cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brean Down
Det er funne spor etter ein heidensk heilagdom på Brean Down frå førromersk tid. . Dette vart av romarane omgjort til eit tempel på midten av 300-talet og truleg seinare omgjort til eit kristent bedekammer. . Det er òg spor etter eit åsfort frå jernalderen.
Brean Down Fort vart bygd på neset mellom 1864 og 1871. Det var det sørlegaste i forsvarsrekkja langs Bristolkanalen og verna tilkomsten til Bristol og Cardiff. Fortet vart oppgradert under den andre verdskrigen.
Karlsøyfjorden
Karlsøyfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
1472
1472 (romartal MCDLXXII) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Melsnuten
Melsnuten  er eit fjell i Suldal kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1574 meter over havet og er det åttande høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kielfreden
Kielfreden var ein avtale mellom Sverige og Danmark-Noreg som vart inngått 14. januar 1814. Avtalen gjekk ut på at danskekongen, som ein tapar i Napoleonskrigane, skulle overgje Noreg til kongen av Sverige. Til gjengjeld skulle danskekongen få dei svenske områda i Pommern.
Daler silvermynt
Daler silvermynt (dalar SM) var ein valuta som vart nytta i Sverige mellom 1633 og 1776. 1 daler silvermynt vart fastsett til 2 dalar (enkelt) kopparmynt 16. august 1633, til 2,5 dalar (enkelt) kopparmynt 24. mars 1643 og til 3 dalar (enkelt) kopparmynt 7. oktober 1665. Etter 1776 nytta ein hovudvalutaen riksdaler (specie).
Kielfreden
Avtalen tredde likevel aldri i kraft. Preussen tok herredøme over Pommern, medan Noreg erklæra sjølvstendet sitt, vedtok ei grunnlov og valde prins Christian Frederik som konge. Etter ein kort krig med Sverige godtok Noreg ved Konvensjonen i Moss, signert 14. august 1814, å gå inn i ein personalunion med Sverige.
Daler silvermynt
Frå 1715 till 1719 vart det gitt ut nødmynt, som var av kopar og skulle motsvare verdien på 1 daler silvermynt. Dei vog berre ca. 6 gram og var derfor ein kredittmynt.
Kielfreden
Kielfreden inkluderte ikkje Grønland, Island og Færøyane, som med det vart overførte til dansk suverenitet etter å ha vore under Noreg sidan Noregsveldet.
Daler silvermynt
1 riksdalar = 3 dalar SM = 96 øre silvermynt. 1 daler silvermynt = 2 daler carolin = 4 mark = 32 öre SM (1 öre silvermynt = 24 penningar). Dei lågaste nominalane 1 og 2 öre silvermynt var prega i kopar.
Treskjeverk
Eit tresk(j)everk er ei maskin som tidlegare vart nytta for å skilja korn frå aksa. Denne artikkelen handlar om stasjonære treskjeverk, der energien som skulle til for å trekkja verket, vart overført med ei flatreim frå ei hestevandring, eit vasshjul, ei dampmaskin eller ein traktor. For eit oversyn over ulike treskjemetodar sjå artikkelen tresking.
Daler silvermynt
I bokføring frå denne tida (1633-1776) nytta ein ofte kolonnane: dalar SM, øre SM og penningar.
Vekslingskurs
1719–1776 var 1 riksdalar = 3 dalar silvermynt = 9 dalar kopparmynt. 1776 - 1 riksdalar = 6 dalar silvermynt. Ei tønne gull var 100 000 dalar silvermynt.
Treskjeverk
Treskjeverket
Maskina vart mata frå toppen, der det stod ein eller fleire mann og skar av banda på kornbanda. Kornbanda gjekk rett inn i treskjeverket, som bestod av ein roterande sylinder (slagaren), som i ein vinkel på noko under 180° var omslutta av slagbrua, figur 2. Kjernane vart skilde frå aksa ved at aksa vart gnidde mot kvarandre når dei passerte mellom slagaren og slagbrua. Periferihastigheita til slagaren var om lag 28 til 32 m/s. Slagbrua var ofte laga av radialt stilte kantstål. Avstanden mellom slagar og bru var stillbar og vart justert etter korntype, ramme, osb. Avstanden i framkant, der neka kom inn, var ofte 10 til 20 mm, medan avstanden i bakkant kunne vera berre 6 til 8 mm. Liten avstand gav betre uttresking, men førte òg til meir kjerneskade.
Halmristarane
Ein stor del av kjernane datt gjennom slagbrua, resten vart med halmen ut på halmristarane. Halmristarane hadde som oppgåve å rista halmen, slik at resten av kjernane datt gjennom han. På dei eldste treskjeverka vart ikkje kjernane reinska, men datt rett ned på golvet, saman med agner og halmrestar. Kjernar og agner vart samla i sekker og reinska seinare.
Reinseverket
Då dei fyrste treskjeverka vart tekne i bruk, vart reinskinga utført ved å kasta kornet bortover låvegolvet i høveleg trekk. Det var vanleg å utføra dette arbeidet med opne låvedører når det var litt trekk i lufta. Kjernane var tyngre enn agnene og halmstubbar og datt ned på kortare avstand enn dei lettare agnene og halmbitar. Etter kvart kom det separate reinseverk som utførte dette arbeidet.
Nyare treskjeverk, som det som er vist i figur 2, hadde innebygd reinskeverk. Kjernar og agner som vart rista ut av halmristarane, datt då ned på ei plate som førte dei til reinskeverket. Nokre maskiner hadde berre eitt reinskeverk, medan det i andre maskiner var delt i eit grovreinskeverk og eit finreinskeverk. Reinskeverka hadde såld med opningar som sleppte gjennom kjernane, men blokkerte agner og halmrestar. Ei vifte sendte ein luftstraum opp gjennom såldet som bles agner og halmrestar ut av maskina. På eldre maskiner var sålda laga av tre, medan nyare maskiner hadde metallsåld. Sålda var som oftast utskiftbare, slik at dei kunne tilpassast korntype og rammegrad. Sjølv om stasjonære treskjeverk arbeidde med tørka korn, kunne rammegraden variere noko.
Det var viktig at det vart nytta rett type såld i grovreinskeverket, og at vifta hadde rett turtal. Om luftstraumen frå vifta var for sterk, var dei lettaste kjernane blåsne ut saman med agnene og kjernetapet auka. Om luftstraumen derimot var for svak, kom det for mykje agner og halmrestar inn i finreinskeverket, slik at det vart overbelasta. Finreinseverket kunne vera utført som eit såldreinskeverk, eller som eit vindreinskeverk. I den siste typen datt kjernar og agner ned i ein luftstraum. Dei lette agnene og halmbitar vart blåsne ut av maskina, medan dei tyngre kjernane datt ned i ei oppsamlingstrekt.
Soge
Heilt frå arilds tid hadde kjernane vorte slegne laus frå aksa med ei sloge. Dette arbeidet var både tungt og tidkrevjande. På 1700-talet vart det utført eksperiment med å nytta hestar og vassenergi for tresking. Ein metode gjekk ut på å legga kornet ut på eit plant underlag (ei treskjeplate eller eit låvegolv) og så køyra tunge vogner over halmen, for å gni kjernane lause frå halmen. Slike vogner kunne ha ulik utforming. Nokre hadde tunge jarnhjul, andre hadde tunge trerullar med pinnar. I 1754 foreslo svensken Trozellius å nytta fire koniske valsar, festa på ei roterande ramme, som vart dregen av hestar, eit vasshjul, eller ein vindturbin.
Tidleg utvikling
I 1788 tok skotten Andrew Meikle ut patent på eit treskjeverk, med ein roterande slagsylinder, figur 4, og underliggande slagbru. Meikle henta inspirasjon frå maskiner som vart nytta for å banka ut fiber frå lin. Til skilnad frå seinare treskjeverk slo maskina til Meikle laus kjernane, i staden for å gni dei ut. Denne maskina vekte ikkje så stor interesse i Storbritannia, men det skal ha vorte importert eit slikt treskjeverk til Sverige på 1790-talet, og seinare vart det bygd liknande maskiner i Sverige. Dei svenske maskinene hadde ein diameter på rundt 1,8 m, og slagbrua omslutta rundt 1/4 av omkrinsen. Sjølv om desse maskinene fekk lita utbreiing på 1700-talet, la maskina til Meikle grunnlaget for utviklinga av seinare treskjeverk og skurtreskjarar.
I Noreg tok ein òg til å eksperimentere med treskjeverk mot slutten av 1700-talet. Dei fyrste maskinene var små handdrivne maskiner og vart ofte kalla treskjemaskiner. Det var fyrst og fremst i kornbygdene på Austlandet og i Trøndelag at slike maskiner vart bygde.
I 1802 kom skotten Alexander Hall til Skåne for å hjelpa Carl Georg Stjernsvärd med å bygga treskjeverk. Året etter bygde Hall ein fabrikk for Stjernsvärd på Engeltofta Säteri i Skåne, og Stjernsvärd bygde treskjeverk både for eige bruk og for sal. Dette var ein av dei fyrste landbruksmaskinfabrikkane i Sverige.
Maskiner av Meikle-typen fungerte best når alle aksa hadde same lengd, og rundt hundreårsskiftet kom det mange forbetringar. Engelskmennene John Ball, til dømes, fekk patent på ein forbetra versjon i 1805 og H.P. Lee fekk i 1810 ein pris frå The Royal Society of Arts.
I fyrste halvdelen av 1800-talet var det mange som bygde sine eigne treskjeverk, medan andre kjøpte ferdige maskiner. Andre kjøpte dei mest kritiske delane og bygde resten sjølve. I byrjinga var treskjeverka stasjonære og vart bygde på staden, som oftast i ein låve. Desse maskinene vart for det meste laga av trevyrke.
I tida frå rundt 1810 og utover kom det transportable treskjeverk, og etter kvart vart desse meir utbreidde. Det fyrste transportable treskjeverket vart truleg bygd i 1800, i Aust-Anglia. Eit av dei tidlege transportable treskjeverka vart bygd av Samuel Owen i 1808, og i 1814 fekk han patent på maskina. På svenske storgardar tok treskjeverk til å verta vanlege ut på 1830-talet og 1840-talet.
I 1842 byrja Akers Mekaniske Verksted å produsera treskjeverk. Utover 1850- og 1860-talet skaut utviklinga fart, og i kornbygdene vart det meir og meir vanleg å nytta treskjeverk.
I Frankrike tok Célestin Gérard til å bygga treskjeverk rundt 1850, og i 1866 bygde han det fyrste franske transportable treskjeverket.
Drift
Tidlege treskjeverk vart ofte drivne med hestevandring, figur 5 og 6, men der det var ei elv i nærleiken, vart det som oftast nytta vasshjul, men kvernkallar vart òg nytta.
Då dampmaskiner vart tilgjengelege, vart dei tekne i bruk for å driva treskjeverk, figur 7. Både treskjeverk og dampmaskiner var utstyrte med hjul og vart flytta frå gard til gard med hestar. I tida frå 1850 og utover kom det lokomobilar på marknaden, og desse vart tekne i bruk for å driva treskjeverk, figur 8. Det hende at gneistar frå dampmaskiner sette fyr på halmen, og då kunne både treskjeverket, som var laga av tre, og mykje av avlinga gå tapt. Det vart difor nytta ei lang reim, slik at dampmaskina kunne plasserast så langt unna treskjeverket og halmen som mogleg.
Dampmaskinene kravde mykje tilsyn. Når arbeidet var ferdig om kvelden, måtte oska rakast ut og sotet fjernast frå floene i kjelen. Om morgonen måtte fyrbøtaren tidleg opp for å få opp nok damp før den fyrste økta tok til. Det var òg mykje arbeid med å skaffa ved eller kol. I land med lite skog og kol vart halm nytta som brensle. Det gjekk òg mykje vatn, som måtte hentast frå næraste bekk eller vatn. Vatnet måtte vera rimeleg reint om ein skulle unngå kjelestein og andre problem. Det vart sagt at om fyrbøtaren ikkje ville drikka vatnet, ville han heller ikkje ha det på kjelen.
Då traktorar vart vanlege, i tida etter 1910 (i Noreg ikkje før etter 1920), erstatta dei dampmaskiner og lokomobilar som drivkjelde, figur 9. Elektrisk drift vart òg nytta etter som det vart bygd kraftverk.
Protestar
I Storbritannia førte innføringa av treskjeverk stundom til arbeidsløyse hjå jordlause arbeidarar, og i Sør- og Aust-England kom det i 1830 og 1831 til valdelege protestar, der rundt 400 treskjeverk vart knuste eller sette fyr på. Myndigheitene reagerte med å hengja 19 av demonstrantane og 481 av dei vart forviste til Australia. Protestane førte til at engelske gardbrukarane i tida rett etter protestane vart forsiktige med å investera i treskjeverk. Det var òg protestar i Belgia, Frankrike, Polen, Sveits og Tyskland.
Ulukker
På 1800-talet var ikkje folk vane med mekaniske innretningar, og kunnskapen om korleis eit treskjeverk fungerte, var liten i starten. Dette førte til mange stygge ulukker. Om den som mata inn kornbanda på toppen av maskina, glei eller trødde feil, kunne han få ein fot ned i innmatingsrullen. På 1800-talet var det inga innkapsling av drivverket, og laussitjande klede kunne setja seg fast i reimar og tannhjul. Maskinene hadde ikkje naudstopp, så skadane kunne ofte verta alvorlege.
Ikon
Eit ikon, av gresk εἰκών, eikōn «bilete», er ei nemning for religiøse måleri på trepanel i bysantinsk stil, og som spesielt har plass i den russisk-ortodokse og den gresk-ortodokse kyrkja. I denne tradisjonen er ikkje ikonet berre ein illustrasjon, men ein berar av ein religiøs bodskap. Ikonet vert derfor bruka i samband med bøn og meditasjon. I den ortodokse gudstenesta finst det ein eigen liturgi for velsigning av ikon.
Ordet ikon kan òg brukast i overført tyding om eit ideal eller førebilete. Etter påverkand frå engelsk språk kan ordet òg brukast om bilete som er lett å kjenne att, slik som ikona på skrivebordet på ein dataskjerm. Ordet er lånt inn til finsk frå russisk som ikkuna, i tydinga «vindauge».
Historie
Den bysantiske kunsten hadde sin første gullalder på 3 – 400-talet, knyta til kyrkja og keisaren i Konstantinopel. Dei eldste bevarte ikona er frå 500-talet. Men etter ortodoks tradisjon vart det fyrste ikonet skapt av Jesus Kristus sjølv.
Acheiropoietas, «det ikkje av hender skapte kristusbiletet»
Ei legende fortel om ein from Abgar av Edessa i Mesopotamia som hadde høyrt om Jesus, og bad han kome til Edessa. Jesus svarte at han ville sende han ein disippel når han hadde fullført oppdraget sitt i Palestina. I ein variant av legenda hadde Abgar bede om eit bilete. Ein målar forsøkte å lage eit bilete av Jesus, men greidde det ikkje, sidan han vart blenda av lyset som stråla ut av han. Då tok Jesus ein sveitteduk og la over andletet sitt, og på den duken vart Jesu bilete avteikna. Dette første, ikkje av hender skapte, kristusbiletet hadde lækjande kraft, og utstrålinga frå biletet var så sterk at det kunne reprodusere seg sjølv, om ein la det på anna materiale.
Kristus-ikon av denne typen vert kalla «acheiropoietas». Ikonet vert ikkje heldt for å vere kunstnarens verk, motivet vert rekna som eit verk av Frelsaren sjølv, av Kristi ånd.
Lukas, den første ikonmålaren
I ikontradisjonen held dei evangelisten Lukas for å vere den første ikonmålaren. Evangelisten Lukas skal ha vore den fyrste til å måle ikonet Guds mor, «Hodigitria». Mange motiv vert rekna for å stamme frå han, blant anna ikonet Guds mor «Hodigitria».
Ikonoklastane
Ikontradisjonen var knytt til gresk filosofi, den kristne nyplatonismen. Alt synleg, alt vi sansar, er eit bilete av det usynlege. Bileta kan hjelpe oss å få kunnskap om den andelege verda som vi ikkje kan sanse.
I år 726 forbaud keisar Leo III i Konstantinopel alt ikonvesen. Kampen om ikona raste i meir enn hundre år, og var i røynda ein kamp om makta i kyrkja. Ikonoklastane, biletstormarane, øydela alt dei kom over av ikon.
Russiske ikon
Ikontradisjonen utvikla seg vidare då Russland vart kristna på slutten av det tiande hundreåret. Ikona fekk ein sentral plass i russisk kultur. Det fanst eit ikon i kvar heim, og det var skikk at når ein kom inn i ein heim, helsa ein først ikonet i hjørnet før ein helsa på husfolket.
Den russiske ikontradisjonen nådde høgdepunktet på 1400-talet. Etter at Peter den store byrja arbeidet med å europeisere Russland, kom òg ikontradisjonen i forfall. Etter revolusjonen vart ikona kasta ut av heimane. Mange av ikona fann vegen vestover, og slik fekk interessa for ikonkunsten eit oppsving i vesten.
Utforming av ikonet
Eit ikon vert måla på ei plate av tre. Plata vert preparert med mange lag gessogrunning, ein serie lag med krittlim, slik at ein ikkje kan sjå spor av trestrukturen i plata.
Sidan rissar ein inn motivet, før ein målar fargebakgrunnen. Ikon vert måla med eggtempra, ei blanding av eggeplomme, vatn og fargepigment; ein av dei eldste målarteknikkane vi kjenner. Etter at bakgrunnen er ferdig, målar ein inn motivet, og så målar ein på bokstavar og gloriar. Til sist kan ein leggje på forgylling. Forgyllinga kan vere laga av leirblandingar, sølv eller bladgull.
Dei geometriske proporsjonane følgjer bysantiske ideal. Figurane er ikkje bundne at dei rasjonelle perspektivreglane som vart utforma under rennessansen. Ofte er det bruka eit omvendt perspektiv: ser du ei stund på biletet får du ei kjensle av at biletet ser på deg - det er du som vert granska, ikkje ikonet.
Symbolbruken er viktig. Ikona vert ikkje signert – dei skal vere Guds, ikkje kunstnarens verk.
Val av motiv
Dei mest brukte ikonmotiva har eigne namn og vert måla med eldre motiv som førebilete. Dei som skal måle ikona kan ikkje berre kopiere motivet, dei må gjennom bøn og meditasjon finne ei sjelsro som er nødvendig for å kunne formidle det ikonet skal forkynne.
Den bysantiske ikonmålinga følgjer rammer frå tradisjonen og kunstnariske konvensjonar. Eit forsøk på å måle eit moderne ikon vil plassere det innanfor ein annan tradisjon, og det vil då ikkje lenger vere eit ikon, men eit bilete med religiøst motiv.
Velsigning av ikonet
Eit ikon kan verte velsigna i ei gudsteneste, gjerne i samband med bøna før nattverden. Ikonet vert plassert på alteret, og etter syndsvedkjenninga seier presten fram ei signingsbøn. Ei bøn vert bruka om det er eit kristusikon, ei anna om ikonet viser ein helgen. I den ortodokse kyrkja er det utforma liturgiar for denne signinga.
Bruk av ikon
I ortodokse kyrkjer heng det ikon rundt om i kyrkja. Fremst i kyrkja er dei sentrale ikona samla i ikonostasen, ein biletvegg som skil «det aller heilagste» alterromet frå det heilage kyrkjerommet. Ikonostasen skal omfatte ikon med sentrale motiv i kristendommen og henge i ein bestemt orden. I vestleg kulturkrets kan ikonmotiv bli brukte som kyrkjekunst.
Ein kan òg ha ikon i heimen, til dømes i eit eige ikonhjørne.
Den røyndomen ikona vitnar om, er i vestleg kultur kanskje ingen røyndom, men ein vakker poetisk fantasi. For dei som dagleg lever med ikona i austleg tradisjon er det onnorleis: Ikona vitnar om ein mystisk realisme som ein må utvikle seg for å sjå.
1804
1804 (romartal MDCCCIV) var eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.
Jyrhämäjärvi
Jyrhämäjärvi (finsk Jyrhämäjärvi, transkripsjon til russisk Юрхямяярви, "Jurhjamjajarvi") er ein innsjø på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Han ligg 249 meter over havet. Elva Karelska Basjkaus renn ut frå innsjøen.
Nødmynt
Nødmynt eller nødpengar er pengar laga for å bøta på mangel på betalingsmiddel. For myntar gjaldt dette tradisjonelt høve der det nominelle verdet var større enn metallverdet (òg kalla skiljemynt eller kredittmynt, dette er i dag det vanlege).
Det kommunistiske manifestet
Kjent som Det kommunistiske manifestet eller berre Manifestet er dette skriftet av Karl Marx og Friedrich Engels frå 1848 eit av dei mest namngjetne politiske skrifta i verda og verdshistoria.
Det er etter måten kort, men velformulert og klart i tanken. Det tek for seg historieteori og kapitalismekritikk, kritikk av annan sosialistisk litteratur og eit program og ein strategi for «kommunistane».
Fleire av dei slåande formuleringane i manifestet er blitt historisk namngjetne i seg sjølve, kanskje fremst av alle er oppmodinga: «Arbeidarar i alle land, samein dykk!».
Det kommunistiske manifestet kom i nynorsk omsetjing ved August Bosse på Det Norske Arbeiderpartis Forlag i 1921. Den nynorske omsetjinga kom i ny utgåve i 2014 på Marxist forlag.
Pelargonium
Pelargonium, tidvis også kalla «geranium», er ei biologisk slekt i storkenebbfamilien (Geraniaceæ). Slekta har rundt 200 artar, og omfattar buskar, sukkulentar og fleirårige blomar. Mange av desse blir dyrka som potte- eller hageplantar.
Dei fleste pelargoniumartana stammar frå floraregionen Cape i det sørlege Afrika. Den første kjende planten som blei frakta til Europa og dyrka var Pelargonium triste, truleg før 1600. Johannes Burman gav slekta namnet Pelargonium i 1738 etter gresk pelargós (πελαργός), 'stork', ettersom ein del av blomen minner om eit storkenebb. Det tidlegare slektsnamnet, Geranium, gjeve av Linné, tyder 'trane'. Denne slekta blei delt inn i noverande Geranium og Pelargonium av Charles L'Héritier i 1789.
Pelargonium blir dyrka som pynte- og nytteplantar. Rosengeranium (P. graveolens) blir brukt i parfymeindustrien for ulike lukter. Blad og blomar kan også brukast til å smaksetta dessertar og te.
1473
1473 (romartal MCDLXXIII)
Patrice Evra
Patrice Latyr Evra er ein fransk-senegalesisk fotballspelar som spelar for den franske fotballklubben Olympique de Marseille. Han spelar stort sett på venstrebacken, men kan også spele venstre midtbane.
Han starta karrieren i den franske toppklubben Paris Saint-Germain, men meldte i 1998 overgang til den italienske Serie C1-klubben Marsala Calcio. Etter berre eit år steig han i gradene og gjekk til Monza i Serie B. Han vart likevel ikkje lenge her heller, og flytta tilbake til Frankrike og Nice i 2000. I 2002 kom han til Monaco, der han spelte fram til han blei kjøpt av Manchester United i 2006. Han har vorte seriemeister i England fem gonger med Manchester United (2007 2008, 2009, 2011 og 2013) og to gonger i Italia med Juventus, i 2015 og 2016.
Tindane
Tindane  er eit fjell i Sauda kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1564 meter over havet og er det niande høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Geir Johnson
Geir Johnson var direktør for Ultima Oslo Contemporary Music Festival fra 1998 til 2009. Han studerte musikkvitskap ved Universitetet i Oslo og filosofi ved Universitetet i Bergen kring 1980. Samtidig var han aktiv i Johnny Banan Band, som redaktør for StudVest og som kordirigent for mellom anna Sosialistisk Kor, Bergen. Han arbeidde som musikkoordinator ved Kunstsenteret på Høvikodden frå 1983 til 1987. I 1987 starta han avantgardemusikkfestivalen Music Factory i Bergen, som i 2004 vart slegen saman med festivalen Autunnale til Borealis. Saman med Stein Olav Henrichsen starta han òg BIT20 Ensemble og Opera Vest, som begge presenterer samtidsmusikk i inn- og utland. Sidan 2007 har han utvikla Transposition (www.transposition.no) - eit samarbeidsprogram i musikkutdanning og -framføring mellom sju norsk og fem vietnamesiske musikkorganisasjonar. Han er og aktiv som komponist, med om lag 60 verk som har vore spelte i inn- og utland.
Provinsen Trapani
Provinsen Trapani (italiensk Provincia di Trapani; siciliansk Pruvincia di Tràpani) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Trapani. Han har eit areal på 2 460 km² og totalt 425 067 innbyggjarar (2001). Det er 24 kommunar i provinsen.
Bortsett frå hovudstaden er dei største og viktigaste byane Segesta, Gibellina, Erice, Castelvetrano, Alcamo, Marsala, Mazara del Vallo, Castellammare del Golfo og Mozia. Den nærliggande øya Pantelleria og Dei egadiske øyane høyrer òg adminstrativt til provinsen Trapani.
Risihorn
Risihorn er eit fjell i Wallis-Alpane Alpane i Sveits.
Provinsen Trapani
Største kommunar
Per 31. mai 2011
1474
1474 (romartal MCDLXXIV)
Vefsnfjorden
Vefsnfjorden, frå gammalt berre Vefsna, er ein fjord på Helgeland.
Vefsnfjorden strekkjer seg frå Tjøtta og om lag 25 km nordaustover langs øya Alsta. Nordaust for Alsta kan ein segle Sundet til fjordarmen Leirfjorden mot Sandnessjøen. Frå Sørnes, som er nordspissen av fastlandet sør for fjorden, går fjorden vel 20 km søraustover til Mosjøen. I fjordbotnen er munningen til elva Vefsna som renn gjennom Vefsn, Grane og Hattfjelldal kommunar. Totalt har fjorden ei lengd på om lag 48 km.
Namnet
Fjorden Vefsnir er nemnd i Egilssoga. Det gamalnorske fjordnamnet var Vefsnir, ei hankjønnsavleiing til eit eldre namn *Vefsn, som er ei avleiing på –sn av verbet vefja eller eit anna ord med same ordstomnen. Det norrøne ordet vefja tyder 'vikle', 'gjere vanskeleg' eller 'drygje', og kan ha samanheng med at fjorden bøyer seg eller at han er vanskeleg å segle eller ro.
Geografi
Fjorden er omgjeven av bratte fjell. Gardane langs fjorden er små. I fjordbotnen ligg Mosjøen, og herifrå har gjekk ferdsla frå gammalt vidare med elvebåt eller landvegen innover landet.
På Vefsnfjorden går det ferje frå Dagsvika til Sørnes, Hundåla, Vikdalen og Mosjøen. På nord- og austsida av fjorden går riksveg 78, på austsida av fjorden går vegen parallelt med jernbanen.
Dei største buktene i fjorden er Vikdalsbukta og Hundålsbukta på sørsida, Drevjabukta på nordaustsida og Kvalnesbukta ved Sundøya på nordvestsida. Fjordstrekninga sørover frå Sundøya og Sørnes vert lokalt kalla Sørfjorden.
Miljø
Fjorden har tidlegare vore sterkt forureina av PAH og anna utslepp, blant anna frå aluminiumverket i Mosjøen. Etter aktivt arbeid vart Vefsnfjorden den første norske fjorden som vart friskmeld av Mattilsynet.
Vefsnfjorden frå Hamnes-Bjørga og Sandnessjøen-Leinesodden og innover til utløpet av elva Vefsna er i Innstilling nr.183 (2006-2007) fra energi- og miljøkomiteen om vern av villaksen og ferdigstilling av nasjonale laksevassdrag og laksefjorder føreslått som nasjonal laksefjord.
I fjorden vert det fiska etter laks med garn og nøter. Dei største elvane som renn ut i fjorden er Hundåla (regulert), Drevja (verna), Fusta (verna) og Vefsna (føreslått verna). Ved utløpet av Drevja ligg Drevjaleira naturreservat, eit freda våtmarksområde. År om anna legg isen seg på fjorden dei inste kilometrane frå Alterneset og sørover, men slik fjordis har vore sjeldan dei siste femti åra.
Kvantesamanfiltring
Kvantesamanfiltring (eng. quantum entanglement) er eit kvantemekanisk fenomen, der to eller fleire kvantemekaniske objekt, som elektron, foton eller molekyl, må skildrast som ein heilskap om dei har vore så nær kvarandre at dei har påverka kvarandre. Ein seier at dei har vorte samanfiltra. Den kvantemekaniske teorien seier så at sjølv om avstanden mellom dei samanfiltra partiklane vert stor, til dømes avstanden frå jorda til månen, så må dei reknast som same system. Og måler ein den eine partikkelen, vil ein samstundes ha avgjort eigenskapane til den andre partikkelen, uavhengig av avstanden mellom dei. I tillegg seier teorien at eigenskapane til begge partiklane ikkje vert avgjort før ein måler den eine av dei. Kvantesamanfiltring er kanskje derfor den delen av kvantemekanikken det kan vere vanskelegast å fatte.
Forklaring
Når me observerer partiklar seier me vanlegvis at kvar partikkel har sin eigen kvantetilstand. Stundom kan to partiklar påverke kvarandre og verte eit samanfiltra system. Når eit par eller ei gruppe partiklar vert samanfiltra, kan dei berre skildrast som ein enkel, stor kvantetilstand, og ikkje som ei mengd små kvantetilstandar sett i saman. Me seier at dei har vorte «samanfiltra».
Samanfiltring mellom partiklar oppstår fordi dei kan påverke kvarandre, nett som store lekamar kan. Om ingenting anna verkar på desse partiklane, så er det visse ting før og etter partiklane verkar på kvarandre som vert verande dei same. Til dømes vert den totale rørslemengda til begge partiklane den same før og etter dei har vekselverka. Ein annan er spinn. To samanfiltra elektron vil alltid spinne kvar sin veg.
Heisenbergs uskarpleiksrelasjon seier oss at me aldri kan vite noko om eigenskapane til partiklane, til dømes eit elektron, før me måler. Ein kan seie noko om sannsynet for kvar eit elektron er, og nokre stader er meir sannsynlege enn andre, men kvar det faktisk er går ikkje an å rekne seg fram til nøyaktig, og før ein måler kvar det er kan det i røynda vere kvar som helst.
Det same gjeld spinnet til elektronet. Ein kan ikkje rekne seg fram til kva retning eit elektron spinn rundt, men det vert først avgjort i det ein måler det. Det vil då anten rotere med klokka, eller mot klokka. Ein kan samanlikne elektronet med eit lykkehjul delt inn i raude og blå felt. Når lykkehjulet stoppar å rotere, stoppar det anten på eit raudt eller eit blått område. To samanfiltra elektron kan samanliknast med to lykkehjul. Når det eine lykkehjulet landar på raudt, vil det andre alltid garantert lande på blått, og omvendt. Dette vil gjelde sjølv om det eine lykkehjulet står på jorda, og det andre på månen: om det eine landar på raudt, vil det andre lande på blått. Kvantemekanikken seier at ein ikkje kan vite noko om spinnet til elektrona før ein måler det. Når ein då måler det eine elektronet, vil ein altså ikkje berre påverke det eine elektronet ein målar på, men òg det andre elektronet (som til dømes då kan vere på månen). Denne påverknaden av det andre elektronet som ein ikkje måler på skjer momentant, same kor stor avstand der er mellom elektrona. Dette er tilsynelatande i strid med relativitetsteorien der ingenting kan flytte seg raskare enn lysfarten.
Historie
I følgje dei kvantefysiske formlane til Niels Bohr fører målinga til at ein tvingar partikkelen til å gje opp alle dei andre stadane elektronet kunne ha vore og berre vel ein enkel stad å vere. Bohr meinte det var sjølve målinga som «tvingar» partikkelen til å «velje» kvar han er. Dette var noko av det som gjorde at Albert Einstein mislikte teorien som gav grunnlag for kvantemekanikken.
Einstein var overtydd om at noko mangla i teorien, noko som kunne skildre eigenskapane til alle partiklar, som plasseringa deira sjølv når ein ikkje observerer dei. Han meinte at det kvantefysikarane hadde kome fram til så langt nok var riktig, men han meinte òg at teorien var ufullstendig. Bohr valde likevel å fortsette å tru at teorien hans var fullstendig, noko som fekk Einstein til å ytre det kjende sitatet sitt: «Gud kastar ikkje terningar». I lag med medarbeidarane sine, Boris Podolsky og Nathan Rosen, nytta Einstein i 1935 samanfiltringa til å syne det han meinte var akilleshælen til kvantemekanikken, i det som vert kalla EPR-paradokset. Einstein sa mellom anna «Eg likar å tru at månen er der, sjølv når eg ikkje kikkar på han.» Erwin Schrödinger snakka òg om samanfiltring i artikkelen der han skildrar Schrödingers katt.
Einstein meinte at kvantepartiklar ikkje på noko måte kunne påverke kvarandre raskare enn lysfarten og kalla samanfiltringa «spooky action at a distance» eller «skummel handling over avstand». Einstein klarte ikkje å godta at naturen kunne vere slik, men at det måtte vere ein feil i matematikken ein stad. Han gjekk med på at samanfiltra partiklar kunne eksisterte, men meinte at det hadde ei enklare forklaring på kvifor dei var knytte saman, og at det ikkje involverte ei form for kommunikasjon mellom dei. Einstein samanlikna samanfiltra partiklar med eit på hanskar. Tenk deg at nokon legg to hanskar av eit hanskepar i kvar sin boks. Du mottar den eine boksen, og den andre vert send ein stad langt borte. Når du opnar boksen og til dømes ser at det er ein venstrehendt hanske, så veit du samstundes, i same augneblink, at hansken i den andre boksen er høgrehendt, uansett kor langt borte han er og utan at nokon har kontrollert den andre boksen. Med hanskane er det slik fordi boksen du mottar alltid har inneheldt den venstrehendte hansken. Det vart ikkje avgjort undervegs kva hanske som låg kor. Einstein meinte at den same ideen òg gjeldt for samanfiltra partiklar, at uansett kva konfiguarsjon dei har, så er det avgjort i den augneblinken dei går kvar sin veg, før ein gjer målingar.
Det var lenge eit ope spørsmål kven som hadde rett, Einstein eller Bohr, og sidan det lenge ikkje var mogeleg å utføre eksperiment som viste kven som hadde rett, vart heile spørsmålet rekna som filosofisk, ikkje vitskap. Einstein døydde i 1955, framleis overtydd om at den kvantemekaniske teorien var ufullstendig.
Fleire år seinare kom John Bell fram til eit teorem som kunne vise om to partiklar verkeleg kommuniserte gjennom «skummel handling», som dei «magiske» lykkehjula, eller ikkje. Bell synte at det var mogeleg å sette opp eit eksperiment som gjorde det mogeleg å gjere desse målingane på to samanfiltra partiklar.
Det vart laga ein maskin som kunne samanlikne tusenvis av partikkelpar og samanlikne dei i forskjellige retningar. I Aspect-eksperimentet vart ein slik maskin nytta der to partiklar vart målt på ein slik måte at det var nøydd til å vere ein «skummel handling» mellom dei, der informasjonen tilsynelatande reiste raskare enn lyset. Eksperimentet er gjenteke mange gonger seinare og stadfesta at den kvantemekaniske teorien som Bohr utvikla var riktig og at Einstein hadde feil på dette området.
Bruk
Det vert i dag forska på kva kvantesamanfiltring kan nyttast til. Det kan mellom anna nyttast til å sende krypterte meldingar, som ikkje ein gong i teorien kan fangast opp av uvedkommande. Mellom anna nytta ein bank i Wien seg av samanfiltring til å sende kryptert data alt i 2006. Eit anna område er å lage datamaskiner som er raskare enn det ein før trudde var mogeleg. Det er derimot vanskeleg å hanskast med samanfiltra partiklar, sidan dei er særs skjøre og lett kan øydeleggjast. Det vert derfor i dag forska på korleis ein kan gjere systema sterkare slik at samanfiltringa vert sterkare og varer lengre.
Sjølv om ein kan gjere ting med ein partikkel for å endre den andre partikkelen, kan ein ikkje nytte dette i seg sjølv til å sende informasjon frå den eine til den andre, fordi det er berre mogeleg å kontrollere kor sannsynleg det er at endringa vil skje. Utfallet av målinga på ein enkel partikkel er heilt tilfeldig, og det er først når ein har fått dette tilfeldige svaret at den andre partikkelen vert endra.
Skaulen
Skaulen  er eit fjell i Sauda og Suldal kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1540 meter over havet og er det 10. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Vuosnajoki
Vuosnajoki (russisk Вуоснайоки) er ei elv sør på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 66 km lang og har ei middelvassføring på 8 m³/s.
Karelska Basjkaus renn ut frå Jyrhämäjärvi og munnar ut i innsjøen Nivajärvi.
Wadi Fukin
Wadi Fukin (arabisk وادي فوقين ) er ein palestinsk landsby på Vestbreidda, åtte kilometer sørvest for Betlehem i Betlehem guvernement. Landsbyen ligg mellom Den grøne linja og Israel si sperring på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde Wadi Fukin eit folketal på over 1 168 i 2007.
Historie
Ein har gjort funn frå antikken i området, som ruinaen av eit kapell, cisterner, gravholer i berget, kolumbarium og bysantinsk keramikk.
Osmansk tid
I 1596 stod Wadi Fukin oppført i osmanske skattelsiter som Fuqin, og ein del av Quds nahiya i Quds liwa. Folkesetnaden var på 20 hushaldningar, berre muslimar, som betalte skatt for kveite, bygg, oliven, druesirup/melasse, geiter og/eller bikubar.
Den franske oppdagaren Victor Guérin vitja landsby i 1863, som han skildra som «delvis i ruinar», med berre få innbyggjarar. Han fann fleire eldgamle gravholder hogde ut i berget.
I 1883 skildra Palestine Exploration Fund landsbyen i Survey of Western Palestine som Wad Fukin og «ein liten steinlandsby i ei åsside, med ei god kjelde i dalen nedanfor i sørvest. Det ligg hagar med appelsinar og sitronar nær kjelda. Vest for landsbyen er det hogde ut gravholer. I aust ligg ei anna kjelde, Ain el Keniseh.»
Det britiske mandatet period
I folketeljinga i 1922, utført av Dei britiske mandatstyresmaktene hadde Wadi Fukin eit folketal på 149, alle muslimar. I folketeljinga i 1931 var folketalet i Wadi Fukin 205, framleis alle muslimar, i 45 busette hus.
I 1945 hadde Wady Fukin 280 innbyggjarar, alle arabarar, som eigde 8 631 dekar land i følgje ei offisiell landmåling. Av dette var 226 dekar var plantasjar og irrigert land, 863 for korn, medan 6 dekar vart utbygd (urbant) land.
Fear Factory
Fear Factory er ei USA-amerikansk heavy metal-gruppe som blei skipa i 1989 i Los Angeles i Kalifornia.
Gruppa heitte opphavleg Ulceration, men endra året etter namn til Fear Factory. Første albumet deira kom i 1992 og hadde ein death metal-stil. Det var nyskapande gjennom ei blanding av growl og rein song. Gruppa endra etterkvart stilen sin til industrial metal.
Böhmerwald
Böhmerwald er ei låg fjellkjede i Sentral-Europa. Ho strekkjer seg frå Sør-Böhmen i Tsjekkia til Austerrike og Bayern i Tyskland. Ho dannar ein naturleg grense mellom Tsjekkia på eine sida og Tyskland og Austerrike på den andre. Av historiske årsaker har den bøhmiske og den tyske sida forskjellige namn. På tsjekkisk vert den bøhmiske sida kalla Šumava og den bayerske sida Zadní Bavorský les, medan den bøhmiske sida på tysk vert kalla Böhmerwald (som tyder «Den bøhmiske skogen»), og Bayerischer Wald (som tyder «Den bayerske skogen») på den bayerske sida. I Tsjekkia vert Šumava òg brukt som namn på heile det omliggande område i Böhmen.
Denne artikkelen omhandlar stort sett den bømiske sida av Šumava; for informasjon om den bayerske sida sjå Bayerischer Wald.
Geografi og klima
Böhmerwald er eit skogkledd fjellområde med ei middelhøgd på 800 til 1 400 meter. Den høgaste toppen er Großer Arber (1 456 m) på den bayerske sida. Den høgaste toppen på den bøhimske sida er Plechý (Plöckenstein) (1 378 m). Fjellkjeda er ei av dei eldste i Europa, og fjella er erodert til runde former med få steinete parti. Typisk Böhmerwald er eit platå rundt 1 000 til 1 200 meter med relativt hardt klima og mange torvmyrer. Jezerní slať («myrsjøen») har den lågaste normal- og minimumstemperaturen i Böhmen med ein årleg middeltemperatur på 2 °C og ein maksimal minimumstemperatur på -41,6 °C i 1987.
Natur
Som grenseområde har Böhmerwald ei komplisert historie. På 1900-talet var ho ein del av Jernteppet, og store område vart tømd for busetnadar. Sjølv før denne perioden var det berre spreidde busetnadar og vegar, og i mange hundreår dominerte skogane. Jernteppet førte til at området vart verande urørt og økosystemet i skogane vart stort sett ikkje påverka av menneskeleg aktivitet. På den andre sida så vert fleire habitat som er avhengig av jordbruksaktivetet sakte omgjort til skog.
I Tsjekkia er dei mest verdifulle områda verna ved hjelp av nasjonalparkar og UNESCO-prosjektet Biosfærereservat. Delar av det tyske området er verna som ein del av Bayerischer Wald nasjonalpark. Böhmerwald er ein populær feriestad og har mange flotte turområde. Her er meir enn 500 km med tur- og sykkelstiar. Den auka turismen er derimot i ferd med å øydeleggje dei fredlege områda i Šumava-området. Šumava nasjonalpark har òg fleire problem knytte til barkebiller, og det er hissige debattar om korleis ein skal løyse desse problema.
Historie
Opphavet til namnet Böhmerwald går tilbake til 400-talet fvt. Boiar-folket spreidde seg ut over Europa mellom 400 fvt. og år 8. Boiar er det romarske namnet på tre keltiske stammer som heldt til i Gallia (det moderne Frankrike), Cisalpine Gallia (Nord-Italia) og Böhmen, Moravia og vestlege delar av Slovakia. Böhmen har mellom anna fått namnet sitt frå boiarane.
Romarane kalla området Boiohaemum, som er latinsk «Boiarane sin heim». I det 1. hundreåret var skogen folkesett av gallo-romarar i tillegg til germanske stammer i dei nordlege områda. Forfedrane til det tsjekkiske folket kom til området rundt 500-talet, medan området frå 1200-talet til 1945-1946 var busett av bøhmiske tyskarar. mange av dei tømmermenn. Fjella vart berre kalla Skogen i mellomalderen. Det noverande tsjekkiske namnet Šumava kjem frå seint på 1400-talet frå Antonio Bonfini sitt verk Rerum unganicarum decades. Opphavet til namnet er derimot uklårt.
Foreldreansvar
Foreldreansvaret inneheld rettar og plikter og er etter lova knytt til utøving av omsorg til beste for barnet.
Den eller dei som har foreldreansvaret, er også verje for barnet.
Lov om Umyndiggjørelse
Lov om umyndiggjering er Lov om Umyndiggjørelse av 28. november 1898. Lova gjer det mogleg å få myndige personar, personar over 18 år, umyndiggjort viss dei ikkje lenger er i stand til å vareta sine eigne interesser.
Dei sentrale vilkåra for umyndigjering framgår av lova § 1:
§ 1. De som har fylt 18 år, kan settes under vergemål (umyndiggjøres):
1) naar de paa Grund af Aandssvaghed eller Sindssygdom eller, fordi de er forfaldne til Drukkenskab eller ødelæggende Brug af Morfin eller andre Beruselses- eller Bedøvelsesmidler, mangler Evnen til at drage Omsorg for sig eller sit Gods, eller
2) naar de paa Grund af Blindhed, manglende Taleevne eller anden legemlig Mangel eller Skrøbelighed mangler Evnen til at drage Omsorg for sig eller sit Gods, og de derhos selv samtykker i Værgemaalet, eller dette maa ansees nødvendigt for at beskytte dem mod paaviselig Fare for egennyttige Efterstræbelser fra andres Side, eller 3) naar de ved Drik, Spil eller Udsvævelser eller iøvrigt ved aabenbart uvittig Adfærd forøder eller spilder sit Gods, saa at Trang opstaar for dem eller deres Familie eller maa forudsees at ville indtræde, om de ei sættes under Værgemaal, eller 4) - - -
Det er no heilt uvanleg at nokon blir umyndiggjort. I staden blir det som regel oppnemnt ein hjelpeverje med heimel i Verjemålslova.
Viss nokon blir umyndiggjort, så blir det oppnemnast verje. Umyndige har ikkje rettsleg handleevne. Den rettslege handleevna ligg hos av verjen. Verje varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar.
1475
1475 (romartal MCDLXXV)
Lov om Umyndiggjørelse
Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.
Verjemålslova har ei omfattande regulering av dei umyndige sine rettsforhold.
Bakgrunnsstoff
Lov om Umyndiggjørelse
Leirfjorden på Helgeland
Sør for fjorden ligg øya Alsta. Gjennom Sundet aust for Alsta heng fjorden saman med Vefsnfjorden. I fjordbotnen er det ei lang leirfjære. 5 km ut fjorden, på nordsida, ligg kommunesenteret og kyrkjestaden Leland.
Cyclorama av Styx
Cyclorama er det fjortande studioalbumet til Styx, gjeve ut i 2003. Dette var det første studioalbumet deira med Lawrence Gowan, etter at eit av dei opphavlege medlemmane i bandet, Dennis DeYoung, slutta i 1999. Det var òg det siste av to album med Glen Burtnik (det første var Edge of the Century i 1990), og det einaste albumet gjeven ut av denne besetninga. Det var slik sett òg det einaste Styx-albumet med fire ulike låtskrivarar og songarar, i motsetnad til dei vanlege tre. Albumet nådde høgare på listene enn det førre albumet deira, Brave New World (1999), og enda opp på 127. plassen på Billboard-lista i USA.
Leirfjorden på Helgeland
Fylkesveg 17, kystriksvegen, kryssar fjorden på Helgelandsbrua.
Cyclorama av Styx
Den første singelen frå albumet, «Waiting for Our Time», gjekk ikkje inn på singellista.
Salslister
Album - Billboard (USA)
Singlar - Billboard (USA)
Christian Erlandsen
Christian Erlandsen var ein norsk psykiater og politikar frå Oslo som representerte Hedmark fylke og partiet Høgre på Stortinget frå 1977 til 1985.
Far til Erlandsen var ingeniør. Sjølv studerte han medisin frå 1944, og vart utdanna cand.med. i København i 1952. Frå 1955 til 1958 var han lege ved Sanderud sykehus på Ottestad i Hedmark. I tida 1958-62 dreiv han allmennpraksis i Stange herad. Han engasjerte seg i politikken og var medlem i Stange kommunestyre 1964-77 og 1987-95.
Etter å ha utdanna seg til spesialist i psykiatri i 1963, vart Erlandsen same året på ny tilsett ved Sanderud sykehus. Frå 1969 til 1977 var han overlege på sjukehuset, eit tiår seinare var han sjeflege i to periodar på til saman fem år. I mellomtida var han stortingsrepresentant 1977-85 frå Hedmark, heile tida som medlem av Sosialkomiteen, sekretær i komiteen i den siste fireårsperioden. Valperioden 1989-93 møtte han elles nokre veker på Tinget som varamann.
Erlandsen var 1985-87 avdelingsdirektør i Helsedirektoratet og 1989-91 fylkespsykiater i Hedmark og Oppland.
Ronja Espejord
Ronja Espejord (d. ) var ein norsk ryttar frå Sandnes som døydde under trening, 18 år gammal.
Espejord vann gull i lag-NM for ponniar i 2004 og 2005. Ho var òg på landslaget som ryttar (ponniryttar).
Ho hadde vore tre veker på treningsleir i Skanderborg i Danmark då hesten ho reid på fekk bommane mellom frambeina, ramla framover, tok salto og landa på Ronja. Ho døydde på staden.
Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand
Te Ara – The Encyclopedia of New Zealand er eit nettbasert oppslagsverk som vert drifta av det newzealandske kulturdepartementet Ministry for Culture and Heritage. Prosjektet vart oppretta i 2002 og nettportalen opna i 2005. Te Ara er eit langtidsprosjekt, men mykje stoff er alt på plass.
Historie
Oppslagsverket er redigert av historikaren Jock Phillips, og har ein stab med forfattarar, redaktørar, bilet- og kjeldegranskarar og designarar. Det er organisert i tema, og dei første av desse, Māori New Zealenders og New Zealand Peoples (Folk på New Zealand), hadde fokus på å fortelja soga om newzealendarane, om tilflyttinga av menneske til New Zealand, og historiene om busetjinga deira, – både om māorifolket som var dei første innvandrarane på New Zealand, og om andre seinare immigrantgrupper.
I 2006 vart ei andre temagruppe med tittelen Earth, Sea and Sky (Jord, hav og himmel) lansert. Denne dekkjer fiskeslag i havet, sjøfuglar og anna marint liv, samhandling mellom menneske og havet, landet sine naturressursar og landformande krefter, som geologi, vulkanologi, vêr og klima. Hovudfokus på innhaldet ligg på typisk newzealandske emne, og vitskaplege og tekniske data vert framlagde i ein menneskeleg samanheng.
Det tredje temaet i Te Ara, The Bush, vart presentert seint i 2007. Det handlar om dei opphavlege landskapa på New Zealand, skogar, plantar og dyr, og måtane folk har nytta seg av dei eller freista å forstå dei. The Bush omfattar meir enn 100 oppføringar, og dekkjer emne som til dømes tidleg kartlegging, fotturar, skogar av nåle- og lauvtre, vette i hav, innsjøar og elvar (taniwha), māorisk utforsking, trua artar, hogst av naturlege skogar, moa, kiwi og mykje anna.
I 2008 kom temaet The Settled Landscape (Det bygde landet) med eit vidt fokus på landbruk og livet på bygdene.
Vidare fram til om kring 2013 er det planlagt å få inn desse emna:
Geografisk informasjon vert lagt til kontinuerleg, og dekkjer så langt (mars 2010)  Auckland, Bay of Plenty, Canterbury, Manawatū og Horowhenua, Northland, South Canterbury, Vulkanplatået, Wairarapa og Wellington.
Innlegg av emne som mest tek føre seg māoriar, vert  lagde fram på både māori og engelsk.
Den tidlegare offisielle newzealandske encyklopedien var An Encyclopaedia of New Zealand, som først vart utgjeven i 1966 og redigert av A.H. McLintock. Ein digitalisert og litt omarbeida versjon av dette verket dannar no ein del av vevsidene til Te Ara. Til skilnad frå den tidlegare kommersielle The Cyclopedia of New Zealand, inneheld korkje Te Ara eller An Encyclopaedia of New Zealand kommersielt stoff.
Teko Modise
Teko Tsholofelo Modise er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Orlando Pirates i den sørafrikanske fotballigaen, og for landslaget til Sør-Afrika.
1476
1476 (romartal MCDLXXVI)
1805
1805 (romartal MDCCCV) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
Gail
Gail er ei elv i sørlege delar av Austerrike. Ho renn frå vest mot aust gjennom Tirol og Kärnten, nord for grensene til Italia og Slovenia, og er ei av sideelevene til Drava. Elva har ei lengd på 122 km, og renn ut i Drava nær Villach.
Elva har ei middelvassføring på 45,08 m³/s, men når snøsmeltinga på våren er størst eller i samaband med store nedbørsmengder kan vassføringa auke til over 400 m³/s. Rekordvassføringa er frå november 1966 med 850 m³/s.