cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anders Hovden
Prestegjerning
I 1891 vart Anders Hovden kallskapellan på Lista, og han vart ordinert til prest. I 1898 vart han hjelpeprest i Oslo bispedømme. Her fekk han eit friår med løn slik at han i 1900 kunne reise til Sør-Europa, ei reise som tok eitt år. Etter dette, i 1902, fekk han arbeid som kapellan i Krødsherad. Han møtte motstand frå prestekollegaer fordi han preika på målet, men han fekk folket med seg, slik at då han fekk ungdomslaget til å søkje om å ta Blix-salmane i bruk i kyrkja, vann målfolket avrøystinga etter ein hard strid.
I 1910 vart han prest i Melhus, og i 1920 sokneprest i Østre Toten. Elles var han mykje brukt som stemnetalar. Han var med i nemnda som utarbeidde Landstads reviderte salmebok og i redaksjonen for Nynorsk salmebok.
Forfattarskap, dikting og dei siste åra
Det var som prest på Lista at Hovden for alvor byrja å skrive. Den fyrste forteljinga si gav han ut under psevdonym. I alt skreiv han elleve prosaforteljingar, der han fortel om kvardagslivet til fiskarbønder på Vestlandet – havet står sentralt i alt han skreiv. Nokre av forteljingane har også eit klart sjølvbiografisk innhald, det vil seie at det ligg nær opp til dei sjølvbiografiske skildringane hans i Attersyn frå 1926. Hovden gav også ut 16 diktsamlingar. Inspirasjon til arbeidet med dikta fekk han av mellom andre venen Per Sivle og Arne Garborg. Gjennombrotet hans kom med Tungalda frå 1897. Tematikken i dikta hans er mykje den same som i forteljingane.
Men det er som salmediktar han er mest kjend. Til saman dikta Anders Hovden om lag 250 salmar – alle på nynorsk. Han gav ut fire salmesamlingar mellom 1905 og 1939. Gjennom salmane sine vart han ein del av ei brei fornyingsrørsle av salmediktinga i Noreg som starta med Blix-salmane. Hovden sine salmar er karakteriserte som livsnære og botnærlege. Dei forkynner den utstrekte handa til Gud i Jesus Kristus til syndande og ulukkelege menneske, og dei er særmerkte av ein enkel biletbruk knytt til heimen, bygda og ikkje minst livet som fiskar og bonde. Språket er sterkt og malmfullt, rotekte norsk. Salmane er prega av naturpoesi og nasjonalreligiøsitet. Den mest kjende og brukte av salmane hans er «Fagert er landet». Denne vart til ein vakker vinterkveld i Krødsherad i 1907 under ein skitur langs Krøderen. I 1927 vann han Melsom-prisen. Hovden fekk diktargasje frå 1931.
Anders Hovden var på fleire utanlandsreiser. Mellom anna var han i USA i 1913, der han avduka eit Ivar Aasen-monument i Moorhead i Minnesota. Dei siste leveåra sine budde han på Nordstrand i Oslo. I 1958 vart det sett opp eit monument over Anders Hovden i sentrum av Ørsta, laga av bilethoggaren Anne Grimdalen.
Fylkesveg 613 i Nordland
Fylkesveg 613 i Nordland går mellom Elvekroken og Sildhopen i Sørfold kommune. Vegen er 25,4 km lang.
Champlainhavet
Dei store ismassane over land hadde pressa jordflata nedover og då isen smelta heva landet seg igjen. Medan landområda framleis var pressa ned var dei nemnde områda framleis under havnivå og då isen trekte seg tilbake, strøymde havet inn over regionen. Etter kvart som jordflata heva seg, trekte havet seg tilbake.
Turgajhavet
Turgajhavet eller Vest-Sibir-havet var eit grunnhav i mesozoikum og kenozoikum. Det strekte seg frå dagens Kaspihavet til arktiske strøk og varte frå mellomjura til oligocen, for om lag 160 til 29 millionar år sidan.
Champlainhavet
Havområdet varte frå om lag 13 000 år sidan til om lag 10 000 år sidan. På det største streket havområdet seg så langt sør som til Lake Champlain og noko lenger vest enn Ottawa i Ontario. Det er estimert at havet var omkring 150 meter djup, der St. Lawrence-elva og Ottawaelva i dag renn.
Turgajhavet
Turgajhavet har fått namn etter elva Turgaj i Kasakhstan.
När jag blundar
«När jag blundar» var det finske bidraget i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan, framført på svensk av Pernilla Karlsson. Songen vann Uuden Musiikin Kilpailu og representerte Finland i den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2012. Songen gjekk ikkje vidare til finalen.
Columbia i Sør-Carolina
Columbia er hovudstaden og den største byen i delstaten Sør-Carolina. Byen er òg hovudsete i fylket Richland. I 2007 var folketalet 124 818.
Landsfader
Landsfader er ein ærestittel som vert gitt til særleg viktige personar som har hatt spesielt positiv innflytnad særleg på den politiske utviklinga i eit land eller også for å ha grunnlagt nasjonen eller staten. I Noreg er det i etterkrigstida Einar Gerhardsen som i stort omfang har blitt omtala som landsfader.
I det antikke romerske senat vart tittelen (latin pater patriae) formelt tildelt borgarar.
Psalmebog for Kirke og Hus
Psalmebog for Kirke og Hus, mest kjend som Hauges Salmebok, var utarbeidd av Andreas Hauge og vart den 11. oktober 1873 autorisert for bruk ved offentleg gudsteneste i Noreg der kyrkjelyden gjorde vedtak om det.
Salmeboka var konservativ både i salmeval og språkbruk, og i konkurranse med Landstads salmebok fekk ho aldri noka særleg utbreiing — i 1904 hadde 90 av dei 965 kyrkjesokna i Noreg gjort vedtak om å nytte Hauges Salmebok.
Andreas Hauge gav ut eit utkast til salmeboka i 1863.
49
Døde
40er
Nokre Salmar
Nokre salmar var den fyrste nynorske salmesamlinga, utgjeven anonymt av Elias Blix. Ho vart først utgjeven som hefte, det fyrste kom i 1869, dei neste i 1870 og 1875, og sidan auka i 1883 (Det norske Samlaget). 4. mars 1892 vart Nokre Salmar autorisert til bruk ved den offentlege gudstenesta, og desse landsmålssalmane vart trykte bak i Landstads kirkesalmebog som nr 635–784.
I 1908 vart Tekstbok og Altarbok for Den norske kyrkja i Peter Hognestad si omsetjing autoriserte for offentleg bruk. Med denne boka vart Litaniet og preikestolversa òg autoriserte, og i seinare opplag vart dei lagt til i dette såkalla Blix-tillegget som nr 785 til 791.
Dei fyrste kyrkjelydane som nytta retten til å syngje Blix-salmane i gudstenesta, var Ranum og Skage i Overhalla i Namdal prosti; dei gjorde det alt i 1892. I 1901 hadde 76 kykjelydar gjort det same, i 1914 366 og i 1926 meir enn 500. Mange stader vart det strid om Blix-tillegget. Etter resolusjonen av 1892 var det høve for eit fleirtal i kyrkjelyden å nekte bruk av Blix-tillegget. I 1926 vart det ved kongeleg resolusjon vedteke at dei som nytta Hauges og Landstads salmebøker også skulle bruke salmane i Nokre salmar. Men då var allereie Landstads reviderte salmebok og Nynorsk salmebok autoriserte for bruk i dei kyrkjelydane som gjorde vedtak om det.
Dei fyrste utgåvene
Andre utgåva kom i 1883 og hadde 68 salmar, av dei 39 nyskrivne og 29 gjendikta.
Tredjeutgåva vart utgjeven i Bergen i 1887 og hadde same innhaldet som andreutgåva, med den skilnaden at denne var trykt med latinske bokstavar.
Mortensmesse
Mortensmesse eller Mortensdag er ei kristen høgtid feira den 11. november til minne om den heilage Martin av Tours. Dagen er markert på primstaven, ofte med ei gås eller ein bispestav.
Ei kjend soge om Martin fortel at han gøymde seg blant gjæser for å unngå å takast til biskop. I land som Tyskland og Danmark åt ein tradisjonelt mortensgås, gåsemiddag, denne dagen. I Noreg var skikken gjerne heller å eta svin denne dagen. Maten blei delt med fattige.
Ytre Hvaler nasjonalpark
Ytre Hvaler nasjonalpark  er ein norsk nasjonalpark som ligg i kyst- og skjergardslandskapet i Viken fylke. Parken vart oppretta 26. juni 2009, for å «bevare et egenartet, stort og relativt urørt naturområde ved kysten i sørøst-Norge, bevare et undersjøisk landskap med variert bunntopografi, og bevare økosystemer på land og i sjø med naturlig forekommende arter og bestander, kystlandskap med sjøoverflate og havbunn med korallrev, hard- og bløtbunn.» og han dekker eit område på 354 km² land og sjø.
Tarmgass
Tarmgass (flatus) er hovudsakleg sett saman av gassane N2 (nitrogengass), CO2 (karbondioksid) og H2 (hydrogengass); og 30-40 % av friske personar skil òg ut metangass (CH4). Når gassen slepp ut av endetarmen blir det kalla flatulens på latin, på folkeleg norsk promp eller fis.
Ytre Hvaler nasjonalpark
Nasjonalparken ligg i kommunane Fredrikstad og Hvaler; og han erstattar dei fire tidlegare sjøfuglreservata Akerøya, Heia, Møren og Søre Syster. Parken grensar opp til den svenske Kosterhavet nationalpark som vart oppretta samtidig.
Geografi, landskap, geologi
Nasjonalparken har store verneverdiar knytt til flora og fauna, strand- og kysttypar, kystbarskog, lyngheier og det intakte storslagne kystlandskapet. Områdd har spesielle marine eigenskapar pga utløpet til Glomma og ein særs variert undersjøisk topografi og botntilhøva. Dette gjer at Ytre Hvaler inneheld eit stort mangfald av marine naturtypar både på grunt og djupt vatn. Det er fleire korallrev i området.
Kulturminne
Områdd er prega av lang tids nytte av kysten og havet: rekefiske, hytter, fritidsbåtar og annan fritidsaktivitet.
Kamiennefjella
Kamiennefjella (polsk Góry Kamienne) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.
Uxbridge undergrunnsstasjon
Uxbridge undergrunnsstasjon er ein stasjon på Piccadilly-linja og Metropolitan-linja i London. Han er ein del av London Underground og ligg i London Borough of Hillingdon.
51
Døde
50er
Reus
Reus er ein by i Catalonia i Spania i provinsen Tarragona. Han har kring 110 000 innbyggjarar.
Området har alltid vore ein viktig vin- og brennevinsprodusent og vart viktig i tida då vinlusa herja i Europa. I dag er han mest kjend for kommersiell aktivitet og som eit mekka for fjellklatrarar. Byen er òg kjend som fødestaden til den verdskjende arkitekten Antoni Gaudí.
Fylkesveg 617 i Nordland
Fylkesveg 617 i Nordland går mellom Finnvika og Nordfjord i Sørfold kommune. Vegen er 3,6 km lang.
Vegen gjev tilkomst til Rago nasjonalpark.
Woki mit deim Popo
«Woki mit deim Popo» er ein song av den austerrikske duoen Trackshittaz. Songen vann Österreich rockt den Song Contest og fekk representere Austerrike i den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2012. Songen gjekk ikkje vidare til finalen.
Teksten er skriven på mühlviertelsk. Det vart dimed det fyrste bidraget i Eurovision Song Contest med mühlviertelsk tekst.
Claude Simon
Claude Simon var ein fransk forfattar som vann Nobelprisen i litteratur for 1985. Svenska Akademien sa i grunngjevinga at han var ein forfattar «som i sina romaner förenar poetens och målarens skapande med ett fördjupat tidsmedvetande i skildringen av mänskliga villkor.»
Liv
Etter at mora døydde i 1924 tok ein av fetrane hennar, ein pensjonert kavalerioffiser, ansvaret for den elleveårige guten. Simon budde på eit internat i Paris og gjekk seinare på målerikurs. I 1934/35 avtente han militærteneste som kavallerist. I to veker var han ved hovudkvarteret til dei republikanske under den spanske borgarkrigen, men returnerte til Frankrike då han ikkje fann meiningsfylte oppgåver i Barcelona. I Frankrike var han med i ei gruppe som organiserte våpenforsynigar for den republikanske sida. I 1937 reiste han på ei stor europareise som førte han til Berlin, Warszawa, Sovjetunionen, Istanbul, Hellas og Nord-Italia. Dei første litterære eksperimenta hans kom på denne tida; sjølv rekna han dei som ubetydelege.
Under oppseglinga til den andre verdskrigen blei Simon i august 1939 kalla inn til sin gamle kavallerieining. Skvadronen hans blei slått ut i Belgia og han sjølv send i krigsfangenskap i Mühlberg ved Elben. Krigserfaringane gav han seinare ei litterær form i ulike romanar, som La Route des Flandres, Les Géorgiques, L'Acacia. I oktober klarte han å flykte og kom seg til Perpignan som ikkje var okkupert av Tyskland. Då representantar for Vichy-regjeringa blei merksam på han, unngjekk han fengsling ved å stikke seg bort i Paris.
Han skreiv den første romanen sin på denne tida, Le Tricheur. Den kom ut i 1945 og vekte like lite merksemd som dei tre neste bøkene. I 1956 blei han kjend med Alain Robbe-Grillet som arbeidde i forlaget Editions de Minuit, og han oppmoda Simon om å publisere hos dei. Forlaget var ein arnestad for den litterære rørsla som seinare blei kjend som nouveau roman. I tida som følgde voks kjennskapen til Simon og fleire av tekstane hans kom ut i omsetjingar.
I 1961 fekk han tidsskriftet L'Express sin pris for La Route des Flandres, i 1967 Prix Médicis for Histoire. Til stor overrasking for offentlegheita og store delar av fagmiljøet fekk han Nobelprisen i litteratur for 1985.
Litteratur
Simon skreiv hovudsakleg romanar. Verka hans blir rekna til nouveau roman-rørsla som klårt skil seg frå den klassiske 1800-tals litteraturen. Til dømes manglar ein allvitande forteljar som kan leie lesaren gjennom ei kronologisk handling. Simon sin forteljarrøyst syner ingen djupare innsikt i det som skjer og innskrenkar seg stort sett til ein ytre skildring utan at dei enkelte fragmenta er lette å plassere i ein overordna handlingstråd. Ein psykologisk karakterisering av romanfigurane eller forklaring av handlingane deira finn ikkje stad, i staden tek lesaren del i tankane og motiva til figurane gjennom lange passasjar med monologar og indirekte eller opplevd tale. Romanane er bygd opp av ei lang rekke fragmenterte handlingsstrengar som kan bli brått avbrotne, i blant midt i ein setning, og tatt opp att seinare i teksten. Handlingsstrengane er knytte tett saman utan at det finst ei kronologisk handling.
Hillingdon undergrunnsstasjon
Hillingdon undergrunnsstasjon er ein stasjon på Piccadilly-linja og Metropolitan-linja i London. Han er ein del av London Underground og ligg i London Borough of Hillingdon.
Ickenham undergrunnsstasjon
Ickenham undergrunnsstasjon er ein stasjon på Piccadilly-linja og Metropolitan-linja i London. Han er ein del av London Underground og ligg i London Borough of Hillingdon.
Galatisk
Galatisk er eit utdøydd keltisk språk. Det blei bruka i Galatia i Litleasia (nåtidas Tyrkia) frå 200-talet til 400-talet e.Kr.
Det er berre nokre få ord og kommentarar frå klassiske forfattarar og spreidde namn på inskripsjonar som er kjent i dag. Dette er til saman om lag 120 ord, for det meste personnamn som endar på -riks (samanlikn med gallisk -rix/-reix, gammalirsk ri, latin rex) «konge», nokon endingar på -marus, dativ -mari (jfr. gallisk -maros, gammalirsk mor, walisisk mawr) «stor», og stammenamn som Ambitouti (gammalirsk imm- «rundt», gammalirsk tuath «stamme»), og eit leksikonoppslag drunaimeton «samlingsstad» (jfr. gammalirsk drui «druide», «trollmann» eller «diktar», gammalirsk neimed «heilag stad»). Galatisk høyrer til den kontinentale greina av keltisk og var samtidig med gallisk språk, eventuelt ein variant av det.
Mossad
Mossad, på Ivrit (nyhebraisk språk) ha-Mossad le-Modiin ule-Tafkidim Meyuhadim המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים , er eit sentralt organ for Israelsk etterretningsteneste. Ordet "mossad" tyder noko nær "instituttet". Mossad tek seg av ymse "spesialoppdrag". Mossad svarar til USA sitt CIA. Mossad er rekna for å vera ei av dei mest effektive etterretningstenestene i verda.
Sæle kyrkje
Sæle kyrkje er ei langkyrkje frå 1903 på Sæle i Balestrand kommune i Sogn og Fjordane.
Ho er teikna av arkitekt Hans Jakob Sparre medan Anders Korsvold var byggmeister. Dei same to stod òg bak Gaupne kyrkje i Luster kommune, og Sæle og Gaupne kyrkjer liknar mykje på einannan. Ei annan systerkyrkje er Stemshaug kyrkje på Nordmøre.
Sæle kyrkje avløyste mellomalderkyrkja Kvamsøy kyrkje som soknekyrkje. Soknet høyrde fram til 1964 til Vik prestegjeld, sidan høyrde det til Balestrand prestegjeld fram til prestegjelda vart nedlagde i 2004. Sæle kyrkje høyrer saman med Kvamsøy kyrkje og Tjugum kyrkje til Balestrand sokn i Sogn prosti.
Kartesisk produkt
I matematikk er det kartesiske produktet av to mengder A og B, mengda av alle par av element, (a,b), der a ∈ A og b ∈ B. Denne mengda vert skriven A × B, og med matematisk notasjon skriv ein
Ein kan òg definere det kartesiske produktet for fleire enn to mengder. Viss A1, …, An er mengder, så er det karteiske produktet samansett av alle n-tupler, det vil seie alle moglege kombinasjonar (a1,…,an), der kvar ai ∈ Ai. Dette vert skrive
Viss alle Ai’ane er den same mengda A, kan ein òg skrive An for det kartesiske produktet A1×...×An.
Omgrepet «kartesisk» kjem frå «Cartesius», den latiniske forma av namnet til den franske matematikaren og filosofen René Descartes (1596-1650).
Sindi
Sindi er ein by i Pärnu maakond i Estland med om lag 4000 innbyggjarar. Han ligg 14 km frå Pärnu.
Sindi ligg på venstrebreidda av Pärnuelva, mellom elva og våtmarksområdet Lanksaare.
Historie
I området der Sindi ligg i dag låg den første kjende busetnaden i Estland, Pulli, frå rundt 8500 f.Kr. Han vart oppdaga av geologar i 1965. Busetnaden eksisterte truleg berre ei kort stund, sidan området seinare vart dekt av vatn. Som eit myrlendt område sidan har område vore stort sett folketomt til 1500-talet.
Byen er kalla opp etter Clauss Zindt, ein borgarmeister i Pärnu i 1565, som bygde eit våningshus (Zintenhof) der byen i dag ligg. Busetnaden voks opp i 1833 rundt ein tekstilfabrikk eigd av godseigaren. Han vart offisielt ein kommune i 1921 og ein by i 1938.
Viktig for utviklinga av byen var jernbanelinja som kom hit i 1928. Denne linja vart lagt ned i 1970.
Andreas Hauge
Andreas Hauge var ein norsk prest og salmebokutgjevar.
Hauge var son til Hans Nielsen Hauge og Andrea Andresdatter Nyhus, og vart fødd i Oslo. Cand. theol 1839, skolemann, seinare sekretær i Det norske Misjonsselskap.
I 1863 gav han ut Psalmebog til Kirke- og Huus-Andagt, eit utkast til ei ny salmebok som med nokre endringar vart autorisert i 1873 (Hauges Salmebok).
Ølen kyrkje
Dette er den tredje kyrkja i bygda, den første var ei stavkyrkje og den andre ei tømmerkyrkje frå 1700-talet.
Andreas Hauge
Andreas Hauge var stortingsmann for Skien 1865-66. Han vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1875.
Beiarn kyrkje
Beiarn kyrkje ligg på Moldjord i Beiarn kommune i Nordland fylke. Ho høyrer til Beiarn sokn i Salten prosti. Kyrkja er ei langkyrkje av tømmer med om lag 320 sitteplassar. Bygginga starta i 1872, men på grunn av ein storm 21. januar 1873, måtte alt rivast. Kyrkjetomta vart flytta litt bortanfor og dei byrja bygginga på nytt. Ho vart vigsla 23. oktober 1873. 27. februar 1874 vart ho endå ein gong stormskadd, men i løpet av 1874 og -75 vart ho reparert og forsterka.
Beiarn gamle kyrkje
Beiarn gamle kyrkje vart først bygd som annekskyrkje («finnekapell») i Gildeskål sokn i 1724, etter initiativ frå Thomas von Westen, «Samenes apostel», i 1716. Beiarn gamle kyrkje vart truleg bygd som ei laftalangkyrkje, men har fått nokre tilbygg sidan og framstod etter kvart som ei krosskyrkje. Den sørlege vingen vart bygd såpass stor at han vart kalla «nykjerka.» Omkring 1860 var kyrkja blitt i så dårleg forfatning at det vinterstid ofte stod 30 cm med vatn over kyrkjegolvet, og vart det kaldt, fraus vatnet til is. Det vart sett i gang eit arbeid for å byggje ei ny kyrkje. Beiarn heradstyre vedtok 30. september 1875 at kyrkja skulle rivast. Det kyrkjelege inventaret vart plassert på loftet i den nye Beiarn kyrkje. Det som soknepresten ikkje såg mon i, vart auksjonert bort, restane vart brente.
Paldiski
Paldiski er ein hamneby ved Austersjøen i Estland. Han ligg på Pakrihalvøya nordvest i landet. Opphavleg var han ein svensk busetnad kalla Rågervik, og vart ein russisk marinebase på 1700-talet. Russarane kalla staden Балтийский Порт eller Baltijskij Port, som tyder «Austersjøhamna» i 1762, og den estiske uttalen Paldiski vart det offisielle namnet i 1933.
Sovjettida
I 1962 vart Paldiski eit treningssenter for atomubåtar i den sovjetiske marinen. Med to landbaserte atomreaktorar og 16 000 tilsette, var han ein av dei største anlegga av sitt slag i Sovjetunionen. På grunn av dette var heile staden ein lukka by med piggtrådgjerde rundt fram til det siste russiske krigsskipet forlét hamna i august 1994. Russland gav frå seg kontrollen over anlegget i september 1995.
Nyare tid
Etter Estland fekk sjølvstendet sitt, hadde ikkje byen nok estiske innbyggjarar, og Paldiski vart underlagt Keila fram til 30. oktober 1996. Han ligg 45 km vest for Tallinn og er i dag ein eigen kommune med fast ferjesamband til Kapellskär i Sverige (operert av Tallink). Tomme sovjetiske bustadblokker utgjer store delar av byen, og restane etter militærbasane finst over store område.
Anlegget i dag
I dag har byen berre om lag 4000 innbyggjarar. Fram til nyleg var det berre eit lite hotell i byen, medan det no er to daglegvareforretningar, ei alkoholsjappe, ein bank og ei kro.
From a Jack to a King
From a Jack to a King er ein countrysong skriven og spelt inn av Ned Miller. Songen vart sidan spelt inn av mange andre countryartistar.
Ned Miller-versjonen
Den originale versjonen til Ned Miller vart først gjeven ut i 1957, men gjorde det då dårleg. Han overtydde plateselskapet sitt om å gje ut songen på ny fem år seinare. Den nye utgåva vart ein hit og nådde andreplassen på country-lista til Billboard i USA og sjetteplassen på poplista, i tillegg til ein tredjeplass på easy listening-lista. I tillegg nådde versjonen til Miller toppen av Irish Singles Chart, og andreplassen på UK Singles Chart. Songen vart den sjette mest spelte singelen i Storbritannia i 1963.
Innspelingar
• 1957: Ned Miller
• 1963: Les Carle
• 1963: Ferlin Husky
• 1963: Bill Anderson
• 1963: Bobby Darin
• 1963: Jim Reeves
• 1963: Jackie Ott
• 1964: The Strings, Voices and Orchestra of Billy Liebert
• 1965: Hank Snow
• 1966: David Houston
• 1969: Carl Vaughn
• 1969: Elvis Presley
• 1975: Joe Stampley
• 1975: Albert West
• 1975: Sydney Devine
• 1975: Danny Wills
• 1978: Sleepy LaBeef
• 1982: Ron Pickering
• 1982: Palomaz
• 1982: Leroy Van Dyke
• 1982: Mud
• 1988: Ricky Van Shelton
• 1997: Pat Boone
• 2001: Alex
• 2002: Danny Fabry
• 2003: Eilert Pilarm
• 2004: The Cornell Hurd Band
• 2004: Al Grant
• 2005: Maarten
• 2006: Rita MacNeil
• 2007: Wild River Band
• 2009: Ray Dylan
• 2012: Oesch's die Dritten
• 2012: The Bobcats
• 2013: Johnny Hansen
• 2013: Heartbeat
Ein tysk versjon kalla «Wenn die Sonne versinkt» vart skriven av Lilibert og framført av Will Brandes i 1963.
Ein dansk versjon kalla «Jeg har uheld i spil» vart skriven av Sejr Volmer-Sørensen og framført av Bjørn Tidmand i 1970.
Tory Island
Tory Island (irsk Oileán Thoraigh eller tidlegare Oileán Thúr Rí) er ei øy i Republikken Irland, om lag 14 km utanfor kysten av Donegal.
Øya er om lag 5 km lang og 1 km brei. Ho har 170 innbyggjarar fordelt på fire landsbyar— An Baile Thoir (East Town), An Baile Thiar (West Town), An Lár (Middletown) og Úrbaile (Newtown). Ho høyrer til Gaeltacht og ulster-irsk er hovudmålet på øya.
I den oppdikta historia til Irland var Lebor Gabála Érenn på Tory Island staden der Conand sitt tårn stod, skansen til fomorianarane, før dei vart slått av nemedianarane i eit stort slag på øya. Den seinare fomoriske kongen Balor budde òg på øya. Balor tok Ethlinn til fange i eit tårn på toppen av Tor Mór (eller Túr Mór på gammalirsk), som tyder «Det høge tårnet».
Trass i at Tory Island er ei lita øy har ho mange historiske og mytologiske stader. Eit fyr bygd mellom 1828 og 1832 står på vestenden av øya. I april 1990 vart fyret automatisert.
Tyrrellhavet
Tyrrellhavet er eit anna namn på den førhistoriske utgåva av Hudsonbukta som eksisterte då isen smelta etter den siste istida. Det er kalla opp etter den kanadiske geologen Joseph Tyrrell.
For om lag ti tusen år sidan trekte isen over Canada seg tilbake og jordflata som til då hadde vorte pressa 270-280 meter ned av den tunge isen på overflata var i ferd med å heve seg igjen. Denne prossessen går derimot tregt og medan landflata enno var pressa ned, strøymde havet inn over området og danna Tyrrellhavet, som då var mykje større enn dagens Hudsonbukta. Enkelte starder var kystlinja 100-250 km lenger inn enn i dag.
Etter kart som landhevinga tok til minka havområdet og vart til slutt til slik Hudsonbukta ser ut i dag. Dette finst ikkje noko klår overgang frå Tyrrellhavet til Hudsonbukta, og Hudsbukta krympar framleis som følgje av landhevinga.
Kjelder
''
Oban på New Zealand
Oban er hovudbusetnaden på Stewart Island/Rakiura, den sørlegaste busette øya på New Zealand. Oban ligg ved Half Moon Bay (som stundom vert nytta som eit alternativt namn på byen). Byen har flysamband med Invercargill på Sørøya, og ferjesamband med byen Bluff som også ligg på Sørøya.
I følgje folketeljinga frå mars 2001 budde då om lag 80 % av innbyggjarane på Stewart Island/Rakiura i Oban.
Kunda i Estland
Kunda er ein by i Estland ved kysten av Finskebukta. Det ligg ein cellulosefabrikk (AS Estonian Cell), ein sementfabrikk og ei hamn i byen. Han har om lag 4000 innbyggjarar.
Nokre av dei eldste spora etter menneske i Estland er funne her frå rundt 6500 f.Kr. Denne busetnaden har gjeve namn til Kunda-kulturen.
Adventskrans
Adventskransen er ein lysestake med plass til fire eller fleire stearinlys eller noko som liknar. Tradisjonelt tenner ein eitt lys for kvar sundag i advent. Skikken tok til i Tyskland på 1800-talet, og kan minna om den jødiske bruken av hanukkijá. I moderne tid har ein også teke i bruk adventslysestakar med elektriske lys som kan vera på i heile adventstida.
Historie
Historisk var det vanleg å pynta med kransar til mange ulike høgtider i Europa. I den gradvis tende adventskransen finn ein også trekk som minner om den jødiske tradisjonen med å tenna eitt lys for kvar dag av hanukká i ein spesiell åttearma lysestake.
Adventslystenninga byrja truleg på ein barneheim i Hamburg, der presten og indremisjonsgrunnleggjaren Johann Hinrich Wichern laga ein slik i 1839 eller 1848. Denne kransen hadde heile 28 lys, 24 små raude og 4 store kvite. Kvar dag tende ein unge eit nytt lys i samband med gudstenestane til presten. Lyskransen skal ha vore pynta med greiner frå bartre. Bruken av adventskransen spreidde seg, først i Tyskland, og i løpet av 1900-talet til andre land.
Utsjånad
Fargen på lysa kan variera. Det er vanleg å følgja liturgiske fargar, men i nyare tid har ein teke i bruk ei rekke andre fargar. I mange protestantiske tradisjonar har ein gjerne lillafarga lys i staken under advent og raude eller kvite lys til jul. I katolsk tradisjon har ein tre lilla og eitt rosa lys. Nokre anglikanarar, metodistar og lutheranarar bruker blåe eller kvite lys i staden for lilla.
Bruk
Ein tenner vanlegvis det første lyset på første sundagen i advent og det første og andre på den andre sundagen, slik at alle lysa er tende på den fjerde sundagen. Det er vanleg å framføra ein song eller eit dikt i samband med tenninga, ofte første verset saman med det første lyset, andre med det andre, og så bortetter.
Adventskransen blir brukt i kyrkjer under adventsgudstenestar, i heimar og i nokre offentlege rom. Ein kan henga han frå taket, men det er i dag vanlegare å ha ein stake som står på eit bord. Elektriske adventslysestakar blir som regel sett i eit vindauge som del av julepynten elles.
Kjelder
''
Sylvia Rafael
Sylvia Rafael eller Sylvia Rafael Schjødt var ein israelsk etterretningsagent og dømd for drap i Noreg. Sylvia Rafael vart fødd i Sør-Afrika. Ho var av jødisk avstamming, og i mars 1973 reiste ho til Israel for å busetja seg der. Etter nokre veker vart ho rekruttert av den israelske etterretningsorganisasjonen Mossad. Ho vart gjeven ordre om å vera med på den såkalla Lillehammer-aksjonen. Israelske agentar skaut ned marokkanaren Ahmed Bouchikhi den 21. juli 1973 på Lillehammer. Fem av agentane vart tekne av norsk politi. Truleg var målet å ta livet av Svart September leiaren Ali Hassan Salameh, slik at det var feil person som vart drepen.
I februar 1974 vart ho dømd til fem og eit halvt års fengsel for medverknad til overlagt drap, spionasje for framand makt og bruk av falske pass.
Allereie 23. mai 1975 vart Sylvia Rafael og Abraham Gehmer overraskande frigjevne frå fengsel av "tryggleiksmessige grunnar". Dei to kom seg til Israel før frigjevinga vart offentleg kjend.
Nyttårsafta 1976 dukka ho opp att i Oslo som nygift med den tidlegare forsvararen Annæus Schjødt, men vart deportert frå landet. Seinare fekk ho opphaldsløyve og budde ei stund i Oslo fram ho og Annæus Schjødt flytta til Sør-Afrika i 1992.
Litteratur
Rapport frå eit granskingsutval oppnemnt ved kongeleg resolusjon av 20. november 1998. Avgjeve til Justis- og politidepartementet den 1. mars 2000. Nettversjon
Faust av Faust
Faust er debutalbumet til det tyske rockebandet Faust. Det vart spelt inn live den 21. september 1971 og gjeve ut seinare same året på Polydor Records. Sjølv om det aldri selde godt, fekk Faust mykje god omtale i musikkpressa.
Bakgrunn
I 1971 gjekk Polydor inn i ein avtale med Uwe Nettelbeck om å setje saman eit band som kunne konkurrere med artistar som The Rolling Stones, The Kinks og Small Faces. Før dei gav ut debutplata, sende Faust lydbanda til Polydor med alt frå studioeksperiment til innspelingar av folk som vaska opp.
Den originale LP-plata kom ut på klår vinyl.
Utgjeving og mottaking
AllMusic-skribenten Archie Patterson roste albumet deira og skreiv at «Innverknaden til Faust kan ikkje overvurderast. Debutalbumet deira var eit revolusjonerande steg framover i utviklinga av 'rock'». Han gav albumet fire og ei halv av fem stjerner og konkluderte med at «fantasinivået er svimlande, konseptet er heilt unikt og det er i tillegg morosamt å lytte til.»
Canterbury på New Zealand
Regionen Canterbury (maori Waitaha) på Sørøya på New Zealand består i hovudsak av Canterbury Plains og fjellområda omkring. Den største byen, Christchurch, er administrasjonssenter i regionen, og tilhaldsstad for regionsstyresmaktene, Canterbury Regional Council (Environment Canterbury), og University of Canterbury.
Geografi
Canterbury er arealmessig den største regionen på New Zealand. Regionen grensar i nord til elva Conway River og mot vest til fjellkjeda Søralpane. Sørgrensa er ved Waitakielva.
Det er vanleg å omtala inndelinga av regionen i North Canterbury (nord for Rakaiaelva), Mid Canterbury (frå Rakaiaelva til Rangitataelva), South Canterbury (sør for Rangitataelva) og Christchurch (Christchurch City). For mange føremål vert South Canterbury sett på som ein separat region, med sentrum i byen Timaru. Denne inndelinga fell ikkje saman med den administrative inndelinga av regionen i distrikt.
Då den noverande lokalstyrestrukturen vart skipa i 1989, var Kaikoura District ein del av Nelson-Marlboroughregionen. Denne regionen vart seinare oppløyst og erstatta av tre territoriale regionar (unitary authorities). Kaikoura var for lite til å greia seg som sjølvstendig territorial region, og vart lagt inn under Canterburyregionen som eit distrikt. I tankegangen til mange menneske er likevel Kaikoura enno ein del av Marlborough.
Folketalet i Canterburyregionen er 552 800 (estimat juni 2008), dette gjer han til den folkerikaste regionen på Sørøya og den nest største på New Zealand etter folketal.
Kolonisering
I 1848 skipa Edward Gibbon Wakefield og John Robert Godley foreininga Canterbury Association som hadde til føremål å planleggja ein koloni på Sørøya på vegne av den engelske kyrkja (Church of England). Kolonien skulle styrast etter visjonar om eit nytt Jerusalem som Wakefield hadde funne fram til medan han sat i fengsel for å ha bortført ei ungjente for å gifta seg med henne.
Frå 1850 starta utviklinga i provinsen, og i denne tida teikna arkitekt Benjamin Mountfort, den første provinsarkitekten, offentlege og kyrkjelege bygningar i nygotisk stil.
Canterbury Province
Canterbury Province vart danna i 1853 etter at lova om newzealands statsforfatning, New Zealand Constitution Act 1852, vart vedteken. Provinsen gjekk ut frå New Munster og omfatta både aust- og vestkystane på Sørøya på New Zealand. Provinsen vart avskaffa, saman med dei andre provinsane på New Zealand, i 1876.
Vinregionar i Canterbury
Kvitvin har for ein stor del dominert vinproduksjonen i Canterbury, frå drueslaga riesling, sauvignon blanc, chardonnay, gewürztraminer og i mindre grad pinot blanc og pinot gris. Pinot noir har til ein viss grad også vore vellukka i provinsen, særleg i Waipara.
Terminologi
Folk frå New Zealand omtalar gjerne folka frå Canterburyregionen som «Cantabrians», ei nemning som også vert brukt om folk frå Cantabria i Spania, men i dei fleste samanhengar er det usannsynleg at dette fører til misforståingar. Folk frå byen Canterbury i England kallar seg sjølve Cantuarians.
Ruislip undergrunnsstasjon
Ruislip undergrunnsstasjon er ein stasjon på Piccadilly-linja og Metropolitan-linja i London. Han er ein del av London Underground og ligg i den nordre delen av byen.
Bjerkvik kyrkje
Bjerkvik kyrkje ligg i Bjerkvik i Narvik kommune i Nordland. Ho høyrer til Bjerkvik sokn i Ofoten prosti.
Kyrkja er ei langkyrkje i betong og tegl med 320 sitjeplasser. Ho vart vigsla den 14. august 1955 av biskop Wollert Krohn-Hansen. Arkitektar for kyrkja var Arnstein Arneberg og Per Solemslie. Altarbildet i kyrkja er måla av Axel Revold.
Den første kyrkja i Bjerkvik vart bygd i 1914, men ho brann då Bjerkvik vart skoten i brann av allierte krigsskip natt til 13. Mai 1940.
52
Døde
50er
Fylkesveg 638 i Nordland
Fylkesveg 638 i Nordland er ein ringveg med utgangspunkt i Ålstad rundt Engeløya i Steigen kommune. Vegen er 30,4 km lang.
Words av Bee Gees
«Words» er ein song av Bee Gees, skriven av Barry, Robin & Maurice Gibb. Songen nådde toppen av listene i Tyskland, Sveits og Nederland.
«Words» var den tredje hitten til Bee Gees som nådde topp 10 i Storbritannia, der han nådde åttandeplassen. Songen har blitt spelt inn av mange andre artistar, mellom anna hitversjonar av Rita Coolidge i 1978 og Boyzone i 1996. Dette var den femte singelen til Boyzone og den første som gjekk til topps i Storbritannia.
Låtskriving
- Barry Gibb
Robin Gibb: «'Words' syner ei stemning. Han vart skriven etter ein krangel. Barry hadde krangla med nokon. Eg hadde krangla med nokon og var i same stemning. Kranglane var om ingenting i det heile. Dei var berre ord. Det er det songen handlar om. Ord kan gjere deg glad, og ord kan gjere deg trist.»
Barry sa i 1996 på fjernsynsshowet VH1 Storytellers at songen vart skriven for manageren deira, Robert Stigwood.
Innspeling
«Words» vart spelt inn 3. oktober 1967 i lag med «World» og songen «Maccleby's Secret» i IBC Studios i London. Berre Barry syng vokal på songen og han vart hans soloframføring på konsertane gjennom heile karrieren til Bee Gees.
Barry hugsa godt innspelinga av «Words»:
"«Eg hugsar den første innspelinga veldig godt. Robin og eg var i studio klokka ni om morgonen, og Robin sovna stadig over pianoet. Eg ville at han skulle skrive pianobiten av songen og spele dette, sidan eg ikkje er så flink på piano sjølv. Men han klarte ikkje å halde augo opne, så eg enda opp med å gjere det sjølv.»."
Det vart òg nytta ein ny pianolyd på «Words», som Maurice forklarte:
"«Ved eit uhell oppdaga med ein ny lyd på 'Words'. Då me spelte inn songen, etter at alle hadde gått til lunch, sat eg ved pianoet og skreiv eit riff. Eg gjekk så opp ein etasje og slo på mikrofonane for pianoet, og byrja så å leike med knappane føre meg. Då eg høyrte på lydbandet etterpå, hadde eg fått alle desse fantastiske, komprimerte pianolydane. Mike Claydon frå IBC Studios, som var lydteknikar på alle platene våre, sa 'Kva i all verda var det?' då han høyrde pianolyden. 'Kom opp her og høyr på den lyden'. Det var berre kompresjon, men han visste ikkje kva han skulle kalle det då. Eg trur han kalla det 'limited'. Det fekk pianoet til å høyrest ut som om det var 40 piano som spelte samstundes og var særs, særs fyldig. På 'Words' var det særs vakkert, men med denne lyden høyrtes det ut som om LA Symphony spelte på han. Om du høyrer på alle platene våre, er den pianolyden med."
The Beatles hadde nytta denne lyden tidlegare, og George Martin kalla det «nervøs pianolyd» som han nytta på bassnotane på «Anytime at All» og andre. «Lady Madonna» er eit av dei meir kjende døma deira med komprimert piano.
Utgjeving
B-side til «Words» var «Sinking Ships», ein av få Bee Gees-songar der alle tre brørne syng solovokal. Gruppa framførte songen på The Ed Sullivan Show i 1968, med Barry Gibb på vokal, Maurice Gibb på bass, Robin Gibb på piano, Vince Melouney på gitar og Colin Petersen på trommer.
«Words» debuterte på 67. plassen på Cashbox-lista i USA den 20. januar 1968. Det var den andre Bee Gees-singelen etter «Massachusetts» som nådde topp 10 i Storbritannia.
Boyzone-versjonen
«Words» vart den første singelen frå A Different Beat av det irske gutebandet Boyzone. Singelen var den sjuande totalt, og den første som gjekk til topps i Storbritannia. Singelen selde til gullplate.
Lister
Vekeslister
Årslister
Andre versjonar
• 1967: I den britiske filmen The Mini Mob framført av Georgie Fame
• Januar 1968: The Bee Gees
• 1968: Sandie Shaw
• 1968: Glen Campbell
• 1968: James Last
• 1968: David Garrick and The Dandy
• 1969: Norro Wilson
• 1969: Tennessee Ernie Ford
• 1969: Cilla Black
• 1969: Elvis Presley
• 1969: Bettye Swann
• 1969: John Davidson
• 1969: Gloria Loring
• 1970: Lynn Anderson
• 1970: Irene Reid
• 1970: Engelbert Humperdinck
• 1970: David Curtis
• 1970: Anthony Armstrong Jones
• 1970: Nash Chase
• 1970: Al Martino
• 1970: Labi Siffre
• 1970: Cliff Richard
• 1971: Daliah Lavi
• 1972: Lettermen
• 1972: Donal Leace
Adapsjon (fleirtyding)
Ordet adapsjon eller adaptasjon kjem frå det latinske verbet adaptare, som tyder tilpassing. Ordet kan ha fleire tydingar:
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 1972: 100 Proof Aged in Soul
• 1973: Roy Orbison
• 1974: Barbara Mandrell
• 1974: Brenda Lee
• 1977: Tracy
• 1977: Bill Fredericks
• 1978: Terry Wogan
• 1979: Susie Allanson
• 1979: Aaron
• 1981: Mike Berry
• 1984: Lena Martell
• 1996: Boyzone
• 1997: Euphoria
• 1999: Flemming Bamse Jørgensen
• 2003: Tom Green
• 2004: Matt Tyler
• 2005: Daniel O'Donnell
• 2006: Shawn Colvin
• 2008: Tony Witt
• 2009: Ann-Mette Elten
• 2009: Terry Mike Jeffrey
• 2013: Johnny Hansen
Arne Dørumsgaard
Arne Dørumsgaard var ein norsk komponist som òg er kjend som attdiktar av austerlandsk poesi. Som ung var han elev av musikarar som Ivar Johnsen og Karl Andersen. Frå 1949 var han busett i utlandet, fyrst i Frankrike, seinare i Italia. Han var statsstipendiat frå 1975 og kulturrådgjevar for regjeringa frå 1976. Dørumsgaard komponerte om lag 100 songar og nokre klaverstykke i moderat moderne stil. Attåt dette gjorde han ei heil rad med omarbeidingar av vokalmusikk frå renessanse- og barokktida og opp til 1800-talet, Canzone Scordate, som vart spela inn på plate.
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 2015: KC and The Sunshine Band
Arne Dørumsgaard
Frå 1949 og utetter utførte han eit omfattande arbeid med attdiktingar frå japansk, kinesisk og koreansk poesi. Den fyrste samlinga med klassisk kinesisk poesi, Blomster fra de keiserlige haver, kom i 1951. Fram til 1993 rakk han å gje ut 25 bind med attdiktingar av den gamle, austerlandske poesien. På bakgrunn av denne innsatsen vart han i 1979 løna med Bastianprisen. Attåt desse attdiktingane skreiv han òg boka Om å gjendikte kinesisk poesi (1972). Ifølgje Store Norske Leksikon er dei musikalske og poetiske attdiktingane «...gjort med fin kunstnerisk sans og forståelse, og blir høyt verdsatt».
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 1968: The Peter Thomas Sound Orchestra (instrumental)
Arne Dørumsgaard
Dørumsgaard sette òg spor etter seg som musikksamlar. Gjennom mange år skapte han seg ei stor samling grammofonplater og opptak frå musikalske storhendingar på 1900-talet. I samarbeid med Stavanger kommune skipa han i 1984 stiftinga Norsk Lydinstitutt Stavanger, og i 2003 fekk samlinga eigne lokalar.
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 1968: Waldo de los Ríos (instrumental)
Fables of the Reconstruction
Trass i eit veksande publikum og gode kritikkar etter dei to fyrste albuma, Murmur og Reckoning, valde R.E.M. å gjere merkbare endringar i musikkstil og opptaksvanar, dei fekk ny produsent (Joe Boyd) og ny opptaksstad (London i England).
Arne Dørumsgaard
Kjelder
Henta 16. mai 2019
Fables of the Reconstruction
Framsidebiletet på Fables of the Reconstruction er eit foto av ei brennande bok, i tillegg til foto av dei fire bandmedlemmene.
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 1971: The Mystic Moods Orchestra (instrumental)
Fables of the Reconstruction
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 1972: John Schroeder (instrumental)
Fables of the Reconstruction
Innhald
Manglande apostrofar (og feil sporrekkjefølgje på platecoveret) er gjort med vilje, slik det også er gjort på det neste albumet deira, Lifes Rich Pageant.
Words av Bee Gees
Andre versjonar
• 2010: David Osborne (instrumental)
Ein svensk versjon kalla «Nu» vart skriven av Mats Hallgren og framført av Lill Lindfors i 1968 og Siw Inger i 1977.
Ein italiensk versjon kalla «Fai un po' quello che vuoi» skriven av Gino Paoli vart framført av The Honeybeats i 1968 og I Crazy Boys i 1968.
Ein portugisisk versjon skriven av Fred Jorge, kalla «Palavras» og framført av Celly Campello i juni 1968. Ein annan portugisisk tekst med same tittel vart skriven av Eduardo Luiz og framført av Agnaldo Timóteo i 1969.
Ein tysk versjon kalla «Ein Wort von dir» vart skriven av Günter Loose og framført av Daliah Lavi i 1971.
Caspar David Friedrich
Caspar David Friedrich var ein tysk målar som var ein leiande figur i tysk kunst på 1800-talet, og som mange reknar for å vere den fremste representanten for romantikken i målarkunsten. Caspar David Friedrich sine romantiske måleri la vekt på fridom for kjensler og fantasi. Friedrich gjorde opprør mot rasjonalismens og klassisismens reglar.
XML
XML (eXtensible Markup Language) er ein måte å strukturere tekst på, ved å definere kva ulike delar av teksten er, ved å nytte tekstkoding eller markeringskodar kalla taggar. XML er tilrådd av W3C som standard for merking av tekst. Det er ein enkel, men svært fleksibel og utbreidd standard.
Opphavleg var det tenkt brukt for ulike former for elektronisk publisering. Etter XML vart introdusert i 1998, har det vekt stor interesse. Det har vorte ein etablert standard for utveksling av data på Internett. Dei seinare åra har det blitt det sentrale språket for kommunikasjon i såkalla B2B-applikasjonar (business-to-business), applikasjonar som talar ulike språk internt – men har eit felles språk seg imellom: XML.
Kort om XML
XML blir ofte kalla semantisk markeringsspråk, i og med at element blir markert etter kva dei er og ikkje etter korleis dei skal sjå ut. Der den grafiske datarevolusjonen gav oss WYSIWYG (det du ser er det du får), er XML-slagordet «det du ser er det det er». I teksthandsamingsformat (eller i wikiformat) bruker vi taggar som, og liknande, t.d. viss vi vil forklare ein term eller seie at noko er viktig. Datamaskina vil forstå dette, og vise teksten slik vi vil han skal sjå ut. Men i XML fortel vi heller kva noko er. For å forklare ein term som t.d. fonasjon skriv vi t.d. fonasjon. Viss vi vil at alle termar skal skrivast i halvfeite typar seier vi det ein annan stad. På denne måten er det lett å søke etter termar (eller kva det måtte vere) i ein database.
XML set ingen grenser for kva element ein kan bruke. Dette i motsetnad til HTML og XHTML som er «ferdige» markeringsspråk laga for et gitt føremål: Publisering av tekst m.m. på verdsveven.
XML er ei enklare utgåve av SGML. Et viktig mål er å gjere utveksling av informasjon over Internett lettare. Dokument basert på XML (til dømes gjennom formata RDF, RSS, MathML, XSIL og SVG) er alle skildra på ein formell måte som gjer det mogleg å validere at strukturen er korrekt og at innhaldet har korrekt format.
Styrkar og svakheiter
Det som gjer XML spesielt veleigna for datautveksling, er:
Bygdeby
I tidlegare tider hadde det ei viss tyding å ha bystatus, antan som kjøpstad eller ladestad. Dette då det følgde ein del fordelar med denne statusen. Men det viktigaste, handelsprivilegiet, forsvann i realiteten allereie i 1862.
XML
Styrkar og svakheiter
Formatet har i nokre samanhengar nokre bakdelar:
Bygdeby
Kommunelova av 1992 oppheva det tidlegare formelle skiljet mellom bykommune og landkommune. Kommunane stod deretter fritt til å vedta bystatus, for heile kommunen eller ein eller fleire tettstadar i kommunen. Kommunelova § 3, 5.ledd: Kommuner med over 5000 innbyggere kan ta i bruk benevnelsen by, dersom kommunen har bymessig tettsted med handels- og servicefunksjoner og konsentrert bebyggelse.