cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1457 Ankara
1457 Ankara er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. august 1937 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Magnetiske koordinatar
Magnetiske koordinatar er eit koordinatsystem som er definert med utgangspunkt i jordmagnetfeltet. Det vert nytta til å finne den magnetiske posisjonen til eit punkt på jordoverflata eller i rommet.
Tasmania
Tasmania er ei øy som ligg sør for det australske fastlandet. Øya utgjer ein delstat i Australia. Tasmania ligg 200 km sør for Australia. Per mars 2005 bur det 484 700 menneske på Tasmania og dei mindre øyane rundt som Macquarie Island. Totalarealet av delstaten er 68 322 kvadrat kilometer. Det sørlegaste punktet på øya er South East Cape og ligg 364 km sør for det norligste punktet Woolnorth Pt. Frå det vestlegaste punktet, West Pt., til det austlegaste punktet, Eddystone Pt., er det 306 km. 36 % av Tasmania er i dag naturreservat.
Den største byen i staten Tasmania er Hobart og er òg hovudstaten.
Historie
Dei første menneska kom til Tasmania mellom 29 000 og 140 000 år sidan. Lenge var dei tasmanske aboriginarane dei som levde lengst sør i verda. Det er funne holemålarstykke i holer i det sør-vestlege Tasmania som er daterte å vere 14 000 år gamle.
Den første europearen som såg Tasmania var den nederlandske utforskaren Abel Tasman, som såg øya for første gong 24. november 1642. Han gav øya namnet Anthoonij van Diemenslandt etter sponsoren sin, guvernøren av Nederlandsk Austindia. Øya blei seinare omdøypt til Van Diemens Land av britane.
Den første britiske busetnaden vart grunnlagd i 1803, på same plass som dagens hovudstad, Hobart, ligg. Dei første busetjarane var britiske fangar og militære vaktar, som hadde i oppgåve å utvikle samfunnet på Van Diemens Land. Fleire andre byar oppstod i løpet av åra med utspring i fengsel, mellom andre Port Arthur og Macquarie hamn.
Tidleg på 1800-talet blei nesten alle dei tasmanske aboroginarane drepne av europeiske busetterar i ei konflikt som varte i tiår og har blitt døypt The Black War, eller den svarte krigen.
I 1825 blei Van Diemens Land skilt frå kolonien New South Wales, og blei ein delstat under England. I 1856 skifta staten namn frå Van Diemens Land til Tasmania etter Abel Tasman, i eit forsøk på å kvitte seg med ryktet til Van Diemens Land. Tasmania fekk òg si første grunnlov det året.
Det siste kolonifengselet blei stengt i 1877, i Port Arthur. I 1901 blei Tasmania ein delstat i den nyleg oppretta staten Australia.
Klima
Den høgaste målte tempraturen på Tasmania er 40,8 °C. Denne tempraturen blei målt i Hobart, 4 januar 1976. Den lågaste tempraturen nokosinne målt på Tasmania er -13 °C. Denne tempraturen blei målt i Shannon den 30. juni 1983.
Riksveg 22
Riksveg 22 (Rv22) går mellom Hvam i Skedsmo kommune og Kirkelund i Rakkestad kommune. Vegen har ei lengd på 78,2 km, av dette 35,8 km i Akershus og 42,4 km i Østfold.
Trasé: Hvam - Kjeller - Lillestrøm - Vinsnes - Fetsund der han passerer Glåma - vidare sørover langs austsida av Øyeren - Båstad - Skjønhaug - Mysen - Rakkestad.
Før 1. januar 2010 gjekk vegen mellom Gjelleråsen og riksgrensa i Halden kommune, sjå fylkesveg 22.
Trondheimsveien Fetveien
Fetveien
Båstadveien Kirkeveien Trøgstadveien
Vandugbakken Smedgata Trømborgveien
Martisberg
Martisberg er ein kommune i distriktet Aust-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1367 meter over havet.
Kommunen ligg i den nordlege sida av Rhônedalen.
Malcolm X
Malcolm X var ein afroamerikansk menneskerettsforkjempar i USA. Han var fødd Malcolm Little og tok etter ei pilegrimsreise til Mekka det muslimske namnet Al-Hajj Malik Al-Shabazz. Malcolm X var lenge talsmann for Nation of Islam, og grunnlegger av Muslim Mosque, Inc. og Organisasjon for afro-amerikansk eining. Han er den dag i dag eit symbol for den militante kampen til afroamerikanarar. Malcolm X blei skoten og drepen i Harlem i 1965.
Biografi
Malcolm X blei fødd i Omaha i Nebraska, men han voks opp i Lansing, delstatshovudstaden i Michigan. Han var den fjerde i ein søskenflokk på åtte, men faren hadde også tre barn frå eit tidlegare ekteskap. Mor hans, Louise, var fødd på øya Grenada i Britisk Vestindia som dotter av ei svart kvinne som var blitt valdteken av ein kvit mann. Faren, Earl Little, stamma frå staten Georgia. Han var baptistprest men var også politisk aktiv. Han agiterte utrøtteleg for den mest oppsiktsvekkjande svarte rørsla i 1920-åra, UNIA (Universal Negro Improvement Association).
Da Malcolm slutta seg til dei svarte muslimane i Detroit, fekk han samtidig skifta ut etternamnet sitt, Little, med X. X symboliserte det sanne afrikanske familienamnet, som slavane hadde fått skifta ut av dei kvite slaveeigarane. På denne måten blei dette X eit symbol som knytte dei svarte muslimane saman. Etter kvart som rørsla voks, og det ved ein moské var fleire med same fornamnet, sette dei eit tal attåt X-en, såleis at f. eks. den tredje James kom til at heite James 3X. Elijah Muhammad bad Malcolm bere dette namnet til den dagen da Gud sjølv vende tilbake og gav han eit heilagt namn frå sin eigen munn.
Når han var på reise, kalla han seg Malik Shabazz. Han oppdaga at når han bruka dette namnet, trudde folk at han var afrikanar, og straks blei dei meir imøtekommande.
Malcolm X blei skoten og drepen i Harlem i New York den 21. februar 1965.
Blynitrat
Kjemi
Når blynitrat vert varma opp vert blyoksid danna. Reaksjonen lagar òg ein sprakande lyd. På grunn av dette vert blynitrat ofte brukt i pyrotekniske materiale som til dømes fyrverkeri.
Blynitrat i vanleg form (det vil seia små, kvite og luktfrie korn) reagerer med kaliumjodid og dannar gulaktig blyjodid.
Produksjon
Blynitrat vert som oftast framstilt ved å løysa blymetall eller blyoksid i salpetersyre.
Tryggleik
Metallet bly og det uløyselege saltet blysulfid er ikkje farleg i seg sjølv. Men dei løyselege salta som blyklorid og blynitrat kan føra til blyforgifting.
Ved mistanke om blyforgiftning kan ein sjå etter følgjande symptom:
Mörel-Filet
Mörel-Filet er ein kommune i distriktet Aust-Raron i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 746 meter over havet.
Kommunen vart skipa 1. januar 2009 då Mörel og Filet vart slått saman.
Solåsen i Bergen
Solåsen er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går først vestover og så nordover frå Sørlia til Øvsttunvegen. Vegen er om lag 900 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1949.
Øvsttunheimen er ein somatisk sjukeheim som ligg i vegen.
Meine Seel erhebt den Herren
Meine Seel erhebt den Herren, BWV 10, er ein kantate av Johann Sebastian Bach.
Stykket er skriven for to oboar, trompet, strykarar (fiolinar, bratsjar og basso continuo), songsolistar og kor. Det består av sju satsar, i g-moll bortsett frå der anna er nemn:
Ájtte, Svenskt fjäll- och samemuseum
Ájtte, Svenskt fjäll- och samemuseum er eit svensk fjell- og samemuseum i Jokkmokk. Ájtte er hovudmuseum for den samiske kulturen, spesialmuseum for natur og kultur i fjellkjeda og eit informasjonssenter for fjellturistar. Muséet vart innvigd den 15. juni 1989.
Ordet Ájtte kjem frå lulesamisk og tyder 'stabbur'.
Iris
Namnet er gresk og tyder regnboge. Den personleggjorte regnbogen var ei gudinne som heitte Iris. Ho var syster til harpiane og bodbringar for gudane, særleg Juno.
Serra da Estrela
Serra da Estrela er den høgaste fjellkjeda i Portugal og inneheld det høgaste fjellet på det portugisiske fastlandet (Ponta do Pico på Asorane er høgare) med ei høgd på 1993 meter over havet. Toppen vert kalla Torre (tyder «tårn») og ligg i Loriga i kommunen Seia. Det er eit skisenter i området kalla Vodafone skisenter.
Iris
Iris har norsk namnedag 24. mai og svensk den 10. februar.
Serra da Estrela
Fjellkjeda, som ligg mellom kommunane Seia og Covilhã, er om lag 100 km lang og 30 km på det breiaste. Ho består av ein stor granittrygg som ein gong danna den sørlege grensa til landet. Med bratte knausar og gjel, elvar og innsjøar, vakre skogar og flott utsyn, er området eit av dei flottaste naturområda i landet.
Iris
Kjende namneberarar
Asteroiden 7 Iris, oppdaga i 1847, har òg fått dette namnet.
Serra da Estrela
Fjellkjeda er i dag ein del av ein naturpark med gode høve for skisport.
Det er tre elvar som har kjeldene sine i Serra da Estrela: Mondego, som er den største elva som renn innanfor Portugal sine grenser, Zêzere, som er ei sideelv til Tejo, Alva, ei sideelv til Mondego.
Serra da Estrela-hunden (Cão da Serra da Estrela) er ein hundeart som har fått namn etter området.
McNamara Island
McNamara Island er ei stort sett isdekt øy, som er 6 nautiske mil (11 km) lang, og som delvis ligg innanfor nordkanten av Abbot isbrem, kring 20 nautiske mil (37 km) aust for Dustin Island. Ho vart oppdaga av kontreadmiral Byrd og medlemmar av U.S. Antarctic Service (USAS) på flyturen deira den km² 1940, og vart namngjeven av Byrd for John McNamara, båtsmann på Jacob Ruppert i Byrd-ekspedisjonen i 1933-35.
Hannover
Hannover er ein by nord i Tyskland ved elva Leine. Han er hovudstaden i den tyske delstaten Niedersachsen, og styrte òg den mindre Hannover-regionen, fram til regionane i Niedersachsen vart oppløyst i 2005. Byen har eit folketal på 523 000 (2007), og er eit stort senter i Nord-Tyskland.
Hannover er ein kjend messeby. Kvar sommar huser han verdas største datamesse, CeBIT, og industrimessa Hannover Messe. I 2000 var Hannover vert for verdsudstillinga Expo 2000. Kvart år vert «Schützenfest Hannover» og Oktoberfest Hannover, som er den største Oktoberfest i verda, halde her.
Hannover har universitet med medisinsk utdanning, ein internasjonal flyplass og ein stor dyrehage (Hannover Zoo).
Historie
Hannover var opphavleg ein landsby av fiskarar og ferjemenn. Han voks til ein by i mellomalderen, då ein mellom anna bygde bymuren og fleire kyrkjer.
Hannover vart annektert av Preussen i 1866. Byen fortsette å veksa, men vart som så mange andre tyske byar svært øydelagd av bombeåtak under den andre verdskrigen. På grunn av dette har Hannover også mange moderne bygg.
Industri
Niedersachsen er eit viktig industriområde, og i Hannover ligg fabrikkane til mellom anna Volkswagen og Mercedes-Benz. På 1800-talet blei industrikonsernet Hanomag ein viktig industri i byen. Konsernet vart kjøpt opp av Mercedes-Benz på 1960-talet.
Anna
Rockegruppene Scorpions og Fury in the Slaughterhouse kjem frå denne byen
Mulroy Island
Mulroy Island er ei lita øy som ligg like utanfor Black Crag, heilt aust på Noville Peninsula på Thurston Island. Ho vart oppdaga av U.S. Navy Bellingshausen Sea Expedition i februar 1960 og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Thomas B. Mulroy, drivstoffteknikar i Byrd-ekspedisjonen i 1928-30.
Månefase
Månefase synar til skilnaden i utsjånad på den synlege delen av månen sett frå jorda. Månefasesyklusen tek om lag éin månad, og er bakgrunnen for denne tidseininga.
Ein halvdel av månen er alltid opplyst av sola (sett vekk frå månemørking når jorda skuggar), men tilhøvet mellom dei tre himmellekamane gjer at ein frå jorda ofte berre ser ein del av den opplyste sida. Månefasen der ein ser heile måneskiva vert kalla fullmåne, medan fasen der ein nesten ikkje ser månen vert kalla nymåne. I mellomfasane er månen ein halvmåne som er i ny når den synlege delen veks fram mot fullmåne, og i ne når han minkar mot nymåne. Første kvarter er når månen er i voksande, austleg kvadratur, og nøyaktig halvparten av den lyste overflata er synleg frå jorda, siste kvarter er når halvmånen er minkande.
Månefasane gjentek seg på dei same datoane kvart 19. år. Ein slik syklus vert kalla Meton-syklus.
Vestindisk-guineisk Kompagni
Vestindisk-guineisk Kompagni var eit dansk handelskompani med bakgrunn frå 1625, men formelt oppretta ved kongeleg privilegiebrev i 1671. Det hadde som føremål å kolonisera, driva handel og administrera dei danske koloniane på vegner av kongen. Selskapet fekk nasjonalt monopol på handel mellom Vestindia og Guinea, økonomiske særfordelar, eigen jurisdiksjon og einerett på sukkerraffinering innanfor kongeriket og koloniane. Som motyting måtte selskapet oppretthalda regelmessige seglingar mellom koloniane, selja ei viss mengd danske varer i koloniane og frakta gods for kongen vederlagsfritt.
Historie
Selskapet endra namn i 1674 - til Vestindisk-guineisk Kompagni.
Sørlia i Bergen
Sørlia er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han svingar seg nordover frå Solåsen til Elvenesvegen. Vegen er om lag 800 meter lang.
Ole Bernt Frøshaug
Han har bakgrunn som samfunnsvitar, og har hovudsakleg hatt Afrika og Latin-Amerika som arbeidsområde. Frøshaug har laga eit trettitals dokumentarfilmar for TV2, NRK og BBC, med fokus på politikk, miljø og kultur. Filmen «Hvitt lerret, svart hyene» vann i 2005 Prix Essai på Unesco sin store kunstfilmfestival i Paris som årets mest nyskapande kunstfilm. Filmen «Ole Bull – Himmelstormeren» gjekk på norske kinoar i 2007 og hausta fleire internasjonale prisar. Ole Bernt Frøshaug har i ein femårsperiode leidd film-og fotoeininga i Norad/UD. I filmarbeidet har han ofte samarbeidd med Aslak Aarhus.
Sørlia i Bergen
Namnet vart vedteke i 1960.
Ole Bernt Frøshaug
Saman med Svein Wilhelmsen starta han i 1998 turistkonseptet Basecamp Explorer i Kenya. Dette er eit prosjekt som reklamerer med natur- og reiseopplevingar kombinert med miljømessig ansvarleg turisme. Seinare har Basecamp òg etablert destinasjonar i India, Frankrike, Kenya og på Svalbard.
Frøshaug er knytt til biletbyrået Samfoto.
1458 Mineura
1458 Mineura er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eunomia. Han blei oppdaga den 1. september 1937 av Fernand Rigaux ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Kana i Galilea
Kana er ein stad omtalt i Det nye testamentet som særleg er kjend for vinunderet, der Jesus gjorde vatn om til vin.
Kana låg i Galilea, kanskje rundt 14 km nord for Nasaret. Staden er omtalt fleire gonger i Johannesevangeliet. Bryllaupet i Kana (Joh 2,1–11) er forteljinga om underet der Jesus gjorde vatn om til vin.
Calonectris
Calonectris er ei slekt av tre store lirer i stormfuglfamilien. Artane i denne gruppa er langvenga fuglar med mørk brun eller svart overside, og hovudsakleg kvit på undersida. Dei er pelagiske utanfor hekkesesongen og lever mest vanleg i tempererte og kalde farvatn. Akkurat som Puffinus flyg Calonectris-lirer med stive venger og nyttar ein «klippe»-teknikk for å segle over bølgjefrontar med eit minimum av aktiv flyging. Men fluktbildet ligg nærare albatrossar enn Puffinus-artane.
Calonectris-lirer er langdistansemigrantar. Kvitpannelira spreier seg frå austasiatiske hekkeøyar gjennom heile det vestlege Stillehavet og inn i det austlege indiske havet.
Dei lever av fisk, blekksprut og liknande oseanisk mat og kan følgje fiskebåtar for å ta utkast.
Artar
Taksonomi for Calonectris-lirer er omdiskutert og kappverdelire er nyleg splitta ut frå gulnebblire. Det finst ei anna lireslekt, Puffinus, som omfattar om lag tjue små til mellomstore lirer. Procellaria, med fem andre store artar er vanlegvis kalla petrellar, sjølv om ein trur dei er nærare knytt til lirer enn til «eigentlege petrellar».
Sykkel
Ein sykkel er ei fargreie med eitt eller fleire hjul som er montert etter kvarandre på ei ramme. Sykkelen får framdrift ved hjelp av muskelkraft. Dette skjer anten ved å sparke den framover, eller ved at krafta blir overført frå beina via pedalar, tannhjul og kjede til hjula.
Sykkelen har vore og er ein svært mykje brukt måte og ta seg fram på i mange delar av verda, da særleg i fattigare land. I vestlege land har den i stor grad måtte vike for bilar, men sykkelen som ein måte å ta seg fram på har fått meir fokus etter at problema med global oppvarming og forureining har vorte meir tydelege.
Historie
Oppfinninga av sykkelen kan ikkje tilskrivast éin bestemt person. Det føregjekk ei utvikling der pedalar, kjedetrekk, diamantråma, gummihjul og gir gradvis vart tilføydde sparkesykkelen, som var den fyrste konstruksjonen som likna syklane vi har no.
Det er heller ikkje sikkert kven som oppfann sparkesykkelen. Det skal finnast teikningar laga av Leonardo da Vinci-eleven Giacomo Caprotti som førestiller ein sykkel, men det er omstridd om det er ei forfalsking, og om konstruksjonen faktisk kunne fungere som ein sykkel. Andre kjelder oppgjev greven av Sivac som oppfinnaren, då han i 1791 skal ha konstruert ein sparkesykkel, også denne teorien er omstridd.
Langt meir pålitelege er historiene om tyske Karl Drais, som i 1817 fann opp det som heiter «dresin». Her var det snakk om ein tohjula sparkesykkel der syklisten sat overskrevs og sparka seg fram ved å setje føtene i bakken. Denne sykkeltypen skal ha vorte produsert i fleire tusen eksemplar.
Den fyrste pedaldrevne sykkelen vart konstruert av skotten Kirkpatrick Macmillan i 1839. Pedalane drog i bakhjulet ved hjelp av strengar, og hadde ikkje kjede. Denne typen vart plagiert av mange, men slo ikkje breitt gjennom.
Rundt 1860 sette ein franskmann pedalar rett på framhjulet. For å kunne køyre fortare, auka ein storleiken på framhjulet, og dermed vart den karakteristiske «veltepetteren» (velosipeden) utvikla. Denne sykkeltypen vart svært utbreidd.
Sykkelen med kjedetrekk til bakhjulet vart funnen opp i 1879, men vart fyrst utvikla i ei populær utgåve i 1885. Denne typen var mykje lettare å stige på og av enn velosipeden, og vart difor kjend som «tryggleikssykkelen». Ved å ha større tannhjul framme enn bak på kjeda var det framleis mogleg å halde høg fart. Det er grunnkonstruksjonen i denne sykkeltypen som stort sett tilsvarar dagens syklar.
Engelskmannen Joseph Lucas konstruerte i 1879 ei oljelykt som ein kunne montere på akslinga. Den vart kalla navlykt og var den fyrste eigentlege sykkellykta. Mange ulike løysingar dukka etter kvart opp, og både stearin- og karbidlykter vart brukt før den første elektriske lykta såg dagens lys i USA i 1898.
Norske sykkelmerke
Det har vore produsert mange syklar i Noreg. Her er somme av dei
Hønse-Lovisa
Hønse-Lovisa er ein viktig figur i romanen Ungen av Oskar Braaten. Ho bur ved Akerselva på 1800-talet. Huset hennar blir kalla «Hønsereiret» og ho sjølv «Hønse-Lovisa» fordi ho tar seg av einslege mødre. Hønse-Lovisa gjev fabrikkjentene som har «kome i ulukka» ly og omsorg slik at dei kan behalde ungane sine sjølv om dei er fødd utanfor ekteskap. Dei kan syte arbeidet sitt og slepp å sette dei bort til oppfostring eller adopsjon.
Gjennom Hønse-Lovisa viste Oscar Braaten eit døme på nestekjærleik i praksis, og eit opprør mot samfunnsnormene som verka mot einslege mødre og ungane deira.
Hønse-Lovisa blir i filmatiseringa av ungen frå 1938 spelt av Ragnhild Hald og i ungen frå 1974 av Sølvi Wang.
Hønse-Lovisas hus på Sagene ved Akerselva er eit hus der det er kafé, kultursentrum og galleri. Huset spela rolla som Hønse-Lovisa sitt hus i filmatiseringa av Ungen frå 1974.
Mønster
Mønster er noko som kan gjentakast eller blir gjenteke etter visse reglar, og kan visa til bilde, lyd, handlingar og modellar av ulike slag. Mønster finst mellom anna i naturen og i matematikken, og blir laga bevisst av menneske i formgjeving og anna kunst. Å finna mønster i hendingar kan også vera med på å løysa problem.
Ordet «mønster» kjem av mellomalderlatin monstra, 'prøvestykke', frå latin monstrare, 'visa fram'. Konkret kan ordet visa til noko som kan brukast til å laga ein slags kopi av noko, til dømes eit hekle-, strikke- eller symønster. Ved å snakka om «mønster» kan ein også visa til uttrykket ein får når noko blir gjenteke fleire gonger, til dømes stripe- eller rutemønster.
Austerriksk historie
Denne artikkelen omhandlar Austerrike si historie.
Keltarar, romarar og folkevandring ca. 100 f.Kr.-700 e.Kr.
Den første statsdanninga i det som skulle bli Austerrike, var eit keltisk kongerike, kalla Noricum, omkring 100 f.Kr. Størstedelen av området blei hærsett av Romarriket omkring 15 f.Kr. Keisar Claudius oppretta den romerske provinsen Regnum Noricum, som hadde omtrent dei same grensene som Austerrike har i dag. Aust for Vindobona (det noverande Wien) låg den største romerske byen, Carnuntum. Andre viktige byar var Virunum (i dag Klagenfurt) og Teurnia (i nærleiken av Spittal an der Drau).
Etter kristendommen breidde seg ut på 100-talet, begynte den langsame nedgangsperioden til Romarriket og etter kvart folkevandringane. Etter gotarane, slavarane og avararane sitt lange press mot provinsen Noricum begynte bajuvararane sine busetjingar på 500-talet, medan det noverande Vorarlberg blei busett av alemannarane. I det nordlege alpeområdet etablerte det bayerske hertugdynastiet seg frå 500-talet.
Frankarriket og Det heilage tysk-romerske riket 700-1806
For detaljar, sjå hovudartiklane: Frankarane og Det tysk-romerske riket
Store delar av Austerrike høyrte på slutten av 700-talet til det bayerske hertugdømmet, som var ein del av Frankarriket under Karl den store. Etter delinga av riket til Karl den store blei Austerrike ein del av Det tysk-romerske riket. Regionen som svarar til det noverande Niederösterreich fekk under karolingarane namnet Marchia orientalis, som er latin for den austlege marka. Dette grenselandet i den søraustlege delen av riket blei kimen til det seinare Austerrike. Området gjekk derimot tapt til Ungarn i 907. Først etter Lechfeldslaget i 955 kunne karolingarane igjen ekspandere mot aust, og det oppstod då nye hertugdømme og markgrevskap. Dermed begynte også ein ny bayersk busetjingsbølgje.
I 976 oppstod den eldste landeininga innanfor grensene av det noverande Austerrike i form av det sjølvstendige hertugdømmet Kärnten. Det same året overlet keisar Otto 2. Marchia Orientalis til Leopold 1. av Huset Babenberg som eit markgrevskap. År 996 støyter ein for første gong på namnet Ostarrîchi. Ostarrîchi kom seinare til å utvikle seg til Österreich – riket i aust. Huset Babenberg si tid som herskarar fortsette framgangsrikt med ein målbevisst koloniseringspolitikk som konsoliderte datidas Austerrike. Leopold 3. intrigerte framgangsrikt da han valde å alliere seg med Henrik 5. og dermed medverka til sigeren hans over faren, Henrik 4.. Leopold gifta seg med Agnes von Hohenstaufen, søster av Henrik 5. og dotter av Henrik 4. Leopold grunnla mange kloster og blei derfor erklært som helgen etter sin død.
Babenbergerne blei herrar over Bayern i 1139, men dette skapte samtidig konflikt mellom hohenstaufarane og welfarane. Striden blei avslutta då Fredrik Barbarossa gav Bayern tilbake til welfarane. Som «plaster på såret» fekk Austerrike status som hertugdømme i 1156 (Privilegium Minus). Den første austerrikske hertugen blei Henrik 2. «Jasomirgott» som var den som først utnemnde Wien til residensby. I 1186 fekk babenbergarane kontroll over Steiermark.
Babenbergerne blei etterfølgd av habsburgarane i 1278. For å understreke den særlege status sin gjorde dei hertugdømmet Austerrike til eit erkehertugdømme gjennom ei forfalska erklæring kalla Privilegium Maius. Dei utvida herskarområdet fram til 1525 og blei ein maktfaktor i Det heilage romerske riket. Dei seinare babenbergarane hadde knytt Steiermark med Austerrike, og habsburgarane klarte å skape eit større maktområde gjennom å tileigne seg Kärnten, Tirol, Krain og fleire andre område, som samla blei kalla Herrschaft zu Österreich. Frå 1438 besette dynastiet nesten gjennomgåande den tysk-romerske kongen - og dermed også keisarrangen.
I ein tohundreårsperiode, frå seint på 1400-talet fram til 1690 blei dei habsburgske landområda konstant utsett for åtak frå Det osmanske riket. Først med den berømte prinsen Eugene av Savoie lukkast det å slå «tyrkarane» tilbake til Beograd. Reformasjonen av kyrkja slo i byrjinga raskt gjennom, men blei i løpet av 1600-talet slått tilbake.
1713 blei det med den pragmatiske sanksjon for første gong laga ei grunnlov gjeldande for alle dei habsburgske landområda. Den fastslo at etter keisar Karl 6., som ikkje hadde nokon mannlege arvingar, skulle hans dotter Maria Theresia følgje han som dronning av dei austerrikske arvelanda. I den austerrikske arvefølgjekrigen lukkast det i hovudsak for det nye huset Habsburg-Lothringen å tileigne seg makta i arvelanda. Da Prøyssen og Russland i det 18. hundreåret delte Polen, fekk Austerrike tildelt Galizia og Lodomeria.
Franz 2. grunnla i 1804 keisarriket Austerrike og tileigna seg som Franz 1. tittelen som Keisar av Austerrike. I 1806 nedla han likevel etter press frå Napoleon keisarkrona for det heilage tysk-romerske riket, og med det opphøyrde dette de jure å bestå. Såleis var han i to år den einaste dobbeltkeisaren i historia.
Keisarriket Austerrike (1804-1867) og dobbeltmonarkiet Austerrike-Ungarn (1867-1918)
For detaljar, sjå hovudartiklane: Keisardømmet Austerrike og Austerrike-Ungarn
Det nye keisarriket Austerrike var ein etnisk blanda stat, som attåt tysk også talte ungarsk, italiensk, tsjekkisk, polsk, ukrainsk, jiddisch, rumensk, kroatisk, serbisk, slovakisk og slovensk. Da området tidlegare hadde høyrt under det heilage romerske riket, inngikk det frå 1815 i Det tyske forbundet, og den austerrikske sendemannen hadde formannskap i forbundsforsamlinga der. Landsdelen Salzburg tilfall i 1816 som hertugdømme det austerrikske keisarriket, etter at det hadde vore eit sjølvstendig fyrsteerkebispedømme sidan 1328.
Den førande politikaren i den austerrikske Biedermeier-tida var utanriksminister og seinare kanslar Metternich. For han gjaldt det å holde befolkninga i ro med sensur og angivarar for å oppretthalde den gamle orden: Det absolutte monarkiet, eineveldet. Dei same måla hadde dei på denne tida også i Preussen og Russland, og saman grunnla desse tre monarkia den heilage alliansen. I denne periode fann industrialiseringa av Austerrike også stad. I 1837 køyrte det første damptoget mellom Floridsdorf og Deutsch-Wagram, som var første del av nordbanen - den viktigaste banestrekninga i monarkiet.
Under revolusjonen i 1848 ønskte innbyggjarane i monarkiet demokrati og sjølvstende, og kanslar Metternich måtte gå i eksil i England. Berre den keisarlege arméen under Radetzky, Jelacic og Windisch-Graetz og hjelp frå den russiske arméen sikra at monarkiet overlevde. Den 2. desember 1848 avløyste den 18-årige Franz Joseph den sjuke keisar Ferdinand 1. Den uerfarne herskaren stilte i 1849 dei opprørske ungararane for retten, og let eit dusin av dei øvste ungarske hærførarane avrette. Hans popularitet var i dei første 20 åra av regjeringsperioden liten.
Med Ungarn inngikk dei i 1867 ein avtale som gjorde det austerrikske monarkiet til det austerriksk-ungarske dobbeltmonarki. Fordelane for ungararane, som blei uavhengige av den austerrikske innanrikspolitikken, skjerpa nasjonalitetskonfliktane med dei øvrige befolkningsgruppene i monarkiet. Mens alle nasjonalitetar var representerte i det austerrikske riksrådet og stemmeretten blei innført i 1907 for alle menn, så blei dei ikkje-ungarske nasjonalitetane sterkt forfordelt i den ungarske riksdagen, og det kom heller ikkje ein allmenn stemmerett i Ungarn før i 1918.
Etter det tvungne tilbaketoget frå Tyskland og Italia hadde monarkiet sett seg ut sig Søraust-Europa som det nye maktområdet. Men der var det nasjonale sørslaviske statsplanar (støtta av Russland), som konkurrerte med planane for det overnasjonale monarkiet. Habsburg blei for mange politiske aktivistar på Balkan til fienden, som forhindra den nasjonale frigjeringa.
Attentatet i Sarajevo i 1914 førte til første verdskrigen, som i 1918 førte til den endelege avslutninga av det kongeleg-keisarlege monarkiet.
Grunnlegginga av republikken (1918)
Ved slutten av første verdskrigen hadde Austerrike-Ungarn falle frå kvarandre. Den 21. oktober 1918 kom medlemene av det tysktalande riksrådet for første gong saman som den provisoriske nasjonalforsamlinga for Tysk-Austerrike. Møtet blei leidd av Karl Seitz. Forsamlinga blei - også under Seitz sitt formannskap - kalla statsråd og sette den 30. oktober 1918 saman den første tysk-austerrikske regjeringa. Den første kanslaren blei sosialdemokraten Karl Renner, som i 1945 på ny skulle kome til å spele ei viktig rolle ved grunnlegginga av Den andre republikken. På det gamalausterrikske området, som var busett av menneske som fortrinnsvis talte tysk, oppstod såleis ein ny stat.
Første republikk (1918-1938) fram til 1934
I republikken fekk alle kvinner for første gong stemmerett. I koalisjonsregjeringane 1918-1920 blei fleire betydelege sosiallover vedtatt (f.eks. 8-timarsdagen, sosialforsikring osv). Adelen blei avskaffa i april 1919. Medlemer av Habsburg-Lothringen-familien kunne berre opphalde seg i Austerrike om dei erklærte seg som borgarar i republikken og fråsa seg all makt. "Den tidlegare beraren av krona" (som det heitte i lova ) blei da han motsette seg abdisering forvist for evig tid frå landet. Han var likevel reist til Sveits på førehand for å unngå internering. Karl 1. døydde i 1922 på Madeira, mens hans hustru Zita von Bourbon-Parma døydde i 1989. Den 13. juli 1935 oppheva forbundskanslar Schuschnigg landsforvisninga, og Zita og det tidlegare keisarparet sin son Otto von Habsburg kunne atter besøkje Austerrike, noko som likevel først skjedde frå 1966, da også Otto von Habsburg måtte fråseie seg retten til trona. Frå den 1. januar 2007 har Otto sin son Karl fått overdratt funksjonen som Habsburg-familien sitt overhovud
Somme område der fleirtalet av befolkninga talte tysk (f.eks. Egerland, Sydmähren og Sydtyrol) fekk etter krav frå sigerherrane ikkje bli verande i Austerrike. I Saint-Germain-traktaten blei det bestemt at namnet på staten skulle vere "Republikken Austerrike", og den tilslutninga til den nye tyske republikken som forfatninga føresette blei forboden.
Den 21. oktober 1919 blei namnet endra til "Republik Österreich" og i 1920 blei den nye forbundsforfatninga vedtatt. I 1929 blei Burgenland, som var den overvegande tysktalande delen av vest-Ungarn, opptatt som sjølvstendig forbundsland i republikken. Forbundsregjeringa bestod frå 1920 av dei kristeleg-sosiale og deira høgreorienterte koalisjonspartnerar. Sosialdemokratane, som var fleirtalspartiet i det "Raude Wien", var på nasjonalt nivå i skarp opposisjon.
I det gamle Austerrike-Ungarn hadde dei ein avbalansert økonomisk struktur med dei bøhmiske industriområda og dei ungarske landbruksområda. Med fråfallet av desse områda kunne ein ikkje lenger brødfø folket og skaffe energi utan å kjøpe det i utlandet. Til overmål hadde dei ein kjempehovudstad med ein enorm statsadministrasjon til eit lite land å vere. Mangelen på varer skapte hyperinflasjon i førstninga av 1920-åra. Austerrike hadde bruk for kapital utanfrå, men landet hadde lite kredittverde. Den 4. oktober 1922 blei Geneveprotokollen underskriven, og den garanterte Austerrike sin suverenitet. Samtidig fekk Austerrike ein kreditt på 650 millionar austerrikske kroner. Økonomien kom betre under kontroll og med innføringa av den austerrikske Schilling som valuta i 1925 blei inflasjonen endeleg bremsa. Den konservative regjeringa sørgde for, at schillingen heldt fram å vere stabil; den blei ofte kalla Alpedollar. Men fokus var nesten utelukkande på den økonomiske politikken, og ulempa ved den utilstrekkelege økonomiske politikken var at dei ikkje var førebudde på å løyse verdskrisa i 1929, fordi staten ikkje hadde tatt nødvendige forholdsreglar.
I dei følgjande åra førte den økonomiske krisa og dei politiske motsetningane Austerrike lenger og lenger ned i ei krise. Dei austerrikske marxistane talte om proletariatets diktatur som mål og skremte dermed alle konservative, sjølv om dei ville nå målet på demokratisk vis. På den høgre sida av det politiske spekteret breidde det seg ei oppfatning av at demokratiet ikkje var eigna til å løyse landet sine problem. Benito Mussolini var forbildet deira for dette.
Austrofascisme og stenderstat
Dollfuß utnytta at krigsforvaltninga si fullmaktslov frå 1917 ved ein feil ikkje var blitt oppheva. Han kunne dermed endre lovene eller utstede nye gjennom regjeringsforordningar. Den 12. februar 1934 kom dei ulmande motsetningane mellom dei regjerande kristelegsosiale og sosialdemokratane valdeleg til uttrykk i den austerrikske borgarkrigen. Regjeringa sette inn forbundshæren med kanonar. Det kom dødsdomar mot sosialistar, Wien sin borgarmeister blei avsett og det kom eit forbod mot det sosialdemokratiske og det kommunistiske partiet. Dollfuß proklamerte så den 1. mai 1934 forbundsstaten Austerrike som ein stenderstat. Det handla om eit diktatur som allereie den gongen blei kalla austrofascisme.
Få veker etter kom julikuppet, frå tilhengarar av nazipartiet NSDAP. Nokre kuppmakarar klarte den 25. juli 1934 å trenge inn i kanslarforvaltninga, der Dolfuß blei så hårdt såra at han døydde få dagar etter. Kuppforsøket blei slått ned i løpet av få dagar. Kurt Schuschnigg blei ny forbundskansler. Nazistane var særleg usamde med austrofascistane om Austerrike skulle vere sjølvstendig eller inngå som del av Tyskland.
Austerrike var likevel også eit mildare diktatur enn Hitler-Tyskland. Fleire forfølgde menneske frå Tyskland, særleg skodespelarar og forfattarar, søkte i 1934-1938 tilflukt i Austerrike. Samtidig kopierte regimet element frå det fascistiske Italia og det nazistiske Tyskland: Fanemarsjar, einskapsorganisasjonen Vaterländische Front, førarprinsippet og partiforbod.
Mens Adolf Hitler ved julikuppet enno spelte uinteressert, fordi Mussolini enno ville halde Austerrike uavhengig, så blei trykket på Austerrike frå Tyskland sterkare. Schuschnigg blei ved eit møte med Hitler skremt og utsett for press for å innsette tyskvenlege ministrar i regjeringa. Da kanslaren fortvila i mars 1938 meddelte ei folkeavstemming om Austerrike sitt sjølvstende, tvinga Hermann Göring ved telefoniske truslar forbundspresident Miklas til å innsette ei naziregjering. Samtidig med at denne regjeringa blei innsett den 12. mars 1938 fann den i lang tid førebudde innmarsjen av tyske troppar stad. På dette tidspunktet hadde mange lokale nazistar allereie overtatt makta, f.eks. i Graz.
Den 13. mars 1938 utstedte Hitler ei anschluss-lov sterkt motivert av begeistringa frå sine austerrikske tilhengarar. Etter dette begynte terroren mod jødiske austerrikarar, som også kom til uttrykk i den såkalla "ariseringa" med beslaglegging av jødisk eigedom.
Det tredje riket (1938-1945)
Austerrike blei først verande eit eige land innanfor Det tredje riket, men den 21. april 1939 blei dei tidlegare forbundslanda og Wien gjennom ei lov omdanna til "normale" rikseiningar, og namnet Austerrike skulle forsvinne. Dermed blei Burgenland delt mellom einingane Niederdonau og Steiermark, Osttirol blei slått saman med Kärnten og den steiriske delen av Salzkammergut blei lagd under Oberdonau. Wien sitt areal blei ved ei samanslåing med omlandet tredobla (i det såkalla Stor-Wien).
Austerrike blei først kalla "Ostmark" og seinare "Alpe- og Donaueininga". Den austerriksk fødde Hitler førte Austerrike inn i nazismen, og utsletta heilt sjølvstendet til landet han opphavleg kom frå.
Etterkrigstida og Den andre republikken
Etter det stortyske riket sitt samanbrot og avslutninga av den andre verdskrigen, blei Austerrike igjen etablert som uavhengig stat. Dette hadde dei seinare sigerherrane allereie fastslått i Moskvadeklarasjonen i 1943. Den 27. april 1945 kom ei provisorisk statsregjering med Karl Renner som kanslar saman og proklamerte gjenopprettinga av republikken (Den andre republikken). Snart deretter blei forfatninga frå 1. oktober 1920 med seinare justering frå 1929 atter sett i kraft. Unntaket var dei reglane som delt forbundsrådet i Länder- og Ständerat. Austerrike vann dermed tilbake sin status som eit ikkje-valdeleg, representativt, parlamentarisk og føderalistisk demokrati.
Karl Renner blei vald til forbundspresident av Forbundsforsamlinga. Etter Renner sin død blei Theodor Körner den 27. mai 1951 vald til forbundspresident som kandidat for SPÖ i allment val. Det var dermed det første folkevalde statsoverhovudet i den austerrikske historia.
Frå 1945 til 1947 blei Austerrike etter ønske frå okkupasjonsmaktene leidd av ei regjering beståande av alle dei lovelege partia (ÖVP, SPÖ, KPÖ). Den 19. november 1947 danna ÖVP og SPÖ ein stor koalisjon som regjerte til 1966. Til 1955 var Austerrike liksom etterkrigs-Tyskland oppdelt i okkupasjonssoner. Den sovjetiske sona var den største, og omfatta Oberösterreich nord for Donau, Niederösterreich, det gjendanna Burgenland og Wienerbezirkene 2, 4, 10, 20, 21 og 22.
Russarane samla beslaglagte verksemder i eit konsern dei kalla USIA, som verken heldt austerrikske lover eller betalte skatt i Austerrike. På Enns, som utgjorde grensa til den amerikanskokkuperte sona i Oberösterreich sør for Donau, gjennomførte russarane ein streng personkontroll. Med underskrivinga av den austerrikske statstraktaten den 15. mai 1955 fekk republikken full suverenitet den 27. juli 1955. Traktaten blei inngått mellom forbundsregjeringa og representantar frå sigersmaktene, og Austerrike forplikta seg til å vere nøytral og aldri igjen å forsøke å bli slått saman med Tyskland.
Den 26. oktober 1955, etter at okkupasjonsstyrkane hadde trekt seg ut, vedtok Nasjonalrådet at Austerrike skulle vere evig nøytralt. Sidan 1965 har denne dagen vore landet sin nasjonaldag. Nøytraliteten betydde frå byrjinga at dei ikkje tok stilling mellom aust og vest. Dette blei bevist under oppstanden i Ungarn i 1956 og under okkupasjonen av av Tjekkoslovakia i 1968. Nøytraliteten betydde at Austerrike kunne byggje opp gode kulturelle og handelsmessige samband med både vestlege land og dei daverande austblokklanda, noko som kom landet til gode under gjenoppbygginga.
Den 14. desember 1955 blei Austerrike medlem av FN og var 1973-74 og 1991-92 medlem av tryggingsrådet. I 1956/57 fekk IAEO, Det internasjonale atomenergibyrået, sete i Wien, og i 1969 kom UNIDO, FN sin organisasjon for industriell utvikling til, og seinare følgde fleire FN-kontor.
I Sør-Tyrol, som inntil 1918 hadde høyrt til Austerrike, men etter 1. verdskrigen blei annektert av Italia, var det eit fleirtal av tysktalande. I 1960-årta forela Austerrike konflikten med Italia om landområdet for FN. Som følgje av det fekk befolkninga i Sør-Tyrol ei rekkje rettar i 1969, og desse er sidan blitt utbygde.
Frå 1970 til 1983 blei Austerrike leidd av ei sosialdemokratisk regjering med Bruno Kreisky i spissen. I 1970-åra fekk Austerrike stigande betydning i internasjonale spørsmål, noko som bl.a. kom til uttrykk gjennom etableringa av ein FN-bygning i Wien (UNO-city) og Bruno Kreisky sitt engasjement i spørsmålet om palestinarane.
I 1979 la OPEC sitt hovudkontor til Wien.
Austerrike i dag
Sidan opninga av grensene til dei tidlegare austblokklanda i 1989/90 ligg Austerrike ikkje lenger ved austgrensa av det ikkje-kommunistiske Europa, og Austerrike har opplevd sterkare handelssamkvem med og investeringar i dei tidlegare kommuniststyrte landa. I første halvdel av 1990-talet fekk mange menneske frå det borgarkrigsherja Jugoslavia opphald i Austerrike.
Grense (fleirtyding)
Ei grense er eit tenkt eller konkret skilje mellom to ting. Det kan visa til:
Austerriksk historie
Austerrike i dag
Etter avslutninga av den kalde krigen i 1991 blei nøytralitetspolitikken noko endra. Han har endra status etter Austerrike blei med i EU den 1. januar 2005. Omgrepet nøytralitet etter underskriving av dei ulike EU-traktatane er no til innanriks bruk; de facto har Austerrike slutta seg til EU sin felles forsvarspolitikk og kan derfor ikkje lenger reknast som nøytralt i streng meining.
I 2002 blei Euro innført som valuta og erstatta dermed den austerrikske Schilling.
Den 21. desember 2007 blei Schengen-samarbeidet utvida mot aust. Dermed forsvann dei siste restane av det gamle jernteppet, da grensekontrollen til Tsjekkia, Slovakia, Ungarn og Slovenia blei fjerna.
Shintaro Shimizu
Han spela for klubbane Omiya Ardija og Fagiano Okayama.
Lobet Gott in seinen Reichen
Lobet Gott in seinen Reichen, òg kalla «Himmelfahrts-Oratorium», BWV 11, er eit oratorium av Johann Sebastian Bach. Det vart truleg komponert i 1735, med tekst truleg skriven av Picander. I Bach-Gesamtausgabe (BGA) er verket inkludert som ein del av kantatene (derfor det låge BWV-talet) og i Bach Compendium har det nummeret BC D 9 og er ein del av oratoria. Det er basert på bibelske tekstar og derfor inneheld det resitativ av ein evangelist og andre personar. Bach markerte det som «Oratorium In Festo Ascensionis.» Dette todelte verket omfatta 11 nummer med ei framføringstid på om lag ein halv time.
Instrumentering
To fløyter, to oboar, tre trompetar, paukar, strykarar, continuo, fire songsolistar (SATB) og kor.
Hallingspringar
Hallingspringar er ein springartype frå Hallingdal. Han har tre danseslag per takt, og er noko raskare enn andre austlandsspringarar. Melodien til Her er det land følgjer om lag hallingspringarrytmen. Dansen har noko sams med masurkaen. Om spelet, sjå artikkelen om hallingspel.
Dans av hallingspringar
Grunnsteg, handtak og danseretning Grunnstega for både gut og jente er bytomfotsteg (med relativt låg svikt og ein litt skarp svikt på 1. taktslaget). Ein trør ikkje ”forbi” i bytomfotsteget. ”Bruk nokså små steg i heile dansen”. Guten og jenta kan vere på same fot eller motsett fot i steget. Berre ved overgang til ”vrangkanten” må dei vere på motsett fot (på ytre fot samtidig). Guten bruker elles nokså ofte ”gåsteg med bortsvikt”, her kalla ”gåsteg”. Gåstega kan vere på venstre eller på høgre fot. To ulike stader går jenta rundt framfor guten (under armen til guten). Den eine runddansen går snøgt og då nyttar jenta ”svivesteg” (”føtene tett saman”). I den andre nyttar jenta ”bytomfotsteg” og då blir det ein gong rundt på 2 taktar. I den avsluttande rundsnuen brukar dei ”vanleg” rundsnu-steg: guten har venstre, saman,høgre og jenta har saman, høgre, venstre.
Når ei hand ikkje er i bruk, heng ho normalt ned langs sida. Guten kan i somme høve ta hoftefeste med ledig hand (fingrane framover). Guten kan på ulike stader i dansen legge inn markeringar i form av lett tramp i golvet eller appell. Heile dansen går rundt i stor motsols ring.
2. tur (jenta raskt medsols rundt framfor guten) Jenta er no på skrå framfor guten og dei held saman over hovudet til jenta, guten med si høgre og jenta med si venstre hand. Ho kan godt halde rundt langfingeren til guten (utan å halde fast), og sviv raskt rundt medsols med ”svivesteg”. Guten avsluttar svivinga med å gå rundt motsols under eigen arm (på innsida av jenta – mot sentrum av ringen). Når guten går under armen, kan han som eit karstykke gå djupt ned i knea.
3. tur (jenta rundt motsols på bytomfotsteg framfor guten)Etter at guten har gått under, armen byrjar jenta straks å gå rundt framfor guten motsols med bytomfotsteg. Ein gong rundt på to steg. No held paret handflate mot handflate. Etter eit par snuar, skiftar guten til høgre hand, og etter eit par nye snuar igjen tilbake til venstre hand. Så avsluttar guten turen med å gå under armen att og slik at jenta legg si venstre arm på guten si høgre skulder, og guten tar si høgre hand rundt livet på jenta. Når guten går rundt, kan paret gjere det ”rygg mot rygg” eller ”først jente så gut”.
4. tur (”vrangkanten” – totakts rundsnu mot sola)Paret går framover slik dei avslutta tur 3. Guten kan gjerne bruke eit par ”gåsteg”. Før dei startar ”vrangkanten” må guten no syte for at gut og jente er på motsett fot (ved å bruke ”gåsteg”). Som innleiing på ”vrangkanten” gjer guten ein apell på venstrefoten (på einar-slaget på eit bytomfotsteg), og jenta går på sitt bytomfotsteg over på guten si venstre side, slik at jenta blir ståande med ryggen i danseretninga, litt framom og ved sida av guten. Guten har framleis fronten i danseretninga. Taket er slik: Jenta beheld si venstre hand på skuldra til guten, medan ho tar høgre hand om ryggen. Guten tar si venstre arm over jentas høgre skulder, og høgre handa si tar han over overarmen til jentas venstre arm (eller på skuldra). No startar rundsnuen ved at guten trør fram på høgrefoten og jenta trør tilbake på venstre. På neste steg blir det omvendt: Guten tilbake på venstre og jenta fram på høgre. Dermed er dei komne ein gong rundt. I ”vrangkanten” nyttar dei altså ”vanlege bytomfotsteg”. Guten kan i rundsnuen godt variere med ”bortsvikta bytomfotsteg” (= ”gåsteg”), og han kan slå seg ein gong på hælen. Etter nokre gonger rundt dansar guten bakover og jenta framover nokre steg. Her snur guten (og jenta) seg litt frå side til side medan dei dansar. Så snur dei ein halv omgang rundt og dansar med jenta bakover og guten framover.
5. tur (rundsnuen – eintakts rundsnu med sola)Dei innleier rundsnuen ved at guten skifter litt på sitt handtak (jenta endrar ikkje sitt): Høgre hand til guten på ryggen til jenta, og venstre handbaken bak og oppunder høgre armhola til jenta. Dei held no fram med bytomfotsteg i medsols retning (to steg for ein gong rundt). Dette pågår ca to gonger rundt. Så går dei over til sjølve rundsnuen (som når det gjeld fotplasseringa liknar på masurka-rundsnu (venstre, saman, høgre) for guten og på springpolsrundsnu (saman, høgre, venstre) for jenta. I rundsnuen held guten ”litt lenge” på saman og har rak/stram haldning med føtene tett saman, etterfølgd av ein kort 3’ar på høgre fot. Rundsnuen kan gjerne avsluttast med eit løft. Under løftet tar gutane jenta i sidene med begge hendene, jentene har sine hender på skuldrene til guten, og dei held gjerne fram med noko rotasjon under løftet, før jenta blir sett mjukt og lett nedatt.