cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asker Museum, Valstads samlinger
Museet har opphav og grunnlag i eit gåvebrev dagsett 9. juni 1949 frå Tilla og Otto Valstad til Asker kommune. Med dette overdrog dei til kommunen eigedomen deira, Øvre Hvalstad, med alt som her var av bygningar, inventar, reiskapar og kunst, alt i alt ei samling på meir enn 3000 gjenstandar som dei hadde samla, inklusive hus dei hadde flytta til eigedomen frå både lokalområdet og frå andre stader i landet. Vilkåret for gåva, som vart gjeve til minne om foreldra til Otto Valstad, var mellom anna at dette skulle verte eit kulturhistorisk museum, og at eigedomen aldri skulle seljast.
Ei gamal løe frå Fusdal på Asker vart i 1991 bygd opp att på museumsområdet på ei ny underetasje i natursteinsmur som skulle etterlikne den grunnmuren løa hadde hatt, og her vart det innreidd utstillingslokale, kafé, museumsbutikk, verkstad, magasin og kontor for museet. Denne løysinga med å blanda gamalt og nytt, vart særs omdiskutert i si tid.
Til den store eigedomen høyrer ein hage i barokkliknande stil med sjeldsynte vekstar, fontene, dyreskulpturar av skulptøren Anne Grimdalen og fint smijarnsarbeid.
Avdelingar utanfor sjølve museet
Asker museum har etter kvart fått ansvaret for andre verneverdige bygningar og anlegg i Asker kommune. Til museet høyrer soleis Labråten, huset som Hulda og Arne Garborg eigde og budde i; Sem sag og Høvleri på Sem i nærleiken av Semsvannet; Albert Seheims verkstad, som òg ligg på Sem; Skolemuseet på Jansløkka; Strandsitterhuset på Konglungen og Kystkultursentret i Vollen.
Krokket
Krokket (frå fransk via engelsk croquet, 'krokstav') er eit spel der ein nyttar ei kølle for å slå kuler av plast eller tre gjennom bøylar festa i bakken. Eit krokketspel har vanlegvis frå to til seks spelarar, og desse spelar anten individuelt eller på lag. Spelet kan vera både som rekreasjon og underhaldning for unge og gamle, og som konkurransesport på internasjonalt plan.
Historie
Det eigentlege opphavet til spelet er ukjent, men ein kjenner til spel frå 1300-talet basert på dei same prinsippa som dagens krokket. Dette spelet heitte paille-maille (engelsk Pall Mall), og blei spelt med ei bøygd kølle, treball og to bøylar. Banen var ofte dekt med knuste skjel, og bøylane kunne dekorerast med blomar. Spelet gjekk tilsynelatande litt av mote på 1600- og 1700-talet, men krokket meir likt det ein spelar i dag blei introdusert i England i 1852 eller 1853, etter å ha vore praktisert i Irland.
Det eldste regelsettet for «moderne» krokket ein kjenner til er frå 1856, og er skrive ned av den engelske leiketøyprodusenten Isaac Spratt og publisert av The Stationer's Company i London. Frå England spreidde den meir moderne forma av spelet seg til større delar av verda, og ein kan i dag finna ei rekkje nasjonale og lokale variantar basert på dei same prinsippa som dei engelske variantane. Krokket var med på det olympiske programmet i sommer-OL-1900 i Paris.
I Noreg har sporten fått eit oppsving dei seinare årane, og 11. september 2004 blei Norges Croquetforbund skipa under Jeløy Croquet Clubs Jubileumturnering i Melløsparken i Moss. Forbundet blei oppretta for å vidareutvikla norsk krokket, utstyrsmessig og når det gjeld reglar.
Variantar av krokket
I tillegg til den meir utbreidde hagekroketten finst det ei rekkje meir regulerte former av spelet. Desse formene blir gjerne spelte av organiserte lag eller klubbar, og det blir her turnert både på lokalt, nasjonalt og internasjonalt plan.
Norsk krokket
Norges Croquetforbund har utarbeidd eit regelsett basert på regler samla frå nokre av dei største klubbane i Noreg. Reglane varierer likevel noko frå klubb til klubb, men i turneringar er det vertsklubbens eller regelsettet til Norges Croquetforbund som gjeld.
Golfkrokket
Det blir helst spelt på ein jamn, kortklipt, rektangulær grasplen som 32 meter (35 yard) lang og 25,6 meter (28 yard) brei. Grensene til banen og midtlinjer bør teiknast opp med kvit farge. I kvart hjørne skal det plasserast eit flagg, 91 cm (1 yard) innanfor dei næraste sidelinjene.
Assosiasjonskrokket
Assosiasjonskrokket er ei avansert form for krokket med større krav til dugleik, taktikk og dømmekraft enn dei andre formene for krokket. Reglane er meir avanserte, og det blir arrangert internasjonale turneringar på høgt nivå.
Spelet blir spelt på same type bane som golfkrokket.
Einhandskrokket
Variasjon av krokket som ein speler med ei hand. Mest utbreidd i Danmark, men blir òg praktisert av enkelte klubbar i Noreg.
Tørla
Tørla er ei lita øy inst i Åsefjorden i Ålesund kommune. Øya er knytt med bru til fastlandet i aust over Tjørsundet og til øya Humla over Humlesundet i vest. Midt på øya ligg Grendahuset, som opphavleg var skule. Strendene på Tørla er prega av steinvører som er lagt opp for tørke av klippfisk.
Pesten i London 1665
Pesten i London 1665, på engelsk kjend som The Great Plague («Den store pesten») var ein brutal epidemi som i 1665 drap rundt 75 000–100 000 menneske i London, det vil seie omkring ein femtedel av folketalet.
Det blir rekna at pesten var ei form for byllepest som kom frå pestbakterien Yersinia pestis, og at den blei spreidd av rotter. Det er også nemnt symptom på septisk pest og lungepest, som begge er variantar av byllepest. Sjølv om omfanget var langt mindre enn Svartedauen blir den i Storbritannia huska som «Den store pesten» fordi den var det siste store utbrotet av pest i Europa.
Skotsk
Skotsk (Scots) eller låglandsskotsk (Lallans) er eit språk som blir tala i Skottland og av ein liten minoritet i Ulster, dei fleste av dei i Nord-Irland men òg i grenseområda i Republikken Irland. Språket blir kalla «låglandsskotsk» for å skilje det frå skotsk gælisk som blir tala i høglandet, men det blir også kalla berre «skotsk» og for ulsterskotsk i Irland. Det er ikkje fagleg semje over om ein skal rekna skotsk som eit språk eller ein dialekt.
Historie
Skotsk stammar frå den northumbriske forma for mellomengelsk, som inngår i samlenamnet angliske språk. Det er sterkt påverka av gælisk, men også av nederlandsk og lågsaksisk gjennom handel og innvandring frå nederlanda. Dialektkontakt mellom skotsk og engelsk førte også til dei noverande skotske dialektane av engelsk (også kjent som skotsk-engelsk) som blir akseptert som godt språk i Skottland i dag.
Litteratur
Dei eldste verka på skotsk er John Barbour sitt epos Brus frå 1300-talet, Wyntoun sitt Cronykil og Blind Harry sitt The Wallace frå 1400-talet. Frå 1400-talet av blei det skapt mykje litteratur kring det kongelege hoffet i Edinburgh og ved University of St Andrews av forfattarar som Robert Henryson, William Dunbar, Gavin Douglas og David Lyndsay. The Complaynt of Scotland var eit tidleg trykt verk på skotsk. Eneados er ei mellomskotsk omsetjing av Æneiden fullført av Gavin Douglas i 1513.
Hallfrid Velure
Hallfrid Velure er ein norsk teatervitar, scenekunstnar og forfattar fødd  i Bergen.
"Et prosjekt er et prosjekt er et prosjekt
En analyse av prosjektbegrepets ultvikling og betydning i det norske språket, med hovedvekt på kulturpolitisk retorikk og scenekunstdiskurs.
Hans Berg
Hans Berg var ein norsk fiskar, gardbrukar og politikar frå Bodin i Nordland. Han representerte Kristelig Folkeparti og Nordland fylke på Stortinget i tida 1954-69.
Berg var fiskar frå 1917 til 1951, bortsett frå åra 1920-22, då han gjekk Nordland landbruksskule, og året 1922-23, då han var dreng på prestegarden i Hamarøy. Frå 1927 dreiv han også garden Rønvik i dåverande Bodin herad. Han var klokkar i Bodin kyrkje frå 1947 til 1965.
Berg var medlem i Bodin heradsstyre frå 1936, til det vart avvikla av okkupasjonsmakta i 1941. Frå 1945 til 1967 var han på ny med i heradsstyret i Bodin, både som ordinær medlem, formannskapsmedlem og perioden 1952-55 som ordførar.
Aegyptus
Romersk styre i Egypt
Den første prefekten over Aegyptus, Gaius Cornelius Gallus, fekk lagt øvre Egypt under romersk kontroll ved bruk av makt, og han etablerte eit protektorat i det sørlege grenseområdet som ptolemearane hadde forlate. Den neste prefekten, Aelius Gallus, gjorde eit mislykka forsøk på å erobre kystane av Raudehavet heilt ned til våre dagars Jemen. Romarane fekk likevel ikkje kontroll over raudehavskysten av Egypt før under keisar Claudis si regjeringstid. Den tredje prefekten, Gaius Petronius, fekk rydda opp i kanalane for kunstig vatning, og dette førte til at jordbruket tok seg opp.
Frå keisar Nero si regjeringstid og utover var det oppgangstider i Egypt, og desse varte om lag i hundre år. Det var likevel ein del religiøse konfliktar mellom grekarar og jødar, spesielt i Alexandria, som var blitt verdas sentrum for jødisk religion og kultur etter øydelegginga av tempelet i Jerusalem i år 70. Under keisar Trajan gjorde jødane i Egypt, Cyrenaica og på Kypros eit nytt opprør mot romarane. Dette opprøret blei slått ned, og jødane i Alexandria missa alle privilegia dei hadde hatt tidlegare. Den neste romerske keisaren, Hadrian, vitja Egypt to gonger. Frå og med hans regjeringstid blei det bygd mange nye bygg i gresk-romersk stil rundt om i Egypt. Det kom eit nytt opprør mot den massive skattlegginga i år 139, i Marcus Aurelius si regjeringstid, og dette opprøret blei først slått ned etter fleire år med kampar. Den egyptiske økonomien tok stor skade av krigen, og på mange måtar markerer han byrjinga på Aegyptus sin økonomiske nedgang.
Grethe Fossli
Grethe Fossli er ein norsk politikar for Ap. Ho vart innvald på Stortinget frå Akershus i 1993 og sat i tre periodar.
Aegyptus
Romersk styre i Egypt
Zenobia, dronninga av Palmyra, tok Egypt frå romarane i år 269, og kalde seg frå då av dronning av Egypt også. Ho hevda å vere i familie med den tidlegare egyptiske dronninga Kleopatra, og var godt kjend med landet sin historie, religion og språk. Den romerske keisaren Aurelian omleira Zenobia sine styrkar i fire månader og tok tilbake Aegyptus i år 274. Seinare klarte to romerske generalar, Probus og Domitius Domitianus, å slå seg opp som keisarar frå ein opphavleg base i Aegyptus. Keisar Diocletian tok Alexandria frå Domitius i 298 og omorganiserte heile provinsen. Han sette og i gang forfølging av dei kristne, men dette blei det siste seriøse forsøket på å stoppe framveksten til kristendommen i Egypt.
Styresett og administrasjon i det romerske Egypt
Romarane vidareførte mykje av det ptolemeiske systemet, men dei innførte viktige endringar i statsadministrasjonen for å effektivisere produksjonen og auke utbyttet. Prefekten i Egypt hadde ansvaret både for den militære tryggleiken, for finans og skattlegging og for å handheve justisen i provinsen.
Reformene tidleg på 300-talet gjorde dei neste 250 relativt gode, økonomisk sett. Men prisen for økonomisk framgang var eit strengare og meir rigid samfunn med auka statleg kontroll. Egypt blei delt opp i små distrikt, og ulike sivile og militære embetsmenn blei sette inn for å kontrollere dei. Seinare blei den sivile og militære makta i kvart distrikt samla i hendene på ein dux, romarane meinte at dette var naudsynt for å motverke makta til kyrkja, som var sterkt aukande utover i perioden. Militærvesenet gjennomsyra samfunnet stadig meir, og greip inn i dei daglege rutinane i livet både i byane og på landet.
Økonomi
Ressursane i Egypt var stort sett dei same under romersk styre som dei hadde vore under ptolemearane. Men romarane gjennomførte eit langt meir effektivt skattleggingssystem, med skatt på land både i form av pengar og naturalia, saman med eit innfløkt system av småskattar som skulle betalast med pengar, tollpengar og mange andre avgifter. Store mengder korn blei frakta nedover Nilen for å fø innbyggjarane i Alexandria, og mykje blei frakta vidare til Roma. Sjølv om mange vanlege egyptarar klaga over utbytting, er det ikkje sikkert at dei offisielle skattesatsane var spesielt høge. Romarane oppmuntra til privatisering av eigedom, handel og produksjon, og brukte låge skattesatsar som eit verkemiddel. I staden var det ofte høge leigeprisar som heldt mange egyptarar nede i fattigdommen.
Det mest slåande med den egyptiske økonomien på denne tida er at han var veldig kompleks. Varer blei flytta rundt i landet i stor skala, og pengar var bytemiddelet. Det var stor kommersiell aktivitet i provinsen, og mykje av dette var basert på dei gode tidene i jordbruket. Den innanlandske og utanlandske handelen nådde eit toppunkt på 100-talet e.Kr., men utover på 200-talet byrja store problem å kome til overflata. Det viktigaste var at romarane byrja å minke edelmetall-innhaldet i myntane sine, og dette førte til at folk ikkje stolte på pengesystemet lengre.
Militærvesen
Sjølv om Aegyptus var ein av dei mest produktive og ressursrike provinsane i Romarriket, skulle det ikkje store hærstyrken til for å halde området. Fordi provinsen var så viktig for å forsyne Roma med korn ville alle stopp i utførselen skade romarane. Aegyptus blei halde trygt av tre, seinare to, romerske legionar, kvar på om lag 6000 mann, i tillegg til ein god del leigesoldatar. I det første hundreåret med romersk styre i Egypt var romarane innstilte på å erobre landområda aust og sør for Egypt. Flesteparten av soldatane i den romerske hæren i Egypt var av gresk/makedonsk opphav, saman med innfødde egyptarar som hadde vore med i den nå oppløyste ptolemeiske hæren. Seinare blei det fleire og fleire romarar i denne styrken.
Det kristne Egypt
Sjå også Koptisk kristendom
Kristne i Egypt meiner at patriarkatet i Alexandria blei grunnlagd av evangelisten Markus rundt år 33, men lite er sikkert om korleis kristendommen kom til Egypt. Historikaren Helmut Koester meiner at kristendommen i Egypt i byrjinga var dominert av gnostiske straumdrag, med stor vekt på personleg innsikt og med eit klart dualistisk verdsbilete. Demetrius av Alexandria oppfatta gnostisismen som kjettersk, og arbeidde med hell for å få dei kristne i Egypt til å godta den allmenne (katolske) trua. Det er ikkje mange detaljar frå denne perioden som er skrive ned, dette kan kanskje ha samband med at seinare kristne i Egypt var flaue over si fortid som kjettarar.
Den gamle religionen i Egypt gav forbausande lite motstand mot spreiinga av kristendommen. Kanskje hadde dei religiøse leiarane missa mykje autoritet etter at dei hadde samarbeidd med ptolemeiske og romerske herskarar i lang tid. Ein annan teori er at den livsnære naturreligionen missa si tiltrekkingskraft når vanlege folk hadde dårlege kår. Den gamle egyptiske religionen såg på det jordiske livet som evig, det er årsaka til mumie-tradisjonen. Når det jordiske livet var hardt og strevsamt, freista den kristne førestillinga om evig liv på ei omskapt jord meir. I tillegg likna dei kristne førestillingane om treeininga, ein gud si oppstode og eit liv saman med guddommen etter døden på trekk i den tidlegare egyptiske religionen. Frå år 200 og utover var Alexandria eit sentrum for teologien. Dei kristne apologetane Klement av Alexandria og Origenes levde og verka her.
Keisar Konstantin I av Romarriket gjorde slutt på forfølginga av kristne med ediktet i Milano frå år 312. Utover 300-talet var det i staden heidenskapen som blei fortrengd og undertrykt. I 390 blei heidenskap forbode, men vi veit frå veggmåleri frå Philae i øvre Egypt at gudinna Isis blei dyrka her langt inn på 400-talet. Mange jødar konverterte også til kristendommen. Dei som nekta dette blei den einaste religiøse minoriteten av ein viss storleik i eit kristent Egypt.
Ikkje før hadde den egyptiske kyrkja vunne fridom og ein leiande posisjon før ho blei rive opp av skisma og konflikt mellom ulike grupper. Alexandria blei sentrum for ei av dei første store splittingane i den kristne verda. Denne konflikten stod mellom arianarane, som følgde ein alexandrinsk prest som heitte Arius, og ortodoksien, representert av Athanasius. Kyrkjemøtet i Nikea i 325 vedtok den nikenske truvedkjenninga og innsette Athanasius som erkebiskop av Alexandria som ein reaksjon mot Arius sitt syn. Dette roa ikkje ned stemninga i landet, og det kom mange opprør utover 300-talet. Athanasius blei jaga ut frå Alexandria og gjeninnsett som erkebiskop mellom fem og sju gonger.
Ei anna religiøs nyutvikling i Egypt var klostervesenet som ørkenfedrane utvikla då dei takka nei til materielle gode og valde eit liv i forsaking ute i audemarka. Egyptiske kristne omfamna klosterlivet i slikt omfang at keisar Valens innførte restriksjonar på kor mange som fekk bli munkar. Frå Egypt spreidde klostervesenet seg til resten av den kristne verda. Ei anna nyvinning i denne tida var utviklinga av det koptiske språket, som var ei form av det eldgamle egyptiske språket, skrive med det greske alfabetet supplert med fleire andre teikn for å uttrykkje lydar som ikkje finnast i gresk. Koptisk blei teke i bruk av dei kristne for å spreie evangeliet til innfødde egyptarar, og framleis i vår tid er koptisk det liturgiske språket i egyptisk (koptisk) kristendom.
Det bysantinske Egypt
Austromarriket utvikla seg til å bli eit meir typisk austleg despoti etter kvart som banda til den gamle gresk-romerske verda forsvann. Det gamle greske systemet, der at borgarane stod for lokalstyret sjølv, var heilt borte. Titlar og embete gjekk i arv i mektige adelsfamiliar. Alexandria var den nest største byen i imperiet etter Konstantinopel, og byen heldt fram med å vere sentrum for religiøs disputt, usemje og vald. Patriarken Cyril av Alexandria fekk guvernøren i byen til å utvise jødane i 418 med god hjelp frå folkemassane. Dette var ein reaksjon på at jødar skulle ha massakrert kristne om nettene. Drapet på filosofen Hypatia markerte slutten på den klassiske hellenske kulturen i Egypt.
Eit anna kristent stridsspørsmål gjorde Egypt religiøst annleis enn resten av Austromarriket, og førte til ein regulær borgarkrig. Spørsmålet var om Jesus Kristus var fullstendig guddommeleg (Monofysittisme), eller om han hadde både ein guddommeleg og ein menneskeleg natur. Dette var tema både på kyrkjemøtet i Konstantinopel i 381 og heldt fram til kyrkjemøtet i Kalkedon i 451. Då blei det fastsett at Kristus var både fullstendig menneske og fullstendig gud. Mange av monofysittane heldt til i Egypt, og dei var ikkje einige i at det var noko skilnad på deira synspunkt og det som kyrkjemøtet i Kalkedon hadde vedteke. Mange var framleis usamde med det ortodokse synet, og egyptarane heldt fram med organisert motstand mot kyrkja sitt offisielle syn heilt fram til 570-talet.
På tross av religiøse spenningar fortsette Egypt å vere eit viktig økonomisk støttepunkt for Austromarriket. Mykje av imperiet sin jordbruksproduksjon og handverksarbeid gjekk føre seg i provinsen, samstundes som særleg Alexandria heldt fram å vere eit sentrum for lærdom. Under keisar Justinian I erobra Austromarriket byen Roma og andre viktige område i vest-Middelhavet, men dette gjorde at forsvaret av austgrensa blei rimeleg nedprioritert. "Brødkorga" til imperiet låg nå ope for fiendane.
Den persiske invasjonen
Persarane byrja invasjonen av Egypt i år 618 eller 619, og dette blei ein av persarane sine siste triumfar i den langvarige konflikten mellom romarar og persarar. Egyptarane var ikkje ovglade i keisaren i Konstantinopel, og gjorde liten motstand mot dei nye herskarane. Etter ein kort periode med persisk styre blei det underskrive ein fredsavtale der Austromarriket fekk dei tapte landområda tilbake. Invasjonen hadde ført til at monofysittismen hadde kome til overflata igjen i Egypt, men når keisarmakta fekk kontrollen igjen blei monofysittane forfølgde. Egypt var dermed i ein situasjon utan korkje religiøs eller politisk samkjensle med resten av Austromarriket då ei ny gruppe erobrarar dukka opp.
Den arabiske erobringa
Ein hær med om lag 4000 muslimske arabarar kom inn i Egypt i desember 639, og kom seg raskt inn i Nildeltaet. Dei keisarlege styrkane trekte seg tilbake til festningsverka sine, der dei klarte å helde ut i eit år. Men arabarane fekk forsterkingar, og i april 641 erobra dei Alexandria. Dei fleste kristne egyptarane ønskte dei nye herskarane velkomne, fordi det ville gjere slutt på dei religiøse forfølgingane frå den bysantinske statskyrkja. Bysantinarane tok tilbake Alexandria i 645 med flåtemakt, men muslimane tok byen for godt i 646. Dermed var det slutt på 975 år med gresk-romersk herredømme i Egypt.
Vidare lesing: Det arabiske Egypt
Kjelder
Artikkelen er i hovudsak omsett frå engelsk wikipedia
Ioniserande stråling
Ioniserande stråling er stråling som kan slå elektron ut av atom og molekyl slik at desse blir til ion.
Radioaktive stoff sender frå seg ioniserande stråling.
Biologisk verknad
Ion er kjemisk reaktive og kan føra til skader på levande vev. Ut frå storleiken på dosen kan ioniserande stråling føra til celledød, strålesjuke og kreft.
Bruk
Røntgenstråling er ioniserende stråling som blir brukt innan helsevesenet for å danna bilder av kroppen.
Ioniserande stråling blir brukt innan helsevesenet for dei celledrepande eigenskapane sine, særleg innan strålebehandling av kreft. Strålinga blir då konsentrert til det sjuke området. Ein kan òg nytte ioniserande stråling til sterilisering av medisinsk utstyr som ikkje toler varme.
Louis Kloster
Louis Kloster var ein norsk arkitekt frå Stavanger.
I 1975 fekk Kloster Houens fonds diplom for bygningen til Noregs Bank i Stavanger. Han fekk diplom frå Europa Nostra for bevaringa av dei raude sjøhusa same stad i 1979.
Radioaktivitet
Radioaktivitet er ei nemning som kan visa til ioniserande eller til den spontane utsendinga av slik stråling frå radionuklider.
Radioaktive stoff
Stoffet som hadde sendt ut stråling i Becquerel sitt tilfelle var uran. Seinare oppdaga ekteparet Curie to nye radioaktive grunnstoff, radium og polonium.
Nøytron og proton i atomkjernar er haldne saman av ulike krefter, med sterk kjernekraft, elektrostatisk kraft som dei sterkaste, og i tillegg svak kjernekraft og gravitasjonskraft. Desse kreftene verker i eit samspel som kan vera ustabilt ved at kjernepartiklane kan «falla» inn i eit anna samspel med lågare energi, noko som vil føra til at dei sender ut stråling.
Visse grunnstoff og isotopar av grunnstoff har ustabile kjernar som lett sender ut stråling.
Yangquan
Yangquan (kinesisk: 阳泉; pinyin: Yángquán) er eit byprefektur aust i provinsen Shanxi i det nordlege Kina, der det grensar mot Hebei-provinsen. Byprefekturet har eit areal på 4 452 km² og hadde om lag 1,37 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Yangquan omfattar tre distrikt (区 qū) og to fylke (县 xiàn).
Radioaktivitet
Radioaktivitet og liv
Stråling kan skada menneske og dyr, til dømes ved å skada eller drepa celler, eller ho kan skada arvestoffet, noko som aukar faren for kreft og som av og til kan førast vidare til avkom. Bakgrunnsstråling frå verdsrommet, sola og diverse kjelder på jorda, særleg radongass, gjer at alle får i seg noko stråling. Om strålinga fører til varige skader eller ikkje, er tilfeldig, men sjansen aukar for negative verknader jo høgare stråledosar ein får i seg.
Yangquan
Geografi
Landområdet ligg i vestskråningane av fjellkjeda Taihang Shan, som strekker seg langs provinsgrensa mellom Shanxi og naboprovinsen i aust; Hebei. Det viktige Niangzipasset gjennom fjella er ein av turistattraksjonane i prefekturet, til liks med fjellet Zangshan.
Radioaktivitet
Radioaktivitet og liv
Å vera i kontakt med radioaktive stoff over lang tid er i dag rekna som svært farleg, og det finst grenser for kor høge stråledosar ein meiner er forsvarlege å få i seg.
Yangquan
Samferdsle
Snøggtoget som trafikkerer mellom Qingdao og Taiyuan stoppar i Yangquan.
Kinas riksveg 207 går gjennom prefekturet, både gjennom sjølve byen Yangquan og gjennom fylket fylket Pingding. Vegen byrjar i Xilinhot i Indre Mongolia nær grensa til Mongolia, går sørover og endar i Hai'an, ein by i Xuwen fylke sør på Leizhouhalvøya lengst sørvest i provinsen Guangdong. Også Kinas riksveg 307 passerer gjennom prefekturet. Han tek til i Qikou i Hebei og fører gjennom provinsane Shanxi og Shaanxi til Yinchuan i den autonome regionen Ningxia Hui.
Hollandsch Diep
Hollandsch Diep eller Hollands Diep er ei brei elv i Nederland og ein del av estuaret til Rhinen og Maas. Via Schelde-Rhinen-kanalen er ho tilslutta Schelde og Antwerpen.
Elvane Bergse Maas og Nieuwe Merwede renn saman nær Lage Zwaluwe og dannar Hollands Diep. Dordtsche Kil er tilslutta elva nær Moerdijk. Nær Numansdorp delar ho seg i Haringvliet og Volkerak. Ved dette punktet ligg Hellegatsplein i vatnet, eit vegkryss som går til øya Hoeksche Waard i nord via Haringvliet-brua, til Goeree-Overflakkee i vest via Hellegatsdam, og til fastlandet i sørvest via Volkerak-slusene.
På austsida av Hollands Diep går Moerdijk-bruene til øya Dordrecht i nord og til fastlandet i sør. Dette er ei bru for både bil og jernbane. Nyleg har det vorte bygd ein ny jernbanebru for HSL-Zuid.
Jailton Nunes de Oliveira
Jailton Nunes de Oliveira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Chay Hews
Chay Hews er ein tidlegare australsk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Rakel Surlien
Rakel Surlien i Svelvik er ein norsk jurist og tidlegare politikar frå Senterpartiet. Ho var statsråd og sjef for Miljøverndepartementet (miljøvernminister) i Kåre Willoch si regjering 8. juni 1983 til 9. mai 1986.
Utdanning og yrkesliv
Rakel Surlien var sekretær for Stortingets justiskomité 1979-1983. Ho var lagdommar i Eidsivating lagmannsrett 1986–1990, lagmann 1990–1994, departementsråd i Justisdepartementet 1995–1997, justitiarius (sorenskrivar) ved Nedre Romerike tingrett 1997–2001, og lagdommar i Borgarting lagmannsrett frå 2004.
Capri
Capri er ei øy utanfor Sorrentinahalvøya i Italia på sørsida av Napolibukta. Øya har vore kjend for den svært vakre naturen sidan Den romerske republikken.
På øya finn ein Marina Piccola («Den vetle hamna»), Belvedere av Tragara, som er ein høgtliggande spaserveg langs villaene, kalksteinsmassane som står ut i havet (Faraglioni), Anacapri, Den blå grotta (Grotta Azzurra) og ruinane av dei keisarlege romerske villaene.
Capri ligg i regionen Campania i Provinsen Napoli. Byen Capri er senteret på øya. Ho har to hamner, Marina Piccola og Marina Grande. Ein eigen kommune, Anacapri, ligg høgt i åsane mot vest.
Namnet til øya kan sporast tilbake til grekarane, dei første kolonistane som busette øya. Dermed kjem namnet truleg ikkje frå det latinske Capreae, som tyder geiter, men frå det greske Kapros som tyder «villsvin»
Antikken og romartida
I følgje den greske geografen Strabo var Capri ein gong ein del av fastlandet. Dette har ein nyleg stadfesta ved hjelp av geologisk kartlegging og arkeologiske funn.
Reformasjonen i England
Reformasjonen i England var ei rekkje hendingar i England på 1500-talet som enda med at den engelske kyrkja blei riven laus frå den katolske kyrkja og pavestyret og i staden blei ei reformet anglikansk kyrkje.
Capri
Antikken og romartida
Byen har vore busett i lange tider. Ein har funne spor etter busetnad frå romartida, som fundamentet til villaen til Augustus, gigantiske bein og våpen av stein. Keisaren gav ordre om at desse skulle plasserast i hagen hans til hovudresidensen hans, Havpalasset. Seinare utgravingar har vist at det har vore menneske her sidan yngre steinalder og bronsealderen.
Reformasjonen i England
Den engelske revolusjonen var ei religiøs omvelting som kom samstundes med reformasjonen i andre delar av Europa, men var likevel svært forskjellig i karakter og opphav.
Capri
Antikken og romartida
I «Aeniden» skriv Vergil at øya vart busett av grekarar frå Teleboi, som kom frå Dei joniske øyane. Strabo skriv at «i eldre tider var det to byar på Capri, seinare redusert til ein». Tacitus skreiv at det var tolv keisarvillaer på Capri (eller Capreae som er det latinske namnet). Fram til 1800-talet kunne ein framleis sjå ruinane av ein ved Tragara.
Reformasjonen i England
Han var først og fremst ei politisk og mindre ei teologisk omvelting. Reformasjonen hadde bakgrunn i kong Henrik VIII sitt sterke ønskje om å få paven til å erklæra ekteskapet hans med Katarina av Aragon som ugyldig. Den politiske usemja mellom England og Vatikanet lét teologiske skilnader veksa. Fram til brotet med Roma råda paven og dei katolske kyrkjeråda over doktrine og kanonisk rett. Kyrkjeskatten blei betalt til Roma, og paven hadde siste ordet når det gjaldt utnemning av biskopar.
Capri
Antikken og romartida
Etterfølgjaren til Augustus, Tiberius, bygde fleire villaer på Capri. Den mest kjende av desse er Villa Jovis, ein av dei best bevarte romerske villaene i Italia. I år 27 e.Kr. flytta Tiberius permanent til Capri, og styrte Romarriket frå øya fram til han døydde i år 37. I følgje Suetonius utførte Tiberius, i lag med grandnevøen og arvingen Caligula, mange brutale og seksuelt perverse handlingar mot slavane sine.
Reformasjonen i England
Ei rad lover vedtekne i parlamentet mellom 1532 og 1534 braut banda til Roma. «Act of Supremacy» frå 1534 erklærte kong Henrik som «overhovudet på jorda for den engelske kyrkja. Autoriteten til å ta avgjerder knytt til doktrine, kyrkjerett og utnemning av biskopar låg no hjå monarken, og pavestaten blei fråteken kyrkjelege eigedommar og inntekter. Frå 1536 oppløyste kongen alle kloster i landet og tok over eigedommane deira.
Capri
Antikken og romartida
I 182 forviste Commodus syster si Lucilla til Capri. Ho vart avretta kort tid etter.
Reformasjonen i England
Då den unge sonen til Henrik, Edvard VI, kom på trona blei både teologien og liturgien i den engelske kyrkja markant meir protestantisk. Erkebiskop Thomas Cranmer la i stor grad føringa for desse endringane.
Capri
Mellomalderen og moderne tider
Etter slutten på Vestromarriket vart Capri styrt av Napoli og vart råka av fleire åtak frå sjørøvarar. I 866 gav keisar Ludvig II øya til Amalfi. I 987 vart den første biskopen på Capri konsekrert av pave Johannes XV.
Reformasjonen i England
Den katolske halvsystera hans, dronning Maria I, tok opp att banda med Roma og gav avkall på tittelen som overhovud. Då halvsystera hennar att, Elisabet I, kom på trona gjeninnførte ho protestantismen på meir moderat vis.
Capri
Mellomalderen og moderne tider
I 1496 oppretta Fredrik IV av Napoli lovleg og administrativ likskap mellom dei to busetnadane Capri og Anacapri. Sjørøveriet nådde ein topp under regjeringstida til Karl V. Dei kjende tyrkiske admiralane Khair ed-Din (kjend som Barbarossa) og Turgut Reis plyndra øya i høvesvis 1535 og 1553.
Den første kjende personen som vitja øya var den franske antikkforhandlaren Jean Jacques Bouchard på 1600-talet, som vert rekna som den første turisten på Capri. Dagboka hans, som vart funne i 1850, er ei viktig kjelde til korleis Capri var på denne tida.
Nyare historie
I januar 1806, under napoleonskrigane, okkuperte franske troppar øya. Britane kasta dei franske troppane bort frå øya i mai same år og øya vart omgjort til ein mektig marinebase. Utbyggjinga øydela derimot fleire arkeologiske stader. Joachim Murat gjenerobra Capri i 1808 og franskmennene vart verande der fram til slutten av napoleonstida (1815), då Capri kom tilbake til Huset Bourbon frå Napoli.
På siste halvdel av 1800-talet vart Capri ein populær feriestad for europeiske kunstnarar, forfattarar og andre kjendisar. John Singer Sargent og Frank Hyde er av framståande kunstnarar som oppheldt seg på øya seint på 1870-åra. Sargent er mest kjend for ei rekkje portrett av den vakre lokale modellen Rosina Ferrara.
Norman Douglas, Friedrich Alfred Krupp, Jacques d'Adelswärd-Fersen, Christian Wilhelm Allers, Emil von Behring, Curzio Malaparte, Axel Munthe og Maxim Gorkij skal alle ha eigd bustadar eller ha opphalde seg på øya i meir enn tre månader. Den svenske dronninga Viktoria, som jadde Axel Munthe som lege, var ofte her. Gracie Fields hadde ein villa på øya og song to songar, «The Isle of Capri» og «Come Back to Sorrento» om Capri. Mariah Carey eig ein villa på øya.
Boka som førte til den store fascinasjonen for Capri på 1800-talet i Frankrike, Tyskland og England var Entdeckung der Blauen Grotte auf der Insel Capri av den tyske målaren og forfattaren August Kopisch, der han skildrar eit besøk til Capri i 1826 og oppdaginga av Den blå grotta. Capri er òg scene for handlinga i «The Lotus Eater», ei novelle av Somerset Maugham. I denne historia reiser hovudpersonen frå Boston til Capri på ferie og vert så forelska i Capri at han sluttar i jobben og avgjer å leve resten av livet på Capri. Claude Debussy referer til åsane på øya i tittelen på hans prélude Les collines d'Anacapri (1910).
Capri har òg vore ein relativt trygg stad for homofile og lesbiske som ønskte å leve eit meir ope liv. På 1800-talet var diktaren August Graf von Platen av dei første. Jacques d'Adelswärd-Fersen skreiv nøkkelromanen Et le feu s’èteignit sur le mer (1910) om Capri og innbyggjarane og skapte ein mindre skandale.
Turisme
Capri er eit turistmål for både italienarar og utlendingar. I 1950-åra vart Capri ein populær destinasjon for internasjonale jet set. Den sentrale piazzettaen på Capri, som har halde på den opphavlege landsbyarkitekturen sin, har rekkjer av luksusbutikkar, dyre restaurantar og paparazzifotografar som jagar kjendisar.
Om sommaren kjem det svært mange turistar til øya, ofte på dagsturar frå Napoli og Sorrento.
Transport
Capri har ferje- og hydrofoilsamband til Napoli og Sorrento, i tillegg til mange andre båtsamband til hamner i Napolibukta og på Sorrentinahalvøya. Båtane legg til i Marina Grande, og frå her kan ein ta kabelbane opp til landsbyen Capri.
1064 Aethusa
1064 Aethusa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 2. august 1926 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Fjerde Internasjonalen
Den Fjerde Internasjonalen blei danna på intitiativ frå og under leiing av Lev Trotskij i 1938. Trotskij levde i eksil etter å ha blitt landsforvist frå Sovjetunionen i 1929 av Josef Stalin. Trotskij og tilhengarane hans, som blei kalla "trotskistar", meinte dei var dei ekte kommunistane, mens stalinismen betydde ein byråkratisk kontrarevolusjon som tok frå arbeidarklassen makta i sovjetstaten. Etter at "trotskistane" blei sterkt forfølgde i Sovjetunionen og det blei uråd å hevde slike synspunkt i dei stalinistiske kommunistpartia, meinte Trotskij i 1938 tida var inne til å danne ein ny internasjonale i opposisjon til den staliniserte Tredje Internasjonalen.
Slik oppstod den Fjerde Internasjonalen, som framleis, etter fleire kløyvingar, finst under namnet United Secretariat of the Fourth International (USFI), men også blir kalla berre FI. Den Fjerde Internasjonalen blei aldri noka stor rørsle internasjonalt, men ulike «trotskistiske» grupper innanfor eller utanfor FI har spelt ei viss politisk rolle i somme land, ofte som delar av breie sosialistiske alliansar eller innanfor sosialistiske masseparti.
Bourbon Offshore Norway
Bourbon Offshore Norway AS er eit reiarlag med hovudkontor i Fosnavåg i Herøy kommune i Møre og Romsdal. Selskapet inngår i den franske Bourbon gruppa og opererer forsynings- og ankerhandteringsskip for oljeindustrien. Reiarlaget har om lag 500 tilsette, fordelt på skip i Nordsjøen og utanfor vest-Afrika, Brasil og Meksiko.
Eydehavn
Eydehavn er ein industristad i Arendal kommune i Agder, 10 km nordaust for Arendal by. Eydehavn er oppkalla etter industri- grunnleggjaren Sam Eyde. Han grunnla eit aluminiumsmelteverk og eit silisumkarbidverk på Eydehavn. Aluminiumsverket er no lagt ned. Det er òg silisiumkarbidverket, men det driv framleis med foredling av silisiumkarbid frå bedrifta i Lillesand, og utskiping til utlandet.
Det er planlagt eit nytt kai-anlegg på Eydehavn som vil gje nytt næringsliv til Eydehavn, og ein ny veg med tunnel for transport til kai-anlegget.
Krystallpalasset
Krystallpalasset (engelsk the Crystal Palace) var ein bygning av jern og glas i London. Den blei opphavleg bygga til verdsutstillinga i 1851, kor meir enn 14.000 utstillarar samla seg for å vise fram nyvinningar frå den industrielle revolusjonen. Bygningen blei teikna av Joseph Paxton og var 560 meter lang og 33 meter høg.
Etter utstillinga blei Krystallpalasset flytta frå Hyde Park til Upper Norwood, kor det blei utvida og stod frå 1854 til 1936. Sidan har Crystal Palace blitt definisjonen for denne delen av London.
Bybrannen i London 1666
Bybrannen i London 1666 var ein brann som råka byen svært hardt. Søndag 2. september 1666 brøyt det ut brann i eit bakeri i Pudding Lane i City. Vind frå aust fekk brannen til å spreie seg raskt i dei tørre trehusa. Den einaste sjansen for å stoppe ein slik brann var å lage branngater ved å rive hus, men innsatsen var uorganisert og var ikkje vellukka. På tysdagen løya vinden noko, og på onsdagen tok brannen til å døy ut. Neste dag var den sløkt, men på kvelden brøyt det igjen ut brann i Temple. Denne gongen var ein forberedt, og fleire hus blei sprengt med krut for å lage ei branngate. Søyla The Monument blei reist til minne om brannen. I halvtanna hundreår hadde den ei innskrift som tilskreiv brannen til papistisk hysteri; i røynda starta den fordi ein bakar hadde gløymt å ta brøda ut av omnen.
Omkring 60 prosent av byen blei lagd i oske. Dette inkluderte St. Pauls katedral, 87 soknekyrkjer, 44 laugshallar og Royal Exchange. Tapet av menneskeliv var forbløffande lite, offisielt var det maksimalt seksten som omkom. Dette talet kan vere høgare, ettersom ein ikkje hadde den oversikt over folketalet som ein har fått i nyare tid. Uansett dreiar det seg om ein svært låg dødsprosent.
Hürth
Hürth er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 55 000 innbyggjarar og ein av forstadane til Köln. Han ligg i kreisen Rhein-Erft-Kreis.
Geografi
Hürth ligg om lag 9 km sørvest for Köln på nordaustsida av naturreservatet Kottenforst-Ville.
Historie
1. april 1930 vart landsbyane Hürth (med Alstädten og Knapsack), Berrenrath, Fischenich, Gleuel (med Sielsdorf og Burbach), Hermülheim og Kendenich (med Kalscheuren) slått saman til kommunen Hürth. Etter at Köln i nokre år hadde prøvd å innlemme Efferen til byen, vart Efferen, i tillegg til Stotzheim, i staden ein del av Hürth i 1933. Dette gjorde Hürth til den største landlege kommunen i Tyskland fram til 1978, då Hürth vart ein forstad til Köln.
Tomohiro Wanami
Tomohiro Wanami er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Consadole Sapporo og Vissel Kobe.
116
Året 116 var eit skotår som starta på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Haringvliet
Haringvliet er ei stor bukt i Nordsjøen i provinsen Zuid-Holland i Nederland. Ho er eit viktig estuar i Rhinen-Maas-deltaet.
Country
Country er ein populær musikksjanger frå USA som sprang ut frå landsbygda i Sørstatane i 1920-åra. Han har røter frå western cowboy-musikk og USA-amerikansk folkemusikk frå søraustlege delar av landet. Country består ofte av balladar og dansemelodiar med generelt enkle former og harmoniar akkompagnert av hovudsakleg strengeinstrument som banjo, elektrisk og akustisk gitar, fele og munnspel.
Lepsøya i Ålesund
Lepsøya er ei øy i Ålesund kommune på Sunnmøre. Ho er ein del av øygruppa Nordøyane nord for Ålesund på sunnmørskysten. Øya har eit areal på 12,1 km². Det høgaste punktet er Goaldet på 490 moh.
Puerto Maldonado
Puerto Maldonado er ein by i det søraustlege Peru i regnskogen i Amazonas 55 kilometer vest for den bolivianske grensa og ved staden der elvene Madre de Dios og Tambopata flyt saman. Han er hovudstaden i Madre de Dios-regionen. Folkesetnaden er 50 661 (2005). Høgda er 183 moh.
I området som grensar til Puerto Maldonado ligg Manu nasjonalpark, Tambopata verneområde og Bahuaja-Sonene nasjonalpark. Desse er nokre av dei best bevarte primære regnskogar i verda, kjent for sitt biologiske mangfald, til dømes har Manu nasjonalpark registrert over 1000 fugleartar. Området inkluderer fleire kroksjøar.
Lepsøya i Ålesund
Øya har barnehage og kombinert barne- og ungdomsskole. Øya er forbunde med ferje til fastlandet.
Puerto Maldonado
Historie
Puerto Maldonado vart skipa i 1901, etter at peruanske styresmakter hadde tatt initiativ til å utforske vassvegar i landet. Byen fekk namn etter Faustino Maldonado, Tarapoto, som hadde utforska elva Madre de Dios i 1861 og drukna i eit stryk i Mamoré i Bolivia.
Madre de Dios-regionen vart oppretta ved lov av 26. desember 1912 med Puerto Maldonado som hovudstad.
Country
Omgrepet «country» eller «countrymusikk» vart populært i 1940-åra då det tok over for det tidlegare omgrepet «hillbillymusikk». «Country» vert i dag nytta til å skildra mange forskjellige countrysjangrar og undersjangrar.
Puerto Maldonado
Historie
Byen var tidleg ein vektig by for gummiindustri. På 1980-talet kom flyplassen i drift, det sette fart i gullrushet etter at det hadde vore funne gull ved byen føre tiåret.
Country
Country har produsert to av dei mestseljande soloartistane gjennom tidene. Elvis Presley, som i starten vart kjend som «The Hillbilly Cat» og som var fast på radioprogrammet Louisiana Hayride, vart ein av dei som definerte rock 'n' roll. Garth Brooks er den mestseljande soloartisten i amerikansk historie.
Puerto Maldonado
Klima
Puerto Maldonado ligg i det tropiske Amazonasbassenget. Klimaet er varmt og fuktig gjennom heile året. Den gjennomsnittlege årlege temperaturen er 26 °C med månadane august og september som dei heitaste. Årleg nedbør overstig 1000 millimeter. Den våte sesongen er frå oktober til april. Den vektigaste delen av byen ligg på eit litt heva område som vanlegvis ikkje vert råka av flaum i den våte sesongen. Biltrafikk vert ofte umogeleg i løpet av denne perioden. Lågt vatn oppstår mellom juni og august.
Der-Chantecoqsjøen
Der-Chantecoqsjøen (fransk Lac du Der-Chantecoq) er ein innsjø i nordaustlege delar av Frankrike i kommunen Saint-Dizier i Marne og Haute-Marne. Han er den største kunstige innsjøen i Europa med eit areal på 48 km² og 350 millionar kubikkmeter vatn.
Haringvliet
Nær Cromstrijen deler Hollands Diep seg i estuara Haringvliet og Volkerak. Haringvlietslusene ligg mellom estuaret og Nordsjøen ved Goedereede, noko som har danna eit vegsamband til øya Voorne i nord og til øya Goeree-Overflakkee i sør. Slusene vart bygd som ein del av Deltaprosjektet og har danna eit økologisk miljø med brakkvatn.
Der-Chantecoqsjøen
Historie
Innsjøen vart danna i 1974 som eit reservoar i elva Marne, slik at ein kunne hindre at Seinen i Paris skulle flaume over. Han vert kontrollert av Institution Interdépartementale des Barrages-Réservoirs du Bassin de la Seine. Innsjøen la tre landsbyar under vatn: Chantecoq, Champaubert-aux-Bois og Nuisement-aux-Bois.
Haringvliet
Haringvliet-estuaret inneheld øya Tiengemeten, som er skild frå elveøya Hoeksche Waard av Vuile Gat-sundet.
Puerto Maldonado
Klima
Eit vanleg fenomen er kjent lokalt som «surazo» eller «friaje» og oppstår når kald vind blæs ned frå høgfjellet i sør. Temperaturen kan då falle så lågt som til 8 ° C..
Der-Chantecoqsjøen
Historie
I dag er vassport ein populær aktivitet her, som segling, vasski, jetski, vindsurfing, fisking og roing, i tillegg til at området rundt er eit populært friluftsområde.
Puerto Maldonado
Næringsliv
I 2008 er tømmerhogst og gullvasking framleis næringar. Dessutan hausting av paranøtter, båtbygging og økoturisme. Området er nesten uthogd, berre eit felt står att. Paranøttindustrien har gått attende grunna nytt lovverk i EU. Gullvasking frå elva skjer for det meste med handkraft i små grupper. Men dei vektigaste kjeldene for innkomme er turisme og verksemder knytt til båtkonstruksjon.
Country
Medan albumsala i dei fleste musikksjangrar har gått nedover hadde country sitt beste salsår i 2006, då salet i USA auka med 17,7 % til 36 millionar i løpet av det første halvåret.
Puerto Maldonado
Infrastruktur
Drivstoff er kostbart i byen, derfor er motorsyklar eit mykje brukt transportmiddel. Flyplassen ved byen er kjent som Aeropuerto Padre Aldamiz.
Ferdsla på vegen mellom Cuzco og byen Iñapari ved treriksgrensa Peru, Brasil og Bolivia har kryssa elva Madre de Dios med eit ferjesamband like ved Puerto Maldonado. Sambandet vert erstatta av ei 722 meter lang bru. Vegen er ein del av eit vegprosjekt som skal knyte hamner på stillehavskysten i Peru med elvehamner i Brasil. Bygginga vart starta av president Alejandro Toledo, men har vore forsinka av manglande finansiering som òg har ført med seg strukturelle skader. Somme grupper frykter at den nye vegen vil opne nye område for ulovleg jakt og tømmerhogst og føre til konflikt mellom inntrengjarar og urfolk.
Cava i Orknøyane
Cava (norrønt Kálfey, «Kalvøya») er ei folketom øy i Orknøyane i Skottland. Ho er 1,07 kvadratkilometer stor og det høgaste punktet ligg 38 meter over havet. Namnet tyder «kalvøya», eit namn som ofte vert nytta om øyar som ligg nær ei større øy. Ei lita halvøy på Cava, som heng fast i resten av øya ved eit smalt eid, heiter Calf of Cava.
Cava ligg i Scapa Flow like utanfor den mykje større øya Hoy. I nærleiken ligg småøyane Rysa Little og Fara og skjeret Barrel of Butter. Sør for Cava, mellom Fara og Rysa Little, ligg Gutter Sound, der mange tyske krigsskip vart ende i senk i 1919.
På 1700-talet plyndra den frykta sjørøvaren John Gow øya og tok bort tre unge kvinner. Som med dei mange andre øyane sør i Orknøyane, vart Cava fråflytta på 1900-talet. Det er framleis ein bustad på øya - Cava Lodge.
Elektrisk motstand
Elektrisk motstand eller elektrisk resistans er ein storleik som uttrykkjer i kva grad ein leiar hindrar elektrisk straum i ein i å flyta i eit materiale. Elektrisk motstand er forholdet mellom elektrisk spenning og elektrisk straum:
Country
Tidleg historie
Innvandrarar til dei sørlege Appalachane i Nord-Amerika har ført med seg musikk og instrument frå områda dei kom frå i nesten 300 år. Dei tok med seg det mest verdifulle dei hadde, og for dei fleste av dei var dette eit musikkinstrument: «Tidlege skotske nybyggjarar likte fela fordi dei kunne spele ho slik at ho høyrdest trist og sørgmodig ut eller lys og lett.» Den irske fela, den tyske langeleiken, den italienske mandolinen, den spanske gitaren og den vestafrikanske banjoen var dei vanlegaste instrumenta. Etter kvart som musikarar frå forskjellige folkegrupper byrja å spele saman, produserte dei musikk som var unik for denne delen av Nord-Amerika. Appalachiske string band tidleg på 1900-talet bestod hovudsakleg av fele, gitar og banjo. Denne tidlege countrymusikken, i lag med tidlege innspelingar av country, vert ofte kalla «oldtime».
Elektrisk motstand
der U er elektrisk spenning, målt i Volt (V) og I er elektrisk straum, målt i Ampere (A). SI-eininga til motstand er Ohm (Ω). Relasjonen over er kjent som Ohms lov.
Country
Tidleg historie
I følgje Bill Malone i Country Music U.S.A vart country «introdusert for verda som eit sørleg fenomen.» I Sørstatane var folkemusikken ein kombinasjon av kulturelle tonar, der musikalske tradisjonar frå forskjellige folkegrupper i regionen vart kombinert. Til dømes vart somme instrumentale stykke frå britiske og irske innvandrarar grunnlaget for folkeviser og balladar som er ein del av det ein kallar oldtime, som country nedstamma frå. Det er vanleg å tru at britisk og irsk folkemusikk i stor grad påverka utviklinga av oldtime i dei sørlege Appalachane, der dei tidlegare europeiske nybyggjarane hovudsakleg kom frå Nord-England, Dei skotske låglanda og Ulster i Irland.
Elektrisk motstand
Leiingsevne
Elektrisk leiingsevne (konduktivitet) er ein storleik som utrykkjer det inverse av elektrisk mostand