cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vladivostok
Etter revolusjonen
I 1974 vart det halde eit historisk møte mellom generalsekretæren i det sovjetiske kommunistpartiet, Leonid Brezjnev og den amerikanske presidenten Gerald Ford i Vladivostok. Men det skulle gå ytterlegare 20 år etter Ford vitja byen før vanlege borgarar i USA og andre land kunne vitje byen, som var hovudbase for Stillehavsflåten. Først 1. januar 1992, etter Sovjetunionen fall, vart Vladivostok offisielt opna for besøk frå utlendingar igjen.
Etter Sovjetunionen fall hamna store delar av det økonomiske livet i byen i ein vanskeleg situasjon. Dette gjaldt i særleg selskap innan skipsbygging og -reparasjon, som tidlegare hadde vore knytt til og spesialisert til forsvarsindustrien.
I 1996 var det seks konsulat, korrespondentkontor til fire japanske TV-selskap, amerikansk informasjonskontor, meir enn 100 representantkontor for utanlandske selskap og rundt 600 joint venture-verksemder i Vladivostok.
Plassering
Vladivostok ligg ved Japanhavet, rundt bukta Zolotoj Rog (Det gylne hornet) på sørspissen av den 30 km lange og rundt 12 km breie Muravjov-Amurskijhalvøya i Peter den store-bukta. Byen omfattar halvøya nord til Trudovoje, samt rundt 20 øyar, der den største er Russkijøya like sør for byen.
Det høgaste punktet i den historiske delen av byen er «Ørnereiret» med 199 m, medan det høgaste punktet innanfor dagens bygrense er Kholodilnik med 257 m. I forstadane finst høgare fjell, der det høgaste er Varginafjellet på 458 m. På Varginafjellet ligg det største fortet i Vladivostok festning - Peter den store-fortet nr. 2.
Vladivostok ligg på same breiddegrad som Sapporo, Sukhumi, Almaty, Firenze, Marseille, La Coruña, Boston og Toronto.
Jernbaneavstanden til Moskva er 9 302 km, (6 430 km i rett linje). Avstanden til Bangkok er 5 600 km, til San Francisco—8 400 km, til Seoul—750 km, til Tokyo—1050 km og til Beijing—1331 km.
Vladivostok var næraste større by til den massive Sikhote-Alin-meteoritten, som 12. februar 1947 fall ned i Sikhote-Alin-fjella, rundt 440 km nordaust for Vladivostok.
Namn
Namnet «Vladivostok» (Владивосток) kan lausleg omsetjast som «hersk over Austen». Namnet er basert på Vladikavkaz, som på den tida var ei russisk festning i Kaukasus. Det tradisjonelle kinesiske namnet på byen er Hǎishēnwǎi (海参崴; òg uttalt Hǎishēnwēi, som tyder «sjøpølseklippene»). I Folkerepublikken Kina er han i dag oftast kjent under transliterasjonen Fúlādíwòsītuōkè (符拉迪沃斯托克) men ikkje på Taiwan (Republikken Kina). Det japanske namnet på byen er Urajiosutokku (ウラジオストック; ein grov transliterasjon av det russiske namnet, opphavleg skrive i kanji som 浦塩斯徳 og ofte forkorta til Urajio; ウラジオ; 浦塩). På koreansk vert namnet translitterert som Beulladiboseutokeu (블라디보스토크) i Sør-Korea, Ullajibosŭttokhŭ (울라지보스또크) i Nord-Korea og Beullajiboseu-ttokeu (블라지보스또크) av koreanarar i Kina.
Demografi
Folketalet i byen var 594 701 ved folketeljinga i 2002, ein nedgang frå 633 838 ved folketeljinga i 1989. Etniske russarar og ukrainarar utgjer størsteparten av folkesetnaden.
Før Stalin-tida hadde byen store koreanske og kinesiske folkesetnader. , men på grunn av deportasjonane på 1930-talet var desse gruppene stort sett borte innan 1939. Enkelte av koreanarane som vart deportert frå russisk fjerne austen under styret til Stalin har seinare returnert, spesielt til Vladivostok. I det siste har òg nordkoreanske flyktningar starta å busetje seg i byen.
Mange kinesiske ulovlege innvandrarar har nyleg flytta til byen. Dei arbeider som regel i detaljhandel, catering og jordbruksindustrien. Dette vert sett på som eit så alvorleg sosialt og økonomisk problem for enkelte at regjeringa aktivt vedtar lover mot dei.
Vladivostok har eit av dei største armenske samfunna i det austlege Russland. Det er mange armenske bakeri og restaurantar i byen. Det er òg større grupper av tsjetsjenarar, azeriar og tadsjikar i byen. I følgje dei siste statistikkane er det for tida rundt 100 000 muslimar busett i Russisk fjerne austen.
Administrativ inndeling
Vladivostok er inndelt i fem bydistrikt:
Byen administrerer òg nokre tettstader og ein del landsbygd utanfor sjølve bygrensa:
Klima
Om vinteren er vêret i Vladivostok kaldt og tørt, med lange periodar med frost og klårvêr. Vinteren har i gjennomsnitt 27 dagar med nedbør, hovudsakleg som snø, men av og til òg som sludd og regn. Snøstormar oppstår i gjennomsnitt 8-9 dagar kvar vinter, ikkje sjeldan med vindstyrkar på over 20 m/s (sterk kuling) og med problem for transport og næringsliv som resultat. Mildvêrsperiodar kan oppstå gjennom heile vinteren og varer vanlegvis i ein til to dagar.
Våren er lang og kjølig og vert kjenneteikna av hyppig veksling mellom varmt og kaldt vêr, med tildels store og raske temperatursvingingar. I løpet av eit døgn har det vorte målt temperaturskilnader på 10 – 15 °С.
Hausten fører med seg klårt, tørt og relativt varmt vêr. Den første frosten kjem som regel rundt 25. oktober, men det kan òg kome frost i starten av oktober. Den første snøen kjem vanlegvis i midten av november.
Tyfonen som har medført størst materiell skade i Vladivostok skjedde 7. august 2001. Mange stader vart vegar og jernbanelinjer øydelagde av flaum. Mellom anna vart jernbanebrua frå 1897 over elva Sedanka, 11 km nord for byens sentrum, skylt vekk og Vladivostok vart dermed isolert frå den transsibirske jernbanen.
Miljø
To tredjedelar av forstadane i Vladivostok er så forureina at det vert rekna som helsefarleg å bu der, i følgje dei lokale økologiske spesialistane, Ecocenter. Nokre område, slik som nær trykkeria i Pokrovskijparken og ved campus til Fjerne Austens nasjonale universitet, er så forureina at dei er definert som økologiske katastrofesoner. Berre nokre få område har tillatne forureiningsnivå. Professor Boris Preobrazjenskij, ein leiande økolog ved Stillehavs-instituttet for geografi sa at det var ingen stedar i Vladivostok-området det det verkeleg var sunt å bu.
Vozje
Vozje, òg kalla Tsjarondskoke (russisk Воже, Чарондское), er ein innsjø nord i Vologda oblast i Russland. Han har eit areal på 416 km². I snitt er han 2 meter djup og ned mot 4,5 meter på det djupaste. Vozje renn ut i Svid som renn vidare til Latsja, der Onega har kjelda si. Innsjøen ligg i eit slettelandskap og breidda er lågtliggande og myrlendt. Det renn om lag tjue elvar ut i Vozje, inkludet Vozjega og Modlona. Innsjøen frys til i oktober eller november og er isdekt fram til mai. Enkelte delar av han vert botnfryst.
Vladivostok
Miljø
Ecocenter-rapporten tok ti år å utarbeide og vert rekna som den mest omfattande i sitt slag. Han vart basert på analyse av over 30 000 prøvar av vatn, snø, jord, luft og vevsprøvar frå innbyggjarane mellom 1985 og 1993. Prøvane viste ein tydlege stigning over den perioden i nivåa av tungmetall, som kadmium, kobolt, arsen og kvikksølv, som har alvorlege verknader på luftvegs- og nervesystema.
Forureininga har fleire årsaker, i følgje Ecocenter sin geokjemiske ekspert Sergej Sjlykov. Vladivostok har rundt 80 industriverksemder, som ikkje er særskilt mykje samanlikna dei mest industrialiserte områda i Russland, men dei rundt byen er særskilt miljøskadelege, slik som kraftverk, trykkeri, skipsbygging og reparasjon, pelsfarmar og gruvedrift. I tillegg har Vladivostok ein særleg sårbar geografi, som forsterkar effektane av forureining. Vinden kan ikkje fjerne forureininga frå nokre av dei mest folketette områda rundt Pervaja og Vtoraja Retsjka, sidan dei ligg i søkk som vinden bles over. I tillegg er det lite snø om vinteren og ingen blad eller gras som kan fange og binde opp støvet.
Den 10. august 1985 skjedde ein eksplosjon i kjernereaktoren på ein sovjetisk ubåt i Tsjazjmabukta like aust for Vladivostok. Ti soldatar døydde i eksplosjonen. Ulukka medførte eit stort radioaktivt utslepp til bukta og eit skogsområde på rundt 2 km² aust for basen.
Handel og industri
Vladivostok er den viktigaste Stillehavshamna i Russland og hovudnæringa i byen er skipsfart, kommersielt fiske og basen til den russiske Stillehavsflåten.
Den russiske flåten av fiskefartøy og kjøleskip i Stillehavet er basert i Vladivostok og fiskeria står for nesten fire femtedelar av den kommersielle produksjonen i byen. Byen har òg ein stor næringsmiddelindustri, mellom anna fiskefabrikkar, bakeri, slakteri, eit meieri, ein fabrikk for søtsaker og ein fabrikk for drikkevarer (likør, vodka, øl og alkoholfrie drykk).
Byens mekaniske industri omfattar i hovudsak skipsbygging og -reparasjon, samt produksjon av utstyr til fiskeflåten (reiskap, instrument og radioutstyr). Innan lettindustri finst tekstilfabrikken «Zarja» (Daggry), samt bygningsindustri, med fabrikkar for byggematerial, element i armert betong og selskap innan storskala husbygging.
I 2002 utgjorde den årlege internasjonale handelen til Vladivostok rundt 780 millionar USD, fordelt med 350 millionar USD på eksportvarer og 480 millionar USD på import. Dei viktigaste eksportvarene var fisk, tømmerprodukt, metall og skip. Dei viktigaste importprodukta var matvarer, medisin, klede, fottøy, bilar og forbruksvarer.
Næringslivsmessig er Vladivostok viktig gjennom den nærliggande plasseringa til Kina og gjennom ferjesambandet til Japan. Etter oppløysinga av Sovjetunionen har mange selskap starta avdelingar i Vladivostok, for å nyttiggjere seg den gunstige plasseringa til byen.
Byen ligg rundt 100 km frå den kinesiske grensa, så kinesarane speler ei viktig rolle i næringslivet. Dette gjeld til dømes innan gambling, som ikkje er lov i Folkerepublikken Kina, men der Vladivostok representerer ei overvakingsfri sone.
Transport
Den transsibirske jernbanen vart bygd for å knyte det europeiske Russland til Vladivostok. Jernbanen vart fullført i 1905 og gjekk frå Moskva til Vladivostok via fleire av dei viktigaste byane i Russland. Delar av jernbanen, den austkinesiske linja, gjekk på den tida gjennom Mandsjuria i Kina og passerte gjennom Harbin, ein stor by i Mandsjuria.
I Zolotoj Rog-bukta ligg hamna i Vladivostok, med skipsverft og fiskeforedlingsindustri. Hamna representerer det sentrale omlastingspunktet mellom den transsibirske jernbanen og skipsfarten på Stillehavet. Byen har òg andre hamneområde, mellom anna i Diomidbukta aust for Zolotoj Rog.
Vladivostok internasjonale lufthamn ligg ved Artjom, 44 km nord for Vladivostok, med veg- og jernbanesamband inn til bysentrum. Frå Vladivostok går det flyruter til dei fleste store byane i Russland og til Japan, Folkerepublikken Kina, Nord-Korea (uregelmessig), Sør-Korea og Vietnam. På 1990-talet gjekk det òg rutefly til Anchorage og Seattle, men desse rutene vart seinare nedlagde, før Vladivostok Air frå juli 2008 starta flyruter til Anchorage igjen.
28. juni 1908 starta den første trikkelinja i Vladivostok langs Svetlanskajagata frå jernbanestasjonen i Lugovajagata. I dag består det offentlege transportnettet av trolleybussar, bussar, rutetaxi, trikkar, tog, den einaste kabelbanen i Russland, samt ferjer og båtar mellom dei to sidene av bukta og øyane i Peter den store-bukta. Dei viktigaste trafikklinjene er bysentrum—Vtoraja Retsjka, bysentrum —Baljajeva og bysentrum —Lugovajagata. I dei siste åra av Sovjetunionen vart det planlagt ein tunnelbane i Vladivostok, men desse planane er lagde på is og det er for tida ingen planer om å bygge ein undergrunnsbane i byen.
Byen er delt i to av Zolotoj Rog-bukta, med påfølgjande transportproblem mellom bydelane. Det har lenge eksistert planer om ei bru over bukta, men dei er så langt ikkje vorte gjennomførte.
Mange vitjande til byen er overraska over kor få russiskproduserte bilar det er i Vladivostok. dei fleste bilane er produsert i Japan eller Sør-Korea og det føregår ein stor import av bruktbilar frå desse landa til Vladivostok. Sidan Japan har venstrekjøring har mange av desse bilane rattet på høgre side.
1046
1046 (romartal MXLVI) var eit normalår som byrja på ein onsdag etter den julianske kalenderen.
Vladivostok
Telekommunikasjon
11. oktober 1869 vart det innvilga konsesjon for legging av telegrafkablar til Japan og Kina og i 1871 vart Vladivostok knytt til Nagasaki og Shanghai via ein undervasskabel lagt av Det Store Nordiske Telegraf-Selskab.
Den stille veka
Den stille veka er tida mellom palmesøndag og påskedag. Ho vert òg kalla den heilage veka (latin Hebdomas sancta) eller Den store veka (Hebdomas maior). Når folk kallar desse dagane for påskeveka, er det eigentleg feil – påskeveka begynner 1. påskedag.
Vladivostok
Telekommunikasjon
Den første telefonsentralen vart oppretta i Vladivostok 29. oktober 1884. Han vart utstyrt med 8 nummer og knytte politistasjonen til brannvakttårnet. I februar 1926 fekk Vladivostok telefonsamband til Khabarovsk og i 1938 vart ein 12-linjers telefonkabel Moskva — Khabarovsk — Vladivostok sett i drift.
Innan byen vert det nytta sekssifra telefonnummer. Den totale kapasiteten på telefonsystemet var pr. 2004 på 238 000 nummer, medan talet på abonnentar var 201 500. Hovudoperatør er Primorje-greina av aksjeselskapet «Dalsvjaz» (russisk: ОАО Дальсвязь).
Den stille veka
I den tidlegaste kristne liturgien vart påska truleg berre feira på påskedagen. Etter kvart begynte dei å feire over fleire dagar, for å følgje Jesu lidingshistorie. Dette skjedde særleg i samband med at pilegrimmar begynte å valfarte til Jerusalem. På slutten av 300-talet var langfredag og påskeaftan rekna som dagane for Jesu liding, og det utvikla seg ein eigen liturgi for desse dagane.
Vladivostok
Telekommunikasjon
Det er for tida 10 operatørar for innanlandske og internasjonale kommunikasjonstenester i Vladivostok. (Vostoktelekom, Vladinterlink, VMTS, DTK, Informatsionnye tekhnologii, InKKomp Limited, NTK, Spetstekhnika, SiTel, Golden telekom), 4 operatørar for mobiltelefoni (MTS-Primtelefon, Akos, NTK, Megafon) og 13 internetleverandørar (Dalsvjaz, Vostoktelekom, DVO RAN (Det russiske vitenskapsakademiet), ROL, SiTel, NTK, OOO «RTK transit», OOO «Internet», Ekvant, Enforta, Vladivostok Telekom, Vladlink, AljansTelekom).
Den stille veka
Pave Leo den store bestemte på 400-talet at dei i Roma skulle lese lidingshistoriene etter dei fire evangelistane på palmesøndag, onsdag og fredag i den stille veka og påskenatt. Dette vart etter kvart endra, men ordninga vart i Den katolske kyrkja gjeninnført av Pius XII i 1955. Mange protestantiske kyrkjer følgjer ein liknande modell.
Vladivostok
Media
Over femti aviser og regionale tillegg til Moskva-publikasjonar kjem ut i Vladivostok. Den største avisa i Primorskij kraj og heile det austlege Russland er Vladivostok, med eit opplag i 1996 på 124 000. Avisa vert eigd av aksjeselskapet Vladivostok-News, som òg gjev ut den engelskspråkleg nettavisa, Vladivostok News ein gong i veka. Ei anna informasjonskjelde om byen er den daglege Vladivostok Times. Avisa Zolotoy Rog ('Gylne Horn') omhandlar økonomiske nyhende. Materiale om underhaldning og kulturnyhende utgjer ein stor del av avisa Novosti (Nyhende), som er den mest populære hos dei yngre innbyggjarane i Primorje.
Per 2006 var det fjorten TV-kanalar som sendte i byen, og sju radiostasjonar.
Den stille veka
Namnet
Veka vert kalla «stille» fordi kyrkjeklokkene tradisjonelt ikkje ringer denne veka; eventuelt kan ein slå på klokkene med ein dymbill, ei treklubbe som gjev ringing med ein dempa klang.
Vladivostok
Vitskap og høgare utdanning
I Vladivostok ligg Presidiet i Fjerne Austen-avdelinga av Det russiske vitskapsakademiet (ДВО РАН), så vel som ti av forskingsinstitutta, samt Forskingsinstituttet for fiskeri og oseanografi i Stillehavet (Тихоокеанский научно-исследовательский рыбохозяйственный центр eller ТИНРО).
I Vladivostok ligg òg talrike utdanningsinstitusjonar, inkludert seks universitet:
Den stille veka
Namnet
I katolske kyrkjer er det skikken å dekke til statuer og andre bilete i kyrkjene, helst med fiolette klede. Denne skikken vert òg følgd i mange lutherske kyrkjer.
Vladivostok
Kulturliv
Som senter i Primorje-regionen har Vladivostok eit rikt kulturliv. Det finst fleire museum, mellom anna eit arkeologisk og etnografisk museum, eit bokmuseum, eit krigshistorisk museum, eit vitskapsmuseum samt fleire kunstgalleri og utstillingssenter.
Byen har fleire teater, ein filharmoni, ei opera og fleire kultursenter. Kvar haust vert det organisert to internasjonale festivalar i byen, den internasjonale filmfestivalen for den asiatiske stillehavsregionen og den internasjonale jazzfestivalen i Vladivostok.
Eit av dei mest kjende rockebanda i Russland, Mumij Troll (russisk Мумий Тролль), kjem frå Vladivostok og opptrer ofte i byen. Vladivostok var òg vertsby for den no legendariske internasjonale musikkfestivalen «VladiROCKstok» i september 1996.
Idrett
Vladivostok er heimby for fotballklubben FC Lutsj-Energija Vladivostok, som spelar i russisk eliteserie og basketballklubben Spartak-Primorje.
Religion
I multinasjonale Vladivostok er praktisk talt alle verdsreligionane og mange nasjonale og synkretiske trusretningar representert. Kristne trusretningar, særleg russisk-ortodokse, er dei mest utbreidde.
Kujaviskpommerske voivodskap
Kujaviskpommerske voivodskap (polsk województwo kujawsko-pomorskie eller berre Kujawsko-Pomorskie) er ein av 16 voivodskap i Polen. Det ligg midt i den nordlege delen av Polen på grensa mellom dei to historiske regionane som han har fått namn etter: Kujavia (polsk Kujawy) og Pommern (polsk Pomorze).
Vladivostok
Konsulater
Statar med konsulat i Vladivostok:
Kujaviskpommerske voivodskap
Historie og administrasjon
Funksjonane som regionshovudstad er fordelt på dei to byane Bydgoszcz og Toruń. Bydgoszcz er sete for den sentralt utpeikte guvernøren eller voivoden, medan Toruń er setet for den valde regionsforsamlinga eller sejmik.
Vladivostok
Konsulater
Generalkonsulat: Honorære konsulat:
Kujaviskpommerske voivodskap
Naboregionar
Kujaviskpommerske voivodskap grensar til fem andre voivodskap. Desse er Pommerske voivodskap i nord, Ermelandskmasuriske voivodskap i nordaust, Masoviske voivodskap i aust, Łódź-voivodskapet i sør og Storpolske voivodskap i sør og vest.
Byar
Voidodskapet inneheld 52 byar. Innbyggjartala i lista nedanfor er offisielle tal frå 2006 ):
1. Bydgoszcz (364 953)
2. Toruń (207 381)
3. Włocławek (119 608)
4. Grudziądz (99 299)
5. Inowrocław (77 095)
6. Brodnica (27 624)
7. Świecie (25 614)
9. Nakło nad Notecią (19 409)
10. Rypin (16 565)
11. Chełmża (15 273)
13. Lipno (14 834)
14. Żnin (14 052)
15. Tuchola (13 935)
16. Wąbrzeźno (13 796)
17. Golub-Dobrzyń (13 006)
18. Mogilno (12 359)
19. Aleksandrów Kujawski (12 359)
20. Ciechocinek (10 855)
21. Koronowo (10 784)
22. Kruszwica (9 373)
23. Szubin (9 326)
24. Sępólno Krajeńskie (9 258)
26. Barcin (7 810)
27. Gniewkowo (7 254)
28. Nowe (6 252)
29. Strzelno (6 054)
30. Pakość (5 789)
Hundreår
Eit hundreår eller sekel er ein periode på hundre år.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
31. Więcbork (5 788)
Hironari Iwamoto
Hironari Iwamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
32. Radziejów (5 756)
Hironari Iwamoto
Han spela for klubbane Bellmare Hiratsuka og Montedio Yamagata.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
34. Brześć Kujawski (4 522)
Hundreår
I den julianske og den gregorianske kalenderen vert hundreåra rekna etter Kristi fødsel, slik at til dømes det fjortande hundreåret byrjar i år 1301 og sluttar med år 1400, nesten synonymt med 1300-talet. Det gjeldande hundreåret er det tjueførste hundreåret etter Kristi fødsel.
Spar Kjøp
Spar Kjøp er ei verksemd som driv butikkar og postordresal i Noreg.
Vatersay
Plassering
Ho er den vestlegaste permanent busette øya og staden i Skottland, og har hatt vegsamband til Barra over ei vegfylling sidan 1991. Ved lågvatn er ho landfast med øya Uineasan i aust.
Spar Kjøp
Spar Kjøp har 24 varehus, frå Kirkenes i nord til Kristiansand i sør.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
35. Piotrków Kujawski (4 509)
36. Łabiszyn (4 473)
37. Mrocza (4 203)
38. Janowiec Wielkopolski (4 114)
39. Kowalewo Pomorskie (4 055)
40. Jabłonowo Pomorskie (3 658)
41. Kowal (3 484)
42. Skępe (3 442)
43. Łasin (3 276)
44. Lubraniec (3 207)
45. Izbica Kujawska (2 783)
Vatersay
Plassering
Av dyr på øya finn ein oter, sel og gråhegre.
Det finst restar etter ei festning frå jernalderen på øya.
Under ein storm i 1853 mista 350 menneske livet i eit skipsforlis.
Onn
Onn (frå norrønt ǫnn, 'iver' eller 'møde') viser til dei årvisse travle periodane i jordbruket. Fleirtalsforma er onner (av annir). Dei ulike årstidene hadde ulike arbeidsoppgåver, så dei ulike onnene har ulike namn:
Påskelilje
Påskelilje (Narcissus pseudonarcissus) er ein laukplante i påskeliljefamilien. Ho har ein einaste stor gul eller kvit blome på ein knapt 50 cm høg stilk.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
48. Nieszawa (2 012)
Wiay i Ytre Hebridane
Wiay (skotsk-gælisk Bhuia eller Fuidheigh) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland.
Hundreår
Framandordet centennium, lite nytta på norsk, er latin og samansett av centum, som tyder 'hundre', og annus, som tyder 'år'. Sekel kjem frå latin sæculum og tyder 'tidsalder'. Ordet kunne i antikken ha tydingar som viste til regjeringstida for ein fyrste eller ei ein manns levetid, men no vert ordet nytta synonymt med ordet 'hundreår'.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
49. Chodecz (1 936)
50. Radzyń Chełmiński (1 915)
51. Górzno (1 362)
52. Lubień Kujawski (1 299)
Onn
Ein kan også ha meir spesifikke onner, som plogonn, torvonn, lauvonn og potetonn.
Påskelilje
Påskelilja er er dyrka både som hageplante og som snittblomster. Ho er rimeleg hardfør, og lauken overlever oftast den norske vinteren utan tildekking. Påskelilja blømer i april-mai i Noreg. Planten er nasjonalblome for Wales.
Opphavleg utbreiing
Planta veks vilt i det meste av det vestlege og sentrale Europa, men dei naturlege bestandane er truga på to frontar: Dels vert biotopane innskrenka og dels breiar dyrka former seg på villplantane sin kostnad. Opphavleg var arten knytt til lysopne skogar og steppeliknande område opp til 2000 moh. I dag er forvilla kulturformer naturalisert over mykje av verda.
I Noreg
I Noreg er påskelilje ein framandart som er innført som prydplante. Arten er ein tradisjonell produksjonsart som har vore mykje i bruk før 1700, og han er derfor ikkje risikovurdert i Framandartslista 2018. To underartar er registrerte forvilla i Noreg:
Wiay i Ytre Hebridane
Ho ligg søraust for Benbecula og har eit areal på 3,75 km². Øya hadde seks innbyggjarar i 1861, men har vore utan busetnad sidan 1901.
Surnadal Idrettslag
Surnadal Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i Surnadal kommune på Nordmøre. Idrettslaget vart stifta 13. april 1913 som Idrettslaget Framtid. Dagens namn fekk laget då det i 1966 vart slått saman IL Bjørn og Surnadal jenteidrettslag. Surnadal Idrettslag arrangerte i 1976 hovuddelen av noregsmeisterskapen på ski.
Surnadal IL er aktivt med i fotball, handball, langrenn og alpine greiner på ski. Fotballaget spelar heimekampane på Syltøran stadion på Surnadalsøra. Laget spelar i blå trøyer og elles kvite fargar.
Surnadal IL har særleg markert seg i langrenn. Brørne Sturla og Sigurd Brørs vann begge medalje i noregsmeisterskap og hevda seg i verdscupen i langrenn i 1980- og 1990-åra.
1991-sesongen deltok Surnadal IL i 2. divisjon-fotball, etter at laget i 1990 vann si tredjedivisjonsavdeling. Etter seriekampar mot lag som mellom andre Mjøndalen IF, Bryne FK, Vålerengen, IL Hødd og Aalesunds FK enda Surnadal sist i A-avdelinga.
Kjelder
Heimeside
Nobushige Kawada
Nobushige Kawada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Vjalozero
Vjalozero (russisk Вялозеро) er ein stor innsjø i Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Han har eit areal på 98,6 km². Vjala har utspringet sitt frå innsjøen og renn ut i elva Umba.
Kristjan Jaak Peterson
Kristjan Jaak Peterson var ein estisk poet. Han er rekna som ein viktig person i den estiske nasjonallitteraturen og grunnleggjaren av moderne estisk poesi. Den litterære karrieren hans var kort, grunna at han døydde av tuberkulose då han var 21 år. Fødselsdagen hans, 14. mars vert i Estland feira som «morsmålsdagen».
Etter at Universitetet i Tartu vart gjenopna i 1802, men berre med førelesingar på tysk, vart Kristjan Jaak Peterson den fyrste universitetsstudenten som vedkjende seg det estiske opphavet sitt og bidrog på den måten til den estiske oppvakninga.
Kristjan Jaak Peterson samla dei estiske dikta sine i to små bøker, men fekk aldri sjå dei utgjevne, sidan dette skjedde hundre år etter at han var død. Tre dikt på tysk vart utgjevne posthumt i 1823. Men eitt av prosjekta til Peterson vart fullført medan han levde, den tyske versjonen av Mythologia Fennica av Kristfrid Ganander, ei ordbok over finske mytologiske ord. Den svenske versjonen kom ut i 1789. Peterson si omsetjing av ordboka til Ganander fekk mange lesarar, både i Estland og andre land, og vart ei viktig kjelde til nasjonal ideologi og ei inspirasjonskjelde for tidleg estisk litteratur. Denne innflytnaden heldt fram til utpå 1900-talet.
Han hadde også talent innanfor lingvistikk og fekk kjennskap til fleire språk, både gamle og moderne. I tillegg skreiv han filologiske avhandlingar og prøvde å få laga ein svensk grammatikk. Dei seinare åra har dei lingvistiske manuskripta til Peterson, saman med originalversjonane av dikta og dagboka hans, vorte utgjevne i ein estisk-tysk tospråkleg versjon. Dette vart utgjeve i 2001, og nokre nye omsetjingar var med.
Idrettslaget Skade
Idrettslaget Skade er heimehøyrande i Lunde i Vestfold og Telemark. Laget var stifta i 1887 og er i 2020 aktivt med i fotball, handball, langrenn, alpin skiidrett, orientering og sykling.
Den alpine skirennaren Atle Skårdal er idrettslagets mest kjende medlem. Han vart verdsmeister 1996 i super-g og vann elles sju renn i verdscupen i alpine greiner.
Laga til IL Skade spelar i gule drakter med svarte bukser. Fotballaget til Skade har ikkje delteke på høgre nivå enn det fjerde i det norske seriesystemet for menn.
Grytøya
Grytøya er ei øy som ligg mellom Hinnøya og Bjarkøy i Harstad kommune. Fram til 2013 var ho delt mellom Harstad og Bjarkøy kommune. Øya har eit areal på 108 km².
Øya er i hovudsak eit fjellmassiv med Nona på 1012 moh som den høgaste toppen. Dei største busetnadane er Grøtavær i nordvest og Lundenes i søraust.
Melissa Horn
Astrid Melissa Edwarda Horn Weitzberg er ein svensk popmusikar og låtskrivar som er fødd i Stockholm.
Biografi
Horn vart fødd 8. april 1987, i eit område ved Søderholm i Stockholm, og er dotter av songar Maritza Horn og professor i anestesiologi Eddie Weitzberg. Ho har fire sysken, alle brør. Då ho var 16 fekk ho ein gitar og skreiv sin første låt. Ho fekk platekontrakt før ho var ferdig med skolegangen.
Debutalbumet Långa nätter vart sloppe den 30. april 2008. I låten «Som jag hade dig förut» syng ho duett med Lars Winnerbäck. Album nummer to, Säg ingenting till mig, kom i oktober 2009, og album nummer tre, Innan jag kände dig, vart sloppe i september 2011. Album nummer fire, Om du vill vara med mig, kom i oktober 2013, og Jag går nu den 27. november]] 2015. Ein singel, Du går nu, vart sloppen den 9. oktober og ein annan, Jag har gjort det igen, den 20. november.
Horn var ein av artistane som deltok på minnekonserten i Oslo den 21. august 2011, til minne om offera frå terroråtaka 22. juli 2011. Ho song låten «Kungsholmens hamn» frå debutalbumet sitt.
Pérasma
Pérasma (gresk Πέρασμα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Pérasma inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Flórina.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Pérasma 4 234 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 435 innbyggjarar.
Skjor
Skjor (Pica pica) eller skate er ein stor fugl i kråkefamilien. Ho er standfugl i Europa, store delar av Asia og i Nordvest-Afrika, og er vanleg å sjå i Noreg.
Skildring
Skjora trivst best i ope landskap, og ho lever i heile Noreg, heilt opp til bjørkebeltet. Ho er ein standfugl, det vil seie at ho er her heile året.
Skjora er altetar. Skjora drep sjeldan byttet sjølv, sidan ho er ein åtselfugl slik som slektningane sine, kråka og ramnen.
Skjora byggjer reir i tre, buskar, under husmøne osb. Alt etter om ho legg reiret høgt eller langt nede i eit tre, har frå gammalt av vore vermerke for resten av sommaren. Ho legg 6-8 egg i april-mai. Rugetida er 17-19 dagar.
Vygozero
Vygozero (russisk Выгозеро, finsk Uikujärvi) er ein stor innsjø i republikken Karelia, nordvest i Russland. Han har eit areal på 1250 km². Sidan 1933 har han vore ein del av Kvitsjø-Austersjø-kanalen. Det er meir enn 500 øyar i innsjøen. Vygozero vert nytta til fiske. Segezja munnar ut i innsjøen.
Forsvarets innsatsmedalje
Forsvarets innsatsmedalje er ein norsk militær medalje som vert delt ut av Forsvarssjefen. Den vert delt ut til norsk militært personell som har teke del i farefulle, spesielle, militære operasjonar innanfor eller utanfor Noreg. Den kan òg delast ut til utanlandsk militært personell som har ytt bistand til norske væpna styrkar på ein fortenesteleg måte.
Oppdraget skal normalt vare over to månader, men særlege tilhøve kan gjere til at medaljen vert delt ut for kortare oppdrag. Personell som har delteke aktivt i kamphandlingar eller har vist særleg innsats i farefulle oppdrag, kan tildelast medaljen med rosett. Det spesielle med denne medaljen er at bandet har forskjellig farge etter oppdraget den har vore delt ut for. Fargane skal ha tilknyting til den aktuelle staden. Dersom ein person tek del i fleire operasjonar vert medaljen delt ut på nytt med den aktuelle bandfargen. Sjølve medaljen er rund og i bronse. Adversen har eitt oppoverretta sverd med ei eikegrein på kvar side. Reversen har skrifta «FOR DIN INNSATS» med ei eikegrein over og under.
For tida har medaljen vore delt ut for operasjonar i Saudi-Arabia og Rest-Jugoslavia.
Monument
Dei viktigaste monumenta kan bli ein del av Verdsarva.
Flaskeopnar
Flaskeopnar er ein reiskap som kan brukast til å opna flasker med. Det finst ulike typar opnarar, ein av dei blir kalla korketrekkar og dreg ut korkar frå flasker. Den andre typen vippar metallkorkar av flasker med til dømes øl eller brus oppi. Ein flaskeopnar kan ha fleire ulike former, typisk eit avlangt handtak og eit avrunda hovud. Han har ein standard storleik i Dansk Standard i DS53 frå 1967.
Andre namn på flaskeopnar er ølopnar, øljekk eller humoristisk «oppdragelse».
Trenčín
Trenčín (tysk Trentschin, ungarsk Trencsén) er ein by vest i Slovakia ved elva Váh nær grensa til Tsjekkia og rundt 120 km frå Bratislava. Han har litt over 55 000 innbyggjarar og er sete i Trenčín kraj og Trenčín okres. På ei klippe ovanfor byen står ei mellomalderborg.
Namn
Byen vart først nemnd med det greske namnet Leukaristos, og vart avteikna på verdskartet til Ptolemaios rundt 150 e.Kr. Under makromannarkrigane mellom Romarriket og dei germanske qaudane gjorde romarane ein inskripsjon i 179 e.Kr. i berget under borga som står der i dag. Staden vart då kalla Laugaricio. Byen er det nordlegaste ein veit romarane kom i Sentral-Europa.
Den første skriftlege kjelda i mellomalderen er frå 1111 (som Treinchen) og 1113 (adjektivet Trenciniensis).
Historie
Trenčín har vore busett i lange tider. Trenčínborga, ei typisk mellomalderborg, står på ei høg klippe ovanfor byen. Trenčín er ein av fleire mogeleg stader som kan ha vore hovudstad i Samoriket på 600-talet. Wogastisburg låg truleg ein stad nær elva Vah og var åstad for eit avgjerande slag mellom slavarane og frankarane i 631.
Trenčínborga vart truleg bygd i Stor-Mähren-perioden. Mot slutten av 1000-talet hadde byen vorte det administrative senteret i Trenčín fylke. Som ein av dei få steinborgene i Kongedømet Ungarn, klatre dei å stå imot mongolinvasjonen i 1241. I 1263 var Trenčín underlagt Jakab Cseszneky, ein kongeleg sverdberar, men i 1302 tok Wenceslas I han frå Cseszneky-brørne, fordi dei støtta rivalen hans Karl Robert. Han gav i staden byen til Matteus Csák. Mellom 1302 og 1321 var borga sete for den mektige magnaten Matteus Csák som kontrollerte det meste av dagens Slovakia. Han utfordra makta til kong Karl Robert, hadde eit stort hoff og førte sin eigen utanrikspolitikk. Trentschin-traktaten mellom Böhmen, Ungarn og Polen vart signert i byen i 1335.
Trenčín fekk mange privilegium i mellomalderen. I 1324 slapp innbyggjarane å betale skatt og byen fekk status som fri kongeleg by i 1412 av kong Sigismund. I hundreåra framover vart byen råka av fleire katastrofar og krigar som varte fram til slutten av 1700-talet. I konflikten mellom Habsburgmonarkiet og dei som støtta rivalen János Szapolyai vart byen erobra i 1528 av troppane til keisaren. På 1600-talet var Det osmanske riket ein anna trugsel frå sør, men dei klarte aldri å ta byen. Byen vart så råka av Kuruc-opprøret mot habsburgarane og 3. august 1708 fann slaget ved Trenčín stad nær byen. To år seinare tok pest livet av 1600 innbyggjarar. I 1790 vart byen brend ned i lag med borga, og borga har vore i ruinar sidan den gong.
På 1800-talet blømde Trenčín då jernbanane til Žilina og Bratislava vart lagt til byen. Mange nye føretak vart då grunnlagd, særleg innan tekstil-, mat- og maskinindustrien. I 1867 mista Trenčín status som fri kongeleg by og kom under direkte kontroll av leiaren i Trenčín fylke. Trenčín blømde i den første tida som del av Tsjekkoslovakia og vart hovudstad i Trenčín fylke igjen mellom 1940-1945 då vasallstaten Slovakia eksisterte. Kort tid etter det slovakiske nasjonalopprøret starta, vart Trenčín okkupert av Nazi-Tyskland og vart hovudkvarteret for Sicherheitsdienst og Gestapo. Det låg då ein fengselsleir her. Trenčín vart frigjeve av sovjetiske troppar den 10. april 1945.
Sidan 1990 har det historiske senteret i byen stort sett vorte bygd opp att.
Hirokazu Ota
Hirokazu Ota er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Thorstein Veblen
Thorstein Bunde Veblen var ein norsk-amerikansk sosiolog og økonom, og ein grunnleggjar, i lag med John R. Commons, av rørsla for institusjonell økonomilære. Han var ein sterk kritikar av amerikansk økonomi, og er mest namngjeten for verket The Theory of the Leisure Class (1899).
Hirokazu Ota
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Thorstein Veblen
Biografi
Veblen vart fødd i Cato i Wisconsin, av norske innvandrarforeldre. Nevøen hans, Oswald Veblen, vart ein namngjeten matematikar. Norsk var første målet hans, men han lærte engelsk både frå grannar og på skulen, der han byrja da han var 5 år gammal. Familien hans var særs vellukka, og la stor vekt på utdanning og hardt arbeid, noko som utan tvil bidrog til hans seinare forakt for det han kalla det brautande forbruket (conspicuous consumption) og sløsinga i denne veksttida.
Han oppnådde bachelorgraden ved Carleton College i 1880, under John Bates Clark, ein leiande økonom i den framveksande tenkjemåten som no blir kalla nyklassisk økonomilære. Han gjorde sitt «graduate work» ved Johns Hopkins-universitetet under Charles Sanders Peirce, grunnleggjaren av pragmatistskulen i filosofi, og han fekk etter dette graden Ph.D. i 1884 ved Yale-universitetet, under rettleiing av William Graham Sumner, som stod for laissez-faire i økonomisk politikk. Den kan hende viktigaste intellektuelle innverknaden på Veblen hadde Herbert Spencer. Arbeidet til Spencer i andre halvdelen av 1800-talet skapte ei enorm interesse for det evolusjonære perspektivet på dei menneskelege samfunna.
Frå 1891 til 1892, etter seks år han bruka på omfattande lesing heime på familiegarden, heldt Veblen fram med å studere som graduate-student, no i økonomilære, ved Cornell-universitetet under James Laurence Laughlin.
I 1892 vart han professor ved det nyss opna University of Chicago, samtidig som han gjorde teneste som redaktør for bladet Journal of Political Economy.
I 1906 fekk Veblen ei stilling ved Stanford-universitetet, men fór derifrå, har det vore påstått, på grunn av problem med kvinner. Sjølv om denne myten lever, synest det meir truleg at ryktet hadde følgt han frå University of Chicago, der vanskar med den første og eksentriske kona hans hadde gjort at somme såg han, truleg med urette, som ein som låg under for lauslivnad, noko som vart bruka for å gjere slutt på tilsetjinga hans der. Han vart sedd på som eksentrisk, ein dårleg lærar og ein radikalar.
I 1911 slutta Veblen seg til fakultetet ved University of Missouri-Columbia, der han fekk støtte frå Herbert Davenport, som leidde avdelinga for økonomilære. Veblen var ikkje glad i Columbia, Missouri, men vart verande der til og med året 1918. Det året flytta han til New York for å byrje å arbeide som redaktør i eit magasin kalla The Dial, og så, i 1919, saman med Charles Beard, James Harvey Robinson og John Dewey, var han med å grunnleggje The New School for Social Research (kjend i dag som The New School). Han tok òg del i The Technical Alliance, skapt i 1918-1919 av Howard Scott, ei gruppe som sidan vart til The Tecnocratic Movement. Frå 1919 til 1926 heldt Veblen fram med å skrive og vere med i ulike aktivitetar ved The New School.
I 1927 vende Veblen tilbake til den eigedomen han framleis eigde i Palo Alto, og han døydde der i 1929.
Skrivinga til Veblen
Veblen utvikla ei evolusjonær økonomilære for det 20. hundreåret basert på dei nye idéane som kom frå antropologi, sosiologi og psykologi. Ulikt nyklassisk økonomilære som voks fram på same tida, skildra Veblen økonomisk åtferd som sosialt heller enn individuelt bestemt, og han såg økonomisk organisering som ein stadig utviklingsprosess. Denne prosessen var driven av menneskelege instinkt som emulasjon (etterlikning), predasjon (rov), fagstoltheit, foreldreinstinkt og meiningslaus nyfikne. Veblen ville at økonomane skulle skjøne verknadene av sosial og kulturell endring på økonomisk endring. I The Theory of the Leisure Class, som mest truleg er det best kjende verket hans, på grunn av det satiriske synet på det amerikanske samfunnet, spelar instinkta emulasjon og predasjon ei hovudrolle. Folk, både rike og fattige, prøver å imponere andre og å stå fram som vinnarar ved det Veblen kalla «conspicuous consumption» (brautande forbruk) og «conspicuous leisure» (brautande fritid). I dette verket seier Veblen at forbruk blir bruka som ein måte å få og vise status på. Gjennom «conspicuous consumption» kom ofte «conspicuous waste» (brautande sløsing), som Veblen avskydde. Mykje av moderne reklame er bygd på det Veblen tala om når det gjeld forbruk.
I The Theory of Business Enterprise, gitt ut i 1904, då amerikansk uro over veksten i forretningskonglomerat og trustar var på sitt høgste, bruka Veblen sin evolusjonære analyse for å forklåre desse nye formene. Han såg dei som ei følgje av veksten i industrielle prosessar i ein kontekst av små firma som hadde vakse fram før for å organisere handverksproduksjon. Dei nye industrielle prosessane tvinga fram integrasjon og gav lukrative sjansar for dei som rådde med dei. Resultatet var, slik Veblen såg det, ein konflikt mellom forretningsmenn og ingeniørar, der dei førstenemnde representerte det gamle og dei sistenemnde nye måtar å gjere ting på. Kombinert med dei tendensane han hadde skildra i The Theory of the Leisure Class, resulterte denne konflikten i sløsing og ein predasjon som auka den sosiale statusen til dei som kunne tene på predatoriske krav på varer og tenester.
Veblen generaliserte konflikten mellom forretningsmenn og ingeniørar ved å seie at det menneskelege samfunnet alltid ville innebere konflikt mellom etablerte interesser og nye former utvikla ut frå ein ibuande menneskeleg tendens til å manipulere og lære av den fysiske verda vi eksisterer i. Han generaliserte også modellen sin til å inkludere sin eigen teori om instinkta, utviklingsprosessar som han absorberte frå Sumner, forsterka av ved eiga lesing av evolusjonsvitskap, og pragmatisk filosofi først lært av Peirce. Instinktet meiningslaus nyfikne leidde menneska til å manipulere naturen på nye måtar, og dette førte til endringar i det han kalla dei materielle livsmidlane. Fordi idéane våre om verda er ein menneskeleg konstruksjon heller enn ei spegling av røynda, fører endra måtar å manipulere naturen til endra tankekonstruksjonar og endra idéar om sanning og autoritet, i tillegg til endra åtferdsmønster (institusjonar). Samfunn og økonomiar utviklar seg som følgje av dette, men dei gjer det via ein prosess med konflikt mellom etablerte interesser og eldre former på den eine sida, og det nye på den andre. Veblen skreiv aldri rett ut at det nye var betre enn det gamle, men han var i dei tre siste tiåra av livet sitt sikker på at amerikansk økonomi utan desse etablerte interessene kunne produsert meir for fleire menneske. I åra etter første verdskrigen såg han til ingeniørane for å gjere amerikansk økonomi meir effektiv.
Attåt The Theory of the Leisure Class og The Theory of Business Enterprise har òg Imperial Germany and the Industrial Revolution og essay som Why Is Economics Not an Evolutionary Science og The Place of Science in Modern Society halde fram med å ha innverknad.
Veblen sin intellektuelle arv
Trass i vanskar med somtid arkaisk språk, mykje på grunn av Veblen sine kampar med terminologien når det gjaldt unilineær evolusjon og biologisk determinasjon av sosial variasjon, som framleis dominerte tenkinga om samfunnet da han byrja å skrive, er Veblen sitt arbeid framleis relevant, og ikkje berre på grunn av uttrykket «conspicuous consumption». Hans evolusjonære tilnærming til studiet av økonomiske system er no atter på moten, og hans modell med tilbakevendande konflikt mellom den eksisterande ordenen og nye metodar kan vere av stor verdi for å forstå den nye globale økonomien. Mellom dei som har vorte kalla etterfølgjarar av Veblen er blant andre, C. Wright Mills, John Kenneth Galbraith og Gunnar Myrdal. Som sagt er Veblen sedd på som ein av grunnleggjarane (saman med John R. Commons, Wesley C. Mitchell og andre) av den amerikanske skulen for institusjonell økonomilære. Dei som i dag er tilhengarar av denne skulen er organiserte i The Association for Evolutionary Economics (AFEE) og The Association for Institutional Economics (AFIT). AFEE deler ut ein årleg Veblen-Commons-pris for arbeid med institusjonell økonomilære, og dei gir ut Journal of Economic Issues. Blant uavhengige tilhengarar finn ein teoretikarar rundt konseptet «differential accumulation» (differensiell akkumulasjon). Dei som driv med teknokratiteori meiner seg òg å stå i Veblen sin tradisjon, og arbeidet hans er ofte omhandla i verk om amerikansk litteratur. Thorstein Veblen er med i verket The Big Money av John Dos Passos.
Ilon Wikland
Ilon Wikland er ein svensk-estisk illustratør frå Tartu i Estland.
Thimphu
Thimpu er hovudstad i Bhutan. Den omliggande dalen og fylket (dzongkhag) har òg same namn. Byen har 69 000 innbyggjarar (2005), og er utan samanlikning den største busettinga i landet. Byen strekkjer seg ut langs vestsida av Wang Chhu-elva sitt dalføre. Byen har, som mange andre hovudstader, vakse kraftig som følgje av flukta frå landsbygda. Utviklinga har ført til renovering i bykjerna og rask vekst i forstadene.
Ilon Wikland
Wikland kom til Sverige som flykting då ho var fjorten år gamal. Ho gjekk på Skolan för Bok- och Reklamkonst i Stockholm og på Konstfackskolan i eit år. Ho er òg utdanna frå Signe Barths målarskola.
Ilon Wikland er fremst kjend for illustrasjonane sine til Astrid Lindgren sine bøker. Det er berre Pippi Langstrømpe, som vart teikna av Ingrid Vang Nyman, og Emil i Lønneberget, teikna av Björn Berg, som har fått originalillustrasjonane teikna av andre. Den fyrste Lindgren-boka ho illustrerte var Mio, min Mio i 1954.
Thimphu
I hovudgata Norzim Lam ligg det butikkar, restaurantar, kjøpesenter og offentlege bygningar. Overalt finst ei blanding av bustadblokker, mindre bustader og familiedrivne butikkar. Styresmaktene praktiserer ein streng kontroll med byggeskikken: alle bustader skal utsmykkast i tradisjonell stil, med buddhistiske måleri og motiv. Dette vert handheva svært strengt, og brot på eksteriørforskriftene kan føre til at bygg vert rivne.
Ilon Wikland
Wikland teiknar ofte rundkinna born med oppstopparnase, men er nøye med detaljar for å finne det som fangar karakteren til ein litterær figur. Ho har fortald at ho fann dei rufsete Mattisrøvarane i Ronja Røverdatter i køen på Systembolaget og Karlson på taket i Hallane i Paris.
Thimphu
Nede ved elva ligg eit livleg marked i helgene. Her vert det selt kjøt, grønsaker og suvenirar. Det meste av byen sin småindustri ligg sør for den største brua.
Thimpu er den einaste hovudstaden i verda utan trafikklys.
Ilon Wikland
Ho har skildra sin eigen barndom i boka Den långa, långa resan (Stockholm, 1995, norsk tittel Den lange, lange reisen), skriven saman med barnebokforfattaren Rose Lagercrantz.
Liffey
Liffey (An Life på irsk) er ei elv i Republikken Irland som renn gjennom sentrum av Dublin. Dei største sideelvane hennar er Dodder, Poddle og Camac.
Elva heitte tidlegare An Ruirthech, som tyder «rasktrennande». Ordet Liphe (eller Life) refererte opphavleg til namnet på sletta som elva rann over, men til slutt vart det namnet på sjølve elva.
Liffey har utspring ved Kippure i Wicklowfjella i County Wicklow og har ei lengd på om lag 125 km. Ho renn gjennom grevskapa Wicklow, Kildare og Dublin før ho munnar ut i Dublin Bay og Irskesjøen.
Det ligg tre vasskraftverk langs elva ved Poulaphouca, Golden Falls og Leixlip, i tillegg til fleire mindre, private installasjonar.
Av byar langs elva finn ein Ballymore Eustace, Newbridge, Clane, Celbridge, Leixlip og Lucan før elva renn inn i Dublin nær munningen.
Transport og bruk
Liffey har i mange hundreår vorte nytta som transportåre, heilt frå vikingtida då byen vart grunnlagd. Eit velkjent syn på Liffey fram til 1990-åra var frakteskipa «Lady Patricia» og «Miranda Guinness» som frakta ølet Guinness frå St. James's Gate Brewery. Dei seinare åra er det berre turistbåtar som er å sjå på elva av fast trafikk.
Znojmo
Znojmo (tysk Znaim) er ein by i Tsjekkia i regionen Sør-Mähren, nær grensa til Austerrike.