cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magnor Glassverk
I 1997 kjøpte Magnor Glassverk det svenske glasverket Johansfors glasbruk i Småland og dreiv det som ei dotterverksemd. I 2008 vart Johansfors glasbruk delt i eit driftsføretak og eit produktsjonsføretak. Produksjonsføretaket vart etter kvart tatt over av dei tilsette med Magnor Glassverk som minoritetseigar.
Skorpa i Kvænangen
Skorpa, Nøklan og Høyholman er verna som landskapsvernområde med plantelivsfreding.
Romanfiguren Jon Skorpen i Tremasteren Fremtiden av Jonas Lie, er i romanen knytt til Skorpa i Kvænangen.
Hallvard
Hallvard og Halvard er norske mannsnamn avleidd frå norrønt Hallvarðr. Hallr er tolka som 'stein' og varðr betyr 'vaktar'. Hallvard og det nærskylde Halvor har namnedag den 15. mai.
Namnet finst også med skrivemåtane Hallvar, Halvar og den islandske Hallvarður.
Bruk
Namnet er nokså sjeldan, men har vore i bruk på heile 1900-talet med nokre småtoppar rundt 1920- og 1990-talet. I 2009 var det 1591 menn i Noreg som heitte Hallvard.
N
Bokstaven N (n) er den 14. bokstaven i det latinske alfabetet og den 13. bokstaven i det greske alfabetet (N ν). Bokstaven stammar frå fønikisk. Det semittiske namnet var nun, som vart omdanna av grekarane til ny. I den opphavlege biletskrifta var teiknet ein fisk. Romarane kalla bokstaven en. I det eldre runealfabetet han det 10. teiknet, medan han er det 8. teiknet i den y ngre rekka. Bokstaven syner til ein nasal lyd (naselyd).
Koji Onishi
Koji Onishi er ein japansk fotballspelar.
Oxford English Dictionary
Ho inneheld rundt 301 100 hovudoppslag, 157 000 samansetjingar eller avleiingar, og 169 000 uttrykk, slik at ho til saman har rundt 616 500 oppslagsord (30. november 2005).
Johan Halvorsen
Johan Halvorsen var ein norsk komponist og dirigent.
Halvorsen var fødd i Drammen, og i 1883 reiste han til Stockholm for å studera musikk. Han studerte vidare i Leipzig, Aberdeen (1897) og Helsingfors (1890) før han kom til Bergen i 1893, og i 1899 slo han seg ned i Oslo.
På initiativ frå Edvard Grieg reiste Halvorsen ut til Telemark for å samle slåttar, og skreiv ned ei rad numre etter spelemannen Knut Dale kring 1901. Fleire av slåttane vart sidan nytta av Edvard Grieg. Halvorsen skaffa seg og ei hardingfele frå felemakaren Olav G. Helland i Bø.
I dag vert Halvorsen hugsa best for komposisjonane «Bojarenes inntogsmarsj» og «Bergensiana», for ikkje å snakke om musikken til teaterstykket Reisen til Julestjernen, og Fossegrimen. Det siste verket syner at Halvorsen sette seg noko inn i norsk slåttetradisjon.
Gunnlaug Ormstunge
Gunnlaug Illugesson Ormstunge var ein islandsk skald som levde sist på 900-talet. Han er særleg kjend frå Soga om Gunnlaug Ormstunge.
Mugello
Mugello er ein dal nord for Firenze i Italia. Mellom Mugello og Santernodalen ligg Futapasset.
I antikken låg dalen i grenseområdet mellom ligurarane (der Magellistamma gav namn til dalen), etruskarane og gallararne. Den romerske koloniseringa etterlet få spor sidan Mugello hovudsakleg var eit jordbruksområde. I mellomalderen vart det bygd mange borger i området, som seinare vart nytta av Republikken Firenze. Fleire familiar i byen bygde villaer her, som Medicifamilien sine Cafaggiolo og Trebbio. I nyare tid har den kunstige innsjøen Bilancino vorte danna på elva Sieve.
Gunnlaug Ormstunge
Liv og lagnad
Han er ikkje nemnd i dei norrøne kongesogene, men livet hans er skildra i ei av dei islandske ættesogene, Soga om Gunnlaug Ormstunge. Der blir det fortalt at han vart tidleg vaksen, var stor og sterk men framfus, strid og hard i alt. Han var ei dugande skald og gjorde ofte nidviser og nedsetjande dikt, noko som gav han tilnamnet «ormstunge».
Etter ei usemje med faren, Illuge svarte, forlét han heimen berre femten år gamal og budde ei tid på garden Borg hjå Torstein Egilsson, sonen til Egil Skallagrimsson. Der vart han kjend med Torstein si dotter, Helga den fagre, etter seiande den vakraste kvinna på Island på den tida. Håret hennar var så fagert som om det var gjort av gull (sem gull barið), vart det sagt. Gunnlaug var meint på å fare utanlands for ei tid, og han fekk lovnad om å få Helga til kone om han kom attende innan tre år.
Atten år gamal drog han ut, først til Noreg der ladejarlane Eirik Håkonsson og Svein Håkonsson rådde for riket. Seinare reiste han til England og vitja kong Adalråd (Ethelred II av England) og deretter reiste han til Dublin der han vitja kong Sigtrygg Silkeskjegg. Derifrå fór han til Orknøyane og var ei kort tid hos Sigurd Lodvesson jarl. Han reiste via Kongshelle i Noreg til Skara i Vestre Gautland og deretter til Uppsala og vitja kong Olav Svenske (Olof Skötkonung). Der møtte han for første gong skalden Ravn Ånundsson (Hrafn Önundarson); dei kom i usemje om kven som hadde laga det beste kvadet til kongen, og dei skiltes som uvener. Gunnlaug reiste så attende til kong Adalråd i England og var der over ein vinter.
Då han til sist kom attende til Island, var det gått fire år, og Helga var blitt gift bort til uvenen hans, Ravn Ånundsson. Gunnlaug tok dette særs tungt og han kvad mellom anna dette diktet: Han gav Helga ei kostesam kappe som han hadde fått av kong Adalråd i England.
Y
Y (y) er den 25. bokstaven i det latinske alfabetet og den 20. bokstaven i det greske alfabetet (Υ, υ). Grekarane har kanskje teke teiknet opp frå ei eldre stavingsskrift som var i bruk på Kypros. I gresk var lydverdien til bokstaven opphavleg u, seinare y. Etruskarane, og frå dei romarane, tok opp bokstaven som V (sjå U og V). Under Augustus vart rettskrivinga på latin endra til y. I seingresk tid vart både υ og οι uttalt i. For å vise til at lyden skulle skrivast υ, ikkje οι, sa ein at ein skulle skrive «y psilon», «berre y»; derav namnet.
Gunnlaug Ormstunge
Liv og lagnad
Det vart då stor fiendskap mellom Gunnlaug og Ravn, noko som enda med at dei gjekk holmgang to gonger. Første gongen kjempa dei på Øksaråholmen på Island, siste gongen på ein stad som vart kalla Dinganes i Noreg. Der fall Ravn og Gunnlaug fekk banesår og døydde tre dagar seinare. Etter soga skal han blitt gravlagd ved ei kyrkje i Levanger (norrønt: Lifangur).
Y
Y er i norsk ein trong, fremre, runda vokal. På engelsk er bokstaven dels teikn for i (system), dels for ai (spy) og dels for j (year). På fransk er bokstaven teikn for i og på tysk dels for y, dels for i (i opphavlege tyske ord vert ü nytta).
Kangxi
Kangxi var den fjerde keisaren av Qing-dynastiet. Han vert halden for å vere ein av største keisarane i kinesisk historie.
Gunnlaug Ormstunge
Liv og lagnad
Helga vart seinare gift med Torkjell Hallkjellson i Raunsdalen på Island. Soga endar med at Helga, som aldri hadde gløymt Gunnlaug, døydde medan ho sat og såg på kappa «Gunnlaugsgåve», som ho hadde breidd ut framfor seg.
Kangxi
Kangxi vart keisar då faren Shunzhi døydde 5. februar 1661. Kangxi si regjeringstid på 61 år gjer han til den lengst-regjerande av alle kinesiske keisarar, men sidan han var knapt sju år gammal då han vart keisar var det fire regentar og bestemor hans, enke-keisarinna Xiaozhuang, som styrte Kina dei fyrste åra.
Gunnlaug Ormstunge
Skaldskap
Skalden Tord Kolbeinsson laga eit dikt om Gunnlaug, «Gunnlaugsdråpa», som handlar om holmgangen mellom Gunnlaug og Ravn.
Kangxi
I Kangxi si tid som herskar vart Qing-Kinas territorium utvida og sikra, og landet opplevde stabilitet og folket fekk betra levekåra. Etter årevis med krig og kaos innleia Kangxi sitt styre ein periode som kinesiske sogeskrivarar kalla «Velstandstida til Kangxi og Qianlong», ein epoke som varte i fleire generasjonar etter Kangxis eiga levetid.
Gunnlaug Ormstunge
Skaldskap
I Skaldatal er det nemnt om Gunnlaug Ormstunge at han var skald hos Eirik Håkonsson Ladejarl og kong Olav Svenske (Skötkonung) i Sverige. Dei fleste av dikta som vi kjenner til, er frå Soga om Gunnlaug Ormstunge. Desse er kjende (alle er henta frå Skaldic Project):
Kangxi
Kangxi slo ned Føydalherre-opprøret og tvinga kongedømmet Tungning på Taiwan til å godta Qing-dynastiet sitt overherredømme. Langs elva Amur blokkerte kinesiske militærstyrkar Tsar-Russlands frammarsj, og dei utvida keisarriket mot nordvest. Mot slutten av regjeringstida til Kangxi kontrollerte Qing-imperiet det eigentlege Kina, samt Taiwan, Mandsjuria, delar av det fjerne, austlege Russland (Ytre Mansjuria), både Indre og Ytre Mongolia, sjølve Tibet, medan Joseon-Korea var eit protektorat.
Sjølv om Kangxi må reknast som mandsju, var han av mindre enn halvt mandsjuisk avstamming – han hadde også kinesiske og mongolske forfedrar. Kangxi la stor vekt på at mandsjuar og kinesarar skulle handsamast likt, og sørgde for at kinesarane vart rimeleg godt representert i alle avdelingar av det keisarlege maktapparatet.
Akio Fukami
Akio Fukami er ein japansk fotballspelar.
The Carburetors
The Carburetors er ei norsk rockegruppe. Dei spelar ei blanding av rock and roll og hardrock. Den 7. august 2007 var dei oppvarmingsband for Rose Tattoo på Rockefeller Music Hall i Oslo. Musikken er kjenneteikna av høgt tempo og vedvarande «trøkk». Dei kallar sjølve musikken sin for Fast Forward Rock’n Roll.
Akio Fukami
Han spela for klubben Ehime FC.
Halleypike Lough
Halleypike Lough er ein innsjø ved Haughton common sør i Northumberland nasjonalpark, nordaust for Bardon Mill i Northumberland, nord i England. Innsjøen vart skapt i victoriatida og vert nytta til sportfiske.
Verna artar
Ein kvitkloa kreps, Austropotamobius pallipes, finst i innsjøen. Arten i tilbakegang i Europa og Storbritannia go den einaste naturlege krepsearten på Dei britiske øyane.
Bjarne Store-Jakobsen
Bjarne Store-Jakobsen var sametingsrepresentant for Arbeiderpartiet i perioden 2005-2009. Han var innvald frå Midt-Troms valkrins.
Weiningen
Weiningen er ein kommune i distriktet Dietikon i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunen ligg i Limmattal.
Akishige Kaneda
Akishige Kaneda er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Ehime FC, Montedio Yamagata og Avispa Fukuoka.
Hardanger Bestikk
Hardanger Bestikk er ein bestikkprodusent med hovudbase i Kinsarvik i Hardanger.
Hardanger Bestikk vart starta i 1958 av Odd Leikvoll, og er i dag Skandinavias største produsent av bestikk i rustfritt stål.
Bedrifta har 55 tilsette.
Det fyrste bestikksettet Hardanger Bestikk laga, er framleis i sal. Bestikksettet ber namnet Kongetinn, med Olav den Heilage som motiv.
Weisslingen
Weisslingen er ein kommune i distriktet Pfäffikon i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 576 meter over havet.
Søtvierfamilien
Søtvierfamilien (Solanaceæ) er ein plantefamilie i ordenen Solanales. Han omfattar rundt 2 000 artar fordelt på 95 planteslekter. Han gjev oss mange viktige grønsaker, som potet, tomat og aubergine. Dei fleste artane i familien er giftige, men til dømes potetknollen inneheld lite giftstoff og kan etast etter koking. Hageplantane petunia og japansk lykt, frukta physalis og tobakk kjem òg frå søtvierfamilien.
Makkvatnet
Makkvatnet (lulesamisk Suoksavuomejávri) er eit vatn som ligg i kommunane Steigen og Hamarøy i Nordland, rundt seks kilometer sør for Tømmerneset.
Av totalarealet på 3 km², ligg litt i underkant av halvparten i Steigen.
Makkvasselva (Suoksavuomjåhka) har utløp i nordenden via Kjerringvatnet og Rotvatnet til Sagelvvassdraget og Sagfjorden.
Musikkgruppa Narum
Narum er eit band frå Eina på Toten. Det er tre sysken som står bak bandet. Dei er Benedikte Narum Jenssen, Jon Anders Narum og Lars Christian Narum, sistnemnde er ogso kjend for å spela tangentar i Hellbillies. Dei gav ut fyrste plata deira Samma hen du fær i 2009. Året etter før andre albumet Ælt som var søkk borte vart det au gjeve ut ein singel «En million mil».
Narum vart peika ut til Spellemannprisen 2009 i klassa viser og Lars Christian Narum i klassa årets populærkomponist. Dei vann Spellemannprisen 2010 i klassa viser for plata Ælt som var søkk borte.
Randi A. Skum
Randi Kristin Anthonsen Skum, kjend som Randi A. Skum, er sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund i perioden 2005-2009. Ho vart vald inn frå Midt-Troms valkrins. Skum var også sametingsrepresentant i periodane 1997-2001 og 2001-2005.
Skum er reineigar og er busett i Gibostad i Lenvik kommune.
Ved Sametingsvalet i 2009 er Skum andrekandidat på lista til Norske Samers Riksforbund i Gáisi valkrins.
Greenlee Lough
Greenlee Lough er ein innsjø og eit nasjonalt naturreservat 5 km nord for Bardon Mill i Northumberland, nord i England. Greenlee er ein bresjø, og den største naturlege innsjøen i Northumberland.
Insjøen er eigd og forvalta som eit naturreservat av Northumberland Wildlife Trust og Northumberland nasjonalpark. Det er ein grunn innsjø med mykje vassplanter rundt. Det meste av reservatet er ope vatn. Innsjøen vart nytta som eit reservoar av romarane ved Hadrianmuren.
Tidlegare heldt Greenlee Sailing Club til ved innsjøen, men dei flytta i 1970-åra til Derwent-reservoaret nær Hexham.
Plantar og dyr
Langs breidda av innsjøen er det sivkratt, urter og myr. Her finst mykje fuglevilt, mellom anna vadefugl som finn mat i det grunne vatnet og våtmarksområdet. Trekkfugl som songsvane, grågås og krikkand vitjar sjøen om vinteren.
Ved vatnet finst også oterar. Dei lever på å fanga fiskar som gjedde, mort, åbor og ål. Ein kvitkloa kreps, Austropotamobius pallipes, finst i innsjøen. Han er den einaste krepsearten som finst naturleg på Dei britiske øyane. Arten er i tilbakegang i Europa og Storbritannia.
Mark Rudan
Mark Rudan er ein australsk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Brad Pitt
William Bradley Pitt, kjend som Brad Pitt er ein amerikansk skodespelar.
Han har ved to høve (1995 og 2000) blitt kåra til den mest sexy mannen i verda av People Magazine.
29. juli 2000 gifte han seg med skodespelaren Jennifer Aniston, men etter nesten fem års ekteskap blei dei separerte i januar 2005.
Angelina Jolie og Brad Pitt har seks born saman.
= Priser og nominasjonar =
Prisar vunne:
Prisnominasjonar:
Maura
Maura er ein tettstad i Nannestad kommune i Viken. Staden har.
Maura er den nordlegaste av tettstadene i Nannestad og ligg sørvest for sørenden til Hurdalsjøen, fem kilometer nordom kommunesenteret Teigebyen og 12 km frå Råholt i Eidsvoll kommune.
I Maura ligg barneskulen Maura skole.
Korsvikfjorden
Korsvikfjorden er ein fjordarm av Kristiansandsfjorden i Kristiansand kommune med ei lengd på 2,5 km. Han har innløp frå Byfjorden ved Revholmane og strekkjer seg nordover mellom Prestøya i vest og Dvergsnes på fastlandet i aust. Odderhei ligg på austsida av fjorden. Heilt inst i fjorden strekkjer ein smal kil seg nokre hundre meter lenger inn med ei småbåthamn.
Ufuk Talay
Ufuk Talay er ein australsk fotballspelar.
Han har spela for klubben Avispa Fukuoka.
PlayStation 4
PlayStation 4 (offisielt forkorta som PS4) er ein spelkonsoll frå Sony Computer Entertainment. Han vart avduka 20. februar 2013 under ein pressekonferanse som etterfylgjaren til PlayStation 3 og lansert i fjerde kvartal 2013.
PlayStation 4 var den fyrste spelkonsollen frå Sony til å stø x86-64 prosessor-arkitektur, og gjekk seg dermed bort frå Cell-arkitekturen som var i PlayStation 3. Bakgrunnen for dette var å gjera det lettare å utvikla dataspel for den nye konsollen, og med det trekkja til seg fleire dataspelutviklarar. Andre viktige spesifikasjonar til maskinvara er 8 GB minne av type GDDR5 og raskare Blu-Ray-lesar.
Av nye applikasjonar og tenester planlegg Sony å gje ut ein PlayStation App, som lèt eigarar av PS4 bruke smarttelefonar og nettbrett som sekundær skjerm for å utvide moglegheitene når ein speler. Selskapet planlegg også å lansera Gaikai, ei nettsky-basert teneste som kan tilby spel og innhald som kan lastast ned frå internett. I tillegg aukar fokuset på sosial speling ved å implementera ein dedikert knapp for deling av innhald på handkontrollen, som mellom anna kan dela innhald frå dataspel mellom vener.
Ålefjærfjorden
Ålefjærfjorden er den inste delen av Kristiansandsfjorden i Kristiansand kommune. Han har innløp ved munningen av Topdalselva og strekkjer seg om lag 6 km nordover til Ålefjær. Kristiansand lufthamn eller Kjevik ligg på austsida av fjorden. I sør grenser Ålefjærfjorden til Topdalsfjorden, som går vidare sørover til Byfjorden sør for sjølve Kristiansand. På vestsida ved innløpet til Ålefjærfjorden ligg Justnesøya og nord for denne ligg Justvikbukta sør for Jærnesskogen.
Wettswil am Albis
Wettswil am Albis er ein kommune i distriktet Affoltern i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 563 meter over havet.
Agathe Backer Grøndahl
Agathe Backer Grøndahl var ein norsk pianist og komponist av romantisk og nasjonalromantisk musikk. Ho var den første viktige kvinnelege norske komponisten, og er i dag særleg kjend for songen «Mot kveld».
Liv
Agathe Backer var fødd i Holmestrand, men flytta ti år seinare til Oslo saman med familien. Der lærte ho pianospel og komposisjon hjå Otto Winther-Hjelm, Halfdan Kjerulf og musikkteori hjå Ludvig Mathias Lindeman. I 1865 reiste ho til Berlin for å studera ved Theodor Kullaks musikkakademi. Seinare studerte Backer under Hans von Bülow i Firenze, og under Franz Liszt i Weimar i 1873.
Agather Backer blei gift med Olaus Andreas Grøndahl, ein framståande kordirigent, i 1875. Dei fekk sonen Fridtjof Backer-Grøndahl.
Pianisten
Agather Backer Grøndal var ein pianist av verdsformat og gav konsertar i fleire europeiske land. Då ho studerte i Berlin gjorde ho lykke med Ludwig van Beethovens 5. pianokonsert. Ho spelte ofte verk av Edvard Grieg, og var tre gonger solist i Griegs a-moll-konsert med komponisten sjølv som dirigent. Backer Grøndahl var også ein nær venn av Edvard Grieg.
Komponisten
Agathe Backer Grøndahl skreiv helst klaverstykke og romansar. Ho fullførte i alt 70 verk, og var ein framtredande skikkelse i norsk musikkliv. Mot slutten av livet vart Backer Grøndahl heilt døv, og måtte gjeva opp musikarlivet.
Agathe Backer Grøndahl døydde 59 år gamal i Kristiania den 4. juni 1907.
Herøyfjorden
Herøyfjorden er namnet på to fjordar i Noreg.
Botolv Helleland
Botolv Helleland er ein norsk namnegranskar.
Botolv Helleland har sidan 1984 vore ein av Statens namnekonsulentar for Austlandet og Agder. Han har sidan starten i 1983 vore hovudredaktør for Nytt om namn, meldingsbladet til Norsk namnelag.
Arbeidsliv
Etter embetseksamen i 1970 var han eitt år som stipendiat i NRK-radio. I denne perioden og seinare stod han for ei rekkje radioprogram om stadnamn og målføre, som «Kvar i landet er denne røysta frå?».
I 1972 vart han tilsett som arkivar ved Norsk stadnamnarkiv. Arkivet vart lagd inn under Historisk-filosofisk fakultet ved UiO i 1978 og fekk namnet Institutt for namnegransking. Helleland fekk opprykk til fyrsteamanuensis i 1988. Han vart oppnemnd som stadnamnkonsulent etter Per Hovda i frå 1984 og har vore det seinare. Han var med Stadnamnutvalet som i 1983 la fram framlegget til lov om stadnamn. Helleland har undervist ved UiO fram til han i 2010 vart pensjonert. Han har òg halde mange kurs i stadnamn og innsamling av stadnamn rundt om i landet.
Helleland har skrive og publisert fleire hundre større og mindre arbeid innan namnegransking og målføre, for det meste artiklar. Han har òg skrive eller gjeve ut ei rekkje bøker og konferanserapportar åleine eller saman med andre, som Norske stedsnavn/stadnamn (1975), Norsk språk i Amerika/Norwegian Language in America (1991), ''Adresser og stadnamn. Del 2. Stadnamn i offentleg og privat bruk (1993), Utanlandske namn i Norden (2000), Neame Research and Teaching, Onoma 39 (2004), Stedsnavn i Kjose (2008), Names and Identities'' (2012).
Botolv Helleland har hatt ei rekkje ombod i nasjonale og internasjonale lag og organisasjonar. Han har vore instituttleiar i fleire periodar og medlem i fakultetsstyret, leiar i Norsk namnelag i fleire periodar, redaktør for Nytt om namn sidan starten i 1984, medlem i Almanakk-komiteen, visepresident i International Council of Onomastic Sciences i to periodar, norsk representant i UNGEGN (United Nations Group of Experts on Geographical Names) sidan 1987, president for den 10. FN-konferansen om stadnamn i New York 2012. Leiar i Hardinglaget i Oslo i til saman 14 år, redaktør av jubileumsboka Hardingar i hundre (2014).
Håkon Wergeland
Håkon Wergeland var ein norsk prest og skulestyrar frå Byrknesøy i Gulen kommune.
Wergeland var son til ein lærar. Han vart cand.theol. i 1902. Wergeland var styrar på Viken kristelege ungdomsskule på Gjøvik frå 1902-1911, rektor ved Notodden lærerskole 1911-1936, ungdomsprest i Oslo 1937-1938 og rektor på Kristiansand lærerskole 1938-1948. Wergeland var to gonger aktuell kandidat til å verte biskop i Den norske kyrkja.
Surrealisme
Surrealisme er ei kunstretning i biletkunsten og litteraturen som oppstod i byrjinga av det 20. hundreåret og var inspirert av det umedvitne, slik dette vert definert i psykoanalysen.
Surrealismen var påverka av Freud og teoriane hans om det undermedvitne. Den teoretiske og ideologiske grunngjevinga for kunstretninga stod frå 1921 fyrst og fremst den franske forfattaren, kunstteoretikaren og kritikaren André Breton for ved at han mellom anna skreiv dei ulike surrealistiske manifesta (les Manifestes du surréalisme).
Ordet surrealisme tyder over realiteten eller utover realiteten. Retninga freista å framstille det umedvitne ved å nytte som middel forvrenging av røyndomen og framandgjering. Forfattarar, målarar og skulptørar søkte grunnlaget for kunstuttrykka i menneskets eigen røyndom i det umedvitne, nytta inntrykk frå rus og draum som inspirasjonskjelde, freista å utvide medvitet og røynda på globalt nivå og å forkaste alle gjeldande verdiar. Surrealismen inneber difor ei anarkistisk oppfatning av kunsten og av verda.
Myrmenn
Myrmenn var eit uttrykk som vart nytta om norske borgarar som på 1800-talet skaffa seg stemmerett ved å kjøpa verdilaus jord, gjerne myr. Årsaka til dette var at den norske grunnlova fram til 1884 berre gav stemmerett til dei som eigde matrikulert jord.
Det var Venstre som tok opp Marcus Thrane sin gamle ide om å kjøpa myrlappar til eigedomslause. I lovverket var det ikkje sett noko krav om kor stor desse myrlappane skulle vera. Arbeidarsamfunnsleiar Andreas Hølaas frå Kristiania var ein av dei som leia arbeidet med å registrera myrmenn. Christian Hornemann Knutsen ein av pionerane i arbeidarrørsla, organiserte for same sak eigne stemmerettstog 17. mai. Denne gongen greidde ikkje juristar å hindre slike oppkjøp og valet vart ein stor siger for Venstre i 1882. Eigedomslause grupper som fekk stemmerett omfatta husmenn, tenestefolk, handverkarar og juristar.
I 1884 vart reglane for stemmerett endra, slik at borgarar med årleg inntekt over 800 kroner i byane og 500 kroner på landsbygda fekk stemmerett. Vidare vart grunnlova endra same år, slik at jord måtte ha ein verdi over 20 kroner for å bli matrikulert. For jord som var matrikulert hadde lova inga tilbakeverkande kraft.
I 1898 vart lov om allmenn stemmerett for menn vedteke og ordninga med myrmenn mista krafta si. Kvinner måtte venta til 1909 før dei fekk stemmerett og til 1913 før dei fekk allmenn stemmerett ved stortingsval.
På Ekne i Levanger kommune er det reist ein bauta over myrmenn som kjøpte verdilaus grunn her.
Kyohei Oyama
Kyohei Oyama er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka og Renofa Yamaguchi FC.
Hattusa
Hattusa (tyrkisk Hattuşaş) var hovudstaden i Hettittarriket i den seine bronsealderen. Ruinane etter byen ligg ovanfor dagens Boğazköy i Tyrkia, rundt 145 kilometer aust for Ankara i Çorum-provinsen. Hattusa blei lagt til UNESCO si verdsarvliste i 1986.
Byen og området rundt
Landskapet rundt byen omfattar rike jordbruksområde og åsar ein brukte til å gjeta tamdyr som sauer og geiter på, i tillegg til skog. I dag finn ein mindre skogsområde utanfor byen, men i oldtida var desse langt meir utbreidde. Dette betydde at innbyggjarane hadde god tilgang på tømmer for brensel og bygging av hus og andre strukturar. Markene gav folket avlingar av kveite, bygg og linser. Lin blei også dyrka, men det viktigaste materialet for klede var ull frå sauene. Det blei drive jakt på hjort i skogane, men dette var truleg mest til forlysting for adelen heller enn ei viktig matkjelde. Hovudkjelda for kjøt var tamdyr. Ettersom elvene i området er smale og ikkje eigner seg for større skip, gjekk all transport til og frå Hattusa over land.
Byen låg oppe på ein bergflate med fleire naturlege klipper som var lette å forsvara. Hattusa var sterkt befesta og omgjeven av høge bymurar som blei utvida fleire gonger. Oppe på ei av bergklippene låg kongeborga som i dag blir kalla Büyükkale. Byen var dominert av store tempel for dei hettittiske gudane. Rett utanfor byen låg Yazilikaya, ei heilag bergklippe med steinrelieff hogga ut i fjellet. <!--
Byens tidligste historie
Et forkullet kulturlag som ble åpenbart i de arkeologiske utgravningene vitner om brenning og ødeleggelse av byen Hattusa en gang rundt år 1700 f.Kr. De ansvarlige synes å ha vært hæren til kong Anitta fra Kussara (en by som muligens kan bli identifisert med Alişar) som tok ære for handlingen og som deretter reise en inskripsjon med en forbannelse: ''«Om natten tok jeg byen med makt; jeg hadde sådd gress på dets sted. Skulle en annen konge etter meg forsøke å bosette Hattusa på nytt, må himmelens værguder slå ham ned.»''
Den hettittiske hovedstad
Kun en generasjon senere hadde en hettittisktalende konge valgt dette stedet som sin residens og hovedstad. Hettittisk hadde fått dominans over hattisk i en tid, og det hattiske navnet «Hattus» ble nå hettittiske «Hattusa», og kongen tok navnet Hattusili I, «den fra Hattusa». Han markerte begynnelsen en ikke-hattisk «hettittisk» stat, og den kongelige linje av store hettittiske konger – hvor 27 kjennes ved navn.
Etter at fjellfolket kaskianere presset seg mot kongedømmets nordområder angrep de byen to ganger, noe som førte at til at kongene flyttet det kongelige sete til en annen by. Under Tudhaliya I flyttet hettittene nord til Sapinuwa, men trakk så tilbake. Under Muwatalli II bevegde de seg sør til Tarhuntassa, men utpekte Hattusili III som guvernør over Hattusa. Mursili III flyttet setet tilbake til Huttusa hvor kongene ble fram til slutten av det hettittiske kongedømmet på 1100-tallet f.Kr.
På sitt høydepunkt dekket byen rundt 1.8 km² og besto av en indre og ytre del, begge omgitt av en massiv og fortsatt synlig befestningsmur som ble reist under regimet til Suppiluliuma I (ca. 1344–1322 f.Kr., kort kronologi). Den indre byen dekket et område på rundt 0.8 km² og var okkupert av en citadell med store administrative bygninger og templer.
Sør for den ytre byen på rundt 1 km², med forseggjorte porthvelvinger med relieffer som viste krigere, løver og sfinkser. Fire templer lå her, hver med en gårdsplass omgitt av en søylegang og verdslige bygninger og residenser. Utenfor bymurene lå gravstedene, det meste besto av kremasjoner. Moderne beregninger hadde anslått befolkningen til mellom 40 000 og 50 000 på det meste. I den tidlige perioden hadde den indre bydelen en tredjedel av dette tallet. Bolighus ble bygd i tømmer og leire som siden har forsvunnet fra stedet, og etterlatt seg for ettertiden kun de som var bygd av stein, hovedsakelig templer og palasser.
Byen ble ødelagt sammen med den hettittiske staten i seg selv en gang rundt 1200 f.Kr. som en del av bronsealdersammenbruddet (se Bronsealderens sammenbrudd). Stedet ble deretter forlatt fram til en gang rundt år 800 f.Kr. da en beskjeden frygisk bosetning slo seg ned i området.
Gjenoppdagelsen av byen
En av de viktigste oppdagelsene ved stedet har vært det kongelige arkiv med kileskrift på leirtavler, bestående av offisiell korrespondanse og kontrakter foruten også lovverk, prosedyrer for kultseremonier, orakelprofetier og litteratur fra Midtøsten. En særlig viktig leirtavle, i dag utstilt i Istabuls arkeologiske museum, gir detaljer om vilkårene for en fredsavtale som ble oppnådd i årene etter slaget ved Kadesh mellom hettittene og egypterne under farao Ramses II, i år 1259 eller 1258 f.Kr. En kopi er utstilt i hovedkvarteret til De forente nasjoner (FN) i New York som et eksempel på ett av første kjente internasjonale fredsavtaler.
Selv om de 30 000 leirtavler som er avdekket i Hattusa og som utgjør det meste av den kjente hettittiske litteraturen, har det blitt avdekket arkiver i andre sentra i Anatolia, som ved Tabigga (Maşat Höyük) og ved Sapinuwa (Ortaköy). De er nå fordelt mellom de arkeologiske museum i Ankara og Istanbul.
Sfinksen
En sfinks fra Hattusa ble fraktet ut av Tyrkia for å bli restaurert i Tyskland i 1917, men har ikke blitt levert tilbake. Den var nylig tema for et tyrkisk politisk initiativ om å gi begrensninger på tyske arkeologer som arbeidet i landet. Sfinksen er i dag utstilt i Berlins Pergamonmuseum.
-->
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Kristiansandsfjorden
Kristiansandsfjorden er fjorden utanfor Kristiansand og den lengste fjorden i Vest-Agder. Lokalt vert fjorden ofte kalla Byfjorden. Fjorden er om lag 20 km lang frå innløpet frå Skagerrak mellom Oksøy og Grønningen fyr og inn til Ålefjær.
Fjorden er opptil 260 meter djup og det djupaste området midt i leia er tidlegare nytta til ammunisjonsdumping. På fjordbotn, spesielt i dei indre områda, er det mykje forureining frå tidlegare verksemd langs strendene. Mykje av fjordbotnen er dei seinare åra vorte dekt til med fyllingar av stein og sand.
Fjorden har to innløp, Østergapet (gabet på dialekt) mellom Oksøy og Grønningen og Vestergapet mellom Flekkerøy og Møvik/Kroodden. Før sa ein at Vestergapet låg mellom Indre og Ytre Flekkerøy og i sundet mellom øya og fastlandet var den viktigaste hamna langs Skagerrakkysten frå omkring 1550.
Fra Vestergapet og innover vest- og nordsida av fjorden ligg det fleire bukter og viker, som Sandvika, Brøvikbukta, Auglandsbukta og Hannevikbukta. Like utanfor Auglandsbykta ligg Bragdøya med Svensholmen og Dybingen like nord for seg. Rett nord for Dybingen igjen ligg Odderøya, like sør for sentrum av Kristiansand. Her munnar elva Otra ut i fjorden.
På austsida av Østergapet ligg Vestre Randøya. Frå her går Randøysund og Stanggapet austover til Kvåsefjorden. Nordover på austsida av fjorden ligg Herøya, Dvergsøya, Sjursøya, Prestøya og Lyngøya. Mellom Presteøya og Dvergsnes på fastlandet ligg den vesle sidefjorden Korsvikfjorden.
Departement i Frankrike
Eit departement (fransk: département) er ein fransk adminstrativ eining noklunde tilsvarande eit norsk fylke (ein provins). Frankrike er delt inn i 96 departement. Eit departement vert leia av ein prefekt, tilsvarande norsk fylkesmann, og ei folkevald forsamling, conseil général. Departementa er gruppert i 22 regionar i sjølve Frankrike og fire oversjøiske regionar. Departementa er oppdelt i 342 arrondissement. Det finst òg departement i Elfenbeinskysten.
Historikk
Under den franske revolusjonen blei det den 22. november 1789 vedteke å opprette eininga département som erstatning for den gamle inndelinga i provinsar og landskap. Dei fleste av departementa blei oppretta den 4. mars 1790 etter vedtak i den grunnlovgjevande forsamlinga. Målet med denne reforma var å få vekk strukturar frå det gamle regimet og for å skape ein homogen nasjon.
I oppbygging er departementa ganske like: Dei er tilstrekkeleg små til å kunne styrast effektivt frå ein hovudstad. Hovudstaden skulle idéellt sett vere plassert midt i departementet og vanlegvis skulle det ikkje vere meir enn ein dags hesteritt frå kvar utkant av departementet til hovudstaden. Departementa er vanlegvis oppkalla etter elver, fjell og liknande. Dette i kontrast til den nyare franske regioninndelinga som har teke gamle provinsnamn.
Opphavleg var det 83 departement og dette auka til 130 i 1810 grunna Napoleons ekspansjon av fransk territorium, men redusert til 86 etter imperiet sitt fall. Seinare auka og minka talet i høve til grensedragingar med nabolanda. I 1860 blei Savoie og Nice lagt i Frankrike, medan områda Alsace og Lorraine blei skilde ut etter krigen med Tyskland i 1870 - 1871. Desse siste blei gjeninnlemma i 1919, men igjen lagt til Tyskland under andre verdskrigen. Etter krigen vart dei franske regionar. Dei algirske departementa blei skilde ut ved frigjeringa av dette landet i 1962. Seinare har enkelte grensedragingar funne stad ved deling av Korsika og ved omorganisering av Parisområdet. Dei tok også store delar av andre land.
Tidlegare departement
(Ikkje fullstendig liste)
Høvik Glassverk
Høvik Glassverk på Høvik i Bærum kommune var eit føretak som vart oppretta i 1855 med det formålet å produsere flasker av glas. Verket var i drift til 1933.
Sandvikdalsfjord
Sandvikdalsfjord er ein fjord på grensa mellom kommunane Kristiansand og Søgne. Han har innløp ved holmen Ryvingen, vest for Flekkerøy. Fjorden er nesten 4 km lang og smalnar raskt inn på veg nordover. Midt i den ytre delen av fjorden ligg lille og store Langøya. Den inste halvdelen av fjorden er smal og vert òg kalla Holskogkilen. Innløpet til kilen er om lag 80 meter breitt, men lenger inne er han rundt 30 meter på det smalaste. Riksveg 456 går langs store delar av vestsida av Sandvikdalsfjorden og Holskogkilen.
Hurdal Glassverk
Hurdal Glassverk var eit norsk føretak som vart oppretta i 1755 med det føremål å produsere glas. Verket var i drift til 1895.
Glasverket var frå oppstarten til det blei lagt ned spesialisert i å produsere kronglas til vindauge. I 1779 fekk det overført privilegiet til å produsere krystall og kvitt glas frå Nøstetangen Glassverk. I 1809 var denne produksjonen flytt til Gjøvik Glassverk.
Det produserte òg drikkeglas og var frå 1842 ein del av Interessentskapet for Hurdal, Biri og Hadeland Glasværker, selskapet som seinare vart Christiania Glasmagasin.
Yu Shimasaki
Yu Shimasaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sagan Tosu.
Farkost
Farkost er eit omgrep som blir nytta om båtar og skip. I fylgje Godal er ein båt ein farkost som er mindre enn ei jekt eller eit fartøy. Eit skip blir da ein farkost som er større enn ei jekt. Ut frå dette hamnar jekta, og kanskje jakta, i ei midtstilling mellom båt og skip/fartøy. Ofte blir jekter rekna som skip, men dei mindre tendringane blir sett på som båtar. Ein farkost som er så liten at han kan roast blir sett på som båt, medan farkostar som er så store at dei lyt seglast blir sett på som skip.
Sho Shimoji
Han spela for klubben Sagan Tosu.
Anneli Jäätteenmäki
Anneli Tuulikki Jäätteenmäki er ein finsk politikar som representerer Senterpartiet i Finland. Ho var justisminister i landet frå 1991 til 1995, partileiar frå 2002 til 2003, statsminister frå 17. april til 18. juni 2003 og representant i Europaparlamentet frå 2004.
Jäätteenmäki var den fyrste kvinnelege statsministeren i Finland, men vart nøydd til å gå av etter berre to månader, då ho vart skulda for å ha loge om hemmelege dokument som handla om Irak-politikken til Finland.
Kjeåsen
Kjeåsen er ein fjellgard (med 2 bruk) i Eidfjord kommune i Vestland. Garden ligg på ein avsats i fjellet ca. 530 moh inst i Simadalsfjorden. Garden er framleis i drift, og er i dag mykje vitja av turistar, særleg frå Sverige. Garden er vorte kalla «verdas mest utilgjengelege».
Holburn Lake and Moss
Holburn Lake and Moss er eit naturreservat i Northumberland i England aust for landsbyen Holburn.
Innsjøen
Innsjøen er kunstig og vart bygt i 1934. Her finn ein overvintrande bestandar av fugl som grågås frå Island. Fuglar som brunnakke og krikkand stoppar òg her.
Myra
Holburn Moss er ei torvmyr med mykje mose, samt andre myrplanter som lyng, myrull, tranebær og rundsoldogg. Myra har tidlegare vorte øydelagd av skogspløying.
Kjeåsen
Namnet Kjeåsen kjem av kje (geitekilling) og ås. Garden har vore busett iallfall sidan 1650-talet. Fram til vegen opp til garden vart bygd, gjekk all transport på den bratte stien frå fjordbotnen. På 1930-talet vart det bygd ein løypestreng som kunne frakta mat og andre varer opp til garden. Innbyggjarane på Kjeåsen måtte likevel bruka stien som før. Det ytre bruket på Kjeåsen vart fråflytt i 1962, men det andre bruket er framleis i drift og har fast busetnad - i dag éin einsleg innbyggjar.
Den svenske forfattaren Bror Ekström vitja Kjeåsen på 1950-talet, og skreiv seinare bok om folket på Kjeåsen. Boka «Folket på Kieåsen» kom fyrste gong ut i 1958, og vart svært populær. I Noreg gav Halldor O. Opedal i 1980 ut boka «Kjeåsfolket i Hardanger - soga om eit utkantfolk». NRK laga tv-program om mellom anna Kjeåsen i serien «SommerDag» i 2002, og i TV-serien Der ingen skulle tru at nokon kunne bu.
La Liga
Primera Division som ofte blir kalla Liga de Fútbol Profesional eller berre La Liga er den øvste divisjonen i den spanske fotballigaen. Han består av 20 lag. Kvart år rykkjer tre lag ned til 2. divisjon, Segunda División. Barcelona vann Primera División i 2009/10-sesongen. Sidan 1950-talet har det stort sett vore Real Madrid og Barcelona som har dominert ligaen.
Deltakande lag
Laga i 2019/20-sesongen er:
Wiesendangen
Wiesendangen er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 469 meter over havet.
Internettsjargong
Internettsjargong er ei eiga form for slang som har vakse fram i takt med at bruken av Internett som kommunikasjonsmiddel har auka. Sjargongen særmerker seg ved at han er skriven, men likevel svært talemålsprega. Mange slanguttrykk er forkortingar, og kan vera svært vanskelege å skjøna for utanforståande.
Sjargongen har mellom anna røter i militær kommunikasjon og datateknologi. Han bygger særleg på chatting der ønsket om å uttrykka seg raskt og spontant mellom anna har ført til ein sterk bruk av forkortingar, villa feilstavingar og bruk av berre små eller til tider store bokstavar.
Internettsjargong har mange fellestrekk med SMS-språk, men dei to overlappar kvarandre ikkje heilt.
Schimmelmanns glassverk
Schimmelmanns glassverk eller det offisielle namnet Skatmester Schimmelmanns Verk var eit foretak som vart oppretta i 1779 på garden Hov på Hurum i Buskerud med det føremål å produsere flasker. Glassverket er òg omtalt som Strømsmoen glassverk eller Svelvigens verk.
Topdalsfjorden
Topdalsfjorden er ein sidearm av Kristiansandsfjorden som strekkjer seg frå Gleodden/Marvika i sør og nordover til munningen av Topdalselva. Frå elveosen ved Kjevik og Hamresanden og vidare innover heiter fjorden Ålefjærfjorden. Frå Ålefjær til Gleodden er det om lag 11 km, medan sjølve Topdalsfjorden om lag er 5 km lang.
Schimmelmanns glassverk
Produksjonen starta i 1782. Verket var i drift til 1832.
Topdalsfjorden
Fjorden med elveos var tidleg viktig for handel og skipsfart. I dokument frå 1600-talet og utover er lasteplassar i Gjusvik (Justvik), Tveit (Grovika), Lyngesund (Fuglevik) og Vige nemnd. Laksefisket i Tofdalselva var viktig.
Schimmelmanns glassverk
Verket vart etablert på initiativ frå Carsten Anker. Det var kalla opp etter den dansk-norske finansminister Heinrich Carl lensgreve von Schimmelmann.
Topdalsfjorden
I 1897 vart Marvika orlogsstasjon og Gleodden utstyrt med med kanonar og mineleggingsutstyr.
Schimmelmanns glassverk
Ekstere lenker
http://www.nord-jarlsberg.museum.no/ar_verk.htm
Topdalsfjorden
Den første brua over fjorden opna i 1956, Varoddbrua, som ved opninga var den lengste hengebrua i Nord-Europa. Fram til bruopninga gjekk det ferje frå Varodden til Torsvig på Søm, medan det var ferjefritt samband mot aust via Ålefjær og over Birkeland til Lillesand.
Varoddbrua vart supplert med ytterlegare ei bru i 1994 slik at ein kunne føre E18 i fire felt over fjorden.
I området mellom Hesteheia og Ringknuten i Topdalsfjorden vart det drive søppeldeponering og -brenning i fleire år frå 1950-talet til 1973. Deponiet består av 250 000 m³ masse. I dette området vert det i dag bygd eit nytt hamneanlegg for Kristiansand.
Namnet
Den eldste namneforma er Topdalsfjorden, men på bakgrunn av den vanlege dialektuttalen, har også skriveformene Tovdal- og Tofdal- i ein noe mindre grad vore brukte. Statens Kartverk har gjort vedtak om at namnet skal skrivast Topdalsfjorden.
Gruppefart
der ω er bølgja sin vinkelfrekvens, k = ω/c er bølgjetalet (c er fasefarten).
I ikkje-dispertive media forplantar alle frekvenskomponentane seg med same fart og gruppefarten er lik fasefarten, noko som er einstydande med at bølgepakken ikkje endrar form når dei forplantar seg. I dispersive media derimot varierer gruppefarten med frekvensen ω. Denne variasjonen vert uttrykt ved dispersjonsrelasjonen v(ω), eller ω(k). I dispersive media vil difor ulike frekvenskomponentar ha ulik fart og forma på bølgjepakkane vil endra seg etter som tida går. Dette fører til at dei vert strekte ut i tid.
Ideen om at gruppefarten til ei bølgje kunne vere forskjellig frå fasefarten vart først lagt fram av William Rowan Hamilton i 1839, og vart utgreidd meir fullstendig av John Strutt.
Gruppefart i kvantemekanikk
Albert Einstein forklarte i 1905 at lys hadde eigenskapar til både partiklar og bølgjer. Louis de Broglie sette fram ein hypotese om at alle partiklar kan ha desse eigenskapane, og at farten til ein partikkel alltid vil vere lik gruppefarten til den samsvarande bølgja. De Broglie utleidde at sidan dualitetslikningane for lys allereie var kjend, så ville desse òg gjelde for alle partiklar. Dette betyr at
der
Ved å bruke den spesielle relativitesteorien har vi
Kvantemekanikk har med stor nøysemd vist at denne hypotesen gjeld, og forholdet har vorte vist for partiklar så store som molekyl.
Grøvudalen
Grøvudalen er ein fjelldal i Sunndal på Nordmøre. Elva Grøvu renn nordover gjennom dalen. Denne elva møter fleire andre elvar i juvet Åmotan som ligg sør for hovuddalføret Sunndalen. Dalen er omgjeven av fjell på over 1800-1900 moh. I dalbotnen har der vore seterdrift, og Gammelsetra, 805 moh, vert driven også i våre dagar. Like ved denne har Kristiansund og Nordmøre Turistforening hytte. Dalen har ein rik flora. Best kjende er Grøvudalsvalmue og Norsk Malurt. Området ligg innanfor Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark.
Serie A
Serie A er namnet på den italienske eliteserien i fotball.
Lag
2020/21-sesongen:
Nordmenn spelar på følgjande lag:
Herøyfjorden i Agder
Herøyfjorden er ein fjord i Kristiansand kommune. Han strekkjer seg frå området vest for Flekkerøy og Sandvikdalsfjord ved Tjamsøya, og 4 km rett vestover til Herøya, som han er kalla opp etter. Herøya ligg like sør for tettstaden Langnesbygda. Fleire holmar ligg på sørsida av fjorden og skjermar for Skagerrak. Desse er store og lille Lyngholmen, Flateskjer og Hellersøyane. Vest for Herøyfjorden og Herøya ligg Hellesundfjorden.
Yusuke Yada
Yusuke Yada er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kataller Toyama og Sagan Tosu.
Strømtangen fyrstasjon i Kragerø
Fyrstasjonen vart bygd samstundes med Stavseng fyrstasjon lenger inne i fjorden og dannar ei overettlinje med denne. Fyret er ein typisk representant for små trefyr og er freda etter lov om kulturminne.
Monte Perdido
Monte Perdido (fransk Mont Perdu) er det tredje høgaste fjellet i Pyreneane og ligg i Spania, tilsynelatande gøymd frå Frankrike av fjelltoppane Cirque de Gavarnie og Estaube.
Det er lettast å nå fjellet frå den spanske sida. Utforskarar måtte først gå frå landsbyen Torla i Aragon langs den store Ordesadalen, og så opp gjennom Circo de Soaso før dei måtte opp ei bratt klippe til toppen. Monte Perdido ligg midt i den spanske Ordesa y Monte Perdido nasjonalpark som vart oppretta i 1918.
Ruts bok
Ruts bok, òg kalla Megillat Rut i jødedommen, er ein del av Bibelen, den jødiske Tanákh og det kristne Gamle testamentet.
Handlinga
I Israel levde dei to eit fattig liv. Rut sørgde for dei med plukka kornaks som var blitt igjen etter skurden. Ho blei lagd merke til av Boas, som eigde åkeren ho gjekk på og òg var i slekt med Naomi. Oppfordra av Naomi gav Rut han tydelege teikn om at ho var interessert i han. Etter ei stund fekk Boas ordna det slik at han kunne gifta seg med Rut, og ho blei slik stammor til mellom anna kong David.
Megillat Rut i jødedommen
I Tenákh er Megillat Rut ein av dei fem megillót (småe bokrullane) som står i Ketubím (Skriftene), den tredje hovudbolken av Den hebraiske bibelen. Ein les Megillat Rut i synagogen under sjabu‘ót (vekefesten, den jødiske pinsa).
Dompap
Dompapen (Pyrrhula pyrrhula) er ein fugl i finkefamilien. Han er om lag 16 cm lang, og veg rundt 21 gram. Fuglen heldt til i Europa og tempererte Asia, hovudsakleg som standfugl, men nokre nordlege fuglar trekk sørover om vinteren.
Namnet «dompap» kjem frå lågtysk dompape med tydinga 'domherre', fordi fjørdrakta minner om draktfargane til ein slik.
Skildring
Dompapen er lett å kjenna att når ein fyrst får auge på han. Hannen har eit raudt bryst, ei svart hette på hovudet og ein blågrå rygg. Hoa liknar hannen, men har eit gråbrunt bryst. Vengene har gråkvite band hjå båe kjønna. Nebbet er stutt og kraftig med skarpe kantar slik at han kan ta av skalet av frø og knoppar.
Dompapen liker seg best i nåle- og blandingsskog, men òg i parkar og hagar. Dei byggjer reira sine i buskar og tre der hoa legg ein 4–7 egg.
Arten dannar ingen store flokkar utanfor hekketida og er oftast sett som eit par eller ei familiegruppe.
I kulturen
Som ein overvintrande, raudfarga fugle er dompapen blitt knytt til jul, og blir framstilt på julekort og som julepynt. Fuglen opptrer i eventyret «Røde og graa dompaper» av Henrik Wergeland og i songen «Du og jeg og dompapen» av Alf Prøysen.
Hallington-reservoara
Hallington-reservoara ligg nær den vesle landsbyen Colwell i Northumberland i England, 11 km nord for Corbridge. Hallington er faktisk to små reservoar: Hallington Reservoir West og Hallington Reservoir East, som er skild frå kvarandre av ein dam.
Historie
Reservoara vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Reservoara dannar ein del av ei rekkje reservoar langs A68-vegen som er knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelder for Newcastle upon Tyne, Gateshead og dei omliggande områda.
Flora og fauna
Skogområdet nordvest for Hallington Reservoir East bestor stort sett av furu og lerketre med noko bøk, piletre og platanlønn, og av planter finn ein mellom anna den sjeldne gulstarren.
Reservoaret er ein viktig stad for overvintrande fuglevilt, som brunnakke, krikand og villand, og om hausten vadefugl som strandvipe, hettemåse og fiskemåse.
Norsk kvit sau
Norsk kvit sau er ein norsk sauerase av crossbredtypen. Sidan 1970-åra har ulike norske og utanlandske crossbredraser blitt kryssa saman, slik at svært mykje av den norske sauen i dag er kryssingar. På bakgrunn av dette vart rasenamnet Norsk kvit sau innført i 2000/2001. Den norske kvite sauen er ein relativt ueinsarta rase, men jamt over er han meir spedlemma, rasktveksande, fruktbar og kjøtfull enn til dømes den opphavlege dalasauen.
I sauekontrollen utgjorde norsk kvit sau 69 % av søyene i 2006. Rasen er slik den mest utbreidde i Noreg. Det er Norsk Sau og Geitavlslag som driv det organiserte avlsarbeidet for norsk kvit sau.