cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hieroglyf
Historie og utvikling
Hieroglyfane oppstod for omkring 5000 år sidan. Dei blei berre brukt av farao og hans høgaste prestar i Egypt på den tida. Dei fyrste hieroglyfane var kantete og eigna seg til å bli meisla inn i stein. Etter kvart som papyrus blei oppfunne blei hieroglyfane enklare og meir allmenngjorte. Dette resulterte i dei to skrifttypane hieratisk og demotisk. Dei ulike skrifttypane blei bruka til ulike formål og avløyste ikkje kvarandre.
Tyding
Hieroglyfane var lenge umoglege å tyde for moderne vitskapsmenn. Gjennombrotet i tydinga kom med Rosettasteinen, som blei funnen under Napoleon Bonaparte sitt felttog i Egypt i 1799. I 1822 blei steinen dechiffrert, av franskmannen Jean-François Champollion, og det blei mogleg å lese hieroglyfar frå oldtidas Egypt
Bakgrunnsstoff
Ιερογλυφικά
Jule Charney
Charney var professor ved Massachusetts Institute of Technology frå 1956 til 1977. Han var mange gonger ved Universitetet i Oslo som forskar, og var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.
Pollenanalyse
Pollenanalyse er undersøkingar av vanlegvis fossilt eller subfossilt pollen i myr- eller innsjøsediment. Metoden vert nytta til å rekonstruera vegetasjonshistoria til eit område, og kan såleis kasta mykje lys over miljøtilhøva i tidlegare tider.
Pollen er spreiingsmekanismen høgare plantar nyttar for kjønnscellene sine, og inneheldt sædcella dekt av to vernande lag. Det midtre laget, som hovudsakleg består av cellulose vert ikkje bevart, men det ytre sporopolleninlaget er utruleg stabilt og kan halda seg relativt uforandra i millionar av år. Ut frå skilnadar i utforming kan ein skilja ulike plantegrupper frå kvarandre berre ved å sjå på pollenkorna, og såleis identifisera kva slags plantar som har vekse i eit område.
Metode
Sidan sporopolleninet, som er det best bevarte elementet i pollenkorna, er så kjemisk hardført kan ein nytta ganske kraftige kjemikaliar for å isolera dei ulike korna frå ei prøve. Sedimenta ein skal sjå på må gjennom fleire ulike tilverkingsfasar før korna endeleg vert montert på objektglas og sett på i mikroskop.
Pollen er særs talrike i dei fleste sediment, og ein ser difor ikkje på alle pollenkorna ein isolerer. Avhengig av kor artsrik pollensamansetnaden er og kor mange taksa ein er i stand til å identifisera tel ein mellom 150 og 1000 korn. Somme plantegrupper kan identifiserast ned til art, til dømes kjempeslekta Plantago. Andre har meir einsarta pollen, og kan difor berre identifiserast til slekt eller familie.
Rekonstruksjon av vegetasjon
Pollenanalyse er eit særs godt verktøy for å utvinna data om vegetasjonshistorie, og med det òg kunnskap om landskapet i fortida og når det endra seg. Det vert mest gjort for kvartærtida, sidan pollenet frå denne tida i stor grad er identifiserbart med nolevande artar.
For å testa kor riktig biletet pollendiagramma gjev av fortida er, har ein gjort fleire ulike slags eksperiment. Ein har mellom anna sett på vegetasjonen i moderne område og samanlikna han med rekonstruksjonar frå moderne pollen. Dette har gjeve oss kunnskap om kva plantar som produserer meir pollen enn andre og kva slags pollen som spreier seg over størst område.
For å talfesta ulike pollenslag legg ein gjerne til pollen frå artar som ikkje finst naturleg i prøva, og som er lett å kjenna att. Når ein veit kor mykje av dette eksotiske pollenet som er lagt til, kan ein rekna ut om lag kor mykje pollen det er av kvar art i eit gitt volum sediment ut frå kor mykje eksotisk pollen ein tel i den endelege prøva. Kombinerer ein dette med å karbondatera sedimenta, kan ein rekna ut kor mykje pollen som vert sedimentert i året.
Historie
Pollenanalyse vart først presentert i 1916 av den svenske geologen Lennart von Post. Dette skjedde ved den sekstande skandinaviske naturforskarkonferansen i Kristiania, der han la fram ein artikkel om pollenfordeling i kjerneprøver frå ulike vatn i Sverige. Dei grunnleggjande arbeidsmetodane han la opp - kvantitative analyser presentert i stratigrafiske diagram - er framleis viktige og grunnleggjande i palaeoøkologien.
Pollenanalyse har mellom anna bidrege til kunnskap om samfunnsendringar på Påskeøya, tidsstadfesting av istider og mellomistider, Lyngheilandskapet og naturlege klimaendringar over tid.
184
184 var eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Eggius og Aelianus var konsular (eller sjeldnare, år 937 ab urbe condita).
Margit Schiøtt
Margit Schiøtt var ein norsk politikar for Venstre. Ho var vararepresentant til Stortinget frå Telemark i 1937–1945 og vart vald inn som representant i det første valet etter andre verdskrigen. Ho døydde likevel allereie hausten 1946, og på grunn av sjukdom tok ho aldri sete på Stortinget.
Jacinto Benavente
Liv
Jacinto Benavente var fødd i Madrid. Han studerte jus i heimbyen, men då faren døydde avbraut han studiet. Den store arven etter faren – ein kjend lege – gjorde det mogleg for Benavente å gjere lange reiser gjennom Europa. Attende i Spania skreiv han for aviser og tidsskrift. Seinare var han sjefsredaktør i tidsskriftet La vida literaria og arbeidde likeeins for tidsskrifta La Ilustración og El imparcial. Teaterstykket Gente conocida blei eit gjennombrot og var starten på ein glitrande karriere som heldt fram til han døydde. Dei nesten 200 skodespela han skreiv var ein stor vinst for utviklinga av det spanske teateret.
Margit Schiøtt
Frå 1935 til 1940 var Schiøtt medlem av Gjerpen kommunestyre, dei siste par åra òg av formannskapet.
Jacinto Benavente
Liv
Benavente støtta Franco under den spanske borgarkrigen, noko som skada ryet hans, særleg i utlandet. Like fullt blir han rekna som grunnleggaren av det spanske teateret.
Margit Schiøtt
Ho voks opp hos foreldra på Borgestad gard og var aktiv med dyrestell og jordbruk frå tidleg alder. Margit gjekk på skule i England 1906–07 og studerte språk i Frankrike 1909–10. Frå 1921 til ho døydde dreiv ho Gulset gard i Gjerpen, der ho og ektemannen budde.
Jacinto Benavente
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Margit Schiøtt
Margit Schiøtt var fødd Knudsen og dotter av statsminister Gunnar Knudsen og ektefelle Sofie fødd Cappelen. Margit var gift med dr. ing. Didrik Cappelen Schiøtt (17.1.1887 – 16.8.1958) frå Skien. Dei var barnløse og begge er gravlagt på Borgestad kyrkjegard.
Den fjerde Doktoren
Den fjerde Doktoren i science fiction-serien Doctor Who vart spela av Tom Baker. Baker hadde rolla frå 1974 til 1981, og er dermed den som har vore lengst i rolla som Doctor Who. I løpet av desse åra vart serien fornya, og synte seg frå ei meir humoristisk side. Mykje av dette skuldast manusforfattaren Douglas Adams, som kom inn i produksjonen frå 1978.
Egilsay
Egilsay er ei øy i Orknøyane i Skottland, aust for Rousay. Øya er stort sett jordbruksland og er kjend for åkerriksene som held til her.
St. Magnus Church
Det har vore foreslått at namnet på øya delvis kjem frå eit gammalt gælisk namn, noko som er særs uvanleg for Northern Isles. . Ved første augekast ser det ut til å tyde Egilsøy etter namnet Egil. Det gæliske namnet eaglais tyder «kyrkje» og kan vere ein del av namnet, sidan øya er dominert av ei kyrkje som første gong vart bygt i tida før vikingtida. Øya Kili Holm like nord for Egilsay kan kome av cille, som er ei munkecelle.
Sjølve kyrkja har ei særs uvanleg form som eit irsk rundtårn, som igjen er sjeldan å sjå i Skottland og unik på Orknøyane. Bygningen er utan tak og tårnet er noko avkappa, men elles komplett. Det vert vedlikehalda av Historic Scotland som eit Ancient Monument.
Den fjerde Doktoren
Historie
Den tredje Doktoren kom utsliten attende frå eit møte med kongrodronninga og braut saman på grunn av interne stråleskadar. Han regenererte til fjerde doktor, medan Sarah Jane Smith og oberst Lethbrigde-Stuart var vitne til det. Det første han gjorde var å berge jorda frå ein kjempediger og drapslysten robot. Etter det reiste han med Sarah Jane og militærlegen Harry Sullivan. Dei råka utfor cybermenn, sontara-krigarar og dalekar. Sidan redda han heimplaneten Gallifrey ved to høve, før han vart beden om å finne tidsnøkkelen, som var delt opp i ei rekkje segment, spreidde utover i tid og rom. Den fjerde doktoren tok slutt då han freista å berge byen Logopolis, og han fall ned frå eit tårn der. Skaden han fekk gjorde at han regenerte til den femte Doktoren.
Egilsay
St. Magnus Church
Egilsay var staden der Magnus Orknøyjarl vart drepen i 1117. Kyrkja er tileigna han, men er truleg langt eldre.
Den fjerde Doktoren
Framtoning
Den fjerde Doktoren kunne syne seg som noko midt mellom ein skarp analytikar og ein rein galning, som ofte nytta avleiding som knep for å lure fiendane (og andre med) utpå. Skjerfet nytta han stundom som tau, for å få folk til å snuble i det. Sjølve framtoninga var påverka av eit måleri av Henri Tolouse-Lautrec, som og minner om at denne doktoren var noko av ein bohem. Mot slutten av tida si vart doktoren meir alvorsam, innovervendt og grublande, og ein kan sjå at han vart magrare. Dette skuldast mellom anna at Tom Baker sjølv var oppe i nokre personlege problem på denne tida, noko som og prega framstillinga hans. Han sleit mellom anna med alkoholisme i desse åra.
Felagar
Adric, Nyssa og Tegan var til stades då fjerde doktor regenererte til femte doktor.
Ricardo Modesto da Silva
Ricardo Modesto da Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Eric Eady
Eric Eady var ein britisk meteorolog som lagde Eady-modellen for baroklinsk instabilitet, som skapar vêrsystem. Eady fekk ein B.Sc. i matematikk og i 1937 hadde han vorte vêrvarslar hos Det britiske meteorologiske instituttet. I 1946 starta han på doktorgraden i matematikk ved Imperial College. Oppgåva hans omhandla Teorien om utviklinga i dynamisk meteorologi.
Vinjeøra
Vinjeøra er ei bygd i Heim kommune i Trøndelag. Staden ligg inst i Vinjefjorden. Fram til 1964 var Vinjeøra ein del av Vinje kommune i Sør-Trøndelag, men etter ei kommunesamanslåing har Vinjeøra vore ein del av Hemne kommune.
Vinjeøra ligg om lag 95 km frå Trondheim og 105 km frå Kristiansund. Europaveg 39 går gjennom staden. Vinjeøra har mest 300 innbyggjarar. Vinjeøra har Bygdemuseet «Bua», Kaféen «E39», og ein matbutikk.
Vinjeøra er utgangspunktet for mange turar langs «Fjordruta» som er Kristiandsund og Omegn Turistforening si rute på Nordmøre.
Alngej
Alngej (russisk Алнгей) er ein stratovulkan sentralt på Kamtsjatka. Vulkanen ligg aust for skjoldvulkanen Tekletunup og vest for ryggen av dei nordlege Sredinnyjfjella.
Klara Amalie Skoglund
Klara Amalie Skoglund var ein norsk industriarbeidar og stortingpolitikar for Arbeidarpartiet.
Skoglund vart fødd i Oslo som dotter av Edvard og Magna Enger. 1905–1909 arbeidde ho som hushjelp, og 1925–40 som arbeider ved Askim Gummivarefabrikk. Ho engasjerte seg i fagforeiningsarbeidet i Askim kjemiske arbeiderforening, først i 1925 som sekretær og seinare som styremedlem og viseformann. I 1930 vart ho med i Norsk kjemisk industriarbeidarforbund sitt hovudstyre. Samstundes sat ho ein periode som formann for Askim Arbeiderpartis kvinneforening 1926–1927.
Som tillitsvalt var ho eit tøff forhandlar, og det vert fortalt at ein av direktørane ved Askim Gummivarefabrikk ved eit høve skal ha sagt i frustrasjon: «Jeg begriper ikke hvordan De er blitt gift, fru Skoglund; De sier jo bare 'nei, nei' hele tiden..»
Valdinei Rocha de Oliveira
Valdinei Rocha de Oliveira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Arnold Bax
Sir Arnold Edward Trevor Bax var ein engelsk romantisk og impresjonistisk komponist og lyrikar.
Biografi
Arnold Bax vart fødd inn i ein opphavleg nederlandsk familie og voks opp i London. Han likte å spela klaver i barndommen og fekk noko musikkundervisning heime. Den fyrste musikkundervisninga han fekk var som 16-åring, og han fekk plass ved Royal Academy of Music frå 1900 - 1905. Han viste seg svært dyktig på å bladlesa, og han kunne spela svært komplekse orkesterverk på piano. Han vann også fleire prisar ved akademiet.
Arnold Bax reiste mykje utanfor England for å henta inspirasjon. Tidleg i 1900-åra oppdaga Bax William Butler Yeats som han vart svært inspirert av. Han tok til å vitja Irland mange gonger, og oppsøkte ofte aude, einslege stader. Bax forelska seg i den vesle landsbyen Glencolmcille langt nordvest på Irland, og vendte tilbake hit årleg i over 30 år. Bax vart også glad i litteraturen til Bjørnstjerne Bjørnson og dei skandinaviske landa, og sette melodiar til dikt av Bjørnson. Arnold Bax veksla stundom mellom keltiske og nordiske tema i musikken sin. Døme på dette er det irske tonediktet Cathaleen-Ni-Houlihan (1905) og komposisjonen Hardanger for to piano (1927). I tillegg reiste Bax til Ukraina og Russland der han henta slavisk inspirasjon.
I 1911 gifte Arnold Bax seg med barndomsvenninna Elsita Sobrino i London, og dei slo seg ned i Dublin. Gjennom broren, Clifford Bax, vart dei introduserte for ein krins av intellektuelle rundt den irsk-nasjonalistiske mystikaren og lyrikaren George William Russell, kjend som Æ. Arnold Bax gav seg her til kjenne under namnet Dermot O’Byrne. Gjennom Æ møtte Bax òg ved eitt høve den politiske aktivisten Pádraig Pearse i 1916. Ved påske vart Pearse avretta under påskeopprøret i Irland. Avrettinga fall Bax tungt for brystet, og han skreiv eit sørgjestykke etter Patrick Pearse same året. Uroa i Irland gjorde at ekteparet Bax snart måtte venda attende til London.
I tida etter Irland starta Arnold Bax eit samarbeid med pianisten Harriet Cohen. Forholdet deira vart med tida meir enn berre profesjonelt musikalsk samarbeid, og begge partar leid under det dei opplevde som umogleg kjærleik. I denne tida skreiv Bax sin mest kjende komposisjon, Tintagel (1917), som omhandlar legenden om Tristan og Isolde. Frå 1928 og fram til andre verdskrigen braut ut, reiste han mykje til landsbyen Morar på vestkysten av Skottland. På denne tida var musikken hans inspirert av finske Jean Sibelius. I 1937 vart Arnold Bax utnemnd til Knight Bachelor. I 1943 skreiv han sjølvbiografien Farewell, My Youth.
Alderdom
På slutten av karrieren til Bax tyngde det han å innsjå at han vart eldre og fekk minkande kreative evner, og han tok til å drikka mykje. Han kjende seg også framandgjort av di den nye modernistiske musikkstilen meir og meir tok over og hans eigen stil vart forelda. Han vart stadig mindre spelt i Storbritannia, sjølv om han hadde noko suksess med filmmusikk (Malta G. C., 1942 og Oliver Twist, 1948.) På Irland vart han derimot helsa varmt velkomen som komponist. Bax vart kjend med fleire irske musikarar, og han tok til å undervisa musikk både i Dublin og Cork. I 1951 var han ein av initiativtakarane til skipinga av Harriet Cohen International Music Award, til ære for den britiske pianisten. Ein av dei siste komposisjonane hans Arnold Bax var ein kroningsmarsj for Dronning Elizabeth II i 1953. På ei reise til Cork døydde Bax same året, 69 år gamal. Han ligg gravlagd i Cork.
Pantokrator
Pantokrator (gresk for ’den allmektige’) er ein bysantinsk kunsttype som syner fram Kristus som ein allmektig herskar. Denne framstillinga finst vanlegvis i kuppelen eller apsiden av ei kyrkje. Jesus blir framstilt med stora auge, liten munn, smal nase og lange fingrar. Som oftast har han høgre hand løfta for å signa, og held ei utsmykka, oppslått bok i venstre hand. Han har skjegg og hovudet er omgjeve av ein glorie.
Anatole France
Anatole France var ein fransk forfattar som i 1921 fekk nobelprisen i litteratur «såsom ett erkännande av hans lysande författarverksamhet, präglad av ädel stilkonst, av vidhjärtad humanitet, av behag och franskt lynne.»
Talet 79
Talet syttini (79, utt. [søttini] eller [syttini]) er det tjueandre primtalet og det einaste primtalet mellom 73 og 83. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 78 og før talet 80.
Ordenstalet som svarar til talet syttini er syttiniande (79.).
The Staircase (Mystery)
«The Staircase (Mystery)» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees, gjeven ut på singel 23. mars 1979 på Polydor Records. Sporet vart skriven av Siouxsie Sioux, John McKay, Steven Severin og Kenny Morris, og produsert av Nils Stevenson. B-sida til singelen var ein versjon av T. Rex-songen «20th Century Boy» frå 1973.
Medverkande
Siouxsie and the Banshees
Teknisk
Albatrossfamilien
Albatrossar (Diomedeidae) er store sjøfuglar som saman med artane i stormfuglfamilien, stormsvalefamilien og dukkpetrellfamilien utgjer ordenen stormfuglar, Procellariiformes. Dei streifar vidt kring i Sørishavet og Nord-Stillehavet. Dei er fråverande frå Nord-Atlanteren, men fossil viser at dei ein gong levde der. I dag er dei berre sporadiske vandrarar som dukkar opp i Nord-Atlanteren. Albatrossane er blant dei største flygande fuglane, vandrealbatrossen har den største vengespennet av alle nolevande fugleartar. Familien er vanlegvis delt inn i fire slekter, men det er usemje om talet på artar som varierer mellom 12 og 21 artar avhengig av autoritet.
Fara i Orknøyane
Fara (norrønt Færey ) er ei lita øy i Orknøyane i Skottland. Ho ligg i Scapa Flow mellom øyane Flotta og Hoy. Øya har vore utan busetnad sidan 1960-åra.
Albatrossfamilien
Albatrossane er svært effektive i lufta, ved hjelp av glideflogteknikkar kan dei dekke store distansar med lite bruk av energi. Dei beitar blekksprut, fisk og kril ved å ta avfall, gripe i vassoverflata eller dukke. Albatrossar hekkar i koloniar, mest på fjerne øyar, ofte nært saman med fleire andre artar. Parband mellom hannar og hoar kan byggast over fleire år med bruk av ritualdansar og vil vare i livet ut for paret. Ein hekkesesong kan ta over eit år frå egglegging til flygeferdige ungar, med eitt enkelt egg i kvart forsøk.
Av 21 artar av familien som er godkjende av International Ornithologists' Union, er 19 er raudlista som ikkje-livskraftige artar. Talet på albatrossar har tidlegare gått attende på grunn av hausting av fjør, men i dag er albatrossane trua av introduserte artar som for eksempel rotter og villkattar som angrip egg, ungar og hekkande vaksne fuglar; av forureining; av overfiske som har ført til alvorleg nedgang i fiskeførekomstane i mange regionar. Linefiske utgjer det største trugsmålet: fuglane jaktar agna på lina og blir dermed hekta fast. Identifiserte interessentar som styresmakter, naturvernorganisasjonar og folk i fiskerinæringa arbeider for å redusere denne «bifangsten».
Morfologi og flyging
Albatrossane er ei gruppe av store til svært store fuglar, og er dei største av stormfuglane i ordenen Procellariiformes. Nebbet er stort, sterkt og med skarpe kantar, den øvre kjeven endar i ein stor krok. Nebbet er sett saman av fleire hornplater, og langs sidene er dei to røyr, lange nasebor. Røyra av alle albatrossar ligg langs sidene av nebbet, i motsetnad til hos resten av fuglane i ordenen Procellariiformes der røyra går langs oversida av nebbet. Desse røyra lèt albatrossar ha ei god utvikla kjensle av lukt, ei uvanleg evne for fuglar. Som andre Procellariiformes utnyttar albatrossane luktesansen når dei søkjer etter potensielle matkjelder. Føtene har inga baktå og mellom dei tre framtærne har dei fullt utvikla symjehud. Beina er sterke for Procellariiformes å vere, faktisk, nesten unik blant denne biologiske ordenen, i at dei saman med kjempepetrellane er i stand til å gå godt på land.
Som alle andre i ordenen Procellariiformes, har albatrossar trong for å avsalte kroppen, salt som fuglane får i seg på grunn av det høge mengda havvatn dei absorberer. Alle fuglar har ein forstørra nasekjertel ved nebbrota, over auga. Denne kjertelen er inaktiv hos artar som ikkje krev avsalting, men alle albatrossar gjer bruk av kjertelen. Forskarar er usikre på dei nøyaktige prosessane i kjertelen, men veit at i generelle termar så fjernar kjertelen salt og dannar ein 5 % saltoppløysing som dryp ut av nasen, eller som hos nokre artar, dei slyngjer ut væska.
Fjørdrakta hos dei fleste vaksne albatrossane er vanlegvis ein variant av mørk overside på veng og rygg med kvit underside, ofte ikkje ulikt ein måse. Av desse artane spenner frå det sørlege kongealbatross som er nesten heilt kvit bortsett tuppen og bakkant av vengene hos fullt kjønnsmodne hannar, til underarten Diomedea exulans amsterdamensis av vandrealbatross, som har ein nesten juvenil-aktig hekkefjørdrakt med mykje brunt, særleg eit sterkt brunt band rundt brystet. Fleire artar av Thalassarche og Phoebastria-albatrossar har andletmarkeringar som augeflekker eller har grått eller gult på hovud og nakke. Tre albatrossartar, svartfotalbatross, gråalbatross og sotalbatross, varierer heilt frå dei vanlege draktene, til nesten einsfarga mørk brun, eller mørk grå i fallet gråalbatross. Det kan ta fleire år å få den fullt vaksne hekkedrakta for ein albatross.
Dei største albatrossane i slekta Diomedea har det største vengespennet av alle fuglar, det kan overstige 3,40 meter, andre albatrossartar kan ha monaleg mindre vengespenn, ned til 1,75 m. Albatrossar reiser enorme avstandar med to teknikkar som blir brukte av mange sjøfuglar med lange venger, dynamisk glideflyging og utnytting av hang. Dynamisk glideflyging inneber gjentatte stigingar inn i vind og senking i vindretninga slik at dei vinn energi frå den vertikale vindgradienten. Hang er den stigande lufta på lesida av store bølgjer. Albatrossar oppnår høge forholdstal for glideflukt, rundt 22:1 til 23:1, noko som tyder at for kvar meter dei taper høgd, kan dei reise framover 22 meter. I glideflukta får dei stønad frå skulderlåsen, eit senelag som låser vengen når han er fullt utstrekt, slik at vengen blir halden utstrekt utan bruk av muskelkraft, ei morfologisk tilpassing dei deler med kjempepetrellar.
Albatrossar kombinerer glideflygeteknikkar med bruk av føreseieleg vêrsystem. Albatrossar på den sørlege halvkula som flyg nordover frå koloniane vil dreie kursen med urvisaren, og dei som flyg sørover vil dreie mot urvisaren. Albatrossane er så godt tilpassa denne levemåten at hjartefrekvensen under flyging ligg nær kvilepulsen. Denne effektiviteten er slik at det mest energikrevjande aspektet av ein tur for matauke ikkje er sjølve flygedistansen, men landingar, avgangar og jakta dei gjer etter å ha funne ei matkjelde.
Det er denne effektive flygeteknikken som er grunnlaget for albatrossane sin suksess i flyging over særs lange distansar som strategi for å søkje føde som er lokalisert spreidd og ujamt fordelt over store areal til havs.
Dei lange vengene er dårleg eigna til kraftfull flyging og dei fleste artane manglar musklar og energi til å gjennomføre vedvarande flagrande flukt. Tilpassinga til glideflyging gjer dei avhengige av vind og bølgjer, om albatrossar blir tvinga til å kvile på havoverflata i roleg sjø, må dei kanskje vente til vinden tek seg opp att.
Artane i det nordlege Stillehavet kan bruke ein alternativ teknikk der fuglen gjer kraftige vengeslag for å vinne høgd, følgt av gliding. Når albatrossar tar av på land, treng dei å ta ein løpetur for å gje fart og løft under vengene.
Utbreiing og rekkjevidd til havs
Dei fleste albatrossane har leveområde på den sørlege halvkula frå Antarktis til Australia, Sør-Afrika og Sør-Amerika. Unntaka frå dette er dei fire artane i slekta Phoebastria, der tre finst utelukkande i det nordlege Stillehavet, frå Hawaii til Japan, California og Alaska, og éin, galapagosalbatross, hekkar på Galapagosøyane og beitar utanfor kysten av Sør-Amerika.
Trongen for vind til glideflukt er grunnen til at albatrossar for det meste er avgrensa til høgare breiddegrader, glideflygeteknikken dei nyttar gjer at kryssing av ekvatorialbeltet er ekstremt vanskeleg. Unntaket, galapagosalbatrossen, er i stand til å leve i ekvatoriale farvatn rundt Galapagosøyane på grunn av det kjølige vatnet i perustraumen og dei resulterande vinden som dette gjev.
Ein veit ikkje sikkert kvifor albatrossane vart utrydda i Nord-Atlanteren, sjølv om stigande havnivå på grunn av ein varm periode i ei mellomistid kan tenkjast å ha overfløymt hekkestaden for gulhovudalbatross (Phoebastria albatrus) på Bermuda. Nokre sørlege artar har tidvis dukka opp som omstreifarar i Nord-Atlanteren og kan bli forvist ståande der i fleire tiår. Ein av desse, ein svartbrynalbatross, returnerte til sulekoloniar i Skottland i mange år. Både svartbrynalbatross og gulnasealbatross har vore observerte i norske farvatn.
Bruk av satellittsporing lærer forskarane mykje om korleis albatrossar streifar over havet for å finne mat. Albatrossar har ingen regelbunden årleg migrasjon, men spreier seg mykje etter hekkeperioden, og i tilfelle av artar på den sørlege halvkula, gjer dei ofte sirkumpolare turar. Det er òg dokumentert at artane differensierer seg i bruk av havområde. Ei samanlikning av beitenisjar av to nærskylde artar som begge hekkar på Campbelløyane, underarten impavida av svartbrynalbatross (Thalassarche melanophris), og gråhovudalbatross (Thalassarche chrysostoma), viste at svartbrynalbatrossen primært beita over Campbell-platået medan gråhovudalbatrossen beita meir pelagisk, over oseaniske farvatn. Vandrealbatrossane reagerer òg sterkt på batymetri, det vil seie dei beitar berre i farvatn med havdjupn større enn 1000 meter; så nøyaktig følgde satellittplotta denne konturen at ein vitskapsmann uttrykte, «- det er nesten som om fuglane er merksame på og lyder eit 'inga åtgang'-skilt der djupna er mindre enn 1000 m.» Det er òg haldepunkt for separasjon mellom kjønna av same art: ein studie av tristanalbatross som hekkar på Gough Island viste at hannar beita vest for øya og hoer mot aust.
Føde
Kosthaldet er sett saman av hovudsakleg blekksprutar, fisk, krepsdyr og slakteavfall, sjølv om dei òg vil ta for seg av åtsel og beite på anna dyreplankton. For dei fleste artar er ei heilskapleg forståing av dietten berre kjent for hekkesesongen, når albatrossar jamleg dreg tilbake på land og undersøkingar er moglege. Verdet av kvar av desse matkjeldene varierer frå art til art, og jamvel frå populasjon til populasjon, og nokre konsentrerer seg om blekksprut åleine, andre tek meir kril eller fisk. Av dei to albatrossartane på Hawaii, tar svartfotalbatross (Phoebastria nigripes) for det meste fisk, mens laysanalbatross (Phoebastria immutabilis) beitar på blekksprut.
Bruk av måleinstrument på havet som registrerer inntak av vatn over tid, indikerer at albatrossar hovudsakleg beitar på dagtid. Analyse av blekksprutrestar som albatrossar gulpar opp, har vist at mange av blekksprutane er for store til å ha vorte fanga levande, og inkluderer dessutan artar frå djupare vatn sannsynlegvis utanfor rekkjevidd for albatrossar, noko som tyder på at for einskilde artar, som vandrealbatross, kan avfall av blekksprut vere ein viktig del av dietten. Kjelda for desse døydde blekksprutane kjenner ein ikkje, og nokre kjem sikkert frå blekksprutfiskeri, men i naturen først og fremst frå døyde blekksprutar etter blekksprutgyting og frå måltidsrestar etter blekksprutetande kval, slik som spermkval, grindkvalar og nebbkvalar. Hos andre artar, som svartbrynalbatross eller gråhovudalbatross, held dietten rikeleg med mindre blekksprutartar som har ein tendens til å søkkje etter at dei er daude, og ein trur ikkje avfall speler ei stor rolle i kosthaldet. Galapagosalbatrossar er observerte i å praktisere kleptoparasittisme, trakasserer suler for å stele maten deira, galapagosalbatrossen er den einaste medlemmen av Procellariiformes med slik regelmessig åtferd.
Inntil nyleg trudde ein at albatrossar hovudsakleg beita på overflata, sym på overflata og knipsar opp blekksprut og fisk som er skove opp til overflata av straum, predatorar eller er daude. Utplasseringa av måleinstrument for djupn, som registrerer den maksimale djupna fuglen dukkar, ved å feste det til ein fugl og ta instrumentet av når han returnerer til land, har vist at medan nokre artar, som galapagosalbatross, ikkje dukkar djupare enn ein meter, kan nokre artar, som gråalbatross, dukke så djupt som 12,5 meter, med ei gjennomsnittleg djupne på nesten fem meter. I tillegg til overflatebeiting og dukking, har dei no òg vorte observerte i stupdukking frå lufta for å snappe byttedyr.
Hekking og kurtise
Albatrossar er kolonihekkarar, vanlegvis hekkar dei på isolerte øyar, der koloniane ligg på større landmassar, gjerne på utstikkande nes med gode tilnærmingar frå sjøen i fleire retningar, slik som kolonien på Otago-halvøya i Dunedin på New Zealand. Mange kvitpannealbatrossar (Thalassarche bulleri) og svartfotalbatrossar (Phoebastria nigripes) byggjer reir under tre i open skog. Koloniar varierer frå dei svært tette samlingar føretrekt av Thalassarche-albatrossar. Til dømes har svartbrynalbatross-koloniar på Falklandsøyane tettleikar på 70 reir per 100 m², medan ein finn mykje lausare grupper og med stor plass mellom individuelle reir i koloniar av Phoebetria og Diomedea-albatrossar. Alle albatrosskoloniar ligg på øyar som historisk var frie for landpattedyr. Albatrossar er svært filopatriske, som tyder at dei vanlegvis returnerer til kolonien der dei sjølv vart klekte for å hekke. Denne tendensen til å vende tilbake til utgangspunktet for hekking er så sterk at ein studie av laysanalbatross viste at den gjennomsnittlege avstanden mellom klekkestaden og området der ein fugl etablert sitt eige territorium var 22 meter.
Albatrossar blir seint kjønnsmoden, etter ca. fem år, men sjølv når dei har nådd kjønnsmoden alder, vil dei ikkje ta til med å hekke for eit par år seinare, opp til ein alder av 10 år for einskilde artar. Unge ikkje-hekkande fuglar vil møte opp i kolonien før dei byrjar å hekke, dei kan praktisere forseggjorte kurtiseringsritual og 'dansar' som familien er kjent for, i mange år før hekking. Når fuglar kjem til tilbake til kolonien for første gongen, vil dei allereie ha den typiske åtferda som utgjer albatrosspråket, men kan verken 'lese' åtferd frå andre fuglar eller reagere formålstenleg. Etter ein læreperiode med prøving og feiling, vil dei unge fuglane perfeksjonere dansane. Dette språket meistrar dei raskare viss dei yngre fuglane har eldre fuglar i nærleiken.
Repertoaret av åtferd inneber synkroniserte førestillingar av ulike handlingar som til dømes fjørstell, peiking og roping, klikking med nebba, å gjere stirrande blikk, og kombinasjonar av slike handlingar. I byrjinga vil fuglen danse med mange partnarar første året, men etter fleire år, vil talet på partnarar minke, inntil ein partnar er vald og eit par er danna. Dei fortset å perfeksjonere eit individuell språk som til slutt vil vere unikt for dette eine paret. Etter å ha etablert eit parband som vil vare livet ut, vil likevel det meste av denne dansen aldri bli brukt igjen dei kommande åra.
Ein reknar med at albatrossar gjer desse forseggjorte rituala for å sikre val av rett partnar, ettersom egglegging og oppseding av kvar einskild unge er ei stor investering. Sjølv artar som kan fullføre ein formeringssyklus på under eit år legg sjeldan egg etterfølgjande året. Dei store albatrossane som vandrealbatross treng meir enn eit år frå egglegging til ungen er flygedyktig. Albatrossar legg eit enkelt nær elliptisk egg i kullet, kvite med raudbrune flekker. Viss egget går tapt til ein predator eller blir knust ved uhell, så vil ikkje paret gjere ny freistnad på hekking same året. Dei større egga veg frå 200-510 gram. Det førekjem sjeldan at eit par bryt parbandet, på grunn av at det vil redusere den reproduserande perioden for fuglane, og det hender vanlegvis berre etter fleire år med sviktande hekking.
Alle dei sørlege albatrossane byggjer store reir, utnyttar gras, buskar, jord, torv, og jamvel pingvinfjører som byggemateriale, medan dei tre artane i nordlege Stillehavet gjer meir rudimentære reir. Galapagosalbatross, derimot, byggjer ikkje reir og vil sjølv flytte egget sitt rundt innanfor territoriet for paret, så mykje som 50 meter, og nokre gonger slik at egget går tapt. Blant alle albatrossartar deltar begge foreldra i rugeøkter som varar mellom éin dag og tre veker. Den totale rugetida fram til klekking er på ca. 70-80 dagar, lengst for dei største albatrossane, den lengste inkubasjonstida for nokon fugl. Det kan vere ein energimessig krevjande prosess, foreldra kan miste så mykje som 83 gram kroppsvekt om dagen.
Etter klekking vil foreldra vakte og varme ungen i tre veker før han er sterk nok til å forsvare og termoregulere seg sjølv. I denne perioden må foreldra mate ungen med små måltider medan dei avlastar kvarandre. Etter at denne siste rugeperioden er over, blir ungen mata i jamne mellomrom av begge foreldra. Foreldra gjer korte og lange turar for matauke etter alternative mønster, ved retur gulpar dei opp måltid som veg rundt 12 % av eigen kroppsvekt, om lag 600 gram. Måltida er sett saman av både fersk blekksprut, fisk og kril, og dessutan mageolje, ei energirik føde som er lettare å bere enn ufordøydde byttedyr. Denne olja er produsert i eit organ kjent som ein proventriculus frå fordøydde byttedyr av hos dei fleste stormfuglar, og gjev dei deira karakteristiske sterke lukt.
Albatrossungane treng lang tid til å bli flygedyktige. Dei store albatrossane kan bruke opp til 280 dagar, og sjølv for dei mindre albatrossane, tar det helst mellom 140 og 170 dagar til ungen er flygedyktig. Som mange andre sjøfuglar, vil albatrossungane få så stor kroppsvekt at dei blir tyngre enn foreldra sine, og før dei flyg nyttar dei desse reservane til å byggje opp kroppsfunksjonar og fjørdrakta, spesielt veks alle vengfjørene. Når ungane er flygedyktige er dei vanlegvis nede på same vekt som foreldra sine. Mellom 15 % og 65 % av dei flygedyktige overlever til dei sjølv kan hekke. Etter at albatrossungane flyg på eiga hand og får ikkje lenger hjelp frå foreldra sine. Studiar av ungfuglar som spreier seg på sjøen har foreslått ein medfødt migrasjonsåtferd, ein genetisk koda navigasjonsrute, som hjelper unge fuglar når dei er ute på havet første gongen.
Oversyn artar
Sidan 1996 er albatrossfamilien er vanlegvis delt inn i fire slekter, men det er usemje om talet på artar ved at somme rangerer nokre av taksona som artar, der andre held dei som underartar. Soleis listar Den amerikanske ornitologiske organisasjonen SACC berre 12 artar, medan IOC World Bird List gjev heile 21 artar på si liste. eBird/Clements checklist ligg i mellom med 15 artar. Tradisjonelt har det vore fem takson for underartar av vandrealbatross, men somme autoritetar som BirdLife International har no løfta opp fire av desse til artstakson. Etter klassifiseringa i IOC World Bird List har ikkje vandrealbatross underartar.
Verdas albatrossar i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Sandnes i Hadsel
Sandnes er ei bygd og ein tidlegare tettstad i Hadsel kommune i Nordland fylke. Staden ligg ved Langøysundet søraust på Langøya, like ovanfor Stokmarknes.
Svein Håkonsson Ladejarl
Svein Håkonsson Ladejarl var ein norsk ladejarl fødd om lag år 970. Foreldra hans var Håkon jarl den mektige og Tora Skagedotter. Han døydde i Sverige eller Gardarike (norønt Garðaríki), truleg i 1016.
Ektefødd son av Håkon jarl den mektige
Håkon jarl hadde mange born, dei fleste fødd uekte. Svein var ein av tre som etter sogene vart fødde i Håkon jarl sitt ekteskap med Tora Skagedotter (dei andre var sonen Heming og dottera Bergljot). Dei norrøne kjeldene gir oss særs få opplysningar om ladejarlen Svein Håkonsson, han er omtala i kongesogene og i nokre av dei islandske ættesogene, men han er nemnd i berre to samtidig skaldekvad som vi veit om, Nesjavisur og Austfararvisur, begge av Sigvat Skald. Han må ha vore ein sentral hovding i Noreg medan han levde, men norske sogeskrivarar, både i gamal og ny tid, omtalar han berre i liten grad. Ladejarlane vart som oftast nemnde i sogelitteraturen berre i tilknyting til forteljingar om kongane og vart ikkje funne særs interessante som sjølvstendige, historiske personar.
Liv og lagnad
Frå sogene kan ein få det inntrykket at han heile livet stod i skuggen av halvbroren, Eirik jarl. Men så var det også slik at Eirik jarl var eldst, og den fremste av brørne i all styringa. I fyrsteslektene på den tida hadde alle born lik status, utan omsyn til om dei var ekte-fødde eller ikkje.
Truleg hadde Svein jarl hirdskaldar hjå seg, slik som dei andre ladejarlane, men berre ein, Berse Skaldtorfuson, er nemnt. Av skaldeverka hans er lite bevart, og ingen der Svein jarl er omtala.
Svein Håkonsson var med i slaget i Hjørungavåg (norrønt Hjǫrungavágr) men han var då truleg særs ung, kanskje berre 16 år. Då Olav Tryggvason erobra Noreg og drap Håkon jarl i år 995, måtte ladejarlane rømme or landet. Svein jarl var då truleg blitt 25 år gamal, og saman med vener og slektningar rømde han til Sverige. Der fekk han tilhald hos kong Olof Skotkonung, som nett det året var blitt konge etter at Eirik Sigersæl var død.
Noko underleg er det at ingen av kjeldene knyter han direkte til slaget ved Svolder (norrønt Svǫlðr), sjølv om det er særs truleg at han ved dette høvet var med i flåten til kong Olof Skotkonung. Snorre skreiv likevel at etter slaget vart Noreg delt og Svein jarl fekk herredømet over ein lut av riket, til liks med broren Eirik jarl. Men Snorre la til at Eirik jarl var den fremste i all styringa, og skalden Tord Kolbeinsson seier i Eiriksdråpa at «landet nord for Vega og sør til Agder, og enda lenger», vart lagt under Eirik jarl. I sogeverket Ågrip blir det kort og godt opplyst at Svein og Eirik fekk Noreg etter slaget, og seinare, og då Svein Tjugeskjegg var fallen ifrå, hadde Eirik landet åleine.
Lektor og magister Hallvard Gunnarssøn (ca. 1550-1608) gav i 1606 ut verket Chronicon regum Norvegiæ (Noregs kongekrønike) der han førte opp Svein Håkonsson som Noregs 9. konge.
I den offisielle norske kongerekka er Svein jarl ført opp som den 7. kongen, saman med broren Eirik jarl, med ei styringstid på femten år (1000-1015), rett nok med dette litt merkverdige tillegget om «dansk styre» (til liks med alle ladejarlane).
Slaget ved Nesjar
Tidleg på hausten 1015 kom Olav Haraldsson til Noreg, for å erobre landet. Han drog til frendane sin på Opplanda for å få seg skip og folk der, og litt før påske året etter, segla han sørover Folda med styrken sin og var meint på å gjere hærferd nordover mot Trøndelag. Svein jarl, saman med verbror sin, Einar Tambarskjelve, hadde då alt teke laust frå Trondheimen med ein stor styrke, og dei to flåtane møttest ved ein stad som vart kalla Nesjar, litt sør for Larvik. Der kom det til eit avgjerande slag der Olav Haraldsson fekk siger, og ikkje lenge etter drog han til Trondheimen og vart teken til konge over Noreg.
Etter slaget fór Svein jarl saman med Einar Tambarskjelve, til mågen sin, kong Olof Skotkonung i Sverige. Dei la då opp råder om å samle folk og var meint på å gjere eit hærtog mot Olav Haraldsson om hausten, over Jemtland og ned i Trondheimen. Men aller først gjorde Svein jarl ei vikingferd austover til Gardarike. Enten medan han var der, eller stutt tid etter at han kom attende til Sverige, døydde han, nær 50 år gamal. Det vart sagt at han var blitt sjuk, men kanskje var det sår etter slaget ved Nesjar som til sist vart banen hans.
Eynhallow
Eynhallow (norrønt Eyinhelga) er ei lita folketom øy i Orknøyane nord for Skottland.
Svein Håkonsson Ladejarl
Bogen som brast
Snorre har laga ei detaljert skildring av slaget ved Nesjar og skalden Sigvat Skald har skildra det i kvadet «Nesjavisur» Men no kjenner vi òg ei eldre Olav-soge som truleg var ei av Snorre sine kjelder: Ólafs saga hins Helga, truleg nedskriven ein gong i åra 1160-1180. Der finn vi ei skildring om Einar Tambarskjelve som freistar å skyte Olav Haraldsson, om bogen hans som hans brast då han emna på det tredje skotet, og sogeskrivaren har gitt oss denne ordvekslinga:
Eynhallow
Geografi
Eynhallow ligg i Eynhallow Sound mellom Mainland og Rousay. Ho er 75 hektar stor.
Svein Håkonsson Ladejarl
Bogen som brast
Skildringa minner sjølvsagt sterkt om Snorre si forteljing frå slaget ved Svolder, som sluttar med Einar Tambarskjelve sine ord: «For veik, for veik er kongens boge», og ein kan ikkje anna enn tru at Snorre har «flytta» både hendinga og Einar Tambarskjelve, og endra på samanhengen slik at Einar Tambarskjelve spela same rolla, men ein annan Olav var kongen og det var Eirik jarl som var målet for pileskota.
Eynhallow
Geografi
Det kan vere vanskeleg å gå i land på øya fordi tidvasstraumane i sunda rundt øya er sterke.
Svein Håkonsson Ladejarl
Bogen som brast
Det er ikkje vandt å sjå grunnen til Snorre si «retting»: orda og hendinga ved Nesjar kastar ein helteglans på Svein jarl; det er han som verjer Noreg mot ein urettmessig angripar. Det kunne sjølvsagt ikkje Snorre gå med på; det måtte vere slik at det var heilag-kongen som åtte landet og ikkje ladejarlane. Ved Svolder derimot, tykte han at det høvde så mykje betre, der fekk dialogen fram at det var Eirik jarl som gjekk til åtak for å erobre Noreg frå kong Olav Tryggvason, og helteglansen fall på han som Snorre meinte var den rette herskaren over landet: kong Olav. Men når ein tenkjer etter, ser ein at orda slett ikkje gav meining ved Svolder: slaget stod då ikkje om herredømet over Noreg, det var først når kongen fekk banen sin at konsekvensen vart slik.
Eynhallow
Historie
Hovudattraksjonen på øya er ei kyrkje frå 1100-talet eller tidlegare, som kan ha vore ein del av eit kloster. Staden vert vedlikeheldt av Historic Scotland.
I 1841 hadde øya 26 innbyggjarar.. Ho har vore busett sidan Highland clearances, der landeigarane jaga leiglendingane bort i 1851. Øya er i dag eit fuglereservat.
Svein Håkonsson Ladejarl
Etterkomarar
a) Sigrid. Snorre skriv at jarlane gjorde forlik med Erling Skjalgsson på Sola og Sigrid Sveinsdotter vart då gift med Aslak, son åt Erling.
b) Gunnhild . Ho vart først gift med kong Anund Jakob og var dronning i Sverige i om lag 30 år, truleg i perioden 1022 - 1050.
Kong Anund hadde ei dotter som vart kalla Gyda eller Gunnhild. Det er uvisst om Gunnhild Sveinsdotter var mor hennar, eller om ho var dotter av ei frillekone til kong Anund. Gyda Anunddotter vart gift med den danske kongen Sven Estridsson omkring 1047, men døydde etter stutt tid, i 1048 eller 1049. Omkring år 1050 døydde kong Anund Jakob og enka Gunnhild Sveinsdotter kom deretter til Danmark og vart gift med kong Sven Estridsson. Ho var då gift med sin tidlegare svigerson sidan ho, i alle fall reint formelt, hadde vore mor til Gyda. Men kyrkja såg på ein slik allianse som illegitim og trua med bannlysing dersom ekteskapet ikkje vart oppløyst. I 1051 eller 1052 måtte difor Gunnhild reise attende til Sverige der ho busette seg på eigedomen sin i Vest-Gøtaland. Etter ei legende skal Gunnhild ha grunnlagt Gudhem kloster utanfor Falkøping i 1052. I røynda vart dette klosteret, eit nonnekloster, grunnlagt nøyaktig hundre år seinare (i 1152), men det kan likevel tenkast at ho etablerte ein klosterliknande institusjon som var forløparen til klosteret. Adam av Bremen kallar henne «Sanctissima» og omtalar hennar gjestmildskap mot den kristne misjonæren, biskop Adalward, i åra etter 1050. Ho døydde ein gong etter 1060 og det er ein tradisjon om at ho vart gravlagd i Gudhem.
Gunnhild Sveinsdotter kan ha vore mor til Svend Korsfarer (ca. 1050-1104) som vann stor ry for sin modige kamp mot tyrkarane på det første krosstoget.
Notar
<references group="Note"/>
Trespass
Trespass er det andre studioalbumet til Genesis, gjeve ut i oktober 1970 på Charisma Records. Det vart det siste albumet med gitaristen Anthony Phillips og det einaste med trommeslagaren John Mayhew. Albumet hadde ein folkemusikkaktig progressiv rock-stil som var markant forskjellig frå debutalbumet eller dei tidlege singlane deira.
Kort tid etter innspelinga slutta Phillips i gruppa, noko som nesten førte til at Genesis vart oppløyst. Etter diskusjonar valde dei å halde fram og erstatta i same slengen Mayhew med Phil Collins. Trespass vart ikkje ein stor suksess då det kom ut og gjekk ikkje inn på salslistene i verken Storbritannia og USA, og fekk generelt middels omtale frå kritikarane. Det selde derimot godt i Belgia, som var med på å halde bandet i gang. Ei nyutgjeving nådde så vidt topp 100 i Storbritannia i 1984.
Bakgrunn og innspeling
I august 1969 valde Genesis å bli eit profesjonelt band. Grunnleggjarane - vokalisten Peter Gabriel, gitaristen Anthony Phillips, bassisten Mike Rutherford og klaverspelaren Tony Banks – hadde fått med seg trommeslagaren John Silver. Dei kvitta seg med produsenten Jonathan King og valde å skrive meir komplekse songar enn popsongane frå debutalbumet. Gabriel hugsa at gruppa ønskte å utforske ei blanding av musikkstilar. Gruppa kjøpte utstyr, mellom anna ein bassgitar og eit Hammondorgel og spelte inn songar i Regent Studios som ein demo, inkludert «White Mountain» og «Family» (som vart «Dusk»). Silver slutta så for å studere i USA.
I september heldt Genesis dei første konsertane sine som profesjonelt band, og spelte på lokale klubbar og universitet med den nye trommeslagaren John Mayhew. Mayhew – den eldste og mest erfarne musikaren - kom frå ein annan bakgrunn enn resten av bandet. Phillips hugsa at trass i at dei prøvde å gjere han komfortabel, var trommeslagaren usikker på spelinga si. Tidleg i 1970 sikra dei seg ein seks veker lang spelejobb som husband hos jazzklubben Ronnie Scott's i Soho i London, der dei vart oppdaga av Charisma Records-produsenten John Anthony. Han overtalte sjefen sin, Tony Stratton-Smith, om å gje dei kontrakt. Gruppa ønskte å bryte ut frå den poporienterte stilen dei hadde i starten og skrive og framføre songar som var ulikt det andre band gjorde på den tida. Rutherford sa seinare at konsertlivet var «hardt, men ein bra måte å forme musikken på». To songar kom med til det neste albumet, «Looking for Someone» og «Stagnation», som vart spelte for ei BBC-innspeling i februar 1970.
Etter fleire månader med konsertar, hadde Genessis nok songar. I juni trekte dei seg attende til Trident Studios i London for å spele inn eit nytt album. John Anthony vart med dei som produsent og lydteknikar, og songane vart spelte inn på ein 16-sporsopptakar. Phillips hugsa at innspelinga berre var «litt meir sofistikert» enn From Genesis to Revelation, og meinte at Anthony mislikte måtte la nokon «droppe inn» individuelle delar. Han hugsa ei innspeling der Rutherford måtte lytte til fleire minuttar av sporet før han la ned gitarpartiet sitt, men hadde i løpet av de tida blitt nervøs og spelte feil. Gruppa hadde nok materiale til å spele inn to album, men kjende at somme av songane ikkje var bra nok. Dei valde ut dei beste songane for Trespass. Innspelinga tok det meste av månaden, der dei prøvde forskjellige idear og omarrangerte songane, i så stor grad at Charisma lurte på om dei hadde flytta inn i studioet. Dei samarbeidde godt med Anthony, og sa seinare at bidraga hans var viktige i utforminga av albumet.