cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Engelen Gabriel
Engelen Gabriel er ein av to namngjevne englar i Bibelen. Namnet tyder «Guds kraft». Den andre namngjevne engelen er erkeengelen Mikael. Dei apokryfe skriftene nemner dessutan engelen Rafael.
Etter katolsk tradisjon er både Mikael, Gabriel og Rafael erkeenglar, eller overenglar, som var ordet som tidlegare vart bruka i nynorske bibelomsetjingar. Men Bibelen nemner berre Mikael som erkeengel. Etter tradisjonen var Gabriel vaktar av Edens hage.
Medan Mikael er engel for endetida, er Gabriel engel for opphavet, engelen som forkynner for Sakarja at kona hans, Elisabet, skal føde Johannes Døyparen, og for Maria og Josef om Jesu fødsel.
I kunsten vert Gabriel framstilt med liljestav, symbol på bodberaren og Marias uskyld.
Vernehelgen
Gabriel er vernehelgen for bodberarar av ulike slag. Pave Benedikt XV utropte han til vernehelgen for postvesenet og telefon- og telegrafarbeidarar i 1921. Han er òg vernehelgen for diplomatar, post- og avisbod og for fjernsyn – og for frimerkesamlarar og mot ekteskapeleg barnløyse.
Minnedagen hans har vore feira til ulike tider: Austkyrkja feirar minnedagen 26. mars, dagen etter Maria bodskapsdag. Den katolske kyrkja har slått minnedagane for Mikael, Gabriel og Rafael saman til den 29. september.
Gabriel i dei heilage skriftene
Koranen nemner Gabriel jamsides Mikael i kap. 2,92 som Guds sendebod.
Engelen Gabriel er nemnd følgjande stader i Bibelen:
Kjelder
De hellige erkeengler Mikael, Gabriel og Rafael
Arbeidernes Leksikon
Innhaldsmessig forsøkte Arbeidernes Leksikon å få med seg alt det andre leksika hadde, men oppslagsverket var meint å spreia kunnskap til arbeidarklassa, og ein hadde ei politisk venstreorientert, sosialistisk vinkling. Slik kunne ein bryta borgarskapet sitt monopol på kunnskapsformidling i samfunnet.
Eit utval av artiklar frå verket blei i 1974 gjeve ut i ei faksimileutgåve i tre bind, av Pax forlag.
Borgarmeister
Noreg
I Noreg er borgarmeister hovudsakleg ei historisk nemning, ettersom stillinga blei erstatta av rådmann i samband med dei nye kommunelovane av 1938. Det finst likevel døme på at ein bruker borgarmeister i norsk samanheng endå, til dømes har ordføraren i Bergen Herman Friele kalla seg borgarmeister.
Pax Leksikon
PaxLeksikon eller Pax Leksikon er eit norsk oppslagsverk som kom ut i tida frå 1979 til 1981 på Pax forlag. I norsk samanheng er oppslagsverket unikt, sjølv om det har likskapar med Arbeidernes Leksikon frå 1932.
Oppslagsverket vart redigert med eit venstreradikalt blikk på verda. Særleg vart det lagt vekt på kvinnesak, miljøvern og arbeidarrørsla.
Helseregisterlova
Helseregisterlova (Lov 18. mai 2001 nr. 24 om helseregistre og behandling av helseopplysninger) regulerer handsaming av helseopplysingar, og dermed også etablering av helseregister. Målsetjinga til lova er at helseopplysingar vert handsama i samsvar med grunnleggjande personvernsomsyn. Lova støttar seg elles til andre lover og forskrifter:
Euphoria av Loreen
«Euphoria» er ein singel av Loreen, gjeven ut i 2012. Songen er skriven av Thomas G:son og Peter Boström.
Melodifestivalen 2012
Songen starta som nummer ti i den fyrste semifinalen etter «Jag reser mig igen» av Thorsten Flinck og Revolutionsorkestern. Bidraget fekk totalt 160 351 røystar, 78 121 i den fyrste runden og 82 230 i den andre runden, og gjekk vidare til finalen.
Songen starta som nummer seks i finalen etter «Baby Doll» av Top Cats og før «Soldiers» av Ulrik Munther. Bidraget fekk tolv poeng frå Estland, Kypros, Bosnia-Hercegovina, Tyskland, Irland og Noreg, ti poeng frå Frankrike, Ukraina og Malta, seks poeng frå Belgia og Storbritannia og 670 551 røystar frå Sverige. Det vart til saman 268 poeng og songen vann av totalt ti bidrag.
Eurovision Song Contest 2012
Etter sigeren i Melodifestivalen 2012 vart det klårt at «Euphoria» skulle representere Sverige i Eurovision Song Contest 2012. Sverige delok i den andre semifinalen der landet vann med 181 poeng; tolv frå Nederland, Georgia, Estland, Slovakia, Noreg og Tyskland, ti poeng frå Portugal, Bulgaria, Slovenia og Litauen, åtte frå Makedonia, Malta og Storbritannia, sju frå Serbia, Kviterussland, Ukraina og Bosnia-Hercegovina, seks frå Kroatia og Frankrike og fem frå Tyrkia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget vunne med 180 poeng, og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget vunne med 145 poeng. Landet kvalifiserte seg til finalen der dei vann med 372 poeng; tolv frå Storbritannia, Ungarn, Russland, Island, Frankrike, Estland, Noreg, Danmark, Spania, Tyskland, Irland, Latvia, Belgia, Finland, Israel, Austerrike, Nederland og Slovakia, ti frå Litauen, Romania, Serbia og Slovenia, åtte frå Bosnia-Hercegovina, Bulgaria og Georgia, sju frå Aserbajdsjan, Moldova, Montenegro, Sveits og Kroatia, seks frå Hellas, Tyrkia, Malta, Makedonia, Ukraina og Kviterussland, fem frå Albania og tre frå San Marino og Portugal. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget vunne med 343 poeng, og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget vunne med 296 poeng. Dette var den femte gongen Sverige vann Eurovision Song Contest, og «Euphoria» satte rekord i antall tolvpoengarar, med heile 18 stykk. Den førre rekorden på 16 tolvpoengarar var frå 2009 då Noreg vann med «Fairytale» av Alexander Rybak.
Same veka som finalen vart arrangert kom vart det «diplomatisk krise» mellom Aserbajdsjan og Sverige etter at Loreen fekk møta menneskerettsforkjemparar i landet. Ei aserbajdsjansk avis skreiv at den svenske ambassadøren Mikael Eriksson skulle ha oppfordra Loreen til å koma med politiske ytringar frå scena. I tillegg var ho nær ved å verte diskvalifisert då ho fekk spørsmål om menneskerettssituasjonen i Aserbajdsjan av di det ikkje er lov å blande inn politikk i Eurovision Song Contest.
Melodifestivalen 2013
Som opningsnummer i den fyrste semifinalen i Melodifestivalen 2013 framførte Gina Dirawi songen, då med ein nyskriven svenskspråkleg tekst og med tittelen «Euforia». Ein del av melodien til «Amazing» av Danny Saucedo vart òg teken med i den nye versjonen. Teksten er skriven av Edward af Sillén og Daniel Réhn.
Eurovision Song Contest 2013
Den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige vart opna av med at barn teiknspråktolka «Euphoria» samstundes som Loreen framførte songen. I finalen framførte Loreen en medley av «Euphoria», «We Got The Power» og «My Heart Is Refusing Me».
Hokianga Harbour
Hokianga Harbour, også kalla Hokianga River eller mest vanleg berre Hokianga, er ein lang, overfløymd elvedal og området kring, på vestkysten nord på Nordøya på New Zealand. Det tidlegare elveløpet dannar no ei naturleg hamn.
Det opphavlege namnet — som enno vert bruka av lokale maoriar — er Te Kohanga o Te Tai Tokerau («heimstaden til folket i nord») eller Te Puna o Te Ao Marama («kjelda til måneskinnet»). Som om ikkje desse namna skulle vera nok, er det fulle til hamna Te Hokianga-nui-a-Kupe - «staden der Kupe skal venda storslått attende».
Geografi
Hokianga ligg i Far North District i regionen Northland, 85 kilometer nordvest for Whangarei og 25 kilometer vest for Kaikohe. Hamna strekkjer seg 30 kilometer inn i landet frå Tasmanhavet. Ho er farbar for små båtar i storparten av lengda, sjølv om der er ein grunne ved innløpet. For tolv tusen år sidan var Hokianga ein elvedal med bratte, skogkledde sider. Då den siste istida var over, isen tok til å smelta og havoverflata steig, vart dalen gradvis overfløymd og omgjort til ei naturleg hamn med rikeleg djupe og skjerma ankringsstader. Dette var hamna Kupe drog ut frå, og hamna som i 1822 tok mot dei første europeiske tømmerhandlarane. Landområda kring hamna er naturleg delt i tre av det tidlegare elveløpet. mot sør ligg busetnadane Waimamaku, Omapere, Opononi, Pakanae, Koutu, Whirinaki, Rawene, Waima og Taheke, mot nord Broadwood, Pawarenga, Panguru, Mitimiti og Rangi Point, og inst i hamna ligg Horeke, Kohukohu og Mangamuka.
Historie
Overleveringar frå iwien Te Tai Tokerau fortel at den legendariske maorioppdagaren Kupe slo seg ned i Hokianga kring år 925, etter oppdagingsferda hans frå Hawaiiki om bord i wakaen (kanoen) med namnet Matahorua. Då han til slutt forlet Hokianga, lova han at dette skulle vera staden han skulle koma attende til, og han etterlet seg fleire av eignelutene sine her. Seinare kom Kupe sitt barnebarn, Nukutawhiti, attende frå Hawaiiki og busette seg i Hokianga.
På 1300-talet gjekk den store maorihøvdingen Puhi i land like sør for Bay of Islands. Stammen til Puhi, Ngā Puhi, breidde seg sakte utover mot vestkysten og koloniserte begge sidene av Hokianga. Hokianga vert rekna som eit av dei eldste busetjingsområda til maoriane, og er enno eit kjerneområde for dei. Rahiri, som grunnla iwien Ngā Puhi på 1600-talet, var fødd i Whiria pa sør for hamna, der det no står eit minnesmerke over han.
Samstundes med at Ngā Puhi auka området sitt, laga dei og vedlikeheldt gjennom hundreår eit komplekst nettverk av gangvegar — mange av desse har utvikla seg til dagens vegar.
Kili Holm
Kili Holm er ei tidvassøy i Orknøyane i Skottland som er landfast med Egilsay ved lågvatn. Som for naboøya Egilsay kan namnet ha delvis gælisk opphav, noko som er uvanleg for Orknøyane. . Kili kan kome av cille som tyder munkecelle. .
Hokianga Harbour
Historie
Metodistar og seinare anglikanske misjonærar tok seg fram langs desse vegane og oppdaga Hokianga og verdiane som låg her. Rykta om desse nådde snart fram til sjøkapteinar som dreiv handel i Bay of Islands.
Kili Holm
Det ligg ei gravrøys på øya og ho vert i dag nytta som utmark for sauer.
Hokianga Harbour
Historie
Kaptein Herd på «Providence» var den første som kom, og med den skandaløse misjonæren Thomas Kendall som vegvisar og tolk, tok han seg over sjøgrunnen ved innløpet, og segla inn i hamna i 1822 som det første europeiske skipet. Då han drog, hadde han med seg den første tømmerlasta frå Hokianga. Mange følgde etter — avskoginga av Hokianga var i gang, og tok slutt først ved slutten av hundreåret.
Den einaste ulempa ved utnyttinga av Hokianga var grunnen ved innløpet. Mellom dei hundrevis av fartøya som greidde seg velberga gjennom, viser oppteikningar at 16 skuter gjekk tapt. Dei fleste av desse fekk vanskar då dei skulle forlata hamna fullasta og vart tekne av vindkast ved South Head der dei skulle nå djup sjø. Ei forbigåande vindstille eller endring i vindretninga kunne få ei seglskute til å missa styringa, eller driva inn mot den steinete stranda. Det siste skipbrotet som er oppteikna, var skonnerten Isabella de Fraine som gjekk ned med eit mannskap på åtte i 1928.
Kili Holm
Geografi
Mellom øya og Egilsay ligg Smithy Sound, som vert tørrlagt ved lågvatn. I nordaust ligg Point of Ridden og i nordvest Point of Pitten. Vestsida vert kalla Marlow.
I aust ligg Rousay og enno lenger mot nord ligg Westray.
Hokianga Harbour
Historie
I 1837 segla ein stormannsgalen fransk adelsmann, baron Charles de Thierry, inn i Hokianga med 60 nybyggjarar og gjorde krav på eit enormt landområde han meinte at han hadde kjøpt for 36 økser femten år tidlegare. Han fekk til sist om lag 1 000 acres (4 km²) ved Rangiahua, der han grunnla «kolonien» sin og utropte seg til «Einerådande fyrste over New Zealand» — ein tittel som ikkje nett gjorde han avhalden av Ngā Puhi-folket. Prosjektet hans mislukkast, men førte i det minste til at dei britiske kolonistyresmaktene kom i gang med arbeidet med å få til ein avtale med māorifolket, sett på bakgrunn av det dei oppfatta som eit fransk trugsmål.
Året etter at de Thierry kom, segla enno ein franskmann, biskop Jean Baptiste Pompallier, inn i Hokianga for å grunnleggja ein katolsk misjonsstasjon. Han fann ut at sørsida i hamna alt låg fast i hendene på metodistar og anglikanske misjonærar, men nordsida var mogen for omvending. Leivningane hans, som nyleg er gjort krav på av Ngā Puhi, ligg gravlagde der misjonsstasjonen vart grunnlagt. I dag utgjer hamna, liksom reformasjonen, eit skilje mellom protestantar og katolikkar.
Seks dagar etter at Waitangitraktaten var underskriven, kom guvernør William Hobson, svært ivrig etter å sikra seg full støtte frå Ngā Puhi, over til Mangungu Mission House nær Horeke der 3 000 menneske venta han. Her vart Waitangitraktaten underteikna for andre gong, den 12. februar 1840. Med underskriftene frå høvdingar i dette området, kunne guvernør Hobson gjera krav på støtte frå den største stammen i landet.
Medan nasjonen sin lagnad vart underteikna, let ikkje tømmerhoggarane øksene sine kvila. Til kvar tid kunne så mange som tjue skip lasta tømmer i Hokianga. Heile åssider, som no på kort tid vart snauhogde, tok til å gli ut i hamna og fylte bielvene med gjørme.
Tilhøvet mellom māorifolket og pākehā (europeiske) nybyggjarar var ofte spent, aller mest under «hundeskattkrigen» i 1890-åra, som for ein stor del fann stad kring Hokianga.
Kring år 1900 var storparten av tømmeret skipa ut frå hamna, og det vesle jordsmonnet som låg att vart teke i bruk som jordbruksland og gav grunnlag for meieridrift og produksjon av smør.
Busetnadane Horeke og Rawene er den andre og tredje eldste av dei europeiske busetnadane på New Zealand. Rawene er enno den viktigaste av busetnadane langs kystlinja i Hokianga og er base for dei offentleg eigde helsetenestene i Hokianga og sjukehuset Hokianga Hospital.
Det meste av mjølka som vart levert til meieriet Mokukaraka Dairy Factory vart frakta dit av ein flåte på om lag femti større, opne båtar som var bygde i distriktet og som kryssa over hamna kvar dag, og på denne måten transporterte både passasjerar og gods. I eit halvt hundreår var busetnadane på kvar side av hamna bundne saman av denne sjøtransporten, inntil betre vegstandard på 1950-talet til slutt overtok for denne flåten, og hamna på nytt vart eit skilje for busetnadane.
Kring 1914 batt ei primitiv telefonlinje saman nokre av busetnadane i Hokianga med verda utanfor. Ei statleg subsidiert kystrute gjekk kvar veke mellom Onehunga og Hokianga og frakta varer til området og smør ut av det..
Industri
Den første store industrien i området var basert på kauritreet, både ved hogst og graving av «gummi» (’’gum’’), den tjukke og sterke kvaa som trea gav frå seg. Etter at skogane tok til å verta uttynna, tok meieribruk og osteproduksjon over som det viktigaste økonomiske grunnlaget i området, men dette fall bort då meieriverksemda Motukaraka Dairy Cooperative vart nedlagt i 1953. I ein periode, gjennom 1970- og 80-åra var det økonomiske grunnlaget i området dårleg, og det vart ein tilhaldsstad for menneske som ønskte ei alternativ livsførsel. I dei seinare åra er turismen vorte ein betydeleg næringsveg i regionen. Attraksjonar, som t.d. dei store kauritrea i Waipoua Forest (som omfattar det høgaste treet i landet, Tāne Mahuta), dei historiske strandstadane Kohukohu og Rawene, kaféar, Wairere Boulders, strender, historiske bygningar, turruter, rideturar, båtturar og fiske trekkjer til seg fleire og fleire menneske kvart år.
Beijing Guoan FC
Beijing Guoan FC er ein kinesisk fotballklubb som spelar i Kinesisk superliga. Laget kjem frå Chaoyang i Beijing og blei skipa i 1951.
Norskfødde Hou Yongyong (draktnummer 7), kjend i Noreg som John Hou Sæter, spelar på laget og har skåra (august 2020).
Sør-Hålogaland bispedømme
Sør-Hålogaland bispedømme er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskopen held til i Bodø. Der ligg òg Bodø domkyrkje.
Beijing Guoan FC
Spelarstallen til A-laget
Oppdatert 30. juli 2020.
Sør-Hålogaland bispedømme
Historie
Sør-Hålogaland bispedømme omfattar Nordland fylke. Bispedømmet vart oppretta i 1952 då Hålogaland bispedømme vart delt. Hålogaland bispedømme var skilt ut frå Nidaros i 1804.
1137 Raïssa
1137 Raïssa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. oktober 1929 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Sør-Hålogaland bispedømme
Prosti
Sør-Hålogaland bispedømme har følgjande prosti:
Fellesråd
Bispedømmet har har følgjande fellesråd:
Henrik Anker Bjerregaard
Henrik Anker Bjerregaard, fødd på Ringsaker, var ein norsk forfattar og journalist, og ein sentral person innan norsk litteratur i generasjonen før Welhaven og Wergeland. Dei mest kjende verka hans er «Sønner av Norge», som til ein melodi av Christian Blom i ein periode vart nytta som Noreg sin nasjonalsong, og syngjespelet Fjeldeventyret med musikk av Waldemar Thrane.
Bjerregaard var påverka av romantikken, og norsk bygdeliv var eit viktig emne for litteraturen hans. Han freista grunnlegga ein norsk dramatisk litteratur, og la med det grunnen for forfattarar som kom etter.
I 1830 blei han høgsterettsdommar, og forfattarskapen hans tok slutt. Han har fått ei gate i Oslo oppkalla etter seg, Bjerregaards gate, og ei gate i Bergen, Bjerregårds gate.
Yasuaki Oshima
Yasuaki Oshima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Vissel Kobe, Tokushima Vortis og Giravanz Kitakyushu.
Zaiddiyah
Zaidiyyah (arabisk الزيدية, az-Zaydiyyah), zaidisme, zaydisme, zaydi eller stundom zaidi er ei retning innan sjiaislam som reknar Zayd ibn Ali som den rettmessige arvtakaren til den fjerde imamen, Ali Zayn al-Abidin, i staden for halvbroren Muhammad al-Baqir, som den øvrige shia-rørsla reknar som den femte imamen. Zaiddiyah er òg ein rettsskule (madhhab) og er ein av dei åtte som er godkjent i Ammanbodskapen.
Zaiddiyah står nær sunni-islam med omsyn til religionspraksis.
Fastiv
Fastiv (ukrainsk Фа́стів, Fastiv) er ein by i Kiev oblast (provins) sentralt i Ukraina. Han er det administrative senteret i Fastivskyj rajon (distrikt), medan sjølve byen har status som eit eige rajon i oblastet. Byen har kring 55 000 innbyggjarar.
Byen er eit jernbaneknutepunkt. Av industriar i byen finn ein bryggeriverksemd og maskineri.
Fastiv er ein historisk by som overlevde kosakkkrigane.
LimeWire
LimeWire er eit «peer-to-peer(P2P)»-program som lèt brukarar dela og søka etter og lasta ned filer frå andre brukarar. Programmet bruker Gnutella-protokollen, og har open kjeldekode.
LimeWire er ikkje ei nettside eller ein teneste, og står ikkje bak filene som er i nettverka deira. Folk som nyttar LimeWire gjer eigne filer tilgjengelege for brukarar andre stadar i verda. Slik fildeling er ulovleg om ein ikkje sjølv har opphavsretten eller løyve til å dela filene.
Programmet er skrive i programmeringsspråket Java, og kan dermed køyra på kva som helst datamaskin som har Java Virtual Machine installert. Installasjonsprogrammet til LimeWire finst også i fleire versjonar for Microsoft Windows, Mac OS X og Linux.
Ido
Ido er eit internasjonalt planspråk, inspirert av esperanto, som vart lagt fram i 1907. Det blir tala av ei lita gruppe menneske i dag, hovudsakleg i Europa, men har ingen morsmålsbrukarar.
Bruk
Ido er eit språk til bruk i kommunikasjon mellom folk som har ulike morsmål. Det er lettare å læra enn andre språk, slik at det er større sjanse for at folk kan snakka på like fot med kvarandre. Til samanlikning har engelskspråklege eit stort fortrinn når det skal snakkast engelsk i internasjonale samanhengar. Den som forhandlar på framandspråket engelsk med folk som har engelsk som morsmål, har eit problem.
Ido er meint å vera meir rettvist i slike samanhengar, ved at ingen skal eiga det meir enn andre (difor møter me av og til omgrepet «nøytralt språk»). Det at det er så lett å læra som det er, gjer også at det er fleire som kan læra ido bra nok til å føra gode samtalar enn tilfellet er med andre framandspråk. Dette styrkjer kontakten mellom vanlege «menn og kvinner i gata», utan å favorisera dei som er spesielt flinke i språk, eller dei som har spesielt god tid (og spesielt mykje pengar) til å læra seg framandspråk.
Raimo Valle
Raimo Valle er ein samisk norsk politikar (Ap) frå Nesseby, busett i Tromsø.
Han har organisasjonserfaring frå fagforeininga Samfunnsviterne og frå Tromsø sameforening.
I 2007 blei Valle utnemnd som statssekretær (Regjeringa Stoltenberg II) i Arbeids- og inkluderingsdepartementet. Han sat til 2012.
Skorin
Hallingen Skorin er ein lausslått frå Hallingdal i 2/4-takt. Slåtten er ein av dei få totaktsslåttane som er stadeigne i øvre Hallingdal, og er rekna som svært gamal. Namnet skriv seg frå spelemannen Knut Skøro frå Hol, som var kjelde til slåtten. Slåtten er rekna til vandreslåttane av di det er skrive ned to melodisk skyldte slåttar frå Vestlandet, ein frå Nordhordland og ein frå Nordfjord. Den største skilnaden på desse formene og hovudformene er felestillet. Skorin er for det meste spela på Halv Kvint eller ljosblått (G-D-A-D), medan vestlandsformene er på vanleg oppstilt bass. Dette kan tyde på at spelemennene vestpå har fanga opp tona, men ikkje felestillet. Denne slåtten er ein av dei få vandreslåttane som ikkje er spela på oppstilt bass.
I Telemark har slåtten ofte namnet Asle-Knut, etter spelemannen Knut Asleson Strand frå Ål. Dette skuldast truleg ei mistyding som oppstod då Olav Groven lærde slåtten av Sevat Sataøen. Dette er ein av dei få vandreslåttane som har kjerneområdet i Hallingdal.
Variantgruppa
I Hardingfeleverket har variantgruppa nr 149, og tel sju variantar. Om ikkje noko anna er skrive, er felestillet Ljosblått (G-D-A-D).
•	b: Asle-Knut, etter Steingrim Haukjem, Veggli, Numedal. Nedskrift Truls Ørpen kring 1927 (Ø 148). Haukjem har fanga opp slåtten i møte med Olav Groven.
•	c: Skorin, etter Ola A. Strand, Ål. Nedskrift Arne Bjørndal 1938 (B 1285). Ola Strand fekk slåtten frå Knut Skøro kring 1890.
•	d: Skorin, etter Odd Bakkerud, Rukkedalen. Nedskrift Truls Ørpen 1953 (Ø 352). Bakkerud fekk slåtten av Kristian Øvrevollseie, som hadde han etter Herleik Kvanneberg. Kvannebergen hadde slåtten frå Knut Skøro.
•	e: Asle-Knut, etter Olav Groven. Nedskrift Eivind Groven 1924 (G 409).
•	f: Skorin, etter Sevat Sataøen. Nedskrift Arne Bjørndal 1947 (B 2164). Sataøen hadde truleg slåtten frå Ola A. Strand.
•	g: Halling, etter Bendik Brynestad, Nordfjord. Nedskrift 1953 etter opptak i NRK (G 984). Oppstilt bass.
Supplementsform:
Miljöpartiet de Gröna
Miljöpartiet de Gröna (mp) er eit politisk parti i Sverige, skipa i 1981. Partiet tek utgangspunkt i grøn ideologi og er nært knytt til miljørørsla. Partiet vart skipa i kjølvatnet av Folkerøystinga om atomkraft i Sverige i 1980. Fordi partiet har samarbeidd nært med regjeringa Pärsson, har det i den seinare tid ikkje køyrt fram dei mest omstridde sakene sine. Partiet samarbeider om ulike saksfelt både med venstresida og høgresida, og seier seg å ikkje høyra til korkje venstresida eller høgresida.
Jacob von der Lippe
Jacob von der Lippe var ein norsk teolog og politikar frå Bergen. Han var biskop i Kristiansand stift 1841-74, og, med avbrot, stortingsmann frå 1830 til 1860.
Lippe, som var son av ein kjøpmann i Bergen, vart student i 1815 og cand. theol. i 1819. Same året vart han residerande kapellan i Haus. Han var sokneprest 1821-25 i Skånevik, 1825-31 i Avaldsnes. Frå 1831 var han sokneprest og stiftsprost i Kristiansand. Deretter biskop i Kristiansand stift 1841-74.
Lippe var stortingsrepresentant for Stavanger amt i 1830. Han var då sekretær i matrikkelkomiteen og medlem av komiteen om gasjar, pensjonar, budsjett- og skattevesen. I 1833 representerte han Kristiansand på Stortinget, sameleis i 1836, 1836-37, 1839, 1842, 1848, 1854 og 1859-60. På stortinga 1833, 1836 og 1836-37 var han både president og visepresident i Lagtinget, i 1839, 1842, 1848 og 1859-60 var han president i Lagtinget. Han var i 1836 medlem av riksretten. 1836 og 1836-37 var han sekretær i valkomiteen og i fullmaktskomiteen. 1836-37 formann i gasjekomiteen, 1839 formann i kyrkjekomiteen og sekretær i fullmaktskomiteen. Kyrkjekomiteen måtte då ta stilling til eit forslag om å oppheve konventikkelplakaten. Lippe leia eit konservativ mindretal som tala for å behalde plakaten, men i revidert form. Kongen nekta å sanksjonere eit fleirtalsvedtak, så konventikkelplaktaen vart ståande, inntil vidare. I 1842 var Lippe formann i komiteen om sivile og militære embetsgardar, og i 1848 formann i reglementskomiteen. Både i 1848 og 1854 var han formann i kyrkjekomite nr 1, i 1859-60 formann i kyrkjekomiteen. I 1860 var han med i deputasjonen som Stortinget sende til kongekroninga i Stockholm.
Lippe var medlem av fleire offentlege kommisjonar, mellom dei var ein kongeleg kommisjon 1839 om utviding av kyrkjer og kyrkjegardar.
Han døydde i Kristiansand i 1878.
Gosforthkrossen
Gosforthkrossen (engelsk the Gosforth Cross) er ein steinkross som står høgreist blant gravene på kyrkjegarden kring Saint Mary-kyrkja i den vesle landsbyen Gosforth vest i Cumbria i Nordvest-England. Krossen er av interesse i skandinavisk samanheng ettersom mesteparten av dei bileta som er hogd ut i lågt relieff på stammen av krossen er tolka som figurar og hendingar frå skandinavisk heiden mytologi.
Tongariro
Tongariro (maori IPA: ) er ein kompleks vulkan på Nordøya på New Zealand. Han ligg 20 km sørvest for Lake Taupo, og er den nordlegaste av dei tre aktive vulkanane som dominerer landskapet sentralt på Nordøya.
Gosforthkrossen
Skildring
Krossen, som på stilistisk grunnlag er tidfest til ni-hundretalet, er av raud sandstein, forma som ei slank søyle med ein ringkross med om lag 50 cm i diameter i toppen, totalt 4,42 meter høg, oppsett på ein låg, kvadratisk plattform, avtrappa i tre trinn. Nedst har søyla sirkulært tverrsnitt, men frå om lag 2,10 meter over bakken og opp til ringkrossen i toppen er det uthogd fire plane biletfelt som vender mot kvar si av dei fire himmelretningane. Søyla er 32 cm i tverrmål ved bakken, men berre 16 cm rett under ringkrossen i toppen.
Tongariro
Vulkanmassivet er 1,978 meter høgt. Det første utbrotet var for om lag 260 000 år sidan. Vulkanen består av i det minste tolv kjegler. Ngauruhoe, som ofte vert sett på som eit separat fjell, er geologisk ein ventil i Tongariro. Det er også det mest aktive, og har hatt meir enn 70 utbrot sidan 1839. Det siste utbrotet fann stad i 1974-1975. Det har også vore påvist vulkansk aktivitet ved andre ventilar. Red Crater (det raude krateret) hadde det siste utbrotet av vulkansk oske i 1926 og inneheld aktive fumarolar. Der er mange eksplosjonskrater på massivet, og somme av dei er fylte med vatn som har danna sjøane Blue Lake («Blåsjøen») og Emerald Lakes («Smaragdsjøane»).
Skiáthos
Skiáthos (gresk Σκιάθος, latinsk Sciathos eller Sciathus) er ei øy i Egearhavet som høyrer til Hellas.
Gosforthkrossen
Utskjeringar
Nedst i biletfeltet på austsida av søyla er det ei scene som syner to samanfiltra ormar som høgg etter kjeften på kvarandre. Over dette er det synt ei kvinne til høgre og ein mann til venstre, vende mot kvarandre. Mannen held eit spyd han har stukke inn i sida på ein mann som står i eit innramma felt over dei to, med armane utstrekt rett ut til kvar si side. Det går klårt fram at blodspruten står ut av såret som spydet har opna i sida på han. Biletet er tolka som ei framstilling av Kristi krossfesting, og er den einaste av scenene på Gosforthkrossen som vert rekna for å skildre ei bibelsk hending. Men det har òg vore hevda at denne scena var meint i samtida som både ei framstilling av den heidne guden Odin si sjølvofring i Yggdrasil, slik dette er skildra i den norrøne litteraturen, og som ei framstilling av Kristi krossfesting i samsvar med den kristne læra, då anna materiale kan tyde på at heiden og kristen tru har vore rekna som jamstilte i dette samfunnet då Gosfortkrossen vart laga.
Tongariro
Mount Tongariro ligg i nasjonalparken Tongariro National Park, den første nasjonalparken på New Zealand, og ein av dei første i verda. Han vart gjeven til nasjonen i 1887 av Te Heuheu Tukino IV (Horonuku), overhøvding i Ngati Tuwharetoa iwi, for at den naturlege venleiken til området skulle verta teken vare på. Nasjonalparken omfattar også fjella Ngauruhoe og Ruapehu, som båe ligg sørvest for Tongariro. Nasjonalparken er dobbel verdsarv på grunn av dei framståande naturmessige og rike kulturelle verdiane ein finn her.
Gosforthkrossen
Utskjeringar
Alle dei andre bileta er tolka som skildringar av hendingar og makter som er kjende frå norrøn mytologi, med den modifikasjonen at ei viss påverknad frå irsk heiden mytologi kan ha gjort seg gjeldande, ettersom den skandinaviske innvandringa til området kan ha gått føre seg frå skandinaviske busetnader på irsk jord. Men ein slik eventuell påverknad vert ikkje rekna for å ha endra meininga med bileta på ein måte som gjer det irrelevant å knyte dei til norrøne myter, som i fleire samanhengar kan ha vore sams germanske myter i førkristen tid.
Skiáthos
Skiáthos er ein eigen kommune som tidlegare høyrde til Magnisía prefektur, men frå 2011 inngår øya i periferieininga Sporadane i periferien Thessalía.
Tongariro
Den populære fotturruta Tongariro Alpine Crossing går mellom Tongariro og Ngauruhoe.
Skiáthos
Hovudbyen er Skiáthos by, og elles finst mellom anna landsbyane Kalývia, Kanapítsa, Koukounariés, Troúllos og Xánemos. Skiáthos ligg vest for Skópelos og er den vestlegaste øya i øygruppa Dei nordlege Sporadane. I vest ligg fastlandet med området Magnisía. Namnet på øya har sitt opphav i antikken.
Gosforthkrossen
Utskjeringar
Men det har vorte reist tvil om tolkingane, til dømes at det er Loke og Sigyn i fjellhola som er skildra på vestsida av søyla. Det kan sjå ut til at båe figurane er kvinner, for båe to har den same lange hårfletta som kjenneteikna kvinner i førkristen tid, slik det framgår av ulike typar bilete frå denne tida. Det ser heller ikkje ut til at det er eit beger til å samle opp ormegift i, som den eine kvinna held i handa, men ein annan ting.
Tongariro
Tongariro og områda omkring er ein av fleire stader som Peter Jackson valde ut for scener i dei tre filmane om Ringdrotten.
Gosforthkrossen
Utskjeringar
Kva slags funksjon Gosforthkrossen har hatt i den kristne kulten i dette området i mellomalderen, er det skilde meiningar om. Ein hypotese går ut på at krossen har vore nytta som ein «fondvegg» i ei friluftskyrkje i den tidlege tida, med eit alter vest for krossen, og med presten plassert mellom krossen og alteret. Etter ein annan hypotese har krossen markert den eine enden av ei viktig grav, helgengrav, medan ein annan kross kan ha markert den andre enden. Fragment av ein annan kross frå same kyrkjegarden, med mellom anna eit bilete som er tolka som guden Tor i ferd med å fiske opp Midgardsormen, er teke vare på inne i kyrkja. Der står òg ein type husliknande gravsteinar, hogback, som har vore nytta av folk i dei øvre sjikta i engelske samfunn med skandinavisk opphav.
Skiáthos
Skiáthos by har ein skule, ein latinskule, eit gymnas, mange kyrkjer, bankar, eit postkontor og ein marknadsplass (plateia). Byen har ei hamn som gjev ly for småbåtar og som har ferjesamband til Skópelos, Vólos, Ájos Konstandínos og resten av Hellas.
Gosforthkrossen
Andre monument frå gamal tid
Inne i kyrkja er det teke vare på eit fragment av eit steinmonument med relieffbilete som syner delar av ein hjort med ein orm mellom beina, og under dette ei scene som etter den gjengse tolkinga syner ein episode frå soga i den norrøn mytologien om jotnen Hyme og guden Tor i ein båt på havet medan Tor freistar fiske opp Midgardsormen, men vart hindra av Hyme i dette, slik Snorre Sturlason skriv om i si Edda (Den yngre Edda). I kyrkja står det òg to dekorerte gravsteinar, såkalla hogbacks, som er ein gravsteintype som er rekna for å ha hatt tilknyting til ætter med nordisk opphav. Korkje steinen med Tor og Hyme, eller dei to gravsteinane, står no der dei opphavleg har vore plassert.
Skiáthos
Geografi
Mykje av øya er skogkledd. Området rundt landsbyane og Skiáthos by er derimot jordbruksområde. Skogane på øya består av furu og ligg på den søraustlege delen av øya. Ein kan sjå øya Skópelos frå Skiáthos og i klårvêr kan ein òg sjå øyane Évvia og Skýros. Det høgaste punktet på øya ligg i vest og her står det ei kommunikasjonsmast.
Gába
Gába er eit samisk tidsskrift som kjem ut med seks nummer i året. Tidsskrifet er tospråkleg, artiklane er på nordsamisk og norsk.
Det konsoliderte Venstre
Det konsoliderte Venstre eller berre konsoliderte Venstre (konsoliderede Venstre) er ei nemning på partiet Venstre i tida etter partisplittinga i januar 1908. Venstre var ei tid delt i tre fløyar. Dei "regjeringstru" med mellom anna Jørgen Løvland og Abraham Berge. Sentrum med Carl Berner og etter kvart Gunnar Knudsen, og dei "opposisjonelle" med Johan Castberg, Wollert Konow (H) og Johan Ludwig Mowinckel. Stortingsgruppa vart i 1908 oppløyst, og Venstre gjenoppstod som eit eige parti att, med klare grenser mot Høgre og samlingstanken innan Samlingspartiet. Ved stortingsvalet 1912 var Venstre igjen de største partiet, og kunne danna ei ny regjering under leiing av Gunnar Knudsen. Mange av dei som ikkje ynskte å gå inn i det konsoliderte Venstre, gjekk inn i Frisinnede Venstre.
Skiáthos
Geografi
Skiáthos har om lag 70 strender, inkludert ei nudiststrand i den sørlege enden av øya kalla Little Banana Beach.
Aust for Skiáthos ligg Arkó, Répi, Tsougriá og fleire andre småøyar som høyrer til Skiáthos kommune. Ingen av dei er busette.
Transport
Øya har båtsamband til Thessaloníki, Vólos og Ájos Konstandínos, i tillegg til dei andre øyane i Dei nordlege Sporadane. Nordaust på øya ligg det òg ein flyplass. Flyplassen har ein svært kort rullebane, og er berre om lag 1 570 meter lang. Ofte fører dette til at fly må mellomlande (som oftast i nærleiken av byar som Vólos, Kavála, Thessaloníki) for å fylle meir drivstoff, sidan dei fleste flya må ta av med lite drivstoff for å kunne lette.
Historie
I antikken hadde øya ei lita rolle i persarkrigane. I 480 fvt. vart flåten til den persiske kongen Xerxes råka av ein storm og fekk store skader langs klippene på kysten av Skiáthos. Etter dette låg den greske flåten i kamp med den persiske ved Artmisium, men klarte til slutt å ta den persiske flåten under slaget ved Salamis. Skiáthos vart verande i Det athenske sjøforbundet fram til det mista sjølvstendet sitt. Byen vart øydelagt av Filip V av Makedonia i 200 fvt.
I mellomalderen vart øya stadig rasert under åtak frå sjørøvarar. I 1207 erobra Gyzi-brørne øya og bygde Boúrtzi, ei lita festning i venezisk stil liknande Boúrtzi i Návplio, på ein holme utanfor Skiáthos by, for å verne hovudbyen frå fleire åtak. Festninga var derimot lite effektiv, og på midten av 1300-talet flytta innbyggjarane hovudbyen frå den gamle staden, som låg der den moderne Skiáthos by ligg i dag, til Kástro (det greske ordet for borg), på ein høg klippe over sjøen heilt nord på øya. Kástro vart verande den einaste busetnaden på øya fram til slutten av den greske sjølvstendekrigen då hovudbyen vart flytta tilbake til sin opphavlege stad.
I 1704 bygde munkar frå Áthos klosteret Evangelístria, som spelte ei rolle i den greske sjølvstendekrigen som ein gøymestad for greske opprørarar.
På 1800-talet vart Skiáthos eit viktig senter for skipsbygging i Egearhavet, sidan det var rikeleg med furuskog på øya. Furuskogen vart nesten utsletta, men då dampbåtane kom betra tilhøva seg. I dag ligg det eit lite skipsverft nord for Skiáthos by, som framleis byggjer greske kaiki.
I 1964 vart Skiáthos vald som ei utviklingssone for turisme. Dette førte til store endringar på øya for å tilpasse seg turistindustrien, mellom anna kystvegen frå Skiáthos by til Koukounariés, bygginga av flyplassen i 1984 og det første store hotellet ved stranda Koukounariés. Langs kystvegen har det sidan vorte oppretta mange hotell og øya har vorte ein viktig turistdestinasjon.
11. juli 2007 spreidde ein skogbrann seg raskt over øya. Alle innbyggjarane i Ajía Paraskeví vart evakuert, og turistar måtte forlate øya.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Otto Dahl
Otto Dahl var ein norsk skatterevisor frå Hamar og stortingsrepresentant frå Arbeidarpartiet for Hedmark i tida 1954-69.
Dahl var son til ein barbermeister. Sjølv gjekk han ut av middelskulen i 1931 og ein handelsskule i 1933. Deretter var han i to år assistent på kemner- og borgarmeisterkontoret i Hamar, før han frå 1935 og fram til 1942 var assistent ved Hedmark skatteinspektørkontor. Sidan var han 1942-47 rekneskapkontrollør og 1947-70 bedriftsrevisor ved same kontoret. Frå 1970 til 1978 var han fylkesrevisor i Hedmark.
Frå 1945 til 1959 var Dahl medlem i Hamar bystyre, ein stor del av tida sat han i formannskapet. Hausten 1953 vart han vald inn på Stortinget frå valkrinsen Hedmark, og vart sidan attvald dei tre neste stortingsvala. Dei tolv fyrste sesjonane var han medlem i Militærkomiteen, nestformann i komiteen frå 1957 til -65. Siste fire åra på Tinget var han medlem i Sosialkomiteen.
Gambiaelva
Gambiaelva er ei stor flod i Vest-Afrika. Ho er 1 130 km lang og har eit nedslagsfelt på 185 000 km². Elva har gjeve namn til landet Gambia, som ligg på begge breiddene av det nedre løpet hennar. Elva er dobbelt så lang som landet. Ho byrjar løpet sitt i Guinea, og renn så gjennom Senegal før ho når Atlanterhavet i Gambia.
Geografi
Gambialeva spring ut på Fouta Djallon-platået nord i Guinea og renn vestover til Atlanterhavet. Frå Fouta Djallon renn elva nordvest inn i den senegalesiske Tambacounda-regionen, gjennom Niokolo-Koba nasjonalpark. Ho flyt saman med Nieri Ko og Koulountou, og går gjennom Barrakundastryka før ho går inn i Gambia ved Fatoto. Her renn elva hovudsakleg vest, men med eit buktande løp, ein meander. Rundt 100 km frå munningen vider ho seg gradvis ut til ho når ei breidd på over 10 km der ho renn ut i havet ved Banjul.
Gambia er den einaste elva i Vest-Afrika som er lett tilgjengeleg for havgåande skip. Om lag halve elva er seglbar.
Elvekryssingar
Det er også to bruer ved Basse Santa Su og Fatoto i Upper River Division i Gambia som opna i oktober 2021, bygd med kinesiske middel, og ei bru ved Gouloumbou i Senegal.
Samefolket
Samefolket er eit samisk tidsskrift som har vorte publisert regelmessig sidan 1918. Forgjengaren, Lapparnas egen tidning, kom ut så tidleg som i 1904. Samefolket skriv framfor alt om kultur og politikk i dei samiske kjerneområda, men no og då også om andre urfolk runt om i verda. Tidsskriftet blir i hovudsak redigert på svensk, men har også tekstar på norsk og tidvis også tekstar på nokre av dei samiske språka som blir snakka i Sverige, nordsamisk, lulesamisk eller sørsamisk.
Gambiaelva
Elvekryssingar
All anna kryssing av elva føregår med ferje, med hovudløp mellom Banjul og Barra ved elvemunningen, Banni og Kerewan, Farafenni og Yelitenda og Kau-ur og Jessadi, eller med småbåt.
Afrikatid
Afrikatid viser til oppfattinga om visse afrikanske kulturar har eit meir avslappa tilhøve til tid enn til dømes vestleg kultur, og at det derfor tek tid før ting skjer. Det kan visa til at møte, arbeid og tilstellingar tek til seinare enn tidspunktet som er oppgjeve.
Gambiaelva
Bolong
Små bielvar i dei nedre delane av elva blir ofte kalla bolong eller bolons. Desse omfattar Sami Bolong, som skil dei nordlege halvdelane av Central River Division og Upper River Division, Bintang Bolong som skil Lower River Division frå West Coast Division, og mindre vassmassar som Sofancama, Jurunku, Kutang, Nianji og Sandugu bolong.
Afrikatid
Kritikarar til omgrepet kan hevda at det er eit påfunn som blir brukt til å forklara bort latskap eller at det å få nokon til å venta på seg er eit statussymbol brukt av personar som vil kjenna seg viktige.
Gambiaelva
Øyar
Gambiaelva har fleire elveøyar, der ho delar seg rundt dei og samlar seg att. Den gambiske hovudstaden Banjul ligg på eit avskore elvedelta, Banjul Island eller St Mary's Island. Ved munningen, der elva er på sitt djupaste, ligg den vesle Dog Island og den mindre Pelican Island.
Kunta Kinteh-øya
Kunta Kinteh-øya, tidlegare kalla James Island, ligg i Gambiaelva nær Juffure, kring 25 km frå munningen. Øya blei brukt til handel mellom området og utlendingar, hovudsakleg frå Europa. Ho hadde særleg ei viktig rolle under den transatlantiske slavehandelen, frå byrjinga og til han blei avskaffa. Øya står nå på UNESCO si verdsarvliste.
I verket Roots (Røter), var elva ein av leietrådane til forfattaren Alex Haley som prøvde å finna opphavet til den amerikanske familien sin. Familietradisjonen hadde halde på at ein afrikansk forfar nytta nemninga «kamby bolongo» om ei elv, og sidan bolongo tyder 'rennande vatn' på mandinka, eit gambisk språk, meinte Haley at det måtte visa til Gambiaelva. Han spora opp slaveskipet «Lord Ligonier», som kunne ha frakta forfaren hans frå James Island til Annapolis i Maryland.
Elephant Island
Elephant Island er ei av dei største øyane i elva, med ei lengd på 17 km. Ho ligg kring 190 km unna Banjul.
Plantar og dyr
Dyrelivet i Gambiaelva og nedslagsfeltet hennar er nært knytt til det i Senegalelva, og dei to blir vanlegvis kombinerte i ein enkelt økoregion. Artsmangfaldet her er moderat høgt, men det finst berre tre froskeartar og ein fiskeart som er endemiske for denne økoregionen.
Det finst mangrovar frå munningen og rundt 10 mil innover, deretter er breiddene prega av ferskvass- og brakkvassmyrer med klipper med små skog- og buskholt imellom. Det veks ville oljepalmar langs elva.
Vegetasjonen og myrområda legg grunnlag for eit rikt dyreliv, med flodhestar, krokodillar, fiskar og insekt som mygg og tsetsefluger. Ein har dokumentert kring 80 ulike pattedyrartar, 330 fugleartar, 26 reptil og 150 artar av ferksvassfisk i elveområdet.
Dei flate myrområda nær kysten blir tidvis overfløymde med saltvatn, og kan ikkje brukast til jordbruk. Lenger opp elva kan ein derimot dyrka denne jorda, og nyttar henne særleg til å dyrka ris. Jord litt høgare opp frå elva er veldrenert og godt eigna for dyrking av jordnøtter, som er ei av dei viktigaste eksportvarene til Gambia. Jordnøtter blir også mykje brukte i matlaging, som til stuinga domoda.
Historie
Dei eldste kjende innbyggjarane i området kring Gambiaelva er jola-, balante-, bainuk- og manjakfolk. Fønikarar og arabarar vitja elva for handelsføremål før portugisarar kom til staden på 1400-talet.
Ifølgje munnleg overlevering kom store tal mandinkafolk frå Mali til regionen på 1300-talet, leidd av Tiramakhan Traore, ein av generalane til Sundiata Keita. Ein alternativ teori lagt fram av nokre moderne historikarar er at det i staden var nokre få innvandrarar, hovudsakleg jula-handelsfolk, som føre an ei gradvis sosio-kulturell endring mot å identifisera seg med mandinka-folket, som hadde høgare status og var knytt til det herskande Maliriket. Desse jula-folka gjorde Gambia til ein viktig del av det vidare vestafrikanske handelsnettverket, der ein dreiv handel med salt, muslingar, jern, klede, elfenbein, bivoks, gul, lêr og ikkje minst slavar så langt som til Nigerelva og vidare.
Den venetianske utforskaren Alvise Cadamosto, som arbeidde for portugisarane, blei den fyrste europearen til å segla til Gambia i 1455. Han omtalte elva som Gambra eller Cambra. Andre kjelder frå denne perioden bruker namn som Guambea, Guabu og Gambu (kanskje ei samanblanding, på denne tida og seinare, av namnet på elva og det til kongeriket Kaabu). Handelsfolk frå ulike europeiske land fortsette å driva handel langs elva i to hundreår etter Cadamosto, men det var fyrst i 1651 at det baltiske Hertugdømet Kurland og Semigallen som den fyrste europeiske staten byrja skipa ein permanent base på det dei kalla Heilage Andreas-øya nær munningen av elva. I 1661 tok England kontroll over øya, og døypte henne om til St James. Engelskmennene og franskmennene kjempa om økonomisk herredøme over elva i løpet av dei neste 150 åra.
I denne perioden var det kongedøme langs elva som Niumi (også kalla Barra), Niani, Kantora, Jimara, Kiang, Badibu, Fuladu, Tumana og Wuli, som alle har gjeve namn til moderne distrikt i Gambia. Viktige handelspostar ved elva var mellom anna Barra, Albreda, Juffure, James-øya, Tendeba, Joar, MacCarthy-øya, Fattatenda og Sutukoba.
I åra kring 1800 drog den skotske oppdagaren Mungo Park opp Gambiaelva to gonger for å nå Nigerelva.
Den anglo-franske konvensjonen frå 1889 la fast grensene for Protektoratet Gambia og kolonien Senegal til ti kilometer nord og sør for elva så langt inn som Yarbutenda (nær dagens Koina), med ein radius på 10 km kring bysentrum som den austlege grensa. Deretter hadde britane kontroll over heile delen av elva som var farbar med havgåande skip. Sjølv om grensedraginga stort sett var rekna som ei mellombels ordning, har grensene mellom dei to landa ikkje blitt endra sidan 1889.
Dei innførte politiske grensene har vore eit hinder for utviklinga av Gambiaelva. I 1978 skipa likevel Gambia og Senegal ein samarbeidsorganisasjon, Gambia River Development Organization, som Guinea blei medlem av i 1980.
Zoologi
Zoologi eller dyrelære (gresk zoon, 'dyr', og logos, 'ord') er læra om dyr, og utgjer med det eit av fagområda i biologi. Den vidare inndelinga av zoologi byggjer på dyregruppene som vert studerte: entomologi, herpetologi, ichthyologi, malakologi, mammalogi, ornitologi og fleire.
Frøemne
Frøemne (ovule), også kalla egg, er det unge frøanlegget til ein blome. Det sit festa som ein liten, vorteforma lekam på fruktblada.
Frøemnet består av frøemnekjernen (nucellus), som omsluttar ei større celle, embryosekken eller kimsekken. Frøemnekjernen er omgjeven av éi eller to frøemnehinner (integument). Desse sluttar ikkje heilt saman, men etterlét ei lita opning, frøemnemunnen (mikropyle). Frøemnet er ved frøemnestrengen (funiculus) festa til frøstolen (placenta) på fruktbladet. Staden på frøemnet der frøemnestrengen byrjar blir kalla navlen (hilum). Gjennom frøemnestrengen går det ein karstreng, som fører den nødvendige næringa til frøemnet. Hinnene og kjernen har eit felles utgangsparti, kjernefoten (chalaza).
Embryosekken er den viktigaste delen av frøemnet. Han inneheld eggcella, som alltid ligg i den enden som vender mot frøemnemunnen. Saman med eggcella finst eit par andre, små celler, synergidecellene. I den motsette enden av embryosekken ligg antipodecellene, medan midtdelen er fylt ut av frølkvitekjernen eller sentralkjernen. Alle cellene i embryosekken manglar cellevegg.
Etter befrukting utvikler eggcella seg til eit lite planteembryo, groen, medan synergide- og antipodecellene går til grunne. Embryosekken blir fylt med frølvite, danna ved delingar av frøhvitekjernen, og frøemnehinnene blir omdanna til frøskal. Då er frøemnet blitt til eit frø.
Frøemnet kan ha ulik form og kan ha namn etter dette. Er det rett, og navlen ligg motsett frøemnemunnen, blir det kalla rett (atropt eller ortotropt); ligg frøemnemunnen og navlen ved sidan av kvarandre, er frøemnet omvendt (anatropt), medan det blir kalla krumt (kampylotropt) om både frøemnemunnen, navlen og kjernefoten ligg ved sidan av kvarandre.
Fumiya Iwamaru
Fumiya Iwamaru er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Vissel Kobe, Júbilo Iwata, Thespakusatsu Gunma, Avispa Fukuoka, Yokohama FC, Roasso Kumamoto og V-Varen Nagasaki.
Karl Ove Knausgård
Karl Ove Knausgård er ein norsk forfattar. Han har vunne ei rekkje litterære prisar, og hadde per januar 2011 seld over 275 000 eksemplar av bøkene i serien Min kamp.