cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Hartung
Bakgrunn
Både morfaren og faren til Hans Hartung var lækjarar, amatørmusikarar og sjølvlærde kunstmålarar, og Hans Hartung synte tidleg evner for teikning. I åra 1912 til 1914 budde familien i Basel, og der fatta han interesse for astronomi og fotografi, og konstruerte sitt eige teleskop for å observere det som han karakteriserte som eit fragment av det verkelege. Ved å framstå som abstrakt for han, har på sett og vis tolkinga hans av observasjonane av himmelen føregripe dei seinare kunstneriske uttrykka hans.
Nazitida i Tyskland og andre verdskrigen
Etter at far til Hans Hartung døydde og nazismen gjorde seg gjeldande i Tyskland, reiste han og ektefellen til Balearane, der dei fekk seg eit hus på nordkysten av Menorca. Utan pengar kom dei til Paris i 1934 og reiste via Stockholm til Berlin, deretter til Paris på grunn av det uakseptable nazistyret i Tyskland. I Paris vart dei vener med Jean Hélion og Henri Goetz, og møtte Kandinsky, Mondrian, Alberto Magnelli, César Domela, Joan Miró og Alexander Calder, som Hans Hartung stilte ut saman med. Mellom 1934 og 1938 måla han serien taches d'encre («blekkflekkane»), som var meir eit utslag av skort på pengar til å kjøpe målarsaker for enn eit målmedvite kunstnarskap. Han teikna med lukka auge med blekk på papir som han hadde fått av kelnerar på kafear der han hadde kjøpt seg ein cafés-crèmes, for slik å roe seg ned.
Dei økonomiske vanskane, sjukdom hjå Eva-Anna Bergman og skilsmisse frå henne, den tyske ambassadens inndraging av passet hans, vart letta av gjestmildskapen til Goetz og av at han fekk arbeide i atelieret til skulptøren Julio González. I 1939 gifta han seg med dottera, Roberta González, men skreiv seg òg inn på ei liste som friviljug i kampen mot Adolf Hitler. Trass i hans motstand mot nazismen, vart han likevel arrestert av franske styresmakter, som i 1939 hadde fastsett at somme av dei tyske borgarane som hadde tilhald på fransk jord skulle arresterast. Etter å ha vorte frigjeve 26. desember same året, melde han seg under namnet Jean Gauthier til den franske Framandlegionen (la Légion étrangère) for heile tida krigen kom til å vare, og vart send til Nord-Afrika. Men då det synte seg at han ikkje hadde den rette innstillinga til militær aktivitet, vart han gjeve opp, og demobilisert 8. september 1940. Deretter slo han seg ned hjå familien González i Lot. Men etter at Julio González døydde i 1942 og Frankrike vart okkupert av Nazi-Tyskland, reiste Hartung til Spania, der han snøgt vart fengsla og deretter sat i konsentrasjonsleiren  Miranda del Ebro i sju månader før han kom seg til Nord-Afrika. Her melde han seg på nytt til Framandlegionen, denne gongen under namnet Pierre Berton, vart plassert i eininga for franskmenn, og fekk som oppgåve å få skadde og lik ut frå slagmarka og til ein trygg stad. Han vart stygt skada under frigjeringsåtaket på Belfort i Frankrike i novenber 1944, og fekk høgre beinet amputert på eit sjukehus i Dijon på grunn av skadane. Han kom attende til Paris i 1945, der han vart hjelpt av Calder, fekk fransk statsborgarskap i 1946, vart heidra med Croix de guerre 1939-1945 («krigskrossen 1939-1945»),  médaille militaire og Légion d'honneur (Æreslegionen).
Tida etter krigen
Etter krigen tok Hans Hartung del i ei mengd utstillingar. Ei fyrste separatutstilling i galleriet Lydia Conti i Paris i 1947 gjorde han kjend for publikum og vekte positivt merksemd hjå kritikarane. Alain Resnais lagde ein film om han med tittelen  Visite à Hans Hartung («Vitjing hjå Hans Hartung»), som vart synt fram i Tyskland i 1948 og i Paris i 1950. Frå 1949 hadde han mange separatutstillingar og kollektivutstillingar, og vart kjend med kunstnarane Gérard Schneider, Pierre Soulages, Georges Mathieu, Willi Baumeister og Mark Rothko.
Ekteparet Hartung-Bergman fekk bygd seg hus i Antibes i Sør-Frankrike. Dette vart teke over av ei stifting, Fondation Hartung Bergman, som tek vare på eigedomen og administrerer opphavsrettane til kunstverka deira.
Felipe de Oliveira Barros
Felipe de Oliveira Barros er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama FC.
Naoki Nomura
Han spela for klubben Yokohama FC.
Det norske Folkesprogs Grammatik
Det norske Folkesprogs Grammatik vart skriven av Ivar Aasen i 1848 og omhandlar det tungemålet som vart bruka av størstedelen av det norske folket då Aasen i tida 1842-46 gjorde sine studiereiser. Utgjevinga vart kosta av Det kongelige norske Videnskabers Selskab i Trondheim.
Ivar Aasen hadde opphavleg planlagt å undersøkje språket på Vestlandet, men utvida seinare arbeidet til også å omfatte dei austlege og nordlege distrikta i landet. Boka skulle førebu utgjevinga av ei «Ordbog over det norske Folkesprog».
Aasen fann at dialektskilnadene ikkje var større enn at det var eit tydeleg samband mellom dialektane. Aasen viste med sitt materiale at det fanst eit levande norsk språk. Språkmaterialet vart først fullstendig ved ein samanstilling av alle dialektane. At dette språket levde, utan stød frå eit skriftspråk, såg Aasen som eit prov på at dette språket var folket sin eigedom.
Innhaldet i grammatikken
Aasen går grundig gjennom lydtilhøva (bokstavar og uttale), vokal- og konsonantovergang, orddanninga, bøyingsformene, samanføyinga av ord til setningar og tilhøvet mellom dialektane i Noreg. Men han finn ikkje fram til ein felles norm for folkespråket; den vart først framstilt i Norsk Grammatik seksten år seinare.
Hokjønsordet som i ubunden form heiter Skaal, står oppført med seks ulike bundne nominativsformer:
— og dessutan tre ulike dativformer:
Aasen jamfører dette med dei islandske og norrøne formene av skál som i bunden form nominativ er skálin, i akkusativ er skálina og i dativ er skálinni.
Aasen deler dialektane i den nordafjellske, den vestafjellske og den austafjellske rekka. Avslutningsvis skriv Aasen at dei dialektane som ligg nærast det gamle norske språket er dei som brukast i vestlege fjordbygder og i dalane aust for Langfjella, men likevel slik at ulike grammatikalske element er tatt vare på i ulike dialektar.
Peter Nunatak
Peter Nunatak er ein markant, kjegleforma nunatak (2440 moh) som ligg 3,5 nautiske mil (6 km) søraust for Mount Petras heilt sør av McCuddin Mountains i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter kaptein Peter J. Anderson i United States Air Force (USAF), teknisk redaktør i historie- og forskingsavdelinga til U.S. Naval Support Force i Antarktis, under Operasjon Deep Freeze 1971 og 1972.
Krossvegsandakt
Krossvegsandakt er ei andaktsform som viser tilbake til Jesus sin lidingsveg (Via Dolorosa) før krossfestinga. Ho er særleg kjend frå den katolske kyrkja.
Krossvandringa minnar om Jesus sin gang med krossen til krossfestinga. Krossvandringar blir særleg haldne i samband med påsken eller fastetida, særleg på langfredag. Mellom anna blir dei haldne på Via Dolorosa i Jerusalem, rekna som vegen til Golgata. Desse vandringane ender som regel i Gravkyrkja.
Historie
Krossvegsandakta byrja med pilegrimsreiser til Jerusalem, der ein kunne vitja dei ulike stadene nemnd i lidingssoga. Opphavleg blei nemninga «stasjonar» brukt om punkt på vegen «Via Sacra» som følgde vegen til krossen. Seinare tok fransiskanarmunkar, som tok over forvaltinga av dei heilage stadene i Jerusalem i 1342, bruken av stasjonar inn i kyrkjene.s På 1400- og 1500-talet bygde fransiskanarane utandørsalter som spegla desse stadene i Jerusalem. Dei avbilda då mellom elleve og tretti stasjonar. Mange stader blei det sett opp krossvegsstasjonar på passande vegar, og det utvikla seg lokale tradisjonar. Krossvegar kunne gå opp til eit fjell, til dømes Sacro Monte di Domodossola (1657) og Sacro Monte di Belmonte (1712) i Italia, som tilhøyrer verdsarvstaden Sacri Monti.
I 1686 godkjende pave Innocens XI bygging av stasjonar inni fransiskanske kyrkjer. I 1731 blei bygging av stasjonar godkjend også i andre kyrkjer, så lenge fransiskanarar reiste dei. Talet på stasjonar blei fastsett til fjorten.
Stasjonane
I somme høve blir det teke med ein 15. stasjon, oppstandinga til Jesus.
Alle dei tradisjonelle stasjonane har ikkje belegg i Bibelen. Stasjon 3, 4, 6, 7 og 9 er ikkje spesielt nemnde i lidingssoga (særleg tradisjonen om Veronika er berre kjend frå mellomalderen av), og stasjon 13 er også meir omfattande enn det som står skrive. På langfredag i 1991 gav pave Johannes Paul II ei alternativ samling stasjonar som alle hadde bibelsk grunnlag:
Biletdøme
Bileta er henta frå ulike kyrkjer og krossvegar.
Pampa Island
Pampa Island er ei øy som ligg utanfor austkysten av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Øya ligg 1 nautisk mil (1,9 km) nordaust for Pinel Point og er skild frå Brabant Island av den sørlege delen av Pampa Passage. Ho vart først grovt kartlagd av Belgica-ekspedisjonen, 1897-99. Ho vart namngjeven av den argentinske ekspedisjonen 1947-48 i samband med Pampa Passage.
Ronaldo Henrique Silva
Han spela for klubben Yokohama FC.
Münchenwiler
Münchenwiler (Fransk Villars-Les-Moines) er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Berne i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 587 meter over havet.
Han dannar ein eksklave I kantonen Fribourg og ligg langs jernbanelinja Fribourg–[[Murten
Den industrielle revolusjonen
Brukbare dampmaskinar vart utvikla på 1700-talet. I starten vart dei nytta til å driva maskinar innan tekstilindustrien og innan gruvedrift. Etter kvart vart dampskip og jarnvegar med damplokomotiv vanlegare, og gjorde at transport kunne skje i større omfang. I løpet av 1800-talet vart dei industrielle omveltingene spreidde til Vest-Europa, Nord-Amerika og Japan.
I prosessen vart det ei omfattande flytting av folkesetnaden. Mange folk flytta frå landsbygda til byane og industrisamfunna som vart bygd opp. Såleis starta ein prosess med urbanisering. I store trekk var den industrielle revolusjonen ei omdanning frå eit bondesamfunn med vekt på jordbruk, til eit industrisamfunn med vekt på industriell produksjon.
Olt
Olt (rumensk og ungarsk; tysk Alt; latinsk Aluta eller Alutus) er ei elv i Romania. Ho har kjelda si i Hășmașfjella aust i Karpatane, nær landsbyen Bălan. Ho renn gjennom dei rumnske fylka Harghita, Covasna, Brașov, Sibiu, Vâlcea og Olt. Elva vart kalla Alutus eller Aluta av romarane. Olt fylke og den historiske provinsen Oltenia er kalla opp etter elva.
Sfântu Gheorghe, Râmnicu Vâlcea og Slatina er dei største byane langs Olt. Olt munnar ut i Donau nær Turnu Măgurele.
Byar og landsbyar
Av byar og landsbyar langs Olt, frå kjelda til munningen, finn ein mellom anna Bălan, Sândominic, Miercurea-Ciuc, Sfântu Gheorghe, Făgăraș, Brezoi, Călimănești, Râmnicu Vâlcea, Drăgășani, Slatina og Drăgănești-Olt.
Politisk parti
Eit politisk parti er ein organisasjon av menneske som har til dels likt syn i politiske spørsmål, og på den måten har nokonlunde sams oppfatting av korleis samfunnet bør organiserast. Målsetjinga med eit politisk parti er å øve innflyting på politiske avgjerder i samfunnet. Dei fleste norske partia vel å gjere dette gjennom å utdanne eigne medlemmer i politiske saker og stille til val i stortings-, fylkesstyre- og kommuneval. (Det finst unnatak; Akp har til dømes aldri stilt nokon representantar til val, utanom gjennom Raud Valallianse)
I Noreg byrja partia å vekse fram etter innføringa av parlamentarismen. Venstre er det eldste norske partiet, tett følgt av Høgre.
For at eit politisk parti skal kunne stille til Stortingsval i Noreg må det klare å samle inn 5 000 underskrifter for å verte registrert i Brønnøysundsregisteret.
Høgre-/venstreaksen
I europeisk tradisjon delar ein ofte politiske parti inn i ei høgre-/venstreakse, etter inndelinga av representantar i det franske parlamentet etter revolusjonen. Ein snakkar då om Høgresida, Venstresida og Sentrum. Tidlegare plasserte ein dei mest konservative på høgresida og dei mest radikale på venstresida, men etter som partia på venstresida fekk gjennomslag for sine reformer i Europa har aksa i stor grad gått over til å skilje mellom kva for idear som gjer seg gjeldande i partia.
Utvikling
Høgre-/venstreaksen er under stor debatt, og mange meiner at at aksa har spelt ut si rolle i å skildre den politiske landskapet etter at venstrepartia ikkje lenger var radikale, og høgrepartia i større og større grad ønskte endringar. Dette har ført til at aksebiletet har vorte utvida til å gjelde fleire dimensjonar enn det som går fram av namnet i seg sjølv.
Gjennom historia har ein sett at mange parti, når dei trekkjer seg so langt ut på høgre- eller venstresida at dei vert kategoriserte som ekstreme, ofte får likskapstrekk med parti heilt på andre sida av skalaen. Som historisk døme på det kan vi nemne dei to største anti-demokratiske retningane i Europa på 1900-talet, kommunismen og fascismen. I høgre-/venstreaksen vart kommunistane plasserte langt til venstre, medan fascistane vart plasserte langt til høgre, medan ein såg fleire store likskapstrekk mellom dei to i praktisk utførsel. Det mest tydelege likskapstrekket var mangelen på demokrati. (Teoriane i dei to retningane var klårt skilde frå kvarandre på dei fleste punkta, medan agiteringa og gjennomføringa trekte dei nærare kvarandre.)
For å bøte på problemet med at høgre- og venstresida møter kvarandre i ytterpunkta ser ein for seg ein sirkel der dei to sidene treffer kvarandre i begge endar.
Ismar og ideologiar
Kategoriane høgre, sentrum og venstre vert igjen grovt inndelte i ismar, eller ideologiar. Skal ein dele inn grovt kan ein seie at ein, i europeisk tradisjon, finn sosialistar, kommunistar og sosialdemokratar på venstresida, liberalistar og konservative på høgresida, og dei partia som anten ikkje er tufta på grunnlag av ei viss isme eller tolkar ismen på ein måte som gjer at dei ikkje klårt kan definerast på den eine eller den andre sida i sentrum.
Historisk arbeidde partia som høyrde til venstresida for ei radikal endring av samfunnstilhøva for å likestille alle innbyggjarar i eit land (Dei hadde ofte utgangspunkt i den undertrykte arbeidarrørsla og sosialistiske ideologiar). Partia på høgresida representerte ofte kapitalismen og borgarskapen (dei vart difor kalla borgarlege) og var skeptiske til innføring av sosial trygging (som t.d. gratis legebehandling). Partia i Sentrum arbeidde (og arbeider i praksis framleis) tradisjonelt sett for ei form for kapitalisme med sosial trygging.
Finansiering
Tradisjonelt har partia vore finansiert gjennom private gåver og andre inntektsbringande aktivitetar som lotteri, innsamlingar og medlemspengar. Med utbygginga av partibyråkratiet og profesjonalisering av politikken, har dei offentlege overføringane til partia auka, og utgjer no den største inntektskjelda for dei fleste partia. I 2006 blir det løyvd om lag 280 millionar kroner i støtte til partiorganisasjonane.
Ialomița
Ialomița (Râul Ialomița på rumensk) er ei elv sør i Romania som spring ut frå Bucegifjella i Karpatane. Elva har ei lengd på 417 km og er ei av sideelvane til Donau.
Den øvre delen av elva vert stundom kalla Valea Obârșiei eller Obârșia Ialomiței.
Pear Island
Pear Island er ei lita øy som ligg like sørvest for False Island, utanfor nordaustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Øya vart nedskriven på eit britisk hydrografisk kart i 1929. Namnet er truleg skildrande for forma øya har (pæreforma) og dukka opp på eit britisk hydrografisk kart i 1952.
Regjeringa Borten
Bortenregjeringa var den første regjeringa som braut med Arbeidarpartiet sitt einevelde etter den andre verdskrigen. Regjeringa vart oppkalla etter statsministeren, Per Borten frå Senterpartiet.
Partia Senterpartiet (Sp), Høgre, Kristeleg Folkeparti (KrF) og Venstre (V) samarbeidde om å danna regjering.
Kjelder
[http://www.regjeringen.no/nb/om_regjeringen/tidligere/oversikt/ministerier_regjeringer/nyere_tid/regjeringer/per-bortens-regjering-1965-1971.html?id=438722 Per Borten si regjering hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010]
Siret
Byar og landsbyar
Av byar og landsbyar langs Siret finn ein frå kjelda til munningen: Berehomet, Storozjynets, Siret, Grămești, Zvoriștea, Liteni, Pașcani, Stolniceni-Prăjescu, Roman, Bacău, Adjud, Mărășești og Galați.
Racine Nunatak
Racine Nunatak er ein nunatak, 960 moh, 3 nautiske mil (6 km) vest for den nedre delen av Reedybreen og 7 nautiske mil (13 km) aust-søraust for Berry Peaks. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-63. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Edward J. Racine, eit medlem av mannskapet på isbrytaren «Eastwind» under Operasjon Deep Freeze 1967.
Münchringen
Münchringen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 522 meter over havet.
Kommunen ligg i Urtenendalen. Han omfattar landsbyen Münchringen og grenda Holzmühle.
Saturnalia
Saturnalia var ei romersk midtvinterfeiring vigd guden Saturnus. Festen vart halden over fem dag frå 17. desember kvart år. Saturnalia var ei livat og drukken feiring, der den sosiale rangstigen vart snudd opp ned. Slavar kunne få fri, likestillast med eller tenast av herrane sine. Romarane gav kvarandre gjerne gåver under denne festen, alt frå symbolske små gåver som vokslys eller småfigurar til rike gåver frå keisaren til embetsmennene.
Keita Ishii
Keita Ishii er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama FC og Grulla Morioka.
Yohei Takaoka
Yohei Takaoka er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Yokohama FC og Sagan Tosu (2019).
Flaco Jiménez
Leonardo «Flaco» Jiménez er ein USA-amerikansk trekkspelspelar og songar frå San Antonio i Texas, innan musikkstilane norteño, Tex Mex og tejano-musikk.
Jiménez byrja å spele sju år saman saman med faren Santiago Jiménez sr., som var ein pioner innan conjunto-musikk, og byrja å spele inn musikk femten år gammal som medlem av Los Caminantes. I 1960-åra byrja han å arbeide med Doug Sahm. Flaco reiste så til New York City og arbeidde med Dr. John, David Lindley, Peter Rowan, Ry Cooder og Bob Dylan. Han spelte med Cooder på albumet Chicken Skin Music og med Rolling Stones på Voodoo Lounge.
Jiménez vann Grammyprisen i 1986 for Ay Te Dejo en San Antonio, ein av faren sin songar. Han var òg medlem av Tejano-fusion-gruppa Texas Tornados, med Augie Meyers, Doug Sahm og Freddy Fender. The Texas Tornados vann ein Grammypris i 1990, og Jiménez vann sin eigen i 1996 for albumet Flaco Jiménez i kategorien beste meksikansk-amerikanske innspeling. I 199 fekk han enno ein Grammypris for beste tejano-innspeling for Said and Done (gjeve ut av Barbed Wire Records) og ein for beste meksikansk-amerikanske innspeling som ein del av supergruppa Los Super Seven.
Broren Santiago Jiménez jr., er òg ein dugande trekkspelspelar og har spelt inn mykje musikk.
Shunsuke Kikuchi
Shunsuke Kikuchi er ein japansk fotballspelar.
NM i sykling 1998 i tempo
50 km temporitt
<br style="clear:both;" />
70 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Noregsmeisterskapen i sykling 1998 i temporitt for kvinner vart avvikla med individuell tevling tysdag 7. juli på Nærbø.
Kvinner, 30 km
<br style="clear:both;" />
Neuenegg
Neuenegg er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 525 meter over havet.
Han ligg på platået på høgresida av elva Sense. Han omfattar landsbyen Neuenegg og halve Thörishaus samt fleire grender som Bärfischenhaus, Bramberg, Brügelbach og Landstuhl. Han omfattar òg ein del av naturreservatet Forsts.
Esko Saira
Esko Saira er ein finsk tidlegare skiskyttar frå Lemi i Södra Karelen som vann ein individuell bronsemedalje under verdsmeisterskapen 1975, samt sølvmedaljar i OL-stafettane 1972 og 1976.
Aktiv
Saira markerte seg internasjonalt i 1972 ved å verte nummer seks i den individuelle øvinga under vinterleikane i Sapporo, og fekk deretter gå startetappen for det finske stafettlaget som vann sølvmedaljen i 4 x 7,5 km stafett, bak Sovjetunionen. Dei andre sølvvinnarane var Juhani Suutarinen, Heikki Ikola og Mauri Röppänen.
Under VM i skiskyting 1975 i italienske Antholz tok Saira bronsemedaljen på 20 km, ei tevling der landsmannen Heikki Ikola gjekk heilt topps. Saira fekk likevel ikkje plass på det finske stafettlaget, eit mannskap som vann stafetten. Året etter var han derimot med då Finland tok ein ny sølvmedalje i 4 x 7,5 km stafett under dei olympiske leikane i Innsbruck. Henrik Flöjt, Juhani Suutarinen og Heikki Ikola gjekk dei øvrige etappane for Finland. Tidlegare i leikane kom Saira i mål til sjetteplass på 20 km, og enda såleis opp med nøyaktig dei same plasseringane som i førre vinter-OL. Ei veke før Innsbruck-leikane var han under VM i skiskyting 1976 sjuandemann i 10 km sprint, ei øving som kom på OL-programmet i 1980.
Eder Silva Ferreira
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Outcast Islands
Outcast Islands er to små øyar som ligg kring 800 meter frå kvarandre med ei rekkje skjer og holmar mellom, 3 km sørvest for Bonaparte Point, utanfor sørvestkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Outcast Islands vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter ei landmåling i 1955 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Namnet kom av den isolerte plasseringa i høve til andre øyar i nærleiken av Arthur Harbor.
Unionsoppløysinga i 1905
Unionsoppløysinga i 1905 er ei nemning på hendingane som gjorde at unionen mellom Noreg og Sverige blei oppløyst.
Frå 1814 til 1905 var Noreg i union med Sverige. Til 1884 var det kongen som utnemnde den norske regjeringa, og kampen for parlamentarismen var hard. Høgre oppstod som politisk parti for dei som var mot innføringa av det parlamentariske demokratiet.
Opptakt
Eitt av dei viktigaste argumenta til dei konservative for å bli i unionen var at Noreg var betre militært verna i han enn utanfor. Då Sverige truga Noreg med militærmakt i 1895, forsvann dette argumentet. Noreg kjøpte panserskip og bygde festningar nær grensa, og tilhøvet mellom dei to landa blei stadig meir spent.
Det norske flagget blei òg ei stridssak. Venstrefolk ønskte å bruke det reine flagget utan unionsmerket i den øvre venstre ruta. Også andre spørsmål gjorde at eit brot verka meir og meir sannsynleg i åra fram mot 1905.
Konsulatsaka
Så vedtok Stortinget ein lov om eit eige norsk konsulat. Kong Oskar II nekta å godkjenna denne loven, og regjeringa søkte då om å gå av. Kongen godtok søknaden av di det «er mig nu klart at nogen anden regjering ikke kan dannes». Statsminister Christian Michelsen meisla ut ei dristig løysing på unionsproblemet. Unionen måtte oppløysast, med ei formell grunngjeving: Bandet mellom Noreg og Sverige var ein personalunion gjennom den svensk-norske kongen. Dersom han slutta å fungera som norsk konge, ville unionen òg verta oppløyst
Den 7. juni 1905 erklærte Noreg seg uavhengig. Lausrivinga skjedde utan valdshandlingar, nærmast med eit pennestrok: Det norske Stortinget vedtok samrøystes at regjeringa fekk mynde til «at udøve den kongen tillagte myndighed i overensstemmelse med Norges riges grundlov og gjældende love - med de ændringer som nødvendiggjøres derved, at foreningen med Sverige under én konge er opløst som følge af, at kongen har ophørt at fungere som norsk konge». Fleire hadde frykta at dei to landa kom til å gå til krig, men moderate krefter på begge sider vann fram, og i staden blei det norsk folkerøysting.
Den 13. august 1905 gjekk 85 % av stemmedyktige nordmenn til valurnene. 368 208 stemte for unionsoppløysing, medan berre 184 stemte imot. Etter krigshissing og harde forhandlingar blei den norske unionen med Sverige formelt oppløyst 26. oktober same året, då den svenske riksdagen anerkjente Noreg som eigen stat, og kong Oskar sa frå seg den norske trona. Noreg måtte øydeleggja dei fleste grensefestningane, men elles blei to land som nær hadde gått til krig mot kvarandre nokre veker før, overraskande fort samde. Russland, USA og Storbritannia var mellom dei første landa som anerkjente det sjølvstendige Noreg.
Følgjer
Oppløysinga av unionen gav Noreg fullt sjølvstende, eit nytt kongehus, utanriksvesen og retten til å ha diplomatiske samband med andre land. Det første diplomatiske sambandet blei til den 31. oktober, då Noreg sende ein chargé d’affaires til Washington. Deretter kom diplomatiske representasjonar hjå dei fire europeiske stormaktene, Frankrike, Storbritannia, Tyskland og Russland i byrjinga av november.
Ivar Nordkild
Ivar Olaus Nordkild er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Vassdalen i Nordland, som vann gull med dei norske stafettlaga under VM i skiskyting 1965 og 1966. Han vart norsk meister på 10 km i 1974. Nordkild er medlem av Bjerkvik Idrettsforening.
Aktiv
Nordkild fekk plass i den norske troppen til VM i skiskyting 1965 på Elverum, den fyrste verdsmeisterskapen i skiskyting avvikla i Noreg. Etter å ha vorte nummer 14 i den individuelle øvinga fekk han gå andreetappen for Noreg i 4 x 7,5 km stafett. Saman med Ola Wærhaug, Olav Jordet og ankermann Ragnar Tveiten syrgde han for at Noreg fekk sin fyrste stafettriumf i skiskyting. Året etter gjekk han startetappen då Noreg forsvarte VM-tittelen i stafett i Garmisch-Partenkirchen, dei andre på laget var Jordet, Jon Istad og Tveiten.
Nordkild tok bronsemedaljen i NM 1966 og NM 1968, i den mellomliggjande sesongen vart han andremann etter Jon Istad og fekk sølv. Etter nokre sesongar utan representasjonsrenn, tok Nordkild sølvmedaljen i NM 1970 i Trondheim og vart nummer 11 i skiskytings-VM i Östersund. Sesongen etter kom han på 14. plass individuelt i VM i skiskyting 1971 i finske Hämeenlinna, der han så fekk æra av å gå Noreg inn til sølvmedalje på stafetten.
Han deltok utan suksess i Vinter-OL 1972 i Sapporo. Derimot overraska han under NM i skiskyting 1974 på Vingrom, der han under tunge tilhøve vann den fyrste 10-kilometeren i ein noregsmeisterskap. På den ordinære 20 km med normalprogram tok han bronsemedaljen.
Nordkild la opp etter 1975-sesongen.
Toshiki Ishikawa
Toshiki Ishikawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Reddick Nunatak
Reddick Nunatak er ein nunatak aust i Phillips Mountains, 8 nautiske mil (15 km) aust-nordaust for Mount Carbone i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–41) og av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy (1959–65). Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Warren W. Reddick jr., ein elektrikar i US Navy, ved Byrd-stasjonen i 1967.
Niederhünigen
Niederhünigen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 685 meter over havet.
Kommunen ligg i Kurzenberg og omfattar landsbyen Niederhünigen, busetnaden Holz og delar av Kiesental (Kiesendalen).
Ravi Varma
Raja Ravi Varma var ein keralsk kunstmålar av kongeleg ætt. Han er særleg kjend for ulike framstillingar av biletvakre indiske kvinner og gudinner, og var truleg den som hadde mest å seia for utviklinga av hinduiske gudeframstillingar som naturlege, men perfekte menneske.
Liv
Ravi Varma blei fødd som ein prins i Kilimanoor-slottet i Travancore. Han tok tidleg til med å teikne og måla, og fekk etter kvart undervising, først av onkelen sin, seinare av slottsmålaren i Travancore, og meistra den sør-indiske thandjorstilen. Ved hjelp av prøving og feiling, og med hjelp frå den dansk-britiske kunstnaren Theodor Johnson, lærte han å bruka oljefargar og måla på europeisk vis. Etter kvart var det denne stilen han skulle velja og vidareutvikla for indiske motiv.
Varma gifta seg i 1866 med ei prinsesse frå kongehuset i Travancore.
Han blei kjend som kunstnar i 1873, då han vann førsteprisen på kunstutstillinga i Madras for «Nair Lady at her Toilet», som òg blei premiert på verdsutstillinga i Wien same året. Han skulle få fleire prisar seinare, men òg viktig støtte og oppdrag frå styresmaktene. Mellom anna blei han vald ut av Madras-guvernøren til å følgja med den britiske kronprinsen og måla høgdepunkta frå rundturen hans i India. Han blei invitert til kongane i Baroda og Mysore for å måla dei.
Kona til Varma døydde i 1891. I 1894 grunnla han eit trykkeri, «Ravi Varma Fine Arts Lithographic Press» i Bombay, som skulle få stor innverknad på det indiske kunstsynet. Han budde fleire år i Bombay, og laga då mange måleria av marathikvinner.
Den siste delen av livet sitt fungerte Varma som verge for den mindreårige kongen av Travancore, og måla mindre. Han var likevel ein viktig figur i kunstverda fram til han døydde av diabetes i 1906 — og etterpå.
Verk
Som motiv valde Varma ofte tema frå hindueposa Mahabharata og Ramayana, men han måla òg mange vanlege indiske kvinner, frå keralske mødre til landsbyjenter. Medan han heldt seg til konvensjonane som sa at gudar til dømes hadde to par armar eller fleire andlet, er det stor likskap mellom gudar og menneske i måleria hans. Dei er alle realistisk proporsjonerte, men idealiserte i utsjånad.
Måleria til Varma blei svært populære i samtida hans, og blei både kopierte og plagierte. Dei inspirerte heile den såkalla «kalenderkunst»-industrien, av liknande gudebilde for kvardagsbruk, som fortsatt er viktig i dagens India.
På 1990-talet blei interessa for Varma sine verk vekka då mellom anna auksjonshusa Christie’s og Sotheby’s selde måleri av han. Varmabileta blei ein del av populærkulturen igjen, og dukka mellom anna opp i ein musikkvideo på MTV.
Mange av verka til Varma er samla i Napier Museum i Thiruvananthapuram, hovudstaden i Kerala.
Slaget ved Messines
Tyskarane iverksette ei rekkje motåtak dei neste dagane, men vart drivne attende med høge tapstal. Innan 14. juni var heile Messines-bruhovudet hærteke av dei allierte.
Inn
Inn (retoromansk En) er ei elv som renn gjennom Sveits, Austerrike og Tyskland, og er ei av sideelvene til Donau frå høgre med ei lengd på 517 km. Det høgaste punktet i nedslagsfeltet hennar er Piz Bernina på 4049 moh.
Kjelda til elva ligg i Dei sveitsiske Alpane nær St. Moritz i Engadin-regionen. Elva får namnet sitt etter denne regionen, der elva er kalla En. Ho renn nordaustover og inn i Austerrike, og frå Landeck går ho austover gjennom den austerrikske delstaten Tyrol og delstatshovudstaden her, Innsbruck, før ho går over grensa til Bayern nær Kufstein.
I Bayern renn elva nordaustover og passerer landsbyane Rosenheim, Wasserburg am Inn og Waldkraiburg; før ho går austover gjennom Mühldorf og Neuötting. Her møter ho to større sideelver, Alz og Salzach.
Byen Passau er den siste Inn renn gjennom før ho når Donau (og det same gjer elva Ilz). Sjølv om Inn har større vassføring når dei renn saman i Passau, og at Inn får vatn frå Piz Bernina, det høgaste punktet i nedslagsfeltet til Donau, så vert Inn rekna som ei sideelv til Donau. Donau er derimot lengre, har større nedslagsfelt og har ein meir jamn straum.
<br style="clear:left;" />
Carl Hamilton
Carl Gustav Gilbert Hamilton er hovudperson i ei rekke bøker som Jan Guillou har skrive. Hamilton, med dekknamnet Coq Rouge, er ein greve, mordar og etteretningsagent i statens teneste, men med ei fortid som revolusjonær kommunist. Han blei utdanna i USA i lag med SEAL-styrkane. Nokre av forteljingane om Hamilton er òg blitt filmatiserte.
Salient Nunatak
Salient Nunatak er ein markant, spiss nunatak som ligg like nord for Ohio Range i Horlick Mountains, 3 nautiske mil (6 km) nordaust for Mount Glossopteris. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1958-59. Han vart namngjeven av New Zealand Antarctic Place-Names Committee (NZ-APC) etter geologisk arbeid i området av New Zealand Antarctic Research Program (NZARP) 1983-84.
NM i sykling 1999 i tempo
70 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Aliivibrio fischeri
Aliivibrio fischeri er ein bakterie som kan produsera bioluminescens. Blekkspruten Euprymna scolopes frå Hawaii lever i symbiose med Aliivibrio fischeri.
NM i sykling 1999 i tempo
70 km lagtempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1999 i temporitt for kvinner vart avvikla med individuell tevling tysdag 29. juni.
Aliivibrio fischeri
Bakteriane i arten er koordinerte i grupper ved at dei berre produserer bioluminescens når den lokale mengda av bakteriar når over ein viss terskel.
NM i sykling 1999 i tempo
Kvinner, 30 km
<br style="clear:both;" />
Niedermuhlern
Niedermuhlern er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 829 meter over havet.
Kommunen ligg på eit platå i Längenberg. Han omfattar landsbyen Niedermuhlern, grendene Ober- og Niederblacken, Bachmühle, Fallenbach og spreidde hus.
Norske slagerar
Ein norsk slager er ein song, som regel på norsk, som med eitt blir mykje spelt og høyrt rundt om i Noreg.
Nye norske slagerar kjem stadig til. Slagerar blir ofte brukt som utgangspunkt for parodiar, etterlikningar eller dei blir laga i nye versjonar. Bandet DDR har til dømes laga eit heilt album med tyske versjonar av Jannicke Jarlum sin «Svake mennesker», Lars Kilevold sin «Livet er for kjipt», The Kids' sin «Forelska i lærer'n» og Knudsen & Ludvigsen sin «Når det piper (i telefonen)».
Komiar
Komiar er eit folk som hovudsakleg bur langs dei store elvene som renn ut i Barentshavet på vestsida av Uralfjella i europeisk Russland. Dei fleste komiane bur i Republikken Komi, men det er også komiar på Kolahalvøya, i Arkhangelsk oblast, i Nenetsia og på austsida av Uralfjella, i Sibir.
Komipermjakkane, komiar som snakkar komi-permjakisk, bur i Perm kraj, sør for Republikken Komi.
Komiane levde opphavleg hovudsakleg av jordbruk og skogbruk, og nord for dyrkingsgrensa av reindrift. I takt med industrialiseringa det siste hundreåret arbeider også mange komiar i industrien.
Etter ein teori skal Bjarmland og bjarmane vere komiar, etter namnet på området Perm.
Pabellon Island
Pabellon Island er den sørlegaste av to øyar som ligg like utanfor nordenden Omega Island og vest i innløpet til Andersen Harbor i Melchior Islands i Antarktiske Arkipel. Øya vart grovt kartlagd av Discovery Investigations i 1927. Ho vart namngjeven av den argentinske ekspedisjonen som kartla desse øyane i 1946-47. Dei reiste ei mast på denne øya og heiste det argentinske flagget.
Syktyvkar
Syktyvkar (komi og russisk Сыктывкар) er hovudstaden i Republikken Komi i Nordvestrussland i Russland med om lag 230 000 innbyggjarar i 2007. Ved Syktyvkar renn Syssola ut i Vytsjegda, og det er dermed både verftsindustri, ei hamn og treforedlingsindustri her.
Klimaet i Syktyvkar er kontinentalt og kaldt, med fuktig preg. Normaltemperaturen i er -17 °C og i juli +17 °C. Normal årsnedbør er 541 mm.
Riksmål
Riksmål er eit eldre namn på bokmål som vart innført av Bjørnstjerne Bjørnson i 1899 og nytta fram til namneskiftet i 1929. Seinare har riksmål vorte ei eiga målform skild frå bokmålet, og i dag viser riksmål til ei privat rettskriving, normert av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur og fremja av Riksmålsforbundet.
Riksmål som særskilt skriftspråk
Sidan 1899 har riksmål vorte bruka i Noreg som namnet på den først danske språkforma, seinare om språket til den mest danskprega fløya av skriftkulturen i landet i motsetnad til landsmål/nynorsk, og seinare (frå 1938) òg i motsetnad til delar av bokmål, såkalla samnorsk. Denne fløya er representert ved Riksmålsforbundet (stifta 1907) og har sidan 1953 blitt privat normert av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur.
I tida frå 1907 til 1929 var riksmål det offisielle namnet på den norske målforma som i rettskrivinga av 1907 og rettskrivinga av 1917 vart definert som eiga målform uavhengig av dansk, og som frå 1929 fekk namnet «bokmål». Rettskrivingsreformene i 1907 og 1917 gjorde at riksmålet vart skrive meir i samsvar med den dansk-norske danna daglegtala.
Adolf Loos
Liv og arbeid
Adolf Loos vaks opp som son av ein steinhoggar i Brünn i det dåverande Austerrike-Ungarn. Han var ni år gamal då faren døydde. Mora gjorde han arvelaus då han var 23 år, sidan han til hennar sorg ikkje ville halde fram i faren sitt fotspor. Utdanninga fekk han dels i Böhmen og dels på Den polytekniske læreanstalten i Dresden. Han mottok viktige impulsar frå Gottfried Semper og Karl Friedrich Schinkel, og vart påverka av skriftene åt Vitruvius.
Ferdig utdanna reiste han til USA. Under opphaldet jobba han både som tallerkenvaskar og journalist. Han vart kjend med Chicago-skolen og såg verdsutstillinga i Chicago i 1893.
I 1896 vende han attende til Wien. I 1903 grunnla han tidsskriftet Das Andere, som hadde som mål å agitere for ein vesterlandsk og anglofil kultur. Tidsskriftet kom berre med to nummer, der alt var skrive av Loos. I denne perioden var han ein del av «avantgarden» i Wien og vart kjent med mellom andre Arnold Schönberg. Dei ynskte seg eit brot med tradisjonell kunst, og i 1908 skreiv han Ornament og brotsverk som er eit av dei viktigaste manifesta frå 1900-talet om formgjeving og arkitektur. Etter dette vart han ein populær føredragshaldar
Som arkitekt hadde han hittil hatt ei rad innreiiningsarbeid og arbeidde med butikkdesign, men i 1911 fekk han oppdraget «Haus am Michaelerplatz» som har vorte karakterisert som ein «ikkje-tatovert moderne arkitektur». Det blir også kalla «huset utan augnebryn», og vart av mange wienarar opplevd som eit monstrum. I 1911 eller året etter teikna Adolf Hitler Michaelerplatz, og han har gjeve att heile plassen, minus Loos-huset. I staden teikna han inn eit hus som hadde stått der på 1700-talet.
Dei neste oppdraga var ein rad villaer, mellom dei Villa Steiner, Villa Scheu og Villa Horner. Karakteristisk for desse er nakne, pussa fasadar og strenge, geometriske bygningsvolum, medan interiøra syner forfina, elegante detaljar og eigne teoriar om nyttinga av rom. Det er stor kontrast mellom det ytre og det indre, med drag frå engelsk og amerikansk bustadinnreiing.
Arkitekten
Ifylgje Reyner Banham var Loos også ein tradisjonalist som såg bakover, ikkje framover. Han var dessutan ein klassisist, og kunne til dømes nytte ein dorisk søyleorden når han tykte at situasjonen kravde det. Han har til dømes nytta klassiske detaljar i taket på Den amerikanske baren i Wien. Han var også ein schinkelist, og i Ornament og brotsverk skriv han i slutten av boka at all kultur kviler på ein viss kontinuitet med fortida.
Musikkfolkehøgskolen Viken
Musikkfolkehøgskolen Viken, også kjend som Viken folkehøgskole, er ein kristen folkehøgskule på Gjøvik.
Skulen fokuserer utelukkande på musikalsk undervisning, og alle elevar som får plass må kunna spela minst eitt musikkinstrument eller bidra med song. Faga er delt inn i linjefag, fellesfag og valfag. Linjene har fastlagde prosjekt og valmoglegheiter. Fellesfaga er felles for alle linjene, blant dei sentrale musikkfag som høyrelære og musikkhistorie. Valfaga omfattar mellom anna besifringsspel, satslære, låtskriving, matlaging og fjellklatring. Alle elevane får undervisning på sitt primære musikkinstrument.
Viken folkehøgskole vart skipa i 1901, fyrste året på Biri under namnet Oplandenes kristelige ungdomsskole. I 1902 vart skulen flytt til Gjøvik under namnet Viken kristelige ungdomsskole. Styrar frå dette året var målmannen Håkon Wergeland, som styrte skulen til 1911. Skulen fekk i 1906 ein frilynt konkurrent i Vestoppland Folkehøgskole, skipa av Olaus Islandsmoen. I 1988 vedtok Viken folkehøgskole å berre tilby musikkrelaterte linjer. Hausten 2013 opna skulen eit nytt musikkbygg og eit nytt internat.
Fuglen kea
Kea, Nestor notabilis, er ein stor papegøyeart av nyzealandske papegøyar funnen i skog og alpine område av Sørøya på New Zealand. Kea er verdas einaste alpine papegøye. Som altetande har han diett hovudsakleg sett saman av røter, blad, bær, nektar og insekt, men inkluderer òg kadaver. Tidlegare var det jakt på kea med skotpremie på grunn av at det innanfor jordbruksstrøk var otte for åtak på husdyr, spesielt på sau. Først frå 1986 fekk arten fullt vern.
Keaer hekkar i hòler eller sprekker blant trerøter. Dei er kjente for å vere nysgjerrige og intelligente, avgjerande evner for å overleve i eit barskt alpint miljø. Keaer kan løyse logiske oppgåver, slik som å skyve og dra ting i ei bestemt rekkjefølgd for å kome fram til mat, og vil samarbeide for å oppnå eit bestemt mål.
Namnet kea kjem frå maori og er eit lydhermande ord.
Skildring
Keaen er ein stor papegøye på rundt 48 centimeter med kroppsvekt på 0,8 til 1 kg. Fjørdrakta er for det meste olivengrøn, nebbet er grått og han har eit langt og tynnt nedbøygd øvre nebb. Vaksne individ har mørkebrune irisar, og cere, augeringar og beina er i grått. Dei har oransje fjører på undersida av vengene. Fjørene på sidene av andletet er mørk olivenbrune, fjører på ryggen og overgumpen er oransjeraude, og nokre av dei yste vengefjørene er i diffust blått. Keaen har ein kort og brei blågrøn hale med svart tupp. Hannar er ca. 5 % lengre enn hoer, og han har eit øvre nebb er 12-14 % lengre enn hoa. Juvenile keaer liknar generelt på dei vaksne fuglane, men har gule augeringar og cere, ein oransjegult undernebb, og grågule bein.
Keaer er sosiale fuglar og lever i grupper på opp til 13 individ. Isolerte individ trivst dårleg i fangenskap, men responderer godt på spegelbilete.
I minst eit fall er det rapportert at keaer er polygyne, med ein hann knytt til fleire hoer. Same kjelde gjorde merksam på at det var eit overskot av hofuglar.
Distribusjon og habitat
Leveområdet til keaer spenner frå elvedalar i låglandet og kystnære skogar på vestkysten opp til dei alpine områda av Sørøya som Arthur's Pass og Mount Cook nasjonalpark. Dei er nært knytt til heile utbreiinga av sørbøkskogen (Nothofagus) i høgdedraga. Bortsett frå sporadiske streiffuglar, er ikkje keaer funne på Nordøya, sjølv om fossile funn tyder på at ein populasjon levde der for over 10 000 år sidan.
Populasjonen vart anslått til mellom 1000 og 5000 individ i 1986, i kontrast til eit anna estimat på 15 000 fuglar i 1992. Begge estimata kviler sterkt på føresetnader. Det som gjer estimata usikre er at arten har ein omfattande distribusjon med låg tettleik over utilgjengelige område.
Kea er ein av ti papegøyeartar som er endemiske for New Zealand.
Hekking
I ein studie av eit hekkeområde fann ein reirplassar med tettleik på eit reir per 4,4 km². Mest vanleg finn ein hekkeområda i skogar med tre av slekta sørbøk, Nothofagus, i bratte fjellsider. Hekkinga går føre seg i høgd på 1600 moh. og høgare, dette er ein av få papegøyartar i verda som regelmessig lever over tregrensa. Reira er vanlegvis plasserte på bakken under store bøketre, i fjellsprekker eller i utgravne hòler mellom røter. Hòlar har tilgjenge via tunnelar som fører 1 m til 6 m inn i eit større kammer, som er fôra med lav, mose, bregnar og rotnande treverk. Egglegginga startar i juli og strekkjer seg inn januar. Kullet er på to til fem kvite egg, dei har ei rugetid på rundt 21 dagar, etterfølgt av ein periode for omsut på 94 dagar.
Dødsrata er høg blant unge keaer, med mindre enn 40 % att etter det første leveåret. Gjennomsnittleg levetid for ein vill ung kea har vore berekna til 5 år, basert på attfunn i påfølgjande sesongar i Arthur's Pass, medrekna estimat for spreiing til omkringliggande område. Rundt 10 % av den lokale populasjonen var trudd å vere over 20 år. Den eldste kjende kea i fangenskap vart 50 år gammal i 2008.
Diett
Som altetande, beitar keaer på meir enn 40 planteartar, biller, larver, andre fuglar inkludert lireungar, og pattedyr inkludert kaninar. Det har vorte observert at keaer bryt seg inn i reirhòler til lirer for å ta ungane etter å ha høyrt dei i reiret. Keaer har òg tatt føremon av menneskeleg avfall og mating.
Kontakt med menneske
Keaen sin vidgjetne trong til å utforske og handtere gjer denne fuglen ei plage for dei fastbuande, men ein attraksjon for turistar. Vanlegvis treffer folk på keaer på vintersportsstader på Sørøya. Fuglane er motiverte av høve til å finne matrestar og ofte skildra som «frekke». I rolla «klovnen av fjella», vil han undersøkje eller hakke på ryggsekker, skotøy og jamvel bilar, ofte med resultat av skadeverk eller han flyg av garde med mindre gjenstandar.
Det har vore ei langvarig usemje om i kva grad kea jaktar på sau. I 1993 vart det gjort eit videoopptak som synte at minst nokre fuglar kan åtake og ete av friske sauar. Videoen stadfesta kva mange forskarar lenge hadde mistenkt, at keaer kan bruke det kraftige nedbøygde nebbet sitt og klørne for å rippe gjennom laget av ull, og hakke på dyret.
Noflen
Noflen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 630 meter over havet.
Kommunen består av spreidde busetnader med ein øvre og ein nedre landsby på ein terrasse ovanom Gürbetal (Gürbedalen), medan delar av kommunen ligg i dalbotnen.
Savage Nunatak
Savage Nunatak er ein nunatak som ligg 7 nautiske mil (13 km) søraust for Hatcher Bluffs, langs austenden av den øvre Reedybreen. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-64. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Henry C. Savage, ein snikkar ved Byrd-stasjonen i 1962.
Spansk
Spansk (au kjent som kastiljansk) er eit ibero-romansk språk, og det tredje mest snakka språket i verda. Det er morsmålet for omkring 352 millionar menneske, eller 417 millionar viss ein òg inkluderer dei som ikkje har spansk som morsmål (i fylgje estimat frå 1999). Majoriteten av den spansktalande befolkninga lever i Latin-Amerika.
Utbreiing
Spansk er eit av dei offisielle språka i dei sameinte nasjonane, Den afrikanske unionen, Den europeiske unionen og i USA. I tillegg er spansk eit offisielt språk (og det viktigaste språket) i 20 land: Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Den dominikanske republikken, Ecuador, El Salvador, Ekvatorial-Guinea, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Puerto Rico, Spania, Uruguay og Venezuela.
Grammatikk
Spansk grammatikk har stor formrikdom. Spansk har to kjønn og eit verb har om lag femti bøyingsformer i båe modusane, men ingen kasus og ei avgrensa pronomenbøying.
Tjodolv frå Kvine
Tjodolv frå Kvine eller Tjodolv den kvinværske (norrønt: Þjóðólfr ór Hvini eller Þjóðólfr enn hvinverski)  var ein norsk skald som levde på slutten av 800-talet og i byrjinga av 900-talet.
Tjodolv er rekna for å vere den eldste kjende fyrsteskalden i Noreg. I Skaldatal er det opplyst at han var skald hos kong Harald Hårfagre, Håkon Grjotgardsson jarl, Strut-Harald og Torleif den spake, men tilknytinga til dei sistnemnde er omdiskutert. Kjeldene gir elles ingen opplysningar om kven Tjodolv var. Tilnamnet hans tyder på at han var frå Agder; «hvine» er det gamle navnet på Fedafjorden i Kvinesdal, der elva Kvina renn ut. I fortalen til Heimskringla nemner Snorre Sturlason han som Tjodolv den frode (den kunnskapsrike).