cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarpsborg Fotballklubb
Lokalt lag
Framom 2008-sesongen 2008 trekte Sarspborg FK laget sitt frå seriespelet då Sarpsborg 08 vart skipa, ein lag som tok plassen til byrival Sparta i divisjon ein. Sarpsborg FK melde seg seinare innatt i seriesystemet og skal i 2016 spele på nivå fire norsk fotball.
Klubbprofilar
Asbjørn Halvorsen, Per Holm, Kristian Henriksen, Harry Yven, Finn Moen, Hjalmar Andresen, Villy Andresen, Asbjørn Hansen, Harry Kure, Gunnar Hansen, Martin Kjølholt og Thor Spydevold.
Kåfjorden ved Nordkapp
Kåfjorden (samisk Gávkevuotna) er ein fjord i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4,5 km sørover til Indre Kåfjord i botn av fjorden. Fjorden ligg på sørsida av Magerøysundet og kan reknast som ein fjordarm av Porsangerfjorden som ligg litt lenger aust.
Fjorden har innløp mellom Kåfjordnova i vest og Svabergneset i aust. Bygda Kåfjord ligg på austsida av fjorden. Nord for Kåfjord ligg grenda Ytre Kåfjord. På vestsida av fjorden går den vesle fjordarmen Vesterpollen vestover. Inst i Vesterpollen startar Nordkapptunnelen som går under Magerøysundet til Magerøya. Fjorden er 55 meter på det djupaste, ved munningen.
E69 går langs indre delar av fjorden.
Fylkesveg 222 i Oppland
Fylkesveg 222 i Oppland går mellom Bagn og Nordre Voll i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 0,8 km lang.
Østre Gausdal
Østre Gausdal er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Oppland fylke, frå 1837 del av Gausdal formannskapsdistrikt.
I 1879 vart Gausdal delt i Østre og Vestre Gausdal kommune. Østre Gausdal hadde ved delinga 1 879 innbyggjarar.
1. januar 1962 vart Østre og Vestre Gausdal kommune igjen slått saman til Gausdal kommune. Østre Gausdal hadde ved samanslåinga 3 942 innbyggjarar.
Elfenbeinskysten
Elfenbeinskysten (offisielt namn Côte d'Ivoire) er eit land i Vest-Afrika som grensar til Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso og Ghana. I sør har det kystline mot Guineabukta. Hovudstaden i landet er offisielt Yamoussoukro, men den tidlegare hovudstaden Abidjan er framleis administrasjonssenter.
Geografi
Den sørlege tredjedelen av landet er lågland som i gjennomsnitt ligg mindre enn 150 meter over havet. Høgare sletter og platå utgjer resten av landet, som i snitt ligg 300 m.o.h.
Hugo Grotius
Hugo Grotius, også Huig de Groot, eller Hugo de Groot, arbeidde som jurist i Nederland og la fundamentet for internasjonal rett basert på naturrett. Grotius er kanskje mest kjend for verket Mare Liberum som la grunnlaget for teorien om det opne hav og framtidig havrett. Han var og filosof, poet og dramaforfattar.
Elfenbeinskysten
Geografi
Dei største elvene er Comoé, Bandama og Sassandra, som alle renn sørover til Guineabukta. Elvene har fleire stryk og kan berre seglast på over korte strekk.
Vest i landet ligg Manfjella, ein del av Guineahøglandet. Den høgaste toppen er fjellet Nimba, som er 1 752 meter og ligg på grensa til Liberia.
Fylkesveg 831
Fylkesveg 831 (Fv831) går mellom Tjong og Vågaholmen i Rødøy kommune. Veglengda er 11 km.
Hugo Grotius
Tidleg liv
Grotius var fødd i Delft. Han var eldste barnet til Jan de Groot og Alida van Overschie. Faren var ein lærd mann, og oppdrog sonen til det same. Grotius kom inn på Universitetet i Leiden allereie elleve år gamal. Der studerte han under nokre av dei mest kjende akademikarane i Nord-Europa. Mellom dei Franciscus Junius, Joseph Justus Scaliger og Rudolph Snellius.
Fylkesveg 831
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Elfenbeinskysten
Klima
Kystområda av Elfenbeinskysten har to regntider, ein frå april til juli, og den andre frå september til november. Dei nordlege områda har berre ei regntid som startar i mai eller juni. Minst sannsyn frå nedbør på kysten er det i perioden desember til februar. Regnmengdene minkar gradvis innover i landet.
Dei nordlege områda har tørketid mellom oktober og april, og temperaturane kan då bli ganske høge med med svært låg relativ fukt. Frå desember til februar kan den nordaustlege harmattanvinden påverke heile landet, bortsett frå kystområda. Denne vinden fører ofte med seg ein del støv.
Hugo Grotius
Tidleg liv
Då Grotius var ferdig på universitetet i 1598 fekk han vere med ein nederlandsk statsmann Johan van Oldenbarnevelt på eit diplomatisk besøk i Frankrike. I Frankrike hadde Grotius omgang med mange kjende intellektuelle, og før han kom attende til Nederland vart han utnemnd til æresdoktor i jus ved Universitetet i Orleans. I Nederland vart Grotius advokat og historigraf for dei sameinte Nederlandske statane. I 1604 skreiv han første gong systematisk om internasjonal lov etter å ha blitt involvert i ei sak der nederlandske handelsskip hadde kapra eit portugisisk skip i Singaporstredet.
Elfenbeinskysten
Kolonitid
Ein veit lite om historia til landet før europearane kom i land på 1460-talet. Dei største folkegruppene er alle komne hit ganske nyleg: Krufolket frå Liberia rundt 1600, senoufoane og lubiane frå Burkina Faso og Mali noko seinare. Akanane kom inn frå Ghana først på 1700-talet, og malinkéane immigrerte frå Guinea.
Hugo Grotius
De Indis og Mare Liberum
Nederlendarane var i åttiårskrigen med Spania og Portugal for sjølvstende då det fullasta handelsskipet Santa Catarina vart teke av kaptein Jacob van Heemskerk i 1603. Heemskerk var tilsett i Amsterdam avdelinga av Det nederlandske austindiakompaniet (Vereenigde Oostindische Compagnie). Han hadde ikkje løyve frå selskapet til å kapre andre skip, men mange av aksjeeigarane var svært interessert i profitten frå kapringa. Under nederlandsk lov var det svært tvilsamt om kapringa var lovleg og i tillegg var det ein del av aksjeeigarane som protesterte på moralsk grunnlag. Desse var for det meste mennonittar. Portugisarane forlangte sjølvsagde lasta si attende. Saka førte til offentlege juridiske høyringar og arbeid for å skaffe støtte frå nasjonal og internasjonal opinion. Det var i samband med denne saka Austindiakompaniet bad Grotius forfatte eit forsvar for kapringa.
Elfenbeinskysten
Kolonitid
Til forskjell frå nabolandet Ghana hadde Elfenbeinskysten lite slavehandel, ettersom landet hadde dårlege hamner. Men rundt 1840 fatta franskmennene interesse for ressursane det hadde, og etablerte militærbasar langs kysten medan dei prøvde å få herredømet over heile landet. I 1890-åra kjempa dei ein langvarig krig mot mandinkastyrkar, og geriljamotstand frå austlege grupper fortsette fram til 1917.
Hugo Grotius
De Indis og Mare Liberum
Resultatet av Grotius sin innsats i tida frå 1604 til 1605 var ei teoritung avhandling som Grotius kalla De Indies (Om det indiske). Grotius brukte naturrett som grunnlag for forsvaret av kapringa. Han hadde dermed skapt eit grunnlag som virka vidare enn den eine saka. Han var interessert i rettsgrunnlaget for lovleg krig reint generelt. Avhandlinga vart aldri trykt i sin heilskap medan Grotius levde, kanskje fordi retten dømde til fordel for selskapet og dermed var det ikkje naudsynt å vinne ytterlegare støtte for saka. Manuskriptet vart ikkje trykt før i 1864 under tittelen De jure praedae (Om retten til kapring). Prinsippa i denne avhandlinga la likevel grunnlaget for dei seinare arbeida hans om internasjonal rett, De jure belli ac pacis, og eit kapittel kom med i den innflytelsesrike pamfletten Mare Liberum.
Elfenbeinskysten
Kolonitid
Kolonimakta ønska produksjon av kolonialvarer, og byrja å dyrka kaffi, kakao og palmetre for palmeoljeproduksjon i kystområda. Elfenbeinskysten var det einaste landet i Vest-Afrika med ein stor del europearar som busette seg der for å driva jordbruk; i dei andre landa og i Sentral-Afrika dreiv dei som regel berre med administrasjon.
Hugo Grotius
De Indis og Mare Liberum
I Mare Liberum (Dei frie hav) som vart trykt i 1609 formulerte Grotius eit nytt prinsipp om at havet var internasjonalt og at alle nasjonar fritt kunne nytte havet for handel. Dette prinsippet gav nederlendarane ideologisk grunnlag for bryte ulike handelsmonopol gjennom si formidable maritime makt. Før denne tid var det vanleg å tenkje at hava var delt mellom Spania og Portugal med bakgrunn i at Paven hadde delt verda mellom desse to landa. Prinsippa som Grotius formulerte finn vi igjen i dagens havrett. Artikkel 17 i Havrettstraktaten gjev alle rett til uskuldig gjennomfart.
Elfenbeinskysten
Kolonitid
Franske plantasjeeigarar blei favoriserte av staten, og dyrka jorda ved hjelp av lokalt tvangsarbeid. Då hovdingsonen Félix Houphouët-Boigny danna den første fagforeninga for kakaobønder i 1944, fekk han raskt støtte frå andre. Eitt år seinare blei han vald som representant til det franske parlamentet, og i løpet av endå eitt år var tvangsarbeidet blitt avskaffa. Han blei seinare den første afrikanske ministeren i ei europeisk regjering, men vart òg mindre radikal med åra. Houphouët-Boigny blei den første presidenten då Elfenbeinskysten fekk sjølvstende i 1960.
Sjølvstende
Landet hadde fått ein solid økonomi som fortsette å veksa under sjølvstyret. Regjeringa stimulerte produksjonen ved å gje bøndene gode prisar, og blei ein av dei største eksportørane i verda av kaffi og kakao. Det blei òg den største afrikanske eksportøren av ananas og palmeolje. Medan europearar drog bort frå andre tidlegare koloniland, strøymde dei inn til Elfenbeinskysten; talet på franskmenn auka frå 10 000 til 50 000. I tjue år hadde landet ein årleg økonomisk vekst på nesten 10%, den høgaste i afrikanske land utan oljeressursar.
Politisk var stoda ein annan. Houphouët-Boigny styrte som ein diktator, berre eitt parti var tillate og pressa var sensurert. Presidenten brukte òg millionar av dollar på å gjera heimbyen sin, Yamoussoukro, til ein praktfull hovudstad for landet.
Hugo Grotius
De Indis og Mare Liberum
Denne disputten ville få økonomiske følgjer. Nederland støtta ideen om frihandel (sjølv om dei innførte eit spesielt handelsmonopol på muskat og nellik frå Molukkane). I 1651 vedtok England navigasjonslovane (Navigation Act) som forbaud gods å komme inn i England på anna enn engelske skip. Denne lova førte til den første engelsk-nederlandske krigen frå 1652 til 1654.
Arminiankontroversen, arrest og eksil
Godt hjelpt av kontakten med Johan van Oldenbarnevelt, gjorde Grotius ein politisk karriere. Han var Oldenbarnevelt sin politiske rådgjevar, generaladvokat for Fisc av Holland, Zeeland og Friesland i 1607 og vart Rådspensjonist (tilsvarande ordførar) av Rotterdam i 1613. I 1608 gifta han seg med Maria van Reigersbergen og fekk åtte barn. Fire overlevde til å bli vaksne.
På denne tida var det ein stor teologisk kontrovers mellom tilhengjarane av Jacobus Arminius, dekan for teologi i Leiden og fundamentalistiske kalvinistar som Franciscus Gomarus. I 1610, fleire månader etter at leiaren deira døydde, gav tilhengjarane av Arminius uttrykk for doktrineskilnader mellom dei og kalvinismen. Ein del av dette var at dei meinte at gud ikkje garanterer frelse for utvalde folk. Under leiing av Oldenbarnevelt tok dei Sameinte nederlandske provinsane eit offisielt standpunkt for toleranse overfor arministane. Grotius vart etterkvart bedt om å skrive ein tekst som forsvarte dette synspunktet.
I skriftet frå 1613 argumenterer Grotius for eit syn han hadde utvikla lenge om skilje mellom kyrkje og stat, og at berre dei heilt grunnleggande (til dømes guds eksistens og hans forsyn) for å unngå sivil uro skulle beskyttast. Ulike syn på obskure teologiske poeng skulle latast opp til kvar einskild å avgjere.
Elfenbeinskysten
Sjølvstende
Henri Konan-Bédié var den utvalde arvtakaren etter Houphouët-Boigny, som døydde i 1993. I 1999 måtte han likevel flykta frå landet då misnøgde generalar utførte eit militærkupp. Robert Guéi blei president i 2000 ved eit val som verken var fredeleg eller demokratisk, men store protestar førte til at han måtte gå av til fordel for motstandaren sin, Laurent Gbagbo. Det var oppstått spenning mellom folk frå nord, som gjerne er muslimar, og folk i sør, som praktiserer naturreligionar. Folkeleg uro blei til militær oppstand i 2002, då troppar frå nord gjorde opprør. Frankrike sende inn styrkar som skulle halda på freden, medan militiaer frå Liberia og Sierra Leone nytta uroa til å erobra vestlege delar av landet.
Hugo Grotius
Arminiankontroversen, arrest og eksil
Skriftstykkjet hadde ikkje den ønskte verknaden, og sivil uro spreidde seg i republikken. Oldenbarnevelt foreslo til sist at at lokale styresmakter skulle få høve til å rekruttere troppar for å få kontroll med situasjonen. Ei slik handling underminerte autoriteten til Stadthaldaren til republikken, på denne tida Maurice av Nassau, Prins av Orange. Maurice nytta høvet til å styrke makta til gomaristane som han støtta og til å fjerne Oldenbarnevelt som han mislikte. Oldenbarnevelt og Grotius vart arresterte den 29. august 1618. Oldenbarnevelt vart avretta og Grotius vart dømd til livstidsstraff i Løvenstein slott.
Elfenbeinskysten
Sjølvstende
President Gbagbo og opprørsleiarane skreiv under på ein avtale i januar 2003 og danna ei nasjonal samlingsregjering, men landet var framleis splitta. I mars 2004 blei 120 menneske drepne under eit folkemøte for opposisjonen. I november blei våpenkvila broten då luftvåpenet gjekk til åtak på opprørsstyrkar. Uroa har ført til fiendskap mellom ulike folkegrupper og har jaga folk som ikkje er rekna som ekte ivorianarar på flukt.
Hugo Grotius
Arminiankontroversen, arrest og eksil
I 1621 klarte Grotius å flykte med hjelp frå kona. Han kom seg ut frå slottet i ei bokkasse og flykta til Paris. I Nederland i dag er han i hovudsak kjend for denne røminga. Både Rijksmuseum i Amsterdam og museet Het Prinsenhof i Delft hevdar å ha den originale bokkassa.
Elfenbeinskysten
Valet i 2010
I 2010 vann Alassane Ouattara presidentvalet over Laurent Gbagbo. På grunn av den langvarige uroa i landet hadde valet vorte utsett lenge, og Gbagbo hadde fått sitja som president i ti år. Gbagbo meinte at han sjølv var rettmessig vinnar av valet, og skulda på valfusk. Men internasjonale observatørar, m.a. Den afrikanske unionen, anerkjente Ouattara som vinnar. Då Gbagbo likevel nekta å gje frå seg makta, braut det ut valdshandlingar i Elfenbeinskysten som varte langt inn i 2011.
Hugo Grotius
Arminiankontroversen, arrest og eksil
Grotius vart godt motteken i Paris av tidlegare kjende og fekk ein kongeleg pensjon av Ludvig XIII. Det var i Paris Grotius gjorde ferdig sitt mest kjende filosofiske verk.
Elfenbeinskysten
Valet i 2010
Elfenbeinskysten, som tidlegare var det økonomiske fyrtårnet for Vest-Afrika, er blitt til problemlandet i området.
Hugo Grotius
Om sanninga i den kristne religion
Medan han var i Paris tok Grotius fatt på å sette om til latin eit arbeid som han hadde skrive på didaktisk vers i fengsel. Dette var eit rudimentært, men systematisk argumentsamling for sanninga i kristendomen. Det latinske arbeidet vart først trykt i 1627 under namnet De veritate religionis christianae, på nederlandsk Bebijs van den waren Godsdienst trykt i 1622.
Grotius utvikla og eit eige syn på forsoningslære i kristendomen. Han meinte at Jesus' offerdød skjedde for at Gud skulle kunne tilgje, men samstundes ha eit rettferdig styre over universet. Denne ideen vart vidareutvikla av teologar som John Miley og vart den dominerande teorien i arminianismen og metodismen.
De Jure Belli ac Pacis
Grotius levde medan åttiårskrigen mellom Spania og Nederland og trettiårskrigen mellom protestantiske og katolske nasjonar pågjekk. Det er derfor ikkje underleg at han var svært opptatt av konflikt mellom statar og religionar. Det viktigaste arbeidet hans vart starta i fengsel og avslutta i Paris og gjorde eit forsøk på å byggje eit moralsk konsensus om korleis slike konfliktar kunne avgrensast. Grotius skreiv:
De jure belli ac pacis libri tres (Om lovane i krig og fred) vart først prenta i 1625, dedikert til Ludvik den XIII som var Grotius sin mesen på denne tida. Boka fremjar eit system basert på naturrett, som a priori må vere bindande for alle folk til alle tider. Verket er delt i tre bøker:
Argumenta i dette verket er eit grunnlag for ein teori om rettferdig krig. Røft sagt tar andre bind for seg spørsmålet om jus ad bellum (rettsgrunnlaget for å starte krig), medan det tredje bindet tar for seg spørsmålet om jus in bello (rettsgrunnlaget for oppførsel i krig). Grotius sin måte å oppfatte desse spørsmåla vart heilt grunnleggande for seinare verk på dette området og internasjonal rett på dette området.
Seinare år
Mange som var i eksil tok til å vende tilbake til Nederland etter at Prins Maurice døydde i 1625, men Grotius nekta å be om nåde fordi ville tyde å akseptere skuld i utgangspunktet. Han vart derfor nekta tilgang til riket. Han prøvde å komme seg til Rotterdam i 1631, men vart nekta. Grotius flykta til Hamburg. I 1634 fekk han sjansen til å vere Sveriges ambassadør til Frankrike. Den nyleg avlidne svenske kongen Gustav Adolf hadde vore ein stor beundrar av Grotius og Axel Oxenstierna som tok over var svært interessert i å tilsette Grotius. Grotius aksepterte tilbodet og tok opp diplomatisk residens i Paris der han budde til han vart løyst frå tenesta i 1645. På veg til sitt siste besøk i Sverige gjekk skipet hans på grunn nær Rostock og han døydde den 28. august i 1645. Lekamen vart send til Nederland og gravlagd i Nieuwe Kerk i Delft.
Utvalde verk
Verka er opplista etter når dei er prenta, med unntak av verk som vart prenta lenge etter hans død. Dei er opplista etter estimert tid for at det vart skrivne.
Brave av Marillion
Brave er det sjuande studioalbumet til det britiske rockebandet Marillion. Albumet vart utgjeve i februar 1994.
Etter det relativt poppa albumet Holidays in Eden valde Marillion ein meir progressiv stil for Brave. Songar Steve Hogarth lét seg inspirere av ei sak han hadde høyrt på radio, der politiet hadde teke hand om ei jente som vart funne gåande på motorvegbrua over elva Severn. Jenta ville eller kunne ikkje gjere reie for seg, og politiet gjekk ut i media for å prøve å finne ut kven ho var. I tillegg til fleire tekster frå John Helmer skreiv Steve Hogarth tekster inspirert av dette «mysteriet».
Willem Barents
Willem Barents (f. kring 1550 på den vestfrisiske øya Terschelling i Nederland, på Novaja Semlja i dagens Russland) var ein frisisk-nederlandsk sjøfarar og oppdagar, på slutten av 1500-talet. Barentshavet, Barentsøya, Barentsburg og Barentsregionen er oppkalla etter han. På nederlandsk heitte han Barentsz, ei forkorting av Barentszoon
Brave av Marillion
Plateselskapet EMI ynskte å få plateinnspelinga unnagjort raskt, men i staden tok skrive- og innspelingsprosessen særs lang tid, trass i at gruppa fekk fleire tekster ferdigskriven frå John Helmer. Skriveprosessen byrja i det dåverande øvingsstudioet til Marillion (no hovedstudio) The Racket Club i Aylesbury i november 1992. Frå februar 1993 fortsette skrive- og innspelingsprosessen på slottet Marouatte i Dordogne i Frankrike. Gruppa arbeidde sakte men intenst, all improvisasjon vart teke opp, og produsent Dave Meegan høyrde igjennom absolutt alt råmaterialet for å finne delar av musikk som kunne brukast i songane som vart komponert. Sjølv etter mange månadar med arbeid i slottet stod mykje innspelingsarbeid igjen, og innspelinga vart fullført i Parr Street Studios i Liverpool hausten 1993.
Willem Barents
Biografi
Lite er kjend om livet til Barents før ekspedisjonane mot nord.
Brave av Marillion
Trass i det enorme arbeidet med albumet vart ikkje Brave noko storseljar. Dette skuldast delvis den progressive musikkstilen og at albumet mangla songar med klårt hitpotensiale, men òg at plateselskapet gjorde ein dårleg jobb med å marknadsføre albumet. Men Brave vart likevel populær blant den mest dedikerte fansen til Marillion, og blir av mange fans sett på som det beste albumet deira etter at tidlegare songar Fish slutta i bandet.
Det vart gjeve ut tre singlar frå albumet, men ingen av dei selde noko særleg. «The Great Escape» vart utgjeve i januar 1994. «The Hollow Man» kom i mars, og nådde 30. plass på singellista. «Alone Again in the Lap of Luxury» kom ut i april. Albumet Brave nådde 10. plass på albumlista i februar 1994.
I februar 1995 kom ein kort spelefilm basert på albumet Brave. Filmen var regissert av Richard Stanley, og innehalde mykje av musikken frå albumet. Filmen vart utgjeve på DVD i august 2004.
I 1995 gav Marillion ut ein dobbelt-CD med demo-material frå innspelinga av Brave – The Making of Brave. Denne demo-samlinga har seinare vorte gjeve ut på ny fleire gonger, og vart den første i ei rekkje med samlingar av demo-material frå innspelinga av albumet.
Willem Barents
Tredje ekspedisjonen (1596-97), Barents døydde
Den tredje ekspedisjonen hans (1596-97) slo òg feil, og enda med at Barents døydde. Denne gongen hadde han to skip, ført av kapteinane Jan Rijp og Jacob van Heemskerk. På utreisa oppdaga han Bjørnøya og Spitsbergen. Men ved Spitsbergen kom skipa vekk frå kvarandre. Barents sitt skip, ført av Heemskerk, sette seg fast i isen etter å ha runda nordspissen av Novaja Semlja. Mannskapet vart nøydd til å overvintra på Novaja Semlja og måtte rive ned overbygget på skipet for å få nok tømmer til ei hytte. Då skipet ikkje kom seg laus frå isen tidleg i 1597 måtte dei legge av stad i to opne båtar den 13. juni. Dei fleste klara seg, og vart tekne opp av Jan Rijp sitt skip ved Kolahalvøya nær Murmansk. Men Barents sjølv døydde den 20. juni.
Brave av Marillion
Brave vart utgjeve i remastra utgåve i oktober 1998, med ein bonus-CD med alternative versjonar, B-sider og demoversjonar. Det remastra albumet er òg utgjeve utan bonus-CD-en. Dei to B-sidene «Marouatte Jam» og «Winter Trees» var, med unntak av demoversjonar, dei einaste heilt instrumentale låtane Marillion hadde gjeve ut fram til spora «Liquidity» på albumet Happiness is the Road i 2008. Bonus-CD-en inneheld òg den såkalla «spiral remake»-versjonen av songen «The Great Escape». Den versjonen var med på LP-utgåva av Brave, som ein alternativ slutt på albumet, i tillegg til den ordinære slutten.
Willem Barents
Anna
Historia om den skrekkelege overvintringa på Novaja Semlja vart skildra av tømmermann på skipet, Gerrit de Veer. Han vart med dette den første som skildra det uvanlege atmosfæriske fenomenet som no er kjend som Novaja Semlja-effekten. Han skildra den 24. januar 1597 ein soloppgang, to veker tidlegare enn forventa, og så tidleg at det ikkje skulle vera mogleg på denne breiddegrada. Det var ikkje før i 1998 at ein fann ei forklaring på dette fenomenet, som var ei arktisk luftspegling.
Brave av Marillion
Musikken frå Brave finst i heilskapen sin på konsertalbumet Made Again (utgjeve 1996) og Brave Live 2002 (utgjeve 2003, òg på DVD).
Lister
Album
Willem Barents
Anna
I 1871 vart hytta der Barents og mannskapet hans overvintra attfunne av den norske kvalfangaren Elling Carlsen. Hytta var ikkje skadd, og nederlendarane kalla det for Het Behouden Huys (det bevarte huset). Mange av gjenstandane derifrå er tekne vare på i Haag. I 1875 vart ein del av skipsjournalen funnen. Frå 1993 til 1995 vart hytta grundig undersøkt av arkeologar frå Russland og Nederland. Frå det nederlandske Rijksmuseum og frå Universiteit van Amsterdam).
Malin Head
Malin Head (Cionn Mhálanna) er eit nest som dannar det nordlegaste punktet på det irske fastlandet. Det ligg i Ardmalin townland på halvøya Inishowen i County Donegal. Det nordlegaste punktet på neste heiter Dunalderagh, og ligg ved 55,38ºN. Det ligg rundt 16 km (10 mi) nord for landsbyen Malin.
Øya Inishtrahull ligg lengre nord, rundt 10 km nordaust for neset. Vêrstasjonen på Malin Head (bygd i 1955) er ein viktig del av den irske meteorologitenesta Met Éireann, som lagar vêrmeldingar.
Malin Head er ein del av turistvegen Wild Atlantic Way.
Kjende stader
Wee House of Malin er ei grotte i åssida og skal ha vore heimstaden til St. Muirdealach. Segna seier at uansett kor mange folk som gjekk inn i grotta, var det alltid plass til fleire. Ved sida av grotta ligg ruinane av ei gamal kyrkje som i følgje segna var bygd av St. Muirdealach.
Hell’s Hole er ei kjent kløft og ei fjellhylle er kjend som Devils Bridge.
The Tower
Ein høg og forlaten bygning lokalt kalla The Tower vart bygd her i 1805 av Admiralitetet, og seinare nytta som ein signalstasjon. Under den andre verdskrigen vart det bygd små hytter som vart nytta av dei irske forsvarsstyrkane for å halde vakt og verne irsk nøytralitet. Marconi Wireless bygde ein radiostasjon ved sida av tårnet i 1910. Mange år seinare vart denne stasjonen flytta nokre kilometer bort og vert no kontrollert av den irske kystvakta. I nordaust kan ein sjå øya Inistrahull, der det har stått eit fyr sidan 1813.
Ornitologi
Malin Head er ein av få stader i Europa der ein kan høyre åkerrikse. Her har ein òg god utkikk til trekkfuglar som havsule, gulnebblire, storjo, alke og mange andre.
The Angel of the West Window
The Angel of the West Window er det 129. albumet totalt og det 53. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve mai 2011.
Plata var den andre i Sonic Poems-serien til Tangerine Dream, som byrja med The Island of the Fay tidlegare i 2011. The Angel of the West Window er basert på ein roman av Gustav Meyrink frå 1927. På liknande vis som den første plata i serien, består dette albumet av seks komposisjonar av Edgar Froese og tre av Thorsten Quaeschning. Sporet «The Angel of the West Window», som kom ut på albumet Booster III to år tidlegare, er ikkje ein del av dette albumet.
Vester-Lafjorden
Fjorden går langs heile vestsida av Lafjordneset. Aust for Lafjordneset går Auster-Lafjorden parallelt. Vester-Lafjorden deler seg igjen i to mindre delar, Rivdnjevuotna i vest og Námmi i aust. Det er spreidde busetnader ved fjorden, men ingen vegsamband. Fjorden er 87 meter på det djupaste, midt i fjorden eit stykke ut.
Budeie
Budeie er ei tradisjonell yrkesnemning for ei kvinne som har ansvaret for fjøsstellet på ein gard eller seter.
Arbeidsområde
Budeia på garden var som regel bondekona sjølv, men kunne også vera eit anna kvinneleg familiemedlem eller ei tenestejente. Arbeidet hennar kunne vera å fora og stella storfe og småfe, og å mjølka og omarbeidde mjølka til fløyte, smør og ost. Ei seterbudeie styrte drifta av ei seter åleine.
Fylkesveg 830
Fylkesveg 830 (Fv830) går mellom Finneid og Sulitjelma i Fauske kommune. Veglengda er 35,7 km.
Budeie
Arbeidsområde
Ei god budeie måtte også kunne lokka, det vil seia synga for å samla husdyra. Fleire komponistar er blitt inspirerte av denne særeigne songforma, mellom anna Edvard Grieg, som særleg brukte songane til Gjendine Slålien i verka sine.
Deltics
Deltics er det andre studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1979. Tittelen refererer til Deltic-klasselokomotiva som vart nytta på den britiske austkysten i 1960- og 1970-åra.
Albumet nådde berre 54. plassen på den britiske albumlista i 1979. . Fleire av songane på albumet minnar om stilen til Elton John, som på opningssongen «Twisted Wheel», som har ein John-aktig pianostil gjennom heile songen. . Dette kom mest truleg av at albumet var produsert av Gus Dudgeon, som produserte dei fleste av Elton John sine album i 1970-åra.
Fylkesveg 830
Vegen tar av frå E6 ved Finneid og går i søraustleg retning til Sulitjelma. Vegen vart lagt der jernbanespora til Sulitjelmabanen (nedlagt i 1972) tidlegare hadde gått. Arbeidet med å førebu jernbanetraseen til biltrafikk byrja 2. juli 1971. I løpet av tre veker frå 24. juli 1972 vart skinnegangen riven og vegen gjort køyrbar. Vidare arbeid med vegen (mellmm anna utstrossing av tunnelane) vart utført fram til 1975.
Lafjorden
Lafjorden  (samisk Lávvárvuotna) er ein fjord i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 8,5 km sørvestover til Námmegieddi i botn av fjorden.
Budeie
Arbeidsområde
Fram til 1800-talet var fjøsstell eit reint kvinneyrke i Noreg, og dei fleste steder haldt dette fram til byrjinga av 1900-talet. Det mannlege motstykket til budei oppstod frå rundt 1815 i form av sveiseren. Etter kvart førte automatisering av landbruket, som mjølkemaskinar, meieri og automatisk fôring, til mindre tarv for budeier i samband med dyrehald.
Lafjorden
Fjorden har innløp mellom Hysaksla i vest og Gamneset i aust. Laholmen er ei lita grend på austsida like innanfor innløpet. Frå botn av fjorden stikk Lafjordneset nordover i fjorden og deler han i to, Vester-Lafjorden og Auster-Lafjorden. Fjorden er 91 meter på det djupaste, like vest for Storholmen og Laholmen.
Fylkesveg 830
Vegen er føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Budeie
Syn på budeia
I store delar av det indre Austlandet var det vanleg at budeia hadde soveplass i fjøset. Eilert Sundt skreiv mykje om dette i avhandlinga Sædeligheds-Tilstanden i Norge, og starta ein kampanje for å få slutt på skikken.
Omgrepet «budeie» er i nyare tid brukt om ei sjølvstendig kvinne, til dømes i samband med kåringa av «årets budeie».
Tidlaus
Tidlaus eller hausttidlaus (Colchicum autumnale), òg kalla naken jomfru eller tidløyse på norsk, er ei plante i tidlausslekta i tidlausfamilien. I Noreg er tidlaus ein framandart som er innført som prydplante og som no er bufast og ofte naturalisert i skogkantar og på grasbakkar frå Østfold til Møre. I Framandartslista 2018 er arten registrert med låg risiko (LO)..
Tidlaus er ein giftig pryd- og plante som særleg er viktig for utvinning av kolkisin («colchicin») — eit viktig lækjemiddel for behandling av sjukdommar som urinsyregikt og familiær middelhavsfeber. Colchicum skil seg frå krokus ved at blomstrane har seks pollenberarar i motsetnad til dei tre pollenberarane åt krokusen. Arten har stundom blitt kalla «haustkrokus», men dette er no det normerte namnet på arten Crocus speciosus.
Skildring og vekst
Planten er fleirårig og veks frå ein oppsvulma del av stilken som kan minna om ein lauk. Blomane kjem om hausten, før blada, og dette har gjeve opphav til namnet naken jomfru. Det kjem ein eller to blomar frå kvar stilkrot. Dei minner om krokus, men har altså fleire pollenberarar og har alltid ei form for lilla, gjerne kvit inst i blomen. Dei tynne blada blir rundt 30 cm høge.
Naken jomfru kjem opphavleg frå Vest-Asia, men har spreidd seg til store delar av det eurasiske kontinentet på eiga hand, og er blitt flytta til Nord-Amerika og New Zealand av menneske. Han er både brukt som hageplante og veks vilt.
Gift og medisin
Ein kan bli forgifta av berre ei lita mengd tidlaus. Symptoma minner om arsenikkforgifting, med oppkast, ei brennande kjensle i munnen og halsen, diaré, magesmerter og nyresvikt. Deretter kan ein døy av lungesvikt. Det finst inga særskilt motgift, i staden kan ein behandla ein som er blitt forgifta ved å pumpa han
Dei gamle grekarane er dei første til å skildra haustkrokusen som ein giftplante, men bysantinske og arabiske lækjarar tok til å bruka han som medisin mot ulike former for gikt. I moderne medisin bruker ein innhaldsstoffet kolkisin mot familiær middelhavsfeber, urinsyregikt (tidlegare podagra) og fleire typar kreft. Planten blir òg brukt som homøopatisk medisin mot ei rekke lidingar.
Ivar Ballangrud
Ivar Ballangrud var ein norsk skøyteløpar frå Lunner i Hadeland. Han var ein av dei beste skøyteløparane i verda i ein periode på 15 år, frå gjennombrotet som langdistanseløpar i 1924 og fram til 1939. Ballangrud utgjorde «Hadelandstrioen» saman med Michael Staksrud og Hans Engnestangen.
Biografi
Som nittenåring gjorde Ivar Ballangrud sitt gjennombrot nasjonalt og internasjonalt i 1924, sjølv om det var for seint i sesongen til å bli med til Vinter-OL i Chamonix. Under VM i Helsingfors det året var han var parkamerat med finnen Julius Skutnabb, som nettopp hadde vorte olympisk meister i 10 000 m. Ballangrud slo finnen som var på heimebane. Dette var den første verdsmeisterskapen der Ballangrud deltok. Etter at den neste sesongen vart øydelagd på grunn av revmatisme, kom Ballangrud tilbake i 1926 og vart både noregsmeister og verdsmeister.
Under Vinter-OL i St. Moritz i 1928 vann Ballangrud si første olympiske gullmedalje. Det var då han vann på 5 000 m. Dessutan skaffa han seg ein sølvmedalje på 1500 m. Enno ein olympisk sølvmedalje fekk han fire år seinare, under OL i Lake Placid. Han kunne nok ha vore favoritt til å vinne enno fleire medaljar under dette OL, om ikkje distansane hadde vore arrangert som fellesstart, den rådande nordamerikanske metoden.
Ballangrud sin store sesong var i 1936, då han vann NM, EM, VM og tre OL-distansar; 500, 5 000 og 10 000 meter, pluss sølvmedalje på 1500 meter. Berre lagkameraten Charles Mathiesen kunne stogge Ballangrud i å vinne den distansen. 500-metersigeren var omdiskutert. Tilskodarar med stoppeklokke hadde langt dårlegare tid for Ballangrud enn den offisielle tida, og pressa hevda at det hadde oppstått ei misforståing mellom tidtakarar og protokollføraren, noko arrangørane lét vere å rette opp i av prestisjeomsyn. Sigeren gjekk difor til Ballangrud i staden for Georg Krog som mange meinte var den rette vinnaren.
Riksveg 833
Riksveg 833 (Rv833) er ein sambandsveg mellom E 10 og Harstad/Narvik lufthamn, Evenes. Vegen er 547 meter lang, og er med det ein av dei kortaste riksvegane i Noreg.
Ivar Ballangrud
Biografi
I tillegg til lengdeløp på skøyter var Ballangrud aktiv i sykling og skihopping. Han var blant dei første norske idrettsutøvarane som konkurrerte i Sovjetunionen, men han høyrde til aldri Arbeidernes Idrettsforbund. Under og etter idrettskarrieren dreiv han sportsbutikk, først i Drammen og seinare i Trondheim.
Auster-Lafjorden
Auster-Lafjorden (samisk Beavŋa-Lávvár) er ein fjordarm av Lafjorden i Nordkapp kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km sørover til munningen av Lafjordelva.
Fjorden går langs heile austsida av Lafjordneset. Vest for Lafjordneset går Vester-Lafjorden parallelt. Grenda Nordkroken ligg på vestsida av fjorden. Auster-Lafjorden er 47 meter på det djupaste, nesten heilt ytst i fjorden.
Ivar Ballangrud
Personlege rekordar
Merk at Ballangrud sin personlege rekord på 1,500 m ikkje var verdsrekord ettersom Hans Engnestangen skøyta inn 2.13.8 ved den same konkurransen.
Østrogen
Østrogen er ei gruppe steroide hormon som fungerer som det primære kvinnelege kjønnshormonet. Dei vert i hovudsak produsert i eggstokkane og i morkaka. Nokre østrogen vert produsert i mindre mengder i levera, binyrene og i brysta.
Dei tre vanlegaste naturleg førekomstane av østrogen er østradiol, østriol og østron. Desse vert produsert i kroppen ved at androgen vert omdanna ved hjelp av enzym. Østradiol vert produsert frå testosteron og østron frå androstendion. Østron er svakare enn østradiol og finst i større mengder enn østradiol hos kvinner etter overgangsalderen. Østrogen finst naturleg både hos kvinner og menn, men i langt større mengder hos kvinner. Østrogena fører til utvikling av kvinnelege sekundære kjønnskarakteristika som til dømes bryst. Dei styrer òg menstruasjonssyklusen.
Lars Evensen
Lars Samuel Myhrer Evensen, fødd i Drøbak, var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet) og fagforeiningsmann. Han var formann for kjøttarbeidarforbundet frå 1927, sekretær i LO frå 1934 og nestformann i 1939. Saman med formann Konrad Nordahl var Evensen blant dei fremste talspersonane for å konfrontere okkupasjonsmakta under den andre verdskrigen og blei fratatt vervet sommaren 1940.
Etter mjølkestreiken og forsøket på nazifisering som ramma LO hausten 1941 drog Evensen til Sverige der han spelte ei leiande rolle i Arbeiderpartimiljøet.
Etter krigen blei han handelsminister i Gerhardsen si samlingsregjering i 1945, og mellom 1947 og 1953 var han industriminister. Mellom 1954 og 1957 sat han på Stortinget. Han var fylkesmann i Vest-Agder mellom 1954 og 1966.
Østrogen
Østrogen i legemiddel
Alle tilgjengelege østrogenpreparat (mellom anna p-piller) som er tilgjengelege i Noreg, inneheld syntetisk etinyløstradiol eller esterar av østradiol (østradiolvalerat eller østradiolhemihydrat).
Båtsfjord kommune
Båtsfjord (nordsamisk Báhcavuona gielda, kvensk Båtsfjord komuuni) er ein kommune som ligg nordaust i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke.
Historie
Formannskapsdistriktet Vardø (by og landdistrikt) blei oppretta i 1838 og omfatta dei seinare kommunane Vardø og Båtsfjord. For å etterleva skiljet mellom by og landdistrikt i formannskapslovene blei Vardø i 1839 formelt delt i Vardø kjøpstad og Vardø landdistrikt, men på grunn av liten folkesetnad ble dei i kommunal forstand først skilde ved kgl. resolusjon av 22. mai 1868, med verknad frå 1. januar 1869. Kommunen blei heitande Vardø landsogn fram til 1955. 1. januar 1964 vart ein del av kommunen med 621 innbyggjarar, eller om lag 20 % av folkesetnaden i kommunen, overført til Vardø kommune.
DS «Pollux» (1882)
DS «Pollux» (kallesignal JVCP) var eit dampskip bygt i 1882 som eit lasteskip for Deutsche Dampfschiffahrtgesellschaft som «Rheinstein» ved Rostocker Schiff- und Maschinenbau i Rostock. I juli 1893 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og omdøypt. Då ho vart kjøpt var ho det største skipet i flåten til BDS.
Tiree
Tiree (skotsk-gælisk Tiriodh) er ei øy i Indre Hebridane i Skottland, sørvest for Coll. Ho har eit areal på og rundt 800 innbyggjarar. Den lågtliggande øya er særs frodig og jordbruk, i tillegg til turisme, er hovudnæringa for øybuarane. Tiree og Colonsay har relativt mange soltimar seint på våren og tidleg på sommaren samanlikna med snittet for Storbritannia.
DS «Pollux» (1882)
BDS hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Pollux er ei stjerne.
Streptomyces
Streptomyces er ei slekt av myceldannande bakteriar der dei fleste lever i jorda. Nokre artar skil seg ut ved å produsera særs verdfulle antibiotikum, som streptomycin, kloramfenikol, tetrasyklin, erytromycin, klindamycin, vankomycin og andre. Arten Streptomyces griseovirides vert nytta mot sopp.
DS «Pollux» (1882)
Historie
«Pollux» vart kjøpt av Bergenske i juli 1893 for 166 922 kr.
Streptomyces
Arten Streptomyces scabies valdar sjukdomen flatskurv på potet.
Tiree
Tiree er den vestlegaste av øyane i Indre Hebridane.
Geografi
Den største landsbye på Tiree er Scarinish, og frå her går det ferjer til Arinagour på Coll og til Oban på fastlandet. Tiree lufthamn ligg nær Crossapol. Andre busetnader på øya er Hynish og Sandaig. Begge desse har eit lite museum.
DS «Pollux» (1882)
Historie
22. november 1900 grunnstøytte «Pollux» på Kjærringstaven ved Bulholmråsa på reise frå Blyth til Tromsø med kol. Ho vart heva ei veke seinare, men sokk under slep til Bodø den 1. desember.
Tiree
Geografi
Vegane på Tiree er stort sett smale, og fleire stader finst det møteplassar der bilane kan passere kvarandre.
DS «Pollux» (1882)
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 112 bruttoregistertonn og 688 nettoregistertonn. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tosylindra compound dampmaskin, levert av Rostocker S&M. i Tyskland. Oppgjeven yting var 130 nHk (nominelle hestekrefter).
Geotermisk energi
Geotermisk energi (frå den greske rota geo, som tyder «jord» og thermos, som tyder «varme») er energi som er omgjort frå varme lagra i jorda. Denne varmen kjem av restvarme etter jorda vart skapt, frå radioaktiv nedbryting av mineral og frå solenergi absorbert av jordoverflata. Han har vore nytta til bading sidan yngre steinalder og til romoppvarming sidan romartida, men er i dag mest kjend for å generere elektrisitet. På verdsbasis genererer geotermiske kraftverk om lag 10 gigawatt (2007) og det utgjer om lag 0,3 % av det globale straumbehovet. I tillegg er 28 gigawatt med direkte geotermisk oppvarming installert for romoppvarming, kurbad, industriprosessar, avsalting og innan jordbruk.
DS «Pollux» (1882)
Skipet
Skipet fekk nye donkeykjele i 1893.
Geotermisk energi
Bakgrunn
Nedover i jordskorpa aukar temperaturen, om ein ser bort frå dei øvste laga der temperaturen varierer med årstida. Varmen som strøymer ut frå jorda på denne måten er liten, i gjennomsnitt 197 joule per cm² per år, som er nok til å smelte eit islag på kring ein halv centimeter. Kor mykje temperaturen stig nedover, den geotermiske gardienten, er avhengig av dei geologiske tilhøva. Temperaturen er lågast i sedimentområde og høgast i vulkanske område. Som regel stig temperaturen 20–40 °C per km nedover i grunnen, og grunnvatnet i djupner på over 3000 meter har derfor ofte ein temperatur på over 100 °C.
Tiree
Historie
Tiree er kjend for ein broch, Dùn Mòr, frå det første årtusenet f.Kr., samt for dei førhistoriske Ringesteinane med utskjeringa, og fuglane på neset Ceann a' Mhara. I 1770 vart halve øya halde av fjorten bønder, som hadde drenert landet for høy og beitemarker. I staden for å eksportere levande kveg (som ofte vart utslitne av den lange reisa til marknaden og gav låge prisar), starta dei i staden å eksportere salta kjøt i tønner for å få betre prisar. Resten av øya vart driven av 45 grupper av leiglendingar, som arbeidde saman på gardane. Det vart rapportert i 1774 at innbyggjarane på øya hadde «gode klede og nok mat, med mykje korn og kveg».
Geotermisk energi
Førekomst
Dei geotermiske ressursane på jorda er teoretisk meir enn nok til å forsyne heile energibehovet på jorda, men berre ein særs liten del av han kan utnyttast lønsamt. Varmen som ligg lagra i jorda utgjer 35 milliardar gonger dagens globale energiforbruk på eitt år. Boring og utforsking etter djuptliggande ressurar kostar hundretals millionar kroner og suksess er heller ikkje garantert. Betre teknologi endringar i straumprisar, subsidiar og rentenivå er utslagsgjevande for vidare gjennomføring av geotermiske energi-prosjekt.
Utvinning
For å utnytte det varme vatnet i jordskorpa, vert det pumpa ut på same måte som olje og gass, og ofte vert tørre petroleumshol nytta til dette. Salt og gassar i grunnvatnet kan lett føre til korrosjon i leidningar og turbinar, og derfor vert vanlegvis varmen utnytta i ein varmevekslar. Det avkjølte vatnet vert så pumpa attende til laget der ein tok det opp frå, vanlegvis nokre hundre til tusen meter borte boreholet. Slik får ein ei kontinuerleg, sjølvfornyande varmekjelde. Den geotermiske energien ein får frå denne metoden vert vanlegvis nytta til oppvarming av bustader eller gartneri.
Tiree
Historie
Namnet kjem frå Tir Iodh, 'kornlandet', frå tida på 500-talet då keltiske misjonærar og abbeden St. Columba (d. 597) kom til området. Tire gav korn til klosteret på Iona, søraust for Tiree. Det fanst òg fleire kloster på sjølve Tiree i denne tida, og fleire stader har ein funne steinkrossar frå denne tida, til dømes St. Patrick's Chapel, Ceann a' Mhara og Soroby. Skerryvore fyr ligg 19 km sørvest for Tiree, bygt mellom 1838 og 1844 av Alan Stevenson. I dag er det tale om å byggje ein vindmøllepark der.
Geotermisk energi
Bruk
Geotermiske kraftverk er lønsame, pålitelege, berekraftige og miljøvennlege, men har historiske sett vore avgrensa til grenseområda mellom jordskorpeplater. Nyare teknologi har utvida mogelegheitene og omfanget til levedyktige ressursar, særleg for å varme opp heimen.
Tiree
Historie
RAF bygte ein stor rullebane på Tiree under den andre verdskrigen. Dette vart ein sivil flyplass etter krigen. Det låg òg ein radarstasjon for RAF ved Kilkenneth og ein annan ved Beinn Hough. Etter krigen var det ein radarstasjon på Beinn Ghott, driven av RAF.
Økonomi
Det frodige landskapet på øya har gjeve gode tilhøve for jordbruk.
Geotermisk energi
Miljø
Geotermiske brønnar slepp ut drivhusgassar som ligg lagra djupt ned i jorda, men desse utsleppa er langt lågare per energieining enn fossile brensel. Vatnet som vert pumpa opp, vert pumpa ned at der det kom frå. Som følgje av dette kan geotermiske energi potensielt dempe global oppvarming om ein går over til denne energiforma i staden for å nytte fossile brensel. Geotermisk energi er slik ein av dei mest attraktive alternative energiformene.
Tiree
Økonomi
Tiree er òg ein populær stad for brettsegling, og det vert årleg halde konkurransar her, mellom anna løp i verdscupen.
Geotermisk energi
Miljø
Geotermisk energi er sjølvfornyande om ein ikkje pumper ut reservoaret for hardt.
Tiree
Kultur
Øya er kjend for den tradisjonelle arkitekturen, med såkalla 'blackhouses' (svarte hus) og 'white houses' (kvite hus), mange med tradisjonelle torvtak. I tillegg finst det mange unike såkalla 'pudding' eller 'spotted houses' (flekkete hus), der berre morteren er måla kvit.
Om lag halvparten av øybuarane på Tiree snakkar gælisk, som er eit høgt tal for Indre Hebridane.
Jan Fuglset
Fuglset debuterte for Molde FK i 3. divisjon i 1963. Haustsesongen 1967 melde han seg inn i Fredrikstad Fotballklubb då han byrja på lærarskulen i Halden. Gjennom fem sesongar skåra han 52 mål på 93 seriekampar, og var toppskårar i 1. divisjon 1971 med 17 mål. I 1973 flytta han tilbake til Molde og var med å spele Molde FK opp frå 2. divisjon i sin fyrste sesong. Han var toppskårar 1. divisjon 1976 med 17 mål, seks av måla kom då Strømsgodset vart slått 6-0 på bortebane i årets siste seriekamp, ein siger som berga Molde frå nedrykk. Frå 1976 var han tidvis spelande trenar, hovudtrenar 1982–84 og 1992–93.
Fuglset spelte 20 landskampar for Noreg i perioden 1970-74, og noterte seg for seks nettkjenningar. Også broren Tor Fuglset spelte landskampar for Noreg.
Det australske riksvåpenet
Det australske riksvåpenet er det offisielle symbolet til Australia. Skjoldet viser dei seks delstatane og har emuen og kenguruen rundt seg. Det noverande riksvåpenet har vore i bruk sidan 1912, men den tidlegare versjonen frå 1908 blei brukt også etter dette året i nokre høve.
Geotermometri
Geotermometri er å avgjere temperaturane som geologiske prosessar skjer ved, anten ved direkte eller indirekte metodar.
Ein kan til dømes avgjere kva for nokre temperaturvilkår mineral og bergartar har krystallisert, ved hjelp av såkalla geologiske termometer. Ein kan nytte samansettinga og strukturtilstanden hos enkelte mineral eller mineralpar og karakteristiske assosiasjonar av mineral, der ein kjenner forholdet mellom temperatur og trykk hos desse.
Homogeniseringstemperaturen for væske- eller gass-innesluttingar i mineral kan nyttast som geologisk termometer.
Geobarometri
Geobarometri tyder på same måte å avgjere trykktilhøva som eit mineral eller ein bergart er danna ved, på bakgrunn av studiar over trykkfølsomme reaksjonar.
Familiær irsk feber
Familiær irsk feber (FIF) er ein autosomal dominant sjukdom som liknar på familiær middelhavsfeber ved dei primære symptoma periodisk feber med buksmerter. FIF skil seg ut frå familiær middelhavsfeber ved at FIF er dominant medan FMF normalt er recessiv. Nyare forsking har òg vist at FEVH-mutasjonane som er karakteristiske for FMF ikkje er typiske for FIF-pasientar.
Kjelder
M.F. McDermott ... [et.al.]: «Exclusion of the familial Mediterranean fever locus as a susceptibility region for autosomal dominant familial Hibernian fever,» i Journal of Medical Genetics, vol. 35 (1998), s. 432–434. M.F. McDermott ... [et.al.]: «Linkage of familial Hibernian fever to chromosome 12p13,» i ''Am J Hum Genet, vol. 62 (1998) nr. 6, s. 1446–51.
Kenneth Braaten
Kenneth Braaten er ein tidlegare norsk kombinertløpar som representerte Bossmo Ytteren.
Braatens siste internasjonale meisterskap var Ski-VM 2005 i Oberstdorf. Etter skuffande resultat i dette meisterskapet valde Braaten å legge opp.
Live at the Lowry
The Gate of Saturn Live at the Lowry Manchester 2011 er det 130. albumet totalt og det 30. konsertalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i juli 2011. Albumet kom ut på tre CD-plater med ei samla lengd på nesten tre timar.
28. mai 2011 spelte Tangerine Deram ein konsert i Manchester, og albumet kom ut berre kort tid etter. Under denne konserten kunne fansen kjøpe The Gate of Saturn for første gongen. Albumet skulle i utgangspunktet berre vere tilgjengeleg digitalt, men fansen insisterte på ei vanleg utgåve på CD, og denne kom ut på tre CD-plater i august same året.
Chelsea
Chelsea kan visa til: