cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matrikkel
Matrikkelutkastet av 1723
I 1723 vart det endeleg sett opp eit fullstendig matrikkelutkast for Noreg, men heller ikkje denne matrikkelen vart teken i bruk for skattlegginga, anna enn for nyrydningar.
Matrikkelen av 1838
Først i 1838 vart ein ny matrikkel teken i bruk. Her var alle jordeigedommar i landet, unntatt dei i Finnmark, tekne med. Matrikkelen fra 1838 innførte nye matrikkelnummer og løpenummer. Når det var meir enn eitt bruk på ein gard, kunne bruka få ein bokstav (a, b, c ...) etter løpenummeret. Eigedommane vart skyldsette i skylddalar, ort og skilling.
Sidan folk ikkje var nøgde med fordelinga av skattebyrdene, vart det i 1863 nedsett nye matrikkelkommisjonar. Arbeidet deira førte fram til matrikkelen i 1886.
Matrikkelen av 1886
Matrikkelen som har vore bruka fram til i dag, gjaldt frå 1886. Denne matrikkelen er ordna slik at kvar matrikkelgard har eit gardsnummer. Gardsnummeret startar normalt på 1 i kvar kommune. Kvar gard er delt i eitt eller helst fleire bruk, kvar med sitt bruksnummer, som vert tildelt kronologisk etterkvart som bruka blir delt frå eit av dei andre bruka på garden. Dersom det er skilt ut festetomter under bruka, vil desse ha eit tredje nummer. I denne matrikkelen vart jordeigedommane skyldsette i mark a 100 øre. I alt hadde jordeigedommane i landkommunane ei samla matrikkelskyld på 500 000 mark á 100 øre. Herifrå har vi nemninga skyldmark.
I moderne tid har ikkje matrikkelskylda lenger hatt noko å seie for skattlegginga, men somme inntekter som fell på fast eigedom har vorte fordelte mellom grunneigarane etter skyldmark. Ved sida av amtikkelen er det utvikla eit GAB-register over Grunneigedom, Adresse og Bygning.
Matrikkellova av 2005
Matrikkellova slår fast at matrikkelen er landet sitt offisielle register over fast eigedom, og under dette bygningar, bustader og adresser.
Matrikkelen skal innehalde opplysningar om den enkelte matrikkeleininga som er nødvendig for planlegging, utbygging, bruk og vern av fast eigedom, under dette offisielle nemningar og opplysningar om den enkelte bygning, bustad og adresse. Matrikkelen skal vise grensene for matrikkeleiningane, under dette grenser for uteareal som inngår i eigarseksjon.
Staten ved sentral matrikkelstyresmakt skal syte for ordning, drift og forvaltning av matrikkelen. Kommunen er lokal matrikkelstyresmakt, og har under dette ansvaret for å utføre oppmålingsforretningar og føre matrikkelen i kommunen.
Matrikkellova vart innført kommune for kommune i perioden frå desember 2007 til april 2009.
Sandset
Sandset er ei bygd på vestsida av Langøya i Nordland. Bygda ligg ved Sandsetfjorden, ein arm av Norskehavet. Frå bygda Sandset, som høyrer til Øksnes kommune, er det 26 kilometer i aust-søraustleg retning til tettstaden Sortland.
Lol Coxhill
George Lowen Coxhill som oftast kjend som Lol Coxhill, var ein engelsk improvisasjons-saksofonist og forteljar. Han spelte sopran eller sopraninosaksofon.
Tian Shan
Tian Shan (kinesisk skrift 天山; pinyin Tiān Shān; «Himmelfjella»; uigurisk Tangri Tagh), òg ofte skrive Tien Shan, er ei fjellkjede i Sentral-Asia.
Namnet «Tian Shan» som stort sett er i bruk i dag, er ei kinesisk omsetjing av det uiguriske namnet, som kan gå tilbake til ein Xiongnu-namn, Qilian (祁连), omtalt av Shiji som heimlandet til Yuezhi. Dette er derimot vorte hevda at dette refererer til ei fjellkjede 1500 km lenger aust som i dag heiter Qilian Shan. Ei nærliggande fjellkjede, Tannu-Ola-fjella (tuvinsk Таңды-Уула, Tangdy-Uula), tyder òg «Himmelfjellet».
Fjellkjeda ligg nord og vest for ørkenen Taklamakan i grenseområdet mellom Kasakhstan, Kirgisistan og provinsen Xinjiang i Kina. I sør glir fjella over i Pamirfjella. Ho strekkjer seg òg inn i Xinjiang og dei nordlege områda av Pakistan, der ho møter Hindu Kush.
I vestleg kartografi vert den austlege enden av Tian Shan sett til like vest for Ürümqi, medan rekkja aust for denne byen vert kalla Bogda Shan. I kinesisk kartografi frå Han-dynastiet og fram til i dag, vert Tian Shan rekna for å inkludere Bogda Shan og Barkolfjella.
Tian Shan er ein del av det orogeniske beltet rundt Himalaya som oppstod då den indiske og eurasatiske jordskorpeplata kolliderte i kenozoikum-perioden. Dei er ei av dei lengste fjellkjedene i Sentral-Asia og strekkjer seg 2 800 km austover frå Tasjkent i Usbekistan.
Den høgaste toppen i Tian Shan er Jengish Chokusu med ei høgd på 7 439 moh, som òg er det høgaste punktet i Kirgisistan og ligg på grensa til Kina. Det nest høgaste fjellet er Khan Tengri («Andane sin herre») på 7 010 moh, som ligg på grensa mellom Kasakhstan og Kirgisistan. Fjellklatrarar klassifiserer desse to som dei nordlegaste toppane i verda over 7 000 meter.
Torugart-passet ligg på grensa mellom Kirgisistan og Xinjiang i ei høgd på 3 752 moh. Dei skogkledde Alataufjella, som ligg i dei lågare nordlege delane av Tian Shan, er busett av folk som talar tyrkiske språk. Dei største elvane som spring ut frå Tian Shan er Syr-Darja, Ili og Tarim. Aksuravinen er ein attraksjon nordvest i Tian Shan.
Ein av dei første europearane ein kjenner til som først vitja og skildra Tian Shan i detalj var den russiske utforskaren Peter Semenov i 1850-åra.
Økologi
Tian Shan inneheld viktige skogar med Schrenkgran (Picea schrenkiana) i høgder over 2 000 meter. Dei lågare fjellsidene har unike naturlege skogar med vill ekte valnøtt- og epletre.
Kinesisk religion
I taoismen meiner ein at gudinna av vesten vaktar over ferskentrea av udødelegdom i Tian Shan.
766 Moguntia
766 Moguntia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. september 1913 av Franz Kaiser ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Tsjuvansk
Tsjuvansk var eit jukagirsk språk som blei tala i austlege Sibir. Det danna eit dialektkontinuum med dei to gjenlevande jukagirske språka, nordjukagirsk og sørjukagirsk. Språket døydde truleg ut i eller før 1700-talet. Dei einaste restane av språket er 22 frasar nedskrivne av I. Bentsing, og ei ordliste på 210 ord nedskriven av Fjodor Matjusjkin. Språkdøden til tsjuvansk kom av at tsjuvanarar gjekk over til å bruka luoravetlansk og russisk.
Franz Beckenbauer
Franz Anton Beckenbauer, med tilnamnet der Kaiser, 'keisaren', er ein tidlegare tysk fotballspelar og -trenar som vart verdsmeister både som spelar og som landslagstrenar. Han vert halden for å vere Tysklands beste fotballspelar gjennom tidene.
Klubbspel
Beckenbauer vart fødd i München i delstaten Bayern. Han debuterte på FC Bayern München i juni 1964 mot Stuttgarter Kickers i Regionalliga Süd ('sør'), som venstreving. Bayern München vann denne ligaen i den påfølgjande sesongen, og rykte dermed opp i den nasjonale fotballserien, Bundesliga. I 1966 vann klubben sin aller første store pokal sidan 1932, då det vart siger i den tyske cupmeisterskapen. Beckenbauer kom til å vinne tre fleire cupmeisterskap.
Frå 1965 spelte Beckenbauer på midtbana. Ein la merke til hans evne til å ta ballen frå defensiv midtbaneposisjon, føre den over midtbana og spele fri medspelarar i god angrepsposisjon.
I 1968 vart Beckenbauer utpeika til lagkaptein, og i sin første sesong i denne rolla vann Bayern München klubbens aller første seriemeisterskap etter 2. verdskrigen. Han veksla då på å spele midtstoppar og defensiv midtbane. Det var på den tid han tok til å spele på eit vis eller i/frå ein posisjon som vart nemnt med uttrykket libero. Beckenbauers spelemåte skulle danne skule for ein type midtstopparspel dei komande to tiåra. Mange europeiske fotballag søkte å kopiere Beckenbauer og Bayern München sin måte å spele på.
I Bayern München feira Beckenbauer store triumfar. Klubben vann tre seriemeisterskap på rad (1972, 1973, 1974). Største prestasjonen stod laget for då det vann Europacupen for serievinnarar tre år på rad, 1974-1976.
Hausten 1977 flytta Beckenbauer til USA for å spele på New York Cosmos, lokka av ein lukrativ kontrakt. Han gjorde comeback i Bundesliga for Hamburger SV i 1980. Her var han i to år, før det vart ein ny sesong i New York Cosmos.
Beckenbauer la opp som fotballspelar i 1983. Han hadde då spelt 455 seriekampar i heimlandet (427 for Bayern München) og skåra 60 mål (alle for Bayern München). New York Cosmos si trøye drog han på seg 132 gongar til kamp, skåra 21 mål.
1899
1899 (romartal MDCCCXCIX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.
Franz Beckenbauer
Landslagsspel
Beckenbauer debuterte på Vest-Tysklands landslag mot Sverige i september 1965. Den unge Beckenbauer vart raskt ein toppspelar. Han spelte framifrå under VM i fotball 1966 i England, var lagets beste spelar då Vest-Tyskland spelte seg fram til finalen og vann sølvmedaljen, etter å ha måtte gje tapt mot arrangørlandet i ekstraomgangane.
Skúvoy
Skúvoy (på dansk Skuø) er ei av øyane i Færøyane. Skuvoy har ei flatevidd på om lag 12 km². Bygda av same namn har om lag 80 innbyggjarar. Der finst ein liten skule, ein handelsmann og ei kyrkje. Skúvoy har også ein helikopterlandingsplass.
Franz Beckenbauer
Landslagsspel
Under VM i 1970 fekk han i semifinalen mot Italia skuldra ut av ledd. Sidan Vest-Tyskland hadde brukt innbytarkvota på to mann, spelte Beckenbauer vidare med armen i fatle. Vest-Tyskland tapte kampen med tre mål mot fire, etter dei mest forrykande ekstraomgangar fotballpublikum hadde sett (det stod 1-1 etter ordinær tid). Vest-Tyskland vann bronsekampen med 1-0 over Uruguay, utan Beckenbauer på bana.
Skúvoy
Ifølgje Færøyingesoga budde Sigmund Brestisson på Skúvoy. Han innførte kristendommen til Færøyane på oppdrag frå Olav Tryggvason, og skal ha bygd den fyrste kyrkja her i år 999.
Franz Beckenbauer
Landslagsspel
Beckenbauer var frå 1971 lagkaptein på Vest-Tyskland, og hadde det vervet til han slutta av på landslaget. I 1972 var han med å vinne europameisterskapen for Vest-Tyskland. To år seinare vann Vest-Tyskland (og Beckenbauer) VM i fotball 1974 i Beckenbauers heimby, München. Siste store kamp for Beckenbauer på landslaget vart finalen i EM i fotball 1976. Det enda med tap mot Tsjekkoslovakia. Han spelte sin siste landskamp i februar 1977, mot Frankrike.
I alt spelte Beckenbauer 103 landskampar for Vest-Tyskland, og skåra 14 mål. 19 gongar aksla han landslagstrøya i VM-kampar.
Landslagstrenar
I perioden 1984-1990 var Beckenbauer landslagstrenar for Vest-Tyskland. Landslaget nådde VM-finalen både i 1986 og 1990. I 1986-finalen vart det tap 2-3 mot Argentina. Mot same motstanderen i VM-finalen i 1990 vart det siger med 1-0.
Idrettsleiar
Beckenbauer vart president i Bayern München i 1994, ein posisjon han hadde fram til klubben vart omorganisert i 2002 (gjekk frå å vere ei foreining til å verte eit aksjeselskap).
Han hadde ei leiar-rolle då Tyskland dreiv på for å få arrangere fotball-VM i 2006. Ved sjølve meisterskapen var Beckenbauer leiar av organisasjonskomiteen.
Ymse
Tilnamnet ”der Kaiser” fekk han for sine leiarevner/sin leiarskap på bana, og for sin elegante stil og sitt overblikk (også på bana).
Etter at han la opp som fotballspelar, har Beckenbauer budd i landsbyen Oberndorf in Tirol i Tysklands naboland Austerrike.
Bula
Elva spring ut nær landsbyen Lipovka i Tsjuvasjia og renn etter kvart inn i Tatarstan. 92 km av elva ligg i Tsjuvasjia.
Zurzach
Zurzach er eit av dei elleve distrikta (Bezirk) i den tysk-talande kantonen Aargau i Sveits. Distriktet ligg nordaust i kantonen, og grensar mot Tyskland i nord, og mot kantonen Zürich i aust. Zurzach hadde 32 238 innbyggarar per 31. desember 2010, og dekker eit areal på 130 km². Småbyen Bad Zurzach, som er den største i distriktet, er hovudstad.
Distriktet omfattar 23 kommunar, alle har ei flatevidd mindre enn 15 km². Ingen av kommunane har meir enn 5 000 innbyggarar.
Hvítárvatn
Hvítárvatn eller Hvítárlón er ein innsjø på Island. Han ligg på Det islandske høglandet og er kjelda til elva Hvítá. 45 km mot sørvest ligg Gullfoss. Han har eit areal på 30 km² og eit er 84 meter på det djupaste.
Det er fleire elvar og innsjøar på islands som nyttar adjektivet hvítur (= kvit) i namnet sitt. Dette kjem av at vatnet i desse innsjøane og elvane kjem frå isbreane.
Lausitzerfjella
Lausitzerfjella (tsjekkisk Lužické hory, tysk Lausitzer Gebirge) er ei fjellkjede i Sudetane, på den søraustlege grensa av Tyskland og Tsjekkia, aust for elva Elbe, og ei forlenging av Erzgebirge, som ligg vest for Elbe. Lausitzerfjella er sjølv ei forlenging av Sudetane frå Böhmen og Moravia, som er forbunde med Karpatane. Det tilstøytande området i søraust Tyskland heiter Lausitz.
Den høgaste toppen er Luž (Lausche) på 793 m. Andre fjelltoppar er Pěnkavčí vrch (Finkenkoppe) 792 m, Jedlová (Tannenberg) 774 m, Klíč (Kleis) 760 m, Hvozd (Hochwald) 750 m og Studenec (Kaltenberg) 736 m.
Aksel Lund Svindal
Aksel Lund Svindal er ein norsk alpinist frå Kjeller som vart olympisk meister i utforrenn under Vinter-OL 2018.
Han slo i gjennom i 2003, då han mellom anna vann to NM-gull. Han deltok i VM i St. Moritz, og oppnådde ein 5. plass i storslalåm som det beste resultat sitt. Dette året fekk han òg den første pallplasseringa si i eit verdscuprenn, med 2. plass i kombinasjonen i Kitzbühel.
I VM i Bormio i Italia i 2005 deltok han i alle dei fem øvingane. Med sølv i kombinasjonen vart han den einaste nordmannen som tok medalje i meisterskapen.
27. november 2005 tok han den første verdscupsigeren sin i super-G i Lake Louise.
Den 27. november 2007 fall han stygt under utfortrening i Beaver Creek i Colorado i USA. Svindal brekte nasen og fekk kutt i ansiktet og skade i setemuskulaturen. Han vart operert på sjukehuset i Vail straks etter fallet. Det var uvisst kor lenge Svindal måtte halde seg borte frå trening og konkurransar
Han deltok i den fyrste konkurransen etter fallet i storslalåm under verdscupopninga i Sölden den 26. oktober 2008 og kom på 13. plass. 5. desember 2008 vann han det fyrste verdscuprennet sitt etter fallet, noko som stadfesta at han var på veg tilbake. Han vann utforrennet i Beaver Creak, på same stad som han fall. Dagen etter vann han også Super-G.
På Idrettsgallaen 2008 5. januar fekk han prisane «Årets mannlege Idrettsutøver 2007» og «Utøvernes pris». På same prisutdeling i 2009 blei han kåra til «Årets forbilde», mykje grunna motet og innsatsen hans for å kome seg att etter skaden i Beaver Creek.
Verdscup
Aksel Lund Svindal vann den totale verdscupen i alpint 2006/2007 og 2008/2009. I sesongen 2006/2007 vann han òg storslalåm- og kombinasjoncupane, medan han i 2008/2009 vann super-G-cupen.
NM
Dei to første NM-gulla sine tok han i 2003. I 2006 vart han første nordmann med gull i alle disiplinane i eit NM.
Motorpsycho
Motorpsycho er eit norsk rockeband frå Trondheim. Bandet består per i dag av Bent Sæther på bass og vokal, Hans Magnus «Snah» Ryan på gitar og vokal. Trommeslagaren Kenneth Kapstad, som vart fullverdig medlem i bandet i 2007, slutta etter ein Europa-turné våren 2016. Det tidlegare medlemmet Håkon Gebhardt (trommer) slutta i 2005. Namnet på gruppa er henta frå ein film av Russ Meyer. Alle medlemmene har spela i fleire andre band, både før og etter at Motorpsycho vart starta. Mange andre artistar har òg spela saman med Motorpsycho, mellom andre Deathprod (Helge Sten), Jaga Jazzist, Ståle Storløkken og Reine Fiske. Kim Hiorthøy har utforma dei fleste av plateomslaga.
Musikken deira kan best skildrast som ei eksperimentell blanding av psykedelisk rock, vanleg rock, jazz, heavy metal og punk. Dei er kjende for å laga variert musikk, og for å variere stilen mellom plateutgjevingane. Den av platene som kanskje utmerker seg mest på dette viset er The Tussler, ei fullverdig country-plate bandet laga fordi Gebhart hadde fått ein banjo i gåve.
Historie
Bandet vart starta i 1989 i Trondheim — da med Kjell Runar «Killer» Jenssen på trommer. I 1990 produserte bandet den første demoen sin, Maiden Voiage, og året etter kom albumet Lobotomizer. Stilen deira på den tida var noko heilt anna enn det rolege, avbalanserte bandet fansen deira kjenner i dag. Dei var sterkt inspirerte av grunge, ein sjanger som var på sitt høgdepunkt på den tida. Det var mykje skriking og fuzzgitar. Etter dett albumet slutta «Killer» i bandet, og «Snah» henta inn ein kompis frå folkehøgskulen — Håkon Gebhardt. Bandet var svært tidleg knytt opp til UFFA og Svartlamon i Trondheim, eit bustadområde for huslause, kunstnarar og politiske aktivistar.
Dei neste utgjevingane var Soothe (1992) og 3 Songs for Ruth (1993). Begge desse to utgjevingane kom berre på vinyl. Derfor vart plata 8 Soothing Songs for Ruth utgjeven — ein CD som inneheldt begge dei to tidlegare platene, med unntak av songen "Some Real Mindfuck" frå 3 songs for Ruth. Det var på denne tida at Motorpsycho møtte Helge Sten, som arbeidde mykje med eksperimentell elektronisk musikk og keyboard. Helge vart interessert i prosjektet og vart med på den neste plata, Demon Box — ei plate som av store delar av fansen blir rekna som den beste plata deira, og som inneheld "Waiting for the One", ein av dei best kjende songane deira. Etter Demon Box slutta Helge i Motorpsycho for å kunna konsentrere seg om eigne studium.
I 2003 braut Motorpsycho tradisjonen med å gjeva ut eitt album kvar haust. Dei hadde da tidlegare på året gjeve ut In The Fishtank saman med Jaga Jazzist. Det kom da ikkje ut noka plate frå Motorpsycho før hausten 2004, saman med Lars Lien og fleire andre som til saman utgjer The International Tussler Society. Plata vart ein stor suksess og gjekk rett inn på toppen av salslista den veka plata kom ut.
Fiskevernsone
Fiskevernsone er ein norsk terminologi for ei havsone der kyststaten forvaltar ressursane på omtrent same måte som ein gjer i ei økonomisk sone, men der ein av politiske grunnar ikkje ønskjer å gå til det steget å erklære ei fullverdig økonomisk sone. Fiskevernsona ved Svalbard er eit døme på ei slik sone.
Tore Ruud Hofstad
Under VM 2003 i Val di Fiemme var han med på det norske laget som tok gull på stafetten, og han fekk i tillegg sølvmedalje i jaktstarten.
I Oberstdorf to år seinare, under VM 2005, var han igjen med på å vinne gull på 4x10 km stafett. Han vann òg gull i sprintstafetten saman med makkeren Tor Arne Hetland. I tillegg fekk Hofstad ein individuell bronsemedalje på 15 km fristil.
Han tok den første individuelle verdscupsigeren sin 27. november 2005 i Kuusamo i Finland. I 2010 la han opp som skiløpar etter å ha vore mykje plaga med sjukdom og skadar.
Follafoss kyrkje
Follafoss kyrkje er ei langkyrkje frå 1954 i Steinkjer kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i Follafoss sentrum.
Byggverket er i tre og har 200 plassar.
Portativ
Eit portativ er eit lite berbart orgel med berre labialpiper. Som regel vert det spelt på med høgrehanda, medan venstrehanda opererer belgen. I mellomalderen vart instrumentet brukt til husinstrument eller ved prosesjonar.
Bruhovud
Eit bruhovud er et militært støttepunkt oppretta av ein framskoten styrke for å sikra hovudstyrken si landsetjing på ein kyst, overgang over eit vassdrag eller landsetjing frå lufta.
Eit bruhovud eksisterer vanlegvis berre nokre få dagar, fram til styrken vert kjempa attende eller utvidar frå eit støttepunkt til ein base.
Kunoy
Kunoy (tyding: kvinneøya) er ei av dei 18 øyane som utgjer øygruppa Færøyane. Øya og er ei av seks øyer i den geografiske regionen Norðoyggjar, nordøyane.
Bygda Kunoy ligg på vestkysten av øya med same namn. Frå 1988 har øya hatt tunnelsamband med Haraldssund på austkysten. Saman dannar desse to busetnadane kommunen Kunoyar kommuna.
Kyrkja på staden vart bygd i 1867.
På Kunoy var det tidlegare ei tredje bygd: Skarð på austkysten. Bygda vart fårflytta då alle mennene omkom på havet i 1913. Dei attverande kvinnene og borna forlét Skarð for alltid.
Jason Scheff
Jason Randolph Scheff er ein USA-amerikansk bassist, songar og låtskrivar. Sidan 1985 har han vore bassist og songar for pop-rock-gruppa Chicago. Han er den eldste sonen til den kjende bassisten Jerry Scheff, som i mange år spelte med Elvis Presley.
Scheff starta den profesjonelle karrieren sin i 1982 som medlem av Los Angeles-bandet Keane (må ikkje forvekslast med det britiske bandet med same namn). Seint i 1970-åra og tidleg i 1980-åra, spelte han i forskjellige band med musikarar som sidan starta Ratt.
I midten av 1985 vart den då 23 år gamle Shceff med i bandet Chicago etter at Peter Cetera slutta for å konsentrere seg om solokarrieren sin. Scheff var kjend for å klare å etterlikne stemma til Cetera på dei gamle hittane til Chicago. Den første singelen med vokalen hans er å høyre på 1986-versjonen av «25 or 6 to 4». Scheff har òg skrive fleire originale songar for bandet.
Scheff har òg gjeve ut album som soloartist, mellom anna Chauncy i 1996.
Hóp
Hóp er ein innsjø nord på Island nær Blönduós ved Húnafjörður.
I røynda er innsjøen meir ein lagune enn ein innsjø. Overflatearealet er avhengig av tidvatnet og varierer mellom 29 og 44 km². På det djupaste er innsjøen 9 m.
767 Bondia
767 Bondia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. september 1913 av Joel Hastings Metcalf ifrå Winchester, Massachusetts.
Super Mario Bros. 2
Super Mario Bros. 2 er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo på Nintendo Entertainment System. Det vart først gjeve ut i Nord-Amerika oktober 1988, i Europa april 1989 og i Japan juli 1992.
Spelet har vore omlaga tre gonger; først som ein del av Super Mario All-Stars for Super Nintendo Entertainment System, etter det som ei omlaging i Super Mario Advance-serien på Game Boy Advance, og sist som digital nedlasting på Virtual Console for Wii.
Oppsett
Super Mario Bros. 2 har til skilnad frå Super Mario Bros. ikkje modi for fleirspel. Splearen vel mellom fire figurar frå Mario-spela; Mario, Luigi, prinsesse Toadstool og Toad. Alle fire har forskjellige eigenskapar; Mario er nøytral, Luigi hoppar høgast, Toad kan plukke opp ting raskast og prinsessa kan hoppa lengst sidan ho kan svive med kjortelen sin. Alle figurane kan auke høgda på hoppet sitt ved å kort krøke seg i hop.
Til skilnad frå Mario-spel flest kan ikkje fiendar bli skada om ein hoppar på dei. I staden må spelaren kasta noko på fiendane, som grønsaker eller andre fiendar. Om ein kastar ei blokk merka «POW» vil alle fiendane på skjermen bli utsletta. Helsa til figuren ein speler blir representert av ein helsemålar, synt i spelet som prikkar. Spelaren byrjar kvart nivå med to prikkar, men kan auke talet på desse ved å finne soppar. Helsa kan bli heila ved at ein samlar flygande hjarte som dukkar opp om ein nedkjempar nok fiendar. Stjerna som gjer ein usårleg dukkar også opp dersom ein samlar nok kirsebær.
Europaveg 6
Europaveg 6 (E6) er ein europaveg som går frå Trelleborg i Sverige til Kirkenes i Noreg. Han er den klart lengste vegstrekningen i Noreg.
Rute
Vegen fylgjer ruta Trelleborg, Malmö, Helsingborg, Halmstad, Göteborg, Svinesund, Oslo, Hamar, Lillehammer, Dombås, Trondheim, Stjørdal, Steinkjer, Grong, Mosjøen, Mo i Rana, Rognan, Fauske, så vidare opp over Hamarøya med ferje frå Bognes til Skarberget over Tysfjorden til Ballangen, Narvik, Setermoen, Alta, Olderfjord, Lakselv, Karasjok, Varangerbotn, Kirkenes.
Frå Kirkenes går Europaveg 105 gjennom Russland og Ukraina til Jalta.
Plass i europavegsystemet
Strekninga Helsingborg–Olderfjord på E6 er eigentleg ein del av Klasse A-vegen E47, som framleis er skilta med nummeret som var gjeldande fram til 1992. Sverige og Noreg skilta ikkje om på grunn av kostnaden dette ville medføra på ein særs lang veg.
Tidlegare gjekk E6 heilt frå Roma til Kirkenes, men han byrjar altså no lengst sørvest i Sverige.
Kultur
Ei ny utbygging av E6 i Sverige vil gå gjennom helleristingsområdet i Tanum.
Dei moravisk-schlesiske Beskidane
Dei moravisk-schlesiske Beskidane (tsjekkisk Moravskoslezské Beskydy) er ei fjellkjede i Tsjekkia med ein mindre del i Slovakia. Ein mindre austleg del av fjella er ein del av det historiske området Cieszyn Silesia. Dei moravisk-schlesiske Beskidane utgjer den største delen av det verna landskapet Beskydy (tsjekkisk: Chráněná krajinná oblast Beskydy eller CHKO Beskydy).
80 % av fjella er dekte av skog, hovudsakleg gran, som i delar av området er kraftig øydelagd av utslepp frå industriområdet Ostrava. Området er ein populær feriestad både om vinteren (Bílá, Pustevny) og sommaren, med senter i landsbyar ved foten av fjella (Frýdlant nad Ostravicí, Frenštát pod Radhoštěm, Rožnov pod Radhoštěm).
Fjellkjeda er skild frå Dei schlesiske Beskidane i nord av Jablunkovpasset og frå Vsetínské vrchy i sør av elva Rožnovská Bečva.
Skiftun
Skiftun er ei bygd på vestsida av halvøya Jøsneset i Hjelmeland kommune. Bygda, som er den mest folkerike på Jøsneset, vender mot Ombofjorden. På Skiftun er det barnehage, barneskule og gravplass med kapell.
Fylkesveg 656 går gjennom bygda og møter Riksveg 13 ved ferjestaden Nesvik, to kilometer sør for bygda. I tidlegare tider var det anløp av rutebåt, bygdefolket hadde då 43 km sjøveg til Stavanger.
Svijaga
Svijaga (russisk Свияга, tatarisk: Зөя – Zöyä, tsjuvasjisk: Сĕве) er ei elv i Uljanovsk oblast og republikken Tatarstan i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 375 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 1590 m³/s nær munningen.
Svijaga munnar ut i Svijagabukta i Kujbysjev-reservoaret, vest for Kazan. Ho er islagt frå november-desember til april-mai.
Byen Uljanovsk ligg ved Svijaga. I Uljanovsk er Svijaga berre nokre få få kilometer frå Volga, men samløpet er først 200 km nord for Uljanovsk.
Den russiske borga Svijazjsk frå 1551 ligg på ei øy i Svijagabukta i Kujbysjev-reservoaret.
Arto Härkönen
Arto Kalevi Härkönen er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar. Han vart olympiameister i spydkast i 1984. Han er 190 cm høg og hadde ei tevlingsvekt på 92 kg.
Härkönen utmerka seg som spydkastar allereie som 18-åring. Han kasta då spydet nesten 83 m som lengst. Året etter flytta han sin personlege rekord til over 85 m, og 20 år gammal forbetra han sitt besteresultat til 90,18 m. I den sesongen fekk han sølvmedaljen i den finske meisterskapen med eit kast på 89,90 m. Sitt einaste finske meisterskap vann han i 1982, same sesongen kom han på 5. plass i EM. Under VM året etter i heimbyen Helsingfors lukkast han ikkje å kvalifisere seg til finalen.
I 1984 var han i sitt livs beste form. Han kasta då som lengst 92,40 m. Ettersom DDR boikotta dei olympiske sommarleikane i Los Angeles, slapp han å møte både den regjerande europameisteren (Uwe Hohn) og den regjerande verdsmeisteren (Detlef Michel). Härkönen vann OL-gullet med eit kast som var nøyaktig like langt som hans bestekast i EM to år i førevegen. I 1985-sesongen hamna han litt bak dei beste finske spydkastarane, og valde å leggje opp.
1898
1898 (romartal MDCCCXCVIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Verdsreligion
Ein verdsreligion er ein religion som er internasjonalt utbreidd og har mange tilhengjarar. Til dømes er kristendommen og islam dei mest utbreidde religionane i verda. Dei 12 klassiske verdsreligionane er:
Det blir likevel opp til kvar einskild korleis ein vil definere verdsreligionar. Det finst ikkje eit fast og etablert kriterium for kor mange tilhengjarar ein religion må ha for å bli kalla ein verdsreligion.
Hyll
Hyll er ein samleterm for fleire ulike staudar, buskar og småe tre av slekta Sambucus eller hylleslekta. Dei mest kjende i Skandinavia er:
Verdsreligion
Religionane etter talet på tilhengjarar
Det er viktig å vere merksam på at alle statistikkar og tal som dei i lista under er usikre og vanskeleg å verifisere. Denne lista inkluderer organiserte religionar og uformelle religionar, som kinesiske folkereligionar. Lista inneheld og tal for ikkje-religiøse.
Fotnotar
Religio
Tsjeremosj-elva
Ho renn langs grensa mellom dei historiske regionane Bukovina og Galicia. I mellomalderen og tidleg moderne tid var ho ein del av grensa mellom Fyrstedømet Moldavia og Kongedømet Polen. I dag renn ho langs grensa mellom Ivano-Frankivsk og Tsjernivtsi oblast.
Elva spring ut i Karpatane og renn hovudsakleg mot nordaust.
Det har sidan 1950-åra vore tradisjonar for elvesport på elva, som rafting og kajakkpadling, sidan elva har mange stryk.
Pål Trulsen
Pål Trulsen er ein norsk curlingspelar frå Oslo.
Karriere
Etter OL-gullet tok Trulsen sølv i VM 2002 og bronse i 2003. I 2005 vann Trulsen EM-finalen mot Sverige. Dette var det første norske EM-gullet i curling sidan 1993. I Torino-OL i 2006, kom Trulsen og laget hans på femte plass.
For kyrkje
For kyrkje er ei langkyrkje frå 1846 i Steinkjer kommune i Trøndelag fylke.
Byggverket er i mur og har 400 plassar.
Richard Florida
Richard L. Florida er ein amerikansk professor som driv med bystudiar (urban studies) og har lagt fram teoriar om ein «kreativ klasse».
Liv og virke
Florida er fødd i Newark i New Jersey i USA og er av italiensk opphav. Han forsvarte doktorgraden sin ved Columbia University i 1986. Etter han var ferdig med doktorgraden var han tilknytt Heinz School of Management ved Carnegie Mellon University fram til 2005. Han var deretter eit par år ved School of Public Policy ved George Mason University. Florida vart professor ved Rotman School of Management ved University of Toronto i 2007.
I 2011 vart han redaktør (Senior Editor) ved The Atlantic etter å ha skrive for TheAtlantic.com i eit år.
Fagområda til Florida er økonomi, statsvitskap, geografi, sosiologi og sosialvitskap med særskild søkelys på byplanlegging.
Florida er ein bestseljande forfattar. Han har vore rådgjevar og inspirasjon for byar og verksemder over heile verda, slik som IBM, BMW, Apple og Microsoft.
Florida besøkte først Noreg i 2008, då han heldt foredrag på Citisense 08 i Larvik, ein konferanse om by- og næringsutvikling i framtida. Deretter vitja han i april 2018 konferansen The North West i Ålesund.
Kompaktplate
Ei kompaktplate eller ein CD (frå eng. compact disc) er ei plate brukt til å lagre digitale data. CD vert gjerne kalla eit optisk medium då ein nyttar laserlys for å lese plata. Opphavleg var CD-en laga for å lagre digital lyd, men etterkvart har ein gjort det mogleg å lagre alle typar data.
Den opphavlege CD-en, som støtta den såkalla Red Book-standarden, vart utvikla for å lagre digital lyd. Ein standard lyd-CD består av eit spor koda med 16-bit PCM i ein frekvens på 44,1 kHz. Dei fleste CD-plater har ein diameter på 120 millimeter som kan lagre opptil 74 minuttar med lyd i stereo. Den seinare teknologien for anna lagring er kjent som CD-ROM.
Historie
Kompaktplata vart utvikla i 1979 av Phillips og Sony. Tidlege prototypar laga av Phillips var 115 mm i diameter med 14-bit oppløysing. Sony insisterte på 16-bit oppløysing som førte til ein storleik på 120 mm i diameter. På grunn av at dokumentet som definerte formatet hadd raude permar er den opphavlega CD-versjone kjent som ’Red Book’-standarden. Første masseproduksjon av CD-en skjedde i 1982 i Langenhagen nær Hannover i Tyskland.
CD-plata fysisk
Ein CD er laga av ei 1,2 mm tjukk plate av plastikk (typisk polykarbonate) utgjer storparten av tjukkelsen av plata. Informasjonen er lagra i form små fordjupningar, pressa inn i overflata av skiva, og dekt av eit 50 nm metallag: aluminium, sølv eller gull. Overflata er dekt av eit 10-30 μm skyddande plastikklag, med ein påtrykkt merkelapp, med kunstnaren eller utgjevaren sitt kjennemerke.
Djupna på gropen som lagrar informasjone er ca. 1/4 av bølgelengda til laserljoseet som vert nytta for å lesa informasjonen. I luft er bølgelengda til laserlyset 780 til 790 nm, men på grunn av at brytningsindeksen til polykarbonat er ca. 1.55 er bølgelengda innvendig i plata ca. 500 nm, som gjen ei gropdjupn på 125 nm Breidda på gropene er på 500 nm, medan lengda varierer frå 850 nm til 3,5 μm. Avstanden mellom spora er 1,5 μm.
Informasjonen vert lagra i ein spiral, som tek til i sentrum og fortsett utover, noko som gjer det mogleg å lage ulike storleikar. For å få ein konstant bitrate er avlesningshastigheit konstant, så rotasjonshastigheite vert redusert etter som lesehovudet flyttar seg utover frå sentrum. Det er difor eit separat reguleringssystem som held avlesningshastigheita, og dermed bitraten, konstant. I tillegg er det separate reguleringssystem for å fokusera laserstrålen og for å halda han midt i sporet.
Cliff Richard
Sir Cliff Richard, fødd Harry Rodger Webb, er ein engelsk låtskrivar, songar, skodespelar og entreprenør.
Izj
Kjelda hennar er nær Malyj Osjvortsy i Udmurtia, og ho munnar ut i Nizjnekamsk-reservoaret i Kama. Dei største sideelvane er Agryzka, Tsjazj, Kyrykmas, Varzinka og Varzi. Langs elva ligg byane Izjevsk og Agryz.
Cliff Richard
Med gruppa hans The Shadows regjerte Richard den britiske popmusikken seint på 1950- og tidleg på 1960-talet, før og i løpet av dei første åra The Beatles kom inn på hitlistene. Etter han vart kristen endra musikken og imaget hans seg meir mot pop enn rock. Han klart aldri å slå skikkeleg igjennom i USA, trass i at fleire av singlane hans gjekk inn på listene der.
I løpet av seks tiår har Cliff Richard hatt mange singlar inne på listene, og er i lag med Elvis Presley den einaste artisten som har gått inn på singellista i Storbritannia i alle tiår frå 1950-åra til 2000-åra. Han er den einaste songaren som har hatt singlar på toppen av lista i alle tiår frå 1950- til 1990-åra. Richard har hatt meir enn 130 singlar, album og EPar inne på Topp 20 i Storbritannia, meir enn nokon annan. Han har selt meir enn 260 millionar plater.
Kompaktplate
CD-plata fysisk
CD-ar er å finne i ei rekke storleikar, men den mest vanlege er 120 millimeter i diameter, som kan romme 74 minuttar med lyd i stereo eller 650 MB med data.
Cliff Richard
Den musikalske karrieren til Richard starta i 1958 med platekontrakt hos EMI. Den første hitten hans var songen «Move It». Han deltok i Melodi Grand Prix to gonger, i 1968 med «Congratulations» og 1973 med «Power To All Our Friends». Han vann aldri, men «Congratulations» vart ein stor hit som framleis er mykje spelt.
Kompaktplate
Feilkorreksjon
Når informasjon vert lagra oppstår det alltid feil under lagring og/eller avlesing. Det vert difor lagt til sokalla redundant (overflødig) informasjon, som gjer at ein kan retta dei fleste feila. Informasjonen til lyd-CD har to lag med Reed-Solomon feilkorreksjon, med omstokking mellom. Dette aukar datamengda som må lagrast på plata, men er heilt naudsynt.
Cliff Richard
I 1973 spelte Richard hovudrolla i «komihumormusikalen» Kofferten, eit samarbeid mellom Sveriges Radio, BBC, YLE og NRK. I 1976 fekk han det endelege gjennombrotet i USA med songen «Devil Woman». Tre år seinare toppa han lister i fleire land igjen med songen «We Don't Talk Anymore», som vart ein av dei største songane hans. Utover 80-talet hadde han fleire hittar. Han fekk ein grammy for beste pop-plate i Storbritannia i 1988, og året etter selde han ut Wembly-arenaen to gonger i eit gigantisk jubileumsshow. I 1999 fekk han sin siste listetopp med «The Millennium Prayer».
Pik Talgar
Pik Talgar er eit fjell nord i Tian Shan-fjella i Kasakhstan og den høgaste toppen i Transili-Alatau. Sidan han ligg nær den tidlegare kasakhstanske hovudstaden Almaty, er det ein populær destinasjon for fjellklatrarar.
Dolly Collins
Dorothy Ann «Dolly» Collins var ein engelsk folkemusikar, arrangør og komponist. Ho var den eldre systera til Shirley Collins, som ho byrja å samarbeide med i 1960-åra. Ho arrangerte somme songar på systera sitt album, Sweet Primeroses, og spelte portativ og fleire album følgde.
Petter Jakob Bjerve
Petter Jakob Bjerve, fødd i Stjørdal, var ein norsk sosialøkonom og politikar frå Arbeidarpartiet.
Dolly Collins
Collins arbeidde òg med andre musikarar, som The Incredible String Band på The Hangman's Beautiful Daughter (1967), Matthews' Southern Comfort på debutalbumet (1969) og Peter Bellamy på balladeoperaen The Transports (1977).
Kyrkjerådet
Kyrkjerådet er eit utøvande organ for Kyrkjemøtet i Den norske kyrkja, og har til oppgåve å førebu saker for Kyrkjemøtet, setje i verk vedtaka frå Kyrkjemøtet og leie arbeidet mellom samlingane i Kyrkjemøtet.
Petter Jakob Bjerve
Bjerve var finansminister i Einar Gerhardsen si tredje regjering mellom 1960-1963.
Kyrkjerådet
Kyrkjerådet har 16 medlemmer:
Petter Jakob Bjerve
Bjerve tok examen artium ved Orkdal landsgymnas i 1934. Han studerte deretter sosialøkonomi ved Universitetet i Oslo. Under studietida hadde han studieopphald ved The American University i Washington DC frå 1938 til 1939. Då han kom tilbake til Noreg vart han forskingsassistent ved Sosialøkonomisk institutt, der han vart arbeidde med strukturoversikta, og arbeidde saman med Ragnar Frisch med å stille opp eit nasjonalrekneskap. Han vart cand. oecon. i 1941. Han underviste deretter på universitetet inntil dette vart stengt i 1943.
Kyrkjerådet
Kyrkjemøtet deler sekretariat med Mellomkyrkjeleg råd og Samisk kyrkjeråd.
Petter Jakob Bjerve
Frå 1944 arbeidde han i Statistisk sentralbyrå, der han mellom anna bidrog til publikasjonen «Nasjonalinntekten i Norge 1935 til 1943». Han arbeidde også saman med Odd Aukrust med boka «Hva krigen kostet Norge, som kom ut i 1945. Frå november 1945 vart Bjerve tilsett som byråsjef i Finansdepartementet, med hovudansvar mellom anna for nasjonalbudsjettet. Han arbeidde i departementet til sommaren 1947, og hadde då ansvaret for dei to første nasjonalbudsjetta. I 1947 var Bjerve tilbake i USA med to års Rockefeller-stipend. Då han kom heim blei han tilsett som direktør i SSB.
Kyrkjerådet
Historie
Kyrkjerådet vart oppretta i 1970. Første leiar var Per Voksø (1970–1978). Deretter følgde Ludvig Johan Bakkevig (1978–1986), Finn Olav Myhre (1986–1990), Oddbjørn Evenshaug (1990–1998), Gunvor Kongsvik (1998–2002), Thor-Bjarne Bore (2002–2006), Nils-Tore Andersen (2006-2010) og Svein Arne Lindø (2010-2016). For tida er Kristine Gunleiksrud Raaum leiar og Jens-Petter Johnsen direktør i Kyrkjerådet.
Petter Jakob Bjerve
I meir enn 30 år var Bjerve direktør ved Statistisk Sentralbyrå. Han tok til i stillinga i 1949, og gjekk av først i 1980, berre avbrote av perioden som finansminister frå 1960 til 1963. Han heldt fram med å ha kontorplass ved SSB fram til 2000, då han var 87 år gamal.
Variabel
Ein variabel er eit symbol som står for ein verdi som kan variere. Uttrykket vert vanlegvis nytta som ein motsetnad til ein konstant, som er eit symbol for ein verdi som ikkje varierer. Konstantar og variablar er grunnleggjande i all moderne matematikk, vitskap, ingeniørvitskap og programmering.
Petter Jakob Bjerve
Petter Jakob Bjerve vart Dr. philos. i 1962 med avhandlinga «Planning in Norway 1947–1956».
Variabel
Variablar vert i algebra gjerne representert med symbol som x,y,a,b osv., medan konstantar vert representert med til dømes tal, \pi eller e. I geometri vert gjerne P,Q osv. nytta som variable som representerer punkt.
Petter Jakob Bjerve
Bjerve sat i styret i «Ja til EF» under EF-striden i 1972. Han gav ut over 40 bøker.
768 Struveana
768 Struveana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. oktober 1913 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Variabel
I likninga
er x ein fri variabel i mengda av alle reelle tal. Til kvart val av x svarer då i følgje likninga ein bestemt verdi av y. y vert då kalla ein avhengig variabel.
1897
1897 (romartal MDCCCXCVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.
Firestarter av Tangerine Dream
Midten av 80-åra var særskild produktive for Tangerine Dream, som spelte inn fleire filmmusikkalbum. Alle dei tre bandmedlemmane brukte inntektene frå desse oppdraga på sine eigne studio. Edgar Froese fortalte: «Eg såg meg om etter filmar me kunne lage musikk til for å få ting på gli, sidan eit studio kostar mykje pengar. Målet var at kvart medlem i bandet skulle ha sitt eige studio for å kunne arbeide sjølvstendig og førebu ting. Om me berre hadde eitt studio og eitt medlem skulle arbeide eller prøve ut noko på eiga hand, så måtte me andre berre sitje og vente.»
Doctor oeconomiae
Doctor oeconomiae, som også kan skrivast doctor oeconomiæ, forkorta dr.oecon., også kalla doktorgraden i økonomiske fag, har blitt tildelt av Norges Handelshøyskole (NHH) frå 1957. Opphavleg var dette ei såkalla individuell ordning, det vil seie at kandidaten ikkje deltok i eit utdanningsprogram eller fekk rettleiing, på same måte som dr.philos. ved universiteta. Berre 14 personar gjennomførte dr.oecon. etter denne gamle ordninga. Tidleg på 1980-talet oppretta NHH ei organisert forskarutdanning med den same tittelen, dr.oecon., som mål for utdanninga. Den første som vart dr.oecon. etter den nye ordninga var seinare rektor ved NHH, Jan Haaland, i 1985. Etter dette har omkring 10 personar blitt tildelt dr.oecon. kvart år.
Som eit ledd i Kvalitetsreforma har også NHH sine grader blitt endra. Frå og med hausten 2003 har søkarar til organisert forskarutdanning blitt teke opp på eit Ph.D-studium, og dr.oecon. har i ettertid blitt utfasa.
Doktorgraden ved NHH kan tildelast på grunnlag av forskingsarbeid innanfor tradisjonell samfunnsøkonomi og bedriftsøkonomi, og også innanfor rekneskap, marknadsføring, strategi, organisasjon og leiing.
Nólsoy
Øya Nólsoy ligg sentralt i øygruppa Færøyane, aust for Streymoy. Det er berre ein busetnad på øya som òg heiter Nólsoy. Busetnaden ligg på den nordvestlege kysten på Strongin, ei halvøy som er bunde saman med resten av øya med ei smal landtunge. Øya har òg et fjell: Eggjarklettur (371 moh). Nólsoy har den største kolonien i verda av havsvaler.
Doctor oeconomiae
Doctorgraden oppnås også ved Universiteter i utlandet.. Og da spesielt i U. S. A, samt Tyskland er populært. Kravene er MEGET STRENGE - og det er meget få som  -  "slipper gjennom nåløyet".
Ett fåtall har også Doctorgrad fra våre naboland - da spesielt fra Sverige & Danmark.
Gjelder såvel Dr.oecon som Dr.med.
Risky Business av Tangerine Dream
Risky Business er det 21. albumet og det fjerde filmmusikkalbumet til Tangerine Dream. Det inneheld musikk frå filmen Risky Business frå 1983 med Tom Cruise i hovudrolla, og inneheld òg songar av Bob Seger, Muddy Waters, Jeff Beck, Prince, Journey og Phil Collins. Tangerine Dream-songane er hovudsakleg spor som var gjevne ut før, forkorta og med ny titlar som passa med scenar i filmen. Dei andre songane på albumet, utanom «Old Time Rock and Roll» og «In the Air Tonight», er òg forkorta versjonar. AllMusic skreiv at albumet er ei blanding av elektronisk musikk frå Tangerine Dream, i tillegg til rock, blues og funk frå dei andre artistane.
Sjølv om songane «Every Breath You Take» av The Police, «Hungry Heart» av Bruce Springsteen og «Swamp» av Talking Heads (med tekstlinja «risky business»), er ikkje desse med på albumet.
Camillo Cavour
Camillo Benso di Cavour var ein italiensk greve og politikar frå Piemonte i Nord-Italia. Han vart mest kjend som statsminister i kongeriket Sardinia og som mannen bak den italienske grunnlova. Etter samlinga av Italia vart han den første statsministeren i det nye kongeriket Italia.
Dordi Nordby
Dordi Agathe Nordby er ein norsk høgrehendt curlingspelar frå Snarøya. Nordby har vunne ei mengde medaljar i internasjonale konkurransar gjennom ein karriere som spenner over tre tiår, inkludert to VM-gull og to EM-gull.
Karriere
Etter å ha debutert internasjonalt for Noreg så tidleg som i 1981, tok laget hennar ein (uoffisiell) bronsemedalje da curling var oppvisningsgrein under OL i Calgary i 1988. Ho vann den første VM-medaljen sin i 1989, ved å vera tredje spelar i det norske sølvlaget. Som skip i laget i 1990 og 1991 leidde ho Noreg til gullmedaljar.
Sidan da har ho som skip leidd det norske laget til jamnt over gode resultat; bronsemedaljar i meisterskap i 1993, 1995, 1996, 2000 og 2002, og sølv i 1997. Ho har likevel så langt til gode å vinne ein ekte olympisk medalje for Noreg, etter ein femteplass i Nagano i 1998, sjuandeplass i Salt Lake City i 2002 og fjerdeplass i Torino i 2006.
Nordby møtte problem da den internasjonale karrieren til Hanne Woods brått måtte ta slutt etter ein langvarig kneskade. Den lovande junioren Linn Githmark vart vald ut til å vera tredjespelar på det norske laget i Curling-VM 2004, og denne endringa var suksessfull ettersom som Noreg tok med seg eit sølv, etterfølgt av ein bronse i 2005. Githmark var likevel ikkje med på laget til Nordby lenge.
Etter ein skuffande europameisterskap i 2006, der Noreg ikkje vart kvalifisert til verdsmeisterskapen i 2007, la Nordby opp som spelar i januar 2007.
I 2003 vart ho tildelt Frances Brodie Award. Dette er ei utmerking som blir gjeven til den spelaren som har vist den beste lagånda gjennom meisterskapen, vald ut gjennom røysting blant alle spelarane. Nordby tek alltid med seg ein termos med kaffi til kampane ho speler. Ho var tidlegare kjederøykar, men har sagt at ho slutta å røykje etter 25 år.
Dordi Nordby arbeider i dag som dagleg leiar ved Snarøya Curlinghall.
William
William er eit engelsk mannsnamn som er mykje bruka i store delar av verda. Det er den engelske forma av namnet Vilhelm, og stammar frå normannisk. William har norsk namnedag den 28. mai.
Namnet blei innført til England av normannarane, som Vilhelm erobraren eller William the Conqueror. I dei først hundre åra etter den normanniske erobringa av England blei det det vanlegaste mannsnamnet i landet.
På engelsk blir namnet ofte erstatta med kortformer i daglegtalen — til dømes Willy eller Billy (mest som kjælenamn for born) eller Will/Bill (særleg for vaksne). Liam er ei irsk kortform av namnet.
Namnet finst i ulike former på andre språk, til dømes Vilhelm, Wilhelm og Willem i germanske område, og Guillaume på fransk. Fleire kongar har bore namnet.
Vilhelm den gamle
Det første bispesetet på Orknøyane
Bispedømmet på Orknøyane (The Diocese of Orkney), låg først under dei to rivaliserande erkebispedøma i York og Hamburg-Bremen men frå 1152/1153 var det underlagt Nidaros erkebispedøme. Etter Orknøyingasoga vart det første bispesetet etablert i Birsay (Byrgesherad), den første katedralen var Kriskyrkja som Torfinn Sigurdsson jarl let bygge i Birsay i byrjinga av 1050-åra, etter at han kom attende frå Roma-ferda.
Den første biskopen
Biskop Vilhelm var omtala som «klerk frå Paris» og hadde truleg teologisk utdanning frå Frankrike, men det meste som er kjent om han finn ein i Orknøyingasoga. Der er det opplyst at han var biskop på Orknøyane tidleg på 1100-talet, og han var samtidig med jarlane Magnus Erlendsson, Håkon Pålsson og sønene hans, og Ragnvald Kale Kolsson. I soga er det sagt at han var biskop på Orknøyane i 66 år og etter som han døydde i 1168, må han ha teke over bispestolen i Birsay (Byrgesherad) omkring 1102, på den tida då Sigurd Magnusson (Jorsalfare) var jarl.
Bispesetet vart seinare flytta til Kirkwall, og i 1948 vart leivningane av biskop Vilhelm funne i ei steinkiste i St. Magnuskatedralen. I kista vart det funne ei blyplate med inskripsjonen, på framsida: H. REQVIESCIT: WILIAMVS: SENEX FELICIS MEMORIE, på bakdsida: PMVS EPIS. Teksten på baksida stadfester at Vilhelm var rekna som «den første biskopen», truleg i tydinga at han var den første etter at bispesetet vart oppretta i Kirkwall. Kjeldene nemner fleire, tidlegare biskopar på Orknøyane, mellom andre Thorulf , Henrik og Radulf Novell , men det er uvisst om nokon av desse hadde hatt fast opphald, eller om dei i det heile hadde vore på Orknøyane.