cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okstindbreen
Okstindbreen er ein isbre i Hemnes kommune i Nordland, like ved grensa til Sverige. Med eit areal på 46 km² er han den åttande største isbreen på det norske fastlandet. Breen ligg ved fjellkjeda Okstindan.
Det høgaste punktet er 1740 meter over havet, medan det lågaste er 750 meter over havet. Ved austenden av breen ligg Oksskolten, det høgaste punktet i Nordland.
Gottfried Silbermann
Johann Gottfried Silbermann var ein tysk orgelbyggjar, rekna som den viktigaste i den sentral-tyske tradisjonen. Han var ein nær ven av Johann Sebastian Bach. Orgel bygte av Gottfried og Andreas Silbermann er kjende som Silbermann-orgel.
Oddleif Osland
Oddleif Osland er ein norsk lyrikar frå Askvoll i Sogn og Fjordane.
Machair
Machair eller machar er eit gælisk ord for ei frodig, lågtliggande grasslette på nordvestkysten av Irland og Skottland, særleg i Ytre Hebridane. Det finst to forskjellige typar.
Geologi
I begge tilfelle er ein machair ei tidlegare strand som er løfta opp forbi stranda etter at havnivået har senka seg. Machairar er frodige fordi sanden er rik på skjel, stundom så mykje som 90 % skjel. Denne sanden bles innover land og nøytraliserer syrenivået i myrene og fører til frodige grassletter.
Økologi
Machairar har ofte eit unikt økosystem. Dei kan huse sjeldne blomar som hønsegras, orkidear og engkall, av mange fuglartar som åkerrikse, bergirisk, strandvipe, raudstilk og sandlo og av fleire sjeldne insekt som ein spesiell bieart. Nokre machairar er truga av erosjon på grunn av stigande havnivå, og av at strendene i nærleiken vert nytta av menneske.
Lauparen
Lauparen (1434 moh.) er ein fjelltopp i møtepunktet mellom kommunane Vestnes, Ålesund og Fjord i Møre og Romsdal. I nord ligg Tresfjord i Vestnes, i vest Vaksvika i Ørskog, og i søraust fjelldalen Jasvollbotnen i Stordal. Beste ruta går opp den bratte men elles greie sørsida. Dit kjem ein lettast frå vegen på fjellovergangen mellom Vaksvika og Tresfjord. Med sin posisjon lengre ute på halvøya mellom Romsdalsfjorden og Storfjorden enn andre fjell av tilsvarande høgde er Lauparen godt synleg mange stader i midtre og ytre strok i distriktet.
Oslo Sanitetsforening
Oslo Sanitetsforening (OSF), skipa 26. februar 1896 som Norske Kvinners Sanitetsforening, er ein underorganisasjon i Oslo under den landsdekkjande norske foreininga Norske Kvinners Sanitetsforening (N.K.S.). Oslo Sanitetsforening er med dette den eldste av dei mange lokale sanitetsforeiningane under Norske Kvinners Sanitetsforening etter at dette vart namnet på den landsdekkjande foreininga i 2011. Foreininga er religionsfri og politisk nøytral, og hjelper andre utan omsyn til nasjonalitet, religion eller politisk overtyding.
Med unnatak av administrasjonen av foreininga, vert alt arbeid i Oslo Sanitetsforening gjort av friviljuge i samsvar med føremålsparagrafen for Norske Kvinners Sanitetsforening om å mobilisere til friviljug innsats innanfor helse- og sosialområdet, med særleg fokus på kvinner. Foreininga arbeider framfor alt med å betre mentalt og sosialt velvere etter den definisjonen som Verdsorganisasjonen for helse (WFO) har gjeve av omgrepet helse, som stadfest at god helse er meir enn fråvære av sjukdom og lyter.
Sanitetsforeniniga har i si lange historie stått for sjukepleiarutdanning, hjelpepleiarutdanning, drive revmatismesjukehus og stått for revmatikaromsorg, gjeve stønad til revmatologisk forsking, tuberkulosebehandling, friluftsskule og institusjon for psykisk utviklingshemma i Oslo, skipa skular for helsesystrer og helsestasjonar for mor og born. I 1916 skipa foreininga eit fond for kreftforsking. Mange av dei oppgåvene som sanitetsforeininga tok på seg, vart seinare teke over av det offentlege helsestellet.
Kadijivka
Kadijivka (ukrainsk Кадіївка og russisk Кадиевка) eller Stakhanov (Стаханов) er ein by i Luhansk oblast (provins) aust i Ukraina. Byen er eit eige rajon (distrikt) i oblastet. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk.
Byen har kring 80 000 innbyggjarar (2011). Økonomien i byen er basert på bygging av jernbanevogner, eit ferrolegeringsverk og kolgruvedrift.
Historie og namn
Før 1937 og frå 1940 til 1978 heitte byen Kadijevka (russisk Кадиевка) eller ukrainsk Kadijivka (ukrainsk Кадіївка). Han fekk namnet «Stakhanov» etter den sovjetiske gruvearbeidaren Aleksej Stakhanov, som starta karrieren sin her. Frå 1937 til 1940 hadde byen namnet «Sergo» (ukrainsk Серго). Ukrainske styresmakter endra i 2016 namnet på byen fra Stakhanov til Kadijivka, men styresmaktene i folkerepublikken Luhansk godtok ikkje dette.
Ein arbeidsleir for tyske krigsfangar vart oppretta her under andre verdskrigen.
Naoki Hiraoka
Naoki Hiraoka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Nagoya Grampus Eight, Shimizu S-Pulse og FC Gifu.
Vassenden
Vassenden kan vise til:
Duarte Lobo
Duarte Lobo var ein portugisisk komponist i seinrenessansen og den tidlege barokken. Han var den mest vidkjende portugisiske komponisten i si tid. Saman med Felipe de Megalhães, Manuel Cardoso og kong João IV av Portugal er han rekna som ein representant for «gullalderen» i portugisisk polyfoni.
Liv
Lite er kjent om livet åt Duarte Lobo. Han vart fødd i Alcáçovas kring 1565 og det er kjent at han studerte med Manuel Mendes i Évora. Den første stillinga hans var som maestro de capilla i domkyrkja i Évora. I 1594 var han maestro de capilla i domkyrkja i Lisboa. Han underviste òg i musikk ved Colégio da Claustra da Sé i Lisboa, og i eldre år var var han rektor for eit seminarium i same byen.
Dei fem K-ane i sikhismen
Dei fem K-ane (panjabi pañj kakke) er fem ting sikhar alltid har med eller på seg. Dei fem K-ane er: Kesj (uklipt hår), kaṛa (stålarmband), kangha (kam), katjha (underbrok) og kirpán (sabel eller dolk). Dei blir brukte av mannlege og kvinneleg sikhar som har gått inn i khalsaen.
Dei fem K-ane er ikkje berre symbol. Guru Gobind Singh gav ordre til etterfylgjarane sine om å bere dei fem K-ane, så dei aktivt kunne bruke dei for å gjere ein forskjell i deira eigen og andre sin spiritualitet.
Duarte Lobo
Verk
Sjølv om Lobo kronologisk sett levde langt inn i barokken, var han som komponist tydeleg forankra i seinrenessansens palestrinastil gjennom heile livet sitt — som ventande i eit musikalsk konservativt område som var isolert frå dei progressive musikkrørslene i land som Italia og Tyskland. Han gav ut seks bøker med katolsk kyrkjemusikk, inkludert messer, responsorium, antifonar, magnificatar og motettar.
Izjevsk
Izjevsk (russisk Иже́вск; udmurtisk Ижкар, Ižkar), frå 1985 til 1987 kalla Ustinov (russisk Усти́нов), etter Dmitrij Ustinov, er hovudstaden i republikken Udmurtia i Russland. Han ligg ved elva Izj vest i Uralfjella.
Byen var tidlegare ein ingeniørby og vart grunnlagd som ein stad der det vart gjort alle slags former for metallarbeid, hovudsakleg produksjon av maskineri og våpen. Izjevsk er ein av dei mest kjende våpenbyane i Russland, og det var her Mikhail Kalasjnikov utvikla det kjende geværet AK-47. Kalasjnikov bur framleis i Izjevsk. Det finst òg ein bil- og motorsykkelfabrikk i byen som har merket IZJ (ИЖ).
Under sovjettida var Izjevsk ein lukka by som var stengd for utlendingar på grunn av dei mange militære fabrikkane som låg her.
Fødselsdag
Fødselsdag eller (ge)bursdag er nemninga nytta for datoen ein vart fødd, og blir ofte rekna som ein spesiell dag. Særleg i vestleg kultur er det vanleg å markera denne datoen. Fødselsdagar tidleg i livet og i samband med «runde» tal blir gjerne feira særskilt. Ein kan feira fødselsdagar med til dømes gåver, god mat, selskap, flagging, gratulasjonar og religiøse seremoniar for den som fyller året.
Andre måtar å rekna fødselsdagar på er ved byrjinga av stjerneteiknet sitt kvart år, som i hinduisk tradisjon, eller ved kvart nyttår, som i kinesisk.
Fødselsdagsfeiring
I store delar av verda er det vanleg å feira fødselsdagen med gratulasjonar, som blir sagt, sungne eller gjevne på helsingskort, gåver, som leiker til ungar eller blomar til eldre, god mat, som fødselsdagskake, ein middag bursdagsbarnet har ønska seg eller ein tur på restaurant. Det er vanleg å ha levande lys på kaka som bursdagsbarnet skal blåsa ut; på restaurantar bruker ein ofte stjerneskot i staden. Andre symbol på dagen kan vera flagging eller pynting med ballongar, konfetti og liknande. Ungar feirar ofte dagen med barneselskap.
Bakgrunn
Fødselsdagsfeiring har ei lang historie, og er knytt til magi og folketru der gratulasjonar, gåvegjeving og andre symbolske handlingar skulle verna bursdagsbarnet mot vonde krefter. Det er framleis vanleg å ønskja fødselsdagsbarnet eit langt liv på fødselsdagen, som i den svenske fødselsdagssongen «Ja, må han leva [uti hundrade år]».
Storstilte fødselsdagsfeiringar blei truleg spreidde i Europa av romerske soldatar som dyrka Mithras. Feiringa kan ha blitt påverka av mellom anna saturnaliafeiringa. Fram til 300-talet blei feiringa forkasta av kristne som ein heidensk skikk. Før reformasjonen feira ein heller dåpsdagen (som namnedag) enn fødselsdagen sin i dei skandinaviske landa. Fram til 1814 var det berre dåpsdagen som vart oppført i dei dansk-norske kyrkjebøkene, ikkje fødselsdatoen. Ein del kristne feirar framleis ikkje fødselsdagar, mellom anna Jehovas vitne.
Viktige fødselsdagar
Nokre fødselsdagar blir rekna som viktigare enn andre. Dette gjeld til dømes eittårsdagen, myndigheitsdagen (til dømes 18 eller 21) og «runde tal».
Det er tale om ein «rund» fødselsdag når alderen kan delast på 10 eller 25. Runde fødselsdagar på 25 år eller meir vert ofte markert gjennom ein større fest. Tiårsfødselsdagar blir også ofte sett på som viktigare enn vanlege fødselsdagar fordi skilnaden frå til dømes trettiåra til førtiåra markerer aldringsprosessen.
I hinduisk tradisjon er eittårsdagen ein viktig fødselsdag der ein legg grunnlaget for eit langt og lukkeleg liv. Sekstiårsdagen er også ein viktig fødselsdag fordi ein då er halvvegs til 120, som blir rekna som den perfekte alderen å oppnå.
Fødselsdagen til personar ein reknar for viktige blir særskilt feira. Dette gjeld særleg religiøse personar, som Zarathushtra, Krisjna, Jesus og Bahaullah, og herskarar, som i Nederland der ein feirar Koninginnedag til minne om tidlegare dronning Juliana, eller Thailand, der fødselsdagen til kongen er nasjonaldag.
Særskilde fødselsdagar
Viss ein er fødd 29. februar kan ein eigentleg ha fødselsdag berre når det er skotår, dvs. kvart fjerde år. I praksis feirar ein likevel dagen anten 28. februar eller 1. mars.
Oronsay i Ytre Hebridane
Oronsay (gælisk Orasaigh) er ei tidvassøy utanfor North Uist i Ytre Hebridane. Ho ligg nord for Vallaquie Strand, og har ikkje vore busett sidan Highland clearances.
Solmasse
Solmasse (symbol: M_\odot) er ei måleining for masse innan astronomi nytta for å samanlikna massane til stjerner, svarte hòl og andre tyngre himmellekamar. Éin solmasse svarer til 1,9891 kilogram og utgjer meir enn 99 % av massen til solsystemet. Éin solmasse svarer òg til rundt 333 000 jordmassar.
Francisco de Zurbarán
Francisco de Zurbarán var ein spansk målar, og ein av dei viktigaste kunstnarane frå den spanske barokken.
Zurbarán er kjend for sine spektakulære religiøse bilete og sine særeigne stillebenmåleri, utført i ein realistisk stil som gav han tilnamnet «Spanias Caravaggio». Verka hans hadde stor innverknad i Spania og i dei spanske koloniane i Sør-Amerika, og vart ei inspirasjonskjelde for franske 1800-talsrealistar som Gustave Courbet.
Şalom
Şalom (hebraisk שלום, 'fred') er ei tyrkisk jødisk vekeavis på tyrkisk og ladino. Avisa vart etablert 29. oktober 1947 av den tyrkisk-jødiske journalisten Avram Leyon og er Tyrkias eldste vekeavis. I 2005 hadde avisa eit opplag på 5 000. Avisa kan lesast på internett både på tyrkisk og på ladino. Şalom kjem ut i Istanbul kvar onsdag. Redaktør er Yakup Barokas.
Amerikansk dollar
Amerikansk dollar vert ofte bruka som nemning for valutaen i USA, men kan i prinsippet visa til:
Ousmane Issoufi Maïga
Ousmane Issoufi Maïga er ein malisk politikar, og var statsminister i Mali frå 29. april 2004 til september 2007. Han hadde frå før hatt ymse ministerpostar i tidlegare regjeringar.
Taizo Komai
Taizo Komai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Ousmane Issoufi Maïga
Issoufi studerte økonomi ved universitet i Kiev, då ein del av Sovjetunionen, og ved the American University i Washington DC i USA. Han har arbidd for Verdsbanken og i det franske finansdepartementet.
I 2002 vart han ungdoms- og sportsminister i Mali og var seinare same år ansvarleg for avviklinga av Afrikameisterskapet i fotball i Mali.
Då Amadou Toumani Touré vart president i juni 2002 vart Issoufi finansminister, seinare same år samferdselsminister. Han vart utnemnd til statsminister 29. april 2004.
Kommunenummer
Kommunenummer er eit nummer som er gjeve til kvar kommune i Noreg. I 1946 vart alle bykommunar og herad (landkommunar), i tillegg til ladestadar som ikkje var eigne kommunar, tildelt ei firesifra nummerkode av Statistisk Sentralbyrå. Dei to fyrste tala viser kva fylke kommunen ligg i. Bykommunar (og byar før 1965) fekk kommunenummer med tredje siffer lik null.
Bakgrunnsstoff
Code officiel géographique
Dvergmus
Dvergmusa er eit pattedyr som høyrer til musefamilien. Ho er knøttlita; vekta på vaksne dyr er mellom tre og elleve gram, oftast seks til åtte gram (eit vakse lemen kan til samanlikning vege over det tidoble). Ho minner om skogmusene med den relativt lange halen sin, men skil seg frå dei med mellom anna forhaldsvis mindre øyrer. Pelsfargen på ryggsida er hjå vaksne dyr om somaren varmt gulbrun, ungar og dyr i vinterpels er meir gråbrune.
Arten lever for ein stor del av frø og annan plantekost. Dvergmusa tek også insekt, særleg om vinteren. Om sommaren finn ho mykje av føda oppe i vegetasjonen. Ho klatrar godt, og brukar halen som eit ekstra gripeorgan. Om vinteren lever ho for det meste nede på bakken. Ho kan då kome inn i høyløer og kornlager, men i Danmark, der ho er vanleg, vert ho ikkje rekna som eit skadedyr.
Dvergmusa byggjer bol oppe i vegetasjonen, og det er gjerne desse som er det fyrste teiknet på at arten finst i eit område. Bolet er kulerundt med ein diameter på seks til ti cm. Det vert fletta inn i vegetasjonen frå ein halv til ein meter over bakken. Fordi graset som utgjer den ytre delen av bolet ikkje vert gnagd av, held det grønfargen heilt til på hausten og syter for god kamuflasje. Oppe i bolet er dvermusa nokså trygg for somme rovdyr nede på bakken, til dømes røyskatt. Plasseringa gjev også vern mot flaum.
Ungane vert fødde i bolet. Ei ho kan få opptil sju kull i løpet av eitt år. Kvart kull er til vanleg på to til seks ungar, men det kan kome opptil ti ungar i kullet.
Dvergmusa vart oppdaga i Noreg så seint som i 2001. Det skjedde i Eidskog, sør for Kongsvinger i Hedmark. Det er ukjend kor lenge artem har vore i Noreg, men i Sverige vart ho oppdaga fyrste gong i 1985. Der er ho no funnen i eit avgrensa område i Dalsland og Värmland. Ein trur at førekomsten i Noreg kan vere innvandra frå Sverige.
Sulitjelmaisen
Sulitjelmaisen (samisk Sállajiegŋa) er ein isbre i Fauske kommune i Nordland, like aust for Sulitjelma. Delar av isbreen ligg i Sverige og Norrbottens län. Med eit areal på 33 km² er han den 11. største breen i Noreg utanom Svalbard.
SN-dagen
SN-dagen (24. oktober) er den årlege merkedagen til Sameinte Nasjonar. Dagen er oppretta til minne om SN-pakta, som vart inngått den 24. oktober 1945.
1086 Nata
1086 Nata er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. august 1927 Sergej Beljavskij og Nikolaj Ivanov ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
A Collection of Great Dance Songs
Tittelen på plata er meint ironisk, sidan Pink Floyd ikkje var kjend for å lage musikk ein kunne danse til. Dette kan ein òg sjå på omslaget, som viser bilete av to dansarar som er bardunert til golvet slik at dei ikkje kan røre seg. Hipgnosis laga coveret under eit psevdonym fordi dei hadde blitt uvener med Roger Waters.
Albumet nådde 37. plass på den britiske album lista og 31. plass i USA. Columbia gav ut ei CD-utgåve av albumet i 1997 med betre digital lyd.
Shigeru Morioka
Shigeru Morioka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Kyoto Purple Sanga, Vissel Kobe og Gamba Osaka.
Shinichiro Takahashi
Shinichiro Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
South Uist
South Uist (skotsk-gælisk Uibhist a Deas, norrønt Sudra Ívist) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. I 2001 hadde øya 1808 innbyggjarar. Øya er eit naturreservat og har fleire stader av arkeologisk interesse, mellom anna den einaste staden i Storbritannia der ein har funne forhistoriske mumiar. Omtrent 90 prosent av folkesetnaden er romersk-katolske. Øya er som resten av Hebridane ein av dei siste gjenverande stadene der skotsk-gælisk framleis vert opprettheldt som levande språk i Skottland. I 2006 var South Uist og dei nærliggande Benbecula og Eriskay involvert i det største oppkjøp av landområde i Skottland til dags dato. I nordvest er det ein teststad for utskytingar av missil.
Geografi og geologi
I vest er machairar (fruktbart lågtliggande kystområde) med ei samanhengande sandstrand, medan austkysten er fjellendt der fjelltoppane Beinn Mhòr og Hecla går opp til respektive 620 og 606 meter over havet. Det viktigaste landsbyen på øya er Lochboisdale (Loch Baghasdail) og frå her går det ferjer til Oban på fastlandet og til Castlebay (Bàgh a' Chaisteil) på Barra. Øya har òg vegsamband til Eriskay og Benbecula. Mindre busetnader er Daliburgh (Dalabrog), Howmore (Tobha Mòr) og Ludag.
Økonomi
Turisme er viktig for økonomien på øya og av attraksjonane er Kildonan Museum som husar steinmonumentet Clanranald Stone frå 1500-talet og ruinane av huset der Flora MacDonald vart fødd.
South Uist har òg golfbanen Askernish Golf Course som er den eldste golfbanen på Ytre Hebridane, forma av gamle Tom Morris som òg arbeidde ved Old Course i St. Andrews. Golfbanen som var intakt fram til 1930-talet er no vorte restaurert attende slik Morris opphavleg forma banen, sjølv om dei lokale golfarane var imot dette. Delar av golfbanen vart øydelagd for å gje plass til ein veg og identiteten til banen vart skjult i mange år før han vart oppdaga på ny, men mange lokale innbyggjarar var i mot omlegginga.
Etter ein langvarig kampanje tok innbyggjarane på South Uist kontroll over øya den 30. november 2006 i det største landkjøpet i Skottland til dags dato. Dei tidlegare landeigarane, eit sportssyndikat, selde 372 km² eigedom for £4,5 millionar til samfunnsselskapet Stòras Uibhist som vart oppretta for å overta eigedomar og halde dei i perpetuitet. Oppkjøpet førte til at det meste av South Uist og dei nærliggande Benbecula og heile Eriskay kom under kontrollen til lokalsamfunnet igjen.
Forslaget for at lokalsamfunnet skulle vere eigar hadde møtt overveldande støtte på øyane som såg fram til å kunne delta i høvet til å fornye lokaløkonomien, å omstøyte tilbakegangen og avfolkinga og bevare miljømessige behov, kultur og historie på øyane. Namnet på selskapet, Stòras Uibhist, symboliserer håp for framtida om rikdom og framgang for øyane.
Naturreservat
Nord på øya ligg eit nasjonalt naturreservat eigd og administrert av Scottish Natural Heritage. Reservatet dekker 16,77 millionar m² machair, myr, lyngheier, åskammar og innsjøar. Det finst over 2000 blomar, nokre som er nasjonalt sjeldne. South Uist er rekna som den beste staden i Storbritannia for den akvatiske planta som på engelsk heiter Slender Naiad (Najas flexilis) og som er ein verna art i Europa.
Nasjonalt viktig er bestandar av vadefugl, mellom anna raudstilk, myrsnipe, vipe og sandlo. Det er òg heim for grågås ved innsjøane og om somrane åkerrikse på machair. Oter og myrhauk er òg observert.
Det har vore stor strid om piggsvin på South Uist. Dyra er ikkje naturlege på øya og vart først sett ut på 1970-talet for å redusere hageutøy. Dei representerer no ein trussel for egga til fuglar som hekkar i reservatet.
Arkeologi
Det såkalla SEARCH-prosjektet (forkorting for «Sheffield Environmental and Archaeological Research Campaign in the Hebrides») på South Uist har utvikla eit langtidsperspektiv på endringane i besetningen og husformene frå bronsealderen og fram til 1800-talet. Organisasjon innanfor atlantiske rundhus frå jernalderen ser ut til å ha vore særs forskjellige frå svarthus frå 1800-talet der bustaden vart delt med husdyra. Å dele bustad med husdyra er ofte sett på som eit tradisjonelt hebridisk ordning som reflekterte norrøn påverknad.
Dei lokale innbyggjarane stammer i stor grad frå den tidlegare norrøne folkesetnaden som busette seg på øyane frå og med vikingtida. Mange av stadnamna reflekterer dette, mellom anna Hecla, Eriskay og andre. På vestsida av Loch Kildonan ligg ruinane av ei norrøn kyrkje kalla Cille Donnain og nokre bygningar i nærleiken, Eilean Mor, var eit viktig religiøst og politisk senter på 1100-talet, liknande Finlaggan på Islay, og kan ha vore eit sete for ein norrøn biskop. Kyrkja ligg ved ein tidlegare bygdeborg-liknande struktur (dun).
Det arkeologiske staden Cladh Hallan er den einaste staden i Storbritannia der ein har funne forhistoriske mumiar.
Rakettutskytingsbase
Nordvest på øya ligg ein rakettutskytinsbase for testing av missil som vart bygt i åra 1957-1958. Frå her vart missilen Corporal skoten opp, det første styrte atomvåpenet til Storbritannia og USA. Utviklinga skjedde trass i store protestar der nokre lokale frykta at skotsk-gælisk ville lide under trykket frå engelsktalande militærpersonell. Dei britiske styresmaktene hevda at det var ein «altoverskuggande nasjonal interesse» i å få etablert ein teststad for rakettar, særskild den nye missilen deira Corporal, eit våpen som var i fronten for den kalde krigen. Basen er framleis operativ.
EM i fotball 2017 for kvinner
Europameisterskapen i fotball 2017 for kvinner var den 12. europameisterskapen i fotball for kvinner. For fyrste gong fann meisterskapen stad i Nederland. Vertslandet Nederland vart europameister for fyrste gong etter siger 4-2 over Danmark den 6. august 2017 i Enschede.
Meisterskapsturneringa vart arrangert i Nederland i tida 16. juli til 6. august 2017. Kampane vart avvikla på sju ulike stader; Breda, Deventer, Doetinchem, Enschede, Rotterdam, Tilburg og Utrecht.
Kvartfinalar
-
Semifinalar
{{Fotballresultater Harder {{pengoal}} So. Pedersen Sørensen {{pengoal}} {{strbom}} Pinther} {{strbom}} Aschauer }}
Regjeringa Bratteli II
Trygve Bratteli si andre regjering vart utnemnd 16. oktober 1973 og sat til 15. januar 1976.
Regjeringa var ei regjering med statsrådar berre frå Arbeidarpartiet.
Statsråd i:
Ankara
Ankara (tidlegare namn Angora og i antikken Ankyra) er hovudstaden i Tyrkia og den nest største byen i landet etter Istanbul.
Byen ligg i sentrale Anatolia og ligg 938 meter over havnivå. Byen er eit viktig handels- og industrisenter. Den tyrkiske regjeringa held til i Ankara og det same gjer alle utanlandske ambassadar. Han er eit viktig knutepunkt for handels- og trafikknutepunkt og er eit marknadssenter for det omliggande jordbruksormådet. Byen er kjend for den langhåra angorageit og ull frå desse (mohair), ein unik katterase (angorakatt), angorakanin og ull frå desse (angoraull), pærer, honning og muskatdruer.
Det historiske senteret i Ankara ligg på ei klipp, som stig 150 meter ovanom sletta på venstresida av elva Ankara Çayı, ei sideelv til Sakarya (Sangarius). Byen ligg kring 450 km søraust for Istanbul, den største byen i landet. Sjølv om han ligg i ein av dei tørraste områda i Tyrkia og er omgjeve av houvdsakleg steppevegetasjon, om ein ser bort frå noko skog lengst sør, vert Ankara rekna som ein grøn by i forhold til grøntareal per innbyggjarar, som er 72 m2 per person.
Ryder Cup
Ryder Cup er eit golftrofé det blir kjempa om annakvart år i ei turnering som offisielt heiter Ryder Cup Matches. Deltakarane er eitt lag som representerer Europa og eitt som representerer USA.
Turneringa blei fyrste gong halden i 1927, den gongen mellom USA og Storbritannia. Etter meir enn 40 år med amerikansk dominans (Storbritannia vann berre éin gong frå 1935 til 1973) blei det eine laget utvida til Storbritannia og Irland i 1973, og til heile Europa i 1979. Dette gjorde turneringa mykje meir konkurranseprega. Turneringa blir i dag administrert av PGA of America og PGA European Tour. Ho er eit av få idrettsarrangement der det berre blir spelt om prestisje. Sjølv om det har vore diskutert fleire gonger, blir det framleis ikkje delt ut pengepremiar til deltakarane.
Ankara
Ifølgje det tyrkiske statistiske instituttet budde det i 2011 4 338 620 innbyggjarar i Ankara og 4 550 662 i storbyområdet.
Historie
Byen kan førast attende til antikken, og var hovudstad i den romerske provinsen Galatia i det Romarriket frå år 25 fvt og seinare ein del av det Bysantinske riket. Fram til år 1073 var byen styrd frå Konstantinopel, med nokre få avbrot. Seldsjukk-tyrkarane erobra byen i 1073. Byen var erobra av Orhan i år 1356 og vart ein del av Det osmanske riket. I august i år 1402 stod slaget ved Ankara mellom den ottomanske sultanen Beyazit I av det osmanske riktet og mongolske Timur Lenk. Ankara vart hovudstad i Tyrkia etter den tyrkiske fridomskrigen i 1923.
Økonomi og infrastruktur
Ankara er kjent for ulla frå den langhåra geiterasen som har namnet etter dei tidlegare namna til byen, Angora (angorageit). I dag er byen eit viktig økonomisk sentrum for regionen.
Hiroshi Matsuda
Hiroshi Matsuda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Ankara
Utdanning
Det ligg fleire universitet i Ankara.
Hiroshi Matsuda
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Vissel Kobe.
Ankara
Samferdsle
Infrastrukturen i Ankara er vorte kraftig forbetra dei siste åra. Tidlegare var vegane av dårleg standard, men i dag er hovudfartsårene så godt utbygd at sjølv vestlege turistar er nøgd.
Ankara har òg ein internasjonal lufthamn. Esenboğa internasjonale lufthamn ligg 28 km nordaust for byen, og er vorte kraftig opprusta og modernisert dei siste åra.
Ankara Intercity Bums Terminal (tyrkisk Ankara Şehirlerarası Terminal Işletmesi, AŞDI) er nerva i busssystemet i byen og dekker alle bydelar. Santralbanestasjonen, «Ankara Garı» Turkish Republic Railways (tyrkisk Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları, TCDD), er eit viktig knutepunkt mellom aust og vest i landet. EGO (Elektrik Gaz Otobüs) driv kollektivtransporten i byen. Det finst to t-banelinjer i Ankara og tre til er under bygging.
Sport
Ankara har tre lag i den øvste fotballigaen, Süper Lig (Gençlerbirligi SK, Ankaraspor og MKE Ankaragücü).
Klima
Ankara, har et tørt kontinentalt steppeklima med kalde vintre og varme og tørre somre. Torevêr har ein som oftast seint på våren. Frå juli av kjem det om lag ingen nedbør før i september. Vinteren er og snørik. Sidan Antaolia er så pass tørr har ein ofte store temperatursvingingar her. Berre i august har Ankara hatt temperaturar på både 4 °C og over 35 °C. Ankara har ein normal årsnedbør 415 mm.
Anne Karin Fonneland
Anne Karin Fonneland er ein norsk forfattar frå Sunde i Sunnhordland. Ho skriv prosa, lyrikk og sakprosa.
Ho debuterte i 1996 med diktsamlinga Marmormjølk, og har sidan skrive fleire diktsamlingar, roman og barnelitteratur. Fonneland har studert psykologi, samfunnsvitskaplege fag og litteraturvitskap.
Kazuyori Mochizuki
Kazuyori Mochizuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Kål
Kål er eit mangetydig omgrep som blir brukt om ei slekt av grønsaker (kålslekta, sjå Brassica). Det kan òg brukast som del av namnet til grøne plantar som ikkje er i slekt med, men som minner om, kål. Omgrepet blir likevel mest brukt om store og små grønsaker som stammar frå villkål, og som alle høyrer til arten Brassica oleracea. Dei ulike kålslaga har lite til felles når det gjeld utsjånad, men dei har så godt som alle kål i namnet: hovudkål, kvitkål, grønkål, raudkål, rosenkål, savoikål, blomkål, brokkoli, knutekål og kålrot.
Bruk
Ulike plantedelar frå ulike kålplantar blir brukte til mat. Ein et stilken av knutekål og brokkoli, blomen av blomkål og romanesco, og blada til hovudkål.
Kålplantar kan etast rå, men er vanlegvis varmebehandla. Dei kan kokast lenge, som i matretten fårikål, eller kort, som i wokrettar.
Nokre artar med kvite eller lilla blad eller blomar kan òg dyrkast som prydplantar.
Opphav
Villkål, den opphavlege Brassica oleracea som alle kultivarane stammar frå, er ein toårig plante som i dag veks ved kysten sør og vest i Europa. Planten klarer seg godt i salt- og kalkhaldig jord, men trivst ikkje med konkurranse. Derfor veks han helst på ugjestfrie sjøklipper.
Dyrking
Menneske tok til å dyrka villkålen, og fann fort ut at det var ei næringsrik grønsak som heldt seg lenge. Det blei ei viktig vintergrønsak, som etter kvart blei foredla til mange variantar med ulik smak, storleik, farge og veksemåte.
Gorkij
Gorkij er eit etternamn. Namnet kan òg verta stava Gorki eller Gorky (Горький). Byen Nizjnij Novgorod hadde namnet Gorkij frå 1932 til 1991, oppkalla etter forfattaren Maksim Gorkij. Gorkij-parken i Moskva vart òg oppkalla etter han.
Lech Kaczyński
Lech Aleksander Kaczyński var ein polsk politikar og president i Polen frå 2005 til 2010.
Saman med tvillingbror sin, Jarosław Kaczyński, var Lech Kaczyński partileiar for partiet Prawo i Sprawiedliwość (Lov og rettferd).
I det polske presidentvalet den 23. oktober 2005 fekk Kaczyński 54,04 % av stemmene. Han tiltredde embetet i desember.
Kaczyński døydde i ei flyulukke ved Smolensk i Russland i april 2010. I same ulukke omkom kona hans, den polske sentralbanksjefen, vise-utanriksministeren, hærsjefen og stabssjefen til presidenten.
Aruba
Aruba er ei øy i Karibia om lag 40 kilometer nord for Venezuela. Før 1. januar 1986 var øya ein del av Dei nederlandske Antillane, men sidan 1986 har øya vore eit eige sjølvstyrande land underlagt Kongeriket Nederlanda. Hovudstaden er Oranjestad. Øya har eit svært tørt klima med lite vegetasjon. Folket på Aruba talar papiamento, eit språk som har oppstått av spansk, portugisisk, nederlandsk og afrikanske språk og indianarspråk.
Yushi Makita
Yushi Makita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Anemi
Anemi (gresk αναιμία, anemía, «utan blod») er eit nivå på raude blodlekamar og/eller hemoglobin som er lågare enn normalt. Ein reknar òg som anemi om hemoglobinet har mindre evne til å frakte oksygen.
Dette gjer at lekamen får mindre oksygen enn han treng. Teikn på dette er bleik hud (usikkert) og slimhinner (sikkert), at ein er mykje trøytt, har mindre yteevne, dårlegare konsentrasjonsevne, hjarteklapp, hovudverk, blir svimmel og kan bli kortpusta ved tungt arbeid. I tillegg kan det kome symptom frå sjukdommen som ligg til grunn for anemien. Anemi er aldri ein sjølvstendig diagnose, men alltid symptom på ein annan tilstand.
Typar anemiar
Patofysiologisk kan me dela anemiane inn i dei som kjem av auka forbruk av raude blodlekamar (og nokre andre årsaker) og dei som kjem av endra produksjon av raude blodlekamar i beinmergen. Denne lista er ikkje fullstendig.
Diagnostikk av anemi
(dette er ei ufullstendig liste)
Stig Roger Eide
Stig Roger Eide er ein norsk journalist og forfattar. Han er frå Åndalsnes, og busett i Førde. Eide er utdanna førskulelærar og har jobba som journalist i NRK Sogn og Fjordane og sidan 1993 i Firda.
Pozuelo de Alarcón
Pozuelo de Alarcón er ein by og ein forstad til Madrid i Spania og har kring 80 000 innbyggjarar. Han er omgjeve av stor middelhavsfuruskog og ligg kring 10 km vest for Moncloa i Madrid.
Temperaturane her er lågare enn i Madrid året rundt, på grunn av nærleiken til Sierra de Guadarrama som ligg 30 km nordvest for Pozuelo. Pozuelo har forholdsvis låg folketettleik fordi nye bustadområde er spreidd ut over tidlegare jordbruksland.
Jevnaker kommune
Jevnaker er ein kommune i Viken fylke og ligg i sørenden av Randsfjorden. Kommunen grensar i nord til Gran, i aust til Lunner, og i sørvest til Ringerike.
Jevnaker har vore ein del av Oppland fylke, tidlegare Kristians amt, sidan 1838. Etter eige ynske vart Jevnaker overført til det nye Viken fylke i samband med kommunereforma den 1. januar 2020, i staden for å bli verande i Oppland, som slo seg saman med Hedmark til Innlandet fylke.
Vestre Svartisen
Vestre Svartisen er den vestlege isbreen av dei to delane som Svartisen består av. Han ligg i kommunane Meløy, Rødøy og Rana. Breen har eit areal på 221 km² og er den nest største isbreen på det norske fastlandet etter Jostedalsbreen.
Av brearmar til isbreen finn ein den kjende Engabreen, som er den lågastliggande isbreen på det europeiske fastlandet med berre 7-40 meter over havet. Andre delar av breen er Nordfjordbreen på norsida av Nordfjorden og Flatisen.
Mellom Vestre og Austre Svartisen går Vesterdalen. Storglomvatnet ligg på nordaustsida av breen.
Alger
Alger er hovudstad og den største byen i Algerie i Nord-Afrika. I følgje ei folketeljing i 1998 var budde det 1 519 570 innbyggjarar i sjølve byen, 2 135 630 i byområdet, og 3 518 083 i omlandet til byen, og for heile Provinsen Alger 5 723 749 (2006). Byen vert kalla «den kvite» på grunn av dei skinande kvite bygningane.
Byen ligg ved kysten heilt vest i Middelhavet. Namnet kjem frå det arabiske ordet al-jazā’ir, som tyder «øyane», og refererer til dei fire øyane som låg like utanfor kysten før dei vart ein del av fastlandet i 1525. Al-jazā’ir er i seg sjølv ei kortare utgåve av det gamle namnet på byen, jazā’ir banī mazghannā, «øyane til (stamma) Bani Mazghanna», som vart brukt av geografar som al-Idrisi og Yaqut al-Hamawi tidleg i mellomalderen. Det urbane området Stor-Alger er det største i Maghreb etter Stor-Casablanca. Den moderne delen av byen er bygd på flat grunn ved stranda, medan den gamle delen av byen er bygd i dei bratte klippene bak den moderne byen med festninga som krona på verket, 120 meter over havet. Festninga og dei to kaiane dannar ein trekant.
Hundedagane
Hundedagane, også kalla røtmånad, er tida mellom 23. juli og 23. august. Hundedagane stammar frå oldtida i Egypt, men har funnest i europeisk folketru frå romersk tid. Opphavet til namnet skal vera at hundestjerna (Sirius) var synleg på himmelkvelvinga i denne perioden. Etter som dette er den varmaste perioden av året har hundedagane vore forbundne med at mat lett vert skjemt. Det er òg knytt mykje overtru til hundedagane.
I det gamle Egypt fann ein ut at hundestjerna tok til å stiga på himmelen samtidig som regntida tok til og Nilen byrja å stiga og den varmaste tida på året tok til. Ein meinte stjerna stod bak naturendringa, og kalla tida ho bar bod om for hundedagane.
Folketru
Det var vanleg å spå om vêr i hundedagane, der den første hundedagen avgjorde, anten med at vêret ville vera like fint eller stygt i heile perioden, eller i andre område, at det ville bli motsett frå slik det var den første dagen. Nokre stader i Noreg heitte det at regn den siste hundedagen, Zakæus, ville vara i fire veker.
Folketrua sa også at mat oftare blei dårleg i denne tida og i Sverige vert hudedagane kalla rötmånaden. Mellom anna skulle ein unngå å eta fisk (med r i namnet), og det kunne vera vanskeleg å vispa fløyte til krem.
TASCAM
TASCAM er ei avdeling av TEAC som produserer profesjonelt audioutstyr. TASCAM har hovudkontor i Tokyo.
Tascam er kjendt for Portastudio, som var ein firespors kassettopptakar som kom ut i 1979. Portastudio var populær hjå musikarar som nytta han til å eksperimentere med multikanalopptak. Føretaket produserer ymse utstyr for lydopptak. Eit av dei mest kjende produkta deira er GigaStudio, men dei er òg kjende for det digitale audiosambandet TDIF.
Korea
Korea (koreansk Daehan, Hanguk eller Chosŏn) er ein region i Aust-Asia som hovudsakleg omfattar den koreanske halvøya mellom Japanhavet og Gulehavet. Her har den gamle koreanske sivilisasjonen halde til som frå år 668 var samla i ein stat. I 1948 blei han delt inn i Nord-Korea (Den demokratiske folkerepublikken Korea) og Sør-Korea (Republikken Korea).
Korea er for det meste folkesett av ei homogen etnisk folkegruppe, koreanarar, som snakkar eit eige språk, koreansk, og brukar sitt eige alfabet, hangul. Den geografiske plasseringa mellom Kina og Japan har vore viktig for området, og desse to landene har hatt vekslande innverknad på regionen.
Korea blir kalla Hanguk (한국) i Sør-Korea og Chosŏn (조선) i Nord-Korea. Namnet «Korea» kjem frå Goryeo-perioden (Koryŏ, 고려) og er avleidd av namnet på det tidlegare kongedømmt Goguryeo (Koguryŏ, 고구려). Chosŏn kjem frå Joseon-dynastiet som herska over landet frå 1392. I 1897 blei landet omdøypt til Daehan Jeguk (대한제국, 大韓帝國, bokstaveleg 'Det store han-riket'. Dette viser til Samhan, ein tidleg konføderasjon av tre koreanske grupper.
Kegelstatt-trioen
Kegelstatt-trioen (K. 498), òg kalla Trio for klarinett, bratsj og piano i Ess, er eit musikkverk av Wolfgang Amadeus Mozart.
Det tyske ordet Kegelstatt tyder 'kjeglestad', og Mozart skreiv at han komponerte dei 12 duettane for valthorn (K. 487) medan han spelte kjegler. Trioen vart først framført i heimen til Jacquin med Anton Stadler på klarinett, Mozart på bratsj og Franziska Jacquin på piano. På Mozart si tid var klarinetten eit relativt nytt instrument.
Trioen vart publisert i 1788 av Artaria. Ingen komponist før Mozart hadde skrive for denne instrumentkombinasjonen.
<div class="infobox float-right" style="background: aliceblue; border: 1px solid black; display:table;" " > Frå tredje satsen.
Trioen består av tre satsar:
Skildring
Førstesatsen er ikkje den tradisjonelle Allegro-opningssatsen, men ein meir tankefull Andante. Dette blir følgt av andre sats, ikkje den tradisjonelle sakte satsen, men ein moderat menuett, og den siste satsen, sjølv om han er livleg, er ikkje den vanlege allegroen. Kontrastane i tempo i denne komposisjonen er dermed ikkje så sterke som i dei fleste klassiske pianotrioar, men dei ulike instrumenta skapar likevel nok kontrastar.
Musikologen Alfred Einstein vurderte verket særs høgt og rekna det blant Mozart sine «største» kammermusikkverk i form av pianotrioar. Han skildra det som eit «djupt personleg verk», skrive spesielt for Franziska, «lekamleggjeringa av intimitet, kjærleik, venskap og inspirasjon», understreka av hovudtonearta i Ess-dur, som lekamleggjeringa av «hjarteleg venskap». For musikkforskaren Irina Yakushina gir klarinettane i musikken ei særskild dagdrøyming og sensualitet.
Om instrumenteringa: Trioen er den første komposisjonen nokosinne for desse tre instrumenta. Mozart gjev kvart instrument same status og kvart enkelt instrument skil seg òg ut som eit soloinstrument. «Tre instrument er fordjupa i ein sjølvgløymt samtale på lik linje: nokre gangar munter, nokre gangar alvorleg, men alltid full av kjærleik.»
Bjørnar Moxnes
Bjørnar Moxnes er ein norsk politikar frå Raudt. Han var leiar i partiet frå 2012 til 2023.
Karriere
Han vart vald som stortingsrepresentant for Raudt frå Oslo ved stortingsvalet i 2017.
Den 30. juni 2023 vart det kjend at Moxnes hadde stole eit par solbriller på Oslo lufthamn. Etter fleire bortforklaringar valde Moxnes å gå av som partileiar den 24. juli 2023.
Boris Johnson
Liv
Alexander Boris de Pfeffel Johnson blei fødd i New York som eldste son av Stanley Johnson, tidlegare konservativt europaparlamentsmedlem og tilsett ved Europakommisjonen og Verdsbanken, og den første kona hans, målaren Charlotte Johnson Wahl. Boris Johnson har ein blanda familiebakgrunn og har kalla seg sjølv ein «einmanns smeltedigel», ettersom oldeforeldregenerasjonen hans inneheld både jødar, kristne og muslimar. Éin oldefar var den tyrkiske minsteren Ali Kemal Bey, som blei drepen under den tyrkiske frigjeringskrigen.
Johnson er medlem av parlamentet for Henley i Oxfordshire. Han var offisiell opposisjonstalsmann (front-bench spokesman) som skuggeminister for høgare utdanning fram til han kunngjorde planane sine om å bli borgarmeister for London i juli 2007.
Boris har også vore gjest og gjesteprogramleiar fleire gonger i Have I Got News for You, det britiske opphavet til Nytt på nytt.
Errigal
Errigal (irsk An Earagail/tEargail) er eit fjell i Gweedore i County Donegal i Republikken Irland. Det er det høgaste fjellet i Derryveaghfjella nordvest på Irland med ei høgd på 749 moh. Errigal er òg det sørlegaste, brattaste og høgaste fjellet i fjellkjeda kalla Seven Sisters av lokale innbyggjarar (Muckish, Crocknalaragagh, Aghla Beg, Ardloughnabrackbaddy, Aghla More, Mackoght (òg kalla 'Litle Errigal') og Errigal.
Mads Berg
Mads Hansen Berg var ein norsk skulemann og songpedagog, fødd i Idd.
Mads Berg var overlærar i Aker frå 1925-35. Han gav ut skulebøker, mest kjend er Skulesongbok eller Skolens sangbok, som kom i mange utgåver og opplag frå 1914 og resten av hundreåret; 25. utgåve 12. opplag kom i 1995. Mads Berg har òg komponert songar, mellom anna melodiane til Margrethe Munthe sin song «Jeg snører min sekk» og «Ein småfugl sat» av Elias Blix.
Han var med i sentralstyret til Riksmålsforbundet. Frå 1919 til 1928 redigerte han Riksmålsbladet.
Konge
Konge er i dag den vanlegaste tittelen til den mannlege regjerande herskaren i monarki av ein viss storleik. Den motsvarande kvinnelege tittelen er dronning. I tidlegare tider var kongen ein vald leiar for ei viss folkegruppe, i dag er kongen statsoverhovudet i eit større land, og tittelen går i arv etter bestemte reglar. Ein konge held tittelen for livet, men han kan abdisera.
Oppgåver
Den germanske kongen hadde tre hovudfunksjonar: Han var dommar i vanskelege tvistar, stridsleiar i krig, og kultleiar under viktige blotingseremoniar, som ved hovet i Uppsala. Kristne kongar som nekta å blota kunne miste makta si, slik det hende med Håkon den Gode og Anund Gårdske.
Gunvor Hofmo
Gunvor Hofmo var ein norsk lyrikar frå Oslo. Ho blir rekna som ein av dei viktigaste modernistiske lyrikarane her i landet.
Namsosbanen
Namsosbanen er ei jernbanestrekning som går frå Grong til Namsos i Trøndelag. Strekninga er 52 km lang og er eit sidespor til Nordlandsbanen. Banen vart opna 1. november 1933. Persontrafikken vart lagd ned i 1978. Godstrafikken til Namsos vart nedlagd i 1999, men heldt fram med korntog mellom Grong og Skogmo til 2005.
Gunvor Hofmo
Veninna hennar, den jødiske flyktningen Ruth Maier, blei i 1942 deportert og drepen i Auschwitz. Dette var kanskje den enkeltepisoden som i særleg grad skulle føre til at Hofmo seinare fekk store psykiske problem. I perioden 1954–1975 var ho fleire gonger innlagd på Gaustad psykiatriske sjukehus. I dei seinare dikta hennar er lidinga i krigen, sorga over den tapte, skuldkjensla og sjukehustilværet tilbakevendande tema.
Namsosbanen
I dag kan turistar låne dresin på campingplassen i Namsos for å sykle strekninga Namsos-Skage. Jernbaneverket estimerte i 2009 at ei opprustning av Namsosbanen vil koste mellom 150 og 250 millioner kroner. Namsosbanen er offisielt ikkje nedlagt. 14. oktober 2010 vart Grong stasjon fjernstyrt og Namsosbanen er signalteknisk ikkje lenger ein del av stasjonen. Banen vart då eit sidespor til Grong. I 2021 blei banen tatt ut av det nasjonale jernbanenettet.
Konge
Tilsetjing
Kongetittelen var arveleg, men alle sønene til ein konge hadde like stor rett på trona, og den som skulle herska måtte godkjennast av folket. Dette kunne føra til at riker blei styrte av fleire kongar på ein gong, delte opp i mindre riker, eller at dei opplevde borgarkrig fordi ein hadde fleire jamsterke tronkrevjarar.
Gunvor Hofmo
I 1947 møtte Hofmo lyrikaren Astrid Tollefsen. Dei to blei etter kvart sambuarar, og var som ope lesbiske kvinner som blei lagde merke til på den tida.
Konge
Ordsoge
Ordet «konge» er kjend i alle germanske språk, og er blitt rekonstruert til *Kuningaz, som ein finn att i det finske lånordet kuningas. Den opphavlege tydinga er ukjend, sjølv om ulike teoriar seier at det tydde etterkomar av ein herskar, hadde noko med slektskap å gjera, eller tyder «høyrer til kvinna», det vil seie modergudinna, ettersom kongen òg hadde rolle som prest.
Gunvor Hofmo
Jan Erik Vold har karakterisert Gunvor Hofmo som ein av dei aller fremste lyrikarane i Noreg, og han gav i 2000 ut ein biografi om henne under namnet Mørkets sangerske. Vold var også redaktør for Hofmo sine Etterlatte dikt og Jeg glemmer ingen. Hofmos psykiske sjukdom har vore omtala i psykiateren Nils Retterstøl si bok Store tanker, urolige sinn.
Konge
Utvikling fram til moderne tid
Etter kvart som føydalsystemet blei innført i Europa, blei riksgrensene og arverekka fastlagde. Det var som regel den eldste sonen som hadde arverett til trona, sjølv om døtrer òg kunne arva henne i nokre land. Kven som hadde arveretten dersom kongen ikkje hadde legitime etterkomarar blei òg nøye fastsett.
Med innføringa av kristendommen hadde kongen sjølvsagt mista stillinga si som hovudblotar, og den katolske kyrkja tok over denne makta. Fleire monarkar hadde konfliktar med kyrkja i mellomalderen, men tok etter kvart over styringa av landet frå adelen i staden. Dei blei eineveldige monarkar. Med reformasjonen fekk kongar som gjekk over til protestantismen òg meir religiøs makt.
Tilbakeslaget kom med folkelege oppstandar, som den franske revolusjonen. Mange kongar blei styrta medan andre måtte gje frå seg makt. Utviklinga mot folkestyre førte til slutt til at stillinga som monark blei til ein symbolsk rolle som statsoverhovud men nesten utan politisk makt. Dette gjeld i alle dei europeiske kongedøma i dag.
Hirofumi Zaima
Hirofumi Zaima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Opplysingstida
Opplysingstida var ei samfunnskritisk åndsretning i Europa på 1700-talet (frå kring 1690 til kring 1800). Ein uttrykte ei tru på menneska sine evnar og fremja renessansen sine humanistiske ideal i eit samfunnsmessig perspektiv. Bruken av ordet opplysing (tysk Aufklärung) kan vera ein idé frå den tyske filosofen Immanuel Kant. Det vart lagt vekt på utbreiing av kunnskap, mellom anna ved utgjeving av oppslagsverk.
Ståle Stensaas
Ståle Stensaas er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Trondheim, som i tida 1996-2006 vann ni seriemeisterskap og to noregsmeisterskap med Rosenborg BK. Mellom 2001 og 2005 spelte han ni landskampar på venstrebacken for Noreg.
Klubbspel
Stensaas kom frå Nidelv til Rosenborg i 1991. Han debuterte for RBK i 1992, men fekk lite speletid dei fyrste sesongane. Det var fyrst i 1994 han etablerte seg på laget, og spelte nok kampar i eliteserien til å få serievinnermedalje. Også dei to påfylgjande sesongane vart han seriemeister, og stod for gode prestasjonar i Meisterligaen.
Sommaren 1997 vart Stensaas overført til skotske Rangers FC for i overkant av 20 millionar norske kroner. Han spelte mange kampar den fyrste sesongen, men dei neste to sesongane var han nærast uaktuell for laget. Bortsett frå eit par månader våren 1999 med dumpekandidaten Nottingham Forest i Premier League, spelte ikkje Stensaas toppfotball på to år.
Sommaren 2000 returnerte han til Rosenborg. På klubbnivå vann Stensaas fire nye seriemesterskap mellom 2001 og 2004. Sesongen 2005 mista han plassen i fyrsteellevaren til svenske Mikael Dorsin.
Våren 2007 gjekk Stensaas frå Rosenborg til Lyn. Etter ein god sesong i 2007 fekk han berre få kampar på Oslo-laget i 2008, så i slutten av juli månad 2008 gjekk ferda vidare til Lillestrøm SK og ei kort avslutningstid før han la opp.