cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Langfredag
Langfredag markerer i kristen tradisjon dagen då Jesus Kristus døydde på krossen. Dagen vert markert fredag før påske. Namnet kjem av at det var Jesu lengste dag. På engelsk vert dagen kalla Good Friday, som eigentleg tyder «heilag fredag». På tysk heiter dagen Karfreitag, der kar tyder «sorg, sut».
I Noreg vert langfredag framleis sedd på som ein viktig heilagdag, det ein av dei tre dagane i året som mellom anna vert markerte med reklamefrie sendingar i kommersielle radio- og fjernsynskanalar.
Helgeland Historielag
Helgeland Historielag vart stifta i Sandnessjøen 14. mars 1970 etter initiativ av Arnt O. Åsvang, Vevelstad.
Laget har til formål å auke og spreie kunnskap om Helgelands fortid, ivareta og verne om materielle kulturminne i distriktet og berge den munnlege tradisjonen som enno finst om liv og arbeid i eldre tider. Sidan 1970 har laget årvisst gjeve ut Årbok for Helgeland. Laget har òg gjeve ut to band av Helgelands Historie (1985 og 1994), og det tredje bandet skal etter planen komme ut i 2009.
Medlemsbladet Helgelendingen kjem ut tre–fire gonger i året.
Magnus III av Noreg
Magnus III eller Magnus Olavsson Berrføtt. Fødd 1073 og døydde i 1103. Konge av Noreg i tidsrommet frå 1093 til 1103. Olav III Haraldsson Kyrre var far til Magnus Berrføtt. Magnus Berrføtt reiste i 1098 på tokt til øyane vest i havet. Orknøyane og Hebridane vart då ein del av Noregsveldet. I Soga om Magnus Berrføtt er, vert fortald om at då han Magnus konge kom attende frå vesterviking hadde han og mennene hans teke mykje dei same skikkane og kledesbunader som var vanlege i vesterlanda. Mellom anna gjekk dei med bare legger på gata, og hadde stutte kjortlar og kapper. Han vart difor kalla «Magnus Berrføtt».
Magne Thomassen
Magne Thomassen er ein norsk tidlegare skøyteløpar. Han deltok i internasjonale meisterskap eit heilt tiår, frå 1962 til 1972.
Etter å ha sett verdsrekord på 1500 meter med tida 2.02,5 5. februar 1968, trona Magne Thomassen øvst på adelskalendaren i skøyter. Der vart han berre verande i to dagar, før Kees Verkerk tok igjen førsteplassen.
Thomassen blei norsk meister på skøyter i 1968. Han blei òg den første noregsmeisteren i sprint gjennom historia, då han vann i 1970. Året etter tok Thommasen nok ein tittel. Han representerte Trondheim Skøyteklubb.
Magnus Eriksson
Regjeringstid
Magnus var son åt den svenske hertug Erik Magnusson og Ingebjørg Håkonsdotter av Noreg. Han gifta seg med Blanka av Namur i 1335. Dei fekk to søner, Erik og Håkon.
Då kong Håkon V Magnusson døydde sonelaus i 1319, vart dottersonen hans Magnuss Eriksson vald til konge, berre fire år gamal. Same året vart han vald til konge av Sverige som soneson av Magnus Ladulås, etter at farbroren hans var avsett. Magnus Eriksson var den fyrste Folkungen på den norske trona. Mora hans Ingebjørg prøvde å styra landa medan Magnus var mindreårig, men riksråda tok over makta i Sverige i 1322 og i Noreg i 1323.
Dei norske stormennene var misnøgde med kongen, som hadde ført riksseglet ut av landet, ikkje utnemnde kanslar for Noreg medan han stort sett var utanlands. Nokre stormenn gjorde opprør og erobra Tunsberghus. I 1333 slutta dei fred att då kongen lét ein rådsherre ta hand om riksseglet og utnemnde Ivar Ogmundsson som drottsete. Ei ny stormannsreising i 1338 førte til ein avtale der makta blei meir eller mindre delt mellom kongen og riksrådet. I 1343/44 gjekk kongen med på å utnemna yngstesonen Håkon, som då var tre år gammal, til tronarving. Han skulle bli norsk konge så snart han var myndig, i 1355. Han fekk også svenskane til å lova å velja den andre sonen hans, Erik, til konge etter han. Slik sikra han eit kongedøme for kvar av sønene sine.
Magnus heldt på områda rundt Oslofjorden, Island og truleg også Hålogaland då sonen blei myndig. I Sverige utførte han store lovarbeid, kjend som Magnus Erikssons almänna landslag og stadslag. Han dreiv også utanrikspolitikk. Han prøvde å sikra Skåne, Blekinge og Halland, som no var truga av Valdemar Atterdag att. Han førte også krig mot Novgorod for å trygga svenske interesser i Baltikum. Krigane tærte på finansane.
I 1357 gjorde svenske stormenn opprør mot kongen saman med sonen Erik. Men Erik Magnusson døydde i 1359, og i 1362 blei broren Håkon vald til svensk tronfølgjar i staden. Dermed delte Magnus og sonen kongsmakta i begge rika.
I 1360 lukkast det Valdemar å få attende Skåne til Danmark. Etter dette gjekk det nedover med kong Magnus. I 1364 vart han driven ut av Sverige, men han kom attende og prøvde å ta styringa att. Han mislukkast, og i tida frå 1365 til 1371 sat han i fengsel i Stockholm. Han døydde i 1374 då skipet hans forliste ved Lyngholmen utanfor Bømlafjorden i Noreg.
Kjelder
Bibliografi
Shangri-La av The Kinks
«Shangri-La» er ein song av The Kinks skriven av Ray Davies. Songen vart gjeven ut på konseptalbumet deira Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire) i 1969.
Songen skildrar ein mann kalla Arthur, hovudkarakteren på albumet. Arthur bur i eit hus kalla Shangri-La. I starten av songen er Shangri-La eit sant paradis, men utover i songen vert det klart at huset til Arthur er like mykje eit fengsel som eit paradis.
Songen er musikalsk omfattande. Han starta roleg med Davies på roleg vokal og akustisk gitar. Etter eitt vers byggjer spaninga seg opp med blåsarar. Så vert fingerplukkinga på gitaren raskare og trommene og ein cembalo kjem inn, med Dave Davies på korvokal. Så kjem klimakset med refrenget og ein Phil Spector-liknande produksjon. Etter eit nytt vers og refreng kjem eit langt raskare og tyngre mellomspel. Dave Davies har fortalt at dette er favorittsongen av dei broren Ray skreiv.
Yohei Suzuki
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Ljubotyn
Ljubotyn (ukrainsk og russisk Люботин) er ein by i Kharkiv oblast (provins) aust i Ukraina. Byen har status som eit eige rajon (distrikt). Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2011).
Celtic FC
Celtic Football Club er ein fotballklubb i Glasgow i Skottland, stifta i 1887. Klubben, som spelar i Scottish Premier League, har vunne 44 seriemeisterskap, det siste i 2013. Celtic har 35 gongar sigra i den skotske cupen og 14 gongar gått til topps i den skotske ligacupen.
Laget spelar heimekampane på Celtic Park. Celtic har gjennom fotballhistoria hatt sin store rival i Rangers FC, ein annan fotballklubb frå Glasgow. Kampane mellom dei to laga vert omtala som Old Firm.
Spelarstall
Endra 15. august 2020
Teikneserieprisar
Teikneserieprisar er prisar og rangeringar av teikneseriar, mange av dei innanfor eit visst land. I nokre høve kan teikneseriar også vinna litterære prisar.
Nasjonale prisar
Norske teikneseriar kan vinna Sproing-prisen, først utdelt i 1987, er nedsett av norsk teikneserieforum, og gjev pris til beste norske teikneserie, beste omsette utanlandske serie og beste nykommar.
Prisar og rangeringar av gratisteikneseriar
Web Cartoonist's Choice Awards (WCCA) søker å rangere gratis teikneseriar på nettet, ved hjelp av ein komite nedsett av desse teikneserieforfattarane. Det er årlege kåringar og har hatt 25 kategoriar.
Buzzcomics og topwebcomics søker begge å rangere gratis teikneseriar på nettet, ved hjelp av brukarar sine stemmer.
1031 Arctica
1031 Arctica er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. juni 1924 av Sergej Beljavskij ifrå Crimean Astrophysical Observatory i Simeiz på Krimhalvøya.
Thomas Hylland Eriksen
Thomas Hylland Eriksen er ein norsk professor i sosialantropologi som er aktiv både som forfattar og samfunnsdebattant. Han har særleg engasjert seg i emne som globalisering og identitet, og har teke problemstillingar knytt til dette opp i fleire bøker.
Jacob Jordaens
Jacob Jordaens var ein flamsk målar under barokken, fødd og død i Antwerpen. Saman med Peter Paul Rubens og Anthonis van Dyck syrgde han for at den såkalla Antwerpen-skulen fekk eit eit framifrå ry for sine måleri og andre biletverk.
Liv og gjerning
Jordaens gjekk mellom 1607 og -15 i lære hos målaren Adam van Noort i heimbyen. I unge år samarbeidde Jordaens med ein annan av Noorts elevar, Peter Paul Rubens, og tok sterke inntrykk av han. Til liks med Rubens måla Jordaens altartavler, både mytologiske og allegoriske bilete. Etter Rubens døydde i 1640 var Jordaens den fremste målaren i Antwerpen kva gjaldt oppdrag for dei store formata. Elles viser Jordaens sine måleri ein tydeleg påverknad frå den italienske målaren Caravaggio og hans bruk av chiaroscuro. Også norditalienske målarar som Jacopo Bassano og Paolo Veronese har gjeve impulsar til Jordaens. Han let seg også inspirere av dei realistiske uttrykka i hollandsk biletproduksjon, kanskje særleg av Brueghel-familien; Jan Brueghel den eldre var ein samtidig med Jordaens.
Bortsett frå eit opphald i England i 1641, arbeidde Jordaens heile livet i Flandern. Etter han i 1645 konverterte til kalvinismen fekk han også oppdrag frå den katolske kyrkja.
Mocho
Mocho er eit mayaspråk som blir snakka i Tuzantán og Mototzintla i den meksikanske delstaten Chiapas. Språket er nesten utdøydd og har under 150 talarar.
Slavutytsj
Slavutytsj (ukrainsk Славутич) er ein ny by nord i Ukraina, kalla opp etter det gammalslaviske namnet på den nærliggande Dnepr. Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2011).
Slavutytsj ligg på venstrebreidda av elva, 40 km frå Tsjernihiv, 45 km frå byen Pripjat, 50 km frå Tsjernobyl (begge i Ivankiv rajon) og 200 km frå Kiev. Sjølv om byen geografisk ligg i Tsjernihiv rajon (del av Tsjernihiv oblast), høyrer han administrativt til Kiev oblast, og er ein administrativ eksklave, og høyrer ikkje til noko rajon.
Historie
Byen vart bygt i 1986, kort tid etter Tsjernobylulukka for å huse arbeidarane i Tsjernobyl atomkraftverk og familiane deira, som måtte evakuere byen Pripjat. Den økonomiske og sosiale situasjonen i byen er framleis kraftig påverka av kraftverket og andre installasjonar i Tsjernobylsonen fordi dei fleste innbyggjarane framleis arbeidde eller arbeider der.
Bygginga av byen starta kort tid etter ulukka og dei første innbyggjarane flytta inn alt i oktober 1988. Byen var meint å erstatte Pripjat, som hadde vorte ein spøkelsesby etter evakueringa. Det står eit minnesmerke i Slavutytsj for offera etter ulukka, særleg dei som mista livet like etter hendinga frå strålingsskadar.
Innbyggjarane i byen er hovudsakleg overlevande etter katastrofen, som måtte flytta ut frå evakueringssonen, av dei kring 8000 som var barn i 1986. På grunn av dette har relativt mange av innbyggjarane strålingsrelaterte sjukdommar. Mange av innbyggjarane arbeider framleis ved det tidlegare kraftverket for å overvake det, vedlikehalde det eller for vitskaplege årsaker.
Ola Bremnes
Ola Bremnes er ein norsk musikar, forfattar og trubadur. Med melodien Mi pia, din gutt sette han ny rekord på Norsktoppen med plassering 95 veker på rad.
Bakgrunn
Ola Bremnes er fødd i Svolvær, og han er son til Ole H. Bremnes. Ola Bremnes bur på Bremnes i Kvæfjord i Troms. Han er eldstebroren til musikarane Kari Bremnes og Lars Bremnes.
Slavutytsj
Historie
Slavutytsj ligg kring 50 km aust for det tidlegare atomkraftverket. For å bygge byen vart området dekt med eit to meter tjukt lag med rein jord. Plasseringa vart vald ut på grunn av jernbanelinja som går gjennom området. Frå starten vart det vald at Slavutytsj skulle verte ein «by for det 21. hundreåret». Samanlikna med andre byar i Ukraina har Slavutytsj moderne arkitektur med lystige omgjevnader og levestandarden er høgare enn i dei fleste andre byane i Ukraina. Under bygginga av byen deltok arbeidarar frå åtte tidlegare sovjetrepublikkar: Armenske SSR, Aserbajdsjanske SSR, Estiske SSR, Georgiske SSR, Latviske SSR, Litauiske SSR, Russiske SFSR og Ukrainske SSR. Som følgje av dette vart byen delt inn i åtte bydelar kalla opp etter hovudstadane i kvar republikk, kvar med sin eigen unike stil og atmosfære. Byen har ein uvanleg høg fødselsrate og dødelegheita er overraskande låg. Som følgje av dette er snittalderen i Slavutytsj den lågaste av alle byane i Ukraina og meir enn ein tredjedel av innbyggjarane er barn.
Ola Bremnes
Bakgrunn
Han har arbeidd mykje med Petter Dass, blant anna i oppsettinga Vær hilset! (1995) som har vore framført på ei rekke festivalar. Verket Reysetøy var bestillingsverk til Festspillene i Nord-Norge 2001.
Slavutytsj
Historie
I 2001 vart dei gjenverande delane av atomkraftverket stengd ned og byen har hatt sosiale problem og ei uviss framtid etter det. Mykje av budsjettet til byen vart betalt av operatørane av kraftverket. For å støtte busetnaden og få inn nye føretak, vart Slavutytsj ein særeigen økonomisk sone.
Ola Bremnes
Bakgrunn
Ola Bremnes gav i 2007 ut barneboka Trøbbel i trapesen, illustrert av Odd Henning Skyllingstad.
3. april 2019 opna Ola Bremnes utstilling Olas alfabet i Galleri Nord-Norge i Harstad med 174 eigenproduserte bilde. Ola har òg i fleire år illustrert bøkene til Jens Brekke frå Vik i Sogn.
Sassen-Bünsow Land nasjonalpark
Sassen-Bünsow Land nasjonalpark er ein nasjonalpark på Svalbard. Parken vart oppretta ved forskrift 26. september 2003 i medhald om Lov om miljøvern på Svalbard.
Bachelor i ingeniørfag
Gradsnemninga blei innført med kvalitetsreforma for høyere utdanning frå 1. januar 2003.
Sassen-Bünsow Land nasjonalpark
Nasjonalparken omfattar Sassendalen med fjell- og viddeområda på nordsida av dalen, fjell- og breområda aust for Tempelfjorden, Bünsow Land, samt sjøareala i Tempelfjorden (innanfor ei rett linje mellom Sveltihel og Bjonapynten) og i Gipsvika.
Nasjonalparken utgjer ca. 1157 km² landareal (inkludert brear og ferskvatn) og ca. 73 km² marint areal på gardsnummer 1, 25, 26 og 27 på Svalbard.
Formålet med fredinga er mellom anna å ta vare på store areal med samanhengande vegetasjon med innslag av sårbare planteartar, store våtmarksområde; viktige hekke-, nærings- og myteområde for fugl og den karakteristiske og kjente fjellformasjonen Templet.
Gammelstads kyrkstad
Gammelstads kyrkstad er ei samling kyrkjestover og kyrkjestallar kring Nederluleå kyrkje i Gammelstad utanfor Luleå i Sverige. Gammelstads kyrkjestad er med på UNESCO si liste over verdsarv.
Skjærtorsdag
Dagen blir markert siste torsdagen før påske. På messa i kyrkja vert det siste måltidet minna ved at kyrkjelyden feirar nattverd. Skjærtorsdag er dagen før langfredag, og det kan bli markert ved at all pynt vert fjerna frå altaret ved slutten av gudstenestaa. Lys, blomar, vaser og dukar blir bore bort slik at altaret framstår blottlagt til langfredagsgudstenesta.
Skjærtorsdagen er heilagdag i Noreg og Danmark.
Gammelstads kyrkstad
Bakgrunnsstoff
Gammelstad Gammelstad
The Fat Man
«The Fat Man» er ein song av den amerikanske rhythm and blues-artisten Fats Domino. Han vart skriven av Domino og Dave Bartholomew, og spelt inn 10. desember 1949. Han vert stundom omtalt som den første rock and roll-songen.
Songen vart spelt inn for Imperial Records i Cosimo Matassa sitt J&M studio på Rampart Street i New Orleans i Louisiana den 10. desember 1949. Lew Chudd på Imperial hadde tidlegare bede Dave Bartholomew om å finne eit lokalt populært talent, og vart mest imponert av Fats Domino, som då spelte på ei arbeidarklassebule i byen.
Plata vart ein lokal hit i New Orleans jula 1949 og var debutsingelen til Domino. B-sida heitte «Detroit City Blues». Imperial reklamerte med at plata hadde seld 10 000 eksemplar i New Orleans på berre ti dagar, og i januar 1950 vart ein nasjonal hit.
Marlon de Souza Lopes
Marlon de Souza Lopes er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Høgskuleingeniør
Høgskuleingeniør er i Noreg ei yrkesgruppe som har studert teknikk i 3 år ved universitet eller høgskule.
Marlon de Souza Lopes
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Høgskuleingeniør
Kvalitetsreforma for høgare utdanning innførte nye gradsnemningar, mellom anna bachelorgrad, med verknad frå 1. januar 2003, og oppheva lovvernet av grada høgskuleingeniør. Bachelor i ingeniørfag blei innført som tilrådd ny gradsnemning frå same dato. Frå 27. november 2009 er tittelen igjen verna.
Olje
Olje (latin oleum, oliven) er ei samnemning på ulike væsker som normalt ikkje er løyseleg i vatn. Oljer er komplekse, organiske sambindingar av ulike slag. Dei har karakter av å vere viskøse, feite eller smørjande, og kan ordnast i tre hovudgrupper:
Høgskuleingeniør
For å bli Bachelor i ingeniørfag må ein ha 3MX og 2FY i tillegg til generell studiekompetanse, eller ta eit 1-årig forkurs for ingeniørutdanning, eller ta ein såkalla tresemesterordning med sommarkurs i matematikk og fysikk før ein startar på studiet.
Normalt kan ein studere til Bachelor i ingeniørfag ved ein av dei statlege regionale høgskulane som tilbyr ingeniørstudiar eller ved Forsvarets ingeniørhøgskole, eller ved å velje ingeniørlinene ved Krigsskulen eller Sjøkrigsskulen.
Olje
Bruksområde
Olje har vore kjend frå oldtida som smøremiddel og som brenselkjelde til lys. Olje er til dømes nemnd i Andre mosebok kapittel 35 «Gåver til heilagdomen», «olje til ljosestaken». Olivenolje var den tidlegaste vegetabilske olja nytta i vidt omfang kring Middelhavet.
Utanom petroleum og olivenolje har kvalolje hatt ei stor kommersiell verdi, kvalolje har vore nytta ut i ca. 800 år. Seint på 1700-talet tok ein i bruk kvalolje til lys i Noreg.
Seinare har kvalolje vorte nytta til margarin, såpe og måling. Også sildolje og linolje er brukt i målingsindustri.
Internasjonal eining
Den internasjonale eininga er ikkje ei SI-eining.
Magnus IV av Noreg
Magnus IV eller Magnus Sigurdsson den blinde levde om lag i tidsrommet frå 1115 til 1139. Magnus den blinde var son av kong Sigurd I Magnusson Jorsalfare. Magnus den blinde var konge av Noreg i tidsrommet frå 1130 til 1135. Harald IV Magnusson Gille var konge samstundes. Harald Gille lét Magnus IV verta teken til fange. I fangenskap vart Magnus IV kastrert og blinda.
I borgarkrigstida i Noreg var det fleire stridar mellom ulike kongsemne. Byrjinga på borgarkrigstida går attende til då Sigurd Jorsalfare døydde i 1130. Makta vart delt mellom tre søner som heldt kvar si hird. Nye kongsemne, som hevda å vera kongssøner, kom og gjorde krav på kongsnamn. Etter kvart utvikla stridane seg til open strid mellom ulike flokkar.
Magnus IV vart igjen konge i tida frå 1137 til 1139, men då samstundes med Sigurd Slembe og Sigurd II Munn.
Carsten Thomassen (1969-2008)
Bakgrunn
Carsten Thomassen hadde bakgrunn frå oppvekst i Frankrike og på Madagaskar, der far hans var misjonær. Han var utdanna ved Gimlekollen Mediesenter og hadde grunnfag historie. Han starta si journalistiske karriere i redaksjonen i Natur og Ungdom sitt tidsskrift. I 1990-åra byrja han i avisa Klassekampen og slutta der etter at redaktør Paul Bjerke blei oppsagt i 1997. Han arbeidde også ei tid som frilans for Dagens Næringsliv, og for Vårt Land sommaren 1998. Thomassen arbeidde i Dagbladet frå 1999, og blei fast tilsett i 2001. Han arbeidde i avisa si samfunns- og utanriksavdeling.
Martherenges
Martherenges  is a kommune in the distrikt Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret 767 ligg meter over havet.
Birka
Birka var den første byen i Sverige og eit viktig senter for handel ved Austersjøen frå 700-talet. Byen låg på øya Björkö i Mälaren i Ekerö kommune. I vår tid er det ikkje anna att etter byen enn dei spora og restane som er kome for dagen ved arkeologiske utgravingar eller kan sjåast i terrenget som gravhaugar og liknande.
Birka vart på 800-talet skriven Birca. Namnet kan vera ei latinisering av Björkö. Birka vart òg omtala av Adam av Bremen. Tidlegare har Birka òg vorte kalla Birca og Bierkø. Øya heiter no Björkö, medan namnet Birka er nytta om det området der byen låg.
Birka vart grunlagd kring 750, og var ein av dei første byane i Norden. Andre tilsvarande byar i Norden var Skiringssal (Kaupang) (kring 800) i Noreg, Ribe (kring 710) og Hedeby (kring 810) på Sør-Jylland (nå Slesvig) i Danmark.
Byane hadde fleire sams drag. Det voks fram eit regulert nett av gater. Bygningane låg med gavlen vend ut mot kaien. Handverkarar produserte for ein større marknad enn før, varene kunne seljast over eit større område enn før. Byane låg godt plassert i høve til transport både over havet og til lands. Slik kunne byane inngå i eit internasjonalt handelsnettverk med import og eksport. Kjøpmenn frå nær og fjern (mellom anna den arabiske halvøya) med dyrebare handelsvarer søkte seg til staden. Av utlendingar var det flest av frisarar.
I dag finst det meir enn 3000 gravhaugar og andre typar jordfestingar på Björkö. Fleire jordfestingar kan gjelde utlendingar som har døydd i byen.
Bakgrunn
Birka vart truleg skipa av kongen for sveane midt på 700-talet. På det som no heiter Hovgården på øya Adelsö nær ved låg ein kongsgard, der kongen kunne overvaka handelen. I vikingtida var Birka ein viktig handelsplass i sveariket. Kring sju hundre personar budde i Birka då byen var på det største.
Mot slutten av 900-talet vart Birka nedlagd som handelsby. I staden vart Sigtuna bygd opp. Ein teori er at Birka vart isolert på grunn av landhevinga; ein kunne etter ei tid ikkje koma inn med båt frå Austersjøen til Birka via Södertälje gjennom Södertälje kanal.
Ansgars Birka
I år 829 kom munken og misjonæren Ansgar, på oppfordring frå kong Björn, til Hovgården på Adelsö, og den første kristne kyrkjelyden i Birka vart skipa av Ansgar. Eit minnesmerke over Ansgar og hans misjonsarbeid vart reist i 1836 på Björkö. Men Adam av Bremens opplysningar om den store heidne heilagdomen i Uppsala (i det som no heiter Gamle Uppsala) er eit av fleire prov på at Angars misjonsverksemd hadde avgrensa og ingen varig verknad; Sverige vart det siste av dei tre skandinaviske landa Noreg, Sverige og Danmark som vart kristna.
Då andre stadar òg har hatt namn som kan lesast som Birka, og dei historiske kjeldene ikkje er eintydige om kvar det Birka låg som misjonæren Ansgar vitja, har det i moderne tid vorte peika ut andre stadar som den byen Birka Ansgar var i. Særleg har den såkalla västgötaskolan drege fram ulike teoriar. Men det ser ut å til vere eit fleirtal av forskarar som held Birka på Björkö for å vere den rette staden.
Etter dei alternative teoriane den Birka som Ansgar misjonerte i, ha vore på:
Det finst ulike argument for og mot dei ulike Birka. Dei fremste argumenta mot at Birka på Björkö er rette staden, er at øya ikkje ligg midt i Sueonia, slik Adam av Bremen skreiv. Øya låg i utkanten av riket på Adams tid, og det framgår av Adams bok at byen Birka ikkje fanst lenger då han levde. Men det vert sett på som eit sterkt argument for at Birka på Björkö retteleg er den staden Adam av Bremen omtalar at Birka på Björkö ikkje ligg langt frå Sigtuna, ein viktig by på Adam av Bremens tid.
På eldre svensk språk hadde Birka ei tyding av borg eller handelsplass. Jamfør birkelag, handelslag og birkekarlar, kjøpmenn.
Arkeologiske utgravingar og granskingar
Eit om lag sju hektar stort område kalla Den svarta jorden i Birka er området kvar den tettbygde staden Birka låg frå om lag 750 till 1000 e.Kr. Jorda har vorte svart og feit på grunn av at den menneskelege aktiviteten har ført til mykje rotna organisk materiale og trekol i molda. Dette arealet ligg på den nordlege parten av øya og er inngjerda av ein jordvoll, som i sør endar i Borgberget med restar etter ei festning. Utanfor vollen ligg det store areal med ei mengd graver. Her det mellom anna funne sokalla kammergraver, det vil seie djupt grava sjakter med tømmerveggar, og med rikhaldig gravgods.
Svarta jorden er registrert som fast fornminne (Raä (Riksantikvarieämbetet) 119 i Adelsö socken.) I denne 'Svarta jorden' har det vore gjort utgravingar allereie på 1600-talet. På 1680-talet grov forskaren Johan Hadorph og fann «swarteste Kohlen aff upbrände Husen, hwarest Bönderne hafwa sin fetaste Åcker». Men det var fyrst på 1870- og 1880-talet at utgravingane fekk eit meir vitskapleg preg. Dei seinaste arkeologiske utgravingane vart gjort mellom 1990 og 1995 og galdt til saman et areal på om lag 350 m².
Arkeologen Björn Ambrosiani grov i Svarta jorden på Björkö 1969–1971, og var prosjektleiar for utgravingane i 1990–1995. I 1997–2004 gjorde Arkeologiska forskningslaboratoriet på Stockholms universitet utgravingar på den såkalla Garnisonen under leiing av Lena Holmquist Olausson, og i 2005 og 2006 gjorde Riksantikvarieämbetets undersökningsverksamhet (UV) utgravingar i utkanten av vår tids Björkö-grend for å freiste å få fram kunnskap om mellomalderens Björkö. I 2007 gjorde dei nye utgravingar attmed gravfeltet Grindsbacka på mellomste Björkö.
Mesteparten av funna frå utgravingane i Svarta jorden, og dessutan ei mengd gjenstandar som har kome for dagen under jordbruksarbeid i området, er samla i Statens historiska museum i Stockholm.
Litteratur
Arkeologisk fagbok om utgravingane og granskingane av gravfeltet i Birka:
Romsdalen
Romsdalen, eigentleg Raumas dal etter elva Rauma som renn gjennom dalen, er eit trongt dalføre mellom høge fjell frå Romsdalsfjorden ved Åndalsnes i Rauma kommune i Møre og Romsdal til Lesjaskogsvatnet i Lesja kommune i Oppland. Fjella Trolltindane (med Trollveggen) og Romsdalshorn er vidgjetne landemerke i dalen.
Jarnbanen Raumabanen og hovudvegen E136 til Sunnmøre og Romsdal frå Austlandet over Dombås går gjennom Romsdalen.
Delar av dalføret er verna ved at det fell innanfor Reinheimen nasjonalpark eller Romsdalen landskapsvernområde.
Sidedalar
Dei viktigaste sidedalane til Romsdalen rekna etter sideelvar som renn ut i Rauma:
Tidlegare låg vasskiljet nærare Romsdalsfjorden slik at Verma og Ulvåa drenerte til Gudbrandsdalen, erosjon og kraftig utgraving har flytta vasskiljet mot Lesja (sørover) slik at de to sidedalane er agnordalar med motsett retning av hovuddalen.
Fjelltoppar
Nokre kjende fjelltopper rundt hovuddalføret
IE
Bokstavane I og E kan stå for fleire ting:
Romsdalen
Busetnad
Ved Raumas utløp i Romsdalsfjorden ligg den gamle tettstaden Veblungsnes og sentrum med jernbanestasjonen Åndalsnes på kvar si side av elva. På Veblungsnes ligger også soknekyrkja Grytten kyrkje og militærleiren Setnesmoen med HV 11 like ved. Oppe i dalen ligg dei små tettstadane Marstein (med Kors kyrkje) og Verma (med Øverdalen kyrkje). Øvst ved Raumas løp i Lesja kommune ligger Bjorli
Ved Brude øvst i dalen går den faste busetnaden opp til 500 moh. Ved Hellands kartlegging rundt 1900 låg dei øvste gardane (Brøstet og Kabben i sidedalen) på omkring 750 moh.
Samferdsle
Raumabanen og E136 går begge gjennom Romsdalen. Raumabanen er det einaste jernbanesambandet i Møre og Romsdal. E136 knyter seg til E6 ved Dombås og er hovudvegen mellom Austlandet og Ålesund/Molde. E136 er det einaste vegsambandet mellom Austlandet og Vestlandet som ikkje går over skoggrensa.
Bruer på offentleg vegnett
Opphavleg var Veblungsnes strandstad og dampbåtkai for Romsdalen og turistar gjekk i land der. Frå slutten av 1800-tallet gjekk dampskipa til Åndalsnes i staden.
Køyre- og rideveg
Den gamle vegen over Lesja og gjennom Romsdalen var truleg ein viktig veg for bøndene i Nord-Gudbrandsdalen og fjellbygdene rundt, mellom anna for tilgang til havet og handelsvara salt. Den var også ein viktig handelsveg først til kaupangen på Veøya i Romsdalsfjorden deretter til Romsdalsmarkedet ved nederst i Romsdalen. På Lesja var det frå 1660 også jernverk som slede produkt på Romsdalsmarkedet. Vegen opp Romsdalen og over Lesja var også lettaste landeveg til Austlandet, den går opp berre i 600 meter høgd og gjennom samanhengande bygdelag.
Før jernbana vart lagt gjennom Gudbrandsdalen vart heile strekninga Åndalsnes/Veblungsnes-Lillehammer på slutten av 1800-tallet køyrt med diligenser. Vegen gjennom Romsdalen var opphavleg ein rideveg eller kløvsti som kring 1800 vart utvida til kjøreveg (4 meter brei). I 1822 vart den postveg mellom Tofte (Dovre) og Veblungsnes, og i 1825 klassifisert som hovudveg. Torvik skriv at det var køyrande vegstrekningar i Romsdalen på 1700-tallet. Kring 1820 vart det oppretta skyssvesen med stasjonar på Veblungsnes, Horgheim, Flatmark, Ormem (Verma) og Brude. Først i 1844 skal vegen ha vært fullt køyrande gjennom heile Romsdalen, og kring 1850 var dette utanom vegen over Filefjell til Lærdalsøyri den einaste køyrevegen mellom Austlandet og Vestlandet. I 1860 vart garden Næs (dagens Åndalsnes) på høgre side av Rauma vald som endepunkt for køyrevegen, i staden for den gamle strandstaden og endepunkt Veblungsnes. Grunngjevinga for Åndalsnes framfor Veblungsnes som endepunkt var at Åndalsnes gav betre høve for samband via Isfjorden og Åfarnes til Molde, at Åndalsnes hadde betre hamn og dessuten at Åndalsnes var betre for ein framtidig by. I 1869 vart vegen forbi Bjørnekleiva øvst i dalen lagt i to slyng frå garden Kleiva til fylkesgrensa, hårnålssvingane var del av i riksvegen til 1961. I 1946 vart vegen gjennom Romsdalen knytt til samanhengande køyreveg langs Romsdalsfjorden til Ålesund.
Bøndene hadde i eldre tid plikt til å skysse embetsmenn på reise. Postgang og turisme førte på 1800-tallet til større trafikk. Veblungsnes vart etterkvart eit viktig knutepunkt for omstiging mellom land- og sjøtransport. Mellom Veblungsnes og Dombås var det åtte skysstasjonar, av desse var fire i Romsdalen: Horgheim, Flatmark, Ormheim (tok over for Kylling og Brude) og Stuguflåten. Skysstasjonens bygg på Ormheim vart øydelagt av jordras i 1926. Stuguflåten er ein gammal stasjon midt mellom Veblungsnes og Dombås. Etter opninga av Raumabanen og meir bruk av bil fekk skysstasjonane ei mindre rolle.
Jernbane
Bygginga av Raumabanen tok til i 1912 og bana opna for trafikk frå Dombås til Åndalsnes 29. november 1924. Frå 1924 fram til 1970-årene var Raumabanen hovudkommunikasjonsåra for person- og posttrafikk mellom Møre og Romsdal og hovudstaden. Frå Åndalsnes var det buss til Ålesund, Molde og Kristiansund til og frå kvart tog. Frå 1891 til Raumabanen opna var dampskipsambandet mellom Mørebyane og Trondheim med Rørosbanen det viktigaste sambandet til Austlandet. På Raumabanen er det fleire store bruer, mellom anna Kylling bru ved Verma.
Telegraf
Då telegrafen vart bygd ut kring 1860 vart Mørebyane knytt til linja Oslo-Trondheim ved Dovre. Sambandet gjekk via Veblungsnes og gjennom Romsdalen til Dovre. Ved sida av sambandet mellom Gjøvik og Lærdalsøyri var dette i 1863 det einaste sambandet over fjellet mellom aust og vest (Stavanger og Bergen hadde også samband med Oslo rundt Sørlandskysten).
Båtar
I eldre tid var det få eller ingen bruer over elva Rauma. Elva vart mange stader kryssa med «eikjer», stor flatbotna båtar for folk og husdyr. Elveisen vart brukt til transport både på langs og på tvers. Tidlegare var det fleire gangbruer (hengebruer), i 1997 var det tre igjen. I åra 1813-1819 vart det lagt ei bru over hovudelva ved Devold - denne «Martnabrua» skulle lette reisa til Romsdalsmarkedet som då var flytta frå Devold til Veblungsnes.
Turisme
Turisttrafikk og laksefisket i elva Rauma vart etterkvart viktig på 1800-tallet, særleg for velståande britar. For eksempel kjøpte general William Bromley-Davenbort garden Fiva i 1849 og sikra seg slik lakserettane til dei beste 12 km av elva. Den første golfbana i landet skal ha blitt laga i 1905 ved Hølgenes hotel (seinare kalla Park hotel) av den dåverande engelske eigaren av hotellet. Keiser Wilhelm vitja Romsdalen åtte gonger.
Romsdalen og Romsdalsalpane er sentralt i norsk fjellklatring og første turen til Romsdalshornet i 1828 blir rekna som den første kjende fjellklatring i landet. Den bratte og krevjande Trollveggen er også ein klassisk stad i norsk fjellklatring. William Cecil Slingsby besøkt Romsdalen rundt 1875 og senere. Arne Randers Heen dreiv klatring i området, og var fleire gonger førstemann.
Historie
Under Skottetoget i 1612 marsjerte rundt 300 skotske leigesoldatar gjennom dalen på veg til Sverige. Dei blei stansa nedanfor Otta i Gudbrandsdalen.
Romsdalsmarkedet var lenge eit av de viktigaste årlege marknadane i Midt-Noreg og var i 1830 den einaste offentlege marknaden i Møre og Romsdal. Marknadsplassen var lenge på garden Devold nedst i dalen og blei flytta til Veblungsnes i 1820 og ble avvikla som lovpålagt institusjon i 1875. Marknaden hadde årleg fleire tusen tilreisande frå Øvre Gudbrandsdal, Møre og Romsdal, Sør-Trøndelag og Sogn og Fjordane.
Andre verdskrigen
Dei første norske soldatane kom 10. april til mobiliseringstaden på Setnesmoen. Møre og Romsdal var ulikt Austlandet, Bergen og Trøndelag fortsatt fritt og kunne mobilisere uhindra. Omkring 3000 norske soldatar var etterkvart samla. Dei sivile på Åndalsnes og Veblungsnes blei evakuert til nabobygdene. Det blei sett opp sjukestover på Åndalsnes ved sjøen, på Venge og Flatmark oppe i dalen. 13. april ble 800 soldatar sende med tog mot Dombås der dei dagen etter kom i kamp med tyske fallskjermsoldatar. Tyske fangar blei sende ned dalen og det blei oppretta fangeleir mellom anna i Isfjorden. Dei dagane bombinga var på det mest intense fall det omkring 400 sprengbomber og 500 brannbomber over Åndalsnes, Veblungsnes og området rundt.
Tidleg i andre verdskrigen spelte Romsdalen med Åndalsnes ei viktig rolle under felttoget i Noreg i 1940. Oslo, Bergen og Trondheim blei hærtekne med ein gong av den tyske invasjonsstyrken, medan Åndalsnes som einaste hamn med jernbane mellom Trondheim og Bergen fortsatt var fritt. Britiske styrkar blei landsatt på Åndalsnes 12.–18. april. Samstundes held tyske fallskjermstyrkar Dombås i fem dagar før Dombås blei frigjort av lokale norske styrkar. Omkring 150 tyske krigsfangar blei sende med tog til Åndalsnes og vidare til fangeleir. Kvelden 18. april byrja landsettinga av den britiske 148. brigade på Åndalsnes og dei sette opp leir nokre kilometer oppe i Romsdalen. Oppdraget var å sikre knutepunktet Dombås og å hindre den tyske invasjonsstyrken å sende forsterkingar og forsyningar over Dovre til Trondheim. Dei første britiske soldatane blei sende mot Dombås 19. april og held fram vidare mot Øyer i Gudbrandsdalen for å støtte dei norske forsvarsstyrkane.
Norges Banks gull blei frakta gjennom Romsdalen med jernbane. Tyske hærstyrkar tok over Åndalsnes 2. og 3. mai. Den tyske sjefen, generalen Richard Pellengahr, budde først på Åndalsnes (Park Hotell) og flytta deretter med sin stab inn på garden Fiva i Romsdalen. Fiva hadde lenge høyrt til den rike engelske Davenport-familien. Bileta av den norske og den engelske kongefamilien blei hengande medan Pellengahr brukte Fiva. Inventaret på Fiva skal heller ikkje ha blitt stole eller skada.
I slutten av april blei Raumabanen og biltrafikken mellom Lesja og Åndalsnes bomba av tyske fly, nokre av bombeflya kom heilt frå flyplassen i Ålborg. Norske sivile inspiserte stadig og reparerte raskt skadane på bane og vei.
Under den siste evakueringa av Dombås 30. april blei eit stort togsett med fire lokomotiv, 14 passasjervogner og fleire godsvogner sende mot Åndalsnes om natta. På dette tidspunktet hadde den siste biltransporten forlate Dombås. Det var fortsatt omkring 1500 britiske og ein del norske soldatar igjen ved Dombås stasjon, desse skulle evakuerast med siste togavgang. Nokre kilometer frå Dombås blir fleire norske soldatar tekne om bord og på Lesja stasjon nye 425 norske soldatar. Toget spora av i eit bombehol ved Lesjaverk, elleve soldatar blei drepne og fleire skada i ulykka. Omkring 400 norske soldatar frå toget byrja å gå til fots langs landevegen og blei ved Lesjaskog innhenta av tyske styrkar og avvæpna. Dei etterlet seg Krag-Jørgensen med ammunisjon vart liggande i veggrøfta i fleire veker til det blei teke vare på av bygdefolket i Lesja-distriktet. Dei tyske styrkane skal heller ikkje ha vist interesse for dei mange britiske Lee-Enfield rifler om bord i det avspora toget og desse vart også gøymt unna av bygdefolket.
Kynoch oppgir at toget forlét Dombås 29. april og at ulukka skjedde klokka 1 natt til 1. mai (etter at toget hadde blitt ståande heile dagen på grunn av skinnebrot lenger sør). Dei friskaste britiske soldatane frå det avspora toget nådde Verma formiddagen 1. mai der dei søkte tilflukt i vendetunnelen der det også venta eit intakt togsett. Ei lita avdeling britiske soldatar kom opp frå Åndalsnes og stansa den tyske framrykkinga (ifølge Kynoch var dette ei avdeling marinesoldater som allereie var ved Verma for halde vakt ved kraftverket). Togsettet frå vendetunnelen med soldatar om bord køyrde til Åndalsnes i mørket kvelden 1. mai og blei evakuert frå Åndalsnes same natt. Avsporinga ved Lesjaverk senka evakueringa med eitt døgn. Ein del britiske soldatar gjekk store delar av jernbanelinja til fots då dei trakk seg tilbake frå Dombås mot Åndalsnes. Dei siste britiske soldatane forlét øvre del av Romsdalen i lastebilar.
Det islagte Lesjaskogsvatnet blei brukt som flyplass av britiske styrkar. I samband med tysk bombing av flystripa på Lesjaskogsvatnet var det luftkamper med britane og eitt av dei tyske flya nødlanda i elva Rauma ved Fiva i Romsdalen. Flystripa på Lesjaskogsvatnet blei gitt opp dagen etter at den var teken i bruk og dei fem brukbare flya blei 26. april flytta til Setnesmoen leir ved Veblungsnes.
Ministrane Anders Rasmus Frihagen, Trygve Lie, Birger Ljungberg og Oscar Torp kom til Åndalsnes 18. april. Kongen og kronprinsen reiste gjennom Romsdalen til Åndalsnes kvelden 22. april. Kongen reiste frå Åndalsnes vidare til Molde 23. april. Utenriksdepartementets stab hadde samtidig flytta til Stuguflåten. På Stuguflåten ved fylkesgrensa var det statsråd 22. april der mellom anna Nortraship vart skipa.
Garden Ner-Hole i Romsdalen brukte okkupasjonsmakta som militærleir. Der var det også russiske krigsfangar.
Days av The Kinks
«Days» er ein song av The Kinks frå 1968 skriven av Ray Davies. Songen vart gjeven ut på singel og var opphavleg meint som ein del av albumet The Kinks Are the Village Green Preservation Society, der det i dag finst som eit bonusspor på CD-utgåva.
Musikalsk er songen ein slags livleg ballade. Teksten er bittersøt på typisk Davies-maner. Songaren syng teksten til ein tidlegare kjærast som anten har gått frå han eller døydd. Personen er takknemleg for dagane dei hadde i lag. Teksten omhandlar korleis kjærasten framleis påverkar personen som syng han, «Though you're gone, you're with me every single day, believe me.»
Songen var ein viktig singel for Davies og The Kinks, og kom ut i løpet av eit år då salstala fall for bandet. Songen var meint som eit albumspor, men etter at den førre singelen, «Wonderboy», selde dårleg vart «Days» raskt gjeve ut som singel i lag med «She's Got Everything». Singelen nådde 12. plass i Storbritannia, men gjekk ikkje inn på lista i USA. Dette hjelpte ikkje dei neste singlane som ikkje klarte å nå Topp 30 i Storbritannia.
Andre utgåver
Kirsty MacColl spelte inn «Days» på albumet Kite i 1989. Han vart gjeven ut som singel og nådde 12. plass i Storbritannia, same plasseringa som The Kinks hadde klart med originalen i 1968.
Andre artistar som har spelt songen er Petula Clark på albumet Petula i 1968, James Last i 1969 og Elvis Costello i 1991.
Håkon Mosling
Håkon Adelstein Mosling var ein norsk byggmeister og arkitekt som særleg arbeidd som kyrkjearkitekt.
Mosling budde fleire stader i Noreg; i Trondheim, Steinkjer og Oslo. Som ein del av arkitektpraksisen opererte han òg som byggmeister og i ein periode hadde han høvleri og snikkarverkstad i Steinkjer. Dei siste 20 åra av arbeidslivet var han tilsett som teiknar for forsvaret på Akershus festning.
Han skal ha blitt utdanna i Hannover, men er ikkje nemnt som student i protokollar frå den tekniske høgskulen. Somme av kyrkjebygga Mosling teikna kan tyde på lite skolering og fleire av teikningane gjekk gjennom omfattande korrektur av arkitekt Jacob Wilhelm Nordan i samanheng med godkjenning på vegne av Kyrkjedepartementet.
1032 Pafuri
1032 Pafuri er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. mai 1924 av Harry Edwin Wood ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Mopan
Mopan er eit mayaspråk som blir snakka av ca. 5 000 menneske i Belize og ca. 2 000 i Guatemala. Det tilhøyrer den yukatekanske greina, og er nærast beslekta med yukatansk, lakandonsk og itza.
Sønderjylland
Sønderjylland er den delen av Jylland som ligg lengst mot sør. Området ligg på båe sider av grensa mellom Danmark og Tyskland. I Danmark er det sørlegaste amtet Sønderjyllands Amt, som grensar mot Schleswig-Holstein (dansk: Slesvig-Holsten) i Tyskland. Slik er amtet den einaste delen av Danmark som har direkte grense mot eit anna land. I nyare tid har Sønderjylland vorte nytta om den sørlegaste delen av Danmark. Den tyske nemninga på området er Schleswig (dansk: Slesvig). Schleswig kan igjen delast opp i Nordschleswig (Nordslesvig) nordom grensa og Südschleswig (Sydslesvig) sørom grensa. Sønderjylland vart i tida 1864 til 1920 styrt av Tyskland. Særleg i den tida var det å syngja songar om Sønderjylland eit teikn på dansk patriotisme, og eit ynske om at området ei gong skulle verta ein del av Danmark att.
Ein person frå Sønderjylland vert kalla sønderjyde. Målføret vert kalla sønderjysk (synnejysk).
Historikk
Sønderjylland svarar historisk sett til hertugdømet Slesvig, som var eit dansk len og som var lenge i personalunion med Danmark, i og med at kongen av Danmark både var konge og hertug i Slesvig. Den siste jarlen av Sønderjylland, Knud Lavard, tok den tyske hertugtittelen på sitt jarledøme, som sidan vart kjend under dette namnet. Sønderjylland var ein del av Preussen etter Danmark sitt nederlag i den andre slesvigske krigen i 1864. Ved ei folkerøysting i 1920 etter Tyskland sitt nederlag i første verdskrigen kom den nordlege delen attende til Danmark.
Romestrand
Romestrand er ein matrikkelgard i Ørsta kommune. Han ligg i bygda Barstadvik, og er nedste garden på austsida av Storelva. Dei opphavlege tuna ligg eit par hundre meter frå Vartdalsfjorden. Romestrand grensar mot garden Vollane.
Lihesten
Lihesten  er eit fjell i Hyllestad kommune på 777 moh. som og vert kalla Lifjellet.
Romestrand
Garden er nemnd i 1520. Ein reknar likevel garden for å vere mykje eldre. I 1603 var garden delt i tre bruk, noko han var fram til 1900-talet. Ein husmann busette seg på Hjellen, plassen vart matrikulert i 1901.
Lihesten
Fjellet stig bratt opp frå fjorden og grensar til Lifjorden, Losneosen, Storakersundet, Åfjorden og Hyllestadfjorden. Høgaste punktet er Risnesnipa, 777 moh., heilt til venstre på biletet. Det mest populære turmålet er Gygrekjeften, som ligg omtrent 714 moh., toppen midt på biletet. Ytst på Gygrekjeften ligg «tanna», ein steinformasjon som heng utfor kanten av fjellet.
Fjellet består av devonske avsetningsbergbergartar, m.a. kvarts, gneis og granitt og ulike skiferslag, kitta saman til hard og knudrete konglomerat som er særs motstandsdyktig mot nedbryting og forvitring. Med klårt markert skilje kviler konglomeratet på underlag av sandstein frå kambro-silurisk tid.
Romestrand
Garden hadde seter på Gamlestøylen i fjellsida ovan om Vollane.
Høgre
Høgre (H) er eit liberalkonservativt politisk parti i Noreg. Høgre er den nest eldste partiorganisasjonen i landet, og blei skipa den 25. august 1884 som De Conservative Foreningers Centralstyre. Partiet set folkestyret, eigedomsretten, og den personlege fridomen høgt. Partiet identifiserer seg sjølv som eit borgarleg parti.
Lihesten
Lihesten var også åstad for Havørnulukka; den til då største flyulukka i Europa i 1936, då postflyet frå Bergen råka i fjellet under Risnesnipa og alle sju om bord omkom.
Romestrand
16. juli 1873, under eit stort vassfløde vart ein del av bømarka på Romestrand skadd av flaumen. Noko bømark vart gruslagd, medan ein del jord vart ført ut i fjorden.
Høgre
Leiaren i Høgre er Erna Solberg (2004-). Partiet har to nestleiarar; Bent Høie og Jan Tore Sanner.
Lihesten
I 90-åra gjekk det eit ras frå fjellet og ned i Åfjorden, raset tok med seg ein del sjøbuer. Etter dette vart det innført byggeforbod i strandsona mot fjellet.
Romestrand
Alle med etternamnet Romestrand bur på eller stammar frå garden.
Lihesten
«Lihest-klyvet», er eit populært turopplegg som Hyllestad Idrettslag arrangerer kvart år i byrjinga av juni månad. «Gygreskvetten» er ein lokal styrkedrykk som vert servert oppe på fjellet.
Høgre
I perioden 2013–2017 har Høgre 48 representantar på Stortinget. Trond Helleland og Nikolai Astrup er høvesvis parlamentarisk leiar og nestleiar. Høgre er det nest største partiet på Stortinget, etter Arbeiderpartiet. Etter stortingsvalet i 2013 danna partileiar Erna Solberg ei regjering saman med Framstegspartiet.
Partiet har tre sideorganisasjonar: Unge Høgres Landsforbund, Høgres Studenter og Senior Høyres Landsforbund
Historie
De Conservative Foreningers Centralstyre vart skipa den 25. august 1884, etter innføringa av parlamentarismen i Noreg. Emil Stang vart vald til fyrste formann i partiet. I 1913 endra det namn til Høgre (Høire).
Oppsluttinga om Høgre har variert mykje. Størst del av røystene hadde Høgre i 1894 då 49,4 % røysta på Høgre. Høgre har aldri hatt reint fleirtal på Stortinget. Høgre gjekk attende i mellomkrigstida, mellom anna av di nye parti kom til. Frå 1945 til 1970 auka oppslutninga om partiet, og skaut fart etter valet i 1973. Valet i 1981, der Høgre fekk 31,7 % oppslutnad var det beste valet sidan 1924. Kåre Willoch stod i spissen for Høgrebølgja i norsk politikk. Ved valet i 1997 fekk Høgre 14,3 % av røystene, det dårlegaste valresultatet til då etter 1945. Partiet gjorde eit godt val i 2001, og kom i regjering saman med Kristeleg Folkeparti og Venstre. Stortingsvalet i 2005 vart eit nytt dårleg val for Høgre, som vart passert av Framstegspartiet og dermed vart berre tredje størst på Stortinget.
Ved fylkestingsvalet 2007 fekk partiet 18,8 % av røystene.
Valhistorikk
¹ Ved desse vala stilte Høgre felleslister med eit eller fleire av partia Kristeleg Folkeparti, Venstre eller Bondepartiet, dette talet er eit overslag med røystene til felleslistene fordelt på dei einskilde partia.
Ramires Nascimento
Ramires Santos do Nascimento er ein brasiliansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Chelsea i engelsk Premier League, og for landslaget til Brasil.
Han deltok i Brasil sitt lag som tok bronse under sommar-OL i 2008. Han spelte den første A-landskampen sin for Brasil 6. juni 2009 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Uruguay. Han skåra dei to første landslagsmåla sine 7. juni 2010 i ein treningskamp mot Tanzania før fotball-VM i 2010. Ramires har vunne éin portugisisk seriemeisterskap med Benfica, i 2010. Med Chelsea har han vunne FA-cupen i 2011/12-sesongen, Europaligaen i 2012/13-sesongen og den europeiske meisterligaen i 2011/12-sesongen.
Pokomam
Pokomam  (poqomam) er eit mayaspråk som blir snakka av rundt 49 000 menneske i Alta Verapaz i Guatemala og i tilgrensande område i El Salvador. Språket er nært i slekt med pokomchi.
Kastós
Kastós (gresk Καστός) er ei øy i Hellas og Dei joniske øyane. Ho har 80 innbyggjarar (2011). Fram til 1970-åra var øya administrert av prefekturet Kefaloniá, men vart så ein del av prefekturet Levkáda. Tidlegare var øya eigen kommune, men frå 2011 er øya ein del av Levkáda kommune i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane. Den næraste øya er Kálamos, medan fastlandet om lag ligg 5 km nordaust.
Øya har berre ein busetnad, som òg heiter Kastós. Han ligg på austkysten av øya. Øya ligg parallelt med den større øya Kálamos og ein djup kanal går mellom dei to. Øya er 7 km lang frå nord til sør, og på det breiaste opp mot 800 meter. Det høgaste punktet på øya er 142 meter.