cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Termalvind
Adveksjon av varm eller kald luft: Dreiing av den geostrofiske vinden med høgda
Visst den geostrofiske vinden endrar retning med høgda, kan ein ut i frå termalvinden avgjere om ein har adveksjon (transport) av varm eller kald luft. Visst den geostrofiske vinden dreiar mot høgre (med klokka) med høgda, som på figuren til høgre, har ein varmluftsadveksjon, fordi termalvinden alltid bles med varmluft til høgre. Visst vinden dreiar til venstre (mot klokka) med høgda har ein kaldluftsadveksjon.
Reclaiming
Reclaiming er både eit rituelt fellesskap og ei politisk aksjonsgruppe. Medlemmene arbeider for miljøvern både ut frå det perspektivet at det handlar om å verna jorda («vår felles mor - Den Store Gudinna»), og fordi dei andre artane vi deler jordkloden med har krav på respekt.
Reclaiming legg i si deltaking på demonstrasjonar og politiske aksjonar vekt på å styrka dei ikkjevaldelege aspekta og fremja det åndelege perspektivet hjå deltakarane og publikum. Gruppa har mellom anna aksjonert for trua skogar, og var aktive i demonstrasjonene mot WTO i Seattle hausten 1999.
Reclaiming skal politisk passa for dei med ein anarkistisk grunnholdning saman med respekt for Gudinna. Reclaiming er kjent for å omfatte både menn og kvinner, men blir ofte identifisert med sin berømte teoretikar Starhawk som har forfatta mellom anna «The Spiral Dance».
Zwischbergen
Zwischbergen er ein kommune i distriktet Brig i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1359 meter over havet.
Landsbyen Gondo, ved vegen til Simplonpasset, ligg i kommunen.
Kempei Usui
Kempei Usui er ein japansk fotballspelar.
1384 Kniertje
1384 Kniertje er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Adeona. Han blei oppdaga den 9. september 1934 av Hendrik van Gent ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Kempei Usui
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og JEF United Chiba.
Optisk tjukkleik
Optisk tjukkleik er eit uttrykk for kor langt lys (eller anna stråling) med ein gitt frekvens kan trenge inn i eit stoff eller medium før styrken er redusert med ein faktor på 1/e, som om lag er 2/3 av lysstyrken.
Optisk tjukkleik skildrar kor raskt lyst blir absorbert i eit stoff. Lysintensiteten som er igjen kan reknast ut med Beer-Lambert-lova:
der -aσλ er den optiske tjukkleiken til stoffet. a er her ekstinksjonskoeffisienten og σλ vert kalla optisk luftmasse.
Den optiske tjukkleiken til eit stoff er forskjellig for kvar bølgjelengd av lyset, og kan òg variere med andre faktorar som temperatur.
Søre Dyrhaugstinden
Søre Dyrhaugstinden er ein av Dyrhaugstindane, som ligg i fjellområdet Hurrungane i den sørvestlege delen av Jotunheimen.
Optisk tjukkleik
Sjå òg
Beer-Lambert-lova
London Borough of Hammersmith and Fulham
Hammersmith and Fulham er ein bydel i London. Han blei oppretta i 1965 ved at Hammersmith og Fulham blei slått saman.
Søre Dyrhaugstinden
Sett frå Skagastølsbreen og Bandet er Søre Dyrhaugstind ein markert og bratt tind med mange klatreruter. Søre Dyrhaugstind frå Bandet er ei klassisk turrute først klatra av Charles W. Patchell, John Simpson og Johannes Vigdal i 1895. I 1936 klatra Arne Næss og Erik Holter nordaustegga frå Skagastølsbreen. Ruta vart ståande som den vanskelegaste i Hurrungane i mange tiår.
Asker prosti
Asker prosti er eit tenestedistrikt i Oslo bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner Asker kommune og prosten har sete i Asker.
Historie
Prostiet vart oppretta i 1869. Det bestod frå starten av prestegjelda Vestre Aker og Østre Aker skilt ut frå Oslo Domprosti (då Christiania domprosti), og Asker, Hurum, Lier og Røyken frå Drammen prosti.
Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom Asker kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.
Prestegjeld
Prestetensta var tidlegare organisert lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Asker prosti desse prestegjelda:
Amund Djuve
Amund Djuve er ein norsk journalist som er sjefredaktør og administrerande direktør for Dagens Næringsliv.
Djuve er utdanna ved Noregs Handelshøgskole. Han starta sin journalistkarriere med sju år som reporter i finanstenesta TDN Finans, etterfølgd av tre år som leiar for finansredaksjonen i Dagens Næringsliv. Deretter følgde to ni-månadersengasjement som PR-rådgjevar og som økonomiredaktør i NRK før han overtok sjefsstolen i Dagens Næringsliv etter Kåre Valebrokk.
SCORM
SCORMundefined er ei forkorting for Shareable Content Object Reference Model. Dette er eit sett med tekniske spesifikasjonar for distribuert undervisning, spesielt mynta på e-læring via web.
SCORM-standarden spesifiserer ein generell struktur for organisering av læremodular (innhald) og brukar XML til å definera eit generelt dataformat for presentasjon av slikt innhald via web. Målet med dette er stor grad av ombruk av kursinnhald og godt samspel mellom LMS (Learning Management Systems) på Internett.
Strukturering av innhald
Kurs er samansette av læremodular, som igjen består av ressursar. Ressursar kan vera alle typar data, gjerne multimedia eller dataprogram. SCORM-standarden definerer eit format for merking, sekvensiering og pakking av ressursar, læremodular og kurs. Dette vert i SCORM kalla innhaldsaggregasjon, og er beskrive i den spesifikasjonen som heiter SCORM Content Aggregation Model (CAM).
Komponentane i SCORM er bygte opp av aktiva (eng. assets). Eit aktivum er data av alle slag. Det kan t.d. vera eit jpeg-bilete, ei html-fil, ei lydfil, ein filmsnutt, ein JavaScript-funksjon eller ein Flash-sekvens med eller utan interaktivitet.
Eitt eller fleire aktiva kan setjast saman til ein ressurs (eng. learning resource). Kvar ressurs tek føre seg ein klårt avgrensa del av kursinnhaldet, helst so liten at han kan ombrukast, dvs. inngå i meir enn eitt kurs. Det finst to typar ressursar: passive asset-modular og aktive SCO-modular. (SCO står for Shareable Content Object.) Eit kurs inneheld alltid fleire SCO-modular, og det kan ha asset-modular i tillegg.
Den enklaste ressurstypen, sokalla asset-modular, inneheld tilleggs- eller støttemateriale som elevane kan få tilgang til, men som ikkje inngår i eksamen. Det er ikkje knytt noka oppfølging til slike modular.
Den andre typen, SCO-modulen, inneheld kursmateriale som skal reknast som kjernestoff, t.d. stoff som må lærast for å bestå eksamen. SCO-modulen kommuniserer med LMS-et, slik at det kan lagra progresjonstilstanden for kvar elev som har opna modulen. Dette gjer m.a. at eleven kan fortsetja der han avslutta førre undervisningsbolk, og at ein kursadministrator som har privileg til det, kan halda auge med eleven sin kursstatus.
Ressursar kan strukturerast hierarkisk, slik at eit kurs kan vera samansett av hovudmodular, som igjen kan bestå av undermodular i fleire nivå, ned til SCO- eller asset-modular, som er ressursar med peikarar til aktiva som web-tenaren kan senda til eleven.
Til kvar einskild modul i dette hierarkiet kan ein knyta meta-data med nyttig informasjon om ressursane. Meta-dataa kan t.d. fortelje kva språk den aktuelle modulen er på, eller dei kan innehalda nøkkelord for søking i kursdatabasen.
På den ferdige kursstrukturen kan det dessutan leggjast avgrensingar i tilleten modulnavigering, t.d. at elevane ikkje får opna modul B før dei er ferdige med modul A.
Køyre- og datamodell for presentasjon
SCORM-spesifikasjonane tek utgangspunkt i web som eit universelt leveransemedium. Dei gjev retningsliner for oppbygging av kunnskapsdatabasar på web-tenarsida basert på innhald frå SCORM-pakkar, og dei set strenge føringar for LMS-applikasjonane som skal presentera kursinnhaldet, m.a. når det gjeld datamodellar, dataoverføring, køyresystem, navigering og progresjonslogging.
LMS-et må kommunisera med SCO-modulane og med elevane.
Île des Manchots
Île des Manchots er ei klipperik øy som ligg ved innløpet til Port Martin, 0,2 nautiske mil (0,4 km) vest for Bizeux Rock and 0,2 nautiske mil (0,4 km) nord for Cape Margerie. Ho vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operation Highjump, 1946-47, kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1949–51, og fekk dette namnet av dei fordi det låg ein stor klekkeplass for adeliepingvinar på øya. «Manchot» er eit fransk ord for pingvin.
Styggedals- og Skagastølsryggen
Styggedals- og Skagastølsryggen er den høgastliggande fjellryggen i Noreg og ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Ryggen ligg hovudsakleg i Luster kommune i Vestland, men den sørvestre delen ligg i Årdal kommune i same fylke.
Toppane langs Styggedals- og Skagastølsryggen er av dei høgaste i Noreg og er, frå nord mot sør og aust
Levká Óri
Levká Óri (gresk: Λευκά Όρη, tyder «Kvite fjell») er eit fjell vest på Kreta i Hellas. Dei kvite fjella eller Levká Óri utgjer ein god del av dei sentrale områda vest på Kreta og dominerer landskapet der. Dei består av kalkstein og vert kalla Dei kvite fjella fordi dei er dekte av snø til langt ut på våren.
Den høgaste toppen er Pakhnes på 2 453 moh og det er over 30 toppar som er høgare enn 2 000 meter. Dei kvite fjella har om lag 50 raviner, det mest kjende er Samariáravinen. Eit anna geografisk trekk med fjellet er platået Omalós, som er eit rundt platå omringa av fjell i ei høgd på om lag 1 100 meter.
Levká Óri er det nest høgaste fjellet på Kreta (etter Idi eller Psilorítis) og det tiande høgaste i Hellas.
Sentrale og sørlege delar av Levká Óri ligg i ei høgd på 1 800 meter og over dette har ein i praksis eit månelandskap, kalla ein høg ørken, som er unik for den nordlege halvkula.
Levká Óri har ei rik historie sidan opprørarar har gøymd seg under dei greske krigane mot venetianarane og tyrkarane, i tillegg til under den tyske okkupasjonen i 1941-1945.
Khabarovsk
Byen ligg ved den Den transsibirske jernbanen og har internasjonal flyplass og elvehamn. Etter den andre verdskrigen vart det halde rettssaker mot japanske krigsforbrytarar her.
Historie
Området var opphavleg ein del av Kina, av det mandsju-styrte kinesiske riket, og vart då kalla Boli. Den mandsjurske busetjinga oppstod på 1100-talet.
26. mars 1652 vart kosakkar angripe av eit mandsjurisk kavalier nær Atsjansk (russisk Ачанск), eit russisk fort som ligg der Khabarovsk ligg i dag, men dei klarte ikkje å ta fortet. I 1654 møtte ein mandsjursk-koreansk hær ein russisk hær i slaget ved Hutong (hangul: 후퉁강 hanja: 厚通江 (混同江)), som dei mandsjuriske-koreanske styrkane vann. Fire år seinare, i 1658, sendte Hyojong igjen troppar for å hjelpe Qing-dynastiet mot Russland; 260 koreanske musketerar og kanKorean musketeers og kanonérar vart sendt mot russarane under ein amur-koassak, Onufrij Stepanov (russisk Онуфрий Степанов-Кузнец). Dei mandsju-koreanske styrkane møtte russarane ved Sjarhody (kinesisk 沙尔虎达, russisk Шарходы/Шарходе, hangul 의례목성 (어라이무청)), ved munningen av elva Sungari, og tok livet av 270 russarar og dreiv dei ut av det mandsjuriske områet. Desse felttoget vert i koreanske krøniker kalla Nasun Jeongbeol (hangul 나선정벌, hanja 羅禪征伐, russisk Усмирении России).
I 1858 vart området avstått til Russland etter Aigun-traktaten. Dei russiske styrkane grunnla ein militær utpost kalla Khabarovka (russisk Хаба́ровка) kalla opp etter denne russiske utforskaren Jerofej Khabarov. Utposten vart seinare eit viktig industrisenter i regionen.
Byen ligg der Ussuri munnar ut i Amur, om lag 800 km nord for Vladivostok og mellom byane går det nattog langs den transsibirske jernbanen. Til Moskva er avstanden langs jernbanen 8523 km.
I 1894 vart ei avdeling av Det russiske geografiske forbundet oppretta i Khabarovsk og dei grunnla bibliotek, teater og museum i byen. Sidan den gong har kulturlivet i Khabarovs blomstra. Mykje av den opphavlege historia til urinnbyggjarane er godt bevart i museum og ved stader som busetnadane Nanaj i Sikhatsji-Aljan, der det finst 1300 år gamle klippemålingar. Khabarovsk kunstmuseum har ei samling av gamle russisk ikon.
Lýkeo
Lýkeo (gresk Λύκαιο), òg kalla Diaforti, er eit fjell i Arkadía i Hellas som var heilaga for Zevs Lykaeos, som skal ha vorte fødd og oppvaksen på fjellet, og det skal ha vore heimstad for Pelasgos og son hans Lykaon, som skal ha grunnlagd ritualet for Zevs som vart utført på fjelltoppen. Det ser ut til at ritualet invovlerte menneskeofring og ein fest der personen som fekk ein bit av menneskeofferet vart omvandla til ein ulv, som Lykaon skal ha vore etter at han ofra eit barn. Alteret til Zevs bestod av ein stor oskehaug med veggar rundt. Det vart sagt at veggane ikkje kasta skugge og at dei som gjekk innanfor veggane døydde innan eitt år.
Bymuseet i Bergen
Bymuseet i Bergen er ei museumseining i Bergen. Museet vart etablert 1. juli 2005 som ei samanslåing av Gamle Bergen (ei museumssamling av gamle byhus frå Bergen), Bryggens museum, Lepramuseet (det tidlegare St. Jørgens Hospital for spedalske), Bergen Skolemuseum, Damsgård hovedgård og Alvøen hovedbygning. Frå 1. januar 2007 vart òg Hordamuseet i Fana (med samlingar av hus, inventar og reiskap frå gamal tid i Hordaland) ein del av Bymuseet.
Bymuseet har årleg kring 150 000 besøkjande, og forvaltar over 80 byggverk i Bergen kommune. Mellom anna har museet ansvar for Rosenkrantztårnet og Håkonshallen.
Døveprostiet
Døveprostiet står i ei særstilling innan Den norske kyrkja. Det er det einaste prostiet som ikkje arbeider innanfor eit geografisk område, men blant ei gruppe i folket, nemleg dei døve. Døveprostiet høyrer under Oslo bispedømme.
Atomu Nabeta
Atomu Nabeta er ein japansk fotballspelar.
Døveprostiet
Prosten har sete i Oslo. Prostiet er inndelt i sju sokn.
Atomu Nabeta
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Avispa Fukuoka.
Døveprostiet
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom Døvekirkens fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.
Prestegjeld
Prestetenesta i Den norske kyrkja var tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Døveprostiet desse prestegjelda:
Nasjonalflagg
Nasjonalflagg er flagg som symboliserer ein stat og som blir brukt av det sivile samfunnet. Dei kan også brukast av statlege og sjømilitære styresmakter, men nokre land har eigne flagg til desse føremåla. Alle nasjonar i verda har sitt eige, unike flagg. Dei fleste flagg er rektangulære, men det finst også andre utformingar.
Nasjonalflagg blir brukte til å ofte heiste ved offentlege bygg, men kan også heisast av private og brukast som pynt eller supporterutstyr. Samstundes finst det ulike reglar rundt bruken av desse flagga. Til dømes kan ein berre tillata heising på flaggdagar og/eller av statlege representantar.
I tillegg til einskildstatar kan også grupper som reknar seg som nasjonar men som ikkje har eigen stat kan også ha flagg ein reknar som nasjonalflagg, til dømes Skottland, samane og palestinarane.
Torgeir
Torgeir er eit norrønt mannsnamn (Þórgeirr), samansett av namna Þórr og Geirr ('spjut'). Namnet tyder Tors Spjut. I Noreg var namnet relativt vanleg i perioden 1950-1980, med ein markant topp i 1965. Ei dialektform av namnet er Tarjei, avstutta til Terje.
Nordag
Nordag var eit føretak under andre verdskrig, som hadde til føremål å byggja ut aluminiumsindustri i område kontrollert av Tyskland. Det tyske selskapet Nordische Aluminium Aktiengesellschaft (Nordisk aluminium aksjeselskap), kalla Nordag, vart oppretta mot slutten av 1940 i Berlin. Kapital til opprettinga kom for det meste frå Luftfahrtsministerium. Det tyske flyvåpenet Luftwaffe trong aluminium til produksjon av fly. Nordag sette i gang prosjekt ymse stader i Noreg, der det var rik tilgjenge på vasskraft. Det vart sett i gang bygging av ymse vasskraftverk, for å få elektrisk kraft til smelteverka. Industriprosjekt vart sett i gang i Årdal, Sauda, Glomfjord, Odda og på Herøya. Prosjekta vart i liten grad ferdige før krigen slutta.
1385 Gelria
1385 Gelria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 24. mai 1935 av Hendrik van Gent ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Îlot du Marégraphe
Îlot du Marégraphe er ei lita klipperik øy 0.05 nautiske mil (0,1 km) vest for nordenden av Île Le Mauguen i Archipel de Pointe Géologie. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og fekk dette namnet fordi det vart sett ut eit apparat som målte tidvatnet, ein marigraf, på øya i 1951-1952.
London Borough of Wandsworth
Wandsworth er ein bydel i det sørvestlege London. Den blei oppretta i 1965 ved at kretsane Battersea og delar av Wandsworth blei slått saman. Clapham og det meste av Streatham høyrde til den gamle kretsen Wandsworth, men blei då lagt til Lambeth.
HART-protokoll
HART-protokoll, the Highway Addressable Remote Transducer Protocol, er ein tidleg feltbuss-protokoll. Han baserer seg på standardsignalet 4-20 mA, og er i dag ein av dei mest brukte protokollane for instrumentering i industrien. HART-protokollen gjer det mogleg å kommunisera med eit instrument over instrumentkablane, med ein HART-kommunikator. Kommunikasjonen går føre seg ved hjelp av frekvensskifting, og gjer det mogleg å kommunisera med instrumentet utan å setja det i manuell stilling eller kopla noko ifrå. Standardiseringa av protokollen gjer at instrument frå ulike fabrikantar kan brukast om einannan og programmerast med den same kommunikatoren.
Protokollen vart utvikla av Rosemount Inc på 80-talet som ein proprietær protokoll for deira eigne instrument. Etterkvart utvikla det seg til HART, og vart ein open protokoll i 1986. Over femti produsentar av automatiseringsutstyr verda over brukar no denne protokollen.
Lýgos
Lýgos (gresk Λύγκος), stundom kalla Ligkos, Lyngos, Ligos eller Lingos, er eit fjell aust i Ioánnina og vest i Grevená nordvest i Hellas. Fjellet er ein del av fjellkjeda Píndos og har ei høgd på 2 249 moh. Det har ei lengd på 20-30 km frå nord til sør og er 15-20 km breitt. Elva Aóos (Vjosë) renn i vest, medan ei anna elv renn aust for fjellet.
Frå toppen kan ein sjå fjella i nord, Aliákmonasdalen i aust, Khásiafjella i søraust, Mitsikéli i sørvest, Týmfifjella i vest og Smólikas i nordvest.
Henry Lawes
Henry Lawes var ein engelsk musikar og komponist.
Han vart fødd i Dinton i Wiltshire, og fekk musikkutdanninga si frå John Cooper, som er betre kjend under det italienske pseudonymet sitt Giovanni Coperario, ein kjend komponist i dei dagar. I 1626 vart Lawes ein av herrane i det kongelege kapellet, og heldt denne stillinga til Det engelske samveldet sette ein stoppar for kyrkjemusikk. Lawes heldt likevel fram som komponist, og den kjende samlinga hans av vokal musikk, Ayres and Dialogues for One, To and Three Voyces, vart publisert i 1653 og to bøker til med same tittelen følgde i 1655 og 1658. Under restaurasjonen av monarkiet i 1660, kom Lawes attende til det kongelege kapellet, og komponerte hymnene til kroninga av kong Karl II. Han vart gravlagd i Westminster Abbey.
Lawes er kjend utanom musikalske krinsar på grunn av venskapen sin til John Milton. Lawes skreiv musikk til maskespelet Comus av Milton, som først vart framført i 1634. Diktaren gjengjeldte dette med å udødeleggjere venen i den kjende sonetten, der Milton skildrar dugleiken til Lawes.
Nynorskens skog
Nynorskens skog er eit musikkalbum av Oddvar Torsheim, som vart gjeve ut i 1992. Albumet er det fyrste frå Torsheim som soloartist og var eit prosjekt der han laga nynorske versjonar av songar av musikkgruppa The Beatles.
Tittelkuttet er inspirert av Beatles-songen «Norwegian Wood (This Bird Has Flown)». I samband med utgjevinga av CD-en laga Torsheim litografien Nynorskens skog.
Eit lite skogholt i nærleiken av Torsheim-statuen i Førde sentrum har fått namn etter songen.
Barentsregionen
Barentsregionen, eller Barents euroarktiske region, er ei formalisering av eit regionalt samarbeid på Nordkalotten og i den nordvestlege delen av Russland. Namnet kjem av Barentshavet.
Barentsregionen består av desse administrative områda:
Barentsregionen vart formelt oppretta 11. januar 1993 på initiativ av Noreg, der både UDs Sverre Jervell og utanriksminister Thorvald Stoltenberg var sentrale. Eit av motiva bak opprettinga av Barentsregionen var å bygge opp handelsambandet på tvers av aust-vest-grensa frå den kalde krigen, eit anna var å danne Noregs bidrag til regionanes Europa før den planlagde EU-utvidinga i 1994.
Leiarvervet i det formaliserte samarbeidet i Barentsregionen går på omgang mellom dei fire statane. Den norske delen av barentssamarbeidet blir administrert frå Barentssekretariatet i Kirkenes. På svensk og finsk side har samarbeidet tradisjonelt vorte koordinert av tilsette med ansvar for internasjonale saker i lensadministrasjonen i Umeå og Rovaniemi. Noko av det spesielle med samarbeidet i Barentsrgionen er at ikkje berre statane deltar. I samarbeidet er det og eit regionråd der representantar for regionane samarbeider.
Sho Ito
Sho Ito er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Grenoble, Shimizu S-Pulse og Yokohama F. Marinos.
Kyrkjemusikk
Kyrkja er ein stad der ein syng og spelar for den treeinige Gud. Kyrkjemusikken kjem til uttrykk på ulike måtar: i gudstenester og kyrkjelege handlingar, i kor og konsertar, i heimen og i ulik pedagogisk verksemd.
To hovudgrupper
Kyrkjemusikk kan delast inn i to hovudgrupper:
Kyrkjemusikk som står aleine
Nokre viktige former er bryllupsmarsj, interludium, preludium, postludium, sørgemarsj.
Tidleg kyrkjemusikk
Her finn vi omgrep som gregoriansk song og kyrkjetoneartar. Inntil renessansen skreiv komponistane nesten berre kyrkjemusikk. I Noreg finst døme på musikk frå mellomalderen i Olavsmusikken.
Store komponistar
Johann Sebastian Bach, Dietrich Buxtehude, Georg Friedrich Händel, Girolamo Frescobaldi, og Palestrina er nokre av dei mest kjente komponistane. Men òg dei store komponistane av klassisk musikk skreiv kyrkjemusikk.
Norske kyrkjemusikarar
Av norske kyrkjemusikarar kan ein nemne Ludvig Mathias Lindeman, Ludvig Nielsen, Arild Sandvold, Knut Nystedt, Egil Hovland, Bjarne Sløgedal og Eilert Hægeland.
Sjå òg
Kristen musik Christian music Musica sacra Christelijke muziek
Tefillín
Tefillín (hebr. תְּפִלִּין, תְּפִילִּין [təfillīn]) eller bønereimer er namnet på to småe lêrboksar som inneheld mellom anna bøna Sjemá‘ Jisraél og som blir bundne med lêrreimer i panna og på den eine overarmen under morgonbøn på vanlege kvardagar av tradisjonelle rabbanittiske jødar — anten berre av menn (vanlegast i ortodoks jødedom) eller òg av kvinner (vanleg i konservativ jødedom og unntaksvis òg i ortodoks jødedom).
Buffy Sainte-Marie
Buffy Sainte-Marie er ein canadisk-amerikansk singer-songwriter, skodespelar, kunstnar og politisk aktivist. Ho er sjølv av creeavstamning, og er kjend for sin kamp for urfolk. Songen hennar er kjenneteikna av sterk kjensle og vibrato. I musikken sin blandar ho element frå visesong, country og indiansk musikk.
Bakgrunn
Sainte-Marie var fødd i Piapot-reservatet i Qu'Appelle-dalen i den kanadiske provinsen Saskatchewan. Seinare vart ho adoptert av ein amerikansk familie og voks opp i Maine og Massachusetts i USA. Ho skaffa seg ein doktorgrad i biletkunst ved Universitetet i Massachusetts og diplom som lærar og i austleg filosofi.
Tidleg karriere
I 1962, då Sainte-Marie var tidleg i tjueåra, turnerte ho åleine og utvikla talentet og handverket som songar og musikar ved å opptre i ulike konserthallar, folkemusikkfestivalar og på reservat for urfolk over heile USA og i Canada, forutan at ho òg opptredde i Europa. Ho brukte mykje tid i kaffihusa i sentrum av Toronto, Canada i det gamle distriktet Yorkville, og tilsvarande i Greenwich Village i New York som ein del av folkemusikkscena fram til midten av 1960-talet. Her opptredde ho ofte saman med andre kommande canadiske samtidige som Leonard Cohen, Joni Mitchell og Neil Young.
Sainte-Marie fekk hurtig eit omdømme som ein dugeleg låtskrivar, og mange av dei første songane hennar som blant anna «Until It's Time For You To Go», vart gjort til hittar av andre songarar, blant anna Barbra Streisand, Elvis Presley, Sonny and Cher, Chet Atkins, Roberta Flack, Janis Joplin og Glen Campbell.
Debutalbumet hennar, It's My Way, vart utgjeve av plateselskapet Vanguard Records i 1964, og ho vart deretter namngjeve som beste nykommer av det amerikanske musikkmagasinet Billboard. Dette albumet hadde òg den kritikarrosten protestsongen «Universal Soldier» som seinare vart ein internasjonal suksess for den engelske folkevisa- og protestsongaren Donovan.
På slutten av 1960-talet nytta ho ein Buchla-synthesizer til å spela inn albumet Illuminations, som ikkje fekk større merksemd. «Folk var meir forelska i biletet av Pocahontas med ein kassegitar,» kommenterte ho seinare i eit intervju i 1998.
Sainte-Marie gifta seg med musikaren og produsenten Jack Nitzsche i 1969. Mellom 1976 og 1981 var ho regelmessig gjest i barne-TV-programmet Sesame Street (tilsvarande ''Sesam stasjon på norsk) for å gje unge nordamerikanske fjernsynssjåarar eit inntrykk av korleis prærie- og pueblo-indianarane levde. Ho opptredde ofte saman med sonen sin, Dakota Starblanket Wolfchild.
Songen hennar «Up Where We Belong», som ho skreiv saman med Will Jennings og Jack Nitzsche, vart sungen av Joe Cocker og Jennifer Warnes for filmen En offiser og en gentleman og han vann ein Oscar for beste song i 1982.
I 1992 hadde ho sjølv ei rolle i fjernsynsfilmen The Broken Chain saman med Pierce Brosnan.
Seinare karriere
I 1992, etter ein sekstenåring pause frå plateinnspelingar, gav Saint-Marie ut albumet Coincidence and Likely Stories. Ho spelte det inn i heime ved hjelp av ein datamaskin, og det inneheldt politiske ladde songar som «The Big Ones Get Away» og «Bury My Heart At Wounded Knee» som begge var krasse kommentarar til den pågåande vanskelege situasjonen for urfolka i Amerika. I 1996 følgde ho opp med albumet Up Where We Belong, der ho spelte inn på nytt fleire av dei beste songane sine i akustiske versjonar, blant anna «Universal Soldier».
Ho er aktiv tilhengar av bahaireligionen.
Sensur
Sainte-Marie har hevda at ho vart svartelista og at ho saman med andre politisk aktive amerikanske indianere vart boikotta i løpet av 1970-talet.
«Eg fann ut ti år seinare, på 1980-talet, at (president) Lyndon B. Johnson hadde skrive brev som lovpriste radiostasjonar som undertrykte musikken min,» sa ho i eit intervju i 1999 med avisa Indian Country Today. «I løpet av 1970-talet vart ikkje berre protestrørsla gjort uvirksomme (put out of business), men heile den amerikanske urbefolkninga vart angripen.»
I tillegg har ho hevda ho at platene hennar forsvann i USA. Tusen av folk ynskte å kjøpa platene hennar på konsertar, og sjølv om platedistributøren hevda at platene var sende var det ingen som visste kvar dei var. «Eg vart gjort uvirksom i USA,» har ho sagt.
Prisar og utmerkingar
Frankrike namngav Buffy Sainte-Marie som beste internasjonale songar i 1993. Same året blei ho utnemnd av Dei sameinte nasjonane til å proklamera Det internasjonale året for urfolk.
Ho blei vald inn i Juno Hall of Fame for sitt livslange arbeid for musikken i 1995, og vann ein Gemini-pris i 1997 for fjernsynsførestillinga Buffy Sainte-Marie: Up Where We Belong.
Ho fekk ein pris for livslang prestasjon frå National Aboriginal Achievement Foundation i Canada i 1998, og blei også utnemnd til offiser av Order of Canada. I 1999 fekk ho ei stjerne på kanadiske Walk of Fame.
Eksklusive økonomiske soner
Eksklusive økonomiske soner er eit havområde som omgjev eit land, der kyststaten har eksklusive rettar til økonomisk utnytting av ressursane i havet og på havbotn. Dette vil for dette meste vere fiske og petroleumsutvinning Omgrepet er heimla i Havrettstraktaten. Sona strekker seg 200 nautiske mil ut frå grunnlinja. Det gjeld likevel andre rettar i territorialfarvatnet som kan strekke seg 12 nautiske mil ut frå grunnlinja.
I den eksklusive økonomiske sona kan ein stat ikkje nekte andre statar rett til gjennomfart med skip eller fly.
Norsk økonomisk sone
Kjelde: Statistisk årbok 2007,
Akihiko Takeshige
Akihiko Takeshige er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Albirex Niigata og Tochigi SC.
1386 Storeria
1386 Storeria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. juli 1935 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
London Borough of Lambeth
Lambeth er ein bydel i den sørvestlege delen av det indre London. Han blei oppretta i 1965 då kretsen Lambeth blei slått saman med Streatham og Clapham i kretsen Wandsworth.
Den offisielle londonresidensen til erkebiskopen av Canterbury, Lambeth Palace, ligg i bydelen.
Den Meckelske samlinga
Den Meckelske samlinga (tysk Meckelsche Sammlungen, eigentleg Anatomischen Sammlungen zu Halle) er ei stor samling anatomiske preparat ved universitetet i Halle. Den starta med privatsamlinga til dei tre anatomane Meckel: Johann F. Meckel den eldre, sonen Philipp F. T. Meckel og sonesonen Johann F. Meckel den yngre.
Passatvind
Passatvind er eit vindmønster ein finn i tropiske strøk på begge sider av ekvator. Han er ein vedvarande vind som bles frå høgtrykk i subtropiske område til lågtrykksområdet rundt ekvator. Passatvinden bles hovudsakleg frå nordaust på nordlege halvkule og frå søraust på sørlege. Området der passatvindane rådar vert òg kalla passatbeltet.
Passatvindane som treffer havøyar fører ofte med seg orografisk heving og orografisk nedbør på vindsida av øyane. Dette fører som regel til at sida av øya som møter vinden har eit mykje våtare klima enn lesida av øya, som ligg i regnskuggen.
Årsak
I området mellom 30°N og 30°S strøymer luft mot ekvator nær bakken og mot polane i høgda. Den intense soloppvarminga over ekvator fører til stigande luftrørsler her, som dannar eit lågtrykksområde med roleg vind nær ekvator kalla stillebeltet (doldrums). Den varme lufta stig til ho når tropopausen, og strøymer så horisontalt mot polane. Når denne lufta kjem til rundt 30°N og S er lufta blitt så pass avkjølt at ho søkk ned mot bakken igjen og dannar det subtropiske høgtrykksområdet. Den søkkande lufta her er relativt tørr fordi all fukt har regna ut nær ekvator. Overflatelufta strøymer så frå det subtropiske høgtrykksområdet mot ekvator, men blir avbøygd vestover på begge halvkuler på grunn av corioliskrafta. Denne luftstraumen blir altså kalla passatvinden. Passatvinden frå nordlege og sørlege halvkule møter kvarandre i stillebeltet.
Den nordlege halvkula
På den nordlege halvkula er passaten best utvikla over dei austlege områda av Atlanterhavet og Stillehavet, der han startar som ein nordnordaustleg vind med gradvis dreiing mot austnordaust lenger vest og nærare ekvator. I januar dekker passaten mesteparten av beltet frå kring 0° til kring 30 °N, i juli frå kring 10 °N til kring 35 °N.
Ein av dei mest kjende passatvindane er vinden alizé som er ein jamn og mild nordaustleg vind som bles over det sentrale Afrika og Karibia. Frå november til februar kan denne vinden føre med seg kjølige luftmassar.
Den sørlege halvkula
Passaten på den sørlege halvkula syner tilsvarande trekk som på den nordlege, og bles frå sørsøraust og dreier austsøraust lenger nord og vest. Søraustpassaten dekker større delar av verdshava sidan han òg er velutvikla over Indiahavet, der han ligg kring 10 °S.
Austlege bølgjer
På ekvatorsida av passatbelta er det variasjonar i vindfeltet i samband med trykkbølgjer som flyttar seg frå aust mot vest, så kalla austlege bølgjer. Dei kan òg oppstå på andre sida av belta og i sjeldnare tilfelle kan dei utvikle seg til tropiske lågtrykk eller orkanar i trykkbølgjene.
Guéret
Guéret (på oksitansk: Garait) er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Creuse og har rundt 14 000 innbyggjarar.
Historie
På 600-talet oppretta Lantarius, greve av Limoges, eit kloster på eigedomen sin der han nytta eremitten Pardulphe (eller St. Pardoux) som abbed. Rundt klosteret utvikla det seg ein by.
Byen var i 1514 hovudstad i Haute Marche, og det administrastive senteret då departementet vart oppretta i 1790.
Chamoson
Chamoson er ein kommune i distriktet Conthey i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 490 meter over havet.
Kommunen ligg på høgresida av Rhône. Han består av busetnadane Chamoson, Saint-Pierre-de-Clages og Grugnay samt setera Mayens-de-Chamoson.
Tatsuya Arai
Tatsuya Arai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus og FC Gifu.
Willendorf in der Wachau
Willendorf, eller Willendorf in der Wachau, er ein landsby i Wachau i delstaten Niederösterreich i Austerike som særleg er kjend for eit funn frå 1908 av ein liten kvinnefigur, den såkalla Venus frå Willendorf, som er tidfesta til om lag 23000 år før vår tidsrekning. Andre funn i området, frå ein fundstad som vert kalla «Willendorf II», syner at det har vore busetnad her for 50000 år sidan.
Landsbyen ligg 209 meter over havet, på den venstre bredda av elva Donau, det vil seie på nordbredda av Donau mellom Aggsbach Markt und Spitz. For å skilje staden frå andre stadar med namnet Willendorf, vert landsbyen ofte omtalt som Willendorf in der Wachau.
Markøy fyrstasjon
Markøy fyrstasjon er ein tidlegare fyrstasjon på øya Markøy i Selørarkipelet vest for Lindesnes, rett sør av Sælør. Markøy fyr var i drift frå 1725 til 1844.
Då fyret på Lindesnes vart tent for andre gong i 1725, vart òg Markøy sett i drift slik at desse to fyra ikkje skulle forvekslast med Skagen fyr på danskesida.
Markøy fyr bestod opphavleg av ei fyrgryte plassert rett på fjellet. I 1822 vart det bygd eit lukka kolblussfyr på steintårn. Ruinane viser steintårnet frå 1822. Sjølve glashuset er forfalle. Det ligg glasbitar i slagget under steintårnet i dag som truleg er restar etter glashuset.
Det budde fyrvaktarfamilie på Markøy til fyret vart lagt ned i 1844. Øya gav nok høy til eit par kyr og 3-4 sauer. Øyfolket skal òg ha dyrka rug på ei lita slette.
I dag kan ein sjå tufter etter fleire bygg samt vegen ned til sjøen.
Kol til fyret vart ført på land på Kålodden. Då kolet skulle berast opp til fyret, kom folk frå heile soknet. Løna var dårleg, men det var gratis brennevin så lenge arbeidet varte. Forbruket vart påtalt og inspektøren måtte ikkje føre større brennevinsutgifter enn 3 riksdalar i rekneskapen.
Ei hollandsk losbok frå 1500-talet fortel om ein varde på Markøy. Denne er i dag borte. Nedteikninga viser at Markøy alt då var viktig for navigasjonen inn i Skagerrak.
Namnet Markøy kjem truleg frå «Mark» - eit merke - som i tydinga sjømerke.
Ruinane av fyret på Markøy er freda etter lov om kulturminner. Området er vernet som naturreservat etter lov om naturvern.
Store Styggedalstind
Store Styggedalstind, òg kalla Styggedalstindene, Store, er ein av Styggedalstindane, som er ein del av den større ryggen Styggedals- og Skagastølsryggen. Ryggen ligg igjen i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Styggedalstindane ligg i Luster kommune i Vestland.
Store Styggedalstind, som ligg mellom Sentraltind i vest og Jervvasstind i aust, er ein om lag 800 meter lang rygg som går i aust-vest-retning. Ryggen er smal med bratt nord- og sørside. Ryggen har to toppunkt, Austtoppen (2387 moh.) og Vesttoppen (2383 moh.), som ligg om lag 300 m frå kvarandre.
Store Styggedalstind (Austtoppen) er det fjerde høgaste fjellet i Noreg. Sjølv om Vesttoppen òg er eit toppunkt, og høgdemessig kvalifiserer til å verte kalla Noreg sitt femte høgaste fjell, er han normalt ikkje med i lister over Noreg sine høgaste fjell sidan han har ein primærfaktor på berre 25 m.
William Thiego de Jesus
William Thiego de Jesus var ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Sanga FC.
Île Marguerite
Île Marguerite is a klipperik øy 0,7 nautiske mil (1,3 km) nordvest for Île de l'Empereur og 1,75 nautiske mil (3,2 km) nord-nordvest for Cape Margerie. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter ein karaktert i Goethe sin Faust.
Pen Jakke
Pen Jakke var ei hiphopgruppe frå Fredrikstad, opphavleg kalla Blazer. Gruppa vart oppretta i 1997 og oppløyst i 2001
Pen Jakke har gjeve ut singelen «De kom ridende» i 1999 og albumet Østen i 2000.
Vingenfeltet
Vingenfeltet er eitt av dei største helleristingsfelta i Nord-Europa. Det ligg inne mot Vingepollen ved Frøysjøen, sør for Hornelen. Feltet inneheld minst 2000 ulike ristingar, og skriv seg frå ca. 4000-2000 år f.Kr.
Oppdaging
Helleristningane blei oppdaga i 1910 av fjellklatraren Kristian Bing, då han ville kjøpe ein gard for å utnytte vasskrafta i fossane i området.
Mengde
Der er funne om lag 1500 helleristningar i Vingen, medan ca. 500 andre er spreidde utover i Hennøy, Vingelven og Fura.
Stenging for ålmenta
I 2002 vart Vingenfeltet og landskapet kring det freda av Riksantikvaren, og det vart sett forbod mot ferdsle utan særskilt løyve. Bergen Museum er eigar og forvaltar av det store helleristingsfeltet.
I tillegg vart i 2020 eit område på 300.000 kvadratmeter gjeve i gåve til Universitetet i Bergen.
Île des Mirages
Île des Mirages er ei klipperik øy 0,25 nautiske mil (0,5 km) lang, som ligg 0.3 nautiske mil (0.6 km) vest for Cape Mousse. Ho vart kartlagd i 1950 av Den franske antarktisekspedisjonen og fekk dette namnet av dei fordi ein ofte såg luftspeglingar i nærleiken av øya. Det franske ordet for luftspegling er mirage.
Vétroz
Vétroz er ein kommune i distriktet Conthey i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 483 meter over havet.
Baneperiode
Ein baneperiode er tida ein planet (eller eit anna objekt) brukar på å fullføre eit omløp rundt eit anna objekt.
Det er fleire typar baneperiodar for objekta kring sola:
Creuse
Creuse er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Limousin, og er kalla opp etter elva med same namn.
Historie
Creuse er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare franske provinsen la Marche.
Tverrfløyte
Tverrfløyte er eit treblåsarinstrument, som regel stemt i C. Namnet har fløyta av di ho vert halde på tvers i høve til spelaren. Ljoden kjem av at spelaren blæs i eit hol oppå fløyta. Tonehøgda vert regulert ved å å presse ned ulike klaffar som opnar for ulike hol langsetter fløyta, og ved å endre på straumen av luft som vert blåsen ned i fløyta.
Creuse
Geografi
Creuse er ein del av den regionen Limousin og er omringa av departementa Corrèze, Haute-Vienne, Allier, Puy-de-Dôme, Cher og Indre.
Departementet ligg i Massif Central og elva Creuse og sideelvane hennar renn gjennom området. Elva er demma opp fleire stader for å skape vasskjelder og for straumproduksjon ved hjelp av vasskraft. Typisk for eit indre område på det europeiske kontinentet har Creuse relativt kalde vintrar med noko snø fram til april, men òg varme somrar. Ein kan få litt regn her gjennom heile året sidan området har relativt høgt terreng. Topografien er hovudsakleg kuperte åsar med ofte bratte elvedalar i mellom.
Av planteliv finn ein eik, ask, kastanje, hassel og kirsebærtre. Det ligg ikkje kommersielle vingardar her, og mykje av jordbruket baserer seg på kveg (charolais og limousin) og sauer.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla creusois. I løpet av dei to siste generasjonane har Creuse hatt det største fallet i folketal av alle franske departement, frå 164 000 i 1960 til 124 000 i 1999, eit fall på 24 %.
Turisme
Dei største turistattraksjonane er veggteppemuseet i Aubusson, slotta i Villemonteix, Boussac, Banizette og klosteret i Moutier-d'Ahun (med flotte treutskjeringar).
Sidan slutten av 1990-åra har Creuse vorte ein stor turiststad. Somrane er relativt varme, men ikkje så varme som lenger sør i Frankrike. Med skogar og få hus i landskapet, i tillegg til lite forureining, har mange personar frå nabolanda (hovudsakleg Storbritannia og Nederland, men òg Tyskland og Belgia) søkt om å få kjøpe eigedommar i Creuse. Husa her er billigare enn i t.d. Provence, og har rolege omgivnadar.
Charles Conrad
Charles «Pete» Conrad, Jr. var ein amerikansk testpilot og astronaut.
Republikken Alba
Flagget til Republikken Alba vart teikna av Juan Antonio Ranza, som sa at blå og raud var for Frankrike og oransje for treet på Piemonte sitt våpenskjold. Flagget eksisterte både i ei horisontal og ei vertikal utgåve.
Charles Conrad
Romferder
Conrad var reserve for Gemini 8.
Søndre Katland fyrstasjon
Søndre Katland fyrstasjon er eit fyr som ligg på 2,5 sjømil ut frå Farsund i Agder. Det er eit leifyr i innseglinga til Farsund og uthamna Loshavn. Søndre Katland er særs utsett for vêr og vind og er ei dårleg hamn.
Thomas Tallis
Thomas Tallis  var ein engelsk renessansekomponist frå tida rundt den engelske reformasjonen.
Søndre Katland fyrstasjon
Fyret vart bygd i betong samstundes med Grønningen fyr utanfor Kristiansand. Begge desse fyra vart sett i drift 1. september 1878.
Under stormar har sjøen slått inn vindauga i 2. etasje og gjeve store vasskadar. Heile fyrbygningen kunne bli overskyld og sjølv pipa kunne verte fylt med vatn. Hamna på innsida av skjeret hadde opphavleg eit naust av tre. Etter at hard sjø øydela bygningen, vart han erstatta av ein bunkersliknande betongkonstruksjon som kunne verne båtane.
Då fyret var bemanna og matauk var viktig hadde ein kjøkkenhage i jordkassar som vart teke i hus kvar haust.
Fyret vart avbemanna i 1948.
Thomas Tallis
Liv
Lite er kjend om Tallis sine unge år, men han kan ha hatt ein post ved Dover Priory i 1532. Fem år seinare sang han i koret ved St. Mary-at-Hill i London.
Det finst òg dokumentasjon på at han virka som organist ved benediktinerklosteret Waltham i Essex i åra 1538 til 1540, dvs. til kong Henrik 8 oppløyste klosteret. Ved St. Mary-at-Hill hadde Tallis fått kontakt med det kongelege hoffet, og etter to eller tre år som lay-clerk ved katedralen i Canterbury, blei han utnemnd til Gentleman of the Chapel Royal («Gentleman ved det kongelege kapell»), ein post, eller betre ei utmerking, han hadde resten av livet. I desse førti åra virka han som songar, komponist, dirigent og organist for monarkane Henrik VIII, Edvard VI, Mary I og Elizabeth I. Han var særs omtykt ved hoffet: i 1557 gav dronning Mary han 21 års leigerett på Manor of Minster i Isle of Thanet, noko som sikra Tallis eit godt utkomme. Dei første åra av dronning Elizabet si styringstid fekk han £40 frå Royal Household og i 1575 fekk han og eleven William Byrd einerett til å trykke musikk i England for 21 år.
Musikk
Instrumentalmusikken til Tallis blir lite påakta, men det finst atten små stykke for klaviaturinstrument i Mulliner Book og nokre få i Fitzwilliam Virginal Book.
Tallis sitt ry kviler på det faktum at han var ein særs allsidig komponist av a cappella vokalmusikk. Før reformasjonen skreiv han latinske messer og mottettar for den katolske liturgien, men etter måtte han tilpasse seg den anglikanske gudstenesta. Han heldt likevel fram med å skrive motettar med latinsk tekst. Grunnen var at etter nyordningane til dronning Elizabeth blei det mindre plass til kunstnarleg utfalding i kyrkjesamanheng, så for å kunne å skrive teknisk og kunstnarleg lødig musikk heldt han fast på den katolske mottettetradisjonen. Nye latinske messer var det derimot inga bruk for meir og kollegaen John Taverner slutta å komponere musikk på grunn av dette.
Som hos samtidige komponistar var imitasjon ein sentral kontrapunktisk teknikk hos Tallis. Døme er den tidlege messa Salve intemerata, Lamentations of Jeremiah og ein motett for fastetida; In iejunio.
Tallis var aktiv under ei konfliktfyld tid prega av store vanskar i tilhøvet mellom katolikkar og protestantar, og mykje av musikken hans avspeglar kaoset.
Spem in alium
Namnet til Tallis er nært knytt til motetten Spem in alium, eit av dei få storskalige vokale monumentalverka i musikkhistoria. Teksten er henta frå den apokryfe Judits bok. Med heile førti sjølvstendig noterte vokalstemmer er dette eit komplekst verk som er heilt eineståande i denne forma. I alt åtte kor, kvar med fem stemmer, blei i tråd med samtidas praksis plasserte på ulike stader i kirkeromet. Musikkvitarar reknar med at Tallis skreiv motetten til dronning Elizabeth sin førtiårsdag i 1573. Den førti-stemmige motetten Ecce beatam lucem av Alessandro Striggio den eldre kan ha vore eit forbilde.
Ettermæle
William Byrd skreiv elegien Ye Sacred Muses då Tallis døydde. Ralph Vaughan Williams skildrar på ein levande måte Thomas Tallis i Fantasia on a Theme by Thomas Tallis.
I den amerikanske episkopale kyrkja sin sin liturgiske kalender, Calendar of saints, er 21. november festdag til Tallis (og William Byrd og John Merbecke) sin ære.
Ab 'Ubayd al-Bakri
Ab 'Ubayd Abdullah al-Bakri var ein muslimsk geograf og historikar frå Córdoba i Spania. Al-Bakri er ein av dei mest kjende arabiske geografane, og den viktigaste frå muslimsk Spania.
Al-Bakri skildra Europa, Nord-Afrika, Den arabiske halvøya og Kongedømmet Ghana. Han skreiv relativt objektivt om folk, byar, klima og geografi, skikkar og anekdotar.
Al-Bakri var sonen til guvernøren av Huelva, og levde heile livet sitt i Spania. Han vitja aldri områda han skreiv om, men baserte verka sine på reiseskildringar frå andre.
Røntgenstråling
Røntgenstråling er ein type ioniserande elektromagnetisk stråling som har særskilde eigenskapar i høve til biologisk materiale. Strålinga har kortare bølgjelengd enn ultrafiolett stråling, men lengre bølgjelengd enn gammastråling, det vil seie ca. mellom ti nanometer og ti pikometer.
Bruk
Strålinga kan mellom anna trenga gjennom mjukt vev i menneskekroppen, men ikkje skjelettet eller tyngre stoff som bly. På grunn av dette blir det mykje brukt mellom anna innan helsevesenet til å ta bilde av innsida av kroppen. Strålinga blir òg brukt innan materialundersøking og krystallografi.
Strålinga kan òg skada kroppen og aukar risikoen for å få kreft. På den andre sida blir ho òg brukt til å drepa kreftsvulstar i stråleterapi.
Historie
Fysikaren Wilhelm Röntgen oppdaga strålinga i 1895, og tok det første røntgnebildet, av handa til kona si. For dette fekk han den første Nobelprisen i fysikk i 1901.
Richie Havens
Richie Havens ) var ein amerikansk gitarist, songar og låtskrivar. Musikken hans bestod av element frå folkrock, soul, funk og rhythm and blues. Han er best kjent for sin intense og rytmiske gitarstil, ofte i open stemming, sjelfylte versjonar av eigne og kjende pop- og folkrocksanger. Han opna Woodstockfestivalen i 1969 med den akustiske gitarlåten «Motherless Child», der han improviserte det kjende refrenget «Freedom... Freedom!».