cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reggio Emilia
Antikken og tidleg mellomalder
I 773 erobra frankarane Reggio og Karl den store gav biskopen kongeleg autoritet over byen og sette grensene til bispedømet i 781. I 888 vart Regio gjeve til Kongedømet Italia. I 889 gjekk madjarane til åtak på byen og øydela store delar av han og tok livet av biskop Azzo II. Etter dette vart det bygd nye bymurar. 3. oktober 900 gav keisar Ludvig III løyve til å reise ein castrum (borg) i sentrum av byen.
I 1002 vart området til Reggio, i lag med Parma, Brescia, Modena, Mantova og Ferrara, slått saman med grenseområda til Toscana, seinare halde av Matilde av Kanossa.
Mellomalderen
Reggio vart ein fri kommune rundt slutten av1000- og byrjinga av 1100-talet. I 1167 vart han eit medlem av Det lombardiske forbundet og tok del i slaget ved Legnano. I 1183 signerte byen Konstanz-traktaten der byen sin konsul, Rolando della Carità, fekk keisarleg innsettingsrett. Fredstida som følgde var ein periode med velstand. Reggio fekk nye lover, fekk prege eigne myntar, oppretta anerkjende skular og utvikla handelen sin og kunsten.
Art Blakey
Arthur (Art) Blakey var ein amerikansk jazztrommeslagar og bandleiar. Han var ein av pionerane innan bebop-stilen, og han fekk stor påverknad på utviklinga av jazzen.
Blakey vart fødd i Pittsburgh, der han byrja musikkarrieren som pianist og storbandleiar i sekstenårsalderen. Han skifta etterkvart til trommer, og fekk i 1942 jobb i bandet til Mary Lou Williams. Året etterpå reiste han på turne med Fletcher Henderson sitt storband, før han i 1944 vart med i ei bebop-gruppe som Billy Eckstein sette saman. Etter bandet til Eckstein vart oppløyst, spelte Blakey med mellom andre Miles Davis, Bud Powell og Thelonious Monk, i tillegg til å leie eigne band. I denne tida skal han også ha reist til Vest-Afrika, der han konverterte til Islam.
Reggio Emilia
Mellomalderen
For å hindre misgjeringar frå dei mektige familiane som Sessi, Fogliani og Kanossa, gav Senatet i Reggio byen over til Obizzo d'Este frå familien Este for ein treårsperiode. Dette skulle forme framtida til Reggio sidan Obizzo heldt fram med eit de facto styre av byen etter at avtalen var gått ut. Sonen hans Azzo vart kasta ut av Reggion i 1306, og det vart oppretta ein republikk styrt av 800 vanlege innbyggjarar. I 1310 sette keisar Henrik VII inn marki Spinetto Malaspina som statthaldar, men han vart snart jaga bort. Republikken forsvann i 1326 då kardinal Bertrando del Poggetto annekterte Reggio til Kyrkjestaten.
Art Blakey
I 1954 starta han «The Jazz Messengers», som han leia saman med pianisten Horace Silver. Dette bandet skulle bli eit av dei mest populære jazzbanda dei neste tretti åra. Dei spela ein meir blues-inspirert versjon av bebop, som etterkvart fekk namnet hard bop. I den første besetninga var Kenny Dorham, Hank Mobley og Doug Watkins. Silver og Dorham slutta snart i bandet og Blakey sat då att som leiar.
Bandet heldt fram under namnet «Art Blakey & The Jazz Messengers» til Blakey døydde i 1990. Ei heil rekkje musikarar som seinare utmerka seg fekk ein start hjå Blakey. Dette omfattar mellom andre Donnald Byrd, Lee Morgan, Freddie Hubbard, Wynton og Branford Marsalis, Mulgrew Miller og Terrence Blanchard.
Reggio Emilia
Mellomalderen
Byen vart så styrt av Johan av Böhmen, Nicolò Fogliani og Martino della Scala, som i 1336 gav han til Luigi Gonzaga. Gonzaga bygde ei festning i byen og øydela 144 hus. I 1356 erobra familien Visconti frå Milano med hjelp frå 2 000 regginarar byen og starta ein forvirrande periode der makta vart delt med Gonzaga-familien. Til slutt selde sistnemnde sin del til Visconti for 5 000 dukatar. I 1405 omleira Ottobono Terzi av Parma Reggio, men vart drepen av Michele Attendolo, som gav byen til Nicolò III d'Este, som så vart seignor av Reggio. Byen var derimot framleis relativt sjølvstyrt med eigne lover og mynter. Nicclo vart etterfølgt av den uekte sonen Lionello, og frå 1450 av Borso d'Este.
Hertugdømet Reggio
I 1452 fekk Borso tittelen hertug av Reggio og Modena av keisar Ferdinand III. Borso sin etterfølgjar var Ercole I.
I 1513 vart Reggio gjeve til pave Julius II. Byen kom tilbake til Este etter Hadrian VI døydde (29. september 1523). I 1551 øydela Ercole II d'Este forstadane i byen for å byggje ein ny bymur. Mot slutten av hundreåret byrja ein å byggje Basilica della Ghiara. Este sitt styre varte til 1796, med korte unntak i 1702 og 1733-1734.
Napoleontida og gjenopprettinga
Den første franske republikken sine troppar vart tatt godt imot i byen. I august 1796 vart hertugen sin garnison på 600 menn driven bort og senatet tok over styret i Regio og hertugdømet. 25. september slo frivillige i det mellombels styret tilbake ein austerriksk styrke i slaget ved Montechiarugolo. Sjølv om hendinga var lita var dette samanstøyten rekna som den første i den italienske Risorgimento. Napoleon sjølv gav Reggiani 500 gevær og 4 kanoner som løn. Han okkuperte seinare Emilia og oppretta ein ny provins, Den cispadanske republikken proklamert i Reggio 7. januar 1797.
Wienertraktaten førte Reggio tilbake til Francesco IV d'Este (1815). I 1831 gjorde Modena opprør mot han og Reggio følgde dømet med å opprette eit korps under general Carlo Zucchi. 9. mars erobra derimot hertugen byen med eskorte frå austerrikske soldatar.
I 1848 forlet hertug Francesco V staten sin i frykt for revolusjon. Reggio erklærte seg annektert av Piemonte, men då dei tapte slaget ved Novara vart byen ført tilbake til Este. I 1859 vart Reggio, under diktator Luigi Carlo Farini, igjen ein del av Italia og dette vart stadfesta gjennom ei folkeavstemming 10. mars 1860.
Nyare tid
Reggio opplevde ein periode med folkevekst og betre økonomi frå 1873. I 1911 hadde han 70 000 innbyggjarar. Ei sterk sosialistrørsle voks fram, og under facistregimet vart innbyggjarane undertrykt på grunn av dette.
Finsteraarhorn
Finsteraarhorn (4274 m) er det høgste fjellet i Bern-Alpane, i kantonen Bern og i Sveits aust for fjellskaret Lötschberg og Simplonpasset, i tillegg til at det er det høgste fjellet i nedslagsfeltet til Rhinen. Den markante toppen dominerer panoramaet i heile Sentral- og Aust-Sveits. I Alpane er det berre to fjell med primærfaktor høgare enn Finsteraarhorn. Sidan 2001 er heile massivet omfatta av UNESCO si verdsarvliste.
Geografi
Omgjeven av bredalar vert Finsteraarhorn sjeldnare besøkt enn dei nærliggjande toppane Jungfrau og Eiger. Vest for fjellet ligg Fieschergletscher, den tredje største breen i Alpane. I aust ligg Store Aargletscher og nord for massivet finn vi Nedre Grindelwaldbreen. Finsteraarhorn er omgjeven av toppane Schreckhorn og Lauteraarhorn i nord, Gross Fiescherhorn, Grünhorn og Gross Wannenhorn i vest og Oberaarhorn i aust.
Klatresoge
Fyrste forsøket på å nå toppen av Finsteraarhorn fann stad 16. august 1812. Rudolph Meyer, i fylgje med fjellførarane Arnold Abbühl, Joseph Bortes og Aloys Volker, hevda å ha vore på toppen. Dei klatra søraust-egga, ei rute som er både lengre og vanskelegare enn det som i dag er normalruta. Ein av fjellførarane, Arnold Abbühl, vart i 1828 spurd av Franz Joseph Hugi om stiginga, utan å overbevise Hugi om at dei hadde nådd til topps. Året etter fann Hugi ingen teikn til tidlegare stigingar.
Hugi sjølv, saman med A. Abbühl, A Dändler, C. Lauener og J. Währenhad nådde 19. august 1828 til eit punkt, straks under toppen, som i dag vert kalla Hugisattel. Klatrarane måtte då gjere vendereis, grunna dårleg ver. Notatar frå turen viser at Hugi og Dändler risikerte livet under forsøket. Året etter vart fjellførarane Jakob Leuthold og Johann Währen dei fyrste til å klatre til topps, den 10. august 1829. Dei var med i eit klatrelag leia av same Franz Joseph Hugi. Han hadde fått ein lettare skade, så han gav seg på Hugisattel.
Den femte stiginga av Finsteraarhorn fann stad 13. august 1857. Eit klatrelag på ti mann, beståande av fem britar, tre sveitsarar og to franskmenn, klatra til topps. På toppen avgjorde britane at dei skulle stifte ei foreining som skulle få namnet Alpine Club .
Vanskelegaste ruta til toppen, som går opp nordaustveggen, vart klatra 16. juli 1904 av G. Hasler og fjellføraren F. Amatter. Denne bestiginga markerte byrjinga av klatringa av store, høge nordveggar i Bern-Alpane.
Seitenstetten
Seitenstetten er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Amstetten i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 30,5 km² og i kring 3 400 ibuarar. Landsbyen Seitenstetten Markt ligg 349 meter over havet.
Bygningane og hagane til eit benediktinar-kloster dominerer den sentrale busetnaden.
Thoothukudi
Thoothukudi, tidlegare kjend som Tuticorin, er hovudstaden i Thoothukudi-distriktet i den indiske delstaten Tamil Nadu og hamneby langs Koromandelkysten, ved Mannarbukta i Indiahavet. Han har også vore ein viktig stad for perlefisking og skipsbygging, og har tilnamnet Perlebyen.
Historie
Historia til Thoothukkudi går tilbake til 500-talet f.Kr. Han var hamnebyen til Pandyariket. Portugisarane tok makta i 1548, og byen voks. Nederlendarane tok over i 1658, og britane i 1825.
Una
Una er ei elv i vestlege delar av Bosnia-Hercegovina som utgjer ein del av grensa mot Kroatia. Una er ei av sideelvane til Sava frå høgre. Nedslagsfeltet hennar er 10 400 km² og om lag ein million menneske bur innanfor dette området.
Thoothukudi
Historie
Byen blei senter for den indiske frigjeringsrørsla tidleg på 1900-talet som samlingsstad for leiarar som Subramanya Bharathy, Kattabomman og V.O. Chidambaram Pillai. I 1906 sjøsette den sistnemnde, saman med Bal Gangadhar Tilak, det første swadeshi-skipet herfrå. Indisk skipsfart var sterkt regulert av britane, og utviklinga av eigen handel var viktig for frigjeringsrørsla.
Una
Una har sitt utspring i den nordaustlege fjellsida av Stražbenica og renn gjennom Martinbrod, Kulen Vakuf, Ripac, Bihać, Bosanska Krupa, Bosanska Otoka, Novi Grad (Bosanski Novi), Kostajnica (Srpska (Bosanska) og Hrvatska), Kozarska Dubica ((Bosanska Dubica)). Ho munnar ut i elva Sava nær Jasenovac i Kroatia. Dei største sideelvane hennar er Unac, Sana, Klokot og Krušnica.
Thoothukudi
Hamn
Thoothukudi har lenge virka som hamn for den sørlege delen av Tamil Nadu, mellom anna byane Coimbatore, Madurai og Tirunelveli.
Una
Over 170 forskjellige medisinske urter veks ved Una, mellom anna ei sjeldan plante kalla Campanula unensis, Una blåklokke, som er kalla opp etter den lyseblå fargen til elva Una. Det finst 28 forskjellige fiskeslag i elva, og dei største av desse er huchen (Donau laks).
Thoothukudi
Hamn
Ei ny kontainerhamn opna i 1974 var den tredje største i India (etter Mumbai og Chennai). Nye Thoothukud hamn ligg 8 km søraust for den gamle hamna og kan ta imot skip som stikk 8,2 meter. Av alle hamner i India er Thoothukkudi den tiande største. Ho står for 7 % av all kontainertransport i India.
Det går òg ei ferje frå byen til Colombo på Sri Lanka.
Cynewulf
Cynewulf var ein angelsaksisk diktar som levde ei tid mellom 700-talet og tidleg på 900-talet. Han er ein av tolv namngjevne angelsaksiske diktarar, og ein av dei fire med verk som framleis er å finne i dag.
Dikting
Ei rekkje angelsaksiske dikt er spekulativt tillagt Cynewulf, men moderne forskarar reknar i dag fire dikt som sikkert skrivne av han: Lagnadane til apostlane, Juliana, Elene og Crist II. Desse dikta har samla fleire tusen verseliner. Til samanlikning er Cædmondskvadet på ni liner alt i alt. Dikta tek for seg ulike kristne motiv, og ein reknar derfor med at Cynewulf var ein geistleg. Juliana skildrar livet til ein romersk helgenmartyr, Elene er den eldste engelske forteljinga om heilage Helena og den sanne krossen, Crist II er del av ein diktsyklus om Kristus og handlar om himmelfarten og dei andre spranga gjort av Jesus, medan Lagnadane til apostlane er eit nokså kort martyrologium om dei tolv apostlane.
Dikta til Cynewulf skil seg ut fordi dei er signerte av diktaren. Cynewulf gjorde dette gjennom å plassera runer på ulike linjer i slutten i kvart av dikta, som elles er skrivne med latinske bokstavar. Lesne saman stavar runene namnet hans. Samtidig har runenamna symbolske tydingar som gjer dei til ein viktig del av diktet.
Dialekt
Ut frå forsking på målføre, kan ein slå fast at Cynewulf nyttar språklege former som skil seg frå den klassiske vestsaksiske dialekta av gamalengelsk. Mest truleg skreiv han på anglisk dialekt, noko som set opphavet hans til Mercia eller Northumberland.
Dette kjem fram gjennom metrisk og lingvistisk analyse av til dømes Elene, der metrikken fell på plass om ein legg inn angliske heller enn normaliserte vestsaksiske former.
Omsetjingar
Cynewulf er omsett til moderne engelsk fleire gonger, mellom anna av S.A.J. Bradley i Anglo‐Saxon Poetry (1982), Earl R. Anderson i Cynewulf (1983), Juliana (1955), redigert av R. Woolf og Elene (1958), redigert av P.O.E. Gradon.
Påverknad
Både diktet Crist og Elene nyttar omgrepet Middangeard, som vart nytta av J.R.R. Tolkien som nemning på verda han sette forteljingane sine i (Midgard). I tillegg var linene frå Crist avgjerande som inspirasjon for utviklinga av legendariet:
Tolkien skreiv: «Det var noko fjernt, fagert og framandt bakom desse orda, om eg kunne gripe det, langt bakom gamal engelsk». Det første diktet om Earendel eller Eärendil skriv seg frå så tidleg som 1915.
Bakgrunnsstoff
Verk av Cynewulf i moderne engelsk omsetjing av Charles W. Kennedy (PDF-format):
Liqeni i Zemrës
Liqeni i Zemrës er ein innsjø i Kosovo, berre om lag 400 meter frå grensa til Albania. Han ligg i fjellkjeda Prokletije nær toppen Maja Gusanit som er 2539 meter over havet. Innsjøen har liknande form som Đeravicasjøen med ei lengd på 150 meter og ei breidde opp mot 120 meter. Mange mindre innsjøar ligg rundt denne innsjøen.
Igor Stravinskij
Igor Fjodorovitsj Stravinskij var ein russisk komponist, som av mange, både i Vesten og i fødelandet, blir sett på som den viktigaste komponisten frå 1900-talet. Han var ein kosmopolitisk russar, som i tillegg til å få heider for komposisjonane sine, òg blei kjent som pianist og dirigent, ofte under premierane av verka sine.
Biografi
Komponisten Stravinskij er kjend for det stilistiske mangfaldet. Han fekk fyrste gong internasjonal merksemd med tre ballettar gitt i oppdrag av impresarioen Sergej Djagilev og framført av Djagilevs Ballets Russes (Russisk Ballett): Eldfuglen (L'Oiseau de feu, 1910, koreografi Michel Fokine), Petrusjka (1911, koreografi Michel Fokine), og Vårofferet (Le sacre du printemps, 1913, koreografi Vatslav Nizjinskij). Vårofferet forandra måten komponistar tenkte om rytmisk struktur; Maurice Ravel har stadfesta dette. I tillegg kom Ballets Russes-ballettane Pulcinella (1920, koreografi Léonide Massine), Renard (1922, koreografi Bronislava Nizjinska) og Noces (1923, koreografi Bronislava Nizjinska).
Musikken til Stravinskij er prega av ein tonalitet tøygd til grensepunktet, med omfattande bruk av overliggjande triklangar, og rytmikken er ofte asymmetrisk med mange skeive taktartar. Han var ein meister til å orkestrere, og var svært kjend med registeret til instrumenta. Han visste koss han skulle nytta seg av instrumenta for å skapa nye klangar, for eksempel skreiv han ofte i det ytste leie til instrumenta.
Stravinskij gir eksempel på dei fleste viktige musikalske tendensar i fyrste halvdel av det 20. hundreåret. Produksjonen hans blir ofte delt inn i tre eller fire periodar:
Piltastar
Piltastane er knappar på eit tastatur på ei datamaskin.
Kurt Waldheim
Kurt Waldheim var ein austerrisk diplomat og konservativ politikar. Han tente som generalsekretær for Dei sameinte nasjonane frå 1972 til 1981 og som austerriksk president frå 1986 til 1992.
Barndom og ungdom
Kurt Waldheim vart fødd i Sankt Andrä-Wördern, ein landsby nær Wien i Austerrike den 21. desember 1918. Far hans var ein katolsk skoleinspektør og aktiv kristensosialist. Waldheim tok utdanning ved konsulatakademiet i Wien, og tok eksamen i 1936. Eit stutt bel etter at Tyskland annekterte Austerrike i 1938 søkte Waldheim om medlemskap i den Nasjonalsosialistiske tyske studentsameininga.
Militær karriere
Tidleg i 1941 vart Waldheim rekruttert til den tyske Wehrmacht og send til austfronten, der han gjorde teneste som skvadronleiar. Han vart såra tidleg i 1941, noko han i sjølvbiografien skriv førte til han vart dimmitert som ufør. I militære kjelder er det seinare funne prov på at Waldheim deltok i krigføring langt utover fyrste del av 1941: i 1943 tenete han under general Alxander Löhr, ein austerrikar som vart avretta i 1947 for krigsbrotsverk, då særleg for si rolle i transporten av 40 000 jødar til Auschwitz. Waldheim vart med tida "overløytnant" for motstandsnedkjemping (Feindaufklärung) i Tessaloniki under general Löhr. I 1986 hevda Waldheim at han berre arbeidde som tolk og sekretær, og at han ikkje hadde noko kjennskap til åtak på sivile eller massakrar i naboprovinsen Jugoslavia, men augevitne og rapportar hevdar at han var til stades på stabmøte der desse sakene vart diskuterte.
I 1945 overgav han seg til britiske styrkar i Kärnten, etter å ha flykta frå si stilling under General Löhr.
Diplomatisk karriere
Waldheim byrja arbeide for den austerrikske diplomattenesta i 1945 etter å fullført jussstudia ved Universitetet i Wien. Han arbeidde i utanriksdepartementet i Wien frå 1951 til 1956, då han vart utnemnd til ambassadør til Canada. Han vende attende til utanriksdepartementet i 1960, og vart utnemnd til fast utsending for Austerrike i Dei sameinte nasjonane i 1964. Frå 1968 til 1970 var han utanriksministar, vende så attende til si stilling for Austerrike i SN i 1970. Han var kandidat ved det austerikske presidentvalet i 1971, men tapte for den sosialdemokratiske kandidaten. Same hausten vart han utnemnd til ny generalsekretær for SN, og tok over for U Thant frå nyår 1972. Han vart attvald i 1976, trass motstand. I 1981 stilte han til val for ein tredje periode som generalsekretær, men Kina nedla veto i Tryggingsrådet, og den peruvianske diplomaten og politikaren Javier Pérez de Cuéllar etterfylgde han.
President av Austerrike og Waldheim-saka
Waldheim vann det austerikske presidentvalet i 1986. Same året byrja det som seinare vart kjend som Waldheim-saka. Før presidentvalet synte Alfred Worm i det austerrikske vekemagasinet Profil at fleire delar av perioden 1938 til 1945 ikkje vart omtala i Waldheim si nyutgjevne sjølvbiografi. Kort etter vart det avslørd at Waldeim hadde loge om tenestetida si i kavaleristyrkane til SS. I staden for å fortelje sanninga om tenesta si, hadde Waldheim skrive at han vart såra og studerte juss i Wien dei siste åra av krigen. Det vart spekulert mykje ikring Waldheim sine aktivitetar i denne perioden, og han vart klaga for å ha vore involvert i eller medverka til krigsbrotverk.
Gjennom heile presidenttida var Waldheim og kona Elisabeth personae non gratae i ei rekkje land. I løpet av dei seks åra han var president vitja Waldheim Midtausten og Vatikanstaten, men aldri andre europeiske statar eller USA.
Den austerrikske regjeringa sette ned ein komité av internasjonale historikarar til å granske Waldheim sitt liv mellom 1938 og 1945. Rapporten slo fast at Waldheim truleg visste om krigbrotverka, men ikkje var personleg involvert.
5. januar
5. januar er den femte dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 360 dagar att av året (361 under skotår).
Point of Hellia
Point of Hellia er eit nes på nordvestkysten av Mainland i Orknøyane i Skottland. Neset strekkjer seg ut i det sørlege Eynhallow Sound, ein del av Nordsjøen.
Krannónas
Krannónas (gresk Κραννώνας) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lárisa i Thessalía i Hellas. Krannónas inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kilelér.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Krannónas 2 289 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 109 innbyggjarar.
Point of Hellia
Gurness, eit fort frå jernalderen, står på Point of Hellia.
Al Jubayhah
Al Jubayhah  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Vilan
Vilan er eit fjell i Rätikonfjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits.
Sosialistisk Ungdomsforbund
Sosialistisk Ungdomsforbund, opphavleg kalla Sosialistisk Ungdomsfylking, var ungdomsorganisasjonen til Sosialistisk Folkeparti (SF) i perioden frå partiet blei stifta og fram til brotet på landsmøtet våren 1969. SUF skifta kort tid etter brotet namn til Sosialistisk Ungdomsforbund (marxist-leninistene), SUF(m-l). Folk med tilknyting til SUF(m-l) i Oslo stod bak avisa Klassekampen, og ein kan seie at ungdomspartiet var ein forløpar til Arbeidernes kommunistparti.
I 1973 skifta SUF(m-l) namn til Raud Ungdom og blei ungdomspartiet til AKP(m-l).
Turgon
Turgon er namnet på ein alvekonge i J.R.R. Tolkiens bok Silmarillion. Han er mest kjend som kongen av det løynde kongedømet Gondolin, og som far til Idril og morfar til Eärendil.
Liv
Då mørkret fall over Valinor, valde han, som broren og søstera å følgje far sin til Midgard, etter at Fëanor hadde eggja dei med store talegåver. Sidan han og Fingon gjorde seg skuldige i frendedrapa på hamna i Alqualondë, hamna han under Valabannet og vart landlyst frå Valinor. Turgon, faren og broren vart svikne av Fëanor og laut trasse den harde overferda på Helcaraxë, der kona hans, Elenwë, mista livet. Dottera Idril overlevde.
I Midgard sette Turgon opp kongedøme i Nevrast på havsstranda nord om Beleriand, med reiste ofte på veiding i lag med frenden sin Finrod. Havsvalaen Ulmo kom til dei og gav dei råd om kvar dei skulle opprette løynde kongedøme til vern mot Morgoth, og Turgon sette bu i ein løynd dal der han grunnla byen Gondolin. Denne byen var så løynd at ingen fann han, og folket hans heldt seg der i lang tid. Turgons hær kom fram og kjempa i Nirnaeth Arnoediad, men heldt seg for det meste i løynd.
Ulmo hadde bede Turgon om å leggje att hærklede i Nevrast, og varsla han om at ein skulle koma frå havet med åtvaring til han. Denne eine var Tuor av Hadorsætta, ein mann med bod frå Ulmo. På denne tida hadde Turgon teke til å tru at han aldri ville falle, men han vart sviken av søstersonen Maeglin, og av Húrin, som og trudde Turgon ville hjelpe han. Morgoths hær fann dei til sist, og Gondolin fall. Frå byen rømde ein flokk ført av Idril og Tuor, medan Turgon sjølv fall framfor sin eigen kongsstol.
Turgon var den tredje høgkongen over dei utlæge alvane i Midgard, og fekk tittelen etter at broren Fingon fall i Nirnaeth. Etter Turgon gjekk tittelen til brorsonen Gil-Galad, som sat som høgkonge til slutten av Andre Heimsæva. Turgon åtte sverdet Glamdring, som seinare vart funne og bore av trollmannen Gandalv.
Utvikling innanfor legendariet
I The Book of Lost Tales finn ein tilvisingar til Turgon alt i første utgåva av avsnittet "The coming of the elves" frå om lag 1918. Her finn ein namnet Turondo (som og er kalla Turgon), som son av alvekongen Finwë Nolemë eller Golfinweg, som seinare vart brigda til Finwë. I den opphavlege versjonen er Turondo son, ikkje soneson av Finwë, og han er til stades når alvane først kjem til. Alt tyder altså på at figuren Turgon er ein av dei eldste i Tolkiens legendarium. Sameleis er det med byen Gondolin, som finst i tekster frå same tid.
I eit seinare utkast blir Turgon fødd når alvane kjem attende til Midgard, men kjem i trette med Fëanors søner om kongemakta.
Bekkjarvik
Bekkjarvik er ein tettstad i Austevoll kommune i Vestland. Staden har og ligg ved Bekkjarviksundet, aust på Selbjørn.
Bekkjarvik kyrkje ligg her.
Stella
Bruk
Namnet blei lagt inn i den svenske almanakken i 1901, der det fekk namnedag den 15. august og erstatta Vårfrudagen, feiringa av himmelfarten til Jomfru Maria.
Al Jumayyil
Al Jumayyil  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Stella
Bruk
Stella er eit stadnamn i Italia, der det finst ein kommune kalla Stella i Liguria og eit Stella-fjell i Pazzano i Reggio Calabria. Fjellet har ein heilagdom, L'Eremo di Santa Maria della Stella eller Santuario di Monte Stella.
Kultur
Ordet 'stella' er kjend frå kyrkjemusikk, som i vesperen «Ave maris stella», 'helser havstjerna', som er tileigna Jomfru Maria.
Stella Kowalski er ein viktig person i skodespelet A Streetcar Named Desire (En sporvogn til begjær) av Tennessee Williams, der utropet «Stella!» er ei kjend line.
Piz Vial
Piz Vial er eit 3 168 moh høgt fjell i Dei lepontinske Alpane, som ligg sør for Sumvitg i kantonen Graubünden. Toppen ligg ein kilometer frå grensa til Ticino og dannar i lag med det høgare nabofjellet Piz Medel, Greina-platået.
Piz Vial-massivet består av fleire toppar (frå vest til aust): Piz Valdraus (3 096 moh, det nordlegaste punktet i Ticino), Piz Gaglianera (3 121 moh), Piz Vial og Piz Greina (3 124 moh). Den nordlegaste kammen på Piz Vial skil to brear, Glatscher da Valdraus i vest og ein mindre bre i aust.
Kassenkanalen
Kassenkanalen er ein 200 meter lang kanal som knyter Isefjærfjorden saman med Kvanneidfjorden (Blindleia) i Lillesand kommune. Kanalen følger traséen til ein gammal bygdeveg og vart graven og sprengt ut midt på 1990-talet. Den vart opna i 1995 av dåverande miljøvernminister Thorbjørn Berntsen
Nordfjordmål
Nordfjordmål er dei forskjellige dialektar som høyrer til området Nordfjord, kalla etter den nordlegaste fjorden i fylket Sogn og Fjordane. Desse dialektane høyrer til dei norske målføra vi kallar nordlege e-mål. Dei har mange trekk som heng saman med andre målføre frå Sogn og Fjordane, som målføra i Ytre Sogn, Sunnfjord og Jølster, til og med ein god del med målet frå Sunnmøre som også høyrer til denne gruppa dialektar. Målet var — og er på eit vis — levande endå i utlandet med dei mange utvandrarar som kom til Amerika i dei to siste hundreåra. Nordfjordmålet med sine variantar har framleis trekk frå gammalnorsk, til dømes ein slags d-lyd i ordet sau - Saud, og bruk av arkaiske genitiv-former og dativ (no mest hjå eldre).
Kenny Clarke
Kenny Clarke fødd som Kenneth Clarke Spearman i Pittsburgh i Pennsylvania, var ein amerikansk jazztrommis. Han sat i husbandet på Minton's Playhouse i byrjinga av 1940-åra, og var sentral i utviklinga av bebopen. Bruken av ride cymbalen i moderne jazz vert gjerne tilskrive Clarke. Tidlegare var skarptromma (saman med basstromma) den viktigaste tromma ein nytta for å markere pulsen. Clarke byrja å flytte dette over til cymbalane, og let basstromma og skarptromma stå for markeringar i musikken.
Clarke var med i det fyrste mannskapet til Modern Jazz Quartet i 1951, og han deltok I fleire studioopptak for Savoy Records. Connie Kay erstatta han i MJQ i 1955, og frå 1956 budde Clarke i Frankrike, der han spelte med amerikanske musikarar som vitja Paris (mellom andre Bud Powell, som han spelte med i ein trio med Pierre Michelot). Saman med den belgiske pianisten Francy Boland starta han eit storband i 1961 med leiande europeiske musikarar og amerikanske musikarar som budde i Europa.
Batlavasjøen
Batlava (serbisk Batlavsko jezero; albansk Liqeni i Batllavës) er ein innsjø og ein feriestad i Kosovo.
Den lokale landsbyen Batlava vart grunnlagd av serbiske arbeidarar. Fram til 1932 var familien Ristić den einaste som budde her. Dei flytta under den andre verdskrigen til andre stader av Serbia. I dag er Batlava ein etnisk albansk landsby.
Al Juwayyidah
Al Juwayyidah  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Batlavasjøen
Batlava er i dag hovuddrikkevasskjelda til byane Priština og Podujevo. På grunn av folkevekst i desse byane er det ofte lite vatn i innsjøen, særleg om sommaren.
Sidan Kosovo ikkje har kystlinje er Batlava ein populær badeplass i Kosovo. Turisme er derfor ei stor næring i lokalområdet.
6. januar
6. januar er den sjette dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 359 dagar att av året (360 under skotår).
İlham Əliyev
İlham Heydər oğlu Əliyev, ofte skrive Ilham Alijev er ein aserbajdsjansk politikar og president i Aserbajdsjan sidan 31. oktober 2003. Han er son av den førre presidenten i Aserbajdsjan, Heydər Əliyev.
İlham Əliyev hadde ein privilegert oppvekst. Faren vart leiar for KGB i Aserbajdsjan då han var seks år gamal, og seinare leiar for kommunistpartiet i Aserbajdsjan og medlem av politbyrået i det sovjetiske kommunistpartiet. I 1977 starta han studiar ved Det statlege instituttet for internasjonale tilhøve i Moskva. Då han var ferdig med studiane underviste han der, til 1990. Etter at Sovjetunionen braut saman var Əliyev forretningsmann i Moskva og Istanbul. I 1993 kom faren til makta som president i Aserbajdsjan, og etablerte snart eit autoritært regime. I 1995 vart İlham Əliyev vald inn i parlamentet i Aserbajdsjan. I august 2003, to månader før presidentvalet, vart İlham Əliyev utnemnd til statsminister av faren. Då valet nærma seg gjekk faren av som president, og utropte İlham Əliyev til regjeringspartiet sin kandidat til presidentvalet. Ved valet 15. oktober 2003 vann İlham Əliyev med 76,8 % av røystene, ifylgje dei offisielle resultata. Internasjonale observatørar, mellom anna frå OSSE erklærte at valet ikkje hadde vore fritt og rettferdig. Opposisjonen i landet godtok ikkje resultatet og arrangerte gatedemonstrasjonar, som vart brutalt slått ned. Faren, Heydər Əliyev, døydde i desember same året.
İlham Əliyev er gift og har tre døtrer. Kona, Mehriban Əliyeva, sit i det aserbajdsjanske parlamentet.
Mogleg terrormål
Tryggingsdepartementet i Aserbajdsjan hevda etter finalen i Eurovision Song Contest 2012 at dei hadde avverja eit mogleg terroråtak på Bakı Kristal Zalı, arenaen der Eurovision Song Contest 2012 vart arrangert, då dei arresterte om lag 40 personar i Aserbajdsjan. Under arrestasjonen vart éin person drepen. I tillegg til arenaen var òg politibygningar, hotell, mellom anna Hilton Baku og JW Marriott Absheron Baku Hotel, moskear og İlham Əliyev moglege terrormål.
Heid
Heid er eit kvinnenamn som kjem frå norrønt Heiðr, 'klar, lys'. Det er i slekt med det tyske namnet Heidi, og begge har norsk namnedag den 4. juni.
Namnet er nemnd i Voluspå, der det kan visa til volva som spår eller Gullveig som er nemnd like før.
Theodosius II av Austromarriket
Flavius Theodosius II (401–28. juli 450) var austromersk keisar frå 407 fram til han døydde.
Uvac
Uvac (serbisk kyrillisk Увац) er ei elv i sørvestlege delar av Serbia og Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Ho er 119 km lang og ei av dei største sideelvane til Lim. Før ho munnar ut i Lim utgjer dei siste 10 km grensa mellom Serbia og Bosnia-Hercegovina.
Uvac har sitt utspring på Pešter-platået i Ninajafjellet som Rasanska reka (Cyrillic: Расанска река). Ho møter Brnjička reka (kyrillisk Брњичка река), og går inn i Sjenica-senkinga og vidare frå her som Vapa (kyrillisk: Вапа). Elva tek så imot den korte elva Uvac, som har sitt utspring i fjellet Ozren, og frå her har elva namnet Uvac.
I regionen Stari Vlah er det bygd tre vasskraftverk på elva, og kvar av desse har ein stor kunstig innsjø (opp til 7,3 km²). I den nedre delen av elva renn ho mellom fjella Zlatar og Zlatibor og når så den bosniske grensa. Uvac munnar ut i Lim nord for byen Priboj.
Anna Roggløy
Anna Roggløy er ei diktsamling som Peter Karl Eberg Pedersen gav ut på Nils Lunds Forlag i Kristiania i 1881. Diktaren brukte signaturen Eberg.
I denne diktsyklusen fortel Eberg segna om Anna Roggløy. Anna har mange friarar, men alle får nei, utanom John frå Grasholmane. Ein annan av friarane, Ivar, kan ikkje tole at John får ja. Ivar drep John og tar Anna med seg og rømmer til øya Rolla der han lever fredlaus i lang tid, først i eige hus i Hallevika, seinare i ei hole som blir kalla «Omnen». I denne hola drep Anna ein mann som kjem ho for nær, og da Ivar og Anna blir tatt, blir begge dømde for drap. Både Ivar og Anna må bøte med livet, og dei blir halshogde på Steglholmen.
Anna Roggløy fekk god mottaking i avisene. Nordlands Folkeblad skreiv:
Under Festspela i Nord-Noreg i Harstad i 1990 laga festspelkomponist Synne Skouen ”Balladen om Anna Roggløy” basert på Eberg sin diktsyklus. Hovudrollene blei spelt av Lars Klevstrand, Eivind Bøksle og Anitta Suikkari.
Fluga
Fluga (frå latin Musca) er eit mindre stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula.
Bildet var eitt av tolv skapte av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 and 1597, og blei først skildra i Uranometria av Johann Bayer i 1603.
Ei av stjernene i bildet er dobbeltstjerna Nova Muscae 1991, der den eine stjerna er eit svart hòl. Mange av dei lyssterke stjernene i stjernebiletet er ein del av Skorpionen–Kentauren-samanslutninga, ei laus gruppe av varme, blåkvite stjerner som verkar å ha same opphav og rørsle gjennom Mjølkevegen. Desse er mellom andre Alfa, Beta, Gamma, Zeta2 og (truleg) Eta Muscae, i tillegg til HD 100546, ei blåkvit Herbig Ae/Be-stjerne som er omgjeve av ei kompleks fragmentskive med ein stor planet eller brun dverg og kanskje ein protoplanet. To andre stjernesystem har òg planetar. Stjernebiletet inneheld to kefeidar som er synlege for det nakne auga. Theta Muscae er eit trippelt stjernesystem, og den mest lyssterke er ei Wolf–Rayet-stjerne.
Eigenskapar
Fluga grensar til Sørkrossen i nord, Kjølen i vest, Kamelonen i sør, Paradisfuglen og Passaren i aust og Kentauren i nordaust. Det dekkjer 138 kvadratgrader og 0,335 % av nattehimmelen. Det er rangert som det 77. største av de 88 stjernebileta.
Stjerner
Sør-søraust for Acrux i nabostjerneteiknet Sørkrossen ligg Alfa Muscae. Ho er is den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet med ein tilsynelatande storleiksklasse på 2,7. Ho ligg kring 310 lysår unna og er ei blåkvit stjerne med spektralklasse B2IV-V, som er kring 4520 gonger så lyssterk og 8 gonger så massiv som sola. Stjerna er ei Beta Cephei-variabel med kring 4,7 gonger sol-diameteren, og pulserar kvar 2,2 timar med ein variasjon på 1 % i lysstyrken. Ei nærliggande stjerne med storleiksklasse 13 er kanskje ei følgjestjerne. Gamma Muscae, er ei blåkvit stjerne med spektralklasse B5V som varierer mellom storleiksklassane 3.84 og 3.86 over ein periode på 2,7 dagar. Ho er ein annan type variabel, klassifisert som ei langsamt pulserande B-stjerne. Ho er kring fem gonger så massiv som sola vår.
Beta Muscae er ei dobbeltstjerne kring 341 lysår unna som består av to blåkvite hovudseriestjerner med spektralklassar B2V og B3V som krinsar rundt kvarandre med ein periode på 194 år. Dei er åtte og seks gonger så massive som sola, og har kring 3.5 gonger så stor diameter. Zeta2 Muscae er ei kvit hovudseriestjerne med spektralklasse A5V kring 330 lysår unna jorda. Ho er ein del av eit trippelt stjernerystem med lyssvake følgjestrjerner i ein avstand på 0,5 og 32,4 bogesekund. Eta Muscae er eit fleirstjernerystem, der dei to hovudkomponentaane dannar ei formørkande binærstjerne som har ein samla spektralklasse på B8V og storleiksklasse på 4.77 som fell 0.05 storleiksklasse kvar 2.39 dag.
Med ein tilsynelatande storleiksklasse på 3.62, er Delta ei oransje kjempe med spektralklasse K2III som ligg kring 91 lysår unna. Epsilon Muscae er ei raud kjempe med spektralklasse M5III og halvregulær variabel som varierer mellom storleiksklassane 3.99 og 4.31 over kring 40 dagar. Ho har utvida seg til 130 gonger soldiameteren og 1800 til 2300 av lysstyrken. Ho var ei stjerne som opphavleg var 1,5 til 2 gonger så massiv som sola vår. Sjølv om har liknande avstand, kring 302 lysår, som stjernene i Nedre Kentauren Sørkrossen undergrupper, flyttar ho seg mykje raskare, kring 100 km/s og har ikkje same opphav som desse. I nordvest ligg Mu Muscae, ei oransje kjempe med spektralklasse K4III som varierer mellom tilsynelatande storleiksklasse er 4.71 og 4.76 og har blitt klassifisert som ei langsam irregulær variabel. Nær Mu ligg Lambda Muscae, den tredje mest lyssterke stjerna i stjernebiletet og ei kvit hovudseriestjerne med spektralklasse A7V kring 128 lysår unna jorda.
Nær Alfa ligg R Muscae, ein klassisk kefeide som varierer frå tilsynelatande storleiksklasse 5.93 til 6.73 over 7.5 dagar. Ho er ei gulkvit superkjempe som varierer i spektralklassar F7Ib og G2Ib, og ligg kring 2037 lysår unna. S Muscae er òg ein klassisk kefeide, ei gulkvit superkjempe som varierer i spektralklassar F6Ib og G0Ib og storleiksklassar 5.89 til 6.49 over ein periode på 9.66 dagar. Ho er ei lyssterk stjerne kring 5,9 gonger så massiv som sola, og er ei dobbeltstjerne med ei blåkvit hovudseriestjerne som truleg har spektralklasse B3V til B5V med ein masse like over 5 solmassar, ei av dei varmaste og mest lyssterke følgjestjernene til ein kefeide som er kjend. Dei to stjernene krinsar kring kvarandre kvar 505. dag.
Theta Muscae er eit trippelt stjernerystem som ligg kring 7 500 lysår unna. Ho består av eit spektroskopisk binærstjerne -system som består av Wolf–Rayet-stjerna (spektralklasse: WC5 or 6) og ei O-type hovudseriestjerne (spektralklasse: O6 or O7) som krinsar rundt kvarandre på 19 dagar og ei blå superkjempe (spektralklasse: O9.5/B0Iab) kring 46 millibogesekund frå kvarandre. Om den estimerte distansen frå jorda er nøyaktig, så ligg dobbeltstjernene berre 0,5 astronomiske einingar (AU) frå kvarandre og superkjempa kring 100 AU frå dei igjen. Alle tre er særs lyssterke, og samla skin dei truleg over ein million gonger så sterkt som sola. TU Muscae er ei dobbeltstjerne kring 15 500 lysår frå jorda med to varme, lyssterke, blå hovudseriestjerner med spektralklassar O7.5V og O9.5V, og massar 23 og 15 gonger sola. Stjernene ligg så tett at dei r i kontakt med kvarandre (kontakt binær) og er klassifisert som ein Beta Lyrae-variabel sidan lyset deira varierer frå jroda når dei formørkar kvarandre. Systemet varierer frå tilsynelatande storleiksklasse 8.17 til 8.75 over kring 1.4 dagar.
Nova Muscae 1983 eller GQ Muscae er eit binærsystem som består av ein kvit dverg og ei lita stjerne som er kring 10 % så massiv som sola. Dei to krinsar rundt kvarandre kvar 1,4 timar. Den kvite dvergen hentar materiale frå følgjesstjerna via akkresjonsskjeva. Etter ei viss mengd har blitt akkumulert, får stjerna eit utbrot, som ho gjorde i 1983, då ho nådde ein storleiksklasse på 7,2. Stjerna vart oppdaga med ein storleiksklasse på 7,1 den 18. januar 1983, og var den første novaen som det vart oppdaga røntgenstråler frå. Røntgennovaen GRS 1124-683 (òg kalla Nova Muscae 1991) er eit binært objekt som består av ei oransje hovudseriestjerne (GU Muscae) med spektralklasse K3V–K4V og eit svart hòl på kring 6 solmassar. Under utbrotet i 1991, som førte til at systemet vart oppdaga, vart det produsert stråling gjennom ein prosess med positron-annhilering. GR Muscae er ei røntgenkjelde som består av ei nøytronstjerne som er mellom 1,2 og 1,8 gonger så massiv som sola våt, og ei stjerne med masse kring sola vår i tett omlaup. SY Muscae er eit symbiotisk stjernesystem som består av ei raud kjempe og ein kvit dverg, der den større stjerna overfører masse til den mindre, utan periodiske utbrot eller akkresjonsskive. Stjernesystemet varierer i storleik frå 10.2 til 12.7 over ein periode på 624,5 dagar.
Djupromsobjekt
Ved grensa til Passaren er ei uvanleg planetarisk tåke NGC 5189, estimert til å liggje kring 1750 lysår frå jorda. Den komplekse strukturen kjem av fleire utkastingar av materiale frå den aldrande stjerna i midten, som er forvrengd av det som truleg er ei følgjestjerne. 2,4° aust for Eta Muscae med storleiksklasse 12,9, ligg Timeglaståka (MyCn 18), som ligg kring 8000 lysår unna jorda. Vest for Eta ligg IC 4191, ei kompakt blåaktig planetarisk tåke med storleiksklasse 10,6, thought to lie kring 10 750 lysår frå jorda. Vest for Epsilon Muscae ligg NGC 4071, ei stor, diffus planetarisk tåke med storleiksklasse 12.7 og ein sentral stjerne med storleiksklasse 12, som ein trur ligg kring 4000 lysår frå jorda. Kolsekktåka er ei mørk tåke som hovudsakleg ligg i nabostjernebiletet Sørkrossen og over grensa til Fluga. NGC 4463 er ein open hop som ligg sørvest i biletet. Ho er kring fem lysår på tvers og ligg kring 3400 lysår unna.
Den forholdsvis gamle kulehopen NGC 4833 nær Delta Muscae vart katalogisert av Lacaille i 1755. Ho ligg 21 200 lysår unna og er noko formørka av ei støvsky nær det galaktiske planet. Kulehopen NGC 4372 nær Gamma Muscae er meir lyssvak og på same måte delvsi dekt av støv, men strekkjer seg fleire bogeminutt. Han ligg 18 900 lysår frå jorda og 23 000 lysår unna sentrum av Mjølkevegen. Han har ekstremt låg metallisitet som indikerer at han er særs gammal - ein av dei eldste hopane i Mjølkevegen. Dark Doodad-tåka strekkjer seg sørover og liknar ein mørk L gjennom eit lys felt av stjerner. Ei anna mørk tåke i stjernebiletet er BHR 71.
Aschbach-Markt
Aschbach-Markt er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Amstetten i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 37,2 km² og i kring 3 800 ibuarar.
Noko mindre enn halvparten av befolkninga i kommunen bur i landsbyen Aschbach-Markt, som ligg om lag 10 km sør om byen Amstetten. Resten av ibuarane fordelar seg på fem mindre landsbyar.
Frekhaug
Frekhaug var fram til 1. januar 2020 administrasjonssenter for tidlegare Meland kommune.
Kultur i 1959
Kultur i 1959 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1959.
Heidi
Heidi har norsk namnedag den 4. juni og tysk den 16. desember.
Namnet er kjend i Noreg frå 1800-talet. Heidi var blant dei mest brukte namna for nyfødde jenter i Noreg frå rundt 1960 til rundt 1980.
Kjelder
Heidi Heidi
Khirbat Khaww
Khirbat Khaww er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Dei kvite bussane
«Dei kvite bussane» var bussar som henta nordmenn og danskar frå konsentrasjonsleirar i Tyskland mot slutten av andre verdskrig, og førte dei til Sverige. Transporten var organisert av den svenske Raudekrossen, og han var godkjend av dei tyske styresmaktene.
Slik vart om lag 15 000 i hovudsak danske og norske fangar bringa i sikkerheit til Sverige i mars-april 1945. Dette skjedde under leiing av den daverande visepresidenten i den svenske Raudekrossen, Folke Bernadotte. Denne humanitære redningsaksjonen heldt fram etter den tyske kapitulasjonen, og mogleggjorde dermed rask repatriering av 10 000 fangar til, via Sverige.
Særleg i Danmark og Noreg ser ein Dei kvite bussane som ein framifrå humanitær redningsaksjon, men andre stader har det vore ein viss kritikk på grunn av utvalet av dei som vart redda.
Graham Bell-øya
Graham Bell-øya (russisk Остров Греэм-Белл; Ostrov Greem-Bell) er ei øy ved i Frans Josefs land i Russland.
The Logical Song
«The Logical Song» er ein song av det engelske rockebandet Supertramp, gjeven ut som den første singelen frå albumet Breakfast in America i mars 1979. Han var skriven av Roger Hodgson, som baserte teksten på opplevingar han hadde hatt ved å bli sendt bort på kostskule i ti år. Songen vart den største hitten til Supertramp og nådde sjuandeplassen i Storbritannia og sjetteplassen på den amerikanske Billboard-lista. Ein versjon frå 2001 av Scooter tok songen inn att på topp 10 i mange land i Europa.
Graham Bell-øya
Graham Bell-øya er ein av dei største øyane i øygruppa og er delvis dekt av is. Det høgaste punktet er 509 meter over havet.
The Logical Song
Salslister og salstrofé
Vekeslister
Graham Bell-øya
Øya ligg aust for Wilczek land, og berre eit smalt sund skil dei to. Ho er den austlegaste øya i Frans Josefs land.
Kanalen i vest, mellom Graham Bell-øya og Wilczek land, vert kalla Morgansundet.
The Logical Song
Salslister og salstrofé
Årslister
Sal og salstrofé
Scooter-versjonen
«'''Ramp! (The Logical Song)», eller berre «The Logical Song'» i somme område, var ein singel frå 2001 av det tyske techno-bandet Scooter, på den andre samleplata deira med singlar, Push the Beat for This Jam (The Singles 98–02)''. Versjonen brukar mange samplingar frå originalen til Supertramp og har tekstreferansar til det britiske house-bandet The KLF.
Graham Bell-øya
Øya vart kalla opp etter den skotsk-amerikanske oppfinnaren Alexander Graham Bell. Graham Bell-øya må ikkje forvekslast med den mindre Belløya, som òg er ein del av Frans Josefs land, og som er kalla opp etter same person.
Historie
Under den kalde krigen stod det ein utpost på Graham Bell-øya og ei flystripe kalla Greem Bell, den største flystripa på øygruppa. Ho er 2,1 km lang og russiske fraktefly har landa her sidan 1950-åra.
The Logical Song
Scooter-versjonen
Singelen nådde toppen av singellistene i fleire europeiske land, mellom andre Noreg og Irland, og i 2002 i Australia. Han nådde andreplassen i Storbritannia og vart den høgaste plasseringa til bandet der.
Vekeslister
Årslister
Salstrofé
Andre versjonar
«The Logical Song» er blitt spelt av andre artistar, som Brad Mehldau og At Vance. The Hee Bee Gee Bees laga ein parodi av songen kalla «The Scatological Song» og The Barron Knights laga ein parodi kalla «The Topical Song». Det var òg ein versjon av det tyske bandet Rave Allstars i 2007.
Fildeling
Fildeling er deling av datafiler. Det finst mange måtar å overføra filer mellom datamaskinar på, men uttrykket vert helst brukt om overføring via internett, anten gjennom ein tenar der filene vert mellomlagra, eller direkte mellom brukarar.
Dei tidlegaste fildelingssystema var sentrale tenarar der ein kunne lasta opp filer, så andre kunne lasta dei ned.
Peer to peer
Peer to peer (P2P) vil seia at filene går direkte mellom brukarane.
Deling via såkalla chat-kanalar, t.d. IRC, har vore, og er, vanleg særleg mellom dei som elles er aktive på slike kanalar og program. Ein annan metode for P2P-deling er at ein lastar ned eit program, for så å søkja gjennom programmet for å finna filer som er lagra på andre brukarar sine datamaskinar. Døme på slike program er Kazaa og LimeWire.
Dei siste åra har det vore meir vanleg å bruka BitTorrent-filer. Ei torrent er ei fil som inneheld informasjon om fila som skal delast. Når ein har lasta ned ein torrent, opnar ein torrenten i eit spesielt program, som tek til med å lasta ned fila ein vil ha. BitTorrent fungerer slik at ein lastar opp samstundes med at ein lastar ned, slik at ikkje alle treng lasta ned frå den brukaren som har fila i utgangspunktet. The Pirate Bay er den mest populære BitTorrent-nettstaden i verda.
Konflikt med opphavsretten
Utviklinga av internett har gjort det lett og billeg å spreia informasjon og kultur. Wikipedia er eit anna døme på dette. I dag er fildeling over internett ein svært vanleg måte å skaffa seg musikk, filmar og dataprogram på, trass i at det bryt med opphavsretten fordi ein ikkje betalar for det ein lastar ned. Utgjevarar av underhaldning meiner at dei misser inntekter på grunn av fildelinga, som dei kallar piratkopiering. Dei prøver å hindra slik deling ved t.d. å leggja sperrer på CD- og DVD-plater, så dei ikkje skal kunna kopierast. I tillegg har styresmakter i ulike land gjort fleire aksjonar for å stoppa folk som deltek i fildeling eller legg til rette for deling. Ein tidleg tenar for nedlasting av musikk, var Napster i USA. Nettstaden deira vart stengd etter ein dom i US-amerikanske domstolar i 2001. I Noreg i 2002 vart ungguten Jon Lech Johansen stilt for retten for å ha utvikla eit program for å omgå kopisperra på DVD-plater. Han vart frikjend i lagmannsretten i 2003. I Sverige har politiet gjort fleire forsøk på å stoppa nettstaden The Pirate Bay. Men fordi denne nettstaden berre legg ut hjelpefiler, og ikkje gjer noko ulovleg, har styresmaktene mislukkast i framstøyta sine. Musikkgruppa Metallica har gått hardt ut mot folk som deler musikken deira utan å betala for han.
Økterelva
Økterelva er ei elv i Skien kommune i Vestfold og Telemark. Elva spring ut frå innsjøen Økteren, og munnar ut i Fjellvatnet. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.