cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Az Zubayr
Az Zubayr (arabisk الزبير) er ein by i Basra guvernement i Irak, like sør for Basra. Byen hadde i 2008 kring 240 000 innbyggjarar og har vokse saman med storyområdet kring Basra, som har kring tre millionar innbyggjarar totalt.
Byen vart kalla al-Zubair fordi ein av følgjesveinane til profeten Muhammed, Zubayr ibn al-Awwam, vart gravlagd der.
I osmansk tid var byen sjølvstyrt av ein emir frå Najd-familiane.
Storevika på Fitjar
Storevika eller Storavikjo er ein gard på vestsida av Fitjar kommune ut mot Stokksund i vest. Garden grensar til Helland i nord, Hovstad i aust og Tislavoll i sør.
Communication Breakdown
«Communication Breakdown» er ein song av det engelske rockebandet Led Zeppelin, frå debutalbumet deira Led Zeppelin frå 1969.
Storevika på Fitjar
Historie
Garden er ikkje gammal og var opphavleg husmannsplass under Helland. Garden er første gongen nemnt i skriftlege kjelder i 1645.
Storparten av Helland var adelsgods og hadde bygselretten til garden. Eigarane av denne parten eigde òg Storevika. Henrich Nitter eigde garden i 1661 og i 1668 var det Peder Nielsen Hjermann. Enkja hans, Bente Rafnsberg, selde i 1728 garden til brukaren Villum Knutson, og sidan den gong har brukarane vore sjølveigarar.
Communication Breakdown
Struktur
Det hamrande gitarriffet vart spelt av Page gjennom ein liten Supro-forsterkar, og han køyrte Fender Telecasteren sin gjennom ein lukka Vox wah-wah-pedal for å skape ein «gitar i ein skoboks»-stil på soloen. «Communication Breakdown» er òg ein av få songar der Page song korvokal.
Storevika på Fitjar
Historie
Den første brukaren på garden var ein Knut, som var brukar i 1649.
Communication Breakdown
Konsertversjonar
Songen vart mykje spela på konsertane til Led Zeppelin, og er den einaste songen som er spela på kvar einaste turne av bandet. Han vart vanlegvis anten spela som første song eller som eit ekstranummer.
Storevika på Fitjar
Namn
Gardsnamnet har gjennom tidene vorte skrive på forskjellige måtar, som Storuig, Store Wiig, Storeuigh, Storeviigen, Storeuig, Stoervig, Storewiig, Store Vigen, Storeviig.
Taktisk omgåing
Taktisk omgåing er ein militær taktikk som tyder å gå rundt eller igjennom fienden sine defensive posisjonar for å ta kontroll på mål i fienden sine bakre områder. Dette er eit alternativ til frontalangrep, som i dei fleste høve vil føre til større tap hjå eigne styrkar.
Storevika på Fitjar
Namn
Namnet vert i dag skrive Storevik, medan daglegnamnet er Storavikjo.
Communication Breakdown
Innspelingar
I USa vart songen gjeven ut som B-side til singelen «Good Times Bad Times».
Bikjebukten
Bikjebukten eller Hound Bay er ei bukt mellom Tijuca Point og Cape Vakop langs nordkysten av Sør-Georgia. Namnet «George Bay» og «Hundebugten» har òg vore nedteikna på kart for denne bukta. South Georgia Survey, 1951–52, rapporterte at kval- og selfangarane kalla «Bikjebugten». Namnet Hound Bay vart foreslått av UK Antarctic Place-Names Committee og er ei engelsk omsetjing av det norske namnet.
Communication Breakdown
Ettermæle
Bassist i Dictators, Andy Shernoff har sagt at det raske gitarriffet på –Communication Breakdown var ein inspirasjon for stilen til The Ramones-gitarist Johnny Ramone. Ramone sa i dokumentaren "Ramones:The True Story" at han øvde på denne stilen med å spele denne songen om att og om att.
Kjelder
''
Don't Make Me Over
«Don't Make Me Over» er ein song skriven av Burt Bacharach og Hal David for debutsingelen til Dionne Warwick i 1962.
Dionne Warwick-versjonen
Låtskrivarduoen Burt Bacharach og Hal David hadde merka seg arbeidet til Dionne Warwick som studiosongar på The Drifters sin «Mexican Divorce» i februar 1962 og Warwick hadde etter dette sunge på demoar skriven av Bacharach/David, frå og med songen «Make It Easy on Yourself». Florence Greenberg, som eigde selskapet Scepter Records, hadde signert kontrakt med Warwick etter å ha høyrt stemma hennar på demoen for «It's Love that Really Counts», men Greenburg ønskte ikkje å gje ut denne songen som ein singel av Warwick («It's Love That Really Counts» vart gjeven til the Shirelles som ei B-side); Greenberg avslo òg «Make It Easy on Yourself», som vart gjeve til Jerry Butler, og som vart ein hit. Warwick hadde håpa å få spele inn «Make It Easy on Yourself» som debutplata si.
Då Bacharach og David fekk vite at selskapet ikkje tykte stilen hennar var rett for den nye songen deira, og at Jerry Butler hadde fått han i staden, følte ein skuffa Warwick seg brukt, manipulert og utnytta, og trudde ikkje på dei då dei sa at dei ville skrive ein like bra song for ho i hennar eigen stil. I følgje Burt Bacharach skal Warwick ha svart med å rope til dei medan ho drog frå platestudioet: «Don't make me over, man. . . (you have to) accept me for what I am». Bacharach og David såg på kvarandre og David sa til Bacharach: «Burt, eg trur me akkurat høyrte tittelen på ein ny song». David, som alltid greip sjansen når det oppstod inspirasjon til ein ny song, sette seg ned og skreiv teksten til «Don't Make Me Over» (ikkje forandre meg), og endra tydinga til «aksepter meg som eg er».
Då songen vart ferdigskriven vart «Don't Make Me Over» spelt inn med hjelp av Bacharach og David av Warwick i Bell Studios i august 1962. Produksjonen på den tida var eit steg til sides for det plateindustrien gjorde på den tida med ein ny, mektig, og ofte høgtflygande rame med orkester og kor kring melodiane til Bacharach med den mektige, soul-aktige kvinnelege stemma til den unge Warwick. Det var ein original stil, som Florence Greenberg opphavleg mislikte. Ein annan song frå den same innspelinga, «I Smiled Yesterday», vart derfor den offisielle A-sida på debutsingelen til Warwick med «Don't Make Me Over» som B-side. Men det vart «Don't Make Me Over» som vart spelt på radiostasjonar i San Francisco då han kom ut i oktober 1962, og under denne tittelen gjekk singelen inn på Billboard Hot 100 i 8. desember 1962, og nådde 21. plass, i tillegg til femteplass på R&B-lista, i januar 1963. På singelen vart namnet hennar trykt feil som Dionne Warwick. Det verkelege etternamnet hennar er Warrick, og frå den tid vart ho kjend som «Dionne Warwick»
Singelen var den første av minst 56 singlar av Warwick som gjekk inn på Billboard Hot 100 mellom 1962 og 1998 og den originale innspelinga av «Don't Make Me Over» vart innlemma i Grammy Hall of Fame i 2000. Same året spelte Warwick inn ein ny versjon av «Don't Make Me Over» på albumet hennar Dionne Sings Dionne II, kring 38 år etter den første innspelinga hennar.
Andre versjonar
Warwick-versjonen av «Don't Make Me Over» vart ikkje gjeve ut i Storbritannia. Den første singelen hennar her var den tredje singelen hennar, «Make the Music Play». (Pye UK gav ut «Don't Make Me Over» på ein firespors EP i 1964.) Louise Cordet gjorde det første forsøket med songen for den britiske marknaden med ein singel i april 1964, og det neste forsøket kom i 1965 med the Dowlands, produsert av Joe Meek, men ingen av desse gjekk inn på listene. Songen nådde omsider den britiske singellista med ein versjon av the Swinging Blue Jeans, som nådde 31. plass i februar 1966. Han vart spelt inn 30. juli 1965.
«T'en Vas Pas Comme Ça», var ein versjon på fransk av «Don't Make Me Over» med tekst av Pierre Delanoë, som gav Nancy Holloway ein 11. plass på singellista i Frankrike i 1963, med ein rivaliserande versjon av Les Surfs på 71. plass. Dionne Warwick-versjonen vart gjeve ut i Frankrike i 1964 og nådde då 69. plass. «Don't Make Me Over» vart òg spelt inn på italiensk av Ornella Vanoni som «Non Dirmi Niente». Denne singelen frå 1964 nådde 21. plass i Italia.
Jennifer Warnes spelte inn «Don't Make Me Over» i 1979 for albumet Shot Through the Heart. Singelen nådde 67. plass i USA i januar 1980.
I 1989 vart ein new jack swing-versjon av «Don't Make Me Over» gjeve ut av Sybil og denne nådde 20. plass på Hot 100 - ein plass høgare enn originalen til Warwick. Han nådde òg andreplassen på R&B-lista og ein 19. plass i Storbritannia. Ein sample av denne versjonen danna grunnlaget for hitsingelen til Caron Wheeler frå 1992, «I Adore You» frå filmmusikken til Mo' Money med Damon Wayans.
«Don't Make Me Over» har òg vorte spelt inn av Petula Clark, Neil Diamond, Connie Francis og Thelma Houston.
I 2010 song den britis-irske doo-wop-kvintetten The Overtones ein versjon av «Don't Make Me Over» som vart gjeven ut på debutalbumet Good Ol' Fashioned Love.
Finnmarkspors
Finnmarkspors (Rhododendron tomentosum) er ein låg busk i rhododendronslekta. Han har ei sirkumpolar utbreiing i arktiske og subarktiske område. Lapprose er ein av dei to rhododendronartane som veks vilt i norsk natur. Den andre er lapprose (Rhododendron lapponicum).
Skildring
Planten blir gjerne 50 cm høg, i sjeldne tilfelle opptil 120 cm. Han har vintergrøne blad som er 12-50 mm lange og 2-12 mm breie. Blada er smale og lêraktige med innrulla bladkant og rustfarga hårvekst på undersida.
Blomane er små og kvite, med samanhengjande kronblad med fem flikar. Fleire blomar sit saman i tette klasar på greinspsissane. Dei har sterk lukt som tiltrekk bier og andre pollinerande insekt.
Planten føretrekk fuktige veksestader, men kan også veksa på tørre område. Han veks blant torv, kratt og på mose- og lavtundra.
Utbreiing
Finnmarkspors veks i Alaska, Canada og på Grønand i Nord-Amerika, i nordlege og sentrale delar av Europa, og i Asia i Kina, Korea og Japan.
I Noreg er finnmarkspors ein austleg plante som er vanlegast i grensestrøk i Nord-Noreg frå Bardu til Vadsø og ganske hyppig i indre strøk på Austlandet frå Halden til Engerdal. Elles har det vore spreidde funn i Ringerike, Tønsberg, Re og Kviteseid, Snåsa og Hamarøy. Elles har arten ei austleg utbreiing innover mot Russland, men han veks også spreidd sør til Tyskland.
Klassifisering
Finnmarkspors er nært i slekt med grønlandspors (Rhododendron groenlandicum).
Tidlegare blei planten rekna til ei eiga planteslekt, Ledum, saman med nokre få andre artar på Nordkalotten. Etter inngåande studiar av Kron & Judd (1990) og Harry Harmaja (1991) blei desse innlemma i rhododendronslekta i seksjonen Ledum.
Bruk
Finnmarkpors kan dyrkast som hageplante, men har ein sprikande vekst som gjer at ein gjerne klipper han for å få ein meir kompakt vekst.
Blada er blitt brukt til mat, drikke og medisin, best kjend under namnet labradorte.
På grunn av den sterke lukta har planten òg vore brukt som insektmiddel.
Prestegard
Prestegard er eit gardsbruk som er knytt til eit presteembete, ofte eit sokneprestembete, og ligg gjerne i nærleiken soknekyrkja. Mange av prestegardane skriv seg frå mellomalderen og var opphavleg benefisert gods (benefisert eigedom), altså jordeigedom som låg til eit embete, og som beneficiarius (embetsmannen i dette embetet) dreiv sjølv og fekk inntektene av, eller hadde leigeinntekter av ved å overlate drifta til andre. Slike benifiserte gods var viktige for å sikre prestane levemåten ved å vere både bustad og inntektskjelde for dei. Prestane hadde sjølv ansvaret for drifta av garden, vanlegvis ved ein paktar. I 1821 ble alt benefiserte gods, òg omtalt som prestebordgodset, lagt til Opplysningsvesenets fond. Tilsynet med prestegarden i kvar kommune vart lagt til eit prestegardstilsyn med medlemar som kommunestyret utpeika.
I samband med at prestane skulle gå over på det vanlege lønsregulativet for statstilsette tenestemenn, skulle prestegardane paktast bort når det var mogleg, og prestane få vanlege embetsbustader. Avgjerder om sal, bortfeste og anna avhending av prestegardar ligg til Kongen (regjeringa i statsråd). Drifta av prestegardar som ikkje er pakta bort skal gå føre seg for Opplysningsvesenets fonds rekning, og inntektene nyttast til vedlikehald av driftsbygningar og bustadhus og anna på prestegardane.
Mange av prestegardane er viktige kulturminne, og fleire av dei er freda. Opplysningsvesenets fond eig såleis ei stor mengd prestegardar og prestebustadar med særs stor kulturhistorisk verde, og desse skal fondet vere eigar av i framtida òg. Men det pågår ein diskusjon om kva for gardar og bustader som bør prioriterast. Fondet legg stor vekt på at det skal bu prestar på dei eigedomane som fondet vel å eige av kulturminneomsyn, og vil leggje til rette for dette. Fleire av desse eigedomane ligg dessutan i område av landet der det trengst bustad for å få tilsett prest.
Soga
I mellomalderen vart mange jordeigedomar gjeve til kyrkja for å danne grunnlaget for inntekta til presteskapet. Desse prestegardseigedomane var gjerne ressursrike, med god jord, rettar til fiske, jakt, seterdrift, skog og anna. På 1400-talet vart desse eigedomane, som vart kalla prestebordgods og hadde utvikla seg til lokale kyrkjelege eigedomar, sett på som eigne rettssubjekt som soknepresten kunne rå over forretningsmessig. Presten vart ein person som hadde fått seg særlege privilegium i samfunnet, og embete med særs lønsame prestegardar fekk gjerne nemninga «feite kall». Dette synet på presteskapet innebar at prestebordsgodset (prestegardane) vart halde utanom då klostera vart avskaffa i samband med reformasjonen i 1536 og all eigedom som hadde vore ått av biskopane vart overteke av kongen. Prestebordsgodset vart såleis ikkje lagt under kongen, men stort sett halde intakt og nytta til sitt opphavlege føremål fram til på slutten av 1700-talet med ein særskild status. Frå då av og frametter vart nokre prestegardar selde og inntektene nytta i dei presteembeta gardane låg i, til skular for ålmenta og som bidrag til Universitetet. Men prestebordsgodset vart likevel stort sett intakt og med ein særleg status heilt fram til 1814. Då vart § 106 (i dag § 116) i Grunnlova formulert slik at det vart gjort skilnad mellom det benefiserte gods og dei einskilde presteembeta ved at dei lokale presteembeta ikkje fekk ein spesifikk del av inntektene frå godset, samstundes som det vart hindra at avkastinga av slik eigedom og kapital gjekk inn i statskassa. I 1816 vedtok det første ordentlige Storting at prestebordsgodset ikkje skulle avhendast, og i 1821 kom lova som slo fast at prestegaradar og enkjeseter vart unnateke reglene om at alt benefisert gods skulle seljast etter kvart som festeavtalene løp ut. Inntektene frå salet av det benefiserte godset skulle plasserast i eit renteberande kapitalfond, og inntektene av fondet skulle delast med 1/3 til Universitetet og 2/3 til Opplysningsvesenets Understøttelsesfond. Mellom åtte og ni tusen gardar vart deretter selde i tida frem til 1860, og inntektene lagt til Opplysningsvesenets Understøttelsesfonds kapital. Utbetalingane til Universitetet frå fondet tok slutt i 1963.
Det gamle naturalavlønningssystemet for prestane vart avvikla i 1955 ved lova om prestebustader og prestegardar. Prestane fekk no løn frå staten, og prestegardane skulle no berre nyttast som embetsbustad, ikkje som inntektskjelde for prestane. Ei ny lov om Opplysningsvesenets fond kom i 1996 og slo fast at avkastninga av fondet skal kome Den norske kyrkja til gode, og at sal og utleie av eigedom berre skal skje på marknadsvilkår. Korkje eigedomar eller kapital som fondet eig kan gis bort eller brukast opp. Når eigedomar vert selde, skal inntektene leggjast til kapitalfondet.
Frontalangrep
Frontalangrep er ein militær taktikk som tyder å angripa ein fiende i fronten. Det er der fienden sitt forsvar er sterkast, og vil føre til store tap hjå eigne styrkar. Det kan likevel vere det einaste alternativet ein militær sjef har ut i frå situasjonen, og bør innehalde skinnangrep, sterk eldstøtte, og under røykteppe og mørke.
Inner Bay
Inner Bay er ei lita bukt som ligg søraust for The Knob i Elsehul, nær vestenden av Sør-Georgia. Namnet vart første gong brukt på eit kart frå 1931 av Det britiske marinedepartementet.
Kardinalitetsmål
Karinalitetsmål er eit mål på ei mengd, definert over i eit målrom, der \Omega er ei grunnmengd, \mathcal{A} er ein σ-Algebra, og \mu er eit mål definert over \mathcal{A}.
Nedre Victoriabreen
Nedre Victoriabreen er ein isbre som dekkjer den nedre, austlege delen av Victoria Valley der han verkar å flyte saman med Wilson forlandsbre. Han vart namngjeven av Victoria University av Wellington Antarctic Expedition (1958-59) etter deira almamater, som betalte for ekspedisjonen.
Hermund Kleppa
Hermund Kleppa er ein norsk adjunkt, arkivar og forfattar. Han er frå Hjelmeland i Rogaland og busett i Leikanger. Kleppa er utdanna adjunkt og arbeidde m.a. i interkommunalt arkiv for Rogalands-kommunane før han vart tilsett ved Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane i 1987.
Frey II
Frei II vart plassert i dei bratte skrentane ovanfor Oksavika på Skredestranda. Innanskjers trafikk mellom Ålesund og Stad gjekk langs fjorden og tyske krigsskip låg ofte i skjul i blant anna Syvdsfjorden og Voldsfjorden. Agentane rapporterte òg om vêrforholda i Noreg, særleg i samband med D-dagen. Allierte flyangrep mot tyske skip i området vekte mistanke hos okkupasjonsmakta. Skipet «Hans Leonhardt», som var lasta med 3000 tonn ammunisjon, vart bomba og sprengt utanfor Kvamsøya 1. juni 1944. Stasjonen vart gjeven opp i januar 1945 og agentane evakuert av «Shetlands-Larsen» om bord på KNM «Vigra».
Agentane hadde fått hjelp av folket på dei to gardane i Oksavika. Okkupasjonsmakta fann spor etter agentane då dei gjennomsøkte gardane tidleg i februar 1945. Mennene vart arrestert og forhøyrt under tortur av Gestapo i Ålesund. Deretter vart mennene internert i Falstad fangeleir ut krigen. Handsaminga av desse medhjelparane inngjekk i rettsoppgjøret mot gestapomannen Josef Schlossmacher etter krigen.
Kåre og Kjartan Oksavik var tenåringar under krigen då dei hjelpte agentane, og fekk i 2015 tildelt minnemedaljen for innsatsen.
Mount Cohen
Mount Cohen er ein fjelltopp, 1765 moh, som ligg 6 nautiske mil sørvest for Mount Betty i Herbert Range i Dronning Maudfjella. Det vart oppdaga av Richard E. Byrd på fleire flyturar under Byrd-ekspedisjonen til Dronning Maudfjella i november 1929, og vart namngjeve av han etter Emanuel Cohen frå Paramount Pictures, som assisterte i å samle saman filmopptaka frå ekspedisjonen.
Maraveh Tappeh fylke
Maraveh Tappeh fylke (persisk شهرستان مراوه‌تپه) er eit fylke i Golestan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Maraveh Tappeh. Det vart utskild frå Kalaleh fylke i 2007. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 45 874. Fylket består av dei to distrikta Sentral-distriktet og Golidagh-distriktet. Fylket har éin by: Maraveh Tappeh.
Musikkgruppa Lava
Lava er ei norsk musikkgruppe danna i Årdal i 1977 av trommeslagaren Per Hillestad og gitaristen Svein Dag Hauge. Gruppa sin musikk er ein slags rock med innslag av både jazz- og pop-rytmar. Hauge har i alle år vore den leiande komponisten i gruppa.
Dei to initiativtakarane Hauge og Hillestad fekk med seg Kjell Hestetun på bassgitar og Stein Eriksen på tangentinstrument. Gruppa gav ut sitt første album, Lava, i 1980, då også med Geir Langslet på tangentinstrument og med Olav Stedje som vokalist. Etter Hestetun og Eriksen gjekk ut av gruppa, heldt Oslo-kvartetten Hauge, Hillestad og Langslet og bassisten Rolf Graf fram med albumet Cruisin i 1981. Musikarane Per Kolstad på piano, Sigurd Køhn på saksofon og Marius Müller på gitar var delaktige i produksjonen. Melodien Take Your Time vart både ein noregs- og europahit.
Prime Time frå 1982 var gruppas tredje album. Egil Eldøen var ny vokalist, medan Sidsel Endresen song ein av songane. Åre etter drog Lava på turne med Randy Crawford, ho var også med på albumet Fire i 1984. Dette er Lavas mestseljande album og gav gruppa Spellemannprisen 1984 i kategorien popmusikk.
Hedda Hynne
Hedda Hynne er ein norsk friidrettsutøvar frå Skien som vart norsk meister på 800 meter i 2014, som representant for Strindheim IL. Ho enda på sjuandeplassen på distansen under EM i friidrett 2016. Hynne sette sin personlege rekord på 1.59,87 under eit stemne i Diamantserien i London 9. juli 2017.
Russeblåstjerneslekta
Russeblåstjerneslekta (Othocallis) er ei planteslekt i aspargesfamilien.
Artar
I Noreg er to artar registrerte:
Akashi-Kaikyo-brua
Akashi-Kaikyo-brua (japansk: 明石海峡大橋, Akashi Kaikyou Oohashi) i Japan er med eit fritt spenn på 1 991 meter verdas lengste hengebru. Totallengden på broen er 3 911 meter. Brua vart opna 5. april 1998 og strekkjer seg frå byen Kobe ut til øya Awaji.
Bjercke og Eliassen
Bjercke og Eliassen var eit norsk arkitektfirma skipa i Oslo i 1914 av Andreas Bjercke og Georg Eliassen. Saman dreiv dei firmaet fram til 1960.
I første halvdelen av 1900-talet hadde dei ein stor produksjon innen dei fleste byggtyper. Dei arbeidde tett i lag og det er nærast umogleg å skilje kven av dei som gjorde kva.
Av dei markante oppgåvene dei fekk finn ein mellom anna Sjømannsskulen på Ekeberg, Den norske Amerikalinjes hovudkontor på Jernbanetorget i Oslo, Minnehallen i Stavern, Sjømannsskulen i Tønsberg, Oslo Lysverker, Redernes Hus i Oslo, Sundøya fjordrestaurant og klubbhuset Dronningen ved Bygdøy. I fleire av bygga designa dei òg møbler, tapet og anna inventar.
Utmerkingar
Firmaet fekk Houens fonds diplom for fire av sine bygg og Sundts premie for to. Dei fekk Houens fonds diplom i 1923 for Sjømannsskulen i Oslo, i 1925 for Sjømannsskulen i Tønsberg, i 1933 for Oslo Lysverker og i 1941 for Redernes Hus, Oslo.
Dei fekk Sundts premie i 1920 for bustaden til Eliassen i Professor Dahls gate 46 B i Oslo og i 1928 for forretningsgarden Karl Johans gate 17.
Tom Petty
Thomas Earl «Tom» Petty  var ein USA-amerikansk musikar, songar, låtskrivar, multi-instrumentalist og plateprodusent. Han er mest kjend som frontmann i Tom Petty and the Heartbreakers og som medlem i supergruppa Traveling Wilburys (under pseudonyma Charlie T. Wilbury jr. og Muddy Wilbury) og Mudcrutch.
Han har spelt inn mange hitsinglar med the Heartbreakers og som soloartist. Musikken hans har blitt klassifisert som rock and roll, heartland rock og til og med stoner rock. Musikken hans, og særleg hittane, har blitt populære hos yngre generasjonar og han spelar framleis utselde konsertar. Gjennom karrieren har Petty seld meir enn 80 millionar plater og er derfor ein av dei mestseljande artistane gjennom tidene. I 2002 vart han innlemma i Rock and Roll Hall of Fame.
Tidleg liv
Petty vart fødd og voks opp i Gainesville i Florida og gjekk på Gainesville High School. Interessa for rock and roll byrja då han var 10 år gammal og møtte Elvis Presley. Sommaren 1961 arbeidde onkelen hans på settet til Presley-filmen Follow That Dream i nærleiken av Ocala i Florida, og inviterte Petty med seg for å sjå på innspelinga. Han vart umiddelbart fan av Elvis Presley, og då han kom heim same laurdagen, møtte han venen Keith Harben, og han byta bort Wham-O-spretterten sin mot ei samling Elvis-album.
I eit intervju i 2006 på National Public Radio-programmet Fresh Air sa Petty at han visste at han ville spele i eit band så snart han såg the Beatles på The Ed Sullivan Show. «Augneblinken eg såg The Beatles på The Ed Sullivan Show -- og det same gjeld tusenvis av karar -- var det ingen veg attende. Det var måten å gjere det på. Du får tak i venene dine og de er dykk sjølv nok. Og de lagar musikk. Og det såg så moro ut. Det var noko eg identifiserte meg med. Eg har aldri likt å drive med idrett ... eg hadde vore stor fan av Elvis. Men det eg såg i The Beatles var at her er noko eg kan gjere. Eg visste eg kunne gjere det. Det tok ikkje lang tid før det dukka opp grupper i garasjar over alt.»
Ein av dei første gitarlærarane hans var Don Felder, som òg budde i Gainesville, og som seinare spelte i Eagles. Som ung mann arbeidde Petty ei kort stund på University of Florida, men gjekk aldri der som student. Ei lind han skal ha planta medan arbeidde der vert i dag kalla Tom Petty-treet, sjølv om Petty ikkje hugsar at han planta noko tre. Han arbeidde òg ei kort stund som gravar.
Petty hadde eit vanskeleg forhold til faren, som hadde vanskar med å akseptere at sonen var «ein godmodig gut som var interessert i kultur» utsette han ofte for verbal og fysisk mishandling. Petty hadde eit særs tett forhold til mora, og har framleis eit nært forhold til broren Bruce.
1976–87: Tom Petty and the Heartbreakers
Kort tid etter Petty byrja å spele musikk, starta han bandet the Epics, som seinare utvikla seg til Mudcrutch. Sjølv om bandet, med dei framtidige Heartbreakers-medlemmane Mike Campbell og Benmont Tench, var populære i Gainesville, slo dei ikkje gjennom for eit større publikum. Den einaste singelen deira, «Depot Street», vart verande populær blant fansen. Med i det originale Mudcrutch var gitaristen Danny Roberts, som seinare vart erstatta av bassisten Charlie Souza.
Etter Mudcrutch vart oppløyst, gjekk Petty motvillig med på å starte ein solokarriere. Tench valde å starte si eiga gruppe, og Petty likte stilen deira. Etter kvart samarbeidde Petty og Campbell med Tench og bandmedlemmane Ron Blair og Stan Lynch, og dette vart den første besetninga i the Heartbreakers. Debutalbumet deira gav dei lite popularitet hos det amerikanske publikummet, men gjorde det bra i Storbritannia. Singelen «Breakdown» vart gjeve ut på nytt i 1977 og nådde 40. plassen tidleg i 1978 etter at bandet hadde turnert i Storbritannia som oppvarmingsband for Nils Lofgren. Debutalbumet vart gjeve ut av Shelter Records, som på den tida vart distribuert av ABC Records.
Det andre albumet deira, You're Gonna Get It!, vart det første albumet deira som nådde topp 40 på albumlista i USA og inneheldt singlane «I Need to Know» og «Listen To Her Heart». Det tredje albumet deira, Damn the Torpedoes, selde raskt til platina og selde nesten to millionar eksemplar. Det inneheld gjennombrotssinglane deira «Don't Do Me Like That», «Here Comes My Girl» og «Refugee».
I september 1979 spelte Tom Petty and the Heartbreakers på ein Musicians United for Safe Energy-konsert i Madison Square Garden i New York. Utgåva deira av «Cry To Me» vart gjeve ut på albumet No Nukes.
I 1981 kom Hard Promises som nådde topp 10 i USA og selde til platina. Det inneheldt singelen «The Waiting». Albumet inneheld òg den første duetten til Petty, «Insider» med Stevie Nicks.
Bassisten Ron Blair slutta i gruppa og vart erstatta for det femte albumet i 1982, Long After Dark, av Howie Epstein. Denne besetninga varte fram til 1994. I 1985 spelte bandet på Live Aid, og spelte fire songar i Philadelphia på John F. Kennedy Stadium. Southern Accents kom ut i 1985. ALbumet inneheld hitsingelen «Don't Come Around Here No More», som vart produsert av Dave Stewart. I videoen til songen var Petty kledd som the Mad Hatter, og plaga og følgde etter Alice frå boka Alice i Eventyrland, og kuttar og et ho som om ho var ei kake. Konsertopptak frå den påfølgjande turneen vart til konsertalbumet Pack Up the Plantation: Live! og ein invtasjon frå Bob Dylan. Tom Petty & the Heartbreakers spelte med Dylan på True Confessions-turneen hans, og heldt òg nokre konsertar i lag med Grateful Dead i 1986 og 1987. I 1987 gav gruppa ut Let Me Up (I've Had Enough) som inneheld «Jammin' Me» som Petty skreiv i lag med Dylan.
1988–91: Traveling Wilburys og solokarriere
I 1988 var Petty med på å starte Traveling Wilburys, i lag med Bob Dylan, George Harrison, Roy Orbison og Jeff Lynne. Den første songen til bandet, «Handle With Care», var meint som B-sida til ein av singlane til Harrison, men vart rekna som så god at gruppa valde å spele inn eit heilt album, Traveling Wilburys Vol. 1. Eit andre Wilburys-album, misvisande kalla Traveling Wilburys Vol. 3 og spelt inn utan den avdøde Orbison, kom i 1990. At albumet vart kalla Vol. 3 kom av at ei rekkje piratkopierte studioinnspelingar vart seld som Travelling Wilburys Vol. 2. I nyare år har Petty byrja å spele Travelling Wilburys-songar på konsertane sine, og spelte ofte «Handle With Care» på konsertane i 2003–2006, og i 2008 var «End of the Line» fast på konsertane hans.
I 1989 gav Petty ut Full Moon Fever, med hittane «I Won't Back Down», «Free Fallin'» og «Runnin' Down a Dream». Det vart marknadsført som eit soloalbum, men fleire av musikarane frå Heartbreakers, i tillegg til andre kjende musikarar deltok på albumet. Mike Campbell medproduserte albumet med Petty og Jeff Lynne frå Electric Light Orchestra, og med som musikarar var Campbell, Lynne, og Wilburys-medlemmane Roy Orbison og George Harrison (Ringo Starr er med på trommer i videoen til «I Won't Back Down», men det er Phil Jones som i røynda speler trommer). Sidan alle dei originale Traveling Wilburys-medlemmane, utanom Bob Dylan, er med på albumet, vert det stundom rekna som eit uoffisielt Traveling Wilbury's «Volume Two».
Petty & the Heartbreakers kom saman att i 1991 og gav ut Into the Great Wide Open, som var medprodusert av Lynne og inneheld hitsinglane «Learning To Fly» og «Into The Great Wide Open», sistnemnde med Johnny Depp, Gabrielle Anwar, Faye Dunaway og Matt LeBlanc i musikkvideoen.
Før dei gav seg for MCA Records, kom Tom and the Heartbreakers saman og spelte inn to nye songar for Greatest Hits. «Mary Jane's Last Dance» og Thunderclap Newman sin «Something in the Air». Dette var den siste innspelinga til Stan Lynch med The Heartbreakers. Petty sa seinare: «Han drog rett etter innspelinga utan å eigentleg sei farvel.» Albumet selde over ti millionar eksemplar, som kvalifiserer til diamantplate.
1991 til i dag: Warner Bros. Records
I 1989, medan han framleis hadde kontrakt med MCA, signerte Petty i løyndom ein lukrativ avtale med Warner Bros. Records, der Traveling Wilburys hadde kontrakt. Det første albumet hans for det nye selskapet var Wildflowers i 1994 og inneheldt singlane «You Don't Know How It Feels», «You Wreck Me», «It's Good to Be King» og «A Higher Place». Albumet, som var produsert av Rick Rubin, selde over tre millionar eksemplar i USA.
I 1996 gav Petty og the Heartbreakers ut filmmusikken til filmen She's the One, med Cameron Diaz og Jennifer Aniston i rollene (sjå Songs and Music from «She's the One»). Singlar frå albumet var «Walls (Circus)» (med Lindsey Buckingham), «Climb that Hill» og ein song skriven av Lucinda Williams, «Change the Locks». Albumet inneheld òg ein versjon av «Asshole», ein song av Beck. Same året akkompagnerte bandet Johnny Cash på Unchained (som hadde arbeidstittelen «Petty Cash»). For dette albumet vann Cash Grammy-prisen for beste countryalbum. Cash spelte seinare Petty-songen «I Won't Back Down» på American III: Solitary Man.
I 1999 gav Tom Petty & the Heartbreakers ut det siste albumet deira med Rubin ved spakane, Echo. To songar vart gjevne ut som singalr i USA, «Room at the Top» og «Free Girl Now». Albumet nådde 10. plassen på den amerikanske albumlista.
New York State of Mind
I 2004 annonserte Billy Joel at han hadde skrive to barnebøker for Scholastic. Den første boka heitte Goodnight, My Angel (A Lullabye) og den andre New York State of Mind med illustrasjonar av Izak.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
Tom Petty & the Heartbreakers spelte «I Won't Back Down» på America: A Tribute to Heroes-konserten til minne om offera etter terroråtaka 11. september 2001. Året etter spelte dei «Taxman», «I Need You» og «Handle With Care» (med Jeff Lynne, Dhani Harrison og Jim Keltner på den siste) på Concert for George, ein minnekonsert for George Harrison.
Mary Black
Mary Black er ein irsk visesongar. Ho er kjend som ein tolkar av både tradisjonelle viser og moderne songar, som har gjort ho til ein stor plateartist i heimlandet Irland.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
I 2002 kom The Last DJ som inneheldt fleire åtak på musikkindustrien, og kritiserte dei for å vere grådig, vatne ut musikken og gje ut popmusikk med lettkledde unge kvinner. Albumet nådde niandeplassen i USA. Petty kommenterte at han ikkje likte å bli kalla «bitter» av media og at The Last DJ er fullt av håp om ein ser etter.
Von Guerardbreen
Von Guerardbreen er ein isbre mellom Crescentbreen og Aikenbreen på nordsida av Kukri Hills i Victoria Land. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (1997) i samband med plasseringa nær Von Guerard Creek, som flyt nord frå denne breen og ut i Taylor Valley.
New York State of Mind
Inspirasjon
Joel skreiv songen etter å ha flytta attende til Austkysten frå Los Angeles, der han hadde budd i tre år. Fleire av songane på Turnstiles handlar nettopp om å flytte til andre delar av landet, som «Say Goodbye to Hollywood», «I've Loved These Days», «Summer, Highland Falls» og «Miami 2017 (Seen the Lights Go Out on Broadway)».
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
I 2005 fekk Petty sitt eige radioshow, «Buried Treasure» på XM Radio, der han spelte utval frå den personlege platesamlinga si.
New York State of Mind
Inspirasjon
Inspirasjonen til songen kom over kjensla han hadde då han kom heim til New York. Joel sat på ein buss over Hudson River då ideen om songen kom til han, og songen vart skriven så snart Joel var heime.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
I februar 2006 gjekk Tom Petty and The Heartbreakers med på å toppe den femte årlege Bonnaroo Music and Arts Festival. Etter dette vart det annonsert ein 30-årsjubileumsturné. Gjesteartistar var Stevie Nicks, Pearl Jam, the Allman Brothers, Trey Anastasio, The Derek Trucks Band og the Black Crowes. Stevie Nicks kom inn for «Stop Draggin' My Heart Around» og «Insider,» og «I Need to Know» der Nicks song solo. Eddie Vedder frå Pearl Jam song òg med Tom and the Heartbreakers på scenen på somme konsertar, der Vedder song solo på «The Waiting» (som finst på Runnin' Down a Dream som bonusmateriale) og eit vers på avslutningssongen «American Girl».
New York State of Mind
Forskjellige saksofonsoloar
Det finst to studioversjonar av songen. På den originale versjonen spelar Richie Cannata saksofon og det er denne som er med på Turnstiles. Saksofonen til Cannata vart erstatta av saksofonen til Phil Woods for samlealbumet Greatest Hits Volume I & II. Denne nye versjonen finst på CD-utgåva av Turnstiles frå 1998.
Mary Black
Black byrja i visegruppa General Humbert i 1975, og byrja å samarbeide med Declan Sinnott i 1982 før ho spelte inn det første soloalbumet sitt, Mary Black same året. Black spelte så med det tradisjonelle irske bandet De Dannan, og fortsette parallelt solokarrieren sin gjennom 1980-åra.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
Sommaren 2007 slo Petty seg saman med dei gamle bandkollegaene sine Tom Leadon og Randall Marsh, i tillegg til Benmont Tench & Mike Campbell for å starte opp att Mudcrutch. Bandet hadde først starta opp i 1967 i Gainesville i Florida før dei flytta til California, der dei gav ut ein singel i 1974 og så vart oppløyst. Kvintetten spelte inn eit nytt album med fjorten songar som kom ut 29. april 2008. Bandet heldt ein kort turn€ i California våren 2008.
New York State of Mind
Andre versjonar
Sidan Joel først spelte og gav ut songen i 1976, vart han raskt ein popstandard som vart spelt av mange andre artistar, som Barbra Streisand, Lea Michele og Melissa Benoist, Joanna Wang, Elton John, Shirley Bassey, Oleta Adams, Carmen McRae, Mark-Almond, Diane Schuur, Ben Sidran, Mel Tormé, Frank Sinatra, Adam Pascal og Tony Bennett.
Mary Black
Black spelte inn to duettar med den amerikanske visesongaren Joan Baez våren 1995 for Baez-albumet Ring Them Bells.
New York State of Mind
Andre versjonar
Bennett og Joel spelte inn songen som ein duett for Bennett-albumet Playin' with My Friends: Bennett Sings the Blues i 2001 og dei fekk ein Grammy-nominasjon for beste popsamarbeid i 2002. Dei to framførte songen på Grammyutdelinga det året, og igjen ved Shea Stadium under Joel-konserten i 2008 til minne om rivinga av stadionet.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
I 2007 hylla artistar så forskjellige som Willie Nelson, Lucinda Williams, Norah Jones, Lenny Kravitz og Paul McCartney Fats Domino på ei dobbelplate kalla Goin' Home: A Tribute to Fats Domino. Inntektene frå albumet vart mellom anna nytt atil å skaffe instrument til studentar i New Orleans. Tom Petty and the Heartbreakers medverka med ein kritikarrost coverversjon av «I'm Walkin'».
I januar 2008 vart det annonsert at bandet skulle ut på ein turne i Nord-Amerika som skulle starta 30. mai etter ei framføring på Super Bowl. Steve Winwood var oppvarmingsartist, og var med Petty and the Heartbreakers på scenen på utvalde konsertar. Dei spelte Spencer Davis Group-hitten «Gimme Some Loving» til Winwood og stundom Blind Faith-hitten hans «Can't Find My Way Home».
New York State of Mind
I fjernsyn
Dr. Teeth and The Electric Mayhem frå The Muppets framførte songen i ein episode av The Muppet Show med Madeline Kahn.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
Den 3. februar 2008 spelte Tom Petty & the Heartbreakers under den halvtimes pausen i Super Bowl i University of Phoenix Stadium. Dei spelte «American Girl», «I Won't Back Down», «Free Fallin'» og «Runnin' Down a Dream».
New York State of Mind
I fjernsyn
Lea Michele og Melissa Benoist framførte songen i den første episoden i sesong 5 av fjernsynsshowet Glee.
Tom Petty
1991 til i dag: Warner Bros. Records
15. juni 2010 kom Heartbreakers-albumet Mojo etterfølgd av ein ny turné i Nord-Amerika. Bandet var òg musikalske gjester i sesongfinalen på Saturday Night Live den 15. mai 2010. I 2012 drog bandet på turné i Nord-Amerika og fleire land i Europa dei ikkje hadde vitja på nesten 20 år, mellom anna Noreg.
Den 29. juli 2014 gav Reprise Records ut det 13. studioalbumet til Tom Petty and the Heartbreakers, Hypnotic Eye. Albumet debuterte på toppen av Billboard 200, og vart det første Tom Petty and the Heartbreakers-albumet som toppa denne lista.
Petty har i dag sitt eige radioprogram «Buried Treasure», der han speler og snakkar om gamle rockelåtar. Han har hatt Tony Dimitriades som manager sidan 1976.
Skodespelarkarriere
Petty medverka i filmen The Postman i 1997, regissert av og med Kevin Costner, som borgarmeister i The Bridge City (dialogen impliserer at han speler ein framtidig versjon av seg sjølv).
I 2002 var han med i The Simpsons i episoden «How I Spent My Strummer Vacation», i lag med Mick Jagger, Keith Richards, Lenny Kravitz, Elvis Costello og Brian Setzer.
Petty hadde ei rolle som stemma til Elroy «Lucky» Kleinschmidt i animasjonsserien King of the Hill.
I 2008 gjesta Petty som seg sjølv i Comedy Central-showet Lil Bush, og i 2010 hadde han ein fem sekundar lang cameo med komikaren Andy Samberg i ein musikkvideo kalla «Great Day» på bonus-DVDen til Lonely Island-albumet Turtleneck & Chain.
Prisar og lovord
I 1994 vart hyllestalbumet You Got Lucky, gjeve ut med band som Everclear og Silkworm, samstundes som Petty fekk UCLA sin George Gershwin and Ira Gershwin Award for Lifetime Musical Achievement. Månaden etter vann Petty American Society of Composers, Authors and Publishers' Golden Note Award.
I 1999 fekk Tom Petty & the Heartbreakers ei stjerne på Hollywood Walk of Fame for bidraga sine til musikkindustrien.
I 2002 vart Tom Petty and the Heartbreakers ein del av Rock and Roll Hall of Fame. Den 6. desember 2005 fekk Petty Billboard Century Award for karrieren sin. Same året, vart ein munnleg biografi, Conversations with Tom Petty, som bestod av ei rekkje intervju i 2004 og 2005 av musikkjournalisten Paul Zollo publisert (ISBN 1-84449-815-8).
Den 21. september 2006 fekk Tom Petty and the Heartbreakers bynøklane til Gainesville i Florida, der han og bandkollegaene anten budde eller vaks opp. Frå juli 2006 til 2007 hadde Rock and Roll Hall of Fame i Cleveland i Ohio ei utstilling med Tom Petty. Mykje av innhaldet var donert av Petty sjølv.
I 2007 hadde dokumentarefilmen til Peter Bogdanovich premiere. Han omhandla karrieren til Petty og heitte Runnin' Down a Dream og hadde premiere på New York Film Festival den 14. oktober 2007.
Syn på kunstnarisk kontroll
Petty er kjend for å stå hardt for eigen kunstnarisk kontroll og kunstnarisk fridom. I 1979 hamna i ein rettstvist då ABC Records vart seld til MCA Records. Han nekta å bli overført til eit anna plateselskap utan at han sjølv godtok det. I mai 1979 erklærte han seg konkurs og signerte ein kontrakt med det nye MCA-dotterselskapet Backstreet Records.
Tidleg i 1981 vart det komande Tom Petty and the Heartbreakers-albumet, Hard Promises, planlagt å få ny listepris av MCA med $9,98, etter Steely Dan-albumet Gaucho og Olivia Newton-John/Electric Light Orchestra Xanadu. Denne såkalla «superstjerneprisen» var $1.00 meir enn den vanlege listeprisen på $8,98. Petty protesterte på prisauken i pressa og saka vart populær blant fansen. Det vart vurdert å stoppe utgjevinga av albumet eller kalla det Eight Ninety-Eight, men til slutt valde MCA å gje det ut til normal pris. I 1987 saksøkte Petty dekkselskapet B.F. Goodrich for 1 million dollar for å ha nytta ein song som var særs lik hans eigen «Mary's New Car» i ein fjernsynsreklame. Reklamebyrået som laga reklamen hadde tidlegare søkt løyve om å få bruke Petty-songen, men vart avslått. Ein domar la ned eit foreløpig påbod om å stoppe bruken av reklamen, og søksmålet vart sidan ordna utafor retten.
Somme har hevda at Red Hot Chili Peppers-songen «Dani California», som kom ut i mai 2006, er særs lik Petty sin «Mary Jane's Last Dance». Petty sa til Rolling Stone, «Eg tvilar sterkt på at det var gjort med vilje. Mange rock 'n' roll-songar høyres like ut. Spør Chuck Berry. The Strokes tok 'American Girl' til sin eigen song 'Last Nite', og eg såg i eit intervju der dei faktisk innrømde det. Det fekk meg til å le høgt. Eg sa noko slikt som 'OK, bra for deg' ... Om nokon tok songen min note for note og stal han med vilje, så kanskje eg ville saksøke. Men eg trur ikkje så mykje på søksmål. Eg syns det er nok lettsindige søksmål i dette landet til at folk skal krangle om popsongar.»
I januar 2015 vart det kjend at Petty og Jeff Lynne skulle få honorar for Sam Smith-songen «Stay with Me» etter at låtskrivarane innrømde likskapar mellom denne og «I Won't Back Down». Petty sa at han ikkje trudde Smith plagierte han, og sa «Etter alle desse åra som låtskrivar veit eg at dette kan skje. I dei fleste tilfella skjønar du det før songen forlet studiodøra, men i dette tilfellet gjekk det forbi. Folka til Sam var forståingsfulle og me kom lett til ei semje».
Personleg liv
Det første ekteskapet hans, til Jane Benyo, varte i 22 år frå 31. mars 1974 til 9. september 1996. Dei fleste av desse åra arbeidde han hardt på turné og i studio. Petty og Benyo har to døtre, Adria som er filmregissør og Kimberly Violette som er kunstnar. Sidan 3. juni 2001 har han vore gift med Dana York Epperson, som han først møtte i 1991 då ho såg ein av konsertane hans. Petty har ein steson, Dylan, frå det første ekteskapet til Dana York Epperson.
17. mai 1987 sette ein brannstiftar huset til Petty i Encino i California i brann. Brannfolka klarte å redde platestudioet i kjellaren og dei originale lydbanda som låg der, i tillegg til hans Gibson Dove akustiske gitar. Den kjende flosshatten hans vart derimot øydelagd. Petty bygde sidan opp att heimen med eldfaste materiale.
Utstyr
Petty eig og har brukt mange forskjellige gitarar opp gjennom åra. Frå 1976 til 1982 var hovudinstrumentet hans ein Fender Stratocaster frå 1964. Han har òg nytta fleire Rickenbacker-gitarar frå 1979 og framover, mellom anna ein Rose Morris frå 1965. Rickenbacker 660/12TP vart designa av Petty (særleg halsen) og hadde signaturen hans frå 1991 til 1997. I tillegg har han nytta ein Gretsch Tennessean, to Fender Telecaster-gitarar frå 1960-åra og ein Gibson Firebird.
For akustisk gitarar har Petty nytta ein C.F. Martin HD-40, og har skrive nesten alle sognane sine på ein Gibson Dove, som vart redda frå husbrannen i 1987.
Lexington i Kentucky
Lexington er ein by i delstaten Kentucky i USA. Byen er fylkessete i Fayette County. Folketalet i bykommunen Lexington er 322 000, i metropolen Lexington bur 517 000 menneske.
Lexington er særleg kjend for hesteavl.
Vedad Ibišević
Vedad Ibišević er ein bosnisk fotballspelar som har spela for VfB Stuttgart i tysk Bundesliga, og for det bosniske landslaget.
Det store hamskiftet
Den nye hamen
Sentralt i hamskiftet var overgang frå sjølvbergingshushald til pengehushald. Frå mellomalderen og til langt ut på 1800-talet var bondeøkonomien ein hushaldsøkonomi, der varebytte eller kjøp og sal berre spelte ein marginal rolle. Etter 1850 la bøndene stadig meir vekt på matvareproduksjon for sal, slik at dei opparbeidde eit økonomisk overskot som kunne gje kapital til nye investeringar.
Vedad Ibišević
Ibišević vart fødd i ein bosnjakisk familie i Vlasenica aust i Bosnia, i eit område som i dag er del av Republika Srpska. I starten av krigen i Bosnia-Hercegovina vart nesten heile den ikkje-serbiske folkesetnaden i området driven bort av serbiske styrkar, og Ibišević sin familie flytta til den bosnisk-kontrollerte byen Tuzla. I 2000 flytta han med familien sin til Sveits, og etter 10 månader der, vidare til St. Louis i USA.
Det store hamskiftet
Den nye hamen
Som følgje av overgangen til marknadsøkonomi voks det fram nye spesialiserte yrkesgrupper, og det oppstod ein arbeidarklasse. Etter kvart vart òg husmenn og landarbeidarar ein del av denne klassa, medan dei i det gamle standssamfunnet vart rekna til bondestanden. I standssamfunnet gjekk solidaritetsbanda innan gardsfellesskapet. Under hamskiftet forsvann paternalismen mellom arbeidskjøpar og arbeidar.
Kulturelt medførte hamskiftet ein overgang frå tradisjonelt bunden bygdekultur til ein meir europeisk orientert bykultur. Samstundes voks det fram nye motkulturar, med ei pietistisk lekmannsrørsle, fråhaldsrørsle og etter kvart ei målrørsle. Under hamskiftet fekk bygdefolk òg meir og betre utdanning, først gjennom folkehøgskulen.
Vedad Ibišević
Han vart oppdaga som fotballspelarar av speidarar frå den franske klubben Paris Saint-Germain og fekk kontrakt med dei i 2004. Han fekk lite speletid i PSG, og gjekk snart på lån og seinare permanent til 2. divisjonsklubben Dijon. Etter to sesongar der flytta han til den tyske Bundesliga-klubben Alemannia Aachen før 2006/07-sesongen. Den sesongen slutta med at Aachen rykte ned. Ibišević vart då kjøpt av Hoffenheim, som nettopp hadde rykt opp til 2. Bundesliga, for 1,3 millionar euro. Klubben rykte straks opp igjen, til 1. Bundesliga, og Ibišević har halde fram å spela regelmessig på A-laget i toppdivisjonen. Han var Hoffenheim sin toppskårar i Bundesliga i 2008/09-sesongen med 18 seriemål, og i 2009/10-sesongen, med 12 seriemål, og Stuttgart sin toppskårar i 2012/13- og 2013/14-sesongen.
Ibišević kunne ha vald å spela landslagsfotball for både Bosnia-Hercegovina og USA, men valde fødelandet sitt. Han debuterte for A-landslaget 24. mars 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Noreg. Han skåra det første landslagsmålet sitt i ein EM-kvalifiseringskamp mot Hellas i oktober same året.
Det store hamskiftet
Årsaker til hamskifet
I åra før hamskiftet var samfunnsøkonomien gjort meir liberal, med frihandel som internasjonalt ideal. Kommunikasjonane vart bygde ut, framfor alt kom det betre vegar, og etter kvart jarnbane og båtruter.
Vertsbyar for Junior Eurovision Song Contest
Vertsbyar for Junior Eurovision Song Contest gjev oversyn over byar som har arrangert Junior Eurovision Song Contest.