cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Farwell Island
Farwell Island er ei isdekt øy som er kring 38 nautiske mil lang og 10 nautiske mil brei, og som ligg mellom McNamara Island og Dendtler Island i austlege delen av Abbot isbrem. Øya vart kartlagd av medlemmar av USS «Glacier»og USS «Staten Island» i februar 1961, og vart kartlagd av US Geological Survey frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1966. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter kaptein A.F. Farwell, stabssjef for U.S. Naval Support Force i Antarktis under Operation Deep Freeze 1968 og 1969.
Obo d'amore
Obo d’amore (oboe d'amore, hautbois d'amour eller kjærleiksobo) er altinstrumentet i obofamilien. Han er stemt a, altså ein liten ters lågare enn oboen. Klangfargen er rundare enn ein vanleg obo, men ikkje så rund som engelsk horn. Han vart hovudsakleg brukt i barokken, og då særskild av Johann Sebastian Bach og Georg Philipp Telemann. Instrumentet vert sjeldan brukt i moderne symfoniorkester, nokre unntak er Sinfonia domestica av Richard Strauss og Ravels Boléro.
Frå tidleg på 1700-talet er obo d’amore alt-instrumentet, den vanlege oboen sopran, og tenoren i instrumentfamilien er jaktobo (obo de caccia) som vart vidareutvikla til engelsk horn.
Musikk for obo d’amore
Obo d’amore har ei solistrolle i J. S. Bachs cembalokonsert i A-dur (BWV 1055) for obo d'amore, strykarar og basso continuo, i Antonio Lottis konsert i A-dur for obo d’amore, strykarar og basso continuo, og i G. P. Telemanns konsert i e-moll for obo d’amore, strykere og basso continuo (TWV 51:e2).
I kammermusikken finst ein triosonate i A-dur for obo d'amore, fiolin og basso continuo av Graun (truleg Johann Gottlieb). I Ravels Bolero er obo d'amoren ein del av orkesteret (dvs. ikkje solist).
Ponta do Pico
Ponta do Pico er ein stratovulkan og det høgaste punktet på øya Pico i Asorane. Med ei høgd på 2351 meter over havet er det òg det høgaste punktet i Portugal og på Den midtatlantiske ryggen. Pico er meir enn dobbelt så høg som andre fjell i Asorane.
Pico Alto er eit rundt krater med ein diameter på om lag 500 meter og eit djup på 30 meter som ligg på toppen av vulkanen. Piquinho (Pico Pequeno) er ei lita vulkankjegle som stig 70 meter opp og dannar den eigentlege toppen av fjellet. Utbrot frå Pico i historisk tid har skjedd frå ventilar i fjellsida av vulkanen og ikkje frå sjølve krateret på toppen. I 1562–1564 var det eit utbrot på søraustsida av fjellet som produserte lavastraumar som nådde sjøen. Eit anna utbrot i fjellsida i 1718 gjorde det same. Det siste utbrotet ein kjenner til skjedde i desember 1720.
Det går turstiar til toppen av fjellet, ein tur som tar to til fire timar frå botn av fjellet.
Ninhydrin
Ninhydrin er ei organisk sambinding som vert nytta til å påvisa ammoniakk eller primære amin. Ved reaksjon mellom ninhydrin og desse stoffa kjem det fram ein djup blå eller lilla farge. Det er eit fast stoff som løyser seg lett i vatn og alkoholar.
Bruk
Ninhydrin vert nytta til å påvisa protein og aminosyrer.
Stoffet kan nyttast til å finna fingeravtrykk.
Økstrafjorden
Fjorden går 6 km rett nordover og smalnar raskt inn ved Hestholmsundet. Nord for Hestholmsundet vert fjorden langt breiare igjen og deler seg i tre delar. Den eine delen er Grønnevik inn mot vest på andre sida av holmane Skadholmen og Bergaholmen. I nord går Naustvik på austsida av neset Husgavlen inn til grenda Økstra, som har gjeve namn til fjorden. På vestsida av Husgavlen går fjorden vidare nordover og smalnar her kraftig inn. Der fjorden er på det smalaste, kring 20 meter brei, kryssar Fylkesveg 686 fjorden. Nord for brua ligg Krossvikane, to like lange vikar på kvar side av fjorden som ovanfrå ser ut som ein kross. Inst i fjorden ligg eit gammalt sagbruk, som berre vert kalla Sagjå.
Sølvnitrat
Sølvnitrat er ei giftig og etsande kjemisk sambinding av sølv, nitrogen og oksygen. I si reine form ved romtemperatur og i atmosfærisk trykk opptrer stoffet som gjennomsiktige eller kvite krystallar.
Teknisk bruk
Sølvnitrat vert brukt i fotografisk film og i framstillinga av fargestoff. Dessutan utgjer det «kjelda» til sølv ved forsølving (mellom anna forsølving av glasplater som dermed blir til speglar).
Giftig verknad
Sølvnitrat er giftig ved inntak gjennom munnen eller nasen. Ved kontakt med hud kan stoffet skape brune misfargingar som gradvis blir svarte. Desse misfargingene kan ikkje vaskast vekk eller fjernast — har ein først fått dei, må ein vente på at huda blir sliten vekk, og ny flekkfri hud vert danna innanfrå.
Løysningar med låge konsentrasjonar (t.d. 1 %) sølvnitrat verkar antiseptisk, og har tidlegare vore brukt som augedropar på nyfødde. Lapisstift vert framleis i nokon grad nytta i behandling av sår.
Langhofer Island
Langhofer Island er ei lita isdekt øy med nokre steinframbrot nær sørenden av øya, som ligg i nordkanten av Abbot isbrem og 0,5 nautiske mil (0,9 km) aust for McNamara Island. USS «Glacier» låg like utanfor øya 11. februar 11 1961, og det vart teke geologiske og botaniske prøvar frå frambrotet. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Joel H. Langhofer i US Geological Survey (USGS) topografisk teknikar om bord på «Glacier» som kartla området.
Bitsch
Bitsch er ein kommune i distriktet Aust-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 692 meter over havet.
Kommunen ligg i sørsida av fjella. Han består av spreidde, små grender med hovudgrenda Wasen.
Pål Hermansen
Pål Hermansen er ein norsk biletkunstnar, naturfotograf og forfattar busett på Siggerud utanfor Oslo.
Hermansen er utdanna tannlækjar og homeopat, og har òg drive tannlækjarpraksis i Oslo. Som naturfotograf har han vunne fleire internasjonale prisar. Han har gjeve ut om lag 20 eigne bøker og har hatt ei rekkje fotoutstellingar. Han har òg laga fleire multimediavisningar, og leidd talrike workshops innan naturfoto.
Han er med i samskipnaden Norske Naturfotografer, der han i 2010 vart utnemnd til æresmedlem. Han er knytt til biletbyrået Samfoto.
Marcelino Júnior Lopes Arruda
Han spela for klubben Urawa Reds.
1454 Kalevala
1454 Kalevala er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Jerome. Han blei oppdaga den 16. februar 1936 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Cellevev
Vev er ei organisert samling celler, men ikkje fullt så gjennomorganisert som eit organ. Me skil mellom fleire ulike typar vev. Hovudklassane er epitel, bindevev, feittvev, brusk, bein, blod, muskelvev og nervevev. Desse vert klassifisert ut av informasjon om mellom anna typeceller, mellomcellesubstans, cellekontaktar, fiber og vaskularitet:
1455 Mitchella
1455 Mitchella er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 5. juni 1937 av Alfred Bohrmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Fyrstehuset Hannover
Fyrstehuset Hannover er ei tysk adelsslekt som er mest kjend sambandet sitt med den britiske trona. Ho stammar frå Heinrich der Löwe, som levde på 1100-talet.
Slekta herska over hertugdømmet Braunschweig-Lüneburg, som vart til kurfyrstedømmet og kongeriket Hannover, og over Storbritannia og Irland frå Georg I kom på trona i 1714. Fyrstehuset mista den engelske trona då dronning Victoria vart gift med Albert av Sachsen-Coburg-Gotha. Den engelske kongefamilien, saman med fleire europeiske kongehus, stammar likevel framleis frå denne slekta.
Noverande overhovud for slekta er den tyske prinsen Ernst August av Hannover (fødd 1954).
Shuto Kojima
Shuto Kojima er ein japansk fotballspelar.
Tintin
Tintin er ein teikneserie skapt av belgiaren Hergé, Georges Remi. Teikneserien handlar om journalisten Tintin, hunden hans Milou (Terry), og kaptein Haddock som stadig rotar seg opp i mysteriar. Fyrste episode av Tintin, historia Tintin au pays des Soviets (Tintin i Sovjet) vart trykt i barnebilaget Le Petit Vingtième hos den belgiske avisa Le Vingtième Siècle den 10. januar 1929.
16 år gamal starta Remi ein teikneserie om ein speidarleiar, kalla Totor, i den belgiske speidaravisa Le Boy-Scout Belge. Hovudpersonen Totor var ein forgjengar til Tintin.
Alle Tintin-album utgjevne på norsk
Albuma er sortert etter opphavleg utgjeving. I parantesane står norsk nummer, originaltittel og opphavleg utgjevningsår.
Folk
Folk kan vise til
Peder Bugge
Presten og biskopen
Peder Bugge vart fødd i Holt i Aust-Agder. Faren Søren Bugge var sokneprest i Vanse. 11 år gammal vart Peder send til Bergen for å få undervisning av rektor Arentz, seinare vart han til 1782 undervist av rektor Monrad i Kristiansand. 1786 vart han cand. theol., året etter tok han magistergraden.
1787-90 var Bugge sokneprest til Skuldelev på Sjælland i Danmark. År 1790 tok han over embetet som sokneprest i Vanse etter far sin. Medan han var sokneprest i Vanse arbeidde han med ei avhandling som han sende til universitetet i Göttingen, ei avhandling som førte til at han vart dr. theol. i 1796. 1799 vart han sokneprest til Trinitatis kyrkje i Fredericia i Danmark.
År 1803 vart Bugge utnemnd til biskop i Trondheim. Han hadde ikkje noko ynskje om dette embetet, det var leiaren av kanselliet i København som stod bak. 10. mai 1804 vart han og fire andre biskopar, mellom dei Johan Nordahl Brun og Mathias Bonsak Krogh, samstundes vigd til embeta sine i København. Bugge tok avskjed som biskop i 1842.
Bugge vart oppdregen i eit herrnhutisk kristensyn. Hans tidlege skrifter er prega av dette synet. Doktoravhandlinga er derimot gjennomført rasjonalistisk. Seinare modererte han dette synet og vende seg meir mot barndomlærdomen.
Politikaren
Under Eidsvollsforsamlinga i april-mai 1814 var Bugge med i prins Kristian Fredrik sin delagasjon. Han laga då eit utkast til grunnlover for kongeriket Norge. Bugge var negativ til Mossekonvensjonen.
Bugge vart i 1815 vald til representant til Stortinget frå Trondheim. Under tingsamlinga var han både president og visepresident i Odelstinget, og visepresident i Stortinget. Han var formann i fem av dei elleve stortingskomiteane han var med i.
Bugge krynte Kong Karl Johan i Nidarosdomen i 1818. I talen han heldt ved kroninga gav han kongen æra for Noregs fridom. Talen førte til at alle vindauga i biskopsgarden vart knust ved steinkasting.
Han var 1815-20 preses i Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim.
Peder Bugge budde i Trondheim frå han forlet bispestolen og til han døydde.
Ante Pavelić
Ante Pavelić var ein av grunnleggjarane av og leiar for den kroatiske fascistiske Ustasja-rørsla på 1930-talet i Jugoslavia. Under den andre verdskrigen vart han innsett av den tyske okkupasjonsmakta som diktator for den sjølvstendige staten Kroatia.
Politisk karriere
I 1927 vart Pavelić vald til bystyret i Zagreb. Han hadde stillinga som partisekretær til 1929, då det vart innført kongeleg diktatur i kongedømet Jugoslavia. Han vart då med på å skipa Ustasja og gjekk over til undergrunnsarbeid. Han skreiv ned partiprogrammet til Ustasja-rørsla det same året. Regimet i Jugoslavia vart meir oppmjuka fram mot 1931, men i 1932 reiste Pavelic til eit Italia leidd av Benito Mussolini.
I 1934, då kong Aleksandar I av Jugoslavia vart drepen i Frankrike, vart Pavelic og andre medlemer av Ustasja arrestert i Italia. Dei vart klaga for å ha vore med på planane om å ta livet av kongen. Etter ei stund vart dei frigjevne att.
VM i skiskyting 1973
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1973, den 12. i rekka, vart avvikla i Lake Placid i USA dagane 2. og 4. mars 1973. Det var fyrste gongen ein verdsmeisterskap i skiskyting vart arrangert utanom Europa.
Meisterskapen bestod av ein individuell 20 km og 4 x 7,5 km stafett, begge for menn.
Ante Pavelić
Flukt
I mai 1945, heilt mot slutten av krigen, flykta Pavelić via Bleiburg til Austerrike. Der vart han nokre månadar, før han reiste til Roma. I Roma vart han skjult, vert det hevda, av folk knytt til den katolske kyrkja. Opphaldet i Roma skal ha vore kjend av den amerikanske etterretningstenesta, men dei var ikkje så interessert i å arrestera antikommunistar frå Aust-Europa. Etter seks månadar flykta han til Sør-Amerika.
VM i skiskyting 1973
20 km
Dato: 2. mars
Ante Pavelić
Flukt
Etter å ha kome til Argentina, vart han tryggingsrådgjevar for president Juan Peron. Peron gav 34 000 innreiseløyve til kroatar. Dei fleste av desse var folk som hadde samarbeidd med nazistane og/eller antikommunistar som flykta frå det kommunistiske regimet til Josip Broz Tito.
VM i skiskyting 1973
20 km
<br style="clear:both;" />
1456 Saldanha
1456 Saldanha er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 2. juli 1937 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Ante Pavelić
Død
I april 1957 vart Pavelić skoten to gonger i eit drapsforsøk. Mange trudde at den jugoslaviske etterretningsorganisasjone UDBA hadde organisert drapsforsøket. Seinare stod Blagoje Jovović, ein tsjetnik i eksil i Argentina, fram og sa at han hadde stått bak. Pavelić reiste til Spania. Han døydde i Madrid mot slutten av 1959, av komplikasjonar etter skota.
Pavelić fekk ein plass i litteraturen gjennom Curzio Malaparte sin roman Caput.
Halvard Hølleland
Halvard Hølleland i Oslo er forfattar og tidlegare leiar av Elevorganisasjonen. Han er politisk nestleiar av Elevorganisasjonen og var leiar av organisasjonen frå 1. juli 2005 til 2006, då han vart etterfølgd av Jan Christian Vestre. Han vart vald til fylkesleiar i Elevorganisasjonen i Oslo i 2001 og vart attvald to gonger før han slutta våren 2004. Han var politisk nestleiar i Elevorganisasjonen i perioden 2004–2005. Hølleland har elles vore styremedlem i Lånekassen (2004–2005).
Hølleland debuterte som forfattar i 2007 med Veien mot kunnskapsløftet. Frå 2007 er han styremedlem i bokhandelkjeden Studia.
VM i skiskyting 1973
4 x 7,5 km stafett
Dato: 4. mars
Masaya Nozaki
Masaya Nozaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds, Avispa Fukuoka, Gainare Tottori og YSCC Yokohama.
Es ist das Heil uns kommen her
Es ist das Heil uns kommen her, BWV 9, er ein kantate av Johann Sebastian Bach. Johannes Brahms skreiv òg ein motett med same namn basert på same tekst.
Han vart skriven i Leipzig for den sjette sundagen etter treeiningssundag, ein gong mellom 1732 og 1735. Han er basert på ein koral med same namn av Paul Speratus.
Stykket er skriven for fløyte, obo d'amore, strykarar (fiolinar, bratsjar og basso continuo), songsolistar og kor. Det består av sju satsar, in E-dur, bortsett frå der anna er nemnt:
Den andre opiumskrigen
Den andre opiumkrigen eller Arrowkrigen var ein krig mellom Storbritannia og Frankrike mot Qing-dynastiet i Kina. Krigen starta i 1856 og enda i 1860. Det kinesiske keisardømmet måtte gje etter for vestlege makter og Russland i ei rekkje saker; blant anna vart opiumshandelen legalisert.
Bakgrunn
Vestleg imperialisme voks raskt fram i 1850-åra. Nokre delte mål hos dei kapitalistiske maktene var å ekspandera dei oversjøiske marknadane deira og etablera nye koloniar. Frankrike og USA kravde revisjonar i Huangpu- og Wangxia-traktatene i eit forsøk på å få utvida sine privilegium i Kina. Storbritannia sette fram det same kravet og viste til «like avtalar»-artikkelen som den mest føretrekte nasjonsstatusen. Dei britiske krava inkluderte at heile Kina vart tilgjengeleg for britiske handelsmenn, legalisering av opiumshandelen, tollfritak på importvarer, tiltak mot piratverksemd og regulering av handelen med kuliar. Britane kravde og å få ha ein britisk ambassadør i Beijing og at den engelske versjonen av alle traktat skulle ha forrang overfor den kinesiske.
Utbrot og krigsgang
Krigen kan sjåast på som ei fortsetjing av den første opiumskrigen (1839-1842), og av det kjem namnet den andre opiumskrigen.
8. oktober 1856 vart fartøyet «Arrow» borda av kinesiske styresmakter. Skipet var kinesisk eigd, registrert i Hongkong og var mistenkt for piratverksemd og smugling. Tolv kinesarar vart arresterte og fengsla. Dette har seinare blitt kjent om «Arrow-hendinga». Dei britiske tenestemennene i Guangzhou forlanga at sjømennene skulle setjast fri, då skipet nyleg hadde vore britiskregistrert. Då dette vart tilbakevist av kinesiske styresmakter insisterte britane på at «Arrow» hadde ført britisk flagg og at dei kinesiske soldatane hadde vist forakt for det. Dei kinesiske styresmaktene hadde allereie hendene fulle med eit opprør (Taipingopprøret) og Qing-administrasjonen var ikkje sterk nok til å stå mot dei vestlege maktene militært.
Sjølv om britane var opptekne med opprøret i India (kjent som Sepoyopprøret) så svarte dei på «Arrow-hendinga» i 1857 og angreip Guangzhou frå Perlefloda. Ye Mingchen som var guvernør i provinsane Guangdong og Guangxi gav dei kinesiske troppane ordre om å ikkje å gjere motstand. Etter å ha teke fortet nær Guangzhou utan kamp angreip den britiske hæren Guangzhou, medan amerikanske krigsskip skaut mot byen. Innbyggarane og soldatane i Guangzhou gjorde likevel sterk motstand mot inntrengarane og tvinga dei til å trekkja seg tilbake.
Britane og franskmennene samla styrkane sine under admiral Sir Michael Seymour. Den britiske hæren vart leia av Lord Elgin og den franske av Jean Baptiste Louis Gros. Dei britisk-franske styrkane angreip og okkuperte Guangzhou seint i 1857. Ye Mingchen vart teken til fange og Bo-gui, guvernøren i Guangdong overgav seg. Ein felles komitè som representerte britane og franskmennene vart danna. Bo-gui vart på sin post for å halde lov og orden på vegne av invasjonsstyrkane. Den britisk-franske alliansen kontrollerte Guangzhou i om lag fire år. Ye Mingchen vart send i eksil til Calcutta i India, der han svelta seg til døde.
Invasjonsstyrkane heldt fram nordover for å innta Takuforta nær Tianjin i mai 1858.
Tianjintraktaten
I juni 1858 vart den fyrste delen av krigen avslutta med Tianjintraktaten, der Storbritannia, Russland, Frankrike og USA underteikna. Denne avtalen opna ti nye hamner for vestleg handel. Den kinesiske regjeringa nekta først å underteikna avtalen. Dei viktigaste punkta i avtalen var:
Traktaten i Aigun
Den 28. mai 1858 vart traktaten i Aigun underteikna, ein separat avtale med Russland for å revidera den russisk-kinesiske grensa slik den var fastsett ved avtalen i Nertsjinsk i 1689. Russland gjenvann den nordlege sida av elva Amur og flytta med det grensa fram frå elva Argun. Avtalen gav Russland kontrollen over eit isfritt område ved Stillehavet, der landet grunnla byen Vladivostok i 1860.
Krigen fortset
Kina sette seg mot etablering av diplomatiske legasjonar i Beijing (som avtalt i Tianjin-traktaten) og i 1859 skaut ein flåtestyrke under admiral Sir James Hope mot forta som vakta munningen av elva Peiho. Forta vart skada og styrken trekte seg tilbake under dekke av ein skvadron leia av kommandør Josiah Tattnall.
3. august 1860 vart ein britisk-fransk styrke sett i land ved Pei Tang, og angreip forta ved Taku den 21. august. Den 26. september hadde styrken nådd Beijing og erobra byen den 6. oktober. Keisar Xianfeng utnemnde broren prins Gong til forhandlingsleiar og flykta sjølv til sommarpalasset i Chengde. Dei britisk-franske troppane sette fyr på sommarpalasset og det gamle sommarpalasset etter fleire dagars plyndring. Det gamle sommarpalasset vart totalt øydelagt.
Grunnlaget for øydelegginga av sommarpalassa er framleis omdiskutert. Den offisielle grunnen Elgin gav var å avskrekka kinesarane frå å bruka kidnappingar som eit forhandlingsmiddel, og for å få hemn for keisarane sitt misbruk av «kvitt flagg». Anna, som avrettingar vart vurdert, men Elgin såg øydelegginga av palassa som det minst støytande, då det skada det despotiske styret, men ikkje det uskuldige kinesiske folket. Det er likevel truleg at grunnen var tortur og mord på vestlege fangar. Ei anna mogleg forklaring er at Elgin vart krenkt av dekadensa til hoffet, og vart spesielt støytt av dei europeiske bygningane på området. Kinesiske historikarar har argumentert med at øydelegginga var eit skalkeskjul for omfattande plyndring.
Traktaten i Beijing
Etter at keisaren Xianfeng hadde flykta frå Beijing, vart traktaten frå Tientsin endeleg ratifisert av bror til keisaren, prins Gong. Traktaten i Beijing vart signert den 18. oktober 1860 og avslutta den andre opiumskrigen.
Handelen med opium vart legalisert og kristne vart gjeve fulle borgarrettar, inkludert retten til å eiga land, og retten til å misjonera.
Kjernereaktor
Kjernereaktor, fisjonsreaktor, kjerneenergireaktor, uranreaktor eller atomreaktor er ei innretning der ein fisjonsprosess (kjernespaltingsprosess) vert oppretthalden ved ein kontrollert kjedereaksjon. Reaktorar vert nytta for utvikling av varme som kan nyttast direkte eller omsettast til elektrisk energi, som då vert kalla kjerneenergi, produksjon av radioaktive stoff for medisinsk og teknisk bruk (radioaktivitet), produksjon av fissilt stoff som kan nyttast til kjernevåpen og som brensel i andre reaktorar, forsking innan kjernefysikk, faststoff-fysikk og mykje meir.
Den andre opiumskrigen
Traktaten i Beijing
Traktaten i Beijing inkluderer:
Kjelder
.
Kjernereaktor
Prinsipp
Kjedereaksjonen vil gå så lenge det er tilstrekkeleg mengd og konsentrasjon av fissilt material i reaktoren. Reaksjonssnøggleiken avheng av korleis det fissile stoffet er fordelt og kva for andre nuklidar det er blanda med eller omgjeve av. I kvar fisjon blir det frigjort i gjennomsnitt omkring 2,5 nøytron. Berre éit av dei er naudsynt for å oppretthalde kjernereaksjonen. Dei andre må absorberast på andre måtar eller forsvinne ut av reaktoren. For å konstruere og kontrollere ein reaktor slik at han arbeider i eller nær det kritiske området, er det naudsynt å vita korleis nøytrona blir omsett i reaktoren.
Grengiols
Grengiols er ein kommune i distriktet Aust-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 995 meter over havet.
Kjernereaktor
Prinsipp
Sidan 235U er den einaste naturleg hendande fissile nukliden, er det denne som vanlegvis blir brukt for å drive reaktorar. Nuklidane 233U og 239Pu kan produserast av 232Th eller 238U, som vert ført inn i eller omkring reaktoren. Når reaktoren på denne måten produserer meir fissilt stoff enn han sjølv forbrukar, blir kalla han ein formeiringsreaktor (eng. breeder-reactor).
Grengiols
Kommunen ligg i sørsida av Rhônedalen nær inngangen til Gomsdalen. Han består av landsbyen Grengiols og dei spreidde busetnadane Hockmatte, Ze Hyschere, Bächerhyschere og andre, langs vegen inn i Gomsdalen og over Albrunpasset.
Kjernereaktor
Prinsipp
Etter verkemåten skil ein mellom to hovudtypar av reaktorar. I hurtige reaktorar baserer ein seg på å bruke nøytron med den energien dei får i fisjonsprosessen, direkte. Dette kan ein berre få til viss reaktorbrenselet inneheld forholdsvis sterk konsentrasjon av fissilt stoff, t.d. uran som er opprika til 15–20 % 235U.
Reaktortypar
Av mange ulike variantar av forsøksreaktorar har det etter kvart utvikla seg nokre få typar av energiproduserende reaktorar. Nesten alle desse er termiske reaktorar. Dei ulike typane vert vanlegvis namngjevne etter moderator og kjølemiddel.
Formeiringsreaktorer
Formeiringsreaktorar basert på omdanning av 238U til 239Pu må vere hurtigreaktorar. Dette medfører at dei i utgangspunktet må bruke høgt opprika 235U som brensel. Etter kvart kan så dette erstattast av plutonium. I ei rekkje land er det utvikla forsøksreaktorar med ein elektrisk effekt på 200–300 MW av denne typen. Berre Frankrike har bygd ein formeiringsreaktor i økonomisk lønsam storleik. Superphénix, med ein elektrisk effekt på 1200 MW, vart teke i bruk i 1986, men problem i samband med kjølinga med flytande natrium har ført til at han ikkje er kome i regulær drift. Vidare utbygging av formeiringsreaktorar vil avhenge av resultat med denne reaktoren.
Oppbygging
Som hovudkomponentar av ein reaktor reknar ein brenselselement, kontrollstavar, moderator, kjølemiddel, reaktortank, styrings- og kontrollutstyr, strålingsskjerming og reaktorinneslutning.
Brenselselement
Brenselselementa er utskiftbare einingar som består av frå femti til nokre få hundre brenselstavar. Kvar stav er 3–4 m lang og 1–2 cm i diameter. Brenselet, som regel små brikettar av urandioksid, er innkapsla i stavane. Kapslingen (eng. cladding) skal hindre radioaktive fisjonsprodukter i å sleppe ut. Han må tole sterk radioaktiv stråling og høg temperatur. Spesielle typar rustfritt stål eller legeringar av stål og zirkonium, zirkaloy, er utvikla for dette formålet. Kvar stav inneheld 1–2 kg uran. Reaktorkjernen blir bygd opp av nokre hundre utskiftbare brenselselement. Den totale mengda uran i ein 1000 MW termisk reaktor er av storleiken 150 tonn, derav 2–3 tonn 235U.
Under drift blir det forbrukt 235U, og det blir danna radioaktive spaltingsprodukt i stavane. Når innhaldet av 235U er vorte for lågt og forureiningane for store, etter 3-4 års drift, må brenselselementa skiftast. For å få jamn forbrenning, blir ein del av elementa skifta kvart år. Dei brukte elementa blir sende til reprosessering. Radioaktive fisjonsprodukt blir fjerna og blir teke vare på etter strenge reglar. Nokre av produkta kan skiljast ut og nyttast for ulike formål, men det meste – ca 10 tonn i året frå ein 1000 MW reaktor – blir rekna som avfall. Dette blir først lagra under overvaking i nokre tiår, medan det er varmt og til dels flytande. Når mesteparten av aktiviteten er døydd ut, blir det overført til langtidslagring på utilgjengelege og sikre stader, der aktiviteten vil halde seg i mange tusen år.
Kontrollstavar
Kontrollstavane blir laga av bor eller kadmium, som lett absorberer nøytron. Når desse stavane står inne i reaktoren, mellom brenselselementa, vil dei suge til seg så mange nøytron at reaktoren blir underkritisk. Når stavane blir trekt tilbake passe langt, blir reaktoren kritisk. Ein kan så regulere reaksjonssnøggleiken og reaktoreffekten ved forsiktig rørsle av kontrollstavane omkring den kritiske stillinga. Ved eventuelle reaktoruhell skal tryggleiksinnretningar sørge for at kontrollstavane straks blir ført inn i reaktoren slik at kjedereaksjonen stansar. Likevel vil det vere energiutvikling i reaktoren på grunn av sterk radioaktivitet. Temperaturen kan difor fortsetje å stige sjølv om kjedereaksjonen er stansa.
Moderator
Moderator blir brukt i termiske reaktorar for å bremse nøytrona. Bremsinga føregår ved støyt mot lette atomkjernar, og moderatoren må difor innehalde mykje lette atom. Vanleg vatn, tungtvatn og grafitt blir mest brukt. I vanleg vatn er nøytronabsorpsjonen likevel så stor at naturleg uran ikkje kan brukast som brensel. Først ved ein oppriking til 2–3 % 235U vil kjedereaksjonen haldast i gang. Med tungtvatn eller grafitt som moderator kan naturleg uran brukast som brensel. Sidan grafitt er brennbart, vil høvet for brann i reaktorkjernen vere til stades i ein grafittmoderert reaktor.
Kjølemiddel
Ein skil mellom trykkvassreaktorar, der vatnet sirkulerer under eit trykk på ca 150 atm og med ein utgangstemperatur på over 300 °C, og kokvassreaktorer, der vatnet inne i reaktoren kokar under eit trykk på 70–80 atm og ein temperatur omkring 300 °C. Òg grafittmodererte reaktorar kan vere vasskjølte, men ein gjer dei oftast gasskjølte. Som kjølemiddel brukar ein karbondioksid eller helium. Gasskjølte reaktorar arbeider under eit mykje lågare trykk, 20–40 atm og ved høgare utgangstemperatur, 400–700 °C. Hurtige reaktorar, utan moderator, er freista kjølt med flytande natrium (smeltepunkt 98 °C) som blir oppvarma til 600–700 °C i reaktoren.
Reaktortanken
Reaktortanken som omsluttar dei nemnde komponentane, må kunne motstå høgt trykk og høg temperatur og må ikkje øydeleggjast av den intense nøytronstrålinga som ofte fører til forandring av den kjemiske strukturen og mekaniske eigenskapane til til stoffa. Som regel nyttar ein ein ståltank med 15–20 cm tjukke vegger. For ein 1000 MW reaktor vil tanken ha ein diameter på over 5 meter, høgda kan vere 15–20 meter og vekta over 500 tonn. Utanom reaktortanken blir det bygd veggar som absorberer nøytron- og gammastråling, og alt saman blir bygd i eit tett hus, ein reaktorinneslutning, som skal stoppe kvar og ein lekkasje av radioaktiv gass eller væske.
Tryggleiksinnretningar
Reaktorar samanliknast ofte med kjernevåpen der faren består både i den eksplosive sprengverknaden, den direkte strålinga under eksplosjonen og den langvarige verknaden av radioaktive fisjonsprodukt. I prinsippet blir energi frigjort på same måte i ein reaktor og ei bombe, og både stråling og radioaktive produkt frå reaktoren representerer stor fare. Derimot er faren for ein brå kjernefysisk eksplosjon ved at reaktoren går løpsk, ikkje til stade. Viss kontrollstavane av einkvan grunn skulle bli fjerna, vil reaktoren rett nok bli overkritisk, og reaksjonssnøggleik og temperatur vil stige. Men fordi konsentrasjonen av fissilt material er låg (0,7–3 % i termiske reaktorar, ca 20 % i hurtige, over 90 % i bombar), vil brenselet ikkje eksplodere. Når temperaturen når nokre tusen grader, smeltar reaktorkjernen. Det kan då tenkjast at han smeltar seg gjennom tanken og reaktorinneslutningen, slik at radioaktive stoff treng ut og forgiftar jordbotnen og grunnvatnet. Ei slik ulukke er vorte kalla Kina-syndromet, fordi ein sa at kjernen ville fortsetje å synke til han kom ut på den motsette sida av jordkloten. Kjernesmelting blir rekna som den verst tenkjelege reaktorulukka. Andre faremoment ved reaktorar er lekkasje av radioaktiv gass eller væske etter eksplosjonar eller sprekkdanningar i kjølesystem eller reaktortank.
Reaktorulukker
Det blir rapportert årleg om ei rekkje feil og uhell ved reaktorar. Når dette sjeldan fører til alvorlege ulukker, kjem det av at tryggleiksforskrifter og sikringsmekanismar stort sett er så gode at feil blir oppdaga før det oppstår skadar. Inntil 2011 er det rapportert om fire større reaktorulukker, derav berre éin har medført direkte tap av menneskeliv. Ulukkene i 1979 og 1986 inntrefte som ei følgje av menneskeleg svikt, ved at tryggleiksforskrifter ikkje vart følgt og sikringsutstyr sett ut av funksjon.
I 1954 oppsto det brann i ein grafittmoderert reaktor i Windscale i Nord-England i samband med igangsetjinga av reaktoren. Brannen medførte så store mengder utslipp av 131I at det i nokre veker måtte setjast restriksjonar for bruk av matvarer frå eit nærliggande område for at ikkje fastsette grenser for strålebelastning skulle overskridast. I mars 1979 svikta pumpene for kjølevatnet til ein lettvannsreaktor på Three Mile Island, nær Harrisburgh i Pennsylvania i USA. Reaktoren stoppa automatisk slik at kjedereaksjonane døydde ut straks pumpene svikta. Men av ein total termisk effekt på 2500 MW kom 200 MW frå radioaktive reaksjonar som fortsette å gå ei tid etter at reaktoren var stansa. Temperaturen i reaktoren fortsette difor å stige i eit par døgn, og så lenge temperaturen steig, var faren for eksplosjon av reaktortanken til stades. Dette kunne har ført til store utslepp av radioaktive produkt. Det vart difor treft tiltak for evakuering av folkesetnaden, utan at dette vart naudsynt. Då trykket i reaktortanken steig, opna nokre tryggleiksventilar seg og radioaktiv gass byrja å sive ut, men i så små mengder at det ikkje representerte nokon fare for folkesetnaden. Ulukka førte likevel til store materielle skadar. Reaktoren var totalt øydelagt. Ved oppreinsinga, som tok 10 år og kosta omkring éin milliard dollar, konstaterte ein ein delvis smelting av brenselstavane.
I april 1986 oppstod det brann i ein grafittmoderert, vasskjølt reaktor i Tsjernobyl i Ukraina i samband med eksperimentering med turbogeneratorane som vart drive av reaktoren. Reaktoren var køyrt ned for årleg vedlikehald og var ikkje i ordinær drift. For å gjennomføre eksperimenta gjekk operatøren utanom dei fastsette rutinane for start av reaktoren, og han kom ut av kontroll. I løpet av fire sekund steig den termiske effekten til over 3200 MW, som han var konstruert for å yte. Sidan kjølinga samstundes var nedsett, fordampa kjølevatnet, og brenselet vart pulverisert i den sterke varmen. Det oppsto ein dampeksplosjon i reaktoren og reaktorbygningen. Dermed fekk grafitten tilgjenge på luft, og det oppsto ein eksplosjonsarta brann. Reaktoren i Tsjernobyl skilde seg frå amerikanske og vesteuropeiske ved at han ikkje var bygd i inneslutningstank. Dette er seinare vorte påbode òg for reaktorar i Russland og andre land i det tidlegare Sovjetunionen. Òg på ei rekkje andre område er det gjort endringar av tryggleiksanordningar og -reglar for å hindre nye ulukker. Sjå òg Tsjernobylulukka.
I mars 2011 vart Japan ramma av eit jordskjelv med påfølgjande tsunami. Fukushima-kraftverket på nordaustkysten av Japan vart ikkje øydelagt av sjølve jordskjelvet, men som følgje av den påfølgjande tsunamien svikta straumforsyninga til anlegget. Dieseldrivne naudaggregat vart òg slått ut av tsunamien, og mangel på kjøling medførte brannar og eksplosjonar i fleire reaktorar. Dette medførte spreiing av radioaktive stoff til omgivnadene. Reaktorane var vorte automatisk avstengt etter jordskjelvet, men sekundærprodusert radioaktivt material i reaktoren medfører energiutvikling og behov for kjøling i lang tid etter at kontrollstavar var sett inn og reaktoren avstengt. I mai 2011 pågjekk enno arbeidet med å kjøle ned reaktorane og avgrense spreiing av radioaktivitet.
Undervassbåtar med atomreaktor ombord har mellom anna gått ned i 2003 sørvest for Bjørnøya.
Noreg
Det er vorte starta 4 kjernereaktorar i Noreg, 3 av dei på Kjeller i Akershus: JEEP I og NORA vart skifta ut, og JEEP II kom til.
Institutt for Energiteknikk dreiv forskingsreaktoren JEEP II på Kjeller. Etter ei stenging i 2018, vedtok styret i 2019 at reaktoren ikkje skulle starta opp igjen.
Ein kjernereaktorar vart starta i Halden. Halden-reaktoren vart midlertidig stengd då to tryggleiksventila rauk i mars 2018. Tungtvannsreaktoren vart vedteken nedlagt 27. juni 2018.
Byen Tulle
Tulle (oksitansk Tula) er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Corrèze i regionen Nouvelle-Aquitaine og bispesete for eit romersk-katolsk bispedøme med same namn. Byen har om lag 15 000 innbyggjarar.
Byen ligg ved den vestlege kanten til Massif Central, og får derfor relativt mykje nedbør, sjølv om somrane her kan vere tørre.
Liebster Gott, wenn werd ich sterben
Liebster Gott, wenn werd ich sterben?, BWV 8, er ein kantate av Johann Sebastian Bach.
Han vart skriven i Leipzig for den sekstande sundagen etter treeiningssundag og vart først framført den 24. september 1724. Han er basert på ein koral med same namn av Caspar Neumann.
Stykket er skriven for valthorn, fløyte, to oboar d'amore, strykarar (fiolinar, bratsjar og basso continuo), songsolistar og kor. Det består av seks satsar, i E-dur bortsett frå der anna er nemnt:
Ei alternativ utgåve av kantaten i D-dur finst òg, truleg frå 1746–47. Fleire mindre endringar i instrumenteringa vart gjort, til dømes vart obodelane i første satsen gjeven til fiolinar og i bassarien vart obo d'amore nytta colla parte med fløyte.
Shinya Yajima
Shinya Yajima er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds og Fagiano Okayama.
Aslak Aarhus
Aslak Aarhus er ein norsk fotograf og filmskapar, busett i Asker.
McKinzie Islands
McKinzie Islands er ei gruppe småøyar heilt nordaust i Cranton Bay. Ho vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-66. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Richard H. McKinzie, U.S. Navy, sjukepassar på Byrd Station i 1967.
Aslak Aarhus
Aarhus har bakgrunn som fotoreporter frå internasjonale konfliktområde og har laga fleire større multimedia-program frå Latin-Amerika og Afrika, til dømes «Eldorado» og «Hvite skygger». Han har laga over 20 dokumentarar frå tre kontinent for NRK og TV2. Fleire av filmprosjekta har han utført i samarbeid med Ole Bernt Frøshaug. I 2006 vart han tildelt Ole Bull-prisen for dokumentarfilmen «Ole Bull - himmelstormeren» der han var regissør.
Aslak Aarhus er knytt til biletbyrået Samfoto.
Lyase
Lyasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Lyasar legg til atom eller verksame grupper til dobbeltbindingar, eller fjernar dei for å laga dobbeltbindingar.
Yuta Saitai
Yuta Saitai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Korela festning
Staden er første gong nemnt i ein novogrodisk kjelde frå 1143 og kalla «Korela». Arkeologiske undersøkingar har òg avdekt bygningslag frå denne tida. Svenske kjelder frå 1294 nemner òg staden med namnet «Keksholm».
I 1295 fall kommandanten til festninga Sigge Lake etter ei utmattande kringsetjing av festninga frå Novgorod.
Serra de Monchique
Serra de Monchique (Monchiquefjella) er ei fjellkjede vest i Algarve i Portugal. Det høgaste punktet i fjellkjeda er Foía på 902 meter over havet.
Paris
Paris er hovudstaden i og den største byen i Frankrike, og i tillegg hovudstad i regionen Île-de-France.
Det bur mest 2,2 millionar i bykjernen. I storbyområdet, som er det fjerde største i Europa, bur det om lag 12,1 millionar menneske.
Paris har vore som ein fri og opprørsk by. Sidan den franske revolusjonen har han vore åstaden for ei rekke store folkeprotestar mot den franske regjeringa.
Byen var i mange år kjend som ein kunstnarby utan like, og kunstnarar frå heile verda samla seg her. Pablo Picasso og Ernest Hemingway var nokre av desse, medan Edvard Munch og Cora Sandel var norske kunstnarar som vitja byen. I tillegg til kunstlivet var Paris òg lenge kjend som byen med det beste utelivet i Europa, og på grunn av dette er fleire byar med eit påstått liknande folkeliv blitt stempla som «Paris» for den delen av verda dei høyrer til.
Geografi
Det sentrale landskapeselementet er elva Seinen, som renn inn frå søraust, går i ein vid boge gjennom byen og renn ut i sørvest. Dagens administrative grense skildrar stort sett ein sirkel på 32 km med sentrum i øyane Île de la Cité og Île Saint-Louis. Størstedelen av byen ligg nord for elva (rive droite); ein mindre del på sørsida (rive gauche).
Magnetfeltsatellitt
Ein magnetfeltsatellitt er ein satellitt som er laga for å måle magnetisk felt. Dei vert særskild nytta for å kartlegge og studere magnetfeltet til jorda (jordmagnetisme) og andre planetar. For å få målingane så nøyaktige så mogeleg, med så få forstyrringar som mogeleg, må satellitten og komponentane innvendig byggast med ikkje-magnetiske materialar. I tillegg må ein unngå straumbanar sidan elektrisk straum skapar magnetiske felt, og ein må plassere sensorane på lange bommar for å kome så langt bort frå forstyrrande komponentar i satellitten som mogeleg.
Korela festning
Nöteborgstraktaten av 1323 slo fast at festninga tilhøyrde Novgorod. Fram til 1500-talet høyrde festninga til Republikken Novgorod, deretter Storfyrstedømmet Moskva. Novgoroderne bygde dagens steinbastionar og tårn i 1364 etter at ein brann hadde øydelagt den tidlegare trefestningen.
Paris
Geografi
Byen fekk sin noverande grense ved ei byutviding i 1860, då det òg vart bygd festningar ved yttergrensene. Området vert ofte omtalt som Paris intra muros, og fell saman med den store ringvegen Boulevard périphérique. Tidleg på 1900-talet vart byen utvida med dei store parkane Boulogneskogen på 9 km² i vest og Bois de Vincennes på 10 km² i aust. I seinare år er området La Defense i vest administrativt underlagt byen.
Peer Gynt
Peer Gynt eit dramatisk dikt av Henrik Ibsen, skrive i 1867 og med premiere på Nationaltheatret i Kristiania den 24. februar 1876, då tonesett av Edvard Grieg. I 1947 skreiv Harald Sæverud ny musikk til diktet.
Paris
Geografi
På kvar side av elva dannar landskapet ei rekkje låge åsar, som Montmartre (130 moh.), Belleville (128 moh.), Menilmontant (108 moh.), Buttes-Chaumont (80 moh.) på høgre breidd og Montparnasse (66 moh.), Butte aux Cailles (62 moh.) og Montagne Sainte-Geneviève (61 moh.) på venstre.
Korela festning
Etter den svenske erobringa under Livlandskrigen i 1580 bygde svenskane om festninga etter dåtidas vestlege ideal. Ved freden i Teusina gjekk svenskane med på å tilbakeføra festninga til russarane, og dette fann stad i 1597.
I Den store urotida lovde tsar Vasilij IV Korelia og det omkringliggande områdde som seinare vart Kexholms län som betaling til Jacob De la Gardie for den svenske støtta under Den polsk-russiske krigen (1605–1618). Den etterfølgjande ingermanlandske krigen forsterka det svenske nærværet, og festninga var på svenske hender i 100 år, fram til han vart gjenerobra av Peter den store under den store nordiske krigen.
Peer Gynt
Hovudpersonen og fleire figurar i stykket er baserte på norske sogefigurar. Ibsen henta inspirasjon frå vennen Paul Botten-Hansens forteljingar, eigne erfaringar frå stipendreisa i 1862 og sist, men ikkje minst Peter Chr. Asbjørnsens Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn. Stykket har mange fantastiske element, og skil seg dermed frå dei seinare realistiske skodespela Ibsen skreiv.
Korela festning
På midten av 1700-talet vart festninga omdanna til eit fengsel for politiske fangar i det russiske keisarriket. Nokre av arrestantane frå dekabristopprøret i 1825 sat fengsla her.
Paris
Geografi
Nokre mindre elvar og kanalar renn gjennom byen, som:
Peer Gynt
Stykket blei skrive i Roma, på Ischia og i Sorrento og kom ut den 14. november 1867 i København. Førsteutgåva blei trykt i eit opplag på 1 250, men etter 14 dagar måtte ein trykkje 2 000 eksemplar til. Dette store salet bygde først og fremst på suksessen til det tidlegare skodespelet Brand.
Paris
Geografi
Det er fleire parker inni Paris. Nokre vart planlagt av Hausmann i 1860: Jardin des Tuileries, Jardin du Luxembourg, Parc des Buttes Chaumont, Parc Monceau og Parc Montsouris. På 1900-talet vart fleire parkar til: Parc de Belleville i nord, Parc de la Villette i nordaust, Parc George Brassens og Parc André Citroën i sør og Parc de Bercy i aust.
Distansar til alle stader i Frankrike vert mål frå eit punkt på ein stein føre Notre Dame.
Historie
Paris vert omtalt allereie i romartida då Lutetia Parisiorum var hovudsete for ei keltisk stamme kalla parisarane. Vare var allereie den gongen basert på handel. Han låg på Île de la Cité og bruene førte til Seinen. Då romarane seinare tok byen gjorde dei Lutetia til provinshovudstad. Romarane drog frå byen på slutten av 200-talet e.Kr. då dei vart jaga av germanarane på plyndringstokt.
Peer Gynt
Peer Gynt var det siste skodespelet Ibsen skreiv på rim. Det er skrive som eit lesedrama, og var i første omgang ikkje meint å skulle framførast på scenen. Ibsen gav det sjølv undertittelen et dramatisk dikt, og dei fem aktene blir kalla 'handlingar'.
Sherman Island
Sherman Island er ei isdekt øy i Antarktis som er kring 51 km lang og 16 km brei, og som ligg sør for Thurston Island i midten av Peacock Sound. Øya stig opp av Abbot isbrem som dekkjer heile sundet.
Ho vart kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operation Highjump i desember 1946. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter admiral Forrest Sherman, USN, som var generalinspektør for sjøforsvaret, 1949-51, då det vart gjort førebuingar for U.S. Naval Support i samband med operasjonar under Det internasjonale geofysiske året (IGY).
Paris
Historie
I 845 omringa vikingane Paris, og fekk løysepengar. Då vikingane hadde rast frå seg starta ei ny oppgangstid for byen. Munkar, handverkarar og kjøpmenn slo seg ned i byen, som voks fram til å verte Seinen-området si viktigaste hamn. Frå 1100-talet hadde kongen sin faste residens på vestsida av Île de la Cité, og sørsida av elva utvikla seg til lærdomssentrum med kloster, kyrkjer og universitet.
Corrèze
Corrèze er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Limousin og er kalla opp etter elva med same namn.
Paris
Historie
I 1789 braut den franske revolusjonen ut. Under mottoet Liberté, égalité, fraternité (Fridom, Likskap og Brorskap) vart Bastillen storma. Det vart då etablert eit konstitusjonelt monarki som raskt vart avløyst av den første republikk. På 1800-talet kom Napoleon og vart keisar. På 1800-talet opplevde Paris ein sterk vekst i folketal, industrialiseringa skaut fart, og kommunikasjon vart bygd ut. På same tid voks Paris fram som eit kulturelt sentrum for kunstnarar, diktarar og filosofar.
Corrèze
Historie
Corrèze er ein av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Limousin (Bas-Limousin).
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Limousin. Han grensar til departementa Creuse, Haute-Vienne, Cantal, Puy-de-Dôme, Lot og Dordogne. Tulle er préfecture i Corrèze.
Paris
Administrasjon
Sidan 1968 har Paris vore både eit departement og ein kommune. Tidlegare (frå 1790) var Paris hovudstad i departementet Seine. Paris kommune dekkjer berre sentrumsområda av byen, og det finst ingen administrativ overbygging for hovudstadsregionen; han består av ei rekkje sjølvstendige kommunar.
Departementet Ville de Paris består berre av kommunen Paris. Kommunen er delt i 20 arondissement. Inndelinga i arondissement stammar frå den siste byutvidinga i 1860, og erstatta den gamle inndelinga i 12 arondissement frå 1795.
Mellom 26. mars og 22. mai 1871 hadde byen eit ekstraordinært styre - Pariskommunen - som bestod av ei samling vald ved alminneleg stemmerett. Pariskommunen vart styrta med vald av sentralmakta, og for å hindre gjentakingar vart Paris sett under direkte styre av staten.
Corrèze
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla corréziens.
Paris
Administrasjon
Ved ei ny lov av 1975 vart det i 1977 halde val til eit nytt byråd («Conseil de Paris») med 109 medlemmar, som så valde ein borgermeister («maire»). Politimeisteren heldt fram å vere sentralt utnemnd, og byrådet hadde ei rådgjevande funksjon.
Etter ei ny lovendring vart det i 1983 halde val til eit utvida byråd på 163 medlemmar med utvida styringsområde. M.a. vart budsjettsakar overlatt byrådet. Kommuneval skjer i arondissementa, og det vert vald til saman 517 «conseillers d'arrondissement». Kvart arondissement har sitt bydelsråd som vel sin borgarmeister.
Serra de Monchique
Byen Monchique ligg i området og har gjeve namn til fjella.
Isomerase
Isomerasar er ei av seks hovudgrupper av enzym. Desse enzyma katalyserer omgruppering av atom innanfor molekyl (isomeri). Eit døme er fosfoheksoseisomerase som gjer om glukose-6-fosfat til fruktose-6-fosfat.
Paris
Administrasjon
Byrådet fungerer samtidig som kommunestyre og som fylkesstyre for departementet.
Anne Hidalgo vart i 2014 vald som borgarmeister til 2020.
Roman Dostál
Roman Dostál er ein tsjekkisk tidlegare skiskyttar frå Ústí nad Orlicí.
Paris
Samferdsle
Jernbanestasjonar er Gare du Nord, Gare de l'Est, Gare St-Lazare, Gare de Lyon, Gare Montparnasse, Gare d'Austerlitz og Gare de Paris-Bercy. Eit stort nett av undergrunnslinjer (Métro) og forstadsbanar (RER) tar seg av den interne transporten.
Roman Dostál
Dostál vart nummer fem i fellesstarten under VM i skiskyting 2003 i Khanty-Mansijsk, hans aller beste løp så langt i livet. I verdsmeisterskapen 2005 i Hochfilzen stod han ein for kjempesmell då han vart verdsmeister på 20 km. Med eitt tillegsminutt vann han gullmedaljen etter sitt livs store løp, 9,4 sekundar framom tyske Michael Greis. Året etter kom Dostál på andreplass i fellesstarten under verdscuprenna i Oslo, ti sekundar bak vinnaren Ole Einar Bjørndalen.
Dostál deltok internasjonalt frå 1994 til 2010.