cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aljaksandr Milinkjevitsj
Rikspolitikk
I 2001 var han stabssjef for Siamjon Domasj, ein av opposisjonsleiarane som stilte som kandidat ved presidentvalet i 2001. I 2005 vart det gjort mykje arbeid for å samla opposisjonen i Belarus om ein kandidat som kunne utfordra det diktatoriske styret til president Lukasjenka ved neste presidentval. 2. oktober 2005 møttest 900 delegatar frå mange opposisjonsrørsler i Minsk for å velja ein slik kandidat, og valet fall på Milinkevitsj. Det var òg to andre motkandidatar til Lukasjenka, men Milinkevitsj sitt kandidatur vart likevel støtta av størstedelen av opposisjonsrørsler i landet. Valet vart heldt den 19. mars 2006. Dei siste vala som har blitt heldt i Belarus har ikkje blitt godkjent som frie og rettferdige av OSSE sine valobservatørar, og ein rekna heller ikkje med at valet i 2006 ville bli det. Milinkevitsj hadde difor fleire møte med vestlege politikarar, mellom anna den tyske forbundskanslaren Angela Merkel, den polske statsministeren og den franske utanriksministeren, for å retta merksemd mot situasjonen i Belarus og få støtte. Etter valet leia Milinkevitsj demonstrasjonane mot gjennomføringa av valet og det offisielle valresultatet. Han reiste òg til Noreg i april, og møtte mellom anna statsminister Jens Stoltenberg. 26. april 2006 vart han arrestert under ein demonstrasjon i Minsk og dømd til 15 dagars fengsel.
Ved presidentvalet i 2010 stilte han ikkje som kandidat, men støtta kandidaturet til Ryhor Kastusiow.
I 2012 vart han nekta å stilla som kandidat ved parlamentsvalet i Belarus. I 2014 uttalte han at han kunne koma til å stilla som presidentkandidat igjen i 2015, men ville føretrekkja å støtta ein yngre opposisjonskandidat.
Tony Williams
Tony Williams var ein amerikansk jazztrommeslagar.
Williams voks opp i Boston, der han tok timar hjå trommeguruen Alan Dawson frå ein ung alder. Allereie tidleg i tenåra hadde han spelejobbar kring byen, og han vart fast medlem i Jackie McLean sitt band som syttenåring. Nokre månader seinare vart han med i Miles Davis sin kvintett, med Herbie Hancock, Ron Carter og Wayne Shorter. Dette bandet stod heilt sentralt i utviklinga av jazzmusikken i 1960-åra, og tromminga til Williams var ein essensiell del av lydbiletet. I denne tida spelte rytmeseksjonen også inn plater utan Davis, og Williams var i tillegg med på den klassiske Eric Dolphy-utgjevinga «Out to Lunch».
Williams heldt fram med Davis til 1969, då han grunnla Life Time-trioen med gitaristen John McLaughlin og organisten Larry Young. Bandet har seinare vorte omtala som det første store fusion-bandet. Etter dei hadde spelt inn tre plater som fekk varierande mottaking, braut bandet opp. Williams heldt fram ei stund i trioformatet saman med gitaristen Alan Holdsworth. Han forsvann så frå rampelyset nokre år, før han mot slutten av 1970-åra på nytt spelte med den gamle rytmeseksjonen til Davis i bandet V.S.O.P. I midten av 1980-åra starta han eit nytt band, som spelte inn plater og turnerte fram til han uventa døydde i 1997, som fylgje av ein hjarteinfarkt under ein operasjon.
Loch Earn
Loch Earn (skotsk-gælisk, Loch Eire/Loch Éireann) er ein innsjø sentralt i Det skotske høglandet, i distrikta Perth and Kinross og Stirling. Namnet tyder «Loch Irland» og ein trur det har opphav frå tida då gælarane utvida Kongedømet Dalriada austover til piktarane sitt land. Han er ein lang og smal innsjø, 17 km vest for Crieff og er om lag 10,5 km lang, og på det breiaste 1,2 km. Den største djupna er om lag 87 meter. Lochearnhead er ein landsby som ligg i vestenden av innsjøen, medan St. Fillans ligg i aust. Frå her renn elva River Earn austover frå innsjøen, gjennom Strathearn og til slutt ut i Firth of Tay 75 km unna. Lochearnhead er eit senter for vassport i innsjøen, som vasski, kanopadling og segling. Innsjøen har òg ein del aure og med løyve kan ein fiske langs heile breidda av innsjøen, eller med båt.
Sør for innsjøen ligg Ben Vorlich, ein bratt fjelltopp på 985 meter over havet. Like aust for Lochearnhead, på sørsida av innsjøen, ligg Edinample Castle, bygt av 'Black' Duncan Campbell frå Glenorchy i 1584. Lenger aust ligg Ardvorlich House, heimstaden til Stewarts of Ardvorlich frå 1580 (ombygd i 1790).
Loch Earn er uvanleg på den måten at det ser ut til at han har eit eige tidvatn, eller seiche, som er skapt av den framherskande vinden som bles langs innsjøen. Vinden stuvar opp vatnet i eine enden av innsjøen og i takt med vinden skapar dette ei langsam svinging i vassnivået i kvar ende av innsjøen. Perioden på denne bølgja er 16 meter og effekten er målbar, men vanskeleg å observere.
Nøvedalstinden
Nøvedalstinden er ein 1244 moh høg fjelltopp i Ørsta på Sunnmøre. Nøvedalstinden har namn etter fjelldalen Nøvedalen, og er eit grannefjell til Grøtdalstindane. I Bondalen er det vanleg å kalle fjellet for Høgeristinden.
Britane A.W.S. Brown og Charles W. Patchell kleiv, som dei fyrste, til topps på Nøvedalstinden den 8. august 1908.
Hilde Katrine Eriksen
Hilde Katrine Eriksen er ein norsk redaktør som vart redaktør i Nordnorsk Magasin og Nordkalottforlaget i 2005. Frå 2006 til 2010 var ho også prosjektleiar for Ordkalotten, Tromsø internasjonale litteraturfestival.
Loch Errochty
Loch Errochty er ein kunstig innsjø i Dei skotske høglanda i Perth and Kinross. Errochty-dammen ligg ved enden av Glen Errochty, to kilometer nordvest for grenda Trinafour. Innsjøen har eit areal på kring 3 km² og er 5 km lang og om lag 1 km på det breiaste. Innsjøen er heilt menneskeskapt og oppstod då det vart bygd ei demning over Errochty Water, elva som renn gjennom dalen. Demninga vart bygt i 1957 av A. & M. Carmichael Ltd som ein del av eit vasskraftanlegg. Innsjøen ligg 330 meter over havet. Sjølve demninga er ein diamantforma lamelldam, og er 49 meter høg og 354 meter lang. Demninga er bygt særleg kraftig for å motstå jordskjelv i samband med ei forkasting som går i området. Vatnet frå Loch Errochty vert ført gjennom ein 10 km lang tunnel til Errochty vasskraftverk ved vestenden av Loch Tummel.
Münchwilen i Thurgau
Münchwilen er ein kommune og distriktshovudstad i Münchwilen i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 515 meter over havet.
I aust grensar kommunen mot kantonen St. Gallen. Han ligg nordvest for Wil i Murgdalen. Han består av landsbyane Münchwilen, Oberhofen bei Münchwilen og Sankt Margarethen og grendene Freudenberg, Holzmannshaus (Hofen-Holzmannshaus), Mezikon, Mörikon, Pfannenstil og Sedel.
Mårøyfjorden
Mårøyfjorden (samisk Dáibarávuotna) er ein fjordarm av Laksefjorden i Lebesby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km søraustover til garden Austmo i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Mårøyfjordklubben i nord og Lille Mårøya i sør. Torveholmen er ei øy midt i fjorden. Aust for denne holmen ligg vågen Austerbotnen og gardane Vinterplassen og Elvestrand. Sør for holmen ligg Sørfjorden med gardane Hjellneset og Austmo. Det er ikkje vegsamband langs fjorden.
Robert Mugabe
Robert Gabriel Mugabe var statsminister i Zimbabwe frå 1980 til 1987, og sidan president i landet til han vart tvinga gå av i 2017.
Legering
Ei legering er ein kombinasjon av to eller fleire grunnstoff der minst eit skal vera eit metall. Legeringar har metalliske eigenskapar. Ei legering av to grunnstoff vert kalla ei binær legering, er det tre grunnstoff vert ho kalla ternær og med fire kvarternær. Legeringar er vanlegvis utvikla for å få fram eigenskapar som er gunstigare enn i grunnstoffa. Til dømes er stål sterkare enn jern, medan messing er meir slitesterkt enn kopar og har finare glans enn sink.
Robert Mugabe
Liv og gjerning
Mugabe var ein framståande leiar i kampen mot det kvite mindretalsregimet i det dåverande Rhodesia. Han deltok i grunnlegginga av ZANU i 1963, og leidde organisasjonen frå 1974. I perioden 1964-74 sat han i fengsel. Saman med Joshua Nkomo leidde han Patriotic Front i 1976-79. Mugabe vart vald til statsminister i Zimbabwe i 1980, for så å verte vald til president i 1987. Både etter valet i 2002 og valet i 2008 har han vorte skulda for omfattande valfusk og overgrep mot opposisjonen. Etter mykje politisk uro i etterkant av valresultatet i 2008 vart Mugabe sitt parti, ZANU-PF, samde med opposisjonen om å danne ei samlingsregjering.
6. november 2017 gav Mugabe visepresidenten sin Emmerson Mnangagwa sparken. Dette gav støtte til rykte om at han planla å utnemna kona Grace Mugabe som etterfølgjaren sin. Mugabe blei satt i husarrest av militæret i landet den 15. november 2017. 19. november blei han avsett som leiar for ZANU-PF, og erstatta av Emmerson Mnangagwa.
Legering
Medan reine metall vil ha eit klart definert smeltepunkt, vil legeringar vanlegvis ha eit smelteområde der materialet er ei blanding av fast og flytande fase. Temperaturen der smeltinga startar vert kalla solidus og temperaturen der smeltinga er komplett vert kalla liquidus. I nokre tilfelle kan ein ha legeringar med eit definert smeltepunkt, desse vert kalla eutektiske.
I enkelte tilfelle har ein eigne namn på legeringar, slik som for amalgam, messing eller bronse. I andre tilfelle vil grunnmaterialet vera utgangspunkt for namnet, ein snakkar da om aluminiumlegeringar, sinklegeringar eller magnesiumlegeringar.
Kana
Kana (仮名) er skriftsystem i japansk skrift som har teikn som representerer individuelle stavingar. Dei står i kontrast til det kinesiske logografiske systemet som også blir brukt til å skriva japansk, kanji.
Det finst tre japanske kana-system: moderne hiragana, moderne katakana, og det eldre systemet kalla man'yōgana som desse systema byggjer på. Det finst også ulike variantar av dei moderne systema. Hiragana og katakana fungerer som to identiske stavingsskrifter, berre med forskjellige teikn. Det vil seia at systema har like mange teikn og representerer dei same lydane, men har ulik utsjånad i dei forskjellige systema og blir brukt i ulike samanhengar.
Dei to moderne systema, hiragana og katakana, blir brukt saman med kanji til å skriva japansk. Sidan japansk ikkje har så mange fonem, i tillegg til ein ganske streng stavingsstruktur, er kana-skriftsystema ein ganske nøyaktig representasjon av talt japansk.
Fehmarn Bælt
Fehmarn Bælt (dansk Femern Bælt) er eit sund mellom den tyske øya Fehmarn og den danske øya Lolland frå Kielbukta til Mecklenburgbukta i vestlege område av Austersjøen. Det går ferjesamband mellom dei to øyane frå Puttgarden til Rødby. Den tyske og danske regjeringa har planar om å byggje ei bru over sundet, men ein er ikkje kome fram til ei løysing enno.
Sundet er om lag 9 km breitt med eit djup på 20-30 meter. Straumane i sundet er svake og stort sett avhengig av vind.
Fylkesveg 144 i Nordland
Fylkesveg 144 i Nordland går mellom Kvaløyhamn og Hestøygården i Alstahaug kommune. Vegen er 12,3 km lang utanom ferjestrekningane.
Gøran
Gøran er eit opphavleg svensk mannsnamn (Göran) som stammer frå det greske namnet Jeórjos (Georg, 'jordbrukar, bonde'). Gøran har norsk namnedag den 9. juli. Den svenske namnedagen for Göran blei flytta frå 9. juli til 23. april i 1992.
Avleiing
Det svenske mannsnamnet «Göran» er ei nyare form av «Örjan». Dette blei danna som Örian av den lågtyske namneforma Jurian. Det opphavlege greske namnet er «Jeórjos» (gr. Γεώργιος) er danna av ji (Γη, 'jord') og ergo (έργο, 'arbeid').
Musikkgruppa Dronning Mauds Land
Dronning Mauds Land er namnet på ei norsk musikkgruppe stifta av Oslo-paret Arne Berggren og Ingeborg Magerøy. Dei syng på norsk og produserer mjuk popmusikk med elektronisk preg.
Lauvsteik
Lauvsteik er ein matrett som typisk vert servert ved ymse snøggmat-utsal som bensinstasjonar, vegkroer og andre serveringsstader tilknytte sentrale knutepunkt som ein tettstad, riksveg, bru eller eit ferjeleie. Lauvsteik er som ein hamburgar, men sjølve kjøtkaka er mykje tynnare. Lauvsteik vert gjerne servert med steikte steikte rifla potet og tomatketsjup. Kjøtet kjem stort sett frå storfe, som til dømes okse eller elg. Det er òg mogleg å laga eigne variantar av lauvsteik i heimen av andre typar kjøtt, som til dømes kval eller struts.
Øyfjellet
Øyfjellet (818 m.o.h) ligg i Vefsn kommune på Helgeland. Fjellet ligg på sørvestsida av Vefsnfjorden og går frå Øydalen eit par kilometer opp i Vefsna og ut til Alterneset.
Toppen av fjellet vert kalla Stortuva. Sør for Stortuva går Trongskardet bratt opp i sørvestleg retning. I sørveststorm kan det komme kraftige fallvindar over Mosjøen frå den kanten, desse vindane vert kalla «trongskarding»
Fjellet er mykje bruka som turmål med Mosjøen som utgangspunkt, og det inngår kvart år i «Fjelltrimmen» som kommunen organiserer i samarbeid med lokale turlag. Det er reist ein stor varde på toppen av fjellet.
Vest for Øyfjellet ligg Øyfjellet vindkraft.
Dyfjorden
Dyfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Arild Andersen
Arild Andersen er ein norsk jazzbassist, komponist og arrangør. Han har etter kvart vorte internasjonalt kjend som jazzmusikar og har stort sett leidd sine eigne grupper.
Andersen vart kjend som jazzmusikar på slutten av 1960-åra, særleg gjennom samarbeidet med Jan Garbarek. På denne tida spela han også saman med musikarar som Don Cherry, Sam Rivers og Karin Krog. I 1982 starta han bandet Masqualero saman med Jon Christensen, Nils Petter Molvær og andre. Fra 1990-åra har han hatt som musikalsk tyngdepunkt å kombinere norsk folkemusikk med improvisert musikk, mellom anna i sambarbeid med songaren Kirsten Bråten Berg i samband med Vossajazz i 1990 og Edvard Grieg-jubileet i Bergen i 1993. I 1994 skreiv han musikken til Kristin Lavransdatter (for teater). Andersen var «artist in residence» under Moldejazz 2005.
Gjennom åra har han samarbeidd med kjende musikarar som Sheila Jordan, Radka Toneff, Paul Bley og Stan Getz. Dei siste åra har han fått merksemd for dei to albuma han har laga saman med Vassilis Tsabropoulos og John Marshall, Achirana frå 2000 og The Triangle frå 2004.
Arild Andersen er gift med skodespelaren og komikaren Hege Schøyen.
Pave Benedikt XIV
Benedikt XIV, fødd Prospero Lorenzo Lambertini i Bologna, var pave frå 1740 til han døydde.
Fylkesveg 165 i Nordland
Fylkesveg 165 i Nordland går mellom Sørstaulen og Seløya i Herøy kommune. Vegen er 3,3 km lang.
Vassturbin
Vassturbin er ein type turbin der rørsleenergien i vatn vert overført til mekanisk energi i eit turbinhjul som vert drive rundt av vatnet. I eit vasskraftverk er akslingen til turbinhjulet kopla til ein elektrisk generator for å generara elektrisk energi. Turbinar for vasskraftverk kan delast inn i to hovudtypar: fristråleturbinar og fullturbinar.
Det er ofte problem med erosjon av turbinhjulet grunna kavitasjon.
Nokre typar vassturbinar
Fullturbinar (òg kalla reaksjonsturbinar):
Fristråleturbinar (òg kalla impulsturbinar):
Xena
Xena of Amphipolis er ein rollefigur i tv-serien Xena: Warrior Princess og Hercules: The Legendary Journeys. Ho er spela av skodespelarinna Lucy Lawless.
Sirnach
Sirnach er ein kommune i distriktet Münchwilen i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 545 meter over havet.
Xena
Tidlegare i livet
Xena vart fødd i Amphipolis og var den einaste dottera til vertshuseigaren Cyrene. Far hennar vart påstått å ha forlate familien då ho var lita, men seinare fann Xena ut at han var drepen av mor hennar då han ville ofre den 7 år gamle Xena til Ares.
Sirnach
I 1997 vart Horben, Sirnach og Wiezikon slått saman med Sirnach. I sør grensar kommunen mot kantonen St. Gallen.
Xena
Tidlegare i livet
Då Xena var i tenåra angreip krigsleiaren Cortese landsbyen hennar. Mange flykta opp i fjella, inkludert den eldre bror hennar Toris. Men ho og den yngre bror hennar Lyceus fekk overbevist nokre folk og klarte å forsvare landsbyen. Under kampen mista mange folk livet, inkludert Lyceus. Tapet av Lyceus fekk Xena til å flytte frå landsbyen og starte ein eigen hær for å ta hemn på Cortese.
Baard Næss
Baard Næss er ein norsk fotograf fødd i Drøbak.
Næss har hatt fleire separatutstillingar og har gitt ut ei rekkje fotobøker. I 2005 vann han noregsmeisterskapen i naturfoto, arrangert av bladet Villmarksliv. Han er medlem av Norske Naturfotografer og er tilknytt biletbyrået Samfoto. Næss er også medlem av BioFoto og var i ein periode redaktør av Biofoto sitt medlemsblad, Naturfotografen.
I 2010 blei han (saman med Tom Schandy) redaktør av det nystarta norske tidsskriftet Natur & Foto.
Pave Hadrian VI
Hadrian VI i Roma) var pave frå 1522 til han døydde. Han var den siste paven som ikkje kom frå Italia før pave Johannes Paul II (1979-2005). Han var òg den einaste nederlandske paven og den siste tyske paven før pave Benedikt XVI i 2005.
Skien kommune
Skien kommune (uttalt /²ʃeːen/ [²ʃeːɛn̻]) er ein kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar til Sauherad og Kongsberg i nord, Siljan i aust, Porsgrunn og Bamble i sør, og til Drangedal og Nome i vest. Byen Skien er ein av dei eldste byane i Noreg, og har røter attende til år 900.
Kommunen har ei flatevidd på 778 km², der om lag 479 km² er skogareal, 46 km² jordbruksareal og 57 km² ferskvatn. Dei 197 km² som er igjen er byområde, bustadområde og industriområde.
Det eldste bygget i kommunen er Gjerpen kyrkje, bygd før 1150. Det høgaste punktet er Skårrafjellet, 814 moh.
Tilknytte Skien
Henrik Ibsen vart fødd i Skien i 1828 og budde i Skiensområdet til han var 16 år. Den store diktaren har gjeve namn kulturhuset i byen, Ibsenhuset.
Kjende personar frå Skien
Heile Skienssongen i tekst og lyd.
Skiensdialekten
Tradisjonelt talemål i det området som no ligg innanfor grensene av Skien kommune, er variantar av grenlandsmålet, som blir klassifisert mellom dei vikværske dialektane.
Eidsfjorden i Lebesby
Fjorden har innløp mellom Kifjordneset i nord og Ersneset i sør. Vest for Kifjordneset går Kifjorden nordover. Dei einaste busetnadane ved fjorden er garden Nordmannset på nordsida i den ytre delen og ved Hopseidet i botn av fjorden.
Riksveg 888 går langs den indre delen av fjorden.
Chandra - The Phantom Ferry Part II
Chandra - The Phantom Ferry Part II er det 143. albumet totalt og det 61. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve mars 2014. Dette var det andre albumet i serien, etter Chandra - The Phantom Ferry Part I i 2009.
Dei to albuma var baserte på ei science fiction-soge sett til militærbasen Thule på Grønland.
Mosjøen lufthamn, Kjærstad
Mosjøen lufthamn, Kjærstad er ei lufthamn eigd og driven av Avinor AS, og ligg om lag fem kilometer sør for Mosjøen. Flyplassen er ein 800 meter lang kortbaneflyplass som blei opna i 1987. Staten overtok flyplassen frå Vefsn kommune i 1999 for 6,0 millionar kroner. I 2004 blei det frakta 46 000 passasjerar over flyplassen. Helikopterselskapet Nordlandsfly har base ved flyplassen.
University of Delaware
University of Delaware er eit privat, delstatsfinansiert sea-grant, space-grant- og land-grant-universitet i Newark i delstaten Delaware i USA. Det er fire underliggaende campusar i delstaten. Det var oppretta i 1743 som New London Free School og registrert av koloniregjeringa i 1769, men akkreditert som høgare lærestad først i 1833 for å unngå konkurranse med University of Pennsylvania.
I dag vert det rekna blant dei kvalitetsmessige høgt rangerte Public Ivy-universiteta. Særleg kjemi- og business-studiane er særs høgt rangert. Den omkringliggande farmasiindustrien i Delaware har omfattande forskingssamarbeid med universitetet.
Universitetet har 76 studieprogram i meir enn 40 fag i utlandet, til saman i 35 land på alle kontinent. I tillegg er IT-nettverk og -tenester særs godt utbygd ved lærestaden.
College ved University of Delaware er:
Ved universitetet var det 19 742 studentar og 1421 vitskapelege tilsette i 2006, og same året var skulepengane US$ 7.740 for studentar folkeregisteret i Delaware. Studiane vert gjeve opp til doktorgradsnivå.
Dyfjorden i Lebesby
Dyfjorden er ein fjordarm av Laksefjorden på sørvestsida av Nordkinnhalvøya i Lebesby kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km nordover til Dyfjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Dyfjordneset i vest og Brenngamklubben i aust. Bygda Dyfjord ligg på vestsida av fjorden. Fv241 går langs begge sider av fjorden.
Pål Arne Fagernes
Pål Arne Fagernes var ein norsk friidrettsutøvar og boksar. Hans fremste prestasjon var ein fjerdeplass i spydkast-tevlinga under VM i friidrett i 1999. Han vart noregsmeister i spydkast fire gonger mellom 1996 og 2002. I yngre år var han medlem av Asker SK, frå 1995 av IK Tjalve i Oslo. Fagernes omkom i ei bilulykke på E6 nord for Moss i Østfold, då bilen hans kolliderte med ein lastebil.
Åra fram til 2000
Fagernes var ein allsidig idrettsutøvar på juniornivå, med gode prestasjonar innanfor så ulike idrettsgreiner som friidrett, sykling og langrenn.
Størst talent viste han i spydkast. 20 år gammal vann han sølvmedaljen i spydkast under NM i friidrett. Noregsmeister i spydkast vart han fire gongar i perioden 1996-2002. Hans største prestasjonar i norske meisterskap kom i 1998 då han kasta spydet 84,46 m og vann med over elleve meters margin, og i 2002 då han i ei tett tevling med eit kast på 81,25 m viste den seinare olympiameisteren Andreas Thorkildsen til sølvplass.
Han deltok i både OL, VM og EM i åra 1996-98 utan å kome til finale. Ved verdsmeisterskapen 1999 i Sevilla kom han på fjerdeplass med eit lengstekast på 86,24 m, ny norsk rekord. Under dei olympiske sommarleikane 2000 i Sydney forbetra han norgesrekorden til 86,74 meter i kvalifiseringa. I finalen stoppa han på 83,04 m og vart nummer ni.
Noregsrekorden hans stod til juni 2005, då den vart forbetra til 86,82 m av regjerande olympiameister Andreas Thorkildsen.
Åra 2000-2003
Dei seinare åra av hans liv var prega av rusbruk og enkelte tilfelle av kriminell framferd. I 2000 vart han dømd til 18 dagars fengsel for å ha late ein rusa person køyre bilen sin. I 2001, kort etter at han av disiplinære grunnar ikkje fekk plass i VM-troppen, vart han teken for bruk av kokain. Han vart dømd for kokainbruk, men frikjend for dopingskuldingar. I april 2003 vart han sikta for å ha ramponert ein parkert bil i Oslo.
I 2003 debuterte han som proffboksar mot slovakiske Peter Simko. Denne kampen vann han på teknisk knockout etter 25 sekund.
Han vann også 72 nasjonale langrennstevlingar, inkludert seks krinsmeisterskap, og bortimot 30 sykkel/offroad-ritt – derimellom eitt Noregscupritt.
Tommy Cogbill
Thomas Clark Cogbill var ein amerikansk R&B-, soul- og countrybassist, gitarist og plateprodusent.
Karriere
Tommy Cogbill var fødd i Johnson Grove i Tennessee. Han var ein særs etterspurt studiomusikar og spelte på mange klassiske innspelingar i 1960- og 1970-åra, særleg frå Nashville, Memphis og Muscle Shoals. Han er omtalt som inspirasjon for mange bassistar, som Jaco Pastorius. Seint i 1960- og tidleg i 1970-åra arbeidde Cogbill mykje i American Sound Studio i Memphis som produsent og so ein del av den faste rytmeseksjonen til studioet, kjend som The Memphis Boys.
Ein av dei mest kjende innspelingane hans er basslinja på Dusty Springfield-hitten «Son of a Preacher Man» frå 1969, produsert av Jerry Wexler og Tom Dowd. Andre store artistar han spelte inn med er King Curtis, Joe Tex, Elvis Presley, Aretha Franklin, Dobie Gray, Kris Kristofferson, J.J. Cale, Wilson Pickett (inkludert basslinja på «Funky Broadway»), Chuck Berry, Dolly Parton, Bob Seger og Neil Diamond. Han spelte òg bass på King Curtis-singelen «Menphis Soul Stew» i 1967.
Manaslu
Manaslu (nepali मनास्लु), òg kjend som Kutang) er med ei høgd på det åttande høgste fjellet i verda. Manaslu-massivet, som òg blir kalla Mansiri Himal eller Gurkha Himal, ligg i distriktet Gorkha. Om lag 60 km mot nordvest ligg fjellmassivet Annapurna Himal og i søraustleg retning finn ein Ganesh Himal. Ngadi Chuli  og Himal Chuli  blir òg rekna til Manaslu-gruppa.
Aadorf
Aadorf er ein kommune i distriktet Münchwilen i kantonen Thurgau i det nordaustlege Sveits. Kommunen har eit areal på 20,0 km² og hadde 7 986 innbyggarar i 2009. Kommunesenteret ligg 517 meter over havet. I vest grensar kommunen mot kantonen Zürich.
Manaslu
Namnet Manaslu kjem frå sanskrit og tyder om lag «Sjelefjellet».
Klatrehistorikk
Manaslu var knapt utforska før starten av 1950-åra. I åra 1950 til 1955 blei det etter dei første engelske utforskingane gjennomført fire japanske ekspedisjonar med tanke på å finne moglege klatreruter. 9. mai 1956 lukkast ein japansk ekspedisjon under leiing av Yuko Maki med førsteklatringa. Ruta deira gjekk over nordaustflanken.
I 1964 var ein nederlandsk ekspedisjon dei første som fekk klatrarar på nordtoppen og 9. november 1986 førsteklatra eit lag leia av Jerzy Kukuczka austtoppen.
Den andre japanske ekspedisjonen som fekk klatrarar til topps gjekk over nordvestveggen i 1971. Året etter klatra ein tirolsk ekspedisjon sørveggen. Under nedstiginga omkom klatrarane Andi Schlick og Franz Jäger i ein snøstorm. Reinhold Messner var medlem av denne ekspedisjonen og gjennomførte 25. april 1972 den første klatringa av Manaslus hovudtopp utan medbrakt oksygen – og den tredje totalt.
I 1981 gjennomførte austerrikarane Sepp Millinger og Peter Wörgötter ei toppklatring etterfølgd av skikøyring ned – den første i sitt slag frå ein 8000 meters-topp. Nedfarten frå Manaslu høyrer til dei lengste i verda på grunn av at base camp ligg på låg høgd over havet.
Manaslurunden
Vandreturen rundt Manaslu startar i Arughat Bazar eller i Gorkha og varar i to til tre veker. Ved start i Gorkha fører ruta først over passet Rupina La før den møter ruta frå Arughat gjennom Budhi Gandaki nord for landsbyen Jagat. Vidare langs Budhi Gandaki-dalen fører ruta over dei tibetprega landsbyane Lho, Samagaon og Samdo , før det høgste punktet på passet Larkya La. Nedstiginga skjer over Bimtang og landsbyen Tilije som hovudsakleg er bebudd av Gurung-folk. I Dharapani møter ruta Annapurna Circuit og følger elva Marsyangdi nedstrøms i retning Besisahar.
Fylkesveg 168 i Nordland
Fylkesveg 168 i Nordland går mellom Brasøy ferjekai og Husvær i Herøy kommune. Vegen er 4,2 km lang.
Elvar i Litauen
Elvane i Litauen er typiske lågtlandselvar som renn sakte i vide dalar i eit meandermønster. På grunn av ein god del nedbør er det tett i tett med elvar og i snitt renn det 0,99 km med elv på kvar kvadratkilometer. Elvane er derimot ikkje jamt fordelt. Den høgaste tettleiken finn ein i høglandet i Samogitia der det regnar meir og i nordlege område der jordsmonnet har leire og vatnet ikkje like lett trekk inn i jorda. Den lågaste tettleiken finn ein søraust i Litauen der jordsmonnet har mykje sand og regnet raskt trekk ned i jorda.
Nesten 70 % (om lag 49 600 km²) av Litauen vert drenert via Nemunas og sideelvane hennar. Dei andre fem flodområda er små og ligg nær grensene: Mūša-Nemunėlis (Lielupe; 8 976 km²), Venta (5 140 km²), Daugava (1 857 km²), småelvar som renn direkte ut i Austersjøen (2 523 km²) og Pregolja (54 km²). Om vinteren frys alle elvane til og om våren er det som regel flaum i alle elvane på grunn av smeltevatnet, men det er som regel berre i elvedeltaet til Nemunas at vatnet går over breiddene. I dag vert flaumane kontrollert av demningar.
Under Sovjetunionen (1945-1990) vart mange av elvane øydelagd av drenering. Mange myrområde vart drenert og dei gav ikkje lenger vatn til elvane. Andre småelvar vart retta opp og omgjort til dreneringskanalar.
Litauen har om lag 29 000 elvar og bekkar som er lengre enn 250 meter. Den totale lengda til alle desse elvane er rundt 65 000 km. Talet på elvar og bekkar som er lengre enn 3 km har vorte kalkulert til å vere nøyaktig 4 418. 758 elvar er lengre enn 10 km og 21 elvar er lengre 100 km.
Lengste elvar
Virvyčia (99,7 km) er like opp under 100 km lang. Lengda til Žeimena er omdiskutert og kan vere så lang som 114 km.
Dissosiasjon i kjemi
Dissosiasjon i kjemi og biokjemi i ein generell prosess der ioniserte stoff (kompleksar eller saltar) som vert skild frå kvarandre eller delt inn i mindre partiklar, ion eller radikalar. Vanlegvis er prosessen reversibel. Når ein set ei Bronsted-Lowry-syre i vatn, vil den kovalente bindinga mellom eit elektronegativt atom og eit hydrogenatom verte broten ved heterolyse, som fører til eit proton og eit negativt ion. Dissosiasjon er det motsette av assosiasjon og rekombinasjon. Prosessen vert ofte forveksla med ionisering.
Dissosiasjonskonstanten
For revisible dissosiasjonar i kjemisk likevekt er Dissosiasjonskonstanten Kd er forholdet mellom dissosiert og udissosiert stoff der klammeparentesane syner til likevektskonsentrasjonane av kvar art.
Francisturbin
Francisturbin er ein type turbin (vassturbin) som vert nytta i vasskraftverk. Denne turbintypen er den mest nytta turbintypen i norske vasskraftverk. Turbintypen vart utvikla av den engelske ingeniøren James Bicheno Francis i USA i 1849. Francisturbinen er best eigna ved fallhøgder mellom kring 30 og 600 m. Er fallhøgda lågare vert det ofte nytta ein kaplanturbin. Om fallhøgda er høgare, vert det gjerne nytta ein peltonturbin. Etter utsjånad minner turbinan om eit skovlhjul som var vanleg i gamle møller og på hjuldamparar.
Kifjorden i Finnmark
Fjorden har innløp mellom Torveneset i vest og Kifjordneset i aust. Kifjord er ei bygd i botn av fjorden, men det ligg òg fleire andre bustader langs fjorden, hovudsakleg på austsida, sjølv om denne fjordsida ikkje har vegsamband. Langs vestsida går Fv241.
Andenes kyrkje
Andenes kyrkje ligg på Andenes i Andøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med om lag 400 plassar. Ho vart bygd i 1876 og utbedra i 1966. Ho høyrer til Andenes sokn i Vesterålen prosti.
Mykje av utstyret frå mellomalderen er overførd til Tromsø Museum.
Glamox
Glamox er ein norsk produsent og leverandør av ljosrøyrarmatur og elektriske varmeomnar. Føregangaren til Glamox, L/L Maskin-EL, vart stifta av gründaren Birger Hatlebakk, i Trondheim, i 1947. I 1948/49 utvikla Hatlebakk ein unik prosess som gjorde det råd å framstille ljos- og varmereflektorar av aluminium. Namnet Glamox kjem frå «GLAtt Matt OXidised», som syner til denne prosessen. I 1951 vart namnet på føretaket endra til Glamox. I 1957 vart produksjonen flytta frå Trondheim til Molde.
I dag er Glamox eit etter måten stort føretak i norsk målestokk, med om lag 2200 tilsette og ein omsetnad på 3,3 milliardar NOK (2021).
Glamox produserer hovudsakleg lysarmatur for industri, skipsfart, oljeverksemd og næringsbygg. Føretaket har fabrikkar i Tyskland, Estland, Kina og Canada i tillegg til i Noreg. Den største fabrikken ligg i Molde, der Birger Hatlebakk stifta Glamox i 1957.
Glamox Luxo har fabrikk i Kirkenær i Grue kommune med om lag 50 tilsette som produserer armbaserte lampar. Luxo vart kjøpt i 2009.
Spydeberg
Spydeberg er ein tettstad i Indre Østfold kommune i Viken.
Staden låg var administrasjonssenter i Spydeberg kommune i Østfold med.
Pave Paul VI
Pave Paul VI var leiar for den katolske kyrkja og Vatikanstaten frå 1963 til 1978. Han hadde makta under store delar av det andre vatikankonsilet og fekk ansvaret for å setta ut i livet mange av reformene det hadde vedteke. Paul VI var den siste paven som blei krona, den første som møtte leiaren for den anglikanske kyrkja, og den første sidan 1400-talet som møtte patriarken av den ortodokse kyrkja.
Vatikanstigen
I 1937 tok karrieren hans i den romerske kurien til. Han blei då utnemnd til vikar for ordinære saker i statssekratariatet under kardinal Eugenio Pacelli. Da Pacelli blei vald til pave under namnet Pius XII i 1939, rykte Montini opp til sekretærstillinga for den nye statssekretæren, kardinal Luigi Maglione.
Andre verdskrigen
Då statssekretæren døydde i 1944 tok paven på grunn av krigen personleg over ansvaret for stillinga, og Montini fortsette som sekretær for han.
Mykje av det som skjedde i statssekretariatet under andre verdskrigen er uklart, og Montini blei seinare kritisert for kontakten med den italienske fascistiske utanriksministeren Galeazzo Ciano og med tyske nazistiske styresmakter. I følgje kritikar skal han ha skaffa Vatikanstaten fordelar gjennom å gje etter for italienske og tyske krav. Dette avviste han sjølv, og seriøse historikarar har i liten grad implisert han i eventuelle hestehandlar som kan ha funne stad.
Han skal ha skaffa store summar som blei brukte til å hjelpa europeiske jødar å flykta, men er samstundes skulde for å ha hjelpt høgtståande nazistar med å gjera det same etter krigen. Som nær medarbeidar til Pius XII blir han rekna som ein av dei politiske figurane med størst innverknad frå krigsperioden. Mellom anna skal han ha vore involvert i eit forsøk på å inngå separatfred mellom Italia og USA, men den italienske kronprinsessa Maria José rakk ikkje fram til Vatikanet tidsnok til å møta den amerikanske utsendinga Myron Taylor.
Kvam herad
Kvam herad er ein kommune i Hardanger i Vestland fylke. Kommunen grensar i nord mot Vaksdal, i nord og aust mot Voss i sør mot Kvinnherad, og i vest mot Bjørnafjorden og Samnanger. I aust ligg Hardangerfjorden og på austsida av fjorden ligg Ullensvang.
Kvam ligg om lag ein times køyring frå Bergen. Kommunen har tre tettstadar: Norheimsund, Øystese og Ålvik og mange mindre bygder, mellom anna Strandebarm, Fykse, Innstranda, Mundheim, Omastrand, Steinsdalen, Tørvikbygd og Vikøy. Fjellplatået mot Bergen vert kalla Kvamskogen og er ein populær utfartsstad for bergensarar og andre hordalendingar. På Kvamskogen er det kring 1500 hytter, 16 skitrekk og 50 km langrennsløyper.
Pave Paul VI
Erkebiskop
Montini var altså ikkje kardinal då Pius XII døydde i 1958. Likevel var det mange som meinte han ville bli den neste paven, noko han sjølvsagt kunne blitt ettersom alle ugifte, konfirmerte katolske menn kan veljast til pave. Embetet gjekk likevel til kardinalen Angelo Roncalli, som tok namnet Johannes XXIII. Kort tid etter gjorde han Montini til kardinal.
Kvam herad
Kvam er ein av dei få kommunane i landet som nyttar nemninga «herad» i staden for «kommune». Ein person som kjem frå Kvam herad vert gjerne kalla ein kvemming.
Historie
Namnet «Kvam» kjem av gamalnorsk Hvammr, som tyder '(liten) dal'. Truleg gjeld dette Steinsdalen som strekkjer seg vestover frå Norheimsund. Vikøy kyrkjesogn vart til Vigør herred 1. januar 1838, omdøypt til Kvam Herad i 1912. 1. januar 1882 vart garden Kjepso flytt til Kvam frå Ullensvang, og delar av Strandebarm vart lagt til 1. januar 1965.
Pave Paul VI
Pave
I tida som følgde blei Montini ein viktig støttespelar for Johannes XXIII, og både paven sjølv og andre såg på han som ein openberr etterfølgjar. Montini skal likevel òg ha blitt kalla «vår Hamlet» av paven, ettersom han stadig var usikker og hala ut tida når han skulle ta avgjerder.
Kvam herad
Tusenårsstad
Tusenårsstaden i Hordaland, kunsthuset Kabuso, ligg i Øystese
Politikk
Kommunestyret har 27 representantar. I perioden 2019-2023 er åtte parti representerte:
Pave Paul VI
Pave
Då Johannes XXIII døydde av kreft den 3. juni 1963 var Montini ein sterk pavekandidat, ettersom han hadde vore svært engasjert i det andre vatikankonsilet og heilt sikkert ville fylgt same linja som den gamle paven. Han blei vald den 21. juni og formelt innsett som Paul VI den 30. juni. Kroningsseremonien for ein ny pave var allereie blitt kraftig innskrenka. Dette var den siste paven som vart krona; etter han avskaffa Johannes Paul I heile seremonien.
Kvam herad
Politikk
Torgeir Næss (Ap) er ordførar i perioden.
Pave Paul VI
Paveverk
I 1965 etablerte Paul VI Bispesynoden, eit av dei katolske styringsorgana som sikrar kommunikasjon mellom biskopane. Han heldt to saker unna verkefeltet til synoden: Prestesølibat og prevensjon. Begge delar omtalte han seinare i encyklikaer.
Kvam herad
Næringslivet i Kvam
Dei største arbeidsplassane i Kvam er smelteverket Elkem Bjølvefossen og skipsverftet Fjellstrand. Dernest fins ei lang rekkje av mekaniske verkstadar, transport- anlegg- og bygningsverksemder, møbelindustri og reiseliv. Jordbruk, skogbruk og fruktdyrking, fiske og fiskeoppdrett er og framleis viktige næringsvegar i Kvam.
Pave Paul VI
Tvil
Samanlikninga med den vinglande prinsen Hamlet skulle visa seg å passa. Paul VI sleit til tider med å ta avgjerder, særleg i vanskelege saker. Då den amerikanske kardinalen John Patrick Cody blei skulda for økonomiske og seksuelle brotsverk klarte paven ikkje bestemma seg for kva han skulle gjera, og kalla ved eit tilfelle tilbake sendemannen sin frå Roma flyplass då han var på veg til USA for å avsetja kardinalen. Cody blei sitjande til han døydde.
Kvam herad
Kjende personar med tilknyting til Kvam
Sjå Kategori:Folk frå Kvam
Pave Paul VI
Reising
Paul VI var den første paven som vitja alle dei fem verdsdelane, og var den paven som hadde reist mest i historia fram til Johannes Paul II slo rekorden. Han fekk derfor tilnamnet Pilegrimspaven.
Under eit besøk på Filippinane i 1970 blei han utsett for eit attentat. Den offisielle uttalinga frå Vatikanet fortalte at han kom uskadd ifrå det, men uoffisielle kjelder hevda at han fekk eit knivstikk utan å bli påført alvorleg skade.
Skrifter
Encyklikaen Humanae Vitae (Menneskelivet) blir rekna som ei av dei mest kontroversielle sidene ved Paul VI si pavetid. Ein kommisjon oppretta av Johannes XXIII for å drøfta spørsmålet om kunstig prevensjon hadde konkludert med at kyrkja burde gjennomgå standpunktet sitt på dette. Paul VI var ikkje einig, og skildra dette i Humanae Vitae, noko som vakte oppsikt og blei kritisert. Verket handlar samstundes om mykje anna enn prevensjon, og er eit viktig katolsk skrift om kristen seksualitet og seksualmoral.
Slutten av pontifikatet
Mot slutten av pavetida si kjente Paul VI at alderen pressa på, og vurderte ope å abdisera. Igjen blei han sitjande utan å ta noko avgjerd, og til slutt tok døden avgjerda for han.
Nokre månader før han døydde forretta paven i gravferda til den italienske statsministeren Aldo Moro som var blitt myrda av Røde brigader. Paven og Moro kjente kvarandre frå den katolske studentorganisasjonen FUCI der dei hadde vore aktive fleire år tidlegare.
Karbohydrat
Karbohydrat er energirike organiske molekyl som vert brukt som energikjelde og -lager i alle levande organismar, og dessuten inngår som strukturelement i celleveggane til bakteriar, plantar og tre, og i bindevev hos dyr. Karbohydrat er dei aller vanlegaste biomolekyla på jorda.
Reine karbohydrat er bygd opp av grunnstoffa karbon, hydrogen og oksygen, oftast i forholdet 1:2:1 med den generelle formelen [C(H 2 O)] x. Kjemisk sett er karbohydrat polyhydroksialdehyder og -keton, det vil seia aldehyd og keton med mange hydroksylgrupper. Dei enklaste karbohydrata vert kalla monosakkarid eller enkle sukkerartar og har 3 til 6 karbonatom per molekyl. Dei best kjende er glukose («druesukker») og fruktose («fruktsukker»). Vanleg sukker eller farin (sukrose) er eit disakkarid samansett av glukose og fruktose.
Mange karbohydrat er tilsynelatande sykliske eterar, meir korrekt sykliske hemiacetaler, idet ketogruppene og hydroksylgruppene dannar intramolekylære bindingar. Karbohydrat kan òg danna større molekyl ved at dei bind seg til kvarandre gjennom sakkaridbindingar. Sakkarid vert delte inn i oligosakkarid med nokre få byggesteinar, og polysakkarid med mange byggesteinar. Oligosakkarida kan vidare delast inn i mono-, di- og tri-sakkarid osv.
Europaveg 20
Europaveg 20 går mellom Shannon i Irland og St. Petersburg i Russland. Lengda på vegens er rundt 1880 km.
Traséen som er fastlagd av UNECE: Shannon – Limerick – Portlaoise – Dublin … Liverpool – Manchester – Bradford – Leeds – Hull … Esbjerg – Kolding – Middelfart – Odense – Korsør – Køge – København – Malmö – Helsingborg – Halmstad – Göteborg – Orebro – Arboga – Eskilstuna – Södertälje – Stockholm … Tallinn – St. Petersburg.
Fram til 1992 hadde den danske delstrekningen namnet E66.
I Storbritannia er ikkje vegen skilta som europaveg. Det er ikkje noko ferjesamband mellom Kingston upon Hull og Esbjerg. Alternative ferjer er Harwich–Esbjerg eller Kingston upon Hull–Rotterdam.
Dei spektakulære bruene Storebæltbrua og Øresundbrua ligg langs E20.
Knutepunkt
Sjå òg Europaveg 20 i Danmark og Europaveg 20 i Sverige for detaljerte skildringar av vegane.
Rørslelikningane
Rørslelikningane er likningar som skildrar korleis eit system endrar seg (t.d. rørsla til ein partikkel som vert utsett for ei kraft) som funksjon av tida. Stundom omhandlar likningane differensiallikningane som systemet oppfyller (t.d. Newton sine rørslelover eller Euler-Lagrangelikningane), og stundom løysingane til desse likningane.
Likningane for ein lekam som flyttar seg lineært (altså i ein dimensjon) med jamn akselerasjon er vist under.
Lineære rørslelikningar
Ein ser på ein lekam i to tidspunkt, starttidspunktet og det aktuelle tidspunktet. Stundom kan ei problemstilling utgjere fleire tidspunkt, som krev fleire likningar.
Jøran
Jøran er eit personnamn som kan brukast av begge kjønn. Som mannsnamn er det ein norsk skrivmåte for det svenske namnet Göran som opphavleg kjem frå det greske namnet Jeórjos (Georg, 'jordbrukar, bonde'). Som kvinnenamn er Jøran ei norsk dialektform av Jorunn. Jøran har namnedag den 9. juli.
Rørslelikningane
Lineære rørslelikningar
Merk at kvar av likningane inneheld fire av dei fem variablane. Altså treng ein berre vite tre av dei fem variablane for å rekne ut dei to andre.
Jøran
Avleiing
Det svenske mannsnamnet «Göran» er ei nyare form av «Örjan». Dette blei danna som Örian av den lågtyske namneforma Jurian. Det opphavlege greske namnet er «Jeórjos» (gr. Γεώργιος) er danna av ji (Γη, 'jord') og ergo (έργο, 'arbeid').
Det opphavleg norrøne kvinnenamnet Jorunn er sett saman av jǫfurr, ('villsvin', tolka som 'høvding'), og unna, 'elske'.
Rørslelikningane
Klassisk versjon
Likningane over vert ofte skrive på følgjande måte:
Døme
Mange døme i kinematikk involverer prosjektilar, til dømes ein ball som vert kasta opp i lufta.
Med ein fart i starttilstanden lik u, kan ein rekne ut kor høgt ballen vil gå før den byrjar å falle ned att.
Akselerasjonen er den normale tyngda g. Her må ein hugse at sjølv om desse storleikane ser ut til å vere skalarar, spelar retninga til forskyvinga, farten og akselerasjonen ei rolle, og ein kan sjå på desse som vektorar i ei spesifikk retning. Ein må altså velje kva retning ein skal måle storleikane i, for å kunne bruke likninga over. Ein kan velje å måle s opp frå bakken, akselerasjonen må faktisk vere −g sidan tyngdekrafta virkar nedover, og derfor òg akselerasjonen til ballen.
På det høgaste punktet vil ballen vere i ro, og derfor er v = 0. Ved å bruke den fjerde likninga har vi:
Ved å setje inn og oppheve minusteikna får vi:
Utviding
Meir komplekse versjonar av desse likningane kan innehalde ein storleik \Deltas for forskyvinga (s - s0), s0 for startposisjonen til lekamen, og v0 for u for å ha konsistens.
Men ved at ein kan velje kor ein skal plassere den eindimensjonale aksen som lekamen flyttar seg på, vert desse meir kompliserte versjonane unødvendig.
Likningar for rotasjonsrørsle
Ein kan skrive om likningane over til å gjelde for ein rotasjon:
der:
Rørslelikning 1
Ut frå definisjonen av akselerasjon:
Derfor
Rørslelikning 2
Per definisjon
Så
Rørslelikning 3
Set inn Rørslelikning 1 i Rørslelikning 2
Rørslelikning 4
Ved å bruke Rørslelikning 2 kan ein erstatte t i likninga over
Rørslelikning 5
Ved å bruke Rørslelikning 1 til å erstatte u i Rørslelikning 3 får ein
Kremlologi
Kremlologi er ei nemning på politisk analyse av kva som går føre seg i den øvste leiinga av Russland, og før 1991 Sovjetunionen. Etter at Stalin hadde teke makta i Sovjetunionen, kom det ut særs lite informasjon om kva politiske ordskifte som gjekk føre seg i den øvste leiinga, med sete i Kreml i Moskva. Difor måtte ein nytta indirekte kjelder til kva maktspel som gjekk føre seg. I vidare tyding kan kremlologi nyttast om studie av styresmakter i sentralistiske og lukka statsdanningar. Til dømes kan nemnast styresmaktene i Folkerepublikken Kina og Nord-Korea.
Døme på kremlologi
Mange politiske avgjerder i Sovjetunionen var løynde, eller vart avslørte først lang tid etter at dei vart tekne. Utanforståande prøvde å fylgja utviklinga ved å tyda små teikn på kva som gjekk føre seg bak fasaden. Til dels var det gissing, men ein kunne byggja opp kunnskap om kva ulike teikn tydde.
I sovjettida kunne aviser studerast, og ein kunne finna ut kva politikarar som vart omtala i kva for ei avis, og i kva rekkjefylgje dei vart omtala. Ein kunne studera kva leiarar som var til stades ved offentlege høve, som til dømes feiringa av første mai, og korleis leiarane stod i høve til kvarandre. Stol- og bordplassering, kva leiarar ein kunne kjøpa portrett av, om nokre historiske fotografi vart retusjerte kunne studerast. Det var òg viktig kva slagord som vart nytta eller gjekk ut av bruk.
Eit døme på tillempa kremlologi frå kulturrevolusjonen i Folkerepublikken Kina var teikn på at Mao Zedong sin nære medarbeidar Lin Biao var fallen i unåde. Det første teiknet var at Maos litle raude, som hadde føreord av Biao, vart dregen attende frå handel. Ei ny utgåve vart send ut, utan referanse til den formelle redaktøren, Lin Biao.
Byen Chihuahua
Chihuahua er hovudstaden i delstaten Chihuahua. Byen ligg den sentrale delen av delstaten og har eit folketal på 825 327. Chihuahua vart grunnlagd i 1709. Byen ligg rundt 1500 moh. der dei to elvane Chuviscar og Sacramento renn saman. Han ligg vest for Chihuahua-ørkenen, og har eit steppeklima.
Namnet «Chihuahua» er eldre enn den spanske erobringa av Mexico. Det skal koma frå tarahumaraspråket og kan tyda 'mellom to vatn' eller 'tørr sandete stad'. Byen blei grunnlagd 12. oktober 1709 av dei spanske oppdagarane Blas Cano de los Rios og Antonio Deza y Ulloa som «El Real de Minas de San Francisco el Cuéllar» midtvegs mellom Río Bravo del Norte (elva Rio Grande) og gruvebyen Hidalgo del Parral. Han fekk bystatus i 1718 som «San Felipe el Real de Chihuahua», og namnet blei korta ned til «Chihuahua» i 1823.
Chihuahua blei teken av amerikanske styrkar i 1846, under den meksikansk-amerikanske krigen. Under den franske invasjonen blei byen gjort til hovudstad av president Benito Juárez frå 1864 til 1867. Under presidentskapet til Porfirio Díaz voks byen kraftig og blei til ein av dei viktigaste i Mexico. Viktige bankar og rike familiar heldt til her. Under den meksikanske revolusjonen (1910–1917) var byen fleire gonger base for opprørsleiaren Pancho Villa.
Byen voks i løpet av 1900-talet, og drog nytte av plasseringa si nær grensa til USA. Hovudnæringa var hovudsakleg storfe og landbruksprodukt fram til utanlandske firma bygde fabrikkar her på 1970-talet. På 1990-talet hadde Chihuahua kraftig økonomisk vekst og blei den tredje rikaste kommunen (per innbyggjar), etter Benito Juárez i Mexico by og San Pedro Garza García i Nuevo León.
Meieribyen
Meieribyen er ein tettstad og administrasjonssenter i Skiptvet kommune i Viken med.
Ares
Romarane identifiserte han med krigsguden sin, Mars.
Strikkepinne
Strikkepinnar er avlange reiskapar som vert nytta til handstrikking. Dei finst i ulike utformingar og storleikar og kan vera laga av metall, plast eller tre, særleg bambus, men dei finst òg i til dømes bjørk, bøk og ibenholt.