cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ZANU-PF
ZANU-PF
I etterkant av valet innleia han derimot forhandlingar med opposisjonen med tanke på å kome fram til ei ordning der dei deler makta.
WinMLS
Høgtalarmålingar
Ein høgttalar vert målt på same måte som eit rom, men ein nyttar berre den fyrste delen av impulsresponsen. På grunn av at direktelyden frå høgtalaren til mikrofonen har ei kortare veglengd enn dei fyrste refleksjonane frå rommet filtrerer ein på denne måten bort innverkninga frå rommet.
Fylkesveg 221 i Troms
Fylkesveg 221 i Troms går mellom Stonglandseidet og Skrolsvik i Tranøy kommune. Vegen er 18,5 km lang.
Rote Armee Fraktion
Rote Armee Fraktion, eller den «Raude armé-fraksjonen» (RAF) var ei venstreradikal terroristgruppe ansvarleg for ei rad terroraksjonar frå 1970 til byrjinga av 1990 talet. Gruppa var samansett av m.a. Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Horst Mahler, Ulrike Meinhof med fleire. RAF vart skipa i 1970 i Tyskland, og løyste seg sjølv endeleg opp i 1998.
RAF ynskte etter førebilete av søramerikanske motstandskjemparar, særskilt Tupamaroane i Uruguay, å føre ein væpna kamp som bygerilja mot «systemet». «Systemet» tyda i RAF sitt høve den kapitalistiske staten og «den amerikanske imperialismen». Denne undergrunnskampen var meint å styrke den internasjonale «fridomsrørsla». Grunna terroraksjonar eller gisseltakingar vart 34 personar drepne og eit større tal skadde. I tillegg døydde 20 medlemmer av RAF.
I media i samtida vart RAF ofte omtala som «Baader-Meinhof gruppa» eller «Baader-Meinhof banden». I dag nyttar ein normalt det sjølvvalde, raude arme-inspirerte namnet.
Ser ein på utviklinga av RAF er det mogleg å skilje fleire ulike «generasjonar», med liten eller ingen personleg samanheng mellom seg. Desse «generasjonane» skilde seg frå kvarandre i organisasjonsstrukturen, og hadde også endringar i både teori og praksis.
Opphav
Den første RAF-generasjonen kom i hovudsak frå den militante fløyen av ulike venstregrupperingar, kommunistiske utbrytarparti (“K-grupper”) av den oppløyste (“utanomparlamentariske”) opposisjonelle studentrørsla (APO, außerparlamentarischen opposition) mot slutten av 1960 talet.
Etter strategidiskusjonar i studentrørsla om legitimiteten til “vald mot ting” sette Baader og Ensslin saman med Thorwald Proll og Horst Sohnlein 2. april 1969 fyr på to varehus i Frankfurt. Brannane skulle vere ein protest mot Vietnamkrigen. Brannstiftarane vart arresterte to dagar seinare og 31. oktober 1968 vart Baader, Ensslin, Proll og Söhnlein dømde til fleirårige fengselsstraffer. Under rettssaka trefte Ensslin journalisten Ulrike Meinhof for første gong. Saka vart anka til forbundsretten, og dei fire slapp ut av fengselet med plikt til å melde seg regelmessig for politiet.
Då forbundsretten stadfesta den tidlegare dommen gjekk brannstiftarane under jorda. Saman med forsvararen deira, Horst Mahler bestemde dei seg for å grunnleggje ein bygerilja-tropp etter latinamerikansk førebilete (jf. “Minihandbuch des Stadtguerilleros” av Carlso Marighella og “fokusteorien” til Che Guevara og Régis Debray). Denne planen vart endå ikkje gjennomført grunna arrestasjonen av gruppeleiaren Andreas Baader. Den første aksjonen til RAF vert slik rekna for å vere den følgjande frigjeringa av Baader.
Frigjeringa vart gjennomført 14. mai 1970. Andreas Baader var ført til Berlin sitt “Institutt for sosiale spørsmål” då journalisten Ulrike Meinhof hevda ho ville skrive ei bok om barneheimsungar saman med han. Høvet vart nytta til å frigjere Baader ved bruk av skytevåpen, og ein tilsett ved instituttet, Georg Linke, vart alvorleg skadd av eit skot.
I oppbyggjingsfasen fekk gruppa merksemda til staten gjennom ei rad av bankran, køyretøy- og dokumenttjuveri. RAF steig ut i allmenta i april 1971 med strategiskriftet “Bygeriljakonseptet” (“Das Konzept Stadtguerilla”). Skriftet gav grunnlaget til ei landsomfattande jakt på dei om lag femti gruppemedlemmane.
Endå ein i litteraturen ordskiftast om brannstiftingane i Frankfurt var den eigentlege skipinga av RAF, vert normalt frigjeringa av Baader rekna som den eigentlege skipingsaugneblinken til RAF. Dette svarar og til sjølvforståinga til RAF.
Den første generasjonen
Den “første generasjonen” (Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Holger Meins, Ulrike Meinhof, Jan-Carl Raspe og andre) var aktiv frå 1970 til 1972. Dei leiande medlemmane vart arresterte i juni 1972, reist tiltale mot i mai 1975 og, etter 192 dagar i retten, dømde til livsvarig fengsel for mellom anna mord.
858 El Djezaïr
858 El Djezaïr er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 26. mai 1916 av Frédéric Sy ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah.
Rote Armee Fraktion
Den første generasjonen
I fengselet klaga terroristane over dei skjerpa fengslingsvilkåra som dei hadde. Dei omtala vilkåra som “isolasjonstortur” (jf. Den europeiske menneskerettskonvensjonen) og kravde, mellom anna, ei oppheving av statusen deira som krigsfangar. For å legg vekt til krava vart det gjennomført fleire sveltestreikar, noko som resulterte i at Holger Meins døydde i Wittlich-fengselet 9. november 1974. Aksjonane fekk og, med hjelp frå forsvararane deira (som til dømes dei seinare sjølve tiltala advokatane Horst Mahler og Klaus Croissant), resonans i allmenta. Mellom dei kjende forsvararane til den første RAF-generasjonen finn ein seinare ”Die Grünen” (eit av venstrepartia i Tyskland) politikarane Hans-Christian Ströbele og noverande innanriksminister Otto Schily.
Den franske filosofen Jean-Paul Sartre var ein av dei som prøvde mekle i striden om fangane.
Den 25. april 1975 hærtok seks tyske terroristar under namnet “Kommando Holger Meins” delar av den tyske ambassaden i Stockholm, og kravde at dei fengsla RAF-toppane vart sett fri.
Etter at Forbundsregjeringa ikkje etterkom krava vart militærattattachéen oberstløytnant Andreas von Mirbach og økonomiattachéen Heinz Hillegaart drepne.
Ein av terroristane utløyste ved eit mistak ein eksplosjon, som sette bygningen i brann. Brannen tok livet av terroristen Ulrich Wessel, og påførte RAF-medlemet Siegfried Hausner skader som han seinare døydde av. Dei fire siste RAF-medlemmane vart seinare dømde.
Leiande medlemmar av den "første generasjonen" døydde mellom 1976 og 1977 i fengselet. Etter at Ulrike Meinhof døydde, etter opplysningar frå styresmaktene grunna sjølvmord, kom hausten 1977 sjølvmorda til Andreas Baader, Gudrun Ensslin og Jan-Carl Raspe. I mellomtida mislukkast både bortføringa av Hanns-Martin Schleyer og kapringa av Lufthansa-flyet Landshut i å tvinge styresmakta til å sette fangane fri.
Irmgard Möller var den einaste av dei fengsla som overlevde. Ho avfeiar den dag i dag styresmaktene si offisielle forklaring om eit planlagd, kollektivt sjølvmord. Omstenda rundt dødsfalla har gjeve grobotn for tvil i høve til dei offisielle forklaringane. Kort tid etter dødsfalla rapporterte vekemagasinet Stern at ein grunna byggjearbeid hadde slege av alarmsløyfene knytt til nødutgangstrappa i fengselet. Slik kunne uautoriserte personar fått tilgang til fangane. Enkelte har mistanke om innblanding frå tryggingstenestene; konkrete prov på dette finst likevel ikkje. Dei "tekniske" omstenda rundt sjølvmorda; måten mordvåpna vart nytte på, nyttar skeptikarar som grunnlag for å stille spørsmål ved sjølvmordstesa. Også noverande innanriksminister Otto Schilly ytra den gong tvil i høve til sjølvmordsforklaringa.
Den andre generasjonen
Den “andre generasjonen” voks fram etter arrestasjonane av stordelen av den første generasjonen, og prøvde hausten 1977 (“den tyske hausten”) å tvinge staten til å frigjere den fengsla “første generasjonen" gjennom kidnappinga av leiaren for arbeidsgjevarforbundet; Hanns-Martin Schleyer.
For å auke trykket på forbundsregjeringa, kapra ei gruppe arabiske terroristar Lufthansa-passasjerflyet Landshut, og førte det til Mogadishu i Somalia, og tok passasjerane som gissel. Gisseltakinga tok slutt etter at krisestaben til forbundsregjeringa (under forbundskansler Helmut Schmidt (SPD)) fekk til ein avtale via den tyske forhandlingsleiaren Hans-Jurgen Wischnewski med den somaliske regjeringa under Siad Barre. Spesialkommandoane i grenseforsvarsgruppa GSG9 frigjorde det kapra flyet utan å skade ein einaste passasjer. Tre av dei fire gisseltakarane vart skotne, den siste; Souhaila Andrawes overlevde.
Få timar etter frigjeringsaksjonen tok, etter den offisielle forklaringa, Baader, Ensslin og Raspe sjølvmord i cellene sine i Stammheim-fengselet i Stuttgart, den såkalla “Stammheim-dødsnatta”. Deretter gjennomførte den nye RAF-generasjonen truslane sine, og drap Hanns-Martin Schleyer.
Medlemmar av den "andre generasjonen" fekk organisatorisk og finansiell hjelp frå DDR. Vidare lukkast det enkelte RAF-medlemmar med hjelp frå Stasi å gå under jorda i DDR. Etter at DDR braut saman i 1989 vart medlemmane sine nye identitetar avdekte. Susanne Albrecht, Inge Viett, Werner Lotze, Ekkehard Freiherr von Seckendorff-Gudent, Christine Dümlein, Monika Helbing, Silke Maier-Witt, Henning Beer, Sigrid Sternebeck og Ralf-Baptist Friedrich vart dømde for dei straffbare handlingane sine. Då dei var viljuge til å gje opplysningar fekk fleirtalet status som hovudvitne. Dei tidlegare støttespelarane i DDR vart ikkje førte for retten.
Den tredje generasjonen
Den "tredje generasjonen", var etter informasjon frå den tyske overvåkingstenesta (BfV) ei samanslutning av opptil 250 personar. Desse vert skulda for gjennomføringa av sabotasjeaksjonar og fleire mordanslag. Dei avretta kjende personar frå tysk politikk og næringsliv. Den "harde kjernen" omfatta om lag 15 - 20 personar.
Dei vert m.a. skulda for attentatet på Siemens-direktøren Karl Heinz Beckurts, sjefen for Deutsche Bank Alfred Herrhausen og sjefen for Treuhandanstalt Detlev Karsten Rohwedder. Granskinga av desse dødsfalla er enno ikkje avslutta.
Den 4. juli 1993 kom det til skotveksling i Bad Kleinen ved Scwerin under arrestasjonen av RAF-medlemmane Wolfgang Grams og Birgit Hogefeld. Den 26-årige GSG-9-tenestemannen Michael Newrzella og Grams døydde. Etter opplysningar frå den seinare granskinga skaut Grams, etter at han hadde drepe Newrzella med ein medbrakt pistol, seg sjølv for å unsleppe arrestasjonen. Særskilt i sympatiserande kretsar spreidde mistanken om at Grams vart skoten av ein GSG-9-mann seg.
Då ein gjekk omstenda rundt operasjonen nærare i saumane kom det fram vesentlege manglar ved rapporten frå dei ulike etterforskingsorgana. Ein fann og manglar ved sikringa av spor. Grunna den offentlege debatten som følgde gjekk den dåverande innanriksministeren Rudolf Seiters av, og forbundsadvokaten Alexander von Stahl vart seinare avsett.
Wolfgang Grams vert skulda for å ha drepe sjefen for Treuhandstat, Detlev Karsten Rohwedder, den 1. april 1991 i Düsseldorf. Forbundsadvokatkontoret gjorde kjend at ein gjennom ei DNA-analyse av spor på åstaden hadde klare prov på at Grams var medskuldig.
Den 15. september 1999 vart Andrea Klump og Horst Ludwig Meyer tekne av den austerrikske politiet. Ved ei skotveksling døydde Meyer. Han vart skulda for å ha delteke i det planlagde drapet på Beckurts. Grunna dødsfallet til Meyer vart saka endå ikkje handsama i rettssystemet. Skuldinga om at Klumps var RAF-medlem er ikkje klarlagd, og i ein rettsprosess vart denne kalla attende.
Oppløysinga av RAF
Den 20. april 1998 vart ei erklæring på åtte sider gjort kjend, der RAF oppløyste seg sjølv. I erklæringa stod det: "For snart 28 år sidan, den 14. mai 1970, oppstod i ein frigjeringsaksjon RAF. I dag avsluttar vi dette prosjektet. Bygeriljaen i form av RAF er no historie."
Teksten i oppløysingserklæringa er offentleggjort på verdsveven (på tysk) sjå : und.
RAF sine offer
Mellom 1970 og 1997 vart 34 personar drepne av RAF, dette er:
Norbert Schmidt, Herbert Schoner, Hans Eckhard, Paul Bloomquist, Clyde Bronner, Ronald Woodward, Charles Peck, Andreas von Mirbach, Dr. Heinz Hillegaart, Fritz Sippel, Siegfried Buback, Wolfgang Göbel, Georg Wurster, Jürgen Ponto, Heinz Marcisz, Reinhold Brändle, Helmut Ulmer, Roland Pieler, Arie Kranenburg, Dr. Hanns-Martin Schleyer, Hans-Wilhelm Hansen, Dionysius de Jong, Johannes Goemans, Edith Kletzhändler, Dr. Ernst Zimmermann, Edward Pimental, Becky Bristol, Frank Scarton, Prof. Dr. Karl Heinz Beckurts, Eckhard Groppler, Dr. Gerold von Braunmühl, Dr. Alfred Herrhausen, Dr. Detlev Karsten Rohwedder og Michael Newrzella (omstridt).
RAF medlemmar som døydde
I det same tidsrommet døydde 20 personar knytte til RAF. Ved attentat, arrestasjonar, grunna sjølvmord, sjukdom eller ulukke døydde :
Petra Schelm, Thomas Weisbecker, Holger Meins, Ulrich Wessel, Siegfried Hausner, Katharina Hammerschmidt, Ulrike Meinhof, Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Jan-Carl Raspe, Ingrid Schubert, Willy-Peter Stoll, Michael Knoll, Elisabeth von Dyck, Juliane Plambeck, Wolfgang Beer, Sigurd Debus, Johannes Thimme, Wolfgang Grams og Horst Ludwig Meyer.
Sjå og: Liste over offera på rafinfo.de (tysk) Kjelde: Klaus Pflieger: Die Aktion "Spindy" - Die Entführung des Arbeitgeberpräsidenten Dr. Hanns-Martin Schleyer, Baden-Baden 1997. ISBN 3-7890-4598-5
RAF medlemmar som sit i fengsel
Med Eva Haule (sidan 1986), Birgit Hogefeld (sidan 1993), Christian Klar (sidan 1982) og Brigitte Mohnhaupt (sidan 1982) sit enno fire personar tidlegare knytte til RAF i tyske fengsel. Rolf Clemens Wagner, som i hovudsak var aktiv i RAF på 1970-talet, vart sett fri 9. desember 2003 etter 24 år i fengsel. Adelheid Schulz, som vart dømd til livsvarig fengsel grunna mellom anna bortføring og seinare drapet av Hanns-Martin Schleyer, fekk ettergjeve straffa si av den dåverande Forbundspresidenten Johannes Rau. Schulz var allereie sidan oktober 1998, av medisinske grunnar, fri frå fengselet. I oktober 2001 vart fengselsstraffa til Rolf Heißler endra til laussetjing på prøve. Han vart i 1982 dømt til livsvarig fengselsstraff. Den tidlegare terroristen Andrea Klump sit (sidan 2001) i fengsel. Ho er endå usamd i skuldingane om tilknyting til RAF, og skuldinga vart mellombels kalla attende i ein rettsprosess.
Kjelder:, , ,  , ,  og
Om teoriane til RAF
Etter dei skriftlege kjeldene etter RAF (i hovudsaka frå "den første generasjonen") kan ein i utgangspunktet kategorisere RAF som ei radikalisert revolusjonær-sosialistisk gruppering. Dei sette seg inn i neomarxismen til "Frankfurt-skulen" og knytte seg endå til denne etter radikaliseringa, endå representantane for denne skulen bestemde seg for å distansere seg frå terrorisme. I skriftene sine knyter dei seg dels også til marxist-leninistiske teoriar; ein kan konstatere maoistiske tendensar. Det er slik vanskeleg å karakterisiere dei som "neomarxistiske terroristar".
RAF var tydeleg fylt av eit erklært hat mot "systemet" og statsapparatet til forbundsrepublikken Tysklnad. Dei trekte, som den "utanomparlamentariske opposisjonen" (APO) før dei, fram det dei hevda var fascistiske tendensar i det vestleg-europeiske samfunnet, særskilt den "ufullendte", "tilgjevne" og enno fungerande nasjonalsosialistiske fortida til Tyskland. Den første generasjonen ("Baader-Meinhof-gruppa") og der særskilt den tidlegare journalisten Ulrike Meinhof utvikla ein venstreradikal intellektuell teori som til tider syner seg vere overraskande klår, med eit preg av eintydig ideologi.
Innhaldet i den radikaliserte teorien og terrorispraksisen vart ikkje støtta av venstreorienterte "utanomparlamentariske intellektuelle" i samtida, som t.d. Rudi Dutschke. I dagbøkene til Dutschke såg han RAF-dumskap (30.11.1974) og meinte: Dei negative utslaga av RAF-skiten ser ein fleire stader, CDU/CSU særskilt, Regjeringa generelt og enkelte i RAF-skiten verkar stå saman: om å hemme den politiske klassekampen!! (1.12.1974) [grovt omsett] RAF-skriftene/-posisjonane vart, ikkje minst grunna brotsverka til RAF, ikkje diskuterte i stordelen av allmenta. I store delar galdt dette òg like mykje for ulike kritiske meiningsytringar (døme: Daniel Cohn-Bendit i ei fjernsynsdiskusjon om Hans-Martin Schleyer[;der Göttinger Mescalero über das Buback-Attentat]). Desse vart ikkje sett på som alvorlege bidrag til den politiske diskursen, og i den offentlege diskusjonen (framfor alt i massemedia, som Bild-Zeitung) ikkje handsama åtskilt frå skriftene til RAF sjølve, i staden vart dei til tider vurdert negativt som utsegn frå "sympatisørar".
Kjelde Dutschke-dagbøkene: Rudi Dutschke: Jeder hat sein Leben ganz zu leben - Die Tagebücher 1963-1979, Gretchen Dutschke (Hrsg.). ISBN 3-462-03224-0
Litteratur
På tysk:
Biletkunst
På tysk:
Lenkjer
På tysk:
Rybalskyjhalvøya
Rybalskyjhalvøya (ukrainsk Рибальський острів,Rybalskyj ostriv, tyder ‘Fiskarøya’) er ei halvøy i Dnepr på høgrebreidda av Podilskyj rajon i byen i Kyiv. Sjølv om ho vert kalla ei øy er ho i røynda ei halvøy og ei tidlegare landtunge tener som venstrebreidda til den tidlegare elva Potsjaina som etter kvart vart ein kroksjø i Obolon. Halvøya er i dag hovudsakleg eit industriområde.
Kroken kyrkje i Troms
Kroken kyrkje er ei arbeidskyrkje med kyrkjesal i vifteplan. Kyrkja er frå 2006 og ligg i Tromsø. Ho er oppført i mur og har 480 sitjeplassar. Tor Lindrupsen har laga den kunstneriske utsmykkinga. Kroken kyrkje deler bygg med Tromsø døvekyrkje. Døvekyrkja held til i underetasjen i bygget. Kyrkja vart innvigd av to biskopar, Per Oskar Kjølaas, biskop i Nord-Hålogaland bispedømme, og Ole Christian Kvarme, biskop i Oslo bispedømme. Dette skjedde fordi døvekyrkja ligg under biskopen i Oslo.
Stille Stunder
Stille Stunder er eit kristeleg blad som var grunnlagt av Johannes Barstad i 1889. Bladet har stått som eit symbol på det som er kalla "kristninga av landsmålet", og var publiseringsstad for fleire salmar, blant anna av Elias Blix.
Kroken kyrkje i Troms
Kyrkjesalen er eit lyst rom med teglsteinsveggar. Salen er prega av den store altartavla, laga av Tor Lindrupsen. Altartavla dekkjer heile veggen bak altaret, og består av relieff med motiv frå bibelhistoria. Orgelet er bygd av Ryde & Berg Orgelbyggeri og har 20 register. Døypefonten er teikna av Nikolai Alfsen, som var arkitekt for heile kyrkja.
Stille Stunder
Redaktør i dag er presten Ivar Molde på Voss. Forretningsførar er Rolf-Atle Rolfsnes som bur på Fitjar, medan Knut O. Dale i Odda er styreformann.
James Chadwick
James Chadwick var ein britisk fysikar og nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1935 «for oppdaginga av nøytronet».
Stille Stunder
Bladet vart frå 1889 til 1931 utgjeve av grunnleggjaren, Johannes Barstad, seinare vart det utgjeve av kona, og frå 1935 til 1954 stod Oslo Kristelege Landsungdomslag som utgjevar. Frå 1954 og nokre år stod ei eiga bladnemnd i Bergen som utgjevar, og frå slutten av 1950-talet av Kyrkjenemndi i Bergen vore utgjevar. Frå 2012 er det Foreininga Stille Stunder som gjev ut bladet.
James Chadwick
Han studerte 1913-1914 hos Hans Geiger i Tyskland og sat internering internert der under den første verdskrigen. Frå 1919 arbeidde han hos Ernest Rutherford ved Cavendish Laboratory i Cambridge og utførte eit pionerarbeid innan kjernefysisk forsking. Størst tyding fekk oppdaginga hans av nøytronet i 1932, eit arbeid han fekk Nobelprisen i fysikk for i 1935. 1935–1948 var han professor i Liverpool og deretter (1948–59) professor i Cambridge. Alt i 1939 byrja han å undersøkja høvet for å lage ei kjernefysisk bombe. Under krigen var han leiar for den britiske gruppa som deltok i Manhattanprosjektet, der han medverka til utviklinga av atombomba som seinare vart sleppt over Hiroshima under andre verdskrigen.
Kroken kyrkje i Troms
Tromsø døvekyrkje
Tromsø døvekyrkje har eigne lokale i underetasjen i kyrkjebygget. Kyrkjesalen er eit amfi, noko som saman med lyssettinga skal gjere det lettare for døve å lese teiknspråket som blir brukt. Som for resten av bygget er det Nikolai Alfsen som har vore arkitekt og Tor Lindrupsen som har stått for den kunsteneriske utforminga.
James Chadwick
Kjelder
Litteratur
Fødselsnummer
Eit fødselsnummer er eit ellevesifra registreringsnummer som alle norske innbyggarar får tildelt av staten. Nummeret skil enkeltpersonar frå kvarandre. Fødselsnummer vart innført i 1964 og vert administrert av Skatteetaten. Alle som er busette i Noreg og innførte i folkeregisteret, har enten eit fødselsnummer eller eit D-nummer.
Lipopolysakkarid
Lipopolysakkarid (LPS) eller endotoksin er molekylkompleks av lipid (feittstoff) og polysakkarid (karbohydrat) og ein proteinkomponent.
Fødselsnummer
Ifølgje personopplysningslova kan ein berre bruke fødselsnummer når det er sakleg behov og når ein ikkje kan oppnå tilfredsstillande personidentifikasjon ved bruk av andre metodar, som til dømes namn, adresse, fødselsdato, medlems- eller kundenummer.
Lipopolysakkarid
Dei er bakteriegifter som vert frigjevne frå gram-negative bakteriar, særleg når desse døyr og går i oppløysing, men òg som ein naturleg prosess frå levande bakteriar. Dei kjem frå selleveggen til bakterien. Giftverknaden er knytt til lipiddelen (lipid A).
Lipopolysakkarid er rekna som ansvarlege for fleire av sjukdomane ved gramnegative bakterieinfeksjonar, særleg ved sterk øksling av bakteriane i blodbanane. Lipopolysakkarid er difor hovudårsaka til den alvorlegaste, septiske eller septikemiske, forma av meningokokksjukdom, mellom anna med blødingar i sjølve huda (under yta), svikt i fleire indre organ, sjokk og eventuelt daude.
Fødselsnummer
Oppbygging
For individsiffer kan altså nummerserien 900–999 bli bruka både for personar fødde i perioden 1940–1999 og for personar fødde i perioden 2000–2039. Personar som er fødde i 2000 eller seinare kan på si side verte tildelt ledige nummer i serien 500–749 sidan det neppe vil bli nokon auke av personar fødde i perioden 1855–1899. I den nye inndelinga ligg òg at fødselsnummersystemet må leggjast om seinast år 2039.
Kontrollsiffera er ein sjekksum rekna ut frå di ni første sifra. Siffera vert multipliserte med kvart sitt tal, og resultata verd summerte og delte 11. Kontrollsifferet er da 11 minus resten av den siste divisjonen, med eitt unntak: dersom resten er 0 og ein endar opp med 11 − 0 er kontrollsifferet 0, og ikkje 11. Om dei 9 første siffera av eit personnummer er d1 d2 m1 m2 å1 å2 i1 i2 i3, er første kontrollsiffer: der mod er modulusfunksjonen. Tilsvarande er det andre kontrollsifferet: I prinsippet kan formlane for kontrollsiffera gje 10 som resultat for k1 og k2. Sidan kontrollsiffera er definerte som berre eitt siffer, vart slike personnummer forkasta.
D-nummer
Når ein innvandrar skal få tildelt fødselsnummer, får han ofte først eit mellombels D-nummer. D-en kjem av at systemet opphavleg var knytt til utanlandske og utanlandsbuande sjøfolk på norske skip: Direktoratet for sjømenn. For utlendingar som har lovleg opphald i Noreg, vert dette bruka i samband med skatt og offentlege tenester.
H-nummer
Eit H-nummer er ellevesifra, som ordinære fødselsnummer, og bygd opp av ein modifisert sekssifra fødselsdato og eit femsifra personnummer. Fødselsdatoen er modifisert ved at det tredje sifferet er tillagt 4: ein person fødd 1. januar 1980 får dermed fødselsdato 014180, medan ein som er fødd 31. januar 1980 får 314180.
Eit H-nummer er eit hjelpenummer, brukt på ein person ein ikkje kjenner fødselsnummer eller D-nummer for. Slike nummer vert m.a. bruka innan helsevesenet i elektroniske pasientjournalar.
Andre land
Mange andre land har også tilsvarande nummer. Sverige har Personnummer, Danmark har CPR-nummer, Finland har Personbeteckning, Storbritannia har National Insurance number, USA har Social Security number, Island har Kennitala, Italia har Codice fiscale, og så vidare.
Kjelder
Artikkelen vart omsett frå bokmål Fødselsnummer 3.11.2008. Bokmålsartikkelen oppgjev desse kjeldene: * Ernst S. Selmer: "Personnummerering i Norge: Litt anvendt tallteori og psykologi", Nordisk matematisk tidsskrift 12, Oslo 1964.
DS «Bergen» (1852)
DS «Bergen» er ein hjuldampar bygt i 1852 som det første skipet til Det Bergenske Dampskibsselskab.
Historie
Av ein eller annan grunn gjekk verftet med på at skipet skulle leverast alt 25. juli 1851, men vart ein god del forseinka og først i november 1852 utførte «Bergen» dei første prøveseglingane på elva Tyne. Bergenske søkte først om erstatning for foreseinka, men gav avkall på kravet då Toward døydde kort tid etter.
Fredag 3. desember 1852 glei «Bergen» inn på Vågen i Bergen til salutt frå Bergenhus festning. Skipet var bygt med eit halvdekk akter slik at 1. klasse fekk ekstra god takhøgd. Salongen akter vart bygd i mahogni med forgylte lister og møblane var trekte i fløyel. Skipet hadde plass til 40 passasjerar på 1. klasse og hadde 16 opne køyer på 2. klasse.
På grunn av is på Elbe opp til Hamburg, måtte «Bergen» vente med den første turen dit. I staden vart ho tinga til å slepe frå Sognefjorden til Bergen. 15. februar 1853 la «Bergen» ut på jomfrureisa si til Hamburg via Stavanger og Kristiansand. Ruta skulle gå to gonger i månaden og vart raskt populær med mykje gods og passasjerar. Økonomisk gjekk det så godt at Bergenske såg seg om etter eit skip til og Ege vart på ny send til England. Her tinga han som vart levert i november 1854 og sett inn i same ruta som «Bergen». I 1856 vart nok eit skip tinga, med tanke på å utvide ruta til Trondheim for dei tre skipa.
Kl. 0020 den 10. september 1855 gjekk «Norge» ut frå Kristiansand på veg til Hamburg under kaptein Hans Ibsen. Vêret var roleg og sikta var god, og dei fleste passasjerane var gått til køys. Halvvegs mellom Odderøya og Oksøya var «Bergen» på veg inn, og ville passere på babord side. Då dei nesten var i ferd med å passere kvarandre kommanderte losen på «Bergen» å styre «hardt babord», og ho skar så baugen inn i sida på «Norge». Etter 15 minuttar gjekk «Norge» ned og 40 menneske mista livet. Dette var den første store dampskipkatastrofen i landet. I sjøforklaringa etter forliset fekk «Norge» all skuld og kaptein Ibsen vart dømd til 160 dagar i fengsel.
I 1856 vart Hamburgruta utvida til Trondheim og då vart levert same året, vart «Bergen» reserveskip på Hamburgruta. Når det ikkje segla her, vart det sett i rute mellom Bergen og Oslo. Utover i 1860-åra vart rutene til Bergenske styrkt med fleire nybygg og ruta vart utvida nord til Vardø. Samstundes vart gamle «Bergen» avløyst av og sett inn i ruta frå Bergen til Oslo.
8. oktober 1871 grunnstøytte «Bergen» utanfor Mandal. Nokre dagar seinare knakk skipet i to og sokk.
1746
1746 (romartal MDCCXLVI)
Fylkesveg 225 i Troms
Fylkesveg 225 i Troms går mellom Langevatnet og Vangsvik i Tranøy kommune. Vegen er 4,0 km lang.
Havanna
Havanna (spansk: San Cristóbal de La Habana) er hovudstad på Cuba. Med 2,1 millionar innbyggjarar er han den største byen i Karibia.
Stressless
Stressless er varemerke for ein serie stolar og sofaer produsert av Ekornes-konsernet i Sykkylven.
Stressless kom i produksjon i 1971 som regulerbar kvilestol der sitjestillinga vart regulert av kroppsvekta. Sidan 1993 har Stressless òg kome som sofaer.
Stressless er den mest selde stoltypen i Noreg, og vert i dag seld i om lag 40 ulike land.
Namnet
Nemninga Stressless er sett saman av to engelske ledd, "stress" og "less". Sistedelen, "less", utgjer i engelsk ei suffiks som tyder ‘fri’, og nemninga kan ut frå det tolkast som ‘stressfri’. Ser vi på måten namnet kom til, er det meir nærliggjande å tolke nemninga som ei imperativsamansetjing samansett av to sjølvstendige ord, verbet "stress" i imperativ" og komparativforma "less" (komparativ til det engelske ordet "little").
Nemninga er sidan 1971 registrert som varemerke, og Ekornes-konsernet har hatt fleire juridiske saker mot forsøk på å kopiere varemerket.
Vallhall Arena
Vallhall Arena i Oslo er ein av Skandinavias største fotballhallar.
Soltid
Soltid er mål på den tilsynelatande posisjonen til sola på himmelkvelvinga. Ho er ikkje ei fysisk tid, men ein timevinkel, altså ein vinkel uttrykt i tidseiningar. Soltida vert òg kalla lokaltid sidan tida er avhengig av lengdegraden til observatøren.
Sann soltid
Lengda på ein soldag varierer gjennom året av to årsaker. For det første er jordbanen rundt sola ein ellipse, ikkje ein sirkel, slik at jorda flyttar seg raskare når ho er nærast sola (perihelion) og saktare når ho er lengst borte frå sola (aphelion) (sjå Kepler-lovene). For det andre heller jordaksen slik at sola flyttar seg langs ein storsirkel (ekliptikken) som heller i forhold til himmelekvatoren til jorda. Når sola kryssar ekvator ved begge jamdøgn, flyttar sola seg med ein vinkel til ekvator, slik at projeksjonen av denne hellande rørsla på ekvator går seinare enn middelrørsla. Når sola er lengst borte frå ekvator ved begge solkverv, flyttar sola seg parallelt til ekvator, slik at projeksjonen av denne parallelle rørsla på ekvator går raskare enn middelrørsla (sjå tropisk år). Dermed vert den sanne soldagen koarta i mars (26-27) og september (12-13) enn i juni (18-19) og desember (20-21). Desse datoane er forskyvd i forhold til jamdøgra og solkverva av den raske/treige sola når jorda er i perihelion/aphelion.
Middelsoltid
Middelsoltid er timevinkelen til «middelsola» (sjå under). Sidan middelsola er ein matematisk konstruksjon som ikkje fysiske kan observerast, vert middelsoltida rekna ut frå ei kunstig klokke som er tilpassa observasjonar av den døgnlege rotasjonen til fiksstjernene, slik at ho er tilpassa den midla sanne soltida. Sjølv om tida dagslyset eksisterer varierer mykje, endrar ikkje lengda på ein middelsoldag seg mykje på årstidsbasis. Lengda på ein middelsoldag aukar med om lag 1,4 millisekund per hundreår. Han var nøyaktig 86 400 (eller 24 timar × 60 minuttar × 60 sekund/minutt) sekund i om lag 1820. I dag er lengda på ein middelsoldag om lag 86 400,002 sekund. Ein sann soldag kan vere opp mot 22 sekund kortare enn ein middelsoldag og opp mot nesten 29 sekund lengre. Sidan mange av desse lange eller korte dagane kjem etter kvarandre, byggjer skilnaden seg opp til så mykje som 17 minuttar for kort eller litt over 14 minuttar for lang. Sidan desse periodane er periodiske samlar dei seg ikkje opp frå år til år. Skilnaden mellom sann soltid og middelsoltid vert kalla tidslikninga. Middelsoldagen startar òg midt på dagen. Sidan dette er brysamt i det sivile, så vert sivil tid definert som middelsoltid minus 12 timar.
Lengda på ein middelsoldag aukar gradvis på grunn av tidvassakselerasjonen jorda påfører månen, og den tilsvarande sakkinga av jordrotasjonen som månen påfører jorda.
Middelsol vert definert som følgjer: Tenk først ei fiktiv sol som flyttar seg langs ekliptikken med ein konstant fart og som står i same posisjon som den verkelege sola når jorda passerer gjennom perihelion og apheilion. Middelsola er ei anna fiktiv sol som flyttar seg langs himmelekvatoren med konstant fart og passerer vårjamdøgnspunktet samstundes med den første fiktive sola.
Historie
Det har vorte nytta mange metodar for å simulere middelsoltid gjennom historia. Dei tidlegaste forsøka var vassur, som vart nytta i nesten fire tusen år frå så tidleg som midt på 1000-talet fvt. fram til tidleg på 1000-talet evt. Før midten av det første tusenåret vart vassklokkene bere tilpassa for stemme overeins med den sanne soldagen, og var slik sett ikkje noko betre enn eit vanleg solur, bortsett frå at dei kunne nyttast når det ikkje var sol.
Likevel har ein lenge visst at sola flyttar seg austover relativt til fiksstjernene langs ekliptikken. Så sidan midten av det første tusenåret fvt. har den døgnlege rotasjonen til fiksstjernene vorte nytta til å avgjere middelsoltida, som klokker så vart samanlikna mot for å finne feilmarginen. Astronomar i Babylon kjende til tidslikninga og gjorde korreksjonar i høve til denne og forskjellar i kor raskt stjernene roterte på himmelen, siderisk tid, for å finne middelsoltida meir nøyaktig enn vassklokkene deira kunne. Denne middelsoltida har vorte nytta sidan den gong for å skildre rørslene til planetane, månen og sola.
Mekaniske klokker dukka vart ikkje like nøyaktige som «stjerneklokka» til jorda før byrjinga av 1900-talet. Sjølv om dagens atomklokker har ein mykje meir konstant snøggleik enn jorda, vert stjerneklokka framleis nytta til å finne middelsoltida. Sidan ein gong seint på 1900-talet har ein definert jordrotasjonen i høve til fleire ekstragalaktiske radiokjelder og så omforma dette til middelsoltid ved hjelp av ein tilpassa radio. Skilnaden mellom denne kalkulerte middelsoltida og Coordinated Universal Time (UTC) vert nytta til å avgjere når ein treng eit skotsekund.
Janitsjarkorps
Eit janitsjarkorps er eit musikk-korps som har både treblåsarar og messingblåsarar i tillegg til perkusjon, i motsetnad til brassband som ikkje har treblåsarar.
Omgrepet janitsjarkorps kjem opphavleg frå tyrkisk militærmusikk. Ordet «janitsjar» kjem frå tyrkisk yeni çeri som tyder 'ny her'. Janitsjarane var osmanske hærfolk.
Janitsjarmusikk i Noreg
Norske janitsjarkorps hadde opphavleg ofte ein besetning som likna på den til militærmusikkorpsa, med relativt få musikarar på kvar stemme. Sidan 70-talet har norske amatør-janitsjarkorps i større grad nærma seg den amerikanske Symphonic Band-modellen, der ei stor klarinettgruppe ber ein stor del av korpsklangen. Moderne janitsjarmusikk krev òg ofte ei stor gruppe med allsidige musikarar på slagverk som kan spela melodiske og rytmiske slagverksinstrumenter om kvarandre.
Kvart år blir det arrangert noregsmeisterskap for janitsjarkorps i Olavshallen i Trondheim.
Instrument ein kan finne i janitsjarkorps
Messingblåsarar:
Pikkolotrompet, trompet, kornett, flygelhorn, valthorn, trombone, eufonium og tuba.
Treblåsarar:
Perkusjon: Ymse slagverksinstrument som til dømes pauker, xylofon, trommer og cymbalar.
Dos Hermanas
Dos Hermanas er ein by i Andalucía i Spania som ligg 15 km sør for Sevilla. Byen har kring 130 369 (2014) innbyggjarar.
Namnet på byen tyder «to systrer». Dos Hermanas vart grunnlagd i 1248 av kong Ferdinand III av Castilla til ære for systrene til Gonzalo Nazareno, ein av dei viktigaste kommandantane til kongen. På grunn av dette vert innbyggjarane i Dos Hermanas kalla nazarenos/as.
Hovudnæringa i byen er i dag produksjon og distribusjon av olivenolje og «spanske oliven», samt fleire tenesteytande næringar.
Medlemmer av den spanske musikkgruppa Los del Río, best kjend for hitsingelen «Macarena», er frå Dos Hermanas og bur her framleis.
Det står ei 232 meter høg, kraftig radiomast like sør for byen.
Ragnhild Vassvik Kalstad
Ragnhild Vassvik Kalstad var statssekretær frå 7. september 2012 for samiske spørsmål og nasjonale minoritetar i Fornyings- og administrasjonsdepartementet i Regjeringa Stoltenberg II.
1747
1747 (romartal MDCCXLVII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.
Ragnhild Vassvik Kalstad
Vassvik Kalstad er opphavleg frå Gamvik, men har budd mange år i Karasjok. Før ho vart statssekretær arbeidde ho som avdelingsleiar ved Senter for samisk helseforsking ved Universitetet i Tromsø.
859 Bouzaréah
859 Bouzaréah er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 2. oktober 1916 av Frédéric Sy ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah.
220 Volt Live
220 Volt Live er det 48. albumet og det sjuande konsertalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream. Det vart spelt inn i USA i oktober og november 1992. Albumet vart det siste konsertalbumet deira med nye komposisjonar før Inferno (2002). Dette kan reknast som det mest rocka albumet Tangerine Dream gav ut til då, der gitaristen Zlatko Perica har ei større rolle. Albumet vart gjeve ut på ny i 1999 og igjen i 2009 på Membran. Albumet vart nominert til Grammyprisen for beste new age-album i 1994.
Dreamtime' vart gjeve ut i lag med 220 Volt Live i 1993. Denne inneheld tre korte spor frå albumet, inkludert studiosporet Treasure of Innocence, ein versjon av av «Purple Haze», og ein alternativ versjon av Dreamtime. Den alternative versjonen hadde tekst skriven og framført av Jayney Klimek. Julie Ocean bidrog med teksten.
860 Ursina
860 Ursina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. januar 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Fylkesveg 232 i Troms
Fylkesveg 232 i Troms går mellom Grunnfarnes i Torsken kommune og Svanelvmo i Tranøy kommune. Vegen er 35,4 km lang.
Skorovatn kapell
Skorovatn kapell er ei langkyrkje frå 1965 i Namsskogan kommune i Trøndelag fylke. Kapellet ligg i den tidlegare gruvebygda Skorovatn, og vart gjeve i gåve frå Elkem til kommunen. Kapellet er avvigsla.
Byggverket er i tre og har 170 plassar.
Nordstjernen
Nordstjernen har vore namn på fleire skip og fartøy, kalla opp etter Nordstjerna, eit anna namn på Polarstjerna eller Polaris.
Fylkesveg 243 i Troms
Fylkesveg 243 i Troms går mellom Sifjordbotn og Flakstadvåg i Torsken kommune. Vegen er 19,4 km lang.
Gard Folkvord
Gard Folkvord var ordførar i Odda frå 2007-2011. Han representerte Arbeidarpartiet.
Folkvord har vore vararepresentant til Stortinget og møtte fast i over tre år.
Sakarja
Sakarja, Zakarias eller Sakarias er namnet på fleire personar:
En reise i natten
En reise i natten er eit norsk skodespel av Sigurd Christiansen frå 1931. Det er ein tragedie i fire akter.
Den første framføringa til Riksteateret var En reise i natten. Stykket vart turnert frå Kirkenes den 16. juli 1949.
861 Aïda
861 Aïda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. januar 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Victor Francis Hess
Victor Franz Hess (Victor Francis Hess) var ein austerriksk–amerikansk fysikar, kjent for studium av radioaktivitet og kosmisk stråling. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1936 «for oppdaginga av kosmisk stråling». Han delte prisen med Carl David Anderson, som fekk han «for oppdaginga av positron».
Han var professor i fysikk universiteta i Graz (1920-21, 1923-30 og 1937-38) og Innsbruck (1931-1937). I perioden 1921-1932 var han direktør for U.S. Radium Corporations forskingslaboratorium i New Jersey. Kona hans var jødisk, og i 1938 flytta han derfor til USA med familien sin for å unngå nazistisk forfølging, og vart utnemnd til professor ved Fordham University same år, noko han var fram til 1952. Han vart seinare amerikansk statsborgar.
Hess gjorde i åra 1911–14 saman med Werner Kolhörster ei rekkje ballongoppstigingar til over 5000 m, og påviste då med ionisasjonskammer at den radioaktive strålinga auka med høgda. For oppdaginga av denne kosmiske strålinga fekk han 1936 saman med Carl David Anderson Nobelprisen i fysikk.
Henrik III av England
Henrik III av England  kalla seg konge av England frå 1216 til 1272, men var eigenleg konge i tida 1234–58.
Henrik var son til Johan utan land (John Lackland). Medan Henrik var umyndig, vart riket leia av formyndarar, først jarlen av Pembroke og seinare Hubert de Burgh. Henrik tok styringa i 1234 og kom etter kvart i strid med adelen, som var misnøgd med hard skattlegning og stor pengebruk frå kongen side, attpå ei favorisering av utlendingar ved hoffet.
Då Henrik lovde paven store pengeløyvingar til striden mot hohenstaufane, greip ein koalisjon av engelske baronar makta i 1258. Gjennom dei såkalla Oxford-provisjonane tvinga dei fram store endringar i riksstyringa. I eit slag ved Evesham i 1265 fall den røynlege herskaren over England, Simon av Montefort, i strid mot styrkane til Edvard 1. son til Henrik. Etter den tid var Edvard engelsk konge i gagnet, far hans berre i namnet.
Henrik døydde i Westminster i 1272 etter lang tids sjukdom.
Muletua
Muletua er ein fjelltopp sørvest på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.
Toppen ligg i Kvalsvik grunnkrins. Toppen er 253 meter over havet, like oppom neset Mulen.
Barmen på Nerlandsøya
Barmen er ein fjelltopp vest på Nerlandsøya i Herøy kommune i Møre og Romsdal på Sunnmøre, i Kvalsvik grunnkrins. Toppen er 278 meter over havet, om lag midt på fjellryggen på vestsida av Kvalsvik.
1748
1748 (romartal MDCCXLVIII) var eit skotår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen.
Kodiak
Kodiak er ei øy utanfor sørkysten av delstaten Alaska i USA, skild frå fastlandet av Shelikofsundet. Kodiak er den største øya i Kodiak-arkipelaget og den nest største øya i USA, med ei flatevidd på 8975 km². Ho er kring 160 km lang og mellom 16 og 95 km brei. Største busetnaden på øya er byen Kodiak.
Geografi
Kodiak er rik på fjell og tett skogvaksen i nord og aust, men har lite skog i sør. Øya har mange djupe, isfrie bukter veleigna til ankringsplass for båtar. Kodiak National Wildlife Refuge dekker større delar av den sørvestlege delen av øya, og størstedelen av Kodiak-arkipelaget.
Byen Kodiak er ein av seks busetnader på øya. All nyttetransport mellom øya og verda utanfor går til og frå byen med anten ferjer eller fly. Dei andre settlementa er landsbyane Akhiok, Old Harbor, Karluk, Larsen Bay, Port Lions og Ouzinkie. Den aller største av den USA-amerikanske kystvakta (Coast Guard) sine basar ligg på Kodiak.
Kodiakbjørnen og kongekrabben høyrer naturleg til i arkipelaget. Fiske og fiskeindustri er hovudnæring på øya; fangstane omfattar stillehavslaks, stillehavskveite og krabbe. Elva Karluk River er kjend for den enorme, samla lakseoppgangen. Tømmerhogst, kvegavl, hermetikkproduksjon og noko kopardriving tel også med i økonomien.
Historie
Kodiak er heimland til Koniaga, ei aleut-stamme av Alaska-urfolk. Dei opphavlege innbyggjarane levde av jakt, fiske, sanking og husdyravl.
Koniagar vart omtala av europeiske oppdagarar, som var forbausa over praksisen med mannleg medgifte. «Ei kodiak-mor vel ut sin vakraste og mest lovande son, og deretter kler ho han og oppfostrar han som ei jente, lærer han opp berre i huslege syslar, og let han omgåast kvinner og jenter. Målet å er få han fullt ut ut kvinneleggjort. Når guten er mellom ti og femten år gammal vert han gift bort til ein rik mann, som reknar ein slik fylgjesvein som ei stor vinning» (etter Richard Francis Burton sitt Terminal Essay).
Kodiak vart utforska i 1763 av den russiske pelsjegeren Stepan Glotov. Dei fyrste framande som busette seg permanent på øya var òg russiske pelsjegerar. Leia av Grigorij Sjelikhov bygde dei i 1784 eit settlement i Three Saints Bay, nær dagens landsby Old Harbor. Settlementet vart i 1792 flytta til dit landsbyen Kodiak er i dag. Settlementet vart leiande i den russiske pelshandelen.
Etter oppkjøpet av Alaska i 1867 vart øya del av USA-Amerika, og USA-amerikanarar slo seg ned og tok til med jakt og oppdrett av rev.
Novarupta-utbrotet på fastlandet i 1912 la eit teppe av vulkansk oske over øya, noko som førte til store øydeleggingar og tap av liv. Øya vart også ramma av Langfredags-jordskjelvet i 1964. Jordskjelvet og den påfylgjande tsunamien øydela mykje av byen Kodiak.
Realismen
Realismen er ein tanke- og kunstretning som gjorde seg gjeldande i Europa frå midten av 1800-talet. Ein reknar særleg biletkunst frå tida 1850–1870 og litteratur frå tiåret 1875–1885 med til realismen.
862 Franzia
862 Franzia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. januar 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Realismen
Realismen oppstod i Frankrike på om lag same tid som fotografiet og sosialismen. Kunstnarar ønskte å opptre som fotografiapparat ved å skildra verda slik ho var, utan overdrivne kjensler og romantikk, og ofte med håp om å forbetra den sosiale røynda.
Firkantkurve
Ei firkantkurve er ei kurveform som periodisk vekslar mellom to nivå. Ei perfekt firkantkurve ville ha uendeleg stor bandbreidd, så fysiske storleikar, som spenning, straum, lydtrykk osv. er perfekte firkantkurver. Ei firkantlydbølge vert av dei fleste opplevd som hard og noko ubehageleg, ikkje ulikt lyden som oppstår når ein bles hardt i til dømes ein trompet.
Realismen
Realismen blei vidareført gjennom naturalismen og seinare avløyst av nyromantikken.
Firkantkurve
Bruk
Firkantkurver spelar ein sentral rolle i matematiske fag som digital signalhandsaming, telekommunikasjon, kybernetikk, osv. Klokkesignalet i digitale krinsar er tilnærma firkantkurver, med konstant frekvens. Binære signal i digital elektronikk endrar òg verdi svært snøgt og har steile flankar, men tidspunktet for nivåendringane avheng av informasjonen dei representerer, så dei er ikkje reine firkantkurver. Eit anna døme på praktisk bruk er linjekodar, som til dømes manchesterkoding, som vert nytta for å overføra bitsekvensr i basebandet.
Realismen
Kjelder
Realismo 사실주의 Realizmas റിയലിസം (കല) Realismo Realism மெய்மையியம் (கலை) Chủ nghĩa hiện thực
Okla på Nerlandsøya
Okla er ein liten fjelltopp nordvest på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre, i Kvalsvik grunnkrins. Toppen er 150 meter over havet, og ligg like oppom neset Gållanes og mesteparten av busetnaden i Kvalsvika.
Hayley Williams
Hayley Nichole Williams er ein amerikansk vokalist og låtskrivar. Ho er vokalist i rockebandet Paramore.
Biografi
I 2002, då ho var 14 år, flytta Williams frå heimbyen sin Meridian i Mississippi, til Franklin i Tennessee, der ho møtte bandmedlemmane Josh og Zac Farro på skulen. Ho byrja å ta songtimar hjå Brett Manning. Medan ho framleis gjekk på skulen prøvde ho seg som vokalist i eit lokalt coverband som heitte The Factory, og der møtte ho Jeremy Davis. Etter at The Factory vart oppløyst byrja Hayley og Jeremy å skrive songar saman med Farro-brørne og danna Paramore. I 2005 signerte dei kontrakt med plateselskapet Fueled by Ramen.
Williams har sunge gjestevokal på songane «Then Came to Kill» av The Chariot, «Keep Dreaming Upside Down» av October Fall, «Tangled Up» av New Found Glory, «The Church Channel» av Say Anything og «The Few That Remain» av Set Your Goals og har dukka opp i musikkvideoen for «Kiss Me» av New Found Glory. I 2007 kom ho på andreplass i kategorien «Sexiest Female» av Kerrang! Reader's Poll. Førsteplassen vart gitt til Amy Lee i Evanescence. Eitt år seinare, i 2008, vann ho førsteplassen for «Sexiest Female» i den same avstemminga. Ho er også å sjå i Guitar Hero World Tour, der dei lagde ein figur som såg ut som ho.
Paramore
Paramore vart danna i Franklin i Tennessee i 2004, med Hayley Williams som hovudvokalist og keyboardist, Josh Farro på gitar, Jeremy Davis på bassgitar og Zac Farro på trommer. Dei andre medlemma av det som snart kom til å verte Paramore var skeptiske til å ha Williams som kvinneleg vokalist, men sidan dei var veldig gode vener byrja ho å skrive songar til dei, og til slutt vart ho medlem. Bandet har gitt ut tre album; All We Know Is Falling, Riot! og Brand New Eyes. Dei har også gitt ut to live-album.
Ávvir
Ávvir er ei samisk avis som har kome ut frå den samiske nasjonaldagen, 6. februar 2007. Avisa kom i starten ut tre gonger i veka, men har frå og med 2010 fem utgjevingar i veka (tysdag til laurdag). Ho har redaksjon i Karasjok og Kautokeino.