cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ignaz Pleyel
Tidlege år
Tidleg i 1780-åra vitja Pleyel Italia, der han komponerte ein opera (Ifigenia in Aulide) og verk bestilt av kongen av Napoli.
Strasbourg 1783–1795
Pleyel flytta til Strasbourg i Frankrike i 1783 der han tok ei stilling som organist i lag med Franz Xaver Richter, maître de chapelle ved Strasbourg domkyrkje. Domkyrkja hadde eit fullt orkester og store budsjett til framsyningar. Etter å ha slått seg ned i Frankrike, skifta Pleyel namn til det franske Ignace. Som assisterande maître de chapelle i Strasbourg domkyrkje, skreiv han fleire verk enn i nokon annan periode av karrieren sin (1783–1793). Etter at Richter døydde i 1789 tok Pleyel over stillinga hans som maître de chapelle. I 1788 gifta Pleyel seg med Françoise-Gabrielle Lefebvre, dotter til ein teppevevar i Strasbourg. Paret fekk fire born. Den eldste sonen, Camille, og kona hans, Marie Pleyel, née Moke (1811–1875), var ein av dei mest dugande pianistane på hennar tid.
Då den franske revolusjonen braut ut i 1791 vart alle musikkframsyningar i kyrkja og offentlege konsertar avskaffa og Pleyel reiste til London i søk etter arbeid, der han leia «Professional Concerts» organisert av Wilhelm Cramer. I denne stillinga vart Pleyel ein rival til læraren sin, Haydn, som samstundes organiserte konsertar for Johann Peter Salomon. Sjølv om dei to komponistane var rivalar, var dei gode vener privat.
Som Haydn, tente Pleyel seg rik på tida i London og då han kom attende til Strasbourg, kjøpte han eit stort hus, Château d’Ittenwiller nær St. Pierre.
Pleyel som forretningsmann
Pleyel flytta til Paris i 1795. I 1797 sett han opp eit føretak som musikkforleggar ("Maison Pleyel"), og produserte mellom anna ei komplett utgåve over strykekvartettane til Haydn (1801). Føretaket varte i 39 år og publiserte kring 4000 verk, inkludert komposisjonar av Adolphe Adam, Luigi Boccherini, Ludwig van Beethoven, Muzio Clementi, Johann Baptist Cramer, Johann Ladislaus Dussek, Johann Nepomuk Hummel og Georges Onslow.
Pleyel vitja Wien som forretningsmann i 1805 og møtte den no eldre Haydn for siste gong og høyrte Beethoven spele.
I 1807 starta Pleyel å byggje piano med firmaet Pleyel et Cie. Mellom anna nytta Frédéric Chopin piano bygd av firmaet.
Kjelder
''
S/PDIF
S/PDIF (Sony/Philips Digital InterFace) er forbrukarversjonen av AES3. Interfacet er stadardisert av IEC som IEC 60958 Type II. Til skilbnad frå AES3 vert det nytta ein 75 Ohm koaksialkabel. Audio er koda likt med AES3, men tilleggsdata (metadata) skil seg frå AES3. Det var vanlegvis nytta Phono (RCA) kontaktar, men nokre produsentar nyttar BNC-kontaktar. At det er to ulike kontaktar i bruk fører ofte til problem for brukarane, som må skaffa seg kabel med BNC i den eine enden og phonokontaktar i den andre. Forbrukarutstyr i den høgare enden av prisskalaen nyttar ofte AES3 i staden for, eller i tillegg til, S/PDIF.
Fylkesveg 6866
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 119 i Nord-Trøndelag.
Masahiro Kuzuno
Masahiro Kuzuno er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Sarah Bernhardt
Sarah Bernhardt, døypt Sara-Marie-Henriette Rosine Bernard, var ein fransk skodespelar, ein av dei best kjende teaterskodespelarane gjennom tidene. Bernhardt spelte særleg i tragediar, og blei kjend då ho var engasjert for Comédie Française. Ho leidde også eigne teaterkompani. Bernhardt spelte på scenar over heile verda gjennom ein 60 år lang karriere, og deltok også i tidleg stumfilm. For tolkingar av Phèdre og Hernani fekk ho kallenamnet «la Divine Sarah», 'den guddommelege Sarah'.
Liv
Sarah Bernhardt var fødd utanfor ekteskap av Julie Bernard, ei nederlandsk kurtisane av jødisk opphav som hadde slått seg ned i Paris. Då mora ikkje kunne ta seg av henne, budde ho først på eit pensjonat og seinare på ein klosterskule. Sarah skal ha ønska å bli nonne, men ein elskar av mora, grev Charles de Morny, bestemte at ho skulle bli skodespelar og fekk henne inn ved dramaskulen Conservatoire de Musique et Déclamation.
I 1862 debuterte ho ved Comédie-Française, men fekk lita merksemd og måtte slutta eitt år seinare etter å ha fika til ein leiande skodespelar. I staden spelte Bernhardt ved Théâtre du Gymnase-Dramatique. Ho hadde eit tilhøve til belgiske prins Henri de Ligne, som ho fekk sitt einaste barn, Maurice, med i 1864. Ho gifta seg med skodespelaren Jacques Damala i 1882, men dei levde ikkje lenge saman.
Frå 1866 gjekk Bernhardt inn ein fruktbar seksårsperiode med Odéon-teateret. Den første suksessen hennar kom som Anna Damby i Kean (1868, av Dumas d.e.). Ein annan lovprist rolle var Zanetto i Le Passant (1869, av François Coppée), som ho spelte oppatt for keisar Napoleon III. Sarah Bernhardt spelte også Shakespeare og Hugo ved Odéon. Under den fransk-prøyssiske krigen i 1870 laga ho til eit militærsjukehus ved teateret.
I 1872 var Bernhardt tilbake ved Comédie-Française, der ho overtydde kritikarane med Phèdre (1874, av Racine). Tolkinga hennar av Hugo-stykket Hernani (1877) skal ha fått forfattaren sjølv på gråten. Med ei annan overtydande tolking av Phédre då teateret i London voks Bernhardt sitt internasjonale ry. I tillegg til eit uttrykksfullt spel med eit rikt kjensleregister, ein «gylden» eller «sølvaktig», klar stemme, eleganse, venleik og karisma på scenen, gjorde Bernhardt seg også kjend gjennom eigenreklame og ukonvensjonell oppførsel utanfor scenen. Gjennom livet var ho nære venner med forfattaren Victor Hugo, skodespelaren Lou Tellegen, kunstnarane Louise Abbéma, Gustave Doré og Georges Clairin. Ifølge ulike rykte hadde ho romantiske tilhøve til nokre av desse og til prinsen av Wales, den framtidige Edvard VII av Storbritannia. Ho inspirerte også art nouveau-kunstnarar som Alphonse Mucha og Antonio de La Gandara.
Bernhardt grunnla sitt eige teaterkompani i 1880, og reiste på turnear i Europa, Amerika og Australia. I tillegg til rolla som Phèdre blei ho vidkjend for tolkingane sine av Kameliadamen og Adrienne Lecouvreur. Bernhardt spelte også ei rekke mannlege hovudrollar, der Hamlet og L'Aiglon (1900, av Edmond Rostand) var dei best kjende.
Forfattaren og regissøren Victorien Sardou skreiv fleire stykke for Bernhardt—Fédora (1882), Thédora (1884), La Tosca (1887) og Cléopâtre (1890). I desse melodramatiske stykka fekk Sardou henne til å bruka ein meir prangande stil både når det galdt spel og kostyme.
I 1893 blei Bernhardt leiar for Théâtre de la Renaissance og i 1899 for det titdlegare Théâtre des Nations, som ho gav namnet Théâtre Sarah Bernhardt og styrte fram til ho døydde i 1923. Det er no kjend som Théâtre de la Ville i Paris.
Sarah Bernhardt hadde skadd foten under ei førestilling og måtte amputera han i 1915. Trass i dette vitja ho soldatar ved fronten under første verdskrigen, reisande i ein berestol, og reiste seinare på turnear der ho spelte fleire roller sitjande. I tillegg til teater meistra Bernhardt skulptur og målarkunst. Ho skreiv også dikt, skodespel og gav ut fleire bøker, mellom dei ein roman, eit essay om skodespel og ein sjølvbiografi.
I 1914 blei ho medlem av Æreslegionen.
Sarah Bernhardt døydde av uremi i 1923, pleia av sonen Maurice Bernhardt. Ho er gravlagd i Père Lachaise gravlund i Paris.
Kake
I 1883 gjesta Sarah Bernhardt Københamn med oppsettinga Froufrou der ho fekk smake himmelske sjokoladesmåkaker. Sjølvbiografien hennar kom på dansk i 1911 og den danske Chef Johannes Steen kalte ei småkake med sjokolademousse på ein mandelmarengs med sjokoladetrekk opp etter henne.
Namnet på denne småkaka er ofte skrive «Sarah Bernhard» utan t eller «Sarah Bernard» utan h og t.
Den engelske kyrkja
Den engelske kyrkja (Church of England) er den offisielle kyrkja i England og grunnleggjande medlem i Porvoo-fellesskapet.
Den britiske monarken er overhovud for kyrkja, mens erkebiskopen av Canterbury er den geistlege leiaren.
Den engelske kyrkja reknar seg for å vere både reformert i den grad ho er påverka av lutherske prinsipp og ikkje godkjenner paveleg autoritet; og katolsk for så vidt ho reknar seg som ei ubroten vidareføring av den tidlege apostoliske og seinare mellomalderske kyrkja.
Den engelske kyrkja har ei lovgivande forsamling kalla Generalsynoden. Prinsipiell lovgjeving må likevel gå igjennom det britiske parlamentet. Kyrkja har også si eiga dømmande makt, dei ekklesiastiske domstolane, som utgjer ein del av det britiske rettssystemet.
Bispedømme
Den engelske kyrkja har to bispedømme der overhyrden har tittelen erkebiskop, York og Canterbury. Desse vert omtalt offisielt som bispedømme og ikkje som erkebispedømme.
I tabellen nedanfor er det opplyst både når bispedømma vart oppretta og når dei vart reformerte (slutta å vere katolske bispedømme). Der kolonnen reformert er fylt ut med ein strek, dreier det seg om eit bispedømme oppretta etter reformasjonen. På grunn av gjeninnsettinga av katolske biskopar under Maria Tudor, er det i enkelte tilfelle oppgitt to årstal for reformasjonen.
Takeshi Shimizu
Takeshi Shimizu er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Bellmare Hiratsuka og Ventforet Kofu.
Marte Mjøs Persen
Marte Mjøs Persen er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var olje- og energiminister i Jonas Gahr Støre si regjering frå 2021, til 7. mars 2022. Då overtok ho som som Arbeids- og inkluderingsminister. Ho var ordførar i Bergen kommune frå 2015 til 2021.
Persen studerte litteraturvitskap og sosiologi ved Universitetet i Bergen. Ho har mellom anna jobba som organisasjonssekretær i Human-Etisk Forbund i Hordaland, og vore fylkessekretær i Nei til EU.
Persen var nestleiar i Raud Valallianse frå 2003 til 2006 og representerte valalliansen i Bergen bystyre i perioden 2003-07. Perioden 2007-11 var ho til vararepresentant til bystyret, der ho vore mest oppteken med miljø og byutvikling. Elles har ho engasjert seg i kvinnesaksspørsmål, var mellom anna kvinnepolitisk talsmann for RV. Persen braut med Raud Valallianse i februar 2008, då RV slo seg saman med AKP og grunnla partiet Raudt, og gjekk inn i Arbeidarpartiet 1. mai 2008.
Perioden 2011-15 var ho leiar av helse- og sosialkomiteen i Bergen. I oktober 2015 vart ho vald til ordførar i Bergen, ein byrådsstyrt kommune.
The Early Singles
Bortsett frå «Scarecrow», som var på The Piper at the Gates of Dawn (1967), og «Careful with that Axe, Eugene», som finst i ein konsertversjon på Ummagumma, er ikkje dei andre songane gjeve ut på studioalbum. Fleire spor har derimot dukka opp på tidlegare samleplater som Relics (1971) og Works (1983), men dette var første samlinga med alle singlane frå 1960-talet på ein stad.
Innhald
Alle songane er skrivne av Syd Barrett, men mindre det står skrive noko anna.
Slaget ved Chotusitz
Slaget ved Chotusitz eller Chotusice vart utkjempa 17. mai 1742 mellom Austerrike under fyrst Karl Aleksander av Lorraine og Preussenunder Fredrik den store. Dei hadde om lag like mange styrkar, men det stødige prøyssiske infanteriet klarte til slutt å slite ut austerrikarane, og dei vart tvungen til å trekkje seg tilbake. Dei etterlet 18 kanonar og 12 000 krigsfangar. Dei drepne og skadde skal ha vore om lag 7000 på kvar side, og austerrikarane tok med seg 1000 fangar. Det prøyssiske kavaleriet gjorde fleire desperate og mislukka framstøyt, og vart nesten heilt øydelagd.
Bann i Wexford
Bann (irsk An Bhanna) er ei elv i County Wexford søraust i Republikken Irland. Ho har utspring på sørsida av Croghan i Nord-Wexford på grensa til County Wicklow. Ho renn sørover og møter Blackwater Stream nær landsbyen Hollyfort. Ho snur sørvestover til landsbyen Camolin. Ho vert kryssa av jernbanen mellom Dublin og Wexford fire gonger og renn forbi Ferns før ho munnar ut i Slaney nord for Enniscorthy.
TOSLINK
Toslink er ein optisk versjon av S/PDIF, som har den fordelen at han har galvanisk isolasjon. Toslink nyttar billig optisk fiber av plastikk. Mange CD-spelarar, lydkort og eksterne DA-omformarar er utstyrte med Toslink-kontaktar.
1983
1983 (romartal MCMLXXXIII) var eit normalår[[ som byrja på ein laurdag i [[den gregorianske kalenderen.
Fylkesveg 6870
Fylkesveg 6870 går mellom Markabygd og Hjelmstadbakken i Levanger kommune. Vegen er 5,2 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 121 i Nord-Trøndelag.
Otrøya
Otrøya er ei øy i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Vest på øya ligg tettstaden Midsund som har brusamband til Midøy. Hovudnæring er fiske og verkstader for fiskeflåten. Øya har eit areal på 75,5 km².
Midfjorden, ein del av Romsdalsfjorden, ligg på sørsida av øya, medan Grunnefjorden ligg på nordsida.
Levende Skog
Levende Skog er eit samarbeidsprosjekt mellom skogbruk, skogindustri, fagrørsle, friluftslivsorganisasjonar og miljøvernorganisasjonar for å fremje eit berekraftig skogbruk med god balanse mellom skogproduksjon, miljøvern og sosiale interesser. Levende Skog-standarden vert nytta som grunnlag for miljøsertifisering av skogbruk i Noreg.
Rådet for Levende skog bidreg til kommunikasjon mellom partane og tolking av avtalepunkta. Saker for rådet vert førebudd av eit partssamansett arbeidsutval med tre medlemmer og ein sekretær.
Silda
Silda er ei øy som ligg mellom Vågsøy og Osmundsvåg i Kinn kommune i Vestland. Øya ligg i Sildegapet som er kalla opp etter øya. Før i tida var det opp til 150 innbyggjarar i fiskesamfunnet Silda, no er det berre 12. På sørsida av Silda ligg restauranten Skjærbuda. Den lokale rutebåten «Øyglimt» går dagleg mellom Måløy og Silda.
Keiji Chiba
Keiji Chiba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Sakha
Sakha, tidlegare Jakutia, (russisk Республика Саха (Якутия), jakutisk Саха Өрөспүүбүлүкэтэ) er ein republikk i Russland og det største av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen i areal. Hovudstaden er Jakutsk, arealet er 3 103 200 km² og innbyggjartalet 958 500 (2010).
Folkesetnad
Den einaste større byen er Jakutsk (269 600 ibuarar).
Andelen jakutarar har auka sidan oppløysinga av Sovjetunionen, frå 33,4 % ved folketeljinga i 1989, samstundes som andelen russarar har gått ned frå 50,3 %.
Fylkesveg 6872
Fylkesveg 6872 går mellom Nossum og Stavlo i Levanger kommune. Vegen er 4,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 122 i Nord-Trøndelag.
Refvik
Refvik er ei bygd på Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på gammal havbotn, 3–4 moh. På vestsida av Refvika ligg den fine 1,5 km lange Refviksanden. Den er kåra til Noregs finaste sandstrand. På motsett side ligg Refvikvatnet. I Refvik er det no ca. 37 hus. Fram til den store brannen i 1872 låg alle husa i klynge. Over 80 hus og 12 låvar vart øydelagde i brannen.
Zahájí
Han er kjend for eit lite slag mellom franskmennene og austerrikarane i 1742 under den austerrikske arvefølgjekrigen.
Takeshi Saito
Takeshi Saito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Bolstadøyri bedehuskapell
Bolstadøyri bedehuskapell står på Bolstadøyri inst i Bolstadfjorden i Voss herad i Vestland, og vart innvigd som bedehus i 1889. Huset vart vigsla som kapell i 1926.
Kapellet er bygd i tre og vart påbygd i 1922 og 1960. Det er eigd av Bolstadøyri Indremisjon, medan den praktiske administrasjonen av kapellet ligg under kyrkjeverja i Voss kommune.
Gravplass
Grunna dei ofte vanskelege forhalda for ferdsle på Evangervatnet vinterstid, var det trong for gravstad vestom vatnet for dei som sokna til Evanger kyrkje, og det vart opparbeidd gravstad i Teigen på Bolstadøyri i 1864. Denne gravplassen var i bruk fram til 1924. Då var det opparbeidd ny gravplass kring bedehuset, og det er den som framleis vert bruka. Gravplassen ligg kring kapellet på på aust-, vest- og nordsida.
Kalamitet
Ein kalamitet (av latin calamitas, ‘skade’, ‘uhell’, via fransk calamité) er eit fatalt eller pinleg uhell. På norsk og dansk har ordet konnotasjon av ei hending som vekker forarging eller skamkjensle. Det tilsvarande ordet på engelsk, calamity, har ei meir alvorleg tyding, og blir ofte brukt om ein katastrofe eller følgjene av han. Den store hungersnauda i Irland er til dømes også kjend som «The Great Calamity».
Valentin Sibbern
Valentin Christian Wilhelm Sibbern var ein norsk offiser, embetsmann, eidsvollsmann og statsråd frå Rygge i Østfold.
Sibbern var fødd på Værne kloster i Rygge. Han kom i 1793 inn på landkadettakademiet i København, og vart i 1796 utnemnd til sekondløytnant. Etter faren døydde same året budde han på familieeigedomen Værne kloster, som han overtok i 1800. Under eit opphald i København i 1801 tok han dansk juridisk eksamen.
Sibern vart rittmeister i 1809 og samstundes sjef for Rakkestad kompani. I 1812 vart han major i akershusiske ridende Jægerkorps.
1814 vart han vald til representant ved riksforsamlinga for jegerkorpset og for Smaalenenes amt, og vart ved fullmaktsprøvinga rekna som utsending for fyrstnemnde. På Eidsvoll var han ei tid mistenkt for å helle til grev Wedels parti, men var fyrst og fremst ein tilhengar av Kristian Frederik. Han møtte også på det overordentlege storting 1814, som representant for den del av Smaalenenes amt som ikkje var okkupert av svenske troppar.
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old) er eit studioalbum av Elvis Presley, gjeve ut på RCA Records i januar 1971. Det vart spelt inn i RCA Studio B i Nashville, og nådde 12. plassen på Billboard 200. Det gjekk opp til sjetteplassen på albumlista i Storbritannia og selde over ein million eksemplar verda over. Det selde til gullplate i USA 1. desember 1977.
Valentin Sibbern
28. november 1814 vart han utnemnd til amtmann i Smaalenenes amt. Ni år seinare, 1823, vart han utnemnd til stiftsamtmann over Akershus stift, og til amtmann over Akershus amt. Inntil vidare skulle han halde fram som amtmann i Smaalenenes amt.
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)
Den første singelen frå albumet, «I Really Don't Want to Know» med B-sida «There Goes My Everything», vart gjeven ut 8. desember 1970 og nådde 21. plassen på Billboard Hot 100, andreplassen på Adult Contemporary-lista og 23. plassen på countrylista.
Valentin Sibbern
Sibbern vart vald til stortingsrepresentant for Smaalenenes amt til stortinga 1815-16, 1818, 1821 og 1822, og for Christiania til stortinget 1824. I åra 1818, 1821, 1822, 1824 var han president i stortinget og i lagtinget. Han var dessutan president i riksretten 1821. Elles var han formann for ei rekke stortingskomitear.
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)
Songar
Det meste av albumet vart spelt inn på fem dagar i juni 1970, då det vart spelt inn i alt 35 songar. Presley spelte inn kvar song på direkten, i lag med bandet, slik det var vanleg for han. Åtte songar frå innspelinga var gjeve ut to månader tidlegare, i november 1970, på That's the Way It Is. Under innspelinga innsåg Presley og produsenten Felton Jarvis at dei hadde fleire countrysongar og valde å spele inn fleire for å skape eit heilt album med countrymusikk. Dei trengde to songar til, og Presley gjekk inn att i studio i september og spelte inn «Snowbird» og ein manisk versjon av «Whole Lotta Shakin' Goin' On».
Valentin Sibbern
Både i 1828 og 1841 fekk Sibbern tilbod om å overta posten som norsk statsminister i Stockholm, avslo begge gongane. Derimot tok han 1830 imot tilbodet om å gå inn i regjeringa som statsråd, og var med i denne inntil han fekk avskjed i 1850. Som statsråd styrte han dels revisjonsdepartementet, dels justis-, dels armé-, dels marine- og dels finansdepartementet.
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)
Songar
Utdrag av songen «I Was Born About Ten Thousand Years Ago» fungerte som mellomspel mellom kvar song.
Valentin Sibbern
Frå 1850 til han døydde budde Sibbern i Rygge.
Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)
Songar
Etter dette albumet gjekk Presley attende til å spele inn tilsynelatande tilfeldige utvalde songar, som han let produsenten setje saman til eit album.
Valentin Sibbern
Sibbern var far til Carl Sibbern og Georg Sibbern og bror til Arild Sibbern.
Øystein Dolmen
Øystein Dolmen er ein norsk artist og komikar som er best kjent som Knutsen i duoen Knutsen & Ludvigsen (1970–1986). I 1989 gav han ut det første albumet sitt utan Gustav Lorentzen. Han samarbeidde da med Ellen Klemp under pseudonymet Nellie Neuf og saman gav dei ut På frifot under namnet «Knutsen og Nellie Neuf». For dette vart dei løna med Spellemannprisen 1989 i klassen barneplate.
Avoca
Avoca (irsk Abhainn Abhóca), eller tidlegare Ovoca, er ei elv i County Wicklow i Republikken Irland. Acova har sitt utspring der to andre elvar møtes, Avonmore (irsk abhann mór, «stor elv») og Avonbeg (irsk abhann beag, 'lita elv'). Desse to renn saman ved ein stad kalla The Meeting of the Waters («der vatna møtest»), som vart hylla i ein song av Thomas Moore med same namn.
Landsbyen Avoca ligg ved elva.
Avoca munnar ut i Irskesjøen ved Arklow der ho endar i ein brei elvemunning, som har gjeve Arklow det irske namnet an t-Inbhear Mór (det store innløpet). Avocadalen har ei stor kopargruve og lenger nede i elva ein gjødselfabrikk (som har vore stengd sidan 2002). Desse skal ha medverka kraftig til forureining i dei nedre delane av elva.
Otto Gregussen
Otto Gregussen i Bodø er ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Arbeidarpartiet.
I 2000 blei Otto Gregussen statsråd og sjef for Fiskeridepartementet (fiskeriminister) i Jens Stoltenberg si første regjering. Han blei sitjande til regjeringa gjekk av etter stortingsvalet 2001.
Gregussen har også hatt fleire leiande stillingar innan fiskeriorganisasjonane og innan næringslivet. Han har blant anna vore administrerande direktør i Norske Fiskeoppdretteres Forening og administrerende direktør i Norshell. Han har også vore regiondirektør i Trøndelag NHO.
Halsøyra
Halsøyra er ei bygd på austsida av Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Området er i le av dei sterkaste vindane inn frå havet. Frå Halsør ser ein dei små øyane Silda og Barmøy. Enno kan ein sjå fleire merke etter installasjonar frå den andre verdskrigen her.
Kutná Hora
I løpet av mellomalderen gjorde byen fleire forsøk på å overgå Praha, både når det gjaldt prakt, rikdom og makt. I dag har byen om lag 21 000 innbyggjarar, og dei sentrale delane av byen har vore på UNESCO si verdsarvliste sidan 1995.
Historie
Alt i 1142 grunnla sistersiensarordenen eit kloster her. Tyskspråklege segner vil ha det til at ein munk fann sølv medan han arbeida på ein av vingardane, og la kutten sin der for å markere staden, derfor namnet Kuttenberg. Suksesshistoria til Kutná Hora starta med at sølvet vart viktig under den økonomiske oppsvingen på 1200-talet. Kunnskapen om førekomstane var nok eldre, i det minste tilbake til omkring år 1000. Kong Wenceslaus II av Böhmen skreiv år 1300 ut ein kongeleg resolusjon som regulerte bergverksdrift, og snart etter var ein del erfarne gruvefolk importert, og drifta og resultata tok seg raskt opp. Mange av dei påfølgjande kongane treivst godt, og heldt seg i byen i lengre periodar. Ein del av dei historisk viktige dokumenta for nasjonen Tsjekkia har vorte underskrivne der. Byen vart erobra av taborittane på 1420-talet, og så godt som heilt nedbrend i striden som følgde. Trass i tilbakeslaget vart han gjenreist og blømde inntil det braut inn store mengder vatn i den rikaste gruva i 1541. Dette var byrjinga på slutten av stordomstida. Nedgangen helt fram med ein pestepidemi i 1713 og trettiårskrigen. Gruvegangane forfall, og det lukkast ikkje å opne dei på ny, slik at byen vart fattig. I tillegg brann den ned i 1770. Ved inngangen til 1900-talet var all gruveverksemd nedlagd.
Byen og bygningane
Som med nabobyen eller forstaden Sedlec har byen strøk som er verdsarv. Gateløpa snor seg gjennom den eldste byen som dei gjorde frå den tidlegaste tida og er breie nok til kjerretransporten på den tida, men er i dag for om lag ein bil og ein fotgjengar på det smalaste. Gruveopningane ligg bak høge murar. Det eldste huset som framleis står er det italienske hoffet frå slutten av 1200-talet, som tidlegare var kongeleg residens, gildehall/hoff og kongeleg myntstøyperi. Santa Barbarakatedralen (via til gruvefolka sin vernehelgen) vart starta i 1368 og var meint å overstråle Karlskatedralen i Praha. Ho er eit godt døme på høggotisk byggekunst, men vart først fullført langt seinare. Òg St. Jakobskyrkja er gotisk, med tårnhøgde på 83 meter på det eine tårnet, og sviktande grunn under det andre, som dermed ikkje vart så høgt.
I Sedlec finst òg den gotiske Vår Frue-kyrkja saman med det kjende beinkapellet. Eit anna gotisk bygg, Steinhuset som har fungert som arkiv og museum frå 1902 rommar eit av dei mest rikhaldige arkiva i landet.
1967 Singles Sampler
1967 Singles Sampler eller 1967: The First Three Singles er ei samleplate av Pink Floyd gjeve ut i 1997 for å feire 30-årsjubileumet til bandet. Den inneheld dei tre første singlane og b-sidene som vart gjeve ut i 1967 og som stort sett er skrive av deira dåverande frontfigur Syd Barrett. «Arnold Layne» nådde 20. plass på dei britiske singellistene, medan «See Emily Play» kom heilt opp på 6. plass, som var deira høgaste plassering på ei singelliste før «Another Brick in the Wall (Part 2)» i 1979. «Apples and Oranges» gjorde llite av seg på salslistene, og Roger Waters skulda på dårleg produksjon. «Paintbox» hadde i lag med «Arnold Layne» og «See Emily Play» tidlegare vore gjeve ut på samleplata Relics. «Scarecrow» var opphavleg frå bandet sitt debutalbum The Piper at the Gates of Dawn. Plateomslaget til samlinga bestod av omslaga til dei singlane som var på plata.
Noriaki Suzuki
Noriaki Suzuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Anton Reicha
Anton (Antonín, Antoine) Reicha (Rejcha) var ein tsjekkiskfødd, seinare fransk komponist. Han levde samstundes med og var ein langvarig ven av Beethoven. Reicha er i dag mest kjend for dei tidlege komposisjonane for blåsekvintett og rolla si som lærar. Av elevane hans finn ein Franz Liszt og Hector Berlioz. Reicha var òg ein dugande musikkteoretikar og skreiv fleire avhandlingar om forskjellige sider av komposisjon.
Reicha var fødd i Praha som son av ein feiar. Faren døydde då Reicha var berre 10 månader gammal og mora var uinteressert i utdanninga til sonen. 10 år gammal rømde den unge guten heimefrå, og fekk så bu hos onkelen Josef Reicha, som gav han utdanning i musikk. Då familien flytte til Bonn, sikra Josef ein plass for nevøen i Hofkapelle, men for Reicha var ikkje dette nok. Han studerte komposisjon i løyndom, mot ønska til onkelen, og gjekk inn på Universitetet i Bonn i 1789. Då Bonn vart erobra av franskmennene i 1794, flykta Reicha til Hamburg, der han arbeidde som lærar i harmoni og komposisjon, og studerte matematikk og filosofi. Mellom 1799 og 1801 budde han i Paris og prøvde å verte kjend som operakomponist, utan suksess. I 1801 flytta han til Wien, der han studerte med Salieri og Albrechtsberger og skreiv sine første viktige verk. Livet hans vart igjen råka av krig i 1808, då han måtte forlate Wien. Reicha slo seg ned i Paris, der han budde resten av livet og vart lærar i komponering. I 1818 vart han professor ved Conservatoire.
I Wien skreiv Reicha ein halv-didaktisk syklus som 36 fuger for piano, L'art de varier (ei samling 57 variasjonar kring eit originalt tema), og øvingar for avhandlinga Practische Beispiele. I Paris fokuserte han derimot hovudsakleg på teori og produserte fleire avhandlingar om komponering. I denne perioden skreiv han mellom anna om lag 25 blåsekvintettar, somme av dei tidlegaste viktige musikkverka for blåseinstrument.
Kjelder
''
1982
1982 (romartal MCMLXXXII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.
Sang til Bergen
«Sang til Bergen» med undertittelen «Udsigter fra Ulrikken» er bysongen til Bergen. Songen er òg kjend under namna «Bergenssangen», «Bergensiana», «Jeg tok min nystemte» og på folkemunne berre «Nystemten». Ulriken er eit av dei sju fjella kring Bergen.
Teksten er skriven av den trønderske presten, politikaren og diktaren Johan Nordahl Brun i høve ein festleg samankomst i 1775. Nordahl Brun var då sokneprest ved Krosskyrkja i Bergen og han vart seinare biskop i Bergen.
Melodien er frå ein gammal fransk menuett, truleg komponert av Lully. Menuetten vart nytta i komedien Jean de France av Ludvig Holberg, og Brun kjende truleg melodien derfrå. Tsjekkaren F. X. Dušek er òg nemnd som ein mogeleg opphavsmann til melodien, fordi han nytta ein liknande folkemelodi i eit av verka sine.
Songen vert mykje sungen både i offentlege og private samanhengar, og i Bergen er det god skikk å synge han ståande.
Det har vore reist tvil om Brun faktisk var på toppen av Ulriken, men ein kjenner til at han skal ha gått på ski i Byfjella og til toppen av Lyderhorn.
Eurovision Song Contest 1986
«Sang til Bergen» var ein del av pauseinnslaget i Eurovision Song Contest 1986 i Bergen, framført av Sissel Kyrkjebø.
ADAT
ADAT er eit lukka format optisk interface som er i stand til å overføra 8 kanalar med tasterater opp til 48 kHz. Same kontakt som for Toslink vert nytta. ADAT vert ofte nytta på PC-lydkort, der det er lite plass for kontaktar, på halvprofesjonellt utstyr, men òg i nokon grad på profesjonellt utstyr.
Flåm stasjon
Flåm stasjon er endestasjonen på Flåmsbana og ligg på Fretheim i Flåm inst i Aurlandsfjorden. Stasjonen, og bana, opna i 1940. Ny stasjonsbygning vart opna i 1992.
Flåm stasjon ligg 356 km frå Oslo (om Roa) og 20,2 km. frå Myrdal stasjon. Stasjonen ligg på 2 moh. medan øvste stasjon på bana, Myrdal stasjon, ligg på 866 moh.
I den gamle stasjonsbygningen ligg Flåmsbanemuseet. I tilknyting til stasjonområdet ligg Flåm cruiseskiphamn og ferjekai, og Europaveg 16 går ikkje langt unna. Frå kaien går det ferje i heilårsrute til Gudvangen inst i Nærøyfjorden og om sommaren går det snøggbåt til Balestrand og Bergen. Ved stasjonsområdet ligg det også busshaldeplass for bussane til Fjord1 og Norway bussekspress. I området nær stasjonen ligg Fretheim hotel, Flåmsbrygga hotel, pensjonat, campingplass, vandrarheim, hytteutleige, daglegvarebutikk, postkontor, panoramakino, souvenibutikkar og serveringsstader.
Ryuzo Shimizu (1975)
Ryuzo Shimizu er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Hugo Chávez
Hugo Rafael Chávez Frías var president i Venezuela frå 1999 til han døydde i 2013. Han var fødd i Sabaneta i delstaten Barinas.
Halvor Torkildsen Aschehoug
2. februar 1817 vart Aschehoug konstituert som sokneprest i Ås. I juni 1820 vart han utnemnd til sokneprest i Idd i Østfold, eit embete han hadde til han døydde i Idd i 1829.
Han var son av Torkild Halvorsen Aschehoug, sjølv var han far til Torkel H. Aschehoug.
Vedvik
Vedvik er ei lita bygd på nordsida av Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Vedvik ligg mellom Halsør og Refvika. På 1500-1600 talet var det tre gardar i Vedvik. På 1830-talet var talet på gardar auka til 15.
Dei eldste gardsnamna er: Hola, Telvikja, Sætra, Horn, Riseng, Myrane, Rinden, Steinane, Breisethola, Mosolen, Steinagarden, Kvia, Bakken og Hammaren.
Nord-Vågsøy
1. januar 1910 vart Nord- og Sør-Vågsøy skilt ut som eigne kommunar frå Selje. Nord-Vågsøy hadde ved delinga 1 111 innbyggjarar.
Vedvik
Den fyrste skulen låg i Geilane og var ferdig i 1902. Seinare fekk Refvika eit skulehus i 1922. Vedvik fekk ny skule i 1957. Skulen i Vedvik vart lagt ned i august 2002, men har vorte eit grendahus. Der vert det skipa til festar, musikkøvingar og andre sosiale samkomer.
Nord-Vågsøy
1. juli 1921 vart garden Blesrød i Nord-Vågsøy overført til Sør-Vågsøy kommune.
1. januar 1964 vart Nord-Vågsøy, Sør-Vågsøy i tillegg til delar av Davik og Selje kommunar slegne saman til den nye Vågsøy kommune. Nord-Vågsøy hadde ved samanslåinga 1 476 innbyggjarar.
I Nord-Vågsøy finn ein bygdene Raudeberg, Halsør, Vedvik, Refvik, Kvalheim og Kråkenes. Raudeberg er den største staden og her finn ein Raudeberg skule og Nord Vågsøy kyrkje. På Kapellneset finn vi restane (tårnet) av den eldste kyrkja i kommuna. Fleire gravhaugar vitnar om at høvdingar eller stormenn har hatt sete her. Raudeberg skule er sams skule for elevane i desse bygdene. Halsør ligg på innsida av Vågsøy. Herifrå kan ein sjå utover Sildagapet, mot Stad og over til den vesle øya Silda. Mellom Halsør og Vedvik ligg eit langt nes som heiter Skongsnes. Ytst på neset ligg Skongenes fyr som skal leie båttrafikken sørover det stormfulle Stadhavet. Mot aust ser vi Seljeklosteret på øya Selja. Mot nordvest på Vågsøya ligg Refvik med den kjende Refviksanden. Her ligg også fotballbana til det lokale fotballklubben Tornado-Måløy FK. På vestsida av Vågsøy ligg Kvalheim. Her finn ein fuglefjellet Einevarden. Går ein over fjellet tilbake til Raudeberg kan ein sjå ned i Oppedalen med den kjende Kannesteinen. Seinare passerer vi Rystestølen (ein gamal støl som er restaurert).
Fylkesveg 6874
Fylkesveg 6874 går mellom Levanger sentrum og Kirksvegrind i Levanger kommune. Vegen er 9,5 km lang.
Nord-Vågsøy
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Nord-Vågsøy kommune frå 1910 til 1964:
Fylkesveg 6874
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 125 i Nord-Trøndelag.
Antonio Salieri
Biografi
Han vaks opp i Legnago og studerte fiolin og cembalo med broren sin Francesco, som studerte under Giuseppe Tartini. Etter at foreldra døydde tidleg flytta han til Padova og seinare til Venezia der han studerte generalbass under Giovanni Battista Pescetti. I Venezia møtte han Florian Leopold Gassmann, som i 1766 inviterte han til Wien, der Salieri budde resten av livet sitt. Keisar Josef II utnemnde han til hoffkomponist i 1774, og frå 1788-1824 var han kongeleg kapellmeister.
Verk
Salieri er mest kjend for operaene sine, men òg kammermusikken og kyrkjemusikken sin. Dei mest suksessfulle av hans meir enn 40 operaer inkluderer Europa riconosciuta (1774), Armida (1771), La scuola de' gelosi (1778), Der Rauchfangkehrer (1781), Least Danaïdes (1784), Tarare (1787), Axur, Re d'Ormus (1788), Palmira, regina di Persia (1795), og Falstaff (1799).
Musikken til Salieri forsvann sakte frå repertoara mellom 1800 og 1868, men fekk eit oppsving på slutten av 1900-talet etter den dramatiske og høgt fiksjonaliserte rolla til Salieri i Amadeus (skodespel i 1979 av Peter Shaffer og filmen Amadeus i 1984 av Milos Forman), som var laust basert på biografiane om Salieri og Wolfgang Amadeus Mozart.
Engeløya
Engeløya er ei øy i Steigen kommune i Nordland. Øya har eit areal på 69 km². Det høgaste punktet på Engeløya er Trohornet på 649 moh.
Engeløya har de nordlegaste hasselskogen i verda. Øya var høvdingsete i vikingtida, og det finst mange fornminner på øya, særleg sørvest på øya. I 1942 bygde tyskarane kystfestninga Batterie Dietl i Bø på Engeløya. På øya ligg òg Steigen kirke og Steigen Bygdetun
I Vollmoen Amfi vert Steigen sagaspel sett opp annakvart år.
Engeløya er knytt til fastlandet med Engeløybruene og riksveg 835.
Avonbeg
Avonbeg (irsk Abhainn Beag, «lita elv») er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring på nordsida av Carmenbologue i Wicklowfjella og renn søraustover gjennom dalen Glenmalure. Ho held fram søraustover gjennom landsbyane Greenan og Ballinaclash før ho renn saman med Avonmore ved The Meeting of the Waters («der vatna møtes») og dannar Avoca, som renn vidare til Irskesjøen ved Arklow.
Banning
Banning er språkføring der ein bruker uttrykk som er rekna som sterke eller støytande for å uttrykka sterke kjensler, som sinne eller smerte, for å vekka reaksjonar eller som del av ein stil. Ulike grupper og situasjonar har ulike syn på kva grad av banning som kan godtakast. Banning vert som oftast bygd på negativitet, og i religion vert banning og bruk av kraftuttrykk sett på som eit tabu eller ei synd.
Banneord kallar me ord som blir nytta i banning, og styrken av slike ord varierer. Det er vanleg å kombinere to eller fleire banneord for å gi kraftig uttrykk for ei meining.
Å leggje eit bann på noko, var i si tid ei sterk religiøs handling (sjå bannlysing). Berre høge religiøse autoritetar hadde makt til å gjera dette. Eit moderne døme på slikt, er ein islamsk fatwa.
Mykje av banninga tek utgangspunkt i tanken om å fordrive vondskap til Helvete - og banninga er soleis ein magisk-religiøs formular, som knyter saman eit substantiv (gjerne djevelen), og eit tilhøyrande konjunktiv. Den mest vanlege typen vil då vera "Fanden ta" - gjerne retta mot nokon eller noko. Skyldt dette er og det meir uttrykte ønsket om å be nokon "dra til Helvete". Verbet "ta" i norsk språkbruk har ofte vore skifta ut med eit knippe andre verb:
Nokre av desse verba peikar mot kva slag straffedom ein finn på den omtalte staden. Stundom kan verbet "steike" bli ståande att aleine som eit høveleg banneord. Dette finst det dekning for i norske dialekter, særskilt på Sunnmøre. Elles kan koblinga "for fanden" eller "for helvete" sjå ut til å dominere. Denne varianten er meir påkalling enn fordriving.
Eit nærskyldt døme er ordet fy, opphavleg knytt til spytting (tvi). Dette vart nytta for å fordrive vonde makter. Frå dette finn ein ordbruken "fy til"... som altså skal drive djevelen eller vondskapen attende til Helvete, eller til djevelen. "Fy te", som er ein dialektal variant, har utvikla seg til vendingar som "fyttigrisen" og liknande.
Når den faste konjunktiven er sliten bort, står ein att med sjølve substantivet, og bannskapen får då meir preg av påkalling.
Masters of Rock
Masters of Rock er eit samlealbum av Pink Floyd sin tidlege musikk, og inneheld stort sett singlar frå 1967 og 1968. Som ei billeg EMI-samling vart den først gjeve ut i Nederland i 1970 (og seinare i Ungarn) som The Best of Pink Floyd. Den vart gjeve ut på ny med nytt plateomslag i fleire europeiske land i 1974 som Masters of Rock for å utnytte suksessen til The Dark Side of the Moon frå 1973. Det vart brukt to forskjellige plateomslag, der det eine var eit bilete frå innsida av omslaget til Meddle, der eit bilete av Syd Barrett var limt over hovudet til det originale bilete av David Gilmour, som ikkje var med på singlane. Albumet vart merka «Volume 1», men til i dag så har det ikkje vert gjeve ut nokre fleire plater i denne serien.
Plata er kjend for å ha dei einaste offisielle stereoutgåvene av tidlege singlar frå Syd Barrett-perioden som «Apples and Oranges». «It Would Be So Nice» er ei anna av desse singlane, men denne dukka seinare opp i samlinga The Early Singles som del av boksen Shine On.
Masters of Rock er forlengst utgått frå plateselskapet.
Eurovision Song Contest 2003
Eurovision Song Contest 2003 vart sendt den 24. mai 2003 frå Olimpiskā Skonto halle i Riga i Latvia, i og med at Latvia året før hadde vunne tevlinga med «I Wanna» framført av Marie N, som var programleiar dette året i lag med Renars Kaupers.
12 poeng
Under er lista over landa som fekk 12 poeng.
Skogsreiskap
Transport føregjekk tidlegare med hest, men på 50-talet byrja ein å nytta landbrukstraktorar i skogbruket.
Fremste Skorkja
Fremste Skorkja (1302 moh.) ligg sør for bygda Vaksvika i Ålesund kommune. Ein halv kilometer søraust for toppen ligg ein høgare topp (1364 moh.) på grensa mot Stordal. Denne toppen kjem litt i bakgrunnen sett frå Ørskog, og i Stordal er fjellet gøymd slik at det er berre dei som bur lengst vekk som ser toppen. Begge toppane er enkle å nå.
Om fjellnamnet, sjå Heimste Skorkja.
Aage Vestøl
Aage Vestøl var ein norsk sjakkspelar, Noregsmeister i sjakk i 1949.
Sjakkarriere
Aage Vestøl var fødd i Arendal og voks opp i Kolbotn, der han i 1932 vart medlem i Kolbotn Sjakklubb. Det var heilt uvanleg med så unge spelarar på den tida. Den sterke sjakkspelaren Georg Christiansen - bestefar til stormeister Berge Østenstad - var kollega til far til Aage Vestøl, og vart læremeister for den unge Aage Vestøl. Aage Vestøl var i så måte det næraste ein kom eit norsk sjakk-vedunderbarn på den tida, med opprykk til øvste klasse i Noregsmeisterskapen i sjakk som 15-åring i 1938.
Vestøl vann nest øvste klasse i Noregsmeisterskapen i sjakk i 1938, og nest øvste klasse i nordisk meisterskap i sjakk i Oslo i 1939. Den vidare utviklinga hans vart nok hemma av at det ikkje var organisert sjakkspeling under den andre verdskrigen frå 1940 til 1945. Frå slutten av den andre verdskrigen fram til Svein Johannessen sitt gjennombrot i 1959 var Vestøl rekna som Noreg sin nest sterkaste spelar etter Olaf Barda. I denne perioden hadde han seks andreplassar i NM. Første gong allereie i 1946, då Erling Myhre vann stikkampen om NM, og deretter i 1947, 1950, 1951, 1955 og siste gong i 1957. Vestøl blei noregsmeister i sjakk i 1949.
Aage Vestøl deltok fleire gongar i øvste klasse i Nordisk meisterskap i sjakk. Dei beste resultata var tredjeplassar i Ørebro i 1948 og i Reykjavik i 1950.
Aage Vestøl spelte for Noreg i dei fem sjakkolympiadane (lag-VM i sjakk) frå 1950 til 1958 på første- eller andre bord, med til dels svært gode resultat. I 1954 slo han både stormeister i sjakk Svetozar Gligoric og den seinare danske verdsstjerna Bent Larsen, og i 1958 var han nær ved å klare kravet til å bli Internasjonal Meister i sjakk, etter mellom anna å ha spelt remis mot stormeister Samuel Reshevsky, USA.
Aage Vestøl var medlem av Oslo Schakselskap frå 1934 og til han døydde.
Takahiro Yamamoto
Takahiro Yamamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Einevarden
Einevarden er det fuglefjellet i Noreg som ligg lengst mot sør. Fjellet ligg vest for øya Vågsøy, Kinn kommune i Vestland. Tidlegare hekka tusenvis av sjøfuglar der, og det var til tider så mange fuglar at dei skugga for sollyset. Einevarden er 70 meter høg. Før i tida klatra folk opp og plukka egg. Eggplukking er det no forbod mot og fuglelivet er freda.
Heimste Skorkja
Heimste Skorkja (1323 moh.) er eit fjell som ligg på grensa mellom kommunane Fjord og Ålesund i Møre og Romsdal. Namnet vert brukt i Ørskog, der fjellet er synleg oppe i dalen ved Vaksvika. I Stordal heiter fjellet Sandegga og er synleg frå sentrumsområdet ved fjorden. Snaraste tilkomsten går frå bygda Dyrkorn i Stordal, som ligg vest for fjellet. Andre stader er vegen lengre, men lett å gå.
Finnøya i Hamarøy
Finnøya er ei øy i Hamarøy kommune i Nordland. Øya ligg nordvest for tettstaden Innhavet, mellom Sagfjorden og Kaldvågfjorden. Øya har eit areal på 68 km². Det høgaste punktet på Finnøya er Straumfjellet på 436 moh. Finnøya hadde 52 innbyggjarar i 2001.
Finnøya har vegsamband i søraust til Innhavet.
Praha
Praha eller Prag er hovudstaden og den største byen i Tsjekkia. Byen ligg ved elva Moldau i den tidlegare austerrikske provinsen Böhmen. Frå 1993 utgjer Böhmen saman med Mähren Tsjekkia. Slovakia gjekk då ut av det gamle Tsjekkoslovakia. Frå 1992 har det gamle sentrumet i byen stått på UNESCO si liste over verdsarv.
Historie
Byen vart grunnlagd på slutten av 800-talet og vart raskt sete for kongane av Böhmen. Nokre av desse kongane var òg keisarar av det tysk-romerske riket. Byen blomstra under Karl IV si regjeringstid på 1300-talet. Mellom anna voks bydelen Nové Město fram i denne tida. Elles kan nemnast Karlsbrua, St. Vitus-katedralen - den eldste gotiske katedralen i Sentraleuropa. Karlsuniversitetet er det eldste universitetet nord for Alpane. På denne tida var Praha Europas tredje største by.
Med Böhmen kom byen under Habsburgarane og Austerrike-Ungarn. Dei fire uavhengige kommunane som tidlegare utgjorde Praha, vart slegne saman til ein by i 1784. Desse fire var Hradčany, (slottsdistriktet, vest og nord for slottet), Malá Strana (den mindre byen, sør for slottet), Staré Město (gamlebyen, på austsida av elva) og Nové Město (den nye byen, lenger sør og aust). Byen voks vidare med annekteringa av Josefov i 1850 og Vyšehrad i 1883, og i byrjinga av 1922 vart 37 kommunar innlemma i byen. Slik auka innbyggjartalet til 676 000. Byen hadde òg etter at Böhmen vart avstått etter fyrste verdskrig ein stor del tysktalande innbyggjarar. Mange jødar, mellom anna Franz Kafka), budde i byen. Mange av jødane tala tysk, og det var eit rikt kulturliv. Mestedelen av dei 50 000 jødane døydde i Holocaust under andre verdskrig, noko som også i stor grad førte til slutten på det tyske preget på byen.
Verdt å sjå
Mellom turistattraksjonar kan nemnast:
Kultur
Praha er tradisjonelt eit kulturelt senter med mange teater, operahus, konserthus, galleri og musikklubbar.
Høgskular og universitet
I tillegg til Karlsuniversitetet har byen sju andre universitet og høgskular, inkludert Det Tsjekkiske Tekniske Universitetet grunnlagd i 1707. Film kan studerast ved FAMU, den tsjekkiske filmhøgskulen frå 1950-talet.
Transport
Offentleg transport i Praha vert utgjort av tre undergrunnsliner i tillegg til ei mengd trikkeliner og bussliner.
Utanfor byen ligg Ruzyně International Airport, som er hovudflyplass for flyselskapet ČSA Czech Airlines.
Ymse
Praha er òg sete for dei fleste viktige kontor og institusjonar i Tsjekkia, inkludert presidenten, regjeringa og parlamentet.
Folketalssutvikling
Noter:
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1975
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1975 var ei norsk fotballturnering som vart arrangert i 1975. Det var den 70. Noregsmeisterskapen i fotball.
Cambridgeshire
Historie
Den første kjende permanente steinalderbusetnaden i Storbritannia låg i Cambridgeshire. Andre gamle busetnader er Fengate og Balbridie.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1975
vart noregsmeister ved å slå 2-0 i finalen den 25. oktober. Innbyttaren Sturla Solhaug gav Glimt leiinga i det 70. minutt og Arne Hanssen la på til 2-0 i det 88. minutt. Det var første gong eit lag frå Nord-Noreg spelte (og vann) ein cupfinale. Begge finalistane spelte i 2. divisjon denne sesongen.
Cambridgeshire
Historie
Cambridgeshire vart omtalt i Domesday Book som «Grantbridgeshire» (eller meir korrekt Grentebrigescire) (jfr. elva Granta). Det dekkjer ein stor del av East Anglia og fleire lokale styresmakter er vorte slått saman til det Cambridgeshire er i dag. I 1888 vart grevskapsråda innførte og følgde den tradisjonelle oppdelinga av Cambridgeshire, for I 1965 vart desse to administrative grevskapa slått saman til Cambridgeshire and the Isle of Ely. Etter grunnlovsendringa i 1972 vart dette grevskapet slått saman med eit anna grevskap i vest, Huntingdon and Peterborough (som igjen hadde oppstått då Huntingdonshire og Soke of Peterborough - tidlegare ein del av Northamptonshire med eige grevskapsråd - vart slått saman i 1965). Resultatet vart berre kalla Cambridgeshire.
Sidan 1998 har City of Peterborough vore eit eige administrativt område, som ei einskapleg styresmakt, men høyrer til det seremonielle grevskapet Cambridgeshire av årsaker som statthaldarskapet og funksjonar som politi og brannvesen.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1975
Bodø/Glimt sitt vinnarlag: Jon Abrahamsen, Tor Eriksen, Einar Kolstad, Odd Bjørn Kristoffersen, Trond Tiedemann, Arild Olsen, Harald Berg, Jakob Klette, Ove Andreassen, Arne Hanssen og Terje Mørkved. Sturla Solhaug kom inn for Andreassen etter 57 minuttar.
Vard sitt lag bestod av Hans Høie, Leo Austevik, Tor Olav Wiig, Kolbein Oddenes, Per Sønstabø, Egil Severeide, Rune Ottesen, Paul Reine, Åge Risanger, Arne Larsen Økland, Helge Hustvedt. Svein Hammerø kom inn for Hustvedt etter 60 minuttar, medan Ernst Fosen spelte siste fire minuttane i staden for Austevik.
Finale
Ullevaal Stadion, 26. oktober
– 2–0
1-0: Sturla Solhaug (70), 2-0: Arne Hanssen (88)