cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Khalkída
Antikken
Med hjelp frå desse allierte gjekk Khalkída til krig mot nabobyen Erétria i den såkalla lelantinarkrigen, der han vann til seg dei beste jordbruksområda på Évvia og vart den viktigaste byen på øya. Tidleg på 500-talet fvt. tok velstanden slutt etter ein katastrofal krig mot atenarane, som kasta ut det styrande aristokratiet og oppretta ein klerukh her. Khaklis vart så medlem av Det athenske forbundet.
I den hellenistiske perioden vart festninga i byen nytta av makedonske herskarar, som kontrollerte Sentral-Hellas. Han vart nytta som base av kongane Antiokhos den store (192 fvt.) og Mithradates VI av Pontos (88 fvt.) for invasjonar av Hellas.
Romersk styre og tida etter
Som ein del av Romarriket oppnådde Khalkída igjen velstand som handelsby, og etter 500-talet evt. hadde han igjen ei festning som verna Sentral-Hellas mot invasjonar frå nord. Frå 1209 kom han under ventiansk kontroll. I 1470 gjekk han vidare til Det osmanske riket, som gjorde han til sete for ein pasha. I 1688 stod han imot eit kraftig åtak frå venetianarane.
Den moderne byen
Byen fekk jernbanesamband med Aten og Pireus i 1904 og eksporten av varer auka kraftig. Ein stor del av dei gamle bymurane raste saman under eit jordskjelv i 1894. I 1899 vart Khalkída hovudstad i prefekturet Évvia.
Bruene
Byen er i dag forbunde til det greske fastlandet via to bruer. Det vart bygd bru over Évripossundet, som skil byen frå fastlandet, alt i 411 fvt.. Under Justinian vart brua erstatta av ein brukonstruksjon som kunne flyttast, før tyrkarane erstatta denne med ei fast bru. I 1856 vart det bygd ei svingbru av tre og i 1896 ei svingbru av jern. I 1962 var ei glidebru bygd, medan hengebrua sør for byen vart opna i 1993.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Vikingtida
Vikingtida er ein epoke i nordeuropeisk historie som strekker seg frå siste del av 700-talet til midten av 1000-talet. Ho var prega av vikingane, skandinaviske krigarar og handelsfolk som drog på tokt i Europa og spreidde vald og varer. Vikingtida overlappa og gjekk over i mellomalderen.
Khalkída
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 102 223 innbyggjarar, medan kommunaleininga Khalkída hadde 59 125, som alle budde i tettstaden med same namn.
Vikingtida
Avgrensing av vikingtida
Den angelsaksiske krønika nemner eit vikingtokt i Dorset i 787 evt., men tradisjonelt sett er det angrepet på klosteret på Lindisfarne i 793 som er rekna som start på vikingtida. Arkeologiske kjelder tyder likevel på at nordbuar dreiv handel og kanskje òg plyndring i Europa før dette. Utvikling av havgåande seglskip og handelsnettverk gjekk òg føre seg tidleg på 700-talet. Norske og engelske soger nemner slaget ved Stamford Bridge og slaget ved Hastings i 1066 som mogeleg avslutning av vikingtida.
Khalkída
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Vikingtida
Årsaker til at folk reiste i viking
Ein veit ikkje kvifor folk byrja dra i viking. Auka kongemakt og strenge straffer for plyndring i Noreg kan ha vore ei av årsakene. Forfattaren Torgrim Titlestad legg òg fram den trugande framferda til Karl den store i sin iver etter å kristne Europa som årsak. Særleg kan danane ha følt seg truga av frankarane etter at dei slost mot saksarane frå 770-talet. I år 782 skal Karl den store ha tvangsdøypt opp til 4500 saksiske mann ved byen Verden an der Aller i Niedersachsen for seinare å halshogge dei.
Snøsau
Snøsau blir 160–180 cm og 90–100 cm høg i mankehøgd. Hoer veg 60–65 kg og hannar 90–120 kg. Han har mørkebrun pels. Dei er nært i slekt med dei nordamerikanske artane tynnhornsau og tjukkhornsau, men har mindre horn enn tjukkhornsau.
Oste
Oste er ei elv i nord i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå venstre med ei lengd på 153 km. Ho renn gjennom landkreisane Harburg, Rotenburg, Stade og Cuxhaven og munnar ut i Elbe nær Otterndorf. Ho har eit nedslagsfelt på 1 711 km² og fell 31 meter frå kjelda til munningen. Sideelvar er Ramme, Aue, Twiste, Bade, Bever og Mehe.
Oste er ein del av Deutsche Fährstraße som vart oppretta i mai 2004. Han knyter saman stader som Bremervörde og Kiel. Ved Gräpel og Brobergen er det òg to ferjer. Sjølv om ho er ein offisiell vassveg har derimot ikkje Oste mykje skipstrafikk.
Elva har sitt utspring nær Tostedt ved grensa til Lüneburger Heide og renn vestover forbi Sittensen og Zeven, før ho renn nordover gjennom Bremervörde, der tidvatnet byrjar å påverke elva, Hemmoor og Neuhaus.
Denizciler
Denizciler (tyder sjømenn) er ein by i İskenderun, eit distrikt i provinsen Hatay i Tyrkia. Han ligg langs kysten av Middelhavet. Byen ligg 9 km frå Iskenderun og 65 km frå Antakya. Byen har kring 17 000 inbyggjarar. .
Morten Harry Olsen
Morten Harry Olsen i Narvik), er ein norsk forfattar. Olsen har grunnfag i kriminologi frå Universitetet i Oslo og grunnfag i filosofi frå Universitetet i Tromsø. Han har hatt arbeid som ekspeditør, drosjesjåfør, nattportiér, journalist, omsetjar, kontorist, litteraturkritikar, forlagskonsulent og forlagsredaktør. Han har vore formann i Norsk Forfattersentrum (1989-1991), formann i arrangementskomitéen for Brageprisen (1991-1995) og nestformann i Den norske Forfatterforening (1997-1998). Frå 1988 til 1991 var han medlem av Den norske Forfatterforeningens litterære råd. I perioden 1992-1996 var han redaktør for Bokklubben krim og spenning.
Olsen debuterte litterært i 1985 med novellesamlinga For alt hva vi er verdt, som vart påskjøna med Tarjei Vesaas' debutantpris. Fleire av bøkene hans har vekt betydeleg merksemd hjå kritikarane.
Aage Niels Bohr
Aage Niels Bohr var ein dansk fysikar og nobelprisvinnar. Han er son av den store fysikaren Niels Bohr som sjølv vart tildelt Nobelprisen i 1922.
Han etterfølgde far sin i 1956 som professor i fysikk i København. Bohr var ein dugande teoretisk fysikar og matematikar, og kjend for bidraga sine til forståinga av strukturen i atomkjernene og særskild for den skildringa han saman med amerikanaren Ben Mottelson og Leo James Rainwater gav av atomkjernane og som dei saman fekk nobelprisen i fysikk for i 1975. Bohr hadde ein vesentleg del av æra for at København òg etter at Niels Bohr døydde helt fram som eit verdssentrum for kjernefysisk forsking.
Bohr vart æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1969, ved Universitetet i Trondheim i 1972. Same året fekk han den amerikanske Atoms for Peace-prisen.
Hakkespettboka
Hakkespettboka er ei fiktiv bok frå Donald Duck & co. Boka inneheld all verdas kunnskap i lommeformat, og ho må ha register som gjer det mogleg å finne fram til kunnskapen på ein augneblink. Hakkespettboka vert bruka av Hakkespettene, ein ideell ungdomsorganisasjon Ole, Dole og Doffen er medlemmer i. Hakkespettboka vart lansert av serieteiknaren Carl Barks i 1954. I originalversjonen har ho namnet Junior Woodchucks Guidebook.
Hakkespettboka inneheld all kunnskap ein Hakkespett kan få bruk for – anten det er ordlister frå framande språk, landkunne eller gammal historie.
Opphav
I ettertid har serieteiknaren Don Rosa  i serien Visdommens voktere forklart historia om korleis hakkespettboka vart til. Her vert det fortalt at boka stammar frå biblioteket i Alexandria. Då biblioteket brann ned, trudde mange at all kunnskapen som vart samla der hadde gått tapt for alltid. Men ein løynleg orden som hadde som oppgåve å verne kunnskapen i biblioteket, greidde å berge mange av rullane til ein løynd stad. Kunnskapen frå rullane vart overført til store bøker då Johann Gutenberg på 1400-talet oppfann boktrykkarkunsten.
Desse bøkene vart sidan frakta til Amerika, der kunnskapen vart overført til ei kjempestor bok, den første Hakkespettboka. Den løynlege ordenen som vakta visdomsbøkene hadde ein avleggar i Hakkespettane, ein organisasjon grunnlagt i 1901 av Clinton Kvakk. Clinton var veldig interessert i natur og vitskap. Ein heil del lærte han frå ei bok han ein gong fekk av faren Kornelius Kvakk (grunnleggjaren av Andeby), som hadde funne den i eit hemmeleg rom under Andebyfortet. Den første Hakkespettboka var ei kjempestor bok som det måtte fleire hakkespettar til for å løfte. Etter kvart greidde dei å komprimere kunnskapskjelda til eit lommeformat.
Visjonen om Hakkespettboka
Carl Barks kan ha fått idéen til Hakkespettboka ved å kombinere ein parodi på den innhaldsrike Speidarguttboka med ein visjon frå artikkelen «As we may think», skriven av direktøren i det amerikanske Office of Scientific Research and Development, Dr. Vannevar Bush, i tidsskriftet Atlantic Monthly juli 1945. I artikkelen lanserte dr. Bush ein visjon om ei kunnskapskjelde som Hakkespettboka.
Vannevar Bush drøymde om å utvikle nye teknikkar for å lagre og attfinne informasjon, han drøymde om at Encyclopedia Britannica skulle kunne lagrast i ei eining på storleik med ei fyrstikkeske, han drøymde om at eit bibliotek med millionar av bøker skal kunne lagrast i ei skivebordskuff, og at heile kunnskapsproduksjonen til menneskja, heilt sidan trykkingas aller første dagar, skulle kunne lagrast i ein varebil.
Vannevar Bush hadde ein visjon om å sikre tilgang til alle dei kunnskapskjelder som er bygde opp gjennom hundreåra. Bakgrunnen var at berg av kunnskap og forskingsresultat vil vere til liten nytte om vi ikkje maktar å halde oversikt over og finne fram i resultata forskarane rundt omkring i verda har framskaffa.
Konkrete hakkespettbøker
Disneykonsernet har gjeve ut Hakkespettboka, men den handfaste boka har berre namnet til felles med den allkunneboka som Hakkespettboka i teikneserieverda representerer. Også andre bøker har fått kallenamnet Hakkespettboka, av di dei skal vere gode kunnskapskjelder på sine område.
I dag er hakkespettboka ikkje lenger berre ein visjon, men i ferd med å bli ein realitet: Ein berbar PC med tilgang til internett vil snart kunne nå i all verdas kunnskap. Mellom anna har Nasjonalbiblioteket starta arbeidet med å skanne alle bøkene i arkivet, og med tida kan all skriven kunnskap liggje som søkbar informasjon på nettet.
Bakgrunnsstoff
As we may think
Föremål och begrepp i Kalle Ankas universum
27. november
27. november er den 331. dagen i den gregorianske kalenderen (332. under skotår). Det er 34 dagar att av året.
Karakoram
Karakoram er ei fjellkjede i grenseområdet mellom Pakistan, Kina og India, meir spesifikt i regionane Gilgit, Ladakh og Baltistan. Ho er ei av dei største fjellkjedene i Asia, og blir oftast rekna som ein del av Himalaya. Karakoram husar mange spektakulære og høge fjell, som K2, Masherbrum, Gasherbrum-gruppa, Muztagh og Trango-massivet. Kjeda har over seksti toppar som er høgare enn 7000 meter.
Karakoram-kjeda er om lag 500 kilometer vid, og er det området i verda utanom polarområda som har størst innhald av isbrear.
Karakoram tyder «svart grus» på tyrkisk. Mange av breane er dekte av grus og slam.
Alster
Alster er ei elv i Schleswig-Holstein i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå høgre med ei lengd på 53 km. Ho har sitt utspring nær Henstedt-Ulzburg i landsbyen Kisdorferwohld, om lag 25 km nord for Hamburg. Alster renn sørover og munnar ut i Elbe i Hamburg, som vart grunnlagd ved breidda av elva. I sentrum av Hamburg har Alster vore demma opp sidan 1190, opphavleg i samband med ei vasskvern. I 1235 vart det bygd endå ei demning for ei anna vasskvern, som endra elva til ein innsjø. Alster dannar to kunstige innsjøar innanfor bygrensene til Hamburg kalla Außenalster (Ytre Alster) og den mindre Binnenalster (Indre Alster). I dag er desse innsjøane og dei omliggande parkane viktige rekreasjonsområde i hjartet av byen.
Øksendal
Øksendal er ein tidlegare kommune i Sunndal i Møre og Romsdal. Senteret for kommunen var Øksendalsøra. Elva Usma (og kalla Øksendalselva) renn gjennom dalen.
Frå 1837 var Øksendal del av Sunndal formannskapsdistrikt. I 1854 blei Øksendal skild ut frå Sunndal. Øksendal hadde då 1 291 innbyggjarar.
1. januar 1899 blei Ålvundeid skilt ut frå Øksendal som eigen kommune. Øksendal hadde 462 innbyggjarar etter delinga.
1. januar 1960 blei Øksendal med 497 innbyggjarar slått saman med ein del av Ålvundeid (513) og Sunndal (5 851) til dagens Sunndal kommune.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Øksendal kommune frå 1899 til 1960:
1406
1406 (romartal MCDVI) var eit år i det første tiåret av 1400-talet etter den julianske kalenderen.
Italiensk konsert, BWV 971
Italiensk konsert, BWV 971, opphavleg tittel: Concerto nach Italienischem Gusto (Konsert etter italiensk smak), er ein tre satsar lang cembalokonsert av Johann Sebastian Bach. Han vart publisert i 1735 som den første halvdelen av Clavier-Übung II, i lag med Ouverture i fransk stil. Italiensk konsert har vorte eit av dei mest populære klaververka til Bach og er spelt mykje på både cembalo og piano.
Satsar:
Sjølv om ein solokonsert er avhengig av dei kontrasterande rollene til dei forskjellige instrumentgruppene i eit ensemble, imiterer Bach denne effekten ved å skape kontrastar ved hjelp av manualar i forte og piano på eit tomanuals cembalo. I lag med Ouverture i fransk stil og somme av Goldbergvariasjonane, er dette eit av få verk av Bach, som krev cembalo med to manualar.
Øksendal i Vest-Agder
Øksendal er ein krets i tidlegare Bakke kommune i Vest-Agder, nå del av Sirdal kommune. Kretsen hadde 226 innbyggjarar ved samanslåinga i 1960.
Italiensk konsert, BWV 971
Bach transkriberte òg Italiensk konsert av Vivaldi og andre for cembalo (BWV 972-987) og for orgel eller pedalcembalo (BWV 592-596).
Bakgrunnsstoff
Clavierübung
Tippeligaen 2006
Tippeligaen 2006 var den 16. sesongen av Eliteserien i fotball som gjekk under namnet Tippeligaen. Stabæk og Sandefjord var nyopprykka for sesongen. Serien starta 9. april og slutta 5. november.
Langvassåga
Langvassåga er utløpselvA frå Langvatnet i Rana kommune. Ho går søraustover og held fram som ei sideelv til Ranelva sør før Røssvoll.
Tippeligaen 2006
Statistikk
●   Tromsø ●   Rosenborg ●   Molde ●   Brann ●   Viking ●   Start ●   HamKam ●   Lillestrøm ●   Vålerenga, Lyn ●   Stabæk ●   Fredrikstad ●   Sandefjord ●   Odd Grenland
Elva Bille
Bille er ei elv i Stormarn i Schleswig-Holstein i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå høgre med ei lengd på 65 km. Ho har sitt utspring nær Linau, nord for skogen Hahnheide. Ho renn så sør for Trittau, og fungerer som grensa mellom Stormarn og Lauenburg. Ho held fram sør for Reinbek og munnar ut i Elbe nær Billwerder. Fleire gamle bygningar og parkanlegg ligg langs elvebreidda.
Bille er ein av tre elvar som renn gjennom Hamburg. Dei to andre er Elbe og Alster.
Tippeligaen 2006
Budsjett
Kjelde:
Dommarar
Noregs Fotballforbund sette opp desse dommarane for sesongen 2006:
Målskårarar
19 mål:
18 mål:
17 mål:
11 mål:
10 mål:
9 mål:
8 mål:
7 mål:
6 mål:
5 mål:
Staël von Holstein
Staël von Holstein er ei adelsslekt med røter i Estland, Livland, Russland og Sverige. Medlemmer bur i dag i desse landa og i England, Frankrike, Tyskland og USA.
Tippeligaen 2006
Målskårarar
4 mål:
3 mål:
2 mål:
Terminliste
{|
1. serierunde
10. april
2. serierunde
17. april:
18. april
3. serierunde
23. april:
24. april
4. serierunde
29. april:
{|
5. serierunde
3. mai:
4. mai:
6. serierunde
8. mai:
7. serierunde
12. mai:
13. mai:
8. serierunde
16. mai:
{|
9. serierunde
21. mai:
22. mai:
10. serierunde
28. mai:
29. mai:
11. serierunde
5. juni:
6. juni:
12. serierunde
2. juli:
3. juli:
12. juli:
{|
13. serierunde
16. juli: 17. juli:
23. august
14. serierunde
22. juli:
23. juli:
2. august:
15. serierunde
29. juli:
30. juli:
31. juli:
16. serierunde
5. august:
6. august:
7. august:
{|
17. serierunde
13. august:
18. serierunde
28. august:
19. serierunde
10. september:
11. september:
20. serierunde
17. september:
18. september:
28. september:
{|
21. serierunde
24. september:
25. september:
22. serierunde
1. oktober:
2. oktober:
23. serierunde
15. oktober:
16. oktober:
24. serierunde
22. oktober:
23. oktober:
{|
25. serierunde
29. oktober:
26. serierunde
5. november:
Mørsvikfjorden
Mørsvikfjorden (samisk Murggosvuotna) er ein fjordarm av Nordfolda i Sørfold og Steigen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 18 km søraustover til Storeidet i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Prestberget i nord og Kobblåtran i sør. Grenda Hopen ligg på nordsida av fjorden ved Petterbuvika. Den inste delen av fjorden heiter Mørsvikbotn (samisk Murggosvuotna) og her ligg grendene Storeidet og Elenjorda. E6 og Fv613 går langs Mørsvikbotn.
Strukturalistisk fonologi
Strukturalistisk fonologi er fonologi som byggjer på den retninga innanfor moderne lingvistikk som heiter strukturalistisk lingvistikk, eller berre strukturalisme. Strukturalismen blei grunnlagd av den sveitsiske lingvisten Ferdinand de Saussure (1857-1913), og er presentert i det posthume verket Cours de linguistique générale (1916).
Langue og parole
Ein grunnleggjande idé i strukturalistisk lingvistikk i det heile er at språket (langue hos Saussure) er eit system av teikn, og at dette språksystemet er studieobjektet til lingvistikken, ikkje språkbruken (parole hos Saussure). Eit språksystem eksisterer på eit særskild tidspunkt i historia, og ein må skilje studiet av dette synkrone systemet frå det diakrone studiet, som er ei jamføring av system på ulike historiske stadium.
Syntagmatiske og paradigmatiske relasjonar
I språket står teikna i to relasjonar til kvarandre, ein syntagmatisk relasjon (relasjonen mellom teikn som fylgjer etter kvarandre i tid) og ein paradigmatisk relasjon (relasjonen mellom teikn som kan bytast ut med kvarandre på eitt einskilt punkt langs den syntagmatiske aksen). Båe desse relasjonane er viktige for fonologien, jamvel om den paradigmatiske har spela ei meir sentral rolle. Termen system kan innanfor strukturalistisk lingvistikk definerast som eit sett av einingar som står i ein paradigmatisk relasjon til kvarandre.
Teiknet. Signifiant og signifié
Teiknet har som tidlegare nemnt eit uttrykk og ei tyding (høvesvis signifiant og signifié hos Saussure), og syntagmatiske og paradigmatiske relasjonar eksisterer mellom språklege einingar på både uttrykks- og tydingssida.
Side
Side (gresk Σίδη Side, tyrkisk Side) var ein gammalgresk by i Anatolia, i regionen Pamfylia, i det som i dag er provinsen Antalya, på sørkysten av Tyrkia ved Middelhavet. Han er i dag ein ferieby og ein av dei mest kjende antikke stadane i Tyrkia, nær Manavgat og landsby Selimiye, 75 km frå Antalya i provinsen Antalya.
Han ligg 20 km frå munningen av elva Eurymedon.
Messingåga
Messingåga (sørsamisk Siejphjohke) er eit 50,67 km² vassdrag i Dunderlandsdalen i Rana kommune, som frå sør munnar ut som ei sideelv til Ranelva ved Hjartåsen i grenda Storvoll.
Frå Kjerringvatnet renn Kjerringelva (sørsamisk Áhkajohka) austover. Denne elva møter Jarfjellbekken, som renn nordover frå Jarfjelltjønna gjennom Austerskardet, nord for Kopparvatnet. Messingåga startar ved Elivollan (sørsamisk Seaibbetgieddi), der Kjerringelva og Jarfjellbekken møter kvarandre.
Vassdraget renn nordover gjennom Messingdalen, aust for fjellet Messingen, og tar undervegs opp i seg fleire bekkar.
På veg nordover tar vassdraget frå vest opp i seg fem bekkar frå Jarfjellet, og frå aust fem bekkar frå Kjerringfjellet (sørsamisk Stuorra Áhkavárre) og ein bekk frå Harafjellet.
Messingåga renn gjennom eit moreneterreng med innslag av breelvavsetningar. Mot kopparvatnet finst eit åslendt moreneterreng (dødisterreng).
Armutalan
Armutalan er ein by i distriktet Marmaris i provinsen Muğla i Tyrkia. Byen har vokse saman med Marmaris i søraust og Muğla ligg 49 km unna. Byen har kring 17 000 innbyggjarar. .
Kruševac
Kruševac (serbisk Крушевац) er ein by og ein kommune i Serbia. I 2002 hadde sjølve byen 75 256 innbyggjarar, medan kommunen hadde 149 732. Kruševac er det administrative senteret i Rasina distrikt.
Historie og monument
Det finst òg eit stort monument tileigna slaget i Kosovo (Бој на Косову, Boj na Kosovu). Som ein del av monumentet finst ein statue av den kjende serbiske diktaren og «gusle»-spelaren Filip Višnjić.
Store Balkjosen
Store Balkjosen er ein fjordarm av Balkjosen og Nordfolda i Steigen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 4,5 km nordover.
Borore
Borore (sardisk Bòrere) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 2 121 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 42.68 km² og ligg i ei høgd på 394 meter over havet.
Store Balkjosen
Fjorden har innløp mellom Skjelnesodden i nord og Gravnesodden i sør. Ved Gravnesodden ligg det ein veglaus gard. Skjelneset skil Store Balkjosen frå Litle Balkjosen, som går parallelt nordover på austsida av neset. Skjelnesfjellet ligg på neset og strekkjer seg opp til 334 meter over havet.
Britisk strukturalistisk fonologi
Dei to fremste representantane for britisk strukturalistisk fonologi var Daniel Jones (1881–1967), som arbeidde ved University College London, og John Rupert Firth (1890–1960), som arbeidde ved University College London før han flytte over til School of Oriental and African Studies.
Daniel Jones
Daniel Jones, som elles er særleg kjend for det grunnleggjande arbeidet sitt i fonetikken, som "far" til kardinalvokalane, innførde termen fonem i britisk lingvistikk. Han definerte fonemet som eit sett med allofonar, slik at til dømes det engelsk fonemet /t/ kan identifiserast med allofonane [t], [tʰ], [ʔ͡t], [tʷ], [tʰʷ] og [ʔ͡tʷ]. Allofonane til eit fonem var ikkje alle like viktige, og han skilde mellom hovudallofon og biallofonar. Teorien har i dag interesse for fonologisk teori innanfor rammene av kognitiv lingvistikk, der ein postulerer fonemet som ein prototypisk kategori. Hovudallofonen kan i stor grad identifiserast som ein prototypisk medlem av fonemet.
John Rupert Firth
John Rupert Firths hovudbidrag til fonologien var prosodisk analyse (engelsk Prosodic Analysis). Han skilde mellom fonologiske einingar på to nivå - det paradigmatiske og det syntagmatiske. Dei fyrste var dei fonemiske einingane (segment) (engelsk phonematic units) og dei andre var prosodiane (engelsk prosodies), som nasalisering, runding og velarisering, som i mange språk strekkjer seg over fleire segment eller heile ord. Eit døme er vokalharmoni. Prosodisk analyse er ein klår forlaupar for autosegmental fonologi.
16. november
16. november er den 320. dagen i den gregorianske kalenderen (321. under skotår). Det er 45 dagar att av året.
Alpane
Alpane er ei fjellkjede som inneheld nokre av dei høgaste fjella i Europa og går gjennom Frankrike, Italia, Sveits, Liechtenstein, Tyskland, Slovenia og Austerrike. Alpane er kjend for storslagen natur, alpinkøyring og små alpelandsbyar med særeigne tradisjonar.
Det høgaste fjellet i Alpane og Vest-Europa er Mont Blanc på 4 808 meter over havet, medan Dufourspitze, Nordend og Dom er dei tre neste. Mont Blanc ligg på grensa mellom Frankrike og Italia. Andre kjende toppar er Matterhorn, Jungfrau og Piz Buin.
Geografi
Fjella ligg mellom 43° og 48° N og mellom 5° og 16° Ø. Dei strekker seg gjennom det søraustlege Frankrike, dei nordlegaste delane av Italia, det sørlege og austlege Sveits, den sørlegaste delen Bayern, og vest og sentrale delar av Austerrike i ein diger boge til Slovenia.
Alpane grensar mot Posletta i sør og held fram sørvestover i Appenninane og grensa mellom dei vert som regel sett til passet Col d'Altare. Mellom Alpane og Massif Central renn elva Rhône, men det finst ikkje eit klart skilje til dei franske Jurafjella. I nord grensar fjellkjeda til det sveitsiske, schwabiske og bayerske platået, som strekker seg frå Genève til Linz. I aust når Alpane Wien-bekkenet, som ligg mellom Alpane og den naturlege fortsetjinga Karpatane, og til Den ungarske sletta. I aust blir dei etter kvart avløyste av lågare karstfjell i Slovenia og Kroatia.
Balkjosen
Balkjosen er ein fjordarm av Nordfolda i Steigen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 8,5 km nordover til botn av Store Balkjosen.
Alpane
Geografi
Lengda på fjella, frå Savona til Wien, er rundt 1 200 km. Den største breidda, mellom Gardasjøen og Kochelsjøen, er rundt 225 km, medan den minste, mellom Ivrea og Genfersjøen, er rundt 125 km. Alpane har ei flatevidd på 176 000 km², og gjennomsnittshøgda er 1 400 meter. Sørskråninga er mykje brattare enn nordskråninga.
Balkjosen
Fjorden har innløp mellom Håkjerringneset ved garden Alvnes i vest og Ørnesodden ved grenda Bjørsvik i aust. Sagen og Nøtnes er to gardar som ligg på kvar si side av fjorden like innanfor innløpet. Skjelneset går sørover i fjorden og deler han i to delar, Store og Litle Balkjosen. Midt på Skjelneset ligg Skjenesfjelelt med ei høgd på 334 meter over havet. Det er ikkje vegsamband innover i fjorden, men den isolerte garden Lommeren ligg ved innløpet til Litle Balkjosen.
Litle Balkjosen
Litle Balkjosen er ein fjordarm av Balkjosen og Nordfolda i Steigen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 3 km nordover.
Fjorden har innløp mellom Brennstrand i vest og Sennvika i aust. Skjelneset skil Litle Balkjosen frå Store Balkjosen, som går parallelt nordover på vestsida av neset. Skjelnesfjellet ligg på neset og strekkjer seg opp til 334 meter over havet. På austsida av fjorden ligg den isolerte garden Lommeren.
Alpane
Inndeling
Alpane vert generelt delt inn i Dei vestlege Alpane og Dei austlege Alpane. Grensa mellom aust og vest går langs ei linje mellom Bodensjøen og Comosjøen som følgjer Rhinen. Dei vestlege Alpane er høgare, men den sentrale kjeda er kortare og bøygd. Denne vestlege delen ligg i Italia, Frankrike og Sveits. Dei austlege Alpane dekkjer delar av Austerrike, Tyskland, Italia, Liechstenstein, Slovenia og Sveits. Dei høgaste toppane i Dei vestlege Alpane er Mont Blanc med 4 808 meter over havet, Mont Blanc de Courmayeur 4 748 m, Dufourspitze 4 634 m og andre toppar i Monte Rosa-gruppa og Dom, 4 545 m. Den høgaste toppen i Dei austlege Alpane er Piz Bernina, 4 049 m.
Kyrkjekor
Eit kyrkjokor er eit songkor som har til hovudoppgåve å framføre song ved gudstenester. Koret vil ofte vere knytt til ein kyrkjelyd og leidd av ein kantor. I Noreg er kyrkjekorarbeid samordna gjennom Norges kirkesangforbund.
Historie
Kyrkjekora voks fram med den gregorianske songen som vart brukt i gudstenester frå seinantikken. Då det fram mot 1000-talet vart vanlegare å ha fleirstemmig liturgisk song, trong songarane øving for å framføre musikken. Under den kyrkjemusikalske bløminga i mellomalderen hadde kyrkjekora ein sentral plass i musikklivet i kyrkja. Det er komponert ei stor mengd liturgisk musikk, både enkeltledd til bruk i gudstenesta, som til dømes kyrie og gloria, og heile messer meint for framføring for eit publikum.
Vakfıkebir
Vakfıkebir er ein by og eit distrikt i provinsen Trabzon i Svartehavsregionen i Tyrkia. Byen har kring 14 000 innbyggjarar.
Kyrkjekor
Historie
Salmesongen i kyrkja blir i hovudsak framført unisont. Likevel er ein god del salmar arrangert med fleirstemmig sats med tanke på å bli framført av eit songkor.
Alpane
Inndeling
Grensa mellom Dei sentrale Alpane og Dei sørlege kalksteinsalpane er Den periadriatiske fløtsen. Grensa mellom Dei nordlege kalksteinsalpane og Dei sentrale Alpane er Grauwackensonen.
Dei vestlege Alpane vert vanlegvis delt inn etter geografi:
Ei rekkje lågare fjellkjeder går parallelt til hovudkjeda i Alpane, inkludert Préalpes i Frankrike.
Den geologiske inndelinga er annleis og skil ikkje mellom vest og aust: Helveticum i nord, Penninicum og Det austroalpine systemet sentralt og sør for Den periadriatisk fløtsen og Dei sørlege Alpane og delar av Dei dinariske Alpane.
Fjellovergangar
Alpane er ikkje ein ugjennomtrengeleg barriere og har vorte kryssa for krig og handel, og seinare av pilegrimar, studentar og turistar. Fjellovergangane eller passa ligg i dalane som fører ned til foten av Alpane og slettene rundt.
Menes
Menes (3000-talet f.Kr.) er ifølge fleire overleveringar den første kongen, og dermed farao, over heile Det gamle Egypt. Han skal ha samla Øvre og Nedre Egypt til eitt rike og danna det første dynastiet. Han er også kjend som Meni og Min.
Alpane
Klima
Alpane er eit klassisk døme på korleis eit temperert område i lågare høgder går over til andre klimasoner med høgda. Klima i område i verda som har kaldare klima liknande det ein finn i polare område vert kalla alpint klima. Når ein flyttar seg oppover i høgda frå havnivå til toppen av atmosfæren vil temperaturen falle. Fjell har òg innverknad på rådande vindar der varm luft i lågare nivå vert avkjølt og fører til at fukta i lufta vert løyst ut i form av nedbør som snø eller regn.
Menes
Fleire gamle egyptiske soger fortel at Menes var den første menneskeleg herskaren av Egypt, ein direkte arvtakar etter guden Horus. Ifølgje historieskrivaren Manetho (ca. 280 f.Kr.) regjerte han i 62 år, grunnla hovudstaden Memfis og døydde etter eit flodheståtak. Menes er også nemnd av Herodot. Det finst derimot få handfaste spor etter han, og Menes kan ha vore den same som eller ettefølgaren til Narmer. Han kan også ha vore føregangaren eller den same som Hor-Aha.
Alpane
Geologi
Alpane vart danna av at sedimenta i Thetyshavet frå Mesozoisk- og tidleg Cenozoisk tidsalder vart pressa opp mot det eurasiatiske kontinentet av det afrikanske kontinentet. Dette skjedde hovudsakleg under dei oligocene og miocene epokane. Grunnfjellet ser ein mellom anna igjen i Mont Blanc, Matterhorn og andre høge toppar i Dei penninske Alpane og Hohe Tauern.
Landskapet ein ser i dag er stort sett forma av isbredanning i løpet av dei siste to millionar åra. Minst fem istider har endra mykje på området, grave ut innsjøar og slipt ned kalksteinsåsane langs den nordlege grensa. Isbreane har trekt seg tilbake dei siste 10 000 åra og har lagt igjen store flyttblokker av granitt i skogane i området. Då den siste istida enda meiner ein at klimaet endra seg så fort at isbreane trekte seg tilbake til fjella i ein periode på berre 200 til 300 år.
Politisk historie
Ein veit lite om dei tidlegare busetnadane i Alpane bortsett frå spreidde forteljingar som vart skrive ned av romerske og greske historikarar og geografar. Keisar Augustus skal mellom anna ha erobra mange av dei alpine stammene.
Innvandring til Alpeområdet av forskjellige germanarar frå 400- til 500-talet veit ein berre konturane av sidan Alpane for dei, som for dei frankiske kongane og keisarane, hovudsakleg var ei rute til andre stader og ikkje ein permanent stad å busette seg.
Det er først då Det karolingiske riket braut saman på 900- og 1000-talet at det er mogeleg å følgje den lokale historia i Alpane.
Utforsking
Dei høgareliggande områda i Alpane vart lenge berre utforska av menneska som budde nede i dalane, sjølv då turistar byrja å vitje desse dalane. Dei første personane som utforska områda med is og snø var H.B. de Saussure (1740-1799) i Wallis-Alpane og benediktinarmunken frå Disentis, Placidus a Spescha (1752-1833), som utforska fjella oppom dalane der Rhinen har sitt utspring.
Planteliv
Den naturleg vegetasjon varierer med høgda og ein har mellom anna skogar av hovudsakleg lauvtre— eik, bøk, ask og platanlønn — i lågareliggande område. Tregrensa varierer frå stad til stad, men samsvarar vanlegvis med overgangen frå temperert til kaldare klima. Grensa ligg stort sett rundt 1 200 meter på nordsida av Alpane og ofte opp til 1 500 meter på sørsida, og stundom til og med opp til 1 700 meter.
Over skogområda finn ein ofte eit belte med korte furutre (Pinus mugo), og over her igjen finn ein kratt, vanlegvis Rhododendron ferrugineum eller Rhododendron hirsutum. Over her igjen finn ein alpine enger og enno høgare vert vegetasjonen meir spreidd. I dei høgaste områda veks plantene gjerne i lag i små grupper. Ein har funne fleire blømande planter over 4 000 meter i Alpane, som Ranunculus glacialis, Androsace alpina og Saxifraga biflora.
Dyreliv
Dyr som ein finn i Alpane:
Alpane i kulturen
Dei mektige alpefjella var inspirasjon for mange nasjonalromantiske kunstnarar, særleg tyske og britiske, til dømes Johann Heinrich Bleuler, William Turner og
Percy Bysshe Shelley.
Fjella har òg gjeve namn eller kallenamn til mange andre fjellkjeder i resten av verda, til dømes Sunnmørsalpane og dei australske alpane.
Elva Ilmenau
Ilmenau  er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå venstre med ei lengd på 107 km. Ho har sitt utspring nær Lüneburger Heide, sør for Uelzen. Ho munnar ut i Elbe nær Winsen. Dei største byane langs Ilmenau er Uelzen og Lüneburg. Byen Ilmenau i Thüringen ligg ikkje langs elva.
Roman Jakobson
Roman Jakobson (russisk Роман Осипович Якобсон Roman Osipovič Jakobson; var ein russisk-jødiske lingvisten som var med og skipa Lingvistkrinsen i Praha i 1926. Han fekk meir å seie for utviklinga av lingvistikken på 1900-talet enn dei fleste, og fonologien stod sentralt i arbeidet hans.
Biografi
Han flykta frå Tsjekkoslovakia i 1939, før den tyske innmarsjen, og drog til Norden, fyrst til Danmark og Noreg, der han hadde nær kontakt med den norske lingvisten Alf Sommerfelt, og så vidare til Sverige då tyskarane kom. I 1941 drog han til USA; i 1943 fekk han eit professorat ved Columbia University; i 1949 blei han kalla til Harvard University; frå 1957 underviste han òg ved granneinstitusjonen Massachusetts Institute of Technology (MIT). Mellom dei fremste elevane til Roman Jakobson er den latvisk-amerikanske jødiske lingvisten Morris Halle (1923–), som byrja å studere ved Columbia University etter at han hadde teke mastergraden i lingvistikk ved University of Chicago i 1946, og som i 1951 blei professor ved MIT.
Vitskapleg arbeid
I 1952 gav Roman Jakobson og Morris Halle ut boka Preliminaries to speech analysis : the distinctive features and their correlates i lag med den svenske fonetikaren Gunnar Fant (1919–1909). Her presenterer dei eit sett med distinktive trekk som var meint å uttrykkje alle distinktive opposisjonar i alle språk i verda.
1487
1487 (romartal MCDLXXXVII)
Lamía
Lamía (gresk Λαμία) er ein by i periferieininga Fthiotida i Sentral-Hellas i Hellas. Han er hovudstad i både periferien Sentral-Hellas og periferieininga.
Historie
Området har vore busett sidan år 4000 fvt., men vart først nemnd etter eit jordskjelv i 424 fvt. då han var ein viktig spartansk militærleir. Han vart okkupert av Aleksander den store. Atenarne gjorde opprør etter hans død og etterfølgjaren hans Antipatros tok tilflukt i dei omfattande bymurane rundt byen (den lamiske krigen 323–322 fvt.). Krigen enda då generalen til dei athenske troppane, Leosthenes, døydde og 20 000 soldatar frå den makedonske hæren kom til området. Lamía blømde på 200-talet fvt. under eit aetolisk hegemoni, som enda då Manius Acilius Glabrio plyndra byen i 190 fvt.. Lamía vart ein del av Hellas i 1829, og vart då ein grenseby mot Det osmanske riket.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 75 315 innbyggjarar, medan kommunaleininga Lamía hadde 64 716 og tettstaden med same namn 52 006 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Anne Holt
Anne Holt er ein norsk forfattar og advokat fødd i Larvik. Ho var justisminister i Thorbjørn Jagland si første regjering frå 25. november 1996 til 4. februar 1997, då ho måtte gå av pga. sjukdom. Anne Holt er utdanna cand.jur. ved Universitetet i Bergen i 1986. Ho var tilsett som programsekretær i NRK 1984–1988 og 1990–1991. I perioden 1988–1990 var ho politifullmektig ved Oslo politikammer. Holt debuterte som forfattar i 1993. Ho var president i Rivertonklubben 2001–2003. To av bøkene hennar er filmatiserte, Blind gudinne og Salige er de som tørster, begge i 1997. Regissør for begge filmane var Karl Jørgen Kiønig. Boka Død joker er dramatisert for radio.
Anne Holt er særleg kjend for dei realistiske politiromanane sine om den lesbiske politibetjenten Hanne Wilhelmsen. Ho vert rekna som ein av dei viktigaste forfattarane av feministisk kriminallitteratur i Noreg.
Bjørnefjorden golfklubb
Bjørnefjorden golfklubb blei stifta i 1994 og heldt til på Hauge på Os i Hordaland. Klubben har ei 9-hols park-/skogsbane som skal endrast og forlengast i løpet av 2007.
Bakgrunnsstoff
Bjørnefjorden Golfklubb
Panel
Innvendig panel
Innvendig panel er oftast 12–19 mm tjukke og frå 76 mm breie. Vanleg handelspanel er til dømes møllestuepanel, pernillepanel og laftpanel.
Utvendig panel
Utvendig panel – ofte kalla bordkledning – er sett opp av ståande eller liggande bord, oftast 18–24 mm tjukke og frå 96 mm breie. Vanlege paneltypar på hus er til dømes tømmermannspanel og vestlandspanel, på uthus òg låvepanel og lektpanel.
Andre tydingar
Eit panel kan og vere ei samansett gruppe personar som i ein gjeven samanheng skal take stilling til eit dagsaktuelt tema, gjerne med ordstyrar til stades og med spørsmål frå eit publikum.
Uksunjoki
Fram til 1940 var Uksunjoki ein del av grensa mellom Finland og Sovjetunionen og på den tidlegare finske sida finn ein restar av Mannerheimlinja med grøfter og piggtråd.
Mulfjorden
Mulfjorden er ein fjordarm av Folda i Steigen kommune i Nordland. Fjorden ligg på austsida av Hjartøya i Steigen og strekkjer seg 4 km nordover til Nordfolda.
Fjorden har innløp mellom Nisvikodden i vest og Mulneset i aust og endar i nord mellom Åslundodden på Hjartøya og garden Mulen, som har gjeve namn til fjorden, i aust. Multindan ligg på austsida av fjellet og strekkjer seg opp til 1108 meter over havet på det høgaste. Revsfjorden går austover på sørsida av Mulneset.
Aina Basso
Aina Basso er ein norsk historikar, forfattar og skribent frå Giske.
Ofoten
Ofoten (nordsamisk: Ufuohttá) er eit område i Nordland fylke med kring 27 916 innbyggjarar (1. juli 2009) og ei flatevidd på 5 512 kvadratkilometer, fordelt på dei seks kommunane Ballangen, Evenes, Lødingen, Narvik, Tjeldsund og Tysfjord. Regionsenteret er byen Narvik.
Aina Basso
Basso debuterte som forfattar i 2008 med ungdomsromanen Ingen må vite. Ho har faste spalter i Nationen og Sunnmørsposten.
Basso har røter i Skallelv i Vadsø kommune og handlinga i den tredje romanen hennar, Inn i elden, er lagd til Finnmark.
Aina Basso vart i 2012 nominert til Brageprisen i klassa ungdomsbøker for romanen Inn i elden, og i 2013 vart Inn i elden nominert til Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris.
Ofoten
Namn
Ballangen er opphavleg eit fjordnamn, der siste ledd er det norrøne angr for ‘fjord’. Førsteleddet er usikkert, mogleg avleidd frå ein gard i området.
Aina Basso
I 2014 fikk hun Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts pris for ''Fange 59. Taterpige. ''
Ofoten
Namn
Evenes er truleg ei samanstilling av namnet Øyvind og sisteleddet nes, frå det norrøne nesjar, altså ‘framstikkande odde’.
Aina Basso
I 2022 fekk ho Samlagsprisen for sine historiske romanar.
Ofoten
Namn
Narvik er opphavleg eit gardsnamn, der førsteleddet kanskje kjem frå Njarðarvík, etter den norrøne guden Njord.
Tidlegare kommune
Ofoten òg namnet på ein tidlegare kommune. Kommunen dekte dagens Narvik kommune og størstedelen av kommunane Evenes og Ballangen.
Bortigali
Bortigali (sardisk: Bortigàle) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia og har 1 341 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 201,88 km² og ligg i ei høgd på 510 meter over havet.
1. divisjon fotball for menn 1967
1. divisjon 1967 starta 27. april og slutta 22. oktober.
Det vart spelt 18 rundar. Dei to nedste laga rykte ned. Det vart gjeve to poeng for siger og eitt poeng for uavgjort.
Grønfjellåga
Grønfjellåga er ei elv i Rana kommune. Vassdraget har utspringet sitt i Kallvatnet og Kopparvatnet, renn gjennom Grønfjelldalen og tar opp i seg fleire mindre elvar, før ho munnar ut som ei sideelv til Ranelva ved Dunderforsen (Stupforsen).
Löcknitz
Löcknitz er ei elv nord i Tyskland og ei av sideelvane til Elbe frå høgre med ei lengd på 66 km. Ho har sitt utspring sør for Parchim i Mecklenburg-Vorpommern, og renn gjennom Karstädt, Lenzen, og Dömitz i Brandenburg og Niedersachsen. Löcknitz munnar ut i Elbe i Wehningen, eit par kilometer etter Dömitz.
1488
1488 (romartal MCDLXXXVIII)
Nordamerikansk strukturalistisk fonologi
Dei fremste namna i nordamerikansk strukturalistisk fonologi er Edward Sapir (1884–1939), Leonard Bloomfield (1887–1949), W. Freeman Twaddell (1906–1982), Zellig S. Harris (1909–1992) og Charles F. Hockett (1916–2000). Jamt over kan det seiast at nordamerikansk strukturalistisk fonologi er prega av meir praktiske problemstillingar enn til dømes Praha-fonologien. Sapir, Bloomfield og Hockett og mange andre nordamerikanske lingvistar nytta mykje tid på å beskrive innfødde amerikanske språk (indianarspråk), og tilnærminga deira til fonologien er prega av dette. Sapir og Hockett var både lingvistar og antropologar.
Edward Sapir
Edward Sapir publiserte i 1925 artikkelen «Sound patterns in language». Dette er eit tidleg bidrag til fonologien, der Sapir demonstrerer skilnaden mellom fonetikk og fonologi. I prinsippet kan to språk ha meir eller mindre dei same fonane, men likevel kan fonane i dei to språka danne heilt ulike fonologiske «mønster» av fonem, og to språk med meir eller mindre dei same fonema kan veldig ulike fonar, ved at fonema er realisert forskjellig.
W. Freeman Twaddell
W. Freeman Twaddell publiserte i 1935 den teoretisk interessante artikkelen «On Defining the Phoneme». Talet på ulike distinktive segment varierer ofte sterkt mellom ulike fonologiske omgjevnader. Twaddell postulerte difor eit fonemsystem for kvar omgjevnad, system av det han kalla mikrofonem. På grunnlag av fleire system av mikrofonem kunne ein så ta steget vidare og postulere eit system av makrofonem, som ei generalisering over alle systema med mikrofonem, men dette steget kan ofte vere problematisk. Trubetzkoy løyste det same problemet ved å hevde at når visse omgjevnader hadde færre fonem enn andre, var det snakk om nøytralisering av visse opposisjonar. Meir praktisk orienterte nordamerikanske fonologar valde ei tredje løysing, styrt av prinsippet ein gong eit fonem, alltid eit fonem: språket har berre eitt system av fonem, og dei nemnde skilnadene mellom ulike omgjevnader handla berre om at ulike fonem har ulike distribusjon.
Zellig S. Harris
Zellig S. Harris publiserte i 1951 boka Methods in Structural Linguistics, der han presenterer objektive kriterium for å nå fram til ein lingvistisk analyse, såkalla oppdagingsprosedyrar (engelsk discovery procedures). Teoretisk interessant er mellom anna det han kallar lange komponentar i fonologien (engelsk long components), som svarar til det den britiske lingvisten John Rupert Firth kalla prosodiar.
Labirintovyjeøyane
Labirintovyjeøyane (russisk Лабиринтовые острова; Labirintovyje Ostrova) er ei gruppe med flate øyar i Pjasinobukta i Karahavet i Russland. Dei ligg ved munningen av elva Pjasina ved 73° 50' N og 86° 45' E.
Øyane dannar ei kompakt gruppe og har oppstått frå elvesediment. Rogozyna er den største og sørlegaste av øyane og er 15 km lang. Andre øyar er Tsjajek og Bolsjoj Labyrintovy. Alle øyane er myrlendte og dekte av tundravegetasjon og innsjøar.
Nordamerikansk strukturalistisk fonologi
Charles F. Hockett
Charles F. Hockett publiserte i 1955 boka A Manual of Phonology., som byggjer på den fonologiske teorien til Lingvistkrinsen i Praha, men vi finn nytt stoff om stavinga og lange komponentar.
Kenneth Lee Pike
Nemnast bør òg lingvisten og antropologen Kenneth Lee Pike (1912–2000), som mellom mykje anna gav grunleggjande bidrag til studiet av tonespråk, og innførte skiljet mellom konturtonar og registertonar.
Labirintovyjeøyane
Det omliggande havet er dekt av pakkis med noko poljnia om vinteren og sjølv om sommaren er det mykje isflak i havet.
Klimaet er arktisk med lange bitre vintrar og ein kort varmare periode der isen så vist får tid til å smelte før det frys på att.
26. november
26. november er den 330. dagen i den gregorianske kalenderen (331. under skotår). Det er 35 dagar att av året.
Unitsa
Unitsa (russisk Уница) er ei elv i Karelia i Russland. Elva er 56,7 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 3,86 m³/s.
Unitsa spring ut nær byen Tsjebino og munnar ut i Onegasjøen i nærleiken av landsbyen Unitsa.
Elva har mange stryk og vert mellom anna nytta til rafting.
Alpehorn
Alpehorn er eit blåseinstrument som stammar frå 1300-talet og som opphavleg vart nytta av gjetarar i Alpane til å kommunisera over lange avstanadar. Det er mest utbreidd i Sveits, men ein finn òg alpehorn i Frankrike, Austerrike, Oilen og Romania. Alpehorn vart òg kalla «Waldhorn» (skogshorn) «Wurzelhorn» (rothorn) og «Stockbüschel» (stavbunt).
Oppbygging
Lyden vert generert av ei svingande luftsøyle, så alpehorn er eit aerofoninstrument. Alpehorn har korkje tunge, ventilar eller klaffar, så blåsaren generera dei ulike tonane med munnen. Lyden inneheld grunntonen som blåsaren genererer og overharmoniske frekvensar.
Hornet fungerer som ein akustisk transformator, som aukar strålingsimpedansen i halsen på hornet til ein mykje høgare verdi enn i munningen. Dette fører til at verkningsgraden aukar og utstråla akustisk effekt aukar. Den nedre grensefrekvensen til eit horn er invers proporsjonal med kor snøgt arealet på bølgjefronten utvidar seg. For å få ein låg nedre grensefrekvens må difor arealet av tverrsnittet til hornet utvida seg sakte, noko som fører til at det vert langt. Til lågare frekvens lyden har til større avstand kan den høyrast på. Etter som alpehorna vart nytta for å kommunisera over store avstandar må dei spela låge tonar og vert difor lange. Ei vanleg lengd er 3,5 m, men det finst mykje lengre alpehorn. Rekorden er på 47 m.
Når hornet vert spela ved eit vatn vil lydbølgjene fylja vassflata og høyrast på avstandar opp til 10 km. Naturformasjonar som tronge dalar med fjell på sidene kan òg føra til at lyden kan høyrast på stor avstand.