cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Medieval II: Total War
Speloppsettet
Likt tidlegare titlar i Total War-serien har spelet to modusar: slag og einspelarkampanje. Slag kan bli spela som enten fleirspelar, brukardefinerte scenario eller historiske scenario som simulerer verkelege historiske slag, slik som slaget ved Arsuf og slaget ved Agincourt. Slag er også ein del av einspelarkampanjen.
Kampanjen lèt spelaren ta kontroll over ein nasjon frå tidsepoken, til dømes Det tysk-romerske riket. Spelaren skal byggja ein sivilisasjon, både økonomisk og militært, for å erobra andre nasjonar. Når det er spelaren sin tid kan han kommandera hærar, skip og agentar. Når spelaren sin hær angrip eller vert angripen, kan spelaren velja å utkjempa slaga sjølv i spelets slagmodus eller la resultatet av slaget bli kalkulert ut i frå førehandsoddsa.
Målet med kampanjen varierer med kva type kampanje spelaren har vald. For å vinna kortkampanjen må spelaren slå ut ein eller to andre nasjonar samt ha kontroll over 15-20 byar/regionar. For å vinna langkampanjen må spelaren kontrollera minst 45 byar/regionar samt ha kontroll over ein eller to spesielle byar, som til dømes Jerusalem, Granada, Roma eller Konstantinopel.
Nasjonar
Det er 21 nasjonar totalt i spelet og 17 av dei som spelaren kan kontrollera, ein per kampanje. Berre fem av dei er spelbare for den første kampanjen:
Ved å fullføra enten ein kortkampanje eller ein langkampanje kan spelaren velja mellom alle dei 17 spelbare nasjonane før han startar ein ny kampanje:
I tillegg er det fire nasjonar som ikkje spelaren kan ha kontroll over anna enn ved brukarregisserte scenario, fleirspelarslag og historiske slag:
Det finst også opprørarar i kampanjemodusen. Dei representerer regionar og byar som ikkje er under kontroll av dei større nasjonane. Dersom innbyggjarane i ein by ikkje er nøgde med spelaren sitt leiarskap kan dei gjera opprør og spelaren mistar kontroll over regionen.
Tilleggspakke
31. august 2007 vart tilleggspakken Medieval II: Total War: Kingdoms gjeve ut. Den inneheldt fire nye kampanjar med ei rekkje nye nasjonar og soldattypar: Amerikakampanjen, Britanniakampanjen, Krosstogskampanjen og den Teutoniskekampanjen.
Mål og Makt
Mål og Makt er eit tidsskrift gjeve ut av Studentmållaget i Oslo, med støtte frå Velferdstingets Kulturstyre. Mål og Makt vart gjeve ut fyrste gong i 1934, men sovna raskt att. Etter 1934 gav Studentmållaget ut fleire aviser og blad, men noko nytt tidsskrift etter same lesten vart det ikkje før på 70-talet. I 1971 vart tidsskriftet skipa under namnet Sentrum og Periferi, og det bytte namn til Mål og Makt alt året etter. Fram til 1998 var bladet fyrst og fremst eit målteoretisk tidsskrift, men etter den redaksjonelle endringa det året liknar bladet no meir på 30-talsbladet med same namn. Bladet kjem med tre til fire nummer i året, og har eit opplag på om lag 500.
Sidan det er Studentmållaget som gir ut Mål og Makt er dei fleste i skriftstyret knytt til målrørsla. Tidsskriftet tek imot alle tekstar så lenge dei er skrivne på nynorsk. Såleis dukkar det opp mange ulike tema og saker. Språkpolitikk, språkhistorie og sosiolingvistikk er gjentakande tema. Somme utgåver har temanummer, som til dømes Latin-Amerika eller feminisme. I dei siste åra har Mål og Makt gitt to skribentar fast plass i tidsskriftet. Assad Nasir, debattant og lektor, skriv dikt på bakerste side. Den andre faste skribenten går under dekknamnet Lullen Fanitullen. Mål og Makt skildrar henne som «ei forunderleg kvinne som ingen forlèt utan å fått merke av henne». Ho skriv vanlegvis openhjarta om sine romantiske uhell.
Ryosuke Takayasu
Ryosuke Takayasu er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC og Tochigi Uva FC.
Explorer 1
Explorer 1 var ein amerikansk satellitt som vart skoten opp 31. januar 1958 med ein Juno I/Jupiter C-rakett. Han var den fyrste amerikanske satellitten med ei vellukka oppskyting. Explorer 1 hadde med seg instrument for undersøking av kosmisk stråling, mikrometeorittar og måling av temperaturen til satellitten.
Satellitten var det fjerde trinnet på raketten, og var 2,03 meter lang og 0,152 meter i diameter. Han hadde fire piskantenner monterte symmetrisk kring midtdelen av trinnet.
Explorer 1 oppdaga Van Allen-strålebelta kring jorda. Belta er oppkalla etter James Van Allen, som var fyrsteforskar på utrøyninga for kosmisk stråling på Explorer 1.
Włocławek
Włocławek (tysk Leslau) er ein by nord i Polen ved elvane Wisła og Zgłowiączka og om lag 120 000 innbyggjarar. Han ligg i Kujaviskpommerske voivodskap og var fram til 1999 hovudstad i Włocławek voivodskap.
Historie
Bispedømet Włocławek (latinsk: Vladislaviensis) i Kuyavia, nær Płock, vart først nemnd i ein pavebulle frå pave Eugene III i 1148. Den første biskopen av Włocławek var Warner, som er nemnd i bullen, etterfølgd av Onoldius frå Italia. På eit tidspunkt vart bispedømet kalla Vladislaviensis et Pomeraniae (Włocławek og Pommern). Namnet Vladislaviensis og tidsepoken peikar mot Władysław II den landflyktige eller bestefaren Władysław I Herman, eller Vladislav II av Böhmen, som mogelege namngjevarar. Under naziokkupasjonen under den andre verdskrigen fekk Włocławek namnet Leslau.
Wloclawek hadde ein ganske stor jødisk folkesetnad i mange hundre år. Etter nazistane okkuperte byen vart han den første byen i Europa der jødane måtte gå med den gule jødiske davidsstjerna. Mange jødar frå byen døydde i samanstøyt med nazistane, av svolt eller sjukdom etter at dei vart flytta til gettoen i Łódź. Andre mista livet i dødsleiren Chelmno.
Oppåkermoen
Oppåkermoen er ein tettstad i Nes kommune i Viken fylke. Staden har og ligg nordom Glomma, ni km frå Årnes og sju km frå Vormsund.
Anomurar
Anomurar (Anomura) er ein infraorden tifotkreps som omfattar ei rekkje vidt ulike krepsdyr i mange ulike habitat. I norske farvatn er dei representert med fire familiar: Eremittkreps, trollkrabbar, trollhummarar og porselenskrabbar.
Oppåkermoen
Her ligg Opaker barneskole.
Anomurar
Kjenneteikn
Anomurar har, som alle andre tifotkreps, ti gangbein. Det siste av desse er derimot ofte gøymd under ryggskjoldet, inne i gjellekammeret der det vert nytta til å halda gjellene reine. Dette trekket skil dei frå ekte krabbar, som har ti velutvikla gangbein som alle vert nytta til å gå med.
Systematikk
Anomurane vert delt inn i fire overfamiliar:
Eremittkreps
Eremittkreps er ein familie tifotkreps som manglar både ytre skal og tydeleg segmentering på bakkroppen. Dei fleste artane kompenserar for dette ved å bu i tomme sniglehus, men somme nyttar òg sjøanemoner eller svampar som vern mot rovdyr. Hjå denne familien er høgre klo større enn venstre, og dei siste to para gangbein er reduserte.
Sjølve ordet «eremitt» kjem frå gresk eremos, som tyder 'einebuar'. Dette spelar på at eremittkrepsen meinast å leva åleine, noko som vanlegvis ikkje stemmer. Dei fleste artane i denne familien har nemleg utvikla mutualistiske former for symbiose med ein eller fleire andre artar - til dømes vert den vanlege norske bernhardkrepsen (Pagurus bernhardus) ofte funnen med sjøanemoner, hydroidar, svamp eller mangebørstemakk.
Filmen Max Manus
Max Manus er ein norsk biografisk krigsfilm frå 2008 basert på den verkelege historia om motstandsmannen Max Manus (1914–96). Filmen er regissert av duoen Joachim Rønning og Espen Sandberg, og filmmanuset er skrive av debuterande manusforfattar Thomas Nordseth-Tiller.
Filmen startar ved krigsutbrotet og følgjer Max gjennom den andre verdskrigen og inn i fredssommaren. Filmen hadde eit samla budsjett på 55 millionar norske kroner og er dermed eit av dei dyraste filmprosjekta i Noreg til no. Max Manus vert spela av Aksel Hennie og filmen hadde premiere 19. desember 2008.
Handling
Etter å ha kjempa mot kommunistane i Finland kjem Max heim til eit Noreg som er okkupert av tyskarane. Han stiller seg til disposisjon for motstandsrørsla, og etter ein arrestasjon og ei påfølgjande spektakulær flukt kjem han seg til England.
I London vert han teken opp i militæret, og vert spesialagent. Saman med venen Gregers Gram vert han send tilbake til Oslo med oppdrag om å øydeleggje tyske forsyningsbåtar. Han lukkast til overmål takka vere ei blanding av mot og dugleik – og vert snart ein mann Gestapo-leiar Sigfried Fehmer legg seg i selen for å få tak i. Men Max Manus kjem unna. Han var også med i den svært kjende sprenginga av arkiva til arbeidstenesta saman med Gunnar Sønsteby og Gregers Gram i den såkalla Oslo-gruppa.
Stockholm vert eit møtepunkt for nordmenn i den allierte militærtenesta. Gregers introduserer Max for Tikken. Ho arbeider som norsk kontakt for det engelske konsulatet, og etter kvart utviklar dei eit nært venskap som vert viktig for dei begge. Krigen vert stadig meir brutal. Max mistar fleire av dei beste venene sine i kampen mot tyskarane, og han byrjar å klandre seg sjølv for at han er den som overlever. I møte med den tyske gestaposjefen Fehmer opplever Max Manus at dei alle er offer for meningsløysa i krigen.
<br style="clear: left;" />
Produksjon
Filmen fekk støtte frå Norsk filmfond 3. desember 2007, og opptaka byrja i februar 2008. Med eit budsjett på over 50 millionar NOK var det ein enorm filmproduksjon etter norske standardar. Omkring 1800 statistar var involverte, og om lag 2000 personar arbeidde bak kamera. For å skape eit realistisk inntrykk vart delar av Oslo gjort om til ein utsjånad frå tidleg på 1940-talet. Denne prosessen inkluderte òg heisinga av Nazi-Tyskland sitt flagg på taket på Stortinget fyrste gong på over 60 år.
Mottaking
Førpremieren 17. desember 2008 var ei stor hending der både kong Harald V og den då 90 år gamle Gunnar Sønsteby, som var ein av motstandskjemparane som var portrettert i filmen, var til stades. Både Sønsteby, den einaste medlemmen av gruppa til Manus som var i live då filmen kom ut, og enkja til Max Manus, Tikken Manus rosa filmen for autentisiteten han hadde. Blant dei andre gjestane var forsvarsminister Anne-Grete Strøm-Erichsen og kulturminister Trond Giske.
Per Haddal, filmmeldaren i Aftenposten, gav filmen ein firar på terningen. Han rosa innsatsen til Hennie i rolla som Manus, i tillegg til regien og den høge kvaliteten på produksjonen. Samtidig følte han at formatet til filmen var alt for tradisjonelt og mangla originalitet. Samtidig gav Einar Guldvog Staalesen i NRK filmen ein femmar på terningen. Han poengterte eit par logiske bristar, men generelt syntest han filmen var god og sannferdig. Eirik Alver frå Dagbladet gav også filmen ein femmar og rosa dei tekniske kvalitetane samt skodespelartalentet til Hennie. Likevel følte han at filmen hadde eit tradisjonelt uttrykk, og liknet for mykje på ein Hollywood-produksjon.
Hovudfilmkritikaren i VG, Jon Selås gav også filmen terningkast fem, og kalla filmen eit gripande portrett som er «en påminnelse til nye generasjoner om hva det faktisk har kostet å skape det Norge vi lever i i dag». Mode Steinkjer frå Dagsavisen følgde opp denne kritikken med å rose Aksel Hennie sitt portrett av «eventyraren» Max Manus. Filmmeldaren til TV 2, Geir Jardar Olsen, kalla filmen «tidenes beste norske film», og gav han ein seksar på terningen. Han rosa filmen spesielt for den truverdige og varme portretteringa av tilhøvet mellom Manus og dei medsamansvorne sabotørane, i tillegg til romansen hans med den framtidige kona Tikken.
Filmen vann Folkets Amanda under utdelinga av Amandaprisen i 2009.
Tarnów
Tarnów (tysk Tarnau; jiddisk טארנא-Turna) er ein by søraust i Polen med om lag 115 000 innbyggjarar.
Byen ligg i Veslepolske voivodskap, men frå 1975 til 1998 var han hovudstad i Tarnów voivodskap.
Historie
Byen vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1224. Han fekk byrettar i 1330. På 1200-talet flytta mange tyskarar frå Kraków og Nowy Sącz til byen. På 1500-talet kom òg mange skotske nybyggjarar til området. Han vart annektert av Habsburgmonarkiet og Austerrike i 1772 under den første delinga av Polen. Bispedømet Tarnów vart oppretta i 1785.
Under den første verdskrigen var byen viktig i den austerriksk-ungarske/tyske Gorlice-Tarnów-offensiven i 1915, ein militæroperasjon som endra situasjonen på austfronten og førte til at store russiske styrkar trekte seg tilbake. Etter krigen vart byen ein del av Den andre polske republikken i 1918.
Før den andre verdskrigen var om lag halvparten, om lag 25 000, av innbyggjarane jødar. Bortsett frå om lag 700 vart alle desse drepne av nazistane.
Hanns Martin Schleyer
Hanns-Martin Schleyer var ein tysk jurist, industrileiar, SS-offiser og terroroffer. Han var president for den tyske arbeidsgjevarforeininga BDA (1973–1977) og president for den tyske industriforeininga BDI (1977). Då den venstreekstreme terrororganisasjonen RAF bortførte og drap Schleyer i 1977, vart dette ein av dei viktigaste hendingane under «den tyske hausten», den største krisa i Tyskland i etterkrigstida.
Bakgrunn, utdanning og tidleg karriere
Hanns-Martin Schleyer vart fødd i Offenburg i Tyskland i ein nasjonalkonservativ dommarfamilie, og studerte frå 1933 jus i Heidelberg. Han vart dr. jur. i 1939 ved Universität Innsbruck i Austerrike.
Han byrja karrieren sin som som studentpolitikar innanfor den nasjonalsosialistiske studentrørsla og vart formann for studentvelferdsorganisasjonen i Heidelberg. Seinare vart han etter ynskje frå riksstudentførar Gustav Scheel leiar for studentvelferdsorganisasjonen i Innsbruck. I 1937 melde han seg inn i NSDAP. Han gjorde militærteneste ved vestfronten frå 1940 til 1941, då han vart dimittert som tenesteudyktig, og arbeidde deretter som formann for studentvelferdsorganisasjonen i Praha. Etter 1943 arbeidde han som sakshandsamar og seinare personleg sekretær for leiaren for det bøhmiske industriforbundet. I mai 1945 forlét han Böhmen og flykta til foreldra sine i Konstanz. Der vart han teken som krigsfange 18. juli same år. Offiserstenesta han hadde i SS medførte at han vart halden internert i tre år før han vart repatriert.
Industrileiar
I 1949 byrja han som sekretær ved industri- og handelskammeret i Baden-Baden. 1951 vart han tilsett som sakshandsamar i Daimler-Benz-konsernet, der han allereie i 1953 vart utnemnd til leiar for hovudsekretariatet og assistent for styreformann Fritz Könnecke. Som Könnecke sin protesjé steig han snøgt i gradene, og vart 1956 leiar for personalavdelinga og 1959 varamann i konsernstyret. Han vart utnemnd til styremedlem i Daimler-Benz i 1963, og fekk ansvaret for personalsaker og sosialvesen. Frå 1968 fekk han dessutan ansvaret for bedriftsplanlegging, men gav frå seg dette vervet etter at Joachim Zahn hadde vorte vald til styreformann, eit verv Schleyer hadde ynskt seg.
Etter dette konsentrerte Schleyer seg i aukande grad om arbeidet sitt for arbeidsgjevarforeininga. Frå 1962 til 1968 var han formann for metallindustrien sin samskipnad i Baden-Württemberg. 6. desember 1973 vart han vald til president for den tyske arbeidsgjevarforeininga (BDA), og 1. januar 1977 vart han i tillegg president for den tyske industriforeininga (BDI).
Allereie på 60-talet vart Schleyer hatobjekt for venstreradikale, ikkje minst på grunn av den aggressive framtoninga han viste, særleg på fjernsyn, den harde haldninga i arbeidskampane, og dessutan bakgrunnen hans som nasjonalsosialist. I samband med valet til industripresident vart han spurd av ein journalist om bakgrunnen sin som SS-offiser, og sa då at han var stolt av denne bakgrunnen. New York Times skildra han som ein karikatur på ein hesleg kapitalist. Ifølgje Bernt Engelmann si bok Großes Bundesverdienstkreuz var han aktiv i eit hemmeleg høgrekonservativt nettverk på 70-talet som arbeidde for å få Helmut Kohl til makta. Han vart medlem av CDU i 1970, og vart same år utnemnd til æressenator ved Universität Innbruck i Austerrike, der han hadde teke den juridiske doktorgraden sin.
Bortføring og drap
5. september 1977 vart Schleyer bortført av terroristar frå den såkalla Rote Armee Fraktion (RAF), ein venstreekstrem terrororganisasjon. To politimenn, ei sikkerheitsvakt og Schleyer sin privatsjåfør vart drepne under bortføringa. Etter å ha vore halden som gissel i fleire veker vart han myrda den 18. oktober same år, etter at styresmaktene hadde nekta å innfri krava til terroristane om frigjeving av fleire fengsla RAF-medlemmar. Liket vart funne i grensebyen Mulhouse i Frankrike den 19. oktober. Likvideringa skjedde etter at det kapra Lufthansa-flyet «Landshut» dagen før hadde blitt storma og frigjeve av tyske soldatar i Somalia, og alle terroristane, unnateke Souhaila Andrawes, hadde blitt drepne. Samstundes gjorde Andreas Baader, Gudrun Ensslin og Jan-Carl Raspe sjølvmord i Stammheim-fengselet.
Etter Schleyers død
Schleyer vart gravlagd i ein stor seremoni under enorm mediemerksemd på Friedhof Stuttgart-Sillenbuch den 25. oktober 1977, der alle framståande tyske politikarar deltok. Kanslar Helmut Schmidt sin kondolanse til Schleyer si enke vart oppfatta som ei orsaking, sidan Schleyer sin familie ikkje hadde vore innforstått med den kompromisslause haldninga som styresmaktene hadde mot terroristane. Familien hadde sagt seg viljug til å betale 15 millionar tyske mark i løysepengar, men vart hindra i dette av styresmaktene. Schleyer sin son hadde reist sak ved forfatningsdomstolen for å få sleppt fri dei fengsla terroristane for å redde livet til faren sin, men saka vart avvist av domstolen kort før fristen i RAF sitt ultimatum gjekk ut.
Den tyske arbeidsgjevarforeininga og industriforeininga grunnla etter Schleyer sin død Hanns Martin Schleyer-Stiftung til Schleyer sitt minne, som hovudsakleg støttar unge forskarar innan retts-, økonomi- og kulturvitskap. Mange gater i Tyskland har blitt oppkalla etter han. Det same er Hanns Martin Schleyer-Halle, Stuttgarts største arrangementshall. Schleyer si enke og born har gjeve offera for RAF sin terror eit andlet i tysk offentlegheit.
Familie
Schleyer vart i 1939 gift med Waltrude Ketterer, dotter av lege og byråd i München SA-Obergruppenführer dr. Emil Ketterer. Dei hadde fire søner.
Han var ein slektning av kunstspråket Volapük sin oppfinnar, presten Johann Martin Schleyer.
Schleyer var katolikk.
Hisahito Inaba
Han spela for klubbane Tochigi SC og Tochigi Uva FC.
Bütschwil
Bütschwil er ein kommune i valkrinsen Toggenburg i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Kommunen ligg i langs elva Thur. Han består av gatelandsbyane Bütschwil og Dietfurt og grendene Grämigen, Tierhag, Feld, Kengelbach og Zwiselen. På høgresida av elva ligg grendene Langensteig og Laufen.
Andfiskvatnet
Andfiskvatnet er eit vatn som ligg i Rana kommune i Nordland.
Vatnet har i mange år vore drikkevasskjelde for Mo i Rana og forstadane, noko som har ført til fleire regulerings- og byggkonfliktar mellom kommunen på den eine sida og grunneigarar og hytteeigarar på den andre sida.
Caledonia
Caledonia er det latinske namnet som Romarriket gav, til den nordlegaste delen av Storbritannia. Bruken av namnet vert nokre gonger nytta spesielt om området nord for Den antoninske muren, men vert oftast brukt som synonym for det området som i dag utgjer Skottland.
Namnet er avleidd frå ein piktisk stamme som romarane hadde kalla Caledonii, som var ein av fleire i området, og kanskje den dominerande. Namnet deira finn ein også i «Dùn Chailleann», eit skotsk-gælisk ord for byen Dunkeld, og «Sidh Chailleann» for fjellet Schiehallion, «Alve(bakke)n til kaledoniarane».
Feiemaskin
Feiemaskin, vegkost, eller feielbil. er ei kommunalmaskin som vert nytta for å fjerna søl og skrot frå vegar og opne plassar. Det som kostane på feieaggregatet samlar saman vert soge inn i ein oppsamlingstank.
Caledonia
Den moderne bruken av omgrepet Caledonia på engelsk og skotsk er som regel ei romantisk eller poetisk nemning for Skottland. Skottland er i seg sjølv avleidd frå Scotia, det latinske namnet på Irland. Nordlege irske stammar, «skotarar», innvandra eller invaderte vestkysten av Skottland på 500-talet e.Kr., og danna etter kvart kongedømmet Dalriada i konkurranse med den piktiske folkesetnaden i det som vert kalla for Piktland. Med tida var skotarane og piktarane sameinte til eitt folk, skottarar, kanskje på grunn av presset frå ei tredje folkegruppe nordfrå, dei norrøne, hovudsakleg frå Noreg.
Feiemaskin
Det finst ulike typar, både sjølvgåande maskinar og feieaggregat monterte på traktorar og lastebilar. Når ein lastebil er ombygd til feiemaskin vert dei ofte kalla feiebil.
Caledonia
Den kaledonske orogenesen er ei fjellkjedefalding som er oppkalla Caledonia, og som grovt sett går frå Skottland, gjennom Noreg og endar på Svalbard.
Feiemaskin
Feiebilar vert ofte nytta saman med spylebilar.
Fiordland nasjonalpark
Fiordland nasjonalpark omfattar det sørvestlege hjørnet av Sørøya på New Zealand. Det er den største av dei 14 nasjonalparkane på New Zealand, og har eit areal på 12 500 km², og utgjer den største delen av verdsarvområdet Te Wahipounamu. Nasjonalparken vert administrert av det newzealandske miljødepartementet, Department of Conservation (DOC).
Geografiske kjenneteikn
Kystlinja i Fiordland er bratt og oppriven, og fjordane går ut frå dalane i dei sørlege høgdedraga i Søralpane, slike som Kepler og Murchison Mountains. I den nordlege delen av nasjonalparken reiser fleire tindar seg over 2 000 meter over havet.
Erosjonen som isen førte med seg, har skilt fleire øyer frå Sørøya, av desse dei to store, ubygde øyene, Secretary Island og Resolution Island. Fleire større innsjøar ligg heilt eller delvis innanfor grensene til parken, dei største er Te Anau-sjøen, Manapourisjøen, Monowaisjøen, Haurokosjøen og Poteriterisjøen. Fossen Sutherland Falls, sørvest for Milford Sound ved Milford Track, er mellom dei høgaste fossefalla på jorda.
Den dominerande vestlege vindretningen blæs fuktig luft frå Tasmanhavet mot fjella, og nedkjølinga av lufta skapar store nedbørsmengder, meir enn sju meter årleg i mange delar av parken. Dette byggjer opp dei frodige tempererte regnskogane i økoregionen Fiordland.
Vegetasjon og dyreliv
Dyrelivet i dette området inkluderer delfinar, selar og fuglar. Av innførte artar finst mus, hare og hjort. Blant fuglane er kakapo, den einaste papegøyearta i verda som ikkje kan flyga. Der er òg kiviar (Apteryx), som er stadeigne på New Zealand. Parken er tett tilvaksen av tre frå sørbøkfamilien; eit stort utval av underskogsbusker og bregnar veks her, til dømes bjønnkam, Blechnum discolor.
Offentleg tilgjenge
Vegsambandet til Fiordland er avgrensa til Milford Road (SH 94), som går nord frå Te Anau, utanom parken, før han går inn i han att nær utspringet til Eglintonelva. Derfrå kryssar vegen det nordvestlege hjørnet til parken, til han endar ved Milford Sound. Sør for Te Anau er det samband til Manapouri gjennom ein mindre veg. Ein mindre veg bind Doubtful Sound saman med den vestlege kanten av Manapourisjøen via Wilmot Pass.
Aktivitetar
Parken er eit populært reisemål for fjellklatrarar og særleg for fotturistar langs rutene Milford, Kepler, Hollyford og Routeburn Track, som alle ligg innanfor eller nær parken.
Fiordland er eit utfordrande mål for fotturistar. Der er få merkte stiar, og fotturistar som går utanom stiane må gjerne halda seg på dyretråkk. Sandfluger, overfløyming og dårleg vêr er ikkje uvanleg.
Andre turistar vert trekte til andre område, som til dømes Milford Sound.
Mogeleg gruvedrift
Den noverande regjeringa på New Zealand har kome med framlegg om at somme område i Fiordland National Park kan verta opna for gruvedrift og mineralleiting. Desse områda omfattar mellom anna Waitutu forest i det sørlege Fiordland.
Jakt frå helikopter
Det vart innført hjort til New Zealand i 1850-åra, og dyra spreidde seg etter kvart til Fiordland. På 1920-talet konkurrerte store flokkar hjortedyr om beite med sauer og storfe, og dette førte til press frå landbruksorganisasjonane mot styresmaktene, for å få redusert talet på hjort. Hjortejegrar vart leigde inn av innanriksdepartementet for å skyta ned hjort ukritisk og minska bestanden. Kostnadane vart dekte gjennom sal av hjortehuder.
Tidleg på 1960-talet vart det etablert in internasjonal marknad for viltkjøt, og då det ikkje var restriksjonar på jakta, etablerte jegerar seg i den ulendte parken, og brukte pakkhestar, jetbåtar og småfly for å få fangsten ut til marknadane. Eksperiment med skyting av vill hjort frå helikopter vart svært vellukka, og ein konkurransedyktig industri stod fram basert på denne jaktmetoden. Seint på 1970-talet var hjortebestanden i Fiordland vorte sterkt redusert, og kombinert med aukande hjortefarming har dette redusert den luftborne jakta i nasjonalparken.
Kommersiell jakt frå helikopter held i dag fram i ein redusert skala, den største marknaden er Tyskland. Dei newzealandske styresmaktene brukar helikopter for å forgifta hjort og possum ved å leggja ut store mengder av 1080-gift (natriumfluoracetat) frå lufta, trass i ein del offentleg kritikk av ukritisk bruk av slik gift.
Dalmål
Dalmål er ei svensk dialektgruppe som vert tala i landskapet Dalarna (unnateke Idre og Serne som har norsk øysterdalsmål). Gruppa kan verte dela i eigenlege dalmål, som vert tala omkring sjøen Siljan; og bergslagsmål, som vert tala i sør, og som har mange likskapar med dei i aust grensande sveamåla.
Eit kjent dalmål er det eigenlege dalmålet Elvdalsk.
Askrova bedehuskapell
Askrova bedehuskapell står på Espeset på øya Askrova i Kinn kommune i Vestland og er ei mura arbeidskyrkje frå 1957.
Kapellet har vorte påbygd fleire gonger, takryttaren kom til i 1964.
Kapellet ligg i Kinn sokn i Sunnfjord prosti. Fram til avviklinga av prestegjelda frå 2004 låg ho i Kinn prestegjeld.
Buruntza
Buruntza er eit lite fjell på 441 moh. i Baskarland i Spania, 12 km sør for San Sebastian. Fleire byar ligg ved foten av fjellet, Andoain i sør, Lasarte-Oria i nord og Urnieta i aust. Fjellet strekkjer seg frå nordaust til sørvest og startar ved Azkortepasset til eit steinbrot i sør. Det står ein stor kross på toppen av fjellet.
Oria renn nord for fjellet.
John Alvheim
John Ingolf Alvheim i Øygarden i Hordaland, var ein norsk politikar i Framstegspartiet. Han var innvald på Stortinget frå Telemark frå 1989 til 2005, i perioden 1997-2005 var han leiar av Sosialkomitéen. Han var vararepresentant 1973-1977 for KrF.
Alvheim var utdanna anestesisjukepleiar og diakon og hadde økonomisk-administrativ tilleggsutdanning.
Då han vart innvald på Stortinget, var han direktør ved Notodden sjukehus, ei stilling han hadde hatt sidan 1987. Alvheim vert rekna som ein av dei fremste helsepolitikarane Noreg har hatt, også blant sine politiske motstandarar.
I 2000 fekk Alvheim mykje merksemd i media etter ei reise på Cuba der han roste det kubanske systemet. John Alvheim døydde i 2005. Same året kom det ut ein biografi om livet hans, skriven av Arvid Møller, som fekk tittelen Alvheim.
Kari Vogt
Kari Vogt er ein norsk religionshistorikar som arbeider ved Universitetet i Oslo. Ho er ein av Noregs fremste ekspertar på islam, og ho har skrive fleire bøker om emnet.
Kari Vogt vart tildelt Fritt Ords honnør i 1996 for hennar bidrag til forståing av islam og muslimsk kultur.
Takashi Kamoshida
Takashi Kamoshida er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC og Fukushima United FC.
Masaya Saito
Masaya Saito er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC og Sony Sendai.
Straumvatnet
Straumvatnet er ein innsjø som ligg i Sørfold kommune i Nordland.
Grønlund
Grønlund er ein tettstad i Gjerdrum kommune i Viken. Staden har og er eit bustadfelt to km vestom kommunesenteret Ask.
Ann Sire Fjerdingstad
Ann Sire Fjerdingstad er ein norsk politikar for Høgre. Ho var ordførar i Øvre Eiker kommune frå 2009 til 2019.
Politisk karriere
Fjerdingstad sa seg villig til å stille som listefyll for kommunevalet i 2007. Ho fekk ei stor mengd personstemmer som resulterte i ein plass i kommunestyret. Då ordføraren Anders B. Werp vart vald inn på Stortinget hausten 2009 vart ho spurt om å overta som ordførar. Høgre var så nøgde med henne som ordførar at dei ynskte henne som ordførarkandidat for kommunevalet i 2011.
Pioner i fotball
Ann Sire Jensen deltok på Drafns damelag i fotball i perioden 1977–80 og var ein av pionerane i norsk damefotball. Ho har seinare vore aktiv og lagleiar i andre idrettar.
Regionen Lorraine
Geografi
Lorraine var den einaste franske regionen som grensa til tre andre land: Belgia (Wallonia), Luxembourg og Tyskland (Saar, Rhineland-Palatinate). Han grensa òg til dei franske regionane Franche-Comté, Alsace og Champagne-Ardenne. Denne plasseringa av Lorraine hadde gjort regionen til eit strategisk område gjennom tidene, og hadde spelt i svært viktig rolle i europeiske saker. Lorraine hadde òg mange elvar som rann gjennom seg, som Rhinen, Moselle, Meurthe og Meuse.
Tarcisio Burgnich
Tarcisio Burgnich var ein italiensk fotballspelar frå Ruda i Italia. Gjennom si tid som aktiv vart han europameister og vann VM-sølv med Italias landslag. I alt spela han 66 landskampar. Som klubbspelar vann Burgnich Europacupen to gongar med Inter, den italienske serien fem gongar, og ein gong vart han nasjonal cupmeister. På 1960-talet var han del av La Grande Inter, ein klubb han tente i 12 år, men spela også for Udinese, Juventus, Palermo og SSC Napoli. All si tid spela han i Serie A, til saman var han på bana i 495 seriekampar og skåra 6 mål. Burgnich var ein kontant og trygg forsvarsspelar, vekselvis libero eller høgreback.
Klubbspel
Burgnich debuterte for Udinese i juni 1959. Gjennom 1960/61 spela han akkurat nok kampar for Juventus til å verte seriemeister med storklubben frå Torino. Han fekk sitt eigenlege gjennombrot i 1961/62-sesongen i teneste for Palermo, der han skåra sitt fyrste mål. I 1962 vart Burgnich overført til Inter, ein klubb han oppnådde mykje heider med. Allereie i sin fyrste sesong vart han sentral som bakarste mann i forsvaret då La Grande Inter sigra i Serie A.Burgnich spela jamnt godt i alle kampar og deltok sjeldan i angrep, noko som passa vel i det defensive catenaccio-systemet som rådde i italiensk fotball. Med den spelestilen vann Inter Europacupen to år på rad, 1964 og 1965, og vart italienske seriemeistrar på ny i 1965 og 1966. Han feira sin siste triumf med Inter i 1971, då han vart italiensk seriemeister for femte gong. Sommaren 1974 vart han overflytta til Napoli, der han to år seinare opplevde å verte italiensk cupmeister. Våren 1977 la Burgnich fotballskoa på hylla.
Landslagsspel
Burgnich var i meir enn eit tiår ei viktig brikke for Italias landslag. Han var delaktig då Italia i 1968 sikra seg sigeren i fotball-EM med 2-0 over Jugoslavia. Han var med i troppane til VM i fotball både i 1966, 1970 og 1974. I 1970 spela han høgreback då Italia tapte VM-finalen med 1-4 for Brasil. Burgnich vert ofte hugsa for ei utsegn han kom med etter VM-finalen. «Før kampen sa eg om Pele til meg sjølv: Han er laga av skinn og bein, slik som alle andre. Men eg tok feil.» Mellom 1963 og 1974 spela Burgnich 66 landskampar for Azzurri og skåra to mål.
Tysnes-meteoritten
Tysnes-meteoritten (offisielt namn: Tysnes Island ) er ein steinmeteoritt som fall ned over Midtvåge på Tysnesøy i Tysnes kommune den 20. mai 1884. Mange skal ha sett meteoritten komma som ei stor eldkule og skal ha høyrt ein eksplosjon. Det skal ha falle fleire steinar ned etter eksplosjonen, men av dei som fall ned over Midtvåge, var det berre småstein med unnatak av ein bit på nesten 19 kg. Denne steinen skal ha bora seg 30 cm gjennom jordlaget, til den trefte stein og spratt opp att og landa 13 meter lengre vekk. Steinen skal vera samansett av mineral som olivin, broncit og metalliske korn av jern og magnetkis og er den nest største meteoritten som har blitt funnen i Noreg etter ein meteoritt i Finnmark som vog vel 77 kg.
Schwa
Schwa er eit omgrep innan fonetikk for ein trykklett, redusert vokallyd klassifisert som ein sentral midtre vokal, det vil seia uttalt med tunga plassert midt i munnen. Ein uttaler schwa med avslappa tunge og lepper, og blir ofte rekna som uspesifisert for trekka høg, låg, fremre/bakre og rund. I det internasjonale fonetiske alfabetet blir schwa skrive som ein e snurra opp ned, ə. Namnet «schwa» kjem frå hebraisk sjevá, ein nøytral eller stum vokal.
Schwa er den vanlegaste vokallyden i engelsk, og finst til dømes som førstevokal i «again», midtvokal av «photograph» og sluttvokal i «mother». Mange andre vokalar blir reduserte til schwa når dei er i ei trykksvak staving. På norsk finn me ofte schwa i siste stavinga av hannkjønnsord i bestemt form, som «mannen», uttalt /manən/, og i nokre uttalar i slutten av infinitvsformer av verb, som «bite». I nokre høve kan schwa-lyden bli vidare redusert og forsvinna heilt, som når «mannen» får uttalen /man.n/. Schwa og schwa-reduksjon er utbreidd i fransk, der ordet «petit» kan uttalast anten /pəti/ eller redusert, som /pti/. Om ein legg trykk på stavinga som har ein schwa, til dømes ved svært tydeleg uttale eller i song, vil vokalen få ein annan vokalkvalitet enn schwa. Eit ord som «petit» får då uttalen /pøti/.
Storskogvatnet
Storskogvatnet er eit vatn som ligg i Sørfold kommune i Nordland.
Erling Skakke
Erling Skakke var ein norsk stormann i borgarkrigstida.
Erling Skakke var ein av leiarane av lendmannspartiet. Han fekk tilnamnet Skakke etter at han vart skadd på krosstog. Han var gift med Kristin, dotter åt kong Sigurd Jorsalfare, og hadde ein son som vart kong Magnus V.
Erling Skakke døydde i slaget på Kalvskinnet i 1179.
Saman med mellom anna Eystein Erlendsson, erkebiskop av Nidaros, utarbeidde han tronfylgjelova under Magnus Erlingsson.
Håkon Herdebrei skal i 1162 ha vorte drepen av Erling Skakke i eit sjøslag utanfor øya Sekken.
Diaspora
Diaspora (gresk διασπορα, 'spreiing' eller 'eksil]') blir brukt om folk eller etniske grupper som blir tvinga eller lokka til å forlata dei tradisjonelle heimlanda sine og blir spreidde over andre delar av verda, og om utviklinga og spreiinga av kulturen deira som følgje av dette.
VM i skiskyting 1990
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1990, den 25. i rekka, vart avvikla på tre ulike stader i tida frå 20. februar til 18. mars 1990. Mesterskapen var opphavleg tildelt Minsk i Sovjetunionen. Snøtilhøva var der så dårlege at etter normalprogrammet, 20 km for menn og 15 km for kvinner, var gjennomført, vedtok ein å flytte dei attståande meisterskapstevlingane til Oslo. Før ein fekk fullført den siste VM-øvinga i Holmenkollen, 4 x 7,5 km stafett for menn, la skodda seg så tett at utøvarane ikkje såg blinkane. Dermed vart stafetten avbroten midtvegs, då Noreg låg i tet. VM-stafetten vart så til sist avvikla under verdscuprenna i Kontiolahti i Finland ei veke seinare.
Sovjetunionen sine utøvarar dominerte meisterskapen og vann fire gullmedaljar av totalt ni medaljar. Med tre gullmedaljar og eitt sølv vart sovjetiske Svetlana Davidova den store forgrunnsfiguren i meisterskapen, austtyske Mark Kirchner tok to gull og ein bronse. Deltakarar frå ni land vann ein eller fleire medaljar.
20 km
Dato: 20. februar 1990
<br style="clear:both;" />
15 km
Dato: 20. februar 1990
<br style="clear:both;" />
Lagtevling 20 km
Dato: 8. mars 1990
<br style="clear:both;" />
Sprint 7,5 km
Dato: 10. mars 1990
<br style="clear:both;" />
3 x 5 km stafett
Dato: 11. mars 1990
<br style="clear:both;" />
Lagtevling 15 km
Dato: 8. mars 1990
<br style="clear:both;" />
=KONTIOLAHTI=
Irma Adelman
Irma Glicman Adelman er ein rumensk-amerikansk økonom, og professor ved Berkeley-universitetet. Ho er kjend for analysar av forholdet mellom økonomisk vekst og sosiale tilhøve, særleg i u-land.
Ganboa
Ganboa er eit fjell på 1412 moh. i Gipuzkoa i Aralarfjella, som ligg i Baskarland i Spania. Fjellet vart lenge trudd å vere det høgaste i fjellkjeda, men i dag er Irumugarrieta målt høgare. Toppen er omgjeve av grassletter, andre toppar og karstterreng av kalkstein.
Warcraft
Warcraft er ein dataspelserie utvikla av Blizzard Entertainment. Serien starta med spelet Warcraft: Orcs & Humans, men er truleg best kjend gjennom nettspelet World of Warcraft.
Warcraft serien er kjenneteikna av ein teikneserieaktig stil og overdrevne figurar. Starcraft kan reknast for å ha mykje av det same overdrivne ved seg, sjølv om ein her har gått bort ifrå det teikneserieaktige.
Media sett i Warcraft miljøet
Dataspel
Brettspel
Kortspel
Ebnat-Kappel
Ebnat-Kappel er ein kommune i valkrinsen Toggenburg i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 630 meter over havet.
Warcraft
Media sett i Warcraft miljøet
Bøker
Ebnat-Kappel
Kommunen ligg i Thurdalen. Han vart oppretta i 1965 då Ebnat og Kappel vart slått saman. Han består av gatelandsbyane Ebnat og Kappel og spreidde busetnader.
Warcraft
Media sett i Warcraft miljøet
Film
Sisovatnet
Sisovatnet (lulesamisk Siiddasjávri) er ein innsjø som ligg i Sørfold kommune i Nordland.
Shinichi Mukai
Shinichi Mukai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tochigi SC, Tokyo Verdy, AC Nagano Parceiro, FC Machida Zelvia og Nara Club.
Nordmøringar
Nordmøringar (eintal «nordmøring») er folk som kjem frå landskapet Nordmøre nordaust i Møre og Romsdal fylke. Målføret til nordmøringane, som saman med fosenmålet og ytternamdaling høyrer til dei uttrøndske målføra (den vestlege undergruppa av trøndermåla), blir oftast kalla nordmøring lokalt og nordmørsdialekt eller nordmørsmål i faglitteraturen.
Franche-Comté
Franche-Comté er ein tidlegare region og før det provins aust i Frankrike. Han bestod av departementa Doubs, Jura, Haute-Saône og Territoire de Belfort og hadde eit folketal på over 1,1 millionar innbyggjarar. Frå 1. januar 2016 vart regionene Bourgogne og Franche-Comté slått saman til ein ny region med namnet Bourgogne-Franche-Comté.
Dei største byane er Besançon (den historiske og moderne hovudstaden i regionen), Belfort og Montbéliard (Storbyområdet Belfort-Montbéliard-Héricourt-Delle). Andre viktige byar er Dole (hovudstad før området vart erobra av Louis XIV seint på 1600-talet), Vesoul (hovudstad i Haute-Saône), Arbois («vinhovudstaden» i Jura) og Lons-le-Saunier (hovudstad i Jura).
Historie
Namnet Franche-Comté oppstod ikkje offisielt før i 1366. Det hadde vore eit område i Burgund frå 888, og provinsen vart ein del av Det tysk-romerske riket i 1034, og vart heilt skild frå naboområdet hertugdømet Burgund då Burgund vart ein del av Frankrike i 1477. Området vart overført til Austerrike i 1481 og Spania i 1556. Franche-Comté vart okkupert av Frankrike i 1668, men levert tilbake då det vart fred etter Freden i Aix-la-Chapelle i 1668. Området vart okkupert på ny i 1674, og til slutt gjeve til Frankrike etter Freden i Nijmegen i 1678.
Folketalet i regionen fall med ein femtedel mellom folketeljingane i 1851 og 1946, noko som viste den låge naturlege veksten i Frankrike og flyttinga til meir urbaniserte delar av landet. Den største folkeutflyttinga skjedde i Haute-Saône og Jura, som er av dei meir jordbruksavhengige områda i landet.
Hideyuki Akai
Hideyuki Akai er ein japansk fotballspelar.
Franche-Comté
Kultur
Regionsspråket franc-comtois er ein dialekt av langue d'oïl som vert snakka av ein liten del av folket, og vert rekna som eit fransk språk.
Hideyuki Akai
Han spela for klubben Tochigi SC.
Franche-Comté
Kultur
Så tidleg som på 1200-talet snakka den sørlege to-tredjedelen av Jura og den sørlege tredjedelen av Doubs ein dialekt av frankoprovensalsk. Ein snakka framleis språket i jordbruksområde på 1900-talet. Frankoprovensalsk vert rekna som eit offisielt fransk språk.
Blåhalekolibri
Blåhalekolibri (Saucerottia cyanura) er ein fugl i kolibrifamilien og er endemisk for området Sentral-Amerika med Mexico.
Skildring
Dette er ein kolibri på 9 til 10 centimeter i kroppsslengd. Fjørdrakta er grøn med koparfarga overgump og mørk, blå hale. Underartane har varierande mengd raudbrunt i vengefjør og overgump. Kjønna er nokså like.
Det finst tre åtskilde populasjonar av blåhalekolibriar, ein i nordlege Costa Rica, ein i El Salvador, Honduras og Nicaragua og ein i sørlege Guatemala som òg strekkjer seg litt inn lengst sørvest i Mexico. Her lever dei i både tørr og våt skog. Føda er nektar med tillegg av insekt som dei fangar i lufta.
Populasjonen er estimert til under 50 000 og arten er klassifisert som livskraftig.
Sildhopvatnet
Sildhopvatnet (lulesamisk Sildavuohppejávri) er eit vatn som ligg i Sørfold kommune i Nordland.
Ask i Gjerdrum
Ask er kommunesenteret i Gjerdrum kommune i Viken. Staden ligg sju km vestom Kløfta i Ullensaker. Riksveg 120 går gjennom staden.
Rolf Reikvam
Rolf Reikvam i Førde i Sogn og Fjordane) er ein norsk politikar (SV). Han vart innvalt på Stortinget frå Akershus i 1997 og sat i tre periodar.
The Jean Genie
Musikk og tekst
R&B-riffet i songen er ofte samanlikna med The Yardbirds, særleg versjonen deira av Bo Diddley-songen «I'm a Man» medan teksten er blitt samanlikna med stilen til The Velvet Underground. Då Bowie og the Spiders spelte inn «Jean Genie» var det raskt nemnt at songen var ein openberr omskriving av «I'm a Man», så Trevor Bolder spelte berre «I'm a Man»-basslinja med eit par ekstra notar på innspelinga. Teksten var delvis inspirert av Bowie sin ven Iggy Pop eller, som Bowie sjølv sa, ein Iggy-liknande figur. Tekstlinja «He's so simple minded, he can't drive his module» gav seinare namn til bandet Simple Minds.
Ein har lenge rekna med at tittelen viser til forfattaren Jean Genet. Bowie sa ein gong at dette var «undermedvitet hans... men det er truleg der, ja». I boka Moonage Daydream frå 2005 sa han «Songen byrja med dette enkle riffet eg skreiv ein kveld i New York for Cyrinda. Eg utvikla teksten vidare og han vart til slutt eit slags kaldtbord av korleis eg trudde americana var... basert på ein Iggy-aktig person...Tittelen var sjølvsagt eit klumsete ordspel på Jean Genet».
Utgjeving
Det vart ei sak i Storbritannia ut av at songen brukte eit gitarriff som var svært like Sweet sin song «Block Buster», som vart spelt inn litt seinare enn Bowie sin song, men som låg på førsteplass på den britiske singellista, medan Bowie sin song låg på andreplass. Begge hevda derimot at likskapen berre var tilfeldig. Nicky Chinn frå Sweet skildra då han møtte Bowie, der Bowie skal ha sett på han gravalvorleg, kalla han «Cunt!», før han gjekk bort til han, gav han ein klem og gratulerte han.
Video
Mick Rock filma ein musikkvideo for å marknadsføre songen i oktober 1972, der Bowie, i lag med the Spiders, poserer føre Mars Hotel i San Francisco. Dette var miksa med filmopptak frå konsertar og studio. Kvinna i videoen er Cyrinda Foxe. Bowie ønskte at videoen skulle syne «Ziggy som ei slags gaterotte i Hollywood med ei Marilyn-aktig kvinne». Valet fall på Foxe som flydde frå New York til San Francisco berre for denne innspelinga.
Sørlege ringtåka
Sørlege ringtåka eller NGC 3132 er ei planetarisk tåka som ligg rundt 2000 lysår unna jorda i stjernebiletet Seglet. Ho er ei av dei nærare planetariske tåkene.
The Jean Genie
Video
Bowie spelte òg inn «The Jean Genie» for Top of the Pops, og dette vart sendt 4. januar 1973. Bandet på fire spelte songen live, noko som var uvanleg på den tida, og songen hadde ein lengre gitarsolo av Mick Ronson. Videobanda med Top of the Pops-framføringa vart sidan sletta, men kameramannen John Henshall hadde ein kopi, då han filma framføringa med det nye fiskeaugelense-kameraet. John Henshall vart kontakta av Ray Langstone som overtydde Henshall om å dele det historiske materialet. Filmen har sidan blitt bevart og vart vist ved British Film Institute i desember 2011. BBC sendte framsyninga i ein Top of the Pops 2 julespesial den 21. desember 2011, for første gongen sidan den originale sendinga i januar 1973.
Utgjeving og ettermæle
Det var noko kontrovers i Storbritannia då eit anna britisk band på RCA, The Sweet gav ut «Block Buster!», som nytta eit riff som minna mykje om «The Jean Genie». Singelen til Sweet, som var skriven av Mike Chapman og Nicky Chinn, og spelt inn og gjeve ut noko etter Bowie sin song, nådde toppen av lista i Storbritannia, medan «The Jean Genie» framleis låg på topp 10. Alle involverte partar var samde om at likskapen var, med Nicky Chinn sine ord, «fullstendig tilfeldig». Chinn skildra eit møte med Bowie der Bowie «såg på meg gravalvorleg og sa 'Cunt!' Og så reiste han seg og gav meg ein klem og sa 'Gratulerer...'»
Songen heldt seg på singellista i Storbritannia i 13 veker, nådde andreplass, og vart med det den største hitten han hadde hatt til då. I USA nådde singelen 71. plass (medan Sweet sin «Block Buster» hamna bak på ein 73. plass).
Sjølv om biografen David Buckley skildra songen som «ein kopi, seig, men utan tvil fengande», har songen blitt ein av signaturlåtane til Bowie og har ofte blitt spelt på konsertane hans.
Innhald
Den amerikanske utgåva hadde «Hang on to Yourself» som b-side, medan den japanske utgåva hadde «John, I'm Only Dancing».
Konsertutgåver
Bowie har gjennom åra innlemma alt frå «Don’t Start Me Talkin'» til «I Walk the Line» til «Purple Haze» i lange medleyar sentrert rundt songen på konsertane sine.
Oscar-prisen
Academy of Motion Picture Arts and Sciences Award, ofte forkorta til Academy Award og populært berre kalla Oscar, er den viktigaste filmprisen i Sambandsstatane. Prisen blir delt ut årleg i Hollywood av Det amerikanske filmakademiet.
Første gongen prisen vart delt ut, var i 1929.
Noregsrelaterte nominasjonar
Åra viser til kva filmår prisen var for. Utdelinga skjer som regel året etter; til dømes vart prisen for 2006 delt ut i 2007.
SuWt 2
SuWt 2 er ei planetarisk tåka som ligg rundt 6500 lysår unna jorda i stjernebiletet Kentauren. Den kvite dvergen som gjev energi i form av ultrafiolett stråling til tåka er enno ikkje funnen. I staden er det i midten av tåka funne eit binærstjernesystem samansett av to spektralklasse A-stjerner, som ikkje sender ut energirik nok stråling til å ionisera tåka.
Astronomar tenkjer seg at dei tre stjernene i tåka blei fødde samstundes, der den eine var meir massiv enn dei to andre som krinsa rundt ein annan. Den tyngre stjerna utvikla seg raskast og blei etter kvart til ei raud kjempa som kasta av seg dei ytra laga av materie, materie som seinare kunne bli til ei planetarisk tåka.
Noss
Noss, eller Isle of Noss, er ei lita øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho er skild frå Bressay av det smale Nossundet (engelsk: Noss Sound). Noss har vore naturreservat sidan 1955 og tener òg som sauebeite. I sesongen driv naturreservatforvaltarane ei båtrute mellom Bressay og Noss.
I 1851 budde det 20 personar på Noss, men sidan 1939 har det ikkje vore fastbuande på øya.