cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saturnmånen Dione
Oppdagingar av Cassini-sonden
Observasjonar utført av romsonden Cassini har vist at Dione og Tethys er meir aktiv enn kva ein tidlegare har trudd. Begge månane kastar partiklar ut i verdsrommet, noko som tyder på geologisk aktivitet, kanskje til og med vulkanisme.
357 Ninina
357 Ninina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. februar 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Geodesi
Geodesi (gammalgresk. γῆ (gé, «jorda») og δαίζειν (daízeïn, «deler») er vitskapen om oppmålinga og avbildinga av jodeoverflata. Dette omfattar oppmåling av jorda sin geometriske form og oppbygginga av jordoverflata (geoid, terreng), tyngdefeltet og jorda sin orientering i verdsrommet (jordrotasjonen). Geodesien dannar grunnlaget for oppmålinga av jordkloden.
I matematikken blir omgrepet geodetisk brukt om den teoretisk kortaste avstanden mellom to punkt på ei krum flate – den geodesiske linja, noko som motsvarar ein storsirkel (ortodrom) på jordkula.
Mittag-Lefflerbreen
Mittag-Lefflerbreen er ein stor isbre som munnar ut i Austfjorden i Wijdefjorden mellom Dickson Land, Olav V Land og Ny-Friesland på Spitsbergen. Breen har namn etter professor Magnus Gustaf Mittag-Leffler (1846-1927), ein svensk matematikar og medlem i ein svensk-russisk Svalbard-ekspedisjon 1899-1902.
Hovudserien 1951/52
Hovedserien 1951-52 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå juli 1951 til juni 1952. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. vann gruppe A, og gruppe B. I finalen mellom dei to laga vann Fredrikstad 3-1.
Abqaiq
Abqaiq (arabisk بقيق, Biqayq) er eit inngjerda bustadområde og oljeterminal for Saudi Aramco i Austprovinsen i Saudi-Arabia, ørkenen 60 km sørvest for storbyområdet Dhahran-Dammam-Khobar, og nord for Rub' al-Khali, den nest største sandørkenen i verda, som òg vert kalla «Den tomme fjerdelen». Samfunnet vart bygd i 1940-åra av Aramco (no Saudi Aramco). Abqaiq hadde kring 1 500 innbyggjarar i 2012, men med folkesetnaden utafor Saudi Aramco-området er folketalet nærare 30 000.
Préveza
Préveza var åstad for slaget ved Préveza i 1538, der den mindretallige tyrkiske flåten til Barbarossa slo Andrea Doria.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 31 733 innbyggjarar, medan kommunaleininga Préveza hadde 22 853 og tettstaden med same namn 19 042 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Abqaiq
Terrorisme og tryggleik
Abqaiq var åstad for eit forsøk på eit terroriståtak av al-Qaida den 24. februar 2006 med oljeterminalen som mål. Meldinga pressa oljeprisane opp 2 dollar. Øydeleggingane vart haldne attende av Saudi Aramco, som påstod at dei hadde løysingar som gjorde at dei kunne fortsette å produsere olje ved nær maks kapasitet.
Eit moderat til kraftig åtak på Abqaiq kan redusere produksjonen frå 6,8 mill. fat per dag til 1 mill. fat per dag. Hovudføremålet med Abqaiq er å fjerne hydrogensulfid frå råolja og redusere damptrykket, slik at det vert trygt å frakte råolja i tankskip. Abqaiq er det største anlegget i verda for denne prosessen. Eit anna åtak vart stoppa i 2015.
Elva Jade
Jade er ei elv i Niedersachsen nordvest i Tyskland. Ho har sitt utspring nær Oldenburg og munnar ut i bukta Jadebusen i Nordsjøen nær Varel.
Árta
Árta (gresk Άρτα) er ein by og ein kommune i periferieininga med same namn i Ípiros nordvest i Hellas. Han er òg hovudstad i periferieininga. Byen vart i antikken kalla Amvrakía (gresk Αμβρακία). Árta er kjend for den gamle brua over elva Árakhthos, som ligg vest for sentrum. Árta har òg mange ruinar frå antikken og eit gamalt slott frå 1200-talet, eit av dei best bevarte i Hellas. Den rike austromerske historia kan ein òg sjå av dei mange austromerske kyrkjene som ligg her. Den mest kjende av desse er kanskje Panajía Parigorítissa, bygd kring 1290 av despoten Nikeforos.
Árta ligg ved Ártabukta som er kalla opp etter byen.
Historie
I 295 fvt. gjorde Pyrrhus av Ipiros, konge over molossarane, Amvrakía til hovudstad i kongedømet sitt. Han nytta byen som base då han gjekk til åtak på romarane. Pyrrhus vann store, men dyrekjøpte, sigrar mot romarane og vart kjend for uttrykket «pyrrhussiger», som referer til ei utveksling under slaget ved Asculum. I 146 fvt. vart Amvrakía ein del av Romarriket og provinsen Ípiros vart gjeve namnet Epirus Vetus, for å skilje han frå Epirus Nova i aust. Byen er ikkje nemnd under namnet Árta før 1082.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 43 166 innbyggjarar, medan kommunaleininga Árta hadde 27 330 og tettstaden med same namn 21 895 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Saltdalsfjorden
Saltdalsfjorden er ein fjordarm av Skjerstadfjorden i Saltdal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 11 km sørover til Rognan i botn av fjorden.
Valnesfjorden
Fjorden har innløp mellom Mjønes i nordvest og Alvenes i søraust. Tettstaden Straumsnes ligg på austsida av fjorden. Valnesfjordvatnet ligg like aust for fjorden.
Saltdalsfjorden
Fjorden har innløp mellom Gjelbuneset i vest og Langruodden i aust. Bygda Setså ligg på austsida av fjorden litt inn i fjorden. På vestsida ligg grenda Vik inst i bukta som vert danna av Tangodden som stikk nordover i fjorden. Rognan ligg inst i fjorden og her munnar òg Saltelva ut. Vest for munningen ligg Soksenvika og grenda Botn.
Valnesfjorden
Riksveg 80 går langs aust- og nordsida av fjorden.
Venskaben
Venskaben er namnet på eit hus frå 1904 på Asker i Asker kommune. Eigar av huset, som på mange måtar har hatt særs mykje å seie for folket i bygda i lange tider, er Asker kommune.
Saltdalsfjorden
Europaveg 6 går langs heile austsida av fjorden, medan Fv515 ligg på vestsida.
Venskaben
Venskaben vart teikna av arkitekt Ivar Næss, er bygd i tre og vart reist av Asker Venskabelige Forening, ei kvinneforeining som hadde som si einaste oppgåve å skaffe bygda eit forsamlingshus. Huset vart innvigd 17. desember 1904, og hadde opphavleg namnet Asker Festivitets- og Kommunelokale. Kommunen fekk overta bygningen i 1921 som gåve, heilt gjeldfri, men på vilkår av at kvinneforeininga framleis skulle kunne ha møta sine og det årlege juleballet sitt der.
I 1905 flytta Asker heradsstyre og Asker sparebank inn i bygningen. Kommunen hadde kontor her fram til rådhuset i Asker stod ferdig i 1964, medan Asker Sparebank hadde tilhald her fram til 1919. Bygningen har elles vore nytta som tingstad, til kunstutstillingar og som teater- og kinosal, og har i det heile vore sjølve grunnlaget for alt av kulturell verksemd og andre aktivitetar i Askerbygda i lange tider.
Venskaben er i dag brakt attende til si opphavlege prakt, og inneheld lokala Storsalen, Formannskapssalen og Salongen, som vert leigde ut som selskaps- og forsamlingslokale ved ulike høve.
Tunabreen
Tunabreen er ein 23 km lang isbre som strekkjer seg frå Lomonosovfonna til von Postbreen i skiljet mellom Bünsow Land og Sabine Land på Spitsbergen. Breen har fått namnet fordi han ligg mellom Ultunafjella og Langtunafjella.
Vokalar i ulike skriftsystem
Vokalar i ulike skriftsystem<br\> Det varierer ein god del mellom ulike skriftsystem korleis vokalar blir attgjevne.
Semittiske alfabet
På både hebraisk og arabisk var det lenge vanleg å utelata vokalane, ettersom ein alltid kunne vita korleis orda skulle uttalast likevel. Etter som det munnlege språket utvikla seg vart det vanskelegare å vita kva som var den rette vokalen, og ein byrja derfor å markera vokalen med ulike teikn over eller under konsonanten.
Det latinske alfabetet
Dei mest typiske vokalane i det latinske alfabetet er A, E, I, O og U. Y er ein vokal i mange språk, til dømes norsk, men vert brukt som ein j-lyd i andre. W vert òg brukt for ein runda vokallyd i mange språk. Æ/Ä, Ø/Ö og Å vert særleg brukte i skandinaviske språk for å uttrykkja særlege lydar der, medan andre språk bruker andre vokalar eller vokalkombinasjonar for å uttrykkja desse lydane. Norsk Å-lyd vert til dømes skrive med O i dei fleste romanske språka og med AU eller EAU på fransk.
Indisk skrift
I dei ulike indiske alfabeta er vokalane òg sett på sidelinja i høve til konsonantane. Dei kan skrivast over eller under konsonanten, eller smelta saman med han til ein kombinasjonsbokstav.
4. desember
4. desember er den 338. dagen i den gregorianske kalenderen (339. under skotår). Det er 27 dagar att av året.
358 Apollonia
358 Apollonia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 8. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
MESSENGER
MESSENGER (akronym for MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging) var ein NASA-sonde skoten opp 3. august 2004. Han gjekk i bane kring Merkur mellom 17. mars 2011 og 30. april 2015, då han var tom for drivstoff og styrta inn i Merkur på eit venta tidspunkt. Romsonden karaktiserte den mineralske samansetninga til merkuroverflata, den geologiske historia til planeten, naturen til magnetfeltet, storleiken på og forholda i planetkjernen, leita etter flyktige stoff ved polområda og studerte naturen til eksosfæren og magnetosfæren over ein periode på meir enn fire år. Ferda var den første til Merkur på over 30 år - den førre ferda til Merkur var Mariner 10, som avslutta oppdraget ved Merkur i 1975.
Namnet til sonden kjem av at guden Merkur, som var opphavet til Merkur sitt namn, var dei romerske gudane sin bodbringar.
Fyrste nærpassering
Den 14. januar 2008 fann Mercury Flyby 1 stad med ein minsteavstand på 200 km. Under passeringa vart område som hittil var ukjente fotografert. I tillegg vart det òg tatt UV- og IR-skanningar og lasermålingar.
Misværfjorden
Misværfjorden er ein fjordarm av Skjerstadfjorden i Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 15 km sørover til Misvær i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Ljønes i vest og bygda Skjerstad i aust. Litt inn i fjorden ligg grendene Hoset på vestsida og Støvset på austsida. Mellom desse stadane ligg Store Sandøya og frå Støvset går det bru over til øya og vegfylling vidare til Hoset. Brua er ein del av Fylkesveg 7488. Innover i fjorden ligg grendene Bu, Oldereid og Enget på vestsida av fjorden. Ved Enget ligg Oldereid kraftstasjon. På austsida ligg grenda Espenes. Inst i fjorden ligg bygda Misvær.
Riksveg 812 går langs nesten heile vestsida av fjorden. På austsida er det mindre vegar, ytst i fjorden Fv7488 og inst i fjorden Fv7484
Multikøyring
Multikøyring (engelsk multitasking) gjer det mogeleg for eitt operativsystem å køyra fleire prosessar samstundes.
Mange datamaskiner kan berre køyra ein (data)tråd om gongen, men dels for å skapa eit inntrykk av det at skjer samstundes, dels for å effektivt utnytta ulike delar av datamaskina, har datamaskina ei kø av aktive prosessar og byter mellom desse titals gonger per sekund eller oftare. Så lenge datamaskina ikkje er overbelasta opplever eit menneske det som at trådane køyrast samstundes. Datamaskiner med fleire prosessorar kan køyra fleire trådar samstundes, men nyttar vanlegvis likevel den her skildra tidsdelte multikøyringa.
To typar av multikøyring
Det finst to måtar å gå fram for å oppnå multikøyring. Tidsdelt (en: preemptive) og samverkande (en: cooperative) multikøyring. I samverkande multikøyring overlatar kvar prosess frivillig over prosessoren til ein annan prosess med jamne mellomrom, til dømes sjølv om prosessen enno ventar på noko.
Om datasystemet har tilgang til eit tidsavbrot, det vil seia at ei spesiell rutine kan kallast periodisk, kan tidsdelt multikøyring nyttast. Ei særskild rutine, ei skjemalagring ligg på tidsavbrotet. Skjemalagring vel ut i frå ulike kriterier ut den prosessen som som får litt prosessortid og startar denne. Skjemalagring avbryt so prosessen, for å gje ein annan prossess prosessortid.
Fordelen med tidsdelt multikøyring er at sjølv om ein prosess læs seg, so stoggar ikkje heile systemet. Ved samverkande multikøyring læs ein prosess som køyrer heile systemet. Dette er ein fordel for mindre kraftige system der resurssane er avgrensa, eller ved spesielle maskinvareoppsett. Også i realtidssystem, der det vert foretatt determinitisk skjemalagring med garanterte svartider, kan samverkande multikøyring vera ein fordel.
Fimbulisen
Fimbulisen er eit isområde mellom Sassendalen og von Postbreen i Sabine Land på Spitsbergen, om lag 60 km nordaust for Longyearbyen. Sjølve breplatået har eit areal på kring 100 km², medan isen med utløparar dekkjer kring 320 km².
Namnet er henta frå fimbulvinteren i norrøn tradisjon.
Von Postbreen
Breen er oppkalla etter den svenske geologen, kjemikaren og botanikaren professor Hampus Adolf von Post (1822-1911).
Tapio Rautavaara
Kaj Tapio Rautavaara var ein finsk idrettsutøvar, musikar og skodespelar frå byen Nokia. Han tevla fyrst i friidrett og seinare i bogeskyting. I 1948 vart han olympisk meister i spydkast, og i 1958 var han med på Finlands lag som vart verdsmeistrar i bogeskyting. Sin personlege rekord i spydkast, 75,47 m, oppnådde han hausten 1945 i Mänttä. Rautavaara var 190 cm høg og hadde ei tevlingsvekt på 92 kg.
Liv og gjerning
Rautavaara voks opp hos den ugifte mor si. Han arbeidde i ungdomsåra som vegarbeidar, tømmerhoggar og hjelpesmann på ei samvirke-mylne. Under vinterkrigen var han i den finske marinen, som tok lite del i krigføringa. Derimot hadde han frontteneste det fyrste året, 1941-42, av den finske framhaldskrigen. Frå sommaren 1942 og ut krigen var han radiojournalist og rapporterte frå fronten.
Idrett
I 1950-åra byrja Rautavaara med bogeskyting, og vart i 1958 verdsmeister med det finske laget. Før den tid, 1955, vart han individuell finsk meister i bogeskyting.
Musikk og spelefilm
Samstundes som han var aktiv på idrettsbana, vart Rautavaara ein populær songar som turnerte heile Finland. Populariten var særleg stor på 1950-talet og dei alle fyrste 1960-åra. Hans rolege og sentimentale popsongar har vore populære heilt opp til våre dagar, til dømes versjonen hans av Johnny Cash-hiten I walk the Line, på finsk: Yölinjalla. I alt spela han inn 310 songar.
Mellom 1945 og 1970 spela Rautavaara i 20 finske spelefilmar. Oftast hadde han rolla som protagonisten, personen som må løyse striden som er sett i gang av andre.
Endelikt
Rautavaara fall og skadde seg i ein symjehall i Vanda. Han vart teken til sjukehus i Helsingfors, derifrå vart han send heim utan grundig utgreiing. Natta etter døydde han av indre blødningar i hovudet i heimen sin i Helsingfors.
359 Georgia
359 Georgia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Alone in the Universe
Alone in the Universe er det 13. studioalbumet til det britiske rockebandet Electric Light Orchestra (ELO), først gjeven ut som Jeff Lynne's ELO. Namnet kom av at Lynne ikkje ønskte å bli forveksla med mange hyllestbanda og imitasjonsbanda som brukte ELO til å marknadsføre turenane sine. Albumet kom ut 13. november 2015 og var det første albumet med nye originale songar sidan Zoom i 2001, og det andre sidan det originale bandet vart oppløyst i 1986. Albumet fekk generelt gode meldingar og nådde andreplassen på Billboard Top Rock Albums og fjerdeplassen på UK Albums Chart, der det selte til platinaplate.
Medverkande
Andre medverkande
Vepsisk
Vepsisk er eit språk som høyrer til den austersjøfinske språkgreina av den uralske språkfamilien. Ved folketeljinga i Russland i 2010 vart vepsisk snakka av ca. 3 610 menneske på sør- og austsida av Onega, av eit folketal på 5 940 vepsarar.
Vepsisk er det austlegaste av dei austersjøfinske språka, dette gjer språket relevant for sambandet mellom austersjøfinsk og mordvinsk, og for teoriar om dei utdøydde språka merja og muroma.
Dialektar
Vepsisk blir delt inn i tre dialektar, nord- midt- og vestvepsisk:
Karakteristiske drag
Det er relativt små dialektskilnader, og talarar frå dei ulike dialektområda forstår kvarandre relativt godt. Den dialekten som skil seg mest ut er nordvepsisk. Lyden j i byrjinga av ord er endra til palatal d, t.d. ďäŕv «sjø» (fi. 'järvi') og ďoob «(han/ho) drikk» (fi. 'juo'). Likvidane l, n, r er palatalisert, t.d. poigaĺe «til guten» (fi. 'pojalle'). I nordvepsisk har dei lange vokalane uu og ii halde seg, t.d. puu «tre» og hiiŕ «mus», mens yy har blitt diftongisert til [yu], t.d. püu 'pyy'. I andre dialektar er alle dei høge lange vokalane diftongisert, så vi har puo og hieŕ.
Fonologi
Vepsisk har 8 vokalar og 33 konsonantar. Vokalane er dei same som i finsk, her sitert etter bokstavane i skriftspråket: i, e, ä, ü, ö, u, o, a.
Uwe Hohn
Uwe Hohn er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Neuruppin i Brandenburg, som tevla i spydkast for DDR. Han vart europameister i øvinga i 1982, den einaste internasjonale meisterskapen han deltok i. To år seinare vart han den fyrste som kasta spydet over 100 meter. Hohn er 198 cm høg, og hadde i tevlingsvekt på 116 kg.
Vepsisk
Fonologi
I vokalfirkanten, med IPA-symbol, ser systemet slik ut:
Skjerstadfjorden
Skjerstadfjorden er ein fjord i Fauske kommune og Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 32 km austover til Fauske i aust og er ei fortsetjing av Saltfjorden. Medrekna Saltdalsfjorden er lengda 41 km.
Vepsisk
Fonologi
Konsonantane har ein gjennomgåande oppisjon mellom upalataliserte og palataliserte konsonantar, her notert høvesvis x og x’. Plosivar og Frikativar har i tillegg ein distinksjon mellom stemde og ustemde lydar. Vepsisk har i tillegg eigne rekker affrikatar, nasalar, lateralar og rullelydar, som vist i skjemaet:
Geir Aanvik
Geir Aanvik er ein norsk grafikar og kunstmålar.
Han vart utdanna ved Kunstakademiet i Trondheim i 1969 og NTH for form og farge 1974-1976.
Han er delvis inspirert av popkunst og realisme
Skjerstadfjorden
Fjorden har innløp mellom Godøystraumen i nord og Saltstraumen i sør, som går på kvar si side av Knapplundøya. Tverrlandet ligg på nordsida av innløpet Her ligg grenda Naurstad og vågen Vågsbotn. På nordsida går Valnesfjorden nordover til tettstaden Straumsnes. Sør for Valnesfjorden, på sørsida av Skjerstadfjorden, ligg bygda Skjerstad, og frå her går fjordarmen Misværfjorden sørover til Misvær.
Litt aust for Skjerstad ligg bygda Breivik på sørsida. Rett nord for Breivik ligg Venset på andre sida. Midt i fjorden her går halvøya Øynes ut i fjorden og dannar Klungsetvika på nordsida av fjorden. I denne vika ligg grenda Klungset og bygda Røvika. Sjølve Fauske ligg like aust for Klungset, inst i Fauskevika. Eit smalt sund går vidare inn til bukta. Sørover frå Fauskevika går Saltdalsfjorden inn til Rognan i Saltdal kommune.
E6 går langs den indre delen av fjorden til Fauske og så vidare nordover. Frå Fauske og på nordsida av fjorden mot Bodø går Riksveg 80. Langs delar av sørsida går Riksveg 812, Fv553 og Fv554
Vepsisk
Fonologi
Palataliseringa er eit gjennomgripande drag i vepsisk fonologi. Vekslinga mellom fremre og bakre vokalar påverkar konsonantane, og gjør dei palatalisert ved fremre vokalar.
Inventionen und Sinfonien
Inventionen und Sinfonien, BWV 772–801, òg kalla 2- og 3-stemte invensjonar, er ei samling på tretti korte klaverkomposisjonar av Johann Sebastian Bach (1685-1750), som består av femten invensjonar (tostemte kontrapunktiske stykke) og femten sinfoniaer (trestemte kontrapunktiske stykke). Dei vart opphavleg skrivne av Bach som øvingar for studentane sine.
Vepsisk
Fonologi
Diftongane i vepsisk er stigande, og sluttar på i eller u. i er ein nøytral vokal, så vi har vokalane ai, äi, ei, oi, öi, ui, üi u, på si side, dannar diftong med vokalane a, o, ä, ö ( tilau, ou, äu, öu).
Inventionen und Sinfonien
Dei to gruppene er begge arrangerte etter stigande toneart, og kvar gruppe dekkjer femten dur- og mollskalaer.
Vepsisk
Fonologi
Lengde fungerer annleis i vepsisk enn i finsk. Lange vokalar finn vi som regel over suffiksgrense, t.d. joksii ("løpar, ein som spring"), jf. finsk juoksija. På vepsisk er den første i-en del av stammen, og den andre (eller: vokalforlenginga) er agentpartisippet sitt suffiks -i (finsk: -jA). I stammen kan det vere sliknad mellom korte og lange vokalar: I ordparet kuź : kuzele ("seks, til seks") er den første u-en lang, og den andre kort, fordi vokalen i einstava ord er lengre enn vokalen i fleirstava. Skilnaden er ikkje atisk, og blir ikkje markert i skrift.
Inventionen und Sinfonien
Invensjonane vart komponerte i Köthen, medan sinfoniane truleg ikkje vart gjort ferdig før byrjinga av Leipzig-perioden.
Karelsk
Karelsk er eit språk som høyrer til den austersjøfinske språkgreina av den uralske språkfamilien. Karelsk blir snakka av ca. 25 600 av dei ca. 60 800 karelarane i Russland framfor alt i den karelske republikken. Dessutan er det ei diaspora-gruppe i Tver sørvest for Moskva, dei er etterkommarar av karelarar som flykta frå dei svenske okkupantane på 1600-talet. Karelsk språk er ikkje det same som karelske dialektar av finsk.
Vepsisk
Morfologi
Verba har ei eiga refleksivbøying.
Uwe Hohn
Aktiv
Hohn var 20 år gammal då han under EM 1982 i Athen vann gullmedaljen med eit kast på 91,34 m. Han gjekk til topp i ei tevling med fleire sterke prestasjonar, der Heino Puuste frå Sovjetunionen tok sølv med 89,56 m og Hohn sin landsmann Detlef Michel fekk bronse med 89,32 m.
Vepsisk
Indre språkhistorie
Samanlikna med dei andre austersjøfinske språka har vepsisk ein relativt konservativ lydhistorie.
Innanfor morfologien har det derimot skjedd ein del nylagingar.
Tungerygg
Tungeryggen eller dorsum er den fonetiske nemninga på den delen av oversida av tunga som ligg mellom tungebladet (eller lamina) og tungerota (eller radix) - jamfør teikninga til venstre, der tungeryggen ligg ved tala 14 og 15. Ein skil til dels mellom ein bakre del av tungeryggen, posterodorsum (ved talet 14) og ein fremre del, praedorsum (ved talet 15), og til dels ein del mellom desse to, mediodorsum.
Vepsisk
Ytre språkhistorie
I den grad det var tekstar på vepsisk før revolusjonen vart dei skrive med det kyrilliske alfabetet.
Uwe Hohn
Aktiv
Under eit stemne på Friedrich Ludwig Jahn Stadion i Aust-Berlin den 20. juli 1984 vart Hohn den fyrste spydkastaren som nådde over 100 meter med spydet sitt. Rekordkastet målte heile 104,80 meter. Han deltok ikkje i sommar-OL det året, då DDR boikotta leikane i Los Angeles.
Tungerygg
I norsk nyttar ein tungeryggen mellom anna under artikulasjonen av fonema /k/, /g/, /ŋ/ og /ç/. Tungeryggen spelar òg ei viktig rolle i beskrivinga av vokalar, jamfør vokalfirkanten.
Ladestad
Ladestad (bm. ladested) er ei eldre nemning for byar med avgrensa privilegium samanlikna med kjøpstadene. I norsk lovgjeving var det viktigaste praktiske skiljet at ladestadene valde stortingsrepresentantar i lag med dei omkringliggjande landkommunane (herada, medan kjøpstadene valde stortingsrepresentantar for seg. Dette skiljet vart oppheva ved grunnlovsendring i 1952.
Karelsk
Dialektar
Den nordaustlege delen av det austersjøfinske språkområdet består av fleire ulike dialektar og språk, og inndelinga er omstridd. Dei fleste er samd i at det i tillegg til og nord for vepsisk er to ulike språk, karelsk og livvisk (onegakarelsk, fi. livvi eller aunuksenkarjala), med lydisk som enten eit eige språk eller som ei overgangsform mellom karelsk og vepsisk. Desse hovudgreinene er ulike nok til at det har vore umogleg å skape eit felles skriftspråk. No finst det skriftspråk for karelsk (språket handsama i denne artikkelen), livvi, lydisk og for vepsisk.
Ladestad
Mot slutten av 1950-åra var det 20 ladestader med eige kommunestyre i Noreg.
Uwe Hohn
Aktiv
Hohn vart austtysk meister i spydkast i 1984 og 1985. Han la opp i 1986, etter å ha vore plaga av skader og ein mislykka operasjon.
Vepsisk
Ytre språkhistorie
Språka til folkeslaga som vart vurdert som «upålitelege» etter andre verdskrigen mista alle rettane sine i Sovjetunionen. Eitt av desse språka var vepsisk (sannsynlegvis fordi vepsarane (i lag med kolasamane) vart vurdert som for gode vener av finnane). Det vepsiske kyrilliske skriftspråket vart dermed ikkje tatt i bruk att etter krigen.
Forskingshistorie
Den systematiske utforskinga av vepsisk starta med J.A. Sjögren, som på 1820-talet gjorde ei reise til det vepsiske området og slo fast at vepsisk var eit eige språk, og ikkje berre ein dialekt av karelsk eller livvisk eller ein variant av tverkarelsk. Sjögren var framforalt interessert i historia til Nordvest-Russland, og ville undersøke om vepsarane var dei same som tsjudane som var nemnde i russieke hilstoriske kjelder.
Karelsk
Skriftspråk
Etter Oktoberrevolusjonen fekk karelsk eit skriftspråk basert på det latinske alfabetet. Dette vart skifta ut med eit kyrillisk alfabet på midten av 1930-talet. Etter krigen vart karelsk brukt i svært liten grad, i staden var det finsk som vart vald som offisielt språk (attmed russisk) i den karelske republikken. Etter Sovjettida har fleire karelarar tatt i bruk det latinske alfabetet att, me.a. inspirert frå finsk.
Dagens skriftspråk
Det karelske skriftsystemet er basert på finsk ortografi, slik at finnar kan lese karelsk utan store problem. Karelsk skil seg likevel frå finsk, både på grunn av russisk påverknad og interne språklege skilnader.
Bokstavane skrive med caron (hajek) kan skrivast med <h> i staden. Dette er komplisert når det blir to affrikatar etter kvarandre, som i ruochchi «Sverige», og i publiserte tekstar er det č og š som blir brukt.
Vepsisk
Forskingshistorie
Den neste som forska på vepsisk var Elias Lönnrot. Bakgrunnen for denne interessa var framveksten av historisk-samanliknande språkvitskap. Lönnrot, som er mest kjend for å ha gjeve ut Kalevala, skreiv faktisk doktorgrad om vepsisk, Om det Nord-Tschudisca språket (1853).
Den neste som utforska vepsisk var August Ahlqvist. Han gav ut Antckningar i Nord-tschudiskan i 1859, med hovudtrekka av grammatikk og ordforrød, og ei tekstsamling. I forordet nemnde han at desse nord-tsjudane kalla seg sjølv vepsarar.
E.N. Setälä gjorde også feltarbeid blant vepsarane, først i 1889 og deretter i 1916. Han publiserte lite av materialet (det vart gjeve ut av E.A. Tunkelo i 1951; men brukte data i Yhteissuomalainen äännehistoria frå 1890-91. Lauri Kettunen samla også vepsisk materiale (1918-18). Etter dette forska både Lauri Posti, Reino Peltola og Paavo Siro på vepsisk, spesielt i eit junggrammatisk lys. Eit unntak er kettunen, som la vekt på vepsisk syntaks.
Etter andre verdskrigen er det framfor alt ved Petyrozavodsk universitet det har vore forska på vepsisk, av Maria Mullonen og Maria Zaitseva (dialektundersøkingar) og Nina Zaiteva sitt arbeid med syntaks, jf. t.d. N. Zaitseva 2001.
Lykopen
Lykopen (av nylatin lycopersicum, «tomat») er eit karatenoid og ein antioksidant som gjev raudfargen i tomat og vassmelon. Stoffet blir òg brukt som matfarge.
Openberring
Openberring er ei melding menneske får frå eit høgare vesen, ein guddom eller ein gud.
Konkrete hendingar er òg tolka som guddommelege openberringar. Dette var ein del av tankegangen i Det nære austen og den hellenistiske verda i oldtida, og delar av Bibelen er tolka på denne måten. Eit døme på ei slik openberring er eksodus, utferda som israelittane gjorde frå Egypt.
I det nye testamentet er ordet openberring ei omsetjing av gresk Ἀποκάλυψις, 'løfting av sløret', jf. apokalypse.
Openberringa i religion kan kome frå Gud, ein guddom eller representantane deira, som ein engel, og gjev eit ønskt resultat, prinsipp, åtferd, lov og doktrine. Dette resultatet er «realisasjonsprinsippet».
Somme religionar har religiøse skrifter som vert rekna som heilage og openbert av guddomen. Monoteistiske religionar reknar ofte dei heilage skriftene som openberringar, «Ord frå Gud».
Referansar
Openbaring
Borgund stavkyrkje
Borgund stavkyrkje står på Borgund i Lærdal kommune i Vestland. Stavkyrkja er den av dei norske stavkyrkjene som er minst endra sidan ho vart bygd. Kyrkja er ei såkalla langkyrkje med to portalar med utskorne figurar i skipet (ein portal mot vest, ein mot sør), og ein portal i koret (mot sør), svalgang på alle sidene, og drakehovud på gavlane. Dendrokronologiske undersøkingar (årringdateringar) har vist at furutrea som er nytta som tømmer i kyrkja, vart felte vinteren 1180–1181. Difor kan ein rekne med at kyrkja vart reist før år 1200. Den nye Borgund kyrkje står like ved.
Kyrkja skil seg frå dei fleste andre stavkyrkjene ved at indret ikkje er blitt særleg endra sidan reformasjonen. Bortsett frå preikestolen og altartavla er interiøret i Borgund, som den firkanta døypefonten i kleberstein, framleis som ho var i mellomalderen.
Staden kyrkja ligg på, har merke etter eit eldre bygg, som kan ha vore ei tidlegare kyrkje eller eit gammalt hov.
Ein klokkestopul (eit frittståande klokketårn) frå mellomalderen står sør for kyrkja. Stopulen er den einaste her i landet som skriv seg frå mellomalderen.
Borgund stavkyrkje er det folk flest ser for seg når dei tenkjer på stavkyrkjer; tak over tak, spir over spir og drakehovud på møna. Dei fleste av dei andre bevarte mellomalderstavkyrkjene ser ikkje slik ut, og dei som gjer det gjer det fordi dei vart ombygde til å likne på Borgund-kyrkja på slutten av 1800-talet. Unntaket er Heddal stavkyrkje som hadde alle taka og spira sine allereie før I. C. Dahl og andre byrja interessere seg for stavkyrkjene på 1800-talet. Andre stavkyrkjer, som Flesberg stavkyrkje og Torpo stavkyrkje, veit ein at har meir Borgund-liknande utsjånad tidlegare.
Nokre av dei mest kjende av dei andre bevarte stavkyrkjene vart på slutten av 1800-talet rekonstruerte og reparerte med Borgundkyrkja som forelegg, det gjeld Hopperstad stavkyrkje, Gol stavkyrkje og Vang stavkyrkje. Det gjaldt også Fantoft stavkyrkje som sidan gjekk tapt i brann. Fantoft-kyrkja er sidan attoppbygd som kopi. Det er også bygd kopiar av den gjennoppbygde Gol stavkyrkje på Gol og i Beiarn, desse liknar utantil meir på Borgundkyrkja enn på Gol stavkyrkje slik ho såg ut før ho var flytt frå Gol. Borgundkyrkja har vore direkte inspirasjon for andre stavkyrkjer bygd i moderne tid, som Chapel in the Hills i Sør-Dakota og Gustav-Adolf-Stabkirche i Hartz i Tyskland.
Dei bevarte mellomalderstavkyrkjene er berre ein svært liten prosent av dei som har vore. Det er lite truleg at dei kan gje eit tilfredsstillande bilete av korleis stavkyrkjer flest såg ut i mellomalderen. Både talet på bevarte stavkyrkjer og det snevre området dei er frå, gjev berre eit ørlite glimt av det som ei gong var. Somme meiner at dei små og enkle kyrkjene som Haltdalen stavkyrkje og Hedared stavkyrkje er nærare den typiske stavkyrkja enn det Borgundkyrkja er, men like fullt er det ho som er ikonet mellom stavkyrkjene.
Sergej Martsjuk
Sergej Vasiljevitsj Martsjuk var ein russisk skeiseløpar frå Moskva som representerte Sovjetunionen. Han vart europameister i 1978.
Martsjuk representerte Sovjetunionen internasjonalt fyrste gongen i 1973-sesongen. I 1977 vart han fjerdemann då firkamp-VM fann stad i Heerenveen. Same sesongen vart han den fyrste som gjekk under fire minuttar på 3 000 meter då han fekk notert 3.56,65 på Medeobana i mars månad. Tida vart aldri godkjend som verdsrekord, og det skulle gå heile 15 år før nokon gjekk distansen fortare.
Vinteren 1978 vann Martsjuk europameisterskapen på Bislett stadion i Oslo framom nordmennene Sten Stensen, Jan Egil Storholt og Kay Stenshjemmet. Ein månad etter EM kom han på bronseplassen i VM 1978 i Göteborg, slått av verdsmeister Eric Heiden frå USA og førnemnde Storholt. Ved EM 1979 vart Martsjuk nok ein gong nummer tre, nordmennene Storholt og Stenshjemmet tok dei to fyrste plassane i meisterskapen. Etter tiandeplass i VM 1980 forvann Martsjuk frå skeisearenaen.
360 Carlova
360 Carlova er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Tettstader i Finnmark
Det er 26 tettstader i Finnmark fylke. Av dei kallar desse seg by: Alta, Hammerfest, Honningsvåg, Kirkenes, Vadsø og Vardø.
73,8% av dei som bur i Finnmark bur i tettstadene, medan landsgjennomsnittet er 78,9%. I Båtsfjord bur heile 99,2% av innbyggjarane i kommunen i tettstad, noko som er det nest høgste talet for nokon kommune i Noreg, berre i Oslo er talet høgare (99,7%). To av Finnmarkskommunane har ingen tettstader, det gjeld Kvalsund og Nesseby.
5. desember
5. desember er den 340. dagen i den gregorianske kalenderen (341. under skotår). Det er på denne dagen 26 dagar att av året.
Tettstader i Finnmark
Kort gjengjeve er SSB sin definisjon på tettstad ein stad med over 200 busette, der avstanden mellom husa ikkje er meir enn 50 meter. Sjå artikkelen tettstad for nærare informasjon om tettstadsomgrepet.
Til grunn for listene ligg rapporten «Tettsteder. Folkemengde og areal, etter kommune. 1. januar 2009» frå Statistisk sentralbyrå.
Tettstadane i Finnmark etter kommune
Talet i parentes etter tettstadnamnet er innbyggjartalet.
{| class="wikitable" Alta
Berlevåg
Båtsfjord
Gamvik
Hammerfest
Hasvik
Karasjok
Kautokeino
Kvalsund Det er ingen stader som kjem inn under SSB sitt tettstadomgrep i Kvalsund.
Lebesby
Loppa
Måsøy
Nesseby Det er ingen stader som kjem inn under SSB sitt tettstadomgrep i Nesseby.
Nordkapp
Porsanger
Sør-Varanger
Tana
Vadsø
Vardø
Tidlegare tettstader
Desse har tidlegare vore definerte som tettstad av SSB, men er det ikkje lenger no.
Referansar
Tettsteder i Finnmark
NM i skiskyting 2003
Noregsmeisterskapen i skiskyting 2003, den 45. i rekka, vart avvikla i dagane frå 28. til 31. mars 2003 i Tromsø.
10 km
Dato: 28. mars 2003
Stad: Tromsø
<br style="clear:both;" />
12,5 km jaktstart
Dato: 29. mars 2003
Stad: Tromsø
<br style="clear:both;" />
20 km
Dato: 2003
Stad: Tromsø
<br style="clear:both;" />
4 x km stafett
Dato: 30. mars 2003
Stad: Tromsø
<br style="clear:both;" />
And the Ass saw the Angel
And the Ass saw the Angel er ei bok skriven av Nick Cave. Den kom ut første gongen i 1989. Boka har seinare vorte omsett til eit utal språk, mellom anna norsk; første gongen i 1994 og seinare nytt opplag i «AlfaOmega-serien» på Aschehoug i 2002. På bokmål heiter boka Eselet så Herrens engel.
Standardavvik
Ein av grunnane til at standardavviket er ein viktig parameter, er Tsjebysjevs ulikskap som seier at dei fleste verdiane i eit datasett vil liggje i nærleiken av gjennomsnittet, der «i nærleiken» er definert ved hjelp av standardavviket.
NM i skiskyting 2003
5 km
Stad: Tromsø
And the Ass saw the Angel
Eselet så Herrens engel tek for seg ekstremt religiøs pietisme i eit oppdikta sørstatssamfunn (Sørstatane i USA). I boka let Cave hovudpersonen Euchrid Eucrow vere forteljaren, som er ein gut i tenåra og den einaste attlevande av ein innavla og særs valdeleg familie. Gjennom heile boka les ein kva den ustabile guten tenkjer om det han sjølv gjer og det som hender rundt han.
Standardavvik
Standardavviket vart introdusert av Francis Galton mot slutten av 1860-talet.
NM i skiskyting 2003
5 km
<br style="clear:both;" />
And the Ass saw the Angel
Tittelen kjem frå kapittel 22, vers 23, i 4. Mosebok i Bibelen, der Balaam ikkje ser herrens engel, medan eselet ser han.
Standardavvik
Definisjon
Viss vi har ein gjeven populasjon x1, ..., xN av reelle tal så er gjennomsnittet gjeven ved
og standardavviket definert som
NM i skiskyting 2003
10 km jakstart
Dato: 29. mars 2003
Olboge
Olboge (norrønt ǫl(n)bogi, samansett av alen og boge; bokmål albue) er leddet mellom overarmsbeinet (humerus) og olbogebeinet (ulna) i armen.
NM i skiskyting 2003
10 km jakstart
Stad: Tromsø
Standardavvik
Definisjon
Standardavviket til ein stokastisk variabel X er definert som
derE(X) er forventningsverdien til X.
NM i skiskyting 2003
10 km jakstart
<br style="clear:both;" />
Standardavvik
Definisjon
Viss ein har gjeve stikkprøver x1,...,xn frå ein større populasjon, blir det empiriske standardavviket definert som
NM i skiskyting 2003
15 km
Dato: ?. mars 2003
Standardavvik
Relativt standardavvik
Ved å dividere standardavviket med gjennomsnittsverdien får ein relativt standardavvik. Dette blir som regel oppgjeve i prosent.
NM i skiskyting 2003
15 km
Stad: Tromsø
Standardavvik
Måleeining
Standardavvik har som regel same nemning som måleeininga til verdien i datasettet. Eit unntak er for verdiar som har prosent som nemning. Sidan ein differanse mellom to prosentmålingar har eining prosentpoeng, vil standardavviket til slike datasett ha eining prosentpoeng. Det blir likevel ofte gjort feil med dette, og prosent blir brukt som nemning òg for standardavviket, noko som gjer det uklart om det er snakk om eit vanleg standardavvik eller eit relativt standardavvik.
NM i skiskyting 2003
15 km
<br style="clear:both;" />
3 x 6 km stafett
Stad: Tromsø
Hovedserien 1952–53
Hovedserien 1952-53 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå august 1952 til juni 1953. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. vann gruppe A, og gruppe B. I finalen mellom dei to laga vann Larvik Turn 3-2.
Dennis Bergkamp
Dennis Nicolaas Maria Bergkamp er ein nederlandsk tidlegare fotballspelar frå Amsterdam som hadde stor suksess med klubbane Ajax og Arsenal FC. FIFA kåra han to gongar til ein av verdas tre beste fotballspelarar. Bergkamp var midtspiss i Ajax. I Arsenal var han indreløpar fram til han runda 30 år, sidan mest playmaker på midtbana.
Klubbspel
Bergkamp fekk sin Ajax-debut i desember 1986. Fem månader seinare var han innbytar då Ajax vann finalen i cupvinnarcupen 1987 med 1-0 mot Lokomotive Leipzig. I tida 1990-93 vart han nederlandsk seriemeister, UEFA-cupvinnar og nasjonal cupvinnar med den nederlandske toppklubben. Sommaren 1993 vart han overført til italienske Inter Milan. Sjølv om Bergkamp våren 1994 vann sin andre UEFA-pokal, stagnerte han spelemessig. Dermed vart Arsenal FC hans neste klubb frå juni 1995. Gjennom dei neste 11 sesongane bidrog Bergkamp sterkt til at London-klubben i den perioden kjempa jamt med Manchester United om å hanke heim dei største pokalane i engelsk fotball. Bergkamp vann tre ligatitlar og fire nasjonale FA-pokalar med Arsenal. Han la opp våren 2006.
Landslagsspel
Bergkamp spelte 79 kampar for Nederland sitt landslag. Han debuterte i september 1990 mot Italia i Palermo. Nær ti år seinare, den 29. juni 2000 i fødebyen Amsterdam, spelte han sin siste landskamp mot nettopp Italia. Semifinalekampen under Fotball-EM 2000 enda mållaus, før Italia vann straffeskytinga. Bergkamp deltok i tre europameisterskap; 1992, 1996 og 2000, og verdsmeisterskapane 1994 og 1998. Han skåra heile 37 landslagsmål. Særleg vert han hugsa for målet som avgjorde kvartfinalekampen mot Argentina under VM 1998.
Øystein Eliassen
Øystein Eliassen var ein norsk lokalpolitikar
Bakgrunn
Eliassen vart fødd på Ikornnes i 1922 av foreldre Anna f. Grebstad og Erling Eliassen. Etter få år flytte familien til Vik og seinare Aure.
I undomsåra var han med i speidaren, losjen og styremedlem i Sykkylven fril. ungdomslag og Sykkylven idrottslag (kasserar). Eliassen var med og starta Sykkylvsbladet og var forretningsførar der frå starten av.
Kulturelt og politisk arbeid
Det kulturelle arbeidet førte han inn i politikken. Han vart vald inn i kommunestyret første gong i 1945 for perioden 1946-1947 Etter ei pause vart han vald inn på nytt frå 1/1-1956. Han gjekk først ut 31/12-87, i alt 34 år. I formannskapet var han medlem i 16 år, ordførar 6 år (1970-75) og varaordførar dei to åra før. Han sat i fleire kommunale nemnder: trygdekassestyret, tomtetingingsutvalet, formann i idrottutvalet, formann i opplysningsrådet, formann i bygdesoge- og museumsnemnda frå og med 1974, formann i forliksrådet frå 1967.
Prosjekt som vart løyste i hans tid i politikken var ny sjukeheim, småbåthamn på Aure, ny prestebustad, byggefelt i: Tusvik, på Ikornnes, i Straumgjerde, Grebstadlia på Grebstad og i Ramstaddal.
Fylkespolitikar
I fylkestinget møtte han som vald representant 1970/75. I 1975 melde han seg ut av Det Norske Arbeidarpartiet som han hadde representert til no og stilte på Upolitisk fylkesliste og vart vald for åra 1976/83. I alt sat han fire år på fylkestinget, derav 8 år i fylkesutvalet. Han var med i ei rekke nemnder på fylkesplan. Han vart også vald som fylket sin representant i styret for L/L Tussa Kraft, Møre og Romsdal Materialprøvingsanstalt og Sykkylven skule-, dagheim- og internat. Han var formann heile tida 1970-1987 i A/S Aursnes Férjekai som finansierte ny riksveg Aure -   Aursnes, flytting av ferjeleiet frå Aure til Aursnes 1973, og ny riksveg Aure - Tynes 1986. Han var også formann i byggenemnda for ny kai på Aure (ferdig 1986) og var i styret for Sykkylven Godsterminal A/S som bygde nytt terminalbygg i 1986.
Moncalieri
Moncalieri er ein by i provinsen Torino i regionen Piemonte i Italia. Han har om lag 55 000 innbyggjarar og ligg om lag 9 km sør for Torino. Byen er kjend for slottet som ligg her, bygd på 1100-talet og utvida på 1400-talet. Slottet vart seinare favorittresidensen til Maria Clotilde og Victor Emmanuel II av Italia. Det er ein del av verdsarvstaden Residensane til kongehuset Savoie.
Historie
Moncalieri vart grunnlagd i 1228 av nokre innbyggjarar frå Testona (i dag ein frazione i kommunen Moncalieri) som ein tilfluktstad for åtak frå Chieri. Den korte vegen til Po og ei bru over ho her gjorde at byen voks godt og etter kvart vart ein fri kommune som husa fleire klosterinstitusjonar.
På 1600-talet kom han inn under Huset Savoie, som ofte budde i slottet her om sommaren. Under samlinga av Italia var han åstad for den kjende kunngjeringa i Moncalieri. Byen har halde på tradisjonen som ein sommarleg ferieby og husar i tillegg mange høgteknologiske bedrifter.
Saturnmånen Rhea
Rhea er den nest største av månane til Saturn. Han vart oppdaga i 1672 av Giovanni Domenico Cassini. Kratera på overflata har diameter opp til 75 km og fordelinga er irregulær, som tyder på ei variert geologisk historie. Tettleiken er særleg høg på den nordlege halvkula. Rhea har i følgje målingar med Cassini-sonden, ein særs tynn atmosfære.
Sasha Cohen
Alexandra Pauline «Sasha» Cohen er ein amerikansk kunstløpar. Ho er regjerande amerikansk mester, og tok sylv under OL 2006 i Torino.
Olav Engelbrektssons jordebok
Olav Engelbrektssons jordebok vart sett opp av erkebiskop Olav Engelbrektsson omkring 1533 under namnet Register paa Sancte Oluffs Ioerdher. Jordeboka lister opp eigedommar som høyrde til erkebispestolen i Nidaros, men registeret er ikkje like fullstendig som Aslak Bolts jordebok.
Trykte utgåver
Riksarkivet gav ut ei trykt utgåve av jordeboka i 1926.
Kjelder
Chr. Brinchmann og Johan Agerholt: Olav Engelbrektssøns jordebog - Register paa St. Olavs jorder Norges Rigsarkiv 1926
30. desember
30. desember er den 364. dagen i den gregorianske kalenderen (365. under skotår). Det er 1 dag att av året.
Paula Radcliffe
Paula Jane Radcliffe er ein britisk tidlegare langdistanseløpar frå Northwich i Cheshire. Ho vart europameister på 10 000 meter i 2002 og verdsmeister i maraton i 2005. Med tida 2.15.25 er Radcliffe verdsrekordhaldar i maraton, sett under London maraton i 2003, eit løp ho elles vann tre gongar; 2002, 2003 og 2005. Også i New York maraton har ho sigra ved tre høve; 2004, 2007 og 2008.
Aktiv
Både i 2001 og 2002 vann Radcliffe VM-gull i terrengløp, og i desember 2003 vart ho europameister i terrengløp. I den same perioden kom også hennar største prestasjone på bane, ho vann gullmedaljen på 10 000 meter under EM 2002. Vinnartida 30.01,0 er britisk rekord og i 2015.
I 2002 byrja Radcliffe å satse på maratondistansen, og sigra i London maraton på tida 2.18.54, ny verdsrekord. Eit halvår seinare, 13. oktober 2002, forbetra ho sin eigen verdsrekord til 2.17.18 då ho vann Chicago maraton. Nøyaktig eit halvt år etter rekordløpet i Chicago, forbetra ho verdsrekorden enno ein gong. Vinnartida 2.15.25 er framleis (2015) den beste maratontida av ei kvinne.
Radcliffe var favoritt til å vinne gullmedaljen i OL i Aten samme år, men mageproblemn førte til at ho braut etter 36 km. Fem dagar seinare braut ho også 10000 m, åtte rundar før mål. Ho kom sterkt tilbake og vann sitt neste løp, New York City maraton 2004. Våren 2005 vann ho London maraton for tredje gong og i august vann ho VM-gull i maraton under VM i Helsinki. Ho deltok i Sommar-OL 2008 og hamna langt nede på resultatlista.
Personlege rekordar
Alle tidene, unnateke 1500 m, er britiske rekordtider i 2015.
361 Bononia
361 Bononia er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 11. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Kavála
Kavála (gresk Καβάλα), òg kalla Kavalla, er ein by og kommune i periferieininga med same namn i periferien Aust-Makedonía og Thráki i Hellas. Byen er òg hovudstad i periferieininga og den største hamnebyen i Gresk Makedonia. Han ligg vakkert til ved Kaválabukta, ovanfor øya Thásos.
Historie
Han vart opphavleg grunnlag av kolonistar frå Páros på 500-talet fvt., som kalla han Neapolis («ny by»). Neapolis var ein by i Makedonia. Han var sannsynlegvis same by som Daton (Δάτον), kjend for gullgruvene sine (Herod. ix. 75).
Han vart ein romersk civitas i 168 fvt. og var base for Brutus og Cassius i 42 fvt. før dei tapte slaget ved Fílippi. Paulus gjekk i land ved Kavála på den første reisa hans til Europa. Under Austromarriket vart byen kalla Khristoupolis av grekarane og Morunets av lokale bulgarar.
Kavála var ein del av Det osmanske riket frå 1371 til 1912. Mehmet Ali vart fødd her i 1769.
Administrativ inndeling
Frå 2011 omfattar kommunen òg den tidlegare kommunen Fílippi. Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 70 501 innbyggjarar, medan kommunaleininga Kavála hadde 58 790 og tettstaden med same namn 54 027 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Landegodefjorden
Landegodefjorden er ein fjord i Bodø kommune i Nordland. Fjorden ligg mellom øya Landegode i i nordvest og Nordstranda nord for sjølve Bodø i søraust. Han strekkjer seg 18 km nordaustover til Misterøya der Mistfjorden går austover.