cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gulnebblom
Status og trugsmål
I 2010 endra IUCN statusen for gulnebblommen frå livskraftig (LC) til nær truga (NT), ettersom arten synest å vere i ein populasjonsnedgang. Den globale bestanden er estimert til 11000 - 21000 individ og er minkande. Vinterpopulasjonen langs norskekysten er rekna å vere meir enn 1500 individ. Sidan år 2021 har gulnebblom vore ført opp i kategorien sårbar (VU) på norsk raudliste for artar.
Gulnebblom er ein av artane som er omfatta av Avtalen om vern av migrerande sjøfuglar i Afrika og Eurasia; i Amerika kjem han inn under ein liknande traktat for vern av trekkfuglar.
Prolaps
Prolaps kjem frå latin prolapsus og tyder å falle ned. Uttrykket er nytta innan medisinen.
Grintovec
Grintovec er det høgaste fjellet i Kamnik-Alpane i Slovenia med ei høgd på 2558 meter over havet. Det har òg ein særs stor primærfaktor på 1706 meter, som er det 24. mest prominente fjellet i heile Alpane.
Fjellet er populært for både fjellturar, klatring og skigåing. Den første stiginga ein kjenner til vart gjort i 1759.
Fylkesveg 460
Fylkesveg 460 (Fv460) går mellom Lindesnes og Håland i Audnedal. Veglengda er 77,9 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Carlos Eduardo Ventura
Carlos Eduardo Ventura er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Bildøyna
Bildøyna er ei øy mellom Sotra og Litlesotra som ligg i Øygarden kommune, vest for Bergen. Trass i at ho er lita samanlikna med naboøyane husar Bildøyna mellom anna Sotra vidaregåande skule, Fjell ungdomsskule, Bildøyhallen og Indremisjonsforbundet sin bibelskole, noko som gjer øya til ein viktig del av Fjell kommune.
Den nordlege delen av Bildøyna er prega av fritidseigedomar, naust og ein del utmark. Sør for riksveg 555, som deler Bildøyna på tvers, har ein derimot samling av skular og idrettspark, samt bustadfeltet Søre Bildøy heilt på sørspissen av øya.
Bildøyna har òg gjeve namn til toppen Bildenuten (òg kalla Bildefjellet), 221 moh, som er ein del av fjellryggen som strekkjer seg på austsida av Sotra.
Fretheim bru
Fretheim bru er ei kommunal vegbru i Flåm i Aurland kommune i Sogn og Fjordane. Brua kryssar Flåmselvi ved Fretheim. Ho er ei bogebru i limtre og er 38 meter lang. Fertehim bru vart opna jonsokafta i 2006. Brua er prosjektert med 100 års levetid.
Teoretisk fysikk
Teoretisk fysikk er ei grein av fysikken som prøver å finna ein modell for røynda som kan forklara og forutsjå fysiske fenomen. Han skil seg frå eksperimentell fysikk, som går ut på å studera fenomen og prøva ut teoriar.
Fysikkteoriar kan basera seg på observerte fenomen, eller gå vidare utan prov frå den eksperimentelle fysikken. Dersom teorien går for langt i frå det som er observert og utprøvd, kan han gå seg vill. Fysikkeksperiment kan òg plutseleg finna nye fenomen som teorien ikkje forklarer. Då må ein leita etter ein ny teori som forklarer dette.
Ettersom teoretisk fysikk skildrar den fysiske verda kan ein ikkje utleia teorien frå grunnleggjande aksiom, slik ein til dømes kan gjera i matematikken. I staden fortel dei kva ein har observert tidlegare, og gjev spådommar om kva ein vil kunne observera.
Physik
Elektrisk leiar
Elektrisk leiar er eit materiale som tillet at det flyt ein elektrisk straum gjennom det. Straumen flyt like godt i begge retningar. Mange metall er gode leiarar av elektrisk straum. Kopar og aluminium er av dei vanlegaste materialane.
1172 Äneas
1172 Äneas er ein trojansk jupitertrojan og ligg i L5-lagrangepunktet til Jupiter. Han har soleis same omløpstid og nokolunde den same avstanden til sola som planeten. Han blei oppdaga den 17. oktober 1930 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Elektrisk leiar
Skilnaden på leiarar og isolatorar
Når det flyt ein elektrisk straum i eit metallisk leiande materiale er det negative elektriske ladningar (elektron) som er i rørsle i materialet. I væske kan ein elektrisk straum vera sett saman av både positive og negative ion; dei positive iona flyt i motsett retning av dei negative. Materialar som ikkje leiar elektrisk straum blir kalla isolatorar. Materialar som er dårlege leiarar blir kalla halvleiarar, og er ein mellomting mellom leiarar og isolatorar. Ved å dopa halvleiarar (tilføra andre materialar) kan dei endrast til å verta leiarar eller isolatorar.
Straumretning
I samband med krinsanalyse er det ein konvensjon at straumretninga er den retninga positive partiklar bevegar seg i eit elektrisk felt. Denne retninga er den motsette av rørsleretninga til elektronar i ein metallisk leiar. I praksis har ikkje dette noka betydning. I dei fleste tilfelle vil straumretninga endra seg fleire gong per sekund, millisekund, mikrosekund, osb. Elnettet til dømes nyttar 50 Hz vekselstraum, så straumretninga endrar seg 50 gong per sekund, og i ein krins i ein mikroprosessor kan straumretninga i dei overharmoniske komponentane endra seg gongar per sekund.
Motstanden i leiarar
For likestraum er den elektriske motstanden til ein leiar
der \rho er resistiviteten til materialet, \ell er lengda og A er tverrsnittet til leiaren. Kopar, som er det vanlegaste materialet for elektriske leiarar i samband med elektronikk, har ein resistivitet på om lag \Omegam ved 20 °C. Aluminium, med \Omegam ved 20 °C, er mykje nytta i elnettet. For vekselstraum vil motstanden vera noko større, på grunn straumfortrenging.
Leiing i metalliske materialar
Elektrisk straum flyt i lukka banar, og vert ikkje «oppbruka». Omgrep som «straumforbruk» og at eit batteri er «tomt for straum» er difor meiningslause. At elektrisk straum flyt i ein lukka bane betyr ikkje at einskilde elektron flyttar seg heile vegen frå ein generator, gjennom krinsen og attende til generatoren. Det som skjer er at elektron som befinn seg i eit elektrisk felt vert akselererte, noko som fører til at dei kolliderer med andre elektron i materialet. I ein metallisk leiar vil berre elektrona i valensskalet ta del i denne prosessen. Elektron kan modellerast som partiklar, eller som «energipakkar» med bølgjenatur. Partikkelmodellen: Om ein nyttar partikkelmodellen (Drude-modellen ) vil dei akselerande elektrona kollidera med andre elektron og det oppstår ei form for kjedekollisjon, ikkje ulik ein mekanisk elastisk kollisjon. Elektrona i eit materiale vil generelt verta akselererte i noko ulike retningar, men på grunn av det elektriske feltet vil det oppstå ei sokalla elektrondrift langs leiaren. Modellen forklarar at motstanden aukar med temperaturen med at auka temperatur er det same som at den oscillerande førsla til atoma i materialet aukar, noko som i sin tur fører til fleire kollisjonar. Bølgjemodellen modellerer elektrona som bølgjeforma energipakkar og er meir nøyaktig enn den klassiske partikkelmodellen. I denne modellen ser ein òg på kollisjonar mellom elektron i valensskalet, men ein tek omsyn til fasen til dei bølgjeforma elektronpakkane. I metalliske leiarar ligg atoma i ein vibrerande periodisk gitterstruktur. Om bølgjefronten til dei innkommande elektrona er i fase med rørsla til elektrona i valensbandet vil det oppstå koherent spreiing, slik at elektron som forlet eit atom fylgjer gitterstrukturen i krystallet og det oppstår ein netto elektronstraum langs leiaren.
Fart
Det er viktig å skilja mellom fasefarten og driftfarten. Fasefart: Om ein legg på ei pulsespenning mellom to elektriske leiarar vil ein spenningspuls bevega seg utetter dei elektriske leiarane, men ein fart (fasefart)
der m/s er hastigheita til ei elektromagnetisk bølgje i vakuum og   er den relative permitiviteten til isolasjonen mellom leiarane. I eit krinskort til dømes er, så m/s, som er under halvparten av farten i vakuum. Dette er farten signala blir overførte med.
Elektrondriftfart: Om ein nyttar den klassiske partikkelmodellen kan ein finna ein gjennomslittsfart for elektronane, kalla driftfarten:
der m er molekylmassen til leiarmaterialet, \sigma er konduktiviteten, \Delta U er spenninga over leiaren, \rho er tettleiken til leiarmaterialet, e er elementærladninga, f er talet på frie elektron per atom og \ell er lengda på leiaren. I samband med vekselstraum i elnettet snur spennings- og strumretninga 50 gong per sekund, så netto elektrondrift blir svært liten; typisk mindre enn 1 \mum/s.
Fortun
Fortun er ei bygd og eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Området ligg i Luster kommune i Vestland og femner inste delen av Lustrafjorden og landet austover til grensa mot Innlandet. Soknet har ei kyrkje, Fortun kyrkje frå 1879. Forgjengaren til dagens kyrkje var ei stavkyrkje frå slutten av 1100-talet. Ho vart riven i 1882 og mykje av vyrket vart brukt i Fantoft stavkyrkje som vart sett opp i Fana utanfor Bergen.
FPGA
Ein Field Programmable Gate Array er ein integrert krins sett saman av mange logiske portar i ei matrise. Ein kan programmere koplingane mellom portane, og slik få krinsen til å utføre ei eller fleire oppgåver. I motsetning til ein ASIC kan ein FPGA omprogrammerast istaden for at krinsen må produserast på nytt kvar gang ein skal innføre nye oppgåver. Dette fører til at ein på ein enkel, kjapp og billeg måte kan produsere digitale krinsar i små mengder.
Teknologi
Det finst ulike slag programmeringsteknologiar for FPGA-krinsar, som antifuse-basert, SRAM-basert og flash-basert. Dei antifuse-baserte krinsar er dei som toler stråling best og vert difor mykje nytta i romfart og på andre omkverve der ein treng svært pålitande elektronikk. SRAM-baserte krinsar har normalt plass til meir logikk enn dei flash- og antifuse-baserte brikkene, men dei må omprogrammerast kvar gong spenninga vert slegen på og dei er meir utsette for sokalla mjukfeil eller enkelthendingar.
Kva som er dei minste byggjesteinane i FPGA-krinsane varierer frå produsent til produsent. Actel sine antifuse-baserte FPGA-krinsar nyttar til dømes multipleksarar som byggjesteinar medan Xilinx nyttar sokalla konfigurerbare logiske blokker (CLB) der kvar logisk blokk inneheld oppslagstabellar og mentelogikk. Historisk har det vore ei utvikling mot støtt større strukturar, sidan meir kompakt logikk gjev mindre ruting (ruting kan medføra eit vel så stort tilskot til forseinkingar som det transistorane gjer).
Ein SRAM-basert FPGA lyt programmerast kvar gong spenninga går på. Ein antifuse-basert eller flash-basert FPGA treng ein derimot berre å programmera ein gong.
Programmering
Funksjonen til ein FPGA vert ofte definert ved hjelp av eit maskinvareskildrande språk slik som VHDL eller Verilog. Koden ein skriv i det maskinvareskildrande språket vert so omsett til teknologispesifikk konfigureringskode og overført til FPGA-en. FPGA-krinsar er eit omkverve der ombruk av kode har vunne fram. Vanlege funksjonsblokker som RAM, FIFO, PCI-grensesnitt, Ethernet-grensesnitt er som regel tilgjengelege frå FPGA-produsenten. Ogso heile prosessorar er tilgjengelege, anten som syntetiserande kjeldekode eller som ferdig konfigureringskode. Det finst òg ein god del open kjeldekode; sjå til dømes OpenCore.
Attåt tradisjonelle digitale FPGA-ar, er det dei siste åra byrja å koma sokalla blandasignal FPGA-ar. Desse inneheld både programmerande digital logikk og analoge funksjonar som AD/DA-omsetjing. Eit døme på ein slik FPGA er Fusion frå Actel.
Produsentar
Dei største FPGA-produsentane er Xilinx, Altera og Actel. Xilinx og Altera produserer hovudsakleg SRAM-baserte FPGA-krinsar medan Actel held seg til flash-baserte og antifuse-baserte krinsar.
V
Historie
V kjem frå den semittiske bokstaven waw, og vart forenkla til v av etruskarane. Romarane skreiv bokstaven både slik me trykkjer han no, og som ein liten u, slik mange fortsatt gjer i handskrift. Då ein byrja å bruka store og små bokstavar i mellomalderen brukte ein paret V/u, slik at ein fekk til dømes Vniuersitas. Ved renessansen skilde ein dei to bokstavane U og V, ettersom dei hadde vorte to ulike lydar, og liten v og stor U vart lagde til alfabetet.
Under den andre verdskrigen fekk bokstaven V stort verd i propagandaen. I juli 1941 innførte den britiske pressa det som symbol på siger (engelsk Victory) og samstundes vart det såkalla V-teiknet innført. Det bestod i at ein lyfte handa med sprikande peike- og langefinger. BBC nytta V frå morsealfabetet (...−) som kjenningssignal i sendingane sine i dei okkuperte landa, og ein laga symbolikk av at Beethovens 5. symfoni, skjebnesymfonien, starta med same rytme V i morsealfabetet. I dei tyskokkuperte landa vart V-en ofte måla eller teikna på husvegger og plankegjerde. Den tyske propagandaen gjorde eit mislukka forsøk på å svare på dette ved sjølv å annektere V-teiknet, som skulle stå for Viktoria. I etterkrigstida har V-teiknet òg vorte (mis)brukt som sigersteikn.
I NATO sitt fonetiske alfabetet kallar ein v Victor.
Tyding
Samfunn
Som førstebokstaven i det engelske ordet Victory, siger, er bokstaven vorte brukt som eit kamp- og sigersteikn.
Kultur
Vauxhall
Vauxhall er ein stad i Lambeth, London. Det ligg på sørbreidda av Themsen, vis-a-vis Tate Britain i Millbank.
Området høyrte på 1200-talet til Margaret de Redvers, som var ei velståande enke. Ho gifta seg med Fulk le Breant, ein leigesoldat som blei sheriff av Oxford og Hertford under kong Johan. Han fekk òg herregarden i Luton, og tok ein griff som sitt emblem. Huset paret bygde i området heitte først Fulk's Hall. Dette blei etter kvart forvanska til Fox Hall, så Vaux Hall og tilslutt Vauxhall.
Vauxhall Pleasure Gardens var gjennom to hundreår ein oase i London. I 1840-åra kom London and South Western Railway til området, og Vauxhall blei eit område for bustader og lett industri. Dermed forsvann hagane.
Golica
Golica (tysk Kahlkogel) er eit fjell vest i Karavankane på grensa mellom Slovenia og Austerrike, oppfor den slovenske byen Jesenice. Fjellet er kjend for engene med kvite narsissar som blømer i april og tidleg i mai. Dette markerer starten på turistsesongen på fjellet som varer til slutten av sommaren. Fjellsidene gjev flott utsyn mot Dei juliske Alpane og austerrikske Kärnten. På klåre dagar kan ein sjå Ljubljana-bekkenet frå toppen.
Vauxhall
I 1857 blei Vauxall Iron Works grunnlagt på staden. Firmaet konstruerte først industrimaskinar, og tok griffen til Fulk i ein noko modifisert form som sin logo. Dette firmaet blei seinare til bilprodusenten Vauxhall Motors.
Kollektivtransport
Vauxhall stasjon er ein stasjon for både undergrunns- og jernbanetog, og rett ved sida av ligg ein bussterminal. Pimlico undergrunnsstasjon ligg også rett ved Vauxhall.
Golica
Golica er òg kjend frå polkasongen til Slavko Avsenik frå 1953, «Na Golici», kanskje den mest kjende songen til orkesteret.
Vinje kyrkje på Voss
Vinje kyrkje står på Nedre Vinje i Voss herad i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1871. Arkitekt for kyrkja var byggmeister Ole Vangberg. Vangberg laga også teikningane til Oppheim kyrkje, som vart oppført same året som Vinje kyrkje. John J. Alver var byggmeister for begge desse kyrkjene som vart reiste i Vossestrand prestegjeld i 1871, og Nils Bergslien måla altertavle til begge tidleg på 1900-talet.
Golica
250 meter nedanfor toppen står ei fjellhytte, 1582 meter over havet, med 40 soveplassar. Den opphavlege hytta, samt ei anna hytte på toppen, vart brend ned under den andre verdskrigen av partisanar for å hindre at tyske soldatar skulle nytte dei. Hytta på toppen vart aldri bygd opp att.
Vinje kyrkje på Voss
Til grunn for teikningane til Vinje kyrkje låg dei Vangberg laga til Bruvik kyrkje på Osterøy og dei teikningane bygde igjen på dei laga til Fusa kyrkje (1861-1959) av arkitekt Frederik Hannibal Stockfleth. Ei anna systerkyrkje er Gjerstad kyrkje på Osterøy.
Kyrkja er soknekyrkje i Vinje sokn i Hardanger og Voss prosti.
Golica
Beste tilkomst til toppen er frå Jesenice via fjellandsbyen Planina pod Golico.
Vinje kyrkje på Voss
Inventar
Altertavla har Jesus i Getsemane som motiv og vart måla av Nils Bergslien i 1903. Døypefonten er i tre og er laga av Størk Hirth i 1919.
Tidlegare kyrkjer på Vinje
Det har vore kyrkje på Vinje sidan mellomalderen. Det tidlegaste ein finn Vinje-kyrkja nemnd i kjeldene er frå 1329. Denne kyrkja, som trulegast var i stavkyrkje, vart erstatta med ei lafta kyrkje på 1670-talet. Laftekyrkja stod søraust for Vinjetunet, og truleg stod også mellomalderkyrkja der. Frå mellomalderen er bevard ein benk og ein trefigur på museum, og ei kyrkjeklokke som heng i den noverande Vinje kyrkje. 1600-talskyrkja vart riven i 1872 og delar av vyrket og inventaret vart seld på auksjon. Ein del av vyrket vart brukt i eit soknehus, og vart attoppdaga då huset skulle rivast i 1985. Det gamle vyrket har sidan vore lagra på Voss folkemuseum.
Elektronhòl
I fysikk og elektronikk tyder hòl mangel på elektron i ein molekylstruktur, med andre ord ei moglegheit til å ta opp eit elektron.
Eit hòl i halvleiarmateriale er ein mobil ladningsberar i valensband som kan leie straum på same måten som eit elektron kan det, om enn litt dårlegare. Dette vert utnytta i dioder og transistorar. Det blir danna hol ved termisk eksitering av elektron frå valens- og leidningsband, ved doping med akseptorar eller ved belysning, som òg fører til eksitering av elektron til leidningsbandet. I prinsippet er eit hol at det ikkje finst ein negativt ladd partikkel i valensbandet, men i praksis kan ein handsame det som ein positivt ladd partikkel.
Kultur i 1855
Kultur i 1855 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1855.
Limmattal
Limmatdalen eller Limmattal er ein dal og ein region i kantonen Zürich og Aargau i Sveits.
Limmat er den 35 km lange elva som renn gjennom dalen og ligg i Zürich og Aargau. Limmat er eit framhald av elva Linth, og vert kalla Limmat etter at ho renn ut av Zürichsjøen, i byen Zürich. Elva munnar ut i Aare. Samløpet skjer nordaust for byen Brugg, like etter munningen til Reuss og like før Aare sjølv munnar ut i Rhinen. Samløpet til dei tre elvane Aare, Reuss og Limmat vert kalla Wasserschloss.
Den økonomiske Region Limmatal består av distrikta Dietikon og Baden, byane og kommunane Zürich, Oberengstringen, Unterengstringen, Schlieren, Weiningen, Urdorf, Dietikon, Bergdietikon, Geroldswil, Oetwil, Spreitenbach, Würenlos, Killwangen, Neuenhof, Wettingen, Baden, Ennetbaden, Obersiggenthal, Untersiggenthal og Turgi.
Ole, Dole og Doffen Duck
Ole, Dole og Doffen Duck (engelsk Huey, Dewey and Louie Duck) er tre oppdikta andungar som er trillingar og nevøar til Donald Duck i teikneseriar og teiknefilmar av Disney. Gutane ser heilt like ut, som tre små kvite ender, men skil seg frå kvarandre gjennom fargen på kleda, særleg lua. Eit særtrekk er at dei ofte «deler» ei utsegn seg imellom, ved at ein seier førstedelen, ein annan andredelen, og den siste slutten.
Ole, Dole og Doffen er alle generalar og høgt dekorerte medlemer i den speidar-aktige hakkespettrørsla.
Historie
Ungane dukka opp for fyrste gong 17. oktober 1937 i amerikanske avisstriper laga av Ted Osborne og Al Taliaferro, og på film i Donalds Nephews frå 1938, som tok utgangspunkt i teikneserien. Dei fleste sogene handlar om opplevingar dei har saman med Donald, men tv-serien Ole, Dole og Doffen på eventyr (eng. DuckTales) frå 1980-talet og Quack Pack frå 1990-talet gav dei meir av ein hovudrolle.
Bakgrunn
Ole, Dole og Doffen blei presentert som søner av søstera til Donald, Della Duck, og skulle bu hjå onkelen mellombels. Dei blei seinare sende tilbake til foreldra, men kom seinare tilbake til Donald utan forklaring, og blei adopterte av han i 1942.
Personlegdom
Opphavleg var dei reine rakkarungar som Knoll og Tott. Grunnen til at gutane først blei sende til Donald var at far deira var på sjukehus etter ein eksplosjon under stolen hans som dei sjølvsagt stod bak. I dei tidlege episodane dreiv dei helst med apestrekar, men seinare, særleg i soger laga av Carl Barks, blei gutane meir nyanserte og forstandige, og er i dag ofte dei kloke barna som må hjelpa den korttenkte onkelen sin ut av ei knipe.
Namn
Dei engelske namna til endene er Huey, Dewey og Louie. Taliaferro har forklart i intervju at han kalla dei opp etter dei samtidige politikarane Huey Long (1893-1935), Thomas Edmund Dewey og Disney-animatøren Louie Schmitt (1908-1993). Namna skal vere kortformer av Huebert, Deuteronomy og Louis, i følgje fjernsynsserien Quack Pack.
Det er verdt å merka seg at trillingane har verkelege namn med homofone enderim på engelsk. På mange andre språk går ulike former for rim igjen, men ein har ofte valt å bruka tullenamn. Til dømes har dei på italiensk allitererande, kvekkeaktige namna Qui, Quo og Qua, og til dømes dansk og nederlandsk har liknande namnetypar, med like konsonantar framme og bak og berre skilnad i vokalane. Spanske omsetjingar har derimot ekte namn, som rimar ved at ein legg til diminutivet -ito og i den europeiske versjonen også allitterer med J.
Dei norske namna til nevøane har både ekte (Ole) og uekte namn (Dole) — Doffen kan vera eit kallenamn. Dei to første namna har enderim medan dei to siste allitterer. I tillegg går O og E igjen i alle namna, utan at dei rimar fullstendig. Namna minner om den skandinaviske barneregla «Ole dole doff, kinkliane koff, kofliane, birkebane, ole dole doff». Namna har seinare inspirert den norske artisten Ole I'dole (Ole Evenrud). Namna på andre språk er:
Bakgrunnsstoff
Liste der Bewohner Entenhausens
Valdeci Basílio da Silva
Valdeci Basílio da Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashiwa Reysol og Tokyo Verdy.
Yuta Minami
Yuta Minami er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kashiwa Reysol, Roasso Kumamoto og Yokohama FC (2019).
Hufsa
Hufsa (svensk: Mårran) er ein fryktinngytande figur i Tove Janssons historier om Mummitrollet. Ho spreier skrekk og kulde rundt seg, og frys det ho står på. Ein kan sjå Hufsa som symbol for redsla for det ukjende eller ei personifisering av einsemda. Ho har også vorte sett som ein allegori for vinteren, krigen eller døden.
Sametingsvalet 2009
Sametingsvalet 2009 vart halde 13. september. Valdeltakinga ved årets sametingsval var på 69,3 prosent, noko som er ein nedgang på 3,3 prosentpoeng i høve til 2005. Så mykje som 40 prosent av dei godkjende røystene vart avgjevne på førehand.
Hufsa
Hufsa har ein uformeleg spøkelseaktig framtoning med to kalde stirrande auger og ei skinande tannrad. Når ho går vert det eit spor av is og snø etter henne og gras og planter døyr rundt henne. Innbyggarane i Mummidalen opplever Hufsa som eit stendig trugsmål, ho verkar oppsøkje dei, men dei skyr henne. Når Mummitrollet endeleg tek mot til seg og vågar å nærme seg Hufsa i boka Pappan och havet minskar den trugande kulda rundt henne. Slik kan ein sjå Hufsa som eit bilete på einsemda og dei utstøtte, eller at ho er eit produkt av vår eiga framandfrykt og at frosten står om henne fordi dei andre figurane i Mumidalen har frose henne ut.
Henrik IV av Frankrike
Henrik IV av Frankrike var konge av Frankrike frå 1589 til 1610 og konge av Navarra (Henrik III av Navarra) frå 1572 til 1610. Han vart fødd i Pau, og var den første franske kongen frå fyrstehuset Bourbon.
Paris er vel ei messe verd
Trass i at han var protestant og leiar for hugenottane, gifta Henrik seg i 1572 med Margareta av Valois, prinsesse Margarete av Frankrike, dotter av Henrik II av Frankrike og Katarina av Medici. I løpet av bryllaupsfesten tok katolikkane livet av mange hugenottar, den såkalla Bartolomeusnatta. Henrik redda sitt eige liv gjennom å gå over til katolisismen.
I 1576 stilte han seg på nytt i spissen for hugenottane sin kamp. Han vart utpeika til tronfylgjar av svogeren, Henrik III av Frankrike, medan han låg og skulle døy. Katolikkane ynskte ikkje å ha ein «kjettarkonge». Etter nokre år med strid, gjekk Henrik i 1593 over til katolisismen igjen, og vart i 1594 krona til konge. Ved overgangen til katolisismen, skal Henrik ha sagt «Paris vaut bien une messe»; 'Paris er vel ei messe verd.
Borgarkrigen tok slutt i 1594, og Henrik kunne gjera inntog i Paris. Katolisismen hadde sigra, men gjennom ediktet i Nantes av 1598 vart hugenottane sikra ei høvesvis trygg stilling i landet.
Lötschental
Lötschental er den største dalen på nordsida av Rhônedalen i kantonen Valais i Sveits. Han ligg i Bern-Alpane, og elva Lonza renn ned dalen frå kjelda si ved Langgletscher.
Den vakre dalen strekkjer seg 27 km frå Lötschenlücke (3178 moh) ved toppen av Langgletscher til enden av dalen ved Steg/Gampel (630 moh). Han er omgjeve av over 3000 meter høge fjell, som Bietschhorn (3934 moh), Hockenhorn (3293 moh), Wilerhorn (3307 moh) og Petersgrat (3205 moh). Jungfrau-Aletsch verneområde er det mest bredekte område i Dei sveitsiske Alpane og vart gjort til ein naturleg verdsarvstad av UNESCO i 2001. Dette området omfattar sørlege og austlege delar av Lötschental.
Dei største landsbyane i Lötschental er Wiler og Kippel. Andre landsbyar i dalen er Ferden og Blatten. I alt bur det kring 1500 menneske i dalen.
Lötschental vart truleg først busett i romartida, men var isolert frå resten av omverda fram til byrjinga av 1900-talet. Dalen var særleg vanskeleg å nå om vinteren, fram til Lötschbergbahn (BLS) (1907–1913) vart bygd ut og knytte dalen til ei internasjonale jernbanelinje.
Turisme har i aukande grad teke over for jordbruk som hovudnæring i dalen, særleg etter at gondolbanen frå Wiler til Lauchernalp vart bygd i 1972. Lötschental er i dag ein populær vintersportstad.
Carl Barks
Barks var fødd i Oregon. Foreldra var gardbrukarar, og familien flytta mykje rundt i Statane for å søkja lukka. Kanskje på grunn av dette, eller fordi høyrsla tok til å svikta, vart Carl eit einsamt barn og brukte lang tid på å fullføra skolegangen. Som vaksen tok han fleire jobbar, men i 1935 vart han tilsett i Disney Studios der han kom til å gjera ein god karriere.
Ein kan seia at Carl Barks er den som gav Donald og dei andre endene i Andeby sjel. Han gav dei i alle høve personlegdomar og bakgrunnar. Donald har mange av eigenskapane til teiknaren, mellom anna er han ein sinnatagg som stadig skifter mellom dårleg betalte jobbar. Barks lét òg endene reisa ut i verda og gjorde seg flid med å få detaljane til å stemma.
Elektromagnetisk stråling
Elektromagnetisk stråling er bølgjer som forplantar seg i rommet med ein elektrisk og ein magnetisk komponent. Desse elektromagnetiske bølgjene forplantar seg i rommet med lysfarten.
Maxwells likningar forutsa den elektromagnetiske strålinga og Heinrich Hertz påviste henne i 1888.
I fylgje teorien vil eit oscilerande elektrisk felt generere eit oscillerande magnetisk felt, som i sin tur genererer eit oscillerande elektrisk felt, og slik vil ei elektromagnetisk bølgje forplante seg i rommet. Den elektriske og den magnetiske komponenten står vinkelrett på kvarandre og på forplantningsretninga.
Elektromagnetisk stråling har forskjellige eigenskapar og bruksområde avhengig av bølgjelengda (frekvensen). Den strålinga vi alle kjenner best, er lys. Alt lys er elektromagnetisk stråling. Bølgjelengdene for synleg lys femner frå om lag 400nm til 700nm (sjå tabellen).
Stråling med andre bølgjelengder har andre namn: radiostråling (bølgjelengd over 1m),
infraraud stråling (700nm – 14 000nm),
uv-lys (bølgjelengd 30nm – 400nm),
gammastråling (alt under 0,03nm).
Energimengda i elektromagnetisk stråling er gjeven ved formelen der E er energien i eitt foton, h er Plancks konstant, c er lyshastigheita og λ (lambda) er bølgjelengda til strålinga. Jo kortare bølgjelengd, dess større fotonenergi.
Masahiko Kumagai
Masahiko Kumagai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashiwa Reysol, Sagawa Express Tokyo og Roasso Kumamoto.
Lynge
Lynge er ein matrikkelgard, gardsnummer 92, i Ørsta kommune. Garden er den vestlegaste i bygda Barstadvik. Han grensar mot Barstad i nord og aust. I vest grensar han mot den einbølte garden Rotnes, som ligg to kilometer unna og ute or syne.
Sundag 7. februar 1858 brann nesten alle husa på Lynge ned. Berre ei løe som stod litt vekk frå dei andre husa i klyngjetunet gjekk klar. Alt folket berga seg, nokre av husdyra branne inne. Brannen var påsett av ei tenestjente. Sommaren 1858 bygde brukarane seg nye hus på tufter noko nærare fjellfoten.
Barstadvik skule ligg på Lynge, nær opp mot bytelina til Barstad. Frå 1973 vart det opparbeidd eit bustadfelt vest for gardane på Lynge. Om lag 24 hus er bygt i bustadfeltet.
Nersetra
Nersetra er eit gardsbruk på austsida av Foldfjorden, som ligg høgare enn dei andre gardane på Semundseth og Ålmo.
Brønnøysundregistera
Brønnøysundregistra er ein norsk forvaltningsetat med ansvar for ei rekke nasjonale kontroll- og registreringsordningar. Etaten sitt overordna mål er å bidra til auka økonomisk tryggleik og effektivitet både for næringslivet og i samfunnet generelt.
1019 Strackea
1019 Strackea er ein asteroide i det indre av hovudbeltet av S-typen. Han blei oppdaga den 3. mars 1924 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg og er namnsett etter den tyske astronomen Gustav Stracke. Han er eit medlem av asteroidefamilien Hungaria.
Timor
Timor er ei øy nord for Timorhavet, som er delt mellom statane Indonesia og Aust-Timor. Vest-Timor høyrer inn under den indonesiske provinsen Aust-Nusa Tenggara. Øya har ei flatevidd på 30 777 km². Namnet er ein variant av timur, eit malaisk ord for aust. Ho vert så kalla då ho ligg på austenden av ei lang øyrekkje.
Vest-Timor var i kolonitida kjent som nederlandsk Timor frå 1800-talet fram til staten Indonesia vart danna i 1949. Aust-Timor var kjent som portugisisk Timor frå 1596 fram til 1975. Indonesia annekterte Aust-Timor i 1976, ein anneksjon som aldri vart godkjend av FN. Etter ei folkerøysting vart Aust-Timor sjølvstendig i 2002.
Etnisitet, språk og religion
Timoresarane er, til liks med folk frå dei omkringliggjande øyane, melanesiar. Antropologar har identifisert elleve ulike etnolingvistiske grupper på Timor. Dei største er atoni vest på Timor, og tetum i det sentrale og austlege Timor.
Dei fleste opphavlege språka som vert tala på Timor høyrer til den austronesiske språkgruppa som vert nytta i heile den indonesiske øygruppa. Tetum og portugisisk er dei offisielle språka på Aust-Timor, medan det er indonesisk som har tilsvarande status på Vest-Timor. Indonesisk vert i stor grad tala og forstått på Aust-Timor òg.
Kristendom er den dominerande religionen på øya Timor, omkring 90% av folket er kristne. Katolikkar er i fleirtal i båe halvdelane av øya, i Vest-Timor er forholdstalet mellom katolikkar og protestantar om lag 3:2. Muslimar og animistar utgjer kvar om kring 5% av den totale folkesetnaden.
Geografi
Timor ligg nord for Australia, og er av dei austlegaste Sundaøyane. Saman med Sumba, Babar og tilstøytande småøyar utgjer Timor den sørlege og ytre øygruppa av dei mindre Sundaøyane, dei hine og innanforliggjande øyane er Flores, Alor og Wetar i nord, og Sulawesi attom desse.
Timor har ein eldre berggrunn enn dei nordlege, mindre Sundaøyane, og manglar vulkansk geologi. Øya si utstrekning aust-vest skil seg òg ut frå granneøyane. Desse faktaa har vorte forklart som eit utslag av at Timor ligg på ytterkanten av den indoaustralske tektoniske plata i nord, nett der ho møter den eurasiske plata og støyter inn i Søraust-Asia.
Klimaet er prega av ei lang, turr årstid då heite vindar frå Australia blæs over øya.
Bjørn Tømmerdal
Bjørn Tømmerdal er ein norsk politikar frå Høgre. Han var ordførar i Ålesund frå 2007 til 2015.
Timor
Geografi
Dei største byane på øya er provinshovudstaden Kupang på Vest-Timor og dei tidlegare portugisiske kolonibyane Dili og Baucau på Aust-Timor. Dålege vegar er til hinder for transport til innlandsområda, særleg på Aust-Timor. Aust-Timor er ein gjeldstyngd stat, og har helseplager som malaria og denguefeber. Inntektene kjem mellom anna frå olje- og gassutvinning i Timorsjøen, kaffidyrking og aukande turisme.
Flora og fauna
Timor og øyane på kysten av henne, slike som Atauro, Jaco og Wetar og andre Barat Daya-øyar i nordaust, utgjer økoregionen Timor og Wetar lauvfellande skogar. Den naturlege vegetasjonen var av tropical dry broadleaf forests med ein underskog av buskar, kratt og gras som gav næring til eit rikt dyre- og fugleliv. Størstedelen av urskogane er rydda vekk til fordel for kveghald, særleg ved Timor-kysten og på ei øy som Atauro. Sett bort frå eitt stort område midt inne på Timor finst berre flekker att. Skogryddinga held elles fram. Denne økoregionen er del av Wallacea og har ei blanding av plantar og dyr med opphav i både Asia og Australasia.
Mange tre fell alt lauvet, eller delar av det. Dei fell lauvet i den turre årstida. Også eviggrøne tre og tornbuskar og –tre finst i skogsområda. Mellom tresortar typiske for låglandskråningane er ein tropisk kastanje Sterculia foetida, og ei indisk valnøtt (Aleurites moluccana).
Under pleistocen var Timor opphaldsstad for den utdøydde gigantvaranen, skyld med komodovaranen. Saman med Flores, Sumba og Sulawesi var Timor ein gong i tida habitat (leveområde) for den utdøydde dvergstegodonen, ein slektning av elefantane.
Derry
Derry, eller Londonderry, på irsk Doire, er ein by vest i Nord-Irland. Han har kring 85 000 innbyggjarar (2008) og ligg i grevskapet County Derry, eit av dei seks, tradisjonelle grevskapa i Ulster. Byen er den nest største i Nord-Irland og den fjerde største på den irske øya.
Timor
Flora og fauna
Faunaen består av ein del stadeigne (endemiske) artar, mellom dei den utprega timor-pytonen, timorspissmus (Crocidura tenuis) og timorrotte (Rattus timorensis). Ved sidan av asiatiske artar er Timor heimstad til det australasiatiske pungdyret Northern Common Cuscus. Mange fugleartar held til på Timor og dei nærliggjande øyane. Dei fleste av desse har asiatisk opphav, men òg nokre av australasiatisk opphav. Totalt finst kring 250 artar, 24 av desse er endemiske. Fem av desse stadeigne artane står i fare for å døy ut: sotdue, wetarjorddue, timorgrøndue, timorkeisardue og irislori.
Derry
Offisielt namn på staden er Londonderry, men nokre av folket i byen sjølv kallar han berre Derry. Det folkevalde styret for Derry-distriktet har republikansk fleirtal og har offisielt omdøypt organet til Derry City Council. Gamlebyen ligg på vestsida av elva Foyle, men byen strekkjer seg no over begge breiddene, og er samanbunden av to bruer. Derry-distriktet omfattar òg landsbygda søraust for byen.
Timor
Historie
Eldste historiske notatet om Timor skriv seg frå 1300-talet, kalla Nagarakretagama. Dette omtalar Timur som ei øy underlagd Majapahit-riket. Timor var på 1300-talet del av antikke javanesiske, kinesiske og indiske handelsruter som eksportør av aromatiske sandaltre, slavar, honning og voks. Midt på 1600-talet slo både nederlendarar og portugisarar seg ned på øya.
Derry
Frå historia til byen kan nemnast Den blodige sundagen, 30. januar 1972.
Timor
Historie
Øya har politisk vore delt i to i fleire hundreår. Nederlendarar og portugisarar kjempa om kontrollen over øya til ho vart delt gjennom Lisboa-traktaten i 1859. Grensespørsmålet vart likevel ikkje formelt løyst før i 1912.
Derry
Derry blir ofte nemnd i irske songar. Den irske folkemusikkgruppa The Dubliners syng om byen og tilhøva der i ein namngjeten song med tekst av Phil Coulter, kalla The Town I Loved So Well.
Timor
Historie
Japanske styrkar okkuperte heile øya frå 1942 til 1945. Australske, og seinare lokale styrkar førte geriljakrig mot japanarane.
Derry
Historie
Byen er kanskje den eldste busetjinga på Irland. Den eldste referansen til byen er frå det sjette hundreåret, då eit kloster var grunnlagt her av Columba av Iona, ein irsk helgenen, men det har budd folk i området i tusenvis av år.
Timor
Historie
Vest-Timor var kjent som Nederlandsk Timor til 1949, då det vart Indonesisk Timor og ein del av staten Indonesia som vart danna av kolonien Nederlandsk Aust-India. Aust-Timor var kjent som Portugisisk Timor, ein koloni under Portugal til 1975. Denne omfattar òg enklaven Oecussi-Ambeno på Vest-Timor.
Derry
Historie
Londonderry vart strategisk viktig for det britiske riket då Tudorane erobra Irland, og vart angripe jamleg av irske opprørarar, heilt til 1608 då byen vart øydelagt av Cahir o'Doherty, ein irsk høvding av Inishowen.
Byen vart så bygd opp att i 1613, som den første planlagde i Irland og hadde som ein av dei første byane som brukte ruteplanbygging, ein stil som seinare vart kopiert av kolonibyane i Amerika. Sjølve bymurane stod ferdig fem år seinare i 1618
Namn
Namnet er gjenstand for konflikt mellom republikanarar og lojalistar. Lojalistane insisterer på å bruke Londonderry, sjølv om dei ofte nyttar Derry i daglegtalen. Folkesetnaden i Irland, og dessutan nordirske nasjonalistar, brukar konsekvent namnet «Derry». Distriktet Derry skifta offisielt namn frå Londonderry i 1984. I januar 2007 avgjorde høgsterett at namnet Londonderry frå 1662 framleis var det offisielle namnet til byen. Nokre har freista å omgå problemet ved å kalle byen for L'derry; dette har aldri fått gjennomslag, sidan L-ein er ein openberr referanse til London.
Den første skikkelege bydanninga i området kom på 16 -1700-talet då primært skotske protestantar busette seg der. Oppbygginga av den nye byen vart støtta av laug i London og difor vart byen døypt Londonderry.
Thorbjørn Fylling
Thorbjørn Fylling er ein norsk lokalpolitikar frå Framstegspartiet. Han er ordførar i Ørskog kommune i Møre og Romsdal frå 2007. Han vart vald ved direkte ordførarval.
Timor
Historie
Etter statskuppet i Portugal i 1974 byrja Portugal å trekkje seg ut av Aust-Timor. Indonesia, som var mot eit sjølvstendig Aust-Timor, invaderte Aust-Timor og la det under seg. Indonesia kalla det annekterte området for Timor Timur og rekna det for landet sin 27. provins. Korkje SN eller Portugal godkjende anneksjonen.
Frigjeringsstyrken Falintil førte i åra etter ein vedvarande gerijlakrig, utan reelt å kunne truge kontrollen Indonesia hadde over heile øya. I 1999 vart det i Aust-Timor halde ei folkerøysting overvaka av SN. Fleirtalet sa då nei til ein avtale om delvis sjølvstende under staten Indonesia. FN styrte deretter Aust-Timor til 2002, då landet vart erklært for sjølvstendig under namnet Timor-Leste.
Belfast
Belfast er den største byen og hovudstaden i Nord-Irland, eit konstituert land i Storbritannia. Frå 1973 har byen vore eit administrativt distrikt, som òg omfattar området rundt.
Namn
Namnet Belfast kjem frå irsk Béal Feirsde (seinare stava Feirste), 'munningen ved sandbanken' eller 'vadestaden'. Namnet til elva Farset, som tidlegare prega byen, er også knytt til denne sandbanken.
Geografi
Belfast ligg ved munningen av elva Lagan, ved Belfast Lough. Lagan skil bydelen Aust-Belfast frå bydelane Nord-Belfast, Vest-Belfast og Sør-Belfast. Byen er omgjeven av fjell og høgdedrag, mellom anna Black Mountain, Cavehill og Castlereagh Hills.
Sentrum av byen har fyrst på 2000-talet vorte opprusta kraftig, spesielt området ved elva. I store område er det ikkje lov med bilkøyring. Dei viktigaste bygga er frå viktoriansk og edvardiansk tid. Av desse kan nemnast Queen's University (1849), rådhuset (1903) og Ulster Bank (1860).
Byen har den største tørrdokken i verda, ved Harland and Wolff skipsverft. Dei to enorme kranane Samson og Goliath er kjende landemerke. Verftet er spesielt kjend for å ha konstruert skipet RMS «Titanic».
Byen har to flyplassar: Belfast City Airport ved Belfast Lough, og Belfast International Airport ved Lough Neagh.
Dagsavisene Belfast Telegraph, The News Letter og Irish News kjem ut i Belfast, og byen har fleire fådagsutgjevne bydelsaviser - som Andersonstown News (Vest-Belfast), North Belfast News og South Belfast News. I tillegg har BBC Northern Ireland og Ulster Television hovudkontor i byen.
Historie
Byen har lenge vore delt i katolske og protestantiske område. Etter at The Troubles starta i slutten av 1960-åra vart det oppretta sperringar (peace lines) mellom bydelar som huste dei ulike gruppene. Etter at Det provisoriske IRA annonserte våpenkvile i 1997 har byen vore relativt fredeleg, men sperringane er ikkje tekne ned.
Den nordlege delen av byen er kjend for sine politiske veggmåleri. I det protestantiske området kring Shankill Road finn ein måleri som uttrykkjer lojalitet til Storbritannia. I katolske område som Falls Road og Ardoyne er republikanske ideal som vert framstilt.
Bjørn Sortland
Bjørn Sortland er ein norsk forfattar.
Han er utdanna sosionom og har studert ved Skrivekunstakademiet i Bergen. Sidan 1998 har han arbeidd som forfattar på heiltid.
Etter debutboka Det er ikkje natta frå 1992 har han gitt ut mange barne- og ungdomsbøker, han er omsett til ei rekke språk og har motteke fleire norske og internasjonale litteraturprisar. Karakteristisk for Sortland sine bøker er den lette, humoristiske stilen - samtidig med at han tek borna sine univers og problem på alvor. Vi møter dei merkelegaste typar, alle skildra med eit lite snev av ironi - og dei vanskelegaste dilemma, som korleis vere i byrjinga av tenåra. Bjørn Sortland har i heile sitt forfattarskap jobba med kunstformidling på ulikt vis. Gjennom fiksjonen formidlar han kunnskap om og glede over kunst - i ungdomsbøker og barnebøker, romanar, biletbøker og i reine spenningsbøker som Kunstdetektivene.
Bibliografi
Mange av titlane har komme i fleire opplag og er også utgitt som lydbøker.
Fylkesveg 461
Fylkesveg 461 (Fv461) går mellom Liknes i Kvinesdal og Brennåsen i Songdalen. Veglengda er 86,1 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Tuihonningetar
Tuihonningetar (Prosthemadera novaeseelandiae) er ein sporvefugl som er endemisk for New Zealand. Han er ein av dei største medlemmene i den mangfaldige honningetarfamilien.
Namnet på maori er tūī, og tui har òg blitt det vanlege trivialnamnet på engelsk.
Skildring
Denne fuglen ser tilsynelatande heilt svart ut, bortsett frå to små kvite fjørduskar på strupen og ei lite, kvitt vengeband. Ved nærare ettersyn kan ein observere at tuihonningetaren har falma, brunare flekker på ryggen og flankane, ein fleirfarga iriserande glans som varierer med lysvinkelen i farger som grønt, blåfiolett, og bronse. Små, kvitskafta fjører på nakken og sidene av halsen dannar ein bleika krage. Nebbet er svart og svakt nedkurva. Kroppslengda er 30 centimeter, hannar er tyngst ca. 120 gram og hoer 90 g, elles er kjønna like.
Tuihonningetarar blir rekna å vere svært intelligente. Nett som papegøyar har dei evna til å imitere menneskeleg tale tydeleg, og vart tidlegare trena av maoriar til å etterlikne kompleks tale. Tuihonningetarar er òg kjente for sin støyande, uvanlege og individuelle læte, som kombinerer maorihonningetar-liknande tonar med klikk, latter, knaking, stønn og peselydar. Delar av songen er høgfrekvent og berre delvis hørbar for menneske. I tillegg til individuelle variasjonar finst det regionale variasjonar i lætet.
Nektar er den normale dietten, men dei supplerer ofte med frukt og insekt, meir sporadisk med pollen og frø. Spesielt populær er dei to newzealandske plantane i slekta Phormium, der nektaren nokre gonger gjærar. Dei er dei viktigaste pollinatorane av Phormium, kowhai, Clianthus (kaka-nebb) og nokre andre plantar. Blomane av dei nemnte treslaga har form som svarar til tuihonningetaren sitt kurva nebb, eit døme på mutualisme.
Hannar kan vere svært aggressive, jagar alle andre fuglar, store og små, frå territoriet deira med støyande læte. Dette gjeld spesielt for andre tuihonningetar når ein har funne eit tre med god føde. Hoa byggjer reiret og legg typisk 3 egg i november til desember. Ho rugar aleine og matar ungane aleine den første tida, etter det bidreg òg hannfuglen med føde.
Tuihonningetarar lever over det meste av hovudøyane på New Zealand, på Stewart Island/Rakiura og Chatham-øyane. Andre populasjonar har spreidd seg nord til på Raoul Island i Kermadec-øyane, og sør til Auckland-øyane. Dei er sjeldne på Sørøya aust for Søralpane og på Chatham-øyane. Populasjonen har falle monaleg sidan den europeiske busetjinga tok til, hovudsakleg som eit resultat av omfattande øydelegging av habitat og predasjon frå pattedyrartar.
Likevel er ikkje arten rekna som trua og han har truleg gjort framgang på nokre område, planting både i byar og rurale område kan ha gjeve tilgang på føde året rundt. Populasjonen er estimert til 3 500-15 000 individ, og er minkande.
Napo
Napo (Río Napo) er ei elv på 1 480 km som renn gjennom Ecuador og Peru. Ho har sine kjelder i fjellsidene på vulkanane Antisana, Sincholaga og Cotopaxi og renn ut i Amazonaselva ved Francisco de Orellana i Peru.
I 1541 drog Francisco de Orellana frå byen som har namn etter han, Puerto Francisco de Orellana, først ned Napo til Amazonaselva i Gonzalo-Pizarro-ekspedisjonen på søk etter El Dorado, deretter tvers over det søramerikanske kontinentet til munningen av Amazonaselva.
Jalovec
Jalovec (italiensk Gialuz) er eit fjell i Dei juliske Alpane. Med ei høgd på 2645 meter over havet er fjellet det sjuande høgaste i Slovenia. Det ligg mellom fjelldalane Tamar, Loška Koritnica og Trenta. Nabofjella er Mangart i vest, Travnik og Mojstrovka i aust og Ponce i nord.
Mattertal
Geografi
Dalen ligg i Wallis-Alpane og vert drenert av Matter Vispa, ei sideelv til Rhône. Sjølve dalen endar ved Stalden der han møter Saasdalen. Den vidare dalen held fram nokre kilometer til han når byen Visp og den øvre delen av elva Rhône. Dalen startar mellom dei høge toppane sør for Zermatt (Monte Rosa, Matterhorn) på grensa til Italia. Den øvre delen er bredekt og den nest største isbreen i Alpane, Gornerbreen ligg ved foten av Monte Rosa (4 634 moh), medan Zmuttbreen ligg ved foten av Matterhorn (4 478 moh). Kring landsbyen Randa ligg Weisshorn (4 505 moh) og Dom (4 545 moh). Høgdeskilnaden mellom talweg og toppane på begge sider er over 3 km. Dalen er totalt om lag 40 km lang.
Busetnader
Zermatt (1 600 moh), med om lag 5 600 innbyggjarar, er den største og høgastliggande byen i dalen. St. Niklaus følgjer med 2 400 innbyggjarar. Mellom dei ligg dei mindre landsbyane Täsch og Randa. Landsbyane Grächen, Embd og Törbel ligg oppfor dalen. Stalden ligg i enden av dalen på 800 moh.
Styvi
Styvi er ein veglaus gard på austsida av Nærøyfjorden i Aurland kommune i Vestland. Styvi har gardsnummer 58 i Aurland. Garden har truleg vore rydda før Svartedauden og husdyrhald har vore viktigaste drifta. Her ligg Styvi gardsmuseum som viser ymse gamle reiskapar og korleis ein gard vart driven i eldre tid. Styvi har berre éin fast innbyggjar, pensjonisten Botolv Hov. Det er han som har bygd opp og stelt i stand gardsmuséet. Det har vorte laga fjernsynsprogram om Botolv Hov og Styvi i den populære fjernsynsserien Der ingen skulle tru at nokon kunne bu.
Postvegen
Staden har ikkje vegsamband til omverda, men det går ein gangveg fem og ein halv kilometer innover fjorden til omtrent på høgd med Bakka. Vegen vart bygd i 1660 og vart brukt som del av postrutenettet mellom Bergen og Oslo og var nytta når det var is på fjorden innom Styvi. Posten kom frå Bergen via Voss, Stalheim og Gudvangen til Bakka etter vegen, frå Bakka vart han so ført over fjorden til der vegen startar ved Bleiklindi på hi sida. Til dette hadde dei ein eigen båt når det var utrygg is. Så gjekk dei med posten til Styvi der gardbrukarane hadde tittelen postbønder og hadde til oppgåve å ro posten til og frå Lærdaløyri. Styvi var del av postruta til dampbåtane kom og tok over i 1858.
Styvi har framleis eige postnummer, 5748 STYVI.