cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Djønno
Stadnamnet vert også bruka som etternamn, men då vert det skrive «Djønne».
Kozan
Kozan (tidlegare Sis, armensk: Սիս) er ein by i provinsen Adana i Tyrkia, 68 km nord for byen Adana nord på Çukurovasletta. Byen har 75 000 innbyggjarar. Byen er administrasjonssenter i provinsen Kozan. Kilgenelva, ei sideelv til Ceyhan-elva renn gjennom Kozan og kryssar sletta sør mot Middelhavet. Taurusfjella stig bratt opp bak beyn. Sis var administrasjonssenter i Det armenske kongedømet Kilikia.
Yser
Yser (nederlandsk IJzer,) er ei elv i Frankrike og Belgia som munnar ut i Nordsjøen ved byen Nieuwpoort.
Yser i Frankrike
Elva har sitt utspring i Broxeele, i departementet Nord i nordlege delar av Frankrike. Ho renn så gjennom Bollezeele, Esquelbecq, Bambecque og etter om lag 30 km kryssar ho grensa ved Houtkerque.
Far
Far er ein mannleg forelder. Farskap kan mellom anna innebera å gje liv, omsorg og eigedelar til eit barn.
Det finst ulike former for farskap som kan kombinerast. Ein biologisk far er den som har gjeve halvdelen av arvestoffet til barnet. Ein som er far sosialt sett er ein mann som har hovudansvaret for ein unge. Ein adoptivfar er far til ein unge ifølge loven, men ikkje biologisk.
Farsrolle
Biologiske fedre har ikkje eit like sjølvsagt naturleg band til ungar som mødre har frå byrjinga, i og med at desse går med ungen inni seg under svangerskapet og deretter gjerne ammar han. Dette ser ein mellom anna i farsskapssaker der det gjeld å fastsetja kven som eigentleg er far til eit barn.
Likevel finst det band mellom far og barn på same måte som det finst morskjærleik. Dette bandet kan ta til medan ungen er i moras liv og styrkast ved at faren steller og leiker med ungen frå han er fødd. Biologiske fedre kan føla slektskap ved at dei kjenner igjen eigne trekk i ungane sine.
Far i kulturen
Ordet «far» blir brukt i overført tyding, mellom anna innan historie og religion.
Ein mann som er opphavet til eit omgrep, til dømes ein vitskap, kan omtalast som faren til dette omgrepet. Ein som har stått på og frigjort eller forma landet sitt kan kallast landsfader.
I kristendommen blir den eine delen av treeininga omtala som far eller fader. Ordet er òg ein tittel for mange av dei som har kyrkjelege stillingar: Paven, patriarken for den ortodokse kyrkja og prestar innan den katolske og den ortodokse kyrkja.
Farsnamn
Ord frå mange register blir brukte om fedre. På norsk er til dømes far eit nøytralt ord, fader meir formelt, medan pappa er eit koseord som kan oppfattast som barnsleg.
På indoeuropeiske språk byrjar som regel ordet for «far» med p/f (t.d. hindi pitá, islandsk faðir) eller t/d (tsjekkisk táta, engelsk daddy) og har to stavingar.
Edison Méndez
Edison Vicente Méndez Méndez er ein ecuadoriansk fotballspelar som har spela for LDU Quito i den ecuadorianske fotballigaen og for Ecuador sitt landslag.
Maksim Gorkij
Maksim Gorkij, eigentleg Aleksej Maksimovitsj Pesjkov, fødd 1868 i Nizjnij Novgorod, død 1936 i Gorki Leninskije var ein russisk forfattar. Han var også ein politisk aktivist, og blir rekna som grunnleggjaren av sosialrealismen.
Frå 1906 til 1913 og frå 1921 til 1929 budde Gorkij utanlands, hovudsakleg på Capri. Etter returen til Sovjetunionen aksepterte han den kulturelle politikken som då galdt, men han fekk forbod mot å forlata landet.
Liv
Faren, som var snikkar, døydde tidleg. Mora gifta seg att og døydde då Gorkij var berre ni år. Han voks deretter opp saman med bestemora, som var ein flink historieforteljar. Det gjekk sterkt inn på han då ho døydde, og etter eit mislykka sjølvmord i desember 1887 reiste han rundt i det russiske riket i fem år, der han tok det som dukka opp av jobbar, samtidig som han samla inntrykk til seinare bøker.
Gorkij blei Lenins ven etter at dei møttest i 1902. Under Første verdskrigen blei husværet hans i Petrograd omgjort til kontor for Bolsjevikane, men forholdet hans til kommunistane blei etterkvart dårlegare. To veker etter Oktoberrevolusjonen skreiv han: «Lenin og Trotskij har ingen tankar om fridom eller menneskerettar. Dei er allereie korrumperte med maktas skitne gift, dette ser ein lett av den skamfulle mangelen deira på respekt for talefridom og kvar ein annan fridom som demokratiet kjempar for». Lenin sitt brev til Gorkij i 1919 inneheldt trugsmål som: «Rådet mitt til deg er: Endra omgjevnadene dine, synspunkta dine, handlingane dine, elles kan livet venda seg frå deg.».
I august 1921 blei venen og kollegaen hans Nikolaj Gumiljov, som var gift med Anna Akhmatova, arrestert fordi han var for monarki. Gorkij drog til Moskva, og fekk av Lenin personleg ein kjennelse på at Gumiljov skulle sleppast fri. Men, innan han kom til Petrograd med kjennelsen, fekk han vite at han var skoten. Gorkij emigrerte til Italia i oktober på grunn av dårleg helse, han hadde tuberkulose.
Ifølge Solzjenitsyn var heimreisa til Gorkij motivert av materielle interesser. I Sorrento gjekk han tom for pengar. Han vitja Sovjetunionen fleire gonger etter 1929, og i 1932 blei han invitert av Josef Stalin personleg til å koma tilbake for godt, eit tilbod han aksepterte. I juni 1929 vitja han Solovki (ved Kvitsjøen) for siste gong, og skreiv ein positiv artikkel om GULag-direktoratet, som alt hadde fått eit dårleg omdømme i vesten.
At han returnerte frå det fascistiske Italia var ein stor propagandamessig siger for sovjetarane. Han tok imot Leninordenen, og fekk ein herregard i Moskva som tidlegare hadde høyrt til millionæren Rjabusjinskij (bustaden er i dag Gorkij-museum), og ein ”datsja” (sommarhus) i utkanten av Moskva. Ei av gatene i Moskva sentrum (Tverskaja) blei også kalla opp etter han, det same gjeld ein fornøyelsespark og fødebyen hans.
Verdas største fly på midten av 30-talet, Tupolev ANT-20, fekk også namnet «Maxim Gorky». Det blei brukt til propaganda, og flaug ofte demonstrativt over Moskva. I mai 1935 krasja det i eit bustadområde i Moskva, 41 omkom.
I 1933 gav han ut ei berykta bok om kanalen mellom Kvitsjøen og Austersjøen, som blei presentert som eit eksempel på tidlegare folkefiendar som har blitt rehabilitert på ein vellykka måte.
Etterkvart som Stalin si undertrykking auka, og særleg etter Sergej Kirovs død i desember 1934, blei Gorkij hemmeleg plassert i husarrest i huset sitt i Moskva. Han fekk dagleg ei redigert utgåve av avisa Pravda, der alle nyheiter om arrestasjonar og utrenskingar var redigerte bort.
Sonen hans, Maksim Pesjkov døydde brått i mai 1935, og Gorkij døydde i juni 1936. Begge døydde under mistenkelege omstende, men spekulasjonane om at dei blei forgifta har aldri blitt prova.
Under rettssaka mot Nikolaj Bukharin i 1938 var eit av klagemåla at Gorkij blei drepen av Nikolaj Jezjovs NKVD-agentar.
Heimbyen hans, Nizjnij Novgorod hadde namnet Gorkij frå 1932 til 1990.
Fjellvåk
Fjellvåk (Buteo lagopus), òg kjent under mange ulike lokale nemningar som sjovåk, snjovåk, skyvåk, skittvåk, sjøvåk, sjøvåkørn, sjuvalk, kvinhauk og fjellglea, er ein mellomstor rovfugl av haukefamilien som lever i arktiske og subarktiske regionar i Nord-Amerika og Eurasia i hekkesesongen og trekker sørover om vinteren. Det finst fire underartar, den nordamerikanske underarten har ein lys og ein mørk variant av fjørdrakta, i Europa er mest alle fjellvåkar av lys morf.
Eit kjenneteikn for fjellvåken er flukt med på breie venger, langsame vengeslag og han «stiller» relativt ofte i lufta. Han har ein kjenneleg lys eller kvit hale, generelt med eit mørkt endeband, vengene har lys underside med mørk flekk under vengeknoken, samt fjørkledde bein, det siste kan observerast om ein er nær. Det vitskaplege namnet lagopus tyder 'harefot', avleidd frå gammalgresk lago (λαγως), som tyder 'hare', og pous (πους), 'føter'.
Norsk Ornitologisk Forening har vald fjellvåk til «Årets Fugl» 2014.
Skildring
Fuglearten har eit kjenneleg skrik «piijæh».
Leveområde og utbreiing
Dette er det einaste medlemmen av den mangfaldige Buteo-slekta som finst på begge dei nordlege kontinenta og som har ei komplett sirkumpolar utbreiing. Fjellvåken hekkar på tundraen og i taigaen i Nord-Amerika og Eurasia. Føretrekte habitat er først og fremst opne landskap, myrområde og skogsområde med opningar. Fjellvåkar i Nord-Amerika trekker til det sentrale USA om vinteren, medan dei eurasiske individa migrerer til sentrale og sørlege Europa og sentrale Asia. Hekkeområdet i Noreg er høglandet generelt, men han kan hekke i låglandet og i kystområde frå Trøndelag og nordover. I gode smågnagarår òg ned til skogsområde i Sør-Noreg. Trekkruter til og frå Noreg er lite kjente, trekket går sør og søraust, somme fjellvåkar kan overvintre i sørlege Fennoskandia. Bestanden varierer med tilgang på smågnagarar og med toppar i lemenår.
Forvekslingsart
Somme tider kan ein forveksle fjellvåk med musvåk som har eit liknande, men kortare skrik. Vengeprofilen i glideflukt minner mykje om ørner, med lange og breie vengeflater, og det kan skje forveksling med den mykje større kongeørna. Våken kan stoppe opp og stille, noko ørna ikkje kan.
Status
Arten var rekna som nær truga på norsk raudliste 2006, men ikkje truga i 2010.
Harrison Nunatak
Harrison Nunatak er ein snødekt nunatak, med bergutspring i søraust, 4 nautiske mil sør for Savagebreen heilt søraust på Thurston Island i Antarktis. Han vart oppdaga frå helikopter frå USS «Burton Island» (AGB-1) og USS «Glacier» (AGB-4) i løpet av ekspedisjonen til U.S. Navy i Bellingshausenhavet i februar 1960, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Henry T. Harrison jr., ein meteorolog i U.S. Weather Bureau på Byrd-ekspedisjonen i 1928–30.
Monarki
Monarki kjem frå gresk, og betyr eine-styre, det vil seie at éin monark styrer over eit land. Monarkar kan ha titlar som konge, dronning, keisar, eller keisarinne. Monarkar har i praksis sjeldan styrt aleine, men delt makta si med adelen, sine eigne embetsmenn eller ei folkevald nasjonalforsamling.
I Danmark-Noreg var kongen i prinsippet eineveldig frå 1660 til 1814. Sidan da har vi hatt eit konstitusjonelt monarki, der makta til kongen er blitt gradvis minska. Særleg skjedde dette da parlamentarismen blei innført i Noreg i 1884. Den svensk-norske felleskongen kunne frå da av ikkje utnemne kven han ville til den norske regjeringa. Etter 1905 har Noreg hatt eigen monark. Dette skjedde etter ei folkerøysting der ca. 75 % røysta for monarki og ca 25. % for republikk.
I Politikken av Aristoteles er monarki nemninga på det gode kongedømet, det er det styresettet der éin person styrer ein bystat med alle i staten sitt beste for auga.
Kritikk av monarkiet
Monarki er grunnleggande udemokratisk, og i mange land med monarki finst det grupper og/eller politiske parti som ynskjer å fjerna monarkiet. Dette er òg tilfellet i Noreg. Det er framleis solid fleirtal for monarki i Noreg. Den prinsipielle innvendinga til dei som vil avskaffa monarkiet er at det udemokratisk at statsleiaren ikkje vert vald. Ei anna vanleg innvending er at aktørar med mykje pengar kan påverka kongefamilien gjennom gåver, utan at allmugen veit kven desse er, noko som ikkje er foreinleg med openheita som elles vert praktisert i det norske statsapparatet.
Nizjnjaja Muljanka
Nizjnjaja Muljanka (russisk Нижняя Мулянка) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga.
Elva har ei lengd på 44 km og munnar ut i Kama 653 km før munningen hennar. Dei største sideelvane til Nizjnjaja Muljanka er Sarabaikha (19 km), Bolsjaja Usolka (14 km) og Jurtsjim (12 km).
Sirdølen
Sirdølen var ei nettavis med redaksjonslokale på Tonstad i Sirdal kommune i dåverande Vest-Agder fylke. Sirdølen tek mål av seg å vera lokalavis for Sirdal kommune og dalstroka innanfor. Ein sirdøl er ein som anten bur i Sirdal eller som kjem derifrå.
Avisa blei grunnlagd i 1973. Frå 1.1.2012 gjekk avisa over til å vera ei rein nettavis. Fram til då hadde avisa hatt om lag 1 800 abonnentar, og kome ut 15 gonger i året. Redaktør per 2012 var Oddvar Tjomlid.
Nedlegging
Den 21.05.2014 meldte avisa sjølv at ho frå 01.06.2014 ville vera historie. Mangårig redaktør, og ildsjel, Oddvar Tjomlid skreiv i meldinga at årsaka til avgjerda var økonomisk usikkerheit og alvorlege helseproblem.
Sirdal kommune
Sirdal er ein kommune heilt nord i Agder fylke. Sirdal er ein innlandskommune, som grensar i sør mot Flekkefjord, og i aust mot Kvinesdal.
Kommunevåpenet viser tre oppflygande ryper i sølv på grøn bakgrunn. Historisk har rypefangst vore ein viktig næringsveg i Sirdal.
Historie
Namnet «Sirdal» kjem av elva Sira som renn gjennom dalen. Ein sirdøl er ein som bur i Sirdal eller som kjem derifrå.
Sirdal kommune vart opphavleg oppretta i 1849 ved utskiljing frå Bakke formannskapsdistrikt. I 1905 vart kommunen delt i Tonstad kommune og Øvre Sirdal kommune. I 1960 vart Øvre Sirdal kommune, Tonstad kommune og Haughomgrenda slegne saman til Sirdal kommune. Espetveit og Viraksgrenda blei overført frå Flekkefjord kommune i 1987.
Næringsliv
Sirdal er ein kommune med mykje fjellterreng og store vasskraftressursar. Sira-Kvina kraftselskap har hovudkontor og driftssentral på Tonstad. Tradisjonelt har gardbrukarar frå Jæren kome med sauene sine til Sirdal for å ha dei på sommarbeite. Etter kvart har Sirdal utvikla ei sterk næring retta inn mot turisme. Mange har hytte i kommunen, og det er gode skitilhøve om vinteren. Om sommaren er det mange som går tur i Ryfylkeheiane og Setesdalsheiane.
Media
Nettavisa Sirdølen er lokalavis for Sirdal og dalstroka innanfor.
Binding (fleirtyding)
Binding kan visa til:
Kakebu
Kakebu er militær sjargong for vaktarrest, ein straff som vert nytta i det militære overfor meinige og underoffiserar som har brote militære disiplinærreglar, og som går ut på innesperring i eit arrestlokale ei begrensa tid. Opphavleg var kosthaldet i arresten vatn og brød. «Kake» har i eldre og dialektisk språk tydinga «brød», til dømes «kak’skiv’» i trøndersk – difor dette namnet på både straffen og arrestlokalet.
Lars Haga Raavand
Lars Haga Raavand er ein norsk forfattar busett i Bergen. Han debuterte i 2012 med boka Hvalfall.
Raavand har teke årsstudium i skapande skriving ved Skrivekunstakademiet i Hordaland. Han har budd på Lade, i Klæbu, på Kråkerøy og i Frankrike.
Sveti Andrija
Sveti Andrija (St. Andreas) er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Øya høyrer til Elafitiøyane, og ligg om lag 11 km (6 nautiske mil) utanfor Dubrovnik. Dei næraste øyane er Lopud og Koločep i aust. Øya er 475 meter lang og 130 meter bred. Det ligg eit fyr på øya.
Asurara
Epitetet glaucus i det vitskapelege namnet er skildrande for farga, det er frå gresk glaukos og tyder 'gråblå'. I språket guaraní er nemninga guaa-obi, guaa er lydhermande og brukast om 'ara'-papegøyar, obi skildrar fargegradienten frå blå til grøn.
Skildring
Asuraraer er 70-72 centimeter i kroppslengd. Fjørdrakta er bleik turkisblå, hovudet meir gråaktig. Halen er lang og nebbet stort og kraftig. Han har ein gul, berr augering og halvmåneforma gul, hudlapp som grenser til underkjeven.
Denne fuglen levde i nordlegaste Argentina, over grensa til sørlege Paraguay, nordaustlege Uruguay og inn i Brasil. Storleiken på populasjonen gjekk ned gjennom 1800-talet på grunn av fangst og tap av habitat, og det finst berre to observasjonar av ville fuglar frå 1900-talet. Ekspedisjonar av ornitologar til sørvestre Paraguay i løpet av 1990-talet klarte ikkje å skaffe noko bevis for arten. Vidare var det berre dei eldste innbyggarane i regionen som hadde kunnskap om asurara, med arten sist registrert i 1870-åra. Forsvinninga til arten er sannsynlegvis knytt til fangst av levande vaksne for burfuglhandelen og til felling av palmearten, Butia yatay, der nøttene ser ut til å ha utgjort hovudføda. Rydding av palmar skjedde i samband med bureising med storfedrift. Sjølv om det framleis er passande habitat i El Palmar nasjonalpark i den argentinske provinsen Entre Ríos, så vel som Sør-Brasil, har ingen rykte om eksistens av ville asuraraer dei siste tiåra vist seg å vere truverdige.
Det finst lite informasjon om habitat og levevis for arten, bortsett frå sambindinga med palmearten. Arten vart observert langs elver, men om ein trudde habitatet var knytt til elver kan det vere fordi elver var transportvegen for observatørane. Hekkeplassane var i bratte (fjell)skrenter.
Ein studie frå 2018 som siterer mønster for utrydding av fuglar, den vide øydelegginga av habitatet for arten, og mangelen på stadfesta observasjonar sidan 1980-talet tilrådde å oppliste arten til kritisk trua - moglegvis utrydda.
Sirdøl
Sirdøl er anten ein som bur i Sirdal kommune eller ein som kjem derifrå. Lokalavisa Sirdølen har nyhende frå Sirdal.
2098
Døde
{{årstalspire}
2095
Døde
{{årstalspire}
Lena Horne
Lena Mary Calhoun Horne var ein amerikansk popsongar og filmskodespelar frå Brooklyn i New York. Ho er kjend for å ha sunge jazz, soul, funk og jazz-rock, og samarbeidde mykje med jazz-musikarar som Artie Shaw, Teddy Wilson, Billy Strayhorn og Duke Ellington). Ho budde i New York by store delar av livet sitt. Horne er venteleg mest kjend for songen «Stormy Weather», som var ein slager i hennar innspeling på 1940-talet.
Tidleg liv og karriere
Lena Horne var fødd som Helena Mary Calhoun Horne i Bedford-Stuyvesant i Brooklyn i New York. Far hennar, Edwin «Teddy» Horne, forlét familien då Lena var tre år gamal. Mora, Edna Scottron, var dotter av oppfinnaren Samuel R. Scottron, og jobba som skodespelar med eit afro-amerikansk teaterensemble, noko som gjorde at ho laut reise mykje. Båe foreldra åt Horne var av afrikansk, europeisk og indiansk avstamming. Ho vart for det meste oppdregen av besteforeldra Cora Calhoun og Edwin Horne. Ho reise også ein del med mora i oppveksten, og med onkelen Frank S. Horne, som budde i Georgia.
Marano di Napoli
Marano di Napoli  er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og har om lag 60 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 9 km nordvest for Napoli.
Lena Horne
Tidleg liv og karriere
Horne fekk jobb som dansar ved nattklubben Cotton Club i Harlem, der ho møtte musikarar som Billie Holiday, Cab Calloway og Duke Ellington og låtskrivaren Harold Arlen, som skreiv «Stormy Weather». Ho arbeidde på nattklubbar og Broadway og med Charlie Barnet Orchestra, ei hovudsakleg kvit swinggruppe som ho også turnerte med.
Etter å ha debutert som filmskodespelar i den farga musikalen The Duke is Tops i 1938, vart Horne den fyrste afro-amerikanske utøvande kunstnaren som underteikna ein langtidskontrakt med eit stort Hollywood-studio, nemleg Metro-Goldwyn-Mayer. Ho debuterte hjå dei med filmen Panama Hattie i 1942, og vart vidgjeten i 1943 for framføringa av «Stormy Weather» i filmen med same namn, som ho spela inn hjå 20th Century Fox.
Marano di Napoli
Marano di Napoli grensar til kommunane Calvizzano, Mugnano di Napoli, Napoli, Quarto og Villaricca.
Lena Horne
Tidleg liv og karriere
Ho var med i mange MGM-musikalar (til dømes Cabin in the Sky frå 1943), men fekk aldri ei hovudrolle på grunn av rasebakgrunnen hennar. Filmane hennar måtte redigerast før framsyningar i sørstatane, der afro-amerikanske skodespelarar ikkje var tillatne. Dette førte til at Horne mesta aldri fekk berande roller, men måtte spela i musikalske scener som lett kunne redigerast bort, utan at det gjekk ut over plotttet i filmen. Eit unntak frå dette var Cabin in the Sky.
Lena Horne var aktiv i borgarrettsrørsla i USA, og deltok i «Marsjen til Washington» (March on Washington for Jobs and Freedom) i 1963. Som politisk venstreorientert blei ho svartelista i Hollywood, men arbeidde i staden som musikar. Ho hadde mellom anna suksess med innspelinga Lena Horne at The Waldorf Astoria frå 1957.
Tidleg på 1970-talte kom fleire store personlege ulukker for Horne då faren, sonen Edwin og den fråseparerte ektemannen hennar Lennie Hayton døydde i løpet av eitt år. Etter dette trekte ho seg tilbake frå det offentlege i fleire år.
På 1980-talet byrja Horne å opptre att, og hadde suksess med showa Lena Horne: The Lady and Her Music frå 1981 og An Evening with Lena Horne (1994). For albumet An Evening With Lena Horne: Live at the Supper Club (1995) fekk ho Grammy-prisen.
Horne døydde i den 9. mai 2010 i Brooklyn.
Usedom
Usedom (polsk Uznam) er ei øy i Austersjøen på grensa mellom Tyskland og Polen. Ho ligg nord for Stettiner Haff, elvemunningen til elva Oder i Pommern. Det meste av øya høyrer til Tyskland og landkreis Ostvorpommern i Mecklenburg-Vorpommern, bortsett frå den austlege delen og byen Świnoujście (tysk Swinemünde) som har vore ein del av Pomorze Zachodnie vojvodskap (Vestpommern) sidan 1945. Øya har eit areal på 445 km², der 373 km² er tysk og 72 km² er polsk. Innbyggjartalet på øya er 76 500, 31 500 i den tyske delen og 45 000 i den polske.
Historie
Omkring 400-talet vart øya busett av slavarar. Frå 1000-talet vart området kalla Vorpommern og var ein del av Polen. I 1128 aksepterte hertugen av Pommern, Wartislaw I kristendom frå Otto av Bamberg. I 1155 vart det oppretta eit kloster i Grobe, som i 1309 vart flytta til landsbyen Pudagla. I mellomtida vart det oppretta eit anna kloster i Crummin og snart var nesten heile øya abbeden sin eigedom. Etter reformasjonen kom øya inn under Hertugen av Pommern att. Under trettiårskrigen, den 26. juni 1630, gjekk den svenske hæren med kong Gustav Adolf II i land ved Peenemünde. Usedom vart annektert av Sverige etter krigen og var svensk fram til 1720 då ho vart seld for 2 millionar dalar til den prøyssiske kongen Fredrik Vilhelm I. I 1740 utvikla Fredrik II av Preussen hamnebyen Swinemünde.
Sidan Gründerzeit på 1800-talet har øya vore eit turistmål, og omfattar Bäderarchitektur. Badebyar her er mellom anna Zinnowitz og fire Bernsteinbäder i vest ogKaiserbad og Świnoujście i aust.
Den litle landsbyen Peenemünde kom i søkelyset under den andre verdskrigen då Luftwaffe testa missil og rakettar her, mellom anna V-1 og V-2. Tyskarane nytta seg av tusenvis av slavearbeidarar som var krigsfangar i konsentrasjonsleiren på Usedom under krigen.
I 1945 vart den austlege delen av øya i lag med byen og hamna Świnoujście overlaten til Polen etter Potsdamkonferensen. Området var så folkesett med polakkar som vart kasta ut av områda vest for elva Vestre Bug av Sovjetunionen.
Geografi
Øya er skild frå naboøya Wolin av Świna-sundet (eller elva) (tysk Swine), som er hovudleia mellom Stettiner Haff og Pommernbukta, ein del av Austersjøen. Sundet mellom øya og fastlandet vert kalla Peenestrom og er ei forlenging av elva Peene, som munnar ut i den vestlege delen av Stettiner haff.
Den største byen på øya er Świnoujście (Swinemünde), som har fleire innbyggjarar enn resten av øya. Ein annan by, som har gjeve namn til øya, heiter Usedom. Den største byen i den tyske delen heiter Heringsdorf (tidlegare Dreikaiserbäder). Det er mange turiststader på nordkysten, inkludert Ahlbeck, Heringsdorf og Bansin, i tillegg til Świnoujście og Zinnowitz.
Usedom har eit årleg gjennomsnitt på 1,906 solskinnstimar, og er rekna som det solrikaste området både i Tyskland, Polen og i heile Austersjøen. Ho har kallenamnet 'Soløya' både på tysk (Sonneninsel) og og polsk Wyspa Słońca).
Jiddisch
Jiddisch, jiddisk eller jødetysk er eit vestgermansk språk som blir tala av om lag fire millionar hovudsakleg askenasiske jødar over heile verda. Før den andre verdskrigen og holocaust/shoah vart språket tala av kring ti millionar europeiske jødar, og det var daglegspråket deira, sjølve morsmålet (mame-loshn), mens hebraisk berre var synagogespråket. Språket oppstod i Sentraleuropa i høgmellomalderen som ei blanding av høgtyske og sentraltyske målføre, og med mange lånord frå hebraisk og arameisk — seinare òg frå slaviske språk. Namnet jiddisch tyder ‘jødisk’ og er opphavleg ei kortform for 'jidish taitsh', eller 'jødisk tysk'. Ordtilfanget er på om lag 80 % tyske ord — somme av desse er nærare standard høgtysk enn mange høgtyske målføre; jiddisch blir av og til òg sett på som eit tysk målføre. Jiddisch blir vanlegvis skrive med det hebraiske alfabetet.
Forfattaren Isaac Bashevis Singer (1904–1991), som skreiv på jiddisch, fekk Nobelprisen i litteratur i 1978. Den jiddischspråklege lingvisten Max Weinreich blir ofte nemnd som opphavsmannen til den mykje siterte utsegna «A shprakh iz a dialekt mit an armey un flot» אַ שפראַך איז אַ דיאַלעקט מיט אַן אַרמײ און פֿלאָט, 'eit språk er ein dialekt med ein hær og ein flåte', men han skal visstnok ha sitert ein tilhøyrar på ei av førelesingane sine.
Jiddische dialektar
Jiddisch kan grovt sett delast inn i vest- og austjiddisch. Til dei vestjiddische målføra høyrer mellom anna elsass-jiddisch og eldre tysk og nederlandsk jiddisch. Austjiddische dialektar inkluderer hovudgruppene litauisk jiddisch i nord og polsk jiddisch i sør. Dei jiddische målføra i det vestlege Polen, det austlege Tyskland og delar av Austerrike, Ungarn og Tsjekkia utgjer ein overgangstype mellom vest- og austjiddisch.
Vestjiddisch
Typisk for vestjiddisch er skilnaden mellom lange og korte vokalar i kombinasjon med stort sett uendra vokalkvalitet frå mellomhøgtysk. Det heiter til dømes bētn (bede) og bettn (senger); hous (hus), vais (kvit) og bu’ch (bok). I ord med opphavleg diftong er det gjerne lengjing av førsteled eller full monoftongering: shtāin ~ shtān (stein); rāuch ~ rāch (røyk). Konsonantsystemet er mykje påverka av tysk både i germanske og hebraiske ord — slik heiter det til dømes gjerne tsēfer heller enn sēfer (tysk har ikkje ustemd framlyds-s).
Ordtilfanget i vestjiddisch er relativt lite påverka av slaviske språk. Blant typiske vestjiddische ord kan nemnast tsu óren (å bede) — jf. austjiddisch tse davenen.
Jiddische ord i skandinavisk
Ein del jiddische ord blir bruka i skandinaviske språk. Desse orda er gjerne komne til skandinavisk gjennom tysk, nederlandsk eller engelsk — men i nokre fall òg direkte frå jiddisch.
Mosebøkene
Mosebøkene er den eldste delen av Bibelen. Dei er den første av tre delar av den hebraiske Bibelen og utgjer dei fem første bøkene i Det gamle testamentet. Dei blir òg kalla pentateuken (den femfaldige boka) og på hebraisk Torá (תּוֹרָה, «Lova» eller «Læra»). Dei utgjer grunnlaget for jødisk religiøs lov.
Dei fem bøkene med deira hebraiske, greske og latinske namn er:
Høgdehopparen Steve Smith
Steve Smith er ein tidlegare høgdehoppar frå Liverpool i Storbritannia. Han er britisk rekordhaldar med 2,38 meter innandørs og 2,37 m utandørs. Smith vann VM-bronse i 1993, EM-sølv i 1994 og OL-bronse i 1996.
Aktiv
Smith flytta gjennom 1991-sesongen sin personlege rekord med 4 centimeter til 2,29 m. Han fekk sitt gjennombrot i 1992, han høgda då sitt personbeste med heile 8 cm. Han kvalifiserte seg til OL-finalen i Barcelona, der han skuffa stort. Ein månad etter sommarleikane vann han høgdehopp-tevlinga ved junior-VM i Seoul med 2,37 meter, ei tangering av juniorverdsrekorden til Dragutin Topić frå 1990. 1993-sesongen var Smith på sitt jamnt høgste nivå. Han vart tredjemann både ved hall-VM i Toronto i Canada den 14. mars, og sidan i verdsmeisterskapen i tyske Stuttgart den 22. august, i begge tevlingane tok han seg over 2,37 m.
4. februar 1994 hoppa Smith 2,38 meter ved eit innandørs-stemne i Wuppertal i Tyskland, hans livs høgste hopp. Ved europameisterskapen 1994 i Helsinki kom han og polske Artur Partyka på delt andreplass, nordmannen Steinar Hoen vart europameister. Både under VM 1995 i Göteborg og under Sommar-OL 1996 i Atlanta noterte Smith seg for 2,35 m i resultatlista. I Göteborg gav det han ein delt fjerdeplass, i Atlanta vart han premiert med ein bronsemedalje.
Ein hælskade førte til at Smith la opp etter 1999-sesongen.
Soma i Tyrkia
Soma er ein by og eit distrikt i provinsen Manisa i Egearregionen i Tyrkia. Byen har kring 75 000 innbyggjarar og ligg 161 meter over havet.
2097
Døde
{{årstalspire}
Tyr
Tyr kan visa til:
Portici
Portici  er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og ligg om lag 8 km søraust for Napoli ved Napolibukta og foten av Vesuv.
Daydream av The Lovin' Spoonful
Historie
Med berre fem originale songar på debutplata, inneheld Daydream langt fleire songar av songaren John Sebastian, som anten skreiv eller var med å skrive alle utanom ein song på albumet.
Portici
Med om lag 60 000 innbyggjarar fordelt på 4,52 km² er han den tettast folkesette kommunen i heile Italia.
Daydream av The Lovin' Spoonful
Historie
Daydream kom ut att på CD i 2002 på Buddah Records med fem bonusspor.
Ammersee
Ammersee er ein innsjø i Tyskland. Han ligg i regionen Oberbayern i delstaten Bayern, sørvest for München mellom byane Herrsching og Diessen. Med eit areal på 47 km² er han ein av dei fem største innsjøane i Tyskland. Han ligg 520 meter over havet og er 81 meter på det djupaste. Som andre bayerske innsjøar var Ammersee danna som følgje av isbrear etter siste istid. Ammersee får vatn frå elva Ammer, og renn ut i Amper. Som naboinnsjøen Starnberger See, som har liknande storleik og form, er han ein populær stad for vassport.
Daydream av The Lovin' Spoonful
Historie
Songen «Butchie's Tune» vart nytta i den siste scenen av Mad Men sesong fem episode «Commissions and Fees».
Mottaking
I meldinga si for Allmusic skreiv kritikaren Gary Mollica at «Det andre albumet til bandet er særs stekt».
Harter Nunatak
Harter Nunatak er ein liten, relativt isolert nunatak som ligg 4 nautiske mil nordaust for Mount Tidd ved nordaustsida av Pirrit Hills i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1958–61, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Gene L. Harter, ein meteorolog ved Little America V i 1957.
Welcome to the Freak Show
Welcome to the Freak Show er ein live-cd og dc Talk si femte utgjeving. Han kom ut i 1997, framleis under Forefront Records, men òg i samarbeid med Virgin Records.
Tjugum sokn
Tjugum sokn var tidlegare eit kyrkjesokn i Ytre Sogn prosti i Den norske kyrkja. Soknet vart slege i hop med Kvamsøy sokn til det nye Balestrand sokn i 2000.
Tjugum sokn femnde området som soknar til Tjugum kyrkje, og omfatta mellom anna kommunesenteret Balestrand (St. Olafs kyrkje i Balestrand høyrer til Den engelske kyrkja). Tjugum har soge som kyrkjestad til attende i mellomalderen. Den eldste kyrkja ein kjenner til på staden meiner ein vart bygd kring 1300. Fram til Balestrand kommune vart oppretta i 1850 høyrde Tjugum sokn til Leikanger prestegjeld.
Sciora Dafora
Sciora Dafora (eller Sciora di Fuori) er eit fjell i Bregagliafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits.
Smedjebackens kommun
Smedjebackens kommun er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til tre andre kommunar i Dalarnas län, Ludvika kommun i vest og Säters kommun og Hedemora kommun i nord. I tillegg grensar han til Ljusnarsbergs kommun og Lindesbergs kommun i Örebro län i sørvest og Norbergs kommun, Fagersta kommun og Skinnskattebergs kommun i Västmanlands län i aust og søraust. Administrasjonssenteret i kommunen er Smedjebacken.
Smedjebacken er ein gammal bruksort som ligg ved sjøen Barken i vassystemet til Kolbäcksån. Gjennom tettstaden renn vatnet ned mot Mälaren gjennom Strömsholms kanal via Fagersta, Virsbo, Surahammar, Hallstahammar og Kolbäck. Sørvest i kommunen renn vassystemet til Hedströmmen ned mot Mälaren via Köping.
Landskapet i kommunen kupert og oppsprukke. Det er mange vatn og mykje myrmark. Smedjebackens kommun er ein del av Bergslagen og har lange gruvetradisjonar, men i dag har industriproduksjon teke over mykje med mellom anna stål- og verkstadindustri. Mange i kommunen pendlar, og då særleg til Ludvika.
Administrativ historikk
Municipalsamhället Smedjebacken vart i 1895 innlemma i Norrbärke landskommun. Dette området fekk i 1918 namnet Smedjebackens köping og braut ut av Norrbärke kommun. Ved kommunereforma i 1952 vart Malingsbo kommun slått saman med Söderbärke kommun. Det vart ikkje gjort forandringar i Smedjebackens köping og Norrbärke landskommun. I 1967 vart Norrbärke innlemma i köpingen. I 1971 vart denne gjord om til Smedjebackens kommun, og i 1974 vart også Söderbärke innlemma.
Kommunevåpenet
Blasonering: Eit delt skjold, det øvste feltet i sølv med ein raud tomasta seglbåt med sette segl, det nedste feltet i raudt med tre raude tannhjul, to øvst og eitt nedst..
Våpenet vart fastsett for köpingen i 1947. Slk det var vanleg i Dalarna, hadde også Norrbärke og Söderbärke eigne våpen. Desse gjekk ut av bruk og våpenet til köpingen vart registrert for kommunen i 1980.
Tettstader
Det er seks tettstader i Smedjebackens kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
1 Ein mindre del av tettstaden ligg i Smedjebackens kommun, mesteparten ligg i Ludvika kommun.
Helfert Nunatak
Helfert Nunatak er ein markant nunatak som ligg 5 nautiske mil vest for Mount Sharp i Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Han vart oppdaga og vitja av gruppa som kryssa Marie Byrd Land i 1957–58, under C.R. Bentley, og kalla opp etter Norbert F. Helfert, ein meteorolog ved Byrd-stasjonen i 1957.
Schelde
Schelde (nederlandsk Schelde, fransk Escaut) er ei 350 km lang elv som renn frå nordlege delar av Frankrike via vestlege område av Belgia og inn sørvestlege delar av Nederland
Geografi
Schelde har utspring i Gouy i Aisne departmentet, nord i Frankrike. Ho renn nordover gjennom Cambrai og Valenciennes, og går inn i Belgia nær Tournai. I Gent, der ho møter elva Lys, den største sideelva hennar, snur Schelde austover. Nær Antwerpen, den største byen ho renn gjennom, flyt Schelde vestover og inn i Nederland mot Nordsjøen.
Opphavleg var det to greiner vidare frå dette punktet: Oosterschelde (aust) og Westerschelde (vest), men på 1800-talet vart elva avkutta frå den austlege (eigentleg nordlege) delen av ei dike som knyter saman Zuid-Beveland med fastlandet (Nord-Brabant). I dag går derfor elva berre inn i Westerschelde, og passerer Terneuzen på veg mot Nordsjøen mellom Breskens i Zeeuws-Vlaanderen og Vlissingen ved Walcheren.
Schelde er ein viktig vassveg, og ein har gjort ho framkomeleg frå munningen og opp til Cambrai. Fleire kanalar (inkludert Albertkanalen) knyter Schelde saman med vassvegane rundt Rhinen, Maas og Seinen, og med industriområda rundt Brussel, Liège, Lille, Dunkerque og Mons.
Schelde renn gjennom følgjande franske departement, belgiske provinsar, nederlandske provinsar, byar og landsbyar:
Historie
Schelde si elvemunning har alltid vore kommersielt og strategisk viktig. I romartida var ho ein viktig del av handelsvegen til Britannia. Frankarane tok kontroll over området rundt 260 og var ei tid piratar langs handelsruta. Seinare vart dei allierte med romarane. Med forskjellige inndelingar av Frankarriket på 800-talet vart Schelde etter kvart grensa mellom det vestlege og det austlege riket, seinare kalla Frankrike og Det heilage romerske riket.
Grensa heldt seg slik — i alle fall på papiret — til 1528, sjølv om både Flandern på venstre sida og Zeeland og Brabant til høgre på denne tida begge var ein del av Habsburg. Antwerpen var den mest framståande hamna i Vest-Europa. Etter at byen kom under spansk kontroll i 1585 tok Dei sameinte Nederlanda kontroll over Zeeuws-Vlaanderen, ei stripe med land på venstre sida av Schelde, og stengde elva for transport. Dette gjorde at handelssenteret flytta seg til Amsterdam.
Under Den franske revolusjonen vart elva i 1792 opna igjen, og så snart Belgia i 1830 erklærte seg uavhengig frå Nederland sørgde Scheldttraktaten for at elva vart verande open for skip som skulle til dei belgiske hamnene.
Hijaz
Hijaz eller Hedsjas ( arabisk الحجاز) er ein region vest i Saudi-Arabia mot Raudehavet frå Asir i sør til grensa mot Jordan i nord. Han er ca 300 000 km² i flatevidd. I den arabiske verda var Hedsjas ein provins kor islam voks fram på 600-talet. Han kom under Egypt etter at Bagdadkalifatet fall i 1258. Frå 1517 kom området til å ligge under osmanarane.
Arturo Vidal
Arturo Erasmo Vidal Pardo er ein chilensk fotballspelar som i 2018 spela for det chilenske landslaget og Bayern München i tysk Bundesliga. Han har blitt seriemeister i Chile med Colo-Colo tre gonger, i Italia med Juventus fire år på rad frå 2012 til 2015 og i Tyskland med Bayern München i 2016 og 2017. Han var med på å vinna Copa América med Chile i 2015 og 2016.
Hijaz
Etter omkring 1200 vart det indre styret teke hand om av emirane i Mekka. Frå 1845 blei den osmanske overhøgvørde meir tilstades og meir avskydd, og i 1916 gjorde ein lokal leiar, Hussain I ibn Ali, opprør mot osmanarane. Han fekk stønad frå England og Lawrence av Arabia og tok tittelen konge av Hedsjas. Ibn Saud av Nedsjd erobra kongeriket i 1925 slik at etter 1932 gjekk Hedsjas inn i kongeriket Saudi-Arabia under kong Ibn Saud.
Arendsee
Arendsee er ein innsjø i Tyskland. Han ligg i landkreis Altmarkkreis Salzwedel i delstaten Sachsen-Anhalt.
Dungy Head
Dungy Head er eit nes nær Lulworth på Jurassic Coast i Dorset i England.
Arendsee
Innsjøen ligg 23 meter over havet og har eit areal på 5,1 km². På det djupaste er innsjøen 50 meter. Han er den største og djupaste naturlege innsjøen i Sachsen-Anhalt. Innsjøen ligg over ein saltdom. Hydrologisk er innsjøen meir eller mindre «isolert» og berre ein liten bekk knyter innsjøen indirekte til elva Elbe. Dette gjer at det tar 100 år før alt vatnet i innsjøen er skifta ut.
Dungy Head
Dungy Head har lag av portlandssandstein. Fjellklatring er farleg og ikkje å anbefale. Området er derimot eit flott turområde.
Pinion Rock er ei lippe som ligg i sjøen like ved Dungy Head.
Hautes Fagnes
Hautes Fagnes består hovudsakleg av lyngmoer og skog, og strekkjer seg mellom Eupen i nord, Monschau i aust, Spa i vest og Malmedy i sør. Det er det mest regnfulle området i Belgia med 1 500-1 700 mm i året, og er eit myrlendt område. Fleire elvar har sitt utspring i Hautes Fagnes: Vesdre, Hoëgne, Warche, Gileppe, Eau Rouge, Amblève, Our, Kyll og Roer. Det finst fleire kunstige innsjøar i området.
Turn Back
Turn Back er det tredje albumet til den amerikanske gruppa Toto. Albumet var det mest kritikarroste albumet, men var likevel det albumet som fekk minst kommersiell suksess.
Hillél
Hillél (ca 70 fvt.–10 evt.), eller Hillél hazzakén (Hillél den eldre) var ein jødisk religiøs leiar og lærar som levde i Herodes si tid. Han er ein av dei mest vørdte historiske figurane i jødedommen.
Liv og virke
Hillél var fødd i Babylonia i det 1. hundreåret fvt. Familien hans var ætta frå Kong David men var ikkje veldig rik. Hillél sin bror, Sjebná, var handelsmann, men Hillél var sjølv meir interessert i å studera jødedom. Då han var 40 år gammal reiste han til Jerusalem for å studera med Sjemajá og Abtalión, som var dei to meste vidgjetne jødiske lærarane («darsjaním») i dei dagane.
Talmúd bablí, Jomá 35b fortel at Hillél blei dagarbeidar i Jerusalem og brukte halve lønna si til å betala inngangsavgifta i det talmudiske akademiet. Ein dag hadde han ikkje nok pengar. Han klatra opp på taket og låg nær eit vindauge for å høyra på Sjemajá og Abtalión sine talar. Det byrja å snø, og Hillel blei snart heilt dekt av snø som fraus over han. Den neste morgonen var det sjabbát. Då Sjemajá og Abtalión kom til Akademiet, la dei merke til at det var mørkare enn vanleg. Dei gjekk ut og såg at Hillél låg frosen på taket. Sjølv om at det var sjabbát tok dei han inn og lauga han — for ein slik mann, sa dei, er det høveleg å sulka sjabbáten.
Hillél blei snart den fremste av alle studentane. Kort tid etter at Sjemajá og Abtalión døydde løyste Hillél eit vanskeleg spørsmål om offerriten. Kunna hans var så djup i dette høvet at alle leiarane av akademiet, Bene Bathyra, gjekk av til fordel for han. Han blei kjent som den høgaste av alle farisearane, og var i praksis andeleg leiar over alle jødar i resten av livet sitt.
Jødisk tradisjon seier at Hillél levde i 120 år: førti år i Babylonia, førti år som student i Jerusalem, og førti år som leiar, men ein trur at det er på grunn av vekta på talet førti i jødedommen.
Hillél som jurist
Hillél var den fremste juristen og tolkaren av jødisk tradisjon i si tid. Han ordna medrásj og halakhá. Dei moderne jødiske uttydingsreglane er baserte på dei sju reglane han sette opp då han løyste ordstriden om offerriten.
Hillél sine domsseiingar viser at han var veldig oppteken med trivselen til folket sitt. Jødiske lovar sa at all gjeld måtte forlatast i sjemittá-året, eller sabbatsåret. Regelen fanst i utgangspunktet for å hjelpa dei fattige, men det verka slik at dei blei skada fordi ingen ville låna pengar til dei når eit sabbatsår var nær. Hillél kom imellom denne tilstanden med eit nytt lovdokument, prozbúlen.
Ein prozbúl er ei semje som fører ei gjeld over til den jødiske domstolen (bet din). Jødisk lov forlèt berre gjeld som ein skuldar til menneske, ikkje gjeld som ein skuldar til domstolen. Domstolen kunne deretter føra gjelda over til kven som helst, og gje dei heimelen til å krevja henne inn. Slik verna prozbúlen kravsmannen imot tap, og gjorde det mogleg for dei fattige å låna pengar.
Hillél som religiøs leiar
Hillél grunnla «Bet Hillél», ein av dei to skulane som rådde med fariseisk jødedom i dei 1. og 2. hundreåra. Toráen og tradisjonen var viktige fordi det var slik at menneske kunne leva for Gud. Men det tydde ikkje at vanlege ting berre var ergeleg attåtarbeid på vegen til det heilage, som mange trudde. For Hillél var det viktig å setja saman det vanlege med det heilage, slik at ein levde det daglege livet med kjensle for kjernen av heilagdom som fanst i alt. Talmúd sa om Hillél at «alt han gjorde var for himmelens skuld» (Talmúd bablí, Besá'' 16a).
Lunckefjellet
Lunckefjellet er eit fjell i Reindalen, Nordenskiöld Land på Svalbard. Fjellet er 1045 moh og ligg to kilometer nordaust for Sveagruva. Nord for Lunchefjellet ligg Reindalen i nord, Marthabreen i vest, Vegbreen i sør og Lunckebreen i aust. Den nordvestlege delen av fjellet ligg innanfor Nordenskiöld Land nasjonalpark.
Hillél
Hillél som religiøs leiar
Hillél sine tankar står i motsetnad til tankane til Sjammai den eldre. Sjammai stod på strenge og plente tolkingar av halakhá og den jødiske tradisjonen. For Hillél var føremål viktigare enn for Sjammai, og Hillél tykte derfor betre om mildare tolkingar. Sjammai, til dømes, sa at på dommedagen skal menneske bli delte opp i tre grupper. Den første er dei som er rettvise, som skal gå opp til himmelen med ein gong. Den andre er dei som er heilt urettvise, som skal bli dømde til Gehinnom. Dei tredje er imellom, og dei skal først bli dømde til Gehinnom, og så skal dei skrika ut og bli henta opp. Men Hillél sa berre «Den som er Nådemeisteren vil vise nåde.»
Hillél sitt omsyn til ånda i jødedom viser seg i mange hendingar som blir fortalte i Talmúd. Ein utlending kom ein gong til Sjammáj og sa at han ville bli jøde, men berre om Sjammáj kunne læra han den jødiske loven «medan han stod der på éin fot». Sjammáj blei sint og jaga han vekk. Så drog mannen til Hillél og sa det same til han. Hillél omvendte han med ein gong, og sa til han: «Det som du misliker, gjer ikkje det mot nesten din. Dette er heile lova; resten er merknader. Gå no og lær!»
Lunckefjellet
Store Norske Spitsbergen Kulkompani sendte 3. mars 2008 ei førehandsmelding til Sysselmannen på Svalbard om at dei ønskjer å starte gruvedrift i Lunckefjellet frå 1. januar 2013. Ifølgje selskapet er det 13 millionar tonn kol i Lunckefjellet og 10 millionar tonn kan utvinnast.
Hillél
Hillél som religiøs leiar
I mange år var det ein ganske stor strid mellom Bet Hillél og Bet Sjammai. Men i året 90 dømde ei forsamling av jødiske religiøse leiarar at der Bet Hillél og Bet Sjammai var ueinige måtte ein følgja Hillél sine tankar.
Hillél sine epigram er blant dei beste kjente i jødedommen. I den talmúdiske traktaten Pirké abót er det fleire utsegner av Hillél enn av nokon som helst annan. Studentane hans var dei første som fekk tittelen «rebbí».
Lunckefjellet
Lunckefjellet har fått namnet sitt etter den norske topografen Bernhard Luncke (1894-1963) som deltok i fleire ekspedisjonar til Svalbard og Eirik Raudes Land.
Hillél
Hillél som person
Mange jødiske historier snakkar om Hillél sine dygder. Talmúd skildrar han som sinnbilete på tolmod. Det blir mellom anna fortalt om ein gong då ein mann prøvde å få Hillél til å bli sint med mange irriterande og krenkjande spørsmål, men Hillél svara på dei alle med sinnsro og høfleg framferd. Han var trufast mot Toráen og jødisk lov og tradisjon. Han sette pris på ein fredeleg livsførsel. Han var ein overteljande lærar, som var glad i alle menn og hadde djup tru på Gud.
Ei historie viser rausleiken som Hillél og familien hans levde på. Ein gong fekk Hillél vitjing frå ein stormann, og kona hans laga ein stor måltid for han. Men så såg ho ein fattig mann som låg på gata i fillete klede. Ho gjekk ut og gav han all maten ho hadde laga.
Provinsen Huelva
Huelva er ein provins sør i Spania, vest i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Badajoz, Sevilla og Cádiz, Portugal og til Atlanterhavet. Provinshovudstaden er Huelva.
Hillél
Hillél som person
Folk hadde så stor vyrdnad for Hillél som person at Herodes også kunne ikkje gjera noko imot han då han nekta å sverja lydnad til Herodes. Men trass i det var han mild, audmjuk og kjærleg.
Engeløybruene
Engeløybruene er to bruer som bind Engeløya til fastlandet i Steigen kommune i Nordland. Bruene vart opna av Kong Olav V i 1978 og er ein del av riksveg 835.
Provinsen Huelva
Provinsen har eit areal på og opp under ein halv million innbyggjarar. Ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden. Provinsen har 79 kommunar.
Hillél
Hillél si vekt
Jødisk tradisjon seier at Hillél og andre jødiske leiarar ein gong var samla i Jeriko. Plutseleg kom ei røyst frå himmelen: «Mellom dykk her er ein som den heilage anden kunne ha vore med om denne tida var verdig.» Alle vendte blikket mot Hillél.
Det er ikkje berre ein lovtale. Det er liten tvil om at Hillél påverka den jødiske livstilen i stor grad, og at den jødiske tradisjonen ser han som eit sinnbilete på korleis ein religiøs leiar må framføre seg. Han sette den jødiske tradisjonen fri frå bokstavleg og streng tolking, og gav jødedom styrken til å overleva alle vanskane som religionen måtte takla i framtida.
Engeløybruene
Høybrua er ei fritt frambygg-bru og går frå fastlandet til Ålstadøya. Brua er 548 meter lang og har eit hovudspenn på 110 meter. Lavbrua går frå Ålstadøya til Engeløya. Brua er 360 meter lang, med lengste spenn 24 meter.
Jesus Freak
Jesus Freak er dc Talk si fjerde cd-utgjeving, og den siste dei gav ut på Forefront Records. Plata kom ut i 1995.
Mottaking
Heile sju songar frå plata vart utgjevne som singlar: «Jesus Freak», «Between You and Me», «What If I Stumble?», «Like It, Love It, Need It», «Colored People», «In the Light» og «Mind's Eye».
MS «Fram»
Skipet er spesialbygd for å gå i polare farvatn og seglar ved Grønland om sommaren og i Antarktis under den sørlege sommaren.
Jesus Freak
Mottaking
dc Talk hadde tidlegare gjeve ut plater som var meir prega av hip-hop, men gjekk no over til rein rock, noko som overraska både fansen og kritikarane. Jesus Freak vann Grammy-prisen for beste rock gospel-plate i 1997.
Innhald
Uttrykket «Jesus freak» var opphavleg eit nedverdigande uttrykk frå USA på 1960- og 1970-talet. Ein «jesus freak» var ein person som var med i Jesusrørsla, den kristne greina innanfor hippie-rørsla.
Tematikken på plata dreier seg om t.d. rasisme, tilgjeving, religiøs hyklarskap og tru på Gud.