cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NM i alpine greiner 1975
Utforrenn
Dato: 15. februar 1975
Astronautbreen
Astronautbreen er ein brei isbre, og sidebre til den øvre Aviatorbreen, og flyt sørvest og munnar ut i sistnemnde like vest for Parasite Cone i Victoria Land. Han vart namngjeven av den nordlege geolog-gruppa frå New Zealand i 1962–63. i samband med den nærliggande Aeronautbreen.
Vegetarianisme
Vegetarianisme eller  vegetarisme er ein praksis der ein lever utan kjøt og eventuelt andre dyreprodukt i kosthaldet. I nokre høve omfattar det også avhald frå dyreprodukt innan andre bruksområde. Vegetarianisme er ein livsstil som ein kan velja ut frå etiske, filosofiske, ideologiske, religiøse, økonomiske, miljø- eller helseomsyn. Næringsmiddel som passar til ein vegetarisk livsstil blir kalla vegetarkost.
Det finst fleire typar vegetarar eller vegatarianarar som har ulike restriksjonar på kva dei kan eta og eventuelt bruka. Tre hovudgrupper er:
Selskapsdame
Selskapsdame (engelsk lady's companion) er eit historisk yrke for kvinner. Ei selskapsdame var tilsett som betalt selskap for ei anna kvinne. Yrket var i slekt med det til hoffdamer, men omgrepet hoffdame kom til å blir knytt berre med selskapsdamer som var tilsette av kongelege kvinner, medan selskapsdamer blei nemninga for dei som var tilsette for ikkje-kongelege.
Yrket var vanleg i europeiske høgareståande krinsar frå minst midten av 1700-talet, då det blir nemnt som ei klart definert stilling i England, men fanst i røynda langt tidlegare. Rundt år 1900 byrja føresetnadene for yrket forsvinna, både gjennom ein større rørslefridom og arbeidsmarknad for kvinner og gjennom at standssamfunnet blei svekka.
Ordet «selskapsdame» har av og til òg vore nytta som eit namn for ei kurtisane eller eskorte, men dette har då vist til kvinner som er tilsette som selskap for menn, ikkje andre kvinner. Det kan òg ganske enkelt visa til ei dame som er aktiv i selskapslivet.
Vegetarianisme
Omgrepet «vegetarianisme» stammar frå 1840-talet. «Veganisme» blei danna som omgrep i 1944.
Selskapsdame
Bakgrunn og vilkår
Yrket som selskapsdame voks fram frå den lausare ordninga der ei overklassekvinne utan middel blei teken opp i hushaldet til ein familie av same samfunnsklasse og blei forsørgde av dei, noko som var vanleg i samband med einslege kvinnelege slektningar. Ei slik kvinne var venta å vera til selskap for kvinnene i familien og hjelpa til med ulike oppdrag mot å bli forsørgde, men blei ikkje rekna som ein tenar, meir som ein slags gjest. I mellomalderen hadde ikkje berre kongelege men òg adelege kvinner slike selskapsdamer i hushaldet sitt, som hadde same oppdrag som hoffdamer hadde hjå kongelege kvinner. Dette var ei uformell stilling som fyrst på 1700-talet kom til å bli klart definert som eit yrke.
Annemarta Borgen
Annemarta Borgen var ein norsk forfattar, gift i 1934 med Johan Borgen.
Anne Martha (som namnet var skrive då ho vart døypt) Evjenth vart fødd i Bodø med foreldra advokat Haakon Martin Evjenth og kona Anne Elise Johansen.
Vegetarianisme
Filosofiske og andelege røter
Vegetarianisme kan førast tilbake til antikken, der han blei forfekta av ulike greske retningar, og til det gamle India. Ein reknar også med at ei rekkje folk har brukt tidsavgrensa vegetarianisme for rituell reinsking og/eller i samband med prestefunksjonar.
Avhald frå å eta kjøt og egg og motstande mot dyreoffer blei framhevd som frelsande både av Pytagoras og mange av dei som følgde han, og den samtidige rørsla orfisme, rundt 500-talet f.Kr. Seinare filosofar som Empedokles, Epikur, Plutark og nyplatonistane la også vekt på eit slikt kosthald. Eit vanleg moment i denne vegetariske rørsla var ideen om kosmisk harmoni og ofte eit syn på reinkarnasjon som sa at menneske kunne bli gjenfødde som dyr.
Dei indiske Upanisjadane nemner reinkarnasjon som ein grunn til å ikkje eta kjøt. Djain- og buddhistiske tekstar fortel at ikkje-vald mot dyr lenge har vore viktig, kanskje alt frå 500-talet f.Kr. og innan djainismen moglegvis endå lengre. Asjoka-edikta til den buddhistiske keisaren Asjoka frå 200-talet f.Kr. omtalar mellom anna dyrevern og fortel at «kongen vår drap svært få dyr.» Då den kinesiske buddhistmunken Faxian vitja Magadha på 400-talret kunne han rapportera at «folk unngår å ta liv […] Dei alar ikkje gris eller fjørfe eller sel noko dyr som mat.» Vegetarianisme blei viktig i mange former for hinduisme, særleg blant religiøse asketar som yogiar og i høgstatuskastar. Skikken blei også spreidd med buddhismen til Kina og Japan, i nokre høve berre for munkar. Det finst ulike former for asiatisk vegetarianisme, som typisk er lakto-vegetarisk. Nokre av dei ekskluderer alt ein må drepa for å eta det (til dømes rotvekstar som lauk), medan andre kan omfatta fisk.
I abrahamittiske religionar har vegetarianisme vore mindre viktig, sjølv om det finst nokre døme. Den hebraiske Bibelen fortel at menneska i Edens hage ikkje hadde ete kjøt. Blant nokre asketiske jødar og tidlege kristne blei kjøteting knytt til vondskap og grådigskap, og fleire kristne klosterordenar hadde forbod mot å eta kjøt. Vegetarianisme kunne vera del av dei periodiske fastane i det kristne Europa, men var ikkje lagt fram som eit heilskapleg kosthald eller knytt til religiøs utvikling. Vegetarianisme er ikkje utbreidd i islam, men nokre sufistar har hevda eit slikt kosthald er eit verkemiddel for andeleg søking.
Europeisk interesse
Frå 1600-talet byrja ulike tankeretningar i Europa å interessera seg for «den pytagoreiske dietten» som seinare blei døypt vegetarianisme eller veganisme. Både ønskje om moralsk utvikling og ei nytt omsyn for dyrevelferd låg bak dette. Vegetariske kosthald blei teke i bruk av visse protestantiske grupper som ønskte å leva liv heilt utan synd, lovpriste av humanistar og filosofar som Voltaire og Bentham og utøvd av romantikarar som Percy Bysshe Shelley og Henry David Thoreau. Schopenhauer meinte det var etisk rett å vera vegetarianar, men at menneske «i nord» ikkje ville kunne leva utan dyremat.
I 1874 blei verdas første vegetariske selskap skipa i England (av Bible Christian sect). I 1889 blei første utgåve av Den internasjonale vegetariske unionen skipa.
Vegetarianisme var knytt til måtehald, og blei gjerne sett i samband med fråhald frå alkohol. Det blei også teke i bruk som ei behandlingsform for ulike sjukdommar. John Harvey Kellogg, som dreiv eit sanatorium, fann opp corn flakes som eit vegetarisk frukostalternativ på 1890-talet. På andre halvdel av 1900-talet blei vegetarianisme utbreidd saman med dei alternative protest- og miljøvernrørslene i samtida. Vegetarianisme kunne vera ein protest mot intensivt industrijordbruk, mot brota mot dyrerettar som slakting nødvendigvis gjer, eller mot ineffektiviteten i å dyrka fôr til husdyr som gjene var haldne innandørs store delar av livet. Atter andre kan unngå kjøt fordi dei misliker smaken.
Helseomsyn
Vegetariske kosthald kan både ha positive og negative innverknader på helsa. Studiar frå USA har tyda på at vegetarianarar har lågare risiko for hjarteåtak, andre hjarte- og karsjukdommar og overvekt enn altetarar. På den andre sida kan vegetarisk og særleg vegansk kosthald lettare gje underskot på visse næringsmiddel som vitamin B12 og kalsium. Dette kan hjelpast med kosttilskot som gjærprodukt, vitaminpiller og ulike matvarer med kostilsetjingar. I Vesten meinte ein lenge at eit fullstendig vegetarisk kosthald ikkje kunne gje ein nok proteinar. Dette blei avvist gjennom studiar i 1970-åra.
Vegetarmat
Dei fleste mattradisjonar har nokre rettar som er vegetariske, og ein del er heilt vegetariske. Det er også blitt utvikla vegetariske versjonar av mange kjøtrettar, i nokre høve med kjøterstattingsprodukt laga med til dømes gluten eller soyabønner.
Vegetariske serveringsstader er blitt stadig meir utbreidde sidan slutten av 1900-talet. Dei kan ha band til vegetarrørsla på ulike vis eller ha religiøs tilknyting, som serveringsstader ved hindutempel, sikh-langarar eller jødiske kasjérstader som serverer mjølkeprodukt. Også buddhistisk mattradisjon omfattar mange vegetariske rettar.
Vegetarliknande kosthald
I nokre jordbrukssamfunn kan kjøt vera heilt eller delvis fråverande frå kosthaldet. Folk i desse samfunna blir normalt ikkje rekna som vegetarar, sidan dei ikkje sjølv har vald eit slikt kosthald.
Andre folk kan eta vegetarmat, men i tillegg eta visse typar kjøt som fisk, sjømat eller kylling (kvitt kjøt). Desse kan kallast «semi-», «halv-» eller «ny-vegetarianarar».
Annemarta Borgen
Annemarta Borgen er mor til forfattaren Brett Borgen.
Selskapsdame
Bakgrunn og vilkår
Yrket bygde mykje på det at overklassekvinnene på denne tida var heime det meste av tida, og at det fanst fleire høve der ei kvinne ifølgje skikk og bruk ikkje blei rekna for å kunna vera uten selskap av ei anna kvinne av same samfunnsklasse som henne sjølv, om ho til dømes var nøydd til å bu åleine, eller om ho møtte ein mann ho ikkje var slekt med. Føresetnadene til yrket byrja forsvinna ved hundreårsskiftet 1900, då fleire yrke opna seg for kvinner frå middel- og overklassen og livet til overklassekvinner blei mindre avgrensa til heimen.
Key to the Highway
«Key to the Highway» er ein bluesstandard først spelt inn av Charlie Segar i 1940. Segar, stundom kjend som «Key Board Wizard Supreme», var ein bluespianist og stundom songar frå Pensacola i Florida. Han flytte til Chicago, der han gjorde innspelignar med andre bluesartistar, som Bumble Bee Slim og Memphis Minnie, samt songar på eiga hand. «Key to the Highway» er ein av åtte kjende songar Segar spelte inn med sitt eige namn mellom 1934 og 1940 for Decca og Vokalion.
«Key to the Highway» er vanlegvis tilskriven Charles «Chas» Segar og William «Big Bill» Broonzy.
Charlie Segar sin originale «Key to the Highway» vart gjort i middels tempo som ein 12-taktsblues. Då Jazz Gillum seinare spelte han same året (med Big Bill Broonzy på gitar), endra han melodien og arrangementet til ein 8-taktsblues, som han vanlegvis er kjend som. Eit år seinare spelte Broonzy inn «Key to the Highway» med arrangementet og melodien til Gillum, og skapte ein av dei mest kjende av dei tidlegare versjonane av songen. I 2010 vart Broonzy si utgåve innlemma i Blues Hall of Fame i kategorien «Classics of Blues Recordings».
Little Walter-versjonen
Kort tid etter venen Broonzy døydde i 1958, spelte Little Walter inn «Key to the Highway» som ein Chicago-blues (Checker 904). Innspelinga vart gjort i august og med seg hadde Walter (vokal og munnspel) Muddy Waters (slidegitar), Luther Tucker (gitar), Otis Spann (piano), Willie Dixon (bass) og George Hunter (trommer). Songen vart ein hitt og låg 14 veker på R&B-lista til Billboard, der han nådde sjetteplass i 1958.
Eric Clapton-versjonar
Eric Clapton spelte inn den mest kjende versjonen av songen fro Derek and the Dominos-albumet Layla and Other Assorted Love Songs i 1970. Den varer over ni minuttar, og var i røynda ein tilfeldig jam mellom Clapton og Duane Allman. Dei ska ha høyrt songaren Sam Samudio («Sam the Sham») gjere songen i eit studio like ved og starta spontant å spele han. Dette jaga opp produsenten Tom Dowd, som høyrte kva som skjedde og raskt bad lydteknikarane om å starte opptak. Dette forklarar kvifor sporet tonar inn, fordi dei alt hadde starta songen.
Songen finst på 1995-utgåva av Eric Clapton's Rainbow Concert frå 1973. Clapton spelte òg på Johnnie Johnson si utgåve i 1991 og igjen med blueslegenda B.B. King i 2001 på Riding with the King. Under ein Allman Brothers-konsert i Beacon Theatre i New York City i mars 2009, var Clapton med bandet på scenen for å spele denne songen.
Keith Richards og Eric Clapton, med eit band med blant andre Steve Jordan på trommer, covra "Key To The Highway" på Crossroads Guitar Festival i 2013.
Rolling Stones
I 1964 spelte the Rolling Stones ein versjon av «Key to the Highway» i Chess Studios i Chicago. Over 20 år seinare vart eit 33 sekund langt klipp av dette gjeve ut på slutten av albumet Dirty Work.
Andre versjonar
Jazz Gillum-arrangementen av «Key to the Highway» er spelt eller framført av mange andre artistar, som :
Sanna Grønlid
Sanna Grønlid er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Høydalsmo i Tokke. Ho vart verdsmeister på 5 km i 1985 og på 10 km i 1987. I 1985 vann ho også verdscupen i skiskyting.
Ana e Malit
Ana e Malit er ein tidlegare landkommune i regionen Shkodër i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Shkodër.
Sanna Grønlid
Aktiv
Grønlid fekk to sølvmedaljar under VM i skiskyting 1984 i Antholz, fyrst i 5 km sprint bakom Venera Tsjernysjova frå Sovjetunionen, sidan med det norske stafettlaget over 3x5 km. Året etter vann Grønlid gullmedaljen på 5 km under VM i sveitsiske Egg am Etzel, samt sølvmedaljar på 10 km og i 3x5 km stafett. Under VM 1986 i Falun vart det bronsemedaljar i dei to øvingane der ho året før tok sølvmedaljar. I sitt siste verdsmeisterskap i Lahti 1987 vann Grønlid ein klar siger på 10 km og fekk ein ny stafett-bronse, som i Falun i 1986, gjekk ho på lag med Anne Elvebakk og Siv Bråten.
Ana e Malit
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Ana e Malit 3 858 innbyggjarar.
Sanna Grønlid
Aktiv
Grønlid la opp etter 1987-sesongen.
Ana e Malit
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Ana e Malit ein del av distriktet Shkodër. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
John Speed
John Speed (1551 eller 1552-) var ein engelsk kartograf og historikar. Han og Christopher Saxton er dei best kjende engelske kartmakarane frå tidleg moderne tid.
Liv
Speed var fødd i landsbyen Farndon i Cheshire som son av skreddaren John Speed. Han gjekk etterkvart inn i faren sitt yrke.
Speed arbeidde i London, der han blei borgar og Merchant Taylor, og blei lagt merke til av «lærde» personar. Ein av desse var sir Fulke Greville, som gav han økonomisk støtte slik at han kunne via seg til forsking. I 1598 hadde han nok støtte til å gje opp manuelt arbeid og driva med forsking på fulltid. Som løn for tidlegare arbeid gav dronning Elisabet han løyve til å bruka eit rom i Custom House.
Speed gifta seg med Susanna Draper i 1575 og fekk fleire barn. Ein kjenner ikkje til kor mange, men ein av dei var ein son som også heitte John Speed, og som blei ein «lærd» mann med ein doktorgrad.
Rundt 1595 gav Speed ut eit kart av det bibelske Kanaan. I 1598 presenterte han karta sine til dronning Elisabet, og i 1611–1612 gav han ut kart over Storbritannia, moglegvis med hjelp frå sonen til å studera engelske byar.
Virke
Speed teikna opp historiske kart i 1601 og 1627 som viste invasjonane av England og Irland, mellomalderen og samtida i England. Dei ferdige versjonane av karta var fargerike og attraktive.
Oppmuntra av William Camden byra Speed på sin Historie of Great Britaine, som kom ut i 1611. Sjølv om han truleg hadde tilgang til historiske kjelder som seinare er gått tapt (han brukte i det minste verka til Saxton og Norden), er verket hans som historikar no rekna som underordna i høve til kartmakinga hans. Dette omfattar kart over byar der mange er den fyrste visuelle nedteikninga av byen dei viser. I åra som leia opp til uttgjevinga av dette atlaset sende han brev til sir Robert Cotton for å be om hjelp til å samla dei nødvendige materiala.
Speed sitt atlas The Theatre of the Empire of Great Britaine kom ut i 1611 og 1612, og omftata dei fyrste individuelle karta over fylke i England og Wales i tillegg til kart av Irland og eit generelt kart av Skottland.
I 1611 gav han også ut The Genealogies recorded in the Sacred Scriptures according to euery family and tribe with the line of Our Sauior Jesus Christ obserued from Adam to the Blessed Virgin Mary, ei bibelsk stamtavle som blei printa opp att fleire gonger på 1600-talet. I mange år blei denne korte pamfletten bunde inn i alle utgjevingar av den engelske Bibelen. Kong James sjølv gav Speed eit patent til å få fortenesta av dette som løn for det store arbeidet sitt. Han teikna også kart over Kanaløyane, Polen og Amerika. I året han døydde blei endå ei samling kart over Storbritannia son han hadde laga året før gjeven ut.
Ismailia
Ismailia er ein egyptisk by som ligg på vestbreidda av Suezkanalen og er provinshovudstad i Ismailia guvernement. Han ligg ved saltsjøen Timsah, ein av Bittersjøane, midt mellom Port Said i nord og Suez i sør og 120 kilometer nordaust for Kairo. Byen hadde eit folketal på 293 184 innbyggjarar i 2006, rekna til 386 372 i 2017.
Byen blei grunnlagd i 1863 av den franske ingeniøren Ferdinand de Lesseps med namnet Timsah. Kort tid seinare fekk han namn etter den egyptiske visekongen Ismail Pasja.
Ismailia krigskyrkjegard blei utforma i 1919 av den skotske arkitekten Robert Lorimer.
I løpet av andre verdskrigen hadde Storbritannia ein flybase her. Slaget ved Romani mellom egyptiske og israelske styrkar fann stad i nærleiken mellom 18. og 22. oktober 1973.
Sidan 1976 har byen husa Suezkanalen-universitetet.
Laupekuler
Laupekuler (Elaphomyces) er ei slekt med sopp som har underjordiske fruktlekamar. Dei minner om trøflar, men det er ikke noko nært slektskap. Laupekuler førekjem i skog der dei dannar mykorrhiza med ulike tre.
Laupekule og buflog er vanlege folkelege namn på desse soppane i Noreg. Et tredje namn, hjortetrøffel, er meir bokleg og laga etter det tyske ordet Hirschbrunst. Dei mange dialektnamna viser at desse soppane var velkjende, noko som skuldast at dei tradisjonelt vart brukte som eit afrodisiakum for både husdyr og menneske. Bruken skuldast truleg at fruktlekamane minner om testiklar, og at ein derfor meinte at dei hadde verknad i samsvar med signaturlæra.
Lewisham
Lewisham er eit område i London. Det har gjeve namn til bydelen Lewisham.
Staden er eit viktig transportknutepunkt. Han ligg ved A20 mot Dover, og ved starten på A21 til Hastings. Lewisham har eigen bussterminal, jernbanestasjon og den sørlege endestasjonen på Docklands Light Railway.
Lewisham var tidlegare ein landsby utanfor London. På 1400-talet bygde den dåverande soknepresten, Abraham Colfe, to skular og seks fattighus der. Sentrum låg då lenger sør enn i dag, der Universitetsykehuset i Lewisham no ligg. Flyttinga nordover kom etter 1849, då tilkoma til jarnbana gjorde det til ein attraktivt stad for pendlarar.
I 1944 vart Lewisham bomba, med store øydeleggingar. Ein minneplakett om dette er sett opp ved Lewisham kjøpesenter, som opna i 1977. Delar av hovudgata, High Street, som er spesielt brei og lang for ein hovudgate i ein Londonbydel, vart i 1994 gjort til gågate. Det vert dagleg halde ein gatemarknad.
Eit lokalt landemerke, The Clock Tower, vart ferdigstilt i 1900 etter at konstruksjonen starta i samband med dronning Victoria av Storbritannia sitt diamantjubileum i 1897.
Den nye politistasjonen, som opna i 2004 for å erstatte stasjonen i Ladywell, blir rekna som ein av dei største i Europa.
Ivanka Khristova
Ivanka Khristova var ein bulgarsk tidlegare friidrettsutøvar frå Oskovitsa som tevla i kulestøyt. Ho vann gullmedaljen i øvinga i OL 1976, og bronsen i OL 1972.
Khristova vart nummer seks i kuletevlinga under Sommar-OL 1968. Året etter kom ho på fjerdeplass i friidretts-EM, etter å sett bulgarsk rekord med 18,04 meter. Ved sommarleikane 1972 tok Khristova bronsemedaljen med 19,35 meter, langt bak sølvvinnar Margitta Gummel frå Aust-Tyskland.
Al Balad
Al Balad er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
Ivanka Khristova
I byrjinga av juli 1976 sette Khristova verdsrekord i kulestøyt med 21,87 m, ein rekord ho straks forbetra til 21,89 m. Den 26. juli tok Helena Fibingerová frå Tsjekkoslovakia over rekorden med eit støyt på 21,99 m. Fem dagar seinare var det klart for OL-finale i kvinnene si kuletevling i kanadiske Montreal. Her leia Nadesjda Tsjisjova frå Sovjetunionen tevlinga til og med fjerde omgang. I femte omgang tok Khristova leiinga med eit støyt på 21,16 m, ei liing som heldt seg til tevlinga var over.
Sikorsky S-92
Sikorsky S-92 er eit transporthelikopter som vert brukt både av miliære og sivile operatørar.
Belozersk
Belozersk (russisk Белозе́рск), kjend som Beloozero (russisk: Белоо́зеро) fram til 1777, er ein by i Vologda oblast i Russland med om lag 10 000 innbyggjarar. Han ligg på sørbreidda av Belojesjøen, som han er kalla opp etter.
HMX
Oktogen
Belozersk
Historie
Belozersk er første gong nemnt i skriftlege kjelder i 862 og var ein av dei fem opphavlege russiske byane (dei andre er Ladoga, Novgorod, Polotsk og Rostov). Busetnaden har ved fleire høve vorte flytta frå ei breidde ved innsjøen til ein annan.
På 1000-talet var regionen framleis hovudsakleg folkesett av finsk-ugriske stammer som sterkt motsette seg forsøk på kristning. I 1071 reiste dei lokale heidenske prestane seg i eit opprør, som vart slått ned av den kievske kommandanten Jan Vysjatitsj. Nestorkrøniken fortel at dei døde kroppane til prestane vart hengd frå eit eiketre, til dei vart rive i stykker av ein bjørn, som av stammefolka vart sett på som eit heilag dyr.
Beloozero var hovudstad i et lite fyrstedøme mellom 1238 og 1370. Mellomaldermonumenta i byen omfattar Maria himmelfarts kyrkje (1552) og Frelsarkatedralen (1668). Trekapellet St. Elijah vart bygd i 1690. Området er rikt på gamle kloster, slik som Kirillo-Belozerskij-klosteret og Ferapontovklosteret.
The Cowsills
The Cowsills er ei amerikansk vokalgruppe frå Newport i Rhode Island. Dei spesialiserte seg på harmoniar og song og spelte musikk frå tidleg alder. Bandet vart starta i 1965 av brørne Bill, Bob og Barry. Kort tid etter kom òg John med i bandet. Opphavleg spelte Bill og Bob gitar og Barry var på trommer. Då John lærte seg å spele trommer og vart med i bandet, gjekk Barry over på bass. Etter suksess i starten, fekk brørne med seg syskena Susan og Paul og mora si Barbara. Tvillingbroren til Bob, Richard, var turnemanager. Då gruppa vart utvikda i 1967 var dei seks syskena frå åtte til nitten år gamle. Med mora Barbara (fødd Russell) med i bandet var the Cowsills inspirasjonskjelda for fjernsynsserien The Partridge Family.
Kjell Gjerseth
Kjell Gjerseth  er ein norsk politisk aktivist (AKP), journalist og forfattar.
Fuglenes fyrstasjon
Fuglenes fyrstasjon var eit fyr frå 1859 som låg i Hammerfest kommune i Troms og Finnmark. Det var eit hus med lyktehus som påbygg.
Fyret vart nedlagd i 1911 og erstatta av ei fyrlykt.
Kjell Gjerseth
Gjerseth var først aktiv i Unge Høgre, i 1965 som formann i Rogaland Unge Høgre, men gjekk ut derfrå i protest mot Vietnamkrigen. Han vart så aktiv i AKP(m-l) og følgde i linja til 1976 partiet om selvproletarisering som industriarbeid ved Jøtul. Som fagforeiningsaktiv vart han i 1976 landskjent som leiar for ein seks vekers ulovleg streik på Jøtul og året etter som ein av AKParane som var delegatar til LO-kongressen i 1977.
The Cowsills
Dei største hittane deira var «The Rain, the Park and Other Things» og «Hair», som begge nådde andreplassen på singellista i USA på slutten av 1960-åra.
Kjell Gjerseth
Gjerseths politiske aktivisme dreidde sidan i retning journalistikken og han byrja som journalist i partiavisa Klassekampen. Gjerseth engasjerte seg sterkt i solidaritet med Afghanistan etter den Sovjetiske okkupasjonen av landet i 1979, eit engasjement han har halde på sidan. Den politiske aktivismen på ytste venstre fløy skaffa Gjerseth merksemd frå Politiets tryggingsteneste og han vart overvakt frå 1976 av. Gjerseth vart i 2003 tilkjent 20 000 kroner i erstatning for den delen av POTs overvåkning som var ulovleg.
The Cowsills
På fjernsyn
The Cowsills opptredde mange gonger på fjernsyn seint i 1960- og tidleg i 1970-åra:
Kjell Gjerseth
Gjerseth studerte først journalistikk. I 1972 tok han hovedfag i sosiologi ved Universitetet i Oslo med hovudoppgåva Konflikt – kommunikasjon: en rapport om unge sosialklienter tilknyttet «stoffmiljøene» i Oslo sentrum, deres tradisjon og forhold til Ungdomskontorets Uteseksjon. Han var, i ei tid før han vart industriarbeidar, lektor ved det som då heitte Distriktshøgskolen i Volda.
Kate Greenaway
Kate Greenaway (eigenleg Catherine Greenaway ) var ein engelsk barnebokforfattar og -illustratør. På 1880- og 1890-talet var ho blant dei mest innverknadsrike engelske bokillustratørene saman med kollegaene og konkurrentane Walter Crane og Randolph Caldecott.
Kjell Gjerseth
Gjerseth har òg arbeidd som journalist i Stavanger Aftenblad. Han har lang røynsle frå ulike konfliktområde. Under den første Gulfkrigen var han den einaste norske journalisten som vart igjen i Bagdad. Han har vore framtredande blant motstanden til norske kulturarbeidarar mot USAs angrep på Afghanistan og okkupasjon av Irak, m.a. som bidragsytar i antikrigs-antologien Pax Poeta Det Norske Samlaget 2003.
I 1983 utgav Gjerseth sin hittil einaste roman, Chakoo, frå Afghanistan under den sovjetiske okkupasjonen. For boka fekk han Tarjei Vesaas' debutantpris.
I 1968 var Gjerseth redaktør i studentavisa Universitas.
Kate Greenaway
Kate Greenaway-medaljen er ein britisk litteraturpris som er oppkalla etter henne. Denne blei skipa i 1955 og blir delt ut kvart år til ein prisverdig barnebokillustratør.
Dajç i Shkodër
Dajç er ein tidlegare landkommune i regionen Shkodër i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Shkodër.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Dajç 3 885 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Dajç ein del av distriktet Shkodër. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Skaptopara Cove
Skaptopara Cove (Zaliv Skaptopara) er ei 2 km brei vik som trengjer 900 m inn på nordkysten av Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis aust for Aprilov Point. Ho ligg nordaust for Sevtopolis Peak, søraust for Ongley Island og nordvest for Mount Plymouth. Ho er forma av Tetevenbreen som har trekt seg attende sidan slutten av 1900-talet. Vika er kalla opp etter den gamle thrakiske byen Skaptopara, som i dag er byen Blagoevgrad i Bulgaria.
Christen Christensen
Christen Christensen er namnet på fleire personar.
Av dei mest kjende er:
Symfoni nr. 30 av Mozart
'''Symfoni nr. 30 i D-dur''', K. 202/186b vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart i Salzburg. Han var ferdig den 5. mai 1774.
Verket er skriven for to oboar, fagott, to horn, to trompetar, pauke og strykarar, men pauke-delen er gått tapt. Det har vore minst eit forsøk på å rekonstruere paukedelen.
Verker er i fire satsar:
Marit Myrmæl
Marit Myrmæl er ein norsk, tidlegare langrennsløpar frå Meldal i Sør-Trøndelag. Ho sikra seg fire gullmedaljar i norske meisterskap på ski i tida 1976-79, og fekk ein bronsemedalje med Noregs stafettlag under vinter-OL 1980 i Lake Placid. Sonen Daniel Helgestad er langrennar på nasjonalt toppnivå.
Aktiv
Den 19-årige Myrmæl imponerte stort då ho under NM 1973 tok bronsemedaljen på 10 km på Lillehammer, og sidan sølvmedaljen på 5 km på Fåberg, begge tevlingane vart vunne av Berit Mørdre Lammedal. To år seinare tok Myrmæl sølv på begge NM-distansane, på 5-kilometeren var ho i mål 1,6 sekund bak vinnaren Aslaug Dahl. I 1976 vart ho noregsmeister for fyrste gong då ho vann ein klar siger på 5 km i Surnadal, på 10 km kom ho på bronseplass. Ho deltok i vinterleikane 1976 i Innsbruck, utan å markere seg.
Under ski-NM på Røros i 1977 kjempa Myrmæl mot Berit Kvello om alle tre NM-tittlane. Kvello vann både 5 km og 10 km, med Myrmæl på andreplass, men på 20 km var rollene snudd, Myrmæl sigra med Kvello 19 sekundar bakom. Sesongen etter tok Myrmæl på ny NM-sølvmedaljane på 5 km og 10 km, medan ho då vart nummer tre på 20 km. I 1979-sesongen deltok ikkje nygifte Berit Aunli, før Kvello, og Myrmæl gjekk inn til NM-gull på 10 km i Steinkjer og på 20 km i Rindal.
I OL-sesongen var Berit Aunli tilbake i langrennsløypa, og sigra i alle tre NM-løpa. Myrmæl tok sølvet på 5 km og bronsen på 5 km. Både Myrmæl og Aunli var sentrale då Noreg tok bronse på stafetten under OL 1980 i Lake Placid; Brit Pettersen og Anette Bøe gjekk dei to fyrste etappane for Noreg.
Myrmæl var seinare ei tid styremedlem i Norges Idrettsforbund.
Spania i Junior Eurovision Song Contest
Spania debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2003 i København, Danmark, med songen «Desde el cielo», framført på spansk av songeren Sergio. Bidraga vart, i perioden 2003 til 2006, valde gjennom den nasjonale finalen Eurojunior, arrangert av den spanske kringkastaren Televisión Española.
I 2019 returnerte Spania til Junior Eurovision Song Contest, etter å ha sist deltake i tevlinga i 2006. Bidraga vart valde internt av den spanske kringkastaren. 24. juli 2019 vart Melani García presentert som spansk bidrag, med songen «Marte».
Spania er eit av dei mest suksessrike landa i tevlinga. Landet vann tevlinga i 2004, med songen «Antes muerta que sencilla», syngja av songaren María Isabel. Ho fekk den høgaste poengsummen i tevlinga si historie, med 171 poeng. I 2015 vart rekorden slegen, då Malta vann tevlinga. I tillegg har Spania komme på andreplass to gongar, i 2003 og 2005, og to tredjeplassar i 2019 og 2020. Fram til 2020 hadde alle dei spanske bidraga i Junior Eurovision Song Contest hamna blant dei fire beste.
Christen Christensen (1845–1923)
Han var far til Lars Christensen.
Liv og gjerning
Christensen var fødd i Sandefjord, og var son til ein skipsreiar. Etter ei tid på kostskule i Skottland, byrja han 17 år gammal på Handelsakademiet i København.
23 år gammal tok han over styringa av skipsverftet på Rødtangen i Sandefjord, etter mor si som då var enke. Ti år seinare vart Christensen einegeigar av verftet. I 1892 kjøpte han Sandefjord Mekaniske Verksted, og slo dette saman med Rødsverven til skipsbyggeriet Framnæs Mekaniske Værksted.
Saman med skipperen Carl Anton Larsen utrusta han ein ekspedisjon til Antarktis, for å leite etter kval og sel. Den 3. september 1892 forlet barken "Jason" Sandefjord, Carl Anton Larsen var skipper på denne fyrste norske ekspedisjonen til Antarktis. På ferda oppdaga ekspedisjonen Robertsonøya. Larsen ville finne ut om vulkanen på øya var aktiv, så han gjekk til topps på ski. Vulkanfjellet gav han namnet Mt. Christensen.
I 1897 grunnla Christensen selskapet A/S Oceana i Sandefjord, saman med forretningsmannen Carl Lindenberg, på vegne av firma Woltereck & Robertson i Hamburg. Selskapet kjøpte og bearbeidde sel- og kvalolje det handla med skipa som Christensen eigde. Oceana var den største aktøren i kvalfangsten, dei fyrste åra av det 20. hundreåret.
Christensen grunnla i 1903 endå eit selskap som skulle drive kvalfangst, no i Nord-Atlanteren; A/S Ørnen. På skipsbyggeriet Framnæs fekk han bygt om skipet "Admiralen" til eit flytande fabrikkskip. Etter å ha drifta i Grønlandshavet ei kort tid, vart fabrikkskipet sendt til Antarktis hausten 1905. Nyvinninga med fabrikkskip revolusjonerte kvalfangsten, noko som på lang sikt gjorde store utslag på bestandane av storkval.
«Verkseier» Christen Christensen døydde i Sandfjord i 1923, og vart gravlagd i Sandsherred.
Christensen Nunatak i Graham Land i Antarktis er kalla opp etter han.
Wild Atlantic Way
Wild Atlantic Way (Slí an Atlantaigh Fhiáin) er ei turistrute langs vestkysten og delar av nord- og sørkystane av Irland. Køyreruta er på 2 500 km og går gjennom ni county og tre provinsar. Ho går frå s Inishowen-halvøya i County Donegal i Ulster til Kinsale i County Cork i Munster, ved kysten av Det keltiske havet.
Ruta er delt opp i fem delar:
Ruta omfattar 157 oppdagingspunkt (discovery points), 1000 attraksjonar og over 2500 aktivitetar. Ho blei offisielt opna i 2014 av den irske ministeren for turisme og idrett Michael Ring, T.D.
Newmarket i Suffolk
Newmarket  er ein marknadsby i grevskapet Suffolk i England. Han har kring 15 000 innbyggjarar og ligg om lag 105 km nord for London. Han vert generelt rekna som fødestaden og det globale senteret for galoppsport og ein framtidig verdsarvstad. Det største galoppsportsenteret i Storbritannia ligg her. Det vert halde fem britiske meisterskap i galoppsport i Newmarket kvart år. Han har to løpsbanar, Rowley Mile og July Course.
Al Barabir
Al Barabir er ein landsby i Mekka-regionen vest i Saudi-Arabia.
The Fruit That Ate Itself
The Fruit That Ate Itself er den tredje EP-en til indie rock-bandet Modest Mouse. Den vart gjeven ut av K Records 6. august 1996 og trykka opp att i 2010 og gjeven ut på Glacial Pace.
Oda Onstad
Oda Utsi Onstad er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Fagernes. Åra 2016-19 vann ho samtlege fire NM-gull i tresteghopp og to NM-gull i lengdehopp.
Aktiv
7. juni 2006 i Göteborg presterte Onstad personbeste i lengdehopp med 6,31 meter, ei bestenotering som skulle stå i over 13 år. Gjennom eit knapt tiår, 2006-14, sanka ho sju sølvmedaljar og tre bronsemedaljar i dei norske ordinære friidretts-meisterskapane. Under NM i friidrett 2016 vart ho noregsmeister i tresteghopp, den fyrste av fire NM-titlar i øvinga i rad. I lengdehopp fekk ho si fjerde NM-bronse. Både i noregsmeisterskapen 2018 og i 2019 vart ho dobbelmeister, ettersom ho også sigra i lengdehopp. Ved NM i friidrett 2019 på Hamar den 4. august presterte ho livsbeste i lengde med 6,34 meter. Vel tre veker seinare, den 27. august i Oslo, landa ho etter 13,69 meter i tresteghopp, også det livsbeste.
Spenstige Onstad vann den 3. februar 2019 NM i lengde utan tilløp for tiande gong, samstundes forbetra ho sin norske rekord i øvinga til 2,99 meter. Vinteren 2020 tok ho sitt ellevte NM-gull i lengde utan tilløp, og la så opp.
Onstad var medlem i Fagernes IL til 2011 og 2016, i IK Tjalve 2012-15, og til sist Norna-Salhus frå 2017.
Grjazovets
Grjazovets (russisk Гря́зовец) er ein by i Vologda oblast i Russland med om lag 15 000 innbyggjarar. Han ligg 47 km sør for Vologda.
Han vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1538 og fekk bystatus i 1780.
R.L. Stine
Robert Lawrence Stine, også kjent som R. L. Stine og Jovial Bob Stine, er ein amerikansk forfattar. Han har skrive fleire hundre grøssarnoveller, derimellom bøkene i seriane Fear Street, Goosebumps, Rotten School, Mostly Ghostly, og The Nightmare Room. R. L. Stine er vorte kalla for barnelitteraturens Stephen King. Nokre av dei andre verka hans femner Space Cadets-trilogies, to Hark spelbøner, og fleire vitsebøker. Bøkene til R. L. Stine har selt over 400 millionar kopiar i 2008.
Oktogen
Oktogen, òg kalla HMX, er eit svært kraftig sprengstoff. Det er eit såkalla nitroamin. Kjemisk formel er C4H8N8O8. Det er det kraftigaste sprengstoffet som er kjent, med unntak av octanitrocuban og HNIW.
Growing Up in Public
Growing Up in Public er det tiande studioalbumet til den amerikanske musikaren Lou Reed, gjeve ut i 1980 på Arista Records.
Oktogen
Det har ein detonasjonsfart på 9100 meter/sek.
Growing Up in Public
Growing Up in Public nådde 158. plassen på Billboard 200. Det vart gjeve ut ein singel frå albumet, «The Power of Positive Drinking», som ikkje gjekk inn på singellista.
Produksjon
Michael Fonfara og Reed produserte albumet. Det vart skrive og spelt inn i løpet av ein periode på seks veker i studioet til George Martin, AIR Studios på Montserrat.
Oktogen
Historie
Oktogen vart første gong laga i 1930. I 1949 vart det oppdaga at oktogen kan lagast ved såkalla nitrolyse av heksogen. I denne prosessen vert heksogen oppløyst  i 55 % salpetersyre, og vert deretter plassert over eit vassdamp-bad i 6 timar.
Framstilling
Oktogen er eit av dei vanskelegaste sprengstoffa å produsere. Det oppstår som eit biprodukt av heksogenproduksjonen. Det kan framstillast ved å nitrera heksametylentetramin i konsentrert salpetersyre, tilsett eddiksyre-anhydrid (acetic anhydride), paraformaldehyd eller ammoniumnitrat. Heksogen som vert produsert med den såkalte Bachmann-prosessen, inneheld ca. 8-10 % oktogen.
Growing Up in Public
Medverkande
Henta frå plateomslaget til Growing Up in Public.
Produksjon
Partiregisteret
Partiregisteret er eit norsk offentleg register som godkjenner og held oversikt over registrerte politiske parti i Noreg. Registeret er drive av Registereininga i Brønnøysund (Brønnøysundregistra). Verksemda har heimel i partiloven.
Oktogen
Bruk
Oktogen vert stort sett brukt berre til militære føremål, og som detonator i atomvåpen for å komprimera plutonium og uran til kritisk masse. Det vert òg brukt til såkalt retningsbestemte sprengladningar (holladninger), og i blandingar med trinitrotoluen (TNT).
Partiregisteret
Registrerte parti
Følgjande parti er registrerte i Partiregisteret (per 5. januar 2023):
Tidlegare registrerte parti:
Arnebbreen
Arnebbreen er ein isbre som er 5,5 km lang og 3,5 km brei, og som ligg ei bukt omgjeve av bratte fjellveggar mellom Hallett Peninsula og Redcastle Ridge og flyt nordvest ut i Edistofjorden som ei flytande istunge. Han vart namngjeven av geolog-gruppa frå New Zealand i 1957–58, etter USS «Arneb», som i 1957 transportete bygningane og lagera som vart sett opp ved Hallett-stasjonen og vitja denne stasjonen dei neste åra.
Herma Bauma
Hermine Leopoldine Bauma, kjend som Herma Bauma, var ein austerriksk friidrettsutøvar og handballspelar, fødd og død i Wien. Ho tok Austerrikes fyrste olympiske gullmedalje i ei friidrettsøving då ho vann spydkasttevlinga under London-OL 1948.
Aktiv
Bauma vart austerriksk meister i spydkasting 16 år gammal. To år seinare deltok ho i øvinga i Verdsleikane for kvinner og vann sølvmedaljen med eit bestekast på 40,30 m, vel to meter bak vinnaren, tyske Lisa Gelius. Då Sommar-OL 1936 fann stad i Berlin vart Bauma nummer fire etter eit kast på 41,66 m, slått av bronsemedaljøren med 14 centimeter.
Sommaren 1947 sette Bauma verdsrekord med 48,21 meter heime i Wien. Året etter vart ho i London olympisk meister med eit kast på 45,57 m, før ho den 12. september forbetra sin eigen verdsrekord til 48,63 m, også då heime i Wien. Ved europameisterskapen 1950 i Brussel fekk ho sølvmedaljen i spydtevlinga, medan ho vart nummer ni med 42,54 m under Sommar-OL 1952 i Helsinki.
Frå 1931 til 1952 vart Bauma austerriksk meister i spydkast femten gongar, og femkampmeister tre gongar. Ho forbetra den austerrikske spydrekorden 14 gongar. Den siste rekorden stod til Erika Strasser i 1959 kasta spydet 48,99 m.
Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Bauma spelte i fleire år på det austerrikske landslaget i handball.
The Robots
«The Robots» (tysk Die Roboter) er ein song av det tyske electronicabandet Kraftwerk som kom ut på singel i 1978. Både singelen og B-sida, «Spacelab», kom ut på det sjuande studioalbumet deira, Die Mensch-Maschine. Begge songane på singelutgåva var korta ned.
Konsertframføringar
Når songen vert framført på konsertane deira, så vert bandet som regel erstatta av robotar som liknar på bandmedlemmane.
Ski-NM 2013
Noregsmeisterskapen på ski 2013 i nordiske greiner vart arrangert hausten 2012 og vinteren 2013. Meisterskapen tok til med hopprenn på Rena i Hedmark helga 17. og 18. november 2012. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 24.–28. januar på Vang i Hedmark, og vart avslutta helga 5. og 6.april i Løten, også Hedmark.
15 km klassisk stil
Dato: 24. januar
Stad: Vang
30 km fellesstart
Dato: 26. januar
Stad: Vang
<br style="clear:both;" />
50 km fellesstart
Dato: 6. april
<br style="clear:both;" />
3 x 10 km stafett
Dato: 27. januar
Stad: Vang
<br style="clear:both;" />
Sprint
Dato: 25. januar
Stad: Vang
<br style="clear:both;" />
10 km fristil
Dato: 24. januar
<br style="clear:both;" />
15 km fellesstart/skibyte
Stad: Vang
30 km fellesstart fristil
Dato: 6. april
Stad: Løten
<br style="clear:both;" />
3 x 5 km stafett
Stad: Vang
<br style="clear:both;" />
Sprint klassisk
Dato: 25. januar
Stad: Vang
<br style="clear:both;" />
Kombinert
Dato: 25./26. januar
Stad: Rena/Vang
<br style="clear:both;" />
Normalbakke
Dato: 17. november 2012
Stad: Rena
Storbakke
Dato: 18. november 2012
Stad: Rena
<br style="clear:both;" />
In Concert av Derek and the Dominos
In Concert er eit konsertalbum, innspelt av Derek and the Dominos i oktober 1970 i Fillmore East og gjeven ut i januar 1973.
Seks av dei ni songane på albumet vart sidan gjeven ut på albumet Live at the Fillmore i 1994. Dei tre songane frå In Concert som ikkje finst på dette albumet er «Why Does Love Got to Be So Sad», «Let It Rain», og «Tell the Truth». Live at the Fillmore inneheld desse songane òg, men er henga frå den andre konserten.
Meining
Meining kan visa til:
Meining er eit tema som blir studert i mange vitskapar. Det er vanskeleg å bestemma tydinga av omgrepet «meining» og definera det presist, sidan det er sjølvrefererande, subjektivt og lite kategoriserbart.
Meining er studert i mange retningar, som i filosofi, litterær teori, kritisk teori, semantikk, antropologi, og nokre delar av psykologien.
Al-Jazira i Mesopotamia
Øvre Mesopotamia er namnet nytta på høglandet og den store sandura nordvest i Irak, nordaust i Syria og søraust i Tyrkia som i dag er kjend med det tradisjonelle arabiske namnet Al-Jazira (arabisk الجزيرة ). Det strekkjer seg sør frå fjella i Anatolia, aust frå åsane på venstresida av Eufrat, vest frå fjella på høgresida av Tigris og omfattar Sinjarsletta. Området strekker seg ned Tigris til Samarra og ned Eufrat til Hit. Khabur renn over 400 km på tvers av sletta frå Tyrkia i nord til ho munnar ut i Eufrat. Dei store busetnadane er Mosul, Deir ez-Zor, Ar-Raqqah, Al-Hasakah, Al-Busayrah, Diyarbakır og Qamishli. Den vestlege, syriske delen fell i stor grad saman med Al-Hasakah guvernement og er omtalt som «brødkorga til Syria». Den austlege, irakiske delen omfattar og strekkjer seg noko forbi det irakiske Ninewa guvernement. I nord omfattar sletta dei tyrkiske provinsane Şanlıurfa, Mardin og delar av provinsen Diyarbakır.
Geografi
Namnet «Al-Jazira» vart nytta i muslimske kjelder om den nordlege delen av Mesopotamia, som i lag med Sawād utgjorde Al-‘arāq (Irak). Namnet tyder 'øy', og synte ein gong til landet mellom dei to elvane Eufrat og Tigris. Historisk sett refererte namnet til eit område så lite som Sinjarsletta som kjem ned frå Sinjarfjella, og så mykje som heile platået aust for kystfjella. I før-abbasidisk tid har grensa i aust og vest svinga, og stundom omfatta det som no er nordlege område av Syria i vest og Adiabene i aust.
Førhistorie
Al-Jazirah er eit særs viktig arkeologisk område. Det er i dette området ein har funne dei første teikna på jordbruk og temming av dyr, og dermed startpunktet til dei første sivilisasjonane og den moderne verda. Al-Jazirah omfattar fjellet Karaca Dağ sør i Tyrkia, der den næraste slektningen til moderne kveite framleis veks vilt. Somme stader langs breidda av den øvre Eufrat (t.d. Abu Hureyra, Mureybet) kan ein sjå kontinuerleg overgang frå jeger-samlar-kulturen (basert på jakt og hausting og maling av viltveksande korn) til ein økonomi basert på dyrking av kveite (framleis ville variantar), bygg og belgfrukter frå kring 9000 fvt. Temming av geiter og sauer følgde i løpet av få generasjonar, men vart ikkje omfattande før enno eit tusenår var gått. Veving og keramikk følgde kring to tusen år seinare.
Frå Al-Jazirah spreidde kunnskapen om jordbruk og temming av ville dyr seg først til resten av Levanten og så til Nord-Afrika, Europa og austover gjennom Mesopotamia til Pakistan (sjå Mehrgarh).
Tidlegare arbeidde arkeologar ut frå den trua at jordbruk var ein føresetnad for ein fastbuande livsstil, men utgravingar i Al-Jazirah overraska forskarane då dei viste at innbyggjarane her var fastbuande alt før jordbruket kom (sjå natufisk kultur). Fleire overraskingar følgde i 1990-åra då ein fann megalittiske strukturar ved Göbekli Tepe søraust i Tyrkia. Dei tidlegaste av desse tilsynelatande rituelle byggverka er frå før 9 000 fvt. — over fem tusen år eldre enn Stonehenge — og dermed den klårt eldste kjende megalittiske strukturen i verda. Så langt vi veit i dag, fanst det ikkje noko veletablert jordbrukssamfunn på denne tida. Jordbruket verka å vere eksperimentelt og berre eit lite tillegg til jakta og innsamlinga. Så anten var dei fastbuande jegerane og samlarane rike nok og mange nok til å organisere og utføre eit slikt stort felles byggeprosjekt, eller så eksisterte alt jordbrukssamfunna mykje tidlegare enn ein til no har trudd. Göbekli Tepe ligg berre 32 km frå Karaca Dağ.
Spørsmåla som ein har fått ved Göbekli Tepe har ført til intense og kreative diskusjonar blant arkeologane i Midtausten. Utgravingane av Göbekli Tepe er pågåande, og berre kring 5 % er gravne fram så langt.
Tidleg historie
Øvre Mesopotamia er hjartet i det gamle Assyria. Frå 2200-talet fvt. var det ein del av Det akkadiske riket. Då riket braut saman danna dei nordlege akkadiarane Assyria, og frå 2000 fvt. fram til 608 fvt. var det ein viktig del av den assyriske nasjonen og Det nyassyriske riket. Regionen fall til dei assyriske, sørlege slektningane, babylonarane i 608 fvt., og frå 539 fvt. vart det ein del av det persiske Akamenide-dynastiet der det vart kjend som Athura (persisk for Assyria). Frå 330 fvt. vart det styrt av det greske Selevkideriket og grekarane forvanska namnet til Syria. Det fall så til parthiarane og romarane og vart namngjeve Assyria av begge. Området vart framleis kalla Assuristan (Assyria) under det persiske Sasanide-dynastiet fram til den arabiske islamske erobringa på 600-talet evt. då det fekk namnet al-Jazira.
Sidan før arabisk og islamsk tid har al-Jazira vore eit økonomisk blømande område med forskjellige jordbruksprodukt (frukt og korn), i tillegg til eit produktivt produksjonssystem (næringsmiddelforedling og veving). Sidan regionen låg ved grensa til dei sasanidiske og bysantinske områda vart det eit viktig handelssenter.
Al-Jazira omfattar dei romerske og austromerske provinsane Osroene og Mesopotamia, i tillegg til dei parthianske/persiske provinsane Assuristan, Arbayestan, Nisibis og Mosul.
Islamske rike
Erobringa av området fann stad under det tidlege kalifatet som lét den generelle styringa av regionen vere i fred, utanom å pålegge folkesetnaden jizya-skatt. Under Mu‘awiyah (guvernør av Syria og seinare grunnleggaren av Umayyade-kalifatet), vart styret av al-Jazira ein del av styret til Syria. Under det tidlege islamske riket (t.d. umayiadane), vart styret av Jazira ofte delt med Armenia og Aserbajdsjan.
Velstanden i regionen og det rike jordbruket gjorde al-Jazira ettertrakta for leiarane av dei tidlege arabiske armeane. Forskjellige erobrarar prøvde, utan resultat, å knyte saman dei forskjellige byane i dei tidlegare sassanidiske provinsane, i tillegg til den nyerobra bysantinske provinsen Mesopotamia, til sitt eige styre.