cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Det sosialistiske arbeidarpartiet i Tyskland
Det første oppstod i 1875 gjennom samanslutninga av Det sosialdemokratiske arbeidarpartiet under leiing av August Bebel og Wilhelm Liebknecht på den eine sida, og «Allgemeine Deutsche Arbeiterverein» under leiing av Ferdinand Lassalle på den andre. Det var det veksande SAP som blei forbode av Otto von Bismarck i 1878, eit forbod som vara til 1890. Men partiet heldt fram med å vekse trass i dette forbodet, som elles ikkje kan samanliknast med terroren mot arbeidarrørsla under Adolf Hitler. Etter at forbodet blei oppheva i 1890, skifta partiet namn til Det tyske sosialdemokratiske partiet, SPD.
Det andre oppstod i 1931, da ein del av venstrefløya i SPD, blant dei mange frå ungdomsorganisasjonen, braut ut i frustrasjon over det dei såg som ein overforsiktig politikk frå partileiinga si side. Ein del personar som tidlegare hadde høyrt til kommunistpartiet KPD slutta seg også til SAP, da dei var sterkt usamde i den stalinistiske og sekteriske linja til leiinga i KPD, men partiet SAP blei trass i dette verande eit lite parti. Medlemer av SAP var aktive i motstandskampen mot nazismen, og spelte ei relativt stor rolle der i åra etter 1933. Dei fleste medlemene i SAP slutta seg på ny til SPD under eller etter andre verdskrigen, såleis mellom andre Willy Brandt.
Jørgen Kosmo
Jørgen Hårek Kosmo var ein norsk politikar (Arbeidarpartiet) og stortingspresident.
Han var fødd i Fauske i Nordland fylke, var opphavleg anleggsarbeidar, og dreiv lenge med fagforeningsarbeid. Frå 1979 til 1985 sat Kosmo i kommunestyret i Horten, dei siste to åra som formann i kommunestyret. Frå 1985 til 2005 var han vald inn på Stortinget som Arbeidarpartiet sin representant for Vestfold fylke.
Jørgen Kosmo var forsvarsminister frå 1993 til 1997, og statsråd i Arbeids- og administrasjonsdepartementet frå 2000 til 2001. Då han gjekk av som statsråd, vart han vald til stortingspresident. Han sat i dette embetet fram til Thorbjørn Jagland vart stortingspresident i oktober 2005.
Christen Tidemand
Tidemand var fødd i Mandal, der faren var tollinspektør. Sjølv vart han som ung mann send til København for å studere. Han tok juridisk eksamen ved Københavns Universitet, og var privatsekretær for kronprins Frederik. Då faren døydde i 1805, vart han, berre 26 år gammal, utnemnd til tollinspektør i Mandal. Han nærast arva embetet etter far sin. Denne stillinga hadde han til han døydde.
Jørgen Kosmo
I juli 2004 vart Kosmo utnemnd til fylkesmann for Telemark etter Solveig Sollie, men kunne ikkje tiltre stillinga medan han sat på Stortinget. Hausten 2005 vart han utnemnd til riksrevisor.
Christen Tidemand
Tidemand var 1. representant for Mandals amt ved det overordentlege Stortinget 1814, der han var medlem av Lagtinget. Bortsett frå denne reisa til hovudstaden og to reiser til København, oppheldt Tidemand seg einast i Mandal, etter han vart tollinspektør i byen. Han døydde i Mandal i 1838.
Jørgen Kosmo
Den 2. november 2005 tildelte Kong Harald Jørgen Kosmo storkrossen av St. Olavs Orden for embetsforteneste som stortingspresident. Kosmo er den fyrste stortingspresidenten i nyare tid som har motteke ordenen. Same året vart Kosmo også utnemnd til storkross av den svenske Nordstjerneordenen, og i 2013 fekk han den nederlandske Oranje-Nassau-ordenen (Orde van Oranje-Nassau).
Étang Saumâtre
Étang Saumâtre (også kjend som Azueisjøen) er den største innsjøen i Haiti. Han ligg søraust i landet og grensar til Den dominikanske republikken. Nemninga saumâtre refererer seg til at vatnet i innsjøen er salt (eau saumâtre tyder brakkvatn). Saltsjøen har eit areal på rundt 170 km², og ligg 29 km aust for hovudstaden Port-au-Prince, i det fruktbare låglandet Plaine du Cul-de-Sac. Innsjøen er 29 km lang og på det meste 9,7 km brei, og er heimstad for over 100 artar av sjøfugl, flamingo og spisskrokodille. Han er såleis ein av få innsjøar i verda med ein så rik fauna. Fargen på innsjøen er ein intens blåtone, og han er omgjeven av kratt og kaktus.
Sjølve innsjøen er del av ei kjede saltsjøar i sprekkedalen som er kjend som Cul-de-Sac i Haiti og Hoya de Enriquillo i Den dominkanske republikken. Fordi dalen tidlegare var eit marint sund, ligg fleire delar av han under havnivået.
Gorges du Verdon
Gorges du Verdon eller Grand canyon du Verdon (Gordon canyon eller Gordonkløfta) i søraustlege delar av Frankrike (Alpes-de-Haute-Provence), er eit elvegjel eller ei kløft som av mange vert rekna som eit av dei vakraste i Europa. Det er det nest største elvegjelet i verda, er om lag 20 km langt og meir enn 300 meter djupt. Gjelet vart danna av elva Verdon, som er kalla opp etter det turkise eller grønaktige vatnet. Den mest imponerande delen ligg mellom byane Castellane og Moustiers-Ste-Marie, der elva har grave seg meir enn 300 meter ned gjennom kalksteinsmassane. På slutten av kløfta renn Verdon ut i den kunstige innsjøen Lac de Sainte-Croix.
Sidan området ligg nær Den franske rivieraen er det ein svært populær turiststad, der ein kan køyre rundt kanten, leige kajakkar eller gå på turar. Kalksteinsveggane, som fleire stader er fleire hundre meter høge, trekkjer til seg mange fjellklatrarar.
Fossa
Fossa (Cryptoprocta ferox) er eit rovpattedyr som lever endemisk på Madagaskar-øyane. Den jaktar på mellomstore dyr, frå fisk til fugl, men har tilpassa seg spesielt på lemurjakt.
Ziefen
Ziefen er ein kommune i distriktet Liestal i kantonen Basel-Landschaft i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 423 meter over havet.
Gorges du Verdon
Geologisk historie
Under triasperioden sokk den franske regionen Provence ned i havet, slik at det vart dekt av eit tjukt lag av forskjellige kalksteinsavleiringar. Fleire millionar år seinare, under juratida, vart området dekt av ein varm og grunn sjø, der det voks korallar. I krittida steig område opp av havet igjen, og på grunn av denne omfattande geologiske aktiviteten, sprakk kalksteinsberga opp og danna mange dalar og liknande, og her er oppstod starten av Gorges du Verdon. Istidene i kvartærtida forma vidare landskapet, og mot slutten av desse tok elvane overhand og forma kløfta til slik vi ser ho i dag.
Geografi
Kjelda til Verdon ligg nær Col d'Allos i fjellkjeda Trois Evêchés, og munnar ut i elva Durance nær Vinon-sur-Verdon etter eit stykke på 175 kilometer. Den mest interessante delen av elva finn ein mellom Castellance og Pont du Galetas, ved Lac de Sainte-Croix. For nokre tiår sidan var denne innsjøen ei stor slette kalla Salles-sur-Verdon, før det vart bygd ei demning, som skapte eit reservoar. Den gamle landsbyen des Salle måtte evakuerast då vatnet byrja å stige i 1973. Kyrkja vart sprengt med dynamitt, og resten av landsbyen vart flytta høgare opp i dalen som ein meir moderne busetnad, til mishag for innbyggjarane. I dag er landsbyen den yngste i Frankrike.
I eit stykke dannar Gorges du Verdon grensa mellom departementa Var i sør og Alpes-de-Haute-Provence i nord i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Skjonghelleren
Skjonghelleren er ein heller på vestsida av Valderøya i Giske på Sunnmøre. Inngangen til hola ligg i dag 57 meter over havet. Opninga er om lag 38 meter høg. Hola går om lag 140 meter innover i fjellet. På dei inste 70 meterane er botnen forholdsvis flat. Seismiske målingar syner at her er om lag 20 meter laust avsetjingsmateriale over berggrunnen.
Det har vore arkeologiske utgravingar i Skjonghelleren.
I 1873 og 1878 fann ein materiale som tyder på busetnad. Dette materiallaget er frå tidsrommet 500 f.Kr―600 e.kr. Det har vorte diskutert om Skjonghelleren har vore heilårsbustad, eller berre brukt under fiske og jakt.
Leighton Baines
Leighton John Baines er ein engelsk fotballspelar som i 2014 spelar for Everton i engelsk Premier League og for England sitt landslag. Han har tidlegare spelt for Wigan der han debuterte i 2002 som 17-åring mot West Brom. Hans første mål scora han mot Ipswich Town i Football League Championship-sesongen 2004/2005. Han spelte til saman 166 kampar for Wigan (per 1. juni 2007) og scora til saman 4 mål for klubben, inkludert eit særs fint eit mot Tottenham.
Skjonghelleren
I 1983 grov ein heilt ned til seks meter. Det vart funne bein av fugl, fisk og pattedyr som er opp til 30 000 år gamle. Av pattedyr er det særleg oter og fjellrev som dominerer. Då desse funna vart gjorde var dei eldste funn av spor etter liv i Noreg 12,000 år gamle.
Leighton Baines
Baines er 170 centimer høg, og har eit bra venstrebein og eit godt tilslag. Han vart kåra til årets Everton-spelar i 2011 og 2013.
Sander Idrettslag
Sander Idrettslag er ein idrettslag heimehøyrande i Sander i Sør-Odal kommune, skipa 28. februar 1920. Idrettslaget er aktivt med i fotball og ski, tidlegare har laget også hatt utøvarar i friidrett, handball og på skøyter.
Kohei Nishino
Kohei Nishino er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Sander Idrettslag
Sander IL sine fotballag spelar i grøne trøyer og strømper og kvite bukser.
Kohei Nishino
Han spela for klubbane Oita Trinita, Mito HollyHock og Fagiano Okayama.
Carl Henry
Carl Henry, opphavleg Carl Jacobsen, var ein norsk journalist og politikar frå Oslo som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget.
Henry var son til ein bakarmeister i Kristiania. I perioden 1923-27 gjekk han både realgymnas i Larvik og handelsgymnas i Sandefjord. Vinteren 1930 gjekk han den nordiske folkehøgskulen i Genéve.
Frå 1929 arbeidde han som journalist, redaksjonssekretær i Nybrott i Larvik frå 1930. Perioden 1935-52 var han utgjevar av avisa, med unnatak for krigsåra 1940-43. Nazi-styresmaktene i Noreg stoppa Nybrott i august 1940, men etter ei tid vart ho slått saman med høgreavisa Østlands-Posten som det nye Larvik Dagblad. Dei to sjefredaktørane i Larvik Dagblad vart arrestert i desember 1943, og Henry erstatta dei for resten av krigstida.
Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå kjøpstadene i Vestfold fylke. Han lukkast ikkje verte attvald i 1949, ei heller verte vald i 1953. Men som varamann møtte han fast då Oscar Torp var statsminister i Noreg frå hausten 1951 til januar 1955. I den fyrste stortingsperioden var han medlem av administrasjonskomiteen, deretter av sosialkomiteen frå november 1951 til det nye stortinget konstituerte seg i januar 1954. Deretter var han formann i forsvarskomiteen i ni månader, før han dei tre siste månadene som stortingsmann var tilbake i administrasjonskomiteen.
Henry var medlem av bystyret i Larvik frå 1951 til 1967. Han var elles formann i skulestyret og 1960-68 leiar av Noregs Bank si lokalavdeling i Larvik. Vidare var han styremedlem i Én Verden frå 1947 til 1953, og i Norges Fredsråd og i Flyktnighjelpen.
Henry forlet journalistyrket midt på 1950-talet og arbeidde i likninga i Larvik frå 1956 til 1966. Sidan var han kontorsjef i Blindeforbundet til 1972.
Studioalbum
For å promotere eit studioalbum vert det ofte gjeve ut musikksinglar, gjerne med musikkvideoar føre albumsleppet. Ein stor hit kan hjelpe til at sjølve studioalbumet sel meir. I tillegg vert det ofte gjeve såkalla «promosinglar» til radiostasjonar, for at songane skal verte spelte på radio. Det er blitt stadig vanlegare at desse singlane som kjem i etterkant er remiksar av låtane på albumet. Dei siste åra har derimot singelsalet minka kraftig på grunn av auka nedlasting av musikk (både lovleg og uloveleg) over Internet.
Matti Klinge
Matti Klinge i Helsingfors er ein finsk professor i historie.
Klinge er utdanna ved Helsingfors universitet, der han i 1969 avla doktorgraden. Etter å ha vore gjesteprofessor ved Sorbonne i Paris 1970–1972, hadde Klinge frå 1975 til 2001 det svenskspråklege professoratet i historie ved Helsingfors universitet. Klinge har særleg arbeidd med finsk politisk historie, og med tema knytt til finsk nasjonal identitet.
Skredvatn
Skredvatn er ein innsjø som ligg i kommunane Fyresdal og Tokke i Vestfold og Telemark. Vatnet, som har sitt utløp til Vråvatn, høyrer til Arendalsvassdraget.
Gerygonar
Gerygonar er ei biologisk slekt, Gerygone, av 19 fugleartar i tornsmettfamilien, Acanthizidae. Slekta har utbreiingsområde frå Søraust-Asia gjennom Ny-Guinea og Australia til New Zealand og Chatham-øyane. Vi finn dei fleste av artane i Australia og på Ny-Guinea, berre éin, orientgerygone, har klart å krysse Wallace-linja og kolonisere så langt vest som Thailand, Malaysia og Filippinene.
Gerygonar er insektetarar som hentar det meste av føda si ved å plukke ho frå bladverket på tre og buskar. Dei er små fuglar, dei fleste veg i gjennomsnitt 6-7 gram, og viser liten variasjon i storleik på tvers utbreiingsområdet sitt, unntaket er øyarten kvitpannegerygone som er nesten dobbelt så stor som dei andre i slekta.
Songane deira er skildra som «-enkle, men herlege», mange fallande i tonehøgd, og nokre artar er gode etterliknarar. 'Gerygone' tyder «født av lydar».
Artslista
Gerygonar i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Väinö Linna
Väinö Valtteri Linna var ein finsk forfattar fødd i Urjala.
Väinö Linna er fremst kjend for romanen En ukjent soldat, som kom ut som Tuntematon Sotilas i 1954. Romanen skildrar finske framhaldskrigen (frå 1941 til 1944) frå synsvinkelen til ei gruppe frontsoldatar.
1959-62 gav Linna ut sitt andre storverk, ein trilogi innehaldande titlane Högt bland Saarijärvis moar, Upp trälar och Söner av ett folk. Denne serien skildrar småbrukarane sitt liv i Finland frå slutten på 1800-talet til midten på 1900-talet gjennom slekta Koskelas lagnad. For dette vart Linna tildelt Nordisk råds litteraturpris i 1963.
Det er vanskeleg å overvurdere verknadene av Ukjent soldat og Saarijärvi-triologien på det finske etterkrigssamfunnet. Etter borgarkrigen var det finske folket eit splitta folk, og vinterkrigen påverka det finske samfunnet i tiåra etterpå. Linna klarte som ingen annan å setje ord på opplevingane det finske folket hadde gått gjennom, kanskje særleg for dei som elles ikkje kom til orde i det finske samfunnet.
Bakgrunnsstoff
.
Bort, Verdens Jule-Glæde
Salmen er eit åtak på den verdslege julefeiringa, og ei oppmoding om å feie vekk gamle juleskikkar, og heller samle seg om stallen i Betlehem. Salmen tonar ut med ei bøn om at «Psalmerne kand klinge / I hvermands Huuß og Boe!» I overskrifta er det vist til Kol. 3,16-17 og Luk. 2,15.
A.G. Rudelbach skreiv om salmen at han er eit døme på at det individuelt etiske skugger for det hymniske. Salmen vart då heller ikkje teken med i seinare salmesamlingar før Andreas Hauge tok han med i si Psalmebog for Kirke og Hus (1874).
Salmen har 9 vers, dei to siste var med i Landstads Kirkesalmebok. Desse er omsett til nynorsk av Matias Skard (1904) og tekne inn i Nynorsk Salmebok og Norsk Salmebok som nr. 10, «Til høgtid no seg samle». Denne salmen vert sungen til ein tone av H.O.C. Zinck frå 1801. Opphavleg var meloditilvisinga «Hjertelig mig nu længes».
Yohei Fukumoto
Yohei Fukumoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Oita Trinita, Gamba Osaka, JEF United Chiba, Tokushima Vortis og Renofa Yamaguchi FC.
Aetat
Arbeidsmarknadsetaten (Aetat) var ein statleg etat i Noreg med ansvar for gjennomføring av arbeidsmarknadspolitikken. Aetat vart avvikla i 2006, då Arbeids- og velferdsetaten vart etablert.
Aetat hadde ansvar for informasjon om arbeidsmarknaden, arbeidsformidling, arbeidsmarknadstiltak og utbetaling av dagpengar og attføringspengar. Bakgrunnen for etaten finn vi mellom anna i arbeidsmarknadskontora, som vart etablerte i dei største byane i Noreg frå om lag 1900. Etaten var frå 2003 styrt med to forvaltingsnivå: Aetat lokal og Aetat Arbeidsdirektoratet.
Østen Olsson Ovren
Østen Olsson Ovren var ein norsk gardbrukar og politikar frå Gausdal i Oppland.
Linga ved Samphrey
Linga er ei øy i Shetlandsøyane i Yell Sound.
Geografi
Linga er eit veldig vanleg namn på Shetland, og kjem av det norrøne namnet for «lyngøy». Denne Linga ligg ikkje langt frå Firth og Firths Voe i vest. Fish Holm ligg i nord og Lunna Ness i aust.
Linga består av grov gneis med noko granitt. Ho er om lag 0,43 km² og det høgaste punktet ligg 40 meter over havet.
Østen Olsson Ovren
Han døydde på garden sin i 1843.
Natoli
Natoli kan visa til:
Ausserberg
Ausserberg er ein kommune i distriktet Vest-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1008 meter over havet.
Innsjøen Tokke
Tokke (stavemåten Toke vert òg nytta) er ein innsjø i Drangedal kommune i Vestfold og Telemark som består av øvre og nedre Tokke som er knytt saman via «Straumen». I nordenden av øvre Tokke ligg kommunesenteret Prestestranda. I sør strekkjer nedre Tokke seg inn i Bamble (Rørholtfjorden) og i Kragerø, der han utløpet sitt i Lundereidelva mot Dalsfoss kraftverk. Innsjøen, med sine tilløp, utgjer det aller meste av Kragerøvassdraget.
Med ein vasspegel på ca. 30 km² og eit nedbørsfelt på 1 239 km² er Tokke eit viktig vatn i Telemarkssamanheng. Den om lag 185 km lange strandlinja, som i stor grad består av gammal havbotn med leire og finsand, er sterkt utsett for erosjon pga. regulering for kraftproduksjon.
Med sin lange strandlinje og mange større og mindre øyar og «kiler» er Tokke eit eldorado for båtfolk og sportsfiskarar. Her finst både aure, røye, sik og åbor.
Historie
Etter siste istid, for om lag 9 500 år sidan, stod havet langs Telemarkskysten omtrent 100 meter høgare enn i dag. Der Tokke ligg strekte «Drangedalsfjorden» seg 60 km innover i landet, frå Kragerø, gjennom Drangedal og heilt opp til Bø i Tørdal. Men landet heva seg raskt dei første åra etter at tyngda frå isen vart borte, og etter ca 1000 år vart Tokke liggande igjen som ein innsjø, slik vi kjenner han i dag. På botn av Rørholtfjorden, ca 90 m under havet si overflata, finst det framleis eit 10-12 meters lag med saltvatn frå den tida.
Heilt sidan dei første menneska kom til denne delen av landet for om lag 9000 år sidan, og heilt opp til vår tid, har Tokke vore hovudferdselsåre mellom havet og innlandet for dei som har hatt sitt tilhald i dette området. Spor frå både eldre- og yngre steinalder er funnet spreidd langs breidda og på øyane over heile innsjøen, og gravrøyser frå bronse- og jernalder er eit vanleg syn langs vasskanten.
Båttrafikken
«Straumen» mellom øvre og nedre Tokke vart «kanalisert» i 1864 for å mogeleggjere trafikk med større båtar, og for å lette tømmerfløtingen. Dampbåttrafikken starta same året, med DS «Tokedølen» som trafikkerte strekninga Prestestranda–Merkebekk. Hausten 1888 kom den meir luksuriøse DS «Turist» med i same trafikken. Eigaren av denne båten, Halvor H. Strømme, hadde planar om å kanalisere strekninga frå Merkebekk ned til havet, men dette vart det aldri noko av.
Biltrafikken til Grenland var avhengig av ferjetransport over nedre Tokke frå Vefall til Kjenndalen, over Vefallsundet. Denne strekninga vart tent av ferjemann Karl Straume. Først med prammar i aukande storleik, så med sjølvbygde ferjer. Den siste ferja, «Vefaldsund II», gjekk ut av trafikk da Rv356 vart lagt på austsida av Tokke og over Straume bru, og opna for trafikk den 15. desember 1967. Dette var den siste innlandsferja som gjekk i slik trafikk i Noreg. Ferja kan ein i dag sjå på Norsk vegmuseum ved Hunderfossen.
Reguleringa
Den første konsesjonen på oppdemminga av Tokke finn vi først i 1899, då «Kragerøvassdragets fellesfløtningsforening» får konsesjon på regulering og oppdemming av Tokke (og Hoseidvann). Så kjem elektrisiteten, og konsesjon på oppdemming av Tokke vart gjeve i 1916 til «Norsk Elektrokemisk Aktieselskap» (NEA). Denne konsesjonen vart etterfølgd av fleire forlengingar og utsetjing, før Tokke omkring 1940 vart oppdemd slik vi ser det i dag, frå 55,75 til 60,35 moh. Gjennomsnittleg renn det kvart sekund meir enn 32 000 liter vatn ut av Tokke. På sin ferd mot havet, gjennom Kragerø kommune, vart dette vatnet i dag nytta til kraftproduksjon i fem kraftstasjonar.
Reguleringa har sidan starten vore gjenstand for fleire klagar frå grunneigarane langs heile Tokke, mellom anna Drangedal kommune. De meiner at konsesjonen vert tolka feil, og at breidda rundt Tokke på ulovleg vis vert vaska unødig mykje ut for kvart år, utan heimel i konsesjonen.
Tatsuro Noda
Tatsuro Noda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
WarioWare: Smooth Moves
WarioWare: Smooth Moves (おどるメイド イン ワリオ) er eit samværspel for Wii, utvikla av Intelligent Systems. Det var gjeve ut i Japan i lag med Wii-konsollen desember 2006, og i Europa, Nord-Amerika og Australia i januar 2007. Spelet er det femte i dataspel-serien WarioWare, og byggjer i likskap med føregangarane på ei samling av småspel som varer om lag fem sekund kvar.
Oppsett
Som føregangarane fokuserer WarioWare: Smooth Moves på særs korte «mikrospel» som kjem etter tur og som spelaren må greie. Om spelaren ikkje greier eit mikrospel kostar dette spelaren eitt av fire liv, og går spelaren tom for desse liva er spelet slutt. Dei ulike mikrospela krev at spelaren held Wii-fjernkontrollen på ulike vis og nyttar rørsler for å styra. Spelet er delt inn i fleire nivå, kvar av dei representerte av ein WarioWare-karakter med tilhøyrande mikrospel og ei laus historie. For kvart nivå introduserer spelet ein eller fleire nye måtar å halda Wii-fjernkontrollen på, i spelet kalla for «former», slik at mikrospela skil seg frå kvarandre. Alle nivåa har ei større utfordring på slutten; eit endenivå som er eit mikrospel meir komplekst, krevjande og lenger enn dei andre. Etter at ein spelar har greidd alle nivåa i einspelar-modus blir ein fleirspelar-modus tilgjengeleg. Her kan opp til tolv spelarar spela i lag ved å dela på ein Wii-fjernkontroll etter tur. WarioWare: Smooth Moves har rom for opp til tolv ulike profilar for ulike spelarar, og desse kan ein knyta personlege Mii-figurar til.
Horda Tidend
Horda Tidend, starta som Vossingen, var ei dagsavis som vart utgjeven i Voss frå 1925 til 1989. Avisa kom fyrste gong ut 1. september 1925 som Vossingen, men bytte namn til Horda Tidend i april 1929, og vart samtidig offisielt partiorgan for Senterpartiet i Voss og Hardanger.
Avisa konkurrerte fyrst og fremst med det bergensbaserte Bondebladet, ei avis som gjekk inn i 1935. Utgjevinga av Horda Tidend stansa under den tyske okkupasjonen, og etter krigen kom ikkje avisa i gang igjen før i april 1949.
Johs K. Ringheim var redaktør for avisa frå 1949 til 1981, og dei neste åtte åra var det fem ulike redaktørar. Avisa var lenge den nest største avisa i Voss, etter avisa Hordaland, og forsøkte å overleve ved å forlate fullformatet og verte politisk uavhengig. Fornyinga førte til eit lite oppsving i opplagstalla, med ein topp på 2413 utgåver i 1987, men 6. januar 1989 vert avisa til slutt lagt ned.
Aniene
Aniene (latin Anio, tidlegare kalla Teverone) er ei elv i Lazio i Italia. Ho renn frå fjella ved Trevi nel Lazio og vestover forbi Subiaco, Vicovaro og Tivoli før ho munnar ut i Tiber. I antikken hadde romerske akvedukter sine kjelder anten frå Aniene eller frå sideelvane hennar.
Hans Dahl
Hans Dahl var ein norsk kunstmålar. Han er kjend for å ha måla nyromantiske «glansbilete», ofte med bunadskledde jenter i vestlandske fjordlandskap.
Hans Dahl var fødd i Granvin i Hardanger. Frå 1873 til 1888 utdanna han seg og arbeidde i Düsseldorf som målar. Etter det budde han i Berlin før han flytta heim til Noreg og busette seg i Balestrand i Balestrand kommune der han hadde hatt sommarbustad sidan 1893. Kunstnaren døydde i Balestrand i 1937. Han var far til kunstmålaren Hans Andreas Dahl.
Kunsten til Hans Dahl har aldri vore særleg omtykt mellom kunstkritikarane, verken i samtida eller seinare. Han hadde likevel ingen vanskar med å få seld bileta sine medan han levde, og i nyare tid har bileta hans vorte populære på auksjonsmarknaden, der dei har vorte selde for opp til fleire 100 000 kroner stykket.
Johannes Pålsson Bø
Johannes Pålsson Bø var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Fron i Oppland.
Bø var gardbrukar på farsgarden Bø i Nord-Fron. Han vart vald til 1. varamann ved valet til Stortinget 1815-16 for Christians amt, dagens Oppland. Ettersom den valde representanten Anders Lysgaard hadde forfall, møtte Bø heile tingtida. Han var medlem av komiteen om land-, skog- og bergvesen.
Peder Cappelen
Peder Juel von Cappelen var ein norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var fødd i Skien, der faren mellom anna var skipsreiar og sagbrukseigar. Didrich von Cappelen var bror hans.
Cappelen lærte kjøpmannskap i utlandet og hos far sin i Skien. I 1784 tok han borgarskap på Strømsø i Drammen, godt hjelpen av ein større formue i farsarv. Denne formuen auka han med stor handel i trelast og annan grossisthandel. Han kjøpte i 1795 Eidsfos Jernverk, 1801 Jarlsberg verk og seinare Kongsberg jarnverk.
I 1808 fekk Cappelen bygt 'Austad gård' i Skoger, etter seiande ved hjelp av svenske krigsfangar, og budde der i mange år. Han tok initiativet til å få bygt den fyrste brua over Drammenselva, ho vart bygd 1812-13. Til universitetet gav han 10000 riksdalar. Under den økonomiske krisa 1817-20 skal Cappelen ha vore den einaste storkjøpmannen i Drammen med solide finansar.
Cappelen var 1. representant frå Drammen til Stortinget 1815-16. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, om utskiping og om kjøpstad i Grimstad.
Cappelen vart tildelt Medaljen for borgardåd. Han døydde på Eidsfoss i 1837.
Enevald Flåten
Enevald Flåten var fram til 2007 tilsett som pastor i frikyrkjelyden Levende Ord i Bergen. Han kjem frå Hå kommune på Jæren. Han starta opp Jæren kristne senter på Nærbø. I 1992 reiste han til Bergen for å byggja opp ein ny kyrkjelyd, knytt til rørsla Livets Ord.
Enevald Flåten har fått kritikk for sine meiningar om jamstilling mellom kjønna og homofili.
Fleire av talane til Flåten har vorte redigert og gjevne ut som bøker, mellom anna Nåde, En familie etter Guds hjerte og En menighet etter Guds hjerte.
Maria Gripe
Maria Gripe var ein svensk forfattar, fødd som Maria Walter i Vaxholm, og oppvaksen i Örebro. Ho skreiv berre barne- og ungdomsbøker. I 1946 gifta ho seg med kunstnaren Harald Gripe, som har illustrert dei fleste av bøkene hennar. Dei har ei dotter, Camilla Gripe, og også ho er forfattar.
Mange av bøkene til Maria Gripe - særleg dei seinare verka - inneheld overnaturlege, eller mystiske element, t.d. boka Tordivelen flyg i skyminga.
Ho skreiv 36 bøker som har vorte omsette til 29 språk, mellom anna mange til norsk. I Noreg er ho kanskje aller mest kjend for Tordivelen flyg i skyminga som vart innspelt som høyrespel av NRK Radioteatret og send i Barnetimen, og for bøkene om Agnes Cecilia.
Forfattarskapet hennar har vorte løna med mange prisar, mellom anna Nils Holgersson-plaketten (1963), Astrid Lindgren-priset 1972, H.C. Andersen-medaljen (1974), Doblougprisen 1979 og Litteris et artibus-medaljen (2003).
Fleire av bøkene hennar har vorte filmatiserte.
Bibliografi (i utval)
Bøker av Maria Gripe
Bøker om Maria Gripe
Kengo Ishii
Kengo Ishii er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Hokkaido Consadole Sapporo og Ehime FC.
Blatten
Blatten er ein kommune i distriktet Vest-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1542 meter over havet.
Kommunen ligg i Lötschental sør for Bern-Alpane. Han består av landsbyen Blatten og grendene Eisten, Ried og Weissenried.
Sjåvatn
Sjåvatn eller Sjåvatnet er ein innsjø som ligg i kommunane Notodden og Hjartdal i Vestfold og Telemark. Vatnet har utløpet sitt i elva Digeråi og elva Kåla. Digeråi munnar ut i Tinnsjøen og Kåla i Tinneelva, og er dermed ein del av Skiensvassdraget.
Totaktsmotor
Totaktsmotor er ein stempelmotor med intern forbrenning, som nyttar ei omdreiing av veivakselen per termodynamiske periode. Ei takt er rørsla til stemplet frå øvre til nedre daudpunkt, eller omvendt. Kvar takt varar difor ein halv omdreiing av veivakselen.
Ein totaktsmotor kan arbeida etter ein Beau de Rochas-syklusen, Seiliger-Sabathé-syklusen eller ein dieselsyklusen. Små totaktsmotorar arbeider ofte etter Beau de Rochas-syklusen og nyttar bensin som drivstoff, medan så godt som alle store totaktsmotorar er dieselmotorar.
Små totaktsmotorar vert nytta i mopedar, skuterar, motorsager, graskløpparar, påhengsmotorar, osv. Totaktsmotorar i storleiksklassen nokre hundre kW til nokre tusen kW vert nytta i anleggsmaskinar, medan totaktsmotorar på fleire tusen kW vert nytta i skip.
Arbeidstakta
Når stemplet er i øvre daudpunkt er sylinderen fylt med ei luft-gass-blanding eller berre luft om det er ein innsprøytingsmotor. Litt før stemplet når øvre daudpunkt vert luft-gass-blandinga antent, eller innsprøytinga av drivstoff tek til om det er ein innsprøytingsmotor. Når drivstoffet brenn vert det utvikla kraftig varme og gassen i sylinderen utvidar seg, slik at trykket stig. Trykket driv stemplet nedover og det vert utført arbeid.
Utblåsingstakta
Når stemplet er om lag halvvegen vert utblåsingskanalen opna og eksosen tek til å strauma ut or sylinderen. Litt etterpå vert òg innsugingskanalen opna. På små totaktsmotorar vert luft-gassblandinga fyrst sogen inn i veivhuset, gjennom ein tilbakeslagsventil. Når stemplet går nedover stenger tilbakeslagsventilen og luft-gass-blandinga i veivhuset vert komprimert. Når innsugingskanalen til sylinderen vert avdekt av stemplet, Fig. 1, strøymer den komprimerte luft-gass-blandinga i veivhuset inn i sylinderen. At det er overtrykk i veivhuset fører til at den innstraumande luft-gass-blandinga spyler ut eksosen frå veivhuset. Men noko av luft-gass-blandinga vil fylja med eksosen ut, noko som fører til at noko av drivstoffet går tapt. For å sikra god utspyling av eksosen og hindra at for mykje av luft-gass-blandinga forlet sylinderen saman med eksosen har stemplet ofte ein kam som styrer luft-gass-blandinga oppover, Fig. 2. I Fig. 2 ser ein innsugingskanalen til venstre for denne kammen, medan den eine av to eksoskanalar er synleg til høgre for kammen.
Når stemplet er på tur oppover vert fyrst innsugingskanalen stengd og rett etterpå utbåsingskanalen, Fig. 2. Når begge kanalane er stengde tek komprimeringa av luft-gass-blandinga i sylinderen til. Rett før stemplet når øvre daudpunkt vert blandinga antent og arbeidstakta tek til.
Totaktsmotorar som syg inn luft-gas-blandinga om veivhuset nyttar stemplet som ventil og er difor enkle og billege, men verknadsgraden er ikkje god. Slike motorar har vanlegvis ikkje trykksmørjing, men vert smurte ved at det vert blanda smørjeolje i drivstoffet. Ei ulempe med dette er at eksosen inneheld meir forureinande partiklar enn firetaktsmotorar. På grunn av dette har firetaktsmotoren fortrengt totaktsmotoren på mange område, som til dømes i motorsyklar, påhengsmotorar, snøskuterar, osb.
Totakts dieselmotorar syg ikkje inn lufta via veivhuset, men nyttar ein mekanisk driven kompressor som spyler ut eksosen og fyller sylinderen med frisk luft. Slike motorar har ofte innsugingskanalar i sylinderveggen og utblåsingsventilar i topplokket. Etter som det berre er luft som fyller sylinderen er det ikkje så farleg om noko av ho fer ut saman med eksosen. Totakts dieselmotorar er difor både meir økonomiske enn totakts bensinmotorar og har reinare eksos.
Utforming av eksosrøyret
På små totaktsmotorar som bles ut eksosen gjennom portar i sylinderveggen er utforminga av eksosrøyret viktig. Animasjonen i Fig. 3 syner korleis eksosrøyret fungerer. I fyrste delen av røyret aukar tverrsnittet og motstanden er liten og eksosen vert lettare å spyla ut av sylinderen. På grunn av at det er luft-gass-blandinga som spylar ut eksosen vil noko uforbrent drivstoffgass fylgja med ut i eksosrøyret. Når eksosen når innsnevringa ved enden av eksosrøyret vert tverrsnittet redusert og motstanden aukar. Dette fører til at det oppstår ei trykkbølgje i motsett retning. Denne trykkbølgja forplantar seg med lydhastigheita i retning mot sylinderen. Når trykkbølgja møter gasstraumen som er på tur ut av sylinderen aukar trykket i utblåsingskanalen. Trykkbølgja forsett inn i sylinderen og er med på å auka trykket i sylinderen rett før stemplet dekkjer til utblåsingskanalen. Dette fører til betre fylling av sylinderen og difor auka effekt.
Tida det tek før trykkbølgja kjem i retur avheng av lengda på eksosrøyret. For å få ei trykktopp i sylinderen og slik auka effekt må turtalet avstemmast slik at tida mellom kvar fylling av sylinderen høver med tida det tek før trykkbølgja kjem i retur. Effektauken er difor avgrensa til eit etter måten smalt turtalsintervall. Ved å justera lengda på eksosrøyret kan effekttoppen plasserast i det turtalsområdet ein ynskjer. Ved trimming av moped- og motorsykkelmotorar er det vanleg å bytta til eit eksosrøyr/ei lydpotte som flyttar effekttoppen til eit høgare turtal (ei sokalla «effektpotte»). Om ein er villig til å avgrensa effekttoppen til eit lite turtalsområde kan maksimaleffekten aukast. Effekten vil då auka brått når turtalet kjem opp i det avstemte området. Denne eigenskapen vert av og til kalla «ketchupeffekten», av di han minner om måten ketchup kjem ut av ei flaske. Motorar som er trimma på denne måten må køyrast med høgt turtal for å få høg effekt.
Soge
Tidlege motorar, som motorane til Lenoir, Siegfried Marcus og Carl Benz sin motor frå 1879, arbeidde med to takter, men skilde seg frå moderne totaktsmotorar ved at dei ikkje hadde kompresjon. Desse motorane hadde låg verknadsgrad og forsøk på å nytta dei i køyretøy synte at dei hadde for stor masse i høve til effekten.
I 1878 bygde Dugald Clerk ein totaktsmotor, med ein mekanisk kompressor som spylte ut eksosen og fylte sylinderen med luft. Kompressoren var utført som ein ekstern sylinder med eit stempel, som saug inn ei luft-gass-blanding frå forgassaren. Mot slutten av arbeidstakta avdekte arbeidsstemplet ein utblåsingsport i sylinderveggen, som eksosen vart sleppt ut gjennom. Når arbeidsstemplet var nær nedre daudpunkt var stemplet i kompressoren på veg oppover og pressa luft-gass-blandinga inn i arbeidssylinderen via eit røyr og ein tilbakeslagsventil i sylindertoppen. Den innstraumande luft-gass-blandinga spyla så ut gamal eksos frå sylinderen gjennom utblåsingskanalane i sylinderveggen. Når stemplet var på veg oppover vart utblåsingsporten stengd og luft-gass-blandinga i sylinderen vart komprimert. Clerk fekk patent på motoren i 1881. Motoren til Clerk var den fyrste totaktsmotoren med kompresjon.
Frederick Cock, som var tilsett hjå Day, kom så på å laga ein kanal frå veivhuset som munna ut i ein port i sylinderveggen. Denne porten var plassert litt nedanfor utblåsingsporten og vart avdekt av stemplet når det var på tur nedover, som vist i animasjonen i Fig. 1. Med dette hadde totaktsmotoren funne den endelege forma, som framleis vert nytta i små totaktsmotorar.
Portobello på New Zealand
Portobello er ein liten by ved Otago Harbour, halvvegs ute på Otago-halvøya i Dunedin City på New Zealand, ein forstad til Dunedin. Han ligg ved foten av ei lita halvøy, Portobello-halvøya, mellom Portobello Bay og Latham Bay.
Til like med sneisevis av stadar i Dunedin, har han fått namn etter ein skotsk stad, Portobello, i Edinburgh.
I enden av Portobello Peninsula ligg ein marin forskingsstasjon, Portobello Marine Laboratory, som er ein del av University of Otago. Nær enden av halvøya ligg Saint Martin's/Quarantine Island.
Portobello har eit historisk museum, restauranten «1908», ein lokal barneskule, det gamle Portobello Hotel, og fleire stadar som tilbyr overnatting, mellom desse ein campingplass. Det meste av tenestene Portobello treng, får byen frå Dunedin, som er lett tilgjengeleg på den svingete, men godt vedlikehaldne Portobello Road som går langs strandkanten. Ein meir svinget, men utsiktsvenleg veg, Highcliff Road, bind saman Portobello med bysentrum i Dunedin langs fjellryggen på halvøya.
Båtsport er historisk i Portobello. Båtklubben eig leivningane av ferjekaien og ein båtslipp kort veg frå bysentrum. Tidlegare tok innbyggjarane i Portobello ferja til byen, før vegen vart opna.
Portobello Community Inc. er lokalsamfunnsgruppa som arbeider for å gjera Portobello til ein god stad for innbyggjarane.
Siljantjern
Siljantjern er eit tjern som ligg i kommunane Skien og Bamble i Vestfold og Telemark. Bolvikelva, som drenerer Kilevann, renn gjennom tjernet, før han tømmer seg i Herreelva, på veg mot havet og Frierfjorden.
Skoltesamisk
Skoltesamisk eller austsamisk er eit austsamisk språk i den uralske språkfamilien, som blir snakka av om lag 400 menneske.
Geografisk område
Skoltesamisk blir snakka for det meste i Enare kommune i Finland, og av nokre få brukarar i Murmansk oblast' i Russland. I Noreg blei språket i dei siste hundreåra brukt i bygdene Pasvik og Neiden, og iallfall på 1700-talet i heile Sør-Varanger kommune vest til Bugøyfjord, men det er no utdøydd hos oss.
Musikkgruppa No. 2
No. 2 var ei alternativ rock-gruppe som oppstod i Portland i Oregon i 1998. Medlemane i gruppa var Neil Gust (gitar og vokal), Gilly Ann Hanner (bass og støttevokal; Seinare erstatta av Jim Talstra), og Paul Pulvirenti (trommer).
Skoltesamisk
Geografisk område
Dei aller fleste talarane bur i Sevettijärvi og i Nellim i Enare kommune. Før krigen budde dei i dåverande Petsamo (russisk: Petsjenga), i Suonjel, men dei vart evakuerte til Sevettijärvi etter at framhaldskrigen tok slutt i 1945, då Petsamo-korridoren vart sovjetisk.
Alfabet
Skoltesamisk i Finland er skrive med det latinske alfabetet, etter eit skriftspråk som vart fastlagt relativt seint, den publiserte referansen er Sammallahti og Mosnikoff 1991. Skriftspråket er laga etter tradisjonen frå Rasmus Rask, med eitt bokstavsymbol for kvart fonem som mål, og dermed relativt mange bokstavsymbol. Her er bokstavane i det skoltesamiske alfabetet, i sorteringsrekkjefølgje. Bokstavane i klammeparantes er berre i bruk i namn og framandord.
Bokstavane har same lydverdi som dei har i IPA eller t.d. tysk eller italiensk. Dei bokstavane som ikkje finst i IPA blir uttalt slik (skoltesamisk til venstre og IPA til høgre for likheitsmerket):
I tillegg inneheld alfabetet tre diakritiske teikn (vist til slutt ovafor), nemleg desse:
Fonologi (lydlære)
Skoltesamisk har ti vokalar, som kan vere lange eller korte. Skoltesamisk har 12 diftongar, som også kan vere korte eller lange. Dei lange diftongane har trykket på første del av diftongen, men dei korte har det på andre del.
Derlis Florentín
Derlis Florentín var ein paraguayansk fotballspelar.
Skoltesamisk
Fonologi (lydlære)
Skoltesamisk har, som dei fleste andre samiske språk, stadieveksling.
Derlis Florentín
Han spela for klubbane Mito HollyHock og Consadole Sapporo.
Skoltesamisk
Morfologi (formlære)
Skoltsamisk substantiv har 9 kasus, 3 grammatiske, 2 lokale og 3 andre adverbiale.
Skoltesamiske pronomen blir bøygd i eintal, total og fleirtal.
Syntaks (setningslære)
Skoltesamisk syntaks skil seg ikkje radikalt frå syntaksen til dei samiske grannespråka. Ein minimal skoltesamisk nominalfrase består av eitt substantiv eller pronomen. Substantivet kan bli modifisert av eitt eller fleire ord, slik:
I tillegg til modifikatorane før substantivet kan nominalfrasen også ha ei relativsetning etter seg.
Skoltesamisk språkhistorie
Skoltesamisk er eitt av dei austsamiske språka. Dei austsamiske språka går attende til ursamisk. Dei mest markante skilnadene mellom austsamisk og dei vestlege samiske språka er dels at delar av konsonantismen er meir konservativ (t.d. er konsonantsamband som *nd bevart i austsamisk, men assimilert til dd i vest), og dels at dei austsamiske språka har gjennomgått ein storstilt apokope, der trykklette korte vokalar har falle bort.
Språksituasjon
Skoltesamane var ved inngangen av Vinterkrigen den minst assimilerte samiske folkegruppa, med skoltesamisk som dominerande språk og med levevis som andre samar hadde gått bort frå fleire hundreår tidlegare. Vinterkrigen førte til at dei aller fleste av dei vart evakuert frå Petsamo-området til Sevettijärvi og til Nellim på det som vart verande finsk side. Der heldt det skoltesamiske språket seg i ein generasjon, til den første etterkrigsgenerasjonen, fødde i dei nye områda, sjølv fekk ungar. Kombinert med heilårsveg, snøscooter og TV, som alle kom siste halvparten av 60-talet, oppstod det ein brå språkskiftesituasjon: I 1973 fann Anna-Riitta Lindgren og Marjut Aikio at skoltesamisk skilde seg frå andre, meir assimilerte språkgrupper, ved at alle skoltesamar hadde skoltesamisk som morsmål. I 1996 fann Panu Hallamaa at ingen fødd i alderskohortane frå og med 1972 voks opp med skoltesamisk som morsmål.
Revitalisering
For å bevare skoltesamisk har det sidan 1997 vore arrangert språkreir, barnehagar der personalet snakkar berre skoltesamisk til ungane, slik at dei lærer språket på ein naturleg måte. Som resultat av dette veks det no opp ein generasjon av skoltesamar, der (rett nok ein liten del av) skoltesamane er tospråklege i skoltesamisk/finsk.
Seiya Fujita
Seiya Fujita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Consadole Sapporo, Albirex Niigata, Shonan Bellmare og Tokushima Vortis (2019).
Jørgen Moe
Jørgen Engebretsen Moe var ein norsk biskop og forfattar, særleg kjent som eventyrsamlar, ein av pionerane for innsamling av folkedikting i Noreg på 1800-talet. Frå han var ung, samla han eventyr, folkeviser og stev. Saman med Peter Christen Asbjørnsen skapte han samlingane Asbjørnsen og Moe sine Norske folkeeventyr. Som utgjevarar av eventyr og segner er Asbjørnsen og Moe den norske parallellen til Grimm-brørne i Tyskland.
Bakgrunn og familie
Jørgen Moe vart fødd på garden Mo, som son av gardbrukaren og politikaren Engebret Olsen Moe. Han utdanna seg til prest, og etter å ha tent som kapellan, huslærar og lærar ved Krigsskulen i fleire år vart han i 1863 sokneprest i Bragernes kyrkje i Drammen. Seinare flytte han til Vestre Aker kyrkje i Christiania, og til slutt vart han biskop i Kristiansand.
I 1854 hadde han gift seg med Johanne Fredrikke Sophie Sørenssen, dotter av generalmajor og rektor ved Krigsskulen Fredrik Moltke Sørenssen. Blant borna deira finn ein folkeminneprofessor Moltke Moe, ingeniør Ole Falk Moe og Martha Johanne Védastine Moe som gifte seg med kunsthistorikaren Andreas Aubert.
Forfattar og folkeminnesamlar
Det var i ungdomen at Moe vart kjend med Asbjørnsen, og dei to drog rundt og skreiv ned eventyr dei vart fortalde. Medan Asbjørnsen likte korte og gjerne morosame historier, var Moe meir oppteken av dei meir alvorsame undereventyra og legendene.
I tillegg til eventyrsamlinga gav Moe òg ut sjølvskrivne verk, både dikt og forteljingar. I 1881 vart Moe utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.
Sonen hans, Moltke Moe, tok opp arven etter både Asbjørnsen og far sin.
Etaten Nav
NAV, Arbeids- og velferdsforvaltinga, opphavleg akronym for Ny arbeids- og velferdsforvalting, er ein offentleg etat i Noreg underlagt Arbeids- og sosialdepartementet. NAV har ansvaret for organisering og finansiering av arbeidsmarkedstiltak, trygdeytelser og sosialhjelp.
NAV-reforma
NAV-reforma gjekk ut på å samle trygdeetaten og Aetat til ein felles, statleg etat, og å samle førstelinetenestene til dei to etatane og den kommunale sosialtenesta. Reforma vart vedteken av Stortinget våren 2005, og i juli 2006 vart trygdeetaten og Aetat formelt avvikla og den nye Arbeids- og velferdsetaten etablert. Målet var at kvar kommune skulle ha eit lokalt Nav-kontor innan 2010.
Pink Moon
Pink Moon er det tredje og siste studioalbumet til den engelske visesongaren Nick Drake, gjeve ut i Storbritannia på Island Records den 25. februar 1972. Det var det einaste studioalbumet til Drake som kom ut i Nord-Amerika medan han levde, sjølv om det var komen ut eit samlealbum året i 1971, berre kalla Nick Drake med songar får dei to første albuma. Pink Moon skil seg frå dei andre albuma ved at det vart spelt inn utan akkompagnement av eit band, med berre Drake på vokal, akustisk gitar og eit kort pianoriff på tittelsporet.
Albumet kom ut to år før Drake døydde i november 1974, 26 år gammal. Tekstane på Pink Moon har ofte blitt tilskriven den pågåande kampen Drake kjempa mot depresjon. Songane er kortare enn på dei tidlegare albuma, og den totale lengda på albumet er berre litt over 28 minuttar.
Bakgrunn
Dei to første albuma til Nick Drake på Island Records, Five Leaves Left (1969) og Bryter Layter (1971), hadde selt dårleg, i tillegg til at Drake var motvillig til å halde konsertar eller marknadsføre albuma. Island var derfor ikkje sikker på at dei ønskte eit nytt album frå Drake. Drake hadde i tillegg isolert seg sjølv i leilegheita si London og sleit med depresjon. I 1971 gjekk han til ein psykiater og fekk antidepressiva, som han var motvillig til å ta på grunn av stigmaet som depresjonen medførte og ei frykt for at det var dårleg å blande med marihuana, som han røykte fast. Sjølv om kritikarane ofte har assosiert musikken til Drake, og særleg melankolien på Pink Moon, med depresjonen hans, sa Cally Calloman frå Bryter Music, som styrer boet til Drake: «Nick kunne ikkje skrive eller spele inn musikk i periodane han var deprimert. Han var ikkje deprimert då han skreiv eller spelte inn Pink Moon og var særs stolt over albumet.» After facing disappointment with various aspects of his first two albums, Drake sought a more organic sound with Pink Moon.
Innspeling
Drake verka å ha bestemt seg på førehand at han ville halde det tredje albumet enkelt og ikkje bruke så mange musikarar som han hadde gjort på Bryter Layter. I sjølvbiografien til Joe Boyd, som produserte dei to første albuma til Drake, hugsa Boyd at Drake hadde sagt til at han då innspelinga var over at han ønskte å spele inn det neste albumet aleine. Det same sa Drake i eit intervju med Sounds i mars 1971.
Etter ein kort ferie i Spania, der han budde i villaen til sjefen i Island Records, Chris Blackwell, vendte Drake attende til London frisk og rask og i oktober 1971 hadde han eit møte med lydteknikaren og produsenten John Wood. Wood hadde arbeidd med Drake på dei to førre albuma hans og var ein av få personar Drake følte han kunne stole på. Wood hadde òg arbeidd med artistar som Fairport Convention, Cat Stevens og Pink Floyd, og ofte i lag med produsenten Joe Boyd.
Albumet vart spelt inn i Sound Techniques i London seint i oktober 1971 med berre Drake og Wood til stades. Studioet var oppteken på dagtid, så Drake og Wood kom der kring kl. 23 og spelte inn krring halvparten av songane. Den neste kvelden og natta gjorde dei det same med resten av songane. På berre to netter spelte Drake inn det som vert rekna som eit av dei viktigaste visealbuma gjennom tidene.
Ei segn skal ha det til at Drake droppa albumet frå seg i ein plastpose i resepsjonen hos Island Records utan å sei i frå til nokon, men han skal i røynda ha levert lydbanda til Chris Blackwell i Island.
Plateomslag
Keith Morris tok biletet av Drake for omslaget på Five Leaves Left og vart tinga til å fotografere Drake for omslaget til Pink Moon. Men det vart avgjort at dei ikkje kunne bruke bileta på grunn av den lute haldninga til Drake og det tomme blikket i andletet hans. I staden valde Island eit surrealistisk Dalí-aktig verk av Michael Trevithick.