cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Departementet Savoie
Historie
Savoie er eit av to departement av området Savoie som vart annektert av Frankrike 24. mars 1860. Det andre departementet er Haute-Savoie.
Saint-Jean-de-Maurienne
Saint-Jean-de-Maurienne er ein by og kommune søraust i Frankrike i Dei franske Alpane og departementet Savoie, der han er sous-préfecture. Byen ligg i Maurienne, dalen til elva Arc, i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Byen har vore sete for eit bispedøme i Savoie. Det opphavlege namnet var berre Maurienne eller på latinsk, Moriana.
Departementet Savoie
Historie
Vinter-OL 1992 vart halde i Albertville i Savoie.
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Haute-Savoie, Ain, Isère, Hautes-Alpes, i tillegg til Italia.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla savoyards.
Fytosterol
Fytosterolar (tidlegare kalla fytosterin) er sterolar som finst i planter. Dei er umetta alkohol med ei kompleks samansetjing.
Fytosterolar er utgangsstoff for framstilling av verdfulle lækjemiddel, mellom anna nokre hormon. Ergosterol er eit døme på fytosterol, og kan fåast frå gjær.
Belmont-sur-Lausanne
Belmont-sur-Lausanne er ein kommune i distriktet Lavaux-Oron i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Kommunen er ein forstad til byen Lausanne.
Umesamisk
Umesamisk er eit samisk språk i den uralske språkfamilien. Dei få talarane som er att bur i Sverige. Tidlegare vart det snakka også på norsk side. Umesamisk dannar i lag med sørsamisk den sørlege greina av dei samiske språka, desse to utgjer «sørsamisk i vidare forstand».
Grammatikk
Umesamisk har mindre stadieveksling enn dei nordlegare samiske språka. Derimot har umesamisk, saman med pitesamisk, det same omlydsfenomenet som det sørsamisk har. Det umesamiske negasjonsverbet blir bøygd i tempus.
Alfabet
Det umesamiske alfabetet slik det står i ordboka til Henrik Barruk er, i rekkjefylgje, a, á, b, d, đ, e, f, g, h, i, ï, j, k, l, m, n, ŋ, o, p, r, s, t, ŧ, u, ü, v, y, å, ä, ö.
Ytre språkhistorie
Umesamisk var det samiske språket som først vart skriftfesta, all litteratur skrive på samisk på 1600-talet vart skrive på umesamisk. I 1738 publiserte den svenske presten Per Fjellström i Lycksele ei skildring av umesamisk grammatikk (Grammatica Lapponica) og ein svensk-umesamisk ordbok (Sueco-Lapponicum). Det nye testamentet kom på umesamisk i 1755, og den første samiske bibelen, frå 1811, var også på umesamisk  Tat Ajles Tjalog (Den Heilage Skrift). Dette gjev umesamisk ein sentral posisjon i samisk språkhistorie.
Dei umesamiske områda låg mot sør og aust i svensk Sápmi, og var blant dei første som vart forsvenska under svensk ekspansjon nordover frå og med mellomalderen. Det tidlege skriftspråket vart dermed ikkje lenger brukt i publikasjonar frå attenhundretalet og framover. Etter dette gjekk det lang tid før umesamisk fekk eit offisielt skriftspråk.
I 1999 foreslo det svenske sametinget eit offisielt umesamisk skriftspråk. Forslaget vart den 28. januar 2000 lagt fram for SN.
Ein uoffisiell umesamisk ortografi vart lenge teke i bruk lokalt i Sverige, mellom dei av kommunane Umeå og Lycksele. Den 27. april 2010 vart denne ortografien godkjent av den samiske språknemnda Sámi giellalávdegoddi på eit møte i Karasjok. Den 26. februar 2014 vart han òg godkjent av Sametingets språknemnd i Umeå, og umesamisk vart dermed eit offisielt språk. . I praksis publiserer både dei sentrale styresmaktene og Sametinget likevel berre på tre samiske skriftspråk (sør-, lule- og nordsamisk).
Revitalisering
Etter Salminen 2007, som også Ethnologue siterer, er det berre ein handfull eldre som snakkar umesamisk. Det er likevel revitaliseringsarbeid undervegs.
I 2008 vart den svenske språklæraren Henrik Barruk frå Storuman tildelt den nordiske språkprisen Gollegiella for arbeidet med å verne det umesamiske språket som eit levande språk. I Malå har det sidan 2001 vore undervist i sørsamisk, og sidan 2010 i umesamisk.
Musikkstudenten Katarine Barruk frå Storuman vart i 2012 utnemnd til «årets unge kunstnar» på festivalen Riddu Riđđu, etter å ha framført songane sine på umesamisk.
Hausten 2014 vert det byrja med ei lærarutdanning i umesamisk ved Umeå Universitet. Målet er å ha ferdigutdanna tre lærarar frå og med hausten 2016.
James Blunt
James Blunt er ein britisk musikar som opphavleg bar namnet James Hillier-Blount. I mange land, mellom anna Noreg, er han mest kjend for songen «You're Beautiful», som var ein slager sommaren 2005.
Førstealbumet Back to Bedlam fekk fem Grammy Award-nominasjonar, og selde totalt 10 663 000 kopiar verda over. Albumet låg 42 veker på VG-lista, 5 av desse på topp.
Før den kommersielle suksessen var Blunt offiser i den britiske hæren, mellom anna som rekognoserings-offiser under Kosovo-krigen, der han var blant dei første soldatane som gjekk inn i Priština. Songen «No Bravery» fra Back to Bedlam er basert på opplevingar frå krigen.
Wellington Clayton Gonçalves dos Santos
Wellington Clayton Gonçalves dos Santos er ein brasiliansk fotballspelar.
1550 Tito
1550 Tito er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. november 1937 av Milorad B. Protić ifrå Beograd.
Bensinavgift
Bensinavgift blir bruka om offentlege avgifter som blir lagt på den ordinære avansen oljeselskapa reknar for bensin. Bensinavgifta består av statlege, fiskale avgifter og miljøavgifter der drivstoffavgift og meirverdiavgift utgjer ein hovuddel. Summen av avgiftene og prisen til oljeselskapa utgjer til saman den prisen kunden må betale for bensinen.
Bensinavgifta i Noreg
I Noreg i 2007 utgjorde bensinavgifta NOK 7,31 pr. liter bensin, eller 63 % av bensinprisen. I 1997 utgjorde avgifta NOK 6,55 som var 74 % av bensinprisen. Bensinavgifta i Noreg var prosentvis på sitt høgaste i 1998 då råoljeprisen var på sitt lågaste, og har sidan då blitt prosentvis redusert.
Engasjement
Bensin- og dieselavgiftene er eit stadig emne for oppheita politisk debatt og misnøye til mange forbrukarar. Som miljøskatt viser bensinavgiftene seg i stor grad å skattleggje dei som faktisk forureinar. Drivstoffutgifter utgjer 3,5 % av utgiftene til eit vanleg norsk hushald.
Takamitsu Yoshino
Takamitsu Yoshino er ein japansk fotballspelar.
Bourg-en-Lavaux
Bourg-en-Lavaux er ein kommune i distriktet Lavaux-Oron i den sveitsiske kanton Vaud. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunane Cully, Epesses, Grandvaux, Riex og Villette (Lavaux) vart 1. juli 2011 slått saman til kommunen Bourg-en-Lavaux.
Veobreatinden
Veobreatinden er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2183 meter over havet og er det 65. høgaste fjellet i landet. Tinden stikk opp av Veobreen og er ein nunatak.
Maxayn Lewis
Maxayn Lewis er ein USA-amerikansk soulsongar, musikar, låtskrivar og produsent. Karrieren hennar byrja i 1960-åra som medlem av The Ikettes i Ike & Tina Turner Revue. I 1970-åra song Lewis i bandet Maxayn med den dåverande ektemannen Andre Lewis. Ho vart skildra som ei «blanding mellom Aretha Fraklin og Roberta Flack.» Seinare vart gruppa til Mandré. Lewis har òg arbeidd mykje som korvokalist. Ho har sunge med forskjellige artistar, som The Gap Band, Donna Summer, Ray Charles, Celine Dion, Johnny «Guitar» Watson, Bonnie Raitt, Simple Minds, Duran Duran, Smokey Robinson, Ricky Martin og Britney Spears.
Klarinett
Klarinett er eit musikkinstrument i treblåsarfamilien. Namnet kjem av italiensk clarino som tydar trompet, og suffikset -et som tydar liten, fordi dei første klarinettane hadde ein lyd som likna trompeten. Klarinettar kjem i mange variantar, men når ein seier klarinett meiner ein vanlegvis sopranklarinett. Det finst òg lokale variantar, som til dømes meråkerklarinetten.
Ein person som speler klarinett vert kalla klarinettist. Nokre døme på kjende klarinettistar er Benny Goodman, Artie Shaw, Sabine Meyer, Martin Fröst, Michael Collins og Hans Christian Bræin.
Shota Inoue
Han har spela for klubbane Cerezo Osaka og Giravanz Kitakyushu (2019).
Ravn Ånundsson
Ravn Ånundsson (norrønt: Hrafn Önundarson) var ein islandsk skald som levde på byrjinga av 1000-talet.
I Skaldatal er det nemnt om Ravn Ånundsson at han var skald hos Eirik Håkonsson Ladejarl og kong Olav Svenske (Skötkonung) i Sverige.
I Soga om Gunnlaug Ormstunge er Ravn ein av hovudpersonane. Det blir stort fiendskap mellom han og Gunnlaug, og det byrja med ei hending då dei begge skulle seie fram kvar sitt kvad til kong Olav Svenske. Gunnlaug tala nedsetjande om kvadet til Ravn, og som hemn reiste han attende til Island og gifte seg med den vakre Helga, som frå før var trulova med Gunnlaug. Striden mellom dei vart til sist avgjort i holmgang, først på Island og seinare i Noreg, der dei begge miste livet.
Soga om Gunnlaug Ormstunge er truleg ikkje historisk pålitande i alle detaljar, men dei skaldekvada av Ravn Ånundsson som vi kjenner til, er alle frå denne soga.
Det er i soga om Gunnlaug Ormstunge vi får opplysning om at Eirik jarl hadde lagt ned forbod mot holmgang i Noreg. Gunnlaug og Ravn heldt likevel holmgangen, på ein stad som blir kalla Dingenes (nesi Dinga). I dag veit vi berre om ein stad i Noreg med det namnet (Dingeneset i Gulen kommune), og det høver ikkje med resten av teksten i soga.
Verdsarv
Verdsarven er stader skapte av naturen eller menneske som blir rekna som særs viktige for natur- og kulturhistoria i verda. UNESCO, Dei Sameinte Nasjonane sin organisasjon for utdanning, vitskap og kultur, fører ei liste over dei mest verdifulle verdsarvstadene i verda. I august 2006 alt 830 stader på lista over verdsarv, fordelte på 138 statspartar. Av desse stod 644 for kulturarv, 162 for naturarv, medan 24 hadde både natur- og kulturverdi.
Bakgrunn
Ved byrjinga av 1960-talet tok Egypt til å bygga Assuandemningen. Denne truga med å drukna Abu Simbel, eit av dei viktige gamle kulturområda i landet. For å redda denne «verdsarva» sette UNESCO i gang ein stor internasjonal redningsaksjon. Arkeologiske utgravingar blei påskunda og Abu Simbel blei flytta, stein for stein, til eit trygt område. Bortsett frå flyttinga var kampanjen vellukka, verdssamfunnet hadde vist vilje til å verna om kulturarva si. Dette gav UNESCO mot til å skriva eit utkast til ein konvensjon som skulle verna henne.
Ordning
UNESCO vedtok konvensjonen om vern av verdsarva den 16. november 1972, og slår fast at han skal verna kultur og naturarv av særskilt universell verdi sett frå eit historisk, kunstnerisk, vitskapleg eller estetisk synspunkt. Medlemsland som sit på verdsarvområde har plikt til å ta vare på dei, medan det internasjonale samfunnet bør hjelpa til dersom dei ikkje maktar det. Verdsarvkonvensjonen er blitt den mest utbreidde miljøvernavtalen i verda.
Ein plass på lista fører ikkje automatisk til gode for ein stad, bortsett frå eit krav om at staden må vera verna. Statusen kan likevel føra til auka interesse for staden, både frå staten, som kan bidra med lovvern og pengestøtte, og frå turistar.
Typar
Kulturarv som vert ført opp på lista kan omfatta mellom anna område med gamle innskrifter eller bilete og bygg eller anlegg som av ein eller annan grunn peikar seg særskilt ut. Naturarv kan vera fysiske eller biologiske formasjonar, tilhaldsstad for særskilde artar, eller særs naturskjønne område. Det finst òg stader som vert rekna både som kultur- og naturarv, fordi dei er blitt skapte av menneske og natur i fellesskap.
Ergosterol
Ergosterol er ein fytosterol. I ultrafiolett stråling kan ergosterol mellom anna verta danna om til vitamin D2.
Makedonsk denar
Denar (makedonsk денар, ISO 4217-kode MKD) er mynteininga til Nord-Makedonia. Ein denar er delt inn i hundre deni. Namnet «denar» kjem av den gamle romerske mynteininga denarius.
Jesu, nun sei gepreiset
Jesu, nun sei gepreiset, BWV 41, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Ein kjenner ikkje til kven som skreiv teksten, bortsett frå første og siste sats, som vart skriven av Johannes Herman (òg ein Thomaskantor) i 1593 for ei salme med same namn.
Koraltemaet for sats 1 og 6 er Jesu, nun sei gepreiset (Zahn 8477a) av Melchior Vulpius, som ført publiserte han i sin Ein schön geistlich Gesangbuch, trykt i Jena, 1609. Eit anna «lånt» tema finst i sats 5, der resitativet inneheld delar av Die Litanei, tilskriven Martin Luther.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for valthorn, oboar I/II/III, trompetI/II/III, pauke, fiolinar I/II, bratsj, violoncello piccolo da spalla og basso continuo, i lag med fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av seks satsar:
Tekst
'''1. (Koral) ''' Jesu, nun sei gepreiset
Zu diesem neuen Jahr
Für dein Güt, uns beweiset
In aller Not und G'fahr,
Dass wir haben erlebet
Die neu fröhliche Zeit,
Die voller Gnaden schwebet
Und ewger Seligkeit;
Das alt Jahr habn erfüllet.
Wir wolln uns dir ergeben
Itzund und immerdar,
Hinfort durchs ganze Jahr!
'''2. Arie (sopran) ''' Laß uns, o höchster Gott, das Jahr vollbringen,
Damit das Ende so wie dessen Anfang sei.
'''3. Resitativ (alt) ''' Ach! deine Hand, dein Segen muss allein
Das A und O, der Anfang und das Ende sein.
Das Leben trägest du in deiner Hand,
Und unsre Tage sind bei dir geschrieben;
Dein Auge steht auf Stadt und Land;
Du zählest unser Wohl und kennest unser Leiden,
Ach! gib von beiden,
'''4. Arie (tenor) ''' Woferne du den edlen Frieden
Vor unsern Leib und Stand beschieden,
So lass der Seele doch dein selig machend Wort.
'''5. Resitativ (bassus) & Koral ''' Doch weil der Feind bei Tag und Nacht
Zu unserm Schaden wacht
Und unsre Ruhe will verstören,
So wollest du, o Herze Gott, erhören,
Wenn wir in heiliger Gemeine beten:
Den Satan unter unsre Füße treten.
So bleiben wir zu deinem Ruhm
Dein auserwähltes Eigentum
Und können auch nach Kreuz und Leiden
'''6. Koral ''' Dein ist allein die Ehre,
Dein ist allein der Ruhm;
Geduld im Kreuz uns lehre,
Regier all unser Tun,
Bis wir fröhlich abscheiden
Ins ewig Himmelreich,
Zu wahrem Fried und Freude,
Den Heilgen Gottes gleich.
Indes machs mit uns allen
Solchs singet heut ohn Scherzen
Die christgläubige Schar
Ein seligs neues Jahr.
Komipermjakisk
Komipermjakisk er eit permisk språk i den uralske språkfamilien. Ved folketeljinga i 2010 var det 94 500 komipermjakar, og 63 100 av dei tala komipermjakisk.
Historie
I lag med komi og udmurtisk dannar komipermjakisk den permiske språkgruppa. Språka har sannsynlegvis skilt seg frå ei felles språkform, urpermisk, omtrent år 1000. Komisk og komipermjakisk er framleis så nære kvarandre at dei er innbyrdes forståelege, sjølv om dei har ulike skriftspråk.
Grammatikk
Komipermjakisk er det uralske språket som har flest kasus, ca. 7 fleire enn komisk, dei har komme til dei siste 1000 åra.
Kanta Goto
Kanta Goto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Harald Magnus Andreassen
Harald Magnus Andreassen er ein norsk økonom.
Andreassen blei utdanna samfunnsøkonom (cand.oecon.) ved Økonomisk Institutt ved Universitetet i Oslo, som han gjekk ut frå i 1984. Han var tilsett i Den norske Bankforening frå 1984 til 1988 og i konsulentselskapet ECON frå 1989 til 1994. Frå 1994 var han sjeføkonom i Elcon Securities, og frå juni 1999 har han hatt same stilling i First Securities. Andreassen tek for seg næringsøkonomi og makroøkonomiske spørsmål rundt aksje- og obligasjonsmarknader.
Andreassen var også formann i Nasjonaløkonomisk gruppe i Polyteknisk forening frå 1994 til 2007, medlem av arbeidsutvalet i Polyteknisk forening frå 2001 til 2003 og har fleire andre verv innanfor feltet sitt. Han held foredrag og uttalar seg ofte til media om økonomiske spørsmål.
Ein masteroppgåve frå 2011 såg Andreassen som den mest treffsikre renteeksperten, ut av 11 økonomar som ofte kommenterar i media.
Will Smith
Willard Christopher Smith II, ofte berre kalla Will Smith, er ein filmskodespelar og rappar frå USA. Han er kjend for hovudrolla si i komiserien Fresh Prince of Bel-Air og i filmane Men in Black, Wild, Wild West og Hitch.
Kalevi Laurila
Kalevi Johannes Laurila var ein finsk langrennar frå Sääksmäki, død i Kangasala. Han vann sølvmedaljen på 30 km under Ski-VM 1966 i Oslo, og fekk fire stafettmedaljar med Finland i åra 1926-68.
Jean-Baptiste Charcot
Jean-Baptiste Étienne Auguste Charcot var ein fransk lege og polfarar.
Charcot var sjef for nerveklinikken ved La Salpêtrière-hospitalet ved det medisinske fakultetet i Paris og var tilsett ved Pasteurinstituttet.
Han leia den franske antarktisekspedisjonen som i perioden 1903–1905 utforska vestkysten av Graham Land med skonnerten «Français». Ekspedisjonen nådde Adelaide Island i 1905 og fotograferte Antarktiske Arkipel og Loubet Coast.
Frå 1925 til 1936 forska han i austre Grønland og Svalbard.
Han var son av nevrologen Jean-Martin Charcot.
Kjelder
''
Juss
Rettsvitskap, lovkunne eller jus(s) er studiet av lov og rett. Rettsvitskap ser på korleis lovar vert og har vorte brukte, korleis dei bør skrivast og brukast, og diskuterer rettslege omgrep.
Stornubben
Stornubben er eit fjell i Lom og Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2174 meter over havet og er det 68. høgaste fjellet i landet. Den høgaste toppen vert stundom kalla Store Stornubben, medan Vesl-Stornubben ligg like ved på 2055 moh. Litt lenger nordaust ligg Aust-Stornubben på 2049 moh.
Separator
Ein separator er eit apparat som ved hjelp av sentrifugalkraft skil to væsker som ikkje er løyselege i kvarandre, til dømes olje og vatn. Ordet separator kjem frå latin separo som tyder 'skilje'.
Separering på gardane
Ein handriven separator har kapasitet på frå 100 til 600 liter mjølk for timen. Mjølka bør vere kuvarm eller lydd til vel 30 ˚C før ho blir helt i bollen. Så kan ein starte sveivinga, og ei bjølle gjev lyd om farten er for låg eller for høg. Når farten er rett, opnar ein slik at mjølka renn ned gjennom kula. Etter kort tid kjem fløyten ut av ein tut og skummamjølka ut av ein annan. Feittinnhaldet i skummamjølka vert større om mjølka er kald. Feittinnhaldet i fløyten kan regulerast med ein skrue på separatorkrona.
Mot hundreårsskiftet var separatoren folkeeige i det norske landbruket, og i 1939 var det kring 125 000 separatorar i landet. I vår tid skjer nesten all kommersiell foredling av mjølk på meieria, men det finst nokre få gardar som leverer smør til meieriet eller har produksjon av mjølkeprodukt for sal frå garden.
Federal Reserve System
Federal Reserve er sentralbanken i USA. I daglegtale blir ofte forkortinga The Fed bruka, men det fulle namnet på heile sentralbanksystemet er eigentleg Federal Reserve System. Jerome Powell er (2018) styreformann i Board of Governors of the Federal Reserve og dermed den øvste leiaren i banken.
Sentralbanksystemet i USA er unikt på verdsbasis. Systemet er ein hybrid av tolv privateigde sentralbankar («Federal Reserve Banks») og ei leiing som er politisk utpeikt. Det øvste nivået i systemet er Board of Governors som held til i Washington D.C. Dette styret blir peika ut av presidenten i USA og blir godkjent av senatet. Under styret kjem Federal Open Market Committee, som har hovudansvaret for pengepolitikken til landet. Denne komiteen består av Board of Governors og formennene for fem av dei tolv Federal Reserve Banks. Under desse kjem dei tolv bankane, som i stor grad tek seg av dei praktiske gjeremåla til sentralbanksystemet.
Federal Reserve System vart oppretta av president Woodrow Wilson gjennom Federal Reserve Act i 1913, i samarbeid med kongressrepresentant Carter Glass og senator Robert L. Owen. USA hadde då gått mange år utan ein sentralbank, men ulike bankkriser hadde ført til krav om at bankvesenet måtte bli regulert og bli støtta av ein sentralbank.
Veblungsnes
Veblungsnes i Rauma kommune i Møre og Romsdal ligg inst i Romsdalsfjorden ved utløpet av elva Rauma. Staden har frå gamalt vore knutepunkt i Indre Romsdal. Det er spor etter svært gamal busetnad her.
Federal Reserve System
Organisasjon
The Fed har status som ein uavhengig føderal institusjon («Independent agency of the Federal government»). Kongressen har eit overordna ansvar for Federal Reserve, men blandar seg ikkje inn i den daglege drifta. To gonger i året rapporterer styreformannen i the Fed til Kongressen, men i det daglege er samarbeidet med finansdepartementet og presidenten viktigare. Sjølv om the Fed har ein uavhengig status kan han bli kalla tilbake om Kongressen meiner at politikken til the Fed strid mot interessene til nasjonen.
Veblungsnes
Veblungsnes utvikla seg og voks til 1940. Då vart ein stor del av husa øydelagde av bombing i aprilsdagane. Etter krigen vart staden bygd opp att, men vart ikkje så viktig som den hadde vore før. Sjølv om eit større bustadfelt kom i 70, 80 og 90-åra, har utviklinga vore negativ; med nedlegging av skule, butikk og postkontor. I dag bur ca. 250 menneske på det som er naturleg å rekne med til Veblungsnes, frå Setnes til Djupdalen.
E 136 går gjennom staden, som ligg 3 km frå Åndalsnes. Føretak som ein finn her er Rauma Ullvarefabrikk, Veblungsnes Sandtak med ferdigbetong, HV11 på den gamle ekserserplassen Setnesmoen og Åndalsnes Vandreheim på Setnes.
Federal Reserve System
Organisasjon
Federal Reserve System består av tolv sentralbankar. Desse sentralbankane er regionale, og har ansvar for å tene private bankar og finansinstitusjonar i dei respektive regionane sine. USA er det einaste landa i verda med eit sentralbanksystem basert på denne modellen. Modellen kom som eit kompromiss mellom dei som ynskte ein sterk, føderal sentralbank og dei som ynskte å fortsetje med det desentraliserte systemet frå før 1913.
Wuhan
Wuhan er ein kinesisk storby som er hovudstad i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Folketalet innanfor bygrensene var i 2007 omtrent 6 600 000, men heile storbyområdet har 9,7 millionar innbyggarar.
Namn
Namnet «Wuhan» er ei samantrekking av namna til dei to store byane på nord- og sørbreidda av Yangtze som utgjer storbyen. «Wu» viser til Wuchang på sørbreidda av elva, medan  «Han» viser til Hankou  på nordbreidda.
1551 Argelander
1551 Argelander er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 24. februar 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Federal Reserve System
Organisasjon
Kongressen gir inga økonomisk støtte til the Fed, noko som gjev the Fed handlerom utan frykt for innblanding frå politikarar. Inntektene til the Fed kjem hovudsakleg frå to kjelder; handel med statsobligasjonar (som dei gjer på vegne av finansdepartementet) og lån til private bankar. Etter at kostnadene til Federal Reserve System er betalt, går resten av overskotet attende til finansdepartementet. Sidan skipinga av the Fed har rundt 95 % av overskotet blitt overført til finansdepartementet; dette utgjer omtrent 22 milliardar dollar i året. Eigarane av regionalbankane får eit utbytte på 6 % i året, noko som blir regulert av føderal lov. Budsjettet til medlemsbankane må bli godkjent av the Board of Governors, og blir òg kontrollert av eksterne revisorar.
Wuhan
Geografi
Storbyområdet ligg der Han-elva blir del av Yangtze-elva, aust på Jianghan-sletta.
Federal Reserve System
Organisasjon
Ein viktig del av the Fed er the Federal Open Market Committee (FOMC). Denne er ansvarleg for handel med statsobligasjonar, som er det viktigaste verktøyet for å kontrollere pengemengda (og dermed indirekte samfunnsøkonomiske variablar som inflasjon og rente). FOMC fastset òg Federal funds rate, som styrer renta.
Kommersielle bankar og finansinstitusjonar kan vera medlemer i Federal Reserve. Omtrent 3 000 av 8 000 bankar i USA er med, men desse 3 000 representerer omtrent 70 % av alle bankinnskota. Bankar som er basert på delstatslovgiving («state banks») kan sjølv velje om dei vil vera med, medan alle bankar som er basert på føderal lovgiving («national banks») er pålagt å vera med i Federal Reserve. Det at ein bank har orda «national» med i namnet sitt er difor eit sikkert teikn på at han er medlem i the Fed.
Wuhan
Antikken
Wuhan-området har vore folkesett i minst 3 500 år. Panlongcheng i Huangpi-distriktet er ein arkeologisk funnstad som særleg er knytt til Erligang-kulturen (ca. 1510–ca. 1460 fvt.), med ein tynnare folkesetnad under den tidlegare Erlitou-kulturen.
Moderne tid
Wuchang-opprøret, som enda med at Qing-dynastiet fall, vart starta i Wuhan av følgjarane til Sun Yat-sen den 10. oktober 1911.
Opprøret vart til ein revolusjon, og etterkvart som revolusjonen spreidde seg til andre delar av landet konsentrerte Qing-styret lojale væpna styrkar mot opprøret i Wuhan.
Federal Reserve System
Sentralbankar i USA før Federal Reserve System
Second Bank vart møtt med motstand frå forretningsbankar, fordi sentralbanken sine reguleringar hindra veksten deira. Vidare vart òg bønder skeptiske til sentralbanken, fordi lånemarknaden vart strammare. Dette førte til at Andrew Jackson la ned veto mot kongressvedtaket om å fornye den tjueårige konsesjonen til Second Bank, og banken opphøyrde å vere sentralbank i 1836.
Wuhan
Moderne tid
Slaget om Yangxia fann stad frå 17. oktober til 1. desember, der revolusjonshæren og lokale frivillige forsvara byen mot dei overtalige Qing-styrkane leia av Yuan Shikai. Huang Xing kom til Wuhan tidleg i november for å leie revolusjonshæren.
Federal Reserve System
Danninga av the Fed
På starten av nittenhundretalet voks det fram eit stadig sterkare krav om at USA igjen måtte få ein sentralbank. Fram til då hadde USA hatt ei mengd private bankar med rett til å utskrive setlar. Dette skapte store praktiske problem, då ein kunne oppleve at pengesetlar utskrive av ein bank ikkje vart godteke av kundar i ein annan bank.
Wuhan
Moderne tid
I desember 2019 vart eit nytt koronavirus først identifisert i Wuhan, SARS-CoV-2 som forårsaka koronavirus-pandemien i 2019–2020.
Federal Reserve System
Danninga av the Fed
I «panikkåret 1907» gjekk økonomien i USA inn i ein resesjon. Børsen fall, mange bankar gjekk under, og mange privatpersonar mista difor sparepengane sine. For å redusere risikoen for liknande situasjonar kravde mange eit meir sentralisert banksystem. Debattane om modellen ein skulle velje var mange. Nokre politikarar var redde for å gje for mykje makt til finansmiljøet i New York, medan andre igjen var redde for å gje for stor kontroll til føderale styresmakter. Likevel kom ein fram til eit kompromiss begge sider kunne leve med. Under administrasjonen til Woodrow Wilson kom «Federal Reserve Act» av 1913. Lovforslaget vart fremja av demokratane Carter Glass og Robert L. Owen, og var inspirert av eit tidlegare, nedstemt lovforslag kjent som «Aldrich Bill». Heretter vart det slutt på at private bankar sjølv kunne regulere pengemengda i USA. Federal Reserve System skulle eigast av private bankar, men styrt skulle peikast ut av presidenten, noko som ville gje indirekte politisk kontroll over pengepolitikken. Lovforslaget vart sett opp til røysting den 23. desember 1913, då dei fleste senatorane var drege heim for ferie, men forslaget fekk likevel fleirtal i Senatet med 43 mot 25 røyster der. Det vart seinare ratifisert og vedteke med 298 mot 60 røystar i Representanthuset. Eit fleirtal av bankane var imot skipinga av the Fed, då fleire meinte at New York sin innverknad på bankane var for stor medan andre igjen meinte den politiske innverknaden vart for stor. Dette galdt spesielt dei større bankane i New York. Mindre bankar i vest og småbedrifter var meir positive, då dei var positive til den auka offentlege kontrollen over bankvesenet.
Wuhan
Økonomi
Konsern som har hovudkvarter i byen er mellom anna WISCO (Wǔhàn gāngtiě (jítuán) gōngsī, 'Wuhan jarn- og stål-korporasjon'), og bilfabrikanten Dongfeng Peugeot-Citroën.
Federal Reserve System
Den historiske utviklinga av Federal Reserve-systemet
Første prøven til systemet vart første verdskrigen, då USA var nøytrale dei første åra. Gjennom å kunne regulere ned verdet av finansinstrument som bankremisser kunne the Fed sørgje for at handelen med Europa gjekk mest mogleg smertefritt, til trass for dei vanskelege tidene.
Wuhan
Styresmakter
Wuhan har status som subprovinsiell by. Byen blir styrt av lokalavdelinga av Det kinesiske kommunistpartiet. Det lokale partiet gjev administrative ordrar, samlar inn skatt, styrer økonomien og gjev styring til ein lokal folkekongresskomité som tek politiske avgjerder.
Federal Reserve System
Den historiske utviklinga av Federal Reserve-systemet
På 1920-talet forstod formannen i New York Fed, Benjamin Strong, at open market operations var eit effektivt verktøy for å motverke resesjonar (dette vart seinare the Feds viktigaste pengepolitiske verktøy). Samstundes auka han samarbeidet med utanlandske sentralbankar, som Bank of England.
Under depresjonen fekk the Fed fleire nye oppgåver, spesielt innanfor regulering av bankar. Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) vart oppretta i 1933, og alle privatpersonar sine bankinnskott opp til $10 000 dollar vart garantert av Federal Reserve. The Fed fekk òg ansvaret for å sjå etter holdingselskap som åtte bankar. President Roosevelt bestemte seg òg for å kutte ut gullstandarden, slik at setlar ikkje lenger kunne løysast inn i edle metall.
Pengepolitisk teori var ikkje så godt utvikla på 1930-talet, og einskilde økonomar har i ettertid sett spørjeteikn ved om the Feds pengepolitikk under depresjonen fungerte slikt det var meint (dette gjeld spesielt den såkalla Friedman-Schwartz-hypotesen).
Under andre verdskrigen kom det sterke signal frå regjeringa om at renta skulle haldast låg, då dette ville hjelpe på finansieringa av krigføringa. Styreformann Marriner S. Eccles gjekk noko motvillig med på dette, og ein kunne difor ikkje halde inflasjonen nede. Regjeringa ynskte det same i samband med Koreakrigen i 1951, men the Fed ynskte heller å kunne føre ein uavhengig pengepolitikk. Finansdepartementet og Federal Reserve kom fram til ei avtale same år, som gjorde at Federal Reserve vart uavhengige i rentepolitikken. Dette førte til at inflasjonen gjekk markant ned i påfølgjande år.
På 1970-talet opplevde USA ein kraftig inflasjon (blant anna på grunn av oljekrisa), samstundes som dei føderale budsjettunderskotta var rekordhøge. I 1979 vart Paul Volcker ny leiar for the Fed, med ei målsetjing om å knuse inflasjonen. Volckers metodar svei på kort sikt, men utover på 80-talet klarte Federal Reserve å få inflasjonen under kontroll.
The Fed og oppgåvene til dei regionale bankane
Regionalbankene har ansvaret for å klarere sjekkar mellom private bankar. Private bankar har kontoar hos the Fed, kontoar som blir kreditert og debitert når sjekkar blir klarert. Slik slepp dei private bankane å samarbeide med alle andre private bankar i landet.
The Fed har ansvaret for bokettersyn hos alle bankane i landet, og set òg grenser for kor mykje pengar dei har løyve til å låne ut. Dei kan òg avgjere om bankar kan fusjonere eller ikkje. The Feds-underavdelinga Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) har ansvaret for å forsikre alle innskot i USA opp til $100 000. Denne ordninga er likevel ikkje obligatorisk, og delstatsbankane kan sjølv velje å vere med eller ikkje. Dei som ikkje er med har likevel eigne ordningar internt i delstaten.
Federal Reserve skriv ut pengesetlar (kjent som Federal Reserve Notes), men har ikkje det fysiske ansvaret for trykkinga (noko som blir gjort av Bureau of Engraving and Printing. Myntar blir støypte av United States Mint). Det er likevel the Fed som styrer mengda av valuta som blir sett i omløp. Det er store variasjonar i setelmengda gjennom året; før feriar og heilagdagar aukar typisk the Fed setelmengda.
Sidan 1968 har the Fed hatt ein funksjon som klageinstans for bankkundar som følar seg diskriminert av bankar. Equal Credit Opportunity Act forbyr bankar å diskriminere kundar på grunnlag av rase, kjønn, religion, sivilstatus o.l.
The Fed fungerer òg som den føderale banken til styresmaktene. Finansdepartementet har ein brukskonto hos the Fed, ein konto som blir til brukt lønningar, pensjonar, vegbygging, forsvar osb
Verdas største gullreservar blir lagra av Federal Reserve Bank of New York. Gullet høyrer i hovudsak til statar rundt om i verda, og blir ofte brukt som betalingsmiddel i internasjonal handel.
Essertes
Essertes er ein kommune i distriktet Lavaux-Oron i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 737 meter over havet.
Kommunen ligg i Jorat-regionen, ved grensa til kantonen Fribourg. Han består av gatelandsbyen Essertes (ved vegen mellom Vevey og Moudon) og grendene Bretonnaire og Les Clos.
Épinal
Épinal er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er préfecture i departementet Vosges i regionen Lorraine, og har om lag 40 000 innbyggjarar, som vert kalla spinaliens.
Byen ligg ved elva Mosel, 60 km sør for Nancy.
Takumi Minamino
Takumi Minamino er ein japansk fotballspelar. Han spelar for Liverpool (2020).
Han har også spela for klubbane Cerezo Osaka og Red Bull Salzburg.
Selena Gomez
Selena Marie Gomez er ein amerikansk skodespelar og songar. Ho er best kjend for å spele Alex Russo i Wizards of Waverly Place. I 2008 skreiv Gomez under kontrakt med Hollywood Records, og debutalbumet hennar Kiss & Tell vart lansert hausten 2009. Seinsommaren 2010 stod ho bak kleskolleksjonen Dream Out Loud. Ho vart i 2008 talsperson for UNICEF. I september 2009 vart ho verdas yngste UNICEF-ambassadør.
Første år og tidleg karriere
Selena Gomez vart fødd i Grand Prarie i Texas i USA. Mor hennar er den tidlegare teaterskodespelaren Amanda Dawn Teefey, medan far hennar er Ricardo Joel Gomez. Gjennom foreldra stammar ho frå italienske og mexikanske røter. Då Selena i 1997 var 5 år gammal skilde foreldra hennar seg. I 2006 gifta mor hennar seg på nytt, med Brian Teefey. Han er Gomez's personlege livvakt, medan mora er manageren hennar. På 7-årsdagen hennar i 1999 var Selena på audition for ei rolle i barneserien Barney & Friends. Det vart seinare bestemt at ho skulle ha ei av hovudrollene i sesong 7 og 8 av serien. Demi Lovato, ein av Gomez's beste vener, spelte Angela i same serie. Før ho fekk rolla som Alex Russo i Wizards of Waverly Place hadde Gomez ei rekke gjesteroller i tv-seriar og filmar. Blant anna var ho med i Spy-Kids 3D:Game Over frå 2003 og i Brain Zapped i 2006. Same året var ho med i tre episodar av Suit Life Of Zack & Cody.
Skodespelarkarriere
Den første rolla hennar var som karakteren Gianna i Barney & Friends. Tidleg i 2004, då ho var 11 år, vart ho oppdaga av ein talentspeidar frå Disney. I 2007 dukka ho opp i 3 episodar i Hannah Montana som Mikayla, som er Hannahs poprival. 2007 var også det året då ho fekk rolla ho er mest kjend for, som Alex Russo i serien Wizards of Wavery Place. Den siste episoden blei send i januar 2012, men allereie 27.september same år blei det stadfesta at det ville kome ein spesialepisode. Episoden, som blei send på Disney Channel 15.mars 2013, har fått namnet Wizards return: Alex vs. Alex.
Gomez spelte Mary Santiago i filmen Another Cinderella Story i 2008. Dette var den første store rolla ho fekk etter at ho byrja å spele Alex Russo i serien Wizards of Waverly Place. I 2009 hadde Selena ein gjesterolle i ein episode frå sesong 1 av Sonny with a chance der ho spelte seg sjølv. Selena Gomez gjorde sin teatralske debut i 2010 som karakteren Beezus i filmen Ramona & Beezus. Filmen er basert på bøkene om Ramona. I 2011 hadde ho rollene som Grace Bennet og Cordelia Winthrop-Scott i filmen Monte Carlo. der ho spelte saman med blant andre Leighton Meester og Katie Cassidy. Ho hadde stemma til karakteren Mavis i den animerte filmen Hotel Transylvania frå hausten 2012. Våren 2013 hadde Selena Gomez rolla som Faith i Oppdrag Nemo.
Selena Gomez & The Scene
I 2008 stifta Gomez bandet Selena Gomez & The Scene. 29.september 2009 lanserte dei debutalbumet Kiss & Tell. Den første singelen frå albumet, Falling Down blei lansert 25.august 2009. Musikkvideoen til singelen kom ut 28.august 2009. I desember same året kom den andre singelen frå albumet, Naturally, ut saman med ein musikkvideo.
Etter eit heilt år med pause frå musikken byrja Gomez seint i 2012 på sitt fjerde studioalbum. I mars 2013 fortalde ho at den første singelen frå albumet,Come & get it, ville bli lansert i april same år. We Own The Night Tour er per mars 2013 bandet sin mest suksessrike turnè. Dei tente 2,7 millionar amerikanske dollar på turnèen, som varte frå 24.juli 2011 til 11.februar 2012. Selena Gomez & The Scene har òg hatt to andre turnèar, Selena Gomez & The Scene Live og A Year Without Rain Tour.
Chexbres
Chexbres er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud i distriktet Lavaux-Oron. Chexbres er ein vinproduserande landsby og har eit godt utval av lokale vinar. Han er òg kjend for utsynet over Genfersjøen, og vert derfor på fransk kalla «Balcon du Léman».
Chexbres omfatta grenda Le Monte Iller på 455 moh ovanom innsjøen, midt mellom vinrankar og gardar. Chexbres grensar til Rivaz, Puidoux og Saint-Saphorin (Lavaux).
Johannes Kleppevik
Johannes Kleppevik var ein norsk artist som gjekk under namnet «kystens trubadur». Han var ein pådrivar for å få i stand Torgdagen i Bergen, som har vorte ei årleg hending.
Liv
Kleppevik blei gjerne kalla «kystens trubadur» fordi mange av songane hans handla om livet på kysten. Nokre av dei best kjende songane hans er «Oldefar», «Berre et bilde på min lugar», «No kjem ein vals» og «Tar du med ei helsing». Totalt skreiv han rundt 130 songar, men dei fleste blei ikkje spelt inn i hans levetid. På 1980-talet skreiv han songen «Jeg mater duene» saman med Fred Ove Reksten til ære for byoriginalen Otto Fredrik Wollertsen, kjend som «Ottoen». Songen blei framført i gravferda til Wollertsen av skodespelaren Helge Jordal.
Han døydde i 2001 etter ei tid med sjukdom.
Ettermæle
Etter at han døydde oppretta Sparebanken Vest Johannes Kleppevik sitt minnefond i samarbeid med Sund kommune. Prisen på 25 000 kroner vert tildelt «einskildpersonar, lag og organisasjonar som på ein framifrå måte fremjar kystkulturen i Hordaland.»
Musikkgruppa Ausekarane blei danna i 2007 i samband med eit show til ære for Johannes Kleppevik på dåverande Marsteinen Fjordhotell sør på Sotra. Seinare har gruppa skrive og spelt inn songen «Johannes» til ære for Kleppevik.
I 2012 blei det gjeve ut ei bok med historia om Johannes Kleppevik og 65 av songane hans. Boka blei skriven av Olav Kobbeltveit, og dei tre barna til Kleppevik gjorde arbeidet med innsamling og omarbeidng av tekstar og melodiar.
Album
Plata North Atlantic Ocean blei nominert til Spellemannprisen.
1552 Bessel
1552 Bessel er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 24. februar 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Woody Harrelson
Woodrow Tracy Harrelson, kjend som Woddy Harrelson, er ein amerikansk fjernsyns- og filmskodespelar. Han vart kjend for rolla som Woody Boyd i situasjonskomedien Cheers på 1980-talet. Mellom dei best kjende filmrollene hans er Mickey Knox i Natural Born Killers, Larry Flynt i The People vs. Larry Flynt og Dusty i A Prairie Home Companion. Harrelson er Emmy-løna og han vart nominert til Oscar for rolletolkinga si i filmen om Larry Flynt.
Walter Matthau
Walter Matthau var ein amerikansk filmskodespelar.
Norsk rock
Rockemusikken kom til Noreg i kjølvatnet av rock'n'roll-revolusjonen i USA og Storbritannia i slutten av 1950-åra. Artistane og plateutgjevingane var i stor utstrekking kopiar av dei utanlandske førebileta. Blant dei fremste gruppene i 1960-åra var The Beatniks, Vanguards og The Pussycats, som for det meste song på engelsk. Òg progressive rockgrupper i 1970-åra, t.d. Junipher Greene, Aunt Mary og Popol Ace, uttrykte seg på engelsk, medan norsk språk lenge berre vart nytta i den meir tradisjonelle slager- og popmusikken. Fleire utøvarar hadde likevel ein fot i kvar «leir», t.d. New Jordal Swingers og Jahn Teigen. Norsk rock fostra raskt ei rekkje dugelege musikarar, men naturleg nok var uttrykket sterkt prega av det anglo-amerikanske utgangspunktet til musikkforma.
Frå midten av 1970-åra vart det etter kvart akseptabelt å synge på norsk, og det vart òg eksperimentert med element frå folke- og gammaldansmusikk. Den fremste pioneren for rock på norsk var nok «trønderrockeren» Åge Aleksandersen. Elles var det mange som henta inspirasjon frå den svensken progressive musikkrørsla og frå britisk folkrock.
I kjølvatnet av Woodstock-festivalen i 1969 og Isle of Wight-festivalen i 1970 vart det satsa på festivalar og store utandørskonsertar i Noreg òg. Kalvøyafestivalen i Sandvika vart arrangert første gongen i 1971 og siste gongen i 1997, Ragnarock gjekk av stabelen i Holmenkollen 1973/74 og på Ullevål stadion i 1975, og Norwegian Wood i Oslo og Quart-festivalen i Kristiansand starta begge opp i 1992 og har vakse seg større år for år. Dessutan blir det arrangert ei mengd store og små festivalar rundt om i landet. Mellom anna er bluesmiljøet i Noreg svært aktivt i så måte, og Notodden Bluesfestival, som vart halde første gongen i 1988, er den største i Skandinavia.
Den amerikanske nasjonalgarden
Nasjonalgarden utgjer ein stor del av USAs militære reserve. Nasjonalgarden vart etablert ved militsloven av 1903, som samla dei ulike delstatsmilitsane i ein nasjonal struktur. Nasjonalgarden blir styrt av kvar enkelt delstat, med mindre militsane blir kalla inn til føderal teneste. Nasjonalgarden må ikkje forvekslast med reservestyrkane til kvar av dei føderale forsvarsgreinene.
Norsk rock
Byrjinga av 1980-åra var prega av sterk påverknad frå britisk punk og new wave, med grupper som Stavangerensemblet, Kjøtt, Raga Rockers, De Press, The Aller Værste!, Can Can og The Monroes. Sistnemnde vart freista lansert i utlandet, utan særleg hell. Betre gjekk det med a-ha, som med sin melodiøse poprock fekk eit stort internasjonalt gjennombrot i 1985.
Utviklinga sidan har enno å reflektere det som skjer internasjonalt, med ein rik flora av stilretningar og blandingsformer. Blant grupper som har vore framtredande i nyare norsk rock kan nemnast DumDum Boys, deLillos, Mercury Motors, The September When, Bel Canto, Dance With a Strangar, Velvet Belly, Seigmen, CC Cowboys, Hellbillies, D.D.E., Clawfinger, Motorpsycho, Briskeby, Turboneger, Madrugada og Kaizers Orchestra. Særleg dei tre sistnemnde har òg fått eit publikum i fleire europeiske land. Dette gjeld i høgaste grad òg fleire grupper innan black metal, ei stilretning der norske utøvarar som Dimmu Borgir og Satyricon er blant dei heilt store namna. Internasjonal merksemd er elles vorte dugelege popartistar som Lene Marlin og Sondre Lerche til del, omfram elektronikaduoen Röyksopp og den samiske «verdsmusikaren» Mari Boine.
Den amerikanske nasjonalgarden
Nasjonalgarden er kjent for slagordet sitt i annonser: «Éi helg i månaden, to veker i året». Dette viste til tida ein person måtte vere i aktiv teneste i Nasjonalgarden for å kunne vere nasjonalgardist, med dei ytingane det medfører. Slagordet vart likevel forkasta under krigen i Irak då det vart klart at nasjonalgardister no var monaleg meir tid i aktiv teneste.
Norsk rock
Blant soloartistene er det fleire som nyt høg heider både hos publikum og kritikarar, t.d. Anne Grete Preus, Lynni Treekrem, Jonas Fjeld, Bjørn Eidsvåg, Sigvart Dagsland, Jørn Hoel, Steinar Albrigtsen, Unni Wilhelmsen, Bertine Zetlitz, Thomas Dybdahl og Maria Mena. Nemnast må òg eit knippe veletablerte artistar som vanlegvis blir kalla visesongarar, men som sjangermessig famnar vidare, nemleg Kari Bremnes, Jan Eggum, Lillebjørn Nilsen, Halvdan Sivertsen, Øystein Sunde og Ole Paus.
Den amerikanske nasjonalgarden
Før terrorangrepet 11. september 2001 var det etablert praksis at gardistar ikkje trong å tenestegjere meir enn seks månader i utlandet til ei kvar tid. På grunn av påkjenninga på aktive avdelingar etter angrepet vart tenestetida utvida til 18 månader. Ytterlegare belastningar på militære styrkar som resultat av invasjonen av Irak medførte at den moglege tenestetida i utlandet vart utvida til 24 månader.
Norsk rock
Dei seinare årane har rocken òg fått heider av styresmaktene, i form av, rett nok avgrensa og omdiskuterte, løyvingar til klubb- og kursverksemd, festivalar og liknande.
Den amerikanske nasjonalgarden
Avdelingar i Nasjonalgarden kan mobiliserast til ei kvar tid på ordre frå presidenten for å supplere dei regulære militære styrkane, og ved fråsegn om unntakstilstand frå guvernøren i delstaten der avdelinga høyrer heime. I motsetnad til vanlege reservistar kan nasjonalgardister ikkje mobiliserast individuelt (unntatt ved frivillig overføring), men berre som del av den respektive avdelinga.
Historie
Gjennom heile det 19. hundreåret var den regulære armeen liten, og militsane utgjorde brorparten av styrkane under den meksikansk-amerikanske krigen, starten på den amerikanske borgarkrigen og den spansk-amerikanske krigen. I 1903 vart delar av militsen organisert som ein reservestyrke for den amerikanske armeen, under namnet Nasjonalgarden. I første verdskrigen utgjorde Nasjonalgarden 40 prosent av dei amerikanske divisjonane i Frankrike. I andre verdskrigen danna Nasjonalgarden 19 divisjonar. 140 000 nasjonalgardister vart mobilisert i Koreakrigen og over 63 000 for golfkrigen.
Etter andre verdskrigen – då flyvåpenet vart utskilt frå armeen – vart flyavdelingar i Nasjonalgarden organisert som Flynasjonalgarden. Det er ingen marinenasjonalgarde på grunn av ei forordning i grunnlova som forbyr delstatane å ha krigsskip i fredstid.
Jules Dumont d'Urville
Jules Sébastien César Dumont d'Urville var ein fransk oppdagar, marineoffiser og kontreadmiral på 1800-talet. Han utforska sørlege og vestlege delar av Stillehavet, Australia, New Zealand og Antarktis. Som botanikar og kartograf sette han merke etter seg og har gjeve namn til fleire sjøvekster, planter og kratt og stader som D'Urville Island.