cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sporvogn
I Noreg
Trondheim fekk sporveg i 1901, då Trondhjems Elektricitetsværk og Sporvei vart skipa og opna liner til Ila og Lademoen. Den einaste av dei gamle kommersielle sporvognslinene utanfor Oslo som framleis er i drift, er Gråkallbanen i Trondheim. I Bergen vart det sett i gang sporvognsdrift 29. juni 1897 av det nyskipa Bergens Elektriske Sporvei, med tre liner i sentrumsområdet. Alle sporvogndrift i byen vart lagt ned i 1965, berre ei museumsline på 400 meter er attende under namnet Bergens Elektriske Sporvei. Men eit moderne sporvognsnett, Bybanen i Bergen, er no vedteke bygd med sokalla bybanestandard, og den fyrste parsellen på line 1 i dette nye systemet, mellom sentrum og Nesttun, vart sett i drift i 2010; den neste parsellen, forlenginga frå Nesttun til Lagunen (Rådal), i 2013. Drammen har hatt «trikk» — men dette var ei lokal nemning for trolleybussane som gjekk i byen i si tid.
Tidleg historie
Då dei kom på starten av 1900-talet blei sporvognene trekte av hestar.
Dei første sporvognene blei bygde i USA og var ei vidareutvikling av hestevogner som køyrde faste ruter i byane. Dei fyrste sporvognslinene blei skipa i Baltimore i 1828, i 1832 i New York City og i 1834 i New Orleans. I byrjinga låg skjenene over gatenivå, noko som førte med seg problem for annan ferdsel. I 1852 blei dei erstatta av rilleskjener (som no), ei oppfinning av Alphonse Loubat. Den fyrste sporvognlina i Frankrike blei opna for verdsutstillinga i 1853.
Ei av dei store føremonene til sporvogna i høve til andre transportmiddel var den låge rullemotstanden til metallhjul mot stålskjener. Difor kunne ein hest frakta fleire folk med sporvogn enn med kjerre. Det er likevel grenser for kor mange timar ein hest kan arbeida. Han må òg ha stall, stell og fôr, samstundes som han lagar møkk som må fjernast. Ein typisk hest trekte ei sporvogn om lag halvanna mil om dagen og arbeidde i fire–fem timar. For kvar sporvogn måtte selskapa difor ha ti eller fleire hestar. Den siste hestesporvogna i USA var i New York City; ho blei lagd ned i 1914. Ei line trekt av muldyr i Celaya, Mexico heldt det gåande til 1956. Av omsyn til turistane er det framleis hestesporvogn i Douglas på Isle of Man.
Dei store europeiske byane (London, Berlin, Paris osv.) kom snøgt etter. Sjølv om dei var både raskare og meir komfortable enn bussane, gjorde alle hestane sporvogna dyr å drive. Difor var det eit press for å utvikla mekaniske energikjelder: med dampmaskinar i 1873 og elektrisk drift frå 1881 då Siemens AG viste sitt system på den internasjonale elektrisitetsutstillinga i Paris.
Av di elektrisiteten var både praktisk og billig blei han snøgt tatt i bruk so snart vanskane med produksjon og overføring blei løyste. Den fyrste elektriske sporvognlina blei opna i Berlin i 1881.
Dampdrivne sporvogner
Dampmaskinar var det fyrste alternativet til hesten. De var hovudsakleg to måtar å løyse dette på. Éin var å setja eit lite lokomotiv til å trekkje ein rad med tilhengjarar, som eit lite tog. Slike sporvognsliner fanst i Christchurch på New Zealand og i Sydney i Australia.
Den andre måten var å montera dampmaskina inn i sporvogna. Ei slik løysing blei teken i bruk i Paris. Ei stor ulempe var at det var lite plass for dampmaskina, slik at vognene ofte fekk for lite kraft.
Sporvogner med kabeltrekk
Eit anna vis å minske utlegg til personale og dyr var vogner med kabeltrekk. Kabelvognene blei trekte langsetter skjenene av ein endelaus kabel i bakken mellom skjenene. Kabelen går med same fart heile tida og vognene koplar seg til og frå når dei skal starta og stogga. Kabelen blir driven av ein sentral maskin, mens vogner på veg nedforbakke hjelper til å tilføre energi. Den fyrste lina i USA blei oppretta i San Francisco i 1873. Han er framleis i bruk.
Kabelvogner hadde særs høge anleggskostnader grunna eit stort og komplisert system av motorar, kablar, trinsar og kabelgatar. Føraren måtte òg vera både sterk og dyktig. Det største anlegget var i Chicago.
Elektriske sporvogner
Ikkje uventa blir Siemens rekna som den elektriske sporvognas oppfinnar i Tyskland, mens folk i USA held på Sprague.
Dei gylne åra
Frå 1900-talet til mellomkrigstida var det ein kraftig auke i talet på sporvognsliner. Sporvogn blei det viktigaste framkomstmiddelet i byar. Rundt 1910 var hestetransport borte frå byar i USA, Europa og India. Bussen var enno i ei tidleg fase av utviklinga si, bilar berre for dei rike.
Eit foreløpig farvel
I dei fleste vestlege og asiatiske landa hadde bussen og privatbilismen fortrengd sporvogna mot slutten av 1950-talet. Bussane hadde blitt meir driftssikre, og dei trong mindre anleggskostnader enn sporvogna med skjener og straumforsyning. Dessutan såg mange på vegbygging som eit teikn på framsteg. Til dømes sa den franske presidenten Georges Pompidou i 1971 at "byen må tilpasse seg bilen". Sporvognslinene blei ikkje lengre moderniserte eller vedlikehaldne, noko som fekk ålmenta til å venda seg mot bussen.
I Nord-Amerika, Frankrike, Storbritannia, India, Tyrkia, Spania og Sør-Afrika blei nesten all sporvognsdrift avslutta.
På den andre sida overlevde sprovognslinene i Sveits, Tyskland, Kroatia, Polen, Finland, Romania, Austerrike, Italia, Belgia, Nederland, Sverige, Noreg og Japan. I Frankrike og Storbritannia overlevde berre linene i Lille, Saint-Etienne, Marseille og Blackpool, men kvar plass blei det berre ei line att. Med unntak av det omfattande netet i Melbourne og ei einsleg line i Adelaide forsvann sporvogna frå Australia i denne tida.
Ei ny tid for sporvogna
På 1970 og -80-talet blei miljøproblema i den vestlege verdas storbyar verre og verre. Ut i frå dette byrja fleire politikarar å sjå på transportpolitikken på nytt. Buss hadde problem med låg kapasitet mens t-bana kravde høge investeringar og ei eigna geografi.
Fordelane med trikken vart dermed meir synlege. På slutten av 1970-talet gjekk ein del regjeringar inn for å byggje nye trikkeliner. I Frankrike viste Nantes og Grenoble vegen når det galdt moderne trikkeliner, og nye system vart tekne i bruk i 1985 og 1988. I 1994 opna Strasbourg eit trikkesystem med nye britiskbygde trikkar, der målet var å gjere trikken meir moderne.
I mange byar blei òg sporvogna meir populær. Eit døme på dette er München som i åra før sumarolympiaden i 1972 gjekk frå sporvogn til snøggare transport. Då t-banen var ferdig i 1990-åra byrja styresmaktene å fjerne sporvognslinene, dei var no gamle og nedslitne. Dei møtte no motstand frå ålmenta, kombinasjonen t-bane og sporvogn var effektiv. Nye vogner blei kjøpt inn og i 2003 blei ei ny line planlagd.
Dei siste åra har det blitt oppretta stadig nye sporvognsliner i den vestlege verda.
Teknisk konstruksjon
I våre dagar er dei aller fleste sporvogner elektrisk drivne med likestraumsmotorar som får ei spenning på mellom 500 og 750 volt. Den elektriske energien vert tilført via pantografen på taket av sporvogna. Tidlegare fanst det òg system som nytta vekselstraum. På ei moderne sporvogn koplast motoren om til generator ved bremsing og matar energi til elnettet.
Tidlege sporvogner var gjerne smale, korte og toaksla. Det var langsgåande benker og opne plattformer i endene. Bak motorvogna kunne det vere ein eller to tilhengjarar. Det fyrste framsteget var innbygging av plattformene. Etter kvart kom fire-aksla vogner med boggi-konstruksjon. Vognene blei då lengre og breiare, og setene kunne monterast på tvers.
Det kom òg skilde inn- og utgangsdører (gjennomstraumningsvogner) der konduktøren fekk fast plass og sete.
Schaalsee
Schaalsee er ein innsjø på grensa mellom Schleswig-Holstein og Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland. Innsjøen har eit areal på 24 km², og er 13,8 km lang frå nord til sør. På det djupaste er innsjøen 71,5 meter. Utsig frå innsjøen skjer gjennom elva Schaale og kanalen Schaalsee-Kanal. Den største byen ved innsjøen er Zarrentin am Schaalsee, som ligg ved den sørlege breidda.
I 2000 vart han erklært eit biosfærereservat.
Arp 302
Arp 302, UGC 9618 eller VV 340 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 450 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Bjørnepassaren. Båe galaksane er særs gassrike og dei er i ein tidleg fase av samansmeltingsprossesen. Enorme mengder infraraud stråling blir sendt ut frå gassen til massive stjerner som blir danna i same tempo som i dei mest kraftige områda som dannar kjempestjerner i Mjølkevegen.
Néa Ionía
Néa Ionía (gresk Νέα Ιωνία, tyder Nye Jonia) er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga Nord-Aten i periferien Attikí.
Néa Ionía ligg nordaust for Patísia og er kalla opp etter Jonia, eit område i Tyrkia som mange grekarar emigrerte frå i 1920-åra etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922.
Området bestod tidlegare av jordbruksområde og skog, og ein finn noko av skogane igjen i enkelte alemenningar i dag. Mykje av kommunen er i dag urbanisert.
Peptidoglykan
Peptidoglykan eller murein er ein polymer av to sakkarid; N-acetylglukosamin (NAG) og N-acetylmuraminsyre (NAM). Stoffet finst i celleveggane til nesten alle bakteriar, i fleire kjeder som bind seg til kvarandre med aminosyrene i NAM si sidekjede.
Penicillin hindrar syntetisering av peptidoglykan, som er nødvendig for å lage nye celleveggar når bakteriene skal dele seg. Eukaryotar har ikkje cellevegg av peptidoklykan. Penicillin er difor effektivt mot mange bakteriar, men relativt ufarleg for menneskeceller.
Arkebakteriar manglar peptidoglykan og har i staden pseudopeptidoglykan, der NAM er bytt ut med N-acetyltalosaminuronsyre (NAT). Dette stoffet har òg sidekjeder av aminosyrer.
Bilbombe
Bilbomber er bomber brukt i samband med bilar brukt til å drepe dei som sit i bilen og eventuelt andre. Det er eit typisk våpen for terrorist og kriminelle ettersom bilbomber er lette å rigga opp og eksplodera på kommando, og ein kan køyra dei dit ein vil.
Ein bil fylt med sprengstoff kan ta store mengder menneskjeliv, medan ein mindre ladning i den personlege bilen deira kan drepa særskilde personar, også dei som er under vern.
Artie Schroeck
Arthur «Artie» Bruce Schroeck er ein amerikansk musikar, mest kjend som arrangør og komponist av ei rekkje songar og jinglar.
Han arrangerte den klassiske «Can't Take My Eyes Off You» i 1967 for Frankie Valli og har skrive eller arrangert musikk for fleire andre artistar, som Liza Minnelli, Sammy Davis jr. og Frank Sinatra. I 1990-åra spelte han ofte på Harrah's i Atlantic City med kona si, songaren Linda November.
Brandsfjorden
Fjorden har innløp mellom øya Terningen i sør og Kvassholmen ved Storvika i nord. Aust for Terningen ligg Spælodden og mellom desse går Hellfjorden sørover. Fjorden går søraustover til bygda Hofstad og her svingar fjorden sørover.
Es wartet alles auf dich
Es wartet alles auf dich, BWV 187, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Brandsfjorden
Fylkesveg 14 går langs sør og vestsida av fjorden.
Es wartet alles auf dich
Han vart komponert i Leipzig i 1726 for den sjuande sundagen etter treeiningssundag. Stykket vart framført på nytt i perioden 1735-1740 i Leipzig, og ein tredje gong den 26. juli 1749 i Leipzig.
Teksten er Salme 104 27-28 (første sats), Evangeliet etter Matteus 6: 31-32 (fjerde sats) og Hans Vogel (sats 7), medan resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor.
Det består av sju satsar:
ESO 77-14
ESO 77-14 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 550 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Indianaren. Båe galaksane er sterkt deformerte og har fysisk kontakt gjennom ei bru av materiale. Båe galaksane har òg forlengde armar; den eine har ein lang og blåaktig arm, medan den andre har ein kortare og raudare arm.
Såna
Såna eller Hølenselva er eit vassdrag i Vestby kommune i Viken. Ho oppstår der fleire mindre bekkar frå Ås og Hobøl renn saman, og går gjennom Såner og Hølen for så å renne ut i Oslofjorden ved Son.
Elva var grunnlag for at Hølen vart ladestad – visstnok den einaste ladestaden som låg inne i landet i Noreg – og dermed òg ein stor del av rikdom til Son i hollendartida.
Etter lang tid med kraftig forureining frå landbruk, søppelfyllingar og kloakken i Hølen har elva vorte reinsa kraftig opp. Det er bygd ein turveg og sykkelsti frå Hølen til Son, og elva er farbar med småbåtar opp til stryka nedanfor Hølen.
Opphavet til namnet er ukjent, men ein meiner at ho har gjeve namn til Son.
Minaret
Minaretane sin viktigaste funksjon i nyare tid er å vera eit høgt punkt der muaddhinen kan kalla dei truande til bøn. I mange moderne moskear vert bønekallet, adhan, ropt ut med mikrofonar i staden, og minareten er såleis gjerne mest eit dekorativt element.
Minaretar har vorte skildra som ein port mellom himmel og jord, og vert i blant samanlikna med den arabiske bokstaven alif, som er ei rett line.
Hellfjorden
Hellfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Firth of Thames
Firth of Thames Tikapa Moana-o-Hauraki er ei stor havbukt nord på Nordøya på New Zealand. Ho er utløpet til elvene Waihou og Piako. Den førstnemnde vart tidlegare kalla Thames River, etter byen Thames som ligg på søraustkysten i bukta.
Bukta ligg i sørenden av Haurakigolfen, søraust for byen Auckland. Ho dekkjer ein graben mellom Coromandelhalvøya og Hunua Ranges som held fram inn i Hauraki Plains i sør.
Vern
Firth of Thames er ein viktig tilhaldsstad for vadefuglar, og er rekna mellom våtmarksområde av internasjonal interesse i Ramsarkonvensjonen. Fuglelivssenteret Miranda Shorebird Centre, drive av Miranda Naturalists' Trust, ligg på vestbreidda i bukta ved Miranda.
Diplomati
Diplomati viser til kontakt mellom ulike statar som blir utført av embetsfolk med fullmakter. Orda «diplomat» og «diplomati» kjem frå fransk og er avleidd av diplom, som i denne bruken tyder 'fullmakt'. Diplomatar representerer ein stat og interessene hans i ein framand stat eller i forhandlingar som ambassadørar, konsular og liknande. Ordet «diplomatisk» kan også brukast om personar eller handlingar som går fram på ein smart og smidig måte.
Hellfjorden i Sør-Trøndelag
Hellfjorden er ein fjordarm av Brandsfjorden i Åfjord kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til Nordfjellet i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Klakksneset i vest og Spælodden i aust, begge like aust for øya Terningen. Like sør for Spælodden ligg Sumstadvika på austsida med bygda Sumstad.
Fylkesveg 14 går langs austsida av fjorden.
Skreppestadbekken
Skreppestadbekken er eit sidevassdrag til Haldenvassdraget, på Bjørkelangen i Aurskog-Høland kommune. Ho har utspringet sitt i Stigen-traktene mot Lierfoss og utløp i Bjørkelangen.
Stein i Obersaxen
Stein er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Obersaxen i kantonen Graubünden i Sveits.
Hakkâri
Hakkâri (armensk Colemêrg, syrisk ܗܟܐܪܝ) er ein by og administrasjonssenter i provinsen Hakkâri i Tyrkia. Namnet Hakkâri kjem frå det nyarameiske ordet Akkare, som tyder bønder. Byen har kring 60 000 innbyggjarar (2010).
Kring 20 000 til 30 000 assyrarar i området vart drepne av tyrkarar og kurdarar under det assyriske folkemordet.
Klima
Hâkkari har eit kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering: Dsa). Vintrar er kalde og snørike med ein normaltemperatur på −5 °C. Kulderekorden er på −22,7 °C den 7. februar 1997. Somrane er varme og tørre med ein normaltemperatur på 25 °C (76°F). Varmerkorden er 37 °C den 2. august 1991.
Brasiland
Brasiland (Amazonetta brasiliensis) er ei and frå Sør-Amerika, den einaste arten innan slekta Amazonetta. Endene lever i den austre delen av Sør-Amerika, frå Uruguay til det nordlege Argentina, men dei fleste held til i det nordlege og sentrale Brasil.
Skildring
Fargen på brasilendene er lysebrun. Andrikane skil seg frå hoene ved at dei har raude nebb og føter, og ein lysegrå flekk på sida av halsen og hovudet. Hoene sine fargar er meir avdempa.
Levevis
Endene lever i par og smågrupper på opptil tjue fuglar. Begge foreldra passar ungane. Vaksne ender et insekt, røter, frukter og frø, medan andungane berre et insekt. Dei føretrekk å bu i eit vatn omgitt av tett plantevekst.
Markarian 273
Markarian 273, UGC 8696 eller I Zw 071 er ein galakse som ligg rundt 500 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Storebjørn. Han er eit resultat av to galaksar som har slegne seg saman og har ei form som kan likna på ein tannkost. Han har ein 130 000 lysår lang hale. Markarian 273 har ein region med intens stjernedanning der 60 solmassar med nye stjerner blir fødde kvart år. Nær-infraraude observasjonar av galaksen har avslørt ein galaksekjerne med to delar. Makarian 273 er ein av dei mest lyssterke galaksane i det infraraude.
Isle of Portland
Isle of Portland er ei halvøy i Den engelske kanalen 8 km sør for feriestaden Weymouth og det sørlegaste punktet i grevskapet Dorset i England. Halvøya består av kalkstein og er 6 km lang og 2,4 km på det breiaste. Ho er knytt til fastlandet via den smale sandtangen Chesil Beach og ei bru. Portland og Weymouth dannar i lag distriktet Weymouth and Portland. Portland har nesten 13 000 innbyggjarar.
Portland er ein sentral del av Jurassic Coast, ein verdsarvstad i Dorset og det austlege Devon, kjend for dei spesielle geologiske tilhøva her. Namnet vert nytta om eit av dei britiske havområda og fleire byar i Nord-Amerika og Australia er kalla opp etter staden. Det vart framleis hogge ut portlandssandstein her som vert nytta i mykje britisk arkitektur, mellom anna St Paul's Cathedral og Buckingham Palace.
Den store, djupe kunstige hamna på nordsida av Portland var base for Royal Navy under den første og den andre verdskrigen. Den britiske marinen og NATO hadde øvingar i farvatnet her fram til 1990-åra. Hamna er i dag ei sivil hamn og eit populært fritidsområde. Konkurransane innan segling i sommar-OL 2012 blei halde her.
Kvintsirkel
Kvintsirkelen er ein geometrisk framstilling av forholdet mellom dei tolv like-tempererte tonane som finnest i ein kromatisk skala. Nabotonene i kvintsirkelen har ein kvints avstand.
Ein kvintsirkel gjev oversyn over dur- og moll-toneartar, og syner kor mange forteikn (heva og senka tonar) dei ulike toneartane har. Den ytre sirkel viser dur-toneartane (f.eks C-dur) medan den indre viser moll-toneartane (f.eks A-moll). C-dur og A-moll er parallelltoneartar. C-dur og A-moll vil ikkje ha nokon senka eller heva tonar. Kvar toneart eit steg til høgre har ein heva tone meir i forhold til tonearten føre. G-dur vil til dømes ha ein heva tone. Kvar toneart eit steg til venstre i sirkelen har ein senka tone meir i høve til tonearten føre i sirkelen. F-dur vil til dømes ha ein senka tone.
I C-dur til dømes vil tonika vera C og dominanten G ligg til høgre og subdominanten F ligg til venstre i sirkelen. Til saman dannar tonika dominanten og subdominanten ein treklang.
Kvintsirkelen er eit utbreidd visuelt hjelpemiddel i musikopplæring.
Sirkelen vart først publisert 1728 i Der Generalbass in der Composition av Johann David Heinichen.
Riobamba
Riobamba er hovudstaden i den ecuadorianske provinsen Chimborazo. Riobamba er også namnet på eit bispesete. Byen er eit regionsenter for jordbruk. Han har om lag 130 000 innbyggjarar (2005).
Riobamba ligg i det sentrale av Sierra-regionen 2750 moh. mindre enn 30 kilometer søraust for vulkanen Chimborazo, som med sine 6 310 meter er det høgaste fjellet i Ecuador. Byen er omkransa av tre andre toppar på over 5000 meters høgde, blant dei vulkanen Tungurahua, som sidan 1998 har vore i utbrot. Byen er frå 1797 då den gamle byen nokre kilometer lengre vest vart utsletta av eit jordskjelv.
Frue
Frue er ei nemning for ei gift kvinne. Det var opphavleg brukt som tittel for kvinner av høg stand. Seinare blei bruken utvida, ført til kvinner av borgarskapet, deretter til alle gifte kvinner.
Riobamba
Folkestnaden i områda rundt byen livnærar seg for det meste av jordbruk, men mange indianarar i området er også flinke handverkarar. I sentrum finst det fleire utsal for tekstilprodukta dei lagar. Mest kjend er Plaza Roja, der det i helgene vert halde indianarmarknad.
Frue
Ordsoge
Ordet «frue» kom inn til seint norrønt som frú, frúa, frúva gjennom gammalsaksisk frûva med tydinga 'herskarinne'. Ordet har på same måte som gudinna Frøya samanheng med det norrøne ordet freyja.
Riobamba
Den største turistattraksjonen i byen er det gamle toget som går mot kysten, og mot fjellet Nariz del Diablo. Togturen tek ein halv dag, og passasjerane reiser gjennom Andesfjella medan dei sit på taka til dei gamle togvognene.
Frue
Bruk
«Fru» kunne, særleg som adelstittel, brukast framfor heile namnet til den gifte kvinna. I samband med borgarleg bruk kunne ein bruka tittelen framom mannen sitt fulle namn eller yrkestittel («fru Peder Ås», «fru oberst Hansen»). Deretter gjekk ein over til å bruka «fru» og etternamnet («fru Ås», «fru Hansen»). Tidlegare skilde ein mellom fru og madam, som var ein noko lågare grad. Ordet var lite nytta på bygdene, der formene mor og kjerring var framtredande.
Ifølgje Skikk og Bruk frå 1960 er det ikkje noko i vegen for ei kvinne å tittelere seg med ordet fru dersom det er eit poeng å få fram at ein er gift, medan det ikkje er rekna for god skikk å tittilere seg sjølv som herr.
I dag (2010) blir «frue» som regel berre brukt i særskilde samanhengar, som i faste uttrykk («herr og fru»), som humoristisk eller stilistisk verkemiddel (Frustrerte fruer), i marknadsføringssamanheng eller tiltale til personar i visse stillingar, som ein kvinneleg stortingspresident eller ei prinsesse gift med ein ikkje-kongeleg.
«Fru» og «frue» i kulturen
I mellomalderballaden «Falkvor Lommansson» er «frue», som «jomfru», brukt for å visa at ei kvinne er av høg byrd:
Bruken av fru går igjen i titlar på romanar frå tiåra rundt 1900. Fru Marianne (1887) av Victoria Benedictsson og Fru Inés (1891) av Amalie Skram tok begge opp sider ved ekteskapet for kvinner. Det same kan seiast om den engelske Mrs Dalloway (1927) av Virginia Woolf og den noko tidlegare franske romanen Madame Bovary (1857) av Gustave Flaubert.
Innan populærmusikk er «Fru Johnsen» tittelen på ein song frå 1967, om ei åleinemor som utfordrar moralen på ein småstad. «Fru Hagen» av Folk & Røvere frå 1998 handlar ikkje om ei kvinne, men kaféen Fru Hagen på Grünerløkka i Oslo.
Andre nemningar og andre språk
Frøken er ei nemning som tilsvarer frue men viser til ei ugift kvinne. Andre ord for gifte kvinner kan vera «kjerring» eller «kone». Tidlegare kunne ein også bruka «madam».
På dansk og svensk bruker ein også nemninga «fru». På tysk er ordet Frau, på nederlandsk Mevrouw og på finsk rouva. På engelsk kan ein bruka Mrs som tiltaleord for gifte kvinner, sjølv om dette i noko grad er fortrengd av forma Ms, som ikkje skil mellom gift og ugift. På engelsk finst også nemningane Lady og Dame om adelege kvinner.
Fransk madame, spansk señora og italiensk signora er i meir utstrekt bruk enn skandinavisk «fru». Desse nemningane kan brukast om gifte kvinner og i mange tilfelle også om alle vaksne kvinner.
Fjørfe
Fjørfe vider til fuglar som vert haldne som husdyr, særleg dei større typane som blir brukt til egg- eller kjøtproduksjon: Høns, gjæser, ender og kalkun. Fuglehald kan også vera knyttt til ein aktivitet som jakt, det kan vera ein hobby, eller ein kan ha husfuglar som pryd eller symbol.
Fasanar, perlehøns og duer er andre nokså utbreidde fjørfetypar, medan påfugl, struts og emuar er meir uvanlege innslag.
Wittgenstein
Wittgenstein er eit etternamn særleg nytta i tysktalande område.
Personar med Wittgenstein som etternamn
Han var far til:
Stewart Hills
Stewart Hills er fleire små nunatakar og snødekte åsar som stig opp frå eit elles flatt terreng, 50 nautiske mil (90 km) nordaust for Ford Massif i Thiel Mountains. Dei vart observert av gruppa frå US Antarctic Research Program (USARP) som kryssa Horlick Mountains i 1958–59, og av Edward Thiel og Campbell Craddock under flyturen deira, 13. desember 1959. Namnet vart foreslått av Thiel og Craddock etter professor Duncan Stewart, ein geolog ved Carleton College i Minnesota, som har tolka steinprøvar frå Antarktis.
Konsulat
Eit konsulat er ein diplomatisk representasjon som vanlegvis er underlagt eit framandt lands ambassade i same land. Konsulatet er ambassaden sin stadlege representasjon, og tek hand om rutinemessige saker som på ein ambassade. Leiaren er konsul.
Det hender også at eit konsulat kan vere underlagt ein ambassade i eit anna land. Leiaren sin tittel er då chargé d'affaires under føresetnad av at konsulatet er bemanna med ei diplomatisk utsending frå sendarlandet.
I dei tilfelle sendarlandet ikkje har eigne diplomatar i ein by, kan ein i samråd med vertslandet oppretta eit honorært konsulat. Leiaren, ein honorær konsul, er då gjerne ein statsborgar av vertslandet. Om stillinga er ulønna, kan den honorære konsulen ta seg betalt for sine tenester.
Sjå òg
Konsul Консул (дипломация) Cònsol (diplomàcia) Konzul Konsul Consul (representative) Cónsul (servicio exterior) fa:کنسولگری 영사 Konzul (predstavnik) Konsul Agente consolare קונסול דיפלומטי 領事 Cônsul (serviço exterior) Консульство (дипломатия) Konzul (diplomacia) กงสุล Konsolos Lãnh sự 領事 领事
Nicolai Wergeland
Nicolai Wergeland var ein norsk teolog, skribent og politikar, kjend som ein av opphavsmennene til Den norske grunnlova.
Han var éin av i alt 14 prestar som var med i Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814 og gjorde ein stor innsats i konstitusjonskomiteen. Han møtte godt førebudd og hadde med seg eit grunnlovsframlegg i 100 paragrafar som i følgje historikaren Arne Bergsgård, var det det beste framlegget ved sidan av Adler-Falsens. Nicolai Wergeland skal vera opphavsmann til uttrykk som Lagting, Odelsting og Storting. Han er mest kjend i ettertid som far til Henrik Wergeland og Camilla Collett, men var sjølv uvanleg gåverik. Han tok ivrig del i samfunnslivet og var innblanda i dei fleste litterære og kulturpolitiske debattar mellom 1814 og 1840.
Nicolai Wergeland var fødd i Hosanger som son til Halvor Lasseson. Ved dåpen vart han gitt namnet «Niels Vergeland». Han døydde på Eidsvoll.
Produksjon
Wergeland, Nicolai 1814: En politisk Tale til det norske Folk Wergeland, Nicolai 1811: ''Mnemosyne : et Forsøg paa at besvare den af Det kongl. Selskab for Norges Vel fremsatte Opgave om et Universitet i Norge : et Priisskrift Wergeland'' Wergeland, Nicolai 1810: Haldor Smeks Tildragelser efter hans hjemkomst : en Fortsættelse, der indeholder en Deel av hans Ungdoms Amouretter : Skreven av ham selv
Fjørdrakt
Fjørdrakt viser både til fjørene og duna som dekker ein fugl, fargen og mønsteret dei har, og korleis dei er plasserte på kroppen. Fjørdrakta kan variera innan ein fugleart ut frå alder, kjønn og årstid, og innan ein art kan det òg finnast ulike fargekombinasjonar uavhengig av desse faktorane. Ornitologar og fuglekikkarar kan bruka fjørdrakta til å skilja mellom ulike artar og til å læra noko om enkeltindividet dei ser på.
Grunnleggjande og alternativ fjørdrakt
Neste alle fugleartar myter minst éin gong i året, vanlegvis etter paringstida. Mytinga etter paringa fører til ei fjørdrakt kjend som den grunnleggjande fjørdrakta. Mange artar myter også før paringa. Fjørdrakta dei har då blir kalla den alternative fjørdrakta. Denne har ofte sterkare fargar enn den grunnleggjande fjørdrakta for å tiltrekka seg makar, men kan også ha som føremål å skjula fuglar som ligg på egg.
Kjelder
Feder
Sauda
Sauda er ein by og administrasjonssenter i Sauda kommune i Rogaland fylke med. Kommunestyret har vedteke at Sauda kan kalla seg by frå 1998.
Rennesøy
Rennesøy er ei øy og eit sokn i Rennesøy kommune i Ryfylke. Rennesøy sokn femnar om sjølve øya Rennesøy og i tillegg øya Brimse. Øya har to tettstader, Vikevåg og Østhusvik, og kryssast av Europaveg 39 som kjem sørfrå via Mastrafjordtunnelen og fortset nordover via ferje frå Mortavika på øyas nordvestre kant.
Rennesøy sokn
Rennesøy sokn har 2 675 innbyggjarar (2013) og eit areal på 42 km², det aller meste av det på hovedøya.
Rennesøy var frå mellomalderen delt på Hauske sokn og Sørbø sokn. Sørbø omfatta vestre delen av Rennesøy, mens Hauske omfatta midtre og austre delen av Rennesøy og dessutan Brimse. (Grenda Hanasand lengst nordaust på Rennesøy sokna likevel til Talgje fram til 1918.) I 1990 vart dei to sokna slegne saman, og Rennesøy sokn vart skipa.
Frå 1997 høyrer soknet til Tungenes prosti.
Paleó Fáliro
Paleó Fáliro (gresk Παλαιό Φάληρο, tyder Gamle Fáliro) eller Palaio Faliro, eldre former Palaion Faliron eller Paleon Faliron, er ein kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga Sør-Aten i periferien Attikí. Området ligg søraust for Aten og Pireus og er kjend for å ha dei strendene som ligg nærast Aten.
Området bestod tidlegare av jordbruksområde, men mellom 1920- og 1930-åra vart det kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen. Området er åslendt og har nokre åstoppar som går austover til fjellet Ymittós.
Paleó Fáliro har strender langs Saroniabukta. Lystbåthamna (Marína Alímou) ligg i søraust, medan Trokaderóhamna ligg i nordvest.
Steinhüshorn
Steinhüshorn (eller Steinhaushorn) er eit fjell i Urner-Alpane, oppfor Guttannen i Berner Oberland. Det ligg nord for Diechterhorn og vest for Triftbreen.
Christlich Demokratische Union
CDU (Christlich Demokratische Union Deutschlands) er eit tysk kristeleg-konservativt politisk parti, som har sete med regjeringsmakta i store delar av etterkrigstida. Partiet har røtene sine i Det katolske senterpartiet, skipa i 1870 for å tryggja rettane til katolikkane i Tyskland.
Teeters Nunatak
Teeters Nunatak er ein nunatak (615 moh) som ligg 5 nautiske mil (9 km) nord for Hodgson Nunatak i Hudson Mountains. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Robert E. Teeters i US Navy, ein lagersjef ved Byrd-stasjonen i 1966.
Ich habe meine Zuversicht
Ich habe meine Zuversicht, BWV 188, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1728 for den 21. sundagen etter treeiningssundag.
Teksten er skriven av Christian Friedrich Henrici (Picander) (sats 2-5), medan resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Koraltemaet er basert på salmen «Wo soll ich fliehen hin / Auf meinen lieben Gott». Koralmelodien er basert på ein verdsleg song av Jacob Regnart (1540{?} - 1599) kalla «Venus, du und dein Kind seid alle beide blind» frå samlinga Kurtzweilige teutsche Liedlein / nach Art der Neapolitanen oder welschen Villanellen frå Nürnberg i 1574.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, engelsk horn, to fiolinar, bratsj, orgel obbligato og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av sju satsar:
John Edward Gray
John Edward Gray var ein britisk zoolog. Han var storebror til George Robert Gray og son av farmakologen og botanikaren Samuel Frederick Gray.
John Gray var zoologiinspektør ved British Museum i London frå 1840 til 1874. Han gav ut fleire katalogar over samlingane til museet, som òg inneheldt omfattande diskusjonar om dyregrupper og skildringar av nye arter. Han forbetra dei zoologiske samlingane ved museet og gjorde dei til nokre av dei beste i verda.
Gray var fødd i Wallsall i Midlands, men familien flytta til London der han studerte medisin. Han hjelpte faren med å skriva The Natural Arrangement of British Plants (1821). Gray vart tilsett ved Den zoologiske avdelinga til British museum i 1824 for å hjelpa John George Children med å katalogisera reptilsamlinga. I 1840 overtok han Children sin post som zoologiinspektør.
Gjennom dei 50 åra då han var tilsett ved British Museum skreiv Gray nesten 500 avhandlingar. Mange av dei skildra nye artar, melllom anna afrikansk palmerullar, baykatt, berghøne, karakal og tartarfalk. Han står òg oppført som autor for grupper som eplesniglar, kenguruar, menneskeapar, pungrotter, storkar og stålormar. Dei meste kjende krypdyra i Australia er som regel skildra av Gray: Krageagam, blåtungeskinkar, torndjevel og gouldvaran.
Meine Seele rühmt und priest
Meine Seele ruhmt und preist er ein kyrkjeleg kantate komponert av Georg Melchior Hoffmann. Han vart tidlegare feilaktig tilskriven Johann Sebastian Bach og fekk derfor katalognummeret BWV 189.
Mangletre
Eit mangletre eller manglebrett (frå latin, via tysk mangel(e)n) er ei glatt, flat trefjøl med handtak. Oftast var det eit handtak, men stundom to. Ho vart saman med ein ein rundt trestokk, ein manglestokk eller ein kavle, nytta til å glatte lintøy. Manglestokkane var gjerne 5 - 6 cm i diameter.
Meine Seele rühmt und priest
Verket vart komponert i 1728 for Maria bodskapsdag.
Mangletre
Før manglinga måtte kledet dynkast. Då tok ein gjerne ein bjørkekvist og skvette vatn utover tyet. Ein har og døme på at vatnet vart teke inn i munnen og spruta utover stoffet. Når ein mangla vart linkledet rulla kring kavlen. Denne la ein på ei glatt bordplate. Ein heldt mangletreet med båe hendene og pressa hardt ned mot stokken som vart rulla fram og tilbake. Kledet vart glatt, men det var tungt arbeid.
Meine Seele rühmt und priest
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to blokkfløyter, obo, fiolin og basso continuo, samt ein songsolist (tenor).
Mangletre
Mangletreet kom i bruk i Noreg kring år 1600. Etter kvart som klesrulle og strykejarn vart vanleg, gjekk mangletreet ut av bruk.
I Gudbrandsdalen var det tradisjon at ein gut som skulle fri til ei jente hadde med seg eit mangletre som gåve. Slike mangletre var gjerne rikt dekorerte, og handtaket var ofte forma som ein hest. I dag vert gjerne overlevande eksemplar omsette som antikvitetar.
Herman Foss
Herman Heinrich Mejer Foss var ein norsk offiser, politikar og forfattar, fødd i Bergen. Foss kjempa og blei dekorert i Napoleonskrigane, han sat som stortingsrepresentant gjennom fleire år, var ordførar i Christiania, og var også president i Odelstinget og statsråd.
Liv og militær karriere
Herman Foss var fødd i Bergen der faren, ein bondeson, var kongeleg magasinforvaltar. Då krigen mot England braut ut i 1807 søkte han seg til militæret, og i 1809 blei han sekondløytnant i artilleriet i København. Foss deltok som artillerioffiser for Danmark-Noreg i krigen mot England, og utmerka seg slik at han blei utnemnd til riddar av Dannebrog i 1811. I 1812 gifta han seg med Berte Johanne «Hanna» Næraae. I 1813 vende han tilbake til Bergen der han var stasjonert som offiser og underviste ved realskulen.
I 1818 blei han premierløytenant, i 1825 kaptein, i 1827 stabskaptein i Moss og i 1830 batterisjef i Christiania. Han blei major i januar 1843, og i juni same året oberstløytnant og bataljonsjef.
I 1831 blei Foss medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab.
Politisk karriere
Herman Foss blei stortingsrepresentant for Bergens By i 1827 og -28 og for Moss i 1830. Han var medlem av Stortinget sin deputasjon til Stockholm i 1827. Foss var deretter stortingsrepresentant for Christiania i 1833, -36, -37, -39, -42 og -45, då han også sat som president i Odelstinget. Han var med på å utarbeida den første nasjonale sjøforsvarsplanen i 1836.
Foss var ein leiande opposisjonspolitikar på Stortinget. Han hadde ei liberal framstegstru, engasjerte seg i forsvars- og nasjonale spørsmål. Han kjempa stadig for å avgrensa makta til kongen og Sverige i og over Noreg og arbeidde hardt for at Noreg skulle få eit landvern, ei militærordning reservert til å forsvara landet. Han oppnådde ein ekspertkommisjon utnemnd av Stortinget som la fram eit forslag om eit slikt landvern i 1830.
I 1842 gjekk han inn for å oppheva grunnlovsforbodet mot jødar. Foss var også med i «den 1. unionskomité» som slo fast at statsrådar måtte skriva under for at statsrådsvedtak skulle vera gyldige, noko som skulle bli viktig under unionsoppløysinga i 1905.
Frå 1841 til -44 var han medlem av unionskomiteen i Stockholm.
22. mars 1845 blei Foss utnemnd til norsk marineminister. Han var den første statsråden som blei teken direkte frå Stortinget til regjeringa, som erstatning for H.C. Petersen etter ei stor budsjettoverskriding ved marinehovudbasen i Horten. Også under Foss blei budsjettet overskride, men han gjennomførte reformer i departementet som styrkte forspranget til marinen og la grunnen for ein meir profesjonell statsadministrasjon. Han sat som statsråd fram til 1848.
I 1839 blei Foss statsrevisor og i 1840 stortingsarkivar og medlem av den kongelege undervisningskommisjonen.
Han var også engasjert i lokalpolitikken i Christiania, og sat som ordførar i byen frå 1838 til 1841.
Flaggsaka
Foss er kjend for innsatsen sin for eit reint norsk handelsflagg. Blant anna skal han ha skrive instillinga om frigjering av handelsflagget på éi natt i 1837. Dette gav han tilnamnet «Nationens Yndling», og Henrik Wergeland tileigna han diktet «Nu hvil dig Borger».
Kulturengasjement
Foss skreiv sakprosa og dikt, og var med på «1814-generasjonens kulturhistoriske opplysningsarbeid». Han bidrog med stoff og utgjeving av Den norske Tilskuer frå 1817 til 1821. Han var redaktør for Budstikken, bladet til Det Kongelige Selskab for Norges Vel, frå 1832 til –34. Saman med Lyder Sagen gav han ut boka Bergens beskrivelse i 1824.
Gjendiktinga hans av Frithjofs Saga frå 1826 blei svært populær, og gjekk gjennom fem utgjevingar fram til 1860. Foss omsette også bøker av Walter Scott.
I 1832 gav han ut ei avhandling som samanlikna militærvesen i Noreg og Preussen, og ei omsetjing av J.L.F. von Liebenstein, Om staaende Hære og Landværn, med særdeles Hensyn til de tydske Stater.
Under konflikten mellom Wergeland og Welhaven gjekk han inn for kompromiss med det lange diktet Tidsnornerne frå 1835. Han forsvarte Welhaven si Norges Dæmring, men gjekk seinare også inn for at Wergeland-stykket Campbellerne skulle få oppførast i 1838.
Ettermæle
I tillegg til Dannebrogordenen blei Foss utnemnd til riddar av den svenske Sverdordenen i 1832, og då St. Olavs Orden blei stifta den 21. august 1847 blei han straks utnemnd til kommandør.
Tre gater er oppkalla etter Herman Foss; éi like under Nygårdshøyden i Bergen, éi i sentrum av Kongsberg, og éi på Ila i Oslo.
Şırnak
Şırnak (kurdisk Shernakh eller Şernex ) er ein by søraust i Tyrkia. Han er administrasjonssenter i provinsen Şırnak, ein ny provins som vart fråskild provinsen Hakkari. Byen har kring 65 000 innbyggjarar (2009). Habur-grenseporten med Irak er ein av dei største grenseovergangane mellom tyrkia og Midtausten, og ligg ved Şırnak.
Klima
Şırnak har eit kontinentalklima med kalde, snørike vintrar og særs varme, lange og tørre somrar. Fukta er alltid låg året rundt, slik at varmen om sommaren er meir toleleg. Normaltemperaturen i august er 28 °C og i januar 2 °C (35.6 °F). Februar og mars er dei våtaste månadane, juli og august dei tørraste med så godt som ingen nedbør i det heile.
Hilbert van der Duim
Hilbert van der Duim er ein nederlandsk tidlegre skeiseløpar frå Beetsterzwaag. Han vart verdsmeister i firkamp 1980 og 1982, og europameister 1983 og 1984. Elles vann han EM-sølv 1981 og EM-bronse 1982, bronsemedaljar i sprint-VM 1982 og firkamp-VM 1984 og 1985.
Risa
Risa er ei elv i Eidsvoll kommune i Viken. Elva er stilleflytande og i sjølve elva og langs ho inngår ulike typar vass- og sumpvegetasjon. Elvane Vorma, Andelva, Risa, Nessa og Jøndalsåa er omfatta av fuglelivsfreding. I europeisk sammanheng er det peikt ut som eitt av dei viktigaste fugleområda i Sør-Noreg. Dette er område med svært rikt fugleliv og i tillegg eit svært rikt planteliv. Det er rikt med ferskvassmuslingar, ande- (Anodonta anatina) og spesielt svanemusling (Anodonta cygnea) som til no berre er registrert i Transjøen og Hersjøen i Noreg.
Tysse i Samnanger
Tysse er kommunesenteret i Samnanger kommune. Tysse ligg ved utlaupet av Tysseelva. På sørvestsida av elva er Ytre-Tysse (gradsnr. 42), medan Indre-Tysse (gardsnr. 27) ligg på nordaustsida.
Kommunehuset er plassert på Tysse. Likeeins finn ein ungdomsskule, folkebibliotek og tannlækjar her.
Sokkefabrikken AS Safa har vore ei hjørnesteinsbedrift på Tysse, men produksjonen er no flytta utanlands. Fabrikken vart starta i 1941 på eigedomane til Samnanger Ullvarefabrikk, skipa 1886.
Arp 81
Arp 81 eller VV 247 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 300 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Draken. Dei to galaksane er NGC 6621 og NGC 6622 der NGC 6621 er den største av dei to. NGC 6221 er ein ekstremt misforma spiralgalakse og har fått drege ein lang hale ut av seg som har pakka seg rundt galakselekamen. Kollisjonen mellom dei to galaksane har ført til kraftig stjernedanning mellom dei. Forskarar trur at Arp 81 har ei rikare samling av unge og massive stjernehopar enn Antennene-galaksane, som ligg mykje nærare jorda enn Arp 81.
You're a Big Boy Now av The Lovin' Spoonful
You're a Big Boy Now er eit filmmusikkalbum av The Lovin' Spoonful, gjeve ut i 1967, med musikk frå filmen til Francis Ford Coppola med same namn. All musikken på albumet vart skriven av Spoonful-medlemmen John Sebastian, og inneheld fleire songar framført av bandet, i tillegg til instrumental musikk frå sjølve filmen.
Albumet kom ut på CD i lag med What's Up, Tiger Lily?, musikken Spoonful laga i 1967 for Woody Allen.
Mottaking
Songane «Darling Be Home Soon» og «You're a Big Boy Now» kom ut som singlar på Kama Sutra-etiketten. Sjølv om sjølve albumet og tittelsporet ikkje selde godt, vart «Darling Be Home Soon» ein hit og nådde 15. plassen på den amerikanske lista og åttandeplassen i Canada.
Musikkritikaren William Ruhlmann skreiv om albumet «det meste av resten av musikken bestod av instrumentalar, mange i lag med eit ukjend orkester, men tittelsongen til Sebastian var òg imponerande.»
Zootomi
Zootomi er ei samantrekking av zoologi og anatomi. Ordet syner til dissekering av dyr i motsetnad til planter (fytotomi). Det vert òg nytta til skilnad frå humananatomi eller mennesket sin anatomi.
Kees Verkerk
Cornelis Arie Verkerk, kjend som Kees Verkerk, er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Maasdam. Han vart verdsmeister på skeiser i 1966 og 1967, europameister 1967 og i 1968 olympisk meister på 1500 meter. Verkerk er gift med ei norsk kvinne og busett i Kristiansand.
Verkerk slo gjennom i 1964-sesongen då han noko overraskande vann sølvmedaljen på 1500 m under Vinter-OL 1964 i Innsbruck. To vintrar seinare vart han verdsmeister i Göteborg og kom på andreplass ved EM i Deventer. I 1967 tok han både EM-tittelen i Lahti og forsvarte VM-tittelen i Oslo. Verkerk vann så gullmedaljen på 1500 m og tok sølv på 5 000 m då Vinter-OL 1968 fann stad i Grenoble. I 1969-sesongen måtte han nøye seg med EM-sølv og VM-bronse i firkampen. Den sistnemnde medaljeplassen kopierte han både ved firkamp-VM 1970 og 1971, samt i EM 1971. Han sikra seg si siste internasjonale medalje under Vinter-OL 1972 i Sapporo, sølvmedaljen på 10 000 meter.
I tida frå februar 1967 til mars 1970 sette Verkerk åtte verdsrekordar i skeiseløp. Tre av rekordane kom på 1500 m, to på kvar av 5 000 m og i firkamp, og ein på 10 000 meter.
Thomas Nunatak
Thomas Nunatak er den nordlege av to nunatakar som ligg nær kvarandre, kring 17 nautiske mil (31 km) vest for Camp Hills i Ellsworth Mountains. Han vart namngjeven av geolog-gruppa frå University of Minnesota til desse fjella, 1963–64, etter Hollie Thomas, sjef for helikoptermannskapet i 62. Transportation Corps Detachment, som assisterte gruppa.
Sørjerfjorden
Sørjerfjorden er ein fjord i Åfjord og Osen kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 4 km søraustover til Ormneset i botn av fjorden.
Sørjerfjorden har innløp ved Jarnholmen i nord. Like sør for Jarnholman strekkjer Nisneset ut i fjorden frå aust og på sørsida av fjorden neset ligg grenda Sørjer som har gjeve namn til fjorden. Bortsett frå dette er det få busetnader ved fjorden. Fjellet Hesten på 363 meter over havet ligg på austsida av fjorden.
Riksveg 715 går langs austsida av fjorden.
Steinlauihorn
Steinlauihorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Modena
Modena  er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Modena i regionen Emilia-Romagna og har om lag 180 000 innbyggjarar. Han ligg på sørsida av Posletta.
Byen er kanskje mest kjend som «sportsbilhovudstaden» sidan fabrikkane til dei kjende sportsbilane i Italia, Ferrari, Bugatti, De Tomaso, Lamborghini, Pagani og Maserati alle ligg her. Alle bortsett frå Lamborghini har hovudkvarter i eller nær byen. Lamborghini sitt hovudkvarter ligg ikkje langt unna i den vesle landsbyen Sant'Agata Bolognese i provinsen Bologna.
Universitetet i Modena, grunnlagd i 1175 og utvida av Francesco II d'Este i 1686, har tradisjonelt vore eit senter for utdanning innan medisin og jus. Italienske offiserar vert utdanna ved italienske militærakademiet i Modena, som delvis ligg i hertugpalasset frå barokken. Biblioteca Estense har mange historiske bøker og tre tusen manuskript.
Modena er kjend for produksjonen av balsamicoeddik.
Av kjende personar frå Modena finn ein Maria av Modena, dronning Mary av England; operatenoren Luciano Pavarotti (1935-2007) og sopranen Mirella Freni, vatikaneksorsiten Gabriele Amorth og musikaren Vasco Rossi.
Geografi
Modena ligg på Posletta og grensar til dei to elvane Secchia og Panaro, som begge er sideelvar til Po. Fontena «Dei to elvane» av Giuseppe Graziosi i sentrum av byen symboliserer desse to elvane. Byen er forbunde til Panaro av Navigliokanalen.
Foten av Appenninane ligg om lag 10 km sør for byen.
Antikken
Området rundt Modena var busett av villanovarar i jernalderen og seinare av liguriske stammer, etruskarar og dei galliske boiane. Ein veit ikkje heilt når byen vart grunnlagd, men han eksisterte på 200-talet fvt., for i 218 fvt., under Hannibal sin invasjon av Italia, gjorde boiane opprør og la ei omleiring rundt byen. Livius skildrar byen som ei festning der romarane søkte tilflukt. Ein veit ikkje utfallet av omleiringa, men byen vart truleg forlaten etter Hannibal kom hit. Byen vart gjenoppretta som den romerske kolonien Mutina i 183 fvt. for å nyttast som militærbase av Marcus Aemilius Lepidus. Byen vart så plyndra av ligurane i 177 fvt. Han vart igjen gjenoppbygd og raskt ein av dei viktigaste byane i Gallia Cisalpina, både på grunn av den strategiske plasseringa og fordi han låg ved knutepunktet til Via Aemilia og vegen til Verona.