cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gresk matematikk
Seinare utvikling
Den seinare perioden i gresk matematikk er særleg knytt til Alexandria. Det skjedde lite på utvikingsfronten innan geometri på denne tida, og ein av dei få skapande geometerane på denne tida er Pappos (ca. 300 e.Kr.). Det skjedde derimot ei utvikling i aritmetisk-algebraisk retning, truleg under påverknad av babylonsk matematikk. Her finn ein mellom anna Diofantos (200 e.Kr.), som arbeidde med diofantiske eller uavgjorte likningar. Verka hans var òg viktig for han prøvde å innføre eit meir systematisk algebraisk teiknspråk.
Ramallah og al-Bireh guvernement
I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS), hadde distriktet eit folketal på 279 730 i 2007.
Gresk matematikk
Seinare utvikling
Grafisk rekning vart òg utvikla i denne perioden, og ein av dei viktigaste matematikarane i denne retninga er Heron (ca. 250 e.Kr.). Han var påverka av astronomien og skapte reknemåtar som svarar til moderne trigonometri, og kordetabellar som svarar til tabellar over utrekna verdiar av dei trigonometriske funksjonane. Slike tavler vart alt laga av Hipparkhos (ca. 140 f.Kr.), men særleg av Ptolemaios (ca. 140 e.Kr.), som ofte vert rekna som grunnleggarane av trigonometrien.
Ramallah og al-Bireh guvernement
Stader
I følgje PCBS har guvernementet 78 busetnader, inkludert flyktningleirar.
Wiesloch
Wiesloch er ein bykommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 13 km sør for Heidelberg. Kommunen omfattar 30,2 km² og har eit folketal på om lag 27 000.
Blåsebelg
Blåsebelg er ein reiskap som vert nytta til å auke mengda av luft til ein eldstad, slik at elden vert sterkare på grunn av auka tilførsle av oksygen, og soleis gjev varme med høgare temperatur. Blåsebelgen er vanlegvis laga som ein trekanta sekk med ventil for inngåande luft på den eine sida og ei dyse i den eine spissen som rettar luftstraumen mot elden. Ved vekselvis å dra sekken ut og klemme han saman, slik at volumet i sekken vert auka og senka vekselvis, pumpast lufta inn i elden med større eller mindre styrke. Ved kombinere to eller fleire blåsebelgar, kunne luftstraumen gjerast jamnare, slik det ofte vart gjort i smier og for omnar for malm- og metallsmelting i tidlegare tider.
Blåsebelg til heimebruk, for å få det til å brenne i omn eller peis, vert kalla peispustar.
Blåsebelgar vert òg nytta i orgel for å skaffe luft til orgelpipene, og trekkspel er likeeins utstyrt med ei form for blåsebelg. Musikkinstrumentet sekkepipe kan òg seiast å nytte seg av same prinsippet, i og med at det har ein luftfylt sekk som kan pressast saman med vekslande styrke for å få fram dei effektane musikaren ynskjer seg.
Store blåsebelgar til bruk på smelteverk og anna industri vart ofte drivne av ulike former for maskineri, til dømes vasshjul i tidlegare tider. Dei handdrivne blåsebelgane som tidlegare var vanlege i smier, for kyrkjeorgel og i andre samanhengar der det trengst auka mengd av luft, er no for det meste òg erstatta av motordrive utstyr.
Loewe Massif
Loewe Massif er eit stort fjellmassiv aust i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Massivet er stort sett dekt av eit bølgjande platå med Mount Loewe og Medvecky Peaks. Platået ligg på ei middelhøgd på kring 1 000 moh og 600 meter over isen på nordsida. Det vart oppdaga av eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av W.G. Bewsher i 1956. Namnet på massivet kjem frå Mount Loewe, som vart kalla opp etter Fritz Loewe, som deltok i den franske ekspedisjonen ved Port Martin på Adelie Coast i 1951.
Lykel
Lyklar (frå norrønt lykill ) eller nyklar er reiskapar som ein kan låsa opp og att låsar med. Lyklar verkar gjerne gjennom fysisk kontakt, men kan òg verka gjennom overføring av elektromagnetiske signal.
Fylkesveg 119 i Hedmark
Fylkesveg 119 i Hedmark går mellom Ålstad og Dalfarmen i Hamar kommune. Vegen er 3,9 km lang.
Seljordormen
Seljordormen er eit folklorisk vesen i Seljordsvatnet i Seljord kommune i Telemark.
Soger om ormen i Seljordsvaten går hundreår tilbake. Den eldste nedskrivne omtalen av skapningen er frå 1750, då ormen skal ha kvelva eit flyttelass som Gunleik Andersson Verpe frå Bø rodde over sjøen frå Ulvenes til Nes. I 1786 skildra Hans Jacob Wille dyret i boka Beskrivelse over Sillejords Præstegield i Øvre-Tellemarken i Norge: «Den gaaer under Vandet, som en Aal, og for endeel Aar siden hug den en Mand i sin store Taae, medens han barbenet vadede over Laxhøl Elven.» Seinare har det vore fleire rapportert observasjonar, som regel i den varmaste tida om sommaren.
Seljordsormen, som i nyare tid har fått kjælenamnet «Selma», blir i dag brukt aktivt i marknadesføringa av kommunen for turistar og vitjande. Sidan 1989 har ormen også pryda kommunevåpenet til Seljord. Våpenet er utforma av Trygve Magnus Barstad.
Tippbil
Tippbil er som oftast ein lastebil med open platt (plattbil), med hydraulisk tipp. Tippbilar vert ofte nytta til transport av sand og grus, asfalt og ymse bulkvarer som korn. For transport av lettare bulkvarer, jord og grus kan platten vera utstyrt med tre- eller aluminium karmar. For transport av stein og pukk er det i dag vanleg å nytta ein meir robust dumperkasse.
Grusbil
Før det vart vanleg med asfalt på vegane vart tippbilar ofte nytta til å spreia grus på vegane. Bakluka vart då opna med ei høveleg glipe i nedkant og lasteplanet vart sakte tippa, samstundes som bilen køyrde sakte framover. Ved å avpassa farten kunne ein få så tjukt gruslag som ein ynskte. Nyengets Mek. Verksted ved Levanger tok ut patent på ein baklukemekanisme og produserte desse i fleire år.
Tippmekanisme
Dei eldste tippbilane hadde mekanisk tipp, der ei tannstong vart drive av eit tannhjul, som i byrjinga vart driva med sveiv og seinare frå eit kraftuttak på girkassen. Nyengets mek. verksted hadde patent på og stor produksjon av mekaniske tippmakanismar. På moderne tippbilar driv kraftuttaker ei hydraulikkpumpe og lasteplanet vert lyfta ved hjelp av ein eller fleire tippsylindrar. For at tippsylindrane skal ta så lite plass som mogeleg er dei ofte utførte som teleskopsylindrar.
Astrid Bjønnes
Astrid Bjønnes er ein norsk forfattar.
Provinsen Balıkesir
Provinsen Balıkesir (tyrkisk Balıkesir ili) er ein provins sentralt i det vestlege Tyrkia, og har kystlinje mot både Marmarahavet og Egearhavet. Naboprovinsane er Çanakkale i vest, İzmir i sørvest, Manisa i sør, Kütahya i søraust og Bursa i aust. Provinshovudstaden er Balıkesir. Det meste av provinsen ligg i Marmararegionen utanom sørlege delar av Bigadiç Edremit, Kepsut, İvrindi, Savaştepe og Sındırgı, samt Ayvalık, Burhaniye, Dursunbey, Gömeç og Havran, som høyrer til Egearregionen.
Jan Jansen
Jan Jansen er ein nederlandsk organist som var organist i katedralen i Utrecht frå 1987 til 2011.
Provinsen Balıkesir
Kaz Dağı, òg kjend som fjellet Ida, ligg i provinsen.
Jan Jansen
Han har gitt ut fleire plater der han speler på Bätz-orgelet i Utrecht-katedralen.
Mount Lugg
Mount Lugg er eit delvis snødekt fjell 5 nautiske mil (9 km) sør for Mount Hicks i Prince Charles Mountains. Det vart fotografert frå Mount Willing og Mount Hicks i 1971 under kartlegginga til ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) av Prince Charles Mountains. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter dr. D. Lugg, som var militærlege ved Antarctic Division i Melbourne, og øvstkommanderande for ANARE under kartlegginga av Prince Charles Mountains i 1970 og 1971.
Jan Jansen
I 2011 vart han utnemnd til Riddar av Oranje-Nassau-ordenen.
Provinsen Balıkesir
Provinsen Balıkesir er kjend for olivenlundane, varmekjelder og reine strender, noko som gjer han til eit viktig turistmål.
Distrikt
Provinsen Balıkesir er delt inn i 19 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Schriesheim
Schriesheim er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 8 km nord om Heidelberg og ei 16 km aust om Mannheim. Kommunen omfattar 31,6 km² og hyser 15 000 ibuarar.
Larry Junstrom
Lawrence Edward Junstrom var ein amerikansk bassist, mest kjend som medlem i rockebandet .38 Special frå 1977 til 2014. Han var òg med å skipe southern rock-bandet Lynyrd Skynyrd.
Junstrom var bassist i Lynyrd Skynyrd frå bandet vart skipa i 1964, fram til han vart erstatta av Greg T. Walker i 1971. Donnie Van Zant, den yngre broren til Lynyrd Skynyrd-frontmannen Ronnie Van Zant, skipa .38 Special i 1974, og Junstrom kom inn som bassgitarist der i 1977.
Junstrom pensjonerte seg frå .38 Special i 2014 på grunn av ein handskade han måtte opererast for. Han døydde 5. oktober 2019, 70 år gammal.
Borovan Knoll
Borovan Knoll (bulgarsk ‘Borovanska Mogila’) er ein ås med ei høgd opp mot 878 moh på vestkysten av Lindblad Cove på Trinityhalvøya på Den antarktiske halvøya. Han ligg 15 km aust-søraust for Dragor Hill og 3,88 km sør-søraust for Almond Point, som består av ein utstikkar av åsen.
Åsen er kalla opp etter busetnaden Borovan nordvest i Bulgaria.
Bon
Bon eller BON kan visa til:
Fylkesveg 120 i Hedmark
Fylkesveg 120 i Hedmark går mellom Lovisenberg og Helstadbakken i Hamar kommune. Vegen er 2,1 km lang.
Kvote
Kvote (frå latin quota pars, 'kor stor del') er ein viss mengd eller part av eit heile. Kvotar kan ha øvre eller nedre avgrensingar. Ressursar, produksjon og sal kan styrast av kvotar. Ofte er det styresmaktene som tildeler kvotar.
Mjølkekvote
Føremålet med mjølkekvotar er å tilpass produksjonen av ku- og geitemjølk til marknaden.
Fellingskvote
For å hindra større uttak enn tilveksten av vilt avgrensar myndigheitene for mykje som kan skytast i kvar jaktsesong. I Noreg vert det tildelt fellingskvotar på hjort, elg, rådyr, dådyr, villrein og bever. Det er fylkesmannen i kvart einskild fylke som, etter tilråding frå dei kommunale viltnemnene, fastsett fellingskvotane.
Fiskekvote
For å hindra overfiske får fiskarane tildelt, eller lyt kjøpa, kvotar for ei viss mengd av kvart fiskeslag dei har lov å henta frå havet. Tidlegare var det fritt fiske, men den tekniske utviklinga har ført til at fiske har vorte så effektivt at det er naudsynt å setta grenser for kor mykje som kan fiskast av dei ulike fiskeslaga. I tillegg til nasjonale fiskekvotar forhandlar naboland seg fram til internasjonale fiskekvotar. For Noreg er EU og Russland viktige avtalepartnarar.
Helmut Hasse
Helmut Hasse var ein tysk matematikar.
God Bless America
«God Bless America» er ein amerikansk patriotisk song skriven av Irving Berlin i 1918 og endra av han sjølv i 1938. Den seinare versjonen har blitt spelt inn av mellom andre Kate Smith, og vorte signatursongen hennar.
«God Bless America» har form som ei bøn (introteksten «as we raise our voices, in a solemn prayer») for Guds velsigning og fred for nasjonen («...stand beside her and guide her through the night...»).
Historie
Musikkritkaren Jody Rosen seier at ein jødisk humorsong, «When Mose with His Nose Leads the Band», inneheld seks tonar som er «lett gjenkjenneleg som opninga av «God Bless America»». Han tolka dette som eit døme på at Berlin pleidde å bruke ting frå songar han halvvegs hugsa i sine eigne songar. Berlin, som var fødd Israel Baline, hadde sjølv skrive fleire jødiske humorsongar.
I 1938, då Adolf Hitler hadde makta, følte Berlin, som var jøde og førstegenerasjons europeisk innvandrar, at det var på tide å endre songen til ein «fredssong», og han vart sungen av Kate Smith på radioshowet hennar. Berlin hadde gjort nokre små endringar og sidan «to the right» kunne tolkast som eit kall for den politiske høgresida, endra han dette til «through the night». Han innførte òg ein introduksjon som i dag er sjeldan å høyre, men som Smith alltid brukte: «While the storm clouds gather far across the sea / Let us swear allegiance to a land that's free / Let us all be grateful for a land so fair, / As we raise our stemmer in a solemn prayer.»
Woody Guthrie kritiserte songen, som han rekna for å vere urealistisk og sjølvtilfreds, og i 1940 skreiv han «This Land Is Your Land», som opphavleg hadde tittelen «God Blessed America For Me», som eit svar. Antisemittiske grupper, som Ku Klux Klan, protesterte òg mot songen, fordi han var skriven av ein jøde.
I 1943 vart Smith-utgåva nytta i den patriotiske musikalen This is the Army i lag med andre av Berlin sine songar.
Fylkesveg 122 i Hedmark
Fylkesveg 122 i Hedmark  går mellom Lageråa og Bekken i Hamar kommune. Vegen er 7,3 km lang.
Lonzahörner
Lonzahörner er eit fjell i Bern-Alpane. Fjellet har ei høgd på 3547 meter over havet og ligg mellom Schinhorn og Lötschentaler Breithorn ved Lötschental.
Mount Macey
Mount Macey er eit isolert fjell 1960 moh, kring 15 nautiske mil (28 km) søraust for Stinear Nunataks i Mac. Robertson Land. Det vart oppdaga i 1954 av eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av R.G. Dovers, og kalla opp etter L.E. Macey, teknisk inspektør ved Mawson-stasjonen i 1954.
Sunnmørsbadet
Sunnmørsbadet er eit badeanlegg i Fosnavåg på Sunnmøre, opna i mars 2015. Anlegget er på 6400 kvadratmeter fordelt på totalt fem basseng. Badeanlegget hadde 100 000 vitjande i 2017.
Sunnmørsbadet har utgangspunkt i Herøy Fritidsbad som opna i 2004. Behov for renovering av det gamle badeanlegget la grunnlag for planar om å utvida badeanlegget til å verta eitt regionalt anlegg. Totalkostnaden enda på 243 millionar kroner og ei budsjettoverskriding på 63 millionar kroner. Trass i dette kunne Sunnmørsbadet melda om overskot allereie i første driftsår. I 2018 vart Sunnmørsbadet òg nominert til Dagens Næringsliv sin Årets gasellebedrift-pris.
Herøy kommune, Herøy Sanitetsforening, Herøy Revmatikerforening, Olympic Shipping og Havila AS er eigarar av Sunnmørsbadet og drifta skjer utan offentleg støtte.
Salfit guvernement
Salfit guvernement (arabisk محافظة سلفيت Muḥāfaẓat Salfīt; hebraisk נפת סלפית, Nafat Salfīt) er eit av 16 guvernement i Den palestinske sjølvstyresmakta. Det ligg nordvest på Vestbreidda, og grensar til guvernementet Ramallah og al-Bireh i sør, Nablus i aust og Qalqilya i nord i tillegg til, Israel i vest. Distriktshovudstaden og største by er Salfit.
I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS), guvernementet hadde eit folketal på 64 129 innbyggjarar i 2006.
Snorleik
Snorleik er ein leik der ein lagar ulike figurar med ei snor som er samanknytta i endane og som ein lagar ulike figurar med på hendene. Denne leiken blir gjerne utført parvis ettersom ein får større variasjon om ein kan nytta fire hender. Gjennom å halda snora på ulike måtar med fingrane kan ein skapa ulike mønster, som «vogge», «fisk på fat» og «hage». Nokre gonger kan ein laga figurane i lag med ei fast tilknytt forteljing. Snorleiken er svært gammal, og er utbreidd over heile verda. Nokre av dei kjende mønsternamna kjem frå navajofolk i Nord-Amerika.
Historie
Den eldste dokumentasjonen av ein figur laga med ei snor er frå den greske legen Heraklas, som skildra ein slik figur til å halda ein broten kjeve på palss i det fyrste hundreåret. Verket han skreiv om kirurgiske knutar og fatle blei bevart i Oribasius sitt verk 'Medisinske samlingar' frå 300-talet. I figuren til Heraklas har ein haka i midten og fire løkker som blir festa nær toppen av hovudet. Denne figuren blri kalla Plinthios Brokhos, men er også kjend blant australske aboriginarar som The Sun Clouded Over eller 'Den overskya sola'. Inuittar skal ha figurar som viser den no utdøydde mammuten.
Antropologen Franz Boas skildra nokre inuittiske snorfigurar i 1888. Deretter er det blitt skildra over 2000 ulike figurmønster over heile verda. Ein finn snorleikar i ei rekkje ulike kulturar. Alfred Wallace fortalde om ei reise på Borneo på 1800-talet der han ville underhalda nokre ungdommar frå dayakfolket med ein snorleik, men blei overraska over at dei verka å kjenna til leiken, og viste han nokre figurar og overgangar han sjølv ikkje hadde sett før. Antropologen Louis Leakey tilla kjennskapen sin æra for å ha redda livet hans, og skreiv om å ha brukt leiken tidleg på 1900-talet for å oppnå tillit hjå folkeslag i Afrika sør for Sahara. Læraren hans A.C. Haddon skal ha sagt: «You can travel anywhere with a smile and a piece of string.»
Antropologen som James Hornell studerte snorleikar frå 1880-talet til rundt 1900, og ein prøvde bruka dei til å finna opphavet til og utviklinga av kulturar. På eit tidspunkt meinte ein at snorleik måtte ha eit enkelt opphav, men no meiner ein dei truleg har oppstått sjølvstendig i fleire ulike kulturar. Det er samla inn og skildra mange figurar frå Søraust-Asia, Japan, Sør-Amerika, Karibia, stillehavsøyar, inuittar og andre amerikanske urfolk. Det er også samla inn figurar frå Afrika og Europa. Eit a hovudverka om emnet er String Figures and How to Make Them av Caroline Furness Jayne.
I 1978 blei International String Figure Association (ISFA) skipa for å samla, ta var på og formidla snorleik slik at framtidige generasjonar også kunne ta del i denne eldgamle underhaldningsforma.
Snorleik er avbilda på det norske frimerket NK1069 frå 1989, eit europamerke.
To the Hilt
To the Hilt er det ellevte studioalbumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, utgjeve i 1976.
Albumet ber større preg av progressiv rock enn dei tidlegare albuma deira og vert rekna som eit av dei meir ambisiøse og pretensiøse dei gav ut.
Allmusic skreiv: «Bandet set inn ei typisk energirik og torande framføring, men dei dugande musikarane kan ikkje sigre over det sjølvnytande preget som mykje av albumet har. Fleire songar manglar dei stramme arrangementa og dei brå, overraskande instrumentale tvistane som gjorde dei tidlegare, episke songane deira så interessante. Dei beste songane på albumet er dei korte.»
Innhald
Alle songar er skrivne av Hay og Kooymans, utanom der andre er nemnde.
Salslister
Album - Billboard (USA)
Sigurd Nome
Nome var frå 1935 til -37 elev hos Wilhelm Rasmussen. Sidan forma han i 1945 «Rormannen» til Oslo rådhus i granitt, bronsearbeida «Gardisten» (1947) i Husebyleiren i Oslo og krigsminnesmerket «Viljen til fred og frihet» (1948) i Mandal. Statuetten «Lyrikeren» i terrakotta frå 1949 er i Nasjonalgalleriet i Oslo. I 1971 vart statuen hans av Hans Nielsen Hauge reist i Uranienborgparken i Oslo. Ei samling Nome-skulpturar er utstilt på Høgtun Kultursenter i Marnardal kommune.
Nome nytta vekselvis både stein, terrakotta og bronse i arbeida sine. Han prøvde seg òg fram med sement og laga i det materialet nokre hageskulpturar av born og dyr.
Special Delivery av 38 Special
Special Delivery er det andre studioalbumet til southern rock-bandet 38 Special, gjeve ut i 1978.
Med seg på dette albumet hadde bandet kvinnelege korsongarar for første gongen. Dei var faste medlemmar i bandet fram til slutten av 1980-åra.
Neon Park laga plateomslaget.
McKenzie Peak
McKenzie Peak er ein fjelltopp like sør for Mount Albion i Athos Range i Prince Charles Mountains. Det vart kartlagd frå flyfoto av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1965. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter J.F. McKenzie, som var radioteknikar ved Wilkes-stasjonen i 1963.
Fylkesveg 124 i Hedmark
Fylkesveg 124 i Hedmark går mellom Kvæken og Farmenstua i Hamar kommune. Vegen er 1,3 km lang.
Helge Holden
Helge Holden er ein norsk matematikkprofessor og har særleg arbeidt med ikkje-lineære partielle differensiallikningar og matematisk fysikk.
Bratsigovo Hills
Bratsigovo Hills (bulgarsk ‘Bratsigovski Halmove’) er ei klipperik åsrekkje med ei høgd opp mot over 300 moh ved søraustsida av Cugnot forlandsbre og som strekkjer seg frå kysten av Prince Gustav Channel 4 km nordover på Trinityhalvøya i Graham Land i Antarktis.
Helge Holden
Han har vore med i redaksjonsrådet for Journal of Nonlinear Mathematical Physics, redaksjonskomitéen til det eldste forskningstidskriftet i Noreg, Det Kongelege Norske Videnskabers Selskabs Skrifter , og redaksjonsrådet i International Journal of Differential Equations.
Bratsigovo Hills
Åsane er kalla opp etter byen Bratsigovo sør i Bulgaria.
Helge Holden
Holden var styremedlem i styret i NTNU frå 2009 til 2013 og styreleiar for Abelfondet frå 2010 til 2014. Han er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.
I 2022 vart han tildelt Gunnerusmedaljen, Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS) sitt høgste heidersteikn.
Han er innvalt som generalsekretær i The International Mathematical Union (IMU) for perioden 2019–2022.
Londonderry-øya
Londonderry-øya (spansk Isla Londonderry) er ei chilensk øy i øygruppa Eldlandet vest i Beagle-kanalen.
Øya har truleg fått namnet sitt fordi kapteinen på HMS Beagle, Robert FitzRoy var ein etterkomar etter markien av Londonderry. Nord for øya ligg O'Brien-øya, i nordvest ligg Stewart-øya og aust for øya ligg Cook-øya i Eldlandet.
Une Bastholm
Une Aina Bastholm er ein norsk statsvitar og politikar, fødd i Trondheim, som frå 2020 er partileiar i Miljøpartiet De Grønne. Ho vart vald til stortingsrepresentant frå Oslo i 2017.
Bastholm var frå 2016 til 2020 den eine av MDG sine to talspersonar. I 2017 var ho partiet sin fyrstekandidat i Oslo ved stortingsvalet, og fekk den einaste tingplassen MDG sikra seg ved valet. På Stortinget var ho medlem i fleire ulike komitear. 25. april 2020 vart ho vald til den fyrste partileiaren for MDG. 17. august 2022 annonserte ho at ho kom til å gå av som partileiar 22. august 2022.
Jan Egil Fimreite
Jan Egil Fimreite er ein norsk journalist. Han er frå Årdal. Fimreite har arbeidd i nesten 10 år som produksjonsarbeidar ved Årdal Verk. Etter å ha fullført kurs i journalistikk var han fungerande redaktør i Indre Sogn avis i perioden 1983-1985. Frå 1985-1995 var Fimreite lokal korrespondent i Årdal for Sogn Dagblad. Då byrja han i Sogns Avis.
Buttress Hill
Buttress Hill er ein ås med flat topp, 690 moh, med ei bratt vestside, som ligg 2 nautiske mil aust for den nordlegaste delen av Seven Buttresses på Tabarin Peninsula og Den antarktiske halvøya. Han vart kartlagd i 1946 av Falkland Islands Dependencies Survey og fekk dette namnet på grunn av plasseringa nær Seven Buttresses.
Provinsen Bilecik
Provinsen Bilecik (tyrkisk Bilecik ili) er ein provins vest i Tyrkia. Provinsen grensar til Bursa i vest, Kocaeli and Sakarya i nord, Bolu i aust, Eskişehir i søraust og Kütahya i sør, og dekkjer eit areal på 4 307 km². Han har kring 225 000 innbyggharar. Det meste av provinsen ligg i Marmararegionen, men austlege delar av Gölpazarı og Söğüt, samt İnhisar og Yenipazar høyrer til Svartehavsregionen, medan mindre søraustlege delar av Bozüyük og Söğüt ligg i Sentral-Anatolia, asmt sørvestlege delar av Bozüyük som ligg i Egearregionen.
Distrikt
Provinsen Bilecik er delt inn i 8 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Henri Léon Lebesgue
Henri Léon Lebesgue var ein fransk matematikar.
Han var professor ved Collège de France i Paris frå 1921. Lebesgue er mest kjend for arbeida sine i matematisk analyse, der han innførte eit nytt integralomgrep (Lebesgue-integral) som er av grunnleggande tyding i mange område av matematikken og i bruksområda til matematikken. Han vert ofte rekna som ein av grunnleggarane av den matematiske målteorien.
Streptokokkhalsinfeksjon
Streptokokkhalsinfeksjon, streptokokkfaryngitt eller halsbetennelse med streptokokkar, ofte berre kalla streptokokkar, er ein form for halsbetennelse som skuldast infeksjon frå gruppe A-streptokokkar. Infeksjonen rammar svelget, mandlane og stundom strupehovudet. Vanlege symptom er feber, sår hals og svolne lymfeknutar. Streptokokkar er ansvarlege for 37 % av tilfella av sår hals hjå barn; 5—15 % hjå vaksne.
Det er ein smittsam infeksjon som kan spreiast gjennom kroppskontakt. Sikre diagnosar kan gjerast med halskultur, men det er ofte nok å behandle symptoma. I sannsynlege eller stadfesta tilfelle kan antibiotika bidra til å minske komplikasjonar og minske rekonvalesenstida. Ein potensiell komplikasjon er revmatisk feber.
Symptom og sjukdomsteikn
Andre symptom er hovudverk, kvalme og oppkast, magesmerte, muskelsmerte, utslett frå skarlagensfeber eller petekkiar i ganen. Petekkiar i ganen er eit uvanleg, men veldig spesifikt funn. Inkubasjonstida, og dimed tida før symptom oppstår, er mellom ein og tre dagar etter kontakt. Streptokokkhalsinfeksjon er usannsynleg viss pasienten har raude auge, er hås, har rennande nase eller munnsår. Det er òg usannsynleg viss pasienten ikkje har feber.
Diagnose
Modifiserte Centor-kriterium kan brukast for å finne behandling til personar med halsbetennelse. Fem kliniske kriterium kan auke sannsynet for streptokokkinfeksjon.
Eitt poeng er gitt for kvar av kriteria:
Laboratorieundersøkingar
Halskultur er gullstandarden for diagnosen av streptokokkhalsinfeksjonar, med sensitivitet på 90—95 %. Snøgg antigenpåvisingsmetode (RADT) kan også brukast. Snøgg antigenpåvising er mykje snøggare, men har lågare klinisk sensitivitet (~70 %) og statistisk spesifisitet (98%) enn halskultur.
Ein positiv halskultur eller RADT saman med symptom er nok til å feste ein sikker diagnose. Negativ RADT er tilstrekkeleg for å avkrefte diagnosen hjå vaksne. Hjå barn er det tilrådd med halskultur for å stadfeste diagnosen. Asymptomatiske pasientar bør testast rutinemessig med halskultur eller RADT, sidan ein prosentdel av befolkninga alltid bærer streptokokkar utan å ta skade.
Differensialdiagnose
Symptoma ved streptokokkhalsinfeksjon kan likne på andre tilstandar, og det kan vere vanskeleg å setje ein klinisk diagnose. Hosting, rennande nase, diaré og raude, irriterte auge, saman med feber og sår hals, tydar meir på virusinfeksjon enn streptokokkar. Nærværet av markerte lymfeknutar med sår hals, feber og store mandlar kan òg tyde på infeksiøs mononukleose.
Profylakse
Fjerning av mandlar kan vere eit rimeleg førebyggjande tiltak for personar med hyppige halsinfeksjonar (>3/år). Fordelane er likevel små, og episodane plar å minske med tida, uavhengig av tiltaka. Residiverande episodar av halsbetennelse som testar positivt for GAS kan òg tyde på at personen er ein kronisk berar av GAS som får residiverande virusinfeksjonar. Personar som er smitta, men som ikkje visar symptom, treng ikkje behandling. Behandling av berarar med GAS er ikkje naudsynleg sidan risikoane for spreiing og komplikasjonar er låge.
Behandling
Ubehandla streptokokkhalsinfeksjon plar å forsvinne etter nokre få dagar. Behandling med antibiotika minskar den akutte sjukdomstida med om lag 16 timar. Hovudgrunnen til å bruke antibiotika er for å minske risikoen for komplikasjonar, til dømes revmatisk feber og retrofaryngeale abscessar. Antibiotika har verknad viss det blir gitt innan 9 dagar etter at symptoma starta.
Smertestillande middel
Smertestillande middel som til dømes ikkje-steroide antiinflammatoriske middel (NSAID) og paracetamol (acetaminofen) har veldig god effekt ved behandlinga av infeksjonsrelaterte smerter. Tjuktflytande lidokain kan òg vere nyttig. Steroidar kan lindre smerte, men er ikkje rutinemessig tilrådd. Aspirin kan brukast hjå vaksne, men ikkje hjå barn, på grunn av risikoen for Reyes syndrom.
Antibiotika
Penicillin V er føretrekt antibiotika i USA, medan amoxicillin er føretrekt i Europa. I India er risikoen for revmatisk feber høg, og benzatinpenicillin G er difor føretrekt. Passande antibiotika minskar den symptomatiske perioden (3—5 dagar) med om lag éin dag, og minskar samstundes smitte. Dei blir oftast brukt for å minske komplikasjonar som til dømes revmatisk feber og peritonsillære abscessar. Argumenta som er i favør av antibiotikabehandling må balanserast med moglege biverknadar, og antimikrobielle behandlingar er frårådd for friske personar som reagerar på lækjemiddel. Føreskrivinga av antibiotika er høgare enn forventa førekomst. Erytromycin og andre makrolidar eller klindamycin er tilrådd hjå personar med alvorlege penicillinreaksjonar. Fyrstegenerasjons cefalosporinar kan brukast hjå personar med mindre alvorlege allergiar, og somme prov tydar på at cefalosporinar er betre enn penicillin. Streptokokkinfeksjonar kan føre til akutt glomerulonefritt; førekomsten av denne biverknaden kan ikkje reduserast med antibiotika.
Prognose og komplikasjonar
Komplikasjonar som følgje av streptokokkhalsinfeksjon kan vere:
Epidemiologi
Halsbetennelse, som mellom anna omfattar streptokokkhalsinfeksjon, blir diagnostisert i 11 millionar menneske i USA kvart år. Dei fleste tilfella skuldast virusinfeksjonar, men betahemolytiske streptokokkar i gruppe A valdar 15—30 % av halsbetennelsar hjå barn og 5—20 % hjå vaksne. Tilfella plar å oppstå i sein vinter og tidleg vår.
Tubas guvernement
Tubas guvernement (arabisk محافظة طوباس Muḥāfaẓat Ṭūbās; hebraisk נפת טובאס Nafat Ṭūbās) er eit administrativt distrikt i Den palestinske sjølvstyresmakta nordaust på Vestbreidda. Distriktshovudstaden eller muhfaza er byen Tubas. I 2007 var folketalet 50 267.
Kondom
Kondom er eit prevensjonsmiddel i form av eit futteral, i dag hovudsakleg laga av lateks, som dekker penisen til mannen under samleie.
Kondom reduserer risikoen for graviditet og for å få kjønnssjukdomar som klamydia, gonoré, syfilis eller hiv. Kondom kan òg brukast til å halde sexhjelpemiddel, som til dømes dildoar, reine, og med dette òg hindre spreiing av kjønnssjukdomar.
Borealvarslar
Borealvarslar (Lanius borealis) er ein relativt stor medlem av varslarfamilien, Laniidae. Han lever i eit område frå sentrale og austlege Sibir, samt i mykje av Nord-Amerika med unntak av austlege og nordlege provinsar av Canada.
Taksonet for borealvarslar vart anerkjent som ein sjølvstendig art frå ca. 2017. Før det var desse fuglane tenkt å vere ein del av taksonet for arten varslar, Lanius excubitor. Fram til 2017 var varslar definert med ei sirkumpolar utbreiing, i dag redusert til Europa, Afrika og vestlege Asia.
Skildring
Utsjånaden til borealvarslar skil seg ikkje mykje frå arten varslar: begge er overvegande kvite med perlegrå rygg, hette og nakke, ei djup svart maske strekkjer seg frå nebbet gjennom auget til øyredekkarane med ei tynn kvit augebrynstripe over. Stjerten er svart med kvit rand, oversida av vengene svarte med eit breitt, kvitt band. Samanlikna med varslar har boralvarslar lysare eller kvit overgump, og boralvarslar kan ha utydelege tverrstriper i bryst og buk. Storleiken er òg samsvarande for begge artar, kroppslengda er 24-27 centimeter og vekta mellom 56 og 80 gram.
Utbreiinga er frå vest mot aust: Sentrale og austlege Sibir frå omtrent litt aust for elva Jenisej, eller midt i det russiske territoriet Krasnojarsk kraj, austover til Stillehavet, inkludert Kamtsjatkahalvøya og øyane som avgrensar Okhotskhavet. Vidare over Aleutane, over det meste av Alaska, Yukon og Nordvestterritoria. Òg på austsida av Hudsonbukta til atlanterhavskysten på Labradorhalvøya.
Overvintring skjer i nordlege Kina, søraustlegaste Russland, øya Hokkaido, sørlegaste Alaska og sørover i vestlegaste Canada, vidare tvers over USA til Newfoundland.
Hekkinga skjer i taiga eller på tundra med små buskar eller tre. Dei kan dessutan hekke ved vatn eller ved opningar i skog.
Cook-øya i Eldlandet
Cook-øya i Eldlandet (spansk: Isla Cook eller Isla London) er ei mindre chilensk øy i øygruppa Eldlandet. Øya ligg vest for Gordon-øya og aust for den større Londonderry-øya. Øya høyrer også til Alberto de Agostini nasjonalpark.
Øya vart oppkalla etter kaptein James Cook. Cook vitja aldri øya sjølv, men sigla forbi øya den 19. desember 1774. Bukta han då passerte gjennom fekk seinare namnet Cook-bukta.
Borealvarslar
Skildring
Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.
Peter Hjalmar Finnestad
Peter Hjalmar Finnestad var ein norsk gardbrukar og politikar frå Rakkestad i Østfold. Han var mangeårig ordførar i Rakkestad og stortingsmann 1919-21 frå einmannskrinsen Tune, vald for partiet Venstre.
Finnestad tok eksamen ved jordbruksskolen på Kalnes i 1903. Han tok over garden Finnestad Nordre i 1915 og dreiv denne til høg alder.
I 1908 vart Finnestad vald inn i heradsstyret i Rakkestad, og var kommunemann samanhengande fram til andre verdskrigen. Då Degernes i 1917 vart skild ut som eige herad, vart Finnestad vald til ordførar i Rakkestad herad. Valperioden 1919-21 representerte han einmannskrinsen Tune på Stortinget, der han var medlem i Justiskomiteen.
Ved kommunevalet hausten 1928 fekk Venstre einast tre representantar i Rakkestad, så Finnestad mista ordførarvervet. Ved seinare kommuneval stilte han på felleslister. Frå 1935 til -37 var han atter ordførar, deretter varaordførar til 1941.
Vigdis Bjørkøy
Vigdis Bjørkøy er ein norsk forfattar av barne- og ungdomsbøker.
Peter Hjalmar Finnestad
Under Tysklands okkupasjon av Noreg melde Finnestad seg inn i Nasjonal Samling i oktober 1940, «for å hjelpe til med å sikre den kommunale forvaltning i bygden å forsøke å få norsk styre ellers i det lengste». Okkupasjonstida hadde han ulike verv både i og utanfor kommunen. Siste tida før kapitulasjonen i mai 1945 var han ordførar i Rakkestad.
Gotfred Hølvold
Gotfred Johan Hølvold var ein norsk politikar frå Vardø, aktiv i Norges Kommunistiske Parti. Under andre verdskrigen flykta han til Sovjetunionen, der han arbeidde for Komintern og dei norske sendingane til Radio Moskva. Etter krigen var han ordførar i Sør-Varanger og NKP-representant på Stortinget.
Liv og gjerning
Hølvold var sjømann og tidleg ein markant representant for Norges Kommunistiske Ungdomsforbund og NKP. Mellom 1928 og 1931 studerte han ved Komintern sin kaderskule i Moskva, den såkalla Lenin-skulen.
Tilbake i Noreg vart Hølvold vald inn i kommunestyret og formannskapet i Sør-Varanger. Tidleg i 1932 var han redaktør ved Kirkenes-kontoret til NKP-avisa Finnmarks Fremtid som kom ut i Vardø. Frå januar til oktober 1933 var han redaktør i avisa. Han tok deretter over redaktørstillinga i partiavisa Nordlands Arbeiderblad, ei stilling han hadde frå desember 1933 til juli 1936.
Saman med fleire NKP-medlemer flykta Hølvold seinsommaren 1940 med familien til Sovjetunionen. I månadsskiftet august/september gjekk flyktningane i land på Fiskerhalvøya. Dei vart snart frakta sørover og busett i eit jordbrukskollektiv ved tettstaden Apatity, om lag midt på Kolahalvøya. Der vart etablert ein «norsk koloni» som etter kvart talde vel 70 personar. I august-september 1941 flytta han frå Apatity for å busette seg i Sjadrinsk, mykje lenger frå Kola-fronten.
I 1942 forlet Hølvold familien og den norske kolonien. Sidan var han mellom dei som dreiv dei norske radiosendingane frå Moskva, gjennom offisielle Radio Moskva og den langt mindre offisielle Folkesenderen Norges Frihet. Etter verdskrigen var over vart Hølvold tildelt orden «for ærefull innsats i oppbygging og forsvaret av Sovjetrepublikken» og medalje for «Heltemodig innsats i Fedrelandskrigen 1941-45».
Krigen sette djupe spor i Finnmark. Kommunistpartiet fekk over 35 prosent av røystene ved valet Sør-Varanger hausten 1945, og Hølvold vart vald til ordførar. Sidan Kirkenes låg i ruinar, budde familien hos slektningar ved Bjørnsund i Pasvikdalen, medan Hølvold sjølv sov på jarnseng i ordførarkontoret.
Periodane 1947-55 og 1960-63 var Hølvold medlem av kommunestyret. Ved stortingsvalet i 1953 vart han med god margin vald inn på Stortinget. Som nyvald Finnmark-representant kom Hølvold i søkelyset då pressa melde at fire nordmenn i Aust-Finnmark var arrestert for spionasje, og redaktør Erling Norvik i Finnmarks Tidende brakte vidare eit rykte om at Hølvold skulle vere ein av dei. Hølvold gjekk då til injuriesak og vart presentert i eit stort oppslag i Arbeiderbladet, der han i intervju-form fordømde den sovjet-russiske spionasjen. Uttalane vekte mishag hos mange i NKP-miljøet, og Hølvold rykte få dagar seinare ut og avviste heile «intervjuet» som eit falsum.
Hølvold lukkast ikkje å verte attvald i 1957, då NKP mista to av sine tre stortingsrepresentantar. Seinare var han i årevis aktiv i Sambandet Norge-Sovjetunionen.
Henri Cartan
Han var professor ved universiteta i Lille, Strasbourg og Paris. Cartan har skildra mange avhandlingar om funksjonsteori, algebra og topologi og har vore eit viktig medlem av gruppa Nicolas Bourbaki.
Han var æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1961. Han fekk Wolfprisen i matematikk.
Mount Macklin
Mount Macklin er eit hovudsakleg snødekt fjell med eksponerte fjelltoppar 2005 moh like aust for Mount Shaw i Anare Nunataks i Mac. Robertson Land. Det vart først vitja i november 1955 av eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av J.M. Bechervaise. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter Eric Macklin, som var radiotelegrafist ved Mawson-stasjonen i 1955.
Don Revie
Donald George Revie var ein engelsk fotballspelar og trenar frå Middlesbrough. Han er framom alt kjend som sjef i Leeds United sin gullalder, elles landslagssjef for England 1974-77. På bana var Revie indreløpar/senterløpar.
Klubbspel
Revie var Leicester City-spelar til 1949. Etter to sesongar i Hull City vart han i 1951 overført til Manchester City. Med klubben frå Manchester var han på sitt beste som fotballspelar, i 1955 kåra til årets spelar av dei engelske fotballskribentane. Våren 1955 måtte han og lagkameratane sjå seg slått i FA-cupfinalen, året etter revansjerte City og Revie seg ved å vinne FA-cupen. I oktober 1956 vart han mot £22 000 overført til Sunderland AFC. Han avslutta som aktiv med å gjere teneste 1958-62 i Leeds United.
Landslagsspel
Revie spelte 6 landskampar frå oktober 1954 til oktober 1956. Han skåra 4 mål, to av dei då England i København slo heimelaget 5–1 hausten 1955.
Trenar
Revie tok over leiinga av Leeds United sitt fotballag i 1961. I 1964 førte han klubben til opprykk til 1. divisjon. På få sesongar stabiliserte Leeds seg som det jamnt over beste klubblaget i engelsk fotball. Laget sigra i 1968 i såvel den engelske ligacupen som den europeiske messebycupen. Sesongen etter vart Leeds engelsk ligameister for fyrste gong. Sidan vart det finalesiger 1971 i messebycupen og 1972 i FA-cupen. Revie avslutta sine år i Leeds med å leie laget til ny ligameistertittel våren 1974.
Sommaren 1974 fekk Revie jobben som landslagssjef for England. Bortsett frå å vinne den britiske meisterskapen 1975, lukkast laget ikkje å kvalifisere seg til finalerunda i EM i fotball 1976. England imponerte elles lite i kvalifiseringa til VM i fotball 1978, så sommaren 1977 takka Revie for seg.
Crystal Hill
Crystal Hill er ein isfri ås, 150 meter over havet, inst på eit nes mellom Bald Head og Camp Hill på sørsida av Trinityhalvøya. Det fekk dette namnet av Falkland Islands Dependencies Survey fordi det vart samla krystallar ved foten av åsen i 1945 og 1946.
Elisabeth Beskow
Elisabeth Beskow var ein svensk forfattar. Ho var dotter av Gustav Emanuel Beskow og dermed kusine til Natanael Beskow.
Elisabeth Beskow skreiv ca. 50 romanar og barneforteljingar under pseudonymet Runa. I byrjinga av 1900-talet var ho den nest mest lesne kvinnelege forfattaren i Sverige, etter Selma Lagerlöf.
Contraband av Golden Earring
For USA vart den same plata gjeven ut med tittelen Mad Love året etter. Den amerikanske utgåva hadde eit anna plateomslag og ei anna rekkjefølgje på songane. I tillegg var songen «Faded Jeans» fjerna og erstatta av songen «I Need Love».
Klaverspelaren Robert Jan Stips vart erstatta av gitaristen Eelco Gelling og bandet la om til ein hardrockstil med no to gitaristar i bandet. Turneen etter albumet førte dei til Storbritannia og USA. To konsertar frå London vart tekne opp og gjevne ut på konsertalbumet Live i 1977, det første konsertalbumet deira.
Innhald
Alle songane er skrivne av Hay and Kooymans.
Medverkande
Andre medverkande
Chelopech Hill
Chelopech Hill (bulgarsk ‘Halm Tsjelopetsj’) er ein isdekt ås med ei høgd opp mot 946 moh nord i forberga til Detroit Plateau på Trinityhalvøya i Graham Land i Antarktis. Han ligg oppom Russell West-breen i nord.
Åsen er kalla opp etter busetnaden Tsjelopetsj vest i Bulgaria.
Chelopech Hill ligg 1,63 km nord-nordvest for Mount Schuyler, 4,07 km aust for Zlatolist Hill, 12,95 km sør for Mount Ignatiev i Srednogorie Heights og 1,9 km vest-sørvest for Sirius Knoll.
Ájos Sérjos
Ájos Sérjos (gresk Άγιος Σέργιος, tyrkisk Yeni Boğaziçi) er ein distriktsby på Kypros og ein lokalstyrd busetnad i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros.
Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som kommunen Yeni Boğaziçi i distriktet Gazimağusa.
RS «Haugesund»
RS 31 «Haugesund» var ei redningsskøyte bygd for Redningsselskapet i 1914. Ho vart konstruert av Colin Archer i Larvik, og bygd av Olsen & Jebsen i Risør. I 1931 vart namnet endra til «Kristiansand». I 1938 vart ho teken ut or teneste og seld.
Provinsen Bursa
Provinsen Bursa (tyrkisk Bursa ili) er ein provins vest i Tyrkia, langs Marmarahavet. Naboprovinsane er Balıkesir i vest, Kütahya i sør, Bilecik og Sakarya i aust, Kocaeli i nordaust og Yalova i nord. Provinsen har eit areal på 11 043 km2 og kring 3,2 millionar innbyggjarar. Byen Bursa var hovudstad i den osmanske staten fram til erobringa av Edirne. Det meste av provinsen ligg i Marmararegionen utanom distrikta Büyükorhan, Harmancık, Keles og Orhaneli, som høyrer til Egearregionen.
Distrikt
Provinsen Bursa er delt inn i 17 distrikt (hovuddistriktet er utheva):
Plumbo
Plumbo er ei norsk rockegruppe frå Vestfold. Gruppa gav ut sitt fyrste album i 2002 og syng på norsk. Dei vann den andre delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 med songen «Ola Nordmann» og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk dei vidare til gullfinalen og enda på fjerdeplass.
Spellemannprisen 2011
Under Spellemannprisen 2011, 15. januar 2012, vann Plumbo prisen «årets hit» for songen Møkkamann. Då Plumbo skulle framføre sin takketale snudde vokalisten Lars Erik Blokkhus seg til Madcon og sa: «Veit du kva, når eg ser på dykk to så får låta plutseleg eit nytt namn - mokkamann». Saka fekk mykje oppmerksemd i media, mellom anna på Twitter. Plumbo vart bua av scena og fleire forlét salen fordi Blokkhus spøkte om hudfarga til Tshawe Baqwa og Yosef Wolde-Mariam i Madcon. Seinare på kvelden helte Terje Winterstø Røthing frå Kaizers Orchestra eit glass øl over hovudet på Plumbo-vokalisten. Madcon kalla Blokkhus for eit «fittehøl». Seinare kom både Røthing, Madcon og Blokkhus med unnskyldningar for utsegna og handlingane sine. Manageren til Madcon, Peter Peters sa at Madcon ikkje fekk med seg kva som vart sagt på scena og at det var ein mediaskapt sak. Etter hendinga heldt NRK møte og kom fram til at Plumbo skulle få deltake i Melodi Grand Prix 2012.
Ildefonso-øyane
Ildefonso-øyane (spansk: Islas Ildefonso) er ei lita chilensk øygruppe langt sør i øygruppa Eldlandet. Øyane ligg 60 km vest for Hermite-øyane og Kapp Horn og 27 km sør for Hoste-øya. 93 km sør-søraust for øyane ligg Diego Ramírez-øyane, dei sørlegaste øyane i Sør-Amerika. Administrativt høyrer dei til provinsen Antártica Chilena i Región de Magallanes y de Antártica Chilena.
Øyane består av ni staurar fordelt på to grupper. Samanlagt måler landområdet om lag 200 m2, men meir enn halvparten av dette består av den største av dei. Øyane er bratte og berglendte og dekte med tussokgras.
Ildefonso-øyane er eit viktig hekkeområde for fuglar. Over 86 000 par med klippehopparpingvin lever her og ein har registrert over 47 000 hekkande par av svartbrynalbatross. Elles husar øyane gråhovudalbatross, magellanpingvin, knoppskarv og grålire.
Stewart-øya
Stewart-øya (spansk Isla Stewart) er ei chilensk øy i øygruppa Eldlandet. Øya ligg nordvest for den større Londonderry-øya og nord for den vesle Gilbert-øya. Øya er ikkje busett.
Frihjul
Frihjul er ei mekanisk kopling som er drivende i den eine rotasjonsretninga og frikopla i motsett retning. Det finst ulike typar: nokre er friksjonsbaserte, medan andre er av skralletypen.
Typiske døme på bruk er i navet på syklar og hestedregne slåmaskiner, i skraller for å trekkja til eller løysa boltar.
Pratt Institute
Historie
Pratt Institute blei grunnlagt i 1887, og dreiv då særleg med utdanning innan teknologi, arkitektur og kunst. I dag har det særleg fokus på arkitektur, interiørarkitektur og industriell formgjeving på kandidat- og magisternivå.
Pratt Institute blei grunnlagt og finansiert av oljemannen Charles Pratt (1830–1891) med middel som han hadde tent frå selskapa sine Astral Oil og Charles Pratt and Company. Pratt, som ikkje sjølv hadde fått høgskuleutdanning, ville gje arbeidarklasseungdommar høve til å studera på høgskolenivå. Han kjøpte inn land i heimbyen sin Clinton Hill, og lét oppføra eit skulebygg ved Clinton Avenue, to kvartal frå bustaden sin. Høgskolen var ein av dei fyrste i USA som var open for alle typar studentar.
Familien til Pratt har tatt aktiv del i drifta av skulen. Charles Pratt var den fyrste styraren for høgskolen, i 1887–1891. Han blei etterfølgd i stillinga av den eldste sonen sin, Charles Millard Pratt (1855–1935), i 1891–1893, og deretter av ein annan son, Frederic B. Pratt (1865–1945), i 1893–1937.
Høgskulen har eit av dei eldste offentlege biblioteka i USA.
Brita Bjørgum
Brita Josefsdotter Bjørgum var ein norsk forfattar, lærar og kvinnesaksforkjempar. Ho var blant dei første kvinnesaksaktivistane som skreiv på nynorsk.
Brita Bjørgum var dotter av gardbrukaren og sjølveigar Josef Tollefson og Brita Larsdotter og syster av målaren Nils Bjørgum. Ho vart verande ugift heile livet.
I 1879 tok Bjørgum den lågare lærarinneprøven ved lærarinneskulen på Ølve i Sunnhordland. Deretter arbeidde ho som lærarvikar på Voss.
Ho var ein aktiv kvinnesaksdebattant som var oppteken av røysterett for kvinner, og vert rekna som ein føregangsfigur blant kvinnelege nynorskforfattarar. Ho tok òg til orde for republikk som styreform.
Landplantar
Landplantar er ei plantegruppe som omfattar mange av dei best kjende plantane på jorda. I tillegg til landplantane er det berre enkelte algeartar som kan leva på land. Nokre landplantar har også tilpassa seg eit liv heilt eller delvis i vatn att.
«Ilandstiginga» for om lag 440 millionar år sidan skjedde evolusjonært sett truleg via ferskvatn, ikkje via havkysten. Den næraste evolusjonære slektningen til landplantane er kransalgane.
Inndeling og taksonomi
Den tradisjonelle inndelinga av landplantar var i mosar, karsporeplantar og frøplantar. Av desse gruppene er berre den sistnemnde naturlig. Ei inndeling i naturlege delgrupper er:
Eigenskapar
Fellestrekk (homologiar) for landplantane er kutikulaen som verner planten mot uttørking, og frøemnet. Stamarten til landplantane hadde også ei generasjonsveksling mellom ein sporeproduserande generasjon (sporofytt) og ein generasjon med kjønna formeiring (gametofytt). Til å begynna med var det gametofytten som var det mest fremtredande livsstadiet. Denne var også berar av dei to spesialiserte forplantingsorgana, det hokjønna archegonium og det hannkjønna antheridium. Dette er bevart hjå mosane, men blei endra i evolusjonens løp i stamarten til karplantane.
Utbreiing og artstal
Taltt for dei meir detaljerte gruppene av landplantar er slik: