cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krimkrisa i 2014
21.–31. mars
23. mars tok russiske troppar kontroll over marinebasen Feodosia på Krim.
G7-landa vedtok same dag å stenga Russland ute frå G8.
27. mars vedtok SNs hovudforsamling ein resolusjon som fordømde folkerøystinga på Krim. 100 land røysta for resolusjonen, elleve stemde imot og 58 avstod frå å røysta.
1.–10. april
Kongressen i USA vedtok 2. april med stort fleirtal ein hjelpepakke til Ukraina, og dessutan ytterlegare sanksjonar mot Russland etter okkupasjonen av Krim.
7. april melde det ukrainske forsvarsdepartementet at ein russisk soldat skal ha drepe ein ukrainsk marineoffiser på Krimhalvøya.
NATOs avtroppende generalsekretær, Anders Fogh Rasmussen, hevda 10. april at Russland har store kampklare styrkar på grensa til Ukraina. NATO offentleggjorde òg fleire satelittbilder som angiveleg viste dei russiske styrkane.. Russland svara på tiltalene frå NATO ved å uttala at «dei gjentekne beskyldningene mot oss frå generalsekretær Fogh Rasmussen har overtydd oss om at forsvarsalliansen brukar krisen i Ukraina til å samla sina troppar for ein imaginær trussel utanfrå mot NATOs medlemmar og dermed styrkja etterspurnaden etter alliansen i det 21. århundret».
Russiske parlamentarikere vart 10. april fråteke røysteretten i Europarådet, på grunn av Russlands annektering av Krim-halvøya.
I eit ope brev til fleire europeiske leiarar åtvara Vladimir Putin 10. april om at Russland kunne koma til å stansa leveransane av gass til Ukraina dersom landet ikkje betalar rekninga frå det russiske energiselskapet Gazprom.
11.–20. april
Utanriksminister i Russland, Sergej Lavrov, kravde 11. april klåre juridiske garantiar for at Ukraina heldt fram å vera eit nøytralt land, og understreka Russlands bekymring for at Ukraina kan verta medlem av NATO. Same dag uttalte russiske styresmakter òg at dei ikkje vil utlevera den avsette ukrainske presidentent Viktor Janukovitsj. 12. april tok væpna menn i kamuflasjeuniform kontroll over først ein ukrainsk politistasjon i byen Slavjansk i den austlege delen av landet, såg hovudkontoret til den ukrainske tryggleikstenesta SBU.
Militærkledde folk med automatvåpen sette opp kontrollpostar langs vegane inn til byane Slavjansk og Donetsk, og byrja å kontrollera køyretøy før dei får passera kontrollpostane. Dei heiste òg russiske flagg. Pro-russiske aktivistar tok etter kvart over offentlege bygningar og/eller politistasjonar i ni ulike byar; Donetsk, Mariupol, Khartsysk, Horlivka, Makiivka, Jenakijevo, Druzjkivka, Kramatorsk og Slavjansk. Dagen etter bestemde den ukrainske innenriksministeren at ein antiterroroperasjon var undervegs i den austlege byen Slavjansk, som ein reaksjon på handlingane dagen før. Etter operasjonen var i gang, vart den 13. april meldt om drap og såra på begge sider. Seinare 13. april vart det kjent at Ukraina planla å setja inn regulære militære styrkar i ein fullskala antiterroroperasjon mot det den ukrainske presidenten kalla for «russisk krigføring aust i landet».
Som eit resultat av kampane vart Tryggingsrådet i SN kalla inn til hastemøte om Ukraina-krisen, der dei vestlege landa og Russland gjensidig skuldgav kvarandre for å forverra situasjonen i Ukraina. USAs SN-ambassadør Samatha Power uttalte i sikkerhetsrådet at USA meiner uroa er skriven og koreografert av Russland og at «Ingen andre enn Russland står bak uroa».
Dei ukrainske styresmaktene gav dei prorussiske separatistane frist til klokka 08.00 14. april med å leggja ned våpena og forlata bygningane, elles ville det setjast inn ukrainske antiterrorsoldater. 14. april storma pro-russiske aktivistar òg ein politistasjon i byen Horlivkam. 14. april utvida EU sanksjonslista over personar som får innreiseforbud og sperra kontoar i Europa til å omfatta 33 russarar og ukrainere.
15. april braut det ut regulære kampar mellom pro-russiske demonstrantar og ukrainske styresmaktsstyrkar i Slavjansk. Seinare på dagen vart det meldt om at ein ukrainsk militærstyrke på m.a 10 tank sin og 10 pansra køyretøy drog austover mot Slavjansk, og disste styrkane tok attende politihuset i Kramatorsk utan stridigheter. Styrkane gjenerobret òg den militære flyplassen i byen. Ubekreftede påstandar hevda at så mange som fire vart drepe. USA gav sin støytte til miltæraksjonen, medan Russland fordømde den. Ukrainske styresmakter hevda 16. april at det var regulære russiske styrkar inne på ukrainsk område. Men det var ukrainske soldatar som har bytt side og køyrde sina pansra køyretøy med russiske flagg mot byen Slavjansk.
17. april innrømde den russiske presidenten Putin at det hadde vore regulære russiske styrkar på Krim før og under folkerøystinga, noko som tidlegare har vore avvist av russiske styresmakter.
20. april vart fem personar drepe i ein skuddveksling ved byen Slavjansk aust i Ukraina. Tre av dei daude var prorussiske separatistar, medan dei to andre tilhøyrde ei gruppe som angreip ein kontrollpost bemanna av separatistar.
21.–30. april
Eit fly frå det ukrainske forsvaret vart beskutt då det flaug eit rekognoseringsoppdrag over den prorussisk-kontrollerte byen Slavjansk 22. april. Same dag gav Ukrainas president ordren om å starta militære operasjonar aust i landet på nytt. 22. april vart det òg kjent at fleire brutalt torturerte menneske funne drepe nær Slavjansk, mellom dei Volodimir Rybak, som var medlem av president Turtsjynovs politiske parti Fedrelandforbundet.
24. april sette ukrainske styrkar i gang ein militær aksjon mot den prorussisk-kontrollerte byen Slavjansk. Det vart meldt om drap, og Russland reagerte skarpt og skulda Ukraina for å «begått ei alvorleg kriminell handling», og at detta ville få konsekvensar. Same dag tok òg ukrainske styrkar over stillingar i Mariupol. -->
Spansk invasjon av Portugal i 1762
Den spanske invasjonen av Portugal, mellom 9. mai og 24. november 1762 var den største militære hendinga under den spansk-portugisiske krigen 1761–1763, som igjen var ein del av den større sjuårskrigen. I starten omfatta han berre armeane til Spania og Portugal, før franskmennene og britane gjekk inn på kvar si side av konflikten.
Bakgrunn
Spania og Portugal hadde begge vore nøytrale under sjuårskrigen, som offisielt starta i 1756. Under Ferdinand VI hadde Spania hatt eit godt forhold til britane og ønskte derfor ikkje å slå seg saman med Frankrike, som var deira tradisjonelle allierte, mot Storbritannia. Dette endra seg då ein ny monark kom til trona, Karl III, som var langt meir for Frankrike, og seint i 1761 gjekk dei to statane til krig.
Opptakt
Den opphavleg spanske planen var å ta Almeida og så rykke fram mot Alentejo og Lisboa, men etter at Marquis av Sarria vart utpeikt til øvstkommanderande, valde han å starte med eit åtak i nord med Porto som mål. Dette ville vere eit hardt slag mot britane, som hadde store kommersielle interesser i Porto, samt at det ville tiltale Elisabeth av Parma, dronningmora, som framleis hadde mykje makt bak den spanske trona, og ønskte å spare stillinga til dottera Mariana Victoria, som var dronning i Portugal. Det var uansett ikkje noko poeng i å motarbeide portugisarane på urimeleg vis, og om dei ikkje vart angripen i hovudstaden så var det kanskje ein sjanse for at dei ville trekke seg.
Det spanske åtaket
I byrjinga av mai kryssa spanske soldatar frå Galicia inn i Portugal og tok lett dei forsvarslause byane Chaves og Bragança, samt Miranda do Douro, som hadde festningsverk, men som kapitulerte så snart ein uheldig eksplosjon hadde laga eit stort hol i murane. Dei tok så Trás-os-Montes-platået så langt som til Torre de Moncorvo, som òg var ein open by, sjølv om spanjolane venta at han skulle vere forsvart. Her fann dei store mengder våpen og ammunisjon.
Åtaket på Porto gjekk i stampe, fordi spanjolane ikkje forstod kor vanskeleg det var å krysse landet. Dei vart òg forseinka fordi spanske soldatar ved Zamora, som var på veg til Almeida, ikkje klarte å krysse elva Esla på grunn av flaum. Dei klarte ikkje krysse ho før dei hadde laga ei pongtongbru over ho. Frankrike hadde òg sendt 12 000 mann, men denne styrken vart redusert av sjukdom og aldri nytta på slagmarka, fordi forholdet deira til spanjolane var vanskeleg. Marquis av Sarria mista dyrekjøpt tid og vart erstatta av greven av Aranda frå midten av august.
Britane går inn i krigen
Forseikninga gjorde at britane fekk tid til å føre over fem regiment under John Campbell av Loudoun frå den okkuperte øya Belle-Ile utanfor kysten av Frankrike. Dei nådde Lisboa den tredje veka i juli. Det vart avgjort at jarlen av Loudoun skulle vere nestkommanderande og at den tyske grev Wilhelm av Schaumburg-Lippe skulle ta over kommandoen frå den sjuke Baron Tyrawley.
Omleiringa av Almeida
I midten av august kryssa den nye spanske øvstkommanderande Conde de Aranda, Côa, og okkuperte Castelo Rodrigo og kringsette og tok festninga Almeida på grensa den 25. august. Lippe valde å gjere eit motåtak. Ei kampgruppe under John Burgoyne støtta det store portugisiske infanteriet og kryssa Tajo og 24. august tok dei den spanske byen Valencia de Alcántara. Dei reinske området kring for spanske soldatar og tok mange fangar, mellom anna ein spansk general som dei sleppte fri for løysepengar. Den vesle sigeren auka moralen til portugisarane og Burgoyne fekk ein stor diamant som pris.
Lippe organiserte så eit forsvar langs elva Zêzere og brukte sommaren på å studere stillingane til spanjolane og tenke ut mottiltak. Han sendte soldatane ut på mange marsjar og motmarsjar. Han hindra spanjolane i å krysse Tajo ved Vila Velha de Ródão og den 7. oktober utførte Burgoyne eit raid mot spanjolane i Vila-Velha og sette eit batteri ut av spel før han kryssa elva trygt igjen. Halvvegs ut i oktober hadde regnvêr ført til at det ikkje var mogeleg å krysse Zêzere igjen. I november gjekk spanjolane til åtak på to mindre stader, Marvão og Ouguela, men dei klarte ikkje å halde på nokre av dei.
Den 24. november informerte greven av Aranda Lippe om at ein førebuande fredsavtale hadde vorte signert og at ein hadde kome fram til ei våpenkvile.
Etterverknad
Britane og portugisarane hadde suksess med smidige marsjar og mot-marsjar, slik at sjølv om spanjolane hadde langt fleire soldatar, så møtte dei alltid forsvararane i gode stillinga og turte aldri å risikere eit totalåtak. Det var få dødsfall i slaget, men mange soldatar på begge sider omkom av sjukdom. Fleire britiske og spanske soldatar, som seinare vart kjende i den amerikanske sjølvstendekrigen, tente i denne krigen. Krigen har vore lite omtalt, truleg fordi det aldri kom til store slag, og vart overskugga av andre hendingar i sjuårskrigen.
Konflikten er tema for romanen Absolute Honour av C.C. Humphreys, der helten Jack Absolute tener i ein britisk dragontropp kommandert av oberst John Burgoyne, som seinare vart kjend for fella si i Saratoga.
Drivtare
Drivtare er tare som vert kasta frå havet og opp på stranda, ofte i store haugar kalla tarevollar. Det er særleg med uvêra om hauten og vinteren at taren blir kasta opp på land. Vollane består hovudsakleg av opp til nokre meter lange, fleirårige stilkar av stortare (Laminaria hyperborea) og enkelte andre algeartar. Værling er drivtare som kjem inn på våren og sommaren, og som hovudsakleg består av dei eittårige «blada» til stortaren.
I Noreg opptrer dritaren langs heile kysten, men størt innsig finn ein på Lista, Jæren og i Møre. Tidlegare vart drivtang mykje nytta som gjødsel.
Ekkolodd
Eit ekkolodd er eit elektronisk instrument som måler havdjup ved å sende lydsignal mot havbotn. Sidan lydfarten i vatn er rundt 1500 m/s, kan ein finne djupna ved å sende ut eit lydsingnal og måle tida det tek før eit ekko av dette signalet returnerer til mottakaren. Ein grafisk representasjon av havdjupa blir så vist på ein skjerm, slik at brukaren kan sjå havdjupet under båten.
Havdjupet d finn ein slik:
der v er lydfarten, og t er tida frå lydsignalet vart sendt ut til ekkoet blir oppfatta av ekkoloddet.
Enkeltstråle-ekkolodd
Enkeltstråle-ekkolodd består vanlegvis av eit kombinert sendar/mottakar-element som vanlegvis er montert peikande rett nedover mot botnen. Det finst òg andre bruksområde, til dømes framovermontert for å detektere hindringar eller oppovermontert i undervassfarkostar, til dømes for å detektere vassdjupne eller for operasjonar under is. Slike ekkolodd har ein forholdsvis stor opningsvinkel, gjerne 15–30°, noko som fører til at fotavtrykket på botnen blir stort, og ein mistar då detaljane i terrenget. Desse ekkolodda kan operere på ulike frekvensar, og 38 KHz har vore ein vanleg frekvens som kombinerer god rekkjevidd med forholdsvis små svingarar. Låge frekvensar fører til at lyden treng noko ned i grunnen. Dette blir utnytta av spesielle ekkolodd som er laga for å sjå ned i dei første metrane under botnen. Desse blir kalla for botnpenetrerande ekkolodd.
Multistråle-ekkolodd
Ei vidareutvikling av ekkoloddet er multistråle-ekkolodd, som sender ut samtidige lydsignal mot havbotn i ei vifteform på tvers av kursen til fartøyet. For kvar puls som blir sendt ut, scannast dermed ein viss sektor av havbotn. Dataa blir lagra elektronisk for vidare handsaming og eventuelt framstilling av batymetriske kart. Kor brei sektor som blir målt, varierer med type utstyr og havdjup; opp mot 120° er ikkje uvanleg. Det norske firmaet Kongsberg Maritime har vore verdsleiande i utviklinga av multistråle-ekkolodd, men òg det danske firmaet Reson er marknadsleiar innanfor delar av marknaden.
Moderne multistråle-ekkolodd er vanlegvis konstruert ved at sendar og mottakar er separert og montert som ein kross eller ein «T». Ved å bruke eit «langt» element, i tilhøve til bølgjelengda sørgjer ein for at bølgjefronten breier seg i ein smal stråle ut frå sendarelementet. Dette er vanlegvis montert på langs av farkosten slik at vifta breier seg ut vinkelrett frå elementet. Mottakarelementet er montert 90° i tilhøve til sendarelementet og begge består av mange mindre element som blir styrt og plukkar opp signalet separat. Ved å detektere tidsskilnadane mellom tilkoma til dei ulike delelementa i mottakaren, kan ein berekne der strålen kom frå. For å kunne plassere ei djupn på botnen må ein sjølvsagt ha kontroll med alle parametrar som påverkar målingane: Posisjonen til fartøyet og orientering (kurs, hiv, rull og stamp) i sende- og mottakstidspunktet er viktig fordi desse dannar grunnlaget for utrekningane. Men òg lydsnøggleike i heile vassøyla er naudsynt å ha kunnskap om, fordi lydbølgjene blir brotne/avbøygd i samsvar med Snell-lova. Alt dette gjer eit multistråle-ekkolodd til eit særs komplisert system som typisk kostar fleire millionar norske kroner.
Bruksområde
Ekkolodd kan brukast til å identifisere fiskestimar. For trålfisket og anna havfiske tydde ekkoloddet difor ein teknologisk revolusjon i løpet av 1900-talet. I dag har òg sjarkar og andre mindre fiskefartøy ekkolodd om bord. Ein del større fritidsbåtar kan òg vere utstyrt med ekkolodd.
Ekkoloddet tydde ein revolusjon i oppmåling av havbotn, såkalla batymetri. Medan éi måling på større havdjup med loddsnor kunne ta mykje av ein dag, kunne ein no gjere fleire målingar i minuttet. På grunt vatn kan moderne multistråle-ekkolodd samle inn opp mot 40 000 djupner i sekundet.
Historie
Under første verdskrigen vart Fessenden engasjert i arbeidet med system for lokalisering av ubåtar. Etter krigen byrja forsøka med å rette lydpulsen nedover for måling av sjølve havbotn, og i 1922 vart detektoren til Fessenden første gongen brukt til å lage eit samanhengande profil av havbotm, ombord på det amerikanske marinefartøyet USS «Stewart».
Av norske fiskefartøy var det ishavsskutene som først fekk instalert ekkolodd. Dei skulle brukast ved opplodding ved Aust-Grønland. I 1933 merka ei ombord i ei av desse skutene at det vart gjort registrering når skuta gjekk over ein sildestim. Frå då av vart det arbeidd for at fleire fartøy skulle få nytte ekkoloddet. Men det var dyrt å anskaffe, så ved krigsutbrotet i 1940 var det få fiskefartøy med ekkolodd.
Etter krigen vart de vanlegare. Særleg gjorde godt sildefiske at fleire reiarar såg seg råd til å investere. Eit viktig framsteg var kom ekkolodd som kunne brukast i lettbåtane, der basen leita etter sildestimen.
Kristen Vigdal
Kristen Vigdal var ein norsk lærar, distriktssjef og forfattar. Han var fødd i Fortun i Luster kommune. Vigdal tok eksamen ved Volda lærarskule 1900, og han var lærar i Langevåg og i Greåker. Han vart så distriktssjef i livstrygdelag i meir enn 35 år. Vigdal var busett i Tønsberg.
Hey! Baby
«'''Hey! Baby'''» er ein song skriven av Margaret Cobb og Bruce Channel, og spelt inn av Channel i 1961. Songen vart først gjeven ut på LeCam Records, eit lokalt selskap i Fort Worth i Texas. Etter at songen vart ein hit, gav Smash Records ut songen nasjonalt. Songen gjekk til topps på Billboard Hot 100 og låg der i tre veker frå 10. mars 1962.
Songen har eit markant munnspelriff spelt av Delbert McClinton og trommer av Ray Torres. Andre musikarar på innspelinga er Bob Jones og Billy Sanders på gitar og Jim Rogers på bass. I følgje ein CNN-artikkel frå 2002 då dei turnerte i Storbritannia i 1962 med The Beatles, møtte McClinton John Lennon og gav han nokre munnspeltips. Lennon brukte det han hadde lært like etter på «Love Me Do» og seinare «Please Please Me». Lennon hadde ein versjon av songen på jukeboksen sin.
Songen vart nytta i filmen Dirty Dancing i 1987, i ein scene der Johnny og Baby dansar oppå trestammer.
Anne Murray-versjonen
Den kanadiske countrypopsongaren Anne Murray spelte inn songen i 1982, og denne nådde sjuandeplassen på den amerikanske Country Singles-lista og 26. plassen på Adult Contemporary-lista. Songen gjekk òg til topps på den kanadiske RPM country og adult contemporary-lista.
DJ Ötzi-versjonen
Den austerrikske artisten DJ Ötzi spelte inn ein versjon av songen kalla «Hey Baby (Uhh, Ahh)». Han vart gjeven ut i juli 2000 som den første singelen frå debutalbumet hans Love, Peace & Vollgas. I 2002 vart han gjeven ut på ny som den uoffisielle kjenningsmelodien til Fotball-VM 2002. Songen gjekk til topps på salslistene i Storbritannia, Irland, Australia og Japan.
Den offisielle musikkvideoen syner mange forskjellige folk som syng med på songen i ein taxi, innimellom klipp av DJ Ötzi som syng på ein TV-skjerm.
Vromónas
Vromónas (gresk Βρόμωνας) eller Vromona er ei øy i øygruppa Ekhinádes i Dei joniske øyane i Hellas. Øya ligg aust for Itháki og er ein del av kommunen Itháki i periferieininga med same namn. Øya er ikkje busett.
Radigan Point
Radigan Point er eit snødekt nes som ligg mellom Verdifjorden og Brahmsfjorden, heilt nord på Harris Peninsula, ei lita halvøy som stikk nordover frå Beethoven Peninsula, sørvest på Aleksanderøya i Antarktis. Neset vart først fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i løpet av 1947-1948, og kartlagd frå fotografi av D. Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey 1960. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter offiser Matthew J. Radigan, som var befalshavande i skvadron VXE-6 frå mai 1983 til mai 1984.
Wald Drageseth
Wald Drageseth  var ein norsk industrimann, hotellmann og politikar frå Selje i Nordfjord.
Av utdanning hadde han metallfagskulen i Førde og handelskule på Nordfjordeid. Etter å ha vore driftsleiar på Rekord Skjortefabrikk på Gjøvik eit par år, flytte han i 1946 heim til Selje og starta Selje Skjortefabrikk. Han starta opp i kjellaren i barndomsheimen. I 1948 flytte fabrikken inn nybygg. I 1960 var det 90 arbeidarar ved fabrikken.
Saman med broren Asbjørn starta Wald Drageseth Selje Bruk AS i 1960. Her vart det produsert plastbåtar.
Wald Drageseth starta i 1975 Selje Hotell, i eit nybygg med 30 gjesterom.
Hålogalandsbrua
Hålogalandsbrua er ei bru under bygging i Narvik kommune i Nordland. Ho skal kryssa Rombaken mellom Karistranda, 2,2 kilometer nordaust for Narvik sentrum, og Øyjord, ti kilometer sør for Bjerkvik. Brua er planlagd opna av statsministeren 9. desember 2018.
<!-- Brua vil verta ein del av europaveg 6, og vil forkorta strekninga frå Narvik til Bjerkvik med 18 kilometer, og frå Narvik til Bjørnfjell med 4-5 kilometer. Brua vil òg avhjelpa vektbegrensinger på den eksisterande Rombaksbrua, og dessutan gje ein meir rassikker samband enn dagens E6. Dette har ført til at Narvik lufthamn, Framnes vart lagt ned 1. april 2017. Reisande vert vist til Harstad/Narvik lufthamn, Evenes, i det kjøretiden til Evenes med bru, vert korta ned frå ca. 70 til 50 minutt (frå 75 til 57 km).
Wald Drageseth
Då broren overtok Selje Bruk i 1976, Starta Wald Selje Plastindustri, der det og vart produsert båtar.
Hålogalandsbrua
Hålogalandsbrua vil verta 1533 meter lang, med eit fritt spenn på 1145 meter og vert med det Noregs nest lengste hengebru etter Hardangerbrua. Tårna vil verta 179 meter høge. På grunn av stor skilnad i kostnad mellom dei ulike alternativa til brukonstruksjon, bestemde Staten sin vegvesen våren 2008 at berre hengebru skal vurderast i den vidare prosjekteringen. Staten sin vegvesen har våren 2008 kostnadsberegnet prosjektet til 1860 millionar kroner, inkludert tilknytingsvegar og -tunnelar.
Wald Drageseth
Wald Drageseth sat i Selje kommunestyre 1953-1967. Han var formann i Nordfjord kommunikasjonsnemnd, og stod sentralt i arbeidet for ny Strynefjellsveg og for flyplassen på Sandane.
Hålogalandsbrua
Bruprosjektet vert drive av Hålogalandsbrua AS, der Narvik kommune er majoritetseigar med 75,95% av aksjane. Prosjektet er inne i Forslaget til regjeringa til Nasjonal transportplan for perioden 2010 til 2019, og det er foreslått lagt til første del av planperioden. 24. mai 2012 kunngjorde Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa at finansieringen for prosjektet er på plass.
Mándres
Mándres (gresk Μάντρες, tyrkisk Hamitköy) eller Khamít Mándres (gresk Χαμίτ Μάντρες) ligg i den nordlege delen av byområdet til Levkosía på Kypros og er ein lokalstyrd busetnad i distriktet Levkosía i Republikken Kypros.
Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene, frå 1983 administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Lefkoşa (Levkosía) i distriktet Lefkoşa.
Ved folketeljinga i 2011 hadde Hamitköy 5 338 innbyggjarar.
Henrik Lassen
Henrik Andreas Zetlitz Lassen var ein norsk lege frå Stavanger som representerte Stavanger og seinare også Haugesund på Stortinget i tre valperiodar i tida frå 1862 til 1876.
Mándres
Hamitköy inngår i storbyområdet til Lefkoşa (Nord-Levkosía).
Hålogalandsbrua
Byggestart var 18. februar 2013. I samanheng med brobyggingen, vart rassikringstunnelen Trældaltunnelen opna den 11. september 2015. Den 6. oktober 2017 var alle broelementene sett saman. -->
Henrik Lassen
Lassen var son til ein meklar. Etter preliminæreksamen 1835 tok han norsk medisinsk eksamen i 1839. Han var privatlege 1840-47 i Svelvik og distriktslege 1847-56 i Vestre Råbyggjelag, med bustad i Bygland. Frå 1856 til 1876 var han privatlege i heimbyen Stavanger, der han i tillegg var lege ved sjukehuset i byen frå 1862 og styrar av sinnssjukeasylet frå 1871. I 1876 flytta han til Lillehammer og var distriktslege i Fåberg i elleve år.
Lassen var medlem av Stavanger bystyre frå 1858 til han flytta frå byen i 1876, ordførar 1860-68. Han var stortingsmann frå Stavanger i 1862-63, medlem av Justiskomite nr 2, og på Omframtstortinget 1864. Også i 1865-66 representerte han heimbyen på Tinget, då medlem i Militærkomiteen. Han sa nei til attval i 1867, men vart kåra til fyrste varamann då valmenn frå valkrinsen Stavanger og Haugesund møttest til valting hausten 1873. Då den valde representanten, Thomas S. Falck vart permittert etter 1874-sesjonen, møtte Lassen på Stortinget i 1875 og 1876, medlem i Vegkomiteen.
Han døydde på Lillehammer.
Wald Drageseth
Wald Drageseth fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1984.
Dystrof innsjø
Dystrof innsjø eller brunvassinnsjø er ein innsjø med høgt humusinnhald. Den brune fargen til vatnet kjem av det høge humusinnahldet.
Som regel har dystrofe innsjøar ofte særs låge konsentrasjonar av næringssalt, og har derfor liten produksjon av planteplankton. Innsjøtypen er utbreidd i Skandinavia.
Rossini Point
Rossini Point er eit snødekt nes på sørkysten av Aleksanderøya i Antarktis. Neset markerer søraustsida av innløpet til bukta som Bach isbrem dekkjer. Det vart oppdaga og grovt kartlagd av U.S. Antarctic Service (USAS), 1939-41, og kartlagd i større detalj frå flyfoto av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48 og av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960. Det vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Gioacchino Rossini (1792–1868), ein italiensk komponist.
Olavi Rinteenpää
Olavi Osvald Rinteenpää var ein finsk hekke- og langdistanseløpar frå Helsinki. Han sette i 1953 verdsrekord i 3 000 meter hinder og vann året etter EM-sølv i same øvinga.
Aktiv
Rinteenpää vart finsk meister i 3 000 m hinder i 1952, ein prestasjon han sidan gjentok i 1953, 1954, 1956 og 1958. Under dei olympiske sommarleikane i heimbyen, same sommaren som han vann sin fyrste nasjonale meistertittel, vart han fjerdemann i hinderløpet. Den 2. juli 1953 forbetra Rinteenpää verdsrekorden i øvinga med eitt sekund til 8.44,4 på nettopp olympiastadion i Helsinki. Rekorden stod seg i vel to år, til dess Jerzy Chromik frå Polen sletta den i august 1955.
I slutten av august 1954 måtte Rinteenpää sjå seg klart slått av ungararen Sándor Rozsnyói i hindertevlinga ved EM i Bern, men berga sølvmedaljen i kamp mot nordmannen Ernst Larsen. Rinteenpää var langt unna å kvalifisere seg til OL-finalen i Melbourne i 1956. To år seinare vart han nummer ni i europameisterskapen i Stockholm.
Arne Magnussen
Arne Magnussen var ein norsk postmann, politikar og byråkrat frå Moss. I periodane 1919-27 og 1931-1933 var han stortingsmann for både Arbeidarpartiet og Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti.
Magnussen var son til ein lærar. Han byrja arbeide i Postvesenet i 1899, der han hadde stilling som postbod, postassistent og i tida 1916-33 som postekspeditør. Med offentleg stipend studerte han poststellet i Sverige, Danmark og Tyskland, og med midlar frå eit legat fekk han også studere svensk og dansk sosialpolitikk.
Ved sidan av postyrket jobba Magnussen frå 1912 for arbeidaravisa Moss Socialdemokrat, frå 1913 som redaktør. Då det etter 1918 braut ut indre strid i Arbeidarpartiet markerte han seg på høgrefløya i partiet. Han starta i 1920 Ekstrabladet og seinare Moss Arbeiderblad, ei avis som var talerøyr for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, etter at det partiet vart skipa i 1921. Han var redaktør i avisa til 1933.
Magnussen var ein sentral person i styringa av Moss i over tre tiår. Han var medlem av formannskapet og bystyret frå 1910 til 1933, ordførar 1922-25 og varaordførar i 1916-18 og 1930-33. Heile denne tida hadde han ei lang rekke kommunale verv, som medlem av skulestyret, fattigstyret, leiar av krinssjukekassa, medlem i Ferjekomiteen Horten-Moss av 1928 og i styret for Våk skolehjem. Frå 1933 var Magnussen borgarmeister/rådmann i Moss til han vart avsett i 1944, men fekk tilbake stillinga i januar 1946.
Magnussen representerte i valperioden 1919-21 kjøpstadene Moss og Drøbak på Stortinget, vald for Arbeidarpartiet. Frå 1922 til 1927 representerte han kjøpstadene i Østfold og Akershus fylke, det vil seie Fredrikshald, Sarpsborg, Fredrikstad, Moss og Drøbak, men då vald for NSA (sosialdemokratane). Etter å ha vore ute or stortinget ein periode, kom han tilbake som representant for det samla Arbeidarpartiet perioden 1931-33. På Stortinget var Magnussen 1919-21 og 1925-27 sekretær i Universitets- og fagskulekomiteen, 1922-24 sekretær i Konstitusjonskomiteen og 1931-33 medlem i Protokollkomiteen. Han medlem av Riksretten 1926-27.
Cristhian Stuani
Cristhian Ricardo Stuani Curbelo er ein uruguayansk fotballspelar som i 2014 spela for Espanyol i spansk Primera Division, og på Uruguay sitt landslag.
Oppkvark
Oppkvarken (frå symbolet, u) er den lettaste av alle kvarkar, ein type elementærpartikkel, og ein stor bestanddel av masse. Saman med nedkvarken utgjer den nøytronet (éin oppkvark, to nedkvarkar) og protonet (to oppkvarkar, ein nedkvark) av atomkjernen. Den er del av førstegenerasjonen av masse, har ein elektrisk ladning på +2⁄3 e og ein berr masse på 1.5-3.3 MeV/c2. Som alle kvarkar er oppkvarken ein elementær fermion med spinn-½, og erfarer alle dei fire fundamentale kreftene: gravitasjon, elektromagnetisme, svak kjernekraft, og fargekraft. Antipartikkelen til oppkvarken er anti-oppkvark (òg kalla opp anti-kvark eller berre anti-opp), som skil seg ut i frå den berre ved at den har nokre eigenskapar som har lik størrelse, men motsett teikn.
Dens eksistens (og samt til ned- og særkvarken) blei postulert i 1964 av Murray Gell-Mann og George Zweig for å forklare Eightfold Way klassifiseringsskjemaet av hadron. Oppkvarken blei først observert ved eksperiment i Stanford Linear Accelerator Center i 1968.
Safe at Home
Safe at Home er eit studioalbum frå 1968 av den amerikanske countryrockgruppa International Submarine Band, som var leia av den då ukjende, 21 år gamle Gram Parsons. Det var det einaste albumet gruppa gav ut og inneheld fire originale songar av Parsons, i tillegg til seks coversongar av klassiske country- og rock and roll-songar gjort kjende av artistar som Johnny Cash, Elvis Presley, Merle Haggard og Hank Snow. Det vart skildra som «like mykje hippie som hillbilly», og var med å forme den gryande countryrock-rørsla i slutten av 1960- og tidleg i 1970-åra.
Oversyn
Innspelinga av Safe at Home byrja i juli 1967 for Lee Hazlewood sitt LHI Records, med ei gruppe som offisielt då berre bestod av Parsons og sologitaristen John Nuese. Det vart nytta studiomusikarar for resten av innspelinga: trommeslagaren Jon Corneal, bassisten Joe Osborn, pedalsteelgitaristen Jay Dee Maness og pianisten Earl «Les» Ball. Kjærasten til Hazlewood, Suzi Jane Hokom, vart sett til å produsere albumet. Corneal, som var ein barndomsven av Parsons, vart sidan fulltidsmedlem av bandet. Under desse innspelingane vart dei originale Parsons-songane «Blue Eyes» og «Luxury Liner» spelte inn, og kort tid etter gjevne ut på singel. I tillegg til gitaristen Bob Buchanan og bassisten Chris Ethridge, heldt gruppa konsertar langs vestkysten dei neste månadane. Ethridge og Parsons spelte ofte i lag dei neste åra, og begge var med i både The Flying Burrito Brothers og The Fallen Angels.
Fire månadar seinare, med ei besetning som bestod av Parsons, Nuese, Corneal og Buchanan (i tillegg til Ball, Maness og Ethridge) gjekk gruppa attende i studio og spelte inn to nye Parsons-songar, «Strong Boy» og «Do You Know How It Feels To Be Lonesome» i lag med sju coverversjonar, der seks av dei enda opp på albumet. Tidleg i desember var albumet ferdig og var meint å kome ut seint i januar eller tidleg i februar 1968.
Etter fleire månader med juridisk krangling, og utan at gruppa klarte å finne ein erstattar for Parsons, vart albumet til slutt gjeve ut. Hazelwood såg ikkje noko poeng i å bruke pengar på å marknadsføre eit album for eit band som ikkje eksisterte lenger, Safe at Home fekk særs god omtale av folk som Glen Campbell, Merle Haggard og Don Everly. Hokom sa «Albumet forsvann» og sa vidare at Hazlewood var først og fremst ein musikar og ikkje ein forretningsmann, og kan ha gjort feil då han ikkje marknadsførte albumet.
Som ein del av rettsoppgjeret etter den brå avslutninga til Parsons frå The International Submarine Band, måtte The Byrds fjerne mykje av vokalen til Parsons frå albumet Sweetheart of the Rodeo i 1968. Solovokalen vart erstatta av Roger McGuinn. Parsons vart oppgitt over denne avgjersla og då Sweetheart of the Rodeo kom ut i august 1968, hadde Parsons alt gått vidare til å skipe The Flying Burrito Brothers.
Medan ein sette saman materiale for ei Parsons-samleplate i 2001, vart det tapte sporet «Knee Deep in the Blues» (opphavleg ein singel av Marty Robbins i 1957) frå Safe at Home-innspelingane oppdaga på ny og gjeve ut på samlinga.
Mottaking og ettermæle
Meldingar av Safe at Home har vore blanda, men generelt positive. Då det kom ut i 1968 skreiv kritikaren Robert Christgau at han var positivt overraska over at «fire, smilande langhåra karar» kunne spele country så bra, og refererte til albumet som «ei bra plate og strålande utført.» Det framtidige Byrds- og Flying Burrito Brothers-medlemmet Chris Hillman kalla albumet «eit slags lo no. Det er ein lettvektar. Gram hadde ikkje heilt utvikla seg til den sjelfulle karen han kom til å bli.» Hit Parader gav albumet god omtale for å ha våge seg på country, eit område som dei fleste moderne gruppene i Amerika ikkje rørte i slutten av 1960-åra.
Journalisten Pete Johnson i Los Angeles Times skildra albumet som autentisk og la merke til «ein vitalitet som ein ikkje alltid finn hos tradisjonelle countryartistar». Rockskribenten John Einarson skreiv i boka Hot Burritos: The True Story of The Flying Burrito Brothers i 2008 at albumet «ikkje eigentleg var den banebrytande countryrock-klassikaren det ofte vert hevda å vere», men merka seg at bandet tilnærma seg prosjektet på ein oppriktig måte som bevarte anda frå country.
«Blue Eyes», opningssporet på albumet, vart spelt inn i 1993 av den amerikanske alternative countrypionerenUncle Tupelo. Han kom ut på Conmemorativo: A Tribute to Gram Parsons. Parsons sjølv spelte inn «Do You Know How It Feels to Be Lonesome» (forkorta til «Do You Know How It Feels») i lag med The Flying Burrito Brothers i 1969 på albumet The Gilded Palace of Sin.
Slaget ved Piacenza
Slaget ved Piacenza var eit feltslag mellom ein fransk-spansk arme og ein austerriksk arme nær Piacenza den 16. juni 1746 som ein del av den austerrikske arvefølgjekrigen. Resultatet vart siger til dei austerrikske styrkane leia av Fyrst Josef Wenzel
Posisjonen til Bourbon
Etter slaget ved Bassignana og splittinga av dei austerrikske og piemontesiske armeane, slo dei spanske og franske armeane saman planane sine. Spania ønskte å ta både Torino og Milano, men sidan franskmennene ønskte å forhandle med Karl Emmanuel stod Spania berre att med Milano. Derfor starta De Gages den spanske invasjonen av Lombardia den 28. november 1745. Den austerrikske kommandanten Fyrst Josef Wenzel av Liechtenstein trekte seg tilbake sidan den framrykkande spanske armeen stod i fare for å utslette den vesle armeen hans. Milano gav seg utan kamp og mot slutten av året var det meste av Lombardia underlagt spanjolane.
Karl Emmanuel startar slaget om Italia på ny
Dresden-traktaten vart signert mellom Preussen og Austerrike den 25. desember 1745 og hadde like mykje å seie for krigen i Italia som han hadde for Sentral-Europa. Karl Emmanuel og rådgjevarane hans såg dette. Austerrike som no var fri frå krigen i Tyskland, kunne no flytte størsteparten av armeen til Italia og sidan posisjonen til Frankrike og Spania ikkje hadde endra seg, innsåg kongen at dei ikkje ville klare å stå imot austerrikarane på halvøya.
Sjølv om han framleis var i forhandlingar med Frankrike innsåg han at det var meir nyttig for Sardinia og oppretthalde alliansen med Austerrike. Karl Emmanuel var derimot lur og innsåg at han måtte skaffe seg tid fram til Austerrike hadde fullført forflyttinga til Italia. Den lettaste måten å oppnå dette på var å dra ut forhandlingane så lenge som mogeleg, fram til det var tid for å handle. Dermed gav han det franske hoffet frist til slutten av februar å kome opp med ein avtale, elles ville det verte fiendskap. Han kravde òg at franskmennene slutta omleiringa av Alessandria og franskmennene gjorde faktisk dette den 17. februar 1746.
Då 1. mars var nådd, tidsfristen var ute og austerrikarane var ferdig med forflyttinga, innsåg Karl Emmanuel at det var på tide å halde fram krigen. Den piemontesiske armeen flytta seg sakte sørover mot den franske garnisonen i Asti og Alessandria. Karl Emmanuel hadde klart å skjule intensjonane sine og gjenopna krigen i Italia den 5. mars 1746 med eit åtak på Asti. Tre dagar seinare hadde garnisonen overgjeve seg og 5000 mann vart tekne til fange av piemontesarane.
Bourbon trekkjer tilbake til Piacenza
Tapet av garnisonen i Asti skapte store problem for den franske armeen. Moralen fall og mot slutten av mars hadde marskalk Maillebois tapt 15 000 mann som anten hadde desertert, vorte sjuke eller var tekne til fange. Den spanske armeen til De Gage låg i ro ved Piacenza og var usikker på kva dei skulle foreta seg no når austerrikarane hadde forsterka seg i Italia. Verken han eller Filip av Parma ønskte å trekke ut av Lombardia på grunn av sinnet dette ville føre til i Madrid. Uheldigvis tok austerrikarane avgjersla for dei. Ved dyktig manøvrering av austerrikarane jaga dei Filiå frå Milano til Pavia. I april hadde Parma, Reggio og Guastalla falle til Austerrike. For å styrke dei spreidde styrkane sine bad spanjolane marskalk Maillebois om å bringe den franske armeen hans vestover slik at dei kunne slå seg saman og falle tilbake til Piacenza.
Marskalk Maillebois nølte med å forlate kommunikasjonslinjene sine gjennom Genova og sendte derfor berre ti bataljonar til Piacenza. Den spanske kong Filip V og kona hans Elizabeth Farnese gav derimot ordre til De Gages om å vere att i Piacenza, medan Ludvig XV av Frankrike ønskte å støtte forholdet innanfor Bourbon og var klar til å følgje ønsket til hans spanske onkel. Han gav derfor ordre til Maillebois om å flytte troppane sine under spansk kommando. Motvillig gjorde marskalken dette og beordra troppane sine til Piacenza. Den 15. juni møtte den spanske og den franske armeen kvarandre.
Stridande planar
Sidan den austerrikske armeen hadde om lag 15 000 fleire menn enn De Gages, klekte han ut ein plan som skulle gjere det austerrikske åtaket dyrekjøpt og invitere til eit spansk motåtak som godt kunne føre til siger i slaget. De Gages ønskte ikkje å stille armeen opp i den alt falleferdige byen Piacenza og gav ordre om å grave grøfter og artilleristillingar, som skulle verte forsvarslinja som austerrikarane måtte angripe. De Gages gav òg ordre til troppane om å halde utkikk i området nord for Piacenza. Med Maillebois sine troppar fekk den spanske generalen ein samla styrke på 40 000 mann, men dette hadde alt gjort eit stort innhogg i matforsyningane i området, og frå vest var ein piemontesisk arme på 10 000 mann, som klart ville gje austerrikarane eit talmessig overtak.
Så med piemontesarane berre ein dagsmarsj unna, bad den franske marskalken hardt om at dei burde gå til åtak med ein gong mot austerrikarane. Dette var sjølvsagt ei endring av den opphavlege planen. I staden for den opphavlege planen ønskte den spanske kommandanten no å halde senteret sitt lett, og konsentrere seg om flankane. Åtaket på den austerrikske venstreflanken ville medføre at dei vart pressa inn mot det austerrikske senteret. Enno meir uortodoks var at De Gages bad Maillebois ta troppane sine forbi den høgre flanken, og kome rundt på bakesida av austerrikarane. Slaget var klar til å setjast i gang den 16. juni.
Austerrikarane hadde nytta dei siste få månadane på å setje ut artilleriet sitt, erobra bourbonske utpostar og samle inn forsyningar. Den aukande moralen i den austerrikske leiren gjorde dei sikker på siger. Den austerrikske planen var enklare enn Bourbon sin. Dei skulle la Gages sløse troppane sine mot posisjonane deira før dei gjorde eit motåtak når lufta hadde gått ut av åtaket til spanjolane og franskmennene. Morgonen den 15. juni starta dei å setje troppane sine i stilling nord for Piacenza. Uheldigvis for franskmennene skjønte Grev Browne kva planane til Maillebois var og flytta troppane sine for å blokkere den franske framrykkinga. Markien av Botta d'Adorno kommanderte den austerrikske høgreflanken. Austerrikarane sat no berre å venta på eit fransk-spansk åtak.
Slaget
Morgonen den 16. juni opna det austerrikske artilleriet eld mot den bourbonske leiren. Samstundes starta den fransk-spanske armeen åtaket på dei austerrikske linjene. Planen til marskalk Maillebois gjekk i stå berre nokre minuttar ut i åtaket. I staden for å gå rett på den austerrikske baksida fekk marskalken sjå troppane til Browne trekke opp føre han. I tillegg hadde franskmennene dukka opp på feil stad. Den smale dalen dei flytta seg gjennom viste seg òg som ein flaskehals og så snart dei dukka opp vart dei slått ned av austerrikarane. Marskalken prøvde å flytte fleire troppar framover, men kom aldri nær austerrikarane på grunn av den intense elden austerrikarane gav dei. Til slutt rykte Browne fram og åtaket til franskmennene vart stogga.
På den andre flanken hadde Gages klart å rykke heilt fram til den austerrikske linja og troppane hans klarte å presse austerrikarane i det som no såg ut som eit jamnt slag. Grev Bärenklau klarte derimot til slutt å få det austerrikske kavaleriet ut i kamp og den spanske linja braut etter kvart saman under presset. Spanjolane flykta tilbake til Piacenza og austerrikarane jaga etter. Kl. 14 var slaget over og det same var det fransk-spanske håpet i Italia.
Etterverknad
Sjølv om slaget ikkje markerte slutten på kampane i Italia, men slaget vart likevel avgjerande fordi det gjorde slutt på håpet om eit kongedøme i Italia for Filip av Parma og austerrikarane fekk tilbake kontrollen over hertugdømet Milano dei neste 50 åra.
Kjelder
''
Erland Dahlen
Erland Dahlen er ein norsk trommeslagar frå Ulefoss i Telemark. Han er medlem av ei rekkje band innan elektronika, jazz og eksperimentell musikk, til dømes HET, Boschamaz, Kiruna, Morris og Piston Ltd.
I tillegg er han ein mykje brukt studio- og live-musikar for andre artistar. I perioden 2004 til 2008 tok han over som fast trommeslagar for Madrugada etter Simen Vangen og spelte på albuma The Deep End, Live at Tralfamadore og Madrugada. Under avslutningsturnéen til bandet var Dahlen også med som trommeslagar, noko som også galdt dei andre konsertane dei hadde frå 2004 til 2008. Dahlen har også spelt med Kaada, Odd Nordstoga, Hanne Hukkelberg, Marit Larsen, Xploding Plastix, Bjørn Eidsvåg, Vidar Vang, Gunnhild Lorentzen og Ane Brun. I dag er han tilsett ved Nationaltheatret.
Fikenslekta
Fikenslekta (Ficus) er ei planteslekt i morbærfamilien. Ho omfattar mellom anna fikentreet, som er kjend for frukta fiken og fikenblad, banyantre med kraftige luftrøter, bodhitre eller Ficus religiosa og den utbreidde potteplanten bjørkefiken.
Det er rundt 850 ulike artar i fikenslekta, som kan veksa til buskar eller tre. Plantane inneheld mjølkesaft. Blomstrane er einkjønna og små. Dei veks i store mengder inni ei hol, rundvoren akse med opning i toppen. Heile blomsterstanden dannar ei enkeltfrukt.
Dei fleste lever i tropisk klima. Fikentre kan dyrkast i potter i Noreg, men toler frost dårleg.
Dibble Bluff
Dibble Bluff er ein markant fjellskrent, kring 2 km sør for Marshall Cirque på vestsida av White Island i Ross Archipelago. Skrenten stig bratt opp frå McMurdoisen til over 400 moh. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (1999) etter Raymond R. Dibble i geologiavdelinga Victoria University of Wellington, som undersøkte vulkanutbrot og seismisk aktivitet på Mount Erebus i nærleiken i løpet av fem feltsesongar frå 1980–81 til 1984–85.
Teufen
Teufen er ein kommune i kantonen Appenzell Ausserrhoden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 837 meter over havet.
Treat Her Right av Roy Head
«Treat Her Right» vart spelt inn i Gold Star Studios (seinare kjend som SugarHill Recording Studios) i Houston.
Andre versjonar
Songen er blitt spelt inn av mange andre artistar, som Jimmy Page, Bruce Springsteen, Jerry Lee Lewis, Bon Jovi, Chris Farlowe (som «Treat Her Good») og Mae West og Barbara Mandrell som «Treat Him Right».
Gjermundnes
Gjermundnes er eit nes ved munninga av Tresfjorden i Romsdalsfjorden, Vestnes kommune, Møre og Romsdal. Gjermundnes er også namnet på den gamle storgarden på neset. Delar av garden blir nytta til landbruksskulen for Møre og Romsdal, der er også Landbruksmuseet for Møre og Romsdal. På Gjermundnes er det fleire store gravrøyser og rike funn frå steinalder og jernalder. Gjermundnes kan ha eksistert som gardsbruk allereie i steinalder eller bronsealder. På 1600-1700-talet hadde fleire futar over Romsdal sete på Gjermundnes. Gerhard Schøning vitja garden som framsto som eit mønsterbruk «en af de største og beste Gaarde i Romsdalen».
Mount Gorton
Mount Gorton er eit markant fjell, 1995 moh, 6 nautiske mil vest-sørvest for Mount Perez sør i Wilson Hills i Antarktis. Det vart fotografert av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47. Fjellet vart oppdaga i 1961 av Phillip Law under Australian National Antarctic Research Expeditions og vart plassert på kartet av observasjonar frå skipet «Magga Dan». Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter senator J.G. Gorton, ein australsk marineminister på den tida.
Lettmetall
Lettmetall er ei fellesnemning for metall med låg atomvekt, det vil seie låg relativ molekylmasse. Som lettmetall vert som oftast rekna dei metalla som har ein tettleik som ikkje er høgare enn 4 500 kg/m3, men dette er ikkje ei fast og eintydig grense mot andre metall, dei såkalla tungmetalla.
Dei viktigaste lettmetalla til teknisk bruk er aluminium, magnesium og titan. Desse metalla og legeringane har god fastleik i høve til tettleiken, og er ofte motstandsdyktige mot korrosjon.
Thien Duong
Thien Duong er ei stor naturleg hole på øya Quang Binh i Bo Trach kommune i Vietnam. Ho ligg i Phong Nha-Ke Bang nasjonalpark. Grotta er 100 m djup, 100 m brei og 150 m høg, og har vorte danna ved haverosjon. Ein har funne spor etter både steinalder og jernalder i hola.
Ficus religiosa
Ficus religiosa, også kjend som heilag fiken, gudefiken, pipal og bo- eller bodhitre, er eit tre i fikenslekta som er utbreidd i Sør- og Søraust-Asia. Treet er viktig i buddhismen, djainismen og hinduismen. Buddhistiske overleveringar fortel at Gautama Buddha oppnådde oppvakning under eit slikt tre. Fikentreet er også ein tradisjonell medisinplante.
Ficus religiosa kan bli opptil 20 meter høg. Borken er gråleg og sprekk etterkvart som han blir eldre. Blada er runde på fasong med ein lang flik i enden, tynne og med skinande overflate. Dei har 5-7 sidevener. Fruktene er små, på storleik med ein pupill. Dei er grøne som kart og svarte når dei er mogne.
Treet blir pollinert av ein særskild veps, Blastophaga quadraticeps. På stader der både fikentreet og vepsen er innført, som Israel, Florida og Hawaii, kan Ficus religiosa vera ein invasiv art.
Treet kjem opphavleg frå eit område frå Himalaya til Sør-Kina, Vietnam og Nord-Thailand. Det er utbreidd som avenytre og tempeltre, både ved hindu- og buddhisttempel.
Borken frå treet har lenge vore brukt som medisin mot sår, smittestoff, diaré, diabetes og gonorré. Blada er blitt brukt mot hudsjukdommar, giftstoff og for å regulera menstruasjonssyklusen. Frukta er blitt brukt som avføringsmiddel, og i pulverform til å behandla astma. Medisinske forsøk har mellom anna påvist verknader mot fleire smittestoff og parasittar og at planten har ein god effekt mot diabetes.