cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klima i India
Nordvest og Gangessletta
Eit av dei store meteorologiske mysteria i verda er kvifor nedbørsmengda varierer så mykje frå nordaust til nordvest i India. Delar av Tharørkenen i vest får mindre enn 50 mm i året, medan Cherrapunji i aust har den høgaste nedbørsmengda som er målt i verda i løpet av eit år. På tolv månadar i 1860-1861 kom det utrulege 24 470 mm, om lag ti gongar meir enn det normalt kjem i Bergen på eit år. Den årlege nedbørsnormalen i Cherrapunji er på 10799 mm. Den våtaste månaden er juni då det kjem heile 2695 mm, meir enn den årlege nedbørsnormalen til dei fleste stader i verda.
Om våren kan lågtrykk piske opp aandhi, ein sandstorm i Tharørkenen som ofte oppstår i samband med torevêr med lite eller ingen nedbør. Området frå Patna og austover til Bangladesh er eit av få område utanfor USA som kan få kraftige tornadoar, sjølv om dei oppstår sjeldan. Som regel skjer dette i vekene før monsunen kjem. Tropiske syklonar i Bengalbukta kan true austkysten nord for Sri Lanka kortid som helst mellom mars og desember. Temperaturane midt på vinteren er behagelege, men ein kan få kjølig tåke i dei øvre områda av Ganges, i tillegg til tørrdis over store område. I april og mai kan ein i tillegg ha ein del støv i lufta, og temperaturane byrjar å bli svært ubehagelege. Nattetemperaturen kan halde seg over 30 °C, medan dagtemperaturen ofte går opp mot 45 °C. Perioden etter at monsunen har trekt seg tilbake er kanskje den mest behagelege tida på året på Gangessletta. Frå midten av oktober til desember er vegetasjonen frodig, varmen er mindre intens, og lufta er fri for forureininga og støvet som pregar vêret om vinteren.
Sør
Klimaet i sørlege delar av India (sør for 20ºN) er lummert året rundt. Dei vestlege Ghatfjella hindrar den sørvestlege monsunvinden og fører til store nedbørsmengder i denne delen av landet. Dermed får dei sentrale områda i sør, inkludert Bangalore, om lag halvparten av nedbøren som områda lenger nord og vest får. Det regnar likevel like mange dagar, men ikkje like kraftig. Bangalore ligg i ei høgd nær 1000 m, og har derfor ein av dei kjøligaste sommarnettene ein finn i dei indiske storbyane. Ofte kan temperaturen gå under 20 °C. Pune, som ligg lenger nord, har lågare temperatur enn Mumbai som ligg like over på andre sida av Ghatfjella. Kysten frå Mumbai til Thiruvananthapuram (der monsumen vanlegvis kjem først) er blant dei våtaste områda i India, og store delar av dei vestlege Ghatfjella er dekte av tåke og kraftig regn gjennom sommaren. Likevel vert denne kyststripa sjeldnare råka av tropiske syklonar enn Bengalbukta. Mumbai vart ikkje råka av ein einaste tropisk syklon på 1900-talet, men ei stormflod i samband med ein slik syklon tok livet av over 100 000 menneske i 1882. Nesten alt regnet som kjem i Mumbai kjem i samband med monsunen, men sørover i området rundt Trivandrum kan ein få regnbyer lenge før monsuntida startar, om lag kvar tredje dag frå april av. Mumbai har ein normal årsnedbør på 1811 mm.
Monsunregnet i søraust aukar når monsunvinden snur på nordaust om hausten. Den mest regnfulle månaden i Chennai er november (356 mm), men får òg ein god del nedbør i månadane før dette. Den årlege nedbørsnormalen her er 1270 mm.
Nostradamus
Miquèl de Nòstra Dama, kjend som Nostradamus, var ein fransk apotekar kjend for ettertida for ein serie spådommar. Den best kjende boka hans, Les Propheties ('Profetia'), kom ut i 1555 og har seinare stort sett ikkje gått ut av trykk. Ei rekkje tilhengjarar har knytt profetia hans til seinare hendingar. Dei aller fleste akademiske studie av spådommane hans held føre at dei fleste tolkingane er gjort gjennom misforståingar eller omsetjingsfeil av versa hans, eller at dei er så vage at dei kan tolkast stort sett som ein sjølv vil.
[[fil:|mini|
Tidleg liv
Miquèl de Nòstra Dama vart fødd i Saint-Rémy-de-Provence sør i Frankrike. Som femtenåring byrja han ved Universitetet i Avignon, men måtte reisa heim etter eit drygt år då universitetet stengde i samband med pest. Deretter reiste Nostradamus, i følgje sine eigne oppteikningar, rundt i landet i åtte år og studerte urtemedisin og arbeidde som apotekar. I 1529 tok han til å studera medisin ved Universitetet i Montpellier, men blei utvist då det blei kjend at han hadde vore apotekar, eit «handverk» som var forbode ifølgje statutta der. Seinare blei han likevel ofte kalla «doktor». Nostradamus blei vidkjend for å ha utvikla ei «rosepille» som skulle hjelpa mot pest. Nostradamus gifta seg i 1531, men kona og to barn døydde i 1534, moglegvis av pest. I 1547 gifta han seg på nytt, med den rike enkja Anne Ponsarde, og dei fekk seks barn.
Nostradamus
Frå midten av 1500-talet vende Nostradamus seg meir mot det okkulte. Han gav ut ein almanakk for 1550 under det latiniserte namnet som gjorde stor lukke. Nostradamus følgde opp med fleire almanakkar, som til saman inneheld 6 338 vers, og minst 11 årkalendrar. Han byrja også storverket Les Propheties, samansett av verd på fire linjer, gruppert i grupper på 100. For å verna seg mot religiøse fanatikarar skjulte han tydinga av dikta gjennom ein Vergil-aktig stil, ordspel og framande språk som gresk, italiensk, latin og provensalsk.
Medan samtidige kunne sjå på Nostradamus som ein sjarlatan, galning eller tenar av djevelen, fekk han også mange tilhengjarar, særleg blant øvre lag i samfunnet, som såg på spådommane hans som andeleg inspirerte. Den franske dronninga Katharina de' Medici var ein stor beundrar, og bodsende han etter almanakken for 1555, som hinta om farar for kongefamilien. Medan Nostradamus frykta han skulle drepast, ønska dronninga at han skulle forklara dei og stilla horoskop for kongebarna. Han blei etterkvart utnemnd til rådgjevar og lege for kongen.
Død
I 1566 utvikla Nostradamus si urinsyregikt til ødem. Seint i juni bodsende han advokaten sin og sette opp testamentet for dei store rikdommane sine. Om kvelden den 1. juli skal han ha sagt til sekretæren sin at han ikkje ville finna han i live ved neste soloppgang. Han blei funnen død neste morgon.
Robert Morton Nance
Robert Morton Nance var ein britisk revitaliserar av og autoritet på kornisk. Han var fødd i Cardiff av korniske foreldre, og flytta til Cornwall i 1906. Nance var ein av grunnleggjarane av Old Cornwall Society i lag med Henry Jenner, i 1920, og tidsskriftet Old Cornwall i 1925.
Dørvær
Dørvær eller Dørværet er ei øygruppe i Træna kommune på Helgelandskysten. Øygruppa har eit titals øyar og holmar, dei største er Buøya, Ørkja, Nordskarven, Dørværøya, Torvøya, Bukkøya og Geitøya. Dørværtinden på Buøya når 128 moh. Rundt øygruppa ligg det mange skjer.
Dørvær ligg på polarsirkelen, og er den øygruppa i Træna som ligg nærast land. Øygruppa var tidlegare folkesett, men den siste innbyggjaren forlet øya på 1990-talet.
Øynamnet har truleg opphav i eit ord for fiskestim (dyrgja), eller kanskje i ordet dorg.
Bilbao
Bilbao (baskisk Bilbo) er den største byen i Baskarland og provinshovudstad i den spanske provinsen Bizkaia. Byen ligg ved Biskayabukta og har rundt 350 000 innbyggjarar. Bilbao er ein viktig hamneby med skipsverft, handel og jernindustri. Byen har universitet og er kjend for Guggenheim-museet sitt.
Geografi
Bilbao ligg ved Bilbaoestuaret og er ein stor hamneby og eit industrisenter. Storbyområdet rundt byen har kring 950 000 innbyggjarar, noko som er det femte største i Spania. Sjølve byen er den tiande største i Spania.
Mina
Mina og Mine er kvinnenamn som kan ha ulike opphav. Mina kan også brukast som slektsnamn.
Bilbao
Geografi
To små fjellkjeder, Pagasarri i sør og og Artxanda i nord, ligg kring byområdet. Dette har gjeve byen kallenamnet sitt, el botxo, eller 'holet'.
Mina
Mina kan koma frå arabisk og visa til dalen Mina nær Mekka. I indisk tradisjon kan det også skrivast Meena, og er truleg ei forkorting av gudinnenamnet Minaksji, sanskrit for 'fiskeauge'. Mina og Mine kan også vera europeiske kortnamn danna av namn som sluttar på dei, som Amina, Jasmina, Vilhelmine og Hermine. Mina har norsk namnedag den 5. juli.
Bilbao
Historie
Bilbao vart grunnlagd som ein landsby av Don Diego Lopez de Haro V, herre av Bizkaia, den 15. juni 1300, på motsett side av elva frå ein eldre fiskelandsbyen (i dag Bilbao la Vieja eller Bilbo Zarra, «Gamle Bilbao»).
Mina
Nærskylde namn er Mine, Minna, Miinu, Minja, Minka og Minette.
Bilbao
Historie
Opphavet til bynamnet er uklårt. Enkelte meiner det kan kome frå bel vado, det gamle spanske ordet for 'vadestad', medan andre meiner det kjem frå det baskiske bi albo som tyder 'to elvebreidder'.
Don Diego gav byen rettar og privilegium slik at han kunne vekse. Byen voks jamt, men seint. Rettane til Bilbao vart tekne ille opp av nærliggande landsbyar og det enda stundom med vald. På 1400-talet vart det krig mellom adelsfamiliar i byen, som då hadde kring 3000 innbyggjarar. Tre flaumar og ein brann råka byten og Santiago-kyrkja vart nesten totalt øydelagd. Byen vart bygd opp att og voks utanfor bymurane.
I 1511 fekk Bilbao eit konsulat av den spanske krona, og dette gjorde at byen vart den største hamnebyen for eksport av merino-ull frå Castilla til nordeuropeiske byar som Antwerpen. Bilbao vart den viktigaste byen kommersielt og økonomisk på den spanske nordkysten i perioden under Det spanske imperiet.
I 1602 vart Bilbao hovudstad i Bizkaia etter den tidlegare hovudstaden Bermeo. Velstanden i byen auka konstant dei neste hundreåra, særleg etter det vart oppdaga store jernførekomstar i dei omliggande åsane. Mot slutten av 1600-talet klarte Bilbao seg bra gjennom den økonomiske krisa som råka Spania, mykje på grunn av jernmalmen og handelen med England og Nederland. På 1700-talet voks byen framleis og utfylte nesten heile landområdet mellom fjella.
På 1800-talet kom den industrielle revolusjonen til Bilbao og det vart utvikla gruve-, stål og skipsindustri. På byrjinga av 1900-talet var Bilbao den rikaste byen i Spania.
I 1886 vart Deusto Universitet grunnlagd i byen.
Bilbao var på republikanarane si side under den spanske borgarkrigen og var hovudstad for den første basksiske sjølvstyrte regjeringa leia av José Antonio Aguirre. Ein forsvarsring, Cinturón de Hierro (Jernbeltet), vart bygd rundt byen med kraftig artilleri og mange bunkersar med tunnelar i mellom. Trass i dette la troppane til Franco omleiring på byen. Bruene vart øydelagde for å hindre fienden, men byen var elles forholdsvis urørt av krigen.
Under Franco-regimet hjelpte tungindustrien i byen økonomien i Spania og tusenvis av innflyttarar frå sentrale og sørlege område av Spania kom til Bilbao.
I 1983 vart byen råka av ein kraftig flaum som gjorde stor skade på den eldste delen av byen. Fleire menneske mista livet.
Byen har i nyare år gjennomgåte store fornyingar for å fjerne industripreget og heller fokusere på turisme og tenester.
Georgiarar
Georgiarar (georgisk ქართველები, kartvelebi), er ei folkegruppe frå Sør-Kaukasus med georgisk som morsmål. Dei har eit kjerneområde i Georgia, der dei i dag utgjer rundt 84 prosent av folkesetnaden med litt over 4 millionar menneske.
Eiril
Eiril og Eirill er kvinnenamn avleidd av Eirhild, som har opphav i dei norrøne orda eir, 'nåde, fred' eller 'lindring', og hildr, 'slag, kamp'.
Eiril har namnedag den 5. april i Noreg.
Namnet er sjeldan, og er svært lite brukt utanfor Noreg. Det er truleg nyskapt på 1900-talet. Det er ingen personar med dette namnet, eller variantar av det, i dei norske folketeljingane frå 1801, 1865, 1875 og 1900.
Ediacara
Ediacara er den siste geologiske perioden i neoproterozoikum. Han er kalla opp etter Ediacara Hills i Sør-Australia) og er perioden som kjem før kambrium i paleozoikum. Perioden vart offisielt godkjend i mars 2004 av International Union of Geological Sciences (IUGS) og vart den første nye geologiske perioden som vart erklært på 120 år. Typesnittet er i Flinders Ranges i Sør-Australia og han overlappar, men er kortare enn den tidlegare venedium-perioden som var eit namn som tidlegare var føreslått i Russland.
Svart granbarkbukk
Svart granbarkbukk (Tetropium castaneum) er ei bille i trebukkfamilien. Han finst gjennom heile den Palearktiske regionen, frå Europa til nordlege Japan. I Noreg finn ein han vanleg frå Vest-Agder til og med Troms, riktignok berre med spreidde førekomstar på Vestlandet.
Ediacara
Starten på edicara
Sjølv om ein i edicara finn nokre fossil av blautdyr er han uvanleg samanlikna med seinare periodar fordi byrjinga ikkje er definert ut frå endringar i fossilregisteret. I staden for er byrjinga definert som starten på eit kjemisk forskjellig karbonatlag kalla ein kappekarbonat, fordi det ligg over isbreavleiringar og indikerer ei brå klimaendring mot slutten av ei istid. Dette leiet er kjenneteikna av særs lite 13C og vert av fleire forskarar rekna som globalt omfattande, men dette er omdiskutert.
Datering
Det har ikkje vore mogeleg å datere typesnittet frå edicara i Sør-Australia. Derfor er tidsperioden som edicara omfatta, frå 635 til 532 millionar år sidan, basert på korrelasjonar til andre land, der datering har vore mogeleg. Starttidspunktet er for om lag 635 millionar år sidan og er basert på U-Pb (uran-bly) isokrondatering frå Namibia. Ved å nytte dette starttidspunktet for edicara meiner ein at individuelle kappekarbonat er lagt ned samstundes verda over og at det riktige kappekarbonatlaget har vorte samsvart mellom Australia og Namibia. Dette er omstridd fordi ein alder på om lag 580 millionar år er funne i glasiale bergartar på Tasmania, som forskarar forsøksvis samsvarar med dei like under bergartane frå ediacara i Flinders Ranges. Sluttidspunktet for perioden er sett til starten av kambrium.
Svart granbarkbukk
Levesett
Den svarte granbarkbukken lever som larve under borken på svekka eller døyande bartre, særleg gran. Dei er vanlegast i ståande tre, men finst òg stundom i falne tre og i tømmer. Puppekammeret vert oftast greve djupt nede i veden. Utviklingstida er 1 til 2 år her i landet, og dei vaksne billene vert klekt seint på våren i mai til juni.
Arten kan skade trevyrke når han borar i veden for å laga puppekammeret sitt. Han klekkast ofte frå ved som ligg inne om vinteren. Dette er ikkje farleg for treverk innomhus.
DS «Nordstjernen» (1882)
DS «Nordstjernen» (kallesignal JPCN) var eit dampskip bygt i 1882 som eit passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Rostocker Shiff- & Maschinenbau i Rostock og levert i juni 1882 til ein kostnad på 346 260 kroner. Det var det største og dyraste skipet til BDS til då og det 15. skipet i flåten deira med lugarplass til 64 passasjerar.
«Nordstjernen» var 57 meter langt med ein tonnasje på 856 brt.
Historie
Skipet gjekk i fast laste- og passasjerrute mellom Oslo og Tromsø og erstatta gamle som hadde forlist. Stundom tok skipet òg turistturar frå Trondheim til Molde og frå Trondheim til Nordkapp om sommaren, og ho gjekk mellom anna den første reine turistruta til desse stadane i 1883. Frå 1884 segla ho to vekentlege ruter mellom Trondheim og Nordkapp i juni og juli. Rutene vart sidan utvida til Bergen.
I 1895 grunnstøytte «Nordstjernen» i Trondheimsfjorden, men var kunne halde fram i ruta, og i 1896 vart skipet modernisert med elektriske lys om bord. I 1897 grunnstøytte skipet på ny, denne gangen i Skjellanger. Innreiinga vart oppussa i 1899. Ein ny kjel på 90 pund vart sett inn i 1908.
7. februar 1913 gjekk skipet på grunn nær Oksøykalven, og medan det vart reparert hos Mjellem & Karlsen vart ho ombygd til eit reint lasteskip med ein kapasitet på 750 tdw. I 1924 vart skipet ombygd på ny på verftet til BDS i Laksevåg med nye, brukte kjelar og ein ny motor, ein tredobbel ekspansjonsmotor frå 1917 frå J.W. Klawitter i Danzig, kjøpt frå Reichsmarineamt. I 1929 fekk skipet straumlinjeror. 14. januar 1932 grunnstøytte skipet ved Skomakeren.
I april 1940 vart «Deneb» nytta av britiske styrkar i Nord-Norge. 20. mai 1940 vart ho råka av ei bombe i eit tysk flyåtak, sett i brann og sokk ved Harstad. På den tida låg ho ved sidan av eit britisk lasteskip og lasta flydrivstoff so ho skulle frakte til Skånland. Dei hadde alt lasta 200 tonn då det tyske flyet gjekk til åtak og begge fartøya vart sette i brann. Mesteparten av mannskapet var på land, men to vart drepne av splintar då dei prøvde å kome seg av skipet og i tryggleik.
Leon M. Lederman
Leon Max Lederman er ein amerikansk matematikar og fysikar. Lederman vart tildelt Nobelprisen i fysikk 1988, saman med Melvin Schwartz og Jack Steinberger, for metoden med nøytrinostråler og påvisinga av dobbeltstrukturen til lepton gjennom oppdaginga av myonnøytrino. Han har òg mottatt Wolfprisen i fysikk.
Lederman tok doktorgrad ved Columbia University, New York, i 1951, og vart professor ved same universitet i 1958. Han var sjef for Fermi National Accelerator Laboratory in Batavia, Illinois mellom 1979 og 1989.
På starten av 1960-talet utførte Lederman, Schwartz og Steinberger eksperiment ved Brookhaven National Laboratory der dei nytta partikkelaksellerator for å generere ei stråle av nøytrinoar, partiklar som ikkje har nokon merkbar masse eller elektrisk ladning. Det var kjend at når nøytrinoar treffer materie, så vert det nokre gonger generert elektron eller elektronlike partiklar som kallast myon. Det var derimot ikkje kjend om dette kom av at det fanst ulike typar nøytrinoar. Lederman, Schwartz og Steinberger viste at dette var tilfelle og kalla den tidlegare uidentifiserte typen av nøytrinoar som genererte myon for myonnøytrino. Denne oppdaginga førte til innsikta i at leptona, den familien av partiklar som elektron og nøytrinoar tilhøyrer, dannar «familiar» av partiklar. Dette er no ein del av standardmodellen som skildrar oppbygginga og kategoriseringa av elementærpartiklane.
Elfin Lea
Elfin Lea er ein norsk lokalpolitikar som representerer Høgre. Han var ordførar i Klepp kommune frå 1999 til 2011.
Jezioro Maltańskie
Jezioro Maltańskie (eller Maltasjøen) er ein kunstig innsjø i Poznań i Polen. Han vart danna i 1952 då det vart bygd ei demning i elva Cybina. Han er om lag 2,2 km lang og i snitt 3,1 meter djup. På det djupaste er han om lag 5 meter. Det er fleire høve for fritidsaktivitetar i og rundt innsjøen, inkludert ei skiløype, ein skeisebane, ein dyrehage, den smalspora jernbanelinja Kolejka Parkowa Maltanka og Fridomshaugen.
Innsjøen er òg ein av dei eldste menneskeskapte robanane i Europa. Det har vorte halde mange løp her i verdscupen i roing sidan 1952.
Namnet på innsjøen kjem av Maltesarordenen. Innsjøen vart danna på land som var eigd av St. Johannes av Jerusalem utanfor murane-kyrkja og som vart gjeve til ordenen i 1187 av hertug Mieszko III den gamle.
Cajamarca-regionen
Cajamarca (spansk Región Cajamarca, quechua Kaxamarca suyu) er ein region i det nordlege Peru med grense mot Ecuador. Han har grenser mot Piura-regionen og Lambayeque-regionen i vest, mot Amazonas-regionen i aust, og Libertad-regionen i sør. Folkesetnaden var 1 343 501 i 1996, arealet er 33 317 km². Hovudstaden er Cajamarca.
Regionen er delt inn i 13 provinsar.
Provins (hovudstad)
Mirjam
Miriam eller Mirjam er eit opphavleg hebraisk kvinnenamn (מִרְיָם). Tydinga av namnet er uklar, det kan tyda 'bitter', 'opprørsk' eller 'ønskt barn'. Det kan også koma frå det egyptiske namnet mry, 'kjærleik' eller 'elska'. «Miriam» har gjeve opphav til namnet Maria gjennom den greske avleiinga Mariam.
Ein kjend namneberarar er den eldre systera til Moses og Aron i Bibelen. Miriam har lenge vore brukt som førenamn av jødar. Etter reformasjonen blei også denne forma teke i bruk blant kristne.
Mirjam har norsk namnedag den 5. juli.
Dan Jansen
Dan Jansen er ein tidlegare skøyteløpar frå  West Allis i Wisconsin i USA.
Under OL i Albertville 1992 var Dan Jansen igjen favoritt. Året før hadde han sett verdsrekord på 500 meter. Men også dette OL vart mislykka, med ein fjerdeplass på 500 meter og 26. plass på 1000 meter.
OL på Lillehammer i 1994 skulle bli Jansens siste sjanse til å vinne ein olympisk medalje. Mellom 1992 og 1994 var Jansen den einaste som hadde gått 500 meter under 36 sekund, ein prestasjon han hadde gjenteke fire gonger. På Lillehammer kom Dan Jansen på ein åttandeplass på 500 meter, og det såg ut til at han skulle bli utan olympisk medalje. På 1000 meter, fekk Jansen endeleg revansj og tok gull og sette ny verdsrekord. Medaljen dedikerte han til den avdøde søstera si. Dan Jansen vart innlemma i United States Olympic Hall of Fame i 2004.
Raudfjorden
Raudfjorden er ein fjord på nordkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han er om lag 22 km lang, 3-7 km brei. Inst er han delt i to av Buchananhalvøya, som stikk ut i fjorden mellom to brear, Chauveaubreen som fell ut i Ayerfjorden og Raudfjordbreen som fell ut i Klinckowströmfjorden.
Mamry
Mamry (tysk Mauersee) er ein innsjø i Dei masuriske sjøane i Ermelandskmasuriske voivodskap i Polen. Han er den nest største innsjøen i Polen med eit areal på 104 km². Den største djupna er 44 m og gjennomsnittsdjupna er 11 m. Innsjøen består av seks mindre delar, Mamry, Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty og Dobskie. Det er 33 øyar i Mamry med eit samla areal på 2,13 km². Enkelte av dei er delar av fuglereservat. Mamry er ein populær turiststad i området.
This Christmas av Donny Hathaway
«This Christmas» er ein song av den USA-amerikanske jazzmusikaren Donny Hathaway, gjeven ut i 1970 av Atco Records. Songen fekk fornya interesse i 1991 då han var med på samleplata Soul Christmas og har sidan blitt ein moderne julestandard, og American Society of Composers, Authors and Publishers har rapportert at songen er den 30. mest framførte julesongen gjennom tidene.
Phil Upchurch har sagt at det er «den absolutt beste julesongen skriven av ein afroamerikanar». Han vart skriven av Hathaway og Nadine McKinnor.
Bakgrunn
«This Christmas» vart spelt inn i Audio Finishers Studio på Ontario Street i Chicago hausten 1970. Ric Powell sa at Hathaway var «i særs godt humør under innspelinga og at han «visste kva han ønskte å gjere musikalsk og kva innverknad songen skulle ha» sidan det vart ein afroamerikansk julesong. Nadine McKinnor sa ho følte seg «velsigna som har skrive ein song med Donny som feirar mogelegheitene og forventningane til jul og all moroa og den lukkelege tida», og at skrivinga av songen «var Guds plan. Gud var i planen. Og Donny Hathaway var eit geni.»
«This Christmas» vart gjeve ut på singel i 1970, men selde dårleg, og nådde berre Julesingellista til Billboard ei enkel veke den 23. desember 1972, med ein 11. plass. I 1991 hadde Atco Records med songen på den nye utgåva av samlealbumet sitt Soul Christmas.
Andre versjonar
Etter samleplata Soul Christmas i 1991 byrja mange andre artistar å spele songen, særleg pop- og R&B-artistar. Før denne utgjevinga hadde artistar som The Temptations, Gladys Knight & the Pips, og Patti LaBelle, som kalla eit julealbum opp etter songen, spelt inn songen. Diana Ross spelte inn songen i 1974 og denne vart først gjeven ut på Motown Records-samlealbumet Christmas in the City i 1993.
Andre innspelingar av songen er gjort av Gloria Estefan (1993), Christina Aguilera (2000), Destiny's Child (2001), Harry Connick jr. (2003), Aretha Franklin (2008), Cee Lo Green (2012), Lady Antebellum (2012), Pentatonix (2012), John Travolta og Olivia Newton-John (2012) og Mary J. Blige (2013). Ein versjon av Chris Brown for filmen med same namn (2007) nådde 62. plassen på Billboard Hot 100. Denne versjonen var med på lista til AccuRadio over dei fem verste julesongane.
Willy Brandt
Ungdom og utlegd
Brandt blei fødd som Herbert Ernst Karl Frahm i Lübeck, som son av ei arbeidarkvinne. Han blei med i «Sosialistisk Ungdom» i 1929, og det tyske sosialdemokratiske partiet SPD i 1930. I 1931 gjekk han ut av SPD for å bli med i det tyske sosialistiske arbeidarpartiet SAP, som var alliert med POUM i Spania og Independent Labour Party i Storbritannia, og meir venstresosialistisk enn SPD. I 1933 drog han til Noreg for å unngå nazistisk forfølging. Det var på denne tida han byrja å bruke pseudonymet (løyndenamnet) Willy Brandt.
Etterkrigstid
I 1946 vende Brandt tilbake til Tyskland, og fór til Berlin, i førstninga som norsk tenestemann. I 1948 byrja han den politiske karrieren sin i SPD i Berlin. Han blei tysk statsborgar igjen og registrerte seg formelt med det nye namnet sitt, Willy Brandt. Frå 1957 til 1966 var han ordførar i Vest-Berlin. Han var leiar i SPD frå 1964 til 1987. I 1966 blei det skipa ein storkoalisjon av det kristelege høgrepartiet CDU og SPD, og Brandt blei utanriksminister og visekanslar. Etter valet i 1969 blei han kanslar i ei koalisjonsregjering med det liberale partiet FDP.
I utanrikspolitikken stod Brandt for ein aktiv «Ostpolitik», med målsetting om å få til eit ordna forhold til DDR og betre relasjonar med Polen, Sovjetunionen og andre austblokkland. Denne politikken var svært omstridd, og somme på høgresida meinte utanrikspolitikken til Brandt var landssvik. Andre meinte dialogen med kommuniststatane bidrog til å bryte opp kringsettingsmentaliteten der, og såleis auke medvitet om dei indre motseiingane i dei austeuropeiske samfunna, noko som bidrog til at regima seinare fall på fredeleg vis.
Spionsak
I 1974 blei ein av Brandt sine personlege assistentar, Günther Guillaume, arrestert som spion for DDR. Dette førte til at Brandt gjekk av som kanslar. Markus Wolf, som leidde den austtyske etterretningstenesta, har sidan sagt at denne affæren var eit av dei største mistaka dei gjorde. Brandt blei etterfølgd av Helmut Schmidt, også frå SPD.
Brandt var framleis leiar for partiet og medlem i riksdagen, det tyske parlamentet. Han var leiar for den Sosialistiske Internasjonalen frå 1976 til 1992. I 1980 stod han i spissen for det uavhengige internasjonale utvalet som da la fram «Brandtrapporten», som kravde store endringar i verda til fordel for dei fattige landa i sør. Han arbeidde også mykje med å støtte sosialistpartia i Portugal og Spania etter høgrediktatura der hadde falle i 1974 og 1975.
I 1989 støtta han gjenforeininga av Tyskland, og uttalte dei berømte orda: «No veks det saman det som høyrer saman.»
Brandt var æresleiar av SPD frå 1987 til han døydde i 1992. SPD sitt hovudkvarter heiter Willy Brandt Haus.
Samband med Noreg
Brandt var gift med norskfødde Rut, som han fekk tre søner med, og dei to likte å reise på ferie til Noreg. Under EF-kampen i 1972 kom han til landet for å tale på Youngstorget i Oslo, der han oppfordra nordmennene til å stemme for medlemskap.
Attia Hosain
Attia Hosain var ein britisk-indisk forfattar, programleiar og kvinneforkjempar. Verka hennar er blitt prisa for det lyriske språket samstundes som det har eit samfunnsperspektiv. Hosain har hatt stor innverknad på indisk-engelsk dikting.
Liv
Attia Hosain var fødd i Lucknow (i noverande Uttar Pradesh) i Britisk India. Ho var dotter av Sheikh Shahid Husain Kidwai og Nisar Fatima, begge av taluqdar-, eller fornemt, opphav. Hosain blei først undervist av ei engelsk guvernante før ho gjekk på jenteskulen La Martiniere og seinare Isabella Thoburn College, der ho blei den første jenta frå ein taluqdar-familie til å gå ut i 1933. Same året blei ho gift med søskenbarnet Ali Bahadur Haibullah. Dagen etter vigselen tok Hosain opptaksamen til Universitetet i Lucknow, og byrja seinare som student der. Ho studerte seinare ved. Attia Hosain flytta med diplomatmannen til Storbritannia i 1947. Då Haibullah valde å emigrera til Pakistan, nekta Hosain å velja bort India som heimland, og blei verande i London med dei to ungane deira. Ho fekk arbeid hjå BBC som programleiar for eit populært radioprogram for kvinner.
Hosain voks opp med ei blanding av aristokratiske muslimske ideal og ei liberal engelsk utdanning. I tillegg til engelsk og morsmålet urdu studerte ho også persisk og arabisk. Etter at faren døydde like før Attia var 11, tok mora over styret av dei store eigedomane deira, ei svært uvanleg handling for ei kvinne i hennar stilling. Nisar Fatima heldt likevel parda (avsondring frå omverda), men let dei tre døtrene sine få meir fridom. Liknande motsetningar er skildra i romanen Sunlight on a Broken Column, om ei jente som veks opp i ein zenana (kvinnedelen av eit herskapshus) samstundes som ho får ei moderne utdanning. Romanen tek også opp dilemmaet til indiske muslimar i samband med opprettinga av Pakistan. I novellesamlinga Phoenix Fled fokuserte Hosain meir på underklassen og bondestanden.
Fondet Attia Hosain Trust blei sett opp ved Newnham College i Cambridge for å fremja samarbeid i Sør-Asia.
Forfattaren Kamila Shamsie er grandniese av Attia Hosain.
Brønstad
Brønstad er eit etternamn på personar og slektar som kan kome frå gardane Brønstadberg, Brønstadplass, Brønstad vestre og Brønstad østre i Snåsa, Brønstadholten og Brønstadtrøen i Møre og Romsdal, Brønstad, Brønstadeiet og Brønstadbakken i Buskerud og Brønstadengen og Brønstad på Biri i Oppland.
Fyrste lekken i namnet Brønstad kan tyde sterk eller mandig.
Svindelbrev
Svindelbrev er ein type svindel som gjennom eit brev prøver å lura mottakaren til å senda pengar til avsendaren, ved å lokka med tomme lovnader om stor profitt. Svindelbrev er særs vanleg på Internett. Ein typisk metode er at svindlarane påstår at dei har mykje pengar (t.d. ein arv) og treng assistanse frå ein person i eit industriland til å oppretta ein bankkonto for å få gjennomført ein pengetransaksjon. Som motyting vert det lokka med ei økonomisk godtgjersle, gjerne ein viss prosent av totalsummen.
Normann
Normann, Norman og Normand er mannsnamn og slektsnamn av germansk opphav. Normann har norsk namnedag den 12. mai.
Avleiing
Namnet tyder 'nordmann' og kan visa til vikingar, normannarar eller nordmenn. I England blei namnet opphavleg brukt som kallenamn for norrøne innflyttarar til stader som England. Det blei etterkvart også eit personnamn. Avleidde kvinnenamn er Normanna, Normina, Norma, Nora og Mona.
Bruk
Etter den normanniske invasjonen av England fekk namnet auka utbreiing. Det gjekk ut av bruk som førenamn rundt 1300-talet, men blei populært igjen på 1800-talet, då ein person i romanen The Daisy Chain av C.M. Yonge heitte det.
I Noreg har 1 496 Normann som slektsnamn og 257 har det som etternamn. 335 menn har Normann som førenamn og 179 Norman.
Egil Olsen
Egil Roger Olsen, kjend som Drillo er ein tidlegare landslagsspelar i fotball og den mest suksessrike trenaren til det norske herrelandslaget. Han har òg vore landslagstrenar for Irak.
Norvald
Norvald eller Norvall er eit mannsnamn som har norsk namnedag den 12. mai.
Namnet var mest brukt i Noreg frå 1920 til 1940, då over 0,10 % av nyfødde gutar kunne kallast Norvald. I 2010 var det 694 menn som hadde Norvald som førenamn.
Dimmuborgir
Det norske symfoniske black metal-bandet Dimmu Borgir er kalla opp etter området.
Kjosen i Ullsfjorden
Kjosen (nordsamisk Muotkavuotna, kvensk Muotkalahti) er ein fjordarm av Ullsfjorden i Tromsø kommune og Lyngen kommune i Troms og Finnmark. Fjorden skjer seg 14 km austover mellom Lyngsalpane til bygda Kjosen i botn av fjorden.
Fjorden er omgjeven av dei høge og bratte Lyngsalpane. På nordsida ligg Sofiatinden (1237 moh.), Sultinden (1083 moh.), Tytebærtinden (1177 moh.) og Kjostindane (1495 moh.) med Kjosbreen. På sørsida finn ein Durmålsfjellet (1132 moh.), Fornestinden (1477 moh.), Forholtfjellet (1487 moh.) og Rørnesfjellet (1255 moh.).
Norges Klatreforbund
Norges klatreforbund (NKF) er eit forbund som har som formål å fremje klatresporten i Noreg og representere norsk klatresport internasjonalt.
Norges klatreforbund er eit særforbund i Norges idrettsforbund og olympiske komité (NIF). Norges klatreforbund er medlem av det internasjonale klatreforbundet (UIAA) og Friluftslivets fellesorganisasjon, FRIFO.
Carsten Tank
Carsten Tank var ein norsk kjøpmann og politikar,  statsråd i 1814 og president i lagtinget i 1821.
Tank vart opplært i handel, og var frå om lag 1790 kjøpmann, skipsreiar og trelasthandlar i fødebyen Fredrikshald. Han skal ha eigd over hundre eigedomar, mellom anna eit tobakksspinneri, fleire sagbruk og store skogeigedomar. Ved opprettinga av universitetet gav han 10 000 riksdalar.
Tank var venn av prins Kristian Fredrik som vart konge i 1814 og levde på stor fot. Jacob Aall omtala han som ein som "farer frem med en Bram og en Ostentation som ingen hans Lige". Tank deltok i møte på Eidsvoll den 27. januar, og på nytt 16. februar 1814 (stormannsmøtet). 2. mars 1814 vart han medlem av regjeringsrådet, og vart då saman med Frederik Haxthausen leiar for 1. departementet (finans-). Utnemnd til statsråd 19. mai 1814, tok avskjed 27. juli for å leie forretningane sine i heimbyen.
7. august 1814 overbringa Tank og Peter Hount den svenske kronprins Karl Johan sine forslag til fredsavtale til det hovudkvarteret.
Tank var stortingsrepresentant for Fredrikshald og Fredrikstad på Stortinget 1815-16. Grunna sjukdom møtte han berre i ein del av tingsamlinga. Han var medlem av Lagtinget og ni komitear. Mellom anna var han formann i komiteen om godtgjerdsle til valmenn og stortingsmenn. I 1821 var han representant for Fredrikshald. Han var då president i Stortinget, og formann i fem av stortingskomiteane. Mellom anna var han formann i komiteen om bank- og pengevesen, i komiteen som drøfta om frihamn i Kristiansand, og i komiteten som såg på instruksane for «eligerte mænd». Også på det overdordentlege storting 1822 møtte Tank. Han var då medlem av komiteen om oppgjeret med Danmark.
Krigsåra 1807-14 gjekk handelen heller dårleg for Tank. Pengereduksjonen i 1814 og fleire år med låge prisar på trelast førte til at Tank tapte mykje på transakasjonane sine. I tillegg gjekk større verdiar tapt då Halden by brann i 1826. Formuen gjekk såleis tapt og i desember 1829 gjekk Tank konkurs.
Tank åtte storgarden Rød herregard i Halden, og budde der til han døydde.
Senjamållaget
Senjamållaget er eit dialekt- og mållag i Troms fylke. Laget arbeider for å fremme bruk av senjamålet, som er det utbreitte målføret på øya Senja og i kystområda i Midt- og Sør-Troms. Laget er beinveges innmeldt i Noregs mållag.
Senjamållaget blei skipa 10. september 2015. Første leiar av laget er Steinar Nymo.
Lagsarbeid
Senjamållaget er ein sjølvstendig språkpolitisk aktør som mellom anna arbeider for å ta vare på senjamåltalande sine interesser innan Noregs Mållag, andsynes Språkrådet og andre. Laget har òg sett seg føre å få til ein einheitlig skrivemåte for dialekten. Som førearbeid til det har laget starta opp ein grensegang mellom den nynorske skriftnorma frå 2012 og talt senjamål. Ein del av det laget arbeider med har tilknyting til stoffet i «Ikkje så galle?», ei ordsamling skriven av Steinar Nymo.
Laget har ein del av medlemmane sine så langt unna at det er uråd for dei å fysisk møte på laget. Det er derfor lagt opp til at medlemmane kan gjere sine interesser, inklusive forslag og votering ved lagsmøte gjeldande ved skriftlig melding til laget si e-postadressa, seinare til laget si heimesida.
Senjamållaget ønskjer å trekke med språkinteresserte personar, artistar og kulturtiltak som revygrupper, kor og anna inn i prosessane i laget. Der er derfor lagt til rette for eit forenkla medlemskap som ikkje inkluderer medlemskap i anna enn lokallaget.
Rana Blad
Rana Blad er ei avis som vert utgjeven i Mo i Rana i Nordland.
Zine El Abidine Ben Ali
Zine El Abidine Ben Ali var ein tunisisk general og politikar. Ben Ali var president i Tunisia frå 7. november 1987, då han tok makta ved eit statskupp, til 14. januar 2011, då han måtte gå av etter omfattande demonstrasjonar i landet. Ben Ali leia regjeringspartiet Konstitusjonell demokratisk samling, som lenge var det einaste lovlege partiet i Tunisia.
Liv
Politikken til Ben Ali har vore vestleg orientert. Han har tillatt andre politiske parti, og val, men vala har ikkje vorte rekna som frie og rettferdige av utanlandske observatørar. Særskilt er islamistane utestengde frå vala. I 1999 vart det for første gong heldt presidentval med motkandidatar til Ben Ali. Han vann offisielt dette valet med 99,7 % av røystene. 24. oktober 2004 vart han gjenvald, denne gongen med 94,5 % av røystene, i fylgje dei offisielle resultata.
Rana Blad
Avisa har mest nyhende frå Mo, men dekkjer òg Nord-Helgeland. Kirsti Nielsen er andsvarleg redaktør.
Rana Blad vart grunnlagt i 1902 som eit organ for Det norske Arbeidarpartiet, og heita då Dunderlandsdølen. Avisa byta namn i 1946.
Zine El Abidine Ben Ali
Liv
I fylgje menneskerettsgrupper, som Amnesty International, var ytrings- og forsamlingsfridomen i Tunisia under Ben Ali alvorleg avgrensa. Det vart rapportert om tortur, og hundrevis av politisk fangar hadde site fengsla i mange år.
Ben Ali vart tvinga til å gå av 14. januar 2011, etter omfattande demonstrasjonar mot han i nesten ein månad. Han reiste i eksil til Saudi-Arabia.
Russell Alan Hulse
Russell Alan Hulse er ein amerikansk fysikar.
Hulse mottok Nobelprisen i fysikk i 1993, saman med sin landsmann Joseph Taylor jr., for oppdaginga av ein ny type pulsar, ei oppdaging som opna nye høve for studiet av gravitasjon.
Hulse, og hans tidlegare lærar Taylor, oppdaga den første binære pulsaren i 1974. Pulsarar er raske roterande nøytronstjerner som sender ut korte regelmessige puls av radiostråling. Uregelmessigheita i pulsane frå pulsaren PSR 1913+16 fekk dei til å dra konklusjonen om at denne pulsaren hadde ein følgjesvein i form av ei anna nøytronstjerne som svevde rundt i ein tett bane.
Oppdaginga av denne pulsaren gjorde det òg mogeleg å kunne oppdage gravitasjonsbølgjer for første gong. Det samla sterke gravitasjonsfelt til dei to stjernene påverkar frekvensen på radiopulsane som vert sende ut, og Taylor og Hulse kunne vise at stjernene roterte mykje raskare nær kvarandre. Det vart foreslått att dette kom av at stjernene taper energi når dei sender ut gravitasjonsbølgjer. Dette var det første eksperimentelle beviset på gravitasjonsbølgjer eksisterer, etter at det vart foreslått av Albert Einstein i relativitetsteorien hans.
Den som i alt lèt Herren råde
«Den som i alt lèt Herren råde» er ein salme på sju vers, skriven av Georg Neumark i 1641 og omsett til norsk av Kari Arnestad i 1973. Salmen står som nr. 459 i Norsk salmebok (1985). Salmen var først publisert av Neumark i 1657 i «Fortgepflanzter Musikalisch - poetischer Lustwald» under originaltittelen Wer nur den lieben Gott lässt walten.
Salmen vart snart omsett til dansk av Rostgaard og stod på trykk i Guldbergs salmebok med innleiingsstrofe «Hvo ikkun lader Herren raade»: Teksten vart i omarbeidd og nedkorta versjon også i Evangelisk-christelig Psalmebog. I Hauges salmebok og i Landstads salmebok står han i Rønnings versjon – hos Landstad med nokre endringar, m.a. opnar han med orda «Hvo ene lader Herren råde». Neumark var knapt tjue år gammal då han komponerte denne salmen, under trettiårskrigen. Teksten er skriven til trøst og rettleiing. Melodien er det Georg Neumark sjølv som har komponert, same året som salmen vart dikta. Tonen er seinare brukt til fleire andre salmer. I norsk tradisjon er melodigangen endra noko i siste verseline. Johann Sebastian Bach har komponert eit orgelstykke til melodien, BWV 642.
Sogn og Fjordane fylke
Sogn og Fjordane er eit geografisk område, noverande valkrins til stortingsval og eit tidlegare fylke i Noreg. Fylket låg mellom Møre og Romsdal i nord og Hordaland i sør. I aust grensa fylket til Oppland og i søraust til Buskerud. I 2020 vart fylket slått saman med Hordaland til Vestland fylke.
Fylket svara til det tidlegare Nordre Bergenhus Amt og har sitt noverande namn frå 1919. Det var samansett av tre hovuddelar, dei gamle futedøma Sogn, Sunnfjord og Nordfjord, der dei to siste utgjer Fjordane. Sogn og Fjordane var særmerkt av fleire fjordar og omfatta Sognefjorden, som er den lengste og djupaste fjorden i Noreg. Jostedalsbreen, den største isbreen på det europeiske fastlandet, ligg mellom dei inste armane av Nordfjorden og Sognefjorden. På grensa mellom kommunane Luster og Årdal ligg Store Skagastølstind, som med sine 2405 moh. er den høgaste fjelltoppen på Vestlandet og den tredje høgaste i Noreg.
Fylket var svært fjellrikt, og omfatta fleire gode lakseelvar. Fylket hadde også mange frodige jordbruksbygder og mykje fruktdyrking. Husdyrhald, skogbruk og fiskeoppdrett er også utbreidd. Andre viktige næringar er industri, handel, turisme, privat og offentleg tenesteyting og administrasjon.
Nærøyfjorden og Urnes stavkyrkje står oppført på UNESCO si verdsarvsliste.
Førde var den største tettstaden i fylket og Hermansverk i Leikanger kommune var sete for administrasjonen i fylkeskommunen. Florø, som ligg på vestkysten, er den vestlegaste byen i Noreg. Sogn og Fjordane var vennskapsprovins med den kinesiske provinsen Ningxia.
Geografi
Terrengtilhøva i Sogn og Fjordane i dag er i hovudsak ei følgja av den tertiære landhevinga og følgjande erosjon, først av rennande vatn langs sprekkar og veikare soner i berggrunnen, seinare av ein omfattande iserosjon. Resultata av dette er synlege i dei djupe fjordane og i dei U-forma dalane der fjordane går vidare innanfor fjordbotnen. Sogn og Fjordane kan delast inn i tre geografiske område:
Sogn utgjer den sørlege delen av fylket, kring Sognefjorden og armane derfrå. Den austre delen av Vest-Jotunheimen ligg i området og i nordaust størstedelen av Breheimen. Utanfor dei ytste delane av Sognefjorden, nord for Utvær fyrstasjon, ligg Holmebåen som er Noregs vestlegaste punkt. Sognefjorden er den lengste og djupaste fjorden i Noreg, og er den nest lengst fjorden i verda. Landskapet i Sogn er berglendt og frå Sognefjorden går tronge fjordarmar til begge sidene. Frå botnen av fjordarmane fører djupe, tronge og nokså bratte dalar inn mellom fjella som er samansett av harde og gabbroide bergartar. I dei ytre stroka når fjella på øyane sjeldan over 500 moh og ytst på fastlandet ligg dei på 700-800 moh. I indre strok når Hurrungane 2405 moh. Dei ytre stroka er nesten berre for skog medan dei indre har frodig vegetasjon langs fjordsidene og i dei lågareliggjande dalane. Sunnfjord utgjer den sørlege delen av Fjordane i fylket, og femner områda kring dei kortare fjordane som skjer seg inn mellom Sognefjorden og Nordfjord i nord. Sunnfjord er kløyvd opp av ei rekkje vest-aust gåande, tronge og ofte krokete fjordar som er kortare enn i Sogn og i Nordfjord. I aust når Sunnfjord til Jostedalsbreen. Både her og på Myklebustbreen lenger vest når fjella over 1800 moh. Utanfor fastlandet ligg ei rekkje øyar, den største av desse er Bremangerlandet i nord. Dei største tettstadene i fylket ligg i Sunnfjord; Florø på kysten og Førde ved botnen av Førdefjorden.
Nordfjord er landet i den nordlegaste delen av fylket, kring fjorden Nordfjord i tillegg til Stadlandet, og strekkjer seg austover til ryggen av Jostedalsbreen og Strynefjell. Her ligg fjorden Nordfjord på 106 km, den sjette største fjorden i Noreg. I Hornindal inst i Nordfjord ligg den djupaste innsjøen i Europa, Hornindalsvatnet.
Jostedalsbreen ligg mellom dei inste armane av Nordfjord og Sognefjorden. Sogn og Fjordane har eit større breareal enn noko anna fylke i Sør-Noreg, og i dei ytre fjordstroka finn ein grunna den store nedbøren, brear som ligg lågare enn nokon annan stad i landsdelen. Skoggrensa søkk frå toppen 800 moh. i dei indre stroka til 200 m i dei ytre.
Det ligg to nasjonalparkar i fylket: Jotunheimen- og Jostedalsbreen nasjonalpark. Elles er det fleire verneområde av landskap, som Bleia - Storebotnen og den tilstøytande Nærøyfjorden, i tillegg til Stølsheimen på sørsida av Sognefjorden og Ålfoten på sørsida av den ytste delen av Nordfjord. Nærøyfjorden er innskrive på lista til UNESCO over verdas kultur- og naturarv som fjordlandskap.
Klima
Dei dominerande luftstraumane, saman med mesteparten av dei vandrande lågtrykka og nedbørsområda, kjem frå vest og sørvest. Vintertid blæs bakkevinden oftast frå austleg kant, ut fjordar og dalar, medan det blæs frå søraust ved kysten. Sommarstid blæs det oftast frå nordvest ved kysten, medan luftstraumane følgjer fjordar og dalar lenger inn i landet, frå vest mot aust.
Indre fjordstrok har stort sett reint innlandsklima. I desse stroka og i nærliggjande dalar er dei kaldaste middeltemperaturane i januar, frå –3 til –6 °C, og dei varmaste i juli med 13–15 °C. Attmed kysten er februar den kaldaste månaden med middeltemperatur på 1–2 °C, og august den varmaste med middeltemperatur på kring 14 °C. På den nordlegaste delen av kysten, særleg ved Stad, blæs det relativt ofte opp til kuling og storm.
Næringsliv
Det eldste vitnesbyrdet vi har om fruktdyrking i landet er frå Sverresoga der Aldinshaugr i Vik (i dag Aldenhaug) blir nemnt. Alde og haugr er gamalnorsk og tyder epletre og hage, altså eplehage. Det er i særleg grad i Sogn og i Nordfjord det blir dyrka frukt. Eit samlande frukt- og bærprosjekt for heile Sogn og fjordane er Arena frukt og bær. Dette er eit klyngjeprosjekt som går over tre år og omfattar alle bedriftene som jobbar opp mot frukt og bærnæringa i Sogn og Fjordane. Visjonen er at Sogn og Fjordane skal verta eit nasjonalt senter for innovasjon i frukt og bær.
Samferdsle
Fire hovudsamband fører sørover til Hordaland: I vest Fv. 57 frå Rutledal i Gulen til Knarvik i Lindås, E 39 frå Oppedal i Gulen til Knarvik og Bergen, Rv. 13 frå Vangsnes/Vik til Voss og E 16 gjennom fylket til Voss. Til Sunnmøre i nord går det tre hovudsamband, alle med endepunkt i Ålesund: Fv. 61 frå Bryggja i Vågsøy over me.a. øyane Gurskøya og Hareidlandet, E 39 frå Nordfjordeid via Volda og Ørsta, og Fv. 60 frå Hornindal via Stranda og Sykkylven.
Frå Austlandet går det fem heilårs vegsamband til fylket. Fire av desse går frå Sogn; E 16 over Filefjell og Rv. 52 over Hemsedal til Lærdal, Fv. 53 over Tyin til Årdal, Fv. 50 Hol-Aurland. Ein går til Nordfjord, Rv. 15 over Strynefjell til Stryn. Elles er det samband til Austlandet over Sognefjell frå Skjolden til Sogndal via Rv. 55. Ferjesambandet over Sognefjorden på Rv. 5 Fodnes-Mannheller gjev kommunane Aurland, Lærdal og Årdal samband med nordsida av Sognefjorden. Med opninga av den lengste biltunnelen i verda, Lærdalstunnelen mellom Lærdal og Aurland på 24,5 km, er det vorte etablert eit ferjefritt og vintersikkert stamvegsamband mellom Bergen og Oslo via E 16.
I sør går Bergensbanen på ei kort strekning innan fylket. Frå Myrdal stasjon går Flåmsbanen til Flåm ved botnen av Aurlandsfjorden, den brattaste og mest kjente turistbanen i Noreg. Til Lillehammer og Oslo er det ekspressbussamband. Flyplassar i fylket ligg i Florø, Førde, Sandane og Sogndal.
Administrasjon
Hermansverk i Leikanger kommune er sete for fylkesmannen og administrasjonen i fylkeskommunen. Sogn og Fjordane utgjer 26 kommunar, alle med nynorsk som administrasjonsspråk. Fylket har fire prosti med 29 prestegjeld og 82 sokn, og eitt politidistrikt som svarar til fire tingrettsdistrikt og 24 lensmanns- og politistasjonsdistrikt.
Fylkestingsval 2011
Valresultatet i fylkestingsval i ulike delar av fylket. Kolonnen som heiter "del" angir del av dei totale stemmene i fylket. Kjelde: Regjeringen: Fylkestingsvalget 2011 Sogn og Fjordane
Fylkestinget 2011-2015
Fylkestinget har 39 representantar. Åshild Kjelsnes (Ap) er fylkesordførar og Jenny Følling (Sp) er fylkesvaraordførar i perioden.