cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1926
4. runde
Brann og Odd fekk walk over.
Finale
17. oktober 1926, Ullevaal Stadion, 16 000 tilskodarar. målskårarar: Dommar: Finn Grefberg, Frigg.
Every Open Eye
Every Open Eye er eit studioalbum av den skotske musikkgruppa Chvrches, som var utgjeve 25. september 2015 av Virgin EMI Records og Goodbye Records. Det vart spelt inn mellom januar og juli 2015 i Glasgow, og var skrive, komponert og produsert av gruppa sjølv. Albumet var utgjeve både som ei standardutgåve med 11 spor og ei spesialutgåve med 14 spor.
Albumet har avla fleire singlar, mellom anna «Leave a Trace», «Never Ending Circles» og «Clearest Blue».
Adam av Bremen
Adam av Bremen (òg kalla Adamus Bremensis), som levde i siste halvdelen av 1000-talet, var ein tysk geistleg, lærar og historieskrivar.
Bakgrunn
Adam av Bremen levde innanfor tidsperioden 1040-1085, og han skreiv historieverket sitt om lag 150 år før Snorre Sturlason skreiv Heimskringla.
Vi veit særs lite om livet hans. Truleg kom han frå byen Meissen (latin: Misnia) i Sachsen. Datoane er usikre, men han vart truleg fødd ein gong før 1050 og døydde 12. oktober i eit ukjent år (kanskje 1081, seinast 1085). Han er omtala som «Magister scolarum Bremensis» som viser at han hadde gått gjennom alle fasar av ei høgare utdanning, og at han hadde vore lærar ved skulane i Bremen. Ein trur at han var knytt til Katedralskulen i Bremen, kanskje som rektor.
Adam var utan tvil ein lærd og samvetsfull forskar, og knapt nokon annan i hans samtid kan ha hatt betre kunnskapar om historie, geografi og kulturelle tilhøve i Nord-Tyskland, Skadinavia og områda rundt Austersjøen.
Historieverket
Truleg byrja Adam med innsamling av stoff i midten 1060-åra, og ein reknar med at han vitja Danmark i åra 1066/1067 der han hadde lange samtalar med kong Svein Estridsson. Han byrja sjølve skrivinga av verket rett etter 1072 og det første eksemplaret vart overlevert til erkebiskop Liemar i 1075 eller 1076. I dei neste åra heldt han fram med arbeidet, skreiv rettingar og gjorde tillegg, ofte kalla «skolier». Etter at han døydde vart det gjort fleire notar og tillegg av andre, og det er ikkje alltid lett å fastslå kva som er Adam sitt eige arbeid.
Dei tidlegaste eksemplara av historieverket, inklusive Adam sitt eige arbeidseksemplar, er gått tapt. I dag er om lag 20 handskrifter kjende, det eldste av dei er datert til ca. år 1200.
Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum er omsett til norsk og utgitt i Thorleif Dahls Kulturbibliotek: «ADAM AV BREMEN Beretningen om Hamburg stift, erkebiskopenes bedrifter og øyrikene i Norden» - omsett frå latin, med innleiing, notar og register ved Bjørg Tosterud Danielsen og Anne Katrine Frihagen. Etterord: Adam av Bremen og den norrøne oppdagelsen av Amerika av Helge Ingstad. (Aschehoug, Oslo 1993).
Notar
<references group="Note"/>
Mai Zetterling
Mai Elisabeth Zetterling var ein svensk skodespelar og filmregissør.
Ho var fødd i Västerås i Västmanland i Sverige i ein arbeidarklassefamilie. Ho starta skodespelarkarrieren 17 år gammal ved Dramaten, det svenske nasjonalteateret. Gjennombrotet hennar var filmen Hets av Alf Sjöberg (med manus av Ingmar Bergman) i 1944.
Zetterling medverka i filmar frå 1940 til 1990-åra, og spelte mellom anna i Quartet (1948), The Romantic Age (1949), Only Two Can Play (1962), and The Witches (1990). Den siste filmrolla hennar var i den svenske filmen Morfars resa i 1993.
Filmografi
Delvis filmografi som regissør:
Håvard
Håvard er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det norrøne Hávarðr er sett saman av av hǫð, 'strid' eller hár, 'høy', og vǫrðr, 'vernar'. Håvard har namnedag den 7. juli.
Namnet er kjend frå folkemusikken gjennom songen «Eg heiter Håvard Hedde» og «Håvardsdraumen».
Destillasjon
Destillasjon eller destillering er ein prosess som vert nytta for å skilje frå kvarandre komponentar med ulike kokepunkt i ei væske ved å varme opp væska til damp som deretter vert kondensert (det vil seie å avkjøle dampen, så han går over til væske att). Den eller dei komponentane i væska som skal takast vare på, vert kalla destillat.
Metoden vert nytta i mange samanhengar. I dei såkalla oljeraffineria vert til dømes bensin og andre produkt skilde ut frå råolja ved hjelp av destillasjon. Metoden vert òg nytta for å framstille alkohol av alkoholhaldig væske, som til dømes for å laga brennevin ved å destillere vin. Både drikkevatn og salt kan lagast av sjøvatn ved å reinska vatnet for saltet ved å late vatnet fordampe og deretter kondenserast. Destillert vatn til medisinsk eller teknisk bruk er vatn som er reinska for mikroorganismar, metallsaltar og anna som er løyst opp i vanleg drikkevatn frå vassverk eller i sjøvatn, og på dette viset òg vorte sterilisert.
Dersom ei blanding av to væsker med kokepunkt som ligg nær kvarandre skal skiljast frå kvarandre, er det vanskeleg å få destillatet reint i ein operasjon, og destillasjonen må gjerast i to eller fleire omgangar. Slik gjentaking av destillasjonen vert kalla rektifikasjon, og er vanleg ved til dømes framstilling av sprit for å få reinast mogleg destillat. Når det skal skiljast ut fleire ulike destillat med ulike kokepunkt i eit blandingsvæske, vert det fyrste destillatet utgangspunktet for ein ny destillasjon ved ein annan og lågare temperatur, som deretter vert utgangspunkt for ein nye destillasjon ved ein annan temperatur, og slik bortetter. På dette viset får ein til dømes fram av råolja både propan, bensin og andre produkt, som tungolje og bitumen (asfalt), der propan og bensin har låge kokepunkt, og bitumen høgt kokepunkt.
Omskjering
Mannleg omskjering eller circumcisjon er nemninga på kirurgisk fjerning av forhuda på penis. Kvinneleg omskjering, eller kjønnslemlesting, er eit inngrep av ein heilt annan art og konsekvens enn den mannlege.
Omskjeringa har svært gamle tradisjonar. Ho finst på egyptiske bilete frå 2300-talet fvt. I dag er om lag 15 % av mennene i verda omskorne. Det finst i hovudsak tre ulike sortar grunnar til å utføre dette inngrepet: religiøse/kulturelle, medisinske eller estetiske.
I jødedomen og islam er omskjering av gutar sjølvsagd, og blir sedd som likeverdig med dåpen hjå dei kristne. Omskjeringa er såleis identitetsskapande for jødar og muslimar.
Forhuda kan òg fjernast av medisinske grunnar, men da er det vanleg at ein først prøver å løyse problemet med trong forhud (og medfølgjande problem) med å snitte opp forhuda, eller fjerne berre delar av henne.
Dei siste åra har ein del menn også fått fjerna forhuda av reint estetiske grunnar — men dette er enno ein liten del av dei omskorne mennene.
Mannleg omskjering er omdiskutert, men ikkje allment fordømd til liks med den kvinnelege. Det meste av ordskiftet gjeld difor under kva vilkår inngrepet skjer, kven som lovleg kan utføre det, og kven som skal betale for det.
Kjønnslemlesting
Kjønnslemlesting, også kalla kvinneleg omskjering, er eit inngrep som inneber borttaking av heile eller delar av dei ytre kvinnelege kjønnsorgana, det vil seie klitoris, ytre og eventuelt indre skamlepper. Inngrepet blir utført på jenter i delar av Afrika (sjå kart) og Asia (hovudsakleg i Jemen) som eit overgangsrituale, og blir blant gruppene som utfører dei sedd på som ein føresetnad for at jenta skal kunne bli gift. Kjønnslemlesting er ulovleg i Noreg.
Kvinneleg omskjering kan ikkje samanliknast med mannleg omskjering. Mannleg omskjering har liksom den kvinnelege ofte ein rituell funksjon, men blir òg ofte utført av medisinske grunnar. Mannleg omskjering inneber ikkje noko handikap eller nedsett seksuell evne, noko som oftast er tilfellet med kvinneleg omskjering.
Den norske regjeringa har i 2007 kome med ei rekkje tiltak mot påstått kvinneleg omskjering blant somme innvandrarar i Noreg.
Inger Aufles
Inger Reidun Aufles, fødd Døving, er ein tidlegare norsk langrennsløpar. Ho vaks opp i Valldal der far hennar var kjend som ein dugande skiløpar med ei rad kretsmesterskap. Aufles representerte Kjærstad IL frå Mosjøen, dit ho flytte i 1961 og byrja å trene systematisk. Ho vann tre olympiske medaljar:
Aufles har og ei sølvmedalje i stafett frå Ski-VM i Oslo i 1966.
I 1969 fekk ho, som den første kvinna, kongepokalen i langrenn, for sigeren på 5 km under NM i Alvdal. Ho vart og Noregsmeister på 10 km i 1968. Det året vart ho kåra til beste kvinnelege idrettsutøvaren i Noreg.
Aspergillus nidulans
Aspergillus nidulans er ein strålemuggsopp som har vore nytta som ein modellorganisme for eukaryotar. Ei sekvensering av genomet med ein storleik på over 30 megabasar vart publisert i 2005.
Inger Aufles
Ymse
Inger Aufles' veg på Andås i Vefsn er oppkalla etter henne.
Aspergillus nidulans
A. nidulans produserer penicillin, men i mykje mindre mengder enn penicillinmugg.
Trollfeltet
Troll er eit gassfelt og oljefelt i norsk sektor av Nordsjøen. Feltet ligg vest av Øygarden kommune, 50 km vestover frå Fedje og 100 km nord-vestover frå Bergen.
Condeep- oljeplattforma Troll A i betong er den største byggstrukturen som har vorte flytta av menneske. Total vekt er 1,2 millionar tonn, total høgd er 472 meter. Djupna på feltet er kring 300 meter.
Statoil er operatør for Troll gass (Troll Øst), medan Norske Shell var operatør i utbyggingsfasen. Norsk Hydro er operatør for Troll olje (Troll Vest).
Den estiske regjeringa
Den estiske regjeringa representerer den utøvande makta i Republikken Estland. Regjeringa utøver makta si med utgangspunkt i den estiske grunnlova og lovverket elles. Politisk sett utgår regjeringa frå nasjonalforsamlinga og er avhengig av parlamentarisk støtte derifrå. Regjeringa vert leidd av ein statsminister. Ho har sidan 2007 vore samansett av 13 statsrådar som leier kvart sitt departement.
Regjeringsmakta i grunnlova
Ifølgje § 87 i grunnlova er regjeringa ansvarleg for:
Regjeringsdanningar
Dei regjeringane Estland har hatt sidan landet igjen vart sjølvstendig i 1991, har alle vore koalisjonsregjeringar. Estland har sidan 1991 hatt tolv regjeringar.
Rammstein
Rammstein er eit tysk Neue Deutsche Härte (NDH)/industrimetall-band. Rammstein syng nesten utelukkande på tysk, men er eit suksessfullt band globalt.
Rammstein blei grunnlagd i 1994. Namnet kjem indirekte ifrå den vest-tyske byen Ramstein-Miesenbach der ei flyulukke skjedde under ei flyoppvising den 28. august 1988. Bandet la til ein eksta m i namnet.
I tillegg til å syngje på tysk har dei også sangar som er skrivne heilt eller delvis på engelsk, spansk, fransk og russisk.
Tríglia
Tríglia (gresk Τρίγλια) er ein tidlegare kommune i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Tríglia inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Néa Propondída.
Mark McKoy
Mark McKoy er ein tidlegare friidrettsutøvar fødd i Georgetown i Guyana som representerte Canada fram til 1994 og deretter Austerrike. Han vart i 1992 olympisk meister i 110 meter hekk.
Aktiv
McKoy voks opp i England og budde frå ungdomsåra i Canada. Han fekk sitt internasjonale gjennombrot då han vann korthekken under samveldeleikane 1982. Der etter vart han fjerdemann i øvinga både ved verdsmeisterskapen 1983 i Helsinki og Sommar-OL 1984 i Los Angeles.
I VM 1987 så vel som Sommar-OL 1988 enda McKoy på sjuandeplassen i 110 meter hekk. I 1991 kom han enno ein gong på fjerdeplass i den største årsmeisterskapen, VM i Tokyo. Sommaren 1992 forbetra han den kanadiske rekorden på spesialdistansen til 13,11 sekund. I OL-finalen 3. august 1992 sprang han på 13,12 og vann ein klar siger.
2. juli 1993 kom McKoy i mål på 13,08 sekund ved eit stemne i Villeneuve d'Ascq i Frankrike, hans livs beste løp i 110 meter hekk. I 1994 vart han austerriksk statsborgar og representerte landet i OL i Atlanta.
Doping
Etter treningskollega Ben Johnson vart avslørt for doping under leikane i Seoul i 1988, vedgjekk også McKoy å ha nytta stimulerande stoff. Han var stengt ute frå tevling i 2 år.
94 Aurora
94 Aurora er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Med ein albedo på berre 0,04 er han mørkare enn sot. Asteroiden sin samansetning er primitiv og består av karbonhaldig materiale. Han vart oppdaga av J. C. Watson den 6. september 1867 frå Ann Arbor og namnsett etter Aurora, den romerske gudinna for morgongryet. 94 Aurora okkulterte ei svak stjerne 12. oktober 2001. Ein fann at asteroiden hadd ei noko oval form på 225×173 km.
Karl Rolvaag
Karl Fritjof Rolvaag var ein US-amerikansk politikar. Han var guvernør i Minnesota frå 1963 til -67, innvald for Democratic-Farmer-Labor Party. Rolvaag var fødd i Northfield og døydde i same byen. Far hans var forfattaren Ole Edvart Rølvaag.
Liv og gjerning
Rolvaag budde og arbeidde i heimbyen til han under 2. verdskrigen kjempa i denne. Han steig til løytnant, med kommando over ei stridsvogn. Etter krigen budde han ei tid i Noreg for å lære seg om politikk og samfunnsstyring. Vel heimkomen til Minnesota vart han formann i Minnesota sitt Democratic-Farmer-Labor Party (DFL). I 1954 vart han vald til viseguvernør, eit embete han skjøtta i åtte år. Han stilte då til val av guvernør.
Guvernørvalet vart halde 6. november 1962, men utfallet vart ikkje kjent før etter ei omteljing og ein rettsprosses som det tok 139 dagar å fullføre. Fyrst i mars 1963 var det klart at Rolvaag hadde vunne guvernørvalet med den lågaste margin nokon gong. Av over 1,2 millionar avgjevne stemmer fekk Rolvaag 91 fleire enn Elmer L. Andersen.
Rolvaag var den fyrste guvernøren i Minnesota som sat ein heil fireårsperiode. Grunna vedvarande krangling mellom guvernøren og den konservativt-styrte lovgjevande forsamlinga, vart få viktige tiltak iverksett i perioden med Rolvaag var guvernør. Men han vert hugsa for sin leiarskap i å få reformert statens institusjonar for mentalt tilbakeståande. Dette førte til forbetringar i tilhøva for og stellet av folk med utviklingshemjingar. Den populist-innstilte guvernøren fekk også endra organiseringa av dei vidaregåande skulane i staten. Tidlegare hadde kvar enkelt skule hatt eit eige styre. Rolvaag utvikla eit samkøyrt statsomfattande system med målsetjing om at kvar enkelt minnesota-buar skulle ha tilgang til høgare utdanning innan ein overkomleg distanse frå heimen.
Rolvaag fekk ikkje støtte frå partiet, DFL, då det gjekk mot nytt val. I staden innstilte dette på at viseguvernøren Sandy Keith skulle vere partikandidaten. På nominasjonsmøtet entra Rolvaag talarstolen og ropte ut ”lat folket bestemme!” og vann greitt over Keith. Ved guvernørvalet i november 1966 tapte han mot republikanaren Harold LeVander.
I 1967 vart Rolvaag utnemnd til USA sin ambassadør til Island. Han returnerte til Minnesota i 1970 og vart vald inn i Minnesota sin kommisjon for offentlege tenester. Denne posten forlet han i 1975 for å søkje hjelp mot alkoholisme. Sidan arbeidde han for å hjelpe andre alkoholikarar og tala om alkoholisme, både i heimbyen og så langt unna som i Sverige.
Keilaelva
Keila (estisk Keila jõgi) er ei elv i Estland med ei lengd på 107 km.
Elva spring ut frå myrene i Loosalu i den sørlege delen av kommunen Juuru i Rapla maakond. Ho munnar ut i Finskebukta ved Keila-Joa i Harju maakond. Middelvassføringa hennar er 6,4 kubikkmeter per sekund, og nedslagsfeltet er på 682 km². Den øvre delen av elva er rik på åbor og gjedde.
Summer in Nagasaki
Summer in Nagasaki er det 102. albumet totalt og det 39. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i juni 2007.
Albumet var det andre av fem album i ein serie kalla Five Atomic Seasons av Tangerine Dream.
I følgje plateomslaget skal Tangerine Dream i november 2006 ha fått eit tilbod frå ein 82 år gammal japansk forretningsmann, som hadde budd og studert i Nagasaki og Hiroshima i 1945 då begge byane vart råka av atombomber. Dei fem komposisjonane måtte vere 54 minuttar lange. Musikalsk skulle del ein og to, våren og sommaren 1945, omhandle tida då klienten budde i Nagasaki, og skildre ein normal atmosfære. Han budde i Hiroshima hausten og vinteren 1945, og musikken skulle skildre kva som skjedde etter 6. august 1945. Den femte plata skulle vere «tida etter», den såkalla «endelause årstida».
I mars 2009 kom albumet ut på ny med nytt plateomslag. Sommaren 2009 kom albumet ut på ei dobbel vinylplate i lag med Views from a Red Train og Autumn in Hiroshima.
Trefall
Trefall er ein gard i Eksingedalen i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Han ligg søraust for fjelltoppen Skjerjevasshovden og nordvest for Kvitanosi.
Fylkesveg 111 i Oppland
Fylkesveg 111 i Oppland går mellom Blili i Vestre Toten kommune og Kirkeby i Gjøvik kommune. Vegen er 26,0 km lang.
Trefall
Fakta
Fyrste gong Trefall er nemnd i skriftlege kjelder er frå rundt 1640; "plassen der trer låg falne, felt av storm eller alder".
Hulda
Hulda er eit kvinnenamn med fleire moglege opphav. Det kan koma frå norrøne Hulð, ‘løynd, skjult’, hollr, ‘huld, trufast’ eller svensk huld, ‘søt, elskeleg’ eller frå hebraisk, ‘røyskatt’.
Trefall
Fakta
Bilvegen kom opp til garden i 1930-åra, og stoppa der eit lite tiår på grunn av krigen. Før bilvegen gjekk store delar av ferdsla til omverda over Nærafjellet frå Nesheim til Brekkus i nabodalføret, vidare til Evanger og Vossebygdene. Målføret dei gamle tala var difor det vi i dag forbind med gamalt vossamål («vossamaol»). Elektrisitet kom til garden i 1955, og telefon om lag på same tida. Hesten var framleis arbeidskraft på garden til opp mot slutten av 60-talet. Trefallstølen blei brukt på gamlemåten til i 1967, som ein av dei siste i dalen.
Hulda
Hulda har namnedag den 7. juli i Noreg og den 8. september i Sverige.
Trefall
Kuriosa
Staden er kjend for eit tysk fly som styrta oppe på fjellet Kvitanosi under andre verdskrigen.
Hulda
Namnet finst også i den nederlandske forma Holda med den opphavlege tydinga 'gøymd', og i kjæleforma Ulla. Ein finn det også som del i samansette namn, som mannsnamnet Huldar og kvinnenamna Huldeborg, Huldis og Huldrika.
Namnet er brukt i Bibelen gjennom profeten Hulda.
I norrøn mytologi var Huld, nemnd i Ynglingesoga, ei volve eller seidkvinne som drap den svenske sogekongen Vanlande på magisk vis.
PISA i ekkokardiografi
PISA er eit akronym for proximal isovelocity surface area og namnet på ein metode for å setja mål på lekkasjar i hjarteklaffar ved hjelp av ekkokardiografi.
Thorstein Diesen (1894–1962)
Einar Thorstein Diesen var ein norsk journalist som verka i NRK Radio.
Diesen var fødd i Åsgårdstrand og voks opp i Halden. Han flytta til Kristiania der han tok examen artium 1913. Diesen jobba ved ulike kontor, blant anna som sekretær i Oslo Høgre 1917–1926 og formann i Den Konservative Studenterforening 1921–1923, til han blei tilsett ved Kringkastingsselskapet i 1926. Dette blei til Norsk rikskringkasting i 1933, og Diesen var ei kjend radiostemme.
Han var far til TV-mannen Erik Diesen.
DS «Mira» (1891)
DS «Mira» (kallesignal JVHN / LELV) var eit passasjer- og hurtigruteskip som vart overlevert Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) i juni 1891. Skipet var byggnummer 219 ved verftet A. & J. Inglis i Glasgow i Skottland, og kontraktsummen 557 155 kroner. Skipet gjekk som turistskip om sommaren, og som lasteskip om vinteren frå 1891 til 1928. I perioden 1928 til 1941 segla DS «Mira» i hurtigruta. I mars 1941 vart ho senka av den britiske jagaren HMS Bedouin (F67) i Lofoten. Fire menneske omkom, og tre av dei såra døydde seinare av skadane dei pådrog seg.
Historie
I 1883 starta Det Bergenske Dampskibsselskab og Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab (NFDS) i samarbeid ei turistrute frå Trondheim til Nordkapp. DS «Mira» vart bygd som turistskip, og etter overleveringa i juni 1891 vart ho sett inn på Nordkapp-ruta. I likskap med det andre turistskipet til BDS vart DS «Mira» brukt i godstrafikk om vinteren. I 1903 vart skipet sett inn på turistruta Hamburg – Fjordane – Trondheim. I 1905 vart ho avløyst av DS «Irma» i denne ruta, og DS «Mira» vart sett inn på fleire av skipsrutene til reiarlaget. I juli 1906 vart skipa utleigd som kongeskip i samband med kroninga og kroningsferden til Kong Haakon VII og dronning Maud. Ho var kvitmåla for høvet, og vitja mange av kystbyane på kroningsferda frå Trondheim til Oslo. I juli 1907 vart ho ombygd og forlenga med seks meter ved Stavanger Støberi & Dok. DS «Mira» fortsette i fraktruter om vinteren og i turisttrafikk om sommaren fram til 1928 då ho vart ombygd med firemannslugarar på tredje plass og modernisert for hurtigrutetrafikk. I 1910 havarerete skipet ved Sandtorv.
I hurtigruta
Etter ombygginga vart DS «Mira» i 1928 sett inn i fast rotasjon i hurtigruta. I 1931 fekk ho installert radiotelefoni og kjøleanlegg. I 1936 vart hurtigruta utvida til daglege seglingar, og Det Bergenske Dampskibsselskab vedtok å kontrahere eit nytt skip. Ved overleveringa av i juli 1937 vart DS «Mira» tatt ut av hurtigruta, men fortsette som avløysarskip. Frå september 1939 gjekk ho i rute mellom Newcastle og Bergen. Undervegs til Bergen vart ho angripe av tyske bombefly og var nær ved å bli treft fleire gonger (dette skjedde medan Noreg framleis var nøytral i krigen).
Under åtaket på Noreg 9. april 1940 låg DS «Mira» i Bergen. Ho vart rekvirert av den tyske okkupasjonsmakta, og teken i bruk som losjiskip i Bergen. Først i februar 1941 vart skipet returnert til reiarlaget. Knappleiken på skipstonnasje gjorde at ho straks vart sett inn i hurtigruta. 4. mars 1941 var skipet på den andre rundturen sin, og var på sørgåande gjennom Tjeldsundet då ho dumpa midt oppi det første Lofotraidet. Den britiske jagaren HMS Bedouin (F67) skaut eit varselskot føre baugen på DS «Mira». Ein tysk offiser ombord på DS «Mira» tvinga kapteinen til å prøva å sleppe unna. HMS «Bedouin» byrja no å skyte på skipet, og første skotet trefte like under skorsteinen. DS «Mira» mista farten, og besetning og passasjerar gjekk frå bord medan skipet byrja å søkkje. Fire menneske omkom under skytinga og tolv vart såra. Tre av dei såra døydde seinare av skadane dei pådrog seg. Ein av dei døydde i Aberdeen, der nokre av dei såra vart ført av jagaren. Ein tysk offiser og tolv tyske soldatar vart òg frakta til Storbritannia.
Skipet
Etter ombygginga i 1928 var skipet på 1 152 bruttoregistertonn. Ved levering var det totale volumet på lasteromma 1 273 m³, og i 1932 var volumet 921 m³. Hovudmaskina og kjelen var plassert midtskips, og var ein Inglis trippel ekspansjon dampmaskin med arbeidstrykk 160 psi. Oppgitt yting 1 450 ihk (indikerte hestekrefter) og 250 nhk (nominelle hestekrefter). Toppfarten på prøveturen var 12,35 knop. I turistskip-rolla sommarstid hadde DS «Mira» mellom 84 og 96 køyeplassar på 1. plass (1. klasse). 2. plass var berre tilgjengeleg om vinteren, og då var køyekapasiteten 39 på 1. plass og 16 på 2. plass. Skipet var bygd i stål, og var i 1907 sertifisert for 396 passasjerar i kystfart, 680 i lokalfart, og 112 i europeisk fart. I 1928 vart innreiinga fornya, og lugarar og salongar vart utvida. Midtskiphuset vart kledd inn, og brua vart plassert over.
Piusaelva
Piusa (estisk Piusa jõgi; russisk Пиуза, Пимжа) er ei elv søraust i Estland og Pskov oblast i Russland. Eit 17 km langt stykke av elva nær Petsjory, er Piusa grenseelv mellom Estland og Russland, og dei nedste 14 km før ho munnar ut i Peipus renn ho berre i Russland. .
Plusa har det største fallet av alle dei estiske elvane, 214 meter.
110393 Rammstein
110393 Rammstein er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 2001 av Jean-Claude Merlin ifrå Le Creusot i Frankrike og er namnsett etter det tyske NDH-industrimetall-bandet Rammstein.
Devontida
Devon er ein geologisk periode i paleozoikum og omfatta perioden som starta for 416 ±2,8 millionar år sidan og enda for 359,2 ±2,5 millionar år sidan. Han er kalla opp etter Devon i England, der dei første bergartane frå denne perioden vart undersøkt.
Under devon, som høyrer til paleozoikum, utvikla dei første fiskane føter og gjekk opp på land som tetrapodar for rundt 365 millionar år sidan. Forskjellige leddyr etablerte seg òg på land.
Dei første frøplantene spreidde seg over land og danna store skogar. I hava vart det fleire primitive haiar enn i silur og sein ordivicium og dei første kjøtfinnefiskane dukka opp. Den første ammonittblekkspruten dukka opp og trilobittar, muslingliknande armføtingar og store korallrev var framleis vanleg. Seindevon-utryddinga råka det marine livet hardt.
Paleogeografisk var perioden dominert av superkontinentet Gondwana i sør, kontinentet Siberia i nord og danninga av det vesle superkontinentet Euramerika i midten.
Namn og historie
Perioden vart definert av Adam Sedgwick og Roderick Murchison i Devon (dette var grunnlaget for namnet) og Cornwall i 1839. Devon er eit grevskap sørvest i England der frambrot frå devontida er vanleg.
Sjølv om berglaga som definerer staren og slutten på perioden er veldefinerte er dei nøyaktige tidspunkta usikre. I følgje International Commission on Stratigraphy varer devontida frå slutten av silur, for om lag 416,0 ± 2,8 millionar år sidan, til byrjinga av karbon for 359,2 ± 2,5 millionar år sidan.
Godt inn på 1900-talet vart devon ofte omtalt som «fiskane sin tidsalder» og refererte til det store mangfaldet av fisk som dukka opp i perioden. Sjølv om utviklinga til fiskane var viktige ut frå eit antroposentrisk syn nyttar ein ikkje dette namnet lenger, sidan fiskane berre var ein av fleire viktige grupper som utvikla seg stort under devon.
På 1800-talet vert devon stundom kalla «den gamle raude alderen» etter dei raude og brune avleiringane som i Storbritannia vert kalla gammal raud sandstein, der det vart funne mange fossil.
Devon har stundom feilaktig vorte kalla ein «drivhusalder» på grunn av feilaktige prøvetakingar. Dei fleste tidlege oppdagingane frå devon kom i berglag i Vest-Europa og aust i Nord-Amerika, som på denne tida låg på begge sider av ekvator, som ein del av Euramerika, der mange fossil på store rev indikerer eit tropisk klima som var varmt og moderat fuktig. Klimaet i devon varierte derimot stort frå område til område og mellom epokane. Til dømes hadde tidleg devon tørt klima i det meste av verda, inkludert Siberia, Australia, Nord-Amerika og Kina, men Afrika og Sør-Amerika hadde eit varmt temperert klima. I sein devon var det derimot ikkje like tørt rundt om i verda og tempererte klima var vanlegare.
Inndeling
Devon er formelt delt inn i tre epokar, tidleg, mellom og sein. Berglaga som samsvarar med desse epokane vert kalla nedre, midtre og øvre delar av devon.
Tidleg devon varer frå 416 ± 2,8 millionar år sidan til 397,5 ± 2,7 millionar år sidan og byrjar med alderen lockhovium, som varer fram til pragium. Denne alderen varer frå 411,2 millionar år sidan til 407 ± 2,8 millionar år sidan og vert etterfølgd av emsium, som varer til mellomdevon byrja, 397,5 ± 2,7 millionar år sidan. Mellomdevon er delt inn i to aldrar, eifelium som går over i givetium for 391,8 ± 2,7 millionar år sidan. I denne tida minka vart det færre kjevelause panserfiskar og den fiskar med kjeve vart meir talrike både i havet og ferskvatn. Det grunne, varme, oksygenfattige vatnet i innsjøane i devon, omgjeve av primitive planter, gjorde at enkelte tidlege fiskeartar måtte utvikle lunger og mogelegheita til å kravle ut av vatnet og oppå land i kortare periodar.
Til slutt startar sein devon med frasnium, frå 385,3 ± 2,6 millionar år sidan til 374,5 ± 2,6 millionar år sidan, då dei første skogane var i ferd med å ta form på land. Dei første tetrapodane dukkar opp som fossil i den påfølgjande fammenium-alderen. Både byrjinga og slutten på denne tida er markert med utryddingshendingar. Denne alderen varte til slutten av devon, for 359,2 ± 2,5 millionar år sidan.
Paleogeografi
Devon var ei tid med stor tektonisk aktivitet, og Laurasia og Gondwanaland dreiv nærare kvarandre.
Kontinentet Euramerika (eller Laurussia) oppstod i tidleg devon ved at Laurentia og Baltica kolliderte, og roterte inn ei naturleg tørr sone langs sørlege vendesirkel, som i paleozoikum på same måte som i dag var danna av konvergens av to store luftmassar, hadleycella og ferrelcella. I desse halvørkenane vart berglaget gammal raud sandstein lagt ned, farga raudt av oksidert jern (hematitt) som er karakteristisk for tørketider.
Nær ekvator byrja Pangaea å danne seg få platene med Nord-Amerika og Europa kolliderte og danna Appalachane og Dei kaledonske fjella i Storbritannia og Skandinavia.
Dei sørlege kontinenta heldt saman som superkontinentet Gondwana. Resten av Eurasia låg på den nordlege halvkula. Havnivået var høgt og mykje av landområda låg under eit grunt hav der tropiske sjødyr treivst særs godt.
Det djupe, enorme superhavet Panthalassa dekte resten av planeten. Andre mindre hav var Paleo-Tethys-havet, Proto-Tethys-havet, Rheichavet og Uralhavet (som vart lukka då Siberia kolliderte med Baltica).
Det finst olje og gass i enkelte berglag frå devon.
Sjøbiota
Havnivået i devon var generelt høgt. Sjølivet heldt fram å vere dominert av mosdyr, mangfaldige og talrike armføtingar, dei gåtefulle hederellidane og korallar. Sjøliljer var talrike og trilobittar var framleis forholdsvis vanlege, men ikkje så mangfaldige som i tidlegare periodar på grunn av fleire rovdyr som tidlege haiar og beinfisk som Dunkleosteus. Panserfiskane fekk selskap av dei første fiskane med kjeve og vart mindre mangfaldet av dei vart mindre og vart utkonkurrert av kjevefisk i både havet og i ferskvatn. Det same gjaldt panserhai og strålefinnefisk. Den første talrike haislekta, Cladoselache, dukka opp i hava under devon. Dei vart talrike og mangfaldige. Seint i devon dukka kjøtfinnefisk opp og utvikla seg til dei første tetrapodane (firbeinte dyr). Denne utviklinga til fiskane og det store mangfaldet dei hadde har ført til at devon stundom vert kalla «fiskane sin tidsalder» i populærkulturen.
Dei første ammonittane dukka òg opp under eller like før tidleg devon, for rundt 400 millionar år sidan.
Eit nyleg oppdaga fossil av eit fiskeembryo som er knytt til mora via ein navlestreng for 380 millionar år sidan i eit berglag frå devon er det tidlegaste fossilet som syner virveldyr som føder ein unge.
Rev
Eit stort kystrev, i dag på land i Kimberley Basin nordvest i Australia, strekte seg ein gong tusen kilometer langs eit kontinent i devon. Rev vart generelt bygd av forskjellige organismar som skilde ut karbonat. Den største bidragsytaren til dette revet var kalkhaldige algar og koralliknande stromatoporoidar og tabulat- og rugosakorallar.
Landleg biota
I devon var livet i ferd med å kolonisere landjorda. Moseskogar og bakterie- og algematter frå silur fekk no selskap av primitive planter som skapte det første stabile jordsmonnet og inneheldt leddyr som midd, skorpionar og tusenbein (sjølv om leddyr gjekk på land mykje tidlegare i tidleg devon og fossil som Climactichnites indikerer at leddyr kan ha gått på land så tidleg som i kambrium) Planter frå tidleg devon hadde ikkje røter eller blader som dei fleste planter i dag og mange hadde heller ikkje strengvev i det heile. Dei spreidde seg stort ved vegetativ vekst og vart truleg ikkje meir enn nokre centimeter store. Dei første mogelege fossila av insekt dukkar opp for rundt 416 millionar år sidan tidleg i devon.
I devon eksisterte det små krattliknande skogar av små primitive planter som kråkefotplanter, sphenophytar, bregner og progymnospermar. Dei fleste av desse plantene hadde verkelege røter og lauv og mange vart ganske høge. I sein devon voks den treliknande bregnen archaeopteris og den gigantiske cladoxylopsid i verkelege skogar. Desse er dei eldste trea ein kjenner til i dei første skogane i verda. Prototaxites vart frukta til ein enorm sopp som vart meir enn 8 meter høg. Mot slutten av devon oppstod dei første frøplantene. Denne raske utviklinga av så mange plantegrupper og vekstformer har vorte kalla den devonske eksplosjonen. Primitive leddyr utvikla seg i lag med denne mangfaldige landlege vegetasjonen. Utviklinga av det gjensidige nytteforholdet mellom planter og insekt som ein ser den dag i dag oppstod i sein devon. Utviklinga av jordsmonn og planter med røter førte truleg til endringar i kor fort ting vart erodert og sedimentert. Den raske utviklinga av økosystemet på landjorda med eit rikt dyreliv, opna opp for at dei første virveldyra kunne ta seg opp på land. Mot slutten av devon hadde både tidlege amfibiar og leddyr etablert seg på land.
Plantene si kolonisering av landjorda fungerte som eit sluk for karbondioksid og jordatmosfæren mista kanskje mykje av denne drivhusgassen. Dette kan ha avkjølt klimaet og ført til ei omfattande masseutrydding. Sjå seindevon-utryddinga.
Seindevon-utryddinga
Ei stor masseutrydding skjedde i byrjinga av den siste alderen i devon, famennium, for om lag 364 millionar år sidan. Då forsvann fossila av kjevelause fiskar, bortsett frå psammosteida heterostraca. Ei anna slik hending enda devontida. Seindevon-utryddinga var ein av fem store masseutryddingar gjennom historia og var meir drastisk enn den meir kjende utryddingsepisoden som enda krittida.
Av desse gruppene finn ein mange armføtingar, trilobittar, ammonitta, konodontar og atriarkar, samt ein del kjevelause fiskar og alle panserhaiar. Landplantene, samt ferskvassartane, som våre firbeinte forfedrar, vart lite råka av denne hendinga.
Ein er framleis usikker på kvifor utryddinga oppstod. Det har vore foreslått at det kan ha kome av eit asteroidenedslag, men det er ikkje funne spor etter nedslagskrater frå devon som er store nok til at noko slikt er sannsynleg.
Avleiringar i Noreg
Frå devontida finn ein særleg avleiringar i Noreg på Vestlandet der ein finn fleire tusen meter tjukke lag av konglomerat og sandstein. Desse har danna fleire tydelege landemerke som Lifjellet, Kvamshesten, Håsteinen og Hornelen. I Solund kommune finn ein òg eit lite vulkansk innslag i devonavleiringane.
I Trøndelag finn ein devonfelt ved kysten, som på Edøy og Ørlandet, samt eit lite felt ved Røragen aust for Røros. Det finst mykje bergartar frå devontida på Svalbard og på Bjørnøya inneheld devonavleiringane steinkol.
Dei norske devonfelta vart hovudsakleg danna ved avleiring av sand og rullestein på elvesletter og elvevifter under avsluttinga av den kaledonske orogenesen.
Kjelder
''
95 Arethusa
95 Arethusa er ein stor hovudbelteasteroide. Fargane er mørke, samansetninga karbonhaldig og primitiv. Asteroiden vart oppdaga av Robert Luther den 23. november 1867 og namnsett etter ein av dei mange Arethusa i gresk mytologi. 95 Arethusa har blitt observert mens han okkulterte sterjner tre gongar: ein gong den 2. februar 1998 og to gongar i januar 2003.
Hyllestad kommune
Hyllestad er ein norsk kommune i Vestland fylke.
Baldersteinen
Baldersteinen, òg kalla Fritjofsteinen, er ein bautastein som er plassert i Baldershagen i Sogndal kommune. Denne bautaen skal vere den største i sitt slag i landet, og er 7,8 meter høg og 1,25 meter brei. Ein reknar med at steinen er frå åra 500-800 e. Kr., og at han har stått på eller attmed ein gravhaug som seinare vart øydelagd ved dyrking, men det er i røynda ikkje lett å tidfeste bautasteinar som ikkje har innskrift eller anna som ein kan halde seg til. Baldersteinen er eit freda kulturminne.
Akkarfjorden i Måsøy
Fjorden har innløp mellom Finnkorneset i nord og Akkarfjordnæringen i sør. Fjorden er 37 meter på det djupaste, midt i fjorden litt innfor innløpet. Sandvikvær er eit fiskevær som ligg på vestsida av fjorden. Frå her går vika Hamna sørvestover, medan to andre viker, Sætervika og Elvevika går søraustover.
Baldersteinen
Plassering
Baldersteinen ligg på nedsida av riksveg 55 rett ved den nye kyrkjegarden i Leikanger. Området har vore ein del av Husabø, den sentrale garden på Leikanger. Husabø var kongeleg setegard i mellomalderen, og vart også nytta som veitslegard for kongen og hans sendemenn i dei åra då Noreg vart samla til eitt rike.
Hyllestad kommune
Hyllestad ligg innom Solund kommune på nordsida av Sognefjorden.
Baldersteinen
Baldershagen
Baldershagen har fått namnet sitt etter den svenske nasjonalskalden Esaias Tegnér (1782–1846) som i si moderne framstilling av den islandske Soga om Fridtjov den frøkne, diktsyklusen «Frithiofs Saga», hevda at Fridtjov den frøkne budde på Husabø på ein stad som i romanen vert kalla Baldershage. Dette er mest sannsynleg rein fiksjon, for det finst ikkje skriftlege kjelder som stadfester dette. Men lenge før Tegnér dikta om Fridtjof skreiv prosten Iver Erikssøn Leganger (1629–1702) om ei lita elv på staden som heiter «Baldersgrovi», og at det står ein stor bautastein like ved elva.
Kultstad
Namnet Baldersteinen finn ein ikkje brukt før på 1900-talet, men fleire av dei andre Balder-namna i området er eldre, som «Baldersgrovi» og «Baldershagen» nemnd over. Andre namn som har vorte registrert i skriftlege kjelder er Baldershaugane og Beldervoll. Desse mange Baldernamna kan tyde på at det i førkristen tid var ein kultstad for den gamle åsatrua og guden Balder, og at Baldersteinen kan ha samanheng med dette.
Hyllestad kommune
Kjennemerke
Hyllestad har den siste tida vorte kjent for kvernsteinproduksjon, ein industri som var i drift i nesten 1000 år. Kvernsteinsproduksjonen vert for tida granska av folk frå Universitetet i Bergen.
Baldersteinen
Gravhaug
I samband med utgraving i høve anlegg av ny kyrkjegard i 1994 kom det for dagen eit stort jernaldergravfelt med forseggjorde gravminne. Arkeologane meiner at Baldersteinen står på restane av ein gravhaug frå perioden 500-800 som er delvis øydelagd av husbygging og dyrking.
Hyllestad kommune
Kjennemerke
Lihesten, eit landemerke på vestlandskysten er det høgaste fjellet i kommunen
Skoltesamar
Skoltesamar, berre skoltar eller austsamar er ein samisk minoritet busett i grensetraktene mellom Russland, Finland og Noreg (Neiden). Dei fleste skoltesamane er busett i og omkring tettstadane Sevettijärvi, Keväjärvi, Nellim i Inari kommune i Finland og i Neiden i Sør-Varanger kommune i Noreg. Skoltane vert rekna som urinnbyggjarar på Kolahalvøya og høyrer til den austlege gruppa med samar, sett ut frå språket (skoltesamisk/austsamisk) og tradisjonane deira. Det finst om lag 700 skoltesamar, der omkring 400 kan snakke skoltesamisk.
Baldersteinen
Gravhaug
I dag kan ein sjå restar etter fleire gravrøyser på den nye kyrkjegarden i Baldershagen, og ved ei av gravrøysene er det reist tre steinar som er funne i området.
I kulturen
Baldersteinen er blitt måla av Hans Leganger Reusch (1800–1854). På det nasjonalromantiske bildet er bautasteinen plassert lenger frå kyrkja enn i røynda.
Christian H. Grosch
Christian Heinrich Grosch var ein norsk arkitekt. Han vart den fremste og mest produktive arkitekten i Noreg i første del av 1800-talet, og han teikna flesteparten av dei offentlege byggverka i den nye hovudstaden Christiania.
Baldersteinen
I kulturen
Balder Brygg bruker Baldersteinen som motiv på ølflaskene sine.
Christian H. Grosch
Grosch var son av den tyske koparstikkaren Heinrich August Grosch som budde i København med familien. Da Christian Grosch var 10 år gamal flytta familien til Noreg og busette seg i Fredrikshald (Halden). Etter nokre år flytta dei til Christiania kor faren fekk arbeidd som lærar ved Den kgl. Tegneskole.
Christian H. Grosch fekk si grunnleggjande utdanning ved Tegneskolen, der han òg sjølv underviste. I 1824 fullførte han studia ved Akademiet i København. Attende i Noreg vart han assistent for arkitekt Linstow under prosjekteringa av Slottet. I 1827 blei han stadskonduktør – byplansjef og bygningssjef – i Christiania. Samstundes kunne han driva ein utstrekt privat praksis. Mellom dei viktigaste arbeida som arkitekt er Børsen frå 1828, Norges Bank si Christiania-avdeling 1830, Observatoriet i Oslo 1834, Christiania Theater 1837, Universitetsbygningane ved Karl Johans gate 1838-1854, Basarhallane og Brannvakta ved Vår Frelsers kyrkje 1840-1859, og Krohgstøtten Sykehus 1859. I tillegg til desse og andre offentlege bygg i hovudstaden teikna han ei lang rad bygardar, landstader og industribygg. Utanfor Oslo har han mellom anna teikna Latinskolen og Rådhuset i Halden og Tollboden i Stavanger. Som arkitekt for kyrkjer sette han spor etter seg over heile landet – kring 80 kyrkjer frå Halden til Kirkenes. Omkring ti åttekantkyrkjer vart oppført etter teikning av Grosch.
Dei tidlege arbeida til Grosch syner sterk innflyting frå dansk klassisisme og læraren C. F. Hansen. Etter at han byrja arbeidet med Universitetsbygga, vart han sterkt påverka av den preussiske arkitekten Schinkel. Han gjorde endringar på fasadeteikningane til dette hovudverket av Grosch. Etter 1840 byrja Grosch å arbeida i nyromansk og nygotisk stil, med fasadar vesentleg i upussa tegl. Grosch teikna òg også ei rad bustader og kyrkjebygg i tre, i sveitserstil med innslag av nygotikk og element frå norske stavkyrkjer.
Hyllestad kommune
Næringsliv
Industri, landbruk og sjøbruk har vore grunnlag for størsteparten av sysselsetjinga i Hyllestad. Hjørnesteinsverksemda er båtverftet Havyard Leirvik.
Kommunesoge
Hyllestad kommune vart skipa den 1. juli 1861 ved at Hyllestad og Øn sokn vart skilde ut frå Askvoll kommune og slegne saman med Bø sokn frå Lavik kommune. Ved skipinga budde det 2475 personar i Hyllestad kommune. I 1888 vart garden Krakken med 17 innbyggjarar overført frå Hyllestad kommune til Solund kommune.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Hyllestad kommune frå 1920:
Hyllestad sokn og prestegjeld
Hyllestad er eit kyrkjesokn i Sunnfjord prosti, og det var til 2004 eit prestegjeld. Prestetenesta i Hyllestad vert no leia av prosten i Sunnfjord prosti, og prestegjeldet er nedlagt. Prestegjeldet vart danna i 1861 av sokna Hyllestad og Øn som vart overførte frå Askvoll prestegjeld og Bø som vart overført frå Lavik prestegjeld. Fram til 2001 var det tre sokn i Hyllestad prestegjeld, Bø sokn, Hyllestad sokn og Øn sokn, men då vart dei tre slegne saman til eitt felles Hyllestad sokn. Det er tre kyrkjer i soknet; Bø kyrkje frå 1868 på Bø ved Bøfjorden, Hyllestad kyrkje frå 1880 i Hyllestad ved Hyllestadfjorden og Øn kyrkje frå 1958 på Sørbøvåg på nordsida av Åfjorden.
Fylkesveg 112 i Oppland
Fylkesveg 112 i Oppland går mellom Fiskevoll og Lier i Vestre Toten kommune. Vegen er 3,5 km lang.
Rostov-na-Donu
Rostov-na-Donu (russisk Росто́в-на-Дону́, «Rostov ved Don») er den tiande største byen i Russland og hovudstaden i Rostov oblast og Det sørlege føderale distriktet. Byen ligg ved elva Don, berre 46 km frå Azovhavet. Byen har like over 1 million innbyggjarar.
Historie
Munningen til Don har vore kommersielt og kulturelt viktig sidan antikken. Her låg ein gresk koloni kalla Tanais, det genuesiske fortet Tana og tyrkiske festninga Azov.
Rostov-na-Donu vart i røynda grunnlagd i 1749 som eit tollhus bygd ved Temernik (ei sideelv til Don) og like etter vart ei stor festning bygd. Han var kalla opp etter St. Dimitrij av Rostov, ein nyleg heilagkåra biskop frå den nordlege byen Rostov. Etter kvart som Azov gradvis forsvann voks det fram ein ny busetnad rundt festninga, som etter kvart tok over rolla som det største handelssenteret i regionen. I 1756 vart Det russiske handelsselskapet av Konstantinopel sett opp her, og dei oppretta ein busetnad ved Don kalla Kupetsjeskaja Sloboda. I 1796 fekk busetnaden byrettar og fekk namnet Rostov-na-Donu for å skilje han frå den opphavlege, nordlege byen.
Don er ei stor transportåre, som knyter sørvestlege delar av Russland til regionar lenger nord, og Rostov-na-Donu er ei viktig elvehamn for både passasjer- og godstrafikk. Med ei så bra geografisk plassering voks byen raskt. Som den mest industrialiserte byen i Sør-Russland kjempa Den kvite arméen og bolsjevikane om byen under den russiske borgarkrigen. I 1928 vart byen provinshovudstad etter at styresmaktene flytta frå den gamle kosakkiske hovudstaden Novotsjerkassk til Rostov, som òg voks saman med den armenske Nor Nakhijevan (i dag bydelane Nakhijevan, Proletarskij).
Under Sovjetunionen øydela bolsjevikane dei to største landemerka i Rostov, St. Aleksander Nevskij-katedralen (1908) og St. Georgij-katedralen i Nakitsjevan (1783-1807). Mykje av byen vart lagt i ruinar av tyske styrkar som okkuperte han to gonger, i 1941 og 1942. I dag er det største landemerket i sentrum den enorme kyrkja Jomfrufødselen (1860-87), teikna av Konstantin Thon.
Rostov-na-Donu har opplevd stor økonomisk vekst dei siste åra ettersom den nasjonale økonomien har betra seg. Mange selskap har hovudkvarter i byen, som i dag er eit senter for industri og teknologi.
Paul Olaf Bodding
Bakgrunn
Paul Olaf Bodding var son av den første bokhandlaren på Gjøvik, Edvard Olsen Bodding og kona hans, Betzy Emilie (f. Wennevold). Dei hadde (ifølgje Vardal kyrkjebok) kome flyttande til Gjøvik frå Nes på Romerike 3. januar 1883. I oktober 1862 hadde E. O. Bodding starta som bokbindar. Ikkje lenge etter etablerte han den første bokhandelen i Storgata 17 på Gjøvik i Oppland. Denne forretninga har hatt samanhengande drift sidan Bodding si tid, men under vekslande namn og ny adresse. Forretninga blei i mange år ført vidare av familien Landmark i Storgata. I dag er verksemda del av bokhandlarkonsernet Norli i Hunnsveien 2. Den verdskjende misjonæren Lars Olsen Skrefsrud (Frå Fåberg/Lillehammer) var titt innom forretninga til Boddingfamilien og kom til å få stor innverknad både for innehavaren og dei tilsette i bokhandelen. Mellom anna for Johanne Hagen, mor til Ingeborg Refling Hagen, som grunnla Suttung-røyrsla. Johanne fekk arbeid i bokhandelen som tenåring og hadde høve til å følgje undervisninga Paul Olaf fekk av Skrefsrud. Også Anders Sandvig, opphavsmann for Dei Sandvigske Samlingane og seinare museet på Maihaugen ved Lillehammer, budde i to periodar på 1880-talet hos bokhandlar Bodding på Gjøvik.
Misjonskallet
Om kallet til å bli misjonær har Bodding i studentboka frå 1883 skrive:
«Da Skrefsrud i 1881 var kommet til Europa og jeg leste om hans misjon, følte jeg meg sterkt tiltrukket, og jeg uttalte for min mor ønske om å komme til santalene. Først det følgende år kom Skrefsrud til mitt hjem, som han hadde vært en venn av helt siden begynnelsen av sekstiårene. Da tilbød min mor meg til Santalmissionen, og tilbudet ble mottatt med takk. Fordi misjonskallet slik har behersket mitt liv, er det naturlig at min utvikling har fått preg av dette. Den personlige klarhet kom jo først senere, allikevel fikk jeg allerede i skoleårene et bevisst mål - å søke å utdanne meg for livet som skulle komme. I skoletiden og studietiden syslet jeg derfor meget med utenforliggende fag, særlig språk og etnografi, og også naturfag»
Liv og arbeid
Bodding tok mellomskuleeksamen på Hamar med den beste karakteren som til då hadde blitt gitt ved skulen. Han tok artium som preseterist ved Aars og Voss skule i Kristiania i 1883 og blei cand. theol. frå Universitetet i Oslo i 1889. 6. november 1889 blei han ordinert av biskop Carl Peter Essendrop i Vår Frelsers Kirke i Kristiania saman med fire andre kandidatar. Same år blei han òg tilsett i Santalmisjonen og kom til India 16. januar 1890. 3. desember 1890 flytta han til misjonsstasjonen Mohulpahari. I Santhal Parganas, India, heldt Bodding fram med det arbeidet som hadde blitt byrja av Santalmisjonens grunnleggjarar, Lars Olsen Skrefsrud og Hans Peter Børresen.