lag tre dagar.
Det er ikkje kjend nøyaktig kvifor ein blota på midtvinterdagen, men det kan ha vore som motvekt til den mørke vinteren, for å sørga for å få i seg nok mat og næring i mørketida, eit ritual for god grøde, eller noko anna.
Inguri
Elva har sitt utspring høgt i Kaukasusfjella nær det høgaste fjellet i Georgia, Sjkhara, og snor seg gjennom fjelldalane mot nordvest før ho snur sørvestover og munnar ut i Svartehavet nær Zugdidi.
Etter den georgisk-abkhasiske konflikten (1992-1993) har både Georgia og Abkhasia troppar langs elva. Russland har òg fredsbevarande styrkar her. Det einaste lovlege kryssingspunktet er den 870 meter lange Inguribrua, som vart bygd av tyske krigsfangar frå 1944 til 1948. Det finst òg fleire ulovlege overgangar over elva.
Elva spelar ei viktig rolle i georgisk kraftproduksjon. I 1988 vart Inguridemningen bygd med ei høgd på 240 meter. Dette er den største konstruksjonen i Kaukasus. Han har ein kapasitet på 1,1 millionar kubikkmeter vatn, og vasskraftverket produserer 4,5 millionar kW energi per år, om lag 40 % av den nasjonale energiproduksjonen. Kapasiteten er 1 300 megawatt.
Esbo
Esbo, /'ɛsbɔ/, (finsk Espoo) er ein by i landskapet Nyland i Södra Finlands län i Finland. Esbo ligg ved Finskebukta og grensar i aust til Helsingfors og Vanda, i vest til Kyrkslätt og i nord til Vichtis og Nurmijärvi. Grankulla dannar ein enklave inni Esbo. Esbo er den nest største byen i landet med omkring 235 000 innbyggjarar (2007).
Historie
I 1920 hadde Esbo 9 000 innbyggjarar, av dei hadde 70 % svensk som morsmål, og 75 % arbeidde innom jordbruket. Villastrøket Grankulla vart skild frå Esbo landskommun i 1920. På 1940- og 1950-talet byrja Esbo å vekse kraftig som ein forstad til Helsingfors, og landsbygdkommunen voks til ein handels- og industristad. Esbo vart kjøpstad i 1963 og fekk bystatus i 1972. Esbo voks frå 22 000 innbyggjarar til 210 000 mellom 1950 og 2000. I dag bur det cirka 20 000 svensktalande i Esbo, dvs. i underkant av 9 % av folkesetnaden.
Næringsliv
Nokia har hovudkontoret sitt i Esbo. I og med at Tekniska högskolan ligg i byen har det også vakse opp ein sterkt IT-industri, med diverse programvarefirma. Også heisprodusenten Kone har hovudkontoret sitt i byen.
Bydelar
Esbo er inndelt i 7 storområde og 55 bydelar. Esbo har ikkje noko eigentleg sentrum, i staden har byen fem skilde sentra:
Stor-Alberga
Karabacka | Kilo | Dalsvik | Alberga | Fågelberga | Klappträsk | Smedsby | Gröndal
Stor-Hagalund
Gäddvik (Esbo) | Bredvik | Mankans | Ängskulla | Otnäs | Norra Hagalund | Hagalund | Westend
Stor-Mattby
Hemtans | Mattby | Olars
Stor-Esboviken
Esboviken | Kaitans | Ladusved | Nöykis | Bastvik | Sökö | Sommaröarna
Stor-Köklax
Esbo centrum | Gumböle | Högnäs | Träskända | Björnkärr | Karvasbacka | Stadsberget | Kolmpers | Kurängen | Morby | Nupurböle | Noux | Siikajärvi | Gamla Noux
Norra Esbo
Bodom | Kalajärvi | Gunnars | Lahnus | Lakisto | Luk | Nipert | Grundbacka | Rödskog | Gammelgård | Vällskog
<!-- Några byar og områden i kommunen är Backby (fi. Pakankylä), Bergans (en del av Alberga, fi. Perkkaa), Björkmankans (del av Norra Hagalund, fi. Koivu-Mankkaa), Björnholm (en udde i Westend, där motorvägen Västerleden går, fi. Karhusaari), Boställsbacken (del av Alberga, fi. Puustellinmäki), Bruksstranden (del av Bredvik, fi. Ruukinranta), Bölsby (fi. Pyöli), Estmalmen (del av Nöykis, fi. Eestinmalmi), Fölisholmen (holme, fi. Varsasaari), Karlö (en ö, fi. Miessaari), Kytö (uttalas tjy:tö, holme), Kytökäringen (skär), Lövöarna (holmar, fi. Lehtisaaret), Mössenholmen (en holme, fi. Vehkasaari), Niemis (fi. Niemelä), Storhoplax (fi. Iso Huopalahti), Tvihjälp (holme), Urberga (fi. Vuorela).
Vägar
Åboleden Västerleden Ring III Ring I Ring II Åbovägen Vichtisvägen
Kollektivtrafik
Tåg
Kustbanan går genom Esbo og trafikeras med pendeltåg Västmetron är under planering
Sport
Esbo har ett ishockeylag som heter Espoo Blues. Säsongen 2007-2008 tog sig laget til final i elitserien, men fick til slut nöja sig med en andraplats. Inom juniorishockeyn finns det många lag som utmärkt sig. Espoo Blues damlag har vunnit FM 7 år i rad, men år 2006 blev denna svit bruten. Esbo har också många fotbollsorganisationer som FC Kasiysi, EPS og FC Honka. Av dessa spelar enbart FC Honka i Tipsligan. Flera klubbar ägnar sig åt friidrott, bland andra EIF. Två paddlingsklubbar, Canoa og Espoon Eskimot är verksamma i Esbo og tre segelföreningar, EPS, Espoon Merenkävijät og ESF, vilka haft seglare med internationella framgångar.
-->
Hagesandbie
Hagesandbie (Andrena haemorrhoa) er ei gravebie i slekta sandbier. Ho er lite kresen i matvegen og er ofte å finna på hestehov og løvetann. I Noreg er ho ei av dei vanlegaste sandbiene og byrjar tidleg om våren. Ho har ei høvesvis lang flygetid og kan finnast på vengene til enden av juni.
Musica ficta
Musica ficta er eit musikkteoretisk prinsipp for teiknsetjing, som er rekna som opphavet til bruken av forteikn i musikknotasjon. Nemninga var i bruk frå 1100-talet til om lag 1600, og tydde alle tonehøgder som låg utanfor det noterte Musica recta eller Musica vera. Systemet tok utgangspunkt i den guidonske handa.
Musica ficta var nytta for å unngå dissonerande tonetrinn som tritonus. Dette innebar ofte ein fleksibel leietone eller kvart. Slik valde songaren å senkje tonen frå H til B for å unngå skjerande dissonans om motsongaren song ein F. Oftast er Ficta-tonen markert ved ein liten b eller ein kross over den gjeldande tonen, ikkje som i dag framfor han. Ficta gjeld etter prinsippet mi contra fa, noko som inneber at det er ein halv tone mellom tonene mi og fa (E og F). Når utgangstonen (Ut) var F, som i ein lydisk skala, vart fa ein halv tone for høg, og tritonus kunne bøtast ved å senkje Fa eit halvt tonesteg. Difor ser ein ofte at det står to gonger B i tetrakordar på denne staden, B molle og B durum (opphavet til B og H i moderne teiknsetjing).
Kotrag Nunatak
Kotrag Nunatak (Nunatak Kotrag) er ein kjenneleg, klipperik topp på 290 m som stikk opp av Murgashbreen på Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Han vart kalla opp etter khan Kotrag, som grnunla Kongedømet Volga Bulgaria på 600-talet evt.
Fjellet ligg 540 moh sørvest for Lloyd Hill, 1,47 km aust for Telerig Nunatak og 970 m vest for Altsek Nunatak.
Innerbergssalen
Fjellet Innerbergssalen ligg langsetter vestsida av øya Stabblandet på ytre Nordmøre og er med sine 908 moh. det høgste fjellet i tidlegare Tustna kommune.
Fylkesveg 651
I 1999 vedtok regjeringa at den framtidige stamvegen (E39) mellom Nordfjord og Volda skal gå mellom den vestre delen av Hornindal og Austefjord i Volda. Byggestart for vegen var i januar 2009. Når denne vegen vert ferdig i 2012, vert riksveg 651 på nordsida av Austefjorden/Voldafjorden ein del av E39.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Kodori
Kodori (abkhasisk Кәыдры, Kwydry; georgisk კოდორი, Kodori) er den nest lengste elva i Abkhasia, den sjølvstyrte republikken i Georgia. Ho har sitt utspring der elvane Sak'en og Gvandra renn i hop.
Elva renn gjennom Kodoridalen.
Talet 64
Talet 64 (sekstifire) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 63 og før talet 65.
Ordenstalet som svarar til talet sekstifire er sekstifjerde (64.).
Fylkesveg 5890
Fylkesveg 5890 i Møre og Romsdal går mellom Lauvstad og Folkestad i Volda kommune. Vegen er 42,6 km lang. Mesteparten av vegen går rundt Dalsfjorden.
Frem til 2019 vart vegen nemnd fylkesveg 40.
Det jødiske året
Det jødiske året er eit kombinert sol-/måneår — det vil seie at månadene blir rekna ut frå månefasar, og at justeringar er innlagde over tid for å sikre samsvar med solåret og årstidene.
Pointe de Drône
Pointe de Drône er eit fjell i Wallis Alpane på grensa mellom Sveits og Italia.
Det jødiske året
Det jødiske året har desse månadene:
Opphavleg vart månadene referert til med nummer («den sjuande månaden»), med unntak av den første månaden som er månaden for pesah (jødisk påske); denne månaden vart allereie i Mosebøkene kalla abíb. Dei noverande månadsnamna vart tekne i bruk under det babylonske eksilet.
Reichstag
Reichstag (Riksdagen) var namnet på parlamentet i det tysk-romerske riket, og etter den tyske riksgrunnleggjinga i 1871 på det tyske parlamentet fram til det med den nye konstitusjonen i 1949 vart omdøypt til Bundestag (Forbundsdagen).
Smoking Kills
Smoking Kills er debutalbumet til musikkgruppa The Disciplines.
Fyrste singel frå albumet er «Best Mistake», som nådde opp som #1 på dei norske topplistene i 2007.
Imarsundet
Imarsundet er eit sund mellom Stabblandet og Ertvågsøya i Aure kommune på ytre Nordmøre. I nord munnar sundet ut i Trondheimsleia, og i sør i Vinjefjorden. Fram til 2007 var det ferjesamband (Møre og Romsdal Fylkesbåtar) mellom Aukan–og Vinsternes, ved nordenden av Imarsundet. Frå 2007 er det bru over Imarsundet; sjå Imarsundprosjektet.
Nahalin
Nahalin, òg skrive Nahhalin, Nahhaleen eller Nahaleen, (arabisk نحالين ) er ein palestinsk landsby i Betlehem guvernement, sørvest for Betlehem på Vestbreidda. Ordet nahaleen er arabisk for dei som samlar honning frå bier. Landsbyen var kjend for biehald og det finst framleis mange bikubar i Nahalin i dag. Landsbyen er òg lokalt kjend for mandlane sine og oliventre, vindruer, persille og grønsaker, hovudsakleg lauk og bønner.
Historie
Ein har funne bysantinsk keramikk ved landsbyen.
Dagens Nahalin vart bygd i ruinane av ein mellomalderlandsby. I 1596 stod Nahalin oppført i osmanske skattelister som ein del av Quds nahiya i Quds liwa. Han hadde eit folketal på 40 muslimske hushaldningar og 16 kristne hushaldningar. Han betalte skattar av kveite, bygg, druesirup eller melasse, og geiter eller bikubar.
Den franske oppdagaren Victor Guérin vitja landsbyen i 1860-åra, og han skildra han som «eit virvar av små hus», med tobakksplantasjar kring. I 1883 skildra Palestine Exploration Fund landsbyen i Survey of Western Palestine som «ein mellomstor landsby, på ein slags naturleg terrasse nedanfor ein rygg, med ein stor dal i nord. I nord ligg det ei kjelde i dalen. Det ligg òg ei kjelde i sør. I aust ligg ein Mukam, med to store eiketre, heilag for Haj 'Aleiyan.»
I folketeljinga i 1922, utført av Dei britiske mandatstyresmaktene, hadde Nahhalin eit folketal på 316, fire kristne og 312 muslimar. I folketeljinga i 1931 var folketalet i Nahhalin 440, (tre kristne og resten muslimar), i 98 busette hus.
I 1945 var folketalet i Nahhalin 620, alle arabarar, som eigde 16 144 dekar land i følgje ei offisiell landmåling. Av dette var 1 068 dekar var plantasjar og irrigert land, 4 659 for korn, medan 63 dekar vart utbygd (urbant) land.
Etter 1948
Den 28. mars 1954 utførte israelarar eit raid mot ein base for den arabiske legionen 4 kilometer utafor Nahalin. Dei israelske styrkane bommba på basen og plasserte sprengladningar og øydela sju hus i landsbyen, mellom anna moskeen medan fem personar i nasjonalgarden, tre i legionen og ei kvinne vart drepen, medan 18 sivile, inkludert kvinner og barn, vart skadde.
Beckerøya
Beckerøya (russisk Остров Беккера eller Ostrov Bekkera) er ei øy i Frans Josefs land i Russland.
Beckerøya er lang og smal og har ei lengd på 14 km frå aust til vest. I snitt er ho 3 km brei. Beckerøya ligg like sør for Rainerøya.
Den austlege halvdelen av øya er isfri. Det høgaste punktet er 165 meter over havet, ikkje langt frå det austlegaste neset kalla Mys Galkovskogo.
Beckerøya er kalla opp etter den tyske sivilingeniøren og entomologen Theodor Becker (1840 - 1928). Becker skreiv om insekt i Nord-Sibir under den russiske polarekspedisjonen til baron Eduard von Toll i 1900-1903.
Psou
Psou (georgisk ფსოუ, russisk Псоу) er ei elv vest i Kaukasus, og renn nedover den sørlege sida av Store Kaukasus og dannar grensa mellom Abkhasia, den sjøvstyrte republikken i Georgia, og Russland. Elva munnar ut i Svartehavet. Ho har ei lengd på 57 km og eit nedslagsfelt på om lag 420 km². Psoudalen grensar til fjellkjeda Gagra i Abkhasia i aust.
Lyutitsa Nunatak
Lyutitsa Nunatak (Nunatak Lyutitsa) er ein nunatak med ei høgd på 430 moh som stikk opp av isen i Breznik Heights på Greenwich Island i Antarktis. Han ligg oppom Musalabreen i nord, aust, og sør.
Fjellet er kalla opp etter mellomalderfestninga Ljutitsa i Rodopifjella i Bulgaria.
Fjellet ligg 1,81 km vest-sørvest for Ilarion Ridge, 2,56 km nord for Momchil Peak og 1,08 km nord for Vratsa Peak.
Åge Aleksandersen
Åge Aleksandersen er ein norsk rockeartist (songar, gitarist, låtskrivar og musikkprodusent). Han byrja karrieren sin som ein sentral artist i Prudence frå 1968 til 1975, der han var ein av opphavsmennene til den såkalla trrønderrocken gjennom at han song på dialekten sin. Seinare har Åge Aleksandersen vorte svært kjend som soloartist med støttebandet Sambandet, som han starta i 1976.
I 1980 deltok Åge Aleksandersen i norsk Melodi Grand Prix, der han kom på andreplass med songen «Bjørnen sover», som var ein kritikk av at Sovjetunionen invaderte Afghanistan. Det var med albuma Ramp (1980) og Dains med mæ (1982) at han fekk gjennombrotet sitt, og den mestseljande plata hans er Levva livet frå 1984. Totalt har han selt nesten 1,5 millionar plater, og omtrent alle albuma hans sidan 1980 har selt til gull.
Åge Aleksandersen er i dag ein av dei mest populære rockemusikarane i Noreg, og han har hatt eit breiare publikum og ein lengre karriere enn dei fleste andre i norsk rock. Han har fått fleire spellemannsprisar, mellom andre heidersprisen for 1981 og for 2006.
Pointe de Tourtemagne
Pointe de Tourtemagne er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Provinsen Brindisi
Provinsen Brindisi (italiensk Provincia di Brindisi) er ein provins i regionen Brindisi i Italia. Hovudstaden er byen Brindisi og omgjeve av vingardar og artisjokkjorde er byen ei stor hamn i Sør-Italia. Han har eit areal på 1 839 km² og totalt 402 093 innbyggjarar (2001). Det er 20 kommunar i provinsen.
Kathrin Ullrich
Kathrin Ullrich er ein tysk tidlegare langdistanseløpar frå Annaberg-Buchholz som i 1987 vann VM-bronse og i 1990 EM-sølv på 10 000 meter.
Aktiv
Ullrich sprang inn til bronse på 10 000 meter under verdsmeisterskapen 1987 i Roma, 5,5 sekund etter vinnaren Ingrid Kristiansen og knapt 2 sekund attom Jelena Zjupijeva som representerte Sovjetunionen. Ullrich si tid, 31.11,3, var tysk rekord. Året etter vart ho nummer fire på same distansen ved Sommar-OL i Seoul. I 1989-sesongen vart Ullrich med eit løp på 14.59,0 den fyrste tyske kvinneløpar under 15 minutt på 5 000 meter.
Ved europameisterskapen 1990 i Split måtte Ullrich sjå seg slått i spurten på 10 000 meter av sovjetiske Jelena Romanova som tok gull. Den 30. juni 1991 i Frankfurt vann Ullrich milløpet i europacupen for landslag på tida 31.03,6, ny tysk rekord. To månader etter enda ho på fjerdeplassen på distansen ved VM i Tokyo. Halvtanna veke seinare forbetra ho den 10. september den tyske rekorden på 5 000 meter til 14.58,7 ved eit stemne i Berlin. Og i EM 1994 i Helsinki måtte ho på ny ta til takke med ein fjerdeplass på mila.
Ullrich var frå 1987 til 1990 austtysk meister på såvel 3 000 meter som på 10 000 meter. Frå 1991 til 1996 vart ho kvart einaste år tysk meister på 10 000 meter.
Innvandring
Innvandring viser til det å kryssa statsgrenser for å busetja seg i eit anna land enn det ein tidlegare har budd i. Omgrepet «innvandrar» kan dermed visa til menneske som har vandra inn i eit land og i nokre høve også til etterkomarar etter dei. Vandring mellom ulike samfunn har eksistert sidan før det blei oppretta statsgrenser, men ulike område har hatt ulike mengder og typar innvandring til forskjellige tider. Mottakarsamfunn har veksla mellom å oppmuntra til og avgrensa eller prøva å stoppa innvandring.
Kongedømet Valencia
Kongedømet Valencia (Regne de Valencia på valenciansk) var eit kristent kongedøme på austkysten av Den iberiske halvøya og låg under kongemakta Aragón. Då kongemakta Aragón oppstod som ein personalunion med kongemakta Castilla og danna Kongedømet Spania, vart Kongedømet Valencia ein del av Det spanske monarkiet.
Kongedømet Valencia vart formelt skipa i 1237 då den mauriske taifaen Valencia vart erobra under reconquista. Kongedømet vart avskaffa av Filip V av Spania i 1707 med Nueva Planta-resolusjonen etter den spanske arvefølgjekrigen.
Medan det eksisterte hadde Kongedømet Valencia sine eigne lover og institusjonar (Furs de València) som gav dei breitt sjølvstyre både i kongemakta Aragón og seinare i Kongedømet Spania.
Grensene og identiteten til dagens spanske autonome region, regionen Valencia, er i stor grad basert på det tidlegare kongedømet.
Innvandring
Definisjonar
Innvandring er ein del av det allmenne fenomenet migrasjon eller vandring. Innvandring er da det same som immigrasjon, mens det sett frå andre sida er utvandring, emigrasjon. Same mennesket (migrant) er da både innvandrar og utvandrar etter kva synsvinkel ein ser det frå. «Nettoinnvandring» er eit omgrep som viser til talet på innvandringar minus utvandringar i eit land.
Kven ein definerer som innvandrar kan variera. Ein skil ofte mellom innvandring og grensekryssing med kortare opphald som mål, til dømes ved turisme, utdanning, korte arbeidsopphald eller andre vitjingar, men enkeltpersonar kan gå mellom dei ulike kategoriane slik at eit fullstendig skilje kan vera vanskeleg. Generasjonsmessig avgrensing kan også vera ulik. I sine norske innvandringsstatistikkar reknar har Statistisk Sentralbyrå veksla mellom å rekna utanlandskfødde og «personar busette i Noreg som anten har innvandra sjølv eller er fødde i Noreg med innvandrarforeldre» (også kalla førstegenerasjons- og andregenerasjonsinnvandrar) som innvandrarar. U.S. Census Bureau skil berre mellom foreign born (utanlandskfødd) og native (innfødd). I visse land kan ein rekna nokre grupper innbyggjarar som innvandrarar, og i nokre høve også statslause, sjølv om dei har budd der i generasjonar.
Innvandrar kan også delast inn i grupper på ulike grunnlag. Rettsleg kan ein skilja mellom innvandrarar som tek seg inn eller buset seg i eit land ulovleg og innvandrarar som har lovleg opphald, til dømes ved at dei har permanent opphaldsløyve eller statsborgarskap i landet dei bur i. Ein kan skilja ut frå grunnlaget dei har for å ha vandra, og dela inn i flyktningar, asylsøkjarar, arbeidsinnvandrarar og familieinnvandrarar. Ein kan også ut frå opphavsland eller -område, til dømes norsk-pakistanarar, Hispanics i USA, eller setja skilje mellom vestlege og ikkje-vestlege innvandrarar.
Tal
Den internasjonale organisasjonen for migrasjon (IOM), med tal frå Dei sameinte nasjonane, reknar med at rundt 214 millionar menneske i 2008 budde i eit anna land enn dei var fødde i. Dei utgjorde rundt 3 % av alle innbyggjarane på jorda, og kunne dermed ha vore verdas femte folkerikaste land. Talet i 2000 var rundt 150 millionar.
I 2010 reknar ein med at landa med høgast del nettoinnvandring (innvandring minus utvandring) i høve til folketalet var Dei sameinte arabiske emirata, med 21,71 %, Caymanøyane (16,09) og Kuwait (15,65). Av større land låg Australia på 11. plass med 6,13 % og Canada på 12. med 5,64 %. Noreg var nummer 40 med 1,70 % innvandrarar blant innbyggjarane.
Sidan andre verdskrigen har Noreg hatt aukande innvandrartal. Innvandringsstoppen i 1975 gjorde at ein ikkje kunne slå seg ned i landet utan vidare, men moglegheit til visse typar arbeidsinnvandring, familiegjenforeining, avtalar med andre land i Norden og EU og internasjonale forpliktingar til å ta imot flyktningar og asylsøkjarar gjorde at landet likevel hadde mange innvandrarar. Statistisk Sentralbyrå sine tal for innvandrar i Noreg (der barn av utanlandsfødde er tekne med) var i 2010 over 552 000. Dei tre viktigaste opphavslanda var Polen, Sverige og Pakistan (eller Tyskland, om ein ikkje tek med barn av innvandrarar). 35 % av innvandrarane hadde norsk statsborgarskap.
Innvandringsmønster
Eit land kan trekka til seg innvandring av ulike grunnar. Det kan bli sett på som å ha betre livsvilkår enn andre land, vera økonomisk betre stilt, eller vera høveleg plassert geografisk. Ofte kan ein vandra frå eit land til eit anna ganske enkelt fordi dei ligg geografisk, gjerne også kulturelt nær kvarandre, som landa i Norden eller mellom Australia og New Zealand. Innvandring kan også påverkast av etablerte mønster, til dømes ved at ein flytter etter vener eller familie, eller at ein følgjer ruter folk ein kjenner har teke. Innvandringsmengder til eit område har også noko med tilhøve i avsendarland å gjera, som krig, nød eller undertrykking. Betre stilte naboland til vanskelegstilte område får dermed ofte store tal innvandrarar. Den samla verknaden av desse faktorane blir kalla push-pull, 'dytt-trekk'. Men ein kan også vandra motsett veg, til dømes for å arbeida med bistand, misjonering eller forretningar.
I kolonisamanheng vandra gjerne folk frå kolonimakter til område dei herska over under kolonitida, før straumen snudde og folk frå koloniane vandra inn til «moderland» som Storbritannia, Frankrike og Nederland. Denne bakgrunnen har gjeve ei stor grad av «sør til nord»- (og «aust til vest»-) innvandring der innvandrar frå u-land søkjer seg mot rikare land som ofte ligg lengre nord, men det finst også «nord til sør»-innvandring der nordbuar buset seg i land med varmare klima, som Frankrike, Spania eller Thailand. Innvandringsstraumar kan også kryssa kvarandre, og høg innvandring kan ofte også medføra høg utvandring.
Moglegheita til å reisa speler også inn på vandringa. Til dømes har utviklinga av langtgåande seglskip, større dampskip og seinare flytrafikk innverka på vandringsmønster gjennom historia. Etter byrjinga av oppdagingstida har land i «Den nye verda», Amerika, og andre område som opna seg for skipsfart fått mykje innvandring frå «den gamle» fordi ein ofte meinte det var lettare å slå seg opp der (jamfør «den amerikanske draumen»). Auka tilgang på flytransport har gjort det enklare å reisa langt, og har spela inn i vandringsauken frå siste halvdel av 1900-talet.
Kulturmøte
Vandring medfører møte mellom meir eller mindre ulike kulturar. Innvandrarar som kjem til eit nytt land vil ofte måtte tilpassa seg lokale reglar og skikkar, læra språket og kulturen i det nye landet. Dette blir kalla integrering. Om innvandrarane går heilt opp i det nye samfunnet slik at ein ikkje kan skilja mellom nye og gamle innbyggjarar, seier me at dei er blitt assimilerte. Slike innvandrarar kan gå heilt opp i dette samfunnet og berre minnast gjennom til dømes utanlandsklingande namn. Andre kan prøva å unngå assimilasjon og/eller integrering ved å halda på mykje av sin gamle kultur og ha ein eigen identitet, som til dømes amish i USA, hansatyskarar i Bergen eller nordmenn busette i Spania. Større innvandrargrupper og etterkomarane deira kan i nokre høve kan dei bli som eiga folkegruppe i det nye landet sitt, til dømes norske kvenar, indiske siddiar eller newzealandske pākehā.
Samfunnet som tek imot innvandring vil ofte også endrast av innvandrarane. Det kan ta til seg nye ord, matretter, kulturuttrykk eller andre skikkar. I Noreg fekk til dømes tyske innvandrarar stor innverknad på språket frå om lag 1200-talet, medan matretten kebab blei innført av innvandrarar frå Midtausten på andre halvdel av 1900-talet. I USA innførte jødiske innvandrarar det populære bakverket bagel i løpet av 1900-talet, medan tyske innvandrar var med på å utforma filmsjangeren film noir på 1940-talet. Innvandring har også vore særs viktig i historia til storbyar som London, New York, Paris og Singapore.
Syn på innvandring
Til tider kan det oppstå mistru mellom ei gruppe som nyleg er komen til eit land og tidlegare busette. Mistrua kan gå begge vegar, og kan til dømes bygga på at dei innfødde meiner nykomarane tek ressursar som rettmessig høyrer til dei, at dei truger kulturen på staden eller liknande. Innvandrande kan på si side føla seg forskjellsbehandla eller framandgjorte. Dette kan føra til større eller mindre uro i samfunnet, og kan ved nokre høve føra til politiske eller fysiske handlingar som demonstrasjonar eller opptøyar.
Men medan oppfattingar som at ein stad tek imot for mange eller for krevjande innvandrarar kan gje konfliktar, finst det også mange som ser fordelar med innvandring. Innvandrarar kan tilføra eit samfunn arbeidskraft og ny kunnskap, frå tyske bergverksfolk i Noreg på 1600-talet til internasjonal flyt av utdanna fagfolk som akademikarar og helsepersonell frå 1900-talet av. Innvandrarar kan oppleva ulike forbetringar i høve til staden dei kom frå, til dømes betre arbeidstilhøve, større tilgang på jordeigedom, eller betre livskvalitet på anna vis. Medan ein del tidlegare innbyggjarar kan mislika nye kulturuttrykk, som problematiseringa av hidjabbruk i ulike land i Europa på 2000-talet viste, er det også mange som set pris på eit meir fleirkulturelt samfunn. Innvandrarar kan sjå på den fleirkulturelle opplevinga som både frustrerande og verdifull.
Syn på innvandring kan vera ulike mellom samfunn og over tid, over tid og ut frå samanheng. Nokre land har brukt innvandring til nasjonsbygging, til dømes Australia og USA, og har dermed lenge stått for eit positivt syn på (nokre former for) innvandring. Andre land har tradisjonelt vore meir avvisande, som Japan og Korea. Dette kan endra seg gjennom tidene. Mot slutten av 1900-talet byrja både USA og Australia gjera det vanskelegare å vandra inn i landa for visse grupper, medan Japan og Sør-Korea mjuka opp sine reglar for innvandring og statsborgarskap.
I ei norsk undersøking frå 2008 var nordmenn meir positive til innvandrar og innvandring generelt enn dei hadde vore i 2002. Ein fann samstundes ulike syn innan ulike grupper, til dømes etter alder. I ei europeisk undersøking frå 2005 var fleirtalet av grekarar negativt innstilte til innvandrarar når det gjaldt kultur, økonomi og livskvalitet, medan fleirtalet av luxembourgarar og spanjolar meinte dei var gode for økonomien. Fleirtalet av svenskar meinte dei gjorde landet til eit betre land å bu i, medan fleirtalet av svenskar, finnar, luxemburgarar, polakkar og sveitsarar meinte dei gjorde kulturen i landet rikare.
Styring av innvandring
Medan eit land neppe kan påverka alle faktorane som fører til innvandring dit, har mange statar prøvd å oppmuntra til, forma eller stoppa innvandring. Oppmuntring til innvandring kan retta seg mot moglege innvandrarar i andre land, eller mot å få folk som har vandra inn i eit land til å bli verande. Kampanjar og tilbod om gode som gratis eller billig jord, reisestøtte eller tilrettelegging for innvandrarane, til dømes ved å hjelpa dei med å læra språk og finna arbeid, kan oppmuntra dei til å vandra inn eller slå seg ned for godt. Ordningar som gjer det lovleg å vandra inn for nye grupper kan gje auke i talet på innvandring, som då utvidinga av EU i 2004 gav innbyggjarane i nye medlemsland moglegheit til å slå seg ned i heile EU/EØS-området. Straks etter auka vandringa av særleg litaurarar og polakkar til vestlegare medlemsland.
Forsøk på å stoppa eller redusera innvandring kan gå ut på å bruka fysiske stengsel, som patruljering av grensene og grensegjerde, eller byråkratiske, som ved å gjera det vanskeleg eller umogleg å få visum for å koma inn eller slå seg ned i landet, innføra kvotar, testar, poengsystem eller andre kriterium som skal styra talet og typen av innvandrarar.
Einstein
Einstein er eit askenasisk-jødisk slektsnamn.
Bajdukov
Bajdukov er 12 km lang og opp mot 3 km brei i nordvest.
Øya er eit av få område der nordstarik vert rekna som vanleg.
Administrativt høyrer øya til Khabarovsk kraj.
Historie
Øya er kalla opp etter den sovjetiske piloten Georgij Bajdukov som var kopilot på Antonov ANT-25-flyet som 20. juli 1936 flaug frå Moskva og over Frans Josefs land, Severnaja Zemlja, Petropavlovsk-Kamtsjatskij og Khabarovsk. Flyet landa 56 timar og 20 minutt seinare på øya Udd etter å ha reist 9374 km. Denne direkte flyturen vart kalla «Stalinruta» etter Josef Stalin.
Googol
Ein googol eller gogol er talet 10100 som er det same som 1 med 100 nullar bak.
Talet vart skildra i boka Mathematics and the Imagination frå 1940 av dei amerikanske matematikarane Edward Kasner og James R. Newman. Ordet oppstod i 1938 då Kasner spurte den ni-årige nevøen sin Milton Sirotta om eit høvande namn på eit ufatteleg stort tal.
I røynda er ingenting er så stort at det kan skildrast med ein googol. Derfor har talet heller ikkje mykje betydning i matematikk. Talet på elementærpartiklar i det kjente universet er omtrent 2,5 x 1089 – mykje mindre enn ein googol som er 10100.
Nettsøkemotoren Google er kalla opp etter googolen.
Ein googol med siffer
10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000
Kronobiologi
Kronobiologi er eit vitskapleg felt der ein studerer periodiske (sykliske) fenomen i levande organismar og deira tilpassing til sol- og måne-relaterte rytmar. Desse syklusane er kjende som biologiske rytmar.
Kronobiologiske studiar omfattar mellom anna komparativ anatomi, fysiologi, genetikk, molekylærbiologi og åtferda til organismar.
Den viktigaste rytmen i kronobiologi er døgnrytmen, ein syklus på ca. 24 timar som viser seg i fysiologiske prosessar hjå planter og dyr. Andre rytmar, som tidevassryten, spelar også ei viktig rolle hjå mange organismar.
Bakgrunn
I 1960 handla det 25. årlege seminaret i kvantitativ biologi ved Cold Spring Harbor Laboratory i New York om biologiske klokker. I tiåra før hadde mange forskarar studert døgnrytmar uavhengig av einannen. Deltakarane var botanikarar, entomologar (insektforskarar), fysiologar, økologar, mikrobiologar og åtferdsbiologar, evolusjonære biologar og medisinarar. Dette møtet grunnla feltet kronobiologi; det var her desse vitskapskvinner og -menn skjønte at dei alle studerte det same fenomenet. Terminologi og metodar blei heretter samkjørde. Dei neste åra utvikla det seg to fraksjonar, èin leia av Franz Halberg som ville sjå på feltet frå ein medisinsk synsvinkel og éin leia av Colin Pittendrigh som hadde bakgrunnen sin i den evolusjonære og økologiske biologien. Pittendrigh blei vald til leiar av Society for Research in Biological Rhythms og grunnforsking på allslags organismar, plantar som dyr, følgde.
Aukan ferjekai
Aukan var eit ferjeleie på Stabblandet lengst nordaust i tidlegare Tustna kommune, som hadde ferjesamband til Vinsternes på Ertvågsøya i Aure kommune, Edøy i Smøla kommune og Forsnes i Hitra kommune.
Med Imarsundprosjektet, som erstatta ferjesambandet til Vinsternes, vart ferjeleiet for ferjesambandet til Smøla og Hitra flytta til Sandvika på Tustna.
Pointe de Vouasson
Pointe de Vouasson er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Anne Kristin Sydnes
Anne Kristin Sydnes var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet, fødd i Oslo.
Sydnes vart cand.polit. med hovudfag i statsvitskap. Ho var 1985-1995 forskar, og 1995-1997 assisterande direktør ved Fridtjof Nansens institutt. Frå 1997 var ho direktør i Statoil med spesialansvar for menneskerettsspørsmål og landanalysar.
I tida 17. mars 2000 til 19. oktober 2001 i Jens Stoltenberg si første regjering var Anne Kristin Sydnes statsråd i Utanriksdepartementet. Fram til 5. mai 2000 var embetet kalla statsråd med ansvar for bistandssaker (bistandsminister), deretter vart dette endra til statsråd med ansvar for utviklingssaker (utviklingsminister).
Ho var utanlandssjef i Kirkens Nødhjelp frå 2007.
Anne Kristin Sydnes var gift med diplomaten og Arbeidarparti-politikaren Jan Egeland, generalsekretæren for Flyktninghjelpen. Tidlegare var ho gift med næringslivsmannen og høgrepolitikaren Terje Osmundsen.
Tysso i Odda
Elva Tysso rann frå Ringedalsvatnet i Skjeggedal og ned dalen til Tyssedal og ut i Sørfjorden i Hardanger. I 1908 vart Tysso I kraftverk opna, og det var vatnet frå Tysso som dreiv kraftverket. Det vart slått tunnel med handmakt frå Vetlevatnet nedanfor Ringedalsvatnet, gjennom fjellet og fram til Lilletopp, der ei røyrgate førte vatnet ned til kraftstasjonen. AS Tyssefaldene bygde ut Tysso I, og den gamle kraftanlegget er no freda, det freda kraftanlegget blir i dag forvalta av Norsk Vasskraft- og Industristadmuseum. Vassføringa i Tysso er borte, og alt vatnet går i dag til den nye kraftstasjonen Oksla nede ved Sørfjorden, dette kraftanlegget er eigd av Statkraft.
Salash Nunatak
Salash Nunatak er ein nunatak på 220 m i Breznik Heights som stikk opp av øvre Wulfilabreen på Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Han ligg 400 m sørvest for toppen av Oborishte Ridge og 15 km vest for Nevlya Peak.
Fjellet er kalla opp etter busetnaden Salash nordvest i Bulgaria.
Bøfjorden i Herøy
Bøfjorden er ein fjord på austsida av Leinøya i Herøy i Møre og Romsdal. Fjorden er om lag 3 km lang og kjem sørover frå Rundafjorden i nord. Aust for Bøfjorden ligg Ulsteinfjorden og Hareidlandet.
Torvika er ei grend på vestsida av fjorden. I aust ligg Hatløya og litt lenger aust ligg Ulsteinvik i Ulstein kommune.
Fyrstedømet Catalonia
Fyrstedømet Catalonia (katalansk Principat de Catalunya, aranesisk Principautat de Catalonha; spansk Principado de Cataluña; fransk Principauté de Catalogne), frå latinsk Principatus Cathaloniae, er eit historisk område nordaust på Den iberiske halvøya, hovudsakleg i Spania, men med enkelte område heilt sør i Frankrike.
Fyrstedømet vart skipa då fleire grevskap vart samla som Marca Hispanica under reconquista, styrt av greven av Barcelona. Det vart seinare, i 1137, slått saman med kongemakta Aragón, og vart eit viktig medlem her.
Namnet «Fyrstedømet Catalonia» var i bruk fram til Den andre spanske republikken, då bruken av namnet vart forbode på grunn av den historiske tilknytinga til monarkiet. Namnet vert framleis stundom brukt.
Dua
Dua (frå latin Columba) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det ligg like sør for Den store hunden og Haren.
Stjerner
Dua er heller lyssvakt, og den mest lyssterke stjerna, Alfa Columbae, har berre storleiksklasse 2,7. Alfa Columbae er ei blåkvit star som tradisjonelt har blitt kalla Phact. Alfa Columbae ligg 268 lysår frå jorda. Den einaste andre namngjevne stjerna i Dua er Beta Columbae, som har namnet Wazn. Ho er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 3,1, 86 lysår frå jorda.
Dua er stjernebiletet som ligg ved solart antapeks - jorda (og sola) flyttar seg bort frå retninga til stjernebiletet når solsystemet flyttar seg gjennom rommet.
Stjernebiletet inneheld den galopperande stjerna μ Columbae, som truleg vart driven bort frå ι Orionis-systemet.
Djupromsobjekt
Det ligg ein kulehop i Dua, NGC 1851 som har storleiksklasse 7. Ho ligg 35 000 lysår frå jorda og er mogeleg å sjå i mellomstore amatørteleskop.
Gloria Siebert
Gloria Siebert, fødd Kovarik, g. Uibel, er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Aust-Tyskland til 1990, frå 1991 det samla Tyskland. Ho vann sølvmedaljen i 100 meter hekk både under VM 1987, Sommar-OL 1988 og EM 1990.
Ho slo gjennom internasjonalt i 1987-sesongen som Gloria Uibel med andreplass på 60 meter hekk ved innandørs-EM i franske Liévin. I VM-finalen 1987 i Roma gjorde ho sitt livs beste hekkeløp då ho vann sølv i 100 meter hekk på tida 12,44 sekund. Også i dei olympiske sommarleikane 1988 i Seoul tok ho sølvmedaljen på den korte hekken, då som Gloria Siebert etter ho hadde gifta seg oppatt. Medaljesamlinga i sølv vart komplett då ho i europameisterskapen 1990 i Split kneip andreplassen, hundredelen av eit sekund føre nummer tre i tevlinga.
Kjetil Tandstad
Kjetil Tandstad er ein norsk journalist og forfattar. Han var redaktør i avisa Dag og Tid i perioden 1976–1980. Mellom 1980 og 1982 var han redaksjonssekretær i Nynorsk Pressekontor. Seinare har han jobba i Sunnmørsposten. Attåt dette har han gjeve ut fleire bøker på ulike forlag.
Bakgrunnsstoff
Kjetil Tandstad. Det Norske Samlaget.
Skjervøy
Skjervøy (nordsamisk Skiervá, kvensk: Kierua) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Skjervøy kommune i Troms og Finnmark fylke. Tettstaden ligg på austsida av Skjervøya og har. Skjervøy har fiskeindustri, og er ei viktig fiskerihamn og tenesteseneter for fiskeflåten i Nord-Troms.
Frå tettstaden Skjervøy er det brusamband til Kågen, med vidare ferjefri kopling til fastlandet gjennom Maursundtunnelen (fylkesveg 866). Skjervøy har daglege hurtigruteanløp og godsbåtanløp, i tillegg til hurtigbåtsamband med Tromsø. Frå Skjervøy er det også ferjesamband til Arnøy og Laukøy. Næraste flyplass er Sørkjosen lufthavn i nabokommunen Nordreisa, om lag 30 minuttars køyring frå tettstaden.
Heine T. Bakkeid
Heine Torgersen Bakkeid er ein nordnorsk forfattar. Han debuterte i 2005 med Boblejim - Spesialagenten, ein humoristisk science fiction-roman for ungdom. Året etter kom vaksenboka Uten puls. I 2008 blei han nominert til Arks barnebokpris for romanen Hjerteknuseren.
Bakkeid vann Rivertonprisen i 2021, for kriminalromanen St. Avenger
Fjell i Finnmark
Dette er ei liste over dei 25 høgaste fjella i Finnmark med ein primærfaktor på minst 50 meter.
Abyssal
At noko er abyssalt eller abyssisk vil seia at det gjeld store havdjupner, meir enn 800-1100 meter under havoverflata. Abyssal kan omsetjast med «djuphavs-».
Dei sentrale Alpane
Dei sentrale alpane er hovudfjellkjeda i Dei austlege alpane, og inneheld nokre av dei høgaste fjelltoppane i den austerrikske delen av Alpane. Ho ligg mellom Dei nordlege og Dei sørlege kalksteinsalpane, som begge har ei anna geologisk samansetting. Fjellkjeda strekkjer seg frå Bernina-massivet i Graubünden i Sveits i vest og til dei lågare områda aust for Mura, som Hochwechsel i Steiermark.
Fjellkjeder i Dei sentrale Alpane (frå aust mot vest):
Ulsteinfjorden
Fjorden har innløp i nord mellom Vattøya i vest og Gåsneset i aust og endar ved Kloholmane og Hatløya i sør. Vest for Ulsteinfjorden ligg Bøfjorden på austsida av Leinøya.
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk (SIM) er ei avfalls- og attvinningsverksemd som held til i Svartasmoget på Fitjar. Dei er ansvarleg for avfallshandsaminga i kommunane Austevoll, Bømlo, Fitjar, Kvinnherad, Stord, Sveio og Tysnes. SIM vart skipa i 1990 og handsamar avfall frå 55 000 innbyggjarar og 15-20 000 hytteeigarar i desse kommunane. SIM opererer med eit tredunksystem i alle kommunane sine, ein dunk for matavfall (denne er valfri om ein sjølv vel å kompostere), ein for papiravfall og ein for restavfall.
Hovudanlegget i Svartasmoget opna i 1993. Avfallet frå dei medverkande kommunane vert køyrd hit og teke hand om. Ein har ei fylling for restavfall, ein komposteringsplass for matavfall og slam, i tillegg til lager- og administrasjonsbygg. Det er òg plassert ut bringepunkt for glas og hermetikkboksar rundt om i kommunane, og det er lagt opp til at ein kan sortere ut farleg avfall, elektronisk avfall, kuldemøblar, trevirke, metall, plast og hageavfall i tillegg til anna. Dette må derimot kvar enkelt bringe sjølv til næraste miljøstasjon.
SIM har to dotterselskap, SIM Næring AS og SIM Transport AS, som har eigne styre og generalforsamlingar:
Deponiet
Sjølve deponiet vert drive slik at ein berre tømmer avfall i avgrensa område av deponiet som så vert pressa saman av ein kompaktor (bulldosarliknande køyretøy). Dette vert gjort for å hindre sjølvtenning, unngå skadedyr og fuglar, og redusere luktulempen, i tillegg til at ein får plass til meir avfall. Ei open celle vert minimum dekt til ein gong i veka for å hindre flygeavfall, redusere lukt og for å betre utsjånaden til deponiet.
Panagyurishte Nunatak
Panagyurishte Nunatak (Nunatak Panagyurishte) er ein nunatak på 150 moh som stikk opp av Yakorudabreen på Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Fjellet er kalla opp etter byen Panagjurisjte sentralt i Bulgaria.
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk
Sigevatn
Nedbrytingsprossessar i avfallet fører til forureina vatn som potensielt kan sige ned i grunnvatnet. Derfor er det bygd eit nettverk av røyr og kanalar under deponiet, som fører sigevatnet til eit reservoar eller fangdam, som er omgjeve av fjell slik at det ikkje renn vidare til områda utanfor deponiet. Frå reservoaret vert vatnet ført via røyr til 70 meters djup i Stokksundet, mellom Stord og Bømlo. Det vert teke kontroll av sigevatnet 12 gongar i året og vassdraga og grunnvatnet i nærleiken vert kontrollert fleire gonger i året. I tillegg vert det gjort ei miljøgransking i Stokksundet kvart fjerde år.
Panagyurishte Nunatak
Panagyurishte Nunatak ligg 2,8 km sør for Crutch Peaks, 3,4 km vest-sørvest for Sevtopolis Peak og 1,38 km nordaust for Kerseblept Nunatak.
Konsonant
Konsonantar eller medlydar er i fonetikken lydar i talespråket som er slik at luftstraumen treffer på ei eller fleire hindringar på vegen frå lungene til munnen eller nasen. Det vil seie at til dømes t og v er konsonantar, medan a og o ikkje er det.
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk
Kompostering
Alt matavfall i dei sju kommunane vert køyrt til ein komposthall i Svartasmoget. Her vert det blanda med strø og lagt i rekkjer, som det vert blåst luft under. Etter tre-fire månader er komposteringsprossessane fullført og resultatet er mange tonn med mold, som vert seld ut igjen til abonnentane.
Konsonant
I fonologien er hovudregelen at ein konsonant ikkje er stavingsberande. På det grunnlaget kan ein seie at n på norsk som regel er ein konsonant. Den norske j-en blir i mange variantar av norsk uttala akkurat som ein kort i, som er ein vokal. Men likevel blir han rekna for å vere ein konsonant (eller stundom for ein halvvokal), sidan han ikkje er stavingsberande.
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk
Kompostering
I tillegg til matavfall samlar SIM òg kloakkslam frå slamtankar som ikkje er knytte til det kommunale nettet. Dette vert transportert til Svartasmoget for kompostering.
Bergensboset
Medan Bergen kommune bygde nytt forbrenningsanlegg i Rådal tok Svartasmoget imot alt avfall frå Bergen mellom oktober 1995 og september 1999. Avfallet vart køyrt i trailer på trailer kvar einaste vekedag. Dette tente selskapet godt på og det vart mellom anna gjeldfritt og kunne gjere nye investeringar mykje tidlegare enn planlagt. Dette førte òg til at fleire vegstykke langs Riksveg 545 frå Sandvikvåg til Svartsmoget vart opprusta, mellom anna for å kunne handsame den auka trailertrafikken. Dette nyt kommunen godt av i dag.
Silversun Pickups
Silversun Pickups er ei USA-amerikansk musikkgruppe frå Los Angeles i Kalifornia. Gruppa har signert seg til Dangerbird Records, og er leidd av frontmannen Brian Aubert. Dei debuterte med EP-en Pikul i juli 2005, og lanserte det fyrste studioalbumet sitt, Carnavas, den 26. juli 2006. Det andre studioalbumet deira, Swoon, blei lansert den 14. april 2009.
Valdis Dombrovskis
Valdis Dombrovskis er ein latvisk politikar og statsminister i Latvia frå 12. mars 2009 til 22. januar 2014. Han er medlem i det konservative partiet Vienotība (Eining).
Dombrovskis vart fødd i Riga i det dåverande Sovjetunionen. Han studerte ved fakultetet for fysikk og matematikk ved Universitetet i Latvia i Riga. Han tok bachelorgrad i økonomi for ingeniørar ved Riga teknologiske universitet i 1995 og mastergrad i fysikk frå Universitetet i Latvia i 1996. 1995-1996 var han laborant ved fysisk institutt ved Universitetet i Mainz i Tyskland, ved Universitetet i Riga i 1997 og som forskingsassistent ved fakultetet for elektronikk ved Universitetet i Maryland i USA i 1998. 1998-2002 jobba han i den latviske nasjonalbanken som sjeføkonom.
Dombrovskis har vore styremedlem i partiet Ny æra sidan 2002. Han har vore parlamentsmedlem i Latvia sidan 2002 og medlem av Europaparlamentet sidan Latvia vart med i EU i 2004. 2002-2004 var han finansminister i Latvia.
Etter at Ivars Godmanis søkte avskjed som statsminister 26. februar 2009 grunna handteringa av den internasjonale finanskrisa, fekk Dombrovskis i oppdrag å skipa ny regjering i Latvia. Regjeringa vart godkjent av parlamentet 12. mars og er ein brei sentrum-høgre-koalisjon av fem parti, inkludert dei tre største partia ved parlamentsvalet, i 2006. Dombrovskis sitt parti er det tredje største av dei. Som 37-åring vart Dombrovskis den yngste statsministeren i Europa då han overtok stillinga.
Dombrovskis uttalte då han vart statsminister, at den viktigaste oppgåva som venta han var å kutta i budsjettet. Han åtvara om at Latvia var på randen av konkurs, og at det måtte gjerast budsjettkutt på over 700 millionar lat (1 milliard US-dollar).
Arnavågen
Arnavågen strekkjer seg frå Indre Arna til Sørfjorden. Garnes ligg på austsida og Ytre Arna på vestsida av vågen. Bergen si einaste lakseelv, Storelvi (Arnaelvi), munnar ut i Arnavågen. Det er ikkje uvanleg å ta laks på 10-15 kg her.
AJAX
AJAX er eit akronym for Asynchronous JavaScript and XML.
Gmail, Google Maps og Facebook er døme på tenester som brukar AJAX-teknologi.
AJAX-teknologien gjer nett-tenester raskare.
Belaja Zemlja
Belaja Zemlja (russisk Белая Земля, 'Det kvite landet') er ei øygruppe på tre isdekte øyar i Frans Josefs land i Russland.
AC
Bokstavane A og C kan stå for ulike ting:
Belaja Zemlja
Mellom Belaja Zemlja og hovudgruppa av øyar i Frans Josefs land ligg det eit 45 km breitt sund kalla Proliv Severo Vostotsjnij.
Området vart kalla Hvidtenland av Fridtjof Nansen som reiste hit 5. august 1895 under polarekspedisjonen hans. På kartet sitt teikna han fire øyar, men sidan det permanente isdekket kryssar Belaja Zemlja er det ofte vanskeleg å skilje mellom land og hav. Etter kvart som kartografien på Frans Josefs land vart meir nøyaktig viste det seg at det berre var tre øyar i gruppa:
Belaja Zemlja er punktet i Frans Josefs land som Valerian Albanov prøvde å nå då han forlet skipet Svjataja Anna med delar av mannskapet sitt, men på grunn av drivis og på grunn av store mengder polynja langs ruta enda han opp så langt sørvest som Aleksandra land.
Telerig Nunatak
Telerig Nunatak (Nunatak Telerig) er ein nunatak på 170 m som stikk opp av isen på Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis heilt sørvest i Dryanovo Heights.
Fjellet er kalla opp etter den bulgarske herskaren Telerig, 768-777 evt.
Nunataken ligg 2,07 km nordvest for Yovkov Point, 1,9 km vest-sørvest for Lloyd Hill, 1,67 km sør-søraust for Panagyurishte Nunatak og 1,6 km aust-søraust for Kerseblept Nunatak.
Abyssinar
Abyssinar er ein av dei eldste katterasane ein kjenner til. Ein veit ikkje i dag kor rasen oppstod, men han kom til Storbritannia frå Etiopia (tidl. Abyssinia) i 1868, og fekk difor namnet abyssinar.
Abyssinaren er smidig og elegant og har ein velproporsjonert og muskuløs langstrakt kropp og eit middels langt hovud. Han kan verta 4-7,5 kg. Pelsen er kort, tett og glatt. Det finst òg ein langhåra variant, som heiter somali.