cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Språkhistoria for hindi og urdu
Khariboli, hindi og urdu
Forskjellane mellom hindi- og urduskriftnormalen voks over dei fylgjande åra, sjølv om talemåla var nesten det same. Hindi bytte ut hindustaniord av persisk opphav medan urdu bytte ut ord med opphavet i sanskrit. Sankrit også påverka hindiortografi, medan persisk påverka ortografien og grammatikken til urdu. Hindi brukte sanskritroter for å laga ord for nye tekniske og vitskaplege omgrep, medan urdu brukte arabisk og persisk. Det indiske kongresspartiet prøvde å gjenoppliva hindustani medan India kjempa mot den britiske kolonimakta, men ideen døydde med deling av landet etter sjølvstende i 1947. Den indiske grunnlova nemnde hindi og urdu som forskjellige språk, og styresmaktene som har ansvar for å utvikla språka prøver ikkje å sameina dei.
Følgja av dette har vorte at skriftleg hindi og urdu har utvikla seg ikkje berre frå kvarandre men også frå talespråka, som framleis liknar mykje på kvarandre. Som tabellen til venstre viser har ofte ord av arabisk opphav dei same fleirtala på skriftleg urdu som på arabisk, sjølv om det ikkje passar urdugrammatikk. Sameleis bruker ofte skriftleg hindi, særleg i offentlege dokument, konjunksjonar henta frå sanskrit som er svært forskjellige frå konjunksjonane brukt i dagleg tale, som tabellen til høgre viser.
Indian summer
Indian summer (indiansk sommar) er eit uttrykk som vert nytta om ein (uvanleg) varm, sommarliknande periode om hausten, ikkje lenge før vinteren. På den nordlege halvkula kallar ein det indian summer når han oppstår seint i oktober eller tidleg november (seint i april eller tidleg i mai på den sørlege halvkula), og i den gamle engelske almanakken vart det òg sett krav til at om ein skulle kalla det indian summer så skulle ein først ha hatt ein periode med frost. Indian summer kan vare eit par dagar eller fleire veker.
Andre namn på fenomenet i Europa er altweibersommar, allehelgensommar og St. Martins sommar, medan ein i Sverige kallar det brittsommar (etter St. Brigittas dag, 7. oktober). I Noreg vert det òg kalla husmannssommar fordi han vart nytta av husmannen til eige innhaustingsarbeid.
Christian Blichfeldt
Christian Blichfeldt var ein norsk offiser, tollar og stortingsmann.
Blichfeldt var fødd i Sæby i Danmark. Han vart student i 1800. I 1808 kom han til Noreg, vart då forfremja til sekondløytnant i Oplandske infanteriregiment, premierløytnant året etter. Frå 1819 kaptein 1. akershusiske infanteribrigade. I 1826 vart han konstituert matrikkelkommissær i Aker og Follo. Frå 1832 var han medlem av matrikkelkommisjonen for Noreg. Sidan 1839 var han tollkasserar, fyrst i Holmestrand, deretter frå 1846 i Drammen. Han forlet dette embetet i november 1874, 90 år gammal.
Blichfeldt var 3. representant frå Akershus amt på Stortinget i 1830, var då mellom anna sekretær i kjøpstadkomiteen. Stortingsrepresentant på ny, 1845, då for Holmestrand, medlem av militærkomiteen. Under tida i Holmestrand var han ordførar 1841-44.
Han døydde i 1875.
Sanntidsoperativsystem
Eit sanntidsoperativsystem er eit operativsystem som handsamar data i sanntid. Eit sanntidssystem garanterer at resultata av dei ulike operasjonane vert leverte i rett tid, eller innan eit gitt tidsrom, under føresetnad av at det ikkje vert overbelasta (tildelt for mange, eller for arbeidskrevjande, oppgåver).
Pikometer
Ein pikometer er 10-12 meter. Symbolet for pikometer er pm. Målet blir mykje brukt til å måla avstander på atomnivå.
Sanntidsoperativsystem
Hardheit
Sanntidsystem kan ha ulik grad av «hardheit», der «hardheit» syner til at responsen til systemet avvik lite frå det som vert forventa. At respons kjem i rett til (innan snevre toleransar) vert ofte kalla «hard sanntid». Eit sanntidsoperativsystem som oppfyller krava til «hard sanntid» vert av og til kalla eit «hardsanntidssystem». Når krava til «hard sanntid» ikkje er oppfylte, slik at responsen kan koma litt forsinka og til litt ulike tider (innan ein viss toleranse), talar ein gjerne om «mjuk sanntid». Eit mjuksanntidsoperativsystem misser likevel ikkje data. I nokre høve kan dette føra med seg ei svekking av kvaliteten, til dømes ved lyd- eller videostrauming, men om det er akseptabelt med litt forsinking kan data likevel leverast med faste interval (konstant sampelrate) ved å nytta bufferar for å mellomlagra data. Buffering vert til dømes nytta i samband med lydkort og strauming av lyd og video over internett. I nokre samanhengar kann det føra til katastrofe om responsen er forsinka. Dette gjeld til dømes i kontrollsystem, som vert ustabile om sløyfeforinkinga overstig ein viss verdi. Det finst mange døme på system som er ustabile og må stabiliserast av eit kontrollsystem med mykje snøggare respons enn det som er muleg med manuell styring. Typiske døme er bærerakettar og moderne jagarfly. Om kontrollsystemet som vert nytta ikkje handsamar måledata frå sensorane snøgt nok kan ikkje pådragsorgana aktiverast før det er for seint.
Pikometer
Avleidd av pikometer
100 pikometer er det same som 1 ångstrøm.
Sanntidsoperativsystem
Pålitelegheit
Mange system, som til dømes kjernekraftverk, set strenge krav til pålitelegheit.
Døme på sanntidsoperativsystem er VxWorks, QNX, OSE, eCos, pSOS, RTLinux og Windows CE.
Roberto César
Roberto César er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata og FC Tokyo.
Julius
Julius er eit romersk slektsnamn som seinare er kome i bruk som mannsnamn.
Det kan ha opphav i latinske iovilius, 'vigd til Jove', det vil seia guden Jupiter, eller stamma frå gresk ioulos (ιουλος), 'dun-skjegga'.
Kortformer av namnet er Jul, Julie og Lius. Jules, Julian og Julio er variantar, medan Julia og Juliane er kvinnelege former.
Elva Aude
Aude (latinsk Atax) er ei elv sørvest i Frankrike. Ho har sitt utspring i Pyreneane, og renn til Carcassonne og snur så sørover og munnar ut i Middelhavet nær Narbonne. Elva er framkommeleg med flåte eller kano nesten heile lengda.
Elva har gjeve namn til departementet Aude.
Julius
Julius har svensk namnedag den 16. februar og norsk den 12. april.
Bruk
Namnet Julius var brukt av ein tidleg pave og helgen, men var lite vanleg i mellomalderen. Det blei teke opp att som namn under renessansen i Italia og Frankrike, og spreidde seg så til resten av Europa.
Julius var utbreidd som døypenamn for norske gutar på midten av 1800-talet.
Totonakiske språk
Totonakiske språk er ein språkfamile som består av to språk, totonakisk og tepehua. Det mest utbreidde av dei er totonakisk, som blir tala av rundt 230 000 menneske, medan tepehua blir tala av om lag 10 000. Begge språka er utbreidde i det sentrale Mexico, hovudsakleg i delstatane Puebla, Veracruz og Hidalgo. Dei er òg ein del av det mesoamerikanske språkområdet.
Nordre Dvina
Skipsfart og kanalar
Heile elva er framkommeleg og vert mykje nytta til tømmerfløyting. Nordre Dvina-kanalen er knytt til Volga-Austersjø-kanalen. På 1800-talet gjekk Nordre Jekaterininskij-kanalen, som ikkje er i bruk lenger, mellom Nordre Dvina og Kama.
Byar langs Nordre Dvina
Frå kjelda til munningen:
Sideelvar
I tillegg til kjeldeelvane Sukhon] (Suhona) og Jug finn ein:
Thunstetten
Thunstetten er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 541 meter over havet.
Radjasthani
Radjasthani er ei gruppe indoariske dialektar som blir tala i Rajasthan og i tilstøytande delstatar i India, og av handelsfolk som reiser over heile landet.
Radjasthani kan delast inn i fire dialektgrupper:
Clemerson de Araújo Soares
Clemerson de Araújo Soares er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Gamba Osaka.
Elektromagnetisme
Elektromagnetisme er læra om samanhengen og vekselverknaden mellom elektrisitet og magnetisme. Teorien er særs omfattande og skildrar elektrisk ladning, elektrisk straum, elektriske og magnetiske krefter, lys og annan elektromagnetisk stråling, og dessutan mykje meir. Elektromagnetismen blir utnytta i stor utstrekking i dagleglivet, t.d. ved navigasjon, elektronikk, belysning, transport, oppvarming og mykje meir.
Klassisk elektromagnetisme blir skildra av Maxwell-likningane som vart samla på 1860-talet. Alle andre elektromagnetiske lovar kan i teorien utleiast frå desse. I partikkelfysikk er elektromagnetisme ei av dei fire fundamentalkreftene og elektromagnetiske krefter blir forklart som utveksling av virtuelle foton. Som konsekvens av dette er alle fysiske fenomen, utanom gravitasjon, frå atomskala og oppover, eigenleg forkledd elektromagnetisme, i alle fall i teorien. I praksis er endå mange fenomen ikkje omtalt som elektromagnetisme, blant dei er kontaktkrefter, friksjon og viskositet.
Teori
For system i ro kan elektrisitet og magnetisme skildrast kvar for seg, men ved rørsle må dei skildrast saman. Difor er det vanleg å omtale elektromagnetisme som elektrodynamikk. Det er to lover som knyt elektrisitet og magnetisme saman
Historisk utvikling
Statisk elektrisitet har vore kjend sidan antikken. Ordet «elektro» kjem frå det greske namnet på rav, sidan rav kan bli elektrisk ladd og tiltrekke ladde gjenstandar som hårstrå. Magnetisme har i vesten vore kjend sidan 1600-talet der det først vart brukt i skipskompass.
Ei gradvis betre forståing kom på 1700-talet der det vart gjort grunnleggjande eksperiment og teoriar av fysikarar som Benjamin Franklin (1706–1770), Charles Augustin de Coulomb (1736–1806), Luigi Galvani (1737–1798), Alessandro Volta (1745–1827), André-Marie Ampère (1775–1836), Hans Christian Ørsted (1777–1851), Carl Friedrich Gauss (1777–1855), Georg Simon Ohm (1789–1854), Michael Faraday (1791–1867). Alt dette arbeidet vart samanfatta (og revidert) av James Clerk Maxwell på 1860-talet. Først då kan ein snakke om elektromagnetisme som ein einskapleg teori. Mot slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet vart det gjort store framskitt innan bruksområde, av folk som Nikola Tesla, Samuel Morse, Antonio Meucci, Thomas Edison, George Westinghouse, Werner von Siemensar, Charles Steinmetz, og Alexander Graham Bell.
På 1900-talet kom to store nye fundamentale teoriar, relativitetsteorien og kvantemekanikken og begge desse fekk konsekvensar for elektromagnetismen. Det var manglande samsvar mellom Maxwell-likningane og Newton sine lovar som inspirerte Albert Einstein til å formulere den spesiell relativitetsteorien.
Den mikroskopiske teorien for elektromagnetisme er kvanteelektrodynamikk (QED). Først kom ei kvantemekanisk skildring av elektron av Paul Dirac rundt 1930. Den fulle teorien vart utvikla av Richard Feynman, Freeman Dyson, Julian Schwinger, og Sin-Itiro Tomonaga på 1940-talet.
Elektrisk ladning
Elektrisk ladning er opphav til elektriske felt og elektriske krefter. Desse kreftene blir skildra av Coulombs lov. Ladningar kan vere positive eller negative, der ladningar med same forteikn fråstøyter kvarandre og ulike forteikn tiltrekker kvarandre. Vanleg symbol for elektrisk ladning er Q og SI-eininga er C. Protonet og elektronet si ladning blir kalla elementærladning med høvesvis positivt og negativt forteikn.
Elektrisk straum
Elektrisk straum er elektrisk ladning i rørsle. Vanleg symbol er I og SI-eininga er A, som òg er ei grunneining.
Elektrisk spenning
Spenning er skilnad i elektrisk potensial mellom to punkt, dvs eit mål på kor mykje energi som trengst å flytte ein ladning mellom punkta per ladning. Vanleg symbol er U og SI-eininga er V.
Elektrisk felt
Er den eigenskapen ved rommet rundt elektriske ladningar som gjer at ladningar tiltrekker og fråstøyter kvarandre. Elektrisk felt er elektrisk kraft per ladning. Vanleg symbol er E og SI-eininga er N/C som òg er lik V/m.
Magnetisk felt
Magnetfelt (òg magnetisk felt, magnetisk feltstyrke) syner til kraftfelta rundt ein magnet, magnetisert gjenstand, eller ein straumførande elektrisk leiar. Magnetiske felt er altså ansvarleg for at magnetar og straumførande leidningar vert dradd mot kvarandre eller fråstøyter kvarandre. Vanleg symbol er H og SI-eining er A/m.
Magnetisk felt er òg nær knytt til magnetisk flukstettleik. Magnetisk felt og magnetisk flukstettleik er ekvivalente i vakuum, men er ulike i magnetiserbare materialar. Eining for magnetisk flukstettleik er T.
Elektromagnetisk stråling
Elektromagnetisk stråling er bølgjer som rører seg med lysfarten i vakuum. Stråling med ulike bølgelengder har ulike namn og opphav. Synleg lys har bølgelengd på 400 nm til 700 nm. Andre typar er radiobølgjer, mikrobølgjer, røntgenstråling og gammastråling.
Kvantisert elektromagnetisk stråling kallast foton og blir skildra av kvanteelektrodynamikk.
Kvanteelektrodynamikk
Kvanteelektrodynamikk er den kvantemekaniske artikkelen for elektromagnetisme. Der blir kreftene mellom ladningane som utveksling av virtuelle foton skildra.
1. hundreåret
< Det fyrste hundreåret > varte frå og med år 1 til og med år 100 etter den gregorianske kalenderen.
Hundreåret høyrer i europeisk historie med til antikken. Romarriket fortsette ekspansjonen og fekk under denne perioden sterkare og sterkare innflyting i Europa, Nord-Afrika og den nære austen, og i år 41 la det under seg England og Wales. Reformene som Augustus sette i gang stabiliserte Romarriket etter borgarkrigane som hadde rast i det førre hundreåret.
I Kina fortsette Han-dynastiet å dominere, berre avbrote av 14 år med Xin-dynastiet under Wang Mang. Hanstyret fekk makta att i år 23. Stigbøyelen blei truleg funnen opp her i dette hundreåret.
Orb
Orb er ei 145 km lang elv i departementet Hérault sør i Frankrike. Ho munnar ut i Middelhavet i Valras-Plage. Elva renn gjennom byane Bédarieux og Béziers, der ho vert kryssa av Canal du Midi.
Judit
Judit eller Judith er eit kvinnenamn av hebraisk opphav som tyder 'jødinne'. Ei sideform av namnet er Juditte, med kortforma  Jutta
Bruken av namnet i Noreg
Populariteten til namnet var den første delen av 1900-talet med ein topp i mellomkrigstida.
Judit som bibelsk namn
Judit (Judits bok) er ei av Dei deuterokanoniske skriftene . Boka handlar om Judit – ei gudfryktig enkje i Betylua. Etter henne har vi Judits lovsong.
Kjelder
Judith
Gelderland
Gelderland er ein provins i Nederland som ligg sentralt i austlege delar av landet. Adminstrasjonssenteret er Arnhem, men dei to byane Nijmegen og Apeldoorn har fleire innbyggjarar. Andre store byar i provinsen er Ede, Zutphen, Doetinchem, Harderwijk, Wijchen og Tiel.
Historie
Den noverande provinsen Gelderland dekkjer om lag tre fjerdedelar av det historiske hertugdømet Geldern. Geldern var eit grevskap seint på 1000-talet og vart så eit hertugdømet i Det tysk-romerske riket og inkluderte òg delar av provinsen Limburg og det tyske landkreisen Kleve med byen Geldern, som opphavleg var setet for hertugane. Han var ein del av Habsburgs Nederland i 1543, som ein av Dei sytten provinsane, men var ikkje av dei rikaste eller tettast folkesette.
Kommunar
Gelderland består av følgjande 53 kommunar:
Endringar av kommunane
Desse kommunane vart slått saman med andre kommunar:
Desse kommunane vart slått saman og fekk nytt namn:
Powys
Powys er det største grevskapet i Wales. Det dekker dei tradisjonelle grevskapa Montgomeryshire, Radnorshire og Brecknockshire. Det vart oppretta i 1974 og var då delt i dei tre distrikta Montgomery, Radnor og Brecknock (basert på dei tradisjonelle grevskapa). I 1996 vart distrikta avskaffa og grensa vart noko justert i nordaust.
Grevskapet har namn frå kongedømet Powys, eit av dei viktigaste walisiske rika i mellomalderen. Det dekte omtrent same område. Powys vart til slutt innlemma i kongedømet Gwynedd av Hywel ap Cadell.
Magnetfelt
Magnetfelt (også magnetisk feltstyrke, magnetisk flukstettleik) er i fysikken eit omgrep for kraftfelta rundt ein magnet, magnetisert gjenstand eller ein straumførande leiar. Det er til dømes eit magnetfelt som gjer at to magnetar vert dregne mot einannan eller støytte frå einannan, og at elektriske partiklar frå sola vert fanga rundt polane på jorda og skapar nordlys. Kraftlinene til ein magnet kan ein sjå ved å strø jarnspon på eit papirark e.l. over ein magnet, som på biletet til høgre.
Magnetfelt vert i klassisk fysikk skildra med Maxwells likningar, og i kvantemekanikken vert dei forklarte av kvanteelektrodynamikken. Magnetfelt er vektorfelt, det vil seia at dei har ein retningsverdi i tillegg til styrken på feltet.
Symbol og einingar
To ulike einingar og symbol vert brukte om magnetfelt:
I lineært magnetiserbare materiale, som i luft eller tomt rom, har B og H forholdet:
Der
I ikkje-lineære magnetiske materiale opptrer typisk hysteresekurver slik figuren viser for B og H i felta for magnetisk blekk ved ulik maksimal magnetisering. Når H-feltet aukar vil B-feltet følgja den nedre kurva, når H-feltet fell vil B-feltet følgja den øvre kurva med same farge. Remanens er det B-feltet som er igjen når H-feltet har gått til null (også kalla restmagnetisme). Koersivitet er eit uttrykk for kva nivå H-feltet må vera på for å få B til å gå til null etter å ha vore magnetisert. Låg koersivitet vil seia at materialet er lett å avmagnetisera.
Praktisk nytte
I dynamiske mikrofonar og i elektrodynamiske høgtalarar er det ein spole som rører seg i eit kraftig magnetfelt. Høyreapparat har ein spole som kan ta opp magnetfelt som vert induserte av ei teleslynga.
Elektromagnetisme har eit stort bruksområde. Dersom eit magnetfelt påverkar ein leiar, vert det indusert ei spenning i leiaren, slik at det går straum i han, som t.d. i ein generator. Motsett kan straum gjennom ein leiar skapa kraftige magnetfelt som påverkar store eller små lekamar.
Påverknad på helsa?
I visse miljø har det lenge vore hevda at det å verta påverka av magnetfelt t.d. frå elektriske apparat i heimen eller frå høgspentliner har ein negativ effekt på folk si helsa.
Personar som kjenner seg uvel ved elektromagnetisk stråling, kallar seg el-overkjenslege. Dette gjeld stråling med høg frekvens frå vanlegge elektriske apparat, og må ikkje forvekslast med dei kraftigare magnetfelta frå høgspentliner, som har mykje lågare frekvens.
Nyare forsking har vist at det kan vera ein samanheng mellom kreft og ekponering for magnetfelt. Ein rapport frå 2000 viste ein dobla risiko for leukemi hjå born som var eksponerte for magnetfelt som i gjennomsnitt var større enn 4 mikrotesla. Resultata er likevel ikkje klåre nok til å trekkja ein endeleg konklusjon. Studiar av andre sjukdommar og andre aldersgrupper har ikkje vist resultat som tyder på samanhengar mellom sjukdom og slik stråling.
Sjølv om det ikkje klårt har vore påvist samanhengar mellom magnetfelt og sjukdommar og plager, har styresmaktene i Noreg lagt inn krav om at nye høgspentanlegg skal plasserast slik at det vert minst mogleg stråling på bustader, og at anlegg som kan utsetja folk for meir enn 4μT skal greiast ut og kartleggjast nøye.
Reinforsen kraftverk
Reinforsen kraftverk er eit vasskraftverk ved Skonseng i Rana kommune i Nordland fylke. Kraftverket er bygd i tilknyting til ei demning på Reinforsen. Demninga vart bygd i 1950 og utvida i samband med bygginga av Langvatn kraftverk.
Langvatnet er magasin for kraftverket. Vatnet er regulert mellom 41 og 44 moh. Langvatn kraftverk nyttar òg Langvatnet som magasin.
Det er installert to vertikale francisturbinar på 3 MW. Middels årsproduksjon er på 28 GWh.
Eigar er Statkraft.
Rana kraftverk
Rana kraftverk er eit vasskraftverk ved Mo i Rana i Rana kommune i Nordland fylke.
Kraftveket nyttar fallet frå inntaksmagasinet Storakersvatnet til Ranelva. Storakersvatnet er regulert mellom 523 til 480 moh.
Det vert overført vatn frå magasina Kallvatnet (reguleringshøgde 564-521 moh), Grasvatnet (595-592) og Kjennsvatnan (527-520 moh). I tillegg hentes det vatn frå tre bekkeinntak i fjellet ved Okstindbreen.
Randalsjølva, Andfjellbekken, Daudmannsjølva, Blerekelva, Virvassjølva vert òg overførte til kraftverket gjennom lange tunnelar.
Vatnet i Tverrvatnet vert pumpa opp til Akersvatnet i Tverrvatnet pumpestasjon.
Kraftverket starta produksjonen i 1968 og er utvida ved fleire seinare høve.
Det er installert fire Francisturbinar på totalt 500 MW. Middels årsproduksjon er på 1975 GWh og kraftverket er det største i Nord-Noreg målt i produksjon.
Eigar har fått konsesjon til å byggje kraftverk i tilknyting til overføringstunnelen mellom Grasvatnet og Kjensvatnet.
Eigar er Statkraft. 65 % av produksjonen er utleigd på ein 15 års avtale til det finske selskapet Etalä-Pohjanmaan Voima Oy og Kymppivoima Tuatanto Oy.[1]
Verkhnodniprovsk
Verkhnodniprovsk (ukrainsk Верхньодніпровськ; russisk Верхнеднепровск, Verkhnedneprovsk) er ein by i Dnipropetrovsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 17 000 innbyggjarar (2011). Han er det administrative senteret i Verkhnodniprovsk rajon (distrikt). Byen ligg ved samløpet mellom Samotkan og Dniprodzerzjynskreservoaret ved Dnepr.
Byen ligg 13 km frå togstasjonen Verkhnodniprovsk i Novomykolaivka, 25 km nordvest for Dniprodzerzjynsk og 73 km nordvest for Dnipropetrovsk.
Elva Hérault
Hérault er ei elv sør i Frankrike med ei lengd på 160 km. Ho har sitt utspring i Cevennane, og munnar ut i Middelhavet nær Agde. Hérault renn gjennom følgjande departement og byar:
Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark
Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark er ein nasjonalpark som vart oppretta i 1989.
Saltfjellet–Svartisen er kanskje den mest variasjonsrike nasjonalparken i Noreg. Frå den ville Nordfjorden i vest strekker parken seg via høge fjell og evig is til frodige fjellbjørkedalar med stilleflytande elvar. Parken har òg mange samiske kulturminne.
Plassering
Nasjonalparken ligg i Beiarn, Meløy, Rana, Rødøy, Saltdal og Bodø kommunar i Nordland fylke. Det samla arealet i nasjonalparken er om lag 2102 km². Isbreen Svartisen er ein del av parken.
Verneformål
Formålet med nasjonalparken er:
Bruk av nasjonalparken
Tradisjonell reindrift er tillate, og gjerde for husdyrbeite kan haldast ved like. Fylkesmannen kan gi løyve til merking av stiar og legging av kloppar.
Rekvatn kraftverk
Rekvatn kraftverk er eit vasskraftverk i Sagelvvassdraget i Hamarøy kommune i Nordland fylke.
Kraftverket nyttar eit fall på 200 meter frå reguleringsmagasinet Rekvatnet til Fjerdvatnet. Rekvatnet er oppdemt og er regulert mellom 284 og 272 moh. Falkelva er delvis tørrlagt som følgje av reguleringa.
Til Rekvatnet vert vatn ført frå Slunkajavrre kraftverk.
Nedslagsfeltet er på 114 millionar km2 og magasinvolumet på 162 millionar m3.
Installert effekt er 25 MW på 3 Francisturbinar og middels årsproduksjon er på 86 GWh.
Kraftverket er eigd av Nord-Salten Kraftlag
Ursenbach
Ursenbach er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 582 meter over havet.
Fedrelandspartiet
Politikk
Som hovudsak arbeidde partiet for å avgrense innvandring til Noreg. Partiet nytta mellom anna menneskerettskonvensjonen som argument for eit nasjonalitetsprinsipp basert på at det ikkje skal vera store forflyttingar av folk mellom nasjonalstatane. Fedrelandspartiet var motstandarar av norsk medlemskap i EU av same grunn.
Russvatnet
Russvatnet er ein innsjø som ligg i Vågå kommune i Innlandet. Vatnet har gjennom tidene vore eit rikt fiskevatn (aure). Russvatnet er i privat eige.
Fedrelandspartiet
Sentralstyret
Fedrelandspartiet var organisert i eit sentralstyre som hadde den daglege drifta av partiarbeidet. Sentralstyret vart valt av landsmøtet og hadde ein formann, nestformann, kasserar og sekretær, i tillegg til eit varierande tal på styremedlemmer. Eitt av styremedlemmane kom frå Rådet.
Landsmøtet
Landsmøtet var sett saman av landsstyret, Rådet og eit tal på representantar frå kvart fylkeslag, i tillegg til partiet sine eventuelle stortingsrepresentantar. Til vanleg vart landsmøta haldne i dei åra det ikkje var offentlege val.
Landsstyre
Landsstyret var sett saman av sentralstyret og formennene i fylkeslaga. Styret vart kalla saman av sentralstyret når dette fann det naudsynt.
Fylkeslag
Fylkeslag vart oppretta fylkesvis og godkjende av sentralstyret.
Lokallag
Lokallag vart hovudsakleg oppretta for kvar kommune og godkjende av det aktuelle fylkeslag sitt styre.
Historie
Fedrelandspartiet vart skipa 17. mai 1990 i Bergen. Ved stortingsvalet 1993 fekk partiet 0,5 % av røystene, noko som er det beste valresultatet i etterkrigstida for eit ytterleggåande innvandringsfiendtleg parti. Ved stortingsvalet 2005 stilte Fedrelandspartiet ikkje til val. Fleire medlemer, inkludert nestleiaren Bjarne Betten, stilte til val for Demokratane.
Partiet vart offisielt lagt ned 31.12.2008.
Koevolusjon
Koevolusjon er gjensidig evolusjonær påverknad mellom to eller fleire ulike artar. Kvar part i eit slikt tilhøve utøver selektivt press på dei andre partane, og vert såleis ein drivkraft for tilpassingar og utvikling.
Sjølve omgrepet ”koevolusjon” vart til i 1964 då Paul Erlich og Peter Raven publiserte ein banebrytande artikkel om gjensidig påverknad i utvikling av insekt og plantar. Døme på plante/insekt-koevolusjon er m.a. mutualismen mellom oksehornakasietreet og maurslekta Pseudomyrmex – mauren bur på planta og forsvarar ho aggressivt mot alle dyr som måtte finna det for godt å prøva å eta av ho. Til løn for dette forsyner akasien dei med næring i form av nektar og gule klumpar med feitt og protein.
Våpenkappløp
Evolusjonære våpenkappløp kan utvikla seg ut frå konkurranse- eller predasjonstilhøve. Døme på det første er tre i skogen, som har ein tendens til å veksa seg større over generasjonane: Store tre får mest lys, medan små tre vert ståande i skuggen og døy før dei får spreidd gena sine.
Døme på eit evolusjonært våpenkappløp som grunnar i predasjon er tilhøvet mellom geparden og antilopene han jaktar på: Begge partar har utvikla evnar til høg akselerasjon; geparden for å få nok mat og antilopa for å kunne overleva lengst mogleg.
Diffus koevolusjon
Når det er fleire enn to artar som verker inn på ein koevolusjonær prosess, kallar me det diffus koevolusjon. Dei fleste blomeplantar kan t.d. pollinerast av mange ulike slag insekt, sjølv om planten er tilpassa å bli pollinert av insekt og insekta er tilpassa å ta til seg næring frå blomar. Diffuse koevolusjonære mønster kan vera særs komplekse og stundom vanskelege å oppdaga
Prestesteinsvatnet
Prestesteinsvatnet er ein innsjø som ligg i Lom kommune i Innlandet samt Luster kommune i Vestland.
Bunichiro Abe
Bunichiro Abe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Sagan Tosu.
Otsjakiv
Otsjakiv (ukrainsk Очаків, russisk Очаков, Otsjakov krimtatarisk og tyrkisk: Özü, rumensk Oceacov) er ein liten by i Mykolajiv oblast (provins) sør i Ukraina. Han er det administrative sentenret i Otsjakiv rajon (distrikt), medan sjølve byen har status som eit eige rajon i oblastet. Han ligg på ei halvøy i Svartehavet, ved innløpet til Dneprestuaret, like ovanfor Kinburn.
Reinsvatnet i Lillehammer
Reinsvatnet er ein innsjø som ligg i kommunane Lillehammer og Øyer i Innlandet.
Historikk
Reinsvatnet vart bygsla frå 1660-talet av Storhove og Sør-Hove, nokre år seinare òg av Smestad. I 1726 vart Reinsvatnet seld til Lars Haave og Thord Smestad ved ein auksjon på Elstad i Ringebu. I 1921 gjekk Staten til sak mot eigarane med påstand om at Reinsvatnet ikkje var undergjeve privat eigedomsrett, dernest at kongeskjøtet berre overdrog fiskeretten og ikkje eigedomsretten. I 1922 vart eigarane kjent eiendomsberettiga til Reinsvatnet og Staten vart ilagt saksomkostningar.
I 1978 vart det open ferdsel for ålmenta til stangfiske mot løysing av alminneleg fiskekort for Fåberg Østfjell.
Reinsvatnet er framleis i privat eige, sameige består av 4 eigarar. Eidsiva energi eigde i mange år ein fjerdepart i sameige, men selde sin del i 2005 til ein privatperson.
Fiske og forvaltning
Forvaltinga av Reinsvatnet krev ein vedvarande sterk beskatning, først og fremst av sikbestanden. Etter innførsel av storrusa har ein sett ein markant kvalitetsbetring av både sik og aure. Berebjelken i forvaltinga er storruse- og garnfisket.
Iver Hesselberg (II)
Iver Hesselberg var ein norsk prest og stortingsmann.
Hesselberg var fødd i Drammen, der far hans var prest. Sjølv vart han student i 1796 og cand. theol. i 1804. Frå 1805 var han personalkapellan hos faren i Spydeberg, deretter sokneprest i Grue frå 1813 til 1834. Han var til stades i Grue kyrkje då ho brann ned, fyrste pinsedag i 1822. Frå 1834 til han døydde var han sokneprest i Aker.
I 1839 var Hesselberg 3. representant på Stortinget frå Akershus amt. Han var medlem av kyrkjekomiteen.
Takumi Wada
Takumi Wada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Iver Hesselberg (II)
Hesselberg døydde i Aker i 1844.
Takumi Wada
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse, Yokohama FC, Tokyo Verdy, JEF United Chiba og Avispa Fukuoka.
Takanori Maeda
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Kryssprodukt
Kryssprodukt er i matematikk ein tostilt operasjon på vektorar i eit tredimensjonalt euklidsk rom. Operasjonen vert òg kalla vektorprodukt eller ytterprodukt, og er nært relatert til utvendig produkt. Han skil seg frå punktproduktet ved at svaret vert ein vektor, og ikkje ein skalar. Kryssproduktet til to vektorar er ortogonalt til begge to.
Definisjon
Kryssproduktet av vektorane a og b vert skrive a × b (handskrive brukar enkelte matematikarar a∧b for å unngå å blande saman kryssproduktet med bokstaven x). Den er definert som vektoren som er perpendikulær til både a og b med ein storleik som er lik arealet til parallellogrammet dei spenner over. Likninga er
der θ er vinkelen mellom a og b (0° ≤ θ ≤ 180°) i planet definert ut frå spennflata mellom vektorane, og n er ein einingsvektor perpendikulær til både a og b.
Problemet med denne definisjonen er at der er to einingsvektorar som er perpendikulær til både a og b: visst n er prependikulær er òg −n det.
Kva vektor som er den «rette» er avhengig av orienteringa til vektorrommet—t.d. kva retning dei tre vektorane i koordinatsystemet peikar i (i, j, k). Kryssproduktet a × b er definert på ein slik måte at (a, b, a × b) vert høgrehandorientert (peikefingeren er ei retning, langfingeren ei anna retning og tommelen peikar oppover og representerer kryssproduktet) (i, j, k) er høgrehandsorientert, eller venstrehandsorientert viss (i, j, k) er venstrehandsorientert slik at i×j=k, j×k= i og k×i=j.
Ein enkel måte å finne retninga av resultatvektoren er «høgrehandsregelen». Viss koordinatsystemet er høgrehandsorientert, peikar ein rett og slett peikefingeren i retning til den første operanden, langefingeren i retninga til den andre operanden, og resultatvektoren vil då vere tommelen.
Sidan kryssproduktet er avhengig av kva koordinatsystem ein vel, vert resultatet kalla ein «uekte vektor». I naturen har heldigvis dei fleste storleikar som vert målt to stykk kryssprodukt, slik at når ein gjer det andre kryssproduktet så har ikkje valet av koordinatsystem noko å sei.
Kryssproduktet kan representerast grafisk, med omsyn på eit høgrehandsorientert koordinatsystem, som vist på figuren under.
Kommet Forlag
Kommet forlag er eit forlag starta av Jan Erik Vold og Helge Rykkja. Forlaget var i drift ei kort tid på 1960-talet og igjen tidleg på 2000-talet. Diktarane brukte forlaget til å driva «pirattrykking» der diktaren sjølv hadde kunstnarisk og økonomisk kontroll. Ved hjelp av moderne offsettrykk kunne det trykka bøker slik forfattarane sjølv hadde utforma dei.
Kryssprodukt
Geometrisk tyding
Storleiken på kryssproduktet kan tolkast som arealet av eit parallelogram der a og b er sidene:
Kommet Forlag
I 1966 kom Rykkja og Vold med kvar si utgjeving på forlaget. BOK, Helge Rykkja sin debut, var trykt i forfattaren si eiga handskrift og inneheldt korte, avantgardistiske tekstar, medan blikket av Jan Erik Vold eksperimenterte med rekkjefølga av fem maskinskrivne ord over fleire sider.
I 2003 gav Vold ei ny, kort diktsamling ut på forlaget, Diktet minner om verden, signert av forfattaren.
Kryssprodukt
Geometrisk tyding
Trippelproduktet gjev volumet V av ein parallelepiped forma av a, b, og c:
Døme 1
Vi har to vektorar, a = (1,2,3) og b = (4,5,6). Kryssproduktet a × b er
Døme 2
Vi har to vektorar, a = (3,0,0) og b = (0,2,0). Kryssproduktet a × b er
Elvedelfinar
Elvedelfinar eller ferskvassdelfinar (Platanistoidea) er ei gruppe tannkvalar som heilt eller hovudsakleg lever i ferskvatn i elvar. Gruppa omfattar fire nolevande familiar: Platanistidae (indus- og gangesdelfin), Iniidae (amazonasdelfinar) og Pontoporiidae (laplatadelfin). Tre av dei lever i elvar med ferskvatn, og den siste lever i estuar (elvegap) og i havet.
Kryssprodukt
Døme 2
Svaret har følgjande tolkingar:
Algebraiske eigenskapar
Kryssproduktet er antikommutativt,
Element
Element er det ting er bygde opp av. Gresk naturfilosofi meinte heile verda var sett saman av dei fire elementa: eld, luft, jord og vatn.
Elvedelfinar
Ferskvassdelfinane er primitive kvalar, og dei har ganske liten hjerne. Dei har lange kjevar og spisst nebb. Delfinane kan bøye halsen, og dei har åtte par ribbein. Dei brukar ekkolodd for å lokalisere føda. Synet til dei asiatiske artane er nedsett. Desse artane er av dei mest truga kvalartane i verda.
Kryssprodukt
Algebraiske eigenskapar
fordelt ved addisjon
og samsvarar med skalar multiplisering slik at
Han er ikkje assosiativ, men oppfyller Jacobi-identitet:
Element
Element Element Element Elfen Element Element Element Elemento Elemento Elementu Élément Element Dúil Elmint Elemento 원소 Elemento Elemento (disambiguation) Elemento יסודות ელემენტი Elementum (discretiva) Elements Elementas Unsur Element エレメント Elemento Element Elementos Element Элемент Element Element Element Elementti Elemento Элемент Элемент Елемент Nguyên tố 元素 (消歧義)
Kryssprodukt
Algebraiske eigenskapar
Han følgjer ikkje kanselleringslova:
Men viss derimot både a · b = a · c og a × b = a × c, så kan vi konkludere at b = c. Dette kjem av at (b − c) ≠ 0, slik at den sjølvsagt ikkje kan vere både parallel og perpendikulær til ein annan vektor a ulik null.
Men fordelinga, lineariteten, og Jacobi-identiteten viser at R3 i lag med vektoraddisjon og kryssproduktet dannar eit Lie algebra.
Vidare har vi at to vektorar a og b, som er ulik null, er parallel viss og berre viss a × b = 0.
Matrisenotasjon
Einingsvektoren i, j og k frå det ortogonale koordinatsystemet oppfyller følgjande likskapar:
Med desse reglane kan ein enkelt rekne ut koordinatane til kryssproduktet av to vektorar utan at ein treng vite vinklane først.
og
Slik at
Otrøvatnet
Otrøvatnet er eit vatn som ligg i Vang kommune i Innlandet.
Kryssprodukt
Matrisenotasjon
Kryssproduktet kan skildrast ved hjelp av Sarrus sitt skjem. Vi har tabellen Vi multipliserar dei tre første einingsvektorane med elementa på diagonalen til høgre (t.d. den første diagonalen vil innehalde i, a2 og b3). Dei tre siste einingsvektorane vert multiplisert med element langs diagonalen til venstre, og så omgjer vi produktet (t.d. den siste diagonalen inneheld k, a2 og b1). Kryssproduktet vert definert av summen av desse produkta:
Sjølv om det her er skrive i form av koordinatar gjev den geometriske definisjonen over at kryssproduktet er invariant under rotasjon om aksen definert ved , og vert invers ved å byte \mathbf{a} og \mathbf{b}.
Rhondda Cynon Taff
Rhondda Cynon Taf er eit grevskapsdistrikt i Glamorgan i det sørlege Wales. Det grensar mot Merthyr Tydfil, Caerphilly, Cardiff, Vale of Glamorgan, Bridgend, Neath Port Talbot og Powys. Administrasjonsbyen er Tonypandy.
Det vart oppretta 1. april 1996 ved at distrikta Cynon Valley, Rhondda og delar av Taff-Ely vart slått saman.
Apocalypse Dudes
Apocalypse Dudes er eit album frå 1998 av den norske musikkgruppa Turboneger.
Tregleiksmoment
Tregleiksmoment om aksen til ein punktforma lekam er massen gonger kvadratet av avstanden frå aksen til lekamen. For ein ustrekt lekam finn ein tregleiksmomentet ved å summere tregleiksmomenta om aksen for alle dei einskilde massepunkta.
I SI-systemet har tregleiksmomentet eininga kg m² og det er eit mål på rotasjonstregleiken til ein stivt lekam. Symbolet I vert vanlegvis nytta.
Oversikt
Tregleiksmomentet til ein lekam om ein gjeven akse skildrar kor vanskeleg det er å sette lekamen i rotasjon om aksen, der aksen går gjennom det massefellespunktet til lekamen. Som eit døme, tenk på to hjul med same masse, eit med stor og eit med liten radius. Det mindre hjulet er lettare å akselerere inn i ei rotasjonsrørsle, fordi massen er konsentrert nærare rotasjonsaksen. Tilsvarande er det vanskelegare å få det større hjulet til å akselerere, siden massen er spreidd lenger frå rotasjonsaksen. Det vesle hjulet har eit mindre tregleiksmoment, medan det større hjulet har eit større tregleiksmoment.
Tregleiksmoment må ikkje forvekslast med flatetregleiksmoment eller polart arealmoment, som ofte har same symbol I.
Det finst to former av tregleiksmoment, ei skalar form, og ei meir generell form, der det ikkje er naudsynt å vite rotasjonsaksen. Det skalare tregleiksmomentet er ofte det ein refererer til og forstår med «tregleiksmoment», og den generelle forma blir derfor ikkje omtalt i denne artikkelen.
Definisjon
Det (skalare) tregleiksmomentet for eit massepunkt som roterer om ein kjend akse er:
der
tregleiksmomentet kan summerast, så for ein lekam definert som fleire massepunkt med masse m_{i} og avstand frå rotasjonsaksen r_{i}, er det totale tregleiksmomentet summen av tregleiksmomentene for kvart enkelt massepunkt.
Parallellakseteoremet
Visst tregleiksmomentet for rotasjon om ein akse gjennom massefellespunktet for ein symmetrisk lekam har blitt kalkulert, kan ein finne tregleiksmomentet for rotasjon om alle parallelle aksar. For ein rotasjonsakse med ein avstand R frå massefellespunktet, blir det nye tregleiksmomentet:
der
Dette teoremet er òg kjent som Steiners sats.
Eit utval kjente tregleiksmoment
Dette er kjende tregleiksmoment for ein del vanlige geometriske former med rotasjonsakse gjennom massefellespunktet. Desse kan nyttast for i parallellakseteoremet. Alle former har masse M.
Homogen slank stav med lengd L langs y-aksen:
Rektangulært prisme med sidekant b langs y-aksen og sidekant a langs x-aksen, med vilkårleg høgd langs z-aksen.
Tynn sirkulær skive med radius r i xy-planet.
Sirkulær sylinder langs z-aksen med radius r og lengd L.
Tynt sylinderskal langs z-aksen med radius r og lengd L:
Kule med radius r har same tregleiksmoment om alle aksar gjennom massefellespunktet:
Krasnohorivka
Krasnohorivka (ukrainsk Красногорівка, russisk Красногоровка, Krasnogorovka) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 16 000 innbyggjarar (2011).
Tregleiksmoment
Eit utval kjente tregleiksmoment
Kuleskal med radius r har òg same tregleiksmoment om alle aksar gjennom massefellespunktet:
Kinetisk energi
For ein lekam som roterer med konstant vinkelhastigheit \omega om ein akse, er den kinetiske rotasjonsenergien T gjeve ved:
Formelen held òg for rulling av hjul.
Teknokrati
Teknokrati (frå gresk τεχνοκρατία – styring gjennom teknikk) ei nemning på eit styresett som set teknologi og teknisk kunnskap i høgsetet. Helst skal ekspertar styra, gjennom eit ekspertstyre. Teknokratirørsla har særleg fokusert på ingeniørane.
Nemninga teknokrati kan førast attende til den norsk-amerikanske sosiologen Thorstein Veblen, som i 1912 fokuserte på teknokratane si rolle. Veblen argumenterte for at ingeniørar skulle ta over styringa i statane. Ingeniørane vart sett på som best eigna til å styra og ta seg av kybernetiske system.
Sými
Sými (gresk Σύμη osmansk سومبكى Sömbeki), òg kalla Syme eller Simi, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Geografisk høyrer derimot ikkje Sými til sjølve øyrekkja i Dodekanesane, men ligg 41 km frå Ródos, like ved kysten av Tyrkia. Ho har eit areal på 57 km² og har eit fjellkledd terreng. I indre område finn ein små dalar og langs kysten finn ein både høge klipper og bukter med sandstrender. Mellom småøyane rundt Sými finn vi Nímos i nord og Sesklí i sør.
Sými er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Ródos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Hovudbyen ligg på nordaustkysten og vert òg kalla Sými eller Áno Sými. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Sými 2 590 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 354 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane driv med fiske, handel og turisme.
I tillegg til dei mange historiske stadane på øya er dei mange isolerte sandstrendene, som stundom berre er tilgjengeleg med båt, populære blant turistane. I gresk mytologi var Sými visstnok fødestaden til Kharites og har fått namnet sitt frå nymfen Syme (i antikken vart øya kalla Aigli og Metapontis).
Historie
I Iliaden til Homer vert øya nemnd som området til kong Nireus, som kjempa i den trojanske krigen på grekarane si side. Thukydides skriv at under peloponnesarkrigen skjedde slaget ved Syme nær øya i januar 411 fvt. der fleire spartanske skip slo ein skavdron av athenske skip. Ein veit lite om øya fram til 1300-talet, men arkeologiske funn viser at ho var busett heile tida sidan antikken, medan ruinar av festningsverk viser at ho òg var ein viktig stad. Ho var først ein del av Romarriket og så av Austromarriket før ho vart erobra av Maltesarordenen i 1373.
Denne erobringa førte til ein periode på fleire hundreår med velstand for Sými, som med si plassering midt i Dodekanesane vart ein viktig lokalstasjon for handel fram til den dampdrivne skipsfarten kom i gang på 1800-talet. Øya vart erobra av Det osmanske riket i 1522, men fekk halde mange av privilegia sine og dermed òg velstanden. Sými er kjend for svampane sine som stod for mykje av rikdomen. Ho nådde toppen på midten av 1800-talet og mange neoklassiske herregardar vart bygd i fjellsidene ovanfor hovudbyen.
I det siste har øya trekt til seg mange turistar og mange av dei neoklassiske heimane har vorte kjøpt opp av utanlandske borgarar.
Byar og tettstader
Dei største tettstadene i kommunen er:
Dei andre busetnadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Walliswil bei Niederbipp
Walliswil bei Niederbipp er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 431 meter over havet.
Pinega
Pinega (russisk Пинега) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Han er ei av sideelvane til Nordre Dvina frå høgre. Ho har ei lengd på 779 km og eit nedslagsfelt på. Pinega frys til frå midten av oktober eller tidleg i november og er isdekt til midten av april eller tidleg i mai. Elva er framkommeleg 580 km oppover. Av sideelvar finn ein Vyja, Jula, Poksjenga, Ilesja og Jezjuga.
Reppa kraftverk
Reppa kraftverk er eit vasskraftverk i Reppavassdraget i Rødøy kommune i Nordland fylke.
Magasina legg ved kanten av Svartisen og er avsmeltinga frå breen er viktig for produksjonen i kraftverket.
Verket vart modifisert i 1986.
Installert effekt er 11 MW på ein Peltonturbin og middels årsproduksjon er på 74 GWh.
Kraftverket er eigd av Rødøy-Lurøy Kraftverk AS.
Olstappen
Olstappen er eit vatn som ligg i kommunane Nord-Fron og Sør-Fron i Innlandet fylke.
Kaito Yamamoto
Kaito Yamamoto er ein japansk fotballspelar.
Røyri
Røyri er ein innsjø i Øystre Slidre kommune i Valdres, Innlandet. Han ligg 914 meter over havet og arealet er 1,48 km². Innsjøen ligg vest for Rabalsmellen (1111 moh). Den største tilløpselva kjem frå Øyangen. Frå Røyri renn vatnet ut i Vangsjøen. Røyri er ein del av Vindavassdraget.
Røyri er i eit privateigd vatn, og fiske er normalt ikkje lov. I vatnet finst det aure, åbor og ørekyte.
Området rundt sjøen er prega av stølsdrift med kyr og geiter, og er eit populært hytte- og turområde både sommar og vinter. Nord for vatnet finn ein stølen Buahaugen.
Olefjorden
Olefjorden er ein innsjø som ligg i Vang kommune i Innlandet.
Johan Jørgen Broch (II)
Johan Jørgen Broch var ein norsk prest og stortingsmann frå Kristiansand.
Broch var fødd i Kristiansand, der faren var bakarmeister. Sjølv vart han student i 1821 og cand. theol. i 1826. Han var sokneprest i Tranøy 1826-36 og Ibestad 1836-37. Frå 1837 til han døydde var han sokneprest i Tveit.
På Stortinget 1836 og overordentleg storting 1836-37 representerte Broch Finmarkens amt. Han var medlem av Lagtinget, og dermed riksretten i 1836. Også medlem av budsjettkomiteen, medan han i 1836-37 var medlem av gasjekomiteen.
Broch døydde på prestegarden i Tveit i 1861.
Hardangervidda nasjonalpark
Hardangervidda er den største nasjonalparken i Noreg og det største fjellplåtaet i Nord-Europa. Nasjonalparken vart stifta i 1981. Hardangervidda ligg i Hordaland, Buskerud, og Telemark høvesvis i dei tre fylka Vestland, Viken, og Vestfold og Telemark fylke.
Dette er den største nasjonalparken i Noreg, og parken har eit særleg verdifullt høgfjellsområde. Den norske turistforening har i alt 26 hytter på og i nærleiken av nasjonalparken. Området er tilhaldsstad for dei største villreinflokkane i Europa, og den sørlegaste utposten for fjellrev, snøugle og mange andre arktiske artar. Hardengerviddas høgste punkt er Sandfloeggi som er 1721 moh.
Plassering
Nasjonalparken ligg i Odda,Ullensvang og Eidfjord kommunar i Hordaland, Vinje og Tinn kommunar i Telemark, Hol, Nore og Uvdal kommunar i Buskerud. Det samla arealet i nasjonalparken er om lag 3422 km². Av dette ligg ca. 1813 km² i Hordaland fylke, 767 km² i Telemark fylke og 842 km² i Buskerud fylke.
Verneformål
Føremålet med Hardangervidda nasjonalpark er å verne ein del av eit særleg verdfullt høgfjellsområde på ein slik måte at landskapet med planter, dyreliv, natur- og kulturminne og kulturmiljøet elles vert bevart, samstundes som området skal kunne nyttast for landbruk, naturvenleg friluftsliv og naturoppleving, jakt og fiske og undervisning og forsking.