cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skogshøns
Skildring
Ei hovudkjelde for føde kjem frå vegetasjonen, så som knoppar, raklar, blad og kvistar, rekna etter vekt gjer dette ut for typisk over 95 prosent av føda for vaksne fuglar. Men kosten varierer sterkt med årstidene. Kyllingar et i hovudsak insekt og andre virvellause dyr, når dei veks mot vaksen storleik vil dei gradvis redusere delen av animalsk ernæring. Til forskjell frå dei fleste andre virveldyr, kan fleire skogslevande skogshønsartar ete store mengder bartrenåler. Til hjelp for å fordøye vegetabilsk mat, har skogshøns godt utvikla kro og kråsar, et grus for å bryte opp maten, og har lange tarmar med godt utvikla cecum der symbiotiske bakteriar fordøyer cellulose.
Artar som lever i skog flokkar seg berre haust og vinter, sjølv om einskildindivid tolererer kvarandre når dei møtest. Prærieartar er meir sosiale, og rypene er mest sosiale, dei dannar flokkar på opp til 100 om vinteren. Alle skogshøns held seg på bakken mesteparten av tida, men når dei blir skremte, kan dei ta av og gå inn i ein lang glideflukt.
Dei fleste artane held seg innanfor hekkeområdet heile året, men kan gjere korte sesongmessige vandringar, mange individ av fjellrype og lirype vandrar hundrevis av kilometer.
Reproduksjon
Hos alle artar unntatt lirype, er hannar polygame. Mange artar har ein utvikla oppvising på spelplass på bakken ved daggry og skumring, einskilde artar som storfugl og orrfugl har fugleleik. Hannar viser hanekammar i klåre farger, og nokre artar har oppblåsbare hudsekker på sidene av halsen. Hannane vise fram fjørdrakta, gjev vokaliseringar som varierer mykje mellom artane, og kan delta i andre aktivitetar som tromming eller flagring med vengene, rasling med halen, og gjer oppvisingsflygingar. Innimellom kan hannar slåst.
Reiret er ei grunn grop på bakken, ofte under eit skjul, sparsamt fora av plantemateriale. Hoa legg eitt kull, men kan legge nye egg om kullet går tapt. Ho byrjar å verpe ei veke etter paring og legg eit egg kvar dag eller annan kvar dag, kullet består av 5–12 egg. Egga har form av hønseegg og er bleikgule med spreidde brune flekker. Når det siste eller nest siste egget er lagt byrjar hoa på ruginga over ein periode på 21–28 dagar. Kyllingane blir klekte med gulbrun dun og forlèt reiret umiddelbart. Dei utviklar snart fjører og kan fly litt før dei er to veker gamle. Hoa, og hos lirype òg hannen, held seg saman med ungane og vernar dei fram til første hausten deira, då dei når kroppsvekta for vaksne fuglar. Dei er kjønnsmodne neste vår, men ofte vil dei ikkje hekke før året etter.
Bestand
Skogshøns utgjer ein betydeleg del av virveldyrbiomassen i arktiske og subarktiske område. Populasjonen kan falle dramatisk i år med dårleg vêr eller høge rovdyrbestandar. Skogshønspopulasjonar er ein viktig matkjelde for gaupe, rev, mår, og rovfuglar. Men på grunn av store ungekull blant skogshøns, kan populasjonar kome seg raskt attende.
Dei tre rypeartane har oppretthalde tidlegare storleik på bestanden. Prærieartar og artar i skog har falle kraftig på grunn av tap av habitat, men populære jaktfuglar som underarten scotica av lirype i Storbritannia og Irland samt kragejerpe har drege nytte av biotopendringar. Dei fleste skogshønsartane er oppførte av IUCN som livskraftig eller nær truga, men storpræriejerpe og storpræriejerpe er oppførte som sårbar og gunnisonjerpeer oppført som truga. Nokre underartar og nokre nasjonale og regionale bestanda er òg i fare.
Skogshøns er jaktvilt, og jegerar drep millionar kvart år for mat, sport, og anna bruk. Orrfuglhalefjører er eit tradisjonell ornament på hattar i Skottland og i Alpene.
Artslista
Skogshøns i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Tetrao
Slekt Bonasa
Slekt Centrocercus
Slekt Falcipennis
Slekt Lagopus
Slekt Dendragapus
Jerpe, fjellrype, lirype, orrfugl og storfugl er skogshøns som lever i Noreg.
Horsens
Horsens er ein by i Østjylland i Danmark, hovudbyen i Horsens kommune i Region Midtjylland. Byen ligg inst i Horsens fjord på den jyske austkysten, og folketalet er 53 253 (2013), det vil seie at byen er den åttande største i Danmark. Byen er den tredje største i Østjylland, nest etter Aarhus og Randers.
Horsens er omtalt for fyrste gong i skriftlege kjelder frå 1100-talet, og var i mellomalderen ein viktig by med fleire kloster og festningsverk. Eldste kjende kjøpstadsrettar er frå 1442. På 1700-talet var Horsens ein kjøpmannsby, slik det går fram av mellom anna hus som Jørgensens Hotel og andre patrisiarhus som er tekne vare på. Jørgensens Hotel er frå 1744 og er freda.
Slaget ved Hochkirch
Slaget ved Hochkirch var eit slag utkjempa 14. oktober 1758 under sjuårskrigen mellom ein prøyssisk arme på 30 000-36 000 mann kommandert av Fredrik den store og ein austerriksk arme på 80 000 mann kommandert av marskalk Leopold Josef Graf Daun. Slaget fann stad rundt Hochkirch, som ligg 9 km aust for Bautzen i Sachsen.
Opptakt
Fredrik hadde ikkje planar om å vere i den vesle landsbyen i lengre periodar. Han og armeen hans skulle berre vere her fram til dei fekk forsyningar frå Bautzen og så flytte austover. Fredrik hadde ikkje tenkt strategi då han slo leir. Han ignorerte òg åtvaringar frå offiserane sine som meinte at det var sjølvmord å opphalde seg i byen. Fredrik spreidde mennene sine frå nord til sør i ein S-form, ved sidan av Hochkirch. Han vendte troppane sine austover mot den siste kjende posisjonen til armeen til Daun. Den svake vestsida av overvaka av ein utpost av ni bataljonar med batteristøtte. Føremålet deira var i hovudsak å halde kontakt med ein rekogniseringstropp. Austsida var overvaka av elleve bataljonar og 28 skvadronar. Fredrik hadde dei beste soldatar som garnison i landsbyen Hochkirch. Aust for landsbyen var høgare lende okkupert av austerrikarane. Nærværet deira hadde gjort prøyssarane uroa, men Fredrik trudde ikkje dei ville gå til åtak, sidan armeen til Daun hadde halde seg i ro dei siste månadane.
Starten på slaget
Fredrik tok fullstendig feil. Etter at Daun i fleire dagar personleg hadde speida på den prøyssiske leiren, og offiserane hans innstendig bad han gå til åtak, kom Daun fram til at dette var eit godt høve. Daun merka seg at prøyssarane ikkje auka vakthaldet eller sette troppane sine i stilling, trass i at austerrikarane var nær. Han visste òg at hans eigne menn var ivrige etter å gå ut i kamp, og at dei var tre gonger så mange som prøyssarane.
I ly av mørket og tåka, slo austerrikarane til mot prøyssarane då kyrkjeklokka slo klokka 05 om morgonen. Austsida vart angripe først. Prøyssarane vart tekne fullstendig på senga. Mange menn var framleis i seng eller hadde akkurat vakna då dei austerrikske soldatane stakk dei med bajonettane sine. Det austerrikske artilleriet opna òg eld, og påførte prøyssarane store tap.
Slutten
Først trudde Fredrik at lyden av slaget berre var småtrefningar ved ein utpost, men skjønte raskt at han tok feil då hans eigne kanonar opna eld frå leiren. Ved daggry letta tåka og soldatane kunne skilje ven frå fiende. På dette tidspunktet prøvde dei to armeane å utmanøvrere kvarandre, medan Hochkirch brann til grunne. Prøyssarane sette i verk eit stort motåtak, som påførte austerrikarane stor skade, men austerrikarane var i ferd med å lukke seg om bakenden og flanken til prøyssarane, og tvinga dei i retrett. Mykje av kamphandlingane skjedde inne i landsbyen, og salvane vart veksla mellom bygningane. Desse manøvrane gjekk fram og tilbake mellom dei to armeane. Etter kvart tvinga austerrikarane prøyssarane tilbake mot murane i Hochkirch og til slutt måtte dei trekke seg heilt bort. Det siste regimentet i landsbyen søkte dekke på kyrkjegarden, men vart meia ned under eit siste desperat åtak. Etter dette var det ikkje lenger håp om noko siger for prøyssarane og rundt kl. 10 gjorde dei retrett mot nordvest.
Etterverknad
Fredrik og resten av den prøyssiske armeen var utanfor rekkevidda til den austerrikske armeen då dei omsider klarte å organisere seg sjølv. Fredrik mista totalt meir enn ein fjerdedel av armeen sin, seks generalar, ein av dei svogeren hans, 101 kanonar og nesten alle telta. Daun og armeen hans feira sigeren. Daun mottok eit velsigna sverd og ein hatt frå pave Klement XIII, ein vanleg pris for å ha slått vantrue. Sjølv om Fredrik synte godt leiarskap og mot i samle saman troppane sine, vert dette rekna som eit av dei verste nederlaga hans.
James Francis Edward Keith
Feltmarskalk James Keith, ein skotte frå Peterhead, kommanderte baktroppen til Fredrik og klarte å halde tilbake heile den austerrikske armeen før han vart drepen, slik at Fredrik fekk orden i troppane sine. 250 år seinare vart eit granittmonument med bronseplakett reist av innbyggjarane i Hochkirch til minne om «Generalfeldmarschall Jacob von Keith» og bragda hans. Inskripsjonen seier «Liding, elende, død».
Kjelder
''
Skogbonaden
Skogbonaden (òg kalla Skogtapeten) er eit vove biletteppe frå mellomalderen som vart funne ute av bruk og lagt vekk i Skog kyrkje i Hälsingland i Sverige i 1912.
Teppet er 174 cm langt, 38 cm høgt i den venstre enden, smalnar til 35,5 cm på midten, og aukar i høgd att mot høgre, der eit om lag 16 cm langt stykkje er gått tapt. Ein reknar med at teppet, som er tidfesta til 1200-talet, har vore nytta som veggteppe i ei mellomalderkyrkje som har stått i området.
Til venstre i det lange og smale teppet er tre mannsfigurar framstilt frontalt, alle med kroner på hovudet. Dei vart tidlegare tolka som dei tre heidne gudane Odin, Tor og Frøy, men etter nye granskingar av teppet er det større grunn til å tru at dei er dei tre nordiske helgenkongane Heilag Olav frå Noreg (som i Sverige vert kalla Olof), Sankt Knud frå Danmark og Sankt Erik frå Sverige. Kvar av dei syner fram noko som skal oppfattast som helgenattributtet deira, og ein rekonstruksjon av desse attributta på grunnlag av spor i tyet etter trådar som vantar, gjer det truleg at dei er desse tre heilaggjorde krigarkongane.
Frå dei tre helgenkongane går det dyr i prosesjon i to rader fram mot ei stavkyrkje som er avbilda på midten av teppet. Dyra er av ein type som gjerne vert kalla «løver», og ein person med tre hovud ser ut til å vere ein slags leiar for prosesjonen. I kyrkja går det føre seg ein seremoni som ein prest og fleire personar tek del i, medan det vert ringt med kyrkjeklokkene i ein klokkestopul som er plassert attmed koret på kyrkja. Frå motsett hald kjem det inn mot kyrkja ein fiendtleg prosesjon av «løver», hestar og menneske.
606
606 (romartal CDVI)
Skogbonaden
Biletteppet frå Skog syner òg at det vert det ringt med ei lita klokka som hekk i ein takryttar (eit lite «tårn» på mønet) på sjølve kyrkja. Denne klokka er ikkje ei ordinær kyrkjeklokke, men ei såkalla primklokke som vart nytta i samband med nattverden, framfor alt i samband med det særskilde ritualet som gjekk føre seg før nattverden for å gjere brødet og vinen til nattverden om til Jesu lekam og blod i samsvar med læra om transsubstansiasjonen. Kvar einaste vesle part av brødet og vinen tok heile Jesus opp i seg under dette ritualet, og endra difor substansen fullstendig, sjølv om utsjånaden framleis var den same. Nattverden var soleis eit kultisk måltid der ein tok guden inn i kroppen på ein rett så konkret måte ved å ete nattverdbrødet og drikke vinen. I mellomalderen fekk kyrkjelyden berre brødet, ikkje vinen, medan presteskapet fekk brødet og vinen (slik skikken er i den katolske nattverden i notida òg).
Langt frå alle mellomalderkyrkjer hadde ei slik primklokke på mønet som biletteppet frå Skog syner. Ofte vart det berre ringt med ei lita handklokke i slike høve, eventuelt kan ei lita klokke til bruk i denne samanhengen ha vore hengt opp ein stad inne i kyrkja.
Motivet på biletteppet frå Skog har vore tolka på ulike måtar, men det ser no ut til å vere semje om at det gjer greie for striden mellom dei gode og vonde kreftene. Men innanfor rammene av skildringa av gode krefter i strid med dei vonde, har motivet ikkje berre ei tyding. Det maktpolitiske aspektet i samtida gjer seg soleis sterkt gjeldande ved at motivet òg kan tolkast som ei kristen grunngjeving med tilhøyrande propaganda for maktutøvinga til svenskekongen og den krigerske framferda hans i landområda i aust.
Loftleiðir
Loftleiðir var eit privat islandsk flyselskap.
Loftleiðir, eller Icelandic Airlines Loftleiðir, blei grunnlagt 10. mars 1944 av tre unge islandske flygarar som etter heimkomst frå flygarutdanning i Canada stifta selskapet. Dei fyrste åra opererte selskapet utelukkande på innanlandsnettet
17. juni 1947, på nasjonaldagen til Island, starta Loftleiðir sin fyrste internasjonale rute mellom Reykjavík og København. Flyet som blei brukt var ein DC-4 Skymaster, det fyrste verkelege flyet til Island som var egna for utanrikstrafikk. I 1948 fekk Loftleiðir løyve til å fly rute til USA, og 26. august 1948 landa Skymasteren til Loftleiðir på Idlewild Airport (nå kjent som JFK) med 46 passasjerar i den fyrste kommersielle flyginga mellom Island og USA.
I 1952 starta Loftleiðir fast ruteflyging mellom New York og Europa via Island.
På 1950-talet var restriksjonane innan den internasjonale flytrafikken større enn i dag. Dei fleste selskapa hadde stort sett berre løyve til å transportere passasjerar og gods til og frå eiget land.
Loftleiðir utnytta den moglegheita som låg i dette til å transportere passasjerar mellom Europa og USA ved å fly desse til Island og frå Island, det var ikkje naudsynt, reint fysisk, å dele reisa i to, berre aktuelt å utstyre passasjerane med to billettar.
I løpet av 1960- og 1970-åra innførte Loftleiðir lågprisbillettar over Nordatlanteren med Luxembourg som utgangspunkt, via dei nordiske landa og Island.
Tilbodet om lågprisbillettar blei svært populært og selskapet trekte til seg mange passasjerar, men selskapet blei motarbeida av IIATA på grunn av dette. Etter kvart fekk selskapet økonomiske problem og konkurransen med det nasjonale selskapet til Island, Flugfelag Islands, blei merkbar. Samtidig var det eit aukande press frå den islandske regjeringa om samanslutning, og dei to selskapa gjekk saman i 1973 og danna Icelandair.
Namnet Flugfélag Íslands blei vekt til live igjen i 1997 gjennom ein samanslutning av Icelandair og Flugfélag Nordurlands og frå 2003 opererer Loftleidir Icelandic igjen som eit charterselskap og med utleige av fly.
Oltedalsvatnet
Oltedalsvatnet er eit vatn som ligg ved Oltedal i Gjesdal kommune i Rogaland. Vatnet er magasin for Oltedal kraftverk.
607
607 (romartal CDVII)
Takefumi Toma
Takefumi Toma er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kashima Antlers, Tochigi SC, Montedio Yamagata og Matsumoto Yamaga FC (2019).
Nodlandsvatnet
Nodlandsvatnet er ein innsjø som ligg i Eigersund kommune i Rogaland.
Norsk Sjømannsforbund
Norsk Sjømannsforbund (NSF) er eit fagforbund som vart stifta 25. september 1910 under namnet Norsk Matros- og Fyrbøter-Union. Namnet forbundet har i dag er frå 1933. Forbundet organiserer utanriks- og cruiseflåten, ferjene, supplybåtane, fiskeriflåten og innanriksfarten. Forbundet har vel 11 500 medlemmar, der rundt 8500 er yrkesaktive. Det største einskildreialaget er Color Line med over 1400 yrkesaktive medlemmar i NSF. Forbundsleiar er Kurt Inge Angell.
Matematisk funksjon
Ein funksjon er i matematikken ein relasjon som knyter kvart element i ei gitt mengd til eitt element i ei anna mengd.
Norsk Sjømannsforbund
Forbundet vart tilslutta Landsorganisasjonen (LO) alt ved stiftinga i 1910, og vart med i Nordisk Transportarbeidarføderasjon, Den Europeiske Transportarbeidarføderasjonen og Den Internasjonale Transportarbeidarføderasjonen. NSF har hovudkontor saman med Norsk Sjøoffisersforbund, som òg står i LO, og med Det norske maskinistforbund som står i Unio, ein type samarbeid på tvers av hovudorganisasjonar som er uvanleg for fagforbund i Noreg.
Matematisk funksjon
Definisjon
La A og B vere to mengder. Ein funksjon f frå A til B tilordnar eit unikt element i B til kvart element i A. Viss y ∈ B vert tilordna x ∈ A, skriv ein f(x) = y. A er då definisjonsmengda til f, og f(A) = {y : y = f(x), x &\in; B} er verdimengda; mengda av alle y som kan skrivast som f(x) = y''.
Norsk Sjømannsforbund
Forbundet var truleg einaste norske fagforbund som fekk førebudd realistiske krigskriseplanar etter utbrotet av andre verdskrigen i 1939, og forbundsleiinga i Norsk Sjømannsforbund vart dermed det einaste norske fagforbundsleiinga som klarte å flykte frå den tyske okkupasjonen av Noreg 9. april 1940. Denne kriseplanen vart dermed ein del av innsatsen for å hindre at den norske handelsflåten fall i tyske hender i samband med okkupasjonen. Den norske handelsflåten vart organisert i Nortraship, som då vart verdas største reiarlag, styrt av den norske eksilregjeringa i London.
Matematisk funksjon
Definisjon
I mengdelæra vert ein funksjon f frå A til B definert som ei delmengd av det kartesiske produktet A×B med eigenskapen at viss a er eit element i A, så finst nøyaktig eitt element b i B sånn at (a,b) ∈ A×B. Denne definisjonen samsvarer med det me vanlegvis vil kalla grafen til funksjonen.
Norsk Sjømannsforbund
Sidan Norsk Sjømannsforbund var einaste forbund i LO som hadde ei leiing utanfor det okkuperte Noreg vart dei fleste LO-medlemmar i eksil, inkludert Arbeidarpartiet sine medlemmar av London-regjeringa medlem i Norsk Sjømannsforbund den perioden krigen varte.
Dei fyrste forsøka
Bergens Stuertforening som vart stifta i 1902 er den eldste organisatoriske eininga som etter kvart gjekk inn Norsk Sjømannsforbund. Bergens Stuertforening var med i Norsk Stuert- og Kokkforbund, som i 1933 gjekk inn i Norsk Matros- og Fyrbøter-Union. Det nye forbundet tok namnet Norsk Sjømannsforbund.
Matematisk funksjon
Notasjon
Viss f er ein funksjon med definisjonsmengd A og verdimengde B, skriv ein.
tyder at y er avbildningen av x under f, det vil seie at f(x)=y.
Eigenskapar
La f vere ein funksjon frå A til B.
Funksjonen er injektiv viss det for kvart element y ∈ B, ikkje finst meir enn eitt element x ∈ A sånn at f(x) = y.
Funksjonen er surjektiv viss det for kvart element y ∈ B, finst minst eitt element x ∈ A sånn at f(x) = y.
Funksjonen er bijektiv viss han er både injektiv og surjektiv, det vil seie at det for kvart element y ∈ B finst nøyaktig eitt element x ∈ A sånn at f(x) = y.
Døme
Det finst uendeleg mange funksjonar. Elementære, men likevel viktige døme er:
Enkle funksjonar: Lineære summar av karakteristiske funksjonar.
Polynom: Funksjonar på forma.
Benjamin Disraeli
Benjamin Disraeli var ein britisk konservativ politikar og forfattar. Han er til no den einaste statsminister i Storbritannia med jødisk bakgrunn. Han er rekna å ha vore ein god ven av dronning Victoria. Disraeli er rekna å ha vore den som sette opp tittelen keisarinne av India til dronninga.
608
608 (romartal CDVIII)
Novyj Kalyniv
Novyj Kalyniv (ukrainsk Новий Калинів) er ein liten by i Lviv oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 4 000 innbyggjarar (2011).
Carl Heinrich von Wedel
Carl Heinrich von Wedel var ein prøyssisk generalløytnant og krigsminister.
Han høyrte til den pommerske uradelsslekta Wedel. Faren Georg Wilhelm var landråd i Uckermark, overrettsdirektør og arveherre på Göritz.
Femten år gammal tredde han inn i hæren og vart i 1735 forfremma til sekondløytnant. Kort etter at han vart krona gjorde Fredrik den store han i 1740 til kaptein og kompanisjef.
Wedel deltok i både den første og den andre schlesiske krigen og vart 1743 forfremma til major.
I 1747 vart Wedel gift med Friederike Auguste von Broecker. Ekteparet fekk fire døtrer og ein son.
Han vart forfremma til oberstløytnant i 1751 og mottok året etter Pour le Mérite. Kongen forfremma han til oberst i 1755.
I 1756 førte han regimentet sitt i sjuårskrigen og deltok i trefningar ved Praha 6. mai 1757. Han vart utnemnd til regimentkommandør seks dagar seinare. Under slaget ved Leuthen spelte regimentet hans ei nøkkelrolle og utmerkte seg i slik grad at fjorten personar i regimentet fekk Pour le Mérite.
I januar 1758 overtok Wedel infanteriregiment nr. 29 og tre veker seinare kom han tilbake til det gamle regimentet sitt. Om våren vart han knytt til omleiringskorpset ved Olmütz. Han slo tilbake åtaket til Laudon ved Littau 20. juni og ved Gundersdorf 28. juni. I september fekk han kommandoen over eit korps for å frigje Uckermark frå svenskane. Ved slutten av året var han tilsett for utskriving av rekrutter og inndriving av pengar og hestar i Zerbst, Bernburg og Dessau.
Fredrik den Store forfremma Wedel 22. februar 1759 til generalløytnant og i juli fekk han kommandoen over Dehna-korpset. Etter ordre frå kongen gjekk han til åtak på den overlegne russiske styrken i slaget ved Kay og leid nederlag. Under slaget ved Kunersdorf vart han alvorleg såra. Av helseårsaker vart han i 1760 tvunge til ein lengre ferie.
Etter minister von Katte døydde gav kongen han ansvaret for hærforvaltinga. Den 27. januar 1761 vart Wedel utnemnd til den første krigsministeren i Preussen med ansvar for magasin- og proviantvesen, marsj- og innkvarteringssaker og militærvaisenhus. Han tok avskjed den 4. september 1779.
Kjelder
''
Trym
Trym (norrønt Þrym) er ein jotun frå norrøn mytologi. Han er kjend frå soga om korleis han stal torshammaren Mjolne og kravde Frøya som kone for at æsene skulle få hammaren att. Soga er fortald i Trymskvida i Den eldre Edda. For å få hammaren attende kler Tor seg som Frøya, i kvinneklede, møter til bryllaupsfeiring og drep både Trym og familien hans.
Hversu Noregr byggdist oppgjev Värmland som området Trym herska over.
Trym som namn
Sidan 1950-talet har Trym vore brukt som norsk mannsnamn. Trym har namnedag den 9. september. Bruken voks kraftig på 1990-talet, og nådde 0,5 % på 2000-talet. I 2009 var det 2 140 norske menn som heitte Trym. Utanfor Noreg er det lite kjend.
Annan bruk
Trymfeltet er namnet på eit norsk petroleumsfelt sør i Nordsjøen.
Saturnmånen Saturn XXX har fått namnet Thrymr etter denne jotunen.
Fyllingsdalen
Fyllingsdalen er ein drabantby og bydel vest for Bergen. Den berømde fotballspelaren Kniksen, og krigsveteranen Shetlands-Larsen kom frå Fyllingsdalen.
Sils im Domleschg
Sils im Domleschg (retoromansk Seglias) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 633 meter over havet.
Kommunen ligg i krinsen Domleschg. Han er ein gatelandsby mellom elvane Albula og Hinterrhein. Han består av landsbyen Sils im Domleschg og grendene Freihof, Campi og Albula.
Yasushi Endo
Yasushi Endo er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Kashima Antlers (2019).
Hans Adolph Brorson
Hans Adolph Brorson var ein dansk salmediktar frå Randerup. Brorson var biskop i Ribe frå 1741 til 1764. Brorson vert rekna som pietismens salmediktar i Norden. Han er mest kjend for sine julesalmar.
Brorson sitt liv
Hans A.Brorson vart fødd i Randerup i Ribe i Danmark av foreldra Kathrine Margrethe Clausen og Broder Brorson. Faren til Hans Adolph var prest, slik også far hans igjen, Broder Pedersen, var det. Hans Adolph hadde to brør, Nicolai eller Niels fødd 1690 og Broder fødd 1692.
Frå 1712 studerte han teologi, språk, historie og filosofi i København, men helsa svikta så han måtte avbryte studia etter fire år utan eksamen. Året etter fekk han likevel ein post som huslærar i Løgumskloster. Her vart han gripen av den pietistiske vekkinga som hadde utgangspunkt i Halle, og som tok kampen opp mot lunken og likegyldig religiøsitet.
Artiboniteelva
Artibonite er ei 320 km lang elv i Haiti. Ho er både den lengste og den viktigaste elva i Haiti, og den lengste på øya Hispaniola. Ho har utspring i Cordillera Central i Den dominikanske republikken, men størstedelen av henne ligg i Haiti. Ho munnar ut i Gonâvebukta. Elva vert brukt til irrigasjon (kunstig vatning), og vasskraftproduksjon.
Humaniora
Humaniora (eller Studia Humanitatis) er den vanlege samlenemninga på dei humanistiske vitskapane, som skilde frå naturvitskapane. Fagkrinsen er og kalla humanvitskap, moralvitskap eller åndsvitskap. Humaniora omfattar språkvitskap, litteraturvitskap, musikkvitskap og kunstfaglege tilnærmingar, i tillegg til historie og filosofi. I Noreg har fagkrinsen difor lenge vore kalla "Historisk-filosofisk".
Artiboniteelva
Artibonite utgjer delar av grensa mellom Haiti og Den dominikanske republikken Dominican Republic.
Hans Adolph Brorson
Brorson sitt liv
I 1722 tok han teologisk embetseksamen og vart innsett som sokneprest på heimstaden. Same året gifta han seg med 16 år gamle Cathrine Stenbæk Clausen. I 1729 vart han tilsett som prest for dei dansktalande i den tysk-danske byen Tønder, og i 1737 vart han stiftsprost i Ribe. Då biskopen døydde i 1741 vart Hans A. Brorson biskop i Ribe.
Samstundes venta kona hans deira trettande barn, og Brorson venta derfor med reise til Kjøbenhavn for ordinasjonen. Men både Cathrine og barnet døydde ved fødselen. I 1742 vart Brorson gift på nytt, no med Johanne Christine Riese.
Humaniora
Omgrepet Studia Humanitatis vart skipa på 1300-talet av humanisten Coluccio Salutati, for å skilja fagkrinsen frå teologi og metafysikk. Nemninga hadde han funne i breva etter Cicero, som hadde skrive om Humanitas, eit omgrep som omfattar danning og forbetring av mennesket som åndsvesen.
Hans Adolph Brorson
Brorson sitt liv
Som biskop fekk han oppleve ei stor vekking i Ribe. Her arbeidde han til vart sjuk og døydde nær 70 år gammal.
Brorson som salmediktar
Som dansk prest i ein kyrkjelyd med tyske salmebøker, er det truleg at Brorson starta sin diktarkarrière med å omsetje tyske salmar. Den første samlinga hans, Nogle Jule-Psalmer, innheldt likevel hans eigne tekstar. Fleire tilsvarande samlingar følgde i åra som kom, og i 1739 gav han ut samlinga Troens rare Klenodie, med 282 salmar - ein tredel av desse var Brorson eigne, dei fleste av dei andre omsette frå tysk.
Humaniora
Skipinga av den humanistiske fagkrinsen var eit tydeleg brot med den mellomalderlege skolastikken, og inndelinga i Artes Liberales, som hadde vore ein del av utdanninga ved mellomalderuniversitetet. Dette bana og vegen for ei meir tydeleg spesialisering av fagkunnskap i ulike fagkrinsar, med tida følgd opp av naturvitskap og samfunnsvitskap, alle med sin særskilde metodikk og vitskapsforståing.
Hans Adolph Brorson
Brorson som salmediktar
Brorson delte salmeboka inn tematisk:
Med Brorson sine salmar fekk den statskyrkjelege pietismen i Danmark salmetilfang til å føre pietismen inn i kyrkjesongen. Mange av salmane hans vart tekne inn i Pontoppidans salmebok frå 1740 og sidan i Guldbergs salmebok fra 1778.
Etter at Brorson døydde, fann borna hans nokre etterlatne salmar som dei gav ut i Svanesang. Men då var Brorson si tid ute, under rasjonalismen forsvann han ut or kyrkjesongen og vart - for ei tid - nær gløymd i Danmark.
På slutten av 1800-talet tok dei på nytt salmane hans inn i salmebøkene. I Ribe minnest han ved ein statue og gjennom klokkespelet, som kvar dag klokka 8.00, 9.00 og 18.00 speler tonane frå hans gamle salmar over byen.
Brorson i Noreg
I Noreg vart Brorson sine salmar først kjende over heile landet gjennom haugerørsla tidleg på 1800-talet. Nær halvparten av salmane i Hans Nielsen Hauge si salmebok De sande Christnes udvalgte Psalmebog var skrivne eller omsette av Brorson. Både Troens rare Klenodie og Svanesang vart trykte opp att fleire gonger. Det er funne om lag 300 norske folketonar til Brorson sine salmar; dette vitnar om populariteten til salmane hans.
Brorsonsalmar i Norsk Salmebok
Som i Danmark vart Brorsons salmar tekne inn i kyrkjevarmen på slutten av 1800-talet. Enno vert salmane hans sungne i norske kyrkjer, dei fleste riktignok i redigert og avkorta form.
«Den yndigste Rose er funden» er teke opp i Danmarks kulturkanon si lyrikkantologi.
609
609 (romartal CDIX)
Eigenvekt
Eigenvekt er eit dimensjonslaust forhold mellom tettleiken til to stoff. Ho kan brukast til å finne storleiken til oppdrifta for eit stoff i eit anna, eller for å finne tettleiken til eit «ukjend» stoff ved å bruke den «kjende» tettleiken til det andre stoffet. Matematisk kan eigenvekta uttrykkast som:
der \rho er tettleik (med same eining for begge stoffa).
Eigenvekta har ikkje eining sidan det er forholdet mellom to storleikar. Viss forholdet er større enn 1, så vil lekamen søkke i referansestoffet. Viss det er mindre enn 1 vil lekamen flyte på referansestoffet. Viss eigenvekta er identisk lik 1, så vil dei to stoffa ha same tettleik, og ingen av dei vil synke eller flyte. Det er viktig å oppgje referansestoffet når ein omtalar eigenvekta, og ofte kan det i tillegg vere viktig å indikere temperaturen til stoffa, sidan tettleiken ofte er temperaturavhengig.
Det er ofte nyttig å bruke vatn som referanse, sidan tettleiken til vatn (tilnærma) er 1000 kg/m³ eller 1 g/cm³.
كثافة نسبية Erikaal Specific gravity Gravedad específica משקל סגולי 比重 Ominaispaino
Ankervegen i Bergen
Ankervegen er ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Hovdenvegen til Østre Hopsvegen og er om lag 350 meter lang.
Namnet kjem av ankermerket som trikotasjefabrikken Petersen og Dekke A/S på Hop brukte på merkevareserien sin «Pedek». Namnet vart vedteke i 1947.
Heilo
Heilo (Pluvialis apricaria) er ein fugleart i lofamilien. Ho er ein vadefugl som hekkar på heier og tundra i nordlege Europa, inkludert Island og Fennoskandia, dessutan austover i Sibir til området sør for Tajmyrhalvøya. Dei er flyttfuglar med overvintringsområde i Storbritannia, Irland, Mellom-Europa og rundt Middelhavet. Trekket sørover startar i slutten av juli og går føre seg til tidleg i oktober. Dei vaksne fuglane reiser først. Fuglane kjem attende til låglandet og kysten i sør frå slutten av mars, og til hekkeplassane er dei komne i byrjinga av mai. Spesielt i seine vårar kan flokkar av heilo halde seg på innmark i låglandet medan dei ventar på snøsmeltinga i høgareliggande strok.
Kjenneteikn
Heilo har ein slank kroppsfasong, rundvore hovud og lange vadeføter. Samanlikna med andre vadefuglar har ho kort nebb. Dei er mellom 150 til 200 gram tunge og rundt 27 cm lange. Vengespennet er frå 53 til 59 cm.
Fuglen har ei gulspetta overside og kvite armholer. Undersida er flekka gråbrun. Om våren og under hekketida om sommaren har han eit svart felt frå nebbet og nedover med beina, som særleg gjer hannen lett kjennbar med svart bryst og strupe som er innramma av ei kvit rand. Hoa er også mørk på undersida men ofte med mindre kontrast enn hannen.
Heiloa kan forvekslast med tundralo. Tundraloa har gråkvite flekkar på oversida og svartbrune akselfjør på undersida av vengefestet underside. Tundraloa hekkar ikkje i Noreg, men er å sjå langs kysten under trekket.
Forplanting
Heiloa hekkar (april-juli) helst i høgtliggande strøk på opne område i vier- og bjørkebeltet, i kyststrøk på lynghei. Reiret er eit søkk i bakken, kledt med gras. Ho legger om lag 3 egg. Båe kjønn tar del i ruginga. Egga klekkjer etter 27-30 dagar, ungane er flygeferdige etter 30-33 dagar.
Åtferd
Utover hausten samlar heiloa seg i flokkar. Dei trekker so sørover for overvintring. I sommarhalvåret har ho ein kjend lokketone (fonetisk: tlyy). Ho livnærer seg på mark, insekt og biller, i tillegg til litt bær og frø.
Utbreiing i Noreg
Heiloa er å finna over heile Noreg og har ein bestand på om lag 130 000 par. Ho hekker over det meste av landet, men er mindre utbreidd på Austlandet og Sørlandet. Fuglen er delvis jaktbar. Sporadisk finst heilo òg på Svalbard. I 2021 kom arten inn på den norske raudlista for artar i kategorien nær truga, NT.
Nilsebuvatnet
Nilsebuvatnet er eit vatn som ligg i kommunane Forsand og Hjelmeland i Rogaland.
Kenji Koyano
Kenji Koyano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Albirex Niigata, Mito HollyHock og Gainare Tottori.
Hengelo
Hengelo er ein kommune og by i Nederland i provinsen Overijssel med om lag 80 000 innbyggjarar. Han ligg langs motorvegane A1/E30 og A35, og har ein stasjon langs toglinja Amsterdam - Hannover - Berlin.
Under den andre verdskrigen vart byen ofte bombardert av dei allierte på grunn av jernbanestasjonen og fabrikkane som produserte krigsmateriell. Store delar av byen vart lagt i grus 6. og 7. oktober 1944 og fleire hundre menneske mista livet.
610
610 (romartal CDX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Kyrkjeåret
Kyrkjeåret er ei inndeling av året ut frå høgtidene i kristendommen. Kyrkjeåret startar første søndag i advent. Det er fastsett utvalde bibelske tekstar til kvar søndag og helgedag i kyrkjeåret. Slike tekstar er òg fastsett for nokre gudstenestedagar som ikkje er offentlege helgedagar (sett i kursiv i tabellen til høgre).
Kyrkjeåret og kalenderen
Heilagdagane frå fastelavn og ut kyrkjeåret er for ein stor del styrt av tidspunktet for påske. Påskedagdag fell «fyrste søndag etter fyrste fullmåne etter vårjamndøgn». Utrekninga har variert noko mellom ulike land, mellom anna valde Danmark-Noreg å følgje dei astronomiske tidspunkta for vårjamndøgn og fullmåne i perioden 1700-1776, framfor å følgje liturgisk påske, som vert utrekna etter ein særskilt formel, «påskeformelen».
Hebraisk i Eurovision Song Contest
Hebraisk i Eurovision Song Contest gjev oversyn over bruken av det hebraiske språket i Eurovision Song Contest. Den fyrste gongen ein song med hebraisk vart framført i Eurovision Song Contest var i 1974 då Bendik Singers representerte Noreg med songen «It's Just a Game». Sidan den gong har to land delteke med til saman 41 ulike bidrag som har vorte framført på hebraisk; 40 frå Israel og eitt frå Noreg. Av landa som kan delta er hebraisk offisielt språk i Israel og på Kypros.
Kyrkjeåret
Kyrkjeåret og kalenderen
Somme heilagdagar, slik som juledagane, følgjer dato. Andre heilagdagar fell på søndagar ut frå dato, slik som helgemess, som er lagd til fyrste søndag i november.
1. mai, 17. mai fell på faste datoar. Det gjer òg jonsok, olsok og mikkelsmesse, men desse dagane er ikkje lenger offentlege helgedagar, sjølv om det kan vere gudstenester i mange kyrkjer desse dagane. Talet på kyrkjelege helgedagar vart redusert frå 1771 gjennom festdagsreduksjonen.
Leandro Euzébio
Leandro Euzébio er ein brasiliansk fotballspelar.
Lia
Lia er ein tettstad i Sør-Fron kommune i Innlandet fylke. Staden har, og ligg sørom Lågen like ved Hundorp.
Pisuerga
Pisuerga er ei elv nord i Spania og den nest største sideelva til Duero.
Ho spring ut i sørsida av Cordillera Cantábrica (provinsen Palencia i den autonome regionen Castilla y León) og renn sørover og munnar ut i Douro kort tid etter ho har passert byen Valladolid. Elva har ei lengd på om lag 283 km.
Sidan 1950-åra har vassnivået i elva vore jamnt året gjennom på grunn av den enorme Aguilar de Campóo-dammen som samlar opp vatn i den meir regnfulle øvre dalen som elva renn gjennom. Denne reguleringa gjer at det ligg enorme jordbruksområde som får kunstig vatning langs Pisuerga nord i Castilla.
Leandro Euzébio
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Kyrkjeåret
Liturgiske fargar gjennom kyrkjeåret
I oldkyrkja brukte dei kvite liturgiske klede. Slik var det òg inn i mellomalderen. Etterkvart byrja dei bruke svarte klede i sorgsituasjonar. Lenger ut i mellomalderen byrja dei bruke messeklede i ulike fargar, og frå 1100-talet kom det reglar om fargebruken og vekslinga mellom kyrkjeårstidene. Dei liturgiske fargane ver mellom anna bruka på messehakelen og stolaen.
Ved høgmesser og andre gudstenester på søndagar og andre helgedagar følgjer den liturgiske fargen kyrkjeåret, unntatt ved ordinasjon, vigsling og kyrkjejubileum som alltid har raudt som liturgisk farge.
Ved kyrkjelege handlingar utanom ordinær gudsteneste vert fargane brukte slik:
Calais
Calais (nederlandsk Kales) er ein hamneby ved Den engelske kanal i Frankrike med om lag 75 000 innbyggjarar. Storbyområdet hadde i 1999 etter ei folketeljing 125 584 innbyggjarar. Han ligg i departementet Pas-de-Calais, der han er sous-préfecture (underprefektur).
Han er den byen i Frankrike som ligg nærast England, og avstanden over til Dover er berre 34 km. På ein klår dag kan ein sjå dei kvite klippene i Dover. Byen har tidlegare høyrt til engelskmennene, då han vart erobra av Kong Edvard III av England i 1347, etter ei omleiring som hadde vart i heile 11 månadar. Calais var engelsk heilt fram til 1558, då franskmennene erobra byen tilbake.
Byen vart sterkt øydelagt i løpet av den andre verdskrigen, og berre den eldste delen av byen er restaurert. Denne eldste delen av byen ligg på ei kunstig øy omringa av kanalar og hamner. Den moderne delen av byen, St. Pierre, ligg i sør og søraust. Ein større tysk bunker er no krigsmuseum.
Calais er no eit knutepunkt for fleire av kanalferjene, mellom anna Hovercraft-fartøya (luftputebåtar) (slutt 2000) mellom England og Frankrike, i tillegg til å vere i enden av tunnelen under Den engelske kanal, (som franskmennene kallar la Manche (ermet)).
Østre Hopsvegen
Østre Hopsvegen er ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Kloppedalsvegen til Nesttunvegen og er om lag 500 meter lang. Det er innkjørsel frå Nesttunvegen, men utkjørsel denne vegen er forbode.
Dominik Landertinger
Dominik Landertinger er ein austerriksk skiskyttar frå Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich. Han vart verdsmeister i fellesstart i Pyeongchang i 2009 og tok sølvmedaljen i sprinttevlinga under vinterleikane 2014 i Sotsji. Elles har han vunne to sølvmedaljar og ein bronsemedalje i 4 x 7,5 km stafett med Austerrike i ulike VM og OL i tida 2009-14.
Landertinger vart nummer tre i verdscupen i skiskyting i 2013-sesongen og hadde per 12. januar 2016 vunne to renn i verdscupen, begge i fellesstart.
Hydrostatikk
Hydrostatikk er læra om væsker som ligg i ro, og er ei grein under væskemekanikk. Uttrykket referer vanlegvis til den matematiske analysen av emnet. Det omfamnar studiet av forholda i væsker som ligg i ro i stabil likevekt. Læra om bruken av væsker til å gjere arbeid vert kalla hydraulikk, medan læra om væsker i rørsle vert kalla væskedynamikk.
Statisk trykk i væsker
Sidan væsker ikkje vert deformert utøver væsker eit trykk som er normalt på alle flater dei er i kontakt med. Når væska i tillegg er i ro (statisk) er trykket isotropisk, altså virkar trykket med same storleik i alle retningar. Denne eigenskapen gjer at væsker kan overføre krefter gjennom røyr, t.d. kan ei kraft overførast via væska frå ei side av røyret til den andre. Viss krafta ikkje er lik overalt, vil væska flytte seg i retninga krafta pressar ho i.
Hydrostatisk trykk
Vi tenkjer oss ein firkanta pakke med vatn som ligg i ro under ei fri overflate. Vekta av vatnet over må balanserast av trykket i denne pakken. For ein uendeleg liten pakke er det fysiske stresset det same i alle retningar, og vekta av vatnet, som er det same som trykket kan uttrykkast som
der
Atomsfærisk trykk
Maxwell-Boltzmann-fordelinga seier at for ein gass med konstant temperatur, T, vil tettleiken, ρ, variere med høgda, h, som:
der:
Oppdrift
På ein lekam som er senka ned i ei væske vil det virke ei oppdriftskraft som er like stor som vekta av væska lekamen har pressa bort. Dette kjem av det hydrostatiske trykket i væska.
For eit skip vil til dømes vekta til skipet vere balansert av oppdriftskrafta frå vatnet skipet har pressa bort, slik at skipet kan flyte. Visst ein lesser meir last på skipet, vil skipet verte tyngre og setje seg lågare i vatnet, og dermed presse bort meir vatn. Skipet vil då ha ei større oppdriftskraft som virkar på seg for å balansere den auka vekta.
Stabilitet
Rotasjonsstabilitet er viktig for flytande fartøy. Om ein får ei vinkelforskyving, kan fartøyet enten gå tilbake til den opphavlege retninga (stabil), eller flytte seg vidare bort frå utgangspunktet (ustabil), eller bli verande der det er (nøytral). Rotasjonsstabilitet er avhengig av den relative retninga kreftene som virkar på lekamen har. Den oppoverretta oppdriftskrafta på ein lekam virkar gjennom senteret av oppdrifta, som er massesenteret til væska lekamen har pressa bort. Vektkrafta på lekamen virkar gjennom tyngdepunktet. Ein lekam er stabil viss vinkelforskyvinga flyttar retninga til kreftene slik at dei gjev eit «opprettingsmoment».
Væske med fri overflate
Væsker kan ha frie overflater der dei vekselvirkar med gassar eller med eit vakuum. Sidan væsker ikkje kan oppretthalde eit skjærstress, vil den frie overflata raskt tilpasse seg likevekt. På liten lengdeskala er der derimot ei viktig balansekraft frå overflatespenninga.
Kapillaritet
Når væsker er sperra inne i behaldarar med små dimensjonar, samanlikna med den relevante lengdeskalaen, vert overflatespenninga ein viktig faktor som fører til konkavkonveks form gjennom kapillaritet.
Dropar
Utan overflatespenning ville ein ikkje kunne fått danna dropar. Dimensjonen og stabiliteten til dropar vert styrt av overflatespenninga.
611
611 (romartal CDXI)
Milan Ohnisko
Milan Ohnisko, fødd 16. juli 1965 i Brno, er ein tsjekkisk forfattar.
VM i skiskyting 2013
Verdsmeisterskapen i skiskyting 2013, den 46. i rekka, vart avvikla i Nove Mesto i Tsjekkia i tida 7. – 17. februar 2013. Det var fyrste gongen ein verdsmeisterskap i skiskyting vart arrangert i Tsjekkia.
Meisterskapen omfatta 11 tevlingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der både kvinner og menn deltok på dei ymse laga.
10 km
Dato: 9. februar 2013 <br style="clear:both" />
12,5 km jaktstart
Dato: 10. februar 2013 <br style="clear:both" />
20 km
Dato: 14. februar 2013 <br style="clear:both" />
15 km fellesstart
Dato: 17. februar 2013 <br style="clear:both" />
4 × 7,5 km stafett
Dato: 16. februar 2013 <br style="clear:both" />
7,5 km
Dato: 9. februar 2013 <br style="clear:both" />
10 km jaktstart
Dato: 10. februar 2013 <br style="clear:both" />
15 km
Dato: 13. februar 2013 <br style="clear:both" />
12,5 km fellesstart
Dato: 17. februar 2013 <br style="clear:both" />
4 × 6 km stafett
Dato: 15. februar 2013 <br style="clear:both" />
2 × 6 km + 2 × 7,5 km
Dato: 7. februar 2013 <br style="clear:both" />
Hlynjany
Hlynjany (ukrainsk Глиняни, polsk Gliniany) er ein liten by i Lviv oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 3 000 innbyggjarar (2011).
Thusis
Thusis (italiensk Tosana, retoromansk Tusàn) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 720 meter over havet.
Kommunen er hovudstad i krinsen Thusis og ligg sentralt i Hinterrheindalen ved samløpet mellom Hinterrhein og Nolla. Thusis ligg òg i enden av Viamaladalen. Han består av landsbyane Thusis og Übernolla.
Nummererte småplanetar/17001–18000
Dette er ei lista over småplanetane ifrå nummer 17001 til 18000. For hovudlista, sjå nummererte småplanetar.
Vestre Hopsvegen
Vestre Hopsvegen er ein veg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordaustover frå Kloppedalsvegen er om lag 300 meter lang.
Enílton Menezes de Miranda
Enílton Menezes de Miranda er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Vestre Hopsvegen
Namnet vart vedteke i 1953.
Enílton Menezes de Miranda
Han spela for klubben Omiya Ardija.
612
612 (romartal CDXII)
613
613 (romartal CDXIII)
Det russiske imperiet
Det russiske imperiet (eldre russisk: Pоссійская Имперія, moderne russisk: Российская Империя) var ein stat som eksisterte frå 1721 til den russiske revolusjonen i 1917. Han etterfølgde Det russiske tsardømet, og vart etterfølgd av Sovjetunionen. Det var det andre største samanhengande imperiet verda hadde sett, berre det mongolske riket var større. På eit tidspunkt i 1866 strekte det seg frå Aust-Europa, gjennom Asia og inn i Nord-Amerika. På byrjinga av 1900-talet var Russland det største landet i verda. Det strekte seg då frå Nordishavet i nord til Svartehavet i sør, og frå Austersjøen i vest til Stillehavet i aust. Over dette enorme området var dei 176,4 millionar innbyggjarane spreidde. På denne tida var dette det tredje største folketalet i verda, etter Qing-dynastiet og Britisk India. I folkesetnaden var det stor skilnad både i økonomiske, etniske og religiøse faktorar. Regjeringa, som vart leidd av keisaren, var eit av dei siste absolutte monarkia som var att i Europa.
Takaya Kawanabe
Takaya Kawanabe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
David Abraham Bueno de Mesquita
David Abraham Bueno de Mesquita var ein nederlandsk-jødisk figurativ biletkunstnar som hovudsakleg arbeidde med kunstmåleri og grafikk.
Liv
David Abraham Bueno de Mesquita vart fødd i Amsterdam den 23. mars 1889 av foreldra Rebecca Lopes de Leao de Laguna og Jacob Bueno de Mesquita. Frå ca. 1906 studerte han ved Rijksnormaalschool voor tekenleraren i heimbyen, og deretter ved Akademie voor Beeldende Kunsten same stad i tida 1909–1913. Etter at han i 1913 mottok Prix de Rome for biletet «Jacob herkent het bebloede kleed van zijn zoon» (‘Jakob kjenner att den utblødde kappa åt son sin’), flytte han i 1914 til Roma og budde der ei tid. Han reiste seinare på studiereise til Madrid. I 1922 flytte han til Amsterdam att, og flytte så til Firenze i Italia i 1929, der han vart buande til han døydde der den 12. desember 1962.
Verk
Bueno de Mesquita var ein figurativ biletkunstnar som arbeidde hovudsakleg med kunstmåleri (inkludert oljemåleri og akvarell), teikning og grafisk kunst (m.a. etsing og litografi); særleg innanfor sjangrane landskapsmåleri og portrett. Han illustrerte òg mange bøker.
Hop terrasse
Hop terrasse er ein blindveg på Hop i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Østre Hopsvegen og er om lag 120 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1997.
IBM
International Business Machines, forkorta til IBM, er eit internasjonalt lutlag frå USA. IBM vart skipa i 1889 i New York, og vart eit lutlag i 1911.
Carrión
Carrión er ei elv nord i Spania og ei av sideelvane til Pisuerga. Ho spring ut i fjellkjeda Fuentes Carrionas i Palencia og renn saman med Pisuerga. Elva er 179 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 3351 km².
IBM
På grunn av den blå logoen og storleiken, vert IBM kalla store blå (Big Blue på engelsk).
Historie
IBM si historie byrja fleire tiår før utviklinga av datamaskinen – før den tid produserte ein holkortmaskinar. Opphavleg het verksemda Computing Tabulating Recording Corporation (CTR), som vart oppretta som eit aksjeselskap 15. juni 1911 i Binghamton, New York. Denne verksemda var ein fusjon mellom Tabulating Machine Corporation, Computing Scale Corporation og International Time Recording Company. Direktøren for Tabulating Machine Corporation var den gong Herman Hollerith. Thomas J. Watson Sr., som grunnla IBM, vart direktør for CTR i 1914 og administrerande direktør i 1915. 14. februar 1924 endra CTR namn til International Business Machines Corporation (IBM).