cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Austrått
Hovudbygningen
Hovudbygningen er bygd kring kapellet, uvisst kva tid men truleg sluttført av Ove Bjelke i 1665/66. Over kapellet og i høgre delen av hovudbygningen ligg den store slottssal, no kalla Riddarsalen. Salen har truleg vore bruka til representasjonsoppgåver og formelle høve. På Ove Bjelke si tid var salen pryda med 11 måleri; det viktigaste av dei var eit portrett av kong Christiern IV. I restaurert stand inneheld salen lekamsstore portrett av Ove Bjelke og dei tre brørne hans Jørgen, Henrik og Christian. Salen har eikegolv med innleggsarbeid etter mønster frå 1700-talsgolvet. Før dette var det teglsteinsgolv lagt i mønster der. Kaminen frå tida kring 1625–50 i nederlandsk renessansestil blir rekna til det mest fornemme på Austrått. I vestveggen, mot forstua/tårnaksen, er det to eikedører, rekonstruert etter dei opphavlege dørene frå 1600-talet.
I andre etasje vestanfor tårnet er det to rom, der det første er større enn det andre. Det første har vore bruka som opphaldsrom og inneheld både ein kamin og ein kakkelomn. I Ove Bjelke si tid fanst det ei våpensamling her. Ein tinntallerken, laga i Hamburg i 1666, med våpenskjolda til Ove Bjelke og Hedvig Lindenow, finst på dette rommet i dag. Det inste, mindre rommet var delt i to separate rom fram til kring 1800: Herren og Frua sine sovekammer.
Første etasjen i den vestre delen av hovudbygningen var kjøken og anretning frå slutten av 1800-talet av. I dag ligg det kombinert kafé og kunstutstilling for besøkjande der.
Tårnspiret har initialane E.H. og årstalet 1781, etter det året då Eiler Holtermann tok over Austrått etter far sin.
Borggarden og sidefløyene
På 1600-talet vart hovudbygningen supplert med støttemurar, to sidefløyer med bustadsrom og eit porttårn med portal og eit bustadsrom. Ytre sett framstår borga med dette som tilnærma kvadratisk. Sentralt på hovudbygningen, som eit dominerande trekk både ved bygningen og ved borggarden, er ei trapp med autentisk smijarnsgitter, dobbelt løp og ein loggia med tre bogar. Over loggiabogane står våpenskjold og bibelvers som stadfestar borgherren Ove Bjelke sitt opphav og status.
Inni borggarden er det svalgangar utanfor andreetasjen i sidefløyene, og søylene som held taket til sidefløyene er utskorne trefigurar. På langsidene er det ti brurejenter, fem kloke og fem uforstandige, kjente frå Jesu likning i Matteusevangeliet i Det nye testamentet. Sett frå der borgherren stod øvst i trappa gjev dei ti brurejentene symbolsk meining der dei fordeler seg med de dårlege til venstre og de gode til høgre. Likninga om brurejentene står i Matteus 25:34ff. Rett etter dette står ei biletleg framstilling av Guds dom: “Så skal kongen seia til dei på høgre sida: ‘Kom hit, de som er velsigna av Far min, og ta i arv det riket som er gjort i stand til dykk frå verda vart grunnlagd.’”. Men: “Så skal han seie til dei på venstre sida: ‘Gå bort frå meg, de som er forbanna, til den evige elden som er gjord i stand for djevelen og englane hans.’” Slik er utforminga av bygget med på å understreke borgherren si rolle som Riksherre og Kongens representant, og dermed indirekte Guds stadfortredar i landet og på herregarden. Utvalet av karyatide-figurar frå Det gamle testamentet er òg med på å vise kven borgherren ser som sine likemenn: lovgjevaren, hærføraren og profeten. På vestenden av borggarden står to småe englar og fire mannsfigurar frå Det gamle testamentet: Moses, Josva, Elias (Elia) og truleg Gideon. Dei opphavlege figurane frå 1600-talet var barokkprega, men rekonstruksjonane frå 1950-åra er utført i eit strammare formspråk.
Det er ein vesentleg høgdeforskjell på terrenget i borggarden, slik at øvre del ligg på nivå med svalgangen og andreetasjen i sidefløyene. Grunnfjellet er synleg både i nedre borggard og i overgangen. Både øvre og nedre borggard er hellelagte. Trappa mellom nivåa er frå 1600-talet.
Pyramiden
Ein firkanta, mura steinpyramide på sørsida av borga ber ei minnetavle med innskrifta
«Her bær den Sted nu Korn som fordum haffuer baaren den dyre Rigens Mand af Herren sielff udkaaren Jens Bielcke, som i Fem og Fyrretiuffe aar Rett Landsens Fader och To Kongers Kandtzler waar»
Minnetavla ber òg våpenskjolda til Ove Bjelke og de tre konene hans og ein latinsk tekst som fortel at Bjelke, «ein elska fars første son og etterfølgjar i embetet», sette opp minnesmerket i året 1665. Stilhistorisk sett er det ikkje truleg at pyramiden vart oppsett i 1665. Det kan tenkjast at minnetavla har stått ein annan stad tidlegare og har vorte flytta til pyramiden då han vart oppsett ein gong på 1700-talet, men føre 1774. .
Frå brannen i 1916 til notid
Austråttborga brann ned natta mellom 28. og 29. november 1916. Brannårsaka var etter alt å dømme eit lynnedslag. Alt trevirket i bygningen brann ned, inkludert dei fjorten utskorne karyatidane på svalgangen rundt borggarden. Fleire personar deltok i bergingsarbeidet, og dei greidde å berge det meste av kyrkjeinventaret.
Sju av dei ti mellomalderskulpturane vart berga, saman med preikestolen, kyrkjesølvet, altartavla, benkevangane, fire av dei sju måleria, 4 epitafar og to tinnfat. Gardsbestyrar Julian Frengen og naboen Peder Hagemo var to av mennene som deltok i arbeidet med å berge kyrkjeinventaret. Dei fekk kongens fortjenstmedalje i sølv alt i januar 1917.
I tida 1914–1919 høyrte borga til eit sameige. Eigarane hadde ikkje nokon føresetnader for å restaurere borganlegget, og dei prøvde å overdra borga til Fortidsminneforeningen. I 1919 kom staten inn som eigar, og dei begynte å restaurere borga. Restaureringa vart gjort i samarbeid med «Nidaros Domkirkes Restaureringsarbeider» og med Wilhelm Swensen som leiar. Restaureringa var ferdig i 1961. Ved et lykketreff hadde Austråttborga vorte omfattende oppmålt og bygningsmessig skildra av arkitekt Lorentz Harboe Ree og kunsthistorikar Fredrik B. Wallem året før brannen. Denne registreringa var avgjerande for at det lét seg gjera å byggje opp att borga.
Austråttmadonnaen frå 1220 hadde vorte delt i to under bergingsaksjonen, men vart samanføydd att i ei restaurering. Dei nye karyatidane i borggarden vart utførte i 1953–1956 av Oscar Lynum, Knut Skinnarland, Kristofer Leirdal og Tone Thiis Schjetne.
Kyrkja blir framleis bruka til gudstenester og andre kyrkjelege handlingar i sommarhalvåret. Ho er spesielt populær som vigselskyrkje. Riddarsalen blir bruka til konsertar i sommarhalvåret, og dessutan til humanistisk konfirmasjon.
Gråspett
Førekomst i Noreg
Gråspetta hekkar fåtalig i Noreg, med eit tyngdepunkt i vest. Også i Buskerud og Oppland er der ein bra bestand. Nord for Trondheimsfjorden er arten sjeldan, nordgrensa er om lag ved Fauske.
Biotop
Fuglen hekker i ganske ulike biotopar. Både lauv- og furuskogar kan vere gode leveområde, framfor alt lysopne skogar med mykje maur. Beste tilhøva finst der terrenget er kupert, med soleksponerte sørskråningar der insekta tidleg vaknar til liv.
Hekking
Gråspetta hekkar i holrom i tre, gjerne eldre lauvtre som t.d. osp. Inngangsholet brukar vere om lag 5,5 cm. Gråspetta har eit kull i året, og hoa legg 5-8 egg sist i mai. Begge foreldra rugar, og etter 14-15 døgn klekker egga. Sidan tek foreldra hand om ungane, som er flygedyktige etter 24-28 døgn.
Føde
Spetta lever av insekt, og framfor alt maur.
Trekktilhøve
Gråspettene trekker ikkje langt frå hekkeplassane, men dei nordlege bestandane flyttar sesongvis. Om vinteren søker fuglane inn til folk og er gjerne å sjå på fuglebrett. Dei kan til og med søke ned i fjøra på leiting etter krepsdyr og fluger.
Sandefjord
Sandefjord er ein by og administrasjonssenteret i Sandefjord kommune i Vestfold og Telemark med. Bysenteret ligg inst i Sandefjordsfjorden og byen strekker seg sørover på begge sider av fjorden. Over ni tidelar av folkemengda i kommunen bur i byen. Noko av busetnaden her kryssar kommunegrensa til Larvik kommune.
Historikk
Sandefjord er ei gammal hamn og var ladestad allereie i 1680. Byen blei ein anerkjent kur- og badestad etter at det i 1837 blei funne svovelhaldig vatn og gytje. I 1845 fekk byen kjøpstadsrettar, men var alt frå 1837 bykommune. Sjøfart og kvalfangst blei dei viktigaste næringsvegane for byen. Etter at kvalen på Finnmarkskysten blei freda i 1904, blei det satsa på kvalfangst i havområda ved Antarktis, og Sandefjord blei den førande kvalfangstbyen fram til norsk kvalfangst i Antarktis tok slutt i 1960-åra.
Ei moderne regulering av bysenteret blei gjennomført etter ein bybrann i 1900, da kyrkje, skole og 55 hus brann ned. Frå den tid stammar sentrumsreguleringa med aksen frå jernbanestasjonen til kvalfangstmonumentet i Badeparken langs den indre hamna i byen. I Badeparken låg det tidlegare kurbadet. Her ligg Hvalfangstens hus og Rica Park Hotel, med småbåthamna utanfor.
Kultur
Ved museumsbrygga ligg Gaia, ein kopi av Gokstadskipet. Sandefjord kyrkje er ein langkyrkje i tegl frå 1903, teikna av Carl Michalsen med altertavle av Dagfin Werenskiold (1963).
Ploiditet
Ploiditet er talet på kromosomsett som trengst for å danne ei ny komplett celle. Talet på kromosomsett hos eit individ blir kalla det monoploide talet (x). Cellene sin ploiditet kan også variere i ei organisme. Hos menneska er dei fleste cellene diploide (inneheld to kromosomsett, eit frå kvar av foreldra) medan kjønnscellene (spermiar og eggceller) er haploide.
Euploiditet er namnet på det kromosomantalet per celle i ein art. Kromosomtalet i ei normal menneskecelle er 46.
Haploiditet
Haploid kjem frå gresk haploos som betyr 'enkel'. Ei haploid celle har eit sett kromosom. Ordet haploid blir brukt om kjønnscellene hos artar som har seksuell forplanting. Slike organismer vekslar mellom ein tilstand med eit enkelt kromosomsett (haploid) og dobbelt kromosomsett (diploid).
Menneska sine kjønnsceller (gamet) er haploide. Dei andre cellene i kroppen er diploide. Grunnen til at kjønnscellene er haploide er at det trengst ei kjønnscelle frå kvar av foreldra for å skape eit nytt individ.
Diploiditet
Diploid (av gresk diploos, 'dobbel'), eit individ som har dobbelt sett med kromosom.
Mennesket er diploid ettersom menneska har 46 kromosom der 23 kjem frå mor og 23 frå far, og der desse kromosoma alltid er i par i cellene i menneskekroppen.
Polyploiditet
I somme tilfelle er ikkje alle kromosom dobbelte, og denne tilstanden blir kalla aneuploidi. Hos normale, dvs. diploide, organismer kan det skje spontane avvik, som ofte kjem av hemma celledeling.
I planteriket er den ikkje uvanleg med polyploiditet, men dette førekjem nesten aldri hos dyr. Vanlege nyttevekstar som kaffi, bomull, potet og tobakk er tetraploide, dvs. at dei har fire komplette kromosomsett i cellene.
Polyploidi førekjem hos amfibiar i samband med partenogenese (jomfrufødsel).
Dersom kromosoma kjem frå ulike foreldre, blir dette kalla allopolyploidi.
Kabargin Oth
Kabargin Oth er ei gruppe vulkanar i Store Kaukasus i Georgia. Ho består av eit dusin slaggkjegler og lavadomar, og ligg nær grensa til Russland, sørvest for vulkanen Kazbek.
Bonde
Ein bonde (norrønt bóndi, búandi, av búa 'bu, ha bustad') er ein person som driv med jordbruk. Sidan den neolittiske revolusjonen, då menneska tok til å dyrka jorda, har dette vore det viktigaste yrket i samfunnet. Likevel har bønder gjennom historia vore fattige og somme tider undertrykte. Den kommunistiske retninga maoisme gjekk ut på å gje makta i samfunnet til bøndene.
Brunpelikan
Brunpelikan (Pelecanus occidentalis) er den minste av dei åtte pelikanartane, men han er likevel ein relativt stor fugl, med ei lengd på 106–137 cm, ei vekt mellom 2,75 og 5,5 kg og vingespenn på mellom 1,83 og 2,5 m. Brunpelikanen finn ein fyrst og fremst ved kysten, men også ved store sjøar sør i Nord-Amerika, og i Mellom-Amerika, Karibia og nord i Sør-Amerika.
Han har ein lang hals, stort nebb, ein sekk i undernebbet og korte føter med symjehud mellom tærne. I hekketida er han gul på hovudet og halsen kvit. Når han ikkje hekkar er hovudet gulspraglete. Reiret byggjer han på bakken eller i tre av pinnar og vegetatsjon, ofte på øyar. Egga er kvite, det er vanlegvis to til tre av dei, og brunpelikanen rugar på dei i om lag ein månad.
Brunpelikanen jaktar fyrst og fremst på fisk i havet ved kysten. Han dykkar med hovudet fyrst for å fange fisk. Vatnet vert deretter tømt ut av nebbsekken, som kan romme 13 liter, før fisken vert svelgt. Det hender att måsar prøver å stele fisken ut av nebbet til pelikanen medan han tømmer ut vatnet.
Pizzo d'Orsalia
Pizzo d'Orsalia er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Tettstaden Stokke
Stokke er ein tettstad i Sandefjord kommune i Vestfold og Telemark fylke med. Han var administrasjonssenter i den tidlegare Stokke kommune.
Tettstaden har fleire forretningar og kontor, i tillegg til noko industri. Her ligg dei gamle lokala til Stokke rådhus, i tillegg til skolane Bokemoa skole og Stokke ungdomsskole. Stokke stasjon er ein lokal jarnbanestasjon og blei opna i 1881 da Vestfoldbanen stod ferdig.
Pizzo d'Orsalietta
Pizzo d'Orsalietta er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Boknefisk
Boknefisk, av verbet bokne, 'bli halvtørr' er fisk som er halvtørka etter å ha vore hengt opp nokre døgn i friluft.
Boknefisk vert framstilt på ulike måtar:
Havøysundbrua
Havøysundbrua er ei fritt frambygg-bru som kryssar Havøysundet frå fastlandet til fiskeværet Havøysund på Havøya i Finnmark. Brua er 293 meter lang og har eit hovudspenn på 124 meter. Seglingshøgda er 23 meter, og brua har i alt 4 spenn. Ho vart opna 5. desember 1986 og er ein del av fylkesveg 889.
Barkåker
Her ligg barneskulen Barkåker skole og eit idrettsanlegg.
Didier Zokora
Alain Didier Zokora-Déguy er ein ivoriansk fotballspelar som har spela for Trabzonspor i den tyrkiske fotballigaen, og for landslaget til Elfenbeinskysten.
Kapp Krilon
Det vart namngjeve av franskmannen Jean-François de La Pérouse, som var den første europearen som oppdaga neset.
Az-Zawayda
Az-Zawayda (arabisk الزوايده, òg skrive Zawaida) er ein palestinsk by i Deir al-Balah guvernement kring tre kilometer nordaust for byen Deir al-Balah og like vest for Maghazi flyktningleir. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS) har byen kring 20 000 innbyggjarar (2014).
Fooling Yourself (The Angry Young Man)
«Fooling Yourself (The Angry Young Man)» er ein song av Styx og den andre singelen deira frå albumet The Grand Illusion (1977). Singelen nådde 29. plassen på Billboard Hot 100-lista i USA i april 1978. Han nådde òg 20. plassen på RPM Top Singles-lista i Canada i mai 1978.
Songen var skriven av gitaristen Tommy Shaw. Songen var opphavleg basert på korleis Shaw såg på DeYoung som ein «sint, ung mann» som såg på suksessen til gruppa med eit skeptisk auge som vart sint eller deprimert med kvart tilbakeslag.
Extremadura
Extremadura (ekstremaduransk Estremaura) er ein autonom region vest i Spania med regionsshovudstad Mérida. Han er vidare delt inn i provinsane Cáceres og Badajoz. Extremadura grensar til Portugal i vest og er eit viktig område for dyreliv, særleg med det store reservatet i Monfragüe, som vart ein nasjonalpark i 2007. I nord ligg Castilla y León (provinsane Salamanca og Ávila); i sør ligg Andalucía (provinsane Huelva, Sevilla og Córdoba); og i aust ligg Castilla-La Mancha (provinsane Toledo og Ciudad Real).
Geografi
Extremadura har eit areal på 41 633 km², og er den femte største autonome regionen i Spania. Han ligg på det sørlege platået, som er ein del av Det sentrale platået i Spania.
Fjell
Nord i Extremadura ligg Sistema Central, som består av Sierra de Gredos, Sierra de Béjar med høgder opp mot 2401 moh, og Sierra de Gata som skil Extremadura frå Castile.
Sentralt ligg Sierra de las Villuercas med høgaste punkt på 1603 moh i Pico de La Villuerca, Sierra de Montánchez og Sierra de San Pedro, som er ein del av Montes de Toledo.
I sør stig Sierra Morena som skil Extremadura frå Andalucia med Sierra de Tentudía som det høgaste fjellet på 1104 moh.
Elvar
Det er fire store nedslagsfelt i Extremadura.
Klima
Extremadura har middelhavsklima bortsett frå i nrod som er meir kontinentalt og ivest der Atlanterhavet medfører mildare klima.
Generelt har regionen særs varme og tørre somrar med tørke og lange, milde vintrar på grunn av nærleiken til Atlanterhavet.
Temperaturar
Den årlege normaltemperaturen varierer mellom 16 og 17 °C. Nord i Extremadura, er middeltemperaturen lågare enn i sør. Om sommaren er middeltemperaturen i juli høgare enn 26 °C, stundom opp mot 40 °C.
Vintrane er milde med dei lågaste temperaturane i fjellområda. Middeltemperaturen om vinteren er 7,5 °C.
Folketal
I 2006 hadde Extremadura 1 086 373 innbyggjarar. Folketettleiken er låg, 25,81 menneske per kilometer, samanlikna med resten av Spania (84,42).
Den mest folkerike provinsen er Badajoz, med 673 474 innbyggjarar. Med eit areal på 21 766 km² er han den største provinsen i Spania.
Dei viktigaste bysentra er Badajoz (143 748 innbyggjarar), Cáceres (90 218), Mérida (53 915) og Plasencia (39 874).
Historie
Mange av dei mest kjende conquistadorane frå Spania kom frå Extremadura, som Hernán Cortés, Francisco Pizarro, Pedro de Alvarado, Pedro de Valdivia, Inés Suárez, Francisco de Orellana, Pedro Gomez Duran y Chaves og Vasco Nunez de Balboa.
Gregoriansk sekvens
I gregoriansk song er ein Sekvens ein særskild form for tropering knytt til alleluia-liturgien. Den første som skriv om desse sekvensane er munken Notker Balbulus ved St. Gallen i andre halvdel av 800-talet. Han var den første som dikta lengre sekvensar, og skreiv utførleg om korleis dei vart til. Notker hadde ergra seg over dei lange tekstlause delane av Halleluja-songen i klosteret, og tok til å dikte nye tekstar til dei. Han møtte og andre munkar utanfrå som synte han tropering som alt var i bruk.
Med tida voks sekvensen fram som sjølvstendig sjanger og sleit seg laus frå dei liturgiske alleluia-songane. Då dette hende, vart det og dikta ny musikk. Før hadde songen vore tufta på det som alt fanst av melismar. Sekvensane vart likare og likare tekstane i hymnene, og det vart vanskeleg å skilja mellom dei.
Oppbygging
Sekvensane vart bygde opp etter eit fast rimmønster: aa bb cc dd ee ff gg (to liner i kvar strofe). Nokre gonger var strofane utvida til tre liner: aaa, bbb og slik bortetter (som i Dies irae).
Fosnavåg Øvre
Fosnavåg Øvre er ein matrikkelgard i Herøy kommune på Sunnmøre og ein del av tettstaden Fosnavåg.
Fosnåvåg Øvre tilsvarar grunnkrinsen Øvre Fosnavåg og er omkrinsa av Nørvåg, Fosnavåg Nedre, Igesund, Eggesbønes og Elsebø. Mesteparten av bygningane i Fosnavåg Øvre er bustadhus, men ein finn og samfunnshuset Bergshall og tomta til gamle Ytre Herøy kyrkje. Skarabakken, riksveg 654 og innfartsvegen til Fosnavåg, går òg gjennom denne krinsen.
Halhjem-Sandvikvåg
Historie
Ferjestrekninga starta 1. juni 1957 som Osøyri - Våge - Bruntveit - Fitjar. HSD fekk konsesjon på ruta i konkurranse med Det Midthordlandske Dampskipselskap. Dei første åra var det ferja M/F «Halsnøy» som gjekk denne ruta. Ferja tok åtte bilar og 250 passasjerar, og gjorde to rundturar per dag. I løpet av 1958 frakta sambandet 3708 bilar. «Halsnøy» gjekk i ruta fram til våren 1963, utanom sommaren 1961 og kanskje sommaren 1962 då ho gjekk i turistrute i Hardanger. MF «Valldal» vart då innleigd frå MRF som avløysar for «Halsnøy».
Halhjem ferjekai opna våren 1963 og ein kunne då nytte større ferjer i sambandet, sidan den tronge hamna på Os hadde hindra at ein kunne bruke større ferjer. MF «Bjørnefjord» vart då sett inn i Halhjem - Våge - Bruntveit - Fitjar. Våren 1964 opna Sandvikvåg ferjekai, og erstatta Fitjar.
Ruta vart splitta i to ruter våren 1967. MF «Vikingen» vart då sett inn på ruta Halhjem-Våge-Bruntveit, medan MF «Bjørnefjord» fortsette på Halhjem-Sandvikvåg til ut på hausten 1967, då ho vart avløyst av MF «Skånevik». MF «Odda» tok over for «Skånevik» i juni 1968, men «Skånevik» var attende i ruta sommaren 1969 og fram til hausten 1970. Sommaren 1970 var det for første gongen to ferjer i ruta, «Skånevik» og MF «Vøringen».
Vinteren 1970/71 gjekk MF «Hardingen» i ruta, men frå sommaren 1971 vart ho avløyst av MF «Strandebarm» og MF «Kinsarvik», og frå den tid var det to ferjer i ruta året rundt. «Strandebarm» gjekk i ruta til våren 1974 som A-ferje, medan «Kinsarvik» gjekk til hausten 1973, då ho vart avløyst av MF «Hardingen». Desse ferjene var B-ferjer. Sommaren 1973 vart MF «Melderskin» nytta som C-ferje i ruta.
MF «Ulvik» og MF «Hardingen» gjekk i ruta frå sommaren 1974, og vart sommaren 1975 og 1976 supplert av MF «Vøringen». MF «Fitjar» tok over for MF «Ulvik» i A-ruta vinteren 1976/77, men «Ulvik» tok over att etter kring eitt år, før «Fitjar» igjen tok over ruta frå sommaren 1978. MF «Hardingen» vart avløyst av den nye MF «Kvam» i B-ruta våren 1977. «Kvam» gjekk i ruta til ho vart avløyst av MF «Hordaland» i juni 1979. MF «Vøringen» heldt fram i C-ruta 1977-1979, utanom sommaren 1978 då «Ulvik» var C-ferje.
Sommeren 1979 kom MF «Os» inn som A-ferje, men vart avløyst av «Fitjar» same haust. «Hordaland» var B-ferje og «Fitjar» var sommaren 1979 C-ferje.
Frå 1986 til 2007 vart strekninga trafikkert av fire HSD-ferjer, M/F «Stord», M/F «Ullensvang», M/F «Bjørnefjord» og M/F «Sunnhordland».
Frå ferjestrekninga vart etablert i 1957 var ho trafikkert av HSD, seinare Tide, fram til Fjord1 vann ein anbodskonkurranse og overtok i januar 2007. Samstundes vart det sett inn nye ferjer etter krav frå vegstyresmaktene og overfartstida vart redusert frå 50 til 40 minutt. Dei tre nye gassferjene som i dag trafikkerer sambandet er M/F «Fanafjord», M/F «Bergensfjord» og M/F «Raunefjord». Ferjekaiane på Halhjem og i Sandvikvåg vart òg utvida for å få meir oppstillingsplass og bygde om for å passa til dei nye ferjene.
Fjord1 har etter overtakinga fått ein del kritikk for forseinkingar og ruter som ikkje går. Det at det no går tre ferjer i staden for fire som tidlegare, at dei ikkje har reserveferjer og at Fjord1 ikkje har andre ferjesamband i nærleiken, gjer dei sårbare for tekniske problem og vedlikehaldsopplag. Fjord1 har avvist kritikken, ved å visa til at talet på forseinkingar ikkje overstig dei tala som andre ferjesamband har.
Samstundes har trafikkveksten over fjorden vore formidabel. Medan trafikktala viste ein trafikk på 842 640 personbileiningar (PBE) per utgangen av september i 2003, var den på same tid i 2009 på heile 1 193 816 PBE. Passasjertalet auka på same tid frå 1 124 009 til 1 560 134 passasjerar. Ein auke på 1597 passasjerar kvar dag.
I 2011 frakta ferjene 1,2 millionar passasjerar og 888 618 køyretøy. Det gjer eit snitt på 2 434 køyretøy dagleg.
Rize
Rize (gresk Ριζούντα, Rizounda) er administrasjonssenter i provinsen Rize nordaust i Tyrkia ved kysten av Svartehavet. Byen har kring 95 000 innbyggjarar (2009)
Rize er eit senter for tedyrking i området.
Magnus Matningsdal
Magnus Matningsdal i Hå kommune er ein norsk jurist og domar i Norsk Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar den 11. august 1997.
Matningsdal vart uteksaminert cand.jur. frå Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Bergen hausten 1976, vart lic.jur. i 1982 og dr.jur. i 1986. Før han vart tilsett i Høgsterett 11. august 1997 var han mellom anna professor ved Universitetet i Bergen, heradsrettsdomar ved Jæren sorenskrivarembete og førstelagmann i Gulating lagmannsrett. Ved fakultetet i Bergen har han hatt fleire verv, og har drive med undervising innan strafferett og straffeprosess. Han har òg forfatta fleire bøker om rettsvitskaplege emne, i hovudsak innan strafferett og straffeprosess.
Kapp Tsjeljuskin
Kapp Tsjeljuskin (russisk мыс Челюскина eller mys Tsjeljuskija) er det nordlegaste punktet på det eurasiatiske kontinentet og ligg 1370 km frå Nordpolen ved. Det ligg ytst på Tajmyrhalvøya, sør for øygruppa Severnaja Zemlja i Krasnojarsk kraj i Russland. Det vart først kalla Kapp Aust-nord, men vart gjeve nytt namn i 1842 til ære for Semjon Tsjeljuskin som sklidra området under ein ekspedisjon i mai 1742.
Historie
I 1919 segla Roald Amundsen med skipet «Maud» forbi Kapp Tsjeljuskin og let to menn, Peter Tessem og Paul Knutsen, vere att etter at ekspedisjonen hadde overvintra der. «Maud» heldt fram austover Laptevhavet og mennene fekk beskjed om å vente her til Karahavet fraus til og så nytte kjelke sørvestover mot Diksonøya med brev frå Amundsen. Dei to mennene forsvann derimot utan spor og vart aldri funne igjen. I 1922 bad den norske regjeringa ein sovjetisk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev om å leite etter Peter Tessem og Paul Knutsen, men dei fann dei ikkje.
Ein vêrstasjon og ein hydrologisk forskingbase kalla Polarstasjonen Kapp Tsjeljuskin vart bygd i 1932 og styrt av Ivan Papanin. Han vart gjeven namnet «E. K. Fjodorov Hydrometeorologiske Observatorium» i 1983.
På neset ligg den nordlegaste flystripa i Eurasia.
Svelvik
Svelvik er ein liten by og tettstad i Drammen kommune i Viken fylke med. Svelvik fekk bystatus i 1996.
Fram til 2020 var staden administrasjonssenter i tidlegare Svelvik kommune i Vestfold.
Bjørnepassaren
Bjørnepassaren (frå latin Bootes) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det er eit av dei 48 stjernebileta som vart skildra av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det inneheld den fjerde mest lyssterke stjerna på nattehimmelen, den oransje Arcturus. Bjørnepassaren har mange andre lyssterke stjerner, mellom anna åtte som er over 4. storleiksklasse og ytterlegare 21 som er over 5. storleiksklasse, i alt 29 stjerner som er lett synlege for det nakne auga.
Karakteristikk
Bjørnepassaren er eit stjernebilete som grensar til Jomfrua i sør, Berenikes hår og Jakthundane i vest, Den store bjørnen i nordvest, Draken i nordaust og Herkules, Den nordlege krona og Slangen i aust. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930 og er definert som ein polygon med 16 segment. Bjørnepassaren dekkjer 907 kvadratgrader og kulminerer ved midnatt kring 2. mai, og er det 13. største biletet etter areal.
Stjerner
I verket Uranometria gav Johann Bayer greske bokstavar frå Alfa til Omega og så A til K for dei 35 mest markante stjernene i stjernebiletet, som astronomar sidan har delt vidare inn. Ny erog den same stjerna som Psi Herculis. John Flamsteed gav nummer til 54 stjerner i stjernebiletet.
36,7 lysår frå jorda ligg Arcturus eller Alfa Boötis, som er den mest lyssterke stjerna i biletet og den fjerde mest lyssterke på himmelen med ein tilsynelatande storleik på −0,05. Det er òg den mest lyssterke stjerna nord for himmelekvator, like bak Vega og Capella. Namnet kjem frå gresk og tyder nettopp «bjørnepassaren». Ei oransje kjempe med spektralklasse K1.5III, og Arcturus er ei aldrande stjerne som har nytta opp alt hydrogen i kjernen, blitt avkjølt og utvida seg til ein diameter som er 27 gonger så stor som sola, eller kring 32 million kilometer. Sjølv om massen er kring den same som sola, skin Arcturus kring 133 gonger så sterkt som sola. I nærleiken ligg Eta Boötis, eller Muphrid. Ho har storleiksklasse 2,68 og ligg 37 lysår unna med spektralklasse G0IV, som indikerer at ho har nytta opp hydrogenet i kjrnene og byrja å utvide seg og avkjølast. Ho er ni gonger så lyssterk som sola og har ein diameter som er 2,7 gonger så stor. Analysar av spekteret syner at ho er ei spektroskopisk dobbeltstjerne. Muphrid og Arcturus ligg berre 3,3 lysår frå kvarandre. Sett frå Arcturus har Muphrid ein tilsynelatande storleiksklasse på -2,5, medan Arcturus har ein tilsynelatande storleiksklasse på -4.5 frå Muphrid.
Beta Boötis eller Nekkar er ei gul kjempe med storleiksklasse 3,5 og spektralklasse G8IIIa. Som Arcturus har ho blitt avkjølt og utvida seg bort frå hovudserien. Ho var truleg ei blåkvit hovudseriestjerne klasse B. Stjerna ligg 219 lysår unna og har ein luminositet på 58 L☉. 86 lysår unna ligg Gamma Boötis eller Seginus, som er ei kvit kjempestjerne med spektralklasse A7III, med ein luminositet 34 gonger og diameter 3,5 gonger sola. Ho er ein Delta Scuti-variabel, og storleiksklassen varierer mellom 3,02 og 3,07 kvar 7. time. Delta Boötis er ei vid dobbeltstjerne der den primære stjerna har storleiksklasse 3,5 og sekundærstjerna storleiksklasse 7,8. Primærstjerna er ei gul kjempe som har blitt avkjølt og utvia seg til 10,4 gonger diameteren til sola. Ho har spektralklasse G8IV og ligg kring 121 lysår unna, medan den sekundære er ei gul hovudseriestjerne med spektralklasse G0V. Dei to nyttar kring 120 000 år på å omlaupet rundt kvarandre. My Boötis, eller Alkalurops, er ei trippelstjerne som er populær hos amatørastronomar. Ho har ein samla storleiksklasse på 4,3 og ligg 121 lysår unna. Primærstjerna verkar å ha storleiksklasse 4,3 og er blåkvit. Sekundærstjerna verkar å ha storleiksklasse 6,5, men er i røynda ei tett dobbeltstjerne i seg sjølv med ein primær med storleiksklasse 7,0 og ei sekundærstjerne med storleiksklasse 7,6. Sekundærstjerna og den tredje stjerna har ei omlaupstid 260 år. Primærstjerna har ein absolutt storleiksklasse på 2,6 og har spektralklasse F0. Sekundærstjerna og tredjestjerna er skilde av 2 bogesekund. Den primære og den sekundære er skilde av 109,1 bogesekund med ein vinkel på 1,1 grader. Ny Boötis er ei optisk dobbeltstjerne. Primærstjerna er ei oransje kjempe med storleiksklasse 5,0 og den sekundære er ei kvit stjerne med storleiksklasse 5,0. Primærstjerna ligg 870 lysår unna og den sekundære 430 lysår.
Epsilon Boötis, òg kalla Izar eller Pulcherrima, er ei tett trippelstjerne og den mest markante dobbeltstjerna i Bjørnepassaren. Primærstjerna er ei gul- eller oransje kjempestjerne med storleiksklasse 2,5, og den sekundære har storleiksklasse 4,6 og er ei blå hovudseriestjerne, medan den tredje har storleiksklasse 12,0. Systemet ligg 210 lysår unna. For det nakne auga har Izar ein storleiksklasse på 2,37. I nærleiken ligg Rho og Sigma Boötis. Rho er ei oransje kjempe med spektralklasse K3III som ligg kring 160 lysår frå jorda. Ho er noko variable, og varierer med 0,003 av ein storleiksklasse, frå eit snitt på 3,57. Sigma, er ei gulkvit hovudseriestjerne med spektralklasse F3V, og ein trur ho varierer i lysstyrke frå 4,45 til 4,49. Ho ligg kring 52 lysår unna.
Al Aulād al Dhiʼbah (hyenekvalpane på arabisk) er namnet på Theta, Iota, Kappa og Lambda Boötis og er ei lita gruppe stjerner heilt nord i stjernebiletet. Med storleiksklasse 4,05 har Theta Boötis ein spektralklasse på F7 og ein absolutt storleiksklasse på 3,8. Iota Boötis er ei trippelstjerne der den primære har storleiksklasse 4,8 og spektralklasse A7, ei sekundærstjerne med storleiksklasse 7,5, og ei tredje stjerne med storleiksklasse 12,6. Primærstjerna ligg 97 lysår unna. Kappa Boötis er ei anna vid dobbeltstjerne. Primærstjerna ligg 155 lysår unna og har ein storleiksklasse på 4,5. Sekundærstjerna ligg 196 lysår unna og har ein storleiksklasse på 6,6. Primærstjerna har spektralklasse A7 og verkar kvit, medan den sekundære er blåaktig. Lambda Boötis har tilsynelatande storleiksklasse 4,18 og er ei klasse A0p-stjerne,, og er prototypen på ein klasse kjemiske sære stjerner
Med tilsynelatande storleiksklasse 4,06 har Ypsilon Boötis spektralklasse K5 og ein absolutt storleiksklasse på −0,3. Meir lyssvak med storleiksklasse 4,54 er Phi Boötis, med spektralklasse K2 og ein absolutt storleiksklasse på −0,1. Enno litt meir lyssvak med storleiksklasse 4,60 er O Boötis, som har spektralklasse K0. O Boötis har ein absolutt storleiksklasse på 0,2. Xi Boötis er ei kvadruppelstjerne. Primærstjerna er ei gul stjerne med storleiksklasse 4,7 og den sekundære er ei oransje stjerne med storleiksklasse 6.8. Systemet ligg 22 lysår unna og har ei omlaupstid of 150 år. Den tredje stjerna har storleiksklasse 12,6, medan den fjerde har storleiksklasse 13,6. Pi Boötis er ei tett trippelstjerne. Primærstjerna er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 4,9, den sekundære er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 5,8, og den tredje ei stjerne med storleiksklasse 10,4. Zeta Boötis er ei trippelstjerne som består av ei dobbeltstjerne og ei optisk tredjestjerne. Paret ligg 205 lysår frå jorda og har ein periode på 123,3 år med storleiksklassar 4,5 og 4,6.
To av dei meir lyssterke Mira-variable stjernene i stjernebiletet er R og S Boötis. Begge er raud kjemper som varierer stort i storleiksklasse, høvesvis frå 6,2 til 13,1 over 223,4 dagar, og 7,8 til 13,8 over ein periode på 270,7 dagar. To andre raude kjemper, V og W Boötis er variable stjerner som varierer i storleiksklasse frå høvesvis 7,0 til 12,0 over ein periode på 258 dagar, og storleiksklasse 4,7 til 5,4 over 450 dagar.
BL Boötis er prototypen på ein klasse pulserande, varieble stjerner. Desse stjernene liknar noko på kefeidar, men har ikkje det same forhodlet mellom periode og luminositet.
Bjørnepassaren har òg to planetsystem med fleire planetar. HD 128311 er ei stjerne med to planetar, HD 128311 b og HD 128311 c, oppdaga i høvesvis 2002 og 2005. HD 128311 b er den minste planeten med ein masse på 2,18 jupitermassar. Han ligg nesten like langt frå stjerna si som jorda gjer, men har ei lengre omlaupstid på 448,6 dagar. Den større planeten, HD 128311 c, har ein masse på 3,21 jupitermassar og brukar 919 dagar på eit omlaup, 1,76 AU frå stjerna si.
HD 132563 er ei trippelstjerne med ein planet, HD 132563B b, oppdaga i 2011. Ho har ein masse som er 1,49 jupitermassar og går i bane 2,52 AU frå stjerna si med ein periode på 1544 dagar. Banen er noko elliptisk. HD 132563B b er ein av få planetar ein har funne i trippelstjernesystem, men går berre i bane rundt den eine stjerna i systemet.
WASP-14 b er ein av dei mest massive eksoplanetane ein kjenner til, med ein masse på 7,341 jupitermassar og ein radius på 1,281 jupiterradiar. Han går i bane 0,036 AU frå stjerna si med ein periode på 2,24 dagar. WASP-14 b har ein tettleik på 4,6 gram per kubikkcentimeter.
Djupromsobjekt
Bjørnepassaren ligg i ein del av himmelen som peikar borot frå planet til Mjølkevegen, og har derfor ingen opne hopar eller stjernetåker. I staden finst her ein lyssterk kulehop og mange lyssvake galaksar. Kulehopen NGC 5466 har ein samla storleiksklasse på 9,1 og ein diameter på 11 bogeminutt. Det er ein særs laus kulehop med relativt få stjerner.
Bjørnepassaren har to lyssterke galaksar. NGC 5248 (Caldwell 45) er ein klasse Sc-galakse (ein variant av ein spiralgalakse) med storleiksklasse 10,2. Han måler 6,5 x 4,9 bogeminutt. Han ligg 50 million lysår frå jorda og høyrer til Virgo-hopen av galaksar. NGC 5676 er ein annan klasse Sc-galakse med storleiksklasse 10,9. Han måler 3,9 gonger 2,0 bogeminutt. Andre galaksar er NGC 5008, NGC 5548, NGC 5653, NGC 5778, NGC 5886, og NGC 5888. NGC 5698 er ein stavspiralgalakse kjend for ein supernova i 2005, SN 2005bc, som nådde storleiksklassen 15,3.
Med ein diameter på meir enn 250 millionar lysår er Bjørnepassartomrommet, eit stort tomrom utan galaksar. Dette vart oppdaga av Robert Kirshner og teamet hans i 1981, 700 million lysår frå jorda. Bakom dette og innafor grensene til stjernebiletet, ligg to superhopar kring 800 millionar og 1 milliard lysår unna.
Tofte i Hurum
Tofte er ein tettstad ved Oslofjorden, lengst sør i Asker, Viken. Tofte voks opp rundt celluloseproduksjon. Verksemda starta i 1899 som Tofte Cellulosefabrikk, og er i dag svensk-eigd under namnet Södra Cell Tofte og produserer papirmasse. På staden ligg òg Hurum fabrikker som lagar returpapir. Den verksemda starta òg som «sulfatmassefabrikk», i 1906.
På Tofte bur det.
Krepsen
Stjerner
Kreften er det mest lyssvake av stjernebileta i dyrekrinsen, og har berre to stjerner over 4. storleiksklasse. Den tyske kartografen Johann Bayer brukte dei greske bokstavane alfa til omega som nemning på dei mest markante stjernene i stjernebiletet, etterfølgd av bokstavane A, så små bokstavar b, c og d.
Beta Cancri, eller Altarf, er den mest lyssterke stjerna i Krepsen med storleiksklasse 3,5 og ein avstand på 290 lysår frå jorda. Det er ei dobbeltstjerne der hovudkomponenten er ei oransje kjempe med spektralklasse K4III som varierer noko frå eit snitt på storleiksklasse 3,53—og fell 0,005 i styrke over ein periode på 6 dagar. Ho er ei aldrande stjerne og har utvida seg til å bli kring 50 gonger så brei som sola og skin med ein lysstyrke som er 660 gonger så kraftig som sola. Følgjestjerna er ein lyssvak raud dverg med storleiksklasse 14 som ligg 29 bokesekund unna. Ho har ei omlaupstid på 76 000 år.
Delta Cancri, eller Asellus Australis, er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 3,9, 131 lysår frå jorda. Delta Cancri gjer det enkelt å finne X Cancri, den raudaste stjerna på himmelen.
Gamma Cancri, eller Asellus Borealis, er ei kvit subkjempe klasse A med storleiksklasse 4,7, 181 lysår frå jorda.
Iota Cancri er ei vid optisk dobbeltstjerne. Primærstjerna er ei gul lys kjempestjerne klasse G med storleiksklasse 4,0, 300 lysår frå jorda. Sekundærstjerna er ei kvit hovudseriestjerne klasse A med storleiksklasse 6,6. Ein kan lett sjå begge to i eit lite teleskop.
Alfa Cancri (Acubens) er ei dobbeltstjerne med ei primær med storleiksklasse 4,26, 174 lysår frå jorda. Sekundærstjerna har storleiksklasse 12,0 og er synleg i små teleskop. Primærstjerna er ei kvit dvergstjerne klasse A.
Zeta Cancri eller Tegmine er eit fleirstjernerystem med minst fire stjerner, 83 lysår frå jorda. Dei to mest lyssterke er ei dobbeltstjerne med omlaupstid på 1100 år; den lyssterke komponenten er ei gul stjerne og den meir lyssvake er ei gul stjerne med storleiksklasse 6,2. Den lyssterke komponenten er igjen ei dobbeltstjerne med ein periode på 59,5 år.
Rho-1 Cancri eller 55 Cancri er ei dobbeltstjerne kring 40,9 lysår frå jorda. 55 Cancri består av ein gul dverg og ein mindre raud dverg, med fem planetar som krinsar rundt primærstjerna. Ein av planetane har låg amsse, og kan anten vere ein varm, vassrik verd, eller ein karbonplanet. Dei fire andre er gasskjemper. 55 Cancri A er klassifisert som ei sjeldan «super metalrik» stjerne.
Djupromsobjekt
Krepsen er mest kjend for Bikubehopen (Messier 44), ein open hop som ligg midt i stjernebiletet. Han ligg 577 lysår frå jorda og er ein av dei nærmaste opne hopane til solsystemet vårt. M 44 inneheld kring 50 stjerner, og den mest lyssterke er Epsilon Cancri med storleiksklasse 6,3. Bikubehopen er òg ein av dei større opne hopane som er synlege, med eit areal på 1,5 kvadratgrader, eller tre gonger så stor som fullmånen. Han er lettast å sjå når Krepsen står høgt på himmelen. Nord for ekvator er denne perioden frå februar til mai. Det var eit av dei første objekta Galileo observerte i teleskopet sitt i 1609 og han såg 40 stjerner i hopen. I dag er det kring 1010 stjerner som kan vere medlem og 68% av dei er raude dvergar.
Den mindre, tettare opne hopen Messier 67 ligg òg i Krepsen, 2500 lysår frå jorda. Han har eit areal på kring 0,5 kvadratgrader, same som fullmånen. Han har kring 200 stjerner, og dem mest lyssterke har storleiksklasse 10.
QSO J0842+1835 er ein kvasar som vart brukt til å måle gravitasjonsfarten i VLBI-eksperimentet utført av Edward Fomalont og Sergei Kopeikin i september 2002.
OJ 287 er eit BL Lac-objekt som ligg 3,5 milliardar lysår unna og som har produsert delvis periodiske optiske utbrot og dukka opp på fotografiske plater frå 1891. Han vart først funnen med radiobølgjer under Ohio Sky Survey. I sentrum er eit supermassivt svart hòl som er av dei største ein kjenner til, med ein masse på 18 milliardar solmassar, meir enn seks gonger verdien for det nest største kjende objektet.
Periferieininga Préveza
Periferieininga Préveza (gresk Περιφερειακή ενότητα Πρεβέζας, Periferiakí enótita Prévezas) er ei periferieining i Hellas i periferien Ípiros. Hovudstaden i periferieininga er Préveza.
Periferieininga grensar til Árta i aust, Thesprotía i nordvest og Ioánnina i nordaust.
Préveza vart oppretta som eit prefektur i 1913 då resten av Ípiros vart ein del av Hellas under den første balkankrigen. Prefekturet omfatta òg Levkáda, men i 1955 vart øya skild ut som eit eige prefektur i periferien Dei joniske øyane.
Geografi
Periferieininga består av dalar og åsar i nord og ruinane av Nikópolis og Kassópi. Fjellet Xerovoúni ligg heilt i nordaust. I sør ligg Ártabukta og i vest Det joniske havet.
Klima
Periferieininga har hovudsakleg middelhavsklima og normaltemperaturane varierer frå 28-30 °C til 35 °C. I høgareliggande strøk kan ein derimot få nokså kalde vintrar.
Pizzo del Ramulazz
Pizzo del Ramulazz er eit 2 939 moh høgt fjell i Dei lepontinske Alpane, på grensa mellom kantonane Ticino og Graubünden. Austsida av fjellet, oppfor Calancadalen, består av ein stor og bratt vegg.
Al-Musaddar
Al-Musaddar (arabisk المُصَدّر ) er ein palestinsk landsby sentralt på Gazastripa i Deir al-Balah guvernement, aust for Deir al-Balah, sør for Maghazi flyktningleir og vest for grensa til Israel. I 1997 var folketalet 1 277 og dette auka i 2006 til 1 840 i følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS).
Pizzo del Ramulazz
Ein mindre topp (2 915 moh) på nordsida ligg oppfor Passo del Ramulazz.
Uburen
Uburen er ein karakteristisk fjellformasjon ved Forsand i Sandnes kommune i Rogaland. Fjellet ligg nord for Høgsfjorden, like aust for innløpet til Lysefjorden. Etter tradisjonen kjem namnet av at ein her kvitta seg med uønskte barn.
Uburens høgaste punkt ligg 440 meter over havet, men turstien går ut til ein noko lågare topp lengst ute, der fjellveggen stuper ned mot Høgsfjorden og Forsand. Her er det flott utsikt over ytre Ryfylke på klåre dagar. Stien startar på ein gamal anleggsveg frå dei tider då Lyse Energi bygde fjordspenn frå Uburen og over Høgsfjorden.
Conductus
Conductus er nemninga på ein tidleg religiøs songstil med fleire stemmer, nytta i den katolske kyrkja. Denne songvarianten er den første som ikkje er tufta på gregoriansk song, men heilt fritt samansett. Conductus vart som oftast sunge medan bibelen vart boren i prosesjon fram til tekstlesinga. Songen kunne ha ein, to eller tre stemmer. Stilen vart til under Ars antiqua, og mykje nytta i denne tida. For første gong finn ein at verdsleg song har vore nytta som forelegg for komposisjonane, heller enn kyrkjesongen.
Conductus vart truleg til i Frankrike kring 1150, og halden i hevd til om lag 1300. Tidlege conductus handla ofte om helgenliva, gjerne til dei som hadde døydd i samtida, slike som Thomas Becket. Seinare Conductus vart ofte nytta til kritikk av misleghald innanfor kyrkja. Nokre av desse tekstane ser ut til å vera heller oppøste, og det er lite truleg at dei har vore nytta i gudstenesta. All tekst var skriven på latin.
Stilistisk skil conductus seg frå organum, som er tufta på kyrkjesongen. Medan Organum hadde cantus firmus, og ulik fart på stemmene, er conductus jamn i rytmen, og alle syng mest homofont.
Svein Blindheim
Svein Lavik Blindheim på Voss, var ein norsk motstandsmann og offiser. Under andre verdskrig arbeidde han med motstand mot tysk okkupasjon av Noreg. I 1945 fekk han fleire medaljar for innsatsen sin, og vart major. Han er ein av dei høgast dekorerte krigsoffiserane i Noreg. Etter krigen arbeidde han med ymse etterretningsverksemd. Etter kvart vart han kritisk til denne verksemda. I 1978 vart han dømd til fengselsstraff for å ha fortald om norsk verksemd i Finland, knytt til spionasje mot Sovjetunionen. Etter kvart som den kalde krigen utvikla seg, byrja han ope å kritisera NATO og norsk atompolitikk. Blindheim slutta som offiser i det norske forsvaret, og utdanna seg til historikar og lektor. Sommaren 2006 vart Blindheim igjen aktuell i samband med at NRK synte ein dokumentarfilm om han. Dokumentarfilmen fekk tittelen Krigshelt i utakt.
Innsats under andre verdskrigen
Etter det tyske overfallet 9. april 1940 tok han snøgt del i kampane. Med 100 mann, av desse fall 21, kjempa dei mot den tyske overmakta. Etter kapitulasjonen i 1940 reiste han til Sverige. Frå Sverige kom han seg sommaren 1941 vidare til Skottland via Odessa, Baku, Persia og India. I Skottland vart han med i britane sitt Norwegian Independant Company no. 1, etter krigen og kalla Kompani Linge. Den 16. april 1943 hoppa han ut i fallskjerm nord for Drammen. Etter dette arbeidde han med å organisera Milorg i Stor-Oslo. 17. november same året vart han arrestert av tyskarane, men greidde å skyta seg ut av situasjonen og kom seg over til Sverige.
Pizzo del Sole
Pizzo del Sole er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits.
Washington, D.C.
Washington, D.C. er hovudstaden i USA. Nemninga består eigentleg av to delar: Washington (ein by) og District of Columbia (eit føderalt distrikt). Distriktet vert styrt av den amerikanske Kongressen, som har delegert ein del makt til styresmaktene i byen.
Washington er oppkalla etter den fyrste presidenten i USA, George Washington. Byen vart offisielt hovudstad i 1800.
Washington sine innbyggjarar kan stemme ved presidentval, jamfør det 23. grunnlovstillegget, men er berre representerte i Kongressen av ein delegat utan stemmerett i Representantane sitt hus. Dei har ikkje representasjon i Senatet.
Byen sine lokale myndigheiter består av ein vald borgarmeister og eit bystyre. Lokale avgjersler vert likevel ikkje så sjeldsynt tilsidesette av den føderale kongressen.
Washington har 572 059 innbyggjarar (2000). Byen inneheld nokre av USA sine mest berømte bygg, slik som Det kvite huset og Kongressbygningen.
Folkesetnad
Ifølgje estimat frå Bureau of the Census hadde Washington D.C. per 1. juli 2013 ein folkesetnad på 646 449, ein auke på 7,4 prosent sidan folketeljinga i 2010. Auken er ein del av ein kontinuerleg veksttrend for distriktet sidan 2000, etter eit halvt hundreår med nedgang i folketalet. Byen var den med 24. høgaste innbyggjartal i USA i 2010. Ifølgje data frå 2010 auka talet på personar innanfor grensene av distriktet til over ein million personar på dagtid som følgje av pendlarar frå forstadene.
Folkesetnaden består av 57,7 % afroamerikanarar, 37,4 % kvite, 3,0 % asiatar og fleire minoritetar (2005). Distriktet var tidlegare kjent som drapshovudstaden i USA, med 482 drap i 1991. Tala på drap og valdsepisodar har seinare gått kraftig tilbake.
Nokre av dei viktigaste bydelane er Adams Morgan, Anacostia, Barry Farm, Capitol Hill, Chevy Chase Chinatown, Foggy Bottom, Fort Totten og Georgetown.
Arkitektur
District of Columbia har nokre av dei best kjende bygga i USA, som Det kvite huset og Kongressbygningen. Det finst fleire kjente monument her, som det 169 meter høge Washington-monumentet og minnesmerke over blant anna Abraham Lincoln, Thomas Jefferson, Franklin D. Roosevelt og Albert Einstein. DC har også museum som Smithsonian American Art Museum. Distriktet er sete for ei rekke internasjonale organisasjonar, som Verdsbanken, Det internasjonale pengefondet og Organisasjonen av amerikanske statar.
Idrett
Washington Football Team, tidlegare Washington Redskins, er namnet på det lokale amerikansk fotball-laget som spelar i NFL.
Tettstaden Tjøme
Tjøme er ein tettstad i Færder kommune i Vestfold og Telemark med.