cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nord-Irland
Val til regionalparlamentet Northern Ireland Assembly
To gonger tidlegare har det vorte oppretta folkevalde organ med namnet Northern Ireland Assembly. Fyrste gongen var i 1973, året etter at britisk direktestyre vart innført, som ein freistnad på å få eit nytt regionalt parlament i staden for det diskrediterte Parliament of Northern Ireland som hadde vore suspendert frå 1972, men som formelt vart oppløyst ved The Northern Ireland Constitution Act 18. juli 1973. Northern Ireland Assembly møttest fyrste gong sumaren 1973. Etter Sunningdale-avtala 1973 skulle ein få til ei ordning med maktdeling for Northern Ireland Assembly og eit Council of Ireland. Det fyrste var utfrodrande for mange unionistar som var vane frå perioden 1921-1972 med å monopolisera politisk makt. Og eit Council of Ireland meinte svært mange unionistar var eit klårt steg på vegen mot britisk-irsk samstyre av Nord-Irland, ein slags forfase til irsk samling. Northern Ireland Assembly kollapsa våren 1974 etter sterk unionistisk opposisjon, mellom anna ved ein massiv streik - organisert av det lojalistiske Ulster Workers' Council.
Ein ny freistnad på å få til maktdeling ved eit Northern Ireland Assembly vart gjort i 1982, året etter at den sveltestreikande IRA-fangen vart vald inn i Westminsterparlamentet, og Sinn Féin for alvor tok til å satsa på parlamentarisk arbeid. Både Sinn Féin og Social Democratic and Labour party stilte til valet i 1982, men med lovnad om å ikkje delta (sokalla abstentionism)og det var strid om valkrinsinndelingane, so intitiativet kom skeivt ut frå starten. Endå verre vart det frå hausten 1985 då den anglo-irske avtala (ogso kalla Hillsboroughavtala kom. Då var so godt som heile den unionistiske familien i opprør og ville bruka Northern Assembly som talarstol for og organisator av protest. Ogso no ottast unionuistane britisk-irsk samstyre som haldeplass på vegen mot oppløysing av unionen og irsk samling. Northern Ireland Assembly vart difor oppløyst i 1986.
Som fylgje av langfredagsavtala (1998) og Northern Ireland Act 1998 vart eit nytt Northern Ireland Assembly skipa i 1998, og med val same året. Opphavleg vart det 108 medlemer frå dei 18 krinsane (seks frå kvar), men frå valet i 2017 vart dette redusert til 90, med fem frå kvar av dei 18 valkrinsane. Ein folkevald til det nye Northern Ireland Assembly omtalast som ein MLA - Member of the Legislative Assembly. Kvar MLA må registrera seg som anten "nasjonalist", "unionist", eller "anna", etter eige val. Etter valet i 2017 var det for fyrste gongen under 50% av MLA-ane som registrerte seg om unionistar, og DUP sitt forsprang på Sinn Féin hadde krympa til 0,2 prosenteiningar større oppslutnad og ein MLA meir.
Val til Westminsterparlamentet i London
Valet til Westminsterparlamentet frå Nord-Irland i 2017 medførte vesentlege endringar. Democratic Unionist Party vann 10 av 18 MP-ar, 7 vart vunne av Sinn Féin og ein vart vunne av den ubundne unionisten Lady Sylvia Hermon, som tidlegare har vore medlem i Ulster Unionist Party og er enkje etter den tidlegare sjefskonstabelen for Royal Ulster Constabulary, Sir Jack Hermon. Både UUP og SDLP vart då for fyrste gong ståande utan MP-ar. Dette var vidareføring av ei lengre utviklingsline der DUP har styrkt seg på kostnad av UUP, og Sinn Féin har styrkt seg på kostnad av SDLP. Det siste trass i at Sinn Féin førte valkamp med klår offisiell politikk om at dei ikkje kom til å møta i parlamentet.
Val til EU-parlamentet
Ved dei fem fyrste EU-vala (1979, 1984, 1989, 1994 og 1999) fekk UUP, DUP og SDLP kvar sin MEP. Ved dei tre siste vala (2004, 2009 og 2014) fekk SF, DUP og UUP kvar sin. Ved valet i 2014 fekk Sinn Féin flest fyrstepreferanserøyster, føre Democratic Unionist Party og Social Democratic and Labour Party, og desse tre partia fekk kvar sin av dei tre MEP-ane frå Nord-Irland. I mai 2019 er det elleve kandidatar til dei tre plassane, og ikkje eingong dei største partia stiller med meir enn ein kandidat. Ogso denne gongen vil dei tre plassane soleis verta fordelte på tre ulike parti. Dersom det ikkje skjer svært store veljarvandringar i høve til 2014, kjem tre av dei fem partia Sinn Féin, Democratic Unionist Pary, Ulster Unionist Party, Social Democratic and Labour Party og Traditional Unionist Voice til å fordela desse mellom seg.
Politisk situasjon, politiske institusjonar og val 1921-1972
Vala til regionalparlamentet i Belfast
Det var 12 val til regionalparlamentet frå 1921 til 1969 (det siste føre innføring av britisk direkte styre). Ulster Unionist Party vart valvinnar og fekk fleirtalet av dei 52 valde plassane i underhuset i alle desse vala. Fleirtalet varierte frå 32 av 52 til 40 av 52.
Vala til lokale organ
Utdanning, kultur og medier
Nord-Irland har eit skulesystem som skil seg frå andre delar av det Sameinte Kongeriket (England, Skottland og Wales) og ogso frå Republikken Irland. Av desse er det nok mest likt skulesystemet i Wales.
Kulturen er merkt av at denne delen av den irske øya er eit særleg tydeleg møtepunkt mellom det irske, det skotske og det anglo-amerikanske. Det er ein verknad av historia, både med busetting, tvangsfordriving, masseutvandring og djuprøtte politiske konflikter. Mediebiletet uttrykkjer både innslag av britiske riksmedier, lokale og regionale medier og dessutan dei gjennomgripande konfliktlinene i Nord-Irland.
Skulestell og utdanning, institusjonar og profilar
I Nord-Irland har religiøst drivne skular og kjønssegregerte skular vore ei viktig innslag i skulesystemet heilt fram til i dag. I Nord-Belfast ligg det til dømes ein katolsk jenstesmåskule, Holy Cross Primary School, og like ved Queen's University ligg Methodist College, som er ein tradisjonell grammar school som gjev grunnlag for høgare studie og open for både gutar og jenter. Dei fleste skular er de facto religionssegregerte, men det finst nokre sokalla integrerte skular. Tradisjonelt galdt denne religionssegregeringa ogso i høgare utdanning. Då Queen's University Belfast, var det til dømes for å vera eit alternativ til den tradisjonelle anglikanske eliten, som hadde Trinity College Dublin som "sin" høgare utdanninginstitusjon.
Dei fleste skular har engelsk som viktigaste opplæringsmål, men det finst ei aukande mengd irskspråklege skular. Heilt fram til dei seinaste åra har ein eksamen - sokalla eleven plus avgjort kven av elevane som skulle gå vidare frå barnesteget til grammar schools for å kvalifisera direkte til høgare studie. Dette har medført at fleirtalet av grammar schools held eigne opptaksprøver i staden.
Administrasjonen av skule og utdanning
Department of Education (Northern Ireland), ofte forkorta til DENI, held til i Bangor, ikkje langt frå Belfast. Førehistoria til departementet går attende til danninga av Nord-Irland - det vart skipa eit utdanningsdepartement i juni 1921. Utdanningsministeren i den nord-irske regjeringa skal vera leiar for departementet, men denne regjeringa er no suspendert.
DENI har ansvar for barnehagar, barnestega (primary schools), ungdomsskular, vidaregåande skular, spesialskular, særskilte ungdomstiltak, å fremja samarbeid mellom ulike folkegrupper i og på tvers av skulane, lærarutdanning og løner i skulen. Før 2016 hadde det tidlegare Departementet for Sysselsetjing og Læring ansvar for høgare utdanning, men då vart dette ansvaret flytta til Department for the Economy (finansdepartementet) - DfE.
Sidan 1999 har desse vore utdanningsministrar:
I mellomromsperiodane og i perioden etter mars 2017, har regjeringa vore suspendert på grunn av politiske samarbeidsproblem. I desse periodane har ministrar ved Northern Ireland Office/Statssekretærar i det britiske Department of Education leidd DENI.
Eit eige forvaltningsorgan - Council for the Curriculum, Examinations and Assessment, har ansvar for å
Universiteta i Nord-Irland
Nord-Irland har to store universitet, Queen's University Belfast, uformelt gjerne kalla Queen's eller QUB og Ulster University, som formelt juridisk heiter University of Ulster.
Sidan 1968 kunne lærarutdanningsinstitusjonen St. Mary´s University College, skipa i Vest-Belfast i 1900, tildela QUB-gradar. Institusjonen har likevel vore knytt til Queen's heilt sidan 1949. St Mary's University College vart skipa som St. Mary´s Training College, og gav tilbod berre til kvinner. St Joseph's Training College gav lærarutdanning til menn, men gjekk inn i St. Mary´s i 1985. Sidan 1968 har lærarutdanningsinstitusjonen Stranmillis University College i Sør-Belfast høyrt til QUB, men har likevel økonomisk og organisatorisk sjølvstende. Stranmillis University College vart skipa i 1922.
Fram til 1950 valde uteksaminerte gradskandidatar frå Queen's (som ein av åtte universitetsvalkrinsar i det Sameinte Kongeriket), ein representant til House of Commons i London. For det regionale nord-irske parlamentet på Stormont held denne ordninga fram heilt til og med 1966-valet (ordninga vart avvikla i 1969), men der var denne valkrinsen representert med heile 4 av i alt 52 representantar i parlamentet. Kandidatane frå Queen's hadde soleis både røysterett i sine heimstadkrinsar og i QUB-krinsen ved Westminsterval (til 1950) og i dei regionale parlamentsvala (til og med 1966-valet).
Ulster University vart skipa i 1968 under namnet New University of Ulster. Dette skjedde etter politisk strid der nasjonalistane ynskte at eit andre universitet i provinsen skulle etablerast i den neststørste byen, Derry/Londonderry, som hadde klårt fleirtal av nasjonalistar. Det eksisterande Magee College var tenkt som utgangspunkt for universitetsutbygging i Derry/Londonderry. I dag, etter fusjonar i 1984, har Ulster University fire større lærestader i Belfast, Coleraine, Derry/Londonderry og Jordanstown. I tillegg har dei etablert seg i London og Birmingham. Ulster University driv og den digitale kjeldedatabasen Conflict Archive on the Internet (CAIN), som dekkjer perioden frå 1968 til idag. I dette arbeidet samrbeider dei med Queen's University Belfast, Linen Hall Library (Belfast). CAIN er og knytt til Northern Ireland Social and Political Archive, som er ein paraplykonstruksjon over nettsider som gjev informasjon om konfliktane i regionen.
Kultur - Nord-Irland, eit møtepunkt mellom det irske, det skotske og det anglo-amerikanske
Den demografiske historia har gjort Nord-Irland til eit særmerkt kulturelt møtepunkt. Dette er synleg både i politikken og organisasjonslivet, i folkelivet, innanfor idrotten, i musikklivet, i litteraturen, i skule- og utdanningssystemet og i det tala og skrivne språket. Eit mangfald av faktorar har medverka til dette: opphavleg irsk folksetnad, busetnadsbylgjer frå ein annan keltisk periferi (Skottland) og frå England med tilhøyrande fordriving av irane frå den mest fruktbare jorda, sterk industrialisering og klassedeling, sterk utvandring til amerika, fastfrysing av ulike ideologiske grunnsyn på statsdanning, statstilhøyre og nasjonal identitet, medie- og teknologiutvikling og sterkare påverknad utanfrå.
Avismedier og etermedier - mellom talerør for dei tradisjonelle ideologiane og kommersialisering
Nord-Irland har eit stort mangfald av avismedier, der berre to Belfast-utgjevne aviser kan seiast å vera meir eller mindre riksdekkjande for Nord-Irland, det unionsvenlege Belfast Telegraph og det moderat nasjonalistiske Irish News. Dei fleste avisene er lokal- eller regionaviser, dette gjeld til dømes The News Letter (Belfast), Derry Journal, Londonderry Sentinel og Portadown Times. I Belfast kjem det og ut fleire bydelsaviser som ikkje er dagsaviser. Tre av desse eig den nasjonalistisk orienterte Belfast Media Group: Andersonstown News (Vest-Belfast), North Belfast News og South Belfast News. Avistitlar gjevne ut i Republikken Irland er og mykje lesne i Nord-Irland. Dette gjeld til dømes dei tre Dublinutgjevne avisene Irish Times, Sunday Independent og Sunday Business Post. Det same gjeld engelske aviser som t.d. The Daily Telegraph og The Guardian og fleire tabloidaviser, nokre av dei siste gjev og ut særutgåver for Nord-Irland.
Avisbiletet i Nord-Irland er tydeleg merkt av eigarkonsentrasjon. Dette kjem tydeleg fram gjennom at nokre få mediekonsern eig dei aller fleste vesentlege aviser. Dei dominerande mediekonserna er Alpha Newspaper Group, Johnston Publishing (NI), North West of Ireland Prinsting and Publishing Company og Belfast Media Group.
Kringkasting i Nord-Irland
BBC Northern Ireland er den regionale delen i Nord-Irland av det eldste offentlege kringkastingsselskapet i verda British Broadcasting Corporation, og er lisensfinansiert til liks med resten av BBC. BBC Northern Ireland har hovudkontor i Belfast. Det finst to andre regionale BBC-organisasjonar, BBC-Scotland og BBC Cymru Wales. BBC Northern Ireland kringkastar fjernsyns-sendingar på dei to kanalane BBC One Northern Ireland og BBC Two Northern Ireland. Vidare kringkastar dei radiosendingar frå to stasjonar, BBC Radio Ulster og BBC Radio Foyle, den siste frå Derry og for det nord-vestlege Nord-Irland. BBC Northern Ireland formidlar og nyhende og andre tekstjorunalistiske produkt på nett. I all hovudsak kringskastar BBC Northern Ireland engelskspråklege sendingar, men dei har og sendingar på irsk språk (gaeilge) og nokre få på ulsterskotsk. Dei formidlar og noko på irsk på nettsidene sine. Kvar veke har BBC Northern Ireland dessutan radiosending på kinsesisk - kantonesisk kinesisk. Den kommersielle mediekanalenUlster Television (UTV), vart skipa i 1958, og har hovudkontor i Belfast. Eigar av UTV er selskapet ITV plc - som er del av Independent Television Network.
Transport og kommunikasjonar
Det er lett å koma seg til eller frå Nord-Irland med fly, tog eller buss. For dei fleste som kjem frå Noreg går turen dit via Dublin, men det finst andre flyalternativ direkte til Belfast eller Derry/Londonderry via kontinentet eller flyplassar i Storbritannia. På strekninga flyplassen i Dublin - Belfast sentrum er det godt rutebuss-samband. For ruta Dublin sentrum - Belfast er det gode rutesamband både med tog og buss.
Tog, buss og ferje
Translink gjev rutebusstilbod mellom alle byar i provinsen og til/frå Dublin med Ulsterbus- og Goldline-rutene. I Belfast-området driv dei og Metro Bus- og Glider-ruter. Bussar til Dublin går frå hovudbussterminalet ved Hotel Europa i Belfast sentrum og endar på hovudbussterminalen i Dublin, Busáras. Dei fleste har Dublin Airport som haldeplass på turen til/frå Belfast.
NI-railways tilbyd togtransport mellom sentralstasjonen i Belfast (Lanyon Place) og Dublin (Connolly Station) med Enterprise-toga og mellom byar i Nord-Irland (t.d. mellom Belfast og Derry/Londonderry og mellom Belfast og ferjebyen Larne. Frå Larne går det to ulike ferjeruter til Cairnryan i Skottland, og ei til Man. Frå Belfast er det og ferjesamband med Cairnryan, med Douglas på Man og med Liverpool Birkenhead.
Flyplassar, flyselskap og rutetilbod
Dei to største flyplassane i Nord-Irland er Belfast International Airport, nordvest for Belfast og George Best Belfast City Airport, like utanfor bysentrum i Aust-Belfast. På ein god tredjeplass kjem City of Derry Airport (lokalt kjend som Eglinton Airport), fylgd av Newtownards Airport nordaust for Belfast og Enniskillen/St. Angelo Airport sørvest i Nord-Irland. Dei to siste er for tida ikkje i bruk i vanleg ruteflyging. Belfast International Airport var tidlegare kjend under namnet Aldergrove Airport, og er neststørst av flyplassane på den irske øya - etter Dublin Airport. I 2018 var Belfast International Airport den 10. travlaste flyplassen i det Sameinte Kongeriket, målt etter passasjertrafikk. Kjende lågprisflyselskap som det irske Ryanair og dei britiske EasyJet og Jet2.com dominerer ruteflygingane. Det er og eit stort omfang av sesongvariert charterflyging. Alle dei 10 mest trafikkerte rutene i 2018 var til/frå flyplassar i det Sameinte Kongedømet, mellom desse til/frå dei tre Londonflyplassane Standsted, Gatwick og Luton. Resten av desse går til/frå Liverpool, Manchester, Edinburgh, Glasgow, Newcastle, Bristol og Birmingham. Blant dei ti neste gjekk sju til/frå spanske flyplassar: Alicante, Malaga, Palma de Mallorca, Lanzarote, Tenerife-sør og Reus ved Barcelona. Dei tre siste i passasjerrangeringa gjekk frå/til Faro (Portugal), Krakow (Polen) og Paris - Charles de Gaulle. Frå George Best Belfast City Airport er det tyngre innslag av ikkje-lågprisselskap som irske Aer Lingus, nederlandske KLM og britiske British Airways. Frå Derry City Airport flyg det skotske Loganair til/frå Glasgow, London - Stansted og Manchester, medan Ryanair flyg til/frå Edinburgh og Liverpool.
Cudrefin
Cudrefin er ein kommune i distriktet Broye-Vully i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 434 meter over havet.
Kommunen ligg ved Neuchâtelsjøen. Han består av landsbyen Cudrefin, grenda Montet og sidan 2002, landsbyen Champmartin.
Junya Kimura
Junya Kimura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Mito HollyHock.
Anders Eide
Anders Eide i Snåsa er ein norsk langrennsløpar som representerer Snåsa IL. I 1998 vart han noregsmeister både på 15 km og 50 km. Frå andre NM-renn har han tre sølvmedaljar og to bronsemedaljar.
Karriere
Eide debuterte i verdscupen i mars 1992. Hans beste plassering i internasjonale meisterskap kom under Vinter-OL 1998 i Nagano då han vart nummer 11. på femmila. Eides største prestasjon internasjonalt er likevel sjetteplassen på 30 km i verdscupen i Lahti to år i førevegen.
Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Eide deltek framleis, 2010, i nasjonale renn.
Napolitansk-kalabresisk i Eurovision Song Contest
Napolitansk-kalabresisk i Eurovision Song Contest gjev oversyn over nytta av det napolitansk-kalabresisk språket i Eurovision Song Contest. Fyrste og førebels einaste gongen ein song på napolitansk-kalabresisk vart framført i Eurovision Song Contest var i 1991 då Peppino di Capri representerte Italia med songen «Comme è ddoce 'o mare».
Tåke i astronomi
Tåker eller skodder er diffuse objekt i verdsrommet samansette av gass og støv og som ikkje er stjerner. Det finst fleire ulike typar av tåker; dei tre øvste kategoriane er emisjonståker, refleksjonståker og mørke tåker.
Emisjonståker
Dei fleste emisjonståkene sender ut lyset sitt i seriar av emisjonslinjer. I desse tåkene er atoma ioniserte av ultrafiolett stråling frå ei varm stjerna eller fleire varme stjerner, og det synlege lyset blir sendt ut når elektrona blir fanga inn igjen av atoma. Hydrogen er det mest vanlege grunnstoffet i nesten alle tåker, og tåker der det finst ionisert hydrogen blir kalla H II-regionar. Hydrogen sender ut sitt kraftigaste lys på bølgjelengda 656 nm, som er raudt lys; slik at H II-regionar ofte er raude på bilete. Sedde visuelt kan dei likevel sjå grøne ut grunna eit par av forbodne linjer på 496 og 501 nm sendte ut av oksygen.
Andre typar av emisjonståker er planetariske tåker og supernovarestar. I supernovarestar kan det emitterte lyset òg komma frå synkrotronstråling, sjølv om denne strålinga vanlegvis berre førekjem i radiobølgjer. I Krabbetåka strekker synkrotronstrålinga seg òg inn den synlege delen av det elektromagnetiske spekteret.
Emisjonståker kan vera mykje meir lyssterke enn stjerna som badar dei i ultrafiolett stråling dersom stjerna er ekstra varm, då tåka vil konvertera den ultrafiolette strålinga til synleg lys.
Refleksjonsståker
Refleksjonståker er synlege ved at dei spreier stjernelys. Her er det ikkje sjølve gassen i tåka som er synleg, men myriadar av små støvfnugg som normalt er blanda med han. Refleksjontåkene er alltid svakare enn stjerna som lyser dei opp, med mindre ein tjukkare del av tåka sedd frå jorda dekkjer stjerna. Refleksjonståker er som regel blå på bilete.
Mørke tåker
Mørke tåker er ikkje lyste opp av stjerner og er berre synlege ved at dei blokkerer lys frå bakomliggjande stjerner eller lys frå andre lyskjelder. Døme på mørke tåker er Kolsekken og Hestehovudtåka.
Diffuse tåker
Ei diffus tåke er ei interstellar sky av støv og gass av uregelmessig form. Ein kan sjå dei på stjernehimmelen som små tåkeflekker.
Blahovisjtsjenske
Blahovisjtsjenske (ukrainsk skrift Благовіщенське) er ein by i Kirovohrad oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2011).
Fram til 2016 heitte byen Uljanovka (ukrainsk Ульяновка).
Curtilles
Curtilles  er ein kommune i distriktet Broye-Vully i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 516 meter over havet.
Kommunen ligg i Moudon på høgresida av elva Broye. Han består av landsbyen Curtilles og grenda Bez.
Fred Karlsson
Fred Karlsson i Åbo, er professor i allmenn lingvistikk ved Helsingfors universitet.
Fred Karlsson har gjeve viktige bidrag til språkvitskapen innanfor morfologi, datalingvistikk og lingvistikkens historie.
Som morfolog har Karlsson framfor alt skrive om finsk. Finsk grammatik frå 1978 er ein klassikar, omsett til fleire språk, og har vorte modell for tilsvarande bøker om andre språk. Boka er ei synkron, relativt uttømmande skildring av finsk morfofonologi og morfologi, der stoffet er ordna med ein progresjon som gjer det lett å lese boka frå perm til perm, med eit regelsett som er laga for at lesaren skal ta det i aktivt bruk for sjølv å generere finske ordformer. Han har også skrive andre bøker, m.a. den meir tekniske Suomen kielen äänne- ja muotorakenne frå 1983. Fennistar i Finland kritiserte Karlsson for å vere ahistorisk, m.a. for å postulere käsi som underliggjande form av substantivet käsi "hand", heller enn det historisk rekonstruerte käte-, men dei missa dermed Karlssons poeng, som var at dei historiske tilhøva var irrelevant. 1983-grammatikken hans gjer greie på stadieveksling på ein synkron måte, utan å bruke omgrep som open og lukka staving, også dette var nytt då boka kom ut.
Innanfor datalingvistikk og språkteknologi har Karlsson laga ein språkuavhengig formalisme kalla føringsgrammatikk (constraint grammar, rajoitekielioppi, restriktionsgrammatik). Ideen attom er enkel: Som menneske er vi i stand til å løyse grammatisk homonymi på bakgrunn av kontekst: I setninga Vi skal skrive er «skrive» infinitiv og ikkje perfektiv partisipp, dette veit vi på grunn av hjelpeverbet til venstre. Føringsgrammatikken er ein formalisme for å velje rett analyse på bakgrunn av kontekstuelle hint. Regelen her vil vere «vel lesinga Infintiv viss ordet til venstre er eit hjelpeverb». Karlsson skreiv formalismen sin i Lisp, seinare har andre (m.a. Pasi Tapanainen, Pasi Ryhänen og Eckhard Bick reprogrammert han i C). Den originale referansen til føringsgrammatikken er Karlsson 1990.
Karlsson har også arbeidd med faghistorie. Det viktigaste arbeidet hans her er The History of Linguistics in the Nordic Countries, skrive i lag med Even Hovdhaugen, Fred Karlsson, Carol Henriksen, og Bengt Sigurd, The History of Linguistics in the Nordic Countries, Societas Scientiarum Fennica, Jyväskylä 2000. Han har også skrive ein biografi over E.N. Setälä, E.N. Setälä vaarallisilla vesillä (E.N. Setälä i farleg farvatn). Denne boka er spanande som ein kriminalroman, og skildrar korleis Setälä fekk den sentrale posisjonen i finsk språkforsking som han fekk, og konsekvensane av det.
Stille vatn
Stille vatn er ein periode i sjøen utan tidvasstraumar. Dette skjer vanlegvis nær høgvatn og lågvatn i det retninga på tidvasstraumane snur. Tidvasstabellar indikerer når det er flo og fjøre ved hamner og andre stader. Stille vatn kan reknast ut nøyaktig i dei fleste regionar ved hjelp av tidvasstabellar eller straumtabellar kombinert med anten eit tidvassatlas eller symbol på sjøkart.
Odd Bondevik
Odd Bondevik var ein norsk teolog som var biskop i Møre bispedøme i Den norske kyrkja frå 1991 til 2008.
Bondevik var fødd i Sauda. Då han var åtte år, flytta familien til Oslo fordi faren, Kjell Bondevik, tok til på Stortinget som representant for Kristeleg folkeparti. I 1960 tok Odd Bondevik fatt på teologistudiet og i 1967 tente han verneplikta som feltprest. Tidleg i 1969 reiste han til Japan som misjonær for Det Norske Misjonsselskap (NMS). I 1978 kom han heim for å ta over stillinga som misjonssekretær ved NMS sitt hovudkontor. Frå november 1980 gjekk han inn i stillinga som generalsekretær og vart med det øvste leiar i den eldste misjonsorganisasjonen i Noreg. Han hadde denne stillinga til han vart vigsla til biskop i Møre 17. november 1991.
Odd Bondevik var syskenbarnet til den norske statsministeren Kjell Magne Bondevik.
Yuki Okamoto
Yuki Okamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Mito HollyHock.
Den norske Lyrikklubbens pris
Den norske Lyrikklubbens pris var ein norsk lyrikkpris som tidlegare heitte Hartvig Kirans minnepris, og som vart delt ut i åra 1996 - 2004. Etter 2004 har ikkje prisen vorte utdelt.
Prisen vart delt ut om våren året etter at boka kom ut, og gjekk til ein lyrikar som «på tross av sin utvilsomme litterære kvalitet er lite synlig i det offentlige rom». Det var Den norske Lyrikklubben som delte ut prisen.
Bakgrunnsstoff
Hartvig Kirans minnepris
Leif Roar Falkum
Leif Roar Falkum er ein tidlegare høgdehoppar frå Sunndal. Han vart norsk meister i øvinga fem gongar i tida 1971-76. Dei tre siste gongane han vart noregsmeister, 1973, 1974 og 1976, fekk han også tildelt kongepokalen for beste mannlege prestasjon under meisterskapane. Under EM 1974 i Roma kom han på sjetteplass i høgdehopp-tevlinga. Sin personlege rekord på 2,20 meter oppnådde han i slutten av august 1976 i Molde. Falkum var vekselvis medlem av IK Tjalve i Oslo og av Sunndal Idrettslag.
Falkum utdanna seg til lege med psykiatri som spesialfelt. Han er busett i Strømmen.
Aktiv
Falkum sette personleg rekord med 2,03 m då han i 1971 vart noregsmeister i høgdehopp, framom Rune Gjengedal og Bjarte Holmeide som begge gjekk over same høgda, men hadde fleire riv. Gjennom OL-sesongen 1972 hadde han stor framgang og forbetra norsk rekord til 2,12 m, og han forsvara NM-tittelen i høgdehopp. Framgangen heldt fram i 1973, då han med eit hopp på 2,15 m vann sin fyrste kongepokal under noregsmeisterskapen friidrett i Trondheim. Noregsrekorden flytta han fleire gongar, sist til 2,17 m den 25. juli i Stockholm. Også året etter vart Falkum tildelt kongepokalen, etter å ha svinga seg over 2,17 m på Hønefoss. Før han kom dit, forbetra han noregsrekorden to gongar i juni månad, siste gongen i Helsingfors til 2,19 m. Seinare i 1974-sesongen kom han på sjetteplass under EM 1974 i Roma.
Sommaren 1976 var Falkum i sitt livs beste form. I slutten av juli månad mislukkast han i finalen og vart han nummer 14 og sist i høgdehopptevlinga under OL 1976 i Montreal. Under NM 1976 i Askim tangerte han noregsrekorden og vann sin tredje kongepokal. etter ei tett tevling med Terje Totland som stoppa på 2,17 m. Den 31. august 1976 vart Falkum, under eit stemne i Molde, fyrste nordmann til å gå over 2,20 m i høgdehopp. Seinare i si tid som aktiv nådde han ikkje dei same høgdene, han la opp etter å ha fått NM-bronsen 1978 med eit hopp på 2,10 meter.
Pilaff
Pilaff (frå persisk pilaw, gjennom engelsk) er ein rett med ris og grønsaker som har opphav i Sør-Asia og Persarriket og har spreidd seg til Midtausten, Sør-Europa og vidare til resten av verda.
Byen Aguascalientes
Aguascalientes er hovudstaden og den største byen i delstaten Aguascalientes. Byen ligg den sentrale delen av Mexico og har eit folketal på 663 671. Byen er mest kjend for sine tekstilar og for San Marcos festivalen. Aguascalientes vart grunnlagd av Juan de Montoro i 1575 som ein stoppestad for posten mellom Zacatecas og Mexico by.
Fiskemåse
Fiskemåse (Larus canus) er ein fugl som høyrer til i måsefamilien og hekkar over store delar av den nordlege halvkula. Lokale namn er kvakk, småmåge, verpemåge i Vest-Agder, mause i Hordaland, sing i Møre og Romsdal, seing i Nord-Trøndelag og småmåse i Nordland.
Arten er vanlegvis delt inn i fire underartar, som alle viser mindre skilnader i fjørdrakt og storleik. Fiskemåsen minner om gråmåsen, men er mykje mindre og slankare. Som vaksen i sommardrakt har han ei grå overside og er elles kvit, med gult nebb, og svarte vengespissar med kvite kantar. Beina er gulgrøne og med symjeføter. Juvenilen er lysbrun flekkete, og denne drakta blir deretter skifta ut i etappar til han ber ei vaksendrakt i løpet av det tredje leveåret sitt.
Fiskemåsen hekkar i ei rekke biotopar i nærleiken av vatn, men finst òg i urbane miljø. Han hekkar både i større koloniar og som einskildpar. Måsen legg eitt kull i året, som i gjennomsnitt inneheld tre egg. Paret rugar og tar seg av ungane saman. Dei fleste er trekkfuglar.
Fiskemåsen har eit vidt utbreiingsområde og verdsbestanden er stor, og derfor er han kategorisert som globalt livskraftig (LC). På den norske raudlista er han lista som sårbar, VU.
Utbreiing og taksonomi
Fiskemåsen hekkar over store delar av den nordlege halvkula. Generelt kan det seiast at han hekkar sirkumpolart mellom 50. og 70. breiddegrad, bortsett frå Grønland og austlege Canada. Han hekkar i heile Skandinavia og finst både ved kysten og innlandet. Ein fast bestand har eksistert på Island frå 1955. Over det aller meste av utbreiingsområdet er han ein trekkfugl, men finst likevel året rundt i delar av hekkeområdet, hovudsakleg langs kystar, i Sør-Skandinavia, Storbritannia, Baltikum, Polen, Tyskland, Nederland og Frankrike, og langs kysten av det sørvestlege Canada. Talet på individ i desse vinterlokalitetane kan variere med årlege svingingane i temperaturar som påverkar tilgangen på føde.
Verdspopulasjonen er estimert til mellom 2,5 og 3,7 millionar individ, rundt 30 % av desse høyrer til europeiske bestandar.
Fiskemåsen er i dag delt inn i fire underartar:
Taksona L. c. kamtschatschensis og L. c. brachyrhynchus blir nokon gonger vurderte å vere separate artar.
Skildring
Den juvenile fiskemåsen har brungrått hovud og bryst med brune skjelmønstra teikningar på oversida, undersida vatra gråkvit, men brystet er brungrått. Beina og nebbet er svakt rosa utanom nebbspissen som er mørk. Han har eit breitt endeband på halen i kontrast mot den kvite overgumpen. Undersida av vengene er som oversida grovt flekka i gråbrunt.
Fiskemåsen i den første vinteren sin har fått grå rygg, vengene er framleis brunlege. Brystet er blitt lysare brunflekt og beina har vorte lysare rosa. Òg nebbet er meir distinkt farga med rosa nebbrot og svart nebbspiss. Han har stadig det distinkte endebandet sitt, hovudet er meir gråstreka og vengundersidene flekka i grått, svart og brunt.
Drakta i den andre vinteren liknar vaksne fuglar i vinterdrakt, men har meir gråbrunlege strek ned hals og bryst. Beina er no lyst gulgrøne og nebbet har eit kraftig svart band mellom den gulgrøne nebbrota og den gråkvite nebbspissen.
Skildring av kropp og fjørdrakt ovanfor gjeld nominatforma i Europa. Dei andre tre underartane skil seg frå nominatforma både i storleik og i fjørdrakt. Til dømes er fuglane i Europa dei minste, elles er storleiken aukande frå vest mot aust gjennom Eurasia.
Læte
Fiskemåsen lokkar med velkjente misnøgde "gia". Ved uro blir høyrt iherdige "mad-u mad-u...". Revirlætet blir skildra som "ke ke ke kliiih-a... kliiih-a... kej-a kej-a kej-a kej-a kej-a ke ke". All læte er meir lysrøsta enn gråmåsen sine tilsvarande rop.
Økologi
Fiskemåsen hekkar i ei mengde ulike biotopar i nærleiken av vatn som til dømes store sjøar, mindre skogtjern og ved kysten. Langs kystane og ved store innsjøar hekkar han ofte i store koloniar. Dei blir òg funne i bymiljø, og finn trygge hekkeplassar på hustak. Generelt unngår dei høg, tett vegetasjon og ønsker oversikt frå reirplassen.
I koloniane plasserer dei reira med ca. fire meters avstand. Dei som hekkar einslege legg reiret mest vanleg på bakken, men òg i tre. Reiret er ein skålforma konstruksjon av plantemateriale.
Fiskemåsen er ein altetande art som ofte søker mat nær menneske og kan flyge lange strekk frå hekkeplassen til å søke føde. I naturen tar han fisk og fiskeavfall, blåskjel, meitemark, insekt som flygemaur, bær og frø, men òg hushaldsavfall i byar.
Utbreiing og bestand i Noreg
Fiskemåsen hekkar ved kystar og ferksvatn heilt opp over tregrensa og til ca. 1400 moh. Kart over hekkeutbreiinga i Norsk Fugleatlas 1994 syner at han spreidd over det meste av landet, noko mindre tett i Finnmark enn resten av landet. Hekkebestanden i Noreg var trudd å vere i området 180 000 - 250 000 individ i 2015. Ut frå talmateriale er det estimert ein tilbakegang av populasjonen i perioden 1990 til 2015 på 15 til 30 %. I nokre område som kysten av Rogaland var nedgangen så mykje som 92 % i same periode. Det meste av nedgangen har skjedd sør for Stad.
Dei fleste fiskemåsane som hekkar i Noreg trekker ut av landet i august. Overvintringsområdet er kystar av nordsjølanda og nokre trekker så langt sør som til Portugal. Dei returnerer til hekkeplassane i mars og april. Det finst likevel ein vinterbestand att i Noreg, særleg i sørvest. Desse fuglane lever dels nomadisk og er krevjande å telje. Fleire av desse er trudd å kome frå nord og aust.
Oktober-prisen
Oktober-prisen var ein norsk litteraturpris. Han vart delt ut årleg av Forlaget Oktober til eit framifrå skjønnlitterært forfattarskap i utvikling. Oktober-prisen vart siste gong delt ut i 2002. Alle prisvinnarane var tilknytte Forlaget Oktober.
Shuta Takahashi
Shuta Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Piezoelektrisitet
Piezoelektrisitet er ein eigenskap nokre krystall har til å omdanne det mekaniske arbeidet dei vert utsett for, ved deformering, til elektrisitet. Piezoelektrisiteten vart oppdaga i 1880 av brørne Jacques og Pierre Curie.
Shuta Takahashi
Han spela for klubben Mito HollyHock.
Jun Tanaka
Jun Tanaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Thespa Kusatsu.
Seredyna-Buda
Seredyna-Buda (ukrainsk Середина-Буда) er ein by i Sumy oblast nordaust i Ukraina, det administrative senteret i Seredyno-Budskyj rajon. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2011).
International Superhits!
International Superhits! er eit samlealbum frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day. Det inneheld singlar frå albumet Dookie og fram til albumet Warning.
Mike Speight
Mike Speight frå Upton, West Yorkshire i England) er ein engelsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Som spelar var posisjonen hans midtbane, og han spelte aktivt frå 1967 til 1985. Speight er for tida tilsett som offensiv trenar i Vålerenga Fotball.
Dompierre i Vaud
Dompierre  er ein kommune i distriktet Broye-Vully i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 713 meter over havet.
Kommunen ligg på eit platå ovanom Broyedalen ved grensa til kantonen Fribourg. Han består av landsbyen Dompierre og grenda Granges.
Predasjon
Den andre hovudforma for næringsinntak hjå heterotrofe dyr er detrivori, det vil seie fødeinntak frå daudt organisk materiale (detritus). Stundom kan det vera vanskeleg å skilja desse to formene for næringsopptak, til dømes når parasittar drep byttet sitt og legg egga sine i det for at larvane skal kunne leva av den rotnande kroppen. Det viktigaste karaktertrekket ved predasjon er likevel verknaden han har på bestandane av byttedyr. Dette står i motsetnad til detrivore dyr, som et kva dei har for handa og såleis ikkje har nokon direkte innflytnad over «donor»-organismane.
Økologisk rolle
Predatorar kan auka det biologiske mangfaldet i samfunn ved å hindra einskildartar frå å bli dominante. Desse predatorane vert kalla nøkkelartar, og kan ha særs viktig innflytnad på balansen av organismar i einskilde økosystem. Endringar i bestandtettleiken til slike predatorar kan ha drastiske effektar på bestandane av mange andre artar i økosystemet. Til dømes har mange tareskogar på vestkysten av USA døydd ut som følgje av at havoteren har vorte særs sjeldan, og at predasjonstrykket på kråkeboller såleis har falle drastisk.
Ulike slag predatorar
Biologisk klassifisering tek utgangspunkt i evolusjonære utviklingslinjer, men økologiske system tek utgangspunkt i kva rolle ein organisme spelar i eit økosystem. Det finst fleire ulike måtar å klassifisera predatorar på økologisk; dei tre viktigaste er grupperingar ut frå predatoren sitt trofiske nivå eller spesialiseringsnivå, eller måten han interagerar med byttet.
Trofiske nivå
Eit trofisk nivå er det same som eit «trinn» i ei næringskjede. På figuren til venstre ser me predatorane i ei svensk innsjø, rangert etter trofisk nivå frå høgast (øvst) til lågast (nedst). Marflo, ørsmå krepsdyr, et planteplankton og er såleis dei første predatorane - primærkonsumentane. Lauen, ein karpefisk, et marflo og er ein sekundærkonsument, åbor som et laue er tertiærkonsumentar og så bortetter. Predatorar på toppen av næringskjeda, det vil seie artar som ikkje vert utsett for predasjon sjølv, vert kalla apex-predatorar («spisspredatorar»).
Skal ein følgja energimengder i eit økosystem er det som regel trofiske nivå ein opererer ut frå. Berre ein brøkdel av næringsstoffa følgjer med frå eit trofisk nivå til neste. Dette fører til at dyr på høge trofiske nivå må eta meir enn dei på eit lågare nivå for å få i seg den same mengda energi. Dette er eit argument som ofte vert brukt av politiske vegetarianarar.
Som klassifikasjonssystem har derimot dei trofiske nivåa ei svakheit; berre nokre særs få artar heldt seg på det same trofiske nivået heile tida. Gjedda, som er kvartærkonsument på teikninga til venstre, kan like gjerne eta lauen direkte og såleis vera ein tertiærkonsument samstundes. Somme forskarar reknar ut gjennomsnittstal med desimalar når dei skal visa dei trofiske nivåa til organismar for å nyansera dette biletet, men dette fjernar mykje av oversiktlegheita som er meininga med klassifikasjonssystema.
Spesialiseringsnivå
Denne forma for økologisk klassifisering deler artar inn i generalistar og spesialistar.
Generalistar er i stand til å ta mange slags bytte, avhengig av kva som er tilgjengeleg. Døme på utprega generalist-artar er mellom anna ulvar og menneske. Spesialistar er på si side evolusjonært tilpassa å gå etter ein eller nokre få slags bytte; dei snevrar inn talet på potensielt bytte men vert samstundes betre skikka til å nytta potensialet. Ofte figurerer slike artar i evolusjonære våpenkappløp; byttet ko-evolverer og vert betre skikka til å unngå predasjon sjølv for spesielt tilpassa artar. Eit døme på ein spesialist er koalabjørnen, som berre et blad frå 12 artar tre av slekta Eucalyptus.
Funksjonell klassifikasjon
Funksjonell klassifikasjon av predatorar fortel om korleis predatoren og byttet samhandlar. Det finst fire grove kategoriar:
Ekte predasjon
Ekte predatorar eller rovdyr drep og et bytteorganismane sine heilt eller delvis. Sjølv om all predasjon skadar byttet på eit eller anna vis, er dette den einaste forma som fører til ein sikker død for det. Nokre predatorar drep byttet og delar det opp eller tygg det før dei svelger det, medan andre svelgjer det heilt. Dette har ofte å gjera med storleikstilhøvet mellom jeger og bytte - dyr som et bytte større enn seg sjølv vil naturleg nok sjeldan klare å svelga det heilt, med unnatak av somme slangar.
Artar som et frø vert òg rekna som ekte predatorar, sidan frø representerer potensielle organismar.
Beite
Beitande organismar er predatorar som ikkje drep byttet sitt, men berre skadar det. Sjølv om nokre planteetarar, til dømes dyreplankton, ikkje har noko anna val enn å drepa og eta heile organismen, et dei fleste planteetarar berre delar av ei plante. Dyr som beiter på gras kan til dømes stundom riva opp graset med røtene, men som regel berre bit dei av blada. Dette gjer at graset kan veksa opp att.
Parasittiske organismar som har meir enn ein vert i løpet av same livsstadium, til dømes mygg, kan òg klassifiserast som beitarar.
Parasittisme
Parasittisme liknar på beite, og det kan tidvis vera vanskeleg å skilja dei to formene frå kvarandre. Ein viktig skilnad er at parasittar har mykje tettare tilhøve til vertsarten enn det beitarar har til organismane dei beiter på. Ein elefant kan til dømes vandra mange kilometer om dagen og beita på eit utal ulike plantar undervegs, medan parasittar som regel heldt seg til eit eller høgst nokre få bytte (i parasittologien kalla vertar) gjennom heile livet.
Somme artar har lausare forbund med vertane sine. Sommarfugllarver kan leva parasittisk på ein einskild plante, eller dei kan beita på fleire ulike plantar i nærleiken. Dette viser at grensene innanfor økologisk klassifisering er flytande, og må behandlast som kvantitative og ikkje kvalitative storleikar.
Parasittoidisme
Parasittoidar er organismar som lever i eller på verten sin, lever direkte av denne og til slutt fører han i døden. Dei reknast stundom som parasittar på grunn av dei tette symbiotiske banda med vertane. Den viktigaste skilnaden er at dei, som ekte predatorar, påfører byttet sitt døden. Eit godt døme på parasittoidar er snyltekvefsar, som legg egga sine inne i vertsorganismar som fungerer som «matpakker» ungane kan veksa opp på.
Tilpassingar og åtferd
Predasjon som handling kan brytast ned i fire stadium: Byttelokalisering, åtak, fangst og til slutt inntak som føde. Tilhøvet mellom predator og bytte er fordelaktig for predatoren, og til ulempe for byttet. Som følgje av dette utviklar det seg evolusjonære våpenkappløp, kor begge artane maksimerer sjansane sine for å overleva: Predatorane effektiviserer predasjonen, og byttet effektiviserer forsvaret mot han. I desse kappløpa ligg som regel bytteorganismane hakket føre; sidan dei har meir å tapa er seleksjonspresset høgare - haren spring for livet, medan reven berre spring for middagen sin.
Lydskrifta Norvegia
Norvegia er eit lydskriftsystem som blei utvikla av fonetikaren Johan Storm (1836–1920). Norvegia blir framleis noko brukt innan nordistikk ved norske universitet.
Predasjon
Generelle tilpassingar
Ei tilpassing som både predatorar og bytte har utvikla er kamuflasje, som tyder at organismen har ein utsjånad som går i eitt med omgjevnadane i større eller mindre grad. Både farge, form og mønster kan verka inn på dette. Bakgrunnen organismen kamuflerast mot kan både vera miljøet rundt (til dømes vegetasjon, stein, snø) og andre organismar (til dømes er sebraen kamuflert så det skal vera vanskeleg å skilja ut einskildindivid frå flokken). Jo meir overtydande kamuflasjen er, jo større er sjansen for at organismen vert oversett. Breiflabben er eit godt døme på predatorar som brukar kamuflasje - han er særs vanskeleg å sjå på steinbotn, og har fått omdanna den fremste finnestrålen i ryggfinnen til å likna eit agn som trekker til seg småfisk. Mimikry er ein annan, nærskyld tilpassing. Her har organismen trekk frå ein annan organisme som av ulike grunnar vert sett på som anten lite eigna til bytte eller lite truande som predator. Til dømes er dei ufarlege amerikanske mjølkeslangane farga nesten heilt likt som dei særs giftige korallslangane. Potensielle predatorar unngår som regel slangar med slike fargeteikningar fordi det kan kosta dei livet å ta feil av artane.
Predator-tilpassingar
Vellukka predasjon fører til auke i energi for individet, men jakt er ein særs energikrevjande prosess. Få predatorar vil gå etter bytte dei ikkje er i stand til å fanga med mindre dei svelt. Å handsama vinst og tap i samband med næringsopptak vert kalla optimal næringssøkteori (eng:"optimal foraging"), og har vore viktig i studiet av dyreåtferd. Som regel måler ein dette i energivinst per tidseining, sjølv om andre faktorar òg kan vera viktige; til dømes kor mange næringsstoff dyra får gjennom kosthaldet.
Dei fleste predatorar er difor tilpassa for å bruka minst mogleg energi for kvar energieining dei får. Dette har ført til evolusjonen av effektiviserande tilpassingar som gjer dyra meir skikka til predasjon. Ulvar lever til dømes i flokk for å kunne samarbeida om å felle store byttedyr, krokodiller er utstyrt med god kamuflasje for å koma tett innpå byttet og med sterke kjevar for å drepa det, klauvdyr og hovdyr har utvikla særs avanserte tarmsystem for å kunne nyttegjera seg av næringsstoffa i gras.
Sosiale byttedyr
Sosiale byttedyr heldt ofte saman for å minska sjansen einskildindivida har for å bli tekne av predatorar. Stundom er dei, som hjå mellom andre sebra og sild, farga for å gjera det vanskeleg å skilja ut einskildindivid frå flokken på avstand.
Andre gongar organiserer dei aktivt forsvar, til dømes sirklar moskusfe rundt dei mest sårbare individa i flokken viss dei føler seg truga. Dette heldt eventuelle fiendar unna ungar og sjuke dyr, som er langt lettare bytte å leggja ned enn det dei vaksne er. Å slåst med vaksne moskusoksar krev som regel langt meir energi enn det jegeren får ut av det om det vinn.
«Mobbing»
I dyreverda er «mobbing» når fleire eksemplar av ein art slår seg saman og går laus på ein predator. Ein ser det vanlegvis hjå fuglar, til dømes måker som i fellesskap går til åtak på inntrengarar i koloniane sine. Ved å utvisa mobbe-åtferd utset dyra seg for nærleik til ein potensielt farleg predator, i tillegg til at det kostar energi. Mobbing har utvikla seg uavhengig hjå mange artar, men oftast hjå dei med høg predasjonsrisiko på dei yngste individa.
I tillegg til å jaga vekk predatorar, har mobbeåtferd òg fleire effektar. For det første skapar det oppstuss rundt predatoren, noko som gjer det umogleg å foreta snikåtak. Det lærar òg ungdyr opp til å kjenna att forskjellige predatorar.
Avskrekking
Ofte kan eit bytte kosta meir energi å fanga enn det gjev å eta det. Sterke, fullvaksne individ av store planteetarar som elefant og nashorn har såleis ingen naturlege fiendar, sidan dei både gjennom storleik og mangel på synleg frykt tydeleg demonstrerer at dei ikkje er møda verd å prøva å nedlegga - sjølv om ein løveflokk mot det ein skulle vente ville ha hellet med seg, ville det kosta for mykje energi i høve til kva dei kunne fått ved å jakta på til dømes ein gnu.
Dyr som ikkje klarar seg så godt i nærkamp kan visa kor lite kostnadseffektivt det er å jakta på dei gjennom åtferd, til dømes som hjå thompsongaselle. Hjå denne arten er det observert at dyr som har vorte jaga har stoppa opp og utført nokre spenstige vertikale hopp før dei har sprunge vidare. Dette vert tolka som ein slags åtvaring; gasella viser at ho har mykje energi og at det såleis vil krevja ein stor innsats frå rovdyret si side å fanga ho. Dette er ikkje den einaste hypotesen for å forklara denne åtferda, men mange observasjonar, mellom anna av gepardar, støttar ho.
Populasjonsdynamikk
Det er openberrt at predatorar senkjer overlevingsraten og såleis fruktbarheita til dei individuelle bytteorganismane sine, men det skjer òg samhandling mellom predator- og byttebestandar på eit høgare plan. Predatorar er naturleg nok avhengige av bytte for å overleva, og predatorbestandar vert såleis påverka av endringar i byttebestandar. Som regel vil ikkje predatorar påverka byttebestandane i like stor grad - plassen til eit felt bytte vil som regel bli overteken av eit nytt individ.