cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Dark Side of the Moon
Salstal
I USA vart plata gjeven ut før dei innførte platinaplater i 1976. Det hadde derfor berre ei gullplate fram til 16. februar 1990, då det vart sertifisert med 11x platina. Den 4. juni 1998 sertifiserte Recording Industry Association of America (RIAA) albumet for 15× platina, for eit salstal på femten millionar i USA - det bestseljande albumet deira der (The Wall har 23× platina, men fordi det er eit dobbeltalbum syner dette eit salstal på 11,5 millionar). «Money» har seld bra som singel og «Time» har alltid vore ein radiofavoritt i USA. Innan 2005 hadde «Time» blitt spelt ved 13 723 høve og «Money» ved 13 731 høve. Kjelder i musikkindustrien indikerer at albumet har seld kring 45 millionar eksemplar verda over. «I ei treg veke» vert det seld mellom 8 000 og 9 000 eksemplar, og i alt vart det seld 400 000 eksemplar i 2002, som var det 200 bestseljande albumet det året, nesten tretti år etter det kom ut. Albumar har seld 9,5 millionar eksemplar i USA sidan 1991 då Nielsen SoundScan byrja å spore salstal for Billboard. Framleis har albumet ein plass på Billboard Pop Catalog-lista. Det gjekk til topps på denne lista då 2003 hybrid CD/SACD-utgåva kom i 2003 og selde 800 000 eksemplar i USA. Veka 5. mai 2006 hadde The Dark Side of the Moon lagt totalt 1 716 veker på Billboard 200 og Pop Catalog-listene. Det er estimert at ein av fjorten menneske i USA under 50 har sitt eige, eller har lånt, eit eksemplar. Då metodane vart endra i 2009 slik at katalogtitlar kunne få kome inn på Billboard 200, gjekk The Dark Side of the Moon inm på lista på 189. plassen den 12. desember det året for ei 742. veke. Ho har halde fram å sporadisk dukke opp på Billboard 200 sidan då og hadde i januar 2019 totalt 942 veker på lista.
«Kombinasjonen av teksten og musikken nådde eit toppunkt,» forklarte Gilmour. «All musikken før det hadde ikkje noko bra tekst. På denne var teksten klår og konsis. Plateomslaget var òg rett. Eg syns det vart som ei velvillig snare som hang bak oss. Gjennom heile karrièren sa folk til oss at me aldri kunne toppe Dark Side. Men The Wall gav oss større inntekter.»
Nyutgjevingar
I 1979 vart The Dark Side of the Moon gjeve ut som ein ommastra LP av Mobile Fidelity Sound Lab, og i april 1988 kom det ut på «Ultradisc» gull-CD-formatet deira. Albumet vart gjeve ut av EMI på det då nye CD-formatet i 1984, og i 1992 vart det gjeve ut på ny som ein ommastra CD i plateboksen Shine On. Dene versjonen kom ut i ein 20-årsjubileumsboks med postkort året etter. Plateomslaget vart igjen designa av Storm Thorgerson, som designa det originale coveret i 1973. På somme utgåver kan ein så vidt høyre orkesterversjonen av Beatles sin «Ticket to Ride» etter «Eclipse» over hjarteslaga på slutten.
Den originale kvadrofoniske miksen, skapt av Alan Parsons, vart tinga av EMI, men aldri godkjend av Pink Floyd, sidan Parsons var misnøgd med miksen sin. For å feire 30-årsjubileet, kom det ut ein oppdatert versjon i 2003. Bandet valde å ikkje bruke den kvadrofoniske miksen til Parsons, men fekk i staden lydteknikar James Guthrie til å skape ein ny 5.1 kanals kringlydmiks på SACD-format. Guthrie hadde arbeidd med Pink Floyd sidan han var medprodusent og lydteknikar på The Wall, og hadde tidlegare arbeidd på kringlydversjonar av The Wall for DVD-Video og Waters sitt In the Flesh for SACD. I 2003 sa Alan Parsons at han var noko misnøgd med SACD-miksen til Guthrie og meinte at Guthrie «kanskje var litt for tru mot den originale miksen», men gav elles kompliment. 30-årsjubileumsutgåva vann fire Surround Music Awards i 2003, og har sidan seld meir enn 800 000 eksemplar. Plateomslaget vart skapt av ei gruppe designerar med Storm Thorgerson. Biletet er eit fotografi av ein spesialbygd, farga glasvindauge, bygd for å eksakt passe dimensjonane og proporsjonane til det originale prismedesignet. Gjennomsiktig glas, som vart heldt på plass av striper av bly vart nytta i staden for dei ugjennomsiktige fargane på originalen. Ideen kom frå «kjensla av reinleik i lydkvaliteten på 5.1-utgåva ...» Biletet vart skapt med ynskje om å «vere det same, men annleis, slik at designet heilt tydeleg var Dark Side, men likevel annleis og derfor nytt».
The Dark Side of the Moon vart òg gjeven ut i 2003 på 180-grams vinyl (mastra av Kevin Gray på AcousTech Mastering) og inneheld ein litt annleis versjon av originalplakaten og klistremerka som kom med den originale utgåva, i lag med ein ny 30-årsjubileumsplakat. I 2007 var albumet med i plateboksen Oh, by the Way, som feira 40-årsjubileet til Pink Floyd, og ein DRM-fri versjon kom ut på iTunes Store. I 2011 vart albumet gjeve ut på ny som ein del av kampanjen Why Pink Floyd...? med ommastra lyd og forskjellige andre materiale.
Ettermæle
Suksessen med albumet gjorde dei fire bandmedlemmane rike. Richard Wright og Roger Waters kjøpte seg store landsstad, og Nick Mason vart ein samlar av dyre bilar. Noko av overskotet vart investert i produksjonen av Monty Python and the Holy Grail. Lydteknikaren Alan Parsons fekk ein Grammypris-nominasjon for beste lydteknikar for The Dark Side of the Moon, og han fekk ein suksessrik karrière som plateartist med The Alan Parsons Project. Sjølv om Waters og Gilmour stundom har bagatellisert suksessen hans på albumet, har Mason hylla rolla hans. I 2003 sa Parsons: «Eg syns dei alle følte at eg klarte å henge resten av karrièren min på Dark Side of the Moon, som til ein viss grad er sant. Men eg har framleis dagar der eg frustrert over at dei har tent mange millionar på det, mens mange folk som var involvert i plata ikkje har det.»
Ein del av etterverknaden av The Dark Side of the Moon er påverknaden det hadde på moderne musikk, musikarane som har spelt versjonar av songane, eller til og med i moderne urbane myter. Utgjevinga vert ofte sagt å ha vore eit viktig punkt i rockehistoria og det er stundom trekt samanlikningar mellom Pink Floyd og Radiohead – særskild albumet deira OK Computer frå 1997 – som vart kalla 1990-talet sitt svar på The Dark Side of the Moon, sidan begge albuma har eit tema som er knytt til tapet av ein kreativ person si evne til å fungere i ei moderne verd.
Rangeringar
The Dark Side of the Moon har ofte dukka opp på lister som rangerer dei beste albuma gjennom tidene. I 1987 rangerte Rolling Stone albumet på 35. plassen over dei 100 beste album dei siste 20 åra, og i 2003 vart albumet plassert på 43. plassen på lista til magasinet over dei 500 beste albuma gjennom tidene. Den same plasseringa hadde det på den oppdaterte lista deira frå 2012. I 2006 vart albumet kåra til «Mitt favorittalbum» av sjåarane til Australian Broadcasting Corporation. Lesarane til NME kåra albumet til det åttande beste gjennom tidene i 2006, og i 2009 kåra lyttarane på Planet Rock albumet til «det beste gjennom tidene». Albumet vart sett på andreplassen på «Definitive 200»-lista til National Association of Recording Merchandisers «i hyllinga av musikkalbumet som ei kunstform». Det vart plassert på 29. plassen på lista til The Observer i 2006 over «50 album som endra musikken», og 37. plassen på lista til The Guardian frå 1997 over dei 100 beste albuma gjennom tidene, stemt fram av eit panel av musikarar og kritikarar. Plateomslaget har blitt hylla av både kritikarar og lyttarar og VH1 kåra det til det fjerde beste i historia, og lyttarane til Planet Rock til det aller beste. I 2013 vart The Dark Side of the Moon valt ut for bevaring av amerikanske National Recording Registry av Library of Congress for å vere «kulturelt, historisk eller estetisk viktig». I 2014 stemde lesarane av Rhythm albumet til det sjuande mest påverknadstunge, progressive trommealbumet.
Andre versjonar, hyllester og samplingar
Ein av dei meir kjende coverversjonane av The Dark Side of the Moon er Return to the Dark Side of the Moon: A Tribute to Pink Floyd. Det kom ut i 2006 med artistar som Adrian Belew, Tommy Shaw, Dweezil Zappa og Rick Wakeman. I 2000 gav The Squirrels ut The Not So Bright Side of the Moon, som er ein versjon av heile albumet. Dubkollektivet Easy Star All-Stars frå New York gav ut Dub Side of the Moon i 2003 og Dubber Side of the Moon i 2010. Gruppa Voices on the Dark Side gav ut albumet Dark Side of the Moon a Cappella, som er ein fullstendig acappellaversjon av albumet. Bluegrassbandet Poor Man's Whiskey har ofte spelt heile albumet i bluegrass-stil, kalla Dark Side of the Moonshine. Ein strykekvartettversjon kom ut i 2004. I 2009 gav The Flaming Lips ut ein versjon av heile albumet i samarbeid med Stardeath and White Dwarfs, og med Henry Rollins og Peaches som gjestemusikarar.
Fleire kjende artistar har framført heile albumet på scenen og mange artistar har sampla frå The Dark Side of the Moon. Jamrockbanet Phish framførte ein dels improvisert versjon av heile albumet på ein av konsertane deira i 1998. Det progressive metalbandet Dream Theater hr to gonger spelt heile albumet på konsert, og i mai 2011 gav Mary Fahl ut From the Dark Side of the Moon, der kvar song på albumet vart «laga på ny». Milli Vanilli brukte lydbandsløyfa frå «Money» på sin song kalla «Money», og det same gjorde Marky Mark and the Funky Bunch på Music for the People.
Dark Side of the Rainbow
Dark Side of the Rainbow og Dark Side of Oz er to namn som ofte vert nytta om rykte (som har sirkulert på Internett sidan minst 1994) om at The Dark Side of the Moon vart skriven som eit lydspor for filmen The Wizard of Oz frå 1939. Når filmen og albumet vart spelt av samstundes skal det ha oppstått fleire synkroniserte hendingar, som at Dorothy byrjar å springe samstundes med tekstlinja «no one told you when to run» under «Time», og at Dorothy balanserer på ei line under linja «balanced on the biggest wave» på «Breathe». David Gilmour og Nick Mason har begge avfeidd at det er ein slik samanheng mellom dei to verka, og Roger Waters har skildra rykta som «morosame». Alan Parsons sa at filmen ikkje vart nemnt under produksjonen av albumet.
Medverkande
Pink Floyd
Andre medverkande
Produksjon
Design
Arbeidstilsynet
Arbeidstilsynet er ein norsk statleg etat under Arbeids- og inkluderingsdepartementet. Dei har i oppgåve å rettleie om og sjå etter at private og offentlege verksemder vernar om helsa, tryggleiken og miljøet til arbeidarane igjennom føresegnene i arbeidsmiljølova, lønnsgarantilova, ferielova og somme av føresegnene i tobakkskadelova.
Oppgåver
Arbeidstilsynet fører tilsyn hjå verksemder i Noreg og kontrollerer om dei følgjer det norske regelverket ved å utføre kontroll og undersøkingar. Arbeidstilsynet har til eikor tid uhindra tilgang til einkvan stad som vert omfatta av lova.
Koordinering
Arbeidstilsynet fungerer som ein koordinerande etat for tilsynsetatane med tilsynsansvar til lands. Arbeidstilsynet koordinerer:
Kontor
Etaten er organisert med eit direktorat i Trondheim, Direktoratet for arbeidstilsynet, og under dette sju regionkontor med lokale tilsynskontor under dei, slik at heile landet er dekt. Regionkontora ligg i Oslo, Moss, Hamar, Skien, Bergen, Trondheim og Finnsnes.
Istid
Istid er ein langvarig klimaperiode med låg temperatur på heile eller delar av jorda. Dette fører til at isdekket aukar nær polane og i høgtliggjande fjellområde mot ekvator.
I daglegspråket nyttar vi oftare uttrykket istid om dei periodane dei siste fem millionar åra då store delar av Eurasia og Nord-Amerika var dekte av is. I så fall slutta den siste istida for om lag 10 000 år sidan.
Denne artikkelen nyttar det formelle glasiologiske omgrepet istid og nyttar omgrepa glasial periode om dei kaldare periodane og interglasial om dei varmare periodane.
Det har vore mange glasiale periodar på jorda dei siste millionar åra. Tidlegare var frekvensen mellom dei om lag 40 000 år, men no er me inne i ein syklus der frekvensen har vore på 100 000 år. Flest studiar tek føre seg dei seinaste glasiale periodane. Det har vore fire store og fleire små glasiale periodar i den nyare geologiske historia.
Historia om istid-teorien
Det har vore kunnskap hjå folk i fjellstroka i Europa om at isbrear har vore mykje meir utbreidde i tidlegare tider. Mellom anna vitnar eit tresnitt om utbreiinga til isbreen i det sveitsiske passet Grimsel. Tanken om at det hadde vore ein istid, kjem ikkje frå berre éin person; mellom 1825 og 1833 samla Charpentier prov til støtte for istidteorien, og i 1836 vart Louis Agassiz overtydd om teorien og gav ut boka Étude sur les glaciers (Studiar av isbrear) i 1840.
På dette tidlege tidspunktet studerte ein glasiale periodar dei seinaste hundre tusen åra i noverande istida. Eldgamle istider var det enno ikkje nokon kunnskap om.
Lárisa
Lárisa (gresk: Λάρισα) er ein by og kommune og hovudstaden i periferien Thessalía og periferieininga Lárisa i Hellas. Han er det største jordbrukssenteret i landet og eit nasjonalt trafikknutepunkt med jernbane både til hamna i Vólos, Thessaloníki og Aten.
Istid
Prov for istid
Det er tre hovudprov for istidene: geologiske, kjemiske og paleontologiske.
Lárisa
Antikken og mellomalderen
Ein har funne spor frå steinalderen i området, men det låg i utkanten for dei meir avanserte kulturane. Området rundt Lárisa var særs frodig og var eit viktig jordbruksområde i antikken og særleg kjend for hestane sine.
Istid
Prov for istid
Geologiske prov består mellom anna av utvaskingar og riper i fjell, avsett lausmasse i form av morene, drumlin og tilsvarande, profilar på dalar og vandreblokkar. Vedvarande isbrear har ein tendens til å forstyrre og skure bort geologiske prov og gjer at dei er vanskelege å tolke. Derfor tok det lang tid å kome fram til den rådande teorien.
Kjemiske prov består for det meste av variasjonar i isotopraten i sedimentære bergartar, kjerneprøver frå havbotnsediment, og i kjerneprøver frå dagens isbrear.
Lárisa
Antikken og mellomalderen
Namnet Lárisa var eit vanleg namn på mange pelasgiske byar og kjem frå den greske nymfen Larissa eller frå det antikke greske ordet larissa, som tyder «skanse» på norsk. Ein meiner at det var i Lárisa den kjende greske lækjaren Hippokrates og filosofen Gorgias av Leontini døydde.
Hasidisme
Hasidisme (ḥasidisk jødedom, ḥasidisme, av hebraisk חסידות‎, ḥasidut, 'fromskap') er ei rørsle innanfor askenasisk jødedom som legg stor vekt på religiøs vekking og den mystiske kabbalá-tradisjonen.
Midlandsnormalen
I 1898 sette Kyrkje- og undervisningsdepartementet ned ei rettskrivingsnemnd for landsmålet, ettersom det var turvande med ein fast skrivemåte når det vart teke i bruk i skulen. Nemnda fekk tre medlemer: folkehøgskulestyrar Marius Hægstad, Arne Garborg og Rasmus Flo, bladstyrar for det nye tidsskriftet Syn og Segn. Nemnda samdest om alt bortsett frå endingsverket. Hægstad heldt fast på Aasen-normalen med nokre tiljenkingar.
Hasidisme
Rørsla oppstod på andre halvdelen av 1700-talet blant askenasiske jødar i Aust-Europa. Mange hasidiske jødar er kjenneteikna av klesdrakta som stammar frå dette samfunnet. Detaljar i klesdrakta skil ulike grupper frå kvarandre.
Lárisa
Moderne periode
Lárisa var hovudkvarteret for Ali Pasha under den greske sjølvstendekrigen og kronprinsen Konstantin under den gresk-tyrkiske krigen 1897. Fram til 1881 var han sete for ein pasha i wilaya Iannina i Det osmanske riket. På tyrkisk vart byen kalla Yenişehr-i Fenar. Den lange perioden under osmanarane har viska ut mange spor av antikken. Han var tidlegare eit tyrkisk militærsenter og dei fleste innbyggjarane hadde tyrkisk opphav. På 1800-talet var det ein liten landsby ved utkanten av byen busett av afrikanarar frå Sudan, eit rest av styrkar som Ali Pasha samla saman. Mange av tyrkarane emigrerte i 1881 då byen vart ein del av Hellas.
Istid
Prov for istid
Det er vanskeleg å forske på historiske isbrear, men teorien om istider står svært sterk i vitskaplege miljø i dag.
Hasidisme
Israel ben Eliezer (1700–1760), kjend som Baal Shem Tov, er rekna som grunnleggjaren av rørsla. I dag er ho delt inn i fleire retningar leia av ein rebbe (rabbinar), ei stilling som ofte går i arv frå far til son. Soger om zaddikar, heilage menn, er også viktige.
Lárisa
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Istid
Viktige istider
Det har vore minst fire store istider i jordas historie. Den første istida det finst hypotesar om, varde frå om lag 2,7 til 2,3 milliardar år sidan (i tidleg proterozoikum).
Midlandsnormalen
Flo og Garborg la fram ein normal som bygde på fjellbygdmåla på Austlandet, kjend som midlandsmåla, og denne normalen er derfor kalla midlandsnormalen. Framom alt var det målet i Vest-Telemark, «folkevisemålet», som låg til grunn. I «Framlegg til skrivereglar for landsmaale i skularne» (1899) skreiv Flo:
Lárisa
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 162 591 innbyggjarar, medan kommunaleininga Lárisa hadde 146 926 og tettstaden med same namn 144 651 innbyggjarar.
Istid
Viktige istider
Den tidlegaste veldokumenterte istida varde frå 800 til 600 millionar år sidan (i tidleg kryogenisk periode). Forskarar meiner at det låg permanent sjøis svært nær ekvator i denne istida.
Ei mindre istid varde frå 460 til 430 millionar år sidan (i sein ordovicium periode).
I perioden frå 350 til 260 millionar år sidan var det utvida isdekke rundt polane.
Den noverande istida byrja for 40 millionar år sidan. Ho byrja med at isdekket i Antarktis voks. Istida vart forsterka for om lag 3 millionar år sidan då isdekket breidde seg over den nordlege hemisfæren. I tida etter har det vore syklar med glasiale periodar der isdekket har drege seg att og fram med ein frekvens på mellom 40 000 og 100 000 år. Den siste glasiale perioden enda for om lag 10 000 år sidan.
Årsaker til istid
Det er semje om at det er fleire årsaker til klimavariasjonar som fører til variasjonar i utbreiinga av isdekket.
Dei viktigaste er:
Nylege glasiale og mellomglasiale periodar
Tabellen under seier kor langt sør isdekket har vore i nylege glasiale periodar. Stadnamn før '/' er nordamerikanske, namn etter er nordeuropeiske.
Framtidige istider
Me er no mest truleg inne i ei mellomistid, men ein kan ikkje sjå bort ifrå at isbreane igjen kan legge seg over dei nordlege landområda. Hellinga til jordaksen og endringar i jordbanen kring sola er faktorar som styrer klimaet på jorda. Sidan jordbanen no er nesten heilt sirkulær, syner modellutrekningar at utslaga er for små til å starte nye istider før om tretti til femti tusen år med dagens nivå av drivhusgassar i atmosfæren. Dei siste iskjernane frå Antarktis tyder derimot på at ein kan vente ei ny istid om kring 15 000 år fram i tid. Ein veit generelt særs lite om utsiktene til framtidige istider, mellom anna fordi ein har særs kompliserte tilbakekoplingsmekanismar som kan gjere at ei raskare oppvarming av atmosfæren faktisk kan framskunde starten på ei ny istid, fordi sirkulasjonane i atmosfæren og havet endrar seg.
Hasidisme
Rørsla tek avstand frå moderne sionisme og i større eller mindre grad også frå staten Israel. Ein del nektar til dømes å bruka hebraisk som daglegspråk, ettersom dei reknar det som for heilage. Det finst likevel mange hasidiske institusjonar på israelsk territorium. Hasidiske jødar byrja busetja seg i området på 1700-talet.
Chabad
Chabad eller habad er den største gruppa innan hasidismen i dag. Ho blei grunnlagd av Shneur Zalman (1745–1813) og fortsett av etterkomarane hans i den russiske landsbyen Ljubavitsji (Lubavich), slik at eit anna namn på rørsla er lubavicher/lubavitsjer. Rørsla driv fleire utdanningsinstitusjonar og bustadsområde, og søker aktivt å overtyda andre jødar til å halda dei ortodokse reglane.
Breslover
Breslover-hasidisme blei grunnlagd av Nachman av Breslov i den ukrainske byen Bratslav (Breslov). Han skil seg frå dei andre retningane ved at rebben Nachman ikkje utnemnde nokon etterfølgjar, slik at rørsla ikkje har nokon levande leiar i dag.
Midlandsnormalen
Det kom til den skipnaden i 1901 at «Hægstadnormalen» skulle vera offisiell landsmålsrettskriving i skule og administrasjon, men midlandsnormalen skulle vera sideform som dei skulane som ville kunne nytta. Flo skreiv om denne ordninga i «Den 17de Mai», 20.07.1901:
Kjende skrivarar som har nytta midlandsnormalen er: Arne Garborg (hans «Skriftir i samling» kom omskrivne til denne normalen), Steinar Schjøtt (Snorre-omsetjinga 1900), Olav Aukrust, Alexander Seippel. Mange har au blanda inn drag frå midlandsnormalen i andre normalar.
Namnord
Legg merke til jamvektformene av hokjøn på -u i ubunden form eintal. Endinga -ur vart nytta av mange som ikkje skreiv beint etter midlandsnormalen au. Etter kvart tok Garborg til å skrive stum t i -et i inkjekjøn.
Gjerningsord
Det var kløyvd nemneform (infinitiv), soleis å tala, men å kaste.
Lagord
Ein slitin hest, ei sliti merr, eit sliti hus, slitne folk.
Andre ordformer
Fyri, yvi, lengi.
Målfrid
Målfrid er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Dei norrøne namna Málfriðr og Malmfriðr er sett saman av 'malm', og fríðr, 'ven'.
Maalfrid, Malmfrid, Malfrida, Molfri, Molfrid og Molfrie er variantar av namnet. Det finst på færøysk som Málfríð og på islandsk som Málfríður. Målfrid har norsk namnedag den 6. oktober; same dato har den færøyske varianten namnedag på Færøyane.
Bruk
Målfrid var særleg mykje brukt i norsk samanheng i åra rundt 1930, då over 0,40 % av jentebarn kunne få namnet. I 2009 var det 2473 kvinner som heitte Målfrid i Noreg. 80 heitte Malfrid, 27 heitte Maalfrid og 17 heitte Molfrid.
Gneisteteljar
Ein gneisteteljar  er ein teljar som vert nytta til å registrere ioniserande stråling. Han består av to elektrodar skilt med luft eller ein annan gass og påtrykt ei spenning like under han som vil skape eit gneisteoverslag. Passerer ein ioniserande partikkel i feltet mellom elektrodane, vil iona gjere at det likevel oppstår ein gneiste.
Historie
Den første forma for gneisteteljar, spissteljaren, vart oppfunnen av Hans Geiger i 1913. I denne var den positive elektroden ein spiss, og berre nær spissen var feltet sterkt nok til å skape ein gneiste. Geiger–Müller-teljaren, som er ei vidareutvikling av spissteljaren, er i røyndomen òg ein gneisteteljar, men her blir ikkje gneisten registrert direkte, men straumen han fører med seg. Den eigenlege gneisteteljaren med to parallelle plater som elektrodar vart freista utvikla i 1940- og 1950-åra. Forsøka førte til konstruksjon av gneistekammeret, som kan seiast å vere ei rekkje gneisteteljarar stilt saman. Som enkel teljar har gneisteteljaren ikkje vist seg så praktisk som scintillasjonsteljaren og halvleiarteljaren.
David Hume
David Hume var ein skotsk filosof, økonom og historikar som hadde innverknad på vestleg filosofi og den skotske opplysningstida.
Hume var den fyrste moderne filosofen som maksla ein gjenomført naturalistisk filosofi. Det viktigaste trekket ved denne filosofien var at han forkasta den då dominerande oppfatninga av menneskesinnet som ein mindre utgåve av det guddommelege sinnet. Dette gjorde at Hume ogso forkasta idéen om at menneskesinnet hadde ein mest gudommeleg innsikt om røynda. Hume meinte at ein i staden burde bruka empiriske metodar for å forklåra fenomen i menneskesinnet.
Hume vart sterkt påverka av empiristane John Locke og George Berkeley, franske filosofar, som Pierre Bayle, og andre engelsktalande intelektuelle, som Isaac Newton, Samuel Clarke, Francis Hutcheson, Adam Smith og Joseph Butler.
Bakgrunn
David Home, son av advokaten Joseph Home frå Chirnside, og Katherine Lady Falconer, vart fødd 26. april 1711 i eit husværkompleks på nordsida av Lawnmarket i Edinburgh. Han endra stavemåten av namnet til Hume i 1734, av di engelskmenn hadde vanskar med å uttala «Home» etter skotske uttalereglar. Hume vitja ofte familien i Chirnside. Han gifta seg aldri.
DS «Bratsberg»
DS «Bratsberg» var eit dampskip som trafikkerte Telemarkskanalen frå 1884 til seinast 1908.
David Hume
Utdanning
Familien til Hume sende han til universitetet i Edinburgh då han var mellom ti og elleve år gamal. På den tida var det vanleg å byrja på universitetet i fjortenårsalderen. I byrjinga vurderte han å lesa juss, men fekk etter kvart interesse for filosofi. Han hadde liten respekt for professorar. Han fortalde ein ven i 1735 at, «det finst ingenting ein kan læra frå ein professor som ein ikkje kan finna i ei bok.»
Songdalselva
Songdalselva (Sygna/Søgneelva) er ei elv som har utspringet sitt i Songevannet i Songdalen kommune og renn ut i havet mellom Høllen og Åros i Søgne kommune. Elva har eit tilførselsløp frå Stemman som heiter Gumpedalselva. Nedbørsfeltet er 192 km².
Stortingsvalet 1973
Stortingsvalet 1973 vart halde den 10. september 1973. Oppslutninga ved stortingsvalet var på 80,2 %. Antalet stortingsrepresentantar auka med 5, til 155. Av dei nye mandata var to i Oslo og tre i Akershus.
Songdalselva
I 2004 vart det fiska 79 kg laks og 243 kg sjøaure i elva.
David Hume
Utdanning
I attenårsalderen fekk Hume ein filosofisk innsikt som opna «ei ny tankeverd» for han, som inspirerte han til å fokusera på filosofi. Han fortalde ingen kva denne tankeverda var, og kommentatorar har kome med mange forslag. På denne tida avgjorde han at han skulle bruka i minsto ti år på å lesa og skriva. Han kom nær eit nervøst samanbrot, og avgjorde at han trong eit meir aktivt liv for å kunna halda fram med læring.
Karriere
Hume hadde valet mellom å arbeida som omvandrande privatlærar eller som kaupmann, og han valde sistnemnde. I 1734, etter nokre månader som handelsmann i Bristol, drog han til La Fièche i Anjou, Frankrike. Han var ofte i samrøda med jesuittane ved den dåverande jesuittskulen (no Prytanée National Militaire), skulen som Descartes gjekk på. Han brukte mest alle sparepengane sine dei fire åra han var der på å skriva A Treatise of Human Nature. Hume levde eit veldig sparsamt liv. Han fullførte A Treatise då han var 26 år gamal.
No vert denne boka rekna av mange akademikarar som det viktigaste verket hans Hume, og ein av dei viktigaste bøkene i vestleg filosofi, men ho var i fyrstninga dårleg motteke av engelske filosofar, som skildra boka som «abstrakt og uforståeleg». Trass dette skreiv Hume seinare at han snart kom seg av vonbrotet, og tok til å skriva att. Han skreiv ein forkorta versjon av førre boka, som han gav ut anonymt, i von om å gjera hovudverket meir forståeleg.
Etter at Essays Moral and Political kom ut i 1744 søkte Hume om stillinga som professor i moralfilosofi ved universitetet i Edinburgh, men stillinga gjekk til William Cleghorn av di presteskapet i Edinburgh bad bystyret om ikkje å tilsetja Hume, som hadde ateistiske tendensar.
Under jakobittopprøret i 1745 underviste Hume markien av Annandale. Det enda etter om lag eit år. Det var då Hume byrja på sit store historiske verk The History of Great Britain. Det tok femten år å skriva, og var til slutt på over ein million ord. Ho var gjeve ut i seks band mellom 1754 og 1762. Frå 1746 til 1749 arbeida Hume som sekretær for Løintnantgeneral St. Clair, og skreiv Philosophical Essays Concerning Human Understanding, som seinare var gjeve ut som An Enquiry Concerning Human Understanding. Denne vart noko betre motteke enn A Treatise.
Hume vart sikta for kjetteri, men vart forsvart av unge geistlege vener, som argumenterte med at som ateist stod han utanfor kyrkjeleg domsmakt. Trass frikjenninga fekk ikkje Hume stillinga som professor i filosofi ved universitetet i Glasgow. Dette var kanskje grunna motstand frå Thomas Reid, som same året skreiv ein kristeleg kristen av Hume sin metafysiske argumentasjon.
Etter at Hume vende attende til Edinburgh i 1752 fekk han stilling som universitetsbibliotekar, ein stilling som han seinare skreiv hadde låg løn, men som gav han tilgang til eit stort bibliotek, og gjorde det mogleg for han å halda fram med historisk forsking for The History og Great Britain.
Filosofi
Hume meinte at alle normale menneske var født med moral. Menneske sine moralske vurderingar hadde ikkje noko kunnskapsgrunnlag (non-kognitivisme). Kjensler var drivkrafta som førte til handling, igjennom sympati, medan fornuft var kunnskap og erfaring som baserte seg på kjenslene (emotivisme). Det gode og det onde var ein respons i menneske som ikkje fanst på ein objektiv måte. Gode handlingar kunne derimot gjeva menneske ei god kjensle, og dårlege handlingar kunne gjeva menneske ei dårleg kjensle. «Fornufta var kjenslene sin slave» og dermed underordna kjenslene. Menneske sine moralske handlingar kunne dermed ikkje vera basert på logisk tenking og fornuft elles.
Hume argumenterte vidare for at det ikkje fanst ein logisk overgang frå er til bør. Han meinte det var ei ugild slutning å seia kva ein burde gjera ut frå korleis noko var, òg kjend som er/bør-problemet. Det å gå frå normativt til deskriptivt var ei feilslutning, ifylgje Hume. Tanken var at deskriptive fråsegner hadde ein sanningsverdi, medan normative fråsegner hadde ikkje dette.
Religion
Hume skreiv tidleg eit essay, Of Superstition and Religion, som tente som grunnlag for sekulær tenking om religionshistorie. Kritikarar av religion på Hume si tid laut uttrykka seg forsiktig. Få år før Hume vart fødd vart Thomas Aikenhead, ein 18 år gamal universitetsstudent, stilt for retten, dømd og hengd for blasfemi då han sa at kristendom var tøv. Hume fylgde vanleg skikk, og uttrykte seg gjenom dialog mellom fiktive personar. Han kjende seg ikkje ved forfattarskapen av essayet før året han døydde, 1776.
Essaya On Suicide, On the Immortality of the Soul, og Dialogues concerning Natural Religion vart ikkje utgjevne før etter han døydde, og jamvel då stod korkje Hume eller opptrykkaren nemnde på verket. Hume vart forkasta som kandidat til mange stillingar av di han var ateist.
Stortingsvalet 1973
Stemmetal ved stortingsvalet 1973 etter parti
¹ Endring i høve til Sosialistisk Folkeparti og Norges Kommunistiske Parti samanlagt i 1969.
² Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.
Dei borgarlege felleslistene var:
Statistisk Sentralbyrå lagar ein statistikk over valresultatet med felleslistene oppløyst på dei einskilde partia. Resultata for desse partia på landsbasis vert då:
Skoge/Møvik
Skoge/Møvik er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland. Staden har og ligg vest på Sotra.
Al Bunayyat ash Shamaliyah
Al Bunayyat ash Shamaliyah  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Entfliehet, verschwindet, entweichet ihr Sorgen
Han vart komponert i Weißenfels i 1725 for bursdagsfeiringa til hertug Christian av Sachsen-Weißenfels som Drama per Musica. Originalmusikken vart tapt, men sidan kantaten vart den opphavlege utgåva av BWV 249, Bachs påskeoratorium, kan musikken rekonstruerast.
Teksten er skriven av Christian Friedrich Henrici (Picander)
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to oboar, obo d’amore, fagott, to blokkfløyter, tverrfløyte, fiolinar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass).
Det består av elleve satsar:
DS «SterkeNils»
DS «SterkeNils» var ein dampbåt bygd for frakt på Telemarkskanalen. Det opererte frå 1913 til 1923 då det vart seld.
Møyfrid
Møyfrid er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Namnet er sett saman av norrøne mey, 'ung kvinne', og fríðr, 'ven'. Møyfrid har norsk namnedag den 6. oktober.
I 2009 var det 342 norske kvinner som heitte Møyfrid.
Rigoberta Menchú
Rigoberta Menchú Tum er ein guatemalsk politikar og menneskerettsforkjempar. Ho er maya og har frå sin tidlege ungdom vore aktiv i kampen mot undertrykking av mayaene sin kultur. Denne kampen har ho seinare utvida til å omfatte undertrykte folkeslag i store delar av verda.
Sidan den folkevalde venstreorienterte Arbenz-regjeringa blei styrta av CIA-leidde kuppmakarar i 1954, er om lag 200 000 menneske drepne i landet, dei fleste av militæret og høgre-ekstreme dødsskvadronar. Mange av desse offera var mayaer. Frigjeringsrørsla URNG har i mange år kjempa mot militærstyret.
Dei siste åra har det vore relativt fredeleg i landet etter ein avtale mellom frigjeringsrørsla og styresmaktene. Men dei store sosiale problema er framleis der, og likeins diskrimineringa av mayaene.
Rigoberta Menchú fekk Nobels fredspris i 1992 for si rolle i arbeidet med å få til ein fredsavtale.
Adagio
Adagio i musikk er ei temposkildring som tyder langsamt. Adagio er seinare enn andante, men raskare enn largo og er typisk ein sats i langsamt tempo i ein symfoni eller ein sonate, særleg andre sats.
Adagio tilsvarar om lag 66–76 slag i minuttet målt med ein metronom.
Døme på ein kjend adagio er Adagio i G-moll av Remo Giazotto, men som feilaktig ofte er tilskriven Albinoni.
Billy Johansson
Billy Johansson (Karl Evald Johansson) var ein norsk musikar og scenograf. Han var kjent frå tida i Tramteatret, og for scenografien på fleire norske filmar. Han fekk Amandapriskommiteens fagpris Gullklapperen for arbeidet sitt med filmen Salmer fra kjøkkenet.
Slangeberaren
Slangeberaren (frå latin Ophiuchus) er eit stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Slangeberaren var eit av dei 48 stjernebileta astronomen Klaudios Ptolemaios oppførte på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta.
Slangeberaren ligg mellom Ørna, Slangen og Herkules, nordvest for sentrum av Mjølkevegen. Den sørlege delen ligg mellom Skorpionen i vest og Skyttaren i aust. På den nordlege halvkula er det best synleg om sommaren.
Barnardstjerna er ein av dei nærmaste stjernene til solsystemet (dei einaste som ligg nærmare er Alfa Centauri og Proxima Centauri) og ligg i Slangeberaren. Ho ligg til venstre for β og like nord for ei V-forma gruppe av stjerner.
Piz Vadret
Piz Vadret er eit fjell i Albulafjella (Alpane) i Sveits.
Toro
Toro er ei næringsmiddelverksemd som driv framstilling av sausar, supper og liknande. Verksemda ligg i Indre Arna i Bergen. Toro er den største verksemda i Arna. Det blir laga meir enn 140 millionar brukarpakningar i året ved verksemda i Arna, delt på 750 produkt.
Verksemda har omkring 350 tilsette i Arna, og sysselset rundt 900 på landsbasis.
I 1959 starta verksemda med å produsera grønsaksuppe. I 1967 flytta ho frå Nøstet i Bergen sentrum til Arna. Merkevarenamnet Toro kjem frå spansk, tyder okse og blei registrert 8. januar 1964.
Det har vore 9 utvidingar av produksjonslokala sidan starten.
Piz Urlaun
Piz Urlaun er eit fjell i Glarus-Alpane, på grensa mellom kantonane Glarus og Graubünden. Det ligg ein rygg mellom Tödi og Bifertenstock. Begge sidene er dekte av isbrear.
Nes kyrkje i Sauherad
Nes kyrkje er ei langkyrkje bygd i perioden 1100–1150 i Midt-Telemark kommune (tidlegare Sauherad) i Telemark (frå 2020 Vestfold og Telemark fylke). Kyrkja ligg på Neshaugen på neset Nesodden som stikk ut i Norsjø, om lag midt mellom Gvarv og Akkerhaugen. Ho er bygd i stein og har 170 sitjeplassar.
Ifylgje ei gammal segn var dei tenkt å byggje kyrkja på ein haug litt unna der kyrkja vart liggjande, og dei hadde frakta stein og tømmer dit til bygginga. Då dagen kom for å starte oppføringa fann dei ikkje vyrket der dei hadde lagd det, alt vart attfunne på Neshaugen. Det tok dei som eit teikn på at det var der kyrkja skulle liggje. Liknande segner finst om kyrkjer andre stader òg.
Hollases Krønike
Hollases krønike er ein roman av Ragnhild Jølsen (1906). Det er ein studie vondskapen sin natur, først og fremst personifisert i den demoniske, sløge, sleipe, kyniske og brutale hovudpersonen Hollas, med tilnamnet «den onde». Han framstår både som kunstnar og falskmyntar, ja, som «kirkefyrste».
Form og stil
Hollases krønike fell i fire hovudbolkar som er bygde opp av ei rekkje poengterte meir eller mindre eventyrlege småforteljingar som til saman utgjer ein heilskap. Ragnhild Jølsen har lagt vinn på å meisle ut språket etter førebilete av forteljingar som har levd på folkemunn. Det er og innslag av bibelstil.
Hollas lever «evindelig»
Det er truleg tilsikta når handlinga er lagd til ei tid som er vanskeleg å fastslå presist. Både 1700-talet og 1500-talet har vore foreslått. Det er i alle høve ei tid rik på levande folketru, og skildringa er full av motiv frå segner og eventyr. Det heiter også at «Hollas lever evindelig».
Overtaket i vondskap
Kunstsmeden og treskjeraren Hollas, har ein diffus bakgrunn. Han har slått seg ned i ei bygd der han ved uærlege middel har eigna til seg storgarden «Munkejord». Hollas skaltar og valtar med folk på garden, og han får meir og meir makt i bygda. Og ein dag har han til og med blitt eigar av sjølve kyrkja og får tilnamnnet «kirkefyrste». Folk er livredde for han og har kjensle av at han er i pakt med farlege krefter. Berre ein person vågar å handle openlyst mot Hollases vilje, Søren Krumholt, eigaren av grannegarden. Han er om lag like omsynslaus som Hollas. Striden mellom dei tykkjest vera uavgjort og strekkjer seg ut over livet deira her på jorda, endå om det er grunn til å spørja seg om ikkje Hollas likevel har eit overtak i vondskap. Den eine representerer den utkropne bonden, den andre sjølve styggedomen.
Hollases evangelium
Handlinga når eit uhyggeleg klimaks under ein koleraepidemi då presten har lyst messefall. Brått står ein underleg, ukjend prest på preikestolen. Han talar så kyrkjelyden først sit som lamslegen, men etter kvart blir han meir og meir opphissa. Den framande presten mest som synkverver dei alle, ja, han snur sjølve bodskapen i evangeliet på hovudet:
Endeleg reiser det seg en anonym person frå fatigbenken, stiller seg opp i koret, talar ord frå Bergpreika og får alt på rett kjøl att, og det fell ro over forsamlinga. Men kyrkjelyden anar nok at det var Hollas sjølv, iført kappe og ein pipekrage på snei, som ein augneblink tok makta over sinna. Folk går at Hollas er bleik som pesten. Ikkje lenge etter døyr han av kolera.
Nøstet
På Nøstet var det tidlegare ferjestad for Laksevaagsfergen og Askøyferja.
Hollases Krønike
Kamp mellom godt og vondt
Det finst også gode krefter i bygda, men presten er godtruande og veik og kjem til kort andsynes Hollas som til og med lurar han på dødslægjet sitt. Også syster av presten, den vakre og ljose Angelica, blir, i alle fall i første omgang, overvunne av Hollas, jamvel om ho ønskjer å tene det gode. Ho er kunstnar, og Hollas tingar eit altarbilete av henne som ho legg all sin kjærleik i. Men då biletet er kome på plass i kyrkja, kan alle sjå at hovudfiguren på underleg vis har fått Hollases andletsdrag utan at ho har vilja det. Angelica sjølv set Hollas på plass. Ho målar over det nye altarbiletet med svart neste nott. Hollas vert djupt krenkt. Men han kan ikkje hemne seg på henne, for ho har reist frå bygda. Ho har uansett lide eit tap som ikkje kan vølast, men det ser ut til at ho veks som menneske og kunstnar.
Nøstet
TV2 ligg på Nøstet. Også kulturhuset USF.
Hollases Krønike
Folkelege førestillingar
Folkelege førestillingar om fanden sine herjingar med menneska er sterkt til stades i krønika om Hollas. Hovudpersonen er utstyrt med trekk som peiker beinveges mot førestillingar om den vonde sjølv (ormeauga,stiv hofte, haltande gonglag og eit særskilt tilhøve til ein flott, kolsvart hest). Ein einaste gong syner han hestehoven. Og om han ikkje nettopp er den vonde, som han til tider liknar så mykje på at det er vandt å skilja, så har han i alle høve gjort kontrakt med han (jf. eventyret om «Smeden som de ikke turde slippe inn i helvete» hjå Asbjørnsen og Moe). Og når Hollas køyrer i vill fart gjennom bygda med presten bak på sledemeiane, gjev det minningar om forteljingar om Fanden som skysskar, ein segntype som mellom anna er knytt til Petter Dass som fekk skyss med fanden til Købehavn. Men medan presten Petter Dass hadde makt over fanden, er det motsette tilfelle i Jølsens bok. Der er det er presten som er i Hollases makt.
Spesifikk absorpsjonsrate
Spesifikk absorpsjonsrate (SAR), ofte omtalt som stråleverdi, er eit måltal for kor mykje energi som blir absorbert av biologisk vev per tid per masse. Det er definert som watt per kilogram masse (W/kg), og måler absorpsjon av stråling i frekvensspekteret 100 kHz–10 GHz. Stråleverdi vert mest nytta om stråling frå mobiltelefonar.
Når biologisk vev blir utsett for radiobølgjer eller mikrobølgjer, kan vevet bli oppvarma.
Telia Norge
Telia Norge AS, tidlegare NetCom AS, er eit norsk telekommunikasjonsselskap. Dei tilbyr mellom anna telefonabonnement, internett, breiband og Betal-TV. Selskapet har godt over ein million kundar, og er det nest største teleselskapet i Noreg etter Telenor. Selskapet er eigd av det svensk-finske teleselskapet TeliaSonera. I mars 2016 skifta selskapet namn til Telia Norge.
Hasselkopf
Hasselkopf er ein ås sør for Braunlage i Tyskland. Han er 612 meter høg og ligg i fjellkjeda Harz.
Åsen er stort sett dekt av gras og er lite utvikla, men på nordsida ligg det ein kort skiheis som vert nytta for skisport om vinteren.
I 1964 vart åsen nytta av Gerhard Zucker til å demonstrer bruken av postrakettar. Ein eksploderte i ei ulukke og tok livet av tre menneske.
Dose
Ein dose er den mengda som skal nyttast av eit legemiddel. Ein enkel dose er den porsjonen som skal gjevast på éin gong. Dagleg dose eller døgndose er den samla mengde av eit legemiddel som kan eller skal gjevast i løpet av dagen eller døgnet. For dei fleste sterkverkande legemidlar, som atropin, kokain og morfin, vert det gjeve ein maksimaldose både for enkeltdosen og døgndosen. Når eit legemiddel vert føreskrive i eit preparat, framstilt på apoteket for den enkelte pasienten, i eit større enkelt eller dagleg dose enn den maksimaldosen som er gjeven i medisinalteksten, så skal dosen på resepten vere gjeven både med tal og bokstavar.
Lygna
Lygna er ei elv i Agder som renn frå Fjotland til Lyngdal.
Elva, som har gjeve namn til byen ved utløpet, har utspring ved Øyvatn i gamle Fjotland kommune (no Kvinesdal kommune). Elva renn via Eiken og Hægebostad før ho renn ut i Lyngdalsfjorden mellom Årnes og Kvavik i Lyngdal. Det største fallet er på 36 meter i Kvåsfossen.
Grunnvatn
Grunnvatn er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det opp holrom mellom jordmolane, eller i større sprekkar i jord og berg. Er ikkje dette holromet metta med vatn, men inneheld luft òg, talar ein gjerne om markvatn. Det djupet nedi bakken der holromet blir metta med vatn, kallar ein grunnvass-spegelen (eller grunnvassmålet). Grunnvatnet rører seg i større eller mindre mon, og vatnet blir verande i grunnen alt frå nokre dagar til mange tusen år; eit jordlag som fører vatn tolleg godt vert kalla vass-sig, vassåre, vekje og liknande. Ofte blir desse nemningane sette i bås med den gamle tanken at vatnet gjekk i jorda liksom blodet i kroppen. I vitskapen nyttar ein helst omgrepet akvifer (nylatin aquifer, «vassberar»).
Lygna
Namnet kjem frå det norrøne lugn, som tyder stille, og dette er ei god skildring for dei første 7-8 kilometrane, og dei siste fire.
Lygna er i hovudsak ei sjøaureelv, men dei siste åra har òg laksestamma tatt seg opp. I tidlegare tider var òg elva kjent for perlefiske, berre overgått av Litleåna og Audna i Vest-Agder.
Grunnvatn
Grunnvatnet får tilførsla si frå landyta ved at regn eller smeltevatn sig ned i bakken, eller ved innsig frå innsjøar, elvar og andre ytevatn. Likeeins sig grunnvatnet med tid og stunder ut i kjelder og utsig, som gjerne står i nært samband med ulike ytevatn. Såleis er grunnvatnet ein del av vasskrinslaupet. Myrar og oasar er som regel fullnørte av grunnvatnet. Menneskja hentar opp grunnvatnet gjennom brunnar eller renner til bruk i jordbruk, industri og hushald. Dei vitskapsgreinene som tek føre seg grunnvatnet er i fyrste rekkja hydrologi (vatnakunne) og geologi (jordkunne), som møtest i undergreinene geohydrologi og hydrogeologi.
Høvet til å nytte grunnvatnet i Noreg blir regulert gjennom vassressurslova, med Noregs vassdrags- og energidirektorat som overvakande styremakt.
Fossilt vatn eller fossilt grunnvatn er grunnvatn som er danna under andre klimatiske tilhøve enn no. Dei blir ikkje fornya slik klimaet er no. Fossilt vatn er difor ein ikkje-fornybar ressurs.
Under Sahara og i Midtvesten i USA er det store førekomstar av fossilt grunnvatn. Begge stader blir vatnet nytta til irrigasjon.
Arne Nilsen
Arne Nilsen var ein norsk jarnbanemann og politikar, fødd i Bergen og oppvaksen på Voss. Han representerte Hordaland og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida i 1965-85. I tida 1978-81 var han statsråd i Nordli- og Brundtland-regjeringar.
Liv og gjerning
Nilsen var son til ein murar. Etter mellomskule-eksamen i 1940 fekk han i 1941 tilsetjing i Norges Statsbaner og arbeidde i selskapet til 1965. Etter eksamen ved Jernbaneskolen i 1945 var han telegrafist til 1960, deretter ekspeditør og til sist fullmektig ved jarnbanen, heile tida med Voss som tenestestad.
Nilsen var medlem i heradsstyret på Voss frå 1952 til 1967, ordførar 1960-63. Ved stortingsvalet i september 1965 vart han vald til å representere Hordaland fylke på Stortinget, og med fire attval vart han verande tingmann i 20 år. Han var frå 1965 til 1977 medlem i Kommunalkomiteen, som nestformann 1969-73 og formann 1973-77. Hausten 1977 vart han vald til formann i Finanskomiteen, men allereie 11. januar 1978 vart han utnemnd til statsråd i Kommunal- og arbeidsdepartementet. Den 8. oktober 1979 flytta statsminister Odvar Nordli han over til Sosialdepartementet. Nilsen vart verande sosialminister då Gro Harlem Brundtland tok over som norsk statsminister 4. februar 1981, og han gjekk av saman med den fyrste Brundtland-regjeringa i oktober same året. I si femte stortingsperiode var Nilsen 1981-85 medlem i Forbrukar og administrasjonskomiteen og president i Odelstinget.
Frå 1970-åra og fekk Nilsen plass i ei rad nasjonale utval og styre. Mellom anna var han medlem 1971-77 i Hovedkomiteen for reformer i lokalforvaltningen, styremedlem 1972-76 i Statens fiskarbank og 1974-77 i Norsk institutt for by- og regionforskning og 1986-94 i Norges Statsbaner.
Rzav i Zlatibor
Rzav (kyrillisk skrift Рзав) er ei elv vest i Serbia og aust i Republika Srpska i Bosnia-Hercegovina. Ho er ei 72 km lang sideelv til Drina frå høgre, og har sitt utspring frå dei to elvene Crni Rzav og Beli Rzav. Elva vert stundom kalla Veliki Rzav (kyrillisk: Велики Рзав; Store Rzav) eller Zlatiborski Rzav (kyrillisk: Златиборски Рзав; Rzav i Zlatibor).
Beli Rzav (kyrillisk: Бели Рзав; Kvite Rzav) er den kortaste av dei to kjeldeelvene til Rzav. Ho har sitt utspring på austsida av fjellet Zvijezda nær den bosniske grensa. Crni Rzav (kyrillisk: Црни Рзав; Svarte Rzav) er den lengste av dei to, og har sitt utspring i fjellet Čigota aust for fjellet Zlatibor. Etter desse to elvene renn i hop vert elva berre kalla Rzav. Ho munnar ut i Drina nær byen Višegrad.
Rzav har eit nedslagsområdet på 605 km², og høyrer til tilsigsområdet til Svartehavet.
Tilge, Höchster, meine Sünden
Tilge, Höchster, meine Sünden, BWV 1083, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Kantaten vart komponert i 1740 og er basert på Stabat Mater av Giovanni Battista Pergolesi.
Instrumentering
Stykket er instrumentert for sopran, alt, fiolin, bratsj, kontrabass, cello, og basso continuo.
Litleåna
Nedbørfeltet er 230 km² stort.
Litleåna er lakseførande til Åmot, 1 km opp i elva.
1. januar
Namnedag
Ingen namnedag på denne datoen.
Kaukasiske språk
Det er mange språk i Kaukasus, desse språka høyrer til fleire ulike språkfamiliar. Nokre av familiene finst berre i Kaukasus.