cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigyn
Loke stod bak at Balder døydde. I tillegg fornærma han alle gudane på Ægir sin fest. For desse og andre ugjerningar straffa æsene Loke. Straffa var at Loke vart bunden fast til ein stein med tarmane til Narve. Ein eiterorm heng over hovudet, slik at etsande gift dryp ned på hovudet hans. Sigyn prøver å samla opp gifta i eit beger. Kvar gong ho må tømma begeret, dryp det gift ned i augo på Loke. Då skjelv jorda. Slik skal Loke liggja til Ragnarok.
NRK Sørlandet
NRK Sørlandet er NRK sitt distriktskontor i fylka Aust-Agder og Vest-Agder. Hovudkontoret ligg på Tangen i Kristiansand i Vest-Agder, medan lokalkontoret i Aust-Agder har base i Pollen i Arendal. Det er og et einmannsbetent lokalkontor i Farsund i Vest-Agder. Distriktskontoret produserer 6 timar radio og ein halv time fjernsyn dagleg, i tillegg til nyhende for tekst-tv og internett.
Desse har vore sjef for NRK Sørlandet:
Moses Mendelssohn
Moses Mendelssohn, var ein tysk-jødisk rasjonalistisk filosof, opplysningsfilosof og bibelomsetjar. Han blir rekna som hovudsymbolet for haskalá-rørsla, eller den jødiske opplysnings- og emansipasjonsrørsla.
Bibelomsetjing
Moses Mendelssohn omsette delar av Den hebraiske Bibelen til tysk med hebraisk skrift med hans eige kommentarverk (1783).
Familie
Moses Mendelssohn sine barneborn Felix Mendelssohn og Fanny Mendelssohn var vidkjende romantiske komponistar.
Mein liebster Jesus ist verloren
Mein liebster Jesus ist verloren, BWV 154, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1724 for første sundag etter trettande dag jul. Stykket vart framført på nytt 1736-1737 i Leipzig.
Teksten er skriven av Martin Jahn (tredje sats) og Christian Keymann (sats 8), medan femte sats er henta frå Evangeliet etter Lukas 2: 49 og resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar d’amore, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av åtte satsar:
Narve
Narve er eit namn frå norrøn gudelære. Namnet kjem frå norrønt njörva, å binda, og tyder «den som bind».
Jotunen Narve
Han var far til Nótt, og svigerfar gjennom henne til Naglfari, Onnar og alven Delling. Unnr og Jord var òg borna hans, og han var mellom anna morfar til Dag og Tor. Bortsett frå den mektige slekta hans, veit me lite om denne jotunen.
Lokesonen Narve
Snorre bruker namnet Narve om den eine av sønene til Loke og Sigyn og begge to om kvarandre. Den andre kallar han òg Vale. Dei to hadde begge ei evne til å vera både ulv og menneskeliknande. Dei var halvbrør til Midgardsormen, Hel, Fenrisulven og Sleipner.
Narve og Vale var lenge vener, men Vale tok livet av broren ei gong dei slost. Æsene hadde fanga både Loke, Narve og Vale. Vale skapa seg om til ein ulv, og tok livet av broren. Æsene nytta tarmane til Narve for å binda Loke.
Namnet hans kan òg skrivast Narfe eller Norve.
Narve som namn
Narve er nytta som mannsnamn, som rundt 300 menn ber i Noreg i dag (2005). Dette har òg gitt opphav til etternamnet Narvesen. Nokre namneberarar er:
Jabal Umm Fruth-brua
Jabal Umm Fruth-brua er ei av fleire steinbruer i Wadi Rum-området i Jordan. Det har eit spektakulært fall på begge sider og er eit populært turistmål.
Schwarzhorn i Leukerbad
Schwarzhorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Rita Ináncsi
Rita Ináncsi er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Budapest i Ungarn. Ho vann i 1994 EM-sølv i sjukamp og i 1995 VM-bronsen i øvinga. 190 cm høge Ináncsi var medlem i Honvéd Budapest.
Aktiv
Ináncsi fekk sitt internasjonale gjennombrot i 1994, med di ho vart nummer to i femkamp ved innandørs-EM i Paris. Ho sette landsrekord med 4 775 poeng, 26 færre enn Larisa Turtsjinskaja frå Russland. I mai kom Ináncsi på tredjeplass ved det såkalla meistermøtet i Götzis, med sine 6 573 poeng sette ho ungarsk rekord i sjukamp, samstundes som ho presterte personbeste i lengdehopp, hgdehopp og på 800 meter. Ho avslutta sesongen med å vinne sølvmedaljen ved europameisterskapen i Helsinki. Med 6 404 poeng mangla ho einast 16 poeng på å overgå vinnaren i tevlinga, Sabine Braun frå Tyskland.
Året etter sikra Ináncsi seg bronsemedaljen under verdsmeisterskapen 1995 i Göteborg. Etter mellom anna personbeste på 200 meter og i 100 meter hekk stoppa ho på 6 522 poeng, Ghada Shouaa frå Syria vann gull med 6 651 poeng og Svetlana Moskalets sølv med 6 575 poeng. I 1996 enda Ináncsi på sjetteplass i sjukampen under Sommar-OL 1996 i Atlanta.
Mesen
Mesen tyder 'velgjerar', og viser til nokon som utfører filantropi. Ein person eller ei stifting opptrer som mesen når dei bruker middel eller innverknad til beste for ein person eller ei gruppe. Namnet kjem truleg frå den romerske statsmannen Mæcenas som støtta opp om diktaren Vergil.
Ålvundfjorden
Ålvundfjorden er ein fjordarm av Breifjorden i Tingvoll og Sunndal kommune på Nordmøre. Fjorden strekkjer seg 12 km søraustover til Ålvund i botn av fjorden. Fjorden ligg på sørvestsida av Nesøya og ei lang og smal halvøya som strekkjer seg nordvestover frå Ålvund. På andre sida halvøya ligg Stangvikfjorden.
Fjorden har innløp mellom Nesøytangen på Nesøya i aust og Bølset i vest. Litt inn i fjorden, rett vest for Nesøya går Meisingsetvågen 4,5 km innover på vestsida og er for ein fjordarm og rekne med bratte fjell på kvar side. Inst i vågen ligg Meisingset.
Langeoog
Langeoog er ein av dei sju busette austfrisiske øyane ved kysten av Niedersachsen og Tyskland. Ho ligg i Vadehavet sør i Nordsjøen mellom øyane Baltrum i vest og Spiekeroog i aust. Ho er òg ein kommune i landkreis Wittmund. Namnet «Langeoog» tyder «Lang øy» på plattysk.
Fylkesveg 302 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 302 i Møre og Romsdal går mellom Meisingset og Koksvika i Tingvoll kommune. Vegen er 14,1 km lang.
Langeoog
Trafikk
Langeoog har òg ein flyplass.
Det er ikkje lov med biltrafikk på øya
Erosjon
Ved juletider i 1717 vart Langeoog delt i tre delar på grunn av ein stormflod.
Stranda og sanddynene på vestsida av øya eroderer kvart år, som på alle Dei austfrisiske øyane. Dei siste 50 åra har vestsida av Langegoog flytta seg fleire hundre meter mot aust. Alle Dei austfrisiske øyane bortsett frå Juist og Langeoog har store betongmolar i den vestlege enden for å hindre dette.
Henri Matisse
Henri Émile Benoît Matisse var ein fransk biletkunstnar.
Matisse blir rekna som ein av dei største blant dei tidlege modernistane og han arbeida med ulike uttrykksformer og materialar, men var hovudsakleg målar.
Liv og verk
Matisse voks opp i Bohain-en-Vermandois og flytta i 1887 til Paris for å studere juss. Under ein sjukdomsperiode begynte han å måle og i 1891 begynte han å studere målarkunst ved Académie Julian i Paris, der han blant anna studerte under Odilon Redon og Gustave Moreau.
Han var i begynninga sterkt påverka og inspirert av verka til Édouard Manet, Paul Signac og Paul Cézanne. Han blei snart leiar for dei kunstnarane som blir kalla fauvister. I 1901 deltok han i ein utstilling og i 1904 hadde han si første separatutstilling. Då han flytta sørover til rivieraen, trefte han André Derain, noko som påverka måling til Matisse. Verka frå perioden 1906-1917 blir rekna blant dei ypparste han laga. Etter at han busette seg i Nice i 1921 blei kunsten hans meir dekorativ og mindre intens.
Adling
Adling er det å gje ein adelstittel til nokon som ikkje er adelege. I føydalistiske samfunn var det vanleg å gje slike titlar saman med eit visst landområde som adelshaldaren hadde råderett over. I nyare tid er det blitt vanleg å adla folk som ei symbolsk heidersvising.
Adling er i dag vanleg i Storbritannia, Nederland, Vatikanstaten og Italia i Europa og i Malaysia og Thailand i Asia. I Noreg blir ikkje folk adla, men kan få ein fortenestorden som St. Olavs orden.
Fred
Fred (norrønt friðr) er ei nemning brukt om ein harmonisk tilstand utan konflikt. Det kan dreia seg om fråvære av ytre konfliktar, som krig eller krangel, eller at ein har oppnådd ro eller likevekt i sinnet. Omgrepet kan visa til ein uoppnåeleg utopi der alle medlemmene i eit samfunn lever i harmoni. Det kan òg brukast meir kvardagsleg om stiller utan plagsam støy eller uro.
Positiv og negativ fred (Johan Galtung)
Innan fredsforsking definerer ein gjerne fred som «positiv» og «negativ».
«Negativ fred» er definert som fråvære av krig og direkte vald mot menneske, og tek hovudsakleg for seg statseiningar. I denne tradisjonelle tankegangen reknar ein med at alle sosiale einingar i botnen byggjer på vald, der den sterkaste parten alltid vil kua den som er svakare for å halda freden ved like eller for å oppnå fordelar. Statar unngår krig gjennom alliansebygging og traktatar som opprettheld maktbalansen og avskrekkar andre statar. I denne tenkinga er fred sett på som noko nær ein unaturleg tilstand, ein slutt på ein krig (t.d. Freden i Amiens, Freden i 1945) eller berre ein pause mellom krigshandlingar.
«Positiv fred» er eit nyare omgrep som er mindre statsorientert og meir interessert i samfunnsstrukturen. Omgrepet peiker på at også når ein ikkje er i krig blir menneske drepne og skada (fysisk eller psykisk) på grunn av mistilhøve i samfunnet, som institusjonell vald, rasisme, utnytting eller fråvære av like moglegheiter (til dømes mellom ulike kjønn eller samfunnsgrupper). Ein vil først oppnå positiv fred om ein avskaffar slike mistilhøve og oppnår eit samfunn med fridom, likskap, integrasjon og liknande, slik at alle medlemmer kan leva eit fullverdig liv. Ei slik fred må skapast gjennom ein stadig prosess som legg vekt på forhandling, forsoning og vennleg framferd. Definisjonar av denne typen er blitt meir utbreidd i nyare fredsforsking, medan «negativ fred» er blitt mindre vanleg.
Mange fredar (Wolfgang Dietrich)
Den austerrikske fredsforskaren Wolfgang Dietrich har lenge vore ein forkjempar for ein pluralistisk definisjon av ordet fred, og for heller enn ein fred å snakke om mange fredar. I forskingsprosjektet som leidde til boka The Palgrave international handbook of peace studies (2011) fekk han samla inn ulike tydingar av fred frå fleire språk og regionar, og i boka Interpretations of Peace in History and Culture (2012) grupperer han innsiktene frå det førre prosjektet i fem fredsfamiliar: Energetisk fred eller fred av harmoni, moralsk fred eller fred av rettferd, moderne fred eller fred av tryggleik, postmoderne fred eller fred av sanning, og transrasjonal fred, ei samanstilling av dei positive aspekta ved dei fire føregåande fredsfamiliane.
Fredsarbeid
Ei rekke fredsrørsler har prøvd å oppnå ulike former for fred gjennom tidene. Mange av dei har arbeidd mot éin spesiell krig, men verdsfred har også vore eit viktig mål. Slike grupper kan arbeida gjennom demonstrasjonar, boikott, lobbyverksemd og støtte til pasifisme, ikkje-vald og lovar som avgrensar vald og våpenbruk.
Nokre personar som har arbeidd for fred og fredelege løysingar er Mahatma Gandhi, Martin Luther King og Bertha von Suttner, som truleg inspirerte Alfred Nobel til å oppretta Nobels fredspris.
Dei sameinte nasjonane og Folkeforbundet er internasjonale institusjonar som har eller hadde som mål å skapa dialog mellom ulike statar for å oppnå fred.
I Noreg finn ein mange fredsorganisasjonar under paraplyen til Norges Fredsråd.
Anke
Anke er eit rettsmiddel som blir nytta for å bringe ein dom eller orskurd inn for ein høgare rettsinstans til ny prøving. Omgrepet blir brukt både i sivile saker og i straffesaker.
Noreg
I norsk rett er fristen for å anke i sivile saker normalt ein måned, medan fristen i straffesaker er to veker. Den som ankar ei avgjerd blir kalla ankande part, og motparten blir kalla ankemotpart.
Det hender også at begge partar ankar, og då blir den anken som kjem sist kalla ein motanke. Dersom den av partane som ynskjer å motanke i ei sivil sak ikkje har sjølvstendig rett til å anke, til dømes av di ankefristen er ute for han, eller han har sagt frå seg retten til å anke på eit tidlegare tidspunkt, kan han likevel anke når den andre parten har anka på lovleg måte for å få ei ny realitetsavgjersle i saka og ikkje berre anker over saksførehavinga. Ei slik motanke er soleis usjølvstendig og fell bort dersom hovudanka ikkje leiar til at saka vert avgjort når det gjeld realiteten, til dømes om hovudanka vert drege attende eller avvist av domstolen. Denne typen motanke vart tidlegare kalla aksessorisk motanke, men har no fått nemninga avleda anke, utan at innhaldet i reglane om dette er endra.
Innanfor somme rettsområde finst spesielle reglar om anke. Til dømes skal ein dom frå jordskifteretten ankast direkte inn for lagmannsretten.
Høgsterett er siste instans etter Grunnloven § 88: «Høiesteret dømmer i sidste Instans». Når ei avgjerd er rettskraftig kan den ikkje lenger ankast. Den einaste ein deretter kan gjere for å få endra avgjerda, er å fremje krav om gjenopning, for sivile saker. For straffesaker skal i slike tilfelle saka leggast fram for Kommisjonen for gjenopptakelse av straffesaker. Både for sivile saker og straffesaker er vilkåra for å få gjenopning eller gjenopptaking svært strenge.
Det er ikkje mogleg å anke avgjerder frå Høgsterett inn for den Europeiske Menneskerettsdomstolen (EMD). Dette ville vere i strid med Grunnloven § 90, som lyder: «Høiesterets Domme kunne i intet Tilfælde paaankes». Saker som er avgjorde i Høgsterett kan derimot klagast inn for EMD, som kan ta stilling til om avgjerda er i strid med Den europeiske menneskerettskonvensjonen (EMK). Dersom dette er tilfelle kan resultatet bli at staten blir dømd til å betale erstatning, men Høgsterett sin dom blir ståande til saka eventuelt blir gjenopna og gjenopptatt.
1335
1335 (romartal MCCCXXXV)
Henry Kaiser
Henry Kaiser kan vise til fleire personar:
Uftiuga ved Sukhona
Uftiuga  (russisk Уфтюга ) er ei elv i Arkhangelsk og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.
Elva er 134 km lang og har eit nedslagsfelt på. Middelvassføringa hennar er 21,8 m³/s. Dei største sideelvane til Uftiuga er Porstsje frå venstre og Torzjenga og Sulonga frå høgre.
Det meste av elva renn gjennom aude skogområde nord i Vologda oblast, og berre nokre få landsbyar ligg langs elva.
Uftiuga
Uftiuga er namnet på fleire elvar i Russland:
Uftiuga ved Sukhona
Elva vart tidlegare mykje nytta til tømmerfløyting.
Korn (fleirtyding)
Korn kan vera
Schwarzhorn i Mattertal
Schwarzhorn er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Magnar
Magnar er eit mannsnamn sett saman av dei norrøne namnedelane magn, 'styrke', og -ar, moglegvis 'krigar', 'verjar' eller 'spyd'.
Magnar har namnedag den 29. mai.
Namnet er mest utbreidd i Noreg. Bruken av namnet tok til å veksa på 1890-talet. Det var mykje brukt frå rundt 1920 til rundt 1955, då rundt 0,25 % av nyfødde gutar blei kalla Magnar. Fram mot 2000 gjekk bruken så ned. I 2009 var det 2 852 norske menn som heitte Magnar.
Mein Gott, wie lang, ach lange
Han vart komponert i Weimar i 1716 for andre sundag etter trettande dag jul, den 19. januar. Stykket vart framført på nytt 16. januar 1724 i Leipzig.
Teksten er skriven av Salomo Franck (sats 1-4) og Paul Speratus (femte sats)
Koraltemaet er basert på salmen «Es ist das Heil uns kommen her». Koralmelodien vart først registrert på 1400-talet som ein påskesong eller ein koral kalla «Freu dich, du werte Christenheit».
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to fiolinar, bratsj, fagott og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av fem satsar:
1336
1336 (romartal MCCCXXXVI)
Tael
Liang eller tael er ei gammal måleining for masse som vart nytta i Kina. 1 liang var lik 1/16 jin eller 37 g. Då metersystemet vart innført i 1929 vart ein liang sett lik 50 gram. Ein liang er delt i 10 qian eller mace.
Studentorganisasjonen i Agder
Studentorganisasjonen i Agder (STA) er interesseorganisasjonen for studentar ved HiA. STA sitt arbeid omfattar alle studentaktivitetar og studentpolitikken ved HiA.
Det øvste organet i STA er Studentparlamentet. STA er partipolitisk uavhengig. Studentane ved HiA er gjennom STA medlemmer i Studentenes Landsforbund(StL).
Fanafjorden
Fanafjorden er fjordarmen som går frå Korsfjorden og 8,5 km inn til botnen av fjorden ved Fanahammaren. Sjølve fjorden endar ved ytre Milde og har Krokeidvika som avgrensing mot sør. Fjorden har ei djupne på ca. 100 meter ved utløpet med ca. 15-20 meter inst. Fjorden hadde monaleg bra vintertorskefiske i tidlegare tider, og svære notbåtar kom årleg innom og lystra opp torsken som var på gyting. Han er no ureina av husa ikring, men det er mogleg å få, aure, laks, hummar, krabbe, kviting, kolmule, lusuar torsk og sei på opp til meir enn 10 kilo der fjorden er djupare enn 40 meter.
På Hordnes var det inntil om lag 1955 sildesalteri og ved Stend Mølle m.a. hermetikkfabrikk og mangearta småindustri som alginatproduksjon, målingsprodukt, sømstove og til sist elektronisk industri som produksjon av transformatorar, reaktorar til lysrøyr og elektroniske komponentar til ymse formål for mellom anna elektronikkbedriften NERA
Tettstaden Fanahammaren som har historiske røter tilbake til 1100-talet var inntil 1960-åra prega av småbruk og busetnad av arbeidarar ved bedriftene ved Stend Mølle og Fossen (Rosendahl) med eit folketal på om lag 150 personar pluss tilgrensande endå 100 i Volladalen. Tilgrensande bygder på Hordnes og på Saganes hadde eit par hundre innbyggjarar.
Fanahammeren er no den raskast veksande tettstaden i Bergens-området når område i ein omkrets på 2-3 kilometer blir rekna med.
Inst i fjorden ligg Hordamuseumet, ei samling gamle bygg frå forskjellige stader i Hordaland.
NRK Østfold
NRK Østfold er NRK sitt distriktskontor i Østfold. Det har kontor i Gamlebyen i Fredrikstad.
Distriktskontoret produserer dagleg 12 timar distriktsradio (i NRK P1), ca. 30 minutt distriktssendingar i NRK1) og ein nyhende og aktualitetsteneste på internett. NRK Østfold er og leverandør av innslag og program for NRK sine rikssendingar i radio og fjernsyn, blant anna dei vekevisse programma «Museum» for NRK P2 og «Indianer og Cowboy» for NRK P1.
Distriktskontoret har 46 tilsette.
Zhang Qian
Zhang Qian (kinesisk 騫|騫, Wade-Giles Chang Ch'ien) var ein kinesisk embetsmann som vart send ut frå Kina på 100-talet f.Kr. under Han-dynastiet. Han var den første offisielle diplomaten som kom heim att med påliteleg informasjon om Sentral-Asia til den kinesiske keisaren Wu av Han. Han spelte òg ei viktig rolle i den kinesiske koloniseringa av regionen som i dag er kjend som Xinjiang.
Reisene til Zhang Qian er knytt til ein av dei store handelsrutene gjennom Asia, Silkevegen. Reisene hans opna Kina mot nye rike og produkt frå ei verd som til då var ukjend for kinesarane. Zhang Qian forteljingar frå reisene sine i Sentral-Asia er nedskrivne i historieverket Shiji, skrive av Sima Qian i det første hundreåret f.Kr. I dag vert Zhang Qian rekna som ein nasjonalhelt og er hylla for rolla han spelte i å opne Kina for handel med resten av verda.
1337
1337 (romartal MCCCXXXVII)
Felix Mendelssohn
Bakgrunn
Jakob Ludwig Felix Mendelssohn vart fødd i Hamburg som son av ein bankier, Abraham, som igjen var son av den kjende tysk-jødiske filosofen Moses Mendelssohn. Felix sin familie flytte til Berlin i 1812 og konverterte etterkvart til kristendommen. I samband med at borna vart døypte i 1816 og foreldra i 1822 tok dei det ekstra etternamnet Bartholdy. Søster hans var Fanny Mendelssohn (seinare Fanny Hensel), som òg var ein velkjend pianist.
Mendelssohn fekk pianoundervisning av mor si da han var seks, og da han var sju vart han undervist av Marie Bigot i Paris. Frå 1818 studerte han komposisjon med Carl Friedrich Zelter i Berlin. Han gjorde truleg sin første offentlege konsert som niåring, da han deltok på ein kammerkonsert. Han var tidleg ein produktiv komponist, og skreiv sitt første publiserte verk, ein pianokvartett, da han var 13 år gammal. Goethe møtte den unge Mendelssohn og fekk straks sansen for han: «Når eg er trist, kom og muntre meg opp med spelet ditt!»
Karriere
Mendelssohn skreiv den første symfonien sin da han var 15, og da han var 17 skreiv han ein ouverture til Shakespeares Ein midsommarnattsdraum, som truleg kan seiast å vera Mendelssohns første velkjende verk (han skreiv seinare meir musikk til stykket). I 1827 såg han for første gong ei oppsetjing av ein av sine operaer, Die Hochzeit des Camacho. Han hadde skrive fleire operaer tidlegare.
I 1830 skreiv Mendelssohn konsertouverturen Die Hebriden (Hebridane – òg kjend under namnet Fingal’s Cave) – eit stykke som framleis er populært i dag. Det var inspirert av vitjingar han gjorde til Skottland sist på 1820-talet. Desse vitjingane inspirerte òg den tredje symfonien hans, Den skotske symfonien, som vart skriven i ledige stunder kring perioden 1830 til 1842. Mendelssohn reiste vidt ikring i Europa i løpet av livet, og ei vitjing til Italia inspirerte eit av dei mest kjende verka hans, Symfoni Nr. 4, Den italienske – fullført i sin endelege versjon i 1834. Alt i alt skreiv Mendelssohn fem symfoniar. Han skreiv òg to klavérkonsertar og ein berømt fiolinkonsert som er eit standardverk for profesjonelle fiolinistar.
I tillegg til orkestermusikk skreiv Mendelssohn òg kammermusikk, inkludert ein strykeoktett (1825), pianomusikk, inkludert Lieder ohne Worte og to store oratorium, Paulus (1836) og Elias (1846). Oratoria var sterkt inspirerte av Johann Sebastian Bach – ein komponist som Mendelssohn har hovudæra for å ha brakt fram i lyset att etter å ha vore mykjegodt bortgløymd ei tid. Ei særleg viktig hending i samband med dette var Mendelssohns svært vellukka oppsetjing av Matteuspasjonen av Bach i 1829.
I 1842 skreiv Mendelssohn scenemusikk for Shakespeares skodespel Ein midsommarnattsdraum, inkludert den vidgjetne bryllupsmarsjen som vert brukt (særleg ved utgangen) i mange bryllup. Den andre mest populære bryllupsmarsjen (særleg bruka for bruras inngang) er Brudekoret frå operaen Lohengrin av Richard Wagner. Desse to marsjane vart første gong vald for bruk saman av prinsesse Victoria, eldste dotter av dronning Victoria av Storbritannia og Irland for bryllaupet hennar med kronprins Friedrich Wilhelm av Prøyssen den 25. januar 1858, og har vorte ein svært utbreidd tradisjon i ettertid. Endå Mendelssohn ikkje generelt er sett på som ein spesielt innflytingsrik komponist, var verka hans svært populære i levetida hans – og er framleis populære i dag.
Mendelssohn sleit med dårleg helse i dei siste åra av livet sitt, og det er sagt at han var ovleg melankolsk etter at søster hans, Fanny, døydde i mai 1847. Felix Mendelssohn døydde den 4. november 1847 i Leipzig.
Lekander Nunatak
Lekander Nunatak er ein nunatak, 1815 moh, som ligg langs sørvestkanten av Mackin Table, 2 nautiske mil (3,7 km) nordaust for Bessinger Nunatak, sør i Patuxent Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Bryant A. Lekander, som var kokk på Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1960.
Skreikampen
Skreikampen er eit fjell i Eidsvoll kommune i Viken. Det har ei høgd på 698 meter over havet og er det niande høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Ingapirca
Ingapirca (namnet er frå quechua og tyder 'inkamur') er eit område med ruinar av eit kompleks av bygningar frå seint på 1400-talet i Cañarprovinsen i Ecuador.
Det skal vere inka Huayna Cápac som bygde komplekset like ved hovudvegen mellom Cuzco og Quito. Det ein finn att av ruinar har vore tolka slik at det opphavleg fanst lagerbygningar, bad, eit tambo — gjestehus, forlegning og eit soltempel etter førebilete av Coricancha. Det sistnemnte bygget er det som først fangar merksemd på staden i dag, ein ovalforma mur.
Det meste av bygningane vart øydelagt under kolonitida og ruinane som er på staden i dag er prega av rekonstruksjon. Ruinane er no verna.
Hesby kyrkje
Hesby kyrkje er ei langkyrkje i stein som ligg på øya Finnøy i Stavanger kommune, nord for Stavanger by.
Trana
Trana (frå latin Grus) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det er eit av dei tolv stjernebileta som Petrus Plancius danna etter observasjonar frå Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman. Trana vart først nedteikna på ein 35 cm stor himmelglobus, laga i 1598 i Amsterdam av Plancius og Jodocus Hondius og vart avbilda i stjerneatlaset til Johann Bayer, Uranometria frå 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille gav stjernene Bayernemning i 1756. Somme av dei hadde tidlegare vore rekna som ein del av nabostjernebiletet Den sørlege fisken. Stjernebiletets Trana, Påfuglen, Føniks og Tukanen vert i lag kalla «Dei sørlege fuglane».
Den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, Alfa Gruis eller Alnair har storleiksklasse 1,7 og er ei blåkvit stjerne. Beta Gruis er ei raud kjempe og variabel stjerne med ein minste storleiksklasse på 2,3 og ein største storleiksklasse på 2,0. Ein har funne seks stjernesystem med planetar: den raude dvergen Gliese 832 er ein av dei nærmaste stjernene til jorda med planetsystem. Ei anna, WASP-95, har ein planet som krinsar rundt stjerna på berre to dagar. Djupromsobjekt i Trana er mellom anna ei planetarisk tåke, IC 5148, som òg vert kalla Reservedekktåka, og ei gruppe på fire vekselverkande galaksar kalla Tranekvartetten.
1338
1338 (romartal MCCCXXXVIII)
Hómentashn
Hómentashn fleirtal, jiddisk הָמן־טאַשן [hómentashn]), òg skrive hamantashen, er ein askenasisk matrett som tradisjonelt blir eten under purím. Hómentashn er omnssteikte trekanta deiglommer som opphavleg alltid hadde fyll av valmuefrø, men som i våre dagar òg kan vera fylte med syltetøy. Namnet var opphavleg móntashn, av jiddisk «món» (valmuefrø) og «tash» (lomme). Seinare vart første delen av namnet omtolka til «Haman» (askenasisk hebraisk uttale «Hómon»), den vonde personen i Esters bok. På israelsk hebraisk blir matretten kalla אָזְנֵי הָמָן (ozné Hamán). Sefardiske jødar frå Balkan har ein liknande matrett som går under namnet «orejas de Hamán».
Rick Davies
Richard Davies er ein engelsk musikar, songar og låtskrivar, mest kjend for å ha skipa og vere vokalist og klaverspelar i det rockebandet Supertramp. Davies er det einaste medlemmet som har vore i bandet heile vegen, og skreiv nokre av dei mest kjende songane deira, som «Rudy», «Bloody Well Right», «Ain't Nobody But Me», «Gone Hollywood», «Goodbye Stranger», «Just Another Nervous Wreck», «Cannonball», og «I'm Beggin' You». Han er generelt kjend for dei rytmiske bluessoloane på piano og jazz-aktige progressiv rock-komposisjonar med kyniske tekstar.
Tell Mar Elias
Tell Mar Elias er ein ås (Tell) i Ajlun-området nord i Jordan. Staden, som ligg nordvest for Ajlun, har lenge vore identifisert som Tishbe, som i Bibelen er nemnt som heimstaden til profeten Elia.
Rick Davies
Frå og med Indelibly Stamped i 1971 delte Davies solovokal i lag med låtskrivarpartnaren i Supertramp, Roger Hodgson, fram til Hodgson slutta i bandet i 1983, og vart då den einaste songaren i gruppa. Røysta til Davies er djupare enn røysta til Hodgson og han har vanlegvis ein raspande baryton som stod til tenoren til Hodgson.
Tell Mar Elias
Her ligg ruinane av ei av dei største, kjende bysantinske kyrkjene i Jordan. Lekamar frå staden er marmor utskjeringar og små, religiøse metallobjekt, som er til utstilling i Ajlounborga museum.
NRK Østafjells
Hovudkontoret ligg i Porsgrunn, medan lokalsendingane for Buskerud blir sende frå Drammen. På same måte blir lokalsendingane for Vestfold produsert i Tønsberg. I tillegg er det lokalkontor i Kongsberg, Seljord, og Ål i Hallingdal.
Distriktskontoret produserer dagleg 12 timer distriktsradio (i NRK P1), ca. 30 minutt med distriktsendingar i NRK1 og ein nyhende- og aktualitetsteneste på internett. NRK Østafjells er og leverandør av innslag og program til NRK sine rikssendingar i radio og fjernsyn.
Distriktskontoret har nesten 100 tilsette.
Afrikas horn
Afrikas horn er ein trekantforma halvøy på nordaustkysten av Afrika. Ho endar i ein spiss som kan minna om hornet på eit nashorn, og har fått namnet sitt derfrå. På spissen av hornet ligg den 275 meter høge klippa Kap Guardafui, også kalla Ras Assir. Det austlegaste punktet i Afrika, Ras Hafun, ligg litt sør for denne klippa.
Halvøya har kyststripe mot Indiahavet i søraust og mot Adenbukta i nord. Heile kyststrekninga høyrer til Somalia, mens den etiopiske Ogaden-ørkenen ligg i midten av halvøya. Afrikas horn kan også brukast med ein utvida definisjon om fleire land i Aust-Afrika: Heile Etiopia, Djibouti, Eritrea og Somalia, og tilstøytande område i Kenya og Sudan.
Dei siste tiåra av 1900-talet blei området kjent for hungersnød og fleire krigar. Folkegrupper som eritrearar, tigrear og ogadenar har kjempa for sjølvstende og land som Etiopia, Eritrea og Somalia har kjempa mot kvarandre.
Caserta
Historie
Den moderne Caserta vart grunnlagd rundt eit forsvarstårn bygd av langobardisk tid av Pando, fyrste av Capua. Pando øydela den opphavlege byen rundt 863. Tårnet er i dag ein del av Palazzo della Prefettura som ein gong var sete for grevane av Caserta, i tillegg å vere ein kongeleg residens. Dei første innbyggjarane flytta frå Casertavecchia (tidlegare bispesete) til den noverande staden på 1500-talet.
Byen og omegn høyrte til familien Acquaviva, som selde landområda til kongefamilien då dei kom ut for pengemangel. Kongefamilien ønskte å bygge eit nytt palass og valde Caserta, som dei såg på som ein by som var lettare å forsvare enn det tidlegare palasset ved Napolibukta. Palasset er i dag på UNESCO si verdsarvliste.
Caserta var fødestaden til den italienske forfattaren Maria Valtorta.
Den blårandute
Den blårandute er namnet på ein springar som finst i ei rekkje variantar i Telemark, Numedal, Hallingdal og Valdres. I si mest einfelte form er den tonale oppbygginga så attkjenneleg at slåtten og skulle kunne finnast som springleik eller pols i flatfeledistrikta. Slåtten er elles kalla Skrøviken i Valdres. På same vis som Nordfjordingen har denne slåtten og vore bygd ut til ei storform i Telemark, men motsett Nordfjordingen finst denne opphavleg ikkje på Vestlandet.
Opphavet til namnet
Namnet Den blårandute skriv seg frå Rauland, og slåtten skal vera kalla slik av Aslak Berge, eldste son av Rikard Aslaksson Berge. Rikard Berge gav att soga slik:
''Den Blaarendute er ein springar, helst ein som er umdikta og utfyllt av Myllaren. Han fekk namnet sitt soleis: Myllaren spela han tidt på Berge på Rauland. Aslak vesle, son hans Rikard, laag paa kne inn-med Myllaren og einlydde og nidglodde paa spelemannen. Myllaren gaadde det. ”Ja, dæ bli spelemann”, sa han. Guten vart au spelemann, men ikkje anna ein maateleg bygdespelemann. Aslak vilde jamt hava syster si til aa tulle den Myllarslaatten upp-att og upp-att. ”Tulle no den blaarendute, Tòrbjør!” bad han; og so laut ho tulle. Sidan kalla dei slaatten "den blaarendute". (Berge: Myllarguten – Gibøen''). Aslak har vel tott slåtten hadde blåe render i seg.
Elles finst slåtten under mange namn: Ljost blått (Bø), Fuglesongen (Krødsherad), Gjertrud Sund (Sigdal), eller Rustemannen (Hallingdal). Det er rimeleg å tenkje seg at denne slåtten og har opphav i Buskerud, anten i Krødsherad eller Flesberg.
Variantgruppa
Hardingfeleverket har slåttegruppa under nr 520. Variant a, d og e har noko annleis utforming enn dei andre, som elles følgjer same lesten.
1339
1339 (romartal MCCCXXXIX)
Stortingsvalet 1985
Stortingsvalet 1985 vart halde 9. september 1985. Oppslutninga var på 84,0 %. Antalet stortingsrepresentantar vart auka med 2, til 157. Nytt ved dette valet var at det var høve til å inngå listesamband for første gong sidan 1945. Difor stilte ingen felleslister ved dette valet. Dette var òg det siste valet då det var høve til å inngå listesamband, då ordninga med utjamningsmandat vart innført i 1989 vart både listesamband og felleslister overflødig.
Egearhavet
Egearhavet (gresk: Αιγαίον Πέλαγος, Aigaion Pelagos) er ein arm av Middelhavet som ligg mellom den greske halvøya og Anatolia (Litleasia, som no er ein del av Tyrkia). Det er forbunde med Marmarahavet og Svartehavet gjennom Dardanellane og Bosporos.
Hans Rasmus Astrup (1939)
Hans Rasmus Astrup er ein norsk skipsmeklar og kunstsamlar.
Egearhavet
Etymologi
I oldtida var det ulike forklaringar på namnet til havet. Det vart sagt at det hadde namnet etter ein by; Aegae, etter ei amasonedronning med namn Aegae som drukna i havet, eller etter Aegeus, far til Theseus, som drukna seg i havet då han trudde sonen var død. Ein annan mogeleg etymologi er frå rota Αιγ- (Aeg-) som tyder bølgje, altså bølgja hav som i αιγιαλός (aighialos).
Kastamonu
Kastamonu er det administrative senteret i provinsen Kastamonu i Tyrkia. Byen har kring 90 000 innbyggjarar (2010). . Byen ligg 904 meter over havet.
Egearhavet
Kultur
Egearhavet var fødestad for to av dei store sivilisasjonane i oldtida — minoarane på Kreta og mykenarane på Peloponnes. Seinare utvikla bystatane Athen og Sparta seg saman med mange andre og danna den greske sivilisasjonen. Egearhavet har seinare vore folkesett av persarar, romarar, bysantinarar, venetianarar, seljuktyrkarar og osmanarar.
Hans Rasmus Astrup (1939)
Han er utdanna jurist, og er son av skipsreiaren Nils Ebbesøn Astrup. Då faren døydde i 1972 overtok han som fjerde generasjon, leiinga av skipsmeklarfirmaet Fearnley & Egers Befragtningsforretning A/S, frå 1980 Fearnleys A/S. Seinare vart det oppretta eit holdingselskap, som no er kjent som Astrup Fearnley, der Astrup er eineeigar og styreformann, og der alle forretningsverksemdene til firmaet er inkorporerte som heleigde dotterselskap.
For eit større publikum er han mest kjend for å ha oppretta Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst [sic] i Oslo, som vart grunnlagt i 1989 og opna i 1993. Det var i midten av 1980-åra, i samband med bygginga av eit nytt, stort kontorbygg ved Grev Wedels plass i Oslo, at ideen om å opprette eit museum for moderne kunst med utgangspunkt i den store kunstsamlinga hans voks fram. Som styreformann for museet har han gjort det til eit vitalt senter for moderne kunst i hovudstaden.
Egearhavet
Kultur
Det opphavlege demokratiet vart utvikla rundt Egearhavet.
Øyane i Egearhavet
Øyane i Egearhavet kan delast inn i sju grupper: Thrakiahavgruppa, Dei egeiske øyane, Dei nordlege Sporadane, Kykladane, Dei saroniske øyane, Dodekanesane og Kreta. Ordet arkipelago blei først nytta om desse øygruppene. Mange av øyene i Egearhavet er forlengingar av fjellkjeder på fastlandet.
Mange av øyene har trygge hamner og bukter, men navigasjon mellom dei er generelt vanskeleg. Fleire av øyane er vulkanske, og nokre har rike førekomstar av marmor og jern. Dei største øyane har fruktbare dalar og sletter. To av dei store øyene i Egearhavet høyrer til Tyrkia: Bozcaada (gresk Ίμβρος, Imvros) og Gökçeada (gresk Τένεδος, Tenedos).
Kastamonu
Klima
Kastamonu har eit fuktig kontinentalklima med kalde vintrar og varme somrar.
Kuhn Nunatak
Kuhn Nunatak er ein av Rambo Nunataks, som ligg 3 nautiske mil (6 km) sørvest for Oliver Nunatak på vestsida av Foundationstraumen i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Michael H. Kuhn, ein meteorolog ved Plateau-stasjonen, vinteren 1967.
Białowieżaskogen
Białowieżaskogen (polsk Puszcza Białowieska, belarusisk Белавежская пушча, Bjelavjeskaja pusjtsja) er ein gamal urskog som strekker seg over eit vidstrekt område på begge sider av grensa mellom Polen og Belarus. Han er den einaste gjenvernade låglandsurskogen i Europa, og står på UNESCO si verdsarvliste. På den polske grensa er han freda som Nasjonalparken Białowieża (polsk Białowieski Park Narodowy). Flatevidda til urskogen er meir enn 150 000 hektar.
Flora
Białowieżaskogen er den best bevarte naturskogen i det europeiske låglandet. Karplanter utgjer den største delen av plantene med 1 070 artar. Trefloraen tel 26 artar, 21 lauvtre og 5 bartre. Her finst vidare 19 artar bregner, 6 artar kråkefotplanter, 7 artar sneller, 54 artar levermose og over 200 artar bladmose. Ei lang rekkje bryofyttar og lav har berre overlevd i Białowieżaskogen, sidan dei er knytt til daude tre, eller barken og trestammene til gamle tre. Dei mest talrike karplantefamiliane i urskogen består av:
Chiers
Chiers (på fransk, luxembourgsk: Kuer, tysk: Korn) er ei elv som renn gjennom Luxembourg, Belgia og Frankrike. Ho er ei av sideelvene til elva Maas frå høgre, med ei totallengd på 112 km.
Białowieżaskogen
Flora
I Białowieżaskogen er den siste urskogen i det europeiske låglandet bevart. Lauvskog dominerer med ei overvekt av agnbøk (40–47 %). I tillegg finn ein blandingsskog (33 %). Trebestanden består i størst grad av gran (26 %), furu (24 %), svartor (17 %), sommareik (12 %) og hengebjørk og vanleg bjørk (11 %). Her finst òg ask, lind, spisslønn og agnbøk. Lavtrea i urskogen opptrer sjeldan som einsarta trebestandar, og dannar som regel blandingsskog.
Białowieżaskogen er rik på unike artar som har døydd ut på andre stader. Her finst òg mange alminnelege treartar som har tatt heilt nye, unike former. Til dømes minnar forma til linden her om eik og pil, og veks opp til 22 meter. Den såkalla Tsareika er derimot 42 meter høg, med ein diameter på 224 cm.
Chiers
Ho har sitt utspring nær Differdange i Luxembourg. Chiers renn hovudsakleg vestover, og kryssar grensa til Frankrike, og renn så gjennom Longwy og Longuyon (Meurthe-et-Moselle département). Ho dannar her grense med Belgia eit par kilometer nær Torgny. Ho held fram gjennom Frankrike, langs Montmédy (Meuse département) og Carignan (Ardennes département). Til slutt munnar Chiers ut i elva Maas (Meuse) i Bazeilles, nær Sedan.
Białowieżaskogen
Fauna
I Białowieżaskogen er det funne over 12 000 dyreartar, men ein har estimert at berre 50 % av faunaen er utforska. Her finst 58 artar pattedyr, 250 artar fugl, 7 artar øgler (mellom anna europeisk sumpskilpadde og slettsnok), 13 artar krypdyr, 32 artar fisk, over 9 000 artar insekt, 331 artar edderkoppar, 20 artar igler. Dei virvellause dyra utgjer over 95 % av alle dyreartane i Białowieżaskogen. Denne villmarka er dessutan det ytste grenselandet for dei såkalla boreale artane – artar som er knytte til dei nordlege barskogane (taigaen). Blant dei mest verdifulle fugleartane finst fleire artar ugler (mellom anna lappugle) og heile 9 artar hakkespett (mellom anna tretåspett).
Pattedyra er den best identifiserte dyrefamilien i skogen. Urskogen sitt «varemerke» er visenten (bisonen), som har ein bestand på over 450 stykk, og som er den einaste i sitt slag. I skogen finst òg pattedyr som ulv, gaupe, oter, grevling, flaggermus og gnagarar. Spesiell merksemd får leislerflaggermusa, som bur i reirhol i gamle tre, og blant gnagarane bjørkemusa og lappspissmusa, som representerer eit borealt element i faunaen.
Historie
I tidleg mellomalder og fram til 1200-talet danna ikkje Białowieżaskogen eit avgrensa skogkompleks, men var knytt saman med skogane i Polesie og Hrodna. Den noverande Białowieżaskogen vart delt mellom herregardane i Bielsk, Kamieniec og Wołkowysk, og slik oppstod namna Puszcza Bielska, Puszcza Kamieniecka og Puszcza Wołkowyska. Den nordlege delen av Puszcza Kamieniecka vart etter kvart kalla Puszcza Białowieska (etter herregården i Białowieża). Utviklinga og busetnaden i området utrydda Puszcza Bielska (den einaste gjenverande delen er den litle Puszcza Ladzka), og Puszcza Wołkowyska vart delt opp i mindre einingar, (mellom anna Puszcza Świsłocka, Puszcza Mścigobowska og Puszcza Jałowska). Puszcza Jałowska forsvann som følgje av busetjinga, medan den privateigde Puszcza Świsłocka i 1832 vart innlemma i Puszcza Białowieska. Slik er Puszcza Białowieska i dag dei bevarte delane av dei tidlegare urskogane Puszcza Białowieska, Puszcza Ladzka og Puszcza Świsłocka.
I Det polske kongedømet
I byrjinga høyrde til Białowieżaskogen Troki-voivodskapet. I 1513 vart han del av det nye Podlasie-voivodskapet, som i 1569 vart innlemma i Den polske krona. Busetnad og jakt i urskogen var forbode for dei lokale innbyggjarane, og naturressursane i skogen (som til dømes tre eller høy) kunne berre brukast etter lov (den såkalla wchod). Frå 1400-talet hadde ein spesielle skogvaktarar kalla osoka, som passa på skogane og kontrollerte wchodane.
Dei polske kongane frå og med Władysław II Jagiełło dreiv gjerne med jakt i Białowieżaskogen. Under Zygmunt Stary vart ein ny jaktherregard bygd. I 1538 fastsette han ei lov som forbaud all form for (med unntak av kongeleg) jakt i urskogen. Det var mellom anna forbode å tre inn i skogen med hund eller våpen, og drap på visentar kunne straffast med døden.
I 1639 sende Władysław IV Waza ut eit dekret som utvida osokaen, og delte skogen inn i 12 administrative vaktardelar (straże), med sentrum i Białowieża. Fram til Jan Kazimierz si tid var skogen for det meste utan busetnadar, men under hans styre seint på 1600-talet vart ei rekkje små landsbyar oppretta med småfabrikkar (dei såkalla rudnie) for å utnytte lokale jernressursar og budy for produksjon av tjære. Landsbyane vart folkesett med busetjarar frå Mazowsze og Podlasie, og mange av dei eksisterer framleis.
Tradisjonane for dei store kongelege jaktene vart innført på ny i saksartida. August II av Polen brukte og jakte på bjørn på eiga hand, og overlevde så vidt i 1705 ein slik «spasertur» i skogen. August III av Polen reiste ofte på jakt det store følgje sitt og utanlandske gjestar. Han utvida jaktherregarden og dyrereservatet, det sistnemnde oppretta av Stefan Batory.
Under tsarane
Etter delinga av Polen byrja tsarinaen Katarina den store og hennar etterfølgjar Pavel I å fordele skogen mellom russiske aristokratar og generalar, og i resultatet vart alle jaktforbod og osokaen, som dei polske kongane innførte, oppheva. Dei nye eigarane av skogen utnytta skogen på ein røvaraktig måte, men osokaen vart gjenoppretta i 1802 etter at dei neste tsarane såg omfanget av skadane utført under den russiske styringa. I 1820 vart det igjen innført forbod mot jakt på visent og forbod mot trefelling. I 1811 vart ein stor del av skogen øydelagd av ein skogbrann som varte i 4 månader, og katastrofen var totalt då armèane til Napoleon plyndra herregardane til dei polske kongane.
I 1888 kom heile Białowieżaskogen under dei russiske tsarane, og vart igjen eit jaktreservat. Tsarane byrja å sende visentar som gåver til ulike europeiske hovudstader, samtidig som dei fekk tilsendt store mengder vilt til skogen: elgar, hjortar og dådyr. Dette fekk negative følgjer for skogen. Den siste tsarjakta fann stad i 1912.
På 1900-talet
Under Den første verdskrigen vart det påført store tap på Białowieżaskogen. Under tre og eit halvt år med tysk okkupasjon gjekk han gjennom ei tid med omfattande plyndring (av 32 millionar km³ tre vart 5 km³ felt) og dyrejakting (200 visenter vart drepne). I same tid vart over 300 kilometer skogjarnbanar bygd av tyskarane. Mot slutten av okkupasjonstida, den 25. september 1918, vart det innført forbod mot jakt. Dei tyske soldatane, krypskyttarar og sovjetiske marodarar heldt derimot fram med slaktjaktinga utan måtehald fram til februar 1919, da områda vart gjenerobra og anarkiet stansa av den polske hæren. Men den siste visenten hadde allereie falle ein månad før, og elgbestanden var òg utrydda (før krigen var det 700 visentar i skogen). Skogen kom for godt under polsk administrasjon i 1920 etter Den polsk-sovjetiske krigen, og vart omdanna til eit naturreservat.
I 1923 vart det oppdaga at berre 54 visentar hadde overlevt krigen i ei rekkje dyrehagar rundt om i verda – ingen av dei i Polen. Visentrestitueringa byrja i 1929 då den polske staten kjøpte fire visentar frå dyrehagar i Tyskland, Sverige og Pszczyna. For å verne dei vart mesteparten av skogen gjort om til eit nasjonalreservat i 1932 (Białowieski Park Narodowy – Nasjonalparken Białowieża). Restitusjonen viste seg å virke, og i 1939 var det 16 visentar i nasjonalparken. To av desse hadde kome frå dyrehagen i Pszczyna og var direkte etterkomarar etter visentane frå Białowieżaskogen, gjevne som gåve til Hertugen av Pszczyna av tsar Aleksander II i 1865.
Visentane overlevde Den andre verdskrigen, men krigen førte med seg liknande skadar i skogen som Den første verdskrigen. I 1939 vart etniske polakkar i området deportert til fjerntliggande delar av Sovjetunionen, og erstatta med sovjetiske skogarbeidarar. I 1941 vart skogen likevel okkupert av tyskarane, og dei sovjetiske innbyggjarane vart òg drivne bort. Hermann Göring planla å skape det største jaktreservatet i verda her. Frå juli 1941 vart skogen ein gøymestad for polske og sovjetiske partisanar. Dei tyske styresmaktene organiserte massemord på folk som vart mistenkt for å samarbeide med motstandsrørsla. I juli 1944 vart området frigjort av Den raude arméen, men tyskarane rakk å sprenge den historiske Białowieża-herregarden i lufta.
Etter krigen vart om lag to tredjedelar av skogen innlemma i Sovjetunionen etter ordre frå Stalin. Den no noko mindre polske nasjonalparken vart gjenopna i 1947. Det finst i dag 350 visentar i den polske delen av skogen, og om lag 3 000 over heile verda – alle desse stammar nettopp frå Nasjonalparken Białowieża.
G.I. Blues
G.I. Blues er det 11. studioalbumet til Elvis Presley. Det kom ut på RCA Victor i mono og stereo i oktober 1960. Innspelinga fann stad 27. og 28. april, og 6. mai 1960, i RCA Victor Studio C og Radio Recorders i Hollywood. Albumet gjekk til topps på Billboard Top Pop Album-lista. Det selde til gullplate 13. mars 1963 og platina den 27. mars 1992 hos Recording Industry Association of America.
Innhald
Musikken på albumet består av songar som hadde vore med i filmen med same namn. Songen «Wooden Heart» vart gjeven ut på singel i Storbritannia, der han låg seks veker på toppen av lista. I USA spelte Joe Dowell inn ein versjon av «Wooden Heart» som gjekk til topps på Billboard Hot 100. RCA Victor gav seinare ut «Wooden Heart» av Presley som b-side av ein singel to gonger, ein gong i 1964 på nyutgjevinga av «Blue Christmas», og igjen på singelen «Puppet on a String» får filmen Girl Happy i 1964. Fire av songane på albumet kom ut i 1995 på samlealbumet Command Performances: The Essential 60s Masters II: «G.I. Blues», «Wooden Heart», «Shoppin' Around» og «Doin' the Best I Can».
På grunn av opphavsrettar vart opningssporet «Tonight Is So Right for Love» byta ut med «Tonight's All Right for Love» for den europeiske versjonen av albumet, som var tilpassa frå ein melodi av valsekongen Johann Strauss den yngre frå 1800-talet, Geschichten aus dem Wienerwald. Melodien for «Tonight Is So Right for Love» var teken direkte frå ein barcarolle skriven av Jacques Offenbach, som levde samstundes med Strauss. Ei amerikansk utgåve av «Tonight's All Right for Love» kom ikkje ut før samlealbumet Elvis: A Legendary Performer Volume 1 i 1974. Versjonen av «Blue Suede Shoes» som vart nytta i filmen er ei nyinnspeling av songen Presley først spelte inn i 1956, og er ein av få songar Presley spelte inn att på ny i studio i løpet av karrieren.
Albumet G.I. Blues vart nominert til to Grammy-prisar i 1960 i kategoriane beste filmmusikkalbum og beste mannlege vokal.