cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Folkeskule
I tida 1739–1889 var folkeskulen kjend som allmugeskulen. Folkeskulen blei innført ved Lov om folkeskolen av 1889. Ein delte han inn i ein landsfolkeskule og ein byfolkeskule med kvar sine lover fram til 1959. Ved lov om grunnskolen av 1969 blei namnet endra til grunnskolen.
Tadzhikitt-(Ce)
Tadzhikitt-(Ce) er eit brunt, plateforma mineral. Det er kjemisk sett eit borosilikat vesentleg av kalsium, cerium og titan, Ca3(Ce,Y)2(Di,Al,Fe)B4Si4O22. Det finst i nefelinsyenittpegmatittar ved Langesundsfjorden.
Det har namn etter etter Tadsjikistan og -itt.
Boson
Boson (og fermion) er to forskjellige grupper partiklar innan kvantemekanikken.
Boson er partiklar der mangepartikkelbølgjefunksjonen er symmetrisk ved ombytte av to partiklar. Denne eigeneskapen vert kalla Bose-Einstein statistikk. Spinn-statistikk teoremet seier at boson har heiltalig spinn, og dette er trudd å gjelde utan unntak i tre dimensjonar. (Unntak finst i to dimensjonar, sjå anyon.) Mange typar partiklar er boson, til dømes elementærpartiklar slik som foton, samansette partiklar slik som heliumisotopen {}_2^4He og kvasipartiklar slik som fonon.
Boson er kalla opp etter fysikaren Satyendra Nath Bose.
Tango in the Night
Tango in the Night er det 14. studioalbumet til det britisk-amerikanske bandet Fleetwood Mac. Det kom ut i april 1987 og var det femte albumet med den mest suksessrike besetninga av bandet med Lindsey Buckingham, Stevie Nicks, Christine McVie, John McVie og Mick Fleetwood.
Albumet var produsert av Buckingham med Richard Dashut og Tango in the Night vart først starta som eit soloprosjekt for Buckingham, men i 1985 hadde prosjektet blitt til det neste albumet av Fleetwood Mac. Det inneheld fleire hitsinglar, som «Big Love», «Seven Wonders», «Everywhere» og «Little Lies». Albumet har selt over 15 millionar eksemplar verda over.
Historie
Tango in the Night er det nest mestseljande albumet til bandet etter den enorme suksessen til Rumours, som kom ut 10 år tidlegare. Albuma som kom i mellom, Tusk (1979) og Mirage (1982), hadde selt godt, men ikkje oppnådd same suksess som forgjengarane. Tango in the Night og singlane frå albumet vart hittar verda over. «Little Lies» og «Everywhere» vert særskild rekna som klassiske hittar frå slutten av 80-åra og finst på mange samlealbum for 1980-åra.
Tango in the Night er så langt det siste studioalbumet med den «klassiske» besetninga av Fleetwood Mac, som bestod av Lindsey Buckingham, Stevie Nicks, Christine McVie, John McVie og Mick Fleetwood, før Buckingham slutta i bandet sommaren 1987. Denne besetninga har kome saman att i seinare tid for konsertar og turnear, som då dei framførte «Don't Stop» for den nyvalde amerikanske presidenten Bill Clinton i 1993 og konsertturneen The Dance i 1997 og verdsturneen deira i 2014-2015.
Då Buckingham slutta i bandet, kort tid før dei skulle ut på turne i 1987, vart to musikarar henta inn for å erstatte han: Rick Vito og Billy Burnette, som fullførte turneen i 1987-1988 med resten av bandet.
Plateomslaget til albumet var eit måleri av den australske kunstnaren Brett-Livingstone Strong, som hang i heimen til Buckingham. Det er ei hyllest til den franske målaren Henri Rousseau, og etterliknar det fargerike jungeltemaet hans. Det vart òg nytta som plateomslag for den første singelen deira «Big Love».
Medverkande
Fleetwood Mac
Fylkesveg 4 i Aust-Agder
Fylkesveg 4 i Aust-Agder går mellom Vormli og Kvernvik bruk i Risør kommune. Vegen er 1,1 km lang.
Born in the U.S.A.
Born in the U.S.A er eit studioalbum frå den amerikanske artisten Bruce Springsteen. Den vart gjeve ut av plateselskapet Columbia Records i 1984.
Innhald
Samtlege songar er skrivne av Bruce Springsteen.
Bury St. Edmunds
Bury St. Edmunds er ein by i Suffolk i England. Han er administrasjonssenter for distriktet St. Edmundsbury.
Byen er mest kjend for ruinane av St. Edmunds Abbey. Han har sitt noko uvanleg namn etter Edmund Martyren, som i 870 fall i slaget ved Hoxne og vart gravlagt (buried) i abbediet. Byen voks opp rundt abbediet, som vart eit pilegrimsmål; Edmund var ikkje berre ein helgen, men òg den siste angelsaksiske kongen av East Anglia.
På 1300-talet oppstod ein stor tekstilindustri i byen. Abbediet vart for det meste øydelagt under oppløysinga av klostra på 1500-talet, men byen var då stor nok til å klare seg utan tilstrøyminga av pilegrimar. Ved den industrielle revolusjonen var byen for avsidesliggande til å nyte godt av den raske utviklinga, og han opplevde difor ein tilbakegang. Han er som følgje av dette i dag enno ein gammaldags marknadsby.
Ved sida av abbediet ligg Bury St. Edmunds-katedralen, som vart reist så seint som i 1913. Han vart utvida i 1960-åra, og eit nytt tårn i nygotisk stil stod ferdig i 2005.
I hagen til abbediet vart det i slutten av 1990-åra installert ein internettbenk, der kven som helst kan plugge inn ei berbar datamaskin og kople seg opp til internett. Dette var den første parkbenken i verda med internettilknytning; seinare har fleire kome til på andre stader. I den første veka oppdaga to tenåringar at det var mogleg å ringe gratis frå han, eit problem dei kontakta Bill Gates om. Ein annan premiere i byen var den første vegskilt i Storbritannia med indre belysning. Sidan det ikkje følgjer standarden, måtte det gjevast spesialløyve til å setje det opp.
Byen sin Theatre Royal er sentralt i kulturlivet. Det er òg ein stor kulturfestival i mai kvart år. Ein av pubane som hevdar å vere den minste i Storbritannia, The Nutshell («Nøtteskalet») ligg i byen. Om den verkeleg er den minste avheng av korleis ein mæler.
Videospelet Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1
Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1 er eit videospel basert på Harry Potter og Dødstalismanene av J.K. Rowling og filmatiseringa (Harry Potter og Dødstalismanene del 1). Det er utvikla og utgjeve av EA Games. Spelet er gjeve ut til Microsoft Windows, Nintendo DS, Nintendo Wii, Playstation 3, Xbox 360 og mobil.
Queen Rock Montreal
Queen Rock Montreal er eit konsertalbum av det engelske rockebandet Queen. Det kom ut i oktober 2007 som eit dobbeltalbum på CD, DVD og trippel vinylplate.
Det vart spelt inn i Montreal i Canada i Montreal Forum den 24. og 25. november 1981, nøyaktig ti år etter at frontmannen Freddie Mercury døydde av sjukdom tilknytt AIDS. Allmusic skildra konserten til Queen i Montreal som «teatralsk med fullt overlegg og ofte majestetisk».
Dette er den første offisielle utgjevinga av filmmusikkalbumet til konsertfilmen We Will Rock You på lydformat. I motsetnad til den originale videoutgåva av We Will Rock You, som har blitt gjeven ut på ny som Queen Rock Montreal, inneheld albumet heile showet (inkludert «Flash» og «The Hero»).
Disk to
* tidlegare ikkje gjeven ut
Felixstowe
Felixstowe er ein hamneby for Nordsjøtrafikk i Suffolk i England. Byen har den største containerhamna i Storbritannia.
Det har lege ein landsby på staden sidan før normannarane erobra området på 1000-talet. Staden vart etterkvart viktig for forsvaret av England, som i 1667 då nederlandske soldatar gjekk i land og mislukkast i å ta det lokalet martellotårnet.
Så seint som i 1886 vart Felixstowe ei viktig hamn. Turismen auka på same tid, og i 1905 vart piren konstruert. Staden vart eit fasjonabelt feriemål i viktoriansk tid, ikkje minst som følgje av at Felixstowe stasjon og piren vart opna, og at den tyske keisarfamilien vitja staden.
Hamna er den tredje viktigaste i Storbritannia, etter Southampton og Tilbury, med 35% av landet sitt containertrafikk, og den fjerde travleste i Europa etter Rotterdam, Hamburg og Antwerpen. I 2002 vart han òg rangert som den tjuande travleste i verda.
Det er gode vegsamband til Midlands via A14 og til London via A12.
11/12-75
11/12-75 er eit konsertalbum av den norske rockegruppa Prudence. Opptaket er frå den legendariske avskjedskonserten på Studentersamfundet i Trondhjem i desember 1975. Eit dobbeltalbum vart gjeve ut i 1976.
Felixstowe
Elva Orwell renn ut i sjøen ved Felixstowe.
Amar pelos dois
«Amar pelos dois» ('å elske for oss begge') er ein portugisisk ballade som vert framført av Salvador Sobral. Songen er skriven av systera hans, Luísa Sobral. I mars 2017 vann «Amar pelos dois» den portugisiske songtevlinga Festival da Canção og vann deretter Eurovision Song Contest 2017 – den fyrste sigeren til Portugal i Eurovision Song Contest. Songen er ein roleg jazzinspirert kjærleiksballade. Teksta handlar om tapt kjærleik, og songaren sitt søk etter å finna henne. Til slutt konkluderer han med at «mitt hjarte kan elske for oss begge».
Eurovision Song Contest
I Eurovision Song Contest vann «Amar pelos dois» den fyrste semifinalen tysdag 9. mai 2017 og kvalifiserte seg dimed seg til finalen laurdag 11. mai. Der var «Amar pelos dois» det ellevte bidraget ut på scena og vann til slutt ein klår siger hos både juryane og sjåarane. Portugal fekk til saman 758 poeng, 143 poeng meir enn andreplassen Bulgaria. Dette var den fyrste sigeren til Portugal og sette ein stoppar for ei rekordlang deltaking utan ein førsteplass i Eurovision Song Contest. Den beste plasseringa til Portugal før sigeren var ein sjetteplass med songen «O meu coração não tem cor» i 1996.
Jan Ottosson
Jan Bo Otto Ottosson frå Högsäter i Dalsland er ein svensk, tidlegare langrennsløpar som tevla for Åsarna IK.
Ottosson vann to OL-gull i stafett, 1984 og 1988. Hans beste plasseringar individuelt i ski-VM og vinter-OL er to sjetteplassar; fyrst på 50 km under OL 1988 og sidan på 15 km under VM 1991.
Han vann eitt renn i verdscupen i langrenn, då han 14. januar 1983 sigra i ein 15 km i Reit im Winkl. Ottosson sikra seg åtte SM-titlar i tida mellom 1983 og 1994.
Ottosson vann Vasaloppet fire gongar; 1989, 1991, 1992 og 1994.
Gullmedaljar i svenske meisterskap
I perioden 1980-94 vann Åsarna IK elleve av dei femten SM-stafettane over 3x10 km. Ottosson var med på ti av dei elleve triumfane, og gjekk mange gongar i lag med langrennarar som Thomas Wassberg (7 gonger) og Torgny Mogren (5).
Böhneckebreen
Böhneckebreen er ein bratt isbre som er 5,5 km brei, og som flyt søraust til nordvestsida av Violantefjorden, på austkysten av Palmer Land. Han vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av medlemmar av U.S. Antarctic Service. I løpet av 1947 breen vart fotografert frå lufta av medlemmar av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon under Finn Rønne, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla han frå bakken. Han vart namngjeven av FIDS etter Gunther Böhnecke, ein tysk oseanograf og medlem av den tyske ekspedisjonen på «Meteor», 1925–27.
Compas
Compas er ein musikksjanger frå Haiti. Han har lang bakgrunn, men vart modernisert på 1980-talet. Då gjekk han frå å vere basert rundt storband til små band med mykje bruk av syntar og gitarar med ekstra mykje choruseffekt. Compas har også fått ein avart med zouk. Wyclef Jean, som har opphavet sitt på Haiti, har gjort compasmusikken populær utanfor Haiti. Plata hans Haiti 101 er inspirert av compasmusikken.
Compas vert sunge på haitisk og melodien pleier å ha same akkordfølgje gjennom heile låten, bortsett frå i ein vri på slutten. Vanlegast er band med to syntar, ein elgitar, ein elbass, eit brasselement, ein vokalist, i tillegg til perkusjon og trommer. Elgitaren spelar vanlegvis melodiar, medan bassen spelar walking bass, ofte veldig stakkato. Når det gjeld trommene, er det gjerne hi-hat-cymbalen som spelar den viktigaste rolla. Brassen har gjerne ei mindre framtredande rolle, med nokre kortare melodiar i løpet av låten.
August Wilhelm Boesen
August Wilhelm Boesen var ein dansk kunstmålar.
Boesen gjekk på Kunstakademiet i København, men slutta utan å fullføre. Dei fyrste arbeida hans var landskapsmålerier frå heimtraktane på Fyn, fleire av desse vert kjøpt av kong Fredrik VII av Danmark.
Boesen var på fleire reiser i Europa, blant anna i Noreg og Sverige. I bokverket Norge fremstillet i Tegninger av Christian Tønsberg frå 1848 er eit litografi av eit av måleria hans frå Drammen.
Boesen gifta seg i 1845 med Mathilde Henriette Sommer (1811-1890), dotter av kjøpmann Hans Jessen Sommer og Christiane Kaasbøll frå Trondheim.
Taffelstein
Taffelstein er ein slipeform for edelsteinar, avleidd av ei oktaederform der dei to pyramidespissane er avslipt like mykje. Forma er ofte modifisert av fasettar langs kantane. Denne slipemåten blir brukt for smaragdar og andre farga steinar. Tidlegare vart han òg brukt for diamant, som har oktaedret som vanleg krystallform. Taffelsteinar er gjerne slipt særs tynne, såkalla tynnsteinar.
Fylkesveg 6776
Fylkesveg 6776 går mellom Nustad og Nesvoll i Meråker kommune. Vegen er 5,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 4 i Nord-Trøndelag.
Fylkesveg 803 i Nordland
Fylkesveg 803 i Nordland går mellom Spengervatnet og Ytre Skjelfjord i Flakstad kommune. Vegen er 4 km lang.
John Peel
John Robert Parker Ravenscroft, kjend som John Peel, var ein populær og respektert engelsk DJ, radiopersonlegdom og journalist. Han jobba for BBC Radio 1 frå 1967 til han døydde i 2004, og var blant dei første som spelte reggae og punk på britisk radio. Mest kjend er han kanskje for sine mange peel sessions, opptak gjort i BBC sine studio med mange av dei største banda og artistane, ofte før dei vart allment kjende.
Tidleg liv
John Ravenscroft vart fødd i Heswall på Wirral-halvøya nær Liverpool, og voks opp i landsbyen Burton, og som 13-åring vart han send til kostskolen Shrewsbury School. Ein lærer ved skulen, R.H.J. Brooke, hugsa Peel godt, spesielt sansen hans for «bråkete musikk» og lange og vittige stilar. I sjølvbiografien, som vart utgjeven etter han døydde, avslørte Peel at han hadde vorte seksuelt misbrukt av ein eldre elev.
USA-opphald
I 1960 drog John Ravenscroft til USA for å jobbe for ein bomullsprodusent som hadde forretningar med faren hans, ein bomullshandlar. Under påskot av å ville finne ut meir om bomullsindustrien vart Peel eit år i Dallas, og jobba som forsikringsseljar. Eigenleg låg interessa hans i den nye musikkstilen rock'n'roll som var på frammarsj i USA.
Ravenscroft utnytta The Beatles sin popularitet i USA, og ved å leggje om målet til ein breiare Liverpool-dialekt fekk han innpass i fleire radiokanalar som sjølvutnemnd Beatles- og Liverpool-ekspert. Sjølv sa han seinare at han ikkje hadde vore i Liverpool på årevis og visste ingenting om The Beatles. Hans første betalte radiojobb var som fast DJ i radiostasjon KLIF i Dallas. Etter snikmordet på John F. Kennedy i 1963 gav han seg ut for å vere reporter for avisa Liverpool Echo og kom seg inn på pressekonferansen der Lee Harvey Oswald vart vist fram for pressa etter å ha blitt sikta for drapet.
Året etter flytta Ravenscroft til Oklahoma City for å jobbe for radiostasjonen KOMA. Her gifta han seg òg for første gongen, med Shirley Anne Milburn. Dei vart skilt i 1971] og Peel snakka sjeldan om dette ekteskapet. I Dallas og Oklahoma City måtte han spele listemusikk for hylande Beatles-fanst, og det var først då han flytta til KMEN i San Bernardino i California han fekk frie tøymer, og kunne spele det han sjølv ville.
BBC Radio 1
Tilbake i England i 1967 byrja John Ravenscroft i piratradio-stasjonen Radio London, og fekk sitt eige program frå midnatt til klokka to. Peel nekta å spele musikk frå hitlistene, og introduserte i staden musikk han hadde oppdaga i USA til dei britiske radiolyttarane, slik som Captain Beefheart, The Doors, og Frank Zappa og The Mothers of Invention. Han gjekk heller ikkje av vegen for å lese opp poesi og artiklar frå radikale aviser, eller diskutere politikk. Det var i Radio London han byrja å bruke namnet John Peel, eit namn han fortsette å bruke òg då han bytta til nystarta BBC Radio 1 same året, etter at Radio London vart stengt.
Peel si kontrakt med BBC kravde at kvart program skulle ha to eller tre artistar tekne opp i opptaksstudioet til BBC, seinare kjent som «Peel sessions». Desse opptaka har gjeve fleire tusen band gratis opptakstid og garantert radiospeling. Verken sjefar i Radio 1 eller delar av lyttarane var like entusiastiske som Peel i valet av musikk, og det hende seg han fekk klager. Peel var i stor grad ansvarleg for å ha introdusert BBC-lyttarane til musikk som punkrock, reggae, hip-hop og elektronisk musikk. I 1973 spelte han heile Mike Oldfield-albumet Tubular Bells, eit album som seinare fekk stor suksess og hjelpte Richard Branson sitt nystarta plateselskap Virgin med å etablere seg.
I 1969 starta han opp sitt eige plateselskap, Dandelion, og knytt til seg ei rekkje ikkje-kommersielle band. Han hadde òg ein idé om å starte eit band kalla 101 Sharons, der intensjonen var å finne 101 songarinner med namnet Sharon. Han skal ha gjeve opp prosjektet då han kom til 40. . Dandelions manglande inntekter førte til at det opphøyrde i 1972, etter 27 albumutgjevingar
Introduksjonen av punkrocken i 1976 delte lyttarskaren hans, og han fekk til og med trusselbrev. Han fortsette likevel å spele den musikken han sjølv følte var interessant, og var først ute med å spele Sex Pistols sin «God Save the Queen». Radio 1s stasjonssjef Derek Chinnery, ein innbiten motstandar av punk, kontakta i 1977 Peel sin produsent John Walters og ville ha forsikringar om at det ikkje vart spelt punk i Peels sendetid. Chinnery vart mildt sagt overraska då Walters kunne fortelje at dei hadde spelt lite anna.
I dei seinare åra sende Peel ofte frå heimen sin «Peel Acres» i Suffolk. I tillegg til enno å spele ny musikk, spelte han òg fleire gamle, obskure låtar, mellom anna spelte han ofte ein song utvald av kona Sheila.
Peels program var det einaste på BBC Radio 1 der lyttarane kunne høyre det siste innan elektronisk musikk før det vart populært, slik som house, techno og hardcore. John Peel fekk til og med ein hardcore-song oppkalla etter seg, «John Peel is Not Enough» av CLSM. Peel var forkjempar for ei rekkje nye musikkstilar, alt frå reggae til death metal, sjølv om musikksmaken hans òg hadde nokre avgrensingar. Han spelte sjeldan industriell musikk, frijazz eller improvisasjon.
Mange band og artistar kan takke John Peel for å ha støtta karrierane deira, slik som Led Zeppelin, David Bowie, Trumans Water, The Faces, Sex Pistols, Siouxsie and the Banshees, Pink Floyd, The Clash, Napalm Death, Buzzcocks, Gary Numan, The Cure, Joy Division, Def Leppard, The Orb, Pulp, Ash, Orbital, The Smiths, The White Stripes, The Delgados og PJ Harvey.
Mange utan platekontraktar sende demoar i voner om å få speletid. Ein gong etter ein trevekers ferie kom han heim til 173 LP-ar, 91 12-tommare og 179 7-tommarar. I 1983 møtte ein håpefull Billy Bragg opp i Radio 1s studio med ein porsjon sopp-biryani og ein demotape etter at han høyrde Peel nemnde på lufta at han var svolten.
BBC fjernsyn
Peel var òg fleire gonger innom Top of the Pops som programleiar. Her var han, ulikt dei andre programleiarane, kjend for sine sarkastiske merknader om artistane, som etter å ha høyrt George Michael og Aretha Franklin sin «I Knew You Were Waiting For Me»:
I 1971 vart han spurt av Rod Stewart om vere med på The Faces si framføring av songen «Maggie May» på det same programmet. Peel kan bli sett i bakgrunnen, sitjande på ein stol med ein mandolin han prøver å «spele» på. I Noel Edmonds sitt The Late, Late Breakfast Show i 1982 hadde han ein lite morosam monolog i den sedvanlege tørre stilen sin. Meininga var at Peel skulle vere eit fast innslag, men det vart med den eine gongen. I 1996 var ein episode av Her er livet ditt vigd Peel. Trass i TV-framferdene likte Peel aldri seg på TV-skjermen.
Privat
Peel gifta seg med Sheila Gilhooly[31. august 1974, med Rod Stewart som forlovar. Peel var kledd i Liverpool FC sine fargar, og «You'll Never Walk Alone» vart spelt medan han gjekk opp til altret. Namna til dei fire borna hans har alle tilknyting til fotballklubben hans: William Robert Anfield, Alexandra Mary Anfield, Thomas James Dalglish og Florence Victoria Shankly.
Prisar og titlar
Peel vart elleve gonger Melody Makers årets DJ, Sony Broadcaster of the Year i 1993, NMEs Godlike Genius Award i 1994 og Sony Gold Award-vinnar i 2002 og er med i Radio Academy sin Hall of Fame. I 2005 vart han på NME si årlege prisutdeling posthumt utnemnd til Hero of the Year og fekk òg ein spesiell pris for den livslange tenesta si innan musikk.
Seinare år
Peel fekk diagnosen diabetes i 2001. To veker før han døydde fortalde han venen sin og kollega Andy Kershaw at flyttinga av programmet hans frå kl 22 til 23 hadde forårsakamykje stress for han, og han følte seg lite verdsett. Peel døydde plutseleg av eit hjarteinfarkt på ferie i Cuzco i Peru den 25. oktober 2004.
Over 1000 personar var tilstades under gravferda hans 12. november 2004 i Bury St. Edmunds, inkludert mange av artistane han hadde hjelpt godt på veg med karrierane. Gravferda vart avslutta med klipp av Peel som snakka om livet sitt, og kista vart boren ut til favorittsongen hans «Teenage Kicks» av The Undertones. Ein privat seremoni vart seinare halden for familien.
Kjelder
''
Caseybreen
Caseybreen er ein isbre som er 11 km brei, og som flyt aust og ut i Caseyfjorden på austkysten av Palmer Land. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på ein flytur den 20. desember 1928. Wilkins meinte at breen var ein kanal som skar tvers over Den antarktiske halvøya, og kalla han derfor Casey Channel etter Richard G. Casey. Etter å ha samanlikna med flyfoto tekne av Lincoln Ellsworth i 1935 og foreløpige rapportar frå British Graham Land Expedition i 1934–37, tolka W.L.G. Joerg denne breen til å vere den same som Wilkins kalla Casey Channel. Dette vart stadfestar etter at medlemmar frå East Base frå U.S. Antarctic Service i 1940 undersøkte området.
Habala
Habala (arabisk حبلة) er ein liten fjellandsby i 'Asir-regionen i Saudi-Arabia. Han var opphavleg busett av eit stammesamfunn som vart kalla «blomstermennene», fordi dei ofte hadde kransar av tørka urter og blomar i håret. Tidlegare var tilkomsten til landsbyen berre via ein taustige, og namnet Habala kjem faktisk frå det arabiske ordet for tau.
Kjelder
''
Olsvik kyrkje
Olsvik kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1990 i Bergen kommune i Hordaland fylke. Kyrkja er i Leca og betong og har kvadratisk grunnplan.
Kyrkja har eit altarteppe laga av Else Marie Jakobsen og 32 glasmåleri laga av Kjell Nupen.
Det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja.
Hadleigh
Hadleigh er ein by i Suffolk i England.
Guthrum, konge av Danelagen, tapte mo Alfred den store på 800-talet, skal vere gravlagt i St. Mary's kyrkje.
Hadleigh har ein laugshall frå det 1400-talet, og mange gamle bygningar i hovudgata (High Street).
Byen var kjent for produksjon av ull og tekstil. Han var òg, i likskap med den nærliggande byen East Bergholt, kjent for radikal protestantisme på 1500-talet. Den mest kjende predikanten frå Hadleigh, Rowland Taylor, leid martyrdøden under Maria I.
Videospelet Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2
Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 er eit dataspel basert på Harry Potter og Dødstalismanene av J.K. Rowling og filmatiseringa (Harry Potter og Dødstalismanene del 2). Det er utvikla og utgjeve av EA Games. Spelet vart gjeve ut i 2011 til Microsoft Windows, Nintendo DS, Nintendo Wii, Playstation 3, Xbox 360 og mobil.
Christian Olsson
John Christian Bert Olsson er ein svensk, tidlegare friidrettsutøvar frå Göteborg som spesialiserte seg i tresteghopp. Han vart både olympisk meister, verdsmeister og to gongar europameister. Olsson vart svensk meister i tresteghopp fem gongar og ein gong i lengdehopp.
Aktiv
Olsson byrja som høgdehoppar. Han vart junior-europameister i øvinga i 1999, i tillegg fekk han sølv i tresteg-tevlinga i same meisterskapen. Sesongane 1999-2001 tok han medaljar i høgdehopp i den svenske senior-meisterskapen, i 2000 vart han svensk meister i tresteghopp for fyrste gong.
Det store gjennombrotet fekk Olsson i 2001 då han under verdsmeisterskapen i Edmonton for fyrste gong hoppa over 17 metter i tresteg og kom på sølvplassen, gullet tok Jonathan Edwards frå Storbritannia. Året etter slo han Edwards for fyrste gong og vart europameister i øvinga i München. I 2003 vart han suveren verdsmeister i Saint-Denis.
Vinteren 2004 sette Olsson verdsrekord innandørs med 17,83 m, då han vann hall-verdsmeisterskapen i Budapest. Under OL i Athen sigra han trestegfinalen på ny svensk rekord; 17,79 m, eit resultat som vart hans endeleg personlege rekord. Den 12. september vann han avslutningstevlinga i den såkalla «Golden League» og kunne dele gullpotten på 1 million US-dollar med Tonique William-Darling frå Bahamas, etter å ha vunne samtlege seks tevlingar i turneringa.
I 2005 var han skadd og deltok ikkje i VM, men året etter tok han sin andre EM-tittel i heimbyen Göteborg. Frå 2007-sesongen gjekk Olsson mykje skadd, og tevla berre i korte periodar. Han sleit også med å prestere på same nivå som han hadde gjort i sine beste sesongar.
Saxmundham
Saxmundham er ein lite marknadsby i Suffolk i England. Han ligg ved elva Fromus, ei sideelv til Alde, omkring tre mil nordaust for Ipswich og åtte km frå kysten.
Hovudvegen A12 går ved byen, og Saxmundham stasjon betener East Suffolk Line.
Namnet trur ein kjem frå saksisk for «Seizmonds heim». Første gongen byen er nemnt i ei skriftleg kjelde er i Domesday Book frå 1086, der det blir fortalt at han hadde tre kyrkjer og altså var ei busetjing av ein viss storleik. Han fekk sit marknadscharter seinast i 1272 og har halde bystatusen sjølv om han er mindre enn mange landsbyar.
Georges Liautaud
Georges Liautaud var ein haitisk skulptør, inspirert av voodoo. Han var fødd i Croix des Bouquets, der han budde heile livet, og der han døydde. Opphavleg var han smed, og laga mellom anna krossar til den lokale kyrkjegarden. Det var desse den amerikanske målaren Dewitt Peters og Antonio Joseph la merke til i 1955. Dei spurde seg for om kvar jernkrossane kom frå, og vart vist til den lokale smeden, Liautaud. Han forklarte då at dei høyrde til gravene til voodooutøvarar, og tilbydde å lage nokre til gjestene sine. Det var ikkje berre byrjinga på ein lang karriere for Liautaud, han danna også skule for framtidige kunstnarar i Haiti som har arbeidd med metall.
Etter kvart byrja han å gjere utskjeringar i gamle oljefat og skrapmetall, som ein til dømes kan sjå i Crucifixion (1959, Art Museum of the Americas i Washington, D.C.) Verktøya han brukte, var handmeisel og baufil. Teknikken kravde fysisk styrke og gav ei grov form som han deretter fila og jamna ut. Av og til varma han også opp metallet og hamra det til. Kunstforma hans er i dag ført vidare av kunstnarar som Serge Jolimeau og Gabriel Bien-Aime, og vert kalla bosmétal-skulpturar.
Kunstmuseet Le Musée Georges Liautaud (Georges Liautaud-museet) vart opna i Croix des Bouquets i januar 2009.
If Only Yesterday Could Be Today, Greatest Hits
If Only Yesterday Could Be Today, Greatest Hits er eit samlealbum av Prudence som består av tidlegare songar frå perioden 1972 til 1974. Albumet kom ut i 1976.
Båhus festning
Båhus festning, som på svensk heiter Bohus fästning, (norrønt Bágahús etter Bagaholmen som festninga ligg på), er ei festning, no i ruinar, som ligg på ein 40 meter høg skrent attmed Nordre älv ved byen Kungälv i Sverige. Festninga er opphavleg frå mellomalderen, då Båhuslen var norsk land, og fungerte då som ei norsk grensefestning. Men festninga vart svensk i 1658 i samsvar med at Båhuslen vart overteke av Sverige ved fredsavtala i Roskilde. Festninga har gjeve namn til lenet Båhuslen, som seinare vart til det svenske landskapet Bohuslän.
Den fyrste festninga på staden vart bygd i 1308 av den norske kongen Håkon 5. Magnusson som ein motvekt til festninga på Ragnhildsholm i Nordre älv attmed den norske mellomalderbyen Konghelle, som den svenske hertugen Erik Magnusson av Södermanland hadde fått kontroll over. Til å byrje med var festninga bygd i tre, men vart med tida kraftig forsterka ved at stein vart teke i bruk som byggemateriale, og kom til å verte eit av dei sterkaste festningsverka i Norden. Ettersom festninga hadde kontrollen over grensealva Göta älv, vart ho ei av dei viktigaste i Noreg i si tid.
Eit omfattande ombyggings- og utvidingsarbeid vart sett i gang i 1584 for å gjere Båhus festning til ei moderne festning for si tid, med murar utstyrt med forsvarstårn (kurtinar med bastionar). I 1676-1679, altså etter at festninga hadde vorte svensk, fekk ho store skader under krigshandlingane mellom Sverige og Danmark-Noreg i den såkalla Gyldenløvefeiden, men vart deretter reparert og forsterka ved mellom anna at det opphavleg firkanta tårnet Fars Hatt vart bygd om til eit meir solid og sterkare væpna rundt tårn.
Festninga vart lagd ned i 1789, og folk i området fekk då løyve til fritt å take stein frå bygningane og festningsverka som byggjemateriale til eige bruk. Men under dei romantiske strøymingane på byrjinga av 1800-talet, då ruinar og bygningsleivningar fekk eige verde i seg sjølv, vart det interesse for å take vare på det som framleis var att av festninga, og ved kongeleg vedtak i 1838 vart ruinane verna mot ytterlegare øydeleggingar. I åra 1898 til 1904 vart det gjort store utgravings- og konserveringsarbeid på festninga.
Antónis Rémos
Antónis Rémos (gresk Αντώνης Ρέμος) er ein gresk songar. Han verkar innan popmusikksjangeren laïkó.
BroBizz
BroBizz er eit dansk system for elektronisk betaling i automatiske betalingsanlegg. BroBizz vart stifta i 2008 og vert utvikla og administrert av BroBizz A/S, eit heileigd dotterselskap av Sund & Bælt Holding A/S.
Ein BroBizz er ei trådlaus bombrikke som sikrar at ein kjem kjapt gjennom automatiske betalingsanlegg. BroBizz kan brukast på Storebæltsambandet og Øresundbrua, på fleire ferjeruter og bomvegar, og dessutan til parkering på Billund- og Kastrup Lufthamn. Sund & Bælt er med i fellesføretaket (joint venture) EasyGo. Gjennom EasyGo-samarbeidet kan BroBizz brukast på automatiske betalingsanlegg i Skandinavia. Norske AutoPASS er òg med i dette samarbeidet, og BroBizz-brikker kan dermed brukast i norske bomstasjoner.
BroBizz A/S er det første skandinaviske selskapet som er registrert som EETS (European Electronic Toll Service)-utstedar. EETS-direktivet har som mål at ei elektronisk brikke, som til dømes ein BroBizz, skal kunna brukast for betaling på alle avgiftsbelagde vegar i EU.
PayByPlate
Den 21. mars 2018 innfører BroBizz A/S automatisk skiltattkjenning, og det vert mogleg å nytta registreringsskiltet til identifisering. Med PayByPlate får ein tilgjenge til dei same fordelane som med ei BroBizz-brikke. I første omgang kan produktet utelukkande brukast på Storebæltbrua.
PayByPlate vert tilbydd danskregistrerte bilar under 3500 kg med vanlege registreringsskilt.
Needham Market
Needham Market er ein by i Suffolk i England. Han voks opp rundt ullindustrien i mellomalderen. Frå 1663 til 1665 vart han råka av fleire pestepidemiar, som førte til at han vart avskoren frå omverda, og det tok lang tid før han kom seg igjen.
Jernbanelinja East Anglia Main Line går gjennom byen, og det er via dette togsamband til Ipswich og Stowmarket. Hovudvegen A45 (no A14) gjekk tidlegare gjennom byen, men i 1970-åra vart han lagt i ein ringveg utanom. Byen har dermed gode vegsamband, men slepp samstundes for mykje trafikk gjennom hovudgatene.
Byen Needham i Massachusetts er kalla opp etter Needham Market.
Engminneblom
Engminneblom (Myosotis scorpioides ) er ei fleirårig plante i rubladfamilien. Ho har ei sirkumpolar utbreiing i den nordlege tempererte sona.
Skildring
Planta har opprett vekst og kan bli opptil 70 cm høg. Ho har tett blomsterstand utan blad. Blomsteren er oftast 8-12 mm brei, stundom 4-5 mm. Knoppen er rosa medan blomsteren som regel er lyseblå når han er heilt open, med gule senter og kvite saftmerke. Kronrøyra når utom begerflikane.
Engminneblom blømer frå midten av våren til den første frosten i tempererte klima.
Engminneblom veks vanlegvis i våte og fuktige område, som i grøfter, myrer, vatn, bekkar og elver. Planta føretrekk våt jord, men kan også veksa neddykt i vatn, og kan forma flytande øyer.
Andre namn på engminneblom er bokmål «engforglemmegei», dansk eng-forglemmigej, svensk förgätmigej og engelsk water forget-me-not eller scorpion grass.
Open Road av Donovan
Open Road er det åttande studioalbumet til den skotske visesongaren Donovan. Det vert òg rekna som debutalbumet til bandet Open Road. Open Road vart gjeven ut i USA noko i juli 1970 og i Storbritannia i september 1970.
Historie
Etter å ha enda samarbeidet med Mickie Most under innspelinga av Barabajagal, valde Donovan å flytte tilbake til Storbritannia, trass ønska til managementet hans, som truleg mislikte dei høge skattane i landet og avstanden til den amerikanske marknaden. Der byrja han å spele inn og produsere songar for det neste albumet hans. Produksjonen til Donovan var røffare og meir organisk enn den reine og polerte produksjonen til Mickie Most på hittane hans i 1960-åra.
Med seg på innspelingane samla Donovan eit band kalla Open Road med trommeslagar John Carr, klaverspelar Mike O'Neil, og bassist og gitarist Mike Thomson. Bandet spelte ein stil som vart kalla keltisk rock av Donovan. Mange av songane på Open Road tenkjer over dei negative sidene med industrialiseringa og den tapte fredfullheita frå tidlegare tider. Donovan hadde vore innom dette temaet tidlegare, men dette var første gongen heile albumet var basert på dette temaet.
Etter albumet kom ut forlet Donovan Open Road for å fokusere på familien sin og gjere ferdig det neste albumet, H.M.S. Donovan. Etter å ha tapt Donovan slo Mike O'Neil, Mike Thompson og John Carr seg saman med Barry Husband på gitar og vokal og Simon Lanzon på klaverinstrument. Dei spelte inn og gav ut eit album til i 1971, Windy Daze, før dei vart oppløyst.
Atlantis av Donovan
«Atlantis» er ein folkrock-popsong skriven og innspelt av den skotske visesongaren Donovan. Han vart først gjeven ut som singel i 1968 og vart ein suksess verda over, mest av alt i Austerrike, USA, Tyskland og Sveits, der han gjekk heilt til topps i 1969. I USA var songen B-sida til singelen «To Susan on the West Coast, Waiting».
I 2001 spelte Donovan og det tyske popbandet No Angels inn songen på nytt for rulleteksten av Walt Disney-filmen Atlantis: The Lost Empire (2001). Denne versjonen vart gjeven ut som singel og nådde Topp 5 i Austerrike og Tyskland.
Historie
Introduksjonen er ein roleg monolog som omtalar Atlantis som ein avanser siviliasjon og at kolonistar frå Atlantis danna grunnlaget for dei mytologiske gudane i antikken. Folket på Atlantis var klar over lagnaden sin og sende skip for å bere folket i tryggleik, og det er desse folka som er ansvarleg for å føre siviliasjonen og kulturen til dei primitive menneska. Når songen byrja for fullt inneheld han ei melding om at verkeleg kjærleik kan finnast på Atlantis.
Mange meiner at Paul McCartney syng korvokal på «Atlantis», mellom anna forfattarane av boka All Together Now: The First Complete Beatles Discography, 1961—1975 (New York: Ballantine Books, 1976, s. 384). McCartney er derimot ikkje omtalt på plateomslaget.
Kontraktsstrid på denne tida gjorde det komplisert å gje ut dei same platene til Donovan i Storbritannia og USA. Songen vart opphavleg gjeven ut i Storbritannia som ein singel med «I Love My Shirt» som B-side. I 1969 vart han gjeven ut i USA på albumet Barabajagal. Albumet kom ikkje ut i Storbritannia, og «Atlantis» vart så gjeven ut i USA som B-sida til «To Susan on the West Coast Waiting».
Språklege verkemiddel
Språklege verkemiddel er uttrykksmåtar eller noko bestemt og medvite i måten ein uttrykker seg på, som gjer det lettare å få fram meining. Når ein nyttar språklege verkemiddel i skrift, vert det gjerne kalla litterære verkemiddel.
Atlantis av Donovan
Historie
Songen vart rekna som upassande som hitsingel i USA, på grunn av lengda og den lange monologen i starten, og derfor ikkje «radiovenleg». Trass i suksess i Europa vart songen derfor plassert på B-sida. Produsentane tok derimot feil og «Atlantis» vart langt meir populær enn A-sida, og nådde 7. plass på lista i USA.
Språklege verkemiddel
Langt på veg forklarer uttrykket språklege verkemiddel seg sjølv: Det er middel som vi nyttar for å få språket til å verke. Nedanfor er ein oversikt over nokre av dei viktigaste og mest kjende språklege verkemidla som vi nyttar både i skrift og tale:
Atlantis av Donovan
I populærkulturen
«Atlantis» vart nytta i ein minneverdig scene i Martin Scorsese-filmen Goodfellas frå 1990, der gangsteren Billy Batts, spelt av Frank Vincent, vert banka av Joe Pesci og Robert De Niro. Denne scene er ein av dei mest valdelege i heile filmen. Songen vert òg omtalt i Stephen King-boka Hearts in Atlantis.
Språklege verkemiddel
Språklege bilete
Eit språkleg bilete er når eit ord eller eit uttrykk vert nytta i overført tyding, altså om noko anna enn det ordet eller uttrykket i utgangspunktet tyder. Eit språkleg bilete som inneheld eit samanlikningsord, til dømes som eller liksom, kallar vi ei samanlikning. Eit språkleg bilete utan samanlikningsord kallar vi ein metafor.
Atlantis av Donovan
I populærkulturen
Songen vart parodiert i ein episode av Futurama, kalla «The Deep South». Donovan spelte inn songen på nytt for teikneserien som «Hail Atlanta».
Språklege verkemiddel
Språklege bilete
Eit døme på ein samanlikning er: «Du er som ei sol.». Eit døme på eit uttrykk som inneheld ein metafor er: «Du er ei sol.» Her er ordet 'sol' ein metafor. Ein metafor er eit ord eller eit uttrykk som opphavleg tyder éin ting, men som blir nytta på ein slik måte at det gjev ei anna meining. Kjenneteiknet på at vi har med ein metafor å gjere, er at uttrykket ikkje gjev noka fornuftig eller rimeleg meining dersom vi forstår det bokstaveleg. Når ein seier «Du er ei sol,» til ein annan person, meiner han noko i retning av at vedkommande er glad og positiv og får andre til å kjenne seg vel saman med vedkomande. Det bokstavelege innhaldet i setninga («Du er ein gigantisk himmellekam med enorme mengder hydrogen som eksploderer i kjernefysiske fusjonsreaksjonar.») gjev ikkje rimeleg meining. Difor må uttrykket vere meint som ein metafor. Andre døme på metaforar er: fjellrygg, å gå over bekken etter vatn, stolbein, å møte veggen, daudtid, å gå på trynet, å kaste inn handkledet, å brenne for ei sak, å konsentrere seg, å vere skarp i hovudet.
The River
Albumet The river er eit dobbeltalbum frå den amerikanske artisten Bruce Springsteen. Albumet var Springsteen sitt femte studioalbum og vart gjeve ut i 1980.
Språklege verkemiddel
Språklege bilete
Språket er fullt av metaforar. Mange metaforar er så vanlege at vi ikkje ein gong tenkjer over at det er metaforar. Uttrykket «Språket er fullt av metaforar» inneheld i sjølv ein metafor: 'fullt'. Ei bøtte, eit krus eller eit kar kan vere fullt, til dømes av vatn eller blåbær. Men språket kan ikkje vere fullt i bokstaveleg tyding. Difor er ordet 'fullt' i denne samanhengen ein metafor. I uttrykket språkelege bilete er 'bilete' ein metafor.
The River
Innhald
Alle songane er skrivne av Bruce Springsteen
Språklege verkemiddel
Symbol
Verkemiddelet symbol er i slekt med metafor. (La du merke til metaforen i setninga? 'i slekt med' .) Eit symbol er når noko i ein tekst har ei konkret og bokstaveleg tyding og det i tillegg tyder og står for noko mykje meir og mykje viktigare. I slutten av Henrik Ibsens skodespel Peer Gynt, når Peer som gammal mann ligg med hovudet i fanget til sin kjære Solveig og livet hans er slutt, står sola opp. Soloppgangen kan tolkast som eit symbol for livet og for ein ny start. I diktet Tord Foleson av Per Sivle høyrer vi om han som var fanebæraren til kong Olav den Heilage under slaget ved Stiklestad. Fana - merket som han bar på ei stong - er eit symbol for det ein trur på og det ein kjempar for i livet. Filmskaparar nyttar også slike symbolske verkemiddel: til dømes at vêret skyar over og bygger seg opp til storm og det byrjar å tore når det inntreffer eit dramatisk vendepunkt i livet til hovudpersonen, eller at det styrtregnar under ei gravferd.
Allegori
Ordet «allegori» kjem frå gresk og tyder 'å fortelje noko anna'. Ein allegori er når ei heil forteljing, ikkje berre eit ord eller eit uttrykk, fungerer som eit språkleg bilete. Ein allegori kan til dømes vere ei forteljing om guten som skulle til kongsgarden for å målbinde prinsessa i følgje med brørne sine, og som finn forskjellige gjenstandar langs vegen, som brørne hans seier «æsj» til og ber han kaste, men som han tek vare på og får bruk for til å vinne prinsessa. Forteljinga handlar eigentleg om noko anna: Nemleg at det er lurt å ta vare på det som møter deg i livet, og som umiddelbart kanskje ikkje kan synast så verdifullt, til dømes at ein ungdomsskuleelev blir sett til å lære seg å strikke i kunst- og handverksfaget på skulen.
Allusjon
Allusjon har det til felles med allegori at begge orda byrjar på 'all-'. Allusjon kjem frå latin, og tyder 'å leike'. Allusjon er å leike med andre tidlegare nedskrivne og kjende tekstar, med å lage skjulte eller halvvegs skjulte sitat til tekstane. Den mest kjende tekstsamlinga i vår vestlege kultur er Bibelen. I litteraturen finn vi difor svært mange allusjonar til Bibelen. Døme på allusjonar er: dansen kring gullkalven (allusjon til 2. Mosebok), å rette bakar for smed (allusjon til diktet «Smeden og bageren» av Johan Herman Wessel), Du, din Judas! (allusjon til evangelieforteljingane i Det nye testamentet), å møte Bøygen (allusjon til Peer Gynt).
Ironi
Ironi er å ikkje vere oppriktig med det du seier eller skriv, på ein slik måte at tilhøyrarane forstår, bør forstå eller i det minste bør ane, at du ikkje er oppriktig. Eit døme på ironi er når nokon seier «Du er jammen blid i dag» til ein person som openbert viser at han er i dårleg humør. I munnleg tale er det lettare å forstå ironi, fordi avsendaren (den som snakkar), kan understreke med tonefall, andletsuttrykk og kroppshaldning at han ikkje meiner det han seier. Viss ein elev seier i eit monotont og uengasjert tonefall med slappe smilemusklar og bøygd hovud: «Jippi, vi skal ha norsk i dag,» vil måten han seier det på og kroppsspråket tydeleggjere ironien. I muntleg kommunikasjon er det også ofte slik at mottakar og avsendar kjenner kvarandre. Ein person som er kjend for å mislike faget norsk, vil dermed kunne bli oppfatta som ironisk når han seier «Jippi, vi skal ha norsk i dag,» utan at han treng å legge så mykje tonefall eller kroppsspråk i det. Å overdrive kroppsfakter og stemmebruk på ein måte som tilhøyrarane oppfattar som upassande, kan og vere med på å understreke ironien i det som blir sagt.
I skrift kan det vere vanskelegare å oppdage ironien. Vi må kjenne til kva for situasjon teksten blei skriven inn i og helst vite litt om forfattaren sine haldningar for å vere sikker på at vi forstår om det som er skrive, er ironisk eller ikkje.
Det som er det vesentlege med ironi, og som gjer det til eit kraftfullt og viktig verkemiddel i ein del samanhengar, er at den som brukar ironi, treng ikkje å stå for det han har sagt eller skrive. Den som er ironisk, kan ikkje takast for det. Så lenge han sjølv ikkje innrømmer at han er ironisk, slepp han fri frå å innrømme at han har meint det mottakarane har oppfatta. Ironi kan difor brukast til å avsløre maktmisbruk og falske autoritetar, og det kan brukast til å halde vanskelege kjensler på avstand. I så måte kan ironi vere svært nyttig, både når vi bruker det ovanfor andre og for vår eigen del.
Men det har vorte sagt at det er med ironi som med beroligande medikament: Det er eit spørsmål om dose før løysinga blir problemet. Ironi gjer mottakarane usikre. Dersom ein person som er i ein maktposisjon, til dømes ein lærar eller ein forelder, er ironisk mot dei han omgåast som han har makt over, til dømes elevane eller borna sine, kan det fort opplevast som eit maktovergrep. Dersom vi for ofte og for mykje er ironiske i møte med alle vanskelege kjenslemessige problem, blir vi distanserte, vi risikerer å ikkje kome til rette med dei vanskelege kjenslene, og vi kan ende opp med å ikkje klare å sette reine, rette ord på det som er vanskeleg.
I sum kan vi seie at ironi er eit sterkt verkemiddel, som kan vere vanskeleg å oppdage i skrift, og som må brukast måteleg og vettugt, fordi det også kan skade, viss det blir brukt i feil samanheng eller for mykje.
Hubayah
Hubayah, (arabisk حبيه) er ein landsby i underguvernementet Bariq i provinsen Asir i Saudi-Arabia. Han ligg i ei høgd på 396 moh og har eit folketal på opp mot 500.
Kongedømet Frankrike
Kongedømet Frankrike var eit monarki i Vest-Europa i mellomalderen og tidleg nytid. Det var ein av dei mektigaste statane i Europa, og var ei stormakt frå og med høgmellomalderen. Landet var også ei tidleg kolonimakt.
Det hadde opphav i den vestlege delen av Frankarriket, og bygde seg opp til ei stormakt dei neste tusen åra. Ludvig XIV, òg kjend som solkongen, utvikla ein mektig stat og rettsteorien absolutt monarki. Etter kvart førte påverknaden frå opplysingstida, den aukande kostnaden med den amerikanske sjølvstendekrigen som Frankrike støtta fullt ut, aukande politisk forståing og borgarskapet sitt behov for politisk fullmakt til den franske revolusjonen. Kongedømet vart då det konstitusjonelle Kongedømet Frankrike og så Den første franske republikken.
Karolingisk arv
Dei siste åra av regjeringstida til den gamle Karl den store, rykte vikingane fram i dei nordlege og vestlege områda av kongedømet hans. Etter at Karl den store døydde i 814 klarte ikkje etterkomarane hans å oppretthalde politisk samhald, og riket byrja å smuldre opp. Verdun-traktaten frå 843 delte det karolingiske riket og Karl den skalla herska over Vestfrankarriket, som om lag tilsvarar områda til dagens moderne Frankrike.
Vikingane fekk lov å herje fritt, og dei frykta langskipa deira segla opp Loire og Seinen og andre indre vassvegar, og øydela og spreidde terror. Under regjeringstida til Karl den einfaldige (898–922), hadde normannarar under Rollo frå Noreg, slått seg ned på begge sider av Seinen, nedanfor Paris, i det som vart Normandie.
Huset Capet
Karolingarane delte så lagnad med føregangarane sine: etter ein periodevis maktkamp mellom dei to familiane, tok Hugo Capet i 987 over som hertug av Frankrike og greve av Paris, oppretta på trona til Huset Capet, som i lag med utskota Valois og Bourbon skulle herske over Frankrike i meir enn 800 år. Den gamle ordenen let det nye dynastiet ta kontroll over eit lite område kring sentrale område av Seinen og tilstøytande område, medan mektige herrar som grevane av Blois på 900- og 1000-talet, samla store landområde for seg sjølv gjennom ekteskap og private ordningar med lågadelege for vern og støytte.
Området kring nedre Seinen vart ei kjelde til uro då hertug Vilhelm erobra kongedømet England i den normanniske erobringa i 1066, og gjort seg sjølv og arvingane hans til kongar utanfor Frankrike (der han framleis på papiret var underlagt krona).