cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kristiansand
Vennskapsbyar
{|
Yndesdal
Yndesdal (også skrive Yndesdalen og Ynnesdal) er ei jordbruksbygd i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg ved austenden av Yndesdalsvatnet, på ei sørvendt slak li under Husefjellet (631 moh). Fv2 går gjennom bygda. Like søraust for bygda munnar Øyrelva ut i Yndesdalsvatnet.
Furman Bluffs
Furman Bluffs er ei rekkje bratte isskrentar som dannar søraustsida av Philbinfjorden på Martin Peninsula i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart først kartlagte frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump i januar 1947 og namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names etter James L. Furman i U.S. Navy som var stabsassistent i Antarktis Task Force 43 frå 1964–67.
Dysithamnus
Artslista
Dysithamnus i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Frankie Fredericks
Aktiv
I verdsmeisterskapen 1993 i Stuttgart vann Fredericks gullmedaljen på 200 meter på tida 19,85, og slo dei andre medaljevinnarane, briten John Regis og Carl Lewis frå USA, med ni og fjorten hundredels sekund. Året etter vann han same distansen under samveldeleikane i Victoria i Australia, medan han i VM 1995 vart andremann på distansen, men over tre tidels sekund bak den suverene vinnaren, Michael Johnson frå USA.
Tidleg i juli i OL-sesongen 1996 sprang Fredericks sitt livs snøggaste 100 meter då han i Lausanne vart klokka inn til 9,86 sekundar. Under Sommar-OL i Atlanta vel tre veker etter passerte han målsteken på tida 9,89, men måtte sjå at gullmedaljen gjekk til Donovan Bailey frå Canada som med sine 9,84 sekundar sette verdsrekord. Også på 200 m vann Fredericks sølvmedaljen, trass i at han fekk tida 19,68 og sprang fortare enn den gamle verdsrekorden kom han likevel i skuggen av Michael Johnson som storma inn til fabelaktige 19,32.
Fredericks sikra seg sitt tredje VM-sølv på 200 m då meisterskapen vart avvikla i Aten i 1997, nokre dagar etter at VM-bronse på 100 m glapp med ein margin på 0,01 sekund. Både i VM 1999, VM 2003 og OL 2004 kvalifiserte Fredericks seg til finale på 200 meter, men utan å makte vinne ein medalje. Ved Sommar-OL 2004 i Aten var han, nær 37 år gammal, den eldste finaledeltakaren nokon sinn i ei sprintøving. Han vart då fjerdemann på 200 meter.
Omframt dei åtte medaljane frå VM i friidrett og Sommar-OL, vann Fredericks to gullmedaljar i Afrika-leikane og like mange i samveldeleikane, han triumferte også tre gongar i afrikameisterskapen og sigra i ei tevling i innandørs-VM. Då han la opp i 2004, hadde han 27 gongar fullført ein 100 meter på under 10,0.
Conway Island
Conway Island ligg i Holtedahl Bay vest for Lens Peak, utanfor vestkysten av Graham Land. Ho vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1956–57, og kartlagd frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey. Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1959 etter Martin Conway, 1. baron Conway av Allington, ein engelsk fjellklatrar og pioner innan polar skigåing då han kryssa Vestspitsbergen i 1896.
NM i fotball for menn 2009/Kvalifiseringsrundane
Kvalifiseringa til NM i fotball for menn 2009 omfatta 204 deltakarlag som tevla om 51 plassar i Noregsmeisterskapen 2009. Laga var kvalifisert gjennom sine plasseringar på nivå 4 og 5 i det norske seriesystemet frå sesongen 2008.
1. kvalifiseringsrunde
Dei fleste deltakarlag kom frå 3. divisjon (nivå 4). Kampane vart spelt seinast 13. april. Eventulle ekstraomgangar og straffar er inkludert i resultatet.
2. kvalifiseringsrunde
Kampane vart spelt 20.–22. april.
Harmattan
Harmattan er ein nordaustleg ørkenvind over Vest-Afrika og havet utanfor. Vinden er vanlegast frå november til mars, då det ofte ligg eit høgtrykk over det nordvestlege Sahara.
Vinden fører med seg mykje støv som kan lamme luftfarten i området, til dømes over Kanariøyane. Stundom kan ein spore støvet så langt vest som Det karibiske havet.
Oranjestad på Sint Eustatius
Oranjestad er hovudstaden på Sint Eustatius. Han er ein historisk hamneby.
Det viktegaste historiske område i Oranjestad er Fort Oranje, eit velholdt fort frå det 17. århundre. Like ved ligg eit museum, ruinene av ein av dei eldste synagogene på den vestlege halvkule, og ein jødisk kyrkjegard.
Sint Eustatius har eit medisinsk universitet med meir enn 100 studentar.
Tom Sottinen
Tom Sottinen (fødd 16. mai 1979) er ein norsk sametingspolitikar. Han representerer Arbeidarpartiet frå austre valkrins i perioden 2021–2025. 15. juni 2018 vart han vald til plenumsleiar på Sametinget. Han sat òg på Sametinget i perioden 2017–2021.
Aksillehòl
Eit aksillehòl (latin, spatium axillare) er eit av dei tre hòla i kvar overekstremitet som er danna av dei anatomiske romma mellom musklane m. teres major, m. teres minor, m. triceps brachii og overarmsbeinet. Gjennom dei ulike aksillehòla går mellom anna nevrovaskulatur.
Mediale aksillehòl
Det mediale aksillehòlet, spatium axillare mediale, er eit trekanta rom som er avgrensa av caput longum m. tricipitis brachii lateralt, m. teres major inferiort og m. teres minor saman med margo inferior scapulae superiort.
Gjennom hòlet går a. og v. circumflexa scapulae.
Laterale aksillehòl
Det laterale aksillehòlet, spatium axillare laterale, er eit firkanta rom som ligg lateralt for det mediale. Det er tenkt danna av caput longum m. tricipitis brachii medialt, collum chirurgicum på overarmsbeinet er den laterale begrensinga m. teres major og m. latissimus dorsi inferiort og m. teres minor superiort. Ein anatomisk studie har likevel vist at det er heller leddkapselen til skulderleddet som skaper den superiore avgrensinga i staden for m. teres minor.
Gjennom det laterale aksillehòlet går n. axillaris og a. og v. circumflexa humeri posterior.
Distale aksillehòl
Det distale aksillehòlet, på engelsk kalla triangular interval, er eit rom som ligg distalt på overekstremiteten for det laterale aksillehòlet. Han er avgrensa av m. teres major superiort og caput longum m. tricipitis brachii medialt. Lateralt hevdar nokon at overarmsbeinet er begrensinga,, medan andre meiner caput laterale m. triceps brachii er den laterale kanten. Nokon meiner begge desse utgjer begrensinga.
Gjennom det distale aksillehòlet går n. radialis og a. profunda brachii til det bakre rommet i armen, compartimentum brachii posterius.
1772 Gagarin
1772 Gagarin er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. februar 1968 av Lyudmila Ivanovna Chernykh ifrå Krim-observatoriumet i Nauchnij.
Lomma kommun
Lomma kommun ligg i fylket Skåne län i landskapet Skåne i Sverige. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Lomma.
Tettstader
Lomma kommune har tre tettstader. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
Hogganviksteinen
Hogganviksteinen er ein runestein som er funnen på garden Hogganvik i Mandal kommune. Steinen har 61 teikn, så runeinnskrifta er uvanleg lang. Då steinen vart funnen i september 2009 var det rundt 60 år sidan sist det vart gjort eit liknande funn i Noreg. Steinen er datert til folkevandringstid eller yngre romartid, frå 200- til 500-talet.
Det var Arnfinn og Henrik Henriksen som fann steinen, som låg med skriftsida ned i hagen deira. Etter alt å døme har steinen lege med skriftsida ned sidan kort etter at runene vart rissa. Runene har difor ikkje vore utsette for vêr og vind, og dei er særs lite forvitra. I dag er steinen reist på funnstaden, slik han truleg opphavleg har stått.
Innskrifta og tolkinga
Innskrifta er tolka av professor og runolog James Knirk i samarbeid med runologane Jonas Nordby og Terje Spurkland, og professor i germansk filologi, Harald Bjorvand.
Innskrifta
[s]kelbaþewas s^tainaR aasrpkf
aarpaa inana naloR/naboR/(nawoR)
ek naudigastiR
ek erafaR
Tolkinga
Skelba-þewaR’s [“Skjelvande-tenar sin”] stein [=(grav-) minne].
[Bokstavmagi:] aaasrpkf aarpaa
Innanfor/innanifrå ?navet/?novet [eller: ?nåla].
Eg [=runerissaren] [heiter] NaudigastiR [=”Naud-gjest”];
Eg [kallast] Jerven.
Kennel Peak
Kennel Peak er eit lite, men markant fjell (over 800 moh) kring 0,5 nautiske mil (0,9 km) nord for Rockney Ridge i Demas Range i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-69. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter A. Alexander Kennel, ein forskar på ionosfæren og forskingssjef ved Amundsen-Scott-stasjonen, 1969.
Bokbuss
Bokbuss er ein buss som er fylt med bøker, som fungerer som eit omreisande bibliotek. Bokbussane har ofte faste ruter i distrikta eller til stader og institusjonar der lånarane har vanskeleg for å kome seg til bibliotek. I Noreg er bokbussen ein del av den oppsøkjande bibliotekverksemda tufta i biblioteklova frå 1985 og vert mellom anna drivne av fylkesbiblioteka.
I dei tre vestlandsfylka Hordaland, Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal går òg bokbåten «Epos».
Historie
Den fyrste bokbussen i Noreg tok til å køyra rundt i Vestfold i 1948, men tenesta vart etterkvart ein viktig kultur- og kunnskapsformidlar over heile landet. I dag har kommunikasjonen vorte betre og det er lettare å reisa for folk. Saman med at det er lettare å henta informasjon via fjernsyn og Internett har dette ført til at bokbusstilbodet fleire stadar er i ferd med å verta lagt ned.
Høgsetetavle
Høgsetetavle er ein type norsk folkekunst i form av eit dekorativ tavle til å plassera bak høgsetet i eit gardshus.
Høgsetetavla er knytt til den tradisjonelle innreiinga av ei norsk bondestove, med veggbenk i vinkel, langbord og kråskap i eit hjørne. Tavla var eit av fleire veggfelt i rom der dei var dekte med tavlepanel eller fyllingspanel. Ho høyrde til i kroken mellom vindauget og kråskapet.
AK-74
AK-74 er eit automatgevær i kaliber 5,45 x 39 mm utvikla tidleg i 1970-åra i Sovjetunionen av Mikhail Kalasjnikov. Det var den første sovjetiske rifla som vart kamra i eit middels riflekaliber. Våpenet vart innført i 1974, og vart blant anna brukt av sovjetiske styrkar under krigen i Afghanistan. Namnet til våpenet er ei forkorting for Avtomat Kalashnikova model 1974, Автомат Калашникова образца 1974 года: Автомат Калашникова образца 1974 года; «Kalashnikov automatgevær modell 1974». Våpenet er no i bruk i dei fleste tidlegare delar av Sovjetunionen.
Design
AK-74 er i hovudsak ein oppdatert versjon av 7,62 mm automatgeværet AKM, men har fleire viktige forbetringar. Endringane kjem hovudsakleg av at våpenet er tilpassa den mindre 5,45 x 39 mm riflepatronen. Resultatet av desse endringane er eit meir presist og driftssikkert våpen enn AKM. Våpenet har ein del felles delar med AKM, hovudsakleg låsepinnar, fjørar og skruar.
Våpenet har eit nytt forsterka løp som er forkromma innvendig, og har ei riflestiging på 1:8.
Variantar
Ein av hovudvariantane er AKS-74 (S – So skladnym prikladom) med foldbar kolbe i metall. Denne varianten, som vart konstruert med tanke på luftborne infanteristyrker, vart introdusert samtidig med basismodellen AK-74. I motsetnad til AKMS er kolben til AKS-74 triangelforma, og manglar den foldbare kolbekappa som AKMS har, noko som gjer kolben stivare. Kolben vert folda inn på venstre side av låskassa. Den hengsla foldekolben vert låst i utbretta posisjon av ein låsemekanisme i bakkant av låskassa. Utløysarknappen for låsemekanismen sit på venstre side av låskassa. Når kolben er folda inn, vert han halden på plass av ein fjørbelasta mekanisme. Bakre reimfeste sit på høgre side i forkant av kolben.
I 1979 vart ein kortare variant av AKS-74 teken i bruk – karabinen AKS-74U (U – Ukorochenniy), som dekker gapet mellom ein maskinpistol og eit automatgevær. Denne var tenkt brukt hovudsakleg av spesialstyrkar, luftbore infanteri, styrkar i dei bakre linjene og mannskap på pansra køyretøy. Våpenet sine kompakte dimensjonar, samanlikna med AKS-74, vart oppnådd ved å bruka eit kort 200 mm løp, noko som òg gjorde at overføringsarmen til gasstempelet vart kortare. For å stabilisera prosjektilet i det korte løpet, vart òg riflestiginga forandra. Den nye gassblokka er montert ved munningen av løpet. Våpenet brukar ein ny sylinderforma flammedempar. Flammedemparen vert låst i gassblokka i eit spor på høgre side. Fremre remfeste vart flytt til venstre side. Frontsiktet på våpenet er integrert i sokkelen til gassblokka.
Kessens Peak
Kessens Peak er eit fjell, 2660 moh, 5 nautiske mil (9 km) søraust for Mount Paine i La Gorce Mountains i Dronning Maudfjella i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-63. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Gerard R. Kessens i U.S. Navy-skvadron VX-6, ein fotograf under [[Operasjon Deep Freeze 1966 og 1967.
Michael Marsh
Michael Lawrence Marsh er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Los Angeles som vart olympisk meister på 200 meter i 1992 og samstundes vann OL-gull i 4 x 100 m stafett.
Charlie Musselwhite
Charles Douglas Musselwhite er ein USA-amerikansk blues-munnspelspelar og bandleiar, ein av dei kvite bluesmennene som vart kjend tidleg i 1960-åra i lag med Mike Bloomfield og Paul Butterfield. Han har ofte blitt omtalt som ein «kvit bluesmann». Musselwhite var visstnok inspirasjonen for Elwood Blues; rollefiguren spelt av Dan Aykroyd i filmen The Blues Brothers i 1980.
Michael Marsh
Marsh fekk sin internasjonale meisterskapsdebut då han sprang ein etappe på USA sitt stafettlag i forsøket på 4 x 100 m under friidretts-VM i Tokyo. I OL-sesongen 1992 sette han personleg rekord på 100 meter med 9,93 sekundar i Walnut, men enda på fjerdeplassen på distansen i det nasjonale OL-uttaket. På 200 m vart han andremann etter Michael Johnson. På plass i Barcelona imponerte Marsh kolossalt i sitt semifinaleheat og vann suverent på tida 19,73 sekundar, eitt hundredels sekund bakom verdsrekorden til Pietro Mennea. Og då Michael Johnson overraskande rauk ut i det andre semifinaleheatet, låg vegen open for Marsh. I OL-finalen var Marsh atter best, med tida tida 20,01 slo han sølvmedaljøren Frankie Fredericks med 0,12 sekund, dei andre finalistane kom langt bak. Tre dagar etter triumfen på 200 m sprang Marsh den fyrste etappen då han saman med Leroy Burrell, Dennis Mitchell og Carl Lewis vann gull og sette verdsrekord i 4 x 100 meter stafett med 37,40 sekund.
Så vel som i 1993, 1995 og 1997 tok Marsh seg til ein VM-finale på ein av sprintdistansane, det vere seg 200 m i 1993 og 100 m i 1995 og 1997. Frå alle desse tre meisterskapane reiste han likevel medaljelaus. Under OL 1996 i Atlanta kvalifiserte han seg til finalen både på 100 m og 200 m, også etter begge desse øvingane stod han att utan medalje. Han fekk likevel ein medalje i Atlanta, ettersom han sprang den tredje etappen for USA sitt sølvmannskap i 4 x 100 m stafett.
Charlie Musselwhite
Musslewhite flytta til Chicago i ung alder og starta der eit livslangt venskap med John Lee Hooker. Han starta sitt eige bluesband og gav ut albumet Stand Back! Here Comes Charley Musselwhite's Southside Band i 1966. Sidan den gongen har Musselwhite gjeve ut over 20 album og har vore gjesteartist hos mange andre musikarar, som Bonnie Raitt på Longing in Their Hearts og Blind Boys of Alabama sitt Spirit of the Century, som begge vann Graymmyprisar. Han spelte òg på Tom Waits sitt Mule Variations og INXS sitt Suicide Blonde.
Delhisultanatet
Delhisultanatet viser til fem kortvarige dynasti som styrte rike eller sultanat som no er delar av India frå Delhi. Rika var hovudsakleg av tyrkisk og pastjunsk opphav, og herska frå 1206 til 1526, då det blei teke opp i Mogulriket. Delhisultantatet grunnla ein indo-muslimsk kultur som fekk stor tyding for landet.
Dei fem dynastia av Mamluk-dynastiet (1206–90), Khilji-dynastiet (1290–1320), Tughlaq-dynastiet (1320–1414), Sayyid-dynastiet (1414–51) og Lodi-dynastiet (1451–1526). Mamluk-dynastiet blei grunnlagd av Muhammad av Ghor (Muhammad Ghori), som erobra store delar av dagens Afghanistan, Pakistan og Nord-India. Etter at Muhammad døydde utropte Qutb ud-Din seg til ny herskar av Delhi. Qutb ud-Din var general og administrator for Muhammad Ghori. Han var mamelukk, det vil seia ein slave som hadde konvertert til islam, og dynastiet han grunnla er derfor blitt kalla Mamluk- eller Slavedynastiet. Det var prega av mange kortliva herskarar, men også den einaste kvinnelege herskaren av Delhisultanatet, Raziyya ad-Din. Khalji- eller Khilji-dynastiet utvida sultanatet med Gujarat og Malwa. Tughlaq-dynastiet herska over store delar av dagens Pakistan og India, men såg også uro og opprør og måtte kjempa mot mongolleiaren Timur Lenk. Sayyid-dynastiet blei grunnlagd av ein av hans guvernørar, Khizr Khan. Det siste dynastiet, Lodi-dynastiet, blei grunnlagd då den siste Sayyid-herskaren abdiserte. Lodi-dynastiet blei overvunne av mogulherskaren Babur ved Panipat i 1526.
Nokre kjende byggverk frå Delhi-sultanatet er Qutb Minar og Quwwat-ul-Islam-moskeen i Delhi.
Eliud Kipchoge
Aktiv
Knapt 19 år gammal vann Kipchoge 5 000 meter under VM 2003 i Paris, etter å ha slått algeriske Hicham El Guerrouj med 0,04 sekund. Året etter revansjerte Guerrouj seg under OL 2004 Aten og sigra framom Kenenisa Bekele med Kipchoge på tredjeplass. Under VM 2005 i Helsinki måtte Kipchoge sjå seg slått i kampen om medaljane og vart nummer fire på 5 000 m. I VM 2007 kom Kipchoge på sølvplass på halvmila etter Bernard Lagat og han tok også sølv under OL i 2008, då etter storfavoritten Kenenisa Bekele.
I april 2013 sprang Kipchoge inn til siger i Hamburg maraton på ny løyperekord 2.05.30. Ganske nøyaktig eitt år etter vann han Rotterdam maraton på tida 2.05.00. Eit halvt år seinare vann han Chicago maraton på 2.04.11 og slo favoritten Kenenisa Bekele. I slutten av april 2015 vann Kipchoge London maraton og seint i september 2015 forbetra han bestetida si til 2.04 då han triumferte i Berlin maraton.
Den 24. april 2016 gjekk Kipchoge til topps i London maraton på ny, vinnartida 2.03.05 var einast åtte sekundar bakom «verdsrekorden» i maraton. Fire månader seinare vann han den olympiske gullmedaljen i maraton under leikane i Rio de Janeiro. I mai 2017 kom Kipchoge i mål på tida 2.00.25 i eit maratonløp på bilbana ved Monza i Italia. Grunna dei spesielle omstenda, med bil og andre løparar som fartshaldarar, har ikkje Det internasjonale friidrettsforbundet godkjend tida som «verdsrekord».
Krishnaelva
Krishna eller Krishnaveni, tidlegare Kistna, er ei av dei lengste elvane i India. Med ei lengd på rundt 1300 km er ho den tredje lengste elva i India, etter Ganges og Godavari. Krishna har utspring ved Mahabaleswar i Dei vestlege Ghatfjella i Maharashtra. Ho renn aust til Wai, så søraustover gjennom Sangli, aust gjennom Karnataka til Andhra Pradesh og munnar ut i Bengalbukta ved Hamasaladeevi i Andhra Pradesh.
Epinecrophylla
Epinecrophylla er ei biologisk slekt av maursmettar i maurfuglfamilien, Thamnophilidae.
Kivi Peak
Kivi Peak er eit fjell i Antarktis på 2390 moh. Det ligg heilt sør på Cleveland mesa på austsida av Michigan Plateau. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-64. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Stephen Kivi, som var utstyrsansvarleg ved Byrd-stasjonen i 1962.
Epinecrophylla
Artslista
Epinecrophylla i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Krishnaelva
Krishna er ei av fleire heilage elvar i India, og å bada her skal reinsa ein frå synd. Namnet «Krishna» tyder 'mørk' (som i gudenamnet Krishna). Tradisjonelt blir det hevda at elva har utspring gjennom munnen til ein kustatue i Mahadev-tempelet i Mahabaleshwar. Ho skal vera ein inkarnasjon av hinduguden Visjnu etter ei forbanning av Savitri. Dei andre gudane i trimurtien, Brahma og Sjiva, skal danna bielvane. Området ved Sangli, der tre elvar renn saman med Krishna, er særskild heilag og er også kjend som Sangameshwar.
Krishna har ei rekkje bielvar, dei største er Bhimaelva frå nord og Tungabhadra frå sør. Elva er demd opp to stader: Ved Srisailam med Srisailam-demningen, og ved Nagarjuna-åsen med Nagarjuna Sagar-demningen. Elva blir forureina gjennom avløp og bielvar som renn forbi større byar og industriverksemder.
Mot slutten av løpet sitt dannar Krishna eit rikt og fruktbnart elvedelta som går i eitt med deltaet til Godavari. Deltaet renn ut i Bengalbukta ved Vijayawada. Det veks mangroveskog ved munningen, med fleire fastbuande og trekkkfuglar og dyr som fiskarkatt, oter, hjorteantilope, aksishjort, sambar og saltvasskrokodille. Ein del av skogen er verna som Krishna naturreservat.
Elva er ikkje farbar. Vasstanden varierer mykje med monsunregn og tørke, og er derfor vanskeleg å bruka til kunstig vatning. Under monsuntida fører elva med seg mykje matjord frå tidlegare i løpet og avset det i deltaet.
Drymophila
Sjølv på det høgste mangfaldet i Brasils Mata Atlântica, er artane nesten heilt parapatriske, i nokre tilfelle som gråryggmaurfugl og bandhalemaurfugl jamvel til sære habitatpreferansar. Sjølvsagt kan avskogingen i denne regionen dekke over at det har vore meir overlapping i fortida. I alle fall, kvart fragment av habitat har ein sterk tendens til å halde på høgst ein einskild art.
Stripemaurfugl er ein art av den sørvestlege kvadranten av Amazonasbassenget, og ein åtskild populasjon lever i nordvestlege Ecuador og tilstøytande delar av Colombia.
Langhalemaurfugl er ein art i fuktig høgland, som strekkjer seg gjennom Andes frå vestlege Bolivia til nordvestlege Venezuela, med åtskilte populasjonar i Sierra Nevada de Santa Marta, Serranía del Perijá og Cordillera de la Costa.
Artslista
Drymophila i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Xuchang
Xuchang (kinesisk: 许昌; pinyin: Xǔchāng) er eit byprefektur midt i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 4 997 km² og hadde vel 4,3 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Xuchang omfattar eitt bydistrikt (区 qū), to byfylke (市 shì) og tre fylke (县 xiàn).
Næring
Xuchang er eit senter for tobakksindustrien i Kina. Området er elles kjent for sin eksport av hår.
Samferdsle
Jingguangbana, toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jarnbanelinja er også innom mellom andre Baoding, Shijiazhuang, Handan, Anyang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.
Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou. Også Kinas riksveg 311 går gjennom Xuchang. Han tek til i Xuzhou og går gjennom provinsen Anhui og vidare inn i Henan, der han endar opp i fylket Xixia.
Władysław Komar
Władysław Komar var ein polsk friidrettsutøvar fødd i Kaunas i dagens Litauen. Han vart olympisk meister i kulestøyt under OL 1972 i München. Tidlegare hadde han vunne to bronsemedaljar under høvesvis EM i friidrett 1966 og EM i friidrett 1971.
Aktiv
Komar vart nummer fire i kulestøyt under friidretts-EM 1962. I 1964 sette han personleg rekord med 19,50 meter og stod for det beste kuleresultatet i Europa den sesongen, men vart berre nummer ni under OL 1964 i Tokyo. To år seinare fekk han bronsemedaljen i EM i Budapest, i ein sesong der han forbetra sin polske rekord til 19,61 m. I 1968 kom han på sjetteplassen under dei olympiske sommarleikane i Mexico-byen.
Lesley Ashburner
Lesley Ashburner var ein amerikansk friidrettsutøvar som deltok i dei olympiske leikane 1904 i St. Louis.
Władysław Komar
Aktiv
I mai 1970 passerte Komar 20-metersgrensa då kula landa på 20,22 m. Året etter la han på til 20,55 meter, så det var ikkje uventa at han tok si andre EM-bronse under friidretts-EM 1971 i Helsingfors. Gjennom 1972-sesongen forbetra han den polske kulerekorden fleire gongar. Han starta den 1. mai med 20,59 m, og la på til fyrst 20,87 m og så 20,90 m, før mai månad var over. Med 20,95 vann han midt i juni kuletevlinga i landskampen mellom Storbritannia og Polen i Edinburgh, for så å støyte 21 meter jamnt den 2. juli. Under dei olympiske leikane i München den 9. september 1971 var Komar ein av aktørane i ei svært spanande tevling. Komar smelte til med 21,18 m og polsk reekord i fyrste omgang. Dei mange favorittane frå USA og Aust-Tyskland truga Komars leiing for kvar gong dei gjekk i ringen, men ingen makta å overgå han. George Woods vart sølvvinnar med 21,17 m, medan Hartmut Briesenick snappa bronsen frå landsmannen Hans-Peter Gies, begge nådde 21,14 m, på betre andrestøyt.
Lesley Ashburner
Ashburner vann ein olympisk bronsemedalje i 110 meter hekk under leikane. Han kom på tredjeplass med tida 16,4 bak Frederick Schule som vann med 16,0 og sølvmedaljevinnaren Thaddeus Schideler med tida 16,3.
Władysław Komar
Aktiv
I august 1974 sette Komar sin siste landsrekord, då han støytte 21.19 m, ein cm lengre enn han gjorde då han vann OL-gullet. Få veker vart han nummer seks i europameisterskapen.
Skjåk kyrkje
Skjåk kyrkje er ei lafta krosskyrkje frå 1752 i Skjåk kommune i Innlandet. Jakob Klukstad har skore altartavle, preikestol og korskilje til denne kyrkja, der ein òg finn ei rekkje votivtavler.
Władysław Komar
Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Etter OL-gullet i München var Komar ein av Polens mest populære sportsutøvarar. Hans lystige lynne gjorde han seinare til ein populær skodespelar og fjernsynskommentator.
Goepfert Bluff
Goepfert Bluff er ein skrent ved austenden av Grimes Ridge på Bear Peninsula på Walgreen Coast i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå flyfotografi teken av U.S. Navy i 1966 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1977 etter løytnant Eric R. Goepfert i US Navy, øvstkommanderande på U.S. Naval Support Force i Antarktis under overvintringa ved McMurdo-basen i 1976.
Władysław Komar
Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Komar, den tidlegare stavhopparen Tadeusz Ślusarski og ein tredjemann, omkom i ei bilulukke ved landsbyen Ostromice i Vorpommern. Dei var då på veg heim frå ein idrettsfest. Komar vart 58 år gammal.
Ike & Tina Turner's Festival Of Live Performances
Ike & Tina Turner's Festival Of Live Performances er det fjerde konsertalbumet til Ike & Tina Turner, gjeve ut i 1967.
Auja al-Hafir
Auja al-Hafir, òg skrive Auja, var eit gammalt vegkryss nær vassbrunnar vest i Negev og aust på Sinai. Det var det tradisjonelle beiteområdet til 'azazme-folket. Grenseovergangen mellom Egypt og Det osmanske eller britiske Palestina, kring 60 km sør for Gaza, låg her. I dag ligg Nitzana og Ktzi'ot militærbase her i Det sørlege distriktet i Israel.
Spinning
Spinning er ein handverksteknikk som går ut på å trekke ut fibrar og tvinne dei saman til garn. Ein kan spinne for hand med handtein eller spinnerokk, eller ved hjelp av maskiner. Det er mogleg å spinne garn av dyrefibrar som ull og silke, eller ein kan nytte plantefibrar som lin og bomull. I våre dagar kan ein også nytte ulike kunstfibrar. Kunsten å spinne har vore kjend i særs lang tid.
«Spinning» (frå engelsk) er òg ei vanleg nemning på kondisjonstrening utført på spesiallaga, stilleståande syklar innandørs, såkalla spinningsyklar.
Cornish Islands
Cornish Islands er to små, snødekte øyar med ei klippe i mellom, som ligg 4 nautiske mil sør for Liard Island i Hanusse Bay i Graham Land. Dei vart kartlagde frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (1947–48) og Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (1956–57). Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Vaughan Cornish (1863–1948), ein engelsk geograf som forska på korleis snøfonner oppstår i 1901–14.
Termoli
Termoli er ein by og ein kommune i provinsen Campbasso i regionen Molise i Italia. Kommunen, som ligg nær ved Adriahavet, har i kring 33 000 ibuarar og eit areal på 55,1 km².
Focus 8.5 / Beyond the Horizon
Focus 8.5 / Beyond the Horizon er det tolvte studioalbumet til den nederlandske progressiv rock-gruppa Focus. Det er oppført som «Focus and Friends featuring Marvio Ciribelli», og vart spelt inn under ein søramerikansk turné i 2005 med brasilianske musikarar.
Luohe
Byprefekturet Luohe omfattar tre bydistrikt (区 qū) og to fylke (县 xiàn).
Næring
Dyrking og vidareforedling av kveite og mais er viktige for den lokale økonomien i Luohe. Byprefekturet er kjent for sin produksjon av skinke, firmaet Shuanghui (双汇) er største skinkeprodusenten i Kina. I byområdet er det mykje lettindustri som til dømes næringsmiddel-, papir-, lær-, sko-, tekstil- og sigarettindustri. samt elektronikkindustri.
Luohe har vore eit handelssenter sidan antikken.
Samferdsle
Jingguangbana, toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jarnbanelinja er også innom mellom andre Baoding, Shijiazhuang, Handan, Anyang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.
Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou.
Haustfest
Haustfestar er gjerne viktige i samfunn der jordbruk står sterkt, men kan også vera tradisjonelle i andre samanhengar. Fleire religiøse høgtider er også haustfestar, slik som indisk lohri og jødisk sukkot. Den kinesiske midthaustfesten eller månefesten er også ei buddhistisk høgtid. I kristen tradisjon har mikkjelsmesse i slutten av september og mortensmesse i november vore dagar ein kan ha markert som haustfestar. Ein kan også kan hausttakkefestar (engelsk harvest festival) i kyrkja andre dagar.
I Nord-Amerika er thanksgiving blitt ein kulturelt viktig hausttakkefest.
Alfred Janson
Alfred Janson var ein norsk komponist, pianist og trekkspelutøvar. Han voks opp på Tjølling i Vestfold der han budde med familien til han var åtte år gamal. Sidan han var 18 har familien hatt hus på Lahelle i Sandefjord.
Biografi
Alfred Janson studerte komposisjon under Finn Mortensen og utdanna seg innan musikk både i Darmstadt og ved Kungliga Musikhögskolan i Stockholm. Han var mest oppteken av jazz i 1950-åra, men frå byrjinga av 60-åra tok han til å komponera meir klassiske verk. Eit vendepunkt var klaverkomposisjonen November 1962. I 1991 var han festspelkomponist ved Festspela i Bergen.
Han var ein politisk markert komponist i 1970-åra, då han m.a. laga ein komposisjon for å minnast det fascistiske kuppet i Chile. Han komponerte eit verk til Arne Treholt ved arrestasjonen hans, og Den Konservative Studenterforening demonstrerte utanfor ved urframføringa. I godt vaksen alder tok Alfred Janson til å spela trekkspel att. "Trekkspel gjer folk lukkelege", seier han og kritiserer dei som meiner trekkspel er eit tarveleg instrument som ikkje er høgverdig nok. På 70-årsdagen hans i 2007 vart det urframføring av det musikalske verket hans, En bibelhistorie. Verket vart utgjeve på plate i 2010, der sonen og skodespelaren Teodor Janson er forteljarstemma medan Oslo Sinfonietta spelar musikken. Janson vann Edvard-prisen for verket i 2008.
Kjelde
'', henta inn 27. november 2013''.
1773 Rumpelstilz
1773 Rumpelstilz er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. april 1968 av Paul Wild ifrå Observatorium Zimmerwald i Zimmerwald.
Mount Kohler
Mount Kohler er eit fjell (480 moh) på sørsida av Boydbreen 4 nautiske mil (7 km) aust for Mount Woodward i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av ein ekspedisjon for U.S. Antarctic Service (USAS) 1939–41 leia av Richard Evelyn Byrd. Fjellet vart kalla opp etter Herbert V. Kohler jr. og Ruth DeYoung Kohler II, son og dotter av Herbert V. Kohler, som støtta Byrd-ekspedisjonen, 1933-35, økonomisk.
Oleksandr Klymenko
Oleksandr Klymenko var ein ukrainisk kulestøytar som tevla for Sovjetunionen til 1991, sidan for Ukraina. Han vart europameister i kulestøyt i 1994, og fekk VM-bronse i 1991.
Aktiv
Klymenko vann kuletevlinga under junior-VM i 1988 og junior-EM 1989. I 1991-sesongen fekk han sitt internasjonale gjennombrot. Han støytte for fyrste gong over 20 meter og vart både sovjetisk meister og vinnar av universiaden i kulestøyt. I verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo fekk han bronsemedaljen etter eit bestestøyt på 20,34 m, sveitsaren Werner Günthör vann ein suveren siger i tevlinga, medan nordmannen Lars Arvid Nilsen fekk sølvmedaljen.
Den 29. mai 1992 sigra Klymenko i den ukrainske meisterskapen med ny personleg rekord på 20,84 meter- Under dei olympiske leikane i Barcelona i 1992 støytte han 20,23 m og vart nummer åtte. Året etter rauk han ut av verdsmeisterskapen i Stuttgart, med knapp margin, allereie i kvalifiseringa. Derimot forsvarte han tittelen som studentmeister i universiaden.
Formicivora
Formicivora er ei biologisk slekt av maursmettar i maurfuglfamilien, Thamnophilidae. Desse relativt små, langhala maursmettane er sterkt kjønnsdikromatiske. Dei finst i skog og buskskog i Sør-Amerika, ein einskild art (F. grisea) går nord til Panama.
Artslista
Formicivora i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Zhepë
Zhepë er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Skrapar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Zhepë 779 innbyggjarar.
Courtier Islands
Courtier Islands er ei gruppe på kring 24 småøyar og skjer i Marguerite Bay, som ligg like sørvest for Emperor Island i Îles Dion. Îles Dion vart først oppdaga og grovt kartlagde i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen. Courtier Islands vart vitja og kartlagde i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey og ho fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee på grunn av nærleiken til Emperor Island. Courtier tyder «hoffmann» eller «beilar» på engelsk og emperor tyder «keisar».
The Hungry Hearts Performance Band
The Hungry Hearts Performance Band, òg kjend som The Hungry Hearts, er eit norsk performanceband skipa i 2006. Bandet har seks medlemmar, og kunstnarisk leiar er Tonje Gjevjon. The Hungry Hearts utviklar og produserer performance-kunst, videoverk, fotografiar, installasjonar, musikk, koreografi og tekstar.
Bakgrunn
The Hungry Hearts vart skipa i 2006 og har stilt med performance-framsyningar ved blant anna Haustutstillinga i Oslo, Bergen Kunsthall, Museet for samtidskunst og Den Norske Opera & Ballett. The Hungry Hearts har òg delteke på over 50 internasjonale filmfestivalar med ulike videoarbeid, og var delaktige i den norsk-indiske spelefilmen Life is a Moment. I 2016 deltok The Hungry Hearts i Melodi Grand Prix med låten «Laika», saman med Lisa Dillan.
Bandet har fått merksemd for sine flamboyante opptredenar, kostyme og disco-inspirerte låtar med seksualiserte tekstar. Alle medlemmane i bandet er lesbiske, og dette er blant hovudtemaa tekstane til The Hungry Hearts.
Medlemmar
Bandet består av seks medlemmar:
USP-1
USP-1 «Tulipan» har GRAU-indeksen 1P29, og er eit optisk sikte for automatvåpen av typen kalasjnikov. Siktet aukar effektiviteten i felt med 1,2 til 2 gonger. Siktet passar til AKMN, AK-74, AK74N, AK-74M, AK-101, AK-102, AK-105), maskingevær og RPK-74 i tillegg til PKMN og Petsjeneg masingevær Siktet vert produsert i Novosibirsk av TsKB Totsjpribor.
Tomannsmotorsag
Tomannsmotorsag er ei motorsag som er så stor og tung at det krevs to mann for å bruka ho. Dei fyrste sagene av denne typen kom på marknaden på 1920-talet. Dei hadde ofte ein masse på rundt 50 kg. Tomannssagene dominerte marknaden til etter 2. verdskrig, då det kom sager med ein masse på rundt 20 kg. Desse var lette nok til at ein mann klarte å handsama dei åleine, og tomannssagene vart utkonkurerte.
Det svenske førtaket Archimedes AB produserte tomannssager i perioden 1940 til 1049, som dei i stort mon leverte til det svenske forsvaret.
Idrettsspel
Idrettsspel eller sportsspel er ein dataspelsjanger som simulerer utøving av idrettar. Det har vore utvikla dataspel basert på dei fleste idrettane ein kjenner til, mellom anna lagidrett, ekstremidrett og kampsport. Nokre spel legg vekt på sjølve utøvinga av idretten (som FIFA, Pro Evolution Soccer og Madden NFL), medan andre handlar om strategi og handsaming av idrettane på overordna nivå (som Football Manager og Out of the Park Baseball). Andre spel, som Need for Speed og Punch-Out!!, satiriserer idrettane for ein komisk effekt.
Idrettssjangeren har vore populær innan dataspel opp gjennom tidene og legg gjerne vekt på tevling, slik som i idrettar på ekte. Nokre spelseriar inneheld namn og karakteristikkar av ekte lag og spelarar, og blir årleg oppdaterte for å reflektere endringar som hender i røynda.
Pellucid marginal degenerasjon
Symptom
Synet vert gradvis forverra, ettersom hornhinna vert tynnare og endrar form. Hornhinna skal normalt ha jamn krumming, slik at lyset blir brote symmetrisk mot linsa i auget og vidare mot netthinna. Ved PMD vert hornhinna svakare, slik at forma vert meir kjegleforma. Synet blir dårlegare som følgje av at hornhinna får ei meir ujamn form, og dette fører til astigmatisme og skuggebilete. Synsforverringa kan bli svært alvorleg over tid.
Årsaker
Årsakene til at sjukdommen oppstår er ikkje kjende. Det er mogleg at det finst ein samanheng mellom PMD og sklerodermi. Faktorar som rase, kjønn eller alder korrelerer ikkje med sjukdommen, sjølv om symptoma oftast oppstår i 20-40 års-alderend. 80 % av dei som får sjukdommen har ein IQ på over 130.
Behandling
På grunn av at hornhinna vert tynnare, er behandlingar som LASIK og PRK ikkje mogleg. Synet kan ofte korrigerast ved hjelp av korrigerande linser, ofte med harde kontaktlinser med overrefraksjon. Pasientar som nyttar slike linser har stundom fått problem med blending og med kontrastkjensle, men det er uklart om dette kjem av hornhinnesjukdomen eller sjølve kontaktlinsa.
Intacs
Bruken av intacs implantat har vorte prøvd som behandling for PMD, med betring av synet etter elleve månader som resultat.
Corneal cross-linking
Corneal cross-linking (CXL) er ei behandlingsform som ikkje bidrar til noko større synsforbetring, men låser hornhinna i den tilstanden ho er i ved behandlinga. Ved CXL vert riboflavin nytta saman med med UV-lys. Denna kombinasjonen forsterkar bindevevstrådane i hornhinna.
Kohler Dome
Kohler Dome er eit avrunda, snødekt fjell med ei høgd på 2680 moh heilt aust i Mount Moulton-massivet i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-66. Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) kalla fjellet opp etter Robert E. Kohler i U.S. Coast and Geodetic Survey, ein geomagnetikar/seismolog ved Byrd-stasjonen, 1970.
Vedvev
Vedvev (xylem) er den delen av leidningsvevet til plantar som fører vatn og oppløyste ion frå rota til skota. Dette hender gjennom vedrøyr og trakeidar.
Hjå treliknande plantar vert vedvevet gjerne kalla ved.
Xylella fastidiosa
Xylella fastidiosa er ein gram-negativ bakterie som finst i vedvevet i visse plantar, der han kan valda ulike sjukdomar.
Gilbert Bluff
Gilbert Bluff er ei klippe med bratte sider på nord- og austsida, på sørsida av Garfieldbreen og nær nordkanten av Erickson Bluffs i McDonald Heights i kyststrøka av Marie Byrd Land.
Xylella fastidiosa
Genomet til X. fastidiosa er sekvensiert og det vart funne eit rundt kromosom på 2 679 305 basepar og to plasmid med 51 158 og 1 285 basepar.
Gilbert Bluff
Ho vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter James R. Gilbert, medlem av den biologiske gruppa som studerte sel, kvalar og fuglar i pakkisen av Bellingshausen- og Amundsenhavet på USCGC «Southwind» og dei to helikoptera ombord, 1971-72.
1PN93
1PN93 «Malysj» er ein serie med russiske nattsikte for militær aktivitet i felt. Serien byrja på 1990-talet og er produsert i Novosibirsk av TsKB Totsjpribor.
Verkland
Verkland er ei grend i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg øvst i dalen som fører opp frå austenden av Yndesdalsvatnet. Fv2 går gjennom bygda.
Matrikkelgarden Verkland er slektsgarden til Wergeland-slekta. I 1975 vart det reist ein bauta på Verkland til minne om Henrik Wergeland.
Basert på førstelekken kan namnet ifølgje Oluf Rygh tyde «Land, hvorpaa der er lagt meget arbeide». I si utgreiing under avdukinga av Wergeland-bautaen nemnde Hans Wergeland at viss ein ser namnet i samanheng med to andre stadnamn på garden, Smedsdalen og Ulsterhaugen («ulster» = «blåster» eller «trekk») kan førstelekken «verk» ha samanheng med utvinning av jarn, noko som igjen kan tyde på at det i tidlegare tider har vore drive utvinning og tilverking av jarn på Verkland.
Kete
Kete kan visa til:
Frederickena
Frederickena er ei biologisk slekt av maurvarslarar i maurfuglfamilien, Thamnophilidae. Dette er blant dei største maurfuglane, dei har leveområde i regnskog i Amazonas og finst innanfor landa Venezuela, Surinam, Guyana, Fransk Guyana, Brasil, Colombia, Ecuador, Peru og Bolivia.
Artslista
Frederickena i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Kjølvatn
Kjølvatn eller kjølstripe er slike bølgjer som lager seg i vassflata etter eit skip eller ein båt i fart. Bølgjene kjem av at det vert såkalla hydraulisk sprang mellom dei vassmengdene båten set i rørsle og vatnet elles.
Comănești
Comănești (ungarsk Kománfalva) er ein by i Bacău fylke i Romania.
Busetnader
Comănești er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:
Kjølvatn
Omgrepet «følgje i kjølvatnet på» vert nytta om at noko følgjer like etter noko anna, anten i tid eller geografisk.
Lucera
Vinavl er hovudnæring i Lucera.
Borgarmeistaren er Antonio Tutolo (2020).
Sitar
Sitar er eit klimpreinstrument som særleg blir brukt i hindustanimusikk og musikkformer knytt til klassisk indisk musikk. Instrumentet har også vore brukt ein del i vestleg pop- og rockemusikk, jazz og i ulike typar verdsmusikk.
Nokre velkjende sitarspelarar er Vilayat Khan, Allauddin Khan, Nikhil Banerjee, Ravi Shankar, Anoushka Shankar og Shahid Parvez. Vestlege musikarar som har lært seg sitarspel er mellom anna George Harrison, Brian Jones og Emily Robison. Sitar blei til dømes brukt på Beatles-songane «Norwegian Wood (This Bird Has Flown)» og «Within You Without You» og på Rolling Stones-songen «Paint It Black».
Utvikling
Ordet «sitar» stammar frå persisk sehtar eller sih-tar, 'tre strenger'. Sitaren fekk namn etter det persiske instrumentet setar, men er blitt svært ulikt.
Sitaren utvikla seg frå langhalsa luttar som kom til Nord-India frå Sentral-Asia, truleg også under påverknad frå det sørindiske strengeinstrumentet vina. Under Delhi-sultanatet dyrka dei persiske herskarane lokal musikk og kunst samstundes som dei innførte eigne tradisjonar. Instrumentet blei mykje brukt på 1500- og 1600-talet, og fekk si noverande form på 1700-talet under mogultida.
Skildring
Ein sitar er rundt 1,2 meter lang. Sitaren får sin særskilde klang gjennom resonansstrenger, stolutforminga, ein lang hol hals og eitt eller to pæreforma resonanskammer.
Gandhaar-pancham er ein sitartype med seks spelestrenger som mellom anna blei brukt av Vilayat Khan og læresveinene hans. Kharaj-pancham-sitar har sju spelestrenger, og blir brukt i hindustaniskulen Maihar gharana, som Ravi Shankar tilhøyrde, og andre skular som Bishnupur gharana. Tre strenger på sistnemnde og fire på førstnemnde blir brukt til å gje borduntone, medan dei andre blir brukt til å spela melodien på. Den første strengen er mest brukt. Ein speler på strengene med eit plekter.
Stolane er festa til eit rundt resonanskammer nedst på instrumentet. Nokre sitarar har også eit resonanskammer ved toppen av halsen. Desse kammera er tradisjonelt laga av graskar dekt av ei treplate, men kan også utformast heilt i tre. Elles bruker ein trevirke til instrumentet. Teak og Toona ciliata er mykje brukte treslag.
Sitarar kan ha lite eller ingen dekorasjon (gayaki-stil) eller vera rikt pynta med utskjeringar og inkrustering.
Spel
Sitaren kan stemmast ulikt ut frå stil, skule, tradisjon eller eige ønske. Den første spelestrengen er nesten alltid stemt ein kvart over grunntonen og den andre til grunntonen.
Resonansstrengen er stemt etter tonane i ragaen som blir spelt, og blir stemt opp att om ein byrjar ein ny raga.
Ein sitarspelar sit som regel på golvet eller på ein benk og kviler sitaren på bakken og høgre fot. Venstre hand blir brukt på toppen av instrumenthalsen, til å pressa strengane mot tverrbanda og flytta dei sidelengs. Den høgre blir brukt til å klimpra på spelestrengane. Eit plekter kalla mizrab blir brukt til dette. Som regel bruker utøvaren berre peike- og langfinger til å klimpra med, men nokre spelarar bruker også ringfingeren.
Bruk
Frå midten av 1900-talet byrja sitaren å bli kjend verda over. Sitarspelarar som Ravi Shankar og Vilayat Khan vekte merksemd på internasjonale turnéar. Lyden inspirerte ei rekkje rockemusikarar. Nokre av desse imiterte sitarspel på andre instrument, som gitar på «See My Friends» av The Kinks og «Heart Full of Soul» av The Yardbirds.
Gitarspelaren Big Jim Sullivan lærte sitarspel av Vilayat Khan og gav ut plater under artistnamnet «Lord Sitar». George Harrison lærte å spela sitar av mellom anna Ravi Shankar og Shambhu Das, og brukte instrumentet på Beatles-songane «Norwegian Wood», «Within You Without You», «Love You To» og «Tomorrow Never Knows». Brian Jones lærte på eiga hand og av ustad Imrat Khan, og spelte sitar på Rolling Stones-songane «Paint It Black» og «Street Fighting Man». Ei tid var sitar svært utbreidd i populærmusikk, psykedelisk rock og avleidde sjangrar. Det blei også utvikla ein «elektrisk sitar», ein el-gitar med sitarliknande lyd.
Ravi Shankar samarbeida med ei rekkje vestlege artistar innan ulike musikkstilar, som den klassiske fiolinisten Yehudi Menuhin, samtidskomponisten Philip Glass og jazzmusikarar som John Coltrane og Bud Shank. Anoushka Shankar, dotter og eleven av Ravi, har følgd i same sporet som faren, og speler både hindustani- og annan musikk over heile verda. Av andre noverande sitarspelarar som speler i rein hindustanitradisjon kan nemnast Budhaditya Mukherjee, Shahid Parvez Khan og Shuja Hussain Khan.
Rainy Night in Georgia
«Rainy Night in Georgia» er ein song skriven av Tony Joe White i 1967 og popularisert av R&B-songaren Brook Benton i 1970.
I 1969, etter fleire år utan hittar, fekk Benton ein ny platekontrakt, Cotillion Records (under Atlantic Records). Produsenten Jerry Wexler fekk nyss i songen og Benton spelte han inn i november 1969 med produsenten Arif Mardin.
Songen vart spelt inn for albumet Brook Benton Today og den melankolske songen vart raskt ein stor hit. Våren 1970 toppa songen soul-lista i USA. Han nådde òg fjerdeplassen av Billboard Hot 100, og andreplassen på Adult Contemporary-lista. Singelen selde til gullplate for ein million selde eksemplar i USA. I 2004 vart songen rangert på 498. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene. På den oppdaterte lista til Rolling Stone frå 2010 var songen ute av lista.
Ivan Lins
Ivan Guimarães Lins er ein brasiliansk musikar. Han har vore aktiv musikar og låtskrivar innan brasiliansk popmusikk og jazz i over tretti år. Den første hitten hans, «Madalena», vart spelt inn av Elis Regina i 1970. «Love Dance» vart ein hit for han i 1989.