cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marianne von Werefkin
Marianne von Werefkin, fødd Marianna Vladimirovna Verevkina, var ein russisk-sveitsisk kunstmålar, kjend for sine ekspresjonist-verk.
Liv og gjerning
Marianne von Werefkin kom til verda i Tula i Russland, og voks opp som dotter av kommandanten for tsar-regimentet i Ekaterinaburg. I 1880 vart ho elev av Ilja Repin, den fremste av dei russiske realisme-målarane. Utviklinga som målar vart sett tilbake då ho i 1888 under jakt, ved eit uhell, skaut seg sjølv i høgrehanda. Dette var handa ho nytta til å måle med.
What Kind of Man Would I Be?
Songen har meir blåsarar enn andre Chicago-singlar frå denne tida.
Marianne von Werefkin
Liv og gjerning
Ho skapte sine fyrste ekspresjonistverk i 1907. I desse fylgde ho Paul Gauguins og Louis Anquetins målarstil med «overflatemåling», men trekk i bileta viste og påverknad frå Edvard Munch. I 1909 vart Neue Künstlervereinigung München (Münchens Nye Kunstnarforeining) stifta. Denne vart eit forum for utstillingar og kunstdebatt.
To år seinare, i 1911, vart gruppa Der Blaue Reiter danna. Gruppa gav ut ei bilet-almanakk over personar som hadde fått noko kalla opp etter seg, og Werefkin heldt si fyrste utstilling vinteren 1911/12. Werefkin og Javlenskij forlét Neue Künstlervereinigung og vart i staden med i Der Blaue Reiter.
Ved utbrotet av 1. verdskrigen immigrerte dei to til Sveits, og busette seg i nærleiken av Geneve. Seinare flytta dei til Zürich. I 1918 flytta Werefkin til Ascona ved Lago Maggiore, ho og Javlenskij hadde då skilt lag. Ho grunnla i 1924 kunstnargruppa Großer Bär ('Storebjørn').
I sine seinare åra måla Werefkin reklameplakatar. Figurane «Carmen» og «Diego Hagmann» sikra henne brød på bordet.
Ho vart gravlagt på den russiske gravlunden i Ascona.
793 Arizona
793 Arizona er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. april 1907 av Percival Lowell ifrå Lowell Observatory.
Mývatn
Mývatn er ein grunn og særs næringsrik innsjø aust på Island. Han ligg i eit aktivt vulkanområde i nærleiken av vulkanen Krafla. Innsjøen og dei omliggande våtmarkene har eit særs rikt fugleliv og då særleg ender. Innsjøen vart danna av eit stort basaltisk lavautbrot for rundt 2 300 år sidan, og landskapet i området rundt er dominert av vulkanske landformer. Elva Laxá renn ut frå innsjøen og er kjend for sin rike bestand av brunaure og atlanterhavslaks.
Namnet, som er sett saman av dei to orda mý og vatn tyder «myggvatn» på norsk, og kjem av den store mengda knott ein finn der om sommaren. Namnet Mývatn vert nytta både om innsjøen og heile det busette området rundt. Elva Laxá, innsjøen og den omliggande våtmarka inngår i eit naturreservat kalla Mývatn-Laxá.
Sidan 2000 har det kvar sommar vorte halde eit maratonløp rundt innsjøen.
Zolota Lypa
Zolota Lypa (ukrainsk Золота Липа, polsk Złota Lipa) er ei elv vest i Ukraina. Ho renn gjennom Berezjany, og dannar den store Berezjanysjøen nord for Berezjany. Ho er ei venstre sideelv til Dnestr.
Mývatn
Fugleliv
Innsjøen har eit konstant tilsig av næringsrikt kjeldevatn, og inneheld rikeleg med virvellause dyr, som fjærmygg og vasslopper som begge dannar eit godt næringsgrunnlag for ender. Tretten artar av ender hekkar her. Andeartane si samansetting er unik med ei blanding av eurasisk og nordamerikanske innslag, såvel som ei blanding av nordlege og arktiske artar. Mesteparten av endene er trekkfuglar og kjem i perioden frå seint i april til tidleg mai, frå Nordvest-Europa. Den mest hyppige er toppand som kom til Island første gong mot slutten av 1800-talet. Bergand er den neste hyppigaste andetypen ein finn i området.
Zolota Lypa
Zolota Lypa tyder både på polsk og ukrainsk 'gyllent lindetre'. Elva med den motsette tydinga Hnyla Lypa ('rote lindetre') renn parallelt 30 km vest for Berezjany.
Mývatn
Fugleliv
Andre artar som er vanlege i området er mellom anna islandsand, siland, brunnakke, snadderand, stokkand, svartand og havelle. Elva Laxá har ein stor koloni av harlekinand og det finst òg ein stor koloni av ærfugl ved utløpet av elva rundt 50 km frå Mývatn. Dei mange fugleartane hekkar overalt i området. Dei bygger reir i sprekker i lavaen, på øyane og i dei nærliggande våtmarkene. Dei lokale innbyggjarane har i lange tider hausta andeegg for bruk på dei lokale gardsbruka. For å sikre berekraftige fuglebestandar følgjer haustinga eldgamle reglar som seier at ein alltid skal la minst fire egg ligge att i kvart reir for å sikre klekking.
Andre vassfuglar i området er mellom anna horndykkar, symjesnipe, islom, smålom og sangsvane.
Vassfuglsituasjonen har vorte overvaka årleg sidan 1975 av Náttúrurannsóknastöðin við Mývatn (Mývatn forskningsstasjon).
Noralf
Namnet har truleg oppstått i Noreg like før 1900. I folketeljinga frå 1900 var det registrert 18 brukarar av namna Noralf eller Noralv, dei fleste under fem år. I 2009 var det 201 norske menn som heitte Noralf og 45 som heitte Noralv.
Mývatn
Vulkansk aktivitet
Innsjøen vart danna for rundt 2 300 år sidan av eit stort sprekkutbrot der det fløymde ut basaltisk lava. Lavaen strøymde ned Laxárdalur til sletta Aðaldalur i låglandet, der lavaen til slutt rann ut i Atlanterhavet rundt 50 km frå Mývatn. Kraterrekka som vart danna på toppen av sprekken vert kalla Þrengslaborgir (eller Lúdentarborgir) og har ofte vorte nytta som eit skuleeksempel på denne typen vulkansk aktivitet. I tida rundt utbrotet fanst det ein stor innsjø i området, noko som er føregangaren til dagens Mývatn. Då den glødande lavaen kom i kontakt med innsjøen vart nokre av dei vasstrukne sedimenta liggande igjen under lavaen. Dei påfølgjande dampeksplosjonane reiv lavaen i småbitar som vart kasta opp i lufta saman med delar av innsjøen.
Gjennom gjentatte eksplosjonar på mange forskjellige stader vart det danna fleire krater, og det er desse som i dag dominerer landskapet ved breiddene til Mývatn, og dei dannar òg nokre av øyane i innsjøen. Denne type lavaformasjonar er gjerne kjend som rotlause kjegler. Ei gruppe slike krater ved Skútustaðir på den søndre breidda av innsjøen er verna som eit nasjonalmonument og er mykje vitja av turistar. Andre grupper av slike krater i dette lavafeltet ligg i Laxárdalur og Aðaldalur. Danninga av desse kratera stoppa enkelte stader lavastraumen og skapte mellombelse innsjøar av lava. Etter kvart rann lavaen ut frå innsjøen, noko som etterlet ein skog av steinsøyler. Den største av desse formasjonane heiter Dimmuborgir. På ein annan stad kalla Höfði står søylene opp av vatnet i innsjøen. Lavaen som vart skapt av Þrengslaborgirutbrotet er kjend som «den yngre Laxálavaen».
Mývatnområdet grensar til den vestre delen av den vulkanske sonen som går tvers over det nordaustlege Island i nord–sør-retning, og er ein del av Den midtatlantiske ryggen. Alle geologiske formasjonar er relativt unge og er frå siste istid og tida etter.
Grunnfjellet til lyngheiene som ligg vest for innsjøen består av interglasiale lavastraumar. Mesteparten av fjella i området rundt innsjøen vart danna av utbrot som skjedde under isdekket i løpet av istida. Utbrot som smelta seg veg opp gjennom isen danna platåfjell (Bláfjall, Sellandafjall, Búrfell, Gæsafjöll), og dei som ikkje gjorde det danna hyaloklastittryggar (Vindbelgjarfjall, Námafjall, Dalfjall, Hvannfell).
Ved slutten av den siste istida, for rundt 10 000 år sidan, var Mývatnbassenget dekt av ein isbre som pressa opp svære endemorener som framleis finst ved den nordre sida av innsjøen. Etter at isbreen byrja å smelte vart brevatnet demma opp i Mývatnfordjupninga fram til isbreen trekte seg tilbake frå Laxá sitt elveleie.
Postglasial vulkansk aktivitet i Mývatnområdet kan delast opp i tre periodar. Lúdentperioden byrja kort tid etter slutten av istida. Eksplosjonskrateret Lúdent har sitt opphav frå denne perioden. Utbrotet vart etterfølgt av ei rekkje mindre sprekkutbrot. Rundt 3 800 år sidan vart skjoldvulkanen Ketildyngja skapt rundt 25 km søraust for Mývatn, og frå den rann det ein svær lavastraum, «den eldre Laxálavaen», som spreidde seg over den søndre delen av området, rann ned dalen Laxárdalur og kom nesten heilt ned til havet før han stoppa. Denne lavaen demma opp det første Mývatn som hadde om lag same storleik som dagens innsjø.
Den andre vulkanske perioden, Hverfjallperioden, byrja for 2 500 år sidan med eit enormt, men kort utbrot, som danna eksplosjonskrateret Hverfjall (òg kalla Hverfell). Dette vart følgt av eit utbrot frå Jardbadshólar, som danna lavafeltet mellom Reykjahlíð og Vogar. Rundt 200 år seinare braut nok ein svær lavastraum ut, «den yngre Laxálavaen» (sjå over). Denne lavaen demma opp dagens Mývatn og i tillegg innsjøane Sandvatn, Grænvatn og Arnarvatn.
Den tredje vulkanske perioden byrja med Mývatnseldarutbrota i 1724–29, som starta med ein eksplosjon som danna kratersjøen Víti. Seinare strøymde lava frå Leirhnjúkur ned til nordenden av Mývatn og øydela to gardsbruk. Desse utbrota er ganske like dei meir nylege utbrota nær Krafla i 1975–84. Kjelda til begge er ein sentralvulkan som ligg mellom Krafla og Gæsafjöll. Inni vulkanen ligg det eit magmakammer som det periodevis kjem utbrot frå av smelta magma i ei rekkje sprekker som kryssar vulkanen frå nord til sør.
Nyare aktivitet har vorte kjenneteikna av periodar med sakte landheving, blanda med kortare periodar med landsenking, underjordisk magmasprenging, rivner, jordskjelv og utbrot (ni i alt). Dette er det beste dømet på kontinentaldrift på Island. Ein sentralvulkan og dei tilhøyrande sprekksystema er kalla eit vulkansk system. Vulkansystemet Krafla er eitt av fleire slike system som til saman dannar den islandske vulkanske sonen.
Nokre få rhyolittfjell ligg tett opptil Krafla sin sentralvulkan (Hlíðarfjall, Jörundur, Hrafntinnuhryggur).
På grunn av sitt vulkanske opphav er det førekomstar av silisiumdioksid i innsjøen.
Næringskjede
Fleire næringskjeder kan setjast saman til næringsnett. Desse viser fleire ulike måtar energien kan gå i eitt og same økosystem, og er meir generelle enn næringskjeder.
Biomassen i eit system er så godt som alltid størst nedst i næringskjeda. Teiknar me biomasse inn i næringskjedene våre, får me ein pyramideforma figur som speglar kjensgjerninga at om lag 90 % av energien går tapt i form av varme og metabolisme mellom dei ulike ledda i han.
Døme
Figuren til høgre syner ei av fleire moglege næringskjeder i ei svensk innsjø. På botnen finn me planteplankton (ikkje vist på teikninga), som fikserar uorganisk karbon frå lufta og vatnet ved hjelp av solenergi. Amfipodekrepsdyret marflo (Gammarus sp) et planktonet og vinn ut energi frå det. Desse små planktondyra vert etne av karpefisken laue, som sjølv vert eten av åbor som igjen vert eten av gjedde. På toppen av næringskjeda finn me ei fiskeørn.
For å gjera denne figuren om til eit næringsnett heller enn berre ei næringskjede må me først og fremst teikna inn fleire pilar. Gjedda kan eta både åbor og laue, og fiskeørna er gjerne like nøgd når ho får ein stor åbor som når ho får gjedde.
Ordsoge
Charles Elton var ein av dei første til å nytta næringskjede og næringsnett-omgrepa i økologisk samanheng. I 1923 publiserte han saman med Victor Summerhayes det eldste kjende næringsnettet, som viste samhandlingar mellom dyr, plantar og bakteriar på Bjørnøya. I økologilæreboka hans frå 1927 viste han òg korleis næringskjeder sjeldan famnar meir enn fire eller fem trofiske nivå og korleis dette heng i hop med energitap.
Kjelder
Xarxa tròfica מארג מזון Rezo alimantè
Turgaj
Turgaj (russisk Тургай) er ei elv i Kasakhstan med ei lengd på 825 km og eit nedslagsfelt på 157 000 km². Ho har utspringet sitt der elvane Zjaldama og Kara-Turgaj renn saman og renn så gjennom Turgajdalen. Turgaj forsvinn i slukhol ved Sjalkartenits.
213 Lilaea
213 Lilaea er ein stor hovudbelteasteroide. Han er klassifisert som ein F-typeasteroide, og på same måte som C-typeasteroidane er samansettinga enkel og karboninnhaldet er høgt.
Han blei oppdaga av C. H. F. Peters 16. februar 1880 i Clinton, New York USA.
Asteroiden blei namnsett etter Lilaea, ei naiade i gresk mytologi.
Flatdal
Flatdal er ei bygd, ein dal og eit kyrkjesokn i Seljord kommune i Vestfold og Telemark. Gjennom dalen renn elva Flatdøla som nedst dannar vatnet Flatsjå, og er ein del av Skiensvassdraget.
Armenia i Eurovision Song Contest
Armenia debuterte i Eurovision Song Contest i 2006 og har delteke 13 gongar. Sidan debuten har Armenia kvalifisert seg til finalen 11 gongar. Armenia har blitt slått ut i semifinalen tre gongar: i 2011, 2018 og 2019. Armenia har aldri vunne Eurovision Song Contest, men den beste plasseringa til Armenia er to fjerdeplassar: i 2008 og 2014.
Edward Said
Said vart fødd i Jerusalem og voks opp i Egypt. Han flytta til USA der han budde mesteparten av livet sitt som amerikansk statsborgar. Han underviste i 40 år ved Columbia University i New York der han vart professor i 1992. Said kjempa lenge for palestinarane og kritiserte stadig Israels okkupasjon av de palestinske områda. Han var medlem av det palestinske eksilparlamentet i 14 år til han valde å trekkje seg attende i 1991. Said var òg kritisk til Yassir Arafat og dei kompromissa han hadde vore med på gjennom Osloavtalen.
Maritimt klima
Maritimt klima eller kystklima er klima ein vanlegvis har på vestkysten av kontinent på midlare breidder, og søraust i Australia. Liknande klima kan ein òg finne i høgare strøk av kystnære tropiske område og på lesdia av fjellrekkjer langs kysten i tropane. Dette klimaet utgjer gruppene Cfb og Cwb i Köppen si klimaklassifisering.
Maritimt klima har ofte mindre temperaturvariasjonar enn andre stader som ligg på same breidder, og skil seg frå middelhavsklimaet ved større nedbørsmengder om sommaren. Dermed har ein nedbør store delar av året, bortsett frå i visse høgare strøk i tropane, som elles ville hatt tropiske savanneklima om ikkje høgda hadde ført til lågare temperaturar. Nordvestlege område av Stillehavet fell òg delvis utanfor denne klimagruppa på grunn av tørre somrar, men regnsesongen er så pass våt og lang at ein unngår tørkeperioden ein vanlegvis får i samband med middelhavsklima.
Armenia i Eurovision Song Contest
Historie
Det er den armenske kringkastaren Hayastani Hanrayin herrustaynkerut’yun (ARMTV) som har rettane til å sende Eurovision Song Contest i Armenia. I 2006 sendte Armenia sitt fyrste bidrag til Eurovision Song Contest; André med «Without Your Love». Han kom på sjetteplass i semifinalen og kvalifiserte seg dimed til finalen. Der hamna André på åttendeplass med 129 poeng. Med åttendeplassen, var Armenia direktekvalifisert til finalen i Eurovision Song Contest 2007. Fram til 2011 kom Armenia på topp ti kvart år. Sidan har resultata vore varierte, og Armenia vart slått ut i semifinalen to år på rad i 2018 og 2019.
Maritimt klima
Kystklima har kjølige, men ikkje kalde, vintrar og milde og til dels varme somrar. Somrane er generelt òg mykje kjøligare enn område med fuktig subtropisk klima. Dei fleste maritime klima får ein god del nedbør, men det finst visse område, som Patagonia i Argentina, med tørt kystklima.
Armenia i Eurovision Song Contest
Fråværa i 2012 og 2021
I Düsseldorf i 2011 vart artisten Emmy og «Boom Boom» slått ut i sin semifinale, og for fyrste gong klarte ikkje Armenia å ta seg vidare til ein Eurovision-finale.
Maritimt klima
Subarktisk maritimt klima
I kyststrøk på polsida av område med maritimt klima finn ein som regel subarktisk maritimt klima (Köppen Cfc) med relativt milde vintrar og kjølige somrar og ein sommarsesong (med middeltemperatur på minst 10 °C) mindre enn fire månader. Døme på denne typen klima er kyststrøka av Island eller dei sørlegaste områda av Chile.
Armenia i Eurovision Song Contest
Fråværa i 2012 og 2021
Året etter, valde Armenia ikkje å deltake, sidan nabolandet og erkefienden Aserbajdsjan skulle arrangere Eurovision Song Contest etter å ha vunne året før. Dei to landa har ein langvarig og konfliktfylt historie, blant anna striden om regionen Nagorno-Karabakh. Vinteren 2012 sette armenske artistar i gang ein underskriftsaksjon for å få Armenia til å trekkje seg frå tevlinga, sidan dei meinte Aserbajdsjan nyleg hadde utvist «anti-armenske haldningar». Aserbajdsjanske myndigheiter på si side garanterte for tryggleiken til den armenske delegasjonen, men Armenia valde til slutt å trekkje seg frå tevlinga. Armenia kom tilbake til Eurovision Song Contest igjen i 2013 og deltok kvart år fram til 2020.
I 2021 var Armenia påmelde til tevlinga, men vedtok å trekkje seg i mars 2021, berre ei veke før tidsfristen gjekk ut for å levere inn bidrag. Kringkastaren forklara vedtaket om å trekkje seg frå tevlinga med den politiske uroa i landet som eskalerte vinteren 2020-2021, der kuppmakarane kravde at statsministeren Nikol Pasjinian skulle gå av. Uroa skuldast frustrasjon med den økonomiske utviklinga i landet, og utfallet av krigen om Nagorno-Karabakh, der Armenia vart tvinga til å gje frå seg område til erkerivalen Aserbajdsjan.
You're Not Alone av Chicago
«You're Not Alone» er ein song skriven av Jim Scott og spelt inn av bandet Chicago i 1988 for albumet Chicago 19, med Bill Champlin på solovokal. Då han vart gjeven ut som singel tidleg året etter nådde han 10. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100.
Det finst to versjonar av songen. Den originale albumversjonen har ikkje med gitarpartiet ein kan høyre på singelversjonen.
794 Irenaea
794 Irenaea er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. august 1914 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Wolfgang Pauli
Wolfgang Ernst Pauli var ein austerriksk fysikar kjend for arbeidet sitt på teorien om spinn og spesielt oppdaginga av eksklusjonsprinsippet som er fundamentet for all kjemi. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1945 «for oppdaginga av eksklusjonsprinsippet, òg kalla Paulis eksklusjonsprinsipp».
Fuktig subtropisk klima
Fuktig subtropisk klima er ei klimasone som er varm og fuktig om sommaren og kjølig eller mild om vinteren. Nedbørsmengdene er meir eller mindre jamnt fordelt gjennom året. Det er mange område som fell inn under denne klimasona, og uttrykket «subtropisk» kan vere misvisande for vinterklimaet i dei kjøligare områda innanfor sona. Vinternedbør, av og til som snø, får ein i samband med store lågtrykkssystem som vestavinden fører frå vest mot aust. Nedbøren om sommaren kjem stort sett i samband med torevêr og av og til i samband med tropiske stormar eller tropiske syklonar. Fuktig subtropisk klima finn ein på søraustsida av alle kontinenta utanom Antarktis, hovudsakleg mellom 24º og 37º. Dei årlege normale ekstremtemperaturane er hovudsakleg mellom -12 °C og 43 °C, men dette kan variere stort frå stad til stad.
Wolfgang Pauli
Biografi
Wolfgang Ernst Pauli vart fødd i Wien, og foreldra heitte Wolfgang Joseph Pauli og Berta Camilla Schütz. Mellomnamnet sitt fekk han av gudfaren, fysikaren Ernst Mach.
Pauli var elev ved Döblinger-Gymnasium i Wien og gjekk ut derfrå med beste skussmål i 1918. Berre to månader etter uteksaminering publiserte han sitt første vitskaplege arbeid, om Einsteins teori om generell relativitet. Han følgde forelesningar ved Ludwig-Maximilians-Universität i München og arbeidde under Arnold Sommerfeld, og der mottok han doktorgraden sin i juli 1921 for ei avhandling om kvanteteorien til ionisert molekylært hydrogen.
Fuktig subtropisk klima
Fuktig subtropisk klima i Asia
Denne klimatypen finn ein på den austlege og sentrale kysten av Kina, hovudsakleg mellom elvene Huang He og Chang Jiang, i tillegg til sørlege delar av Sør-Korea og låglandet i Japan. Det er derimot vanskeleg å skilje mellom fuktig subtropisk klima og fuktig kontinentalklima i Japan, særleg i sørleg område og i forskjellige høgder.
Wolfgang Pauli
Biografi
Sommerfeld bad Pauli gjere ei drøfting av relativitet for Encyklopaedie der mathematischen Wissenschaften, eit tysk leksikon. To månader etter at han mottok doktorgraden sin fullførte Pauli artikkelen, som vart på 237 sider. Han vart lovprist av Einstein; utforma som ein monograf er han den dagen i dag ein standardreferanse om emnet.
Fuktig subtropisk klima
Fuktig subtropisk klima i Sør-Amerika
I Sør-Amerika finn ein vanlegvis denne klimatypen i pampas i Argentina og Paraguay, Uruguay og sørlege område av Brasil.
Fuktig subtropisk klima i Afrika
I Afrika finn ein denne klimatypen berre lengst søraust på kysten av Sør-Afrika, inkludert Durban og nordover til dei aller sørlegaste områda av Mosambikk.
Fuktig subtropisk klima i Australia
I Australia har ein ei smal sone nord i New South Wales og kysten av Queensland med denne typen klima. Nord for Brisbane vert derimot klimaet rekna som tropisk.
Fuktig subtropisk klima i Nord-Amerika
Denne typen klima i Nord-Amerika har ein nesten berre i Sørstatane i USA, med unntak av dei nordlege områda av desse statane.
Wolfgang Pauli
Biografi
I mai 1929 forlét Pauli den katolske kyrkja, og i desember gifta han seg med Käthe Margarethe Deppner. Det var eit ulukkeleg ekteskap som enda med skilsmisse i 1930 etter mindre enn eit år. I byrjinga av 1931, kort tid etter skilsmissa og postuleringa av nøytrinoet like etter, hadde Pauli eit nervøst samanbrot. Han oppsøkte psykiateren og psykoterapeuten Carl Jung som i likskap med Pauli budde nær Zürich. Jung byrja umiddelbart å tolke hans djupt arketypiske draumar, og Pauli vart ein av dei beste studentane for djupnepsykologen. Snart byrja han å kome med vitskapleg kritikk av dei erkjenningsteoretiske aspekta ved teorien til Jung og bidrog på denne måten til ei vis oppklaring av tankane til sistnemnde, særleg omkring konseptet synkronisitet. Ein stor del av desse diskusjonane er dokumentert i Pauli/Jung-breva, no utgjeve som «Atom and Archetype» (sjå under). Jungs analyse av over 400 av draumane til Pauli er skildra utførleg i boka Psykologi og alkymi.
I 1928 vart Pauli tilsett som professor i teoretisk fysikk ved Eidgenössische Technische Hochschule i Zürich. Han hadde gjesteprofessorat ved University of Michigan i 1931 og ved Institute for Advanced Study i Princeton i 1935. Han mottok den nederlandske Lorentzmedaljen i 1931. I 1934 gifta han seg med Franca Bertram. Dette ekteskapet skulle vare resten av livet. Dei to fekk ingen born saman.
Den tyske annekteringa av Austerrike i 1938 gjorde han til tysk statsborgar, noko som vart eit problem ved utbrotet av andre verdskrigen i 1939. Pauli flytta til USA i 1940 der han var professor i teoretisk fysikk ved Princeton. Etter krigen var over vart han i 1946 ein naturalisert statsborgar av USA før han returnerte til Zürich der han stort sett vart verande resten av livet.
I 1945 mottok Pauli Nobelprisen i fysikk for sitt «konsise bidrag gjennom oppdaginga si av ei ny naturlov i 1925, eksklusjonsprinsippet eller Pauliprinsippet.» Han hadde vorte nominert til prisen av Einstein.
Vitskapleg karriere
I 1924 foreslo Pauli ein ny fridomsgrad for kvant for å løyse sjølvmotseiingar mellom observerte molekylære spektrum og teorien om kvantemekanikk som var under utvikling. Han formulerte Paulis eksklusjonsprinsipp, hans kanskje viktigaste arbeid, som fastslo at to elektron ikkje kan eksistere i den same kvantetilstand. Førestillinga om spinn hadde opphavet sitt hos Ralph Kronig. Uhlenbeck og Goudsmit identifiserte éit år seinare denne fridomsgraden som elektron-spinn.
I 1926, kort etter at Heisenberg publiserte matriseteorien for moderne kvantemekanikk, brukte Pauli han til å leie ut det observerte spektrumet for hydrogenatomet. Dette resultatet var viktig for å underbygge truverdet til teorien til Heisenberg.
I 1927 introduserte han paulimatriser som eit fundament for spinnoperatorar, og løyste på det viset den ikkje-relativistiske teorien for spinn. Dette arbeidde påverka Dirac i oppdaginga hans av diraclikninga for det relativistiske elektronet.
I 1930 arbeidde Pauli med spørsmål omkring betadesintegrasjon, der ein radioaktiv atomkjerne sender ut betastråling. I eit brev datert 4. desember adressert til «kjære radioaktive damer og herrar» (Lise Meitner og andre) foreslo han eksistensen til ein hittil uobservert nøytral partikkel med ein liten masse (ikkje større enn 1 % av massen til eit proton) for å kunne forklare det kontinuerlege spekteret ved betadesintegrasjon. I 1934 innlema Fermi partikkelen, som han kalla nøytrino, i teorien sin om radioaktiv desintegrering. Det gjekk lang tid før ein fann nøytrinoet eksperimentelt; obervasjonar vart stadfeste i 1956, to og eit halvt år før Pauli døydde.
Praděd
Praděd (tysk Altvater) er det høgaste fjellet i Hrubý Jeseník-fjella og Tsjekkisk Schlesien, og det fjerde høgaste fjellet i Tsjekkia med ei høgd på 1 491 m. Den årlege middeltemperaturen her er om lag 1 °C. På toppen av fjellet står eit 162 meter høgt TV-tårn, og den øvre plattforma her vert brukt som utkikkspunkt.
Wolfgang Pauli
Vitskapleg karriere
I 1940 beviste han spinn-statistikk-teoremet, eit avgjerande resultat av kvantefeltteori som fastslår at partiklar med halvtalsspinn er fermionar medan partiklar med heiltalsspinn er bosonar.
Praděd
Historia om tårnet
Den første bygningen på fjellet vart eit 32 meter høgt vakttårn av stein. Det vart bygd mellom 1903 og 1912 av sudettyskarar som ein turistattraksjon. Sidan alle tyskarar vart kasta ut av Tsjekkia etter den andre verdskrigen, vart ikkje tårnet vedlikehaldt, og kollapsa 2. mai 1959.
Wolfgang Pauli
Personlegdom og omdøme
Paulieffekten har namnet sitt frå ein bisarr evne til å øydeleggje eksperimentelt utstyr utelukkande ved å vere i nærleiken. Pauli sjølv var klår over ryktet sitt og fryda seg kvar gong Paulieffekten manifesterte seg.
Samkommune
Ein samkommune er eit forpliktande samarbeid om tunge kommunale oppgåver mellom to eller fleire norske kommunar. Samkommunen er eit eige sjølvstendig organ og har ein eigen administrasjon med personar som er tilsette i samkommunen. Eininga er er leia av eit samkommunestyre som er vald mellom kommunestyremedlemmene i dei deltakande kommunane.
Wolfgang Pauli
Personlegdom og omdøme
I tilhøve til fysikk var Pauli kjend for å vere ein perfeksjonist. Dette gjaldt ikkje berre dei eigne arbeida, men òg kollegaene sine. Som ei følgje av det vart han i fysikkrinsar kjent som «samvitet til fysikken», kritikaren som kollegaene hans var nøydde til å stå til ansvar overfor. Han kunne vere bitande i avvisinga si av ein kva for ein som helst teori han ikkje fann komplett, og gav den gjerne nemninga ganz falsch, heilt uriktig. Han er berømt for ein gong å ha uttalt om eit slikt arbeid: «Det er ikkje ein gong feil.»
Samkommune
Samkommunar er tillate etter Forsøkslova (maks 6 år). Det vert arbeidd med å lovfeste samkommunemodellen.
Praděd
Historia om tårnet
TV-tårnet vart bygd mellom 1968 og 1983. Det ligg ein restaurant i tårnet, som ein kan nå via bilveg. Frå utkikksplattforma kan ein sjå Tatrafjella, Litle Fatra og Alpane.
Wolfgang Pauli
Moderne populærkultur
I ein episode av den animerte fjernsynsserien Futurama var det ei tilvising til Pauli i ei framvising av ulike øltypar frå det 30. hundreåret, inkludert «St. Pauli eksklusjonsprinsippøl» (ein referanse til ølmerket «St. Pauli Girl Beer»).
Samkommune
Frå 2010 er det to samkommunar i Noreg, begge i Nord-Trøndelag. Dette er Innherred samkommune og Midtre Namdal samkommune.
Innherred samkommune er eit samarbeid mellom kommunane Levanger og Verdal. Midtre Namdal samkommune består på same måte av kommunane Namsos, Namdalseid, Fosnes og Overhalla.
Før-sokratikarane
Før-sokratikarane var dei greske filosofane som virka før Sokrates (som vart fødd ca. 470 fvt.) som med sine etterfølgjarar fekk den dominerande posisjonen innan gresk filosofi. Ein set skilje mellom desse første filosofane og Sokrates fordi sistnemnde er ein av dei viktigaste filosofane i antikken.
Innunder før-sokratane reknar ein mellom andre Thales, Anaksimenes, Empedokles, Anaksimander, Heraklit, Parmenides, Zenon, Demokrit og Pythagoras.
OGAE Second Chance Contest 2012
OGAE Second Chance Contest 2012 (OGAE SCC 2012) var den tjuesjuande gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Johannesburg i Sør-Afrika, etter at Rest of the World vann tevlinga i 2011, med songen «Nótt» av Yohanna.
For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 2012, måtte ein ha delteke i ein av dei nasjonale finalane i Eurovision Song Contest 2012; men om eit bidrag hadde vunne ein nasjonal finale, kunne ikkje bidraget deltake i OGAE Second Chance Contest.
Nitten land deltok i tevlinga. Estland, Kypros, Latvia (for OGAE Rest of the World), og Russland returnerte til tevlinga. Israel, Italia, Makedonia, Malta og Polen, som deltok i 2011, deltok ikkje i 2012-utgåva av OGAE Second Chance Contest.
1908
1908 (romartal MCMVIII) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein tirsdag i den julianske kalenderen.
795 Fini
795 Fini er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 26. september 1914 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Datamus
Datamus, også berre kalla mus, er i datavitskapen ein peikereiskap som vert nytta saman med ei datamaskin. Datamusa er utstyrt med ei anten ei kule, optisk lys eller ein laser som registrerer todimensjonal rørsle, opp og ned og til venstre og høgre.
Historie
Opphavsmannen til datamusa er Douglas Engelbart frå Stanford Research Institute. Han fann henne opp i 1963 då han jobba med eit system kalla oN-Line. Ideen var at brukaren skulle kunne styre eller påverke systemet, både maskinvare og dataprogram, med sin eigen kropp. Den første datamus var ein treklosse som hadde to hjul som registrerte rørsle i kvar si retning. Engelberg prøvde òg peikereiskap kopla til hovudet, men handmusa var mest praktisk.
Haus kyrkje
Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen. Haus-kyrkja er nemnd i Bergen kalvskinn frå kring 1350. Dette var truleg ei stavkyrkje som vart avløyst av ei lafta kyrkje i 1613. Denne andre kyrkja hadde truleg liknande utforming som Hamre kyrkje, og stod til etter at den noverande kyrkja var ferdig.
Haus kyrkje er soknekyrkje i Haus sokn i Åsane prosti. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 tilhøyrde kyrkja Osterøy prestegjeld.
Per Egil Hegge
Per Egil Hegge er ein norsk journalist og pressemann. Han har vore redaktør i Aftenposten og A-magasinet, korrespondent i Washington, DC, (1977–1981 og 1988–1992), i London og i Moskva (1969–1971). Han er kjent for ei fast språkspalte i Aftenposten og som ein profilert kritikar av Språkrådet, der han sjølv har vore medlem. Han er aktiv i riksmålsrørsla og er medlem av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur.
Livssoge
Hegge vart fødd i Trondheim. Foreldra hans var lærarane Ola og Mary Hegge, som fyrst arbeidde i Skatval i Stjørdal kommune i Nord-Trøndelag. I 1941 flytta dei til Inderøy, der Per Egil voks opp, å lert sæ å snakk intrønder.
Hegge tok examen artium ved Steinkjer offentlige landsgymnas i 1959. Han er cand.mag. frå Universitetet i Oslo med faga russisk og engelsk mellomfag og statsvitskap grunnfag. I tillegg har han teke Forsvaret sitt språkkurs i russisk. Til trass for at han har store kunnskapar i og interesse for det norske språket, har han ikkje studert det på universitetsnivå.
I 1959 tok han til som journalist i Trønder-Avisa. Seinare vart han journalistlærling i NTB. Frå 1962 og i 43 år framover var han tilsett i Aftenposten.
I 1963 gifta han seg med Birgit Wedege frå Danmark og lærte seg etter kvart å tala dansk. Dei har tre born saman.
Tida i Aftenposten
Han vart tilsett i Aftenposten i 1962, der han arbeidde som journalist, utanrikskorrespondent, kommentator og redaktør. Han skreiv mange reportasjar frå rettssaker og er kjend for den faste språkspalta si i morgonutgåva. Han var òg redaktør for fredagsmagasinet A-magasinet.
Han har vore utanrikskorrespondent for Aftenposten i Moskva, i London og i Washington D.C.. I 1971 vart han utvist frå Sovjetunionen. Den 25. april 2005 vart han pensjonist, men han har skrive språkspalter etter det.
Eva Jensen
Eva Jensen var ein norsk forfattar fødd i Salangen kommune i Troms.
Tønne land
Ei tønne land svarte i Noreg 40 000 ft2 eller 4 mål eller 3,937 dekar. I Danmark var ei tønne land 56 000 ft2 = 5,516 dekar og i Sverige (tunnland) 56 000 svenske ft2 = 4,936 dekar.
Eva Jensen
Eva Jensen hadde tatt Forfattarstudiet ved Høgskolen i Telemark. Ho debuterte i 1984. Forfattarskapen hennar femne om lyrikk, romanar, ungdomsromanar, barnebøker og biletbøker. Ho mottok ei rekke litterære prisar.
Tønne land
Ei tønne land kunne inndelast i 8 skjepper land. Måleiningane vart lite bruka i Noreg, men finst i ein del statistikk over åkerland.
214 Aschera
214 Aschera er ein hovudbelteasteroide. Han er klassifisert som ein E-typeasteroide. Asteroidar av denne typen er svært ljose, og Aschera er ikkje noko unntak sidan han har ei av dei lysaste overflatane til alle asteroidane. Over halvparten av mottatt solljos blir reflektert.
Han blei oppdaga av Johann Palisa 29. februar 1880 i Pola, Italia og er namnsett etter gudinna Aschera frå Sidonia.
Worldwatch Institute
World Watch Institute vart grunnlagt i 1974 av Lester Brown. Instituttet arbeider med overgangen til eit miljømessig berekraftig og sosialt rettferdig samfunn. Organisasjonen vert finansiert ved tilskot frå private fond og enkeltpersonar.
Joss Stone
Joss Stone, opphavleg Joscelyn Eve Stoker , er ein engelsk soul- og R&B-songar. Stone blei verdskjend som femtenåring for ein djup, sjelfull songstemme som gav henne tilnamnet «den kvite Aretha Franklin». Ho vann to Brit awardar i 2005, Beste kvinnelege soloartist og Beste urbane artist. Opptredenen hennar under utdelinga av same prisen i 2007 førte til kritikk i britisk presse for merkeleg oppførsel og ein «halv-amerikansk aksent» som ho hadde fått etter å ha budd eit år i Amerika.
Dalnyk
Dalnyk (ukrainsk Дальник) er ei lita elv i Biliayivskyj og Ovidiopol rajon i Odessa oblast i Ukraina. Elva spring ut nær landsbyen Datsjne og munnar ut i Sukhyjestuaret nær landsbyen Nova Dolyna. Byen Velykyj Dalnyk ligg ved breidda av elva.
Badalona
Badalona (Baetulo i romartida) er ein by i Catalonia i Spania. Han ligg nær byen Barcelona på venstresida av den vesle elva Besòs ved Middelhavet.
Badalona ligg aust i Catalonia, 10 minuttar frå Barcelona. Han ligg mellom fjella i innlandet og havet. Ein stasjon langs forstadstoget i Barcelona liggi byen og han har ei lita hamn. Det er gass-, kjemi- og oljeindustri i byen, og det vart produsert varer av bomull og ull, glas, kjeks, sukker og brennevin, og i dei omliggande frodige jordene vert det dyrka korn, vin og frukt.
Badalona er ein av dei eldste byane i Catalonia og har kring 220 000 innbyggjarar. Han har eit typisk middelhavsklima og seks kilometer med strender.
Byen vart grunnlagd som busetnaden Baetulo av romarane rundt år 100 fvt. Fleire spor etter romarane, som eit romersk bad, er bevart.
Tobol
Tobol (kasakhisk Тобыл, Tobyl; russisk Тобол, Tobol) er ei elv i Kasakhstan og Kurgan og Tjumen oblast i Russland. Ho renn frå Uralfjella og munnar ut i Irtysj som ei av sideelvane frå venstre. Tobol er 1 591 km lang og har eit nedslagsfelt på 426 000 km². Dei nedre delane av elva frys til seint i oktober eller november og tinar opp att i april eller tidleg i mai. Tobol er farbar frå elvemunningen og 437 km oppover.
Historie
Tobol var ein av fire viktige elvar i Det sibirske khanatet. I 1428 vart khanen drepen i eit slag mot styrkane til Abu'l-Khayr Khan.
Monotypisk
Monotypisk er ei nemning som vert nytta i biologisk systematikk om takson som femnar om ein og berre ein art. Eit døme er slekta Alopex, med den eine arten fjellrev, Alopex lagopus.
215 Oenone
215 Oenone er ein typical hovudbelteasteroide.
Han blei oppdaga av Viktor Knorre 7. april 1880 i Berlin. Asteroiden blei den fyrste av dei fire Knorre oppdaga.
Asteroiden blei namnsett etter Oenone, ei nymfe i gresk mytologi.
Garstad kyrkje
Bygget er reist tre og har 300 plassar.
Ein kjem til kyrkja via Fv508 og Riksveg 770.
Kyrkja ligg Vikna kyrkjesokn i Namdal prosti, ho låg i Nærøy prosti fram til 1. juli 2015 da det vart lagt ned og slått saman med Namdal.
Bataljon
Ein bataljon (av fransk bataillon, frå italiensk battaglione) er ei taktisk militær eining som er samansett av to til seks kompani.
Sjefen for ein bataljon er normalt ein offiser tilsvarande oberstløytnant.
I det norske forsvaret er ein bataljon delt opp i normalt tre til fem kompani. Ein norsk infanteribataljon inneheld 550–1100 mann.
Konsvikosen
Konsvikosen er ei bygd i Lurøy kommune i Nordland. Bygda ligg mellom Tonnes og Kvina på søraustsida av Tonneshalvøya, langs Fylkesveg 439, ein sideveg til Riksveg 17. Her finst m.a. butikk m/ post i butikk-ordning, bedehus, barnehage, barne- og ungdomsskulen Konsvik skole og aldersheimen Konsviktunet.
Guantánamobukta
Guantánamobukta (spansk: Bahía de Guantánamo, òg kjend under det engelske namnet Guantánamo Bay) er ei skjerma vik i provinsen Guantánamo på den sør-austre kysten av Cuba i Det karibiske havet, om lag 13 km sør for byen Guantánamo. Det er den største hamna på sørsida av øya.
Ein del av området er kontrollert av Dei amerikanske sambandsstatane, som har marinebasen «Guantanamo Bay Naval Station» der. Her oppretta Sambandsstatane i 2001 ein fangeleir der dei held fangar tekne under krigane i Afghanistan og Irak og folk dei mistenkjer for å vera terroristar.
Mariupol
Mariupol eller stundom Mariupolis (ukrainsk Маріуполь, russisk Мариу́поль; gresk Μαριούπολη), tidlegare kalla Zjdanov (ukrainsk og russisk Жда́нов) er ein hamneby søraust i Ukraina. Han ligg ved kysten av Azovhavet ved munningen til elva Kalmius. Mariupol er den største byen i Priazovje - eit geografiske område rundt Azovhavet som er delt mellom Russland og Ukraina. Byen er òg ein populær feriestad. Administrativt høyrer byen til Donetsk oblast og historisk har han vore ein del av den større regionen Donbas. Byen har like under ein halv million innbyggjarar.
Mariupol er eit viktig industrisenter og ein hamneby. To av stålverka byen er av dei største i landet og utgjer ein stor del av den totale eksporten til Ukraina. Azovmasj er eit maskinkonsern i Mariupol og det største selskapet av sitt slag i Ukraina. Totalt utgjer industrien i Donetsk oblast for 37,5 % av den totale eksporten, og rundt 7 % av den totale eksporten til Ukraina.
Historie
I 1779 vart byen den første i dagens Donetsk oblast som fekk bystatus. Jernbanen, ei ny stor hamn og eit metallverk kom til byen på 1800-talet. Byen er kraftig industrialisert, til dømes det store Azovstal-verket.
Usjakovøya
Usjakovøya (russisk Остров Ушакова eller Ostrov Usjakova) er ei isolert øy i Nordishavet, midt mellom Frans Josefs land og Severnaja Zemlja heilt nord i Karahavet. Ho ligg ved 80° 48' N og 79° 29' A. Øya høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland
Cogâlnic
Cogâlnic (òg kalla Cogîlnic, Kogylnik, Kogîlnic eller Kunduk) er ei 183 km lang elv i Moldova og det sørvestlege Ukraina.
Cogâlnic har utspringet sitt i åsane i Raionul Nisporeni i Codri vest for den moldovske hovudstaden Chişinău. Ho renn gjennom byane Hînceşti, Cimişlia og Basarabeasca og så inn i Budjak, forbi Artsyz og inn i låglandet Pritsjernomorskoj i Odessa oblast i Ukraina. I lag med Sarata munnar ho ut i Sasyk-limanen og så ut i Svartehavet.
Usjakovøya
Sidan ho ligg så langt nord er området rundt Usjakov fylt av pakkis om vinteren og har mykje isflak sjølv om sommaren.
Mariupol
Historie
Mariupol vart okkupert av Nazi-Tyskland frå 1941 til 1943. Han var ein av to sovjetiske byar der Hitler overnatta (den andre var Vinnitsa). Krigen for hardt med byen og fabrikkane og hamneanlegga vart lagt i ruinar, medan ein stor del av innbyggjarane mista livet. I dag er ikkje staden lenger eit stort industrisenter, men ein feriestad. Byen vert rekna som senteret for gresk kultur i Ukraina.
Usjakovøya
Historie
Usjakovøya var det siste landområde som vart oppdaga i Sovjetunionen. Ho vart først oppdaga i 1935 då dei siste uutforska områda av Karahavet vart utforska av ein sovjetisk isbrytar. Ekspedisjonen var leia av Georgij Aleksejevitsj Usjakov på isbrytaren «Sadko». Den aude øya vart kalla opp etter oppdagaren.
Den første overvintringa på Usjakovøya vart gjort i 1954-1955 og det vart oppretta ein polarstasjon her i 1954.
Kathy Cook
Aktiv
Cook var britisk rekordhaldar på 100 m, 200 m og 400 m i over 25 år. Hennar bestetid på 100 m på 11,10 sekund var britisk rekord 1981–2008. På 200 m heldt ho landsrekorden frå 1979 til 2015, aller fortast sprang ho då ho med tida 22,10 måtte nøye seg med fjerdeplass under Sommar-OL 1984 i Los Angeles. Tre dagar før OL-finalen på 200 m i Los Angeles vann ho bronsemedaljen på 400 meter etter å ha vorte klokka inn på 49,43 sekund.
Kathy Smallwood byrja sanke internasjonale medaljar under Samveldeleikane 1978, der ho var med å sikre England sigeren i 4 x 100 m stafett, ein prestasjon laget ho og medsystrer gjentok i 1982 og 1986. Under EM 1978 tok Smallwood og lagkameratane sølv i stafettkonkurransen. To år seinare vart det stafettsølv i Sommar-OL. To nye sølv kom på høvesvis 200 m og 4 x 100 m stafett då europameisterskapen 1982 fann stad i Aten, på 200-meteren kom ho i mål tre hundredels sekund etter Bärbel Eckert frå Aust-Tyskland.
Under den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett i 1983 vann Kathy Cook bronsen på 200 meter bak austtyske Marita Koch og Merlene Ottey frå Jamaica, samt sølv i 4 x 100 meter stafett. Ein nytt stafettmedalje sikra Cook seg under dei olympiske sommarleikane 1984 i Los Angeles, få dagar etter ho vann bronsemedaljen på 400 meter. I OL-finalen på 200 m rauk bronseplassen med minst mogleg margin, ein hundredels sekund.
Arkhe
Arkhe eller arché, gresk ἀρχή, er eit ord (ἀρχή) som tyder noko slikt som «byrjing» eller «opphavleg».
Før-sokratikarane lagde fleire teoriar om kva dette «opphavet åt alle ting» var. Teoriane om arkhe søkte å svara på kva som låg til grunn for den fysiske verda, rørsle og endring.
Thales såg på vatn, Anaksimander tenkte seg apeiron, Anaksimenes luft, Pythagoras kan seiast å ha hatt tal, Heraklit logos, Parmenides «Det Eine», Empedokles dei fire elementa og Demokrit tenkte seg atom som arkhe.
796 Sarita
796 Sarita er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. oktober 1914 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Holometaboli
Holometaboli eller fullstendig forvandling er den vanlegaste av dei tre livssyklus-formene me finn hjå insekt. Holometabole insekt har utviklingsstadium: egg, larve, puppe og imago eller vaksent insekt.
Temperert klima
Temperert klima er ei klimasone ein grovt sett finn mellom tropane og polarsirklane. Klimasona utgjer gruppe C i Köppen si klimaklassifisering. Område med temperert klima har sjeldan brå overgangar mellom sommar og vinter, og er derfor kjenneteikna av fire årstider. Klimaet har òg gjerne ustabilt vêr, med sol ein dag og regn den neste. Det ustabile vêret har ein både om sommaren og vinteren.
Den nordlege tempererte sona strekkjer seg frå Krepsen sin vendekrins rundt 23,5ºN til polarsirkelen på 66,5ºN, medan den sørlege tempererte sona strekkjer seg frå Steinbukken sin vendekrins rundt 23,5ºS til den sørlege polarsirkelen ved 66,5ºS.
Dette klimaet har ein middeltemperatur over 10 °C i dei varmaste månadene, og i dei kaldaste månadane ein middeltemperatur mellom −3 °C og 18 °C. Innanfor desse grensene har ein fleire klimatiske undertypar, som i hovudsak vert plassert i to kategoriar: Kontinentalklima og maritimt klima.
Det maritime klimaet er påverka av havet, som fører til forholdsvis små temperaturendringar gjennom året. I dei tempererte sonene er vinden hovudsakleg vestleg, slik at dei vestlege område av kontinenta stort sett har maritimt klima. Slike område inkluderer Vest-Europa og vestlege delar av Nord-Amerika.
Det kontinentale klimaet finn ein vanlegvis i indre område med varmare somrar og kaldare vintrar. Avstanden til havet er den største årsaka til dette. I Nord-Amerika fungerer Rocky Mountains som ein stor mur som hindrar den maritime luft frå vest å kome inn over kontinentet. I Europa har ein ikkje tilsvarande fjellrekkjer, og den maritime lufta kan trenge lenger inn på kontinentet.
Ideen om ei temperert sone vart først lagt fram av grekaren Aristoteles. Han sa at jorda var delt inn i tre forskjellige klimasoner, basert på avstanden frå ekvator. Sjølv om dette var ei svært enkel inndeling, var ideen rett.
AB Aerotransport
AB Aerotransport (ABA) var eit statleg svensk flyselskap som i dag er ein del av Scandinavian Airlines System (SAS).
Selskapet vart danna i 1924 under namnet Aktiebolaget Aerotransport. I 1948 vart ABA slege saman med SILA. SILA var den svenske delen av SAS, som den gongen berre var eit samarbeidsorgan mellom dei skandinaviske flyselskapa DDL, DNL og SILA. I 1950 overtok SAS flytrafikken. ABA vart då berre eit eigarselskap, som fram til 1996 eigde 3/7 av SAS. I 1996 opphøyrde ABA som eige selskap.
Holometaboli
Holometaboli står i motsetnad til hemimetaboli og ametaboli. Insekta med denne forma for forvandling utgjer ei monofyletisk gruppe, det vil seie at dei er nærare i slekt med kvarandre enn med andre insekt. Til dei holometabole insekta høyrer biller, fluger og mygg, kvefsar, sommarfuglar og møll.
Bratland
Bratland er ei bygd som ligg langs Riksveg 17 i Aldersundet innanfor øya Aldra i Lurøy kommune. Her finst m.a. barnehage, barneskulen Aldersund skole, Aldersund kyrkje og omsorgsheimen Alderspaviljongen. Fleire små grender i området har postadresse Bratland.
Det finst ein Omega-stasjon på Bratland som er den einaste av sitt slag i Noreg. Dei andre stasjonane i systemet låg i Liberia, Nord-Dakota, Argentina, Australia, Japan, Hawaii og Reunion. Stasjonen var ein del av eit internasjonalt navigasjonssystem, men vart nedlagt i 1997.
Smrk
Smrk er eit fjell i Dei moravisk-schlesiske Beskidane i Tsjekkia. Med ei høgd på 1 276 m er fjellet det nest høgaste i fjellkjeda etter Lysá hora. Nordsida av fjellet stig bratt oppover frå det omliggande låglandet, og er fråskild resten av fjella av dei djupe elvedalane Ostravice (i aust) og Čeladenka (i vest) renn gjennom. I sør går fjellet i hop med det lågare fjellområdet Zadní hory.
Sjølv om namnet (som tyder gran) tyder på noko anna, var fjellet stort sett dekt av bøk- og furuskog, med høgare gran nær toppen. Då den industrielle revolusjonen starta i området rundt fjellet på 1700- og 1800-talet vart det oppretta mange jernverk. Desse kravde ved til fyring, og den opphavlege skogen vart hogd ned og erstatta av gran. Desse skogane fekk påført stor skade på grunn av dei kraftige utsleppa frå industriområdet i Ostrava, og fordi mange av grantrea som vart planta ikkje var tilpassa det lokale klimaet. Dermed voks det ikkje tre i dei øvre områda i nord, medan dei andre fjellsidene ikkje var like øydelagde. Særleg i elvedalen Čeladenka er det ein del av den opphavlege (og nyplanta) bøkeskogen.
Det er avgrensa utsyn frå toppen, som stort sett er dekt av fjellfuru. Ved sida av den sekundære fjelltoppen Malý Smrk står det minnesmerke for John Lennon og Jan Palach.
Røntgenspektroskopi
Røntgenspektroskopi er eit fellesomgrep for alle metodar som vert nytta for å registrere eit røntgenspektrum, avgjere bølgjelengda til strålinga og klassifisere spektrallinjene og sette dei i teoretisk samanheng med atomstrukturen.
Eit røntgenspektrum er elektromagnetisk stråling som vert sendt ut frå eit stoff når det vert utsett for røntgenstråling. Strålinga fører til at elektron i stoffert vert akselerert og innfallande elektron slår ut elektron i dei forskjellige elektronskala, slik at utanforliggande elektron går inn på dei tomme plassane. Det vert då frigjort energi i form av karakteristiske kvantar og ein får eit karakteristisk spektrum.