cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalevipoeg
Dikting
Ved universitetet i Tartu leidde Friedrich Robert Faehlmann (1798-1850) ei gruppe som arbeidde med å samle inn estisk folkedikting og segner. Ein drøymde, i nasjonalromantikkens ånd, om å finne eit nasjonalt heltedikt. I 1839 gjorde Fählmann framlegg om å lage eit slikt dikt rundt dei estiske Kalevipoeg-legendene. Då Fählmann døydde, fekk F.R. Kreutzwald i oppdrag å utarbeide eit estisk nasjonalepos med utgangspunkt i viser og segner samla i Estland, Livland og Pskov oblast. Førebiletet både for Kreutzwald og Fählmann var innsamlingsarbeidet Elias Lönnrot hadde gjort, og som hadde resultert i nasjonaleposet Kalevala.
Den første versjonen av eposet hadde 13 817 strofer og kom i 1853. Sensuren nekta trykking av diktet. Den endelege versjonen av diktet hadde 20 songar og omfatta i alt 19 043 liner. Det vart då utgjeve som eit vitskapleg arbeid, og trykt i Verhandlungen der gelehrten estnischen gesellschaft, Dorpat 1857-61. Diktet var skrive på estisk, og det vart følgd av ei tysk omsetjing. Tre år seinare kunne ei folkeutgåve av Kalevipoeg trykkast i Kuopio i Finland, der sensuren var mildare. Det skulle likevel dryge eit titals år før eposet vart den folkelesnad som Kreutzwald og dei estiske lærde hadde håpa på.
Ein hevda at verket bygde på restar av gamle, oppløyste songar. Eposet er skrive i versemålet til dei gamle runesongane. I den endelege utgåva kan om lag ein åttedel av versa vere autentiske, resten er dikting som etterliknar gamle vers.
Innhald
Segnkongen Kalev, som òg har gjeve namn til diktet Kalevala, er var etter eposet den første kongen i Estland. Han var gift med Linda. og med henne hadde han tre søner. Den yngste av dei, Kalevipoeg, er helten i soga. Han utfører mirakuløse bragder med sin overmenneskjelege styrke. Han er på same tid konge, bonde og krigsmann som forsvarar landet sitt mot inntrengjarar. Romantisk kjærleik møter vi ikkje i Kalevipoeg, men heltane er omsynsfulle med stoisk respekt for kvarandre.
Ein gong sønene er fråverande, vert Linda røva av eit troll frå Finland og omskapt til ein klippe. Kalvevipoeg byrjar leitinga etter mora, og han legg ut på ei eventyrleg reise i nordisk landskap og mytologi. Til slutt fell han for sitt eige sverd, han får føtene kutta av og druknar.
Denne estiske soga har mange fellestrekk med det finske Kalevala, Kalevipoeg sjølv synest vere identisk med Kalevalas Kullervo. Menge einskildepisoder minner om skandinavisk eller germansk påverknad, andre kan vere henta frå kristne segner eller vidareføre bibelske motiv. Eposet vart bruka aktivt i den estiske nasjonsbygginga, og slik har det spela ei viktig rolle for estarane si samling til eitt folk.
Nasjonalsongen til Den estiske sosialistiske sovjetrepublikken opnar med å titulere estarane som Kalevs-søner.
Wissenschaftlich-humanitäre Komitee
Wissenschaftlich-humanitäre Komitee (WhK, «Den vitskapleg-humanitære komite») var den første organisasjonen i verda som jobba for avkriminalisering av homoseksuelle handlingar. Grunnlagt 15. mai 1897 i Berlin av Magnus Hirschfeld saman med forleggaren Max Spohr, juristen Eduard Oberg og forfattaren Max von Bülow. Hovudmålet til komiteen var å jobba for oppheving av § 175 i den tyske straffelova som råka seksuelle handlingar mellom menn. Komiteen blei nedlagt i 1933 då nazistane tok makta i Tyskland.
Det ideologiske grunnlaget for organisasjonen var Hirschfelds teoriar om eit tredje kjønn, det vil seia at homoseksuelle blei forstått som biologiske mellomformer («sexuelle Zwischenstufen») mellom kjønna. Med dette utgangspunktet argumenterte ein for at ein ikkje kunne straffa menneske for noko som var medfødd og ein integrert del av personlegdommen.
Kampen mot § 175
Den første oppgåva til organisasjonen var ei underskriftskampanje mot § 175 som fekk brei støtte frå intellektuelle og forfattarar i 1898. Av underskrivarane var m.a. Albert Einstein, Hermann Hesse, Thomas Mann, Rainer Maria Rilke og Leo Tolstoj. Likevel fekk ein ikkje den naudsynte støtta i politiske krinsar, og heller ikkje seinare underskriftskampanjar førte til endring. Under naziregimet blei lova skjerpa og m.a. nytta for å senda homoseksuelle i konsentrasjonsleirar. Sex mellom menn blei først avkriminalisert i Vest-Tyskland i 1969.
Frå 1899 gav Hirschfeld og komiteen ut Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen.
Komiteen hadde sitt hovudkvarter i Berlin fram til oppløysinga i 1933, og hadde avdelingar i fleire tyske byar og i Austerrike og Nederland. Hirschfeld var leiar til 1929.
Nordmenn og WhK
Bjørnstjerne Bjørnson gav uttrykk for støtte til saka i eit svarbrev på spørsmål om han ville vera med på petisjonen i 1898 (han ville likevel ikkje stå på lista sidan han ikkje var tyskar). Den norske rettshistorikaren Ebbe Hertzberg som mista stillinga si ved det norske Universitetet i 1886 av di det gjekk rykte om at han var homoseksuell, publiserte i 1902 artikkelen Spuren von Konträrsexualität bei den alten Skandinaviern i årboka til WhK.
Asbjørn Jordahl
Asbjørn Reidar Jordahl er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet fødd i Kristiansund. Han blei vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal i 1977. Han var vararepresentant i perioden 1965–1969.
Jordahl var ordførar i Kristiansund i periodane 1967–1971, 1971–1975 og 1975–1977.
Ole Bulls Dampskibsselskab
Ole Bulls Dampskibsselskab var eit tidlegare norsk transportselskap, med hovudsete på Osterøy. Selskapet var oppkalla etter Ole Bull. Bygdefolket rundt Osterøy var ikkje nøgd med dei selskapa som trafikkerte fjordane. Erfaringane som vart gjort i Osterfjorden med DS «Osterø» fekk også bygdefolket langs Sørfjorden til å skipa sitt eige dambåtlag. Laget vart skipa i 1883 og vart kalla Ole Bulls Dampskibsselskab. Båten dei sette inn i ruta døypte dei DS «Ole Bull» I 1891 slo dei seg saman med Osterøens Dampskibsselskab og danna Indre Nordhordlands Dampskibsselskab som seinare vart til Indre Norhordland Dampbåtlag (INDL).
L'oca del Cairo
L'oca del Cairo er ein opera buffa i tre akter, K. 422, starta av Wolfgang Amadeus Mozart i juli 1783 men gjeven opp i oktober. Den komplette librettoen i tre akter av Giovanni Battista Varesco finst framleis. Mozart gjorde ferdig sju av ti nummer i føreste akt, samt nokre resitativ, som utgjorde om lag 45 minuttar.
Tittelen tyder «Gåsa frå Kairo».
Den første framsyninga vart gjort 6. juni 1867 ved Théâtre des Fantaisies-Parisiennes i Paris.
Lecalehalvøya
Lecalehalvøya er ei halvøy søraust i Nord-Irland. Ein større by på halvøya er Downpatrick. Namnet Lecale kjem frå det gamle irske namnet Leth Cathail, som tyder «Cathal sin del». Cathail vart ein prins i Uladh om lag år 700.
Strangford Lough ligg nord for halvøya, medan Irskesjøen ligg i aust og i sør.
This Was
This Was er debutalbumet til det britiske rockebandet Jethro Tull, gjeve ut i 1968. Det vart spelt inn for berre 1200 britiske pund og er et einaste albumet deira med gitaristen Mick Abrahams, som var viktig for korleis bandet høyrdest ut på dei første songane deira. Då albumet kom ut selte bandet alt fast på Marquee Club i London, der andre suksessrike britiske grupper som The Rolling Stones og The Who, hadde starta karrierane sine.
Det fekk generelt god kritikk og selde bra då det kom. I ein dokumentarfilm for Woodstockfestivalen kan ein høyre songane «Beggar's Farm» og «Serenade to a Cuckoo» kan høyrast i PA-anlegg i bakgrunnen, noko som indikerer at albumet vart lagt merke til i USA. Albumet nådde 10. plass på UK Album Chart og 62. plass på Billboard 200.
Berlin lufthamn, Tempelhof
Berlin lufthamn, Tempelhof (offisielt Flughafen Berlin-Tempelhof) er ei berømt lufthamn i Berlin.
This Was
Musikk
Medan den kreative visjonen til vokalist Ian Anderson i stor grad forma dei seinare albuma til Jethro Tull, delte han låtskrivinga på This Was med gitarist Mick Abrahams. Delvis på grunn av påverknaden frå Abrahams heller albumet meir mot rhythm and blues og jazz enn progressiv rock som bandet seinare vart kjend for.
Musikken på «Beggar's Farm», «My Sunday Feeling», «It's Breaking Me Up» og «Some Day the Sun Won't Shine for You» er baserte på blues-progresjonar og sistnemnde har er arrangert på liknande vis som bluesstandaren til Big Bill Broonzy, «Key to the Highway». «Cat's Squirrel», som vart med på albumet i følgje teksten i omslaget fordi «folk likte han», var ein instrumental som vart spelt av fleire andre britiske bluesband i 1960-åra, mellom anna av Cream. Mick Abrahams spelte seinare denne songen i tida etter Jethro Tull i bluesbandet Blodwyn Pig. Albumet inneheldt ein coverversjon av jazzstandarden til Roland Kirk, «Serenade to a Cuckoo». I følgje teksten i omslaget var denne den første melodien Ian Anderson lærte seg å spele på fløyte. Avsluttinga på «My Sunday Feeling» nyttar element av kjende jazzsongar, som Henry Mancini sin «Pink Panther Theme» (særleg basslinja i songen, spelt som ein kort solo av Glenn Cornick) og Nat Adderley og Oscar Brown jr. sin «Work Song».
1070
1070 (romartal MLXX)
Guttorm Sigurdsson jarl
Guttorm Sigurdsson (Guðþormr Sigurðarsonar) var jarl på Orknøyane, truleg i 880-åra.
This Was
Musikk
This Was inneheld òg den einaste Jethro Tull-songen som Ian Anderson ikkje syng, «Move On Alone». Mick Abrahams, som skreiv songen, syng på denne songen. David Palmer skreiv blåsearrangementet for songen. Abrahams forlét Jethro Tull etter albumet var ferdig innspelt, fordi han ikkje var samd med Anderson om den musikalske retninga bandet skulle ta.
Songen «Dharma for One» vart spelt fast på dei tidlege konsertane til Tull, vanlegvis med ein lengre trommesolo av Clive Bunker. Songen vart seinare spelt inn av Ekseption, Pesky Gee! og The Ides of March. Songen vert framført med mellom anna «claghorn», eit hybridinstrument oppfunnen av Jeffrey Hammond som kombinerte hovuddelen av ei blokkfløyte, sjallstykke til ein leketrompet og munnstykket til saksofon. Anderson hevdar òg å ha kome opp med instrumentet.
Guttorm Sigurdsson jarl
Norrøne kjelder
Guttorm Sigurdsson er nemnt i Orknøyingasoga og i «Soga om Harald Hårfagre».
This Was
40-årsjubileumsutgåva
Ein dobbel-CD gjeve ut i 2008. Han inneheld den originale monoversjonen, ein ny stereoversjon miksa på nytt frå dei originale firesporslydbanda, og to bonusspor frå studio, «Sunshine Day» og «So Much Trouble».
50-årsjubileumsutgåva
Steve Wilson miksa heile albumet på ny i stereo i høve 50-årsjubileet til albumet. Det kom då ut med seks bonusspor, mellom anna jammen «Ultimate Confusion» som ikkje var gjeven ut før.
Guttorm Sigurdsson jarl
Orknøyjarl
Det einaste ein veit om Guttorm, er at han var son åt Sigurd jarl den mektige, og at han rådde over Orknøyane i eitt år etter at faren døydde, truleg på slutten av 880-åra. Det er sagt i soga at han døydde barnlaus.
Pigment
Pigment, eller fargestoff, er stoff som gjev objekt farge, ved å reflektera lys av visse bølgjelengder. Pigment finst naturleg i dei fleste dyr og plantar.
Berlin lufthamn, Tempelhof
Flyplassen ligg med sine 284 000 kvm midt i Berlin, innanfor både undergrunnsbanenettet og Sbaneringen som går rundt bykjerna. I 1923 vart dei første to flyhallane bygde her, og med 100 avgangar og ankomstar det første året vart trafikken rekna som sterk, og ei utviding vart planlagd. I 1934 utvikla arkitekten Ernst Sagebiel ein plan som villle gjere Tempelhof i stand til kvart år å kunne handtera 6 millionar passasjerar – mot 200 000 som var tilfelle i 1934. Då denne utbygginga stod ferdig var Tempelhof flyplass den største bygningen i verda målt i flateareal, og framleis i dag (juni 2007) er han ein av dei tre største saman med Pentagon i Washington D.C. og Parlamentspalasset i Bucureşti.
Pigment
Pigment i måling og plast eller til trykking er som oftast eit kjemisk framstilt pulver. Det mest utbreidde er det kvite titanoksidet, titankvitt, som har svært høg lysbrytingsindeks. Titankvitt vart oppfunne i 1918 av nordmennene P. Farup og G. Jensen, og tok raskt over for sinkoksid som fargestoff i lys måling.
West Midlands
West Midlands er eit metropolitansk grevskap i vest i sentrale område av England med kring 2,5 millionar innbyggjarar. Det vart oppretta i 1975 frå delar av Staffordshire, Worcestershire og Warwickshire. Grevskapet består av sju bykommunar, City of Birmingham, City of Coventry og City of Wolverhampton, samt Dudley, Sandwell, Solihull og Walsall.
Berlin lufthamn, Tempelhof
Radarantenna ved Tempelhof var under den kalde krigen det austlegaste flyovervåkningsapparatet USA hadde.
West Midlands
Grevskapsrådet i West Midlands vart avskaffa i 1986, så distrikta eller bykommunane er i røynda sameinte styresmakter. Grevskapet vert stundom kalla «West Midlands storbyområde». Dei sju bykommunane og den nærliggande sameinte styresmakta Telford and Wrekin har starta samarbeid som ein ikkje-lovfesta byregion kalla «Birmingham, Coventry og the Black Country».
Berlin lufthamn, Tempelhof
Sommaren 1975 vart sivilflytrafikken ved Tempelhof flytta til den nye flyplassen Tegel utanfor bykjerna, men flyplassen vart opna att i 1985 for firmareising og små fly. Den relativt korte rullebanen begrenser storleiken på flytrafikken frå Tempelhof, og i dag vert flyplassen mest brukt til innanriks flyfart.
Mandatområde
Eit mandatområde var eit landområde som vart administrert av ein stat på oppdrag frå Folkeforbundet etter reglane i artikkel 22 i Folkeforbundets traktat av 28.juni 1919. Alle territoria som vart utlagt som mandatområde hadde før første verdskrig vore koloniar under statar som var på taparane si side, primært Tyskland og Tyrkia (Det osmanske riket). Koloniane vart omfordelte til vinnarane av verdskrigen, primært Storbritannia som fekk Palestinamandatet og mandatet Mesopotamia og Frankrike som fekk mandatet Syria (Alawittarstaten). Opprettinga av desse mandatområda vidareførte i praksis dei tidlegare koloniane, bortsett frå at leiaren for Mandatområdet no formelt sett tok på seg visse pliktar.
Die Entführung aus dem Serail
Die Entführung aus dem Serail (K. 384; Bortføringa frå seraiet; òg kjend som Il Seraglio) er ein opera eller syngespel i tre akter av Wolfgang Amadeus Mozart. Den tyske librettoen er av Christoph Friedrich Bretzner med tilpassingar av Gottlieb Stephanie. Handlinga omhandlar eit forsøk av helten Belmonte, med hjelp av tenaren sin Pedrillo, på å redde kjærasten Konstanze frå seraiet til pasja Selim.
Opphav
Selskapet som først betalte for operaen var Nationalsingspiel, eit prosjekt under den austerrikske keisaren Josef II. Keisaren hadde sett opp selskapet for å framføre verk på tysk på ei tid då italienske operaer alt var populære i Wien. Dette prosjektet vart etter kvart lagt ned, men produserte undervegs fleire suksessrike verk.
Då den 25 år gamle Mozart kom til Wien for å søke arbeid, var noko det første han gjorde å prøve å verte kjend med inspektøren i Nationalsingspiel, Gottlieb Stephanie, for å få ei bestilling på ein opera hos han.
Mozart fekk librettoen frå Stephanie den 29. juli 1781. Han hadde hatt få høve til å komponere gjennom sommaren og sette i gang arbeidet med operaen i eit høgt tempo og gjorde ferdig tre store nummber på berre to dagar. Komponeringa tok etter kvart fleire månader og premieren fann stad den 16. juli 1782 ved Burgtheater i Wien.
Operaen vart ein stor suksess, og dei to første framsyningane førte inn den store summen på 1200 florinar, tre gonger det Mozart hadde fått for den gamle jobben sin i Salzburg. Verket vart framført fleire gonger i Wien i levetida til Mozart og gjennom det tysktalande Europa. Sjølv om Mozart fekk eit godt rykte i Wien etter operaen gjorde det han ikkje rik, sidan han ikkje fekk honorar frå seinare framsyningar.
Berlin lufthamn, Tempelhof
På grunn av økonomi ville Senatet i Berlin stenge flyplassen, noko dei ulike flyselskapa gjennom ankesaker greidde å utsetje til 2008. Då tråde Bescheid zum Widerruf der Betriebserlaubnis für den Flughafen Tempelhof i kraft, noko overforvaltningsdomstolen for Berlin-Brandenburg hadde godkjend. Motstanden mot dette var likevel stor i Berlin, og meir enn 29 000 underskrifter vart overlevert til Senatet.
Die Entführung aus dem Serail
Instrumentering
Songarane syng med eit klassisk orkester, i lag med instrumenta ein trong for «tyrkisk» musikk: basstromme, cymbalar, triangel og piccolo. Utan om desse bestod orkesteret av par av fløyter, oboar, klarinettar, fagottar, valthorn, trompetar, to sett med pauker og strykarar.
Berlin lufthamn, Tempelhof
Den britiske arkitekten Sir Norman Foster har ved fleire høve uttalt seg særs positivt om Tempelhof, og har kalla flyplassen «die Mutter aller Flughäfen» – «alle flyplassar si mor».
Die Entführung aus dem Serail
Kjelder
''
Sigurd Øysteinsson
Sigurd Øysteinsson (Sigurdr Eysteinsson) med tilnamnet «den mektige» (hinn riki) blir rekna som den første jarlen på Orknøyane. Han styrte frå om lag 875 til han døydde, truleg på slutten av 880-åra.
Norrøne kjelder
Mest opplysningar om Sigurd Øysteinsson finn ein i Orknøyingasoga. Han er òg nemnt i «Soga om Harald Hårfagre», og i den islandske Landnåmaboka (kafli 36).
Den første orknøyjarlen
Orknøyingasoga fortel at Ragnvald Mørejarl gav begge øyrika, Hjaltland og Orknøyane, til Sigurd bror sin. Soga legg òg til at kong Harald Hårfagre gav Sigurd jarlsnamn, men opplysninga er rekna som lite truverdig sidan det er usikkert om kong Harald i det heile teke hadde nokon råderett over øyriket. Ein reknar som mest truverdig at det var Ragnvald Mørejarl som erobra øyane, eller at han høyrde til ei «sjøkongeætt» som frå før herska over øyriket vest i havet. (sjå: Erobringa av Orknøyane).
Erobringane i Skottland
Forteljinga om Sigurd jarl i sogene nemner ikkje noko relatert til sjølve Orknøyane, men handlar om erobringane han gjorde i Skottland. I Landnåmaboka (Kafli 36) er det sagt at han, saman med hærkongen Torstein, vann seg Katanes og Sudrland, Ross og «Mærhøve» og meir enn halve Skottland.
Hærferdene skjedde truleg frå slutten av 870-åra og seinare, og det er desse erobringane som låg til grunn for at orknøyjarlane seinare gjorde krav på herredømet over Caithness og Sudrland. Både Sigurd jarl og Torstein Raud miste livet i desse kampane.
I «Krønikene til kongane av Alba» er det nemnt, i tida til kong Donald II (889-900), at «norrøne menn la Pictland aude», og kanskje referer dette seg til erobringane som Sigurd jarl og felagane hans gjorde. I Orknøyingasoga blir det fortalt at Sigurd jarl bygde ei borg i den sørlege luten av Moray, og han gjorde avtale med skottejarlen Melbrikta Tonn om at dei skulle møtast og bli forlikte. Då dei møttest gjekk det likevel ikkje betre, enn at det kom til eit slag. Sigurd jarl og styrken hans fekk siger, og Sigurd jarl drap Melbrikta.
Som eit sigersteikn, festa Sigurd jarl hovudet til Melbrikta på sal-reimane til hesten sin og gav seg på veg heim. Då vart han rispa på tjukkleggen av ei tann som stod ut av hovudet til Melbrikta. Etter kvart kom det verk i såret, og det vart banen hans.
«Sigurd’s howe»
Soga fortel at Sigurd jarl den mektige vart hauglagd på «Ekkjalsbakke». Namnet blir gitt tydinga «bardane av elva Oykel», og må såleis lokaliserast til strendene av River Oykel som renn ut i Dornoch Firth
«The Ba’»
«The Ba’» er eit ballspel som blir utført i gatene i Kirkwall, kvart år ved juletider og ved nyttår. Spelet handlar om å sparke ballen «Tusker's head», og skal vere inspirert av ei legende om at hovudet av Melbrikta vart sparka gjennom gatene i raseri, etter at Sigurd jarl døydde.
The Three Sisters på Irland
The Three Sisters er tre elvar i Irland: Barrow, Nore og Suir. Alle tre har sitt utspring i same fjellområdet i County Tipperary og munnar ut i sjøen i same bukt sørvest for byen Waterford. Mellom seg spreier dei seg ut og drenerer ein stor bit av dei sørlege områda av øya, inkludert County Tipperary, County Carlow, County Kilkenny, County Wexford og County Waterford.
Barrow Bridge kryssar to av dei tre søstrene, Nore og Barrow. Dei møter så Suir like nedanfor brua.
I eldre tider utgjorde området mellom Suir og Barrow Kongedømet Osraige. Dette namnet vert framleis nytta i dag for det religiøse administrative området i både den irske romersk-katolske kyrkja og den irske kyrkja.
Polsk geografi
Kysten av Austersjøen manglar naturlege hamner bortsett frå Gdańsk-Gdynia-regionen og Szczecin lengst nordvest. Den nordaustlege delen, kalla Dei masuriske sjøane, er tynt folkesett og manglar jordbruks- og industriressursar. Sør og vest for sjøane strekkjer ei vid slette seg mot Sudetane ved grensa til Tsjekkia og Slovakia i sørvest og til Karpatane ved grensa til Tsjekkia, Slovakia og Ukraina i søraust.
Landet strekkjer seg 876 km frå nord til sør og 689 km frå aust til vest. Det totale arealet til landet er 312 843 km², inkludert innsjøar. Polen grensar til Tyskland i vest, Tsjekkia og Slovakia i sør, Ukraina og Kviterussland i aust og Litauen og den russiske provinsen Kaliningrad oblast i nordaust.
Geografiske koordinatar:
Topografi
Den gjennomsnittlege høgda i Polen er 173 meter over havet, og berre 3 % av landet, langs den sørlege grensa, ligg over 500 meter over havet. Det høgaste punktet er Rysy på 2499 meter over havet i Tatrafjella i Karpatane, 95 km sør for Kraków. Om lag 60 km² langs Gdanskbukta ligg under havnivå. Polen er tradisjonelt delt inn i fem topografiske soner frå nord til sør. Den største, det sentrale låglandet, er smalt i vest, men vidar seg så ut mot nord og sør austover i landet. Langs den austlege grensa når denne sonen strekkjer denne sonen seg 200 km frå nordaust til grensa i sør. Terrenget i det sentrale låglandet er forholdsvis flatt og tidlegare brevatn er fylt att med sediment. Fleire store elvar renn gjennom regionen, mellom anna Oder, som definerer det schlesiske låglandet i sørvest og Wisła, som definerer låglandet aust i sentrale delar av Polen.
Det tredje topografiske området strekker seg på begge sider av den sørlege landegrensa og består av Sudetane og Karpatane. På den polske sida av desse fjella er det fleire busetnadar og særleg Karpatane er forholdsvis tett folkesett. Det høgaste punktet i Sudetane er 1602 meter over havet i Karkonosze. Karpatane er dei høgaste og mest naturskjønne fjella i landet. Dei er den nordlegaste delen av fjellkjeda som strekkjer seg frå Tsjekkia, gjennom Slovakia, Ukraina, Ungarn og Romania. I Polen finn ein to store bekken i fjella, Oswiecim (Auschwitz) og Sandomierz, som er rike på mineral og naturgass.
Nord for det sentrale låglandet inneheld innsjøregionen den einaste gjenverande urskogen i Europa og det meste av dei urørte naturområda av Polen, som stadig vert mindre. Isbrear i dette området forma dei mange sjøane og låge åsar i det elles flate terrenget nær Litauen og Austersjøen.
Små innsjøar ligg tett i tett i heile den nordlege halvdelen av Polen og dette området strekkjer seg 200 km innover i den vestlege delen av landet. Vide elvedalar deler innsjøregionen i tre delar. I nordvest ligg Pommern sør for kystområda av Austersjøen og nord for elvane Warta og Noteć. Masuria utgjer resten av den nordlege delen av Polen og inneheld fleire større innsjøar. Dei fleste av dei 9300 innsjøane i Polen som er større enn 10 000 km², der dei utgjer 10 % av overflatearealet.
Kystslettene langs Austersjøen er eit lågtliggande område danna av sedimentavleiringar frå sjøen. Kystlinja vart forma av det stigande havet då isbreane under den siste istida trekte seg tilbake. Dei to store buktene i den elles jamne kystlinja er Pommernbukta ved grensa til Tyskland lengst nordvest og Gdanskbukta i aust. Elva Oder munnar ut i Pommernbukta og Wisła dannar eit stort delta i Gdanskbukta. Sandbanker med store sanddyner dannar lagunar og kystinnsjøar langs det meste av kysten.
Drenering
Nesten heile Polen drenerer nordover og ut i Austersjøen via Wisła, Oder og sideelvane til desse to store elvane. Om lag halve landet vert drenert av Wisła, som har utspring i Tatrafjella lengst sør i sentrale delar av Polen. Nedslagsfeltet til Wisła inkluderer det meste av Aust-Polen og dei fleste sideelvane kjem austfrå. Ei av sideelvane, Bug, dannar 280 km av grensa til Polen mot Ukraina og Kviterussland. Oder og den største sideelva hennar, Warta, dannar eit nedslagsfelt som drenerer den vestlege tredjedelen av Polen ut i Stettiner Haff nord for Szczecin. Dreneringa skjer derimot tregt i store delar av Polen, særleg i innsjøregionen og i indre område i sør. Store myrområde, flatt terreng og små, grunn innsjøar hindrar storskala vassrørsle. Elvane har to periodar i året med høgare vassføring. Den første kjem på grunn av snø- og issmeltinga om våren og den andre i kraftig nedbør i juli.
Viktige elvar: Wisla, Oder, Warta, Narew, San)
Klima
Våren er like tørr som hausten, og dette er tida på året med flest klårvêrsdagar. Temperaturane kan derimot svinge ein god del, frå nesten sommarlege temperaturar om dagen til frost om natta. Warszawa, som er representativ for klimaet i store delar av Polen, har ein årleg nedbørsnormal på 555 mm, der om lag halvparten fell mellom mai og august.
Tal og fakta
Landegrenser
totalt: 2888 km
grenseland: Kviterussland 605 km, Tsjekkia 658 km, Tyskland 456 km, Litauen 91 km, Russland (Kaliningrad oblast) 206 km, Slovakia 444 km, Ukraina 428 km
Kystlinje: 491 km
Maracalagonis
Maracalagonis (sardisk Màra) er ein kommune i Italia som ligg i storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia. Han har 7 959 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 101.37 km² og ligg i ei høgd på 86 meter over havet.
Polsk geografi
Tal og fakta
territorialfarvatn: 12 nautiske mil (22 km)
Vertikale ytterpunkt:
lågaste punkt: Raczki Elblaskie, -1,8 m
høgaste punkt: Rysy 2499 m
Øyar: Wolin, aust for Usedom
San Jose i California
San Jose er ein by i delstaten California i USA. Han er òg hovudsete for fylket Santa Clara. San Jose er ein av dei største byane i delstaten. Med eit folketal over 900 000 han er den tredje største byen i California og den tiande største i USA.
Byen ligg i San Francisco Bay-regionen, omtrent 63 km søraust for San Francisco.
San Jose er spanske for den heilage Josef.
Annepetra Jensen
Annepetra Jenssen er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 76 landskampar og skåra 60 mål for det norske landslaget i tida frå juli 1978 til oktober 1982.
Jenssen var linjespelar på Skogn Idrettslag sitt sterke kvinnelag frå 1973 til -83. Ho var mellom anna med om å verte seriemeister i 1979 og i 1980. År 1980 var Jenssen med på å vinne to NM-finalar. I mars månad vann Skogn over Nordstrand IF med 11-9, over i ny sesong sigra Skogn og Jenssen i desember 1980 NM-finalen med 15-12 mot Byåsen IL. Frå hausten 1983 var ho aktiv i Nessegutten.
Lo sposo deluso
Lo sposo deluso, ossia La rivalità di tre donne per un solo amante (Den bedradde brudgommen eller rivaliseringa til tre kvinner om ein elskar) er ein opera buffa i to akter, K. 430, komponert av Wolfgang Amadeus Mozart mellom 1783 og 1784. Operaen vart aldri gjort ferdig og berre fragment og totalt 20 minuttar frå Akt 1 finst i dag.
Mozart hadde opphavleg planlagt at ein trupp av sju italienarar skulle framføre operaen i Wien. Librettoen vart skriven av ein ukjend italiensk diktar for Domenico Cimarosa-operaen Le donne rivali, som han komponerte karnevalet i Roma i 1780.
Yorkshire og Humber
Yorkshire og Humber (engelsk Yorkshire and the Humber) er ein av regionane i England. Han dekkjer det meste av det tradisjonelle grevskapet Yorkshire og den nordlege delen av Lincolnshire som tidlegare høyrte til Humberside.
Regionen heitte opphavleg Yorkshire og Humberside, men etter at Humberside vart oppløyst vart namnet endra. Namnet kjem frå det tradisjonelle grevskapet som dekkjer det meste av regionen og elva Humber som renn gjennom han.
Regionen består av følgjande grevskap og einskaplege styresmakter:
1064
1064 (romartal MLXIV)
Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980–81
'Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980–81' er eit konsertalbum av Pink Floyd gjeve ut i 2000, men er innspelingar av konsertar frå The Wall-turnén i 1980-1981. Songane som vart brukt på albumet er plukka frå heile turnéen, men mesteparten er henta frå Earls Court i London.
Konserten involverte bygginga av ein mur på langs av scenen gjennom første halvdel av konserten. Under andre halvdel framførte bandet songane gjennom små opningar i muren, på toppen av muren, føre muren og til og med bak muren. Plateomslaget hadde bilete av masker som var svært lik dei fire medlemmane av Pink Floyd på den tida. Desse maskene var det «Surrogatbandet» som hadde på seg under songen «In the Flesh».
Albumet fekk litt kritikk då det kom, og enkelte kritikarar meinte albumet var for stivt strukturert til å vere eit konsertalbum, og berre var ein dårlegare utgåve av studioversjonen, medan andre meinte det var ein glimrande presentasjon av korleis konsertane var, og ein glimrande innspeling og produksjon. Det er nokre små forskjellar mellom konsert- og studioversjonane av songane. Stort sett inneber dette at versjonane på konsertalbumet har lengre introar og lengre gitarsoloar.
Ole Gabriel Kverneland
Ole Gabriel Kverneland var ein norsk industrireisar frå Time kommune, kjend for å ha stifta O.G. Kvernelands Fabrik i 1879, på Kvernaland på Jæren, som seinare vart til Kverneland Group.
Oppvekst
Ole Gabriel Kverneland var det 11. barnet av 12 born, og kom frå eit av bruka på matrikkelgarden Kvernaland. Faren hans, Gabriel, var smed og laga plogar med veltefjøler av jarn, som ikkje var så vanleg på den tida. Farfaren hans, Ole Knutsson reiste alt i 1802 ei gardssmie. Han var kjend som ein meister i å hamra til ein skarp egg på tynne ljåar. Nevøen hans Trygve som var sønnen til den yngre broren hans, Tønes, skulle bli opphavsmann til TKS (Trygve Kverneland & sønner) som også heldt til på Kvernaland.
Førebuing
16 år gammal, i 1870, byrja Ole Gabriel på Jan Adolf Budde sin landbruksskule på Austrått ved Sandnes. Der fekk han både ansvar for skulesmia og opplæring og ansvar for bokføringa for skulen. Her teikna han plogar og andre landbruksreiskap. Han kopierte også ein skotsk stålplog som han brukte i konkurransepløying. I 1872 fekk han ein sølvmedalje for ein plog han hadde laga.
I 1877 fekk han eit stipend som J.A. Budde skaffa han som han brukte på ei reise til nordiske ljå- og plogfabrikkar. Etter denne reisa konstruerte og kopierte han ein vassdriven smedhammar etter ein modell av ein amerikansk fjørhammar han hadde sett på ein geværfabrikk i Eskilstuna, og tok til å laga ljåar og sigdar heime i faren si smie.
Utviding
I 1894 stifta han aksjeselskapet O.G. Kvernelands Fabrik og utvida produksjonen. På denne tida produserte Kverneland hovudsakleg hestedregne reiskapar som plogar og harver. Då dei første traktorane kom på 1920-talet tok selskapet til å utvikla reiskap tilpassa traktorar. I 1928 kom den første traktorplogen frå Kverneland. Dei fortsette likevel med å produsere produkt som hesteriver, høygafler, steingafler og horver.
Ellen Arnstad
Ellen Arnstad er ein norsk journalist, redaktør og medieleiar. Ho er sjefredaktør i bladet HENNE og har vore det sidan ho starta opp bladet i 1994. I tillegg har ho vore forlagsdirektør for Allers Familie-Journal sidan 2000.
Arnstad var også tilknytt bladet Allers frå 1989 til 1993, fyrst som reportasjesjef, og deretter som redaktør. Elles har ho arbeidd som journalist i Akers Avis/Groruddalen, Allers, Norsk Ukeblad og Billedbladet NÅ og som frilansjournalist i TV Norge. Ho har også vore styremedlem i Norsk Redaktørforening i to periodar og er varamedlem i Pressens Faglige Utvalg.
I 2005 vart ho kåra til «Årets kvinnelige medieleder» av Medienettvarket – forum for kvinner i ledelse.
Ellen Arnstad er noregsmeister i rytmisk sportsgymnastikk for lag frå 1984.
Ho deltok hausten 2009 i programmet Skal vi danse på TV 2.
Ngāi Takoto
Ngāi Takoto er ein maori-iwi (stamme) i Far North District i regionen Northland på New Zealand. Om lag 5 000 menneske høyrer til Ngāi Takoto, som reknar slekta si attende til Tuwhakatere, og dei kom til New Zealand i wakaen (kanoen) Kurahaupo.
1089
1089 (romartal MLXXXIX)
Olav Røkke
Olav Røkke, døypt Ole Johan, var ein norsk folkehøgskolestyrar, lokalhistorikar og forfattar.
Erne
Erne er ei elv nordvest på Irland. Ho har sitt utspring ved Lough Gowna i County Cavan og renn gjennom County Fermanagh og endar ved Ballyshannon i County Donegal. Ho er 120 km lang og er ei populær elv for aurefiske. Det ligg mange fiskeri langs elva og langs sideelvane hennar. Byen Enniskillen ligg hovudsakleg på ei øy i elva.
Elva er forbunde til elva Shannon via Shannon-Erne Waterway.
Elva har fått namnet sitt frå den mytiske prinsessa Éirne.
Olav Røkke
Olav var fødd på Skatval som son av Ole Petersen Røkke og Anne Jensdtr. Røkk. Han voks opp på Røkke Nordre gnr. 60/6 og var gift med Andrea Margrete Pedersdtr. Husøy frå Sandøy i Romsdal.
Han var lærar på Torshus folkehøgskule i Orkdal 1923–1935, so eigar og styrar av Vefsn folkehøgskole i Mosjøen 1935–1949.
Espeland fangeleir
Espeland fangeleir er eit norsk krigsmuseum og ligg i Moldalia på Espeland, gnr. 289 i Arna i Bergen. Fangeleiren vart oppretta av tyskarane i 1943 og hadde plass for om lag 454 fangar, fordelt på 3 fangebrakker og 2 cellebrakker. Leiren kom til erstatning for Ulven leir, som Wehrmacht skulle overta. Frå først av var Espeland fangeleir tenkt som ein rein transittleir for fangar som skulle sendast til Grini fangeleir, men mange vart sitjande på Espeland til freden kom.
Tajmyrsjøen
Tajmyrsjøen (russisk Таймыр, Таймырское озеро) er ein innsjø sentralt på Tajmyrhalvøya i Krasnojarsk kraj i Russland. Han ligg sør for Byrrangafjella og har mange armar som stikk ut i alle retningar. Han er om lag 165 km lang frå aust til vest og opp til om lag 23 km brei i dei breiaste områda aust i innsjøen.
Espeland fangeleir
Etter krigen vart fangeleiren nytta som leir for norske landssvikarar og tyske krigsforbrytarar. Den var i drift til 1952. Seinare har leirområdet vore disponert av m.a. Sivilforsvaret.
Tajmyrsjøen
Innsjøen er isdekt frå seint i september til juni. Dei største elvane som munnar ut i innsjøen er Zapadnaja, Severnaja, Bikada Nguoma, Jamutarida, Kalamissamo og Øvre Tajmyra. Nedre Tajmyra renn vidare ut frå innsjøen. Sør for Tajmyrsjøen ligg mange mindre innsjøar.
Økologi
Tajmyrsjøen er rik på fisk som ein typisk finn i kalde arktiske vatn, som smerling og muksun. Det er derimot noko overfiske på nokre av artane, trass i at området er avsidesliggande.
Ein har funne noko forureining av plutonium i sedimenta i Tajmyrsjøen. Dette kan vere partiklar som er ført med vinden frå atomprøvesprengingane på Novaja Zemlja under den kalde krigen.
I august held vatnet ein temperatur på 7 °C, medan han berre så vidt er over 1 °C om vinteren.
Johan H. Andresen jr.
Johan Henrik Andresen  er ein norsk forretningsmann som var registrert som den rikaste i Noreg på dei offisielle skattelistene for 2007. Han er god for nærare 2,8 milliardar norske kroner, og hadde ei inntekt på over 439 millionar norske kroner i følgje likninga for 2007. Sedan 2011 har han ikke nytta jr. etter sitt namn.
Democraten 66
Democraten 66 (D66), på norsk Demokratar 66, er eit sosialliberalt politisk parti i Nederland. Partiet er eit systerparti av Venstre i Noreg, og er medlem i Den liberale internasjonale. Partiet vart stifta i 1966. Leiaren sidan 2006 heiter Alexander Pechtold.
D66 har tatt del i fleire koalisjonsregjeringar, seinast regjeringa til Jan Peter Balkenende. Partiet trekte seg frå koalisjonen i juni 2006 og tvinga dermed fram eit nyval. Valresultatet vart det dårlegaste for D66 nokonsinne, det fekk 2,0 % av røystene og 3 representantar i nasjonalforsamlinga (av 150).
Partiet sjølv seier at det sentrale temaet deira er «individuell fridom, sosialt engasjement, like rettar og ytringsfridom. D66 siktar mot eit demokratisk, berekraftig og ope samfunn der individuell fridom, kopla med sosial samanheng, er norma.»
Johan H. Andresen jr.
Rikdomen kan i stor grad knytast til arven av eit stort tobakkskonsern. Som den eldste av fire sysken i Andresen-familien, som har drive tobakksproduksjon sidan 1849, vart det han som arva verksemda. Han overtok gradvis som innehavar utover på 1990-talet og vart partnar i 1994 og konsernsjef i 1998. Men i 2005 selde han alle aksjane sine i Skandinavisk Tiedemanns Tobaksfabrik for 3,3 milliardar kroner. I dag er han eigar og konsernsjef i morselskapet Ferd. Dette har også fleire dotterselskap i andre bransjar, som til dømes Elopak som produserer emballasje og Swix som produserer skismurning. Han viste også interesse for å kjøpe sveitsiske SIG i 2006–2007, men valde til slutt å trekkje seg frå budkampen.
Andresen har engasjert seg i arbeidet med å få fram unge forretningstalent, mellom anna gjennom ulike opplegg for unge gründerar og som styremedlem i Ungt Entreprenørskap Norge. Han har også teke initiativ til eit samarbeid mellom private aktørar og det offentlege for å få oppretta eit stort mikrofinansfond for Noreg (2006).
Johan Henrik Andresen har ein Bachelor of Arts på Dartmouth College i USA frå 1988 og ein Master of Business Administration frå Rotterdam School of Management i Nederland frå 1993. I tillegg har han studert historie ved Universitetet i Oslo og arbeidd som produktsjef i International Paper Co. i USA. Andresen er busett i Oslo og har to døtrer.
Fylogeni
I norsk vert ofte ordet stamtre nytta, men sidan dette speglar på den grafiske framstillinga heller enn på sjølve utviklingsprosessen er ikkje dette heilt nøyaktig.
Husavik
Husavik (lokal uttale Husavikjo) er ei bygd og ferjehamn søraust på Huftarøy i Austevoll kommune. Husavik er knytt saman med Sandvikvåg i Fitjar kommune med ferjesambandet Husavik-Sandvikvåg. Bygda har også bussamband med resten av Austevoll kommune.
Decimomannu
Decimomannu (sardisk Deximumànnu) er ein kommune i Italia som ligg i storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia. Han har 8 133 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 27.72 km² og ligg i ei høgd på 10 meter over havet.
Husavik
Ein kan lesa om garden Husavik fyrste gongen i eit skriv frå 1563.
Husavik var ein av dei fyrste stadene i kommunen som hadde industriarbeidsplassar. Her vart det så tidleg som rundt 1910 etablert slepp og fabrikk for produksjon av båtmotorar av Aksel Olai Haukanes. Han utnytte fossekrafta frå elva som renn ned frå Husavikvatnet til å driva utstyret i fabrikken. Enno i dag finst det motorar som er produserte i Husavik.
Slaney
Slaney (irsk Abhainn na Sláine) er ei elv søraust på Irland. Elva har utspring vest i Wicklowfjella og renn sørover og så austover gjennom grevskapa Wicklow, Carlow og Wexford, før ho munnar ut i St George's Channel i Irskesjøen ved byen Wexford. Elvemunningen til Slaney er brei og grunn og vert kalla Wexford Harbour.
Av byar langs Slaney finn ein Stratford-on-Slaney, Baltinglass, Tullow, Bunclody, Enniscorthy og Wexford.
Sideelvar
Derreen, Derry, Bann, Urrin, Boro
Per Jonassen
Per Jonassen er ein norsk lyrikar.
Fylkesveg 6830
Fylkesveg 6830 går mellom Mostad og Tautra i Frosta kommune. Vegen er 4,3 km lang.
Allar Levandi
Allar Levandi er ein tidlegare estisk kombinertløpar som fyrst representerte Sovjetunionen og seinare Estland. Han oppnådde dei fremste resultata sine på slutten av 1980-åra og byrjinga av 1990-åra, medan han framleis representerte Sovjetunionen.
Per Jonassen
Han debuterte i 1998 med diktsamlinga Nattlamper.
Fylkesveg 6830
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 67 i Nord-Trøndelag.
Allar Levandi
Han deltok tre gonger i OL, i 1988 for Sovjetunionen, og deretter for Estland i 1992 og 1994. Under OL i 1988 i Calgary tok han bronse individuelt, og dette var høgdepunktet i karrieren hans.
Året før hadde han saman med Sergej Tsjervjakov og Andrej Dundukov teke bronse i lagkonkurransen for Sovjetunionen under VM i 1987 i Oberstdorf. Han gjekk for det estiske laget som enda på fjerdeplass under OL på Lillehammer i 1994.
I verdscupen vart Levandi nummer to samanlagt i sesongen 1989/90.
Per Jonassen
Han er busett i Egersund, og har tidlegare arbeidd som sjømann og bryggearbeidar.
Elmas
Elmas (sardisk Su Màsu) er ein kommune i Italia som ligg i storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia. Han har 9 475 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 13.63 km² og ligg i ei høgd på 7 meter over havet.
Lagos
Lagos (joruba Èkó) er den største byen i Nigeria og ein av dei største i Afrika. Han har rundt 13 millionar innbyggjarar (2015). Byen var tidlegare hovudstad i Nigeria, men vart erstatta av Abuja i 1991.
Lagos ligg ved Guineabukta, delvis på dei to øyane Lagos Island og Iddo mellom Beninbukta og Lagoslagunen. Dei ulike bydelane er bunde saman av bruer og vegar bygd på demningar.
Historie
Lagos Island blei folkesett på midten av 1600-tallet, og blei eit blomstrande handelssenter for mellom anna den transatlantiske slavehandelen. Byen kom under britisk kontroll i 1861, og var frå 1866 til 1874 del av Britisk Vest-Afrika og seinare Gullkysten. I 1906 blei området innlemma i Sør-Nigeria. Lagos var hovudstad for Nigeria frå 1914 (frå 1954 som føderalt distrikt). Han blei erstatta som delstatshovudstad i Lagos State i 1975, då Ikeja fekk denne funksjonen. I 1991 blei statusen som hovudstad for heile landet overført til Abuja. I ein overgangsperiode heldt Lagos på mange av hovudstadsfunksjonane, men desse blei etterkvart flytta.
Fylkesveg 43
Fylkesveg 43 (Fv43) går mellom Lista fyr i Farsund kommune og Skeie i Hægebostad. Veglengda er 76,5 km.
Lagos
Geografi og økonomi
Lagos er også ein av verdas raskast veksande byar. I 1950 hadde han berre 290 000 innbyggjarar. I 2016 hadde storbyområdet Lagos rundt 13,123,000 innbyggjarar (estimat for 2015, SN sin befolkningsdivisjon). Den kraftige veksten har ført til store pressproblem og vanskelege trafikkforhold.
DS «Astræa»
DS «Astræa» (kallesignal JPLC) var eit hurtigruteskip som vart overlevert Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) i august 1900. Skipet var byggnummer 191 ved Akers mekaniske verksted i Kristiania, og kosta 458 000 kroner. Ho var utrusta for å kunna brukast som hjelpekryssar, og ekstrakostnadene vart dekt av marinen. I september 1900 vart det sett inn i fast rotasjon i hurtigruta. DS «Astræa» grunnstøytte og sokk ved Stabben fyr i nærleiken av Florø i januar 1910. Kanonane vart aldri monterte.
Ne Win
Bo Ne Win (10. juli 1911–5. desember 2002), fødd under namnet Shu Maung, var militærleiaren og den «sterke mann» som leia Burma mellom 1962 og 1988.
Fylkesveg 43
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Ne Win
Tidlege år
Men BIA vende etter kvart ryggen til japanarane då det vart klart at dei ikkje kom til å gje dei sjølvstende sånn som dei hadde lova. Mot slutten av den andre verdskrigen, i mars 1945, allierte dei seg med britane. Ne Win, som var ein av BIA sine kommandørar, var raskt ute med å skaffe seg kontaktar blant britane. Han deltok på Kandy-møtet, og leia fleire tiltak imot kommunistiske undergrunnsorganisasjonar i Pyinmanaområdet i perioden 1946-8.
Burma vart sjølvstendig 4. januar 1948, og dei første 14 åra hadde dei ei parlamentarisk regjering og tilsynelatande demokrati under statsminister U Nu. Men landet var svært splitta politisk, mellom anna illustrert gjennom drapet på frigjeringshelten Aung San i 1947. Omstenda rundt dette er ikkje fullt klarlagde; Den politiske rivalen U Saw vart dømd for medverknad, men det går også rykte om at britiske offiserar i mellomsjiktet skal ha hatt noko med mordet å gjere.
Fylkesveg 6824
Fylkesveg 6824 (Fv64) går mellom Alstad og Staur i Frosta kommune. Vegen er 9,1 km lang.
DS «Astræa»
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å gje skipa sine namn etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Astræa er ein asteroide som vart oppdaga i 1845.
Bakgrunn
I 1898 fekk Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab (NFDS) kontrakt på å setja inn si andre vekentlege hurtigrute. BDS hadde hittil sett inn eldre skip som DS «Sirius», DS «Jupiter» og DS «Orion» i hurtigruta, medan Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS) og NFDS hadde skip som var bygd spesielt for hurtigrutetrafikk. Reiarlaget innsåg at dei trong eit nytt skip, og 16. mars 1899 signerte Det Bergenske Dampskibsselskab byggekontrakt for eit hurtigruteskip med Akers mekaniske verkstad. På dette tidspunktet var forholdet mellom Noreg og Sverige noko anstrengt på grunn av prosessen rundt unionoppløysinga. Sidan skipet skulle utstyrast med kraftige motorar, ønskte marinen å nytta henne som hjelpekryssar om det skulle bli nødvendig. Bygginga vart leidd av to marinekapteinar som modifiserte dei opphavlege teikningane slik at skipet kunne utrustast med kanonar. Ved levering i august 1900 var DS «Astræa» det raskaste skipet til handelsflåten, og det første skipet til BDS bygd spesielt for hurtigrutetrafikk.
I hurtigruta
21. september vart DS «Astræa» sett inn i fast rotasjon i hurtigruta mellom Trondheim og Hammerfest, og erstatta DS «Capella». Ho segla i hurtigruta i nesten 10 år utan nemneverdige hendingar. 5. januar 1910 var ho på nordgåande frå Bergen til Vadsø då ho grunnstøytte på Gresskjærene 3 kabellengder aust-nordaust for Stabben fyr i nærleiken av Florø. Passasjerar og post vart berga, men skipet sokk kort tid etter. Vraket vart seinare heva, men etter ein inspeksjon av skadane vart det kondemnert og hogd opp. Dampmaskina vart berga, og vart seinare installert i DS «Mercur».
Skipet
Tonnasjen til DS «Astræa» var ved levering på 765,94 bruttoregistertonn, 386,1 nettoregistertonn og lasteevna var 350 dødvekttonn. Hovudmaskina var ein kolfyrt trippel ekspansjon dampmaskin med arbeidstrykk 175 psi, bygd ved Akers mekaniske verkstad. Oppgitt yting var 1 400 ihk (indikerte hestekrefter) og 197 nhk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 14,25 knop. Hovudmaskina og kjelen var plassert midtskips, og lasteromma var under hovuddekket forut og akter. Den høge toppfarten hadde sine ulemper. Den kraftige dampmaskina kravde mykje plass, gav ein del støy og vibrasjonar, og var uøkonomisk i drift. Skipet var bygd som stormdekke, og dei fleste lugarane låg på hovuddekk med nokre få lugarar forut på banjerdekk. DS «Astræa» hadde den tradisjonelle inndelinga i tre passasjerklasser med 1. plass (1. klasse) alter, 2. plass midtskips, og 3. plass forut. Skroget var bygd i stål, og i 1907 var skipa sertifisert for 220 passasjerar i kystfart og 438 i lokalfart.
Kvegdyr
Kvegdyra er ein familie av klauvdyr som består av kveg, geiter, sauer og antiloper; til saman nesten 140 artar. Familien er stor og vidt utbreidd, med innfødde medlemmer på alle kontinent bortsett frå Sør-Amerika, Oseania og Antarktis. Kommersielt er gruppa òg viktig, sidan ho omfattar fleire av dei viktigaste husdyra våre: storfe, sauer, geiter og vassbøflar.
Fylkesveg 6824
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 64 i Nord-Trøndelag.
1090
1090 (romartal MXC)
1086
1086 (romartal MLXXXVI)var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.