cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geitungen fyrstasjon
Fyret vart teikna av ingeniør Jørgen M. Meinich i fyrvesenet og bygd i betong. Det originale 2. ordens linseapparatet er framleis i drift og delar av tåkeluren, ein diafon, samt radiofyret er bevart. På fyrstasjonen finn ein fyrassistentbustad og veg, landing og naust. Av den gamle fyrmeisterbustaden står berre tuftene att. Det same gjeld eit uthus.
Geitungen fyr er særprega fyr frå seinare tid og eit viktig døme på betongarkitektur. Fyrbygningen er stort sett bevart som han vart bygd og har stor fyrhistorisk verdi. Fyret er derfor freda etter lov om kulturminne.
Trost i taklampa
Trost i taklampa er ein roman av Alf Prøysen. Boka kom ut i 1950 og er den einaste romanen Prøysen gav ut. Boka er òg sett opp som skodespel, syngespel og filmatisert.
Temaet i romanen er sosial og psykologisk undertrykking. Prøysen framstiller flukta frå landsbygda som eit frigjeringsprosjekt og ironiserar over bygderomantikeren som freistar å framstille utflyttarane som svikarar, og det er utflyttaren Gunvor Smikkstugun som er helten. Trost i taklampa vart òg dramatisert av Prøysen og Asbjørn Toms. Forteljinga vart filmatisert i 1955, og er i tillegg oppført som syngespel, med musikk av Finn Ludt. Romanen vart ein storselgjar med eit sal på over 60 000 det året boka kom ut. Sidan har boka òg kome i utgåve frå Den norske bokklubben.
Handlingsreferat
Boka følgjer to handlingsgreiner som ikkje ser ut til å ha stort med kvarandre å gjera før dei møtest med ein smell i siste kapitlet. Konflikten mellom desse er latent, og det kjem aldri til direkte konfrontasjon mellom dei. På den eine sida finn ein diktaren Lundjordet, som står for ein sein nasjonalromantikk, som skriv vent om bygdeliv og bondestand, men som har vore borte frå bygda i mange år. Lundjordet har sjølv ein smålåten bakgrunn som tenar på Smikkstad, men var oppteken av litteratur, reiste ut og vart ein heidra diktar. Bygdas store son. Når han kjem att, vert han motteken av bonden på Smikkstad, læraren Brekkestøl og redaktøren Gregersen. Planen hans, og planen til læraren og redaktøren, er at Lundjordet skal halde eit foredrag om "flukten fra landsbygda" på lørdagen etter, for å hindre meir arbeidsflukt frå bygda. Dette foredraget vert grundig spolert av slagsmål mellom bygdefolka og tenarane på dansesletta nære ved, og Lundjordet reiser att utan å få gjennomslag. Den som ser mest opp til diktaren er dottera på storgarden, Ingebjørg Smikkstad, som og var den flinkaste på skula og Brekkestøls beste elev.
Den andre handlingstråden i boka fortel om Gunvor Smikkstugun frå husmannsplassen Smikkstugun, som reiste til byen for å få post, og kjem heimatt på ferie. Ho er kjend for å vera stri i kjeften, og drøymer om å få fleire ungdomar til byen. Saman med ho er det og andre som har reist ut. Gunvor er imot læraren og "bokpraten", og har lite forståing for den danningstanken som diktaren og læraren kjem med. Ho er stolt, sjølv om ho har "lite vett", som ho seier. Gunvor legg seg ut med dei andre jentene, særleg Elise Stugujinte og Eva Snekkersveen, sidan ho lokkar til seg Hjalmar, som Elise vil ha, og handelsbetjenten, som Eva vil ha. Slagsmålet på laurdagen vert utløyst då brørne hennar Eva, Snekkersvekara, kjem for å hemne seg på handelsbetjenten, og eit lag med studentar frå byen som er komne på sommararbeid i bygda. I slagsmålet som følgjer, vert Gunvor råkt av ein staur og slegen til marka. Når ho reiser seg, slepp ho kjeften laus og svarar for seg, før ho vert borte i skogen. Boka endar med at studentane og diktaren reiser attende til byen.
Analyse
Gunvor har sett seg sjølv utanfor systemet frå ho var lita, og har vore i opposisjon til læraren Brekkestøl sidan han fornærma ho i ein skuletime. Difor kastar ho og vrak på den velmeinte kunnskapen han kunne gjeve ho: "Du hadde ittno åt øss som itte kunne bokvægen!"
Ketil Bjørnstad
Ketil Bjørnstad er ein norsk forfattar, komponist og pianist.
Laila Dåvøy
Laila Dåvøy er ein norsk politikar for KrF og organisasjonskvinne. Ho var barne- og familieminister 2001–2005 og arbeids- og administrasjonsminister 1999–2000. Frå 2005 er ho stortingsrepresentant for Hordaland. Ho har tidlegare vore leiar for Norsk Sykepleierforbund (1992–1998).
Laila Dåvøy er fødd i Bergen, og er i dag busett på Askøy. Ho er utdanna sjukepleiar ved Haukeland sykepleierskole (1967–1970) med tilleggsutdanning innan sjukepleievitskap ved Universitetet i Bergen (1980) og administrasjon ved Diakonhjemmet Høgskole (1984). I åra frå 1972 til 1987 arbeidde ho som sjukepleiar i Bergen, ved Haukeland, Sandviken og Blå Kors. Seinare arbeidde ho med psykisk utviklingshemma, mellom anna ved HVPU-gruppa i Hordaland fylkeskommune. I tillegg har ho vore lærar ved Bergen Diakonissehjems Sykepleierhøgskole (1983–1989) og dagleg leiar i Ledelse & Dialog (2000–2001).
Trost i taklampa
Analyse
Boka tek opp ei rekkje makt- og klasseproblem i samtida, men slår i fleire leier. Gunvor er inga uproblematisk heltinne.
Heidningkristen
Heidningkristen vart i tidleg kristen tid nytta som nemning om personar som let seg døype utan tidlegare å ha vore jødar. Omgrepet er berre nytta i omtale av den tidlege kristne kyrkja, sidan det berre var i den eldste tida at dei jødekristne utgjorde nokon vesentleg del av kyrkjelyden.
Ketil Bjørnstad
Han vart utdanna som klassisk pianist, og viste seg tidleg å vera eit stort talent. Allereie 16 år gamal debuterte han som konsertpianist med Bela Bartok sin tredje klaverkonsert. Etter kvart byrja Bjørnstad å spela jazz og rock. Han har spelt inn mange plater, mellom anna på plateselskapa Kirkelig Kulturverksted og ECM. I 1974 vann han Spellemannprisen i open klasse for Berget det blå.
Trost i taklampa
Adapsjonar
Trost i Taklampa vart filmatisert alt i 1955, med musikk av Maj og Gunnar Sønstevold. Alf Prøysen dukkar opp i siste scenen i filmen. Boka vart laga om til musikal i 1963, med musikk av Finn Ludt og har vore spela fleire gonger på Det norske teateret. Båe adapsjonane skil seg frå originalverket ved meir tydeleg konfrontasjon mellom Gunvor og Lundjordet, og meir tydeleg politisk agitasjon. Det politiske perspektivet er mest fråverande i originalverket, der det vert lagt meir vekt på manglande kommunikasjon mellom partane, og synet på danning.
Laila Dåvøy
Ho har hatt fleire politiske verv på kommune- og fylkesnivå, ho har vore nestleiar i Landsstyret for kommunalt rusmiddelarbeid, og ho har vore medlem av KrFs sentralstyre og landsstyre. Ein kort periode i 1990 var ho statssekretær i Kyrkje- og kulturdepartementet under regjeringa Syse.
Trost i taklampa
Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen byggjer på biten om Trost i taklampa i artikkelen «Alf Prøysen» henta frå Wikipedia på bokmål, den 6. mai 2008. og boka Trost i Taklampa frå 1950.
Ergisch
Ergisch er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1090 meter over havet.
Laila Dåvøy
I 2004 vart Dåvøy utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.
Ergisch
Kommunen ligg i venstresida av Rhônedalen ved inngangen til Turtmanndalen.
Ketil Bjørnstad
Som forfattar debuterte han i 1972 med diktsamlinga Alene ut. Han har etter den tid gjeve ut om lag 20 bøker, mellom anna dikt, romanar og biografiar.
Waterfront av Simple Minds
«Waterfront» er ein song av Simple Minds, og den første singelen frå albumet Sparkle in the Rain i 1983. Han har ei basslinje som består av same noten (D) gjennom heile songen. Versjonen som kom ut på 7"-singelen er forskjellig frå versjonar som finst på CD. Den originale singelen hadde ikkje den repeterande basslinja som går inn i hovuddelen av songen, men ei nedteljing på trommene av Mel Gaynor.
Solvinkelen sin effekt på klima
Vinkelen som sollyset treffer jorda med varierer frå stad til stad, tid på dagen og med årstidene. Dette er ein viktig faktor for kor mykje varmeenergi ein stad på jorda kan motta. Hellinga av jordaksen fører til årstidsvariasjonane og er hovudårsaka til at det er varmare vêr om sommaren enn om vinteren (sjå figur 1).
Waterfront av Simple Minds
Innhald
7"-singel
Solvinkelen sin effekt på klima
Solvinkelen sin geometri
Når sollyset skin på jorda med ein lågare vinkel (er nærare horisonten) blir energien frå lyset spreidd utover eit større område, og lyset er derfor svakare enn når sola står høgt på himmelen og energien blir konsentrert på eit mindre område (sjå figur 2).
Figur 1 viser vinkelen sollyset treffer jorda med på nordlege og sørlege halvkule når jorda sin nordlege akse heller bort frå sola. Altså når det er vinter i nord og sommar i sør.
Figur 2 viser ei kilometer brei solstråle som treffer bakken rett ovanfrå, og ei anna, like brei, solstråle som treffer bakken med ein vinkel på 30°. Trigonometrien fortel oss at sinus til 30° er 1/2, medan sinus til 90° er 1. Derfor vil solstrålane som treffer bakken med ein vinkel på 30° bli spreidd over eit dobbelt så stort område.
Solstrålane som har lågare vinkel må i tillegg gå dobbelt så langt gjennom jordatmosfæren, som reflekterer noko av energien tilbake samtidig som det er større sjans for at sollyset blir spreidd av partiklar i atmosfæren.
Barokken
Barokken var ei retning innan europeisk kunst som gjorde seg gjeldande på 1600- og 1700-talet. Kunstretninga verdsette drama og detaljar, ornamentering og stas, og som gjorde seg gjeldande innan dei fleste kunstformene, som musikk, arkitektur, forfattar-, målar- og bilethoggjarkunst. Barokken tok til rundt 1600 i Roma, og spreidde han seg til resten av Europa med støtte frå den katolske kyrkja, som brukte stilen som eit ledd i sin motreformasjon. Barokkunsten i ulike land fann ulike lokale uttrykksmåtar.
Ein seier gjerne at barokken var ein reaksjon mot dei strenge prinsippa om harmoni og nøysemd frå renessansen. Han valde vekk fleirtydigheit og det mystiske, og søkte mot kjenslene heller enn mot intellektet slik manierismen hadde gjord. Kunsten frå denne tida er direkte, dramatisk og enkel.
Uttrykket «barokk»
Det var først på 1800-talet at ordet «barokk» vart brukt som namn på stilen. Det er usikkert kva ordet opphavleg tydde. Ein nemner ofte barrocco, som tyder 'ujamn perle' eller 'falsk edelstein' på portugisisk, men det italienske ordet baroco, brukt om ei veik slutning i logisk Scholastica, er også mogleg.
Opphavleg brukte ein ordet nedsetjande om den overflødige detaljrikdommen i barokken, samanlikna med den strenge, klare renessansen. Ordet tyda noko slikt som forvridd absurd eller grotesk. Men den tyske kunsthistorikaren Heinrich Wölfflin viste at det var ei kunstform, og ikkje mangel på kunst, og slik har uttrykket vorte brukt sidan.
Byggjekunst
Både bygningar og møblar frå barokken var kolossale og prangande, laga for å imponera. Ein føretrekte ornament framfor rette linjer, brukte kuplar og søylegangar, og var opptekne av kontrastar mellom lys og skugge, masse og tomt rom. Skulpturar og bilete vart tekne i bruk som delar av bygga.
Ein finn særleg mange barokke bygg i det sentrale Tyskland, til dømes slottet i Ludwigsburg og Zwinger i Dresden, og i Austerrike, men ein finn òg døme på barokk byggjekunst og byplanlegging over heile Europa og i dei tidlegare spanske koloniane i Amerika og Asia.
Kjende barokkbygg er mellom anna Peterskyrkja i Roma, Slottet i Versailles, St. Pauls katedral i London, og Invalidedomen i Paris. Kongsberg kyrkje er eit litt mindre kjend norsk bygg i denne stilen.
Visuell kunst
Fascinasjonen med lys og skugge var sjølvsagt framtredande i målarkunsten på denne tida. Målarane brukte òg flotte, draperte stoff som viktig verkemiddel.
Symbolikken i bilete og skulpturar vart medvite forenkla, slik at alle kunne få utbytte av kunsten, ikkje berre dei lærde. Skulpturane frå barokken er fulle av rørsle og krefter. Dei er gjerne laga slik at dei kan sjåast frå fleire sider.
Forfattarkunst
Innan litteraturen søkte ein igjen å røra lesaren med veldige verkemiddel og mange ord. Allegoriar og metaforar var i flittig bruk, og form var ofte viktigare enn innhald. Forfattarane søkte etter under i tilværet, og tok ofte for seg religiøse emne.
Utøvande kunst
Den barokke musikken kom litt seinare enn resten av barokken, men han kom godt. Meistrar som Bach og Händel skapa stykke som er populære og velkjende den dag i dag. Eit av dei viktigaste trekka ved musikken frå denne perioden er ornamentering, med mange triller og løp, og rom for improvisasjon. Ein dyrka virtuosar, særskild gåverike utøvarar, noko ein mellom anna kan sjå ved at barokkmusikken ofte er mykje vanskelegare å spela enn renessansemusikken.
Opera var ei populær kunstform under barokken, fordi ho samla musikk, dans og teater til eit overveldande heile. Elles laga og framførte ein mange oratorium, kantatar, og virtuos orgelmusikk som toccataer og fuger.
Yme
Yme (Ymir) var urjotunen i den norrøne gudelæra. Frå han stamma alle jotnane, og av kroppen hans laga æsene Odin, Ve og Vilje jorda etter at dei drap han. I den yngre Edda kallar Snorre han Aurgjelme. Andre namn på han er Ymer, Ym og Blåin.
Odin og brørne hans drap Yme for å stoppa straumen av jotnar; dei fleste av desse drukna då òg i blodet hans. Sjølve kjempekroppen blei til jorda, blodet blei til sjøar og hav, beina til fjell, og tennene og beinbitar til sand og steinar, håret hans til skogar og åmer frå kjøtet hans blei dvergar. Skallen til Yme blei sett over Ginnungagap og blei til himmelen, halden oppe av dei fire dvergane Austre, Vestre, Søndre og Nordre. Hjernen hans kasta Odin til vinden der han blei til skyer.
Saturnmånen Ymir, Ymefeltet i Nordsjøen og Ymerbukta i Isfjorden på Svalbard er namngjevne etter urjotunen.
Skreia Idrettslag
Skreia Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande på Skreia i Østre Toten kommune, stifta 1. juli 1915. Idrettslaget er aktivt med i bogeskyting, fotball, friidrett, handball, volleyball og rullestolbasket. Skreia spelar i kvite drakter med svarte bukser.
Tidlegare hadde Skreia IL også utøvarar på skeiser og i sykling. Skeiseløparen Alv Gjestvang vann OL-bronse på 500 meter under Vinter-OL 1956.
Halls hammer
Halls hammer er ein bratt, liten fjellvegg mellom Midtre og Vetle Skagastølstind. Det var her dansken Carl Hall gav opp då han prøvde å klatre Vetle Skagastølstind i 1885. Året etter klarte eit taulag med Charles W. Patchell å passere hammaren over eit sva som fekk namn etter han.
Ved travers av Skagastølsryggen vert Halls hammer normalt passert på austsida over Patchells sva med vanskegrad 3–4. Halls hammer i front har gradering 6+.
Manchester United
Manchester United Football Club er ein engelsk fotballklubb som spelar i Premier League. Klubben vart stifta som Newton Heath i 1878, og vart vald inn i The Football League i 1892. «The Red Devils», som er kallenamnet til Manchester United, spelar heimekampane sine på Old Trafford i Manchester.
Historie
Manchester United har i mange tiår vore ein av dei største fotballklubbane i England. Klubben har hatt tre suksessrike periodar; under Ernest Mangnall i 1900-åra, i 1950- og 60-åra under Sir Matt Busby, og frå 1990-åra til i dag under Sir Alex Ferguson. Bortsett frå desse suksessane, er den mest viktige hendinga i klubbhistoria flyulykka i München, der åtte av spelarane døydde.
Under Sir Alex Ferguson, som har vore manager sidan 1986, har klubben dominert engelsk fotball sidan 1990 med elleve seriemesterskap, fem FA-cupmesterskap, tre ligacupmesterskap og to Mesterliga-seier i 1999 og 2008. Klubbens mest suksessrike sesong var 1998/99, da dei blei det første og einaste laget som har vunne the treble, som vil seie å vinne FA Premier League, FA-cupen og Mesterligaen i same sesong.
Tidlege år (1886–1945)
Klubben blei danna som Newton Heath Lancashire & Yorkshire Railway Football Club av ei gruppe jernbanearbeidarar i Manchester i 1878. Namnet blei snart forkorta til Newton Heath. Dei var grunnleggjande medlemar av Football Alliance i 1889 og slutta seg til The Football League i 1892 da den slo seg saman med Football Alliance.
Klubben var nær konkurs i 1902 og blei redda av den rike bryggerieigaren John Henry Davies som betalte klubben si gjeld og forandra namnet til Manchester United, samstundes som han forandra klubbfargaane frå gult og grønt til raudt og kvitt. Klubben vann ligaen i 1908 og med finansiell assistanse frå Davies, flytta dei til eit nytt stadion på Old Trafford i 1910.
Laget sleit i mellomkrigstida, og da andre verdskrigen byrja, hadde dei £70 000 i gjeld.
Busby-åra (1945–1969)
Matt Busby blei utnemnd til manager i 1945 og tok da ein helt ny innfallsvinkel til jobben. Han slutta seg til spelarane i treningane i tillegg til å utføre administrative oppgåver. Han hadde umiddelbart suksess, da klubben enda på andreplass i ligaen i 1947 og vann FA-cupfinalen i 1948.
Han satsa på å utvikle spelarar i ungdomslaget, og laget vann ligaen i 1956 med ein gjennomsnittsalder på berre 22. Det unge laget fekk kallenamnet Busby Babes, og året etter vann det ligaen igjen og nådde FA-cupfinalen, der dei tapte for Aston Villa. Dei ble også det første engelske laget som deltok i Europacupen, der dei nådde semifinalen.
Ein tragedie knuste laget sesongen etterpå, da flyet som transporterte laget heim frå ein europacupkamp krasja ved avgang etter å ha fylt drivstoff i München. Flyulykka i München 6. februar 1958 kravde livet til åtte spelarar og femten andre passasjerar. Der var snakk om at klubben skulle trekkje seg frå sesongens turneringar, men assistentmanager Jimmy Murphy tok over som manager mens Matt Busby blei behandla for skadane han hadde fått i ulykka, og klubben fortsette å spele med reservelaget. Dei nådde FA-cupfinalen igjen, der dei tapte for Bolton Wanderers.
Busby bygde opp eit nytt lag på byrjinga av 1960-åra og henta inn spelarar som Denis Law og Pat Crerand. Laget vann FA-cupfinalen i 1963, vann ligaen i 1965 og 1967 og Europacupen i 1968. Dette laget var kjend for å innehalde tre fotballspelarar som har blitt kåra til årets fotballspelar i Europa – Bobby Charlton, George Best, og Denis Law. Busby trekte seg som manager i 1969, og blei erstatta av reservelagstrener og tidlegare United-spelar Wilf McGuinness.
1969–1986
United sleit med å erstatte Busby og laget sleit under Wilf McGuiness og Frank O'Farrell før Tommy Docherty blei manager på slutten av 1972. Docherty redda United frå nedrykk den sesongen, men klubben rykte ned i 1974. Laget rykte opp igjen på første forsøk. Klubben nådde FA-cupfinalen i 1976, men blei slått av Southampton. Også i 1977 nådde United finalen og slo Liverpool. Trass i denne sigeren og populariteten blant supportarane, blei Docherty sparka kort tid etter finalen for å ha hatt eit seksuelt forhold til kona åt fysioterapeuten.
Dave Sexton erstatta Docherty som manager sommaren 1977, og fekk laget til å spele i ein meir defensiv formasjon. Denne stilen var upopulær blant fansen, som var vand med angrepsfotballen som blei føretrekt av Docherty og Busby. Etter å ha mislykkast i å vinne eit einaste trofé, fekk Sexton sparken i 1981.
Han blei erstatta av Ron Atkinson, som med ein gong braut den britiske overgangsrekorden ved å hente inn Bryan Robson frå West Bromwich Albion. Atkinson bygde eit lag med nye spelarar som Jesper Olsen og Gordon Strachan, som spelte saman med eigne juniorspelarar som Norman Whiteside og Mark Hughes. United vann FA-cupen i 1983 og 1985, og var store favorittar til å vinne ligaen i 1985/86-sesongen etter å ha vunne dei ti første kampane. Dei leia med ti poeng over sine rivalar så tidleg som i oktober. Men laget kollapsa, og United enda på fjerde plass.
Ferguson-epoken (1986–dags dato)
Alex Ferguson erstatta Atkinson og leia klubben til ein 11. plass i sin første sesong. Den neste sesongen (1987/88), enda United på andreplass, da Brian McClair blei den første United-spelaren sidan George Best til å skåre 20 ligamål i ein sesong. Mange av dei nye spelarane innfridde ikkje forventningane til fansen, samstundes kvitta Ferguson seg med populære spelarar som Paul McGrath og Gordon Strachan. Vinteren og våren 1990 lykkast klubben i FA-cupen; utan å spele ein einaste heimekamp nådde Manchester finalen i turneringa og vann finalekampenm på Wembley.
Manchester United vann Cupvinnarcupen i 1990/91, da det vart siger over dei spanske seriemeisterane Barcelona i finalen. Den følgjande sesongen låg United i toppen av den engelske ligaen, men ei svak avslutning gjorde at Leeds United vart sereimeistrar.
Éric Cantona vart i november 1992 signert frå nettopp Leeds United. Han vart snart ein sentral spelar for laget, som fullførte 1992/93-sesongen som meistrar, det første sereigullet sidan 1967. Sesongen etter vann United både ligaen og FA-cupen (the double) for aller første gong.
Ut i 1994/95-sesongen fekk Cantona åtte månaders suspensjon for å ha sparka ein tilskodar. United avslutta same sesongen med å tape dei to siste kampane og enda då på andreplass både i ligaen og FA-cupen. Ferguson selde nøkkelspelarar som Paul Ince, Mark Hughes og Andrej Kantsjelskis og erstatta dei med spelarar frå ungdomslaget i klubben, dei såkalla Fergies fledglings. Dei nye spelarane, mellom dei framtidige storspelarar som David Beckham, Gary Neville, Paul Scholes og Nicky Butt, gjorde det overraskande godt. Kommentatoren Alan Hansen måtte bite i seg kommentarane om at «ein vinn ingenting med barn», ettersom United i 1995/96 på ny vann «the double».
Også i 1997 vann Manchester United den engelske ligaen. Den følgjande sesongen starta godt, men ei rekkje skader svekka laget som enda på andreplass i ligaen, langt bak ligameisteren Arsenal.
1998/99-sesongen vart den mest suksessrike for Manchester United. United blei då den andre engelske klubben til å vinne «the treble» – ligaen, FA-cupen og Meisterligaen i ein og same sesong. I finalen i meisterligaen låg United under 0-1 til sluttminutta. To mål heilt på tampen av kampen gav siger 2-1 over Bayern München, det siste sett inn av Ole Gunnar Solskjær. Ferguson blei i etetrkant adla for sitt bidrag til britisk fotball.
Manchester United vann ligaen med stor margin både i 2000 og 2001. Ferguson endra på spelestilen og terpa på meir defensive taktikkar, for at laget skulle verte vanskelegare å slå. Sesongen 2001/02 kom United på tredjeplass i ligaen, den etterfølgjande sesongen vart klubben enno ein gong engelske ligameister.
Trass i at klubben brukte millionar av pund på spissane Alan Smith, Wayne Rooney og Louis Saha, blei 2004/05-sesongen prega av måltørke. Ei rekkje mållause kampar gjorde at Manchester United tidleg vart liggande bak Arsenal og Chelsea, og enda på tredjeplass i den engelske ligaen. United spela seg fram til finalen i FA-cupen og møtte Arsenal. Ved full tid stod det 0-0 i målprotokollen. Etter at Manchester-klubben hadde dominert i banespelet, vart laget det første som tapte ein FA-cupfinale på straffespark.
I juni 2005 auka den den USA-amerikanske forretningsmannen Malcolm Glazer sin eigedel i Manchester United til 97,3 % av aksjane og gjorde klubben om til eit privatfirma. Grupper av United-fans protesterte mot overtakinga, og ei gruppe supporterar danna ein ny klubb kalla FC United of Manchester. Gruppa 'Shareholders United' valde ein annan strategi, ho skipa eit fond med tanke på å kjøpe opp klubben ein gong i framtida.
1406 Komppa
1406 Komppa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. september 1936 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Hirokazu Usami
Hirokazu Usami er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC, Shonan Bellmare og Montedio Yamagata.
C.H.D. Buys Ballot
Christophorus Henricus Diedericus Buys Ballot (òg kalla Christoph Heinrich Diedrich Buys Ballot) var ein nederlandsk kjemikar og meteorolog, som Buys-Ballot si lov og Buys-Ballot-tabellen er kalla opp etter.
Han gjekk på gymnaset ved Zaltbommel og Hogeschool (i dag Universitet) i Utrecht. Etter at han fekk doktorgrad i 1844, vart han forelesar i mineralogi og geologi i Utrecht. Han la til teoretisk kjemi i 1846. I 1847 vart han professor i matematikk og frå 186] fram til han pensjonerte seg var han professor i fysikk.
Trondheim katedralskole
Trondheim katedralskole er ein vidaregåande skole som ligg mellom Torget og Nidarosdomen i Trondheim sentrum. Skolen er den eldste i Noreg. I dag tilbyr han undervisning i fire utdanningsprogram: studiespesialisering, International Baccalaureate, musikk/dans/drama og media og kommunikasjon.
C.H.D. Buys Ballot
Buys Ballot testa dopplereffekten for lydbølgjer i 1845 ved å bruke ei gruppe musikarar som spelte ein kalibrert tone på eit tog langs Utrecht-Amsterdam-linja.
Trondheim katedralskole
Skolen er første gongen nemnd i Soga om Håkon Håkonson då kongen var vald til konge på Øretinget i april 1217. Skolen feira derfor eit 700-års jubileum 26. april 1917. Skolen feira eit 800-årsjubileum i 1952 i høve 800-jubileet for erkebispesetet i Nidaros sidan ein rekna med at det på dette tidspunkt var organisert undervisning i regi av bispesetet.
C.H.D. Buys Ballot
Buys Ballot er best kjend for resultata han kom fram til i meteorologi, særleg i samband med å forklare retninga til luftstraumane i store vêrsystem. I tillegg grunnla han Det nasjonale nederlandske meteorologiske instituttet (KNMI) i 1854 der han var administrerande direktør fram til han døydde. Han var ein av dei første som innsåg behovet for internasjonalt samarbeid, og i 1873 vart han den første styreformannen i Den internasjonale meteorologiske komiteen, ein føregangar for Verdas meteorologiorganisasjon (WMO).
Buys-Ballot si lov seier at om ein person på den nordlege halvkula står med vinden i ryggen, så har han eit lågtrykk til venstre for seg. Den største arbeidsoppgåva hans i meteorologi var å utforske lange tidsseriar for å finne faktorar som gjekk igjen. Han var meir opptatt av å finne desse faktorane enn å forklare dei. Han medverka ikkje til meteorologiske teoriar, noko som kan verke overraskande sidan han var utdanna innan fysikk. Dette står i kontrast til amerikanaren William Ferrel, som levde samtidig, og som oppdaga Buy-Ballot si lov noko tidlegare.
Buys Ballot utvikla ein tabellmetode for å utforske periodisiteten i tidsseriar. I 1847 nytta han tabellen, som i dag er kalla opp etter han, til å avgjere perioden til solrotasjonen frå daglege observasjonar av temperatur i Nederland frå 1729 til 1846.
Yngvar Øysteinsson
Yngvar Øysteinsson var ein konge av ynglingeætta, som av Øystein Adilsson, og far hans Braut-Ånund. Snorre Sturlason fortel at han var ein stor hærmann, siglde mykje ute, og herja på mange land. Sviaveldet var mykje utsett for plyndring på hans tid. Han vart teken på og drepen under eit hærtog til Estland, og er gravlagd i Adalsysla, ved Ösel.
Tjodolv frå Kvine seier i Ynglingatal:
Den eldste Noregshistoria
Historia Norvegiæ fortel at Yngvar fall på ei øy i Austersjøen som er kalla Øysysla (Ösel). Forteljinga om Estland er ukjend hær. I fotnota er det skriven at Øystein ofte vart kalla "hårete" i seinare ættelister.
Hellefjellet
Hellefjellet, òg kalla Heilefjellet, er eit fjell som går langs sørsida av Førdefjorden. Fjellet er delt mellom kommunane Askvoll og Sunnfjord. Hellefjellet går stupbratt rett opp frå Førdefjorden til det høgaste punktet Blægja (1304 moh.), vidare aust finn ein Heilestaurane. Midt på fjellet ligg isbreen Blåfonna, òg kalla Trollfonna. Hellefjellet ligg plassert på Askvollhalvøya. Hellefjellet er det høgaste fjellet mellom Sognefjorden og Førdefjorden.
Sandnessjøen
Sandnessjøen er ein by i Alstahaug kommune på Helgeland i Nordland fylke. Staden har hatt bystatus frå 1999 og har.
På Sandnesgården budde høvdingen Torolv Kveldulvsson og sagakvinna Sigrid omkring 870. Ved byen ligg Alstahaug kyrkje og Petter Dass-museet.
Det går dagleg snøggbåt frå Sandnessjøen til Bodø med samband til Svolvær. Ruta heiter Nordlandsekspressen. Næraste lufthamn for Sandnessjøen er Stokka lufthamn.
Kultur
I byen finst det statuar av Torolv Kveldulvsson, Petter Dass, Sigrid på Sandnes og Skule V. Storheill. I tillegg finst verka Bakersvenden, Seileren, Tassen og ei oppstilt ankerkjettinglenke.
8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013
8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 1 2013 vart gjennomført med fem kampar laurdag 1. juni, ein kamp søndag 2. juni og ein kamp måndag 3. juni.
Gaularfjellet
Gaularfjellet er eit lite fjellområde på grensa mellom kommunane Sogndal og Sunnfjord i Vestland
Fylkesveg 613 (tidl. Rv 13) går over Gaularfjellet. Vegen, som vart opna for trafikk i 1938, er eit kjent turistmål og nasjonal turistveg. Den raske overgangen frå fjord til fjell og svingane opp frå Vetlefjorden lokkar mange hit. På toppen av stigninga ligg rasteplassen Utsikten med toalett og tilrettelagt utsiktsplattform. Høgaste punkt på fjellovergangen er 748 moh.
Erschmatt
Erschmatt er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1228 meter over havet.
Kommunen ligg ved fjellet Leuker Sonnenbergen. Han består av landsbyen Erschmatt og setra Brentschen, som ligg 1540 moh.
Vikeholmen fyrstasjon
Vikeholmen fyrstasjon er eit fyr som ligg på ein holme 800 meter sør for Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden
Fyret vart bygd i 1849, først som eit mellombels fiskefyr under sildefisket på vinterhalvåret. I 1875 vart det noverande fyret bygd som eit av dei første i landet i betong. Det vart avfolka og automatisert alt i 1908 og erstatta av ei fyrlykt. Ein periode etter dette vart den gamle fyrbygningen nytta som bustad, men vart etter kvart fråflytta og forfalle. I 1965 tok Skudenes Sjømannsforening over fyret, og sidan den gong har det vorte nytta som overnattingsstad.
Den nye fyrlykta står oppført som Vikaholmen hos Kystverket.
Mjølkemaskin
Mjølkemaskin er ei maskin som vert nytta for å tømme jura til ulike mjølkegjevande husdyr for mjølk. I industrialiserte land har mjølkemaskiner med separat behaldar - skildra her - stort sett gått ut av bruk og vorte erstatta, fyrst med røyrmjølkeanlegg, og så etter at lausdrifta vart vanleg utover 1990-talet, med mjølkerobotar. Arbeidsprinsippet for desse er det same som for spannmaskinane som er skildra her.
Sverige var eit førgangsland for produksjon og bruk av mjølkemaskinar. Dei to produsentane Manus og Alfa Laval dominerte marknaden etter at brukbare maskiner kom i produksjon frå 1920-talet. På midten av 1930-talet vart 20 % av alle svenske kyr mjølka med maskin, i 1940 ca. 35 % og i 1957 60 %. I Noreg gjekk overgangen til maskinmjølking treigar enn i Sverige. I tillegg til at utviklinga vart forsinka av 2. verdskrigen var den gjennomsnittlege storleiken på bruka mindre enn i Sverige. Det var fyrst i etterkrigstida at overgangen til maskinmjølking skaut fart i Noreg, og då fyrst på dei største gardane. På mange mindre bruk vart det ikkje investert i mjølkemaskin før på 1960-talet.
Arbeidsprinsipp
Mjølkemaskina har ein spenekopp for kvar spene, så mjølkemaskiner for kyr har fire spenekoppar. Det er spenekoppane som dreg mjølka ut av juret. Dei er sett saman av ytre sylindriske behaldarar av metall eller hard plast, med fleksible gummihylser, kalla «spenegummi», innvendig. Rommet mellom spenegummien og den ytre sylinderen blir kalla «pulseringskammeret», medan rommet innvendig i spenegummien blir kalla «mjølkekammeret». Det går to slangar mellom kvar spenekopp og ein «spenekoppsentral» som heng under spenekoppane. Den eine av slangane går frå mjølkerommet og det er denne som fører mjølka ut av spenekoppen. Den andre slangen går mellom pulseringskammeret og ein sokalla «pulsator» via spenekoppsentralen. Pulsatoren syter for at trykket i pulseringskammeret i spenekoppane vekslar periodisk mellom atmosfæretrykk og eit undertykk på 44-47 kPa. Under atmorfæretrykkfasen blir spenegummien klemt mot spenen, og under denne fasen straumar det ikkje mjølk ut frå spenen, men spenen blir massert og blodet som har samla seg i spenen blir fordelt. I neste fase blir lufta sogen ut frå pulseringskammeret, slik at spenegummien ikkje klemmer på spenen. Det er under denne fasen at mjølka straumer ut av spenen og ned i slangen som, via sentralen, går til mjølkespanna, som er stor nok til å ta imot all mjølka frå ei ku. Den rytmisk syklus gjentek seg med ein frekvens på rundt 40 fasar per minutt. Spannet har lufttett lokk og under mjølkinga er det undertrykk i spannet, for at mjølka i mjølkeslangen skal sugast ut. Trykk/undertrukkfasane i dei fire spenekoppane er ute av fase med kvarandre, slik at spenane gjev frå seg mjølk på ulike tidspunkt.
Reinhald
For å hindra at det kjem møkk og bakteriar i mjølka lyt juret vaskast før spenekoppane blir sett på. Det er òg viktig at alle delane av maskina som kjem i kontakt med mjølka blir grundig reingjorde og desinfiserte i kloroppløysing etter bruk, slik at ein ikkje får bakterievekst.
Soge
På 1800-talet var det i Storbrittania, Sverige og USA fleire mislukka freistnader på å konstruera mjølkemaskiner. I 1862 utførte Stockholm läns hudhållningssällskap i Sverige testar med ei maskin konstruert av L.O. Colvin i USA. Denne maskina hadde hylser som vart tredd over spenane og ei handdriven membranpumpe som skulle suga ut mjølka, men i fylgje fungerte ho dårleg. Maskina hadde ein svensk importør, men det er ikkje kjend at det kom bestillingar på ho. I 1865 produserte føretaket Keiller & Co. nokre eksemplar av maskina til Colvin, men det er ikkje kjend at dei lukkast i å selja dei. I 1891 vart det på Tranbygge utanfor Stockholm gjort forsøk med ei maskin produsert av Nicholson & Gray. Denne maskina hadde to mjølkeorgan og kunne mjølka to kyr samstudndes. Kvart av desse hadde fire spenekoppar. Ho var utstyrt med ei handriven sugepumpe. I fylgje var resultatet av forsøka «ganska positivt», men det er ikkje kjend at ho kom til praktisk nytte. I 1896 konstruerte svensken Gustaf de Laval ei maskin kalla Laktator, som hong i reimar under kua. De Laval freista å etterlikna handmjølking og maskina hadde mekanisk drivne valsar og trykkplater som skulle pressa mjølka ut or juret. Maskina vart driven av ein stasjonærmotor via ei mekanisk overføring og var svært komplisert. Ho vart bygd av ein av ein av medarbeidarane til de Laval, A. Adolfsen. De Laval, som frå før produserte separatorar, starta eit eige føretak, AB Laktator, for å produsera maskina. Men maskina synte seg å vera ubrukbar, så produksjonen vart nedlagt og AB Laktator vart avvikla. I 1901 eksperimenterte dei svenske ingeniørane Fredrik og Birger Ljungström med ei maskin som òg freista å pressa mjølka ut or juret. Denne maskina vart hydraulisk driven, med vatn under trykk. Ho hong under kua og pumpa vart driven via ein fleksibel ståltråd. Det var fire mjølkeorgan, så maskina var tydelegvis mynta på stordrift. Ein annan svenske, Gustaf Dalen, eksperimenterte òg med ei maskin med plater som skulle pressa mjølka ut spenane. I 1905 inngjekk Ljungström ein avtale med AB Separator og dei stifta eit føretak kalla Mlölkmaskinaktiebolaget, for å produsera og marknadsføra maskina. Produksjonen kom i gang i 1907, men maskina vart ingen suksess og produksjonen vart nedlagt same året. I staden tok dei til å produsera maskina som Dalen hadde konstruert. Med ho vart heller ingen suksess og produksjonen vart stogga i 1910. På denne tida konstruerte ein annan svenske, Ivar Lindström, ei liknande maskin som Ljungström, men i staden for mekanisk/hydraulisk drift vart ho driven med trykkluft. Han stifta òg eit føretak og freista å selja maskina under namnet Omega. I 1909 konstruerte Gustaf Johnson ei mekanisk driven maskin, som anten kunne drivast manuelt eller med ei hestevandring. Det vart stifta eit føretak med namnet AB Mjolkningsmaskinen Manus. Ein annan svenske, Hjalmar Loqvist, eksperimenterte òg på denne tida med ei maskin av trykktypen.
Tidleg på 1900-talet eksperimenterte fyrst Alexander Shiels og så Robert Kenney, begge skottar, men pulserande suging, og i 1903 innførte Alexander Gillis todelte spenekoppar, med spenegummi som skilde spenekoppane. I det indre kammeret var det konstant undertrykk, medan trykket i det ytre kammeret veksla trykket mellom atmosfære- og undertrykk. I staden for å etterlikna handmjølking etterlikna denne metoden måten kalvar syg på.
I Sverige gjennomførte den statlige Maskin- och redskapasprovingsanstalterna i 1909 og 19101 omfattande testar av 26 ulike mjølkemasiner. Resultatet av desse testane var at dei skotske maskinane, som arbeidde etter sugeprinsippet, fungerte mykje betre enn dei svenske trykkmaskinene, sjølv om dei ikkje fungerte like godt med handmjølking. Nye testar i 1912 og 1913 stadfesta at sugemaskinane fungerte betre enn trykkmaskinene. Som ei fylgje av desse testane gjekk Manus over til å nytta sugeprinsippet, og i testar utførte i 1013 og 1914 kom Manus best ut. Grunnen til at mange var skeptiske til sugemaskinane var at dei ottast for bakterievekst i slangane (trykkmaskinane sende mjøla rett i ei bøtte, så dei hadde ikkje slangar), men det synte seg snart at slangane kunne haldast bakteriefri ved regelmessig reingjering.
Gustaf de Laval freista på nytt å konstruera ei mjølkemaskin.Denne maskina hadde spenegummi, med pulserande undertrykk på innsida, men med konstant atmosfæretrykk på utsida. Men i 1913 døydde han, før maskina var ferdig. Testar i 1917 synte at maskina fungerte dårleg.
Føretaket AB Separator hadde eit dotterselskap i USA, kalla The De Laval Separator Co. Dei tilsette i 1913 Norman John Daysh, som opphavleg var frå New Zealand, der han hadde eksperimentert med å utvikla mjølkemaskiner. Han held fram med dette arbeidet og i 1918 hadde han lukkast med å laga ei maskin som fungerte bra. Denne maskina vart sett i produksjon og i 1918 kom ho i sal i Sverige under namnet Alfa-Laval typ A. Ho hadde spenegummi og separate slangar som styrte det puleserande trykket på utsida av spenegummien, i det som seinare vart kalla pulseringskammeret. Tidlegare maskiner hadde ein pulsator per spenekopp, men typ A hadde berre ei pumpe som genererte undertrykk og ein sentral styringseining, no kalla spenekoppsentralen, som styrte trykket i dei ulike spenekoppane. Denne konstruksjonen vart etter kvart overteken av dei andre produsentane og har gjeve opphav til myta om at det var Gustaf de Laval som fann opp mjølkemaskina. Men de Laval var ikkje lengre i livet då denne maskina såg dagen ljos. Det dukka opp mange fleire produsentar utover 1920- og 1930-talet, men dei to svenske produsentane Manus og Alfa Laval dominerande marknaden langt utover 1900-talet. Ikkje berre i Sverige, men i fleire andre land.
Løkta
Løkta er ei øy i Dønna kommune i Nordland. Øya er på 17 km² og ligg ved utlaupet av Ranafjorden. Utgraviningar viser meir enn 5000 år gamle busetjingar på øya. Øya har eige kyrkjebygg, Løkta kyrkje.
Viktige næringsvegar er jordbruk og fiske. Helgelandske driv ferjesamband til Dønna og til Sandnessjøen og snøggbåtsamband til Nesna. Nordlandsekspressen mellom Bodø og Sandnessjøen kan også få anløp av Løkta ved behov.
Kohei Yamada
Kohei Yamada er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Thespa Kusatsu, Colorado Rapids, V-Varen Nagasaki og AC Nagano Parceiro.
Bar-le-Duc
Bar-le-Duc er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Meuse i Lorraine. Byen har om lag 17 000 innbyggjarar og ligg ved elva Ornain.
Dyngeland
Dyngeland er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg i liene nordvest for Dyngelandsvatnet og sør for Grimevatnet. Garden vart på 1500-talet er delt i Nedre og Øvre Dyngeland.
Bar-le-Duc
Historie
Bar-le-Duc var ein gong sete for grevskapet, og seinare hertugdømet Bar. Sjølv om byen sannsynlegvis vart grunnlagd i antikken vart han ikkje viktig før på 900-talet då grevane busette seg her. Seinare kom han inn under hertugane av Lorraine.
Dyngeland
Det er framleis gardsdrift på begge gardane.
Bar-le-Duc
Geografi
Den nedre, meir moderne og travlare delen av byen, strekkjer seg langs ein smal dal omslutta av skogkledde åsar eller åsar med vinranker. Elva Ornain renn gjennom denne dalen, og vert kryssa av fleire bruer. Byen er avgrensa i nordaust av Marne-Rhin-kanalen og i sørvest av ei lita grein av Ornanin kalla Canal des Usines.
Dyngeland
Namn
Namnet kjem av det norrøne Dyngjuland, som truleg igjen kjem av elvenamnet Dyngja.
Nedre Dyngeland
Nedre Dyngeland har gardsnummer 51 og høyrte til Lunge-slekta fram til 1659. Garden ligg mellom Grimevatnet og Dyngelandsvatnet. Ein fråskild del ligg òg på austsida av Grimevatnet, medan ein del av Øvre Dyngeland ligg i mellom desse to.
Garden grensar til Heldal, Nedre Bratland, Grimen i nord, Øvre Bratland i nordaust, Øvre Totland og Myrdal i aust og Milleshaug i søraust. I vest ligg Midtun. I tillegg grensar garden til Nedre Dyngeland i sør og i aust.
Øvre Dyngeland
Øvre Dyngeland har gardsnummer 52 og høyrte til Munkeliv kloster fram til 1660. Dette året vart Munkelivsgodset kjøpt av Herman Garmann.
Sjølve garden ligg vest for Dyngelandsvatnet, men garden eig òg land nordaust for Dyngelandsvatnet og nordaust for Nedre Dyngeland.
Garden grensar til Nedre Dyngeland i nord, Helldal i nordvest, Midtun i vest, Milleshaug i sør og Myrdal i aust.
Hamskiftar
Hamskiftarar er fiktive vesen av ulike slag som har evne til å skifte framtoning eller ham. Dette trekket er mykje nytta i ulike slag eventyr, der helten stundom òg får denne evna. Mange av dei underjordiske, slike som fossegrimen, nissen, huldra eller ulike slag troll er hamskiftarar. Denne evna finn ein òg i dei fleste mytekrinsane, og dei gamle gudane skifte ofte skapnad og let i samhandling med menneske. I nyare folketru er den mest kjende hamskiftaren truleg varulven, som skifter skapnad kvar fullmåne.
Hamskiftarane er ofte utnytta i nyare fantastisk litteratur, slik som i teikneserien Elfquest, eller hjå J.R.R. Tolkien og i Harry Potter-bøkene.
VM i skiskyting 1974
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1974, den 13. i rekka, vart avvikla i Minsk i Sovjetunionen i tida 27. februar - 1. mars 1974. Det var fyrste gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Minsk og i Sovjetunionen i det heile.
For fyrste gong omfatta meisterskapen tre øvingar. Omframt 20 km normalprogram med fire skytingar, samt ein stafett, kom frå då av ein såkalla sprint over 10 km med to skytingar inn i skiskytingsprogrammet. Alle øvingane i meisterskapen var for menn.
10 km
Dato: 28. februar
<br style="clear:both;" />
20 km
Dato: 27. februar
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km
Dato: 1. mars
<br style="clear:both;" />''
Abstrakt ekspresjonisme
Abstrakt ekspresjonisme, som òg vert omtala som The New York School, var ei kunstnarisk rørsla som dominerte kunsten i Sambandsstatane i tiåra etter andre verdskrigen. Det var den første kunstretninga i Sambandsstatane som fekk internasjonal innflytnad, og flytta sentrum i kunstverda på 1900-talet frå Paris til New York.
Omgrepet abstrakt ekspresjonisme vart først brukt om måleria til Vasilij Kandinskij i 1919, men vart seinare brukt for å skildra kunsten til ein gjeng målarar som arbeida i New York på byrjinga av 1940-talet. Kunstnarar som Jackson Pollock og Willem de Kooning produserte ein ny type bilete, der interessa låg i å laga eit bilete som kunne uttrykkja kunstnaren sine indre kjensler. Mange av ideane bak den abstrakte impresjonisme har utgangspunkt i den europeiske ekspresjonismen, men spontaniteten og kreativiteten frå surrealismen inspirerte òg desse kunstnarane.
Sjangeren «abstrakt ekspresjonisme» rommar fleire og ulike stilar og kunstnarar, og fleire av kunstnarane som fell inn under denne karakteristikken var korkje spesielt abstrakte eller spesielt ekspresjonistiske. Action painting, American-style painting og color field var andre omgrep som vart brukte for å skildra denne kunsten.
Den abstrakte ekspresjonismen fekk gjennombrotet sitt i 1951 med ei stor utstilling på Museum og Modern Art i New York. Utstillinga vart kalla Abstract Painting and Sculpture in America. Etter dette vart òg CIA interesserte i den abstrakte impresjonismen, fordi dei meinte han uttrykte ideen om Sambandsstatane som forsvarar for den frie tanken og den frie marknaden. CIA såg på den abstrakte ekspresjonismen som eit mogleg propagandainstrument mot den sosialistiske realismen i Sovjetunionen.
I løpet av 1960-talet mista rørsla den dominerande posisjonen i kunstverda, og vart utfordra og kritisert av nyt kunstretningar som minimalisme, konseptualisme og popkunst.
Trondheim
Trondheim (sørsamisk Tråante ) er ein by og administrasjonssenteret i Trondheim kommune i Trøndelag fylke. Byen ligg kring munningen av Nidelva og er den tredje største byen i Noreg med 207 015 inbyggjarar (per 1. oktober 2020).
Byen vart ifølgje sagaforteljingar grunnlagd av Olav Tryggvason i år 997, og var hovudstad i Noreg mellom 997 og 1217. I 1997 feira byen tusenårsjubileum.
Trondheim er sete for fylkesordføraren i Trøndelag fylke og er eit etablert regionsenter for Trøndelag. På Tyholt ligg distriktskontora til NRK. Byen har det nest største universitetet i Noreg; Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) og fleire vidaregåande skular. I Trondheim ligg Nidarosdomen, Kristiansten festning, St. Olavs hospital og Rockheim. Gråkallbanen i byen er den einaste noverande trikkelina i Noreg utanfor Oslo og Bergen.
Namn
Kaupang er eit gamalt namn på byen, men Nidaros er nok betre kjent. Nidaros viser til at byen låg ved oset eller utløpet til Nidelva. I mellomalderen nytta ein både Nidaros og Trondheimen om staden. Under det danske styret vart ei fordanska kortform av namnet, Trondhjem, teken i bruk. Det norrøne namnet Nidaros vart gjeve tilbake til byen 1. januar 1930, då han skifte namn frå Trondhjem. Etter ein bitter namnestrid vart han døypt om til Trondheim året etter. Mange innbyggjarar kallar han likevel framleis Trondhjem eller Trånnhjæm med lokal uttale.
Byen har namn på fleire anerkjende minoritetsspråk i Noreg. På det lokale samiske språket sørsamisk blir byen kalla Tråante, på nordsamisk Troandin, og på kvensk Tronjami.
Byen har òg ein særleg, men utdatert, skrivemåte på tysk: Drontheim.
Gamalost
Gamalost er ein fersk muggost med røter attende til vikingtida. Smaken er fyldig og skarp. Sogn og Fjordane og Hordaland har vore eit kjerneområde for ysting av gamalost, og midtre og indre Sogn er eit av områda med aller sterkast tradisjon for slik produksjon. Her har stølsdrift vore eit viktig innslag for å skaffe salsvarer i gardsdrifta.
Trondheim
Historie
Tradisjonen seier at Olav Tryggvason grunnla byen i 997, men det er mykje som tyder på at det då allereie var ein tettstad på staden. Bygginga av Nidarosdomen tok til i 1070, over grava til Heilag-Olav, og kyrkja stod ferdig om lag 1320. Byen var hovudstad i Noreg mellom 1030 og 1217.
Gamalost
Ein reknar med at gamalostnamnet har samanheng med framstillingsmåten på stølane og den lange modningstida. Men namnet kan òg komme av at gamalost er ein av dei eldste kjende norske ostar.