cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tørke
Tørke er ein lengre periode der tilgangen til vatn er under dei statistiske behova for ein region. Vanlegvis er tørke ein lengre periode med regnmengder under normalen, men kan òg vere tørre brønnar eller innsjøar. Kva som er normale nedbørsmengder varierer derimot frå region til region, og tørke oppstår i om lag alle klimasoner i vera. Konsekvensen av tørken kan derimot variere mykje frå område til område, avhengig av jordbruk og vassbehov.
Aberrasjon i optikk
Aberrasjon er ein optisk avbildingsfeil som skuldast at eit system av linser og/eller krumme speglar ikkje avbildar objektpunkta eintydig som biletpunkt. Aberrasjonen er bestem av forma til dei speglande flatene og av fargespreiinga til linsa.
Tørke
Definisjon
Ein har fire grupper tørke:
Aberrasjon i optikk
Dei vanlegaste typane optisk aberrasjon er sfærisk aberrasjon og kromatisk aberrasjon, men aberrasjon syner òg til fenomena tilt, koma og astigmatismering.
Tørke
Konsekvensar
Periodar med tørke kan ha stor innverknad på miljø, økonomi og sosiale forhold. Dei mest vanlege konsekvensane er:
Konsekvensen kan variere etter kven som vert råka. Ein sjølvberga bonde må kanskje flytte under tørkeperiodar fordi han kanskje ikkje har andre matkjelder. Folkegrupper som er avhengige av sjølvbergingsjordbruk er mest sårbare for tørke og svolt. Tørke er sjeldan den einaste årsaka til svolt. Sosialpolitiske faktorar, som utbreidd fattigdom, spelar òg ei stor rolle.
Tørke kan òg redusere vasskvaliteten fordi svake vasstraumar ikkje blandar ut forureining like godt.
1800-1900-talet, Kapp Verde
Tre tørkar førte til at meir enn 100 000 mista livet. Desse tørkane førte til at mange flytta til stader som New England for å delta i kvalfangstindustrien
1900, India
250 000 til 3,25 millionar døydde som følgje av tørke, svolt og sjukdom.
1921-22, Sovjetunionen
I Ukraina og Volgaområdet mista mellom 250 000 og 5 millionar menneske livet som følgje av svolt og tørke.
1928-30, nordvestlege delar av Kina
Svolt førte til at 3 millionar menneske mista livet.
1936, Sichuanprovinsen i Kina
Den verste tørken i moderne historie. 34 millionar bønder vart omplassert og 5 millionar menneske mista livet.
1941, Sichuanprovinsen, Kina
Den tørken var ikkje så alvorleg som den i 1936, men tok likevel livet av 2,5 millionar menneske. Sidan Kina var i krig med Japan på denne tida kan tørken ha vore indirekte årsaka til mange andre dødsfall.
Audacity
Audacity er eit lydredigeringsprogram. Det er fri programvare og er tilgjengeleg under GNU General Public License.
Programmet fylgjer med ei rekkje store GNU/Linux-distribusjonar, og er omsett til ei mengde språk, mellom anna norsk. Det finst både til Mac OS X, Microsoft Windows, GNU/Linux og andre operativsystem.
Funksjonalitet
Audacity har støtte for lydopptak, analyse, redigering og avspeling av digitalt audiomateriale. Det er støtte for import/eksport i fleire filformat: Ogg Vorbis, WAV, AIFF og AU, import/eksport av MP2 og MP3 via libmad, eksport av MP3 via LAME, pluss alle format støtta av sndfilebiblioteket. Editoren har zoom, redigeringsfunksjonalitet som markering, klipp og lim, angre, reversering, invertering, tonekontroll (equaliser), samplelratekonvertering, dither, støyfiltrering, effektprosessering som ekko, komprimering, osb.
Det er støtte for plugin: LADSPA (Linux) og VST (Mac OS X og Windows).
Knarvik vidaregåande skule
Knarvik vidaregåande skule er ein vidaregåande skule i Knarvik i Alver kommune, 30 km nord for Bergen. Skulen er ein av dei største i Hordaland med over 950 elevar og ca. 150 tilsette. Skulen er nær tilknytt lokale bedrifter. Skulen har mellom anna starta programmet TAF der elevane får fagbrev og spesiell studiekompetanse (realfag) på 4 år. TAF-linja er no oppretta fleire andre stader i landet.
Jazva
Jazva (russisk Я́зьва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Visjera frå venstre. Elva er 163 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Ho munnar ut i Visjera nedanfor byen Krasnovisjerska, 73 km før munningen hennar.
Dei største sideelvane til Jazva er Molmys, Mel, Glukhaja Vilva og Kolynva frå venstre, og Koltsjim frå høgre.
Glukhaja Vilva
Glukhaja Vilva (russisk Глуха́я Ви́льва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Jazva frå venstre. Elva er 234 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Glukhaja Vilva munnar ut i Jazva 38 km før munningen hennar.
Máire Breatnach
Máire Breatnach er ein irsk felespelar, fiolinist og bratsjist. Ho syng òg irsk på somme av albuma hennar. Sidan tidleg i 1990-åra har ho spelt inn fem soloalbum, og samarbeidde med mange andre artistar. Ho utvikla òg didaktisk materiale for barn, hovudsakleg på irsk.
Ho har arbeidd med Sharon Shannon, Moya Brennan og Mary Black, Dolores Keane, Mike Oldfield, Alan Stivell, Bryan Adams, Anúna, Matthias Kießling, Dónal Lunny, Brian Kennedy, Ronan Keating, John Renbourn, The Chieftains og Riverdance.
Voilock
Ein voilock er ein type salteppe til hest som er forma som salen, i motsetnad til ein shabrack, som er firkanta. Voilocken finst i mange variantar, både til dressursal, sprangsal og allroundsalar. Voilocken finst også i alle moglege fargar og stofftyper med ulik saum og sying.
Francesco Geminiani
Francesco Xaverio Geminiani  var ein italiensk komponist og fiolinvirtuos.
695 Bella
695 Bella er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 7. november 1909 av Joel Hastings Metcalf ifrå Taunton, Massachusetts.
Francesco Geminiani
Liv
Geminiani var fødd i Lucca der han blei døypt den 5. desember 1687. Faren gav han den første musikkundervisninga. Opplæring i fiolinspel fekk han av Carlo Ambrogio Lonati i Milano, og seinare av Arcangelo Corelli i Roma. Undervisning i komposisjon kan han ha fått av Alessandro Scarlatti. Etter avslutta utdanning i 1707 vart han fiolinist ved orkesteret i heimstaden, og frå 1711 førstefiolinist og dirigent ved operaorkesteret i Napoli. I 1714 reiste han til London der han ved hjelp av mesénen William Capell, 3. jarl av Essex kunne undervise og komponere. Geminiani gjorde fleire vellukka konsertreiser til Irland i 1730-åra som stadfesta ryktet hans som virtuos.
Saman med Georg Friedrich Händel oppførte Geminiani fiolinkonsertane sine ved hoffet til kongen i London. Etter ei reise til Paris kring 1750 valde han å slå seg ned der, men vendte attende til England i 1755. Hans føretaksmessige aktivitetar veksla mellom eit mislukka forsøk på å gje ut eit musikktidsskrift, nokre ikkje helt vellukka forsøk på å drive kunsthandel (òg av eigne måleri), forfattarskap av musikkteoretiske verk, samt å leve av virtuositeten sin. Frå 1759 var han konsertmeister hos Charles Coote, Earl of Bellamont i Dublin.
Musikk
Ifølgje den store engelske musikkteoretikaren Charles Burney plasserte Concerti grossi op. 3 (1733) Geminiani «som den fremste av alle levende meistrar». Ein typisk arbeidsmåte var å ta enklare originalar, til dømes Corellis fiolinsonatar op 5 og utbrodere dei på ein særs sjølvstendig måte. Burney karakteriserte denne arbeidsmåten som «musikalsk kokekunst».
Geminiani sine samtidige roste han for hans «harmoniske dugleik». Musikkhistorikaren Hawkins skildra modulasjonsteknikken hans som banebrytande sidan han braut reglane for overgang frå ein toneart til ein annan, og han rekna Geminiani som ein av dei komponistar som frigjorde musikken frå «lovmessige band som vart prøvd handheva utan autoritet».
Izquierda Unida
Izquierda Unida (IU - Det sameinte venstre) er eit politisk parti i Spania. Det var opphavleg ein rein partiallianse, skipa i 1986 med Det spanske kommunistpartiet (PCE) i brodden. Viktigaste krafta innan IU er framleis PCE, men fleire venstresosialistiske grupper er au med, somme av dei regionale - som Esquerra Unida i Alternativa i Catalunya og Ezker Batua i Baskarland. Ved valet i 2004 fekk IU ca 5 % av stemmene, men har borgarmeisteren i Cordoba og fleirtal i bystyret i Carmona i Andalusia.
Thallium
Thallium er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Tl og atomnummer 81. Det høyrer til gruppe 13 i periodesystemet.
Metallet er mjukt og lettformeleg, og kan skjerast i med kniv. Det har ein metallisk glans som det fort mister i luft, og får i staden ein blå-grå farge. For at stoffet ikkje skal oksidera oppbevarer ein det gjerne under vatn.
Bruk
Thallium er eit giftig tungmetall og har vore brukt til å forgifta rotter og insekt. Stoffet har òg vore brukt i giftmord på menneske.
Helse
Sjølve grunnstoffet og sambindingane det dannar er svært giftige. Dette er fordi det kan erstatta viktige alkalikation i kroppen, til dømes natrium og kalium. Ombytinga fører til at alle prosessane i cella stoppar opp. Stoffet var særs verknadsfult som mordvåpen før ein forstod korleis det verka og fann fram til ei motgift (berlinerblå, Fe4[Fe(CN)6]3). Thalliumforgifting fører mellom anna til at ein mister håret.
Thallium i mindre dosar kan truleg framkalla kreft.
På grunn av helsefarane er thallium ikkje lenger brukt som rottegift.
Thallium i kulturen
Krimforfattaren Agatha Christie, som hadde arbeidd som farmasøyt, hadde thalliumforgifting som mordmåte i romanen The Pale Horse (norsk: Den fjerde rytter). Ein fann ut kva offera døydde av fordi dei hadde mista hår.
Filmen The Young Poisoner's Handbook frå 1995 var basert på livet til Graham Frederick Young som drap minst tre menneske med thallium i 1960- og -70-åra.
Voyager av Mike Oldfield
Voyager er det 17. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut i 1996 av Warner Music UK. Musikken på albumet har eit keltisk tema med nye komposisjonar blanda med tradisjonell musikk.
Bakgrunn
Albumet var det siste av tre opphavlege albuma i avtalen Oldfield signerte med Warner etter han forlet Virgin. Oldfield vart verande hos Warner fram til 2003, der det siste albumet hans for selskapet var Tubular Bells 2003.
I eit intervju frå tida, hevda Oldfield at albumet var eit av dei kjappaste han skapte, kring ein og ein halv månad, og hevda òg at han komponerte og spelte inn somme songar på ein morgon.
Keltisk musikk
Albumet består hovudsakleg av keltisk musikk. Albumet var opphavleg spelt inn med berre akustiske, handspelte instrument. Etter at dottera til ein sjef i Warner Music sa det høyrtest keisamt ut, la Oldfield til synthesizer og andre instrument.
«The Hero» er ein skotsk stykke som opphavleg var skriven av James Scott Skinner i 1903, som «Hector the Hero». «She Moves Through the Fair» er ein tradisjonell, irsk song, der melodien vart blitt nytt av Simple Minds på «Belfast Child» i 1989. «Women of Ireland», er oppført som ein tradisjonell song, men er ikkje det. Hovudtemaet er ein melodi skriven av den irske komponisten Seán Ó Riada for diktet «Mná na hÉireann», skriven av Peadar Ó Doirnín. Utgåva til Oldfield brukte òg ein interpolasjon frå den fjerde satsen (Sarabande) av George Frideric Handel sin klaversuite i d-moll, som vart populær etter han vart brukt av Stanley Kubrick i filmen Barry Lyndon i 1975, der melodien til Ó Riada er med. «Dark Island» er ein skotsk instrumental og song. Originalmusikken var skriven av Iain Maclachlan som «Dr. Mackay's Farewell to Creagorry» i 1958. Seinare vart han nytta som kjenningsmelodi for TV-serien på BBC i 1992 og gjeve namn etter serien. Ein tekst vart sidan skriven av David Silver i 1963. Ein annan tekst sett til same melodi i 1963 var skriven av Stewart Ross. «Flowers of the Forest» er ein tradisjonell, skotsk song, ein sørgjesong for nederlaget i Flodden i 1513. «The Song of the Sun» er komponert av Bieito Romero frå det keltiske bandet Luar na Lubre. Den originale tittelen er «O son do ar».
«Mont Saint-Michel», eit stykke på albumet av Oldfield, syner til ei tidvassøy i Frankrike.
Singlar
Singlane «The Voyager» og «The Song of the Sun» vart gjeve ut i høvesvis Tyskland og Spania, og kom i 1996. Utgåva av «Women of Ireland» kom ut på singel i 1997.
Samplingar
Songen «Celtic Rain» vart sampla i 2008 av Snoop Dogg på songen «Why Did You Leave Me» på albumet Ego Trippin'.
Skriftspråk
Skriftspråk er språk som blir uttrykt eller representert av teikn, som hieroglyfar eller bokstavar, gjennom eit skriftsystem. Omgrepet kan òg bli brukt for å visa til tale som ligg nær nedskrive språk.
Skriftspråk er kunstige språk, til forskjell frå talespråk som har oppstått naturleg i alle menneskesamfunn. Medan menneske lærer talespråk av seg sjølv frå dei er små ungar, treng dei undervising for å læra skriftspråk.
I dagens skriftprega samfunn blir det sett på som viktig for eit språk å ha eit skriftspråk dersom det skal overleva.
Samanheng mellom skrift og tale
Medan talespråk stadig utviklar seg er skriftspråk meir statiske. Det vil derfor nesten alltid vera forskjell mellom tale- og skriftspråk.
Ofte blir skriftspråket forma ut frå éin særskild dialekt eller sosiolekt innan eit språksamfunn, som regel den som blir snakka rundt eit maktsenter. I visse samanhengar blir dermed nemninga «skriftspråk» ikkje brukt berre om sjølve skriftspråket, men om ein dialekt som skriftspråket byggjer på eller som blir assosiert med det. I Finland blir t.d. normert talemål kalla for skriftspråk (kirjakieli), sjølv om det nett ikkje er skriftspråk, men talespråk.
696 Leonora
696 Leonora er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. januar 1910 av Joel Hastings Metcalf ifrå Taunton, Massachusetts.
Col de la Madeleine
Passet knyter saman landsbyen La Chambre i Maurienne-dalen med landsbyane Aigueblanche og Feissons-sur-Isère i Tarentaise. Stigninga opp frå La Chambre er 19,3 kilometer lang med ein snittgradient på 8,0 %. Nordsida opp frå Aigueblance er 28,3 kilometer lang og har ein snittstigning på 5,4 %.
Col de la Madeleine har stått på Tour de France-programmet 23 gonger, første gong i 1969, siste gong så langt under 9. etappe i 2010. Passet blir klassifisert som ein Hors catégorie stigning.
Skaberakk
Eit skaberakk er ein type salteppe til hest. Det er firkanta, i motsetnad til ein voilock som er forma som salen. Skaberakk finst i alle moglege stofftyper og fargar, med ulike saumar og stopping. Dei finst til både sprang,-dressur og allroundsaler.
Skaberakk var og namnet på det store salteppet, ofte med heraldisk motiv, som var brukt til ridderturneringar. På mange norske kongelege segl frå mellomalderen er kongen avbilda på hest med skaberakk.
Korana
Korana er ei elv sentralt i Kroatia med ei lengd på 144 km. Ho har sitt utspring i austlege delar av Lika, og dannar dei verdskjende Plitvicesjøane, som er på UNESCO si verdsarvliste. Ho er så vidt innom grensa til Bosnia-Hercegovina eit par kilometer og renn så nordover der ho til slutt munnar ut i Kupa ved Karlovac.
Bergarten i karstområdet som elva renn gjennom består av kalkstein. Under visse fysiske og kjemiske forhold dannar elva heile tida nytt jordsmonn frå planter. Sjå Plitvicesjøane).
Fylkesveg 570
Fylkesveg 570 (Fv570) går mellom Odnåstjørni i Lindås kommune og Steine i Gulen kommune. Veglengda (bortsett frå ferjestrekninga) er 43,8 km, av dette 42 km i Hordaland og 1,8 km i Sogn og Fjordane.
Strekninga mellom Duesund og Steine var opphavleg del av riksveg 57.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Klausenpasset
Klausenpasset er ein fjellovergang i Sveits, mellom kantonane Uri og Glarus. Fjellovergangen, som går opp til 1 948 meter over havet, knyter saman Altdorf i Uri over Schächental og passhøgda og Urnerboden med Linthal i Glarus. Grensa mellom kommunane Unterschächen og Spiringen går langsmed passhøgda.
Fjellvegen over det langstrakte Klausenpasset stod ferdig i 1899.
Vegen over Klausenpasset er vinterstengd frå november til mai.
Profitt
Profitt (frå latin profectus som tyder framgang) er ei vinning eller avkastning ein oppnår. Økonomisk profitt er at ei investering gjev meir attende til investoren en det som er investert. Profitt i ein rekneskap er den positive skilnaden mellom det det kostar å produsere ei vare eller teneste, og det ein får betalt for sal av vara eller tenesten. Ein profitør er ein som tenar umoralsk særs mykje på ei verksemd.
Det motsette av profitt er tap.
Bislett-medaljen
Bislett-medaljen er ei utmerking som blir gitt til utøvarar av store bragder på Bislett stadion, hovudsakleg i høve av Bislett Games. Det er Bislettalliansen, eit samarbeid mellom idrettsklubbane IL i BUL, IK Tjalve og SK Vidar som deler ut medaljen. Bislettalliansen står også for arrangementet av Bislett Games.
Medaljen kan også mottakast av andre som har bidrege til å fremja Bislett Games, og i 1985 og 2006 vart medaljen tildelt leiarar og funksjonærar som har hatt mykje å seia for arrangementet. I 1990 blei medaljen tildelt ni utøvarar med historiske resultat frå tidlegare stemne på Bislett stadion. I 2005 blei det presidenten i IAAF som for fyrste gong vart tildelt medaljen.
Malesína
Malesína (gresk Μαλεσίνα) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Fthiótida i Sentral-Hellas i Hellas. Malesína inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Lokrí.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Malesína 4 526 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3 833 innbyggjarar.
Kim Jae-kyu
Kim Jae-kyu (hangul: 김재규, hanja: 金載圭, f. 6. mars 1926 – d. 24. mai 1980) var ein periode direktør for den sør-koreanske etteretningstjenesta KCIA, men er mest kjend for å ha myrda president Park Chung-hee 26. oktober 1979. Han vart avretta året etter.
Like før han drap presidenten skaut han mot livvakta hans medan han visstnok skal ha ropt «버러지 같은 놈!» som betyr noko som «Ditt motbydelege kryp!».
Filmen The President’s Last Bang frå 2005 tar for seg denne hendinga.
Ab
Ab/AB kan ha fleire tydingar:
Christoph Sumann
I den tidlege delen av idrettskarrieren sin var Sumann langrennsløpar. 2000/01-sesongen var den første sesongen hans i verdscupen i skiskyting. Han vann sitt første verdscuprenn, i Brezno-Osrblie i 2001/02-sesongen. I 2005 var han med å vinna bronsemedalje med det austerrikske stafettlaget i VM i Hochfilzen.
Kortfatta merittliste
(per 12. desember 2007)
Partido Socialista Obrero Español
Partido Socialista Obrero Español (PSOE)- på norsk Det spanske sosialistiske arbeidarpartiet - er eit politisk parti i Spania. Det vart skipa 2. mai 1879 som Partido Socialista del Trabajo (Sosialistisk Arbeidsparti) og omdøypt til sitt noverande namn i 1888. PSOE reknar seg i dag som eit sosialdemokratisk parti. Leiar i PSOE har sidan 2016 vore Pedro Sánchez.
Partiet var mellom regjeringspartia i folkefront-regjeringa (1936-1939), men vart forbode under Franco-diktaturet, og arbeidde då illegalt. Partiet vart nystarta i 1974, og etter at partia vart lovlege i 1976, vart Felipe González leiar. I 1979 gjekk partiet bort frå mykje av det marxistiske tankegodset dei delvis hadde hatt, og utvikla seg sidan i såkalla moderat leid (Sosialdemokrati). Partiet er for spansk medlemskap i NATO og EU. På den andre sida trekte dei straks dei spanske soldatane ut av Irak etter dei vann valet i 2004.
Korrupsjonsskandalar i det konservative partiet førte til at PSOE vann valget i 2019. Pedro Sánchez vart statsminister i januar 2020.
Tau i Ryfylke
Tau (norrønt Taufr) er ein tettstad som ligg i Strand kommune i Ryfylke i Rogaland fylke. I dansketida vart namnet stava med ou (Thow, Touu, Thouff, Though, etter kvart Tou). Frå Tau går det ferje inn til Stavanger, den såkalla Tauferja.
Semittiske språk
Semittiske språk er ein språkfamilie bruka i store delar av Midtausten, der dei oppstod og Nord- og Aust-Afrika. Dei utgjer den nordaustlege underfamilien av dei afroasiatiske språka og er den einaste familien i denne gruppa som blir bruka i Asia. I språkgruppa inngår språk som amharisk, arabisk, arameisk, akkadisk, ugarittisk, hebraisk, maltesisk, syrisk, tigrinja og fleire andre. Dei er blitt skrivne med ei rekkje ulike skriftsystem - ugarittisk, fønikisk, arameisk, hebraisk, arabisk, syrisk, sørarabisk og fidel.
Namnet «semittisk» er avleidd frå det bibelske Sem, ein av dei tre sønene til Noah.
Organisk syntese
Organisk syntese er danninga av organiske molekyl gjennom kjemiske prosessar. Gjennom ein slik kjemisk syntese kan ein skapa særskilde molekyl til mellom anna legemiddel.
Sidan organiske molekyl ofte er meir kompliserte enn uorganiske er organisk syntese blitt ei av dei viktigaste sidene ved organisk kjemi.
Irenelva
Iren (russisk Ире́нь) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Sylva frå venstre. Elva er 214 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut søraust i provinsen. Ho munnar ut i Sylva ved byen Kungura
Breiddene av Iren er hovudsakleg låge og kledd med buskar.
Leif Arnold Loen
Leif Arnold Loen var ein norsk lyrikar frå Stryn  i Sogn og Fjordane. Han begynte å skrive i ung alder, og i sine produktive år vart dikta hans jamleg publisert i lokalaviser, blad, julehefter og årbøker. Leif Arnold Loen tok også aktivt del i lokalsamfunnet, m.a. ved å ta på seg verv i nemnder og utval i Stryn kommune.
For sitt verdfulle og kulturskapande arbeid fekk han i 1970 Kongens fortenestemedalje i sølv.
Opera seria
Opera seria («alvorleg opera») er eit italiensk uttrykk for ei operaform som oppstod i Napoli og som blømde frå rundt 1710 til kring 1770. Under gullalderen til operaforma var det vanlege omgrepet dramma per musica («drama til musikk») eller melodramma serio, seinare vart opera seria den vanlege og litt nedsetjande omgrep på det som var vorte ei historisk musikkform.
Sjangeren var tett knytt til den sosiale strukturen på 1700-talet og tok ofte for seg mytologiske og heroiske emne på ein slik måte at herskarane på tida, adelege og kyrkjeleiarar vart legitimert og opphøgd.
Opera buffa («komisk opera») var den populære og folkelege motsatsen til opera seria.
Struktur
Opera seria bygde på dei strenge dramma per musica-konvensjonane i høgbarokken ved å utvikle og utforske da capo-arien med si A-B-A form. Den første delen presenterte eit tema, den andre eit komplementært tema og den tredje var ei ornamentert og vidareutvikla versjon av det første temaet. Etterkvart som sjangeren utvikla seg og ariane vart lengre inneheldt ein opera seria ikkje meir enn tretti satsar.
Ein typisk opera seria byrjar med ein ouverture i tre satsar (hurtig - langsam - hurtig) utan noko tilknyting til handlinga i operaen, det var til og med vanleg å gjenbruke musikk skriven for andre stykke. Like vanleg var det at gjestande songvirtuosar føydde sine medbrakte bravur-ariar inn i stykka.
Sjølve operaen bestod oftast av tre akter, kvar sett saman av fleire scener med eit resitativ og ein såkalla avskjedsarie som vart sunge før karakteren forlet scenen. Eit element som karakteriserer opera seria er affektlæren, ei førestilling om at visse musikalske grep påverkar den menneskelege psyken på særskilde måtar.
Formalt består ein opera seria hovudsakleg av satsparet resitativ-da capo-arie der handlinga vert driven framover i resitativet medan arien avgrensar seg til ein kommentar til det som skjer. Teksten i ein da capo-arie består vanlegvis av to eller tre setningar som vert strekt ut over fleire minutt i høgst virtuose koloraturar.
Tema
Figurane vert ikkje framstilt som psykologisk mangefasetterte og kjennande subjekt, men persontypar som representerer karaktertrekk, anten dyden, synda eller vakling mellom begge polane. Dei er heller ikkje fritt handlande personar som idealet elles i tida, men underkasta lagnaden eller viljen til gudane.
Stemmer
Opera seria fell saman i tida med glanstida til kastratsongarane. Dette var gjerne særs flinke gutesongarar som vart kastrert før puberteten for å kunne inneha ein kraftig sopran eller alt-stemme òg etter tiår med intens musikalsk trening. Dei fekk heroiske mannlege roller ved sidan av prima donnaene som på denne tida var nykommarar på operascenen. Desse nye stjernesongarane var enormt teknisk dyktige, og komponistane skreiv stadig meir kompleks vokalmusikk slik at songarane kunne briljere med teknikken sin. Ein av dei mest kjende er Farinelli som det i 1994 vart laget ein film om: Farinelli Il Castrato.
Sosial kontekst
Opera seria var med få unntak ein sjanger for hoffet, monarkane og adelen. Døme på unntak er Georg Friedrich Händel og venetianske operakomponistar som tilpassa operaene sine til ein breiare smak.
Hoffet, og særskild monarken ville sjå sin eigen opphøgde posisjon gjengitt på scenen og handlingsforløpet vart kraftig påverka av dette kriteriet. Til dømes viser operaen Il re pastore Aleksander den store sine ærefulle føretak, og diktatoren blant publikum kunne sjå seg sjølv og sitt velmeinte autokrati reflektert i sine edle motpartar frå antikken. Mange aspekt ved scenesettinga medverka òg til dette, til dømes kunne både scenen og salen vere lyssett på same måte, scenografien kunne vere ein kopi av palasset der operaen vart halde, og det vart til og med oppført operaer der medlemmer av monarkiet vart framstilt eller deltok på scenen.
Med den franske revolusjonen følgde store politiske endringar i Italia, og etterkvart som gamle autokratiske republikkar vart erstatta med meir egalitære vart dei gamle arkadiske ideala i opera seria irrelevante. No kunne herskarane lide ein valdeleg død på operascenene og hierarkiet av songarane braut saman under dei nye sosiale ideala. Opera seria var så tett knytt opp til dei regjerande klassene i l'ancien régime at dei gjennomgripande sosio-politiske endringane gjorde at tida for sjangeren var over.
Kina-regionen
Kina (tradisjonell kinesisk skrift 中國, forenkla kinesisk 中国;, pinyin Zhōngguó, Wade-Giles Chung-kuo) er eit land i Aust-Asia som frå 1949 i røynda er delt i to. Folkerepublikken Kina (med hovudstad i Beijing) (eller Peking) omfattar alle fastlandsprovinsane. Republikken Kina (med hovudstad Taipei) styrer berre over provinsen og øya Taiwan (Formosa) og nokre små øyar i provinsen Fujian. Styremaktene i båe republikkane gjer krav på å vera styresmakt i heile Kina. Republikken Kina sin offisielle hovudstad er Nanjing (eller Nanking) som ligg i fastlands-Kina.
Kina er ofte rekna som den eldste framleis eksisterande sivilisasjonen.
Kina har eit folketal på over ein milliard og utgjer ein femdel av menneska på jorda. Fleirtalet er han-kinesarar. Viktige minoritetar inkluderer mandsjuarar. Det kinesiske språket er inndelt i ei rad variasjonar. Beijiingdialekten vert nytta som utgangspunkt for standardkinesisk.
Historie
Den kinesiske antikken hadde følgjande dynasti, Xia-dynastiet herska i tida 2070 fvt.-1600 fvt. Shang-dynastiet herska i tida 1600 fvt.-1046 fvt. Zhou-dynastiet herska i tida 1046 fvt.–256 fvt. Vår- og haustannaltida var tida 722 fvt.–476 fvt. Krigarrika-tida var tida 476 fvt.–221 fvt, og med ho slutta den kinesiske antikken.
Qin-dynastiet herska i tida 221 fvt.–207 fvt.
Han-dynastiet herska i tida 202 fvt.–220.
Dei tre kongedøma herska i tida 220–280.
Jin-dynastiet herska i tida 266–420.
Nord- og Sør-dynastia herska i perioden 420–589.
Sui-dynastiet herska i tida 581–618.
Tang-dynastiet herska 618–907.
Dei fem dynasti og ti kongerike herska frå 907 til 960.
Dynastia Liao, Song, det vestlege Xia, og det yngre Jin-dynastiet herska i perioden 960–1276.
Yuan-dynastiet herska 1271–1368.
Særleg frå 600-talet til og med 1300-talet, kunne Kina reknast som den mest avanserte sivilisasjonen i verda.
Ming-dynastiet herska i tida 1368–1644.
Perístasi
Perístasi (gresk Περίσταση) er ein distriktsby i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Perístasi høyrer til kommunaleininga Paralía i kommunen Kateríni.
Kina-regionen
Historie
Mandsju- eller Qing-dynastiet herska i perioden 1644–1912.
Frå 1800-talet til ut på 1900-talet var landet for svakt til å slå attende europeisk kolonialisme og japansk invasjon. Samstundes var det interne konfliktar i landet. Kommunistsigeren i den kinesiske borgarkrigen etablerte Folkerepublikken Kina på fastlandet, medan Republikken Kina si regjering heldt fram med å kontrollera Taiwan og nokre mindre øyar i Austkinahavet.
Historia til landet vert kjenneteikna av ymse delingar og samanslåingar mellom skiftande periodar av fred og krig, og valdelege maktskifte. Makta låg gjerne i hovudsak hjå den kinesiske keisaren. Den røynlege makta kunne liggja hjå mektige embetsmenn og regionale krigsherrar. Kina sitt landområde har variert gjennom historia.
Bakgrunnsstoff
Hiina
Verdscupen i alpine greiner 1983/Menn
Verdscupen i alpine greiner for menn i 1983-sesongen tok til 5. desember 1982 i Pontresina i Sveits og vart avslutta 20. mars 1983 i Furano i Japan. Turneringa omfatta 32 renn og 37 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 11 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 3 super-g-renn, 11 utforrenn og 5 kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn.
Phil Mahre frå USA sikra seg FIS-premien for tredje gong i rad, medan svenske Ingemar Stenmark vart andremann og Andreas Wenzel frå Liechtenstein kom på tredjeplassen i den totale verdscup-turneringa.
Motala
Motala er ein svensk by som ligg i Östergötlands län i Östergötland. Han er administrasjonssenter i Motala kommun, og i 2011 hadde byen 29 824 innbyggjarar.
Byen ligg ved elva Motala som renn ut frå Vättern i retning av Austersjøen. Han er òg ein sentralt stad for Göta kanal, som blei bygd i 1810-åra. Kanalen renn parallelt med elva Motala, og held fram i vest ved Karlsborg i Västergötland. Byen er ein utprega industriby med verkstadindustri. Motala Verkstad vart grunnlagd i 1822, i samband med bygginga av kanalen og er det første mekaniske verkstaden i Sverige, og omtalt mellom anna i Jules Verne sine SF-romanar. Annan industri i byen er våpenindustrik, produksjon av elektriske hushaldningsartiklar, forbrukarelektronikk og meir. Den svenske radio- og TV-produsenten Luxor AB hadde fabrikkane sine i Motala.
Ved kanalen er grava til kanalbyggaren Baltzar von Platen.
Pōhutukawa
Pōhutukawa (Metrosideros excelsa) er eit eviggrønt tre i myrtefamilien. Det blømer praktfullt med ei mengd blomar som har talrike støvberarar. Blomane er som regel sterkt raudfarga, men kan også vera oransje, gule eller kvite.
Ordsoge
Pōhutukawa er ein av tolv Metrosideros-artar som er endemiske på New Zealand. Slektsnamnet Metrosideros er avleidd frå gamalgresk metra eller 'kjerneved' og sideron eller 'jern'. Artsnamnet excelsa er frå latin excelsus, 'høgaste, sublim'.
På engelsk er planten også kjend som New Zealand pohutukawa, New Zealand Christmas tree, New Zealand Christmas bush og iron tree.
Eit anna maorinamn på treet er kahika, men dette kan også visa til andre treslag som bartreet Dacrycarpus dacrydioides, blomen til rātā-treet (Metrosideros robusta), M. fulgens, Leptospermum scoparium og Libocedrus plumosa.
Utsjånad
Trea kan bli 15 til 20 meter høge med ei kuppelforma forgreining. Stammane er ofte fleirdelte og kan verta opp til to meter i diameter, og røtene er tjukke og vridde. Somme eksemplar har samanfletta, fiberrike luftrøter. Blada er avlange og lêraktige med mørkegrøn, blåaktig farge på oversida. Dei har eit tjukt lag kvite hår på undersida. Blomane dannar kvitlege frøkapslar som inneheld store mengder tynne, brune frø.
Blomar
Blomane til pōhutukawa er prega av ei mengd støvberarar som gjev dei eit børsteaktig preg. Dei er som regel sterkt raudfarga, men kan også vera oransje, gule eller kvite.
Pōhutukawatrea blømer frå november til januar, med eit høgdepunkt i siste halvdel av desember, medan det er sommar på den sørlege halvkula, med strålande høgraude blomar som dekkjer treet. Derfor har dei òg fått tilnamnet newzealandsk juletre. Det er variasjon i blømingstida til einskilde tre, like eins i sjattering og klårleik til fargane. I isolerte førekomstar har genetisk drift ført til lokale variantar: Mange av trea som veks kring innsjøar ved Rotorua dannar rosa blomar, og den gulblømande kultivaren «Aurea» stammar frå eit par tre som vart oppdaga på Motitiøya i Bay of Plenty rundt 1940.
Utbreiing
Den naturlege veksestaden til trea er er i kyststroka på Nordøya på New Zealand, nord for ei linje mellom New Plymouth (39° S) og Gisborne (38° S), der dei tidlegare danna eit ubrote kystbelte. Dei veks også på strendene til innsjøar i distrikta kring Rotorua.
Trea er kjende for å veksa på klipper, og er i stand til å få feste på vanskelege, nærmast vertikale stadar. Liksom slektningen på Hawaii,  ōhia lehua (M. polymorpha), har pōhutukawa vist seg tilpassingsdyktig, og veks godt på lavagrunn, dette er mellom anna tilfelle på Rangitoto, ei vulkanøy inne i Haurakigolfen.
Bruk og kulturell tyding
Tradisjonelt har maoriar hausta nektar frå treet og drukke henne. Honning frå pohukawatblomar skal ha høg kvalitet.
Borken blei brukt til medisin. Også tidlege europearar nytta han mot dysenteri og diaré.
Det har sterk, tung ved som kan brukast til å laga båtar, hus og møblar. Nyleg felt tømmer kan lett bøyast og passer derfor særleg godt til båtbygging. Ein har laga ulike reiskapar av treverket, som støytarar, klubber, padleårer og gravereiskapar. Veden eigner seg også godt som brensel.
Også fuglar som kaka, tuihonningetar og maorihonningetar drikk nektaren frå blomane. Mange fuglar kan bruka dei hole stammane til å byggja reir i.
Einskildtre
Eit stort pōhutukawatre ved Te Araroa på austkysten gjer krav på å vera det største i landet, med ei høgde på 20 og ei vidde på 38 meter. Alderen til treet er estimert til om lag 300 år, og det har fått namnet Te Waha o Rerekohu.
Eit anna viktig pōhutukawatre er eit heilag tre på Cape Reinga heilt nord på New Zealand. Dette treet skulle føra andene til dei daude over til den neste verda.
Ifølgje maorisoger blei Tainui-kanoen frå den store maorimigrasjonen fortøya til eit tre i Kawhia Harbour. Dette treet er blitt identifisert som Tangi te Korowhiti, eit fleire hundre år gammalt tre som i nyare tid er blitt truga av brann og sjukdom.
Pohutukawa i moderne kultur
Den newzealandske forfattaren Bruce Mason skreiv skodespelet The Pohutukawa Tree om kampen mellom tradisjon og det moderne symbolisert gjennom eit gammalt pōhutukawatre. Diktaren Lauris Edmond skildrar treet i diktet «Pohutukawa», som har opningslinjene:
Trugsmål og vern
På 1990-talet var bestanden av pōhutukawa på New Zealand redusert med over 90 %. Trea er truga av den innførte pungreven (på New Zealand kalla possum, Trichosurus vulpecula) som et opp lauva og knoppane. Over tid fører dette til at trea døyr. Vidare kan beiting frå innførte husdyr som kveg, sauer og geiter hindra småtre frå å etablera seg. Andre innførte artar som hindrar spiring er mattedannande gras som kikuyu (Pennisetum clandestinum). Utbygging av kysten, vegutviding, rydding av vegetasjon, skogbrann og andre menneskelege faktorar truger også trea.
På 1990-talet såg framtida til treet på New Zealand svart ut. Ein miljøvernorganisisasjon, Project Crimson, blei oppretta med det målet å snu tilbakegangen til pōhutukawa og andre Metrosideros-arter ved nyplanting og kontroll av invasive artar.
Dyrking og forvilling
Pōhutukawa er eit populært prydtre, og der er store eksemplar i dei fleste kystbyane på Nordøya. Det finst også ei rekkje ulike variantar og kultivarar.
Treet har ein kraftig vokster, og er lett å få til å gro, og det greier seg godt sør for den naturlege grensa si. Det har vorte eit naturalisert tre i Wellingtonområdet og nord på Sørøya. Pōhutukawa har vorte innført til andre land med eit mildt eller varmt vêrlag, mellom anna sør-vestlege delar av Australia, og det veks no vilt på Norfolk Island. Det spreier seg også på klipper i Sydney-regionen i Australia.
På kysten av California er det eit populært tre i gater og parkar, men er blitt skulda for å øydeleggja kloakksystem og fortau med røtene sine. I somme område av Sør-Afrika veks pōhutukawa så godt at treet vert rekna som ein invasiv art i det naturlege fynbos-landskapet.
Treet veks i Spania så langt nord som La Coruña, der det veks eit fleire år gammalt tre som er blitt eit symbol for byen. I England har pōhutukawa tolt temperaturar så låge som -7,3º C (i Tresco på dei vanlegvis milde Scillyøyane).
Linköping
Linköping (uttakt /ˈlinːɕœːpiŋː/) er ein by i Sverige. Med 104 232 innbyggjarar i 2011 er han den sjuande største i landet. Byen er òg centralort. Byen er administrasjonssenter i Östergötlands län og i Linköpings kommune.
Linköping, som ligg ved Stångån sør for sjøen Roxen, har sjøsamband gjennom Göta kanal, og er eit jernbaneknutepunkt, bispesete, lenshovudstad og i det heile ein typisk sentralstad. Byen har hatt ein sterk industriell ekspansjon etter krigen. Den viktigaste industribedrifta er Saab (fly). Linköping var tidlegare standkvarter for fleire militære avdelingar. Samarbeid mellom universitetet og næringslivet har medverka til at mange IT-relaterte verksemder har vakse fram.
Linköpings universitet blei oppretta 1970. Byen har òg regionsjukehus, stifts- og landsbibliotek, teater, länsmuseum og flyvåpenmuseum. I utkanten av byen ligg «kulturreservatet» Gamla Linköping, der ein del av den eldre bybusetnaden er gjenreist. Linköping voks fram som handelsplass i tidleg mellomalder, og vart bispesete på 1100-talet. Linköping domkyrkje, den best verna mellomalderkatedralen i Sverige, vart om- og påbygd i fleire etappar frå ca 1230, og har altertavle av Henrik Sørensen (1934). Linköping slott er frå 1100-talet og er i dag landshøvdingsresidens.
Linköping er heimen til ishockeyklubben Linköpings HC, som spelar i SHL.
Stine Kufaas
Stine Kufaas er ein tidlegare norsk friidrettsutøvar frå Buvika i Skaun kommune. Ho vart norsk meister i høgdehopp i 2006 og 2008-10. I 2008 var ho i tillegg med på Trondheim sitt vinnarlag på 1000 m stafett. Dei personlege rekordane i høgdehopp og i høgdehopp utan tilløp er høvesvis 1,93 meter og 1,53 m. Kufaas var medlem av Trondheim friidrett fram til 2008, sidan 2009 var ho med i IL BUL i Oslo.
Aktiv
Kufaas erobra sin fyrste NM-medalje då ho med eit hopp på 1,76 meter vann bronsen under NM i friidrett 2003 i Fredrikstad, jamt med sølvvinnaren, men heile 14 centimeter bak noregsmeisteren Anne Gerd Eieland. Same sesongen sette ho personleg rekord med 1,78 m.
To år seinare forbetra Kufaas sin personlege rekord til 1,81 m under noregsmeisterskapen og ho fekk sitt fyrste NM-sølv, bak gullvinnar Eieland. Året deretter, 2006, vart ho noregsmeister med eit hopp på 1,83 m og slo sølvmedaljevinnar Eieland med to centimeter. Tidlegare i sesongen hadde ho persa til 1,85 m. I juni 2007 forbetra ho den personlege rekorden til 1,86 m under eit stemne i Stjørdalshalsen. Seinare i sesongen bytta Kufaas og Eieland atter ein gong plass på pallen under noregsmeisterskapen i friidrett; Eieland vann NM-gullet med 1,84 m, medan Kufaas stoppa på 1,81 m.
Åra 2008-10 vann Kufaas alle dei tre påfølgjande noregsmeisterskapane. Ho sette personleg rekord med 1,87 m då ho vann NM-gullet i 2008. Under same meisterskapen var ho på Trondheim friidrett sitt vinnarlag på 1000 meter stafett. I 2009 forbetra Kufaas den personlege rekorden til 1,91 m og ho vann høgdetevlinga under B-ligaen for europeiske friiidrettslandslag på Fana stadion. Under NM i friidrett 2009 vann ho gullet med same sluttresultatet som året før; 1,87 m. Ho deltok i VM i friidrett 2009 i Berlin, men likte ikkje underlaget på olympiastadion og stoppa på 1,85 m i kvalifiseringa. I 2010 gjekk ho over 1,93 på Lillehammer og kvalifiserte seg til EM i friidrett 2010 i Barcelona. Ho klarte 1,90 m i kvalfiseringa under europameisterskapen, to centimeter for lågt til å få plass i finalegruppa. Seinare i sesongen vann ho NM 2010 med 1,89 m, same høgda som også sølvvinnaren Øyunn Grindem klarte.
I 2011 var Kufaas plaga med nakkeskade og lukkast ikkje å kome over 1,90 m i noko stemne. Under noregsmeisterskapen i Breim tok ho sølvmedaljen med 1,86 m, same høgda som noregsmeisteren Tonje Angelsen. Ho opna 2012-sesongen med 1,85 m under eit stemne i Los Angeles i USA. Skadeplagene melde seg deretter for fullt og ho valde seint i 2012 å slutte med friidrett.
London Voices
London Voices er eit kor skipa av Terry Edwards i London i 1973. I tidlege år omfattar det òg London Opera Chorus og London Sinfonietta Voices and Chorus. I 2004 vart Ben Parry med-direktør i ensemblet. London Voices har vore involvert i fleire operaer og filmar, inkludert Hobbiten, Hunger Games, forløpartrilogien Star Wars, Ringenes herre og Harry Potter, The Iron Lady, Enemy at the Gates, La traviata og The Passion of the Christ. Dei har samarbeidd med artistar som Luciano Pavarotti, Dave Brubeck, Paul McCartney, Queen og Deaf Havana.
Diskografi og filmar
Utvald filmusikk med London Voices:
Utvalde innspelingar med London Voices:
Krka i Kroatia
Krka er ei elv i Dalmatia i Kroatia med ei lengd på om lag 73 km, vidkjend for sine mange fossefall. Ho har sitt utspring nær grensa til Bosnia-Hercegovina ved foten av fjellet Dinara. Ho renn forbi Knin i indre Dalmatia mot sør, og renn ut i Prokljanskosjøen nær Skradin. Dei mest kjende plassane ved elva er øya Visovac og Krka kloster.
Høgskolen i Buskerud og Vestfold
Høgskolen i Buskerud og Vestfold er ein statleg høgskule som fanst frå 1. januar 2014 til 31. desember 2015, då han gjekk saman med Høgskolen i Telemark for å danna Høgskolen i Sørøst-Norge.
Historie
Høgskolen vart skipa 1. januar 2014 ved at Høgskolen i Buskerud og Høgskolen i Vestfold vart slegne saman til ein høgskule. Høgskulen er regionalt forankra, og har campusar (studiestadar) i Drammen, Vestfold, Kongsberg og Ringerike. Søknaden om å slå saman høgskulane i fylka Buskerud og Vestfold vart levert til Kunnskapsdepartementet 20. september 2012, etter at styra ved båe høgskulane hadde vorte samde 27. august 2012 om å tilrå samanslåing. Ein viktig premiss for samanslåinga var at alle fire campusane skal halde fram, og at auken i talet på studieplassar i framtida skulle gå føre seg på alle dei fire campusane.
Høgskolen i Buskerud og Vestfold hadde fire fakultet:
Høgskolen i Buskerud og Vestfold skal tilby profilerte, forskingsbaserte studieprogram innanfor fagområda:
800-talet fvt.
Hendingar på 800-talet f. Kr.
Halvard Hanevold
Halvard Hanevold var ein norsk skiskyttar frå Asker. Han var dobbelt verdsmeister og dobbelt olympisk meister i skiskyting.
Karriere
Hanevold si karriere profitterte på den radikale forynginga av det norske landslaget vinteren 1994. Sjølv om det ikkje vart nokon suksess i OL på Lillehammer bygde lagleiinga vidare på ungdomen, og i 1995 kunne Hanevold feira sin første verdsmeistertittel i den no avskaffa lagkonkurransen (saman med Frode Andresen, Dag Bjørndalen og Jon Åge Tyldum.) Han betra seg stadig, og har sidan 1996 alltid vore mellom dei 30 beste i verdscupen (beste plassering: 4. plass i 2003/04).
Tidleg i 1998 vann han sin første verdscupsiger i Antholz (Anterselva), to månader seinare vann han overraskande gull på 20 km i OL i Nagano, der han på siste runden tok knekken på italienaren Pieralberto Carrara. Veka etter kom sølvmedaljen på stafetten. Suksess-sesongen vart komplett med gull i lagkonkurransen i VM.
Frå 1998 til 2000 vann Hanevold fem verdscupsigrar til. I OL i Salt Lake City i 2002 vann han på nytt OL-gull med stafettlaget, men den neste individuelle sigeren kom ikkje før i VM i Khanty-Mansijsk i 2003, der han vann gull på 20 km.
I 2003/04-sesongen vann han i to etterfylgjande renn, kom på sigerspallen fem gonger og vann sølv i stafetten i VM. I VM i 2005 vann han på nytt gull på stafetten (saman med Ole Einar Bjørndalen, Stian Eckhoff og Egil Gjelland. I Torino i 2006 deltok han i sitt fjerde vinter-OL, og tok ein sølv- og ein bronsemedalje.
Hanevold var utdanna sivilingeniør.
Hornbæk
Hornbæk er eit tettbygd område med hamn, ei tidlegare fiskarlandsby, som ligg på nordkysten av Sjælland i Danmark, i Helsingør kommune i Region Hovedstaden, om lag 12 kilometer nordvest for Helsingør by. Folketalet i Hornbæk er 3.503 (2012). Men då det ligg store sommarhusområde i Hornbæk, og det langs kyststripa ligg store og breie sandstrender som vert flittig nytta av sommargjester og badegjester andre stader frå, er det kvart år om lag 35.000 feriegjester som vitjar Hornbæk. Tidlegare har Hornbæk vore kjent for badehotellet Trouville, som no er vorte bygd om til feriebustader etter ein brann.
Hornbæk har jarnbanehaldeplass for den private jarnbanen Helsingør-Hornbæk-Gilleleje Banen (HHGB), òg kalla Hornbækbanen, som gjev togsamband til byen Helsingør i aust, og via Gilleleje til byen Hillerød.
I sentrum av den eldre parten av den tradisjonelle fiskarlandsbyen ligg Hornbæk kyrkje frå 1737, bygd i kvitkalka teglstein og utan særskild korutbygg, med rundboga vindauge og eit kopar- og blytekka lite tårn, ein såkalla takryttar, plassert midt på mønet. Kyrkja er den tredje på same staden. Granitt-døypefonten er 800 år gamal. Altarbiletet førestillar Jesus og den samaritanske kvinna, og er måla av guldaldermaleren C. W. Eckersberg og  hengt på plass i 1838. I kyrkja heng det fire kyrkjeskip (skipsmodellar) som har å gjere med dei såkalla Kaperkrigane mellom Danmark og England i åra 1809 til 1814.
Hornbæk vart på slutten av 1800-talet kjent som eit idyllisk fiskarleie ved å ha vorte skildra og heidra av den namngjetne danske kunstmålaren og diktaren Holger Drachmann (fødd i 1846 i København, død i 1908 i Hornbæk), som vitja Hornbæk i ei årrekkje og gjorde seg gjeldande i det lokale selskapslivet hjå både borgarskap og fiskarar. Mange andre kunstnarar, mellom andre Peder Severin Krøyer, vitja òg Hornbæk i denne tida. Kunstnarane sette særleg pris på det særeigne naturlege ljoset i Hornbæk, og jamvel i dag er Hornbæk eit sentrum for kunstnarar.
Oscar Wilde
Liv
Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde var fødd i Dublin, i ein anglo-irsk protestantisk familie. Foreldra var Jane Francesca Wilde, fødd Elgee, ein framgangsrik forfattar og irsk nasjonalist, og Sir William Wilde, ein leiande øyre- og augekirurg som skreiv bøker om arkeologi og folklore.
Wilde studerte klassisk litteratur ved universitetet i Dublin til 1874, og vann Berkeleys gullmedalje for sin innsats. Han fekk eit stipend til universitetet i Oxford, der han studerte vidare til 1878.
Han møtte Constance Lloyd, dotter av den velståande Horace Lloyd, i London, og gifta seg med henne 29. mai 1884. Paret fekk to søner, Cyril (1885) og Vyvyan (1886). Då Wilde-namnet blei knytt til homofili-skandalen tok Constance etternamnet Holland for seg og sønene. Cyril blei drepen i første verdskrigen, men Vyvyan Holland overlevde og blei forfattar og omsetjar. Sonen hans, Merlin, har redigert og gjeve ut fleire verk om bestefaren.
I 1895 vart Wilde dømt til to års tukthus for homoseksualitet, og vart utfrosen av den engelske sosieteten. Straks etter soninga drog han til Frankrike, og vende aldri tilbake til England. I Paris skreiv han Balladen om Reading fengsel, som skildrar tida i fengsel.
Skodespel
(Datoar er lista etter fyrste framføring)