cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Gustav-krigane
Brandenburgsk-svensk allianse og russisk krig mot Sverige
Den 25. juni 1656 inngjekk Karl X Gustav ein allianse med Brandenburg: Marienburg-traktaten gav Stor-Polen til Fredrik Vilhelm I i byte mot militær støtte. Medan den brandenburgske kurfyrsten var ute av det svenske vasallforholdet i Stor-Polen, vart han verande ein svensk vasall for Hertugdømet Preussen. Brandenburgske garnisonar erstatta svenske i Stor-Polen, som forsterka armeen til Karl X Gustav. Den 29. juni vart Warszawa storma av Jan II Kasimir, som hadde stilt opp ein styrke på 28 500 soldatar og ein adeleg arme på 18 000 til 20 000. Deretter deltok Brandenburg aktivt i krigen på svensk side, og fekk Jan II Kasimir av Polen til å uttale at no når tatarane hans alt hadde svenskane til frokost, så skulle han no ta Fredrik Vilhelm I i varetekt, der verken sola eller månen skein.
Alt i mai 1656 erklærte Aleksej av Russland krig mot Sverige, og tok nytte av at Karl var fastbunden i Polen, og at Livland, Estland og Ingermanland berre var sikra av ein livisk arme på 2200 infanteristar og 400 dragonar, Magnus de la Gardie sine 7 000 mann i Preussen og 6 933 mann spreidde rundt i garnisonane langs den austlege Austersjøkysten. Aleksej invaderte Livland i juli med 35 000 mann og tok Dünaburg.
Seint i juli vart Danzig forsterka av ein nederlandsk garnison, og ein samla dansk og nederlandsk flåte heva blokaden av Danzig som Karl X Gustav hadde innført. Den 28. til 30. juli klarte ein samla brandenburgsk-svensk arme å slå den polsk-litauiske armeen i slaget ved Warszawa, og tvinga Jan II Kasimir til å trekkje seg attende til Lublin. I August tok armeen til Aleksej liviske Kokenhausen (Koknese), kringsette Riga og Dorpat (Tartu) og raida Estland, Ingermanland og Kexholm.
Den 4. oktober storma Jan II Kasimir Łęczyca i Stor-Polen, før han sette retning mot Det kongelege Preussen, og den 8. oktober køyrde Wincenty Korwin Gosiewski med 12 000 til 13 000 litauiske og krim-tatarske kavaleristar over ein brandenburgsk-svensk styrke i slaget ved Prostken i Hertugdømet Preussen. Gosiewski raida så Hertugdømet Preussen, brende 13 byar og 250 landabyar, i eit felttog som gjekk inn i folkesegnene på grunn av dei høge dødstala og dei mange fangane som vart bortført til Krimhalvøya.
Svensk-brandenburgsk-transilvansk allianse og fred med Russland
Med Labiau-traktaten den 20. november gav Karl X Gustav av Sverige Fredrik Vilhelm I av Brandenburg full suverenitet over Hertugdømet Preussen i byte for meir aktiv deltaking i krigen. Med Radnot-traktaten den 6. desember lovde Karl X Gustav å akseptere Georg II Rákóczi av Transilvania som konge av Polen og storhertug av Litauen mot at han gjekk inn i krigen. Rákóczi gjekk inn i krigen i januar 1657, og gjekk inn i samveldet med ein styrke på 25 000 transilvanske, valakiske og moldoviske menn og 20 000 kosakkar som braut den polske omleiringa av Krakow før dei møtte Karl X Gustav, som hadde ført ein svensk-brandenburgsk arme sørover. Månaden etter spelte denne allierte styrken katt og mus med polsk-litauiske styrkar, og flytta rundt i heile samveldet utan store trefningar, bortsett frå erobringa av Brest av Karl X Gustav i mai, og plyndringa av Warszawa av Rákóczi og Gustaf Otto Stenbock den 17. juni. På grunn av indre konfliktar hos kosakkane, deltok praktisk talt ikkje Det kosakkiske hetmanatet i krigen. Utsliten etter tidlegare felttog og eit ønske om at Bohdan Khmelnytskij skulle bryte med Sverige, signerte til slutt Aleksej av Russland våpenkvilen i Vilna eller Niemież med Det polsk-litauiske samveldet, og møtte ikkje den svenske armeen i store slag gjennom 1657, sjølv om han framleis forsterka armeane sine i Livland. Den 18. juni slo ein svensk styrke ein russisk arme på 8 000 mann kommandert av Matvej V. Sjeremetev i Slaget ved Walk ved Walk (Valga). Tidleg i 1658 vart Sverige og Russland samde om ein våpenkvile, som førte fram til freden i Valiesar (Vallisaare, 1658) og freden i Kardis (Kärde, 1661). Den russiske krigen mot Polen-Litauen heldt fram i 1658.
Austerriksk-brandenburgsk-polsk-litauisk allianse og danske felttog i Sverige
Som Sverige, såg òg Jan II Kasimir etter allierte for å bryte stillstanden i krigen. Den 1. desember 1656 signerte han ein allianse med Ferdinand III av Habsburg i Wien, som i røynda var meir ei erklæring frå Ferdinand III om å forhandle fram ein fred enn lovnad om militær støtte. Avtalen tredde ikkje i kraft før Ferdinand døydde den 2. april 1657. Avtalen vart fornya og endra den 27. mai av etterfølgjaren til Ferdinand, Leopold I av Habsburg, som i Wien gjekk med på å støtte Jan II Kasimir med 12 000 soldatar, kosta av Polen, mot at Leopold fekk Krakow og Posen i pant. Då denne meldinga kom ut erklærte Fredrik III av Danmark med ein gong krig mot Sverige og i juni gjekk den austerrikske armeen inn i Det polsk-litauiske samveldet frå south, og stabiliserte samstundes situasjonen i Sør-Polen., medan Danmark gjekk til åtak på svenske Bremen-Verden og vendte seg mot Jämtland og Västergötland i juli.
Då Karl X Gustav forlet Samveldet og sette vestover for å slå attende mot danskane, braut den svensk-brandenburgsk-transilvanske alliansen saman. Rákóczi av Transilvania klarte ikkje å stå imot dei samla austerrikske og polsk-litauiske styrkane utan støtte frå svenskane, og etter ei forfølging inn i Ukraina vart han omringa og tvungen til å kapitulere, medan resten av den transilvanske armeen vart slått av tartarane.
Skapolitt
Skapolitt, tidlegare werneritt, ei gruppe tetragonale mineral som kjemisk står plagioklas-feltspata nær. Fargen er vanlegvis kvit eller grå. Den kjemiske samansetjinga kan uttrykkjast som ei gruppe på tre feltspatmolekyl knytte til natriumklorid eller kalsiumkarbonat: 3NaAlSi3O8·NaCl (endeleddet marialitt) og 3CaAl2Si2O8·CaCO3 (endeleddet meionitt). Blandingsledd mellom desse blir kalla mizzonitt og dipyr.
Karl Gustav-krigane
Austerriksk-brandenburgsk-polsk-litauisk allianse og danske felttog i Sverige
Brandenburg skifta side mot at Polen trekte attende kravet om Hertugdømet Preussen, og erklærte Fredrik Vilhelm I som den einaste suvereniteten av hertugdømet med freden i Wehlau den 19. september og Bromberg den 6. november. I tillegg til dei nemnde avtalane sikra Brandenburg landa Lauenburg og Bütow ved grensa til Brandenburgske Pommern, medan bispedømet Ermeland vart gjeven attende til Polen.
Danmark og Pommern
Åtaket til Fredrik III av Danmark i juni 1657 var eit forsøk på å ta attende områda dei tapte i 1645, og gav Karl X Gustav høvet til å forlate stillstanden på den polsk-litauiske slagmarka. Med 9 950 hestar og 2 800 fotsoldatar, marsjerte han gjennom Pommern og Mecklenburg. I Holstein vart den svenske styrken delt og Carl Gustav Wrangel drog vestover for å reinske Bremen-Verden og Karl X Gustav drog nordover for reinske Jylland. Då dei hadde oppnådd desse måla, flytta Karl X Gustav i september seg til den svenske hamnebyen Wismar og sende marinen sinn ut i det uavgjorte slaget ved Møn.
Samstundes herja dei polske styrkane leia av general Stefan Czarniecki sørlege område av Svensk Pommern, og øydela og plyndra Pasewalk, Gartz ved Oder og Penkun. Dei allierte frå Habsburg og Brandenburg var motvillige til å slå seg saman med Czarniecki, og mot ønsket til Jan II Kasimir valde dei å ikkje ta krigen til Det tysk-romerske riket i frykt for ein ny trettiårskrig.
Den strenge vinteren 1657/58 hadde tvunge den dansk-norske flåten til hamn, og Store- og Lillebælt, som skilde dei danske øyane frå fastlandet, var islagd. Etter å ha nådd Jylland frå sør, føretok den svenske armeen på 7000 mann toget over Storebælt; den 9. februar 1658 kryssa dei Lillebælt og øya Funen (Fyn) vart erobra på få dagar, like etter tok dei Langeland, Lolland og Falster. Den 25. februar kryssa den svenske armeen Storebælt til Sjælland med den danske hovudstaden København. Sjølv om berre 5 000 mann klarte å krysse sunda, var det svenske åtaket fullstendig uventa, og Fredrik III måtte overgje seg og signere den ufordelaktige freden i Roskilde den 26. februar 1658.
Sverige hadde vunne den mest prestisjefylte sigeren sin, og Danmark hadde lidd eit dyrt nederlag. Danmark vart tvungen til å gje frå seg provinsane Skåne, Halland, Blekinge og øya Bornholm. Halland hadde alt vore under svensk kontroll sidan signeringa av freden i Brömsebro i 1645, men dei vart no svenske område på ubestemt tid. Danmark måtte òg gje frå seg den norske provinsen Trøndelag til Sverige.
Dei svenske områda i Polen hadde vorte reduserte til nokre byar i Det kongelege Preussen, mellom anna Elbing, Marienburg og Thorn. Med Transilvania nøytralisert og Brandenburg fall frå, var ikkje stillinga til Karl X Gustav i regionen lenger sterk nok til å oppnå målet hans, å få Det kongelege Preussen på permanent basis. Han vart ytterlegare pressa militært av ei austerriksk-polsk kringsetting av Thorn i juli 1658, og diplomatisk då han vart oppfordra av Frankrike om å gå for fred. Frankrike ønskte ikkje å blande seg inn militært, og Sverige hadde ikkje råd til å bryte freden i Westfalen med å gå til åtak på dei habsburgske og brandenburgske områda i Det tysk-romerske riket, som truleg ville ha drive fleire tyskarar inn i den antisvenske alliansen. Karl X Gustav valde derfor å gå til åtak på Danmark på ny.
Då danskane trenerte og utsette nokre av vilkåra i freden i Roskilde om å gje forsyningar og ikkje blokkere utanlandske flåtar frå å kome inn i Austersjøen, og då halvparten av dei 2 000 danske soldatane som i følgje Roskilde-avtalen måtte gå inn i svensk teneste deserterte, sette svenskekongen ut frå Kiel med ein styrke på 10 000 mann den 16. august. Då alle venta at han skulle dra mot Det kongelege Preussen, gjekk han i land på Sjælland den 17. august og sette av stad mot København, som var forsvart av 10 650 danskar og 2 000 nederlendarar. Denne gongen overgav derimot ikkje byen seg, og ei lang kringsetting følgde. Då svenskane tok Kronborg i september, kontrollerte dei begge sidene av Øresund, men i november braut ein nederlandsk flåte den svenske blokkaden i Købnehavn i slaget i Øresund.
Samstundes hadde den antisvenske alliansen sendt ein arme til Danmark for å møte Karl X Gustav med ein styrke på 14 500 brandenburgarar kommandert av Fredrik Wilhelm I, 10 600 austerrikarar kommandert av Raimondo Montecuccoli, og 4 500 polakkar kommandert av Czarniecki. I januar 1659 stod dei allierte styrkane ved Fredriksodde i Kolding og på Als. Karl X Gustav prøvde seg med eit avgjerande åtak på København den 21. og 22. februar, men vart driven attende.
Sverige forskansa
I 1659 var krigen prega av at dei svenske styrkane forsvarte skansane sine på sørsida av Austersjøen mot åtak frå dei allierte. Ein samla styrke på 17 000 austerrikarar og 13 000 brandenburgarar leia av general Jean-Louis Raduit de Souches invaderte Svensk Pommern, tok og brende Greifenhagen, tok øya Wollin og Damm, kringsette Stettin og Greifswald utan suksess, men tok Demmin den 9. november. Motåtak vart utført av general Müller von der Lühnen, som heva kringsettinga av Greifswald frå den brandenburgske kurfyrsten, og generalmajor Paul Wirtz, som frå den kringsette Stettin klarte å ta eit brandenburgsk ammunisjonslager i Curau og tok det til Stralsund. Brandenburgarane trekte seg attende medan dei herja landsbygda dei passerte.
I Det kongelege Preussen hadde alt Thorn fall i desember 1658, men Elbing og Marienwerder stod framleis. Den 24. november måtte Sverige forlate Fyn og Langeland etter nederlaget i slaget ved Nyborg. I januar 1660 hadde Sverige tapt den liviske festninga Mitau.
Samstundes oppstod det konflikt i den antisvenske alliansen mellom Habsburg og Polen-Litauen då Habsburg kravde meir og meir krigsskatt utan å delta så mykje i krigen so Polen-Litauen hadde venta. Med den den russisk-polske krigen i gang, vart dei fleste polsk-litauisk styrkane knytte opp i Ukraina. England, Frankrike og Holland vart samde om eit brev i den første Haag-avtalen, der dei oppfordra Sverige til å gjere fred med Danmark med vilkåra i Roskilde, og fredssamtalar med Frankrike som mellommann fann stad gjennom 1659.
Fred
Karl X Gustav vart sjuk tidleg i 1660 og døydde 23. februar same året. Då svenskekongen døydde var eit av dei største hindra for fred borte og freden i Oliva vart signert med dei allierte Polen-Litauen, Habsburg og Brandenburg den 23. april. I Oliva (Oliwa) vart det gjort fred mellom Sverige, Det polsk-litauiske samveldet, Habsburgarane og Brandenburg-Preussen. Sverige vart akseptert som suveren i Svensk Livland, Brandenburg vart akseptert som suveren i Hertugdømet Preussen, og Jan II Kasimir Vasa trekte attende kravet sitt om den svenske krona, sjølv om han fekk ha tittelen sin resten av livet. Alle dei okkuperte områda skulle elles attende til statane som hadde dei før krigen starta.
Russland var framleis involvert i den russisk-polske krigen 1654–1667, og gjorde fred med Sverige i freden i Kardis, som gav dei russisk-okkuperte svenske områda attende til Sverige.
Kolbotn i Tynset
Det var Garborg sin ven Ivar Mortensson-Egnund som fekk Garborg til Nord-Østerdalen, og som hjelpte han å kjøpe ei tomt på ein stad der det tidlegare hadde vore ei kolmile, derfor namnet Kolbotn. Eit hus vart flytt hit og reist i 1885, og det var Arne Garborgs første eigne heim. Då han i desember 1887 gifta seg med Hulda, fødd Bergesen, flytta paret til Kolbotn. Dei budde her meir eller mindre fast fram til 1896, då sonen Arne Olaus hadde nådd skulealder.
Hust er i dag ått av familien, og det er nokre gonger kulturarrangement på tunet eller utflukter til stova i samband med Garborg-dagane på Tynset. Lektor Arne Dag Østigaard, Tynset, har skrive ei omfattande bok om livet til paret i stova, med utgangspunkt i si eiga hovudfagsoppgåve frå 1970.
Dagbergart
Dagbergart er ein magmatisk bergart som har størkna over jordskorpa, uavhengig om det er på land eller havbotn, i motsetnad til djupbergart som er danna ved langsam størkning på djupet. Lava, pimpstein og vulkansk tuff er døme på dagbergartar.
James
James er eit mannsnamn som er ein engelsk varianten av det bibelske namnet Jakob.
Namnet blei introdusert til England av normannarane. Det er også blitt eit britisk etternamn som er særleg utbreidd i Wales.
Fylkesveg 534 i Nordland
Fylkesveg 534 i Nordland går mellom Meberget og Stemland i Fauske kommune. Vegen er 3,3 km lang.
Kaljazin
Kaljazin (russisk Каля́зин) er ein by i Tver oblast i Russland med om lag 14 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Volga, 125 km aust-nordaust for Tver.
Kaljazin er først nemnt på 1100-talet som ein sloboda, eller busetnad for personar som var fritekne frå å betale skatt. Byen vart viktigare då Makarjevskij-klosteret vart grunnlagd på motsett side av Volga på 1400-talet. Dette klosteret var det mest merkverdige landemerket i Kaljazin og bestod av mange bygningar av historisk interesse, mellom anna eit refektorium frå 1525. I 1940 vart klosteret og storparten av den gamle bydelen sett under vatn då Uglitsj-reservoaret vart bygt. Byen vart etter det i praksis flytta til ein ny og høgareliggande stad.
São Paulo FC
São Paulo Futebol Clube er ein idrettsklubb frå São Paulo i Brasil, stifta 25. januar 1930.
Gangbergart
Gangbergart er ein magmatisk bergart. Når smelta steinmasse trengjer seg inn i sprekkar eller gangvegar i berget og størknar i desse gangane vert dei gangbergartar.
Torfinn Munnen
Torfinn Munnen (Þorfinnr munnr, døydde 1030) var ein islandsk skald som levde på byrjinga av 1000-talet.
I Skaldatal er han ført opp som skald hos kong Olav den heilage.
Tønsberg domkyrkje
Tønsberg domkyrkje er ei langkyrkje frå 1858 i Tønsberg kommune i Vestfold og Telemark.
Torfinn Munnen
Det er særs lite ein veit om Torfinn, men i Heimskringla, i soga om Olav den heilage, er det sagt om han at han var med i hæren til kong Olav ved Stiklestad, der han fall. I Flatøybok er det sagt at Torfinn hadde ein bror, Tord, som òg fall i slaget på Stiklestad.
Tønsberg domkyrkje
Kyrkja vart oppført som Tønsberg kyrkje i 1858 på staden der Lavranskyrkja hadde stått frå mellomalderen til ho vart riven i 1814. Tønsberg kyrkje vart teikna av Christian H. Grosch og innvigd i 1858 som ei nokså enkel nygotisk kyrkje. Det nygotiske preget vart noko dempa ved ei omfattande restaurering planlagd av Arnstein Arneberg i 1939. Då Tunsberg bispedømme vart utskilt frå Oslo i 1948, vart kyrkja domkyrkje.
Grekan
Grekan er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Belsh.
Torfinn Munnen
Skaldatal nemner at ein av skaldane hjå Håkon Sigurdsson Jarl (den mektige) heitte Torulf Munnen, men det er ingen grunn til å tru at han var identisk med Torfinn Munnen.
Tønsberg domkyrkje
Ein god del av inventaret kjem frå Mariakyrkja, mellomalderkyrkja som vart riven i 1864, etter at Tønsberg kyrkja vart bygd. Noko er òg frå Lavranskyrkja.
Grekan
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Grekan 3 138 innbyggjarar.
Torfinn Munnen
Kjende dikt av Torfinn Munnen: Lausaviser
Grekan
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Grekan ein del av distriktet Elbasan. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Barcelona av Freddie Mercury og Montserrat Caballé
«Barcelona» er ein singel av Queen-vokalisten Freddie Mercury og opera-sopranen Montserrat Caballé. Songen vart gjeven ut på samarbeidsalbumet deira, Barcelona, og finst òg på Queen-albumet Greatest Hits III.
Songen syner kjærleiken Mercury hadde for opera med dei lyste notane hans og operavokalen til Caballé, akkompagnert av fullt orkester. «Bracelona» kom først ut som singel i 1987. Han var ein av dei største hittane i solokarrieren til Mercury, og nådde åttandeplassen på UK Singles Chart. Etter at Mercury døydde i 1991 vart songen nytta som kjenningsmelodi under sommar-OL 1992 og klatra då enno høgare, til andreplassen i Storbritannia, Nederland og New Zealand.
Historie
Mercury hadde lenge vore fan av opera, og særleg av songaren Montserrat Caballé. I 1986 nemnte han på spansk fjernsyn at han hadde lyst å treffe ho personleg. Dei hadde eit venleg møte i Barcelona i februar 1987. Seinare, då byen vart vald som vertsby for sommar-OL 1992, vart Caballé, som var frå byen, spurt om å produsere ein song for leikane. Ho spurte så Mercury om han ville vere med på prosjektet. Mercury vart entusiastisk og istaden for å spele inn ein singel, føreslo ho å spele inn eit heilt album, noko Mercury gjekk med på. Songen «Barcelona» måtte vere opningssongen og måtte vere ferdig i 1988, og sendast inn som ein kandidat til OL-temaet i 1992. Innspelinga var komplisert på grunn av dei mange planane til Caballé. For å spare ho tid, spelte Mercury derfor inn songen, og song hennar parti i falsett. Han sendte lydbandet til Caballé for å førebu henne for den felles innspelinga deira i studio.
Songen
Songen vart skriven av Mercury og Mike Moran, som òg er med i videoen til songen og spelar piano og alle klaverinstrument. Songen opnar med ein orkesterintroduksjon, som tonar ut og vert etterfølgt av Mercury og Caballé som syng kvar si sololinje, som stundom glir over i ein duett. Når «Barcelona» vert sungen, i tillegg til eit par andre stader i songen, har Mercury lagt spor på spor med stemma si for å skape eit stort kor. Mercury fører songen, medan Caballé skapar ein mektig «bakgrunnssopran». Sidan Caballé dekkjer sopran-delen, syng Mercury i den naturlege barytonstemma si, i staden for tenor, som var vanleg på mange av innspelingane hans.
Songen har blitt skildra som eit sjeldan lærebokdøme på kombinasjonen av pop og opera, der ein har lagt vekk på skilnadane deira. Mercury artikulerer kvart ord, medan Caballé fokuserer på tonen, og linjene hennar er mykje vanskelegare å forstå. I tillegg syng ho både på engelsk og spansk. Mercury var visstnok forbløffa over kor godt Caballé klarte å kontrollere stemma si. Til dømes måtte han sjølv ta eit steg bort frå mikrofonen for å styre stemmeintensiteten, medan ho ikkje rørte seg i det heile.
Lister
Songen vart framført live for første gongen i mai 1987, ved Ibiza-festivalen, på nattklubben Ku (i dag Privilege Ibiza, den «største nattklubben i verda»). Den neste framsyninga var 8. oktober 1988, under friluftsfestivalen La Nit i Barcelona, som vart halden då det olympiske flagget kom til byen frå Seoul. Mercury og Caballé stod saman på scenen med tre songar, «Barcelona», «How Can I Go On» og «The Golden Boy». Dette var siste gongen Mercury stod på scenen, då han var byrja å merka AIDS-sjukdommen han hadde. Mercury døydde i 1991, og innspelinga av songen vart spelt under opningsseremonien til sommar-OL 1992.
Neuköln
«Neuköln» er eit instrumentalt stykke skrive av David Bowie og Brian Eno i 1977 for albumet “Heroes”. Det var det siste av tre instrumentalar på rad på side to av det originale vinylalbumet, etter «Sense of Doubt» og «Moss Garden».
NME-journalistane Roy Carr og Charles Shaar Murray skildra «Neuköln» som «eit stemningsstykke: den kalde krigen sett gjennom ei boble av blod eller Harry Lime sine siste tankar då han døyr i kloakken i The Third Man. I den siste delen er det berre Bowie som spelar saksofon som «bles ut over ei einsemdshamn, som om han er gått seg vill i tåka.»
Hovudkarakteren Christiane frå filmen Christiane F. - Wir Kinder auf Bahnhof Zoo, med David Bowie sjølv, er òg frå sørlege Neukölln. Bowie produserte lydsporet til Christiane F. som gav filmen ekstra merksemd.
Nakhlittar
Nakhlittar er ei gruppe marsmeteorittar med namn etter den første av dei, Nakhla-meteoritten.
Nakhlittar er danna av magmatiske bergartar på Mars for rundt 1,3 milliardar år sidan. Dei blei danna av basaltisk magma og er rike på augitt. Steinane inneheld krystallar av augitt og olivin. Krystalliseringsalderane deira tyder på at nakhlittane blei danna i dei store vulkankompleksa i anten Tharsis, Elysium eller Syrtis Major Planum.
Meteorittar
Desse nakhlittane er funne:
Slipp
Ein slipp eller opphalingsbedding er eit forseggjort opptrekk for båtar og skip. Slippen gjer det mogeleg å trekkje fartøyet frå flytande posisjon og opp på tørt land. Mange slippar endar opp i ein stor verkstadshall.
Slippen består av ein dramekanisme, ei vogn som er utstyrt med støttestag (vogge) for å halde båten loddrett, og ein skinnegang på eit skråplan ned i og under vatnet til han er djupt nok nede til at båten blir liggande riktig medan han blir trekt opp. Bedding er sjølve underlaget eit skipsskrog står på medan det blir bygd eller reparert. Beddingen er knytt til slippen slik at fartøyet kan sjøsetjast. Normalt vert fartøyet sjøsett med akterenden først, men i tronge elvar og liknande kan sjøsetjinga gjerast på tvers, med beddingen parallelt til vasskanten. Ein beddingkran er ein heisekran som ligg langs beddingen for montering av delane på skipsskroget.
Slippen er ein del av det naudsynte utstyret for skipsverft, der ein anten ville ha tilgang til botnen av båten for rusthandsaming eller andre arbeid, men òg for å kunne arbeide under tak. Dei største fartøya som seglar i dag, kan ikkje slippsettjast, men må i dokk.
Småbåtar i område med stor tidvasskilnad løyser problemet ved å legge båten over ein sandbanke ved flo sjø. Når der er fjøre, ligg båten fleire meter over havflata og ein har fleire timar på seg før båten flyt att.
Freden i Oliva
Freden i Oliva av 3. mai 1660 var ein av fredsavtalane i Karl Gustav-krigane (1655-1660). I Oliva (Oliwa i Det kongelege Preussen), vart det gjort fred mellom Sverige, Det polsk-litauiske samveldet, Habsburgarane og Brandenburg-Preussen.
Sverige vart akseptert som suveren i Svensk Livland, Brandenburg som suveren i Hertugdømet Preussen, og Jan II Kasimir Vasa trekte tilbake kravet sitt om den svenske krona, men fekk halde tittelen som arving til den svenske kongen resten av livet. Alle dei okkuperte områda skulle tilbake til statane som hadde hatt dei før krigen starta. Katolikkar i Livland og Preussen fekk religionsfridom.
Underskrivarane var den tysk-romerske keisaren Leopold I av Habsburg, kurfyrte Fredrik Vilhelm av Brandenburg og kong Jan II Kaismir Vasa av Polen. For den umyndige kong Karl XI av Sverige signerte onkelen hans og kanslaren Magnus Gabriel de la Gardie, som leia ein svensk delegasjon.
Forhandlingar
Forhandlingane hadde starta i Toruń (Thorn) hausten 1659. Den polske delegasjonen flytta seinare til Danzig, medan den svenske delegasjonen gjorde byen Sopot (Zoppot) ved Austersjøen til basen sin.
Under Karl Gustav-krigane hadde Polen-Litauen og Sverige vore i krig sidan 1655 og begge ønskte fred for å kunne ta seg av dei andre fiendane sine, Polen mot Russland og Sverige mot Danmark. I tillegg ønskte den politisk ambisiøse polske dronninga Ludwika Maria Gonzaga, som hadde stor påverknad over både den polske kongen og det polske parlamentet (Sejm), fred med Sverige fordi ho ønskte at sonen til ein nær slektning, franske prince of Condé, skulle veljast som etterfølgjar til den polske trona. Dette kunne berre skje dersom Frankrike og deira allierte Sverige samtykka.
På den andre sida gjorde danske og nederlandske utsendingar, og dei frå Det tysk-romerske riket og Brandenburg, det dei kunne for å avspore forhandlingane. Dette klarte dei ved å dei langtekkelege formalitetane som alltid fann stad under forhandlinga på denne tida. Fleire månader gjekk før den faktiske fredsforhandlinga kunne kome i gang, 20. januar 1660. Sjølv då, vart det skrive så mange fiendlete ord i dokumenta som gjekk mellom dei to partia at hovudmeklaren, den franske ambassadøren De l'Hombres, måtte reinlese lange seksjonar som elles ville ha vore fornærmande.
Ein polsk kontingent leia av erkebiskopen av Gnesen ønskte at krigen skulle halde fram for å drive ut dei utslitne svenske styrkane i Livland. Dei danske delegatane kravde frå Polen at dei skulle lage ein avtale i lag med Danmark; polakkane ønskte derimot ikkje å knyte seg sjølv til den uheldige lagnaden til danskane i krigen mot Sverige. Austerrike, som ønskte å drive Sverige ut av Tyskland gjennom å halde fram krigen, lovde Polen forsterkingar, men polakkane var mistenksame mot intensjonane til austerrikarane og det polske senatet nølte. Sjølv kurfyrste Fredrik Vilhelm av Brandenburg tilbaud assistanse til Polen om dei heldt fram krigen, med håp om å erobre Svensk Pommern.
Frankrike, som i praksis vart styrt av kardinal Mazarin, ønskte at svenskane framleis skulle vere i Tyskland, som ei motvekt til Austerrike og Spania, som var tradisjonelle fiendar av Frankrike. Frankrike frykta òg at om krigen heldt fram, så ville Austerrike verte sterke i Tyskland og Polen. Inntrenginga til austerrikarane og brandenburgarane i Svensk Pommern vart rekna som eit brot på freden i Westfalen, som Frankrike var forplikta til å straffeforfølge. Frankrike truga derfor med å bidra med ein arme på 30 000 soldatar til svenskane om ikkje avtalen mellom Sverige og Brandenburg vart underteikna før februar 1660.
Då meldinga om at kong Karl X Gustav av Sverige hadde døydde kom ut, starta Polen, Austerrike og Brandenburg å auke krava sine, men ein ny fransk trugsel om assistanse til Sverige førte til at den polske sida gav seg. Avtalen vart signert i klosteret i Oliwa den 23. april 1660.
Vilkår
I avtalen skulle Jan II Kasimir sei frå seg kravet om den svenske krona, som faren Sigismund III Vasa hadde tapt i 1599. Polen avstod formelt Livland til Sverige med byen Riga, som hadde vore under svensk kontroll sidan 1620-åra. Avtalen enda konflikte mellom Sverige go Polen som hadde vart sidan krigen mot Sigismund (1598-1599), den polsk-svenske krigen (1600-1629) og dei nordlege krigane (1655-1660).
Hohenzollern-dynastiet i Brandenburg vart òg stadfesta som sjølvstendig og fekk suverenitet over hertugdømet Preussen. Tidlegare hadde dei halde dette området som eit len i Polen. I tilfelle Hohenzollern-dynastiet skulle ende i Preussen, skulle området gå attende til den polske krona. Avtalen vart oppnådd av den brandenburgske diplomaten Christoph Caspar von Blumenthal, på det første diplomatiske oppdraget hans i karrieren.
Freden i Oliva, freden i København same året og freden i Kardis året etter markerte høgdepunktet for Det svenske imperiet.
Kjelder
''
Det kostarikanske riksvåpenet
Det kostarikanske riksvåpenet viser eit smalt land med tre vulkanar, og eit hav med seglskip i på kvar, ei sol som stig opp frå havet og sju stjerner i ei rekkje på himmelen over. To band med tekstane Republica de Costa Rica og America Central står på band over skjoldet. Våpenet i si noverande utforming blei teke i bruk som riksvåpen av Costa Rica den 5. mai 1998, men byggjer på ei tidlegare utgåve frå 1848.
Historikk
Som spansk koloni hadde Costa Rica brukt våpenet til den spanske monarken. Etter sjølvstendet frå Spania i 1821 blei Costa Rica del av Det meksikanske riket i nokre år. Frå 1823 til 1830-åra var landet del av Den mellomamerikanske føderasjonen. Først i 1840-åra trong landet eit eige riksvåpen.
Det kostarikanske flagget og riksvåpenet fekk sine første utformingar under presidentskapet til Jose Maria Castro Madriz, og skal ha blitt utforma av kona hans, Pacifica Fernandez. Dette riksvåpenet blei offisielt teke i bruk den 29. september 1848, og var motiv på det første frimerket landet gav ut. Våpenet blei endra 27. november 1906, då militærsymbol, flagg og overflodshorn blei tekne ut. I 1964 blei talet på stjerne auka frå fem til sju.
Symbolikk
Dei sju stjernene står for dei sju provinane i Costa Rica. Dei tre vulkanane symboliserer dei tre fjellkjedene i landet. Dei to hava er Det karibiske havet og Stillehavet, som ligg på kvar si side av det smale landet. Skipa er handelsfartøy som står for landet si sjøfartshistorie. Skjoldet er innramma av ein krans av gylne kaffibønner.
Kviting
Kviting eller bleike (Merlangius merlangus) er ein fisk i torskefamilien.
Skildring
Kvitingen kan bli opptil 70 cm lang og 3 kg, men vanlegvis ikkje lenger enn 50 cm. Han er sølvgrå på farge, mørkare på ryggen og lys på buken. Berre unge individ har ein liten skjeggtråd. Munnen er overbitt. Sidelinja gjer ei svak boge over brystfinnane, som har ein svart flekk ved rota. Dei tre ryggfinnane og to gattfinnane har berre blautstråler. Den fyrste ryggfinnen har 12–15 blautstråler, den andre har 18–25, og den tredje har 19–22. Den fyrste gattfinnen har 30–35 blautstråler og den andre har 21–23.
Utbreiing og habitat
Kvittngen har den største utbreiinga si i nordaustlege delar av Atlanterhavet, frå Gibraltar og nordover til Island og Barentshavet. Han finst òg i Svartehavet, Middelhavet og vestlege delar av Austersjøen. I Noreg finst kvitingen langs heile kysten, men er vanlegast sør for Stad.
Kviting opptrer frå 10 til 200 meter, ofte på mudder- og sandbotn.
Økonomisk tyding
Kvitingen er ein svært god matfisk og det blir drive kommersielt fiske etter han med trål og snurrevad.
Obelisk
Obelisk (frå gresk obeliskos, 'steikespyd, steinstøtte', ei diminutivform av obelos, 'spyd') er ei frittståande, høg og slank søyle med kvadratisk tverrsnitt som smalnar oppover og som regel ender i ein pyramideforma spiss.
Obeliskar var mykje brukt i det gamle Egypt, særleg som symbol for solguden Ra. Under Romarriket blei mange av dei tekne til Roma, og på 1800-talet blei nokre av dei henta til Paris, London og New York.
Opphavleg blei obeliskar hogne ut av éi steinblokk som monolittar. Dei største er ca. 20–30 m høge. Materialet var mest raudgranitt, truleg fordi dette steinslaget er svært haldbart, og fordi raudfargen var fargen til sola ved soloppgang og -nedgang. Obeliskane hadde gjerne hieroglyfinnskrifter.
<!-- Opprinnelig var obelisken skåret eller hogget ut som en sammenhengende stein, en såkalt monolitt, i polert granitt, men de fleste av de store, moderne obelisker er støpt eller bygget av flere steiner. Begrepet stela (flertall av stelae) er generelt benyttet for andre monumentale søyler med inskripsjoner uten klassisk, obeliskisk form.
Mytologi
Obelisken er et symbol på den skapende kraft og selvsagt også et åpenbart fallisk symbol. Opprinnelig var obelisken et kultsymbol for den egyptiske solguden Ra. Som monolitt ble obelisken sett på som en hellig stein. I Det nye rike i Egypt ble obeliskene satt i par ved templene. Muligens ble den bibelske mytologien om Jakin og Boas, de to søyler ved Salomons tempelport, avledet herfra. Obelisker kalles også for «Solens finger» og har sannsynligvis også vært benyttet (og brukes i dag) som solur.
Pyramidetoppen kalles også for pyramidion, «den lille pyramide», og ble av egypterne sett på som et symbol på verdens skapelse og som solen selv. Antagelig har spissen vært belagt med gull slik at den strålte i solen. Som opphøyde minipyramider har små obelisker også vært brukt som gravsteiner.
Størrelse
Obeliskens ideelle forhold mellom bredde og høyde er 1:10. Størrelsen på de opprinnelige obelisker kan variere fra små steinstøtter på under en meter til kjempemonolitter på opptil 30 meter. Den største av disse veier bortimot 500 tonn.
Utførelse
Man har funnet et steinbrudd ved Aswan, sør for Kairo i Egypt, hvor man kan se en enorm, men uferdig obelisk som aldri ble hugget fri fra klippen. Vi vet ikke helt hvordan datidens egyptere klarte å skjære eller hogge i granitt når de kun hadde tilgang til bløte metaller som kobber og bronse, men muligens ble sand benyttet til skjære monolitten fri. Det neste problemet er å få obelisken reist i loddrett posisjon, uten at den knekker eller velter. En teori går på at de ble rettet opp ved hjelp av skip på Nilen, en annen at man har gravd og fylt sand under inntil steinen til slutt kunne vippes opp i loddrett posisjon.
Egypt
Den egyptiske obelisk symboliserte solguden Ra, og i løpet av den kortvarige reformasjonen til Akhenaton ble det sagt at den var en forsteinet solstråle av guden Aton. Man tenkte seg at guden eksisterte innenfor strukturen.
Romerne ble fullstendig forgapt i obelisker i den grad at det er nå mer enn dobbelt så mange obelisker stående i Roma som i Egypt.
Ikke alle egyptiske obelisker som ble reist opp på nytt i det romerske imperiet, ble satt opp i Roma. Herodes den store imiterte sine romerske beskyttere og reiste en egyptisk obelisk i rød granitt i hippodromen i sin store nye by Caesarea i det nordlige Judea. Den ble oppdaget av arkeologer og har blitt gjenreist på sitt opprinnelige sted.
I Konstantinopel fraktet den østlige herskeren Theodosius en obelisk i 390 e.Kr. og fikk den satt opp i sin hippodrom på en spesielt bygd base hvor den senere ble utsatt for korsfarere og Seldsjukker, men den står fortsatt i det moderne Istanbul.
Roma
Den mest prominente obelisken i Roma er 25,5 meter høye obelisk som står i på Petersplassen – den såkalte Vatikanobelisken. Obelisken har stått der siden år 37 e.Kr. på det stedet som var veggen i Neros sirkus, flankert av Peterskirken. Plinius den eldre har i sitt historieverk Naturalis Historiae referert til transporten av obelisken fra Egypt til Roma på ordre av keiser Gaius (Caligula) som en enestående hendelse. Lekteren som fraktet obelisken, hadde en ekstra stor mast som armene til fire menn ikke kunne favne rundt. Hundre og tyve linseskjepper var nødvendig som ballast. Etter å ha gjort sin tjeneste var den gigantiske lekteren ikke lenger nødvendig. Den ble fylt med stein og sement og senket for å forme grunnen til en kai i den nye havna i Ostia.
Gjenreisningen av obelisken fikk også Michelangelo til å vegre seg, men pave Sixtus V var fast bestemt på å reise den foran St. Peterskirken, selv om kirkeskipet ennå ikke var bygget og fikk en replika i tre reist på stedet bare måneder etter at han ble valgt. Det ble gitt flere forslag på hvordan obelisken kunne reises, men Domenico Fontana, Giacomo Della Portas assistent ved konstruksjonen av basilikaen, presenterte for paven en liten modellkran i tre og en liten modellobelisk i bly som paven selv var i stand til å reise ved å skru på et lite hjul med en finger. Fontana fikk derfor prosjektet som følge av sin anskuelige demonstrasjon. Obelisken, som hadde vært delvis nedgravd de siste århundrer, ble utgravd og mellom den 30. april og 17. mai 1586 flyttet på tromler til Piazza, noe som krevde bortimot 1000 arbeidere, 150 trekkhester og 47 kraner. Selve reisningen ble satt til 14. september, på festen for korsets opphøyelse, noe som samlet en stor menneskemengde. Det var en ingeniørprestasjon som gjorde Fontana berømt, og som han utdypet i en bok, Della Trasportatione dell’Obelisco Vaticano et delle Fabriche di Nostro Signore Papa Sisto V (1590), illustrert med graveringer.
En annen obelisk står foran kirken Trinitá dei Monti på toppen av Spansketrappen i Roma. I tillegg er det enda en berømt obelisk i Roma, skulpturert som om den blir båret på ryggen av elefant. Roma tapte en av sine obelisker som hadde dekorert Isis-tempelet i Egypt og som ble oppdaget på 1500-tallet. Mediciene krevde den for Villa Medici, men i 1790 greide de å flytte den til Boboli-hagene tilknyttet Palazzo Pitti i Firenze og etterlot en replika på dens sted.
Ytterligere flere av de opprinnelig egyptiske obelisker har blitt fraktet sjøvegen og gjenreist over hele verden. Paret av de såkalte 21 meter lange «Kleopatras nåler» står i London og New York.
Det er 28 kjente forhistoriske egyptiske obelisker på de følgende steder:
Romerne har også hogget sine egne obelisker i egyptisk stil og det er fem kjente historiske romerske obelisker i Roma.
Assyria
Den brukne obelisk som ble funnet i 1853 under Hormuzd Rassams utgravninger av Ninive, er en av de eldste eksisterende assyriske obelisker. En annen obelisk kjent fra den tidlige assyriske sivilisasjon, er representert ved Den sorte obelisk til kong Shalmaneser III fra 9. århundre f.Kr., nå på British Museum i London.
Aksumitiske obelisker
Et antall av obelisker ble hogget ut i det forhistoriske kongedømmet Aksum i Etiopia. Det beste eksempelet er den 24 meter høye obelisken i Aksum, hogget ut i det 4. århundre, men ble herjet av italienerne etter den andre italiensk-abussinitiske krig og fraktet til Roma i 1937 hvor den ble reist på Piazza di Porta Capena. I 2003 aksepterte den italienske regjeringen å returnere obelisken og den ble i 2005 fraktet tilbake til Aksum.
Moderne obeliskar
Frå renessansen av er obelisken blitt eit merke på monumental arkitektur. Dei har særleg vore vanlege ved gravstader og som minnesmerke.
Nokre kjende døme er:
Kriss Akabusi
Kezie Uchechukwu Duru Akabusi, kjend som Kriss Akabusi, er ein britisk sprint- og hekkeløpar. Han vart europameister i 400 meter hekk i 1990 og vann VM-gull i 4 x 400 m stafett med Storbritannia i 1991.
Aktiv
Akabusi var med i dei britiske mannskapa i 4 × 400 meter stafett som vann sølv under Sommar-OL 1984, gull i europameisterskapen 1986 og sølv i verdsmeisterskapen 1987. Gjennom andre halvdelen av 1980-åra hadde han stor framgang i 400 meter hekk og deltok i finalen både i VM 1987 og Sommar-OL 1988.
Med tida 47,92 sekundar og ny britisk rekord på langhekken vann Akabusi i 1990 EM-finalen i Split, der han også vann gull i 4 x 400 m stafett. Året etter tok han bronsemedaljen i 400 m hekk under VM 1991, før han som ankermann sprang Storbritannia inn til siger i 4 x 400 m stafett på tida 2.57,53, framfor nasetippen på USA, dei andre på det britiske meisterlaget var Roger Black, Derek Redmond og John Regis. Under dei olympiske sommarleikane i Barcelona i 1992 fylgde Akabusi opp med 47,82 og ein ny bronsemedalje og nasjonalrekord i 400 m hekk, leikar der han òg fekk bronse i 4 × 400 m stafett.
Skolesitt
Skolesitt, scolecitt eller skolezitt er eit fibrig zeolittmineral som inneheld kalsium. Den kjemiske formelen er CaAl2Si3O10·3H2O.
Skolesitt vart først skildra frå Kaiserstuhl i Baden-Württemberg i 1813.
Det er lite utbreitt i Noreg men finst i Sulitjelma og Lier.
Masiela Lusha
Masiela Lusha er ein albansk-amerikansk skodespelar fødd i Tirana i Albania. Etter skulen hadde ho fleire mindre roller i fjernsynsseriar. I 2002 fekk ho tilbid om rolla som Carmen Lopez i serien George Lopez.
Fylkesveg 537 i Nordland
Fylkesveg 537 i Nordland går mellom Medås og Kvitblikk i Fauske kommune. Vegen er 9,6 km lang.
Fylkesveg 537
Fylkesveg 537 finst i fleire fylke i Noreg:
Fylkesvei 537 (andre betydninger)
Ringmur
Ringmur (eller kurtinmur frå fransk courtine, 'gardin') er ein mur som normalt er svært tjukk og som strekker seg rundt ein festning og vernar om borggarden. Ein festning kan ha fleire ringmurar utanfor kvarandre, og det er også vanleg med ei vollgrav og eventuelt skansar utanfor muren.
Dei eldste ringmurane var berre enkle murar der forsvararar kunne stå på toppen og skyta eller hiva ting mot angriparar. Effekten blei forsterka av at ein byrja å bygga tårn i ringmuren. Desse gav betre evne til å gjera motstand under angrep, både ved at ein kunne plassera fleire forsvararar på muren, at desse blei verna bettre ved at dei kom høygae opp, og ved at ein kunne plassere tyngre skyts på tårna.
Kasjin
Kasjin (russisk Ка́шин) er ein by i Tver oblast i Russland med om lag 15 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 120 km nordaust for Tver.
Rag Doll av Aerosmith
«Rag Doll» er ein song av det amerikanske rockebandet Aerosmith, frå albumet deira Permanent Vacation frå 1987. Han vart gitt ut som den siste singelen frå albumet i 1988, og vart skriven av Steven Tyler, Joe Perry, Jim Vallance og Holly Knight. Songen «filtrerer essensen av Aerosmiths mest funky augneblink gjennom boom-thwack-rytmen frå hårmetallen frå 80-talet».
Opphavet til songen
Songteksten vart primært skriven av Tyler og Vallance, Perry skreiv gitarriffet, og Vallance skreiv basslinja. Songen hadde opphavleg tittelen «Rag Time», men John Kalodner likte ikkje det, så Holly Knight vart tilkalla for å hjelpa til med å endra teksten. Ho foreslo «Rag Doll», som eigentleg var ein annan tittel Tyler og Vallance hadde vurdert.
Oppbygginga av songen
Songen er kjend for trommeslagaren Joey Kramer sin 1-2-1-2 rytme i byrjinga av songen, slidegitaren til Joe Perry, og ein hornseksjon arrangert av Tom Keenlyside. Songen er i h-moll. Melodien og teksten til det andre verset er basert på den vokale motmelodien til The Rolling Stones sin versjon av Hank Snow sin «I'm Movin' On» som finst på Got Live If You Want It! der Keith Richards syng «Yes, I'm movin'» som svar på Mick Jagger som syng «I'm movin' on». Musikken på radiosingelen skilde seg frå albumversjonen ved å ha ein meir presserande, drivande rytme, driven av bassen til Tom Hamilton, og litt andre saksofontonar. Denne versjonen hadde ein tidlegare uttoning, og utelét den klassiske klarinett- og trompetduetten bak scat-synginga til Tyler. Videoen er basert på albumversjonen av songen.
Biletstein
Biletstein er ei arkeologisk nemning på reiste steinheller frå forhistorisk tid som er utstyrte med bilete laga som strekteikningar innhogd i steinen. Bileta har truleg vore fargelagte i si tid; fargar som no er å sjå på utstilte steinar, er av nyare dato. Biletsteiner er utan runeinnskrifter, då steiner med runeinnskrifter vanlegvis vert kalla runesteiner jamvel om dei har bilete som er meir iaugefallande enn runene.
Øya Gotland i Austersjøen peikar seg ut som den staden i Norden der det finst biletsteiner. Her er dei funne i eit stort tal og tidfesta til perioden frå 700-talet til ut på 1000-talet e.Kr. Dei er hovudsakleg kalksteinheller, i nokre høve sandsteinheller, tilhogne i typiske, regelmessige former, og med bilete på den eine sida. Etter alt å døme har bileta på dei gotlandske steinene dels å gjere med generell germansk førkristen mytologi, dels med lokal førkristen mytologi og segner som særleg har vore knytt til folkegruppene på øya.
Annan bruk av ordet biletstein
Agalmatolitt, ein gråleg-kvit svakt gjennomskineleg bergart, vert òg ofte kalla biletstein av di denne blaute bergarten har vore mykje nytta i Kina som råstoff for gudestatuettar, vaser og anna.
Kurfürstendamm
Kurfürstendamm (populært kalla Ku'damm) er ei 3,5 kilometer lang gate i bydelen Charlottenburg-Wilmersdorf i Berlin. Ho strekker seg frå Augusta Viktoria-plassen med Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche i Charlottenburg til Rathenauplatz i Wilmersdorf.
Opphavet til dagens Kurfürstendamm er frå 1500-talet, då det blei laga ein plankeveg (tysk Dammweg) mellom Berliner Stadtschloss og Jagdschloss Grunewald. Denne plankevegen blei sidan nytta som ridesti for kurfyrsten Joachim II av Brandenburg. Kurfürstendamm fekk det noverande namnet sitt på midten av 1800-talet.
Kultur
Ved Kurfürstendamm ligg teatera Theater am Kurfürstendamm og Komödie am Kurfürstendamm i Ku'damm-Karrée og dessutan Schaubühne Berlin på Lehniner Platz.
Dadra i musikk
Dadra er ein musikkstil innan hindustanimusikk med opphav i folkesongar sungne av kvinner i Uttar Pradesh.
Stilen har same namn som rytmemønsteret som ofte blir brukt i han, dādrā tāla. Ein kan også bruka andre mønster, som kahervā tāla.
Teksten i dadramusikk tek ofte for seg kjenslene til ei forelska kvinne. I tillegg til kjensler kan han også skildra natur og skiftande årstider. Han er som regel fordelt på to strofer, og kan vera på nordindiske språk som bradjbhakha, maithili og hindi.
Dadra er rekna som ein lett stil i slekt med thumri, men er friare for utøvaren. Han har ofte litt raskare tempo, og verk er kortare og meir kompakte.
Sjøsetjing
Sjøsetjing eller stabelavgang finn stad når eit skip etter det er bygd glir frå beddingen og ut i vatnet. Sjøsetjinga vert gjerne gjort i samband med ein festleg seremoni, sidan skipet ofte vert døypt i same høve.
Historisk vart skip bygd på ein stad der det fann seg ein bedding. Denne var ofte i friluft, men kunne òg vere under tak i strandkanten. Kjølen vart lagt i ei renne som skrådde mot og ned i sjøen, og skroget vart bygt og utstyrt så langt det let seg gjere før det skulle ut i vannet. Renna vart då smurt med grønsåpe eller anna glatt materiale.
Dagen for stabelavgangen vart skroget utstyrt med flagg og liknande pynt, der kunne vere musikk og i det heile vart nabolaget feststemt før der kanskje vart halde ein tale eller to. Så kom tida for å kappe festet. Skroget var forsvarlig festa med lange trosser for at det ikke skulle reke for langt. Oftast gjekk det greit, og skroget kom seg vel ut og flaut som det skulle utan større lekkasjar. Ein sjeldan gang kunne det gå riktig ille, og overtunge skrog kunne kapseise. Seremonien kunne fortsette med dåp av det nye skipet.
I dag blir mange av dei største skipsskroga bygde i seksjonar som etterkvart blir samlet og sett saman på ein stad. Store skrog kan òg bli sjøsett med breisida til. Stabelavgangen blir dermed ein affære som gjerne kan sløyfast, mens skipet blir døypt når det er driftsklart for reiaren.
Konakovo
Konakovo (russisk Конаково) er ein by i Tver oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg ved sørbreidda av Ivankovo-reservoaret i Volga, rundt 60 km aust for Tver.
Byen vart grunnlagd i 1806 og fekk bystatus i 1937.