cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seiland
Arkeologiske funn har vist at det har vore folk på Seiland i om lag 7000 år. I dag er det berre i Kårhamn, Hønseby, Eidvågeidet, Fiskebukta, Survika, Altneset og Hakkstabben det bur folk, og fleire mindre fiskevær på øya er fråflytte. Seiland har 190 innbyggarar (2007), 150 av dei bur i Hammerfest kommune og 40 i Alta kommune.
Øya er sommarbeite for rein som går på Finnmarksvidda om vinteren. Seiland nasjonalpark vart oppretta i 2006, og femner 316 km² av øya.
Det er to isbrear på Seiland, Seilandsjøkelen og Nordmannsjøkelen.
Historie
Noko av øya låg i dåverande Kvalsund kommune fram til kommunen blei del av Hammerfest i 2020.
Barentsjøkulen
Barentsjøkulen er ein isbre som dekkjer store delar av Barentsøya på Svalbard. Det høgaste punktet på breen er Solveigdomen på 666 meter over havet.
Curtis Woodhouse
Curtis Woodhouse er ein tidlegare profesjonell fotballspelar som no har byrja som boksar i klassen weltervekt. Woodhouse sin debut i bokseringen var 8. september 2006 i Grosvenor House i London.
Fotballkarrieren
Curtis Woodhouse har tidlegare spela for:
Bestmann
Bestmann er eit gammalt, norsk maritimt uttrykk. Det vert ofte brukt om ein erfaren sjømann, eller nestkommanderande på ein båt. Bestmann er ofte sett på som den næraste rådgjevaren til skipperen. Ombord i seglskipa budde bestmann saman med skipper og styrmann atterut, medan resten av mannskapet budde forut. Uttrykt bestmann er brukt over heile Noreg.
Ichiro Sugiura
Ichiro Sugiura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Apollonía i Thessaloníki
Apollonía (gresk Απολλωνία) er ein tidlegare kommune i periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Apollonía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vólvi.
Ichiro Sugiura
Han spela for klubben Urawa Reds.
2685 Masursky
2685 Masursky er ein asteroide i hovudbeltet. Han blei oppdaga av Edward L. G. Bowell i 1981 og er namnsett etter Harolds Masursky (1923-1990), ein planetarisk geolog hos U.S. Geological Survey i Flaggstaff som arbeidde på mange romutforskingsprosjekt.
Lite var kjend om Masursky før Cassinin-sonden passerte han på veg til Jupiter og Saturn den 23. januar 2000. Sidan Cassini passerte asteroiden ved ein avstand på 1,6 mill. km (omtrent fire gongar avstanden mellom Jorda og månen) viste ikkje bileta romsonden tok meir enn ein lyspunkt utan spesielle trekk. Cassini kunne likevel avgjera størrelsen (diameteren) til Masursky som er på omtrent 15-20 km.
Banen til Masursky ligg innanfor asteroidefamilien Eunomia som består av S-type-asteroidar. Cassini sine observasjonar skapte noko tvil kring samansetnaden til asteroiden, men seinare bakkebaserte spektroskopiundersøkingar bekrefta at han hadde eit S-type-spektrum.
Jostein Wilmann
Jostein Wilmann var ein norsk proffsyklist frå Viggja i Skaun. Han var arktiv på slutten av 70-talet og først på 80-talet.
Blant dei største prestasjonane hans finn vi ein andreplass i Rheinland Pfalz i 1975, tredjeplass i Slovakia Rundt i 1976, og fjerdeplass i Rheinland Pfalz same år. I 1978 vann han Austerrike Rundt og Steiermark Rundt. Suksessen heldt fram i 1979 med tredjeplass i Tour de L’avenir utan laghjelp, og han utklassa alle da han vann samanlagt i det tredje forsøket sitt i Rheinland Pfalz. I Frankrike rundt (Tour de France) i 1981 låg han etter åtte etappar på tredjeplass samanlagt, men tapa mykje etter eit stygt fall. Han enda på 14. plass samanlagt etter å ha kjempa seg opp frå 64.plass etter fallet. Dette er den beste samanlagtplassering av ein nordmann nokon gong i Frankrike rundt.
I 1982 kom boka Mil etter mil – Jostein Wilmann går i brudd (ISBN 82-03-10890-3), skriven av Arild Nyquist.
Jostein Wilmann er far til syklisten Frederik Wilmann.
Artikler 1993-2004
Artikler 1993-2004 er ei bok, ei artikkelsamling, av Dag Solstad. Han har samla all artiklane frå 1993 til 2004 til ein bunt slik at dei skal bli lettere å finne. Boka kom ut på Forlaget Oktober i 2004, ho er på 320 sider, ISBN 82-495-0294-9.
Kronprins Olavs Bre
Kronprins Olavs Bre eller Sørbreen er den største av to isbrear på Jan Mayen. Breen ligg på Nord-Jan, den nordvestlege halvdelen av øya og på sørsida av fjellet Beerenberg som strekkjer seg 2270 meter over havet. Han er kalla opp etter kronprins Olav av Noreg, som seinare vart kong Olav V av Noreg. På nordaustsida av Beerenberg ligg Kronprinsesse Märthas Bre.
Bidevind
Ein bidevind er når vinden kjem skrått framanfrå ein seglbåt (framom tvers). Uttrykket kjem frå nederlandsk bij de wind.
Bidevindskurs er den kursen som ein seglbåt kan halde som er nærast mogeleg vinden, medan han framleis kan fylle segla med vind. Segla må då skøytast heilt inn mot midten av båten.
Når ein seglbåt skal nå eit mål som ligg rett mot vinden, må han segle bidevind først på den eine halsen, for deretter å stagvende (slå) over på den andre. Å segle på bidevind vert derfor òg kalla for 'å krysse'.
Yoshinori Matsuda
Yoshinori Matsuda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds og Sagan Tosu.
Molossushund
Molossushund er ein utdøydd gresk hundetype som er rekna som ein mogleg stamfar til dagens mastiffar.
Sekulær
Sekulær er eit ord som hovudsakleg tyder verdsleg, altså noko som ikkje har med religion å gjera. Eit sekulært samfunn er eit samfunn der det er liten eller ingen samanheng mellom lovar og styresmakter på den eine sida, og religiøse påbod og leiarar på den andre sida. Sekularisering er nemninga på prosessen der eit samfunn blir mindre religiøst. Sekulariseringa og demokratiseringa av samfunna er to prosessar som historisk heng saman.
Ein sekulær stat er ein stat som er nøytral i forhold til religion. Ein stat må vere sekulær for å vere fullt ut demokratisk, sjølv om sekularisme i seg sjølv ikkje er ein tilstrekkeleg føresetnad for demokrati.
I Noreg var det diskutert om statskyrkjeordninga og kristendomsfaget (KRL) i den offentlege skulen var i strid med menneskerettane og demokratiet. Sommaren 2007 felte Menneskerettsdomstolen i Strasbourg dom om KRL-faget, og fann det i strid med menneskerettane, som krev religions- og livssynsnøytralitet i det offentlege. Human-Etisk Forbund kravde difor at faget blei endra til eit nøytralt livssynsorienterande fag. Frå skulestart i august 2008 heitte faget RLE (religion, livssyn og etikk), men frå skulestart i august 2015 blei K-en for kristendom gjeninnført. Så no heiter skulefaget KRLE (kristendom, religion, livssyn og etikk).
Ordsoge
'Sekulær' er avleia av saeculum, det etruskiske og seinare latinske ordet for eit avgrensa tidsrom, til dømes levetida til ein person, eller tida frå ein by blei grunnlagd til alle som hadde opplevd dette var døde. Seinare fekk det ei tyding som låg rundt eitt hundreår (sekel), gjerne mellom 90 og 100 år.
Den moderne tydinga av ordet sekulær kjem frå at det som hadde med hundreåret å gjera var knytte til eit kort tidsperspektiv samanlikna med det evige guddomlege.
Kjelder
sekulær sekulær secularity
Fiken
Fiken eller fike er frukta frå dei ulike artene av trær og busker i fikenslekta, særleg vanleg fiken frå fikentreet (Ficus carica). Fikenar er dropeforma med små frø, og kan etast heile. Vanleg fiken blir særleg dyrka i middelhavsland og andre område med middelhavsklima.
Fylkesveg 775
Fylkesveg 775 (Fv775) går mellom i Grong kommune og Høylandet i Høylandet kommune. Veglengda er 13,9 km.
Han tar av frå E6 i Gartland og går nordover til Høylandet der han møter fylkesveg 17.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Stortingsvalet 1921
Stortingsvalet 1921 vart halde i Noreg hausten 1921. Dette var det første stortingsvalet i Noreg som vart heldt ved forholdstalsval, i det gamle systemet var det fleirtalsval i einmannskrinsar. Dette gav eit Storting med ei meir rettferdig fordeling av plassane i høve til stemmetala. Samstundes vart talet på stortingsrepresentantar auka med 24 til 150.
Om resultatet
Den gamle valordninga hadde særleg slått negativt ut for Arbeidarpartiet. Omlegginga av valordninga ved dette valet førte dermed til kraftig framgang for Arbeidarpartiet i talet på representantar med 11 nye, sjølv om partiet gjekk sterkt attende i talet på røyster. Tilbakegangen i røystetal skuldast i stor grad partisplittinga som hadde ført til danninga av Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti tidlegare på året. Det nye partiet kom òg inn på Stortinget med åtte mandat. Dette var òg det første valet der Landmandsforbundet stilte over heile landet. Dette gav rørsla, som ved neste val stilte som "Bondepartiet", 17 representantar. Dette gjekk i stor grad på bekostning av Venstre, som var den store taparen, både i røystetal og mandat. Venstreregjeringa til Otto Albert Blehr vart likevel sitjande fram til 1923, og etter eit år med Høgreregjering under Otto Bahr Halvorsen og Abraham Berge fekk Venstre tilbake regjeringsmakta før neste stortingsval i 1924, under Johan Ludwig Mowinckel si første regjering.
Grønnåsen kyrkje
Grønnåsen kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1996 i Tromsø kommune. Kyrkja er i vifteform og er utsmykka av Knut Fjørtoft. Kyrkjeinteriøret (døypefont og preikestol) er laga av John H. Jørgensen. Orgelet er frå 2001 og er bygd av orgelbyggjar lfred Führer i Wilhelmshaven.
Néa Apollonía
Néa Apollonía (gresk Νέα Απολλωνία) er ein landsby i periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Néa Apollonía var hovudsete i den tidlegare kommunen Apollonía, som no er ei kommunaleining i kommunen Vólvi.
Grønnåsen kyrkje
Tankar om å få reist ei kyrkje nord på Tromsøya hadde versert allereie ved slutten av andre verdskrigen. Det var først snakk om å få ei brakke frå militæret etter krigen og bruke ho som kyrkje. Ingenting konkret skjedde før i 1971, då kommunestyret vedtok å byggje Grønnåsen kyrkje. Planarbeidet byrja i 1974, men ingen planar låg fore før i 1982. Så kom ein ny plan i 1985 og eit forprosjekt i 1988. Dette omfatta ei kyrkje til 20 millioner, men kommunen sette av 13 millionar til føremålet, og arbeidet måtte starte på nytt.
I 1988 starta ein så eit nytt prosjekt. Arkitektane Eigil Hallset og Kolbrùn Ragnarsdottir fekk oppdraget med å teikne kyrkja. Grunnarbeidet tok til i mai 1995, 10. september vart grunnsteinen lagd ned, og sankthansaften 1996 vart kyrkja innvigd.
Tomo Sato
Tomo Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Skjåk kommune
Skjåk er ein kommune og fjellbygd i Oppland i Innlandet fylke. Kommunen ligg lengst vest i Ottadalen. Han grensar i nord til Norddal, Rauma og Lesja, i aust og søraust til Lom, sør til Luster og i vest til Stryn og Stranda. Kommunen ligg mellom fjellpartia Breheimen og Reinheimen. Bismo er eit moderne bygdesenter der dei fleste har arbeid i industri, handel og tenesteyting.
Kjende produkt frå Skjåk er marknadsførte som skjåkmjøl, skjåkpølse, skjåkskinke og skjåkpanel. Skjåkmøbler AS lagar møblar. I kommunen driv ein òg med tradisjonsrike handverk som lafting, treskurd og rosemåling.
Cuilcagh
Cuilcagh er det høgaste fjellet i Breifne-området og det 165. høgaste punktet på Irland. Toppen ligg på grensa mellom grevskapa Fermanagh (i Nord-Irland) og Cavan (i Republikken Irland), og er det høgaste punktet i begge grevskapa. Vatnet frå sørsida av fjellet forsvinn under jorda og dukkar opp nokre kilometer borte i Shannon Pot, som vert rekna som kjelda til elva Shannon.
Cuilcagh fjellpark har nyleg vorte slått saman med dei populære turistattraksjonane Marble Arch-grottene og Cladagh Glen naturreservat til Marble Arch Caves and Cuilcagh Mountain European Geopark.
Kraftverk i Aserbajdsjan
Liste over kraftverk i Aserbajdsjan.
Works av Pink Floyd
Works er ei samleplate av Pink Floyd frå 1983, gjeve ut av deira tidlegare amerikanske plateselskap Capitol Records. Albumet er mest kjend for å innehalde songen «Embryo», og dette er i dag einaste staden der ein kan finne dette sporet offisielt. I januar 1970 vart det derimot gjeve ut på ei sjeldan samleplate med forskjellige artistar kalla Picnic - A Breath of Fresh Air. Songen vart mykje spelt på konsertane til Pink Floyd rundt 1970. I tillegg inneheld albumet alternative versjonar av «Brain Damage» og «Eclipse», og antakeleg er dette stereomiksar frå den kvadrofoniske utgåva av The Dark Side of the Moon.
Braunschweig-Lüneburg
Braunschweig-Lüneburg vart eit historisk hertugdøme frå seinmellomalderen til tidleg moderne tid nordvest i Det tysk-romerske riket.
Som namnet viser til, var hovudbyane i denne føydale staten Braunschweig og Lüneburg gjennom det meste av mellomalderen. Etter kvart voks Hannover seg til ein by som dominert regionen økonmisk og seinare valde hertugane å flytte dei administrative funksjonane hit, medan dei heldt familiesetet som før. Då familien vart forfremma til kurfyrstar vart namnet på kurfyrstedømet endra til Hannover.
Hertugdømet Braunschweig-Lüneburg
Staten kom til ved arv i den første saksiske staten til Henrik Løve seint på 1100-talet. I 1180 vart Henrik avsett av keisar Fredrik Barbarossa som hertug av Sachsen, men fekk halde nokre landområde i Niedersachsen, som gjekk i arv til borna hans som hertugdøma Braunschweig og Lüneburg.
Den første hertugen av Braunschweig-Lüneburg var Otto I, barnebarnet til Henrik Løve, som regjerte frå 1235 og framover. Etter 1267 dele sønene hans hertugdømet i to delar, Lüneburg-Celle-linja til Johannes og Wolfenbüttel-linja til broren Albert, som seinare vart fleire mindre statar. Alle av dei vart styrt av Welf-dynastiet og hadde tette band til kvarandre, ofte ved at syskenborn gifta seg med kvarandre. Maktsenteret flytta seg samstundes frå Braunschweig og Lüneburg til Celle og Wolfenbüttel.
Sjølv om det var om lag eit dusin inndelinga av hertugdømet, var dei fleste av desse berre familiebasert og ikkje anerkjende som statar i Riket, som på eit tidspunkt hadde over 1500 slike lovleg anerkjende statseiningar. Av deltakarar på riksdagen i 1792 finn ein fire inndelingar av Braunschweig-Lüneburg som var anerkjende:
I 1705, bortsett frå Hannover-dynastiet som styrte England, var det berre to hertugar att i Braunschweig--Lüneburg, ein som styrte Calenberg i Celle, og den andre som styrte Wolfenbüttel.
Etnisitet
Etnisitet eller etnisk er nemningar som blir bruka om det fenomenet at grupper av menneske identifiserer seg etter tenkte eller reelle skilnader i høve til andre folkegrupper. Desse skilnadene kan bli definerte ut frå kulturelle, språklege, historiske, religiøse eller såkalla rasemessige kriterium. Etter eitt av fleire nasjonsomgrep, definerer etnisitet, eller etnos, tilhøyrsla til ein nasjon.
Etnisitet og rase
Omgrepet etnisitet blei bruka som eit slags avløysarord for rase frå midten av 1900-talet, etter at raseomgrepet var blitt forkasta på grunn av det sterke bandet til nazismen og overgrep frå rasehygienen. Rase blir framleis bruka i mellom anna USA for å dela inn folk i etniske grupper, medan ein i Europa gjerne brukar etnisitet for om lag same omgrepet.
Bruken av dette omgrepet blir i dag vanlegvis rekna som betre enn den tidlegare bruken av omgrepet «rase» — eit omgrep som tok utgangspunkt i ei tru på ulike menneskerasar som biologisk klart definérbare. Grunnen til at ordet «rase» i denne tydinga ikkje er vitskapleg akseptert lenger er at haldbare definisjonar og klåre grenseoppgangar har vist seg å vere umulege å få til. Men samtidig er det somme tider lett å sjå forskjell på folk, så ulike folkeslag finst opplagt. Det gjeld ikkje berre hudfarge, men au høgd og ansiktstrekk, til dømes.
Andre folkegrupper er ikkje synleg ulike kvarandre, men ser kvarandre likevel som svært ulike, av språklege, religiøse, kulturelle og historiske grunnar. For å ha eit omgrep om slike folkegrupper og skilnadene mellom dei, kan ein bruke nemninga etnisk. Inndelinga i etniske grupper legg meir vekt på kultur og eiga oppfatting av tilhøyrsle, samstundes som dei gjerne er mykje mindre enn rasegruppene.
Verdsetjing av etnisitet
Medan etniske minoritetsgrupper først blei sedde på som eit trugsmål mot nasjonalstaten, har dei i mange land fått heva statusen sin og vunne rettar til å leva ut sin eigen kultur. Dette gjeld mellom anna samar i Norden, som frå å bli prøvd assimilerte av storsamfunnet fekk rett til å hevda sin eigen kultur.
Mange stader blir likevel etniske grupper med mindre makt diskriminerte eller undertrykte. Dette gjeld mellom anna kurdarar, særleg i Tyrkia, og sigøynarar i Aust-Europa.
Etniske konfliktar
Gjennom tidene har det vore mange etniske konfliktar, som regel mellom folkegrupper som lever tett saman og har små kulturforskjellar, ikkje mellom land med totalt ulike kulturar som ein kanskje ville trudd.
Storbritannia
I Storbritannia har konflikten ei etnisk side som veldig forenkla dreiar seg om religion. Sjølv om det ikkje er nokon stor forskjell kulturelt, ser protestantar og katolikkar seg som ulike «samfunn» (communities). Men hovudsaka i konflikten er historisk-nasjonal og delvis sosial. Tilfeldigvis var irane katolikkar medan britane vart protestantar. Då Irland blei underlagt Storbritannia med valdsmakt, blei den nasjonale konflikten også religiøs. Det er framhaldet av denne nasjonale konflikten vi ser i Nord-Irland i dag, med religiøst definerte etniske grupper på kvar si side, noko som synest gjera han endå meir hatefull og endå vanskelegare å løysa.
Sri Lanka
Dagens borgarkrig på Sri Lanka har utspring i ein langvarig etnisk konflikt mellom sinhalesarar og tamilar. Hatet mellom dei to folkegruppene tok til under kolonitida, då det tamilske mindretalet blei favorisert av britane. Då landet fekk sjølvstende og sinhalesarane tok makta ønskte dei å straffa tamilane for det dei oppfatta som mange år med urettvise. Dei nekta f.eks. tamilane å prata sitt eige språk eller engelsk i mange jobbar. Og sidan tamilsk og singalesisk er lika forskjellig som norsk og russisk så skapte det store problem for tamilar som ville behalda jobbane sine.
Etter kvart som konflikten har eskalert har dei to gruppene prøvd å visa at deira gruppe var den første til å bu på Sri Lanka og dermed er dei opphavlege innbyggjarane av øya. Det at folka hovudsakleg høyrer til to religionar, buddhismen og hinduismen, og snakkar språk frå to ulike språkfamiliar, blir bruka som argumentasjon i konflikten.
Vinter-OL 1924
Vinter-OL 1924 vert rekna som dei fyrste olympiske vinterleikane. Idrettskonkurransane, som vart skipa til i Chamonix i Frankrike, vart opphavleg kalla Semaine des Sports d'Hiver («Vintersportsveka»). Veka vart arrangert i samband med sommarolympiaden i Paris. I ettertid gav den internasjonale olympiske komitéen (IOK) dette arrangementet status som dei fyrste olympiske vinterleikane.
Norges Rederiforbund
Verksemd
Dei viktigaste arbeidsområda til forbundet er nasjonal og internasjonal næringspolitikk, arbeidsgjevarspørsmål, kompetanse og rekruttering, miljø og innovasjon og dessutan tryggleik til sjøs. Reiarforbundet si verksemd skjer i nær kontakt med næringa. Organisasjonen vert leia av medlemsvalde styre og råd og ein viktig del av verksemda skjer gjennom grupper og utval.
Medlemsføretaka er representert i fem grupper: Deep Sea, Short Sea, Gruppe for undervassentreprenørar (GUE), Gruppe for offshoreentreprenører (GOE) og Gruppe for offshore service selskap (GOS). Rederiforbundet har tette band til Den Norske Krigsforsikring for Skib, som held til i same kontorbygning og som har vore ei viktig økonomisk støtte gjennom mange tiår.
Vinter-OL 1924
Noreg tok fire gullmedaljar, tre av dei kom ved Thorleif Haug. Han vann begge langrennskonkurransane (15 km og 50 km) i tillegg til kombinert. Nordmannen Jacob Tullin Thams vann hoppkonkurransen. Innan kunstløp kom åtteårige Sonja Henie på åttande og sisteplass, men i dei følgjande tre leikane skulle ho vinna gull kvart år.
Norges Rederiforbund
Verksemd
Noreg er den femte største skipsfartsnasjonen i verda i 2018 målt i flåteverdi. Den norskkontrollerte utanriksflåten tel 1788 skip per 1. juli 2018. Av desse er 615 registrert i NIS, 184 i NOR, medan 989 skip seglar under utanlandsk flagg. Norske reiarar i utanriksfart hadde ein samla omsetnad i 2017 på 213 milliardar kroner, ein nedgang frå 224 milliardar kroner året før.
Vinter-OL 1924
Norsk flaggberar under opningsseremonien var Harald Strøm, som deltok på skeiseløp.
Norges Rederiforbund
Verksemd
Den maritime næringa i Noreg er ei global kompetansenæring med ein sterk posisjon i marknader over heile verda. Noregs leiande posisjon i næringa er skapt gjennom kontinuerleg innovasjon og fornying.
Miljø
Den ambisiøse miljøvisjonen til Rederiforbundet er at norsk skipsfart og offshore entreprenørverksemd ikkje skal ha miljøskadelige utslepp til sjø eller luft. Ei av målsetjingane til forbundet er at klimagassutsleppa til skipsfarten skal regulerast gjennom eit internasjonalt regelverk, høvesvis administrert av IMO.
Arbeidsgjevarorganisasjon
Som arbeidsgjevarorganisasjon er Norges Rederiforbund ansvarleg for lønsforhandlingar og etablering av tariffavtaler for norske og utanlandske sjøfolk på skip i NIS og NOR, og for offshorevirksomheten. Forbundet ivaretar arbeidsgjevarforholda til medlemmane òg gjennom kontakt og påverknad av norske og utanlandske styresmakter, og deltek i internasjonale organisasjonar som EU, ILO og IMO.
Internasjonalt samarbeid
Den norske maritime næringa er global, med sterke posisjonar i marknader verda rundt. Noreg er enno ei av dei største skipsfartsnasjonane i verda, og ein av svært få med eit komplett maritimt miljø. Maritim næring er Noregs nest største eksportnæring og hadde ei samla verdiskaping i 2017 på nærare 140 milliardar kroner og 90 000 personar sysselsett i Noreg.
Forutan å samarbeida med dei norske maritime skulane, frå vidaregåande til høgare nivå, drivast det òg fleire aktivitetar internasjonalt for å sikra tilgjenge og kvalitet på utanlandske mannskap og offiserar som tenestegjer på norskkontrollerte skip. Alle potensielle rekrutteringsland vert vurdert, og dei viktigaste landa i dag er Filippinene, Kina og Russland. Her har Norges Rederiforbund aktivitetar av ulik grad.
Vår Gud han er så fast ei borg
Vår Gud han er så fast ei borg (Ein feste Burg ist unser Gott) er ein salme av Martin Luther, skriven på 1520-talet etter salme 46.
Historie
Salmen er skriven medan striden rundt reformasjonen raste som hardast. Under ein riksdag i Speier våren 1529 var det vedteke eit opprop mot reformasjonen. Ei gruppe evangeliske fyrstar nekta å slutte seg til dette oppropet, og etter denne protesten vart dei kalla protestantar. Under denne striden fekk Luther trykt denne sin kanskje mest kjende salme, i samlinga Form vnd ordnung Gäystlicher Gesang vnd Psalmen (1529). Salmen må ha vorte skriven ein gong på 1520-talet.
Salmen er skriven som ei fri gjendikting av Salme 46 i Det gamle testamentet. Ved at Jesus Kristus vert trekt inn i andre verset, er salmen nytestamentleg. Dette er den mest kjende av alle salmane til Luther, og kanskje den mest kjende av alle salmane som vert brukte i dei lutherske kyrkjene. Det er sagt at Martin Luther under reformasjonsstriden song salmen kvar morgon for ope vindauga.
Salmen i norske salmebøker
Salmen vart omsett til dansk og trykt i ei salmebok i 1533. Salmen var nokre endringar med i Thomissøns salmebok, Kingos salmebok og Guldbergs salmebok. I omarbeidd redaksjon kom salmen med i Evangelisk-christelig Psalmebog. I ny omsetjing kom salmen med i Christianiatillægget, Landstads kirkesalmebog og Landstads reviderte salmebok. Han vart omsett til nynorsk av Elias Blix og trykt i den fyrste samlinga han gav ut med Nokre Salmar (1869) og i Nynorsk salmebok. I Norsk salmebok (1985) finst han både på bokmål og nynorsk som nr 295 og 296. Salmen er òg trykt i den katolske salmeboka Lov Herren (2000), her som nr 303.
Både Kingo, Guldberg, Landstad og nynorsk salmebok plasserer salmen til fyrste sundag i fasta. Blix plasserer han under overskrifta Tru og tillit, i Norsk salmebok er han plassert under kapitlet Guds omsut.
Det har fleire gonger stått strid om den tekstlege redaksjonen. Under arbeidet med Evangelisk-christelig Psalmebog, som var prega av ideala i opplysningstida, vart det votering om lina «Djævelen vor gamle Fiende», og djevelen vart utstemt ved simpelt fleirtal. Inn kom formuleringa «Vor Fiende, Syndens lyst / Sig reiser i vort Bryst». I eit seinare tillegg kom salmen inn i ei ny omsetjing, då var djevelen med i form av ein slange: «Den gamle Slange nu / Er os så gram i Hu».
Melodien
Den opphavlege melodien, som òg er av Martin Luther, er like gammal som salmen. I komposisjonen har Luther nytta vendingar frå førreformatorisk, gregoriansk altersong. I Tyskland vert melodien sungen i to former, den opphavlege og i ei nyare form. I Noreg nyttar vi oftast den nyare melodivarianten.
Bruk og inspirasjon
Salmen har inspirert Bach-kantaten Ein feste Burg ist unser Gott.
Songen vart bruka blant hugenottane under forfølgingane i åra 1560-72. Han er òg bruka under militær strid: Før Slaget ved Breitenfeld i 1631 let den svenske kong Gustav Adolf heile hæren stemme i denne luthersalmen, og etter å ha sigra, skal han ha takka Gud med orda «Han wan seegher och äro» (sistelina i andre verset).
Ei line i fjerdeverset, slik vi finn det i Landstads reviderte salmebok, har gjeve namn til Per Hanssons roman om familien Morset (1963), Og tok de enn vårt liv.
Tholos
Tholos (frå gresk θολωτός τάφος, θολωτοί τάφοι, ‘graver med kuplar’) er bikube- eller kuppelforma steinbygg som ein finn i middelhavslanda. Dei blei bygde frå Antikken og husa hovudsakleg eit tempel eller ei grav.
Tid og stad
Dei første tholosane i Hellas blei til rundt 1500 f.Kr., i den greske bronsealderen, og trengde gradvis vekk dei eldre sjaktgravene. Dei største og best kjende bygga er frå Mykene. Ein finn òg restane av ein kjend tholos i Atene-tempelet i Delfi og Asklepios-heilagdomen i Epídavros.
Bygging
Tholosane blei bygde av steinblokker som møttest i ein avrunda, men òg noko spiss kvelving på toppen. Døropningen blei markert med monolittar på kvar side eller ein rett søyle laga av fleire steinar. Ein kunne så dekka bygget med jord slik at det fekk ein liten haug rundt seg, med ein lang gang ned frå overflata. Ofte bygde ein tholosane i bakkar eller åssider.
John Lewis
John Lewis kan visa til:
Tholos
Bruk
I kvar av gravbygga gravla ein fleire døde på ulike stader, anten rett på golvet i gravkammeret eller i uthogde rom i golvet. Ein reknar med at større graver, med ein diameter på 10 til 15 meter, blei brukte til å gravleggja kongelege, men fordi kvar mykenske busetjing hadde meir enn éi slik grav blei truleg òg andre, lågareståande samfunnsmedlemmer gravlagde her. Mange av tholosgravene er blitt plyndra for lenge sidan, og me veit ikkje kva gravgods dei inneheldt.
Patrick Thoresen
Patrick Thoresen i Oslo) er ein norsk ishockeyspelar. Han signerte kontrakt med NHL-klubben Edmonton Oilers 1. juni 2006, og kan verte den femte nordmannen som spelar i den amerikanske ligaen. Patrick er son av Petter Thoresen og bror til Steffen Thoresen, begge ishockeyspelarar.
Thoresen spela på aldersbestemte lag i Storhamar fram til han som 15-åring vart teken opp i A-stallen i 1999. Her vart han klubbens yngste debutant nokon sinne, og dessutan yngste målskårar då han skåra i november same år. Han har òg vunnet noregsmeisterskapen med klubben.
Då han var 17 år gamal reiste han til Canada og spela i QMJHL, den beste juniorligaen i verda. Han noterte seg for 30 mål og 73 poeng på 60 kampar for Moncton og 33 mål og 108 poeng på 71 kampar med Baie Comeau. Etter to år reiste han til Sverige og Allsvenskan, nivå to i svensk ishockey, der han utmerkte seg som ein av dei beste spelarane i Mörrum. Etter berre eit halvt år i Mörrum vart han henta av eliteserieklubben Djurgården I.F., og var også her ein av dei beste spelarane i klubben.
Kronprinsesse Märthas Bre
Kronprinsesse Märthas Bre er den minste av to isbrear på Jan Mayen. Breen ligg på Nord-Jan, den nordvestlege halvdelen av øya og på nordaustsida av fjellet Beerenberg som strekkjer seg 2270 meter over havet. Han er kalla opp etter kronprinsesse Märtha av Noreg. På sørsida av Beerenberg ligg Kronprins Olavs Bre.
John Sullivan
John Sullivan may refer to:
Simonovbreen
Simonovbreen er ein isbre på Peter I Øy i Stillehavet. Breen ligg på nordsida av øya, nord for Lars Christen-toppen (1640 meter over havet).
Estisk språkforsking
Estisk språkforsking, eller studiet av estisk, har ei 350-årig historie attom seg.
Tidleg estisk språkforsking
Estisk språkforsking starta på 1600-talet, då estofile baltisktyskarar fekk interesse for folkemålet. Den første estiske grammatikken, skriven av Heinrich Stahl, kom ut i 1637. I 1648 kom Johann Gutslaffs grammatikk over sørestisk.
Det første lektoratet i estisk språk kom i 1803, til det tyskspråklege Universitet i Tartu. Den første lektoren var Friedrich David Lenz. Utover på 1800-talet byrja dei første estarane å ta del i estisk språkforsking.
I 1870 fekk den første estaren ei akademisk stilling i estisk språk, då Mihkel Veske vart dosent i fennougristikk og allmenn språkforsking. I 1871 vart det normative Eesti Kirjameeste Selts (estiske bokmannsselskap) stifta.
Estisk språkforsking som del av fennougristikken
Framveksten av finskugrisk språkforsking i Finland frå og med 1870-talet fekk også konsekvensar for språkforskinga i Estland. Fleire finske språkforskarar, som E.N. Setälä, gjorde feltarbeid både i Estland og blant livarane i Latvia. Det første steget i rekonstrueringa av det uralske urspråket var å rekonstruere ur-austersjøfinsk, og for å få til det måtte språkforskarane også ha kjennskap til estisk.
I 1919, etter sjølvstendet, opna det no estifiserte universitetet i Tartu dei første professorata i estisk og i austersjøfinsk språkhistorie. Professoratet i estisk gjekk til Jaan Jõgever, og professoratet i austersjøfinsk gjekk til ein finne, Lauri Kettunen, som heldt det i seks år, og også seinare, som professor i Helsingfors skreiv om estiske emne.
Estisk språkforsking i Sovjettida
Den sovjetiske okkupasjonen i 1944 var eit hardt slag for estisk språkforsking. Banda til utanlandsk språkforsking, særleg til Finland, vart gjort langt vanskelegare, og fleire forskarar, som til dømes Johannes Aavik, flykta til Sverige. På den andre sida fekk estarane no, til skilnad frå kollegene i Finland, tilgang til andre finskugriske folk i Sovjetunionen, fleire estarar (som Ago Künnap) forska på finskugriske emne.
Også på ein annan måte skulle estisk og finsk språkforsking skilje seg frå kvarandre. Mens finsk språkforsking avviste både strukturalisme og generativ grammatikk, og (med einskilde unntak) heldt fram med den historiske innfallsvinkelen fram til slutten av 1980-talet, orienterte estarane seg tidleg mot dei nye generativistiske teoriane frå USA. I 1965 vart forskingsgruppa Generatiivse grammatika grupp (GGG), med mellom anna Reet Kasik som medlem.
Også sovjetisk språkvitskap la sterk vekt på syntaks, så estarane si interesse for den syntaksdominerte amerikanske lingvistikken passa også med sovjetiske innrettinga. Som elles i Sovjetunionen var mykje av forskingsverksemda innretta i eigne forskingsinstitutt, her Eesti keele instituut i Tallinn.
Estisk leksikografi heldt, som sovjetisk leksikografi generelt, eit svært høgt nivå. Ülle Viks si morfologiske ordbok over estisk er eit ruvande verk i internasjonal leksikografi.
Etter sjølvstendet
Interessa for å følgje med i generativ grammatikk dabba av etter at Chomsky gjekk over til minimalismen tidleg på 1990-talet. Det nye sjølvstendet førte også til eit auka fokus på å løyse praktiske problem, og dermed på estisk språkteknologi. Til skilnad frå i Norden, kom dette arbeidet i Estland frå informatikk-miljøa heller enn frå lingvistmiljø. I 2004 vart Eesti Rakenduslingvistika Ühing, Estonian Association for Applied Linguistics, grunnlagt.
Estisk språkforsking i utlandet
Estisk har vore viktig for finsk-ugrisk språkforsking i Finland heilt sidan starten. Forskarar som Lauri Kettunen, Seppo Suhonen, Pekka Sammallahti, Tapani Lehtinen og Riho Grünthal har alle skrive om estisk, framfor alt frå ein historisk synsvinkel.
Den sovjetiske okkupasjonen førte til mange eksilestarar i Sverige, og dermed også interesse for estisk, særleg ved Stockholm universitet. Den kalde krigen førte til interesse for alle sovjetiske minoritetsspråk i USA, og ved Bloomington University vart det forska på estisk.
Noriaki Shimura
Noriaki Shimura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Vorte
Vorter (verruca på latin) er ein godarta liten utvekst i huda som vanlegvis vert mellom 1 mm og 1 cm stor. Vorter skuldast ein infeksjon i huda eller i slimhinnene forårsaka av virus. Det finst mange forskjellige virus som kan gje vorter, men dei forskjellige virusa gjev vorter på forskjellige stader på kroppen.
Det er mest vanleg hjå barn i alderen frå 8 til 12 år. Etter at ein har fylt 35 år byrjar vorter å bli sjeldne. Dei fleste vortene forsvinn etter om lag 2 år.
Kenji Sakaguchi
Kenji Sakaguchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Vidjayadasjami
Dassjera eller vidjayadasjami er ei hinduhøgtid feira over heile India, og i Nepal, der han er ei av dei største høgtidene. Vidjayadasjami blir feira på den tiande dagen i den lyse halvdelen av månadeen asjvin, som stort sett finn stad i oktober, og er siste dagen i navaratrihøgtida. Feiringa har ulike forklaringar avhengig av region og kultur, men har ofte med det gode sin siger over det vonde.
Feiringa av vidjayadasjami kan innebera tilbeding av morgudinner som Durga, leiketøysutstillingar eller å tenna eit bål der ein brenn ei dokke av den vonde demonen Ravana. Høgtida blir også rekna som ein lukkebringande dag for å byrja med noko nytt.
Yu
Yu eller YU kan visa til:
Molmasse
Molmassen eller den molare massen er massen av 1 mol av eit stoff. Talverdien av molmassen, målt i g/mol, er den same som atommassen målt i u. Ein brukar omgrepet til utrekningar av kjemiske reaksjonar og likevekter.
Bilbrev
Bilbrev er eit heimseldokument i form av eit byggesertifikat som stadfestar at eit fartøy vil byggjast av verftet til eigar. Slike dokument var i vanleg bruk på 1600- og 1700-talet for å dokumentera panterett i eit skip som var under bygging. Bilbrevet vart utskrive til ein person som hadde bidrege med pengar til bygginga av skipet. Føremålet var å gje tryggleik for investeringa. I seinare tid vert bilbrev brukt om ein attest – skipsbyggingsattest – utskrive på tru og ære av skipsbyggmeisteren. Etymologisk kjem ordet frå lågtysk, bielbref
Frå 1860 vart bilbrev utskrivne av magistrat eller sorenskrivar. Frå 1901 hadde notarius publicus denne oppgåva.
Skagerak Kraft
Skagerak Kraft AS er ein norsk kraftprodusent og eit heleigd dotterselskap av Skagerak Energi AS. Selskapet produserer årleg om lag 5 TWh elektrisk kraft fordelt på 45 heil- eller deleigde kraftverk. Hovudkontoret er i Porsgrunn.
Statkraft er største eigar med ein del på 66,62 prosent. Resten er ått av kommunane i Grenlandområdet.
RAF
RAF som forkorting er nytta om
Masahiro Ota
Masahiro Ota er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Urawa Reds.
Ellinor
Ellinor er eit kvinnenamn av uviss tyding. Namnet er kome til norsk gjennom engelsk (Eleanor, Elinor, Ellinore) frå fransk Eléonore, ei form av oksitansk Aliénor. Namnet er også kjend som Eleonora. Ei tysk form er Leonora, og det har elles kortformer som Ellen, Elly, Lore og Nora.
Fritenkjar
Omgrepet fritenkjar kjem opphavleg frå det engelske ordet free-thinker. Ordet vart bruka som ei nemning på ein person som i spørsmål om «dei ytste tinga» ville stå fritt i forhold til religion, dogme og andre autoritetar.
Ellinor
Ellinor har namnedag den 14. april i Noreg og den 11. juli i Sverige.
Fritenkjar
Ordet free-thinker vart først bruka av de engelske deistane på 1700-talet, og etter kvart fekk ordet allmenn utbreiing blant ei rekkje filosofar også i Frankrike og Tyskland.
Ellinor
Tyding
Namnet er blitt forklart som ei avleiing frå arabisk, kanskje med tydinga 'Gud er mitt lys', ei form av det greske Helena som tyder 'lysande', eller med eit germansk førsteledd 'ali' som tyder 'annan' eller 'framand'.
Namnet er kjend frå mellomalderdronninga Eleonora av Akvitania. Ho skal ha blitt kalla opp etter mora Ænor de Châtellerault. oppkallingsform, Alia-Ænor, der førsteleddet tyder 'andre' og Ænor er eit namn som tyder tyder 'lega' eller 'mjukna'.
Josjkar-Ola lufthamn
Josjkar-Ola lufthamn (russisk Аэропорт Йошкар-Ол; IATA: JOK, ICAO: UWKJ) er ein flyplass i Mari El i Russland. Han ligg 9 kilometer nord for Josjkar-Ola og 800 kilometer aust for Moskva Domodedovo lufthamn (DME).
Førde volleyballklubb
Førde volleyballklubb er ein norsk volleyballklubb frå Førde i Sogn og Fjordane. Klubben er med i eliteserien i volleyball. Førde VBK vann norgesmeisterskapen i volleyball 2006, i finalen mot Tromsø. I NM i 2007 vart det sølv mot Kristiansund. Arild Undheim er hovudtrenar for elitelaget i Førde volleyballklubb.
Ellinor
Bruk
Namnet blei utbreidd på grunn av Eleonora av Akvitania, som var dronning i Frankrike og England. Også to seinare engelske dronningar bar namnet: Eleanor av Provence og Eleanor av Castile.
Fritenkjar
Mange fritenkjarar er livssynshumanistar.
Kevin Smith
Kevin Patrick Smith er ein USA-amerikansk regissør, forfattar og skodespelar frå New Jersey. Han er saman med Scott Mosier, grunnleggjar av View Askew Productions. Filmane hans er kjende for å ha mange fellestrekk, både i karakterar, handlingstrekk, miljø (ofte kalla The View Askewniverse), og kanskje spesielt skodespelarar.
Førde volleyballklubb
Sponsorar
Volleyballklubben vert sponsa av Sparebanken Sogn og Fjordane, Firda, Åsen & Øvrelid as, Siemens, med fleire. I januar 2007 inngjekk FVBK ein sponsoravtale med ICA Maxi, denne avtalen skal vere verd kring 250 000 kroner i året.
Ellinor
Bruk
Ellinor var mykje brukt i Noreg frå rundt 1920 til midten av 1950-talet. Bruken sokk etter dette, før han gjekk opp igjen på 2000-talet.
Kevin Smith
Han byrja utdanninga si på Vancouver Film School, men før endt eksamen vendte han tilbake til heimstaden New Jersey for å lage sin første film Clerks.
Bistra
Bistra (makedonsk Бистра) er eit fjell i Nord-Makedonia. Fleire av toppane er over 2 000 meter over havet og den høgaste er Medenitsa på 2 163 meter over havet.
Ellinor
Namnet i kulturen
Namnet er kjend frå fleire skandinaviske songar. Evert Taube brukte det i fleire viser, som «Ellinor dansar», «Ellinors vals» og «Karl-Alfred och Ellinor». Dotter til Taube heitte Ellinor. «Ellinors vise», med tekst av Klaus Hagerup og melodi av Sverre Kjelsberg, er ein populær norsk song frå 1976. Songen startar med orda «Ka e det som æ drømme om...»
Bistra
Erosjon av kalksteinen i fjellet har danna kalksteinssletter. Det finst fjorten kalksteinsfelt på Bistra, Tonivoda, Govedarnik, Bardaš, Sultanitsa, Solomunitsa, Suvo Pole, Store og Litle Brzovets, Čukni Topanitsa, Nedre og øvre Poljtse, Tri Bari, Tri Groba og Lazaropole. Dei mest populære grottene i fjellet er Alilitsa and Kalina Dupka.
Ein stor del av fjellet er ein del av Mavrovo nasjonalpark.
Ellinor
Namnet i kulturen
The Beatles hadde ein song som heitte «Eleanor Rigby» på albumet Revolver frå 1966.
Kjelder
Ellinor Eleonora Eleonore Eleanor Aliénor Eleonora Eleonora Eleonora Eleonóra Eleonora エレオノーレ Eleonora Элеонора Eleonóra
Maria I av England
Dronning Maria er hugsa for sitt forsøk på å gjeninnføra den katolske kyrkja i England. Ho fekk avretta kring tre hundre protestantar. På grunn av dette er ho kjend som Bloody Mary –'Maria den blodige'. Den religiøse politikken hennar vart snudd om på av etterfylgjaren, Elisabeth I. Ho heldt fram med brutal einsretting, men denne gong i kamp mot katolisismen.
Familie- og forbrukardepartementet
Familie- og forbrukardepartementet er eit tidlegare norske departement.
1956-1972
Familie- og forbrukardepartementet vart først oppretta 21. desember 1956 under Regjeringa Gerhardsen III.
Aase Bjerkholt var den første statsråden i departementet. Ho hadde då vore konsultativ statsråd for familie- og forbrukarsaker sidan 1. august 1955.
Departementet vart lagt ned den 7. mai 1972, under Regjeringa Bratteli I. Dåverande statsråd Inger Louise Valle blei den første statsråden i det nyoppretta Forbrukar- og administrasjonsdepartementet.
1990
Under Regjeringa Syse vart det på nytt oppretta eit departement med namnet Familie- og forbrukardepartementet, med verknad frå 1. januar 1990. Forbrukar- og administrasjonsdepartementet vart lagt ned 31. desember 1989, og administrasjonssakene i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet vart frå denne datoen overført til det nyoppretta Arbeids- og administrasjonsdepartementet.
Det nye Familie- og forbrukardepartementet vart lagt ned allereie 31. desember 1990, under Regjeringa Brundtland III, og arbeidsoppgåvene overført til det nye Barne- og familiedepartementet.
Historie
Departementet har fleire gongar skifta namn og delvis oppgåver.
Yasuhiko Niimura
Yasuhiko Niimura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Consadole Sapporo.
Fylkesveg 776
Fylkesveg 776 (Fv776) går mellom Hofles i Nærøy kommune og Romstad i Høylandet kommune. Veglengda er 57,9 km.
Han tar av frå fylkesveg 17 ved Romstad og går i retning nordvest til Salsbruket, deretter langs Oppløyfjorden til Geisnes, og med ferje til Hofles.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Tadashi Koya
Tadashi Koya er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Great Sugar Loaf
Great Sugar Loaf ('Store Sukkertopp'), ofte berre kalla Sugar Loaf, er eit fjell aust i County Wicklow i Republikken Irland, like sør for Bray. Stundom vert det òg kalla Big Sugar Loaf for å skilje det frå Little Sugar Loaf i aust, på andre sida av vegen N11 frå Dublin til Wicklow.
Sjølv om fjellet berre er 501 meter høgt er det isolert frå andre åsar i nærleiken og har bratte sider med ein vulkansk utsjånad som får det til å sjå høgare ut enn det er.
Sei
Sei (Pollachius virens, på Vestlandet ofte pale) er ein fisk i torskefamilien. Han kan bli opptil 120 cm lang og vega over 20 kg. Buken og sidene er sølvgråe, mens ryggen er mørkare. Berre ungfiskane har ein kort skjeggtråd.
Seien er ein populær sportsfisk og ein av dei viktigaste matfiskane i Noreg. På Sørlandet og i Vest-Noreg er mort ei vanleg nemning på småsei, det vil seie sei som er under 20-25 cm.
Maria Høgetveit Berg
Maria Høgetveit Berg kjem frå Vinje i Telemark. Ho har vore kultursjef i Ål i Hallingdal og er utdanna lærar. I 1981 vart ho vald til leiar i Noregs Mållag, og det var fyrste gong ei kvinne hadde det vervet. Ho var med i interimstyret til Landssamanslutninga av Nynorskkommunar, og har vore aktiv i Norsk folkemusikk- og danselag og leiar i FolkOrg sidan 2009. Maria Høgetveit Berg er gift med Hallgrim Berg.
Tseloitsa
Tseloitsa (ofte kalla Dobra Voda etter den høgaste toppen) er ein del av ei fjellkjede i Nord-Makedonia, inkludert fjella Osoj, Suva Gora og Pesjak, som strekkjer seg frå nord til sør. Den høgaste toppen er Dobra Voda på 2 062 meter over havet. Fjellet vert ikkje ofte vitja og har ingen turistfasilitetar. Det er berre ei hytte ved landsbyen Zelezna Reka og ein overnattingsstad ved klosteret St. Nicola.
Baba i Nord-Makedonia
Baba er eit fjell nær byen Bitola i Nord-Makedonia. Den høgaste toppen er Pelister på 2 601 meter over havet. Baba er det tredje høgaste fjellet i Nord-Makedonia etter Korab og Šar Planina. Andre toppar bortsett frå Pelister er Dva Groba (2 514 moh), Veternitsa (2 420 moh), Muza (2 350 moh), Rzana (2 334 moh), Sjiroka (2 218 moh), Kozji Kamen (2 199 moh), Griva (2 198 moh), Golema Tsjuka (2 188 moh), Skrkovo (2 140 moh), Babin Zab (1 850 moh) og mange fleire. Babamassivet er eit vasskilje i området mellom Adriahavet og Egearhavet.
Pelister nasjonalpark har eit rikt plante- og dyreliv. Av planteliv finn ein mellom anna ei spesiell femnåla furu (Pinus peuce) som ein berre finn på nokre få fjell på Balkan. Av dyreliv finn ein bjørn, rådyr, ulv, gemse, hjort, villsvin, kanin, fleire ørneartar, raud rapphøne, raudnebba kaie og den endemiske makedonske pelagoniaauren.
Pelister er den eldste og nest største nasjonalparken i Nord-Makedonia etter Mavrovo. Det er eit av dei viktigaste turistområda i landet og har eit kjent skisenter.
Frå Peliste kan ein sjå Pelagoniadalen, Prespasjøen fjella Nidzhe, Galitsjitsa, Jakupitsa og Bitola. Pelister er eit av dei sørlegaste fjella på Balkan som har ein alpin utsjånad.
Pelister er òg kjend for dei to fjellvatna som ligg her. Dei vert kalla «Augo til Pelister». Det største vatnet ligg 2 218 meter over havet, medan det mindre vatnet ligg 2 180 meter over havet. Her finn ein kjeldene til fleire elvar.
På toppane er det snø sjølv midt på sommaren og enkelte stader ligg snøen året gjennom.
Blackboard
Blackboard er eit nettbasert elæringssystem, utvikla av Blackboard Inc.
Det vert nytta av høgskular og universitet for å publisera undervisningsmateriale. Faglærarar og studentar må vera registrerte som brukarar på Blackboardinstallasjonen til institusjonen sin for å logga seg inn på Blackboard. Studiematerialet er organisert i fag og studentane må registrera på kvart enkelt fag dei ynskjer tilgang til. Faglærarar er registrerte som «instruktørar» og har høve til å lasta opp læremateriale til dei faga dei har ansvaret for.
Klarinettkvintett av Mozart
Kvintett for klarinett og strykarar, K. 581, vart skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1789 for klarinettisten Anton Stadler. Ein klarinettkvintett er eit verk for ein klarinett og ein strykekvartett (to fiolinar, ein bratsj og ein cello). Sjølv om han opphavleg vart skriven for bassettklarinett, vert det nesten alltid spelt på ein klarinett i A eller B. Det var den einaste klarinettkvintetten Mozart gjorde ferdig og eit av dei tidlegaste og mest kjende verka for instrumentet. Det er usedvanleg populært i dag på grunn av den lyriske melodien med den andre satsen som mest kjend.
Eit fragment av partituret finst for ein andre (kanskje den første) klarinettkvintett i B.
Komponisten indikerte at verket var ferdig den 29. september 1789. Kvintetten vert stundom kalla Stadlerkvintetten, sidan Mozart kalla han dette i eit brev frå april 1790.
Struktur
Verket består av fire satsar:
Det er fleire likskapar mellom denne kvintetten og Klarinettkonserten. Begge er i A-dur og vart skriven for same solist, Anton Stadler. Mozart skreiv òg ein trio for klarinett, bratsj og piano for Stadler, den såkalla Kegelstatt-trioen, i 1786.
I lag med Klarinettkonserten, vert Klarinettkvintetten til Mozart rekna som favorittmusikken til pave Benedikt XVI.