cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bamble kyrkje
Fondveggen har eit glasmåleri av Per Vigeland frå 1951 (motiv: oppstoda), og på kvar side er ei slags altartavle (med kombinasjon av bilete og figurar) av Lammers.
Kyrkjegarden går sørover frå kyrkja og forbi ruinen av Olavskyrkja.
Teikningane til Bamble kyrkje er brukt som grunnlag ved oppføringa av fleire andre kyrkjer, t.d. Olberg kyrkje og Holmen kyrkje i Sigdal.
Sergej Sjubenkov
Sergej Vladimirovitsj Sjubenkov er ein russisk friidrettsutøvar, frå Barnaul i regionen Altaj kraj, som vart europameister på 110 meter hekk i 2012 og 2014. I mellomtida tok han bronsemedaljen i same øvinga under VM i friidrett 2013.
Fylkesveg 918 i Nordland
Fylkesveg 918 i Nordland går mellom Ramnåsen og Sund i Bø kommune. Vegen er 1,8 km lang og har grusdekke.
The Doctor av The Doobie Brothers
«The Doctor» er ein song av The Doobie Brothers frå studioalbumet Cycles i 1989. Songen vart den siste hitsingelen deira så langt og gjekk til topps på Billboard mainstream rock-lista og nådde niandeplassen på Billboard Hot 100.
Det vart laga musikkvideo til songen der ein kan sjå bandet spele med alle medlemmane til stades.
Ludvika ström
Ludvika ström er eit vassdrag i Ludvika, som bind saman innsjøane Väsman og Övre Hillen. Ludvika ström er berre omkring 800 meter lang, men har ei fallhøgd på cirka 18 meter. Vasskrafta i denne fossen vart tatt i bruk omkring år 1550 i samband med at Ludvika bruk vart bygd opp der, som då var Sveriges første kronobruk. Frå 1901 har Ludvika kraftstation lege her.
Utslokning i mineralogi
Utslokning er eit optisk fenomen hos anisotrope stoff, som opptrer ved undersøking med polarisasjonsmikroskop. Det har særleg tyding ved studiet av mineralkorn i tynnslip. Under ein 360 grader omdreiing av objektbordet med kryssa polarisasjonsfilter vil mineralet slokke ut fire gonger (når hovudsvingeretningane til lyset i mineralet er parallelle med svingeretningane for polarisator og analysator).
Utslokningsvinkel vil seie den vinkelen eit snitt av eit anisotropt mineral må roterast frå ein kjend krystallografisk retning til utslokning. Denne vinkelen kan ha diagnostisk tyding ved identifikasjon av mineral.
Undulerande utslokning kan observerast hos einskilde mineral, særleg kvarts. Det består i at dei ulike dela av éit og same mineralkorn ikkje slokker ut samstundes. Fenomenet blir skulda at mineralet har vore utsett for trykk, slik at mineralkornene er brote opp i ein mosaikk, der dei einskilde dela har noko ulikt optisk orientering.
Det svenske kvinnelandslaget i handball
Sverige sitt kvinnelandslag i handball er det kvinnelege landslaget i handball for Sverige. Det representerer landet i internasjonale handballturneringar, og vert regulert av Svenska Handbollförbundet. Landslaget har deltatt i internasjonale turneringar sidan 1957.
Cycles av The Doobie Brothers
Cycles er det tiande studioalbumet til den amerikanske rockegruppa The Doobie Brothers, utgjeve 17. mai 1989 på Capitol Records.
Albumet markerte sameininga av bandet etter at dei først vart oppløyst i 1982. Det var derimot ikkje besetninga som hadde eksistert på den tida, med Michael McDonald bak roret, som kom saman att. I staden var det besetninga frå 1972-1974 som kom saman, sjølv om Bobby LaKind, som hadde spelt perkusjon med den seinare besetninga, òg kom med i bandet. Tom Johnston, John Hartman og Michael Hossack var attende i bandet etter å ha vore ute sidan høvesvis 1977, 1979 og 1974.
Albumet var stort skriven i lag med produsentar og sidemenn. Bobby LaKind samarbeidde med dei tidlegare Doobie-medlemmane John McFee og Keith Knudsen på «Time is Here and Gone» og Michael McDonald på «Tonight I'm Coming Through (The Border)». Det vart òg spelt inn to coverversjonar, Four Tops sin «One Chain (Don't Make No Prison)» og Isley Brothers sin «Need a Little Taste of Love».
Tittelen på albumet var henta frå ein unytta song skriven av Tiran Porter. Porter spelte seinare inn songen i 1995 på soloalbumet hans Playing To An Empty House.
Songen «The Doctor» vart gjeven ut på singel og nådde niandeplassen på Billboard's Hot 100-lista og gjekk heilt til topps på Mainstream Rock-lista. Etter dette albumet trekte Bobby Lakind seg frå bandet på grunn av ulækjeleg tjukktarmkreft, som han døydde av i 1992.
Albumet kom ut i 2002 på One Way Records med to bonusspor. Det første var «Anything for Love», skriven av Bobby LaKind med Eddie Schwartz og Zeke Zirngiebel, som opphavleg kom ut på CD-singelen «The Doctor». Den andre var ein lengre miks av «Need A Little Taste of Love», som hadde vore på CD-singelen «One Chain».
Medverkande
The Doobie Brothers
Salslister
Album
Singlar
Pöllau
Pöllau er ein kommune i distriktet Hartberg-Fürstenfeld i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 88,9 km² og i kring 6 000 ibuarar. Landsbyen Pöllau har 2 000 ibuarar og ligg 425 meter over havet,. Kommunen elles består av åtte landsbyar og grender.
Parallakse
Parallakse (gresk παράλλαξις, parállaxis) er endringa i posisjonen til to stasjonære punkt relativt til kvarandre sett av ein observatør, som følgje av rørsla til observatøren. Det er den tilsynelatande forflyttinga av ein lekam i forhold til ein bakgrunn på grunn av endring i posisjonen til observatøren.
Bruk til avstandsutrekningar
Ved å observere parallakse, måle vinklar og bruke geometri, kan ein finne avstanden til forskjellige lekamar. Når ein nyttar dette i samband med stjerner, blir effekten kalla stellar parallakse. Den første målinga av stellar parallakse i nyare tid vart gjort av Friedrich Bessel i 1838, for stjerna 61 Cygni.
Avstandsutrekning ved hjelp av parallakse er eit spesialtilfelle av prinsippet triangulering, der ein kan finne alle sidene og vinklane i eit nettverk av triangel om ein, i tillegg til at ein kjenner alle vinklane i nettverket, veit lengda til berre éi side. Slik kan ein ved ein nøyaktig oppmåling av ei grunnlinje bestemme alle dei andre sidene i nettverket. I ein parallakse er trekanten ekstremt lang og smal, og ved å måle kortsida og den vesle toppvinkelen (dei to andre vinklane er då nær 90 grader) vil ein kunne finne dei lange sidene (som i praksis er like lange).
Den trigonometriske parallaksemetoden
Når ein strekkjer ut armen, held ein finger i vêret og lukkar augo vekselvis, flyttar fingeren seg tilsynelatande i forhold tli bakgrunnen. Dette fenomenet vert kalla parallakse. Årsaka er at vi ser på fingeren med litt forskjellig vinkel om vi ser med høgre eller venstre auga. Flyttar me fingeren nærmare andletet, blir forflyttinga større. Den tilsynelatande forflyttinga blir enno større om ein flyttar hovudet til sidene. Dette prinsippet blir nytta til å finne avstanden til nære stjerner. Augeavstanden er diameteren i jorda sin bane rundt sola. Så gjer ein nøyaktige målingar av vinkelen, p, parallaksen til stjerna, som er halve vinkelen til den observerte forflyttinga. Som referanse ved vinkelmålingane, nyttar ein fjerne stjerer, som ikkje har noko synleg parallakse.
der p = parallaksevinkelen, a = den store halvaksen i jordas bane rundt solen, r = avstanden til stjerna. Avstanden er då
Parallaksevinkelen er veldig liten, sjølv for den nærmaste nabostjerna. Jo lengre borte ei stjerne er dess mindre blir parallaksevinkelen. Dette sett avgrensingar for denne metoden for å måle avstandar. ESA-satellitten Hipparcos, som var i drift frå 1989 – 1993, føretok dei mest nøyaktige parallaksemålingane hittil. Målingane vart ikkje forstyrra av stmosfæren, slik at han kunne finne parallaksen med ein nøyaktigheit på 0,002 bogesekund. I 2012 skaut ESA opp satellitten Gaia, som skal levere langt meir detaljerte data om posisjon og rørsler til enno fjernare lekamar.
Dagleg parallakse
Det vert skilnad på den apparante eller observerte staden til ein himmellekam på himmelen og den geosentrike staden, det vil sei, der den ville stått, sett frå sentrum av jorda. Den daglege parallaksen har den største verdien sin, horisontalparallaksen, når himmellekamen står i horisonten. Om observasjonsstaden samstundes ligg på ekvator, vert vinkelen kalla ekvatorial-horisontalparallaksen. Dette er den vinkelen ekvatorradiusen til jorda kan sjåast under frå himmelekamen. Dagleg parallakse er berre målbar or himmelekamar som høyrer til solsystemet. Dagleg parallakse vert òg kalla høgde-parallakse.
Doi Nang Non
Doi Nang Non er eit fjell i Chiang Rai-fylket i Thailand, i distriktet Mae Sai.
Tham Luang-grotta
Lokale ungdommar har vitja grotta i mange år, og det finst døme på at nokre av dei har gått seg vill der i kortare tidsrom.
Queen Rocks
Queen Rocks er eit samlealbum av det britiske rockebandet Queen, gjeve ut i 1997.
Albumet er eit utval av dei tyngre songane til Queen. Det inneheld òg ein ny song, «No-One but You (Only the Good Die Young)», som er ein roleg ballade. Denne songen byrja som ein song for Brian May-album Another World (1998). Dei attverande medlemmane valde å spele inn songen som ein avslutning for karrieren deira som Queen. Det var den siste originale studioinnspelinga frå 1990-åra med Brian May, Roger Taylor og John Deacon (og den første nokon gong for Queen utan Freddie Mercury).
Albumet er unikt i Queen-katalogen, sidan det ikkje er basert på bestseljarane deira. Det finst somme hittar her («We Will Rock You», «I Want It All» og «Fat Bottomed Girls»), medan andre songar aldri vart gjevne ut på singlar («Put Out the Fire», «Tear It Up» og «Sheer Heart Attack»). Albumet inneheld òg ein ny versjon av «I Can't Live With You», med tyngre gitar og meir aggressiv tromming.
Rising Again
Historie
Gjennom 1990-åra dukka det opp mange utgåver og forkorta versjonar av konsertalbumet Rising frå 1990. Ingen av desse versjonane inneheldt original tittel eller layout, og mange hadde ikkje heller den originale rekkefølgja på songane. Etter over ti år med desse utgjevingane, fekk Pilot Records rettane til songane frå Rising i Storbritannia.
I staden for å berre gje ut Rising på ny, la Pilot Records merke til at rettane til Mellow Records-songane òg gav dei fleire konsertopptak som tidlegare ikkje var gjevne ut av Donovan i 1980-åra. Dei gav den nye utgjevinga namnet Rising Again og la til elleve songar frå dei same konsertane.
Christophe Lemaitre
Christophe Lemaitre er ein fransk friidrettsutøvar som har spesialisert seg på 100 og 200 meter. I dei fem sesongane 2010-14 sikra han seg 11 medaljar i dei store utandørsmeisterskapane, seks individuelt og fem i stafett. Han vann både 100 m, 200 m og 4 x 100 m stafet under EM i friidrett 2010, og forsvarte EM-tittelen på 100 m i 2012.
Meinardusbreen
Meinardusbreen er ein stor isbre som flyt aust-nordaustover til ein stad like aust for Mount Barkow, der han flyt saman med Hainesbreen frå nordvest og så aust og ut i New Bedfordfjorden like vest for Court Nunatak, på austkysten av Palmer Land. Han vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av U.S. Antarctic Service (USAS). I 1947 vart han fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) under Finn Rønne, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla han frå bakken. Han vart namngjeven av FIDS etter Wilhelm Meinardus, ein tysk meteorolog og klimatolog som skreiv mange rapportar, mellom anna dei meteorologiske resultata frå Den tyske antarktisekspedisjonen under Drygalski, 1901-03.
Thomas Eriksson
Eriksson vann eit svært overraskande VM-gull på opningsdistansen under verdsmeisterskapen på ski i Oslo i 1982. Med tida 1.21.52,3 slo han den norske sølvvinnaren Lars Erik Eriksen med 21,6 sekundar. Denne sigeren var også hans fyrste verdscupsiger, den andre og siste kom i desember 1986 på ein 30 km i Davos.
I sesongane 1981 og 1982 vann Eriksson tre svenske meisterskap.
Uvarovitt
Uvarovitt eller kromgranat, ein kromhaldig granat med smaragdgrøn farge og kjemisk samansetjing Ca3Cr2Si3O12. Uvarovitt dannar kjemiske blandingsrekkjer med dei andre ugranditt-granatane som grossular og andraditt.
Det vart oppdaga i 1832 av Germain Henri Hess som kalla det opp etter grev Sergej Semenovitsj Uvarov (1765–1855), ein russisk minister og amatørmineralsamlar.
Det er mellom anna kjent frå kromførekomstar ved Outokumpu i Finland og frå Ural i Russland. I Noreg finst det som eit sjeldan mineral frå Feragen på Røros og Grua på Hadeland.
Martyn Rooney
Martyn Joseph Rooney er ein britisk sprintar frå London Borough of Croydon som tevlar internasjonalt på 400 meter. Han vann EM-gull både på 400 m og 4 x 400 m stafett under EM i friidrett 2014. Tidlegare har han vunne sølvmedaljar i 4 x 400 m stafett både friidretts-VM 2009 og -EM 2010, i 2010 tok han også EM-bronsen på 400 m individuelt.
Dale Ockerman
Dale Ockerman er ein USA-amerikansk klaverspelar, gitarist og låtskrivar, som har arbeidd med ei rekkje musikarar sidan 1960-åra. Han er mest kjend for samarbeidet med The Doobie Brothers, der han var klaverspelar og gitarist i ei nyare utgåve av bandet i perioden frå 1988 til 1996.
Osmansk-venetianske krigar
Osmansk-venetianske krigar kan vise til:
Väsman
Väsman er ein innsjø sør i Dalarna i Sverige. Han ligg nord for Ludvika, i øvre delen av Kolbäcksåns vassystem. Innsjøen har ei overflate på 40 km², og er 56 meter på det djupaste. Han ligg om lag 155 meter over havet, og er omkring 14 km lang i nordvestleg-søraustleg retning, med ei breidd på 1,5–6 kilometer. Kolbäcksån går gjennom innsjøen.
Tidlegare var det dampskipstrafik på sjøen. På den austre breidda av Väsman ligg Brunnsviks folkhögskola. Under sjøen ligg eit omfattande jernmalmfelt som er berekna til 640 millionar tonn. Nordic Iron Ore melde i 2011 at dei ville prøva utvinna det.
David Tyson
Tyson har vunne tre Junoprisar i 1990-åra, mellom anna som årets produsent i 1991 for Jude Cole-albumet A View from 3rd Street og årets låtskrivar for arbeidet sitt med Hall & Oates.
Slimhinne
Ei slimhinne eller mucosa (av latin tunica mucosa) er ei fuktig kroppshinne som i hovudsak oppstår frå endoderm. Den er samansett av epitel og eit tynt lag av bindevev kalla lamina propria mucosae. Slimhinnene dekker mange av kroppsholene og nokre av dei indre organa. Mange plassar er dei samanhengande med huden, til dømes i nasebora, leppene i munnen, augeloka, øyrene, kjønnsorgana og i endetarmsopninga.
Det finst slimhinner i klitorishovudet og klitorishetta hjå kvinner, og i penishovudet og den indre delen av forhuden hjå menn. Urinrøyret er òg trekt med slimhinner. Nokre slimhinner er involvert i absorpsjon og sekresjon. Den tjukke væska som blir skild ut av slimhinnene og tilknytte kjertlar blir kalla slim (mukus).
Millettbreen
Millettbreen er ein isbre med mange bresprekkar i Antarktis, som er 24 km lang og 13 km brei, og som flyt vestover frå Dyer Plateau i Palmer Land til George VI Sound, like nord for Wade Point. Han flyt saman med Meiklejohnbreen. Han vart først kartlagt i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE) under Rymill. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1954 etter Hugh M. Millett, maskinsjef på «Penola» under BGLE, 1934-37.
Nasjonalpalasset i Haiti
Nasjonalpalasset eller Presidentpalasset (fransk Palais national eller Palais présidentiel) i Haiti ligg i Port-au-Prince og er residens for den haitiske presidenten. Det vart sterkt skadd under jordskjelvet i Haiti 12. januar 2010.
Historie
Det tidlegare palasset vart øydelagt av ein kraftig eksplosjon i 1912 som tok livet av dåverende president Cincinnatus Leconte og hundrevis av soldatar. Eit endå tidlegare palass vart øydelagt under eit opprør i 1869.
Den noverande bygningen vart bygd i 1918 og var teikna av Georges Baussan, ein leiande haitisk arkitekt den gongen.
12. januar 2010 vart palasset sterkt skadd av eit kraftig jordskjelv med ein momentmagnitude på 7,0.
Grootes Peak
Grootes Peak er eit fjell med ei høgd opp mot 2635 moh heilt sør i Colwell Massif i Victoria Land i Antarktis. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Pieter Meiert Grootes frå Quaternary Isotope Laboratory ved University of Washington, 1977–94. Han var særs aktiv i isboringa til United States Antarctic Program og undersøkte mellom anna Taylor Dome. Etter 1994 leia han Karbon-14-laboratoriet ved Christian Albrechts Universitet i Kiel i Tyskland.
Cray-reservoaret
Reservoar gjev i dag vatn til byane i dalen til River Tawe og Nord-Swansea.
Reservoaret vart bygd her fordi det låg oppfor dei tungt industrialiserte områda av Tawe-dalen og i eit område med mykje nedbør med eit så stort tilsigsområde som mogeleg. Den 28 meter høge demninga ligg i den nedre enden av ein bredal og inneheld om lag 4,5 millionar tonn vatn.
Passion: Music for The Last Temptation of Christ
Passion: Music for The Last Temptation of Christ er eit filmmusikkalbum frå 1989 av Peter Gabriel. Det er det andre filmmusikkalbumet hans og det åttande albumet i alt. Albumet bestod av noko musikk skriven for filmen The Last Temptation of Christ, men Gabriel brukte fleire månader etter filmen kom ut for å utvikle musikken vidare og gje det ut som eit skikkeleg album og ikkje berre eit filmmusikkalbum. Det vert rekna som ein milepåle for populariseringa av verdsmusikk, og vann ein Grammy i 1990 for beste New Age-album.
Oversyn
Som musikk for filmen nytta gabriel ressursane sine frå organisasjonen han finansierte, WOMAD, til å føre saman musikarar frå Midtausten, Afrika og Sør-Asia. Han arbeidde med dei for å skape musikk som var meint å forsterke stemninga i filmen, men la òg til noko moderne ambient musikk til dei originale stykka, og produserte eit musikalsk verk som har påverka mange musikarar i åra etter det kom ut. Passion introduserte mange lyttarar for artistar som Nusrat Fateh Ali Khan, Youssou N'Dour, L. Shankar og Baaba Maal.
Seinare same året kom eit album til kalla Passion – Sources, med fleire songar som Gabriel ikkje deltar på. Gabriel skildra dette albumet som «eit utval av tradisjonell musikk, inspirasjonskjelder og lokale innspelingar».
Arica
Arica (spansk: [aˈɾika]) er ein kommune og ein hamneby med ei folkesetnad på 222 619 i Arica-provinsen i Arica og Parinacota-regionen i Nord-Chile. Dette er den nordlegaste byen i Chile, og ligg berre 18 km sør for grensa til Peru. Byen er hovudstaden i både Arica-provinsen og Arica og Parinacota-regionen. Arica ligg i bukta kjent som Arica bøyg eller Arica alboge av Sør-Amerika sin stillehavskyst. To dalar som skjer ned gjennom landskapet frå Atacama-ørkenen møtast i Arica. Dalane har namna Azapa og Lluta. Desse dalane gir sitrus og oliven for eksport.
Det milde vêret har gjort Arica kjent som «(byen i den evige våren)» i Chile, medan strendene er vitja av folk frå Bolivia. Byen var ei viktig hamn allereie under det spanske kolonistyret. Chile tok byen frå Peru i 1880 under Stillehavskrigen, og Peru anerkjente han som chilensk i 1929. Ein stor del av afrikanske chilenarar bur i eller sporar opphavet sitt til Arica.
Historie
Arkeologiske funn indikerer at Arica var folkesett av ulike urfolksgrupper som blir daterte 10 000 år tilbake i tid. Desse menneska er den første kjende som mumifiserte sine døde, 2000 år før egyptarane. Mumiane i Arica vart oppdaga så seint som i 2004. Dei var gravlagde mindre enn ein meter under overflata.
Kolonitida
Dei første spanjolane busette landet under kaptein Lucas Martinez de Begazo i 1541, og i 1570 vart området kalla La Muy Ilustre y Real Ciudad San Marcos de Arica (den svært namngjetne og kongelege byen San Marcos av Arica). I 1545 var Arica den viktigaste eksporthamna for boliviansk sølv som kom ned frå Potosí, som då hadde den største sølvgruva i verda. Arica hadde dermed ei avgjerande rolle som ei av dei leiande hamnene i det spanske imperiet. Desse misunningsverdige rikdommane gjorde at Arica vart plyndra av piratar og sjørøvarar, blant dei Francis Drake.
Peruansk periode (1821–1880)
Etter samanbrotet av spansk styre i 1821, var Arica ein del av den nyleg uavhengige peruanske republikken. Den peruanske grunnlova av 1823 reknar den som ein provins i Arequipa-departementet. I 1855 innvigde Peru den 53 km lange Arica-Tacna-jernbanelinja, ei av dei første i Latin-Amerika. Jernbanelinja fungerer framleis i dag.
Jordskjelvet 13. august 1868 ramma nærområdet av byen med ein estimert styrke på 8,0 til 9,0. Anslag på dødstala varierer sterkt, eit av estimata er 25 000. Jordskjelvet utløyste ein tsunami, målbar over Stillehavet på Hawaii, Japan og New Zealand. Sidan Arica ligg veldig nær subduksjonssonen kjent som Peru-Chile-gropa, der Nazca-plata vert pressa under den søramerikanske plata, er byen utsett for jordskjelv med stor kraft.
Moderne Arica (1929 – i dag)
I 1958 etablerte den chilenske regjeringa Junta de Adelanto de Arica (utviklingsstyret for Arica), som kunngjorde mange skatteinsentiv for etablering av industriar, som køyretøymonteringsanlegg, ei skattefri sone og eit kasino, mellom anna. Mange bilprodusentar opna fabrikkar i Arica, som Citroën, Peugeot, Volvo, Ford og General Motors, som produserte Chevrolet LUV pickup til 2008.
I følgje Chile sin nye opne økonomipolitikk frå 1975, vart utviklingsstyret avskaffa.
Arica og Parinacota-regionen vart oppretta 8. oktober 2007 under lov 20.175, kunngjort 23. mars 2007, av president Michelle Bachelet i byen Arica.
Avfallsdeponi
I 2021 sa menneskerettsekspertar i SN at dei var djupt uroa over den kontinuerlege øydeleggjande effekta på Arica frå eit avfallsdeponi lagd for nesten 40 år sidan. I 1984-1985 dumpa det svenske selskapet Boliden Mineral AB nesten 20 000 tonn giftig avfall med høge konsentrasjonar av arsen, kvikksølv, kadmium og bly utanfor Arica. Boliden betalte eit lokalt selskap, Promel Ltda., tilsvarande 1,2 millionar dollar (3,15 millionar dollar i 2021-dollar) for å ta i mot, handsame og avgrense verknader frå avfallet. Avfallet med høgt innhald av arsen som er lagra utandørs, ureinar naturen og utgjer ein helse- og tryggingsrisiko inkludert for drikkevassystem. I 2013 starta 796 innbyggjarar i Arica, inkludert menneskerettsforkjemparar, rettslege steg i Sverige mot Boliden. Lagmannsretten i Nord-Norrland meinte at krava frå offera var forelda, og den svenske høgsteretten avslo å handsame saka.
Innerdalshytta
Innerdalshytta er ei turisthytte i Innerdalen i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Hytta er utgangspunkt for fjellturar til fleire toppar i Trollheimen, mellom anna Innerdalstårnet og Skarfjellet.
Det er to hytter i området, som begge er eigde og drivne av Kristiansund og Nordmøre Turistforening. Innerdalshytta er den eldste av dei og vart bygd i 1893 som den første turisthytta nord for Dovre. Hytta vart restaurert i 2005 og 2006 og har sengeplassar til 31 personar. I 2008 vart den andre hytta, Låven, opna. Låven har sengeplass til 20 personar fordelt på 8 rom og fungerer som sjølvbetent hytte i vinterhalvåret. Innerdalshytta er då stengd.
Nært Innerdalshytta ligg Innerdal turisthytte, som er ei privat hytte. Eit stykke lenger fram i dalføret ligg Renndølsetra. Begge desse hyttene er betente i sommarhalvåret.
Mount Gunn
Mount Gunn er eit massivt fjell, 2465 moh, som ligg i Convoy Range kring 7 nautiske mil nordvest for Mount Gran i Victoria Land i Antarktis. Det vart fotografert i 1957 av den nordlege landmålingsgruppa frå New Zealand under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1956–58) og vart namngjeve av dei etter Bernard M. Gunn, eit medlem av gruppa.
Porterville av Creedence Clearwater Revival
«Porterville» er ein song av det amerikanske rockebandet Creedence Clearwater Revival. Han vart gjeven ut som den siste singelen under namnet The Golliwogs, før dei skifta namn til Creedence Clearwater Revival, i januar 1968. Singelen kom sidan ut på debutalbumet Creedence Clearwater Revival same året.
Songen var skriven av John Fogerty og vart spelt inn i oktober 1967.
Magnus Hesselberg
Magnus Hesselberg var ein norsk sakførar, gardbrukar, skipsreiar og stortingsmann frå Tjølling. Iver Magnussen Hesselberg var far hans.
Magnus Hesselberg var frå 1819 elev på konstruksjonsskulen i Fredriksværn. Sidan tok han over styringa av Hølens verft ved Larvik, der far hans var medeigar. I 1833 tok han norsk juridisk eksamen og fekk arbeid som underfut i Larvik. Frå same året byrja ein 44 år lang periode som forstandar for stiftinga Larvik hospital. Hesselberg var fut i Larvik 1840-45 og «oppebørselsbetjent» i Larvik og Sandefjord 1845-46. Etter å ha budd ei tid i Larvik, flytta han til farsgarden i Tjølling og var både gardbrukar og skispsreiar, i tillegg til sitt vyrkje som sakførar ved underretten.
Frå 1850 til 1871 var Hesselberg ordførar for heradsstyret i Tjølling. Han var også formann i matrikkelkommisjonen i Tjølling, og medlem i matrikkelkommisjonen for Jarlsberg amt. I 1855 stod han i spissen for skipinga av Tjølling sogneforening og var ein del år formann i foreininga.
I tida 1851-69 representerte Hesselberg jamt og samt Jarlsberg og Larvik amt på Stortinget. Han var i 1851 sekretær i Kyrkjekomiteen og visesekretær i Odelstinget, i 1854 og 1857 sekretær både i Lagtinget og i Næringskomite nr 2, og på Omframtstortinget 1858 var han framleis sekretær i Lagtinget. Etter å ha sagt frå seg val i 1859, kom han på ny inn att på Stortinget 1865-66 og fekk att vervet som sekretær i Næringskomite nr 2. I si siste stortingsperiode, 1868-69, var han atter sekretær i Lagtinget og elles medlem i Næringskomite nr 1. Han sa i 1871 nei til å verte vald for ein ny stortingsperiode.
Hesselberg døydde på garden sin i Tjølling, 72 år gammal.
Minjar
Minjar (russisk Минья́р) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 11 000 innbyggjarar. Han ligg dalen til elva Sim der ho renn saman med elva Minjar, 370 km vest for Tsjeljabinsk.
Byen vart grunnlagd i 1771 og fekk bystatus i 1943.
Ski-NM 1960
Noregsmeisterskapen på ski 1960 i nordiske greiner vart avvikla i tida frå 22. til 31. januar 1960. Mennene tevla i fire langrennsøvingar, spesielt hopprenn og kombinertrenn, kvinnene i 10 km langrenn. Meisterskapen tok til på Fåberg i Oppland med stafett og femmil for menn, samt 10 km for kvinner. Resten av tevlingane fann stad i Nedre Eiker kommune i Buskerud, langrenna ved Krokstadelva og skihoppinga i Vikkollen.
15 km
Dato: 30. januar
Stad: Nedre Eiker
<br style="clear:both;" />
30 km
Stad: Nedre Eiker
<br style="clear:both;" />
50 km
Stad: Fåberg
<br style="clear:both;" />
3 x 10 km stafett
Dato: 22. januar
Stad: Fåberg
<br style="clear:both" />
Kombinert
Dato: 29./30. januar
Stad: Nedre Eiker
<br style="clear:both;" />
Spesielt hopprenn
Dato: 31. januar
Stad: Nedre Eiker
<br style="clear:both;" />
10 km
Dato: 24. januar
Stad: Fåberg
<br style="clear:both;" />
Antti Ruuskanen
Antti Hermanni Ruuskanen er ein finsk spydkastar frå Pielavesi som vart europemister i øvinga i 2014 og vann OL-bronse i 2012.
Ruuskanen kom på sjetteplass under VM i friidrett 2009 i Berlin med eit bestekast på 81,87. Tre år seinare vann han bronsemedaljen i spydkast under Sommar-OL 2012 i London, ein knapp halvmeter bakom overraskingsmannen, gullvinnaren Keshorn Walcott.
Etter å ha vorte nummer fem då VM i friidrett 2013 fann stad i Moskva, viste Ruuskanen seg som den suverent beste spydkastaren under EM i friidrett 2014. Han tok leiinga i fyrste omgang med 83,81 m, la på til 86,85 i andre omgang, før han i tredje omgang sende spydet avgarde 88,01 meter, eit kast som var tre meter lengre enn det nokon annan utøvar makta prestere.
Ruuskanen forbetra sin personlege spydrekord til 88,98 meter då han vart finsk meister i Pori 2. august 2015.
Grendel
Grendel er ein av tre antagonistar i det gammalengelske heltediktet «Beowulf», som vart skrive rundt år 750.
Etymologi
Opphavet til namnet Grendel er uklart og det er mange forslag til tyding. Nokre meiner at namnet heng saman med det angelsaksisk (gammalengelsk) grindan (engelsk grind) som mellom anna tyder «hakke tenner», medan andre knyter namnet til det gammalengelske grynde som tyder «avgrunn». Sistnemnde kan passe i og med at mor til Grendel er eit havmonster i Beowulf. Det mellomengelske gryndel («sint») er òg eit forslag til eit ord som namnet kan vere danna til.
Grendel si rolle i Beowulf
Grendel er eit menneskeliknande vesen som vert skildra som eit utyske, jotun eller troll. Han finn og vandaliserer mjødhallen Heorot som tilhøyrer den danske kongen Hroðgar. Heorot ligg i nærleiken av ei myr som Grendel bur i. Mange danskar døyr på grunn av Grendel.
Hroðgar er ven av helten Beowulf som kjem frå landet som tilhøyrer folkeslaget «geater» med uklart opphav (kan vere Jylland, Götaland eller Gotland). Beowulf tar opp kampen mot Grendel som blir så skadd i armen at han til slutt døyr. Mor hans, havmonsteret, er enno meir ufordrageleg og prøver å hemne tapet av sonen sin. Ho blir òg til slutt drepen av Beowulf.
Kristen tolking
Det kristne verdsbiletet pregar historia om Beowulf. Forfattaren lét Grendel nedstamme frå Kain og gjer på den måte den demoniske og djevelske karakteren til Grendel klar.
Grendel i filmar, bøker og songar
Grendel er mykje nytta i filmar, bøker og songar, til dømes i filmen Beowulf & Grendel (Island 2005). Grendel er òg tittelen på ein song av rockegruppa Marillion.
Aleksandrovsk i Murmansk oblast
Aleksandrovsk er eit administrativt territorium i Murmansk oblast med fleire lukka byar.
Administrasjonen vart oppretta 28. mai 2008 og er felles for dei lukka byane Poljarnyj, Gadzjijevo og Snezjnogorsk.
Fumarole
Fumarole (frå latin fumus som tyder 'røykar') eller soffion er ei opning i jordskorpa eller på overflata til ein annan himmellekam. Ofte finn ein slike i nærleiken av vulkanar, og gjerne dei som avgjer damp eller gassar som karbondioksid, svoveldioksid, saltsyre og hydrogensulfid.
Fumaroler finst ofte langs små opningar eller lange sprekkar, i kaotiske klasar eller felt, og på overflata av størkna lavastraumar og tjukke avleiringar av pyroklastiske straumar. Eit fumarolefelt er eit område med varmekjelder og gassavløyp der magma eller gloande vulkanske bergartar som ligg rett under overflata avgjer gassar eller møter grunnvatn. Frå eit grunnvassperspektiv kan ein fumarole skildrast som ei varm kjelde der vatnet kokar før det når overflata og deretter blir ventilert ut som damp eller kondens. Fumaroler kan vere aktive i tiår eller hundreår dersom dei ligg over ei vedvarande varmekjelde, eller dei kan forsvinne i løpet av veker eller månader dersom dei berre ligg på toppen av ferske vulkanske avleiringar som raskt blir avkjølt.
Eit godt på døme på fumaroleaktivitet på jorda er den kjende Valley of Ten Thousand Smokes som vart danna under utbrotet av Novarupta i Alaska i 1912. I byrjinga var det tusenvis av fumaroler under avkjølinga av den vulkanske oska frå utbrotet, men over tid har mesteparten av desse døydd ut. Det er estimert at det finst rundt 4000 fumaroler innanfor Yellowstone nasjonalpark i det nordvestre USA. Endå eit døme er ei rekkje fumaroler i Valley of Desolation i Morne Trois Pitons nasjonalpark i Dominica.
Mosbybreen
Mosbybreen er ein isbre som er 9 km brei ved munningen, og som flyt søraustover til nordvesthjørnet av New Bedfordfjorden, på austkysten av Palmer Land. Han vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av U.S. Antarctic Service (USAS). I 1947 vart han fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) under Finn Rønne, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartlagte enden frå bakken. Han vart namngjeven av FIDS etter Håkon Mosby, ein norske meteorolog og oseanograf.
Valentinitt
Valentinitt er eit rombisk mineral med formelen Sb2O3. Mineralet finst som eit omvandlingsprodukt av andre antimonmineral.
Mineralet fekk namn midt på 1800-talet etter Basilius Valentinus, ein alkymiist. Valentinitt vart først skildra i 1845 etter ein førekomst i Les Chalanches-gruva i Allemont i Isère i Rhône-Alpes i Frankrike.
Kysjtym
Kysjtym er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg på austsida av dei sørlege Uralfjella, rundt 90 km nordvest for Tsjeljabinsk, nær byen Oziorsk.
Atomulykke
Kysjtym ligg nær det kjernefysiske komplekset Tsjeljabinsk-40, òg kjent som «Majak» («varde» på russisk). Her oppstod det den 29. september 1957 ein kraftig eksplosjon som involverte tørre nitrat og acetatsalt i ein tank med høgradioaktivt avfall. Ulukka forureina eit stort område som mellom anna omfatta Kysjtym. Eksplosjonen skuldast svikt i kjølesystemet til tanken.
Det vart slept ut 40 PBq med fisjonsprodukt. Cerium-144 og Zirconium-95 (begge relativt kortliva isotopar med ei halveringstid på respektive 285 og 64 dagar) utgjorde 91 % av utsleppet. Det var 1 PBq med Sr-90 og 13 TBq med Cs-137. Den forureina sonen, som vert kalla East Urals Radioactive Trace (EURT), målte 300 x 50 km og var forureina med meir enn 4 kBq/m² med Sr-90. Det globale nedfallet av Sr-90 var rundt 2 kBq/m². Eit område på 17 km² var forureina med rundt 100 MBq Sr-90/m².
Det var 270 000 innbyggjarar i området. Masseevakuering vart gjennomført, sidan den kritiske forureina kom frå Sr-90, med ei effektiv halveringstid på 10-20 år. Omkring 800 km² land vart teke ut av bruk. 82 % av dette området er no teke i bruk att, til skogdrift og jordbruk.
Kysjtym-ulukka vart stort sett skjult av sovjetiske styresmakter fram til 1980, då den sovjetiske biologen Zjores Medvedev avslørte hendinga.
Kjetil Stormark
Karriere
Stormark har vore journalist sidan 1987, i Arbeiderbladet (1994-1997), i VG (1997-2001 og 2002-2005).
Han var presseråd ved den norske SN-delegasjonen i New York (2001-2002), den gongen Noreg var medlem av Tryggingsrådet). Fagleiar i PR-byrået JKL Oslo var han - 2005-2007. Leiar av SKUP – Stiftelsen for ei Kritisk og Undersøkjande Presse var han frå 2003 til 2005, og der var han styremedlem 2001–2003.
Nettavisen publiserte bloggar av Stormark frå 2012 til mars 2015.
Prosjektet «Noregs forsvarsevne» og tilhøyrande nettstad
Han driv (per 2016) prosjektet «Noregs forsvarsevne» som hittil har motteke 10,5 millionar kroner i støtte (2015-2016) frå Erling Lorentzen og fem andre bidragsytarar, blant dei fleire motstandsfolk.
Han driv nettavisa aldrimer.no. Prosjektet driv kritisk og undersøkjande journalistikk om den sivile og militære beredskapen i Noreg og tryggingspolitiske tilhøve.
Prosjektet vart i april 2016 kritisert av SKUP-leiar Jan Gunnar Furuly og skuldgjeve for å vera ei «avansert form for content marketing». Kritikken vart avvist av Stormark, som viste til at nettstaden vert redigert etter Redaktørplakaten, Tekstreklameplakaten og Ver Varsam-plakaten. Det tyder at prosjektet driv uavhengig journalistikk som ingen andre enn redaktøren til nettstaden styrer.
Aldrimer.no/prosjektet Noregs forsvarsevne driv varslingsnettstaden SecuriLeaks.org, slik at varslarar skal kunna senda informasjon heilt trygt utan å avsløra eigen identitet. Nettstaden er integrert i TOR - The Onion Router - og føreset at ein brukar TOR Browser når informasjon vert lasta opp til varslingplattforma.
Fagnettverket «Hate Speech International»
Stormark er leiar av fagnettverket Hate Speech International (HSI), som overvakar hatytringar, hatbrotsverk og ekstremistiske grupper i Europa, Nord-Amerika, Midtausten og Afrika. Nettverket vart etablert av Stormark og forfattar og journalist Øyvind Strømmen i 2013.
HSI driv òg ein eigen varslingsnettstad - ExtremeLeaks - for at varslarar skal kunna senda informasjon heilt trygt utan å avsløra eigen identitet. Nettstaden er integrert i TOR - The Onion Router - og føreset at ein brukar TOR Browser når informasjon vert lasta opp til varslingplattforma.
Klage til EOS-utvalet
I 2002 forfatta Stormark ein artikkelserie om interne tilhøve i Tryggingstenesta til politiet (PST), saman med VG-kollega Tom Bakkeli. Serien stod på trykk i juli og oktober 2002. Stormark sende på same tid ei klage til Kontrollutvalet til stortinget for dei løynlege tenestene, det såkalla EOS-utvalet. I klaga bad Stormark utvalet om å undersøkja om det vart drive kjeldejakt på hans kjelder i kjølvatnet av artiklar om dei løynlege tenestene.
Murrishbreen
Murrishbreen er ein isbre som er kring 28 km lang på austsida av Palmer Land. Han flyt aust-nordaust, nord for Stockton Peak og Abendroth Peak og saman med nordsida av Gainbreen før denne munnar ut i Weddellhavet ovanfor Morency Island. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter David E. Murrish, ein biolog i US Antarctic Research Program (USARP), som studerte fuglar på Den antarktiske halvøya i tre sesongar, 1972-75.
Magic
Magic er eit studioalbum av Bruce Springsteen. Albumet vart gjeve ut i 2007 på Columbia Records.
Innhald
Alle songane er skrivne av Bruce Springsteen.
Heinz Hajek-Halke
Heinz Hajek-Halke var ein tysk eksperimentell fotograf som saman med Otto Steinert var med i gruppa Fotoform.
Liv
Hajek-Halke var fødd i Berlin i 1898. Han voks opp i Argentina, og kom tilbake til Tyskland i 1910. Han byrja studera grafikk i Berlin i 1915. I 1916 blei han soldat under første verdskrigen. Etter at krigen slutta fortsette han å studera frå 1919 til 1923. I 1925 byrja han verka som sjølvlært fotograf, og gjorde oppdrag for mange ulike blad. Han hadde eit kortvarig samarbeid med ein annan ung og nyskapande fotograf, Yva, i 1926.
Frå 1934 til 1937 laga han fotoreportasjar for bladet Natur und Volk. I 1937 laga han fleire reportasjar frå Brasil. Frå 1938 til 1945 arbeidde han for flyfabrikanten Dornier-Werke. Seinare blei han frilansar.
I 1949 blei Hajek-Halke med i den tyske gruppa Fotoform, og tok del i dei to første utstillingane hennar. I 1955 blei han utnemnd til professor i fotografi og grafisk design ved Hochschule für bildende Künste (no Universität der Künste Berlin) i Berlin.
Verk
Som fotograf eksperimenterte Hajek-Halke med ulike teknikkar for fotomanipulasjon som fotomontasje, kollasj, dobbeleksponering og å kombinera fleire negativ til eit fotografi.
Han var interessert i dyr - han tok makrofotografi av insekt og dreiv med slangar. Han eksperimenterte med lysgrafikk, og fotograferte ståltrådfigur han hadde laga for dette føremålet.
Utstillingar
(Utval)
Verdscupen i alpine greiner 2013/Menn
Marcel Hirscher frå Austerrike vann det største FIS-trofeet for andre året i rad. Norske Aksel Lund Svindal kom på andreplass i turneringa, storslalåm-spesialisten Ted Ligety frå USA var nummer 3.
Greatest Hits Live: Vancouver 1986
Greatest Hits Live – Vancouver 1986 er det femte konsertalbumet til den skotske visesongaren Donovan. Det kom ut 2. oktober 2001 (Varése Sarabande 302 066 259 2).
Historie
I 1980-åra spelte Mellow Records inn mange av konsertane til Donovan. Desse innspelingane utgjorde albuma Rising (1990) og Rising Again (tidleg 2001). Seint i 2001 gav Varèse Sarabande ut nok ei samling av desse innspelingane kalla Greatest Hits Live – Vancouver 1986. Som tittelen skildrar så vart desse spora spelte inn i Vancouver i Canada i 1986. Albumet inneheld òg tre songar frå ein konsert i Carnegie Hall i New York City same året. I tillegg la Sarabande til ein demoversjon av ein song frå Neutronica frå 1981, «Only to Be Expected».
Sidan det er spelt inn i same periode, høyrest Greatest Hits Live – Vancouver 1986 ganske likt ut som både Rising og Rising Again. Instrumenteringa er sparsam og Donovan fortel dei same historiene kring songane. Greatest Hits Live – Vancouver 1986 inneheld òg mange av dei same songane som Rising og Rising Again.
Lonely and Blue
Lonely and Blue er det første albumet Roy Orbison spelte inn for Monument Records, gjeve ut i 1961.
Albumet var gjennombrotet for Orbison, og i følgje Bruce Eder i Allmusic, var det på sett og vis òg eit gjennombrot for rock and roll. Fram til då var det, med unntak av Elvis Presley, berre få kvite rock & roll-artistar som «ein gong hadde prøvd å bruke eit album på ein så modig måte som me høyrer på denne plata.» Orbison, medlåtskrivaren Joe Melson og produsenten Fred Foster danna ein stil der dei kombinerte rock and roll-rytmar med den polerte countrystilen kalla Nashville sound og den store spennvidda og operaaktige intensiteten i stemma til Orbison til å danne unik musikk. Singelen «Only the Lonely» var den mest populære på albumet.
Om nokre av dei andre songane på albumet skriv Allmusic om «den mektige vokalen og saksofonsoloen til Boots Randolph på «I'll Say It's My Fault», den stemningsskapande Orbison-Melson-songen «Come Back to Me (My Love)», som var som ein minifilm, eit romantisk melodrama sungen med operaaktig djupne med ein lett rock & roll-rytme, Don Gibson sine «I'd Be a Legend in My Time» og «I Can't Stop Loving You», begge fylt med overstore musikalske eigenskapar og kjensler bak den usedvanlege synginga til Orbison, som han som ein arie av Verdi, medan ein saksofonsolo, the Anita Kerr Singers og ein tett strykeseksjon held det heile fast i pop-verda, og «Bye Bye Love» som i Orbison si drakt høyres ut som ein country-pop-symfoni.»
Lydkvaliteten på albumet var klår og tydeleg, miksa i stereo, og eit av dei første rock & roll-albuma som hadde betre lydkvalitet i stereo enn i mono. Albumet skal ha vore eit av dei første rockealbuma som fekk mykje merksemd hos hi-fi-entusiastar.
Songen «Come Back to Me (My Love)» inneheld ein nesten identisk intro som «Only the Lonely». I 1957 spelte Frank Sinatra inn ein song med same namn for albumet Frank Sinatra Sings for Only the Lonely (ikkje den same som Orbison sin song).
Wiktionary
Wiktionary (sett saman av wiki og dictionary; engelsk for 'ordbok') er eit Wikimedia-prosjekt som går ut på å byggja ei fleirspråkleg ordbok. Ordboka oppgjev både definisjonar til ord og omsetjingar til fleire språk, men er ikkje alltid komplett.
Som dei andre Wikimedia-prosjekta blei Wiktionary byrja på engelsk, men blei seinare utvida til å finnast på fleire språk.
Forvitring
Forvitring er ei form for erosjon av til dømes bergartar og mineral under påverknad frå ytre krefter. Forvitring blir delt inn i kjemisk og mekanisk forvitring.
Den faste fjellgrunnen vil over lang tid smuldre og brytast opp i mindre einingar. Vidare vil forvitring òg verke på steinar slik at dei blir brotne ned til mindre einingar. Nede i jorda er det kjemiske forvitringsprosessar som løyser ut og frigjer mineral (plantenæringsstoff) til jordsmonnet. Det er to typar forvitring: mekanisk forvitring og kjemisk forvitring:
Kjemisk forvitring
Kjemisk forvitring: Her skjer det kjemiske reaksjonar mellom grunnvatn og minerala i bergartar slik at mineralogien kan endrast. I hovudsak seier vi det er tre typar kjemisk forvitring:
Oppløysing
Mineral vert løyst opp i vatn - hovudsakleg salt og karbonatmineral. Oppløysinga vil vere ekstra effektiv ved sur nedbør (vatn som inneheld fleire H^+-ion) då det vert danna karbonsyre. Det er denne som løyser opp kalksteinen. Denne typen forvitring kan mellom anna føre til utviding av forkastningar og danning av grotter.
Hydrolyse
Kjemisk reaksjon mellom vatn og mineral. Vil vere meir effektivt i ei surleg vassløysing. Denne forma for forvitring gjev oss suspensjonsmateriale som leire.
Døme på hydrolyse av kalifeltspat:
Oksidasjon
Kjemisk reaksjon der grunnstoff mistar elektron, skjer typisk i bergarter ved at Fe^{2+} går over til Fe^{3+} i kontakt med oksygen og vatn. Dette kjem til syne som ein raudbrun farge på bergartane, òg kjent som rust.
Hydrasjon
Vatn absorberast av bergartar og einskilde mineral som biotitt vert utvida som ein reaksjon på dette. Utvidinga fører til fysisk stress på bergartane.
Mekanisk forvitring
Mekanisk forvitring: Ved mekanisk forvitring sprekk fjellet og steinmaterialet og blir brote i mindre delar utan at mineralogien blir endra. Det er fleire typar mekanisk forvitring:
Mekanisk forvitring gåre føre seg når ulike fysiske krefter virkar på berget og bryt det ned.
Solsprenging
Solsprenging skjer når bakketemperaturen svingar frå kuldegrader til 40-50 varmegrader på eit døgn. Dette fører til at mineralkorna i bergartane først utvidar seg, så trekkjer seg saman, og dette gjer at dei ytste laga på bergartane langsamt sprekk.
Saltsprenging
Oppløyst salt i grunnvatn kan krystallisere og opne porer i bergartane. Ved varme blir saltet utvida og bergartane opplever stress innanfrå.
Rotsprenging
Røter kan ha stor styrke, ei rot kan pressast inn i sprekkar i bergartane og føre til vidare utviding av sprekka.
Vassprenging
Når vatn kjem ned i forkastingar/sprekker kan dette utøve nok trykk til å utvide dei.
Termal ekspansjon
Intens varme gjer at det ytre laget i bergartane ekspanderer, ved avkjøling vil dette laga sprekke opp. Typisk forvitring ved skogbrann. Dei første gruvene brukte bålbrenning som metode til å få fjellet til å sprekke. Dette var lenge den einaste måten til å få hol på fjellet og mineral/malm ut i passe stykke. Arbeidsmåten er enno i bruk, til dømes i smaragdgruva ved Mjøsa.
Organisk verksemd
Dyrelivet kan påverke forvitringa, gravande dyr kan utvide sprekkar og røre massar.
Llyn Cwellyn
Llyn Cwellyn (Llyn Quellyn i eldre tekstar) er eit reservoar i Nord-Wales som gjev drikkevatn til delar av Gwynedd og Anglesey. Det ligg på Afon Gwyrfai i Nant y Betws mellom Snowdon Massif og Mynydd Mawr nord i Snowdonia nasjonalpark. Det har eit areal på 87 hektar og er over 37 meter på det djupaste. I sørenden ligg den vesle landsbyen Rhyd Ddu.
Charlie Daniels
Charles Edward Daniels var ein USA-amerikansk multiinstrumentalist, tekstforfattar og songar, kjend for bidraga sine til southern rock, country og bluegrass. Han er kanskje mest kjend for countryhitten «The Devil Went Down to Georgia». Daniels har vore aktiv om songar og musikar sidan 1950-åra. Han vart innlemma i Cheyenne Frontier Days Hall of Fame i 2002, Grand Ole Opry i 2008, Musicians Hall of Fame and Museum i 2009, og Country Music Hall of Fame i 2016.
Llyn Cwellyn
Sjølv om han no er demd opp i nordenden, nedanfor Castell Cidwm-ryggen, nær landsbyen Betws Garmon, har ikkje det auka storleiken på den naturlege innsjøen. Innsjøen er særs djup og er ein av få innsjøar i Wales som har ein naturleg bestand av arktisk røye. Det finst òg bekkeaure og oter i innsjøen. Innsjøen er eigd av Lawrence Jones, eigaren av Castell Cidwm estate i nordenden, og Welsh water. Innsjøen var opphavleg eigd av markisen av Anglesey som nytta Castell Cidwm som jakthus.
Charlie Daniels
Han arbeidde som studiomusikar i Nashville, ofte for produsenten Bob Johnston, og spelte mellom anna gitar og elektrisk bass på tre Bob Dylan-album i 1969 og 1970, og spelte på innspelingar med Leonard Cohen. Daniels spelte inn det første soloalbumet sitt, Charlie Daniels, i 1971. Han produserte The Youngbloods-albumet Elephant Mountain i 1969.
Llyn Cwellyn
Vegen A4085 går langs innsjøen. Austsida vert i dag rekna som eit naturreservat, og det er restriksjonar på fiske i innsjøen.