cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jazz-fusion
1970-åra
I starten var Weather Report eit avantgarde, eksperimentelt fusionband, men vart etter kvart noko meir kommersielle som med Joe Zawinul sin song «Birdland». Weather Report sin musikk var òg påverka av forskjellige stilar frå latinsk og afrikansk musikk og medverka til ein tidleg fusionvariant med verdsmusikk. Jaco Pastorius, ein innovativ bassist, vart med i gruppa i 1976 på albumet Black Market. Albumet Heavy Weather er ein bestseljar innan denne sjangeren.
Ljosanbotn haldeplass
Ljosanbotn haldeplass ligg på Mjølfjell i Voss herad i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1948.
Jazz-fusion
1970-åra
Chick Corea danna bandet Return to Forever i 1972. Bandet starta med latinsk influert musikk med brasilianarane Flora Purim på vokal og Airto Moreira på perkusjon, men frå 1973 drog dei i retning av jazz-rock. Trommeslagar var Lenny White, som òg hadde spelt med Miles Davis, og Stanley Clarke spelte bass. Gitaristen Al Di Meola, som starta karrieren sin i Return to Forever i 1974, vart rakst ein av dei viktigaste fusiongitaristane. Han var av dei første gitaristane som nytta ein såkalla «shred»-stil som seinare vart nytta mykje i rock og heavy metal.
John McLaughlin danna fusionbandet Mahavishnu Orchestra med trommeslagar Billy Cobham, fiolinist Jerry Goodman, bassist Rick Laird og keyboardist Jan Hammer. Hammer nytta Minimoog-synthesizerar med forvrengt lyd som høyrdest meir ut som ein elektrisk gitar. Stilen til Mahavishnu Orchestra var påverka av både psykedelisk rock og klassisk indisk musikk.
Ljosanbotn haldeplass
Det er lokaltoga i Raundalen som stoppar ved Ljosanbotn. Haldeplassen ligg i eit hytte- og turområde.
Jazz-fusion
1970-åra
McLaughlin arbeida og med latinorock-gitaristen Carlos Santana tidleg i 1970-åra. Santana blanda latinsk salsa, rock, blues og jazz, og musikken var basert på Santana sine reine gitartonar med latinske instrument som timbales og congatrommer.
Andre viktige musikarar som dukka opp i fusion-rørsla på 1970-talet var fusiongitarist Larry Coryell med bandet The Eleventh House og gitaristen Pat Metheny. The Pat Metheny Group, som vart grunnlagd i 1977 nådde både jazz- og poplistene med det andre albumet sitt, American Garage (1980). Sjølv om mange jazzartistar kritiserte fursionrørsla for å bruke stilar frå rock og elektriske instrument, nytta sjølv jazzveteranar som Buddy Rich, Maynard Ferguson og Dexter Gordon etter kvart element frå fusion.
Sjangeren vart populær i Japan på slutten av 1970-talet med band som Casiopea i 1976 og T-Square i 1978.
1980-åra
Tidleg i 1980-åra vart mykje av den opphavlege fusionsjangeren ein del av andre greiner av jazz og rock, særleg smooth jazz. Blandinga av jazz og pop/rock tok ei meir kommersiell vending seint på 1970-talet og tidleg i 1980-åra med glattare komposisjonar som høvde betre for radioformatet.
Særleg Kenny G har vorte kritisert av både fusion- og jazztilhengjarar og nokre av musikarane frå desse sjangrane, og han manglar gløden og kreativiteten som markerte fusion på 1970-talet.
Jazz-fusion har vorte kritiserte av både tilhengjarar av tradisjonell jazz, som føretrekkjer meir streit jazz, og av smooth jazz-tilhengjarar, som føretrekkjer meir «tilgjengeleg» musikk. Dette kan samanliknast med måten swing-jazz-tilhengjarar kritiserte be-bop på midten av 1940-åra. Fusion har derimot vore med på bryte ned grensene mellom jazz og rock, og ført til utviklinga av sjangrar som elektronisk basert acid jazz.
Nyare fusion
Eit av dei mest prominente fusionbanda frå 1990-talet er Tribal Tech, leia av gitarist Scott Henderson og bassist Gary Willis. Henderson var medlem av Corea og Zawinul sine band seint på 1980-talet. Henderson har òg spelt med trommeslagar Steve Smith frå Vital Information, som òg inkluderte bassist Victor Wooten frå Bela Fleck and the Flecktones.
Vliet
Vliet er ei elv i Nederland i provinsen Zuid-Holland. I mellomalderen var Vliet eit viktig samband mellom elvane Oude Rijn og Maas. I dag er Vliet kanalisert og renn frå Leiden, via Voorburg, Rijswijk og Delft til Rotterdam.
Nieuwe Maas
Nieuwe Maas («Nye Maas») er ei elvegrein i Rhinen-Maas-deltaet i Nederland. Ho oppstår der elvane Noord og Lek renn saman og renn vestover gjennom Rotterdam. Ho endar opp vest for byen der ho renn saman med Oude Maas (Gamle Maas), nær Vlaardingen, og dannar Scheur. Den totale lengda hennar er om lag 24 km.
Nieuwe renn gjennom nokre av dei tettast folkesette og mest utvikla områda i Nederland og langs breidda av elva ligg det mange hamner og industriområde.
Historie
I tidleg mellomalder var Nieuwe Maas rekna for å vere ei fortsetjing av elva Merwede og gjekk derfor under dette namnet. Opphavleg var Merwede ein fortsetjing av elva Waal (som igjen er ei grein av Rhinen), men etter nokre store flaumar endra Maas retning og rann òg ut i Merwede. Frå den tid vart fleire strekk av den opphavlege Merwede kalla Maas i staden for. Som følgje av dette vart Nieuwe Maas og Oude Maas rekna for å høyre til Maas-deltaet. Nær Vlaardingen møttest desse to og før dei delte seg opp igjen ved øya Rozenburg. Den nordlege greina vart kalla Het Scheur og den sørlege greina Nieuwe Maas eller Brielse Maas sidan ho rann nær Brielle. Dei møttest igjen og danna eit estuar kalla Maasmond («Munningen av Maas»). Både Maas og Rhinen endra derimot elveleie igjen og tok ein kurs lenger sør. Som følgje av dette vart Nieuwe Maas igjen den største greina til Rhinen, medan Maas berre medverkar med ein liten del av vatnet til det som tidlegare var munningen hennar.
Då Nieuwe Waterweg stod ferdig rann Nieuwe Maas ut i denne kanalen i staden for direkte ut i sjøen. Brielse Maas-delen vart demd opp og fråskild Scheur på midten av 1900-talet (og dannar i dag innsjøen Brielse Meer), slik at alt vatn no renn gjennom den kunstige Nieuwe Waterweg.
Samband over Nieuwe Maas
Frå vest til aust:
4
4 (romartal IV) var eit normalår som byrja på ein onsdag eller eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen, alt etter korleis ein handsamar skotårsfeilen. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Catus og Saturninus var konsular, eller sjeldnare som år 757 ab urbe condita.
Døde
0er
Aspøya i Ålesund
Aspøya er ei øy og ein bydel i Ålesund kommune. På 1800- og byrjinga av 1900-talet blei sundet mellom Aspøya og Brunholmen i nordaust gradvis attfylt, slik at øya og holmen i dag er heilt samanvaksne. Via Steinvågsbrua er øya bunden saman med Skarbøvik og Heissa i vest, og via Hellebrua med Nørvøya i aust. Moloen til Ålesundets ytre hamn er eit landemerke i byen ("Moljå" på folkemunne) og spring ut frå Moloveien, like nordvest om Brunholmen på Aspøya. Aspøya er ei av sentrumsøyane i Ålesund og hadde per 1. januar 2012 eit folketal på 3348.
Offentleg og privat tenesteyting
Ålesund sentrum ligg på begge sidene av Brosundet mellom Aspøya og Nørvøya. På vestre breidda, Aspøysida av sundet, ligg det fleire hotell og restaurantar samt Jugendstilsenteret i det gamle Svaneapoteket ved Apotekertorget. Nabobygget til Svaneapoteket husa tidlegare Noregs bank, men inneheld i dag kunstmuseet KUBE. Pr. 2013 er det i alt fem hotell og pensjonat på den vesle øya, dei fleste ligg i nærleiken til Apotekertorget og Brunholmen. Tinghuset og politistasjonen ligg sentralt på øya ved Skutvika. Den store Aspøyskolen tronar som eit landemerke på ei høgd ovanfor kyrkja. Eit kvartal vest om skulebygget ligg bydelsparken Storhaugen på same høgdedrag med flotte utsiktspunkt mot Valderhaugfjorden der ein kan sjå Ellingsøya (Ålesund kommune) og Valderøya, Giske og Godøya og dei andre øyane og holmane i Giske kommune og i horisonten også øyar og holmar i andre omliggjande kommunar. Ålesund kyrkje frå 1909 er eit anna monumentalbygg på øya. Ho ligg i krysset Kirkegata/Aspegata og tilhøyrer gjenreisingsbygnaden etter bybrannen. Kyrkja er reist i Jugendstil med marmorelement og utvendig steinsetjing med stein frå Eide på Nordmøre. Kyrkja har Noregs nest største orgel og har rike innvendige utsmykkingar.
Kommunikasjon
Hovudgatene på øya går i aust-vestleg retning. Mest trafikkert er aksen Ivar Aasens gate-Nedre Strandgate til Hellebrua, men også Steinvågvegen-Kirkegata tverrar heile øya og munnar ut ved Hellebrua via Apotekertorget. Ein del industribedrifter er lokaliserte på nordsida av øya. Det er tidvis trafikale problem som delvis skuldast transporttrafikk til industribedriftene og delvis at heile folkesetnaden på naboøya Heissa må ta seg over Aspøya for å kome til bysentrum og vidare til dei store innkjøpssentra på Moa lenger aust i bykommenen. Dei fleste arbeidsplassane i Ålesund er òg geografisk knytte til sentrumsområda på austre Aspøya, Nørvøya, men også lenger aust i kommunen mot Moa og Spjelkavik.
Treby og murby
Like ved kyrkja, i Aspegata, går òg hovudskiljet mellom trehusbyen i vest og murbyen aust på øya. Etter Ålesundsbrannen i 1904 blei dei nedbrente kvartala gjenreiste som murbygningar i Jugendstil. Brannen starta på Aspøya og spreidde seg austover grunna vindretninga, dimed blei ikkje dei vestlege delane av øya råka, og husa vestom Aspegata er stort sett frå tida før brannen. Også Moloveien og delar av Brunholmgata som vender mot Valderhaugfjorden, nordaust på øya, blei skåna for brannen ettersom gatene låg i le for vinden katastrofenatta i 1904.
Busetjing
Både på Kvennaneset, den gamle tomta til Liaaen verft, i vest og ved Prestebrygga i aust er det planlagt storstilt utbyggjing av bustader og næringsverksemd. Konteinerhavna i Skutvika, midt på den sørlege breidda av øya, er planlagt flytta til Flatholmen ved Nørvøya og kan opne for fleire nye bustadtomter.
Aspøya er mellom dei tettaste folkesette øyane i Noreg med eit nokså høgt folketal på lite areal. Øya er berre 0,6 km² stor og har dimed om lag 5580 innbyggjarar per kvadratkilometer (i 2012).
Yutaka Takahashi
Yutaka Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Omiya Ardija, JEF United Chiba, Roasso Kumamoto, Avispa Fukuoka, Ehime FC og Kamatamare Sanuki.
Kirklandet
Kirklandet er ei av fire øyar som omkransar hamna i Kristiansund kommune i Møre og Romsdal.
I tillegg til sentrum av byen, ligg Kirkelandet kyrkje, Festiviteten (Kristiansunds operahus), Varden, Klubba, Vågen og turområdet Kringsjå med Kristiansund krematorium og gravlund her.
Det er anløp for Hurtigruta og turistskip, samt sundbåtkai på Piren, hurtigbåtanløp til Trondheim og ferjesamband til Averøy.
Kirklandet er knytt til Innlandet med Sørsundbrua, og er landfast med Gomalandet.
Divjesjøen
Divjesjøen (slovensk Divje jezero) er ein innsjø nær Idrija i Slovenia. Innsjøen er òg ei karstkjelde og vatnet strøymer ut frå undergrunnen og gjennom ein bratt tunnel. Grotta er utforska ned til 160 meter djupne. Innsjøen er kjelda til elva Jezernica, ei sideelv til Idrijca som med sine 55 meter er den kortaste elva i Slovenia. I 1967 vart innsjøen erklært eit verna naturmonument og 1972 vart han det første slovenske naturmuseumet.
Dei pelagiske øyane
Dei pelagiske øyane (italiensk Isole Pelagie) er dei tre små vulkanske øyane Lampedusa, Linosa og Lampione i Middelhavet mellom Malta og Tunisia, sør for Sicilia. Nordvest ligg øya Pantelleria og Siciliasundet. Geografisk høyrer øyane til det afrikanske kontinentet, men administrativt er dei ein del av provinsen Agrigento og er dermed det sørlegaste punktet til Italia.
Øyane har små område for jordbruk, men er i hovudsak berre på grunn av omsynslaus avskoging og at dei naturlege olivenlundane, einebærbuskane og plantasjane med johannesbrødtre har forsvunne. For femti år sidan var mykje av landskapet jordbruksland som grensa til tørre steinmurar, men i dag er den lokale økonomien basert på fiske, i tillegg svampefiske og konservering, og på Lampedusa noko turisme.
Ein har bestandar av karettskjelpadde ved øyane, som er utryddingstrua i Middelhavet sidan hekkeområda deira forsvinn på grunn av turismen. Strenden Pozzolana di Ponente på Linosa og Isola dei conigli på Lampedusa er dei siste gjenverande plassane der desse skjelpaddene regelmessig legg egg. Desse vart derfor omgjort til eit naturreservat i 2002.
Nordfjord folkehøgskule
Nordfjord folkehøgskule er ein kristen folkehøgskule som ligg på Vereide i Gloppen kommune i Vestland fylke. Skulen tar årleg imot om lag 135 elever, og er eigd av Normisjon. Skulen kallar seg «friluftslivskulen» og gjer mykje bruk av naturområda i kommunen.
Skulen vart bygd i 1923 som Nordfjord ungdomsskule av Nordfjord indremisjon, no Normisjon region Sogn og Fjordane. I 1923 var kristelege folkehøgskular allereie oppretta i Førde og Balestrand. Skulen på Vereide vart bygd som ei åndeleg motvekt til radikalismen representert av Firda vidaregåande skule som vart bygd på Sandane året i før (1922). Bertel Kåle vart den fyrste styraren ved skulen. Han kom frå ei stilling som lærar ved Sunnfjord Folkehøgskule i Førde. Skulen har reist ein minnestein etter Kåle på skulen.
Nordfjord folkehøgskule har etablert Gloppefjord Sommarhotell for å sikre inntekter i sommarhalvåret. Hotellet tilbyr romma i hovudbygningen. Sandane Vandrarheim er også ein del av utleiesatsinga til skulen, det internatromma til skulen vert leigde ut. Skulelokala er også brukt til arrangement og lokale tilstellingar i samband med høgtider og 17. mai.
Kåre Øistein Hansen
Kåre Øistein Hansen var ein norsk fagforeiningsmann og SV-politikar. Han var medlem av forbundsstyret i Jarn og Metall 1966-73 og vart innvalgt på Stortinget frå Buskerud i 1973-1977.
Tillitsverv
Hansen vart medlem av klubbstyret i Drammen armaturfabrikk 1951-1953, medlem i styret i avd 30 i Jarn og Metall 1956-1957 og formann 1960-1962 og klubbformann ved Hydraulik A/S 1956-1958, 1960-1968, 1970-1972. Som fagtillitsvald tok Hansen aktiv leiing i kampen for svake og utsette. Han skapte eit sterkt arbeidarkollektiv i føretaket og fekk leiinga til å ta inn tilsette med funksjonshemmingar. Han gjekk òg utover rammene til føretaket og organiserte kulturaktivitetar i samarbeid med Drammen Teater og pussa opp ein barneheim i nærleiken. I 1966-1973 var han medlem av forbundsstyret i Jarn og Metall og i 1968-1972 av ankenemnda for mekanikarar.
I 1960-72 var Hansen medlem av representantskapet i Drammen Arbeidarparti og i 1971 vart han vald til medlem av Drammen bystyre og byplanråd og dessutan Buskerud fylkesting for Arbeidarpartiet. Men han gjekk ut, fordi han var mot norsk medlemskap i EEC. Han vart formann for Demokratiske sosialistar AIK, Buskerud, ei utbrytargruppe frå Arbeidarpartiet som sluttert seg til Sosialistisk Valforbund (seinare Sosialistisk Venstreparti, SV) før valet i 1973. Ved valet vart Kåre Øistein Hansen vald som stortingsrepresentant for SV i Buskerud, vart medlem av Stortingets finanskomite og av styret for pensjonsordninga for stortingsrepresentantar. Sidan SV gjorde eit uventa godt val, vart landssvikdommen mot Hansen teke opp igjen av einskilde medium og freista brukt mot han og partiet. Men Hansen fekk full tillit frå SVs hovedstyre og Stortinggruppe og Drammen faglege samorganisasjon i tillegg til ei rekkje einskildpersonar, blant anna LO-leiar Tor Aspengren, leiar av Stortingets justiskomite Bjørn Unneberg frå Senterpartiet og professor i strafferett Johs Andenæs ved Universitetet i Oslo. I eit rettssamfunn skulle ingen som hadde sona straffa si og teke eit oppgjør med fortida, verta dømt på nytt, og Hansen vart av folk som hadde samarbeidt med han, skildra som eit tvert gjennom heiderleg og eit usedvanleg fint menneske. Både han og partikollega Hanna Kvanmo, som òg var landssvikdømt i ungdomen sin, vart sitjande på Stortinget valperioden ut, til 1977.
Kåre Øistein Hansen var aktiv idrettsmann, fiskar og fotballdommar. Han trena opp førarhundar for blinde og fekk ei rekkje verv i Drammen og omegn fotballkrets og Noregs Fotballforbund 1955-1973.
Familie
Hansen gifta seg i 1949 med Laila Johanne f. Kaldestad i Bergen (1928-2012) og dei fekk tre born. Han skilde seg i 1977 og vart samboar, seinare gift med Torild Skard (1936-), òg stortingsrepresentant for SV i 1973-77.
Innlandet
Innlandet er Kristiansund si minste øy, og ein av die fire øyane som sentrum av byen ligg på. Dei andre er Kirklandet, Nordlandet og Gomalandet. Tahiti er vorte eit mykje nytta kallenamn på Innlandet av dei lokale innbyggjarane og Tahitifestivalen er eit årvisst arrangement på øya. Den populære badeplassen Skjærva er flittig nytta om sommaren til bading, volleyball, basketball og til å sole seg. Innlandet har òg ein matvarebutikk, ein barneskule og ein restaurant (Dødeladen), elles er mykje av øya nytta til bustader.
Orografisk heving
Orografisk heving oppstår når luftmassar blir tvinga oppover av stigande terreng. Når lufta stig utvidar ho seg og blir adiabatisk avkjølt. Denne avkjølte lufta kan ikkje halde på like mykje fukt som varmare luft, og når etter kvart mettingspunktet (over 100 % relativ fukt). Dette skapar skyer og ofte nedbør.
Nedbør
Nedbør som oppstår som følgje av orografisk heving skjer mange steder i verda. Her i Noreg er Vestlandet eit godt døme på at orografisk heving fører til nedbør. Fuktige luftmassar frå Nordsjøen går ofte austover og blir pressa oppover av Langfjella. Dette er ein av hovudårsakene til at Vestlandet er det våtaste området i landet (og eit av dei våtaste i Europa).
Andre døme frå verda er:
Stader på sjøsida av fjellrekkjer kan ofte få over 2500 mm nedbør i løpet av eit år. Ofte finn vi desse områda i lågtrykksbanane, som derfor får ekstra mykje nedbør.
Regnskugge
Dei største nedbørsmengdene finn ein på losida like nedanfor toppen av fjellryggen, der den oppoverretta rørsla ofte er størst. Når lufta søkk på lesida av fjellet, blir ho varma opp og tørkar. Dette skapar ein regnskugge på lesida av fjellet, der det altså ikkje regnar. På lesida av fjell, av og til berre så lite som 25 km frå områda med dei største nedbørmengdene, kan den årlege nedbørmengda vere så liten som 200 mm.
Område i verda der ein har denne typen regnskugge:
Atmosfæriske bølgjer
Når luft strøymer over ei fjellrekkje, kan orografisk heving fører til fleire bølgjeeffektar, som dannar vertikale luftrørsler nedstraums fjellet. Viss luftmassen er nær doggpunktet, kan bølgjene danne bølgjeskyer på lesida av fjellet.
Bolkesjø-Miland
Bolkesjø-Miland er numedalsnemninga på ein av dei mest vidkjende tvibeitslåttane i hardingfeletradisjonen. Slåtten er spela i Valdres, Hallingdal og på Vestlandet. I Hallingdal er slåtten mykje nytta som lærestykke i barnespelemannslag, og er elles brukt mykje i samspel. Det er truleg Buskerud som er det gamle kjerneområdet for slåtten, og han har vore mykje nytta i Krødsherad. Bolkesjø og Miland er stader i Telemark.
Variantgruppa
Slåtten har for det meste den same utforminga dei fleste stader. Han er etter måten meir utbygd i Telemark enn i dei andre dalføra. Hardingfeleverket har gjeve slåtten nr 477.
Kystbussen
Kystbussen, med rutenr 400, er ei ekspressbussrute som går mellom Bergen og Stavanger. Kystbussen vart oppretta i 1993. Kystbussen starta som eit samarbeid mellom fire ulike busselskap på Vestlandet, og er no driven av trafikklaga Boreal Transport Sør og Tide Reiser. Ruta er ein del av NOR-WAY bussekspress sitt rutenett. Populariteten og passasjermengda har auka sidan oppstarten, og i dag (2008) er det avgangar frå Bergen og Stavanger ein gong i timen.
Kystbussen hadde i 2010 508.000 passasjerar.
Ruta til Kystbussen
Kystbussen går hovudsakleg langs E39, men køyrer òg innom tettstader som ikkje ligg ved europavegen. Dei fleste bussane stoppar ved alle vanlege busstopp, men nokre ruter er direkteruter som berre stoppar på stoppestadene som står i rutetabellen.
Ruta frå Bergen går slik:
Oltschibachfall
Oltschibachfall er ein foss i Brienz i kantonen Bern i Sveits. Han har eit samla fall på kring 300 meter fordelt på to fall.
Mittenwald
Mittenwald er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 8 000 innbyggjarar. Han ligg i landkreisen Garmisch-Partenkirchen ved elva Isar.
Geografi
Mittenwald ligg om lag 16 km søraust for Garmisch-Partenkirchen i dalen til elva Isar på nordsida av Alpane. Han ligg langs vegen mellom Augsbourg i nord og Innsbruck i søraust. Mittenwald har lagt ved ei viktig handelsrute over Alpane i minst 2000 år.
Niels Arntzen Sem
Sem var fødd i Ringebu i Oppland, der faren var prest. Han vart student i 1801 og tok latinsk juridisk eksamen i 1806. Same året vart han utnemnd til stiftsoverrettsprokurator i Kristiansand stift. I 1809 vart han regimentskvartermeister, i 1811 overauditør og i 1812 prokurator ved alle over- og underrettar i Noreg og Danmark, med unnatak for høgsterett, landsover-, hov- og stadsretten. I 1815 vart han den fyrste advokaten i Noregs Høgsterett.
År 1823 vart Sem utnemnd til sorenskrivar i Jæren og Dalane. Fem år seinare, 1828, vart han amtmann i Buskerud amt. Etter tre år der vart han i 1831 stiftamtmann i Akershus stift, og i 1837 stiftamtmann i Kristiansand stift og amtmann i Lister og Mandal amt. Frå 1846 til 1857 var han stiftamtmann i Kristiania.
Sem var innvald på Stortinget 1824, 1827 for Stavanger amt, for Buskerud amt i 1830, og for Kristiansandby i 1842 og 1845. Han var stortingspresident både i 1830 og i 1845. Dessutan var han lagtingspresident i 1824, 1830 og 1845. Ei samtidig skildring talar om «hans alsidige Dannelse, hans lyse Hoved og hans udmærkede Veltalenhed», og hans «totale Mangel paa Arbeidslyst».
Sem var formann i den kongelege kommisjonen som i 1833 innleia statens arbeid med saka som i 1837 munna ut i formannskapslovene.
5
5 (romartal V) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Døde
0er
Takanori Ikeda
Takanori Ikeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Magne Myhren
Magne Myhren vart fødd på garden Myren i Skurdalen. Han lærte slåttespel av Sevat Sataøen og Jørgen Husemoen, og gjekk seinare på Voss landsgymnas. Her kom han i kontakt med Halldor Meland og Anders S. Kjerland. Frå 1960 studerte ved Universitetet i Oslo. I Oslo vart han knytt til lagsarbeidet i Bygdelagssamskipnaden, og spela mykje i lag med Kjetil Løndal. Desse var gode vener så lenge Løndal levde. Han vart gift med dotter av Eivind Groven, Dagne Groven Myhren.
Gjennom nært samarbeid med Eivind Groven vart han godt kjend med utviklinga av hardingfeleverket, som han og har skrive fleire artiklar om. Han har halde foredrag om slåttetradisjonen i Hallingdal, tradisjonen i Telemark, og om ymse spelemenn. Han har laga ei rekke program for folkemusikkhalvtimen i NRK. Han har ei rekkje gode plasseringar på landskappleiken å vise til, men var meir verksam som foredragshaldar og innleiar i seinare tid.
Som norrønfilolog har Myhren omsett Sonatorrek på nytt, og har i tillegg arbeidd med Nynorsk Ordbok.
Han er far til kvedaren Øyonn Groven Myhren og filolog og spelemann Eilev Groven Myhren.
Raud jonsokblom
Raud jonsokblom (Silene dioica) er ein art i nellikfamilien. Arten finst i større delar av Europa og i Nord-Afrika, og finst som forvilla art andre stader i verda.
Planta er ein fleirårig urt, som er 25-70 cm høg. Stilk og blad er oftast mjukt hårete, sjeldan glatte. Blada er lansettforma eller elliptiske, motsett stilte, med ingen eller korte bladstilkar. Blomane veks i knipper mot toppen av planta. Kronblada er purpurraude, i sjeldne tilfelle rosa eller kvite, kløyvde i spissen. Frukta er ein brungul kapsel.
Arten veks i heile landet i veggrøfter, i all kulturmark (beitemark, eng, åker) og på avfallsplassar og rundt industrifelt. Til fjells finst planta nesten opp til 1800 moh.
Planta blomstrar i låglandet frå seint på våren og fram over føresommaren, til fjells i juli-august.
Piz Sesvenna
Piz Sesvenna er eit 3 204 meter høgt fjell i Sesvennafjella i Engadin. Fjelltoppen ligg tett vest for landegrensa mellom Italia og Sveits. Fjellet ligg i den sveitsiske kantonen Graubünden, aust for kommunen Scuol. Nord for austegga ligg isbreen Sesvennabreen.
Toppen kan ein nå frå Schlinig i Sør-Tyrol via fjellhytta Sesvennahütte i Schlinigtal. Frå fjellhytta går turen gjennom Sesvenna-skaret og over isbreen og austegga til det høgste punktet. Ein kan også klive til topps med utgangspunkt i Taufers og gjennom dalen Avignatal.
Sachio Yoshida
Sachio Yoshida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Ehime FC.
Edøya
Edøya er ei øy i Smøla kommune i Møre og Romsdal. Edøya spelte ei viktig politisk rolle i vikingtida. Øya har eit areal på 7,5 km², og hadde 56 innbyggjarar i 2001.
Øya har brusamband til Smøla i nord og ferjesamband til Hitra i nordaust og Stabblandet i sør.
Seksuell seleksjon
Seksuell seleksjon er ein evolusjonsdrivande mekanisme som vart innført av Charles Darwin som eit supplement til det naturlege utvalet. Denne forma for seleksjon vert definert som konkurransen mellom individ av eit kjønn, som regel hannar, om tilgang til formeiring med det andre kjønnet.
Hollandse IJssel
Hollandse IJssel er ei grein av Rhindeltaet som renn vestover frå Nieuwegein ved elva Lek gjennom IJsselstein, Gouda og Capelle aan den IJssel til Krimpen aan den IJssel, der ho munnar ut i Nieuwe Maas. Ei anna grein heiter Enge IJssel («Smale IJssel») og renn sørvestover frå Nieuwegein. Namnet IJssel meiner ein kjem frå det det germanske i sala, som tyder «mørkt vatn». Opphavleg var Hollandse IJssel ei grein frå elva Lek ved Nieuwegein, men denne tilslutninga vart kutta av og Hollandse IJssel drenerer i dag berre dei omliggande engene.
Den første delen av Deltaprosjektet vart bygd ved munningen av Hollandse IJssel i 1957.
Lansettfiskar
Lansettfiskar er ei gruppe små ryggstrengdyr som omfattar eit par dusin artar på grunt saltvatn over heile verda. Dei er dei virvellause dyra som står nærast virveldyra; og har mange trekk i anatomi og kroppsbygging som liknar det ein finn hjå desse. Arten Branchiostoma lanceolatum finst langsmed norskekysten.
Ein reknar med at det kambriske dyret Pikaia er i nær slekt med forfedrane til lansettfiskane.
Kjenneteikn
Lansettfiskar er små, smale og avlange dyr med ryggstreng langs heile lengderetninga til kroppen. Over denne ligg det eit nerverøyr som svarar til sentralnervesystemet hjå virveldyr, men utan nokon spesialisert hjerne. Det er likevel tjukkare lengst framme.
Dyra vert sjeldan meir enn 5 cm lange. Over ryggen og under buken har dei ei upara finne som dei nyttar til å lagra næringsstoff i. Desse er naudsynte for danning av kjønnsceller.
Levesett
Som larvar er lansettfiskane planktonisk, og finst frå slutten av juli til oktober. Vaksne individ liknar borna, og lever som regel nedgravne i grov sand med berre hovudet over botnen. Her filtrerer dei mikroorganismar frå vatnet omkring seg. Dei er òg i stand til å symje, noko som er viktig for at dyra skal kunne spreie og formeira seg.
Lansettfiskar vert kjønnsmogne ved treårsalderen, og gytinga skjer i skumringa. Dei er særkjønna og har ytre befruktning.
Kai Fjell
Kai Breder Fjell var ein norsk målar, scenograf og teiknar, fødd i Skoger.
Kai Fjell var elev ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i 1927 og ved Statens Kunstakademi under Axel Revold i 1928-29. I 1929-31 arbeidde han som reklameteiknar. Han debuterte utan suksess ved ein kollektivutstilling i Kunstforeningen i Oslo i 1932. Han slo igjennom i 1937 då han heldt den første separatutstillinga si på Kunstnernes hus i Oslo.
Fjell arbeidde mest med oljemåleri, men han utførte òg  arbeider innan teikning, skulptur og grafikk. Han illustrerte bøker og lagde scenedekorasjonar for Nationaltheatret. Arbeida hans vart tidleg prega av ein ornamental ekspresjonisme, og menneskeskikkelsane  hans er delvis gjeve att naturalistisk, delvis bygd opp av geometriske figurar.
Hovudverket til Fjell, Kunst 3 med Kalven reiser seg, Violinen og Likkjøreren, heng i Nasjonalmuseet. Arbeidet Mor og barn er ofte reprodusert. Elles har Regjeringsbygningen, Bakkehaugen kyrkje og Norsk Skogmuseum store arbeid av han. Han vart utnemnd til Kommandør av St. Olavs Orden i 1976.
Aidan av Lindisfarne
Heilage Aidan av Lindisfarne var ein irsk munk og misjonær i Storbritannia. Han var den første biskopen av Lindisfarne, og er best kjend for å ha grunnlagd Lindisfarne kloster.
Aidan har fått æra for å ha innført kristendommen igjen til Northumbria, og er blitt kalla «Northumbrias apostel». Han reiste mykje gjennom landet og misjonerte, både blant kongar og adelege og blant dei fattige og mateslause, medrekna barn og slavar. Han grunnlag eit kloster med domkyrkje på øya Lindisfarne, kjend som Lindisfarne kloster, og var den første biskopen der. Han
Han er rekna som helgen i den anglikanske kyrkja, den katolske kyrkja og ortodoks kristendom.
Bakgrunn
Aidan stamma frå Irland, og namnet hans var eigentleg det gammalirske Áedán. Beda, som gjev ei lang og detaljert skildring av livet hans, har lite å seia om bakgrunnen hans. Han var munk ved øya Iona utanfor vestkysten av Skottland frå relativt ung alder. Han var kjend for å vera strengt asketisk.
I åra før Aidan verka som misjonær hadde kristendommen, som hadde spreidd seg i Storbritannia udnder romartida, gått tilbake og i stor grad blitt fortrengd av angelsaksisk heidenskap. Som ungdom i eksil budde den framtidige kong Oswald of Northumbria på Iona, der heilage Columba frå Irland hadde skipa eit kloster. Oswald blei døypt og svor å bringa kristendommen tilbake til folket sitt. I 634 fekk han sjansen til dette då han vann trona i Northumbria.
Oswald bad om å få misjonærar frå Iona, i staden for dei romersk-tilknytte klostera i Sør-England. Først sende dei han biskopen Cormán, men han var særs streng og blei dårleg likt av folket. Han vende tilbake til Iona og melde at folk i Northumbria var for stae til å bli omvende. Aidan kritiserte metodane til Cormán, og blei så send i hans stad. Han blei biskop i 635.
Schmadribachfall
Schmadribachfall er ein foss i Lauterbrunnen i kantonen Bern i Sveits.
Fossen starta som ein stor hestehalefoss og fell om lag 300 meter ut frå eit stort isbreområde, som gjev vatn til elva Schmadribach, som dannar fossen. Fossen følgjer så eit naturleg gjel og fell i ytterlegare to fall på kring 60 m. Det totale fallet til fossen er estimert til 366 meter.
Vassføringa i fossen varierer stort gjennom året og er størst på varme dagar om sommaren då snø- og issmeltinga er størst.
Franz Schubert
Franz Peter Schubert var ein austerriksk komponist frå Wien. Gjennom eit kort liv skreiv han ei rekkje stemningsfulle, melodiske meisterverk. Mykje av det han skreiv var Lieder og kammermusikk som kunne framførast i mindre salongar og heimar, men han komponerte også messer, scenemusikk og musikk for større ensemble. Schubert er gått inn i musikkhistoria som ein overgang mellom wienerklassisismen og romantikken.
Liv
Franz Schubert var det trettande av dei seksten barna til Elisabeth, fødd Vietz, og Franz Theodor Schubert. Mora var dotter av ein låsesmed og hadde vore tenestejente før ho blei gift, faren var bondeson og skulemeister. I tillegg til Franz voks berre tre eldre brør og ei yngre syster opp.
Fugløya
Fugløya er namnet på fleira øyar i Noreg:
Franz Schubert
Barndom
Schubert viste tidleg gåver for musikk. Han lærte å spela fiolin av faren frå han var fem, og seinare piano av broren Ignaz. Av den lokale organisten Michael Holzer lærte han orgelspel og musikkteori. Familien danna også ein strykekvartett der Franz spelte bratsj, faren cello og to brør fiolinar, og han skreiv fleire tidlege verk for eit slikt ensemble.
Franz Schubert hadde også god songstemme, og blei først lagd merke til av komponisten Antonio Salieri i 1804. I 1808 blei han teken opp som songar i det keisarlege hoffkapellet, og fekk eit korstipend slik at han kunne bli elev ved Stadtkonvikt. Dette var den fremste pensjonatskulen for ikkje-adelege i Wien, med grundig musikkundervising. Her blei Schubert kjend med ouvertyrane og symfoniane til Mozart, og med verka til den samtidige Lieder-komponisten Johann Rudolf Zumsteeg. Han fekk også venner som Joseph von Spaun som støtta han livet ut, og som fekk den blyge ungguten til å visa fram komposisjonane sine.
Lærar og komponist
I 1816 søkte Schubert ei stilling som musikalsk leiar ved ein skule i Laibach (no Ljubljana), utan hell. Han forlét likevel lærarstillinga og flytta inn hjå von Schober og mor hans, der han komponerte dagen lang. I 1817 blei Schubert kjend med den leiande baritonsongaren Johann Michael Vogl, som framførte songar Schubert skreiv særskild for han, og bidrog til av komponisten blei kjend i Wien. Dette året fekk faren ei stilling ved ein ny skule, og Schubert byrja nokså motvillig å arbeida der, men enda lærargjerningen for godt sommaren 1818. Då fekk han ei kortvarig stilling som musikklærar for dei to døtrene til grev Esterházy ved slottet deira i Zseliz i Ungarn. I løpet av dette opphaldet skreiv han fleire pianoduettar.
Fri kunstnar
Tilbake i Wien delte Schubert losji med vennen Mayrhofer. Han arbeidde med operetta Die Zwillingsbrüder ('Tvillingbrørne'), men planar om ei framføring drog ut. Sommaren 1819 reiste han saman med Vogl til songaren sine heimtrakter i Oberösterreich. Schubert sette stor pris på den vakre naturen og den gode mottakinga musikken hans fekk. I Steyr skreiv han sitt første velkjende instrumentalverk, Pianosonate i A-dur, D. 664, og den kjende Ørretkvintetten. Seinare dette året skreiv han musikk til dikt av Goethe og Mayrhofer.
Byrjinga av tiåret var elles prega av Schubert si mogning og aukande omdøme som komponist. I juni 1820 blei endeleg Die Zwillingsbrüder  framført, med Vogl i dobbeltrolla som tvillingane. Stykket hadde moderat suksess. I august same året blei skodespelet Die Zauberharfe framført med musikk skrive av Schubert, og særleg den melodiøse ouvertyren blei godt likt. Franz Schubert var no i ferd med å bli kjend utanom kretsen av vennar og nære støttespelarar, mellom anna av den rike Sonnleithner-familien. Tidleg i 1821 oppnådde vennene til Schubert ein avtale med utgjevaren Anton Diabelli, som gav ut fleire av Schubert sine komposisjonar.
I desse åra arbeidde Schubert med fleire større verk, men la mange av dei til sides før dei var fullførte. Ein symfoni i E-dur og E-moll blei byrja i august 1821 og lagt vekk, medan han hausten skreiv to satsar og ein uferdig scherzo til ein symfoni i B-moll, seinare velkjend under namnet «Den ufullendte». Ein opera i tre akter, Alfonso und Estrell, blei derimot fullført i februar 1822, men ikkje framført. I november det året skreiv Schubert ein pianofantasi over eit tema frå songen «Der Wanderer» og fullførte Messe i Ass-dur.
Nedsett helse, betre livsgrunnlag
Seint i 1822 utvikla Schubert ein sjukdom, truleg syfilis, og det neste året var prega av kvile og sjukehusopphald. Samstundes skreiv han ei rekkje komposisjonar, der songsyklusen Die schöne Müllerin er den best kjende. Han skreiv den ambisiøse operaen Fierrabras, som blei forkasta av Kärntnertor-teateret, men fekk ei framføring av musikk til stykket Rosamunde i desember det året.
Ved byrjinga av 1824 var Schubert framleis sjuk, pengelens, og prega av kjensler av å ha mislukkast. Trass dette klarte han komponera meisterlege kammermusikkverk: Strykekvartett i A-moll, strykekvartett i D-moll med variasjonar over songen «Der Tod und das Mädchen», og Oktett i F-dur for strenge- og blåseinstrument. Sommaren 1824 fekk han igjen eit læraropphald hjå Esterházy-familien i Zseliz, og fekk her øyro opp for ungarsk musikk,  og nytta dette i komposisjonar som Divertissement à la hongroise.
I 1826 søkte Schubert om stillinga som visekapellmeister for keisaren, men fekk trass støtte frå framståande vener ikkje stillinga. Etter dette ser det ut til at komponisten gav opp å slå gjennom, og i staden trekte seg tilbake for å laga nye verk. Bortsett frå eit opphald i Graz i september 1827 heldt Schubert dei siste åra av livet sitt til i Wien.
Siste leveåret skreiv han den framståande songsyklusen Winterreise, pianoduetten Fantasi i F-mol, kantaten Miriams Siegesgesang, og fleire framståande verk. Han fullførte sin Store symfoni i C-dur i mars, og arbeidde med si sjette messe, i Ess-dur, i juni. Nytt songarbeid i august førte til syklusen Schwanengesang. I september og oktober skreiv han tre store klaversonater i C-moll, A-dur og B-dur og sin strengekvintett i C-dur.
26. mars 1828 heldt Schubert sin einaste offentlege konsert, ein kunstnarisk og økonomisk suksess som for første gong sette han i stand til å kjøpa eit piano. Men helsa var i ferd med å svikta. I august 1828 flytta Schubert inn hjå broren Ferdinand. I oktober fekk han tyfoidfeber, og døydde 19. november 1828, 31 år gammal. Etter eige ønske blei han gravlagd ved sida av Beethoven, som var død året før, og som Schubert hadde beundra heile livet.
Etter døden
Schubert blei først verdskjend etter at han døydde, og er i dag rekna som ein av dei største komponistane innan klassisk vestleg musikk.I 1872 blei det reist eit minnesmerke til han i Stadtpark i Wien. I 1888 blei leviningane etter både Schubert og Beethoven flytta til Zentralfriedhof i byen, der dei no kviler ved sida av dei til Johannes Brahms og Johann Strauss II. Den tidlegare gravstaden i Währing blei gjort om til ein Schubert Park i 1925.
Verk
I løpet av ein karriere på under tjue år skreiv Schubert nesten tusen verk. Over 600 av desse er songar. Han skreiv fleire stykke for solo piano, mellom anna 21 fullstendige sonater, og fleire pianoduettar. Medrekna brotstykke skreiv han rundt 30 stykke kammermusikk.
Schubert skreiv seks messer for kor, fem operaer og fullførte sju symfoniar. I tillegg kjem «Den ufullendte», skisser til ein niande og moglege fragment av ein tiande symfoni.
Ei rekkje av Schubert sine verk blei gjevne ut posthumt. Dei blei katalogisert av Otto Erich Deutsch. Verka hans blir ofte vist til med eit D-nummer, etter Deutsch.
Under er eit utval av Franz Schubert sine verk.
Dorthe Skappel
Anna Dorothea Riseng Skappel, kjend som Dorthe Skappel er ein norsk journalist, programleiar og tidlegare modell. Ho er best kjend for å leie TV2 sitt underhaldningsmagasin God kveld, Norge.
Ho kjem frå ein familie kor mange av familiemedlemmane har helde på med ulike former for kunst eller underhaldning. Sjølv spelte Dorthe teater då ho var lita.
Etter å ha vore internasjonal modell i fleire år, sende ho inn ein video av seg sjølv til fjernsynskanalane for å kome på fjernsyn. Ho fekk først jobb i TVNorge, før ho kom til TV 2 på midten av 1990-talet.
I 2007 deltok ho i TV-programmet Isdans på TV 2, og kom på fjerdeplass. 4. mai 2007 blei Skappel utsett for eit uhell då ho fall med hovudet og ansiktet i isen under ein generalprøve. Ho blei send til sjukehus kraftig forslått, men hadde ikkje pådratt seg alvorleg skade.
6
År 6 (romartal VI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Lepidus og Lucius Arruntius den yngre var konsular, eller sjeldnare som år 759 ab urbe condita.
Døde
0er
Håkon Ladejarl
I Noreg 1000-1015
Tidleg på hausten 1015 reiste Eirik jarl til verbror sin, kong Knut, for å hjelpe han med å erobre England. Han sette då Håkon Eiriksson til riksstyrar over Noreg, saman med farbroren Svein Håkonsson Ladejarl. Håkon Eiriksson var berre om lag 17 år på den tida, og Eirik jarl sette Einar Tambarskjelve til å vere formyndaren hans. Truleg var det om lag på denne tida at Einar Tambarskjelve vart gift med Bergljot Håkonsdotter, syster til Eirik jarl og Svein jarl. Håkon Eiriksson er skildra i sogene som ein vakker mann med stort og fagert hår og det er nemnt at han gjerne hadde bunde eit gullband om hovudet.
Eiden i Sauesund
Den same hausten kom Olav Haraldsson med ein liten hærstyrke over havet vest frå England, for å erobre Noreg. Samstundes var Håkon Eiriksson ombord på langskipet sitt, på veg nordover, etter å ha vore på vitjing hjå Erling på Sola. Ved Sauesundet nord for Askvoll låg Olav Haraldsson i bakhald og der fekk han Håkon Eiriksson i si makt. Mot å sverje frå seg riket, og love at han ikkje ville kjempe mot Olav, fekk Håkon behalde livet, og han fór derifrå med skipet sitt og segla til England. Dei ulike sogene har noko ulike versjonar av hendinga, men utan tvil gjorde den unge jarlen ein slik eid. I diktverket Noregs konungatal er hendinga omtala i to av versa, og skalden Ottar Svarte nemner i «Hovudlausn», eit dikt han gjorde omkring 1023, først at kong Olav kom til lands «midt på Noreg» (beittuð miðjan Noreg) og at han deretter «tok skeiden til Håkon, med drusteleg prydnad, til fange» ( ..tókt skeið Hôkonar með skreyttu reiði ok þá sjalfa..).
Våren etter vann Olav Haraldsson over Svein jarl i slaget ved Nesjar (25. mars 1016), og stutt tid etter vart han teken til konge over Noreg.
I England
I England fann Håkon Eiriksson straks faren, Eirik jarl, og morbroren, kong Knut. Dei hadde då byrja erobringskrigen som førte til at kong Knut vart teken til konge over heile England ved juletider 1016. Håkon Eiriksson vart straks godt motteken, han vart omtala som «thegn» og fekk ei høg stilling i hirda til kong Knut. Seinare, truleg i 1019, fekk han eit stort len å styre i Worcestershire i Mercia (Vest-Midlands), og i brev og dokument er han nemnt som «Eorl», «Dux», eller «comes». I engelske kjelder er namnet hans skrive «Hakon» eller Hacun», og vi finn han som vitne i mange engelske diplom i åra 1019, 1022, 1023, 1024 og 1026. . Til dømes: i eit gåvebrev av 1019 er han mellom vitna ført opp som «Hacun dux», like eins i eit gåvebrev av 1024.
Han var ein framståande person mellom skandinavane i England, og til dømes av «rangplasseringa» på dimploma, kan ein sjå at han i 1021 og seinare vart rekna mellom dei øvste av kong Knut sine jarlar.
Håkon Eiriksson jarl var ein kristen fyrste, truleg vart han døypt i Danmark då han var fødd. Vi finn òg prov på dette frå tida i England. I det som blir kalla Thorney Gospel book frå Thorneyklosteret i Cambridgeshire utanfor London, er der fleire lister med personar som var tekne opp som medbrør i klosteret sitt andelege brorskap. Mellom dei finn vi både Eirik jarl (Eric, Cnut's Viking brother-in-law) og Håkon Eiriksson jarl (Hakon of Worcester).
Kong Knut hadde ei syster som heitte Gunnhild og som var gift med Vortigern, truleg ein polsk fyrste. Dei hadde ei dotter som òg blir kalla Gunnhild, og det er mykje som talar for at Håkon Eiriksson jarl var gift, eller kanskje berre trulova med henne. (Gunnhild Vortigerndotter og Håkon Eirikson jarl var i så fall syskenborn)
Hærferdene 1026 og 1028
I 1026 gjekk kong Olav Haraldsson, i allianse med svenskekongen Anund Jakob, til krig for å legge under seg Danmark. Kong Knut, saman med Håkon Eiriksson jarl, rusta då ut ein flåte og drog til Danmark for å verje landet. På denne hærferda skal Kong Knut ha ført eit drakeskip på 60 rom og Håkon jarl eit drakeskip på 40 rom, og dei hadde mange andre store og velrusta skip. Det kom då til eit slag ved Helgeå i Skåne som hadde som utfall at den svensk/norske flåten måtte gi opp hærferda. Kong Olav Haraldsson hadde truleg ikkje kongsmakt i Noreg etter denne tida.
I året 1028 segla kong Knut og Håkon jarl med ein stor flåte til Trondheimen, og utan sverdstrid vart kong Knut teken til konge over Noreg. Deretter vart det halde eit tingmøte i Nidaros, der kong Knut kunngjorde at systersonen hans, Håkon Eiriksson, skulle ha styringa med Noreg, og sonen hans, Hardeknut, skulle vere konge over Danmark. Det er nærliggande å tenke seg at, nå Håkon på denne måten "fekk" Noreg av kong Knut, var det gjort slik fordi då vart ikkje eiden frå Sauesundet broten.
Omkring årsskiftet 1028/1029 fekk Håkon Eiriksson jarl melding om at Olav Haraldsson var på veg nordover langs kysten med ein hærflåte, for å freiste å vinne att herredømet over Noreg. Jarlen kalla då ut ein stor hærstyrke i Trondheimen og segla sørover for å møte fiendeflåten. Då Olav Haraldsson fekk nyss om dette, rømde han med skipa sine inn i Storfjorden og gjekk på land på Sylte i Valldalen. Deretter drog han over fjella og ned i Gudbrandsdalen og reiste til sist ut av landet.
Omkom på havet
Hausten 1029, om lag eit år etter at han hadde fått styringa med Noreg, gjorde Håkon Eiriksson jarl ein tur attende til England. Det er uvisst kva ærendet hans var, men i alle høve la han ut på heimferda seint på hausten, truleg straks etter Martinsdagen (11. november 1029). Som det var vanleg på den tida, segla dei nordover langs kysten av England og nord til Orknøyane eller Shetland, for deretter å segle vest over Nordsjøen til Noreg. Men Håkon jarl og skipet hans kom bort på sjøen, truleg forliste dei under ein vinterstorm på Pentlandsfjorden. Med han døydde den siste mannlege ættlingen i Håløygeætta, og Snorre skreiv at landet (Noreg) då var hovdinglaust.
I den Den angelsaksiske krønika stend det skrive for året 1030 at «Hakon the doughty earl» døydde på sjøen. Det er særs uvanleg at krønikene i det heile omtalar dødsfallet til ein person som verken var kongeleg eller geistleg. Ordet doughty kan ikkje omsetjast direkte til eit norsk ord, men det gir han ein særs positiv karakteristikk som ein djerv og dugande jarl, og det skulle tyde på at han var ein kjend og respektert person i England i samtida.
Lektor og magister Hallvard Gunnarsson (ca. 1550-1608) gav i 1606 ut verket Chronicon regum Norvegiæ (Norges kongekrønike) der han førte opp Håkon Eiriksson som Noregs 8. konge, med ei styringstid på to år.
I den offisielle norske kongerekka er Håkon Eiriksson jarl ført opp som den 9. kongen, med ei styringstid på to år (1028-1029), rett nok med dette litt merkverdige tillegget om «dansk styre» (til liks med alle ladejarlane).
Etterkomarar
Engelske og danske kjelder nemner at Gunnhild Vortigerndotter og Håkon Eiriksson jarl hadde ei dotter som heitte Bodhild (Bothild). Ho skal seinare ha blitt gift med med den danske stormannen Ulf Galiciefarar(Galisse-Ulv) i Danmark. Sonen deira var Thrugot Ulvsson Fagerskinna. Mellom etterkomarane deira finn vi mange danske stormenn og danske kongar.
Notar
<references group="Note"/>
Per-Willy Amundsen
Per-Willy Trudvang Amundsen er ein norsk politikar for FrP  og justisminister i regjeringa Solberg frå 20. desember 2016 til 17. januar 2018.
Han vart innvald på Stortinget frå Troms i 2005 og sit i perioden 2009–2013 som medlem av Kommunal- og forvaltningskomiteen. I tillegg er han innvandringspolitisk og samepolitisk talsmann for FrP. Frå 2005 til 2009 var han fraksjonsleiar for FrP og andre nestleiar i Kommunal- og forvaltningskomiteen. Han var varerepresentant i perioden 2001–2005.