cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beer-Lambert-lova
Likningar
Lova seier at det er eit logaritmiske forhold mellom transmisjonen (eller transmissiviteten) T, til lys som går gjennom ei stoff og produktet av absorpsjonskoeffisienten til stoffet, α, og lengda lyset går gjennom stoffet, ℓ eller den optiske luftmassen. I lag vert αℓ kalla optisk tjukkleik. Absorpsjonskoeffisienten kan igjen skrivast som eit produkt av anten molar absorptivitet til det absorberande stoffet, ε, og konsentrasjonen c av dei absorberande bestanddelane i stoffet, eller eit absorpsjonstverrsnitt σ og (tal)tettleiken N av desse.
For væsker vert forholdet vanlegvis skriven som
For gassar, særleg i fysikk og innan spektroskopi, vert likninga normalt skrive
der I0 er strålingsenergien ved inngangen til mediet og I er energien ved utgangen.
Transmisjonen er uttrykket i form av ein absorbans som for væsker er definert som
og for gassar definert som
Kyohei Noda
Kyohei Noda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Beer-Lambert-lova
Likningar
Så om lengda og den molare absorpitiviteten (eller absorpsjonstverrsnittet) er kjend, og absorbansen vert målt, så kan ein finne konsentrasjonen av stoffet (eller talet på absorberande bestanddelar).
Kyohei Noda
Han spela for klubbane Tokyo Verdy, Okinawa Kariyushi FC, FC Ryukyu og FC Gifu.
Beer-Lambert-lova
Likningar
Sjølv om uttrykka over alle ofte vert kalla Beer-Lambert-lova, bør namnet i røynda berre nyttast om dei to siste. Årsaka er at historisk så seier Lambert-lova at absorpsjonen er proposjonal til lengda lyset går, medan Beer-lova seier at absorpsjonen er proporsjonal til konsentrasjonen av absorberande bestanddelar i stoffet.
Om konsentrasjonen vert uttrykket som ein molfraksjon, til dømes ein dimensjonslaus fraksjon, så får molar absorptiviteten (ε) same dimensjon som absorpsjonskoeffisienten, til dømes den resiproke lengda (t.d. cm−1). Om konsentrasjonen derimot vert uttrykt i mol per volum, så vert molar absorptivitet (ε) nytta i L·mol−1·cm−1, eller stundom omforma til mol−1 cm2.
Fossholtinden
Fossholtinden (1200 moh.) i Ørsta på Sunnmøre markerer vestenden på ei tagget egg som går ut frå Åvasstinden. Egga er 5 m høgare (ca. 1205 moh.) litt lengre aust, men Fossholtinden er det frittliggande utsiktspunktet.
Fossholtinden er lett å nå langs den slakke fjellryggen i nordvest, enten ein startar frå Vartdal eller Nordre Vartdal.
José Pedro Santos
José Pedro Santos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Zhouzhi
Zhouzhi er eit fylke i provinsen Shaanxi i Folkerepublikken Kina. Det ligg i den subprovinsielle byen Xi'an.
Folketalet var på 615,966 i 1999.
Historie
I småbyen Luguantai i Zhouzhi fylke er det blitt funnt historsk interessante stelar som er av betyding både for taoismen og for historia til kristendommen i Kina. To av stelene omtaler Laozi si legendariske ferd mot vest, ridande på ein okse. Ein av stelane, Xi'anstelen, nemner korleis den syro-orientalske kyrkja kom til Kina, med misjonæren Alopen i spissen, på 600-talet.
Kulturminne
Fawang-pagoden ved Xianyoutempelet (Xianyou si Fawang ta, 仙游寺法王塔), Bayunpagoden (Bayun ta, 八云塔) og pagoden ved Daqinklosteret (Daqin sita, 大秦寺塔) står på Folkerepublikken Kina si liste over kulturminne.
Samferdsle
Riksveg 108 i Kina går gjennom området. Riksvegen tek til i Beijing og fører via Taiyuan, Xi'an og Chengdu sør til Kunming i den sørvestlege provinsen Yunnan.
Riksveg 310 i Kina går gjennom området. Denne viktige trafikkåra byrja i Lianyungang i Jiangsu, går vestover og ender i Tianshui i provinsen Gansu. Han går innom større byer som Xuzhou, Shangqiu, Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.
Røntgenium
Røntgenium er eit kunstig grunnstoff i gruppe 11 i periodesystemet. Tidlegare hadde grunnstoffet det midlertidige namnet unununium og symbol Uuu. Lite er kjend om eigenskapane til røntgenium.
Fakta:
Historie
Røntgenium vart først framstilt hos Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI) i Darmstadt i Tyskland den 8. desember 1994.
Burano
Sjølv om øya raskt vart ein blømande busetnad vart ho styrt frå Torcello og hadde ingen av privilegiane som den øya eller Murano hadde. Ho vart først viktig på 1500-talet då kvinner på øya byrja å lage kniplingar eller blonder. Kniplingane vart etterkvart eksportert til heile Europa, men eksporten minka 1700-talet og industrien vart ikkje vekt til live igjen før i 1872 då det vart grunnlagd ein skule for blondeveving. Industrien blømde igjen på øya, men i dag er det få som driv med denne tradisjonen sidan det er svært tidkrevande og derfor har høg salspris.
Buram er kjend for dei små, lysmåla husa, som har vore populære hos kunstnarar. Designaren Philippe Starck eig tre hus. Andre attraksjonar er San Martino-kyrkja med eit klokketårn, Oratorio Santa Barbara og eit museum for blondemaking. Fargane på husa følgjer eit spesifikt system som har sitt opphav i øya sin gullalder. Om nokon vil måle huset sitt må dei derfor sende ein søknad til kommunestyret, som så vil gje svar om kva for nokre fargar som er tillate. Denne praksisen har ført til ein mangfaldige pastellfarga hus som er karakteristiske for øya i dag.
Burano ligg 7 km frå Venezia, ei reise som tar 40 minutt med dei venetianske båtane, «vaporetti». Øya er forbunden til Mazzorbo via ei bru. I dag har Burano om lag 4 000 innbyggjarar.
MS «Color Magic»
MS «Color Magic» er ei ferje eigd av reiarlaget Color Line. Skipet blei døypt 15. september. Color Magic er i grove trekk ein kopi av MS «Color Fantasy», skipet har 15 dekk, med spa, badebasseng, kasino osb. Color Magic skal gå i rute Oslo-Kiel saman med «Color Fantasy». Color Magic har 1016 lugarar, der 54 av dei er suiter. Det er mesten 3000 sengeplasser (2975). Båten er 223,8 meter lang og veier 4750 tonn utan last. Skipet er 34,4 meter bredt og høyden er 59,2 meter med ein toppfart på 22,3 knopp.
Johan Christian Johnsen
Johan Christian Johnsen var ein norsk journalist, redaktør, stortingsrepresentant for partiet Venstre, og leksikograf.
Myrnohrad
Myrnohrad (ukrainsk og russisk skrift Мирноград) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina.
Johan Christian Johnsen
Johnsen var frå Kristiansand, der far hans var inspektør i fattigvesenet. Sjølv var han i unge år fyrst tilsett i farbroren Hans Johnsen si handelsforretning, så i stefaren T. O Fuglli si tilsvarande forretning. Han reiste deretter til sjøs, men etter nokre turar gav han opp sjømannslivet. Vidare arbeidde han på eit trelastkontor, før han i 1834 var tilsett på eit handelskontor i Antwerpen. Heimkomen til Noreg var han fullmektig i O. P. Moe & søn, år 1837 tok han sjølv til med kjøpmannskap i Stavanger.
Johnsen var redaktør av Stavanger Amtstidende 1843-46, og redigerte månadsskriftet For ungdommen som kom ut i Stavanger i 1846-47. Han grunnla i 1848 vekebladet Almuevennen og dreiv trykkeri i Kristiania, som trykte denne avisa og ulike skrifter og bøker. Frå 1855 kom bilaget Adressebladet, med meir politisk stoff enn Almuevennen. Han selde Almuevennen til bladet Fædrelandet i 1893, eit blad som under namnet Landsbladet gjekk inn i 1911. Attåt desse bladtiltaka prøvde han å få ut ei ny dagsavis, både i 1866 og 1870.
Johnsen representerte Stavanger by på Stortinget 1848, 1851 og 1854. Han var i 1848 sekretær i næringskomite nr 2, på dei to andre stortinga var han medlem av tollkomiteen. Frå 1845 til 1851 var han medlem av Stavanger bystyre. Han var fyrste formann i 'Det norske avholdsselskap'.
Johnsen flytta til Christiania etter han vart vald til statsrevisor i 1854. Denne stillinga hadde han til 1878, han sa då frå seg.
Johnsen sitt trebandsverk Norsk Haandlexikon for almennyttige Kundskaber kom ut i perioden 1879 til 1888. Verket var det første leksikon på norsk som kom ut i Noreg.
Silva Jose Reinaldo Fernandes
Silva Jose Reinaldo Fernandes er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare og Verdy Kawasaki.
Alan Alexander Milne
Alan Alexander Milne, kjend som A.A. Milne, var ein britisk forfattar som er best kjent for bøkene om Ole Brumm. Han har òg skrive barnerim, nokre av dei om Ole Brumm og vennene hans.
A.A. Milne vart fødd i Skottland, men voks opp i London. Som barn hadde han blant anna H. G. Wells som lærar. Han gjekk på Westminster School og Trinity College, Cambridge der han studerte matematikk. Under opphaldet der kom han på trykk i studentmagasinet Granta.
A.A. Milne skreiv for det britiske humorbladet, og blei sidan assisterande redaktør for bladet. Milne deltok i den britiske hæren under første verdskrigen, men etter krigen fordømde han krigen i Peace with Honour (1934) (ei fordømming han modererte noko i 1940 med War with Honour). I 1925 kjøpte han ein landstad i Hartfield i East Sussex og flytta hit etter å ha blitt ufør etter ein hjerneoperasjon i 1952.
Etter at A.A. Milne døydde, vart rettane til Ole Brumm-figurane selde til Walt Disney Company, som har lagd fleire teiknefilmar om Ole Brumm og produsert mange Ole Brumm-relaterte produkt.
Izium
Izium (ukrainsk Ізюм) er ein by ved elva Donets i Kharkiv oblast (provins) aust i Ukraina. Han er det administrative senteret i Iziumskyj rajon (distrikt), men byen er òg eit eige rajon i oblastet og ligg kring 120 km søraust for Kharkiv.
Byen vart først nemnd i 1571 i samband med krimtatarar på krigsstien og Izium vart eit viktig senter i Sloboda Ukraina og eit kosakkregiment heldt til her mellom 1688 og 1765. Under andre verdskrigen heldt den raude armeen eit stort bruhovud her. Dei vart avskorne av tyske styrkar og eliminert i det som vart ein av dei mest dyrekjøpte lærepengane til den raude armeen.
Namnet Izium tyder 'rosiner'.
Mieszko I av Polen
Mieszko I (fødd 922-945, død 25. mai 992) var den første historiske representanten av det piastiske dynastiet. Som hertug av Polen frå om lag 960 og fram til han døydde, var han polanarane sin første historiske herskar, og vert samstundes rekna som som den faktiske grunnleggaren av Polen.
Likevel gjekk den tyske markgreven Hodo – om enn på eiga hand – til åtak på Polen i 972, men vart knust same år i det kjente slaget ved Cedynia. Med det same styrkte Mieszko stillinga si i Vest-Pommern, og området fram til elva Oder vart no ein del av riket hans. Mieszko vidareførte politikken til far sin (Siemomysł) og bestefaren (Listek). Som herskarar av eit heidensk hertugdøme på territoria til dagens Stor-Polen, hadde begge to gjennom alliansar og militær styrke underordna seg Kujavia og truleg òg Aust-Pommern og Masovia.
Då Dobrawa døydde i 977 lausna den polsk-tsjekkiske alliansen, og om lag 990 erobra Mieszko Schlesien og truleg òg Vesle-Polen frå Tsjekkia. Mieszko gifta seg på ny i 980 med tyske Oda von Haldensleben.
Bevarte kjelder skildrar Mieszko I som ein dyktig politikar, talentfull leiar og karismatisk herskar. Han gjekk inn i alliansar mellom anna med Tsjekkia, Sverige og Det tysk-romerske riket. I utanrikspolitikken let han seg først og fremst leie av riket sine interesser, og kunne inngå overeinskomst til og med med sine tidlegare fiendar.
Mieszko I etterlet eit rike med tydeleg forsterka posisjon i Europa, og med eit territorium som (i det minste) var dobla. Før han døydde delte han riket mellom dei tre sønene sine.
Under kristninga av Polen i 966 omfatta riket til Miezko Stor-Polen, Kujavia, Masovia, Aust-Pommern og delar av Vest-Pommern. Mot slutten av regjeringstida hans vart òg Schlesien og Vesle-Polen innlemma i riket. Det utgjorde eit område på om lag 250 000 km², med cirka 1 million innbyggjarar. Hovudstade var Gniezno, og andre hovudbyar var Poznań, Ostrów Lednicki og Giecz.
Piz Mitgel
Piz Mitgel er eit 3 159 meter høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet ligg i fjellkjeda Albulafjella. Fjelltoppen ligg nord for Savognin og utgjer saman med Piz Ela og Tinzenhorn den såkalla Bergüner Stöcken, ei undergruppe av Albulafjella. Piz Mitgel skil dalen Albulatal i nord frå Oberhalbstein i sør.
Fyrstebestiginga av Piz Mitgel fann stad på den sveitsiske nasjonaldagen i 1867. Briten Douglas Freshfield hadde fylgje med dei to brørne F. og H. Devouassoud på turen. Fjellhytta Elahütte er eit vanleg utgangspunkt for ein topptur. Normalruta er sikra med ståltau, og krev lett klatring.
Granada
Granada er ein by i Andalucía, sør i Spania. Byen ligg ved foten av fjellrekkja Sierra Nevada, ved samløpet til fire elvar: Darro, Genil, Monachil og Beiro. Han er provinshovudstad i provinsen Granada. Granateple (spansk granada) er det heraldiske symbolet til Granada.
Applikasjonslaget
Applikasjonslaget er lag sju i OSI-modellen. Protokollar for å oppnå ein spesiell teneste som filutveksling, e-post, eller nettradio høyrer til på dette laget. Eit velkjent eksempel er HTTP-protokollen som brukast av ein nettlesar for å utveksle data med ein tenar.
Granada
Staden vart folkesett i oldtida av iberarar, romarar og visigotar. Busetnaden vart ein større by i Al-Andalus på 1000-talet under Taifaen Granada. På 1200-talet vart han hovudstad for Emiratet Granada under Nasridedynastiet, den siste staten styrt av muslimar på Den iberiske halvøya. Granada vart erobra i 1492 av dei katolske monarkane og omforma til ein kristen by i løpet av 1500-talet.
Alhambra, eit citadell og palass frå Nasridedynastiet, ligg i Granada. Det er eit av dei best kjende døme på muslimsk arkitektur, og eit av dei mest vitja turistmåla i Spania. Påverknad frå muslimsk tid og maurararkitektur er også framleis til stades i Albaicín-delen av byen og i andre byggverk frå mellomalderen. På 1500-talet bløma også mudéjar- og renessansearkitektur her, seinare følgd av barokke og churriguerastilar.
Geografi
Granada ligg i Vega de Granada, ei senking eller slette i fjellsystemet Cordilleras Béticas, som fortset i vest med Archidona og Antequera og i aust med Guadix, Baza og Huéscar.
Klima
Granada har a middelhavsklima med varme somrar (Csa) som nærmer seg kaldt steppeklima (BSk). Somrane er varme og tørre med daglege gjennomsnittstemperaturar på 34 °C i den varmaste månaden (juli). Temperaturar på over 40 °C er ikkje uvanlege om sommaren. Vintrane er kjølige og fuktige, og det meste av nedbøren finn stad frå november til januar. Den kaldaste månaden er januar, med temperaturar om dagen rundt 13 °C som går ned til rundt 1 °C om natta. Frost er vanlege ettersom temperaturar ofte går under frysepunktet tidleg om morgonen. Snø er uvanleg, men opptrer nokre år. Vår og haust er ustadige, med milde til varme temperaturar. Tidleg på sommaren i 2017 opplevde byen to store heitebølgjer som slo gamle, langvarige varmerekordar med ei ny maksimumstemperatur for juni på 40,6 °C den 13. juni (den tidlegare rekorden var 40,0), som så vart slått tre gonger i løpet av fire dagar med 40,9 °C den 14. juni, 41,3 (15. juni) og til slutt 41,5 (17. juni). Rundt ein månad seinare kom ei ny bølgje med ekstreme temperaturar. Det vart sett ny varmerekord for juli med 45,7 den 12. og 45,3 °C den 13. juli, nesten 3 grader meir enn den føre rekorden for denne månaden.
Eldre tider
Byen har vore busett sidan starten på historisk tid. Det fanst ein keltiberisk busetnad her, som fekk kontakt med fønikarane, kartagenarane og dei gamle grekarane. På 400-talet fvt. oppretta grekarane ein koloni dei kalla Elibyrge eller Elybirge (gresk skrift Ἐλιβύργη) på staden. Under romersk styre dei siste hundreåra f.Kr., hadde namnet vorte Illiberis. Som Illiberis fekk byen prege sine eigne myntar. Vestgotarane opprettheldt byen som eit viktig senter for både kyrkja og borgarleg forvalting, og forsterka forsvarverket i byen. Byen låg òg under Austromarriket i 60 år.
Eit jødisk samfunn vart oppretta som ein forstad til byen og fekk namnet Gárnata eller Gárnata al-yahud («Granadaen til jødane»). Det var med hjelp av dette samfunnet at dei mauriske styrkane først tok byen i 711, sjølv om han ikkje var fullstendig sikra før i 713. Dei kalla byen det iberiske namnet Ilbira, medan den resterande kristne busetnaden kalla han Elvira og han vart hovudstad i ein provins i Cordoba-kalifatet. Borgarkrigar som øydela kalifatet tidleg på 1000-talet førte til at byen vart øydelagd i 1010. Under gjenoppbygginga vart forstaden Gárnata (arabisk skrift غرناطة) innlemma i byen og det moderne namnet kjem frå denne forstaden. Då Zirid-dynastiet tok over byen i 1013 vart Granada ein del av det sjølvstendige emiratet Taifaen Granada. Mot slutten av 1000-talet hadde byen spreidd seg over Darro og nådd staden der Alhambra ligg i dag.
Nasrideemiratet Granada
I 1228, då Almohad-prinsen Idris forlet Iberia for å ta over som leiar av Almohad, tok den ambisøse Ibn al-Ahmar over og oppretta det mest langvarige muslimske dynastiet på Den iberiske halvøya - nasridane. Då Reconquista kom i full sving etter erobringa av Cordoba i 1236, stilte nasridane seg på side med Ferdinand III av Castilla, og vart offisielt ein vasallstat i 1228. Staten vart offisielt «Emiratet Granada» i 1238.
Granada var verande ein vasall under Castilla i fleire tiår og gav dei høve til handel med den muslimske verda, særleg gullhandel frå områda like sør for Sahara. Nasridane gav òg Castilla soldatar, og leigesoldatar frå Nord-Afrika.
2. januar 1492 overgav den siste muslimske sultanen i Iberia, Muhammad XII, kjend som Boabdil for spanjolane, seg og gav frå seg Granada til Ferdinand og Isabella, Los Reyes Católicos («dei katolske monarkane»), etter å ha omleira byen.
Dei viktigaste nasrideherskarane i Granada var:
Fallet til Granada markerte slutten på den åttehundre år lange periode med islamsk styre på Den iberiske halvøya.
Granada etter 1492
Erobringa av det muslimske Granada av styrkane til Ferdinand og Isabella er ei av dei viktigaste hendingane i historia til Granada. Fredsavtalen gjorde at dei muslimske innbyggjarane i byen skulle få halde fram å bu fritt i byen og få halde både trua og skikkane sine. Dei muslimske innbyggjarane vart kjende som mudéjar, eit omgrep som kan tolkast som 'underkasta' eller 'temja'. Dei jødiske innbyggjarane måtte etter planen konvertera til kristendommen eller eller forlata byen innan tre år, men denne ordninga vart raskt erstatta av Alhambra-decketet frå 31. mars 1492, som tvinga alle jødar i Spania til å konvertera eller verta utviste innan fire månader. Konverterte jødar vart kalla conversos. Nokre av dei heldt fram med å praktisera trua si i løyndom som såkalla kryptojødar eller marranoar.
I 1499 vart kardinal Francisco Jiménez de Cisneros frustrert av den første erkebiskopen i Granada Fernando de Talavera, som han meinte var for treg med å prøve å vende om muslimane. Han innførte derfor eit ein plan for å få døypt dei med tvang. Planen til Cisneros var eit brot på fredsavtalen og dette provoserte eit væpna opprør i Alpujarras, ein landleg region sørvest for byen. Som svar på opprøret, i 1501, oppheva den kastiljanske krona avtalen og kravde at muslimane i Granada anten skulle konvertere eller flytte ut. Mange valde å flytte til Nord-Afrika, særleg blant den muslimske eliten, men dei fleste muslimane i byen valde å vera verande og konverterte til kristendommen, sjølv om nokre av dei heldt fram å dyrke islam i løyndom. Dei katolske etterkomaranae av maurarane vart kalla moriscoar.
I løpet av 1500-talet fekk Granda eit gradvis meir kristent og kastiljansk preg då folk frå andre delar av Den iberiske halvøya flytta hit.. Då byen overgav seg i 1492 hadde han 50,000 innbyggjarar, nokre få av dei kristne som hovudsakleg var fangar. I 1561 (året den fyrste kongelege folketeljinga vart halden) husua byen 30,000 kristne tilflyttarar og rundt 15,000 moriscoar.
Moskeane i byen vart omdanna kyrkjer. Frå 1520-talet av byrja ein byggja nye kyrkjer i staden for å konvertera moskear. Nye bygg som katedralen og Chancilleríaen omdanna det urbane landskapet. I 1531 skipa Karl I (V) Universitetet i Granada på staden der den tidlegare madrasaen bygd av Yusuf I hadde stått.
I desember 1568, under ei tid med fornya forfølging av moriscoar, braut det ut eit opprør i Alpujarras kjent som det andre moriscoopprøret. Sjølv om morisco-innvbyggjarane i byen hadde lite å gjera med opprøret, gav kong Filip II ordre om å utvisa den store fleirdelen av dei frå kongeriket Granada, med unntak for handverkarar og profesjonelle som vart rekna som essensielle for økonomien. Dei utviste folka vart busette spreidd i byar i heile Castilla. Den siste forvisinga av moriscoane frå Castilla og Aragon fann stad mellom 1609 og 1614.
Seinare historie fram til i dag
På 1600-talet stagnerte innbyggjartalet i byen på rundt 55,000, trass i betydeleg innvandring og ein folkeauke elles i landlege delar av Kongeriket Granada, som var blitt sterkare avfolka gjennom utvisinga av moriscoane i det føre hundreåret. Den demografiske stagnasjonen i byen på 1600-talet og den jamne folkeveksten i riket elles likna den demografiske katastrofen ein såg i heile Castilla-riket i dette hundreåret. Granada vart forbigått i tyding av andre byar som Sevilla og hovudstaden Madrid.
Mellom 1810 og 1812 var Granada okkupert av styrkane til Napoleon under Den spanske sjølvstendekrigen. Dei franske styrkane nytta Alhambra som festningsverk, og forårsaka betydeleg skade på bygningen. Då dei trekte seg ut frå byen prøvde dei å sprenga heile komplekset, og klarte øydelegga åtte tårn før den spanske soldaten José Garcia klarte å kopla frå dei gjenverande luntene og slik redda resten av bygget. Den amerikanske forfattaren Washington Irving heldt til i Granada i 1830 og skreiv Tales of the Alhambra, noko som vekte noko internasjonal interesse for Sør-Spania og den muslimske arkitekturen der.
På 1930-talet var spenningane som til slutt delte Spania i borgarkrig tydelege i Granada, med hyppige opptøyar og friksjon mellom grunneigarar og bønder. Då den spanske borgarkrigen braut ut i 1936, var Granada ein av byane som slutta seg til dei nasjonalistiske opprørarane. Det var lokal motstand mot nasjonalistane, særleg frå arbeidarklassefolka i Albaicín, som vart slått ned med vald. På 1950- og 1960-talet, under Franco-styret, var provinsen Granada eit av dei fattigaste områda i Spania. I seinare tiår har turisme vorte ein viktig næringsveg i byen.
Verdt å sjå
På 1200- og 1300-talet vart slotts- og borgområdet Alhambra bygd på Sabika-åsen, eit utspring frå Sierra Nevada med utsyn over Granada. Citadellet med hagar og bygningar er eit av dei best kjende døma på muslimsk arkitektur og eit av dei best bevarte palassa frå den historiske muslimske verda, i tillegg til å innehalda særmerkte døme på spansk renessansearkitektur. Det er ein av dei fremste turistattraksjonane i Spania, og vart teke med på UNESCO si liste over verdsarv i 1984, saman med Generalife og gamlebyen Albaicín.
Generalife er ein landstad eller sommarpalass frå Nasridedynastiet som ligg like aust for Alhambra, i ein skråning over det. Han vart fyrst utvikla av Muhammad II og Muhammad III seint på 1200- og tidleg på 1300-talet. Palasset omfattar fleire rektangelforma hagetun med dekorative paviljongar på kvar side. Det var opphavleg knytt til Alhambra av ein korridor med murar som gjekk gjennom dalen mellom dei. Palasset vart omforma og omdekorert av fleire seinare nasrideherskarar. Det vart også mykje omforma av spanske kristne byggherrar seint på 1500-talet, som la til renessanseelement.
Domkyrkja i Granada er bygd over den store nasridemoskeen i sentrum av byen. Bygginga byrja under den spanske renessansen tidleg på 1500-talet, kort tid etter den katolske erobringa av Granada. Dei katolske monarkane tilsette Juan Gil de Hontañón og Enrique Egas for å gjennomføra arbeidet. Det vart bygt fleire storslåtte bygningar under Karl I/Karl V av Det tysk-romerske riket, så domkyrkja er samtidig med Palasset til Karl V, universitetsbygningen og Real Chancillería (høgsteretten).
Dei katolske monarkane Isabella og Ferdinand, dottera deira Johanna av Castilla og ektemamnnen hennar Filip I av Castilla er gravlagde i det rikt dekorerte kongelege kapellet i domkyrkja. Kapellet inneheld kunst frå flamske, italienske og spanske kunstnarar.
Takumi Watanabe
Takumi Watanabe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Montedio Yamagata, Roasso Kumamoto, Matsumoto Yamaga FC og Yokohama FC.
Festøya
Festøya er ein matrikkelgard og eit trafikknutepunkt i Ørsta kommune på Sunnmøre. Matrikkelgarden har gardsnummer 86 i Ørsta. Han ligg heilt nordaust på Vartdalsstranda der Hjørundfjorden tek av frå Storfjorden. Festøya høyrde frå gamalt av til Giskegodset. Fram til 1742 var garden einbølt, sidan har han vore delt i to. Brukarane vart sjølveigarar då dei kjøpte bruka sine i 1771. Like sør for tunet stig Festøykollen bratt opp. Dette gjer at garden har lite sol og ligg tungvint til for jorddyrking. Tidlegare vart to lakseverpe høgt verdsette.
Folketal:
I dag (2009) er det ikkje fastbuande i Festøya.
Samferdsel
Første vegen til Festøya langs Vartdalsstranda var ferdig kring 1890. Då det kom biltrafikk vart det prøvedrift med ferje somrane 1937–1939. Ei privat ferje som gjekk mellom Magerholm og Aure i Sykkylven kunne tingast. I 1939 var det frakt 107 bilar over Festøya. For å sikre framtidig ferjedrift bygde Johannes Festøy privat ferjekai som var klar til bruk i 1947. Frå 1947 til 1949 gjekk ferja mellom Magerholm og Sykkylven ein dagleg tur til Festøy. I 1950 stod fejekaia på Sunde i Sula klar til bruk, og det kom i gang rute mellom Festøya. Då auka trafikken sjølv om vegen til Festøya var svært dårleg. Ny veg langs Vartdalsstranda var ferdig i 1959. I 1964 var ei ny ferjekai ferdig. Ho var bygd av vegstyresmaktene. I dag har ferjerute Festøya - Solavågen (ho går framleis til Sunde, namnet Solavågen vart truleg valt fram for Sunde då dette stadnamnet finst andre stader i nærleiken). Fylkesveg 71 har ferjerute Festøya - Hundeidvik. Vegen frå Festøy til Store-Standal, som i dag er fylkesveg 65 vart opna for trafikk i 1966.
Fornfunn
I 1977 undersøkte arkeologar ei gravrøys som måtte vekk for å gi plass til veganlegg. Røysa var ei båtgrav, truleg frå 800-talet. Det var uråd å seie kor stor båten hadde vore. I røysa vart det funne våpenrestar, perler av glas og rav og eit bronsebeslag som ein reknar med kjem frå Irland.
Tidlegare har det vorte funne ei steinøks og ei treklubbe.
Stavkyrkje
Stavkyrkje er ei kyrkje bygd av tre med ein berande konstruksjon av stavar (stolpar) som står på liggande sviller eller syllstokkar og ber stavlegjer. Dei konstruktive ledda i veggen dannar rammer med ei utfylling av ståande plankar eller tiljer. Kyrkjetypen har fått namn etter dei berande stavane, som ein finn i hjørna og under det heva midtrommet på mastestavkyrkjene, og i hjørna og eventuelt som mellomstolpar i veggene i dei einskipa stavkyrkjene Hjørnestavane dannar ei veggramme som vart fylt med ståande bord.
Sjølv om slike trekyrkjer var vanlege i Nord-Europa i tidleg mellomalder, vart det i Noreg reist hundrevis av stavkyrkjer etter at stein tok heilt over andre stader og ein stor del av desse kyrkjene overlevde fram mot moderne tid. I mellomalderen var det truleg omkring 1000 stavkyrkjer i Noreg, dei fleste av dei var einskipa, men berre 271 steinkyrkjer. I dag står 28 av desse stavkyrkjene att. Alle er bygde av furu. Plankane eller borda er tillaga med øks. Dei norske stavkyrkjene er dei viktigaste spora etter denne tidlege kristne trearkitekturen. Stavkyrkjene er dei viktigaste og mest særmerkte av historiske bygg i Noreg. Dei einaste gjenverande stavkyrkjene utanfor Noreg er ei kyrkje frå rundt 1500 i Hedared i Sverige og Vang stavkyrkje som vart flytta til utkanten av Krummhübel (no Karpacz) i dåverande Tyskland i 1842. Ei anglosaksisk kyrkje, Greensted kyrkje i England, har ein del likskapar med stavkyrkjer men er som regel rekna som ei palisadekyrkje. Det finst også fleire nyare rekonstruksjonar av stavkyrkjer rundtom i verda.
Hovudtypar
Det er to hovudtypar av dei eksisterande norske stavkyrkjene, mastestavkyrkjer og einskipa stavkyrkjer.
Mastestavkyrkjer
Den eine typen, maste-stavkyrkjene, er kjenneteikna av at det står ei rad av master eit stykke innanfor ytterveggane for å halde oppe veggar og tak på eit midtrom som på alle kantar er høgare enn rommet mellom mastene og ytterveggane. Desse små kyrkjene har soleis både midtskip og sideskip, til liks med dei store basilikaene av stein, men med den skilnaden at det er «sideskip» på alle fire sidene. Eit vakkert og vidgjete døme på mastestavkyrkjer, er Borgund stavkyrkje i Lærdal kommune, som har svalgangar på tre sider. Med dei mange taka har denne kyrkja ein utsjånad som gjev inntrykk av at bygningen i seg sjølv syner vegen til himmelen. Eit anna, velkjend døme på mastestavkyrkjer er Urnes stavkyrkje i Luster kommune, som berre har svalgang som ein «forhall» på vestsida, og av den grunnen gjev eit anna og meir moderat inntrykk. Då korkje koret eller svalgangen i slike kyrkjer har beinveges konstruksjonsmessig samanheng med skipet, kan desse partane av bygningen i og for seg sjåast på som tilbygg. Torpo stavkyrkje står i dag heilt utan svalgang.
Ut-teljing
Ut-teljing eller elling vert brukt i leik for å bestemme kva funksjon deltakarar skal ha i ein leik. Deltakarane stiller seg i ei rekkje. Ein av dei tel dei andre etter ei regle eller remse. For kvart ord som har tonetyngd peikar han på ein i rekkja. Den som det vert peikt på ved siste ordet er ute, og er ikkje med når ut-teljinga startar på nytt. Ein held fram med teljinga til éin er att.
Stavkyrkje
Einskipa stavkyrkjer
Den andre stavkyrkjetypen, dei einskipa stavkyrkjene, er kjenneteikna av at stavane som ber taket er plassert i ytterveggane som hjørnestavar. Kyrkjene er soleis utan opphøgd midtrom og sideskip. Deira utforming har mykje til felles med dei små, einskipa steinkyrkjene frå mellomalderene. Truleg har slike enkle stavkyrkjer vore dei mest talrike i mellomalderens Noreg, ikkje dei langt meir staselege mastestavkyrkjene som i vår tid vert rekna av dei fleste som mellomalderens typiske norske kyrkjebygning. I dagens Noreg finst det berre att eit einaste døme på denne enkle stavkyrkjetypen, Haltdalen (Holtålen) stavkyrkje, samansett av rester etter to slike stavkyrkjer frå Gauldalen, og plassert på museet på Sverresborg i Trondheim. Ei anna og nesten komplett utgåve vart funne i 1896 som golvplanker og bjelkar i mellomalderens Hemse steinkyrkje på den svenske øya Gotland. Desse bygningsrestane, ofte omtalt som Hemse stavkyrka, vart dendrokronologisk datert til 1140-talet. Dei er no i Statens Historiska Museum i Stockholm.
Ut-teljing
Det finst svert mange regler eller ellingar. Det er ofte lokale variantar av regler som er kjende frå støre område.
Stavkyrkje
Einskipa stavkyrkjer
Eit døme på ei ståande svensk stavkyrkje av denne typen, er den nemnte Hedared stavkyrkje, bygd i tida rett etter år 1500. Andre framleis eksisterande einskipa stavkyrkjer er norske. Rødven stavkyrkje i Romsdal, Kvernes stavkyrkje på Nordmøre har mellomstavar i veggane, og dessuten utvendige skorder som ein ikkje veit om høyrer til den opphavlege konstruksjonen. Undredal stavkyrkje i Sogn er også ei av fleire andre einskipa stavkyrkjer. Desse kyrkjene kan ha vorte så mykje endra gjennom åra at dei har mista mykje av stavkyrkjene sine karakteristikkar. Lorentz Dietrichson sine utrekningar viser at dei einskipa kyrkjene av «Møre-typen» (som Kvernes stavkyrkje) også var klart større enn stavkyrkjene i til dømes Valdres og Sogn. Desse var store, breie og relativt låge bygg utan det karakteristiske høge midtrommet. Dei ti største kyrkjene i Dietrichsons oversyn låg alle på Sunnmøre. Den gjennomsnittlege storleiken var ifølgje Dietrichson 200 m2 på Sunnmøre, 100 m2 i Sogn og 68 m2 i Valdres. I Hjørundfjord og Volda var det kyrkjer på over 300 m2, mot til dømes Urnes stavkyrkje med sine 80 m2. Desse stavkyrkjene på Møre hadde utvendige skråstøtter (skorder) istaden for dei innvendige takberande stavane.
Dei krossforma, einskipa stavkyrkjene Nore og Uvdal er dei einaste stavkyrkjene som har original midtmast som held ein takryttar med kyrkjeklokker oppe. Andre stavkyrkjer, som til dømes mastestavkyrkja i Borgund i Lærdal, har kyrkjeklokkene plassert i ein eigen konstruksjon, ein klokkestopul, attmed kyrkja, ikkje i tårn eller takryttar på sjølve kyrkja. Eit slikt frittståande byggverk for kyrkjeklokkene attmed stavkyrkja er synt på Skogbonaden, eit svensk biletteppe frå mellomalderen frå Skog i Hälsingland.
Til liks med mastestavkyrkjene, kan dei einskipa stavkyrkjene ha sin bakgrunn i heidne kultbygningar. Skildringa i den islandske Soga om Øyrbyggjene av hovet som den heidne Torolv Mostraskjegg hadde med seg frå Noreg til Island, tyder på at dette hovet var utforma etter same mønster som Haltdalen og Hemse stavkyrkjer, koret inklusive.
Skriftlege kjelder om kontinuitet frå heiden tid
Omformingar av heidne kultbygningar til kristne kyrkjer er skildra i det brevet som pave Gregor i Rom skal ha sendt til Mellitius, som var på veg til England. Brevet er referert av Beda i skriftet hans frå fyrste halvdel av sjuhundretalet om soga til anglarkyrkja. Paven ber i brevet om at biskop Augustin instruerer anglarane om mellom anna at «[…] avgudstempla deira skal absolutt ikkje øydeleggast, men avgudane inne i dei skal han gjere til inkje og så sprøyte heilagt vatn i templa, plassere relikvie i dei og byggje altar. For viss templa er godt bygde, vil det ha stor vekt at djevledyrkinga vert endra til gudsdyrking. Når desse menneska ser at heilagdomane deira ikkje vert øydelagde, vil dei kunne rydde villfaringa ut or hjarta sine, og dei vil ha lettare for å gå til stader dei er vande til, og vedkjenne og dyrke den sanne gud [...]». Same kristningsmetodar som Beda seier dei har nytta seg av i England, kan ha vore nytta i Noreg òg, og avspegle seg i stavkyrkjene ved at dei er ein bygningstype med røter i heiden tid.
Opphav
I røynda er dei norske stavkyrkjene som framleis står, ikkje anna enn eit seint ledd i ein særs lang nordisk og nord-europeisk tradisjon med å byggje hus i stavkonstruksjonar for ulike føremål, rett nok opphavlege som oftast med veggar av flettverk av kvistar påklint leire i staden for veggar av plankar og bord. Biletteppet Bayeuxteppet frå omkring 1070 viser til dømes eldspåsetjing av ei stort hus som truleg er bygd i stolpekonstruksjon, og dessutan har heva midtrom. Arkeologiske granskingar har synt at tradisjonen med å byggje hus på denne måten strekkjer seg attende til bronsealderen og endå tidlegare tider. Men i motsetnad til desse tidlege stavbygningane, som til liks med dei eldste stavkyrkjene hadde stolpene nedsette i jorda med steinskoing rundt for å stå støtt, er dei norske stavkyrkjene, som ein i dag har frå mellomalderen, bygd slik at stolper og veggar står på ei ramme av tre som kviler på steinar. På dette viset hindra ein stolpane i å rotna i nedre enden, noko som må ha vore eit problem når dei stod i jorda.
Stavkyrkjene er såleis i og for seg inga norsk oppfinning. Spor etter stavkyrkjer med stolpar som er sett ned i jorda (av somme kalla stolpekyrkjer, ikkje stavkyrkjer) er avdekte ved arkeologiske metodar mange stader i Nord-Europa. Ei av desse er funnen under og utanfor den noverande steinkyrkja frå mellomalderen i Jelling på Jylland i Danmark, ein heiden kultstad som vart kristna. Staden er vidgjeten for mellom anna kong Harald Blåtanns runestein med bilete av «Det store dyret» og av Kristus i tillegg til runeinnskrifta, truleg Nordens eldste kristne monument. Under arkeologiske granskingar av grunnen under Lisbjerg steinkyrkje (i nærleiken av Aarhus i Danmark) frå mellomalderen vart det funne spor etter ei stavkyrkje som hadde hatt veggar med kalkmåleri på pussa vidjefletting. Stavkyrkjene i Danmark, Sverige og på kontinentet vart rivne allereie i mellomalderen og erstatta med steinkyrkjer; i Sverige står det ei stavkyrkje att, Hedared stavkyrkje, som vart bygd i dei fyrste åra av 1500-talet.
Den katolske kyrkja ønskte at kyrkjebygningane skulle vere i stein, slik det var vanleg i andre land. Men Frostatingslova og dei andre landskapslovene viser klart at trekyrkjer i stavkonstruksjon var det vanlege i Noreg, og at kyrkjelyden kunne velje mellom stein og stav, sjølv om Frostatingslova likevel gjer det klårt at stein var det beste. Det vert rekna som mykje meir ressurskrevande å sette opp ei steinkyrkje. .
Bygningsymbolikk
I mellomalderen vart dei einskilde elementa i kyrkjebygningen gjevne ei symbolsk meining. Når det gjeld stavkyrkjene går dette fram av ulike, nordiske «stavkyrkjepreiker», soleis av Stavkyrkjepreika i Gamalnorsk homiliebok. Denne bygningssymbolikken kan gje nyttige hint om korleis nokre av motiva i treskurden i stavkyrkjene skal tolkast.
Omplasserte stavkyrkjer og delar frå rivne stavkyrkjer
Johannes Flintoe sine skisser av Flå stavkyrkje er truleg det eldste biletet av ei stavkyrkje. Nokre år seinare reiste I.C. Dahl gjennom landet og skreiv om stavkyrkjene som «Minnesmerker om en høyte utviklet trebygningskunst fra de tidligere århundrer i det indre av Norge». Han engasjerte seg sterkt i arbeidet for å berge stavkyrkjene for ettertida. Mange stavkyrkjer vart rivne på 1800-talet, då det i 1851 kom ei lov om at ei kyrkje i eit sokn skulle ha rom for tre tidelar av folkesetnaden. Men ein rad kyrkjer vart redda av Fortidsminneforeningen. Dei fleste vart kjøpt og tekne vare på der dei stod. Dei mest kjende av desse er Borgund stavkyrkje og Urnes stavkyrkje. Urnes stavkyrkje, som er den eldste, er skrive inn på UNESCO si liste over verdsarv. Andre kyrkjer vart flytta, slik som Gol stavkyrkje frå Gol i Hallingdal, som vart flytt til Norsk Folkemuseum på Bygdøy i Oslo, Garmo stavkyrkje frå Lom i Gudbrandsdalen, som vart riven i 1880 og attreist på museet på Maihaugen (De Sandvigske Samlinger) i Lillehammer, og Fortun stavkyrkje frå Sogn, som vart sett opp på Fantoft sør for Bergen sentrum i sterk restaurert (rekonstruert) stand. Denne kyrkja vart totalskada av brann, og ein kopi står no på tomta på Fantoft. Vang stavkyrkje frå Vang i Valdres vart i 1841 overteken av den prøyssiske kongen, flytt og reist i sterkt rekonstruert stand i Brückenberg ved Krummhübel i Riesengebirge (på tysk), Karkonosze (på polsk), i eit område som i våre dagar er polsk og ein part av byen Karpatcz. Namnet på stavkyrkja vart på tysk Stabkirche Wang, på polsk Świątynia Wang.
Portalar og nokre andre bygningsrestar frå fleire nedrivne stavkyrkjer er samla i universitetsmusea i Trondheim, Bergen og Oslo. Mange av portalmotiva er rike på ranker og skræmande dyr i ymse variantar. Portalmotiva vert ofte rekna som heidne, men er i røynda berarar av klårt mellomalderkristne bodskap. Dette gjeld òg den vidgjetne portalen frå den rivne Hylestad stavkyrkje i Setesdal med framstillingar av Sigurd Fåvnesbane som drep ormen Fåvne og smeden Regin; hendingar som er kjende frå mellomaldersoga om Volsungane og diktsamlinga Den eldre Edda. På ein portal frå den nedrivne stavkyrkja i Hemsedal er temaet martyrdommen til Olav den heilage.
Gjenverande, gjenoppbygde og nybygde stavkyrkjer
Dei eksisterande stavkyrkjene i Noreg er konsentrert om dei øvre dalstroka på Austlandet (Gudbrandsdalen, Numedal, Hallingdal, Valdres og Telemark) og dei indre fjordstroka på Vestlandet. Unnatak er særleg dei to stavkyrkjene som er flytta til Bergen og Oslo, og Grip stavkyrkje som ligg på ei fråflytta øy i havet. Dette er eit oversyn over alle stavbygde kyrkjer i Noreg, inklusive dei kyrkjene som har vorte endra eller utvida, men har monalege delar av stavkonstruksjonar frå mellomalderen att i bygningskonstruksjonen. Dei kyrkjene frå moderne tid som er bygd som kopi eller etterlikning av ei stavkyrkje, er ikkje tekne med.
Alle stavkyrkjene i Noreg, eller bygg der konstruksjonsdelar frå mellomalderstavkyrkjer inngår, er automatisk freda etter Lov om kulturminner.
Historismen søkte å etterlikna og gjenoppliva stiluttrykk frå eldre tider. I Noreg førte dette blant anna til at stavkyrkjene påverka kyrkjearkitekturen på 1800-1900-talet. Den nye Borgund kyrkje er til dømes utført i ein stil som minner om Borgund stavkyrkje like ved. Andre døme er Årdal kyrkje i Sogn, Hauge kyrkje, Stedje kyrkje og Uvdal kyrkje. Raundalen kyrkje er oppført i stavkyrkjepreg med forhøga midtskip og sideskip som minner om omgang brukt i stavkyrkjene. I drakestilen er dekor og stilelement frå stavkyrkjene også brukt i profane bygg.
Christian H. Grosch var ein av dei første som innarbeidde stavkyrkjeformer i heile bygninger som i mønsterteikningen og utkasta til Ulstein kyrkje. Johannes Flintoe brukte stavkyrkjeskurd i «fugleværelset» på Slottet føreslo ein stavkyrkjeinspirert bygning for Jørgen Moe i Krødsherad (bygget vart oppført etter andre teikningar). Den føre Kirkenes kyrkje hadde et stavkyrkjeinspirert tårn.
Psi
Psi (Ψ, ψ) er den tjuetredje bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til P i det latinske alfabetet.
Brjanka
Brjanka (ukrainsk Брянка) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Folketalet er 54,767 (2001). Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk.
Fugløya i Gildeskål
Fugløya er ei øy i Gildeskål kommune i Nordland. Ho har eit areal på 13 km². Øya er prega av det 766 meter høge Hagtinden. Jordsmonnet er fruktbart og det har derfor budd folk på øya i lang tid. Etter den andre verdskrigen budde det om lag 200 personar på Fugløya. Så seint som i 1960 hadde øya 124 innbyggjarar. I dag vert husa i all hovudsak nytta til feriehus. Ein del av øya er verna som naturreservat. Den nordlege delen av øya har god fjellkvalitet, noko som gjer staden til eit populært reisemål for fjellklatring.
Latin-Amerika
Latin-Amerika er dei landa i verdsdelen Amerika der fleirtalet av menneske talar anten spansk (kastiljansk) eller portugisisk, begge romanske språk som er etterkommarar etter latin.
Oberentfelden
Oberentfelden er ein kommune i distriktet Aarau i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 416 meter over havet.
Bovar Karim
Bovar Karim er ein fransk-svensk fotballspelar som for tida spelar for Tromsø Idrettslag.
Oberentfelden
Oberentfelden grensar i vest mot kantonen Solothurn. Kommunen ligg i nedre Suhrdalen. Landsbyane Oberentfelden og Unterentfelden, som er to kommunar, har vokse saman.
Bovar Karim
Han har tidlegare spelt for Malmö FF, Feyenoord og Cambuur, og debuterte for TIL den 23. juli 2007.
Fugløya i Gildeskål
Sørfugløy kan få anløp med snøggbåtruta Nordlandsekspressen mellom Bodø og Sandnessjøen ved behov.
Latin-Amerika
Latin-Amerika omfattar heile Sør-Amerika unntatt tre små land rett nord om Brasil («dei tre Guianaane»), heile Sentral- eller Mellom-Amerika, den sørlegaste delen av Nord-Amerika (Mexico) og nokre av øyane i Mexico-bukta/Karibia.
Land
I alle desse landa talar folk flest spansk, unntatt i det største og folkerikaste, Brasil, der dei talar portugisisk.
Schlatt-Haslen
Schlatt-Haslen er eit distrikt i kantonen Appenzell Innerrhoden i Sveits. Det vart formelt skipa i 1872 frå Schlatt og landsbyen Haslen. Distriktet har kring 1100 innbyggjarar.
Schlatt vart først nemnd i 1200 som Slatte.
Odd Kikinaskald
Norrøne kjelder
I Skaldatal er Odd Kikinaskald ført opp som skald hos kong Magnus den gode og kong Harald Hardråde. Dikt av han er sitert i soga om Magnus den gode, i soga om Harald Hardråde , i Fagerskinna og i Flatøyboka.
Liv og skaldskap
Det einaste som er kjent om Odd Kikinaskald, er at han var i Noreg omkring den tida då kong Magnus den gode døydde i 1047. Kva tilnamnet hans tyder, er uvisst. Av diktinga hans, kjenner ein til berre tre vers av eit arvekvad om kong Magnus. Det første verset omtalar striden mot vendane ved Århus; dei to andre handlar om den store sorga folk kjende, då kong Magnus døydde og liket hans vart ført heim til Noreg.
Hallvard Holmen
Hallvard Holmen er ein norsk skodespelar fødd i Mosjøen. Han har mellom anna spela i filmen Fritt Vilt (2006) og i NRK-serien Himmelblå (2008).
Holmen er gift med skodespelaren Iren Reppen.
Zwettl
Zwettl er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 256,2 km² og i kring 11 000 ibuarar. Kommunesenteret Zwettl, som ligg 520 meter over havet, fekk byprivileg i 1200.
Omframt småbyen Zwettl med sine 4 000 ibuarar, består kommunen av fleire titals små landsbyar og grender.
Restaurant Magma
Magma var ein restaurant som serverte gourmetmat. Menyen var inspirert av klassisk fransk og norditaliensk kjøkken. Restauranten held til i Bygdøy allé på Frogner i Oslo. Kjøkkensjef var Sonja Lee.
Magma vart lagt ned i 2006. I lokala held Restaurant Egon Frogner og Rica Hotell til.
Sampi
Sampi (Ͳ, ͳ) er ein forelda bokstav i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til S i det latinske alfabetet.
Mizoram
Mizoram er ein delstat i India, den sørlegaste av «dei sju søsterstatane» nordaust i landet. Staten grensar mot Assam og Manipur i nord, Burma i aust og sør, og Bangladesh og indiske Tripura i vest. Dei fleste innbygjarane i Mizoram er mizoar, ei austasiatisk folkegruppe. Mizoram er ei av tre indiske delstater med eit overtal av kristne.
Historie
Området hadde fram til 1890 ikkje nokon sentral administrasjon. Innbyggjarane levde i staden i rundt 300 sjølvstyrte byar. Mellom 1850 og 1890 annekterte britane området og inlemma det i den indiske kolonien. Administrativt låg nordre delen av området under Assam og den sørlege delen under Bengal. I 1898 blei delane slått saman til det Assam-styrde distriktet Lushai Hills. Namnet bygde på ei feilstaving av namnet til lusei, eit anna namn på mizo-folket.
I 1959 blei området råka av hungersnaud som følgje av den sykliske visninga til bambusen i området, kalla mautam. Ei gruppe leia av Pu Laldenga leia krav om hjelp og merksemd. Gruppa, etterkvart kjend som Mizo National Famine Front, gav mathjelp til folk og fekk brei støtte for krav om lausriving. I løpet av 1960-åra var det eit valdeleg opprør i området, og Aizawl blei bomba av den indiske hæren. Til slutt blei leiarane på kvar side einige om å gjera Lushai Hills til eit unionsterritorium, noko som skjedde i 1972. Den 20. februar 1987 blei regionen den 23. delstaten i India og tok namnet Mizoram.
Hamilton på New Zealand
Hamilton (Kirikiriroa på maori) er sentrum i det fjerde største byområdet på New Zealand, og den sjuande største byen i landet. Han er administrasjonssete i regionen Waikato på Nordøya, og ligg om lag 130 km sør for Auckland. Byen ligg ved eit større jarnvegs- og vegknutepunkt sentralt i Waikatodalføret, på båe breiddene til Waikatoelva.
Historie
Hamilton ligg i nærleiken av den sørlegaste seglbare staden i Waikatoelva, midt i det mest grøderike jordbruksområdet på New Zealand. Der byen no ligg, låg opphavleg ein handfull maorilandsbyar, mellom anna Kirikiriroa ('Den lange grus-stripa'), som har gjeve byen maorinamnet. Då dei britiske nybyggjarane kom til staden, var dei fleste av desse landsbyane ved Waikato River fråflytta. Misjonærar kom til området i 1830-åra. Mot slutten av felttoget i Waikato i New Zealand-krigane, vart fire regiment frå Waikato-militsen utstasjonerte som fredsstyrkar rundt i distriktet. Første regiment låg ved Tauranga, andre regiment ved Pirongia, tredje regiment var stasjonert ved Cambridge og fjerde regiment ved Hamilton. Busetnaden vart grunnlagd den 24. august 1864 og gjeven namn etter kaptein John Charles Fane Hamilton, den populære skotske kommandøren på HMS «Esk», som fall i slaget ved Gate Pa ved Tauranga.