cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Augepål
Utbreiing og habitat
Augepålen inst frå Biscaya og nordover til Island og Barentshavet. Han kan òg gå inn i sørlege delar av Austersjøen. I Noreg er han vanleg langs heile kysten. Augepålen likar seg over mudderbotn frå 50-300 meters djup.
Skildring
Augepålen kan verte opptil 35 cm lang, men vanlegvis vert han ikkje lenger enn 20 cm. Han har store auge, er underbitt og har ein liten skjeggtråd. Fargen er brunleg på ryggen og kvit på buken. Den mørke sidelinja går i ein boge over brystfinnane. Augepålen har tre ryggfinner, den første har 14-16 blautstråler, den andre 23-26 blautstråler og den tredje har 23-27 blautstråler. Den første gattfinnen har 26-31 blautstråler og den andre 24-30 blautstråler. Ved rota av brystfinnane har augepålen ein mørk flekk.
Åtferd
Augepålen er ei stimfisk som lever benthopelagisk. Han et i hovudsak krepsdyr, men tar òg mindre fisker som kutlingar. Gytinga føregår i perioden januar-juli og hofisken gyt mellom 60 000-380 000 egg.
472 Roma
472 Roma er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. juli 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Ussaramanna
Ussaramanna (sardisk Soramànna) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 547 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 9,76 km² og ligg i ei høgd på 157 meter over havet.
Komagfjorden i Hammerfest
Komagfjorden er ein fjord på Sørøya i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km nordover til Komagfjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Gåshopen i vest og Komagfjordneset i aust. Fjorden er 33 meter på det djupaste på vestsida.
Det er ingen busetnader ved fjorden.
Bahus
Bahus er ein gard i Fana i Bergen kommune på sørsida av Kalandseidet mellom Eidatjørna og Røykenesvatnet på grensa til Os kommune.
Europaveg 39 kryssar garden. Det er framleis gardsdrift her.
Namn
Namnet skal vere i oppkalling etter den gamle grensefestninga Bohus (Båhus) i Sverige.
Historie
Garden er første gong nemnt i 1603 og høyrte lenge til Lyseklostergodset. Sidan 1873 har garden vore i sjølveige.
Geografi
Garden ligg sør for Kalandseidet og grensar til Os kommune i sør. I aust ligg fjellet Nordhordlandskulten (389 moh), i søraust Røykenesvatnet og i nordaust Bahusvatnet. Desse vatna og Straumen, som går mellom dei er ein del av Oselvo.
Utanom Os kommune i sør og aust, grenser garden til Lyngbø i nordaust, Kaland i nord og Fortunet i vest.
TV 2 Gruppen
TV 2 Gruppen AS er det største kommersielle mediehuset i Noreg. Kring 70 % av den norske folkesetnaden nyttar dagleg tilbod frå TV 2 Gruppen sine føretak og tenester. Konsernet sine tilbod er tilgjengeleg via fjernsyn, radio, internett og mobiltelefon. Alf Hildrum blei i 2007 presentert som Kåre Valebrokk sin etterfølgjar som adm. direktør både for TV 2 Gruppen AS og TV 2 AS.
Wilhelm von Hanno
Andreas Friedrich Wilhelm von Hanno var ein tysk arkitekt, bilethoggar, kunstmålar og grafikar som virka i Noreg og er opphavsmann til ei rekkje med viktige bygningar i Oslo og elles i Noreg, mellom anna nokre bygg på Akershus festning. Han er òg opphavsmannen til «Posthornfrimerka», det eldste frimerkemotivet i verda som er i kontinuerleg bruk, lansert første gong i 1872.
von Hanno teikna obelisken som hausten 1854 blei sett opp på Fuglenes i Hammerfest som det nordlege endepunktet for Den russisk-skandinaviske meridianbogen, i 2005 innskrive i UNESCO si verdsarvliste som Struve sin meridianboge (The Struve Geodetic Arc). Meridianbogen strekte seg frå Hammerfest til Svartehavet, og målingane blei utført i tida 1816–1855. I daglegtale blir obelisken kalla «meridianstøtta i Hammerfest».
von Hanno fullførte Trefoldighetskyrkja i Oslo i 1853–1858, påbegynt av arkitekt Alexis de Chateauneuf. von Hanno arbeidde i kompaniskap med landsmannen Heinrich Ernst Schirmer i åra 1853–1864. Saman utforma dei mange sentrale bygg i Oslo. Deira forslag til bygning for Stortinget, i tysk-gotisk stil, vann opphavleg anbodskonkurransen. Samarbeidet braut saman i samband med utforminga av arkitektteikningane til Grønland kyrkje, ein konkurranse von Hanno vann.
Sisimiut
Sisimiut (dansk Holsteinsborg) er ein by på vestkysten av Grønland. Byen hadde 5965 innbyggarar i 2007, og er Grønlands nest største by. Han er etter ei kommunereform frå 2009 innlemma i Qeqqata kommune. Hamna er den nordlegaste i Grønland som er isfri i vinterhalvåret.
Breivik på Fitjar
Breivik er ein gard i Fitjar kommune, like nordom Fitjar sentrum. Garden grensar til Fitjarfjella i aust, sjølve Fitjar i sør, Fitjarvikjo i vest og Årskog i nord.
Sisimiut
Økonomi
Sisimiut er ein av dei økonomisk mest utvikla grønlandske byane, med hamn og moderne produksjonsanlegg. Viktigaste næringa er fiskeri drive med kutterar og trålarar. Fangstane vert vidareforedla og eksporterte til Danmark og andre skandinaviske land, og til Storbritannia. Fiske av reker, krabbe, torsk, laks og kveite tel mest i rekneskapen. Dessutan føregår fangst av kvalross og sel, og jakt på reinsdyr og moskusokse. Sisimiut er i dei siste tiåra utvikla til ein turiststad, det finst fleire hotell i byen.
Breivik på Fitjar
Garden er ikkje gammal og var opphavleg ein husmannsplass under Fitjar. Første gong han er nemnd som sjølvstendig gard var i 1723.
Sisimiut
Historie
Spor etter Saqqaqkulturen i form av busetjingar er funne i området. Staden låg lagleg til for jakt og fiske. Inuittane slo seg ned på staden for ei kring tusen år sidan.
Breivik på Fitjar
Namn
Garden har fått namn etter vika som garden ligg ved. Namnet har vorte skrive Breuig i 1657, Bellvigen i 1701, Brevig i 1723, Breivigen i 1756, Bredvigen i 1801, Breviig i 1802, Bredvig i 1816, Bredvik i 1838, Breivik i 1890 som òg er skriveforma i dag. Daglegnamnet er Breivikjo.
Sisimiut
Historie
På 1600-talet tok europeiske kvalfangarar det isfrie Sisimiut i bruk som base. Europearane bytta til seg pels og selkjøt frå inuittane, mot knivar, perler, nåler og sytråd. Danske interesser bygde i 1724 ein handelsstasjon i Sisimiut. Denne vart nedbrend av nederlandske kvalfangarar, som kjende seg truga i kampen om ressursane.
Breivik på Fitjar
Historie
Gravrøysa Rossneset ligg i Breivik. Ho er ti meter i diameter og ein meter høg. Her er funne leirkrukker med brende bein, samt to steinøkser. Det er truleg ikkje folk som har budd i Breivik som ligg gravlagd her.
Sisimiut
Historie
Kvalfangsten vart det slutt på kring 1900, og ein la meir og meir vekt på fiskeri og etter kvart fiskeindustri. Byen fekk ein fiskeforedlingsfabrikk og ei hamn som kunne take mot større fartøy.
Breivik på Fitjar
Historie
Breivik hadde same eigarar som Vodl fram til 1755 då eigaren av Fitjargarden, Ole Michelsen Tosche, selde Breivik til brukaren, Gjert Wichmann. Brukarane har seinare vore sjølveigarar.
Sisimiut
Historie
Knud Rasmussens Højskole vart opna i Sisimiut i 1962. Denne Grønlands første folkehøgskule har hatt innverknad på kulturutviklinga i heile Grønland.
Breivik på Fitjar
Historie
Den første brukaren ein kjenner til i Breivik var Lars, nemnd i 1657.
Sisimiut
Infrastruktur
Flyplassen i byen har ei kort landingsbane som berre eignar seg for mindre fly. For å flyge inn og ut må ein derfor mellomlande ved nærliggande Kangerlussuaq flyplass. Innanlands rutefly går til mellom anna Nuuk.
Om sommaren trafikkerer ein passasjerbåt byane langs vestkysten. Båten har anløp i Sisimiut fleire gonger i veka. På vinteren er hundespann ein viktig transportmåte, først og fremst til busetjingane lengre nord.
Rēzekne
Rēzekne (tysk Rositten, estisk Räisaku, polsk Rzeżyca russisk Резекне Rezekne) er ein by aust i Latvia. Byen er grunnlagd på den gamle handelsruta mellom Litauen og Pskov, der han snur austover ved elva Rēzekne. Ei latgalisk borg låg her mellom 800-talet og 1200-talet, men vart øydelagd av tyske krossfararar. Byen vert nemnd som Rositten i dokument frå 1285. Byen har fleire gonger vorte øydelagd under krigar, og vart sist gjenoppbygd på 1950-talet.
Kobbefjorden i Hammerfest
Kobbefjorden (samisk Gohppalvuotna) er ein fjord på Sørøya i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km nordover til Sørbotnen i botn av fjorden.
Rēzekne
Byen er i dag ei spesiell økonomisk sone og eit senter for utdanning og kultur i landsdelen. Han er vennskapsby med Arendal i Noreg, Vitebsk i Kviterussland og Czestochowa i Polen.
Demografi
I 2000 var 39,6 % av innbyggjarane latviarar, 53,9 % russarar, 2,5 % er polakkar og 4,2 % andre nasjonalitetar.
Kobbefjorden i Hammerfest
Det er ingen busetnader ved fjorden.
Rēzekne
Historie
Den gamle handelsvegen mellom Litauen og Pskov snur aust langs elva Rēzekne. Tyske krossfarar øydela den latgaliske borga som låg her og bygde si eiga borg på 1200-talet. Rēzekne vart øydelagd under den liviske krigen og kom under Polen i 1528. Etter den første oppdelinga av Polen i 1772 kom byen under Det russiske keisarriket. I 1773 fekk han bystatus.
Kongressen for latgalske rettar kom saman i Rēzekne i april 1917 og vedtok å lausrive Latgale frå Vitebsk og gå inn i union med dei andre regionane i Latvia. Rēzekne vart eit senter for kultur og økonomi etter den latviske staten vart stifta.
Under den andre verdskrigen vart byen hardt råka, men i 1950 var han bygd opp att og Rēzekne vart tvangsindustrialisert av dei sovjetiske styresmaktene.
I seinare tid har Rēzekne igjen vorte eit sentrum for kultur. Latgalisk TV har stasjonen sin her og byen har eit vidt spekter av utdanningstilbod.
Attraksjonar
Latvia har merka 41 objekt i byen som bevaringsverdige.
Det mest kjende monumentet i Rēzekne er monumentet for latgalisk frigjering, kjend som «Latgales Mara» eller berre «Mara». Det vart opphavleg utforma av Leon Tomasickis og støypt i bronse av skulptøren Karlis Jansons og vart avdekt i 1939. Statuen vart riven ned to gonger av dei sovjetiske okkupasjonsstyrkane, men vart gjenskapt og avduka igjen i 1992.
Borghaugen midt i byen er det eldste historiske vitnesbyrdet i byen. Her ligg restane av ei borg reist av den tyske riddarordenen på 1200-talet.
Den største kyrkja og det høgaste bygget i byen er den katolske domkyrkja Jesu Hjarte. Ho vart i 1995 domkyrkja for det då nyoppretta katolske bispedømet Rēzekne-Aglona. Fasaden er pseudo-romansk, men alteret er pseudo-gotisk. Den eldste kyrkja er den russisk-ortodokse kyrkja bygd i 1840-1846. Ho fekk den noverande utsjånaden ettere i gjenoppbygging i 1906.
Latgale-gatA har mursteinsbygg som er dei eldste som framleis står i byen. Rundt om i byen kan ein òg finne minnesmerke til ære for soldatar som fall for Latvia sitt sjølvstende i 1920 og frigjeringa frå nazismen i 1944. Det finst òg minnesmerke for dei som vart deportert til Sibir i 1941 og 1949 og 30 av innbyggjarane i landsbyen Audrini som vart offentleg avretta i her.
Rēzekne har òg eit museum bygd rundt latgalisk historie og kultur frå steinalderen og fram til i dag.
Kultur
Rēzekne er vert for «Latgales TVs Musikkfestival» og sportsdanskonkurransar. Årlege hendingar er ein songfestival på St. Hans (24. juni), ein kunstmarknadsplass den siste søndagen i september og byfestivalen i september.
Byen har to kulturhus og fire offentlege bibliotek. To teater finst i byen, det eine heiter «Jorick» og er arvtakar etter det russiske nasjonalteateret og det andre heiter «Rēzeknes nasjonalteater» og vart stifta i 1959. Som i alle latviske byer så finst det fleire kor.
Undervisning
Rēzekne har åtte større skular, inkludert den polske skulen, Handelsskulen, Kunsthøgskulen og Musikkhøgskulen. Eit institutt for høgare utdanning vart etablert i 1993. Det har fire fakultet innan økonomi, pedagogikk, tekniske fag og humaniora.
Transport
Jernbanelinjene Riga-Moskva og Warszawa-St. Petersburg går begge gjennom byen og jernbanestasjonar er bygd for å tene desse. Ein del gods frå Russland mot Austersjøen går gjennom byen, i tillegg til passasjertrafikken.
Riksvegen A12 går frå byen og går inn på A6 mot Riga.
Byen har ein liten flyplass, men den nyttast berre av grensevakter.
Augnetrøystslekta
Augnetrøystslekta (Euphrasia), med medlemmar kjende som augnetrøyst, augnetrøst, augetrøyst, augetrøst eller svoleblom, omfattar små eittårige planter i snylterotfamilien. Namnet har dei fått fordi dei tidlegare vart mykje nytta som augemedisin.
Planta har parvis stilte blad som er taggete. Blomane sit samla øvst på stengelen, og kan vera kvitlege eller blåfiolette.
Augnetrøystartane er halvsnyltarar, noko som vil seie at dei delvis utfører fotosyntese og produserer organisk stoff sjølve, og delvis stel ferdig næring frå røtene til andre planter.
Augnetrøystslekta har mange nærtståande artar. Dei veks frå havnivå og opp til høgfjellet.
Desse artane veks vilt i Noreg:
Fleire andre artar har vore rapporterte, men materialet for desse er førebels lite studert:
Grøderikdom
Grøderikdom, frævleik, fertilitet eller fruktbarheit viser til livsformer si evne til å veksa og formeira seg. For menneske har det alltid vore viktig å få god grøde frå jorda, dyr og kvarandre, og det er brukt mykje tid og krefter, gjennom alt frå magiske og religiøse ritual til vitskapleg forsking, for å auke evna til formeiring.
Ussassai
Ussassai (sardisk Ussàssa) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 568 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 47.32 km² og ligg i ei høgd på 710 meter over havet.
My Favorite Things
«My Favorite Things» er ein populær musikalsong, opphavleg frå Rodgers og Hammerstein-musikalen The Sound of Music frå 1959.
Songen vart først sungen som ein duett mellom Maria (spelt av Mary Martin) og Mother Abbess (Patricia Neway) i den originale Broadway-produksjonen og av Julie Andrews i The Garry Moore Show og filmen frå 1965.
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen er ein fortenesteorden innstifta av kong Oscar I den 21. august 1847 og kalla opp etter Olav den heilage. Han blir tildelt som «belønning for utmerkede fortjenester av fedrelandet og menneskeheten». Med unnatak av kongelege og statsoverhovud blir ordenen berre gjeven til nordmenn.
My Favorite Things
Bakgrunn
I musikalen omhandlar teksten ting som Maria likar, som «Raindrops on roses and whiskers on kittens, bright copper kettles and warm woolen mittens». Dette er ting ho tenkjer på når ho føler seg nedfor. I filmen vert dette endra noko og Maria syng songen til von Trapp-borna under eit torevêr.
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen
St. Olavs Orden er inndelt i fem grader:
My Favorite Things
Bakgrunn
I 2004 vart filmversjonen av «My Favorite Things» plassert på 64. plassen på lista til AFI's 100 Years...100 Songs for songar frå amerikansk film.
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen
Kongen av Noreg er stormeister av ordenen. Dekorasjonane som høyrer til ordenen er kongen sin eigedom, og må leverast tilbake til han når mottakaren døyr.
My Favorite Things
John Coltrane
Jazzartisten John Coltrane spelte ein lang, nesten 14 minuttar lang versjon i e-moll på albumet med same namn frå 1961. Han vart ein jazzklassikar og ein signaturlåt for Coltrane, og finst òg på Newport '63 i 1963, Live at the Half Note: One Down, One Up og New Thing at Newport i 1965, Live at the Village Vanguard Again! og Offering: Live at Temple University i 1966, og The Olatunji Concert: The Last Live Recording i 1967. Coltrane-versjonen skil seg kraftig frå den originale songen.
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen
Skildring
Ordensteiknet er ein maltesarkross i kvitemaljert gull, som i midten framme og bak har ein høgraud glob med ein blå og dobbel kvit ring rundt. På framsida er globen utstyrt med løva frå riksvåpenet i gull, på baksida har han valspråket til kong Oscar I, «Ret og Sanhed». Mellom dei fire krossarmane er det ein krona O i gull skriven med gotisk skrift. Som kommandør- og riddarkross har ordensteiknet ei gyllen kongekrone over krossen.
My Favorite Things
Ein julesong
Den vinterlege biletbruken i teksten til «My Favorite Things» har gjort han til ein populær julesong, sidan songen nemner «varme vottar», bjelleklang, snøflak, og «sølvkvite vintrar». Han finst på mange julealbum, som:
Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen
Skildring
Til ordenen høyrer det også eit kjede som kongen kan gje innehavarar av Storkorset.
Bukkholmen
Bukkholmen er ei lita øy i Fitjar kommune. Ho ligg mellom Engesund i søraust, Ivarsøy i sør, Siglo i vest og holmane ut mot Selbjørnsfjorden i nord.
Garden har fått namn etter holmen han ligg, som vart nytta som beite for bukkar. Namnet har alltid vore skrive på same måten og daglegnamnet er lik skrivemåten
Geografi
Bukkholmen har eit areal på 14 hektar. Ho er kring 600 meter lang og kring 400 meter brei.
Wenche Øyen
Wenche Øyen er ein norsk kunstmålar og illustratør.
Wenche Øyen er utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1963–1967) og Statens Kunstakademi (1967–1971). Ho har måla både landskapsmotiv og portrett, ofte i ein forenkla, poengtert stil og utført i olje eller akvarell. Ho byrja som illustratør for barnebladet Maurtua i 1975 og har sidan illustrert fleire bøker, mellom anna den prislønte barneboka Ein god dag frå 1979 med tekstar av Einar Økland og den kjente «sorgboka» Farvel, Rune frå 1986 med tekst av Marit Kaldhol. I 1983 vann ho Nynorsk barnelitteraturpris med Olav H. Hauge for boka Regnbogane.
Hestehov
Hestehov eller leirfivel (Tussilago farfara) er ein gul vårblome i korgplantefamilien. Hestehoven vert 5-20 cm høg, veks på næringsrik jord og blømer i mars til mai.
Brighton - March 25th 1986
Brighton - March 25th 1986 er det 90. albumet totalt og det 22. konsertalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeven i mai 2005 som eit dobbeltalbum. Dette var det sjette av i alt ni album i den såkalla Bootmoon-serien til bandet, som i stor grad bestod av piratkopiopptak frå publikum, men dette albumet har god lyd frå miksebordet. Alle desse platene vart berre utgjeve i eit avgrensa opplag på 10 000 eksemplar og selde til ein ganske høg pris.
Opptaket vart gjort 25. mars 1986 i Brighton i Storbritannia.
Hestehov
Planten er fleirårig. Blomane sit på stenglar med brunraude stengelblad. Etter bløminga får planten rosettblad. Frukta er femkanta med kvit fnokk.
Brighton - March 25th 1986
Både dette albumet og det førre i serien, Cleveland - June 24th 1986, kom òg ut same månaden i ei innpakning kalla Vault IV, som var den fjerde utgjevinga i Vault-serien til bandet.
Hestehov
Bruk
Både i Vesten og Kina har hestehov vore brukt mot hoste. Planta vart røykt eller brukt som urtete.
1623
1623 (romartal MDCXXIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske.
Valledoria
Valledoria (sardisk Codaruìna) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 4 319 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 25,95 km² og ligg i ei høgd på 16 meter over havet.
Serbia
Serbia (serbisk Србија, Srbija) er eit land i Mellom- og Søraust-Europa, som dekkjer den sørlege delen av Den pannoniske sletta og sentrale område av Balkan. Det grensar til Ungarn i nord, Romania og Bulgaria i aust, Nord-Makedonia, Kosovo og Montenegro i sør og Bosnia-Hercegovina og Kroatia i vest.
Hovudstaden i landet er Beograd. Sjølv om landet ikkje har kystlinje, har det 2000 km med vassvegar langs Donau, Sava og Tisza, samt Donau-Tisa-Donau-kanalen.
I fleire hundreår har Serbia lege ved, og vorte forma av, den kulturelle grensa mellom Austen og Vesten. I mellomalderen var Serbia eit mektig kongedøme som dekte det meste av Balkan, men denne staten forsvann på midten av 1500-talet under stridane mellom Det osmanske riket, Republikken Venezia, Kongedømet Ungarn og seinare Det austerrikske riket.
Den serbiske revolusjonen mot det osmanske styret i 1817 markerte starten på fyrstedømet Serbia, som låg rundt regionen Šumadija. Dette var den første nasjonalstaten i Mellom- og Aust-Europa. Formelt sjølvstyret fekk landet i 1878. I 1913 vart Kosovo erobra frå Det osmanske riket. I 1918 følgde region Srem og Vojvodina og det nye kongedømet Serbia vart oppretta.
Dei noverande landegrensene vart oppretta etter den andre verdskrigen, då Serbia vart ei føderal eining i Jugoslavia. Etter at Jugoslavia vart delt i 1990-åra vart Serbia igjen ein sjølvstendig stat i 2006, då ei folkerøysting i Montenegro gjekk inn for oppløysing av sambandet Serbia og Montenegro i mai 2006. Serbia vart åtskilt frå Montenegro 3. juni 2006, og vart då ein eigen sjølvstendig stat. Serbia er medlem av Dei sameinte nasjonane og Europarådet. Det er ein potensiell kandidat for medlemskap i EU og er eit militært nøytralt land.
Den sørlege provinsen Kosovo erklærte seg sjølvstendig 17. februar 2008. Kosovo var formelt ein del av Serbia, men de facto under NATO administrasjon sidan 1999. Serbia, samt Tryggingsrådet i SN, har ikkje anerkjend sjølvstende til Kosovo så langt.
Geografi
Den nordlege tredjedelen av landet omfattar Den pannoniske sletta i Mellom-Europa. Den austlegaste delen av Serbia strekkjer seg inn på Valakiasletta. I den nordaustlege delen av landet ligg Karpatane, som går gjennom heile Sentral-Europa. Dei sørlege Karpatane møter Balkanfjella og følgjer Velika Morava, ei 500 km lang elv. Midžor er det høgaste fjellet i Serbia (om ein ser bort frå Kosovo) på 2156 moh. I søraust møter Balkanfjella Rhodopifjella, som går inn i Hellas. Det høgaste fjellet i Kosovo er Đeravica (2656 moh.). Her dominerer òg Dei dinariske Alpane.
Ein fjerdedel av Serbia (27 %) er skogkledd. Etter planane skal nasjonalparkar innan 2010 dekkje 10 % av heile Serbia.
Klima
Det meste av Serbia har eit kontinentalklima.Nedbørsmengdene minkar mot aust, og vinteren er skya, sjølv i dei tørraste områda. Vind frå sør kan strøyme nordover, og fønvind kan gje temperaturar over 10 °C. Men ein kan òg få kald luft (kalla kosavavind, ein avart av boravinden) frå Karpatane som strøymer sørover mot Beograd. I slike tilfelle kan det bli svært kaldt.
Om sommaren vernar derimot fjella i vest Serbia frå den kjøligare havlufta, så temperaturane kan då bli svært høge. Fjell er det derimot mykje òg i Serbia, og snøen ligg gjerne i lange periodar på vinterstid. Beograd har ein årleg nedbørsnormal på 700 mm, og den våtaste tida på året er sommaren, men mesteparten av dette kjem i form av regnbyger, og ofte i samband med torevêr.
Navaratri
Navaratri (sanskrit नवरात्रि, navaratra 'ni netter') eller dasara er ei hinduhøgtid til ære for ulike former av Durga, eller morgudinna. Høgtida går over ti dagar og ni netter, og endar mange stader med feiringa av dassehra eller vidjayadasjami. Høgtida blir feira under den lyse delen av hindumånaden asjvin, anten i september eller oktober etter vestleg tidsrekning.
Jugoslavia
Jugoslavia (tyder «Sørslavia») var tre ulike, men etterfølgjande statsdanningar som fanst på Balkan mellom 1918 og 2003: Kongeriket Jugoslavia, Den sosialistiske føderale republikken Jugoslavia og den jugoslaviske staten danna av Serbia og Montenegro i 1992. I 2003 skifta dette landet namn til Serbia og Montenegro. I 2006 blei også denne unionen delt mellom Serbia og Montenegro.
Føderasjonen var sett saman av mange ymse folkegrupper, sørslaviske utgjorde 80,9%: serbarar (36%), kroatar (19%), bosnjakar (9,6%), slovenarar (8%), makedonarar (5,8%), montenegrinarar (2,5%). Han bestod òg av andre grupper: albanarar (9,1%), ungarar (1,6%), sigøynarar (0,8%) og tyrkarar (0,5%). Jugoslavia bestod hovudsakleg av tre ymse religionar: katolsk kristendom, ortodoks kristendom og islam.
Vidar Riseth
Vidar Riseth er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Frosta i Nord-Trøndelag. Han spelte for ni ulike fotballag i både Noreg, England, Skottland, Austerrike og Tyskland. Mellom 1997 og 2007 spelte han 52 landskampar for Noreg og skåra fire mål. Riseth kunne både vere midtspiss, midtbanespelar og forsvarsspelar.
Klubbspel
Riseth debuterte for Neset Fotballklubb i 1989. Sesongane 1992 og -93 var han i Rosenborg-stallen, men då han ikkje klarde å sple seg inn på fyrstelaget, melde han i 1994 overgang til Kongsvinger IL. Her hadde suksess som spiss, før ferda gjekk vidare i 1996, til ei kortvarig opphald i engelske Luton. Hausten 1996 fekk han kontrakt med LASK Linz i Austerrike, der han spelte to sesongar. To sesongar 1998-2000 spelte han i skotske Celtic FC, der han markerte seg som ein røff forsvarsspelar. Sommaren 2000 vart Riseth overført til 1860 München. Etter tre år i Tyskland vart han henta tilbake til Rosenborg i 2003, nesten ti år etter han reiste derifrå. I Trondheims-klubben fekk han si lengste periode med eit klubblag, han spelte 103 kampar på knapt fire år. Utover i 2007-sesongen sleit han med å kome på laget, og fekk gå til Lillestrøm Sportsklubb. Når han i 2009 også vart til overs i Lillestrøm, spelte han nokre få kampar for Strømsgodset. Fotballferda enda for Riseth i Kongsvinger i 2010, der han fekk heller lite speletid.
Landslagsspel
Riseth debuterte for det norske landslaget i ein vennskapskamp mot Colombia hausten 1997. Han deltok i alle dei norske kampane under VM i fotball 1998 i Frankrike, og ein av kampane under EM i fotball 2000. Fram til november 1997 spelte han totalt 52 landskampar. Han skåra to landslagsmål i 1998 og to i 2004.
Here Comes Santa Claus
«Here Comes Santa Claus (Down Santa Claus Lane)» er ein julesong skriven av Gene Autry og Oakley Haldeman.
Autry fekk ideen til songen då han reid hesten sin i Santa Claus Lane Parade i 1946 (no Hollywood Christmas Parade) i Los Angeles då folk som såg på ropte «Here comes Santa Claus». Dette inspirerte han ti å skrive ein song som Haldeman sette melodi til. Ei demoinnspeling vart laga av songaren og gitaristen Johnny Bond, som på innspelinga brukte isbitar til å etterlikne lyden av bjølleklang. På innspeligna til Autry vart det nytta verkelege bjøller.
Autry spelte først inn songen i 1947 og gav han ut på singel på Columbia Records. Han nådde femteplassen på countrylista og niandeplassen på poplista i USA. Autry framførte songen i filmen The Cowboy and the Indians i 1949. Han spelte inn songen på nytt for Columbia i 1953 og nok ein gong for Challenge Records i 1957.
Elvis Presley spelte inn ein annan populær versjon av songen for Elvis' Christmas Album i 1957. Andre artistar som har spelt songen er mellom andre Doris Day (1949), Bing Crosby and the Andrews Sisters (1950), Ray Conniff Singers (1959), Keely Smith (1960), Alvin and the Chipmunks (1961), Bob B. Soxx & the Blue Jeans (1963), Hank Thompson (1964), Willie Nelson (1979), The Wiggles (1997), Billy Idol (2006), Bob Dylan (2009), Mariah Carey (2010), Chicago (2011) og Glee (2013).
FK Vidar
Fotballklubben Vidar er eit idrettslag i Stavanger, grunnlagd 18. april 1906. Fotballklubben har endra draktfargar fleire gongar, siden 1971 har klubblaga spelt i heilraude drakter.
Mannelag
Herrelaget spelar i 3. divisjon avdeling 3 (2020).
Vidar hadde sine beste år frå 1981, då klubben rykte opp i 2. divisjon. Laget etablerte seg raskt i toppen av divisjonen, både i 1984 og 1986 enda det på andreplass i si avdeling og spelte kvalifiseringskampar om opprykk til 1. divisjon. I 1989 rykte Vidar ned i 3. divisjon etter åtte år i 2. divisjon. På 1990-talet gjesta klubben nivå to i seriesystemet, men både i 1994 og 1996 vart det nedrykk etter føregåande opprykk frå nivå tre.
Målvakta Egil Klinkenberg spelte 510 kampar for Vidar i perioden 1966-91, fleire enn nokon annan Vidar-spelar. Jan Fjetland er toppskårar med 289 mål.
Harald Thingnes
Harald Endre Thingnes er ein norsk programleiar og stuntreportar for NRK Sport.
FK Vidar
Kvinnelag
I 1979 melde kvinnefotballklubben Mulier, den fyrste reine kvinnefotballklubben i Noreg, seg kollektivt inn i FK Vidar. Fram til 2000 hadde då Vidar kvinnelag i seriesystemet.
Harald Thingnes
Thingnes har sidan Vinter-OL 2010 hatt som oppdrag å laga innslag til NRK sine sendingar frå byen og nærområdet til større arrangement. Han har også intervju med familie og fans av deltakarane på tribunane medan renn pågår.
Thingnes kjem frå Naustdal, og er busett på Risløkka i Oslo. Han er fadder og onkel (morbror) til skiskytarane Tarjei Bø og Johannes Thingnes Bø.
I 2011 vart han tildelt Alf Helleviks Mediemålspris.
Watford FC
Watford Football Club er ein engelsk fotballklubb som spelar i EFL Championship. Det har tidlegare spela i Premier League. Klubben vart stifta i 1881, og vart vald inn i The Football League i 1920. «The Hornets», som er kallenamnet til Watford, spelar heimekampane sine på Vicarage Road i Watford. Byen Watford ligg i den engelske regionen Aust-England, rett nordvest for London. Hovudtrenaren er Vladimir Ivić.
Engelske landslagsspelarar
Frå 1881 til 2005 har Watford hatt 2 engelske landslagsspelarar. Til saman har desse spela 40 kampar, og scora 6 mål for England. I 23 av kampane har spelaren frå Watford vore med frå start, men det engelske landslaget har endå ikkje hatt ein kaptein som representerte Watford på klubbnivå.
Øyfjorden i Hasvik
Øyfjorden (samisk Duorppalvuotna) er ein fjord på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 6,5 km nordover til Nordbotn i botn av fjorden.
Watford FC
Spelarstall
27. juli 2020
Øyfjorden i Hasvik
Fjorden har innløp mellom Fuglberget i vest og Ramnes i aust. Det ligg fleire holmar i fjorden og den største av desse er Øyfjordholmen med ei lengd på 1,1 km. Inst i fjorden deler han seg i tre vågar. Sørbotn ligg lengst vest, Midtbotn ligg i midten og Nordbotn, den djupaste av dei, ligg lengst aust. Fjorden er 118 meter på det djupaste, nesten ute ved munningen.
Øivind Johnssen
Øivind Johnssen var ein norsk skodespelar og sportskommentator. Han var tilsett mellom anna på Studioteatret og Nationaltheatret, før han i 1959 vart kommentator for NRK.
Bodø Internasjonale Orgelfestival
Bodø Internasjonale Orgelfestival er ein årleg orgelfestival, sidan 2003 arrangert som eit samarbeid mellom sentrumskyrkjelydane i Bodø.
I 2002 fekk Rønvik kyrkje nytt pipeorgel frå Ryde & Berg. Rønvik orgelfestival som vart tilskipa i samband med dette var vellukka, og sidan har festivalen vore eit samarbeid mellom Bodø domkyrkje, Bodin kyrkje og Rønvik kyrkje. Festivalleiar er Mikael Rönnberg.
474 Prudentia
474 Prudentia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. februar 1901 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Romferja «Atlantis»
«Atlantis» er ei amerikansk romferje som høyrer til den amerikanske romfartsorganisasjonen NASA. «Atlantis» var den fjerde romferja som vart bygd av NASA for romferder.
Jomfrutur
«Atlantis» hadde jomfruturen sin den 3. oktober 1985. Det hemmelegstempla oppdraget var for det amerikanske forsvarsdepartemanget, og gjaldt truleg utplasering av militære satellittar.
Avvikling
Då romferja «Columbia» vart den andre romferja som gjekk tapt for NASA, vart det bestemd at alle dei tre gjenverande romferjene skal skrotast innan 2010 og skal erstattast med romfartøyet «Orion». Før det, var det planlagt å nytte «Atlantis» på fire oppdrag. Dei gjenverande reisene er alle fokusert rundt konstruksjonen av den internasjonale romstasjonen. I skilnad frå dei andre romferjene blei «Atlantis» vald ut til å legge opp alt i 2008, for å unngå ei kostnadskrevande overhaling som elles hadde vore naudsynt. «Atlantis» skulle istaden nyttast som reservedelar for dei to gjenverande romferjene «Endeavour» og «Discovery».
Salten mållag
Salten mållag er eit dialekt- og mållag i Nordland Mållag, tidlegare under namnet Bodø og omland mållag. Laget arbeider for å fremje bruken av nynorsk av dialektane i distriktet rundt Saltenfjorden. Laget er med i Noregs Mållag og Nordland fylkesmållag.
Laget har 29 medlemmar i 2019.
1624
1624 (romartal MDCXXIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Adeccoligaen 2008
Adeccoligaen 2008 er 2008-versjonen av den nest øvste fotballserien for menn i Noreg. 16 lag deltek i ligaen som startar 6. april.
Rätikon
Rätikon er ei fjellkjede i Dei sentrale Alpane på grensa mellom Vorarlberg i Austerrike, Liechtenstein og Graubünden i Sveits. Ho dannar den geologiske grensa mellom dei austlege og dei vestlege Alpane og strekkjer seg frå Montafon og heilt til Rhinen. I sør er Prättigau grensa, i nord Walgau. I aust grenser fjellkjeda til Silvretta-gruppa.
Middagshornet
Middagshornet er eit fjell på 1091 moh. som ligg rett sør for Barstadvik i Ørsta kommune. På motsett side ligg Romedalen. Toppen er lett å nå frå fleire kantar.
Kherson
Kherson (ukrainsk og russisk Херсо́н) er ein by i det sørlege Ukraina. Det er det administrative senteret i Kherson oblast (provins) og er eit eige rajon (distrikt) i oblastet. Kherson er ein viktig hamneby ved Svartehavet og Dnepr og har ein stor skipsbyggingsindustri. Byen har kring 330 000 innbyggjarar (2007).
Historie
Fram til 1774 høyrte regionen til Krim-khanatet. Kherson vart grunnlagd i 1778 av Grigorij Aleksandrovitsj Potemkin etter ordre frå Katarina den store. Byen vart bygd under oppsyn av general Ivan Gannibal der den vesle festninga Aleksanderschanz alt låg. Namnet Kherson er ei forkorting av Khersonesos, ein antikk gresk koloni grunnlagd 2500 år sidan sørvest på Krimhalvøya. Ein av dei førte bygningane i Kherson Fort var St. Katarina-kyrkja der Potemkin etter kvart vart gravlagd. Den siste tarpanen vart fanga nær Kherson i 1866.
Demografi
I 2001 budde det følgjande etniske grupper i Kherson:
Transport
Kherson har jernbanesamband til Kiev og Lviv.
Pikk Hermann
Pikk Hermann (norsk: Høge Hermann) er eit namn som viser til fleire konstruksjonar i Estland.
Estisk økonomi
Estisk økonomi er ein kapitalistisk, open blandingsøkonomi i den indre marknaden i EU. Han har på 20 år vorte ein open, moderne tenesteøkonomi med innslag av avanserte teknologibedrifter. Tradisjonelt har økonomien i landet vore dominert av landbruk med låg foredlingsgrad. I 700 år var Estland prega av liveigenskap og underlagt framande makter – Danmark, Tyskland, Sverige, Russland og Sovjetunionen – som fokuserte på jordbruksproduksjon og dikterte den økonomiske politikken i landet fram til 1918. Tre jordreformer etter den gongen har snudd om på det estiske landbruket.
Før moderne tid var meieriproduksjonen den mest avanserte landbruksnisjen, og smør og ost vart eksportert til land i nordvest-Europa. Ein annan stimulans til byøkonomien i Tallinn (Reval) var funksjonen landet hadde som hamnestat for handelen med varer i Austersjøen. Tekstilindustrien vart grunnlagt under Tsar-Russland, men fyrst i etterkrigstida vart det bygd opp ein meir avansert industri i større skala, som eit ledd i den «sosialistiske arbeidsdelinga» i Sovjetunionen. Estland utvikla noko elektronisk industri, mekanisk industri og leverandørindustri til våpenindustrien i Sovjetunionen og romprogram. Det vert òg produsert olje frå oljeskifer i aust langs Narvaelva, på grensa til Russland.
For landbrukssektoren vart sovjetperioden eit sterkt tilbakeslag med tvinga kollektivisering og deportasjon av bønder. Inntektsnivået, som i 1940 var på linje med Finland sitt, låg i 1987 berre på av det inntektsnivået finnane då hadde oppnådd.
Vallermosa
Vallermosa (sardisk Biddaramòsa) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 1 932 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 61,75 km² og ligg i ei høgd på 70 meter over havet.
Meter under havet
Meter under havet (forkorta muh. eller m u.h.) viser til plasseringa av eit punkt i høve til gjennomsnittleg havnivå. Forkortinga er noko brukt i tekst, men normalt ikkje på kart, ettersom desse oppgjev høgder i meter over havet for å vera konsekvente. På kart kan derfor talet for meter under havet visast som eit negativt tal meter over havet.
Estisk økonomi
Allereie på 1990-talet var Estland det austeuropeiske landet som fekk dei største utanlandske investeringane, og som hadde sterkast økonomisk vekst, årleg mellom 7 og 11 % frå 2000 til 2007. Frå omkring 2006 byrja inflasjonen å auke merkbart, og veksten bremsa opp, mellom anna på grunn av ein liten og ufleksibel arbeidsmarknad der mange velferdsgode var knytte til arbeidsplassen, og ny, lønsam produksjon har utfordringar med å skaffe arbeidskraft.
Frå fangst til føydalisme
Jordbruk, jakt og fiske i den såkalla «Kundakulturen» oppstod for 7–9 000 år sidan. Området mangla metall, og bronse måtte importerast frå Polen. Eit fåtal romerske gjenstandar vitnar om relativ fattigdom i romartida, men jordbruket oppstod på denne tida. Då vikingane kom på 800-talet vart Estland ein viktig transittveg til handelssentera Novgorod og Kijev. Frå Birka i Sverige var Estland ei naturleg rute søraustover for å unngå sarasenske sjørøvarar i Middelhavet. Via Estland gjekk metall austover og tømmer og pelsverk vestover. Tusenvis av myntar frå Bysants, Arabia og Tyskland vitnar om handelen.
På 1100-talet naut Estland eit slags sjølvstende, og estisk piratverksemd i Austersjøen vekte uro i Sverige og Danmark. Då danskane underla seg landet på 1200-talet, fekk Estland ei viss urban blomstring, med grunnlegginga av «Reval» og Narva som handelssentrum med danske og estiske handelsborgarar. Men i jordbruket gjekk utviklinga motsett veg. Danskane sin de facto okkupasjonsstyrke, dei tyske riddarane, delte Estland opp i føydale jordegods og innførte liveigenskap med ufrie estiske jordarbeidarar. Eit blodig bondeopprør i 1343 avfolka delar av landsbygda. Storbønder og godseigarar i området søkte tysk riddarhjelp for å slå opprøret ned, og ein svekt kong Valdemar Atterdag lét dei tyske riddarane overta kolonien for 19 000 mark sølv. Gjennom salet vart Estland tysk føydalmark dei neste 213 åra.
Utarming av landsbygda
Den russiske tsaren Ivan IV la på 1580-talet under seg Narva for å få ei god utanrikshamn i vest. I 1588 gjekk han mot Tartu, og svenskane reagerte på trusselen mot austersjømakta si ved å erklære krig mot Russland. Sverige inntok Tallinn i 1561 og førte konstant krig fram til sigeren ved Narva i 1582. Krigane som følgde dei neste 25 åra, kombinert med hungersnaud i Russland 1601–03, la store byrder på landbruket.
Sjølv om krigføringa reduserte folketalet endå meir, heldt tyske godseigarar framleis eit grep over landsbygda. Samtidig vart den økonomiske kløfta mellom by og land større. Svenskane innførte ein tolerant handelspolitikk, og under guvernør Johan Skytte, ein tidlegare rektor ved Uppsala Universitet, vart Universitetet i Tartu opna i 1632. Boktrykking vart etablert i Tallinn og allmenn skulegang annonsert i 1697. Men utdanningsreforma fekk lita praktisk tyding for jordbruket og ein brå slutt med Peter den store sin invasjon på 1720-talet.
På landsbygda gjekk utviklinga under svenskane, og sidan under det russiske styret, frå gale til verre. Svenskane lét dei tyske landeigarane utøve eit endå strengare rettsregime overfor liveigne bønder. Ei ny hungersnaud i 1695–97 og 1710 reduserte folketalet med 20–30 % totalt, og med 70 % i Tallinn. Under Den store nordiske krigen, som varde fram til 1721, vart bygda rasert i oppgjeret mellom Sverige og Russland, og den russiske okkupasjonsmakta lét tyske landeigarar vidareføre både rettshandhevinga og skatteinnkrevjinga. Liveigenskap med sal av tenarar for 4–30 rublar florerte. Napoleon si formelle oppheving av liveigenskapen i 1816 fekk ikkje reell effekt før etter nokre tiår; 200 baltisk-tyske adelsfamiliar eigde praktisk talt all den jorda 800 000 estarar arbeidde på.
Bondefrigjering og industrialisering
Eit stort bondeopprør i 1841 alarmerte den russiske regjeringa, og då Krimkrigen (1850–54) kravde nye skattar, rasjonar og mannskap, såg ikkje Moskva annan utveg enn å la estiske bønder kjøpe seg fri frå arbeidsplikta og verte frie småbønder. I 1861 fall liveigenskapen formelt i heile Russland. Russarar tok i 1890 over rettshandhevinga på landsbygda for å sikre reformene, og før 1910 var 40 % av all privat jord i Estland eigd av estarar.
Den tyske adelen førte også med seg noko utvikling. Den svært billege arbeidskrafta i Estland gjorde det lønnsamt å produsere forbruksvarer på godseigedommane, framfor å importere frå Tyskland. Tyske bryggjeri og destilleri og tysk tekstilindustri vart etablert, og med jernbana i 1870 voks også Tallinn og Tartu fram som industribyar, med estiske handelsborgarar. Omkring 1850 var estarane berre såvidt komne i fleirtal blant dei 20 000 innbyggjarane i Tallinn og dei 14 000 i Tartu. Femti år seinare hadde Tallinn 64 000 innbyggjarar, der berre 10 000 av dei var tyskarar.
Dei nye, estiske handelsborgarane konkurrerte med tyskarane om produksjon og eksport av brennevin, korn og tekstilar, og estarar som betalte skatt fekk stemmerett i lokalval frå 1877. Det vart også grunnlagt estiske aviser med opptil 10 000 i opplag. Frå 1889 fekk estiske produsentar uventa og ufrivillig drahjelp frå Moskva i konkurransen: Den «russifiseringa» som følgde som reaksjon på ekspansjonen til Tyskland under Bismarck, reduserte fyrst og fremst maktposisjonen til den tyske adelen til fordel for estiske og russiske borgarar. Dessutan skapte politikken ein estisk nasjonal motstand, som berre vart sterkare gjennom kornmangelen og kampen om matrasjonane i krigsperioden 1914–18.
Økonomiske reformer i verdskrise
Estland vann sjølvstende i Den estiske sjølvstendekrigen frå 1918 til 1920. Den tysk-russiske krigføringa i den fyrste verdskrigen etterlét nok ein gong ei utarma landsbygd, og krigsfinansieringa skapte sterk inflasjon i Russland, der rubelen stadig sokk i verdi. På 1920-talet tyngde ein etterkrigsdepresjon heile Europa, og regjeringane i Estland fann det naudsynt å gjennomføre omfattande reformer.
Ei stor jordreform vart gjennomført i 1920. Tyske landeigarar fekk kompensasjon, og jordeigedomane vart fordelte blant estiske bønder. Fram til 1939 auka talet på frie bruk frå 86 000 til 140 000, og bruka vart no svært små. Same året vart det innført ei statleg pensjonsordning og allmenn skulegang, to tunge reformer som kravde ein stabil betalingsbalanse som mål for budsjett- og valutapolitikk. Ei sterk og langvarig krise i tekstilindustrien i Sovjetunionen gav betre eksporttilhøve for den estiske.
I 1929 etablerte Estland sin eigen valuta, kroon, og ein sjølvstendig sentralbank. Regjeringane var kortvarige og ustabile, men kom stort sett frå sentrum-venstre med representasjon av bondeparti som kunne formulere krav til jordreformene og på den måten bremse framveksten av sterke kommunistiske rørsler.
Eksporten omfatta tekstilar, meieriprodukt og andre landbruksvarer, med fokus på handel med Vest-Europa. Berre 3 % av utanrikshandelen involverte Russland. Produksjon av oljesand starta omkring 1925, men eit større volum vart ikkje produsert før på 1950-talet under sovjetokkupasjonen.
Eksperiment i Sovjetunionen
Med den sovjetiske annekteringa av Estland 18. juni–6. august 1940 vart 90 % av all privat næringsverksemd og byeigedomar over 130 m² nasjonaliserte. Valutaen kroon vart avløyst av rubelen til ein svært ugunstig kurs, noko som ruinerte estiske spararar og handelsborgarar og innebar ei formidabel skattelegging av formuene folk hadde. Berre i jordbruket gjekk sovjetleiarane forsiktigare fram; i byrjinga vart større jordeigedomar stykka opp og delte ut til småbønder. Utbreiinga av kollektivbruk gjekk seint, og svært mange bønder heldt fram med å eige gardsbruk, men måtte etter kvart selje til kollektivbruka til faste, låge prisar.
Den tyske okkupasjonen frå 1941 til 1944 gav ingen lettingar. Eigedomane til borgarskapen var framleis konfiskerte og leveranseplikta til bøndene vart berre endå større. Og då sovjethæren kom tilbake, vart produksjonslivet ramma endå meir, då 10 % av estarane – og halvparten av den politiske og akademiske eliten – flykta til Sverige eller Tyskland. Alle større fabrikkar var bomba, og halvparten av husdyrhaldet på landsbygda var vekke.
Sovjetleiarane tok raskt over all industri, for å vinne kontroll og knuse den anti-kommunistiske grunnstraumen som var komen til uttrykk under den tyske okkupasjonen. Leiarane vidareførte fyrst ei forsiktig kollektivisering av landbruket etter det tyske nederlaget. Dei siste attverande storgardane vart delte opp og gjevne til småbønder eller russarar som flytta inn i den nye sovjetrepublikken. Matvarene måtte igjen seljast til statlege grossistar og etter kvart til kollektivbruk – kolkhozy. Forbruket til bøndene vart det medvite kjempa mot gjennom låge dikterte prisar og løningar kombinert med rasjonering, og bønder og småborgarar som hadde tent pengar under krigsøkonomien, fekk sparepengane sine effektivt konfiskerte gjennom valutareforma i 1947.
Landarbeidarar fekk ha att 0,6 hektar dyrkingsjord og 1,5 hektar beitemark til ei ku og nokre griser og sauer. Landbruksproduksjonen vart svekt ved at kollektivleiarar, av frykt for arrestasjon dersom produksjonen ikkje nådde budsjettet, konsekvent underbudsjetterte og manipulerte produksjonstala. Dessutan var industri- og jordbrukstilsette bundne til arbeidsplassen, noko som skapte arbeidskraftmangel og flaskehalsar i fleire bransjar. Jordbruksproduksjonen vart også hemma av høge produksjonsmål og skattar, kombinert med vanskeleg produksjonsplanlegging sidan kollektivbruka ikkje fekk eige sine eigne maskiner.
For å støtte opp om rustingskappløpet og auke kontrollen over arbeidsmarknaden vart det bygd ut tungindustri i stor skala. Dei store investeringane i industri i Sovjetunionen gjekk klart utover landbruksinvesteringar og forbruksvareproduksjon i Stalin-perioden. Fyrst i 1950 var reallønene igjen oppe på 1940-nivå. Produksjonen av naturgass frå oljeskifer i Kohtla-Järve i nordaust vart raskt etablert, og kunne i 1948 dekkje gassforbruket til heile Leningrad. Tallinn fekk ikkje gassforsyning før i 1953. Samtidig vart gruver og dagbrot utvikla for produksjon av fosfat og uran, og Estland fekk etablert nye anlegg innanfor kjemisk industri og papirindustrien. Arbeidskraftmangelen som følgde av den andre verdskrigen vart kompensert ved innvandring av 200 000 etniske russarar i Stalin-perioden, frå 1945 til 1953.
Det fyrste av fleire økonomiske eksperiment følgde i kjølvatnet av Khrustsjov sin kritikk av Stalin på den 20. partikongressen i 1956. Attlevande estarar som var fengsla i Sibir etter krigen, fekk vende heim att. Handhevinga av arbeidsplikt på kollektivbrukene vart samtidig mildna, og dei private jordlappane fekk styrkt stillinga si. Det vart gjeninnført fri arbeidsmarknad der folk kunne søkje arbeid i nye bransjar, og leiarar ved kollektivbruk og statsføretak vart fritekne for frykta for arrestasjon dersom resultata vart dårlege. Og landbruket tok eit positivt skritt då Estland som fyrste sovjetrepublikk innførte avløning i pengar (framfor i naturalia) for landarbeidarane sine, i 1959. No auka landbruksproduksjonen raskt, og investeringane vart kanaliserte til fornying og teknologisering av kollektivbruka. Frå 1953 til 1964 vart landbruksinvesteringane firedobla. Kornprisane og landbrukslønene til staten vart auka for å styrkje incentiva i produksjonen.