cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adriahavet
Kyst og øyar
Fargen på desse fjella er ofte lysegrå, som står i kontrast til den mørke vegetasjonen, som på enkelte øyar er frodig. Faktisk er Montenegro (som tyder Svart Fjell) kalla opp etter treet svartfuru som dekker kysten der, og på same vis er det greska namnet for øya Korčula Korkyra Melaina som tyder «Svart Korfu».
Større byar på nordaustkysten er Trieste i Italia; Izola, Koper, Piran og Portorož i Slovenia; Umag, Poreč, Rovinj, Pula, Opatija, Rijeka, Senj, Stara Novalja, Zadar, Biograd na Moru, Šibenik, Trogir, Split, Makarska, Ploče og Dubrovnik i Kroatia; Neum i Bosnia-Hercegovina; Herceg Novi, Kotor, Bar, Budva og Ulcinj i Montenegro; og Durrës i Albania.
Ymse
Boravinden (frå nordaust) fører ofte til farlege vêrforhold på havet om vinteren. I tillegg fører sjirokko (sørleg vind) med seg regn om vinteren, medan maestrovinden (vestleg vind) fører med seg klårvêr om sommaren.
Tidvassrørsla er liten, og det amfidromiske punktet ligg like utanfor den nordvestlege kysten nær Ancona.
Begge sider av Adriahavet er populære turistmål, og mange ser på havområdet som eit av dei vakraste i verda.
Pop-pønk
Pop-pønk er musikk som er ei blanding av pop og pønk, altså meir melodisk pønk eller meir bråkete pop. Nemninga har spesielt vore brukt om band som var aktive rundt 2000 og i 2000-åra, men har i ettertida òg vore brukt om framtredande grupper frå 1970-talet, som The Ramones.
Blant nyare namn kan ein nemna The Offspring og Green Day, begge grupper som byrja som konvensjonelle pønkband før dei respektive suksessalbuma deira Smash og Dookie frå midten av 1990-talet var kjennemerka av meir melodiske songar enn dei tidlegare albuma. Seinare pop-pønkgrupper som Blink-182, Good Charlotte og Sum 41 har frå dei slo gjennom hatt ei meir melodisk, «poppa» tilnærming til pønkmusikken.
Eosin Hill
Eosin Hill er ein ås, 90 moh, som ligg 0,5 nautiske mil søraust for Dartmouth Point i Cumberland East Bay på Sør-Georgia. Han vart grovt kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Otto Nordenskjöld. Han vart namngjeve av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) etter ei grov kartlegging i 1951, etter det raude fargestoffet eosin. Namnet er eit av fleire i nærleiken av Dartmouth Point som kjem frå kjemiske stoff nytta i førebuinga av biologisk material samla inn der av FIDS.
Sjelikhovbukta
Sjelikhovbukta (russisk залив Шелихова - zaliv Sjelikhova) er ei stor bukt på nordvestkysten av Kamtsjatkahalvøya i Russland. Ho er ein del av Okhotskhavet og er kalla opp etter utforskaren Grigorij Sjelikhov.
Piz dal Ras
Piz dal Ras er eit fjell i Albulafjella i Graubünden i Sveits.
Park Chu-young
Park Chu-Young, med revidert transkripsjon Bak Ju-yeong er ein sørkoreansk fotballspelar som spelar for Arsenal, og for det sørkoreanske landslaget.
Fylkesveg 54 i Oppland
Fylkesveg 54 i Oppland går mellom Amundrud og Prestkvern i Gran kommune. Vegen er 4,3 km lang.
Geitmaren
Geitmaren er eit skjer utanom Kvalsvika i Herøy på Sunnmøre.
Skjeret ligg rett under overflata og vert rekna som eit av dei farlegare i området.
Arisan forliste og sokk i januar 1992 etter å ha gått på grunn på Geitmaren.
Fyfe Hills
Fyfe Hills er ei gruppe låge kyståsar i Antarktis, som ligg sør for Dingle Dome og like aust for Hydrographer Islands. Dei vart oppdaga i oktober 1957 av ei gruppe frå Australian National Antarctic Research Expeditions leia av B.H. Stinear, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter W.V. Fyfe, leiande landmålar i Vest-Australia på den tida.
Piz de Groven
Piz de Groven er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i kantonen Graubünden i Sveits
Det baleariske havet
Det baleariske havet er eit havområde i Middelhavet rundt Balearane. På katalansk vert området òg kalla Det katlansk-baleariske havet (Mar Catalanobalear) sidan eit viktig område av Det baleariske havet er Det katalanske havet, mellom Den iberiske halvøya og Balearane. Det er noko forvirring om bruken av Det balearaiske havet og Det katalanske havet, sidan Det katalanske havet er ein del av Det balearaiske havet, og sidan grensene til Det baleariske havet ikkje er tydeleg definerte.
Elva Ebro munnar ut i dette havområdet.
Fantasi
Fantasi eller hugleik er fri skaparevne som ein gjerne bruker til å laga kunst, men òg til å finna løysingar på problem.
Fylkesveg 59 i Oppland
Fylkesveg 59 i Oppland går mellom Horn og Tangen i Gran kommune. Vegen er 180 meter lang utanom ferjestrekninga.
Aasmund Aslaksson Nestestog
Aasmund Aslaksson Nestestog var ein norsk-amerikansk bygdekunstnar og farmar frå Vinje. Aslak Nestestog var far hans.
Nestestog var ein evnerik mann og viste tidleg handlag både som børsemakar, gull- og sølvsmed, gravør og målar. Kanskje utmerkte han seg særleg med sine fint graverte børser. Kister på Jamsgard i Vinje, Bandak hotel i Dalen og på Fetveit i Bøgrend er alle måla i ein stil med brun botn og mykje blått i rosene, typisk for Nestestog. Ei kiste frå 1819 som vart måla til ein «H.J.S.», var i si tid i Aasmund Olavson Vinje si eige. Vinje skreiv om Nestestog i Drammens Tidende i 1853 og i Dølen i 1870 og kalla han eit universalgeni.
Nestestog utvandra til USA i 1843 og vart farmar.
Rutherfordium
Rutherfordium er eit kunstig, radioaktivt grunnstoff med atomnummer 104 og kjemisk symbol Rf. Det høyrer til transisjonsmetalla. Grunnstoffet vert ikkje brukt til noko.
Historie
Rutherfordium vart oppdaga i 1964. Det har vore laga lite av grunnstoffet.
Alboransjøen
Alboransjøen er den vestlegaste delen av Middelhavet og ligg mellom Spania i nord og Marokko og Algerie i sør. Gibraltarsundet, som ligg i vestenden av Alobransjøen, knyter Middelhavet til Atlanterhavet.
Middeldjupna til havområdet er 1461 meter og på det djupaste er det 4920 meter.
Overflatestraumar i Alboranhavet renn austover og fører vatn frå Atlanterhavet inn i Middelhavet. Djupare straumar renn vestover og fører det saltare middelhavsvatnet ut i Atlanteren. Her finst ofte ein roterande sirkulasjon, kalla ein havkvervel, i Alboranhavet på grunn av denne utvekslinga av vassmassar. Alboranhavet er ein overgangssone mellom dei to hava og inneheld ei blanding av artar frå Middelhavet og Atlanterhavet. Her finst den største bestanden av tumler i det vestlege Middelhavet, samt den siste bestanden av nise i Middelhavet. Området er òg ein viktig fôrplass for havskjelpadder i Europa. Alboranhavet har òg viktige kommersielle fiskeplassar der det vert fiska sardiner og sverdfisk. I 2003 sette World Wildlife Fund den store bruken av drivgarn på dagsordenen. Drivgarna truar dei utryddingstrua bestandane av delfinar, skilpadder og andre havdyr.
Fleire småøyar ligg i havområdet, mellom anna Isla de Alborán. Dei fleste, sjølv dei som ligg utanfor kysten av Marokko, er kontrollert av Spania.
Ei fjellboge, kalla Gibraltarbogen, ligg rundt den nordlege, vestlege og sørlege sida av Alboranhavet. Gibraltarbogen består av Cordilleras Béticas i Sør-Spania og Riffjella i Marokko. Dese fjella vert rekna som Baetic-Rif-komplekset og er eit av dei områda ved Middelhavet som har størts biologisk mangfald på grunn av overgangen mellom Middelhavet og Atlanterhavet.
Loch a' Chàirn Bhàin
Loch Cairnbawn eller Loch a' Chàirn Bhàin (skotsk-gælisk for «Kvite steinrøys-fjorden») er ein sea loch eller fjord i Eddrachillis Bay på vestkysten av Highland nord for Ullapool i Skottland.
Loch Carron
Loch Carron (skotsk-gælisk Loch Carrann) er ein sea loch eller fjord på veskysten av Ross and Cromarty i Highland i Skottland. Det er staden der River Carron munnar ut i havet.
I følgje sjøkart er tidvasstraumen i dei smalaste partia 3 knop (5,5 km/t), men det er få krusingar i straumen. På det smalaste er djupna mindre enn 20 meter, medan ho er meir enn 100 meter på begge sider av det smale partiet. Nedanfor klippene ved Strome Castle finst ein koloni med reirskjel.
Landsbyen Lochcarron ligg ved fjorden, som han er kalla opp etter. Ein annan landsby ved vestenden av fjorden er Plockton.
Gateway Hills
Gateway Hills er to åsar, 2 000 moh, like vest for Husky Pass ved toppen av Sledgersbreen i Bowers Mountains i Antarktis. Dei fekk dette namnet av New Zealand Antarctic Place-Names Committee i 1983 etter forslag frå geologen M.G. Laird fordi åsane grensar til sørsida av botnen av Sledgersbreen.
Sylfest Muldal
Sylfest Hansson Muldal var ein norsk skulemann frå Norddal kommune.
Muldal skreiv tre forteljingar/romanar som kom ut i åra 1895-97. Frå 1905 gav han ut fleire læreverk både i norsk, geografi, historie og kristendomsfaget. Han stod også bak fleire rettskrivingslister/-bøker i tida fram til 1939. I 1948 kom han med Kulturkrisen og følelselivet. Elles var Muldal også aktivt med i lokalpolitikk og i arbeid for lærarorganisasjonar.
Hans Andreas Naverstad
Hans Andreas Berntsson Naverstad var ein norsk mekanikar og oppfinnar frå Lund i Rogaland.
Naverstad var i samtida ein kjend klokkemakar som laga klokker heilt av tre. Elles konstruerte han mange slags maskinar og bruksting. Han laga også venger til å flyge med. Lenge før tyskaren Otto Lilienthal «greidde han å ro seg fram gj[ennom]. lufthavet, fyrste gongen 100 m, andre gongen greidde han 300 m.
Fylkesveg 73 i Oppland
Fylkesveg 73 i Oppland går mellom Skreia og Håjenbakken i Østre Toten kommune. Vegen er 11,3 km lang.
Ulf Sand
Ulf Oscar Sand var ein norsk byråkrat og politikar for Arbeidarpartiet. Ulf Sand var utdanna sosialøkonom (cand.oecon.) frå 1963. Han var finansminister frå 8. oktober 1979 til 14. oktober 1981.
Statssekretær
I Trygve Bratteli si første regjering var han statssekretær i Løns- og prisdepartementet frå 19. mars 1971 til departementet vart lagt ned 8. mai 1972, og deretter i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet frå dette vart oppretta 8. mai 1972 til regjeringa gjekk av 18. oktober 1972.
Han var deretter på nytt statssekretær i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet i Trygve Bratteli si andre regjering frå 22. oktober 1973 til 15. januar 1976, og heldt deretter fram i same departement i Odvar Nordli si regjering til 10. oktober 1977.
Statsråd
Ulf Sand var statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i to regjeringar, frå 1979 til 1981:
Yrkeskarriere
Ulf Sand var tilsett i planleggingsavdelinga i Finansdepartementet 1964-1966. Han var deretter økonom i LO 1966-1971, og leiar for LO si økonomiske avdeling 1977-1983.
Han var direktør for Statens lånekasse for utdanning 1983-1986. Han vart utnemnd til departementsråd i Kommunal- og arbeidsdepartementet i juni 1986 (Kommunal- og regionaldepartementet frå 1998), og var der til han gjekk av med pensjon i juni 2003.
Kjelder
Ulf Sand hos Stortinget.no
Hylestad stavkyrkje
Hylestad stavkyrkje i Setesdal vart rive på 1600-talet, og det er ikkje mykje ein veit om denne stavkyrkja i dag. Men stavkyrkja er likevel vidgjeten på grunn av Sigurd Fåvnesbanemotiva på den eine av dei to kyrkjeportalane som vart teke vare på ved at dei vart sette inn i andre bygningar, og difor kunne innlemmast på 1800-talet i samlingane til Universitetets Oldsaksamling i Oslo.
Båe portalane frå Hylestad stavkyrkje er rikt utskorne. Den eine portalen («Hylestad I»), ein etter måten låg og liten portal, har ein serie av illustrasjonar av hendingar som kan kjennast att frå skildringane av Sigurd Fåvnesbanes drap av den store ormen Fåvne og smeden Regin i den norrøne Volsungesoga, nedskriven på 1200-talet, og i «heltedikta» i diktsamlinga Den eldre Edda. Det er ikkje kjent kvar i stavkyrkja denne portalen stod. Den andre portalen, som har det langt meir vanlege motivet for stavkyrkjeportalar, ranker ut av gapet på rovdyrhovud nedst på kvar vange, kan ha vore vestportalen i kyrkja.
Soga om Sigurd Fåvnesbane på Hylestadportalen
Serien med scener som gjeld Sigurd Fåvnesbane («Sigurd Fåvne-drepar») finst på båe portalvangane på den eine av portalane, kalla Hylestad I, og skal lesast frå nedst på høgre vangen og oppetter, med framhald nest på venstre vangen og oppetter. På den høgre vangen byrjar soga med ein scene som syner korleis smeden Regin, som er Sigurds fosterfar, smir eit sverd for Sigurd; medhjelparen dreg smiebelgen. I medaljongen over høgg Sigurd dette sverdet i ambolten for å sjå om det held mål. Men sverdet brest, og halve klinga fell til jorda framfor føtene på Regin. Men Regin har allereie retta merksemda si mot brotstykka av det store sverdet som Sigurd hadde fått av far sin, og som Sigurd vil ha Regin til å smi om. Dette sverdet hadde far til Sigurd hadde fått av guden Odin, og det var òg guden Odin som var skuld i at det brotna under ein strid som kosta faren livet. Regin smidde det om til eit nytt sverd som stetta alle dei krava Sigurd hadde til eit dugande sverd.
I scenen over nyttar Sigurd dette sverdet til å drepe ormen Fåvne, som kjem mot han ovanfrå. Fåvne, som var Regins bror, hadde ein gullskatt som Regin meinte å ha rett til, og ville at Sigurd skulle drepe Fåvne for at dei kunne få tak i skatten, som Sigurd henta i hola til Fåvne etterpå. Regin og Fåvne hadde dessutan broren Oter, som gudane Odin, Loke og Høne hadde drepe ved eit tidlegare høve. Skatten var den skadebota som gudane måtte ut med til far til Oter og brørne hans på grunn av dette drapet. Gullet hadde gudane skaffa seg ved ved svikefull åtferd. Ei scene på portalen frå den nedrivne Lardal (Svarstad) stavkyrkje refererer seg til denne skadebota ved å syne skinnet av den flådde Oter tildekka av gull, slik det er skildra i Volsungasoga.
På den venstre vangen av Hylestadportalen er det synt korleis Sigurd steiker hjarta til ormen Fåvne over eit bål medan Regin søv. Sigurd får blod frå hjarta på fingeren, og sleikar blodet i seg, med den verknaden at han kan skjøne kva fuglane i treet over hovudet på han pratar om. På den måten får Sigurd nyss i at Regin kjem til å drepe han for å slå kloa i gullskatten, som er lasta opp på Sigurds hest; hesten står med skattkista på ryggen attmed treet. I scena over treet er synt korleis Sigurd drep Regin, fosterfaren sin; blodspruten står ut or munnen på drapsofferet.
Scena øvst på den venstre portalvangen framstiller ein annan person i soga, Gunnar, som vart kasta i ormegarden. Han spelar på harpa si for å få dei giftige ormane til å søve, og slik berge livet, men utan å lukkast. Denne hendinga høyrer kronologisk til seinare i soga, og difor skil eit horisontalt mønster denne scena frå bileta som gjeld Sigurd. Då den øvste parten av portalen er gått tapt, veit me ikkje korleis (eller om) motiva på dei to portalvangane har vore samanbundne, eller kvar ormen Fåvne kjem frå. Det kan tenkast at den øvste, manglande parten av portalen har synt at det er ein samanheng mellom det Gunnar fekk røyne i ormegarden på den venstre vangen, og det som hende med ormen Fåvne på høgre vangen.
Kristen bodskap i heiden drakt
Motiv frå Volsungediktinga er òg å sjå i annan kristen mellomalderkontekst, mellom anna på kyrkjeinventar, stavkyrkjeportalar frå Austad i Setesdal, frå den nyss nemnde Lardal (Svarstad) i Vestfold, frå Vegusdal i Aust-Agder, og er dessuten å sjå i folkekunsten. Stort sett same motivet som på portalen frå Hylestad stavkyrkje i Setesdal er dessutan å sjå som kristen helleristing med runeinnskrift, den såkalla Sigurdsristinga, på ei bergflate ved Ramsundet i Jäders sokn i Södermanland i Sverige (Södermanlands runinskrifter 101), og på andre steinmonument frå vikingtid/tidleg mellomalder i Sverige. Det har vore hevda at dette er heidne motiv som vert nytta i kristen samanheng av di dei var særs populære i både heiden og kristen tid, og at Sigurd Fåvnesbane, ved å drepe den kjempestore ormen Fåvne, har vore sett på som ein helt som kunne samanliknast med dei kristne, mytiske drakedreparane som vart rekna som helgenar.
Men det kan vere meir sannsynleg at både helleristinga på Ramsundberget, volsungmotiva på stavkyrkjeportalane, Volsungsagaen og den «heltediktinga» i Den eldre Edda som gjeld same tema, målber kristne bodskap på ein annan måte enn at Sigurd vart rekna som helt. Volsungediktinga skildrar to herskerætter som utslettar ikkje berre seg sjølv og kvarandre, men dessuten slike heidne mytologiske skapnader som til dømes Fåvne, Oter og Regin er parodier på, ved å drepe eller organisere drap på grunnlag av mistru, svik, unormert kjærleik og attrå, og anna. Dette mellomalderkomplekset av ord og illustrasjonar om svik og drap set heile den heidne mytologien, kulten og samfunnsordninga inn i rammene for det kristne verdsbiletet på ein måte som godtgjer at alt heidensk var dominert av djevelen etter at han fekk makt over menneska ved å ha organisert syndefallet i Edens hage. Ved hjelp av kristne omskrivingar og omtolkingar av det som i mellomalderen var velkjende og populære myter frå heiden tid, har volsungediktinga og illustrasjonane til denne diktinga på stavkyrkjeportalar og i anna samanheng gjort det klårt for folk at heidendomen så å seie drap seg sjølv på grunnlag av sitt djevelske innhald, slik at herskerættene og samfunnet kunne fødast på nytt som kristne ved å døy ut som heidne. Meiningsinnhaldet i mykje annan kristen mellomalderkunst kan òg forklårast på tilsvarande vis
Smiley
Ein smiley er eit stilisert ansikt som i utgangspunktet smiler, men som har kome med mange forskjellige uttrykk etterkvart. På Internett viser smiley som regel til eit uttrykksikon skrive med skriftteikn.
Noregs tekniske høgskole
Norges tekniske høgskole (NTH) er ein tidlegare teknisk høgskule i Noreg som gjekk inn i Universitetet i Trondheim, seinare NTNU. Han utdanna sivilingeniørar og sivilarkitektar.
Høgskulen blei opphavleg skipa som «Norges tekniske høiskole» i 1910.
I 1968 blei NTH, Den allmennvitenskapelige høgskole (AVH) og Vitenskapsmuseet slått saman til Universitetet i Trondheim (UNIT). NTH og AVH heldt likevel på ein stor grad av sjølvstyre.
I 1996 blei Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet (NTNU) danna gjennom ei samanslåing av NTH, Den allmennvitenskapelige høgskole, Vitenskapsmuseet, Det medisinske fakultet, Kunstakademiet i Trondheim og Musikkonservatoriet i Trondheim til eitt universitet. NTH som institusjon eksisterte dermed i tidsrommet 1910–1996. Etter dette har aktivitetane til NTH vore vidareførte som ein del av NTNU.
Watergate-skandalen
Watergate-skandale eller berre Watergate har vorte ei nemning på den politiske skandalen der Richard Nixon vart tvinga til å gå av som president for Sambandsstatane. Watergate er eit kontorbygg i Washington D.C. der det demokratiske partiet hadde hovudkontor. Den 17. juni 1972 vart fem menn arrestert etter å ha brote seg inn i kontorlokala. Fire av desse var eksilkubaranarar. Femtemann, James McCord, var frå Sambandsstatane. Etter arrestasjonane vart det nøsta opp at innbrotet hang saman med politikarar på høgt plan.
Journalistane Carl Bernstein og Bob Woodward i avisa Washington Post lukkast å avsløra at presidenten sin administrasjon i det kvite huset var innblanda i innbrotet. Truleg var presidenten sjølv ein av dei som stod bak, og i alle høve ein komité for å få han attvald. Journalistane vart informert av ein person som gjekk under kodenamnet Deep Throat. Lenge var det uvisst kven denne personen var, men ein rekna med at han måtte ha nær tilknyting til administrasjonen. Opp gjennom åra vart det laga ymse teoriar om kven Deep Throat kunne ha vore. Den 31. mai 2005 stod FBI-agenten Mark Felt fram som den mystiske kjelda. Journalistane stadfesta at han var kjelda. Dei hadde lova å ikkje røpa kven kjelda var før personen var død eller avslørte det sjølv.
I løpet av ei kongresshøyring kom det fram at mange samtalar som presidenten hadde hatt var tekne opp på lydband. I april 1974 vart ein stor del av materialet frå lydbanda offentleggjort. Offentleggjeringa førte til nye skandalar. Innhaldet på banda var avslørande, og i tillegg kunne ikkje presidenten og medarbeidarane hans gje ei forklaring på kvifor delar av avgjerande samtalar mangla.
Pak Nam-Chol (1985-)
Pak Nam-Chol er ein nordkoreansk fotballspelar som spelar i forsvar for 4.25 Sports Group i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.
Pak spelte 10 kampar for Nord-Korea under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010. Han deltok òg under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006.
Piz de la Lumbreida
Piz de la Lumbreida er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Graubünden i Sveits.
Geoffrey Hills
Geoffrey Hills er ei åsgruppe ved vestenden av Raggatt Mountains i Enderby Land i Antarktis. Dei vart kartlagde frå flyfoto tekne under Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956, og ho vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter Geoffrey D.P. Smith, ein snikkar ved Mawson-stasjonen i 1961.
Fylkesveg 76 i Oppland
Fylkesveg 76 i Oppland går mellom Håjen og Narum bru i Østre Toten kommune. Vegen er 4,2 km lang.
Fylkesveg 74 i Oppland
Fylkesveg 74 i Oppland går mellom Fagertun og Stange i Østre Toten kommune. Vegen er 6,7 km lang.
Talvik kommune
Talvik kommune er ein tidlegare kommune i Finnmark.
Kommunen vart oppretta i 1863 då dåverande Alta-Talvik kommune vart delt inn i kommunane Alta og Talvik. Alta og Talvik høyrde lenge saman i eitt prestegjeld. Hovudkyrkja låg i Talvik, kyrkjebygget stod ferdig i 1705. Dagens kyrkje vart vigsla i 1883. Hasvik sokn vart skilt ut frå prestegjeldet i 1720 og lagt til Loppa prestegjeld. Alta-Talvik formannskapsdistrikt vart oppretta i 1837. Kongeleg resolusjon av 25. februar 1857 bestemte at Alta skulle verte eige sokn og ei kyrkje skulle reisast. Alta og Talvik vart delt i to prestegjeld ved kgl. res. 27. september 1862. Etter utskiljinga i 1862 hadde Talvik kommune 1 938 innbyggjarar.
I 1964 vart kommunen slått saman med Alta til nye Alta kommune. Talvik kommune hadde 3266 innbyggjarar og utgjorde 1650 km2 før samanslåinga. Den tidlegare kommunen svarar til soknet.
Namnet er anten avleidd av trenamnet tall, 'furu', eller ei forvansking av det samiske Dálbmelukta, kan bety 'tåkebukta'.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Talvik kommune frå 1862 til 1963:
Taganrogbukta
Taganrogbukta (russisk Таганрогский залив - Taganrogskij zaliv) er den største bukta nordaust i Azovhavet i Ukraina og Russland. Ho har ei lengd på 140 km og er 31 km brei ved munningen. I snitt er ho om lag 5 meter djup.
Bukta er skild frå havet av Dolgajaneset og Belosarajneset. Langs kysten av bukta er det mange sandbankar som dannar mange små grunne viker. Her ligg Pestsjanyje ostrova (Sandøyane). Elva Don, Kalmius, Mius og Jeja munnar alle ut i Taganrogbukta. Dei største hamnebyane er Taganrog, Mariupol (Ukraina) og Jejsk.
Al-Judeira
al-Juderia (arabisk جديره) er ein palestinsk by i Jerusalem guvernement, 9 kilometer nordvest for Jerusalem sentralt på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde byen eit folketal på 2 121 i 2006.
Oselvo
Oselvo er elva som renn gjennom Bjørnafjorden kommune og sørlege delar av Bergen kommune i Fana i Vestland. Namnet vert brukt på fleire strekningar av Oselvvassdraget, som renn frå Samdalsvatnet og gjennom fleire små vatn før det munnar ut på Osøyro. Oppfor Samdalsvatnet heiter elva Samdalselva og Hausdalselva, som har kjelda si på Gullfjellet
Elva er 29 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 110 km².
Om namnet
Namnet på elva har ei lett sirkulær historie.
Garden som låg ved elveosen, fekk det naturlege namnet Os. Der budde dei første prestane, og der vart den første kyrkja i bygda bygd omkring 1050.
Kommunen Os fekk namn etter denne sentrale garden, og elva som renn gjennom kommunen og renn ut i sjøen på ei øyr på garden Os, fekk namn etter same staden, og heiter difor Oselvo.
Båtane som vart bygde i nokre naust ved elva, fekk namnet oselvarar.
Fiske
Oselvo er mellom dei beste elvene i Hordaland og er attraktiv for sportsfiskarar. Elva er spesielt kjend for laksen sin tidlege oppvandring i elva.
Mohammed Noor
Mohammed Noor Adam Hawsawi er ein saudiarabisk fotballspelar som spelar på midtbanen for Al-Ittihad i den saudiarabiske fotballigaen, og for Saudi-Arabia sitt landslag.
Han har spelt heile karrieren sin for Al-Ittihad, og har vunne ligaen seks gonger med dei. I 2009 vart han kåra til den beste spelaren i den saudiarabiske fotballigaen.
Storskredfjell i Stranda
Storskredfjell  er eit fjell i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1704 meter over havet og er det 742. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Eliot Vassamillet
Eliot Vassamillet, best kjend under artistnamnet Eliot, er ein belgisk songar og artist. Han vart nasjonalt kjent i 2018 då han deltok i The Voice Belgique, den belgiske utgåva av talentkonkurransen The Voice. Han skal representera Belgia i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.
Bakgrunn
Vassamillet er oppvaksen i byen Mons, og er elev ved den vidaregåande skulen Collège Saint-Stanislas i same by. Vinteren 2018 vart han kjent i Belgia, då han deltok i den sjuande sesongen av The Voice Belgique. I talentkonkurransen fekk han plass i teamet til den franske songaren Slimane. Eliot vart slått ut av konkurransen i ellevte program i mars 2018.
I januar 2019 kunngjorde den vallonsk-belgiske kringskastaren RTBF at Eliot skulle representera Belgia i Eurovision Song Contest i Tel Aviv i mai 2019. Han skal framføra ein song skriven av Pierre Demoulin, frontfigur i den belgiske gruppa Roscoe og medskribent for songen «City Lights» med Blanche, Belgia si Eurovision-bidrag i 2017. Songen enda på ein fjerdeplass.
Polmak kommune
Polmak høyrde frå opprettinga av formannskapsdistrikta i 1838 til Vadsø by- og landdistrikt. I 1839 vart Nesseby med Polmak skild ut frå Vadsø. I 1858 vart Nesseby med Polmak igjen innlemma i Vadsø, før Vadsø og Nesseby vart to kommunar att frå 1864. I 1903 vart Polmak skild ut som eigen kommune. Ved opprettinga budde det 450 personar i Polmak kommune. Kommunen omfatta då den nordre delen av Tanadalen frå like over Leavvajohka fjellstue ned til grenda Polmak, i tillegg til vidda i nordvest. Frå grenda Polmak ned til Tana bru omfattar den tidlegare kommunen begge sidene av Tanaelva.
Polmak var sjølvstendig kommune fram til 1964 då området vart innlemma i Tana kommune. Det budde då 1072 personar i Polmak kommune. Polmak var den minste kommunen i Finnmark etter folketal.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Polmak kommune frå 1903 til 1964:
Fylkesveg 79 i Oppland
Fylkesveg 79 i Oppland går mellom Talstua og Kvigstad i Østre Toten kommune. Vegen er 5,7 km lang.
Fylkesveg 80 i Oppland
Fylkesveg 80 i Oppland går mellom Kvigstadenga i Østre Toten kommune og Ås i Vestre Toten kommune. Vegen er 8,0 km lang.
Fylkesveg 57
Fylkesveg 57 (Fv57) går mellom Espeland i Gaular kommune og Knarvik i Lindås kommune. Veglengda er 151,4 km, av dette 112,2 km i Sogn og Fjordane og 39,2 km i Hordaland.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Piz de Molinera
Piz de Molinera er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, på grensa mellom kantonane Ticino og Graubünden. Fjellet ligg oppfor åmotet mellom elvane Ticino og Moesa, nord for Arbedo-Castione.
Lantan
Lantan er eit grunnstoff med atomnummer 57 og kjemisk symbol La. Det er eit lantanid.
Lantan er eit sølvkvitt transisjonsmetall.
Bruk
Lantan vert brukt i legeringar og katalysatorar.
Historie
Carl Gustaf Mosander oppdaga lantan i 1839.
Mikhmas
Mikhmas (arabisk مُخماس) er ein palestinsk by i Jerusalem guvernement, 8 kilometer nordaust for Jerusalem sentralt på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde byen eit folketal på 1 878 i 2006.
Kyrkjestaten
Kyrkjestaten eller Pavestaten er eit område under det verdslege herredømet til paven. Kyrkjestaten er i dag den vesle Vatikanstaten, men riket har tidlegare vore mykje større.
Opphavleg dekte omgrepet berre den private eigedommen til kyrkja, Patrimonium Sancti Petri eller kyrkjegodset til St. Peter. Men frå 754 tok kyrkja meir tydeleg kontroll, særleg over hertugdømet Roma. På 800-talet omfatta Kyrkjestaten ein stor del av midtre Italia. På 1400-talet var Kyrkjestaten ei viktig politisk og militær makt i området. Medan paven tidlegare hadde halde til i område kontrollert av verdslege herskarar, som den tysk-romerske keisaren og den franske kongen, hadde nå paven sjølvstendig land og makt.
Det var først på 1800-talet at denne pavemakta blei truga. 1848-revolusjonen førte til at han blei avsett, og Republikken Roma utropt, men franske troppar kom raskt til og gjeninnsette pave og Kyrkjestaten.
Samlinga av Italia førte igjen til at Kyrkjestaten blei truga. Roma blei erklært som hovudstaden til den nye nasjonen i 1860. Franske troppar verna paven sin stat fram til 1870, då dei måtte dra tilbake til Frankrike for å stå imot den prøyssiske invasjonen under Bismarck. Etter ei folkeavstemming i 1870 blei Kyrkjestaten annektert av kongeriket Italia. I protest låste Paven seg inne i Lateranpalasset.
Soga om laksdølane
Soga om laksdølane (norrønt Laxdæla saga) er ei islendingesoge som vart skriven mellom 1230 og 1260. Historia finn stad vest på Island, og følgjer ei slekt gjennom sju eller åtte slektledd i åra før og etter år 1000.
Handling
Hovudhandlinga ligg i sjette generasjonen: det tragiske og destruktive trekantdramaet mellom fosterbrørne og fetrane Kjartan og Bolle, som begge elskar Gudrun, og som begge døyr på grunn av kjærleiksrivaliseringa. Soga har vorte skildra som «ein av dei største kjærleikstragediar i nordisk litteratur, skildra med psykologisk djupsyn og stor litterær kunst», og «dens beskrivelser avslører også innflytelse fra ridderdiktningen som hadde blitt oversatt fra franske originaler under styret til kong Håkon den gamle av Norge på 1200-tallet.»
Grandevassegga
Grandevassegga  er eit fjell i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1703 meter over havet og er det 746. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Jib i Jerusalem
Al Jib eller al-Jib (arabisk الجيب, hebraisk skrift ג'יב) er ein palestinsk landsby i Jerusalem guvernement, ti kilometer nordvest for Jerusalem, i separasjonssonen på Vestbreidda. Sidan 1967 har Al Jib vore okkupert av Israel og kring 90% av området ligg i Område C, som er under full israelsk kontroll. Bydelen Al Khalayleh vart fråskild av Vestbreidda-muren. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde al-Jib eit folketal på kring 4 700 in 2006. Den moderne landsbyen er identifisert som Gibeon.
Historie
al-Jib vart identifisert som den gamle kanaanittiske byen Gibeon av Edward Robinson i 1838. Arkeologiske utgravingar leia av James Pritchard i 1956, 1957 og 1959 stadfesta dette, og det vart oppdaga 56 krukkehandtak med den semittiske inskripsjonen gb'n.
I Josvas bok vart oldtidsbyen Jib eller Gibeon skildra som «ein stor by, som ein av kongebyane», og er staden der Josva fekk sola til å stå stille (Josva 10:12).
«El-Jib» vart skildra av geografen Yâkût i 1225 med to borger tett ved kvarandre.
I 1883 skildra Palestine Exploration Fund landsbyen i Survey of Western Palestine som «på enden av ein ås, 100 meter over dalen. I sør ligg ei smal slette, og det er ein open dal i aust, medan det i nord og vest er flate sletter. Åsen er derfor isolert og ei naturleg, sterk stilling. Husa dekkj den nordlege delen av åsen. Landsbyen er mellomstor, husa av stein, med eit sentralt tårn, og massiven fundament finst mellom dei moderne bygningane. I aust, nedanfor landsbyen, og ligg under toppen av ryggen, ligg ei kjelde, som kjem ut av ei grotte. Ho renn ut i restane av eit ganske stort reservoar. Det finst mange kjelder is ør og vest, og grotter på sørsida av åsen. Det vert dyrka oliven, fiken, pærer, eple, og vindruer kring landsbyen og på sletta. Det finst òg store kornåkrar lenger nede.»
Timur Lenk
Timur Lenk var ein tyrkisk herskar og grunnleggjaren av Timuridedynastiet. Han var også kjend som Timur den halte. Den eigentlege forma av namnet hans var Timur-i Lenk, som i Europa tidvis er blitt til Tamerlane.
Bakgrunn
Timur Lenk var fødd i Kesh (no Shahrisabz) eit stykke sør for Samarkand i dagens Usbekistan. Han høyrde til Barlas-stammen, ein tyrkisk stamme. Sjølv hevda han at han stamma frå Djengis Khan, den mongolske herskaren, men dette er omdiskutert. Frå 1369 var han emir i Samarkand – eit av dei viktigaste ikkje-osmanske tyrkiske rika på den tida. Gjennom ei rekkje felttog la han store område under seg: Armenia, Afghanistan, Hindustan (Nord-India), Syria og Mesopotamia.
Kort tid etter at Timur døydde gjekk riket i oppløysing. Han kjempa blant anna mot den osmanske sultanen Beyazid og vann etter bitre kampar i 1402.
I Vesten har Timur heilt frå den tida han levde vorte skildra som en barbar, ein som er vond, lite sivilisert og øydeleggjande. Heller ikkje i Iran eller i Det osmanske riket blei han positivt omtala. Dette skuldast truleg krigane han førte mot Det osmanske riket. Men i dag har forskarane eit meir nyansert bilde av og eit meir objektivt syn på Timur Lenk. Både i den tyrkiske og i den islamske verda er han positivt omtala no. Også mange europeiske og amerikanske forskarar har begynt å fokusere på dei positive eigenskapane hans.
Ifølgje lokal tradisjon skal Timur ved sin død ha sagt at dersom nokon uroar grava hans, så skal dei bli ramma av ein grufull lagnad.
Håvard Nørjordet
Håvard Nørjordet er ein norsk forfattar og omsetjar. Han debuterte i 2003 med novella «Det skal bli så fint». Året etter kom «Postkolonialhandleren», og «Kikkerten» i 2005. Seinare har han omsett den svenske bestseljaren «Du tror du vet allting» til norsk.
Timur Lenk
Bakgrunn
Timur Lenk var tippoldefar til Babur, som grunnla Mogulriket i India.
Duncan Laurence
Duncan de Moor, kjend under artistnamnet Duncan Laurence, er ein nederlandsk songar og låtskrivar som representerte Nederland i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel med songen «Arcade».
Laurence starta den musikalske karrieren sin ved Rock Academy i Tilburg, og spelte i fleire band ved skulen. Her utvikla han seg også som songar, låtskrivar og musikkprodusent.
I 2014 deltok han i den femte sesongen av The Voice of Holland og hadde Ilse DeLange som mentor.
Han har òg jobba som låtskrivar i London og Stockholm, og i 2018 skreiv han songen «Closer» saman med Jihad Rahmouni. Songen vart utgjeven av K-pop-duoen TVXQ på albumet New Chapter No. 1: The Chance of Lóve.
Harnasie Hill
Harnasie Hill er ein bratt ås med ei høgd opp mot 250 moh mellom Vaureal Peak og Martins Head sør i på Krakow Peninsula på King George Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Han vart namngjeven «Wierch Harnasie» (Harnasie Hill) av den polske antarktisekspedisjonen, 1980, etter operaen Harnasie av Karol Szymanowski.
Praseodym
Praseodym er eit grunnstoff med atomnummer 59 og kjemisk symbol Pr. Det er eit lantanid.
Bruk
Salt av praseodym vert brukt til å gje glas farge. Metallet vert brukt i legeringar.
Historie
Praseodym vart oppdaga av Carl F. Auer von Welsbach i 1885.
Bioenergi
Bioenergi er energi som har opphav i materiale som er danna ved pågåande biologiske prosessar - til forskjell frå fossil energi, som ein får frå biologisk materiale danna på eit tidlegare stadium i jorda si historie.
Bioenergi omfattar ved, skogsflis, hogstavfall, halm, torv og avfall frå treforedlingsindustri, treindustri og liknande. Metangass frå biologisk materiale i søppelfyllingar og frå husdyrgjødsel kan samlast opp og brukast til energiformål (biogass).
Hurtigveksande skog eller grasvekstar planta/sådd og hausta for energiformål blir kalla energivekstar (energiskog og energigras). Oljerike jordbruksvekstar som raps eller rybs kan brukast som råstoff for framstilling av biodrivstoff (metanol eller biodiesel).
Det årlege uttaket av bioenergi i Noreg ligg på ca. 15 TWh. Utrekningar viser at det nyttbare potensialet - det vil seie den mengda som det er teknisk, økonomisk og økologisk forsvarleg å ta ut - ligg på 35 TWh.
Loch Creran
Loch Creran er ein sea loch eller ein fjord i Argyll, på vestkysten av Skottland. Han er om lag 10 km lang frå botn ved Invercreran til munningen ved Lynn of Lorne, ein del av Loch Linnhe. Fjorden ligg mellom Benderloch i sør og Appin i nord. Øya Eriska ligg i munningen av fjorden. Det går ei bru over fjorden på det smalaste punktet ved Creagan. Landsbyen Barcaldine ligg på sørsida av fjorden.
Cerium
Fysiske eigenskapar
Smeltepunkt: 795 gradar celsius Kokepunkt: 3468 gradar celsius Densitet: 6,67 g/cm3
Fylkesveg 81 i Oppland
Fylkesveg 81 i Oppland går mellom Blili i Vestre Toten kommune og Lundby i Østre Toten kommune. Vegen er 5,8 km lang.
Cerium
Bruk
Cerium vert brukt i legeringar og som katalysator.
Historie
Cerium vart oppdaga av Wilhelm von Hisinger, Jöns Jacob Berzelius og Martin Klaproth i 1803.
Tryggleik
Cerium kan reagera eksplosivt med sink. Reaksjonar med vismut og antimon er eksoterme.
Aure
Aure (Salmo trutta) er ein fisk i laksefamilien. Han er den mest utbreidde fisken i Noreg og truleg den mest populære sportsfisken. Fisken finst både som sjøaure og i fjellvatn heilt opp til 1.500 moh.
Arten kan variera i storleik, form og levestad. Dette har gjeve han namn som til dømes brunaure, innsjøaure, bekkeaure, fjellaure og sjøaure. Den siste blir rekna som ein næringsrik feit fisk. Aurekjøtet er anten kvitt eller rosa.
Levestader
Aure gyt vanlegvis i rennande vatn. Sjøaure er anadrom og oppsøkjer ferskvatn (elvar) for å gyta. Bekkeaure lever i regelen heile livet sitt i elvar eller innsjøar. Der han ikkje har tilgang på rennande vatn kan han gyta på grunner i stilleståande vatn, men ikkje i saltvatn.
Aure finn ein vanlegvis i kalde vatn, klåre elvar og innsjøar, og har spreidd seg naturleg over heile Nord-Amerika, Europa og Nord-Asia. På starten av 1800-talet vart aure frakta frå Europa og til vatn og elvar i Australia og New Zealand, Det har ført til at mange av dei fiskeartane som heldt til der har vorte utrydda.
Levevis
Aure er ein rovfisk. Yngelen og småfisken et krepsdyr, insektlarver, blautdyr og annan småfisk, jamvel andre aurar (kannibalisme). Ofte går dei større individa etter kvart over til berre å ete fisk, og får med det ein snøggare vekstrate.
Auretypar
Det finst ulike måtar å dela inn aure på. Nokre vanlege underartar er:
Langs vestkysten av Noreg vert namnet «krede» nytta om små fjellaure.
Hunderaure i Mjøsa
Ei stamme storaure i innsjøen Mjøsa og elva Gudbrandsdalslågen vert kalla hunderaure. Denne auren gyter i nedre del av Gudbrandsdalslågen, og gjekk tidlegare opp i elva så langt som til under Hunderfossen. No er det bygd fisketrapp forbi fossen, slik at auren kjem seg forbi. Yngelen veks opp i elva og vandrar ut i Mjøsa når han har nådd ein storleik på om lag 25 centimeters lengd. Der veks auren snøgt, og kan nå ei vekt på opptil 15 kg. Gjennomsnittsvekta på gyteaure er om lag 5 kg.
I samband med kraftverkutbygginga i Hunderfossen er det laga til eit oppdrettsanlegg for hunderaure for å kompensere for dei gyteplassane som gjekk tapt på grunn av kraftverket.
Fisket etter hunderaure er mykje verdfullt, og er kjent å ha gått føre seg i alle høve sidan mellomalderen.
Ordsoge
Namnet «aure» kjem av gamalnorsk aurriði, 'ein som rid på aur' (d.e. i gytetida).
Aure kan lokale nemningar. «Krede» vert mykje nytta på Vestlandet. Det vert gjerne brukt om små fjellaure, men kan òg brukast om laksefiskar generelt. Eit anna lokalt namn for aure er «dusse». Det vert brukt på indre Sunnmøre om større aure.
Viborgbukta
Viborgbukta (russisk Выборгский залив - Vyborgskij zaliv, finsk Viipurinlahti, svensk Viborgska viken) er ei djup bukt nordaust og nesten heilt inni Finskebukta i Austersjøen. Byen Viborg ligg inst i bukta.
Bukta er knytt til Saimaakanalen og innsjøen Saimaa i Finland.
I 1790 var bukta åstad for eit av dei største sjøslaga i historia, slaget i Viborgbukta, der totalt 498 russiske og svenske skip kjempa mot kvarandre.
Loch Craignish
Loch Craignish er ein sea loch eller ein fjord på kysten av Argyll and Bute i Skottland.
Geografi
Loch Craignish ligg mellom Oban og Crinankanalen. Han har opning mot Sound of Jura og er ei trygg lei for småbåtar.
Tenness
Tenness er eit grunnstoff med atomnummer 117 og atomsymbol Ts. Ununseptium var det mellombelse, systematiske namnet på dette grunnstoffet.
Loch Craignish
Geografi
Det ligg fleire øyar i fjorden og dei største av desse er Eilean Rìgh, Eilean Mhic Chrion og Island Macaskin. Landsbyen Ardfern ligg på nordvestsida av fjorden.
Historie
Loch Craignish var ein krossveg for førhistoriske busetjarar mellom Irland og Great Glen. Ein steinkai sør på halvøya vart nytta av driftekarar frå Jura og Knapdale.
Kverneland Group
Kverneland Group er ein norsk fabrikant av landbruksutstyr, særleg av plogar. Selskapet er eit av verdas største på sitt område, og vart etablert av Ole Gabriel Kverneland (1854-1941) i 1879.
Hovudkontoret ligg i Klepp kommune, i tettstaden Kvernaland, og Kverneland har om lag 2 300 tilsette på verdsbasis. Konsernet har fabrikkar i Noreg, Danmark, Tyskland, Nederland, Frankrike, Italia, Russland og Kina.
Kverneland var ei familiebedrit til ho vart notert på Oslo Børs i 1983. I 1989 vart Kverneland ASA stifta som akssjelskap. Frå midten av 1990-talet vart selskapet utvida gjennom kjøp av andre landbruksutstyrsfabrikantar i Europa. Då hadde det allereie kjøpt opp Globus Maskinfabrikk i Brumunddal i 1955, Plovfabrikken Fraugde i Odense i 1973, Kyllingstad Plogfabrikk på Kleppe i 1984 og Underhaugs Fabrikk på Nærbø i 1986. I 2012 fekk Kverneland Group det japanske føretaket Kubota som eigar. Selskapet vart teke av Oslo Børs i mai 2012.
Tsemesbukta
Tsemesbukta, òg kalla Tsemessbukta og Novorossijskbukta, (russisk: Цемесская бухта, Tsemesskaja bukhta) er ei isfri bukt på nordkysten av Svartehavet i Krasnodar kraj i Russland. Ho har fått namn etter elva Tsemes som munnar ut i bukta. Vassdjupet i bukta varierer frå 21 til 27 meter og ho har ei lengd på 15 km. På det breiaste er ho 9 km. Ho grensar til Sudzjukneset og Kapp Doob.
Sjølv om skipsfarten i bukta slit med den kraftige boravinden om hausten og vinteren vart bukta ofte vitja av greske sjømenn som oppretta kolonien Bata ved kysten. Dette har vorte forklart ved at det ikkje er andre gode hamner langs kysten før Batumi. I mellomalderen vart kysten kontrollert av handelsfamilien Ghisolfi frå Genova.
Valldal
Valldal er eit dalføre som går dei om lag 30 kilometrane frå Storfjorden på Sunnmøre og til toppen av Trollstigen. Elva Valldøla renn gjennom dalen. Store delar av dalføret har ein flat og lågtliggande dalbotn med god tilhøve for jordbruk, og eit varmt og godt klima har ført til at Valldalen har god produksjon av varmekjære vekstar. Det skarpt avgrensa dalføret og dei bratte fjellsidene langs Storfjorden har gjort Valldalen til eit bygdelag med klar identitet. Valldal har om lag 1000 innbyggjarar. Det er gode tilhøve for friluftsliv i naturen.
Fjørå og fjellgardane ovanfor blir administrativt ofte rekna som del av Valldal, sjølv om det ikkje ligg i sjølve dalen. Vegen til Tafjord passerer i tunnel under staden der ein fjellhammar raste ut og skapte Tafjord-ulukka. Tafjord er ikkje del av Valldal. Strandgarden Linge høyrer også til Valldal. Langdal er siste garden før fjellovergangen Trollstigen.
Valldal (eller Valdal) er også namnet på ei av dei største grendene midt i dalen.
Strandstaden Sylte ligg nedst i Valldalen, ved Norddalsfjorden i Storfjorden, midtvegs mellom dei kjende reisemåla Geirangerfjorden og Trollstigen. Sylte er sentrum i Valldal, med ei av to kyrkjer i kommunen, Sylte kyrkje, og kommunesenter for Norddal kommune, som Valldal høyrer til. På Sylte er det også daglegvarebutikkar og andre sentrumsfunksjonar.
Den nasjonale turistvegen Trollstigen-Geiranger går gjennom Valldal med Gudbrandsjuvet. Valldal var også med i det tidlegare reiselivsproduktet The Golden Route.
Samferdsle og geografi
Frå Linge kai og opp heile dalføret til Trollstigen og kommunegrensa mot Rauma går fylkesveg 63 (tidlegare riksveg 63); dette er hovudvegen gjennom Valldalen. Frå Sylte går hovudvegen på austsida av elva til den kryssar elva over Uri bru, vegen kryssar igjen elva til austsida over Hoel bru. Mellom Uri bru og Hoel bru går ein mindre fylkesveg på austsida av elva forbi grendene Døving, Bjørstad, Hjelme og Heggen. Ved Alstad kryssar hovudvegen igjen elva over turistattraksjonen Gudbrandsjuvet. Ved Grønning er vegen utsett for snøskred, og om vinteren vert trafikken omdirigert over bruer til austsida av elva for å unngå skredfaren.
Frå Sylte går fylkesveg gjennom tunnel til Fjørå (med sideveg til fjellgardane Selboskar og Hauge) og vidare til Tafjord.
Mellom Linge og Eidsdal (Ytterdal) på sørsida av fjorden går det bilferje, og om sommaren tar denne ferja store delar av turisttrafikken til og frå Geiranger. Frå ferjestaden Linge går riksveg 650 vestover gjennom ei rad tunnelar mot Stordal, Sjøholt og Ålesund; om vinteren er dette einaste veg ut og inn av bygda. Før tunnelane mellom Linge og Liabygda var ferdige i 1975, var det ikkje heilårsveg ut av Valldalen. Trollstigvegen vart opna i 1936, og gav Valldal køyreveg i sommarhalvåret heilt fram til hovudvegen og Raumabanen, som då var den nye jernbana frå Åndalsnes og opp gjennom Romsdalen, knytt til Dovrebanen på Dombås.
I 1911 hadde Norddal kommune ikkje «hovudvegar», berre «bygdevegar». Før betongbrua ved Uri vart sett opp i 1924, var det ei trebru (bjelkebru) med vel 18 meter spenn over storelva ved Uri.
I Valldalen er det følgjande grender og gardar, slik dei er nemnt i bygdeboka og rekna frå fjorden og oppover dalen (sortert etter kva side av elva dei hovudsakleg ligg på):
Jordbruk
Jordbruk er den viktigaste næringsvegen i Valldalen. Valldal er kjent for jordbæra som vert dyrka her i store mengder, og ei jordbærplante med tre bær på er kommunevåpenet til Norddal kommune. I 2002 vart det levert inn rundt 840 tonn jordbær til Valldal Grønt som er den lokale grossisten for det som vert dyrka i Valldalen. Dersom ein legg til sjølvplukking og det som blir selt direkte langs vegane og på Linge ferjekai, nærmar ein seg nok rundt 900 tonn jordbær dette året. Eit par kilometer frå Sylte (sentrum) ligg strandgardane Linge, der krigshelten frå andre verskrigen, Martin Linge vart fødd. Her blir det dyrka frukt og bær (eple, pære, plomme, aprikos, morell, og faktisk også valnøtt).
I utmarka ligg ei rad setrar som høyrer til grendene, desse setrane er no i bruk til beiting og friluftsliv. Beita i Valldalen er vidstrakte og sværte gode skreiv Helland. Det er gode setrar og vatnet frå smeltande brear held graset friskt heile sommaren. Helland nemner at det i 1907 var «262 sætre benyttede» i Norddal kommune.
Helland skreiv i 1911 at jordsmonnet i nedre del av Valldal er «sand og aur og noksaa skrind jord», medan de lengre oppe i dalen er «dels muldholdig sandjord, dels muldholdig lerjord» og dessuten «i de høiere liggende gaarde dyb muldjord på sand og aur». Han karakteriserte Valldalen som ei god kornbygd og skreiv at det i alle bygdene i Norddal var langt større kornavl enn ein utfrå landskapet skulle tru. I dalane er det «overalt god kornjorder» skreiv han med referanse til Hans Strøm. På dei nedste gardane ved elveosen tar avlinga ofte skade i tørre år. I tørre år var det vanleg å vatne åkrane på same måten som i Gudbrandsdalen ved hjelp av trerenner som leia vatnet frå elva.
Rikeleg lauvskog gjorde at ein tidlegare selde ein god del ved til Ålesund.