cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mau-mau-opprøret
Den væpna kampen til Mau-mau-rørsla byrja etter at fleire fredelege henvendelsar om rasistisk forfordeling av jord hadde vorte oversedde. I oktober 1952 erklærte britane unntakstilstand og sende troppar til landet. Den moderate nasjonalisten Jomo Kenyatta vart arrestert, skulda for å ha stått bak oppreisten, og dømd til sju års fengsel. Dei politiske organisajonane i landet vart forbodne og unntakstilstanden vart ikkje oppheva før i 1962. For Kenya var oppstanden likevel starten på ei utvikling som enda med sjølvstendet 12. desember 1963. Jomo Kenyatta vart første fritt valde leiaren i landet.
Trnava
Historie
Det har vore busetnader i byområdet sidan steinalderen. I mellomalderen oppstod ein viktig kjøpstad her der vegane frå Böhmen til Ungarn og frå Middelhavet til Polen kryssa kvarandre.
Mau-mau-opprøret
Britane bruka mellom anna tvangsdeportasjonar som verkemiddel for å slå ned opprøret. I tillegg vart mange kikyuyar sperra inne i leirar der fangar ofte vart mishandla og somtid avretta. Titusenvis — kanskje så mykje som hundre tusen — fangar døydde av utmatting, sjukdom, svolt og brutalitet, ifølgje historikaren Caroline Elkins i boka Britain's Gulag – The Brutal End of Empire in Kenya (Pimlico 2005). Omfanget av dette har i stor grad vore halde skjult, mellom anna fordi dei britiske styresmaktene i landet øydela dei fleste arkiva sine.
Trnava
Historie
Den første nedskrivne kjelda som nemner Trnava er frå 1211. I 1238 var Trnava den første byen i dagens Slovakia som fekk byrettar av kongen. Det tidlegare jordbrukssenteret vart gradvis eit senter for produksjon, handel og handverk. På tidleg 1200-talet inviterte kongen av Ungarn mange tyskarar til Trnava, og denne busetnaden voks etter tatarinvasjonen i 1242. På byrjinga av 1300-talet låg Trnava innanfor svært lange bymurar.
Mau-mau-opprøret
Opprørsleiaren Dedan Kimathi vart teken til fange i 1956 og hengd i 1957. Sjølv om mau-mau-rørsla da var militært overvunnen, vart leirane verande i drift til 1959. Dei vart stengde da noko av sanninga om tilhøva var i ferd med å bli kjend i Storbritannia, og somme av Labour-representantane i Parlamentet tok opp saka.
Det nøyaktige talet på offer er ikkje kjent. På britisk side døydde 63 soldatar og 33 nybyggjarar, i tillegg til om lag 500 afrikanske soldatar i britisk teneste. Over 1 000 motstandsfolk vart avretta av britane. Kor mange som døydde under tvangsdeportasjonane og i leirane kan det berre gjevast anslag over. Anslaga varierer frå ca 50 000 (tysk wikipedia) til kanskje hundre tusen eller meir (Elkins).
Trnava
Historie
Fleire viktige forhandlingar fann stad i Trnava. Karl I, konge av Ungarn, signerte her ein valutaavtale med den tsjekkiske kongen Johan av Luxemburg i 1327 og kong Ludvig I (som ofte var i byen og døydde her i 1380) signerte ein venskapsavtale med keisar Karl IV der i 1360.
Under felttog til dei tsjekkiske husittane på 1400-talet vart det færre tyskarar i Trnava til fordel for slovakarar. Husittane gjorde opprør mot tyskarane og Trnava vart base for felttoga deira i det sørvestleg Slovakia frå 1432 til 1435. Byen og resten av området i dagens Slovakia, vart viktigare etter at det meste av dagens Ungarn vart erobra av Det osmanske riket i 1541-. Trnava vart då sete for erkebispedømet Esztergom (før 1541 og etter 1820 var sete i byen Esztergom, som vart erobra av tyrkarane i 1543). Katedralane til erkebiskopen var Døyparen Johannes-katedralen og St. Nikolas-katedralen. Mange etniske ungarar flykta frå tyrkarane til byen etter 1541.
På 1500-talet, og særleg på 1600-talet, var Tranava eit viktig senter for motreformasjonen i Kongedømet Ungarn. Erkebiskopen Nicolas Oláh inviterte jesuittar til Trnava i 1561 for å opprette eit kommunalt skulesystem. I 1577 grunnla presten Nicolas Telegdi eit boktrykkeri i byen. Den første katolske bibelen vart omsett til ungarsk og vart gjeven ut av jesuitten György Káldi, som var fødd her, i 1573. På 1600-talet oppstod det fleire anti-habsburgske opprør i landet. Opprøra til Stephen Bocskay, Gabriel Bethlen, George I Rákóczi og Imre Thököly gjekk utover Trnava. Den 26. desember 1704 leid armeen til Francis II Rákóczi eit avgjerande nederlag for keisararmeen til Sigbert Heister ved grensa til Trnava.
Det jesuittiske Trnava universitet (1635-1777), det einaste universitetet i Kongedømet Ungarn på denne tida, vart grunnlagd av erkebiskop Péter Pázmány. Det vart grunnlagd for å støtte opp om motreformasjonen, men vart raskt eit senter for slovakisk utdanning og litteratur, sidan mesteparten av innbyggjarane i byen var slovakar. Frå seint på 1700-talet vart Tranava eit senter for den litterære og kunstnariske slovakiske nasjonalrenessansen. Den første rettskrivingsreglane for slovakisk språk var basert på den slovakiske dialekten i regionen rundt Trnava. Under revolusjonane i 1848 kjempa armeen til Richard Guyon mot den austerrikske armeen her 14. desember 1848.
Byen vart mindre viktig utover 1800-talet, då universitetet vart flytta til Buda (i dag: Eötvös Loránd Universitet) og setet for erkebsipedøemt vart flytta tilbake til Esztergom. I 1844 kom den første jernbanelinja til Trnava, frå Bratislava. Dei første jernbanevognene på linja vart dregne med hestar, før dei første damplokomotiva kom i 1872. Med jernbanen starta moderniseringa av byen. Det vart reist ein stor sukkerfabrikk, eit malthus og Coburgh-fabrikken, som seinare vart til Trnavské automobilové závody eller Tranava bilfabrikk. På 1800-talet og tidleg på 1900-talet voks byen utanfor bymurane, og delar av muren vart riven ned på 1800-talet. Det meste er i dag likevel godt bevart.
Fram til den andre verdskrigen hadde Trnava ein forholdsvis stor jødisk minoritet, men dei hadde mindre fridom enn resten av borgarane frå så tidleg som i 1495, og frå 1539 til 1800, og i 1870 vart tolv jødar brende på bålet offentleg under ein pogrom.
Etter Slovakia vart sjølvstendig i 1993, vart Trnava hovudstad i det nyoppretta Trnava kraj i 1996. Den franske bilfabrikanten PSA bygde ein stor bilfabrikk i Trnava i 2003.
Fjøra Fotballklubb
Fjøra FK deltek på nivå 4 i seriesystemet.
Satyajit Ray
Satyajit Ray var ein indisk bengalsk filmregissør, illustratør og forfattar. Han er rekna som ein av dei største filmskaparane frå 1900-talet, og var viktig i å gjera indisk film kjend for eit internasjonalt publikum. Ray regisserte 37 filmar, både spelefilmar, dokumentarfilmar og kortfilmar.
Bakgrunn
Satyajit Ray var fødd i Calcutta, der han voks opp i ein familie med interesse for kunst og samfunn. Farfaren, Upendrakishore Ray, var ein leiar i Brahmo Samaj, ei rørsle for religiøs og sosial reform. Faren, Sukumar Ray, var ein kritikar og illustratør og forfattar av tøysevers og barnelitteratur. Han døydde to år etter at sonen blei fødd. Satyajit voks opp som einebarn forsørgd i nokså tronge kår av mora, Suprabha Ray.
Ray gjekk på ein statsdriven, bengalitalande grunnskule, men tok den vidaregåande utdanninga si på engelsk ved prestisjetunge Presidency College, og blei slik tospråkleg. Mora overtalte han til å studera ved Visva-Bharati-universitetet universitet grunnlagd av Rabindranath Tagore i Santiniketan. I tillegg til den urbane og vestlege bakgrunnen fekk han dermed ei djupare forståing for indisk og landleg kultur, og fekk augo opp for indisk kunst.
Etter avslutta utdanning fekk Ray arbeid som reklamekunstnar og illustratør i Calcutta i 1943. Han utforma utsida på mange bøker, mellom anna Pather Panchali (1944) av Bibhuti Bhushan Banarjee, som skulle bli til hans første film. Ray var også svært filminteressert, gjekk mykje på kino, skreiv filmmanus og var med på å grunnleggja Calcutta Film Society i 1947.
I 1949 gifta han seg med kusina og kjærasten Bijoya Ray, som han fekk sonen Sandip med. Dette året møtte han også Jean Renoir, som var i Bengal for å filma. I 1950 blei han send til London for jobben sin, og nytta høvet i løpet av dei tre månadane han var der til å sjå 99 filmar. Oppmuntring frå Renoir og den neorealistiske filmen Ladri di biciclette ('Sykkeltjuvar', 1948) av Vittorio De Sica gav han støytet til å prøva å filma Pather Panchali.
Regissør
Verken Ray eller medhjelparane han samla hadde erfaring med å laga film, og han fekk inga støtte frå bengalske filmprodusentar. I staden brukte han sine eigne pengar, medan filmteamet arbeidde gratis. Filminga byrja seint i 1952 og tok to og eit halvt år, med stadige avbrot for å skaffa meir pengar. Ray tok likevel ikkje imot føringar frå moglege støttespelarar om det ville øydeleggja visjonen hans. Til slutt fekk han eit lån frå dei bengalske styresmaktene slik at Pathan Panchali kunne sleppast i 1955. Filmen blei ein publikums- og for det meste også ein kritikarsuksess, med ei rekkje framsyningar i India og utlandet. Han fekk 16 filmprisar, mange av dei ved internasjonale filmfestivalar.
Dette gav Ray høve til å filma dei to andre bøkene i trilogien, Aparajito (1956) og Apur Sansar (1959). Filmane fortel om Apu, sonen av ein fattig hinduprest i spenninga mellom tradisjon og modernitet. Han laga også to andre filmar som kom ut i 1958: Ein komedie, Parash Pathar ('Dei vises stein') og Jalsaghar ('Musikkrommet'), om det rotnande føydale landeigarsystemet zamindari. I løpet av karrieren sin prøvde Ray å aldri gjenta seg sjølv, og han laga derfor filmar frå ei rekkje sjangrar, frå tragediar til musikalar. Ray fekk også i oppdrag av statsminister Nehru å laga ein dokumentar om Tagore, eit vanskeleg arbeid fordi det fanst så lite filma materiale av diktaren.
I 1964 laga Ray Charulata, basert på ei novelle av Tagore, om ei einsam, intelligent kone som kjenner seg tiltrekt av svogeren. Filmen er ein av dei mest kritikarroste til Satyajit Ray, og den han sjølv var mest nøgd med. Charulata var eit historisk drama, som fleire andre av hans filmar, til dømes Shatranj ke Khilari (1977), om to lidenskapelege sjakkspelarar i Lucknow medan britane tek over fyrstedømet, og Ghare Baire (1984), om den første bengalske opprørsrørsla mot britisk styre i 1907–08.
Ray laga også ei rekkje filmar frå si eiga tid og miljø i Calcutta. Han laga ein laust samanhengande trilogi om eit Bengal råka av naxalittopprøret med Pratidwandi (1970), Seemabaddha (1971) og Jana Aranya (1975). Dei siste tre filmane hans, som tok opp korrupsjon, blei for det meste filma innandørs på grunn av Ray si reduserte helse etter eit hjarteåtak. Den første, Ganashatru (1989), er basert på En Folkefiende av Henrik Ibsen. Shakha Proshakha (1990) skildrar vonbrotet ein gammal far har over å sjå kor korrupte tre av sønene hans er blitt. Agantuk (1991), om ein mistenkeleg gjest, var Ray sin siste film, og er rekna som eit meisterverk.
I 1992 blei Ray stadig svakare, og blei lagd inn på sjukehus. Han blei tildelt ein æres-Oscar få veker før han døydde.
Fylkesveg 38
Fylkesveg 38 (Fv38) går mellom Kragerø kommune og Åmot i Vinje kommune. Vegen er 144,4 km lang sett bort frå felles trasé med Rv41.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Transportlaget
Transportlaget er lag fire i OSI-modellen og tek imot data frå sesjonslaget som blir delt opp i mindre bitar om nødvendig og sendt ned til nettverkslaget. Transportlaget kan avhengig av bruksområde implementere ein pålitleg ende-til-ende-kanal som beheld same rekkefølgja på meldingar eller data som da dei vart sende. Vanlegvis blir det oppretta eit uavhengig nettverkssamband for kvart samband sesjonslaget krev.
Ekornes
Ekornes ASA (ose: EKO) er ein norsk møbelprodusent med hovudavdeling i Sykkylven. Ekornes er mest kjend for varemerka Stressless og Svane, og sel møblar i over 40 land, blant anna gjennom eigne salselskap.
Historie
Ekornes vart starta i 1934 av Jens E. Ekornes som J. E. Ekornes Fjærfabrikk, fyrst med produksjon av fjører til møblar og madresser, men snart utvikla ein produksjon av madrasser, og dei fekk produktnamnet Svane.
I 1946 reiste Jens E. Ekornes til USA arbeidde ved ein madrassfabrikk for å lære meir om faget; han hadde òg tidlegare vore i USA. Tilbake i Sykkylven same året hadde han med seg òg nye maskiner frå USA. Året etter vart produksjonen av møbleldelar sett i gang. der han
På 1950-talet var madrassproduksjonen utvida, og Ekornes sette i gang produksjon av skumplast.
I siste halvdelen av 1960-talet tok produksjonen av salongmøblar til. Då satsa ein òg sterkt på marknadsføring, bl.a. med brosjyrer direkte sende til husstandane.
I 1970 kutta Ekornes ned talet på forhandlarar frå 1200 til 200, og vart ein kort periode boykotta av møbelforhandlarforeininga for det. I 1971 kom Stressless i produksjon, og dermed gjekk Ekornes inn i ein særs ekspansiv periode. I 1977 var Ekornes blitt den største møbelprodusenten i Skandinavia, og Jens Petter Ekornes var ein administrerande direktør med høg medieprofil.
På 1980-talet gjorde Ekornes-konsernet fleire oppkjøp av andre fabrikkar. Minst vellukka var kjøpet av den svenske produsenten Ulferts AB, og konsernet fekk økonomiske problem. I 1987 gjekk Jens Petter Ekornes av som administrerande direktør, men kom tilbake i 1990 etter ein strid om strategiar og kontroll i selskapet. Ekornes hadde på denne tida økonomiske vanskar, men etter ulike omstruktureringar oppnådde Ekornes i 1994 overskot for fyrste gong sidan 1984. Seinare har produksjonen og overskotet auka, gjennom ulike effektiviseringsprosjekt og ny teknologi.
Produksjonseiningar
Ekornes har i dag sju produksjonsselskap:
Fylkesveg 6822
Fylkesveg 6822 går mellom Logtun og Presthus i Frosta kommune. Vegen er 4,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 63 i Nord-Trøndelag.
1067
1067 (romartal MLXVII)
Knut Walde
Knut Walde er ein norsk fotballspelar som spelar for SK Brann.
Han slo gjennom sesongen 2002 i Brann, der han hadde kome frå SK Trane. Same år fekk han to kampar for U21-landslaget. Etter at Mons Ivar Mjelde tok over treneransvaret fekk derimot Walde liten tillit, og i 2004 vart han lånt ut til Haugesund. Året etter vart han lånt ut til Løv-Ham, og hausten same år vart overgangen gjort permanent. Knut Walde er storebror til Arve Walde som spelar for Løv Ham, og var i sesongane 2006 og 2007 kaptein for Løv-Ham.
Halvvegs ut i 2007-sesongen vart det klart at Walde igjen ville returnere til SK Brann.
James Craig Watson
James Craig Watson var ein kanadisk-amerikansk astronom fødd i landsbyen Fingal i Ontario. Familien hans flytta til Ann Arbor i Michigan i 1850.
Då han var 15 år gamal vart han teke opp ved Universitetet i Michigan, der han studerte klassiske språk. Seinare fekk han lektyrar i astronomi av professor Franz Brünnow.
Han var den andre direktøren på Detroit-observatoriet (frå 1863 til 1879), og tok over etter Franz Brünnow. Han skreiv tekstboka Theoretical Astronomy i 1868.
Han oppdaga 22 asteroidar. Oppdagingane hans starta med 79 Eurynome i 1863. Ein av hans asteroideoppdagingar, 139 Juewa, vart gjort frå Beijing der Watson var for å observera venuspassasjen i 1874. Namnet Juewa vart vald av kinesiske embetsmenn Pīnyīn (瑞華, i moderne pīnyīn, ruìhuá).
Han var sterk i trua på at planeten Vulkan eksisterte, ein hypotetisk planet med ein bane nærare Sola enn den til Merkur som ein no veit at ikkje eksisterer (det finst likevel framleis ein liten sjanse for at vulkanoide-asteroidande ekisterer). Han meinte han hadde sett to slike planetar under ei solformørking i juli 1878 frå Wyoming.
Asteroiden 729 Watsonia vart namnsett til minne om han.
Vilnius fylke
Vilnius fylke ligg søraust i Litauen. Det grensar til Utena og Panevezys fylke i nord, Kaunas fylke i vest, Alytus fylke i sørvest og til Kviterussland i aust og sør.
Det inneheld desse kommunane:
Tjeldøya
Tjeldøya (nordsamisk Dielddasuolu) er ei øy i Tjeldsund kommune i Nordland og ligg mellom Hinnøya og fastlandet. Øya har eit areal på 187 km². Det høgaste punktet på Tjeldøya er Trollfjellet på 1010 moh.
Senezjsjøen
Senezjsjøen (russisk Сенеж), òg kalla Senezjskoje (Сенежское), er ein innsjø i Moskva oblast i Russland, om lag 60 km nordvest for Moskva. Han har eit areal på 7 km². Byen Solnetsjnogorsk ligg på vestsida av innsjøen. Elva Sestra har utspringet sitt her.
Tjeldøya
Tjeldøya er knytt til fastlandet med den 240 meter lange Ramsundbrua.
Rådhuset i Tjeldsund ligg på Hol på Tjeldøya.
1096
1096 (romartal MXCVI)
Pyrocumulus
Pyrocumulus er ei tett cumulusforma sky som oppstår i samband med store brannar eller vulkansk aktivitet. Skyene oppstår grunna intens oppvarming av lufta nær overflata som fører til konveksjon, vanlegvis i samband med mykje fuktig luft. Fenomen som vulkanutbrot, skogbrannar og til somme tider industriell aktivitet kan skape desse skyene. Fukt frå den omliggande lufta, og fukt som har fordampa frå brent vegetasjon eller vulkanske gassar, kan lett kondensere på oskepartiklar. Skyene er ofte grå eller brune, pga av røyk og oske frå brannen.
Pyrocumulus varierer kraftig i storleik, frå cumulus humilis til cumulonimbus. Av og til kan skyene produsere regnbyer som dempar eller til og med sløkkjer brannen. Men pyrocumulusskyer inneheld kraftig turbulens som kan føre til kraftige vindkast ved bakken, og dermed òg forverre ein skogbrann. Store pyrocumulusskyer, særleg dei som er danna i samband med vulkanutbrot, kan produsere torevêr. Ein er ikkje sikker på kva som årsaker lyn i desse skyene, men det har truleg samband med den kraftige turbulensen og oskepartiklane i skya. Store pyrocumulusskyer kan strekke seg langt over frysepunktet, og dei elektrostatiske eigenskapane til is kan også spele ei rolle. Ei pyrocumulussky som kan produsere torevêr har sannsynlegvis utvikla seg til ei cumulonimbussky. Dette kan igjen føre til fleire lynnedslag som forverrar brannen.
Pyrocumulus er på mange måtar dynamisk lik ein eldstorm, og dei to fenomena oppstår gjerne i lag. Begge to kan likevel oppstå uavhengig av den andre.
Azar Karadaş
Azar Karadaş er ein norsk tidlegare fotballspelar som har spelt for m.a. for Brann og Sogndal Fotball. Azar Karadaş har òg tyrkisk statsborgarskap.
Etter ein turbulent 2001-sesong med Brann, gjekk Karadaş overraskande til Rosenborg 13. mars 2002, ein overgang som elles gjorde seg bemerka for dei rasande reaksjonane som han vakte i Bergen. Karadaş vart seld vidare frå Rosenborg til Benfica for 15,3 millionar kroner hausten 2004. Karadaş slo aldri skikkeleg gjennom i Portugal, og vart leigd ut til Portsmouth hausten 2005. Heller ikkje her fekk han mykje tillit. I januar 2006 gjekk det rykter om at Karadaş var på veg tilbake til Brann. I juni 2006 melde den portugisiske avisa Record at Brann hadde bydd 12 millionar kroner for Karadaş. 10. juni stadfesta Karadaş overfor BA at han hadde takka nei til klubbane Anderlecht og Dynamo Moskva. 16. juni vart det offentleg at Karadaş igjen skulle vere klar for Brann, men Benfica ville ikkje gje han nokre bonusar og overgangen gjekk ikkje som planlagt. Karadaş reiste tilbake til Benfica og var der ei lita stund før det vart klart at han skulle lånast ut eitt år til Kaiserslautern i tysk 2. Bundesliga. Opphaldet i Kaiserslautern vart ingen suksess, og han fekk òg diagnosen kronisk utmattingssyndrom. Tidleg i august 2007 vart det kjend at Karadaş var i samtalar med Brann om ein overgang. 24. august 2007 signerte Karadaş ein ny kontrakt med SK Brann som går ut 2010-sesongen. Brannsupportarane som ytra sterk misnøye då han gjekk til Rosenborg møtte han med ein stor banner med «Vi hatet deg så mye, fordi vi elsker deg så høyt!» I 2009 forlot han Brann igjen og reiste til Tyrkia og Kasımpaşa Spor Kulübü. Der sikret han opprykk til Super Lig for laget sitt i 2012 sesongen. I Auguat 2012 vente han tilbake til heimfylket sitt og speler no for Sogndal i Tippeligaen.
Merittar
Seriemeistar med Rosenborg i 2002, 2003, 2004 og Brann i 2007. Noregsmeistar med Rosenborg i 2003. Seriemester i Portugal med Benfica 2004-2005.
Harald V. Hove
Harald Victor Hove er ein norsk politikar frå Høgre, og byråd i Bergen kommune for finans, konkurranse og eigarskap frå 2. oktober 2009.
Tadahiro Akiba
Tadahiro Akiba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Avispa Fukuoka, Cerezo Osaka, Albirex Niigata, Tokushima Vortis, Thespa Kusatsu og SC Sagamihara.
Shinji Otsuka
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Kawasaki Frontale, Omiya Ardija, Montedio Yamagata og Consadole Sapporo.
1097
1097 (romartal MXCVII)
Shinobu Nagata
Shinobu Nagata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben JEF United Ichihara.
Hugo
Hugo er eit mannsnamn som er danna som ei tysk kortform av namn som byrjar med Hug-. Tydinga av namnet kan vera noko slikt som 'sindig' og er knytt til gamalhøgtyske hugh og norrønt hugr, som tyder 'sinn' eller 'hug'. Namnet Hugo er også brukt som etternamn.
Hugo har svensk namnedag den 3. november og norsk den 17. november.
Espalmador
Isla de S'Espalmador, S'Espalmador eller Espalmador, er ei lita, folketom øy i Balearane i Spania. Ho ligg like nord for Formentera og dei er skild frå kvarandre ved ein grunn sandbanke. Ved fjøre sjø er det mogeleg å vasse mellom dei to øyane. Området er ein populær stoppestad for båtturistar som reiser mellom Ibiza og Formentera. På øye finn ein flotte strender, eit fyr og ei ferskvasskjelde.
Hugo
Den norrøne forma av namna er Hugi. På fransk er det skrive Hugues, på italiensk Ugo og på engelsk har namnet forma Hugh.
Utgard
Utgard (norr. Útgarðar) var i norrøn gudetru ein stad der jotnar heldt til. Nokre stader blir Utgard framstilt som ei borg som låg i Jotunheim, men det er òg vanleg å oppfatta det som ei verd utanfor Midgard som jotunheimane var ein del av.
Snorre Sturlason fortel i Gylfaginning om eit av eventyra til Tor og Loke, der dei vitjar Utgard-Loke i borga Utgard.
Vaksdal kyrkje
Vaksdal kyrkje står i tettstaden Vaksdal i Vaksdal kommune i Vestland fylke, og er ei langkyrkje frå 1933.
Kyrkja er bygd i stein etter teikningar laga av arkitekt Ole Landmark. Inventaret i kyrkja er frå byggeåra eller seinare. Altertavla har form av eit alterskåp og har dekor i fleire felt med framstillingar av Getsemane, Golgata og påskemorgonen. Tavla er laga av Sigurd Lunde frå Bergen.
Vaksdal kyrkje er soknekyrkje i Vaksdal sokn i Hardanger og Voss prosti. Vaksdal har ikkje vore kyrkjestad før dagens kyrkje vart reist. Før dei fekk henne sokna folk i området til Bruvik kyrkje på Osterøy. Vaksdal sokn vart oppretta i 1933 ved at området vart skild ut frå Bruvik sokn. Fram til 1968 høyrde Vaksdal sokn til Bruvik prestegjeld, då vart Vaksdal prestegjeld oppretta med sokna Vaksdal, Dale, Eksingedalen og Stamnes. Prestegjelda vart fasa ut frå Den norske kyrkja frå 2004.
Tysk mark
Tyske mark eller tyske merker (DM, DDM, DEM) var den offisielle mynteininga i Tyskland frå 1948 til ho vart etterfylgd av euroen i 1999. Myntar og setlar vart trekte attende i 2002.
Tyske mark vart innførte då det gjekk inflasjon i riksmarka på slutten av 1940-talet. Då landet blei delt i Vest-Tyskland og Aust-Tyskland fortsette kvart av landa å trykke mark, som rett nok hadde noko ulike verdiar.
DS «Neptun» (1930)
DS «Neptun» (kallesignal LGNU - LHSB) var eit dampskip bygt i 1930 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Neptun er ein av planetane i solsystemet. Dette var det andre skipet i flåten til BDS med dette namnet, etter frå 1890.
Historie
Skipet vart bygt ved Laxevaag Maskin & Jernskibsbyggeri i Bergen og kosta nesten 800 000 kroner då det vart levert i februar 1930. Skipet gjorde den første prøveturen sin på Byfjorden den 3. februar 1930. Skipet gjekk inn i ruta mellom Vadsø og Hamburg.
Ein eller annan gong i november 1931 kolliderte «Neptun» med nordpå og fekk noko skade. 18. november gjekk skipet i dokk i Laksevåg for å reparere og skifte plater i skroget. Reparasjonen tok berre ein dag og 20. november drog skipet vidare til Hamburg.
Då tyskarane angreip Bergen den 9. april 1940, var «Neptun» blant fleire skip som var på veg til byen. Ni fartøy vart stoppa sør for Bergen av norske patruljebåtar og sende andre stader. «Neptun» vart sendt til Fanafjorden i lag med og, og seinare flytta til Bjørnefjorden, der det den 12. april vart rekvirert av det norske forsvaret og fekk ordre om å gå til Hardangerfjorden. Mot slutten av månaden vart skipet og i Ulvik for å losse noko av lasta, som hovudsakleg bestod av matvarer. Det segla bort frå området før kampane her starta. «Hellesund» vart verande i Ulvik og vart seinare kapra av tyskarane.
«Neptun» gjekk så i opplag nær Varaldsøy. 13. november 1944 låg skipet ankra opp ved Sandviken i Bergen då det sokk, truleg som følgje av ein sabotasjeaksjon. Ein av mannskapet ombord var knytt til fleire ulovlege organisasjonar i motstandsrørsla, og trass i at det var tyske vakter ombord, klarte han å feste eksplosivar på babord side midtskips. Nokre timar seinare gjekk eksplosjonen av og laga eit hol i skutesida. Skipet vart flytta til grunnare vatn mellom Rieberboden nær Kristiansholm i Bergen hamn og her sokk Neptun med dekket i vasslinja. Matrosen vart seinare arrestert av Gestapo og dømd til døden, men vart redda frå avretting sidan krigen slutta. «Neptun» vart heva og taua til Stamnes i Osterfjorden, der det låg i opplag resten av krigen.
I 1945 vart skipet sett attende i teneste og nytta i ruta Trondheim-Bergen-Antwerpen i 1946 i lag med og.
I 1948-1949 vart denne linja overteken av BDS sine nye MS Leo (1949) og MS Lynx (1948), medan «Neptun» og «Columba» vart sette inn i ruta Trondheim-Bergen-Hamburg i lag med MS Centaurus. «Neptun» fortsette i denne linja i 1951 i lag med Nordenfjeldske Dampskibsselskab sine «» og MS Ottar Jarl. Frå 1952 vart skipet nytta i Den Norsk-Tyske Hamburglinje, ei felles rute med dei tyske selskapa Ernst Russ og A. Kirsten, der BDS nytta «Columba» og «Neptun». I 1955 tok MS Diana (1948), MS Sirius (1941) og MS Deneb (1942) tok over ruta til Hamburg.
I juli 1956 vart skipet selt til West Indies Transport Corp. i Monrovia i Liberia og fekk namnet «Los Incas». I 1961 vart skipet selt vidare til Viaer Reyes Cia. Nav. S. A. i Panama og vart omdøypt «Eagle». I 1965 var skipet utgått av Lloyd's Register utan opplysingar i Wreck Returns, så kva lagnad skipet fekk er ukjend. Det er derimot trudd at det vart selt til bruk i filminnspelingar ved Long Beach i USA og at det vart observert der så seint som kring 1980.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 574 brt, 905 nrt og lasteevna var 1 770 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 2 449 m³, der 459 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av verftet på Laksevåg. Oppgjeven yting var 900 iHk (indikerte hestekrefter) og 200 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 10,5 knop. Sjølv om skipet primært var eit lasteskip, kunne det ta ti passasjerar.
Skipet fekk ny radio i 1939.
John Wesley
John Wesley var ein engelsk prest, kjend som grunnleggjar av metodismen.
Wesley studerte i Oxford frå 1720. Han var teken opp som «fellow» ved Lincoln College i 1726 og prestevigd i 1728. Frå året etter hadde Wesley ei leiarrolle i ein krins av såkalla vakte studentar, ein krins som vart omtala med spottenamna Holy Club eller Methodists.
I 1735 reiste Wesley til Nord-Amerika som misjonær og prest for kolonistane. Etter tilbakekomsten til England opplevde han og broren Charles Wesley ei religiøst openberring. Saman med broren og George Whitefield arrangerte han friluftsmøte som samla mange tilhøyrarar og førte til ei stor vekkjing.
Frå 1740 danna John Wesley i England eit landsomfattande indremisjonsselskap, men formante tilhengarane å halde seg i den engelske statskyrkja. Ein dogmatisk dissens førte til brot med George Whitefield, etter som Wesley var motstandar av den kalvinske læra om predestinasjonen. Wesley forkynte at Guds nåde gjaldt alle.
Presteskapet sin uvilje mot metodistrørsla, saman med ein sterk separatistisk tendens i rørsla, leia til at medlemen i rørsla organiserte seg som eige kyrkjesamfunn. Wesley sjølv tok det avgjerande steget då han 1784 byrja ordinere medlemer til presteteneste. Same året fekk han godkjent metodistsamfunnet som juridisk person.
1076
1076 (romartal MLXXVI)
Christine B. Meyer
Christine Benedicte Meyer  er ein norsk økonom, leiar og tidlegare politikar for Høgre.
Frå 2011 til 2015 var ho konkurransedirektør; øverste leiar av Konkurransetilsynet, og frå 1. september 2015 leiar av Statistisk sentralbyrå. Ho gjekk frå stillinga den 13. november 2017 etter ein konflikt med Finansdepartementet.
Meyer var statssekretær i regjeringa Bondevik II frå 2001 til 2003. Ho var byråd for finans, konkurranse og omstilling i Bergen kommune frå november 2007 til april 2009. Frå april 2009 til 2011 var ho byråd for helse og inkludering i Bergen kommmune. I 2008 vart ho professor i økonomi ved Norges Handelshøyskole, og har hatt permisjon frå denne stillinga når ho var oppteke med andre stillingar og verv.
Oleúde José Ribeiro
Oleúde José Ribeiro er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Verdy Kawasaki.
Klavikord
Eit klavikord er eit tangentinstrument som kling ved at metallstiftar oppå enden av tastane blir pressa mot strengene.
Opphav
Namnet klavikord kjem frå det latinske omgrepet clavis som tyder 'tast' og det greske ordet for streng, som er chorde. Instrumentet har eksistert i alle fall så tidleg som frå først på 1400-talet, og det var i normal bruk til inn på 1800-talet. Fram til midten av 1600-talet vart det bruka i heile Europa, gjennom 1700-talet var det vanlegast i Tyskland, og det fekk ei oppblomstring og stor utbreiing i Sverige i den siste 100-års perioden til det gjekk heilt or bruk. I Noreg var klavikordet utbreidd i byane og på større gardar. Det finst eit 20–30 tals instrument bevart frå perioden, mellom anna på Ringve Museum i Trondheim.
Klavikordet er hovudsakleg eit heimeinstrument, og på grunn av det låge lydnivået er det eit instrument som typisk har vorte bruka i mindre rom. Den spesielle spelemåten vart rekna som det beste utgangspunktet for å nærme seg dei andre tangentinstrumenta. Særleg organistar bruka ofte klavikordet som øvingsinstrument, og for denne bruken vart det òg bygd tomanuals klavikord. I realiteten var dette to separate klavikord der det eine kunne skyvast inn og ut som ei skuffe i det andre. Nokre klavikord hadde pedalsett i tillegg.
Il re pastore
Il re pastore (Gjetarkongen) er ein opera, K. 208, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av Metastasio, redigert av Gianbattista Varesco. Det er ein opera seria. Operaen vart først framført den 23. april 1775 i Salzburg, på slottet til erkebiskop grev Hieronymus von Colloredo.
I 1775 vart operaen bestilt for eit besøk av erkehertug Maximilian Franz av Austerrike, den yngste sonen til keisarinna Maria Teresia til Salzburg. Mozart brukte seks verker på operaen. Han bestod av to akter og varte omkring 110 minutt.
Metastasio skreiv librettoen i 1751, basert på eit verk av Torquato Tasso kalla Aminta. Librettoen vart plukka opp då Mozart (berre 19 år på den tida) og faren såg ei framsyning med musikk av Felice Giardini – Mozart-versjonen har to akter i staden for Giardini sine tre, og det var fleire store endringar.
Verket vert ofte ikkje kalla ein opera, men ein serenata, ein slags dramatisk kantate.
Roller
<references group=R />
Shigetoshi Hasebe
Shigetoshi Hasebe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Verdy Kawasaki, Kawasaki Frontale, Vissel Kobe og JEF United Ichihara.
Aleksander Tammert
Aleksander Tammert er ein estisk diskoskastar. Sidan byrjinga av 2000-talet har han høyrt til verdstoppen i diskoskast med tredjeplass i EM såvel som OL. Tammert deltek også i sommar-OL 2012, der han også var flaggberar for Estland.
Jacob Sverdrup Smitt
Jacob Sverdrup Smitt var ein norsk biskop og stortingsmann.
Smitt var fødd i Nordre Land. Han vart teologisk kandidat ved Det teologiske fakultet, Universitetet i Oslo i 1860. Frå 1862 kapellan på Voss, sidan lærar også. 1865 flytta han til Hammerfest og underviste ved ein borgarskule i byen, to år etter vart han sogneprest i byen. Han var biskop i Tromsø stift 1876–85, seinare i Kristiansand frå 1885 til han døydde i 1889.
I tre periodar (1874–1882) representerte han Tromsø, og byane i Finnmark på Stortinget, frå 1877 var også Bodø med i valkrinsen. Han var også lagtingspresident 1880–82. Mest alle stortingssesjonane var han jamnt medlem av kyrkjekomiteen.
Tagomago
Isla de Tagomago er ei privateigd øy utanfor austkysten av Ibiza. Ho høyrer til Balearane i Spania.
Øya er 1525 meter lang og 113 meter brei. Øya er berglendt med ei hamn og eit fyr i vest. Fyret vart reist i 1913 og er eit landemerke for båtar på veg frå Ibiza til Palma de Mallorca og Barcelona. Fyret står 86,3 meter over havet.
Øya er eigd av den tyske entreprenøren Matthias Kühn.
Andeskondor
Andeskondor (Vultur gryphus) er største fuglearten i kondorfamilien, Cathartidae. Han har leveområde i Andesfjella og mot stillehavskysten i vestlege Sør-Amerika, og er den største fuglen med flygeevne i verda målt etter ein kombinasjon av vekt og vengespenn. Han har eit maksimalt vengespenn på 3,2 m og kroppsmasse på opptil 15 kg. Han blir òg generelt rekna som den største rovfuglen i verda. Hokondorar er mindre enn hannar, eit unntak frå regelen blant rovfuglar.
Skildring
Dette er ein stor svart kondor med ein krans av kvite fjører som omgir nakkebotnen og, spesielt hos hannen, store kvite felt på oversida av vengene. Hovudet og halsen er nesten fjørlause, og har ei uklår raudfarge som kan endrast med stimuli. Hannen har brune augo, hoa har raude. I motsetnad til kaliforniakondoren (Gymnogyps californianus) har hannfuglen av andeskondoren ein kjøttliknande mørkeraud kam på krona på hovudet. Sjølv om kaliforniakondoren frå nebb til hale er omtrent 7–8 cm lengre, har andeskondor eit vidare vengespenn, som varierer frå 2,6–3,20 meter. Hannar er òg vanlegvis tyngre og når ei vekt på 11–15 kg mot 8–11 kg for hoer. Total kroppslengde kan variere frå 100–130 cm. Andeskondorar har den største gjennomsnittsvekta for alle nolevande flygande fuglar eller pattedyr, føre trompetersvane (Cygnus buccinator) og krøllpelikan (Pelecanus crispus).
Forplanting
Hoa legg berre eit egg i kullet. Det legg ho rett på bakken på ei hylle eller i ei hole i fjellet. Paret forplantar seg berre kvart andre år, normalt. Det gjev ein låg reproduksjonsrate. Begge foreldra tar ansvar for ruginga. Rugetida kan ta 54–65 døger. Ungen er flygedyktig først etter 6 månader. Ungfuglen har ei brun fjørdrakt, og oppnår svartkvitdrakta etter opp mot 8 år. Det er kjent at ein andeskondor har levd i over 75 år i fangenskap.
Utbreiing og levevis
Dietten for denne arten er i hovudsak kadaver av store og mellomstore pattedyr som til dømes guanakoar, men dei tar òg daude fuglar som fjellnandu. Leveområdet for andeskondoren ligg i fjellandskap langs Andes frå Patagonia i sør til Colombia i nord, ofte over 5000 moh. Men i ørkenområde i Peru og Chile kan andeskondorar gå heilt ned til strandsona for å beite på kadaver av kval og sel. Dei lever òg over opne grassletter sør i Argentina og på øyar rundt Kapp Horn. Fuglen vil ofte nytte oppstigande luftstraumar langs fjellsider til å vinne høgd. Han kan òg gå korte strekningar til fots.
Austerriksk schilling
Valutaen vart først gjeven ut på byrjinga av 1920-talet, men avskaffa då Austerrike vart ein del av Det tredje riket (Tyskland) i 1938. Då Austerrike vart sjølvstendig etter andre verdskrigen vart schillingen teken i bruk att.
30. november 1945 var vekslingskursen mot Reichsmark 1:1, avgrensa til 150 schilling per person. Med den andre schilling-lova i november 1947 vart nye setlar gjevne ut. Der kunne ein òg veksle til seg visse summar i byte mot dei gamle. Først i 1950 stabiliserte schillingen seg.
Trude Drevland
Trude Harriet Larsen Drevland er ein norsk politikar frå Høgre, og ordførar i Bergen kommune i perioden 2011-2015. Ho var i valperioden 2003-2007 byråd for helse og omsorg i Bergen i Mæland I-byrådet.
Drevland er utdanna sjukepleiar, men har hatt ei rekkje politiske og private stillingar. Ho sat tidlegare mellom anna i fylkesutvalet i Hordaland og har jobba som næringspolitisk leiar i Bergen Næringsråd før ho gjekk inn i byrådet i Bergen som byråd frå 2003 til 2007. Tidlegare har ho òg jobba som generalsekretær i Norges Musikkorps Forbund og vore leiar ved Fyllingsdalen sjukeheim.
Drevland er elles syster til skodespelaren Lars Andreas Larssen.
Berkshire
Berkshire er eit grevskap søraust i England. Det vert ofte kalla Royal County of Berkshire sidan kongebustaden Windsor Castle ligg i grevskapet. Dette namnet, som går tilbake til 1800-talet, vart anerkjend av dronninga i 1958 og stadfesta i 1974.
Øya Karmøy
Karmøy, lokalt Karmøyne eller Karmøynå, er ei øy i nordvest i Rogaland, like sør vest for Haugesund. Heile øya ligg i kommunen med same namn. Øya har eit areal på 176,8 km² og er den største øya i Rogaland. Like sør for Haugesund går Karmsund bru over til øya. Karmsundet ligg mellom Karmøy og fastlandet.
Berkshire
Berkshire grensar til grevskapa Oxfordshire, Buckinghamshire, Surrey, Wiltshire og Hampshire og vert vanlegvis rekna som eit av «home counties». Under grensendringane i 1995 fekk grevskapet òg grense til Greater London.
Øya Karmøy
Dei største busetjingane på Karmøy er Kopervik, Åkrehamn, Skudeneshavn og Avaldsnes. Haugesund lufthavn, Karmøy ligg heilt nord på øya.
Berkshire
Historisk var hovudbyen Abingdon, men i 1867 vart byen Reading - som då var mykje større - den nye hovudbyen. I 1974 vart Abingdon og fleire andre byar i nordvest av grevskapet flytta til Oxfordshire. I 1998 vart grevskapstyret avskaffa i Berkshire, og det vart eit seremonielt grevskap. Det øvste lokalstyret i Berkshire er no styra i dei seks distrikta i området, Bracknell Forest, Reading, Slough, West Berkshire, Windsor and Maidenhead og Wokingham.
Historie
Grevskapet er eit av dei eldste i England. Det kan ha oppstått i 840-åra, då «Sunningum» (Aust-Berkshire) og «Ashdown» (the Berkshire Downs, truleg medrekna Kennet Valley) vart slått saman. Grevskapet vart først nemnd i 860. I følgje Asser har det namn frå ein stor skog kalla Bearroc (som ein meiner kjem av det keltiske ordet for «åslendt»).
Berkshire har vore åstad for mange slag gjennom historia, mellom anna under felttoget til Alfred den store mot danskane, med slaget ved Englefield, slaget ved Ashdown og slaget ved Reading. Under den engelske borgarkrigen vart det to slag i Newbury. Under den ærerike revolusjonen i 1688 fann eit nytt slag ved Reading stad.
Reading vart ny hovudby i 1867 og tok over for Abingdon som vart verande i grevskapet. Etter grensendringar i 1974 vart den nordlege delen av grevskapet ein del av Oxfordshire. Berkshire fekk byane Slough og Eton og delar av tidlegare Eton Rural District frå Buckinghamshire.
Utdanning
I Berkshire ligg universiteta University of Reading (med Henley Business School), Imperial College (og universitetsområdet Silwood Park) og University of West London.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1965
vart noregsmeister i fotball 1965 etter at dei vann over med 2–1 den 7. november. Dette var den 3. finalekampen i 1965 etter at de to første enda uavgjort. Målskårarar for Skeid var Terje Gulbrandsen og Pål Sæthrang. For Frigg skåra Erik Schønfeldt.
8 990 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Sverre Eugen Olsen. Dette var sjuande gongen Skeid vann ein noregsmeisterskap, og einaste gongen to lag frå same by har møtt kvarandre i ein finale.
'''Kampfakta 1. finalekamp 24. oktober. 2–2'''. Målskårarar for Skeid var Trygve Bornø som skåra i det 60. minutt og Kai Sjøberg som skåra i det 114. minutt. For Frigg skåra Tore Fjeldstad i det 14. minutt og Arne Bergersen som skåra i det 111. minutt. 18 821 tilskodarar såg kampen på Ullevaal. Dommar var Finn Bolstad. '''Kampfakta 2. finalekamp 31. oktober. 1–1'''. Målskårar for Skeid var Pål Sæthrang som skåra i det 75. minutt. Målskårar for Frigg var Per Pettersen som skåra i det 25. minutt. 8 826 tilskodarar såg kampen på Ullevaal. Dommar var Rolf Hansen. Skeids vinnarlag: Kjell Kaspersen, Ragnar Næss, Kjell Wangen, Jan «Jonas» Gulbrandsen, Frank Olafsen, Finn Thorsen, Erik Mejlo, Per Egil Bjørnsen, Terje Gulbrandsen, Trygve Bornø, Kai Sjøberg, Pål Sæthrang, Terje Kristoffersen.
Friggs lag: Ebbe Gysler, Anders Svela, Tore Børrehaug, Jon Birch-Aune, Åge Solvang, Erik Hagen, Ole Erik Hansen, Tore Fjeldstad, Per Pettersen, Arne Bergersen og Erik Schønfeldt.
Sjunet
Sjunet er ein meromiktisk innsjø nær Sjira i republikken Khakasia i Russland.
Jambol
Jambol eller Yambol (bulgarsk Ямбол) er ein by og ein kommune i provinsen Jambol i Bulgaria. Kommunen omfattar berre sjølve byen Jambol.
Byen ligg på båe sider av elva Tundzja i det historiske landskapet Thrakia.
Areal og folketal
Kommunen har eit areal på 91 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 74 132 innbyggjarar.
Til storbyområdet for Jambol høyrer heile kommunen Jambol i tillegg til kommunen Tundzja. Heile storbyområdet har eit samla innbyggjartal på 98 287.
Den einaste busetnaden i kommunen er:
Historie for byen og området
Området rundt Jambol har hatt busetnad sidan neolittisk tid. Dagens Jambol blei fyrst grunnlagt som ein romersk by i år 293 av den romerske keisaren Diokletian, under namnet Diospolis. Med den bulgarske voksteren på slutten av 500-talet og skipinga av det fyrste bulgarske riket i 681, blei Jambol, saman med heile område sør for Balkanfjella (det antikke Hemus), ein del av Bulgaria på byrjinga av 700-talet.
I 1373 blei Jambol erobra av tyrkarane og underlagt det osmanske riket, kor byen voks til eit viktig regionalt senter. Byen blei gjort fri av russarane i 1878, og blei ein del av det autonome Aust-Rumelia, som seinare, i 1886 blei sameint med resten av Bulgaria (dagens bulgarske stat).
Verd å sjå
Byen husar fleire historiske attraksjonar frå det osmanske riket, blant anna ein moské og ein tyrkisk basar frå byrjinga av 1500-talet. Området rundt byen er òg blant dei rikaste i Bulgaria på arkeologiske utgravningsstader.
Aivar Rehemaa
Aivar Rehemaa er ein estisk langrennsløpar.
Rehemaa kjem frå ein langrennsfamilie. Tanta Rutt Rehemaa er ein tidlegare langrennsløpar, og mor til den internasjonale stjerna Kristina Šmigun-Vähi og den tidlegare juniorverdsmeisteren Katrin Šmigun. Rehemaa vert trena av onkelen sin, den dobbelte juniorverdsmeisteren frå 1972, Anatolij Šmigun.
Kvalar
Kvalar (Cetacea) er ein orden store pattedyr spesielt tilpassa liv i vatn. Det finst over 80 artar. Dei fleste artane held til i havet, men det finst òg nokre få tannkvalarter som lever i ferskvatn. Blant kvalane finn ein òg det største pattedyret i verda, den enorme blåkvalen som kan vege opp mot 200 tonn og verta over 30 meter lang. Den minste av alle kvalane er den vesle hektordelfinen, som normalt berre vert 1,2-1,5 meter lang og veg 35-60 kg (i snitt ca. 48 kg).
Kroppen
Alle kvalar har ein straumlineforma kropp som gjev liten motstand i vatn, men kroppsforma ymsar likevel ganske mykje. Dei snøggaste kvalane har gjerne ein torpedoliknande kropp, mens dei langsamare artene gjerne liknar meir på eit gigantisk rumpetroll i forma. Kroppen er òg i varierande grad dekt med eit isolerande spekklag som ymsar i tjuknad frå art til art. Arter som held til i kalde farvatn (Arktis eller Antarktis) har det tjukkaste spekklaget, som hjå nokre arter kan utgjere nærmare femti prosent av totalvekta. Spekket kan på einskilde plassar verta opp mot 50 cm tjukt hjå dei største artene.
Aivar Rehemaa
Under junior-VM 2002 i Schonach, stod Rehemaa for ei stor overrasking. På 30 km klassisk fellesstart greidde han å lausrive seg frå konkurrentane fleire kilometer før mål, og vann med over 20 sekunds forsprang. Det var den fyrste juniortittelen ein estisk herreløpar hadde vunne. Han deltok også på 10 km fristil, der han vart nummer 27.
Kvalar
Kroppen
Hjå kvalen er framlemene omdanna til luffeliknande sveiver som kvalen brukar til å manøvrere med. Dei små baklemene, som ikkje er feste til ryggbeinet, er derimot gøymde inni kroppen på dyret. Ytst på halen har alle kvalane ein horisontal halefinne som dei brukar til å skape framdrift i vatnet med. Dei snøggaste kvalane kan truleg kome opp i 50 km/t eller meir. Hjå nokre arter kan halefinnen og ryggfinnen òg brukast til å identifisere individa, fordi dei er unike i anten form eller mønster.
Kvalen er mellom få pattedyr som mest ikkje har hår på kroppen.
Skjelett
Kvalskjelettet saknar tyngre fast beinstruktur. Storparten av beina er lette og elastiske. Mange skjelettdelar er bytt ut med brusk eller til og med feittvev. I øyra og snutepartiet har kvalar spesielle bein som berre finst på desse plassane. Dette er beindanningar som på grunn av høg tettleik som minner om porselen har heilt spesielle akustiske eigenskapar og såleis leier ljod betre enn annan beinstruktur.
Aivar Rehemaa
Rehemaa fekk debuten sin i verdscupen i februar 2001 i Otepää, der han vart nr. 61 av 65 deltakarar. Frå sesongen 2002/03 var han regelmessig med i verdscuprenn, og i januar 2003 tok dei fyrste poenga sine ved å verte nr. 27 på 30 km klassisk fellesstart i Otepää. To veker seinare vart han nr. 24, igjen i klassisk fellesstart. Desse resultata gjorde at han vart teken ut til VM i 2003 i Val di Fiemme. Der vart han nr. 19 på den klassiske tremila, som vart arrangert med fellesstart. På sprintdistansen, som vart arrangert i fristil, vart han nr. 41, og på jaktstarten vart han nr. 42. Han gjekk også for det estiske stafettlaget, som vart nummer 8.
Fyrst i sesongen 2007/08 stabiliserte han prestasjonane på eit høgare nivå, og plukka jamleg verdscuppoeng. Det beste resultatet hans i eit verdscuprenn til no er fjerdeplassen i prologen på Tour de Ski 2008/09, der han var tre tidels sekund for seint ute til å ta tredjeplassen (som gjekk til Petter Northug).
Kvalar
Hovud, hals og augo
Mange kvalar har digre hovud. Hjå nokre arter utgjer hovudstorleiken nærmare ein tredel av kroppen. Lenginga av hovudet (snuten) har hjå nokre kvalar fått ei utforming som minner meir om ein nebb, og vert difor ofte omtalt som dette - kvalnebb. Kvalnebben er likevel ikkje bygd opp som ein tradisjonelt fuglenebb. Kraniet er vorte monaleg endra og ofte ekstremt lengd, som fylgje av at kjevane er kraftig lengde (særleg hjå dei største artene).
Ullhåra nashorn
Ullhåra nashorn var ein pelskledd nashornart som levde på steppene nord i Eurasia i Pleistocen-epoken. Arten høyrer med til dei mest kjende dyra i istids-megafaunaen, men overlevde faktisk den siste istida.
Kvalar
Hovud, hals og augo
Halskvervlane er lite rørlege hjå dei fleste kvalartene, sjølv om nokre arter har eit visst høve til å røyva på nakken. Augo er små i høve til hovudstorleiken, men dei fleste kvalane har godt syn både i og over vatn. Elvedelfinane er likevel anten svært svaksynte eller blinde. Dei har då òg mindre bruk for synet, sidan elvesystema dei lever i gjerne har grumsete og ugjennomsynleg vatn.