cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hemoglobin
Ligandbindingar
Hemoglobinet si tiltrekking til oksygen er nedsett når det er karbonmonoksyd (CO) tilstades, fordi båe gassane tevlar om den same bindingsstaden på hemoglobinet. Hemoglobin bind seg sterkare til karbonmonoksyd enn til oksygen. Karbondioksyd (CO2) har ein annan bindingsstad på hemoglobinmolekylet. Karbondioksyd reagerer med vatn og dannar bikarbonat gjennom ein reaksjon som vert katalysert av enzymet karbon anhydrase:
Blod med høgt innhald av karbondioksid har også lågare pH (er surare) enn om innhaldet er lågt. Hemoglobin kan binda protonar og karbondioksyd, dette skapar ei strukturell endring i proteinet og lettar frigjevinga av oksygen. Protonar bind seg til ulike stader på proteinet, og karbondioksyd bind seg til alfa-aminogroupper og dannar karbamat. Motsett er det slik at når konsentrasjonen av karbondioksyd i blodet går ned, til dømes i lungene, vert karbondioksyd frigjeve der. Dette aukar hemoglobin si tiltrekking til oksygen. Denne kontrollen av hemoglobinet si evne til å binda oksygen, ved å binda og frigjeva karbondioksyd, er kjend som Bohreffekten.
Bindinga til oksygen vert påverka av molekyl som til dømes karbonmonoksyd (CO). Dette kan koma frå tobakkrøyk eller utslepp frå bilar eller eldstader. CO tevlar med oksygen om bindingsstaden på hemegruppa. Hemoglobin bind seg til til CO 200 gonger sterkare enn til oksygen. Dette medfører at sjølv små mengder CO vil redusera hemoglobinet si evne til å transportera oksygen dramatisk. Når CO bind seg til hemoglobin, vert det danna ei lyseraud forbinding kalla karboksyhemoglobin, denne kan gje synleg endring i hudfargen. Når lufta eit menneske andar inn inneheld eit CO-nivå så lågt som 0,02 %, vil det få hovudverk og kvalme, aukar konsentrasjonen av CO til 0,1 %, vil det falla i uvit. Hjå storrøykjarar kan så mykje som 20 % av bindingsstadane til oksygen vera blokkerte av CO.
Hjå menneske som oppheld seg i store høgder, er konsentrasjonen av 2,3-difosfoglycerat (2,3-DPG) i blodet auka. Dette fører til at desse menneska er i stand til å frigjeva større mengder oksygen frå hemoglobin til kroppsveva sjølv om oksygentrykkket er lågt. Dette fenomenet, der molekyl Y påverkar bindinga til molekyl X i eit transportmolekyl Z, vert kalla ein heterotrop allosterisk effekt.
Ein variant av hemoglobin, føtalt hemoglobin (Hb F, α2γ2), finst i fosterlivet, og bind til seg oksygen sterkare enn hemoglobin hjå vaksne (adult hemoglobin) gjer. Følgjeleg ligg det føtale oksygenet si dissosiasjonskurve lenger til venstre enn den for adult hemoglobin, det vil seie at ein større del av hemoglobinmolekylane har bunde til seg oksygen ved eit lågare oksygentrykk enn det som er tilfellet hjå adult hemoglobin (sjå figur ovanfor).
Nedbryting av hemoglobin
Når dei raude blodlekamane døyr (etter ei levetid på ca. 120 dagar), vert dei brotne ned, og hemoglobinmolekyla vert oppløyste slik at jarnet kan brukast på nytt. Porfyrinringen vert oppdelt og fragmenta vanlegvis utskilde i gallen frå levra. Hovudproduktet frå nedbrytinga av heme er bilirubin. Ein kan finna auka mengder av dette stoffet i blodet dersom raude blodlekamar vert øydelagde i større mengder enn vanleg (sjå gulsott eller icterus). Ufullstending nedbrote hemoglobin eller hemoglobin som har kome seg ut av blodlekamane, kan danna proppar og tetta til små blodårer, særleg i dei tynnaste årene i nyrene som filtrerer blod, og på denne måten gje nyreskade.
Andre oksygenbindande protein
Dei to vanlegaste er:
Hemoglobin si rolle i sjukdommar
Nedsette mengder hemoglobin, med eller utan nedgang i talet på raude blodlekamar, medfører symptom på anemi (blodmangel). Anemi har mange ulike årsaker, sjølv om jarnmangel som fører til jarnmangelanemi er den mest vanlege årsaka i den vestlege verda. Ved jarnmangel vert syntesen av heme nedsett, dei raude blodlekamane vert hypokrome, det vil seie at dei inneheld mindre av det raude hemoglobinpigmentet, og dei vert mindre enn vanleg, mikrocytiske. Andre anemitypar er meir sjeldne. Ved hemolyse, auka nedbryting av raude blodlekamar, kan ein sjå gulsott (icterus) fordi hemoglobinmetabolitten bilirubin hopar seg opp i huda.
Mutasjonar i globinkjeda kan ha tilknyting til haemoglobinopathiar, som til dømes sigdcelleanemi og thalassemi.
Ei gruppe genetiske feil i hemesyntesen er dei såkalla porfyrisjukdommane. Kong George III av Storbritannia er truleg den mest kjende personen som hadde ein slik sjukdom.
I ein liten grad vil hemoglobin A binda til seg glukose på ein spesiell stad på molekylet. Det molekylet ein då får, vert gjerne kalla Hb A1c eller glykosylert hemoglobin. Dersom konsentrasjonen av glukose i blodet aukar, vil òg prosentdelen av hemoglobin A som vert omdanna til Hb A1c auka. Hjå diabetikarar som ofte har høgt blodsukker, vil prosenten av Hb A1c også auka. På grunn av at hemoglobin A bind seg sakte til glukose, viser Hb A1c-prosenten eit gjennomsnittleg blodsukkernivå over ein lengre periode, seks til åtte veker.
Diagnostisk bruk
Hemoglobinmåling er mellom dei oftast utførte blodprøvene, gjerne saman med teljing av dei ulike celletypane i blodet. Hemoglobinen vert gjerne målt i g/L, g/dl eller mmol/L. 1 g/dl er 0,62 mmol/l. Den gamle nemninga blodprosent vert ikkje nytta lenger, men ein hemoglobinverdi på 14,7 g/dl i blod tilsvarar om lag 100 % etter gamal rekning.
Jurij Averbakh
Jurij Lvovitsj Averbakh var ein russisk sjakkspelar, stormeister i sjakk og forfattar av sjakkbøker.
Liv og sjakkarriere
Faren hans var tysk jøde, og forfedrane hans kom frå Tyskland og heitte Auerbach. Mor hans var russisk.
Det første verkeleg gode resultatet var ein førsteplass i bymeisterskepen for Moskva i 1949, framom spelarar som Andor Lilienthal, Jakov Estrin og Vladimir Simagin. Han vann Moskvameisterskapen også i 1950 og 1962. Han vart utnemnd til Stormeister i sjakk i 1952. Averbakh deltok 16 gongar i Sovjetmeisterskapen i sjakk. I 1954 vart han sovjetmeister framom spelarar som Mark Taimanov, Viktor Korchnoi, Tigran Petrosjan, Efim Geller og Salo Flohr. I Sovjetmeisterskapen for 1956 kom han på delt førsteplass med Taimanov og Boris Spasskij i sjølve turneringa, og blei til slutt nummer to etter stikkampen. Averbakh si dotter, Jane, vart seinare gift med Taimanov. Averbakh vann også andre større turneringar, som Wien 1961 og Moskva 1962. Han kvalifiserte seg for kandidatturneringa til verdsmeisterskapen i sjakk i 1953. I kandidatturneringa i Zürich kom han på delt 10-plass blant 15 deltakarar. Han kvalifiserte seg også for intersoneturneringa i Portorož i 1958, etter å ha blitt nummer fire i Sovjetmeisterskapen for 1958 i Riga. I Portorož fekk han ein delt 7-11.-plass, eit halvt poeng for lite til å gå vidare til kandidatturneringa.
Han hadde ein solid spelestil, vanskeleg å møte for angrepsspelarar. Han skreiv: «... Nezhmetdinov, viss han hadde eit angrep, kunne slå kven som helst, inkludert Tal. Men min skår mot han var noko slikt som 8½–½ fordi eg ikkje gav han noko moglegheit for eit aktivt spel. I slike tilfelle brukte han med ein gong å begynne å øydelegge stillinga si, fordi han søkte komplikasjonar.»
Averbakh er ein betydeleg komponist av sluttspelstudiar. Han har publiserte meir enn 100 studiar. Mange av desse er viktige bidrag til sluttspel-teorien.
Frå 1972 til 1977 var han president i det sovjetiske sjakkforbundet.
Averbakh var også ein viktig sjakkjournalist og forfattar. Han var redaktør for dei sovjetiske sjakktidsskrifta Shakhmaty v SSSR og Shakhmaty biuletin. Frå 1956 til 1962 redigerte han saman med Vitaly Chekhover og andre, eit firebinds verk om Sluttspel i sjakk, Shakhmatnye okonchaniya. Dette vart revidert i 1980-84 og omsett til engelsk, og gitt ut som Comprehensive Chess Endings, i fem bind.
Averbakh har fått fleire sjakkvariantar oppkalla etter seg. Den mest kjende varianten er nok Averbakh-varianten i Kongeindisk forsvar: 1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Lg7 4.e4 d6 5.Le2 O-O 6.Lg5.
Notranjska
Notranjska (tysk Innerkrain) er ein tradisjonell region i Slovenia. Han var tidlegare ein del av det historiske habsburgske kronlandet Krain. Det tradisjonelle administrative og økonomiske senteret i regionen er Postojna og andre mindre byar er Logatec, Cerknica, Pivka og Ilirska Bistrica.
Mauritz Aarflot
Mauritz Andreas Aarflot var ein norsk gardbrukar, redaktør og stortingsmann. Han var fødd og døydde på slektsgarden Ekset i Volda på Sunnmøre.
Aarflot var son av redaktør og lensmann i Volda, Rasmus S. Aarflot (1792—1845). Han fekk i 1847 løyve til vidare drift av trykkeriet Aarflots prenteverk. Mauritz Aarflot redigerte og gav ut Postbudet, For Landalmuen 1845–68, og Norsk landbrugstidende 1848–55.
I 1848 overtok han farsgarden på Ekset. Aarflot var ordførar i Volda 1850–57 og 1860–85. Han var sentral både under grunnlegginga av Volda & Ørsta Sparebank i 1853, og opprettinga av Voldens høiere almenskole i 1856.
Aarflot representerte Romsdals amt på Stortinga 1854–1888, der han oftast stemte med Johan Sverdrup. I 1882 gav han ut Odelsbonden om grundloven i dens hovedbestemmelser, der han imøtegjekk den uttalen det juridiske fakultetet hadde gitt om kongens sanksjonsrett i grunnlovssaker.
Han var ein nær ven av Ivar Aasen.
Tsutomu Fujihara
Tsutomu Fujihara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Großlitzner
Großlitzner er ein 3 109 meter høg og markant fjelltopp i Silvrettafjella. Grensa mellom Sveits og Austerrike går over toppen. Kantonen Graubünden og forbundslandet Vorarlberg ligg på kvar si side av statsgrensa.
Fyrstebestiginga hende 12. september 1866, og dei tre som då var toppen var Jules Jacot og dei to førarane hans, Christian Jann og A. Schlegel.
Großlitzner vert rekna som det gildaste klatrefjellet av toppane i Silvrettafjella. På nordsida ligg isbreen Litzner-Gletscher, tett utanfor denne står fjellhytta Saarbrücker Hütte. Sett frå så vel aust som vest syner Großlitzner seg som eit slankt og loddrett oppstigande bergtårn.
Große Seehorn og Großlitzner, som er knytt til einannan over den 2960 m høge egga/fjellryggen kalla Litzner-Hochjoch, vert haldne for å vere det vakrast fjellparet i Silvrettafjella.
Otto Hauglin
Otto Eugen Hauglin var ein norsk sosiolog og politikar for Sosialistisk Valforbund og SV. Han var stortingsrepresentant frå Østfold i perioden 1973 til 1977.
Hauglin vart Mag.art. i sosiologi i 1970. Han var rektor ved Diakonhjemmets sosialskole frå 1970 til han vart oppsagt ved årsskiftet 1979-1980. Bakgrunnen for oppseiinga var at han hadde nekta å praktisera dei personalpolitiske retningslinjene til hovudstyret. Norsk sosionomforbund og LO gjekk til sak mot Diakonhjemmet. Saka gjekk til Høgsterett, der Diakonhjemmet vann. Hauglin var på slutten av 90-talet tilbake på Diakonhjemmet, då ved sjukehuset, som leiar for arbeidsgruppa som greidde ut reform i leiingsstrukturen til sjukehuset.
Sho Tojo
Sho Tojo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
La Maddalena
Byen
La Maddalena er den største byen i Maddalenaøyane, berre 2 km nordaust for kysten av Sardinia i Bonifaciosundet mellom Sardinia og Korsika. Hovudnæringa i La Maddalena er i dag turisme og den amerikanske marinebasen på Isola Santo Stefano, men denne basen vert lagt ned våren 2008. Ein kan berre nå La Maddalena med båt og det går ferjesamband frå Palau på Sardinia og frå det italienske fastlandet.
Historie
Maddalenaøyane har vore busett sidan førhistorisk tid, men dei nedskrivne kjeldene om øyane er spora tilbake til Romarriket. Øyane var del av ein strid mellom Republikkane Pisa og Genova på 1100-talet og vart seinare forlatne. Dei vart så busett av gjetarar frå Korsika og på 1500-talet av nybyggjarar frå Sardinia.
Sidan øya ligg i Bonifaciosundet, der mykje båttrafikk passerer, har øygruppa vorte ein strategisk stad for militæret. La Maddelane har derfor fleire gongar vore vitne til krigshandlingar. Piemontarane okkuperte ho i 1767. I 1793 vart byen bombardert av franske revolusjonsstyrkar under den unge Napoleon Bonaparte si leiing. Admiral Nelson nytta ho som base under blokkaden hans av Toulon i 1804 og forlet berre skipet sitt for å vitje kyrkja ein søndag. Benito Mussolini vart halde fange her 139 år seinare før han vart flytta til Campo Imperatore på Gran Sasso, der han vart redda av Otto Skorzeny.
I dag ligg det ein NATO-base på den nærliggande øya Santo Stefano, men denne er planlagt at denne skal leggast ned våren 2008.
171
171 var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.
Krasnojarsk kraj
Krasnojarsk kraj (russisk Красноярский край) er eit territorium (kraj) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Krasnojarsk, arealet er 2 339 700 km² og innbyggjartalet er 2 828 000 (2010). Fram til 1. januar 2007 var områda Tajmyr i nord og Evenkia i nordaust delar av Krasnojarsk kraj, men samstundes eigne føderasjonssubjekt. Frå 1. januar 2007 er dei vanlege delar av Krasnojarsk kraj.
Geografi
Krasnojarsk kraj ligg aust i Sibir i nedslagsfeltet til elva Jenisej. På Tajmyrhalvøya i nord ligg det nordlegaste punktet på det eurasiske fastlandet. Nord for dette, i Nordishavet, ligg øygruppa Severnaja Zemlja, eit av dei siste større landområda som vart oppdaga på jorda, i 1913. Frå nord til sør strekkjer Krasnojarsk kraj seg nesten 3000 kilometer. I dei nordlegaste delane er det tundra og evig tele. Lenger sør finst store område med taiga. Vest for Jenisej er det slettelandskap, aust for elva strekkjer den store sibirske fjellvidda seg. I sør hevar høge fjellkjeder seg til nesten 3000 meter over havet. Territoriet strekkjer seg gjennom tre klimasoner, den arktiske, subarktiske og tempererte. Middeltemperaturen i januar er -36 grader celsius i nord og -18 grader celsius i sør - i juli +10 grader C i nord og +20 grader C i sør. 45 % av territoriet er skogdekt. Krasnojarsk kraj er usedvanleg rikt forsynt med mineralressursar. 70 % av kolreservane i Russland ligg her. Det same gjer det meste av Russland sitt platina og kopar-nikkelårer, dessutan store gullårer. I tillegg finst her reservar av bly, apatitt, nefelin, molybden, titan, magnesium, magnetitt, antimon, talk, grafitt og anna. Det vert òg utvunne olje og gass i Krasnojarsk kraj.
Demografi
Det store fleirtalet av ibuarane er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga: Her bur òg minoritetar av sibirske urfolk, særskilt i dei tidlegare autonome distrikta Tajmyr og Evenkia:
Dei største byane er Krasnojarsk (973 800 ibuarar), Norilsk (175 400) og Atsjinsk (109 200).
Historie
Der første ibuarane i området var tyrkiske stammar. På 1200-talet vart der sørlege delane del av det mongolske riket. Då dette gjekk i oppløysning vart desse delane med i Sibir-khanatet på 1400-talet. Då dette vart erobra av russiske kosakkar på slutten av 1500-talet vart det noverande Krasnojarsk-området del av det russiske imperiet. Fleire festningar vart bygde, og utvikla seg etter kvart til byar. I 1619 vart Jenisejsk grunnlagd på denne måten, i 1628 Krasnojarsk. Området vart brukt til å forvisa politiske fangar av tsar-Russland, mellom anna var Vladimir Lenin i fangeskap her frå 1897 til 1900. Bolsjevikane tok makta i Krasnojarsk by i oktober 1917. Frå juni 1918 til 1920 var byen kontrollert av kontrarevolusjonære ”kvitegardistar”. I 1934 vart Krasnojarsk kraj oppretta. I likheit med andre regionar i Ural og Sibir opplevde òg Krasnojarsk kraj sterk industriell vekst som fylgje av den andre verdskrigen, då mykje industri vart evakuert austover frå dei tysk-okkuperte områda i europeisk Russland.
I sovjettida omfatta krajet òg Det khakassiske autonome område. Då Sovjetunionen gjekk i oppløysing vart dette området ein eigen republikk, Khakasia, i 1992. I 1998 vart Aleksandr Lebed guvernør i Krasnojarsk kraj. Han hadde tidlegare vore presidentkandidat mot Boris Jeltsin, og det var ei vanleg oppfatning at han ville bruka guvernørposten til å byggja opp ein maktbase for å stilla som presidentkandidat igjen seinare. Dette vart det ikkje noko av, og Lebed døydde i ei helikopterulukke 28. april 2002.
Yuki Hiyama
Yuki Hiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Rasmus S. Aarflot
Rasmus Sivertsson Aarflot var ein norsk lensmann, gardbrukar, redaktør og stortingsmann.
Rasmus S. Aarflot var son av folkeopplysaren Sivert Aarflot, og bror av forfattaren Berte Kanutte Aarflot. Han var fyrst postopnar, og frå 1816 lensmann i Volda. Rasmus S. Aarflot overtok både garden Ekset i Volda og boktrykkeriet Aarflots prenteverk. Han gav ut ulike tidsskrift for å fremje folkeopplysninga (Landboavisen); han representerte Romsdals amt på Stortinga 1824, 1827–1828, 1833 og 1839, og var vald 1845, men han døydde før tingsamlinga. I boksamlinga på Ekset-garden fekk den unge Ivar Aasen stimulert noko av kunnskapslysta si.
Rasmus S. Aarflot var far til Mauritz Aarflot.
Kvinnherad vidaregåande skule
Kvinnherad vidaregåande skule (KVV) er ein kombinert vidaregåande skule på Husnes i Kvinnherad. Skulen ligg om lag 1 kilometer sør for Husnes sentrum. Husneshallen er knytt til skuleanlegget, og like nord for skulen ligg Husnes Idrettspark. KVV er ein offentleg skule med Hordaland fylkeskommune som eigar. Skulen har om lag 380 elevar og 60 tilsette. Dei fleste elevane kjem frå Kvinnherad, men skulen har også elevar frå nabokommunane. Audun Bjelland er rektor. Skulen har følgjande utdanningstilbod:
Willich
Willich er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Viersen i nærleiken av byane Düsseldorf, Mönchengladbach og Krefeld. I tillegg ligg han om lag 30 km frå grensa til Nederland.
Kvinnherad vidaregåande skule
Valekrossen skule er ein sosialmedisinsk skule som er organisert som ei avdeling under Kvinnherad vidaregåande skule. Skulen held til i eigne lokale ved Valen sjukehus og er i første rekkje eit skuletilbod for pasientar ved sjukehuset. Skulen tilbyr tilpassa opplæring på grunnskule- og vidaregåande skule-nivå og har seks fast tilsette lærarar. Administrativ leiar er Sven Løkeland.
Willich
Historie
Byen vart grunnlagd i 1970 då dei tidlegare sjølvstendige landsbyane Willich, Anrath, Schiefbahn og Neersen vart slått saman. Landsbyane er derimot mykje eldre, og Willich vart nemnd for første gong på 1100-talet.
Kvinnherad vidaregåande skule
KVV kompetanse er eit samarbeid mellom Kvinnherad vidaregåande skule og næringslivet i Kvinnherad. Prosjektet arbeider for å utvikla samarbeidet mellom skule og næringsliv og skipar også til kurs som er retta spesielt mot næringslivet sine behov. Prosjektleiar er Brynjulf Lie.
Historie
Den kombinerte vidaregåande skulen på Husnes hadde fleire forløparar. I 1961 vart det etablert ein yrkesskule i Dimmelsvik innan maskin- og mekanikarfag. Skulen var eit interkommunalt tiltak, og Rubbestadneset yrkesskule hadde det administrative ansvaret for skulen fram til 1. januar 1976, då den vart slått saman med Kvinnherad gymnas.
Kvinnherad gymnas vart starta opp på Husnes hausten 1972 som ein filial under Os gymnas. Hausten 1973 vart skulen ein eigen, fylkeskommunal skule. Dei første åra leigde gymnaset rom i Undarheim nye skule og Husnes ungdomsskule. Administrasjonen ved gymnaset heldt til i ei brakke som kommunen sette opp.
Hausten 1979 stod ein ny, vidaregåande skule klar på Husnes med plass til 320 elevar. Skuleanlegget bestod av tre bygningar: eit sekskanta teoribygg, eit rektangulært verkstadbygg og ein gymnastikksal som vart forma som første byggjesteg i den seinare idrettshallen (Husneshallen). Arkitekt for skuleanlegget var Erling Skorve. Kunstnarleg utsmykking var ved Gudrun Skeie Stokstad, som hadde laga eit sceneteppe, og Arve Vinje Gunnerud, som stod for ein skulptur som pryda atriet i midten av teoribygget.
Det første året i nybygget hadde skulen følgjande linjer:
Det gamle skuleanlegget vart etter kvart for trongt og lite tidsmessig. Skulen måtte leiga rom, og elevane vart spreidde på ulike undervisningsstader. Hausten 2008 sette Hordaland fylke i gang eit omfattande utbyggings- og moderniseringsprosjekt ved Kvinnherad vidaregåande skule. Arkitektkontoret Wiberg AS teikna den nye skulen, og OBAS Vest AS var hovudentreprenør. Utbygginga kom på 134 millionar kroner og vart avslutta ved starten av skuleåret 2010/11. Eit nytt tilbygg vart gjort som ei forlenging av verkstadbygget. Andre etasje i verkstadbygget og det gamle teoribygget (hovudbygget) vart bygt om og modernisert. Både hovudbygget og verkstadbygget var tidsmessige uttrykk for 1970-tals-arkitekturen. I ombygginga vart det lagt vekt på å ta vare på det opphavlege arkitektoniske uttrykket samstundes som bygga fekk ny funksjonalitet.
Rektorar ved Kvinnherad vidaregåande skule:
Romsonden Rosetta
Rosetta var ein romsonde send opp av ESA som gjekk i bane kring kometen 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko. Han nådde fram til kometen i august 2014 og vart krasjlanda på kometkjernen 30. september 2016. Rosetta-ferda hadde som mål å finna ut korleis tilhøva var i solsystemet då planetane vart danna. Rosetta bar med seg landaren Philae som landa på kometkjernen 12. november 2014.
Rosetta passerte to asteroidar på veg til 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko. Den 5. september 2008 passerte sonden 2867 Šteins, og 10. juli 2010 passerte han 21 Lutetia.
Instrument
Utanom landaren, har Rosetta med seg 11 instrument og eksperiment.
Den japanske nasjonalforsamlinga
Den japanske nasjonalforsamlinga (japansk kokkai, 国会) er bygd opp av to hus, overhuset (衆議院, sangiin) og underhuset (衆議院, shūgiin). Overhuset har 247 medlemer og underhuset har 480 medlemer.
Parlamentsbygningen (国会議事堂 Kokkai-gijidō) ligg i Nagata-chō i Chiyoda i Tokyo. Parlamentet møttest for fyrste gongen den 29. november 1890 etter at Meiji-forfatninga trådde i kraft. Førebiletet til parlamentet var den tyske Riksdagen og det britiske parlamentet.
Den japanske statsministeren må vera medlem av parlamentet, og er vanlegvis leiar for det største partiet i underhuset.
Institutt for energiteknikk
Institutt for energiteknikk (IFE) er eit forskingsinstitutt med aktivitetar innan fagområda energiteknologi, miljøteknologi og nukleærteknologi. IFE vart etablert som ei stifting i 1948, har omsetnad på ca. 600 millionar kroner i året (2008) med om lag 600 fast tilsette på Kjeller og i Halden. Instituttets administrerande direktør er Eva S. Dugstad. Organisasjonen har sektorane «Sikkerhet Mennske- Teknologi- og Organisasjon (Sikkerhet-MTO)», «Petroleumsteknologi», «Nukleær sikkerhet og pålitelighet», «Nukleærteknologi og Fysikk» og «Energi- og Miljøteknologi».
IFE truleg mest kjend for drifting av dei to atomreaktorane som finst i Noreg. I 1951 bygde dei ein forskingsreaktor på Kjeller som vert nytta som kjelde for nøytronstråling. JEEP I reaktoren vart bytta ut med ein ny i 1967. Atomreaktoren på Kjeller, JEEP II vart stengd i 2018. JEEP II reaktoren på Kjeller var eit sentralt forskingsinstrument for materialteknologi og grunnforsking i fysikk.
Haldenreaktoren vart stengd i 2018. IFE er òg ansvarleg for Haldenreaktoren og IFE er med i det største internasjonale forskingsprosjektet i Noreg, Haldenprosjektet som gjer bruk av Haldenreaktoren. JEEP II-reaktoren på Kjeller vert nytta til grunnforsking i fysikk og produksjon av legemiddel, medan Haldenreaktoren vert nytta til forsking på materialteknologi og kjernebrenselsikkerheit.
Historie
I dei fyrste åra etter krigen satsa Noreg sterkt på atomforsking for sivil nytte. Gunnar Randers starta den norske atomforskinga ved Forsvarets forskingsinstitutt allereie i 1946 saman med Odd Dahl. Det skjedde med godkjenning frå Stortinget. Fleire forskarar ønska ikkje at atomforskinga skulle gå føre seg i militær leiing. Forsvarsministeren, Jens Chr. Hauge, støtta likevel prosjektet og sørgde for tilstrekkeleg pengestøtte.
Institutt for Atomenergi (IFA) vart i 1948 etablert som ein sivil avleggar frå Forsvarets forskingsinstitutt med Gunnar Randers som direktør fram til 1970. I perioden mellom 1947 og 1951 fekk denne forskinga meir offentleg støtte enn all annan naturvitskapleg forsking. Noregs første atomreaktor (JEEP) stod klar på Kjeller i 1951. På den tida var det berre stormaktene USA, England, Frankrike, Sovjet og Canada som hadde atomreaktorar.
På 1980-talet gjekk IFE gjennom ei omstilling med ny programprofil. Løyva frå staten gjekk ned, medan eigen omsetnad auka med inntekter frå oppdragsforsking og kommersialisering. Petroleumsforsking, fornybar energi, kontrollromsteknologi og menneske-maskin-kommunikasjon var blant nokon av områda som voks i denne perioden.
Frå 1990-talet fekk IFE ein leiande posisjon innan norsk energi- og miljøforsking, med fokus på områda hydrogenlagring, miljøteknologi, solenergi og fornybare energisystem.
I 2006 måtte reaktoren JEEP-II stengjast ned nokre veker på grunn av ein radioaktiv lekkasje inne i reaktorhallen. Driftsforstyrringa vart utreidd og det vart konkludert med at den truleg skuldast ein lekkasje i rekombineringskrinsen i eller nær ei pumpe. Utsleppet av radioaktivitet i samband med denne hendinga var svært låge. Det vart ikkje målt utslepp med høgare verdiar enn det som følgjer av normal drift av reaktoren.
Johannes Farestveit
Johannes Farestveit var ein norsk omsetjar, barnebokforfattar, teikneserieskapar og redaktør. Han overtok som bladstyrar av Norsk Barneblad i 1956 etter Andreas Haavoll og Øyvind Dybvad. Han hadde ansvar for bladet til 1979.
Farestveit gjorde forlagsdelen av Norsk Barneblad til ein viktig aktør innan utgiving av nynorske barnebøker. Han omsette fleire barnebøker frå engelsk. I Norsk Barneblad skreiv han teksten til Smørbukk og Tuss og Troll.
Amaldus Nielsen
Amaldus Clarin Nielsen var ein norsk kunstmålar.
Måleri og teikningsamlinga hans frå 1856 til 1932 blei i 1933 donert til Oslo by av familien til Nielsen. Samlinga inneheldt nesten 300 måleri og 100 teikningar.
Odin Hansen
Odin Hansen var stortingsrepresentant for Sosialistisk Valforbund frå Nordland. Han var frå Gildeskål og vart innvalgt på Stortinget ved stortingsvalet 1973, men det vart berre med ein periode.
Odin Hansen var fiskar av yrke, han hadde kystskippereksamen frå 1941 og var formann i Gildeskål distriktsfiskarlag frå 1956 til 1973. Han var òg medlem av Gildeskål kommunestyre, medlem av representantskapet i Noregs Råfisklag frå 1956 til 1971 og medlem av styret i Nordland fylkesfiskarlag 1972-1974. På Stortinget var han i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.
Det armenske flagget
Det armenske flagget er ein trikolor med tre vassrette band i raudt, blått og oransje. Det blei innført som nasjonalflagg i Armenia i 1918 og igjen i 1990, då landet fekk sjølvstende etter 70 år i Sovjetunionen.
Symbolikk
Fargane på flagget har fleire tydingar. Den offisielle loven om flagget frå 2005 definerer dei slik:
Raudfargen er elles skildra som eit symbol for blodet armenarar har gjeve for å få sjølvstende, blåfargen for håp og himmelen over Armenia og oransje for signing gjennom hardt arbeid.
Det armenske flagget blir omtalt i andre og tredje vers av fedrelandssongen «Mer Hayrenik». Fargane i flagget går igjen i det armenske riksvåpenet.
Historie
Den armensk-katolske presten Ghevont Alisjan utforma dei første utkasta til flagget i 1880-åra. Det første, laga i 1885 då det armenske studentlaget i Paris bad om eit flagg til å ha i gravferda til Victor Hugo, hadde same vassrette trikolorutforming som dagens flagg, men andre fargar: Raudt, grønt og kvitt. Alisjan tok fargane frå den armenske kyrkjekalenderen der påskedag blei kalla «raud søndag» og søndagen veka etter «grøn». Kvitfargen valde han ut sjølv. Alisjan laga også eit anna flagg medan han var i Frankrike, ein loddrett trikolor med fargane raudt, grønt og blått. Desse førestilte regnbogen Noah såg etter å ha grunnstøtt på Ararat. Dette fjellet skal ligga i Armenia.
Etter å ha vore med i den kortliva transkaukasiske republikken i nokre månader i 1918, erklærte Armenia sjølvstende 28. mai. Den nye staten tok i bruk fargane raudt, blått og gult frå tidlegare dynasti i ein vassrett trikolor. Gult blei endra til oransje fordi ein meinte denne fargen passa betre med dei andre to. Dette flagget hadde proporsjonane 2:3.
I november 1920 blei Armenia teke over av bolsjevikar og fekk eit nytt sosialistisk flagg. Dette blei endra etter berre ein månad, då Armenia igjen blei ein del av ein transkaukasisk føderasjon med Georgia og Aserbajdsjan. Denne sovjetrepublikken blei éin av fire som danna Sovjetunionen i 1922. Flagget til republikken blei no ein variant av det sovjetiske flagget med hammar og sigd i ei stjerne og initialane til sovjetrepublikken, ЗСФСР, i ein halvsirkel rundt. Den transkaukasiske sovjetrepublikken blei delt opp i 1936 og sovjetrepublikken Armenia fekk sitt eige flagg. Det første flagget hadde hammar og sigd og initialane til sovjetrepublikken, H-Kh-S-H, seinare H-S-S-R, i armenske bokstavar. I 1952 blei det innført ein ny variant utan bokstaver, der det i staden var henta inn ei blå midstripe frå det gamle armenske flagget.
Seint i mai 1988 tillét den nye leiaren av det armenske kommunistpartiet heisinga av den gamle trikoloren i Jerevan for første gong på over seksti år. Eit år seinare, då flagget blei brukt i ein stor demonstrasjon knytt til Nagorno-Karabakh-spørsmålet, bad han om at det måtte bli offentleg godkjent. 24. august 1990 erklærte Armenia sitt høgste sovjet Armenia som republikk med eigen suverenitet, og tok i bruk den gamle trikoloren. Proporsjonane blei då endra til 1:2.
Den sjølverklærte republikken Nagorno-Karabakh bruker ein variant av den armenske trikoloren. Flagget deira har ein kvit vevnad-aktig v som kjem vassrett inn frå ytre sida av flagget. V-en deler flagget i ein liten og ein stor del og symboliserer det uønskte skiljet mellom Nagorno-Karabakh og Armenia.
Bolsøya
Bolsøya er ei øy i Molde kommune i Møre og Romsdal. Øya ligg sør for Fannefjorden i Romsdalsfjorden og har eit areal på 5,2 km² og 274 innbyggjarar per 1. januar 2004. Den sørlege delen av Bolsøya heiter Fårøya, noko som truleg skuldast at dei to delane på den tida namna vart gjevne, tidleg i mellomalderen, truleg var fråskild på grunn av høgare vasstand. Det høgaste punktet på øya er 69,5 moh. og ligg på Fårøya.
Riksveg 64 mellom Molde og Åndalsnes kryssar øya, som er knytt til fastlandet gjennom Fannefjordstunnelen mot Molde og Bolsøybrua mot Skålahalvøya. Vegen er bompengefinansiert og vart nedbetalt sommaren 2005.
Den høgaste bautasteinen i landet, Trollpila står ved kyrkjegarden på Bolsøya. Kyrkja vart derimot rive i 1907.
Lee Woon-jae
Lee Woon-Jae, med revidert transkripsjon I Un-jae er ein sørkoreansk fotballspelar som spelar som keeper for Suwon Samsung Bluewings i K-League i Sør-Korea, og for det sørkoreanske landslaget. Lee vart fødd i Cheongju i Nord-Chungcheong-provinsen.
Lee debuterte i K-League for Suwon Bluewings i 1996. Han spelte over 100 kampar for klubben, før han gjekk til Gwangju Sangmu, som er sportsavdelinga til det sørkoreanske militæret, medan han avtente førstegongstenesta si i to år. I 2002 vende han attende til Suwon og har vore i klubben sidan då. Til saman har han spelt over 200 kampar for klubben.
Lee har spelt for det sørkoreanske landslaget sidan sommar-OL 1992 i Barcelona. Han var med i Sør-Korea sin tropp til fotball-VM i 1994 og var førstekeeper for Sør-Korea under fotball-VM i 2002 og 2006. I 2002 spelte han ei viktig rolle i å få Sør-Korea til ein historisk semifinale, då han redda éin straffe i straffesparkkonkurransen mot Spania i kvartfinalen, slik at Sør-Korea gjekk vidare. Under Asiameisterskapen i 2007 redda han tre straffespark i straffesparkkonkurransar, to mot Iran og éin mot Japan. Under denne meisterskapen var han landslagskaptein.
Amfibisk krigføring
Amfibisk krigføring inneber åtak på landbaserte mål med militære styrkar frå skip. Amfibisk krigføring krev landgangsfartøy eller helikopter for å transportera soldatar til land frå skipa som har ført dei til området.
Målet med å setja soldatar i land frå skip er å avslutta konfliktar. Rein sjøkrig har sjeldan ein avgjerande effekt, og marsj over land er ikkje alltid eit alternativ. Mange land har eigne styrkar med marineinfanteri for dette føremålet. For tida er USA sitt United States Marine Corps det største, og det einaste med eige flyvåpen. Halvparten av marineinfanteristane i verda høyrer heime i denne avdelinga.
Invasjonen av Normandie, Slaget om Iwo Jima og Falklandskrigen er nokre av dei mest vidgjetne amfibiske operasjonane i historia.
Ei planlagd militær landsetjing som går føre seg utan kamphandlingar vert kalla ei administrativ landsetjing.
Før første verdskrigen
I krigane mellom Hellas og Persarriket i 499–448 f.Kr. og dei peleponnesiske krigane vart det brukt landgangsoperasjonar. Den første amfibiske operasjonen ein kjenner til er då grekarane, i følgje Homer i Iliaden, sette styrkar i land på stranda nær Troja. Det første kjende åtaket på ei strand var i slaget ved Marathon i 490 f.Kr.. Persarane etablerte eit bruhovud i eit forsøk på å invadera Hellas. Dei hadde modifiserte skip med ramper for hestane, ein forgjengar til moderne landgangsfartøy.
Romarane tok Kartago med ein landgangsoperasjon i 202 f.Kr., og Julius Cæsar gav jamvel styrkane sine særskilt trening i landgangar før han invaderte England i 55 f.Kr.. Engelskmenna vart òg slegne av Vilhelm Erobraren etter ein landgang ved Hastings i 1066.
Under den amerikanske revolusjonen i 1776 storma amerikanske styrkar Britisk Bahamas. Skipskanoner gjorde no at flåten kunne stø soldatane som gjekk i land, men samstundes vart det utvikla kystartilleri, som var eit trugsmål mot flåten. Krigsskip måtte no byrja å eskortera handelsskipa som kom med menn, utstyr og forsyningar. Under den amerikanske borgarkrigen sette nordstatsmarinen gong på gong små styrkar i land både langs kysten og oppover elvane. Sørstatsgeneralen Robert E. Lee uttalte at «Kvar flåten enn kan sendast kan me ikkje stå imot landsetjingane... Me har ingenting som kan stå imot det tunge skytset hans.»
Under den spansk-amerikanske krigen utvikla marinen i USA nye taktikkar for landsetjingar. Dei mest kjende trefningane er då 650 marineinfanteristar tok Guantánamo Bay og 16 000 soldatar vart landsette ved Santiago på Cuba, sjølv om den sistnemnde styrken stort sett mislukkast i krigsmåla sine.
Første verdskrigen og mellomkrigstida
Under første verdskrigen var moderne amfibisk krigføring enno eit ungt felt. Både taktikk og utstyr var enkelt og ofte improvisert.
Under denne perioden var britiske Royal Marine Light Infantry (RMLI) stort sett i bruk som militærpoliti og kanonmannskap ombord på krigsskip. Dei vart i 1914 slegne saman med divisjonen Royal Naval Division, som var sett opp av Royal Navy. Meininga var at dei skulle kjempa på land. Trass i dette måtte hærstyrkar utgjera hovudtyngda av kampstyrkane i landgangsoperasjonar gjennom krigen. RMLI vart på 1920-talet slege saman med Royal Marine Artillery til Royal Marines.
Den første landgangen i første verdskrigen var i 1914 og enda i katastrofe. Ein større styrke frå den den britisk-indiske hæren vart sende for å gå i land ved byen Tanga i det som då heitte Tysk Austafrika. Tyskarane der oppdaga dei britiske førebuingane og rakk å førebu seg på invasjonen. Resultatet var at dei britisk-indiske styrkane måtte trekkja seg ut med store tap og utan det tyngre utstyret sitt.
Den allierte invasjonen mot Det osmanske riket i slaget om Gallipoli i 1915 var ein enno større katastrofe enn Tanga. Soldatar rodde i land i opne kvalbåtar eller vart frakta inn med slepebåtar. Dei uerfarne allierte soldatane vart praktisk talt slakta ned av dei osmanske forsvararane. Mange kom seg ikkje eingong ut av båtane. Ved den andre landgangen ved Suvla i august var dei utstyrte med føregangaren til moderne landgangsfartøy, den pansra «Beetle» (engelsk: Billa). 489 000 soldatar vart sette inn på alliert sida, og av desse vart 252 000 drepne, skadde eller sjuke. Tala for dei tyrkiske forsvararane var rundt ein halv million mann i forsvar, og rundt halvparten av desse drepne, skadde eller sjuke.
I mellomkrigstida utvikla USA spesialisert utstyr for landgangar. Nye landgangsfartøy og amfibiske køyretøy vart prøvde ut. Skipa vart lasta slik at ein kunne lossa dei på ein føremålstenleg måte; ikkje slik som tidlegare, då ein berre la vekt på å få med seg mest mogleg. I 1910 hadde marinekorpset etablert skulen for amfibiekrigføring som dei hadde i New London i Connecticut. Under general John Lejeune utvikla dei ein ny doktrine, publisert i 1934 som Tentative Landing Operations Manual, ein manual som til ein viss grad er aktuell den dag i dag.
Andre verdskrigen
I løpet av stillehavskrigen vart det gjennomført eit utal landgangsoperasjonar, først under den japanske ekspansjonen, deretter under den allierte «øyhoppinga» for å driva japanarane attende. Japanarane lét dei amfibiske styrkane sine svinna vekk etter framgangen dei hadde hatt fram til 1942, og førebudde seg heller på statisk forsvar av områda dei hadde vunne. I mellomtida perfeksjonerte marinekorpset og hæren til USA landgangsoperasjonar. På grunn av den avgrensa storleiken til marinekorpset hadde hæren både fleire landgangsoperasjonar og fleire skip enn marinekorpset. På denne tida tok ein òg i bruk luftborne åtak bak strandlinja i samspel med landgangen.
Presis nærstønad både frå skipsartilleri og fly frå hangarskip hjelpte angriparane i å overvelda forsvararane. Samvirket mellom dei amerikanske våpengreinene sette standarden også for ettertida.
I Europa innsåg dei allierte etter det mislukka Diepperaidet i 1942 at vidareutvikling av amfibisk krigføring var heilt naudsynt før ein kunne setja i verk ein invasjon av det europeiske fastlandet. Ein av dei direkte følgjene av dette var at det vart utvikla mange spesialkøyretøy, særleg for amfibiske operasjonar. Først av desse var Amtrac (kort for Amphibious Tractor), eit amfibisk pansra køyretøy. Marineinfanteriet hadde no eit visst vern i den sårbare perioden fram til dei kom opp på stranda. Amfibielastebilen GMC DUKW, kalla Duck ('and') til vanleg, vart òg teken fram og mykje brukt. Stridsvogner vart også tilpassa symjing eller spesielle oppdrag på stranda. Dette inkluderte «teppelegging» for å betra underlaget for andre køyretøy, fylling av grøfter med røyrbuntar (fascine), minerydding og berging av andre køyretøy.
Dei nye køyretøya spelte ei viktig rolla då invasjonen av det europeiske kontinentet endeleg vart sett i verk gjennom den største landgangsoperasjonen i historia, den allierte landgangen i Normandie. To arméar, ein britisk og ein amerikansk, vart sette i land. Frå 6. juni til slutten av månaden hadde dei allierte fått i land 850 000 mann og 150 000 køyretøy på det europeiske fastlandet. Andre kjende landgangar under andre verdskrigen var operasjon Torch i Nordafrika i 1942, landgangen på Sicilia i 1943 og landgangen ved Anzio i 1944.
Nyare tid
Amfibiske styrkar leia operasjonar i Den dominikanske republikken i 1965, i Suez-krisa i 1956 og under Falklandskrigen i 1982.
Under Golfkrigen deltok ein landsetjingsstyrke på 43 skip med 18 000 marineinfanteristar frå USA. Denne styrken batt opp mellom sju og elleve irakiske divisjonar som førebudde seg på ei landsetjing som aldri kom.
Under heile den kalde krigen hadde Warszawapakta ståande amfibiske styrkar for å truga Noreg og landa rundt Austersjøen, Svartehavet og Middelhavet. NATO hadde sine styrkar ståande klåre for mottrekk i de same områda. Amfibiestyrkane vart spådd ei kort framtid under heile etterkrigstida, men finst enno.
Amfibiske operasjonar
Amfibiske operasjonar vert delte inn i fleire typar, oftast desse fire: Amfibisk landsetjing, amfibisk tilbaketrekking, amfibisk demonstrasjon og amfibisk raid.
Amfibiske styrkar vert òg brukte til andre oppgåver, til dømes evakuering av sivile frå krigssoner og elveoperasjonar. Dette siste har vorte mykje brukt dei siste 20 åra, fordi amfibiske styrkar ofte er dei som eignar seg best til denne typen operasjonar. Eit døme frå nyare tid er då USA, Frankrike og Storbritannia henta ut om lag 4 000 sivile frå Elfenbeinskysten i november 2004. Eit anna døme er Operation Assured Response, der USA henta ut 2 440 sivile frå Monrovia i Liberia mellom april og juni 1996.
Under planlegging av amfibieoperasjonen skal ein koordinere sjøstyrkar, landstyrkar og luftstyrkar. Dette er eit av dei vanskelegaste punkta, og det finst fleire historiske døme på at det kan gå gale. Ulike metodar vert praktiserte, men ein utnemner vanlegvis ein maritim styrkesjef og ein landstyrkesjef. Før styrkane er sette i land er det ofte den maritime styrkesjefen som har kommandoen over landstyrkane.
I planleggingsfasen tek ein høgd for ein del ulike faktorar i tillegg til vanlege militære operasjonar. Nokre av desse er:
1
År 1 var det første året av det første hundreåret. I Romarriket var det kjend som året då Cæsar og Paullus var konsular, eller sjeldnare år 754 ab urbe condita. Året følgde år 1 f.Kr., ettersom den julianske kalenderen ikkje har noko år null.
Amfibisk krigføring
Amfibisk landsetjing
Amfibisk landsetjing vert rekna for å vera den vanlegaste forma for amfibieoperasjon. Det er ein operasjon gjort frå sjøen mot eit fiendtleg område.
1
Hendingar
Afrika
Amfibisk krigføring
Amfibisk landsetjing
I samband med landsetjingsoperasjonar vert det ofte landsett styrkar frå lufta, bak fienden sine linjer. Dette er for å sikra eigne styrkar for motåtak og for generelt å skapa kaos for fienden. Operasjonen vert nesten alltid understøtta av fly i taktiske og strategiske operasjonar, for å oppretta eit luftherredøme over landgangsområdet.
1
Hendingar
Kina
Amfibisk krigføring
Amfibisk landsetjing
Konseptet har vore i bruk sidan før Kristi fødsel, og romarane gjorde til dømes bruk av det i eit åtak på Storbritannia i 1. hundreåret f. Kr.
1
Hendingar
Romarriket
Amfibisk krigføring
Døme på landsetjing av US Marine Corps
United States Marine Corps er den dominerande amfibiestyrken i verda i dag. Mange andre nasjonar brukar metodar dei har utvikla, men då i mindre skala enn i dette dømet. Dømet skildrar ein Marine Expedionary Force (MEF) i eit tenkt åtak på en forsvart kyst i moderne tid. Ein MEF er på storleik med ein divisjon, og vert frakta på over 60 skip, med over eit dusin krigsskip som eskorte.
Styrken som nærmar seg den fiendtlege kysten har planlagt operasjonen minst ei veka på førehand. Før dei forlet det amerikanske fastlandet har dei ein travel periode. Skipa som skal brukast kjem dit i tilfeldig rekkjefølgje, men alt utstyret må pakkast på best mogleg måte for landgangsoperasjonen. Viss det er tid gjer divisjonen ein øvingslandgang saman. Det er sjeldan øvingar på divisjonsnivå, så om styrken kan øva saman før den skarpe operasjonen kan ein kanskje unngå dyre og fatale feil. I mellomtida jobbar etterretningsstyrkane hardt for å kartleggja fienden sine posisjonar og moglege mottrekk.
På veg mot kysten gjer flåten forsøk på å anten unngå å verta oppdaga eller å skjula føremålet sitt for fienden. Den samla flåten ynskjer å bruka berre ein dag eller to på å nå den fiendtlege kysten, eit tidsrom som gjev tid for avleiingsmanøvrar, men som likevel gjer tida brukt på sjøen så kort som mogleg. Når styrken nærmar seg kysten går fly frå hangarskipa i gang med åtaket på fienden.
Rundt 40 kilometer frå stranda går skipa ut i åtaksformasjon. I teorien er det då berre nokre få timar til heile åtaksstyrken er på land. To tredelar av soldatane skal landsetjast over stranda – den siste tredelen med helikopter. Minesveiparar har rydda ein serie leier (tilkomstvegar) mot stranda, kvar av dei ein kilometer brei. Sjølve bruhovudet på stranda er rundt fire kilometer breitt. På kvar sida av desse leiene ligg eit kontrollskip. Det eine inneheld den primære kontrolloffiseren og staben hans. Dei ligg fire kilometer ut; utanfor rekkjevidda til maskingeværa, men ikkje utanfor artilleriet si rekkjevidda.
Målet no er å rydda stranda og få kopla saman dei ulike bruhovuda. Kamphandlingar føregår til ein har teke eit stort nok bruhovud. Det må kunna romma ein flyplass og eit drivstofflager utanfor rekkjevidda til fiendtleg artilleri. Ein flyplass er på plass i løpet av eit par-tre dagar, og då trekk hangarskipet seg attende. Flyplassen er viktig fordi transporten av forsterkningar og forsyningar over stranda fører til stor slitasje på utstyret. Tap på grunn av mekaniske feil er like store sakn som tap i kamp.
Amfibisk tilbaketrekking
Ein kompliserande faktor her kan vera at styrkane ein hentar ut ikkje er trena i amfibiestrid, noko som gjer jobben til marinestyrkane vanskelegare.
Den mest kjende operasjonen av denne typen er tilbaketrekkinga frå Dunkerque i 1940, der britane måtte mobilisera så å seie alt som kunne flyta på kanalkysten for å henta ut slegne britiske og allierte styrkar frå Dunkerque under åtak frå tyske styrkar.
Amfibisk demonstrasjon
Dette er ein villeiande operasjon for å forvirra fienden. Han kan gjennomførast for å maskera føremålet sitt eller storleiken på sine eigne styrkar. Gjennomføringa kan vera ved å segla styrken mot ein annan stad enn der landsetjinga skal finna stad, eller å setja i land mindre styrkar. I Golfkrigen i 1991 praktiserte USA denne taktikken i stor skala, og batt opp nesten ein firedel av styrkane Irak hadde i området.
Amfibisk raid
Et amfibisk raid eller strandhogg er ein operasjon som utnyttar skjul og snøggleik for å overraska motstandaren. Målområdet vert berre okkupert mellombels, og operasjonen vert følgd av ei rask planlagd tilbaketrekking.
Denne taktikken vart praktisert av norske vikingar frå seint i jarnalderen. I nyare tid vart det utført ein del raid på norskekysten av britiske og norske kommandosoldatar under andre verdskrigen. Det mest kjende er kanhende Måløyraidet.
Fartøy
Det har alltid vore trong for spesialfartøy ved amfibieoperasjonar. Eit tidleg døme på dette er langskipa til vikingane. Kombinasjonen av god framdrift både med segl og årer og flat botn gjorde dei godt eigna til landsetjing.
I nyare tid var andre verdskrigen perioden der fartøy for amfibiekrigføring hadde størst utvikling. Det er mange ulike typar og kategoriar. Ein kan dela dei grovt inn i større fartøy som er eigna for oversjøisk fart og mindre farkostar som vert brukte til å føra i land folk og materiell frå dei større fartøya.