cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dvergmalle
Kjenneteikn
Dvergmallen har 8 skjeggtrådar rundt munnen, som sit på undersida av det flate hovudet. Ryggen er grå til blåsvart, gulbrun eller oliven, med lysare sider og gul til kvit buk. Han er ein liten fisk, som sjeldan vert over 34 cm i Europa. I Amerika har dei funne eksemplar på opptil 55 cm og over 2 kg. Arten kan ikkje forvekslast med andre norske ferskvassfisk.
Levesett
Dvergmallen lever på blaut botn i eutrofe vatn, små dammar, tjern og sakteflytande elver med mykje vassplanter. Her jaktar han om natta på insektlarver, rogn, småfisk og ymse ferskvasslevande virvellause dyr med hjelp av skjeggtrådane sine. Sjølv i stilleståande vatn kan fisken lukta seg fram til bytte på opptil 25 fiskelengders avstand.
Dvergmalle gyt i juni-juli på grunt vatn, stundom fleire gongar i løpet av same sommaren. Foreldra grev eit reir der hoa legg 500-13000 egg som målar om lag 3 mm i diameter. Dei vaksne vaktar dei til dei klekker etter om lag ei veke. Larvane er kjønnsmogne etter 3 år ved 20-33 cm.
Gerd Binnig
Gerd Binnig er ein tysk fysikar. Binning mottok Nobelprisen i fysikk i 1986 saman med Heinrich Rohrer «for konstruksjonen deira av Scanning tunnelmikroskop» (STM). Den andre halvdelen av prisen vart tildelt Ernst Ruska «for hans grunnleggande elektronoptiske arbeid, og for konstruksjon av det første elektronmikroskopet».
I 1978 aksepterte han eit tilbod frå IBM om å bli ein del forskingsgruppe i Zürich. Her møtte han Heinrich Rohrer som han seinare skulle dele Nobelprisen i fysikk med. Sidan 1994 har Binning drevet eit eget selskap for programvare til bileteanalyse.
Žitný ostrov
Žitný ostrov eller Veľký Žitný ostrov (tysk Große Schüttinsel, ungarsk Csallóköz) er ei elveøy sørvest i Slovakia, som strekkjer seg frå Bratislava til Komárno. Ho ligg mellom Donau og forgreininga Vesle Donau, og utgjer ein stor del av Donausletta. Ho er den største elveøya i Europa med eit areal på 1886 km². Ho er 84 km lang og 15-30 km brei.
Dei største byane på øya er Komárno, Dunajská Streda og Šamorín. Øya har ei viktig drikkevasskjelde og er ein viktig jordbruksregion.
Dei sørlege delane av Žitný ostrov ved Donau er verna som Dunajské luhy verna landskapsområde.
Kryogenium
Kryogenium (gresk cryos, tyder «kald», og genesis, som tyder «fødsel») er den andre geologiske perioden i neoproterozoikum. Han varte i perioden som byrja for 850 millionar år sidan og enda for 635 millionar år sidan. Før kryogenium kom tonium og etter denne perioden kom ediacara. Sturti- og Marino-istida, som var dei mest omfattande istidene ein kjenner til og som kan ha dekt heile planten, oppstod i denne perioden. Desse hendingane, som stundom vert kalla «snøballjorda» er omdiskuterte, og forskarane er ueinige om isen under desse istidene verkeleg dekte heile jorda eller om dei var meir lokale.
Leipzig
Lepizig er kjend for universitet og varemessa. Det første tyske arbeidarpartiet vart grunnlagd i byen.
Kryogenium
Perioden er ikkje internasjonale anerkjend enno, som mange andre geologiske tidsperiodar er. Perioden er berre definert ut frå dateringar av berglag og ikkje observerte og dokumentert systematiske hendingar globalt. Dette er problematisk sidan datering av stein varierer og at det kan gjerast feil i laboratoria. Til dømes er ikkje perioden kambrium definert ut frå berglag som er yngre enn ein viss alder ( millionar år sidan), men ved sporfossil av Phycodes pedum verda over. Dette betyr at bergartar kan vert gjenkjent som kambriske i felten og det krev ikkje vidare testing i laboratorium for finne kva periode dei høyrer til. Enno er ein ikkje einige om kva global hending som er passande til å markere starten på kryogenium og starten er berre omtrentleg sett til 850 millionar år sidan.
Leipzig
Namnet Leipzig kjem frå det slaviske ordet Lipsk, som tyder 'busetnad ved lindetrea'.
Kryogenium
Namnet refererer til det svært kalde globale klimaet som var i perioden, og isbreavleiringar indikerer at jorda opplevde dei mest omfattande istidene nokon gong i denne perioden. Isbreane dekte enorme område og kan ha nådd heilt til ekvator. Vanlegvis deler ein perioden inn i to istider. Den sturtiske istida som varte frå om lag 750 millionar år sidan til 700 millionar år sidan, og Marino/Varanger-istida som enda for om lag 635 millionar år sidan. Avleiringar av glasial tillitt er funne på stader som låg ved låge breiddegrader under kryogenium, og dette har ført til hypotesen om djupfryste hav og «snøballjorda».
Leipzig
Historie
Den første historiske omtalen av byen er frå 1050, då me høyrer om ein slavisk busetnad som heitte Lipsk. På grunn av tysk ekspansjon austover blei byen etter kvart ein av deira handelsstader, og fekk byrettar i 1165 av markgreven av Meissen.
Kryogenium
Under kryogenium braut superkontinentet Rodinia opp og eit anna superkontinent, Pannotia, byrja å ta form.
Leipzig
Historie
Byen blei stygt skada av bombeåtak frå dei allierte under den andre verdskrigen. Medan det budde over 750 000 menneske i byen like før den andre verdskrigen, hadde folketalet gått ned til 500 000 i 2002.
I 1989 byrja den fredelege revolusjonen mot DDR-styret i byen med såkalla Montagsdemonstrationen.
Kjende personar med samband til Leipzig
Leipzig har i mange hundreår vore eit kultursentrum i Tyskland, noko ein merkar på menneska som har vore innom byen. Filosofen Gottfried Leibniz og fleire musikarar frå Bach-familien verka eller var fødde her, mellom anna Johann Sebastian Bach. Martin Luther preika i byen.
Fleire nordmenn har søkt seg til Leipzig. Ei rekke norske komponistar og musikarar, som Edvard Grieg, Johan Selmer, Ole Olsen, Johannes Haarklou, Christian Sinding, Eyvind Alnæs, Johan Halvorsen og Geirr Tveitt studerte her. Av norske vitskapsmenn var Sophus Lie professor i matematikk og Vilhelm Bjerknes professor i geofysikk ved Universitetet i Leipzig. Salmediktaren Elias Blix studerte teologi ved universitetet frå 1871 til 1872. Han hadde adresse Parkstrasse 2.
Livland
Livland er eit historisk landskap i Baltikum som var busett av austersjøfinsktalande livarar frå området Metsepole med senter i Turaida. Den viktigaste herskaren i det gamle Livland var Kaupo.
Under det liviske krosstoget vart det gamle Livland kolonisert av Broderskapet av Kristi Riddarar i Livland, seinare berre kalla Sverdbrodarordenen og namnet Livland vart så nytta om eit mykje større område, Det liviske forbundet på austkysten av Austersjøen, som i dag er Latvia og Estland. Livland grensa mot Rigabukta og Finskebukta i nord, Peipussjøen og Russland i aust, og Litauen i sør.
Livland var busett av forskjellige baltarar og austersjøfinsktalande folk og styrt av ein øvre klasse av baltiske tyskarar. Etter kvart vart noko av adelen polonisert inn i den polsk-litauiske adelen (Szlachta) eller russifisert inn i den russisk adelen (Dvorjanstvo).
Det liviske krosstoget
Henrik av Livland sine krøniker frå 1220-åra gjev ei førstehandsforteljing om kristninga av Livland som vart gjeve som eit len av Hohenstaufenkongen av Tyskland, Filip av Schwaben, til biskop Albert av Buxthoeven, nevøen til erkebiskopen av Bremen. Han segla med ein konvoi med væpna krossfarar for å opprette eit katolsk område i aust under det liviske krosstoget.
Klosterstaten til Den tyske riddarordenen
Frå 1236 bestod Livland av følgjande inndeling:
Det liviske forbundet
Forskjellige statar i Livland og i dagens Estland vart samla saman i Det liviske forbundet frå 1228 til 1560-åra. Det liviske forbundet var eit forbund av sjølvstendige statar. Ein riksdag eller Landtag vart oppretta i 1419. Byen Walk vart vald som stad for riksdagen.
Hertugdømet Livland
I 1561 under den liviske krigen fall Livland inn under Storhertugdømet Litauen  som ein vasallstat. Åtte år seinare, i 1569 då Storhertugdømet Litauen og Kongedømet Polen vart slått saman til Den polsk-litauiske realunionen vart Livland ei kort tid styrt direkte under kongen og storhertugen.
Kongedømet Livland
Russland respekterte først i 1582 polsk-litauisk kontroll over Livland. I 1598 var Livland delt inn i:
Svensk Livland
mini|Den polsk-litauiske realunionen med inndelingane etter [[freden i Deulino i 1618, vist oppå dagens landegrenser.
{{legend|hotpink|Krona}} {{legend|lightpink|Hertugdømet Preussen, polsk len}} {{legend|plum|Storhertugdømet Litauen}} {{legend|lightgrey|Hertugdømet Kurland, litauisk len}} {{legend|darkgrey|Hertugdømet Livland}} {{legend|lightgreen|Svensk Livland og Dansk Livland}}]]
Sverige fekk kontroll over det nordlege Estland og dei sentrale latviske områda av Livland, inkludert Riga, etter å ha kjempa i den polsk-svenske krigen i 1620-åra. Det vart innlemma i Sverige som Svensk Livland.
Livland voivodskap
Livland voivodskap (latvisk Livonijos vaivadija; polsk Województwo inflanckie) var ei administrativ eining med lokalt styre i was a unit of administrative division and local government in the Hertudømet Livland, ein del av Den polsk-litauiske realunionen, etter at det vart oppretta 1620-åra ut frå Wenden voivodskap og fram til den første delinga av Polen i 1772.
Inflanty
Delen av Livland som vart verande ein del av den polsk-litauiske realunionen etter Oliva-traktaten i 1660 vart kjend som Polsk Livland eller Inflanty. Det bestod hovudsakleg av det sørlege latviske området Latgale i Livland voivodskap med hovudstad i Daugavpils, eller Dyneburg.
Riga gubernija
Det russiske keisardømet erobra Svensk Livland under den store nordiske krigen og det vart annektert som følgje av Nystad-traktaten i 1721. Russland fekk så Polsk Livland i 1772 under delinga av Polen. Livland vart så ein del av Riga gubernija.
DS «Saturnus» (1874)
DS «Saturnus» (kallesignal JQSK) var eit dampskip bygt i 1874 som DS «Göta», eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm.
Livland
Livland gubernija
I 1796 vart Riga gubernija omdøypt til Livland gubernija (russisk Лифляндская губерния, Lifljandskaja gubernija, latvisk Vidzemes guberņa).
Barn Jesus i en krybbe lå
Barn Jesus i en krybbe lå er ein opphavleg dansk julesong skriven av diktaren H.C. Andersen i 1832. Den best kjende melodien er skriven av Niels W. Gade. Songen er oppført som salme nr. 45 i Norsk salmebok 2013 og som nummer 103 i Den Danske Salmebog, der han først kom med i 2003.
Livland
Guvernørgeneral av Estland, Livland og Kurland
Frå 1845 til 1876 vart dei baltiske guvernementa Estland, Livland og Kurland, eit område som grovt sett var det same som det liviske forbundet, administrativt underlagt ein felles guvernørgeneral. Av personar i stillinga finn ein grev Aleksander Arkadjevitsj Suvorov og grev Pjotr Andrejevitsj Sjuvalov.
DS «Saturnus» (1874)
Historie
I mars 1878 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 107 276 kr. Dette vart gjort for å styrke rutefarten til Bergenske mellom Bergen og Lofoten. Bergenske kjøpte òg samstundes DS «Svea», som fekk namnet.
Livland
Det sameinte baltiske hertugdømet
Livland vart verande ein del av Det russiske keisardømet fram til slutten av den første verdskrigen då det vart delt mellom dei nyleg sjølvstendige statane Latvia og Estland. I 1918–1920 kjempa både sovjetiske troppar og det tyske Freikorps mot latviske og estiske troppar om kontroll over Livland, men dei vart stoppa.
Barn Jesus i en krybbe lå
<poem class="toc" style="float:right; margin-left:1em"> Norsk tekst: Barn Jesus i en krybbe lå, skjønt himlen var hans eie, hans pute her var høy og strå, mørkt var det om hans leie! Men stjernen over huset stod, og oksen kysset barnets fot. Halleluja, halleluja, barn Jesus!
DS «Saturnus» (1874)
Historie
I 1885 fekk skipet ny innerkjel og i 1893 vart det påsett slingrekjølar. I 1900 vart det utført ei større utbetring av skipet ved Akers Mek. Verksted med nye dekk, stålmaster og innreiing.
Barn Jesus i en krybbe lå
Hver sorgfull sjel blir frisk og glad og legger bort sin smerte; et barn er født i Davids stad til trøst for hvert et hjerte. Til dette barnet skal vi gå For barnesinn igjen å få. Halleluja, halleluja, barn Jesus! <poem class="toc" style="float:right; margin-left:1em"> Dansk originaltekst: Barn Jesus i en krybbe lå, skønt Himlen var hans eje. Hans pude her blev hø og strå, mørkt var det om hans leje! Men stjernen over huset stod, og oksen kyssed barnets fod. Halleluja! Halleluja! Barn Jesus!
Livland
Vidzeme i det sjølvstendige Latvia
I det sjølvstendige Latvia mellom verdskrigane vart det sørlege Livland ein administrativ region med det tradisjonelle latviske namnet Vidzeme, som omslutta dei då mykje større fylka Riga, Cēsis, Valmiera og Valka.
DS «Saturnus» (1874)
Historie
Skipet vart selt i august 1910 til C. Daae-Olsen i Bergen, som alt i januar 1911 selde det til Johnsen & Bergman i Kristiania. Eit år seinare, i februar 1912, vart skipet kjøpt av A/S Tore Hund (L.H. Andreasssen) i Harstad. Det vart då omdøypt til «Asbjørn Selbane». I august 1915 hamna skipet attende i Bergen då det vart kjøpt av A/S S/S Prunelle (A/S Erik Rusten) som i desember same året døypte skipet om til «Prunelle».
Livland
Baltikum
Det historiske landet Livland har vore delt mellom Latvia og Estland sidan den gong. Framleis er det folk som talar livisk i Latvia, men det er i ferd med å døy ut.
Barn Jesus i en krybbe lå
Hver sorgfuld sjæl, bliv karsk og glad, ryst af din tunge smerte, et barn er født i Davids stad til trøst for hvert et hjerte. Til barnet vil vi stige ind og blive børn i sjæl og sind. Halleluja! Halleluja! Barn Jesus!
DS «Saturnus» (1874)
Historie
I februar 1918 gjekk det vidare til Rederi-A/S Harald Grenske i Skien, men vart same året rekvirert av The Shipping Controller i London under første verdskrigen. Dette vart lagnadstungt for skipet som 22. august 1918 utan førevarsel vart torpedert av den tyske ubåten UB 112 tre nautiske mil søraust av Blyth. 12 menneske omkom.
Barn Jesus i en krybbe lå
Historie
Songen blei først skriven som eit dikt og var ein del av utgjevinga Aarets tolv Maaneder, Tegnede med Blæk og Pen, og representerte desember måned. Først i 1849 sette Johan Christian Gebauer melodi til diktet, og denne var den mest brukte fram til 1950-talet. I 1859 blei melodien som er brukt i dag komponert av Niels W. Gade. I 1874 komponerte også Henrik Rung ein melodi som han arrangerte for blanda kor.
«Barn Jesus i en krybbe lå» kom først med i Den Danske Salmebog i den nye utgåva i 2003. Ho er salme nummer 103 under temaet «Troen på Guds søn - Jesu fødsel», med melodien til Niels W. Gade. I same utgåve av salmeboka kom også H.C. Andersen sitt dikt 1864 «Jeg har en Angst» med.
Songen inngår i norsk kristen juletradisjon. Han er med i Norsk Salmebok (1985), og er nr. 45 i Norsk salmebok 2013.
Nokre norske artistar som har gjort innspelingar av songen er Arve Tellefsen (med Nidarosdomens Guttekor på plata Våre beste julesanger) og Merete Hjortsø.
Johan Remen Evensen
Johan Remen Evensen er ein norsk, tidlegare skihoppar som er medlem av Molde og Omegn Idrettsforening. Evensen er opphavleg frå Alsvåg i Øksnes kommune i Nordland, voks opp i Molde.
Den olympiske hymnen
Den olympiske hymnen er ein kor-kantate skriven for Dei 1. olympiske leikane og sidan 1958 rekna som den offisielle songen for Dei olympiske leikane.
Johan Remen Evensen
Aktiv
Evensen debuterte i verdscupen med 10. og 12. plass i Trondheim]] i desember 2008. 13. desember vart han nummer 7 i verdscuprennet i Pragelato i Italia, og dagen etter kom han på tredjeplass same stad i eit renn med berre ein omgang, under vanskelege verforhold. 14. februar 2009 vart han igjen nummer 3 i eit verdscuprenn, i skiflygingsbakken i Oberstdorf i Tyskland.
Den olympiske hymnen
Hymnen vart skriven til Dei første olympiske leikane som vart arrangerte i Aten 1896, med tekst av Kostís Palamás og melodi av Spyrídon Samáras. Hymnen vart framført under opningsseremonien.
Johan Remen Evensen
Aktiv
Evensen lukkast aldri i dei individuelle tevlingane under dei store meisterskapane. Derimot var han med på fire av dei fem norske medaljelaga i åra 2009-2011; under ski-VM 2009, vinter-OL 2010, skiflygings-VM 2010 og ski-VM 2011. Han fekk då med seg tre sølvmedaljar og ein bronsemedalje, alle medaljane vann han saman med Anders Bardal og Anders Jacobsen. Dessutan var Tom Hilde med på tre av medaljelaga, medan Bjørn Einar Romøren kompletterte skiflygingslaget som tok VM-sølv i 2010.
Evensen la opp i 2012, etter å ha slite med å halde nede kroppsvekta.
Den olympiske hymnen
Arrangørar av seinare olympiske leikar har framført andre tilsvarande songar, men etter 1960 har dette verket vore offisiell OL-hymne.
Til vinter-OL 1994 på Lillehammer vart den olympiske hymnen omsett til norsk av Halldis Moren Vesaas. Hymnen vart sungen av Sissel Kyrkjebø under opningsseremonien til musikk arrangert av Frode Thingnæs framført av Forsvarets representasjonsorkester.
Ørn-Horten
Fotballklubben Ørn-Horten er eit idrettslag i Horten. Klubben vart stifta 4. mai 1904 som Ørn Fotballklubb. Klubben vart norsk meister i fotball fire gongar i tida 1920-30. Ørn spelar heimekampane på Lystlunden, eit stadion som ligg i eit parkområde sentralt i Horten.
I 2020 spela Ørn-Horten i 3. divisjon avdeling 2.
Soge
Ørn var ein av dei fremste fotballklubbane i Noreg frå den nasjonale fotballens barndom i åra før 1910, og i tida fram mot 1935. Både i 1908, 1913 og 1915 nådde laget semifinalane i fotball-NM, før det i 1916 spelte NM-finale mot Frigg og tapte 0-2. Fire år seinare møttest dei same to klubbane til ein kamp om Kongepokalen, eit oppgjer som enda med 1-0-siger for Ørn. Etter tapte semifinalar i 1922 og 1925, nådde Ørn cupfinalen heile fem år på rad; 1926-1930. I 1926 vart det tap 0-3 mot Odd, året etter siger 4-0 over Drafn. Ørn vart så norsk meister i 1928 med 2-1 over Lyn]9 og i 1930 med 4-2 over [[Drammens Ballklubb. Sesongen i mellom, 1929, vart Sarpsborg FK for sterke med 2 mpl, mot 1. I 1932 deltok Ørn i sin åttande NM-finale og fekk grisebank av Fredrikstad FK, det stod 1-6 då fløyta lydde. Ørn spelte kvartfinale i NM-cupen for siste gong i 1950.
Ørn spelte i Hovudserien frå starten i 1948 til 1952. Klubben deltok i den såkalla maratonserien 1961/62, der den vart nummer 14 av 16 lag. Dermed vart spel i 2. divisjon frå 1963. Sidan har klubben veksla på å spele på andre og tredje nivå i norsk seriefotball. I 2015 har Ørn-Horten spelte på nivå tre.
Klubbprofilar
Michael Paulsen, Harald Strøm, Gudmund Fredriksen, Reidar Høilund, Emil Hansen, Egil Jacobsen, Ingar Pedersen, Gunnar Dahl, Oscar Thorstensen, Per Bjørnø, Per Bredesen og Bjørn Odmar Andersen.
DS «Mars»
DS «Mars» (kallesignal JQSN) var eit dampskip bygt i 1878 som eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Bergen Mek. Verksted i og levert i juli 1878 til ein kostnad på 174 778 kroner. Lasterommet var på 30 000 kubikkfot.
Organisk kjemi
Organisk kjemi eller karbonkjemi er den delen av kjemien som tek for seg karbonsambindingar og eigenskapane deira. Dei fleste kjende kjemiske sambindingar er organiske. Desse kan delast inn i grupper etter struktur og kva andre grunnstoff enn karbon dei inneheld. Hydrogen, oksygen, nitrogen, svovel, fosfor og klor er mellom dei vanlegaste, men organiske molekyl kan og innehalda andre grunnstoff. Ein skil òg mellom alifatiske (t.d. etan) og aromatiske (t.d benzen) sambindingar.
DS «Mars»
I 1886 fekk det ny indre kjel i donkeykjelen og i 1896 donkeykjelen på 80 pund. Innreiinga vart forandra i 1901. Nok ein ny donkeykjel på 100 pund vart sett inn i 1903. I 1904 grunnstøytte «Mars» ved Grønø og måtte få ny kjøl og tre nye plater i skroget.
Skipet deltok i første verdskrigen og gjekk i fart heilt til det vart selt i juni 1924 til Stavanger Skipsopphugging
Organisk kjemi
Dei to hovudgreinene i kjemi
Grunnstoffet karbon står i ei særstilling blant grunnstoffa. Karbon dannar villig kjemiske sammanbindingar med både seg sjølv og atom av andre grunnstoff. Det er mogleg å binde saman lange kjeder eller ringar av karbon-atom til kompliserte og store molekyl i mange variantar. Store karbonkjemi-molekyl som DNA eller cellulose er molekyl sette saman av kjeder på fleire tusen karbonatom etter kvarandre.
I uorganisk kjemi er det få moglegheiter når det gjeld å kombinere atom til molekyl ...
Slik er det ikkje med andre grunnstoff, som til dømes oksygen eller hydrogen åleine. Dei mest kompliserte molekyla naturen kan lage med hydrogen og oksygen åleine er:
... men i karbonkjemi er moglegheitene uendelege.
Av karbon, saman med andre grunnstoff, som til dømes hydrogen og oksygen, kan naturen lage millionar av kjemiske samanbindingar. Her er få nokre døme:
Karbon, hydrogen og oksygen dei vanlegaste grunnstoffa i organiske samanbindingar. Andre grunnstoff, som nitrogen kan også inngå:
C8H10N4O2 (koffein)
HO2CCH2NH2 (aminosyra glycin)
Innanfor karbonkjemi finst det hundretusenvis av ulike kjemiske samanbindingar, mange fleir enn det finst av kjemiske samanbindingar med alle dei andre 90 naturlege grunnstoffa til saman, utan karbon. Over 95% av alle kjemiske stoff som vi kjenner til, er karbonkjemiske samanbindingar.
Kva er det med karbon som gjer at det er slik?
Forklaringa på kvifor karbon så lett inngår i eit utal av forskjellige kjemiske samanbindingar, til skilnad frå andre grunnstoff, finn vi når vi ser på korleis karbon-atomet er oppbygd:
Karbon er grunnstoff nummer 6 i det periodiske systemet. Det har oppfylt sitt innerste elektronskal med to elektronar. Det innerste elektronskalet rundt ei atomkjerne har, som vi veit, berre plass til to elektronar, så er det fullt. I det neste skalet er det plass til i alt 8 elektronar. Hos karbon er dette akkurat halvfullt.
For å forklare vidare kvifor dette gjer karbon så samarbeidsvillig til å inngå i kjemiske samanbindingar, må vi til åtteregelen.
Åtteregelen
Åtteregelen (oktettregelen) i kjemi seier at atom er mest stabile når dei har åtte elektron i det ytterste skalet. (For det innerste skalet er talet 2, for her er det plass til berre to elektron, så er det skalet fullt.) Grunnstoff som i utgangspunktet har dette: helium, neon, argon, krypton, xenon og radon, kallast edelgassar. Desse grunnstoffa reagerer, som vi veit, ikkje med andre grunnstoff.
Alle andre grunnstoff reagerer med kvarandre og inngår i kjemiske samanbindingar, anten ionebindingar eller elektronparbindingar. Det gjer dei fordi dei «strevar» etter å få edelgasstruktur, det vil seie at dei ønskjer å anten få fylt opp det ytterste elektronskalet sitt ved å overtar eller «låne» elektron frå andre atom, eller ved å gje frå seg eller «låne bort» elektrona i det ytterste skalet sitt til andre atom. Grunnstoff som ikkje er edelgassar, kan få edelgasstruktur på to måtar: anten ved å fylle opp det ytterste skalet, eller ved å tømme det ytterste skalet heilt for elektronar.
Når eit atom heilt overtar eit eller fleire elektron frå eit anna atom og på denne måten får fylt opp sitt ytterste elektronskal, eller eit atom heilt gjev frå seg eitt eller fleire elektron og får tømt sitt ytterste elektronskal, kallar vi atomet eit ion. Det er då elektrisk ladd, og bind seg til andre ion med motsett elektrisk ladning med ionebindingar. Natrium og klor er eit eksempel på to grunnstoff som gjerne dannar ionebindingar med kvarandre. Klor manglar eitt elektron for å få fylt opp sitt ytterste skal. Natrium har berre eitt elektron i sitt ytterste skal. Når klor og natrium reagerer med kvarandre, og natrium-atomet gjev bort sitt einslege elektron i det ytterste skalet til klor, vil begge få edelgasstruktur. Då får vi salt (NaCl).
Når atom berre gjev bort eller overtar elektron til og frå kvarandre noko av tida, men ikkje heile tida, seier vi at deil «låner» eller «låner bort» elektron frå eller til kvarandre. Dei blir då hangane saman i eit molekyl. Bindingane mellom atoma, der dei på denne måten låner elektron til og frå kvarandre, kallar vi elektronparbindingar. Vi kallar det elektronparbinding fordi dei to atoma lar eitt elektron kvar gå i par i bane rundt begge atoma.
Nokre atom, som oksygen, ønskjer å «låne» meir enn dei vil «låne bort». Når oksygen inngår elektronparbindingar med andre atom, vil det gjerne ha elektronpara hos seg mesteparten av tida. Det er fordi oksygen manglar berre to elektron i det ytterste skalet for å få edelgasstruktur, og oksygenet er «ivrig» etter å få tak i desse elektrona. Difor har oksygen ein større «trong» til å «låne til seg» enn å «låne bort». For andre atom, som hydrogen, er det motsett: Dei vil gjerne «låne bort» meir enn det vil «låne», fordi dei har få elektron i det ytterste skalet, og gjerne vil tømme det ytterste skalet.
Karbonatomet er lett å «samarbeide» med
Karbonatomet er særleg samarbeidsvillig til å danne elektronparbindingar med andre atom, fordi karbonet har fire elektron i det ytterste skalet sitt. Vi seier at karbon har fire valenselektronar. Dermed har karbon fylt opp nøyaktig halvparten av det ytterste elektronskalet. Det er like lett - eller like vanskeleg - for karbonatomet å oppnå edelgasstruktur ved å kvitte seg med som å skaffe seg 4 elektron til i det ytterste skalet. Det er likegyldig for karbon-atomet om det «låner» eller «låner bort» elektron i det ytterste skalet. Karbonet har såleis ikkje nokon sterk «vilje» til det eine eller det andre, og det er difor eit atom som er lett å omgåast og «samarbeide med» for andre elektron - også andre karbonatom - som vil danne elektronparbindingar. Det er grunnen til at karbon så lett kan inngå i så mange kjemiske samanbindingar.
Kvart karbon-atom dannar fire elektronparbindingar med andre atom.
Slik ser ein modell av metan-molekylet ut, når vi tar med valens-elektronane (elektronane i det ytterste skalet i kvart atom). Figuren illustrerer korleis eitt elektron frå kvart hydrogenatom går saman med eitt elektron kvar frå karbonatomet og dannar elektronpar.
Kjelder:
http://snl.no/organisk_kjemi
Seljalandsfoss
Seljalandsfoss  er ein av dei mest kjende fossane på Island. Han er svært vakker og bilete av han er derfor nytta i mange bøker og kalendrar.
Seljalandsfoss ligg mellom Selfoss og Skogafoss der hringvegur, den islandske hovudvegen rundt Island, tar av mot Þórsmörk. Fossen er ein del av elva Seljalandsá og har eit fall på 60 meter over klippene til den tidlegare kystlinje. Det er mogeleg å gå på baksida fossen.
Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna
Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna (gresk Μαντούδι-Λίμνη-Αγία Άννα) er ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna ligg på den nordlege delen av øya Évvia. I aust ligg Egearhavet, i vest Nord-Évvia-bukta.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Mangrovesnok
Mangrovesnok (Boiga dendrophila) er ein art i snokfamilien i underfamilien tresnokar. Han lever i sumpområde i Søraust-Asia og et i hovudsak fugl. Han vert over to meter lang og er svart med smale og gule band. Gifta er ikkje ufarleg for menneske, men slangen er lite aggressiv.
Fylkesveg 183 i Finnmark
Fylkesveg 183 i Finnmark går mellom Børselv i Porsanger kommune og Veidnesholmen i Lebesby kommune. Vegen er 76,1 km lang.
If I Can Dream
«If I Can Dream» er ein song gjort kjend av Elvis Presley, skriven av Walter Earl Brown og kjend for dei direkte sitata frå Martin Luther King jr.. Songn vart publisert av songforlaget til Elvis Presley, Gladys Music Inc. Han vart spelt inn av Presley i juni 1968, to månader etter drapet på King. Innspelinga vart først gjeven ut offentleg som siste songen frå '68 Comeback Special-programmet til Presley.
Sjølv om songen teknisk sett ikkje er ein gospelsong, framførte Presley songen med intensiteten og intonasjonane frå southern gospel. Han har sidan vore gjeven ut på forskjellige samlealbum med gospelmusikk av Presley.
Fader vår
«Fader vår» (latin Pater noster) eller «Herrens bøn» er ei av dei mest sentrale kristne bønene; det var denne bøna Jesus lærte disiplane. Ho finst i to ulike versjonar, Matt. 6:9–13 og Luk. 11:2–4. Versjonen frå Matteusevangeliet er den som blir nytta mest.
If I Can Dream
Historie
Brown vart beden om å skrive ein song for å erstatte «I'll Be Home for Christmas» som den store finalen på NBC-programmet «Elvis» (20.-23. juni 1968). Han skreiv «If I Can Dream» og då Presley høyrde songen sa han «Eg skal aldri synge ein song til eg ikkje trur på. Eg skal aldri lage ein film til eg ikkje trur på.»
Fader vår
Fadervåret er ein del av Jesu bergpreike. Bøna er vend til «Vår Far i himmelen», og sett saman av sju bøner; tre som gjeld tilhøvet mellom Gud og menneskja, fire som gjeld tilhøvet mellom menneske. Avslutninga («For riket er ditt» o.s.v.) er ikkje med i dei eldste handskriftene, og vart truleg lagd til då bøna vart nytta i gudstenesta. Ho kan vere henta frå ei lovprising som i følgje 1. Krønikebok 29,1 vart nytta av kong David.
If I Can Dream
Historie
Steve Binder, som produserte TV-sendinga til Presley i 1968, har ofte snaka om opphavet til «If I Can Dream». Presley og Binder såg etter ein måte å avslutte showet på. Dei to hadde diskutert kor sjokkert dei var over drapet på Martin Luther King jr. og Bobby Kennedy. Binder bad så W. Earl Brown, ein låtskrivar som arbeidde for showet, om å kome med ein song om temaet som Presley kunne avslutte showet med. Så sjølv om Presley ikkje skreiv songen, vart det synspunktet hans som vart uttrykt i songen.
Songen vart publisert av Elvis Presley-selskapet Gladys Music, Inc.
Fader vår
I Den norske kyrkja avgjer soknerådet om kyrkjelyden skal nytte omsetjinga frå 1985 eller 2011. Det er også høve til å bruka Fadervår etter 1920-liturgien.
If I Can Dream
Historie
Då Earl Brown synte fram songen sa Colonel Tom Parker: «Det er ikkje ein Elvis-aktig song.» Elvis var òg der og sa: «Eg vil prøve han, mann.» Earl Brown sa at då Elvis spelte inn songen såg Brown tårer som rann ned kinna på dei tre korsongarane. Ein av dei sa til han: «Elvis har aldri sunge ein song med så mykje kjensler før. Han meiner kvart ord.»
Fader vår
2011-utgåva
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> Vår Far i himmelen! Lat namnet ditt helgast. Lat riket ditt koma. Lat viljen din råda på jorda slik som i himmelen. Gjev oss i dag vårt daglege brød, og tilgjev oss vår skuld, slik vi òg tilgjev våre skuldnarar. Og lat oss ikkje koma i freisting, men frels oss frå det vonde. For riket er ditt og makta og æra i all æve. Amen.
1985-utgåva
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> Fader vår, du som er i himmelen. Lat namnet ditt helgast. Lat riket ditt koma. Lat viljen din råda på jorda så som i himmelen. Gjev oss i dag vårt daglege brød. Forlat oss vår skuld, som vi òg forlèt våre skuldmenn. Før oss ikkje ut i freisting, men frels oss frå det vonde. For riket er ditt, og makta og æra i all æve. Amen.
If I Can Dream
Innspeling og suksess
Songen vart gjeven ut på singel før sendinga i desember det året, i november 1968, med «Edge of Reality» som B-side. Han låg på Billboard Hot 100 i 13 veker, og nådde 12. plassen med meir enn ein million eksemplar; sjølv om RIAA berre har sertifisert songen med gullplate (for 500 000 selde eksepmlar). I Canada nådde songen sjetteplassen på RPM-lista.
Fader vår
1891-utgåva
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> Fader vaar, du som er i himlom! Ditt namn verte helgat! Ditt rike kome! Din vilje verte, som i himmelen, so og på jordi! Giv oss i dag vaart daglege braud! Og forlat oss vaar skuld, som og me forlata vaare skuldmenner! Og før oss ikkje inn i freisting! Men frels oss fraa det vonde! Amen.
Norrøn tekst
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;">
Faðir várr sá ert á himnum, helgist nafn þitt, til komi ríki þitt, verði vili þinn svá sem á himni, svá ok á jǫrðu, brauð várt hversdagligt gef þú oss í dag, fyrirgef þú oss sakir várar, svá sem ok vér fyrirgefum skuldurum várum, ok eigi leiðir þú oss í freistni, heldr leys þú oss frá illu!
På latin
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> Pater noster, qui es in cælis sanctificétur nomen tuum; Advéniat regnum tuum, fiat volúntas tua, sicut in cælo et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sícut et nos dimíttimus debitóribus nostris. Et ne nos indúcas in tentatiónem; sed líbera nos a malo.
Bakgrunn
Ved kongeleg resolusjon av 25. juli 1891 vart Blix si utgåve av Luthers katekisme på landsmål tilllaten brukt i den offentlege norske skolen.
I 2006 brukte kyrkjelyder med nynorsk liturgi i hovudsak omsetjinga slik ho lyder på nr 950 i nynorskutgåva av Norsk Salmebok frå 1985.
Den norrøne teksten er henta frå Eskeland og Liestøl: Gammalnorsk, Oslo 1965. Den latinske teksten er henta frå Lov Herren Katolsk salmebok, Oslo 2000.
Banan
Banan er ei avlang frukt som opphavleg kjem frå Søraust-Asia. Banantreet er ein gamal kulturplante, og vert i dag dyrka i det tropiske beltet langs ekvator både i Amerika, Asia og Afrika. Det finst ulike typar bananplantar som alle høyrer til familien Musa.
Klassifisering
Botanisk er bananen eit bær, men i Noreg vert ho sett på og brukt som frukt. Etter jødisk halakhá (religiøs lov) blir bananen rekna som grønsak av di bananpalmen berre set frukt éin gong.
Banansortar
Plantane Musa acuminata og hybriden Musa x paradisiaca er dei som gjev bananer som blir eksportert frå dyrkingsområda til mellom anna Noreg.
Den fruktbananen som vert seld i mest alle fruktdiskar i Noreg, er Cavendish-banan. Han er stor og gul og inneheld om lag 110 kcal. Den viktigaste grunnen til at han er den mest populære importbananen, er at han er svært motstandsdyktig mot sjukdomar. Dette er ein mutert banan som ikkje har frø — han kan berre formeira seg ved rotskot.
Kokebanan vert òg kalla for mjølbanan. Han kjem frå Sør-Amerika, Afrika og India og er nærast som basisføde å rekna i desse områda. Det einaste som kan minna om ein vanleg banan er namnet og fasongen.
Raud banan er ein relativt ny sort fruktbanan. Han er noko mindre enn vanleg banan. Denne mognast også naturleg under distribusjon. Skalet er litt tunnare enn på vanleg banan, raud-grønt før bananen vert heilt mogen, og går over til brun-raudt etter kvart som han vert mogen.
Bruk av banan
I land der ein dyrkar banan er bruken vidare. Ein lagar mellom anna bananchips og bruker kokebananen i fleire matretter. Frukta kan mosast for å laga syltetøy eller blandast i milkshake eller jus frå andre frukter. Det finst òg bananketchup, syltebanan, bananeddik, bananvin og -øl og ymse andre banandrykker.
Ein kan også bruka bananblomen i matlaging. I Søraust-Asia blir han brukt både rå og kokt i supper og karrirettar. Den mjuke kjernen inni bananstammen blir òg brukt, særleg i burmesisk matlaging. Av mjølbanan vert det dessutan sjølvsagt laga mjøl.
Næringsinnhald
Det finst mange hundre sortar banan, men dei kan delast inn i to grunnsortar: vanleg fruktbanan og kokebanan. Bananar inneheld fiber, A-, B-, C- og E-vitamin og minerala fosfor, kalium, jern og sink, og store delar karbohydrat, men heile 74% er vatn. I ein umogen banan er størsteparten av karbohydrata stive, men etter kvart som han mognar, blir dei omdanna til sukker slik at stive til slutt berre utgjer 1-2 % av frukta.
Historie
Banan blei domestisert i Søraust-Asia, der det framleis veks mange ville variantar. Dei eldste spora etter banandyrking er frå Kuk-myra på Papua New Guinea, og er mellom 7000 og 10 000 år gamle. Bananen vart innført til Midt-Austen og på 600-talet av arabiske handelsmenn, ifølgje nokre syn også til Afrika, medan funn av tre tusen år gamle bananfytolittar frå Kamerun og lingvistiske prov på Madagaskar kan tyda på at ho nådde verdsdelen tidlegare.
Tidlege bananar var mindre banansortar enn dei som blir eksportert i stor skala i dag, og det arabiske ordet for finger, banan, er kan hende opphavet til namnet på frukta på norsk og fleire andre språk. Ordet blei spreidd frå Vest-Afrika av vitjande spanjolar eller portugisarar, som tok plantane med seg til Amerika på 1500-talet.
Bananhandel har spelt ei enorm rolle i økonomien i Mellom-Amerika, der mange i offentleg administrasjon har skodd seg på lukrative avtalar med store, utanlandske fruktimportørar. Dette medførte mykje korrupsjon, og bananselskapa fekk langt på veg kontroll over styresmaktene i fleire av desse landa. Difor vert dei somme tider kalla bananrepublikkar, eit ord som vart brukt første gong av den amerikanske forfattaren O. Henry i 1910.
Klaus Egge
Klaus Egge var ein norsk komponist og musikkritikar. Han er mest kjend for symfoniane, konsertane og kammermusikken sin.
Biografi
Egge vart fødd i Gransherad (nær Notodden) i Telemark. Han studerte ved Musikkonservatoriet i Oslo, og tok organisteksamen der i 1929. Etter dette studerte han bl.a. komposisjon under Fartein Valen. I tida 1937–38 studerte han under professor Walter Gmeindl ved Musikkhøgskolen i Berlin.
Klaus Egge var ein viktig figur i norsk kulturliv. Han var formann i Norsk Komponistforening i perioden 1945–72, og var det òg i Norges Kunstnerråd, TONO, Statens Musikkråd og Norges Nasjonale Musikkomité. I tillegg var han styremedlem i Nordisk Komponistråd og International Music Council. Han fekk kunstnarløn frå 1949. I 1972 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris. Han var kommandør av St. Olavs Orden og av Den islandske Falkeorden. I 1978 fekk han Lindemanprisen.
Musikken hans var inspirert av norsk folkemusikk, men etter kvart vart Egge meir opptatt av atonal musikk.
Blant dei større verka hans finn vi fem symfoniar, tre klaverkonsertar, ein fiolinkonsert og ein cellokonsert. Kammermusikken står òg sentralt, med ein strykekvartett, ein klavertrio, to blåsekvintettar, ein fiolinsonate og mange klaververk. Han komponerte òg mange verk for kor, samt fleire songar.
Kilboghamn
Kilboghamn er ein ferjestad langs Fylkesveg 17 på vestsida av Sørfjorden heilt sør i Rødøy kommune i Nordland.
Herifrå driv Torghatten Nord ferjesambandet Jektvik-Kilboghamn, som ein del av kystriksvegen. Forutan Jektvik legg ferja òg til ved Sørfjorden. Kilboghamn er òg med i ferjesambandet Rødøybassenget, som går ut til øyane Gjerøya, Rødøya, Nordnesøy, Storselsøy og Selsøyvik.
Næraste bygdene til Kilboghamn er Øresvik i Rødøy og Konsvikosen i Lurøy.
Neoproterozoikum
Neoproterozoikum er ein geologisk æra i eonet proterozoikum i prekambrium og varte i tidsperioden som startar for 1000 millionar år sidan og enda for 542 +/- 0,3 millionar år sidan. . Vidare er neoproterozoikum delt inn i periodane tonium, kryogenium og ediacara. Den strengaste istida ein kjenner til i historia skjedde i kryogenium då isbreane kan ha nådd ekvator og kanskje dekte heile jorda i det som er vorte kalla snøballjorda. Dei tidlegaste fossila av fleircella liv er funne i edicara, inkludert dei første dyra.
Geologi
Då neoproterozoium starta låg superkontinentet Rodinia, som hadde oppstått seint i mesoproterozoikum, på begge sider av ekvator. Under tonium starta forkastingar å bryte Rodinia inni i fleire individuelle landmassar. Kanskje var det at dei fleste kontinenta låg på låge breidder som var medverkande til at dei største istidene ein kjenner til oppstod i denne æraen, inkludert Sturti- og Marino-istida. Ein meiner at desse istidene kan ha vore så omfattande at dei strekte seg til ekvator - ein tilstand kalla snøballjord.
Paleobiologi
På 1800-talet sette paleontologar startar for fleircella liv til då dei første dyra med hardt ytre, trilobittar og archaeocyathar, først dukka opp ved byrjinga av kambrium. Tidleg på 1900-talet fann paleontologar fossil av fleircella dyr som var eldre enn kambrium. Ein kompleks fauna vart funne sørvest i Afrika i 1920-åra, men vart feildatert. Andre mogelege tidlege fossil vart funne i Russland, England, Canada og andre stader (sjå edicarisk biota). Enkelte vart fastsette til å vere pseudofossil, medan andre viste seg å vere ein del av heller komplekse biota som ein framleis ikkje heilt forstår fullt ut. Minst 25 regionar rund om i verda inneheld fossil av fleircella dyr funne før kambrium.
Eit par av dei tidlege dyra ser ut til å kunne vere forgjengarar for moderne dyr. Dei fleste fell innanfor grupper av bregneblad-liknande dyr, skiveforma dyr, madrass-liknande dyr, små kalkhaldige røyr og pansra dyr med ukjend opphav. Desse vart tidlegare kjend som ein del av «den vendiske biotaen» før perioden vart namngjeve, og vert i dag kalla den edicariske biotaen. Dei flest hadde blaut kropp. Forholdet mellom desse og moderne dyr er lite kjend. Enkelte paleonotologar knyt mange av desse formene til moderne dyr. Andre ser at det kan vere eit forhold mellom dei, men meiner at dei fleste edicariske dyra er ukjende dyreartar.
I tillegg til den edicariske biotaen er det seinare funne to andre typar biota i Kina (den såkalla Doushantuo-formasjonen og Hainan-formasjonen).
Den siste perioden
Namnet på den siste perioden i neoproterozoikum har endra seg opp gjennom åra. Russiske geologar kalla den siste perioden venedium, kinesarane kalla han sinium og australiarar og nordamerikanarar kalla han edicara. I 2004 fastsette International Union of Geological Sciences namnet til edicara. Grensene for edicara er dei einaste i heile prekambrium som er definert biologisk og ikkje ved hjelp av stratigrafi.
Kjelder
''
Hamrefjorden
Hamrefjorden er ein fjord i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden ligg mellom Helgøy i sørvest og Vanna i aust og strekkjer seg 13 km søraustover.
I nordvest startar fjorden mellom Torsnes i nord og Nordnibba i sør. På Helgøy er det nesten ingen busetnader ved fjorden, berre eit par gardar heilt søraust. På Vanna er derimot heile fjordsida utbygd og av busetnader her finn ein bygdene Vannareid og Hamre, som fjorden er kalla opp etter.
Fv305 går langs fjorden på Vanna.
Heinrich Rohrer
Heinrich Rohrer var ein sveitsisk fysikar. Rohrer mottok Nobelprisen i fysikk i 1986 saman med Gerd Binnig for å ha konstruert Scanning-tunneling-mikroskop (STM). Den andre halvdelen av prisen vart tildelt Ernst Ruska for hans grunnleggjande elektronoptiske arbeid, og for konstruksjon av det første elektronmikroskopet.
Rohrer byrja på EHT Zürich i 1951, der han studerte saman med Wolfgang Pauli. Hans doktoravhandling handla om arbeid med å måle lengdeendringar i superleiarar ved magnetfeltinduserte superleiiande overgangar, eit prosjekt starta av Jörgen Lykke Olsen. I løpet av forskinga fann han ut at han måtte gjere det meste av forskinga om natta, etter at byen hadde stilna, fordi målingane vart så lett påverka av vibrasjonar.
Studiane vart avbrotne av militærteneste i det sveitsiske fjellinfanteriet. I 1961 gifta han seg med Rose-Marie Egger. Bryllupsreisa til USA inkluderte ei avgrensa forsking på termisk leiingsevne av type II-superleiarar og metall saman med Bernie Serin ved Rutgers University i New Jersey.
Vestre Sandfjorden
Vestre Sandfjorden er ein fjord på Vanna i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km søraustover til Sandfjordbotnen.
Fjorden har innløp mellom Nakkesletta i vest og Solstad i aust. Bortsett frå dei veglause gardane Solstad og Sandfjord ved innløpet til fjorden er det ingen busetnader her.
Gouda
Gouda er ein kommune og by i Nederland i provinsen Zuid-Holland med om lag 70 000 innbyggjarar. Gouda fekk byrettar i 1272 og er kjend for Gaudaosten som kjem her frå, tobakkspipene og rådhuset frå 1400-talet.
Byen har fått namnet sitt frå Van der Goude-familien som bygde ei borg langs breidda av elva Gouwe, som familien igjen fekk namnet sitt frå. Området, som opphavleg var marskland utvikla seg i løpet av to hundreår. I 1225 vart det bygd ein kanal til Gouwe og estuaret hennar vart omforma til ei hamn. Gouda har mange historiske kyrkjer og andre bygningar og er ein populær turistby.
Kongsberg er vennskapsby.
Université Paris-Saclay
Université Paris-Saclay (UPS) er eit universitet i Paris i Île-de-France i Frankrike med fokus på teknologi. Det vart skipa i 2014 med undervisingsstart hausten 2015.
UPS underviser innan teknologi og vitskap, i tillegg til mange andre felt, mellom anna administrasjon, økonomi, lingvistikk, statsvitskap og filosofi.
Poopdekk
Namnet kjem frå engelsk poop, som igjen via fransk kjem frå det latinske puppis som tyder akterstamn.
Sandfjorden
Sandfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:
Skógafoss
Skógafoss er ein foss sør på Island ved klippene til den tidlegare kystlinja. Etter at havet trekte seg tilbake (i dag om lag 5 km frå Skógar) har klippene gått parallelt til kysten i hundrevis av kilometer og danna ei klar grense mellom låglandet og Det islandske høglandet.
Skógafoss er ein av dei største og vakraste fossane i landet med ei breidd på 25 meter og eit fall på 60 meter. Vatnet som driv i lufta ved fossen produserer ofte ein enkel eller dobbel regnboge i solskin. I følgje segna skal den første vikingen som slo seg ned i området, Þrasi Þórólfsson, ha vorte gravlagd i ei grotte bak fossen. Ein lokal gut skal ha funne kista mange år seinare, men klarte berre å gripe tak i ringen på sida av kista før ho forsvann igjen.
På austsida av fossen går det ein sti gjennom passet Fimmvörðuháls mellom isbreane Eyjafjallajökull og Mýrdalsjökull. Han går ned til Þórsmörk på den andre sida og held fram som den kjende Laugavegur til Landmannalaugar.
Ri Kwang-Chon
Ri Kwang-Chon er ein nordkoreansk fotballspelar som spelar i forsvar for klubben til den nordkoreanske hæren, Sportsgruppa 25. april, i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.
Ri har vore ein av nøkkelspelarane på landslaget til Nord-Korea heilt sidan 2004/05, og spelte ti kampar under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006. Under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010 utgjorde han saman med Ri Jun-Il, Pak Nam-Chol og Cha Jong-Hyok Nord-Korea si faste forsvarsrekkje, som saman med keeperen Ri Myong-Guk klarde å halda buret reint i 10 av dei 14 kampane i andre og tredje kvalifiseringsrunde.
Ji Yun-Nam
Ji Yun-Nam er ein nordkoreansk fotballspelar som har spela på midtbanen for klubben til den nordkoreanske hæren, Sportsgruppa 25. april, i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.
Laokoon
Laokoon var ein trojansk prest som åtvara dei andre innbyggjarane mot å ta imot hestestatuen som grekarane hadde gjeve dei, utan å bli høyrd.
I ei vidkjend linje frå Aeneiden av Vergil seier Laokoon:
Bybuarane høyrde ikkje på presten, som i sinne kasta spydet sitt på hesten. Ein gud som støtta grekarane, Atene eller Poseidon, sendte så sjøormar som drap Laokoon og dei to sønene hans. Ein annan versjon av legenda seier at Apollon sende slangane som straff for ein annan gjerning, men trojanarane tok hendinga som eit teikn på at hesten var heilag. Det skulle dei koma til å angra på.
Notre-Dame de Chartres
Katedralen (domkyrkja) er ei av dei mange franske Mariakyrkjene; Notre-Dame tyder Vår frue, det vil seie jomfru Maria. I fortid og notid har denne jomfru Maria-katedralen vore ei viktig pilegrimskyrkje, både på grunn av den tradisjonelle pilegrimsvandringa for jomfru Maria som går føre seg i påskehelga kvart år, og på grunn av at katedralen er bygd som kyrkje for dei skal be sine bønar og gje sine lovnader på pilegrimsruta frå Paris og områda nordanfor, via byen Tours til eit av dei aller viktigaste pilegrimsmåla i den katolske kristendomen, byen og katedralen Santiago de Compostela i Nordvest-Spania.