cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Å juletre
Tekst
Dette var truleg den første songen som knytte grantre til jula. Saman med juletretradisjonen spreidde han seg til mange andre land og språk, kanskje særleg USA. Fram til andre verdskrigen var Zarnack sin kjærleikssong vanlegast i tyske songbøker. I løpet av 1900-talet blei linja «Wie treu sind deine Blätter» ('Kor trufaste er blada dine') gradvis erstatta med «Wie grün sind deine Blätter» ('Kor grøne er blada dine').
Melodi
Melodien til «Å juletre» er ein gammal tysk folketone som òg er brukt i ei rekkje tyske og andre songar. På tysk er studentsongen «Lauriger Horatius» særleg kjend. Det finst òg talrike vers laga av tyske barn til melodien. På svensk finst drikkevisa «Nu tar vi den», og barnesongen «En busschaufför», som òg finst på norsk.
Fire amerikanske delstatar bruker melodien i delstatssongen sin: Iowa, Maryland, Michigan og New Jersey. Han blei tidlegare også brukt i delstatsstongen til Florida. Den sosialistiske songen «The Red Flag» bruker òg melodien.
Variantar
Under første verdskrigen blei det trykka ein krigsversjon av songen i skyttargravspressa, som set opp ein kontrast mellom julefreden og krigen i verda. Under nazitida laga Erika Thomy ein nazistisk versjon av songen, men denne blei forkasta av Die HJ, medlemsbladet til Hitlerjugend.
«O Tannenbaum» er også blitt omsett og omdikta til fleire språk. Det finst fleire engelske variantar, ofte med opningslinja «Oh Christmas tree», men også med linjer som «O Christmas Pine» og «O fir tree tall!».
Det finst også ei rekkje parodiar og meir seriøse variantar på songen, som krigssongen «O Hindenburg! O Hindenburg!» frå 1916, den ironiske «O Eichenbaum, o Eichenbaum» frå 1843 om Det tyske riket, eller den amerikanske «O Lutefisk».
Innspelingar
«O Tannenbaum» er blitt spelt inn av mange ulike artistar på ulike språk. Nokre av artistane som har spelt han inn er Kiri Te Kanawa, Andrea Bocelli, Nat King Cole og Natalie Cole, Oscar Peterson, They Might Be Giants og Smokie.
Prilly
Prilly er ein kommune i kantonen Vaud, i distriktet Ouest Lausannois i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Prilly er ein forstad til Lausanne, og ligg to-tre kilometer nord for byen.
Plystreskjor
Plystreskjor (Gymnorhina tibicen) er ein mellomstor svart og kvit sporvefugl med opphavleg leveområde i Australia og sørlegaste Ny-Guinea. Som medlem av slaktarfuglfamilien er han nært knytt til slaktarfuglar i slekta Cracticus.
Skildring
Vaksne plystreskjorer er ein ganske robust fugl som måler 37-43 cm i lengd, veg ca. 350 gram, med karakteristisk svart og kvit fjørdrakt, gullbrune auge og eit solid kileforma bleikt nebb med svart nebbtupp. Det er no anerkjent ni underartar av plystreskjorer, og det er to fargevariantar, ein med svart rygg og ein med kvit rygg. Førstnemnde forma har kvitt bakhovud og nakke, her er hoene gråspraglete. I sistnemnde form har hannar eit meir utbreidd kvitt område på ryggen, hoene er fint gråspraglete på dette området på ryggen. Elles er kjønna like. Plystreskjorer brukar mykje tid på bakken der dei har nytte av dei lange beina. Skildra som ein dei mest kjende songfuglane i Australia, har plystreskjorer ei rekkje komplekse vokaliseringar, noko som òg er reflektert i det norske artsnamnet.
Plystreskjorer er altetande, med hovuddelen av det varierte kosthald består av virvellause dyr. Dei er generelt standfuglar og territoriale gjennom heile utbreiingsområdet. Som vanleg og vidt distribuert, har dei tilpassa seg godt til menneskeleg busetjing og er ein kjend fugl i parkar, hagar og jordbruksområde i Australia og på Ny-Guinea. Plystreskjorer vart introduserte på New Zealand i 1860, men har seinare blitt skulda for å fortrenge innfødde fuglar og er no handsama som eit skadedyr. Introduksjonar skjedde òg på Salomonøyane og Fiji, der fuglane ikkje blir rekna som ein invasiv art.
Våren i Australia er skjorsesongen, og når eit lite mindretal av hekkande plystreskjorer, nesten alltid hannar, rundt om i landet blir aggressive, så stup dei og åtar menneske og dyr som nærmar seg reirplassen, inkludert sykkelryttarar. Plystreskjorer blir ofte mata av menneske rundt om i Australia, og er maskot i fleire australske sportslag.
Conglomerate Ridge
Conglomerate Ridge er ein rygg, 1 nautisk mil lang, 4 nautiske mil aust-søraust for Mount Bursik i Soholt Peaks i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Ryggen strekkjer seg nordvest–søraust og har ei høgd på kring 1650 moh. Han fekk dette namnet frå konglomeratsamansetninga av bergartane i ryggen av Gerald F. Webers, leiaren for ekspedisjonen til US Antarctic Research Program til Ellsworth Mountains, 1979–80.
Mount George Murray
Mount George Murray er eit hovudsakleg isdekt fjell med flat topp som ligg mellom toppen av Davisbreen og Harbordbreen i Prince Albert Mountains i Victoria Land i Antarktis. Det vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen, 1901–04, som namngav det etter George R.M. Murray ved British Museum under ekspdisjonen til Robert Falcon Scott.
The Challengers
The Challengers var eit instrumentalt surferockband frå seint i 1962. Dei heldt til i Los Angeles. Debutalbumet deira Surfbeat var eit av dei mestseljande surfealbuma gjennom tidene og var medverkane til å føre surfemusikken frå California til resten av verda.
Oversyn
Bandet vart skipa av bandmedlemmar frå eit av dei aller første surfebanda, The Bel-Airs. The Bel-Airs hadde hatt ein hit me singelen «Mr. Moto». The Bel-Airs vart opphavleg skipa av to gitaristar, Eddie Bertrand og Paul Johnson, som begge var 16 år gamle då dei spelte inn «Mr. Moto». Tidleg i 1963 høyrde Eddie Bertrand Dick Dale bruke klangeininga til Fender og ønskte å bruke meir klang i songane til The Bel-Airs. Han meinte dette var lyden som kom til å definere surfemusikken. Johnson var usamd og dei vart så usamde at Bertrand til slutt slutta i gruppa.
Tidlege år
Frå 1961 til sommaren 1963 hadde The Bel-Airs to trommeslagarar som vekselvis spelte konsertar med bandet, Dick Dodd (Eddie & the Showmen og The Standells) og ein lokal skuleven, Richard Delvy. Delvy satsa sidan på ein karriere innan managament og produksjon av surfemusikk. Året før The Bel-Airs vart oppløyst slutta Richard Delvy i The Bel-Airs for å skipe eit nytt band kalla The Challengers. Det einaste bandmedlemmet han tok med seg frå The Bel-Airs var klaverspelaren Jim Roberts. Delvy henta sån inn Randy Nauert (bassgitar), Glenn Grey (sologitar), Don Landis (rytmegitar) og Nick Hefner (saksofon). Dei spelte på mange skulekonstar, lokale dansar og klubbar. Etter kvart hadde dei tent nok pengar til å leige studiotid for å gjere ei innspeling. På tre og ein halvtime hadde dei spelt inn albumet kalla Surfbeat. Saksofonisten Nick Hefner spelte berre på ein song.
Austfrankarriket
Austfrankarriket er eit historisk rike som omfatta om lag områda Tyskland og Sveits og delar av Austerrike, Slovenia og Kroatia. Det oppstod i slutten av 843), då Frankarriket vart delt opp i tre delar: Vestfrankarriket, Mellomfrankarriket (som seinare vart delt opp i rika Lotharingia, Burgund og Italia) og Austfrankarriket. Det siste utvikla seg på 900-talet til Det tysk-romerske riket.
The Challengers
Tidlege år
Den originale gruppa gav ut det andre albumet sitt, Lloyd Thaxton Goes Surfing With The Challengers.
Suksessår
The Challengers spelte inn fleire album. Under innspelinga av det tredje albumet, On The Move, hadde Hefner, Grey, Roberts og Landis alle slutta i bandet. Richard Delvy og Randy Nauert var att. Art Fisher og Ed Fournier spelte no gitar og Phil Pruden kom inn på saksofon. Delvy, Fisher og Fournier skreiv òg songar for gruppa.
I 1964 gav dei ut hitalbumet K-39. Tittelsporet vart ein stor hit og ein av dei mest kjende songane deira. Gurppa fortsette ein suksessrik karriere og spelte inn fleire album i året. Dei hadde òg sitt eige TV-show verten Stan Richards i 1965-1966 og var ofte å sjå på eit anna danseshow kalla Hollywood A Go-Go. Saksofonisten Phil Pruden slutta i gruppa etter utgjevinga av California Kicks i 1966 og The Challengers vart eit firemannsband resten av tida dei eksisterte. På denne tida vrt gruppa og surfemusikken særleg populære i Japan. Dette førte til at det vart danna fire grupper med medlemmar frå The Challengers. The Surfriders, The Good Guys, The Clee-Shays og The De-Fenders gav alle ut album i utlandet.
Seinare år
The Challengers har spelt enkelte konsertar i 1980-åra. I 1995 kom dei saman att med nokre nye medlemmar for å spele inn albumet New Wave, produsert av bandleiaren Richard Delvy.
Écublens
Écublens er ein kommune i kantonen Vaud, i distriktet Ouest Lausannois i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Ecublens er ein forstad til Lausanne, som han ligg 5-6 kilometer vest for.
Moldova i Eurovision Song Contest
Moldova debuterte i Eurovision Song Contest i 2005 i Kyiv i Ukraina med songen «Boonika Bate Doba», framført på engelsk og rumensk av gruppa Zdob și Zdub. Bidraga vert valde gjennom den nasjonale finalen O Melodie Pentru Europa, arrangert av av den moldovske kringkastaren TeleRadio-Moldova.
I 2007, ville TRM trekkje seg frå tevlinga, grunna dårleg resultat i 2006. Men etter press frå TV-sjåarane, ombestemte TRM seg og fylte ut søknad om å delta. Bidraget vart valt internt av TRM, og Natalia Barbu og songen «Fight» vart valde ut til å delta for Moldova.
Silbo gomero
Silbo gomero, også kjent som el silbo, er eit plystrespråk frå La Gomera, ei av Kanariøyane. Språket kan brukast til å kommunisera på avstand i det bratte landskapet. Språket har ei historie på fleire hundre år. Det blei brukt av urfolket på øya for å kommunisera sitt språk, guanche. Etter at spanjolane okkuperte Kanariøyene på 1500-talet, tilpassa dei siste guanchane plystresråket til spansk. Språket stod i fare for å døy ut på 1900-talet, men interessa for det auka på slutten av hundreåret, og det blei innført skuleundervising i det.
Moldova i Eurovision Song Contest
Landets beste plassering kom i 2017 då songen «Hey, Mamma!», framført på engelsk av gruppa SunStroke Project, enda på 3. plass med 374 poeng. Landets dårlegaste plassering kom i 2014 då songen «Wild Soul», framført på engelsk av Cristina Scarlat, enda på sisteplass i den fyrste semifinalen med 13 poeng.
Matfestival
Ein matfestival er ein type festival som har fokus på mat, ofte særskilde matvarer eller mattradisjonar. Denne typen festival har alltid vore eit middel til å sameina grupper gjennom feiring og takksemd for grøde, fangstlukke og liknande.
Silbo gomero
Sidan 2009 har silbo gomero vært oppført på UNESCO si liste over immateriell verdsarv.
Matfestival
Historie
Matfestivalar over heile verda byggjer ofte på tradisjonelle jordbruksteknikkar og årstider. Matfestivalar er knytte til matkulturen i eit område, anten det er gjennom tilreiing av maten ein serverer eller tidsperioden ein held festivalen i. Matfestivalar kan reknast som ein måte å styrka for lokal kulturarv på, og feirar denne kulturarven samtidig som ho kan formidlast til eit nasjonalt eller internasjonalt publikum.
Moderne matfestivalar vanlegvis assosierte med føretak eller ideelle organisasjonar og kan vera knytte til marknadsføring for sjølve festivalen eller lokalsamfunnet eller regionen han blir halden i. Moderne matfestivalar er også ein viktig del av matturismeindustrien, som nyttar matfestivalar og regionale mattradisjonar til å støtta den breiare reiselivsnæringa på ein særskild stad.
Matturisme
Matfestivalar er raskt i ferd med å bli del av ein enorm matturismeindustri. Matturisme i seg sjølv har blitt ein viktig del av reiselivsnæringa over heile verda, og matfestivalar har vist seg å støtta lokal industriutvikling. Matfestivalar er ein viktig del av destinasjonsmerkevarebygging for mange regionar, og skaper eit hendingsbasert grunnlag for enkeltpersonar til å vitja stader som elles er lite attraktive og marknadsføra lokale produkt og tenester utanfor eit urbant produktmiljø. Fleire studiar har vist at matfestivalar potensielt kan betra sosial berekraft, samtidig som dei i stor grad støtter reiselivs- og tenesteindustrien. Matturisme er også ein viktig grunn til at folk deltar på matfestivalar rundt om i verda.
USA
Nokre festivalar i USA er 626 Night Market i Arcadia i California, Gilroy Garlic Festival i Gilroy i California, Brentwood Cornfest i Brentwood, California; Mushroom Festivals fleire stader, Castroville Artichoke Festival i Castroville i California; Stockton Asparagus Festival i Stockton i California; ¡Latin Food Festival! i San Diego, Lexington Barbecue Festival i Nord-Carolina; Posen Potato Festival i Posen i Michigan, Norwalk Oyster Festival i Norwalk i Connecticut og Howell Melon Festival i Howell i Michigan, der ein vel ei «Howell Melon Queen».
Vegetariske matfestivalar er mellom anna VegFests i Boston, Salt Lake City, San Francisco og Seattle.
Pasvik folkehøgskole
Pasvik folkehøgskole er ein kristen folkehøgskule som ligg i Svanvik i Sør-Varanger i Finnmark. Skulen tar årleg imot om lag 60 elevar og er eigd av Finnmark fylkeskommune.
Gould Spur
Gould Spur er ein utstikkar, 3 nautiske mil lang, som strekkjer seg frå Navigator Peak til sørsida av Splettstoesserbreen i Heritage Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (2004) etter Patricia Gould, ein geolog i U.S. Antarctic Research Program som vitja Ellsworth Mountains 1979–80.
Donovan Islands
Donovan Islands er ei rekkje på kring åtte øyar som ligg kring 9 km nordvest for Clark Peninsula i den austlege delen av Vincennes Bay. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, Dei vart fotograferte frå lufta av Australian National Antarctic Research Expeditions i januar, 1956, og vart kalla opp etter J. Donovan, administrerande offiser i Antarctic Division i Melbourne, og leiar for fleire støtteekspedisjonar til Heardøya og Macquarieøya.
Mount Gerlache
Mount Gerlache er eit markant fjell, 980 moh, som ligg i nordaustsida av Larsenbreen mellom Widowmaker Pass og Backstairs Passage-breen i Victoria Land i Antarktis. Det vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen, 1901–04, og kalla opp etter løytnant Adrien de Gerlache.
Wayne Moss
Wayne Moss er ein USA-amerikansk gitarist, bassist, plateprousent og låtskrivar mest kjend som studiomusikar i Nashville. Moss var ein av grunnleggjarane av Area Code 615 og Barefoot Jerry, som begge bestod av ei gruppe studiomusikar frå Nashville.
Moss har arbeidd i studio for:
Utvald diskografi
Med Kai Winding
Jens Munk
Jens Munk var ein dansk-norsk sjøfarar og oppdagar som var fødd i Barbu. Faren Erik Munk var herre over fleire len i Noreg, etter sine bedrifter under den nordiske sjuårskrigen. Jens Munk vende tilbake til Danmark då han var åtte år gammal. Han gjekk i teneste hos kong Kristian IV og er særleg kjend for sine forsøk på å finne Nordvestpassasjen til India.
Liv og gjerning
Munk vaks dei første åra opp på fødestaden, Barbu i Aust-Agder. Der heldt faren, lensherren Erik Munk, hus til han vart fengsla i 1585. Nokre år seinare døydde han i fangenskapen. Jens Munk budde i Fredrikstad til han var åtte år gammal og deretter på Jylland. Tolv år gammal reiste han til sjøs. Via England og Portugal hamna han i Brasil. Der var han i fleire år før han vende tilbake til Danmark.
1. mars 1611 vart Munk utnemnd til sjøkaptein, og avla skipseiden til riksadmiralen Mogens Ulfeldt. Under Kalmarkrigen var Jens Munk først nestkommanderande på fregatten Heringnæs under eskadreadmiral Jørgen Daa. Seinare var han sjef på det vesle krigsskipet Sorte Hund, som tok del då festninga Elfsborg fall den 24. mai 1612.
Sjøoffiseren Jens Munk gjorde fleire reiser til det nordlege Noreg og til Kola-halvøya.
I 1619 sende Kristian IV ein ekspedisjon med to skip frå København. Skipa, fregatten Enhiørningen og jakta Lamprenen, nådde Hudsonbukta i dagens Canada. Der overvintra mannskapa på ein stad som dei kalla Munkehavn; det seinare Fort Churchill. Nokre budde ombord på skipa, nokre i ei hytte på land. Av eit mannskap på 64 overlevde einast tre mann; Jens Munk den eine. Dei fleste døydde av skjørbuk.
Dei tre overlevande rigga til det minste skipet, jakta Lamprenen, og siglde med denne over Atlanterhavet. Jakta landa i Bergen, der lensherren kasta Jens Munk i fengsel for å ha øydelagt kongens skip og mannskap. Munk vart frisett på kongens ordre, og beretningane hans om landet i Hudsonbukta fekk kongen til å vurdere kolonisering i dette arktiske området. Noko som aldri vart av.
Jens Munk døydde i juni 1628, av skadane han fekk under eit sjøslag eit par månader i førevegen.
Ymse
Den danske forfattaren Thorkild Hansen skreiv i 1965 ein dokumentarroman over Jens Munk, boka kom på norsk i 1969.
European Project for Ice Coring in Antarctica
Europaan Science Foundation EPICA (1996–2005) dreiv boreprosjekt ved to stader i Antarktis: Concordia-stasjonen ved Dome C og Kohnen-stasjonen.
I 2008 fekk prosjektet Descartesprisen for forsking.
Tallula
Tallula, Tallulah og Talulah er kvinnenamn avleidde frå stadnamn av indiansk opphav i USA. Det er også blitt knytt til det irske namnet Tuilelaith (utt. Tillela).
Stadnamn
Det er fleire stader i USA som heiter Tallula eller Tallulah. Tallula i Mississippi er eit choctaword som tyder 'bjølle'. Byen Tallulah Falls i Georgia skal ha eit anna opphav, truleg frå namnet på cherokee-landsbyen Talulu/Taruri med uklar tyding. Dette namnet er overført til fleire andre stader, og blei teke i bruk som kvinnenamn. Ein svært kjend namneberar var skodespelaren Tallulah Bankhead. Ho var kalla opp etter bestemor si, Tallulah Brockman Bankhead, som igjen fekk namnet frå Tallulah Falls.
I Irland er Tuilelaith eit helgennamn kjend frå minst to helgenar som levde på 700- og 800-talet. Dette namnet er sett saman av ord som tyder 'overflod' og 'kvinne (av høg byrd)'. Namnet er blitt anglisert til Talulla, Tallula og Tallulah.
I Noreg vart Tallulah kjend som kvinnenamn i Noreg gjennom prinsessedottera Emma Tallulah Behn.
Brunhovudtrupial
Brunhovudtrupial (Molothrus ater) er ein mellomstor sporvefugl i trupialfamilien som lever i temperert til subtropisk Nord-Amerika frå nordvestlege Canada til sørlege Mexico. Han er ein reirparasitt, avhengig av andre fugleartar som vertsfugl for eiget avkom.
Skogn folkehøgskole
Skogn folkehøgskole er ein frilyndt folkehøgskule som ligg på Skogn i Levanger kommune i Trøndelag. Skulen vart grunnlagd i 1904, har plass til 90 elevar i året og er eigd av Sør-Inntrøndelag Høgskolelag.
Brunhovudtrupial
Slektsnamnet Molothrus kjem frå gammalgresk molos, 'kamp'; throsko, 'å impregnere'. Det spesifikke artsnamnet ater er latin for kjedeleg, svart.
Skildring
Brunhovudtrupialen har kroppsform og farger som andre artar i familien sin, men er prega av eit litt meir finkliknande hovud, og nebbet er dessutan relativt kortare enn hjå dei fleste andre trupialartar. Vaksne hannar har fjørdrakt i iriserande svart med ei brun hette som strekker seg ned på brystet og over nakke mot skuldrene. Vaksne hofuglar er litt mindre og er diffus grå til brun med ein bleika strupe og veldig uklår streking på undersida. Total kroppslengd for hannar er ca. 18-20 centimeter, hoer er ca. 2 cm kortare. Kroppsmassen kan variere i området 32-57 gram, avhengig av kjønn og underart.
Denne arten lever i opne habitat, gjerne jordbruksområde, ved utkant av skog, òg i folkesette område. Dei kan opptre i store flokkar, nokon gonger saman med andre artar. Desse fuglane beitar på bakken, ofte nær beitedyr som hestar og kyr for å fange insekt skremt opp av dei større dyra. Føda er hovudsakleg frø og insekt.
Brunhovudtrupialar er standfuglar i dei sørlege delane av utbreiingsområdet; Hekkepopulasjonane lengst nord trekker til sørlegaste USA og Mexico om vinteren, og returnerer til sommarhabitata rundt mars eller april.
Som reirparasittar treng dei tilgang på reir av andre fugleartar, særleg dei som bygger koppliknande reir. Meir enn 140 vertsartar har lykkast i å fostre opp ungar.
Nokre vertsartar, som husrosenfink, matar ungar med eit vegetarisk kosthald. Dette er ueigna for unge brunhovudtrupialar, noko som betyr at nesten ingen overlever hos denne verten til dei er flygedyktige.
Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig. Eit individ av arten er registrert på Jomfruland i juni 1987, og ein  brunhovudtrupial blei observert på Tynset i mai 2010.
Póli i Páfos
Póli (gresk Πόλη eller Πόλη Χρυσοχούς, Póli Khrysokhoús, tyrkisk Poli) er ein distriktsby på Kypros og ein kommune i distriktet Páfos i Republikken Kypros.
Bundles
Bundles er eit album frå 1975 av det britiske progrock- og jazz/fusion bandet Soft Machine.
På Bundles var det berre klaverspelaren Mike Ratledge som var det einaste gjenverande medlemmet frå den første besetninga. Gitarist Allan Holdsworth sine bidrag til albumet gjer at det skil seg ut frå tidlegare Soft Machine-album, som ikkje hadde hatt med ein gitarist på sju år, sidan debutsingelen deira.
Dette var det siste studioalbumet med Ratledge som bandmedlem.
Assamesisk
Assamesisk er eit indoarisk språk som hovudsakleg blir tala i delstaten Assam nordaust i India, i tillegg til den tilgrensande delstaten Arunachal Pradesh, Bangladesh og Bhutan. Det er det austlegaste indoeuropeiske språket, og blir snakka av over 16,5 millionar menneske.
Surfbeat
Surfbeat var debutalbumet til den Los Angeles-baserte surferockgruppa The Challengers. Dei spelte inn albumet på berre tre og ein halv time i studio mot slutten av 1962. Albumet kom ut tidleg i 1963 og vart raskt populært, og var med på å gjere surfemusikken populær. Det var lenge vanskeleg å få tak i, og i 1994 gav Sundazed Records ut albumet på CD med to bonusspor.
Albumet består berre av coverversjonar med songar av The Fireballs og Duane Eddy. Debutplatene til The Beach Boys, Surfin' Safari og Dick Dale & His Del-Tones, and Surfers' Choice kom ut berre få månader før Surfbeat. Songar frå begge desse er med på dette albumet.
To songar på albumet, «Vampire» og «Kami-Kaze» er orignale songar av The Bel-Airs, bandet som The Challengers oppstod ut frå. Gitaristane og saksofonisten er dei einaste som ikkje var med i The Bel-Airs. Dei to songane var skriven av Bel-Airs gitaristen Paul Johnson, som hadde tette band til bandet, og som seinare spelte med dei på andre prosjekt. Albumet inneheld òg ein versjon av The Bel-Airs sin «Mr. Moto», den einaste hitten dette bandet hadde.
Gibraltar Peak
Gibraltar Peak er eit fjell 1 nautisk mil søraust for Lavallee Peak i West Quartzite Range i Antarktis. Det vart namngjeve av den geologiske gruppa frå New Zealand, 1967–68, fordi det er forma som den kjende Rock of Gibraltar.
Paolo Guerrero
José Paolo Guerrero Gonzales er ein peruansk fotballspelar som i 2018 spela for det peruanske landslaget og for Flamengo i den brasilanske toppdivisjonen. Han vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2005 og 2006. Han var toppskårar i Copa América i 2011 og 2016.
Qalat Sukkar
Qalat Sukkar (Qal`at es Sikar, arabisk قلعة سكر) er ein by i Dhi Qar guvernement i Irak ved Gharrafkanalen.
Qalat Sukkar har kring 110 000 innbyggjarar.
Qalat Sukar ligg på ein rygg vest for Gharrafkanalen (den gamle kanalen som sumerarane grov opp kring 4 000 år sidan). Qalat Sukar ligg 6 km nordaust for ruinane av den sumeriske oldtidsbyen Larsa. Ein moderne dreneringskanal skil Qalat Sukar frå Larsa Tell.
During Irakkrigen var Qalat Sukkar flyplass okkupert av amerikanske marinesoldatar og kalla Camp Fenway.
Lars-Göran Åslund
Lars-Göran Åslund frå Åsarna er ein svensk tidlegare langrennsløpar. Han vart verdsmeister på 15 km under Ski-VM 1970 i Štrbské pleso i dagens Tsjekkia, den gongen i Tsjekkoslovakia. Åslund var medlem av Åsarna IK.
Aktiv
Åslunds store tid som langrennar kom under Ski-VM 1970. På opningsdistansen over 30 km vart han beste svenske utøvar med ein sjetteplass. Likevel var det overraskande at han på den neste distansen, 15-kilometeren, skulle gå heilt til topps. Med tida 47.04,7 vart han verdsmeister med ein margin på heile 33,4 sekundar til sølvvinnaren Odd Martinsen. På stafetten gjekk han sisteetappen for Sverige, i kamp mot Sovjetunionen og DDR måtte han gje tapt for begge nasjonane og kom på bronseplass, 20 sekundar bak Sovjets Vjatsjeslav Vedenin og seks sekundar bak austtyskaren Gert-Dietmar Klause. Også på den avsluttande femmila vart Åslund beste svenske deltakar.
Seinare klarte ikkje Åslund å fylgje opp den sterke 1970-sesongen. Heile den fyrste halvdelen av 1970-åra var han mellom dei fremste svenske langrennarane, men lukkast aldri å vinne noko svensk meisterskap. Ei heller gå til topps i ei internasjonal tevling.
Dunbar Ridge
Dunbar Ridge er ein smal rygg, 10 nautiske mil (18 km) lang, som skil den øvre delen av Balishbreen og Schneiderbreen i Heritage Range. Han vart namngjeven av geolog-gruppa frå University of Minnesota i 1963–64, etter William Dunbar, som var vedlikehaldsoffiser i 62. transportavdeling, og som hjelpte gruppa.
John Franklin
John Franklin var ein britisk kontreadmiral og oppdagar. Han leidde fleire ekspedisjonar til dei nordlegaste delane av Nord-Amerika, særleg områda langs Nordvestpassasjen. Den siste av desse ekspedisjonane byrja i 1845 med eit stort mannskap ombord på krigsskipa HMS «Erebus» og HMS «Terror». Målet var å finna ein veg gjennom Nordvestpassasjen, men ekspedisjonen forsvann og det blei skipa mange leiteekspedisjoner etter han. Fyrst fleire år seinare fann ein ut at alle om bord hadde omkomme.
Franklin kartla nesten to tredelar av den nordlegaste kysten av Nord-Amerika. I tillegg var han guvernør på Tasmania.
Bakgrunn
Franklin er blitt skildra som beskjeden, overvektig, religiøs og svært sjarmerande, og populær som leiar. Han var delvis døv etter Slaget ved Trafalgar.
1819-1822: Den første eigne ekspedisjonen til Franklin
I 1819 blei Franklin sendt av det britiske admiralitetet for å utforska nordkysten av Canada. Planen var å ta seg fram over land til Coppermine-elva, følgja henne ned til kysten og så ta seg anten aust- eller vestover. Ekspedisjonen var dårleg planlagd, og var avhengig av å få forsyningar frå handelskompani undervegs. Franklin var også fysisk lite eigna til denne typen strabasar.
Etter ein hard tur gjennom villmarka nådde ekspedisjonen området rundt kjeldene til Coppermine sommaren 1820. Franklin bygde eit vinterkvarter der, Fort Enterprise, som omfatta eit par tømmerhytter. Sommaren 1821 fortsette dei ned Coppermine, og segla så 800 kilometer austover langs kysten i tre kanoar. Maten byrja å ta slutt, og 22. august byrja gruppa å gå over land tilbake til Fort Enterprise. Det var umogleg å skaffa proviant undervegs, og fleire døydde av svolt. Ein av deltakarane drap fire av dei andre, og åt delar av dei før han sjølv blei drepen. Alt i alt døydde elleve av tjue deltakarar, før ekspedisjonen blei redda av lokale innbyggjarar 7. november. For å overleva hadde deltakarane m.a. måtta eta reservestøvlane sine, og det blir påstått at fleire enn den tidlegare nemnde tydde til kannibalisme.
Sjølv om ekspedisjonen hadde utvikla seg til ein katastrofe fordi Franklin pressa han for langt utan nødvendige forsyningar, blei han hylla som ein helt då han kom tilbake til England. Han fekk tilnamnet «mannen som åt støvlane sine», og blei forfremma til kommandør.
1825-1827: Mackenzie-ekspedisjonen
I 1823 gifta Franklin seg med diktaren Eleanor Porden. Dette var ikkje eit vellykka ekteskap. Allereie i 1824 blei det oppdaga at ho hadde tuberkulose.
Den neste ekspedisjonen til Franklin gjekk ned Mackenzie-elva. Han hadde lært av den førre ekspedisjonen, og denne gongen var alt planlagt og førebudd på førehand. Proviant og forsyningar skulle skaffast direkte, utan å vera avhengig av handelskompania. Ekspedisjonen forlét England 16. februar 1825. Det var då klart at Eleanor var døyande, men ho overtalte mannen sin til å fortsetja. Ho døydde seks dagar etter at han drog.
Reisa fram til utløpet av Mackenzie gjekk utan særlege problem, heilt ulikt den føre ekspedisjonen til Franklin. Deretter drog følgjet opp til Store Bjørnesjø, der han laga til eit vinterkvarter. Året etter segla ekspedisjonen på nytt ned Mackenzie, og ved utløpet delte han seg i ei gruppe som drog austover og ein vestover. Dette blei ein suksess, og ein stor del av nordkysten av Canada blei kartlagd. Franklin var nok ein vinter ved Store Bjørnesjø, og kom tilbake til England 1. september 1827.
Som løn for den vel gjennomførde ekspedisjonen blei Franklin adla i 1828 av kong George IV av Storbritannia. Same året gifta han seg med Jane Giffin (deretter omtalt offentleg som lady Franklin), ei venninne av den fyrste kona hans.
1836-1843: Guvernør på Tasmania
Det var no ein viss stillstand i etterspurnaden frå admiralitetet etter Franklin som ekspedisjonsleiar, og han måtte finna noko anna å gjera.
Han blei utnemnd til viseguvernør på Tasmania (Van Diemen's Land) i 1836, som då var ein straffekoloni. Dette var ikkje ein god periode for Franklin, sidan det liberale og vennlege vesenet hans ikkje passa til den harde straffekolonien. I tillegg blei den aktive og intelligente Lady Franklin, som mellom anna prøvde å starta eit universitet, upopulær blant dei relativt snevre fruene i kolonien. Noko som forverra situasjonen ytterlegare var at han kom i krangel med sekretæren sin, John Montagu. Montagu stod på god fot med kolonistane, men hadde ein tvilsam personlegdom. Det enda med at Franklin sparka Montagu og sende han heim, men då Montagu kom til London fekk han overtalt Edward Smith-Stanley (som var koloniminister) om at Franklin var udugeleg. Stanley gav Franklin sparken som guvernør på ein svært ufin måte, Franklin las om avskjeden i avisa lenge før ho kom gjennom offisielle kanalar.
12. januar 1844 forlét ekteparet Franklin Tasmania.
1845-: Franklin-ekspedisjonen til Nordvestpassasjen
Det var framleis 500 km av Nordvestpassasjen som ikkje var utforska, og i 1845 sendte admiralitetet ut ein stor ekspedisjon som skulle kartleggja den siste delen. I tillegg skulle han utføra vitskaplege studiar av jordmagnetismen nær den magnetiske nordpolen. Ekspedisjonen bestod av 129 mann fordelt på to sterke og veleigna bombarderfartøy, HMS «Terror» og HMS «Erebus». Begge var tidlegare blitt brukte av James Clark Ross i utforskinga av Antarktis. Franklin blei utpeikt som øvstkommanderande for heile ekspedisjonen, medan Francis Crozier blei kaptein på «Terror» og James Fitzjames på «Erebus».
Dei to skipa drog ut Themsen 19. mai 1845. Dei blei sist sett av andre europearar den 26. juli, ved innløpet til Nordvestpassasjen. Etter dette forsvann alle spor.
I 1848 blei admiralitetet tvinga til å senda ut tre ekspedisjonar for å finna Franklin og følgjet hans, men alle var mislykka. Etter dette mista det mykje av interessa, og sette i staden opp ei pengeløn for å få andre til å gjera jobben. Kona til Franklin, lady Jane Franklin, arbeidde iherdig for å få sendt ut fleire leiteparti. I slutten av august 1850 byrja ein endeleg å finna spor, på øya Beechey Island fann ein Franklin sitt vinterkvarter frå 1845, saman med gravene til tre av besetningsmedlemmene.
Det endelege gjennombrotet i etterforskinga kom i 1853, då John Rae drog over land til King William Island. Der fortalde inuittar at dei hadde møtt 40 europearar som hadde dratt ein lettbåt sørover vinteren 1849-1850, og som sidan hadde omkomme. Dei kvite hadde forklart med teiknspråk at båtane deira var blitt skrudd ned av isen. Seinare fann inuittane 35 av dei døde på fastlandet. Nokre av dei hadde tydd til kannibalisme i desperasjon.
I 1859 fann Francis Leopold McClintock restar etter Franklinekspedisjonen på vestkysten av King William Island. Desse omfatta tre lik og ein beskjed i ein varde. Denne fortalde at Franklin hadde døydd 11. juni 1847, og at dei overlevande hadde overgitt skipa 22. april 1848 og dratt sørover.
I 1852 blei Franklin posthumt forfremma til kontreadmiral.
Hoag sitt objekt
Hoag sitt objekt er ein ringgalakse som ligg rundt 600 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Slangen. Han vart oppdaga i 1950 av astronomen Arthur Allen Hoag og er omtrent 120 000 lysår på tvers, noko større enn Mjølkevegen. Det har vore spekulert i at utsjånaden til Hoag sitt objekt ættar frå ei nærpassering av ein annan galakse.
Hoag såg at objektet likna på ei planetarisk tåka, men føreslo seinare at objektet, trass i den uvanlege forma, var ein galakse. Observasjonar gjorde på 1970-talet prova dette.
Drygalski Island
Drygalski Island er ei isdekt øy i Davishavet i Sørishavet kring 85 km nord for kysten av Queen Mary Land og 72 km nord-nordaust for Cape Filchner. Drygalski Island har ei høgd på 325 moh og eit areal på 220 km². Øya vart kartlagd av professor Erich von Drygalski frå Den første tyske antarktisekspedisjonen (1901-1903) i 1902. Drygalski Island vart observert frå kysten av Antarktis i november 1912 av medlemmar i den vestlege arbeidsgruppa under Australian Antarctic Expedition (1911-1914), og observert nærare frå skipet til Douglas Mawson, «Aurora», på heimreisa i januar 1914, og vart namngjeven av Mawson etter den tyske oppdagaren.
El Capitan
El Capitan er ein fjellvegg i Yosemite National Park, på nordsida av Yosemite Valley, nær vestenden. Granittmonolitten strekkjer seg 1000 meter frå foten til toppen av den høgaste sida, og er ei kjend for fjellklatrarar og basehopparar.
Formasjonen vart kalla El Capitan av Mariposa-bataljonen då dei utforska dalen i 1851. El Capitán, som tyder «kapteinen» eller «sjefen» på spansk, var ei slags omsetjing av det lokale indianske namnet på veggen, som vert transkribert To-to-kon oo-lah eller To-tock-ah-noo-lah. Det er uklårt om det indianske namnet synte til ein spesifikk høvding eller berre tydde høvding. I nyare tid vert veggen ofte berre kalla El Cap, særleg blant fjellklatrarar og basehopparar.
Ein kan nå toppen av El Capitan til fots ut Yosemite Valley på ein sti som går ved sidan av Yosemite Falls, så vestover. For klatrarar er utfordringa å klatre opp sjølve granittveggen. Det er mange namngjevne klatreruter, alle av dei krevjande. For basehopparar er utfordringa å kome langt nok ut frå veggen før dei opnar fallskjermane.
El Capitan er avbilda på den amerikanske quarter dollar-mynten som frå 2010.
Geologi
Ein tredje vulkansk bergart, dioritt, finst som mørke intrusjonar gjennom begge granittar, særleg er dette tydeleg i området kjend som North America Wall, Nord-Amerika-veggen.
Yosemite Valley og El Capitan vart grave ut av isbrear. Fleire istider har danna is i Sierra Nevada, men Sherwin-istida, som varte frå omkring 1,3 millionar til 1 millionar år sidan, vert rekna for å vere ansvarleg for det meste av utgravinga og forminga. El Capitan-granitten er relativt fri for skøytar, og derfor eroderte ikkje isen fjellsida like mykje som andre klipper i nærleiken, som hadde fleire skøytar.
Klatrehistorie
Veggen vart ein gong rekna som umogeleg å klatre, El Capitan er i dag ein populær klatrevegg. «El Cap» har to hovudveggar, sørvestveggen og søraustveggen. Begge veggane heller utover.
VM i friidrett 1983
Verdsmeisterskapen i friidrett 1983, den alle fyrste verdsmeisterskapen i friidrett, vart avvikla på Olympiastadion i Helsingfors frå 7. til 14. august 1983. Gjennom meisterskapen vart det tevla i 24 øvingar for menn og 17 for kvinner. Frå 153 deltakarland vart påmeldt 1572 utøvarar.
Under meisterskapen vart sett to verdsrekordar. USA sitt lag på 4x100 meter stafett for menn fekk notert 37,86 sekundar. Jarmila Kratochvílová som representerte Tsjekkoslovakia vart fyrste kvinne under 48 sekundar på 400 meter med tida 47,99.
Norske Grete Waitz vart den aller fyrste verdsmeisteren i friidrett då ho vann opningsdistansen i meisterskapen, maraton for kvinner. Per Erling Olsen vart nummer fem i spydkast.
200 m
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
400 m
Dato: 10. august <br style="clear:left" />
800 m
Dato: 9. august <br style="clear:left" />
5000 m
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
10 000 m
Dato: 9. august <br style="clear:left" />
Maraton
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
110 meter hekk
Dato: 12. august <br style="clear:left" />
400 m hekk
Dato: 9. august <br style="clear:left" />
3000 m hinder
Dato: 12. august <br style="clear:left" />
4 x 100 meter stafett
Dato: 10. august <br style="clear:left" />
4 x 400 m stafett
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
20 km kappgang
Dato: 7. august <br style="clear:left" />
50 km kappgang
Dato: 12. august <br style="clear:left" />
Høgdehopp
Dato: 13. august <br style="clear:left" />
Stavsprang
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
Lengdehopp
Dato: 10. august <br style="clear:left" />
Kulestøyt
Dato: 7. august <br style="clear:left" />
Diskoskast
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
Sleggjekast
Dato: 9. august <br style="clear:left" />
Spydkast
Dato: 12. august <br style="clear:left" />
100 meter
Dato: 8. august <br style="clear:left" />
1500 m
Dato: 14. august <br style="clear:left" />
3000 m
Dato: 10. august <br style="clear:left" />
Maraton
Dato: 7. august <br style="clear:both" />
100 meter hekk
Dato: 13. august <br style="clear:both" />
4 x 100 meter stafett
Dato: 10. august <br style="clear:both" />
4 x 400 m stafett
Dato: 14. august <br style="clear:both" />
Høgdehopp
Dato: 9. august <br style="clear:both" />
Lengdehopp
Dato: 14. august <br style="clear:both" />
Kulestøyt
Dato: 12. august <br style="clear:both" />
Diskoskast
Dato: 10. august <br style="clear:both" />
Sjukamp
Dato: 8. og 9. august <br style="clear:both" />
Global Boundary Stratotype Section and Point
Global Boundary Stratotype Section and Point, forkorta GSSP, er eit stratigrafisk referansepunkt som definerer grensa mellom to ulike geologiske tidsperiodar.
Donald Ridge
Donald Ridge er ein smal rygg som strekkjer seg sør frå Mount Capley i Pioneer Heights i Heritage Range. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Donald L. Willson, ein meteorolog ved Little America V-stasjonen i 1958.
Ralstonitt
Ralstonitt er eit fargelaust til kvitt mineral som krystalliserer kubisk. Det er eit vasshaldig aluminiumfluorid med varierande mengder natrium og magnesium: NaxMgxAl2−x (F,OH)6·H2O. Det finst sekundært etter kryolitt ved Ivittuut (Ivigtut) på Grønland. Mineralet er relativt utbreitt som små krystall på druserom i ekeritt ved Gjerdingselva i Nordmarka ved Oslo.
Mineralet er kalla opp etter J. G. Ralston frå USA, som først fann mineralet.
Florida haldeplass
Florida er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Marineholmen i Bergenhus i Bergen like nord for Nygårdsbroen, og opna 22. juni 2010. Høyteknologisenteret, vitensenteret VilVite, Nygårdsparken, St. Paul skole, tidlegare Florida sjukehus, og eigedomen som Geofysisk Institutt ved Universitetet i Bergen ligg på, der òg namnet Florida kjem frå, ligg i nærleiken av haldeplassen. Det er på same eigedom den offisielle vêrstasjonen og målepunktet for Bergen ligg.
Bergenhus bydelsstyre ville fyrst gje haldeplassen namnet Strømmen eller Marineholmen, men det vart seinare endra til Florida etter at Venstre fekk einstemmig fleirtal på eit møte i Bergenhus bydelsstyre i desember 2008. Hausten 2010 ville Svein Anders Dahl på VilVite-senteret at haldeplassen skulle endra namn til VilVite, men forslaget fekk sterk kritikk, og namnet vart ikkje endra.
Carl Wilhelmson
Carl Wilhelm Wilhelmson var ein svensk målar, fødd i bygda Fiskbäckskil i Lysekils kommun. Han er blitt kalla «sekelskiftests främste folklivsskildrare».
Liv og gjerning
14 år gammal byrja Wilhelmson gå i lære i Göteborg, der han arbeidde som litograf. Seinare heldt han fram med studiar ved Valands konstkola i byen, der han vart undervist av mellom andre Carl Larsson og Bruno Liljefors.
Etter utanlandsstudiar 1890-97 i Spania, Leipzig og Paris, også der var han aktiv litograf, fekk Wilhelmson i 1897 stilling som styrar for sin gamle skule, som sidan fekk namnet Göteborgs Musei Rit- och Målarskola. Gjennom sine år i utlandet vart han særleg inspirert av dei franske målarane Paul Gauguin og Georges Seurat.
Den russisk-svenske krigen 1788-1790
Bakgrunn
Konflikten vart starta av kong Gustav III av Sverige av politiske årsaker i heimlandet, sidan han trudde at ein kort krig ville gjere at motstandarane hans ikkje kunne gjere anna enn å støtte han. Sjølv om han etablerte seg sjølv som ein eineveldig herskar i eit blodlaust statskupp som enda parlamentsstyret i 1772, hadde han ikkje den politiske makta som gav han rett tilå starte ein krig.
Carl Wilhelmson
Liv og gjerning
Han vart verande ved kunstskulen i Göteborg til våren 1910. Deretter leidde han ein målarskule i Stockholm. År 1925 fekk han stilling som professor i måleri vid Kungliga konsthögskolan i Stockholm. Harald Lindberg var ein av elevane hans.
Den russisk-svenske krigen 1788-1790
Bakgrunn
Dei vestlege maktene, som Storbritannia, Nederland og Preussen, engsta seg over ei rekkje russiske sigrar i den russisk-tyrkiske krigen 1787–1792 og dreiv lobbyverksemd for å få i gang ein krig i nord, som ville avleie merksemda til Katarina II av Russland frå den sørlege krigsskodeplassen. Det var opphissinga deira som førte til at Gustav gjekk inn i ein allianse med Det osmanske riket sommaren 1788.
Carl Wilhelmson
Liv og gjerning
Wilhelmson henta ein stor del av motiva sine frå kystlandskapet i Bohuslän. I mange av bileta sine skildra han dei strevsame og nøysame menneska og fiskarmiljøet med alvor og vørdnad. Åra 1911-13 fekk han bygt eit sommarhus i Fiskebäckskil, teikna av Ivar Callmander, som fungerte som bustad og atelier.
Wilhelmson døydde i Göteborg, nærare 62 år gammal.
Den russisk-svenske krigen 1788-1790
Bakgrunn
I 1788 fekk sjefsskreddaren ved Den kongelege svenske operaen ordre om å sy mange russiske militæruniformar som seinare skulle nyttast i ei skotveksling i Puumala, ein svensk utpost på grensa til Russland, den 27. juni 1788. Det scenesette åtaket, som førte til raseri i Stockholm, var for å overbevise Ståndsriksdagen og gje Gustav ei årsak til å erklære ein «forsvarskrig» mot Russland.
Før den store opninga av Riksdagen i 1789, hadde kong Gustav III bestilt Riksdagsmusiken. Parlamentet valde så å skipe Riksgäldskontoret for å få inn midlar til krigen. Dette medførte til inflasjon for den svenske riksdalaren.
Krigen
Svenskane hadde opphavleg planlagt eit åtak frå sjøen mot St. Petersburg. Ein svensk arme suklle rykke gjennom Finland, ein annan arme, i lag med ein svensk kystflotilje, skulle rykke fram langs finskekysten og inn i Finskebukta, medan ein tredje arme skulle segla med den svenske kampflåten for å gå i land ved Oranienbaum og så rykke fram mot St. Petersburg.
Austersjøflåten til russarane under Samuel Greig møtte den svenske flåten utanfor øya Hogland i Finskebukta den 17. juli 1788 i slaget ved Hogland. Slaget vart taktisk uavgjort, men hindra svenskane frå å gå i land. Krigen var særs upopulær i Sverige og dei finske offiserane gjorde mytteri. Meldingane om nederlaget ved Hogland førte til opprør hos mang av dei adelege offiserane i hæren, kjend som Anjalaforbundet.
Det svenske åtaket på Russland fekk Danmark-Noreg til å erklære krig mot Sverige i august som følgje av avtalar med Russland. Ein norsk arme invaderte ei kort stund Sverige og vann slaget ved Kvistrum bru, før det vart signert ein fredsavtale den 9. juli 1789 etter ein diplomatisk mellomkomst frå Storbritannia og Preussen. Med presse frå desse erklærte Danmark-Noreg seg nøytrale i konflikten, og førte tyttebærkrigen til ein slutt.
Til sjøs møttest dei to kampflåtane igjen i slaget ved Öland den 25. juli 1789, som enda uavgjort. Ein månad seinare, den 24. august, slo den russiske viseadmiralen Nassau-Siegen svenskane i eit avgjerande slag i det første slaget ved Svensksund. Den russiske sigeren var kortvarig, sidan Gustav Wachtmeister leia svenskane til siger i slaget ved Valkeala.
Den svenske kampflåten trekte seg attende til Sveaborg for å gjere reparasjonar medan den svenske galeiflotiljen sette opp ei sterk forsvarsstilling ved Svensksund. Eit kraftig russisk åtak på den svenske galeiflotijlen den 9. juli i det andre slaget ved Svensksund vart ein katastrofe for russarane som tapte om lag 9 500 av 14 000 mann og om lag ein tredjedel av flotiljen. Det vart den største sigeren Sverige nokon gong oppnådde til sjøs og bana veg for fred.
Den russiske visekanslaren Bezborodko gjekk med på forhandlingar, og krigen enda med freden i Värälä den 14. august.
Etterverknad
Den russisk-svenske krigen 1788–1790 var i hovudsak uviktig for alle partar som var involvert. Katarina II rekna krigen mot det svenske syskenbarnet for ein mindre distraksjon, sidan alle soldatane hennar på land var opptekne i krigen mot Tyrkia, og ho var like eins uroa over opprøra som skjedde i Polen og i Frankrike.
Krigen løyste problema Gustav III hadde i heimlandet ei kort stund, før han vart snikmyrda i operaen i Stockholm i 1792. Etter nederlaget i den finske krigen og freden i Fredrikshamn i 1809, der Sverige avstod Finland til Russland, gjekk Sverige gjennom store reformer.
Raadeitt
Raadeitt er eit mineral som er eit magnesiumfosfat med formel Mg7(PO4)2(OH)8. Mineralet finst mikroskopisk saman med althausitt, holtedahlitt og heneuitt. Det vart oppdaga i 1990-åra frå ein serpentin-magnesittførekomst på Modum.
Det er kalla opp etter Gunnar Raade, ein norsk mineralog.
Peder I. Ramsrud
Peder Ingvaldsson Ramsrud var ein norsk lekpreikar, forsikringsmann og politikar, fødd i Mesna i Oppland. Han representerte Oppland og Framstegspartiet på Stortinget i perioden 1989–93, og busett på Kolbu i Østre Toten.
Ramsrud voks opp på Biri, der far hans var gardsarbeidar og seinare bureisar. Sjølv gjekk han skulevinteren 1939/40 på folkehøgskulen Viken kristelige ungdomsskole og tok deretter indremisjonselskapet sin bibelskule og predikantkurs. Frå 1941 til 1957 reiste han så rundt som forkynnar, utsend frå Det norske lutherske Indremisjonsselskap. I denne tida skreiv han fleire songar, best kjend er «I romerbrevet åtte, jeg bor i nummer tre». Etter Ramsrud slutta som predikant, prøvde han å livnære seg som kunstmålar. Sidan arbeidde han i over tretti år i forsikringsbransjen til 1989.