cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luxembourgkrisa
Luxembourgkrisa (tysk Luxemburgkrise, nederlandsk Luxemburgse kwestie) var ein diplomatisk strid og konfrontasjon i 1867 mellom Frankrike og Preussen om den politiske statusen til Luxembourg. Konfrontasjonen førte nesten til krig mellom dei to partane, men vart fredeleg løyst med Londontraktaten.
Datakomprimering
Datakomprimering er ulike teknikar for å redusera datamengda som skal overførast eller lagrast. Ein skil mellom tapsfri komprimering og komprimering med tap.
Tapsfri komprimering
Tapsfri komprimering vert nytta der det er viktig at informasjonen som vert overført eller lagra ikkje vert endra. Dette er til dømes viktig når ein overfører eller lagrar programvare, tekst, innskot på bankkontoar, og så vidare. Tapsfri komprimering nyttar ulike strategiar for å koda informasjonen på ein meir effektiv måte. Ein av desse teknikkane går ut på å nytta stutte kodeord for symbol det er mange av og lengre kodeord for symbol som ikkje vert sendt så ofte.
Datakomprimering med tap
Datakomprimering med tap fjernar informasjon som ikkje vert sett på som viktige. Dette reduserer datamengda og komprimeringsgraden vert større enn for tapsfri komprimering. Prisen ein betaler for den auka komprimeringsgraden er at dekodaren i mottakaren ikkje klarer å attskapa den opphavlege informasjonen eksakt, slik at ein nå nøya seg med ei omtrentleg attskaping. Komprimering med tap vert nytta for musikkfiler (MP2, MP3, AAC, etc.), tale (CELP, Speex, etc.) bilete (JPEG), video (MPEG, DV, H.261, etc.).
Søderbergelektroden
Søderbergelektroden er ein kontinuerleg, sjølvbrennande karbonelektrode som vert nytta i elektrometallurgiske smelteomnar og som katode i elektrolysebaserte smelteverk. Før utviklinga av denne kolelektroden som brann direkte og kontinuerleg brukte dei førehandsbakte elektrodar som kravde at operatørar måtte stoppa smelteomnane for å montera nye elektrodar når den gamle var brukt opp.
Elektroingeniøren Carl Wilhelm Søderberg (1876–1955) fekk den opphavlege ideen til den kontinuerlege elektroden i 1916. Saman med dr. ing. Mathias Ø. Sem ved Det norske selskab for Elektrokjemisk Industri (Elkem ASA) dreiv han forsøk på å utvikla ein kontinuerleg elektrode ved å fylla ein elektrodemasse av kol, tjæra og bitumen inn i eit jarnrør med ein jarnkjerne som vart kopla til elektrisk kraft. Saman med ingeniør Jens Westly laga dei langsgående ribbar på innsida av elektrodemantelen for å betre kontakten mellom denne og den bakte delen av elektroden. Til oppfinningas hovedpatent frå 1918 er det knytt over 300 patent.
Søderbergelektrodens stålmantel vert idag fylt med ein pasta beståande av kalsinert antrasitt, petrolkoks og bek. Elektrodemassen vert brunne til ein fast karbonelektrode etterkvart som han vert forbrukt og vert mata nedover i omnen. Når elektroden vert brukt i prosessar der jarn ikkje er skadeleg for produktet, som ved framstilling av råjern, vert stålmantelen mata ned og vert forbrukt saman med elektroden. Nye seksjonar kan då sveisast på ovanfrå. Frå 1924 vart søderbergelektroden òg teke i bruk i aluminiumindustrien. Ved bruk i aluminiumelektrolyse er mantelen stasjonær og berre sjølve karbonelektroden vert mata inn i elektrolysebadet.
Omleiringa av Luxembourg i 1684
Omleiringa av Luxembourg i 1684 vart utført av Ludvig XIV av Frankrike. Dette førte til uro hos Frankrike sine naboar og dette resulterte i at Augsburgforbundet vart oppretta i 1686. I den påfølgjande pfalsiske tronfølgjekrigen måtte Frankrike gje i frå seg hertugdømet, som vart gjeve tilbake til Habsburg med Ryswick-traktaten i 1697.
Amalgam
Amalgam er ei legering som består av 50% kvikksølv, samt sølv, tinn, kopar og sink. Dagens amalgam har vore brukt i tannfyllingar sidan 1895.
Ettersom amalgam inneheld mykje kvikksølv, er det etter kvart mange som meiner at desse tannplombene kan ha negativ verknad på helsa.
Når tannlegane skal fjerna amalgam frå tennene, må dette handterast som spesialavfall.
Alternativ til amalgam er plomber av plast, porselen eller gull. I Russland er det vanleg å bruke gullplomber.
Feildeteksjon og korreksjon
Feildeteksjon og korreksjon er ulike teknikkar nytta innan datatransmisjon og lagring, for å detektera feil og korrigera dei. Ein legg då til redundans, på ein kontrollert måte, i sendaren. Ein dekodar i mottakaren nyttar denne informasjonen for å avgjera om det har oppstått feil og for å retta opp feilen.
Taro Goto
Taro Goto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Feildeteksjon og korreksjon
Det oppstår alltid feil når ein overfører eller lagrar data og ulike overføringskanalarkanalar og lagringsmedium innfører ulike typar feil. Feilkorreksjonsmetodane må difor tilpassast kanalen eller lagringsmediet. Platelager og optiske lagringsmedium (CD, DVD, etc.) krev ulike feilkorreksjonsmetodar. Ulike overføringskanalar som pakkesvitsja nett, digital radio, etc. stiller atter andre krav.
Taro Goto
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight og JEF United Ichihara.
Feildeteksjon og korreksjon
Ved tovegs kommunikasjon, som til dømes pakkevitsja nett, kan ein be om å få sendt pakkar med feil på nytt; ein kan då nøya seg med å detektera feil i mottakaren, noko som er enklare enn å korrigera feila. Ved einvegs kommunikasjon, som til dømes radiokommunikasjon, har ein ikkje høve til å be om at data med feil blir sendt på nytt; ein lyt då nytta algoritmer som korrigerer feila. DAB+, til dømes, hat to lag med feilkorreksjon og er svært robust.
Aura å
Ordet «Aura» kjem frå eit gamalt svensk ord for elv, men vert no omsett som «stryk». Elva ligg i eit jordbruksområde og er gjørmete på grunn av overflatevatn som renn frå gardar i nærleiken med eutrofiering som den største trugselen. Forholda i elva har betra seg sidan 1970-åra, og Aure å er no rein nok til at det finst laks i elva.
Elvebreidda har vore busett sidan minst 6000 år sidan. Erkebispedøme i Finland har halde til nær elva sidan 1200-talet.
Nordjukagirsk
Nordjukagirsk eller tundrajukagirsk er det eine av to jukagirske språk. Det blir snakka av 30–150 menneske i det austlege Sibir, i Magadan oblast og republikken Sakha.
Vokalar
Dei lange midtre vokalane, og  blir uttalt som diftongar ,  ja  i trykksterk staving.
Konsonantar
Uvular frikativ blir uttalt som plosiv  etter velar nasal.
Staving
Stavingsstrukturen er KVK, eller høgst ein konsonant kan opptre i byrjinga og slutten av ordet, og det kan vere høgst to konsonantar etter kvarandre midt i ordet.
Louvre
Musée du Louvre eller Louvre i Paris er eit av dei største og mest vidgjetne musea i verda, med eit areal på til saman 210 000 m², og av dette er 60 600 m² utstillingsareal. Museet ligg i sentrum av byen, i 1er arrondissement, mellom høgre breidda av elva Seinen og den kjende gata rue de Rivoli. Museet var opphavleg eit kongeslott bygd på 1200-talet, som det i 1546 vart sett i gang større påbyggingar på, og arbeidet heldt fram til på 1800-talet. Delar av slottet vart teke i bruk som museum i 1793. Etter ei større restaurering på 1980-talet, vart i 1993 heile slottet opna for ålmenta som museum.
Museet syner fram både eldre fransk og annan europeisk målarkunst og skulpturar, til dømes eit av dei best kjende kunstverket i verda, Leonardo da Vinci sitt måleri Mona Lisa, muslimsk kunst, og framifrå samlingar av arkeologiske funn og andre oldsaker frå farne tiders fremste kulturområde. I tillegg til dei viktige samlingane av muslimsk kunst, europeisk skulptur og andre kunstgjenstandar, måleri og grafisk kunst, har såleis museet store og viktige samlingar av orientalske fornfunn, egyptiske fornfunn, greske, etruskiske og romerske fornfunn. Av til saman 445 000 einskildgjenstandar på museet er 35 000 å sjå i utstillingane.
Słupia
Słupia (tysk Stolpe) er ei elv nordvest i Polen som munnar ut i Austersjøen. Elva har ei lengd på 138 km og eit nedslagsfelt på 1623 km².
Martin Tranmæl
Martin Tranmæl var ein norsk politikar som stod sentralt i norsk arbeidarrørsle i heile første halvdelen av førre hundreåret.
Tranmæl var bondeson frå Melhus i Sør-Trøndelag. Han arbeidde som målar og bygningsarbeidar, og var aktiv i Det norske Arbeidarpartiet frå hundreårsskiftet, berre avbrote av to korte opphald i USA. I USA arbeidde han som målar, og sjølv om han var medlem av den reformistiske American Federation of Labor, deltok han ved den første kongressen til Industrial Workers of the World. Seinare var han indspirert av deira syndikalistiske idear om generalstreik, autonomi og arbeidarmakt.
Han tok til å arbeide som journalist i den trønderske arbeidaravisa Ny Tid, der han var fast redaktør frå 1913 til 1918. Tranmæl var medlem av landsstyret i Arbeidarpartiet frå 1906 til 1918, i sentralstyret frå 1918 til 1963. Frå 1921 til 1949 var han redaktør av hovudorganet til partiet, Social-Demokraten, sidan Arbeiderbladet, den noverande Dagsavisen. Han var også medlem av LO-sekretariatet mesteparten av tida i perioden 1920 til 1946.
Tranmæl blei landskjend da han stod i brodden for den radikale, halvveges syndikalistisk prega Fagopposisjonen av 1911, som bidrog mykje til at venstrefløya fekk fleirtal i Arbeidarpartiet i 1918. Partiet erklærte seg da som revolusjonært, og året etter gjekk det inn i den Tredje Internasjonalen (Komintern). Også dei 21 opptaksvilkåra som blei kalla Moskvatesene blei godtatt av partiet og av Tranmæl, som no var i ferd med å bli Arbeidarpartiet sin mektigaste politikar, sjølv om han ikkje var formell leiar. I 1921 braut den sosialdemokratiske opposisjonen ut av partiet på grunn av dette, og danna Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, med mellom andre Olav Oksvik som sentral person. Men Tranmæl var sjølv i ferd med å bli skeptisk til Komintern, og i november 1923 melde fleirtalet i DNA, med Tranmæl i brodden, seg ut av organisasjonen. Dei som ønskte å bli verande som seksjon av Komintern, danna da Norges Kommunistiske Parti. Men Arbeidarpartiet rekna seg framleis som sympatiserande organisasjon, og som eit kommunistisk parti. Tranmæl si rolle i DNA var så sentral at partiet av andre blei kalla «Tranmælpartiet» og medlemmene «tranmælittar».
DNA og NSA blei samla etter press frå LO i 1927, og på 1930-talet forsvarte Tranmæl i Arbeiderbladet ei parlamentarisk og reformistisk politisk linje som skilte seg kraftig frå den han hadde stått for før, men som førte til regjeringsmakt for Arbeidarpartiet under statsminister Johan Nygaardsvold.
I etterkrigstida fekk Tranmæl ei mindre dominerande rolle i partiet, men hadde framleis ein viss innverknad, både direkte og indirekte. Han, som hadde vore revolusjonær, var no blant anna ein sterk tilhengar av medlemskap i NATO, medan meir moderate sosialistar som Nygaardsvold og Oksvik var mykje meir skeptiske.
New Light Through Old Windows
New Light Through Old Windows er det første samlealbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1988. Albumet består hovudsakleg av nyinnspelingar av songar frå tidlegare Rea-album, i tillegg til to nye songar, «Working on It» og «Driving Home for Christmas».
«Working on It» vart gjeven ut som singel og var ein av dei få singlane til Rea som gjekk inn på singellista i USA, då han nådde ein 73. plass på Billboard Hot 100 og ein førsteplass på Mainstream Rock Tracks-lista. Nyinnspelinga av «On the Beach» vart òg gjeve ut på singel og denne nådde niandeplassen på Adult Contemporary-lista i USA i 1988 og ein 12. plass på den britiske lista.
Glenn Cornick
Glenn Douglas Barnard Cornick er ein engelsk rockemusikar. Han var den første bassisten i det britiske rockebandet Jethro Tull.
Cornick spelte bass i fleire band før han vart med i Jethro Tull, som Jailbreakers, The Vikings, Formula One, The Hoboar, The Executives og John Evan's Smash, og var ein av medlemmane som starta Tull. Han gav seg i bandet i 1970, etter det tredje albumet deira, Benefit.
Etter at han forlet Jethro Tull starta Cornick Wild Turkey i 1971, først med Graham Williams (gitar), Alan «Tweke» Lewis (gitar), John «Pugwash» Weathers (eks-Pete Brown & Piblokto!) (trommer) og Gary Pickford-Hopkins (eks-Eyes of Blue) på vokal, men Weathers og Williams forlet bandet for å bli med i Graham Bond's Magick før Wild Turkey spelte inn noko som helst. Dei vart erstatta av Jon Blackmore (gitar og vokal) og Jeff Jones (eks-Man) (trommer) som var med på innspelinga av albumet Battle Hymn. For å marknadsføre albumet varma dei opp for Black Sabbath i Storbritannia og USA. Tony Iommi i Black Sabbath hadde ein kort periode spelt med Cornick i Jethro Tull. Bandet spelte sidan inn albumet Turkey og Don't Dare to Forget.
I midten av 1990-åra vart Wild Turkey gjenforeint og spelte inn albumet Stealer of Years, og spelte på to Jethro Tull-«konventar». Tidleg i 2000-åra vart det gjeve ut to konsertalbum og i 2006 enno eitt, You and Me in the Jungle.
Kazuhisa Iijima
Kazuhisa Iijima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Kawasaki Frontale og Avispa Fukuoka.
Omleiringa av Luxembourg 1794-1795
Omleiringa av Luxembourg var ei omleiring av Den første franske republikken av Luxembourg by som då var under Habsburgmonarkiet. Omleiringa varte frå 22. november 1794 til 7. juni 1795 under dei franske revolusjonskrigane. Sjølv om den franske hæren ikkje klarte å bryte gjennom bymurane rundt byen, som hadde rykte for å vere av dei kraftigaste i verda, måtte festninga til slutt overgje seg etter meir enn sju månader.
Luxembourg sitt lange forsvar var leia av Lazare Carnot, som kalla Luxembourg «den beste festninga i verda etter Gibraltar». Byen fekk slik kallenamnet «Norden sitt svar på Gibraltar».
Den franske sigeren resulterte i at Sør-Nederland vart annektert av Frankrike den 1. oktober 1795. Det meste av Luxembourg (inkludert heile det moderne storhertugdømet), vart ein del av departement Forêts, som vart oppretta 24. oktober 1795.
Hans H. Steinsund
Hans H. Steinsund er ein norsk adjunkt. Han er frå Solund. Steinsund har vore medforfattar i fleire bøker, og han har vore aktiv som skribent i Solund sogeskrift. Steinsund har fått Kongens fortenestemedalje for lærargjerning og sogeskriving.
Ounasjoki
Ounasjoki er ei elv i Lapplands län i Finland, og ei av sideelvane til Kemijoki. Ho har sitt utspring ved Ounasjärvi sør for tettstaden Hetta i Enontekis, og renn fyrst nesten rett austover og so nesten rett sørover. Ved Ounastunturi-fjellet svingar ho søraustover mot Rovaniemi, der ho munnar ut i elva Kemijoki.
Himmelblå
Himmelblå er ein norsk dramaserie produsert av NRK Drama. Serien er hovudsakleg spelt inn på Ylvingen i Nordland, som også er der mesteparten av handlinga går føre med.
Himmelblå hadde premiere 7. september 2008 på NRK1. Serien vann klassen beste TV-drama under Gullruten 2009. I tillegg vann Lena Kristin Ellingsen frå serien klassen beste kvinnelege skodespelar under same utdelinga.
Den norske serien byggjer på Two Thousand Acres of Sky som blei vist på BBC1 frå 2001 til 2003. Denne blei skriven av Timothy Prager og produsert av Adrian Bate
Handlinga
Serien handlar om eit lite øysamfunn i Nord-Noreg, Ylvingen. Skolen på øya har for få elevar til at det kan sikrast vidare drift. Derfor set lokalbefolkninga inn ein annonse i VG og søkjer etter ein etablert familie med barn i skolepliktig alder. I Oslo jobbar aleinemora Marit (Line Verndal) som kokke med mykje kveldsarbeid. Ho vil nytte høvet til å starte eit nytt liv med eiga verksemd der. Kim blir med som fiktiv «ektemann». På Ylvingen startar ho pensjonatet Himmelblå.
Produksjon
Eva Dahr var konseptuerande regissør for serien. Dei andre regissørane var Vibeke Ringen, Anne Sewitsky, Tor Tørstad og Mathias Calmeyer. Manuset er skrive av Kathrine Haugen, Sissel Haugen, Lasse Nederhoed, Anne Sewitsky og Mathias Calmeyer. Margrete Kåset har vore manusredaktør. Sjefsfotografar har vore Helge Semb, Hans Erik Lindbom, Christine Heitmann og Leif O. Bergundhaugen, og musikken er laga av Martin Horntvedt. Produsentar for serien var Tore Bergstrøm og Vegard Stenberg Eriksen, lineproducarar Inger Vatne og Cecilie Nordstrøm. Prosjektsjef for serien og initiativtakar var Petter Wallace. Dramasjef var Hans Rossine.
Sjølv om både innspeling og handling er lagt til Ylvingen på Helgeland, snakkar skodespelarane ikkje helgelandsdialekt, men eit standard nordnorsk talemål, tilpassa dialektar lenger nordfrå.
Premiere
Premieren vart send søndag 7. september 2008 med to episodar første dag. Den første episoden vart sett av 922 000 sjåarar, mens episode to som gjekk rett etterpå, hadde 1 099 000 sjåarar, noko som var rekordtal for ein norsk dramaseriepremiere etter år 2000.
Sjåartala nådde i den siste episoden som vart send på NRK1 søndag 22. mars 2009 1 309 000.
Visa Paralympic Hall of Fame
30. august 2012 vart fire paralympiske utøvarar teken inn i den fjerde Visa Paralympic Hall of Fame under ein seremoni i London.
Kriterium
Kvart andre år vert prisen tildelt paralympiske utøvarar eller trenarar som har gjeve framifrå suksess og viser god sportsånd, som frå og med den tredje utgåva er sponsa av VISA.
Siegfried Wolfgang Fehmer
Siegfried Wolfgang Fehmer var ein tysk politimann som var medlem av nazipartiet (NSDAP) frå januar 1930. Frå 1934 var Fehmer tilsett i Gestapo. Han var stasjonert i Noreg frå april 1940 til slutten av krigen i 1945. Etter krigen vart han dødsdømt for krigsbrotsverk.
Liv
Fehmer, som var utdanna jurist, vart kriminalkommissær i Gestapo i 1936 og arbeidde først i Berlin, seinare i Aust-Pommern 1936-37, i Köslin 1937-39 og i Wiesbaden 1939-40.
Fehmer kom til Oslo 27. april 1940 som leiar av Spionage Abwehr. Han arbeidde særleg med spionasjesaker og saker vedkomande Milorg. I februar 1945 vart han avdelingssjef for SD (Sicherheitsdienst) avd. IV i Oslo med yrkestittel kriminalrat og rang av SS-Hauptsturmführer. Etter 7. mai 1945 prøvde han å gøyme seg i ein leir med tyske krigsfangar, men vart attkjend og arrestert.
Fehmer var i samvær med andre ein sjarmerande person. Under forhøyr av fangar kunne han derimot nytte seg av tortur. Han var kjend som ein av dei farlegaste motstandarane til heimefronten.
Høgsterett dømde Fehmer 24. februar 1948 til døden for krigsbrotsverk, dommen vart fyllbyrda tre veker seinare på Akershus festning framfor ein dødspelotong.
Kemijoki
Kemijoki (svensk Kemi älv) er den lengste elva i Finland med ei lengd på 550 km. Ho renn gjennom Kemiträsk og Rovaniemi før ho munnar ut i Bottenvika ved Kemi.
Ved Rovaniemi renn Ounasjoki i hop med Kemijoki.
Det fyrste vasskraftverket i Kemijoki vart konstruert i 1946 ved Isohaara. Så langt er det bygd 15 vasskraftverk i elva. Kemijoki Oy og Pohjolan Voima Oy eig kraftverka. I 2003 produserte kraftverka totalt 4,3 TWh, som er om lag 34,5 % av den totale vasskraftproduksjonen i Finland.
Śmiała Wisła
Śmiała Wisła er ei av greinene til Wisła i Polen og munnar ut i Gdańskbukta. Śmiała Wisła renn vest for øya Wyspa Sobieszewska. Elva vart danna i 1840 under ein flaum som skapte denne nye munningen til Wisła.
Ken Ishikawa
Ken Ishikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Vegalta Sendai, Mito HollyHock og JEF United Ichihara.
Ślęza
Ślęza (tysk: Lohe) er ei 78,6 km lang elv i Nederschlesen sør i Polen og ei av sideelvane til Oder frå venstre. Ho spring ut frå Niemczaåsane (Wzgórza Niemczańskie), ein del av Sudetane (Przedgórze Sudeckie), og renn forbi fjellet Ślęża i Det schlesiske låglandet (Nizinia Śląska). Ho munnar ut i Oder i Wrocław.
Den viktigaste sideelva hennar er Mała Ślęza (Vesle Ślęza). Av byar langs elva finn ein Niemcza, Tyniec nad Ślęzą, Jordanów Śląski og Wrocław.
Merk at namnet på elva vert skrive utan det diakritiske punktet som fjellet Ślęża vert skrive med. Dette gjer at namnet på fjellet får ein «zj»-lyd på norsk, medan elva berre har ein «z»-lyd
Senkakuøyane
Senkakuøyane (尖閣諸島; Senkaku-shotō; japansk namn) eller Diàoyúdǎo/Diàoyútái (forenkla kinesisk 钓鱼岛; tradisjonell kinesisk: 釣魚台; kinesisk namn; Diaoyu) er ei omstridd gruppe ubefolka øyar i Austkinahavet. Dei er 120 nautiske mil nordaust for Taiwan, 200 nautiske mil austom det kinesiske fastlandet og 200 nautiske mil sørvest for den japanske øya Okinawa. Administrativt utgjer øyane ein del av det japanske prefekturet Okinawa. Dei vart annekterte av Japan i 1895, og etter at Japan leid nederlag i andre verdskrigen var dei okkuperte av USA frå 1945 til 1972, då dei vart overførte attende til japansk kontroll. Òg Folkerepublikken Kina og Republikken Kina gjer krav på øyane.
Ludwig Runzheimer
Ludwig Runzheimer var ein tysk statsborgar frå Gladenbach i Hessen og kriminalassistent i Gestapo som var verksam i Noreg under andre verdskrigen.
Senkakuøyane
Historie
Øyane er nemnt i kinesiske kjelder frå 1400-talet. Dei vart då omtalt som Diaoyu i bøker som Ferd i medvind (1403) og Rapport frå ferda til den keiserlege utsendinga til Ryukyu (1534). På dei keiserlege kinesiske karta frå Ming-dynastiet vart det kinesiske namnet for øygruppa, Diaoyu, og det japanske namnet for hovedøya, Uotsuri, brukt; begge tyder 'fiske'.
Ludwig Runzheimer
Ludwig Runzheimer vart dømd til døden for krigsbrotsverk i Gulating lagmannsrett 13. april 1946. Dommen vart ikkje anka, og han vart avretta på Sverresborg festning i Bergen 6. juli 1946.
Senkakuøyane
Historie
Den første skildringa av øyane som vart utgjeven i Europa, var i ei bok importert av Isaac Titsingh i 1796. I det vesle biblioteket hans med japanske bøker fanst blant anna Ei illustrert skildring av tre land av Hayashi Shihei. Denne teksta, som vart gjeve ut i Japan i 1785, skildra kongedømmet Ryukyu. I 1832 støtta Royal Asiatic Society ei posthum utgjeving av Titsingh si franske omsetjing.
Den første omtalen av øyane på engelsk kom i 1848, då Edward Belcher utgav ei ferdskildring av ein tur med HMS «Sammarang». Kommandør Belcher kommenterte at «namna i denne regionen har vorte teke med utan nøye vurdering.» Belcher rapporterte om ankring ved Pinnacle Island i mars 1845.
I 1870–80-åra vart det engelske namnet Pinnacle Islands (tårnøyane) brukt om skjera som er i tilknyting til den største øya Uotsuri-jima/Diaoyu Dao (vart då kalla Hoa-pin-su, 和平屿, «fredsøya»); Kuba-jima/Huangwei Yu (då kalla Ti-a-usu); og Taishō-jima/Chiwei Yu. Seinare vart Pinnacle Islands brukt som namn på heile øygruppa. Øyane vart formelt annektert av Japan 14. januar 1895.
Frå rundt 1900 etablerte den japanske forretningsmannen Koga Tatsushirō eit foredlingsanlegg for sarda på øyane med 200 arbeidarar. Denne verksemda vart lagt ned i 1940, og auga har sidan vore ubebodde. I 1970-åra selde Koga Tatsushirōs etterkommarar Zenji og Hanako Tatsushirō dei fire øyane til Kurihara-familien frå prefekturet Saitama. Under føresetnad at Kuriharafamilien ikkje skulle selja øyane vidare med mindre det var til den japanske staten, eller offentlege organisasjonar.
Frå 1945 til 1972
Ryukyuøyene er øygruppa som strekkjer seg i ein boge frå Kyushu, den sørlegaste av dei store japanske øyane, til Taiwan. Den største øya er Okinawa. Etter slaget om Okinawa i juni 1945 vart Ryukyuøyene okkupert og styrt av det amerikanske forsvaret. Etter San Francisco-traktaten i 1952 fekk området lokal politisk makt, men var eigenleg enno okkupert og vart styrt av USAs sivile administrasjon av Ryukyuøyene. I 1972 vart Senkakuøyene overført til japansk kontroll som ein del av attendeleveringa av Okinawa, og øyane vart ein del av prefekturet Okinawa.
I 1971 erklærte òg styresmaktene til Republikken og Folkerepublikken Kina at øyane tilhøyrde dei.
Etter 1972
Etter at styret vart overført til dei japanske styresmaktene, vart øyane lagt under administrasjonen til kommunen Ishigaki på Okinawa. Dei sentrale japanske styresmaktene har likevel nekta Ishigaki å undersøkja eller utvikla øyane. I 1979 vart øyane vitja av ein offisiell delegasjon på vegner av den japanske regjeringa. Delegasjonen bestod av 50 vitskapsfolk, offentlege tenestemenn, og Hiroyuki Kurihara, ein av eigarane. Delegasjonen budde på Uotsuri i rundt fire veker og undersøkte det lokale økosystemet, der dei fann moldvarpar og sauer, og studerte det maritime livet, for å sjå om øyane kunne folkesetjast av menneske.
I årane frå 2002 til 2012 betalte det japanske innenriks- og kommunikasjonsdepartementet Kurihara-familien ei leige på 25 millionar yen årleg for å leige Uotsuri, Minami-Kojima og Kita-Kojima. Det japanske forsvarsdepartementet leiger øyane Kuba for eit ukjent beløp. Kuba vert brukt av det amerikanske forsvaret som øvingsområde for bombing frå fly. Dei japanske sentrale styresmaktene eig Taisho-øya.
Tilspissing frå 2012 –
Fredag 14. september 2012 sende Folkerepublikken Kina seks militære patruljebåtar inn i det japanske territorialfarvatnet ved øyane for å hevda suvereniteten sin. Dette kom etter at den japanske regjeringa hadde avgjort å kjøpa tre av øyane av den japanske familien Kurihara for rundt 150 millionar kroner, noko kineserne såg på som ei «sniknasjonalisering» av øyane. Dei kinesiske fartøya trekte seg unna då Japan sende inn kystvakta si. Dette utløyste omfattande anti-japanske oppstandar i Kina gjennom den følgjande helga, der både den japanske ambassaden i Beijing og japanske fabrikkar og butikkar vart angripe blant anna med steinkasting. Dette var dei meste omfattande demonstrasjonane i Kina på mange år.
Den amerikanske forsvarsministeren Leon Panetta var på ein lenge planlagd ferd i området og han bad partane om å besinne seg. USA er traktatforplikta ovafor Japan til å støtta landet militært om det vert angripe, men amerikanarane har ikkje offisielt uttalt om dei ser desse øyane som japansk territorium. Amerikansk militær innblanding vert rekna som lite sannsynleg.
19. september 2012 vart det meldt om omfattande hackerangrep mot nettsidene til sentrale japanske samfunnsaktørar, som forsvars-, informasjons- og innanriksdepartementet, bankar, høgsterett, teknologiinstituttet og store næringslivsføretak. I følgje japansk politi kom desse angrepa frå Kina. Det vart frå kinesisk hald òg truga med handelskrig, og den politiske konfrontasjonen førte til at børsen i Tokyo fall betrakteleg.
23. november 2013 erklærte Kina ei luftforsvarssone over øyane. Sona overlappar den japanske sona. USA aksepterer ikkje sona og har sendt in B-52 bombefly som ikkje har identifisert seg. USA har likevel meldt til sivile flyselskap at dei skal melda i frå når dei flyr inn i sona.
Suverenitetsstrid
Både Japan, Folkerepublikken og Republikken Kina gjer krav på Senkaku/Diaoyu-øyane. Kor viktig øyane er for landa kjem av historiske tilhøve, militærstrategiske interesser og i at området rundt øyane er viktig for skipsfart, har rike fiskeressursar og moglege oljeførekomstar. Kina har truleg funne naturressursar i det området dei har døypt Chunxiaofeltet, som ligg berre fire kilometer inn på den kinesiske sida av den japanske midtlinja. Tvisten om øyane er ein havrettskonflikt (økonomisk sone). Senkaku/Diaoyu-statusen på øyane vil truleg avgjera kor stor del av olje- og gassfelta lenger nord som fell til Kina og Japan.
Folkerepublikken Kinas påstand
«Okinawarenna beviser at Kinas og Japans kontinentalsoklar ikkje hengjer saman, at renna fungerer som ei grense mellom desse og at han ikkje bør ignorerast...» Dei viser til Havrettskonvensjonen der kyststatar har rettar over kontinentalsokkelen sin sjølv om han strekkjer seg meir enn 200 nautiske mil frå kysten og beregning av avstandane frå kysten skal ikkje inkludera klipper der det ikkje er mogleg for menneske å bu eller driva næringsverksemd. Difor går den kinesiske grenselinja der Okinawarenna byrjar. Med desse argumenta er det ikkje naudsynt for Kina å hevda suverenitet over Senkaku/Diaoyu-øyane. Dei kjem likevel innanfor Kina sine «grenser».
Japans påstand
Etter havrettskonvensjonen kan Japan oppretta ei økonomisk sone ut til 200 nautiske mil frå kysten av Senkaku/Diaoyu- og Ryukyuøyene. Avstanden er for kort til dette, difor argumenterer dei for midtlinja. Suverenitet over Senkaku/Diaoyu-øyane gjev Japan eit mykje større sjøområde. Japan tolkar Okinawarenna som at «renna berre er ei tilfeldig fordjupning i ei kontinuerleg kontinentalgrense mellom dei to landa... og renna bør ignorerast...»
Republikken Kinas påstand
Republikken Kina (Taiwan) har dei same krav som Folkerepublikken.
Namnebruk
Hovedøya heiter Uotsuri-jima på japansk og Diaoyu Dao på kinesisk, begge namna tyder Fiskeøya. Senkaku shoto er ei japansk omsetjing av Pinnacle Islands («Sen» tyder spiss eller kvas sitt; «kaku», tårn og «shoto», øyane; «Tårnspissauga»), medan kineserne brukar Diaoyu Qundao for heile øygruppa. Då øyane er administrert av Japan brukar dei fleste «Senkaku». I nøytrale artiklar brukar dei ofte «Diaoyu/Senkaku».
Geografi
Øygruppa består av fem ubebudde holmar og tre aude klipper.
Desse småøyane i Østkinahavet ligg rundt 120 nautiske mil nordaust for Taiwan, 200 nautiske mil austom det kinesiske fastlandet og 200 nautiske mil sørvest for den japanske øya Okinawa.
I stigande rekkjefølgje etter geografisk avstand ligg øyane slik: Det kringliggande havet på kontinentalsokkelen er rundt 100–150 meter djupt bortsedd frå i Okinawarenna i sør som har ein stor seksjon som er 1 000 djup, og med djupn heilt ned til 2 716 meter. Backarkdepresjonen gjer det vanskeleg å skildra området.
Flora og fauna
Eit keisarleg, kinesisk edikt gav løyve til å samla urter på øyane i 1893.
Diaoyu Dao/Uotsuri Jima, den største av øyane, har den største mengda endemiske arter, blant anna senkakumuldvarpen (Mogera uchidai) og Okinawa-kuro-oo-ari-mauren. Senkakumuldvarpen er ei truga art, og han er under press frå geiter som vart sett ut i 1978.
Det er sett albatross på øyane. På Namxiao Dao/Minami Kojima finst ein av dei få hekkeplassane til den sjeldne gulhodealbatrossen (Phoebastria albatrus).
Naturressursar
Ein av grunnene til at desse tilsynelatande uviktige øyane er vorte eit viktig diplomatisk tvistespørsmål, er at det  kan finnast naturgass under sjøbunnen lenger nord. Dette er i område der Japan og Kina har overlappande interesser og krav, og øygruppa si tilhørighet kan i alle fall til ei viss grad påverka kva for eit land desse potensielle ressursane til slutt fell til. Det finst òg rike fiskeressursar i området.
Pedro (1970)
Pedro er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Haydnkvartettane av Mozart
Haydnkvartettane av Wolfgang Amadeus Mozart er ei samling på seks strykekvartettar publiserte i 1785 i Wien og desdiserte til komponisten Joseph Haydn. Dei vert rekna som eit høgdepunkt blant dei klassiske strykekvartettane, og inneheld nokre av dei mest minneverdige melodiane til Mozart.
Dei seks kvartettane
Kvartettane vart publiserte i eit sett i Wien i 1785. Året dei vart komponerte står i parantes over.
Historisk bakgrunn
Wolfgang Amadeus Mozart komponerte 23 strykekvartettar medan han levde. Dei seks Haydnkvartettane vart skrivne i Wien frå 1782 til 1785. Dei er dediserte komponeisten Joseph Haydn, som vert rekna som skaparaen av den moderne strykekvartetten. Haydn hadde nyleg vorte ferdig med dei viktige «Opus 33», ei samling kvartettar, i 1781, same året som Mozart kom til Wien. Mozart studerte strykekvartettane til Haydn og starta å komponere seks stykk, som vart publiserte i 1785. I løpet av denne tida vart Mozart og Haydn vener, og spelte stundom kvartettar i lag heime hos Mozart, med Mozart på bratsj og Haydn på fiolin. .
Haydn høyrde først desse kvartettane heime hos Mozart, 15. januar og 12. februar 1785. Etter å ha høyrt dei alle sa Haydn til far til Mozart, Leopold, som var på besøk frå Salzburg: «Føre Gud og som ein ærleg mann, seier eg deg at sonen din er den største komponisten som eg har høyrt om. Han har smamk og i tillegg ein enorm kunnskap om kompoisjon» The comment was preserved in a letter Leopold wrote 16 februar to his daughter Nannerl.
Kjelder
''
Freddy
Freddy og Freddie er opphavleg engelske kjæleformer av mannsnamna Fred og Frederick, som begge er knytte til tydinga 'fred'. Utanfor Storbritannia er dei også blitt tekne i bruk som døypenamn. Freddy har norsk namnedag den 14. november.
Freddie er også ein del brukt som kvinnenamn, og kan vera avleidd frå Alfreda, Frederica og Winifred.
Max Emil Gustav Rook
Max Emil Gustav Rook var ein tysk-norsk tolk og hjelpepolitimann for Gestapo i Noreg under andre verdskrigen.
Rook var fødd i Berlin-Steglitz i 1888. Han kom til Noreg i 1913, og vart norsk statsborgar i 1928. Rook melde seg til teneste for Sicherheitsdienst i Bergen i juni 1940, og var med på ei rekke aksjonar mot norske motstandsfolk. Han vart i Gulating lagmannsrett 12. februar 1946 dømd til døden for krigsbrotsverk, og vart avretta ved skyting på Sverresborg festning i Bergen 5. juni 1946.
Kautokeino kommune
Kautokeino kommune (nordsamisk Guovdageainnu suohkan, finsk Koutokeinon kunta, kvensk Koutokeinon komuuni) er ein kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke, og den største kommunen i Noreg. Godt over 90 % av dei som bur i Kautokeino har samisk som morsmål, og kommunen er rekna som det kulturelle senteret i det nordsamiske området.
Symbol
Kommunevåpenet er ein lavvo i gull på blå grunnfarge. Lavvoen symboliserer kommunen sine tradisjonar frå samisk kultur og eigenart. Fargen gull er eit symbol på rikdomment og mangfaldet til den samiske kulturen. Den blå botnen står for arktisk klima og natur.
Historie
Kautokeino vart relativt seint ein del av Danmark-Noreg, så seint som på 1700-talet var kyrkja i Kautokeino ei svensk kyrkje.
Kautokeino er kjend for å vere heimstaden til Kautokeinoopprøret i 1852, eit opprør mot norsk framferd i Sameland. Opprøret var inspirert av Lars Levi Læstadius.
Då Alta-Kautokeino-vassdraget vart planlagt regulert, var det planar om å setje heile Masi under vatn.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Kautokeino kommune frå 1920:
Nikopol
Nikopol kan vise til:
HEISAN
HEISAN er eit mikroprosessorsystem utvikla av Kjell Brønstad ved Universitetet i Bergen i 1982. Systemet var basert på mikroprosessoren MOS Technology 6502 frå MOS Technology. Datamaskinen vart nytta både i opplæring og i eksperiment, mellom anna til instrumenteringssystem på ballong.
Pari kurs
Pari kurs vert ikkje berre brukt om valuta, men òg om verdipapir som aksjar og obligasjonar og seier at marknadsverdien/prisen/kursen er samanfallende med den verdi som er sett.
Seiichi Ogawa
Seiichi Ogawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Csesznek
Csesznek (tysk Zeßnegg, kroatisk Česneg og slovakisk Česnek) er ein landsby i Veszprém fylke i Ungarn som er kjend for mellomalderborga si. Staden hadde 570 innbyggjarar i 2004.
Historie
Borga i Csesznek vart bygd i 1263 av baron Jakab Cseszneky, som var sverddragar for kong Bela IV. Han og etterkomarane hans vart kalla opp etter borga Cseszneky. Mellom 1326 og 1392 vart det ei kongeleg borg då Kong Sigismund gav ho til Garai-familien i byte for Macsó Banate. I 1482 døydde blodslina i Garai-familien ut og Kong Matthias Corvinus donerte borga til Szapolyai-familien. I 1527 tok baron (seinare greve) Bálint Török over borga og på 1500-talet var òg familiane Csábi, Szelestey og Wathay i tur og orden eigarar. I 1561 slo Lőrinc Wathay med hell tilbake ei omleiring av osmanarane. I 1594 vart derimot borga okkupert av tyrkiske troppar, men alt i 1598 klarte ungararane å ta ho tilbake. I 1635 kjøpte Dániel Esterházy borga og landsbyen og frå den tid og fram til 1945 var Csesznek familien Esterházy sin eigedom.
Sopot i Polen
Sopot er ei lita elv i Polen. Ho har utspringet sitt nær landsbyen Majdan Sopocki og renn gjennom Roztoczeåsane. Av landsbyar ved elva finn ein Ciotusza Stara, Nowiny, Hamernia og Osuchy. Ho er ei av sideelvane til Tanew.
Elva renn gjennom dei polske landskapsparkane Puszcza Solska og Czartowe Pole naturreservat.
Nikopol i Ukraina
Nikopol (ukrainsk Ні́кополь; russisk Ни́кополь; gresk Νικόπολις, tyder Sigersbyen) er ein by i Ukraina i Dnipropetrovsk oblast, ved høgrebreidda av elva Dnepr, kring 100 km sørvest for Dnipropetrovsk. Han har kring 120 000 innbyggjarar (2010) og er den tredje største byen i oblastet og blant dei 50 største i landet. Byen er eit senter for industri og samferdsel og ligg ved Kakhovkareservoaret.
Byen var tidlegare ein kosakkplass med namnet Nikitin Rog, og fekk bystatus og det noverande namnet sitt i 1782. I løpet av slutten på 1800-talet vart han ein viktig industriby.
Grava til kosakkleiaren Ivan Sirko ligg i Nikopol.
Erlend Haraldsson
Erlend Haraldsson (Erlendr son Haralds hins slèttmála) var jarl på Orknøyane i tida om lag frå 1153 til han døydde i 1156. Han var jarl samtidig med Ragnvald Kale Kolsson jarl og Harald Maddadsson jarl.
Kjelder
Det meste av opplysningane om Erlend Haraldsson finn ein i Orknøyingasoga frå kapittel 55 og utover.
Familie
Far til Erlend var Harald Håkonsson jarl (slettmæle) som døydde i 1127. Farfar hans var Håkon Pålsson jarl og mormor hans var Helga Moddansdotter. Det er ikkje kjent kven som var mor hans og heller ikkje om han hadde sysken. Han hadde desse farsyskena:
Harald jarl og syskena hans var i slekt med Magnus den heilage, som var syskenbarnet til far deira.
Skildringa i Orknøyingasoga (kap.55) tyder på at Erlend var særs ung då faren døydde og han kan ha vore fødd ein gong i åra 1120-1127.
Erlend hadde den vanlagnaden at han tidleg mista far sin. Det blir fortalt i soga at farmora, Helga Moddansdotter og syster hennar Frakokk Moddansdotter, hadde lagt planar om å ta livet av farbroren Pål jarl, men så gjekk det slik at dei i staden vart skuld i at Harald jarl, far til Erlend, miste livet
Etter at Pål jarl døydde, truleg myrda, nokre år seinare, vart Ragnvald Kale Kolsson ny jarl på Orknøyane.
Liv og lagnad
Det første Orknøyingasoga fortel om Erlend, er at han føddest opp «så lenge han var småbarn», saman med mormora på garden til syster hennar, Frakokk Moddansdotter i Sudrland, i eit i hovudsakleg skotsk-gælisk miljø.
Etter at Pål jarl miste livet i tida omkring 1136, vart Ragnvald Kale Kolsson jarl åleine på Orknøyane, og eit par år seinare vart syskenbarnet til Erlend, Harald Maddadsson, jarl saman med han. Erlend var truleg berre eit barn på denne tida, men må ha vore medveten om han var blitt forbigått, og at han sjølv hadde større arverett til jarlsnamnet, enn Harald.
Då han vart eldre, heldt Erlend seg mest i Torså hos Ottar Moddansson jarl, bror Frakokk. Etter at Ottar døydde, skal Erlend stundom ha reist ute på herjing. Soga fortel òg at Erlend hadde eit stort følgje hos seg, mellom dei var hovdingen Anakol, som var fosterfar og rådgjevaren (raðgjafi) hans. Anakol er skildra som ein viking og hardhaus frå Sudrøyane. Erlend blir omtala som ein framifrå emneleg mann, raust, blid og rådsnar. Han var gåvmild på gods og uvanleg vensæl mellom mennene sine.
Erlend får jarlsnamn
Då Ragnvald jarl drog på ferd til Jorsalaland sumaren 1152, gav han riket i hendene på Harald Maddadsson jarl, som då var om lag 20 år gamal. Erlend drog då til skottekongen Malcolm IV og bad om å få jarlsnamn og styring med Caithness, slik som far hans hadde hatt under kong David, den førre kongen. Dette må ha skjedd tidlegast i mai 1153, etter som Malcolm IV vart innsett 27. mai det året. Med hjelp frå «gjeve frendar» fekk han overtalt kongen til å gi han styringa med halve Katanes; den andre halvparten skulle Harald Maddadsson jarl ha.
Ikkje lenge etter fòr han til Orknøyane og kravde halvparten øyane. Men Harald jarl ville ikkje dele på riket, og det vart stor usemje mellom dei. Det vart til sist avtala at Erlend skulle fare til Noreg og be om å få styringa med den halvparten som høyrde til Ragnvald jarl.
Erlend jarl for då aust til Noreg og Harald jarl drog over til Caithness og sat der om vinteren.
Konsumprisindeks
Konsumprisindeksen (eller forkorta KPI) er eit mål for prisnivået til konsumprodukt. Den prosentvise endringa i KPI vert ofte brukt som eit generelt mål for inflasjonen i ein økonomi.
Erlend Haraldsson
Erlend får jarlsnamn
Året etter, truleg sumaren 1054, kom Erlend jarl attende med det bod frå kong Øystein Haraldsson, om at han skulle ha den luten som Harald jarl hadde hatt før.
Konsumprisindeks
KPI vert mellom anna brukt:
Erlend Haraldsson
Harald jarl blir forvist
Erlend jarl fekk no hjelp av hovdingen Svein Åsleivsson og drog med hærstyrken sin for å finne Harald jarl, for å krevje at han skulle gi opp riket. Mikkjelsmessedagen (29.9.1154) møtte dei flåten til Harald jarl utanfor Knarrarstad Det kom til våpenbruk og det enda med at Harald gjorde eid på at han gav sin lut av øyane til Erlend jarl. Erlend la då under seg alle øyane, men det vart gjort ein avtale med bøndene om at Ragnvald jarl skulle få att den halvparten som høyrde til han, om han kom attende frå pilegrimsferda.
Om Harald Maddadsson jarl fortel soga at han sumaren etter drog frå Orknøyane og fòr aust til Noreg.
Erlend jarl blir drepen
Ragnvald Kale Kolsson kom attende til Orknøyane litt før jul 1155 Han hadde fått høyre om uroa som hadde vore, og at hovdingane hadde skild seg i to flokkar; dei som heldt med Harald Maddadsson jarl og dei som heldt med Erlend jarl og Svein Åsleivsson. Han gjorde då ei vise, som byrja slik (norsk omsetjing etter Orknøyingasoga) :
To dagar før jul vart det halde eit stemnelag i Kirkwall der Erlend jarl gjorde semje med Ragnvald jarl om delinga av riket, og dei var då einige om at dei begge skulle stå imot Harald jarl.
Våren etter låg Erlend jarl og Svein Åsleivsson på Hjaltland, for å vakte på Harald jarl, om han skulle kome attende frå Noreg. Ut på sumaren fekk dei tidendar om at han var komen, men hadde teke land på Orknøyane, og seinare hadde han reist over til Caithness. Dei segla då sør til Orknøyane og samla styrkane sine; der fekk dei òg høyre at Harald jarl og Ragnvald jarl hadde forlikt seg, og til saman hadde dei ein hærflåte på fjorten skip.
Fire neter før Simonsmesse i året 1156 fekk dei høyre at jarlane låg med flåten sin ved Skalpeid. Om natta gjekk Erlend jarl og Svein Åsleivsson til åtak og der fekk dei ein stor siger. Harald jarl og Ragnvald jarl greidde å røme undan, men mesteparten av mennene deira vart drepne eller såra, og Erlend jarl tok skipa deira og alt godset som var om bord. Etter slaget segla dei nord til den vesle øya Damisøy for å feire jul der.
Om natta, tre dagar før jul kom Ragnvald jarl og Harald jarl på dei, og utan at vaktmennene på land vart vár dei, steig dei om bord på skipet til Erlend jarl. Han var då så dauddrukken at mennene hans ikkje greidde å vekke han, og der lét han livet saman med dei fleste andre som var om bord. .
Etter denne hendinga, vart jarleriket på nytt delt mellom Ragnvald jarl og Harald jarl, slik det hadde vore før. Etter ei tid forlikte dei seg med Svein Åsleivsson og samheldet mellom dei var seinare godt
Notar
<references group="Note"/>
Deflasjon
Deflasjon er ein nedgang i det generelle prisnivået i ein økonomi, det vil seie det motsette av inflasjon. I tider med deflasjon styrkar såleis kjøpekrafta til pengane seg. Deflasjon bør ikkje forvekslast med disinflasjon, som er ein reduksjon i inflasjonen, men som ikkje nødvendigvis treng å innebera deflasjon.
Deflasjon er gjerne knytt til sterke økonomiske nedgangstider, depresjonar. Sidan dei fallande prisane gjer at det løner seg å utsetje kjøp av varer, kan deflasjon gjera at etterspørselen søkk og problema med å få den økonomiske veksten til å ta seg opp att blir forsterka.
Noreg opplevde stor deflasjon i perioden 1920-1933, da den norske staten prøvde å få krona tilbake på pari kurs. Godt kjend er òg deflasjonen i Japan sidan 1990-åra, som den japanske sentralbanken nyttelaust prøvde å få bukt med gjennom å ha ei rente på 0 % fram til juli 2006.
Ella
Ella er eit kvinnenamn som truleg oppstod i England. Det kan vera ei kortform av namn som byrjar på El-, som Ellinor eller Elisabeth, eller for namn som sluttar på -ella, som Gabriella eller Donatella. Ella har namnedag både i Noreg og Sverige den 19. februar.
Tyding
I den siste namnetypen er -ella eit kvinneleg diminutiv. Det er òg gjort framlegg om at namnedelen kan ha samanheng med den germanske namneendinga -ali, som tyder annleis eller framand. Andre igjen bind Ella saman med namn som Eline eller Elena, som igjen kjem frå Helena og tyder strålande.
På moderne hebraisk betyr namnet «gudinne» og er danna av det hebraiske el, «Gud», eller eli, «min Gud».
Bruk
Namnet har vore mykje brukt i den engelsktalande verda, og har i dag aukande popularitet. Ella er blant dei hundre mest brukte namna i USA, og blant dei tjue mest brukte i Irland samt England og Wales sett under eitt. Også i Noreg har namnebruken auka kraftig sidan rundt 1995, og i Sverige var namnet det ellevte mest gjevne i 2004.
Andre tydingar
Ella er òg eit spansk pronomen som tyder henne.
Szkarpawa
Szkarpawa er ei elv i Polen og ein av greinene til Wisła. Elva munnar ut i Gdańskbukta.
Biom
Biom viser til ein hovudtype av økosystem, som steppe, taiga, tundra eller ørken. Typen av økosystem er hovudsakleg bestemt av breiddegrad og klimatiske faktorar som temperatur, nedbør og høgd over havet.
Biom på jorda etter vegetasjon
[[Fil:Vegetation-no-legend.PNG|mini|none|600px|
Kumo elv
Kumo elv, (finsk Kokemäenjoki) er ei 121 km lang elv i Birkaland og Satakunda i Finland. Ho har sitt utspring frå innsjøen Liekovesi i Vammala og munnar ut i Bottenhavet i Pihlavaviken i Björneborg.
Kumo elv har eit nedslagsfelt på 27 100 km², og er dermed det fjerde største vassdraget i Finland. Elva har ei middelvassføring på 231 m³/s. Kumo elv er ei mellomstor elv og breidda på ho varierer mellom 20 og 60 meter. Kumo elv er rik på fisk, og dei vanlegaste fiskeartane er laks, regnbogeaure og sjøaure. I 1914 vart den største fisken som nokon gong er fiska i Finland teke i elva, ein stør på 149 kg.
Hamna ved munningen til Kumo elv har sidan 1200-talet vore viktig for sjøtrafikken.
Tre andre elvar munnar ut i Kumo elv: Loimijoki i Vittis, Kauvatsanjoki i Kumo og Harjunpäänjoki i Björneborg.
Slektsforskingsprogram
Slektsforskingsprogram er dataprogram utvikla for å registrere og systematisere personopplysningar for slik å kunne vise ulike former for slektskap mellom personar, teikne anetre, skrive slektsbøker med vidare.
Strykekvartett nr. 14 av Mozart
'''Strykekvartettet nr. 15 i G-dur''', K. 387, med kallenamnet «Vårkvartetteten», vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart i 1782 i Wien. Verket vart kanskje redigert i 1783. Dette er den første av Haydnkvartettane, ein serie på seks strykekvartettar han skreiv dei første åra sine i Wien til ære for komponisten Joseph Haydn, som generelt vert rekna som opphavet til strykekvartetten som musikkform.
Satsar
Som med alle dei seinare Mozartkvartettane har denne kvartetten fire satsar:
Kjelder
''
Peter Lely
Liv og gjerning
Han var frå Utrecht, namnet Lely tok han tidleg etter ei lilje utanfor barndomsheimen i Haag. Lely studerte i Haarlem og reiste til England omkring 1641. Her måla han landskapsbilete og historiemåleri.