cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anchisaurus
Anchisaurus var 2-3 meter lang. Som alle prosauropoder hadde han ganske lang hals og eit lett bygd hovud med store augo og taggete, bladforma tenner. Kroppen var lang og smal. Forlemmane enda i store fem-fingra hender der den første tåa hadde ei stor, kraftig klo.
Ein kjenner til to artar: Anchisaurus polyzelus frå Nord-Amerika, og Anchisaurus sinensis frå Kina.
Artos
Artos (Ἄρτος, gammalgresk for ‘brød’ ) er eit stykke heva brød som blir signa under gudstenesta i ortodoks og orientalsk katolsk kristendom.
Til påske blir det brukt ein stor artos med eit segl som syner oppståinga til Kristus. Mindre brød blir signa i eit rituale kalla artoklasia og i samband med andre høve som festdagar for helgenar, bryllaup, minnegudstenester og likande. Etter signinga blir dei skorne opp og delte ut til kyrkjelyden.
13. januar
13. januar er den 13. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 352 dagar att av året (353 under skotår).
Harald Martin Brattbakk
Harald Martin Brattbakk i Trondheim) er ein norsk fotballspelar. Frå 1. august 2005 speler han spiss på Bodø/Glimt. Mest fartstid har han likevel frå Rosenborg.
Wenghorn
Wenghorn er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Sørsalten
Sørsalten er ein fjord i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 22 km austover på sørsida av øya Kvingra til Saltbotnet i botn av fjorden.
Fjorden har innløp gjennom Ottersøystraumen og Klungvikstraumen i vest, like sør for tettstaden Ottersøya. Det ligg fleire småbruk langs fjorden på begge sider og på nordsida på Kvingra ligg grenda Søråa. Ved Halsodden på nordsida går Remmastraumen nordover langs austsida av Kvingra. Sundet er særs smalt, berre om lag 5 meter på det smalaste.
Carlos Sastre
Carlos Sastre Candil er ein spansk tidlegare profesjonell syklist. Han vann den gule samanlagttrøya under Tour de France i 2008.
Stjernebiletet Pegasus
Pegasus (frå latin Pegasus) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta.
Med ein tilsynelatande storleik som varierer mellom 2,37 og 2,45, er den mest lyssterke stjerna in Pegasus den oransje superkjempa Epsilon Pegasi, eller Enif, som markerer mulen til hesten. Alfa (Markab), Beta (Scheat) og Gamma (Algenib), dannar i lag med Alfa Andromedae (Alpheratz eller Sirrah) den store asterismen Pegasusfirkanten. Ein har funne tolv stjernesystem i biletet med eksoplanetar.
Karakteristikk
Pegasus grensar til Andromeda i nord og east, Øgla i nord, Svana i nordvest, Reven, Delfinen og Folen i vest, Vassmannen i sør og Fiskane i sør og aust. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert som ein polygon på 35 segment. Biletet dekkjer 1 121 kvadratgrader, og er det 7. største av dei 88 stjernebileta.
Fylkesveg 7104
Fylkesveg 7104 går mellom Horven og Måneset i Nærøy kommune. Vegen er 16,8 km lang.
Squash
Squash eller skvåsj har fleire tydingar:
Fylkesveg 7104
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 525 i Nord-Trøndelag.
Siljanelva
Siljanelva ligg i Siljan kommune i Vestfold og Telemark. Ho startar ved utløpet av Opdalsvatnet og renn gjennom Siljan sentrum og vatna Gorningen og Lakssjø, før ho munnar ut i innsjøen Farris, på grensa til Larvik kommune i Vestfold. Systemet høyrer til Farrisvassdraget.
Arto Paasilinna
Paasilinna sine forteljingar reflekterer eit heilt vanleg finsk daglegliv, ofte sett gjennom augo til ein middelaldrande mann. Dei er lettlesne, lette og humoristiske i stilen og kan omtalast som pikareske eventyrforteljingar med eit litt satirisk blikk på det moderne livet. Somme av bøkene hans kan omtalast som moderne mytar, ikkje minst Harens år.
Over ein lang periode kom det ei ny bok frå han årleg, og i Finland heitte det seg at ei ny Paasilinna var eit like sikkert haustteikn som at bjørkelauvet byrja dryse.
Paasilinna er bror til politikaren Reino Paasilinna og forfattaren Erno Paasilinna og forfattaren Mauri Paasilinna.
Vamvakoú
Vamvakoú (gresk Βαμβακού) er ein tidlegare kommune i periferieininga Lárisa i Thessalía i Hellas. Vamvakoú var hovudsete i den tidlegare kommunen Polydámandas, som no er ei kommunaleining i kommunen Fársala.
Wetzsteinhorn
Wetzsteinhorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Brødremesse
Dagen var markert med ei øks, pil, eller øks og pil saman, to krossar eller ei bispehue.
Øks som primstavmerke var og påminning om at ein måtte hogge emneved i tide før det byrja stige sevje i trea.
På Vestlandet blei òg namnet stamnbrødremesse nytta om denne dagen, etter stamn på båten. Dei som skulle ro fiske saman på våren avtalte dette på denne dagen.
Benetice ved Světlá nad Sázavou
Benetice er ein landsby nær byen Světlá nad Sázavou i sentrale Tsjekkia.
Benetice har ein leirstad som blei brukt av pionerrørsla under kommuniststyret. Tidlegare hadde landsbyen ein glasfabrikk. Denne er minna gjennom namn som Na sušírnách og Sklárenský rybník. Ein kan også sjå slottet Lipnice frå Benetice.
Midt i landsbyen veks eit lindetre som blei planta i 1945.
Andrias scheuchzeri
Andrias scheuchzeri er ein utdøydd amfibieart i ordenen haleamfibiar. Dyret er kjend frå oligocen til pliocen. Det fossile skjelettet vart funne av den sveitsiske naturforskaren Johann Jakob Scheuchzer i 1726. Han skildra det i 1731 i verket sitt Physica Sacra som Homo diluvii testis «skjelettet av eit stakkars menneske som drukna i syndfloda».
Georges Cuvier påviste i 1811 at fossilet var eit amfibium. Artsnamnet vart føreslått av Holl i 1831 som Salamandra scheuchzeri. Slektsnamnet Andrias vart føreslått av Johann Jakob von Tschudi i 1837.
Lobet den Herrn, alle Heiden
Lobet den Herrn, alle Heiden, BWV 230, er ein motett komponert av Johann Sebastian Bach.
Ein kjenner ikkje til kvar eller når motetten vart komponert, og heller ikkje for kva føremål han vart komponert for.
Teksten er henta frå Salme 117: 1-2.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for basso continuo og firedelt kor (SATB).
Det består av to satsar:
Wildstrubel
Wildstrubel (3243 m) er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg på grensa mellom kantonen Bern og kantonen Valais.
Fjellet har tre toppar, alle like høge:
Desse tre toppane, som strekker seg langs ei 3500 m lang egg, er greie å traversere.
Leslie Stephen, T. W. Hinchliff og fjellføraren Melchior Anderegg klatra den 11. september 1858 opp på toppen som dei første nokon sinne.
Cheshire Cat
Cheshire Cat er studioalbumet som Blink-182 debuterte med 17. februar 1994. To av songane frå dette albumet, «Carousel» og «M+M's», dukkar opp på samlealbumet Greatest Hits. Singlane frå dette albumet er «M+M's» og «Wasting Time».
Spor
Alle songane er skrivne av Mark Hoppus, Tom DeLonge and Scott Raynor
Mönch
Mönch (tysk for "munk") er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Saman med Eiger og Jungfrau dannar det eit fjellpanorama som lokalt går under namnet Dreigestirn (omtrent «trippelstjerna»), lett gjenkjenneleg frå langt borte.
Mönch ligg på grensa mellom kantonane Valais og Bern, og er del av ei fjellrekke mellom Jungfrau og Jungfraujoch i vest til Eiger i aust. Fjellet ligg vest for Mönchsjoch (eit 3650 m høgt skar) og Mönchsjoch-hytta. Det ligg nord om Jungfraufirn og Ewigschneefäld, to tverbrear til Aletschgletscher. Nordveggen av Mönch reiser seg bratt opp frå dalen Lauterbrunnen.
Klatring
Fjelltoppen vart klatra fyrste gong 15. august 1857 av Christian Almer, Christian Kaufmann, Ulrich Kaufmann og Sigismund Porges.
Trafikk
Gjennom fjellet går jarnbanetunnelen Jungfraubahn, i ei høgde på 3300 meter over havnivå.
Point of Ayre på Orknøyane
Point of Ayre er eit nes i Deerness på austsida av Orknøyane, utanfor nordkysten av Skottland. Det ligg ovanfor Copinsay Pass, 6 km sør for Mull Head, og rundt 15 km frå Kirkwall, hovudbyen på øya.
Påskeveka
Påskeveka er den veka i kyrkjeåret som følgjer påske. Påskeveka byrja med påskedagen (sundag) og varer fram til laurdagen før 2. søndag i påsketida. Andre påskedag er også ein heilagdag i påskeveka. Påskeoktaven er ei gammal nemning på denne veka som også inkluderer 2. søndag i påsketida.
Point of Ayre på Orknøyane
Ved Point of Ayre finst det sju meter tjukk basaltisk lava. På overflata finst restar av gassbobler som no er fylte med karbonat. Lenger nede har lavaen forvitra som laga på ein lauk, eller i eit sirkelforma mønster, som er uvanleg å sjå på Orknøyane.
Påskeveka
I ortodoks kristendom er veka kjend som paschaveka, den strålande veka eller fornyingsveka.
På folkemunne bruker ein gjerne omgrepet «påskeveka» om veka mellom palmesundag og påskedag, altså det som i kyrkjeleg språkbruk blir rekna som den stille veka.
Jordskorpeplate
Jordskorpeplate, litosfæreplate eller tektonisk plate er dei oppdelte platene som dannar det stive ytre skalet til jorda. Dei består av jordskorpe og øvre del av mantelen. Jordskorpa er ikkje fast og samanhengande over heile jorda, men delt opp i fleire plater som «flyt» på den mjukare astenosfæren. Dei rører seg med nokre centimeter i året (platetektonikk). Rørslene fører til at kontinenta, som sit fast på platene, gradvis flyttar på seg. Dei fører også til endringar i sonene der platene grensar mot kvarandre - ved konvergente soner der platene glir mot kvarandre vil ei av synka eller bli pressa ned i ei subduksjonssone, ved divergente soner der platene glir frå kvarandre blir det forma ny jordskorpe langs spreiingsryggar, og ved transforme soner der platene glir langs kvarandre oppstår det friksjon som kan gje seismisk aktivitet, som jordskjelv.
Det finst fleire store, og mange mindre jordskorpeplater. Dei største er:
Bosnisk geografi
Bosnia-Hercegovina er eit land vest på Balkan og grensar til Kroatia i nord og sørvest, Serbia i aust og Montenegro i søraust. Landet har stort sett fjellandskap og ligg sentralt i Dei dinariske Alpane. Den nordaustlege delen av landet strekkjer seg inn i sørlege område av Den pannoniske sletta, medan sørlege delar av landet grensar til Adriahavet. Landet har berre 20 km kystlinje rundt byen i Neum i Hercegovina-Neretva kommune, men er innelåst mellom kroatiske landområde og territorialfarvatn. Neum har mange hotell og er ein viktig turiststad.
Namnet på landet kjem frå dei to regionane Bosnia og Hercegovina, som aldri har hatt noko definert grense mellom seg. Bosnia utgjer den nordlege delen av landet (om lag 80 %), medan Hercegovina utgjer den sørlege middelhavsregionen.
Store byar er hovudstaden Sarajevo, Banja Luka i den nordvestlege regionen kalla Bosanska Krajina, Bijeljina og Tuzla i nordaust, Zenica sentralt i Bosnia, og Mostar, som er hovudstad i Hercegovina.
Den sørlege delen av Bosnia har middelhavsklima og ein god del jordbruk. Sentrale delar av Bosnia er kupert med fjell som Vlasic, Cvrsnica og Prenj. Austlege delar av Bosnia består òg av fjell som Trebevic, Jahorina, Igman, Bjelasnica og Treskavica. Det var i desse fjella dei olympiske leikane vart halde i 1984.
Austlege delar av Bosnia er skogkledd langs elva Drina, og nær 50 % av Bosnia og Hercegovina er dekt av skog. Dei største skogane finn ein sentralt og i austleg og vestlege delar av Bosnia. Nordlege område av Bosnia har svært grøderike jordbruksområde langs elva Sava. Dette området med dyrka jord strekkjer seg òg inn i nabolanda Kroatia og Serbia. Langs elva Sava ligg byane Brcko, Bosanski Samac, Bosanski Brod og Bosanska Gradiska.
Geografiske koordinatar:
Elvar
Det er sju store elvar i Bosnia-Hercegovina:
Klima
Dei vestlege områda av Balkan er eit døme på at klimaet kan vere svært skiftande innanfor same området, og vêrforholda kan endre seg mykje på eit kort stykke frå kysten til næraste fjelltopp, eller frå dal til dal. Dei dinariske Alpane går langs kysten av Adriahavet og nordover langs grensa mellom Kroatia og Bosnia-Hercegovina. Lågtrykk i Middelhavet pøser mild og fuktig luft inn mot denne fjellrekkja om vinteren, og vestsida er eit av dei våtaste områda av Europa. Enkelte stader langs vestsida av Dei dinariske Alpane kan få 4 000 mm i løpet av eit år, medan kystbyane berre får om lag 1 000 mm. Området har derimot fleire periodar med finvêr innimellom enn t.d. Vestlandet i Noreg har. Den kalde boravinden kan derimot gje ein god del vind i området. Det byrjar å bli varmare på kysten om våren, men det vert ikkje særleg tørrare før i juni. Midtsommars er det stort sett berre sol, og dei indre områda kan få svært høge temperaturar. Mostar, ved elva Neretva, er ein av dei varmaste byane i Europa. Ein lett nordleg bris (kalla maestro) kjøler derimot ned kystområda. Ein har torevêr om lag ein gong i veka fram til oktober, då regnet byrjar å ta seg kraftig opp att. Sarajevo har ein årleg nedbørsnormal på 932 mm.
Dei lågareliggande områda i nord har eit klima som er meir likt Sentral-Europa. Nedbørsmengdene minkar mot aust, og vinteren er skya, sjølv i dei tørraste områda. Vind frå sør kan strøyme nordover, og fønvind kan gje temperaturar over 10 °C, eller kald luft (kalla kosavavind) frå Karpatane kan strøyme sørover. Fjella i vest vernar desse områda frå den kjøligare havlufta, så temperaturane om sommaren kan bli svært høge.
Diverse fakta
Areal:
totalt: 51 129 km²
land: 51 129 km²
vatn: 0 km²
Landegrenser:
totalt: 1 459 km
grenseland: Kroatia 932 km, Serbia 312 km, Montenegro 215 km
Kystlinje: 23 km
Maritime krav: Ingen
Terreng: fjell og dalar
Høgder:
lågaste punkt: Adriahavet 0 m
høgaste punkt: Maglic 2 386 m
Arealbruk:
oppdyrka jord: 14 %
permanente avlingar: 5 %
permanente beite: 20 %
skogområde: 39 %
andre: 22% (1993 estimat)
Irrigert land: 20 km² (1993 estimat)
Naturfarar: øydeleggjande jordskjelv
Miljøproblem: Luftforureining frå metallurgiske fabrikkar. Ein har avgrensa område for å kvitte seg med urbant avfall. Omfattande dødsfall, vassmangel og øydelagd infrastruktur som følgje av krisa i 1992-1995.
Miljøavtalar:
Bergen søvnsenter
Bergen søvnsenter er ein søvnklinikk med kontor på Bryggen i Bergen som diagnostiserer og behandlar søvnsjukdommar hjå menneske. Senteret vart etablert i 1996 ved fire medisinske spesialistar: Sistnemnde har ikkje vore aktiv ved senteret sidan 1998, medan dei tre andre arbeider der framleis (pr. desember 2007).
Sjukdommane som søvnsenteret tek seg av er mellom anna periodiske bein(fot)rørslar (RLS), parasomniar, søvnapné og storsnorking, narkolepsi med og utan katapleksi, ekstrem dagtidstrøyttleik (hypersomni), insomni, jetlag, vinterdepresjonar og døgnrytmesjukdommar mellom både vaksne og barn.
Bakgrunnsstoff
Bergen søvnsenter
Fjørvekt
Ei fjørvekt er eit apparat som måler kraft ved strekking eller samanpressing av ei metallfjør. Forlenginga eller forkortinga vert vist på ein justert skala. Ei kjøkenvekt er som regel ei fjørvekt, og måler då vekta eller tyngda til ein lekam. Fjørvekter er som oftast skalerte i gram, eller kg, sjølv om dei ikkje måler masse. Dette er då ei tilnærming, etter som tyngdekrafta, og dermed vekta, varierer litt med høgde over havet og stad. Fjøra er heller ikke heilt lineær, så fjørstivheita er ikkje heilt konstant. Fjørvekter er difor ikkje lovlege ved kjøp og sal.
Fjørvekter kan nyttast til å måla strekkraft, men ein lyt då konvertera til eininga for kraft, som er Newton.
KV «Ålesund»
KV «Ålesund» var eit skip i flåten til Sjøforsvaret. Kystvaktfartøyet KV «Ålesund» vart bygd i 1996 av Myklebust Mekaniske Verksted, same verft som bygde KV «Tromsø», og vart sett inn i operativ teneste året etter.
Fartøyet vart som det første sivile fartøyet spesialbygd til kystvaktteneste med langtidsutleige til det norske Sjøforsvaret.
KV «Ålesund» (W-312) opererte i den ytre kystvakta (YKV), og hadde som ansvarsområde Norsk Økonomisk Sone sør for 65 grader nord. Fartøyet var lagt inn under Kystvaktskvadron Sør, og hadde hovudbase på Haakonsvern Orlogstasjon utanfor Bergen.
Skipet er bygd for å kunne handtere oppgåver som søk og redning, mindre og mellomstore slepeoppdrag, ORO og fiskerioppsyn. I tillegg deltok fartøyet på fleire øvingar saman med resten av Kysteskadren og forsvarte norske interesser i Nordsjøen.
Fartøyet var chartra frå reiarlaget Remøy Shipping i Fosnavåg i Herøy kommune på Sunnmøre på eit 15-års charter med Sjøforsvaret.
Dvergplaneten Haumea
Haumea (tidlegare offisielt kalla ; symbol: ) er ein av fem dvergplanetar i solsystemet. Han ligg i kuiperbeltet og har omtrent ein tredjedel av massen til Pluto. Han blei oppdaga av J. L. Ortiz og laget hans ved Sierra Nevada-observatoriet i Spania og Mike Brown si gruppe hos Caltech i USA. Minor Planet Center (MPC) gjev offisielt æra for oppdaginga til gruppa til Ortiz, som var først ute med å offentleggjera oppdaginga av objektet.
Haumea sine to månar, hurtige rotasjon, høge albedo og ekstremt avlange form gjer han til eit særs uvanleg objekt blant dei klassiske kuiperbelte-objekta. Det er sannsynlegvis den største medlemen av ein kollisjonsfamilie som blei danna under éin enkelt kollisjon som òg er ansvarleg for dei uvanlege karakteristikkane til objektet.
Satellittar
To små satellittar har blitt oppdaga i bane rundt Haumea:
Ekstremvêret Rita
Ekstremvêret Rita var eit uvêr med sterk vind som råka Finnmark og nordlege delar av Troms den 19. desember 2007. Lavtrykket passerte over Bjørnøya og austover i Barentshavet, nord for Finnmark. Uvêret gav vind opp i full til sterk storm frå vest og sørvest på dagtid og utover kvelden, men minka til nordvestleg sterk kuling seint på kvelden i Troms og til liten storm i Finnmark natt til 20. desember.
Kraftigast vind vart det målt på Fruholmen fyr i Finnmark med ein middelvind, gjennomsnittleg vind over 10 minutt, på 31 m/s, som er sterk storm, og vindkast på 40 m/s. Hekkingen fyr i Troms målte nest sterkast vind med 27 m/s, full storm, og kast opp i 33 m/s. Det var ingen vêrstasjonar utanom fyrstasjonane som målte vind høgare enn sterk kuling, sterkast var Andøya med 21 m/s og kast på 28 m/s.
Kriteriet for ekstremvêr er at det kan vere fare for liv og verdiar. Kva område som vert råka spelar òg ei stor rolle for utsending av ekstremvêrvarsel. I dette tilfellet vart det sendt ut ekstremvêrvarsel fordi stormen kom på dagtid og vinden stod rett inn mot kysten, slik at han kunne trengje lenger inn i land til dei busette områda. Ingen av vêrstasjonane innanfor dei ytste kystområda målte derimot vind av storm styrke, men det kan likevel ha vore område utan målingar som fekk særs kraftig vind. Vind sjølv opp i sterk storm på ein fyrstasjon er ikkje uvanleg i desse kystområda og oppstår som regel nokre gonger i året, og kan derfor kanskje ikkje karakteriserast som ekstremt.
Palma på Mallorca
Palma (tidlegare Palma de Mallorca 1983–88, 2006–08, 2012–16) er den største byen på Mallorca og hovudstad i den autonome regionen Balearane i Spania. Namnet Ciutat de Mallorca («Byen Mallorca») og Ciutat vart nytta før den spanske arvefølgjekrigen og vert framleis nytta av innbyggjarane på øya. Byen ligg på sørkysten av øya i Palmabukta. I 2008 hadde byen kring 410 000 innbyggjarar. Nesten halvparten av innbyggjarane på Mallorca bur i Palma. Øygruppa Cabrera vert administrativt styrt av kommunen.
Historie
Palma vart grunnlagd av romarane som ein militærleir over restane av ein talaiotisk busetnad på 120-talet fvt. Då Romarriket fall vart byen fleire gonger plyndra av vandalar og så gjenerobra av Austromarriket. På 700-talet vart byen kolonisert av maurarar, som kalla byen Medina Mayurqa.
Området vart etter kvart distansert frå Den iberiske halvøya og folket livnærte seg av jordbruk og sjørøveri. Ei kort stund på byrjinga av 1100-talet var Palma nærast sjølvstendig. Sjørøveriet førte til at kristne handelsmakter to affære og italienarar, katalanarar og oksidentalar gjekk til åtak. Tapet av sjørøveriet førte til økonomiske nedgangstider for byen.
I 1115 vart Palma plyndra av ein ekspedisjon leia av Ramon Berenguer III, greven av Barcelona og Provence. Dei klarte ikkje å drive bort muslimane, men etter dette vart øya ein del av kalifatet til almoravidane. Almarovidane vart derimot drive bort frå Den iberiske halvøya og frå 1157 hadde dei berre makt over Balearane med Palma som hovudstad.
På byrjinga av 1500-talet sette opprøret til Brorskapet (eit bondeopprør mot Karl V av Det tysk-romerske riket) og fleire åtak frå tyrkiske og berbiske sjørøvarar til ein nedgang i handelen. Det gjekk derfor nedover med byen til mot slutten av 1600-talet.
I 1714 fall Barcelona og markerte slutten på den spanske arvefølgjekrigen og nederlaget til kongemakta Aragon og dette medførte at det vart sett inn nytt styre på øya.
På byrjinga av 1800-talet vart Palma ein tilfluktsstad for mange som hadde rømd frå det okkuperte Catalonia og Valencia under napoleonskrigane. Under den spanske administrative omorganiseringa i 1833 vart Palma hovudstad i den nye provinsen Balearane. Den franske okkupasjonen i Algerie på 1800-talet gjorde òg slutt på frykta for åtak frå maghrebane. Dette gjorde at sjøfarten auka og byen fekk ein økonomisk vekst.
Sidan 1950-åra har masseturismen radikalt endra både byen og øya, og gjort dei om til turistsenter. Palma starta å vekse kraftig. I 1960 hadde Mallorca om lag ein halv million turistar, i 1997 om lag 6,7 millionar.
Hallingmål
Hallingmålet er ein norsk dialekt, som er tala i Hallingdal. Målet høyrer til fjellbygdmåla, sameleis som målføra i Gudbrandsdalen, Valdres, Numedal og Telemark. Målet har mykje sams med Valdresmålet og Kryllingmålet.
Pronomen
I "klassisk" halling er pronomena E (første person eintal) og dikka/dikko (første person fleirtal) dei mest attkjennelege. Genitivsfleirtal blir ofte dikkas.
Subjekt: E - du, han, ho - hona
Objekt: me - de, hono/o, hænna.
Genitiv: Min, mi, mitt, din, di, ditt, hass, hænna, åt di (Låtten hass Tor, fasyst henna mor). Dativ: Mino, dino, sino.
Ho og han kan stundom nyttast om ting: denne steidn, han ligg i vegjin, me lyt ta han.
I tillegg har forma hin vore nytta:
Hin, hitt, hinæ, hino (På hi sida åne, på hin foten, Kor æ hin).
Ubunde pronomen:
Ængorn, ain, nokon, ingæn, ingjin, mangain, mangt aitt, an, kor, all (nyttast som på engelsk: all dagen "all day"), dæ, ain, aitt, noko, nøkklæ.
Pronomen i dativ er ikkje mykje nytta i dei yngre årsklassene, men der vart det skild mellom han (nominativ), hass (genitiv) og hono (dativ) i hankjønn, og ho/henne (nominativ), henna (genitiv) og hona (dativ).
substantiv
Substantiva er bøygde slik (døme):
Hankjønn:
Arm - armæn - arma - armadn (arme - armo)
Båt - båt`n - båta - båtadn (båte - båto
mann - mann - mænna - mænnadn (manne - mænno)
Sån - sån - syni, synidn (såne - syno)
Ven - ven - veni - venidn (vene - veno)
Bonde - bonden - bønda - bøndadn (bonda - bøndo)
Hokjønn:
Bok - bokji - bøka - bøkadn (bokæn - bøko)
Jæntæ - jænta - jæntu - jæntudn (jæntun - jænto)
Ei høne, høna, hønu, hønudn (linne hokjønnsord).
Inkjekjønn:
Æplæ - æple - æplu - æpludn (æple - æplo)
døme - døme - dømu - dømudn (dømu - dømo)
adjektiv
Ain liten gut, ai liten jente, ait lite hus.
gradbøying:
adverb
Bøyast etter regelen ikkje.
Dai voro rik, me æra stor.
Preposisjonar
I, or og åt høyrer i hop:
E bur i Kvislen, e kom or kvamen, E ska åt kvamen.
På, te og tå, høyrer i hop:
E bur på Geilo, E ska te Geilo, e kom tå Geilo.
Kasus
Hankjønn vert "åt bile", hokjønn "åt kuen", og inkjekjønn "åt husè" med vekt på siste stavinga. Pronomena vart bøygde sameleis:
"Han tala åt gute sino". "E ska te hono far".
Verb
I "klassisk" halling vart verba bøygde i eintal og fleirtal. Dette draget finst i dag mest hjå gamle folk:
"Me era tå gode folk". "Dei voro tå ustedale". "Me gingo åt kyrkjun".
Elles er eit sentralt målmerke her Kløyvd infinitiv.
sterke verb (døme):
Fyrste klasse:
Andre klasse:
Tredje klasse:
Fjerde klasse:
Femte klasse:
Fara - fær - for - fare - foro
Sjette klasse:
Gråta - græt - gret - grete - greto
So og bala, baskæ, braka, laga, og sala.
Partisipp:
Eit partisipp kan seiast på tre vis: Springjan, springjande, springjandes.
Tonefall
Diftongen ei er ofte djupare enn vanleg på austlandet, slik at det gjerne let som "ai". "Ai ven gjente". "Dai sko fara åt Lærdale". Stutt O er gjerne brigda til Ø, "følk". Dette særdraget finst dei fleste stader i dalen, med Ål som einaste unnatak. Endinga -dn i slutten av fleirtalsord har smitta over på andre endingar frå gamalt, slik at namnet Svein til dømes kunne låte som Svaidn.
Lokale skilnader
Di lenger ned i dalen ein kjem, di trongare vert vokalane, slik at vokalen Y er mest borte lengst nede i dalen mot Krødsherad. "Dei bigde ei bru". Delet mellom E og Je finst naturleg om lag ein tredjedels veg opp i Flå, slik at folk i sørbygda i Flå seier je, medan folk midt i bygda seier E.
Sphaerocarpos
Sphaerocarpos er ei levermoseslekt. Fellestrekk er at dei har eit flatt thallus med ein mengd ballongaktige utvekstar. Dei er unike i dette, og ikkje lette å forveksla med andre artar. Mange artar finst berre i Nord-Amerika, medan andre finst på båe amerikanske kontinent. Nokre artar finst òg i Europa og Afrika.
Nordsalten
Nordsalten er ein fjord på austsida av Kvingra i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 10 km søraustover og seinare nordaustover til Rødseidet i botn av fjorden.
Idretten squash
Squash eller skvåsj er eit innandørs ballspel som kan minne om tennis, men ballen blir slått mot ein vegg i staden for over eit nett. Namnet «squash» (engelsk for 'pressa') viser til den mjuke ballen som blir bruka i spelet.
Nordsalten
Fjorden har innløp mellom Eidshaug i vest og Måneset i aust. Frå Eidshaug går det ferje ut fjorden og nord til Gjerdinga. Litt inn i fjorden ligg Straumsøya og over her går det bru mellom Kvingra og fastlandet via Fv543.
Idretten squash
Reglar (kort)
Kort fortalt blir ballen slått mot frontveggen, eventuelt via ein annan vegg. Ballen må treffe nedanfor dei øvste vegglinene. På frontveggen må han òg treffe over plata (når det blir serva, må han treffe over servelina). Dersom ein treffer plata, gjev ho gjerne frå seg ein lyd, slik at det er lett å oppdaga sjølv om spelet går svært raskt. Vanlegvis går eit game (dvs. omgang) til 9 poeng, og det er berre servaren som får poeng. Ein kamp består av 3 eller 5 game.
Nordsalten
Ved Dyrneset snur fjorden nordaustover. Dei to vågane Liavågen og Storbukta går derimot sørover frå Dyrneset og ved Storbukta går den særs smale Remmastraumen sørover til fjorden Sørsalten. Nordsalten held fram nordaustover til Rødsbotnet. Like ved innløpet til Rødsbotnet går òg Fjalbotnet austover og Ramfjordbotnet sørover.
Idretten squash
Reglar (kort)
Ei slagveksling blir innleidd med at den eine spelaren servar. Han skal da slå ballen direkte mot frontveggen frå den eine sida av banen over til motstandaren på den motsette sida. Dei etterfølgjande slaga må slåast direkte mot frontveggen eller via dei andre veggane. Ein spelar må seinast returnere ballen før han treffer golvet for andre gongen. Slagvekslinga blir avgjort til ein spelar sin fordel når motstanderen ikkje lykkast i å returnere ballen til frontveggen på rett måte.
Poengteljing
Det finst to skåringssystem. I det mest utbreidde systemet i Europa er det berre servaren som kan skåre poeng. Viss servaren tapar ei slagveksling (ein «ball») går retten til å serve til motstandaren, som da får høve til å skåre poeng. Som nemnt, blir det normalt spelt til 9 poeng i kvart game, men ved stillinga 8–8 skal den spelaren som ikkje har serven bestemme om det skal spelast vidare til 9 («set one») eller 10 («set two»).
Nordsalten
Fv525 går langs den indre delen av fjorden.
Idretten squash
Poengteljing
Mindre utbreidd i Noreg og Europa er «amerikansk score», der alle ballar gjev poeng, same kven det er som servar. Her blir det spelt til 15. Ved stillinga 14-14 skal servemottakaren velje om det skal spelast vidare til 15 eller 17.
Bane og utstyr
Ein squashbane til singlebruk er 9,75 meter lang og 6,40 meter brei. Frontveggen er 4,57 meter høg, bakveggen 2,13 meter. Double blir spelt anten på ein singlebane eller på ein doublebane, som er omtrent ein meter breiare.
Ein squashrekkert er både i storleik og vekt noko i mellom ein badminton- og ein tennisrekkert. Normalt er han ca. 65 cm lang og veg 110-180 gram.
Squashballar som blir bruka av erfarne spelarar og til turneringar, er merkte med ein eller to gule prikkar, veg 24 gram og er 4 centimeter i diameter. Til nybegynnarar og mindre erfarne spelarar finst det ballar med blå, kvite og raude prikkar. Desse er det betre sprett i, slik at spelarane får betre tid til å nå ballen.
Utbreiing
I Noreg er squashklubbane organisert i Noregs Squashforbund. Det er òg mange spelarar som er uorganisert.
Rosenborg Ballklub
Rosenborg Ballklub (RBK) er ein fotballklubb frå Trondheim. A-laget for menn spelar i Eliteserien (2020) og Rosenborg2 spelar i 2. divisjon avdeling 2. Noverande hovudtrenar er.
Idretten squash
Utbreiing
Den første noregsmeisterskapen i squash vart arrangert i 1978, men idretten har anar i England så langt tilbake som til 1800-talet. Nokre meiner squash oppstod som tidsfordriv i fengsel, der ein ball vart kasta eller sparka opp mot ein mur. Det finst i dag squashbanar i ca. 150 land, og talet på spelarar på verdsbasis er av det internasjonale squashforbundet vorte rekna til rundt 15 millionar. Trass i dette har squash aldri vorte tatt opp til det olympiske programmet. Grunnar til dette kan vera at squash har svak interesse mellom sponsorar, på grunn av dei fysiske rammene til sporten, som gjer han vanskeleg tilgjengeleg både for tilskodarar og fjernsyn.
Rosenborg Ballklub
Klubben vart stifta i 1917 under namnet Odd, men skifta namn til Rosenborg Ballklub i 1927. Dei har imponert både ved at dei vann Tippeligaen 13 sesongar på rad (1992–2004) (i Europa berre slått av Skonto Riga, Latvia), og ved å kvalifisere seg til Meisterligaen kvart år sidan starten, med unnatak av hausten 2003 og 2006. I 2005 kom Rosenborg berre på 7. plass i eliteserien, men vann att i 2006.
Troppen til A-laget
Oppdatert 6. juli 2020 og endra i august
Svinøyfjorden
Svinøyfjorden er ein fjord i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 8 km nordaustover langs sørsida av Mellom-Vikna til Hovøya. Sør for fjorden ligg Svinøya, som fjorden er kalla opp etter og Vågøya. I tillegg ligg ei rekkje mindre øyar og holmar.
Fjorden startar i sørvest ved Kalvøya og Geksøya. Ved holmen Rypa på nordsida av fjorden, nord for Svinøya, går Kleifjorden nordover til Dragspøyta.
Rosenborg Ballklub
Historie
Klubben har hatt to gullaldrar. I 1960-åra spelte klubben seg opp frå å vera eit ukjent lag, til å vinne cupen to gonger (i 1960 og i 1964), og dessutan serien to gonger (i 1967 og i 1969). Av dei mest kjende spelarane frå denne tida, er Odd Iversen og Harald Sunde.
Qurayyat Salim
Qurayyat Salim er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Rosenborg Ballklub
Historie
RBK tok sølv i serien i 1970 og tok «The Double» i 1971. Sunde og Iversen vart selt som par til Racing Mechelen i 1970. Sunde kom tilbake til Rosenborg i 1972, Iversen i 1973.
Neste gullalder starta med seriegull i 1985, og etter at Nils Arne Eggen gjorde comeback som trenar i Rosenborg i 1988, har klubben dominert norsk fotball.
Trond Sollied trente klubben eit mellomår for Eggen i 1998. Da Eggen gav seg i 2003, tok Åge Hareide over som trenar, men han slutta for å bli trenar for herrelandslaget etter berre eitt år. Tidlegare assistenttrenar Ola By Rise tok over trenarjobben året etter, men fekk sparken etter den eine sesongen, sjølv om laget vann Tippeligaen – rett nok med eit naudskrik – og kvalifiserte seg for Meisterligaen igjen. Assistenttrenar for Ola By Rise, Per Joar Hansen, tok da over som hovedtrenar, og fekk med seg Nils Arne Eggen, Bjørn Hansen og Rune Skarsfjord som i støtteapparatet på trenarsida.
Ut over i sesongen 2005, synte det seg at resultata vart dårlegare enn forventa. Den 7. august gjekk Per Joar Hansen av som trenar. Den 8. august vart det klart av Per-Mathias Høgmo vart ny hovudtrenar. Etter ein dårleg start under Høgmo si leiing, gjekk det betre mot slutten av 2005-sesongen. Rosenborg blei til slutt nr. 7 i eliteserien. Høgmo leia også Rosenborg til gruppespelet i meisterligaen. Hausten 2006 vart Høgmo sjukmeldt, og klubben vart leidd fram til seriemeisterskap av Knut Tørum. Høgmo trekte seg 31. oktober 2006, og Tørum tok da over som trenar. 25. oktober 2007 vart det kjent at Tørum hadde fått sparken på grunn av manglande resultat i serien, og assistentrenar Trond Henriksen tok over trenarjobben. Trenarskiftet vart offentleggjort dagen etter at Rosenborg hadde slått Valencia 2-0 i Meisterligaen.
Meisterligaen
RBK har delteke i Meisterligaen (engelsk: Champions League) kvart år sidan 1995, med unnatak av hausten 2003, da dei rauk ut i kvalifiseringa og måtte spela UEFA-cup i staden, og 2006, da dei pga. 7. plass i Noreg året før ikkje spelte kvalifisering. Som ein av dei største prestasjonane til RBK, hugsar mange 2–1-sigeren borte mot AC Milan i desember 1996. Han førte til at AC Milan vart slått ut etter gruppespelet, og RBK gjekk vidare til kvartfinalen. Der vart likevel RBK slått ut av Juventus, etter å ha spelt 1–1 heime og tapt 2–0 i Torino.
Stadion
Lerkendal stadion vart innvidd 10. august 1947 og fekk installert flaumlys i 1968. «Nye Lerkendal» stod ferdig i oktober 2002 og har ein kapasitet på 21 166 tilskodarar.
Publikumsrekorden er 28 619, frå 15. oktober 1985, i ein seriekamp mot Lillestrøm.
Seriemeisterskap
1967, 1969, 1971, 1985, 1988, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018.
Cupmeisterskap
1960, 1964, 1971, 1988, 1990, 1992, 1995, 1999, 2003, 2015, 2016 og 2018.
Skogsåa
Skogsåa er ei elv i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Eit lite stykke er ho òg «grenseelv» mot Gransherad i nabokommunen Notodden. Elva har utspringet sitt i Sønnlandsvatnet og renn gjennom Tuddalsdalen, før ho munnar ut i elva Hjartdøla ved Sauland. Skogsåa er ei del av Skiensvassdraget.
Handelsdepartement
Namnet eller omgrepet Handelsdepartement finst i fleire land. Sjå til dømes:
Bietschhorn
Bietschhorn  (3934 m) er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Nordaust- og sørsidene av fjellet er omfatta av UNESCOs verdsarvliste. Bietschhorn ligg sør for dalen Lötschental og ved nordenden av dalane Bietschtal og Baltschiedertal. Dei fleste klatrarane startar sine turar til fjells frå antan Bietschhornhütte eller Baltscheiderklause.
Bietschhorn vart klatra fyrste gongen den 13. august 1859. Briten Leslie Stephen hadde då fylgje av fjellførarane Anton Siegen, Johann Siegen og Joseph Ebener. Ei utgreiing om denne fyrstebsttigninga vart publisert i Stephen si bok The Playground of Europe (1871).
På nordsida av fjellet sig Nestgletscher ned i Lötschental. Biestchgletscher på sørsida har i stor grad smelta ned dei seinare tiåra.
Qatarsk riyal
Qatarsk riyal (QR) er valutaen i Qatar.
Han er (per skrivande stund, april 2005) sett til fast vekslingskurs mot amerikansk dollar (USD) slik at 1 USD = 3.64 QR.
Widderfeld
Widderfeld er eit fjell i Urner Alpane, i nærleiken av Pilatus i Sveits. Trippelpunktet mellom kantonane Luzern, Obwalden og Nidwalden (1 920 moh) ligg 300 meter nord for toppen.
Al Qastal i Jordan
Al Qastal (arabisk القسطل) er ein by i Amman guvernement nord i Jordan. Han vart opphavleg grunnlagd av omajadane og er den eldste og mest komplette av slike busetnader i Det nære austen. Ruinane av ein minaret i Qastal er særleg viktig, fordi han er den einaste som er att frå omajadane, og er dermed ein av dei eldste minaretane i verda. Qasr Al Qastal, som òg ligg i byen, vert rekna som eit av ørkenpalassa og ligg berre 5 km frå Qasr Mshatta.
Historie
Tekstar frå diktaren Kuthayyir Azza indikerer at Al Qastal opphavleg vart bygd av kalifen Yazid bin Abd al-Malik. Gravsteiner ved Al Qastal indikerer at Abbasidekalifatet tok over etter omajadane. Då Abbasidekalifatet fall var det ein kort periode der staden stod folketom. Seinare busette mamelukkane og ajjubidane seg i Al Qastal, og etterlet seg fleire små bygningar.
Qasr Al Qastal
Qasr Al Qastal var eit omajadepalass. Bygningen var kring 68 kvadratmeter. Ytterveggen av palasset hadde 12 halvsirkelforma tårn i intervall mellom dei fire store tårna i kvart hjørne.
Sei Lob und Preis mit Ehren
Sei Lob und Preis mit Ehren er ein motett av ukjend opphav. Truleg vart han komponert av Georg Philipp Telemann, men ein har tidlegare trudd det var Johann Sebastian Bach, og han har derfor fått katalognummeret BWV 231.
Stykket er komponert for åttedelt kor (SATB, SATB).
Ankylosaurus
Ankylosaurus var ein pansra dinosaur i ordenen Ornitischia og familien Ankylosauridae.
Trass i at dette er den mest illustrerte ankylosauren, er han på ingen måte den best kjende. Det er berre funne nokre få brukbare eksemplar, så rekonstruksjonane er usikre.
Ankylosaurus hadde ein ganske låg og brei kropp, med korte bein (frambeina langt kortare enn bakbeina) og kort hals. Ryggen, skuldrene og hovudet var dekt av runde beinplater, og til og med augelokka inneheldt bein. Hovudet var trekanta sett ovanfrå, med korte, tjukke horn på dei bakre hjørna. Lengst framme hadde han eit hornnebb, medan tenna var små og bladforma. Den bakre delen av halen var samanvaksen, og i tillegg hadde virvlane lange utvekstar som ytterlegare stiva av og gjorde halen heilt rett. Ytst var fleire beinplater vaksne saman til ein brei, klubbeliknande struktur.
Dei få og enkle tennene tyder på at dyret ikkje togg plantene det åt, i motsetnad til dei samtidige hadrosaurane og ceratopsidane, som hadde mange kraftige knusetenner.
Ankylosaurus levde i sein krit i Nord-Amerika (Montana, Wyoming og Alberta), og var ikkje berre den siste, men òg den største, kjende ankylosauren. Det største individet ein har funne restar av kan ha vore over seks meter langt.
Nelson på New Zealand
Nelson er ein by som ligg nær sentrum av New Zealand. Han ligg ved breidda til Tasmanbukta, ved nordenden til Sørøya, og er administrasjonssenteret i regionen Nelson.
Nelson er eit sentrum for kunst og handverk, og byen hyser årleg populære tilstellingar som til dømes kunstfestivalen Nelson Arts Festival. Den årlege designkonkurransen, Wearable Art Awards, starta i nærleiken av Nelson, og eit museum, World of Wearable Art, som ligg nær Nelson Airport stiller ut designvinnarar.
Brightwater, nær Nelson er fødestaden til Lord Rutherford, den newzealandske fysikaren som fekk Nobelprisen i 1908, og som no har biletet sitt på den newzealandske $ 100 pengesetelen, den største setelen som er i sirkulasjon på New Zealand.
Nelson fekk namnet sitt til ære for admiral Horatio Nelson som slo både den franske og den spanske flåten i Slaget ved Trafalgar i 1805. Mange av vegane og dei offentlege områda kring byen er namngjevne etter personar og skip som har tilknyting til dette slaget, og Trafalgar Street er den største handlegata i byen. Innbyggjarane i Nelson vert kalla Nelsonians.
Geografi
Regionane Nelson og Tasman, eller «Top of the South», vert administrerte som to sameinte styresmakter (unitary  authorities) av Nelson City Council og det mykje større (i geografisk målestav) tilstøytande Tasman District Council, med hovudsete i Richmond, 15 km mot sørvest. Regionen ligg mellom Marlborough, ei anna sameint styresmakt (unitary authority), i aust, og West Coast Regional Council i vest.
Det har ei tid vore på tale å slå saman desse to regionane (Nelson og Tasman) for å oppnå økonomiske og administrative føremonar framfor å ha to skilde regionar , slik det til dømes er gjort ved danninga av Nelson Tasman Tourism, ein samordna organisasjon innan turisme.
Bygginga av Rocks Road langs strandlinja gjennom dei mindre stabile landmassane Tahunanui slump i 1929 auka verknadane av tidevatnet på strendene i Nelson city, Tahunanui, og vaska bort sediment. Dette førte til at den populære stranda og den tilstøytande parkeringsplassen vart erodert, det same skjedde òg med sanddynene. Det vart iverksett eit prosjekt for å erstatta sanden og redusera erosjonen, og så langt har dette vore vellukka, sandstranda har heva seg ein god del, og sanddynene held fram å veksa.
Nasjonalparkar
Nelson er omgjeven av fjell på tre sider og med Tasmanbukta på den fjerde, og regionen er innfallsporten til Abel Tasman National Park, Kahurangi National Park, innsjøane Rotoiti og Rotoroa i Nelson Lakes National Park. Han er eit senter for både økoturisme og opplevingsturisme, og er godt kjend blant grotte-entusiastar på grunn av fleire eineståande grottesystem kring Takaka Hill og Mounts Owen og Arthur, som har dei største og djupaste utforska grottesystema på den sørlege halvkula.
Vêrlag
Mange menneske meiner at Nelson har det beste klimaet på New Zealand, ettersom byen regelmessig ligg på topp i den nasjonale statistikken over solskinnstimar, med eit årleg gjennomsnitt på meir enn 2400 timar.
Geografisk sentrum på New Zealand
Det vert påstått at det geografiske sentrum på New Zealand skal liggja i Nelson, på ein bakketopp nær sentrum i byen. Dette påståtte «sentrum» var likevel berre eit høveleg startpunkt for den opphavlege trigonometriske oppmålinga av Sørøya. Det verkelege geografiske sentrum ligg på ein avgøymd flekk med tettvakse kratt i ein skog i Spooners Range nær Tapawera, 35 km sørvest for Nelson:.
Tidleg busetjing
Busetjinga i Nelson tok til for om lag 1100 år sida av maoriar. Der er funn som viser at dei tidlegaste busetjingane på New Zealand var i Nelson-Marlborough-regionane. Dei tidlegaste kjende iwiane i Nelson-distriktet er Ngāti Kuia, Ngāti Tumatakokiri, Ngāti Apa og Rangitane.
Krigstokt frå nordlege stammar i 1820-åra, leia av Te Rauparaha og hans stamme Ngāti Toa, desimerte og fortrengde snart den lokale folkesetnaden.
New Zealand Company
New Zealand Company i London planla busetjing i Nelson. Kompaniet ville kjøpa billeg jord, om lag 800 km² frå māoriane, og tenkte å dela opp dette i 1 000 parsellar og selja desse (med god forteneste) til nybyggjarar. Framtidig overskot vart øyremerka til å finansiera fri reise for handverkarar, arbeidarar og familiane deira, og til offentleg arbeid. Likevel var berre tredjeparten av parsellane selde i september 1841. Trass i dette, vart kolonien tvinga fram.
Tre skip segla frå London under kommando av kaptein Arthur Wakefield. Då dei nådde New Zealand, oppdaga dei at den nye guvernøren i kolonien, William Hobson, ikkje ville gi dei frie hender til å sikra seg store landområde frå māoriane, eller faktisk å bestemma kvar på området kolonien skulle liggja. Men etter ein del utsetjingar, tillet Hobson kompaniet å undersøkja området ved Tasmanbukta i nordenden av Sørøya. Kompaniet valde staden der byen Nelson City no ligg, fordi det hadde den beste hamna i området. Men der var ei stor ulempe; staden mangla høveleg dyrkbar jord. Nelson City ligg heilt i kanten av ei fjellrekkje, medan dei nærliggjande slettene Waimea Plains utgjer berre 243 km², mindre enn ein tredjedel av det området planane til kompaniet kravde.
Kompaniet sikra seg eit temmeleg ubestemt og vagt avgrensa område frå māoriane for £800. Dette omfatta Nelson, Waimea, Motueka, Riwaka og Whakapuaka. På denne måten kom busetjinga i gang, men mangelen på definerte grenser skulle visa seg å verta kjelde til mykje framtidige konfliktar. Dei tre koloniskipa segla inn i hamna til Nelson den første veka av november 1841. Då dei fire første skipa med innvandrarar nådde fram tre månadar seinare, fann dei at byen alt var målt opp med gater, nokre trehus, telt og primitive skur. Desse skipa var Fifeshire, Mary-Ann, Lord Auckland og Lloyds. I løpet av 18 månadar sende kompaniet hit 18 skip med 1052 menn, 872 kvinner og 1384 born. Men færre enn 90 av nybyggjarane hadde tilstrekkeleg kapital til å få ein start som landeigarar.
Det er å merkja seg at dei tidlege innvandrarane til Nelson Province òg omfatta ein del tyske immigrantar som kom med skipet Sankt Pauli, og dei danna kjernen i landsbyane i Sarau (Upper Moutere) og Neudorf. Dei var for det meste lutherske protestantar med ein liten del katolikkar frå Bayern.
Etter at busetjinga i førstninga hadde ein kort velstandsperiode, førte mangelen på kapital og landområde til ein lengre periode med relativ depresjon. Den organiserte innvandringa gjekk attende inntil 1850-åra, og arbeidarane måtte gå med på å få lønene sine avkorta med ein tredjedel. Mot slutten av 1843 byrja handverkarar og arbeidarar å forlata Nelson, og kring 1846 hadde om lag 25 prosent av immigrantane flytta bort.
Presset etter å finna meir dyrkbart land vart intenst. Søraust for Nelson låg dei vide og grøderike slettene i Wairau Valley. The New Zealand Company prøvde å påstå at det hadde kjøpt dette landområdet. Maorieigarane heldt fast på at Wairau Valley ikkje hadde vore ein del av det opphavlege salet av land, og gjorde det klårt at dei ville setja seg mot alle freistnader frå nybyggjarane på å okkupera landet. Nybyggjarane i Nelson under leiing av Arthur Wakefield og Henry Thompson freista å gjera akkurat dette. Det førte til stridane som har vorte kalla Wairau Affray, der 22 nybyggjarar døydde. Den påfølgjande granskinga ved regjeringa frikjende māoriane, og kom fram til at nybyggjarane i Nelson ikkje hadde noko legitimt krav på noko landområde utanfor Tasman Bay.
Provinsen Nelson
Frå 1853 til 1876, då provinsstyret vart avskaffa, var Nelson hovudstaden i Provinsen Nelson. Den årlege festdagen for provinsen Nelson er 1. februar, som er ein offentleg fridag og som vert feira den næraste måndagen.