cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kyndelsmesse
Storbritannia
Kyndelsmesseopptog blei haldne fleire stader i Storbritannia i mellomalderen. Aberdeen hadde ein prosesjon denne dagen, medan Marialauget i Beverley i Yorkshire hadde ein prosesjon som enda med eit kort skodespel. Denne prosesjonen var leia av medlemmer kledde som Maria med ein barnefigur, Josef og Simeon, og omfatta englar og andre medlemmer som bar vokslys. I Swaffham i Norfolk er det dokumentert frå 1500-talet at det blei sett opp ein scene for eit skodespel til kyndelsmessedagen.
I Storbritannia var kyndelsmesse (engelsk Candlemas) lenge ein av fire faredagar i året der ein skulle betala leige, fullføra forretningar og hyra tenestefolk. Dette varte ved fram tiil 1700-talet nord i England, og i nokre høve fram til ei lovendring i 1991 i Skottland.
Nasjonalt Senter for Fostermedisin
Nasjonalt Senter for Fostermedisin ligg i Trondheim. Det har nasjonale oppgåver innanfor diagnostikk og behandling av foster med særlege sjukdommar og misdanningar. Gravide kvinner frå heile landet blir vist dit frå sitt lokale sjukehus.
Nogent-sur-Marne
L'Haÿ-les-Roses er ein kommune i dei austlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 10,6 km frå sentrum av Paris, og er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Val-de-Marne. Han er ein av kommunane i Europa med høgaste folketettleik.
Historie
Namnet på byen kan ha fleire mogelege opphav:
I mellomalderen vart det bygd fleire slott her. Le Chateau de Plaisance vart bygd på 1200-talet og husa Karl V og Jeanne de Bourbon i 1375. Dei einaste spora etter dette er eit hus som i dag er eit privat sjukehus, 30 rue de Plaisance, i tillegg til botn av muren rundt hagane. Le Chateau de Beauté sur Marne frå 1300-talet var òg kongeleg residens, men Kardinal Richelieu øydela det i 1626.
På 1100-talet var det stort sett berre vindyrkarar som budde i dette landlege området, men på denne tida oppdaga mellomklassen den sjarmerande landsbygda å byrja og slå seg ned i Nogent. Antoine Watteau budde i Hr. Lefevre sitt hus og døydde der i 1721.
Då det vart bygd to jernbanelinjer, Paris-Mulhouse og Bastille-La Varenne i 1850-åra, auka folketalet. Viadukten, bygd av auvergnatar og belgiarar vart øydelagd 15. september 1870, men italienarar bygde han opp att og danna eit italiensk samfunn her.
Kommunen Le Perreux sur Marne oppstod etter 10 års kamp i 1887 etter å ha vore isolert sidan 1854 då viadukten langs Paris-Mulhouse-linja vart konstruert. Meir enn halvparten av området til Nogent-sur-Marne vart fråskild og vart ein del av kommunen Le Perreux-sur-Marne.
I 1929 mista kommunen Nogent-sur-Marne ein liten del av området sitt då byen Paris annekterte Bois de Vincennes, der den austlegaste delen høyrte til Nogent-sur-Marne.
Gjemnes kommune
Gjemnes kommune er ein kommune som ligg på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Han grensar mot Hustadvika kommune i vest og mot Molde i sør. Nord for Gjemnes ligg Averøy og Kristiansund, og over Tingvollfjorden i aust ligg Tingvoll kommune.
Kommunesenteret i Gjemnes er Batnfjordsøra som ligg inst i Batnfjorden.
Det er to kyrkjer i kommunen; Gjemnes kyrkje som ligg i bygda Gjemnes, og Øre kyrkje i Skeisdalen.
Geografi
Landskapet i Gjemnes varierer hovudsakleg mellom fjordar og fjell med toppar på kring 700-1000 moh. Det høgste punktet er Stortussen, lokalt kalla Snøtind, på 1027 moh, som ligg på grensa mot Eide. I kommunen ligg det to låge dalføre som strekkjer seg sørvestover til Fannefjorden; eitt frå Batnfjorden og eitt frå Tingvollfjorden. Busetnaden ligg for det meste langs Tingvoll- og Batnfjorden, med samlingar i Batnfjordsøra, Angvik, Flemma og Torvikbukt i tillegg til noko spreidd busetnad i dalføra i innlandet.
Næringsliv
Jord- og skogbruk er viktigaste næringsvegen i Gjemnes og står for eit viktig grunnlag for sysselsetting og busetnad. Den dyrka jorda finn ein langs strendene og i dei låge eida, særleg kring og inn i frå Batnfjorden. Her vert det hovudsakleg dyrka fôr til mjølkeproduksjon. Kommunen har òg eit variert spekter av verksemder fordelt innanfor handverk, produksjon, handel- og finansnæring, fordelt på små og mellomstore føretak. Industrien utgjer me.a. ei møbelverksemd og ein måling- og lakkfabrikk. På Høgset attmed Gjemnessundet ligg meieri og betongproduksjon. Om lag 48 % av dei yrkesaktive har arbeid utanfor kommunegrensene, særleg i Molde.
Samferdsle
E 39 (Molde- Trondheim) går igjennom Gjemnes over Bergsøya med bruer over Gjemnessundet og Bergøysunddet. Desse bruene utgjer ein del av Krifast. Freifjordstunnelen frå Bergsøya fører til Frei og Kristiansund via riksveg 70. Fylkesveg 665 ligg mellom Angvika og Isadlia i Molde og fylkesveg 666 kring halvøya mellom Tingvollfjorden og Batnfjorden. På Reinsfjellet står TV- og FM-sendar.
Kommunevåpen
Det første leddet i namnet Gjemnes kjem truleg frå eit elvenamn som har samanheng med det norrøne ordet gíma, som tyder 'gime', 'munning'.
Dag Skogheim
Dag Skogheim  var ein norsk forfattar og kulturarbeidar fødd på Sømna i Helgeland. Skogheim har sidan starten av 1980-talet vore forfattar på heiltid. I 1988 slo han seg ned i Levanger.
Hovudtema i det faglitterære forfattarskapet til Dag Skogheim er krigen i Nord-Noreg, tuberkulosens historie og arbeidarrørsla. I tillegg kjem mange skjønnlitterære bøker. Dag Skogheim vart sjølv ramma av tuberkulose som 15-åring, noko som isolerte han frå samfunnet i 11 år. I tillegg til å ha gjeve ut nærare 30 bøker, har Skogheim gjort mange intervju (ca. 100) på lydkasettar som dokumenterer mange sider ved det norske samfunnet.
Kvigtinden
Kvigtinden (sørsamisk: Voenjelensnjurhtjie ) er eit fjell i Grane og Hattfjelldal kommune i Nordland, midt i Børgefjell nasjonalpark.
Det har ei høgd på 1699 meter over havet og primærfaktor på 1160. Kvigtinden er det høgaste fjellet i dei to kommunane.
Det er det 764. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Bani Suheila
Bani Suheila (arabisk بني سهيلا ) er ein palestinsk by sør på Gazastripa i Khan Yunis guvernement.
I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå auka folketalet i Bani Suheila frå 8 220 i 1945 til 32 800 i 2006. Byen vert i dag styrt av Hamas.
Historia til byen går attende til kanaanittisk tid.
Natt til 31. august 1955 gjekk israelske styrkar til åtak mot Bani Suheila.
Norsk Aarbok
Norsk Aarbok er ein norsk bokserie som kom ut fyrste gongen i åra 1920–39 etter upptak frå Torleiv Hannaas, som styrte årboka fram til han døydde i 1929. Etter han fall bort, styrte Gustav Indrebø og Lars Eskeland i lag 1930-årgangen; sidan stelte Indrebø åleine med årboka. Norsk Aarbok kom med i alt 19 årgangar (ikkje 1937), til og med 1939.
Den første boka inneheldt dikt og prosa frå forfattarar som Garborg, Aukrust, Hovden og Tvedt og bilde av kunstnarane Rusti og Kinsarvik.
Boka var eit viktig skrift i målrørsla, og eit samlingsmerke for målfolk som heldt på den klassiske nynorsken, høgnorsken.
I 2005 kom fyrste årgangen av årboka i ei ny rekkje, no Norsk Årbok. Utgjevar er Høgnorskringen.
Maritim
Maritim og marin (begge frå latin mare som betyr 'hav') er omgrep for noko som har med hav og sjøfart å gjera. Ein kan snakka om maritimt klima, marinbiologi, marin grense og liknande omgrep knytt til kyst og hav.
Det kan brukast om forsking knytt til havet, som maritim eller marinarkeologi, marin økologi eller marin akustikk; næringsverksemd kytt til sjø og sjøfart, som shipping, maritim logistikk eller maritim teknikk. Marine viser til militær verksemd til sjøs.
«Mairitim» er også brukt som namn på hotell i typisk historiske sjøfartsbyar. Uttrykket blir også brukt om mote og design inspirert av skipsfart, som «maritim stil» og «maritim mote».
Solheimsfjorden
Solheimsfjorden er ein fjord i Kinn kommune i Vestland som ligg på sørsida av Florø og Florølandet. Fjorden er ei fortsetjing av Vassreset, som fjorden stundom vert rekna som ein del av. Fjorden strekkjer seg 7 km austover til starten av Eikefjorden. På sørsida strekkjer Høydalsfjorden seg søraustover.
Fjorden har innløp mellom Veidesund i sør og Florø lufthamn i nord. Mellom Florø og Gaddevåg, som er ein del av byen, ligg Gaddevågen på øya Brandsøya, som går nord til Botnafjorden på nordsida av Florø. På sørsida av Brandsøya ligg grenda Solheim, som fjorden er kalla opp etter. Mellom Brandsøya og halvøya Klaven går Brandøysundet nord til Klavfjorden. Tettstaden Brandsøy ligg ved Brandsøysundet.
På sørsida av fjorden ligg øyane Stavøy og Ålvora. Aust for Ålvora og sør for Brandøysundet ligg innløpet til Høydalsfjorden, medan Eikefjorden startar like aust for Brandøysundet.
Kondensat
Kondensat eller kondens er ei nemning på ei væske som har kondensert frå ein gass.
Sletringen fyrstasjon
Sletringen fyrstasjon er eit fyr som ligg utanfor Titran på Frøya i Sør-Trøndelag.
Det første tårnet her vart bygd i 1899, medan det noverande tårnet i støypejern vart bygd i 1923. Det står på ein høg sokkel av betong, liknande Geitungen fyrstasjon i Rogaland og Makkaur fyrstasjon i Finnmark. Tårnet har ei høgd på 45 meter og er det høgaste i landet. Fyrmeistarbustaden ligg inne i sjølve tårnet. Den franske lynblinklinsa frå 1923 er framleis i drift.
I 1968 vart det sett inn tyfon som tåkesignal og denne er framleis bevart, men ikkje i bruk. Rundt fyret ligg eit maskinhus, uthus og naust og ein sirkelforma betongmur
Fyret vart avbemanna og automatisert i 1993 og er i dag freda etter lov om kulturminne. Likevel har fyret forfalle og har sidan mars 2008 vore ut av drift.
Wensleydale Beacon
Wensleydale Beacon er ein ås, 110 moh, som ligg like nord for Primero de Mayo Bay, på vestsida av Port Foster på Deceptionøya i Sør-Shetlandsøyane. Åsen vart kartlagd av ein britisk ekspedisjon 1828-31, under Foster. Han vart namngjeve av kapteinløytnant D.N. Penfold i Royal Navy, etter kartlegginga hans av øya i 1948-49, etter Wensleydale i Yorkshire i England.
Halsa kommune
Halsa er ein tidlegare norsk kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal. Han omfatta dei tidlegare herada Halsa og Valsøyfjord, og i tillegg Engdal krins, som tidlegare høyrde til Aure herad. Kommunesenteret låg på Liabøen, mellom Vågland og Betna. Nabokommunar var Aure i nord, Hemne i Sør-Trøndelag i aust, Rindal og Surnadal i sør og Tingvoll i vest. 1. januar 2020 vart han slegen saman med Hemne og delar av Snillfjord i Trøndelag til Heim kommune.
Den høgaste toppen i kommunen var Hjelmen.
Thomas Gainsborough
Thomas Gainsborough var ein engelsk kunstmålar som særleg var kjend som portrett- og landskapsmålar. Han og Joshua Reynolds vert rekna som dei viktigaste engelske kunstmålarane av det 18. hundreåret.
Liv
Gainsborough var son til ein tyhandlar, og vart døypt 14. mai 1727 i Sudbury i Suffolk. Han reiste til London i 1740 for å gå i lære for å verte gravør. Dei komande åra var han del av omgangskrinsen til William Hogarth og andre kunstmålarar ved 'St. Martins Lane Academy' i London. I 1749 fór han frå London heim til Sudbury. Han sleit med å etablere seg som målar, så i 1759 flytta han til den mondene småbyen Bath. Den engelske eksentrikaren Philip Thicknesse vart interessert i kunsten hans, og introduserte Gainsborough for folk av samfunnseliten i London og Bath. Som ein av grunnleggjarane av Royal Academy of Arts i London, deltok han på si første offentlege utstilling i 1768 med Portrett av Lady Isabella Molyneux. År 1774 flytta Gainsborough til London, der budde han til han døydde i august 1788.
Verk
I portrett til Gainsborough er det påfallande at han valde ein kjenslevar og uformell presentasjon framfor ein kunstig og stiv, figurane vart flytta ut frå studio og plassert mot ein landskapsbakgrunn. Eit typisk døme er portrettet av William Hallett og kona Elizabeth under deira Morning Walk (1785, National Gallery i London). Av desse portretta kan ein også sjå kor fascinert Gainsborough var av tekstilar og moteklede.
Gainsborough vende seg i tidleg alder vekk frå ein streng akademistil. I måleria sine tok han til orde for idealisering, ein måtte utføre den visuelle representasjon på ein meir subtil måte. Han meinte ein større sensibilitet kunne oppnåast ved at observatøren tok del i kunstverket. På den tida var det vanleg at ein såg på eit nytt bilete med sine fasttømra forkunnskapar og vurderte om biletet representerte det ideelle motivet. Gainsborough meinte at ein i staden må ein gå inn i biletet med ein personleg empati. Denne finkjensla er særleg tydeleg i hans sentimentale framstillingar av fattige menneske framom ein idyllisk landleg bakgrunn, som i hans berømte Husmannsjente med hund og krukke (1785, National Gallery of Ireland i Dublin).
Gainsborough sin kunst var påverka av dei nederlandske målarane Jacob van Ruisdael, Meindert Hobbema og Jan Wijnants, av franskmennene Antoine Watteau og Jean-Honoré Fragonard. Dessutan finst stildrag frå Hubert Gravelot og Anthonis van Dyck og venetiansk målarkunst.
Eikefjorden
Eikefjorden er ein fjord i Kinn kommune i Vestland innanfor Florø. Fjorden er ei fortsetjing av Vassreset og Solheimsfjorden som ligg på sørsida av Florø og strekkjer seg om lag 16 km inn til Eikefjord.
Fjorden har innløp mellom Mækjevika i nord og Neståa i sør. Fjorden vert smalare like etter innløpet og ved Leversundet er han om lag 300 meter brei. Fjorden går først austover før han svingar svakt søraustover og inn til Kvalvik. Her vert fjorden langt vidare og deler seg i to, ein del aust til Eikefjord og ein del vest til Botnavik. Lengst søraust i fjorden ligg grendene Orehola og Sunnarvik.
Riksveg 5 går langs heile nordsida av fjorden mellom Eikefjord og Florø.
Jessica Diggins
Jessica Diggins er ein USA-amerikansk langrennar frå Washington fylke i delstaten Minnesota. Ho vart verdsmeister i lagsprint under Ski-VM 2013 i Val di Fiemme og olympisk meister i same øvinga då Vinter-OL 2018 fann stad i Pyeongchang, i begge tilfella i lag med Kikkan Randall. Diggins har elles vunne sølv på 10 km ved Ski-VM 2015, medan ho under Ski-VM 2017 tok sølv i sprinttevlinga og kom på bronseplass i lagsprinten. I verdscuprenn stod ho per 11.3.2019 bokført med seks individuelle triumfar; fire i etapperenn, ein på 10 km og ein i sprintøvinga.
Borrehaugane
Borrehaugane, òg kalla Borreparken og uoffisielt «Nasjonalparken», er ein park i Horten kommune i Vestfold og Telemark med ei samling gravhaugar og andre haugar frå kring år 600 til 900. Området ligg ved Oslofjorden på Kirkebakken nedom Borre kyrkje. Det er oppretta eit historisk senter ved Borrehaugane, Midgard historisk senter.
Bakgrunn og omfang
Dei fyrste undersøkingane av haugane vart gjennomført i 1852. Lokale vegbyggarar brukte massane i ein av haugane som fyllmasse, og øydela store delar av ei rik grav med restar av eit vikingskip. Antikvar Nicolay Nicolaysen undersøkte restane av haugen, og fann at han inneheld våpen og rideutstyr. Dette vart difor definert som ei mannsgrav. Vidare utgravingar avdekte ei rekkje funn som i dag er utstilte på Vikingskipshuset i Oslo. Stilen på desse funna har vorte kjend som «Borrestilen», og har som særmerke bruken av dyre- og knuteornament. Nokre av dei mindre røysene vart undersøkte i 1925 og viste seg å innehalde enkle branngraver.
Professor A. W. Brøgger fekk i 1927 freda 65 mål rundt haugane og generaldirektør Sam Eyde foreslo seinare at haugane skulle samlast i ein park. Eydes grunn og Statens grunn vart slege saman til den 180 mål store parken me kjenner i dag. Gravfeltet vart innvigd som «nasjonalpark» 19. juni 1932 med 6000 oppmøtte tilskodarar, mellom dei kong Haakon og kronprins Olav. 22. april 1937 fastslo Vestfold fylkesting at nasjonalparken i Borre høyrer til Vestfold fylke og det vart avgjort at parken skulle få eit tilsyn som med tre medlemmer frå fylkeskommunen, eit frå Riksantikvaren og eit frå Universitetets Oldsakssamling.
Under andre verdskrig held Nasjonal samling fleire årlege «Borre-stevne» i parken der Vidkun Quisling talte. Dette førte til at mange etter krigen mislikte parken og dei minna han vekte.
Mellom 1989 og 1991 vart det utført nye utgravingar både i og utanfor parken. I 2007 vart magnetometer og georadar brukt til å påvise to store kongshallar kring 100 meter frå gravhaugane.
Borrehaugane viser at Borre truleg var eit maktsenter i merovingar- og vikingtida.
Midgard historisk senter, eit lite museum og forskingssenter like utanfor parken, vart opna 27. mai 2000 av dronning Sonja. Vestfold fylkeskommune eig og driv institusjonen.
Fersken
Fersken er ei steinfrukt frå ferskentreet (Prunus persica). Fersken vert mellom anna dyrka i California og middelhavslanda. Frukta er rund, og blir opptil 8 cm i diameter. Ho er søt og saftig.
Treet høyrer til i rosefamilien. Det blomstrar på berr kvist frå februar til april. Blada er avlange.
Fersken i kulturen
I kinesisk kultur er fersken knytt til dei udøydelege gudane, og står for langt liv.
Kina er den største ferskenprodusenten i verda, med ein produksjon på over 10 millionar tonn i 2010. Italia og USA var dei andre og tredje største produsentane.
Rafah
Etymologi
Gjennom åra har han blitt kalla Robihwa av dei gamle egyptarane, Rafihu av assyrarane, Ῥαφία, Rhafia av grekarane, Raphia av romarane, רפיח Raphiaḥ av israelittane og Rafh av det arabiske kalifatet.
Oldtida
Rafah har ei historie som strekkjer seg fleire tusen år attende. Han vart først registrert på ein inskripsjon av den egyptiske faraoen Seti I, frå 1303 fvt. som Rph, og som den første stoppestaden under felttoget til farao Shoshenq I i Levanten i 925 fvt. I 720 fvt. var han åstad for sigeren til den assyriske kongen Sargon II over egyptarane, og i 217 fvt. vart slaget ved Raphia utkjempa mellom den sigrande Ptolemaios IV og Antiokhos III.
Byen vart erobra av Alexander Yannai og halden av hashmonearane fram tilh an vart bygd opp att under Pompeius og Gabinius. Rafah er nemnt av Strabon (16, 2, 31), Antonine-skildringa, og er avbilda på Madabakartet.
Det var eit jødisk samfunn i byen på 800- og 900-talet og igjen på 1100-talet, men på 1000-talet var det i nedgang og 1080 flytta mange til Ashkelon. Det var òg eit samaritansk samfunn der ein periode. Som dei fleste byane sør i Palestina, hadde Rafah ei hamn ved kysten (no Tell Rafah), medan hovudbyen låg litt innafor. Under Austromarriket var han eit bispesete.
Arabarar og mamelukkar
Rafah var ein viktig handelsby tidleg i arabisk tid, og ein av byane som vart erobra av Rashidunarmeen under general 'Amr ibn al-'As i 635 evt. Under omajadane og abbasidane var Rafah den sørlegaste byen i Jund Filastin (Palestina-distriktet). I følgje den arabiske geografen al‑Ya'qubi, var han den siste byen i provinen Syria på vegen frå Ramla til Egypt.
I 1226 skreiv den arabiske geografen Yaqut al-Hamawi at Rafah tidlegare var viktig for arabarane, og sa at han var «ein gamal, velståande by, med ein marknad, og ein moské, og herberge». Han skreiv vidare at han i dag var ein ruin og ein poststasjon for ajjubidane på vegen til Egypt etter den nærliggande Deir al‑Balah.
Osmansk og egyptisk tid
Osmanske lister på 1500-talet syner at det då var ein liten landsby med 16 skattebetalarar.
I 1799 passerte revlousjonshæren til Frankrike, kommandert av Napoleon Bonaparte, gjennom Rafah under invasjonen av Egypt og Syria.
Rafah låg på grensa mellom provinsane Egypt og Syria. I 1832 kom området under egyptisk okkupasjon, leia av Muhammad Ali, og varte fram til 1840.
Moderne tid
I 1917 erobra den britiske hæren Rafah, og nytta han som base for åtaket mot Gaza. Då militærbasen deira vart oppretta, førte dei økonomiske fordelane til at folk byrja å flytte attende hit, og i 1922 hadde han 600 innbyggjarar. I 1948 hadde dette stige til 2 500.
Etter den arabisk-israelske krigen i 1948 vart det oppretta flyktningleirar. I krigen i 1956 med Israel, Storbritannia, Frankrike og Egypt, vart 111 menneske, inkludert 103 flyktningar, drepne av det israelske forsvaret i den palestinsk flyktningleiren i Rafah, under Rafah-massakren. Dei sameinte nasjonane klarte ikkje å finne omstenda til desse drapa.
Den norske FN-soldaten Anbjørn Ingolf Gjedrem frå Bjerkreim vart drepen berre 20 år gamal av bajonettstikk 15. desember 1957 av ukjende inntrengjarar i Rafah-leiren, der han tenestegjorde for DANOR III-bataljonen til UNEF. På FN-dagen i 1994 vart ein minnebauta for Gjedrem avduka i FN-parken på Vikeså i Bjerkreim. Han var den første norske FN-soldaten som omkom i teneste.
Himmelkoordinatar
Himmelkoordinatar eller astronomiske koordinatar vert nytta til å gje posisjonen til himmellekamar på himmelkula og svarar til koordinatsystemet som vert nytta til å gje lengda og breidda til ein stad på jordoverflata.
Rafah
Moderne tid
Under seksdagarskrigen i 1967, erobra Det israelske forsvaret Rafah i lag med Sinaihalvøya og Gazastripa. Folketalet var då kring 55 000, men berre 11 000 budde i sjølve Rafah.
Himmelkoordinatar
Eit sfærisk koordinatsystem vert danna av to sirkelsystem. Det eine sirkelsystemet består av sirklar, storsirklar, som alle skjr kvarandre i to diametralt motsette punkt, polar, på himmelkulen, og det andre sirkelsystemet av innbyrdes parallelle sirklar, veslesirklar, med plan som er vinkelrette på linja som knyt dei til skjeringspunkta til storsirklane. Dei astronomiske koordinatane blir då gjeve ved skjeringspunktet mellom ein storsirkel og ein veslesirkel. Ved å ta som poldiameter den linja som står vinkelrett på planet til horisonten, planet til himmelekvator, planet til ekliptikken eller planet til Mjølkevegsystemet, får ein høvesvis horisontkoordinatar (høgd og asimut), ekvatorkoordinatar (deklinasjon og timevinkel eller rektascensjon), ekliptiske koordinatar (lengd og breidd) og galaktiske koordinatar (galaktisk lengd og bredde).
Rafah
Moderne tid
Sommaren 1971, øydela det israelske forsvaret, under general Ariel Sharon kring 500 hus i Rafah flyktningleir for å skape patruljevegar for dei israelske styrkane. Dette tvang nesten 4000 innbyggjarar til å flytte. Israel oppretta bustadprosjekta Brasil og Canada for å huse dei forflytta palestinarane, og for å gje dei betre tilhøve i håp om å integrere flyktningane med den generelle folkesetnaden og betre levestandarden deira. Brasil ligg like sør for Rafah, medan Canada låg like nord for grensa i Sinai. Begge fekk desse namna fordi fredsbevarande styrkar frå SN frå desse landa hadde hatt forlegning her. Etter Camp David-avtalane i 1978, måtte innbyggjarane i Canada flytte attende til Gazastripa, til Tel al-Sultan, nordvest for Rafah.
Himmelkoordinatar
Sentrum (origo) i koordinatsystemet (himmelkula) kan vere auga til observatøren (toposentriske koordinatar), sentrum av jorda (geosentriske koordinatar), sentrum av sola (heliosentriske koordinatar) eller sentrum av Mjølkevegsystemet (galaktosentriske koordinatar). Kva koordinatsystem astronomane til ei kvar tid vel å bruke, vil variere etter kva problem dei ønskjer å løyse. Forholdsvis enkle formlar gjev overgang frå eit koordinatsystem til eit anna.
Rafah
Moderne tid
Med Camp David-avtalane, trekte Israel seg attende frå Sinaihalvøya og Rafah vart delt, med ein del på den egyptiske sida av grensa under egyptisk styre. For å takle delinga av byen, oppretta smuglarar tunnelar under grensa, slik at dei kunne frakte smuglarvarer og personar mellom dei to delane av byen.
Himmelkoordinatar
Omskrive koordinatar
Omskriving mellom dei forskjllige koordinatsystema er oppført under.
İnegöl
İnegöl er ein by i provinsen Bursa i Tyrkia. Han har kring 280 000 innbyggjarar (2012). İnegöl er eit av sentera for tyrkisk møbelindustri og er kjend for kjøtbollane İnegöl Köftesi.
Rafah
Rafah-overgangen
Rafah-overgangen er den viktigaste grenseovergangen mellom Gazastripa og Egypt. Tidlegare vart han driven av israelske militærstyrkar, før Den palestinske sjølvstyresmakta tok over kontrollen i september 2005, då Israel trekte seg ut av Gazastripa. EU byrja samstundes å overvake overgangen etter israelarane var uroa for tryggleiken. På den egyptiske sida har 750 grensevakter ansvaret for grensa, etter ein avtale mellom Egypt og Israel.
Himmelkoordinatar
Ekvatorial ←→ eklitptisk
Dei klassiske likningane kjem frå sfærisk trigonometri, lengdegradskoordinatar er skrivne til høgre for ein parentes. Ved å dele den første likninga med den andre får ein den nyttige tangentlikninga ein kan sjå til venstre. Rotasjonsmatrisen er gjeven under kvart tilfelle.
Rafah
Klima
Rafah har eit varmt halvtørt klima (BSh).
Himmelkoordinatar
Ekvatorial ←→ horisontal
Merk at Asimut (A) er målt frå sørpunktet, og vert positiv mot vest. Senitavstanden, vinkelavstanden langs storsirkelen frå senit til ein himmelekam, er berre komplementvinkelen til høgda: 90° −
a
.
Ekvatorial ←→ galaktisk
Desse likningane er for å omsmkrive ekvatoriale koordinatar slik dei står i B1950.0. Om ekvatorialkoordinatane refererer til ein annan ekvinoks, må dei preseserast til posisjonen deira ved B1950.0 før desse formlane kan nyttast.
Desse likningane skriv om til ekvatoriale koordinatar som referert til i B1950.0.
Kjelder
''
Canaletto
Giovanni Antonio Canal, betre kjend som Canaletto, var ein venetiansk målar. Han er særleg kjend for sine prospekt, også kalla vedutaer, frå Venezia, og var elles ein flink raderar.
Liv og gjerning
Målaren Bernardo Canal var far hans, derav kallenamnet Canaletto («Vesle-Canal»). Canaletto gjekk i målarlære hos faren og ein bror, og byrja hos faren som scenemålar. Ei vende var han i Roma, der han vart inspirert av vedutisten Giovanni Paolo Pannini og tok til å måle dagleglivet i byen.
Bileta hans er alltid merkeleg nøyaktige; han skildra mellom anna dei årleg tilbakevendande vanskane med flaumar og is i lagunen. Mange av Canalettos tidlege måleri vart måla «etter naturen», i motsetning til den vanlege praksisen med å gjere bileta ferdige i verkstaden. I nokre av sine seinare arbeid gjekk han elles tilbake til den vanlege brukvisa.
Seinare vart Canaletto kjend for sine storslåtte scener med Venezias kanalar og Dogepalasset. Dei storskala byprospekta hans portretterte rikmannslivet i byen og dei pretensiøse tradisjonane i samfunnet. Han tok der i bruk atmosfæriske, sterke lokalfargar, kvalitetar som er føregrip impresjonismen.
Mange av bileta hans vart selde til engelskmenn på Grand Tour-reiser. Handelsmannen Joseph Smith, som frå 1744 var britisk konsul i Venezia, var då ofte salsagent. Smith hadde handla for Canaletto, først ved å bestille bileta frå Venezia i 1720-åra, og sidan ved å hjelpe han i Venezia med sal av måleri til gjestande englendarar.
Marknaden for Canaletto sine bilete vart i 1740-åra råka av Den austerrikske arvefølgjekrigen, då talet på engelske turistar i Venezia gjekk kraftig ned. Smith sørgde også for ei utgjeving av ein serie raderingar av capriccioar (arkitektoniske fantasiar) og hans vedutaer. Canaletto var misnøgd med fortenesta, så i 1746 flytta han til London for å vere nærare på marknaden sin. Han vart verande i England til 1755 og måla prospekt av London, og av palea og husa til kundane. Hans måleri frå 1754 av Old Walton Bridge viser Canaletto på det beste. Men hans ry som målar var for nedgåande, og han måtte sågar demonstrere offentleg sine kvalitetar som målar.
Canaletto sine prospekt gjekk alltid unna til høge prisar på marknaden. Katarina den store ]og andre europeiske monarkar baud på dei mest storfelte verka hans.
Mellom elevane hans finn ein nevøen Bernardo Bellotto, samt Francesco Guardi, Michele Marieschi, Gabriele Bella og Giuseppe Moretti.
Rauma
Rauma er ei elv i Innlandet og Møre og Romsdal. Elva er 68 km lang og renn frå Lesjaskogsvatnet til Åndalsnes ned gjennom Romsdalen og ut ved Veblungsnes.
Raumavassdraget vart verna i Verneplan IV for vassdrag i 1993.
I tillegg til Lesjaskogsvatnet får Rauma vatn frå sideelvane Grøna, Ulvåa, Vermåa og Istra i tillegg til eit utal små bekker, som ein ser når ein køyrer nedover Romsdalen. Nedslagsfeltet for Rauma med Istra er på 1206,17 km² med ei middelavrenning på 36,80 l/s/km² og middelvassføring på 44,387 m³/s ved utløpet. Etter utbygginga av Mardøla blir dette vatnet ført over til Rauma gjennom Grytten kraftstasjon.
Fossar
Rauma fell over 600 m frå Lesjaskogsvatnet til Romsdalsfjorden. På denne strekninga er det mange fossar og stryk. Dei meste kjende er Brufossen, Slettafossen, Kyllingfossen, Kjerkjefossen, Eidafossen og Fivafossan. Slettafossen ovanfor Verma er ein turistattraksjon.
Ein del av sidebekkene har spektakulære fossefall når det er god vassføring. Mellom desse er Vermafossen, Døntefossen, Gravdefossen, Brudesløret og Mongefossen. Dei to siste er regulerte, men har vassføring ein del av sumaren. Vermafossen har eigen kraftstasjon.
Laksefiske
Elva er ei av Noregs best kjende lakseelvar. Laksen går opp til Kyllingfossen, om lag 42 km frå sjøen. Rauma vart i 1980 infisert av lakseparasitten Gyrodactylus salaris. På grunn av infiseringa vart elva ei av dei fyrste i Noreg rotenonhandsama og fram til 2001 var det berre lov å fange stamfisk til settefiskanlegget på Herje. Frå sesongen 2001 vart det opna for fiske. Ved elva ligg det fleire kjende laksegardar, mellom dei Fiva og Horgheim.
I tidlegare tider fanga ein laks ved hjelp av teiner i elva.
Deltaet
Deltaet ved Veblungnes er eit av dei største på Vestlandet, men er i dag heilt bygd ned og gjort om til industriområde. Berre ein liten del av vestsida er urørt.
Bruer
Over Rauma er det fleire kjende og verna bruer.
Raumabanen kryssar Rauma fleire gonger. På Opplandsida finn ein Bøvermo bru like etter Bjorli. Vidare kjem steinbruene Stuguflåtbrua og den kjende Kylling bru på Verma. Dei siste jarnbanebruene over Rauma er Foss bru, Sælsbrua og Skjerve bru.
Gamle vegbruer er Sogge bru og Grøttør bru. Ved utløpet kryssar E136 over Raumabrua.
Kya fyrstasjon
Fyrtårnet er eit 22,5 meter høgt sylindrisk støypejernstårn på ein høg sokkel av hogd stein. Den opphavleg 2. ordens lynblinklinsa er byta ut med ei mindre, fast linse. I tårnet finst ein liten bustaddel. I tillegg til tårnet finst eit naust, ein landing og ein skjenelagd gangveg. Fyrstasjonen har vanskelege landingstilhøve og naustet er forma får å gje sjøen minst mogeleg motstand. Kya er ein av dei mest vêrharde stasjonane langs norskekysten.
Fyrstasjonen vart automatisert og avfolka i 1958 og er i dag freda etter lov om kulturminne.
Årebrotsfjorden
Årebrotsfjorden er ein fjord i Kinn kommune i Vestland på nordsida av Florø. Fjorden strekkjer seg 6,5 km frå vest til aust og held fram som Botnafjorden vidare austover.
Fjorden startar i vest mellom Tollaksøya i nord og Ånnøya i sør. I aust endar fjorden mellom Naustholmen, like nord for Florø, og Skutelen. Fjorden er kalla opp etter Årebrotneset som ligg på nordsida av fjorden.
Gro
Gro er eit dansk og norsk kvinnenamn med opphav i det norrøne verbet gróa, 'å gro'. Gróa var den norrøne, Gro den gammaldanske og Groa den gammalsvenske forma av namnet. Det er kjend i runeinnskrifter som krua og k R rua.
Musikkgruppa Styx
Styx er eit amerikansk rockeband frå Chicago, som vart sipa i 1972. Dei vart kjende for albuma dei gav ut seint i 1970- og tidleg i 1980-åra. Dei er mest kjende for ei blanding av hardrock-gitar, balansert av akustisk gitar, synthesizer blanda med akustisk piano, livlege spor og powerballadar og eit element av internasjonal musikalmusikk. Bandet var i starten eit progressivt rockeband i 1970-åra, før dei byrja å ta inn element av poprock og softrock i 1980-åra.
Gro
Groa er ei volve i norrøn mytologi, kona til Aurvandil.
Musikkgruppa Styx
Styx er mest kjend for hitsongane som gjekk inn på topp 10 av Billboard Hot 100-lista i USA: «Lady», «Come Sail Away», «Babe», «The Best of Times», «Too Much Time on My Hands», «Mr. Roboto», «Don't Let It End» og «Show Me the Way». Andre kjende songar er «Renegade», «The Grand Illusion», «Blue Collar Man», «Crystal Ball», «Fooling Yourself (The Angry Young Man)», «Rockin' the Paradise», «Boat on the River» og «Suite Madame Blue». Styx har hatt fire album på rad som har selt til fleire gonger platinaplate i USA, i tillegg til 16 topp 40-singlar i USA, der åtte av dei nådde topp 10. Av desse åtte var sju av skrivne av og sungen av det opphavlege medlemmet og songaren Dennis DeYoung, inkludert førsteplassen «Babe». DeYoung har ikkje vore medlem av bandet sidan 1999, då han vart sparka ut av gitaristane James «J.Y.» Young og Tommy Shaw i ein vond krangel.
Gro
Gro har namnedag den 12. mars.
Bruk
Gro var eit populært namn på norske jentebarn i 1950-, 1960- og 1970-åra.
Musikkgruppa Styx
Biografi
Får tidleg av spelte Styx ein musikk som kunne minne om samtidige progrockarar som Emerson, Lake & Palmer og The Moody Blues, som ein kan høyre på plater som det sjølvoppkalla debutalbumet frå 1972, Styx II frå 1973, The Serpent Is Rising frå 1973 og Man of Miracles frå 1975. Dei var nesten konstant på turné, og dette i lag med albuma, var med å byggje ein trufast tilhengjarskare for gruppa, men Styx hadde ikkje klart å slå igjennom til dei store massane. Det skjedde med songen «Lady», som opphavleg kom frå det andre albumet deira, då denne byrja å bli spelt på radio seint i 1974 på kanalen WLS-FM i Chicago. Songen vart kort tid etter gjeven ut på singel i heile landet, og steig raskt til sjetteplassen på singellista. På denne tida var Styx byrja å bli misnøgd med plateselskapet sitt, og valde å signere med A&M for det femte albumet sitt, Equinox i 1975. Det tidlegare plateselskapet til Styx gav sidan ut tallause samleplater med songar frå dei første albuma. Like før dei skulle ut på turné for å marknadsføre dette albumet, slutta brått Curulewski i gruppa, og vart erstatta av Tommy Shaw. Shaw viste seg å vere den manglande puslebiten for Styx, og alle albuma deira i resten av 1970-åra selde til minst platinaplate i USA (for 1 million selde eksemplar). Desse var Crystal Ball i 1976, The Grand Illusion i 1977, Pieces of Eight i 1978 og Cornerstone i 1979. Albuma inneheldt hitsinglar og radiostandardar som «Come Sail Away», «Renegade», «Blue Collar Man», «Fooling Yourself» og powerballaden «Babe».
Trass i den enorme suksessen med «Babe», førte han til krangling i bandet, særskild mellom Shaw og DeYoung. DeYoung hadde skrive songen og ønskte å ta Styx i ein meir hardrockbasert retning, medan DeYoung ønskte å gå i ei meir melodisk og teatralsk retning. Dette førte til at DeYoung ei kort stund slutta i gruppa, noko som var ukjend på den tida, før han kom attende. Bandmedlemmane valde å gje ut eit konseptalbum i 1981, Paradise Theater, som var laust basert på starten og slutten på eit ein gong så vakkert teater (som visstnok vart nytta som ein metafor på USA på den tida med den iranske gisselsituasjonen, den kalde krigen, Ronald Reagan). Paradise Theater vart den største hitten til Styx og selde over tre millionar eksemplar over tre år, og vart eit av dei bestseljande artistane i USA på den tida med store hitsinglar som «Too Much Time on My Hands» og «The Best of Times». Men kranglinga i bandet vart berre verre etter suksessen til albumet, sidan DeYoung no var overtydd om at ei teatralsk tilnærming var den rette retninga for Styx framover. Shaw og resten av gruppa gjekk motvillig med på dette, og oppfølgjaren vart nok ein hit, den sci-fi-baserte Kilroy Was Here frå 1983, som fortalte soga om ei framtid der rock and roll var forbode og nesten ein blåkopi av soga på Rush-albumet 2112. Trass i suksessen førte albumet til slutt til at gruppa vart oppløyst då den påfølgjande turneen fokuserte meir på manusbasert dialog og lange filmar enn rock and roll.
Eit konsertalbum, Caught in the Act, kom ut i 1984, før Styx tok ein lengre pause. Dei fleste bandmedlemmane fokuserte på soloprosjekt resten av tiåret. DeYoung gav i 1984 ut Desert Moon med tittelsporet som ein moderat hitsingel. I 1986 gav han ut Back to the World og i 1988 Boomchild. Young gav i 1986 ut City Slickers, medan Shaw gav ut fleire soloalbum - Girls with Guns i 1984, What If? i 1985, Live in Japan i 1986 og Ambition i 1987. Shaw skipa så bandet Damn Yankees i lag med den tidlegare Night Ranger-bassisten og songaren Jack Blades, gitaristen Ted Nugent og trommeslagaren Michael Cartellone, ei gruppe som raskt fekk suksess med det sjølvoppkalla debutalbumet i 1990 og ein hit med powerballaden «High Enough». Dei gav så ut eit mislykka album to år seinare, Don't Thread. Styx kom saman att med nykomaren Glen Burtnik i staden for Shaw og gav ut eit nytt studioalbum i 1990 kalla Edge of the Century. Albumet inneheldt ein hitsingel med powerballaden «Show Me the Way». Styx klarte berre å halde saman ei kort stund og medlemmane gjekk kvar sin veg kort tid etter. DeYoung spelte så Pontius Pilatus i ei oppsetjing av Jesus Christ Superstar og gav ut eit album med musikalmusikk frå Broadway i 1994 kalla 10 on Broadway), medan Young gav ut eit par soloplater, Out on a Day Pass i 1994 og Raised by Wolves i 1995. Shaw slo seg saman med Jack Blades for det kortvarige bandet Shaw Blades og gav ut plata Hallucination i 1995.
Ei nyinnspeling av den tidlege hitten deira, «Lady», kalla «Lady '95», for ei samleplate fekk omsider Shaw attende med resten av Styx att, og dette førte til ein turné med heile bandet i 1996. Trommeslagaren John Panozzo vart derimot alvorleg sjuk på denne tida etter å ha slite med alkoholisme i lang tid, som hindra han i å bli med på heile turneen. Han døydde i juli same året. Styx tok dette tungt, men skaffa seg ein ny trommeslagar i Todd Suchermanog fortsette turneen, som vart ein overraskande stor suksess.. Dei gav ut eit konsertalbum og video, Return to Paradise i 1997, medan ein heil ny generasjon av rockefans vart introdusert til Styx via ein komisk bilreklame som brukte songen «Mr. Roboto», i tillegg til at songane vart nytta i TV-seriar som South Park og Freaks & Geeks. Gruppa heldt seg saman lenge nok til å gje ut eit nytt studioalbum, Brave New World, før bandet byrja å krangle på ny.
Medan resten av Styx ønskte å gå vidare med fleire album og turnear, fekk DeYoung ein virusinfeksjon, som gjorde han ekstremt sensitiv for lys. DeYoung klarte å bli frisk att, men då hadde Shaw og Young henta den nye songaren Larry Gowan og gjeve ut eit par konsertalbum - Arch Allies: Live at Riverport i 2000, som var delt 50-50 mellom Styx og REO Speedwagon, og Styx World: Live 2001 i 2001. DeYoung byrja å turnere som soloartist igjen og prøvde sidan å saksøke Shaw og Young om retten til namnet Styx. Dei kom til eit forlik i 2001. Kring same tid stadfesta Chuck Panozzo at han hadde fått AIDS, men klarte å halde sjukdommen i sjakk. Den turbulente karrieren til Styx vart fortalt i ein episode av VH1-serien Behind the Music.
Våren 2003 kom eit nytt studioalbum med Gowan, kalla Cyclorama. Styx bestod no av Shaw, Young, Burtnik, Sucherman og Gowan. Albumet hadde òg med gjestemusikarar som John Waite, Brian Wilson og skodespelaren Billy Bob Thornton. Mot slutten av året var Burtnik ute av bandet og erstatta av det tidlegare Bad English og Babys-medlemmet Ricky Phillips, sjølv om Panozzo spelte med gruppa på utvalde konsertar. Dobbeltplata Come Sail Away: The Styx Anthology frå 2004 dekte heile karrieren deira, medan The Complete Wooden Nickel Recordings frå 2005 fokuserte på dei fire første albuma. Same året gav Styx ut eit coveralbum kalla Big Bang Theory, med somme av favorittsongane deira. Det neste tiåret fortsette Styx å turnere regelmessig, men spelte ikkje inn mykje ny musikk. I 2010 spelte dei inn somme gamle hittar på ny og gav dei ut på Regeneration EP, som fekk ein oppfølgjar i 2011. Bandet fortsette å turnere gjennom 2010-åra, ofte i lag med REO Speedwagon, og i 2017 gav Styx ut konseptalbumet The Mission, det første albumet med originale songar sidan 2003.
Medlemmar
Noverande medlemmar
Tidlegare medlemmar
Diskografi
Studioalbum
Spiro Hill
Spiro Hill er ein ås, 120 moh, som ligg inst i Edgell Bay på Nelson Island i Sør-Shetlandsøyane. Det noverande namnet erstatta det tidlegare «Sudeste» og vart godkjend av Den geografiske koordinerande komiteen frå Argentina i 1956. Åsen er kalla opp etter den greske sjømannen Spiro, som var i skvadronen til Admiral Brown og som døydde på ærefullt vis med å få magasinet på skipet til å eksplodere like før det vart overgjeve til fienden.
Børgefjell
Det har vore samisk reindrift i området i minst 500 år, og det finst fleire samiske kulturminne som bustader og fangstanlegg her. Rundt byrjinga av 1800-talet byrja også norske gardbrukarar å slå seg til her.
Børgefjell blir framleis brukt til tamreindrift. Vest-, aust- og søromåda av den noverande nasjonalparken blir mest brukt til sommarbeite, medan nordområda kan vera beite heile året.
Åsgårdstrand
Historie
Åsgårdstrand vart ladestad frå 1650 under Tønsberg. I 1660 vart Åsgårdstrand overført til å liggje som ladestad under Holmestrand. I 1752 fekk ladestaden privilegium til å drive handel med innanlandske varer. Frå byrjinga av 1800-talet var Åsgårdstrand ei livleg utføringshamn for trelast, mellom anna til Nederland. Handelen stagnerte då seglskutetida tok slutt.
Staden vart etter kvart kjend som sentrum for kunstnarar og sidan 1880-åra har ei rekkje kunstnarar søkt til Åsgårdstrand, mellom dei Edvard Munch, Christian Krohg og Hans Heyerdahl. Kunstnarane verdsette det særmerkte ljoset i Åsgårdstrand.
Åsgårdstrand kommunen vart oppretta som Åsgårdstrand formannskapsdistrikt i 1837. Kjøpmann og skipsreidar Anders Riddervold vart då vald til fyrste ordførar i Åsgårdstrand.
Åsgårdstrand har vore ein populært ferie- og badestad sidan 1920-åra. Både dronning Juliana av Nederland, den verdskjende italienske tenoren Formici, og prominente gjester frå Oslo og andre med god råd kom til eit av dei fire hotella i byen kvar sommar. Sommargjester er framleis med på å prege byen.
1. januar 1965 vart Åsgårdstrand og Borre kommunar, samt ein del av Sem (126 innbyggjarar frå Stang) slegne saman til Borre kommune. Åsgårdstrand hadde ved samanslåinga 488 innbyggjarar og var då Noregs minste kommune. Borre kommune er sidan slegen saman med Horten kommune.
Kjelder
Delar av artikkelen byggjer på «Åsgårdstrand» henta frå Wikipedia på bokmål 12. oktober 2008.
Opsjon
Opsjonshandel kan hovudsakleg ha to formål:
Opsjonar kan òg bli gjeve som ein del av løna til tilsette i aksjeselskap, oftast til dei som jobbar i toppleiinga. Formålet med dette er å gi dei incentiv til å gjera ein god jobb, slik at selskapet går godt og aksjekursen aukar.
Høydalsfjorden
Høydalsfjorden er ein fjordarm av Solheimsfjorden i Kinn kommune i Vestland. Fjorden ligg like sør for Florø og strekkjer seg 13 km søraustover.
Fjorden har to innløp, eitt mellom Ålvorsundet på vestsida av Ålvora og eit større innløp mellom Ålvora og Neståa. Like innanfor innløpet ligg dei to øyane Litle og store Timberøya og lenger inn i fjorden ligg Hjortøya. Sør for Litle Timberøya ligg Stongasundet mellom øya Stavøy og fastlandet. Sundet går sør til Brufjorden.
Det ligg fleire bruk på nordsida av fjorden som Holmesund og Steinhovden. Sør for Hjortøya ligg Langeneset som strekkjer seg 2 km nordvestover i fjorden. Heilt inne på nordsida av neset ligg Høydal, som har gjeve namn til fjorden. Nord for Høydal smalnar fjorden inn og den siste 2,5 km inn til botn av fjorden vert kalla Osstrupen.
Fv542 går langs sørsida av fjorden og kryssar Osstrupen. På nordsida av fjorden går Fv543.
Ascraeus Mons
Ascraeus Mons er den nordlegaste av tre vulkanar kjende som Tharsis Montes på Tharsis-platået nær ekvatoren til Mars. Sør for vulkanen ligg Pavonis Mons og den sørlegaste vulkanen i vulkankjeda, Arsia Mons. Den høgaste vulkanen i solsystemet, Olympus Mons, ligg nordvest for Ascraeus Mons.
Ascraeus Mons vert rekna for å vera ein av dei høgaste vulkanane på Mars. Toppen rekk omtrent 18 km over nullhøgdnivå på Mars og opplever eit atmosfæretrykk på mindre enn 0,8 mbar (80 Pa). Vulkanen er 460 kilometer i diameter.
Kurilane
Kurilane er ei øygruppe som strekkjer seg om lag 1300 kilometer frå Hokkaido i Japan mot Kamtsjatkahalvøya og skil Okhotskhavet frå det nordlege Stillehavet. Øygruppa høyrer til Russland, ligg under Sakhalin oblast, og omfattar i alt 56 øyer.
Øygruppa vart folkesett av ainufolket, og vart sidan utforska og folkesett av russarar og japanarar i det attande og nittande hundreåret. Grensa mellom dei to landa vart etablert i 1875 då Japan overtok øyene mot å avstå Sakhalin til Russland. Russland, ved Sovjetunionen, kravde øyene attende etter andre verdskrigen, men Japan fastheld eit krav på dei fire sørlegaste øyene, Kunashiri, Etorofu, Shikotan og Habomaiklippene. Desse fire vert samla kalla «dei nordlege territoria» av Japan.
Geografi
Kurilane er vulkanske og har over 100 vulkanar, 35 av desse er aktive. Det er hyppige jordskjelv i området.
Øyene er kjende for skodde og dårleg sikt, men havet rundt dei er rikt på fisk. Den nest nordlegaste øya, Atlasovøya («Oyakoba» på japansk) er ein vulkan som reiser seg rett opp frå havet og er eit kjent tema i japansk haikudikting og biletkunst.
I dag bur det om lag tretti tusen russarar, ukrainarar, kviterussarar, tartarar, koreanarar og ainuar på Kurilane. Om lag halvparten av dei som bur der lever under fattigdomsgrensa. Fiske er hovudnæringsveg. Øyene har strategisk og økonomisk verdi. Den økonomiske verdien ligg særleg i fisket, men Kurilane har òg ulike mineralførekomstar.
Klarluftturbulens
Klarluftturbulens er uregelmessige luftrørsler i form av turbulens utan at ein har synlege spor (som skyer) av turbulensen. Klarluftturbulens oppstår når to luftmassar med forskjellig fart møter kvarandre, vanlegvis i ei høgd på 7000-12000 m og ofte i nærleiken av jetstraumar og av og til nær fjellkjeder. Klarluftturbulens er umogeleg å oppdage med det blotte auget eller med radar, og er derfor vanskeleg å unngå. Det finst derimot enkelte apparat, kalla scintillometer, som kan oppdage turbulensen på avstand ved å bruke optiske teknikkar.
Botnafjorden
Botnafjorden er ein fjord i Kinn kommune i Vestland som ligg på nordsida av Florø. Fjorden er ei fortsetjing av Årebrotsfjorden som ligg lenger vest og strekkjer seg om lag 3 km austover der han deler seg i to. Den sørlege delen held fram som Klavfjorden, medan den nordlege delen held fram som Norddalsfjorden.
Klarluftturbulens
På engelske heiter fenomenet «Clear-Air Turbulence», og er forkorta til «CAT», som òg er mykje brukt i Noreg.
Botnafjorden
Fjorden har innløp mellom holmen Skutelen i nord og Haustholmen i sør. I aust endar fjorden ved Storeneset på Grønenga. Brandsøy ligg på sørsida av fjorden. På nordsida av fjorden ligg Store Terøya og Litle Terøya.
Hans Memling
Hans Memling, (fødd mellom 1433 og 1440 i Seligenstadt; død 11. august 1494 i Brugge), også Jan van Mimmelynghe, Johannes Memmelinc og Memlinc, var ein tysk-fødd målar som flytta til Flandern og som måla i stilen til den eldre nederlandske skulen.