cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kristianiabohemen
Leiaren for denne gruppa var forfattaren Hans Jæger (1854-1910). Oda Lasson var den kvinnelege leiarfiguren. Andre kjende bohemar var Christian Krohg, Jon Flatabø, Haakon Nyhuus og Nils Johan Schjander. Forfattaren Arne Garborg var også knytt til miljøet.
Kristiania-bohemene er kjend for sine ni Bohêmbud, som har opphav i eit stykke trykt i bladet Impressionisten nr. 8 i februar 1889. Bodorda er ofte tillagde Hans Jæger. Forsking gjort av til dømes Ketil Bjørnstad til den biografiske romanen Jæger - en rekonstruksjon tilseier at utgjevarane av bladet, Johan Collett Michelsen, Oda og Christian Krohg, skreiv boda sjølv som ein parodi på Jæger, som dei var i krangel med nett då.
I ettertid har miljøet kring Kristianiabohemen inspirert fleire kunstnarar. Musikkverket Leve Patagonia av Ketil Bjørnstad tek utganspunkt i Kristianiabohemen sin draum om å starta på nytt i eit land langt vekke. Til dømes kunne dette vera Patagonia.
Blackfoot
Språket blir tala av om lag 5000 menneske i Canada av ei etnisk gruppe på 15 000 og av om lag 100 i USA av ei etnisk gruppe på 5–8000. I Canada bur blackfoot-folka på Siksika-, Piegan- og Blood-reservata i den sørlege delen av provinsen Alberta og i USA på Blackfeet-reservatet i delstaten Montana. Dei fire reservata er bustaden til fire undergrupper (engelsk bands) som eksisterte før reservata blei oppretta:
Desse undergruppene snakkar kvar sin av dei fire hovuddialektane av blackfoot-språket.
Vokalar
Blackfoot har tre korte og tre lange monoftongar og tre diftongar:
Konsonantar
Blackfoot har ti konsonantar, her attgjevne ortografisk:
Ringmerking
Ringmerking er ein metode for å merkje ville fuglar for å skaffe fram opplysningar om fuglane. Ved ringmerking, fangst og observasjon av fuglar kan ein finne ut kvar trekkvegane til fuglar som hekkar i eit område går, kvar dei viktigaste rasteplassane på ruta ligg, og kvar dei overvintrar, og kor raskt dei flytter på seg frå stad til stad. Ein kan òg få opplysningar om kor mange av fuglane som er vaksne og kor mange som er ungfuglar, og såleis få vite korleis hekkesesongen har vore for dei ulike artane. Når merkte, daude fuglar vert funne, kan ein finne fram til levealderen og dødsårsaka, og få kunnskap om kva som er dei viktigaste årsakene til at fuglar døyr av anna enn høg alder. Hovudmålet med ringmerkinga er å skaffe data som kan nyttast i forskinga, i forvaltninga og kartlegginga av talet på fuglar, levevilkåra deira og anna av interesse, og er såleis ein vitskapeleg målretta metode for å hente inn fakta.
Blackfoot
Konsonantar
Konsonantane  ' , h, w og y er alltid korte, medan alle det ved alle dei andre er distinktiv opposisjon mellom korte og lange. Dei lange blir skrivne ved fordobling av bokstavane for dei korte, som er attgjevne i tabellen over. Lang ts blir skriven tts.
Ringmerking
Ringmerkinga av fuglane går føre seg ved at fuglane vert fanga, eller teke på reiret medan dei er ungar, og får påsett ein metallring kring eine beinet med naudsynte opplysningar innstempla, det vil seie eit løpenummer og adressa til den som har sett ringen på fuglen. I tillegg til metallringen får mange fuglar påsett plastringar med fargar, anten berre ein ring med inngraverte tal og/eller bokstaver, eller ein kombinasjon av fleire ringar med ulike fargar. For somme artar, som til dømes andefuglar, er det mogleg å feste ein farga ring med inngravert kode kring halsen på fuglen. Dette gjer det lettare å oppdage merkinga på fuglen ute i naturen, og gjer det enklare identifisera kva for merkt individ ein har framfor seg.
Blackfoot
Tonar
Blackfoot er eit tonespråk, med ein distinktiv opposisjon mellom ein høg tone og ein låg tone. Høg tone er markert ortografisk med ein akutt aksent (´), medan låg tone ikkje er markert. Jamfør desse to orda, som inneheld dei same fonema, men der det fyrste har høg tone (H) på fyrste stavinga og låg tone (L) på andre og tredje stavinga, medan det andre har låg tone på fyrste og siste stavinga og høg tone på andre stavinga:
Latinsk skrift
Siksiká-, Kainai- og Aapátohsipikani-reservata tok i bruk ein standardisert ortografi med latinske bokstavar i 1975, utforma av språspesialisten Donald G. Frantz med hjelp frå fleire blackfoottalarar. Blackfoot-alfabetet har 13 bokstavar: a, h, i, k, m, n, o, p, s, t, w, y, og ein glottal plosiv, '.
Ringmerking
Fanging av fuglar til ringmerking
Fuglar som skal ringmerkjast, vert vanlegvis fanga i mjuke og lette nett laga av silke- eller nylontråd som vert sett opp der fuglane held til eller flyg forbi. Andefuglar kan fangast på bakken i burliknande feller eller ein slags ruse, ei innretning med traktforma inngang som det er lettare å kome seg inn i enn ut or. Det er sjølvsagt viktig at fuglane ikkje kjem til skade eller på anna vis vert så påverka av fanginga og ringmerkinga at dei ikkje har ei naturleg åtferd etterpå. For å setje opp nett og feller rett, og take ut fuglane or netta utan å plage dei meir enn det er naudsynt, må ein difor vere fagkunning og øvd.
Blackfoot
Latinsk skrift
Ein nyttar også to digrafar, ts og ks.
Vokalar kan markerast med ein akutt aksent eller vera understreka for å visa tonehøgd. Vokalar og konsonantar som er lange vert skrivne med doble bokstavar (aa = ).
Stavingsskrift
Ei stavingsskrift, ᑯᖾᖹ ᖿᐟᖻ ᓱᖽᐧᖿ pikoni kayna siksika, blei laga av den anglikanske misjonæren John William Tims kring 1888, til arbeidet hans med å omsetja Bibelen til blackfoot. Stavingsskrifta liknar mykje på den til vestcree, men formene på bokstavane er innovative. To seriar (s, y) blei tekne frå cree men gjevne ulike vokalverdiar; tre til (p, t, m) fekk endra konsonantverdiar, etter kva latinsk bokstav dei likna, og dei andre (k, n, w) vart skapte av asymmetriske delar av latinske og greske bokstavar. Symbolet for nullkonsonanten kan vera avleidd frå musikknotasjonen for ei firedelsnote. Den latinske orientasjonen av bokstavane vert brukt for e-serien, etter namna på dei latinske bokstavane, pe, te osb.
Retninga til kvar vokal er ulik frå den til cree, og følgjer latinsk alfabetisk rekkjefølgje. Orienteringa til e vert brukt til diftongen. Symbol for konsonantane er tekne frå konsonantsymbol utan stammen, bortsett frå for diftongane (Ca pluss [ᐠ] for Cau, og Ca pluss [ᐟ] for Coi.
Det finst også andre sistebokstavar: allofonar [ᑊ] og [ᐦ], og tre midtre: [ᖿᐧ] ksa, [ᒣᐧ] tsa, [ᖿᑉ] kya, [ᖿᙿ] kwa.
[᙮] blir brukt til punktum.
Litteratur
John Tims var ein anglikansk geistleg som verka for Church Missionary Society. Han var ved Blackfoot-reservatet frå 1883 til 1895. Tims omsette delar av Bibelen til blackfoot. Delar av Matteus-evangeliet var gjevne ut av Church Missionary Society Mission Press i 1887. I 1890 vart Matteus-evangelietgjeve ut av British and Foreign Bible Society, og same året vart andre delar av Bibelen gjevne ut som Readings from the Holy Scriptures av Society for Promoting Christian Knowledge. Tims brukte både latinsk skrift og stavingsskrift. Markus-evangeliet vart omsett av Donald G. Frantz og Patricia Frantz, og gjeve ut av Scriptures Unlimite i 1972. Johannes-evangeliet vart omsett av Wycliffe Bible Translators og blackfootfolk og gjeve ut av Canadian Bible Society i 1979.
Tradisjonell blackfootlitteratur har vore munnleg. I nyare tid er det gjeve ut fleire barnebøker på blackfoot.
Aberrasjon
Ordet aberrasjon kjem frå latin og tyder «avvik».
Ordet vert brukt i ulike samanhengar:
Korallrev
Korallrev er store koralldyrkoloniar bygd opp av korallpolyppar og skjeletta deira. Ein finn dei hovudsakleg i næringsfattig, grunt og klårt havvatn i tropane. Me har tre slag korallrev: barriererev, kystrev og atollar. I Noreg finst såkalla kaldtvasskorallrev.
Korallreva husar eit biologisk mangfald som berre vert overgått av det i regnskogane. Berre av fisk finn ein over 4000 ulike artar her.
Korallar veks både i tropisk og temperert hav, men dei fleste korallreva blir til i ei sone som strekker seg rundt 30° nord og sør for ekvator.
Polis
Polis (gresk πόλις) er ei nemning på dei greske bystatane i antikken.
Ein polis var ofte demokratisk organisert og mesteparten av samfunnslivet var knytt til den den offentlege plassen (agora) og tempelområdet (akropolis). Dette var det politiske sentrumet i polisen (ordet politikk stammar frå polis). Utanfor bymurane låg polisen sitt område. Her hadde byborgarane kornåkrar, dyrka grønsaker eller eide hausta frå oliventre.
Byen og området kring høyrde til polis, men det var byborgarane som utgjorde sjølve polis. Polis kan definerast som eit kollektiv av menn med borgarrett. Dei fleste polis var små i folketal og utstrekking. I eit polis kjende alle til kvarandre.
Utviklinga av Polis
I arkaisk tid (800-500 f.Kr.) utviklar polisane seg. Polis-skipnaden vart til ved Egearhavet, og spreidde seg ut over området kring middelhavet.
Klassisk tid (500-323 f.Kr.) var tida då gresk kultur og kunst slo ut i full blom. Dei greske polisane spela ei leiande rolle i middelhavsområdet. Perioden er rekna å ha starta ved persarkrigane og avslutta med Alexander den store.
Hellenistisk tid (323-330 f.Kr.) var tida då gresk sivilisasjon spreidde seg ut over det riket som Alexander erobra. Polisane mista hovudrolla og makta vart overførd til Alexander sine generalar og etterkomarane deira. Utover i perioden kom den greske verda meir og meir inn under den romerske republikken, og Romarriket.
Enterokokkar
Enterokokkar (Enterococcus; frå gresk enteron, 'tarm' og kokkos, 'bær' ) er ei slekt av gram-positive og katalase-negative bakteriar.
Enterokokkar kan valda sjukdomar som urinvegsinfeksjon og bakteriemi. Antibiotikaresistens er godt kjend mellom enterokokkar.
Sekstentalssystemet
Sekstentalssystemet (også kjent som heksadesimalsystemet) er eit talsystem som inneheld 16 ulike siffer. Som regel bruker ein sifra 0-9 frå titalssystemet i tillegg til bokstavane A-F, der A tilsvarer 10 i titalssystemet, og så vidare opp til F, som er 15.
Talsystemet innan data
Systemet er nyttig i datamaskinar fordi ein kan bruka fire bit (fire siffer i totalssystemet) til å gje verdien for eit siffer i sekstentalssystemet. Ei byte, som er sett saman av 8 bit, kan dermed gje eit tosifra tal i sekstentalssystemet.
Brøkar
Sekstentalssystemet er godt til å laga brøkar med:
95
95 var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Døde
90er
Yuman Jo
Yuman Jo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Instrumentalmusikk
Instrumentalmusikk er musikk utan song, det vil seie at det berre blir brukt instrument for å frambringe tonar.
Spesielt mykje av den klassiske musikken er instrumental, men ikkje all, og det finst òg mykje anna instrumentalmusikk.
Kasprowy Wierch
Kasprowy Wierch (polsk) eller Kasprov vrch (slovakisk) er eit fjell i Dei vestlege Tatrafjella på grensa mellom Polen og Slovakia.
I 1910 vart Kasprowy eit populært skifjell. Det vart bygd ein taubane til toppen i 1935-1936 og er den eldste av sitt slag i Europa. I 1938 vart det bygd ein vêrstasjon på toppen. På toppen er òg ein restaurant.
Vingåkers kommun
Vingåker (Vingåkers kommun) er ein kommune i Södermanland län i Sverige. Folketalet er 8 905. Administrasjonssenteret i kommunen er Vingåker.
96
96 var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Døde
90er
Abessinarbrønn
Ein abessinarbrønn er ein brønn som er laga ved at ein driv eit perforert røyr ned i sandjord. Vatn i grunnen vil då renna inn og fylla røyret. Namnet abessinarbrønn kjem av at britane brukte denne metoden under eit felttog i Etiopia, som den gongen heitte Abessinia, i 1868.
Masatada Ishii
Masatada Ishii er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane NTT Kanto, Kashima Antlers og Avispa Fukuoka.
Kobbholmfjorden
Kobbholmfjorden (samisk Vuorkelvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Bortsett frå Varangerfjorden er dette den austlegaste fjorden i Noreg. Fjorden strekkjer seg 4,5 km sørvestover til Stasjonsberget i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Heikenset i vest og Skjergardsneset ved Grense Jakobselv i aust. Like ved innløpet til fjorden ligg Kong Oscar IIs kapell på austsida. Det ligg fleire holmar i den ytre delen av fjorden, som Ytre, Midtre og Indre Kobbholmen og Flatskjeret.
Gnesta kommun
Gnesta (Gnesta kommun) er ein kommune i Södermanland län i Sverige. Folketalet er 10 346. Administrasjonssenteret i kommunen er Gnesta.
Rudolf Kjellén
Kjellén var den fyrste som nytta omgrepet geopolitikk. Det vitskaplege arbeidet hans var prega av Friedrich Ratzel sine tankar. Saman med Alexander von Humboldt, Karl Ritter og Friedrich Ratzel la Kjellén grunnlaget for den tyske geopolitikk som seinare skulle verta forfekta og fremja av generalen Karl Haushofer.
Liv
Kjellén var fødd på Torsö i dagens kommune Mariestad, der far hans var prest. Sjølv fullførte han gymnaset i Skara i 1880 og vart same året immatrikulert ved Uppsala universitet. Han fullførte doktorgraden i Uppsala i 1891 og var dosent der åra 1890-93. Frå 1893 underviste han ved Göteborg Universitet, der han var professor i statsvitskap og statistikk frå 1901 til han mottok eit prestisjetungt professorat i retorikk i Uppsala i 1916.
Kjellén var konservativ politikar og var vald inn i andrekammeret av den svenske Riksdagen 1905-1908 og deretter i fyrstekammeret 1911-17.
Ideverd
Dei grunnleggjande ideane sine presenterte Kjellén i 1900 i boka Inledning til Sveriges geografi, ei bok som var basert på foredrag han heldt ved Göteborg Universitet. Verket Staten som livsform, utgjeven i 1916, vert rekna som den viktigaste boka hans om geopolitikk. Ho skisserer fem viktige omgrep som skulle kome til å forme tysk geopolitikk i tida etter fyrste verdskrigen:
Kjellén avviste eit syn på staten som om den einast bygde på legalistiske omgrep. Han hevdar at staten og samfunnet ikkje er motsetnader, men snarare ein syntese av dei to elementa. Staten har eit ansvar for lov og orden, men også for framgang i både sosial velferd og i økonomisk velferd.
Autarki var for Kjellén ei løysing på eit politisk problem, ikkje ein rettvis, økonomisk politikk. Eit land som var avhengig av import ville aldri vere eit uavhengig rike. Det eigne territoriet var for avgrensa og ville gje for intern produksjon.
I føgje Kellén var «Topopolitik», «Physiopolitik» og «Morphopolitik» dei tre eigenskapane til ein stat. Dei to fyrste svarar til «Lage» og «Raum» og tyder høvesvis posisjon og territorium, medan «Morphopolitik» har samband med forma til og tilstanden i ein stat.
Påverknad frå Kjellén
Karl Haushofer, som tok etter mange av Kjellén sine idear, var ikkje interessert i den økonomiske politikken i teorien, men argumenterte sterkt for autarki; ein nasjon i stadig kamp ville krevje sjølvforsyning.
Green av R.E.M.
Green er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1988.
Med albumet Document frå 1987 var R.E.M. ferdig med kontrakten med I.R.S. Records. Bandet valde å gå over til ein større aktør grunna mangel på passande reklame utanfor USA. I 1988 signerte R.E.M. ein kontrakt verd 10 millionar USD med Warner Bros. Records for dei neste fem albuma. Vilkåra i kontrakten sa at gruppa fekk heile opphavsretten til songane sine.
Green var det fyrste albumet for Warner Brothers, og tok til saman fire månader å spele inn og mikse. Det vart gjeve ut i november 1988 for å treffe saman med det amerikanske presidentvalet i 1988. Medlemmene i R.E.M. endra medvitne opptaksvanane sine for å unngå å gå i fella med å gje ut praktisk tala same album år etter år. Bill Berry, Peter Buck og Mike Mills lærte seg kvarandre sine instrument, og skifta roller under opptaka. Michael Stipe var også med på endringa i låtskrivingsprosessen. I staden for å skrive tekstar til ferdige melodiar, slik han hadde gjort med dei andre albuma, byrja han å skrive tekstane under eller før melodiskrivinga.
Framsidebiletet til plata er måla av minimalistteiknaren Jon McCafferty. Sjølv om tittelen på albumet er «Green», er framsidebiletet oransje på farge. Dette er fordi det negative biletet ein ser dersom ein stirrar på biletet i nokre sekund, og så latar att auga, er grønt. Når ein ser framsida på denne måten ser motivet på framsidebiletet ut som grønt gras.
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.
Alonso Cano
Alonso Cano eller Alonzo Cano var ein spansk kunstmålar, arkitekt og bilethoggar.
Han hamna til slutt i fødebyen Granada. Her blei han overbyggmeister for katedralen, der han skapte hovudfasaden i original barokkstil og for øvrig utsmykka bygningen med skulpturar og måleri. Cano utførte også Magdalenakirken i Granada. Som skulptør er Cano mest kjend gjennom sine kraftig modellerte og måla treskulpturar. Han blei likevel betre kjend som målar. Dei best kjende måleria hans er Madonna del Rozario i katedralen i Malaga og Den heilage Agnes i Berlin.
Bilete
Måleri
Kenji Oba
Kenji Oba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nissan Motors, Kashima Antlers, Kashiwa Reysol og Kawasaki Frontale.
Rotna
Rotna er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Grue, Åsnes og Kongsvinger før ho renn vidare inn i Värmland i Sverige som elva Rottnan til Norsälven.
Namnet kan vise til oppsamlingar av rote trevirke som kan ha samla seg opp langs elvebreiddene.
Rotna er eit typisk skog. og låglandsvassdrag på Finnskogen, og drenerer mot Sverige. Dei aude skogområda har ein rik fauna, bl.a. med sjeldne rovfuglartar.
Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag.
Riksveg 41
Riksveg 41 (Rv41) går mellom Brunkeberg i Kviteseid og Timenes i Kristiansand. Vegen har ei lengd på 172,9 km, av dette 101,5 km i Agder og 71,4 km i Vestfold og Telemark.
Namnet Telemarksvegen vert nytta som marknadsføring av vegen som mellom anna går gjennom kommunane Birkenes, Froland, Åmli og Nissedal, kommunar som turistar har vanskeleg for å finne fram til.
Kviteseidvegen
Rv41
Katalase
Katalase er eit enzym som finst i dei fleste menneskesellene og som kløyver det giftige stoffskifteproduktet hydrogenperoksid til vatn og oksygen. Det vernar slik sellene mot skadelege verknader av hydrogenperoksidet.
Katalase er særs vanleg og finst i nesten alle seller og organ i dyr, i alle undersøkte planter, og i dei fleste mikroorganismane utanom dei som krev oksygenfrie levemiljø.
Katalase inneheld som funksjonell gruppe ein tetrapyrrol, som er identisk med hemet i hemoglobin. Det er eit av dei mest aktive enzyma som er kjende.
Riksveg 41
Topdalsveien
Klin i Tatra
Klin er eit fjell i Høge Tatra på grensa mellom Slovakia og Polen. Toppen har ei høgd på 2176 meter over havet.
Bryggje
På vestlandskysten, og særleg på kysten nordetter frå Nordmøre, vert ordet bryggje òg nytta om eit sjøhus som ligg heilt i sjøkanten, gjerne slik at båtar har tilflott, det vil seie at dei kan verte fortøyde heilt innåt brygga for lasting og lossing.
Bryggja vart bruka som lager for utstyr som skulle brukast på sjøen og for varer som skulle skipast ut eller var førte til lands. Ei brygge kan ha ei vinne for å heise last i eller frå båtane.
I byane hadde gjerne kvar handelsmann si eiga bryggje. Gardar som låg eit stykke frå sjøen, kunne ha si eiga bryggje ved sjøen, ofte slik at mange gardar hadde bryggjene ståande attmed kvarandre. Somme stader var det vanleg å innreie bryggjeloftet for overnatting.
Med moderne transportmønster er det lite trong for tradisjonelle bryggjer. Dei bryggjene som er tekne vare på, har stort sett fått eit nytt bruksområde. Dei kan likevel ha namnet brygge i behald. Bryggen i Bergen er eit vigjete døme på eit slikt historisk bryggjekompleks, medan Aker brygge i Oslo er eit nytt namn på eit gamalt område.
Champagne-Ardenne
Champagne-Ardenne er ein tidlegare region nordaust i Frankrike. Regionshovudstaden var Châlons-en-Champagne.
Regionen eksisterte frå 1956 til 1982 (fram til 1973 som «Champagne»). Frå 1982 til 2015 var området ein collectivité territoriale. 1. januar 2016 blei Champagne-Ardenne slått saman med Alsace og Lorraine til regionen Grand Est.
Geografi
Champagne-Ardenne låg nordaust i Frankrike, på grensa til Belgia. Han bestod av dei fire departementa Aube, Ardennes, Haute-Marne og Marne.
Elvene i regionen, som alle renn vestover, er mellom anna Seinen, Marne og Aisne.
Fylkesveg 956 i Nordland
Fylkesveg 956 i Nordland går mellom Vikosen og Bremnes i Sortland kommune. Vegen er 16 km lang og går for det meste flatt langs Sortlandssundet, med høgste punkt ca 30 moh på Nevernes.
Opphavleg vart det bygd små kjerrevegar mellom gardane i området, slik det også var mange andre stader i Vesterålen. Samanhengande veg mellom gardane og rundt Gåsfjorden vart bygd på 1930-talet. Seinare fekk vegen status som fylkesveg. Også vegen til Holm hadde status som fylkesveg, men den vegbiten vart klassifisert ned til kommunal veg på 1980-talet. I siste halvdel av 1980-talet og fyrste halvdel av 1990-talet fekk vegen fast dekke. Vegen til Holm har framleis grusdekke.
Vegen på sørsida av Gåsfjorden vart tidlegare sperra av snøras fleire gonger om vinteren. På byrjinga av 1990-talet vart vegen utbetra og eit par rasvollar vart bygd, noko som gjorde at ein ikkje lenger har måtta stenge vegen grunna snøras.
Fylkesveg 956 har ein del tungtrafikk grunna transport av søppel til søppelplassen til avfallsselskapet Reno-Vest på Bremnes.
Syreradikal
Syreradikal, acyl eller acylgruppe er ei funksjonell gruppe som er knytt til hydroksyl (OH) i eit syremolekyl.
Til dømes er formelen til eddiksyre, og eddiksyreradikalet er då. På same måten er syreradikalet (benzoyl) til benzosyre. Slike syreradikal finst i mange organiske sambindingar. Døme er acetamid, etylacetat og hippursyre.
Innføring av syreradikal i ymse sambindingar vert gjerne kalla acylering og er ein viktig prosess i organisk kjemi.
Digital rettsadministrasjon
Digital rettsadministrasjon (DRA), en: Digital Rights Management (DRM) er ei samlenemning på ulike teknologiar som har til mål å administrere tilgangen til opphavsrettsbeskytta informasjon lagra på, eller distribuert ved hjelp av, digitale medium.
I motsetnad til dei reint juridiske restriksjonane som nasjonal og internasjonal opphavsrettlovgjevnad pålegg den som innehar kopiar av opphavsrettbeskytta materiale, gjer DRA det mogleg å påleggje kopiinnehavaren ulike tilleggsrestriksjonar med hjelp av maskinvare- og programvare-kodar som vert kontrollerte av opphavsrettsinnehavaren.
Eit tidleg døme på DRA er det såkalla Content Scrambling System (CSS) for DVD-plater, som vart introdusert om lag i 1996. Prinsippet bak CSS er at data på DVD-plata er kryptert, slik at innhaldet berre kan spelast av dersom den koda informasjonen vert kombinert med ein eigen avspelingsnøkkel. For å få tillating til å leggje ein slik nøkkel inn i avspelarane sine måtte produsentane signere ei avtale som påla dei å byggje ei rekkje avgrensingar inn i spelarane, som til dømes å ikkje gje den som eig spelaren direkte tilgang til dei digitale signala som vert brukte for å framstille klartekstskopiar av signala på DVD-plata. I 1999 vart desse avgrensingane dekoda, og avspelingsnøklane er nå allment tilgjengelege (sjå DeCSS).
I dei seinare åra er det føreslege fleire nye DRA-initiativ. Dette inkluderer til dømes teknologi for å forhindre uautorisert innspeling av signal frå HDTV-kringkasting, det såkalla NGSCB-initiativet frå Microsoft, Intel og andre, og ulike teknologiar knytte til elektroniske bøker.
Motstandarar av DRA meiner denne typen teknologi pålegg forbrukarane urimelege restriksjonar og også mogleggjer andre former for misbruk, medan tilhengjarane hevdar at DRA er nødvendig for å forhindre ustrekt piratkopiering av digitale åndsverk.
Great Blasket Island
Great Blasket (An Blascaod Mór på irsk) er den største av Blasketøyane i County Kerry i Republikken Irland.
Geografi
Øya ligg om lag 2 km frå fastlandet ved Dunmore Head, og strekkjer seg 6 km sørvestover. Croaghmore er det høgaste punktet på øya med 292 meter over havet. Den næraste byen på fastlandet er Dunquin og det går båtar frå her til øya om sommaren.
Eigarskap
Ungdomsherberget og kaféen som ein gong vart driven på øya er no stengd. Dette kjem av ein krangel mellom den irske staten, som ynskjer å gjere øya om til ein nasjonalpark, og ein person som gjer krav på store delar av øya.
Naruyuki Naito
Naruyuki Naito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Honda, Kashima Antlers, FC Tokyo, Avispa Fukuoka og Volca Kagoshima.
97
97 var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I Romarriket var det kjend som året då Augustus og Rufus var konsular (eller sjeldnare, 850 ab urbe condita).
Døde
90er
Nyköpings kommun
Nyköping (Nyköpings kommun) er ein kommune i Södermanlands län i Sverige. Folketalet er 51 516. Administrasjonssenteret i kommunen er Nyköping.
Føydalisme
Føydalisme eller feudalisme er eit arkaisk samfunnssystem med institusjonaliserte skilje mellom stender, der kongen eller keisaren som øvste herskar gav jord og makt til vasallar. Denne statsforma har røter langt attende i tid, og er mellom anna kjend frå tidlegare asiatiske samfunn. I Europa vert føydalismen særleg knytt til høgmellomalderen, frå kring 1000–1300, ofte under nemninga lensvesen. Det latinske ordet feudum tyder len.
Ein fekk ei desentralisering av forvaltinga, der vasallane fekk makt på kostnad av sentralmakta. Den økonomiske strukturen bygde på relativt økonomisk sjølvforsynte storgods, der bøndene arbeidde på godseigaren si jord og leverte frå seg store delar av utbytet i form av naturalia.
Historie
Føydalismen oppstod i Frankrike på 700-talet og spreidde seg over heile Europa. Under det føydalistiske samfunnssystemet låg makta hjå fyrstar og lensherrar som hadde et lojalitetsband til keisaren eller kongen. Ved å stø keisaren militært fekk vasallane landområde som dei styrde over, og desse vasallane kunne igjen ha vasallar under seg som dei styrte over. Nedst på denne maktstigen var godseigaren, som styrde over dei produserande bøndene. Bøndene var ofte knytt til jorda dei dreiv og kunne ikkje fritt flytta frå garden. Dei bøndene som hadde lågast status var dei som var omfatta av liveigenskap.
Føydalismen var med andre ord ei samfunnsform som var prega av band mellom ulike nivå av over- og underordna, og som var gjensidig avhengige av kvarandre.
Under føydalismen vart overskotet i liten grad reinvestert i ny verksemd. Betaling gjekk for det meste føre seg i form av naturalia som korn og mjølk, noko som hadde samanheng med at naturalhushaldet dominerte.
Austfjorden på Spitsbergen
Austfjorden er den inste delen av Wijdefjorden på nordkysten av Spitsbergen på Svalbard. Fjorden er om lag 32 km og 4-6 km brei og startar ved vestsida av Kapp Petermann. Aust for Kapp Petermann går Vestfjorden sørvestover.
Inst i Austfjorden munnar Mittag-Lefflerbreen ut i fjorden. Av dalar på vestsida finn ein Høegdalen og Zeipeldalen, og på austsida Smutsdalen. I tillegg munnar Stubendorffbreen ut i fjorden på austsida. Tryggvebreen er ein annan bre som strekkjer seg nedover mot fjorden.
Føydalisme
Historie
Byar var på denne tida etablert, og her gjekk det føre seg noko handel på marknader, der jordbruksprodukt vart selde. Marknaden hadde trass i dette relativt lite å seia i føydalsamfunnet, sidan det meste av produksjonen til bøndene gjekk til eige forbruk og fordi handelen vart gjort først og fremst med den som stod over i hierarkiet.
I byane hadde ein gjerne laug, som var ein typisk organisasjonsform for forretningsdrift i mellomalderen. Desse lauga samla dei som dreiv innanfor ei og same næring, og var sterkt spesialiserte. Lauga hadde monopol innanfor sitt område og var difor sikra mot konkurranse. Meisteren avgjorde kven som skulle vera med og det var ikkje tillate å arbeida utanom lauget.
David Bryan
David Bryan Rashbaum er ein amerikansk musikar som spelar keyboard i bandet Bon Jovi.
Bryan er fødd inn i ein jødisk familie i New Jersey. Han er gift med April McLean.
Ljos yver Grav
Ljos yver Grav er ein påskesalme skriven av Elias Blix. Det er den einaste av Blix sine eigne påskesalmar som kom med i Norsk Salmebok. Salmen vart trykt i bladet Nordmannen nr 15/1890 og tatt med i 4. utgåva av Nokre Salmar, som vart utgjeven av Det Norske Samlaget i 1891.
Med sin biletrikdom og mange tema henta frå Bibelen, framstår «Ljos yver grav» som ein svært typisk Blix-salme. Dei fyrste kapitla av Fyrste Mosebok er ei av Blix sine bibelske hovudkjelder. I denne salmen dreg Blix dei bibelske linene vidare, heilt fram til dei siste kapitla i Johannes' openberring. Eit sentralt døme er livstreet, med tilknyting til Fyrste Mosebok, Tredje Mosebok og Johannes' Openberring. Typisk for Blix som salmediktar er det å bruke bilete henta frå det norske kystlandskapet.
Salmen har seks vers, og alle versa vart tekne med både i Nynorsk Salmebok og i Norsk Salmebok. Her vart språket lett modernisert, slik at opningslina lyder «Ljos over grav», og fleirtalsbøying av verb («me livna») er utelate. Melodien som oftast vert nytta, er skriven av Ludvig M. Lindeman i 1871.
98
98 (romartal XCVIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.
Døde
90er
Ingveig
Ingveig er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det er sett saman av gudenamnet Ing- (Frøy) og -veig, eit kvinneleg sisteledd som kan tyda 'styrke' eller 'stridande'. Ein annan skrivemåter er Ingvei.
Ingveig har namnedag den 10. april. I 2009 var det 161 norske kvinner som heitte Ingveig.
Hiroshi Teguramori
Hiroshi Teguramori er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Montedio Yamagata.
Politisk Alternativ Hordaland
Politisk Alternativ Hordaland var ei liste som stilte til val i Hordaland ved stortingsvalet 1993. Toppkandidat var Ivar Garberg, som dreiv valkamp gjennom nærradiostasjonen sin, Radio Bergen. På denne radiostasjonen hadde Garberg lenge markert seg som ein ukonvensjonell programleiar, som kom med harde utfall mot mellom anna etablerte politikarar og gjeldande innvandringspolitikk. Lista fekk 3 271 røyster, eller 1,4 % av røystene i Hordaland, og vart dermed ikkje representert på Stortinget.
Politisk Alternativ Hordaland meinte at noko var grunnleggjande gale i det norske samfunnet, og ønskte «eit oppgjer med heile det politiske systemet». Nokre av dei viktigaste kampsakene var å styrkja kjernefamilien, å endra Folketrygda til ei forsikringsordning, å nekta utanlandske statsborgarar trygdeytingar, å stengja grensene for asylsøkjarar og å auka bruken av toskiftordningar i arbeidslivet.
I valkampen fekk ikkje Politisk Alternativ Hordaland delta i skuledebatten ved Laksevåg Gymnas, på grunn av det skulen meinte var tvilsame haldningar til rasisme.
Før valet gjekk fire av dei som hadde delteke i arbeidet med å skipa vallista, ut i Bergens Tidende og oppmoda folk til å ikkje røysta på lista. Dei meinte at Garberg hadde lurt dei med i eit prosjekt som til sjuande og sist berre vart hans personlege prosjekt. Han hadde mellom anna gått imot fleire forslag om å formalisera samarbeidet og laga ein organisasjon. Garberg hadde òg meldt nokre av desse personane til politiet for å ha forfalska møtereferat.
Bellsund
Bellsund er ein fjord på vestsida av Spitsbergen på Svalbard. Han ligg sør for Isfjorden og har innløp mellom Kapp Martin og Bellsund fyr i nord og Kapp Lyell i sør og strekkjer seg om lag 83 km austover til botn av Van Mijenfjorden.
Bromma
Bromma er eit ord med fleire tydingar:
Bellsund
Van Mijenfjorden startar ved Akseløya, ei smal øy som nesten sperrar heile innløpet. Sør for Akseløya går Van Keulenfjorden søraustover og vest for innløpet til denne fjorden ligg Recherchefjorden. Sjølve Bellsund ligg mellom Nordenskiold Land i nord og Wedel Jarlsberg Land i sør.
Danielle Steel
Danielle Fernandes Schuelein-Steel i New York) er ein av verdas mestselgande kvinnelege amerikanske forfattarar, og har skrive mange bøker . Bøkene hennar er oftast av den romantiske typen, men ho skriv og om kvardagslege ting som mishandling, skilsmisser osv. Mange av bøkene hennar er blitt filmatisert.
Sem
Sem eller SEM kan visa til:
Makoto Teguramori
Makoto Teguramori er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Abrasjon
Abrasjon er ei mekanisk skuring av ei steinflate, som oppstår ved friksjonen mellom steinflata og partiklar som flyttar seg oppå flata. Dette skjer anten ved hjelp av vind, isbrear, bølgjer, tyngdekrafta, rennande vatn eller erosjon. Partiklane slit laus partiklar frå bergrunnen og svake bitar på sida av steinen. Desse partiklane kan løysast opp i vatn.
Styrken til abrasjonen er avhengig av hardleiken, konsentrasjonen, snøggleiken og massen til dei flyttande partiklane.
Marin abrasjon
Marin abrasjon eller brenningserosjon skuldast bølgjebryting og tidevasstraumar ved kysten. Dette skapar ofte bratte kyststkrentar, kalla abrasjonsskrentar, innanfor ei flat flate i havnivået, som vert kalla ei abrasjonsplattform.
Kjelder
Corrasione
Oxelösunds kommun
Oxelösund (Oxelösunds kommun) er ein kommune i Södermanlands län i Sverige. Folketalet er 11 175. Administrasjonssenteret i kommunen er Oxelösund.
Diego Godín
Diego Roberto Godín Leal er ein uruguayansk fotballspelar som spelar for Inter Milan (2020).
I 2018 spela han i forsvar for Atlético Madrid i den spanske fotballigaen, og på Uruguay sitt landslag. Han var med på vinna Europaligaen med Atlético i 2012 og den spanske serien i 2014. Med Uruguay var han med på å vinna Copa América i 2011.
Ingvald
Ingvald er eit mannsnamn sett saman av det norrøne gudenamnet Ing og valdr, norrønt for 'leiar' eller 'herskar'.
Ingvald har norsk namnedag den 10. april.
Namnet har den norrønte forma Ingivaldr, medan Ingevall og Ingevåll var gammalsvenske variantar. Ingvalda er ei kvinneleg form for av namnet.
Vilsandi
Vilsandi er ei øy i Estland. Øya ligg vest for Saaremaa i Austersjøen. Vilsandi har eit areal på om lag 9 km². Ho er den vestlegaste busette øya i Estland, med eit innbyggjartal på rundt 30. Øya er ein del av kommunen Kihelkonna vald i Saare maakond.
Vilsandi oppstod for berre om lag 350 år sidan, då fleire mindre øyar voks saman på grunn av landhevinga etter siste istid. Visst havet held fram å søkke, vil Vilsandi til slutt òg vekse saman med Saaremaa. Vilsandi vart busett først på 1700-talet, då bønder frå Saaremaa flytta ut på øya. På det meste budde nesten 200 menneske på Vilsandi.
Nordvest på øya finst eit fyr frå 1809. I 1910 vart eit av dei første fuglevernområda i Austersjøen oppretta på og rundt Vilsandi. Verneområdet vart i 1993 gjort om til nasjonalpark. Økosystemet i området er svært sårbart på grunn av at mange trekkfuglar hekkar og raster der. Jakt på fugl er forbode i nasjonalparken. Nasjonalparken er eit populært område for turistar, ikkje berre for estlendarar, men òg for finnar, som vitjar Estland i stadig større mengder.
Vilsandi kan ein nå med båt frå Papisaare på Saaremaa. Det er òg mogleg å køyre med jeep eller vade til øya ved lågvatn.
Masami Akazawa
Masami Akazawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Vangrøfta
Vangrøfta er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Tolga, Os og Røros. Elva renn ut i Glomma ved Os i Østerdalen.
Berggrunnen i nedbørfeltet inneheld kambrosilurske bergartar i Trondheimsfeltet, noko som gjev ein artsrik og variert flora, m.a. med sjeldne orkidéar.
Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag ned til og med samløpet Vangrøfta – Langsåa.
Van Keulenfjorden
Van Keulenfjorden er ein fjordarm på sørsida av Bellsund på Spitsbergen. Fjorden strekkjer seg om lag 35 km søraustover til munningen av Nathorstbreen.
I tillegg til Nathorstbreen munnar Doktorbreen og Penckbreen ut i fjorden. Like vest for munningen av Van Keulenfjorden ligg Recherchefjorden. Fjorden ligg mellom Nathorst Land i nord og Wedel Jarlsberg LAnd i sør. Den nordlege grensa til Sør-Spitsbergen nasjonalpark går langs midten av Van Keulenfjorden.
Van Mijenfjorden
Van Mijenfjorden er ein fjordarm av Bellsund på vestsida av Spitsbergen på Svalbard. Fjorden strekkjer seg om lag 57 km nordaustover til munningen av Paulabreen. Han har innløp på kvar side av Akseløya, som er ei lang og smal øy som nesten blokkerer heile munningen. Akselsundet ligg på nordsida av øya, medan Mariasundet ligg på sørsida.
Kaldbukta er ei bukt på nordsida av fjorden. Lengst i aust deler fjorden seg i to små armar, Rindersbukta mot søraust og munningen av Paulabreen, og Braganzavågen mot nordaust, som går inn til Sveagruva.
Fjorden ligg mellom Nordenskiold Land i nord og Nathorst Land i sør.
Leve Patagonia
«Leve Patagonia» er eit musikkverk av Ketil Bjørnstad utgjeve på LP i 1978, seinare òg utgjeve på CD. Verket er skrive som ei moderne suite, og tek for seg historia om Hans Jæger og Kristiania-bohemen. Bjørnstad synte allereie den gongen ei sterk interesse for og kunnskap om bohemrørsla. Utgjevinga inneheld den lange artikkelen Om Jæger, bohemen og det som hendte senere, skriven av Bjørnstad. Kvar enkelt song har ei forklaring, som seier noko om den historiske bakgrunnen. Bjørnstad har seinare fordjupa seg endå meir i dette stoffet, og utgjeve fyldige bokverk om Oda Lasson i «Oda!» (1983) og Hans Jæger i «Jæger» (2001). «Leve Patagonia» er basert på faktiske hendingar, og Bjørnstad sjølv karakteriserer verket som «en hyllest til en gruppe mennesker som på ingen måte var feilfrie, men som våget å kjempe for det de trodde på». Tittelen «Leve Patagonia» spelar på at fleire i bohemkrinsane trudde dei kunne skapa seg eit nytt liv i eit land langt vekke, til dømes i Patagonia.
«Leve Patagonia» rommar eit stort historisk persongalleri, sunge av nokre av dei fremste songarane innan visetradisjonen i Skandinavia. Den mest kjente songen frå «Leve Patagonia» er Sommernatt ved fjorden.
Leve Patagonia vart innspela i Rosenborg Studios i Oslo, og utgjeve på Polygram records. Produsent var Svein Erik Børja. Grafisk formgjevar var Bruno Oldani.
Sem Gjestegård
Sem Gjestegård er eit kurs- og konferansesenter i Asker kommune. Garden har tidlegare vore eigen landbruksskule og del av Noregs landbrukshøgskule.
Historie
Sidan 1995 har garden vore nytta som kurs- og konferansesenter etter omfattande ombygging. Sem Gjestegård har 47 hotellrom med kapasitet til 78 overnattingsgjester.
Inishnabro
Inishnabro (Inis na Bró på irsk) er ei av Blasketøyane i County Kerry i Ireland. Mellom øya og Inishvickillane går eit 200 meter smalt sund. Øya har ei høgd på 175 moh på det høgaste.
I 1973 føreslo den amerikanske pioneren innan kommersiell romfart, Gary Hudson, å byggje eit oppskytingsstad for eit nytt rakettsystem på øya. Dette vart først offentleg kjend i 2003 då irske styresmakter frigav arkiva etter 30 år.
Bromma i Hallingdal
Bromma er ei bygd i Nesbyen kommune i Viken fylke, tolv kilometer sørom kommunesenteret Nesbyen. Staden ligg ved Hallingdalselve og Riksveg 7 går på vestsida av elva medan Bergensbanen går på austsida. Jarnbanestasjonen Bromma stasjon er nedlagt.
Recherchefjorden
Recherchefjorden er ein fjordarm på sørsida av Bellsund på Spitsbergen og Svalbard. Han er om lag 7 km lang og 5 km brei og strekkjer seg sørover til munningen av Recherchebreen.
Fjorden ligg på austsida av Klokkefjellet og Calypsobyen ligg på vestsida av fjorden. Lenger aust går Van Keulenfjorden sørvestover. Begge desse fjordane er ein del av Sør-Spitsbergen nasjonalpark.
Fly by Night
Fly by Night er det andre studioalbumet utgjeve av det kanadiske progressive rockebandet Rush og vart utgjeve i 1975. Albumet vart spelt inn på Toronto Sound Studio.
Dette var det første albumet der Neil Peart var med som trommeslagar. I tillegg til å ta på seg jobben som trommeslagar vart han òg bandet sin tekstforfattar. Peart leia bandet inn i ein stil med tekster som blant anna omhandla litteratur. Døme på dette er «By-Tor & the Snow Dog» og «Rivendell». Sistnemnde omhandlar ein stad skildra i J.R.R. Tolkien-bøkene Hobbiten og Ringdrotten. Det første sporet på albumet, «Anthem», er inspirert av tekster av den amerikanske filosofen og forfattarinna Ayn Render. Songane «Fly by Night» og «Making Memories» skal visstnok handle om bandet sine opplevingar under den første turneen deira.
Fly by Night vart det første albumet med Terry Brown som produsent.
Parthenon
Parthenon (gresk Παρθενών) er eit gresk tempel til Pallas Athene som blei oppført mellom 447 f.Kr. og 433 f.Kr. på Akropolis i Aten, der Athene var vernegudinne. Det offisielle namnet bygget var «tempelet åt jomfru Athene», og namnet «Parthenon» kjem frå det greske ordet parthenos som tyder jomfru. Parthenon er ein av verdas mest berømte bygningar, snart 2500 år gamal, og heile Akropolis vart oppført på UNESCO si liste over verdsarv i 1987.
Dagens tempel erstatta eit eldre, uferdig tempel (Før-Parthenon) vigd til same gudinne som vart rasert av persarane i 480 f.Kr., som i sin tur hadde erstatta eit enno eldre, mindre Athenetempel. I tillegg til å fungera som tempel hadde det også ei rolle som skattkammer.
Tegninga
Tegninga er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Alvdal og Rendalen. Elva renn ut i Glomma 6 km nord for Hanestad.
Namnet Tegninga kan ha samanheng med norrønt þagna, tǫgn.
Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag.
Sūduva
Sūduva eller Sudovia (litauisk Sūduva eller Suvalkija, polsk Suwalszczyzna eller Jaćwież; tysk Sudauen) er eit område nordaust i Polen og sør i Litauen. Det er òg rekna som ein av dei etnografiske regionane i Litauen. Suwałki er den største byen i Suduva i Polen og Marijampolė vert rekna som hovudstad i regionen i Litauen. Eit lite grenseområde rundt byane Suwałki og Sejny (kalla Suvalkairegionen) vart emne i ein strid mellom Litauen og Polen etter den første verdskrigen
99
99 (romartal XCIX) var eit normalår som byrja på en tirsdag i den julianske kalenderen.
Kjelder
90er
Vormsi
Vormsi (svensk Ormsö) er den fjerde største øya i Estland. Øya ligg i Austersjøen, mellom Hiiumaa og halvøya Noarootsi på fastlandet. Vormsi har eit areal på 92 km² og om lag 350 innbyggjarar. Øya utgjer ein kommune i fylket Lääne maakond.
Før den andre verdskrigen var Vormsi eit av dei viktigaste svenskspråklege områda i Estland. Øya har vore busett minst sidan 1200-talet, for det meste av svenskar. Før den siste verdskrigen var folketalet på øya oppe i 3000. Men under den andre verdskrigen vart nesten alle dei etniske svenskane på øya, saman med andre etniske svenskar i Estland, evakuerte til Sverige.
Den svenske språkarven kan ein framleis sjå i mange stadnamn på Vormsi, som Hullo, Sviby, Söderby, Norrby, Diby, Rälby, Borrby, Kärrslätt, Saxby og Busby. Det svenske namnet på øya, Ormsö, skal kome av vikinghovdingen Orm.
Departement i Bolivia
Bolivia er delt in i ni departement (spansk departemento). Ein prefekt (prefecto) sett inn av presidenten leiar kvart departement. Alle departement er delt inn i provinsar (provincias) som vidare er delt inn i kommunar (municipios). Totalt finst det 112 provinsar og 339 kommunar i landet.
Tor Jonsson
Tor Jonsson var ein norsk forfattar og journalist frå Lom kommune i Gudbrandsdalen. Han var politisk radikal og pasifist, og er særleg kjend som lyrikar og essayist. Artiklane hans er prega av eit kritisk syn på sosiale og kulturelle tilhøve i bondesamfunnet; lyrikken lever i spenninga mellom livslyst og dødslengt. Både prosa og poesi er merka av røynsler frå hans eige liv.
Barneår
Tor Jonsson var son av husmannsfolk. Foreldra var Torø Torsdotter og Johannes Johnsen. Då dei gifta seg i 1912, hadde dei forpakta husmannsplassen Kroken som låg under prestegarden i Lom. Dei dreiv bruket mønstergyldig og dyrka opp nytt land. Dei hadde håp om eingong å få kjøpe «Prestkroken». Likevel måtte dei gå frå plassen i 1924, fordi son til han som hadde kontrakt på plassbruket kom heim frå Amerika og gjorde krav på retten. Johannes Johnsen hadde gått rettens veg for å halde på plassen, men han hadde ikkje rettsgyldige papir på bruket.
Etter dette fekk dei hjelp av skyldfolk til å setje opp ei stugu, men nokon jordveg fekk dei ikkje. Tor Jonsson kalla stua for «Stuslegstugu». Då Tor var berre 13 år gammal, døydde far hans på arbeid. Tor oppfatta det slik at foreldra var ramma av ein stor urett, og bar nag mot heimbygda for lagnaden dei leid under. Likevel merkte guten seg ut under oppveksten. Han var kanskje mykje av ein einstøing, men flink på skulen. Då han gjekk ut av framhaldsskulen, vart han heidra med å få Olav Aukrust sine skrifter i gåve. Johan Bojer tilbaud seg å betala for vidare utdanning, men Jonsson var for stolt til å ta imot pengane, og takka nei.
Karriere
Tor Jonsson byrja arbeide på gardar og gartneri i heimbygda. Seinare, frå 1939 til 1940, var han elev ved Oppland småbruks- og hagebruksskule på Lena. Han kjende seg bunden til heimen av omsynet til mora, som var mykje sjuk, og den eine systera, som også hadde vanskar. Den intellektuelle og rettferdssøkande ungdomen søkte nærheit og kjærleik, men var ikkje den enklaste å kome innpå. Samtidig var han vennesæl, og hadde mange gode kameratar. Han vart vener for livet med komponisten Sparre Olsen, som gav han råd, oppmuntring, og tru på seg sjølv som lyrikar.
På seinsommaren 1945 vart han journalist i Dølenes Blad på Otta. Året etter vart han tilsett som redaktør for Hallingdølen og arbeidde der frå 9. mai 1946 til 3. januar 1947. Han fekk reisepass etter ei julepreike han hadde gitt ut under overskrifta «Lyset». Preika handla om gjerningar, pasifistisk fredsvilje og «lyset som strålar mot oss frå det gamle Hellas og Palestina». Frå Ål reiste han heim og ville leve av diktinga si. Våren 1948 fekk han eit stipend på 6000 kr frå Den norske Forleggerforening. Dette vart eit vendepunkt i livet for den unge diktaren. Etter dette fekk mange fleire lesarar augo opp for diktinga hans. Både diktsamlinga Berg ved blått vatn (1946) og Jarnnetter (1948) fekk gode meldingar. Jonsson var no ein etablert diktar og gjekk inn i Den norske Forfatterforening.
I 1950 gav Jonsson ut ei artikkelsamling, Nesler, med avisartiklar og essay som han hadde skrive dei fem føregåande åra. Dette året vann han også førstepremien i ein amatørkonkurranse utlyst av Kyrkje- og undervisningsdepartementet med einaktaren Siste stikk. Men året var også prega av tap og livsendringar. Mor til Tor Jonsson døydde i 1950, og han flytta til Oslo. Der forelska han seg i journalisten Ruth Alvesen, eit forhold som enda ulykkeleg.
Slutten
I januar 1951 tok Tor Jonsson sitt eige liv. Halldis Moren Vesaas har skildra korleis ho opplevde det. Jonsson hadde ein avtale med Tarjei Vesaas, om at dei skulle møtast på Bondeheimen i Oslo, men så dukka han ikkje opp. Vesaas visste at Jonsson kunne trekkje seg tilbake til ei hytte der han ofte sat når han ville vera for seg sjølv. Denne venda vart Tarjei Vesaas uroleg, og saman med Jan Magnus Bruheim reiste han ut for å finne Jonsson. Vesaas og Bruheim banka på, men ingen svara. Dei greidde å få opna døra, og fann Tor Jonsson uvitande attmed eit tomt pilleglas. Saman fekk dei han på sjukehuset, og så ringte Tarjei til Halldis: «Vi fann han Tor. Det er - Karin Boye». Boye hadde og teke livet sitt i si tid. Bruheim, Vesaas og Halldis Moren Vesaas vaka over han, men han hadde fått i seg for mykje, og døydde snart etter.
Kort tid før han døydde hadde Jonsson gjeve frå seg manuset for den siste diktsamling si til forlaget. Ei dagbok for mitt hjarte kom ut hausten 1951.