cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stabbur
Samar
Samiske stabbur kan ofte vera bygde på toppen av éin eller to avkutta trestammar i staden for på fleire stavar eller stabbar som i andre tradisjonar. Dei er så å seie alltid lafta. Nord i det samiske kulturområdet sat tradisjonelle stabbur (njalla) ofte oppå ein trestamme på 2-3 meter. Ein nådde han med ein skrå trappestokk som blei fjerna når ein forlet buplassen. Sørsamane hadde gjerne større stabbur som stod på 2-4 stokkar som var noko lågare. Stabbur med ein stolpe i kvart hjørne er kjende som ájtte på  lulesamisk  og buvrie på sørsamisk.
476 Hedwig
476 Hedwig er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. august 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Samoansk
Samoansk er eit austronesisk språk som hovudsakleg blir snakka på Samoa og Amerikansk Samoa. Det er til saman ca. 426 000 talarar av samoansk, halvparten av dei bur på Samoa.
Klassifisering
Samoansk høyrer til den malayopolynesiske gruppa inna for den austronesiske språkfamilien. Nære slektningar er tuvalu og tokelau.
Signe Øye
Signe Øye er ein norsk politikar for Arbeiderpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Østfold i 1993.
Stabbur
Sverige
I Sverige er stabburet kjent som härbre eller stolpbod.
Signe Øye
Øye har handelsskule og kurs i administrasjon og personaladministrasjon, ho var tilsett som sekretær i teknisk etat, Spydeberg kommune frå 1974 til 1990, så personalkonsulet i Hobøl kommune til 1993. Signe Øye har varsla at ho ikkje tar gjenval til Stortinget i 2009.
Ajax Amsterdam
Soge
Ajax er ein av dei fire klubbane som har vunne alle dei store europeiske fotballturneringane for klubbar; europacupen, meisterligaen, cupvinnarcupen og UEFA-cupen. Bayern München, FC Barcelona og Juventus er dei andre tre klubbane som har makta denne bragda.
Meltefjorden
Meltefjorden (samisk Saitevuotna) er ein fjord på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km nordover til Meltefjordbotn.
Samoansk
Alfabet
Samoisk bruker 14 bokstavar. Vokalsymbol:
Konsonantsymbol:
f, g, l, m, n, p, s, t, v
Bokstaven k blir også brukt i visse språk.
Stabbur
Finland
I Finland nyttar ein ordet aitta om stabbur, men òg om andre bur og buer.
Samoansk
Dialektar
Samoansk har ikkje geografiske dialektskilnader i vanleg forstand, men det er stor skilnad mellom tale- og skriftspråket.
Determinativ
Samoisk har to determinativar, le og se. Determinativen le kan bli brukt både som bunden og ubunen determinativ, se er alltid ubunden. Determinativane er ikkje i bruk i fleirtal.
Stabbur
Spania og Portugal
Berre i Asturias reknar ein med at det finst kring 18 tusen hórreos og paneras, og det blir stadig bygd nye. Mange av dei eldre av desse er i noko dårleg stand, men den situasjonen har begynt å snu seg noko dei siste åra.
Samoansk
Talord
Frå ein til ti er talorda:
Polyploid
Polyploid er ei celle og organisme som har meir enn to einsarta sett med kromosom. Polyploide former har namn etter talet på kromosomsett i cellekjerna: triploide (tre sett; 3x) tetraploide (fire sett; 4x), pentaploide (fem sett; 5x), hexaploide (seks sett; 6x) osv.
I planteriket er den ikkje uvanleg med polyploiditet, men dette førekjem nesten aldri hos dyr. Vanlege nyttevekstar som kaffi, bomull, potet og tobakk er tetraploide, dvs. at dei har fire komplette kromosomsett i cellene.
Polyploidi førekjem hos amfibiar i samband med partenogenese (jomfrufødsel).
Dersom kromosoma kjem frå ulike foreldre, blir dette kalla allopolyploidi.
Sjå også
Ploiditet Ploidia
Rørholtfjorden
Rørholtfjorden er ein arm av innsjøen Tokke som er ein del av Kragerøvassdraget. Største djupn er 147,5 meter. Største delen av Tokke ligg i Drangedal kommune i Telemark, mens Rørholtfjorden ligg i Bamble kommune.
Rørholtfjorden er meromiktisk, det vil seie at det nedst mot botn finst vatn som ikkje blir skifta ut, men står stille. I Rørholtfjorden er det gamalt sjøvatn, truleg frå før landhevinga etter siste istid for 8–9 000 år sidan. Skiljet går ved om lag 136 meter (1989), men saltvatnet forsvinn gradvis.
Andre meromiktiske innsjøar med gammalt sjøvatn i Noreg er Kilevann, Tronstadvatn, Birkelandsvatn, Salvatn, Botnvatn, Rørhopvatn og Strandvatn.
Fjorden er verna med heimel i Verneplan I for vassdrag.
Samisk parlamentarisk råd
Samisk parlamentarisk råd er eit samarbeidsorgan for sametinga i Noreg, Sverige og Finland. Det vart oppretta 2. mars 2000. Den norske sametingspresidenten Sven-Roald Nystø vart vald til den første presidenten for rådet, og presidentskapet for rådet går på omgang sametinga mellom.
Den viktigaste saka for rådet har vore det fellesssamiske språkarbeidet, rådet har ansvaret for den felles samiske språknemda. Andre saker rådet arbeider med er Barentssamarbeidet, Arktisk Råd, Interreg og arbeidet med urfolksspørsmål i FN.
1. divisjon fotball for damer 2008
1. divisjon fotball for kvinner 2008 vart vunnen av Sandviken. Kampen om andreplassen, som sikra direkte opprykk, vart avgjord i siste serierunde, då Medkila noko overraskande tapte si bortekamp mot Voss, som spelte for å unngå nedrykk. Begge laga som låg bak, Fortuna Ålesund og Manglerud/Star vann sine kamper, og klatra forbi dei på tabellen.
Linderud-Grei og Gjøvik kom sist, og måtte ut i kvalifisering mot høvesvis Vålerenga og Eik-Tønsberg. Begge laga vann, og fekk spela i 1. divisjon neste sesong.
Melanesia
Melanesia (frå gresk for 'dei svarte øyane') er ei øygruppe i Stillehavet, nord og aust for Australia.
Gruppa omfattar Bismarckøyane, Salomonøyane, Santa Cruz-øyane, Vanuatu, Ny-Caledonia, Loyauté-øyane, Fiji og ofte også Ny-Guinea.
Melanesiarar talar over 700 ulike språk. Dei fleste innfødde språka blant melanesiarar er malayo-polynesiske språk. På Ny-Guinea og i det indre av Ny-Britannia og Solomon-øyane talar ein papua-språk.
Jeanne d'Arc av Tangerine Dream
Jeanne d'Arc er det 92. albumet totalt og det 32. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeven i september 2005.
Om ein ser bort frå Dante-trilogien, Dream Mixes-serien og arkivutgjevingar, var dette det første ordentlege studioalbumet til Tangerine Dream sidan Mars Polaris i 1999. Det var òg det første albumet med det nye bandmedlemmet Thorsten Quaeschning, og for første gongen sidan 1990 hadde bandet tre komponistar, i tillegg til Edgar Froese og sonen Jerome Froese. Quaeschning hadde alt arbeidd med bandet i fleire år som lydteknikar, i tillegg til at han arbeidde med Edgar Froese på soloalbuma hans. Froese sa i eit intervju i 2014 at sonen og Quaeschning ikkje gjekk så godt i lag og at det var årsaka til at sonen slutta i gruppa i 2006, medan Quaeschning fortsette.
På liknande vis som Mars Polaris presenterte Tangerine Dream det nye studioalbumet sitt på to konsertar i Berlin i juli 2005.
Villa Verde
Villa Verde (sardisk Bàini) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 319 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 17.65 km² og ligg i ei høgd på 204 meter over havet.
Drammenbanen
Drammenbanen er den opphavlege jernbanestrekninga mellom Oslo og Drammen, no supplert av Askerbanen på delar av strekninga. Opphavleg var Oslo Vestbanestasjon endestasjonen i Oslo, men etter at Oslotunnelen vart bygd, er banen knytt til Oslo Sentralstasjon og linenettet som går ut derfrå i ulike retningar. Oslo Vestbanestasjon vart deretter lagt ned.
Tsjernihiv
Tsjernihiv (ukrainsk Чернігів) eller Tsjernigov (russisk Черни́гов) er ein historisk by nord i Ukraina. Han er det administrative senteret i Tsjernihiv oblast (provins) og for den omliggande Tsjernihivskyj rajon (distrikt) i oblastet. Byen har kring 300 000 innbyggjarar (2006).
Drammenbanen
Soga
Stortinget vedtok 16. juni 1869 bygginga av Christiania - Drammenbanen, og då bana vart opna 7. oktober 1872, vart Drammen knytt til hovudstaden med si tids mest moderne transportmiddel. Først var bana smalspora, med sporvidde 1067 mm, som dei fleste 1800-talsbanene i Noreg, men var ferdig ombygd til normalspor (1435 mm) 11. februar 1920 i samband med at det var gjort vedtak om å byggje Sørlandsbanen over Drammen og Kongsberg. Då vart det òg bygd dobbeltspor og elektrisk drift på strekninga mellom Oslo og Sandvika stasjon i Bærum kommune. Elektrifiseringa av heile strekninga mellom Oslo og Brakerøya i Drammen kommune vart fullført 26. november 1922, og Drammensbanen var med dette elektrifisert som den første av dei statlege banene. Men den stutte strekninga frå Brakerøya og fram til Drammen stasjon vart fyrst elektrifisert då ei ny jarnbanebru over Drammenselva var ferdigbygd i 1930.
Tsjernihiv
Historie
Tsjernihiv var først nemnd i Rus-Austromarriket-avtalen i 907 (som Черниговъ), men kva tid han vart grunnlagd er ikkje kjend. Arkeologiske utgravingar har gjort funn etter khazariske Khaganat og ser ut til å ha eksistert på 800-talet.
Drammenbanen
Soga
I 1958 var bana bygd om til dobbeltspor på strekninga mellom Sandvika og Asker stasjon i Asker kommune, medan ho framleis var einspora frå Asker stasjon til Drammen.
Kaspihavet
Kaspihavet er verdas største innsjø og ligg mellom Asia og Europa. Det har ei overflatevidd på 371 000 km² og er 1 025 meter på det djupaste. Kaspihavet er endorheisk, som vil seie at han ikkje har noko utsig. Det har ein salinitet på om lag 1,2 % som er ein tredjedel av dei fleste havområda. Saltinnhaldet og storleiken på sjøen har gjort at han tradisjonelt er blitt kalla eit hav. I dag har innsjøen framleis namn med «havet» i på mange språk, og vert ofte rekna som eit innlandshav.
Tsjernihiv
Historie
Byen låg sør i Kiev-riket og var den nest mest velståande og viktigaste byen i riket. Frå tidleg på 1000-talet var han sete for det mektige Storfyrstedømet Tsjernigov, og herskarane her kjempa om makt storfyrstane i Kiev Storfyrstedømet var det største i Kiev-riket. Byen hadde då kring 25 000 innbyggjarar og gullalderen vart fram til 1239 då han vart plyndra av hordane til Batu Khan, som starta ein lang periode i skuggen.
Samer bosatt i Sør-Norge
Samer bosatt i Sør-Norge (Sámit Mátta/Lulli-Norggas) er eit politisk parti som stilte til val til Sametinget i 2005 og fekk ein representant, Johan Mikkel Sara.
Kaspihavet
Kaspihavet er kalla opp etter den gamle folkegruppa kaspiarar. Romarane kalla han «Mare Caspium».
Tsjernihiv
Historie
I 1667 vart byen avstått til Tsar-Russland og Tsjernihiv vart verande eit viktig senter for det autonome Kosakk-hetmanatet. Då hetmanatet vart nedlagd vart byen eit vanleg administrativt senter i Det russiske imperiet for det lokale området.
Drammenbanen
Soga
Mellom Brakerøya og Drammen var banen framleis einspora, då den gamle stålbrua frå 1930 vart nytta heilt fram til 1996. Då vart ho avløyst av ei dobbeltspora stålbru, men slik at den gamle brua framleis tek trafikken i den eine retninga over Strømsøløpet, det eine av dei to løpa som Drammenselva deler seg i her kring øya Holmen: Strømsøløpet og Brakerøyløpet. Brua frå 1996 over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo er 453,0 meter lang og ligg nedstraums for gamlebrua. Gamlebrua over Strømsøløpet frå 1930 for trafikken i retninga frå Oslo inn mot stasjonen er 451,1 meter lang. Den dobbeltspora brua over Brakerøyløpet frå 1996 er 341,0 meter lang og ligg likeiens nedstraums for gamlebrua, som her vart fjerna etter at den nye vart teke i bruk.
Den gamle, einspora strekninga av Drammenbanen vart trafikkert mellom Asker stasjon og Spikkestad stasjon på det som så vert kalla Spikkestadbanen. Her går no NSB lokaltog Spikkestad-Lillestrøm stasjon. Sporet låg heilt fram til Gullaug haldeplass i Lier kommune fram til 1994.
Endringane i Oslo og parallellbanen Askerbanen
I Oslo hadde Drammenbanen opphavleg Vestbanestasjonen, Oslo V, som endestasjon, medan dei andre jarnbanelinene inn til byen enda på Austbanestasjonen, Oslo Ø. Vestbanestasjonen vart lagt ned i 1989 etter at Oslotunnelen var ferdig bygd for Drammensbanen under byen på strekninga mellom Skøyen i Oslo og Oslo Ø i 1980, og Oslo Ø var erstatta med ein heilt ny Oslo Sentralstasjon, Oslo S. Stasjonsbygningen på Vestbanestasjonen, som ligg i nærleiken av rådhuset i Oslo, er teke vare på til annan bruk.
Askerbanen, som er ei bane for å avlaste Drammensbanen og eliminere dei store kapasitetsproblema som hadde oppstått på denne sterkt trafikkerte bana, har gjort at Drammensbanen fyrst og fremst kan fungere som lokalbane for dei folkerike områda på strekninga mellom Skøyen stasjon i Oslo og Asker stasjon i Asker. På denne strekninga av Drammensbanen ligg det frå gamalt av mange småstasjonar som no berre vert nytta som haldeplassar.
Gunhild Øyangen
Gunhild Elise Øyangen  er ein norsk arbeidarpartipolitikar. Ho vart vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag i 1989.
Samer bosatt i Sør-Norge
I dette valet fekk Arbeidarpartiet og Norske samers riksforbund like mange representantar (18), og sju småparti fekk ein representant kvar. Fire av desse, den såkalla firarbanden (Samer bosatt i Sør-Norge, Samefolkets parti, Senterpartiet og Flyttsamelista), støtta NSR mot at dei fekk gjennomslag for visse krav, både med omsyn til politikk og posisjonar. M.a. fekk Samer bosatt i Sør-Norge visepresidentposten.
Kaspihavet
Innsjøen
Sjøen blei innelukka av land for om lag 5,5 millionar år sidan. Ettersom han ikkje har noko utløp er han eit lukka økosystem eller ein endorheisk innsjø. Flatevidda og vasstanden blir påverka av balansen mellom tilsig og fordamping. I dag ligg vassoverflata i Kaspihavet 28 meter under havnivå.
Kaspihavet har altså ikkje samband med vasstanden i verdshava, men blir påverka av kor mykje vatn det blir tilført frå elvar. Volga er den viktigaste vasskjelda og tilfører om lag 80 % av vatnet. Også Uralelva renn ut i sjøen. Sidan det ikkje har nokre utsig, fører fordampinga frå vatnet til at salt og mineral som vert ført ut i innsjøen via elvane ikkje forsvinn.
Vasstanden i sjøen har auka og minka fleire gonger, ofte svært raskt. Nokre russiske historikarar hevdar at ein slik rask auke i mellomalderen førte til at byar i Khazaria, til dømes Atil, blei oversvømde.
Geografi
Landa som grensar til innsjøen er Aserbajdsjan i sørvest, Iran i sør, Turkmenistan i søraust, Kasakhstan i nord og nordaust, og Dagestan, Kalmykia og Astrakhan oblast i Russland i nordvest. Det går vassvegar frå Kaspihavet til Azovsjøen via Manytsj-kanalen og Volga-Don-kanalen.
Viktige byar ved Kaspihavet er Baku i Aserbajdsjan, Turkmenbashi i Turkmenistan, Astrakhan og Derbent i Russland, Atyrau og Aktau i Kasakhstan, og Astara, Anzali, Chalous, og Sari i Iran. Det går fleire ferjer over sjøen, mellom anna ei rute mellom Turkmenbashi og Baku.
Ressursar
Den mest kjende fisken i Kaspihavet er stør. Det er rogna hans som blir brukt til å laga russisk kaviar. På grunn av overfiske har bestanden minka kraftig, og miljøvernarar meiner ein bør forby fisket til han har teke seg opp igjen.
I dei siste åra har ein òg oppdaga at sjøen har store felt av olje og gass. Den nye moglege rikdommen har ført til forsøk på å setja vassgrenser mellom dei fem landa som grenser mot sjøen. Russland, Aserbajdsjan og Kasakhstan skreiv i 2003 under på ein avtale som delte dei nordlege 64 % av sjøen mellom dei, men Iran og Turkmenistan har ikkje gått med på dette. Avtalelanda vil truleg fortsetja oljeutbyggjinga trass i dette, medan dei to andre vil forseinka henne. Det norske verksemda Statoil er involvert i oljeutvinning i Kaspihavet.
Historie
Historiske byar som har lege langs breiddene til Kaspihavet er Hyrcania og Tamisheh i Iran og Atil og Khazaran i Russland. I tidlegare tider har sjøen blitt kalla Det hyrcaniske havet, Den mazandariske sjøen, Khazarsjøen og Den khvalissiske sjøen. Det var romarane som gav innsjøen det namnet han ber i dag, Mare caspium, ettersom han verka som eit hav for dei. På farsi heiter han framleis Dariae mazenderan.
Hasfjorden
Hasfjorden (samisk Áknovuotna) er ein fjord på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 6,5 km nordover til Hasfjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Hasfjordneset i vest og Taborshamnneset i aust. Fjorden ligg like aust for sjølve Hasvik. Storøya er ei 2,3 km lang øy på vestsida av fjorden. Her ligg òg eit par gardsbruk som Elnheim og Hofset. Det meste av fjorden er grunnare enn 30 meter, men ytst i fjorden søkk botn ned mot 70 meter.
Adalbert av Bremen
Adalbert var erkebiskop av Hamburg-Bremen, eit bispedøme som omfatta Skandinavia og størstedelen av Nord-Tyskland, frå 1043. Han stod høgt i kurs hjå keisar Henrik III, som han følgde gjennom fleire krigstog. Han sende misjonærar til dei nordiske landa, Grønland og Orknøyane. Han var i si tid den mektigaste kyrkjeleiaren i Nord-Europa, og freista å gjera kyrkjeprovinsen sin til eit nord-europeisk patriarkat, mest mogleg uavhengig av paven.
Adalbert var formyndar for Henrik IV då han i 1056 vart konge i Tyskland, seks år gamal. Adalbert hadde såleis den reelle makta i Tyskland i perioden fram til Henrik IV vart myndig. Også som vaksen såg Henrik på han som sin fremste rådgjevar, og løna han godt med store gåver frå krongodset. Maktstillinga til Adalbert vart etter kvart upopulær mellom fyrstane og dei andre stormenna i riket at keisaren måtte fjerna han frå hoffet i 1066. Alt i 1069 kalla keisaren han attende, men Adalbert støtte no på sterk motstand både hjå paven og i dei nordiske rika.
Adalbert er gravlagd i domkyrkja i Bremen. Livet hans er skildra av Adam av Bremen.
Pedja
Pedja (estisk Pedja jõgi) er den fjerde lengste elva i Estland. Ho spring ut nær Simuna på sørsida av Pandiverehøglandet. Elva er 122 km lang og renn gjennom Lääne-Viru, Jõgeva og Tartu maakond, før ho munnar ut i Emajõgi nordaust for innsjøen Võrtsjärv. Dei nedste 4 km av av elva, etter ho renn saman med Põltsamaaelva vert kalla Pede. Den største busetnaden ved elva er Jõgeva.
Pedja har òg gjeve namn til Alam-Pedja naturreservat, eit stort verna område i den nedre delen av elva.
Kongeriket England
Kongeriket England var ein suveren stat på øya Storbritannia frå 900-talet, då staten voks ut av fleire ulike angelsaksiske kongedøme, fram til 1707, då det gjekk i union med Kongeriket Skottland og blei til Kongeriket Storbritannia.
Historie
Tidleg på 1000-talet blei de angelsaksiske kongedøma som var blitt samla av Æthelstan (regjerte 927–939), del av Knut den store sitt nordsjørike, ein personalunion mellom England, Danmark og Noreg. Normannarane erobra England i 1066 og blei den nye herskarklassen. Den engelske hovudstaden og kongelege residensen blei flytta frå angelsaksiske Winchester, til Westminster, og snart etablerte City of London seg som Englands største og fremste kommersielle sentrum.
Fullbyrdinga av erobringa av Wales under Edvard I i 1284 førte Wales under den engelske krones kontroll. Edvard III (regjerte 1327–1377) transformerte Kongeriket England til ei av dei mest formidable militærmaktene i Europa. Hans regjeringstid såg også fleire viktige utviklingar i lovgjeving og regjering — særleg utviklinga av Det engelske parlamentet. Frå 1340-talet gjorde også kongane av England krav på den franske krona, men etter at Hundreårskrigen og Rosekrigane braut ut i 1455 var ikkje engelskmennene lenger i stand til å følgja opp dette kravet, og mista alle landområda sine på det europeiske fastlandet, bortsett frå Calais. Etter Rosekrigane regjerte Tudordynastiet under Den engelske renessansen, og makta igjen å utvida den engelske monarkiske makta til å regjere også utanfor sjølve England. Einfullstendig union mellom England og Fyrstedømet Wales blei oppnådd i 1542. Henrik VIII stod for den engelske reformasjonen, og dottera Elizabeth I (regjerite 1558–1603) skipa eit religionsoppgjer, samtidig som ho etablerte England som stormakt og la grunnlaget til Det britiske imperiet ved å gjera krav på besittelsar i Den nye verda.
Frå Jakob I kom til makta i 1603 regjerte Stuartdynastiet England i personalunion med Skottland og Irland. Under Stuarttida blei kongeriket kasta ut i borgerkrig, som kulminerte i avrettinga av Karl I i 1649. Monarkiet blei gjenetablert i 1660, men borgarkrigen skapte ein presedens om at den engelske monarken ikke kunne regjera uten samtykke frå parlamentet, sjølv om dette konseptet først blei rettsleg etablert som del av Den ærerike revolusjonen i 1688. Frå dette tidspunktet blei Kongeriket England, og etterfølgjarstaten Storbritannia, eit konstitusjonelt monarki. Den 1. mai 1707 sameinte kongerikene England og Skottland seg for å oppretta Kongeriket Storbritannia gjennom Acts of Union i 1707.
Noter
<references group='nb'/>
Ivar Strompdal
Ivar Kristoffer Strompdal var ein norsk lærar og forfattar frå Velfjord i Nordland. Knut Strompdal var bror hans.
Strompdal voks opp på ein veglaus, einbølt gard. Han utdanna seg til lærar i Tromsø, tok eksamen i 1908 og var skolelærar i Velfjord fram til 1922. Åra 1922-27 arbeidde han i Orkdal i Sør-Trøndelag. Sidan var han folkeskolelærar i Vefsn fram til han døydde i 1953, busett i Mosjøen.
Strompdal gav i 1933 ut ungdomsboka Arven, ei forteljing på 80 sider der hovudfigurane er to halvvaksne gutungar som veks opp i eit miljø som minner mykje om forfattarens eigen bakgrunn. Boka kom ut i nytt opplag på Norsk Barneblads Forlag i 1945, med framsideillustrasjon av Jens R. Nilssen. Strompdal skreiv fleire ungdomsbøker; Karisonen (1935), Stein og Ståle (1943), Tyssedalsborna (1945) og Skatten i Lomsdal (1948).
Patchellhytta
Patchellhytta er ei turisthytte på Sunnmøre. Ho ligg vest i Habostaddalen i Stranda kommune, ved kommunegensa til Ørsta kommune. Hytta ligg rett aust for Slogen, på ca 810 moh.
Den opphavlege hytta, som delvis vart kosta av Charles W. Patchell, var ei lita steinhytte. Ho blei brukt av Patchell og andre som utgangspunkt for turar til fjelltoppane i området. I 1964 blei det bygd ei ny og større hytte. Ho blei restaurert og utvida i 1996 slik at ho no har 23 senger. Hytta er eigd og blir driven av Ålesund-Sunnmøre Turistforening. Hytta har ikkje tilsette.
Hytta er greitt tilgjengeleg opp den bratte Skylstadbrekka frå Skylstad i Norangsdalen. Ein annan fin tur er frå Urke gjennom Langseterdalen. Minst stigning og dermed lettast er det frå Habostaddalen, der det går bomvegar fram til Liasetra og Habostadsætra i om lag 420 m høgde. Det er lett å gå derifrå.
Bakgrunnsstoff
Patchellhytta hos Den Norske Turistforening på nettet
Ozon
Ozon (O3) er ei allotrop form av oksygen. Smeltepunktet er -193 °C og kokepunktet - 112 °C. Gassen er blå, giftig og har skarp lukt. Mykje finst i ozonlaget i stratosfæren der han vernar mot UV-stråling. Ozon kan lett brytast ned i kontakt med klorhaldige stoff.
Ozon vert brukt til desinfisering av drikkevatn.
Meromiktisk
Ein meromiktisk innsjø har lag med vatn som ikkje blandar seg. Vassmassane nærast botn i ein slik sjø inneheld ikkje løyst oksygen. Botn-sedimentet i meromiktiske sjøar er daudt og uforstyrra på grunn av mangelen på levande organismar. Det øvste vasslaget som har ein viss grad av sirkulasjon blir kalla miksolimnion, mens den permanent stilleståande vassmassen blir kalla monimolimnion. Desse er skilde av kjemoklin, som er det området der forskjellen i saltinnhaldet varierer sterkast.
Forrest Towns
Forrest Grady Towns var ein hekkeløpar frå Georgia i USA.
Meromiktisk
I nokre sjøar finn ein bakteriar som nyttar svovel-samanbindingar i fotosyntesen.
Forrest Towns
Biografi
Forrest Towns spelte amerikansk fotball i ungdommen, og fekk koma inn på University of Georgia med fotballstipend. Towns utvikla ei spesialisering innan hekkeløp, og han vann 60 hekkeløp på rad frå 1935 til 1937. Forrest Towns vart også den fyrste frå Georgia som fekk vera med på ein OL-tropp frå USA. Under sommar-OL 1936 i Berlin sette han ny verdsrekord på 110 meter hekkeløp med 14,1 sekund, og han vann olympisk gull på 14,2. Kort tid etter leikane, i Oslo, forbetra Towns sin eigen verdsrekord på 110 meter hekk til 13,7 sekund. Denne rekorden vart ståande til 1950.
Meromiktisk
Det er truleg fleire årsaker til slike sjøar
Forrest Towns
Biografi
Etter college-tida vart Forest Towns tilsett som friidrettstrenar ved University of Georgia og beheldt denne stillinga fram til 1975. Forrest Towns vart tildelt Bislett-medaljen i 1990 som ein av ni utøvarar med historiske resultat på Bislett stadion. I tillegg fekk han ein friidrettsbane ved universitetet i Georgia oppkalla etter seg.
Meromiktisk
Norske døme
Nokre meromiktiske innsjøar i Noreg er
Forrest Towns
Biografi
Forrest Towns døydde i Athens i Georgia 9. april 1991.
Meromiktisk
Norske døme
Kaspihavet og Svartehavet blir òg rekna som meromiktisk.
478 Tergeste
478 Tergeste er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. september 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Nils E. Øy
Nils Einarsson Øy er ein norsk journalist, opphavleg frå Ørsta.
Øy var redaktør i Gudbrandsdølen Lillehammer Tilskuer frå 1984 til 1988, då han vart instituttleiar ved Institutt for Journalistikk i Fredrikstad. Dette var han fram til 1996 då han tok over som generalsekretær Norsk Redaktørforening.
Øy er dosent II i journalistikk ved Høgskulen i Volda. Han har gjeve ut mange bøker, særleg om offentlegheit, ytringsfridom og journalistfaglege spørsmål. I 2013 vart han tildelt Fritt Ords honnør for sin «utrøyttelege kamp gjennom førti år for offentlegheit, innsynsrett, redaksjonelt sjølvstende og profesjonalitet, samt for oppbygginga av eit eineståande fagarkiv på desse felta.»
Sputnik-programmet
Sputnik (Спутник (reisefylgje)) var namnet på dei 10 fyrste sovtetiske romfarkostane.
Sputnik 1
Sputnik 1 (Спутник-1), som vart skoten opp den 4 oktober 1957, var den fyrste kunstige lekamen som gjekk kring jordkloten. Oppgåva til Sputnik 1 var å syna at det var mogeleg å plassera ein kunstig lekam i jordbane. Sputnik 1 sende ut eit radiosignal som var fanga opp rundt heile kloten. Sputnik 1 synte at sovjetisk romindustri på denne tida var den som var lengst framme, noko som midt under den kalde krigen førte til uro i USA.
Sputnik 2
Sputnik 2 (Спутник-2), som vart skoten opp den 3. november var den fyrste romfarkosten som hadde med ein passasjer. Passasjeren var hunden Laika.
Sputnik 3
Sputnik 3 (Спутник-3) vart skoten opp frå Baikonur cosmodrome den 15 mai 1958. Bereraketten var ein modifisert R-7/SS-6 ICBM. SPutnik 3 var ein forskingssputnik som mellom anna skulle samla data om den øvre atmosfæren, men på grunn av ein feil med bandopptakaren som vart nytta for å lagra data klart ikkje sputnikken å utføra oppgåva si.
Sputnik 4
Sputnik 4 (Спутник-4), som vart skoten opp den 15. mai 1960, var ein prototype som skulle prøva ut teknologien for å senna folk ut i verdsrommet.
Sputnik 5
Sputnik 5 (Спутник-5), som vart skoten opp den 19. august 1960, hadde òg med to hundar, Strelka og Belka.
Sputnik 6
Sputnik 6 (Спутник-6), som vart skoten opp den 1. desember 1960, hadde òg med to hundar, Pchelka og Mushka.
Thorsten Quaeschning
Thorsten Quaeschning er ein tysk musikar. Han er for tida bandleiar i Tangerine Dream, som han vart medlem av i 2005. Han speler synthesizer, gitar, trommer og syng.
Engevikvegen
Engevikvegen er ein veg i Fana bydel i Bergen kommune. Vegen ligg på Engevik og Lyngbø ved Kalandseidet og er ein blindveg nordover frå Bahusstraumen, på austsida av Bahusvatnet og Hauglandsvatnet. Vegen er 1,8 km lang.
Namnet vart vedteke i 1986.
Deşteaptă-te, române!
Deşteaptă-te, române! (rumensk for Vakn opp, rumenar) er nasjonalsongen til Romania. Teksten er eit dikt skrive av Andrei Muresan (1816–1863), ein rumensk diktar, journalist og omsetjar. Teksten er ei hyllest frå tida rundt revolusjonen i 1848. Musikken er komponert av Anton Pann (1796–1854), diktar og etnograf, ein stor kulturpersonlegdom, songar, og forfattar av musikkbøker. Diktet vart nasjonalsong i 1990 og slo an med ein gong på grunn av det energiske og mobiliserande bodskapen sin.
Sandfjorden i Hasvik
Sandfjorden er ein fjord på nordsida av Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km sørover til Nordsandfjorddalen i søraust.
Fjorden har innløp mellom Trombåk i vest og Åfjordnæringen i aust, og mellom desse nesa er fjorden 9 km brei. Inst i fjorden ligg dei to små fjordaramen Sørsandfjorden og Nordsandfjorden. Sandfjorden er 36 meter på det djupaste heilt ytst i fjorden.
Det er ingen busetnader ved fjorden.
Kjell Arild Pollestad
Kjell Arild Pollestad, er ein norsk forfattar og pater (prest) i den katolske kyrkja.
Pollestad fekk Cappelenprisen i 1990.
Petoro
Petoro er eit norsk statleg aksjeselskap med ansvar for å ivareta dei forretningsmessige tilhøva knytt til statens direkte økonomiske engasjement (SDØE) i petroleumsverksemda på norsk kontinentalsokkel. Verdien av SDØE vart den 1. januar 2005 rekna til 625,7 milliardar kroner. Etableringa av Petoro i 2001 kom i samband med omgjeringa av Statoil frå eit reint statsselskap til eit aksjeselskap med fleire eigarar. Statoil hadde før dette ansvar for forvaltinga av SDØE. I 2006 vart Petoro verdsett til 1000 milliardar kroner. I desember 2006 hadde Statoil/Hydro ein børsverdi på 587 milliardar kroner.
Sørsandfjorden
Sørsandfjorden er ein fjordarm av Sandfjorden på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km sørover til ei 1,3 km lang sandstrand inst i fjorden.
Fjorden har innløp mellom Sandfjordnæringen i vest og Stupaneset i aust. Aust for Stupaneset ligg Nordsandfjorden
Øvrevoll Galoppbane
Øvrevoll Galoppbane er den einaste galoppbanen i Noreg og ligg på Jar i Bærum. Banen består av ein grasbane på om lag 2000 meter i omkrets og ein sandbane (dirt track) på 1375 meter i omkrets. I tillegg til vanlege løp blir det også halde hekkeløp.
Øvrevoll Galoppbane vart opna 26. juni 1932 med Kong Haakon VII og Dronning Maud til stades. Det mest prestisjefylte løpet som vert arrangert i løpet av året er Norsk Derby. I tillegg vert Norsk Grand National halde her.
Adressa er Vollsveien 132, 1358 Jar.
Villamar
Villamar (sardisk Mara Arbarèi) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 2 727 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 38,53 km² og ligg i ei høgd på 108 meter over havet.
Quencher
Quencher er ei sambinding som har evna til å overta molekylær eller atomær svingings-, strålings- eller ladingsenergi, og slik hindre at slik energi fører til vidare professor. Quencherar kan til dømes opptre som forstyrrande forureiningar ved scintillasjonsteljing, eller dei kan med hensikt tilsettast gassen i Geiger–Müller-teljarar for å gje reinare teljing. Visse antioksidant mot fotokjemisk oksidasjon og aldring hos plast og gummi inneheld quencherar som overtar den absorberte lysenergien frå atomgrupper som har absorbert han, før han rekkjer å starte skadelege, kjemiske reaksjonar i materialet.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1924
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1924 vart vunnen av Odd etter finalesiger 3–0 over Mjøndalen den 2. oktober. Målskårarar for Odd var Berthel Ulrichsen, som skåra i det 25. og i det 58. minutt og Haakon Haakonsen, som skåra i det 44. minutt.
7 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Sorgenfri gressbane i Trondheim. Dommar var Trygve Høgbergh frå Fagerborg Ballklubb. Dette var niande gongen Odd vann ein noregsmeisterskap.
Odds vinnarlag: Ingolf Pedersen, Erling Lunde, Thaulow Goberg, Tidemand Nilsen, Sigurd Eek, Ronald Haakonsen, Olav Gundersen, Haakon Haakonsen, Berthel Ulrichsen, Einar Gundersen og Martinius Kristoffersen.
Finale
Sorgenfri gressbane, Trondhjem, 7 000 tilskodarar. mål: Dommar:Trygve Høgbergh frå Fagerborg.
Soroptimist
Soroptimist International (SI) er ein frivillig organisasjon som arbeider for betre livssituasjon for kvinner og jenter lokalt, nasjonalt og internasjonalt.
Ordet «soroptimist» kjem av latin og kan omsetjast til «den beste syster» eller «beste for kvinner». Gjennom bevisstgjering og prosjekt arbeider soroptimistar for å fremje menneskerettigheiter for alle, i tillegg til å betre levekåra til kvinner og barn. Medlemane bidreg med eigeninnsats til lokale og internasjonale prosjekt.
Formål
Kvart fjerde år fastset SI programområde med mål som det skal arbeidast mot. Måla blir følgde opp i alle delar av organisasjonen, heilt ned til klubbnivå. I perioden 2011-2015 skal SI arbeide for å betre kvinners og jenters liv og status gjennom utdanning, myndiggjering og ved å legge til rette for personleg utvikling. Måla er tufta på FN sine tusenårsmål:
Historie
Den første Soroptimistklubben blei starta i 1921 av 80 yrkesaktive kvinner i Oakland i California. Dei første klubbane i Europa (London og Paris) blei chartra i 1924. I Norge ble den første klubben starta i Oslo i 1933, og den andre kom i Bergen i 1938. Med to klubbar på plass, kunne ein stifte ein union, og i 1939 blei Soroptimist International Union of Norway (Norgesunionen) stifta.
Organisering
Soroptimist International er representert i 132 land, og har til saman 93.000 medlemar.
Lokale soroptimistklubbar
Kvar soroptimist er med i sin lokale klubb. I Noreg er det i dag rundt 60 klubbar. Desse klubbane utgjer Norgesunionen.
Norgesunionen
Soroptimist International Norway (Norgesunionen) blei stifta i 1939, og er ein er ein del av Europaføderasjonen. Norgesunionen har i 2015 om lag 1850 medlemmer fordelt på 63 klubber. Unionspresident frå 2015 er Kirsti Guttormsen.
Europaføderasjonen
Soroptimist International Europe (Europaføderasjonen) består av 58 land i Europa og Afrika. Europaføderasjonen har om lag 35.000 medlemar i 1230 klubber i 58 land i Europa og Afrika. Soroptimist International i Europa har om lag 1 090} klubber og nesten 35.000 medlemar. Dei 26 nasjonale unionene i SI/Europe er: Belgia, Bulgaria, Danmark, Tyskland, Elfenbenskysten, Finland, Frankrike, Hellas, Island, Israel, Italia, Kenya, Litauen, Luxembourg, Madagaskar, Nederland, Norge, Austerrike, Polen, Portugal, Romania, Sverige, Sveits,Senegal, Tyrkia og Ungarn.I tillegg finst enkeltklubbar i: Egypt, Albania, Benin, Bosnia-Hercegovina, Burkina Faso, Estland, Georgia, Ghana, Guinea, Haiti, Kroatia, Latvia, Liechtenstein, Mali, Marokko, Moldova, Monaco, Nigeria, Rwanda, Russland, San Marino, Slovakia, Slovenia, Spania, Togo, Ukraina og Kypros.
Arbeid
SI har, som en ikkje-statleg organisasjon (NGO) konsultativ status i FN. Det vil sei at organisasjonen har rett til å stille spørsmål i FAO, UNESCO, ECOSOC, UNICEF, ILO, UNHCR, CSDHA og UNIDO. SI er akreditert i Europarådet.
Prosjektarbeid
Prosjekt er sentralt på alle nivå i SI, og prosjekt er den viktigaste drivkrafta i organisasjonen sitt arbeid. Her er nokre av prosjekta:
Klima i Australia
Toppane av Dividing Range er dei kaldaste stadane i landet om ein ser bort i frå Tasmania, og vêret er nesten maritimt med regn eller snø om lag halvparten av dagane i året. Her er akkurat nok snø til at ein har eit par skistader. Sørover frå fjellområda mot Bass-sundet og Tasmania vert klimaet meir maritimt med kjøligare vêr og regn eller snø om lag annakvar dag. Nordkysten av Australia merkar den indiske monsunen kvart år, og her kan det kome store nedbørsmengder. Så godt som alt kjem derimot mellom desember og april. Vinteren frå mai til oktober er varm og fuktig, men det kjem svært lite nedbør.
Ifølgje australske Bureau of Meteorology (BOM) har 80 % av landet mindre enn 600 mm nedbør årleg, og 50 % har mindre enn 300 mm. Totalt har Australia ei svært låg nedbørsmengd på 419 mm.
Den normale nedbørsfordelinga gjennom året i Australia vert av og til snudd på hovudet av vêrfenomen som tropiske syklonar og El Niño-episodar. Syklonar kan av og til halde seg i nærleiken av landet i dagevis og gje enorme mengder regn på kort tid — av og til opp i 500 mm på ein dag. El Niño fører ofte til tørke i nord og i aust, medan La Niña kan føre til flaum. Skogbrannar herja landet under El Niño-episoden i 1982-83, medan område i New South Wales vart overfløymde av regnvatn under La Niña i 1999-2000. Den kraftige El Niño-episoden i 1997-98 hadde derimot liten påverknad på vêret i Australia.
Victoria og New South Wales
Klimaet i desse delane av landet er som ein miniversjon av resten av landet med maritimt klima på kysten og tørt klima i dei indre områda. Sydney og Melbourne har mykje fint vêr. Vinteren her er som regel kjølig, men sjeldan veldig kald. Det har enno ikkje vore frost i Sydney (men det kom snø her i 1836), og i Melbourne er det berre sjeldan frost i dei høgareliggande områda. Canberra ligg om lag 570 meter opp i Great Dividing Range, og her kan det vere frost om morgonen og snø ein gong og to i året. Over 1500 m over havet ligg som regel snøen i fleire månadar om vinteren.
Om sommaren er det meir variasjon i vêret mellom dei indre områda med svært høge temperaturar og det alltid kalde Sørishavet. Frå seint på våren til tidleg på hausten har ein ofte torevêr på kysten frå Sydney til Brisbane. Dei kan føre med seg svært kraftig nedbør, lyn og av og til store hagl. I 1999 vart Sydney råka av ein av dei mest alvorlege haglbyene i verda nokon gong. Dei største hagla var 8 cm i diameter, og haglbya som varte meir enn fem timar gjorde skadar på 40 000 køyretøy og 20 000 bygningar. Kvar einaste heim i bydelane Kensington og Eastlakes fekk skadar, og det kosta om lag 1,5 milliardar australske dollar (om lag 7 milliardar kroner). Sjølv om Melbourne er meir skya og kaldare om vinteren, kjem det berre om lag halvparten av nedbøren som Sydney får. Melbourne har ein årleg nedbørsnormal på 650 mm, medan Sydney har 1183 mm. Melbourne er derimot meir utsett for varmebølgjer frå dei indre områda. Det kan derimot bli varmt i Sydney òg, og i januar 1939 sette begge byane varmerekordane sine med 45 °C, medan dei indre områda vart råka av store skogbrannar. Skogbrannar kan innimellom dekke kystområda i eit røykteppe, og øydeleggje store område innanlands. Om sommaren kan av og til kaldfrontar flytte seg opp frå sør, og føre til temperaturfall på så mykje som 20 °C på berre ein time.
Queensland
Great Dividing Range utgjer ein stor innverknad på klimaet i denne delstaten òg. Kystområda har eit ganske vått klima, medan dei indre områda på andre sida av fjellrekkja er svært tørre. I 2000 sette Belenden Ker (like sør for Cairns) ny nasjonal nedbørsrekord med 12 461 mm på eit år. Frå Brisbane til Port Douglas kan den søraustlege passatvinden mot fjella gje regn kor tid som helst på året. November til april er likevel den våtaste tida på året, medan august og september er dei tørraste månadane. Townsville er derimot eit forholdsvis tørt område med ein årleg nedbørsnormal på 1164 mm. Tropiske syklonar er ein alvorleg trussel i heile Queensland om sommaren, men ingen tropiske syklonar har derimot gått på land sidan 1970-talet. Dei siste 30 åra har folkesetnaden auka mykje, og styresmaktene i området er uroleg med tanke på slike hendingar og har laga omfattande evakueringsplanar. Utanom syklonar er ikkje flaum uvanleg i regntida, særleg lengst mot nord. Det meste av Queensland ligg derimot vest for Great Dividing Range, frå den tropiske Cape York-halvøya til det uttørka Great Artesian Basin. Great Artesian Basin kan få flaum sjølv om det ikkje regnar, fordi regnet strøymer frå fjella og ned i området og vidare til Lake Eyre. Elles er dei indre områda av Queensland som resten av Outback, tørt året rundt med høge temperaturar om sommaren og litt lågare temperaturar om vinteren.
South Australia
Dette er den tørraste landsdelen i eit allereie tørt land. Store delar av South Australia får mindre enn 300 mm i løpet av eit år. Det er ikkje like varmt her som i dei nordlege områda, men dei fleste sommardagane kjem likevel over 30 °C, og ofte har ein temperaturar over 35 °C over heile delstaten. Oodnadatta har hatt over 50 °C. Vinteren er vanlegvis tørr og kjølig, og langs kysten kan ein ha like skya og fuktig vêr som i Melbourne, men med litt lettare regn. Kanskje den mest spektakulære vêrrelaterte hendinga i Australia har ein i Lake Eyre. Om lag 15 % av nedslagsfeltet til nedbøren i Australia hamnar på denne vanlegvis tørre saltflata. Enkelte år, ofte under ein La Niña, vert innsjøen fylt opp. Sjøfuglar strøymer til området og saltkreps og andre sjødyr oppstår.
Northern Territory
Det er store skilnadar frå monsunklimaet i Darwin og det klassiske ørkenområdet nær Alice Springs. Dei nordlegaste områda, Top End, som inkluderer nasjonalparken Kakadu har dagtemperaturar på rundt 30 °C året rundt, og nattetemperaturane er berre litt lågare om vinteren enn om sommaren. Den største variasjonen gjennom året er nedbørsmengdene. Top End-området har svært høge temperaturar i oktober og november før monsunen set inn, og nesten daglege torevêr om sommaren. Juni til august er så godt som heilt tørre. Små, men intense tropiske syklonar kan råke kysten gjennom heile regntida. Syklonen Tracy øydela 70 % av bygningane i Darwin første juledag i 1974. Sørover fra Darwin vert det gradvis varmare og tørrare, og dei tørre områda dekker den sørlege halvdelen av delstaten. Nettene på midten av sommaren er vanlegvis over 20 °C nær Ayers Rock og mange ettermiddagar er opp mot 38-40 °C. Enkelte år kan restane av ein tropisk syklon eller eit anna lågtrykk passere over ørkenområda og gje litt etterlengta regn om sommaren og hausten.
Western Australia
Nordvestkysten av Australia kan ha store klimatiske skilnadar frå år til år. Byen Onslow har hatt årlege nedbørsmengder frå berre 15 mm til 1085 mm. Dei fleste av dei kraftige tropiske syklonane som har råka Australia mellom 1950 og 2000 har treft vestkysten av landet. Great Sandy Desert er Australia sitt varmaste område med ein gjennomsnittleg maksimumstemperatur på 38 °C i januar. Byen Marble Bar hadde 160 dagar på rad med slike temperaturar i 1923-1924. Den sørlege halvdelen av ørkenen har litt lågare temperatur. Kaldfrontar kan sveipe innover i landet om lag ein gong i veka, og kysten frå Carnarvon og sørover har ein sjøbris som gjev meir behagelege forhold. I Perth vert denne sjøbrisen kalla «Framantle doctor» og på Nullarborkysten «Esperance doctor». Når ein ikkje har denne sjøbrisen kan temperaturen stige frå rundt 26 °C til 45 °C. Den sørvestlege kyststripa har middelhavsklima med varme og tørre somrar, og milde og våte vintrar.
Tasmania
Tasmania har eit klima som skil seg frå resten av Australia. Fjellområda og vestkysten kan få ein god del nedbør kor tid som helst på året. Hobart og andre stader på austkysten får mindre nedbør, men sjølv her kjem det nedbør annakvar dag på sommaren og om lag to av tre dagar om vinteren. Når ein har kjølig vind kan det komme snø i fjellområda kor tid som helst på året. Hobart får sjeldan frost om vinteren, men dei høgareliggande forstadane får snø nokre gongar i året. Somrane her er stort sett kjølige, men av og til strøymer varmluft over Bass-sundet frå Melbourne. Sørlege delar av Tasmania kan få ein fønvindeffekt når luft strøymer nordfrå og over fjella. Temperaturen kan då stige til over 30 °C enkelte sommardagar.
Nordsandfjorden
Nordsandfjorden er ein fjordarm av Sandfjorden på Sørøya i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km søraustover til ei 800 meter lang sandstrand inst i fjorden.
Fjorden har innløp mellom Skardneset i nord og Stupaneset i sør. Vest for Stupaneset ligg Sørsandfjorden
Kommunar i Liechtenstein
Fyrstedømet Liechtenstein er delt inn i elleve kommunar (Gemeinden - i eintal Gemeinde) som stort sett består av ein enkelt landsby. Fem av Gemeinden er ein del av valkrinsen Unterland («Det nedre landet»), og resten er i Oberland («Det øvre landet»).
Ekslavar og enklavar
Kommunane i Liechtenstein, Gemeinden, har ei komplisert form trass i at dei er små. Sju av kommunane har ein eller fleire ekslavar i tillegg til hovudområdet sitt:
Quartern
Quartern er ei britisk måleining for volum. Éin quartern er lik 1/2 gallon eller 2,27 liter for tørre varer og 1/4 pint eller 0,142 liter for flytande varer.
Melchior Falch
Melchior Michaelsen Falch var ein norsk embetsmann, forfattar og godseigar frå Øvre Amla i Kaupanger i dagens Sogndal kommune i Sogn og Fjordane. Han var sorenskrivar på Sunnmøre i 25 år og frå 1778 hadde han også tittelen kanselliråd.
Familie og utdanning
Foreldra var Michael Melchiorson Falch og Mette Marie Heiberg (1699-1766). Han var frå 19. mars 1753 gift med Anna Sophie Bitsch. Falch var gift andre gong med (i 1756) med Margrethe Christine Hagerup (1732–1795), dotter til biskop Eiler Hagerup d.e. (1685–1743) og søskenbarn av presten Hans Strøm. Forretningsmannen Hans Holtermann var gift med Ingeborg Catharine Hagerup, ei litt eldre søster.
Falch fekk borna Anna Sophie Falch (1759–1830), Michael Melchiorsen Falch (1762–), Hans Christian Falch (1764–), Melchior Falch (1768–1849) og Cathrine Marie Helene Harboe Falch (1770–1854, gift med Hans Knagenhjelm Daae).
Karriere
Falch kosta bygging av Seminarium Fredericianum i Bergen, ei godtgjerd for dette fekk han då han i 1754 fekk embete som sorenskrivar på Sunnmøre. Han tok sete i største prestegjeldet på Sunnmøre: Borgund. Falch kjøpte der i 1759 matrikkelgarden Djupvik (i dagens Sula kommune) og dreiv det fram til eit mønsterbruk. Hans Strøm skriv at Falch på få år auka årleg kornproduksjon frå 15 til 50 tønner.
2. november 1773 stod Falch i spissen då ein av landets første ideelle organisasjonar vart stifta, eit landbruksselskap kalla Syndmøre Practiske Landhuusholdnings-Selskab. Hans Strøm og andre prestar deltok òg i skipinga. Selskapet hadde til føremål å arbeide for næringsutvikling, særleg i jordbruket. Det skulle skje gjennom opplysning, som å dele ut småskrifter og premiere (2-4 riksdalar) bønder som sette i gang tiltak for å betre produksjonen. Foreininga vart danna etter mønster frå eit Landhuusholdnings­selskab i Danmark (etablert i 1769), og tilsvarande organisasjonar i andre europeiske land. Selskapet stagnerte då Falch og Strøm forlet Sunnmøre i 1779.
Falch var ein aktiv skribent og skreiv fleire mindre avhandlingar om økonomiske emne. Frå 1769 var han medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim. Han var også medlem av Det kongelige Danske Landhuusholdningsselskab.
Etter far sin arva Falch Heiberg-godset i Øvre Amla. Medan han var sorenskrivar (1754-79) leigde ha ut eigedomen. Han flytta tilbake til godset då han slutta som sorenskrivar og dreiv dette til han døydde.
Villamassargia
Villamassargia (sardisk Bidda Matzràxia) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 3 604 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 91,39 km² og ligg i ei høgd på 121 meter over havet.
479 Caprera
479 Caprera er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. november 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
1684
1684 (romartal MDCLXXXIV) var eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Samalan Island
Samalan Island er ei lita øy like utanfor Mull ved innløpet til Loch na Keal i Indre Hebridane i Skottland. Sørvest for øya ligg Inchkenneth og i nord øya Ulva.
Mick Pointer
Mick Pointer er trommeslager i progressiv rock-bandet Arena, som han starta i 1995. Pointer er òg kjend som originalmedlem av Marillion, som han var med å starte i 1979. Pointer medverka på debutalbumet deira Script for a Jester's Tear, før han slutta i bandet i 1983.
Han har òg spelt fleire konsertar under namnet Mick Pointer's Marillion, der Pointer er einaste medlem med tilknyting til Marillion. Bandet spelte mellom anna heile albumet Script for a Jester's Tear i 2008 for å markere 25-årsjubileet til albumet. Dette bandet heldt fram å turnere i Europa i 2009 og 2010 med det dei kalla Script for a Jester' Tour.