cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dortmund
Historie
I dag er byen eit senter for høgteknologisk industri, og ein av dei grønaste byane i Westfalen med store parkar og hagar som vart oppretta under gjennoppbygginga av byen etter den andre verdskrigen. I tillegg vert det kvart år her halde ei av dei mest anerkjende sjakkturneringane i verda.
Mikhail Gorbatsjov
Mikhail Sergejevitsj Gorbatsjov blei fødd i Privolnoje i Stavropol kraj, i Nord-Kaukasus sør i Russland. Han blei generalsekretær i det sovjetiske kommunistpartiet i 1985, og var den første og einaste sovjetiske presidenten frå 1988 til 1991. Gorbatsjov er mest kjend for å endre både stil og innhald i sovjetisk politikk. Den politiske endringa fekk namna glasnost ('openheit') og perestrojka ('omdanning'). I 1990 fekk han Nobels fredspris for nedrustingspolitikken sin.
Oppløysinga av Sovjetunionen
Gorbatsjov ønskte å demokratisere det sovjetiske samfunnet, og oppheva blant anna maktmonopolet til kommunistpartiet.
Gorbatsjov sin politikk med gradvis reformering av systemet utan å «slå barnet ut med badevatnet» møtte motstand både blant konservative kommunistar som ikkje ønskte endring og blant dei som ville avskaffe heile systemet. Konservative kommunistar prøvde å gjere statskupp i 1991, og bortførte Gorbatsjov. Men store motdemonstrasjonar og manglande støtte frå hæren gjorde at kuppmakarane gav opp. Gorbatsjov kom tilbake til hovudstaden, blei gjeninnsett som sovjetisk president, men måtte snart sjå at Sovjetunionen blei oppløyst, og han dermed ikkje hadde nokon stat å vere president for. Det var særleg presidenten for den russiske delstaten, Boris Jeltsin, som stod bak dette. Den 25. desember 1991 trakk Gorbatsjov seg formelt tilbake frå stillinga som president for ein stat som nokre veker tidlegare var blitt oppløyst.
Tida etter oppløysinga av Sovjetunionen
I 1996 stilte Gorbatsjov til val som president i Russland, men fekk berre 0,5 prosent av røystene. Han heldt likevel fram med å vere aktiv i det offentlege liv, som føredragshaldar og som russisk sosialdemokratisk politikar. I 2006 blei han saman med den russiske milliardæren og tidlegare lovgjevaren Aleksandr Lebedev for å kjøpe nesten halvparten av den uavhengige avisa Novaja Gazeta, kjend for å utfordre Kreml sin politikk. Den 30. september 2008 sa Gorbatsjov og Lebedev at dei skulle gå saman og lage eit politisk parti kalla Russland demokratiske parti, sjølv om det aldri blei noko av. Sjølv om Gorbatsjov til tider var kritisk til den russiske leiaren Vladimir Putin, støtta han Russland si annektering av Krim i 2014.
MiRee Abrahamsen
Abrahamsen har studert kunst og språk i ulike delar av verda, mellom faga er russisk samtidslitteratur og klassisk arabisk. Ho har reist mykje i mellom anna Europa, Midtausten, Nord-Afrika og det tidlegare Sovjetunionen, og har som kunstnar hatt utstilling i fleire av desse landa, som Syria, Libanon og Dei sameinte arabiske emirata. Ho har òg stilla ut heime på Sørlandet, i Risør, Arendal og Kristiansand.
MiRee Abrahamsen debuterte som forfattar i 1999 med lyrikk. Den andre boka, I skyggen av Qassioun, er ein roman om ein arabisk familie i Damaskus, medan dei to neste romanane er lagt til Sørlandet. Forfattaren er blitt nominert til Sørlandets litteraturpris tre gonger.
20. januar
20. januar er den 20. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 345 dagar att av året (346 under skotår).
Substantiv i fulfulde
Substantivet i fulfulde finst normalt i seks ulike former, her illustrert med substantivet RAWAANDU 'hund' i Aadamaawa-dialekten:
I tillegg finst ei noko mindre vanleg diminutiv-pejorativ eintalsform, i dette tilfellet ndawaangum 'liten fillehund'. Væsker og massar førekjem i ei eiga diminutiv-form, jamfør dihal 'litt vatn' til ndiyam 'vatn'. Av grunnklassane finst det 15 i eintal (klasse nummer 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 og 16) og 3 i fleirtal (klasse nummer 2, 17 og 18). Eit substantiv opptrer i maksimalt éin eintals grunnklasse og éin fleirtals grunnklasse. Nokre substantiv, i fyrste rekkje lånord, har ikkje noko suffiks som viser kva eintals grunnklasse dei høyrer til, og det er nominalklassekongruensen ved adjektiv, partisipp, determinativ og pronomen som fortel kva eintals grunnklasse eit substantiv høyrer til.
Alle dei 24 nominalklassane (nom.kl.) har ei relativt veldefinert prototypisk tyding; jamfør artikkelen Nominalklassesemantikk i fulfulde.
Sahab i Jordan
Sahab (arabisk سحاب) er ein by i kongedømet Jordan, søraust for hovudstaden Amman. Sahab er kjend for industriområdet sitt, den islamske gravplassen og staden Kahf of Raqeem som er nemnt i Koranen (Surat al-Kahf).
al-Raqaim er nemnt i Koranen. Segna om «Ahlul-Kahf» eller grottefolket kjem i ein Surah med same namn. Det handlar om fleire unge menn som søkte tilflukt i ei grotte kalla Al-Raqaim nær Sahab, etter at dei frykta det verste då dei hadde konvertert til ein ny religion. Dei sov i grotta i 309 år, før Gud vekte dei og grotta vart oppdaga av folk i byen som vart truande etter den tid.
Ralph Myerz and the Jack Herren Band
Ralph Myerz and the Jack Herren Band er eit norsk electronicaband.
Historie
Gruppa vart danna i 1997 då Erlend Sellevold spurte etter folk som ville spele slagverk saman med han på ein fest i Bergen. Thomas Lønnheim og Tarjei Strøm møtte opp via ein kombinasjon av felles vener og venskap frå vidaregåande. Dette skulle eigentleg vere eit eingongstilfelle, men dei hadde det så moro med å spele saman at dei bestemte seg for å danne eit band, og Ralph Myerz and the Jack Herren Band vart danna. Dei lanserte ein 7" og ein 12" på plateselskapet Tellé Records, som vart etterfylgt av ein del merksemd frå blad og DJ-ar rundt i Europa, inkludert Dimitri from Paris som brukte låten «Nikita» på ein av sine «Playboy Mansion CD-samlingar». I 2002 signerte Ralph Myerz ei kontrakt med det amerikanske plateselskapet Emperor Norton Records, og dei lanserte sin fyrste EP, A Special EP. Albumet A Special Album fylgde eit år seinare. Det inneheldt blant anna spora «Casino» og «Think Twice», som begge vart slagarar i klubbar rundt omkring i Europa, og kommersielt i Noreg, og gjekk rett inn på 2. plass på VG-lista Topp 20. I løpet av turnéane der dei promoterte albumet, slo gitarist Mads Berven seg saman med dei på liveshow.
43 Ariadne
43 Ariadne er ein relativt stor og ljos hovudbelteasteroide. Han er den nest største medlemet av Flora-familien og vart oppdaga av Norman Robert Pogson den 15. april 1857 og namnsett etter den greske heltinna Ariadne.
Ralph Myerz and the Jack Herren Band
Historie
I 2005 kom albumet Your New Best Friends, og vart godt moteke av kritikarar i Europa. Blad som Mixmag, Djmag og Sunday Times lovprisa det nye albumet som «Downtempo Heaven». Liveshowa deira fekk eit stort rykte på seg både i Noreg og resten av Europa om at dei kombinerte diverse slaginstrument og pyroteknikk. Medlemmene i bandets har uttala i mange intervju at dei er fans av rockegruppa KISS, og at dette har hatt stor innverknad på liveshowa deira. Namnet til bandet er teke frå B-filmregissøren Russ Meyer, og Jack Herren er ein fiktiv kameramann.
Både i 2004 og 2005 vann dei Alarmprisen i klassen elektronika.
43 Ariadne
Skildring
Ariadne er veldig avlang, nesten to gongar så lang som breid. Rotasjonen er retrograd.
Ricardo Lagos
Ricardo Froilán Lagos Escobar, fødd 2. mars 1938 i Santiago i Chile er ein chilensk politikar som var presidenten i Chile frå 2000 til 2006.
Han var den fyrste chilenske presidenten frå det chilenske sosialistpartiet, Partido Socialista de Chile sidan Salvador Allende, som vart styrta av Augusto Pinochet.
Milseburg
Milseburg er eit fjell i fjellkjeda Rhön i Hessen i Tyskland på 835 meter over havet. Alexander von Humboldt kalla Milseburg «det vakraste fjellet i Tyskland».
Storhornet ved Bjørke
Storhornet (som i Storfjorden) er eit fjell på 1599 moh. i Ørsta kommune på Sunnmøre. Fjellet ligg sør for bygda Bjørke med Skjåstaddalen. Storhornet er ein del av ein langstrakt, mykje snøbre-dekt fjellrygg som strekker seg inn i Nordfjord.
Til topps er det greitt, men drygt å gå. William Cecil Slingsby skal ha vore på toppen sommaren 1876.
As Saqrah
As Saqrah er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Guru Har Gobind
Guru Har Gobind var den sjette av dei ti sikh-guruane. Han vart guru den 25. mai 1606 som etterfølgjar etter far sin, guru Ardjan Dev, som blei avretta av stormogulen Jahangir.
Føre guru Har Gobind døydde, utnemnde han Har Rai, barnebarnet sitt, som den neste sikh-guruen.
Dette er eit samandrag av høgdepunkta i livet hans:
Bakgrunnsstoff
AllAboutSikhs.com , Sikhs.org, Sikh-History.com
Dayron Robles
Dayron Robles er ein cubansk hekkeløpar. Den 12. juni 2008 sette han verdsrekord på 110 meter hekk med 12,87 sekund på eit stemne i Ostrava i Tsjekkia
Robles vart fødd i Guantánamo. I innandørsverdsmeisterskapen i friidrett i Moskva i 2006 kom han på andreplass på 60 meter hekk med personleg rekord på 7,46 sekund, ei tid han sidan har forbetra til 7,33 sekund. Han er dermed den nest raskaste nokon sinne innandørs, etter Colin Jackson. Under innandørsverdsmeisterskapen i 2008 i Valencia kom han ikkje til finalen på 60 meter hekk, grunna ein personleg feil. Robles hadde vore favoritt til å vinna meisterskapen. Robles vann gullmedalje under sommar-OL 2008 i Beijing på 110 meter hekk med tida 12.93.
21. januar
21. januar er den 21. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 344 dagar att av året (345 under skotår).
Melibokus
Melibokus (òg Melibocus, Malchen eller Malschen) er det høgaste fjellet i regionen Bergstraße sør i Hessen sentralt i Tyskland. Fjellet ligg ved Rhindalen i den vestlegaste delen av Odenwald, og er eit lokalt landemerke. På toppen ligg ein liten kafé, eit utkikkstårn og ei radiomast som vart reist av den amerikanske hæren etter den andre verdskrigen.
Fjellet vart sannsynlegvis nemnd av Klaudios Ptolemaios i verket hans Geografi (Bok 2, Kapittel 10) som Melobokon oros, som var grensa mellom stammane Chamavi og Cherusci.
I mellomalderen var namnet Mons Malscus og det var ein busetnad i området kalla Malchen.
Düziçi
Düziçi ligg langs vegen frå Midtausten til Anatolia og mange armear og felttog har passert her gjennom historia. Det vart bygd ei borg av abbasidane under kalif Harun Rashid her i 797.
Simejiz
Det tidlegare Simeiz-observatoriet ligg her.
Nebelhorn
Nebelhorn er eit fjell ved Oberstdorf i Tyskland. Det ligg berre eit par kilometer frå grensa til Austerrike og har ei høgd på 2 224 meter over havet. Fjellet høyrer til fjellkjeda Allgäuer Alpen som ligg i Dei nordlege kalksteinsalpane. Det går ein kabelbane opp til toppen av fjellet.
Alf Gunnestad
Alf Gunnestad var ein norsk flypioner og seinare distriktsjef for flykontrollen på Austlandet (Fornebu)
Würznerhorn
Würznerhorn er eit fjell på grensa mellom Liechtenstein og Sveits i Rätikonfjella i Dei austlege Alpane nær byen Balzers. Fjellet har ei høgd på 1713 meter over havet.
Alf Gunnestad
Gunnestad vart utdanna til flygar ved Hærens Flyveskole på Kjeller i 1925, og fekk trafikkflygarsertifikat i 1927. Han flaug seinare nattpostruta til København. Han deltok som flygar under Thorshavnekpedisjonen til Lars Christensen i 1933/34. Gunnestadbreen i Dronning Maud Land er oppkalla etter han.
Under andre verdskrigen var han aktiv i Heimefronten og rømde i februar 1945 til Sverige. Han jobba der for norske politityrkar og vart leiar for den norske forlegginga Ulvsunda. Etter krigen var han tilsett i Luftfartsdirektoratet som distriktssjef.
Gunnestad var aktiv i luftsportsverksemda. Han fekk Norsk Aero Klubbs heidersteikn i 1969 og verka som frivillig instruktør for ungdom som ynskte å ta flysertifikat.
Great Orme
Great Orme (walisisk Y Gogarth eller Pen y Gogarth) er eit kalksteinsnes på nordkysten av Wales i Llandudno. Det vart kalla Cyngreawdr Fynydd i eit dikt av Gwalchmai ap Meilyr på 1100-talet. Det engelske namnet stammar frå det norrøne ormr fordi neset skal likna på ein sjøorm. Eit liknande, men mindre nes på andre sida av Llandudno Bay i Llanrhos heiter Little Orme.
Great Orme er eit naturreservat og har status som Special Area of Conservation (særskild bevaringsområde), Heritage Coast, Country Park og Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse). Her beiter fleire hundre skruegeiter som stammar frå eit par dronning Victoria fekk i gåve frå sjahen av Persia kort tid etter kroninga si i 1837.
I klippene finst store sjøfuglkoloniar (som lomvi, krykkje, alke og havhest og noko måse. Andre fuglar som er å sjå ved Great Orme er mellom anna ravn, kyrkjeugle og vandrefalk.
Her låg ei av dei viktigaste kopargruvene i bronsealderen. Gruvedrifta stogga på 1800-talet, og i dag er det museum på staden.
As Samik
As Samik er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Lavernock
Lavernock er ein landsby i Vale of Glamorgan i det sørlege Wales. Han ligg mellom Penarth og Sully ved Bristolkanalen.
13. mai 1897 sende Guglielmo Marconi, med assistanse frå ingeniøren George Kemp frå postkontoret i Cardiff, det første trådlause radiosignalet over vatn frå Lavernock Point i landsbyen til øya Flat Holm i Bristolkanalen. Meldinga som vart send med morsealfabetet var 'ARE YOU READY' ('er du klar').
Ved landsbyen ligg Cosmeston Lakes Country Park, ein park med rikt fugleliv og ein rekonstruksjon av ein landsby frå mellomalderen. Det er òg godt turterreng med utsikt til øyane Flat Holm og Steep Holm.
Pen Dal-aderyn
Pen Dal-aderyn er det vestlegaste punktet på fastlandet i Wales.
Det ligg i Pembrokeshire, vest for St David's.
Lopan
Lopan (russisk og ukrainsk Лопань) er ei elv i Russland og Ukraina og den største sideelva til Udy.
Elva er 93 km lang med eit nedslagsfelt på 2000 km². Kjelda til elva ligg mellom landsbyane Vesiolaja Lopan og Oktiabrskij i Belgograd oblast i Russland. Langs elva ligg landsbyane Oktiabrskij, Kazatsja Lopan og byen Dergatsji, samt byen Kharkiv der elva møter sideelva Kharkov. 17 km frå munningen hennar er middelvassføringa 2,24 m³/s.
Lopan munnar ut i Udy 52 km før munninge hennar. Lopan har eit gjennomsnittleg fall på 0,89 meter per kilometer. Lopan deler seg enkelte stader og dannar øyar. Breidda av elvefaret er mellom 1 til 20 meter og djupet varierer frå 0,3 til 1 meter. I løpet av vårflaumen stig vasstanden til 1,5-2 meter.
Wysshorn
Wysshorn er eit fjell i Bern-Alpane.
Thabo Mbeki
Thabo Mvuyelwa Mbeki var den andre presidenten i Sør-Afrika frå African National Congress (ANC).
Mbeki blei fødd i Idutywa i Transkei. Han var i politisk eksil frå 60-talet til ANC vart legalisert i 1990 og studerte økonomi ved University of Sussex. Han var visepresident i landet mellom 1994 og 1999 og vart vald til president i 1999 og deretter gjenvald i 2004.
Trass i at han tidlegare var medlem av det sørafrikanske kommunistpartiet har han i stadig større grad vorte assosiert med nyliberalistisk økonomisk politikk, og vert rekna som arkitekten bak det sørafrikanske økonomiske reformprogrammet GEAR som har vore offisiell regjeringspolitikk sidan 1996.
Internasjonalt vart han òg kjend for det kontroversielle synet sitt på AIDS, han støttar seg til ei mindre gruppe vitskapsmenn som meiner at HIV-viruset ikkje er årsak til AIDS. I staden har han ved fleire høve ymta om at dei helsemessige konsekvensane ekstrem fattigdom fører med seg, som underernæring, kan vere ei av årsakene til sjukdomen.
Lars Jaastad
Lars Jaastad var ein norsk forfattar, lærar og ordførar frå Ullensvang herad, busett i Leirfjord i Nordland.
Liv og virke
Lars Jaastad vaks opp på husmannsplassen Veneflot på Ytre Jåstad i Ullensvang i Hardanger. Mor hans,  Mari Oddmundsdotter, ætta frå Utne, og far hans, Birger Hauso, var frå Hauso. Då dei flytta til Veneflot tok Birger namnet Jaastad.
Så reiste han til Elverum og tok eksamen på lærarskolen der i 1895. På Elverum gjekk han saman med Sven Moren som fortel at «Vi las skjønnlitteratur meir enn faglitteratur», og «sume av oss fuska og dikta litt sjølve òg».
Etter lærarskolen var Jaastad lærar i Bjerkreim på Jæren eitt år, men han treivst ikkje der og for til Farsund. I 1898 fekk han lærarpost i Leirfjord og flytta dit. Her slo han seg ned og blei buande så lenge han levde.
Jaastad kom tidleg med i kommunalt arbeid i Leirfjord. I 1916 blei han vald til varaordførar. Frå 1920 til han døydde i 1926 var han ordførar i Leirfjord kommune.
Lars Jaastad var gift med Emma Marie Valberg (fødd 4. februar 1878) frå Øver-Valberg i Leirfjord. Dei møttest første gongen i Bergen mens Emma gjekk på eit vevkurs der.
Lars og Emma hadde fire barn: Tora (1899-1954, blei lærar og organist i Hundtorp), Mary (f.1902, gift Myrberget, budde i Sandnessjøen), Birger (1904-1984, lærar og forfattar, Leirfjord), og Olaug (1916-1999, gift med Ole Lading, busett i Mosjøen).
Forfattarskap
Lars Jaastad debuterte alt i 1891 med Landsungdom, Ei forteljing som han gav ut på eige forlag på Voss.
«Men det varte tjue år til han stod fram som mogen kunstnar med Husmann og bonde, og no på Olaf Norlis forlag» (Bjarte Birkeland). I tillegg til Husmann og bonde (1911) er den viktigaste litterære innsatsen hans Linde og Røynsnes (1912), Dagleg braud (1915), Naalauga (1920) og Tre tun (1922). Dei skildrar livet i ein vestlandsfjord og brytingane mellom gammalt og nytt i bondesamfunnet.
Nordpå fann han emnet til forteljingane  Torvald Veidemann fraa Nordland (1913), Jakob Seisunde (1921), Utnesstova (1923) og Nedgangsskulen (1924).
Lars Jaastad skreiv også forteljingar i barne- og ungdomsblad, som Magne, Norsk Barneblad, Unglyden, For Bygd og By og Solvending (IOGTs julehefte). Og han skreiv også i lokalpressa, både Den 17de Mai, Gula Tidend og Bergens Tidende.
Lars Jaastad fekk eit lite forfattarstipend frå Stortinget, både i 1919 og 1923.
Landsmål
Jaastad skreiv på landsmål. I ei 50-årshelsing i Helgelands Blad 10. mars 1921 skriv avisa: «Jaastad er en stø forteller og rammende i sine skildringer og han er en av de som best mestrer landsmaalet blant de nynorske forfattere.»
Elva Mår
Mår er ei elv i Tinn kommune i Vestfold og Telemark. Elva har utspringet sitt i Kalhovdfjorden og endar i Tinnsjøen. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Forskyving i mekanikk
Forskyving er i mekanikk den avstanden ein viss partikkel (eller eit visst punkt) har frå likevektsstillinga si i eit svingande system.
Beret
Beret er ei filtlue som tek utgangspunkt i alpe- eller baskarlua og er mykje brukt i moderne militæruniformar.
<!-- Forløperen til hodeplagget er baretten, som var særlig populær i den europeiske klesmoten på 1400- og 1500-tallet og ble benyttet av både kvinner og menn. Baretten ble siden beholdt i flere nasjonaldrakter og som arbeidsplagg, blant annet i Italia, Spania og Frankrike. Den ble igjen tatt i bruk som uformell fritidslue i et større område fra 1930-tallet, i Norge blant annet av studenter og intellektuelle og under navn som baskerlue og særlig alpelue. Som uniformsplagg mistet alpelua den vesle «stilken» midt oppå og fikk i Norge etter andre verdenskrig det amerikanske navnet beret.
Militære beretfarger
Bereter blir brukt som uniformert hodeplagg i svært mange lands forsvar, både i Vesten og land som Russland og Pakistan. Militære bereter har ofte farge som viser hvor i den militære våpengrenen personen tjenestegjør.
I Italia
-->
Slidringen
«Slidringen» (i Hallingdal «Sylkjegulen») er ein springar spela i variantar i Hallingdal, Valdres, Numedal og Telemark, og Sunnfjord. Slåtten ser ut til å vera gamal i Buskerud og austre Telemark, og både Knut Lurås og Svein Leikanrud har kjend til han. Mykje tyder på at slåtten er so vidt gamal at det er vondt å føre han attende til ein særskild stad. Han har openberrt vore mykje nytta i Hallingdal og Sigdal. Det kan vera Knut Lurås som i si tid førte slåtten til Telemark.
Oppbygging og tonalitet
Slåtten har nokre lett attkjennelege vendingar, og er ofte notert med tre forteikn, der andre slåttar på oppstilt bass har to. Sjølve tonaliteten på slåtten peikar mot at han har opphav langt attende. Veka har ei nokså grei oppbygging kring ein firetaktsperiode. Mykje av melodikken krinsar om A-strengen, og ein kan tenkje seg at slåtten opphavleg har vore ganske alderdommeleg i tonaliteten, utan noko tydeleg dur-senter.
Variantgruppe
Hardingfeleverket har registrert slåttekrinsen under nr 521. Variant a høyrer til ein annan slåttekrins, med variantar mellom anna i Valdres. Variant d, h, j og k dannar ei eiga gruppe med sams opning og vendingar (Sigdal, Tuddal, Tinn og Rauland). Dei andre seks er variantar over den mest kjende utforminga av slåtten (Sunnfjord, Hallingdal og Valdres, med ein variant i Tinn etter Knut Lurås).
Marko Pantelić
Marko Pantelić er ein serbisk fotballspelar. I 2010/11-sesongen spela han for Olympiakós i den greske fotballigaen, og det serbiske landslaget.
Vietnamesisk
Vietnamesisk er det offisielle språket i Vietnam. Det er morsmålet til om lag 87 % av innbyggjarane i landet, i tillegg til rundt to millionar vietnamesarar som har flytta frå landet. I tillegg snakkar minoritetsfolka i Vietnam det som andrespråk.
Marko Pantelić
Pantelić flytta til Hellas med familien då han var 14 år gammal, og debuterte på A-lagsnivå med Iráklis frå Thessaloníki. Etter å ha spelt i mange ulike klubbar vende han heim til Serbia i 2002. I 2004 fekk han kontrakt med toppklubben i Beograd, Raude Stjerne. Hjå dei vart han toppskårar i ligaen i 2004/05-sesongen, med 26 mål. Etter denne sesongen drog han til utlandet igjen, denne gongen til Hertha Berlin i tysk Bundesliga. Han var Hertha sin toppskårar i 2006/07- (14 mål) og i 2007/08-sesongen (13 mål). Han hadde fire vellukka sesongar i Berlin, men fornya ikkje kontrakten sin i 2009. I staden drog han til Ajax i Nederland, der han skreiv under ein eittårskontrakt. Etter éin sesong der vende han attende til Hellas og Olympiakós, der han var med å vinna seriemeisterskapen i 2011.
Vietnamesisk
Vietnamerisk er eit tonespråk og vert rekna som det største språket i den austroasiatiske språkfamilien. Det har mange lånord frå kinesisk og vart tidlegare òg skrive med kinesisk skrift, men gjekk over til å bruka ei omarbeidd utgåve av det latinske alfabetet på 1900-talet.
Ash Shufatah
Ash Shufatah er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Siggjo
Siggjo er med sine 474 moh. det høgste fjellet i Bømlo kommune og ligg på øya Bømlo. Fjellet har ein karakteristisk fasong, er synleg frå store delar av Sunnhordland og er attkjenneleg frå langt til havs og frå fjelltoppane rundt Bergen. Siggjo har difor vore eit kjent innsiglingsmerke. Frå toppen kan ein sjå frå Folgefonna i aust til Haugesund i sør.
Little Orme
Little Orme (walisisk Rhiwledyn) er eit nes i Conwy grevskapsdistrikt i Wales med ei høgd på 141 meter. I lag med det større Great Orme dannar dei kvar si side av Llandudno Bay.
Siggjo
Fjellet er eit populært turmål, og det er gode vegar og stigar som fører til toppen.
Little Orme
I motsetnad til Great Orme har ikkje Little Orme vorte utvikla for verken gruvedrift eller turisme. Det var nokre kalksteinsbrot her på 1800-talet og fram til 1936. Klippene er ein populær stad for fjellklatrarar.
Siggjo
Siggjo har kome til ved vulkansk aktivitet, og i fjellsida finst det mykje av bergarten rhyolitt. Rhyolitten vart i steinalderen broten ut og bruka til å laga reiskapar av.
Little Orme
Delar av Little Orme har status som Site of Special Scientific Interest (stad med særleg vitskapleg interesse) North Wales Bird Trust ligg på nedsida av neset og mykje sjøfugl held til i klippene.
North Wales-stien går over Little Orme.
Siggjo
Stundom kan det vere skya på toppen av Siggjo, og dette inngår i eit ordtak på Bømlo som seier at «Når Siggjo tar hatten på, då blir det vatn å få».
Vorskla
Vorskla (russisk og ukrainsk Ворскла) er ei elv i Belgorod oblast i Russland og Poltava og Sumy oblast i Ukraina, og ei av sideelvane til Dnepr frå venstre. Vorskla har ei lengd på 464 km og eit nedslagsfelt på 14 700 km².
Ho har kjelda si på Det sentralrussiske høglandet, nordvest for Belgorod. Ho renn sørvestover frå kjelda og inn i Ukraina og munnar ut i Dnepr gjennom eit stort delta på nordsida av Dniprodzerzjynsk-reservoaret. Dei viktigaste sideelvane hennar er Vorsklytsja, Velykyj Kobeljatsjok, Poluzirja, Kustolova, Boromlja, Merla, Kolomak og Takhamlik.
Langs Vorskla ligg mellom anna byane Poltava, Novi Sanzjary, Okhtyrka og Kobeljaky i Ukraina og Grajvoron og Stroitel i Russland. Elva er seglbar frå munningen til Kobeljaky.
Muromelva
Murom (russisk og ukrainsk Муром) er ei elv i Ukraina i Russland og ei av sideelvane til Kharkov frå venstre.
Nash Point
Nash Point er eit nes og ei strand i Vale of Glamorgan sør i Wales. Det er populært å gå tur langs klippene her.
Vorskla
I 1399 vart slaget ved Vorskla utkjempa i området. I 1709 vart byen Poltava ved Vorskla omleira av Karl XII under Slaget ved Poltava.
Muromelva
Elva er 35 km lang og har eit nedslagsfelt på 211 km². Elva spring ut i nærleiken av landsbyen Murom i Sjebekinskogo rajon i Belgorod oblast. Murom munnar ut i Kharkov 32 km frå munningen hennar ved den russiske byen Tisjki. Elva har ei gjennomsnittleg helling på 1,6 meter per kilometer.
I 1978 vart Murmorreservoaret bygd fem kilometer frå munningen. Reservoaret forsyner byen Kharkiv med ferskvatn.
Nash Point
Fotturen dekkjer delar av Glamorgan Heritage Coast med flott utsyn over kysten. Stien er jamn og lett, men kan verte gjørmete etter regnvêr.
22. januar
22. januar er den 22. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 343 dagar att av året (344 under skotår).
Françoise Sagan
Françoise Sagan psevdonym for Françoise Quoirez var ein fransk forfattar av romanar, dramatikk og dreiebøker. Ho skreiv allereie som 18-åring Bonjour tristesse, ein roman om desillusjonert ungdom. Tittelen tok ho frå eit dikt av Paul Éluard, «À peine défigurée», som vart publisert i samlinga La Vie immédiate i 1932. Før romanen vart publisert, bad foreldra ho om ikkje å bruka familienamnet når ho skreiv. Ho lydde, og bytte ut Quoirez med Sagan, etter Marcel Prousts «Princesse de Sagan» i verket A la Recherche du Temp sin Perdu.
Bonjour tristesse vart publisert før Sagan hadde fylt 19, 15. mars 1954, og allereie 25. mai mottok ho Prix des Critiques (kritikarprisen) for han. Romanen er seinare omsett til 22 språk, og er selt i meir enn 5 millionar eksemplar (per 2004).
Biografi
Françoise Sagan vart fødd i Cajarc, ein kommune i det franske departementet Lot. Ho voks opp i Paris, med unntak frå krigsåra, då ho budde med familien i le Dauphiné, utanfor Lyon. Faren var direktør for eit firma, mora var heime. Françoise var den yngste av syskena. Ho gjekk på ulike privatskolar, og vart utvist frå to av dei; først frå ein klosterskole, på grunn av manglande evne til djup åndelegheit, seinare frå ein annan skule, for å ha hengt ei byste av Molière opp etter eit tau. Ho fekk sin Baccalauréat-eksamen i 1952, men klarte ikkje opptaksprøva til Sorbonne.
Etter at Bonjour Tristesse hadde vorte ein internasjonal bestseljar, begynte eit liv med ry, rikdom og utskeiingar.
Ho var glad i raske bilar, og i å køyra dei fort. I 1957 hadde ho ei svært alvorleg bilulykke med sin Aston Martin. Ho låg på sjukehus i fleire månader, og etterpå måtte ho avvennast dei sterke, morfinbaserte smertestillande medisinane ho hadde fått etter ulukka.
Ho var avhengig av alkohol og ulike typar rusmiddel gjennom livet. Ho levde hardt, kalla gambling ein lidenskap og vart dømd to gonger for å ha narkotikum.
Ho var gift to gonger, første gong i 1958, med forlegger Guy Schoeller. Dette ekteskapet enda med skilsmisse i 1960. I 1962 gifta ho seg igjen, denne gongen med den amerikanske malaren Robert Westhoff. Dei fekk sonen Denis (Westhoff) same år. I 1963 vart ho skilt frå Westhoff. Seinare hadde ho kortare og lengre tilhøve med både menn og kvinner. Ho var blant anna i eit langvarig tilhøve med moteskapar Peggy Roche.
Sagan døydde 24. september 2004 i det franske departementet Calvados. Ho skreiv sin eigen nekrolog allereie i 1988. Den vart publisert i Le dictionnaire des auteurs (1988): «Dukka opp i 1954 med ein mager roman, Bonjour tristesse, som vart ein verdsskandale. Bortgangen hennar, etter eit behageleg og slurvete liv og verk, var berre ein skandale for ho sjølv».
Forfattarskap
I løpet av karrieren skreiv Sagan 20 romanar, tre novellesamlingar, ni teaterstykke, to biografiar (Brigitte Bardot, 1975 og Sarah Bernhardt, ou le rire incassable, 1987) og fleire andre tekstar. Ho skreiv òg filmmanus og songtekstar, og i 1958 skreiv ho libretto til ein ballett med musikk av Michel Magne, Le Rendez-vous manqué. Balletten fekk ikkje spesielt gode kritikkar. Den vart likevel oppført i London same år, med tittelen The broken date.
I tillegg til at ho skreiv manus direkte for film, er fleire av romanane (til dømes Aimes-vous Brahms og Bonjour tristesse) og teaterstykka hennar (til dømes Château en Suède og La robe mauve de Valentine) omarbeidde til film, for TV og kino.
Bonjour tristesse
Denne romanen, tildelinga av Prix des Critiques, og dei påfølgjande meldingane av kjende franske forfattarar, som nobelprisvinnaren François Mauriac, vart avgjerande for Sagan sitt ry. Mauriac skreiv ein artikkel om pristildelinga og den unge prismottakaren i Le Figaro, der han roste romanen opp i skyene: «Den litterære kvaliteten strålar mot deg frå første side, og er udiskutabel». Mauriac omtala Sagan som eit sjarmerande lite monster (charmant petit monster), eit tilnamn som ofte vart brukt om ho seinare òg. Sjølv om Mauriac roste den litterære kvaliteten til romanen, var han sterkt kritisk til at ho vart tildelt Prix des Critiques. Han meinte romanen ikkje gav eit sant bilete av unge franskmenn i samtida og deira åndelege liv (via spirituelle).
Historia i Bonjour tristesse vert fortalt av 17 år gamle Cécile, som er på ferie ved Côte d'Azur saman med faren, som er enkemann, og den unge kjærasten han. Dottera har sitt første, korte romantiske eventyr med ein kjekk jusstudent denne sommaren. Ei eldre kvinne, ei venninne av den avlidne mora til Cécile, dukkar opp. Ho tek ansvar og gjev Cécile ordre om å avslutta tilhøvet til studenten, og halda seg innandørs og studera. Kvinna og far til Cécile forelskar seg, og for å forhindra ekteskap mellom deu, legg Cécile ein skjebnesvanger plan, der eit påstått tilhøve mellom jusstudenten og den unge ekskjærasten til faren skal provosera fram sjalusi og retta opp igjen status quo.
«Romanen var ein skandalesuksess i eit Frankrike som ville lata som det var sjokkert over den emosjonelle intimiteten undergravande bodskap i boka».
Boka hadde eit kjølig, lakonisk språk. Ho fanga tidsånda i 1950-åra, eit tiår då grunnlaget vart lagt for den sosiale ungdomsrevolusjonen som følgde i 1960-åra.
Ettermæle
I 2010 oppretta Sagan sin son, Denis Westhoff, litteraturprisen Le prix Françoise Sagan. Prisen vert delt ut årleg, for ein franskspråkleg roman eller novelle utgjeven i løpet av det forrige året, og går helst til ein forfattar som enno ikkje har motteke nokon premie eller ikkje har motteke nokon større litteraturpris dei siste månadene. Westhoff skriv på nettstaden til prisen at han oppretta Le prix Françoise Sagan for å heidra minnet til mora, men framfor alt for å heidra bøker, og han vonar å oppmuntra folk til å lesa.
Fleire gater og plassar er oppkalla etter Sagan, og eit av dei største biblioteka i Paris ber namnet hennar: Mediathèque Françoise Sagan. Biblioteket og mediateket ligg i eit bygningskompleks der det opphavleg låg ein spedalsk-koloni. Bygninga vart oppført i 1632. Under den franske revolusjonen i 1789 vart bygninga rekvirert og gjort om til fengsel. Både poeten André Chénier og Marki de Sade satt fengsla her. Sidan 1811 har bygninga vore eit fengselshospital for kvinner. Her har blant anna den kjende spionen Mata Hari vore fengsla. I 2015 opna Mediathèque Françoise Sagan, etter nokre år med rehabilitering og ombygging.
Elva Lure
Lure er ei elv i Tinn kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Lufsjå på grensa mot Buskerud, og renn gjennom Luredalen før ho munnar ut i Ordøla, på veg mot Tinnsjå. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Adamseple
Adamseple (lat. prominentia laryngea) er namnet på eit område på strupehovudet danna av dei to sideplatene av skjoldbruskkjertelen. Namnet skuldast at dei er meir iaugefallande hjå menn enn hjå kvinner. Adamseplet vert ofte større og meir markert hjå gutar etter at dei har gått gjennom stemmeskiftet i puberteten, jamvel jenter får litt større adamseple då. Det er ikkje alltid så at ein person med stort adamseple har djup røyst, men det er ofte slik, då både storleiken på adamseplet og lengda på stemmebanda (stemmeleppene) vanlegvis følgjer storleiken på strupehovudet, og di lengre stemmeband, di djupare røyst.
Det jødiske skriftet Talmud (ikkje Bibelen) fortel at Adam sette delar av eit eple frå Kunnskapens tre i halsen då han skjønte at han hadde synda. Tilsvarande nemningar finst mellom anna på engelsk «Adam's apple», fransk «pomme d'Adam» og hebraisk «Tappuah ha-Adham».
Adamseple (Citrus medica var. ethrog) er også namnet på ein varietet av sukatsitron (Citrus medica). På somme andre språk har ein eit tilsvarande namn som «Adamseple» på frukta Citrus lumia var. pomum Adami (ein hybrid av sitron og pomelo), ei sitrusfrukt som veks på Kérkyra og i Sør-Italia. Namnet skuldast nokre små søkk frukta har i skalet, dei kan minne om merke etter tenner, og har då mint folk på forteljinga om Adam og eplet.
Uzunköprü
Han ligg langs jernbanelinja frå Istanbul til Sofia, Beograd og Vest-Europa.
Den lange brua (tyrkisk Uzunköprü) har gjeve namn til byen. Brua vart bygd mellom 1426 og 1443 etter ordre frå osmanske sultan Murad II. Den gamle steinbrua har 174 bogar og er 1329 meter lang og opp til 6,80 meter brei. Brua kryssar elva Ergene.
Lekafjorden
Lekafjorden er ein fjord i Leka og Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 20 km nordaustover langs austsida av øya Leka.
Odenwald
Odenwald er ei fjellkjede sør i Hessen og nord i Bayern og Baden-Württemberg i Tyskland. Namnet kan ha sitt opphav som Odins Wald («Odin sin skog»), men «Odes sin skog» er sannsynlegvis meir rett.
Odenwald grensar til elva Neckar i sør og til elva Main i aust og heller slakt mot nord og vest. Den høgaste toppen er Katzenbuckel på 626 m. Odenwald er ein friluftstad for innbyggjarar i Mannheim og Frankfurt og er kjend for den reine lufta. Ein gong var det eit helsesanatorium her av den grunn. I skogane kan ein finne blåbær, jordbær og sopp.
Det finst fleire vakre landsbyar i området, som Weinheim ved Bergstraße og Michelstadt sentralt i Odenwald. Her finn ein brusteinslagde gater og arkitektur frå mellomalderen. Området har relativt få turistar. Byspreiing og forureining har vorte eit aukande problem i utkanten av området.
Kaperfart
Kaperfart er sjørøveri med godkjenning frå styresmakter, drive av private som eit verkemiddel i krigføring til sjøs. Målet for kaperfarten var å ta kontroll over fienden sine handelsskip og føre dei og lasta deira til eiga hamn som prise.
Kapervesenet utvikla seg i seinmellomalderen. Den første kommisjonen eller lisensen til å driva kaperverksemd blei gjeven av krona i England i 1243. Praksisen spreidde seg etterkvart i Europa, og kunne spela ei viktig rolle i krigar.
Ein kaper (brukt om både båten og kapteinen om bord) fekk utskrive kaperbrev som legitimerte verksemda og gav dei som dreiv den eit viss rettsleg vern. Dei unngjekk å bli straffa som sjørøvarar (dødsstraff) dersom dei vart tekne til fange av fienden. Det finst derfor mange historier om norske mannskap som hamna i «prisonen» i England etter mislykka kaperforsøk.
Kaperbåtane var av veldig varierande storleik, frå 2 1⁄2 til 50 lester. Bestykninga kunne variere frå éi til ti kanoner.
Gjerstad kyrkje
Gjerstad kyrkje kan vise til:
Mo kyrkje
Mo kyrkje kan vise til:
Flatetregleiksmoment
Flatetregleiksmoment, eller anna flatemoment, er ein storleik som gjev eit mål for korleis ei geometrisk flate fordeler seg om ei linje i flata.
Kvar enkelt flatedel blir multiplisert med kvadratet av avstanden sin, y, frå linja, og summen av alle desse produkta er lik flata sitt flatetregleiksmoment med omsyn på den valde linja.
Om ein reknar ut flatetregleiksmomentet om ei linje normalt på flata, vert det kalla polart flatetregleiksmoment .
Omgrepet har særs stor tyding mellom anna i teorien for bøying av bjelkar, ved torsjon og i statikk.
Rektangulært tverrsnitt
Integralet vert løyst på følgjande måte på måte for eit rektangulært tverrsnitt:
Sirkulært tverrsnitt
Integralet er ikkje vist her, men eit røyrtverrsnitt vert rekna ut frå, der D er ytterdiameteren.
Røyrtverrsnitt
der D er ytterdiameteren, og d er innerdiameteren.
Bruk av flatetregleiksmoment
Eit vanleg bruksområde av flatetregleiksmoment er ved utrekning av bøyespenninga, \sigma_b i ein bjelke.
der M er momentet, I er flatetregleiksmomentet og y er avstanden frå arealsenteret til punktet der du ønsker å rekne ut spenninga. Dersom du har eit rektangulært tverrsnitt er y = h/2.
Steinerteoremet
Dersom du har eit tverrsnitt som er samansett av fleire areal som ikkje ligg på same akse som tyngdepunktet av arealet, er det vanleg å bruke Steinerteoremet for å rekne ut flatetregleiksmomentet, kalla parallellakseteoremet, eller Steinersatsen.
, der Ix er flatetregleiksmoment for arealet som ligg på ein parallell akse utanfor arealsenteret (i akse z), d er avstanden frå arealsenteret i akse z til arealsenteret av A.
Motstandsmomentet
Eit anna vanleg omgrep i bjelkeberekningar er motstandsmomentet eller tverrsnittsmodulen (engelsk section modulus), og vert ofte skrive W. I vanleg praksis vert bøyespenningen \sigma_b rekna ut frå
siden arealsenteret til tverrsnittet vanlegvis ligg i midten av tverrsnittet, og følgjeleg er avstanden frå senteret av tverrsnittet til ytste fiber lik h/2.
Motstandsmomentet for nokre vanlege tverrsnitt er gjeve under
Rektangulært tverrsnitt
der b er breidda og h er høgda. Her gjeld bøying om x-aksen.
Sirkulært tverrsnitt
_
der D er diameteren.
Røyrtverrsnitt
der D er ytterdiameter og d er innerdiameter.
Tomas Colin Archer
Tomas Colin Archer er ein norsk generalløytnant. Han har hatt ei rekkje stillingar i Forsvaret og har fått fleire utmerkingar for leiarskapen sin. Archer er uteksaminert frå Flygeskulen (1971), Luftkrigsskulen (1977), Luftforsvarets stabsskule I og II (1984), hovudkurset på Forsvarets høgskule (1996) og Royal College of Defence Studies (1999).
Tomas Colin Archer har også fått andre utmerkingar for leiareigenskapane sine i Forsvaret. Han vart tildelt «Årets likestillingspris 2002» og fekk også utmerkinga som «Årets leiar i staten 1998». Den siste fekk han som sjef for Bodø hovudflystasjon i åra 1996–1999. Archer har tidlegare også hatt jobben som sjef for jagarflyskvadronen 334-skvadronen (1984–1989).
26. januar 2006 overtok Archer jobben som generalsekretær i Flyktningehjelpen. Denne jobben hadde han fram til 1. januar 2008. Sidan januar 2008 har han vore styreleiar i stiftinga Norsk Luftfartsmuseum og Norsk Luftfartssenter Bodø a/s. Tomas Colin Archer er også medlem av Utvalet for tryggleik, nedrusting og internasjonale spørsmål og Fagleg råd for statleg leiarskap.
Tomas Colin Archer er oldebarn av den kjende skipsbyggjaren Colin Archer. Archer er oppvoksen i Stavern, men bur i Moss, er gift med Kari Archer og har to ungar. Ved kommunevalet i 2007 vart han vald inn i kommunestyret i Moss for Arbeidarpartiet, og sidan 2008 har han vore leiar for Moss Ap.
Ash Shumaysani
Ash Shumaysani  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Ken George
Ken George, opphavleg oseanograf, er kjend som opphavsmannen til Kernewek Kemmyn, ei rettskrivingsform av kornisk, tilhengjarane av denne reforma hevdar hevdar at ho representerer mellomkornisk fonologi betre enn forgjengaren (sameint kornisk). Dette synet blir ikkje delt av motstandarane til kernewek kemmynk. Reforma vart introdusert i 1987, og blir no brukt av fleirtalet av det korniske språksamfunnet. Frå og med 1990-talet har kernewek kemmyn vorte kritisert, framfor alt av Nicholas Williams. Andre, som Richard Gendall, har vald å ignorere kernewek kemmyn og i staden basere revitalisert kornisk på seinkornisk.
Ken George har publisert fleire korniske ordbøker, og artiklar både om klassisk kornisk og om den korniske revitaliseringsprosessen. Hovudverket hans er P. George sin versjon av det mellomkorniske dramaet Bewnans Ke (som vart oppdaga i 1990, (kernewek kemmyn-tittel Bywnans Ke),vart publisert av The Cornish Language Board i mai 2006, jf. her.
George bur i søraustlege Cornwall, og snakkar bretonsk i tillegg til engelsk og kornisk. George var tidlegare Principal Lecturer i oseanografi ved Institute of Marine Studies ved University of Plymouth.
Biga i Çanakkale
Biga er ein by og eit distrikt i provinsen Çanakkale i Marmararegionen i Tyrkia. Han ligg ved elva Biga Çayı, 90 km nordaust for byen Çanakkale. Byen har kring 40 000 innbyggjarar (2010). Byen ligg 21 meter over havet.
Sivhøne
Sivhøna er ein fugl i riksefamilien som er utbreidd over heile verda bortsett frå Australasia. Fuglen er nesten heilt svart i fjørdrakta, med kvitt på sidene av stjerten og ytterst på vengjene. Nebbet er raudt med ein gul tupp. Sivhøna held til ved vatn og et ulike plantar og små vassdyr.
Fuglen er ofte er å finna i norske innsjøer, men arten er lista opp på norsk raudliste i kategorien sårbar (VU).
Vasamuseet
Vasamuseet er eit sjøfartsmuseum i Stockholm i Sverige. Museet ligg på øya Djurgården. Utstillinga i museet er knytt til eit krigsskip frå 1600-talet, Regalskipet Vasa. Vasamuseet opna i 1990 og er eit av musea i Skandinavia med høgast besøkstal.
Sandnes kyrkje
Sandnes kyrkje kan vise til:
Nezjegol
Nezjegol (russisk Вишера) er ei elv i Belgorod oblast i Russland og ei av sideelvane til Donets.
Elva er 75 km lang og har eit nedslagsfelt på 2878 km². Kjelda til elva ligg i Sjebekinskom rajon. 5 km frå munningen hennar ligg byen Sjebekino. 3 km frå munningen har elva ei middelvassføring på 8,3 m³/s. Nezjegol renn ut i Donets 97 km frå munningen hennar.
Dei første par kilometrane av Nezjegol er tørrlagde om sommaren.
Leirkup
Leirkup er ei lita elv som har utspringet sitt i naturreservatet Børsesjø øvst i Gjerpensdalen i Skien kommune i Vestfold og Telemark. Ho renn ned heile Gjerpensdalen og munnar ut i Porsgrunnselva ved Osebakken i Porsgrunn. Leirkupp vertdermed det siste tilløpet som gjev sitt bidrag til Skiensvassdraget, før dette munnar ut i havet.
Nord-Amerika
Nord-Amerika er den nordlege delen av den amerikanske verdsdelen: Grønland, Canada, USA, Mexico, Karibia og Mellom-Amerika. Snevert definert, noko som er vanleg på norsk, omfattar området berre Canada, USA og Mexico.
Bortsett frå ei tynn landgrense i sør mot Sør-Amerika er området omgitt av hav: Stillehavet i vest, Atlanterhavet i aust, Det karibiske havet i sør og Nordishavet i nord.
Klima
Kontinentet har store klimatiske motsetnader og raskt vekslande vêr. Dette skuldast mellom anna nærleiken til det isdekte Polhavet i nord og mangel på fjell som stenger luftutvekslinga nord-sør og påverknaden frå det varme Karibiske havet i sør. Nær Newfoundland er det brå temperaturovergangar i havet, noko som favoriserer danninga av lågtrykk. Den samanhengande nord–sørgåande fjellkjeda frå Alaska til Mellom-Amerika pregar nedbørfordelinga og fører til ein storstilt forstyrring i vestavindsbeltet, noko som òg er viktig for klimaet i Nordvest-Europa. Beringsundet mellom Nord-Amerika og Asia er grunt og smalt med fjell på begge sider. Her vert det utveksla lite havvatn og luft mellom Stillehavet og Polhavet. Kystområda i vest får ikkje dei store og raske vêromslaga som dei vidstrekte, uskjerma områda i aust får.
Langs kysten i nord er det ei brei stripe med tundraklima, medan ein lenger sør har kontinentalklima, som dominerer over dei største områda. Det er snødekke kvart år heilt sør til 40 ºN. Sør og aust i USA har ein temperert regnklima, men òg her kan ein få såkalla «Northers» med kulde og snø som kan gjer stor skade. Den subtropiske delen av vestkysten har middelhavsklima med tørre, solrike somrar, men òg ofte tåke over det kalde kystvatnet. Passatvinden trekkjer overflatevatnet mot vest slik at djupvatn strøymer opp ved kysten. I dei sørlege sentrale områda av USA og i ein stor del av Mexico har ein steppeklima og til dels ørkenklima, men det omfattar berre ein liten del av kontinentet. Mellom-Amerika har hovudsakleg tropeklima med mykje nedbør.
Den høge havoverflatetemperaturen i Det karibiske havet og dei kringliggande havområda i Atlanterhavet gjer at det lett kan oppstå tropiske orkanar som særleg råkar kystområda og øyar i Karibia. Orkansesongen er på det høgaste i tida frå august og ut oktober. Dei fuktige varme luftstraumane frå sør kjem i konflikt med kalde luftstraumar frå nordvest og gjev ofte tornadoar, som fullstendig kan rasere områda som vert råka. Mississippidalen er mest utsett. Sterk vind som virvlar opp støv og sand skjer i dei tørre områda, særleg i Mexico og Texas. Kombinasjonen sterk vind, kulde og snødrev gjev dei frykta «blizzards» som ofte vert etterfølgd av kuldebølgjer som kan råke store område, stundom heilt til Mexicogolfen.
Aasiaat
Aasiaat (dansk Egedesminde, tidlegare skrive Ausiait) er den fjerde største byen på Grønland. I 2020 hadde han eit folketal på 3,069.
Namn og symbol
På grønlandsk tyder Aasiaat 'edderkoppar'. Ein kjenner ikkje til den nøyaktige forklaringa for dette. Ei sannsynleg årsak kan ha vore at då busetnaden først vart grunnlagd så fanst det mykje edderkoppar her, noko som er sjeldan å sjå på Grønland i dag.
Aasiaat vert stundom kalla «Kvalbyen», fordi havpattedyr som kval og sel er eit vanleg syn.
Geografi
Den største øya i Aasiaatøyane er Saqqarliup Nunaa, som ikkje er busett, men som har bygningar for å huse turistar. Vest på denne øya ligg den forlatne landsbyen Manermiut. Folketalet i kommunen er fordelt mellom tre busetnader (folketal frå 2005):
Ein annan forlaten landsby er Vester Ejland, på ei øy med same namn som er den vestlegaste i øygruppa, 29 km frå Aasiaat.
Klima
Aasiaat har arktisk klima (Köppenklassifisering ET) med ein middeltemperatur i juli på berre 5.7 C.
Innfødde folk
Arkeologiske funn i området viser at det har vore menneske her tilbake til 4000 år f.Kr. Den tidlegaste moderne busetnaden dukka opp rundt 1200. Desse var truleg jegerar som slo seg ned her. Desse innbyggjarane jakta grønlandssel og lodde (ammassaat) nær Sydøstbukta om våren. Om sommaren flytta dei til Nordre Strømfjord for å ta reinsdyr og kveite. Om hausten reiste dei tilbake til Diskobukta for å jakte små grønlandsselar. Om vinteren fraus bukta til og dei jakta narkval og kvitkval. Desse tidlege innbyggjarane utforma og bygde sine eigne kajakkar og umiakar, og qamutiik eller hundesledar som dei nytta når vatnet fraus til om vinteren.