cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eiger
Den i kring 1 800 meter høge, stupbratte nordveggen på Eiger har sidan 1935 vore eit mykje søkt mål for skarpklatrarar. Dei to første klatreturane, i 1935 og 1936, enda med at alle klatrarane mista livet. 1936-ekspedisjonen var særleg dramatisk, då det vart gjort forsøk på å berge dei fire klatrarane. I 2005 vart det laga ein spelefilm som rekapitulerte både klatreturen og bergingsekspedisjonen. Eit klatrelag beståande av to tyskarar og to austerrikarar lukkast som dei første å klive nordveggen til topps 24. juli 1938.
Jarnbanen Jungfraubahn går i ein tunnel inne i Eiger, der to stasjonar gjev utsyn gjennom vindauge i fjellsida. Jarnbanen endar opp i fjellskardet Jungfraujoch, med den høgstliggjande jarnbanestasjonen i Europa.
I juli 2006 rausa ei bergnase ut på austsida av Eiger. Om lag 700 000 kubikkmeter stein fall ned i eit aude og folketomt område.
Beudantitt
Beudantitt er eit sekundærmineral med samansetjing PbFe3(AsO4)(SO4)(OH)6. Det kalt opp etter den franske mineralogen François Sulpice Beudant (1787–1850).
Beudantitt er påvist som eit sjeldant mineral frå Rælingen i Akershus.
Sivfamilien
Sivfamilien er ei plantefamilie av einfrøbladingar. Plantene i denne slekta har trådsmale eller flate linjeforma blad og rundt fylt strå. Dei har små stjerneforma blomstrar med seks brune eller grøne blomsterblad, og seks (eller tre) mjølberarar, ein griffel og tre arr. Dei har kapselfrukt.
Artane manglar mykorrhiza. Familien er utbreidd over heile verda, men har få slekter, og berre to finst i Noreg.
Ole Kristensen Valstad
Ole Kristensen Valstad var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Fenstad i Akershus.
Valstad var son til ein gardbrukar og tok i si tid over farsgarden i Fenstad. Han var medlem av heradsstyret frå 1837, då han vart vald til ordførar. Valstad var ordførar i 16 år og forlikskommissær i mange år. Han var medlem av kongelege kommisjonar om husmannslova 1850, om tilhøvet mellom jurylov og grunnlova 1859, skattestellet 1861 og om embetsmenns løn 1867.
Valstad var elles ein aktiv forfattar.
Han vart tildelt St. Olavs orden.
Valstad døydde på garden sin i Fenstad i 1877.
Ernst Stückelberg
Ernst Stückelberg var ein sveitsisk målar, ein av dei mest populære i samtida. Mellom dei mest kjende verka hans er freskane i Tellskapellet i Uri og portrettet Jenta med øgla frå 1884.
Liv og gjerning
Stückelberg vart fødd inn i ei aristokratisk familie i Basel. Etter faren døydde tidleg, tok ein arkitektonkel ansvar for utdanninga hans. På gymnaset vart Stückelberg undervist i teikning av Hieronymus Hess. Etter avslutta skulegang gjekk han i lære hos portrettmålaren Johann Friedrich Dietler i Bern. År 1850 studerte han ved akademiet i Antwerpen under Gustave Wappers. Frå 1853 studerte han så i tre år ved kunstakademiet i München, der han i 1855 laga eit av sine mest kjende historiemåleri: Melchtal ber heim den blinda faren.
Åra 1856 til -59 budde og arbeidde Stückelberg i Roma. I 1860 flytta han til Zürich, der han møtte og vart venn med Rudolf Koller, Gottfried Keller, Friedrich Vischer og Conrad Meyer. Frå 1862 budde han i Basel.
Stückelberg kjøpte i 1871 villaen Erismannshof i Basel, der han måla ei mengd freskar. I 1877 vann han konkurransen om å dekorere Tellskapellet ved Urnersee. Kapellet vart innvigd 24. juni 1883 og Stückelberg og vart utnemnd til æresdoktor på universitetet i Zürich. Parallelt med arbeidet på Tellskapellet måla Stückelberg i 1883, på oppdrag frå Peter Conradin von Planta, eit av sine mest kjente verk: Den siste riddaren av Hohenrätien. Etter systera hans døydde i 1890 laga Stückelberg få verk.
Stückelberg viste arbeida sine både på nasjonale og internasjonale utstillingar og mottok fleire prisar og heidersteikn. I 1901, på hans syttiande bursdag, opna ei jubileumsutstilling i Kunsthalle Basel.
Stückelbergs kunst var underlagt ein strengt hierarkisk orden, med sjanger-, portrett - og landskapsmåling i rekkefylgje. Biletkunsten hans vart skildra som ærleg, modig og folkeleg.
Navasjino
Navasjino (russisk Навашино) er ein by i Nizjegorod oblast i Russland med om lag 17 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Oka, rundt 150 km sørvest for Nizjnij Novgorod.
Lyskovo
Lyskovo (russisk Лысково) er ein by i Nizjegorod oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Byen ligg på sørsida av Volga, rundt 75 km søraust for Nizjnij Novgorod.
Busetnaden Lyskovo vart første gong nemnt i 1410 og fekk bystatus i 1925.
Byen ligg ved motorvegen M7 mellom (Nizjnij Novgorod og Kazan). Lyskovo har ikkje jernbanesamband. Ei ferje knyter byen til byen Makarjevo og det kjende Makarjevklosteret på nordsida av Volga.
Torstein Tynning
Torstein Tynning var ein norsk gardbrukar og politikar frå Eidanger i Telemark. Han representerte partiet Høgre på Stortinget frå 1965 til 1985. Tynning var far til journalisten Signe Tynning og morfar til Arbeidarparti-politikaren Christian Tynning Bjørnø.
Tynning var son til ein gardbrukar. Etter å ha teke eksamen ved Telemark landbruksskule i 1952, dreiv han sjølv ein gard i Eidanger frå 1952 til 1994.
Han var medlem av Eidanger kommunestyre 1959–64 og, etter kommunesamanslåing, medlem av Porsgrunn formannskap 1965–71. Tynning var formann i Unge Høgre 1963-65, medlem av sentralstyret i Høgre frå 1973 til 1985 og formann for Høgre sin programkomité i perioden 1977-81
Steam av Peter Gabriel
«Steam» er den andre singelen til Peter Gabriel frå albumet Us i 1992. Singelen nådde 10. plass på den britiske salslista og 32. plass på Billboard Hot 100 i USA. I USA nådde han dessutan førsteplassen på Modern Rock Tracks-lista.
Peter Gabriel har sagt at songen handlar om eit forhold der kvinna er sofistikert, smart og danna, og veit alt om alt, medan mannen ikkje veit noko, utanom at han veit alt om kvinna, medan kvinna ikkje veit noko om seg sjølv.
Ein alternativ versjon av songen heiter «Quiet Steam» og var B-sida på singelen «Digging in the Dirt». Det er eit langt rolegare opptak av denne songen. På konsertalbumet Secret World Live vert «Quiet Steam» spelt omkring eitt minutt før «Steam» startar.
Musikkvideoen til songen fekk ein Grammypris i 1994 for beste musikkvideo.
Musikkgruppa Juli
Juli (tidlegare: Sunnyglade) er ei tysk poprockgruppe frå Gießen i Hessen. Gruppa vart skipa i 1996 under namnet Sunnyglade, men skifta til sitt noverande namn i 2001.
Juli har representert Hessen i Bundesvision Song Contest to gongar. Fyrst i 2005 med songen «Geile Zeit» og så i 2011 med songen «Du Lügst So Schön». I 2005 vann dei med 159 poeng og i 2011 kom dei på 13. plass med 12 poeng.
Barron County
Barron County er eit fylke nordvest i den USA-amerikanske delstaten Wisconsin. I fylket bur 45 000 menneske, flatevidda er på 2 300 km². Fylkesadministrasjonen held til i småbyen Barron.
Fylket vart grunnlagt i 1857 og organisert i 1874. Ved folketeljinga 2000 vart 34,4 % av ibuarane registrert som tyskætta, 21,8 % norskætta og 5,3 % av irsk ætt.
Den bedrageridømde, utvandra stortingsmannen Niels Christensen Gjelstad døydde i fylket i 1878.
Denebola
Denebola (β Leo, β Leonis, Beta Leonis) er den tredje mest lyssterke stjerna i stjernebiletet Løva. Ho er ei hovudseriestjerne klasse A med 75 % større masse enn sola og tolv gonger luminositeten til sola. Basert på parallaksemålingar frå Hipparcos-satellitten, ligg stjerna kring 36 lysår frå jorda. Den tilsynelatande storleiksklassen er 2,14, som gjer stjerna lett synleg for det nakne auga. Denebola er ei Delta Scuti-variabel stjerne, som tyder at luminositeten varierer noko over ein periode på nokre få timar.
Etymologi
Namnet er forkorta frå Deneb Alased, frå det arabiske uttrykket ذنب الاسد, ðanab al-asad «løvehalen», og representeret halen i stjernebiletet Løva. Deneb i Svanen har eit liknande opphav. I Alphonsine Tables vart ho oppført som Denebalezeth. På stjernekartet til R.A. Proctor frå 1871 over den nordlege himmelkula, vart ho kalla Deneb Aleet. Dei gamle kinesiske astronomane kalla ho den første stjerna i den fem stjerner store asterismen «Setet til dei fem keisarane», og dekk det kinesiske namnet 五帝座一 (Wǔdìzuò-yī). I astrologi vart Denebola trudd å varsle om uhell og unåde.
I Johann Bayer-verket Uranometria, publisert i 1603, fekk stjerna nemnminga β Leonis; som den nest mest lyssterke stjerna i stjernebiletet Løva. I 1725 gav John Flamsteed stjerna nemninga 94 Leo.
Eigenskapar
Denebola er ei relativt ung stjerne med ein alder mindre enn 400 million år. Interferometriske observasjonar tyder at ho har ein radius som er 173 % av sola, men stor rotasjonssnøggleik gjer at ho er flattrykt ved polane og buler ut ved ekvator. Ho har ein masse som er 75% av sola sin, noko som gjer at ho har ein mykje høgare total luminositet og eit kortare liv enn hovudserien.
Basert på spektrumet til stjerna er stjerneklassifiseringa A3 V, med luminositetsklasse 'V' som indikerer at dette er ein normal hovudseriestjerne som genererer energi gjennom kjernefusjon av hydrogen i kjernen. Effektiv temperatur i den ytre envelopen er kring 8 500 K, som gjer at ho lyser kvitt, som er vanleg for ei klasse A-stjerne. Denebola har høg projisert rotasjonssnøggleik på 128 km/s, som er av same storleiksorden som den særs raskt roterande stjerna Achernar. Sola har til samanlikning ein rotasjonssnøggleik på berre 2 km/s. Ein trur stjerna er ei Delta Scuti-variabel stjerne med svingingar i luminositet på 0,025 storleiksklassar omtrent ti gonger kvar dag.
Denebola har eit kraftig infraraudt overskot, som mest truleg kjema v ei fragmentskive av kjølig støv som krinsar rundt stjerna. Sidan ein trur solsystemet oppstod frå ei slik skive, kan Denebola og liknande stjerner som Vega og Beta Pictoris vere gode kandidatar for å ha exoplanetar. Støvet kring Denebola har ein temperatur på kring 120 Kelvin. Observasjonar frå Herschel romobservatorium syner at disken kan strekkje seg 39 astronomiske einingar ut frå stjerna, eller 39 gonger avstanden frå jorda til sola.
Kinematiske studioar har vist at Denebola er ein del av stjernegruppa IC 2391. Alle stjernene i denne gruppa følgjer omtrent same rørsla gjennom rommet, men dei er ikkje knytt til kvarandre av tyngdekrafta. Denne indikerer at dei har oppstått på same stad, og kanskje i starten danna ein open hop. Ander stjerner i denne samlinga er Alfa Pictoris, Beta Canis Minoris og den open hopen IC 2391. I alt har ein identifisert meir enn seksti mogelege medlemmar i denne gruppa.
Frans Christian Faye
Frans Christian Faye var ein norsk lækjar frå Tønsberg. Han var professor ved Det Kongelige Frederiks Universitet/Universitetet i Oslo og livlege til kong Oscar I.
Etter han vart cand.med. i 1831 arbeidde Faye som koleralege i Finnmark til 1832. Sidan var han lege i hovudstaden til han reiste utanlands i 1838. I 1842 tok han doktorgraden i medisin som fjerdemann ved Universitetet i Christiania. Han studerte gynekologi og obstetrikk og vart i 1850 utnemnd til professor i barselvitskap, kvinne- og barnesjukdomar på det same universitetet. Samstundes fekk han leiarstillinga ved Fødselsstiftelsen og Jordmorskolen, ein posisjon han hadde til 1876.
Faye var ein kraftfull og autoritær administrator som fekk plass i fleire offentlege kommisjonar. Til stiftinga av Videnskabsselskabet i Kristiania i 1856 gav han anonymt 4000 kroner til eit grunnfond for selskapet.
Diskografien til Lillebjørn Nilsen
Dette er ei oversikt over diskografien til den norske musikaren Lillebjørn Nilsen.
Strangebreen
Strangebreen er ein isbre i Latady Mountains, som flyt søraust langs sørsida av Crain Ridge og ut i Gardnerfjorden mellom Schmitt Mesa og Mount Austin i Palmer Land. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Donald L. Strange, ein sjukepassar ved Amundsen-Scott-stasjonen i 1964.
Mont Vélan
Mont Vélan er eit 3 731 moh høgt fjell vest i Wallis-Alpane. Landegrensa mellom Sveits med kantonen Valais i nord og Italia med provinsen Aostadalen i sør. Store St. Bernhard-passet ligg vest for fjellet. På nordsida av fjellet ligg isbreane Glacier de Tseudet og Glacier de Valsoray. På sørsida reiser fjellet seg med ein bratt bergvegg.
Glimmerskifer
Glimmerskifer er ein metamorf bergart. Glimmerskifer er lagdelt og har gode kløveigenskapar (milli- til centimeter tjukke flak).
Han består av lagvise mineral. Hovudmateriala er kvarts og glimmer, men òg noko feltspat, kloritt, apatitt og andre mineral. Glimmer er danna av mørk biotitt, paragonitt og ljos muskovitt.
Dei fleste glimmerskifrane er danna ved regionalmetamorfose av opphavlege leirsediment og han dannar godt jordsmonn. Dei er vanlege i grunnfjellet og i yngre fjellkjeder, òg i Noreg. Einskilde glimmerskifrar blir nytta som takskifer.
Danning
Glimmerskifer er danna ved avsetning (sedimentering) av leire, på botnen av vatn (innsjøar eller hav) frå kambrium- til silurtida.
Leira er avsett i intervall eller syklusar, difor er skifer lagdelt. Seinare er desse ført ned i jordskorpen. Ved høg temperatur på omtrent 600 °C og trykk opptil 5000 bar, har sedimentlaga vorte omdanna (metamorfose) frå leire til skifer.
Grada av omdanning (metamorfose) frå leire gjev skiferen ulik kvalitet. Leirskifer er ikkje omdanna og er ein ganske mjuk skifer. Fyllitt er hardare og meir omdanna, medan glimmerskifer og kvartsittskifer er hardast og dei mest omdanna.
Norske glimmerskiferbrot
Glimmerskifer er vanleg i Gudbrandsdalen, Trøndelag, Nordland og Troms
Tadcaster
Tadcaster  er ein by i grevskapet North Yorkshire i England. Han har kring 7000 innbyggjarar. Han ligg ved Great North Road, om lag 24 km aust for Leeds og 16 km vest for York. Han er den siste byen langs elva Wharfe før ho munnar ut i Ouse.
Foyn Harbor
Foyn Harbor er ein ankerplass mellom Isla Nansen Sur og Enterprise Island i Wilhelmina Bay, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart kartlagt av M.C. Lester og T.W. Bagshawe i 1921–22 og vart namngjeven av kvalfangarar i området etter kvalkokeriet «Svend Foyn», som låg fortøydd her i 1921–22.
Gregg Bissonette
Gregg Bissonette er ein USA-amerikansk trommeslagar innan jazz og rock. Han var medlem i bandet til David Lee Roth og bror til bassisten Matt Bissonette.
I 1990 og 1993 gav Bissonette ut trommevideoanePrivate Lesson og Playing, Reading & Soloing with a Band,.
Frå 1994 til 2004 spelte han musikalske mellomspel i kvar episode for TV-serien Friends.
I 1995 var Bissonnette vikar for Simon Phillips på turneen til Toto dette året. Han spelte trommer på Santana-albumet Supernatural (1999). I 2007 spelte han på albumet La La Land av Daniel Glen Timms.
Bissonette har òg spelt med Joe Satriani, Shadrane, Deep Forest, Martin Motnik, Richie Kotzen, Steve Fister, Rocket Scientists, Vox Tempus og Gary Hoey.
Washburn County
Washburn County er eit fylke nordvest i den USA-amerikanske delstaten Wisconsin, nord om Barron County. I fylket bur knapt 16 000 menneske, flatevidda er på 2 210 km². Fylkesadministrasjonen held til i landsbyen Shell Lake.
Fylket vart grunnlagt i 1883. Ved folketeljinga 2000 vart 33,9% av ibuarane registrert som tyskætta, 11,9% norskætta og 7,0% av irsk ætt.
Randy Edelman
Randy Edelman er ein USA-amerikansk film- og fjernsynsmusikkomponist.
Edelman vart fødd i Paterson i New Jersey. Han gjekk på Cincinnati Conservatory of Music før han flytte til New York, der han mellom anna spelte piano i opera-orkester på Broadway. Seinare flytte han til Los Angeles der han tok til med å laga bakgrunnsmusikk til fjernsynsprogram og spelefilmar. Den fyrste filmmusikken han komponerte, kom ut i 1972. Til no har han gjeve ut filmmusikk til over 90 filmar og fjernsynsprogram.
Aslaug Fredriksen
Aslaug Fredriksen, fødd Aslaug Anfindsen, var ein norsk politikar frå Vestnes i Møre og Romsdal. Ho representerte Møre og Romsdal og Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1977 til 1985.
Hausten 1977 gjorde Kristeleg Folkeparti eit godt stortingsval i Møre og Romsdal, og Fredriksen fekk tingplass med knapp margin. På Tinget hamna ho i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Fire år seinare vart ho attvald. I si andre og siste tingperiode var ho med i Sosialkomitéen, dei to siste sesjonane var ho sekretær i komiteen.
Anders Høegh
Anders Høegh var ein norsk krigsflygar utdanna i Little Norway. Han var utplassert ved flybasen North Weald i England.
Etter krigen var han knytt til Luftforsvaret og har fleire militære heidersteikn. I 20 år var han generalsekretær i Norsk Aero Klubb, vart æresmedlem og tildelt NAKs gullmedalje i 1987. Han var også aktiv i Oslo Flyklubb.
Stadshotell
Stadshotell, til dagleg kalla Statt eller Stadt, er hotell med restaurant i sentrum av ein stad eller større tettstad.
Shut Up and Dance av Aerosmith
«Shut Up and Dance» er ein song av det amerikanske rockebandet Aerosmith, skriven av Steven Tyler, Joe Perry, Jack Blades og Tommy Shaw. Han kom først ut i 1993 på albumet Get a Grip. Som singel kom han berre ut i Storbritannia, der han nådde 24. plassen på UK Singles Chart. Han vart framført i filen Wayne's World 2 i 1993. Denne live-versjonen er òg med på filmmusikkalbumet.
Tekst
Noko av teksten er dobbeltyding, som «sex is like a gun: you aim, you shoot, you run» og «when you're splittin' hairs with Mr. Clean, it's like gettin' head from a guillotine, and the night has just begun.» Refrenget er «talk is cheap, shut up and dance; don't get deep, shut up and dance.»
Stadshotell
Historisk oppstod stadshotella på slutten av 1800-talet i samband med utbygginga av jernbanenettet. I og med at handel og industriell verksemd auka, auka òg behovet for overnatting. Fram til då hadde ein fått skaffa overnatting gjennom gjestgjevarstader eller privat utleige av rom på større stader. Stadshotella var derimot påkosta bygg og var på dei fleste stadene den dyraste losjeringa og eit av dei mest påkosta bygga etter kyrkjer og rådhus.
Nye reisebehov og utestader kom frå 1950-talet og framover til å utkonkurrere mange stadshotell som med tida har blitt lagt ned. Frå den gamle tida finst det no berre eit fåtal att som framleis er i bruk. Mange andre stadshotell har blitt bygd om for nye behov eller har blitt rivne.
Edmílson Gomes Moraes
José Edmílson Gomes de Moraes er ein brasiliansk tidlegare fotballspelar frå Taquaritinga i delstaten São Paulo og som i 2002 vart verdsmeister med Brasil. Han var forsvarsspelar og hadde elles suksess i fotballklubbane São Paulo FC, Olympique Lyon og FC Barcelona.
Klubbspel
Edmílson fekk kontrakt med São Paulo FC i 1995 der han var med å vinne to delstatsmeisterskap. Sommaren 2000 vart han overført til Olympique Lyon og bidrog til at klubben vart fransk seriemeister tre år på rad, 2002-04. I 2004 gjekk turen vidare til FC Barcelona der han fekk lite speletid den fyrste sesongen. Derimot gjorde han sitt til at det spanske laget i 2006 både vann den heimlege serien og så sigra i meisterligafinalen med 2-1 mot Arsenal FC. Han forsvann ut av fyrsteellevaren i 2007 og drog året etter vidare til heller kortvarige oppdrag i spanske Villareal CF, brasilianske Palmeiras, spanske Real Zaragoza og brasilianske Ceará SC. Han la opp i 2011.
Landslagsspel
Edmílson fekk sin debut på Brasils landslag 18. juli 2000. Tett på to år seinare tok han plass i midtforsvaret til Brasil i VM-finalen i Yokohama, ein kamp Brasil vann med 2-0 over Tyskland. Under førebuingane til Fotball-VM 2006 vart han kneskadd og uaktuell for meisterskapen. Han skåra eitt mål i sine 42 landskampar. Det siste landslagsoppdraget hans fann stad i 2007.
Sunfixbreen
Sunfixbreen er ein sidebre, som er 28 km lang og 3,5 km brei, og som drenerer aust-nordaust mellom Grimleybreen og Lurabeebreen og ut i Caseybreen, nord i Palmer Land i Antarktis. Han vart fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) den 22. desember 1947 og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i november 1960. Namnet kjem frå ein viktig posisjonsavgjersle for breiddegraden dei var på ved hjelp av sola (sun fix), observert av FIDS ved enden av denne breen, eit område der skyar gjer at sola sjeldan skin gjennom for å kunne ta slike observasjonar.
Uckfield
Uckfield  er ein by i grevskapet East Sussex i England. Han har kring 14 000 innbyggjarar. Han ligg i den sørlege utkanten av the Weald ved elva Uck, ei av sideelvane til Ouse.
Ski-VM 1982
Verdsmeisterskapen på ski i nordiske greiner 1982 vart arrangert frå 19. februar til 28. februar 1982 i Holmenkollen i Oslo.
15 km
Dato: Tysdag 23. februar 1982
<br style="clear:both" />
30 km
Dato: Laurdag 20. februar 1982
<br style="clear:both" />
50 km
Dato: Laurdag 27. februar 1982
<br style="clear:both" />
4 x 10 km stafett
Dato: Torsdag 25. februar 1982
<br style="clear:both" />
5 km
Dato: Tysdag 22. februar 1982
<br style="clear:both" />
10 km
Berit Aunlis gull var Noregs fyrste VM-gull i langrenn for kvinner. <br style="clear:both" />
20 km
Dato: Fredag 26. februar 1982
4 x 5 km stafett
Dato: Onsdag 24. februar 1982
Individuelt (normalbakke K90/15 km)
Dato: Fredag 19. februar 1982
<br style="clear:both" />
Lag (normalbakke K90/3x10 km)
Dato: Fredag 26. februar 1982
Normalbakke K90
Dato: Søndag 21. februar 1982
<br style="clear:both" />
Storbakke K120
Dato: Søndag 28. februar 1982
<br style="clear:both" />
Lag, storbakke K120
Dato: Fredag 26. februar 1982
Hopp for lag stod på VM-programmet for fyrste gong. <br style="clear:both" />
Medaljestatistikk
<br style="clear:both" />
Banque de France
Banque de France er den franske sentralbanken, skipa som aksjeselskap og ordinær bank 18. januar 1800 av ei gruppe som representerte private bankar. Napoléon Bonaparte, som vart den fyrste aksjonæren i 1803 etter at Banque de France slo seg saman med Caisse des comptes courants (ein bank skipa i juni 1796), gav banken einerett til å gjeve ut pengesetlar for Paris, og i 1848 fekk banken monopol på å gjeve ut pengesetlar for heile landet. Med dette vart banken til landets sentralbank.
Banken vart gjort statleg (najonalisert) i 1945, og då styrt av eit råd (Conseil général) og leia av ein gouveneur. Maastricht-traktaten frå 1992, som mellom anna la eit formelt grunnlag for Den europeiske sentralbanken som vart skipa i Frankfurt i 1998, leia til at Banque de France vart gjort uavhengig av den franske regjeringa i 1993 med omsyn til å styre den nasjonale politikken på sitt område. I samband med at fellesvaluten euro skulle take til å gjelde frå 1. januar 1999, vart særs mykje av bankens gjeremål og styringsmakt ført over til Den europeiske sentralbanken i Frankfurt i 1998.
Good Golly Miss Molly
«Good Golly Miss Molly» er ein rock 'n' roll-song som først vart spelt inn i 1958 av den amerikanske musikaren Little Richard. Songen, som er ein 12-taktsblues, vart skriven av John Marascalco og produsenten Robert «Bumps» Blackwell. Sjølv om han først vart spelt inn av Little Richard, produserte Blackwell ein annan versjon av The Valiants, som imiterte Little Richard, men denne songen gjekk enno raskare. Sjølv om the Valiants-versjonen vart gjeven ut først, var det versjonen til Little Richard som vart ein hit. Singelen hans nådde fjerdeplassen i USA.. Som alle dei tidlege hittane hans vart han raskt ein rock 'n' roll-standard og har vorte spelt inn av mange hundre artistar sidan. Songen er rangert på 94. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene.
Tidleg i 1960-åra vart songen ein hit i Latin-Amerika framført av det mexicanske bandet Los Teen Tops,som hadde tenåringsidolet Enrique Guzman som frontmann. Han vart sungen på spansk med tittelen «La Plaga», som er eit mexicansk-spansk slangord for «gjengen». Han vart spelt inn i 1959 og var den første singelen til bandet. Han vert rekna som den første rock på spansk-hitten. Nesten 30 år seinare, i 1988, vart han igjen ein hit, denne gongen for dottera til Guzman, Alejandra Guzmán, på debutalbumet hennar Bye Mama.
Det britiske bandet The Swinging Blue Jeans nådde 11. plass i Storbritannia med sin versjon frå 1964.
I 1966 vart songen igjen ein hit då Mitch Ryder and the Detroit Wheels spelte han inn i ein medley med «Devil with a Blue Dress On», og denne nådde fjerdeplassen på Billboard Hot 100. Bruce Springsteen and the E Street Band spelte «Detroit Medley» fast som ekstranummer på konsertane sine i 1970- og 1980-åra. Eit opptak av dette frå 1980 vart gjeve ut på No Nukes.
Creedence Clearwater Revival spelte inn songen i 1969 og endra teksten noko. I staden for at resultatet av ei diamantringgåve var «When she hugs me, her kissin' make me ting-a-ling-a-ling», syng John Fogerty «Would you pardon me a kissin' and a ting-a-ling-a-ling?»
Songen vart òg framført av Meat Puppets, The Crests, Jerry Lee Lewis, The Sonics og Screaming Lord Sutch.
Deep Purple-songen «Speed King» refererer til songen («'Good Golly', said Little Miss Molly»).
Ein episode av Hannah Montana heiter «Good Golly Miss Dolly» og i filmen King Ralph syng rollefiguren til John Goodman songen.
Opphavet til songen
Little Richard høyrde først uttrykket «Good golly, Miss Molly» frå sørstats-DJen Jimmy Pennick. Little Richard sjølv hevdar han tok musikken frå pianointroen til Ike Turner på den viktige rock and roll-songen til Jackie Brenston frå 1951, «Rocket 88» og nytta han på «Good Golly Miss Molly». «Eg har alltid likt den songen», sa Richard, «og eg nytta det riffet på konsertane mine, så når me skulle finn ein god intro til 'Good Golly, Miss Molly', gjorde eg det og det passa.»«»
Bjåstad
Bjåstad er ein matrikkelgard og ei grend i Bigset krins i Hareid kommune på Sunnmøre. På garden Bjåstad (g.nr. 48 i Hareid) ligg fem bruk, mellom anna Haugen (bruk 10), Pe-garden (bruk 4), Gråten (bruk 3), og Plassen (bruk 1), i tillegg til bruk 5.
Matrikkelgarden Bjåstad var i 1910 delt opp i fem gardsbruk, åtte heimar, med 43 busette.
Katakombe
Ein katakombe er ein underjordisk gang med gravkammer i veggane. Ordet kjem frå gresk kata kumbas, som tyder 'ved dalsøkket', og var eit skildrande namn på St. Sebastian-katakombane i Roma. Først på 1700-talet fekk ordet «katakombe» tydinga 'underjordisk kristen gravplass'.
Katakombar blir forbunde særleg med kristne gravstader i Roma, men det finst både katakombar andre stader, og ikkje-kristne katakombar. I Roma har ein t.d. òg jødiske katakombar frå antikken. Det blir ofte framstilt som om dei var skjulestader for kristne under forfølgingar, men dette er ikkje korrekt. Dei var offisielle gravplassar, og var kjende av romerske styresmakter. Årsaka til at dei vart gravne ut, var at kristne og jødar ikkje aksepterte den romerske skikken med å kremere dei avlidne, og i staden for kyrkjegardar i vanleg forstand, grov ein ut gangar i den mjuke tuffsteinen. Daude romarar vart oftast kremerte, medan kristne, som trudde på lekamleg oppstode, føretrekte å gravleggje kroppen intakt.
Etter at kristendomen vart tillaten på 300-talet gjekk katakombane ut av bruk. Ein byrja i staden å opne kyrkjegardar. Etterkvart vart dei gamle katakombane gløymt; det er berre St. Sebastian-katakombane som alltid har vore tilgjengelege, noko som kjem av at inngangen ligg i kyrkja St. Sebastian utanfor bymurane. På 800-talet gjekk sarasenarar til åtak på Roma, og dei fleste relikviane vart flytta; dette bidrog til at det ikkje lenger var nokon grunn til å vitje katakombane.
Forskarar kjende til katakombane frå skriftlege kjelder, og frå 1500-talet byrja ein å leite. Det var på denne tida at ein byrja å ta i bruk ordet katakombe som nemning på alle gravsteder av denne typen. Den første romerske katakomben vart funne heilt tilfeldig ein maidag i 1578, og sidan dengong har ein funne langt fleire, spreidd langs hovudvegane ut frå Roma. Katakombane ved Via Appia Antica er dei som trekkjer flest turistar, sjølv om dei verken er størst eller eldst. I dei tolv kilometer lange gangane som hittil er grave ut her, kviler restane etter minst hundre tusen menneske, dei fleste i familiegraver for tolv personar kvar. Dei låg over kvarandre, sveipt i eit klede strødd med kalk. Oljelamper langs gangane viste veg, og det heile var under oppsyn av betalte gravarar. Desse sette opp skilt som fortalde kven som låg kor, og stempla namna sine med segl.
Omkring 60 katakombar er kjende i Roma, og av desse er 50 kristne. Sistnemnde kategori har i høve til Laterantraktaten siden 1929 vore underlagt Vatikanstaten, nærare bestemt Den pavelege kommisjonen for heilag arkeologi. Fleire av dei er opne for publikum.
Sene
Sene eller sen er ein type kroppsvev som bind saman musklar med bein, slik at ein kan overføra muskelkraft til beinet. Sener er små og tynne, men svært sterke ettersom dei inneholder mykje kollagenfiber. Senene er feste til beinet ved at dei har vokse saman med beinhinna. Den tjukkaste og sterkaste sena i menneskekroppen er akillessena.
Centurion
Centurion (latin centurio; gresk κεντυρίων, kentyríōn eller ἑκατόνταρχος, hekatóntarkhos) var ein profesjonell militær befalingsmann i den romerske hæren. Etter Marius sine militærreformer i 107 f.Kr. hadde ein centurion kommando over eit centurie på omtrent 100 menn, der 20 var ikkje-stridende støtte.
Ein centurion bar truleg en sølvforgylt rustning som vyrdeteikn. Ein senior centurion kommanderte kohortar eller hadde seniorstabposisjon i sin legion. Ein hadde også centurionar i den romerske marinen. I den bysantinske hæren var dei også kjende under nemninga kentark (gresk κένταρχος, kentarchos).
Bredevoort
Bredevoort (plattysk Brevoort) er ein liten by aust i Nederland i provinsen Gelderland med om lag 1 525 innbyggjarar. Han ligg ved elva Boven Slinge i ein region kalla Achterhoek. Bredevoort er kjend som ein bokby med over tjue bruktbokhandlar.
Livin' on the Edge
«Livin' on the Edge» er ein song av det amerikanske hardrockbandet Aerosmith. Songen var skriven av Steven Tyler, Joe Perry og Mark Hudson. Han kom ut i februar 1993 som den første singelen frå albumet Get a Grip. Singelen nådde 18. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100-lista, tredjeplassen på Cash Box Top 100, og han gjekk til topps på Billboard Album Rock Tracks-lista, der han låg i ni veker. I Storbritannia nådde songen 19. plassen på UK Singles Chart i april 1993.
Musikkvideo
Musikkvideoen skildrar hærverk, biltjuveri, bilkøyring, kollisjonspute-krasj, uverna sex, vald blant ungdom i skulealder, transkledde-lærarar, ein naken Steven Tyler som held ein glidelås i skrittet med halve kroppen svartmåla (for å gi effekten av at han drog ned glidelåsen og opna kroppen) og gitaristen Joe Perry som speler ein gitarsolo framfor eit motgåande McCloud River Railroad-godstog. Togscena vart filma på Lake Britton Bridge i Lake Britton. Brua i Shasta County i California, den same brua der den kjende togscena i filmen Stand by Me vart filma og nyttar same Introvision-teknologi. Videoen er regissert av Marty Callner og har skodespelaren Edward Furlong i hovudrolla.
Mottakelse
«Livin' on the Edge» vart møtt med avvisande reaksjonar frå musikkritikarar. Mark Coleman melde Get a Grip for Rolling Stone, og siterte «Livin' on the Edge» som eit døme på at albumet «speler det trygt i samsvar med strenge retningslinjer frå slutten av åttitalet», og la til at det «stig opp i ein svevande, Bon Jovi-aktig kraftkoral; berre dei grynete gitarane på brua held den forbanna tingen på bakken.» David Browne frå Entertainment Weekly fann òg at songen var ubehageleg avleidd av Bon Jovi, og notert at han «kunne ha fungert betre viss han ikkje høyrdest ut som Bon Jovi som prøvde hardt å høyrast ut som Aerosmith.» Både Browne og Allmusic-skribenten Stephen Thomas Erlewine skildra teksten som eit halvhjarta, ineffektivt forsøk på sosial kommentar.
Songen vann ein Grammypris for beste rockesong av ein duo eller gruppe med vokal for året 1993. Videoen til songen gav bandet ein MTV Video Music Award - Viewer's Choice i 1993. Videoen vart òg kåra til «beste video» av lesarane til Metal Edge i 1993.
Konsertversjonar
«Livin' on the Edge» har vore eit fast innslag på Aerosmith-konsertar heilt sidan utgivinga. Under Get a Grip-turneen framførte bandet ein del av «She Cried» (ein song spelt inn av mellom anna Jay and the Americans) som intro til «Livin' on the Edge». Opptredenar involverte ofte at Tyler skreik «There ain't no life nowhere» (frå songen «I Don't Live Today» av The Jimi Hendrix Experience) og deretter pusta tungt over eit sterkt lys under det korte mellomspelet. «Livin' on the Edge» vart framført på MTV Video Music Awards i 1993, Grammyprisutdelinga og på Woodstock '94. I tillegg framførte bandet songen som ein del av settet på velgjerdskonserten United We Stand i Washington, D.C. kort tid etter 11. september-åtaka.
Innhald
CD-singel
US maxi-CD single
German CD single
Ivar Skippervold
Ivar Skippervold er ein norsk musikar, barnebokforfattar, lærar og underhaldningsartist. Han blir gjerne omtalt som kyrkjemusikkens Thorbjørn Egner, på grunn av dei mange kristne syngjespela han har laga for born. Når han held konsert, driv han også stundom med buktaling, dokketeater og trylleshow.
Karriere
Skippervold kjem frå Oslo, men flytte til Lillesand som vaksen. I yngre år studerte Skippervold både teologi, sosiologi og musikk, han jobba i to år som ungdomsprest og fem år som rektor for kommunal musikkskule. Sidan han slutta har han vore frilansmusikar, og han har produsert svært mange kristne syngjespel for born, ofte om bibelhistorier. Døme på slike er Noas ark (1984), Tårnet i Babel (1985, Daniel i Løvehulen (1987) og David og Goliat (1988).
I 1972 var Skippervold med på oppstarten av kvartetten Frisk Luft på Hedmarktoppen i Hamar saman med Arnold Børud, Rune Larsen og Kjell Fjalsett. På syttitalet gav gruppa ut LP-ane Gospel Live (1973) og Frisk Luft 2 (1975), begge på plateselskapet Polydor. Same året, i 1975, gav Skippervold ut si fyrste eigne plate, Hiroshima og spurven. Som soloartist er han kjend for songen Skarru kjøpe hest som kom på Norsktoppen, og for songen Flere slike dager som er brukt som vignettmusikk til TV Norge-programmet Reisesjekken.
På midten av åttitalet forma han og Hans Erik Schei duoen Skipper Schei. Dei framførte showet Skipper Schei drar vest, og starta også det vesle Skippers Forlag. Ivar Skippervold produserte adventskalenderen Julestua, som vart send på TV Norge i 1989. I 1992 hadde han produsert adventskalendaren På låven for TV 2.
Då kyrkja i Noreg feira milleniumsjubileum i 1995, laga han syngjespelet Ansgar og vikingene med stønad frå Norsk Komponistfond. Spelet hadde premiere i Grieghallen, og var på vegen heile jubileumsåret som et samarbeidsprosjekt mellom Den norske kyrkja og skulen.
Jola 1997 gav Skippervold ut musikalen Nikolas fra Patara som handla om St. Nikolas, opphavsmannen til jolenissen. Historia kom også ut som barnebok på Credo Forlag i samarbeid med Kirkens Nødhjelp. Frå og med 1998 har musikalen vore på turné kvar jol. Han har oftast vorte framført i kyrkjebygg, men også framført i Oslo Konserthus, Stavanger Konserthus og i Grieghallen i Bergen.
I 1999 gav han ut barnebok, songsyklus med CD, note-/ og idéhefte om "Frans av Assisi". Året etter turnerte han mykje med syngjespelet "Historien om Jesus"; det offisielle tilbodet for samarbeid mellom kyrkje og skule i år 2000. Hausten 2000 gav han ut historia om "Sancta Lucia" som barnebok og idéhefte.
Ivar Skippervold har vore engasjert i Arken kulturhus i Lillesand, som rommar eit hovudhus, bakgard med scene, eit uthus med dokketeaterscene, kaffibar og kunstutstilling i mai 2001. Sommaren 2001 laga ein 5 fjernsynsprogram av TV Norge-programmet av "Blå time" med kjende forfattarar og musikarar.
Ivar Skippervold fekk Bibelprisen i 2001 for sine 18 syngjespel frå bibelhistoria av Det Norske Bibelselskap. Grunngjevinga var m.a. hans "sikre dramatiske overføring av bibelteksten frå boksider til syngjespel".
Våren 2002 kom barne-CD-en Jalmar og de fire årstidene ut, på oppdrag av sparebanken Nordea, samt cden Rødhette og ulven.
Ivar Skippervold fungerte ei tid som redaksjonsleiar i barneavdelinga i Kanal24. Våren 2003 teikna Skippervold kontrakt med Kanal24 og oppretta Barnekanalen A/S i Arken kulturhus. I 2006 endra kanalen namn til Bark Media AS og verksemda flytt til Kristiansand. Gunnar Stavrum frå TV 2 Interaktiv er for tida styreformann og kanalen har 17 tilsette fordelt på 11 årsverk.
I 2005 produserte Skippervold songsyklusen Piken med fyrstikkene, basert på eventyret til H. C. Andersen som CD, note-/og idéhefte. I 2006 kom også syngjespelet om St. Sunniva ut som CD og notehefte. Dette vart urframført under Sunnivafestspela på Selja med m.a. Sunnivabarnekoret og eit lite orkester. I 2006 gav Skippervold ut to samle-cdar med titlane Skippergata og Kirkegata. CD-ane representerte dei to stilane Ivar Skippervold har representert: underhaldningsstilen og den meir kyrkjelege stilen. I 2005 - 2008 var Skippervold også leiar av Tekstforfatterfondet.
Dei siste cdane til Ivar Skippervold som har kome ut til no, vart Henrik Wergeland og Abrahams barn frå 2008 og Den blinde Bartimeus (2009). For tida arbeider Skippervold med konsertar, kunstnarisk verksemd og ein multireligiøs musikkfestival. Han har også vore involvert i Frisk Luft sitt comeback. Gruppa har gjeve ut 3 plater, i åra 2000, 2004 og 2008.
Australdvergdukkar
Australdvergdukkar (Tachybaptus novaehollandiae) er ein liten medlem i dukkarfamilien i som lever i ferskvatn på kontinentet Australia–Ny-Guinea, på New Zealand og på nærliggande øyar i Stillehavet.
Australdvergdukkarar er 25-27 centimeter i lengd og veg om lag 220 gram. Nebbet er rett og stutt. I hekkedrakt er dei mørk gråbrune på overida med eit glansa, svart hovud. Dei har eit slåande kastanjefarga band som strekkjer seg frå bak auget, og bakover og halvvegs ned på halsen. Auga er gule, og dei har eit fremtredande bleikgult hudfelt mellom auget og nebbet. Halen er lys og dunaktig.
Hovudutbreiingsområdet er særleg Australia med Tasmania. Men dei finst òg frå Java til Ny-Caledonia. Etter ca. år 1970 har dei òg spreidd seg til fleire stader på New Zealand, men berre med små populasjonar. Den totale populasjonen er aukande.
Denne dukkararten vil dukke og skjule seg nær vegetasjon når han blir uroa. Han beitar på sniglar, vassinsekt og fisk.
Maastricht-traktaten
Maastricht-traktaten eller Traktat om Den europeiske unionen vart underskriven i byen Maastricht i Nederland 7. februar 1992 av representantar for dei landa som var med i Den europeiske fellesskapen (EF). Trakten vart sett i verk 1. november 1993, og med dette var Den europeiske unionen (EU) skipa. Som fylgje av denne traktaten fekk EU mellom anna ein eigen ombodsmann.
Depresjon i astronomi
Depresjon i astronomi eller negativ høgd syner til djupna til ein himmellekam under horisonten, målt langs ein vertikalsirkel. Depresjonen til horisonten er det same som kimmingdalingen.
Mellommål
Mellommål eller mellommat er eit mindre måltid som ein et mellom hovudmåltida. Det dreier seg gjerne om mat som er enkel å laga til eller kjøpa.
Ofte kan ein ha kald mat, som brødskiver, kjeks, frukt eller nøtter, til mellommål. Saltmat som chips eller søtmat som kaker, lappar og vaflar er også vanleg. Visse typar rettar, som dim sum, taco, tapas og tsjat, blir mykje brukte til mellommål i ulike kulturar. Nokre typar mellommål kan vera knytt til ein særskild drikk, som te (til dømes afternoon tea) eller kaffi (til dømes kaffimat).
Mellommål kan hjelpa til med å halda blodsukkeret på eit jamnt nivå. Samstundes kan hyppig eting, gjerne av mat med høgt salt- eller sukkerinnhald, føra til problem med rett ernæring og tannhelse.
González Anchorage
Av skjer i området finn ein Saavedra Rock og Romero Rock.
Seoulfredsprisen
Seoulfredsprisen (koreansk 서울평화상) er ein pris som blei etablert i 1990 og delt ut annakvart år til minne om Sommar-OL 1988. Desse olympiske leikane blei arrangerte i den sørkoreanske hovudstaden Seoul og samla deltakarar frå 160 nasjoner i vennskapleg kappestrid. Prisen er etablert av Sør-Korea for å reflektere folket i Sør-Korea sine ynske, særleg ynsket om fred på jord. I gruppa som nominerer til prisen sit 1100 personer, 300 koreanarar og 800 frå andre nasjonar. Vinnaren får eit diplom, ein plakett og 200 000 US-dollar i prispengar.
Verwood
Verwood  er ein by i grevskapet Dorset i England. Han har kring 15 000 innbyggjarar. Han ligg 24 km nord for Bournemouth og 31 km nord for Poole.
Sen
Sen eller SEN kan visa til:
Stig Roar Husby
Stig Roar Husby er ein norsk tidlegare mellom- og langdistanseløpar frå Trondheim. Han vann seks norske meisterskapstitlar på friidretts-bana, fire på 10 000 meter og to på 5 000 meter. Husby var medlem i Strindheim Idrettslag til 1979, sidan 1980 representerte han IL i BUL i Oslo.
Aktiv
Husby synte seg som ein lovande mellom- og langdistanseløpar med tider som 3.48,2 på 1500 meter og 14.04,4 på 5 000 m, medan han enno var i juniorklassa. Året etter forbetra han den personlege rekorden på 5 000 meter til 13.56,6 og vart noregsmeister i sitt debutløp på 10 000 m på tida 30.19,8.
Dei neste sesongane stagnerte utviklinga, heilt til året 1979 kom. Han forbetra då den personlege rekorden på 1500 m til 3,44,7, og under noregsmeisterskapen fekk han nye bestetider på både 5 000 og sidan 10 000 m. Tida 13.45,2 på 5 000 m gav han sølvmedaljen, medan milløpet gjekk unna på 28.35,4 til NM-gull nummer to på distansen. I 1980 tok han sitt tredje 10 000-meter-gull i NM på årsbeste i Noreg, 28.50,7.
Sesongane 1982 og -83 pynta Husby på dei personlege rekordane. Han fekk notert 13.42,7 på 5 000 m i 1982, og i 1983 vart han klokka inn på 3.44,5 på 1500 m og 28.32,8 på 10 000 m, hans livs snøggaste milløp. I 1983 vart han også norsk dobbeltmeister med siger på både 5 000 m og den doble distansen.
Husby deltok i maraton under Sommar-OL 1984 i Los Angeles, men braut løpet. Same sesongen sprang han sine beste løp på 1500 m og 5 000 m nokon gong. Tidene 3.44,4 og 13.27,5 vart ståande som hans endelege personbeste. Etter å ha vunne sin sjette NM-tittel på bane i 1985 trappa han ned, men kom forbigåande tilbake i 1988 og tok sølvet på 10 000 m under NM.
Trevor Jones
Trevor Alfred Charles Jones er ein sørafrikansk filmmusikkomponist.
Jones er fødd i Cape Town og hadde bestemt seg for å bli filmmusikkomponist allereie som femåring. I 1967 studerte han ved Royal Academy of Music i London med stipend, og etter det jobba han med radio- og fjernsynsmusikk for BBC i fem år. I 1974 starta han som student ved University of York der han tok ein mastergrad i film og mediamusikk. Etter det studerte han tre år til ved National Music and Television School.
I 1980 kom han i kontakt med filmskaparen John Boorman, og fekk skrive noko av filmmusikken til filmen Excalibur. Etter dette arbeidde Jones seg oppover, og har no komponert musikk til over 80 ulike prosjekt.
Huasco-provinsen
Provinsen Huasco er ein av dei tre provinsane som Atacama-regionen i Chile er delt inn i, og blant desse tre ligg han lengst mot sør. Dei to andre provinsane i regionen er Chañaral i nord og Copiapó i midten. Alle tre provinsar har grense mot Argentina i aust og kystlinje mot Stillehavet i vest. I sør grensar Huasco mot Elqui-provinsen i Coquimbo-regionen. Huasco har eit areal på 19 066 km² og har ein folkesetnad på 73 133 innbyggjarar (2017).
Huasco er delt inn i fire kommunar:
Provinsen Huasco har ei historie som er spesielt knytt til gruvedrift. Gull og kopar gav bidrag til den økonomiske utviklinga av landet. Gruvehistoria byrja hos urfolket, i før-kolonitid.
I mars 2015 vart provinsen ramma av eit uvêr som påverka området frå Antofagasta til Coquimbo, med etterfølgjande flaum og overløp av Copiapó-elva, jordskred, menneske isolert på grunn av vegsperringar, hus og infrastruktur øydelagt.
Marcel Duchamp
Henri-Robert-Marcel Duchamp var ein fransk-USA-amerikansk kunstnar. Han har spela ei stor rolle for utviklinga av både europeisk og USA-amerikansk popkunst og konseptkunst, særleg på 1960- og 70-talet. Kunsten hans har vore sentral i diskusjonen om kva som kan vere kunst. Duchamp budde i USA frå 1914 og var USA-amerikansk borgar frå 1955.
Liv og gjerning
Duchamp vart fødd i landsbyen Blainville-Crevon nord i Frankrike. Han hadde fem sysken, tre av desse vart også kjente kunstnarar i heimlandet; Jacques Villon, Raymond Duchamp-Villon og Suzanne Duchamp-Crotti. Duchamp starta som ein post-impresjonistisk og kubistisk målar, men vart snart ein av dei sentrale figurane innanfor den dadaistiske krinsen.
I 1912 måla han biletet Naken kvinne går ned ei trapp, No. 2. Biletet er laga i kubistisk stil, og trekte vekslar på filmen si evne til å vise rørsle. Dette nyskapande måleriet gjorde Duchamp kjent for eit større publikum. Trass i det slutta han omtrent samtidig å måle. Etter eiga utsegn ville han «kome dit handa og auget ikkje lenger har noko som helst vekt». Sidan var mange av dei viktigaste arbeid hans såkalla «readymades»; kvardagslege, masseproduserte gjenstandar plassert inn i ein kunstsamanheng og slik gitt status som kunstobjekt. Det første av desse, eit sykkelhjul montert på ein krakk, vart produsert i 1913.
Duchamps mest kjente arbeid, og eit av dei mest omdiskuterte verka i kunsthistoria, vart vist på ei kunstutstilling i New York i 1917. Under signaturen «R. Mutt» plasserte han eit pissoar på ein sokkel og gav det tittelen Fontene. Arbeidet provoserte til diskusjon, noko som førte til at Duchamp trekte verket fra utstillinga like etter opninga. Fontene har vorte ståande som eit referanseverk for kunstnarar som set idé framom utføring i produksjonen av kunst.
Karakteristisk for Duchamp sin kunst er kritikken av den tradisjonelt opphøgde status til kunstverk. Han blanda kunst og trivialkultur gjennom bruken av readymade-objekt, ofte kombinert med ordspel og ein subtil humor. Til dømes teikna han bartar og fippskjegg på ein plakat av Leonardos Mona Lisa, og sette teksta «L.H.O.O.Q.» under. Uttala på fransk lyder tittelen som elle a chaud au cul ('ho har ei heit rumpe'). Han spela også på ideen om identitet gjennom tidvis å opptre som kvinne, under namnet Rrose Sélavy (kan uttalast Eros, c'est la vie, eller «eros, det er livet»).
Frå 1923 brukte Duchamp tida på sjakkspel, og han arbeidde i lengre periodar som bibliotekar og fransklærar. Han laga sporadiske utstillingar, mellom anna saman med surrealistane. Han produserte fleire store arbeid også i denne perioden, som Den grøne boksa, og Bruda kledd naken av sine ungkarar, til og med (eller «Det store glaset») 1934, som finst i fleire versjonar.
Duchamp grunnla den USA-amerikanske avdelinga av dadaisme og Société Anonyme, ei samling avantgarde-kunst, saman med Man Ray i 1920. Mellom 1942 og 1944 var han ein av redaktørane i det surrealistiske tidsskriftet «VVV» i New York, saman med Max Ernst og André Breton.
Duchamp døydde i Neuilly-sur-Seine i Frankrike i 1968.