cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Great Barrier Island
Kommunikasjon
To ferjeselskap trafikkerer på Great Barrier Island. Selskapet Fullers driv ei snøggferjerute om sommaren og i langhelger. Fullers si ferje brukar om lag to timar til Tryphena. SeaLink har ferja «Island Navigator», ei passasjer-, bil- og godsferje, som trafikkerer mellom Wynyard Wharf i Auckland City til Tryphena fleire gonger i veka, og til Port Fitzroy ein gong i veka via Tryphena. Ferjetida til denne ruta er om lag fire og ein halv time kvar veg.
Utdanning
Det er tre grunnskular på øya, men ingen vidaregåande, så elevar herfrå må anten reisa bort frå øya for å studera, eller få brevundervising frå New Zealand Correspondence School.
Sjølv om øya administrativt er ein del av Auckland City, har ho visse lettingar i noko av regelverket som styrer daglege aktivitetar og som kan vera føremålstenlege for samfunnet si tenesteyting og arbeid. Dette gjeld òg for dei andre busette øyene i Haurakigolfen.
Til dømes har alle transportverksemder som berre utfører oppdrag på Great Barrier Island, Chatham Islands eller Stewart Island/Rakiura unntak frå lovreguleringar som gjeld føring av loggbok for køyre- og kviletid (men sjåførar kan påleggjast å føra oversikt over køyretider på ein eller annan måte og visa fram denne om det vert kravt).
Venåsen
Venåsen er eit bustadområde og ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørover frå Hopsåsen og attende til Hopsåsen etter 350 meter.
Namnet vart vedteke i 1955. Vegen var fram til 1964 regulert sør til Skjoldvegen.
Ferdinand av Braunschweig
Ferdinand av Braunschweig, hertug av Braunschweig-Lüneburg, var ein preussisk feltmarskalk (1758–1766) som er kjend for deltakinga i sjuårskrigen.
Som den fjerde sonen av Ferdinand Albert II av Brunswick-Lüneburg, slutta han seg til dei væpna prøyssiske styrkane som oberst i 1740. Han deltok i slaget ved Mollwitz og slaget ved Chotusitz. Etter at markgreven Wilhelm av Brandenburg vart drepen i Praha i 1744, fekk Ferdinand kommandoen over Leibgarde-bataljonen til Fredrik II av Preussen  og utmerkte seg stort i slaget ved Soor (1745), spesielt i åtaket på ei bratt klippe, som vart forsvart av den eldre broren hans Ludwig Ernst von Braunschweig-Wolfenbüttel. Ferdinand deltok i den andre schlesiske krigen, der han hadde ei leiande rolle i invasjonen av Sachsen og Böhmen i 1756 under sjuårskrigen. Han deltok i slaget ved Rossbach og vart så kommandør over den allierte hæren til kurfyrstedømet Braunschweig-Lüneburg. Under ti år med fred, var han nært knytt til det militære arbeidet til Fredrik II av Preussen, som leia vakt-bataljonen og prøvde å gjere han til ein modell for heile den prøyssiske hæren. Ferdinand var òg ein av kongen sine næraste vener og vart forfremma til generalmajor og så generalløytnant.
Fylkesveg 253
Fylkesveg 253 (Fv253) går mellom Vingnes og Bronsøya i Lillehammer. Veglengda er 7,2 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Avers
Avers (Retoromansk Avras) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1960 meter over havet og her ligg Juf, den høgastliggande staden som er busett året rundt i Europa med ei høgd på 2126 meter over havet.
Kommunen er den einaste kommunen i underdistriktet Avers. Han omfattar Juferdalen, Averser Rhinen, samt sidedalane Madris og Bergalga.
Odda kyrkje
Odda kyrkje står i Odda sentrum i Ullensvang kommune i Vestland fylke og er ei langkyrkje bygd i tre i 1870. Ho står på odden mellom utlaupet til elva Opo og inste delen av Sørfjorden og er soknekyrkje i Odda sokn i Hardanger og Voss prosti i Den norske kyrkja.
Kyrkja er teikna av C. Erichsen. Han hadde også teikna Øystese kyrkje som stod ferdig i 1868, og teikningane til Odda-kyrkja byggjer på Øystese kyrkje, men medan Øystese-kyrkja vart bygd med 500 sitjeplassar fekk kyrkja i Odda 560. Bygginga starta 17. mai 1870 og kyrkja vart vigsla av Bjørgvin-bispen Peter Hersleb Graah Birkeland 4. november same året. Byggmeister var, som for Øystese kyrkje, Askjel Aase frå Lindås.
Den førre kyrkja i Odda
Den førre Odda-kyrkja var ei steinkyrkje frå mellomalderen. Ho var vorten for lita og vart difor riven på våren i 1870 før bygginga av den noverande kyrkja starta. Gamlekyrkja stod litt nordom dagens kyrkje, men dei reiv henne før dei starta bygginga av den nye kyrkja fordi dei ville nytte steinen oppatt i grunnmuren. Det vart ikkje gjort noko slags arkeologiske undersøkingar av grunnen ved rivinga, og kistene som låg under golvet vart knuste og hatt saman i ei grav på kyrkjegarden. I tida dei stod utan kyrkje brukte soknet skulen i Odda som interimkyrkje i tillegg til at dei hadde fått løyve til å nytte Ullensvang kyrkje på Lofthus kvar sjette sundag.
Garigliano
Garigliano er ei elv sentralt i Italia. Ho oppstår der elvane Gari (òg kalla Rapido) og Liri renn saman. Namnet Garigliano er eigentleg ei omforming av «Gari-Lirano». I antikken vart heile elva Liri og Gagliano kalla Liris.
Det meste av lengda på 38 km dannar Garigliano grensa mellom dei italienske regionane Lazio og Campania. I mellomalderen danna elva (då kalla Verde) den sørlege grensa til Kyrkjestaten.
Historie
Under den andre verdskrigen var elvane Liri-Gari-Garigliano senteret i eit system av tyske forsvarslinjer (den mest kjende av desse var Gustavlinja) der slaget ved Monte Cassino fann stad i 1943-44.
Saturntåka
Saturntåka eller NGC 7009 er ei planetarisk tåka som kanskje ligg rundt 1400 lysår unna jorda i stjernebiletet Vassmannen. Tåka blei oppdaga den 7. september 1782 av William Herschel og var ei av dei første oppdagingane hans. Namnet blei gjeve i 1850-åra av Lord Rosse og kjem frå dei to 'handtaka' (ansae) i kvar ende av tåka som kan få ho til å likna på Saturn når ringane har nærare 0° helling i forhold til jorda.
Satoshi Yoshioka
Han spela for klubbane Yokohama FC, Thespa Kusatsu og Kataller Toyama.
Botnsvatnet
Botnsvatnet er ein innsjø som ligg i Valle kommune i Agder fylke. Vatnet er ein del av Kvinavassdraget, men er ikkje regulert.
Páleros
Páleros (gresk Πάλαιρος), tidlegare Kekropía (Κεκροπία), er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Páleros inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Áktio-Vónitsa.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Páleros 4 383 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 664 innbyggjarar.
Sogn
Sogn er ei fellesnemning for kommunane og landområdet kring Sognefjorden. Sogn var tidlegare delt i fogderia Indre Sogn og Ytre Sogn, som saman med Sunnfjord og Nordfjord utgjorde Nordre Bergenhus Amt, fekk seinare namnet Sogn og Fjordane fylke som frå 2020 ligg i Vestland fylke.
Harald Hårfagre arva Sogn og området var soleis det fyrste riket i samlinga hans av Noreg til eit rike. Kaupanger var hovudsete i Sogn frå vikingtid til langt opp i mellomalderen. Her var handel til frå utlandet og innlandet, fylkesting, sysselmannsete med meir.
Heilårsvegen aust - vest gjekk over Filefjellet som er den lettaste og sikraste fjellovergangen vinterstid. Der går vegen den dag i dag der Kong Sverre fekk Kongevegen lagt oppover Lærdalsdalen til Filefjellet.
Not Bad for No Tour
Not Bad for No Tour ein promoterings-EP frå rockebandet R.E.M.. Han vart send ut til ulike radiostasjonar om lag på same tid som albumet Reveal kom ut. Det inneheld lydversjonar av seks songar, fire som var med på Reveal, i tillegg til video av seks songar, fem av desse er liveframføringar.
Hundrevis av eksemplar vart gjevne vekk av radiostasjonen WXRT i Chicago.
Innhald
Lyddelen inneheldt seks songar:
Videodelen inneheldt seks songar i QuickTime-videoformat:
Sogn
Kommunane Aurland, Gulen, Hyllestad, Høyanger, Luster, Lærdal, Sogndal, Solund, Vik og Årdal ligg i Sogn. Gulen høyrde til Nordhordland i kyrkjesaker til på 1700-talet, medan Bø i Hyllestad tidlegare har høyrd til Sunnfjord. Oppheim, som no høyrer til Voss, høyrde tidlegare til Aurland prestegjeld og Sogn.
Flávio Elias Cordeiro
Flávio Elias Cordeiro er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Sogn
Frukt- og bærdyrking i Sogn
Vidareforedling har alltid vore viktig i Sogn, og er i dag representert ved mellom anna Lerum, Tine Vik, Balholm og mange mindre produsentar. 85 % av bringebæra i Noreg kjem frå dette fjordlandskapet. Frukta frå Sogn får spesielt god smak og aroma fordi mogninga skjer langsomt med jamn temperatur og mykje lys.
Rio Lozoya
Det er bygd mange demningar reservoar langs Lozoya, og nesten 50 % av drikkevatnet til storbyområdet kring Madrid kjem frå elva. Faktisk består halve elva av reservoar.
Tun Media
Tun Media er eit norsk forlag som gjer ut riksavisa Nationen og blada Bondebladet, Traktor og Norsk Landbruk.
Tun Media vart etablert i 2000 som ei samanslåing av Landbruksforlaget, Bondebladet og Nationen. Forlaget held til i Schweigaards gate 34 A på Grønland i Oslo
Dei største eigarane i Tun Media er Amedia (66,9%), Norges Bondelag (24,8%) og AS Nord Trøndelag (8%) etter at Tine, Nortura, Felleskjøpet Agri og Landkreditt selde seg ut i 2021.
Omsetnaden låg på 142,6 millionar kroner i 2020.
Lise Vedde-Fjærestad er administrerande direktør, og Anders Møller Opdahl er styreleiar i selskapet. (2021)
Nord-Kypros
Nord-Kypros (tyrkisk: Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti) er ein republikk nord på øya Kypros. Området omfattar meir enn ein tredel av øya. Republikken er ikkje offisielt anerkjend av andre enn Tyrkia. Republikken Nord-Kypros ynskjer eit føderalt system i eit samla Kypros eller å verta anerkjend av dei sameinte nasjonane.
Staten vert òg omtala som Den tyrkiske republikken Nord-Kypros eller KKTC.
Nord-Kypros er sterkt avhengig av stønad frå Tyrkia.
Administrativ inndeling
Nord-Kypros er delt inn i seks distrikt: Distrikta er igjen delte inn i 12 underdistrikt med i alt 28 kommunar.
Casti-Wergenstein
Casti-Wergenstein eller Casti-Vargistagn er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1489 meter over havet.
Nybøvegen i Bergen
Han er kalla opp etter gardane Søre og Nedre Nybø som vart skilt ut frå Hop i 1872 og 1882. Namnet vart vedteke i 1949.
Amund Skiri
Amund Robertsen Skiri er ein tidlegare norsk fotballspelar.
Han har spela for:
Hagekjørvel
Hagekjørvel (Anthriscus cerefolium) er ein urt på 25-80 cm som blir dyrka som krydderurt og finst forvilla ved busetnader og avfallsplassar.
Skildring
Hagekjørvel er ein eittårig plante med ein opprett, buska vekst. Stengelen har rundt tverrsnitt og er hol og glatt, men hårete ved basis til blada. Blada er eggforma og fleire gonger fjørdelte med tannete rand. Dei kan minna om persilleblad. Oversida er grasgrøn, medan undersida er lysegrøn.
Planten blomstrar i mai-juni. Blomane finst samla i side- og endestilte skjermar. Einskildblomar er femtalige og regelmessige bortsett frå randblomane til kvar skjerm, som har forlenga kronblad mot utsida. Kronblada er kvite. Frøa er nøtter med eit kort nebb.
Rotsystemet består av ei kort, loddrett pålerot med nokre få, grove siderøter.
Utbreiing
Planten har det naturlege utbreiingsområdet sitt i Midtausten, Kaukasus, Sentral-Asia og i Aust- og Sør-Europa. I Norden kan ein finna han forvilla frå hagedyrking. Arten er tilpassa lysopne eller halvskygga voksestader med ein jordbotn som er middels fuktig og næringsrik.
Yohei Hamasaki
Yohei Hamasaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Mango
Mango (Mangifera indica) er eit tre i familien Anacardiaceae som vert opptil 30 meter høgt. Det stammar frå Sør-Asia, der det er ein av dei eldste kulturvekstane, men vert i dag dyrka i dei fleste områda med tropisk klima.
Det finst over 1000 ulike fruktsortar med varierande storleik, utsjånad og bruk. Frukta er generelt saftig, velsmakande og haldbar. Fasongen er rund, oval eller hjarteforma, og skalet kan vere gult, grønt eller raudt. Fruktkjøtet er gult og saftig, med ein godt festa, stor, flat stein. Frukta inneheld mykje vitamin A (meir enn 200 μg retinolekvivalentar per 100 g), og elles om lag 30 mg vitamin C, 156 mg kalium, 82 % vatn og 258 kJ tilført energi per 100 gram etande vare. Ein kan ete henne rå, kokt, sylta eller som chutney, og vert mellom anna brukt som grønsak og frukt.
Montreuil
Montreuil (stundom uoffisielt kalla Montreuil-sous-Bois) er ein kommune i dei austlege forstadane av Paris i Frankrike. Han ligg berre 6,6 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus. Han er ein av kommunane i Europa med størst folketettleik og har om lag 100 000 innbyggjarar fordelt på om lag 9 km². Montreuil ligg nær parken Bois de Vincennes.
Byen ligg i departementet Seine-Saint-Denis i regionen Île-de-France.
70 % av byen består av leilegheiter (HLM, habitation à loyer modéré), som alle vart bygd på slutten av 1960-åra og byrjinga av 1970-åra. 20 % består av vanlege bustadar, medan resten er parkar og ymse anna.
Ynys Llanddwyn
Ynys Llanddwyn eller Llanddwyn Island er ei lita tidvassøy vest for Anglesey nord i Wales. Den næraste byen er Newborough.
Geografi og geologi
Ynys Llanddwyn har ein særs interessant geologi med putelava, jaspisformasjonar og eoliske sandavleiringar. Øya er ein del av det nasjonale naturreservatet Newborough Warren, som omfattar eit stort og planterikt sanddynesystem.
Llanddwyn er ikkje alltid ei øy og er landfast med fastlandet bortsett frå ved høgvatn. Frå øya har ein flott utsyn til Snowdonia og Llŷnhalvøya.
St. Dwynwen
Øya er rik på segner og særleg dei tilknytte helgenen Dwynwen. Namnet «Llanddwyn» tyder «Dwynwen-kyrkja». Dwynwen er ein walisisk vernehelgen for kjærleik og svarar til heilage Valentin. Helgendagen hennar er 25. januar og denne vert ofte feira i Wales med kort og blomar.
Fyr
Fyret på øya markerer det vestlege innløpet til Menaisundet.
Tårnet er tilspissa på ein måte som er karakteristisk for vindmøller på Anglesey. Det er 10,7 meter høgt og 5,5 meter i diameter. Det kan ha vorte bygt av ein murar frå Anglesey og det er mogeleg at tårnet ein gong har vore ein vindmølle.
Eit mindre, kjegleforma tårn med ein kuppel på toppen, står nordaust for det andre fyret og kan vere eit eldre bygg. Veggane er 2 meter i radius og 0,91 meter tjukke.
IC 4593
IC 4593 er ei planetarisk tåka som ligg rundt 7900 lysår unna jorda i stjernebiletet Herkules.
KNM «Harald Hårfagre»
KNM Harald Haarfagre (òg kjend som Madlaleiren) er ein felles rekruttskule for Sjøforsvaret og Luftforsvaret i Madla utanfor Stavanger. Rekruttane er på skulen i sju veker før dei vert sendt vidare til andre tenestestader som utskrivne meinige eller flysoldatar. KNM Harald Haarfagre har namnet sitt etter den tidlegare norske kongen Harald Hårfagre.
NM i sykling 1990 i tempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1990 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 22. juli og lagtempo 26. juli på Evenskjer i Tjeldsund kommune.
KNM «Harald Hårfagre»
I over 60 år var det ein tradisjon at folkesetnaden i området feira 17.mai i leiren. I 2020 vart det slutt på denne tradisjonen, med grunngjevinga at ein måtte fokusere på å trene og utdanne rekruttar til å verte gode soldatar til forsvar av Noreg.
NM i sykling 1990 i tempo
50 km temporitt
<br style="clear:both;" />
100 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Noregsmeisterskapen i sykling 1990 i temporitt for kvinner vart avvikla 22. juli på Evenskjer i Tjeldsund kommune.
Kvinner, 30 km
<br style="clear:both;" />
Prosent
Prosent, representert ved teiknet %, tyder hundredel eller per hundre. Éin prosent er altså éin hundredel av ei viss mengd. Til dømes vil éin prosent av 100 vere 1, éin prosent av 1000 vere 10, osb.
Sjølv om prosent som regel blir skriven i intervallet null til hundre, er det òg mogleg med negative prosent ( −10 % av 42 er −4,2 ) og prosent større enn hundre ( 200 % av 42 er 84 ).
Merk at ein differanse mellom to prosentverdiar har nemning prosentpoeng. Dette medfører blant anna at standardavviket til verdiar målt i prosent skal ha prosentpoeng som nemning.
Utrekning
Kor mange prosent x er av y, vert utrekna slik:
Typografi
I løpande tekst tilrår det norske Språkrådet å skrive ut ordet prosent i staden for å bruke prosentteiknet. Skal ein bruke prosentteikn, til dømes i tabellar, er det tilrådd å ha eit heilt mellomrom mellom talet og prosentteiknet, sjølv om dette er omdiskutert. I engelsk typografi er det vanleg å droppe mellomrommet mellom talet og prosentteiknet, eventuelt å ha eit lite mellomrom.
Prosent og prosentpoeng
Ei endring i prosent og i prosentpoeng er som regel svært ulikt. Sjå artikkelen om prosentpoeng.
Amarildo de Jesus Santos
Amarildo de Jesus Santos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Haakonsvern Orlogsstasjon
Haakonsvern Orlogsstasjon er Sjøforsvaret sin hovudbase. Han er òg den største marinebasen i Norden, og ligg i Mathopen, omtrent 15 km frå Bergen.
Om lag 4000 personar er knytte til basen som vernepliktige eller militært eller sivilt tilsette. Dei fleste avdelingane i Sjøforsvaret er knytte til basen. Haakonsvern har alt som skal til for å gje støtte til norske- og NATO-marineavdelingar. Dette inkluderer vedlikehald, forsyning, brannstasjon, sjukestove, postkontor, kino, symjehall, treningssal, kyrkje, lege- og tannlegekontor. Basen har namn etter H.M. Kong Haakon VII.
Kykladane
Kykladane (gresk Κυκλάδες) er ei øygruppe i Hellas som ligg sentralt i Egearhavet. Ho ligg søraust for det greske fastlandet. Namnet refererer til øyane rundt (κυκλάς) den heilage øya Dílos.
Kykladane består av om lag 220 øyar, og dei største av desse er Amorgós, Anafi, Ándros, Andíparos, Dílos, Íos, Kéa, Kímolos, Kýthnos, Mílos, Mýkonos, Náxos, Páros, Folégandros, Sérifos, Sífnos, Síkinos, Sýros, Tínos og Santoríni. Dei fleste av dei mindre øyane er ikkje busette.
Øygruppa var tidlegare eit prefektur i Hellas, men frå 2011 inngår Kykladane saman med Dodekanesane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Kykladane er delt inn i ni periferieiningar: Ándros, Tínos, Mýkonos, Sýros, Kéa-Kýthnos, Mílos, Náxos, Páros og Thíra.
Øyane er toppar av undersjøiske fjell bortsett frå dei to vulkansk øyane Mílos og Santoríni (Thera). Klima et hovudsakleg tørt og mildt, men bortsett frå Náxos er ingen av dei særleg frodige. Innan jordbruk vert det produsert vin, frukt, kveite, olivenolje og tobakk.
Historie
Ein steinalderkultur med element frå både Anatolia og det greske fastlandet oppstod vest i Egearhavet før år 4000 fvt., og var basert på emmerkveite, sauer og geiter, grisar og tunfiske. Utgravingar er gjort i Saliagós og Kefála (på Kéa) med funn etter kopararbeid. Kvar av dei små øyane i Kykladane kunne ikkje halde meir enn eit par tusen innbyggjarar. Etter at palasskulturen oppstod på Kreta vart Kykladane stort sett uviktige, bortsett frå Delos, som var ein heilag stad gjennom antikken.
Actinomyces
Actinomyces (frå gr. «aktis» - stråle og «mykēs» - sopp) er ei slekt gram-positive bakteriar i familien Actinomycetaceae. Dei ulike artene kan valda infeksjonar (actinomykose) både hjå menneske (Actinomyces israelii) og dyr (Actinomyces bovis hjå storfe).
Leandro Love
Leandro Love er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Tropane
Tropane er det geografiske området av jorda som ligg rundt ekvator, mellom dei to vendekretsane, om lag 23°30' (23,5°) N og 23°30' (23,5°) S. Dette området vert òg kalla den heite sona.
Dette området inkluderer alle områda på jorda der sola i løpet av eit år står i senit. I tempererte soner vil sola aldri nå ei høgd på 90º eller stå direkte over hovudet på ein. Ordet «tropane» kjem frå det greske ordet tropos som tyder «vending», fordi sola tilsynelatande svingar mellom dei to vendekretsane med ein periode som definerer middellengda på eit år.
Tropiske økosystem
Tropiske økosystem kan utgjere regnskogar, tørre lauvskogar, barskogar, ørkenar og andre habitat. Ein har ofte område med stort biologisk mangfald og endemiske artar, særleg i regnskogar og tørre lauvskogar. Døme på slike stader er regnskogane i Costa Rica, skogane på Madagaskar og Waterbergbiosfæren i Sør-Afrika.
Øvre Øydnavatnet
Øvre Øydnavatnet er ein innsjø (111 moh) i Lyngdal kommune i Agder. Nord for innsjøen ligg tettstaden Byremo, og i vest ligg bygda Øvre Øydna. Riksveg 460 går langs vestsida av vatnet. Det er ål og store mengder aure i vatnet.
Faste
Faste vil seia å avstå frå all eller nokre typar mat ei viss tid, ofte av religiøse grunnar. Fastinga kan til dømes vera meint som ei botsøving eller ei tid for andeleg fornying. Det kan òg finnast ulike reglar og rituale ein følgjer i samband med fasta.
Bahai
Ein fastar i nitten dagar, i heile den siste månaden i året, alá. Truande mellom 15 og 70 år som har helse til det fastar ved å avstå frå mat og drikke mellom soloppgang og solnedgang.
Troldhaugvegen
Troldhaugvegen er ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørvestover frå Nesttunvegen ved Hopsbrua til Troldhaugen og er om lag 1,5 km lang. Den første delen av vegen er ein del av riksveg 582, medan siste del er kommunal veg. Ved omlegging av vegnettet i dette strøket vart vegen i 1979 forlenga frå tidlegare Hop jernbanestasjon til Nesttunvegen.
Faste
Hinduismen
Ein fastar ut frå ulike tradisjonar, til dømes kvar laurdag eller kvar ekadasji (den ellevte dagen i kvar halvmånesyklus). Å fasta kan gå ut på å avstå frå all mat og drikke eller frå visse typar mat, til dømes kjøt, feit eller krydra mat.
Troldhaugvegen
Hop stasjon var ein stasjon på Bergensbanen før Ulrikstunnelen vart bygd. Banen følgde nokre hundre meter av det som i dag er Troldhaugvegen.
Faste
Islam
Saum er ei tretti dagar lang faste under ramadan. Alle muslimar skal faste då, bortsett frå dei som av visse oppgjevne grunnar ikkje er i stand til det. Ein avstår frå mat og drikke frå soloppgang til solnedgang.
Jødedommen
På jom kippur fastar ein, angrar på synder og søker forsoning med Gud.
Scott Brown
Scott Brown er ein skotsk fotballspelar. Han har spela for Celtic i skotsk Premier League, og for det skotske fotballandslaget. Han vart kåra til beste unge spelar i skotsk premier league i 2006/07-sesongen, og til årets spelar i skotsk premier league i 2008/09-sesongen. Han er kaptein på Celtic. Overgangen hans frå Hibernian til Celtic i 2007 var den dyraste nokon gong til då mellom to skotske klubbar.
Faste
Kristendommen
Tradisjonelt er det ei fastetid før påske og jul og på nokre spesielle fastedagar. Særleg dei ortodokse kyrkjene legg stor vekt på fastedagane. Protestantiske kyrkjelydar legg derimot lite vekt på fasta.
Île-de-France
Île-de-France er ein av regionane i Frankrike og har Paris som største og best kjende by. Området inneheld storbyområdet av hovudstaden Paris, og den folkerikaste i Frankrike med fleire innbyggjarar enn til dømes Belgia og Sverige.
Historie
Regionen blei forma av kongedømet som oppstod rundt kapetingarkongane på 900-talet. I det samla franske kongeriket blei han ein provins som markerte den økonomiske interessesona til parisiske kjøpmenn. Grensene endra seg stadig, og blei først fastlagde etter den franske revolusjonen. Den gamle provinsen var større enn dagens region, særleg strekte han seg lengre mot sør og aust.
Etter revolusjonen blei provinsen delt inn i tre departement: Seine, Seine-et-Oise og Seine-et-Marne. I 1945 blei desse tre samla igjen, og gjennom seinare politisk og administrativ desentralisering fekk Île-de-France igjen identitet og makt som minna om den gamle provinsen.
I 1965 auka talet på departement frå tre til dagens åtte. Omstruktureringa va det den energiske parisregionleiaren Paul Delouvrier som stod for. Bakgrunnen var den store makta prefekten av departementet Seine hadde; ho kunne måla seg med den til den franske statsministeren.
Monastyryska
Monastyryska (ukrainsk Монастириська; polsk Monasterzyska) er ein by i Ternopil oblast i Ukraina. Han er det administrative senteret i Monastyryska rajon. Byen har kring 6 000 innbyggjarar (2011).
Troldhaugvegen
Namnet vart vedteke i 1947 og er kalla opp etter Troldhaugen, heimen til Edvard Grieg.
Aborigines' Protection Society
Aborigines Protection Society var ein organisasjon grunna i London i 1837. Organisasjonen jobba for innfødde folk sitt vel, i første omgang i Nord-Amerika. I 1909 vart han slegen saman med Anti-Slavery Society, saman vart dei til Anti-Slavery and Aborigines Protection Society, i dag kjend som Anti-Slavery and Aborigines Protection Society.
Fylkesveg 254
Fylkesveg 254 (Fv254) går mellom Tretten i Øyer og Segalstad bru i Gausdal. Veglengda er 19,1 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Musikkgruppa Quasi
Quasi er ei Indie-rock-gruppe som vart grunnlagd i Portland i 1993. Medlemane i gruppa er Sam Coomes, Janet Weiss og Joanna Bolme.
Grav
Ei grav er ein stad kroppen eller oska til ein død person er gravlagd. I norsk kristen tradisjon er desse stadene som regel i eit hol ein har grove i jorda, som namnet viser. Historisk sett har ein òg hatt gravstader i naturlege grotter og ulike byggverk. På eller ved ei grav er det vanleg å setja eit gravminne. Fleire graver som ligg saman blir kalla ein gravlund. I Noreg er denne svært ofte ein kyrkjegard.
Øre i Agder
Øre er ein innsjø som ligg i Åseral kommune i Agder fylke. Han er regulert som magasin for Håverstad kraftverk.
Emerson Thome
Emerson Thome er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Read-only memory
Read-only memory (ROM) er ei form for minne i ei datamaskin som vert nytta for å lagra program og/eller data som ikkje skal endrast under bruk. Nokre typar ROM kan skrivast (programmerast) berre éin gong, medan andre typar kan reprogrammerast (overskrivast).
Typar ROM
Tradisjonelle ROM-brikker som er programmerte på førehand får innhaldet sitt i produksjonsprosessen, og kan ikkje endrast seinare. Men det finst andre typar ROM baserte på halvleiarar:
Kvitsøy kommune
Kvitsøy er ein kommune, eit kyrkjesokn og ei øygruppe utanfor Stavanger i Rogaland fylke.
Dei 365 øyar, holmar og skjer er til saman 5,73 kvadratkilometer. Kommunen vert omgjeve av dei ytre delane av Boknafjorden. Mot nord ligg Karmøy og Bokn, mot aust Rennesøy og Randaberg.
Fire av øyane har fastbuande, opphavleg var her seks gardar med krøtter. Det finst to større busetnader, og dei ligg ved tidlegare fiskehamner: Ystabøhamn i vest og Leiasundet i aust.
Historie
Kvitsøy ligg midt i skipsleia og ho var tidleg ein viktig møteplass. Erling Skjalgsson og Olav Haraldsson hadde fredsmøte her i 1016 og gjorde semje om fred. Eit anna fredsmøte hende i 1208 då baglerkongen Filippus Simonsson og birkebeinarleiaren Inge Bårdsson gjorde «kvitsøysemja» om kven som skulle styre i Vika.
Den første kyrkja, St Clemens-kyrkja vart truleg bygd samstundes med Stavanger domkyrkje. I dag er kyrkjeruinane ein låg haug ved Leiasund rett nord for steinkrossen på Krossøy. Ei ny kyrkje i tømmer, Kvitsøy kyrkje vart bygd i 1620.
Kvitsøy sokn er såleis eldgammal, men den vart eigen kommune først i 1923.
I kommunen kom det ein stor radiosendar i 1982, eit sendeanlegg for sendingar på kortbølgje- og mellombølgje. Radiosendaren vart omtala som «Kvitsøysendaren» eller som «Kvitsøy kringkastar», men er allereie historie ettersom kortbølgje- og mellombølgjesendarane var lagt ned i 2004 høvesvis 2006.
Bishops and Clerks
Bishops and Clerks (tyder «Biskopane og prestane») er ei gruppe skjer og småøyar 2-3 km vest for Ramsey Island i Pembrokeshire i Wales.
Kvitsøy kommune
Historie
Sendaren er ikkje lagt ned heilt. Det er fortsatt litt drift via sendaren, men i betydeleg mindre grad enn tidlegare.
Bishops and Clerks
Øyane er
Kvitsøy kommune
Næringsliv
Tidlegare var fangst av sild, mort og hummar viktige levevegar. Hummarfisket hadde stor verdi frå starten på 1800-talet til ca 1955. I dag er mange tilsette i småindustri, på Kvitsøy trafikksentral og i kommunen. Trafikksentralen kom i 2003, erstattar lósstasjonen og syter for tryggleik på havet frå Ryvarden til Jærens rev.
Ludvig Karlsen
Ludvig Walentin Karlsen var ein kristen leiar som saman med kona si, Lise Karlsen, grunnla Evangeliesenteret i 1983. Både Karlsen og kona hadde fortid som rusmisbrukarar, og arbeidde særleg for å hjelpa dei som framleis sleit med slike problem.
Miusynsk
Miusynsk (ukrainsk Міусинськ, russisk Миусинск, Miusinsk) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 5 000 innbyggjarar (2011).
Frants Beyers veg
Frants Beyers veg er ein blindveg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørvestover frå Hopsnesvegen like ved Troldhaugen. Vegen er om lag 500 meter lang.
Vegen er kalla opp etter Frants Diecke Cappelen Beyer (1851-1918), som i mange år var styremedlem i Musikselskabet Harmonien. Namnet vart vedteke i 1947.
NGC 2371
NGC 2371 eller NGC 2372 er ei planetarisk tåka som ligg rundt 4300 lysår unna jorda i stjernebiletet Tvillingane. Sentralstjerna har ein overflatetemperatur på rundt 133 000 °C.
Cazis
Cazis (retoromansk Tgazas) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden.
Den 1. januar 2010 vart kommunane Cazis, Portein, Präz, Sarn og Tartar slått saman til kommunen Cazis.
Kommunen ligg på vestsida av Hinterrheindalen. Han består av gatelandsbyen Cazis og grendene Ober- og Unterrealta, Luvreu, Ratitsch, Summaprada, Schauenberg og Valleina.
Trippelpunkt
Trippelpunktet til eit stoff er temperaturen og trykket der dei tre aggregattilstandane (fast stoff, gass og væske) til stoffet kan eksistere samstundes i termodynamisk likevekt.
Til dømes er trippelpunktet til kvikksølv ved −38,8344 °C, ved eit trykk på 0,2 MPa.
Trippelpunktet til vatn vert nytta til å definere kelvin, SI-eininga til termodynamisk temperatur. Talet som er gjeve for temperaturen til trippelpunktet er ein eksakt definisjon og ikkje ein målt storleik.
Trippelpunktet til vatn
Vatn har eit uvanleg og komplisert fasediagram, men dette påverkar ikkje omtalen om trippelpunktet. Ved høge temperaturar fører auka trykk til at ein først får væske og så is (over om lag 10^9 Pa får ein ei krystallinsk form for is som er tettare enn vatn.) Ved lågare temperaturar under kompresjon forsvinn væskefasen og vatn går direkte frå gass til fast stoff.
Ved konstant trykk over trippelpunktet fører oppvarming at is går frå fast stoff til væske og så til gass, eller vassdamp. Ved trykk under trippelpunktet, slik som i verdsrommet der trykket er nær null, kan ikkje flytande vatn eksistere. I ein prosess kalla sublimasjon går is direkte over til damp når han vert oppvarma.
Unse
Unse (av latin uncia) er ei gammal måleining for masse som vart brukt i Skandinavia, i Noreg fram til det nye målesystemet vart innført i 1875. Ein unse utgjorde i Romerriket 1/12 libra (også kalla romarpund) eller ein unica (ca. 27,3 gram). I Noreg var ein unse 1/16 skålpund eller ca. 31 gram. Vekta kan ha variert noko gjennom tidene, også i Skandinavia. Hadde vekteininga framleis vore nytta i dag, ville ho altså ha tilsvara 31,25 gram.
Den internasjonale eininga troy ounce tilsvarar 31,1034768 gram.
Råvara gull blir omsett i dollar pr unse.
Once
I Frankrike var 1 once lik 1/12 av livre som Karl den store innførte og 1/16 av den vanlege franske livre, det vil sei 30,6 gram. Frå 1812 til 1840 var han lik 1/32 kg = 31,25 g.
Ounce
Ounce er den tilsvarande britiske og amerikanske eininga, med symbolet oz.
Som eining for masse er 1 oz lik 1/16 pound eller 28,35 g. For edelmetall vert det nytta troy ounce (oz tr) og for apotekervarer apothecaries ounce (oz ap); 1 oz tr = 1 oz ap = 1/12 lb tr = 480 grains = 31,1 g.
Einingane vert ikkje lenger nytta i Storbritannia.
Kiruna
Kiruna (nordsamisk Giron, finsk/meänkieli (tornedalsfinsk) Kiiruna/Kieruna) er ein svensk by i Norrbottens län. Han er den største tettstaden i landskapet Lappland med 17,037 innbyggjarar (2015). Han er administrasjonssenter for Kiruna kommune.
Kiruna er eit utprega gruvesamfunn som ligg mellom dei to fjella Luossavaara og Kiirunavaara, begge med store jernmalmførekomstar, og på sørhellinga av det tredje fjellet Haukivaara, som omsluttar byen. Byen vart grunnlagt i 1900. Ein disponent ved gruveselskapet LKAB, Hjalmar Lundbohm, vert rekna som grunnleggjaren av byen. Kiruna fekk bystatus i 1948, og vart dermed den største byen i verda ut frå areal, på over. Han er derimot ikkje den største kommunen i verda ut frå areal.
Staden byrja å vekse fram i samband med at utvinninga av malm for alvor byrja i 1898. Sjølve bybusetnaden ligg delvis over malmførekomstane. Eit av bustadområda frå den tidlege historia til byen har vorte avstengt på grunn av faren for at grunnen skal gje etter. Dei siste åra har problemstillinga vorte ytterlegare aktuell, då det no blir brote malm slik at både jernbaneområdet, E10 og andre bustadområde blir utsett for same fare for at grunnen kan rase ut, og faktisk på sikt at bykjernen ligg utsett til. Difor er flytting av sentrale delar av byen alt under planlegging, sjå Kiruna byforvandling.
Namn
Kiruna fekk sitt noverande namn 27. april 1900, ved bygrunnlegginga. Tidlegare var staden kjend som Luossavare, etter fjellet Luossavaara ('Laksefjellet'), men dette namnet var rekna som for tungvint å skrive og uttale. I staden tok ein namnet på fjellet Gironvárri ('Fjellrypefjellet'), forfinska det til Kiirunavaara og forkorta det til «Kiruna».
Før 1800
Ifølgje arkeologiske utgravingar har Kiruna-området har vore folkesett i minst 6000 år, sidan den siste istida. Før svenskane kom til staden budde her samar og finnar.
Malmførekomstane i Kiirunavaara og Luossavaara har vore kjend lenge av samane, men det var først år 1696 at skrivaren Samuel Isson Mört fekk høyre om jernmalmen. Det var under ei ferd for å undersøkja ein koparførekomst i området at han fekk vita dette. Han rapporterte nyhendet til Bergskollegium, men det varte heilt til 1736 før fjella vart ordentleg undersøkt. Det vart teikna eit kart over området der Kiirunavaara og Luossavaara vart døypt til «Friedrichs Berg» og «Berga Ulrika Eleonora» etter regjerande kong Fredrik I og dronning Ulrika Eleonora. Utvinning av malm kom likevel ikkje på tale sidan området låg avsides til og klimaet var for hardt. Dessutan var det eksportforbod for svensk malm, ei lov som vart oppheva først i 1857.
1800-talet
Det vart brote ein del malm alt på 1800-talet i fjellet ved Luossavaara. Malmen vart utvunnen sommarstid, og vart frakta med sledar køyrt av rein og hest om vintrane. I Palokorva var det ein masomn der malmen vart foredla. Men transportkostnadane vart så store av utbyttet vart minimalt. I tillegg inneheldt malmen frå Kirunaområdet fosfor, som vanskeleggjorde stålframstillinga ytterlegare.
I 1878 fann eit par engelske kjemikarar opp den såkalla thomasprosessen, som gjorde det mogleg å skilje ut fosfor frå jernmalm. Det gjorde at malmutvinning vart lønsamt, viss ein kunne finne ei løysing på transportkostnadane. Ein hadde lenge planlagt ein jarnbane frå Luleå til Gällivare, og no vart planane realisert. Eit engelsk selskap tilbaud seg å byggje ein jarnbane frå Luleå og heilt til den norske kysten, og denne strekninga fekk namnet Malmbanen. Prosjektet vart sett i gang i 1884, og etter fire år var ein provisorisk bane bygd fram til Malmberget. No gjekk det engelsk selskapet konkurs, og selde det halvferdige anlegget billeg til den svenske staten. Etter endå nokre år kunne så malmen fraktast frå Malmberget til Luleå 1891.
I 1890 vart Luossavaara-Kirunavaara Aktiebolag, LKAB, stifta, med Robert Schough som styreleiar. LKAB si viktigaste oppgåve vart å framskunde jernbanebygginga frå Gällivare til isfri hamn i Noreg. Dette arbeidet møtte hard motstand. Rett nok hadde lova om eksportforbod av jernmalm vorte oppheva nokre tiår tidlegare, men motstandarane av prosjektet hevda under ein debatt i Riksdagen at ein slik jarnbane kunne opne landet for Russland. Avgjersla om bygging av jarnbana vart til slutt vedteken av Riksdagen og det norske Stortinget, men den svenske statsministeren Boström stilte kabinettspørsmål for å få tilstrekkeleg oppslutnad i den svenske riksdagen.
I 1897 var Hjalmar Lundbohm styreleiar i LKAB, og planane for det nye samfunnet kring gruvene kom for alvor i gang. Arkitekten Per-Olof Hallman fekk i oppdrag å skape ein byplan, ein nyskapande plan som vart underlagd både geografiske og klimatologiske kriterium. Byen vart lagt hovudsakleg til vestsida av det låge fjellet Haukivaara. LKAB kjøpte 500 hektar for gruvedrifta og 241 hektar for busetnaden. I tillegg vart det avsett 178 hektar til tomter som skulle seljast til privatpersonar. Den første bygningen var oppført 1890, på oppdrag av ein deleigar av LKAB. Bygningen fekk namnet B:1.
Den 15. oktober 1899 nådde Malmbanen fram til denne vesle byen, som enno vart kalla Lousavare, ei samling hus med 250 innbyggjarar. Staden hadde no jernbanesmaband med Atlanterhavet via Ofotbanen til hamna i Narvik og til Bottenviken via Luleå. Nokre månader før Malmbanen nådde Lousavare vart det første barnet i «byen» fødd. Den vesle jenta blei seinare døypt Kiruna Söderberg. 27. november fekk byen endeleg offisielt det nye namnet «Kiruna».
1900-talet
Hjalmar Lundbohm ønska ikkje at Kiruna skulle utvikla seg til ein uregulert slumby, og byplanen til Per-Olof Hallman blei strengt følgd. Kiruna hadde tidleg elektrisitet og trafikk med elektrisk sporvognar med 1000 mm i sporvidd. LKAB dreiv sporvegen i Kiruna frå 1907 til 1958, og ein underjordisk gruvesporveg fram til 1961.
Dei eldste husa i Kiruna, på området kalla Ön ved utløpet til Luossajärvi, blei rivne og området avstengd på grunn av rasrisikoen til gruva. Mange tidlege trehus i sentrum blei også rivne for å erstattast av høgare betonghus på 1960-talet. Kvartalet Ortdrivaren, teikna av Ralph Erskine, blei eit symbol på denne ombygginga. Den tidlegare dominerande bygningen i sentrum, Centralskolan, blei også riven.
Linnaea borealis
Linnea (Linnaea borealis) er ein krypande halvbusk med meterlange, knapt 1 mm tjukke, skot. Blada er rundaktige, bukttagga og står grøne om vinteren. Blomstrane står oftast parvis med traktforma, gulraud eller kvit krone, dei utskil rikeleg med honning og har ein karakteristisk, behageleg duft. Etter bestøving og utviklar dei ei nøttefrukt.
Livsform
Linnea veks på lyngmark i skogen. Stenglane kryp i mosedekket i skogbotnen, oftast i barskog. Stenglane er forveda, delar seg og skyt nye korte og lange skot. Blomstrane sit på korte skot med nokre få bladpar, andre kortskot er sterile men har fleire blad, til beste for assimilasjonen. Langskota gjer at planten spreier seg ut over skogbotnen. Elles formeirar linnea seg med frø. Frøet sit i ei nøttefrukt. Frukta som sit i eit hårete, klebrig beger som kan festa seg til dyrepels eller fuglefjør og slik verte spreidd over store avstandar.
Utbreiing
Linnea har ei sirkumboreal utbreiing i Europa sør til Alpane, i Asia sør til nordlege delen av Japan, og i Nord-Amerika sør til Nord-California og Arizona i vest, og Tennessee i Appalachane i aust.
Kiruna
2000-talet
Sommaren 2014 byrja grunnarbeidet og hausten 2015 byrja bygginga av det nye rådhuset til byen.
Linnaea borealis
Utbreiing
Linnea er delt inn i tre underartar:
Kiruna
Administrativ tilhøyrsle
Kiruna låg opphavleg i Jukkasjärvi socken som ved kommunreformen i 1862 danna Jukkasjärvi landskommun. 23. desember 1908 blei Kiruna municipalsamhälle oppretta i denne landskommunen. I 1948 blei kommunen Kiruna stad skipa, som med sine 20 000 kvadratkilometer var verdas største by målt i flatevidd. I 1971 blei byen saman med Karesuando landskommun del av Kiruna kommune med Kiruna som administrasjonsstad.
Linnaea borealis
Folkeleg bruk
Folkelege namn på Linnea er nåreldgras, voneldgras, frismegras og turrverksgras. Mange av namna sikter til medisinsk bruk av planten. Linnea er bruka som te og omslag mot gikt (tørrverk), og som te, omslag eller røyking mot helveteseld. Ved røyking må ein hakke opp linnea, og dampe han i ein tørr kaffikjele. Damprøyken vert leia mot dei partia av som er plaga med helveteseld ved hjelp av ein gummislange.
Namnet
Namnet «linnea» er særmerkt ved at det er ein av få villplantar som er alminneleg kjend med eit namn som er avleia direkte frå det latinske namnet. Linnea skal ha vore yndlingsblomsteren til Carl von Linné, og er derfor oppkalla etter han. Han hadde blomsteren i signetseglet og våpenskjoldet sitt. Han skal ha kalla planten «Linnæa» i eit ungdomsskrift, men i manuskriptet til Systema Naturae brukte han namnet «Rudbeckia». Den nederlandske botanikaren Gronovius gav i 1737 namnet «Linnæa» åt slekta, og Linné sjølv la til artsnamnet «borealis», 'den nordlege'.
Namnet Linnea er avleidd av blomenamnet att.
Kiruna
Klima
Kiruna har eit subarktisk klima med mykje snø og kulde den eine halvparten av året. Takka vere høgda over havet, den tørre lufta og den klimatilpassede byplanen har Kiruna eit eit relativt mildt klima. Kiruna har tre veker polarnatt om vinteren og fem veker midnattsol om sommaren. Nedbør kjem som snø frå oktober til mai. Middeltemperaturen i januar er -14.5 °C og i juli 12 °C. Dagtemperaturar på 20-25 grader er ikkje uvanleg om sommaren. Nedbørsmengda er 488 mm per år.
Samferdsle
Kiruna flyplass har ordinær trafikk til Umeå, Luleå, Östersund, Stockholm og Tromsø. E10 går gjennom byen, og er einaste bilveg mellom byen og ut av kommunen. Malmbanen har to avgangar dagleg mot Narvik og Stockholm/Göteborg, dessutan ein avgang tur/retur Luleå. Både Malmbanen og E10 går langs avsperringane til sprekkesona frå gruvene, og er dei anlegga som er mest truga for ras. Desse er planlagt lagt om i samband med Kiruna byforvandling, og dette gjeld òg jernbanestasjonen. Eit av forslaga til omlegging er samlokalisering mellom flyplassen og jarnbana.
31. august 2013 stengde Trafikverket i Sverige den gamle jernbanestasjonen og ein tok i bruk ein mellombels stasjon, på folkemunne kalla Kumla, ca. 1,5 kilometer frå dagens sentrum.
Romforsking
Sidan 1940-talet har ein også drive romforsking i Kiruna. Fem mil utanfor Kiruna ligg rakettbasen Esrange og ESA sin satellitdatamotakkingsstasjon Salmijärvi.
Vid romcampusen, som ligg ca. 6 km sør for Kiruna, blir det drive forsking på nordlys og annan romfysikk ved Institutet för rymdfysik ocgh Institutionen för system- och rymdteknik. Sistnemnde høyrer til Luleå tekniska universitet.
Turisme
Turistnæringa er også blitt viktig i Kiruna. Byen trekk til seg ein del turistar, ofte som base for friluftsturisme i fjella, Abisko nationalpark og Ishotellet i Jukkasjärvi.
Arkitektur
Den tidlegaste busetnaden i Kiruna, området som blir kalla Ön, er riven, og området er avsperra på grunn av rasfaren. Området med arbeidarbustader som vart tidleg oppført av LKAB finst i stor utstrekking og står i samanhengande område. Eit av desse, «Bolagsområdet», er det som er mest truga av gruveverksemda.
Rådhuset i byen vart teikna av Artur von Schmalensee, og vart i 1964 løna med Kasper Salin-prisen som den venaste bygningen i Sverige. Kiruna kyrkje vart teikna av Gustav Wickman og bygd av LKAB i 1907-1912. Ho er kåra til den venaste kyrkja i Sverige og som den venaste bygningen i Sverige oppført før 1950.
I sentrum av byen vart store delar av den tidlege busetnaden av trehus riven for å byggje betongblokker på 1960-talet. Det fremste symbolet for denne ombygginga har vorte kvartalet Ortdrivaren. Også Missionskyrkan er ein del av dette komplekset.
Media
Aviser:
Marmorneset
Namnet vart vedteke i 1987.
Yosuke Ishibitsu
Yosuke Ishibitsu er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Vissel Kobe, Nagoya Grampus og Kyoto Sanga FC (2019).
Margaret Sophia Green Kvikne
Margaret Sophia Green Kvikne var ei prestedotter frå York i England som kom til Noreg for å drive med fjellklatring. Ho gifta seg med hotelleigar og fjellførar Knut Kvikne i Balestrand i 1890.
Ribonukleinsyre
Struktur
Primærstrukturen til RNA består av nukleotid som består av ribose (eit sukker), ei fosfatgruppe og ein aromatisk nitrogenbase. Sukkeret i ei gruppe er bunden til fosfatet i den neste, og nitrogenbasen kan vera mellom anna adenin, cytosin, guanin, uracil eller, i tRNA, inosin.
Margaret Sophia Green Kvikne
Kvinneleg pioner
Det var eit miljø for fjellklatring i området der Margaret Sophia Green voks opp. Fjellklatrar og noregsven William Cecil Slingsby var frå same området. Då Margaret kom til Noreg for fyrste gong i 1886 hadde ho allereie mykje klatreerfaring, blant anna frå fleire turar til Alpane.
Ribonukleinsyre
Struktur
Sekundærstrukturen til RNA omfattar Watson-Crick-basepar A-U og C-G mellom ulike delar av RNA-kjeda. Spesielt vanleg er stamme-løkke-former som kan gje komplisert utsjåande RNA.
Margaret Sophia Green Kvikne
Kvinneleg pioner
I 1886 vart Margaret Sophia Green den andre kvinna som klatra til toppen av Romsdalshorn. Seinare vart ho også den første kvinna på toppen av Store Styggedalstind (1888). Ein planlagt tur til Store Skagastølstind vart avlyst grunna dårleg vêr, og norske Therese Bertheau vart den første kvinna på «Storen» i 1894.
I 1888 skreiv Margaret Sophia Green som første kvinne i Den Norske Turistforenings Årbok. Teksten heitte: «A Visit to the Hurungtinder in 1888».
Den engelske kyrkja
Margeret Sophia Green Kvikne fekk tuberkulose og levde berre i 4 år etter at ho gifta seg med Knut Kvikne. Før ho døydde gav Knut Kvikne kona si eit løfte om å byggje ei engelsk kyrkje i Balestrand. Kyrkja fekk namnet St. Olafs Church og vart ferdigstilt i 1897. Inne i kyrkja finn ein eit måleri av hotellfrua og fjellpioneren, og ei minneplate med eit sitat frå Davidssalmen: «The Mountains shall bring Peace».
Erythromycin
Erythromycin er eit makrolid antibiotikum som kan brukast i staden for penicillin.
Erythromycin har eit antimikrobielt spekter som liknar det for penicillin eller er litt vidare enn dette. Difor kan det nyttast av menneske som er allergiske for penicillin. Ved luftvegsinfeksjonar verkar det mot fleire typar bakteriar enn penicillin, og det verkar også mot atypiske mikroorganismar som mycoplasma og klamydia. Det vert også brukt mot kjønnssjukdomane syfilis og gonoré.
Opphav
Stoffet blei isolert av legemiddelselskapet Eli Lilly i 1949 og lansert i 1952 under namnet Ilosone.
Verkemåte
Antibiotikumet held bakteriar frå å veksa ved å hindra proteinsyntesen deira. Det bind seg til ribosomeininga 50S og hindrar dermed peptiddanninga.
Bieffektar
Reaksjonar som kvalme, oppkast, magevondt og diaré er ganske vanlege biverknader av stoffet, og det blir derfor sjeldan brukt i første omgang om ikkje andre tilhøve talar for det.
Faksimile
Ein faksimile, frå latin fac simile «gjere lik»: fac, imperativ av facere, «å gjere» + simile, neutrum av similis, «lik»), er ei nøyaktig attgjeving av handskrivne eller trykte dokument ved hjelp av fotografiske eller trykktekniske metodar. Bøker kan såleis verte utjevne som faksimileutgåver, dvs. som ei nyframstilling av ein original i både innhald og utsjånad.
Ein digital faksimile er digitale avfotograferingar av innhald og layout av ei bok eller eit dokument.
Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards
Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards er eit musikkalbum av Tom Waits frå 2006 på tre CD-ar.
Boksen er ei samling av 24 sjeldne og 30 heilt nye songar. Kvar disk er meint som kvar si eiga samling. Den første består av røffare rock- og bluessongar, den andre med meir melankolske songar og balladar og den tredje med meir eksperimentelle songar.