cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David Bowie (1969)
Produksjon og utgjeving
Sjølv om tittelsporet hadde gått heilt til femteplass i Storbritannia tidlegare på året, vart det lite på plata som elles minna om denne songen, og albumet selde dårleg, trass i forholdsvis god kritikk. Etter at Bowie slo igjennom med The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars i 1972, klatra derimot albumet til 17. plass i Storbritannia, og 16. plass i USA.
The New York Times skreiv om albumet over eitt år etter det kom ut og hylla det. Dei skreiv «ein komplett, samanhengande og glimrande visjon». På den andre sida rekna Village Voice-kritikaren Robert Christgau albumet, som debuten, som «overanstrengde utflukter». Albumutgåva som kom ut i november 1972 etter gjennombrotet til Bowie med The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars og med eit nyare foto av Ziggy på omslaget. Albumet gjekk då inn på 17. plassen på den britiske albumlista og 16. plassen i USA.
Plateomslag
Det originale britiske plateomslaget til David Bowie synte eit portrett av Bowie over eit kunstverk av kunstnaren Victor Vasarely med blå og rosa prikkar på ein grøn bakgrunn. Det same portrettet vart nytta på den amerikanske Mercury-utgåva av Man of Words/Man of Music, men med ein enkel, blå bakgrunn. Då albumet kom ut som Space Oddity i 1972 på RCA, vart det nytta eit nyare bilete frå Ziggy Stardust-tida på omslaget. For 1999-utgåva på CD vart det opphavlege britiske omslaget nytta på ny, men den nye tittelen vart nytta under portrettet for å unngå forvirring. 40-årsjubileumsutgåva som kom i 2009 nytta det originale britiske omslaget, men nytta den opphavlege grønfargen og tittelen David Bowie.
7" lydbandutgåve
Det var berre ei utgjeving av Space Oddity på ope lydband, i 1972 av Magtec. Dette var eit høgsnøggleiks 7,5 ips 4-spors stereoutgjeving. RCA er det einaste kjende selskapet Bowie har vore på som gav ut albuma hans på dette formatet, og berre i USA. I andre område måtte lydbandet importerast.
CD-utgåver
Space Oddity vart først gjeve ut på CD på RCA i 1985. Som på RCA-utgåva på vinyl frå 1972, mangla «Don't Sit Down». Den tyske (for den europeiske marknaden) og japanske (for det amerikanske marknaden) masteren vart laga frå forskjellige lydband og er ikkje identiske for kvar region.
I 1990 vart albumet gjeve ut på Rykodisc/EMI med «Don't Sit Down» som ein sjølvstendig song og tre bonusspor: «Conversation Piece», ei B-side frå mars 1970 spelt inn under innspelinga av David Bowie i 1969 og opphavleg meint for albumet, og ei nyinnspeling av «Memory of a Free Festival» i to delar våren 1970, gjeven ut på singel i juni det året.
Bonusspor frå 1990-utgåva
«Don't Sit Down» vart tatt bort frå utgåva av Space Oddity som kom i 1972
1999 re-master
Albumet vart gjeve ut på ny i 1999 av EMI/Virgin, utan bonusspor, men ny 24-bit digital lyd og igen med «Don't Sit Down». Den japanske mini-LP-utgåva etterlikna det originale LP-omslaget til Philips.
Spesialutgåva frå 2009
I 2009 vart albumet gjeve ut som ei dobbel spesialutgåve på EMI/Virgin som David Bowie med det originale plateomslaget. Den første plata inneheldt dei originale ni spora og den andre plata var ei samling av uutgjevne demoar, stereoversjonar og tidlegare utgjevne B-sider og BBC-opptak. «Don't Sit Down» var no igjen eit løynd spor.
Lister
Album Singlar
Love Song og Life is a Circus
Då Bowie og Hermione Farthingale gjekk frå kvarandre, fortsette Bowie med Feather ssom ein viseduo i lag med John Hutchinson, og skreiv songar med to-parts harmoni, liknande Simon and Garfunkel, der Hutch song låg stemme og Bowie spelte ei ny rolle som ein pratesjuk musikar som klarte å få publikum til å le mellom songane. Mellom songane Feathers spelte på konsertane sine i februar-april 1969 var Bowie-songane «When I’m Five», «Space Oddity», «Sell Me a Coat» og «Ching-a-Ling», i lag med fleire coversongar, som Jacques Brel sin «Amsterdam» og «Au Suivant» (begge covra av Scott Walker, sistnemnde som «Next»), Leonard Cohen sin «Lady Midnight» og Victor Young sin «A Hundred Years from Today».
Då Hutchinson og Bowie lagde demolydbandet, som gjorde at Bowie fekk kontrakt med Philips/Mercury, i april, spelte dei hovudsakleg nyare Bowie-songar som «Janine». Men det var òg nokre coverversjonar her, som indikerer at Bowie kan ha tenkt på å ta dei med på eit komande album. Dei to songane var «Love Song» og «Life is a Circus».
«Love Song» var skriven av Lesley Duncan og seinare spelt inn av Elton John på albumet hans Tumbleweed Connection i 1970. Duncan hadde hatt ein liknande karriere som Bowie. Ho hadde spelt inn ei rekkje mislykka singlar i 1960-åra, før ho til slutt fekk gjennombrotet sitt på slutten av tiåret då John gav ut «Love Song». Hutchinson syng førstevokal på songen.
Hutchinson hadde kone og barn han måtte fø og forstod kort tid etter at han ikkje kunne leve på å spele dårleg besøkte visekonsertar. Så han forlet Bowie og byrja å arbeide som teknisk teiknar.
Begge songane finst på piratkopiplater som The Beckenham Oddity.
Conversation Piece
«Converation Piece» handlar om ein mann som bur over ein austerriksk kjøpmann. På teppet hans ligg mange sider med upubliserte essay og han går mykje rundt i gatene og klagar over livet sitt. Han kastar seg mogelegeins utfor ei bru i slutten av songen.
«Conversation Piece» var den siste songen Bowie hadde skrive då han laga demolydbandet sitt i april 1969. Songen skil seg frå dei fleste andre han skreiv på denne tida, som anten var kjærleiksballadar eller mytiske sjølvgranskingar, og er meir lik skildringane av rare personar som ein finn på debutalbumet David Bowie, som «Little Bombardier» eller «She’s Got Medals».
Tittelen på songen «conversation» eller «samtale» er berre ein vond spøk og samtalen føregår berre i hovudet på songaren, og handlar slik om einsemda ein kan kjenne når ein bur i ein storby, omgjeve av mange folk, men likevel aleine. Songen har ein enkel struktur med tre vers, tre åtte taktar lange refreng. I det siste verset nyttar Bowie modulasjon og endrar tonearten opp eit steg.
Studioversjonen av songen vart spelt inn under innspelinga av David Bowie/Space Oddity mellom juli og september 1969 og vart etter kvart gjeven ut som B-sida til «The Prettiest Star» i mars 1970. Det er uklårt kvifor «Conversation Piece» ikkje kom med på Space Oddity-albumet.
Bowie henta fram att «Conversation Piece» i 2000 for det planlagde albumet Toy, som aldri vart noko av, og denne versjonen kom etter kvart ut på ei bonusplate som følgde albumet Heathen i 2002. Han syng songen i eit lågare register utan mykje kjensle. I 2010 vart ein stereomiks av den originale innspelinga gjeven ut på bonusplata som følgde 40-årsjubileumsutgåva av David Bowie-albumet.
The Prettiest Star
«The Prettiest Star» vart gjeven ut på singel i 1970, som oppfølgjaren til «Space Oddity». Songen vart seinare spelt inn for ny på albumet Aladdin Sane i 1973.
Buzz the Fuzz
«Buzz the Fuzz» er ein song av Paul «Biff» Rose frå albumet The Thorn in Mrs. Rose's Side i 1968. Biff Rose skreiv òg «Fill Your Heart» som Bowie gav ut på Hunky Dory i 1971. Bowie hadde ein hang for eksentriske artistar, gjerne dei som var lenger ute enn han sjølv, og Biff Rose, ein banjospelande komikar frå New Orleans. Songen vart først spelt av Bowie for BBC den 5. februar 1970, og fortsette å spele songen på konsertane sine fram til 1972, men han spelte aldri inn songen i studio.
Tumbafrailes
Tumbafrailes er ei kort elv i Spania. Ho renn gjennom sentrale område av provinsen Salamanca og er ei av sideelvane til Huebra, som igjen er ei av sideelvane til Duero. Tumbafrailes renn gjennom landsbyane Buenamadre og Boadilla.
Muttler
Muttler er eit 3 294 meter høgt fjell, det høgste i Samnaunfjella. Fjelltoppen ligg i kommunen Samnaun i kantonen Graubünden i Sveits.
Ole Ingebrigtsen Soelberg
Soelberg var fødd og oppvaksen på garden Søre Solberg i Soknedal. Sjølv tok han underoffiser-eksamen i 1818 i Trondheim. 1818-39 var han overjeger ved holtålske, seinare selbuske kompani av det trondhjemske nasjonale jegerkorps. Han var gardbrukar på farsgarden i Soknedal til 1835, kjøpte då garden Hegdalen i Strinda. Året etter selde han Hegdalen og kjøpte Øvre Rotvoll i same herad. Soelberg selde i 1860 Rotvoll-garden til amtet, som oppretta Rotvoll landbruksskule der (skulen vart flytta til Skjetlein i 1900), han kjøpte samstundes bruket Hesthagen ved Gløshaugen i Strinda.
Muttler
Nord- og vestsidene av Muttler består av samanhengande steinurder. Nordaustsida er bratt og stuper fleire hundre meter ned i dalen Val Sampuoir. Fjellet er nesten fritt for isfelt, einast ein liten isbre på vestsida av toppen.
Ein topptur til Muttler er ganske grei å gjennomføre. Både frå Samnaun og frå Engadin finst det merka klatrestiar.
Frå Muttler ser ein både fjella kring Zugspitze, over til Ötztalfjella (Wildspitze, Weißseespitze, Weißkugel), Ortlerfjella, Berninafjella, Silvretta og området kring Säntis. I klarver kan ein også få auge på Bodensjøen.
Ole Ingebrigtsen Soelberg
Soelberg representerte Nordre Trondhjems amt på Stortinget 1833, 1836, 1836-37, 1842, 1845, 1851 og 1854. Han var medlem av militærkomiteen 1833, kyrkjekomiteen 1836, bevilgningskomiteen 1836-37, protokollkomiteen (1842 og 1845) og i 1842 komiteen om embetsgardar. Medlem av Lagtinget både 1851 og 1854, elles med i militærkomite nr. 2 i 1851 og vegkomiteen i 1854.
Lopja
Lopja (russisk Лопья) er ei elv i Republikken Komi og Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Jozjnaja Keltma frå venstre. Ho spring ut sør i Komi og munnar ut Joznjana Keltma etter 139 km. Nedslagsfeltet hennar har eit areal på 1,040 km².
666
666 (romartal DCLXVI)
Tungmetall
Tungmetall er ei nemning brukt om metalliske grunnstoff med ein tettleik som er høgare enn 5 g/cm3, det vil seia minst 5 gonger større enn tettleiken til vatn. Stoffa er vanskelege å kvitta seg med og kan ikkje brytast ned til andre stoff, sidan dei er grunnstoff. Dei hopar seg derfor opp i organismar der dei kan gjera stor skade. Av desse grunnane blir mange tungmetall rekna som miljøgifter.
I miljøsamanheng reknar ein vanlegvis desse grunnstoffa som tungmetall: Arsen (As), bly (Pb), kadmium (Cd), kobolt (Co), kopar (Cu), krom (Cr), kvikksølv (Hg), nikkel (Ni), tinn (Sn), vanadium (V) og sink (Zn).
Rio Acebo
Acebo er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Asturias. Ho er berre 5 km lang og munnar ut i Biscayabukta. Ho spring ut ved Las Coronas.
Indre Oslofjord
Indre Oslofjord er den delen av Oslofjorden som ligg nord for det omkring 1 km smale Drøbaksundet nord for Hurumlandet. Han ligg i fylka Oslo og Akershus, og strekkjer seg inn til Rådhusplassen i Oslo by, men med nordlegaste punktet inst i Bestumkilen i Oslo. Indre Oslofjord er frå 3 til 7 km brei.
Geologi
Indre Oslofjord er til dels forma av istidene dei siste 2,5 millionar åra. Dessutan finst lausmassar som vart avsett då isen trekte seg tilbake etter den siste istida for 9000 år sidan. Ås-Ski-trinnet dannar terskelen for Indre Oslofjord. Store sandterrassar vart avsett da iskanten låg ved Drøbak-Svelvik.
Båttrafikk og friluftsliv
Oslofjorden har den høgaste trafikken av båtar, både ferjer, lastebåtar, charter- og fritidsbåtar, i landet. Indre og Ytre Oslofjord er dessutan det tettast folkesette friluftsområde med tilknyting til sjøen i landet. Hyttene langs kysten er mange og svært dyre, og aktivitetsnivået er særleg høgt om sommaren.
Forureining
Avløpsvatn frå industrien og frå bustadene i dei tettfolka kommunane kring Indre Oslofjord førte til stor forureining av fjorden. Drøbaksundet er så smalt og delvis så grunt at utskiftinga av vatnet i fjorden innanfor sundet er liten. Dette har ført til oksygenmangel på djupt vatn i Indre Oslofjord, særleg i den inste, sørgåande armen, Bunnefjorden. Det er i dei seinare åra gjort ei rekkje tiltak for å dempe forureininga og rydde opp i Indre Oslofjord, som til dømes å leggje røyr som avskjer kloakk som tidlegare gjekk ut i bekkar og elver. Tiltaka har betra situasjonen monaleg. Det er òg bygd eit stort reinseanlegg i fjellet ved Bekkelaget i Oslo, og ein avløpstunnel som går frå Oslo, gjennom kommunane Bærum og Asker og fram til eit stor reinseanlegg på Bjerkås i nærleiken av Slemmestad, der avløpsvatnet frå den vestre luten av Oslo og frå Bærum og Asker, vert reinsa etter moderne metodar før det vert sleppt ut i fjorden på stor djupne. Anlegget tek seg òg av avløpsvatn frå kommunane Nesodden og Røyken, og er det største i sitt slag i Noreg.
I innløpet til Bunnefjorden, mellom Malmøykalven i Oslo og Langøyene, Husbergøya og Skjærholmene i Nesodden kommune, har det vorte dumpa store mengder forureina slam og sediment som vart grave ut i samband med bygginga av operahuset og senketunnelen for Europaveg 18 under Bjørvika. Det var stor usemje om kor mykje forureining det ville føre til å grave opp og dumpe dette slammet på ein annan stad i fjorden.
Numicus
Numicus var ei elv i det antikke Latium som rann ut i sjøen mellom byane Lavinium og Ardea i Italia. I følgje mytologien til Livus vart Aeneas gravlagd ved breidda av elva.
Aboño
Aboño er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Asturias. Kjelda til elva ligg i Llanera og ho munnar ut i Biscayabukta etter berre 10 km.
Lysakerfjorden
Lysakerfjorden er ein eit sør-nordgående parti av Indre Oslofjord mellom Fornebu i Bærum og Bygdøy i Oslo. Nordvest i Lysakerfjorden ligg Lysaker, der Lysakerelva renn ut i fjorden. Frå inst i Lysakerfjorden strekkjer Bestumkilen med ei stor småbåthamn seg ein kilometer nordaustover mot Skøyen. Bestumkilen ligg på nordsida av Bygdøy. Sjølve Lysakerfjorden er om lag 3 km lang.
Øya Killingen ligg i Lysakerfjorden, like utanfor Bygdøy sjøbad.
Fylkesveg 543
Fylkesveg 543 (Fv543) går mellom Ølsvågen og Utbjoa i Vindafjord. Veglengda er 18,9 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
667
667 (romartal DCLXVII)
Farsund kommune
Farsund er ein bykommune sørvest i Agder fylke. Farsund er ein kystkommune som grensar til Flekkefjord i vest, Kvinesdal i nord og Lyngdal i aust.
Farsund vart i 1965 slegen saman med dei tidlegare kommunane Lista, Herad og Spind.
Farsund sine viktigaste næringar er i dag industriverksemdene Elkem Aluminium og Alcoa, turisme og jordbruk.
Farsunds Avis er ei avis som kjem ut i Farsund seks dagar i veka.
Yūichi Komano
Yūichi Komano er ein japansk fotballspelar som har spela for Júbilo Iwata i J-League i Japan, og for det japanske landslaget. Han debuterte for A-landslaget 3. august 2005 i ein kamp mot Kina. Han spelte éin kamp for Japan under fotball-VM i 2006.
Snipsøyrvatnet
Snipsøyrvatnet er eit vatn som ligg i Hareid kommune i Møre og Romsdal. Vatnet er ca 4,56 km langt og 980 meter på det breiaste. Djupna skal vere ca 34 meter. Vatnet får tilsig frå Nessetelva, Holeelva, Trollelva, Gjerdeelva og nokre små grøver. Dreneringa skjer med Kaldholelva, del av Hareidsvassdraget. I Snispøyrvatnet er det tre holmar: Storholmen, Lisjeholmen og Steinholmen.
1 729
Talet 1 729 er eit samansett tal: 1 729 = 7·13·19.
Snipsøyrvatnet
Snipsøyrvatnet vart for nokre år sidan ranka som eit av dei beste fiskevatna i landet, på grunn av fangst av stor aure, og det vart igjen i 2010 meldt om fangst av storaure her. Vatnet har ein bra bestand av aure og røye. Også stingsild finst i vatnet. Vatnet har ei badestrand, Holesanden, i sørenden av vatnet, og fleire mindre strender og badeplassar rundt i kring vatnet. På vestsida, ved Nesset-elva, er der eit natur og fritidsareal, som blir brukt av skular, speidarar og andre foreningar.
1 729
Det blir gjerne kalla Ramanujan-Hardy-talet, etter ei kjend historie om dei to matematikarane.
Det er berre dersom ein held negative heiltal utanfor at dette gjeld. Dersom ein òg tek med negative heiltal, blir 91 det minste talet ein kan laga på denne måten.
Talet 1 729 er deleleg med summen av sifra i talet både når det er skrive oktalt (3+3+0+1 = 7), desimalt (1+7+2+9 = 19) og heksadesimalt (0x6+0xC+0x1 = 6+12+1 = 19).
Stammerspitze
Stammerspitze, også kalla Piz Tschütta, er det nest høgste fjellet i Samnaunfjella. Fjelltoppen er 3 254 meter høg og ligg i kommunen Samnaun i kantonen Graubünden i Sveits. Toppen ligg i kring tre kilometer nordvest for toppen av Muttler, høgste fjellet i Samnaunfjella.
Nure
Nure er ei elv i provinsen Piacenza i Emilia-Romagna i Italia. Elva har utspring på nordsida av Monte Nero og etter om lag 75 km munnar ho ut i Po 10 km aust for Piacenza, i nærleiken av Roncarolo, ein del av kommunen Caorso, på grensa til kommunen Caselle Landi i Lombardia.
Stammerspitze
Ein liten isbre ligg nordaust for fjelltoppen.
Nure
Den øvre delen av dalen er noko påverka av havluft og det vert derfor sjeldan tåke og kraftig vind her. I denne dalen ligg det 79 forskjellige festningsverk.
Stammerspitze
Ei bestiging av Stammerspitze vert rekna som vanskeleg, og vert stendig meir krevjande. Grunna opptininga av permafrosten og den underliggjande dolomittsteinen, vert klatreruta lausare og farlegare.
Nure
Dei største landsbyane langs elva er Ferriere, Bosconure, Cantoniera, Farini d'Olmo, Bettola, Ponte dell'Olio, Vigolzone, Grazzano Visconti og Podenzano.
Stammerspitze
Den høgste toppen på Stammerspitze vart kliven fyrste gongen den 16. august 1884. Ein professor K. Schulze frå Leipzig hadde fylgje med Johann Nell og Seraphim Kuppelwieser.
Slaget ved Landeshut i 1760
Slaget ved Landeshut var eit slag utkjempa 23. juni 1760 under sjuårskrigen.
Ein prøyssisk arme på 12 000 mann under general Fouqué kjempa mot ein austerriksk arme på over 28 000 mann under General von Loudon og leid eit nederlag. Fouqué vart teken til fange av austerrikarane.
Fen stavkyrkje
Fen stavkyrkje eller Fenes stavkyrkje stod ved garden Søndre Fen eller Fen nedre (gnr. 25) søraust for Ulefoss i Nome kommune i Telemark (frå 2020 Vestfold og Telemark fylke). I dag står ein tidlegare skulebygning på staden.
Kyrkja var vigsla til erkeengelen Mikael den 31. juli i eit ukjent år. I jordeboka til Eystein Aslaksson er Fænes kirkia omtala utan at det er ført prestbol til kyrkja. Ein trur at kyrkja var lagt ned på overgangen mellom 1400- og 1500-talet, sidan ho ikkje er omtala i Povel Huitfeldt si stiftsbok eller i Jens Nilssøn sine visitasskildringar.
Treverk frå kyrkja skal ha blitt brukt til å byggje eit loft på garden, og ein trur at det dreide seg om ei stavkyrkje, uten at skriftlege vitnesbyrd bekreftar dette eksplisitt.
Jostein Fet
Jostein Peter Fet er ein norsk litteraturforskar og fagbokforfattar. Han er no fri forskar ved Høgskulen i Volda.
Fet blei cand. philol. i 1954 med ei avhandling om Olav Duun. I 1955 blei han tilsett som lektor ved Telemark landsgymnas og arbeidde der i tre år. I 1958 blei han tilsett ved Volda lærarhøgskule der han hadde eit særleg ansvar for norskfaget. Fet var ein forkjemper for ein eigen distriktshøgskule i Volda. Han blei undervisingsleiar ved den nye skulen Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda i 1970. Her arbeidde han også som dosent i nordisk litteratur fram til han formelt gjekk av med pensjon i 1990.
Etter at han vart pensjonist har han gjort eit betydeleg forskingsarbeid innanfor allmugen sin litterære kultur på Nordvestlandet i åra 1600-1850. I bøkene Lesande bønder og Skrivande bønder har han dokumentert omfattande lese og skrivekunne blant bøndene i området frå tidleg på 1700-talet, noko som har avliva myten om at bøndene var analfabetar til langt inn på 1800-talet.
Jostein Fet vart tildelt Kongens fortenestmedalje i gull 22. oktober 2004, og har fått ei rekkje med prisar og utmerkingar, mellom anna Fylkeskulturprisen for Møre og Romsdal og Sunnmørsposten sin kulturpris.
Münsterlingen
Münsterlingen er ein kommune i distriktet Kreuzlingen i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 405 meter over havet.
Kommunen ligg søraust for Kreuzlingen og er ein del av storbyområdet kring Kreuzlingen og Konstanz. Han består av den tidlegare Ortsgemeinden Scherzingen og Landschlacht og det tidlegare klosteret Münsterlingen.
Ofanto
Ofanto, i antikken kalla Aufidus, er ei 170 km lang elv sør i Italia som renn gjennom regionane Campania, Basilicata og Apulia og ut i Adriahavet nær Barletta.
Vibeke Tveit
Vibeke Tveit er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Lødingen kommune frå 2007 til 2011.
668
668 (romartal DCLXVIII)
Vestfjorden i Oslofjorden
Vestfjorden er eit namn som vert nytta både om to ulike område i Indre Oslofjord vest for hovudskipsleia for trafikken mellom hamner i Oslo og havet, og om eit samanhengande område som stort sett femner om båe desse to områda.
Det eine området er den delen av Oslofjorden som går frå Drøbaksundet og på vestsida av Håøya vest for leia inn til Oslo. Fjorden strekkjer seg frå området kring Oscarsborg festning og om lag 6-7 km nordover til området aust for Båtstø. Det ligg fleire øyar i Vestfjorden og dei største av desse utanom Håøya, er Gråøya, Bergholmen og Torvøya.
Det andre området er den delen av indre Oslofjord som ligg rett utanfor fastlandet i kommunane Asker og Bærum, og altså femner om mellom anna øyane Nesøya, Brønnøya og Langåra i Asker kommune, og Kalvøya og Ostøya i Bærum kommune.
Dessutan vert namnet eller nemninga Vestfjorden nytta om heile den indre Oslofjorden vest for Nesodden i samanhengar som gjer det naudsynt å skilje denne luten av Oslofjorden frå Bunnefjorden på austsida av Nesodden. Når det gjeld Oslofjorden vert såleis namnet eller nemninga Vestfjorden nytta i vanleg språkbruk på ymse vis som ikkje går fram av karta over distriktet.
Langfjorden
Langfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:
Sandviksbukta
Om vinteren, særleg i januar og februar, er normalt Sandviksbukta islagt. Det er då populært å gå tur utover isen frå Sandvika, langs stien merkt av Isoppsynet i Bærum. Sandviksbukta nyttast òg av folk som går på skeiser og av dei som flyr radiostyrte fly og helikopter.
I Sandviksbukta ligg òg holmen Danmark, der somme danskar i Oslo-området spøkefullt har samla seg for å feire Danmark sin nasjonaldag.
Qinhuangdao
Administrative einingar
Qinhuangdao består av tre bydistrikt, tre fylke og eitt autonomt fylke:
Historie
Bynamnet tyder ordrett «Qin-keisaren si øy», og har sin bakgrunn i ein av keisarane under Qin-dynastiet (221-206 f.Kr.) som i 215 f.Kr. kom til dette området i håp om å finna piller som etter det som vart fortald skulle sikra han eit langt liv. Frå å vera ein liten fiskarlandsby har byen vakse til ein av dei strøste hamnebyane i det nordlege Kina.
Hamna vart opna for utenlandsfart i 1898. Byen er og blitt kraftig industrialisert, og den medfølgande forureininga av strendene har langt på veg teke knekken på badeturismen som og utvikla seg på 1900-talet.
Qinhuangdao har ei viktig oljehamn.
Badebyen Beidaihe ligg innan byprefekturet Qinhuangdaos grenser.
Helene C. Kløvstad
Helene Conradi Kløvstad var ein norsk lærar, forlagsredaktør og omsetjar.
Kløvstad var den fyrste omsetjaren av Donald Duck & Co då teikneserien fyrst vart gjeven ut i Noreg i 1948. Ho gav norske namn til figurane Carl Barks hadde teikna. Ho omsette Donald Duck & Co til norsk fram til utgangen av 1960.
Helene Kløvstad var også barnebokredaktør. Ho samarbeidde med Thorbjørn Egner om dei fyrste banda av Thorbjørn Egners lesebøker.
Luzaelva
Luza (russisk Луза) er ei elv i Kirov oblast, Republikken Komi og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Jug frå høgre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.
Ho er 574 km lang og har eit nedslagfelt på 18,300 km². 99 km frå munningen har elva ei middelvassføring på 117 m³/s. Ho frys til i slutten av oktober eller november og vert isfri att i april eller tidleg i mai.
Dei største sideelvane hennar er Ula, Korzja, Sjeljug frå venstre, og Vaziug, Tylaj, Soksia, Sedka, Lopju, Tulom, Deb, Porub, Lekhta og Lala frå høgre.
Ved elva ligg byane Luza og Lalsk.
Elva spring ut i Kirov oblast nær grensa til Republikken Komi, i nærleiken av landsbyen Oparino. Ho renn først mot nord, før ho svingar vestover. Elva er svingete og nokså stri, og det er bygd to vasskraftverk på elva.
Helene C. Kløvstad
Av yrke var ho lærarinne i folkeskulen i Oslo og arbeidde særleg med born med lesevanskar.
Røyr
Ulike typar røyr og bruksområde:
Røyr til industribruk
På engelsk vert gjerne både presisjonsrøyr og grovare røyr kalla pipes.
669
669 (romartal DCLXIX)
Seksfotingar
Seksfotingar (Hexapoda) er ei under-rekkje leddyr som vert kjenneteikna av å ha seks unirame bein. Gruppa vert tradisjonelt delt inn i to klassar etter korleis munndelane sit; insekta Insecta har munndelane på utsida av munnen, medan klassen Entognatha har dei på innsida. Insekta er den største grupperinga seksfotingar, med godt over ein million registrerte artar.
Lyzja
Lyzja (russisk Лыжа) er ei elv i Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Petsjora frå venstre.
Ho er 223 km lang og har eit nedslagsfelt på 6,620 km². Ho frys til i slutten av oktober eller tidleg i november og vert isfri att i månadsskiftet april - mai.
Lyzja renn gjennom eit aude område i regionen Petsjorskaja grjada. Breidda av elva er særs myrlendt. Elva renn sakte og er særs svingete. Fleire små sideelva renn ut i Lyzja frå åsane langs Petsjora-ryggen.
Ved munningen i Petsjora ligg landsbyen Ust-Lyzja.
Tägerwilen
Tägerwilen er ein kommune i distriktet Kreuzlingen i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar ( og eit areall på . Kommunesenteret ligg 420 meter over havet.
Aller i Asturias
Aller er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Asturias. Aller er ei av sideelvane til Rio Nalón. Ho spring ut i Dei kanatabriske fjella. Elva er 42 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 280 km².
Slaveri
Slaveri eller trældom er ei samfunnsordning der nokre menneske blir eigde av andre, dei blir haldne som slavar. Dette medfører at eigarane styrer over arbeidskrafta og fridomen til slavane. Ofte har dei òg rett til å straffa og mishandla slavane sine utan å ha straffeansvar.
Slavesamfunn i historia
Slavane har utgjort ein svært viktig del av økonomien i fleire samfunn, mellom anna Romarriket og dei europeiske koloniane i Amerika som livnærte seg på trekanthandelen. Dei mange afrikanarane som blei ufrivillige nybyggjarar i den nye verda har hatt stor innverknad på kulturen og historia i desse landa.
I føydale system er det vanleg for ein herskar å ha mange slavar, eller liveigne, som arbeider for han. Men også i samfunn som har kalla seg demokratiske, mellom anna Aten, har ein halde slavar. I vikingtida heldt ein trælar på same måte som slavar. Trælar kunne både vera ufrie skandinavar og krigsfangar frå andre land i Europa.
Frå Afrika gjekk 38 % av slavane til Brasil, 17 % til spansktalande land i Sør-Amerika, 17 % til franske område i Vestindia, 17 % til britiske område i Vestindia, 6 % til dansk-norske, svenske og nederlandske område i Vestindia og 6 % til USA.
Slutt på slaveri
Fordømminga av slaveriet blir rekna å stamma frå Rousseau sine tankar om likeverd, og diskusjonar rundt slaveri og slavehandel verserte i både Frankrike og England frå 1760.
I 1792 vedtok Danmark-Noreg, som det første landet i verda, ein lov som forbaud handel med slavar. I realiteten var dette berre ei privatisering av handelen då forbodet i første omgang gjaldt handelen ført av den dansk-norske staten. Same loven opna derimot for både privat og utanlandsk slavehandel i danske hamner i ein tiårig overgangsperiode. Dermed auka talet på slavar frakta mellom danske hamner fram mot det fullstendige forbodet i 1802. Sjølve slaveriet blei forbode først i 1848, og mykje illegal handel fann stad frå 1802 til 1850.
I dag er slavehald forbode i det meste av verda. Likevel blir mange menneske haldne som slavar i skjul og mellom anna brukte til prostitusjon, husarbeid, industri- og landbruksarbeid.
Verdas lengste skihopp
Nedanfor følgjer ei liste over verdas lengste skihopp. Dei som er markert med stjerne (*) var verdsrekordar då hoppa blei gjennomførte. Dei som er markert med feit er nåverande nasjonale rekordar. Lista viser berre gyldige hopp, det vil seie at hopparen klarte å landa utan å falla. Janne Ahonen hoppa 240 meter in 2005, men fall, og fekk derfor ikkje verdsrekorden. Nesten alle hoppa skjedde i Letalnica i den slovenske byen Planica. Det lengste skihoppet i ein annan hoppbakke er Roar Ljøkelsøy sitt 223-meter-lange hopp i Heini Klopfer-bakken i Oberstdorf i Tyskland i 2004.
Menn
Den første skiflygingsbakken i Planica vart teken i bruk i 1934 og fekk navnet Velikanka («Storbakken»). Han vart i 1969 erstatta av ein ny skiflygingsbakke som overtok Velikanka-namnet. Den gamle bakken vart då kalla Bloudkova velikanka, «Bloudeks storbakke», etter bakkekonstruktøren Stanko Bloudek. Den nye skiflygingsbakken, som framleis er i bruk, vart føre VM i skiflyging 2004 omdøypt til Letalnica bratov Gorišek («Skiflygingsbakken Brørne Gorišek», etter bakkekonstruktørbrørne Lado og Janez Gorišek), og vert vanlegvis berre kalla Letalnica.
Storbakken i Revelstoke heitte opphavleg Big Hill («Storbakken»), men vart kalla Suicide Hill («Sjølvmordsbakken») frå 1931. Han fekk namnet Nels Nelsen Hill i 1948.
Absorpsjonsapparat
Eit absorpsjonsapparat er eit apparat som vert brukt for å ta opp (absorbera) ein gass inn i ei væska. Væska renn nedover i apparatet medan gassen strøymer oppover.
Christian Reithmann
Christian Reithmann var ein tysk oppfinnar, kjent for at at han fann opp firetaktsmotoren. Han hadde eksperimentert med forbrenningsmotorar heilt frå 1852 og søkte om patent på ein forbrenningsmotor alt i 1860, men dette var truleg ikkje ein firetaktsmotor. Han bygde ein motor i urmakarverkstaden sin i München, som hadde ein sylinderdiameter på 98 mm, ei slaglengd på 111 mm og eit turtal på 200 o/min. Det er noko uklart når denne motoren var ferig. Men i 1873 hadde han ein fungerande firetaktsmotor, fire år før Nikolaus August Otto. Uavhengig av Reitmann leverte Alphonse Beau de Rochas ein fransk patentsøknad på prinsippet for firetaktsmotoren i 1862.
Patentkrangel og rettssak
Nikolaus August Otto fekk patent på firetaktsmotoren i 1877, fire år etter at Reithmann demonstrerte ein fungerande firetakstmotor. I 1869 stifta Otto, saman med Eugen Langen, Gasmotorenfabrik Deutz & Co. og starta produksjon av firetaktsmotorar. Fleire var interesserte i å produsera firtaktsmotorar, men dei vart hindra av patentet til Otto. Hamburgingeniøren Ernst Körting var ein av desse. Han tok til å leita etter tidlegare skildringar av firetaktsmotoren og fann i 1884 fram til Reitmann og saksøkte Deutz. Dette var dårleg nytt for Deutz, som hadde store økonomiske interesser i produksjonen av firetaktsmotorar. Patentet til de Rochas vart òg drege inn i rettssaka. Patentet til Otto var teke ut i namnet til Gasmotoren-Fabrik Deutz AG, så rettssaka heldt fram etter at Otto døydde i 1891. Rettssaka varte heilt til 1894, Deutz tapte og retten oppheva patentet til Deutz. Men Deutz betalte Reithmann 25.000 goldmark, pluss lønn på livstid, for ei skriftleg erklæring om at det var Otto som fann opp firetaktsmotoren. Deutz klarte å halda avtalen hemmeleg heilt til 1949, då han vart avslørt i ei bok om Otto.
Høfde
Høfde er det danske ordet for ymse typar vernekonstruksjonar som ofte er å sjå langs kysten av Danmark (og fleire andre stader langs Nordsjøen og i store elvar på kontinentet) der det trengst åtgjerder for å hindre bølgjer og straum langsetter stranda frå å grava ut sand og grus.
Sosialantropologi
Opphavet til antropologien
Mange vil meine at allereie dei gamle grekarane dreiv med antropologisk forsking. Herodot (om lag 484-420 f.Kr) skreiv ned detaljerte skildringar av framande folkeslag. I takt med opplysningstida voks nye fag fram, som historie, filologi og sosiologi, fag som antropologien kan seiast å vere ein del av.
Den moderne antropologien som fag oppstod i midten av det nittande hundreåret. Saman med utbreiinga av dei store vestlege imperia og koloniar i Afrika og Asia, vart det interessant med detaljerte skildringar av den innfødde folkesetnaden på same måte som ein studerte flora og fauna. I USA var situasjonen ein annan, ein ynskte å skildre restane av den indianarkulturen ein berre tiår tidlegare var i ferd med å øydeleggje. Lewis Henry Morgan si Ancient society og Henry Maine si Ancient Law blir rekna med til dei første avhandlingane innan faget. Begge forfattarane utvikla teoriar om primitive samfunn, og skapte dermed skiljet mellom tradisjonelle og moderne samfunn. Morgan meiner at ein i utviklinga av samfunn kan sjå ein sosial evolusjon. Med dette meiner han at alle samfunn gjennomgår ulike stadium i utviklinga si, frå den ville tilstanden, via barbariet til sivilisasjon. Sett i eit slikt ljos, ville ikkje-vestlege samfunn vere levande fossil, modellar ein kunne studere for å forstå eiga fortid. Morgan var viktig for Friderich Engels. Evolusjonistiske teoriar var utbreidde på 1800-talet, og den kanskje mest kjende er Karl Marx sin teori om samfunnsmessig utvikling gjennom klassekamp. Dessutan hadde Charles Darwin stor innverknad med den biologiske utviklingsteorien sin.
Den moderne antropologien
Franz Boas hadde stor innverknad mot slutten av 1800-talet, særleg teorien om kulturrelativisme blir rekna som sentral. Denne teorien går ut på at kulturar og samfunn berre kan forståast utifrå sin eigen logikk, og at dei difor ikkje kan studerast evolusjonistisk. Dessutan hevdar han at kvart einskilt samfunn har si eiga historie og at det ikkje finst utviklingsfasar.
Bronislaw Malinowski (1884-1942) blir gjerne rekna som den som introduserte feltarbeidet i antropologien. Malinowski meinte at for å forstå den indre samanhengen mellom dei ulike delane av samfunnet, måtte ein lære seg det lokale språket og observere korleis folk levde over fleire månader. Malinowski si tilnærming vart seinare karakterisert som funksjonalistisk. Med dette er meint at eit aspekt ved samfunnet, til dømes religion, må sjåast i samanheng med den funksjonen det har i samspel med dei andre sidene ved samfunnet, som økonomi og politikk. Malinowski vektla slik sett holisme, eit perspektiv som stod sterkt i faget ei tid, men no berre er av faghistorisk interesse.
A.R. Radcliffe-Brown (1881-1955) blir rekna som den som utvikla strukturfunksjonalismen, eit perspektiv som går ut på at ein trur eit aspekt ved samfunnet, til dømes religion, kan forklarast ved rolla det har i å skape stabilitet og integrasjon i samfunnet som heilskap.
Claude Lévi-Strauss utvikla teorien om strukturalismen innanfor antropologien. Denne teorien tek utgangspunkt i trua på at det menneskelege medvitet organiserer røyndomen ut frå kontrastar som han kalla binære opposisjonar. Han meiner dette er felles for alle menneske, men at organisasjonen av samfunnet er ulik utifrå kva for teknologiske føresetnader ein har.
Etter den andre verdskrigen, og fram til midten av 1980-talet, utvikla antropologien seg i ein meir naturvitskapleg retning. Prosessorienterte studium vart utvikla av Fredrik Barth og Clifford Geertz, som prøvde å finne prosessar for korleis nyleg uavhengige statar kunne utviklast. Økologi vart eit sentralt tema, og Julian Steward undersøkte korleis samfunn tilpassa seg lokale økologiske føresetnader. Økonomisk antropologi vart videreutvikla av Karl Polanyi og Marshall Sahlins, som fokuserte på korleis økonomisk vitskap ignorerte kulturelle og sosiale faktorar. Marxisme fekk auka innverknad i antropologien på 1960- og 1970-talet.
På 1980-talet vart studiet av makt sentralt i faget, sett i ljos av tidlegare vestlege koloniforhold, såkalla postkoloniale studium. Mange slike studium har vist korleis koloniserte folk ofte har brukt metodar som liknar på maktapparatet sitt for å etablere eit viss sjølvstende, såkalla mothegemoni. Seksualitet og kjønn blir stadig studert meir inngåande. Dei seinaste åra har mykje av fokus vore retta mot emne som globalisering, bioteknologi og urfolksrettar.
Utviklinga av sosialantropologien i Noreg har i stor grad vore dominert av ein ruvande person, nemleg Fredrik Barth. I og med den internasjonalt sterke posisjonen hans og at han sjølv bygde opp fagmiljøet i Noreg, har innverknaden til Barth vore nærast einerådande i mange år. Også fagdebatten i etterkant har vore prega av at alle måtte ta stilling til Barth.
670
670 (romartal DCLXX) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Dal stavkyrkje
Dal stavkyrkje var forgjengaren til dagens Dal kyrkje i Dalsgrenda aust for Rjukan by. Det ligg føre motstridande påstandar om lagnaden til kyrkja, men det synest å vere semje om at ho var ei stavkyrkje. Ho er fyrste gong omtala som Dalzh kyrkiune den 3. mars 1401. Vidare er Daalz kirkio nemnd i 1498 og Dalis sokn i 1501. Av sistnemnde omtale går det fram at Dal er anneks til Tinn, det vil seie Atrå. Jens Nilssøn visiterte kyrkja i 1595. Omtala slår ikkje fast kor gamal stavkyrkja er, men Lorentz Dietrichson meiner på grunnlag av bevarte portalplankar at ho må ha vore betydeleg yngre enn stavkyrkjene ved Atrå og Mæl. Vidare hevdar han at det går fram av ein synfaringsrapport frå 1668 at det dreier seg om ei stavkyrkje, og denne skal ha likna på Atrå.
Kva skjedde med stavkyrkja?
Ifylgje Jan Brendalsmo vart skipet i stavkyrkja rive og erstatta med eit tømra skip i 1755, medan Herman Henriksveen hevdar at kyrkja vart erstatta med ei ny kyrkje i 1775. Vidare skjedde ei ombygging i 1842–44. Brendalsmo meiner at koret i stavbygg ved det høvet vart rive og kyrkja utvida mot aust. Dietrichson sine kjelder seier litt imot kvarandre, men det synest som om stavkyrkjeportalen vart teken vare på ved kyrkja etter ombygging eller nybygging, og portalen er òg prega av den omhengslinga av dører som fann stad etter brannen i Grue kyrkje i 1823.
Bevarte gjenstandar frå stavkyrkja
Den nemnde portalen vart sendt inn til Oldsaksamlinga i 1848, altså ikkje mange år etter ombygginga i 1842–44, og befinn seg framleis der. I Oldsaksamlinga er òg ein treskulptur av Maria og barnet og ein kristusfigur frå eit krusifiks der sjølve krossen vantar.
Rio Alvares
Alvares er ei elv nord i Spania som renn gjennom den autonome regionen Asturias. Ho er 14 km lang og munnar ut i Biscayabukta. Elva har kjelde ved Alvares.
Karen Margrethe Kuvaas
Karen Margrethe Kuvaas er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet og ordførar i Narvik kommune frå 2007 til 2011. Ho var den første kvinnelege ordføraren i byen.
I lag med ordførarane i Hemnes kommune, Rana kommune og Hattfjelldal kommune vart ho landskjend i november 2007 da det viste seg at kommunen hadde satsa framtidige kraftinntekter i amerikanske fondsprodukt selde av Terra Securities på vegner av den amerikanske storbanken Citibank.
Heinrich August de la Motte Fouqué
Fouqué vart ven med kronprins Fredrik II då han vitja han i Küstrin. Etter å ha krangla med Leopold etter at Fouqué ikkje vart forfremma, forlét han Preussen og gjekk inn i teneste for danskane. Då Fredrik inntok trona i 1740 bad Fredrik han kome attende og gjorde han til oberst same år.
Under den første schlesiske krigen i 1742 leia Fouqué ein grenaderbataljon og vart guvernør i Glatz. Han vart generalmajor i 1743 og fekk kommando over eit infanteriregiment eit år seinare. I 1751 vart han generalløytnant.
I 1757 under sjuårskrigen hengde Fouqué den katolske presten Andreas Faulhaber fordi han visstnok hadde oppfordra garnisonen i Glatz til å desertere. Fredrik gav Fouqué kommando over 13 000 soldatar for å forsvare Schlesien mot fiendtlege åtak. I juni 1760 vart den undertalige Fouqué tvungen til å trekke seg attende frå kamp tre gonger mot ein austerriksk styrke leia av Ernst Gideon von Laudon. Då Fredrik gav ordre til generalen om å rykke fram igjen, vart Fouqué slått med 8000 soldatar under slaget ved Landeshut den 23. juli 1760. Han vart skadd tre gonger av sablar, og ville døydd om ikkje stallkaren hans Trautschke hadde varsla dei austerrikske dragonane om at dei angreip ein kommanderande offiser. Då dragonleiaren Voit verna Fouqué og tilbaud han hesten sin, svarte Fouqué: «eg kjem til å skjemme ut den fine salen med blodet mitt» og Volt svarte: «salen min kan berre hauste fordel av blodet til ein helt». Då Fredrik høyrde at Fouqué vart fanga og om åtferda hans, sa han: «Fouqué oppførte seg som ein romar.»
Fouqué vart sleppt fri frå austerrikarane i 1763, då krigen enda. Han var nøydd til å nytte rullestol og følte skam etter nederlaget ved Landeshut, og ønskte ikkje å kome attende til Glatz. I staden trekte han seg attende til Brandenburg an der Havel.
Sjøkreps
Sjøkreps eller bokstavkreps (Nephrops norvegicus) er eit krepsdyr i hummerfamilien. Han lever på mjuk botn på 15-800 m djupn langs store delar av det austlege Atlanterhavet, og er vanleg å ta i trål saman med djuphavsreker. Dyret liknar hummer i kroppsform, men er mindre (12-24 cm) og slankare. Fargen varierer mellom raud og gul, ofte med lyse merke på ryggskjoldet. Det er desse som har gjeve arten tilnamnet bokstavkreps.
Sjøkrepsen er eit einsamt rovdyr, som lever av andre dyr han finn på botnen.
Dyrerekka Cycliophora, som lever kommensialistisk på munndelane til dyr i hummerfamilien vart først oppdaga på sjøkreps.
Hansa bryggeri
Hansa bryggeri er eit bryggeri i Bergen. Hansa produserer pilsnerøl, bayerøl, fatøl, lettøl, vørterøl og brus.
Bryggeriet vart stifta i 1891 då Waldemar Stoud Platou kjøpte opp det lokale bryggeriet Det Sembske Bryggeri, og gav det eit nytt namn. Opphavleg heldt bryggeriet til på Kalfaret, men på 1980-talet flytta dei mesteparten av verksemda si til Kokstad, eit industriområde knappe to mil sør for Bergen sentrum.
Mezenskaja Pizjma
Dei største sideelvane hennar er Jurva og Sjegmas, begge frå venstre. Mezenskaja Pizjma spring ut frå toppen av Tsjetlasskijtoppen i Timanskijfjella i Republikken Komi og renn etter kvart inn i Arkhangelsk oblast. Elva renn gjennom eit nesten aude område og breidda av ho er skogkledd. Elva renn sakte.
Hansa bryggeri
Namnet «Hansa» er oppkalla etter hanseatane, det tyske handelsforbundet som var så viktig for bergensk økonomi i sein mellomalder.
Hansa bryggeri er i dag samanslått med Borg bryggeri i Sarpsborg og Christianssands Bryggeri (CB) i Kristiansand til Hansa Borg Bryggerier ASA.
Guadalajara i Jalisco
Guadalajara er den nest største byen i Mexico. Han er delstatshovudstad for Jalisco, og er den største byen i delstaten. Ved folketeljinga i 2020 hadde byen eit folketal på 1,385,629, medan Guadalajara storbyområde har eit folketal på 5,268,642. Det gjer det til det tredje største byområdet i Mexico.
Rennsjøen
Rennsjøen er eit vatn som ligg i Aure kommune i Møre og Romsdal og Heim kommune i Trøndelag.
Girondins Bordeaux
Football Club des Girondins de Bordeaux, til dagleg Girondins Bordeaux eller einast Bordeaux er ein fotballklubb i Bordeaux i Aquitaine-regionen i Frankrike. Klubben, som vart skipa i 1881, spelar i Ligue 1, toppdivisjonen i fransk fotball. Han hadde si stordomstid i 1980-åra.
Bordeaux spelar heimekampane på Stade Chaban Delmas, eit tribuneanlegg frå 1938 med plass til 34 694 tilskodarar. Laget spelar i mørkeblå drakter.
671
671 (romartal DCLXXI)
Reinsvatnet i Sunndal
Reinsvatnet er ein innsjø som ligg i Sunndal kommune i Møre og Romsdal.
Wäldi
Wäldi er ein kommune i distriktet Kreuzlingen i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar ( og eit areal på . Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Gvarv
Gvarv er ein tettstad i Sauherad i Midt-Telemark kommune i Vestfold og Telemark fylke.
Han var den største tettstaden i Sauherad kommune i Midt-Telemark. Han ligg ved den nordvestre enden av innsjøen Norsjø, om lag 7 km aust for Bø, 30 km sør Notodden og 45 km nordvest for Skien.
Namnet Gvarv skal kome av gamalnorsk hvarf ('krumming'), og skal vise til svingen Bøelva tek der.
672
672 (romartal DCLXXII)
Reiparbane
Reiparbane (etter lågtysk reperbane ) er ein fabrikk eller ei innretning der fiber vert tvinna saman til tau, reip og trosser. Tidlegare var dei vanlegaste fibra hamp og sisal, no vert det for det meste nytta kunstfiber. Trosser kan vere tvinna saman av to kordelar (toslått), tre (treslått, som er det vanlegaste), eller fleire. Fibra vert tvinna saman så fast at tvinninga ikkje gjekk så lett opp att etter at tauet var ferdig. Dei eiskilde linene som tauet vert tvinna av, kordelane, er òg tvinna, og prinsippet for tauproduksjon kan i det store og heile samanliknast med framgangsmåten som vert nytta når vert laga tråd til klede av ull, linfiber eller anna fiber.
Changli
Changli (昌黎县; pinyin: Chānglí Xiàn) er eit fylke i byprefekturet Qinhuangdao i provinsen Hebei i Folkerepublikken Kina. I 1999 hadde det eit folketal på 541,826 innbyggarar.
Reiparbane
I tidlegare tider vart arbeidet med å slå tau gjort for hand. Men med tida vart det utvikla innretningar eller maskinar med tannhulsdrev som sytte for at tvinninga vart jamn. Bygningane som vart nytta til reiparbanar i seilskutetida er særs lange, då det vart kravd ei strekning på om lag 400 meter å strekkje ut kordelane på for å få eit langt nok ferdig tau. I land der vêrtilhøva gjorde det mogleg, har det òg vore reiparbanar som stod i friluft.
Gvarv
Historie
Dampskipstrafikken på Norsjø og bygginga av Telemarkskanalen gjorde Gvarv til ein betydeleg handels- og møtestad. Saude og Nes sparebank var Sauherads første bank, og heldt til på Gvarv frå skipinga i 1867 til han vart flytta til Akkerhaugen i 1904.
Toppkvark
Partikkelen (og nedkvarken) vart postulert i 1973 av Makoto Kobayashi og Toshihide Maskawa for å forklare eit observert CP-brot i kaon-nedbryting, og vart oppdaga i 1995 av CDF og DØ -eksperimenta ved Fermilab. Kobayashi og Maskawa vann Nobelprisen i fysikk i 2008 for å ha føresett desse kvarkane, som i lag dannar tredjegenerasjons kvarkar.
Gvarv
Geografi og økonoomi
Det solrike og varme klimaet sommarstid gjev gode tilhøve for frukt- og bærdyring som er ein viktig næringsveg i området. Gvarv fruktlager ligg sentralt i bygda.
Området har ei stor stamme av frittlevande bever, og det vert arrangert beversafari for turistar og andre interesserte.
Sauherad barne- og ungdomsskule, den einaste grunnskulen i kommunen, ligg på Gvarv, likesom Sagavoll folkehøgskole.
Isaac Abrabanel
Abrabanel hadde lenge eit embete ved hoffet til kong Alfonso V i Portugal, medan han samtidig arbeidde med statssaker og dreiv teologiske studiar. Då han hamna i unåde hjå etterfølgjaren til kongen, flykta han til Spania, der han vart finansminister hjå Ferdinand II av Aragón.
Då jødane vart fordrivne frå Spania i 1492, reiste han fyrst til Napoli, og flakka seinare omkring.
Wolfgang Rottmann
Wolfgang Rottmann er ein austerriksk tidlegare skiskyttar frå Altenmarkt im Pongau som vart verdsmeister på 20 km i 2000 og teken for bloddoping i 2006.