cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Knud Knudsen
Målstrev
Knudsen var ein motstandar til den klassiske utdanninga, og fremja fyldigare og meir omfattande undervisning i morsmålet, historie og realfag. Han er likevel mest kjend for "målstrevet", eit arbeid som utgjer ein parallell til Ivar Aasen sin kamp for innføring av landsmålet. Knudsen ville, i staden for å laga eit nytt skriftspråk bygt på dei norske dialektane, endra det danske språket som var i bruk i Noreg i tråd med norsk uttale (t.d. p, t og k i staden for b, d, g) og erstatta ein del framande ord med uttrykk frå talemålet til ålmugen. Fram til 1858 var nok motsetnaden mellom Knudsen og Aasen ikkje oppfatta som så stor. Motsetnaden gjekk fyrst mellom dei som ville endre språkstoda (Wergeland, Aasen, Knudsen mfl.) og dei som ikkje ville endre språkstoda (P.A. Munch mfl.). I 1858 vart motsetnadene formulerte tydelegare, i samband med den sterke motstanden mot Ivar Aasens omsetjing av "Frithjofs Saga", motstanden mot Vinjes blad Dølen og motstanden mot Jan Prahl sitt arbeid. Utover på 1860-talet kom der ei yttarlegare markering av skiljeliner mellom det vi i dag kallar Knudsen-lina og Aasen-lina.
I motsetnad til Ivar Aasen gjekk ikkje Knud Knudsen systematisk og empirisk til verks for å definere ein klår struktur for skriftspråket. Han fylgte sin eigen intuisjon for kva han meinte var "den landsgyldige norske uttale". Hans program var dermed opnare enn det Aasen sette fram, på den måten at skriftspråket i prinsippet kunne endrast i høve til endringar i "den landsgyldige norske uttale".
Knudsens språkframlegg
Nokre av dei viktigaste språkframlegga til Knudsen som etter kvart fekk gjennomslag, var:
Død
Den 4. mars 1895 døydde Knudsen i Kristiania. Han testamenterte formua si på 20.000 kroner til ei stifting for fremjing av det norsk-danske "maalstrævet".
Ágrafa
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 6 976 innbyggjarar, medan kommunaleininga Ágrafa hadde 1 142 og tettstaden med same namn 310 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Piece by Piece av John Martyn
Piece by Piece er det 14. studioalbumet til John Martyn, gjeve ut i februar 1986.
Det vart spelt inn i CaVa Sound Workshops i Glasgow i Skottland og gjeven ut på Island Records med eit bilete på omslaget av Mike Owen.
18. august
18. august er den 230. dagen i den gregorianske kalenderen (231. under skotår). Det er 135 dagar att av året.
Olderfjorden i Vågan
Olderfjorden er ein fjord på vestsida av Austvågøy i Vågan kommune i Lofoten. Fjorden strekkjer seg 6,5 km austover til Finnstranda.
Fjorden har innløp mellom Sandøya i nord og Leineset i sør. Den ytre delen av fjorden ligg på sørsida av øyane Sandøya, Storøya og Buøya. Innanfor desse kryssar E10 fjorden. Grenda Olderfjorden ligg på nordsida av fjorden like innanfor brua.
Slaget ved Hastings
Bakgrunn
Etter at kong Edvard vedkjennaren (engelsk Edward the Confessor) døydde vart det strid om kven som skulle verta ny konge. Det vart på den eine sida hevda at Edvard som takk for tidlegare tenester hadde lova den til hertug Vilhelm av Normandie. På den andre sida var det mange som meinte at Harold Godwinson, sonen til Godwin, jarl av Wessex som hadde rett til trona. Harold vart krona, men hertugen ynskte å krevja riket. Den 28. september 1066 steig han i land ved Pevensey, utan å møta motstand.
Harold Godwinson hadde kort tid tidlegare knust ein vikinghær i slaget ved Stamford bru, og byrja raskt å marsjera sørover då han fekk veta at hertugen hadde gått i land. Han samla fleire soldatar på vegen mot sørkysten.
Angelsaksarane
Då Harold II var framme i området stilte han opp styrkane sine over vegen frå Hastings til London. Bak seg hadde dei den store skogen Anderida, og framom ein lang, slak bakke som gjekk ned til staden der stigninga til Telham Hill byrjar. Staden ligg ved byen Battle, som har namn etter slaget. Alteret i klosterkyrkja i Battle Abbey skal ha stått på staden der Harold til slutt vart overmanna. Det er sett opp eit minnesmerke på staden.
Normannarane
Hertug Vilhelm samla styrkane sine nedanfor dei engelske. Normannarane sin hær var av same storleik, og vart utgjort av hertugen sine normanniske, bretonske og flamske vasallar med deira underordna. I tillegg kom leigesoldatar frå fleire land, mellom anna dei normanniske områda i Italia. Adelsmennene hadde vorte lova eigedomar i England og finare titlar. Dei av lågare rang skulle få utteljing i form av plyndring og kontante pengar, og mange av dei hadde von om å få seg eigedom.
Hæren vart stilt opp i den klassiske mellomalderstilen, med tre avdelingar. Normannarane stod i midten, med bretonarar på venstre flanke og fransk-flamske styrkar på høgre. Kvar avdeling hadde infanteri, kavaleri og bogeskyttarar. Ut frå Bayeuxteppet kan det sjå ut som at det òg var med armbrøstskyttarar. Om bileta er tolka rett er dette den tidlegaste dokumenterte bruken av armbrøst, men det er noko usemje om dette mellom militærhistorikarar. I motsetnad til engelskmennene stod dei stilte opp med bogskyttarane framme. Slik kunne ein utveksla skurar av piler, utan at heile hæren var utsett for motstandarane sine piler.
Slaget
I alle høve starta sjølve slaget med at normannarane avfyrte piler. Normanniske bogeskyttarar trekte ikkje bogestrengane lenger enn til kjeven, noko som ikkje gav nok kraft til å trengja gjennom fienden sine skjold. Pilregnet gjorde derfor liten skade.
Infanteriet og kavaleriet til normannarane rykte så fram under leiing av hertugen og halvbrørne hans, biskop Odo og grev Robert de Mortain. Dei kom i nærkamp med engelskmennene, men dei kraftige danske stridsøksene og dei sterke skjolda som var klemt fast i kvarandre gjorde det umogleg å bryta gjennom. Etter forholdsvis store normanniske tap heldt skjoldmuren framleis. Engelskmennene skal ha brukt stridsropa «Ollicrosse!» («Heilage kross!») og «Ut, ut» (angelsaksisk, men same tyding som på norsk).
Bretonarane på venstre flanke, der bakken er slakast, kom først i kontakt med engelskmennene. Dei var ikkje førebudde på motstanden dei møtte, og vart raskt brotne opp. Delar av den engelske høgreflanken, kanskje leidd av ein av brørne til kongen, braut ut og jaga dei nedover bakken i eit vilt og uordna stormløp. Då dei nådde flatmark vart dei angripne av normannisk kavaleri, og utan skjoldmuren hadde dei ikkje noko forsvar og vart slakta ned.
Den forhasta engelske offensiven vart lagd merke til, og normannarane organiserte falske flukter. Kavaleriet reid fleire gonger inn mot skjoldmuren, men trekte seg kvar gong tilbake og vart forfølgde. Engelskmennene jaga det dei trudde var ein panikkslegen fiende, for så å oppleva at kavaleriet snudde igjen og tvinga dei vekk frå skjoldmuren.
Etter å ha tynna ut og slite ned den engelske hæren, samla normannarane seg igjen for eit stort åtak. Mot slutten av dagen hadde begge sider lidd store tap. Hertugen var redd for at mørkret ville tvinga han til å trekkja seg tilbake til skipa, der dei var utsette for åtak frå sjøsida. Han sende igjen bogeskytarane fram, og gav ordre om at dei denne gongen skulle skyta over skjoldmuren. Pilregnet skapte store tap bak i dei engelske rekkjene. Då det normanniske infanteriet og kavaleriet igjen nærma seg fekk Harald II banesår. Ut frå biletet på Bayeuxteppet dreia det seg om ei pil i auget, men Carmen de Hastingae Proelio hevdar at han vart hogd ned av ei gruppe riddarar leidd av hertugen. Nokre historikarar meiner han først vart alvorleg såra av ei pil i andletet, og deretter hogd ned i det siste normannaråtaket.
Angrepet nådde engelskmennene først på ytre høgre og venstre flanke. Normannarane begynte så å rulla opp linja frå flankane, og den allereie sterkt svekte skjoldmuren begynte å vakla. Normanniske fotsoldatar klarte dermed å pressa seg inn, slik at engelskmennene mista fordelen skjolda gav. Då det vart klart at kongen hadde falle, begynte mange engelskmenn å flykta. Dei siste som heldt stand var Housecarls, som kjempa rundt kongens lik og hans standard. Kongens lik skal ifølgje ei tolking av Carmen ha vorte skjenda av normannarane etter slaget.
Etterspel
På slagstaden grunnla Vilhelm Battle Abbey, som vart innvigd i 1095. Lite er att av klosteret bortsett frå ein port i enden av hovudgata i Battle. Som tidlegare nemnt finst det eit monument på staden der høgalteret stod, som blir rekna for å vera plassen der Harald II fall.
Ei tid etter slaget vart Bayeuxteppet laga til minne om hendingane i 1066. Det er ei svært viktig kjelde til kunnskap om slaget, fordi det viser utstyr som vart brukt. Samanhelde med skriftlege kjelder gjer dette slaget ved Hastings til eit av dei slaga ein veit mest om i denne perioden.
Slaget vart viktig for utviklinga av strid med blanda våpenartar. Engelskmennene var overlegne mann mot mann, men ved hjelp av det raske kavaleriet, bogeskyttarar som kunne desimera dei bakre rekkjene og infanteri som kunne trengja gjennom skjoldmuren når han begynte å svikta, klarte normannarane å sikra sigeren. Kombinasjonen gav engelskmennene få andre utvegar enn å kjempa defensivt; dei offensive handlingane deira vart lagnadstunge for dei.
Språket sakha
Sakha eller jakutisk er eit tyrkisk språk med ca. 363 000 talarar som blir snakka i republikken Sakha i Russland. Talarane blir kalla jakutar, og kallar seg sjølv for sakha.
Ved folketeljinga i 2010 oppgav 450 100 menneske at dei meistra sakha, dette omfatta ikkje berre dei som brukte det som morsmål. Ved same folketeljing var talet på etniske jakutar 478 100.
Klassifisering
Sakha er eit medlem av den nordlege greina av dei tyrkiske språka, i lag med ahor, tuvinsk og dolgansk i tillegg til sakha. Den nordtyrkiske språkfamilien er ei undergruppe av dei tyrkiske språka, som nokre lingvistar meiner er medlem av eit større altaisk språkfamilie.
På same måten som finsk, ungarsk og tyrkisk, har sakha vokalharmoni, er agglutinerande og manglar grammatisk genus. Ordstilling er som regel Subjekt Objekt Verb.
Geografisk utbreiing
Sakha blir snakka hovudsakleg i republikken Sakha. Det blir også snakka av jakutar i Khabarovsk kraj og i små diasporasamfunn i andre delar av Russland, Tyrkia, og andre delar av verda. Dolganarane er eit folk med ein annan etnisk identitet enn jakutane, men dei snakkar ein versjon av sakha som dei fleste ser på som ein dialekt, og ikkje eit eige dolgansk språk. Dolganane held til i Krasnojarsk kraj. Sakha blir brukt som lingua franca av andre etniske minoritetar i republikken Sakha.
Fonologi (lydlære)
Eit karakteristisk trekk ved sakha er vokalharmoni. Viss den første vokal i eit sakha-ord er ein fremre vokal, vil resten av vokalane i ordet også vere fremre: kelin «rygg»: e er ein open urunda fremre vokal, i er lukka, urunda, fremre.
Skriftsystem
Jakutisk blir skrive med det kyrilliske alfabetet: som vart laga for sakha i 1939 som ein ledd i den sovjetiske språkpolitikken, det består av det russiske alfabetet pluss 5 bokstavar i tillegg: Ҕҕ, Ҥҥ, Өө, Һһ, Үү.
Spørjeord
Spørjeord i sakha blir ståande in-situ; dei blir ikkje flytta fram til starten av setninga. Her er nokre døme: tuox «kva», kim «kven», xaydax «korleis», xas «kor mykje», xanna «kvar», xannɯk «kva slags».
Litteratur
Sakhafolk har ein munnleg litteraturtradisjon med epos kalla olonkho som tradisjonelt blir framførte av veltrente songarar. Eposa tek for seg sakhamytologi og soger. Fleire olonkho-dikt er blitt skrivne ned og omsette sidan 1800-talet, men berre nokre få eldre utøvarar av olonkho-tradisjonen er att. Dei har skipa eit program for å læra opp unge til å synga desse verka på språket sitt og gjenoppliva tradisjonen, men på ein noko omforma måte.
Den første publikasjonen på sakha var del av Nicolaas Witsens bok publisert i 1692 i Amsterdam.
I 2005 fekk Marianne Beerle-Moor, leiaraen for Institute for Bible Translation, Russia/CIS, heidra med ordene av sivilt mot av Republikken Sakha for omsetjinga av Det nye testamentet til sakha.
Døme
Artikkel 1 av Menneskerettsfråsegna:
Waldorfsalat
Waldorfsalat er ein salatrett som typisk blir laga med eple, selleri og valnøtt, blanda med majones og eventuelt krem og servert på salatblad. Andre vanlege ingrediensar er kokt potet, ananas, druer, kylling- eller kalkunkjøt og eventuelt tørka frukt, kål og anna.
Vitskap i 1839
Vitskapsåret 1839 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1839.
Waldorfsalat
Waldorfsalaten vart laga for fyrste gong i 1896 på hotell Waldorf (seinare Waldorf-Astoria) i New York av kjøkkensjef Oskar Tschirky.
Det er vanleg å bruka syrleg eple i salaten, som Granny Smith. I moderne utgåver av salaten kan ein bruka yoghurt (eventuelt rømme eller crème fraîche) som dressing i staden for majones/krem.
Waldorfsalat er med si sur-søte samansetjing populær til kalde og varme kyllingrettar, andre steikte og kokte kjøtrettar, til røykt skinke og til rettar av fugl. I Noreg vert waldorfsalat ofte brukt som tilbehøyr til julemat, men han er òg veleigna til lett, rask sommarmat.
505 Cava
505 Cava er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. august 1902 av Royal Harwood Frost ifrå Harvard College Observatory.
55 Pandora
55 Pandora er ein ganske stor og veldig lys hovudbelteasteroide. Pandora vart oppdaga av G. Searle den 10. september 1858. Oppdaginga var hans første og einaste. Asteroident er namnsett etter Pandora, den første kvinna i gresk mytologi.
Hirda
Hirda kan syna til:
24. august
24. august er den 236. dagen i den gregorianske kalenderen (237. under skotår). Det er 129 dagar att av året.
DJ Falk
Jarle Falk Reiss, betre kjend som DJ Falk, er ein norsk discjockey, songar, og låtskrivar. Han er mest kjend for sine sceneshow med laserar og sine remixar, mest kjend er kanskje ein remix han har gjort av «Children» av Robert Miles.
I september 1996 vart hans Trance/Dance konsept The Arctic Dance Experience starta opp, under ein spelejobb på Huset i Longyearbyen på Svalbard. Hans musikkstil er som han sjølv seier, ei følgje av Svalbardnaturen og det inntrykket Operafjellulykka, som hende nokre veker før han kom til Longyearbyen, fekk på han.
I 2007 og 2008 hadde han lasershow i Vesterålshallen, under Lofoten og Vesterålens største dataparty, LoVe-Lan.
Kirpili
Kirpili (russisk Кирпили, frå tyrkisk: bru eller passasje) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland og ei av sideelvane til Svartehavet frå venstre. Elva er 202 km lang.
Elva vert nytta til vatning. Byen Timasjovsk ligg ved Kirpili.
Çerkeş
Çerkeş er ein by og eit distrikt i provinsen Çankırı i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Vilhelm Nagel
Vilhelm Edvard Karl Nagel var ein norsk kontorist og politikar frå Kristiania. Perioden 1913-15 sat han på Stortinget, vald på Det norske Arbeidarparti sitt program.
Nagel var son til ein faktor. 16 år gammal vart han tilsett ved kontoret til jarnbanestyret i hovudstaden som kontorbod. I 1898 fekk han stilling som fullmektig og i 1908 som bokhaldar, då ved jarnbanekontoret i Drammen.
Nagel var medlem 1908-09 i skulestyret i Kristiania og frå 1911 i Drammen, der han i 1912 vart vald til formann. Han representerte einmannskrinsen Strømsø og Tangen på Stortinget 1913-15, han var då sekretær i Gasje- og pensjonskomiteen.
Jeja
Ho munnar ut i Jeja Liman i Taganrogbukta i Azovhavet. Elva tørkar inn om sommaren. Hamnebyen Jejsk ligg ved Jeja Liman, ved starten på Jejaneset.
Karpefisk
Karpefisk er ein orden beinfisk som er utbreidd i ferskvatn i Eurasia, Nord-Amerika og Afrika. Gruppa omfattar over 3000 artar fordelt på seks familiar, kor karpefamilien er den største. I Noreg førekjem 14 av dei.
Dei fleste karpefisk er ganske små, men det finst unnatak. Storvaksne artar som Catlocarpio siamensis kan nå lengder på nesten 3 m.
Kerasokhóri
Kerasokhóri (gresk Κερασοχώρι) er ein landsby i periferieininga Evrytanía i periferien Sentral-Hellas i Hellas og hovudsete i kommunen Ágrafa.
Bairisk
Bairisk kan vidare delast inn i tre dialektgrupper:
Janteloven
Janteloven er ein oppdikta lov skriven av Aksel Sandemose i 1933 til romanen En flyktning krysser sitt spor. Loven har namn etter byen Jante, der hovudpersonen i boka voks opp, men forfattaren sjølv meinte han uttrykte ei universell sanning, «menneskenes iboende ondskap og evne til å trykke hverandre ned».
Loven er gått inn som eit uttrykk på norsk og andre språk og blir særleg brukt i samanhengar der ein meiner ein person som har stukke seg fram er blitt forfølgd for det. Eit tilsvarande engelsk uttrykk er «tall poppy syndrome», der ein metaforisk kappar av valmuane som strekkjer seg høgast.
Bossa Nova Baby
Han vart først spelt inn og gjeven ut av Tippie and the Clovers i 1962.
Janteloven
Teksten til Janteloven
Seinare i boka kjem Sandemose opp med eit 11. bod: Du trur kanskje ikkje at eg veit noko om deg?
Bossa Nova Baby
Andre versjonar
• 1963: Mike Redway
• 1975: Werner Müller og The London Festival Orchestra & Chorus
• 1997: Cowslingers
• 1999: The Clovers
• 1999: Paul Ansell
• 2004: Orange
• 2006: Christer Sjögren
• 2007: She Is The King
• 2007: Cosmic Voodoo
• 2009: AcaPelvis
• 2010: James Reyne
• 2010: Crazy Crackers
• 2013: Steven Pitman
Ein tysk versjon av songen med same tittel som originalen, vart skriven av Camilo Felgen. Ein tysk versjon vart òg framført av Gitte Hænning, Wencke Myhre og Siw Malmkvist i 2005. Denne vart først spelt inn av Bill Ramsey i januar 1964 og så av Ted Herold same året. Anne-Lie Rydé song ein svensk tekst av songen
Brun dverg
Ein brun dverg er ei lyssvak stjerne på mindre enn 0,1 solmassar (ca 13-70 gonger massen til planeten Jupiter).
Sjepsi
Sjepsi (russisk Шепси) er ei elv i Vest-Kaukasus i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 22 km lang og har eit nedslagsfelt på. Ho spring ut frå fjellet Pseushkho og munnar ut i Svartehavet. Elva renn gjennom den vestlege utkanten av Sotsji.
Brun dverg
Gravitasjonen til ein brun dverg er for liten til å starte kjernefusjon av hydrogen som større stjerner har. Dette forklarar den låge lysstyrken. Brune dvergar høyrer til hovudserien.
Den første brune dvergen, Gliese 229B, vart stadfesta så seint som 1995. Han er estimert til å ha ein masse 20-50 gonger større enn Jupiter og består delvis av metan, slik som gasskjempane i solsystemet. Gliese 229B blir derfor òg kategorisert som ein metandverg.
Eigentleg er brune dvergar raude, ikkje brune. Dei blir likevel kalla brune på grunn av at omgrepet raud dverg var oppteke da denne stjernetypen vart oppdaga.
Ein nyoppdaga variant er sub-brown dwarfs, som blir skildra som frie objekt i område der stjerner blir fødd, og som av ein eller anna grunn ikkje krinsar om noka sol. Desse «underbrune dvergane» har masser nokre gonger massen til Jupiter.
Arthur Brox
Arthur Brox var ein nordnorsk folkeminnesamlar, norsk lærar og lokalpolitikar.
Brox var fødd i Tromsøysund. Han studerte ved Tromsø lærarskole i 1923, og ved Noregs lærarhøgskole i 1949. I åra 1924–52 arbeidde han som gardbrukar og lærar i Medby i Torsken kommune, seinare blei han lærar og skolestyrar på Borgtun i Tromsø i åra 1953–61. Til saman var han lærar i 28 år i Torsken, og han var ordførar i kommunen i åra 1946-51.
Brox har gjort ein stor innsats som kulturhistorikar med nordnorsk perspektiv. Hovudverket hans er Berg og Torsken bygdebok, som er utgjeve i to bind. Han gav seinare ut Kulturminne frå Ytre Senja som også kom ut i to bind.
I 2022 blei det avduka ei statue av Arthur Brox i heimbygda Medby på Senja
Senjamål og nynorsk
Hans Kristian Eriksen seier dette om Brox sitt språk:
''Arthur Brox lydde med språkleg sans til det ramsalte senjamålet, han må ha lært mykje av det oppdaga at det hadde valørar og verdiar som få andre dialektar. Kort før han kom til Senja, hadde ein språkforskar, Ragnvald Iversen, skrive si avhandling om syntaksen i senjamålet, og med dette granskingsarbeidet i friskt minne, kunne det bli påtrengande for Arthur Brox, trur eg, å søkje etter dei språklege verdiane når han ville fortelje om landskapet der menneska gjennom generasjonar hadde levd og utvikla sin særlege måte å uttrykke seg på. Når han sidan skreiv si store Senja-historie, prøvde han å gjere nynorsken til sitt mål ved å la det ta sterk farge av senjamålet." ''
Barney Kessel
Barney Kessel var ein USA-amerikansk jazzgitarist. Han var særleg kjend for den store kunna i akkordar og inversjonar og akkordbaserte melodiar. Han var medlem av fleire jazzgrupper og vart mykje nytta som studiomusikar og til film- og fjernsynsmusikk. Kessel var medlem av ei gruppe studiomusikarar som uformelt vart kalla The Wrecking Crew.
Biografi
Kessel byrja karrieren sin som tenåring og turnerte med lokale danseband. Då han var 16 år spelte han med Hal Price & the Varsitonians. Han gjekk så vidare til band som bandet leia av Chico Marx. I 1944 deltok han i filmen Jammin' the Blues, med Lester Young, og i 1947 spelte han med Charlie Parker's New Stars på Relaxin' at Camarillo-innspelinga for Dial Records. Han vart kåra til den beste gitaristen av Esquire, Down Beat og Playboy i undersøkingar mellom 1947 og 1960.
Kessel er kjend for det nyskapande gitararbeidet i triosettingar. I 1950-åra laga han ei rekkje album kalla The Poll Winners med Ray Brown på bass og Shelly Manne på trommer. Han var òg gitarist på albumet Julie Is Her Name (1955) av Julie London, som inneheld standarden «Cry Me a River». Denne songen vart ein stor hit med gitar av Kessel, der han syner den melodiske akkordstilen å spele på i ei lita jazzgruppe. I 1950-åra gav han ut tre Kessel Plays Standards-album md noko av det mest polerte arbeidet hans.
Kessel var òg medlem av Oscar Peterson Trio med Brown i eitt år, men slutta i 1953. Kessel spelte òg med Sonny Rollins seint i 1950-åra og spelar på Sonny Rollins and the Contemporary Leaders på songar som «How High the Moon».
Kessel vart mykje nytta som studiogitarist av Columbia Pictures i 1960-åra og vart ein av dei mest etterspurte gitaristane i Amerika, og vert rekna som eit viktig medlem i gruppa av studiomusikarar ein kalla The Wrecking Crew. Han spelte på hundrevis av kjende popinnspelingar med album og singlar for Phil Spector, The Beach Boys, The Monkees og mange andre. Han spelte ein jazzgitarist kalla «Barney» i ein episode av Perry Mason.
I 1961 introduserte The Gibson Guitar Corporation ein Barney Kessel-modell og denne var i produksjon fram til 1973.
Pete Townshend hylla gitaristen på albumet Scoop i 1983 med instrumentalen «To Barney Kessel».
Død
Kessel, som hadde hatt dårleg helse etter eit hjerneslag i 1992, døydde av ein hjernesvulst i heimen sin i San Diego i California den 6. mai 2004, 80 år gammal.
Personleg liv
Kessel var gift med B.J. Baker. Dei skilde seg i 1980. Sønene til Kessel, David og Daniel, vart òg studiomusikarar, og arbeidde med Phil Spector i 1970-åra.
Som sidemann
Med Georgie Auld Med Chet Baker Med Louis Bellson Med Benny Carter Med Buddy Collette Med Harry Edison Med Roy Eldridge Med Ella Fitzgerald Med Hampton Hawes Med Billie Holiday Med Milt Jackson Med Oliver Nelson Med Anita O'Day Med Shorty Rogers Med Sonny Rollins Med Shorty Rogers
Tyva
Tyva eller Tuva (kyrillisk skrift Тыва) er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Kyzyl, arealet er 168 600 km² og innbyggjartalet 307 900 (2010). Republikken grensar til Mongolia i sør. Fram til 1944 var han ein sjølvstendig folkerepublikk. I Tyva ligg det geografiske punktet i verda som ligg lengst frå havet.
Folkesetnad
Den einaste større byen er Kyzyl (109 900 ibuarar).
Den største delen av folket er etniske tuvinarar, eit tyrkisk folkeslag, som kulturelt har mykje til felles med mongolar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga: Andelen tuvinarar har auka sidan oppløysinga av Sovjetunionen, frå 64,3 % ved folketeljinga i 1989.
Chemnitz
Chemnitz (sorbisk Kamjenica, tsjekkisk Saská Kamenice) er ein by i Tyskland i delstaten Sachsen med om lag 245 000 innbyggjarar. Byen ligg ved foten av Erzgebirge, og er kalla opp etter elva Chemnitz, ei lita sideelv til Zwickauer Mulde. Ordet Chemnitz kjem frå sorbisk og tyder «steinete elv»
Historie
Ein tidleg slavisk busetnad nær Chemnitz var kalla Kamienica. I 1143 var det eit benediktinarkloster der byen er i dag. Ein busetnad voks fram rundt klosteret og rundt 1170 vart byen gjort til fri keisarby av Fredrik I av Det tysk-romerske riket. I 1307 kom byen inn under markgrevskapet Meissen (som var ein føregangar til staten Sachsen). I mellomalderen vart Chemnitz eit senter for tekstilproduksjon og handel. Meir enn ein tredjedel av folkesetnaden arbeidde i tekstilindustrien, og slik var det fram til den industrielle revolusjonen. Fabrikkar vart bygd og tidleg på 1800-talet hadde Chemnitz vorte eit industrisenter (stundom kalla «Sachsen sitt svar på Manchester»). I 1913 hadde Chemnitz eit folketal på 320 000 innbyggjarar, og er ein av få byar som var større på den tida enn i dag. 1938 hadde Chemnitz 360000 innbyggjarar.
Under den andre verdskrigen låg det ein underleir av Flossenburg konsentrasjonsleir her. Dei 500 kvinnelege fangane var slavearbeidderar for Astra-Werke AG. Under krigen produserte fabrikkane i Chemnitz hovudsakleg varer for militæret, og vart av den grunn kraftig bombardert og nesten heilt jamna med jorda.
Den austtyske regjeringa valde å gjere Chemnitz til ein sosialistisk mønsterby. Bydelar fulle med betongbygningar vart reist rundt sentrum av byen, og få av bygningane før krigen vart gjenreist. I 1953 vart Chemnitz gjeve namnet Karl-Marx-Stadt («Karl Marx By»). Han fekk tilbake det gamle namnet sitt 21. juni 1990.
Jaseni
Elva munnar ut i Azovhavet, 6 km vest for Stanitsa Jasenskaja.
Tafjord Kraft
Tafjord kraft er eit kraftselskap med hovudkontor i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Selskapet vart skipa som Tafjord Kraftselskap i Ålesund 12.april 1917, tolv kommunar med Ålesund i spissen deltok. Fram til 1998 var det organisert som eit interkommunalt selskap då det vart omgjort til A/S.
Kraftverka ligg hovudsakleg i Tafjord i Norddal kommune, og desse utnyttar fall i Tafjordvassdraget (og Muldalsfossen) og nedbørsfelt i Tafjordfjella. Nedbørsfeltet i Tafjordfjella omfattar eit areal på omkring 388 km2, av dette ligg 80 % meir enn 1000 meter over havet. Delar av nedbørsfeltet ligg i Skjåk og Stranda kommunar, vatn på andre sida av vasskiljet blir overført i tunnel. Kraftstasjonane i Tafjord er nummerert frå 1 og oppover, slik at Tafjord I (også kalla K1) er den eldste delen av anlegget (den eldste stasjonen er museum og ny K1 frå 1989 er oppført like ved). Kraftverka i Tafjorden utgjer eit nettverk av magasin og stasjonar knytt i hop med overføringstunnelar og trykksjakter slik at vatnet blir nytta i fleire etappar før det endar i fjorden. Til dømes ligg Tafjord V (K5) ved Zachariasvatn slik at avløpet frå Tafjord V blir samla opp i Zachariasvatnet og deretter nytta i Tafjord IV ved fjorden. Trykksjaktene i Tafjord er stort sett utført som råsprengte tunnellar, og fleire av desse sette i si tid verdsrekord med til dømes Tafjord 5 der eine sjakta er på 823 høgdemeter.
Selskapet eig 8 kraftverk med ein årsproduksjon på 1,27 TWh. Kraftverka blir fjernstyrt frå driftssentralen i Ålesund.
Heileigde kraftverk:
Historie
Forarbeidet til bygging i Tafjord tok til i 1917. Den første tida var prega av mange sambandsutfordringar. Tafjord hadde ikkje telefonsamband og anleggskontoret var difor på Sylte i Valldal den første tida. Dessuten var det rutebåt til Sylte berre to gongar i veka, vidare inn Tafjorden var det motorbåt som høyrde til folket i Tafjord. Når isen la seg på fjorden var Tafjord nesten avskore frå omverda. Frå kaia i Tafjord til tomten for den første kraftstasjonen vart det lagt eit jernbanespor med bensindrive lokomotiv (moglegvis den første jernbanen på Sunnmøre), ellers vart det nytta hest fordi lastebilar ikkje var vanleg. Ved bygging av magasin i høgfjellet vart transporten ordna mellom anna med reinsdyr på snøføre.
Den første kraftstasjonen, Tafjord 1 (også kalla K1), vart sett i drift i 1923. Den fekk trykkvatn gjennom ei røyrgate frå Onilsavatn. I 1989 vart den opphavlege stasjonen tatt ut av drift etter at ein ny Tafjord 1 sett opp like ved, den gamle stasjonen er omgjort til museum (opna 1991). Den nye Tafjord 1 får trykkvatn gjennom sjakt sprengt ut i fjell. Tafjord 1 tok opphavleg mot alt vatnet i Tafjordvassdraget (både Rødalen og Kaldhussæter), etter oppføring av Zakariasdammen og Tafjord 4 blir vatnet frå Zakariasvatnet ført i tunnel forbi Onilsavatnet og direkte til fjordnivå.
I 1957 kjøpte selskapet to eigedommar i Rødalen og sikra seg med det rettar til vidare utbygging i Tafjord-området. To gardsbruk i drift og eit gardsbruk som tilhøyrde Ålesund-Sunnmøre Turistforening vart lagt under vatn då Zachariasdammen var teken i bruk. Allereie i 1968 var Tafjord 4 klar til bruk.
Frå 1985 vart det bygd forbrenningsanlegg for avfall på Grautneset i Ålesund. Tafjord Kraft driv anlegget og leverer fjernvarme i området.
Dyrkorn kraftverk vart sett i drift våren 2011, det erstatta eit gamalt nedlagt kraftverk. Tafjord Kraft kjøpte fallrettane i Dyrkornvassdraget i 1988.
100-talet fvt.
100-talet f.Kr. eller fvt. varte frå 199 f.Kr. til 100 f.Kr. Det kom etter 200-talet f.Kr. og blei følgd av 1. hundreåret f.Kr.
Akbez
Hovudnæringa er dyrking av druer, bomull, soyabønner og oliven. Det er to prosessanlegg for å lage olivenolje i byen.
Christian Brodtkorb Christie
Eilert Christian Brodtkorb Christie var ein norsk arkitekt, utdanna i Hannover og Karlsruhe. Han stod mellom anna bak oppføringa av Stiftsarkivet i Trondheim (1860-åra), Borgund kyrkje (1865-1868) og Haraldsstøtta ved Haugesund (1872). Christie laga også restaureringsplanar for fleire mellomalderbyggverk, mellom andre Håkonshallen, Domkyrkja og Mariakirken i Bergen.
Hovudverket hans skulle likevel verte restaureringa av Nidarosdomen, som han leidde i åra 1872 til 1906. Christie stod som hovudansvarleg for restaureringa av koret, oktogonen, tverrskipa og dei nedre delane av vestskipet. I tillegg til å gjere innleiande studium av engelsk gotikk, sette Christie seg grundig inn i det tilgjengelege arkeologiske materialet, og meinte å kunne rekonstruere desse delane av kyrkja på ganske sikkert grunnlag. Hovudmålet hans var å setje kyrkja attende til den opphavlege gotiske og romanske forma, og han syrgde difor for å systematisk fjerne alt av nyare tilføyingar, mellom anna barokkhjelmen over oktogonen. Det gjennomført omhyggjelege arbeidet hans har hausta mange lovord, sjølv om måten han gjekk fram på verkar hardhend i vår tid.
Attoppbygginga hans av dei delane av kyrkja som var gått heilt tapt og ikkje kunne rekonstruerast frå sikre kjelder fall ikkje like godt ut. Gjenoppbygginga av hovudtårnet fekk kritikk heilt frå kort tid etter at tårnet stod ferdig i 1903. Særleg er tårnfoten for låg ut frå arkitektoniske omsyn og arkeologiske prov. Christie utarbeidde også planar for gjenoppføringa av vestfronten, men dei vart ikkje fylgde.
Christie leia restaureringsarbeida i Nidarosdomen til han døydde i 1906. Ei minnetavle over Christie er reist i det søre tverrskipet i Nidarosdomen. Christies gate i Trondheim ligg nær Nidarosdomen og er oppkalla etter Chr. Christie.
Utmerkelsar
Christie vart ridder av St. Olavs Orden i 1880, kommandør i 1895 og kommandør av 1. klasse i 1897. Han var også ridder av Dannebrogordenen.
10. august
10. august er den 222. dagen i den gregorianske kalenderen (223. under skotår). Det er 143 dagar att av året.
Hoffland
Hoffland eller Hovland er ein tettstad på Ellingsøya i Ålesund.
506 Marion
506 Marion er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. februar 1903 av Raymond Smith Dugan ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Linse
Ordet linse kan visa til:
Karaçoban
Karaçoban er ein by og eit distrikt i provinsen Erzurum i Aust-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Hizbollah
I store delar av arabiske land og folk med islamsk tru, vert Hizbollah sett på som ein legitim militant, sjiamuslimsk politisk organisasjon. Til dels vert dei sett på som ei frigjeringsrørsle. Mellom anna styresmaktene i Israel, USA, Storbritannia og Australia har utpeika gruppa som ein islamistisk terroristorganisasjon.
Historikk
Hizbollah vart grunnlagd i 1982 som ei geriljagruppe av libanesiske prestar, med finansiering og stønad frå Iran. Eit mål var å driva Israelske styrkar ut av Libanon. Eit anna mål kunne vera at Iran ville nytta Hizbollah til å spreia den iranske revolusjonen til andre delar av arabarverda. Hizbollah har bygd opp væpna styrkar, ein milits. Etter at israelske styrkar i mai 2000 drog seg ut av Libanon, heldt Hizbollah fram med å kjempa mot okkupasjonen av Sheba-området. SN ser på Sheba-området som syrisk territorium, Hizbollah meiner det er libanesisk. Syria har sagt att Sheba-området tillhøyrer Libanon men har ikkje skriftleg gjeve melding som dette til SN, trass i oppmoding. Sheba-området vart okkupert av Israel i løpet av seksdagarskrigen.
Hizbollah si væpna grein vert mistenkt for å stå bak bombeåtak mot fredsbevarande styrkar i løpet av den libanesiske borgarkrigen, bombinga av den israelske ambassaden i Buenos Aires og flykapringa av TWA Flight 847 den 14. juni 1985.
I stål og olje - Historia om jern- og metallarbeidarane på Stord
I stål og olje - Historia om jern- og metallarbeidarane på Stord er ei bok om historia til fagforeiningane i industrien på Stord, frå skipinga av Stord Jern- og Metallarbeiderforening (avd. 100) ved Stordø Kisgruber første gongen i 1914 og fram til Avdeling 118 i Fellesforbundet og Verkstadklubben ved Aker Stord på 90-talet. Boka er skriven av historikaren Knut Grove og samfunnsvitaren Jan Heiret og vart gjeven ut av Avdeling 118 i 1996, i samband med femtiårsjubileumet i 1995.
I stål og olje fortel om industrireisinga på Litlabø og på Kjøtteinen, historia til Aker Kværner Stord, linekampar i fagrørsla, dei lokale organisasjonane og om sentrale personar i desse organisasjonane. Boka er delt inn i kapittel kronologisk. Første kapittel startar på byrjinga av 1800-talet, lenge før industrireisinga tek til.
Hizbollah
Historikk
På sida av den militære rørsla har Hizbollah ei sivil grein, som driv med ulike former for sosial verksemd. Det vert drive sjukehus, skular, barneheimar og ein fjernsynsstasjon. Den politiske delen av Hizbollah har åtte representantar i det libanesiske parlamentet. Politisk er oppslutnaden sterkast i Bekaadalen, i sørlege utkantar av Beirut og sørlege Libanon. Organisasjonen vert leia av sjeik Hassan Nasrallah, med finansiering frå Iran og Syria. Elles kjem det inn gåver og innkomer gjennom forretningsverksemd. Frå 12. juli 2006 sette Israel i verk Operasjon Sommarregn, med flybombing og åtak på sørlege delar av Libanon. Det erklærte målet med operasjonen var å avvæpna Hizbollah, og få slutt på åtak på Israel frå Libanon.
Pasjto
Pasjto (پښتو eller پختو‎ pakhto) er eit iransk språk som blir tala av 15,6 millionar menneske i Pakistan og 8,3 millionar i Afghanistan, der det er eitt av to offisielle språk.
Pasjto har litteratur frå 1600-talet og seinare. Det blir skrive med ei lokalt tilpassa utgåva av det persiske alfabetet (arabiske bokstavar) og har 43 teikn i alfabetet.
Geitastrand kyrkje
Geitastrand kyrkje står på garden Åstan på Geitastrand i Orkland kommune i Trøndelag fylke, og er ei langkyrkje frå 1859.
Kyrkja er bygd i tre, og teikningane til bygget er truleg laga av Christian Heinrich Grosch.
Før dei fekk Geitastrand kyrkje sokna folk i området til kyrkja på Viggja. Då Viggja-kyrkja var vorten for lita vart det bygde nye kyrkjer i Børsa (Børsa kyrkje 1857) og på Geitastrand. Ein del inventar vart flytt over frå Viggja-kyrkja til Geitastrand, mellom anna altertavla frå 1712 og eit dåpsfat i messing frå kring 1700. Også kyrkjespiret vart flytt frå Viggja.
Kyrkja er soknekyrkje i Geitastrand kyrkjesokn i Orkdal prosti.
Altertavle
Altertavla er i frå 1712 og er i barokkstil. Ho har krossfestinga som motiv. Tavla stod opphavleg i Viggen kyrkje.
Døypefont
Dåpsfatet en er frå kring 1700 og er i hamra messing.
Kyrkjeklokke
Det er ei klokke i kyrkja, ho er frå 1859.
Vitskap i 1841
Vitskapsåret 1841 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1841.
Riksspelman
Riksspelman er ein person som har motteke Anders Zorns silvermärke (Zornmärket i silver) ved ei framføring tilrettelagt av Svenska Folkdansringen. For å verta riksspelman må ein vera ein teknisk dugande musikar, og ha kunnskap om spelestil i eit visst musikalsk tradisjonsområde i Sverige. Dette må visast ved at låtar frå ein viss del av Sverige vert spela for ein jury, og om det vert delt ut eit sølvmerke, vert vedkomande person riksspelman på nettopp denne typen låtar.
Om lag 740 spelemenn har sidan 1933 motteke sølvmerket og tittelen riksspelman.
Hévízsjøen
Hévízsjøen er ein innsjø i Hévíz i Ungarn, nær vestenden av Balatonsjøen, 8 km frå Keszthely.
Han er den største termale innsjøen i verda med eit areal på 0,45 km². Vatnet vert varma opp av varme kjelder frå eit undervasskrater. Straumen i vatnet er svært sterk og ein meiner at vatnet i innsjøen dagleg vert heilt utskifta.
Vatnet har rykte på seg for å ha lækjande effekt og det finst ein blømande helseturistindustri i området.
Mikroorganismar i sjøen
Dyre- og plantelivet er unikt i Hévízsjøen på grunn av den høge temperaturen og den kjemiske samansettinga i vatnet, som er litt radioaktivt og inneheld svovelhaldige stoff og løysingar med oksygen. Fleire artar i innsjøen er endemiske.
Bakteriar er den dominerande livsforma i innsjøen, og det er mogeleg at dette har ein lækjande effekt. Ein finn fleire taksa her. Den mest vanlege cyanobakterien er trådforma, blågrøne algar (Oscillatoria princeps, O. tenuis, O. jasoruensis, O. chlorina, Spirulina). Det er verdt å merke seg at halvparten av dei blå artane er termofile og stenoterme. To termofile, blågrøne algeartar (Pseudanabaena papillaterminata, Pseudanabaena crassa) finn ein berre her i Ungarn.
Bakterielle tektonar er typiske for innsjøen. Vulkankrateret er for det meste dekt av Thiothrix sp. og Beggiatoa sp. frå eit djup på 1,5 m til opninga av kjelda. Desse spelar ei viktig rolle i svovelsyklusen i innsjøen.
Bakterieartar innanfor Aktinomyceta (til dømes Streptomyces sp., Micromonospora sp.) er òg verdt å nemne. Micromonospora heviziensis, ein svært kraftig nedbrytar av protein og cellulose, finn ein berre her i heile verda. Microbispora amethystogenes, som samlar opp jod, kan ein derimot finne i eit fåtal andre innsjøar i verda. Den sistnemnde arten har ein derimot ikkje funne i innsjøen sidan 1980-talet på grunn av omfattande gruvedrift. Grønalgar – særleg Chlorella sp. – finn ein i heile innsjøen, bortsett frå ved og nær kjelda. Navicula cryptocephala og Navicula capitatoradiata  er vanlege kisalgar i innsjøen. Det finst få planteplankton og biomassen er låg, så det trofiske nivået i innsjøen varierer frå oligotrofisk til mesotrofisk.
The Apprentice av John Martyn
The Apprentice er det 15. studioalbumet til den skotske musikaren John Martyn. Det vart spelt inn i CaVa Studios i Glasgow i Skottland. Albumet vart gjeven ut på Permanent Records.
19. august
19. august er den 231. dagen i den gregorianske kalenderen (232. under skotår). Det er 134 dagar att av året.
Aleksandr Solzjenitsyn
Aleksandr Isajevitsj Solzjenitsyn, russisk Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын var ein russisk forfattar, historikar og nobelprisvinnar. Han gjorde verda merksam på dei sovjetiske slaveleirane (Gulag) og var kritisk til russisk styre under og etter sovjettida.
Solzjenitsyn tenestegjorde som kaptein i artilleriet under andre verdskrigen. Etter å ha sett den brutale framferda til sovjetiske soldatar i Polen og Tyskland skreiv han diktet «Prøyssiske netter». Han blei arrestert i februar 1945 for å ha kalla statsleiaren Stalin for «han med barten» i eit brev til ein ven, og i juli det året dømd til ti år i fangeleir. Opplevingane i Gulag førte til bøker som En dag i Ivan Denisovitsj' liv og Gulag-arkipelet. Seinare verk som til dømes I første krets og Kreftavdelingen gav Solzjenitsyn stor vyrnad, og han fekk Nobelprisen i litteratur i 1970.
Solzjenitsyn mista det sovjetiske statsborgarskapet sitt og levde i eksil frå 1974, først i Tyskland, der han budde hjå venen Heinrich Böll, deretter Sveits og til sist i Vermont i USA. Han vitja også Noreg ei tid og vurderte å slå seg ned der. Etter enden på Sovjetunionen drog han tilbake til Russland i 1994. Han heldt fram med sitt virke som regimekritikar også av det nye styret i Russland.
Seven Bridges Road
«Seven Bridges Road» er ein song skriven av den amerikanske musikaren Steve Young, spelt inn i 1969 for hans Rock Salt & Nails. Han har sidan blitt spelt inn av mange andre artistar, mellom anna av Eagles i 1980.
Bakgrunn
Steve Young var inspirert til å skrive «Seven Bridges Road» under eit opphald i Montgomery i Alabama tidleg i 1960-åra: i følgje Young «viste nokre vener meg ein veg ut av byen...etter du hadde kryssa sju bruer var du i eit område med ein skogsveg. Skjeggvifteblomar hang i trea og det var gamle gardar med gamle gjerde og gravplassar og kyrkjer og bekkar. Det verka som ein Disney-fantasi. Folk drog dit for å kome seg unna alt. Eg trudde venene mine fann på namnet 'Seven Bridges Road', men eg fann seinare ut at han hadde hatt dette namnet i over hundre år.»
Young skreiv «Seven Bridges Road» i midten av 1960-åra. «Seven Bridges Road» var opphavleg ikkje meint for albumet Rock Salt & Nails, då produsenten Tommy LiPuma ikkje ønskte at han skulle spele originale songar, berre tolke andre viser og countrystandarar.
Young sa: «Ein dag var me tom for songar å spele inn i studio... Eg byrja å spele 'Seven Bridges Road'. LiPuma sa 'Du veit eg ikkje vil høyre originale ting. Men [gitaristen] James Burton sa: 'Hei, denne songen er bra og han er klar, la oss spele han inn... Etter han var innspelt innrømde LiPuma at songen var god, original eller ikkje.» Etter Rock Salt & Nails, spelte Young inn songen to gonger til, i 1972 på albumet Seven Bridges Road og i 1978 på No Place to Fall.
Eagles-versjonen
Eagles spelte inn «Seven Bridges Road» for Eagles Live, og etterlikna Iain Matthews-versjonen frå 1973. Bandmedlemmet Don Felder, sa at då Eagles først byrja å spele på stadion, varma gruppa opp til konserten i garderoben me å synge «Seven Bridges Road». Kvar konsert opna med at dei fem medlemmane song «Seven Bridges Road» acapella inn i ein enkel mikrofon. Felder hugsa at det «blåste [publikum] bort. Det var alltid ein samlande augneblink, alle fem stemmene kom saman i harmoni.» Etter albumet Hotel California kom ut erstatta tittelsporet «Seven Bridges Road» som konsertopnaren til Eagles. Songen vart henta inn att i 1980 og gjeven ut på Eagles Live i november 1980. Versjonen vart gjeven ut som singel med «The Long Run» (live) som B-side. Singelen nådde 21. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100 og vart den siste topp 40-hitten deira fram til «Get Over It» i 1994. «Seven Bridges Road» vart òg den tredje Eagles-singelen som gjekk inn på Billboard C&W-lista med ein 55. plass.
Palindrom
Eit palindrom er ei samling teikn som er lik om ein les henne framleis eller baklengs. Ord, ordrekkjer eller tal kan forma palindrom.
Døme
Verdas lengste eitt-ordspalindrom er det finske ordet for «lutsteinhandlar»; saippuakivikauppias.
Nokre palindrom på norsk er ord som tut, anna, radar, tillit og malayalam, namn som Anna, Otto og Ege, setningar som «Agnes i senga» eller «Anne var i Ravenna»· Ein kan og laga lengre, oppdikta ordsamansetjingar, som «snøhøns» og «melkeklem». Eit av dei lengste norske palindroma er: (BM) Rolf Are vurderer om Arons ni drag i gardinsnora morer edru Vera Flor.
Szelidsjøen
Szelidsjøen (ungarsk Szelidi-tó) er ein innsjø i fylket Bács-Kiskun i Ungarn. Han har eit areal på 0,8 km².
Szelidsjøen er ein uvanleg saltsjø danna ut frå ei gamal grein av elva Donau. Han ligg 4 km søraust for Dunapataj. Innsjøen har ei breidd på 200 meter og er 4 km lang. I snitt er han berre 3 meter djup. Dermed vert han raskt varma opp om sommaren og når stundom så høg temperatur som 28 °C. Bortsett frå dei terapeutiske effektane dei medisinske saltane i innsjøen har, vert han nytta til rekreasjon og fiske. Det ligg ein campingplass i nærleiken og ei sandstrand på sørsida.
Allmugen
Allmugen (norrønt almúgi) er eit omgrep som vert nytta i tydinga folk flest. I gamal tid kunne det òg visa til folk av små kår, særleg dei som budde på landet.
Godske Nielsen
Godske Joachim Weidemann Nielsen var ein norsk jurist og politikar. Han var stortingsmann for partiet Høgre i til saman seks år. Stortingsmann Wilhelm Nielsen var far hans.
Nielsen vart student frå Kristiania katedralskole i 1866 og cand.jur. i 1871. Frå 1872 til -86 arbeidde han som sorenskrivarfullmektig i Bamble, og han var 1874-94 overrettsaksørar i Kragerø. Etter eit par års mellomspel som politimeister og magistrat i Kragerø, var han frå 1898 sorenskrivar i Bamble og Kragerø, og frå 1898 også byfut.
Nielsen var medlem av Kragerø bystyre frå 1882, bortsett frå då han var politimeister (1984-96). Valperioden 1908-10 var han ordførar. Han var medlem i felleskomiteen for Vestlandsbanen i 20 år.
Nielsen representerte einmannskrinsen Kragerø på Stortinget 1903-06 og på ny 1913-15. I ein mellomliggande periode var han varamann frå Kragerø og møtte i staden for Ambortius O. Lindvig både på tampen av 1910- og 1911-sesjonane, i 1912 møtte han allereie frå 6. mars. Nielsen var medlem i Justiskomiteen og Lagtinget åra 1903-06, Tollkomiteen 1910-12 og Militærkomiteen 1913-15.
Hn/Målmannen
Målmannen er eit målpolitisk tidskrift som vert redigert på høgnorsk. Utgjevar er Samorganet Målmannen.
Fyremål
Dei som stend attum Målmannen meiner bladet hev ei sergjerning i å setja søkjeljos på språklege emne med fylgjor for den norske målreisingi. Etter deira syn trengst det ordskifte og eit auka medvit um dei grunnleggjande spursmåli i målsaki. Dei meiner òg at det er viktugt å syna det høgnorske målet i bruk, i stykkje og innlegg av meir ålmennkulturelt slag.
Den tradisjonelle nynorsken frå 1917 er ikkje so mykje nytta i norsk ålmenta, og Målmannen meiner det lyt gjerast ein innsats for å halda uppe ein livande høgnorsk skrifttradisjon. Målmannen er meint å vera «ei rettleiding for deim som ynskjer å odla skriftmålet sitt i norsk leid».