cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tennskjer
Tennskjer har postadresse 9302 Rossfjordstraumen, og høyrer til Rossfjord skulekrins. Næraste butikk er anten i Rossfjordstraumen (søraustover) eller i Kårvikhamn (sørvestover).
Grunnkrins
Tennskjer grunnkrins høyrer til Rossfjordområdet, og femner bygdene Tennskjer og Jøvik på nordsida av Lenvikhalvøya.
Innbyggjarar :
238 Hypatia
238 Hypatia er ein svært stor hovudbelteasteroide. Han er klassifisert som ein C-type-asteroide og er sannsynlegvis samansett av enkle karbonsambindingar. Som mange asteroidar av denne typen er overflata svært mørk.
Han blei oppdaga av Viktor Knorre 1. juli 1884 i Berlin. Asteroiden blei den tredje av dei fire han oppdaga.
Namnet blei gitt for å ære filosofen Hypatia frå Alexandria.
Samefolkets parti
Samefolkets parti, samisk Sámeálbmot bellodat, er eit samisk politisk parti i Noreg. Partiet stiller til val i Sametingsvalet, Fylkestingsvalet og i 2001 og 2005 også til Stortingsvalet.
Partiet har partilag i Alta, Nesseby, Tana, Karasjok, Kautokeino, Oslo, Porsanger/Nordkapp og på Vestlandet. Til stortingsval har partiet berre stilt liste i Finnmark.
Ved stortingsvala i 2001 og 2005 stilte Samefolkets parti til val og oppnådde desse resultata i Finnmark:
Dorothy Tennant
Dorothy Tennant var ein britisk nyklassisistisk målar frå viktoriatida.
Tennant var fødd ved Russel Square i London som den andre dottera til politikaren Charles Tennant og sosietetskvinna Gertrude Barbara Rich Collier. Ho studerte målarkunst under Edward Poynter ved Slade School of Fine Art i London og Jean-Jacques Henner i Paris.
Kostanaj
Kostanaj (kasakhisk skrift Қостанай) er ein by nord i Kasakhstan. Han har om lag 225 000 innbyggjarar og er hovudstad i Kostanaj oblast.
Dorothy Tennant
I tillegg til å laga måleri skreiv og illustrerte Tennant fleire bøker, mellom anna London Street Arabs frå 1890.
Kostanaj
Kostanaj er rik på historisk kulturarv. Regionsenteret har ein sunnimuslimsk moske, eit universitet, eit regionsmuseum og teater.
Hovudvegane gjennom byen går vidare til fleire byar i Russland, som Tsjeljabinsk, Magnitogorsk, Troitsk i Tsjeljabinsk, Jekaterinburg, Kurgan og Tjumen. Dei går òg til Astana og Almaty i Kasakhstan.
Dorothy Tennant
Dorothy gifta seg opp att i 1907 med Henry Curtis (d. 1944), ein kirurg, patolog og forfattar.
Vahana
Vahana (frå sanskrit vah, 'å bera') er i hinduismen eit dyr som er knytte til ein særskild guddom. Guden bruker vahanaen til å ri på, men det viktigaste ved dyret er at det symboliserer ein vektlagt gudeeigenskap, til dømes elefant for rikdom, eller tiger for villskap. Svært ofte blir desse dyra framstilte i tempel til og avbildingar av gudane.
Mange gudar har meir enn éin vahana, som gjerne står for ulike sider ved guden.
NM i orientering 1969
Noregsmeisterskapen i orientering 1969 vart avvikla 14. september 1969 ved Dal i Eidsvoll. Menn og kvinner tevla i såkalla normalprogram. Stafett-NM fann stad i juni månad og langdistanse-NM, einast for menn, gjekk av stabelen fire veker seinare.
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Kjelder
[https://www.nb.no/items/a2695d826838e34549ae505d2b00d5a1?page=15&searchText= Arbeiderbladet 15. september 1969]
Zoning av Tangerine Dream
Bakgrunn
Tangerine Dream hadde skrive musikk for den tyske thrilleren Zoning i 1986-1987, og han var berre blitt vist på TV nokre få gonger. Tidleg i 1996 kom filmen ut på video i lag med eit filmmusikkalbum på CD. Edgar Froese hadde spelt inn og miksa all musikken på nytt i 1994, åtte år etter Tangerine Dream hadde laga den originale musikken til filmen. Musikken på albumet er derfor ganske forskjellig frå den originale filmmusikken frå 1987.
Den musikalske stilen liknar på tidlegare ikkje-utgjeven musikk frå Froese-albumet Beyond the Storm, og sporet «Eyewitness News» på Zoning er henta frå Beyond the Storm, der han hadde tittelen «Descent Like a Hawk».
Sigbjørn Mostue
Sigbjørn Mostue er ein norsk forfattar.
Han debuterte i 2005 med Gravbøygen våkner, ein fantasyroman for barn og unge. Debutboka var fyrste del av trilogien Alvetegnet. Serien vart fullført med Nissedreperen (2006) og Krakens gap (2007). Det er seld over 100 000 eksemplar av bøkene i trilogien (2012), og dei er også komne ut på dansk og polsk. I 2009 gav han og Matthijs Holter ut fantasyromanen Mørkeboka og i 2010 kom fyrste del i ein ny triologi kalla Den siste magiker. I 2012 kom kriminalromanen Operasjon Helena ut som fyrste vaksenboka hans. Den var skriven saman med den tidlegare politispanaren Johnny Brenna.
Mostue bur på Jessheim og er utdanna frå Universitetet i Oslo med hovudfag i idéhistorie. Før han vart forfattar på heiltid arbeidde han som redaktør i De norske Bokklubbene.
Armin Zöggeler
Armin Zöggeler er ein italiensk akar som har to olympiske gull frå Salt Lake City i 2002 og Torino i 2006. Han har og ein bronse frå Lillehammer 1994 og sølv frå Nagano 1998. Zöggeler er dessutan fem gongar verdsmeister i aking.
Uralsk
Uralsk (kasakhisk: Орал, Oral; russisk: Уральск, Uralsk) er ein by nordvest i Kasakhstan der Uralelva renn saman med Tsjogan nær grensa til Russland. Han ligg på vestsida av Ural og vert derfor geografisk rekna som ein del av Europa. Uralsk har om lag 210 000 innbyggjarar og er hovudstaden i Vest-Kasakhstan oblast. Den etniske samansetjinga er dominert av russarar (54 %) og kasakhstanarar (34 %).
Uralsk er eit jordbruks- og industrisenter og har vore ein viktig handelsstad sidan han vart grunnlagd. Elvetraffikk på Uralelva mellom Kaspihavet og Uralfjella har passert byen i mange hundreår. I dag er han ein stoppestad for jernbanen mellom Europa og vidare inn i Sibir. Det ligg fleire oljefelt rundt byen og fleire andre industribyar.
Historie
Uralsk vart grunnlagd i 1613 av kosakkar og heitte opphavleg Jaitsk, etter Jaik som var namnet på Uralelva på denne tida. Sidan jaikkosakkane (uralkosakk) haldt med opprørande i striden mellom Stenka Razin og Pugatsjev erklærte tsarina Katarina II den 15. januar 1775 at elva Jaik frå no skulle heite Ural og Jaitsk fekk namnet Uralsk.
Byen vart erobra av Pugatsjev og festninga vart omleira frå 30. desember 1773 til 17. april 1774. Tsaren sine troppar under kommandør Mantsurov tok byen etter Golytsin hadde tatt Orenburg frå opprørarane.
Pusjkin vitja byen med venen Vladimir Dahl i september 1833 medan han gjorde undersøkingar for boka si Historia om Pugatsjev sitt opprør og Kapteinens datter.
Byen vart omleira av kosakkar under den russiske borgarkrigen. Mikhail Frunze, Vasilij Tsjapajev og Georgij Zjukov var med på å forsvare byen. Uralsk fekk namnet Oral etter Kasakhstan sitt sjølvstende i 1991.
Aktobe
Aktobe (kasakhisk Ақтөбе, Aktobe eller Aktöbe, russisk Актюбинск,, Aktybinsk) er ein by i Kasakhstan ved elva Ilek. Han har om lag 320 000 innbyggjarar og er hovdustad i Aktobe oblast. Aktobe består av fleire etniske folkegrupper som kaskhstanarar, russarar, ukrainarar, tatarar, uighurar, tsjetsjenarar, armenarar, jødar og grekarar. Før perestrojka var det òg mange volgatyskarar her.
Namnet Aktobe kjem frå det kasakhstanske ақ («kvit») og төбе (ås) og namnet refererer til høgdene der byen opphavleg låg på 1800-talet.
Historie
Mange kulturar og rike har sett dagens lys og falle igjen i området som utgjer Aktobe oblast. Regionen har hovudsakleg vore dominert av den kasakhstanske «litle horden» (kas. Кіші Жуз, rus. Младший Жуз). Den kasakhstanske hærføraren Eset Batyr hadde base her under felttoga sine mot dzjungarane. Mausoleumet hans ligg 35 km sør for Akotbe. Abulkhair Khan (1693-1748) hadde òg base i området.
I mars 1869 vart det bygd eit russisk millitærfort med ein garnison på 300 soldatar der elvane Kargala renn ut i Ilek. Dette var langs handelsruta mellom Orenburg og Kazalinsk. På denne tida byrja slavarar å slå seg ned som bønder i landsbygda rundt og snart voks det fram ein landsby rundt fortet. I 1874 vart festningen utvida og i 1891 fekk busetnaden offisielt status som by.
Den trans-aralske jernbanen vart lagt til byen i 1901 og i åra fram til den første verdskrigen vart industrien og økonomien i byen utvikla.
Byen vart påverka av den russiske revolusjonen i 1905 og det var både streik og opprør i byen mellom 1905 og 1907.
I 1932 vart Aktobe hovudstad i Aktobe oblast og byen utvikla seg vidare fram mot den andre verdskrigen. Fleire fabrikkar vart bygd og arbeidarar flytta hit frå Ukraina og Moskva. I tillegg vart det starta gruvedrift etter krom. I 1960 utvida sovjetiske styresmakter byen kraftig.
Sidan Kasakhstan fekk sjølvstende i 1991 har det vore store samfunnsmessige og økonomiske endringar i byen. Den gamle tungindustrien har vore i tilbakegang og er erstatta av ein energisektoren. Byen har halde fram med å vekse og mange kasakhstanarar har flytta hit frå den omliggande landsbygda.
Geografi og klima
Aktobe oblast ligg vest i Kasakhstan og er det nest største oblastet ut frå areal i Kasakhstan. Byen Aktobe ligg der elvane Kargala og Ilek møter kvarandre. Han ligg nord i oblastet og den russiske byen Orenburg ligg 200 km mot nordvest, medan ein annan russisk by, Orsk, ligg 150 km mot nordaust. Rundt byen er det stort sett flate stepper, medan låge åsryggar stig opp i nordaust. Andre elvar som Emba og Uralelva renn gjennom oblastet, som grensar til Aralsjøen i sør.
Aktobe har kontinentalklima med store årstidsvariasjonar i temperaturen. Om vinteren kan temperaturen kome ned i -30 °C og har eit gjennomsnitt på -18 °C. Om sommaren kan det verte 30 °C med ein normal døgntemperatur på 25 °C. Vêret om våren og hausten kan endre seg raskt, særleg på vindfulle dagar i mars, som lokalt vert kalla Бес Қонақ, eller «Dei fem gjestene». Nedbøren kjem hovudsaleg tidleg på våren eller seint på hausten og tidleg om vinteren. Elles på året er det berre sporadisk nedbør og totalt kjem det berre rundt 300 mm i Aktobe.
ISO 639
ISO 639 er ein av fleire internasjonale standardar som inneheld korte kodar for språknamn. ISO 639 består av ulike delar, to av desse har vorte publisert til no. Dei andre delane er under arbeid.
Kodar
Den første av dei inneheld tobokstavskodar, de to andre trebokstavskodar. 22 av språka i 639-2 har to kodar, ein for bibliografisk bruk (ISO 639-2/B), og ein for terminologisk bruk (ISO 639-2/T).
Desse delane er under arbeid:
Bakgrunn og arbeid med språkkodar i dag
Historia attom ISO 639 går attende til lenge før dataalderen, då standardiserte språknamn var relevant framforalt for bibliotekarar. Den viktigaste aktøren bak standardiserarane er då også det amerikanske Library of Congress. Derfor var det t.d. i utgangspunktet berre ein kode for «norsk», no, i og med at bibliotekarane og norskfilologane insisterte på at nynorsk og bokmål representerte det same språket, og det vart laga kodar som smi «andre samiske språk«. I dataalderen har ei anna brukargruppe teke ISO 639 i bruk, nemleg dei som lokaliserer brukargrensesnitt til ulike språk. For dei er kodar som no og smi lite relevante.
Eit anna problem med ISO 639 er at det inneheld svært få språk. ISO 639-1 kan berre innehalde 26 x 26 kodar, eller 676 språk, mens det er bortimot 7000 språk i verda. 639-2 har forsåvidt nok potensielle bokstavkombinasjonar (17576), men kravet til å bli med i 639-2 har til no vore svært høge (minst 50 publikasjonar registrert med ISDN-nummer eller tilsvarande, og ein registreringsinstans), krav som i praksis har ekskludert fleirtalet av språka i verda.
Ein kontrast til dette finn vi i den såkalla SIL-koden, trebokstavskoden som blir brukt av Summer Institute of Lingustics sin database Ethnologue. Den inneheld ein trebokstavskode for alle språka som er lista i Ethnologue. Arbeidet med ISO 639 går no fram på den måten at ISO og SIL sitt arbeid blir unifisert, ved at SIL-koden blir tatt i bruk der det ikkje finst nokon ISO-kode.
I dag er ISO/SIL sine trebokstavskodar i bruk i bibliografiske samanhengar, og i fleire andre framstillingar av språk, til dømes på Wikipedia. Visse private instansar (som t.d. Microsoft) har sine eigne standardar, men tendensen er at den kombinerte ISO/SIL-standarden etablerer seg som dominerande standard.
ISO 639-2
Liste over kodane i 639-2, sortert alfabetisk etter språkkode. Språk med fleire, svært ulike kodar er oppført fleire gonger.
Hyllestad kyrkje
Hyllestad kyrkje er ei langkyrkje frå 1880 i Hyllestad ved Hyllestadfjorden i Hyllestad kommune i Vestland.
Gamlekyrkja, som vart seld på auksjon i 1881, låg om lag ein halv kilometer nordaust frå der dagens kyrkje ligg. Hyllestad har vore kyrkjestad sidan mellomalderen og Hyllestad-kyrkja er fyrste gongen nemnd i kjeldene i 1322.
Global oppvarming
Global oppvarming er ein prosess der den gjennomsnittlege temperaturen på jorda aukar. Sidan midten av 1900-talet er det dokumentert ei slik oppvarming av hav og luft nær jorda. Frå 1905 til 2005 steig overflatetemperaturen med 0,74 ± 0,18 °C. SN sitt klimapanel slo i 2007 fast at oppvarminga truleg er eit resultat av menneskeskapt drivhuseffekt frå utslepp av klimagassar, gjennom til dømes bruk av fossilt brennstoff og avskoging. Dei har også konkludert med at det hovudsakleg var naturfenomen som variasjonar i solstråling og vulkansk aktivitet som stod bak det meste av oppvarminga frå før den industrielle revolusjonen til 1950, og ei lita nedkjøling like etter. Desse grunnleggjande sluttingane er støtta av over 40 vitskaplege akademi og organisasjonar.
Klimamodellar samanfatta i siste rapporten til klimapanelet tyder på at temperaturen på verdsbasis truleg vil stiga med 1,1 til 6,4 °C til i løpet av 2000-talet. Auke i temperaturane vil føra til høgare havnivå og endra nedbørsmønster, noko som truleg vil medføra tropisk ørkenspreiing. Det er venta ei minke i brear, permafrost og havis, med Arktis rekna som særleg utsett. Andre sannsynlege effektar er mellom anna auka intensitet av ekstremvêr, utrydding av artar og endringar i jordbruksproduksjonen.
Offentleg og politisk debatt rundt årsaker til og kva ein eventuelt kan gjera med global oppvarming. Ulike taktikkar er lagt fram: Reduksjon av klimagassutslepp for å redusera vidare oppvarming, tilpassing av samfunn til ei verd med store klimaendringar, og ulike tiltak for å motverka oppvarminga. Kyotoprotokollen frå 1997 er ein internasjonal avtale om å redusera utslepp. Ein ny klimakonferanse i desember 2009 prøver å finna fram til vidare tiltak.
Forklaring
Stadig aukande utslepp av klimagassar som CO2 har gjort at mindre av varmen som vert tilført frå sola til jorda slepp ut av atmosfæren (drivhuseffekten). Av desse klimagassane er vassdamp, som er ein naturleg gass, den viktigaste drivhusgassen og forskarar trur at han står for rundt 90 prosent av absorpsjonen av varmestrålinga, etterfølgd av CO2.
Det er med dette ikkje sagt at det ikkje òg finst andre faktorar som kan medverke til den temperaturauken vi er vitne til. Tvert imot inkluderer alle klimamodellar òg naturlege faktorar, for å gje best mogelege prediksjonar.
SN sitt klimapanel og dei fleste klimatologar er likevel einige om at mennesket sitt bidrag til den globale oppvarminga er alvorleg og bør reduserast. Vekta av menneskelege utslepp blir ikkje minst tydeleg av figur 3, der ein ser at den menneskeskapte auken i CO2 har ført til eit nivå som er minst 20 % høgare enn nokon gong på minst 417 000 år, eit minimaloverslag som av nyare forsking har blitt auka til 650 000 år. Året 2008 var det kaldaste året globalt sidan år 2000, men dette er ikkje noko teikn på at oppvarminga snur, då dette er naturlege variasjonar.
Konsekvensar
I samanheng med temperaturendringar vil ørkenspreiinga auke, medan arealet med permafrost vil bli sterkt redusert. Arealet som står til rådvelde for jordbruk blir forventa å minke. Sjølv om klimasonene kan seiast å bli skuva mot polane, blir dei òg pressa saman, slik at det vil bli totalt færre område med gunstig klima. Dessutan er ikkje jordsmonnet i område som nylege har blitt varmare, like fruktbart som jordsmonn i område som har hatt temperert klima i lang tid.
Ein annan konsekvens av temperaturauken er at havnivået har byrja å stige og vil stige meir. Dette kjem både av at vatn utvidar seg når det blir varmare, og av at ein aukande del av polisen smeltar av. Havstiginga aleine vil berøre millionar av menneske som lever på øystatar og i låge landområde.
I tillegg fører global oppvarming til meir variabelt og meir ekstremt ver. Eit aukande energiinnhald i atmosfæren vil ein ikkje berre merke på ein generelt høgare temperatur, men òg på sterkare vind og aukande stormfrekvens. Nedbøren vil auke globalt sett, òg dette fordi varmare luft kan ta opp større mengder vatn. Aukande vindstyrke og nedbørsmengd vil i sin tur òg auke talet «natur»katastrofar som ras og flaumar.
Bakgrunnsstoff
Forsking
Undervising
Platina
Platina er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Pt og atomnummer 78. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 10 i periodesystemet.
Bruk
Finfordelt platina fungerer som katalysator for forbrenning av gassar og blir brukt i katalysatorar i bilar og i industri.
Visse organiske kompleks av platina-ion (Pt2+ eller Pt4+) blir brukte som cellegift i behandling av kreft.
Yngvar Andersen
Yngvar Andersen er ein norsk friidrettsutøvar og trenar.
Han er frå i Fortun i Luster kommune og busett i Oslo. Faren var frå Marokko. Andersen er utdanna ved Norges idrettshøgskole.
Han vart norsk juniormeister i kule, diskos og spyd. Andersen satsa som vaksen på ein karriere som personleg trenar, og starta i 2005 eige treningssenter i Oslo med namnet Mykjemeir.
Frå 2006 var han ein markant profil i NRK-programmet Puls, der han gav treningsråd til tv-sjåarane.
I 2008 fekk han målprisen til Luster Mållag fordi han brukar nynorsk i marknadsføringa av firmaet sitt og for bruken av dialekt i media. I 2011 fekk han målprisen til Sogn og Fjordane Mållag og same året målprisen til Noregs Mållag.
I dag er han trenar og gründer i Naardic saman med  kjendisprofilane Annema Refsnes, Ole Petter Hjelle og Arnulf Refsnes om å drifta eit online interaktivt treningstilbod.
Elva Neste
Neste er ei 85 km lang elv i Midi-Pyrénées i sør i Frankrike. Ho har sitt utspring nær Saint-Lary-Soulan, der fleire mindre elvar renn saman. Desse har namn etter områda dei renn gjennom, men med førestavinga Neste: Neste d’Aure i området Saint-Lary-Soulan, Neste de Saux, Neste du Moudang, Neste de la Géla, Neste de Badet, Neste de Couplan, osb. Frå Arreau, der ho renn saman med Neste du Louron og til ho ved Montréjeau (Kongsfjellet) munnar ut i Garonne heiter ho La Neste.
Ho renn gjennom følgjande departement og byar:
Eline Bjørke
Eline Bjørke er ei norsk målkvinne frå Løten i Hedmark. Mellom 2015 og 2017 har ho vore leiar av Studentmållaget i Nidaros og har sete som landsstyremedlem i Norsk Målungdom. Ved landsmøtet til Norsk Målungdom i 2017 vart ho vald inn som skrivar i sentralstyret.
Havstraum
Ein havstraum er ei meir eller mindre framhaldande rørsle av havvatn i eit fast mønster. Det er fleire ulike typar krefter som held i gang vassrørslene i hava, jordrotasjonen, månegravitasjonen og variasjon av vasstettleik skapt av ulikskap i temperatur og saltinnhald. Konturar av havbotn, kystlinjer og andre straumar påverkar òg retning og styrke på ein havstraum.
Skildring
Straumen i havet kan flytte havmassar tusenvis av kilometer. Straumane er svært viktige for klimaet på kontinenta, spesielt i kystregionar. Det mest slåande eksempelet kan vere Golfstraumen som syter for at Nordvest-Europa er meir temperert enn andre regionar på same geografisk breidd. Eit anna døme er Hawaii-øyane kor klimaet er subtropisk og relativt kjølig i forhold til breiddegraden grunna Californiastraumen.
Som regel er overflatestraumane drivne av vinden og dei utviklar den typiske spiralen i urvisarretninga på den nordlege halvkula, og imot urvisaren på den sørlege grunna påtrykk frå vinden. I slike vinddrivne straumar vil Ekman-spiraleffekten resultere i at straumen flyt i ein vinkel i forhold til vindretninga. Området som havstraumane famnar om flyttar seg sesongmessig, dette er mest synleg i ekvatoriale straumar.
Måling av havstraumar
Ei mykje nytta eining for måling av volumtransport (flytrate) i havstraumar er eininga sverdrup (Sv). Ein Sv svarar til ein transport av ein million kubikkmeter vatn pr. sekund eller omtrent samla avrenning frå alle verdas elver. Forskarar har målt styrken på Golfstraumen utanfor Stadlandet og har funne at han varierer i styrke frå 3 Sv i gjennomsnitt i år 2001 til 5,3 Sv året etter.
Viktig for menneske og livet i havet
Innanfor skipsfarten er kunnskap om havstraumar vesentleg for å redusere brennstoffkostnadar. I seglskutetida var denne kunna til og med enda meir naudsynleg. Eit døme er Agulhasstraumen som lenge hindra portugisiske sjøfolk i å komme fram til India. Enda i dag nyttar verdas sjøfolk havstraumane ut til sitt føremon.
877 Walküre
877 Walküre er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. september 1915 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Lee Jung-su
Lee Jung-Su er ein sørkoreansk skøyteløpar som konkurrerer i kortbaneløp under dei olympiske vinterleikane 2010 i Vancouver. Han vann olympisk gull på distansen 1500 meter.
Aristotélis
Aristotélis (gresk Αριστοτέλης) er ein kommune i periferieininga Khalkidikí i Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg aust for Polýjyros og grensar i nord mot periferieininga Thessaloníki I aust ligg Aristotélis ut mot Strymónasbukta, og i søraust ligg halvøya Áthos.
Jean-Pierre Yvaral
Jean-Pierre Vasarely, kunstnarnamn Yvaral, var ein fransk kunstnar innan op-art og kinetisk kunst frå 1954 og framover. Han var son av Victor Vasarely.
Aristotélis
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Jean-Pierre Yvaral
Yvaral studerte grafisk kunst og publisitet ved École des Arts Appliqués mellom 1950 og 1953. I 1960 grunnla Yvaral Groupe de Recherche d'Art Visuel (GRAV) i lag med Julio Le Parc, François Morellet, Francisco Sobrino, Horacio Garcia Rossi og Joel Stein, og prøvde å utvikle eit samanhengande abstrakt visuelt språk som bestod av enkle geometriske element.
I 1975 fann han opp uttrykket numerisk kunst for å skildre kunst samansett (eller programmert) etter numeriske reglar eller algoritmar. Frå den tid nytta han datamaskinar til å digitalt prosessere og manipulere bilete, sjølv om det endelege resultatet alltid var handmala. Han nytta denne teknikken til å produsere fleire portrett der han nytta eit lett gjenkjenneleg motiv, som andletet til Marilyn Monroe, og så bearbeide dei slik at dei vart abstrakte komposisjonar, samstundes som det opphavlege bilete av gjenkjenneleg.
239 Adrastea
239 Adrastea er ein typisk hovudbelteasteroide.
Asteroiden blei namnsett etter gudinna Adrasteia frå gresk mytologi.
Adrastea er au namnet på ein måne som går i bane rundt Jupiter, namnsett etter gudinna på same måte som asterioden.
Den glade enke i Trangvik
Den glade enke i Trangvik er ein norsk spelefilm frå 1927. Harry Ivarson skreiv manus og regisserte filmen, som var basert på satiremagasinet Trangviksposten av Jacob Hilditch.
Thomas Fasting
Thomas Fasting var ein norsk jurist, banksjef og politikar for Venstre, fødd i Levanger. Stortingsmann Christian Frederik Fasting var farbror hans.
Fasting var son til ein tollkasserar. Etter studenteksamen ved latinlinja ved Kristiansunds høgre allmennskule i 1868 og juridisk embetseksamen i 1872, var han fullmektig hos sorenskrivaren i Romsdal.
Etter ein periode i Indredepartementet i 1874 slo han seg ned i Kristiansund som overrettsakførar. I tillegg var han sjef for Trondhjems Privatbank si avdeling i Kristiansund 1884–92 og Kristiansunds Sparebank frå 1893. Frå 1893 til 1919 var Fasting sorenskrivar i Nordmøre. Ved sidan av den offentlege stillinga dreiv han privat både skipsreiarlag, handels- og spekulasjonsforretning.
Fasting var medlem av Kristiansund bystyre 1882-1901, ordførar 1889-91. Perioden 1892-94 representerte han Kristiansund på Stortinget og var varamann 1898-1900. Ettersom Hans Rasmus Astrup brådøydde i februar 1898, rykte Fasting til fast plass 7. mars 1898. Grunna sjukdom møtte han ikkje 1898/99-sesjonen og var permittert 9. januar-15. februar 1900. Stortingsbolken 1906-09 representerte han einmannskrinsen Kristiansund på Tinget, i alle år sokna han til Høgre-leiren. Han var 1892-94 medlem av Lagtinget og tollkomitéen og 1898-1900, samt 1907-09 av næringskomité nr 2, siste treårsbolken som komiteformann. I 1908 sa Fasting nei til å vere med i regjeringa som Gunnar Knudsen var i ferd med å danne.
Gållanes
Gållanes eller Golleneset er eit nes i nordvestre enden av Nerlandsøya i Herøy på Sunnmøre.
Neset ligg i Kvalsvik grunnkrins. Neset markerer ytterenden på Kvalsvika, og ligg ved foten av Okla.
Aure de Paris
Saint-Martial-klostret låg i rue Braque i 4. arrondissement i Paris no ligg. Eit kapell til ære for st. Aure de Paris ligg i rue de Reuilly (12. arr.) i Paris.
Mjosundbrua
Mjosundbrua er ei bru som kryssar Mjosundet mellom Ertvågsøya og Rottøya i Aure kommune i Møre og Romsdal. Brua er ein del av vegsambandet mellom fastlandet og Ertvågsøya. Mjosundbrua, som er 346 meter lang, vart opna i 1995 og er ein del av Riksveg 680.
Anders C. Sjaastad
Anders Christian Sjaastad er ein statsvitar og politikar frå Oslo, medlem av Høgre. Han var 1985-97 stortingsrepresentant for Oslo, og forsvarsminister 1981-86 i Willoch-regjeringa. Sjaastad var leiar i Europabevegelsen i Noreg 1989–92, og av Oslo Høgre 1996–2000.
Sjaastad tok examen artium i 1962, og vart mag.art. i statsvitskap frå Universitetet i Oslo i 1969. Han var formann i Den Konservative Studenterforening i 1965, og i Det Norske Studentersamfund i 1967. I tida 1968-70 var Sjaastad forskningsstipendiat ved Institutt for statsvitenskap ved Universitetet i Oslo. År 1970 vart han tilsett ved Norsk Utenrikspolitisk Institutt (NUPI) som forskar, og var også informasjonssjef i NUPI fram til han vart statsråd i 1981.
Temirtau
Temirtau (kasakhisk Теміртау, russisk Темиртау) er ein by i Kasakhstan. Han ligg ved elva Nura i Karaganda oblast og har om lag 170 000 innbyggjarar.
Anders C. Sjaastad
Sjaastad var statsråd i Forsvarsdepartementet frå 14. oktober 1981 til 25. april 1986, straks før regjeringa til Kåre Willoch gjekk av. I desse åra, 1981-86, var Sjaastad medlem av sentralstyret i Høgre, noko han også var i tida 1996–2000. Frå 1985 hadde Sjaastad fast sete i Stortinget til år 1997. Frå våren 1986 til hausten 1993 var han medlem av samferdslekomiteen, den siste fireårsbolken fram til 1997 var han nestleiar i justiskomiteen. Etter å ha mista plassen på Stortinget i 1997, byrja han atter å arbeide i NUPI.
Kjelder
Stortingsbiografi
Petropavlovsk
Petropavlovsk (kasakhisk Петропавл, Petropavl; russisk Петропавловск, Petropavlovsk) er ein by i Kasakhstan ved elva Isjim i Nord-Kasakhstan oblast, der han er hovudstad. Han ligg nær grensa til Russland, om lag 350 km vest for Omsk langs den transsibirske jernbanen. Byen har om lag 195 000 innbyggjarar
Historie
Han vart grunnlagd i 1752 som eit russisk fort og etter kvart utvikla det seg ein busetnad rundt fortet. Han fekk bystatus i 1807. Petropavlosk var eit viktig handelssenter for silke og tepper fram til den russiske revolusjonen i 1917.
Huesca
Huesca (aragonesisk Uesca førromersk iberisk Bolskan;  latinsk Osca) er ein by nordaust i Spania i den autonome regionen Aragón. Han er òg hovudstad i provinsen med same namn. Byen har like over 50 000 innbyggjarar, nesten ein fjerdedel av innbyggjarane i provinsen. Han er ein av dei minste provinshovudstadane i Spania. Huesca feirar Fiestas de San Lorenzo, ein fest for Sankt Laurentius, frå 9. til 15. august.
Historie
Det før-romerske iberiske namnet på Huesca var Bolskan. Han var hovudstaden til ilergetane nord i Hispania Tarraconensis, på vegen frå Tarraco (dagens Tarragona) og Ilerda (dagens Lleida) til Caesaraugusta (dagens Zaragoza) og var underlagt Caesaraugusta. Plinius plasserer Oscenses i Vescitania, eit distrikt som ikkje er nemnd andre stader. . Bynamnet vart Osca og var ein romersk koloni, Urbs Victrix Osca, under Romarriket. Under Quintus Sertorius, ein romersk helt, gjorde Osca til basen sin og byen fekk prege sine eigne myntar. Her låg den prestisjefylte skulen grunnlagd av Sertorius for unge iberarar.
Den romaniserte byen med forum vart ein municipium etter eit skriv frå Augustus i år 30 f.kr.. Han vart kalla Wasqah då arabarane erobra området, og den forskansa byen var ein del av forsvaret mot grensa til dei kristne grevane og lokale kongane i Pyreneane. I 1094 bygde Sancho Ramirez Montearagón-borga i nærleiken for å leggje ei omleiring på Wasqah, men han døydde her av ei villfaren pil medan han undersøkte bymurane. Byen vart erobra i 1096 av Peter I av Aragon.
Under den spanske borgarkrigen (1936-39) var «Huescafronten» åstad for nokre av dei verste kampane mellom republikanarane og hæren til Franco. Byen vart omleira av republikanarane, men fall ikkje.
Kvensk språkting
Kvensk språkting er eit organ som gjer vedtak i normeringsspørsmål om kvensk språk som er handsama av Kvensk språkråd. Viktige mål er eit standardisert skriftspråk og ein kvensk skolegrammatikk.
Språktinget vart etablert i april 2008, og medlemmene er oppnemnd av Kvensk institutt. Leiaren i kvensk språkting er Dagny Olsen, og medlemene representerer ulike delar av det kvenske språkområdet.
NM i orientering 1969/stafett
Noregsmeisterskapen i orientering 1969 i stafett vart arrangert av Sportsklubben Freidig i Hølonda i Sør-Trøndelag sundag 15. juni 1969.
Menn
<br style="clear:both;" />
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Kjelder
Sportsboken 1969. Norsk kunstforlag. Oslo 1969.
Smalsundbrua
Smalsundbrua er ei bru som kryssar Smalsundet i Aure kommune i Møre og Romsdal.
Smalsundbrua er 346 meter lang. Den vart opna i 1995 og er ein del av Riksveg 680.
Magnus Nilsson Seim
Magnus Nilsson Seim var ein norsk bonde, organisasjonsmann og Venstre-politikar. Han var fødd i Alversund, og flytta til Kinn i Flora kommune då faren kjøpte gard der i 1896.
Vest-Ukraina
Vest-Ukraina (ukrainsk Західна Україна) syner til dei vestlege områda av Ukraina. Viktige byar er Lviv, Halytsj, Tsjernivtsi, Uzjhorod og andre.
Magnus Nilsson Seim
Seim tok initiativet til skiping av Fiskarfagskulen i Florø. Han var mellom anna medlem av rådet i Vestlandske Salslag, YFK og formann i Venstre i Sogn og Fjordane 1921-1930.
Seim var vararepresentant til Stortinget 1913-1918, 1922-1927 og 1931-1933.
Trones kyrkje
Trones kyrkje er ei langkyrkje frå 1832 i Namsskogan kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i bygda Trones ved Namsen. Byggverket er i tømmer og har 150 plassar.
Tilgang til staden er via Europaveg 6.
Rjåhornet
Rjåhornet er namnet på to fjelltoppar i Herøy på Sunnmøre:
Vest-Ukraina
Omgrepet er tett knytt til historia som følgjer landa og statane:
Vest-Ukraina omfattar Zakarpattja (Kárpátalja), Volhynia, Galizia (Prykarpattja, Pokuttja), Bukovina, Polissia og Podillia.
240 Vanadis
240 Vanadis er ein relativt stor hovudbelteasteroide. Denne svært mørke asteroiden er klassifisert som ein C-typeasteroide og er sannsynlegvis samansett av enkle karbonsambindingar.
Han blei oppdaga av A. Borrelly 27. august 1884 i Marseilles og blei namnsett etter Vanadis, eit anna namn for Frøya, den norrøne gudinna for grøderikdom.
Ransåsen
Springaren Ransåsen skriv seg opphavleg frå Numedal, men er og nytta i Telemark. Her heiter slåtten Ondelåna, Kari Einung eller Eivind Tave, og er spela i tradisjon etter Håvard Gibøen. Slåtten var mykje nytta av Gullik Spellemann frå Flesberg, og namnet Ransåsen skriv seg frå stordansaren Levor Ransåsen som levde frå 1788 til 1857.
Variantgruppa
Variantgruppa har katalognr 494 i hardingfeleverket, og tel seks variantar, to frå Numedal og fire frå Telemark. Slåttane etter Eilev Smedal, Olav Løndal og Eivind Mo er meir utbygde enn dei tre første variantane.
Algiske språk
Algiske språk er ein familie av amerikanske urfolkspråk i Nord-Amerika som omfattar algonkinske språk og to små språk i det nordvestlege California, wiyot og yurok. Slektskapen mellom wiyot og yurok og dei algonkinske språket blei påvist av den amerikanske lingvisten Edward Sapir. Den algiske språkfamilien har tre hovudgreiner: Då slektskapen mellom wiyot og yurok blei påvist, blei dei slegne i hop i ein familie med namnet ritwansk (engelsk Ritwan), men det viser seg at dei to språka ikkje står nærmare kvarandre enn kvart av dei står algonkinsk, så det finst ikkje noko grunnlag for å klassifisere dei saman som ritwansk.
Torstad kyrkje
Torstad kyrkje, tidlegare Torstad kapell, er ei langkyrkje frå 1936 i Nærøy kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i bygda Torstad, på nordvestsida av halvøya Kvingla. Frå starten huste bygningen både skule og kapell, men i 1976 vart han ombygd til berre kapell. Bygget er i tre og har sitjeplassar til 120 personar.
Kyrkja ligg i Nærøy kyrkjesokn i Namdal prosti, ho låg i Nærøy prosti fram til 1. juli 2015 da det vart lagt ned og slått saman med Namdal.
Tyrkisk
Tyrkisk høyrer til den tyrkiske språkfamilien, og blir snakka av ca. 80 mill. menneske i Tyrkia, og av tyrkiske mindretal på Kypros, i Hellas, på Balkan (mellom anna i Bosniea og Albania) og i Nordeuropa (der det til dømes er det største minoritetsspråket i Danmark og Tyskland).
Grammatikk
Tyrkisk er eit agglutinerande språk. Den dominerande morfologiske prosessen er suffiksering, suffiks eller endingar blir lagt etter kvarandre etter stammar, og verb og substantiv blir bøygd i tid, person og tal. Det inneber at det er mogleg å lage svært lange ord, t.d. 'Çekoslovakyalılastıramadıklarımızdan mısınız' ('Er du ein av dei, vi ikkie kunne tsjekkoslovakisere?').
Særlege kjenneteikn er m.a.:
Aursundbrua
Aursundbrua er 486 meter lang. Den vart opna i 1995 og er ein del av Riksveg 680.
878 Mildred
878 Mildred er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. september 1916 av Seth Barnes Nicholson ifrå Mount Wilson Observatory.
John Cockcroft
Sir John Douglas Cockcroft var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1951 saman med Ernest Walton «for pionerarbeidet deira med omdanning av atomkjerner med kunstig akselererte atompartiklar».
Biografi
Frå 1924 arbeidde han ved Cavendish Laboratory i Cambridge, som då var leia av Ernest Rutherford. Frå 1939 til 1946 var han professor i naturfilosofi på same stad. Han arbeidde først med å skape sterke magnetfelt og låge temperaturar. I 1928 byrja han i samarbeid med Ernest Walton å arbeide med akselerasjon av proton ved hjelp av høge spenningar. For å få til dette bygde dei ein høgspenningsgenerator, Cockcroft-Walton-generator, og påviste i 1932 dei første kjernereaksjonane skapt med kunstig akselererte partiklar, eit arbeid som dei i 1951 fekk Nobelprisen i fysikk for.
Cockcroft leia òg bygginga av den første syklotronen i Storbritannia, som stod ferdig i 1939. Frå 1938 vart han saman med Henry Tizard engasjert i utviklinga av radaren. Under andre verdskrigen var han rådgjevar for regjeringa og leia fleire forskingstiltak. I 1944 leia han det anglo-kanadiske atomenergiprosjektet som hadde sete i Montreal og fekk med det ansvaret for bygginga av nokre av dei første reaktorane i verda. I 1946 vart han direktør for Atomic Energy Research Establishment i Harwell, og i 1959 vart han vald til Master for det nye Churchill College i Cambridge.
Cockcroft var ein av dei fremste ekspertane i verda på kjernefysisk energi og ein av dei ivrigaste talsmennene for å utnytte dette til fredelege føremål.
1795
1795 (romartal MDCCXCV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Erik Almhjell
Erik Almhjell var ein norsk notekyndig spelemann frå Sunndalen på Nordmøre. Opptaka av Erik Almhjell åleine og i fleirstemt samspel med sambygdingen Tore Hoås såvel som notenedskriftene Erik gjorde utgjer svært sentrale kjelder for sunndalstradisjonen av folkemusikken på Nordmøre. Særleg interessante er opptaka av sunndalsspringaren.
Biografi
Erik gifte seg i 1948 med Magnhild Havdal frå Tingvoll.
Den eurasiatiske steppa
Den eurasiatiske steppa er eit enromt steppeområde i Eurasia i biomet tempererte grassletter, savannar og krattskogar. Ho strekkjer seg frå Romania gjennom Ukraina til Sibir med ein stor enklave hovudsakleg i Ungarn kalla Puszta. Steppa har knytt saman Europa, Sentral-Asia, Kina, Sør-Asia og Midtausten økonomisk, politisk og kulturelt, mest av alt med Silkevegen i antikken og mellomalderen og Den eurasiatiske landbrua i moderne tid.
Fauna
Dyr: Det ser ut til å vere lite informasjon om dei økologiske tilhøva på steppa før nomadane byrja å temme dyr. Dei viktigaste dyra dei fødde var sauer og geiter, samt noko kveg. Kamelar vart nytta i dei tørrare områda for transport så langt vest som Astrakhan. Det var noko jakoksar langs kanten av Tibet. Hesten vart nytta til transport og krigføring.
Hesten vart først temma på dei russiske og kasakhstanske steppene ei stund før 3000 fvt., men det tok lang tid for hestebogeskyttaren vart utvikla og ein kjenner ikkje heilt til korleis det gjekk føre seg.
Økoregionar
World Wildlife Fund deler Den eurasiatiske steppa opp i fleire økoregionar som er fråskild av høgd, klima, nedbørsgmengder og andre eigenskapar, samt kva dyr og planter som held til i økosystema.
Wiyot
Wiyot er eit utdøydd algisk språk som tidlegare blei tala av wiyot-folket, ei innfødd amerikansk folkegruppe med 450–800 medlemer, som bur i det nordvestlege California i USA. Den siste talaren døydde i 1962.
NM i orientering 1969/langdistanse
Noregsmeisterskapen i orientering 1969 i langdistanse vart avvikla 12. oktober 1969 ved Drammen i Buskerud. Tevlinga var einast for menn.
Langdistanse 21 km
<br style="clear:both;" />
Kjelder
Sportsboken 1969. Norsk kunstforlag. Oslo 1969.
879 Ricarda
879 Ricarda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. juli 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Harald Adolfsen
Harald Adolfsen var ein norsk politikar, i perioden 2003–2015 ordførar i Værøy kommune. Han var vald for Felleslista (Høgre m.fl.).
Tunnsjø kyrkje
Tunnsjø kyrkje, tidlegare Tunnsjø kapell, er ei langkyrkje frå 1876 i Lierne kommune i Trøndelag fylke. Ho ligg ved austenden av Tunnsjøen.
Byggverket er i tømmer og har 100 plassar. Arkitekt for kyrkja var Carl Julius Bergstrøm. Kyrkja er bygd i nygotisk stil.
Cafe X
Cafe X er ein norsk spelefilm frå 1928. Manus og regi var ved Walter Fyrst.
Lipoprotein
Lipoprotein er store kuleforma molekylkompleks av lipid og protein. Dei har lipiddelen, som er hydrofob, inne i kjernen av komplekset og eit eitt molekyl-tjukt lag av frie kolesterol, fosfolipid og apoprotein, som alle er hydrofile, ytst. Dette gjer dei løyselege i blodserum, slik at lipida kan fraktast gjennom blodbanane med komplekset.
Lipoprotein vert mellom anna klassifiserte etter eigenvekta si; lipoprotein med høg tettleik (HDL) og lipoprotein med låg tettleik (LDL) er to døme på slike kategoriar.
Flateyjardalur
Flateyjardalur er ein fråflytta kyst nord på Island på halvøya Flateyjarskagi. Fra stranden strekkjer seg en dal, Flateyjardalsheiði, syd til Fnjóskadalur og heilt til bukta Skjálfandi. Flateyjardalur er kalla opp etter øya Flatey, som ligg like utanfor kysten. Finnboge den ramme, ei av Islendingesogene, finn stad i dalen.
Dei siste innbyggjarane reiste frå kysten i 1953. Same året vart ein veg bygd frå Fnjóskadalur til Flateyjardalur og området vart forbund til andre delar av regionen. Det står tre betonghus i dalen, bygd seint i 1920-åra, som i dag berre vert nytta som sommarhus. Ved den gamle garden Brettingsstaðir ligg ein gravplass rundt grunnmuren til ei gamal kyrkje, som vart tatt ned og flytta til Flatey etter at dalen vart fråflytta. Mange turista vitjar Flateyjardalur om sommaren.
Loch Ness
Loch Ness (skotsk gælisk Loch Nis) er ein stor og djup innsjø (loch) i det skotske høglandet, kring 37 km sørvest for Inverness. Loch Ness er mest kjend for ein sjøorm som skal halda til der, populært kalla «Nessie» etter namnet på sjøen. Mange hevdar å ha sett eit stort monster symjande i innsjøen, men det er ikkje prova at eit slikt vesen verkeleg finst. Det har vore organisert fleire store leiteaksjonar etter monsteret, men ingen har lukkast i å finna det. Frå ulike stader kring Loch Ness går det båtar, slik at turistar får høve til å sjå etter ormen.
Geografi
Loch Ness er ein av fleire skotske sjøar som blei skorne ut av brear under tidlegare istider. I flatevidd er han den andre største sjøen i Storbritannia, etter Loch Lomond, og den største sjøen i den geologiske forkastinga Great Glen. I vassmasse har Loch Ness meir vatn enn alle innsjøar i England og Wales til saman. I tillegg til å vera ein stor og djup loch har Ness særs dårleg sikt på grunn av mykje torv i jordsmonnet rundt.
Sørvest i sjøen, nær Fort Augustus, ligg øya Cherry, ein crannog (menneskeskapt øy) frå jernalderen.
På breidda av Loch Ness ligg ruinane av Urquhart Castle. I landsbyen Drumnadrochit ligg eit utstillingssenter om sjøormen i Loch Ness.
Bruk av sjøen
Sjøen utgjer ein del av Den kaledonske kanalen. Han blir også brukt som lågare reservoar for vasskraftutbygginga Foyers, eitt av dei første av sitt slag i Storbritannia.
Donkeykjel
Donkeykjel (frå engelsk donkey - esel) er ein mindre dampkjel som leverer damp til drift av forskjellige hjelpemaskinar om bord i eit fartøy, som vinsjar, pumper og ankerspel. Maskinbesetninga som tok seg av donkeykjelen vart kalla donkeymann og var ofte ein erfaren sjømann som mangla formell utdanning eller sertifikat.
Omgrepet vert òg nytta om donkeymaskinar, som er små hjelpemaskinar til drift av pumper, spel og liknande.
Puyo
Puyo er hovudstaden i Pastazaprovinsen i Ecuador. Han er òg den viktigaste byen i provinsen. Byen ligg ved Puyoelva, ei sideelv til Pastazaelva som igjen endar i Amazonaselva.
Puyo blei grunnlagt i 1899. Han er bunden saman med byane Baños, Tena og Macas med veg. Dei to sistnemnte byane ligg i ytterkanten av regnskogen i Amazonas.
Kjelde
(opphavleg versjon)
Kvensk språkråd
Kvensk språkråd var eit organ som arbeidde med standardisering av kvensk språk. Det vart danna i april 2007, to år etter at kvensk fekk status som språk, og lagt ned i 2011. Eit prioritert mål var å utarbeide eit standardisert skriftspråk basert på dei ulike dialektane. Språkrådet var oppnemnd av styret i Kvensk institutt.
Språkrådet handsama og sende normeringsforslag til Kvensk språkting, som er det organet som gjer endelege vedtak om normering av kvensk. Leiaren i Kvensk språkråd var Irene Andreassen, statleg namnekonsulent for kvenske stadnamn.
Etter at språkrådet vart lagt ned, held arbeidet fram ved at tidlegare medlemmer i Språkrådet gjev innspel til språktinget.
880 Herba
880 Herba er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. juli 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Yurok
Yurok er eit algisk språk som blir tala av rundt 280 medlemer av yurok-folket, ei innfødd amerikansk folkegruppe på 3000–4500 menneske i det nordvestlege California i USA. Talarane går over til engelsk, og alle dei som framleis talar språket, er eldre vaksne.
Myggsmettar
Myggsmettar (Polioptilidae) er ein familie med omkring 20 artar av små sporvefuglar som finst i store delar av Amerika med unntak av delane lengst sør i Sør-Amerika og dei høgste regionane i Andes. Dei fleste myggsmettane lever som standfuglar i tropiske og subtropiske område, men nordmyggsmetten, Polioptila caerulea, i USA og sørlege Canada migrerer sørover vinterstid. Myggsmettar er nære slektningar av gjerdesmettar.
Desse sarte fuglane er mellomledd mellom songarar og gjerdesmettar i oppbygging og levevis, slik dei flyttar seg kvilelaust gjennom lauvverk på søk etter insekt. Myggsmettar er mest mjukt blålege til gråe i farga, og har dei typiske lange spisse nebba til insektetarar. Mange artar, og spesielt hannane, har karakteristisk svart hette eller mønstre på hovudet, og lange, oftast oppståande hale i svart og kvitt. Dei tre artane av dei forsiktige knottsmettane er brunlege, fyldigare, har relativt kortare stjert og lengre nebb.
Knottsmettane førekjem tett, ofte fuktige, krattskog, medan myggsmettar, avhengig av arten, lever i alt frå tørre kratthabitat (for eksempel kaliforniamyggsmett) til skogtaket i fuktig regnskog i Amazonas (for eksempel amazonasmyggsmett). Dei nordamerikanske artane hekkar i buskar eller tre, men hekkevanane til fleire av dei neotropiske artane er i hovudsak ukjente.
Ein art ny for vitskapen, den kritisk truga varillalmyggsmett Polioptila clementsi, blei først skildra i 2005. Denne arten er medlem av amazonasmyggsmett- (Polioptila guianensis) samlinga, som det nyleg var gjort framlegg om inndeling i fire artar, men ikkje alle autoritetar i systematikk har akseptert dette, blant desse er American Ornithologists' Union, SACC.
Artslista
Myggsmettar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Ramphocaenus
Slekt Polioptila
Frotveit
Frotveit er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Bontveitvegen i den tronge dalen om lag 6 km nordaust for Kalandsvatnet, vest for Frotveitvatnet.
Det er framleis gardsdrift på garden.
Det ligg ei lysløype på garden frå Bontveitvegen i ei sløyfe 3,7 km tilbake igjen. Løypa har vore i bruk sidan 1985 for treningføremål og vart etablert i lag med Frotveit skiskyttarlag og andre idrettslag. Sidan løypa ligg kring 300 meter over havet, er her ofte snø om vinteren.
Namn
Namnet kjem frå det norrønt Fróðaþveit, som kjem av mannsnamnet Frode og tveit, som tyder «lite jordstykke».
Geografi
Garden ligg i dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet og oppover mot Bontveit, mellom Solbakkafjellet (458 moh) i sør, Frotveitsvatnet, Lundåsane (361 moh) og Orruta (358 moh) i aust, Ulvursfjellet (677 moh) i nord og vest.
Algonkinske språk
Algonkinske språk er ei gruppe amerikanske urfolkspråk i Nord-Amerika som omfattar dei fleste språka i den algiske språkfamilien (berre to algiske språk er ikkje algonkinske, nemleg wiyot og yurok i det nordvestlege California). Algonkinske språk blir tala av algonkinske folk, frå atlanterhavskysten i aust til Rocky Mountains i vest. Dei algonkinske språka stammar frå det hypotetiske urspråket proto-algonkinsk, som må ha blitt tala for fleire tusen år sidan, truleg minst 3000 år.
Dei einskilde algonkiske språka
På grunnlag av Campbell (1997: 152-154) og Mithun (1999: 327-340) kan dei algonkinske språka klassifiserast slik (symbolet † viser at språket er utdøytt):
To genus
Substantivet i algonkinske språk har to genus, animatum og inanimatum. Til animatum høyrer typisk substantiv som viser til ånder, menneske, dyr, tre og nokre planter og til inanimatum høyrer typisk substantiv som viser til daude ting (ting utan liv), men også nokre planter. I cree er mellom anna desse substantiva animate:
Genusa har òg ein viktig innverknad på verba, som er delte inn i fire typar, illustrerte med døme frå cree: