cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ungdomsorganisasjon
Fritidsorganisasjonar
Mange organisasjonar har som mål å laga ei meiningsfylt fritid for ungdom, utan at dei treng ha religiøse eller politiske band.
Døme på dette er 4H, Norges Bygdeungdomslag, CISV, Landsforeningen Ungdom & Fritid, Noregs ungdomslag og Norsk frilynt ungdomsforbund.
Haugland i Os
Haugland er eit område på Søre Neset i Bjørnafjorden kommune. Namnet tyder landet med haugane eller garden på haugane og vert uttala Haulann.
Fagerli kraftverk
Fagerli kraftverk er eit vasskraftverk i Nordland. Verket nyttar eit 232 meter høgt fall mellom Dajavatn og Langvatnet i Sulitjelma.
Dajavatn er for ein liten dam å rekne med eit nedslagsfelt på berre 5,7 km² slik at produksjonen må koordinerast med Daja kraftstasjon som nyttar fallet frå Kjelvatnet og ned til Dajavatn som står for mesteparten av tilsiget til Vatnet.
Sigurd Bonde
Sigurd Bjørnson Bonde på Gulsvik var norsk lendmann i nedre Buskerud på 1400-talet, og åtte jord i mange sokn.
Sigurd var son av Bjørn Bonde på Gulsvik. Far hans, som og heitte Sigurd, hadde i si tid kjøpt Gulsvik, og bygd opp eigedomen for ætta.
Tilnamnet bonde, som var bore av Sigurd og faren Bjørn, er rekna for å vera jamngodt med ein adelstittel på denne tida. Tilnamnet var og bore av andre framståande bønder i seinmellomalderen, mellom dei Bjørn Bonde på Ås nedanfor Oslo.
Ferstad i Os
Ferstad er ein gard som ligg aust for Lunde og Hauglandsgardane på Søre Neset i Bjørnafjorden og grensar mot Bjørnefjorden. Namnet kjem truleg av mannsnamnet Færek.
Sjemá‘ Jisraél
Sjemá‘ Jisraél (hebraisk שְׁמַע יִשְׂרָאֵל [šəma‘ jisrā’ēl], «Høyr, Israel!») eller Sjemá‘ er namnet på den jødiske truvedkjenninga. Kjerneverset er 5. mosebok 6:4:
<p style="font-size:14px;text-align:center"> [Šəma‘, Jisrā’ēl; Ădōnāj Ĕlōhēnū, Ădōnāj — eḥād!] <p style="text-align:center"> “Høyr, Israel: Den Evige er vår Gud, den Evige er éin!”
Sjemá‘ i si kjerneform var kampropet åt presten som kalla israelsfolket til kamp mot fienden (5. mos. 20:3; Talmúd Bablí, Sotá 42a). Det er dei siste orda i den døyandes truvedkjenning og det har vore dei siste orda for mange martyrar som vart torturerte og drepne for truskapen sin til Toráen.
Om rebbí ‘Aqibá er det sagt at han tolmodig heldt ut medan kjøtet hans vart rive opp med jarnkammar og at han døydde medan han sa Sjemá‘. Han uttala det siste ordet, אֶחָד [eḥād] (‘éin’) med siste andedraget sitt. (Talmúd Bablí, Berakhót 61b)
Tempellyden sitt svar etter bruk av Gudsnamnet
På liknande vis som ein i dag svarar «amén» til signingar som inneheld Gudsnamnet, så fanst det eit svar til ytringar som inneheldt Gudsnamnet i Tempelet i Jerusalem. Den nøyaktige ordlyden vart noko utvida i løpet av århundra, og under dei siste generasjonane at Det andre tempelet stod var tilsvaret: Ein gjennomgang av kjeldene ved Jerry Brem har vist at uttalen av dette svaret i Tempelet truleg var:
<p style="text-align:center"> Bārūkh Šēm Kābōd; malkhūtō lə‘ōlām vā‘ed. <p style="text-align:center"> Signa vere det æra Namnet; Riket Hans i all æva.
Qeriàt sjemá‘-ritualet under morgongudstenesta
I samband med morgongudstenesta i Tempelet vart Sjemá‘ sagt fram som ein del av Qeriát Sjemá‘-ritualet mellom tamíd-offeret (det daglege brennofferet) og ketóret-offeret (røykjelsesofferet). Qeriát Sjemá‘-ritualet er skildra slik i Misjná, Tamíd V:1: Sa han åt dei [= åt prestane], tempelstyraren: «Sign de signing éi!» og dei signa; [og] dei las dei ti boda, Sjəma‘ («Høyr [Israel]»), Vəhājā im šāmōa‘ («og det skal skje om de høyrer etter»), [og] Vajjómer («og han sa»). Og dei signa [deretter føre] folket tre signingar: [1:] Emet vəyaṣṣīḇ («sant og visst») og [2:] ‘Aḇōdā («[Guds]teneste») og [3:] Birkat kōhanīm (prestesigninga); og på sjabbáten la dei til signing éi åt det utkommande [preste]vaktskiftet.
Av dette kan vi utleie dette tekstoppsettet frå den siste tida at Det andre tempelet stod:
Sjemá‘ i synagogen
I synagogar medan Tempelet i Jerusalem enno stod, vart Sjemá‘ framleis utført med Dei ti boda. Kring dei første par århundra evt., da Tempelet vart øydelagt av romarane, kristendommen skilde seg ut som eigen religion og den jødiske munnlege Toráen vart kodifisert og nedskriven i Misjná, vart Dei ti boda tekne or Sjemá‘. Grunngjevinga var at «hamminím» (‘dei fråfalne’, dvs. dei jødisk-kristne), hevda at Dei ti boda var heile lova og resten av Toráen var uviktig. (Talmúd Jerusjalmí, Berakhót I:5) Skikken å inkludere Dei ti boda — anten direkte føre Sjemá‘ eller noko tidlegare i morgongudstenesta — heldt seg likevel i ein del synagogar i Eres Jisraél (det noverande Israel/Palestina) fram til krosstogstida og i nokre synagogar i Egypt heilt fram til 1300-talet.
Garden Lepsøy
Lepsøy er ein gard som ligg ytst på neset med same namn, ut frå osen aust for Strøno i Bjørnafjorden kommune. Opphavet til namnet er uvisst, men det heng kanskje saman med det gamaltyske lefs, som tyder ei leppe som stikk fram, for dét høver særs godt på Lepsøy. Kongshaug Musikkgymnas ligg på lepsøy.
Remaufens
Remaufens er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 789 meter over havet.
Anne
Anne er eit kvinnenamn, opphavleg ei fransk utgåve av Anna. Namnet kjem frå det hebraiske ordet channah, som tyder 'gunst' eller 'nåde'. Namnet har lenge vore utbreidd i ei rekkje kristne land, mellom anna i Noreg. Anne kan uttalast med to stavingar, noko som er vanleg på norsk ([an:ɘ]), eller med ein som i Ann, noko ein finn i fransk ([an]) og engelsk ([an] eller [æn]).
Anne har namnedag den 26. juli, saman med Anna og Ane. Andre variantar av namnet er diminutivsformene Annette, Annie, Anine og Anja. Det er vanleg å bruka Anne i namnesamansetjingar, som Annelise eller Anne Marie. Ein finn det også sist i namn, som Marianne og Karianne.
Kraftpar
Eit kraftpar er to like store krefter med innbyrdes parallelle, men motsette verkeretningar som ikkje fell saman. Verkar eit kraftpar på ein lekam, vil det søkja å dreie, men ikkje forskyve det, men eit kraftpar som verkar i lag må ikkje forvekslast med dreiemoment.
Anne
Anne har vore brukt av fleire helgenar og kongelege. Den best kjende bruken gjeld Anna av Jerusalem, som etter tradisjonen var mor til Jomfru Maria. På engelsk og fransk er ho kjend som Saint(e) Anne, og har ei rekkje kyrkjer vigd til seg.
Bruk
Anne var klart det mest brukte førenamnet for kvinner i Noreg på 1900-talet, med 78 200 brukarar mot 44 600 på andreplassen (Inger). På 1900-talet var det mest brukt i siste halvdel av 1950-talet, då over 5 % av nyfødde jenter kunne få namnet. Også på byrjinga av 2000-talet var Anne det vanlegaste kvinnenamnet. I 2009 var det 64 133 norske kvinner som heitte Anne.
Fagervollan kraftverk
Fagervollan kraftverk er bygd i fjell i 1990 og nyttar to ulike vatn som magasin. Vatnet frå Isvatnet har ei fallhøgd til kraftstasjonen på 280 meter, mens vatnet frå Trolldalsvatnet fell 180 meter. Heile anlegget legg i Rana kommune.
Utløpet frå kraftstasjonen er i Holmvatnet, som er magasin for Sjona kraftverk
Anlegget er eigd av Helgelandskraft.
Victoria av Storbritannia
Alexandrina Victoria av det tyske fyrstehuset Hannover var regjerande dronning av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland, med koloniar, i 63 år, sju månadar og to dagar, frå 20. juni 1837 til 22. januar 1901. Tidsrommet er den nest lengste regjeringstida for nokon britisk monark. Den seinare dronninga Elizabeth II blei dronning i 1952 og var monark i 70 år til ho døydde i 2022.
Mektigaste kvinne gjennom tidene
Av mange er Victoria rekna som den mektigaste kvinna gjennom historia. Etter som det britiske imperiet utvida seg herska ho over om lag lag ein femdel av verda. Victoria sette sterkt preg på 1800-talet. Så sterk innverknad hadde ho at ho har gitt namn til tidsepoken «viktoriatida», av dette kjem igjen uttrykka «viktoriansk» og «viktorianisme».
Regjeringstida til Victoria var ei stor ekspansjonstid for det britiske imperiet, og var samstundes tida for den industrielle revolusjonen. Storbritannia var i sterk endring sosialt, økonomisk og teknologisk. Oppfinningar frå denne tida er frimerkene og jarnbanen. Dronning Victoria var avbilda på det første frimerket, og var det første statsoverhovudet som reiste med tog.
Tittel og slekt
Victoria sin fulle tittel som monark var «Victoria, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Ireland Queen, Defender of the Faith». Omsett til norsk vert det «Victoria, med Guds signing, dronning av det sameinte kongedømet Storbritannia og Irland, forsvarar av trua». Ho hadde frå 1876 òg tittelen «keisarinne av India».
Victoria var den siste britiske monarken av huset Hannover. Etterfylgjaren og sonen kong Edvard VII av Storbritannia høyrde til fyrstehuset Sachsen-Coburg-Gotha. Namnet på fyrstehuset vart i 1917 endra til fyrstehuset Windsor.
Oppvekst
Då Victoria var ti år døydde onkelen, kong Georg IV av Storbritannia, som var barnlaus. Broren Wilhelm (engelsk: William IV) etterfylgde han på trona. Då heller ikkje han hadde arvingar, vart Victoria tronarving. Mor hennar redd for at nokon skulle finna på å forgifta eller drepa Victoria. Ho ordna med at Victoria aldri gjekk nokon stad utan livvakt, og flytta senga til Victoria inn til sitt eige soverom for å passa på at ingen prøvde å drepa henne om natta.
Victoria og Albert
Victoria møtte syskenbarnet sitt, prins Albert av Sachsen-Coburg-Gotha då ho var seksten år gamal. I tillegg til at dei var i familie hadde dei begge kome til verda ved hjelp av same lege, Frau Siebold. Ho spurde han om å gifta seg med henne, noko som var uvanleg for den tida, men han kunne ikkje spørja henne av di ho var dronning. Bryllaupet fann stad den 10. februar 1840. Albert tilhørde det saksiske kongehuset, og Victoria fekk dermed det borgarlege namnet Wettin.
Albert ynskte i fyrstninga å ta del i styringa av riket. Ynsket førte til noko usemje i starten, men etter kvart vart ekteskapet deira særs lukkeleg. Medan Victoria var inderleg glad i sin mann, kan Albert sine kjensler for henne ha vore meir kjølige. Biografar har lansert teoriar om at Albert gifta seg ut frå pliktkjensle. Familiane deira ynskte ekteskap, og det kunne vera bra å vera noko meir enn ein ubetydeleg tysk prins. Sjølv om det kanskje ikkje var like sterk kjærleik frå båe sider, så syrgde Victoria sterkt då Albert døydde i 1861. Ho hadde eit måleri av han i ei kiste ved senga, og brukte berre svarte kléplagg resten av livet. Ho proklamerte at ingen mann på den britiske trona nokonsinne skulle kunna heita Albert.
Sonen, Albert Edvard Prins av Wales, vart krona som Edvard VII og oldebarnet Albert Frederick Arthur George vart krona som kong Georg VI.
Victoria gav prinsen av Wales skulda for at Albert døydde. Ho og Albert såg alltid på han som uskikka til å ta over ansvaret som konge, og lét han ikkje få ei rolle som kunne førebu han på å få makta. Med for mykje fritid vart Edvard ein levemann. Victoria gjekk derimot inn ei evigvarande syrgjetid. På folkemunne var ho kjend som «enkja av Windsor».
Ettermæle
Fleire stader i verda er kalla opp etter Victoria. Det gjeld mellom anna delstaten Victoria i Australia, hovudstadane på Seychellane og i dei kanadiske provinsane British Columbia og Saskatchewan, den største sjøen i Afrika og dei mektige Victoriafalla på Zambezielva.
Europa si bestemor
Victoria var kjend som «bestemor til Europa». Alle dei ni borna hennar gifta seg inn i kongelege familiar. Etterfylgjande slekt gifta seg inn i endå fleire kongehus. Spania, Hellas, Sverige, Noreg, Luxembourg, Preussen, Russland, Romania og Jugoslavia har eller har hatt kongehus med slektsaner til Victoria. Etterkomarane hennar som er statsoverhovud i dag (2005) er dei britiske og danske dronningane og dei norske, svenske og spanske kongane.
Sonen prins Leopold hadde sjukdommen, medan prinsessene Alice og Beatrice var berarar. Den best kjende etterkomaren hennar som hadde sjukdommen var oldebarnet prins Aleksei av Russland.
1994-albumet Weezer
Plata vart gjeve ut på nytt i 2004 som ei Deluxe-utgåve
Hn/Ǫ
Ǫ (kjend som o med kvist, caudata, elder ogonek) er ein bokstav frå det latinske alfabetet. Han er i Noreg kjend frå norrøn tid, og vart uttala som eit lågt, bakre, runda sjølvljod, [ɔ], som kann jamnførast med det norske å-ljodet i dag, men hev jamnt yver utvikla seg til eit [ø]- eller [ɔ]-ljod. I islendskt, til dømes, er ljodet no eit ø-ljod skrive med bokstaven ö. Når ǫ ikkje er tilgjengeleg, vert han difor ofte bytt ut med ö.
1994-albumet Weezer
Spor
Alle songane er skrive av Rivers Cuomo, med mindre noko anna er nemnd.
Hn/Ǫ
Ǫ merkjer ofte eit nasalt o-ljod [õ], som ein nyttar i til dømes ymse indianarmål som Navajo og Apache, sovel som umsetjing av kyrkjoslaviskt.
1994-albumet Weezer
Deluxe Edition - bonusplate
Deluxe-utgåva inneheldt ei ekstra plate med tittelen Dusty Gems and Raw Nuggets.
Hn/Ǫ
U-ljodbrigde
Særvoll i Os
Særvoll er ein gard som ligg i bakkane nedover mot vika sørom Tuen og Grindavoll i Bjørnafjorden kommune. Namnet kjem av sævarvollr og tyder vollen ved sjøen.
I Get Around
«I Get Around» er ein song av skriven av Brian Wilson og Mike Love for The Beach Boys. Mike Love syng solovokal på verset og Brian Wilson på refrenget. Songen er kjend for den bakvendte strukturen - han startar med refrenget og har to korte vers. Songen vart gjeven ut på singel i 1964 med «Don’t Worry Baby» som B-side. Singelen var den frøste songen ti lthe Beach Boys som nådde førsteplassen i USA. Singelen nådde òg 7. plass i Storbritannia og vart den første Topp 10-plasseringa til bandet her. Songen vart gjeven ut på albumet All Summer Long i 1964.
Komposisjon
I november 1969 selde far til Wilson, Murry Wilson, rettane til songen til Irving Almo for om lag $700 000. Mange år seinare i april 1992, like etter Brian Wilson vann eit søksmål der han fekk tilbake rettane til mange av songane sine, saksøkte Mike Love Brian Wilson fordi Love ikkje hadde vorte tilskriven låtskrivinga på rundt 30 songar og derfor ikkje fått honorar. Ein av desse var «I Get Around». Opphavleg var berre Wilson tilskriven, men Love insisterte på at han hadde vore med på å skrive teksten.
Tadayo Fukuo
Tadayo Fukuo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
I Get Around
Innspeling
Instrumentsporet vart spelt inn 2. april 1964. Vokalen vart spelt inn åtte dagar seinare, den 10. april med Mike Love på versa og Brian Wilson på refrenga, samt korvokal frå Brian, Carl og Dennis Wilson, Mike Love og Alan Jardine.
Tadayo Fukuo
Han spela for klubbane Cerezo Osaka, Roasso Kumamoto, Gainare Tottori og Fujieda MYFC.
I Get Around
Singelen
I følgje Songfacts, Billboard og Cash Box var «I Get Around» den femte mestseljande singelen i USA i 1964 og selde nær 2 millionar eksemplar.
I juni 1964 nådde songen 7. plass i Storbritannia og vart dermed den første store hitten deira i dette landet. I Tyskland nådde singelen 38. plass. og vart den andre singelen til bandet som gjekk inn på dei tyske listene. Singelen var første gong bandet nådde listene i Nederland med ein 38. plass. Singelen nådde Topp 10 både i Canada og Sverige, ein 10. plass i begge land.
Khandeshi
Khandeshi er eit indoarisk språk innanfor den vestlege sona,  mellom språka bhili og marathi. Det vert nokre gonger òg omtalt som ei språkgruppe beståande av khandeshi (1,6 millionar talande i Maharashtra), dhanki (140 000 talande i Gujarat) og ahirani som kjem frå Abhirakasten (10 millionar talande i Maharashtra og Gujarat).
Audun Nilsskog
Audun Nilsskog var ein norsk lyrikar.
Audun Nilsskog var fødd og oppvaksen i Drevja i Vefsn. Seinare busette han seg på Notodden. Han var son av kunstnaren Einar Nilsskog. Einar Nilsskog var igjen bror til Andreas Nilsskog. Han har gjeve ut tre eigne bøker, ut over det var han representert i fleire antologiar. Han mottok Blixprisen 1983.
Han er biografert i Kristian Halse, Audun Nilsskog - lyrikaren frå Vefsn, 1988.
2011
2011 (romartal MMXI) er eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
2011 blei utnemnd av SN til internasjonalt år for:
Apollónii
Apollónii (gresk Απολλώνιοι) er ein tidlegare kommune sørvest på øya Levkáda i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Apollónii inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Levkáda.
Kumaoni
Kumaoni (devanagari कुमाँऊनी भाषा), òg kalla kumauni, er eit av dei sentrale paharispråka blant dei indoariske språka, og vert talt av kumaoni-folket (devanagari कुमाँऊनी) i distriktet Kumaon i Uttarakhand i Himalaya/ Kumaoni vert briukt av omkring 2 360 000 menneske (1998).
Fiskefjord kraftverk
Fiskefjord kraftverk er eit vasskraftverk ved Fiskfjord i Nordland fylke. Kraftverket legg på kommunegrensa mellom Sortland og Hadsel kommunar.
Kraftverket nyttar eit fall på 55 meter frå Andre Fiskefjordvatnet til Første Fiskefjordvatnet. Andre Fiskefjordvatnet er oppdemt og regulert mellom 92 og 84 moh
Produksjonen starta i 1937. Middels årsproduksjon er på 4 GWh.
Kraftverket er eigd av Trollfjord Kraft.
Tuen i Os
Tuen er ein gard som dekkjer sørsida av Liafjell i Bjørnafjorden kommune. Han er truleg ein av dei aller eldste gardane i bygda. Namnet kjem av det gamalnorske þufa (liten haug), samansett med -vin (eng).
Ródos
Ródos (gresk Ρόδος; italiensk Rodi; ladino: Rodi eller Rodes; osmansk ردوس, Rodos) eller Rhodos er ei øy i Hellas og den største av Dodekanesane i Egearhavet både når det gjeld areal og folketal.
Første mai
Første mai er ein internasjonal demonstrasjonsdag for den sosialistisk orienterte fagrørsla og alle sosialistiske og kommunistiske parti i heile verda. Det var den Andre Internasjonalen på kongressen sin i 1889 som vedtok at 1. mai skulle vera arbeidarrørsla sin dag, og slik har det sidan vore. I somme land, mellom dei Noreg, er første mai offentleg høgtidsdag.
I Første mai-demonstrasjonane verda rundt blir det bruka raude flagg, det felles symbolet for den sosialistiske arbeidarrørsla i alle land. I Noreg blir det attåt norske flagg og reine raude flagg også bruka «hammarflagg», det vil seie raude flagg med eit kvitt hammarmerke øvst ved stonga. Dette var symbolet for norsk arbeidarrørsle i 1930-åra, då bruka i alle samanhengar, men blir no berre bruka 1. mai.
Forsland kraftverk
Forsland kraftverk vart i 2003 etablert som ei utviding/forbetring av eit anlegg frå 1947 og nyttar etter utvidinga eit fall på 80 meter i Leirfjord kommune.
Ródos
Ho ligg om lag 18 km vest for kysten av Tyrkia mellom det greske fastlandet og øya Kypros. I 2011 hadde øya like over 115 000 innbyggjarar, der om lag 80 000 budde i storbyområdet til Ródos by, hovudbyen på øya.
Første mai
Dei fleste Første mai-arrangementa i Noreg blir organiserte av LO-avdelingar eller LO-avdelingar i lag med partilag av DNA og SV.
Forsland kraftverk
Kraftverket har ein installert effekt på 7 MW og ein middels årsproduksjon på 28 GWh. Anlegget er eigd av Helgelandskraft.
Ródos
Historisk er Ródos verdskjend for Kolossen på Ródos, eit av dei sju underverka. Gamlebyen i Ródos by frå mellomalderen har vorte ein verdsarvstad. I dag er Ródos ein stor turistdestinasjon.
Administrativ inndeling
Øya var tidlegare delt inn i ti kommunar, som kvar for seg inneheld mange landsbyar. Kommunane var Frå 2011 er heile øya ein kommune, og dei ti tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Første mai
I somme land har sosialistiske førstemai-markeringar vore forbodne, såleis mellom anna i Noreg under den nazi-tyske okkupasjonen og Quisling-styret.
Villvinslekta
Villvin (Parthenocissus) er ei planteslekt i vinrankefamilien. Ho inneheld rundt 13 artar som alle er villige klatre- eller slyngplantar. Det vitskaplege namnet kjem frå gresk parthenos, «jomfru» og kissos, «eføy».
Ródos
Geografi
Ródos er forma som ein spydspiss og er 79,7 km lang og 38 km brei med eit totalt areal på 1 398 km² og ei kystlinje på om lag 220 km. Ródos by ligg heilt nord på øya, inkludert den antikke og den moderne hamna. Hovudflyplassen, Diágoras internasjonale flyplass, ligg 14 km sørvest for byen i Paradísi.
Paesaggio
Paesaggio er eit fjell i regionen Abruzzo i Italia.
Sunndal skyttarlag
Sunndal skyttarlag vart stifta den 17. mai 1863 og det vart da avgjort at ein skulle melde laget inn i Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug - ein av organisasjonane som leidde fram til det som i dag er Det frivillige skyttervesen. Først 21.- 22. juni 1924 fekk skyttarlaget sin eigen bane. Grunna omlegging av riksvegen, vart denne øydelagt ca 1962. Ny bane kom på plass ca. 1975 med 300m og 100m hald. Han vart lagt på Gravem øvst i Sunndal. Banen vart ombygd i 2004 og vart da utstyrt med elektroniske skiver, no på 200m og 100m. På baneområdet har skyttarlaget òg eit skyttarhus som er mykje nytta til ymse tilstellingar. Knytt til skyttarhuset har no skyttarlaget bygd ein innandørs skytebane for kaliber .22.
Ródos
Geografi
Når det gjeld dyre- og planteliv har Ródos meir til felles med Litleasia enn resten av Hellas. Det indre av øya er fjellkledd, har lite dyreliv og er kledd med furu (Pinus brutia) og sypress (Cupressus sempervirens). Av dyreliv finn ein mellom anna ein hjorteart som berre finst på øya. I Petaloúdesdalen finn ein store mengder med bjørnesommarfugl om sommaren. Fjellet Attávyros på 1 215 moh er det høgaste på Ródos. Sjølv om kysten er kledd med klipper finn ein striper med dyrkbar mark innimellom der det veks sitrusfrukter, vindruer, grønsaker, oliven og andre avlingar.
Utanom Ródos by finn ein mange små landsbyar og feriestader på øya, som Faliráki, Líndos, Kremastí, Kharáki, Péfki, Arkhángelos, Afándou, Koskinoú, Émbona (Attávyros), Paradísi og Ialysós (Triánda). Turisme er hovudnæringa på øya.
Antikken
Øya har vore busett sidan steinalderen, sjølv om lite er att frå denne kulturen. På 1500-talet fvt. busette folk frå den minoiske sivilisasjonen seg her. Seinare kunne ein i gresk mytologi finn eit rodisk folk kalla telkhinarar og ein assosierte Ródos med Danaos. Øya vart av den grunn stundom kalla Telkhinis. Same hundreåret invaderte akhaiarar øya. Det var derimot først på 1000-talet fvt., då ho kom inn under dorianarane, at øya byrja å bløme. Det var dorianarane som seinare bygde dei tre viktige byane Líndos, Ialysós og Kámiros, som i lag med Kos, Knidos og Halikarnassos (på fastlandet) utgjorde den såkalla doriske hexapolisen.
I Pindar sin ode vart det sagt at øya vart danna ved ekteskapet mellom solguden Helios og nymfa Rhode, og at byane vart kalla opp etter deira tre søner. Rhoda er ein rosa hibiskus som kjem frå øya.
Persarane erobra etter kvart øya, men etter at dei tapte for styrkar frå Athen i 478 fvt. vart byane med i Det athenske sjøforbundet. Då peloponnesarkrigen braut ut i 431 fvt. vart Ródos verande nøytral, sjølv om ho framleis var medlem av sjøforbundet. Krigen varte til 404 fvt., men på denne tida hadde Ródos vald å gå sine eigne vegar og hadde heilt trekt seg ut av konflikten.
I 408 fvt. slo byane seg saman til ein region og bygde ein ny hovudstad på nordsida av øya, Ródos by. Den regelmessige byplanen vart danna av den athenske arkitekten Hippodamos. Peloponnesarkrigen hadde derimot svekka den greske kulturen, slik at han låg open for invasjon. I 357 fvt. vart øya erobra av kong Mausolos av Karia, og fall så under persarane i 340 fvt.. Aleksander den store av Makedonia erobra derimot øya tilbake i 332 fvt., til stor glede for øybuarane.
Etter Aleksander sin død tevla generalane hans om kontroll over riket. Tre av dei, Ptolemaios, Selevkos og Antigonos, klarte å dele riket mellom seg. Ródos danna sterke kommersielle og kulturelle band med Ptolemaios i Alexandria, og i lag danna dei den rodisk-egyptiske alliansen, som kontrollerte handel i Egearhavet på 200-talet fvt. Byen utvikla seg til eit maritimt, kommersielt og kulturelt senter og myntane frå Ródos var i omlaup nesten alle stader rundt Middelhavet. Dei kjende skulane for filosofi, vitskap, litteratur og retorikk delte sine meistrar med Alexandria, som den athenske retorikaren Aeskhines, som oppretta ein skule på Ródos, Apollonios av Ródos, astronomane Hipparkhos og Geminos, og retorikaren Dionysios Trax. Skulptørane frå Ródos utvikla ein rik og dramatisk stil som stundom vert kalla «hellenistisk barokk».
I 305 fvt. fekk Antigonos son sin, Demetrios, til å omleire Ródos i eit forsøk på å bryte alliansen med Egypt. Demetrios konstruerte store omleiringsmaskinar, inkludert ein 60 meter lang rambukk og eit omleiringstårn kalla Helepolis, som vog 160 tonn. Trass i alt dette gav han seg året etter og signerte ein fredsavtale, og la igjen store mengder militært utstyr. Innbyggjarane på Ródos selde utstyret og for pengane dei fekk reiste dei ein statue av solguden deira, Helios, som i dag er kjend som Kolossen på Ródos.
I 164 fvt. signerte Ródos ein avtale med Roma og vart eit stort utdanningssenter for romerske adelsfamiliar. Dei vart særleg kjend for lærarane sine innan retorikk, som Hermagoras og forfattaren av Rhetorica ad Herennium. Først var staten ein viktig alliert av Roma og fekk mange privilegium, men mista seinare desse på grunn av intriger i romersk politikk. Cassius invaderte til slutt øya og plyndra byen.
I 1. hundreåret evt. var keisar Tiberius ei kort tid i eksil på Ródos, og Paulus førte kristendomen til øya. Ródos nådde toppen på 200-talet og vart då rekna som ein av dei mest siviliserte og vakraste byane i Hellas. I 395 byrja den lange perioden med Austromarriket for Rhódos, då Romarriket vart delt og den austlege halvdelen gradvis vart eit gresk rike. Sjølv om ho var ein del av Austromarriket dei neste tusen åra gjekk forskjellige styrkar stadig til åtak på Ródos. Ho vart først okkupert av muslimske styrkar under Muawiyah I i 672. Mykje seinare vart Ródos gjenvunne for den austromerske keisaren Alexios I Komnenos under det første krosstoget.
Mellomalderen
I 1309 enda den austromerske perioden då øya vart underlagt styrkar av Johanittarordenen. Under deira styre, kalla «Riddarane av Rhodos», vart byen ombygd som ein europeisk mellomalderby. Mange av dei kjende monumenta i byen, som palasset til stormeisteren, vart bygd på denne tida.
Dei kraftige murane som riddarane bygde stod imot åtak frå sultanen av Egypt i 1444, og frå Mehmed II i 1480. Til slutt fall derimot Ródos under åtak frå den store hæren til Suleiman den store i desember 1522. Dei få gjenverande riddarane fekk lov å trekke seg tilbake til Kongedømet Sicilia, og flytta seinare basen sin til Malta. Øya vart deretter ein del av Det osmanske riket i nesten fire hundreår.
Moderne historie og religion
I 1912 tok italienarane Ródos frå tyrkarane, og i 1948, i lag med dei andre øyane i Dodekanesane, vart ho igjen ein del av Hellas. Ho omgjekk mange av hendingane der Hellas og Tyrkia «byta minoritetar», og har derfor i dag ein liten tyrkisk minoritet, i motsetnad til dei fleste andre egeiske øyane. Det finst òg ein katolsk minoritet på øya. Mange av desse er italienarar som vart verande igjen etter den italienske okkupasjon tok slutt.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Andre busetnader på øya er:
Villvinslekta
Skildring
Alle villvinartane er lauvfellende, forveda klatreplantar (lianar). Dei klatrar ved hjelp av slyngtrådar som har 4–12 greiner. Trådane har som regel hefteskiver. Blada er heile eller tre-, fem- eller sjukopla. Dei små, grøne blomane er tvikjønna og femtalige. Dei sit i ein forgreina klase. Frukta er eit blått bær med 1–4 frø. Blada har ein sterk, raud haustfarge.
Kuven
Kuven er ein gard som ligg rett overfor Moberg ved sørenden av Ulvenvatnet i Bjørnafjorden kommune. Namnet er samansett av orda korn og -vin (eng), og tyder kornmark. Av osingar vert det gjerne uttala  Ku enn.
Villvinslekta
Utbreiing
Villvin er utbreidd i tempererte og tropiske delar av Asia og Nord-Amerika. I Asia finst det omtrent ti artar som er utbreidde frå Mandsjuria, Korea og Japan i nord sørover til Indonesia og vestover til India. Det finst tre artar frå austlege og sentrale Nord-Amerika; ein av disse finst også sørover til Mellom-Amerika og Karibia. I miocen og pliocen fanst slekta også i Europa saman med mange andre varmekrevjande planter som seinare forsvann frå verdsdelen.
Fleire artar av villvin er blitt innført til andre delar av verden og brukt som dekorative klatreplantar. I Noreg er det særleg 3 artar som er planta:
Alen Stanešić
Alen Stanešić er ein tidlegare kroatisk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Haugland
Haugland kan vera namn på fleire stader:
Wataru Nakazato
Han spela for klubbane Vissel Kobe og FC Ryukyu.
Fosnes kommune
Fosnes er ein tidlegare kommune i Trøndelag fylke, fram til han 1. januar 2020 blei ein del av Namsos kommune.
2013
2013 (romartal MMXIII) er eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
Jarle Roheim Håkonsen
Jarle Roheim Håkonsen i Skien. Foreldra hans er Roald Håkonsen (1930–2010) og Gunhild Håkonsen (1941–), fødd Roheim. Jarle Roheim Håkonsen er journalist i NRK, og nyheitsanker i Dagsrevyen. Frå 2006 til 2009 var han NRK-korrespondent i Brussel, med ansvar for å dekkje EU, NATO og store delar av Vest-Europa.
Han byrja i NRK i 1996. Han har tidlegare vore programleiar i Standpunkt og reporter i politisk avdeling.
Flatanger kommune
Flatanger kommune er ein kystkommune i Trøndelag fylke. Han har grenser mot Namdalseid kommune i aust og Osen kommune i sørvest. Vestsida og nordsida av kommunen ligg langs sjøen, med nesten 1 400 øyar. Kommunen er svært populær blant turistar, særleg hytteturistar og tyskarar.
Saint-Martin i Fribourg
Saint-Martin er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 833 meter over havet.
1. januar 2004 vart Besencens og Fiaugères innlemma i kommunen..
Yoshiaki Hoya
Yoshiaki Hoya er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Motortrafikkveg
Motortrafikkveg (tidlegare motorveg klasse B) er ein type veg som er særskilt lagt til rette for køyring med bilar i høg fart, utan at han oppfyller alle krava som gjev motorvegstatus. I Noreg er motortrafikkveg ein vegklasse.
Motortrafikkvegar var tidlegare kjent som «motorveg klasse B», eit omgrep som kunne skapa misforståingar ettersom vegane altså ikkje hadde motorvegstandard. Omgrepet motortrafikkveg var i bruk i Danmark (motortrafikvej) og Sverige (motortrafikled).
Utbygging
I Noreg har ein fleire gonger bygd ut motortrafikkvegar til fullgode motorvegar, mellom anna på enkelte strekk av Europaveg 6 gjennom Østfold. Ei slik oppgradering gjev ikkje store problem ettersom traséane allereie er passande for motorvegar og fleire av kryssa allereie er planskilde.
Lahnda
Lahnda eller vestleg punjabi er eit dialektkontinuum blant dei indoariske språka i Pakistan og Afghanistan. Kontinuumet omfattar sju dialektar. Seks av desse ver ttala i Pakistan, medan den sjuande – jakati, vert tala i Afghanistan, og ved folkevandring òg i Ukraina: Språka inkluderer ikkje austleg panjabi, som vert tala i Punjab og Pakistan.
Svatove
Svatove (ukrainsk Сватове, russisk Сватово, Svatovo) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).
Osama bin Laden
Osama bin Laden var ein saudiarabar rekna som grunnleggjar og sjef for al-Qaida, ein militant islamistisk organisasjon som har vore involvert i terroriståtak mot sivile og militære mål rundt om på kloden.
Leiar av al-Qaida
Bin Laden grunnla al-Qaida i 1988-89 for å støtta og trena utanlandske muslimske motstandsstyrkar mot Sovjetunionen under Den afghansk-sovjetiske krigen. Etter at sovjetarane trekte seg ut av Afghanistan i 1989 vende bin Laden tilbake til Saudi-Arabia. Året etter invaderte Irak under Saddam Hussein nabolandet Kuwait, noko som også sette dei saudiarabiske oljefelta i fare. Bin Laden tilbaud sine trente mujahedin til å forsvara landet, men kong Fahd tok heller imot hjelp frå amerikanske og allierte styrkar. Det at desse styrkane fekk koma inn i og vanhelga «landet med dei to moskeane» (Mekka og Medina) gjorde bin Laden rasande. Etter å ha talt imot styresmaktene for å ta imot amerikanske styrkar blei han landsforvist. Oppmoda av Hassan al-Turabi drog bin Laden og al-Qaida i eksil til Sudan, der Omar al-Bashir nyleg hadde teke makta. Dei hjelpte dei sudanesiske styresmaktene gjennom å setja opp ulike verksemder og militære treningsleirar.
I 1993 støtta Saudi-Arabia Oslo-avtalen mellom Israel og palestinarane, noko som førte til skarp kritikk frå Bin Laden. Han heldt fram med skarpe åtak på kong Fahd, og i 1994 blei han fråteken det saudiske statsborgarskapet sitt. Eigedommen hans i heimlandet blei frosen og familien tok offentleg avstand frå han. I 1998 førte terroråtak mot dei amerikanske ambassadane i Kenya og Tanzania til at al-Qaida og bin Laden blei verdskjende.
Styresmaktene i Sambandsstatane (USA) peika ut Osama bin Laden som hovudmannen bak terroråtaka 11. september 2001, då to fly styrta inn i Verdshandelssenteret i New York og om lag 3 000 menneske vart drepne. I oktober 2004 dukka det opp ein videosnutt der Osama bin Laden vedgjekk å stå bak 11. september-åtaka. Han oppgav som hovudgrunn eit ønske om å straffa stormakta som tillét Israel å invadera Libanon i 1982.
Sidan levde han på ulike stader i lite folkesette strok av Pakistan og Afghanistan. Osama bin Laden var rekna som den mest ettersøkte mannen i verda. USA hadde lova å gje ut store pengesummar til den som peika ut kvar han er. I ein fjernsynstale seint om kvelden 1. mai 2011 (USA-amerikansk tid) opplyste president Barack Obama at amerikanske spesialstyrkar hadde tatt livet av Osama bin Laden i eit hus i småbyen Abbottabad nord for Islamabad i Pakistan.
Cère
Cère er ei 90 km lang elv sørvest i Frankrike, og ei av sideelvane til Dordogne frå venstre. Ho har sitt utspring sørvest i Massif Central, nær fjellet Plomb du Cantal. Ho renn hovudsakleg vestover gjennom følgjande departement og byar:
Cère munnar ut i Dordogne nær Bretenoux.
Semsales
Semsales er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 866 meter over havet.
Pinkerton
Pinkerton er det andre albumet frå den USA-amerikanske alternativ rockegruppa Weezer, og blei utgjeve 24. september 1996. Skiva er kjend for singlar som «El Scorcho», «The Good Life» og «Pink Triangle».
Spor
Alle songane er skrive av Rivers Cuomo
Medverkande
Informasjonen er henta frå omslaget til albumet
Mikhailovhalvøya
Mikhailovhalvøya (russisk Poluostrov Mikhailova) er ei lita halvøy på austkysten av Karahavet og på vestsida av Tajmyrhalvøya i Krasnojarsk kraj i Russland.
José Róbson do Nascimento
José Róbson do Nascimento er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Lomavren
Lomavren (armensk Լոմավրեն, lomavren) er eit nesten utdøytt blandingsspråk som vert talt av lomfolket eller posha, ei gruppe sigøynarar i Transkaukasus. Då sigøynerne vandra vestover til Europa på 1000-talet, drog dei gjennom Armenia og fekk med seg mange armenske låneord. Lomavren er oppstått gjennom ein språkleg kontakt mellom proto-romani og armensk.
Mikhailovhalvøya
Mikhailovhalvøya er dekt av tundra og ligg nord for Mininaskjera. Halvøya er ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland.
Klimaet i området er kaldt med lange, bitre vintrar. Havet omkring Mikhailovhalvøya er dekt av is det meste av året. Smeltinga byrjar i midten av juni, men alt i september frys havet til igjen.
Historie
I 1921 fann ein sovjetisk-norsk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev, som leita etter Roald Amundsen sine menn Peter Tessem og Paul Knutsen, restane av eit leirbål med forkola bein nær Mikhailovhalvøya. Ein meinte at dette var restane av dei to nordmennene. Nyare forsking har derimot vist at leirbålet truleg kom frå den mislukka Rusanov-ekspedisjonen.
Det raude flagget
Det raude flagget er eit mykje bruka symbol Første mai og ved andre høve med større sosialistiske demonstrasjonar eller møte.
Det var under den franske revolusjonen frå 1789 og framover at det raude flagget først blei bruka ved nokre høve som samlingsmerke for radikale, etter at det først hadde vore eit merke øverheita bruka for å varsle unnatakstilstand.
I revolusjonsåret 1848 kom det raude flagget tilbake, da arbeidarar i Paris demonstrerte for ein demokratisk og sosial republikk, med allmenn (mannleg) stemmerett og arbeid til alle. Det blei under 1848-revolusjonen faktisk foreslått å skifte ut trikoloren med det raude flagget som fransk flagg. Frå 1848 spreidde også bruken av det raude flagget seg internasjonalt. Det blei bruka under oppreistane i Tyskland, Austerrike og Italia det året, og likeins av den britiske arbeidarstemmerettsrørsla ("chartistane") og av Thranerørsla i Noreg.
Etter den fransk-tyske krigen oppstod den 28. mars i 1871 den namngjetne Pariskommunen. Kommunen blei proklamert frå rådhuset i Paris denne dagen, mens eit stort raudt flagg vaia over rådhustaket, og det vrimla av raude flagg i folkemengda framom. Pariskommunen blei slått ned med massiv vald frå den borgarlege regjeringa si side. Men det raude flagget hadde no festa seg som politisk og sosialt symbol for det arbeidande folket sin kamp for eit sosialistisk samfunn.
Vasilikí
Vasilikí (gresk Απολλώνιοι) er ein landsby sørvest på øya Levkáda i periferieininga Levkáda i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Vasilikí var hovudsete i den tidlegare kommunen Apollónii, som no er ei kommunaleining i kommunen Levkáda. Byen ligg nordaust på øya.
Det raude flagget
I Noreg blei vår første arbeidar- og bonderørsle Thranerørsla også undertrykt, og leiarane fengsla. Men etter nokre år blei den sosialistiske rørsla atterreist her i landet au, og i 1885 blei "Den socialdemokratiske Forening" stifta i Kristiania, og dei skaffa seg snart ei raud fane med påskrifta "Frihed, Lighed og Broderskab".
Muravjov-Amurskij-halvøya
Muravjov-Amurskij-halvøya (russisk Полуостров Муравьёва-Амурского) er ei halvøy i Peter den store-bukta og deler denne i Amurskijbukta i vest og Ussuribukta i aust. Ho er om lag 30 km lang og 12 km brei.
Det raude flagget
To døme på dette:
Muravjov-Amurskij-halvøya
Halvøya er kalla opp etter Grev Nikolaj Muravjov-Amurskij og byen Vladivostok ligg her. Austlege Bosporos skil byen og halvøya frå Russkijøya.
Det raude flagget
Den jødiske sosialistrørsla Bund, som stod sterkt blant jødar i Aust-Europa før Holocaust, sver i songen «Di Shvue» (Lovnaden) ved det raude flagget å stå saman i kampen. Første verset er slik (tekst av S. Ansky, til norsk ved E. Outzen):
Som døme to, eit vers pluss refrenget frå den irsk/britiske sosialistsongen "The Red Flag", med tekst av Jim Connell:
Lepsøy
Lepsøy er eit norsk stadnamn og etternamn. Det er 74 som har dette som etternamn i Noreg (2006).
Hindko
Hindko (ہندکو, हिन्दको [hindkoŭ]), òg kjent som hindku eller hinko, er eit indoarisk språk som tilhøyrer undergruppa lahnda. Det vert tala av hindkowaner i Pakistan og Nord-India, og dessutan av hindki-folk i Afghanistan. Hindko er nærskyldt med punjabi. Sjølve namnet hindko (som er ein sammentrekning av hindaku) er pashtunsk og tyder «indisk fjell», eit omgrep pashtunarane gav til folket som migrerte frå «hind», som ifølgje dei låg like austom Indus. Ordet hindko har òg vorte tolka som «Indias språk». Omgrepet finst òg i greske referansar til den fjellrike regionen i det austlege Afghanistan og nordlege Pakistan som Καύκασος Ινδικός (Kaukasus Indikus, eller Hindu Kush).
Språket vert tala i områda Khyber Pakhtunkhwa (inkludert hazarar), Punjab (inkludert Attock) og i Pakistan-administrerte Kashmir av rundt 1,2 til 2 millionar menneske. På det meste finst det 4 millionar menneske som brukar språket. Det blir snakka av ei rekkje ulike folk. Det finst ingen standard hindko, men dei sørlege dialektane er lettare å forstå for alle brukarar enn dei nordlege. Enklast å forstå for andre hindkospråklege er dialektane frå Peshawar og Talagang.
Ball
I dei fleste ballspel er ballen hovudpunktet som skal slåast, sparkast eller kastast av spelarane, ofte mot eit mål.
Lunde
Lunde kan visa til:
Jamaica
Jamaica er eit øyrike i det karibiske havet som ligg like sør for Cuba og vest for Hispaniola, øya delt av Haiti og Den dominikanske republikken. Øya var britisk koloni frå 1665 til 1962, og er i dag med i det britiske samveldet. Øya er kjend for å ha gjeve opphav til rastafarianismen, og til musikkstilane reggae og ska.
Jamaica tilhøyrer øygruppa Dei store Antillane, og er den tredje største øya i Det karibiske havet etter Cuba og Hispaniola. Landet omfattar òg nokre små, folketeomme øyar i sør.
Dei første innbyggjarane på Jamaica var tainoar, ei folkegruppe som var i slekt med arawakane. Namnet deira på øya var Xaymayca. Kristoffer Columbus var den første europearen som kom til Jamaica i 1494. Han kalla øya «Santiago».
Geografi
Jamaica er ein del av ryggen av ei undersjøisk fjellkjede. Halve arealet er dekt av tjukke kalksteinslag. Det finst fleire parallelle fjellkjeder i retning vest-aust. Den høgaste fjelltoppen er Blue Mountain Peak, som ligg 2256 meter over havet. Fjella ligg midt i landet og er innrama av ei smal kyststripe. Dei fleste strendene, som er kvite og fine, ligg på nord- og vestkysten.
Klima
Jamaica har eit tropisk klima på kysten og i låglandet, men meir temperert klima i høgda. I låglandet er årsmiddeltemperaturen 26-27 °C, og denne endrar seg lite gjennom året. I høgareliggande område er temperaturen og luftfukta lågare. Kinsgston har kring 25 °C i middel i januar og februar og 29 °C i august.
Nedbørstilhøva er prega av topografien på øya. Låglandet i sør ligg i regnskuggen for fjella og får 750–1500 mm i året. Mest nedbør kjem det her om sommaren. Nord- og austvendte fjellskråningar kan få opptil 5000 mm nedbør i året i samband med dei nordaustlege vindane om vinteren og våren. Frå august dominerer austlege og søraustlege vindar, men tropiske stormar kan i denne perioden medføre store øydeleggingar.
Vegetasjon
Mykje av den opphavlege vegetasjonen er blitt utsletta i låglandet, og tidlegare voks det mykje skog her. På den nordlege delen av øya er det regnskog, men lenger ned er mykje av regnskogeen erstatta av bananplantasjar. Det finst over 3000 blomsterartar på Jamaica.
Dyreliv
Dei einaste opphavlege landpattedyra som framleis finst på øya, er 24 artar av flaggermus og hutiaen Geocapromys brownii. Hutiaen er ein stor gnagar i beverrottefamilien, og var tidlegare ettertrakta på grunn av kjøtet. Fem pattedyrartar er nyleg utdøydde, apen Xenothrix mcgregori og gnagarane Oryzomys antillarum, Clidomys osborni, Xaymaca fulvopulvis og ein gnagar som ikkje er vitskapleg skildra. I 1872 blei indisk mungo innført som eit ledd i kampen mot slangar og mot rottene som tidlegare hadde følgt med menneska hit.
Jamaica har vel 200 fuglearter.
1400-talet og 1500-talet
I 1494 kom Kristoffer Columbus til øyane for første gong. Det var byrjinga på slutten for tainofolket på Jamaica, delvis som følgje av kopparviruset som spanjolane førte med seg, og delvis på grunn av den dårlege handsaminga til kolonistane av dei tainoanske innbyggjarane. Tainofolkesetnaden var halvert allereie i 1598.
Spanjolane slo seg etter kvart ned på øya og byrja med landbruk, hovudsakleg med storfe- og grisehald. Frå 1520-åra blei det oppretta sukkerrøyrplantasjer, noko som deretter dominerte økonomien på øya i fleire hundre år. Det blei innført store mengder slavar frå Afrika, og dette har prega folkesetnaden på øya sidan.
1600-talet
I 1654 erobra britiske styrkar øya etter ein hard, men nyttelaus væpna motstand frå spanjolane som budde på øya. Ei stor gruppe rømde slavar (maroonar) heldt fram å ha frie liv i fjella, og lét seg like lite kua av britane som av spanjolane.
Britane investerte i produksjon av kakao, kaffi og endå meir sukkerrøyr, og dette gav dei rike inntekter. Men på grunn av stadige krigar med skiftevis Frankrike og Spania fekk sjørøvarar kontroll over øya. Sjørøvarane var ei gruppe som bestod av politiske flyktningar og rømde kriminelle. Jamaica var eit utmerka utgangspunkt for plyndringstokt mot dei spanske gallionane som frakta sølv og gull frå Mexico og Peru (via Panama). Britane bytta mellom å støtta sjørøvarane og å hjelpa spanjolane med å driva dei attende, alt ettersom Storbritannia og Spania var i krig eller hadde inngått fredsavtale. Sjørøvarstaten fekk likevel ein alvorleg knekk etter eit jordskjelv i 1692 som førte til at hovudstaden Port Royal forsvann i havet. Deretter tok britane tilbake kontrollen over øya og gjorde slutt på sjørøvarverksemda. Britane gjenoppretta slaveøkonomien på øya, med store sukkerrøyrplantasjar som grunnlag.
1700-talet
Slavane gjorde likevel hyppig opprør mot britane. Rømde slavar slo seg saman med etterkommarane av maroonane, og tvinga britane til å gje dei sjølvstyre i 1739.
Britane heldt fram å henta nye slavar til øyane, og dei nye slavane blei sette til å arbeida på sukkerplantasjar under skrekkelege tilhøve og med harde straffer mot ulydnad. Slaveopprøra heldt fram, særleg etter at den amerikanske frigjeringskrigen (1775–81) og den franske revolusjonen (1789) forsterka fridomstrongen til slavane.
1800-talet
Det siste og største av slaveopprøra på Jamaica var «the Christmas Rebellion» i 1831. Det var inspirert av «Daddy» Sam Sharpe, ein utdanna slave og predikant som gjorde passiv motstand. Opprøret utvikla seg til å bli svært valdsamt, og heile 20 000 slavar raserte plantasjar og drap plantasjeeigarane. 400 slavar blei hengde, og mange fleire piska som straff. Britiske styresmakter stansa fleire slike opprør ved å gje slavane på Jamaica fridom 1. august 1834.
[[Fil:Kinderen bij lemen hut, Jamaica, 1898-99 (RHCL, VKG 236).jpg|mini|venstre|Tre barn utanfor eit hus ved slutten av 1800-talet.
Overgangen frå slaveøkonomi til ein økonomi basert på betalt arbeid forårsaka økonomisk kaos. Dei fleste frigjevne slavane skydde plantasjearbeid og valde å leva av sjølvbergingsjordbruk.
Sjølv om slaveriet var oppheva og dei tidlegare slavane var blitt frie, var det framleis dei kvite plantasjeeigarane som dominerte samfunnet, og berre godseigarar som hadde røysterett. Mulattar fekk røysterett i 1830, og liberale mulattar tok opp kampen for dei undertrykte på 1860-talet.
Då ein marineblokade kutta livsviktige forsyningar under den amerikanske borgarkrigen (1861–65), tippa det over for den svarte folkesetnaden. I desperasjon over tilhøva og urettvisa braut det ut eit nytt opprør, leidd av baptist-diakonen Paul Bogle. Guvernør Edward Eyre og tilhengarane hans fekk slutt på opprøret, og Bogle blei hengd. Fleire hundre andre blei avretta og piska, og fleire tusen heimar blei raserte som hemn. Den brutale undertrykkinga førte til sterk kritikk i England, der opinionen kravde anstendig styre av Jamaica. Dette blei byrjinga på ein epoke med ei rekkje liberale guvernørar.
I 1872 blei Kingston hovudstaden på Jamaica.
1900-talet
Ein økonomi basert på bananplantasjar skapte ein jamn vekst, som enda brått i nedgangstidene på 1930-talet. Økonomien kom fort i gang igjen under andre verdskrigen, då Dei karibiske øyane forsynte Storbritannia med mat og råmateriale.
I 1944 ramma ein svoltkatastrofe Jamaica. Øya fekk fullt sjølvstyre frå Storbritannia i 1947, og etter ei folkerøysting trekte Jamaica seg ut frå Vestindiaføderasjonen i 1962.