cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Songen The Heart of the Matter
Songen vart sidan spelt inn av den amerikanske soulsongaren India.Arie i 2006 på det tredje studioalbumet hennar Testimony: Vol. 1, Life & Relationship. Versjonen hennar av songen er nytta i den andre episoden av Brothers & Sisters, kalla «An Act of Will», og i ein trailer for filmversjonen av Sex and the City. Han er òg nytta i ein kort augneblink i ein scene i filmen.
Tym
Tym (russisk Тым) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 950 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Camilla av Storbritannia
Camilla, Dronning av Storbritannia er kona til HM Charles III av Storbritannia, Kongen av Storbritannia. Dei to gifta seg i Windsor rådhus 9. april 2005.
Bakgrunn
Camilla blei fødd i London til Rosalind Cubitt, som var dotter av den 3. baron Ashcombe, og majoren Bruce Shand. I 1973 gifta ho seg med brigaderen Andrew Parker Bowles, men dette ekteskapet tok slutt i 1995. Dei to har to barn: Tom Parker Bowles, fødd i 1974, og Laura Lopes, fødd i 1979.
Gangesdeltaet
Gangesdeltaet er verdas største elvedelta. Det ligg ved Bengalbukta i Bangladesh og India ved munningen av fleire elvar, ei av dei Ganga (Ganges), som har gjeve namn til deltaet. Området er svært fruktbart, og brødfør fleire hundre millionar menneske. Det er også flatt og lågtliggande, og dermed utsett for naturtrugsmål som flaum og havstiging.
Deltaet er om lag 350 km breitt der det renn ut i Indiahavet via Bengalbukta. Flatevidda varierer i ulike kjelder, frå 60 000 km² til 130 000 km². Dei tre elvane som møtest i deltaet er nedre Ganga, som heiter Padma eller Pôdda i Bangladesh, nedre Brahmaputra (Djamuna eller Djomuna), og Meghna. Utløpet av Hugli, ei sideelv til Ganga, blir gjerne rekna som den austre enden av deltaet. Ved denne elva ligg dei indiske hamnebyane Kolkata og Haldia. Aust for Gangesdeltaet ligg Chittagong, ein annan viktig hamneby til Indiahavet, medan hamna Mongla ligg midt i.
Form
Deltaet blir forma av dei store slammassane elver som Ganga og Brahmaputra fører med seg ut mot havet. Etter kvart som slammet blir avsett må elvevatnet finna seg nye løp gjennom dei, noko det gjer i åtte nye hovudelvar og hundretals små. Området er likevel hovudsakleg eit tidvassdelta med store mudderflater og saltmyrer, der linene i deltaet er parallelle med elvestraumen og står normalt på kystlina.
Deltaet er bygd opp av fleire lag leire, sand, bergarten mergel og organiske stoff som torv, brunkol og anna detritus. Under deltaområdet ute i Bengalbukta ligg det naturgassfelt som blei oppdaga på 1990-talet. Fleire store oljeselskap planlegg utforsking av gass i Bangladesh.
Medan norddelen av deltaet er svært fruktbar og folkerik, er sørdelen grisgrendt myr med mangroveskog og eit heilt eige økosystem—området blir kalla Sundarbans. Den vestre kystlinja har vore stabil i det minste sidan 1700-talet, men den austre delen av deltaet blir stadig endra ved at dei store slammengdene blir forma til øyar, kalla tsjår, som også kan forsvinna etter nokre år. I dei siste tiåra har fleire større øyar - Bedford, Lohachara, Kabasgadi og Suparibhanga - forsvunne utan at det er blitt bygd opp nye. Dette er eitt av fleire trugsmål mot Gangesdeltaet og Sundarbans som truleg skuldast klimaendringar.
Miljø
Klimaet i Gangesdeltaet er hovudsakleg vått tropisk, og det fell rundt 2-3 meter regn i året i aust og 1,5-2 meter i vest. I tillegg kjem elvevatnet. Under kvar monsun blir deltaet overfløymd, og nokre delar ligg under vatn i eit heilt halvår. Monsunen kjem som regel om sommaren, og juli er den våtaste månaden, med eit nedbørsgjennomsnitt på over 330 mm. Kraftige monsunar fører til flaumar, og fordi landet er slakt og flatt kan opptil to tredelar av Bangladesh bli overfløymd.
Temperaturen i deltaet varierer frå eit gjennomsnitt i Kolkata på 14-25 °C den kaldaste månaden, januar, til gjennomsnittleg 25-35 °C i april, som saman med mai er den varmaste.
Gangesdeltaet er særs utsett for endringar i klima og havnivå. Eit stigande hav kan føra til at store delar av det blir liggande under vatn heile året, slik at fleire millionar mister heimane sine. Meir saltvatn i brakkvatnet som finst i deltaet vil føra til aukande salinisering av området, som øydelegg for jordbruket. Global oppvarming kan også føra til fleire og kraftigare uvêr, til dømes fleire syklonar.
Folk
Det bur mellom 115 and 143 millionar menneske i Gangesdeltaet, som i store delar har ein folketettleik på 200 per km², noko som gjer det til eit av dei tettast busette områda i verda. Området, som på engelsk også er kjend som Bengaldeltaet, dekker det tidlegare Bengal med rundt to tredelar i Bangladesh og ein tredel i indiske Vest-Bengal.
Ein reknar med at over 300 millionar lever av næring knytt til deltaet, ved å dyrka plantar som ris, jute eller driva fiske, reke- eller fiskeoppdrett. Ein bygger ein god del stolpehus og dike for å verna seg mot flaum. Medan vanleg monsunoverfløyming fører med seg næringsrikt slam til markene, kan større flaumar øydeleggja landbruksjord og heimar og føra til at folk druknar.
Katastrofar
Den største ulukka i Gangesdeltaet fann stad den 13. november 1970, då 300 000 menneske blei drepne i ei flodbølgje skapt av ein syklon.
Det har vore fleire flaumar dei siste tiåra, den største i to månader i 1998, då eit tusentals menneske blei drepne, medan over 30 millionar måtte forlata heimane sine, og heile risavlinga blei øydelagd.
Bükk
Bükk (Bøkfjella) er ein del av Karpatane nordaust i Ungarn. Store delar av området er ein del av Bükk nasjonalpark.
Sjølv om Kékes, det høgaste punktet i Ungarn, ikkje ligg her men i dei nærliggande Mátrafjella, er middelhøgda i Bükkfjella, med meir enn 20 toppar over 900 meter, høgare enn i Mátra. Det høgaste punktet i Bükk er Kettős-bérc (960 m), den tredje høgaste toppen i Ungarn etter Kékes og Galyatető.
Det er 853 kjende grotter i fjellkjeda, inkludert István-lápa, den djupaste grotta i Ungarn på 250 m, den arkeologisk viktige Szeletagrotta, Grottebadet (ein av dei største turistattraksjonane i Miskolc-Tapolca, Annagrotta, og Istvángrotta. 45 av grottene er verna på grunn av dyrelivet og mikroklimaet her.
Neskynpilgynlagunen
Lagunen er 40 km lang og 20 km brei. Neskynpilgynlagunen er skild frå resten av havet av ei smal landtunge som nesten lukkar heile lagunen. Landsbyen Nesjkan ligg på sjølve landtunga, på austsida av sundet. Administrativt høyrer heile området til Tsjukotka.
Beyoğlu
Beyoğlu er eit distrikt på den europeiske sida av İstanbul i Tyrkia, skild frå gamlebyen (den historiske halvøya Konstantinopel) av Det gylne hornet. Han består av dei historiske byane Galata og Pera, og bydelane på nordsida av Det gylne hornet opp til Fatihbrua (ringvegen). Kommunen har eit areal på 8,3 km² og han hadde i 2008 245 000 innbyggjarar. Beyoğlu er éin av dei tre kommunane som utgjer det historiske Istanbul. Denne delen av byen har heilt sidan tidleg osmansk tid vore tilhaldsstad for vesteuropearar busett i Istanbul.
I Beyoğlu ligg det verdslege kulturelle sentrumet i Istanbul med teater, kinoar, museum og galleri, og ei lang rekkje kjende skular og universitet. Her ligg òg byen det mest fasjonable forretningsstrøket i byen, sentrert rundt gågata Istiklal caddesi. Gjennom denne gata passerer kvar dag 1,2 mill. menneske, og dobbelt så mange på laurdagar. Mange av byen dei mest kjende hotella, restaurantane, barane og kafeane i byen ligg i Beyoğlu.
Bydelen si 700-årige historie som kosmopolitisk sentrum har etterlate ein variert og spennande arkitektur med påverknad frå mange ulike hald. Her finst romerske, gresk-ortodokse og russiske kyrkjer, synagoger og moskear, greske og armenske institusjonar – ved sida av ottomanske moskear og verdslege byggverk. Etter ein bybrann på slutten av 1800-talet vart mange kvartal gjenoppbygd i art nouveau, på same tid som stilen fekk gjennombrotet sitt i vesteuropeiske byar som Amsterdam og Brussel.
Beyoglu består av fleire rekke bydelar og kvarter som går under eigne namn, som Galata, Pera, Tünel, Taksim, Galatasaray, Tepebasi, Cihangir, Cukurcuma, Dolapdere, Tarlabasi, Kasımpaşa, Hasköy, Kabataş, Tophane, Gümüssuyu og Odakule.
Gross Windgällen
Gross Windgällen er eit 3 187 m høgt fjell i Glarus-Alpane i Sveits. Fjelltoppen høyrer heime i kantonen Uri og ligg på nordsida av Maderanertal, og på sørsida av Schächental. Fjellet dannar hjørnestolpe mot vest i den tunge fjellrekka Gross Windgällen, Wiss Stöckli, Gross Ruchen, Chli Ruchen, Gross Schärhorn, som sett frå nord stuper ned med bratte, mektige bergveggar. Sørvest for fjelltoppen ligg den 2 986 m høge Chli Windgällen. Ved foten av den 900 meter høge nordveggen på Gross Windgällen ligg Seewlisee i 2 028 meters høgde. Med ei flatevidd på ni hektar og ei djupn på 20 meter er det det største naturlege fjellvatnet i kantonen Uri.
Fyrstebestiging
Fjellet vart klive fyrste gongen i 1848 av ein fjellførar frå Uri, Josef Maria Tresch-Exer, saman med Melchior Tresch. Dermed kunne Tresch-Exer greitt gjennomføre ein planlagd og betalt topptur saman med Georg Hoffmann ti dagar etter fyrstebestiginga.
Normalrute
Windgällenhütte (2032 moh) er eit eigna startpunkt for ein topptur langs normalruta. Ruta fører over den Stäfelfirn til austveggen, forbi denne til nordryggen og langs denne til fjelltoppen. Turen må seiast å vere krevjande.
Robin Bjørnholm
Robin Yosefa Bjørnholm-Jatta er ein norsk-gambisk fotballspelar som spelar for Rosenborg.
Bjørnholm kom til Rosenborg som gutespelar i november 2008, berre 14 år gammal. Den påfølgjande sesongen tok han fleire steg og fekk òg debuten sin på G15-landslaget, og takka for tillita ved å score for Noreg. Bjørnholm tok steget opp til Treningsgruppe 2 før 2010-sesongen. Ved sida av fotballen er Bjørnholm elev på fotballinja ved KVT på Tiller i Trondheim.
Vitskap i 1855
Vitskapsåret 1855 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1855.
Errico Malatesta
Errico Malatesta kom frå Sør-Italia, og blei ein aktiv og kjend anarkist. Han sat samanlagt over 10 år i fengsel i ulike land for verksemda si.
Malatesta var oppglødd for Pariskommunen, og slutta seg til den Første Internasjonalen, Napoli-avdelinga. I 1872 møtte han Mikhail Bakunin og deltok ilag med han på kongressen til Internasjonalen same året. Dei neste fire åra var Malatesta med og spreidde propaganda for Internasjonalen i Italia, og han blei fengsla to gonger for dette.
I 1887 deltok Malatesta i oppreisten i Benevento-provinsen, der to landsbyar gjekk over til dei revolusjonære. Etter det sat han 16 månader i fengsel.
Etter fleire terroriståtak på den italienske kongefamilien, begynte politiet med konstant overvaking av anarkistane, blant dei Malatesta, enda dei hevda dei ikkje hadde noko med denne terrorismen å gjere. Malatesta gjekk i eksil, og hamna til slutt i London, der han arbeidde som iskremseljar og mekanikar. Han heldt seg likevel ikkje i ro, men var blant anna fleire gonger tilbake i Italia i løynd, der han også grunnla vekeavisa La Questione Sociale, Det Sosiale Spørsmålet, i 1883. For å unngå fengsling måtte han fare frå Italia att, og frå 1885 var han i Argentina, der han var med og stifta den første skikkelege fagforeininga i det landet, Bakarforeininga.
Frå 1889 var han tilbake i Europa, etter kvart mest i London igjen. Han skreiv fleire viktige anarkistiske pamflettar. I 1912 blei han stilt for retten i London, dømd til tre månader i fengsel, og trua med deportasjon (utvising), ein trussel som ikkje blei noko av på grunn av demonstrasjonar og motstand i den radikale pressa.
Etter første verdskrigen vende Malatesta tilbake til Italia for godt, og arbeidde blant anna med avisa Umanita Nova, Den Nye Menneskeslekta. Men i 1921 blei han fengsla igjen, og slapp ut berre to månader før fascistane fekk regjeringsmakt i landet. Frå 1924 til 1926 gav Malatesta trass store vanskar ut bladet Pensiero e Volonta, Tanke og Vilje, men frå 1926 hadde fascistane gjort det heilt uråd å drive uavhengig presse.
Resten av livet levde Malatesta tilbaketrekt, og arbeidde som elektrikar. Han var sjuk, og leid mykje av bronkitt. Han døydde av lungebetennelse.
Malatesta var ein prinsippfast anarkist, motstandar av både kapitalismen og staten. Han tok avstand frå all partipolitikk og var jamvel skeptisk til anarkosyndikalistiske fagorganisasjonar. Han var ikkje pasifist, og meinte vald var nødvendig i den sosial revolusjonen fordi øverheita i siste instans byggjer på vald. Men han tok avstand frå terrorisme og frå all undertrykking, også den han såg i den russiske bolsjevismen.
Oberhausen
Oberhausen er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 220 000 innbyggjarar. Byen ligg i Ruhrområdet ved elva Emscher, 35 km sør for Düsseldorf.
Byen er eit resultat av økonomisk vekst på 1800-talet. Her var det landlege område fram til om lag 1860, då kolgruvene opna og produksjon av stål var sett i gang på stor skala. Dette gjorde byen om til det store industrikomplekset ein ser i dag. Fleire landsbyar vart slått i saman i 1862 til den nye byen. I 1929 vart dei nærliggande byane Sterkrade og Osterfeld òg innlemma.
Oberhausen er ein typisk by for Ruhrområdet som har vakse opp rundt industriar og fabrikkar.
I dag prøver byen å fornye seg. I 1990-åra vart det opna eit stort kjøpesenter, CentrO, på området til ein gamal stålfabrikk. Gasometer er ein utstillingshall som er bygd om frå ein tidlegare fabrikkhall. Byen har òg ein årleg kortfilmfestival.
Börzsöny
Börzsöny er ei fjellkjede nord i Ungarn. Den høgaste toppen er Csóványos på 938 meter over havet. Fjellkjeda er ein del av Karpatane.
14. juli
14. juli er den 195. dagen i den gregorianske kalenderen (196. under skotår). Det er 170 dagar att av året.
Scott Crago
Scott Francis Crago er ein amerikansk studiomusikar og trommeslagar, låtskrivar og produsent, mest kjend for samarbeidet med Eagles sidan 1994. Han har òg spelt med andre artistar som Venice, Sheryl Crow, Bonnie Raitt, Bryan Adams, Stevie Nicks, Jackson Browne, Paul Simon, Stevie Wonder, Bob Seger og Chris Isaak. Utanom trommeslagar har han òg skrive songar og arbeidd som produsent.
Kjelder
''
Suðuroy
Suðuroy (uttalt ['suuri], dansk namn Suderø) er ei øy som er ein del av Færøyane. På norsk kunne øya hatt namnet «Sørøya». Namnet kjem av at øya ligg lengst i sør av Færøyane. Øya har ei flatevidd på 163.7 km² og eit folketal på 5041 (2004). Øya er den fjerde største av Færøyane. Nord for Suðuroy ligg fjorden Suðuroyarfjørður og øyane Stóra Dímun og Lítla Dímun.
Bjarne
Bjarne er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det er avleidd frå namn som Bjørn, Bjørngeir og Bjørnulv, og betyr dermed 'bjørn' (eigentleg 'brun'). Bjarne har namnedag den 18. juni.
Bruk
Den islandske forma Bjarni er svært utbreidd på Island. Bjarne er utbreidd i Noreg og Danmark, og er også noko brukt i Sverige og Tyskland.
Namnet var blant dei meste brukte for gutar fødde frå rundt 1895 til 1935, men bruken har sidan falle.
Månedag
Ein månedag er tida det tar månen å rotere ein heil runde rundt sin eigen akse med omsyn på sola. Samstundes er det òg tida det tar månen å gjere ein runde rundt jorda og kome tilbake til same fase, altså tida det tar frå ein nymåne til neste nymåne.
Eit månedøgn er tida mellom to påfølgjande øvre kulminasjonar av månen. På grunn av den ujamne rørsla til månen kan det varierer mellom 24 timar 39 minutt og 25 timar 8 minutt, men er i middel 24 timar, 50 minutt og 28 sekund.
Med omsyn til stjernene brukar månen 27 dagar, 7 timar og 42,2 minutt på ein runde rundt jorda, men sidan jord-måne-systemet samstundes har flytta seg rundt sola, må månen gå noko lenger for å kome tilbake til same fase. I snitt er denne baneperioden 29 dagar, 12 timar, 44 minuttar og 3 sekund. Dette er ei gjennomsnittleg tid sidan farten til jord-måne-systemet rundt sola varierer litt gjennom året på grunn av eksentrisiteten til banen. I tillegg vil små skilndader i tyngdefeltet frå sola skape periodiske variasjonar i månebanen.
I oseanografi er ein månedag tida det tar jorda å rotere rundt sin eigen akse med omsyn til månen. Dette er tida frå månen står i senit til neste gong månen står i senit, om lag 24 timar og 50 minuttar. Denne perioden vert òg kalla tidvassdag.
Månekalender
I somme månekalenderar, som hindukalenderen, er ein månedag eller tithi definert som 1/30 av ein månemånad, eller tida det tar for lengdegradsvinkelen mellom månen og sola å auke med 12 grader. Med denne definisjonen varierer lengda på månedagen.
Vitskap i 1856
Vitskapsåret 1856 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1856.
516 Amherstia
516 Amherstia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. september 1903 av Raymond Smith Dugan ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Selbsanft
Selbsanft er ein 3 029 m høg fjelltopp i Glarus-Alpane i kantonen Glarus i Sveits. Det ligg oppfor dalen Linthal og er eit stort fjell med fleire toppar der den høgaste toppen Hinter Selbsanft. Massivet er ein pillar i Bifertenstock og skil dalane Sand (vest) og Limmernsee (aust). Ein liten bre ligg aust for toppen.
Skisma
Skisma (frå gresk vxivµa, kløft, rift eller usemje) tyder kløyving eller åtskiljing. Ordet blir særleg nytta om religiøs usemje som leider til danning av nye kyrkjesamfunn. Det greske ordet er brukt i Nytestamentet både for å omtala rivne klede og til usemje innan kyrkja eller om læra til Kristus.
Omulljakhskajabukta
Omulljakhskajabukta eller Omulljakhbukta (russisk Omulljakhskaja guba) er ei bukt i Aust-Sibir-havet. Ho ligg vest for elva Sundrun og aust for Janabukta.
Khatanga
Khatanga (russisk Хатанга) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland. Elva er 227 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 3320 m³/s.
Omulljakhskajabukta
Bukta er open mot aust gjennom eit trongt sund og er 115 km lang. På det breiaste er bukta 25 km. Khromskajabukta er svært lik denne bukta og ligg 40 km lenger sør og deler same munning.
Khatanga
Elva startar der elvane Kotuj og Kheta renn saman og ho munnar ut i Khatangabukta i Laptevhavet.
Omulljakhskajabukta
Rundt bukta ligg vide våtmarksområde med innsjøar og myrer. Omulljakhskajabukta er isdekt det meste av året.
Khatanga
Medrekna Kotuj, den lengste tilløpselva, er Khatanga 1636 km lang. Det er over 112 000 innsjøar i nedslagsfelt hennar, med eit samla areal på 11 600 km².
Omulljakhskajabukta
Omulljakhskajabukta og området rundt høyrer til republikken Sakha i Russland.
Khatanga
Elva frys til i månadsskiftet september-oktober og er isdekt til byrjinga av juni. Heile elva kan nyttast til skipsfart, men på grunn av is og flaum er det berre midtsomars det i praksis er mogeleg å ferdast med båt på elva. Khatanga er særs rik på fisk.
Elvehamna og landsbyen Khatanga ligg på høgresida (sørsida) av elva, rundt 15 km etter starten ved Kotuj/Kheta-samløpet.
Lyndon State College
Lyndon State College er eit offentleg college i Lyndonville i Vermont i USA. Colleget tilbyr mellom anna masterprogram innan utdanning.
Svínoy
Svínoy (IPA: [ˈsvʊinɪ], 'svinøya') er ei av dei 18 øyane som utgjer øygruppa Færøyane. Øya er ei av dei seks færøyske nordøyane.
Det danske namnet er Svinø.
Kyrkja på Svínoy stammar frå 1878. Ein trur at grava til storbonden Svínoyar-Bjarni (Svinøy-Bjarne) ligg ved kyrkja. Svínoyar-Bjarni levde på øya og er omtala i Færingesogene.
Kőszegfjella
Kőszegfjella (tysk: Günser Gebirge) er ei fjellkjede i Alpokalja-området. Fjellkjeda er delt mellom Austerrike og Ungarn. Det høgaste punktet er Írott-kő (bokstavleg skriven stein) med ei høgd på 883 moh.
Sheba av Mike Oldfield
«Sheba» er ein song av Mike Oldfield, gjeven ut i 1980 på albumet QE2. I mange land vart The Shadows-songen, «Wonderful Land», gjeven ut på singel med «Sheba» som B-side, medan somme land snudde om på dei to sidene.
«Sheba» er sungen av Maggie Reilly, og trommene vert spelte av Phil Collins. Oldfield spelar alle dei andre instrumenta. «Sheba» har ingen tekst, men berre vokalisering.
«Wonderful Land» er ein instrumental.
Cserhát
Cserhát er ei fjellkjede i Ungarn, ein del av Dei nordungarske mellomfjella, som igjen er ein del av Karpatane, og er delt mellom fylka Pest og Nógrád. Det høgaste punktet er Naszály med ei høgd på 654 meter over havet.
Cserhát strekkjer seg frå Cserhátalja til Ipolydalen (slovakisk Ipeľ). Dei sentrale områda er fjellkledde og dekte av skog, medan sørlege og nordlege delar er meir åslendte.
Ainulindalë
Ainulindalë (alvisk for Ainusongen) er ein enkeltståande forteljing skriven av J.R.R. Tolkien, og utgjeven saman med Quenta Silmarillion i boka The Silmarillion, redigert av Christopher Tolkien i 1977.
Soga er gamal frå Tolkien si hand, og det første utkastet finst i opninga av The book of lost tales. Ho er ikkje stort endra frå den tid (skriven om lag 1920).
Handlinga
Ainulindalë tek for seg opphavet til verda, om korleis Eru eller Ilùvatar (Gud) skapte heilage vesen, Ainuane, for at dei skulle synge for han. Gjennom Ainusongen vert verda skapt, og Ainuane vert sende inn i verda for å skipe ho. Under songen vert det mislyd og uorden på grunn av Melkor, som vil skape motiv på utsida av dei tankane Eru har skapt.
Emne
Handlinga i forteljinga tek opp i seg trådar frå John Milton sitt verk Det tapte paradis. Di meir finn ein tankegods her som godt kan karakteriserast som gnostisk. Teksta er kanskje ei av dei mest metafysiske som er skrivne av Tolkien.
Munnharpe
Munnharpa er ein idiofon som er sett saman av ei fleksibel tunge av metall eller bambus som er festa til ei ramme. Musikaren held instrumentet slik at den fleksible tunga er i munnopninga, ramma vert ofte støtta mot tennene. Slik kan ein bruka munnhòla som resonansrom. Metall- eller bambustunga vert knept med ein finger for å få fram tonen. Denne kan ikkje varierast, men med å forma munnen på ulike måtar kan musikaren derimot framheva visse overtonar og dermed spela melodiar. Instrumentet har vore bruka både til danseslåttar og visetonar.
Noreg har tradisjonar for spel på munnharpe som strekkjer seg langt attende i tid. Tradisjonen har halde seg lengst i Setesdal, men i Hallingdal og Valdres au har instrumentet vore mykje i bruk. Kjende utøvarar på munnharpe i Noreg er Ånon Egeland, Svein Westad og Anders Røine.
Tusenårsmonumentet i Valle kommune i Setesdal er forma som ei munnharpe, «verdis største munnharpe».
Eksponentiell vekst
Eksponentiell vekst (eller eksponentiell nedbryting) skjer når vekstraten til ein matematisk funksjon er proporsjonal til den gjeldande verdien til funksjonen. I tilfellet med eit diskret definisjonsdomene med like intervall vert han òg kalla geometrisk vekst.
Arne
Arne er eit mannsnamn av norrønt Arni, som tyder 'ørn'.
Eksponentiell vekst
Eksponentiell vekst er sagt å følgje ei eksponentiallov. Den enkel-eksponentielle vekstmodellen vert kalla malthusisk vekstmodell. For alle eksponentielt veksande storleikar gjeld at jo større storleiken vert, jo raskare veks han. Ein anna måte å seie dette på er at vekstsnøggleiken er proporsjonal til den gjeldande storleiken. Forholdet mellom storleiken til ein avhengig variabel og vekstraten til denne, vert styrt av ei streng, men særs enkel lov: direkte proporsjon. Det er bevist med differensialrekning at denne lova krev at storleiken vert gjeven av ein eksponentialfunksjon, om ein nyttar korrekt tidsskala. Dette er årsaka til namnet på denne vekstforma.
Arne
Ei norsk målføreform med røter frå sørvestlandet er Ådne, medan Arn kan vere ei kortform av Arne eller av Arnt.
Vitskap i 1857
Vitskapsåret 1857 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1857.
Arne
Arne har i Noreg namnedag 4. august.
Bruken av namnet i Noreg
Arne var blant dei mest populære døypenamna i Noreg i perioden frå rundt 1890 til 1960, med ein topp i 1920-talet. Arne var det mest populære døypenamnet på gutar i Noreg i alle år frå 1911 til 1935.
Timothy Drury
Timothy Drury er ein amerikansk klaverinstrumentist, gitarist og vokalist. Han spelte klaverinstrument i Whitesnake fram til September 2010. Han er son av skodespelaren James Drury.
Gjennombrotet hans kom då han spelte klaverinstrument for Don Henley på End of the Innocence-turneen hans i 1989. Sidan den gongen har han spelt med mange kjende musikarar og band som Eagles, Don Felder, Bryan Adams, Melissa Etheridge og Stevie Nicks. Han var medlåtskrivar på Don Henley-singelen «Everything is Different Now», og Stevie Nicks-songen «That Made Me Stronger», som var produsert av Sheryl Crow.
Marsala
Marsala er ein hamneby i provinsen Trapani på Sicilia i Italia med om lag 80 000 innbyggjarar. Byen ligg i den vestlegaste delen av øya og er kanskje mest kjend for Marsalavinen som kjem her frå. Marsala ligg på same stad som Lilybaeum, ein tidlegare kartagisk by på Sicilia, grunnlagd av Himilco i 396 fvt. etter han forlet Motya. Verken Pyrrhus eller romarane klarte å ta byen med omleiringar, men romarane fekk til slutt byen i 241 fvt. mot slutten av den første punarkrigen som i ledd av fredsavtalen. I dei andre punarkrigane var byen utgangspunkt for romarane sine felttog til Kartago, og under det romerske styret vart han forholdsvis velståande. Han fekk kommunerettar frå Augustus og vart ein koloni under anten Pertinax eller Septimius Severus.
Arabarane gav det noverande namnet «Marsala», som kom frå det arabiske «Marsa Allah» (hamna til Allah) eller «Marsa Ali» (Ali-hamna, som òg kan tyde «den store hamna», sidan Ali er synonymt med «stor» på arabisk). Den gamle hamna i nordaust vart øydelagd av Karl V for å hindre fleire åtak frå sjørøvarar. Den moderne hamna ligg lenger søraust.
11. mai 1860 gjekk Giuseppe Garibaldi og «dei tusen mennene» hans i land ved Marsala og byrja felttoget for å styrte Bourbon på Sicilia som eit ledd i samlinga av Italia.
Stabæk Fotball
Stabæk Fotball (stifta 16. mars 1912) er eit fotballag frå Bærum som spelar i Eliteserien (2020). Blant merittane til klubben finst eitt seriegull (2008), éin sølvmedalje (2007) og tre bronsemedaljar i Tippeligaen, eitt NM-gull frå 1998 og eitt NM-sølv frå 2008 og eitt superfinalegull frå 2009.
Frå og med 2009 har Stabæk òg eit kvinnefotballag i toppen, etter at Asker Skiklubbs fotballag, Asker Fotball Kvinner vart innlemma i klubben, under namnet Stabæk Fotball Kvinner.
Spelarstall
, målvakt , målvakt , målvakt , forsvarsspelar
Dette avsnittet vart sist endra 10. juni 2020.
Historie
Stabæk IF vart stifta i Løkkeveien 24 i Bærum i 1912. Stabæk er blitt kalla ein oskeladd i norsk toppfotball. Ei gruppe visjonære leiarar, mellom anna Ingebrigt Steen Jensen og Peder Stian Madsen, bestemte seg på slutten av 1980-talet for å gjere Stabæk til ei stormakt i norsk fotball, under mottoet «Ullevaal 95». Namnet synte til at ein skulle spele cupfinale i 1995. Laget gjekk raskt frå 4. divisjon til Tippeligaen, og debuterte der i 1995. Noko cupfinale vart det ikkje det året, men i 1998, då Rosenborg vart slått 3–1 etter ekstraomgangar. Thomas Finstad og Helgi Siggurdson scora eitt mål kvar i ekstraomgangane.
Etter å ha rykt ned i 2004, vann Stabæk 1. divisjon og rykte dermed opp igjen til Tippeligaen i 2005. I 2006 kom dei på femte plass i Tippeligaen og Daniel Nannskog vart toppscorar i ligaen. Året etter tok klubben sølv, bak Brann som vann.
Stabæk vann Tippeligaen 2008 og tok sitt første seriegull ved å slå Brann 1-2 på Brann stadion i Bergen. Gullet vart feira etter 6-2-sigeren mot på eit fullstappa Nadderud stadion i nest siste serierunde. Dette var planlagt å vere den siste kampen til klubben på Nadderud stadion; heretter skulle klubben spele på nye Fornebu stadion, som etter ein avtale med Telenor vart heitande Telenor Arena. Sesongen vart avslutta med NM-sølv etter tap for Vålerenga i finalen på Ullevaal stadion. I 2009 byrja Stabæk sesongen med å vinne nok ein tittel ved å slå Vålerenga 3-1 i superfinalen rett før seriestart i Telenor Arena. Sesongen byrja langt dårlegare i serien, der Stabæk låg på nest siste plass med sju poeng etter åtte rundar. Tre rundar seinare, borte mot Aalesund FK, kom det absolutte botnpunktet prestasjonsmessig, noko som skulle vise seg å markere starten på ein lang opptur, - ein opptur som sendte Stabæk inn i sølvstriden mot, og til slutt gav bronse. 2010-sesongen enda med ein historisk svak 12. plass, Stabæks dårlegaste plassering sidan nedrykksåret 2004. Sesongen var prega av skadar samt utryggleik rundt trenarsituasjonen. 2012-sesongen enda med at Stabæk rykte ned etter den dårlegaste sesongen i Tippeligaen nokon gong. I 2013 spelar dei i Adeccoligaen.
Telenor Arena
Nesten på dagen ti år etter at ideen om han vart klekt, stod Stabæks nye heimebane (Noregs første innandørs Tippeliga-arena), Telenor Arena på Fornebu, klar til sesongen 2009. Det er ein innandørs multibruksarena som kan huse over 15 000 menneske på fotballkampar og andre sportsarrangement, og inntil 23 000 menneske på konsertar. Telenor betalte 115 millionar kroner i ein større sponsorpakke der stadionnamnet inngår. Den første treningskampen var mot IFK Gøteborg 24. januar 2009. Kampen enda 0-0. Det første målet laga Rosenborgs Trond Olsen i ein treningskamp 27. februar 2009. 8. mars 2009, i den første offisielle kampen, Supercupfinalen mellom Stabæk og Vålerenga, kom heimelagets første siger på eige kunstgras med 3-1. I serien starta det litt tyngre på den nye arenaen, med tre uavgjorte og eitt tap på dei fire første. Med sin første siger i serien på Telenor Arena (4-1 mot Sandefjord 16. mai 2009) innleia Stabæk ein imponerande statistikk med ti sigrar på elleve seriekampar.
Den nye arenaen vart aldri utseld i løpet av det første året – i sterk kontrast til Nadderud, som året før var utseld til tolv av tretten seriekampar. Med ein langt større tilskodarkapasitet sørgde Telenor Arena likevel for ein kraftig auke i tilskodartalet for Stabæk, frå eit rekordsnitt på ca. 5 800 i 2008 til knappe 9 500 i 2009. Og det i eit år der dei fleste konkurrentane opplevde ein nedgang i tilskodartala. I 2010 gjekk derimot tala ned att til rundt 8000, og føre 2011-sesongen var det lenge usikkert om Stabæk i det hele tatt ville spele på Telenor Arena etter krangel om leigepriser og eigarrett. Mange supporterar av klubben har uttrykt stor skepsis til arenaen, og meiner han blir for stor og kunstig, og ønsker seg eit nytt stadion eller utbygd Nadderud.
Etter 2011-sesongen vart det bestemt at Stabæk skulle vende tilbake til Nadderud stadion på Bekkestua, etter at ein ikkje fann noko løysing på Fornebu.
Trenarar
Henning Berg har vore hovudtrenar.
Statistikk
Spelarane med flest mål gjennom tidene :
Resultat år for år
! Sesong ! Nivå ! Plass. ! Kampar ! Siger ! Uavg. ! Tap ! Mål for ! Mål mot ! Poeng ! NM ! Anna
Kjelder
''
På tråden med Synnøve
På tråden med Synnøve var eit underhaldnings- og humorprogram på fjernsyn med Synnøve Svabø. Programmet byrja å gå på NRK1 13. oktober 2006 og den siste episoden vart send 15. desember 2006. Det vart rekna som ein del av «gullrekkja» til NRK på fredagskveldane hausten 2006.
På tråden med Synnøve gjekk ut på at Synnøve Svabø lurte ulike kjendisar med mobiltelefonen. Programmet vart produsert av produksjonsselskapet Monster for NRK.
Vitskap i 1858
Vitskapsåret 1858 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1858.
Sør-Vågsøy kyrkje
Sør-Vågsøy kyrkje står i Måløy i Kinn kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1907.
Arkitekt for bygget, som har 500 sitjeplassar, var Lars Sølvberg.
Kyrkja var fram til 1. januar 2002 soknekyrkje i Sør-Vågsøy sokn. Då vart dei tre sokna i Vågsøy prestegjeld slegne saman til eitt sams sokn med namnet Vågsøy sokn. Vågsøy prestegjeld vart oppretta i 1953 ved at Nord-Vågsøy og Sør-Vågsøy sokn vart skilde ut frå Selje prestegjeld.
Kentucky
Kentucky er ein delstat i USA. Hovudstaden er Frankfort.
Augvald
Augvald er namnet på ein legendarisk konge frå folkevandringstida som namnet til den viktige vikinggarden Avaldsnes på Karmøy i Rogaland fylke kjem av.
Namnet til Augvald på norrønt språk var Ogvaldr. Namnet hans kan tyda «Den som held folk i age» eller rett og slett «Kystvaktaren» (av ogd, 'kyststrekning'). Staden han budde fekk namn etter kongen, Augvaldsnes som seinare vart til Avaldsnes.
Kong Augvald kjempa mot kong Ferking på Ferkingstad. I det siste slaget på Stavasletta vart kong Augvald drepen. Døtrene hans, som skal ha vore med og kjempa som skjoldmøyer, hoppa i Stolsåna og drukna. Over kvar av gravene deira vart det reist ein bautastein. Desse vert i dag kalla Skjoldmøyane.
Charles III av Storbritannia
Charles III er konge av Storbritannia og 14 andre land i Samveldet av nasjonar: Antigua og Barbuda, Australia, Bahamas, Belize, Canada, Grenada, Jamaica, New Zealand, Papua New Guinea, Saint Kitts og Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent og Grenadinane, Salomonøyane og Tuvalu. Han vart konge etter at mor hans, dronning Elisabeth II, døydde den 8. september 2022. Han var då den eldste personen til å koma på trona i britisk historie, i ein alder av 73 år. Kroninga fann stad den 6. mai 2023 i Westminster Abbey.
Familie og slektskap
Han var gift med prinsesse Diana frå 29. juli 1981 til dei skilde lag den 28. august 1996. Dei fekk to søner saman, prins William og prins Harry.
Den 9. april 2005 gifta Charles seg så med Camilla Parker Bowles, no dronning-gemal Camilla av Storbritannia, i ein borgarleg vigsel i rådhuset i Windsor.
Heider
I 1978 vart Charles tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.
Matrikkelgardar i Bømlo kommune
Dette er ei lista over matrikkelgardar i Bømlo kommune i Hordaland. Gardane er sorterte etter gardsnummer og kva for ein kommune dei høyrde til før kommunesamanslåinga i 1963.
Gardar som har høyrt til Fitjar
Bømlo overtok nokre gardar frå Fitjar kommune i 1995. Gardsnummer frå Fitjar i parentes.
517 Edith
517 Edith er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. september 1903 av Raymond Smith Dugan ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
5. juli
5. juli er den 186. dagen i den gregorianske kalenderen (187. under skotår). Det er 179 dagar att av året.
Milestolpe
Ein milestein, milestolpe eller milepåle er eit gammalt vegmerke. Dei har opphav i miliaria, steinsylindrar som var sette opp langs dei viktigaste romarvegane og oppgav avstanden til Roma eller næraste større by. Ordet milestein vert ofte nytta i dag som eit delmål i eit større prosjekt, eller ei viktig hending, til dømes eit vendepunkt. Ettersom metriske måleeiningar har tatt over for mila, kan ein òg nytte ordet kilometerstein.
Vitskap i 1859
Vitskapsåret 1859 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1859.
QE2
QE2 er det sjette studioalbumet til Mike Oldfield, gjeve ut i 1980 på Virgin Records. Albumet er kalla opp etter cruiseskipet RMS «Queen Elizabeth 2».
Siracusa
Siracusa (siciliansk Sarausa, latin Syracusae, òg kalla Syracuse på fleire språk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Siracusa på Sicilia og har om lag 125 000 innbyggjarar.
QE2
ALbumet inneheld både originale Oldfield-komposisjonar og to coverversjonar («Arrival» av ABBA og «Wonderful Land» av The Shadows).
Siracusa
Han vart av Cicero skildra som «den flottaste greske byen og den vakraste av dei alle». Det antikke senteret i Siracusa er på UNESCO si verdsarvliste.
Gresk periode
Siracusa og det omliggande område har vore busett sidan antikken. Han vart grunnlagd i 734 eller 733 fvt. av greske kolonistar frå Korint og Tenea, leia av Archias, som kalla han Sirako etter dei nærliggande myrområda. Sentrum av den gamle byen var den litle øya Ortygia. Innbyggjarane fann god jord som kunne dyrkast og dei innfødde stammene tok generelt godt imot dei. Byen voks og blømde, og i ein periode var han den mektigaste greske byen i heile Middelhavet. Det vart grunnlagt koloniar i Akrai (664 fvt.), Kasmenai (643 fvt.) og Kamarina (598 fvt). Etterkomarane av dei første kolonistane, kalla Gamoroi, hadde makta heilt til dei vart kasta ut av Killichiroi, den lågare klassen i byen. Gamoroi kom derimot tilbake til makta i 485 fvt. med hjelp frå Gelo, herskaren av Gela. Gelo sjølv vart despot i byen og flytta mange innbyggjarar frå Gela, Kamarina og Megera til Siracusa og bygde nye bydelar utanfor bymurane. Han bygde òg eit nytt teater, teikna av Damocopos, som gav byen ein blømande kulturliv. Dette trekte kunstnarar som Aeschylus, Ario av Metimma, Eumelos av Korint og Sapfo, som var i eksil her frå Mytilene, til byen. Den veksande makta til Siracusa førte til slutt til strid med Kartago, som styrte dei vestlege områda av Sicilia. I slaget ved Himera slo Gelo, som hadde alliert seg med Theron av Agrigento, den afrikanske styrken leia av Hamilcar. Eit tempel som var berettiga Athena (der domkyrkja i dag står), var reist til minne om hendinga.
QE2
Sjølv om albumet nådde 11. plassen på den tyske albumlista, vart albumet det bestseljande albumet i Tyskland i 1981.
Siracusa
Gresk periode
Gelo vart etterfølgt av bror sin Hiero, som kjempa mot etruskarane ved Cumae i 474 fvt. Styret hans var lovprist av diktarar som Simonides av Keos, Bacchylides og Pindar, som vitja hoffet hans. Eit demokratisk regime vart innført av Thrasybulos (467 fvt). Byen heldt fram å vekse på Sicilia. Dei kjempa mot dei opprørske Siculi, og i Tyrrenhavet gjorde dei ekspedisjonar til Korsika og Elba. Seint på 400-talet fvt. var Siracusa i krig med Aten, som var på leit etter fleire ressursar i peloponneskrigen. Siracusa gav derfor støtte til Sparta for å slå atenarane ved å øydeleggje skipa deira og etterlate dei på øya for å svelte i hel.
QE2
Info
Det lengste sporet på albumet er «Taurus I» på 10 minutt og tittelsporet, «QE2», på sju minutt. Nokre år seinare svarte The Shadows på Oldfield sin versjon av «Wonderful Land» med å spele inn ein versjon av Oldfield sin «Moonlight Shadow». Coversongane vart gjevne ut som singlar.
Albumet var det første Oldfield spelte inn med Maggie Reilly på vokal. Somme av spora på albumet inneheld vokal sungen gjennom ein vocoder. «Conflict» har eit utdrag frå J.S. Bach sitt «Badinerie» (den siste delen av Bach sin Orkestersuite nr. 2 i b-moll). Teksten for «Celt» vart skriven av Tim Cross.
Siracusa
Gresk periode
Ikkje lenge etter, tidleg på 300-talet fvt. var tyrannen Dionysius den eldre igjen i krig med Kartago, og sjølv om dei tapte Gela og Camarina, heldt dei makta over det meste av Sicilia. Etter krigen var over bygde Dionysius massive festningar på øya Otrigia i byen, og ein 22 km lang bymur rundt heile Siracusa. Etter ein annan periode med ekspansjon, der Naxos, Catania og Lentini vart øydelagde, kom byen igjen i krig med Kartago (397 fvt). Afrikanarane klarte til slutt å omleire Siracusa, men vart slått tilbake av ein pestepidemi. Ein avtale i 392 fvt. gjorde at Siracusa kunne utvida områda sine og grunnlegge byane Adrano, Ancona, Adria, Tindari og Tauromenos, samt erobre Reggio Calabria på fastlandet. Bortsett frå krigshandlingane var Dionysius kjend for sin hugnad for kunst og Platon vitja Sircusa ved fleire høve. Ettefølgjaren hans var Dionysius den yngre, men han vart kasta ut av Dion i 356 fvt. Dion sitt despotiske styre førte derimot til at han òg vart kasta ut og Dionysius kunne ta tilbake trona i 347 fvt.. Eit demokratisk styre vart innført av Timoleon i 345 fvt. Ei lang rekkje interne stridar hadde svekka makta til Siraucsa på øya, og Timoleon prøvde å rette på denne situasjonen og slo kartagarane i 339 fvt. nær Krimisos. Stridane mellom dei forskjellige delane av byen starta opp att etter han døydde og enda då ein annan tyrann, Agathocles, tok makta i eit kupp i 317 fvt. Han tok opp att krigen mot Kartago med vekslande hell. Han tok likevel ein moralsk siger ved å føre krigen mot Kartago til afrikansk jord og påføre fienden store tap der. Krigen enda med ein fredsavtale som ikkje hindra kartagarane å blande seg inn i politikken til Siracusa etter tyrannen Agathocles døydde i 289 fvt.. Innbyggjarane kalla derfor på Pyrrhus av Ipiros for støtte. Etter ein kort periode under styret til Ípiros, tok Hiero II makta i 275 fvt.
QE2
Info
«Molly» vart skriven for dottera hans, Molly Oldfield, som seinare spelte klaverinstrument på The Songs of Distant Earth og var ein del av prosjektet Songs for Survival.
Siracusa
Gresk periode
Hiero innførte ein periode på femti år med fred og velstand, og Siracusa vart ein av dei mest kjende hovudstadane i antikken. Han innførte den såkalla Lex Hieronica, som seinare vart tatt opp av romarane då dei styrte Sicilia. Han bygde ut teateret og eit nytt, strålande alter, «Hieros Ara», vart bygd. Under hans styre var den mest kjende innbyggjaren naturfilosofen Arkimedes. Han fann mellom anna fleire militærutstyr som Arkimedeskloa, som seinare vart nytta til å stå imot romarane si omleiring i 214 BC–212 fvt.
Hiero sin etterfølgjar, den unge Hieronymus (styrte frå 215 fvt.), braut alliansen med romarane etter tapet deira ved Cannae og tok imot støtte frå Kartago. Romarane under konsul Marcus Claudius Marcellus la ei omleiring på byen i 214 fvt. Byen heldt ut i tre år, men fall i 212 fvt.. Ein meiner at byen fall på grunn av at ei lita dør vart opna under fredsforhandlingar. Romarane storma gjennom døra, tok byen og Arkimedes mista mellom anna livet i prosessen.
QE2
Info
Oldfield marknadsførte albumet med den europeiske Adventure-turneen frå mars til august 1981.
Albumet og tittelsporet var kalla opp etter det då 11 år gamle cruiseskipet til Cunard Line, RMS «Queen Elizabeth 2». Plateomslaget verkar å vere eit nærbilete av sida på skipet, med Plimsoll Line i nedre venstre hjørne.
Siracusa
Frå romarane til mellomalderen
Etter ein periode under vandalar, vart Siracusa gjenerobra av Belisarius for Austromarriket (31. desember 535). Frå 663 til 668 var Siracusa sete for keisar Konstans II, i tillegg til metropolis for heile den sicilianske kyrkja.
Ei anna omleiring i 878 enda med ei grov plyndring av byen og han kom inn under eit to hundre år langt muslimsk styre. Siracusa mista statusen som hovudstad til fordel for Palermo. Domkyrkja vart omskapt til ein moské og bydelen på øya Ortygia vart gradvis ombygd til islamsk stil. Byen klarte å halde på handelssambanda sine og hadde eit relativt aktiv kulturelt og kunstnarisk liv. Fleire arabiske diktarar, inkludert Ibn Hamdis, den mest kjende sicilianske diktaren på 1100-talet, budde her.
QE2
Nyutgjeving
Den første plata inneheld originalplata med bonussongar, og den andre plata (som kom med luksusutgåva) er eit konsertopptak spelt inn på tida då albumet kom ut. Konserten vart spelt inn i april 1981 i Essen i Tyskland under turneen til Oldfield det året.
Siracusa
Frå romarane til mellomalderen
I 1038 gjenerobra den austromerske generalen Georg Maniaces byen, og sende leivningane av St. Lucia til Konstantinopel. Borga på neset på Ortygia er kalla opp etter han, men vart bygd under Hohenstaufen sitt styre. Normannarane tok til slutt Siracusa, ein av dei siste høgborgene til sarasenarane på Sicilia, i 1085 etter at Roger I av Sicilia og sonen Jordan av Hauteville omleira byen gjennom sommaren. Sonen vart greve i byen. Det vart bygd nye bydelar og domkyrkja og mange andre kyrkjer vart restaurert.
I 1194 okkuperte Henrik VI av Schwaben Siracusa. Etter ein kort periode under Genova (1205–1220), som førte til auka handel, vart Siracua igjen erobra av keisar Fredrik II. Han starta bygginga av Castello Maniace, bispepalasset og Bellomopalasset. Etter Fredrik II døydde følgde ein periode med ufred og anarki. I kampane mellom Anjou og Aragon om styret i byen, valde Siracusa Aragon si side og slo Anjou i 1298. På grunn av dette fekk dei mange privilegium av spanjolane.
Moderne tider
Byen vart råka av to kraftige jordskjelv i 1542 og 1693, og i 1729 vart han råka av pest. Øydeleggingane endra Siracusa og Val di Noto for alltid og byane vart bygd opp at i siciliansk barokk-stil. Kolera spreidde seg og i 1837 førte dette til opprør mot Bourbon sitt styre. Som straff vart provinshovudstaden flytta til Noto, men uroa vart ikkje heilt fjerna og Sircusa tok del i det sicilianske sjølvstendeopprøret i 1848.
Etter samlinga av Italia i 1865 fekk Siracusa tilbake statusen som provinshovudstad. I 1870 vart bymurane øydelagd og det vart bygd ei bru frå Ortygia til fastlandet. Dei neste åra vart det òg bygd jernbanesamband.
Siracusa vart hardt råka av bomber frå både dei allierte og tyskarane i 1943. Etter den andre verdskrigen vart dei nordlege områda av Siracusa kraftig utbygd, ofte på kaotisk vis, som følgje av industrialiseringa av byen.
518 Halawe
518 Halawe er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. oktober 1903 av Raymond Smith Dugan ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Berlin
Berlin er hovudstaden og den største byen i Tyskland. Byen er òg ein eigen delstat. Han er eit viktig kulturelt og politisk senter i Europa. Berlin har 3,44 millionar innbyggjarar, om ein tek med forstadene er talet på mellom 4,3 millionar.
Geografi
Berlin ligg ved elvane Spree og Havel. Berlin var tidlegare ein del av Mark Brandenburg, som ligg kring Berlin. Frå 1920 byen vore ein eigen bystat.
Byen vert utgjort av til saman 12 distrikt (Bezirke): Mitte, Friedrichshain-Kreuzberg, Marzahn-Hellersdorf, Treptow-Köpenick, Lichtenberg-Hohenschönhausen, Spandau, Steglitz-Zehlendorf, Charlottenburg-Wilmersdorf, Reinickendorf, Tiergarten, Tempelhof-Schöneberg og Neukölln.
Historie
Berlin fekk bystatus i 1240, men det var først med kongeriket Preussen på 1700-talet at Berlin fekk ei sentral rolle. Kongane av Preussen oppførte ei rad monumentale bygg på 17- og 1800-talet. Den vidgjetne arkitekten Karl Friedrich Schinkel kom til å prega klassisismen sterkt.
Byen vart eit sentrum for politikk og kultur i Europa. Særleg stod kunst, arkeologi og musikk sentralt. Ved danninga av det tyske riket i 1871 vart byen gjort til rikshovudstad. Etter at Den fyrste verdskrigen slutta, vart Berlin frå 1919 det økonomiske og kulturelle senteret i den svært liberale Weimar-republikken. Berlin hadde kjøpesenter som London og eit uteliv som Paris. Trass i stor politisk uro og misnøye var dette ein gullalder for byen Berlin.
Store delar av Berlin vart bomba og lagt i grus under Den andre verdskrigen. I samsvar med avtalene dei imellom okkuperte sigersmaktene kvar sin del av byen i 1945, etter han var erobra av sovjetiske styrkar. Sovjetunionen gjorde seinare den austlege delen av byen til hovudstad i DDR. For å hindra at innbyggjarar flykta frå DDR-delen av byen bygde styresmaktene ein mur i 1961. Berlinmuren var 43 kilometer lang og delte byen i to. Muren kom til å symbolisera delinga av Europa i den kalde krigen og jernteppet som skilde dei to delane. Muren vart vakta med piggtråd og soldatar fram til 1989 då dei kommunistiske regima måtte gje tapt for presset frå innbyggjarane. Fleire hundre menneske vart drepne ved muren i løpet av den kalde krigen. Frå 1990 har det gått føre seg omfattande byggeaktivitet og rekonstruksjon av byen slik han var før krigen.
Politikk
Berlin si regjering vert kalla senat, og leiaren for senatet vert kalla regjerande borgarmeister. Michael Müller (SPD) er no i denne stillinga. Berlin er, og har alltid vore, ein utprega «raud» by. Men siden valet i 2011 regjerer sosialdemokratane SPD med dei konservative CDU i ein storkoalisjon. I staten Berlin sitt parlament har sosialdemokratane SPD 47 sete, dei konservative CDU 39 sete, miljøpartiet Dei grøne 29 sete, sosialistane die Linke 19 sete og Piratenpartei Berlin 15 sete.
Staten Berlin har i dag fire sete i det tyske Forbundsrådet.
Barotropisk virvlingslikning
Ei barotropisk virvlingslikning er ei forenkla form av virvlingslikninga for ein ikkje-viskøs, divergensfri straum (solenoidalt fartsfelt). Ho kan skrivast som: