cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pietro Locatelli
Amsterdam
Dei velståande musikkelskarane i Amsterdam gjorde det mogeleg for dyktige virtuosar å tene særs godt. Det nye byborgarskapet av rike forretningsmenn og leiarane i byen danna grunnlaget for ei ny gruppe mesénar. Medan den gamle europeiske adelen heldt permanente representative hoff med fast tilsette musikarar og behov for stadig nye komposisjonar, nøyde det nye byborgerskapet seg med nokre kjente og anerkjente komposisjonar som dei kunne medverke på framføringane av. Namnet til Locatelli som virtuos og komponist var slik at han med forholdsvis få verk kunne leve godt av å vere ein virtuos solist føre eit orkester av amatørar. I 1741 innretta han ei verksemd for import og sal av italienske fiolinstrengar i huset sitt, kanskje gjennom agenturet til elskarinna, enka etter ein italiensk kjøpmann i Amsterdam. I 1742 vart den skattbare inntekta hans estimert til 1500 gylden - det var den høgaste inntekta nokre Amsterdam-basert musikar var oppført med. Det finst ikkje ei einaste skildring om framføringane hans i perioden frå 1744 (då han publiserte op.8) til 1762 (då han publiserte op.9). Kvifor har det så langt ikkje vore mogeleg å forklare.
Locatelli døydde 30. mars 1764 i heimen sin i Prinsengracht. Han er gravlagt i den engelske kyrkja (Begijnhof) i Amsterdam.
Ettermæle
Det viktigaste arkivet med kjeldemateriale om Locatelli låg i Darmstadt og vart øydelagd under den andre verdskrigenen, og det sparsame kjeldematerialet gjer at inventaret han etterlet seg kan bidra til å fylle ut biletet om han. Dei ulike føretaka til Locatelli skaffa han ein stor formue, og han etterlet seg mange utmerka musikkinstrument, eit kostbart bibliotek og ei stor samling kopperstikk. Biblioteket bestod av over tusen titlar og viser at Locatelli hadde omfattande interesse for litteratur og vitskap. Samlinga omfatta ornitologiske, teologiske, kyrkjehistoriske, politiske, geografiske, kunstteoretiske og matematiske bøker. Alle viktige skjønnlitterære forfattarar frå og med Dante var representert med deira samla verk. Den musikkteoretiske litteraturen strekte seg tilbake til 1500-talet. Av ein mengde musikkstoff fann ein mellom anna dei samla verka til Corelli. Ei stor samling bilete av alle nederlandske, italienske og franske meistrar viser at Locatelli òg var ein kjenner av biletkunst. I det heile viser boet at Locatelli var ein mann med ein omfattande allmenndanning. Alt vart seld på auksjon i august 1765.
Musikk
Då Locatelli slo seg ned i Amsterdam i 1729 var byen sentrum for den europeiske musikkforlagsindustrien. Han gav ut opp. 2 til 6, op. 8 og op. 9, såvel som ei nyutgåve av op. 1 i Amsterdam og op. 7 i nabobyen Leiden. Han var særs omhyggeleg med å sikre at utgavene var feilfrie. Verk for store besetningar overlet han til forskjellege forlag, dei mindre editerte og selde han sjølv.
Ikkje berre op. 1 stammer frå den tidlege perioden hans, ein meiner at det òg gjeld op. 3, og i det minste delar av op. 2, og opp. 4 til 8. Locatelli skaffa seg privilegium på trykking som skulle gje vern mot piratkopiering og import av illegale utgjevingar. I samband med dette privilegiet skildra han seg som «Italiaanisch Muziekmeester woonende te Amsterdam». Eit av vilkåra var at han gav eit gratiseksemplar til Leidens Universitetsbibliotek. Dermed fekk førsteutgåvene ein sikker plass, og er bevart fram til i dag. Op. 9 vart derimot publisert etter utløpet av privilegieperioden og er tapt. Verka til Locatelli kan grovdelast i følgjande kategoriar: Til dei virtuose verka høyrer fiolinkonsertane med dei tilhøyrande capricci og fiolinsonatane op. 6 med ein capriccio. Begge verka, framfor alt op. 3, spreidde - mellom anna gjennom piratutgåver og avskrifter - ryktet til Locatelli som den ultimate virtuos ut over heile Europa. Etter han døydde vart kaprisane hovudsakleg nytta som studie- og øvingsstykke for profesjonelle musikarar og vart lite oppført. Niccolò Paganinis Capriccio op. 1, nr. 1 viser ein tydeleg likskap med Locatellis Capriccio nr. 7.
Virtuositeten til Locatelli viser seg i kaprisane - dei krev spel i dei høgaste posisjonane, dobbeltgrep, akkordspel og arpeggiar i vide grep, flageolettar, trillar, dobbelttrillar, tostemt spel (Trillo del Diavolo), samt eit mangfald av bogestrøk og varierande bogeføringar.
Locatellis Concerti Grossi op. 1 og op. 7 såvel som dei frå op. 4 er tydeleg påverka av Corellis op. 6. Instrumentalmusikken til Locatelli er særs emosjonell - inntil nokre få tiår tidlegare vart intense emosjonar berre uttrykt gjennom vokalmusikk. Med desse verka kan vi seie at den barokke ensemblekunsten var kome i ein manieristisk seinfase. Introduttioni teatrali op. 4 følgjer mønsteret for den typiske napolitanske operasinfonie.
Münster-Geschinen
Münster-Geschinen er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1370 meter over havet.
Han vart skipa i 2004 då kommunane Münster og Geschinen vart slått saman.
Trützisee ligg 2579 moh, nedanom Löffelhorn (3095 moh).
Netthaletrogon
Netthaletrogon (Trogon clathratus) er ein fugl i trogonfamilien og finst i eit utbreiingsområde avgrensa til landa Costa Rica og Panama.
Skildring
Denne relativt store trogonen er ca. 30 centimeter lang. Som dei fleste trogonar, syner arten sterkt kjønnsdimorfisme. Han skil seg frå alle andre trogonartar i utbreiingsområdet med sin lyse iris. Hannen har grøn overside, grønt hovud og øvre bryst. Andletet og strupeområdet er mørkt, vengene lys gråe. Heile undersida med undergump er raud. Oversida av halen er mørk blå, undersida mørk grå med smale, kvite tverrstriper. Nebbet er gult. Til samanlikning har hoa fjørdrakt i heilt mørk grått til olivenbrunt, men buken og undergumpen er raudfarga. Netthaletrogon liknar mykje oransjenebbtrogon som lever i tilgrensande område, men oransjenebbtrogon manglar tverrstriper på undersida av halen og dei har raudoransje augering.
Songen til netthaletrogonar består av ein serie av opp mot ca. 15 tonar som først aukar i snøggleik og styrke og deretter fell brått mot slutten. Songen er langt meir distinkt, kortare og mindre nasal enn hos oransjenebbtrogon.
Som trogonar flest sit netthaletrogonar mykje rolege. Dei lever av frukter, store insekt og jamvel små amfibium og reptil, lågt eller middels høgt i trekroner i våt skog. Utbreiingsområdet er på nordsida av den sentrale fjellkjeda gjennom Panama og Costa Rica, mellom 90 og 1360 moh.
Saturnmånen Yme
Yme er ein av månane til planeten Saturn. Han blei oppdaga i august 2000 med teleskopet ESO/MPI frå det sørlege europeiske observatoriet i Chile og fekk den mellombelse nemninga S/2000 S 1. Månen er òg kjent under nemninga Saturn XIX. Seinare har Den internasjonale astronomiske unionen vedteke å kalla han opp etter jotunen Yme frå den norrøne gudelæra. Dette braut med tradisjonen John Herschel hadde starta i 1847 med å kalla opp saturnmånar etter titanane, men følgjer likevel temaet med kjemper frå ein gammal mytologi.
Samanlikna med andre saturnmånar har Yme har ein forholdsvis høg massetettleik, og ein trur han er sett saman av ei blanding av vassis og steinmateriale. Månen har ei temmeleg mørk overflate som berre kastar tilbake 6 % av lyset som treffer ho.
Siri Dokken
Siri Dokken er ein norsk avisteiknar og illustratør.
Siri Dokken er utdanna ved SHKS og har arbeidd som illustratør for bokforlag og reklamebyrå sidan 1991. I 1994 gav ho ut teikneserien Kongens menn saman med tekstforfattaren Baard Enoksen. Ho var avisteiknar i vekeavisa Dag og Tid i 1994, men har sidan 1995 teikna fast for Dagsavisen. Teiknestilen hennar er kjenneteikna av ein flytande, sikker pennestrek.
I 1994 fekk Dokken og Baard Enoksen Sproing-prisen for teikneserien Kongens Mann. I 2005 mottok Siri Dokken den prestisjetunge EWK-prisen for avisteikningane sine. Prisen blir delt ut av det svenske EWK-sällskapet og er oppkalla etter avisteiknaren Ewert Karlsson (1918-2004). Saman med Kari Tinnen vann ho Kultur- og kirkedepartementets debutantpris for barne- og ungdomslitteratur 2010, for Ulla hit og dit. I 2011 vann ho prisen for Årets avistegning for teikningen «Folkekongen», som blei presentert i Dagsavisen 17. oktober 2009.
Kilsfjord kyrkje
Kilsfjord kyrkje er ei langkyrkje på Straumshamn i Kilsfjorden i Volda kommune i Møre og Romsdal fylke. Kyrkja er frå 1974 og bygd i betong. Arkitekt var Alf Apalseth.
Suite
Suite (fransk 'rekkje', også Partita) er ei samanstilling av musikkstykke med og utan dansekarakter. Suiten er den tidlegaste typen musikkstykke med fleire satsar i europeisk instrumentalmusikk, og hadde ei stordomstid hjå Johann Sebastian Bach.
Kilsfjord kyrkje
Kyrkja har 200 sitjeplassar. Det er kyrkjegard ved kyrkja.
Suite
Suiten er ei form som særleg vart brukt i barokken. Normalt er alle satsane i same toneart. Dei er sånn sett saman at dei dannar kontraster - først ein langsam, så ein hurtig dans og så bortetter. Vanlege kombinasjonar er allemande (langsam) - courante (hurtig) - sarabande (langsam) - gigue (hurtig). Mellom desse satsane kan stykke av ulik karakter vere plassert.
Seinare blei «suite» brukt om fleire syklusar sett saman av mindre stykke, til dømes av scenemusikk sett saman for konsertoppførring. Særleg i romantikken blei utdrag av scenemusikk skrivne til eit skuespel kalla suite.
Døme
Camille Saint-Saëns: Edvard Grieg: Gabriel Fauré: Nikolaj Rimskij-Korsakov:
Tuvalu
Tuvalu er ein øystat i Stillehavet, plassert midtvegs mellom Hawaii og Australia. Landet er den sjølvstendige staten med minst folketal i verda, om ein ser bort frå Vatikanstaten. Namnet tuvalu tyder åtte som står saman, og viser til dei åtte (no ni) atolla som saman utgjer staten.
Ingen av øyane er høgare enn fem meter over havet, og dei vil vera svært truga dersom havnivået stig i framtida. I løpet av dei neste tiåra kan det henda at tuvaluanarane vil evakuera til New Zealand, eller til Niue, ei lita stillehavsøy med lenkjer til New Zealand, som har fallande folketal.
Kletten
Kletten er eit lågt fjell i Sunnfjord kommune i Vestland. Fjellet går vertikalt rett opp til toppen frå elva ved havnivå.
69 année érotique
«69 année érotique» er ein duett av den franske artisten Serge Gainsbourg i lag med hans dåverande kjæraste Jane Birkin frå albumet deira Jane Birkin/Serge Gainsbourg frå 1969. Songen er ein av dei mest kjende til Gainsbourg og i lag med «Je t'aime... moi non plus» den einaste duetten mellom Gainsbourg og Birkin på plata.
Songen er ein av dei mest erotisk lada songane på albumet og i Gainsbourg si karriere, og illustrerar Gainsbourg sin kreativitet både musikalsk og tekstmessig. Songen opnar med eit skarpt bassriff som går gjennom store delar av songen, før gitar og trommer kjem inn. Gainsbourg snakkar seg gjennom versa på den karakteristiske måten sin og på andre verset kjem orgel og vibrafon inn. Refrenga er sunge av Birkin og teksten her består berre av tittelen på songen. Strykarar kjem inn på refrenget og songen endrar tilsynelatande tempo og gjev songen eit easy listening-preg.
Songen vart spelt inn i november 1968 i Studio Chappell i London. Han er arrangert av Arthur Greenslade og produsert av Jean-Claude Desmarty.
Philipp F. T. Meckel
Philipp Friedrich Theodor Meckel von Helmsbach var ein tysk anatom og obstetrikar frå Halle. Han var son av anatomen Johann F. Meckel den eldre og far til anatomen Johann F. Meckel den yngre. Han var i samtida kjent som ein framståande fødselshjelpar og blei tilboden stilling som leiar av helsestellet i Russland av den russiske herskaren Katharina II.
Meckel bidrog til den Meckelske samlinga, ei samling av anatomiske preparat ved universitetet i Halle, med preparat knytt til obstetrikken.
Haute-contre
Haute-contre er ei sjeldan form for ei høg tenorstemme, som var dominerande i fransk barokkmusikk og klassisk opera fram til siste halvdel av 1700-talet. Stemma vart hovudsakleg sungen av menn i soloroller, typisk helte- og elskovsroller.
Speed Your Love to Me
«Speed Your Love to Me» er ein song av Simple Minds, gjeven ut som den andre singelen frå det sjette studioalbumet deira, Sparkle in the Rain, den 9. januar 1984. Songen klatra raskt til 20. plassen på UK Singles Chart, og låg på lista i fire veker. Songen vart nytta som melodi under rulletkesten på det australske musikkprogrammet rage.
12"-singel
Albumversjonen av songen er noko lengre, 4:25. «Bass Line» er ein instrumentalversjon av «White Hot Day» på Sparkle in the Rain.
1403 Idelsonia
1403 Idelsonia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Chloris. Han blei oppdaga den 13. august 1936 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Reseptregisteret
Opplysingar som vert registrerte
Reseptregisteret inneheld opplysningar frå alle apotek om utlevering av lækjemiddel til pasientar, lækjarar og institusjonar. Frå pasientreseptar vert desse opplysingane samla inn:
Forskarar
Forskarar skal bruka statistikk og informasjon frå Reseptregisteret for å sjå på positive og negative verknadar av legemiddelbruk. Saman med data frå andre helseregister vil verdfull kunnskap kunna hentast ut.
Lækjemiddelstyresmakter
Styresmaktene skal bruka statistikk frå Reseptregisteret til overordna tilsyn, styring og planlegging. Bruk av lækjemiddel må følgjast opp på ein systematisk måte av omsyn til pasienttryggleik og folkehelse.
Ålmenta
Ålmenta skal få tilgang til statistikk frå Reseptregisteret på ei offentleg nettside. Alle interesserte skal kunna finna opplysingar om bruken av lækjemiddel i den norske populasjonen.
Personvern
Personopplysingar skal ikkje kunna utleverast frå Reseptregisteret. Pseudonymet er derfor laga for å kunna følgja lækjemiddelbruken til den einskilde utan å kjenna identiteten. Lagra reseptopplysningar kan ikkje sporast attende til lækjemiddelbrukar. Reseptregisteret er det første pseudonyme helseregisteret som vert etablert i Noreg. Tildelinga av pseudonym vert utførte av ein tredjepart, Statistisk sentralbyrå, før opplysingane vert registrerte. Statistisk sentralbyrå har ikkje tilgjenge til opplysingane i registeret.
Lovheimel
Reseptregisteret er regulert med heimel i Helseregisterlova i forskrift av 17. oktober 2003 om innsamling og behandling av helseopplysninger i Reseptbasert legemiddelregister. Etter forskrifta er det ikkje høve til å reservera seg mot registrering i Reseptregisteret.
Ivar Dyrhaug
Ivar Dyrhaug er ein norsk programleiar som er mest kjend som vert for musikkprogrammet Beat for Beat. Dyrhaug har òg vore programleiar for fleire andre NRK-program som Den Store IQ-testen og Halvsju.
Dyrhaug er utdanna lærer med engelsk grunnfag, og jobba som lærar mellom 1973 og 1978 ved Snarøya skole og Grav skole. Samstundes var han programleiar for musikkprogrammet Pop spesial på radio, og skreiv blant anna songen «Hvorfor nettopp meg?» om mobbing. Dyrhaug har skrive fleire songtekstar, blant anna den norske fotballsongen «Alt for Noreg», og hiten «Invisible Man» for Dance with a Stranger, utgjeven på Norsk Plateproduksjon (1988, plateselskapet starta av Dyrhaug sjølv) som elles selde over to millionar plater over ti år.
Dyrhaug er gift og har tre born.
Programleiar på TV
(ufullstendig)
Aust-Telemark
Aust-Telemark er ein kommuneregion aust i det tidlegare Telemark fylke som er samansett av dei seks kommunane Nome, Bø, Sauherad, Notodden, Hjartdal og Tinn. Regionen har om lag 36200 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 4800 kvadratkilometer.
Kommunar
Til Aust-Telemark reknast seks kommunar:
Vandve
Vandve er ei øy i Dønna kommune i Nordland. Øya er relativt flat og ligg vest for øya Dønna, og har om lag 60 fastbuande. Ho har eit areal på 5,8 km². Hovudnæringa er fiskeoppdrett. For å kome til øya kan ein ta ferje anten frå Solfjellsjøen eller Sandnessjøen.
Jervvasstind
Jervvasstind, òg kalla Gjertvasstind og Austre Styggedalstind m.m., er den austlegaste av toppene på Styggedals- og Skagastølsryggen i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Jervvasstind ligg i Luster kommune i Vestland.
Romsonden Deep Impact
Deep Impact er ein NASA-sonde som blei skoten opp 12. januar 2005. Hovudmålet med sonden var å styrta ein nedslagssonde på 370 kg inn i kometen 9P/Tempel (òg kalla Tempel 1) medan modersonden observerte materialet som blei kasta opp av nedslaget og danna eit krater. Den 4. juli same år blei det kontrollerte nedslaget gjennomført med suksess. Like etter nedslaget oppstod det eit sekundlangt lyst glimt før ei lys og smal sky av kometmateriale skaut i vêret.
Nedslagssonden, som var utstyrt med eige batteri og kamera, tok fleire bilete før han slo ned. Det siste biletet blei teke berre rundt tre sekund før nedslaget, ca. 30 kilometer over kometoverflata, og kunne visa overflatetrekk mindre enn fire meter på tvers.
Utvida ferd
I 2007 fekk Deep Impact-sonden to nye oppdrag som går under fellesnamnet EPOXI:
I deloppdrag to (DIXI) skal sonden vitja kometen Hartley 2 som ikkje har blitt studert i detalj før. Opphavleg skulle sonden vitja komet Boethin, men då astronomane ikkje var i stand til å finna kometen slik at ein kunne setja rett kurs for sonden, valde ein komet Hartley 2 i staden. Grunnen til at Boething ikkje kunne observerast kan vera at kometen har desintegrert og at dei gjenverande restane er for små til at dei kan bli observerte ifrå jorda. Sonden skal passera Hartley 2 i 2010 den 11. oktober.
Auch
Historie
Auch er ein svært gammal by, og namnet kjem frå stamma Aquitani som budde i området fram til romarane erobra det på 50-talet fvt. Romarane kalla denne stamma Ausci. Romarane kalla byen Augusta Auscorum (eller Augusta Ausciorum), som tyder «Augusta av Ausci». Etter kvart droppa ein Augusta, og namnet utvikla seg etter kvart til Aush og Auch. Innbyggjarar i Auch vert kalla auscitains.
I romartida var Auch ein av tolv civitates i den romerske provinsen Novempopulana (Gascogne).
Då Éauze, hovudstaden i Novempopulana, i 409 vart lagt i ruinar av vandalar, vart Auch den nye hovudstaden i Gascogne. Han vart sete for eit katolsk bispedøme, som dekte heile Gascogne og som varte fram til den franske revolusjonen. Erkebiskopen hadde tittelen Primas av Aquitaine, Novempopulana, og av kongedømet Navarre.
Det europeiske sørobservatoriet
Det europeiske sørobservatoriet (engelsk: European Southern Observatory, ESO) er eit samarbeid mellom 11 europeiske land om å driva eit astronomisk observatorium. Forskningsinstituttet har hovudkvarter i Garching nær München, men observasjonane blir gjort frå La Silla-observatoriet i Chile.
1404 Ajax
1404 Ajax er ein gresk jupitertrojan og ligg i L4-lagrangepunktet til Jupiter. Han blei oppdaga den 17. august 1936 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Niederwald i Sveits
Niederwald er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1251 meter over havet.
Kommunen ligg ovanom Fiescherdalen og langs den gamle hovudvegen som gjekk frå Ernen over Rhônebrua til høgresida av dalen. Han består av landsbyen Niederwald og den tidlegare grenda Rottenbrigge.
John Wilbye
John Wilbye (døypt 7. mars 1574, død september 1638) var ein engelsk madrigalkomponist. Han var son av ein garvar og vart fødd i Brome i Suffolk, nær Diss. Ein trur at han følgde Elizabeth Cornwallis til Hengrave Hall nær Bury St. Edmunds rundt 1594 då ho gifta seg med Sir Thomas Kytson den yngre. Han skreiv diktet «Love me not for comely grace».
Han lagde fleire madrigalar som kom ut i 1598, og ei ny samling i 1608. Dei to samlingane består av 64 madrigalar. I 1600 fekk han i oppgåve å korrekturlese John Dowland sin Second Booke of Songs. I 1628, då Elizabeth Cornwallis døydde, flytta Wilbye i lag med dottera Mary Darcy av Rivers til Colchester, der han døydde.
Wilbye er truleg den mest kjende engelske madrigalisten og songane hans er ofte å finne i moderne samlingar. Av madrigalane hans finn ein Weep, weep o mine eyes og Draw on, sweet night. Stilen hans er skildra som utsøkt for stemma, sensitive til teksten med bruk av «falske forhold» mellom dur og moll.
VM i skiskyting 1982
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1982, den 19. i rekka, vart avvikla i Minsk i Sovjetunionen i tida 10. – 14. februar 1982. Det var andre gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Minsk.
Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.
10 km
Dato: 13. februar 1982
20 km
Dato: 10. februar 1982
<br style="clear:both;" />
Paulo Roberto Gonzaga
Paulo Roberto Gonzaga er ein brasiliansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Tochigi SC, Kawasaki Frontale, JEF United Chiba, Shonan Bellmare og Matsumoto Yamaga FC (2019).
Condom
Condom er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Gers i Midi-Pyrénées. Byen har om lag 7 000 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse.
Condom ligg langs Via Podiensis, ei pilegrimsrute frå Le Puy via Saint-Jean-Pied-de-Port til Santiago de Compostella nordvest i Spania. Pilegrimar kjem til Condom etter Miradoux og passerer så gjennom Larressingle.
Ymse
Sidan byen har same namn som det engelske ordet for kondom, kan det vere verdt å merke seg at namnet på elva som renn gjennom byen, Baïse, utan tødlar er eit vulgært fransk uttrykk for seksuell omgang. På fransk heiter derimot kondom préservatif. Eit problem i byen er turistar som tar med seg gateskilt.
Byen er kjend for produksjon av armagnac.
Milleshaug
Milleshaug er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg vest for Dyngelandsvatnet.
Namn
Den første delen av namnet kjem truleg av meldr, som er eit ord for korn som skal malast.
Historie
Garden låg opphavleg under Dyngeland og var ein øydegard på 1500-talet. Det var gardsdrift her frå 1604. Jordvegen vart på 1900-talet lagt ut til bustader.
Geografi
Garden ligg vest for Dyngelandsvatnet og på nordsida av Myrdalsvatnet, litt aust for Nesttun.
Garden grensar til Øvre Dyngeland både i nord og sør, samt ein liten del av Nedre Dyngeland i nord. I aust ligg Myrdal, og i vest ligg Ulsmåg og Midtun.
Makoto Sugimoto
Makoto Sugimoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tochigi SC.
Øya Dønna
Dønna er ei øy i Dønna kommune på Helgeland i Nordland. På øya ligg fjellformasjonen Dønnmannen, som med ei høgd på 858 meter over havet er det høgaste punktet på øya. Øya ligg like nord for Alsta.
Frå Bjørn har øya ferjesamband til Sandnessjøen og Løkta og over Åkviksundet bru samband til Herøy.
Johann F. Meckel den eldre
Johann Friedrich Meckel von Helmsbach, kalla Meckel den eldre, var ein tysk lege og anatom. Han var far til anatomen og obstetrikaren Philipp F. T. Meckel og farfar til anatomen Johann F. Meckel den yngre. Han la grunnlaget til den Meckelske samlinga, ei samling av anatomiske preparat ved universitetet i Halle.
Meckels særlege interesse var anatomien til nervesystemet. Han testamenterte skjelettet sitt til si eiga samling og det er framleis ein del av utstillinga.
Barytenor
Barytenor er eit musikalsk uttrykk som er ei blanding av orda «baryton» og «tenor». Han vert nytta for å skildra både bariton- og tenorrøyster. I Webster's Third New International Dictionary er røysta definert som ei «barytonrøyst som i røynda har stemmevidda til ein tenor». Uttrykket vart derimot òg definert seint på 1800-talet og tidleg på 1900-talet i musikalske oppslagsverk som «ei låg tenorrøyst, nesten baryton»
Reckingen-Gluringen
Reckingen-Gluringen er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1316 meter over havet.
Hjørundfjord kyrkje
Hjørundfjord kyrkje er ei langkyrkje på Sæbø i Hjørundfjord i Ørsta kommune i Møre og Romsdal fylke. Kyrkja er frå 1880 og bygd i treverk (tømmer). Arkitekt var Johannes Henrik Nissen.
Reckingen-Gluringen
Han vart skipa i 2004 då kommunane Reckingen og Gluringen vart slått saman.
Erkelutt
Erkelutt er eit samleomgrep for europeiske luttinstrument med det til felles at dei har to skruekassar montert i lengderetninga til halsen. Kasse nummer to tar opp bordunstrengane, det vil si dei som ikkje vert gripe om med venstre hand.
Omgrepet «erkelutt» er misvisande då det omfattar instrument med ulikt tal på strengar, stemming og funksjon: arciliuto, liuto attiorbato, chitarrone/teorbe, angelica, barokklutt med svanehals.
Reckingen-Gluringen
Reckingen ligg på begge sider av elva Rhône. Han består av tre laust samanhengande busetnader. Gluringen ligg på nordsida av Rhônedalen.
Hjørundfjord kyrkje
Kyrkja har 480 sitjeplassar. Det er kyrkjegard ved kyrkja.
Les Cayemites
Les Cayemites er to øyar som ligg i Gonâvebukta utanfor kysten av Haiti. Øyane, som er kjende som Grande Cayemite og Petite Cayemite, er til saman 45 km² store, og har ein folkesetnad på om lag 18 000. Petite Cayemite ligg rett vest for den største øya, Grande Cayemite. Øyane ligg om lag 35 aust for byen Jérémie, og ligg i departmentet Grand’Anse.
Helge Orten
Helge Orten er ein norsk politikar frå Høgre. Han var ordførar i Midsund kommune i Møre og Romsdal 2003–2011. Orten har vore vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal sidan 2013.
Takayuki Funayama
Takayuki Funayama er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Tochigi SC, Matsumoto Yamaga FC, Kawasaki Frontale og JEF United Chiba (2019).
Niels Henrik Abel
Saman med Sophus Lie blir Abel rekna som den fremste norske matematikaren på 1800-talet, og dei to er òg dei mest respekterte norske matematikarane gjennom alle tider. Innanfor matematikken har han framleis eit stort namn internasjonalt. Han er kanskje mest kjend for å ha bevist at den generelle femtegradslikninga ikkje kan løysast med dei elementære rekningsartane addisjon, subtraksjon, multiplikasjon, divisjon og rotutdraging, men òg for bidraget til gruppeteorien der han har fått oppkalla ein stor klasse grupper etter seg, nemleg Abelske grupper.
Oppveksten
Niels Henrik vart fødd på Finnøy, der faren Søren Georg Abel var sokneprest. Abels far var ein framståande mann, og han forkynte trua på evna til mennesket til å løyse alle livet gåter ved hjelp av fornufta. Bestefaren til Niels Henrik, Hans Mathias Abel, flytta som sokneprest til Gjerstad på nyåret 1785. Då han døydde i 1804, flytta heile prestefamilien til Gjerstad i Aust-Agder. Søren Georg Abel vart sokneprest i Gjerstad etter faren sin, og her voks Niels Henrik opp saman med ein eldre bror, tre yngre brør og ei syster.
I 1815 vart Niels Henrik send heimefrå for å byrje på katedralskolen i Christiania. Familien hadde dårleg råd, såg både Niels Henrik og den eldre broren Hans Mathias hadde friplass på skulen. Skulen sin matematikklærar på den tida var Hans Peter Badar. Han underviste på gamlemåten og var kjend for å vere ganske brutal. Viss ein elev hadde gjort noko gale gjekk han ikkje av vegen for fysiske straff. I november 1817 slo han ein elev så hardt at denne døydde, og etter dette vart han fjerna frå stillinga.
Bernt Michael Holmboe vart då tilsett i stillinga, og han vart Abels matematikklærer. Holmboe var ein svært kunnskapsrik og dugeleg matematikklærar, og før han fekk stillinga på katedralskulen hadde han vore assistent for professor Christopher Hansteen ved universitetet. Undervisinga til Holmboe var ganske ulik frå den gamle læraren sin. Han byrja blant anna å gje elevane sjølvstendige oppgåver, noko som ikkje var så vanleg på den tida. Dette ser ut til å ha vore noko som gav gnisten til Abel sin interesse for matematikk, og etter kort tid oppdaga Holmboe at den unge studenten hadde eineståande matematiske evner.
Holmboe gav deretter Niels Henrik privatundervisning og rettleidde han i den matematiske litteraturen. Niels Henrik fekk låne matematikkbøkene til Holmboe frå universitetet, og han studerte dei ivrig. Ei av bøkene som hadde stor påverknad på han var innføringsboka til Leonhard Euler i matematisk analyse. Det har vorte sagt at utan påverknaden til Bernt Michael Holmboe er det ikkje sikkert vi hadde hatt nokon Abel (som den store matematikaren han vart).
Studenttilværet
Som ung student hadde Niels Henrik truleg større kunnskapar i matematikk enn nokon andre i Noreg på den tida. Etter at Holmboe hadde lært han alt han kunne, hadde Abel studert vidare i verka til dei store matematikarane, som Newton, Euler, Lagrange og Gauss. Det fanst ikkje noko studium i realfag ved Det Kgl. Frederiks Universitet på den tida, så då Abel hadde teke dei førebuande prøvene var det ikkje så mykje meir for han å studere der, viss han ikkje skulle følgje dei vanlege embetsstudia. Han måtte difor studere på eiga hand.
Våren 1823 publiserte Abel ein artikkel i Magazin for Naturvidenskaberne, som var det første vitskaplege tidsskriftet i Noreg. På denne tida var det nokre av professorane ved universitetet som forstod at Abel måtte utanlands for å lære meir, men mangelen på middel gjorde at han måtte bli i Christiania. Sommaren 1823 fekk han likevel høvet til å reise til København og vitje Degen, den fremste matematikaren i Norden. Det var under dette opphaldet Abel byrja studia av elliptiske funksjonar, som han seinare skulle bli så kjend for. Her møtte han òg Christine Kemp, som han vart forlova med året etter. Dei to vart forlova i Son jula 1824 Abel var då privatlærer i matematikk der for Johan Fredrik Straum, son av den lokale overtollbetjenten. Dette var noko han hadde teke på seg som ei teneste for venen sin studenten Morten Kjerulf, som underviste i latin og gresk, men som ikkje var matematikar. I Son fekk Abel vita at ein familie trong ein guvernante, og han var ikkje sein om å foreslå Kemp.
Utanlandsopphaldet
I eit sterkt ynske om å kome utanlands, skreiv Abel eit personleg brev til kong Karl III Johan, og til slutt fekk han sitt etterlengta stipend. Hausten 1825 reiste han ut. Planen var at han skulle reise til Göttingen for å vitje Gauss, og deretter ferd vidare til Paris. Då han kom til København endra han derimot plana og reiste til Berlin i staden. Her møtte han August Leopold Crelle, som var ein matematikkinteressert ingeniør. Crelle hadde lenge ynskt å gje ut eit matematisk tidsskrift som kunne ta opp kampen med dei veletablerte franske, og våren 1826 kom første nummer av Journal für die reine und angewandte Mathematik ut (ofte kalla Crelles Journal). Her skulle Abel publisere det meste av det han skreiv, og det var mykje på grunn av artiklane til Abel at tidsskriftet raskt fekk ry som éit av dei leiande i Europa.
Den første artikkelen Abel publiserte i Crelles Journal var ei utviding av beviset for at ein generell femtegradslikning ikkje kan blir løyst ved rotutdraging. Etter opphalda til fire månader i Berlin reiste Abel vidare i retning Paris. På Abels tid representerte Paris det viktigaste matematiske miljøet i verda, og byen var éit av hovudmåla på den store utanlandsreisa. Her verka store matematikarar som Cauchy, Poisson, Legendre og Fourier. Laplace var ikkje lenger aktiv, men Abel hadde studert arbeida hans og hadde stor respekt for han. Sommaren 1826 kom han endeleg til Paris, og han byrja arbeidet med den såkalla Paris-avhandlinga. Hovudfokus i denne avhandlinga er eit addisjonsteorem for elliptiske integral. I oktober 1826 leverte han inn den store avhandlinga si til vitskapsakademiet, og han vart verande ut året for å vente på svar. Svaret uteblei, og Abel mistreivst stadig meir i byen. I tillegg var han vorte sjuk, og han følte seg dårleg. Opphaldet i Paris vart skuffande for Abel. Han opplevde den store Cauchy som både sær og arrogant, og Poisson, Fourier og andre av matematikarane frå Paris jobba stort sett berre med fysikk på den tida. Ved årsskiftet 1826/1827 reiste Abel tilbake til Berlin. Han fekk då tilbod om å bli redaktør av Crelles Journal, men på grunn av hjemlengsel takka han nei. Crelle på sida si byrja å arbeide for å gje Abel ei sikker stilling i Berlin.
Heimkomsten
Medan Abel var i Paris fekk han tuberkulose, og han var allereie merkt av sjukdomen då han vende heim i mai 1827. Stillinga i Berlin drog ut, og Abels lønsvilkår kom heller ikkje i orden. Likevel fortsette han arbeidde sitt, og på hausten 1827 arbeidde han først og fremst på den store avhandlinga om elliptiske funksjonar. Då denne avhandlinga var avslutta tok han opp att arbeidet med likningsteori. Gjennom publikasjonane sine i Crelles Journal byrja Abel så lite å oppnå ry og heider i utlandet, men heime i Noreg levde han stadig under tronge økonomiske kår. I september 1828 sende Legendre, Poisson, Lacroix og Baron de Maurice eit brev til kong Karl Johan om situasjonen til Abel. Målet var å få oppretta ei stilling for Abel i Stockholm. Samstundes arbeidde Crelle stadig for å få oppretta eit professorat for Abel i Berlin.
Abels forlovde, Christine Kemp, hadde fått stilling som guvernante på Froland Verk, og jula 1828 var dei saman der. Abel var stadig meir prega av sjukdomen, og då julefeiringa var over klarte han ikkje å returnere til Christiania. Då han forstod at det byrja å gå mot slutten skreiv han ned eit samandrag av beviset for det vi kallar for Abels addisjonsteorem. Dette vart sendt til Crelle. 6. april 1829 enda Abel dagane sine i sjukdom og fattigdom på Froland Verk. Berre få dagar seinare skreiv Crelle gledesstrålande eit brev frå Berlin der han kunne kunngjere at no var Abel sikra fast stilling og ei lysande framtid i byen.
Niels Henrik Abel døydde berre 26 år gammal av tuberkulose. Han ligg gravlagd på Froland kyrkjegard.
Abels matematikk
For mange så er det nok femtegradslikninga som blir forbunde med Niels Henrik Abel, men Abel har sett store spor etter seg i matematikken på fleire område. Arbeida hans har nok hatt størst innverknad på tre hovudområde: likningsteori, teoriane om elliptiske funksjonar og uendelege rekkjer.
Likningsteorien
Menneska har i fleire tusen år løyst likningar av ulike slag. Dei gamle babylonarane kunne løyse andregradslikningar, medan italienske reknemeistrar som Cardano, Tartaglia og Ferrari fann metodar for å løyse likningar av tredje og fjerde grad. På Abels tid var ein av dei største utfordringane å finne ein metode for å løyse femtegradslikninger på same måte som ein kan løyse likningar av andre, tredje og fjerde grad. Ein ynskte altså å finne ein metode for å finne røtene av ein generell femtegradslikning av typen:
Allereie medan Abel var elev ved Katedralskolen hadde han funne ein formel for å løyse slike femtegradslikninger, og korkje Abel eller nokre andre matematikarar i Noreg klarte å finne nokre feil i formelen. Til slutt oppdaga Abel sjølv at denne formelen hans umogleg kunne vere generell og gjelde for alle femtegradslikningar. Etter kvart vart han meir og meir overtydd om at det ikkje fanst noka slik generell løysing, og at femtegradslikningar ikkje kunne løysast ved hjelp av ein slik generell formel. På den tida visste ikkje Abel at italienarar Paolo Ruffini hadde levert eit bevis for dette omtrent 25 år før, men etterkvart fann Abel ut at korkje Ruffini sitt bevis eller hans eige første forsøk på eit slikt bevis var haldbare. Abel leverte etter kvart to heilt fullstendige bevis for dette, og setninga blir i dag kalla Abel-Ruffinis teorem.
Det er derimot viktig å vere klår over at Abel-Ruffini sitt teorem ikkje seier at generelle femtegradslikningar er uløyselege. Det setninga viser er at dei ikkje lèt seg løyse ved rotutdraging, slik tilfellet er for andre-, tredje- og fjerdegradslikningar. I fundamentalteoremet til algebraen viste Gauss lengje før Abel si tid at alle slike likningar har ei løysing.
Elliptiske funksjonar
Den tyske matematikaren Carl Gustav Jacob Jacobi hadde òg arbeidt mykje med elliptiske funksjonar på denne tida, og det utvikla seg etter kvart kappløpa til eit slag mellom han og Abel. Då Abel var omtrent ferdig med teorien sin, brukte han all energien sin på denne for å unngå at Jacobi skulle oppdage noko liknande og publisere det før han. Resultatet vart at Abel var først ute, og han sjølv skildrar den endelege avhandlinga som «dødelsen av Jacobi» i eit privat brev.
Uendelege rekkjer
I matematikken er ei rekkje ein sum av ein endeleg eller uendeleg følgje av tal. Ei endeleg rekkje kan handsamast med verktøy frå elementær algebra, medan ei uendeleg rekkje krev verktøy frå matematisk analyse.
To av dei mest anerkjende matematikarane på Abel si tid var Gauss og Cauchy, og dei hadde leia an i prosessen om å gjenopprette logisk stringens i matematikken. Abel var òg oppteke av at matematiske setningar skulle ha strenge bevis. Éit av dei områda Abel kritiserte for mangel på stringente bevis dreidde seg om uendelege rekkjer, og spesielt divergente rekkjer. I ei avhandling om binomialformelen, som Abel meinte enno ikkje var vorte bevist på ein ordentleg måte, viste han korleis uendelege rekkjer kunne handsamast på ein stringent måte. Gjennom denne avhandlinga gav dermed Abel eit viktig bidrag til formaliseringa av teoriane om uendelege rekkjer.
Parisavhandlingen
Det var den store Cauchy som fekk i oppdrag å bedømme Abel sin avhandling ved vitskapsakademiet. Cauchy var derimot langt meir oppteke av eigne ider, og avhandlinga vart lagt til side og gløymt. Like etter Abel døydde vart avhandlinga funne igjen i Paris. Det franske akademiet avgjorde då at han skulle trykkjast, og at Abel skulle få akademiet sitt store prisen. Så vart avhandlinga borte igjen, og då Holmboe skulle gje ut Abels samla verk i 1839 var det ikkje mogleg å få tak i han. Endeleg vart han funne igjen i 1841, og då vart han til slutt trykt. Kort tid etter dette vart avhandlinga sporløst borte igjen. Han vart ikkje funne før i 1959, då den norske matematikaren Viggo Brun til slutt klarte å spore han opp i Firenze. No blir originalmanuset oppbevart ved Universitetet i Oslo.
Arven etter Abel
I 1841 vart den store Parisavhandlinga til Abel trykt, og denne er òg med i dei samla verka til Abel, som kom i 1881. Denne store tobinds-utgåva vart redigert og kommentert av to andre av dei store matematikarane i Noreg, Sophus Lie og Ludvig Sylow.
Ved hundreårsdagen til Abel i 1902 var det planlagt ein stor minnefest i Oslo, det skulle reisast eit monument, og det var snakk om å opprette ein Abel-pris. Abel-festen vart avhalden med stor stas i september 1902. I høvet vart det skrive dikt og kantater, og det vart arrangert fakkeltog til minne om den største matematikaren i Noreg. I 1908 vart endeleg Gustav Vigeland sitt Abel-monument reist i Slottsparken, på det som no blir kalla Abelhaugen. Planane om ein Abel-pris vart skrinlagt av ulike årsaker. Først i samband med markeringa av 200-års jubileumet til Abel vart ideen om ein slik pris realisert, og no er Abelprisen oppretta til minne om Niels Henrik Abel.
Dei seinare åra har det vorte sett i gang ein matematikk-konkurranse for 9. klassingar, KappAbel, som etterkvart har utvikla seg til å bli ein nordisk konkurranse, og Abelkonkurransen i matematikk for elevar i vidaregåande skule blir arrangert årleg som ein del av kvalifiseringa til den internasjonale matematikken-olympiaden.
Fleire matematiske omgrep ber namna hans, som abelske grupper og abelske kategoriar.
Fjøløy fyrstasjon
Fjøløy fyrstasjon er eit fyr som ligg i Stavanger kommune ved Kvitsøyfjorden mellom Tungenes og Vestre Bokn.
Niels Henrik Abel
Stader kalla opp etter Abel
Abel er kanskje tidenes best kjende norske matematikar, og rundt om i verda er det fleire stader som er kalla opp etter han. Alle dei største byane i Noreg har gater eller plassar kalla opp etter Abel. Oslo har sin Niels Henrik Abels vei og dessutan Abelhaugen, Bergen har ein Abelsgate, Trondheim har ein allé kalla opp etter Abel, medan Stavanger har både Niels Abels gate og Abelstrappa. Berlin var ein av dei byane Abel var mest tid i på sine utanlandsopphald, og her finst òg ein Abelstrasse. I Paris finst det ei gate kalla Ru Abel, som òg er kalla opp etter Abel.
Fjøløy fyrstasjon
Det vart bygd i 1849 og automatisert i 1977. Næraste nabo er Utstein Kloster på naboøya Klosterøy og vert derfor lett oversett av turistar. Fyret ligg vakkert til ved Kvitsøyfjorden og det er utsikt nord til Karmøy, vest mot Kvitsøy og sørover til Tungenes og Randaberg. Det er òg fine høve for fuglekikking. Det var sildefiskeria på midten av 1800-talet som gjorde at folk pressa på for å få bygt fyr her. I 1849 vart ikkje mindre enn åtte nye fyr sett i drift på strekninga frå Bergen til Stavanger. Fyret brann berre om nettene under sildefisket dei første åra. Sjølve fyrhuset målte 2,5x2,5 m. Det var ein bonde i nærleiken som stod for drifta. Snart kom det krav om å forlenge drifta, og i 1852 vart fyret drifta i sju månader og seinare, i 1855, ti månader. Fyret låg i seglingsleia til byen og var veldig viktig for ferdsla. I 1866 sette Fyrvesenet opp eit 70 m² stort hus som bustad for fyrvaktaren. Huset låg tett ved fyrlykta. I 1954 vart det bygd eit fyrtårn i betong og ny bustad for fyrvaktaren nedanfor sjølve lykta. Fyrvaktaren har i fritida laga ein kjøkkenhage rett ved huset. For at hagen skulle ligge i livd vart det bygd ein mur av stein rundt hagen.
Niels Henrik Abel
Stader kalla opp etter Abel
Det er òg fleire bygningar som er kalla opp etter Abel, blant anna Niels Henrik Abels hus ved Universitetet i Oslo og Niels Henrik Abels hus ved Universitetet i Agder. På Blindern ved universitetet finst dessutan ein liten bydelskafe: Cafe Abel.
Fjøløy fyrstasjon
Bygningane er stengde for publikum, men ein kan vandre fritt i området rundt.
Niels Henrik Abel
Stader kalla opp etter Abel
I Sandnes har Jærmuseet si avdeling Vitenfabrikken ei eiga utstilling som har fått namnet Abelloftet. Dette er ei utstilling som har fokus på matematikk i ulike former.
Gjerstad, der Abel voks opp, har sin Niels Henrik Abels vei, som går frå Gjerstad togstasjon til Gjerstad kyrkje. Holmen Gard i Gjerstad har ein eigen overnattingsfløy kalla opp etter Abel og der alle overnattingsromma har fått sine eigne namn, kalla opp etter Abel, verka hans, viktige personar rundt Abel og viktige stader i Abels liv.
Asteroiden 8525 Nielsabel er òg kalla opp etter han.
Monument og frimerke
I 1902 vart det kunngjort ein konkurranse om eit monument over Abel. Ingebrigt Vik vann konkurransen, men det viste seg etterkvart at det vart Gustav Vigeland sitt bidrag som fekk oppgåva som det offisielle minnesmerket. Hans velkjende Abelstatue i Slottsparken vart først vist offentleg på Haustutstillinga i 1904, og ein ferdig statue vart avduka i 1908.
Den 6. april 1929, nøyaktig hundre år etter han døydde, pryda Abel fire norske frimerker. Frimerka var gravert av Professor Schirnböck i Wien og kom i fire valørar: Abel var dermed den andre ikkje-kongelege som var vorte portrettert på norske frimerke, berre Henrik Ibsen kom før han, i 1928. I samband med 200-år jubileet i 2002 fekk portrettet til Abel på nytt pryde norske frimerke.
Den 5. juni 2002, to hundre år etter fødselen hans, vart Abel igjen heidra på norske frimerke. Då med éit frimerke med valør 5,50 (NK1469) og éit med valør 22,00 (NK1470).
Akefalt samfunn
Akefalt samfunn (engelsk acéphalous, frå gresk ακέφαλος som tyder 'utan hovu'') er ei nemning på eit samfunn utan styresmakt som tvingar menneske til å lystre lovverk. I staden har «sosial kontroll» tatt funksjonen som styresmakta har i moderne samfunn.
Eit akefalt samfunn treng korkje vere anarkistisk eller egalitært. Jakt- og fangstsamfunn er typiske akefale samfunn, i motsetnad til landbruksamfunn som har vore sett på som «høgkultursamfunn».
Kjelder
ISBN 82-456-0000-8
1405 Sibelius
1405 Sibelius er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. september 1936 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Provinsen Matera
Provinsen Matera (italiensk Provincia di Matera) er ein provins i regionen Basilicata ved Tarantobukta i Italia. Hovudstaden er byen Matera. Han har eit areal på 3 447 km² og totalt 204 328 innbyggjarar (2005). Det er 31 kommunar i provinsen.
Dei største kommunane er
Árja
Árja (Innsatsvilje) er eit norsk samisk politisk parti stifta i 2008 som fyrste gong stilte til val ved Sametingsvalet i 2009. Partileiar er Láilá Susanne Vars.
Partiet stilte liste i fem av dei sju valkrinsane ved valet, og fekk inn til saman tre representantar. I den største valkrinsen etter talet stemmeføre, Ávjovárri valkrins som femner Kautokeino, Karasjok og Porsanger kommunar, var det Árja som fekk flest stemmer og dei fekk inn to kandidatar frå krinsen. Partiet fekk også inn ein kandidat frå Nordre valkrins.
The Jam
The Jam hadde 18 Top 40-singlar på rad på dei britiske hitlistene frå debuten sin i 1977 til 1982, av dette 4 hittar på toppen av lista. Då gruppa blei oppløyst i 1982 blei dei første 15 singlane deira gjenutgjevne og kom alle med på topp 100-lista.
Bandet bestod av Paul Weller (gitar og vokalist), Bruce Foxton (bassgitar) og Rick Buckler (trommer). Opphavleg var det endå ein gitarist med, Steve Brooks, men han forlét bandet før utgjevinga av debutsingelen til gruppa, «In the City» i april 1977. Weller oppløyste bandet i 1982, og danna deretter The Style Council.
Martin Schanche
Martin Schanche er ein tidlegare norsk motorsportsutøvar. «Mister Rallycross» har vorte FIA europameister i rallycross seks gongar.
Martin Schanche debuterte i løpssamanheng i 1972, 27 år gamal. I 1975 tok han sølv i isbane-NM. Frå 1976 til 2001 køyrde han rallycross, og vart europameistar i 1978, 1979, 1981, 1984, 1991 og 1995.
Martin Schanche er fødd i Trondheim, men voks opp i Leirpollskogen i Tana i Finnmark. I dag er han busett i Drøbak i Frogn kommune i Akershus, saman med kona Birgit (frå Tyskland) og dottera Melissa. Han er kommunestyrerepresentant for Framstegspartiet.
Ved kommunevalet i 2003 vart han kjent for å slå ned Ap-politikaren Torgeir Micaelsen då han under ein skuledebatt i Drammen kalla Schanche «feiging». Dette skapte mykje riksdekkjande merksemd. Denne merksemda gjorde Schanche til ein ofte parodiert karakter i radioprogrammet Petremorgen på NRK P3.
I desember 2016 gjorde Martin Schanche det kjent at den biologiske faren hans var tysk jagarflygar.
Mirande
Mirande er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Gers i Midi-Pyrénées. Kommunen har om lag 3 500 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse.
Fritt fall
Fritt fall er rørsle der tyngdekrafta står for all akselerasjon.
Når ein gjenstand A berre er påverka av tyngdekrafta frå ein gjenstand B, seier ein at gjenstand A fell fritt i tyngdefeltet til B. Då har A ein akselerasjon lik tyngdeakselerasjonen i feltet til B. Denne akselerasjonen er også lik gravitasjonsfeltstyrken.
der M er massen til B og r er avstanden mellom tyngdepunkta til A og B.
Nær havoverflata på jorda, har g gjennomsnittsverdien g=9,80665. Denne kan reknast ut numerisk ved å finne integralet av ein harmonisk varierande funksjon for g med breiddegrad som uavhengig variabel, og dele på 180°.
Sjølv om definisjonen ekskluderer andre krefter som luftmotstand, nyttast også uttrykket fritt fall om fall gjennom ein atmosfære. I fallskjermhopping og BASE-hopping vert aktiviteten mellom utsprang og skjermopning kalla «frittfall».
Tatsuya Onodera
Tatsuya Onodera er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC og V-Varen Nagasaki.
Geitungen fyrstasjon
Geitungen fyrstasjon er eit fyr som ligg på ei lita øy like sør for Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden.