cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ståle Stensaas
Landslagsspel
I januar 2001 fekk Stensaas sin landslagdebut i ein kamp mot Sør-Korea, avvikla i Hong Kong. Ein dryg månad seinare skåra han sitt einaste landslagsmål då Noreg gjesta Nord-Irland og vann 4-0 i ein privatlandskamp i Belfast. Etter sin tredje landskamp i mars 2001, måtte han vente til november 2003 før han atter kunne ta på den norske landslagsdrakta. EM-kvalifiseringskampen mot Spania enda med tap 0-3, men Stensaas fekk fleire privatlandskampar utover vintrane/vårane 2004 og 2005, slik at han enda med totalt ni kampar på det norske landslaget.
Nobuhiro Ueno
Nobuhiro Ueno er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane All Nippon Airways og Sanfrecce Hiroshima.
Grøne belte i Storbritannia
Politikken går ut å bevara ein ring med ope landskap rundt store tettbygde område ved å legga restriksjonar på framtidig utbygging. På denne måten ynskjer ein å bevare område egna for jordbruk, skogbruk og liknande.
Grøne belte i England
I 2003 var det fjorten grøne belte i England, som til saman verna 13 % av arealet i landet.
Celledeling
Celledeling er ein prosess der ei celle deler seg og blir til to. I eukaryote celler skil me mellom mitose (vanleg celledeling) og meiose (reduksjonsdeling), der cellene skapte gjennom delinga har halvparten så mange kromosom som morcella, og er blitt til kjønnsceller. Prokaryote og nokre eukaryote celler kan også utføre todeling som skil seg frå mitose.
Bryne Fotballklubb
Bryne fotballklubb vart stifta 10. april 1926 frå Bryne i Rogaland. Herrelaget speler i 2. divisjon avdeling 2 (2020). Noverande hovudtrenar er.
Stadionet til Bryne er Bryne stadion og har ein tilskodarkapasitet på 10,000 (2,507 seter), avgrensa til 3,500. Publikumsrekorden vart sett i 1980 mot erkerival Viking, då det var 13 621 tilskodarar på stadion.
Dei største merittane til klubben er cupsigeren i 1987 etter mål av trønderen Kolbjørn Ekker, og seriesølv i 1980 og 1982. Klubben spelte i 1. divisjon (tilsvarande Tippeligaen) frå 1976 til 1988. Klubben rykte opp til eliteserien hausten 1999, men rykte ned att til 1. divisjon i 2003.
Comeback i Tippeligaen
For ein liten klubb som Bryne blei det ein tøff retur til den norske toppdivisjonen. Kvar sesong var ein kontinuerleg kamp for å unngå nedrykk. Men trass i at laget kvart år blei tippa ned av ekspertane klorte dei seg fast. Spelestilen var kjenneteikna meir av fysisk styrke enn av teknisk finesse; eit kjennemerke som gjorde Bryne lite populære i Fotball-Noreg. Etter fire sesongar, der 2002 utmerka seg i positiv forstand, måtte klubben ta den tunge vegen ned i 1. divisjon hausten 2003. Med seg på vegen fekk dei den tvilsame æra av bli det første toppserielaget nokonsinne som tapte alle bortekampane.
Sesongen 2007
Klubben enda i 2006 på sjette plass i Adeccoligaen etter ein skuffande sesong, som kulminerte med at Magnus Johansson trekte seg frå stillinga som hovudtrenar. Hans Olav Frette tok over ansvaret ut sesongen.
Sesongen 2008
Etter fleire forsterkingar og eit styrkt sportsligapparat før 2008-sesongen skulle Bryne kjempe i toppen av Adeccoligaen denne sesongen då det var heile tre plassar med direkte opprykk. Rolf Teigen vart henta inn som hovudtrenararen som skulle bringe Bryen opp i det gjævaste selskapet, saman med han hadde klubben òg Frode Olsen (sportsjef), Kurt Hegre (keepertrenar) og Erik Fuglestad (spelarutviklar). Store delar av sesongen vart ein kamp i botnen. Forventningane var større både blant spelarar og tilhengjarar, og klubben måtte kutte i budsjettet pga. tapte inntekter som følge av den svake sesongen.
2. september 2008 vart sportssjef Frode Olsen sparka, like etter vart keepertrenar Kurt Hegre permittert på grunn av dårleg økonomi. I tillegg forsvann høgtløna Håvard Sakariassen til. Fleire kritiserte styret og trenar Rolf Teigen for den svake sesongen, men spelarane støtta trenarapparatet, og tok sjølvkritikk.
Sesongen 2009
Mons Ivar Mjelde tok over Bryne i 2009-sesongen. Den 22. november 2009 vart Tommy Bergersen klar som ny Bryne-trenar etter at Mjelde gav seg etter sesongen 2009
Sesongen 2011
Roger Eskeland la opp som fotballspelar.
Cupmeistrar for Bryne 1987
Lars Gaute Bø, Kolbjørn Ekker, Bjørn Gulden, Leif Rune Salte, Roar Pedersen, Hugo Hansen, Tor Fosse, Paal Fjeldstad, Arne Larsen Økland, Børre Meinseth, Jan Madsen, Geir Giljarhus, Stig Norheim, Paul Folkvord, Kjetil Sigurdsen, Bjarne Lodden.
Yasuyuki Sato
Yasuyuki Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Oita Trinity.
Maracaibosjøen
Maracaibosjøen er ei vik i Venezuela. Sett på som ein innsjø, ville sjøen vore den største innsjøen i Sør-Amerika. Eit 54 km langt sund gjev sjøen samband med Venezuelabukta, til Det karibiske havet og til Atlanterhavet. Mykje vatn kjem frå Catatumbo-elva, men fleire elvar renn ned frå Andesfjella.
Mykje trafikk går til hamnebyane Maracaibo og Cabimas. General Rafael Urdaneta-brua bind saman byen Maracaibo med resten av Venezuela.
Maracaibosjøen ligg sentralt i Maracaibo-bassenget, og inneheld store ressursar av petroleum, noko som gjer området til ein viktig senter for Venezuela sin økonomi. På grunn av petroleumsverksemda er det mykje forureining i området.
Actinium
Actinium er eit radioaktivt grunnstoff og høyrer til actinoida. Actinium vert danna ved nedbryting av uran eller thorium.
Stoffet er sølvfarga og metallaktig, og lyser blått i mørkret på grunn av den høge radioaktiviteten sin. Det er rundt 150 gonger så radioaktivt som radium, noko som gjer det til ei god nøytronkjelde. Elles har det liten nytteverdi.
Michael Moore
Michael Moore er ein sjølverklært liberal forfattar, filmregissør og samfunnsdebattant frå USA. Han skriv bøker og lagar politiske dokumentarfilmar primært for eit amerikansk publikum. Moore fekk sitt store gjennombrot i Europa med filmen Bowling for Columbine, som han også vann ein Oscar for.
Simlebreen
Simlebreen er ein isbre i Beiarn kommune i Nordland. Med eit areal på 21 km² er han den 18. største isbreen på det norske fastlandet. Breen ligg på vestsida av Beiardalen nokre kilometer nord for Svartisen. Nord for Simlebreen igjen ligg breen Hábresfonna.
Simletinden på 1329 meter over havet stikk opp av breen.
Sjostka
Sjostka (ukrainsk og russisk Шостка) er ein by i Sumy oblast nordaust i Ukraina. Byen har kring 85 000 innbyggjarar (2004). Han ligg ved elva Sjostka, ei sideelv til Desna, som han har fått namnet sitt frå. Sjostka er eit industrisenter for kjemiakaliar og mjøleprodukt.
Historie
Sjostka vart grunnlagd som ein landsby på byrjinga av 1600-talet for ukrainske kosakkar. I 1739 vart det grunnlagde ein krutfabrikk her. Sidan den gong var Sjotska ein av dei viktigaste leverandørane av krut til Det russiske imperiet. I 1893 vart byen knytt til jernbanenettverket. Sjostka fekk byrettar i 1920. I 1931 vart det bygd ein filmfabrikk i Sjostka, som var ein av dei viktigaste leverandørane av film i Sovjetunionen.
Fastkjevefisk
I Noreg er èin art registrert, månefisk.
Kjenneteikn
Fastkjevefisk er ofte særs ulike frå den vanlege fiskekroppsbygnaden. Det er stor variasjon mellom dei ulike fiskane i gruppa, men dei har til felles at dei har fått mange av knoklane i kraniet sterkt redusert eller fjerna heilt.
Gruppa manglar skjel i tradisjonell forstand, sjølv om mange artar har fått dei omdanna til piggar, plater eller skjold. Bortsett frå månefiskfamilien har dei symjeblære.
Brovary
Brovary (ukrainsk Бровари) er ein by i Kiev oblast (provins) nord i Ukraina, og ein austleg forstad til Kiev. Han er administrasjonssenter i Brovarskyj rajon (distrikt). Brovary er ein gammal by, først nend i 1630. Namnet er ukrainsk for bryggeri.
Byen vart kjend i 2000 då ei bustadblokk vart treft av ein bakke-til-bakke-missil, som vart skoten opp får ein skytebane i nærleiken og gjekk feil veg. Tre personar omkom.
I dag er Brovary eit senter for skoproduksjon og idrett. Fleire ukrainske idrettstjerner har starta karrierane sine her.
Regjeringa Bratteli I
Trygve Bratteli si første regjering vart utnemnd 17. mars 1971 og sat til 18. oktober 1972.
Regjeringa kom til fordi regjeringa Borten gjekk i oppløysing på grunn av usemje om EF-spørsmålet.
Den gjekk av fordi Trygve Bratteli i ein tale på Gjøvik sa at han ville gå av viss det ikkje vart ja-fleirtal i folkerøystinga om norsk medlemskap i EF 25. september 1972. Ein kan seie at han stilte kabinettspørsmål til folket. Då det vart nei-fleirtal, gjekk regjeringa av, og ei regjering frå nei-partia Senterpartiet, Venstre og Kristeleg folkeparti vart skipa under leiing av Lars Korvald, Kristeleg folkeparti: Regjeringa Korvald.
Uman i Ukraina
Uman (ukrainsk Умань) er ein by i Tsjerkasy oblast (provins) sentralt i Ukraina, aust for Vinnytsia. Byen ligg ved breidda av elva Umanka og er det administrative senteret i Uman rajon (distrikt). For ukrainarane er Uman kjend for skildringa av haidamakopprøra i det lengste diktet til Taras Sjevtsjenko, Haidamaky (1843).
Regjeringa Bratteli I
Trygve Bratteli si første regjering var ei regjering med statsrådar berre frå Arbeidarpartiet. Medlemmer i regjeringa var:
Uman i Ukraina
Historie
Opphavet til byen er uklart, men han er særs gammal. Han er kjent frå 1616 då tatarane bygde eit forsvarsanlegg i byen og eit framtredande kossakregiment vart stasjonert i byen. I åra 1670–1674 var byen militært hovudkvarter for den delen av Ukraina som ligg på vestsida av Dnepr. Folketalet steig utover på 1600-talet då byen var ein del av Polen og han fekk byrettar i 1616 og i 1629 hadde den 6 000 innbyggjarar. I 1706 fekk han Magdeburgrettar.
I 1802 vart den storslåtte Sophienpark opna, anlagt av den polske greven Stanislaw Potocki og ingeniøren Ludwig Metzel, inspirert av dei engelske landskapsparkane. Parken har namn etter den greske hustrua til Potocki.
Næringsliv
Hovudnæringa i byen er maskinindustri og farmasøytisk industri. Uman ligg sentralt kommunikasjonsmessig der motorvegane Kiev – Odessa og Vinnytsia – Kropyvnytskyj kryssar kvarandre.
Cuenca
Cuenca (Santa Ana de los Cuatro Ríos de Cuenca) er den tredje største byen i Ecuador og hovudstaden i Azuayprovinsen. Han ligg i høglandet på 2800 moh ved den panamerikanske hovudvegen. Folkesetnaden var om lag 280 000 i 2001.
Byen vart skipa i 1557 av den spanske historikaren Diego Hurtado de Mendoza på staden der den historiske byen Guapondeleg til Cañarifolket låg, («landet så stort som himmelen», 500 e.Kr.), seinare også kjent som Tomebamba etter at han var erobra av inkaene.
Cuenca er eit senter for produksjon av panamahattar for eksport. Hattane er gjort med handarbeid og er høgt prissette. Sjølve flettearbeidet vert ofte utført heime av kvinner i byen for å skaffe ekstrainntekter til familien, medan ferdigstillinga gjerast med hjelp av maskinar på fabrikkar.
Byen ligg berre 30 kilometer aust for nasjonalparken Cajas og 67 kilometer sør for den viktigaste inkaruinen i landet, Ingapirca.
Det historiske senter i Cuenca er eit kulturminnet som blei sett på UNESCO si verdsarvliste i 1999.
Protestantisme
Protestantisme er nemninga på den forma for kristendommen som voks fram i tida kring reformasjonen på 1500-talet. Det finst mange under-retningar av protestantisk kristendom med tildels store skilnader. Av desse kan nemnast evangelisk-luthersk kristendom, reformert kristendom, metodisme, baptisme, anabaptisme, presbyteriansk kristendom og sjuandedagsadventisme.
Nemninga «protestantisk» stammar frå riksdagen i Speyer som fann stad i 1529. Tilhengjarane av reformasjonen til Martin Luther protesterte mot eit forbod mot vidare utbreiing av rørsla. Protestantane sjølv brukte gjerne neminga «evangelisk» om seg sjølve, med vekt på evangeliet med bodskapen om syndsforlating og rettferdiggjering ved tru åleine.
Radium
Eigenskapar
Radium kan sjå nesten heilt kvitt ut, men blir svartare om ein utset det for luft.
Ein finn små mengder av stoffet i uranførekomstar. Den mest stabile isotopen av stoffet er Ra-226, som har ei halveringstid på 1602 år og blir brote ned til radon.
Bruk
Stoffet er svakt sjølvlysande og vart derfor ei tid brukt til å måla visarar på klokker og måleinstrument. Dette slutta ein med på 1920-talet etter at meir enn hundre tidlegare målarar hadde døydd av å utsetjast for strålinga.
Blanda med beryllium gjer radium frå seg nøytron og kan brukast i fysikkeksperiment.
Ordstilling
I språktypologi refererer ordstilling til den umarkerte rekkjefølgja av dei sentrale setningsledda, særleg subjekt, objekt og (finitt) verb (verbal), delvis også adverbial.
Ordstillingstypar
OS-språk, og særleg OVS-språk, er svært sjeldne, og vi veit framleis lite om syntaksen deira.
Fraseintern ordstilling
Det er mogleg å sjå to hovudtypar innanfor fraseintern ordstilling, kjerneinitiale og kjernefinale frasar. Viss kjernen i ein frase blir definert som den delen som avgjer distribusjonen til frasen, deler vi frasane inn i om kjernane kjem før eller etter komplementet sitt. Norsk har t.d. kjerneinitiale preposisjonsfrasar («Vi flyg om Oslo»), der finsk har kjernefinale postposisjonsfraser («Me lennetään Oslon kautta»).
Det har blitt hevda at SOV-språk konsekvent har kjernefinale frasar og modifiserande adverbial framfor frasane dei modifiserer, mens SVO-språk er meir blanda, og kan ha både kjerneinitiale og -finale frasar. Men også SOV-språka er blanda. Afrikanske SOV-språk som oromo (kusjittisk) og kanuri (saharisk) har kjerneinitiale nominalfrasar. Dei germanske SOV-språka som er V2-språk oppfører seg som SVO-språk.
Enter K
Enter k er det 11. studioalbumet til den engelske musikaren Peter Hammill, gjeve ut på Naive Records i oktober 1982. Selskapet var eigd og styrt av Gordian Troeller, tidlegare manager for bandet til Hammill, Van der Graaf Generator og som hadde hatt suksess som manager for Orchestral Manoeuvres in the Dark. ). Hammill gav sidan ut albumet på sitt eige Fie! label.
Albumet var det første studioalbumet til Hammill spelt inn med The K Group, eit band han skipa i 1981 for å turnere med dei tidlegare albuma A Black Box og Sitting Targets. Kva av medlemmane i bandet fekk eit alias: Hammill var K, John Ellis var Fury, Nic Potter var Mozart og Guy Evans var Brain. The K Group akkompagnerte òg Hammill på konserten hans i 1981 på Rockpalast, og på det første konsertalbumet hans, The Margin.
Enter k nådde 21. plassen på UK Indie Chart.
«Don't Tell Me» vart omarbeidd for Hammill-albumet The Love Songs.
Innhald
Alle songar skrivne av Peter Hammill.
Antimon
Antimon er eit grunnstoff med kjemisk symbol Sb og atomnummer 51. Atommassen (u) er 121,8.
Historie
Antimon har vore kjend i sambindingar i lange tider. Som metall har stoffet vore kjend sidan byrjinga av det 17. århundre. Antimon hadde eit alkymistisk symbol.
Førekomst og utvinning
Antimon finst i fleire mineral.
Sambindingar
Mange sambindingar er giftige.
Bruk av antimon
Antimon vert brukt i legeringar og i batteri.
Odd Højdahl
Odd Højdahl var ein norsk fagforeiningsleiar og politikar for Arbeidarpartiet. Han var nestformann i LO i perioden 1969-1977, og statsråd og sjef for sosialdepartementet i Trygve Bratteli si første regjering i perioden frå 17. mars 1971 til 18. oktober 1972.
Antimon
Bruk av antimon
Sambindingar av antimon kan brukast i måling.
Odd Højdahl
Odd Højdahl var fødd i Oslo. Han studerte jus frå 1941 til 1943. Etter den andre verdskrigen arbeidde han som politimann eit år, før han tok arbeid innanfor offentleg administrasjon.
Han vart heiltids tillitsvald allereie i 1951, og steig deretter i gradene innan LO. Han var sekretær og leiar i Norsk Tenestemannslag, og var leiar for Statstenestemannskartellet frå 1964 til 1969. I 1969 vart han på LO-kongressen vald til nestformann i LO, eit verv han hadde fram til 1977.
Han blei i 1977 tilsett som direktør i Statens arbeidstilsyn, ei stilling han hadde fram til 1988.
Odd Højdahl var medlem av bystyret i Oslo i perioden 1953-1957. Han var varamann til Stortinget for Oslo i perioden 1961–1965.
Højdahl var styremedlem i Tiden Norsk Forlag, Arbeiderbladet og Den norske Creditbank.
Ernst Jaakson
Ernst Jaakson var ein estisk diplomat. Han er kjend for å ha halde det estiske generalkonsulatet i New York i drift gjennom dei tiåra då Estland var innlemma i Sovjetunionen.
Jaakson studerte ved Universitetet i Tartu og heldt fram studia sine i USA, der han tok bachelorgraden i økonomi ved Columbia University. Etter enda utdanning og verneplikt gjekk han inn i utanrikstenesta. Frå 1929 til 1932 var Jaakson ved det estiske konsulatet i San Francisco. I 1932 vart han stasjonert ved generalkonsulatet i New York. USA anerkjende ikkje okkupaskonen og innlemminga til Sovjetunionen, men heldt fram det diplomatiske sambandet med Estland, noko som innebar at generalkonsulatet i New York heldt fram drifta og at personalet der framleis hadde diplomatisk status. Etter at andre ved generalkonsulatet hadde falle frå, vart Jaakson i 1965 leiar av generalkonsulatet. Dermed vart Jaakson også eit symbol på håpet om fridom for Estland og ein representant for kontinuiteten i Estland sitt sjølvstende. Etter at Estland fekk att sjølvstendet i 1991 vart Jaakson utnemnd til estisk ambassadør i USA og til landet sin permanente representant til FN. Han heldt frå 1993 fram som generalkonsul i New York.
Eiji Hirata
Eiji Hirata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Arkimedes
Arkimedes (fødd 287 fvt i Siracusa på Sicilia og død 212 fvt) var ein gresk matematikar, fysikar, ingeniør, astronom, og filosof i den greske antikken. Sjølv om lite er kjent frå livet hans og få av skriftene hans er verna, blir han rekna som ein av dei viktigaste vitskapsmennene i den klassiske antikken. I tillegg til at han gjorde viktige oppdagingar innanfor matematikk og geometri, har han fått æra for å ha laga maskiner og innretningar som var langt føre si tid.
Unni-Lise Jonsmoen
Unni-Lise Jonsmoen (fødd 21. april 1936 i Oslo) er ein norsk målar, teiknar, barnebokforfatter og illustratør frå Alvdal. Ho har utdanning frå SHKS (Statens Kunst- og Håndverksskole) 1953-1957.
Arkimedes
Historikarar i Romarriket viste stor interesse for Arkimedes og skreiv fleire biografiar om livet og virket hans, og dei få kopiane som vart verna av avhandlingane hans skulle få stor innverknad på vitskapsfolk under renessansen.
Unni-Lise Jonsmoen
I 1966 mottok ho Kultur- og kyrkjedepartementets pris for barne- og ungdomslitteratur for illustrasjonane til Halvor Flodens barnebok Tommeliten på ikornrygg.
Både i hennar egne og i ektemannens arbeider finn ein ei ektefølt glede og stolthet over det gode livet i bygde-Noreg, meir spesielt i Nord-Østerdalen. Ein kan finne biografiske- og selvbiografiske element i fleire av hennar billedbøker, som i «Lars og Ola på tytingtur». I «Maren Ingeborg og Pus på Rørosmartnan» er ei nabojente modellen.
Arkimedes
Biografi
Arkimedes vart fødd rundt år 287 f.kr i hamnebyen Syrakus på Sicilia, som då var ein koloni for Magna Graecia. Fødselsåret er rekna ut i frå den bysantinske historikaren Johannes Tzetzes opplysningar om at han var 75 år då han døydde. I verket ψαμμιτης (Psammites) oppgjev Arkimedes Phidias som namnet til faren sin, han skal ha vore astronom men utover dette er inkje kjent om han. Plutark skreiv at Arkimedes var i slekt med kong Hiero II av Syrakus. Ein biografi om Arkimedes skal ha vorte skrive av ein ven av han ved namn Herakleides, men denne er gått tapt og vi har ingen samtidige kjelder om livet til Arkimedes. Det er t.d. ikkje kjent om han var gift eller hadde born. Det er trudd at Arkimedes var delar av ungdomen sin i Alexandria i Egypt, der han i tilfelle var samstundes som Konon frå Samos og Eratosthenes. Denne blir underbygd av at nokre av dei matematiske arbeida til Arkimedes vart skrive i form av brev til Eratosthenes, som var sjefsbibliotekar i Alexandria.
Arkimedes siste ord skal ifølgje tradisjonen ha vore «Ikkje rør sirklane mine» (på gresk: μή μου τούς κύκλους τάραττε, men oftast attgjeve på latin: Noli turbare circulos meos). Det finst likevel ikkje pålitelege bevis for at dette skal vere sant.
På grava til Arkimedes var yndlingsdiagrammet hans hogd inn, ei framstilling av ei kule inni ein sylinder med same høgd og diameter. Arkimedes hadde bevist at volumet og overflatearealet av kula ville vere to tredjedelar av sylinderen. I 75 f.Kr vitja den kjende romerske talaren Cicero grava til Arkimedes i Syrakus, 137 år etter han døydde. Grava var då overgrodd, men Cicero fekk han rydda og reinsa slik at han kunne sjå diagrammet og lese versa som hadde vorte føydd til som ein inskripsjon.
Skildringa om kringsetjinga av Syrakus som Polybios gjev i si «Historier» vart skriven om lag 70 år etter Arkimedes døydde, og var hovudkjelda for Plutark og Titus Livius. Polybios var oppteke av krigsmaskinane Arkimedes skal ha konstruert, og ikkje av Arkimedes som person.
Oppdagingar og oppfinningar
Den mest kjende anekdoten som har vorte fortalt om Arkimedes er om korleis han oppdaga prinsippet for oppdrift. I følgje Vitruvius skulle kong Hieron II ha fått ei ny krone forma som ein laurbærkrans, og Arkimedes vart beden om å fastslå om krona verkeleg var av reint gull, eller om ein uærleg gullsmed hadde tilsett sølv. Arkimedes måtte løyse dette problemet utan å skade krona, så han kunne ikkje smelte han for å måle tettleiken til materialet i terningform, noko som ville ha vore den enkelaste måten å løyse problemet på. Tettleiken til krona ville vere lågare dersom billegare materialar med mindre tettleik enn gull hadde vore lagt til. Då han tok seg eit bad, la han merke til at vasstanden steig då han kom ned i vatnet. Han skjønte at denne effekten kunne brukast til å avgjere volumet til krona, og slik òg tettleiken dersom han vog ho. Han vart så begeistra over oppdaginga si at han gløymde å kle på seg, men sprang ut naken på gata medan han ropte Eureka! (eg har funne det!).
Historia om gullkrona finst ikkje i nokre av dei kjende verka til Arkimedes, men i avhandlinga si Om flytande lekamar forklarar han det hydrostatiske prinsippet som i dag er kjent som Arkimedes-prinsippet: På ein lekam som er senka ned i ei væske vil det virke ei oppdriftskraft som er like stor som vekta av væska lekamen har pressa bort.
Ei anna oppfinning som ber namnet hans er Arkimedes-spiralen, ein maskin med eit roterande spiralforma blad inni eit røyr. Innretninga vart driven med handmakt, og kunne brukast til å pumpe opp vatn. Pumper som er konstruert etter dette prinsippet vert enno nytta i somme delar av verda, og det same prinsippet blir òg brukt i gruver og under boring av tunnellar for å transportere ut den utgravde massen. Arkimedes-spiralen slik han vart skildra av Vitruvius kan ha vore ei forbetra utgåve av innretninga som vart brukt til å vatne dei hengjande hagane i Babylon.
Sjølv om Arkimedes ikkje fann opp vektstonga, gav han dei første utførlege skildringane av vektstongprinsippet. Han viste korleis krafta (dreiemomentet) ville auke proporsjonalt med lengda på vektstonga. Vektstonglova hans seier:
I følgje Pappus frå Alexandria skal Arkimede sitt studium av vektstongprinsippet fått han til å utbryte: «Gje meg eit fast punkt, og eg skal røre heile jorda!» Plutark skildrar korleis Arkimedes utvikla eit system med trinser og taljer som lét sjøfolk bruke vektstangprinsippet til å heve gjenstandar som elles ville ha vore alt for tunge til å flytte på.
Ein stor del av konstruksjonane til Arkimedes vart laga ut frå behova i heimbyen hans Syrakus. Athenaios skildrar korleis kong Hieron hyrte Arkimedes for å teikne det store skipet Syrakusia. Dette skipet skal ha vore 55 meter langt, og det har vore hevda at det var det største transportskipet i antikken. I følgje Athenaios hadde det rom for 600 menneske, og inneheldt hagedekorasjoner, eit gresk gymnasium og eit tempel vigd til Afrodite. Sidan eit så stort skip bygd med teknologien på den tida ville ta inn store mengder vatn, skal Arkimedes-spiralen ha vorte utvikla med føremålet å lense Syrakusia.
Det har vorte hevda at byen Syrakus var i stand til å forsvare seg så lenge mot romerske åtak under han den andre punarkrigen først og fremst fordi Arkimedes konstruerte nye og geniale våpen. Av desse er dei mest kjende dei såkalla Arkimedes-dødsstrålen og Arkimedes-kloa. Den nøyaktige konstruksjonen av desse våpna er ikkje kjend, men dødsstrålen skal ha vore ein innretning som kunne fokuserer sollys gjennom spegl eller optiske linser mot dei romerske skipa og slik setje dei i brann. Arkimedes-kloa skal ha vore ein slags krok med gripehaker festa til ein kranliknande konstruksjon. Ved hjelp av denne innretninga skal forsvararane på bymuren ved hamna ha kunna løfte og dermed kantre romerske skip. Det er særs usikkert om nokre av desse våpna har eksistert. Meir truleg er det at Arkimedes medverka til tekniske utbetringar av katapultar og liknande.
Arkimedes skal òg under den første punarkrigen ha konstruert det første odometeret (kilometerteljar) i verda. Dette skal ha vore ei vogn med ein innretning som slapp ein liten ball i ein behaldar for kvar kilometer som vart tilbakelagt.
Cicero skreiv at etter at han hadde erobra Syrakus tok Marcellus med seg to mekaniske innretningar til Roma, og at desse vart brukt som hjelpemiddel innan astronomi. Cicero gjev Thales og Eudoksos æra for å ha konstruert desse instrumenta. Det eine instrumentet viste rørslane til sola, månen og fem planetar, og det vart demonstrert for Cicero 150 år seinare av ein mann ved namn Gallus. Ciceroar skildrar hendinga som følgjer:
Den innretninga Cicero skildrar er mekanisk planetarium. I følgje Pappus hadde Arkimedes skrive eit manuskript (som no er tapt) om konstruksjonen av slike apparat kalla Om å lage glober. Å konstruere slike innretningar krev ein omfattande kjennskap til tannhjulteknikk. Det var trudd at slike mekanismar var utanfor rekkjevidde for den teknologien som var tilgjengeleg i antikken, men funne av Antikytheramekanismen i 1902 viste at slike konstruksjonar fanst i det antikke Hellas.
Matematiske oppdagingar
Sjølv om Arkimedes ofte blir rekna først og fremst som ein som konstruerte mekaniske apparat, gav han òg svært viktige bidrag innanfor matematikken. Plutark skreiv: «Han la heile sin elsk og ambisjon i dei reinare spekulasjonane der det ikkje er nokon referanse til livet sitt vulgære behov.»
Nokre av Arkimedes matematiske bevisføringar inkluderer ei nytte av infinitesimalar som ikkje er ulik den vi finn i moderne integralrekning. Ved å føresetje at ei førehandstru var sann, og så vise at dette ville føre til ei sjølvmotseiing, kunne Arkimedes gje svar på til ein vilkårleg grad av nøysemd, samstundes som han innsnevra området svaret kunne liggje innanfor. Denne innsnevringsmetoden brukte han for å avgjere talverdien til π (pi). Han gjorde dette ved å teikne to mangekantar (polygonar), ein større utanfor ein sirkel og ein mindre inni sirkelen. Desse låg så tett til sirkelen som mogleg, altså slik at både den ytre n-kanten og den indre n-kanten rørte sirkelen n gonger. Etterkvart som han auka mengder kantar samanfalt mangekantane meir og meir med sirkelen. Ved hjelp av 96-kantar klarte han å rekne ut at verdien til π låg mellom 31/7 og 310/71, altså mellom 3,1429 og 3,1408. Verdien av π uttrykt med ti desimalar er 3,1415926536. Å fastslå π med slik nøysemd var ein framifrå prestasjon, sidan det greske talsystemet den gongen var tungvint og bestod av bokstavar i staden for posisjonsnotasjonen som blir brukt i dag.
Ved same innsnevringsmetode kunne Arkimedes rekne ut verdien til kvadratrota av talet tre til mellom 265/153 og 1351/780, altså at verdien låg mellom 1,732 og 1,7320512. Den verkelege verdien er ca. 1,7320508076, noko som gjer dette til ei særs nøyaktig tilnærming.
Arkimedes beviste òg at arealet til ein sirkel var lik π gonger kvadratet av radiusen.
Eit anna kjent matematisk verk av han er Sand-oppteljaren. I dette verket har han sett seg føre å berekne kor mange sandkorn som universet kan innehalde. Ved å gjere dette utfordra han ideen om at mengda sandkorn var for stort til å kunne teljast. Han skreiv: «Det er nokon, kong Gelon [Gelon II, son av Hieron II] som trur at sand[korna sine] mengder er ubestemmeleg.» Ved å talfeste sandkorna ville han motprove dette, og han presiserte «Eg meiner med sand ikkje berre det som finst rundt Syrakus og resten av Sicilia, men òg det som finst i kvart og eit område, anten det er busett eller ikkje.» For å løyse problemet utvikla han eit system for teljing basert på myriadar. Myriade vart i gresk språk brukt både om uendeleg (det greske ordet for uteljeleg var murios) og som ti tusen (104. Han foreslo eit teljesystem der ein brukte myriadar av myriade som eining (hundre millionar) og konkluderte med at mengder sandkorn måtte vere 8 x 1063 (moderne talnotasjon).
Innanfor geometri beviste Arkimedes at arealet som blir danna mellom ein parabel og ei rett linje er 4/3 av arealet av ein trekant med same grunnlinje og høgd.
Han uttrykte løysinga på dette problemet som ein geometrisk uendeleg rekkje med ein ratio på 1/4:
Det første leddet er her arealet til trekanten, det andre summen av dei to trekantane som blir danna ved at ein deler den opphavlege trekanten si grunnlinje som vist på illustrasjonen og så vidare. Beviset er ein variant av den uendelege rekkja 1/4 + 1/16 + 1/64 +1/256 + ... som kan summerast til 1/3.
Det har vore foreslått at Arkimedes kan ha kjent til Heron-formelen for å rekne ut arealet av ein trekant frå lengda av sidene. Den første kjende referansen til denne formelen er likevel Heron av Alexandria i boka Metrica frå rundt år 60 e.kr
TV Land
TV Land er ein amerikansk kabelfjernsynskanal som starta å sende den 29. april 1996. Kanalen tilhøyrer Viacom, som òg eig kanalar som Nickelodeon og Noggin. TV Land var ei nyskaping av Nickelodeon sitt Nick at Nite.
Meininga med TV Land var å vise reprisar av klassiske fjernsynsprogram frå 1950-talet, 1960-talet og 1970-talet. Nylegare har dei byrja å sende seriar frå 1980-talet òg, som Cheers og MacGyver.
Kanalen sender òg eit utval av gamle retro reklamar, kalla TV Land Retromercials.
I samband med presidentvalet i 2004 vart annonseringar for gamle val synte.
Seriar som har vore/er på TV Land
Sjå òg: TV Land Canada
Leikeplass
Ein leikeplass er ein offentleg stad utandørs, som er tilrettelagt slik at barn kan leika der. På staden finn ein gjerne sandkassar og ymse leikeapparat, til dømes husker, vipper, rutsjebanar og stativ der barna kan klatra, i tillegg til benkar der foreldra kan sitja. På, eller ved, somme leikeplassar finst det òg idrettsbanar. Underlaget er ofte sand, slik at det blir mjukt om barna fell på bakken, men gras og asfalt er òg brukt. Leikeplassar finst i all hovudsak der barn bur eller ferdast, til dømes ved bustadfelt eller bustadblokker, på skular, i barnehagar, i parkar, og i andre friområde. Slike område er ein viktig miljøfaktor for dei som bur eller oppheld seg i nærleiken av desse.
Tesla Roadster
Tesla Roadster er ein elektrisk toseters bakhjulsdriven sportsbil og er den første bilen produsert av Tesla Motors. Roadsteren vart først vist i 2006. 2008-modellen er den første tilgjengelege til sal i eit avgrensa tal på 100 stykk. Bilen har ein masse på 1245 kg. Batteriet er plassert bak setet, så massesenteret er om lag som i ein sportsbil med midtmontert motor.
Motor og drivverk
Motoren ein 3-fase induksjonsmotor på 225 kW, plassert mellom bakhjula. Motoren har variabel-frekvensdrift og ein masse på 35 kg. Batteriet kan levera ein effekt på rundt 200 kW (272 hk). I motsetning til forbrenningsmotorar har elektromotorar stor verkningsgrad. Det er likevel litt tap i motorstyringa og motoren, så effekten ut frå motoren er rundt 184 kW (250 hk). Han akselerer frå 0 til 100 km/t på fire sekund.
Batteri
Batteriet er eit lithiumbatteri, av same type som i bærbare PCar. Det er bygd opp av 6831 celler, delt inn i elleve seksjonar med 621 celler i kvar seksjon. Køyrelengda er 365 km før batteriet må ladast opp. Ladetida er rundt 3,5 timar.
Mímir Kristjánsson
Mímir Kristjánsson er ein norsk politikar, journalist og forfattar frå Stavanger. Sidan 2021 har han vore stortingsrepresentant frå Rogaland for Raudt. Han har skrive ni bøker, og har i mange år arbeidd som journalist og nyhetssjef i Klassekampen. I to år frå 2019 til 2021 var Kristjansson gruppeleiar for Raudt i Stavanger bystyre. Han var leiar av Raud Ungdom i to år, og sat i sentralstyret frå 2004 til 2008. Han har også vore med i leiinga i Attac (2004–2005).
Gjennom artiklar, bøker og avisspalter har Kristjánsson over mange år på 10- og 20-talet vore ein av dei viktigaste ideologane på den radikale venstresida i Noreg.
Journalistikk og forfattarskap
Som journalist jobba Kristjánsson særleg som politisk journalist. I ein artikkelserie i 2018 reiste han den same togreisa som Lenin gjorde i 1917, og skreiv historiske reiseskildringar frå Austerrike, Tyskland, Sverige, Finland og Russland.
Kristjánsson har gjeve ut ni bøker, mellom anna på forlaga Kagge og Manifest.
Politikk
Kristjánsson har vore aktiv i politikken sidan tenåra, og har vore leiar i Raud Ungdom. I 2019 trekte han seg som nyheitssjef i Klassekampen på dagen, for å annonsere at han var Raudt sin førstekandidat i lokalvalget i Stavanger. 1 I 2021 vart han valt inn på Stortinget.
I ein liten periode var Kristjánsson aktiv i AUF, og på byrjinga av 00-talet var han leiar av AUF i Stavanger.
Privat
Kristjánsson er kjærast med stortingsrepresentant for Raudt frå Hordaland Sofie Marhaug.
I eit intervju med Thomas Seltzer på programmet Trygdekontoret i 2016 sa Kristjánsson at han hadde eit vanskeleg forhold til alkohol 2, og han har stadfesta det fleire intervju i ettertid.
The Wonder of You
«The Wonder of You» er ein song skriven av Baker Knight. I 1959 gav Ray Peterson songen ut på singel. Han vart ein hit for han på Billboard Hot 100, der han nådde 25. plassen. Singelen nådde òg 23. plassen i Storbritannia. Same året vart han spelt inn av Ronnie Hilton. Versjonen hans vart òg ein hit, og nådde 22. plassen på UK Singles Chart. Ray Peterson-versjonen gjekk ei kort stund inn att på Hot 100 i 1964. Tidleg i 1960-åra spelte òg The Platters inn songen, som kom ut i 1970-åra på samlealbumet The Platters – 30 Golden Hits. I 1969 spelte The Sandpipers inn eit album med same namn som inneheldt songen. Eit instrummentalalbum med same namn vart gjeven ut av Nelson Riddle i 2000.
Elvis Presley-versjonen
Elvis Presley spelte inn eit konsertopptak av «The Wonder of You» i Las Vegas i februar 1970. Songen vart gjeven ut på singel 20. april 1970, med B-sida «Mama Liked the Roses». I USA nådde begge sidene niandeplassen våren 1970 «The Wonder of You» var eina v dei mest suksessrike singlane til Presley i Storbritannia nokon gong, og toppa UK Singles Chart i seks veker sommaren det året. Han gjekk òg til topps på den irske singellista i tre veker det året. Dette var den 59. topp 40-singelen hans i karrieren. Presley nådde òg 37. plassen på US Country Singles-lista og toppen av easy listening-lista.
«The Wonder of You» var ein av kring 35 songar som Elvis spelte fast på konsertane sine.
I følgje Peterson «Han [Elvis] spurte meg om han kunne få spele inn 'The Wonder of You.' Eg sa, 'Du treng ikkje be om løyve, du er jo Elvis Presley.' Han sa, 'Jo, det må eg. Du er jo Ray Peterson.'»
Takumi Shima
Takumi Shima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
SOV-språk
SOV er den vanlegaste setningstypen i verdas språk. SOV-språk er t.d. alle dei tyrkiske språka, japansk og koreansk og tamil.
I tidlegare språksteg var germansk også SOV, som vi ser i urgermansk Ek HlewagastiR horna tawido («Eg Hlegjest horn gjorde»), som vi finn i runeinnskriftar.
SOV-språk har andre karakteristiska. Dei har postposisjonar heller enn preposisjonar, dei har adjektiv før substantivet dei modifiserer, og dei plasserer relativsetningane før substantiva dei viser til.
Metylacetylen
Metylacetylen eller propyn er eit alkyn med formelen C3H4. Strukturformelen er CH3-C≡CH.
Bruksområde
Propyn er ikkje så farleg og vanskeleg å handtere som acetylen, men brenn med nesten like høg temperatur. Det blir difor brukt blanda med acetylen som sveisegass når ein treng særleg høg temperatur på sveiseflamma.
Propyn kan også brukast som rakettbrennstoff, på grunn av det høge energiinnhaldet og det relativt høge kokepunktet.
Takumi Shima
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Yasutaka Yoshida
Yasutaka Yoshida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tanabe Pharmaceutical, Sanfrecce Hiroshima og Cosmo Oil Yokkaichi.
Spidstinden
Spidstinden er ein fjelltopp og ein isbre ved Svartisen i Beiarn, Meløy og Rana kommune. Breen ligg like nord for Austre Svartisen og har eit areal på 12 km², noko som gjer han til den 29. største isbreen på det norske fastlandet.
Sjølve Spidstinden har ei høgd på 1564 meter over havet.
Mount Leinster
Mount Leinster er det høgaste fjellet i County Wexford i Republikken Irland. Det er òg det høgaste fjellet i Blackstairsfjella med ei høgd på 796 meter over havet. Ei høg TV-antenne står nær toppen av fjellet med ei mast på 122 m.
Fjellet er eit populært turmål og vert ofte nytta som utgangspunkt for paraglidarar.
Regjeringa Brundtland II
Gro Harlem Brundtland si andre regjering vart utnemnd den 9. mai 1986 og sat til 16. oktober 1989.
Statsminister
Utanriksminister
Statsråd i: Utanriksdepartementet Sjef for handels- og skipsfartssaker
Handels- og skipsfartsdepartementet
Finansdepartementet
Industridepartementet
Næringsdepartementet
Forsvarsdepartementet
Fiskeridepartementet
Sosialdepartementet
Samferdsledepartementet
Kommunal- og Arbeidsdepartementet
Olje- og Energidepartementet
Justis- og politidepartementet
Landbruksdepartementet
Miljøverndepartementet
Kyrkje- og Undervisingsdepartementet
Revy
Revy er ei teater- og underhaldingsform som inneheld ei blanding av musikk og sketsjar, ofte med aktuelle tema. Ofte vert allereie skrivne og kjende musikkstykke med nyskrivne tekstar til nytta. Sketsjane kan òg innehalde satire i tillegg til humor.
Revy i Noreg
På vestlandet i Noreg har Nornarevyen (Salhus Revy og Teater) vore ei sterk og betydningsfull revygruppe. Den er Bergen si eldste gjenlevande revytradisjon, som lever og arbeider i Monrad Holm Johnsen si and. Salhus Kvintetten, Vinskvetten og Cato og Claus har kome ut av denne gruppa.
Regjeringa Brundtland II
Departementet for utviklingshjelp
Kjelder
[http://www.regjeringen.no/nb/om_regjeringen/tidligere/oversikt/ministerier_regjeringer/nyere_tid/regjeringer/gro-harlem-brundtlands-andre-regjering-1.html?id=438729 Gro Harlem Brundtland si andre regjering hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010]
Kampinosskogen
Kampinosskogen (polsk Puszcza Kampinoska) er ein stor skog vest for Warszawa i Polen. Han dekkjer eit del av den gamle dalen til elva Wisła, mellom Wisła og Bzura. Ein gong var dette ein enorm skog som dekte store delar av det sentrale Polen, og i dag er han om lag 240 km² stor.
Det meste av Kampinosskogen er ein del av Kampinos nasjonalreservat. Av fleire særpreg finn ein kombinasjonen av sanddyner og myrområde med tett furu- og granskog.
Skolens sangbok samlet av Mads Berg
Skolens sangbok samlet av Mads Berg er ei skulesongbok utgjeven av Mads Berg på Aschehoug i 1914. Boka dominerte songundervisninga i norsk skule i store delar av det tjuande hundreåret. Ho kom i mange utgåver; nynorskutgåva kom ut under tittelen Skulesongbok, samla opplag for begge utgåvene skal ha vore rundt 1 million bøker.
Med eit allsidig utval norske songar har boka vore ein formidlar av norsk songskatt, og ved å gje skuleborn felles kunnskap om norske songar har ho vore rekna som eit element i den norske nasjonsbygginga.
Nokre utgåver av Mads Bergs skulesongbok
Fyrsteutgåva som kom i 1914 under tittelen Skolens sangbok / samlet av Mads Berg hadde 160 sider med songtekstar og notar for ein- og tostemmige melodiar.
Utgåvene frå 1940 hadde 256 sider musikk og ein tilleggsbolk på XXIX (29) sider. Dette året kom songboka i to målformer; bokmål og nynorsk:
Med utgåva Skule-songbok : med metodisk rettleiing for opplæring i song / av Mads Berg i 1952 var boka kommen i 693 000 eksemplar.
I 1954 kom ein ny utgåve ved Arnfinn og Åse Klagegg; Skolens sangbok : med metodisk rettledning for undervisning i sang og musikk / Mads Berg.
Utgåva ved Klagegg kom òg på nynorsk som Skulesongbok : med metodisk rettleiing for opplæringa i song og musikk / Mads Berg. 26. utgåve frå 1966 hadde 350 sider, av dette 25 sider metodikk. Den tilsvarande bokmålsutgåva kom i 12. opplag så seint som 1995, merka «For folkeskolens 2.-9. skoleår».
Storsteinsfjellbreen
Storsteinsfjellbreen er ein isbre i Narvik kommune i Nordland. Breen ligg øvst i Norddalen, ein arm av Skjomdalen. Han har eit areal på 12 km² og er den 30. største isbreen på det norske fastlandet. Det ligg fleire mindre brear rundt Storsteinsfjellbreen og grensa til Sverige ligg berre nokre kilometer lenger aust.
Breen ligg ved Storsteinsfjellet som har ei høgd på 1893 meter over havet.
Heinrich Lenz
Heinrich Friedrich Emil Lenz var ein tysk-baltisk fysikar som er mest kjend for å ha formulert Lenz-lova i 1833.
Han studerte ved Universitetet i Tartu i Estland. Frå 1834 var han medlem av Det russiske vitskapsakademiet og frå 1840 til 1863 var han rektor ved universitetet i St. Petersburg. Han undersøkte hovudsakleg elektriske fenomen som elektromagnetisk induksjon og temperaturavhengnaden til elektrisk motstand.
Venstre i Danmark
Venstre vart det største partiet i Danmark ved sist folketingsval, i 2011, med 26,7 % av røystene, og 47 av 179 mandat i Folketinget. Det har sete i regjering sidan 27. november 2001, i koalisjon med Det Konservative Folkeparti.
Historie
I 1905 braut Det Radikale Venstre ut av Venstre etter indre stridar. Venstre har etter dette vorte rekna som eit borgarleg parti grunna sin økonomiske politikk og det liberalistiske prinsipprogrammet. Det har bore namnet «Venstre» sidan 1910]
Statsministrar frå Venstre
Venstre har hatt 10 statsministrar. Anders Fogh Rasmussen er den einaste i nyare tid som har blitt attvald.
Valresultat for Venstre
{|
Akinobu Yokouchi
Akinobu Yokouchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
OSV-språk
OSV-språk, eller Objekt-Subjekt-Verb-språk, er innanfor lingvistisk typologi gruppa av språk som i nøytrale setningar har objekt, subjekt og verb i nett den rekkjefølgja. Fisk eg et (for «Eg et fisk») ville ha vore ei OSV-setning på norsk.
Hubro
Hubro (Bubo bubo) er ein fugleart i den biologiske slekta hubroar i uglefamilien som utbreidd over store delar av Eurasia. I Noreg er han først og fremst utbreidd langs kysten nord til Nordland fylke. Hubro er ein av verdas største ugleartar og kan vege over 4 kilogram.
Skildring
Hubro er saman med nordfiskeugle (Bubo blakistoni) referert til som den største uglearten i verda, hoene kan vekse til ei total kroppslengde på 71 cm, med eit vengespenn opptil 188 cm, og vekt på opptil 4,2 kg. Hannane er litt mindre. Denne fuglen har karakteristiske øyretufsar, oversida er flekka med mørke, nær svart og gulbrune farger. Vengene og halen er tverrvatra. Undersida er gulbrun med varierande fargetonar, stripa med mørkare farge. Ansiktsskiva er lite synleg og dei oransje auga er særeigne.
Hubro finst i mange typar habitat, men er for det meste funne i fjellområde eller andre karrige område, ofte nær varierte skogkantar og buskområde med opningar eller våtmarker for å jakte mesteparten av bytet sitt. I tillegg lever dei i barskogar, på stepper og andre område i ulike høgder som vanlegvis ligg relativt langt frå folkesette område. Hubro finst av og til på jordbruksland og i parkliknande omgjevnader i europeiske byar, til og med, men sjeldan i travlare urbane område.
Denne arten er ein stort sett nattaktiv og skumringsaktiv rovfugl som jaktar på ei rekke ulike artar byttedyr. I nordlegaste delar av utbreiingsområdet jaktar han òg i dagslys sommarstid. Dietten til hubroane består hovudsakleg av små pattedyr som gnagarar og kaninar, men dei lever òg på større pattedyr og fuglar av varierande storleik. Andre sekundære byttedyr kan omfatte krypdyr, amfibium, fisk, biller og andre assorterte virvellause dyr.
I tillegg til å vere ein av dei største nolevande ugleartane, er hubroen òg ein av dei med vidaste leveområde. Med ei total utbreiing i Europa og Asia på rundt 51 millionar km2 og ein total populasjon anslått til å vere mellom 100 000 og 0,5 millionar, listar IUCN hubroen sin vernestatus som livskraftig (LC). Det store fleirtalet av hubroar lever over det kontinentale Europa, Skandinavia, Russland, og Sentral-Asia. Ytterlegare mindre populasjonar finst i Anatolia, det nordlege Midtausten, nordlege Sør-Asia og i det meste av Kina. I Storbritannia blir anslagsvis 12 til 40 par trudd å vere etablert frå og med 2016.
Hubro i Noreg
I Noreg hekkar hubroen primært langs kysten til Nordland. Spreidde par har vorte observert i Troms og Finnmark. Tidlegare var han helst å finne i skogsområde i indre austlandsområde, men her har bestanden gått merkbart attende. Hovudgrunnen til tilbakegangen er strukturendring i jordbruket, og at fuglane kolliderer med elektriske leidningar. Hubroen har òg vorte forfølgt av menneske, òg etter at arten vart totalfreda i 1971. I Noreg inngår mellom anna alkefuglar, orrfugl og storfugl i dietten.
Hubroen er for det meste ein standfugl. Særleg er det lite vandring mellom fuglar langs kysten. Av fuglar ringmerkte i Noreg er det få som trekkjer utanlands. Nokre er funne att i Sverige, men då i nærleiken av norskegrensa. Den eldste ringmerkte fuglen registrert i Noreg etter å ha vorte funne att er 19 år 6 månader. Eit individ i fangenskap blei over 68 år.
I 1975 starta WWF, Verdas Naturfond, «Prosjekt Hubro» for å auke talet på hubroar på Austlandet. Hoer økslar seg i fangenskap, og så sette ein ut ungfugl i aktuelle område. Fram til 1980 vart over 600 ungfuglar sette ut. Ein feste radiosendar på nokre av fuglane for å følgje med på eventuelle vandringar. Det synte seg at 55 % av dei utsette fuglane miste livet ved kollisjon med kraftleidningar.
Sidan år 2010 har hubro vore ført opp i kategorien sterkt truga (EN) på norsk raudliste for artar.
Teruyuki Tahara
Teruyuki Tahara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.