cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekvatorial-Guinea
Folkesetnad
Spansk og fransk er offisielle språk i landet. Ekvatorial-Guinea er det einaste afrikanske landet som har spansk som offisielt språk, og det blir tala av kring 68 prosent av innbyggjarane. Andre språk er bantuspråket fang og bubi. Det blir også tala pidgin-engelsk på Bioko og portugisisk kreol på Annabón. I tillegg bruker ein ibo og fransk i landet.
Den mest utbreidde religionen i Ekvaatorial-Guinea er kristendommen, som 93 % av innbyggjarane følgjer. Katolikkar er den største gruppa (88 %), medan ein minoritet er protestantar (5 %). 2 % av folka følgjer slam, for det meste sunni-islam. Dei gjenverande 5 % praktiserer animisme, bahai og andre livssyn.
Basse-Normandie
Basse-Normandie (Nedre Normandie) er ein tidlegare region nordvest i Frankrike. Regionen vart oppretta i 1956 då regionen Normandie vart delt inn i Basse-Normandie og Haute-Normandie. Regionen inneheldt dei tre departementa Calvados, Manche og Orne. Dei to regionane Basse-Normandie og Haute-Normandie blei frå 1. januar 2016 slått saman til regionen Normandie.
Dei store slettene i den vestlege delen av regionen vert stort sett brukt til jordbruk.
Økonomien i regionen er sterkt basert på jordbruk med buskap og meieridrift, tekstilar og fruktdyrking som dei store industriane. Jernmalm vart vunne ut nær Caen. Turisme er òg ein stor industri. Regionen har direkte ferjesamband til England (via hamna i Cherbourg og Caen Ouistreham) og strendene i Calvados er staden der dei allierte gjekk i land under D-dagen i juni 1944. Basse-Normandie vart hardt råka under den andre verdskrigen og mange av landsbyane og byane i regionen vart totalt øydelagd under Operasjon Overlord.
Område i Basse-Normandie er mellom anna Cotentin-halvøya og La Hague, Pays d'Auge og Bessin.
Byar i mellomalderen
Byar i mellomalderen kunne vera verna av ein bymur ein festning eller eit gjerde.
Innanfor bygrensene kunne det verta ganske trongt etter som byen voks til. Gatene var små og husa kunne vera høge, ofte med to etasjar. Viss ein gjekk i dei smale gatene risikerte ein kanskje å få ei bøtte med vaskevatn i hovudet, eller matrestar. Byane var lite reine, og det var lite organisert renovasjon. Det kunne gå grisar, hestar og kyr rundt i gatene og eta matrestar, og det kunne renna kloakk i gatene.
Etter at Romarriket braut saman, gjekk det attende med bylivet i Europa. Samfunnet vart i endå sterkare grad tufta på jordbruk, og byane levde på overskotet av jordbruksproduksjonen. Den katolske kyrkja kunne byggja opp sin eigen administrasjon, som tok over mykje av styringa. Biskopane tok ved nokre høve over styringa av byane. Biskopen av Roma vart verdsleg herskar over byen, og kravde herredøme over dei kristne. Mange byar vart bygd opp som mål for pilegrimsreiser.
I Europa kunne ofte byane vera ei sjølvstendig politisk eining, ein bystat. Under føydalismen kunne byane ha særrettar som gav dei høg grad av fridom. «Stadtluft macht frei» («byluft gjev deg fridom») var eit ordspråk i område som tala tysk språk. Byar kunne ha eigne lovar, såkalla bylovar. Handverk i byane var ofte regulert av laug.
Dei fleste byane vart verande små. I 1500 var det noko over tjue byar i verda som hadde meir enn 100 000 innbyggjarar. Så seint som i 1700 var det færre enn førti, eit tal som auka til 300 i 1900. Byvoksteren, urbaniseringa vart sterk i samband med den industrielle revolusjonen.
Stormakt
Stormakt er innanfor internasjonal politikk eit omgrep nytta om eit land, som innanfor forskjellige område har høve til å ha påverknad på eller kontroll over mindre land.
Statar som har høve for å ein slik påverknad på mindre startar vert kalla ei «makt». Land kan delast inn i mellommakt, regionalmakt, stormakt, supermakt eller hypermakt.
Omgrepet stormakt vert som regel nytta om nasjonar eller statar som på grunn av deira økonomiske og militære styrke må reknast med når dei mindre statane skal ta viktige avgjersler. Karakteristisk for ei stormakt er at dei er i stand til å blande seg inn i det meste av verda om det er naudsynt. Stormakter har òg «mjuk makt» (kultur og ideologi) som kan påverke avgjerslene til mindre makter.
Gjennom historia har det vore mange forskjellige stormakter, men etter 1815 og |Napoleon sitt endelege nederlag, vart Frankrike, Storbritannia, Russland, Austerrike og Preussen rekna som dei fem europeiske stormaktene. Etter den andre verdskrigen fekk USA, Sovjetunionen, Frankrike, Kina og Storbritannia vetorett i SN sitt tryggingsråd og vart då formelt dei fem stormaktene i verda.
Krig har historisk hatt stor innverknad på kva land som har vorte rekna som stormakter. Avsluttingane av Napoleonskrigane, første og andre verdskrigen har såleis endra oppfatninga av kva land som vert rekna som stormakter.
1916
1916 (romartal MCMXVI) var eit skotår i den gregorianske kalenderen som byrja på ein laurdag.
Døde
1901 – 1950
Kyrkjebø kyrkje
Kyrkjebø kyrkje er ei langkyrkje frå 1869 i bygda Kyrkjebø på nordsida av Sognefjorden i Høyanger kommune i Vestland.
Arkitekt for kyrkja var Christian Christie. I utforminga av kyrkja henta han inspirasjon frå stavkyrkjene.
Kyrkja er soknekyrkje for Kyrkjebø sokn i Sunnfjord prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg kyrkja i Lavik prestegjeld.
85
85 var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Augustus og Fulvus var konsular (eller sjeldnare, år 838 ab urbe condita).
84
84 var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Augustus og Sabinus var konsular (eller sjeldnare, år 837 ab urbe condita).
Neidenfjorden
Neidenfjorden er ein delfjord av Kjøfjorden, ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 6,5 km sørvestover til starten på Munkefjorden i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Braselvneset i vest og Buholmen i aust. Det ligg enkelte gardsbruk på begge sider av fjorden, men primært austsida der mellom anna den vesle grenda Stonga ligg. Fjorden endar i sør ved munningen til Neidenelva som kjem ut på vestsida ved Mikkelsnes.
E6 går langs austsida av fjorden.
Fylkesveg 935 i Nordland
Fylkesveg 935 i Nordland går mellom Myre og Stø i Øksnes kommune. Vegen er 14,6 km lang.
Bjarkøy kyrkje
Bjarkøy kirke ligg på Bjarkøya i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Kyrkja er ei krosskyrkje i tømmer med 350 plassar. Ho vart bygd på Sandsøya i 1765 og flytta til Bjarkøya og bygd opp att i 1886.
Talet 23
Talet tjuetre (23) er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 22 og før talet 24.
Ordenstalet som svarar til talet 23, er tjuetredje (23.).
Avtalefesta pensjon
Ordninga vart innført ved tariffoppgjeret mellom LO og NHO i 1988. Den første tida kunne arbeidstakarar med rett til AFP, gå av med førtidspensjon frå 66 år, om dei ønskte det. Ordninga har sidan blitt gunstigare for arbidstakarane, slik at dei i 2008 kan gå med valfri førtidspensjon frå fylte 62 år. Det er òg høve til å ta ut delpensjon i kombinasjon med deltidsarbeid.
For at AFP–pensjonistane ikkje skal tape pensjonspoeng og slik få mindre alderstrygd, vert dei godskrivne pensjonspoeng i folketrygda dei åra dei mottar AFP. Slik vil dei få den same alderstrygda som dei ville fått om dei hadde stått i arbeid heilt til dei fylte 67 år.
Ordninga er finansiert ved at staten betaler 40 % av pensjonsutgiftene for AFP–utbetalingar som skjer etter fylte 64 år. For førtidspensjonistar mellom 62 og 64 år er ordninga finansiert av premie og eigenbetaling frå medlemsbedriftene.
Ordninga LO og NHO har forhandla fram gjeld berre private føretak, men stat og kommune har ei tilsvarande ordning.
8 av 10 arbeidstakarar har tariffavtalar som gjer at dei kan ta ut frivillig førtidspenson. Rundt 25 prosent av dei går av ved 62 år, blant 66-åringane er det nær 70 prosent som har gått av med AFP.
Bakgrunnsstoff
Pensions in Norway
John Rutsey
John Howard Rutsey var ein av grunnleggjarane av det kanadiske progressive rockebandet Rush saman med Jeff Jones og Alex Lifeson. Han var trommeslager i bandet frå våren 1968 til juli 1974. Rutsey spelte trommer på den første singelen til bandet, «Not Fade Away» og det første album deira, Rush. Han slutta i bandet fordi han ikkje hadde lyst til å turnere, samt på grunn av problem med diabetes. Rutsey døydde 11. mai 2008 av eit hjarteinfarkt.
Jernsulfat
Jernsulfat eller jarnsulfat kan visa til:
Dusit Thani
Dusit Thani kan visa til
Inishmaan
Dún Conchuir (Conor's Fort)
Eit svært gamalt ovalt steinfort frå førkristen tid med flott utsyn over resten av øya og havet.
Teach Synge (Synge si hytte)
Huset der John Millington Synge var på øya kvar sommar frå 1898 til 1902, med Bríd og Páidín Mac Donnchadha som vertskap. Det var her han fekk inspirasjon for skodespela The Playboy of the Western World (Helten på den grøne øya), Riders to the Sea (Ryttarar ved havet), og mange andre verk frå historier han høyrte på øya. Huset han budde i gjekk i arv i Mac Donnchadha-familien fram til 1970-åra då det forfall kraftig. Det har i seinare tid vorte restaurert til si opphavlege form og har vore open for publikum sidan august 1999.
Munkefjorden
Munkefjorden (nordsamisk Uvduvuotna) er ein fjordarm av Kjøfjorden og Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5,5 km sørvestover til bygda Munkefjord i botn av fjorden.
Inishmaan
Cathaoir Synge (Synge sin stol)
Dette var forfattaren sin favorittstad på øya, der ein kan sjå over Inis Mór og Atlanterhavet.
Munkefjorden
Fjorden har innløp mellom Steinnes i vest og Sandneset i aust og er ei fortsetjing av Neidenfjorden. Neidenelva munnar ut på vestsida ved innløpet til fjorden. Heilt austsida av fjorden er utbygd.
Inishmaan
Clochan na Carraige
Clochan na Carraige er ei bikubehytte. Strukturen er uvanleg fordi utsida er sirkulær, medan innsida er rektangulær.
Munkefjorden
E6 går langs botn og austsida av fjorden.
86
86 var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Augustus og Petronianus var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som år 839 ab urbe condita.
Døde
80er
Talet 80
Talet åtti (80) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 79 og før talet 81.
Ordenstalet som svarar til talet åtti, er åttiande (80.).
Fylkesveg 951 i Nordland
Fylkesveg 951 i Nordland går mellom Selnes og Holmstad i Sortland kommune. Vegen er 11,4 km lang og har asfaltdekke.
Vegen tar av frå fylkesveg 820 på Selnes ved Sortlandssundet og går opp til Storvasshøgda (ca. 165 moh). Derfrå fylgjer vegen nordsida av Holmstaddalen ned til Holmstad i Eidsfjorden. Vegen passerer Storvatnet (135 moh.), som er hovudvasskjelde for tettstaden Sortland.
Neil Peart
Neil Ellwood Peart var ein kanadisk musikar og forfattar. Han var trommeslagar og tekstforfattar for rockebandet Rush. Peart fekk mange prisar for spelinga si og var kjend for den tekniske dugleiken og uthaldande stilen sin.
Trettenprikka marihøne
Trettenprikka marihøne (Hippodamia tredecimpunctata) er ei 4,5 – 7 mm stor marihøne. Ho lever på våtmarker, og er vanleg i Noreg.
Neil Peart
Peart voks opp i Port Dalhousie i Ontario (i dag ein del av St. Catharines). Då han vart voksen dreiv han frå band til band i området med ønske om å spele trommer på fulltid. Etter ein mislukka periode i England for å konsentrere seg om musikken sin, reiste Peart heim, der han vart medlem av eit lokalt band i Toronto, Rush, sommaren 1974.
I tillegg til å vere musikar var Peart òg forfattar og har publisert fleire memoarar frå reisene sine. Peart var òg den fremste tekstforfattaren til Rush. I tekstane for Rush har han skrive om universelle tema og forskjellige tema som science fiction, fantasy og filosofi, samt verdslege, humanitære og liberale tema. Alle dei fem bøkene hans er reisebøker, men ein får òg innblikk i livet hans.
Prisar
Peart har fått følgjande prisar hos lesarane av magasinet Modern Drummer:
I lag med kollegaene i Rush, Lee og Lifeson, vart Peart offiser i Order of Canada i 1996. Peart was inducted into the Canadian Songwriter Hall of Fame along with bandmates Lifeson and Lee.
Olav Five
Liv
Han var førskulelærar og seinare amtskulestyrar i Inntrøndelag 1876-92 og lærar på lærarskulen i Kristiansand 1892-96. I 1881 skipa han «Inntrøndelagens og Namdalens Folkebevæbningssamlag» som det fyrste av sitt slag i landet. Året etter fekk han samla ein landssamskipnad under mottoet «folket til våpen» til vern for stortinget mot planar om kupp. Five vart sjølv leiar. Samskipnaden vart kalla «Stortingshæren» og Five for «skyttargeneralen» av motstandarane. Fram til 1908 var han formann for «Det frivillige norske skyttervæsen» som oppstod då folkevæbningssamlaga og skyttarlaga i Centralforeningen gjekk saman. Han var sjef for Skytterkontoret 1908-19. Five var ei tid ordførar for Beitstad og stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag 1900-03.
Inishmore
Inishmore (irsk Inis Mór eller Árainn Mhór) er ei øy i Galway Bay i Republikken Irland og er den største av dei tre Aranøyane med eit areal på 30 km². Fram til 1900-talet vart øya kalla Aranmore eller Árainn Mhór («Store Aran»), men sidan det alt eksisterte ei øy med namnet Arranmore i County Donegal endra engelske landmålarar på midten av 1800-talet namnet på øya for å unngå forvirring.
Øya er kjend for sin sterke irske kultur, der øybuarane har irsk som morsmål, og for dei mange førkristne og gamle kristne stadane, som Dún Aengus, «det flottaste barbariske monumentet i Europa» Inis Mór er ein stor turistdestinasjon. Private minibussar, hestevogner og syklar er dei beste måtane å kome seg rundt til dei mange landemerka om sommaren. Den største landsbyen på øya er Cill Rónáin.
Inishmore var fødestaden til forfattaren Liam O'Flaherty og barndommen hans går mykje igjen i forfattarskapet hans.
Brøstad kyrkje
Brøstad kyrkje er ei langkyrkje frå 1937 i Brøstadbotn i Dyrøy kommune i Troms og Finnmark.
Byggverket er i tre og har 150 plassar.
OGAE Second Chance Contest 2006
OGAE Second Chance Contest 2006 (OGAE SCC 2006) var den tjuande gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Stockholm i Sverige, etter at Sverige vann tevlinga i 2005, med songen «Alcastar» av Alcazar.
Nitten land deltok i tevlinga. Ukraina deltok for fyrste gong i OGAE Second Chance Contest, medan Polen og Portugal returnerte til tevlinga. Austerrike, Bosnia-Hercegovina, Estland, Frankrike, Latvia, Spania og Tyrkia, som deltok i 2005, deltok ikkje i 2006-utgåva av OGAE Second Chance Contest.
Slovenia vann OGAE Second Chance Contest for fyrste gong, med songen «Mandoline» av Saša Lendero.
Maastrichtium
Maastrichtium er den siste alderen i epoken sein krit, heile krittida og heile mesozoikum. Han varte frå 70,6 ± 0,6 til 65,5 ± 0,3 millionar år sidan. Maastrichtium kjem etter campanium og før danium i paleogen. Han er kalla opp etter Maastricht, ein by i Nederland, der det er funne mange fossil frå perioden, mellom anna var det her mosasauren vart oppdaga.
Mot slutten av denne perioden var det ei masseutrydding kalla krit-tertiær-utryddinga, der mange kjende dinosaurar, dei som ikkje utvikla seg vidare til fuglar, døydde ut, samt svaneøgler, mosasaurar og mange andre mindre kjende grupper.
Det skotske riksvåpenet
Det skotske riksvåpenet viser ei raud løve på gul bakgrunn. Dette våpenet er i dag brukt på det skotske kongeflagget og er ein del av det britiske riksvåpenet. I Skottland har dette riksvåpenet den raude løva i første og fjerde feltet og det engelske riksvåpenet er i det andre feltet, med ein einhyrning til venstre og ei løve til høgre for skjoldet som skjoldhaldarar. I resten av Storbritannia står skjoldhaldarane motsett, og det skotske våpenet er i det andre feltet, oppe til høgre.
Fram til 1603, då Skottland kom i personalunion med England og Irland, var den raude løva hovudsymbolet i riksvåpenet. Jakob VI av Skottland og I av England innførte element frå det engelske, det irske og det franske riksvåpenet; dette siste fordi den engelske krona framleis gjorde krav på Frankrike. Jakob brukte ulike versjonar av skjoldet i Skottland og England, ein skilnad som har halde seg fram til våre dagar.
Slåttar frå Hardanger
Hardanger er attmed Voss det rikaste og mest sentrale hardingfeledistriktet i Hordaland. Området har vore ein gjæringsstad for slåttar og for utveksling av slåttar til andre område, særskild Telemark. Det finst likevel ein rad slåttar som berre er funne her.
etter Severin Kjerland
Severin Kjerland frå Granvin, far til Anders S. Kjerland, var kjelde til ei rekkje rudlar som ikkje var å finne andre stader. Desse slåttane fekk nummer 1 til 9:
Severin Kjerland hadde og to sermerkte Huldreslåttar:
Rull 2/4:
Etter Per Kjepso
Per Kjepso var frå Kvam i Hardanger.
Dette er eit døme på eit av dei redaksjonelle mistaka i verket. Slåtten er nett den same, trykt opp to gonger i same bandet.Arne Bjørndal skreiv ned slåtten i 1920-åra, og han vart registrert to gonger. Difor vart han og trykt to gonger ved eit mistak. Slåtten er opphavleg etter Olav Håstabø (B 2243). Ein kan og merke seg at Bjørndal har notert slåtten noko ulikt i dei to versjonane, medan Kjepso har spela han på same vis.
Slåttekrinsar med opphav i Hardanger
Ein del av slåttane etter Nils Rekve vart vandreslåttar og henta til Telemark med Knut Lurås og Myllarguten. Mellom desse finn ein
Håstabøen
Hardingfeleverket nr 366. Slåttenamnet etter Olav Håstabø i Kinsarvik. Det var Ola Mosafinn som gav springaren dette namnet, av di han ville heidre kjelda si. Håstabø hadde slåtten frå Per Bulko.
Vetla gjento mi
Hardingfeleverket nr 390. Nedstilt bass. Båe nedskrifter er gjort av Arne Bjørndal. Slåtten er gamal i Hordaland, og skriv seg vel helst frå Nils Rekve.
Sagafossen/Bulkospringar
Hardingfeleverket nr 392. Slåtten har vandra til Telemark og attende. Det er sagt at Ola Bulko frå inst i Sørfjorden skulle ha laga slåtten. Per Bulko pla nytte slåtten når han spela i bryllaup.
Korsfjorden i Sør-Varanger
Korsfjorden (samisk Ruossavuotna) er ein fjordarm av Bøkfjorden og Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg sørvestover frå Bøkfjorden til Neidenfjorden. Kirkenes lufthamn ligg på sørsida av fjorden og Europaveg 6 går langs sørsida eit stykke vest for lufthamna. Heile fjorden ligg på søraustsida av Skogerøya.
Slåttar frå Hardanger
Jomfru Lisken
Hardingfeleverket nr 393. Båe former skrivne opp av Arne Bjørndal. Jomfru Lisken var dotter av Sokneprest Liske i Ullensvang. Ho gjekk ofte og tralla på denne slåtten, og så fekk han namn etter henne.
Fivefondet
Five-fondet er eit norsk fond som vart oppretta av skyttarlagsorganisatoren Olav Five våren 1916, stadfesta av Sosialdepartementet 1. april 1917. Frå ein middel på 2 550 kr. dengong, ligg det i dag jamleg på 150 000 kr.
I §1 i Grunnreglar for Fivefondet står det:
Slåttar frå Hardanger
Ungkoneslåtten
Hardingfeleverket nr 415. Slåtten har og vore nytta i Nordhordland.
Sørfjorden
Hardingfeleverket nr 418. Slåtten er og kalla Sørfjord-bulkoen, og skriv seg frå Per Bulko. Slåttenamnet er etter Ola Bulko, son hans Per. Sørfjorden er namnet på den inste greina av Hardangerfjorden.
Fivefondet
Det er berre medlemer av studentmållag som kan søkje fondet om tilskot.
Eigentlege Litauen
Eigentlege Litauen (latin Lithuania propria; litauisk Lietuva siaurąją prasme, tikroji Lietuva) er eit område som eksisterte i Storhertugdømet Litauen. Dette området var identisk til Hertugdømet Litauen, eit landområde som utvikla seg til Storhertugdømet Litauen. Området kan sporast tilbake til kristne sokn oppretta i heidenske baltarland etter kristninga av Litauen i 1387. Det er ganske lett å skilje delane av Rutenia i Hertugdømet fordi desse alt var kristne. . Det latinske namnet vart mykje nytta i mellomalderen og kan finnast i mange historiske kart fram til den første verdskrigen.
Lenger
Lenger (kyrillisk skrift Ленгер) er ein by søraust i Kasakhstan, ikkje langt frå grensa mot Usbekistan. I 2012 hadde han eit folketal på 25 298.
Lenger er administrasjonssenter i disktriktet Tole Bi som ligg i Sør-Kasakhstan oblast.
Cristian Riveros
Cristian Miguel Riveros Núñez er ein paraguayansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Paraguay sitt landslag og Kayserispor i den tyrkiske fotballigaen, på lån frå Sunderland i engelsk Premier League.
Riveros spelte i fleire klubbar i heimlandet før han drog til Mexico og Cruz Azul i 2007. Etter tre år der skreiv han under for Sunderland i England 11. mai 2010. Han tok del i fotball-VM i 2006, der han spelte Paraguay sine to første kampar.
87
87 var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Augustus og Saturninus var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som år 840 ab urbe condita.
Horornis
Horornis er ei slekt med små insektetande songfuglar som utgjer kjernen i den nyleg anerkjente orientsongarfamilien. Dei var tidlegare plasserte i songarfamilien, Sylviidae, som på den tida var eit oppsamlingstakson for 'songarliknande' sporvefuglar. Artsutvalet innanfor denne slekta finst frå Søraust-Asia gjennom heile vestlege Stillehavet. Den sist skildra arten er odedisongar, Horornis haddeni, frå Bougainville, Salomonøyane, Papua Ny-Guinea i 2006.
Skildring
Dette er fuglar som lever nær bakken i habitat med tett vegetasjon som småskog og takrøyr. Artane i slekta har sterk tendens til å skjule seg, og har mykje like fjørdrakter. Det gjer desse fuglane vanskelege å observere og å identifisere.
Horornis vart nyleg skilt ut frå slekta Cettia. Horornis-songarar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Richard Burns
Richard Burns var ein britisk rallyførar. Han vart verdsmeister i 2001.
Alt det første året han køyrde i det britiske rallymeisterskapet, 1993, vann han fire sigrar og vart den yngste britiske meisteren i rally. I 1994 debuterte han i VM-sirkuset.
Burns fekk fabrikksete for Mitsubishi i 1998 og vann sin første VM-siger i Rally Sardinia same året. Dessutan vann han og Rally Storbritannia det året. I 2001 vart han den første engelske verdsmeisteren i rally, medan han køyrte for Subaru.
Richard Burns måtte gje seg i VM-sirkuset etter 2003-sesongen, etter at det vart oppdaga at han hadde svulst på hjernen. Han gjekk gjennom ein vellykka operasjon og hadde håp om å kome attende i ein rallybil. Den 25. november 2005 måtte han derimot gje tapt for sjukdommen, på dagen fire år etter at han vann VM-tittelen.
Olav Nygard
Olav Nygard var ein norsk lyrikar frå Modalen i Hordaland. Nygard rakk å gje ut fire samlingar av dikt før han døydde 40 år gamal. Nygard skreiv på nynorsk. Han livnærte seg som snikkar og småbrukar, men hadde i alle år dårleg økonomi og svak helse. Han fekk tuberkulose.
Richard Burns
WRC-sigrar
! # ! Rally ! Sesong ! Kartlesar ! Køyretøy
Olav Nygard
Olav Nygard er ein av dei fremste lyrikarane frå mellomkrigstida. I levetida si fekk han berre avgrensa kunstnarleg anerkjenning og ingen økonomisk suksess. Men poetisk sette han store spor etter seg, og dei beste dikta hans høyrer til mellom det beste i norsk litteratur. Claes Gill hevda at han ville vore i verdseliten om han hadde skrive på eit språk som hadde fleire brukarar.
Om døden
I dikta tek Nygard opp store og vanskelege tema, og han står klart innanfor ein romantisk diktartradisjon. Han er inspirert av Wergeland, Shakespeare, Shelley og Keats. Dikta hans er ofte visjonære, og dei er språkleg rike. Han vert ikkje utan grunn kalla ein dødens diktar. Bøkene, særleg Ved vebande («ved det heilage») og eit etterlate manuskript, inneheld tradisjonelle døds- og vanitasdikt, men òg svært originale framstillingar av slike tema.
I kontrast til den opne dødstematikken står eit sterkt fokus på fruktbarheit, skaping og livgjevande impulsar. Desse to sidene inngår ofte i ein poetisk fruktbar dynamikk, til dømes i hans kanskje mest kjende dikt, «No reiser kvelden seg» frå 1923:
Sinaloa
Sinaloa er ein delstat i den vestlege delen av Mexico. Hovudstaden og største byen er Culiacán. Han har om lag 2 208 652 innbyggjarar og eit areal på 58 238 km².
Sinaloa grensar til Sonora og Chihuahua i nord, Durango i aust, og Nayarit i sør. Delstaten har ein 656 kilometer lang kyst mot Californiabukta og Stillehavet i vest.
Karbondioksid
Karbondioksid (CO2) er ei kjemisk sambinding. Det er ein gass ved standard temperatur og trykk.
Barania Góra
Barania Góra er eit fjell sør i Polen. Med 1220 meter over havet er fjellet det nest høgaste i Dei schlesiske Beskidane og det høgaste i den polske delen av Cieszynsk Schlesen. Det er ein populær turiststad.
Karbondioksid
Det lineære molekylet er danna av to oksygenatom og eit karbonatom. Karbonatomet er i midten, og oksygenatoma er kovalent bundne til det.
Gassen vert danna under forbrenning, og som biprodukt ved produksjon av hydrogengass frå naturgass.
Barania Góra
Kjelda til elva Wisła, den lengste elva i Polen, ligg på vestsida av fjellet.
Karbondioksid
Karbondioksid vert rekna som ein drivhusgass. Han er ikkje giftig, men vil i store konsentrasjonar kunna fortrenga oksygen.
Uppsala kommun
Uppsala (Uppsala kommun) er ein kommune i Uppsala län i Sverige. Folketalet er 195 373. Administrasjonssenteret i kommunen er Uppsala.
Karbondioksid
Jordatmosfæren inneheld om lag 0,03% karbondioksid, og store mengder av gassen er løyst i havet. Mykje av det karbondioksidet som vert sloppe ut i atmosfæren kjem før eller seinare til å hamna her.
Biologisk rolle
I fotosyntesen omdannar plantar karbondioksid og vatn til oksygengass og glukose.
Noko av forbrenninga som dannar CO2 er celleanding, dvs at menneske og dyr pustar inn luft med oksygen og pustar ut m.a. CO2.
Menneskekroppen brukar CO2-nivå i blodet som styringsmål på kor mykje oksygen som blir tatt opp i blodet gjennom lungene. Dermed kan for rask eller djup pusting til dømes ved hyperventilering føra til at blodet får lågt nivå av CO2, noko som blir tolka som at det er mykje oksygen i blodet. Dermed trekkjer blodårene mellom anna i hjernen seg saman, og det kjem mindre oksygen til hjernen. Ved ufrivillig hyperventilering kan det å pusta i ein papirpose hjelpa, sidan ein då aukar CO2-konsentrasjonen i blodet. (NB: Problem med å pusta bør truleg sjekkast av lege!)
Det er mogleg at CO2 kan vera med og føra til dykkarsjuke.
CO2 i vatn
Karbondioksid spelar ei særskild rolle løyst i vatn sett i høve til mange andre gassar. I motsetnad til til dømes oksygen og nitrogen følgjer han ikkje Henrys lov, og finst oftast i langt større kvanta enn det som er å venta. Dette har å gjera med at CO2 opptrer i fleire ulike sambindingar enn berre rein gass.
Når ein løyser karbondioksid i vatn, vil ein særs liten del (oftast under 1%) reagera med vatnet og danna karbonsyre:. Noko av karbonsyra løyser seg vidare opp i bikarbonat og hydrogen-ion.
Dei frigjorte H+-iona fører til at pH-en søkk. Når HCO3- vidare løyser seg opp vert det frigjort ytterlegare eit ion.
I kor stor grad karbonsyra løyser seg opp er avhengig av pH-verdien i vatnet. Ved høge pH-verdiar er det nesten berre bikarbonat-ion til stades, medan det ved sure tilhøve er mest CO2 i gassform og noko H2CO3.
pH er særs viktig i akvatisk økologi, sidan dei fleste vassplantar berre kan bruka rein CO2 eller H2CO3 i fotosyntesen sin.
Bruk
Karbondioksid vert brukt i brus.
Ein del brannsløkkingsapparat brukar karbondioksid.
Tørris er karbondioksid i fast form.
Superkritisk karbondioksid løyser koffein og vert nytta i produksjon av koffeinfri kaffi.
Det blir også forska på å bruka CO2-injeksjon for å pressa ut ekstra olje før det blir «tomt» på eit oljefelt, dvs når ein ikkje får pumpa opp meir med noverande teknologi.
Miljø
CO2 spelar ei sentral rolle for miljøet me har rundt oss.
CO2 i atmosfæren
Som nemnt over er det karbondioksid i jordatmosfæren. Det er ein relativt liten konsentrasjon, men karbondioksid er likevel viktig fordi det absorberer infraraud stråling. Dette forsterkar drivhuseffekten. Denne effekten gir ca 25° høgare gjennomsnittstemperatur, og gjer jorda leveleg for menneske.
Forureining
CO2 er som nemnt ein drivhusgass, og såleis vil meir karbondioksid i atmosfæren føra til høgare temperatur. Utslepp frå menneske har auka sidan den industrielle revolusjonen, og er no på det høgaste nivået som nokon gong er målt.
Bruk av fossilt brensel er ei av hovudkjeldene til utslepp av karbondioksid frå menneske. Dette blir brukt til mellom anna transport og varme, og kjem til dømes frå olje, bensin og kol.
Inishark
Inishark eller Inishshark (Inis Airc på irsk) er ei lita øy like vest for den større naboøya Inishbofin i County Galway på vestsida av Irland. Øya er i dag utan folk og dei siste 23 innbyggjarane i dette tidlegare isolerte fiske- og jordbrukssamfunnet vart evakuert i 1960. Øybuarane hadde ikkje kunne forlate øya i fleire månadar om vinteren og regjeringa valde å flytte dei til fastlandet i staden for å byggje ein dyr molo på øya.
Karbondioksid
Økosystem
Om lag halvparten av all CO2 som blir slept ut i atmosfæren blir lagra, i alle fall førebels, av økosystem i havet og på landjorda. Men økosystema på land har ein avgrensa og minkande kapasitet til å ta hand om CO2-overskot i atmosfæren.
1917
1917 (romartal MCMXVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Hendingar
Første verdskrigen heldt fram.
Karbondioksid
Økosystem
Av dei største landbaserte økosystema er regnskogane, som står for om lag 40 % av oksygenet i atmosfæren.
Inishark
Som Inishbofin består Inishark nesten berre av silurisk skifer. Ho er 100 meter på det høgaste.
Øya sin vernehelgen var St. Leo. Restane etter ei kyrkje på Inishark frå 1800-talet er kalla opp etter han.
Jeff Jones
Jeff Jones er ein kanadisk bassgitarist. bassist og vokalist frå London i Ontario i Canada, mest kjend som originalmedlem av det progressive rockebandet Rush. Han starta bandet saman med Alex Lifeson og John Rutsey sommaren 1968. Dei spelte berre éin konsert saman, før Jones forlet bandet og vart erstatta av Geddy Lee i september 1968.
Jones vart i 1970 medlem av gospel/rock-bandet Ocean, som hadde suksess med singelen «Put Your Hand in the Hand» i Canada og USA i 1971. Ocean vart oppløyst i 1975. På slutten av 1970-talet var han bassist og vokalist i Toronto-bandet Stingaree, der han spelte saman med Brian MacLeod og Bernie LaBarge på gitar og vokal, Doug «Skip» Layton på trommer og Larry Hamel (som seinare vart erstatta av Don Harriss) på piano og vokal. Stingaree vart oppløyst i 1978, seks månader etter at MacLeod forlet Stingaree for å bli med i bandet Cilliwack. Jones spelte bass på LaBarges hitlåt «Dream Away» i 1981.
88
88 var eit skotår som byrja på ein tirsdag i den julianske kalenderen.
Calbha Beag
Calbha Beag er ei folketom øy i Eddrachillis Bay, utanfor Sutherland i Highland i Skottland.
88
Døde
80er
Sadahiro Takahashi
Sadahiro Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fujita Industries.
Fredrik Barth
Han var gift med Unni Wikan.
Arbeid
Barth var knytt til Universitetet i Bergen frå 1961 til 1974, deretter arbeidde han ved Universitetet i Oslo og Etnografisk Museum, sidan 1985 var han statsstipendiat.
Han er velkjend blant antropologar for sine analyser av transaksjonar i Swat-dalen i Nord-Pakistan. Han er også kjend for studiar av mikroøkonomiske prosessar og entreprenørverksemd i Darfur-provinsen i Sudan.
Fredrik Barth var redaktør for den grensesprengjande ”Etniske grupper og barrierer(1969)”, der han studerer framgangsmåten med å ha stadig diskusjon om grensene og barrierane mellom ulike etnisitetar. Barth sitt syn er at kulturar ikkje er isolerte og absolutte, men at dei stadig utviklar seg og påverkar kvarandre. Barth vil til livs antropoligiske idèar om at kulturar er bundne til etnisitet. Han vil heller ha fokus på forholdet mellom ulike grupper.
”Etniske grupper og barrierer” har derfor eit fokus på forhaldet mellom ulike etniske identitetar. Barth skriv på side 9: ”[…] kategoriske etniske ulikskapar avheng ikkje av mangelen på mobilitet, kontakt eller informasjon, men er avhengig av sosiale prosessar som eksklusjon og inkorporasjon der diskréte kategoriar blir vedlikehald ”på tross av” endra deltaking og medlemsskap i individets livsgangshistorie.” Barth påpeiker vidare at gruppekategoriar, til dømes etniske merkelappar, vil i dei fleste tilfelle vare sjølv om individ beveger seg over grenser eller delar ein identitet med folk i meir enn ei gruppe.
Den gjensidige avhengigheita til etniske grupper er eit diffust argument gjennom både introduksjonen og dei følgjande kapitla i Barth si redigerte bok. Gjensidige avhengige, etniske identitetar er eit produkt av gjennomgåande såkalla ”tilleggelse” og ”sjølvtilleggelse”, der Barth vektlegg interaksjonsperspektivet av sosialantropologi på nivået til personane involvert i staden for på eit sosialstrukturelt nivå. Etnisk identitet er og blir fasthalden gjennom relasjonsprosessar av inkludering og ekskludering.
Barth arbeidde som ein tradisjonell sosialantropolog: Han reiste ut i verda og leita etter nye stammar. På Ny-Guinea fann Barth ei stamme som var ukjent for resten av verde. Ved denne turen til Ny-Guinea hadde Barth mange heldige samantreff. Til dømes hadde denne stamma det slik at di meir kvit du var i huda, di høgare status hadde du. Han lærte seg også viktige historiske forteljingar utanåt, slik at han tileigna seg store kunnskapar om kulturen deira. På grunn av dette blei han sett på som smart og dermed ein gud. Denne stamma hadde også ein tradisjon med at fleire sov i same hytte, berre gudar fekk eiga hytte. Barth fekk derfor sove for seg sjølv.
Utmerkingar
Det kongelege hoff kunngjorde 10. desember 2008 at kongen har utnemnt Barth til kommandør av St. Olavs Orden for innsatsen hans innan sosialantropologi.
Tanera Mòr
Tanera Mòr (skotsk-gælisk Tannara Mòr) er ei øy i Loch Broom i Indre Hebridane i Skottland. Ho er den største av øyane i Summer Isles og den einaste busette øya i øygruppa. Tanera Mòr er kjend for sine eigne frimerke og som staden der handlinga i boka til Frank Fraser Darling, Island Years, finn stad.
Historie
Øya var ei hamn for sildefiske og vart hardt råka då sildeindustrien gjekk dårleg. Det låg to busetnader på øya, Ardnagoine og Garadheancal.
I 1881 var det minst 118 menneske på Tanera Mòr, men alle hadde reist i 1931. Sidan den gong har det berre periodevis vore fast busetnad her. I 2001 budde det fem menneske på øya. Mange av dei gamle hyttene er reonverte og vert i dag nytta som feriehus.
Anlegg og infrastruktur
Det ligg eit anlegg for lakseoppdrett ved Tanera Mòr, fleire feriehus, ein liten segleskule, ein kafe og eit postkontor som har gjeve ut eigne frimerker sidan 1970. Øya har ingen vegar. Det går båt til øya frå Achiltibuie i Wester Ross og Ullapool.
Kjelder
''
Dusit
Dusit kan visa til:
Stortingsrepresentantar 1925-1927
Stortingsrepresentantar 1925-1927 er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1925 til 1927. Stortinget hadde 150 representanter, fordelt med 43 til Høgre, 34 til Venstre, 24 til Det norske Arbeiderparti, 22 til Bondepartiet, 11 til Frisindede Venstre, 8 til Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, 6 til Norges Kommunistiske Parti og 2 til Arbeiderdemokratene.
Bakgrunnsstoff
Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Bertil Palmar Johansen
Bertil Palmar Johansen i Brattvåg på Sunnmøre) er ein norsk komponist og fiolinist.
Han studerte fiolin ved Trøndelag Musikkonservatorium og komposisjon med Per Hjort Albertsen, Holger Prytz og Olav Anton Thommesen. Han har komponert for eit breitt spekter av instrumentale og vokale besetningar, Fleire av desse er bestillingar frå norske og internasjonale ensemble og solistar.
Ei viktig side ved Bertil Palmar Johansens musikalske utøving og tenkemåte må sjåast på bakgrunn av hans mangeårige arbeid som komposisjonslærar (Trøndelag Musikkonservatorium), fiolinpedagog (Trondheim kommunale kulturskole) og som dirigent. Desse stillingane har gitt inspirasjon til ei rekkje komposisjonar av høg kvalitet for barn og ungdom – frå små solostykkar til opera og oratorium.
Palmar Johansen bor i Trondheim og har hatt eit tett samarbeid med Trondheim Symfoniorkester i mange år.
Komposisjonar (utval)
For Trondheim Symfoniorkester komponerte han Tiden Bygger Byen, ein ballett i to aktar med koreografi av Anne Grete Eriksen og Leif Hernes. Balletten var ei bestilling i høve Trondheims 1000 årsjubileum i 1997 og vart nominert til EDVARD-prisen. Av andre oppdrag komponisten utførte til jubileumsfeiringa kan nemnast oratoriet De varme vinder framført i Nidarosdomen med orkester, kor og solistar beståande av 250 unge musikarar. Palmar Johansen fekk i 2002 Edvard-prisen for verket Tors Hammer, ein stort anlagt symfonisk reise tilbake til norrøn mytologi for orkester, kor og solistar. Prosjektet er eit samarbeid mellom eit profesjonelt orkester og ein kulturskole.
I 2000, som ein del av Norsk kulturråds markering av tusenårsskiftet, var det urpremiere på hans opera HjerterDame til Ringve med libretto av Cecilie Løveid og med Randi Stene i hovudrolla som Victoria Bachke. Av større verk dei siste åra må nemnast operaen Madonna Furiosa som hadde premiere i Nidarosdomen under Olavsfestdagene i 2005. Den var seinare same år i Sverige (Gotland) i konsertversjon og på Island og Grønland seinhausten 2006 i ny oppsetting og i samarbeid med kunstnarar frå Island med libretto av Tale Næss. Forteljinga sett søkelyset på skilnaden mellom den rike og fattige verda.
Han har også dei siste åra komponert mykje for barn og ungdom. Både små og store ting. Mononese er laga for ein heil kulturskole og er eit heilaftens verk med tema omkring viktigheita av eit kunst og kulturtilbod for ungdom. Det er for stort orkester, dans, song og forteljar, og gir store høve for scenografi og lys. Tekst av Lasse Fjørtoft.
Palmar Johansen var i perioden 2004-06 huskomponist ved Kristiansand Blåseensemble. Han avslutta sin periode der med operaen Dustefjerten - eit samarbeidsprosjekt mellom Kristiansand Symfoniorkester og Opera Sør. Libretto er skriven av Rune Belsvik. I denne perioden vart også Odins Øye og Tuba Concerto urframført. (Tileigna Øystein Baadsvik).
AS Røverkjøp er eit melodrama for blåseensemble og skodespelar. Det er ein barne- og familieforestilling med tekst av krimforfattar Fredrik Skagen. – som eit radiohøyrespel i konsertsalen. Minken Fosheim og Øyvind Brandtzæg er blant skodespelarane som har gitt liv til den spanande forteljinga. Han har laga musikk til fleire faste utstillingar – blant anna Vitenskapsmuseets mellomalderutstilling og utstillinga med Riksregalia i Erkebispegården (Nidarosdomen).
Langfjorden ved Kirkenes
Langfjorden (nordsamisk Uhcavuonna, kvensk Utsavuono) er ein fjordarm av Bøkfjorden og Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 18 km sørvestover til Langfjordeid i botn av fjorden. Han er stort sett berre 400-750 meter brei.
Fjorden startar på nordsida av Kirkenes og går først sørvestover til eit smalt sund kalla Straumen. Her kryssar E6 fjorden via Strømmen bru. Innfor Straumen svingar fjorden rett sørover og held fram slik det inste 12 km. Eit stykke sørover i denne delen av fjorden ligg Litlestraumen og tettstaden Bjørnevatn på austsida. Vidare sørover er det berre spreidde busetnader ved fjorden før Langfjordeid i botn.
Riksveg 885 går langs den inste delen av fjorden.
Staur i geologi
Staur eller rauk i geologi er ei landform som består av ei bratt og ofte vertikal steinsøyle eller fleire steinsøyler i sjøen nær ein kyst. Klippa har oppstått på grunn av erosjon. Staurar oppstår gjennom kystnær geomorfologi, som er ein naturleg prosess. Tid, vind og sjø er dei einaste faktorane som dannar ein staur. Dei oppstår når bølgjene hamrar på eit nes, trengjer inn i sprekker i berget og etter kvart får neset til bryta saman, slik at frittståande staurar, eller til og med små øyar, står att. Staurar kan òg oppstå på stader utan vatn når naturlege bogar fell saman grunna vinderosjon. Staurar er ofte viktige hekkestader for sjøfugl og mange er populære klatremål.
Staurar består ofte av horisontale lag med sedimentære eller vulkanske bergartar, særleg kalkstein.
Kjelder
Mallo Felsnadel
Vidar Nisja
Vidar Nisja er ein norsk fotballspelar frå Vigrestad i Hå kommune. Han spelar på midtbanen for Sandnes Ulf, men har tidlegare spelt for Bryne fotballklubb og Viking fotballklubb.
Shigeru Sarusawa
Shigeru Sarusawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Mazda.
Vennskapsband
Vennskapsband er armband laga av knytt tråd som gjerne blir gjevne som symbol på vennskap. Skikken og handarbeidet stammar frå innfødd latinamerikansk kultur og er ei form for makramé. Bruken av vennskapsband i Vesten er særleg utbreidd blant unge jenter, hippiar og surfarar.
Vennskapsband spreidde seg som mote frå Latin-Amerika til USA frå 1970-talet, og er no kjende over store delar av verda. I tillegg til vennskap har dei også vore symbol for tilstøytande emne, som fred, utviklingshjelp og støtte for homofile.
I følgje tradisjonen skal ein ha på seg eit vennskapsband til det er blitt så utslite at det fell av. Dette ærer arbeidet og kjærleiken vennen som laga det har lagt ned i bandet. Ein annan tradisjon seier at ein får eit ønske oppfylt om ein har på seg armbandet i så lang tid.
Framgangsmåte
Ein lagar vennskapsband ved å knyta to eller fleire trådar på kvarandre. Knutane skaper eit ruglete, smalt band som har eit særskilt mønster. Det enklaste mønsteret er sikksakkstriper, som ein får om ein alltid tar tråden frå ei side og knyter han i kvar av dei andre før ein byrjar den neste omgang. Andre mønster får ein ved å nytta ulik rekkefølgje.
Bakgrunnsstoff
Pulsera tejida
Tor B. Jørgensen
Tor Berger Jørgensen er ein norsk prest som var biskop i Sør-Hålogaland bispedømme frå januar 2007 til utgangen av 2015.
Leevan Sands
Leevan Sands er ein bahamansk tresteghoppar frå Nassau. Han vann bronsemedaljen i øvinga i VM 2003 og i OL 2008.
Tor B. Jørgensen
Tor Jørgensen studerte teologi ved Misjonshøgskolen i Stavanger og Menighetsfakultetet i Oslo og vart cand.theol. i 1972. Han vart ordinert 21. januar 1973 i Gamle Aker kyrkje. Han gifta seg med Anne Marie Berger frå Frogner i Sørum 4. august 1973.
Leevan Sands
Aktiv
Våren 2002 sette Sands personleg rekord med eit tresteghopp på 17,50 meter under eit stemne i Odessa i delstaten Texas i USA. Han vart tredjemann i øvinga i så vel samveldeleikane 2002 i Manchester, som under verdsmeisterskapen 2003 i Paris/Saint-Denis. I VM 2005 vart Sands nummer fire, ein centimeter bak bronsemedaljør Marian Oprea frå Romania.
Tor B. Jørgensen
Han har tidlegare arbeidd som vernepliktig feltprest, før han i 1974 reiste til Japan for misjonsteneste for Det norske Misjonsselskap og Kinki Evangelisk-Lutherske kyrkje. Der gjorde han teneste frå 1974 til 1980 og frå 1983 til 1989, dei siste åra som professor i kyrkjehistorie ved Kobe Lutherske Teologiske Seminar. I perioden 1980-1983 var han stipendiat i kyrkjehistorie.
Leevan Sands
Aktiv
Under OL-finalen 2008 presterte Sands i tredje omgang sitt livs lengste tresteghopp på 17,59 meter. Med det hoppet vann han bronsen, 8 cm bak Nelson Évora og 3 cm bak Phillips Idowu. I dei komande store meisterskapane enda han som nummer 4 i VM 2009, nummer 7 i VM 2011 og nummer fem i OL 2012.
Doping
I februar 2006 testa Sands positivt på middelet levometamfetamin og vart straffa med seks månaders utestenging frå idretten grunna brot på doping-vedtektene.
Tor B. Jørgensen
Frå 1989 arbeidde han ved hovudkvarteret til Det norske Misjonsselskap, frå 1991 til 1999 som generalsekretær. 30. januar 2000 vart han innsett som domprost i Bodø. 28. januar 2007 vart han ordinert som biskop Sør-Hålogaland.
I 2000 endra Jørgensen syn om homofile si stilling i kyrkja og har sidan vore mellom dei mest liberale i dette synet. Jørgensen var òg kandidat som biskop i Oslo bispedømme i 2005, då Ole Christian Kvarme vart vald. Ei knapp veke før han skulle vigslast til biskop 28. januar 2007 sa han til Aftenposten at han gjekk inn for at det skulle innførast eit eige ritual i kyrkja for homofile par som inngjekk partnerskap.
Den 8. januar 2009 prestevigde biskop Jørgensen ein person som var sambuar. Ordinasjonen var historisk ettersom ein aldri tidlegare hadde ordinert nokon som levde ope som sambuar til prest i Den norske kyrkja før. Dette var også i strid med reglane til kyrkja, slåttfast i 1995. Både preses i bispekollegiet, biskop Olav Skjevesland, og leiaren i Kyrkjerådet Nils-Tore Andersen tok avstand frå at biskop Jørgensen sette til side retningslinene.
5. oktober 2019 vart Tor B. Jørgensen innsett som biskop for Den lutherske kyrkja i Storbritannia; dette er eit ulønna verv.
Helsedirektoratet
Helsedirektoratet er eit tidlegare norsk direktorat i statsforvaltinga. Helsedirektoratet var fagorganet i den sentrale helseforvaltinga frå 1945 til 1993 og var leiande i utviklinga av helsevesenet i etterkrigstida under helsedirektørane Karl Evang og Torbjørn Mork.
Statens helsetilsyn inngjekk seinare i ei omorganisering av den sentrale sosial- og helseforvaltinga frå 1. januar 2002 der det nye Sosial- og helsedirektoratet overtok ein del av oppgåvene som Helsedirektoratet og Statens helsetilsyn hadde hatt.
Czantoria Wielka
Czantoria Wielka (tsjekkisk Velká Čantoryje) er eit fjell på grensa mellom Polen og Tsjekkia i Dei schlesiske Beskidane. Det har ei høgd på 995 meter over havet og har bratte fjellsider i aust og i vest. Det veks hovudsakleg barskog i fjellsidene. Dette er den høgaste toppen i den tsjekkiske delen av Dei schelsiske Beskidane.
Milton Cruz
Milton Cruz er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Enköpings kommun
Enköping (Enköpings kommun) er ein kommune i Uppsala län i Sverige. Folketalet er 39 601. Administrasjonssenteret i kommunen er Enköping.
90
90 var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Døde
90er