cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ain Dara i Libanon
Ain Dara ligg i sørsida av ein furuskogkledd dal, kring 1300 meter over havet. Han ligg nær fjellet Barouk, som er kjend for sederskogane sine. Høgda gjer at somrane er kjølige og vintrane kalde med mykje snø.
Ain Dara har fem kyrkjer og fire skular.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
«Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» er ein song skriven av Paul McCartney (tilskriven Lennon–McCartney), og først spelt inn og gjeven ut i 1967 for albumet med same namn av The Beatles. Songen er to gonger på albumet: som opningsspor (som glir inn i «With a Little Help from My Friends»), og som «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Reprise)», den nest siste songen på albumet (som glir over i «A Day in the Life»). Som tittelspor introduserer teksten det oppdikta bandet som spelar på albumet.
Andreas Romberg
Andreas Romberg var ein tysk komponist og fiolinist, søskenbarn av Bernhard Romberg. Andreas Romberg spelte ein fiolin av Antonio Stradivari.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Etter at albumet kom ut har «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» òg blitt gjeven ut på forskjellige Beatles-singlar og samleplater. Songen har òg blitt framført av fleire andre artistar, som Jimi Hendrix, U2 og ei komisk tolking av Bill Cosby.
Andreas Romberg
Biografi
Andreas Romberg kom frå ein musikalsk familie. Han lærte å spela fiolin av far sin, Heinrich Romberg, som var militærmusikar og spela både klarinett og fiolin. Andreas opptrådte offentleg første gongen som seksåring. I tillegg voks han opp saman med den jamgamle fetteren Bernhard Romberg, som spela cello, og i 1774 vart dei to fetrane for fyrste gong sett til å opptre saman under det falske namnet "dei yngre Romberg-brørne". Dei reiste også til Amsterdam for å halda konsertar, saman med Heinrich. Familien reiste på fleire turnear rundt om i Europa i oppveksten. I 1782 vart begge fetrane tilsette ved kapellet i Münster. Andreas Rombergs fyrste komposisjon, to soloar for fiolin, stammar frå dette året.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Låtskriving og innspeling
I november 1966, på ein flytur attende til England etter ein ferietur, fekk McCartney ideen om eit rollespel for eit heilt album, der kvar av medlemmane i The Beatles vart eit alter-ego i «Lonely Hearts Club Band», som så skulle spele ein konsert føre eit publikum. Inspirasjonen skal ha kome då scenearbeidaren Mal Evans spurte McCartney kva bokstavane «S» og «P» stod for på serveringsbrettet dei fekk på flyet. McCartney forklarte at det stod for salt og pepper. Dette førte så til konseptet for Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, i tillegg til ideen om songen.
Andreas Romberg
Biografi
I 1790 vart Andreas Romberg medlem av hoffkapellet i Bonn med komponisten Andrea Luchesi som kapellmeister. Romberg oppheldt seg ved kapellet samtidig med den unge Ludwig van Beethoven. I 1793 fullførte Romberg her eit oratorium basert på Der Messias av Friedrich Gottlieb Klopstock. Same året flytte Romberg til Hamburg der han vart med i operaorkesteret. Ved denne operascenen vart Andreas Rombergs første opera, «Der Rabe» (Ramnen) urframført i 1794.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Låtskriving og innspeling
Turnémanageren Neil Aspinall føreslo ideen om at Sgt. Pepper skulle vere compère, og at songen skulle kome opp att mot slutten av albumet. The Beatles spelte inn songen i Abbey Road studio 2, med George Martin som produsent og Geoff Emerick som lydteknikar. Arbeidet på songen byrja 1. februar 1967, og etter tre innspelingsdagar var songen ferdig 6. mars 1967.
Andreas Romberg
Biografi
Etter å ha reist til Italia og Wien samt opphalde seg ein periode i Paris, slo Romberg seg ned i Hamburg, der han vart ein sentral figur i det lokale musikklivet. I 1815 overtok han etter Louis Spohr som konsertmeister ved hoffkapellet i Gotha i Thüringen. Her døydde han etter lang tids sjukdom i 1821.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Songstrukturen
På albumet Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band opnar songen med lyden av eit publikum som skravlar og eit orkester som stemmer instrumenta sine, som kom frå eit opptak 10. februar av orkesteret til «A Day in the Life». Publikumslydane vart redigert inn i songen og vart spelt inn tidleg i 1960-åra av Martin, under eit konsertopptak for sceneshowet Beyond the Fringe. Songstrukturen:
Andreas Romberg
Biografi
Andreas Romberg komponerte både symfoniar, konsertar og andre orkesterverk, operaer, verdsleg og kyrkjeleg vokalmusikk, kammermusikk og lieder. Ein kronologisk bibliografi over verka etter Andreas Romberg vart utgjeven av Kurt Stephenson i 1938.
Songen Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Songstrukturen
Songen er i G-dur med ein 4/4-takt. Ein valthornkvartett vart nytta til å fylle ut instrumentalpartia.
«Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Reprise)» er ein reprise av songen i eit kjappare temp og med tyngre instrumentering.
Utgjeving
Songen vart opphavleg gjeven ut i Storbritannia den 26. mai 1967 og i USA den 2. juni 1967 på albumet Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
Då avtalen til The Beatles med EMI gjekk ut i 1976, kunne EMI gje ut musikken frå Beatles-katalogen på ny, og i 1978 gav dei ut «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band»/«With a Little Help from My Friends» som A-sida til ein singel, med «A Day in the Life» som B-side. Singelen kom ut på Capitol i USA den 14. august og nådde 71. plassen på Billboardlista den 30. september 1978, der han låg i to veker. Singelen vart gjeven ut på Parlophone i Storbritannia i september.
Den originale innspelinga av songen kom ut på samlealbuma 1967-1970 (1973) og Yellow Submarine Songtrack (1999). Ein gjennomgang av reprisen er med på albumet Anthology 2 (1996).
Medverkande
Reprise:
Andre versjonar
I 1967 spelte Jimi Hendrix songen på ein konsert på Saville Theatre i Shaftesbury Avenue, med løyve frå Brian Epstein, berre tre dagar etter han kom ut på plate, og med McCartney og Harrison i publikum. Eit konsertopptak av Hendrix vart spelt inn i Isle of Wight-festivalen og kom ut på albumet Blue Wild Angel: Live at the Isle of Wight.
«Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» vart aldri framført på konsert av The Beatles. Han vart derimot framført av tre av bandmedlemmane (McCartney, Harrison and Starr) i tillegg til Eric Clapton den 19. mai 1979 på bryllaupsfesten til Clapton.
Paul McCartney spelte songen på The Paul McCartney World Tour i 1989–90. På andre turnear spelte han repriseversjonen og brukte han som intro til «The End». Då versjonen kom ut stod han trykt som «Sgt. Pepper's/The End».
I 1988 spelte puddelrockbandet Zinatra songen på ein arenaturné i Europa, der dei opna for David Lee Roth. Zinatra spelte òg songen med tittelen «Peppermania» på debutalbumet deira i 2004.
McCartney og U2 spelte songen på byrjinga av Live 8-konserten i Hyde Park i London den 2. juli 2005. Songen, som byrjar med «It was twenty years ago, today» («det er tjue år sidan i dag»), vart vald fordi det var omtrent tjue år sidan Live Aid hadde funne stad. Songen vart gjeven ut på singel på iTunes, og sette verdsrekord for den raskast seljande nettbaserte utgjevinga nokon gong.
I 2007 spelte Bryan Adams og Stereophonics inn begge versjonane av songen for It Was 40 Years Ago Today, ein fjernsynsfilm der nyare artistar spelte inn albumet i same studio og med same teknikarar og innspelingsutstyr som på originalen.
Den 4. april 2009 framførte McCartney songen på ein veldedig konsert i Radio City Music Hall i New York og han glei inn i «With a Little Help From My Friends», som var sungen av Starr.
I 2009 gav Cheap Trick ut eit konsertalbum og ein DVD kalla Sgt. Pepper Live, der dei speler heile albumet.
I 2011 framførte Robbie Williams songen på Take That sin Progress-turné, og erstatta «Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band» med «Robbie Williams and the Take That Band», og «Mr Martin told the Band to play» – ein referanse til manageren til Take That i 1990-åra, Nigel Martin-Smith.
I 2013 vat songen framført av besetninga i TV-serien Glee og episoden «Tina in the Sky with Diamonds».
Ole Jensen Rong d.y.
Ole Jensen Rong var ein norsk småbrukar og fiskar frå Herdla i Hordaland som var stortingsrepresentant 1945-53 for Arbeidarpartiet.
Rong var son til til gardbrukar og fiskar, ein yrkeskombinasjon han sjølv seinare hadde. I åra frå 1921 til 1935, og på ny 1943-45, var han vintermånadene oppsynsmann i fiskeria. Sesongen 1927 var han tilsett i Store Norske kullkompani si gruvedrift på Svalbard.
Rong var medlem i Herdla heradsstyre frå 1928 til 1947, med unnatak for krigsåra. Han var elles styremedlem i Lånekassa for fiskere 1939-42 og 1945-1953, den siste åtteårsperioden også styremedlem i Fiskeribanken.
Hausten 1945 vart Rong vald til stortingsrepresentant frå Hordaland, attvald i 1949. På Stortinget var han den fyrste valperioden medlem i Protokollkomiteen, frå 1950 hadde han plass i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Eit knapt halvår før den andre valbolken var over, døydde Rong og Knut J. Vik rykte inn på Stortinget i staden.
Al Kidwah
Al Kidwah er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Museum Plantin-Moretus
Plantin-Moretus Museum er eit trykkerimuseum i Antwerpen i Belgia. Det ligg på staden for eit av dei viktigaste sentera for boktrykking i Europa på 1500-talet. Museet viser arbeidet til dei kjende boktrykkarane Christoffel Plantijn og Jan Moretus. Museet ligg i bustaden deira og i trykkeriet deira, Plantin Press, ikkje langt frå Vrijdagmarkt (Fredagsmarknaden) i Antwerpen.
Zhong Huandi
Zhong Huandi er ein kinesisk tidlegare langdistanseløpar frå Yunnan. Ho vann sølvmedaljen på 10 000 meter i VM 1991 og VM 1993.
Museum Plantin-Moretus
Christophe Plantin (ca. 1520-1589) utdanna seg til bokbindar i Antwerpen etter å ha flykta frå Paris. I Frankrike hadde minst ein boktrykkar vorte brunne etter å ha vorte skulda for kjetteri. I 1555 trykte han dei første bøkene sine, til å byrja med som distributør for andre forlag. Byen hadde allereie etablert seg som eit sentrum for tresnitt, graveringer og bøker. Plantin tilsette ein assistent, Jan Moretus (Moerentorf), som kunne lesa både latin og gresk, og skriva brev på fleire moderne språk. Han tok hand om verksemda og vart etter kvart Plantins svigerson, og fekk ta over trykkeriet. I 1562, då han vart mistenkt for kjetteri, flykta Plantin til Frankrike og vart verande der i to år. Då trykkepressen hans vart bortauksjonert, kjøpte vener opp inventaret for hans pengar.
Zhong Huandi
Aktiv
Zhong vart nummer 2 i milløpet under Friidretts-VM 1991 i Tokyo, slått med over 20 sekund av britiske Liz McColgan. Året etter tapte Zhong spurten om bronsemedaljen på same distansen under Sommar-OL 1992 og vart nummer 4. Zhong sette personbeste med 31.12,5 på 10 000 meter då verdsmeisterskapen 1993 fann stad i Stuttgart, 23 sekund attom landskvinna Wang Junxia. Berre vel to veker seinare, i Beijing 8. september 1993, oppnådde dei same to løparane fabelaktige tider på 10 000 meter. Zhong forbetra seg med 59 sekund til 30.13,3, fortare enn verdsrekorden til Ingrid Kristiansen. Trass i dette måtte ho sjå Wang langt framom seg, ho kom i mål på 29.31,7 og sette ein verdsrekord som stod i 23 år. Etter ho vann maratonløpet ved Asia-leikane 1994, forsvann Zhong frå idretten.
Museum Plantin-Moretus
Etter 1564 starta Plantin opp verksemda på nytt under namnet De Gulden Passer. Passaren var trykkarane sin signatur i huset Plantin og fanst ofte som ein vignett på tittelbladet. Vignetten bestod elles av englar og mottoet Labora et Constancia ("Arbeid og utholdenhet"), som kan oppsummera forleggaren sitt liv. Plantins arvtakarar dreiv pressen i Antwerpen til 1867. Bygningen i Antwerpen er eit stort museum med blant anna boktrykkerverkstaden og eit bibliotek med over 25 000 band.
I likskap med trykkeren Robert Estienne gjorde Plantin eit nummer av den høge kvaliteten sin på korrekturen og utlovet ein belønning til dei som kunne finna feil. Plantin var ven av malaren Peter Paul Rubens. Rubens laga fleire illustrasjonar til publikasjonane hans og målte òg nokre portrett av Plantin-Moretusfamilien.
I meir enn to hundre år hadde Plantintrykkeriet monopol, løyvd av Vatikanet, for å trykkja liturgiske tekster.
I 2005 vart museet oppført på UNESCO si verdsarvliste.
Rakkestad prestegard
Rakkestad prestegard ligg på eit lite høgdedrag nord for Rakkestad kyrkje.
To bygningar på prestegardstunet er freda: våningshuset frå 1797 og eit stabbur frå 1900. Dessutan er eksteriøret til ein driftsbygning og eit vedskjul frå om lag 1916 freda.
Våningshuset er eit nokså langstrekt einetasjes laftebygg med ståande panel og saltak. Bygningen hadde tidlegare to etasjar, men dette vart redusert i 1838, og bygningen vart restaurert i 1922–23.
Prestegarden har spela ei viss rolle som møtestad i historia. Til dømes kom Krigsrådet saman her med Kristian Fredrik i 1814.
Lister Cove
Lister Cove er ei 2,1 km brei vik som trengjer 1,55 km nordaustkysten av Varna Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis sør for Pomorie Point og nord for Karavelova Point. Ho vart namngjeven av James Weddell. Britane kartla vika i 1825 og 1968, og bulgarane i 2005 og 2009 frå Tangra 2004/05.
Distriktet Porrentruy
Porrentruy er eitt av tre distrikt i kantonen Jura i Sveits. Distriktet hadde 24 193 innbyggarar i 2010, og dekker eit areal på 335 km². Porrentruy er omkransa av Frankrike både i vest og i nord, og dels både i sør og i aust òg. Distriktet har namn etter den mest folkerike kommunen, Porrentruy, som ligg midt i distriktet. Alle dei andre 22 kommunane i distriktet har mindre enn 3 000 innbyggarar. Desse kommunane er Alle, Basse-Allaine, Beurnevésin, Boncourt, Bonfol, Bressaucourt, Bure, Clos du Doubs, Coeuve, Cornol, Courchavon, Courgenay, Courtedoux, Damphreux, Fahy, Fontenais, Grandfontaine, Haute-Ajoie, La Baroche, Lugnez, Rocourt og Vendlincourt.
Mount Mahony
Mount Mahony er eit massivt fjell i Antarktis på 1870 moh. som ligg like aust for toppen av Victoria Upperbreen i Victoria Land. Det vart kartlagt av den vestlege geologgruppa, leia av G. Taylor frå Terra Nova-ekspedisjonen, 1910-13. Det er kalla opp etter D. Mahony, ein geolog i Melbourne i Australia.
Kalloní
Kalloní (gresk Καλλονή) er ein landsby og ein tidlegare kommune vest for Kalloníbukta på øya Lésvos i periferieininga Lésvos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Kalloní vart innlemma i kommunen Lésvos i 2011, men inngår frå 2019 som ei kommunaleining i kommunen Vest-Lésvos, der han er hovudsete.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Kalloní 8 504 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 978 innbyggjarar.
Las Palmas Cove
Las Palmas Cove er ei 1,97 km brei vik som trengjer 500 m søraustkysten av South Bay på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho ligg mellom Henry Bluff og Salisbury Bluff på Hurd Peninsula. Området vart vitja tidleg på 1800-talet av selfangarar som opererte frå nærliggande Johnsons Dock. Der er òg her Las Palmasbreen endar.
Vika vart kartlagd og namngjeven i 1991 av den spanske antarktisekspedisjonen etter det antarktiske forsyningsskipet «Las Palmas» i den spanske marinen.
Dream Baby (How Long Must I Dream)
«Dream Baby (How Long Must I Dream)» er ein song skriven av Cindy Walker og først spelt inn og gjeven ut av Roy Orbison som ein singel i 1962. Det vart ein stor internasjonal hit for Orbison og han nådde andreplassen i både Australia og Storbritannia, og fjerdeplassen i USA på Billboard-lista. Han nådde òg topp 10 i både Canada og Noreg. Songen følgjer strukturen til ein tradisjonell 12-takts blues.
Songen har blitt spelt av mange andre artistar, som den amerikanske countryartisten Glen Campbell, som gav ut songen i mars 1971 som den første singelen frå albumet The Last Time I Saw Her. Versjonen til Campbell nådde sjuandeplassen i på Hot Country Singles-lista i USA. Versjonen nådde òg fjerdeplassen på countrylista i Canada. Songen vart òg spelt inn av Jerry Lee Lewis i 1967 og Waylon Jennings.
Ein versjon av countryartist Lacy J. Dalton i 1983 nådde niandeplassen på Billboard Hot Country Singles-lista.
Vepsevåkar
Vepsevåkar er ei samling av fem rovfuglar i slektene Pernis og Henicopernis. Saman med 5 bazaer og 7 glentar utgjer dei underfamilien Perninae i haukefamilien. Vepsevåkar er ikkje ei taksonomisk gruppe. Dei har utbreiing i «den gamle verda».
Artslista
Slektene Pernis og Henicopernis i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Pernis
Athanasius av Alexandria
Athanasius av Alexandria, eller Athanasius den store (fødd om lag år 295, død 2. mai 373) var patriark (biskop) av Alexandria i 45 år og ein viktig kyrkjelærar på 300-talet. Han er mest kjend for å kjempa mot vranglæra arianismen i den tidlege kyrkja. Athanasius vert rekna som helgen i fleire store kyrkjesamfunn, både i den romersk-katolske og i den ortodokse kyrkja. Han har minnedag den 2. mai.
Jürgen Habermas
Jürgen Habermas er ein tysk filosof og sosiolog. Studiane hans har i særleg grad dreia seg om framveksten av det offentlege rommet med det politiske feltet, og om vilkåra for fornuft, kommunikasjon og kunnskap. I arbeidet sitt har han vore inspirert av den kritiske teorien utvikla av Frankfurterskulen i mellomkrigstida.
Athanasius av Alexandria
Tidleg liv
Athanasius vart fødd i Alexandria i Egypt, han skal ha hatt kristne foreldre og ein bror som heitte Peter. Ein veit elles lite om oppveksten til Athanasius, det finst historie om han som barn som vart nedteikna av Rufinus av Aquileia (d. ca 410). I følgje historia skal ei gruppe med born skal ha leikt på stranda i Alexandria, og blant dei var Athanasius. Borna var både kristne og heidningar, og dei kristne borna fann då på at dei ville leika dåp av dei udøypte leikekameratane sine. Borna utnemnde Athanasius til biskop, og han gjentok ordrett dei orda han hadde høyrt i kyrkja når nokon vart døypte. Patriark (biskop) Alexander av Alexandria ha blitt oppmerksam på det heile gjennom eit vindauge. Han gav då beskjed om at både borna og foreldra deira skulle førast til han. Etter å ha snakka med dei lenge, avgjorde han at dåpen hadde blitt gjort etter rett kyrkjeleg orden. Han stadfesta at dåpen var ekte og gav borna sakramentet krismering etterpå. Patriark Alexander skal ha tatt den unge Athanasius under sine venger etter dette.
Jürgen Habermas
Biografi
Habermas vart fødd i Düsseldorf og voks opp i Gummersbach i delstaten Nordrhein-Westfalen. Han kom frå ein tradisjonelt orientert og strengt protestantisk middelklassefamilie. Bestefaren var leiar for eit presteseminar i Gummersbach og faren Ernst Habermas var direktør for handelskammeret i Köln. Faren var i fylgje sonen sympatisk innstilt til det nasjonalsosialistiske styret.
Athanasius av Alexandria
Kyrkjemøtet i Nikea, år 325
Athanasius fekk ei svært god utdanning ved skulen Didascaleion, der både Origenes og Klemens av Alexandria hadde vore lærarar. Her fekk han fordjupa seg i m.a.gresk litteratur og filosofi, rettsvitskap, retorikk og kristen lære. I tillegg hadde han svært god kjennskap til dei kristne skriftene. Han skreiv også tidleg to apologetiske skrifter: «Mot heidningane» (Contra Gentes) og «Om inkarnasjonen åt ordet» (De incarnatione verbi). I år 318 vart han utnemnt til diakon av patriark Alexander, og som diakon fekk han vera med Alexander til kyrkjemøtet i Nikea i år 325. Kyrkjemøtet hadde vorte skipa til av keisar Konstantin den store, som hadde gjort kristendommen til statsreligion i Romarriket. Det kom 318 biskopar til møtet som skulle representera den kristne kyrkja saman med ei stor rekkje munkar og einebuarar. Kyrkjemøtet skulle i hovudsak ta stilling til Arius si lære om treeininga. Arius hevda at «det fanst ei tid då Sonen ikkje var til», og at Sonen dermed var eit skapt vesen. (Den arianske striden). Athanasius var her ordførar for patriark Alexander, som hevda at Sonen var homoousious - gresk: av same vesen som Faderen. Det var dette synet som kyrkjemøtet avgjorde som rett lære, og då kyrkjemøtet skreiv første delen av Den nikenske truvedkjenninga, vart denne formuleringa teke med. Arius sitt syn vart fordømt som vranglære. Likevel skulle den kristne kyrkja gå fleire rundar med å kjempa mot arianismen i lang tid etter dette.
Jürgen Habermas
Biografi
I ungdomen og under 2. verdskrigen var Habermas sterkt oppteken av krigen, men Nürnbergprosessane var avgjerande i hans modning og han forstod gjennom oppgjeret etter krigen kva moralsk og politisk feilgrep nasjonalsosialismen var for Tyskland.
Athanasius av Alexandria
Biskop og patriark av Alexandria
Tre år seinare, den 17. april 328, døydde patriark Alexander, og Athanasius vart einstemmig utnemnd til å overta som biskop og patriark av Alexandria. Han vart vigd til biskop den 8. juni same året og med dette vart han øvste leiar for kyrkja i Egypt. Som patriark av Alexandria vart Athanasius forfylgd av meiningsmotstandarane sine, arianarane. Heile fem gonger vart han fjerna frå bispestolen sin og sendt i ulike eksil, m.a. til Trier, til Roma og til øydemarka, ofte grunna den ubøyelege haldninga si mot vranglæra. Det vart også ført falske klagemål mot han. Mellom 356 og 361 var patriark Athanasius i eksil i øydemarka og budde i kloster hjå eremitten Antonios den store, truleg nær Raudehavet. Her fullførte Athanasius verket Fire talar mot arianarane (Orationes contra Arianos IV). Seinare skreiv han også ned livshistoria til Antonios den store. Under regjeringstida til keisar Julian den fråfalne, då dei kristne fekk trongare kår i Romarriket, vart han først kalla tilbake til bispesetet sitt, før han på ny vart sendt i eksil av keisaren. Keisar Julian fekk ikkje regjera lenge, men etterfølgjaren keisar Valens hans sendte også biskopen i eksil i år 365. Dette var det femte og siste eksilet til Athanasius, men denne gongen starta folket i Alexandria eit opprør for å få biskopen sin tilbake. Valens tillét dette i februar 366, og Athanasius kunne då venda tilbake i glede. Resten av livet sitt tente Athanasius som patriark av Alexandria. Han hadde då tilbrakt over tjue år i eksil.
Jürgen Habermas
Biografi
Han studerte i Göttingen, Zürich og Bonn og tok doktorgraden i 1954 i Bonn med eit arbeid over Schelling. Han habiliterte seg i 1961 ved universitetet i Marburg med verket Borgerlig offentlighet (Strukturwandel der Öffentlichkeit. Untersuchungen zu einer Kategorie der bürgerlichen Gesellschaft). Deretter fekk han eit professorat i filosofi ved Ruprecht-Karls-Universität i Heidelberg, som han hadde fram til 1964.
Frå 1964 til 1971 var Habermas professor i filosofi og sosiologi ved Johann Wolfgang Goethe-Universität i Frankfurt am Main. I 1971 flytta han til Starnberg ved München, der han saman med Carl Friedrich von Weizsäcker leia Max-Planck-Institut zur Erforschung der Lebensbedingungen der wissenschaftlich-technischen Welt. År 1981 offentleggjorde han sitt hovudverk, Theorie des kommunikativen Handelns.
I 1983 slo han seg atter ned i Frankfurt som professor i filosofi, med fagområdet sosialfilosofi og historiefilosofi.
Vitskapshistorie
Arbeidet til Habermas, som har vorte kalla ny-marxistisk, er svært omfattande og handsamar ei rekke emne. Det fokuserer på grunnlegginga av sosialfilosofien og epistemologien, analysen av det avanserte kapitalistiske, industrielle samfunn samt demokrati og lovgjevinga i ein kontekst av kritisk sosialevolusjon og samtidas politikk, i sær tysk politikk.
Han er mest kjend for arbeidet med omgrepet den offentlege sfære. Han har utvikla eit teoretisk system retta mot undersøkinga av argumentasjon, frigjering og rasjonell-kritisk kommunikasjon innanfor moderne liberale institusjonar og mennesket sine sjansar for å kommunisere og forfylgje rasjonelle interesser.
Habermas starta som elev av Theodor Adorno og vert halden som den siste store representanten for Frankfurterskulen og retninga sin kritiske teori.
Teori
Habermas si teoridanning har bidrege til usedvanleg mange ulike retningar innan sosial teori og filosofi:
Habermas ser på utviklinga av teorien om kommunikativ rasjonalitet som sitt viktigaste bidrag til kunnskapssamfunnet. Denne skil seg frå den rasjonalistiske tradisjonen ved å plassere rasjonalitet i strukturar av mellommenneskeleg lingvistisk kommunikasjon, framfor i strukturar som enten er bundne til kosmos eller eit vitande subjekt. Denne sosiale teori understøttar freistnader på å oppnå menneskeleg frigjering, medan den beheld ei universalistisk, moralsk ramme. Denne ramma kviler på ein idé om universell pragmatikk; at alle talehandlingar har eit innebygt telos (det greske ordet for 'formål' eller 'mål') om å oppnå gjensidig forståing, og at mennesket innehar den naudsynte kommunikative kompetansen for å oppnå denne gjensidige forståinga. Habermas utvikla ramma si dels på bakgrunn av talehandlingsteorien til Ludwig Wittgenstein, J. L. Austin og John Searle, dels på den sosiologiske teorien om konstruksjonen av sjølvet i interaksjonen av George Herbert Mead; dels på teoriar om moralsk utvikling av Jean Piaget og Lawrence Kohlberg og dels på diskursetikken av sin Heidelberg-kollega Karl-Otto Apel.
Prisar
Også etter at han vart pensjonist i 1994 har han vore vitskapleg aktiv, og tek i stor grad del i den offentlege samtalen. Habermas er den mest framståande representanten for Frankfurterskulen og den kritiske teori, og ein av dei mest kjente nolevande filosofane.
Athanasius av Alexandria
Død og ettermæle
Patriark Athanasius døydde fredeleg den 2. mai 373 heime i huset sitt i Alexandria. Leivningane hans vart på eit tidspunkt førte først til Konstantinopel, og seinare til Venezia. I moderne tid har relikviane hans vorte tilbakeført til den koptiske katedralen i Kairo av pave Paul VI. I dag finst det relikviar av han både i Venezia og i Kairo. Uttrykket «Athanasius contra mundum» (Athanasius mot verda) har blitt ståande etter han, kanskje fordi han ofte vart ståande åleine som motstandar av den populære arianismen. Det finst fleire skrifter etter Athanasius, det mest kjende av dei er truleg 'Mot arianarane' (Contra Arianos).
Navoloki
Navoloki vart grunnlagd på 1880-talet som ein busetnad for arbeidarar i samband med bygginga av ein tekstilfabrikk. Han fekk bystatus i 1938.
Gylfi Sigurðsson
Gylfi Þór Sigurðsson er ein islandsk fotballspelar som i 2018 spelar for det islandske landslaget og for Everton i engelsk Premier League. Han vart kåra til årets islandske fotballspelar i 2010 og seks år i strekk frå 2012 til 2017.
Mount Mackintosh
Mount Mackintosh er ein antarktisk fjell og det nordlegaste fjellet i Prince Albert Mountains i Dei transantarktiske fjella. Fjellkjeda vart oppdaga i 1841 av James Clark Ross og vart omfattande utforska i løpet av den heroiske alderen for Antarktiskforsking. Mount Mackintosh, som har ei høgd på 2468 moh, vart kalla opp etter Aeneas Mackintosh, den skotskfødde leiaren for gruppa ved Rosshavet i løpet av Endurance-ekspedisjonen, 1914–17, leia av Shackleton. Mackintosh forsvann 8. mai 1916 medan han gjekk på isen i McMurdo Sound, mellom Hut Point og Cape Evans.
Kjelder
''
Henry Diltz
Henry Stanford Diltz er ein amerikansk folkemusikar og fotograf, som har vore aktiv sidan 1960-åra.
Blant banda som Diltz har spelt i finn ein Modern Folk Quartet (seinare Quintet). Medan han var medlem av Modern Folk Quartet vart Diltz interessert i fotografi, møtte The Monkees, spelte på somme av innspelingane deira og tok mange bilete av bandet. Han har sidan teke bilete av mange musikarar og bilete for plateomslag. Han var den offisielle fotografen under Woodstockfestivalen, Monterey- og Miamifestivalen, og har fotografert bilete til over 80 plateomslag.
Diltz fotograferte i 1960-åra mange av folkrockstjernene som budde i Laurel Canyon i Los Angeles. På den tida var Laurel Canyon eit senter for amerikansk musikk. Mange gryande stjerner vart trekt mot Laurel Canyon og det tilbakelente nabolaget i Hollywood Hills. «Det var ei kjensle av brorskap i alt dette - i musikkmiljøet i Laurel Canyon. Men alle folka som eg fotograferer: eg elskar musikken deira.»
I 1971 omkom nesten han og låtskrivaren Jimmy Webb i ei glideflyulukke. Webb var pilot medan Diltz filma frå baksetet. Begge fekk store skadar og filmen vart øydelagd.
Diltz medverka med alle fotografia i boka California Rock, California Sound i 1978, som omhandla musikkmiljøet i Los Angeles i 1970-åra.
Diltz har vore med å starte «Morrison Hotel» Galleries i lag med Peter Blachley og Rich Horowitz i SoHo i New York City og i West Hollywood. Galleria spesialiserer seg på musikkfotografi, inkludert hans eigne bilete.
Hashtrud fylke
Hashtrud fylke (persisk شهرستان هشترود) er eit fylke i Aust-Aserbajdsjan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Hashtrud. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 64 611. Fylket er delt inn i to distrikt: Sentral-distriktet og Nazarkahrizi-distriktet. Fylket har to byar: Hashtrud og Nazarkahrizi.
Gnesta
Gnesta er ein svensk tettstad og administrasjonssenter i Gnesta kommune  i  Södermanland län i landskapet Södermanland. I 2005 hadde staden 5 208 innbyggjarar. Ein mindre del av tettstaden ligg i Södertälje kommun.
Bindschadlerbreen
Bindschadlerbreen er ein isbre nordvest i Royal Society Range i Victoria Land, som flyt nord mellom Table Mountain og Platform Spur og saman med Emmanuelbreen. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1992 etter glasiolog Robert A. Bindschadler frå NASA Goddard Space Flight Center. Frå 1983 var han forskar i US Antarctic Research Program under studiane av Den vestantarktiske iskappa, inkludert dynamikken til isstraumar i området kring Siple Coast og korleis dei vekselverka med Rossisen og rolla det polare isdekket har på global klimaendring.
Aytat
Aitat eller Aytat er ein landsby som ligg 5 km vest for byen Aley i Aley distrikt i det libanesiske guvernement Libanonfjella. Det var ein strategisk stad under den libanesiske borgarkrigen (1975–1990) på grunn av utsynet mot Beirut.
Aitat har vore åstad for fleire tragiske hendingar, særleg under den brutale syriske invasjonen. Den siste hendinga var to rakettar som vart avfyrt frå landsbyen og råka dei sørlege forstadane av Beirut. Åtaket var knytt til syriske terroristar som eit svar til Hizbollah.
Leopold von Sacher-Masoch
Leopold von Sacher-Masoch var ein austerriksk forfattar og journalist. Han var kjend för romanen Venus i pels (tysk Venus im Pelz). Termen masochisme kjem frå Sacher-Masoch.
Sigrun Wodars
Sigrun Wodars er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Aust-Tyskland på mellomdistansane. Ho vann gullmedaljen på 800 meter under VM 1987, OL 1988 og EM 1990.
Aktiv
I junioralderen konkurrerte Sigrun Ludwigs på 400 meter med stor suksess. Seinare gjekk ho over til 800 meter, til liks med landskvinna Christine Wachtel, ho som skulle verte hennar sterkaste rival på seniornivå.
Under EM i 1986 i Stuttgart tok Wodars sølvmedaljen på 800 m, 0,27 sekund bak sovjetiske Nadezjda Olizarenko. Våren 1987 måtte ho ta til takk med andreplass på distansen under innandørs-VM, slått av Wachtel. Wodars revansjerte seg ved friidretts-VM i Roma same året og vart verdsmeister på tida 1.55,26, fattige seks hundredels sekund føre Wachtel, og i 2016 framleis tysk rekord på distansen. Også under Sommar-OL i 1988 i Seoul vann Wodars 800-meteren, med Wachtel på andreplass.
Wodars tok si tredje straks gullmedalje då ho vann 800 m ved EM 1990 i Split, og enno ein gong med Wachtel på plassen bak.
Etter skils- og giftarmål konkurrerte ho som Sigrun Grau i VM i 1991 og OL i 1992, utan suksess. Ho la opp som aktiv utøvar i 1992.
Masochisme
Masochisme er ei seksuell retning oppkalla etter Leopold von Sacher-Masoch. Masochisten får seksuell nyting av smerte i samband med seksuell dominans. Masochisme har eit motstykke i sadisme.
Normannarar
Normannarar («nord-mennene») var opphavleg skandinavar, spesielt danske vikingar som mot slutten av 800-talet byrja å etablere seg i den nordlege delen av Frankrike som no blir kalla Normandie. Under høvdingen Rollo (moglegvis identisk med Gange-Rolv) svor dei truskap til Karl III av Frankrike, som i 911 gav dei eit område ved den nedre Seinen som dei etterkvart utvida til hertugdømet Normandie.
I Normandie
I løpet av 900-talet gjekk dei nordiske vikingane over frå åtak langs dei franske elvane til meir eller mindre permanente busetjingar. I møtet med dei lokale innbyggjarane forsvann nordisk religion og språk, og vart erstatta med kristendom og normannisk språk, basert på oïl, eit lokalt språk som danna grunnlaget for fleire regionale språk i Frankrike. Normannisk er enno eit regionalt språk i Normandie, men har på grunn av ei avgjersle i Den franske grunnlova ikkje status som offisielt språk.
Etter å ha etablert ein sikker base byrja dei å ekspandere, først innanfor dagens Normandie. Felttoga mot nærliggande stader vart for det meste leia av yngre søner som ikkje hadde utsikter til å arve, og andre som ikkje hadde nokon arverett i området. Normandie vart omtrent identisk med den gamle kyrkjelege provinsen med sete i Rouen. Regionen hadde ikkje nokre naturlege grenser.
Krigarklassen til normannarane skilde seg frå det gamle franske aristokratiet. Mange av dei i sistnemnde kategorien kunne spore slekta si tilbake til karolingisk tid, medan normannarane sjeldan kjende forfedrane sine meir enn nokre få generasjonar tilbake. Dei fleste av riddarane var òg fattige og hadde lite jord, og krigarar vart eksportert til andre land som leigesoldatar.
I England
I 1066 invaderte hertug Vilhelm II av Normandie England, og erobra landet. Normannarane erstatta angelsaksarane som den herskande gruppa i England, og etter ein periode med opprør og mistru byrja dei to folkegruppene å blande seg gjennom ekteskap. Språka, normannisk og gammalengelsk, vart blanda slik at mellomengelsk språk etterkvart oppstod. Dette språket har til felles med moderne engelsk at det er eit germansk språk med mange romanske låneord.
Normannarane i England byrja etterkvart å identifisere seg som anglo-normannarar. Då hundreårskrigen braut ut identifiserte det anglo-normanniske aristokratiet seg først og fremst som engelsk.
I Skottland
Ein av dei som kravde den engelske trona i opposisjon til Vilhelm Erobraren var Edgar Atheling. Han flykta til Skottland med familien sin, og systera hans Margaret gifta seg der med kong Malcolm Canmore. Det hadde då alt oppstått ei usemje mellom Malcolm og Vilhelm om grensa mellom Skottland og England.
Då Vilhelm invaderte Skottland i 1072 rei han sjølv heilt til Firth of Tay, der han møtte flåten sin. Malcolm underkasta seg raskt, og overgav sonen sin Duncan som gissel. Dette var starten på ein lang strid om i kva grad den skotske krona var underlagt den engelske.
Fleire normanniske familiar bygde slott i Skottland. Den seinare kongen Robert the Bruce var av normannisk avstamming, og det same gjeld fleire klanar i høglandet. Det normanniske føydalsystemet vart innført, men dei hadde liten påverknad på språket; innføring av engelsk i Skottland kom seinare.
I Irland
Normannarane i Irland kom for det meste i mindre grupper, og slo seg på 1100-talet ned i eigne busetjingar og slott. Dei vart raskt tekne opp i det irske samfunnet, og mange har sagt at dei vart meir irske enn irane sjølv. Ved seinare invasjonar frå England stod etterkomarane til normannarane på irsk side, kanskje først og fremst fordi dei ikkje ville underleggje seg London og betale skatt.
Det viktigaste normanniske området på Irland er Pale i aust. Fleire store slott, som Trim og Dublin, vart bygd av normannarar.
Nokre irske namn har klart normanniske opphav, som Molyneux i Kerry og Devereux i Wexford og blir uttalt Devericks som nokre òg stavar det. Andre samband er ikkje like openberre, slik som med Tobin som er vorte Toíbín på irsk og eigenleg er ei forvansking av franske ‘de St. Aubyn’. Alle namn som byrjar med ‘Fitz’, Fitzgerald, Fitzpatrick, Fitzsimons og vidare er av normannisk opphav. Fitz er rett og slett ein feiluttale av franske ‘fil si’ (‘son av’), og nytta indikerer ein aristokratisk bakgrunn.
Andre samband kan vere mindre opplagde og meir obskure, som til dømes Redmond, som er fonetisk uttale av irske Réamonn som igjen er ei direkte omsetjing av franske ‘le Groast’ i meininga ‘stor mann’. Det same namnet ‘le Groast’ har igjen vorte førenamnet Grace. Nokre normanniske namn er eit uttrykk for posisjonen til beraren, namnet Butler (eigenleg ‘tenar’) er ein etterkomar frå Theobald Fitzwalter som vart utpeikt til Chief Butler (Første Tenaren) av Irland av kong Henrik II av England i 1177.
I Middelhavsområdet
Nokre normanniske grupper søkte sørover, og etablerte basar i Aversa, Capua, Aoulia og Calabria. Frå desse basane lukkast dei etterkvart i å erobre Sicilia og Malta frå sarasenarane. Områda dei etterkvart styrde som hertug- eller kongedøme var:
I Italia utgjorde dei ein viktig politisk faktor. I strida mellom pavar og tysk-romerske keisarar stilte dei seg normalt på paven si side. Eit av dei viktigaste døma er Robert Guiscard, som var den einaste støttespelaren til pave Gregor VII i konflikten med keisar Henrik IV av Det tysk-romerske riket. Denne striden førte blant anna til at normannarane angreip Roma, der adelen støtta keisaren, og plyndra og brente store delar av byen.
CAF
Confédération Africaine de Football (CAF) er det afrikanske fotballforbundet som vart skipa 8. februar 1957 i Khartoum i Sudan. Forbundet er mest kjend under forkortinga CAF. CAF er sjølv medlem av FIFA, det internasjonale fotballforbundet.
Det er ikkje sjeldan at det er problem med nokon av lagane, mellom anna Den sentralafrikanske republikken, som fleire gongar har vorte diskvalifisert frå meisterskapen på grunn av statleg inngrep i fotballen. I tillegg til dei 53 sjølvstendige landa i Afrika, er Réunion og Zanzibar medlem, enda sistnemnte ikkje er FIFA-medlem. Vest-Sahara har ikkje landslag i CAF.
Forsvarets forskingsinstitutt
FFI sitt hovudkontor ligg på Kjeller ved Lillestrøm, omtrent 25 km utanfor Oslo. Instituttet har også ei forskingseining på Karljohansvern i Horten.
Maleshevo Cove
Maleshevo Cove (bulgarsk залив Малешево, ‘Zaliv Maleshevo’) er ei 2,5 km brei vik som trengjer 1,1 km inn på nordkysten av Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho ligg mellom Lukovit Point og Siddons Point.
Eldkronekolibri
Han er ein av to artar i slekta Sephanoides, den andre, gullkolibri (S. fernandensis), er endemisk for Robinson Crusoe-øya i Juan Fernández-øygruppa. Arten eldkronekolibri har ikkje underartar.
Skildring
Eldkronekolibrien er 10 til 10,5 cm lang. Hannane veg ca. 5,5 g og hoene ca. 5 gram. Arten er kjønnsdimorf, hannar her større med meir kroppsmasse enn hoer, men hoer har lengre nebb. Vaksne av begge kjønn har bronsegrøn overside, skifergrøne venger og stjert, og bleik gul underside med svarte og grøne flekker. Vaksne hannar har den eponyme iriserande rød-gule krona. Ungfuglar av begge kjønn har rustne fjørkantar på hovudet og undersida har ein kaneltone.
Utbreiing og habitat
Eldkronekolibrien finst i Chile i eit samanhengande område frå sør for Atacama-regionen og sørover til sørspissen av Sør-Amerika. Dessutan i dei tilstøytande områda i det sørlege Argentina, og austover over sentrale Argentina til atlanterhavskysten. Ein isolert populasjon finst på Robinson Crusoe og Alejandro Selkirk-øya i Juan Fernández-øygruppa, omtrent 670 km (420 nm) utanfor den chilenske kysten. Han er registrert som ein streiffugl på Falklandsøyane. Arten lever i skogkantar og skoglysningar, i plantasjar av introdusert eukalyptus, i kratt og hagar. Han er ein viktig pollinator i dei tempererte regnskogsområda i Sør-Amerika. Leveområdet varierer i høgd frå havnivå til over 2000 moh.
Levevis
Eldkronekolibrien er ein standfugl innanfor matorral økoregion i Chile frå sør for Atacama-regionen til omtrent sørlegaste Los Lagos-regionen og i det tilstøytande vestlege Argentina. I tillegg hekkar han og er trekkfugl sør for Los Lagos ned til sørspissen av Sør-Amerika i både Chile og tilstøytande Argentina. Utanom hekkesesongen overvintrar han i låglandet i det sentrale Argentina så langt aust som Atlanterhavskysten. Populasjonen på Juan Fernandez-øyane er trudd å vere standfuglar.
Eldkronekolibrien lever av nektar frå ei rekkje innfødde og introduserte blomstrande plantar, og favoriserer dei av slektene Abutilon i kattostfamilien, Embothrium og fuksiaslekta (Fuchsia). Nokre gonger sit dei på blomstrar for å ta nekar i staden for å stille i lufta framføre blomsten som er vanleg for andre kolibriartar. Han er i stand til å hugse ikkje berre nektarplasseringa blant identiske blomster, men også plasseringa til den med mest nektar blant mange blomster. Han er intenst territoriell og er kjent for å jage vekk fuglar så store som karakaraer.
Hekkesesongen til eldkronekolibrien på fastlandet spenner frå september til november; data er sparsame, men sesongen på Juan Fernández-øyane ser ut til å vere frå september til desember. Reiret er ein veldig liten kopp som nokre gonger blir plassert over vatn. Kullet er på to kvite egg. Ingenting anna er kjent om hekkefenologien til arten.
Den typiske songen er ein serie høge tonar ispedd grusaktige trillar og knirkande tonar. Kontaktropet er ein enkelt 'psii' eller 'skii'.
Status
IUCN har vurdert eldkronekolibrien som livskraftig (LC), sjølv om populasjonsstorleiken er ukjend og er truleg minkande. Han er lokalt vanleg, og trivst i menneskeskapt landskap som byparkar og hagar. På Juan Fernandez-øyane blir bestanden trudd å vere rundt 5000 individ. Han lever i fleire verna område på fastlandet. Ingen umiddelbare truslar er identifiserte.
Loutrópoli Thermís
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Loutrópoli Thermís 3 135 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 900 innbyggjarar.
Al Ma`rash
Al Ma`rash er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Hagos Gebrhiwet
Hagos Gebrhiwet er ein etiopisk langdistanseløpar. Han vann VM- sølv 2013, VM-bronse 2015 og OL-bronse 2016 på 5 000 meter. Gebrhiwet sin personbeste på 5 000 meter er 12.45,8, oppnådd i Brussel i 2018, på 10 000 meter har han prestert 26.48,9 (2019).
Gebrhiwet stega inn i verdseliten då han vart klokka inn på 12.47,5 i Paris i juli 2012. Året etter var det berre det britiske spurt-fenomenet Mo Farah som heldt unna for Gebrhiwet i VM-finalen på 5 000 meter i Moskva. Sidan vart Gebrhiwet bronsevinnar på same distansen både i VM 2015 og OL 2016, også desse tevlingane vann nemnte Farah.
Ljøsura
Ljøsura, matrikkelgard nr 125 i Stranda kommune, er ein øydegard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke.
Ljøsura ligg nær fjorden, på sørsida av Geirangerfjorden, om lag 2 km austanfor Syltavik og rett nedanfor Ljøsurfossen som har eit fall på 240 m. På motsett side av fjorden finn ein fossen Brudesløret og øydegarden Megardsplassen.
Stova på Ljøsura stod i livd av ein stor stein, om lag der det står ei fyrlykt i dag. Garden er tidlegast nemnt i skattematrikkelen for 1647 med namn: Lyswhr. Omkring 1724 er han nemnt som ubrukt men i 1732 kom der folk att. I «Beskrivelse over Fogderiet Søndmør» (1766) er garden nemnt Lys-Uur og er oppført med éin «gaardmand». Dei siste brukarane flytta derifrå omkring 1830-1840 og sidan har garden vore øydebruk.
Det har gått fleire fjellskred på staden, både før 1720 og omkring 1830
Pljos
Pljos (russisk Плёс) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 2500 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Volga, rundt 70 km nordaust for Ivanovo.
Byen vart grunnlagt i 1410 av Vasilij I, som ein grensepost for Storfyrstedømet Moskva. Byen fekk bystatus i 1925.
Pljos er ein del av den gylne sirkelen rundt Moskva.
Hylleslekta
Hylleslekta (Sambucus) er ei planteslekt i moskusurtfamilien med 5-30 artar avhengig av korleis dei blir delt inn. Dei høyrer heime i Nord- og Sør-Amerika, Asia og Europa. Slekta inneheld små tre, buskar og fleirårige plantar. Artene er kjenneteikna med motsette eller spreidde blad som er ulikefinna og består av 3-9 elliptiske småblad som oftast har sagtakka rand. Blomstrane er regelmessige, 5-talige og oftast kvite. Frukta er bæraktige steinfrukter, som inneheld 1-5 kjernar. Barken inneheld kalsiumoksalat.
Gift
Blad, kvistar, greiner, frø og røter inneheld eit cyanid-induserande glykosid (eit glykosid som dannar cyanid etterkvart som metabolismen omdannar det). Inntak av kva for ein av desse plantedelane i tilstrekkelege mengder kan føre til ei giftig opphoping av cyanid i kroppen.
På grunn av at det er mogleg å bli cyanid-forgifta, bør barn bli frårådde frå å lage fløyter og leiker frå hylletre. I tillegg bør ein vere forsiktig med urtete laga med blada frå hyll. På den raude hylla er alle delane giftige. Mogne bær utan kjernar frå svarthyll kan kokast og nyttast i matrettar.
Artsgrupper
Ein kan fordele dei ulike artane i hylleslekta inn i ulike grupper. Berre to artar har offisielle norske namn, svarthyll og raudhyll. Engelske namn er gitt i tillegg. Latinske namn i feit skrift er godtatte namn i følge KEW.
Svartbæra hyll
Gruppa med svartbæra hyll er kompleks og ein finn ho i dei varmare delane av Europa og Nord-Amerika. Nokre gonger blir ho handsama som ein art Sambucus nigra med fleire regionale variantar eller underartar, eller ein kan sjå på henne som ei gruppe av fleire liknande artar. Blomstrane sit i ein flat skjermklase (corymb) og bæra er svarte til gråaktig (glaucous) blå. Dei er større busker som kan bli 3-8 meter høge, nokre gonger opptil 15 meter høge med ein stammediameter på 30-60 cm.
Raudbæra hyll
Gruppa med raudbæra hyll er kompleks og ein finn ho på den nordlege halvkula. Nokre gonger blir ho handsama som ein art Sambucus racemosa med fleire regionale variantar eller underartar, eller ein kan sjå på henne som ei gruppe av fleire liknande artar. Blomstrane dannar ein rundaktig klase (panicle), og bæra er skarpt raude. Dei er små busker som sjeldan blir høgare enn 3-4 meter.
Australsk hyll
Den australske hyllegruppa omfattar to artar frå Australasia. Blomstrane dannar ein rundaktig klase, og bæra er kvite eller gule. Dei er busker som kan bli 3 meter høge.
Dverghyll
Dverghyll er i motsetnad til dei andre artane, urtaktige plantar som dannar nye stenglar kvart år frå eit fleirårig rotsystem. Dei kan bli 1.5 -2 meter høge. Kvar stengel ender i ein stor, flat skjerm som mognar til ein tett klase med glatte bær.
Andre typar hyll
Andre artar:
Hassiba Boulmerka
Hassiba Boulmerka er ein algerisk tidlegare friidrettsutøvar frå Constantine, som i 1992 vann 1500 meter under Sommar-OL og vart den fyrste olympiske meisteren frå Algerie. Ho vann VM-gull på same distansen både i 1991 og 1995.
Aktiv
I tida føre friidretts-VM i Göteborg sommaren 1995 hadde ho ikkje vunne ei einaste tevling. Men i finalen viste ho sine framifrå spurteigenskapar og tok gullet på 1500 meter med rimeleg god klaring til dei andre medaljevinnarane.
Etter eit par svake sesongar la ho opp i 1997.