cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Folkedalen
Kvedaren Aslak Brekke hadde det mest kjende stevet til Folkedalen:
Variantgruppa
Hardingfeleverket har katalogisert slåtten med variantar under nr 498 (band VI).
Go to the Mirror!
«Go to the Mirror!» er ein song skriven av Pete Townshend frå The Who på rockeoperaalbumet Tommy (1969). «Go to the Mirror!» står på lista til Rock and Roll Hall of Fame over dei 500 songane som forma rock and roll.
Songen er sunge av legen som fortel foreldra til Tommy at etter å ha tatt mange prøvar har han funne ut at det ikkje er noko medisinsk gale med Tommy, og at problema hans er psykosomatisk. Samstundes med at dei prøver å nå inn til han, prøver han å nå ut til dei.
I filmutgåva av Tommy vert legen spelt av Jack Nicholson.
Songen inneheld òg element frå det siste sporet på albumet, «See Me, Feel Me».
Eileach an Naoimh
Eileach an Naoimh, òg kjend som Holy Isle, er ei busetnadslaus øy i Indre Hebridane på vestkysten av Skottland. Ho er den sørlegaste av øyane i Garvellachs og ligg i Firth of Lorne mellom Mull og Argyll. Namnet er skotsk-gælisk for «den steinete staden til helgenen».
Rundt år 542 grunnla St. Brendan eit kloster på Eilach, som ein trur er denne øya. Dette kan bety at dei eldste restane av eit kyrkjebygg i Storbritannia ligg her, sjølv om dei første skriftlege kjeldene som nemner kyrkjar er frå seint på 800-talet. Ein trur at Columba har vitja øya. Eileach an Naoimh kan ha vore gravstaden til mor til Columba, Eithne. Klosteret vart øydelagd, eller i det minste plyndra, av vikingane frå rundt år 800. Øya har truleg berre vore busett periodevis etter dette.
Néa Propondída
Néa Propondída (gresk Νέα Προποντίδα) er ein kommune i periferieininga Khalkidikí i Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg sørvest for Polýjyros og grensar i nordvest mot periferieininga Thessaloníki I vest ligg Néa Propondída ut mot Thermaikósbukta.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Kyushu
Kyushu er den tredje største øya i Japan. Ho er den sørlegaste og vestlegaste av dei fire hovudøyane, og ein eigen region. Dei største byan på øya er Fukuoka og industribyen Kitakyushu. Nagasaki ligg også her.
Geografi
Kyushu er litt mindre enn Spitsbergen og større enn Taiwan. Øya har kyst mot Aust-Kinahavet i vest og Stillehavet i aust. Ho er skild frå Honshu av Shimonosekisundet, men har både bru- og tunnelsamband med Shimonoseki på Honshu.
Øya er fjellrik og er bygd opp av eit komplisert system av vulkanske fjellkjeder. Det høgaste fjellet er Kuju (1787 moh.), medan det neste, Aso (1592 moh.), er den største aktive vulkanen i Japan.
Den sørlege delen av øya har subtropisk klima. Her kan ein dyrka sukkerrøyr, ris, kveite og te. Kyushu har òg store kolførekomstar, noko som har danna grunnlag for ei omfattande industrialisering.
Administrativ inndeling
Kyushu er ein japansk region administrativt delt opp i åtte prefektur, sju på Kyushu og eit åttande som omfattar dei talrike Ryukyuøyene:
Aust-Agder Mållag
Aust-Agder Mållag er fylkeslaget for Noregs Mållag for Aust-Agder.
I 2004 hadde laget 299 medlemer.
Medlemslag:
Orgel
I eit pipeorgel er ljodkjelda piper av tre eller metall. Pipeorgelet vert stundom kalla kyrkjeorgel, av di ein oftast finn det i kyrkjer, men det vert òg nytta i enkelte synagoger og i verdslege bygg (til dømes konserthus, kinoar og pizzastover).
Hammond-orgelet vart opphavleg utvikla som ei erstatning for pipeorgelet, men er i dag mest nytta i populærmusikken.
Den sovjetiske rakettutskytingsbilen Katyusha var under den andre verdskrigen kjend som stalinorgel av dei tyske soldatane.
Aktobe oblast
Aktobe (kasakhisk Ақтөбе облысы, Aqtöbe oblysy) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Aktobe, som har 340 000 innbyggjarar og sjølve oblastet har om lag 678 900 innbyggjarar. Oblastet dekkjer eit areal på 300 600 km² og er det nest største i Kasakhstan etter Karagandy oblast.
Aktobe oblast grensar til Russland i nord og Usbekistan i sør, i tillegg til dei seks andre oblasta Atyrau oblast, Mangystau oblast, Karagandy oblast, Kostanaj oblast, Kyzylorda oblast, and Vest-Kasakhstan oblast. Ilek, ei sideelv til Uralelva, renn gjennom oblastet. Namnet Aktobe kjem frå det kasakhiske Ақ («kvit») og төбе («ås») og kjem visstnok av at dei første busetjarane her kunne sjå dei kvite fjella langt nord.
Pinball Wizard
«Pinball Wizard» er ein song skriven av Pete Townshend og framført av det engelske rockebandet The Who. Songen finst på rockeoperaalbumet Tommy frå og vart gjeven ut som singel same året. Singelen nådde fjerdeplassen på den britiske singellista.
Historie
Teksten er skriven ut frå flipperspelmeisteren (pinballmeisteren) sitt synspunkt og han er forbløffa over kor god hovudkarakteren Tommy er til å spele flipperspel: «That deaf, dumb and blind kid sure plays a mean pinball» («Den døve, stumme og blinde guten kan verkeleg spele pinball») og «I thought I was the Bally table king, but I just handed my pinball crown to him» («Eg trudde eg var Bally-bordkongen, men eg berre gav frå meg pinballkrona til han»).
Townshend kalla ein gong songen «det mest klossete stykket han nokon gong hadde skrive» ; men songen vart likevel ein stor salssuksess og ein av dei mest kjende songane frå albumet. Songen vart òg ein konsertfavoritt hos tilhengjarane til The Who på grunn av den lett kjennelege melodien og pop-stilen.
Plassering på albumet
Seint i 1968 eller tidleg i 1969, då The Who spelte eit utkast av det nye albumet til kritikar Nik Cohn fekk det berre lunken mottaking av Cohn. Etter dette diskuterte Townshend, som var hovudlåtskrivar på Tommy, albumet med Cohn og kom fram til at for å lette litt på det tunge andelege temaet som låg over albumet, så burde hovudkarakteren, ein «døv, stum og blind gut» vere særleg god i eit eller anna spel. Sidan Cohn var ein stor fan av flipperspel, foreslo Townshend at Tommy kunne spele dette. Songen «Pinball Wizard» vart skriven og spelt inn like etter.
Andre utgåver
Songen var ein del av ein medley i lag med andre songar frå Tommy («See Me, Feel Me») i ei innspeling av det britiske popbandet The New Seekers i 1973. Denne utgåva nådde 16. plass på den britiske salslista.
Songen vart framført av Elton John i filmutgåva av Tommy i 1975. Denne utgåva vart gjeven ut på singel same året i USA og i 1976 i Storbritannia, der han nådde sjuandeplassen på singellista. Elton John nyttar piano som hovudinstrument i songen i staden for den klassiske akustiske gitaren frå originalen, samt med ekstra tekstlinjer skrivne av Townshend for filmutgåva. I tillegg kan ein høyre hint av The Who sin «I Can't Explain» under avsluttinga av songen. Elton John framførte songen ein del på konsertane sine og fram til i dag er det den einaste coverversjonen av The Who som har nådd Topp 10 i Storbritannia.
Rod Stewart framførte songen under orkesterutgåva av Tommy i 1972 og han er med på fleire av samleplatene til Stewart.
Songen er òg spelt av Tenacious D, McFly, Genesis, The Flaming Lips og Ukulele Orchestra of Great Britain.
Edvard Hoem
Edvard Arnt Hoem er ein norsk forfattar. Han vart fødd i Fræna i Romsdal i Møre og Romsdal fylke.
Hoem skriv for det meste på nynorsk. I 2005 var han festspeldiktar under Dei Nynorske Festspela.
Smaagutternes Nationalsang
«Smaagutternes Nationalsang» er eit dikt skrive av Henrik Wergeland. Opningsorda er «Nationalsang Vi ere en Nation, vi med ». Diktet vart trykt, i bladet For Arbeidsklassen i 1841.
Teksten gjev uttrykk for Wergeland sitt ønskje om at nasjonaldagen skal vere barnas dag. Melodien vert tilskriven André Grétry. Wergeland skreiv fleire dikt i dette versemålet og dermed til denne melodien, som «For Fædrelandet» og «Det er min Sjel en frydfuld Trang». Same versemål og melodi er bruka i Johan Nordal Bruns nasjonalsong frå 1770-åra, «For Norge, Kiempers Fødeland». Dei tre fyrste strofene i diktet er prenta inn på baksida av det norske førarkortet, frå og med januar 2013.
DS «Nordcap» (1840)
DS «Nordcap» var eit norsk dampskip og det andre skipet som gjekk i rutefart på Vestlandet, frå Trondheim til Bergen og Kristiansand. Skipet vart opphavleg bygt for Den norske marinen i lag med fleire andre, men behovet hadde vore overvurdert og skipet vart derfor stort sett overlate til Postverket når Marinen ikkje skulle bruk det.
Bakgrunn
Etter at DS «Oscar» hadde gått i rute mellom Bergen og Kristiansand frå 1827 til 1829, hadde det ikkje vore regelmessig dampskipsfart på Vestlandet fram til «Nordcap» vart sett i rute i 1841. DS «Constitutionen» gjekk derimot nokre år to turar frå Christiania til Bergen kvar sommar frå 1829 til 1839, ein i juni og ein i august.
Historie
DS «Nordcap» vart bygt ved Karljohans værft i Horten for Den norske marinen. 5. august 1840 segla fartøyet til London for å få installert dampmaskinen, noko som var fullført 11. november 1840. Kapteinen på toktet var O.W. Erichsen. Med seg hadde Marinen briggen «Lolland» og «No 1». Både reisa over til England og reisa heim att var prega av storm, og kommisjonen som skulle bedømme fartøyet roste sjøeigenskapane hennar.
Våren 1841 tok Postverket over fartøyet og sette det i ruta mellom Trondheim og Kristiansand, via Bergen. Tre år tidlegare hadde DS «Prinds Gustav» byrja Nordlandsruta til Tromsø og Hammerfest, så for første gongen var det no samanhengande samband langs heile kysten frå Christiania til Finnmark. Staten hadde lite tru på at ruta på Vestlandet skulle bli noko suksess, så taksten vart sett lågare enn på dei andre statlege dampskiprutene. Taksten var 15 skilling per mil, medan tilsvarande takst på Sørlandsruta var 20 skilling.
I september og oktober 1841 tok marinen fartøyet attende for å teste ut dugleiken hennar. Seglinga føregjekk i skjergarden på Sørlandet og i Hvaler-området. Då «Nordcap» ankom Fredrikshald salutterte fartøyet Fredriksten festning med fire reglementerte skot, men fekk berre to skot som svar. Ein offiser vart då send i land for å klage og korrekt svarsalutt på fire skot vart så avfyrt. Kommandanten på festninga kom personleg ombord for å be om orsaking. Frå november same året var «Nordcap» attende i teneste for Postverket. I 1847 vart «Nordcap» teken ut av Vestlandsruta og sett inn i ei ny rute Oslo - Fredrikshavn	- Nyborg - Kiel. Dei neste åra vart derfor strekningan Bergen - Trondheim dårleg dekt. Ruta førte derimot til at postsambandet til resten av Europa vart langt betre.
På seinsommaren 1848 utførte Marinen ei ekstraordinær utrusting av skipet på grunn av første slesvigske krigen som Danmark var involvert i. Fartøyet vart då brukt som troppetransport mellom Christiania og Skåne, og som bukserfartøy for rokanonsjaluppar.
Frå september 1848 til april 1870 vart «Nordcap» verande i tenesta til Postverket og i løpet av åra gjekk ho i forskjellige ruter, mellom anna Nordlandsruta ei kort tid i 1849 og frå 1856 til 1865. Vidare gjekk ho i Østfinnmarksruta frå 1864 til 1868.
D'Alemberts prinsipp
D'Alemberts prinsipp, òg kjend som Lagrange–d'Alembert-prinsippet, er ei framstilling av dei fundamentale klassiske rørslelover. Han er kalla opp etter oppdagaren, den franske fysikaren og matematikaren Jean le Rond d'Alembert. Prinsippet seier at summen av skilnadane mellom krefter som fungerer på eit system og den tidsderiverte av rørslemengda til sjølve systemet langs ei vilkårleg virtuell forskyving som oppfyller restriksjonane i systemet, er null. Sagt i matematiske symbo seier d'Alembert-prinsippet
der
Det er den dynamiske analogen til prinsippet om virtuelt arbeid for fungerande krefter i eit statisk system.
Golfkrigen
Golfkrigen er vanlegvis ei nemning som vert brukt om krigen i Irak og Kuwait mellom Irak og ein koalisjon med USA i spissen i 1990-91. Konflikten starta 2. august 1990 då Irak invaderte Kuwait. SN innførte då sanksjonar, men Irak gav ikkje etter. Deretter gjekk koalisjonsstyrkane til åtak, og dreiv Irak ut av Kuwait 26. februar 1991. Den offensive operasjonen til koalisjonen gjekk under kodenamnet Operation Desert Storm, på norsk Operasjon Ørkenstorm.
Bakgrunnen for krigen var naud for olje på den vestlege marknaden, og handelstilgang og vestlege interesser i Midt-austen. Oljeprisen rauk i veret med det same invasjonen i Kuwait vart gjennomført.
Opptakta
Frå invasjonen av Kuwait i august 1990 og utetter hausten 1990, auka spaninga mellom Irak og vestmaktene. Denne stillingskrisa vart med tida vist til som Golfkrisa. Det vart gjort ei lang rekkje meklingsfreistnader med vekslande hell fram mot krigsutbrotet, for det meste leia av generalsekretæren i SN, og andre frivillige statar, mellom desse Noreg. Tidlegare statsleiarar som Per Borten gjorde framstøytar på vegner av Noreg i denne tida.
På nyåret 1991 hadde spaninga auka dramatisk, ettersom det synte seg at diktatoren i Irak, Saddam Hussein, ikkje akta å gje etter på noko punkt. På denne tida hadde USA bygd opp ein stor militær styrke i Saudi-Arabia, med tanke på open konflikt. Sjølve krigen braut ut natta til 17. januar 1991.
Krigen
Sjølve krigshandlingane byrja med intensive luftåtak innover Irak i tre veker. Strategien var å få herrevelde over irakisk luftrom så snøgt som råd, og å svekke den irakiske infrastrukturen. Flygetokta vart for det meste utført av USA og Storbritannia. Bakkeåtaka vart ikkje gjennomført før dei siste ti dagane av krigen, og krigen vart meldt vunnen av vestmaktene den 26. februar. Saddam Hussein sitt regime var då sterkt svekka, men den amerikanske krigsleiinga avgjorde å la han sitja ved makta i Irak. På irakisk side hadde nokonær 2.300 sivile mist livet i åtaka, og mange hadde flydd til Iran og Syria.
Åtak på Israel
Få dagar ut i krigen tok Irakiske styrkar til å sende rakettar mot Israel. Dette var rakettar av typen SCUD, som Irak hadde fått frå Sovjetunionen. Åtaka vart avverja med amerikansk hjelp, og gjorde liten skade, sjølv om nokre landa i forstadene til Tel-Aviv. Åtaka hadde noko symbolsk effekt, og kom i stand i ein irakisk freistnad på å bryte alliansen av frivillige som USA hadde fått i stand, og å vende fleire arabiske land mot USA. Dette lukkast dei ikkje i. Irakisk propaganda gjorde òg sitt for å vinne stønad i Palestina.
Etterspel
Saddam Hussein sat då på vestmaktene si nåde resten av 1990-talet, og laut trekke seg attende frå aggresjon kvar gong USA truga han. Det vart og vedteke at Irak skulle ha avgrensa kontroll med eige luftrom, noko som hemma rørslene til den irakiske leiinga. Denne stillingskonflikten vart stundom broten av mindre bombetokt frå USA, fram til den neste storoffensiven tok til i 2003.
Kritikk
Det vart tidleg reist kritikk mot måten USA for fram på, og korleis Sambandsstatane fekk verdssamfunnet med seg. Det kom til store antikrigsdemonstrasjonar i fleire vestlege land, og kritikken vart retta mot urettvisa i grunngjevinga for krigen. Mange påpeika at dette var ein krig om olje og handelstilgang i Midt-austen. Det vart og påpeika at Kuwait var ein nær handelspartnar med USA.
Sjølve krigsutbrotet vakte og kritikk, då det seinare synte seg at Saddam Hussein var ved å trekke styrkane sine attende alt den 16. Januar. Casus Belli var, etter USA sin påstand, at Saddam Hussein akta å gå til åtak på Saudi-Arabia. Dette synte seg seinare å ikkje vera rett.
Det vart og reist kritikk mot leiinga i USA med omsyn til at desse hadde late Saddam Hussein få sitja ved makta, heller enn å skifte han ut. Denne kritikken, som var retta mot dåverande president George Bush, vart freista bøtt på i neste store krig i området.
Norsk haldning til krigen
Den offisielle norske haldninga til krigen var å halde seg avventande, og å følgje ei forhandlingsline. Noreg tok ikkje aktivt del i krigshandlingane, men støtta USA gjennom SN. Sidan dette ikkje var ein NATO-konflikt, vart det heller ikkje reist krav om at Noreg skulle stille med mannskap.
Andre golfkrigar
To andre krigar vert òg stundom kalla golfkrigen. Det er Irak-Iran-krigen på 1980-talet, og Irak-krigen, som Dei amerikanske sambandsstatane starta mot Irak i 2003.
Fylkesveg 91
Fylkesveg 91 (Fv91) går mellom Olderdalen i Kåfjord kommune og Fagernes i Ramfjorden i Tromsø kommune. Vegen er 45,9 km lang utanom ferjestrekningane.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Krutsamansverjinga
Krutsamansverjinga (engelsk the Gunpowder Plot) var ei samansverjing med mål om ta livet av kong Jakob I av England og medlemene i det engelske parlamentet under opninga av parlamentet i 1605. Namnet kjem av metoden som skulle nyttast; tønner med krut var plasserte i kjellaren under Houses of Parliament.
Samansverjinga vart avslørt i siste augneblinken, og lunta til kruttønnene vart sløkt. Medlemene i gruppa vart avretta for høgforræderi.
Mellompartia
Mellompartia er ei nemning for eitt eller fleire parti som ikkje høyrer til nokon fast blokk i politikken. Det beste dømet i norsk politikk er sentrumspartia Senterpartiet, Kristeleg Folkeparti og Venstre. Både Arbeidarpartiet og Høgre var flittige brukarar av denne nemninga tidleg i valkampen i året 1997. Denne nemninga var likevel ikkje noka hindring for den reine sentrumsregjeringa Bondevik I.
Krutsamansverjinga
Målet til dei samansvorne var å ta livet av den protestantiske eliten og om mogleg få innført katolisismen att i England.
I Storbritannia og til dels i andre engelsktalande land er det vanleg å feira Guy Fawkes Night, Guy Fawkes-natta. Feiringa skjer kvart år om kvelden og natta den 5. november, til minne om krutsamansverjinga den 5. november 1605.
I samband med feiringa syng ein:
Kristen Fløgstad
Kristen Fløgstad er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Søgne i Vest-Agder som tevla i lengdehopp og tresteghopp. Han vann NM i tresteghopp ti gongar: 1968, 1970-71, 1973-76, 1979-80 og 1982, lengdehopp seks gongar: 1967-68, 1973 og 1975-77, og vann kongepokalen for sin meisterskapsrekord i lengde i 1968. I alt vann han 27 medaljar (16-6-5) i lengde og tresteg i noregsmeisterskapar mellom 1967 og 1984. Fløgstad sin personlege rekordar er 8,02 m i lengdehopp og 16,44 m i tresteg. Han representerte Søgne idrettslag, IL i BUL og frå 1971 Kristiansands Idrettsforening.
Aktiv
Fløgstad slo gjennom då han i 1967 i Trondheim vann NM-gull i lengdehopp på 7,23 m, ein centimeter lengre enn sølvvinnaren. Året etter vart han norsk meister både i lengde og tresteg, i begge øvingane hadde han to centimeters klaring til sølvvinnarane. For sitt vinnarhopp på 7,53 i lengdegropa fekk han kongepokalen. Gjennom denne OL-sesongen 1968 forbetra han sine personlege rekordar til 7,69 m i lengde og 15,94 i tresteg.
I åra frå 1969 til -74 deltok han i tresteghopp i alle dei store internasjonale meisterskapane. Han passerte 16-metersgrensa i den fyrste av desse meisterskapane, EM 1969 i Athen, då han under kvalifiseringa landa på 16,04 m, men han klarte ikkje å fylgje opp prestasjonen i finalen og vart nummer 11. I dei to neste europameisterskapane, 1971 og -73, kom han på 13. og 14. plass.
Sitt beste internasjonale resultat oppnådde Fløgstad under sommar-OL 1972 i München då han kom på åttandeplass. I slutten av juni månad hadde han sendt Martin Jensen sin sju år gamle noregsrekord på 16,27 m over i historiebøkene, då han i Stockholm vann trestegtevlinga i landskampen mellom Sverige og Noreg noterte seg for 16,39 m. Denne rekorden forbetra Fløgstad med to cm i kvalifiseringa til finalen, før han i finalen hoppa endå lenger, den nye noregsrekorden vart då 16,44 m. Fløgstad sitt rekordhopp i München 4. september 1972 gjaldt som norsk rekord i nær 21 år, til dess Ketill Hanstveit i 1993 strekte seg til 16,47 m i Drammen.
Tidleg i juni 1973 forbetra Føgstad den personlege bestenoteringa i lengdehopp til 7,78 m under eit stemne i Bratislava. Det kom likevel som ei stor overraskinga at han den 4. august slo den årsgamle noregsrekorden til Finn Bendixen med fem cm og vart den fyrste norske lengdehopparen som hoppa over åtte meter. Under semifinalen i europacupen for landslag på Bislett stadion i Oslo kom han på andreplassen då landa han på 8,02 m i fin, men godkjend medvind på 1,7 sekundmeter. Denne rekorden har ingen makta slå dei neste 39 friidrettssesongane. Fløgstad sin lengderekord frå 4. august 1973 er den eldste individuelle noregsrekorden i friidrett per 2012.
Isle of Wight
Isle of Wight er ei øy og eit grevskap i England, 5-8 km utanfor sørkysten av England i Den engelske kanalen. Ho er skild frå fastlandet av sundet Solent og ligg sør for grevskapet Hampshire. Øya er kjend for den vakre naturen og feriestadane, som har vore populære sidan viktoriansk tid.
Øya har ei rik historie, inkludert ein kort periode som sjølvstendig kongedømet på 1400-talet. Ho var heimstaden til diktaren Alfred Tennyson og dronning Victoria bygde ein av sommarbustadane sine her. Den maritime og industrielle historia til øya omfattar skipsbygging, seglmaking, produksjon av flybåtar, den første luftputeskipet i verda og testing og utvikling av britiske romrakettar. Her vert Isle of Wight International Jazz Festival, Bestival og den nyoppretta Isle of Wight Festival halde. Sistnemnde festivialen i 1970 var ein av dei største rockehendingane som nokon gong er halde. Øya har eit uvanleg dyreliv og nokre av dei rikaste dinosaurfossilfunna i Europa.
Ho var tidlegare ein del av Hampshire; men vart eit sjølvstendig administrativt grevskap i 1980. I 1974 vart det eit ikkje-metropolitansk og seremonielt grevskap.
Ein kan lett nå øya frå Portsmouth med luftputeskip. Det går òg mange passasjerbåtar over Solent: ruta frå Southampton til Cowes er 16 km lang, ruta frå Portsmouth til Ryde Pier er 8 km lang, ruta frå Portsmouth Gunwharf til Fishbourne er 11 km lang og ruta frå Lymington til Yarmouth er 6 km lang.
Historie
Isle of Wight er først nemnd i skriftlege kjelder i Geographia av Klaudios Ptolemaios.
Mot slutten av Romarriket hadde øya Vectis vorte eit jysk kongedømet styrt av kong Stuf og etterkomarane hans fram til 661, då ho vart invadert av Wulfhere av Mercia og med tvang omvendt til kristendomen. Då han reiste attende til Mercia, gjekk øybuarane tilbake til heidenskap.
I 685 vart øya invadert av Caedwalla av Wessex og kan frå den tid reknast som ein del av Wessex. Etter at dei vestsaksiske kongane tok trona i heile England, vart øya ein del av England. Øya vart ein del av Hampshire og vart delt inn i fleire hundred, som då var vanleg.
I 686 vart øya den siste delen av landet som vart omvendt til kristendomen.
Øya vart hardt råka av plyndringstokta til vikingane. Marinen til Alfred den store slo danskane i 871 etter at dei hadde herja Devon og Isle of Wight.
Då normannarane erobra England, vart det oppretta ein lord på Isle of Wight. Carisbrooke Priory og festninga Carisbrooke Castle vart då bygd. Øya kom ikkje under full kontroll for krona før ho vart seld på dødsleiet av den siste normanniske lorden, Lady Isabella de Fortibus til Edvard I i 1293.
Herskapet vart så utpeikt av kongen, bortsett frå ein kort periode då Henry de Beauchamp, 1. hertug av Warwick i 1444 vart krona til konge av Isle of Wight av kong Henrik VI sjølv. Utan mannlege arvingar døydde kongetittelen med Henry de Beauchamp.
Henrik VIII, som utvikla Royal Navy og ein permanent base i Portsmouth, bygde festningsverk på øya ved Yarmouth, East og West Cowes og Sandown. Mykje seinare, etter at den spanske armadaen i 1588 truga med åtak, vart dei ytre festningsverka på Carisbrooke Castle bygd mellom 1597 og 1602.
Under den engelske borgarkrigen flykta kong Karl til Isle of Wight, der han trudde han ville få sympati hos guvernøren Robert Hammond. Hammond forferda og tok kongen til fange i Carisbrooke Castle. Karl hadde opphavleg tenkt å flykte til Jersey, men gjekk seg bort i New Forest og missa båten.
Dronning Victoria bygde Osborne House på Isle of Wight som sommarhus. Som følgje av dette reiste mange fasjonable viktorianarar til øya på ferie, som Alfred Lord Tennyson, Julia Margaret Cameron, Charles Dickens (som skreiv mykje av David Copperfield der) og medlemmer av den europeiske adelen.
Under regjeringstida hennar, i 1897, vart den første radiostasjonen oppretta her av Marconi, heilt vest på øya ved The Needles.
Under den andre verdskrigen vart øya ofte bombardert. Øya låg nær Frankrike og hadde mange observasjonsstasjonar og sendarar. Needles-batteriet vart nytta til testing og utvikling av romrakettane Black Arrow og Black Knight, som til slutt vart skoten opp frå Woomera i Australia.
Isle of Wight Festival var ein særs stor rockefestival som fann stad nær Afton Down vest på Wight i 1970, etter to mindre konsertar i 1968 og 1969. 1970-utgåva er kjend som den siste offentlege konserten til Jimi Hendrix og for det høge publikumstalet, som av mange er estimert til rundt 600 000. Festivalen vart gjenoppteken i 2002 og er no ei årleg hending.
Pur
Pur (russisk Пур) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland. Elva er 1024 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 10 m³/s.
Pur startar der elvane Pjakupur og Ajvasedapur renn saman. Frå dette samløpet til munningen er Pur 389 km lang, men med Pjakupur vert ho 1024 km lang.
Berre nokre få kilometer vest for munningen til elva Taz munnar Pur i Tazbukta, som er ein arm av Obbukta i Karahavet. Elva frys til i november og er islagd til mai.
Urengoj-feltet (naturgass) og Gubkin-feltet (olje og gass) ligg i nedslagsfeltet til Pur.
Malm kyrkje
Malm kyrkje er ei langkyrkje frå 1886 i Steinkjer kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i tettstaden Malm.
Byggverket er i tre og har 350 plassar.
Hortenlinja
Hortenlinja gjekk frå Skoppum til Horten. Den 7 km lange jernbanestrekninga var ei sidelinje til Vestfoldbanen. Banen vart offisielt opna 13. oktober 1881. Banen vart bygd om frå smalspor til normalspor i 1949 og elektrifisert i 1957. Persontrafikken vart innstilt 28. mai 1967. Godstrafikken opphørte i januar 2002, og i 2007 vart det vedteke at banen skal rivast og traséen nyttast til gang- og sykkelsti. Demonteringa av banen vart starta i januar 2008. Delar av kontaktleidningsanlegget er teke over av Thamshavnbanen.
The House of the Rising Sun
«The House of the Rising Sun» er ei folkevise frå USA. Stundom vert han kalla berre «House of the Rising Sun» eller «Rising Sun Blues». Han fortel historia om eit liv som går gale i New Orleans. Songen kan syngast både frå perspektivet til ei kvinne eller ein mann, avhengig av kven som syng han. Den mest kjende utgåva av songen vart spelt inn av den engelske rockegruppa The Animals i 1964, som vart ein listetoppar i Storbritannia, USA, Sverige og Canada.
Opphav og tidlege versjonar
Som mange klassiske folkeviser er det ukjend kven som har skrive songen. Enkelte musikkhistorikarar meiner at han er basert på skillingsviser som «Unfortunate Rake» på 1700-talet, som vart ført til Amerika av tidlege nybyggjarar. Mange av desse hadde eit tema som sa «visst berre...» og etter ein periode med utvikling dukkar dei opp som amerikanske songar som «Streets of Laredo».
Den eldste kjende eksisterande innspelinga er av Clarence «Tom» Ashley og Gwen Foster frå 1933. Ashley sa han hadde lært songen av bestefaren, Enoch Ashley. Alger «Texas» Alexander sin «The Risin' Sun», som vart spelt inn i 1928, er ein heilt annan song. Callahan Brothers spelte inn songen i 1934.
Songen kunne ha vorte gløymd om det ikkje hadde vore for at han vart med i samlinga til folkloristen Alan Lomax. Lomax og faren samla inn amerikanske folkeviser for Library of Congress frå 1932. Dei søkte heile landet etter songar. På ein tur med kona til Kentucky spelte Lomax inn ei utgåve av songen, sungen av Georgia Turner, ei 16 år gammal dotter av ein lokal gruvearbeidar. Han kalla songen «The Risin' Sun Blues». Lomax spelte seinare inn andre utgåver av songen sungen av Bert Martin og Daw Henson, begge frå Kentucky. Lomax, trykte songen i songboka Our Singing Country i 1941, med teksten tilskriven Turner og ein referanse til Martin si utgåve. Seinare skreiv at han melodien hadde likskap til den tradisjonelle engelske balladen «Matty Groves».
Roy Acuff, som spelte inn songen 3. november 1938, kan ha lært songen frå Clarence Ashley som han stundom spelte i lag med. I 1941 spelte Woody Guthrie inn ei utvåve. Seint i 1948 spelte Lead Belly inn ein versjon kalla «In New Orleans». I 1957 spelte Glenn Yarbrough inn songen for Elektra Records. Songen er òg tilskriven Ronnie Gilbert på ein av dei gamle Weavers-albuma med Pete Seeger som kom ut seint i 1940- eller tidleg i 1950-åra. Frankie Laine spelte inn ei utgåve kalla «New Orleans» på albumet Balladeer frå 1959. Joan Baez spelte songen i 1960 på debutalbumet hennar. I 1960 gjorde òg Miriam Makeba ei utgåve av songen for RCA.
Seint i 1961 spelte Bob Dylan inn songen for debutalbumet hans, Bob Dylan, som kom ut i mars 1962. Her vert Dylan tilskriven songen.
I eit intervju med Eric Burdon frå The Animals fortalte han at han først høyrte songen i ein klubb i Newcastle og at han vart sungen av den northumbriske folkesongaren Johnny Handel. The Animals var på turne med Chuck Berry og valde denne songen for å ha noko som var annleis. . The Animals fekk ein stor hit med songen. Bob Dylan har seinare fortalt at han første høyrte The Animals si utgåve av songen på bilradioen, og «skvatt ut av setet» fordi han likte han så godt.
The Animals-utgåva
The Animals endra songen frå å vere fortald av ei kvinne til å bli fortald av ein mann, og faren er no ein gambler og ein fyllik, i motsetnad til ein «koseleg far» i tidlegare utgåver.
The Animals starta å nytte arrangement av «House of the Rising Sun» under ein konsertturne med Chuck Berry, og nytta han som avslutningsnummer for å skilje seg frå dei andre artistane, som alltid slutta med ein streit rockelåt. Han fekk særs god respons hos publikum, og overbeviste plateprodusent Mickie Most at songen hadde eit hitpotensial. . I ein pause i turneen spelte bandet inn songen i Kingsway i London.
Fylkesveg 123 i Hordaland
Fylkesveg 123 i Hordaland går mellom Holdhus og Tveita i Fusa kommune. Vegen er 13,1 km lang.
The House of the Rising Sun
The Animals-utgåva
Songen vart spelt inn på berre eitt forsøk den 18. mai 1964, og starta med ein kjend arpeggio i A-moll på elektrisk gitar av Hilton Valentine. Framføringa tok av med solovokalen til Eric Burdon, som stundom har vorte skildra som «hyling», "soulful", og som like «djup og grusete som kolbyen Newcastle han voks opp i». Til slutt har ein orgelet til Alan Price som utgjorde resten av songen. «House of the Rising Sun» vart ein stor hit på begge sider av Atlanteren og toppa listene både i Storbritannia og USA. Songen vart gjennombrotet deira og vart signaturlåten deira. Songen vart òg ein hit i fleire andre land.
Utgåva til The Animals vert rekna som ein av klassikarane frå den britiske bølgja. Musikkmagasinet Rolling Stone rangerte Animals-utgåva av songen på 122. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene i 2003 og 123. plassen i 2010. RIAA plasserte songen på 240. plass på lista deira over dei største songane frå 1900-talet.
Truls Ørpen
Truls Ørpen var ein norsk spelemann, folkemusikksamlar og skolelærar frå Krødsherad i Buskerud.
The House of the Rising Sun
Frijid Pink-utgåve
Den einaste andre utgåva av songen som vart ein hit var Detroit-bandet Frijid Pink si utgåve av songen frå 1969. Songen har stundom vorte skildra som psykedelisk rock, men heller kanskje meir mot tidleg heavy metal/punk, ala andre Detroit-band som MC5 og The Stooges. The Frijid Pink si utgåve går i 4/4-takt, medan den vanlege utgåva av songen går i 6/8. Songen er driven fram av den forvrengde gitaren til Gary Ray Thompson. med fuzz og wah wah-effektar og frenetisk tromming av Richard Stevers. Fraseiringa til songaren Kelly Green er nesten heilt identisk Eric Burdon si frasering.
Truls Ørpen
Liv
Truls tok ved fela då han var om lag åtte år gamal. Dei første lærarane hans i felespel var Johan Kleven, Andres Vinna og Wilhelm Sorteberg. Sistnemnde sette Ørpen svært høgt i seinare år. Frå Sortebergen lærte Ørpen òg slåttar frå andre dalføre, mest frå Telemark.
The House of the Rising Sun
Frijid Pink-utgåve
Songen nådde sjuandeplass på den amerikanske singellista, fjerdeplass i Storbritannia og tredjeplass i Canada. I Noreg gjekk songen heilt til topps på VG-lista, der han vart liggande sju veker i strekk.
Truls Ørpen
Liv
Truls Ørpen tok lærarskule, og der fekk han opplæring i notar og spel på vanleg fele. Dette fekk han god nytte av seinare i livet, då han for alvor tok til å skrive ned slåttar etter andre spelemenn. Arne Bjørndal gav ut dei første trykte nedskriftene kring 1907, og Ørpen fekk snøgt tak i desse, (gjennom Anders Hovden, som var prest i Krødsherad nett på denne tida), og bruka dei til å læra seg korleis slåttar helst skulle skrivast ned.
The House of the Rising Sun
Andre utgåver
Andre artistar som har spelt songen er: Tim Hardin, Joan Baez, Odetta, Gary Glitter, Dolly Parton, Bachman-Turner Overdrive, Nina Simone, The Rolling Stones, Led Zeppelin, Jimi Hendrix, The Doors, Five Finger Death Punch og Muse.
Truls Ørpen
Liv
Truls Ørpen vart tidleg oppteken av samanhengen mellom tradisjonane, og leita opp spelemenn i andre bygder, og var mykje i lag med mellom andre Torkjell Haugerud og Gunnulf Borgen frå Bø. Han var òg merksam på nedskrifter frå Vestlandet, særleg dei etter Arne Bjørndal. Sommaren 1912 reiste han til Voss og fekk helsa på Ola Mosafinn før denne døydde seint same året.
The House of the Rising Sun
Andre utgåver
Songen er omsett til norsk av Arnfinn Klakegg som «Der sola renn i New Orleans».
Truls Ørpen
Liv
Frå Numedal fekk Ørpen spel av Steingrim Haukjem, som òg var fast tømmerkøyrar mellom Numedal og Krødsherad i mange år. Ørpen sat bonde på garden Ørpen, og desse to møttest der i 1925.
Den internasjonale romstasjonen
Den internasjonale romstasjonen er ein romstasjon som går i omlaup rundt jorda i ei høgd på omtrent 386 km. Den reelle høgda vil heile tida vere litt over/under, ettersom stasjonen heile tida vert påverka av tyngdekrafta frå jorda, og av rakettane som jamleg vert avfyrt for å motverka denne.
Truls Ørpen
Liv
Elles var Ørpen i kontakt med spelemenn frå Hallingdal og Valdres, mellom dei Nils Beitohaugen, og Odd Bakkerud, som var gardsgut på Ørpen nokre år, og lærte mykje av Truls.
Den internasjonale romstasjonen
Den første modulen til romstasjonen, kalla «Zarja», vart skoten opp i 1998. Romstasjonen har vore bemanna sidan 2. november 2000. 16 land har teke del i byggeprosjektet som er verdas største vitskaplege samarbeidsprosjekt nokosinne.
Historie
Då romferjeprogrammet vart fullført ved byrjinga av 80-talet, annonserte den amerikanske presidenten Ronald Reagan ein plan om å byggje ein permanent bemanna romstasjon. Denne planlagde romstasjonen fekk namnet «Freedom». Den amerikanske organisasjonen NASA sette straks i gang undersøkingar om kva ein kunne nytte ein slik stasjon til. Ein såg for seg stasjonen blant anna som ein verkstad for øydelagde satellittar, som observasjonspost for astronomar og som eit laboratorium både for forskarar og betalande bedrifter, samt mykje anna. NASA feilberekna kor mykje romstasjonen ville koste, og etter mange budsjettkutt med tilsvarande nedskjeringar i kva oppgåver ein kunne nytte Freedom til, vart kongressen i 1993 trøytt av å løyve pengar til prosjektet. Då Sovjetunion vart oppløyst i 1991, var det politiske landskapet og annleis enn før. Romkappløpet mellom dei to supermaktene var slutt, og dåverande president Bill Clinton kunne kunngjera at romstasjonen Freedom vart endra til Den internasjonale romstasjonen, eit samarbeidsprosjekt på tvers av landegrenser.
Truls Ørpen
Liv
Truls Ørpen synte seg ikkje offentleg i spelemannsmiljøet før han var godt vaksen. Då vart han vidgjeten som den store tradisjonsberaren frå Krødsherad, og mykje etterspurd. Frå 1920 var han aktivt med på kappleik, og vann første premie på Landskappleiken 1926. Han vann oppatt i Oslo i 1929 og på Nesbyen i 1933. Han vart snart òg etterspurd som kappleiksdommar. Frå 1931 var han fast gjest i folkemusikksendinga i NRK, og spela inn om lag 200 opptak for kringkastinga fram til 1954.
Den internasjonale romstasjonen
Historie
Den første modulen som vart skoten opp, var modulen Zarja. Modulen vart skote opp den 20. november 1998. Zarja leverer oksygen, straum, vatn og står for kommunikasjon med jorda. Sjølv om Zarja berre var konstruert for å fly opp til 6-8 månader åleine, tok det nesten to år før service modulen Zvevda kunne skytast opp og kopla seg til den 26. juli 2000. I mellomtida hadde amerikanarane skote opp modulen Unity, den første av tre tilkoplingspunkt mellom dei ulike modulane av romstasjonen. Med dei tre modulane Zvevda, Unity og Zarja tilkopla, kunne den første ekspedisjonen gå inn i romstasjonen den 2. november 2000.
Truls Ørpen
Liv
No var han og kjend som slåttesamlar, og han fekk med tida ei røys av nedskrifter, mest frå Buskerud. I 1950 fekk han seg bandspelar, og dette letna arbeidet hans noko. Han fekk òg eit statsstipend for å samle folkemusikk, og det ligg om lag 500 nedskrifter etter han på Nasjonalbilblioteket.
Den internasjonale romstasjonen
Noverande status
Den internasjonale romstatsjonen er det romfartøyet som er blitt vitja av flest folk i romfartshistorien (159 vitjingar av 124 ulike personar fram til 11. september 2006).
Truls Ørpen
Liv
I 1950 la Arne Bjørndal fram tanken om å gje ut eit samleverk med slåttenedskrifter, og då var Ørpen ein sjølvskreven medredaktør, saman med Eivind Groven. Dette arbeidet heldt Ørpen på med frå 1954 til han døydde i 1958. om lag 300 av nedskriftene i verket er etter Ørpen (merka Ø).
Den internasjonale romstasjonen
Noverande status
Bygginga av den internasjonale romstasjonen har til no vorte dyrare enn kva ein tidlegare hadde rekna med. Prosjektet er og forseinka etter at Columbia-ulykka førte til at NASA måtte innstille alle planlagde turar med romferjene. Medan alle dei amerikanske romferjene vart sett på bakken, måtte mannskapbytte skje med det russiske romfartøyet Soyuz. Ein utsette den vidare konstruksjonen av romstasjonen, og reduserte forsøka som vart gjort om bord stasjonen, ettersom ein måtte kutte ned på mannskapet om bord frå tre til berre to personar så lenge ein ikkje kunne nytte ferjene. Då ein starta opp att romferjeprogrammet, vart mannskapet på den Internasjonale romstasjonen oppjustert til 3 igjen. Det skjedde då den tyske ESA-astronauten Thomas Reiter kunne slutte seg til ekspedisjon 13 frå romferja Discovery. Pr, Oktober 2006 har det vore 14 ekspedisjonar til den internasjonale romstasjonen for å utføre diverse eksperiment, medan ein framleis held på med arbeidet for å ferdiggjera romstasjonen. Ein reknar med at romstasjonen ikkje er ferdig før tidlegast 2010. Det er då planlagd at NASA skal pensjonere sine fem resterande romferjer for eit nytt transportsystem.
Truls Ørpen
Liv
I 1956 gjorde Ørpen ei rad innspelingar for Norsk Folkemusikksamling, heile 85 slåttar. Same året vart han heidra med Kongens fortenestemedalje i gull. Han var heidersmedlem i Landslaget for spelemenn frå 1953.
Den internasjonale romstasjonen
Trivia
Amerikanararen Dennis Tito vart den første betalande romturisten då han betalte 20 millionar dollar for å komme om bord eit russisk romfartøy til Den internasjonale romstasjonen.
Den 10. august 2003 var romstasjonen og åstad for det første giftarmålet ute i rommet då den russiske kosmonauten Yuri Malenchenko gifta seg med Ekaterina Dmitrieva som under viinga var til stades i Texas.
Truls Ørpen
Liv
Elles var Truls Ørpen aktiv i kommunestyret i bygda, og var med i Bondesamvirke. Han var oppteken av lokal historie og folkeminne, og sende inn opplysningar om kryllingmålet til Norsk Målførearkiv. Elles dreiv han garden Ørpen i 46 år, og ei tid dreiv han gard på Modum attåt.
Den internasjonale romstasjonen
Ekspedisjonar
Alle permanente stasjonsmannskapa får namnet «Expidition N», der N er eit nummer som vert auka med ein for kvar ekspedisjon. Ekspedisjonane har ei gjennomsnittslengd på opphaldet på eit halvt år. Korttidsvitjarar og romturistar vert ikkje talde med som ekspedisjonsmedlemar.
Truls Ørpen
Liv
Ørpen døydde i 1958, og let etter seg ein rik arv av oppsamla folkemusikk for heimbygda. Etter han har det ikkje vore mange yngre spelemenn som har høyrt heime i Krødsherad, men spelet hans er teke vare på av mellom andre Steinar Strøm frå Sigdal og Per Åsmund Omholt frå Krødsherad. I 1970 vart det reist eit minnesmerke over han på Noresund.
Den internasjonale romstasjonen
Forsking
Forsking på «bemannet romfart og plantedyrking» i verdsrommet blei drive (og fjernstyrt) av Ciris (eller Senter for tverrfaglig forskning i rommet) i tolv år fram til februar 2018.
Columbia
Columbia kan visa til:
Luft- og romfartøy
<!--
See also
-->
Virvelstraum
Virvelstraum (òg kalla foucaultstraum) er ein elektrisk straum som vert induser i eit leiande materiale når det blir ført gjennom eit inhomogent magnetfelt. På grunn av motstanden i materialet oppstår det effekttap når noko av den elektriske energien går over til termisk energi. Ein kan til ein viss grad hindre at det flyt virvelstraumar ved å byggje leiaren som eit laminat av mange tynne lag av leiande materiale med isolerande lag mellom. Denne teknikken vert nytta i transfopormatorar og elektrisk maskin. Tap på grunn av virvelstraumar kan nyttast for å innføra demping i magnetiske krinsar, som til dømes relé og einskilde typar elektriske måleinstrument.
Virvelstraumar blir ofte kalla foucaultske straumar etter oppdagaren Jean Bernard Léon Foucault.
Atyrau oblast
Atyrau  (kasakhisk Атырау облысы) er eit oblast i Kasakhstan. Han ligg vest i landet rundt nordaustkysten av Kaspihavet. Hovudstaden er Atyrau, som har 142 500 innbyggjarar og sjølve oblastet har om lag 380 000 innbyggjarar. Med eit areal på 118 600 km² er han eit av dei minste oblasta i landet. Han grensar til Russland i nord i tillegg til den kasakhstanske oblasta Aktobe oblast, Mangystau oblast og Vest-Kasakhstan oblast. Ein stor del av provinsen ligg i den oljerike Kaspiske senkinga og på grunn av dette er det bort mange oljebrønnar i Tengizfeltet og oljerøyrleidningar går frå byen Atyrau til Groznij i Russland og vidare til Europa.
Faggot
Faggot eller fagot er ei engelsk måleining for massen til stål og jern. 1 faggot er lik 120 pund som er 54,431 kg.
Lumsk
Lumsk er eit norsk folk metal-band, stifta i Trondheim i 1999. Dei kombinerer tradisjonell norsk folkemusikk med rock, progrock og metall. Gruppa har både mannleg og kvinneleg vokal.
Vebjørn Berg
Vebjørn Berg er ein norsk skyttar. Han vart skyttarkonge under Landskyttarstemnet 2008 i Førde. Berg vart nummer fire i finalen i 50 meter liggande rifle under Sommar-OL 2008.
Mokurset
Mokurset er eit folkemusikkurs som vert arrangert om somrane på Mo Jordbruksskule i Jølster kommune av Sogn og Fjordane Folkemusikklag. Fyrste gongen det vart arrangert var i 1984, og det har vorte halde kvart år sidan. På kurset vert det dreve opplæring i spel på bukkehorn, fele, hardingfele, lur, toradar og trekkspel, og i song.
Mokurset er eit sommarkurs i folkemusikk og –dans for både born, unge og vaksne. Mokurset tilbyr fleire ulike kurstilbod innan spel, song og dans, og det enkelte kurstilbodet er tilpassa den aktuelle målgruppa med omsyn til innhald og organisering.
Mokurset har vore arrangert årleg sidan 1984, og er ein lærings- og formidlinsarena for den tradisjonelle folkemusikken og –dansen. Mokurset er det eldste sommarkurset i folkemusikk i landet, og også det einaste sommarkurset som har ein særleg fokus på folkemusikk- og dansetradisjonar på Vestlandet.
Mokurset er eit supplement til den faste opplærings- og formidlingsverksemda som skjer i kulturskular og spelemannslag gjennom året, men er likevel ope for alle som ønskjer å delta.
Pjakupur
Pjakupur (russisk Пякупур) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av kjeldeelvane til Pur. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 290 m³/s.
Mokurset
Mokurset blir arrangert av Sogn og Fjordane Folkemusikklag.
Pjakupur
Pjakupur renn saman med Ajvasedapur og dannar elva Pur, som munnar ut i Karahavet. Det er rundt 32 600 innsjøar i nedbørsfeltet til Pjakupur. Dei viktigaste sideelvane hennar er Vyngapur frå høgre og Purpe frå venstre.
Byane Gubkinskij og Tarko-Sale ligg ved Pjakupur.
Geir Moen
Geir Anders Moen er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Moss.
Dei beste prestasjonane hans kom under europameisterskapen i friidrett i 1994, då han vann 200 meter og tok sølv på 100 meter. For desse prestasjonane fekk han Aftenpostens Gullmedalje. I 1995 blei han verdensmeister på 200 meter innandørs.
Geir Moen dominerte norsk sprint i ei årrekke. I løpet av karrieren tok han 18 individuelle NM-titlar utandørs, den første i 1988 på 200 meter. 14 år seinare, i 2002, vann han både 100 og 200 meter.
Moen sine personlege rekordar er 10,08 sekundar på 100 meter og 20,17 sekundar på 200 meter. 10,08 på 100 meter var norsk rekord i elleve år fram til 7. august 2007, då den vart slått av norsk-gambiske Jaysuma Saidy Ndure med tida 10,07. 200 meter-tida var også norsk rekord, fram til Ndure den 23. september 2007 sette ny norsk rekord med 19,89 under verdscupfinalen i friidrett i Stuttgart, også den rekorden stod i 11 år.
Sob
Sob (russisk Собь) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av sideelvane til Ob frå venstre. Elva er 100 km lang.
Elva spring ut på austsida av dei arktiske Uralfjella. Sob munnar ut i Ob ved Katrovozj
1701
1701 (romartal MDCCI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein tysdag.
Stavanger kommune
Stavanger er den fjerde største bykommunen i Noreg, og ligg sørvest i landet, midt mellom Nord- og Sør-Rogaland. Han er det administrerande, økonomiske og kulturelle senteret i fylket.
Stavanger sentrum er lite og kompakt. Vågen, der ein tidlegare lasta og lossa skip, er no det sosiale samlingspunktet i byen, med torg, ei rekke serveringsstader, og kai for fritidsbåtar. Stavanger domkyrkje har utsikt over Vågen på ei side og Breiavatnet på den andre. På andre sida av vatnet ligg Rogaland Teater og fleire museum. Smale brusteinsgater og kvite trehus pregar det som er igjen av den gamle byen, men det finst òg bygningar av betong og glas som fortel om ei ny tid.
Historie
Namnet til byen kjem frå norrønt stafr, ‘stav’,( i tydinga bratt fjell) og angr, ‘fjord’. Det har budd folk i området sidan den siste istida, men Stavanger blei først ein by under Sigurd Jorsalfar då kyrkja oppretta eit nytt bispedøme med sete der.
Stavanger blei ein kjøpstad i 1425, og utvikla seg gradvis som eit handelssenter for sild, laks, hummar og trevyrke. Statusen som bispesete var likevel det viktigaste grunnlaget for byen, noko som førte til nedgangstider etter reformasjonen. Kristian IV ville helst leggja ned heile byen etter at han hadde flytta bispesetet til Kristiansand. Men Stavanger overlevde, og bygde seg opp innan sildeindustri og skipsfart.