cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baku
Sovjetiske Baku
Den 28. mai 1918 erklærte den aserbajdsjanske delen av Den transkaukasiske demokratiske føderale republikken sjølvstende som Den aserbajdsjanske demokratiske republikken (ADR) i Ganja. Kort tid etter rykte aserbajdsjanske styrkar, støtta av den osmanske islamhæren leia av Nuru Pasha inn mot Baku, og erobra til slutt byen frå ein laust samansett koalisjon av bolsjekvikar, eserar, dasjnakar, mensjevikar og britiske styrkar under general Lionel Dunsterville den 15. september 1918. Tusenvis av armenarar i byen vart massakrerte som hemn for dei tidlegare marsdagane. Baku vart hovudstad i ADR. Den 28. april 1920, invaderte den 11. raude armeen Baku og gjeninnsette bolsjevikane, og gjorde Baku til hovudstad i Den aserbajdsjanske sovjetiske sosialistrepublikken.
Slaget om Stalingrad i andre verdskrig var ein del av tysk framrykking for å få kontroll over petroleumsressursane ved Baku. Så mange år med oljeverksemd har derimot sett sine spor, og Baku er i dag ein av verdas mest forureina byar, både med omsyn til luft- og vasskvalitet. Mot slutten av 1900-talet var store delar av petroleumsressursane til lands vorte utvunne. Utvinninga går etter kvart meir og meir føre seg til havs, offshore i Kaspihavet.
Ved byrjinga av 1990, kort tid før oppløysinga av Sovjetunionen, var Baku åstad for store demonstrasjonar for aserbajdsjansk sjølvstende. 19. og 20. januar, då sovjetiske styrkar gjekk inn i byen for å få slutt på opprøret, blei over hundre menneske drepne. Hendingane er kalla «Svart januar» og minna med ein nasjonal sørgedag 20. januar.
Geografi
Baku ligg på vestkysten av Kaspihavet. I nærleiken av byen finst fleire slamvulkanar (Keyraki, Bogkh-bogkha, Lokbatan og andre) og saltsjøar (Boyukshor, Khodasan og fleire).
Klima
Baku har eit temperert steppeklima (Köppen si klimaklassifisering: BSk) med varme og tørre somrar og kalde og stundom våte vintrar. Men i motsetnad til mange andre byar med dette klimaet, har ikkje Baku ekstremt varme somrar. Dette kjem hovudsakleg av byen ligg eit stykke mot nord og at han ligg på ei halvøy ved kysten av Kaspihavet. Baku og Absjeronhalvøya, som byen ligg på, er den tørraste delen av Aserbajdsjan (her kjem mindre enn 200 mm nedbør i året). Mesteparten av den vesle nedbøren som kjem, kjem utanom sommaren, men ingen av desse månadane er særleg våte. I sovjettida var Baku eit feriemål med mange solskinstimar og eit tørt, friskt klima der sovjetarane kunne nyte strendene eller no forfalne spakompleks. Sidan byen har ei fortid som eit sovjetisk industrisenter står han att som ein av dei mest forureina byane i verda.
Samstundes er Baku kjend som ein vindfull stad året gjennom med mange kulingdagar. Den kalde nordavinden khazri og den varme sørausten gilavar dominerer heile året. Byen er kjend for kraftige vinterstormar og sur vind. Khazri-vinden kan stundom nå 40 m/s (144 km/t), som kan øydeleggje avlingar, tre og tak.
Den daglege normaltemperaturen i juli og august er i 26,4 °C og det er særs lite nedbør på denne årstida. Om sommaren sveipar den kjølige khazri-vinden over området regelmessig og bringer temperaturen ned til meir behagelege temperaturar. Vinteren er kald og stundom våt med daglege normaltemperaturar i januar og februar på 4,3 °C.Om vinteren fører khazri-vinden, driven av den kalde polarlufta, temperaturane langs kysten til under null grader og i lag med den kraftige vinden vert det bitande kaldt. Ein får stundom snøfall, men dei er sjeldne og snøen ligg sjeldan lenger enn nokre få dagar.
Den årlege normaltemperaturen i Baku og for heile jorda har berre ein skilnad på 0.1 °C, han er 14,2 °C.
Bydelar
I dag er Baku delt inn i 11 rajonar (administrative bydelar) and 5 byliknande busetnader.
Folkesetnad
Fram til 1988 budde det mange armenarar, russarar og jødar i Baku, som medverka til eit kulturelt mangfald og som på forskjellig vis (musikk, litteratur, arkitektur) medverka til historia til Baku. Under kommunismen tok sovjetarane tok over mesteparten av dei jødiske eigedomane i Baku og Kuba. Etter at Sovjetunionen kollapsa, gav president Heydar Aliyev fleire av synagogene og eit jødisk universitet nasjonalisert av sovjetarane tilbake til jødane. Han oppfordra til restaurering av desse bygningane og var godt likt av jødane i Aserbajdsjan. Sju av opphavleg elleve synagoger, inkludert Gilah-synagogen frå 1896 og den store Kruei-synagogen, er så langt renovert. Den nye aserbajdsjanske grunnlova gjev religionsfridom og hevdar at det ikkje finst noko statsreligion.
I dag er mesteparten av innbyggjarane i Baku etniske aserbajdsjanar (meir enn 90 %). Den store folkeveksten starta på midten av 1800-talet då Baku var ein liten by med kring 7000 innbyggjarar. Folketalet auka igjen frå kring 13 000 i 1860-åra til 112 000 i 1897 og 215 000 i 1913, som då gjorde Baku til den største byen i Kaukasus.
Baku har vore ein verdsby ved fleire høve gjennom historia si, som tyder at etniske aserbajdsjanarar ikkje utgjorde mesteparten av folkesetnaden. I 2003 hadde Baku i tillegg 153 400 internt fordrivne personar og 93 400 flyktningar.
Økomoni
Hovudnæringa i Baku er petroleum og eksport av petroleum er den største inntektskjelda til Aserbajdsjan. Ein har kjend til petroleum i området sidan 700-talet. På 900-talet skreiv den arabiske reisande Maurdee om både kvit og svart olje som vart vunne ut naturleg frå Baku. På 1400-talet vart lampeolje frakte med han frå brunnar på overflata. Den kommersielle utvinninga starta i 1872, og på byrjinga av 1900-talet var oljefelta i Baku dei største i verda. Mot slutten av 1900-talet hadde det meste av petroleumsførekomstane på land gått tom, og ein starta boring til havs. Mot slutten av 1800-talet kom fagarbeidarar og spesialistar til Baku. I 1900 hadde byen meir enn 3000 oljebrunnar, og 2000 av desse produserte olje på industrinivå. Baku var rekna som eit av dei største oljeindustrisentera i verda før den andre verdskrigen. Slaget om Stalingrad under krigen vart mellom ein kamp om å få kontroll over oljereservane i Baku. Femti år før slaget stod Baku for halvparten av av den samla oljeproduksjonen i verda. I dag går oljeøkonomien i Baku gjennom ei fornying med utvikling av det massive Azeri-Chirag-Guneshli-feltet (Shallow water Gunashli av SOCAR, djupare område av eit konsortium leia av BP), utviklinga av Shah Deniz-feltet, utvidinga av Sangachalterminalen og bygginga av BTC-røyrleidninga.
Byen er framleis senter for økonomi og handel i landet. Faktisk er byen eit senter for finans, forsikring, eigedom, media og kunst i Aserbajdsjan. Utviklinga av infrastrukturen i området kring, som Heydar Aliyev internasjonale flyplass, bygginga av Baku Business Centre og utviklinga av hamna i Baku har ytterlegare forsterka den økonomiske tydinga til byen.
Baku-børsen er den største børsen i Aserbajdsjan og den største i Kaukasus målt etter marknadsverdi selskap.
I følgje Bloomberg BusinessWeek er Baku rangert som ein av dei dyraste byane i verda, i lag med Wien og Berlin i 2009.
Turisme
Baku er ein av dei viktigaste turistdestinasjonane i Kaukasus og hotella her tente kring 7 millionar euro i 2009. Turistsektoren er òg viktig for økonomien i byen og gjev inntekter, jobbar og nye føretaksmogelegheiter. Som følgje av dette har mange store hotellkjeder hotell i byen.
Byen har mange populære turistattraksjonar, som Fonteneplassen, Regjeringsbygget, Det internasjonale Mugam-senteret i Aserbajdsjan, Jomfrutårnet, Sjirvansjahpalasset, Amburan, Tusen og ei natt og Sjikovstrendene, Yanar Dag og Oljeklippene.
Andre turistattraksjonar er handelsstrøket i byen, med butikkar frå kjedebutikkar til kostbare butikkar som Gucci, Emporio Armani, Burberry, Salvatore Ferragamo, Dolce & Gabbana og Bulgari. Byen har fleire kjøpesenter, som Amay Shopping Center, det største kjøpesenteret i Aserbajdsjan under tak.
Mange hotell, frå fem stjerner til økonomipris, har dukka opp overalt for å ta imot dei mange turistane kvart år. Det er mange hotell nær underhaldnings- og forretningsdistrikta i Baku.
Den 2. september 2010 vart den høgaste flaggstonga i verda reist i Baku då Den nasjonale flaggplassen vart opna. Rekorden vart stadfesta av Guinness rekordbok.
Kultur og daglegliv
Byen har mange fasilitetar for mange forskjellige kulturaktivitetar, basert på både ein rik lokal dramatisk eigenproduksjon og frå internasjonalt repertoar. Her finst mange museum, mellom anna for historie og kunst. Mange av dei kulturelle stadane i byen vart feira i 2009 då Baku vart erklært islamsk kulturhovudstad.
Av kjende kulturstader i Baku finn ein Den aserbajdsjanske nasjonale filharmoniske hallen, Det aserbajdsjanske operaakademiet og balletteateret. Den største kinoen er Azerbaijan Cinema. Av festivalar i byen finn ein Baku internasjonale filmfestival, Baku internasjonale jazzfestival, Novruz-festivalen, Gül Bayramı (blomsterfestival) og Nasjonalteater-festivalen.
Arkitektur
Baku har ein særs varierande arkitektur, frå Gamlebyen til moderne bygg og den rommelege planløysinga i Baku hamn. Mange av dei mest imponerande byggverka i byen vart bygd under Den aserbajdsjanske demokratiske republikken då arkitektoniske element frå europeiske stilartar vart kombinert i lag med kvarandre i eklektisk stil. Baku har derfor ein original og unik utsjånad som gav byen rykte som «Austen sitt Paris».
Seinare moderne og postmoderne arkitektur byrja å dukke opp tidleg i 2000-åra. Med den økonomiske utviklinga vart gamle bygg som Atlanthuset rive for å lage plass til bye. Glasdekte bygg har dukka opp rundt over heile byen, mellom anna SOCAR Tower og Flame Towers.
Den historiske kjernen
Dei fleste murane og tårna, som vart forsterka etter den russiske erobringa i 1806, har overlevd fram til i dag. Denne delen av byen er pittoresk med eit virvar av smale gater og gamle bygningar. Brusteinsgatene ved Sjirvansjahpalasset, to karavanseraiar, bada og Jumamoskeen (som tidlegare husa det aserbajdsjanske nasjonale teppemuseet, men som i dag er ein moske igjen). Det ligg eit dusin små moskear i kjernen av gamlebyen, ofte utan at ein kan skilje dei frå nabobygget.
I 2003 vart Gamlebyen innskriven på verdsarvlista til UNESCO, etter at delar av bydelen vart øydelagd i eit jordskjelv i november 2000 på grunn av dårleg bevaring og «tvilsam» restaurering.
Parkar og hagar
Baku har store grøntområde som anten er bevart av staten eller erklært som grøne sonar. Byen manglar derimot utvikling av grøne område medan økonomien strøymer til byen og massive bustadprosjekt i forstadane.
Baku Bulvar er ein promenade for gåande som går parallelt til strandpromenaden i Baku. Langs boulevarden ligg eit tivoli, ein yachtklubb og musikalsk fontene, samt forskjellige statuar og monument. Parken er populær for turar med hundar og joggarar, og høveleg for turistar.
Andre parkar og hagar er Heydar Aliyev-parken, Samad Vurgun-parken, Narimanov-parken og Fonteneplassen. Martyralleen, tidlegare Kirov-parken, er tileigna minnet til dei som mista livet i Nagorno-Karabakh-krigen og dei 137 som vart drepne i Svart januar.
Natteliv
Baku er kjend for eit yrande natteliv og mange klubbar er opne til morgonen eller til og med formiddagen gjennom heile byen. På klubbane med austleg stil har ein ofte aserbajdsjansk kjøken med lokal musikk, medan dei vestlege klubbane er meir retta mot unge og energiske folk. Dei fleste pubane og barane ligg nær Fountain Square og er vanlegvis open heile natta.
I Baku finn ein restaurantar frå dei fleste kjøken og høve. Ein finn alt frå luksuriøse og dyre restaurantar til dei meir billege variantane.
I Lonely Planet si «1000 Ultimate Experiences», er Baku på åttande plass over dei ti beste nattelivsbyane i verda
Musikk og media
Musikkmiljøet i Baku kan sporast attende til antikken og landsbyane i Baku, som generelt vert rekna som opphavet til meykhana og mugham i Aserbajdsjan.
I nyare år er suksessen til aserbajdsjanske artistar som AySel, Safura, Elnur Hüseynov og Arash i Eurovision ført til at musikkmiljøet i Baku har vorte internasjonalt kjend.
2005 var eit landemerke for utviklinga av jazz i byen, som er heimstad for legendariske jazzmusikarar som Vagif Mustafazadeh, Aziza Mustafa Zadeh, Rafig Babajev og Rain Sultanov. Av dei mest kjende årlege festivalane i Baku finn ein Baku International Jazz Festival, der mange av dei største jazzartistane i verda spelar.
Baku er òg eit blømande internasjonalt Mughamsenter, som ligg på Baku Bulvar.
Dei fleste mediaføretaka i Aserbajdsjan (som fjernsyn, avis og radio med ANS, Azad Azerbaijan TV, Ictimai TV eller Lider TV) har hovudkvarter i Baku. Filmane The World Is Not Enough og The Diamond Arm er filma i byen, medan Amphibian Man inneheld fleire scenar filma i Gamlebyen.
Av radiostasjonane i byen er ANS ChM, Ictimai Radio, Radio Antenn, Burc FM og Lider FM Jazz somme av dei viktigaste som konkurrere med internasjonale kanalar. ANS ChM var ein av dei første private og sjølvstendige FM radiostasjonane i Kaukasus og Sentral-Asia då han vart oppretta i mai 1994.
Somme av dei viktigaste avisene i Baku, omfattar dagsavisene Zaman (Tida), Bakinskiy Rabochiy (Bakuarbeidaren), Echo og den engelskspråklege Baku Today.
Eurovision Song Contest 2012
Eurovision Song Contest 2012 vil vere halden i Bakı Kristal Zalı i Baku i mai 2012, etter at Ell & Nikki vann Eurovision Song Contest 2011 for Aserbajdsjan.
Sport
Baku søkte om sommar-OL i 2016, men vart eliminert 4. juni 2008. Dei søkte òg om å arrangera sommar-OL i 2020.
Dei tre største fotballklubbane i byen er Neftchi Baku, FK Baku og Inter Baku der dei to første spelar på Tofik Bakhramov Stadium. Neftchi har vunne den aserbajdsjanske serien fem gonger, medan FK Baku og Inter Baku har vunne to gonger kvar. Baku har òg fleire klubbar i den øvste og regionale ligaer, som AZAL og MOIK Baku. I den aserbajdsjanske basketballligaen er representert med Gala BC Baku, BC Aztop Baku, NTD Devon Baku, som spelar i Palace of Hand Games.
Ny-Hellesund
Ny-Hellesund er ei uthamn i Kristiansand kommune i Agder fylke. Det finst tre hovudøyar der med gode hamne- og innseglingstilhøve mellom. Øyane heiter Monsøya, Helgøya og Kapelløya. 2006-utgåva av TV2 sin realityserie Farmen vart spelt inn i Ny-Hellesund.
Baku
Sport
Førsteklasses sportsarenaer vart bygd for innandørs sport, som Palace of Hand Games og Heydar Aliyev sports- og utstillingssenter. Her har vorte halde mange meisterskap, som EM og VM i rytmisk sportsdans, EM i bryting, volleyballmeisterskap for kvinner og EM i taekwondo.
Ny-Hellesund
Staden har 10-15 fastbuande (2004), men om somrane er det eit yrande liv av sommargjester i hus, hytter og naust. Det er stor båttrafikk gjennom hovudsundet, Hellesundet. I tillegg legg eit stort tal båtturistar seg til for eit døgn eller tre. Ikkje minst er det fine hamnetilhøve i den store, lune pollen mellom Helgøya og Kapelløya.
Øyane
Kapelløya (Kabeløya på sjøkart) vart kalla ”Vester Heløe” fram til 1640. Namneendringa heng saman med at det vart bygd eit kapell her som stod fram til 1760. I samband med kapellet var det ein gravlund kor ”strandvaskere”, dvs. sjøfolk som dreiv daude i land etter forlis, fekk si siste kvile. Gravlunden var i bruk til 1830. På Kapelløya ligg òg ”Det kongelige priviligerte gjestegiveri.”
Baku
Sport
Baku er eit av dei leiande sjakksentera i verda og fleire stormeistrar som Teimour Radjabov, Vugar Gasjimov, Gary Kasparov, Faik Hasanov og Rauf Mammadov kjem her frå. Årleg held byen internasjonale turneringar som Baku Chess Grand Prix, President's Cup, Baku Open og har dei har søkt om sjakk-OL i 2014.
Jens M. Johansson
Jens M. Johansson er ein norsk forfattar og journalist busett i Oslo.
Baku
Transport
Gjennom historia har transportsystemet i Baku bestått av hestesporvogn, trikkar og smalsporjernbane. Det er to offisielle taxiselskap i byen: drosjane med gule stjerner og dei kvite drosjane med blå skilt frå «Azeri Taxis».
Ny-Hellesund
Øyane
Mellom Kapelløya og Helgøya går Olavsundet, som etter segna vart til da Olav den heilage slo med sverdet sitt mot fjellet på flukt frå forfølgjarar.
Jens M. Johansson
Johansson er utdanna frå Norsk journalisthøgskole og har studert idéhistorie og litteraturvitskap. Han har arbeidd som journalist i Klassekampen og Dagens Næringsliv.
Baku
Flyplassar
Heydar Aliyev internasjonale flyplass er den einaste trafikkflyplassen i Baku. Den nye Baku Cargo Terminal vart offisielt opna i mars 2005. Han vart bygd for å vere eit stort transportsenter i CIS-landa og er i dag ein av dei største og mest teknisk avanserte i regionen.
Ny-Hellesund
Øyane
På Helgøya ligg eigedommen ”Havbukta” kor Vilhelm Krag heldt til store delar av året frå 1917 og fram til han døydde den 10. juli 1933. Helgøya er òg kjend for dei store vardane på toppen av øya som er motiv for Søgne sitt kommunevåpen. Øya er òg kjend for det store kystfortet som vart bygd der under andre verdskrigen.
Jens M. Johansson
Han debuterte som forfattar i 2002 med novellesamlinga Bisettelsen har funnet sted.
Baku
Flyplassar
Det ligg fleire mindre militærflypassar nær Bakuk som Baku Kala flybase, som er meint for private fly, helikopter og charterfly.
Ny-Hellesund
Øyane
”Havbukta” brann ned 22 mars 2013. Fylkeskonservatoren sette av 500 000 kroner til restaurering så raskt som mogeleg.
Baku
Skipsfart
Skipsfart er ein særs viktig del av Baku, sidan byen i praksis er omgjeven av Kaspihavet frå aust. Det går båtruter frå Baku over Kaspihavet til Türkmenbaşy (tidlegare Krasnovodsk) i Turkmenistan og til Bandar Anzali og Bandar Nowshar i Iran.
Arbeidsdeling
Arbeidsdeling er spesialisering av arbeid i særskilde avgrensa oppgåver og roller, for å auke arbeidsproduktiviteten.
Baku
Skipsfart
Pendlarbåtar og den raske katamaranen Seabus (Deniz Avtobusu), dannar òg ei viktig transportåre mellom byen og Absjeronhalvøya.
Ny-Hellesund
Historie
Ny-Hellesund var ei viktig hamn i seglskutetida med gjestgiveri, handel, fiske og hummarfangst. Staden hadde losstasjon og tollstasjon. Gjestgiveriet fekk kongeleg bevilling i 1690. I dag finst framleis bygningen som har husa ”det kongelige priviligerte gjestgiveri”.
Arbeidsdeling
Historisk er framveksten av ei meir og meir kompleks arbeidsdeling nært knytt til framveksten av kapitalismen og kompleksiteten i industrialiseringsprosessane.
Baku
Hamn
Baku hamn vart grunnlagd i 1902 og har sidan den gong vore den største hamna ved Kaspihavet. Han har seks anlegg: lasteterminalen, båtterminalen, oljeterminalen, passasjerterminalen og hamneflåteterminalen. Kapasiteten til hamna er opp mot 15 millionar tonn våtbulk og opp mot 10 millionar tonn tørrlast.
Ny-Hellesund
Historie
Losvesenet i Noreg vart organisert i 1720-åra, og det vart oppretta losstasjon i Ny-Hellesund. Behovet for lokalkunnskap i manøvreringa går òg fram av dagens farvasskildring: ”Svært urent farvann med mange holmer og skjær. Relativt åpent farvann mellom de større øyene. Utenom disse løpene er farvannet vanskeleg manøvrerbart.”
Baku
Hamn
Frå april til november er Baku hamn tilgjengeleg for skip som kan segle direkte frå hamner i Vest-Europa og Middelhavet.
Arbeidsdeling
Seinare nådde arbeidsdelinga eit nivå assosiert med taylorisme, ein viss type vitskapleg arbeidsleiingspraksis.
Baku
Motorvegar
Nasjonalvegen M-1 og europavegen er to hovudvegar mellom Europa og Aserbajdsjan. Motorvegnettverket kring Baku er godt utvikla og vert stadig utvida.
Ny-Hellesund
Historie
Farvatnet var særleg krevjande den gongen segl var einaste framdriftsmiddel. I tida frå 1833 til 1915 omkom 19 av 74 av losane som høyrde til Ny-Hellesund distrikt. I 1890 vart losoldermannstillinga overført til Kristiansand. Losstasjonane vart nedlagde i 1965.
Baku
Metro
Lokal transport omfattar Baku metro, ein hurtigtransportsystem som er kjend for sin kunst, veggmåleri, mosaikkar og utsmykka lysekroner. Baku metro opna i november 1967 og består av 22 stasjonar. 170 millionar menneske har nytta Baku metro frå 2005 til 2010.
Ny-Hellesund
Historie
Ny-Hellesund fekk omgangsskule kring 1775. Fast skule kom i 1820-åra, først i leigde lokale. I 1835 var det første skulehuset ferdigbygd. Skulen vart nedlagd i 1963.
Arbeidsdeling
Men den grunnleggjande tydinga av termen arbeidsdeling er rett og slett eit arbeidande fellesskap eller eit samfunn der dei ulike menneska gjer ulike jobbar, til dømes der nokre driv med jordbruk, andre med handverk, somme er smedar, osv.
Baku
Metro
I 2008 annonserte sjefen for Baku metro, Taghi Ahmadov, at det var planlagt å byggje 41 nye stasjonar dei neste 17 åra. Desse vil tene det nye busssystemet, samt den internasjonale flyplassen.
Ny-Hellesund
Historie
I 1790 fekk Ny-Hellesund fast tollstasjon. Tollstasjonen vart nedlagd i 1963.
Arbeidsdeling
Kor langt arbeidsdelinga kan og bør gå, og kven som bør styre og leie arbeidsdelinga og sjølve arbeidet, er eit politisk spørsmål.
Baku
Jernbane
Kars–Tbilisi–Baku-jerbnanen, som vil knyte Tyrkia, Georgia og Aserbajdsjan saman vart påbyrja i 2007 og skal vere ferdig i 2012. Den ferdige banen vil knyte Baku saman med Tbilisi inGeorgia, og frå der kan tog gå vidare til Akhalkalaki, og Kars i Tyrkia.
Ny-Hellesund
Kystfortet
Under andre verdskrigen anla dei tyske okkupantane et kystfort på Helgøya. Arbeidet vart påbyrja i 1942 og blant anna deltok russiske krigsfangar i arbeidet. Målet med anlegget var å kontrollere kysttrafikken og den vestlege innseglinga til Kristiansand.
Arbeidsdeling
Kjelde
I hovudsak den engelskspråklege wikipediaen, art. Division of labour, som lesen 28. juni 2009.
Baku
Utdanning
Baku har mange universitet, høgskular og yrkesskular. Mange av dei mest prestisjefylte universiteta i Aserbajdsjan ligg i Baku, mellom anna Baku nasjonale universitet, Det aserbajdsjanske nasjonale oljeakademiet, Akademiet for offentleg forvaltning, Det aserbajdsjanske universitet for medisin og Det aserbajdsjanske nasjonale vitskapsakademiet. Somme av dei største utdanningsinstitusjonane i Baku er Det aserbajdsjanske nasjonale universitet for økonomi, Det aserbajdsjanske tekniske universitetet, Det aserbajdsjanske universitetet for arkitektur og bygg, Det aserbajdsjanske universitetet for språk, Baku slaviske universitet, Det aserbajdsjanske turistinstituttet og Baku musikkakademi.
Ny-Hellesund
Kystfortet
Fortet vart i si tid kalla «Noregs litle Gibraltar». Fortet hadde ei bemanning på 150. Det var bestykka med fire 10,5 cm kyst-artillerikanonar som hadde ei rekkevidd på ca 12 km. Til nærforsvar fanst maskinkanonar, bombekastarar, flammekastarar, mitraljøsar og maskingevær. I tillegg var fortet utstyrt med radar, lyskastarar og røykanlegg. Alt i alt vart det anlagt 31 bygningar i tre og 26 skotsikre steinbunkerar på området.
Fortet vart nedlagt i 1945, alle bygningane vart rivne, utstyret fjerna og anlegga forsøkt utviska i dei neste 30–40 åra. I 1987 byrja Forsvarshistorisk Forening i Kristiansands-regionen å restaurere fortet. Fleire 10,5 cm M/13 Schneiderkanonar er på plass i stillingar. Forsvarsstillingar, løpegraver, veger og tunellar i området er sikra og utbetra slik at området er lettare tilgjengeleg.
Baku
Utdanning
Etter Aserbajdsjan fekk sjølvstende, førte fallet til kommunismen til ei utvikling i mange private institusjonar, mellom anna Qafqaz universitet, Odlar Yurdu universitet, Khazar universitet og Det vestlege universitet.
Rosenberg Verft
Rosenberg Verft er eit skipsverft på Buøy i Stavanger kommune. Verftet har hatt fleire namneendringar, og er i frå 2007 ein del av Bergen Yards. Frå bygging av skip er verksemda vorte lagt om med fokus på leveransar til petroleumsverksemd.
Historikk
Rosenberg Mekaniske Verksted vart stifta i 1896 av mellom anna Sigval Bergesen d.e. og Knud Zimmer. Aksjekapitalen ved oppstart var på 54 000 kroner. Det var 13 tilsette den første tida. Verftet vart i 1942 kjøpt av Sigval Bergesen d.y.. Rosenberg vart vidare seld til Kværner i 1970. Etter at Kværner vart slått saman med Aker i 2002 ønskte føretaksleiinga å selje seg ut av Rosenberg, samstundes som dei ønskte unngå å skape ein ny konkurrent innan offshore-oppdrag. Dette då det etter deira syn var ein overkapasitet av verft i marknaden. Etter ei tid med forhandlingar vart verftet så seld til ei lokal investorgruppe med IKM og gründar Ståle Kyllingstad i spissen. I salsavtala var det ein konkurranse-klausul som hindra Rosenberg frå å ta visse oppdrag 3 år fram i tid. Investorane selde verftet vidare til noverande eigar Bergen Group for 700 millionar kroner i 2007.
Diderich Hegermann Lund
Liv
Lund var fødd i Kristiania som son av ingeniøroffisereren Ole Wilhelm Lund (1848–1915) og Louise Hegermann (1856–1914).
Frå 1927 til 1930 var Lund tilsett som anleggsjef ved Det norske Zinkkompani i Odda. I 1930 starta han og Haakon Eeg-Henriksen entreprenørfirmaet Haakon Eeg-Henriksen & Diderich Lund A/S. Dette samarbeidet varte til 1952, då Lund overtok leiinga av Keralaprosjektet.
I åra like før andre verdskrigen og i dei tidlege krigsåra arbeidde han blant anna med utbygginga av Nordlands- og Sørlandsbanen. Under den tyske okkupasjonen av Noreg måtte Lund flykta til Sverige, og han blei send derfrå til London der han verka som konsulent for regjeringa i arbeidet med å førebu gjenreisinga av Noreg. Etter krigen leia han gjenoppbygginga av Finnmark.
Urmi
Urmi (russisk Урми) er ei elv i Khabarovsk kraj i Russland og ei av kjeldeelvane til Tunguska. Elva er 458 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Diderich Hegermann Lund
Liv
Frå 1952 til 1957 var Lund engasjert i den første norske utviklingshjelpen i Kerala. Han leia Fiskeriprosjektet i Kerala, eit pionerprosjekt for norsk utviklingshjelp.
Lund var 75 år då han byrja på si siste store oppgåve; å lede hjelpearbeidet til kvekarane, Kvekerhjelp, i Algerie. I åra 1963–1970 var han ansvarleg for utbygging av vssforsyning og bygging av skular og helseklinikkar. Han var også med på å mekla i den algerske borgarkrigen.
Urmi
Det er om lag 1040 innsjøar i nedslagsfeltet til Urmi med eit samla areal på over 32 km².
Urmi spring ut frå sørsida av Badzjalskogofjella. Elva renn saman med Kur og dannar Tunguska, som er ei sideelv til Amur.
Diderich Hegermann Lund
Familie
Diderich Lund var gift med Daisy Vogt frå 1919 til 1921 og frå 1923 med med Sigrid Helliesen Lund (1892–1988). Han var far til Bernt H. Lund (f. 1924).
Urmi
Urmi er farbar.
Knut Sverre
Profero]] Knut Axel Scheel Sverre,, var ein norsk diplomat og ambassadør. Han var utdanna jurist. I noko av oppveksten budde han i Frankrike.
Han var diplomat ved ambassadane i London, Ottawa og Helsingfors.
Ministerråd i Washington
Ambassadør i Teheran
Ekspedisjonssjef i Utenriksdepartementet
Ambassadør i Brussel.
Han var i lengre tid spesialrådgjevar innan menneskerettar.
Knut Sverre omsette bøker frå norsk språk til fransk språk. Mellom anna kan nemnast omsette bøker av forfattarar som Axel Jensen, Sigurd Hoel og Nils Christie. I tillegg omsette han fleire bøker frå fransk til norsk.
Urfolk
Urfolk er folkegrupper og etterkomarane av desse som har levd i eit område før det blei kolonisert eller gjort om til ein stat, og som ikkje identifiserer seg med majoriteten i landet.
Dei fleste urfolk har historisk blitt jaga, plaga og tvungne til å bli likare majoriteten. Mange urfolk har òg det til felles at levemåten deira nyttiggjer seg naturen på ein allsidig, lite forstyrrande måte, og det blir derfor gjerne sagt at dei lever «i pakt med naturen».
Det finst rundt 300 millionar menneske som kan kallast urfolk i verda i dag.
Haldningar
Med Jean-Jacques Rousseau og romantikken kom eit anna syn på urfolk. Dei blei sett på som «edle villmenn», naturmenneske som ennå ikkje var blitt øydelagde av samfunnet. Medan ein før hadde vilja sivilisera urfolka byrja mange nå å tru at urfolka hadde mykje å læra frå seg. Med den nye vitskapen antropologi byrja ein å studera levesetta deira på ein systematisk måte.
Dette meir positive synet på urfolk byrja å spreia seg frå dei intelektuelle til samfunnet generelt etter den første verdskrigen, som hadde vist at den europeiske sivilisasjonen ikkje var så storarta som ein tidlegare hadde hevda. Urfolk fekk fleire rettar, men det gjekk sakte, og framleis blir mange urfolk sett ned på og er blant dei fattigaste i landa dei bur i.
Apikal konsonant
Ein apikal språklyd blir uttala med innsnevring mellom apex (tungespissen) og munntaket. Eit døme er såkalla «tungespiss-r» i dei norske dialektane som ikkje har skarring. I mange vestnorske dialektar er konsonantane i ordet student apikale: [s̺t̺ʉ¹d̺ɛn̺t̺]. [ ̺] er det diakritiske teiknet for apikal.
Vizeøya
Vizeøya eller Wieseøya (russisk Остров Визе, Ostrov Vize eller Земля Визе, Zemlja Vize) er ei isolert øy i Nordishavet, heilt nord i Karahavet, om lag midt mellom Frans Josefs land og Severnaja Zemlja. Administrativt høyrer ho til Krasnojarsk kraj i Russland.
Øya er aude og utsett for det harde arktiske klimaet, men har ikkje isbrear. Om sommaren er store delar av øya is- og snøfri. Ho har eit totalt areal på 289 km². Samanlikna med andre arktiske øyar er ho relativt stor og flat og det høgaste punktet er berre om lag 30 meter over havet. Det næraste landområde er Usjakovøya som ligg 140 km lenger nord.
Historie
I 1924 studerte oseanografen V. Ju. Vize kor det uheldige russiske skipet «Svjataja Anna» dreiv under ekspedisjonen til Georgij Brusilov medan ho var fanga i isen i Karahavet. Professor Vize merka seg eit merkeleg avvik i måte skipet dreiv på som følgje av variasjonar i havstraumar og retninga isen tok. Han rekna med at avviket kom frå ei uoppdaga øy og klarte å rekne ut koordinatane til øya sidan han visste posisjonane til «St. Anna». Denne informasjonen vart gjeve av navigatøren Valerian Albanov, ein av berre to overlevande frå «St. Anna».
Til slutt vart øya oppdaga 13. august 1930 av ein sovjetisk ekspedisjon leia av Otto Schmidt om bord på isbrytaren «Sedov» under kaptein Vladimir Voronin. Øya vart kalla opp etter professor Vize frå det sovjetiske polarinstituttet, som var med på «Sedov» og sette fot på øya han hadde forventa å finne.
Speedway av Elvis Presley
Speedway er det 32. albumet til Elvis Presley. Det vart gjeve ut i mai 1968 av RCA Victor i mono og stereo, LPM/LSP 3989. Albumet inneheld musikk frå filmen Speedway frå 1968, der Presley sjølv spelte. Innspelinga fann stad i MGM Studios i Hollywood, den 20. og 21. juni 1967. Albumet nådde 82. plassen på Billboard 200.
Innhald
I juni 1967, medan Presley arbeidde med filmmusikk, gav The Beatles ut Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band og endra musikkindustrien. The Velvet Underground & Nico skulle få stadig meir innverknadsrik over tid og Surrealistic Pillow av Jefferson Airplane, debutalbumet til The Doors og I Never Loved A Man the Way I Love You av Aretha Franklin var alle bestseljarar. Monterey Pop Festival hadde nettopp funne stad lenger nord i California frå der Presley arbeidde. Han var klar over somme av endringane som skjedde i popmusikken kring seg, men vart i stadig aukande grad isolert då det var meir filmmusikk som måtte spelast inn.
Det vart spelt inn åtte songar under innspelinga der «Suppose», som var den einaste songen som hadde interesse for Presley, ikkje vart nytta i filmen. To songar vart gjevne ut på ein singel, «Your Time Hasn't Come Yet Baby» med «Let Yourself Go» på B-sida, og begge sider nådde dei lågare delane av Billboard Hot 100 (høvesvis 72. og 71. plass), men selde dårleg. «There Ain't Nothing Like A Song» som vart avvist frå filmmusikken til Spinout, var ein av to songar med vokal av Nancy Sinatra, her i ein duett med Presley. All vokalen hennar, og songen hennar «Your Groovy Self,» den einaste gongen ein song utan Elvis vart gjeven ut på eit av albuma hans, vart spelte inn i ei anna innspeling den 26. juni der Lee Hazlewood var produsent. Tre songar som var til overs frå tidlegare innspelingar, inkludert ei frå innspelinga i mai 1963, vart henta fram til å fylle opp albumet med songar.
Speedway tok over rekorden for lågast listeplassering og salstal for Presley, mindre enn 100 000 selde eksemplar, og den framtidige platekarrieren hans stod i fare. Det kom noko bra ut av det, sidan plateselskapet fann ut at ein ikkje kunne halde fram med denne filmmusikkformelen som ikkje lenger fungerte. Dette var den siste dramafilmen med Presley som fekk eit fullt filmmusikkalbum. Dei siste fem filmane hans dette tiåret — Stay Away, Joe, Live A Little, Love A Little, Charro!, The Trouble with Girls og Change of Habit — konsentrere seg om skodespelaren Presley, og ikkje songaren, og hadde få songar av Presley med. Det var òg det siste Presley-albumet som vart gjeven ut i både stereo og mono, sidan mono var på veg ut av industrien. Den sjeldne mono-utgåva Speedway (LPM-3989) er i dag etterspurt blant samlarar. Tre songar frå albumet finst på Command Performances: The Essential 60s Masters II (1995): dei to sidene frå singelen og tittelsporet.
Medverkande
26. juni-innspelinga:
Lister
Album
Justervesenet
Justervesenet er ein statleg etat, underlagd Nærings- og fiskeridepartementet, med ansvar for nasjonale normalar for måleiningar og dessutan for kontroll av målereiskapar som blir brukt ved økonomiske oppgjer med meir. Justervesenet representerer Noreg i dei internasjonale traktatane Meterkonvensjonen og International Organization of Legal Metrology, OIML.
Yaya Touré
Gnégnéri Yaya Touré er ein ivoriansk fotballspelar som i 2014 spela for Manchester City i engelsk Premier League, og for landslaget til Elfenbeinskysten.
Justervesenet
Soge
Justervesenet si historie i Noreg kan førast tilbake til Kristian V si forordning av 1683 om einsarta mål og vekt i Danmark-Noreg. Eit eige norsk Justervesen vart etablert ved Kgl. res. av 6. juli 1832. Namnet Justervesenet kjem frå justering i tydinga måleteknisk kontroll.
Skoreim
Skoreim er ei reim, av bomull eller liknande materiale, som vert nytta for å snøra saman sko med. Skoreimene vert så knytt saman for å halda skorne på føterne.
Yaya Touré
Touré forlét Elfenbeinskysten som 18-åring i 2001 og drog til Europa, først Beveren i Belgia, så Metalurh Donetsk i Ukraina, Olympiakos i Hellas og Monaco. I 2007 vart han kjøpt av det spanske topplaget Barcelona for 9 millionar euro. Han debuterte for Barcelona 26. august 2007. I 2008/09-sesongen var han ei stund ute av førstelaget til fordel for Sergio Busquets, men han vann plassen sin tilbake på nyåret i 2009. I finalen i Meisterligaen i 2009 spelte han som midtstoppar, men til vanleg spelar han som defensiv midtbanespelar. Han har vunne serien i Elfenbeinskysten i 2001 med ASEC Mimosas, den greske ligaen og cupen med Olympiakos i 2006, den spanske ligaen og cupen i 2009 og den europeiske Meisterligaen i 2009. I 2013/14-sesongen vart han Manchester City sin toppskårar i serien.
Justervesenet
Soge
Løyve om måleiningar, måling og normaltid av 26. januar 2007 spesifiserer krav til lovregulert kontroll og dette er ansvaret og pliktene til Justervesenet.
Yaya Touré
Touré har spelt for Elfenbeinskysten sitt landslag sidan 2004. Storebroren hans, Kolo Touré er òg ivoriansk landslagsspelar i fotball.
Justervesenet
Avdelingar
Justervesenet har fem distriktskontor på følgjande stader: Kjeller, Stavanger, Bergen, Trondheim og Tromsø. Kvart av desse har ansvar for måleteknisk kontroll i distriktet sitt. Hovudverksemda ligg på Kjeller utanfor Oslo. På Kjeller har Justervesenet meir enn 30 individuelle laboratorium som er spesielt konstruert og utrusta for dei nøyaktigaste målingane innan områda sine.
Skjeggmeis
Skjeggmeis (Panurus biarmicus ) er ein liten og sær sporvefugl. Dette er ein art i tempererte delar av Europa og Asia, finst òg på få plassar i Noreg. Skjeggmeisa er standfugl og dei fleste fuglane migrerar ikkje anna enn ved særlege kuldeperiodar eller ved andre raske miljøendringar. Dei er sårbare for harde vintrar, kulda kan ta livet av mange individ.
Justervesenet
Oppgåver
Nasjonalt laboratorium sørgjer for sporbarheit (definere standardar) til dei nasjonale normalane ved kalibrering av instrument for næringslivet. Dessutan blir det utført måleteknisk forsking, rådgiving og opplæring. Dei skal realisere og vedlikehalde dei nasjonale normalane for einingar i SI-systemet. Den nasjonale normalen for grunneininga kilogram er oppbevart hos Justervesenet og blir regelmessig samanlikna med det internasjonale kilogrammet (prototypen), som er oppbevart i det internasjonale instituttet Bureau International des Poids et Mesures (BIPM) utanfor Paris. Andre grunneiningar er definert ut frå fundamentale fysiske konstantar og blir realisert ved eksperiment. Justervesenet har, saman med tilsvarande institusjonar i andre land, signert Meterkonvensjonen sin avtale om gjensidig respekt for kalibreringar (Mutual Recognition Arrangement, MRA). Denne er grunnleggjande for internasjonal tillit til måleresultata til landa.
Noreg ved Justervesenet er òg med på å vedlikehalde og sikre nøysemda i den legale tida til verda, universaltida (Universal coordinated time, UTC), med fleire atomur.
Skjeggmeis
Denne arten er ein våtmarkspesialist, dei hekkar i koloniar i store takrøyrskogar ved innsjøar eller myrer. Dei et insekt på takrøyr om sommaren, og frø frå takrøyraks om vinteren, fordøyingssystemet er tilpassa å takle den særs forskjellige sesongbestemte dietten.
Justervesenet
Oppgåver
Som del av lovregulert måling gjer Justervesenet kontroll av målereiskap, typegodkjenning, utarbeider forskrifter for nye målereiskapar og dessutan har ansvar for den norske ordninga for e-merking av ferdigpakka varer.
Skjeggmeis
Skjeggmeisa er inga meis innanfor systematikken. Grunnen til meisenamnet kan vere likskap med stjertmeis. Etter Clementslista var arten tidlegare plassert i buttnebbfamilien, men i følgje nyare forsking er dette ein unik songfugl - ingen andre levande artar synast å vere nært knytt til han. Derfor er han no klassifisert i sin eigen familie Panuridae.
Apollon
Apollon var ein viktig gud i gresk mytologi, ansvarleg for lys, musikk og sanning. Apollon hadde fleire funksjonar, der den viktigaste var som orakel. Denne rolla kan sporast attende til gudinnekulten i Delfi. Men Apollon var også jeger, lege og musikar. I klassisk tid erstatta han Helios som solgud.
Ifølge soga var Apollon son av Zevs og Leto. Han vart fødd saman med tvillingsyster si Artemis på øya Dílos dit mora hans hadde flykta frå den vreide Hera, kona til Zevs.
Apollon var i konflikt med gudane Dionysos, Pan og Hermes som alle hadde tilknyting til dyrehald. Dette har vorte tolka som eit produkt av rivaliseringa mellom ulike nomadiserande gjetefolk.
Opphavleg skal Apollon ha vore ein solgud og ein av dei tolv olympiske gudane. Han blir vanlegvis framstilla som ein ung mann med vakre ansiktsdrag. Han gifta seg aldri, men hadde mange kjærastar, både gutar og jenter, og fekk mange ungar med dei sistnemnde.
Elbe
Elbe (tsjekkisk Labe) er ei av dei store elvane i Sentral-Europa. Ho har utspring nordvest i Tsjekkia og renn gjennom det meste av Tyskland før ho munnar ut i Nordsjøen. Den totale lengda hennar er 1 091 km.
Etymologi
Namnet tyder «elv», jamfør nordgermanske språk (skandinavisk).
Geografi
Elbe si kjelde ligg i ei høgd på 1 400 m i Krkonoše (på tysk Riesengebirge) nordvest i Tsjekkia. Av dei mange små elvane som skapar Elbe er den viktigaste Bílé Labe eller Kvite Elbe. Etter å ha stupt ned 35 meter i Labský vodopád, der ho renn i hop med Malé Labe, renn Elbe sørover ut av skaret. Vidare renn ho mot Pardubice, der ho brått snur vestover. Ved Kolín, om lag 43 km seinare, snur ho gradvis nordvestover. Ved landsbyen Káraný, litt ovanfor Brandýs nad Labem møter ho Jizera og ved Mělník vert vassføringa meir enn dobla av Moldau, eller Vltava, ei elv som snor seg nordvestover gjennom Böhmen. Litt lenger nede, ved Litoměřice, får vatnet i Elbe ein raudleg fargetone av Ohře. Elbe har her auka til ei 140 meter brei elv, og har grave seg gjennom ein basaltmasse i České Středohoří og danna eit djupt og smalt juv. Etter å ha kryssa den tysk-tsjekkiske grensa, og passert gjennom sandsteinskløftene i Elbe sandsteinsfjell, går elva nordvestover, ein retning ho meir eller mindre har til ho munnar ut i Nordsjøen.
Elva renn gjennom Dresden, og til slutt, etter Meissen, renn ho ut på Den nordtyske sletta der ho renn langs den tidlegare grensa til Aust-Tyskland, og er innom byane Torgau, Wittenberg, Dessau, Magdeburg, Wittenberge og Hamburg på vegen. Her tar ho imot elvane Mulde og Saale frå vest, og Schwarze Elster, Havel og Elde frå aust. Elbe renn gjennom Hamburg og Holstein, før ho munnar ut i Nordsjøen ved Cuxhaven. Nær munningen passerer ho Glückstadt, Brunsbüttel og inngangen til Kielkanalen.
Elbe er om lag 1 091 km lang.
Skipsfart
Elbe har vore framkommeleg for kommersielle fartøy sidan 1842, og er ei viktig handelsrute så langt inn på kontinentet som til Praha. Elva er knytt til industriområda i Tyskland og Berlin via kanalar. Elbe-Lübeck-kanalen knyter Elbe til Austersjøen, og det same gjer Kielkanalen, som startar nær munningen av Elbe.
Historie
Elbe vart først nedteikna av Ptolemaios som Albis (germansk språk for kvit) i Germania Magna med utspring i Asciburgis-fjella (Riesengebirge), der dei germanske Vandalii budde.
Elbe har lenge vore ein kjend del av den europeiske geografien. Romarane kjende elva som Albis, og dei prøvde berre ein gong å flytte den austlege grensa til riket sitt frå Rhinen til Elbe, og dette forsøket mislykkast i Slaget i Teutoburgskogen i å 9 evt. I mellomalderen vart elva den austlege grensa til Karl den store sitt rike. Dei framkommelege delane av elva var òg viktige for den suksessen Hanseatane oppnådde, og mykje handel skjedde på Elbe.
I 1945, då den andre verdskrigen nærma seg slutten, vart Nazi-Tyskland fanga mellom hærane til dei Allierte som storma fram frå vest, og Sovjetunionen som kom frå aust. 25. april møttest dei to styrkane nær Torgau ved Elbe. Hendinga vart markert som Elbedagen. Etter krigen danna Elbe grensa mellom Aust- og Vest-Tyskland.
I følgje russiske forteljingar vart leivningane av Adolf Hitler, Eva Braun, Joseph Goebbels, Magda Goebbels og dei seks borna til Goebbels gravne opp i april 1970 då SMERSH-anlegget i Magdeburg vart overført til Aust-Tyskland. Dei vart visstnok grundig kremert og oska vart til slutt spreidd på Elbe, utan seremoni.
Fakta
Moldau er større og lengre enn Elbe når dei renn i hop, og det er uvanleg at ei elv då ikkje ber namnet til den største elva når dei renn vidare. Årsaka til at Elbe framleis ber namnet sitt er at Moldau renn inn i Elbe i ein nesten rett vinkel, slik at ho ser ut som ei sideelv.
Tjörnin
Tjörnin (Tjernet på norsk) er eit lite vatn sentralt i Reykjavík på Island. Sjølv om han ikkje er særleg stor er han av dei best kjende i landet.
Axel Kielland
Axel Kielland var ein norsk forfattar og journalist, oppvaksen i Stavanger og Oslo. Han arbeidde mellom anna som journalist for avisa Dagbladet og vart vidgjeten som dramatikar. Han skreiv òg romanar. Han var barnebarn av forfattaren Alexander Lange Kielland.
Tjörnin
Dei fleste som kjem til Reykjavík går forbi innsjøen, som ligg i sentrum ved sida av rådhuset Ráðhús Reykjavíkur og fleire museum. Universitetet på Island ligg òg i nærleiken.
Mange tar borna sine med til Tjörnin for å sjå og mate endene, svanene og gjæsene som held til her.
Om vinteren frys som regel innsjøen til, men varmt geotermisk vatn vert pumpa inn for å smelte isen i eit område for fuglane.
Axel Kielland
Axel Kielland skreiv spenningsromanen Farlige Hvetebrødsdager (1946). Ei av hans best kjende bøker er La oss se på saken, ei samling referater frå kjende rettssakar.
Thespiés
Thespiés (gresk Θεσπιές) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Viotía i Sentral-Hellas i Hellas. Thespiés inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Aliártos.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Thespiés 4 793 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 139 innbyggjarar.
Flapp
Ein flapp er ein konsonant som blir uttala ved at ein nedre, aktiv artikulator fyrst blir dregen bakover og så kasta framover att, slik at han slår borti ein øvre, passiv artikulator «i forbifarten». Eit døme er apikal eller retrofleks flapp, som blir skriven med IPA-symbolet [ɽ] og som blir uttala ved at apex (tungespissen) slår borti postalveoli. [ɽ] er vanleg i mange norske dialektar, til dømes som uttale av l i Ola og jålete. Ein anna flapp er den labiale [ѵ], som blir uttala ved at underlippa slår borti overleppa, som i mbum-ordet Hven [ѵen] 'Gud'.
Poland av Tangerine Dream
I desember 1983 var Tangerine Dream igjen attende bak Jarnteppet for å halde konsert. Dei hadde spelt i Aust-Berlin i januar 1980, som resulterte i albumet Quichotte, og no spelte dei i Warszawa i Polen.
Tangerine Dream spelte to konsertar i Warszawa is-stadion den 10. desember 1983, ein på ettermiddagen og ein på kvelden. Musikken vart miksa og noko overdubba med nye partar og mellomspel i studio i 1984 for å gje eit typisk Tangerine Dream-album utan støy frå publikum.
Edgar Froese fortalte: «Me er blitt kalla eit politisk band, men når me har spelt i Aust-Tyskland og Polen er det ikkje av politiske årsaker. Me berre ønskte å spele for folka der.» Chris Franke sa: «Me er berre politiske på den måten at musikken kan nyttast til å utløyse impulsar som får folk til å tenkje på samfunnet.»
Innhald
Dei fire spora består av 3-4 seksjonar kvar. Dei siste to av dei fire seksjonane på «Tangent» vert kalla «Polish Dance» (som minnar om komposisjonen «Choronzon» frå Exit, spelt baklengs) og «Rare Bird», og den andre delen av «Barbakane» vert kalla «Warsaw in the Sun». Det finst òg andre, mindre kjende offisielle og uoffisielle namn på andre seksjonar av albumet. Han finst òg som ein avgrensa biletplate der bileta frå plateomslaget er direkte på vinylplata.
Av dei tolv CD-utgåvene har berre tre av dei det komplette albumet. Alle dei andre manglar anten «Tangent» med ein forkorta versjon av «Barbakane», eller inneheld «Tangent» men har framleis den forkorta versjonen av «Barbakane».
Taylorisme
Taylorisme, eller «vitskapleg leiing», er ein bedriftsleiingsteori med siktemål å auke arbeidsproduktiviteten mest mogleg. Ideane vart utvikla av Frederick Winslow Taylor i 1880- og 1890-åra, og vart publiserte i bøkene Shop Management (1905) og The Principles of Scientific Management (1911).
Poland av Tangerine Dream
Innhald
Den andre er gjeven ut som ein dobbel-CD og er nokså sjeldan.
Taylorisme
Taylor meinte at avgjerder baserte på tradisjon burde avløysast av presise prosedyrar utvikla etter nøyaktige studium av individet i arbeid. Dette inneber ein høg grad av leiarkontroll over arbeidet til dei tilsette.
I leiingsteori i dag blir omgrepet taylorisme mest bruka som kontrast til nye og betre måtar å leie arbeid på. Taylorisme kan sjåast som arbeidsdeling i det ekstreme, med umenneskeleggjering av arbeidaren som resultat.
Cort Adelers gate i Oslo
Cort Adelers gate (17-41, 2-30) er ei gate i bydel Frogner i Oslo. Ho har namn etter den norsk-danske admiralen Cort Adeler. Gata går frå Henrik Ibsens gate til Munkedamsveien, der Dokkveien fortset ned Aker Brygge.
Khole
Kholebeatz er kunstnarnamnet til den norske musikkprodusenten (av hiphop/electro/electronic/rnb) Kristian Hole frå Molde. I 2012 blei han signert som artist/musikkprodusent til plateselskapet AGF music. Han er mest kjend for sine samarbeid med Dipset, Ken Ring, Son Of Light og Agallah. Musikkprodusenten er bosatt i Kristiansand.
Khole har jobba med ei rekkje ulike rapparar frå heile Noreg (mellom anna Jaa9 frå Jaa9 & Onkl P, Side Brok, Oral Bee, Son Of Light frå TP Allstars, Bad Spit, Gutta på Skauen, Vågsbygd Handy, Folkefiender, Dets Dollar, og så bortetter) og Amerika (JrWriter, Agallah, Un Kasa, 40 Cal, Dipset, Byrdgang, Purle City, Zeps, AlphaTae, Paul Curtis), og har sjølv gjeve ut gratismixteipen «Collection of Khole Volume 1» og «The Border Mixtape».
I 2012 gav Kholebeatz og Oral Bee ut gratisalbumet Banger på Toppen av Banger digitalt der alle låtane var produsert av Kholebeatz, og all rap og tekst var av Oral Bee.