cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kenneth Waltz
Forklåring framfor spådom
I Theory of International Politics predikerte Waltz at den kalde krigen ville halda fram godt inn i det 21. hundreåret. Dette hugskotet viste ikkje nødvendigvis ein inkonsistens i Waltz sentrale teori, for di denne søkte å forklåra stabile trekk ved det internasjonale systemet framfor endringar. Dette gjorde han greie for eksplisitt når han skreiv at dette ikkje var ein teori om utanrikspolitikk. Dimed hadde han ikkje som sentralt mål å spå eller forklåra spesifikke statlege handlingar, som til dømes oppløysinga av Sovjetsamveldet.
Oppløysinga av Sovjetsamveldet er utanfor den forklårande rekkjevidda til teorien. Teorien skildrar berre generelle åtferdsprinsipp, som igjen styrer relasjonane mellom statane i eit anarkisk system, og ikkje spesifikke handlingar utført av desse. Waltz påpeika i det omstridde verket sitt frå 1979 at det ein normalt forventar frå ein god teori, er forklåringar, og ikkje spådomar. Sjølv om teorien hans ikkje kunne føresjå oppløysinga av Sovjetsamveldet, forklåra likevel teorien på ein relativt dekkjande måte, tydinga av bi- eller multilaterale system for maktfordelinga i det internasjonale statssystemet. Hermed hevda Waltz at eit bipolart system var meir stabilt enn eit multipolart system.
Som dei fleste andre nyrealistar aksepterte Waltz at globalisering skapa nye utfordringar overfor statane, men han avviste at rolla til statane i det internasjonale systemet var i ferd med å verta veikt. Dette grunngav han med at ingen ikkje-statleg aktør kunne konkurrera med statane som hadde stor yteevnene. Waltz meinte derimot at globaliseringsprosessane som akselererte i 1990-åra berre var eit kortvarig fenomen, og at statane har utvida funksjonane sine i respons til ei akselererande global endringstakt.
Prisar og utmerkingar
Årleg deler American Political Science Association i USA ut ein Kenneth N. Waltz Dissertation Award til den beste avhandlinga innan internasjonale tryggingsstudiar og våpenkontroll.
Waltz vart æresdoktor ved Universitetet i Makedonia i Hellas, Københavns Universitet, Nankai universitetet, Aberystwyth University og Oberlin College.
Dekningsområde
Mobildekning
Nordfold
Nordfold er eit sokn og ein tidlegare kommune i Nordland fylke. Den tidlegare kommunen omfatta landet på begge sider av Nordfolda og armane der. Kommunen vart oppretta ved deling av Nordfold og Kjerringøy i høvesvis Nordfold og Kjerringøy kommunar, 1964 lagt til høvesvis Sørfold (Mørsvikområdet) og Steigen (resten av kommunen). Soknet svarar til den delen av kommunen som vart lagt til Steigen og høyrer til Steigen prestegjeld. Nordfold kyrkjestad er endepunkt på fylkesveg 81 som frå 1990 gir Steigen ferjefritt samband med E 6.
Kjelder
Nordfold (kommune)
Neptunmånen Psamathe
Psamathe er ein av månane til Neptun. Banen hans liknar på den til Neso, og dei to objekta kan vera delar av ein større måne som gjekk i oppløysing for mange milliardar år sidan.
Psamathe vart oppdaga 29. august 2003 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan T. Kleyna med Subaru-teleskopet på Hawaii.
Hofit
Hofit (hebraisk skrift חוֹפִית, tyder Kystnær) er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Han ligg på kysten av Middelhavet nær Netanya og høyrer til Heferdalen regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 780.
Landsbyen vart grunnlagd tidleg i 1950-åra for arbeidarar som ønskte eit jordbruksliv. Dei første innbyggjarane flytta inn i 1952, og landsbyen vart offisielt anerkjent i 1955. Namnet kjem av nærleiken til sjøen.
Neptunmånen Neso
Neso er ein av månane til Neptun. Banen hans liknar på den til Psamathe, og dei to objekta kan vera delar av ein større måne som gjekk i oppløysing for mange milliardar år sidan.
Neso vart oppdaga i 2002 av Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Tommy Grav, Wesley C. Fraser og Dan Milisavljevic med Blanco-teleskopet ved Cerro Tololo-observatoriet i Chile.
Avicii
Tim Bergling, betre kjend som Avicii og Tim Berg, var ein svensk disc jockey, remixar og plateprodusent. Debutalbumet hans Seek Bromance nådde topp 20-listene i mange land, inkludert Frankrike, Belgia, Storbritannia, Noreg og Sverige. Han er kjend for fleire megahits som «Hey Brother», «Waiting for Love», «Wake Me Up», «Levels» med fleire. Artistnamnet sitt henta han frå Avīci, det lågaste nivået av Naraka - tilsvarande helvetet i buddhismen.
Karriere
Første albumet til Avicii, True vart gjeve ut i 2013, til stor suksess. Her finn vi m.a. «You Make Me», «Hey Brother» og «Wake Me Up» som alle vart vellykka singlar. Den 27. februar 2014 vart «Wake Me Up» den mest spelte songen i heile verda, med over 200 millionar avspelingar på strøymetenesta Spotify. Songen vart også den første i verda som nådde grensa på 200 millionar, og dette tilsvara i gjennomsnitt 850 000 avspelingar sidan han vart sleppt i juni året før. Til då hadde «Radioactive» av Imagine Dragons vore den mest spelte songen med 182 millionar avspelingar.
Andrealbumet Stories frå 2015 vart ikkje fullt så populært som True, sjølv om vi m.a. finn hits som «Waiting for Love» på dette. I 2016 hadde Avicii vorte ei superstjerne med millionar av fans spreidd rundt om i verda. Dette året bestemte han seg for å slutte med turnélivet, m.a. på grunn av sviktande helse. I 2014 hadde han fått fjerna blindtarmen og galleblæra, og måtte avlyse fleire show for å kome seg til hektene. Han var open om at han leid av betennelse i bukspyttkjertelen, dels på grunn av høgt alkoholforbruk. Han skreiv eit ope brev til fansen i 2016 om at han slutta å turnere, og til pressa forklarte han også at han kjende seg ukomfortabel med konsertlivet fordi han var innovervendt som person. Dette året gjorde han likevel bl.a. ein konsertserie på Bahrain Grand Prix før han gjennomførte det siste showet sitt på Ibiza den 28. august. I 2017 gav Avicii ut EP-en Avīci der hitar som «Without You» og «Lonely Together» er med. Same året vart det også gjeve ut ein dokumentarfilm om livet til artisten: Avicii: True Stories.
Helseplager og dødsfall
I biografien Tim - The Official Autobiography of Avicii vert det brukt utdrag frå dagbøkene hans, også medan han var innlagd på ulike klinikkar for alkohol- og stoffmisbruk i tillegg til psykiske helseplager. Den siste tida i livet var han svært oppteken av indisk meditasjon, og mediterte fleire timar om dagen. Dagen før dødsfallet vart faren kontakta av ein kjenning som Bergling hadde møtt på reisa til Oman. Personen var uroleg for han fordi han korkje åt eller snakka. Det vart den same personen som også måtte ringe faren for å informera om sjølvmordet. Den 20. april 2018 vart Tim Bergling funnen død innandørs i Muskat i Oman, 28 år gamal. Det vart seinare klårt at det dreidde seg om eit sjølvmord - faren har seinare uttala at han ønskjer at det vert kalla for det det var.
Ettermæle
I 2019 vart eit nytt album av Bergling gjeve ut posthumt, det fekk namnet TIM. Ein av singlane herifrå, «SOS«, hadde vokal av Aloe Blacc og gjorde det godt på salslistene. Alle inntektene frå albumet gjekk til familiestiftinga Tim Bergling Foundation som har til føremål å motverka psykisk uhelse og sjølvmord. Den 5. desember same året vart det også halde ein minnekonsert for Avicii på Friends Arena til inntekt for Tim Bergling Foundation. Blant artistane som opptredde var Aloe Blacc, Rita Ora og Sandro Cavazza.
Bergling vart gravlagd i heimbyen Stockholm. Det har også vorte avgjort at han vil få ein minneplass oppkalla etter seg i byen. Arenaen Globen har no offisielt skift namn til Avicii Arena til ære for artisten.
Manfred Kaltz
Manfred Kaltz er ein tysk tidlegare fotballspelar frå Ludwigshafen am Rhein som vart europameister med Vest-Tyskland i 1980 og vann Europacupen med Hamburger SV i 1983.
Klubbspel
Kaltz var ein høgreback med stor løpskraft. Han spelte 581 kampar i den vesttyske bundesligaen i åra 1971 til 1991, alle saman på Hamburger Sportverein, og skåra 76 ligamål. Med laget sitt vart han vesttysk cupmeister i 1976, vinnar av Cupvinnarcupen 1977 og vesttysk ligameister i 1979, 1982 og 1983. Etter finaletap mot Nottingham Forest i Europacupen 1980 og mot IFK Göteborg i UEFA-cupen 1982, lukkast Hamburg og Kaltz å vinne Europacupen 1983 med 1-0 over Juventus i finalen. Sin siste triumf med laget sitt opplevde Kaltz då han i 1987 for andre gong var med å vinne den nasjonale cupmeisterskapen.
Landslagsspel
Kaltz debuterte på det vesttyske landslaget i september 1975, men det var fyrst i 1977 han fekk plass i fyrsteellevaren. Han spelte alle seks kampane til Vest-Tyskland under fotball-VM 1978 og deltok i fire kampar då Vest-Tyskland vann EM i fotball 1980, men var ikkje med i finalen. Derimot var han på bana då Vest-Tyskland tapte VM-finalen 1982 med 1-3 mot Italia. I februar 1983 spelte han i Lisboa sin 69. og siste landskamp. Han skåra åtte landslagsmål.
Fylkesveg 837 (fleirtyding)
Fylkesveg 837 finst i fleire fylke i Noreg:
Street Hassle
Street Hassle er det åttande studioalbumet til den amerikanske musikaren Lou Reed, gjeve ut i februar 1978 på Arista Records. Richard Robinson og Reed produserte albumet. Det er det første kommersielt utgjevne popalbumet som nytta binaural innspelingsteknologi. Street Hassle består av både konsertopptak (med ekstraspor lagt oppå i studio) og studioopptak.
Produksjon
Arista-direktøren Clive Davis oppfordra Reed til å fokusere og utvide tittelsporet, «Street Hassle», som førte til ein song i tre delar med ei lengd på 11 minutt. Det var den einaste songen som vart fullstendig skriven og spelt inn i studio, med ein tekst av Reed som enda med «Tramps like us, we were born to pay». Etter at lydteknikaren meinte at linja høyrte til nokon andre, drog dei begge opp ein etasje, der Bruce Springsteen arbeidde på det fjerde albumet sitt, seinare kalla Darkness on the Edge of Town. Ikkje berre let Springsteen Rede få nytte frasen frå «Born To Run», han song personleg linja etter ønske frå Reed. Opptaket vart gjort på eitt til to forsøk. Springsteen vart ikkje oppført i plateomslaget for å ha sunge linja på Street Hassle, fordi han var under kontrakt med Columbia Records.
Binaural innspeling
Innspelinga av Street Hassle var kjend for at Reed og medprodusenten hans valde å bruke ein eksperimentell mikrofonteknikk kalla binaural innspeling. I binauralinnspeling vert to mikrofonar plasserte i studio i eit forsøk på å etterlikne stereolyden for nokon som faktisk er i same rommet som artistane og instrumenta. For innspelinga og konsertopptak til Street Hassle, nytta lydteknikarar ein mannekengdukke med mikrofonar på kvart øyre. Binaurale innspelingar er vanlegvis berre effektive når lyttaren høyrer på albumet med hovudtelefonar, og fungerer ikkje like effektivt gjennom stereohøgtalarar.
Det binaurale innspelingssystemet som Reed nytta vart utvikla av Manfred Schunke frå det tyske selskapet Delta Acoustics. Schunke står oppført som lydteknikar på Street Hassle. Reed fortsette å bruke binaurale innspelingar på to album til, konsertalbumet Live: Take No Prisoners i 1978 og studioalbumet The Bells i 1979.
Songar og komposisjon
Street Hassle inneheld ein song som opphavleg vart skriven av Reed medan han var i The Velvet Underground, i dette tilfellet «Real Good Time Together», som tidlegare hadde kome ut i 1974 på 1969: The Velvet Underground Live. «Dirt» handlar visstnok om den tidlegare manageren hans, Steve Katz.
AllMusic-redaktøren Mark Deming har skrive at «tittelsporet, eit poetisk tonedikt i tre satsar om livet i gatene i New York, er eit av dei mest dristige og sterkt rørande augneblinka i solokarrieren til Reed.» Biografen Anthony DeCurtis skreiv at albumet i stor grad var motivert av og representerte slutten av det tre år lange forholdet mellom Reed og Rachel Humphreys, ei transkvinne ein trur døydde av AIDS i 1990. DeCurtis oppsummerte tittelsporet som «eit slags rekviem for forholdet til Reed og Rachel.» I ein artikkel frå 1979 i Rolling Stone, refererte Mikal Gilmore til Humphreys som «raison d'être» eller «føremålet» med heile albumet.
Mottaking
Street Hassle vart møtt med stort sett positive meldingar. Rolling Stone-skribenten Tom Carson, som kalla albumet «glimrande» og «ei vedkjenning om fiasko som vert ein fantastisk, glødande triumf - det beste soloalbumet Lou Reed nokon gong har gjort.» Robert Christgau i The Village Voice var meir lunken til albumet og meinte at«trass i styrken i mykje av materialet, er produksjonen grumsete og kynismen er uinteressant, og sjølvreferansane er tenar seg sjølv.» I ei seinare melding for AllMusic, skreiv Mark Deming at sjølv om «tida har sett lys på feila på albumet», var Street Hassle «framleis blant dei mest kraftfulle og overtydande albuma Reed gav ut i 1970-åra, og for personleg og påverkande til å ignorerast.»
Medverkande
Henta frå plateomslaget til Street Hassle.
Produksjon
Shi‘b adh Dhi’b
Shi‘b adh Dhi’b er ein landsby i Jizan-regionen, sørvest i Saudi-Arabia.
Burton Cove
Burton Cove er ei lita vik like aust for Pearson Point, sørvestenden av Birdøya i Sør-Georgia. Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Robert W. Burton, assistent i British Antarctic Survey under utforskinga av øya i 1971–72.
Burnet Cove
Burnet Cove er ei vik i Antarktis som ligg 0,5 nautiske mil sørvest for Maineset, på austsida av Maiviken i Cumberland Bay i Sør-Georgia. Ho vart grovt kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Otto Nordenskjöld; ho vart kartlagd på ny i 1929 av eit lag frå Discovery Investigations, og i 1951 av Falkland Islands Dependencies Survey. Namnet Burnet, gjeven av UK Antarctic Place-Names Committee, er det engelske namnet på ei planta gråkryp, som er vanleg i dette området.
NM i skiskyting 2008
Noregsmeisterskapen i skiskyting 2008, den 50. i rekka, vart avvikla på Ullsheim i bygda Markane i Stryn kommune i Nordfjord dagane frå torsdag 26. til sundag 30. mars 2008.
10 km
<br style="clear:both;" />
12,5 km jaktstart
<br style="clear:both;" />
20 km
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km stafett
<br style="clear:both;" />
7,5 km
<br style="clear:both;" />
10 km jaktstart
<br style="clear:both;" />
15 km
<br style="clear:both;" />
3 x 6 km stafett
<br style="clear:both;" />
Det observerbare universet
Det observerbare universet er den delen av universet som er nær nok til at ein observatør kan observere, måle og formulere teoriar om det. For oss på jorda vil dette vere eit kuleforma område der lyset frå periferien akkurat har nådd fram til observatøren (på jorda). Kvar observatør i universet har sitt eige observerbare univers som kan ha eller ikkje ha overlappande regionar med det vi ser frå jorda. Fordi universet ekspanderer kan yttergrensa forandre seg over tid, og endre storleik og moglege felles regionar.
Det observerbare universet er etter gjeldande berekningar 13,7 milliardar år gammalt og begynte ved Big Bang. Det har no ein radius på 46,5 milliardar lysår i alle retningar frå jorda. Forenkla er dette den berekna noverande avstanden til fjernaste objekt vi kunne ha sett i det observerbare universet. Dette fordi lyset frå desse har brukt omkring 13,7 mrd år på å nå jorda, mens universet har fortsett å ekspandere. Ordet observerbar er ikkje eit teknisk omgrep av kva som faktisk kan observerast for eksempel med eit teleskop, men er eit uttrykk for at strålinga frå eit objekt i ytterkanten akkurat har hatt tid til å nå jorda. Fordi interstellar gass i universet i ein tidleg fase ikkje var ionisert og derfor ikkje transparent for det meste av strålinga, kan ikkje dei tidlegaste objekta observerast på vanleg måte.
Bakgrunnsstoff
Universum
Symfoni nr. 7 av Mozart
'''Symfoni nr. 7''' i D-dur, K. 45, av Wolfgang Amadeus Mozart, vart skriven ferdig i Wien i januar 1768 etter at familien hadde kome attende frå Olomouc og Brno i Mähren. Symfonien er i fire satsar. Den første framsyninga var truleg ein privat konsert. Symfoni vart omarbeidd og vart overtureen til operaen La finta semplice, K. 51, komponert og framført seinare same året, og overturen vart igjen seinare omfofrma til ein ny symfoni, i Köchel 1964 (K6) som K. 46a. Autografen på partituret vert i dag bevart i Staatsbibliothek Preusischer Kulturbesitz i Berlin.
Satsar og instrumentering
For den originale (K. 45) versjonen var instrumenteringa strykarar, 2 oboar, 2 horn, 2 trompetar, pauke, fagott, continuo. For den symfoniske overturen (K. 46a) vart trompetane erstatta med fløyter, ein ekstra fagott vart lagt til og ein tok bort paukene.
Framføring
I følgje musikkanalytikaren Neal Zaslaw vart K. 45 første gong framført på ein konsert halden av prinsen av Galitzin, den russiske ambassadøren, i Wien seint i mars 1768. K. 46b-versjonen vart høyrt på premieren til La finta semplice, i Salzburg den 1. mai May 1769.
Fylkesveg 839 (fleirtyding)
Fylkesveg 839 finst i fleire fylke i Noreg:
Harriet Beecher Stowe
Harriet Beecher Stowe var ein amerikansk forfattar og slaverimotstandar. Hennar kanskje mest kjende bok er Onkel Toms hytte, som tek for seg slaveriet i USA. I 1986 blei ho vald inn i den amerikanske National Women's Hall of Fame.
Bakgrunn
Harriet Elisabet Beecher var fødd i Litchfield i Connecticut, men voks hovudsakleg opp i Hartford i same delstaten. Her var far hennar Lyman Beecher (1775-1863) kalvinistisk prest og ein av dei leiande i rørsla for å avskaffa slaveriet. Ho var den sjette av elleve barn. Mor hennar, Roxana (Foote), døydde då Harriet var fem år gammal. Fleire av brørne hennar blei predikantar, med Henry Ward Beecher som den best kjende. Systera Catharine Beecher blei pedagog og forfattar. Harriet blei elev ved Hartford Female Seminary som Catharine dreiv. Her fekk ho ei akademisk utdanning som var særsynt for jenter på denne tida, med opplæring i klassisk litteratur, språk og matematikk. Ein av klassekameratane hennar var Sarah P. Willis, som seinare skreiv under løyndenamnet Fanny Fern.
Lærer, journalist, abolisjonist
I 1836 gifta Harriet Beecher seg med Calvin Ellis Stowe. Dei fekk sju barn. Ho arbeidde i fleire år som lærer i ein skule som ein av systrene hennar hadde oppretta, før ho som skjønnlitterær medarbeidar i ei lokalavis fekk eit gjennombrot i 1852 med romanen Uncle Tom's Cabin or, Life Among the Lowly, som opphavleg kom ut som føljetong i ei abolisjonistisk avis.
Forfattar
Stowe skreiv romanen Onkel Toms hytte som eit svar på Fugitive Slave Act, ein lov vedteken i 1850 som straffa dei som hjelpte rømde slavar og reduserte rettane både for rømde og frigjevne svarte. Boka blei hovudsakleg skriven i Brunswick der mannen hennar underviste ved Bowdoin College. Ekteparet Stowe var skarpe kritikarar av slaveriet, og støtta rørsla for å hjelpa slavar å rømma, den såkalla Underground Railroad. Dei husa fleire rømde slavar i heimen sin. Ein rømling, John Andrew Jackson, skreiv om tida si hjå familien Stowe i Brunswick i Maine under flukta si til Canada i The Experience of a Slave in South Carolina (London: Passmore & Albaster, 1862).
Stowe sa ho fekk ein visjon av ein døyande slave under ei gudsteneste, noko som inspirerte henne til å skriva Onkel Toms hytte.
Ho skal òg ha fått inspirasjon til romanen frå sjølvbiografien til Josiah Henson, ein afroamerikanar som budde og arbeidde som slave på ein tobakkplantasje i North Bethesda i Maryland. Henson rømde frå slaveriet i 1830 ved å flykta til Øvre Canada (no Ontario), og blei verande der for å hjelpa andre rømde slavar med å koma seg dit og bli sjølvforsørgende. Her skreiv han òg memoara sine.
Stowe sa seinare at memoara til Henson inspirerte Onkel Toms hytte. Då boka til Stowe fekk merksemd, gav Henson si bok ut på nytt med tittelen The Memoirs of Uncle Tom, og reiste mykje rundt i Europa og Amerika. Romanen til Stowe «lånte ut» namnet sitt til Henson sitt hus – Onkel Toms hytta, no ein historisk stad nær Dresden i Ontario – som har vore museum sidan 1940. Den faktiske hytta som Henson budde i som slave finst framleis i Montgomery County i Maryland.
I 1852 kom også A key to Uncle Tom's Cabin, der Stowee, etter at det var stilt spørsmål om romanen, ville dokumentera at han bygde på verkelege hendingar. Boka blei følgd opp i 1856 med Dred, a tale of the dismal swamp.
I 1870 gav Beecher Stowe ut Lady Byron vindicated: a history of the Byron controversy from its beginning in 1816 to the present time. Her skulda ho Lord Byron for incest.
Ho var ein tidleg vegetarianer og ein av pionerane i American Vegetarian Society.
Klaseammunisjonskonvensjonen
Klaseammunisjonskonvensjonen (engelsk Convention on Cluster Munitions) er ei internasjonal avtale som forbyr all produksjon, lagring, innkjøp, eksport og bruk av klaseammunisjon. Avtala forpliktar òg landa som sluttar seg til å bidra med støytte til offer for klaseammunisjon og til rydding av område der klaseammunisjon er brukt. Konvensjonen vart vedteken av 107 statar i Dublin 30. mai 2008, etter ein rask internasjonal prosess som vart starta av Noreg i november 2006. Konvensjonen vart underteikna av 94 statar i Oslo 3. desember 2008. Konvensjonen tredde i kraft 1. august 2010. Pr mai 2013 har 83 statar ratifisert og ytterlegare 29 statar signert konvensjonen.
Bakgrunn
Klaseammunisjon vart først brukt i stort omfang under krigane i Søraust-Asia på 1960- og 1970-talet. Som ein respons på korleis nytta av både klaseammunisjon og napalm ramma sivile hardt i desse krigane, prøvde fleire mindre og mellomstore statar å forhandla fram restriksjonar på nytta av konvensjonelle våpen med inhumane konsekvensar.
Eit resultat av dette var Våpenkonvensjonen (Convention on Certain Conventional Weapons - CCW) som vart klår i 1980. Trass i at nytta av klaseammunisjon var ein av grunnane til forhandlingane, klarte ikkje statane som deltok å verta samde om restriksjonar på nytta av denne ammunisjonstypen. Ei hovudårsak til det, var argument om at klaseammunisjon hadde svært stor militær nytteverdi og at det ikkje var grunn til særskilde restriksjonar på nytta av dem.
På 1980-talet flytta merksemda seg over til det globale landmineproblemet. Landminer var òg regulert av CCW-avtala, men stadig fleire aktørar kravde eit totalforbod framfor regulering av bruk. Detta var ikkje mogleg å få til innanfor CCW-avtala, og som resultat lanserte ein koalisjon av statar (blant anna Canada, Sør-Afrika og Noreg) og dei humanitære organisasjonars eigen prosess - Ottawa-prosessen - for å få etablert eit totalforbod - Minekonvensjonen.
Klaseammunisjon vart brukt i aukande omfang frå 1990 og framover, spesielt i Irak, Afghanistan, Serbia og Libanon. Humanitære organisasjonar og menneskerettsgrupper som Raudekrossen, Norsk Folkehjelp og Human Rights Watch pressa på for å få til eit forbod mot klaseammunisjon i CCW, utan hell. Etter kvart støtta fleire statar tanken om at eit forbod var vegen å gå, men praksisen om konsensus i CCW førte til at dei statane som ynskte å hindra eit slikt forbod hadde veto.
Hausten 2006 avgjorde Noreg seg for å invitera til ein prosess utanfor CCW for å få til eit forbod mot klaseammunisjon. 49 statar deltok på ein konferanse om klaseammunisjon i Oslo 22.-23. februar 2007, saman med representantar for SN, Raude Kross og Cluster Munition Coalition - koalisjonen av Ikkje-statlege organisasjonar, som arbeidde for eit forbod. 46 av statane slutta seg til ei politisk fråsegn om å forhandla fram eit nytt internasjonalt instrument som skulle forby bruk av klaseammunisjon innan utgangen av 2008. Dette vart gjort gjennom ein serie internasjonale konferansar fram til sluttforhandlingane i Dublin i mai 2008.
Den nye klaseammunisjonskonvensjonen er den første globale konvensjonelle nedrustningsavtalen sidan Minekonvensjonen frå 1997. Suksessen med desse to prosessane står i kontrast til det etablerte nedrustningssystemet, som SNs Nedrustningskonferanse CD og CCW, der det har skjedd lite det siste tiåret. Ein vesentleg skilnad er at medan dei tradisjonelle nedrustningsforaene er svært lukka prosessar der ikkje-statlege aktørar har lite tilgjenge, bygget både mine- og klase-prosessane på prinsippet om åpenhet og likeverdig deltaking frå ekspertar frå sivilsamfunnet, offera og dei ramma områdande.
Land som har ratifisert klaseammunisjonskonvensjonen
Klaseammunisjonskonvensjonen tredde i kraft 1. august 2010, og vart dermed juridisk bindande for dei statane som har ratifisert, og ein del av internasjonal lov og rett. Følgjande land har ratifisert konvensjonen per april 2013:
Cairns Cove
Cairns Cove er ei lita vik på vestsida av Right Whale Bay på nordkysten av Sør-Georgia. Ho vart kartlagd og namngjeven Haste Cove av Discovery Investigations i 1930. men etter at namnet vart godkjent, vart det trekt attende av UK Antarctic Place-Names Committee i 1959. Etter ei sjømåling frå HMS «Owen», 1960–61, vart vika kalla opp etter kvartermeister Peter T. Cairns i Royal Navy, som deltok under oppmålinga.
Ottery St. Mary
Ottery St. Mary, ofte berre kalla Ottery, er ein by i grevskapet Devon i England. Han har kring 7500 innbyggjarar og ligg ved elva Otter, om lag 16 km aust for Exeter. Byen var første gong nemnd i Domesday Book i 1086, der han står oppført som 'Otri' og 'Otrei'. 'Oteri Sancte Marie' er første gong nemnd i 1242. Byen har namn etter elva Otter. The town takes its name from the river Otter on 'St. Mary' kjem av byen høyrte til kyrkja St. Mary i Rouen i 1086.
Byen er fødestaden til den romantiske diktaren Samuel Taylor Coleridge, der faren hans John Coleridge, var prest.
Gentle Giant
Gentle Giant var eit britisk rockeband som blei stifta i 1970 av brørne Derek, Ray og Phil Shulman. Bandet spelte progressiv rock, og er blitt rekna som eit av dei mest eksperimentelle banda innan denne musikksjangeren på 1970-talet. Dei fleste medlemmane i bandet var multiinstrumentalistar. På slutten av 1970-talet endra dei stilart mot ein meir konvensjonell rockestil, i likskap med fleire andre progressive rockeband. Bandet hadde avgrensa suksess i si levetid, men har etterkvart oppnådd kultstatus.
Simon Dupree and the Big Sound
Brørne Shulman starta karrieren i Portsmouth med rhythm and blues-bandet The Howling Wolves, som endra namn til The Road Runners og som i 1966 blei til soul/pop-bandet Simon Dupree and the Big Sound. Etter at dei fekk ein topp 10-singel i Storbritannia med den psykedeliske låten «Kites», venta managementet til gruppa at dei skulle levera fleire hitlåtar. Den neste singelen deira, «For Whom the Bell Tolls», blei ein liten hit, men den tredje singelen, «Broken Hearted Pirates», blei stort sett ignorert av platekjøparar.
Simon Dupree and the Big Sound gav ut albumet Whitout Reservations på Parlophone i 1967, og la ut på turné i Storbritannia med ein ny bandmedlem; den då ukjende keyboardspelaren Reginald Kenneth Dwight. Dei var ikkje heilt nøgde med Dwight, og Derek Shulman såg seg nøydd til å gje unggutten sparken. Dette gjekk ikkje særleg innpå Dwight, som forklarte at han allereie var i gang med å starta opp sin eigen karriere under namnet Elton John, eit namn Shulman-brørne fann latterleg. Seint i 1968 gav dei ut singelen «We Are The Moles (Part 1)/(Part 2)» under namnet The Moles. Det gjekk lenge rykte om at det var The Beatles som stod bak denne utgjevinga, heilt til Syd Barrett frå Pink Floyd «avslørte» Shulman-brørne. I 1969, etter at Simon Dupree and the Big Sound hadde gjeve ut fleire singlar som ikkje kom inn på listene, blei dei frustrerte av presset om å skriva kommersielle låtar. Dei gav plateselskapet Parlophone melding om at oppløyste bandet.
Stordomstida til Gentle Giant
Shulman-brørne ynskte å skriva og spela meir kompleks musikk, og søkte etter andre musikarar med like høge ambisjonar og dugleik som dei sjølv. Brørne fekk med seg Simon Dupree-trommeslagaren Martin Smith og dessutan multiinstrumentalistene Gary Green og Kerry Minnear og starta Gentle Giant. Blues-gitaristen Green hadde nesten inga røynsle med å spela i band, medan Minnear hadde spelt i bandet Rust etter at han gjekk ut frå Royal College of Music.
Gentle Giant var dermed heilt frå starten eit band med stor musikalsk kapasitet. Debutalbumet Gentle Giant blei produsert av Tony Visconti med Roy Thomas Baker som lydteknikar, og kom ut 27. november 1970. Til trass for kjende namn bak spakane i studio, har albumet blitt kritisert for eit lydbilde som verkar tynt og lite dynamisk. Visconti produserte òg andre albumet for bandet, Acquiring the Tasta, utgjeve 16. juli 1971. Albumet viser at bandet utvikla seg mykje på kort tid. Under innspelinga av albumet kom trommeslagaren Martin Smith på kant med både Ray og Phil Shulman, noko som førte til at Smith blei erstatta av Malcolm Mortimore.
Det tredje albumet til bandet var det fyrste konseptalbumet deira, Three Friends, som fortel historia om tre gutar som blir vener, men som gradvis veks frå kvarandre med alderen. Det viser seg etter kvart at gutane mistrivst med sina val i livet og albumet sluttar med ein slags cliffhanger, utan å avsløra om dei tre gutane finn attende til venskapen igjen. Albumet kom ut 14. april 1972, og var òg det første albumet til bandet som kom ut i USA. Den nye trommeslagaren til bandet, Malcolm Mortimore, blei skadd i ei trafikkulukke i mars 1972. Som mellombels erstattar blei John «Pugwash» Weathers henta inn. Shulman-brørne var imponerte over den hardtslåande trommestilen til Weathers, som dessutan òg var mulitinstrumentalist. Dermed blei Weathers ny fast trommeslagar i Gentle Giant, medan Mortimore fortsette karrieren sin med andre musikarar etter at han blei frisk.
1. desember 1972 kom albumet Octopus ut. Dette albumet blir rekna som eit høgdepunkt for Gentle Giant, både musikalsk og kommersielt. Octopus kom på 16.-plass på musikkmagasinet Rolling Stone si liste over die 50 beste progressiv rock-albuma gjennom tidene. Før bandet starta sin eigen Octopus-turné, forlangte plateselskapet og managementet at dei skulle følgja med som oppvarmarar for Black Sabbath på ei rekkje konsertar. Gentle Giant måtte finna seg i å buast av scena av Black Sabbaths-fans, som det verka som ikkje sette pris på eksperimentell rock. Etter at bandet hadde avslutta Octopus-turneen med konsertar i Italia, gav Phil Shuman melding om at han slutta i bandet. Han ynskte å halda til meir tid med familien sin, og meinte det ikkje kunna kombinerast med musikarkarrieren. Gary Green og John Weathers var engstelege for at dette skulle vera slutten på Gentle Giant, og greidde å overtala Ray og Derek Shulman til å halda fram i bandet.
Chrysalis-åra
Etter at plateselskapet Vertigo kravde at dei måtte skriva hittar, bestemte gruppa seg for å byta plateselskap. Ironisk nok kom bandet dei neste åra til å fjerna seg gradvis frå eksperimentell prog-rock til fordel for nettopp forsøk på å skriva kommersiell musikk og hittar. Dei skreiv kontrakt med Chrysalis Records, som dei heldt seg til resten av karrieren. Sjølv om mykje av musikken dei no skreiv framleis var kompleks, var det fleire døme på enklare arrangement og eit meir polert lydbilde. Det første dømet på dette var albumet Free Hand, som kom ut i juli 1975. Musikken her var kommersiell nok til at bandet fekk eit breiare publikum i USA, og albumet nådde 48.-plass på Billboard 200-lista. Songane på albumet har tekster som reflekterer over tapt kjærleik og øydelagde tilhøve, inkluderte brotet med den tidlegare manageren til bandet.
Gentle Giant tok tidleg i 1977 eit medvite val om å skriva mindre kompleks musikk. I likskap med fleire andre progressive band var òg Gentle Giant blitt påverka av at nye musikksjangrar var i vinden, som punkrock. Dei neste to åra freista dei å laga enklare rock og popmusikk for å nå eit større publikum. The Missing Piece, som kom ut 26. august 1977, var det første dømet på det nye stilvalet der låtene var skrivne med konvensjonelle rock-arrangement og direkte rock/pop-stil med innslag av blues og funk. Det blei gjeve ut tre singlar, «Two Weeks in Spain», «Mountain Time» og «I'm Turning Around», men singlane gav ikkje banda nemneverdig fleire tilhengarar. Samstundes såg det ut til at gamle fans mislikte den nye stilretninga.
Til trass for det skuffande platesalet, heldt gruppa fram med ein no endå meir radiovennleg stil. På albumet Giant for a Day!, som kom ut 11. september 1978, var nesten alle spor av den progressive fortida til bandet forsvunne til fordel for forsøk på å skriva hittar. I ettertid har alle bandmedlemmanet omtalt albumet som eit kreativt feilskjer. I 1979 drog Gentle Giant til Los Angeles for å spela inn albumet Civilian. Albumet kom ut 3. mars 1980 og inneheld musikk som er sterkt inspirert av new wave, samstundes som det òg inneheldt enkelte element som minte om tidleg Gentle Giant-musikk. Sjølv om Kerry Minnear var meir nøgd med dette albumet enn det førre, har Ray og Derek Shulman sagt at dei hata å spela inn musikken til albumet. Dei meinte at all gløden var forsvunnen.
Brot og tida etterpå
Derek Shulman fekk jobb som talentspeidar og artistutviklar for PolyGram, og seinare ei liknande stilling hjå Mercury Records. Etterkvart blei han direktør i Atco Records, ei stilling han òg hadde hjå Roadrunner Records seinare. Ray Shulman fekk fleire oppdrag med å skriva filmmusikk og reklamemusikk, og blei etter kvart plateprodusent. John Weathers heldt fram som musikar saman med ei rekkje ulike artistar og som studiomusikar. Gary Green flytta til Princeton i USA, i nærleiken av Chicago, og heldt fram karrieren som blues-gitarist. Kerry Minnear flytta til Cornwall der han jobba med å skriva gospelmusikk. Phil Shuman forlét musikkbransjen og kom aldri attende, medan trommeslagarane Martin Smith og Malcolm Mortimore heldt fram musikkarrierane sine med lokale band og som studiomusikarar.
Suq al layl i Jizan
Suq al layl er ein landsby i Jizan-regionen, sørvest i Saudi-Arabia.
Atlapetes
Atlapetes er ei biologisk slekt av kjerrsporvar som lever i nokså høgtliggande område i neotropane, inkludert Andes, og er medlem av amerikasporvfamilien, Passerellidae.
Skildring
Dette er ei slekt av 28 (31) mellomstore kjerrsporvar. Artslista inkluderer òg fuglar som tidlegare var klassifiserte i 2 andre slekter, og slekta er per oktober 2017 den største i amerikasporvfamilien.
Kroppslengda for ein Atlapetes-kjerrsporv er typisk 15 til 18 centimeter. For mange av artane har fjørdrakta gult bryst og underside, mørk oliven til grå overside. Hovudet har ofte mørkare hette, hos nokre artar med raudbrun farge. Unntaket er gulhovudkjerrsporv som har einsfarga gult hovud med olivenskjer, og olivenfarga overside. Nær halvparten av artane manglar gult i buken og har i staden stort sett grå, ofte lys grå underside.
Brunkronekjerrsporv, Atlapetes pileatus, lever på fjellplatå i Mexico, mellom 900 og 3500 moh. Tepuikjerrsporv, Atlapetes personatus, finn ein i sørvestre Venezuela og litt inn i tilgrensande område av Brasil og Guiana. Kvitkronekjerrsporv har ei vid utbreiing frå nordlegaste Ecuador, gjennom Andes i Colombia, Sentral-Amerika og til Mexico. Dei andre artane er grovt rekna knytt til Andes, frå Argentina og Bolivia til Colombia og Venezuela.
Her lever dei i underskog i utkanten av høgtliggande skog. Artane har mykje lik læte og er vanskelig å identifisere når dei berre er høyrt.
Artslista
Atlapetes i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: IOC World Bird List, versjon 7.3, rangerer opp artane mustasjekjerrsporv, gullkronekjerrsporv og rustkronekjerrsporv kvar i to sjølvstendige artar slik desse taksona òg reknas som sjøvstendige artar: I tillegg til ulike rangeringar av takson blant dei to autoritetane, gjev dei ulik rekkefølge innenfor slekta.
Tuamotusnipe
Skildring
Den 15–17 cm lange tuamotusnipa er ei lita, kortvenga, spraglete brun snipe med meir eller mindre tverrstripa underside. Det korte skarpe nebbet er litt nedbøygd og liknar nebbet til ein insektetande sporvefugl. Irisen er brun, nebbet er gråsvart og beina og føtene er skittengule til mørk olivengrå; tærne manglar symjehud.
Det finst to fargevariantar med mellomformer:
Hoer og hannar er like, hoene har ein tendens til å vere litt større og bleikare i gjennomsnitt.
Økologi og åtferd
Denne fuglen lever på uforstyrra atollar der dei beitar ved strender og i krattskog, men er meir sjeldan funnen i Pandanus-kratt. Føda er insekt som maur, dvergsikadar og kvefs, kan òg ta noko vegetasjon.
Lætet er ein mjuk, høg fløyte eller piping, transkribert som meh.
Arten hekkar til ulike tider på dei ulike øyane, vanlegvis mellom april og juni. Reiret er ikkje meir enn ei lita senking i korallfjæra med noko skjelfragment og fôra med gras eller liknande vegetabilske materialar. Kullet er trudd å vere to egg.
Status
Tuamotusnipa er truga av innførte rotter og av habitatøydelegging forårsaka av utbreiing av kokosplantasjar, og er derfor oppført som truga. Arten hadde tidlegare mykje vidare utbreiing, han overlever no på ei avgrensa mengd av rottefrie atollar. Bestanden vart estimert til 870 individ i 2004 og er minkande.
Bruck an der Leitha
Bruck an der Leitha er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 23,7 km² og i kring 8 000 ibuarar. Byen Bruck ligg på begge sider av elva Leitha, 156 meter over havet.
Største sysselsetjaren i Bruck an der Leitha er ein godterifabrikk, eigd av det US-amerikanske Mars-konsernet.
Kristian Elster d.e.
Kristian Mandrup Elster, var ein norsk forfattar og forstmann.
Elster vaks først opp i Overhalla, men i 1853 flytta familien til Førde i Sunnfjord, der far hans var sorenskrivar. 15 år gammal vart han send til Christiania for å gå på skule der. Det var meninga at han skulle bli offiser, men det gjekk ikkje – han var for nærsynt. I 1867 reiste han til Giessen i Tyskland og utdanna seg til forstmann. Frå 1869 budde han i Kristiania og skapte seg eit namn som litteratur- og teaterkritikar i Aftenbladet og Norsk Folkeblad. I 1873 var han nokre månader konstituert forstmann i Valdres og vart så tilsett som forstassistent i Søndre Trondhjems amt, med bustad i Trondheim. Der budde han til han døydde av lungebetennelse 1881.
Han var son til sorenskrivar Christen Christensen Elster og far til Kristian Elster d.y. Elsters gate i Oslo er oppkalla etter han.
Solvytsjegodsk
Solvytsjegodsk (russisk Сольвычегодск, tyder «Salt på Vytsjegda-elva») er ein by i den sørlege delen av Arkhangelsk oblast i Russland med om lag 2500 innbyggjarar. Byen ligg på høgre breidda av elva Vytsjegda, rundt 25 km nordaust for Kotlas.
Solvytsjegodsk vart grunnlagd på 1300-talet ved breidda av Soljanojesjøen. Byen vart kalla Usolsk på 1400-talet. Han var frå tidleg på 1500-talet heimstad for Stroganov-familien som pleidde å eige det lokale saltverket. På 15- og 1600 talet var Solvytsjegodsk eit stort, kommersielt senter for handverk og kultur i det nordlege Russland og var særskild kjend for emaljeindustrien. Byen var òg kjend som ein stad for politisk eksil. I 1796 vart byen ein del av Vologda gubernija. I 1937 vart Solvytsjegodsk overført til Arkhangelsk oblast.
Byen er heimstad for mange balneologiske kurstader, som nyttar mineralkjelder og siltmudder frå Soljanojesjøen.
Velsk
Velsk (russisk Вельск) er ein by i Arkhangelsk oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar.
Den ligg på vestre breidda av elva Vel, der ho munnar ut i elva Vaga, 545 km sør for Arkhangelsk.
Velsk vart første gong nemnt i 1137. Byen vart råka av mange flaumar og vart derfor flytta til høgareliggande område på 1500-talet. Velsk fekk bystatus i 1780.
Firdausi
Abu'l-Kasim Mansur Firdausi, ofte kalle berre Firdausi, var ein persisk diktar, kjend for nasjonaleposet Shahname, Den iranske kongeboka.
Bakgrunn
Firdausi blei fødd rundt 935 i landsbyen Vazh nær Tus i Khorasan aust i noverande Iran. Han høyrde til den iranske landadelen (dihqan), og åtte ein mindre landeigedom.
Firdausi blei opphavleg kalla Abu'l-Kasim Mansur. Firdausi var forfattarnamnet hans, Tilnamna Tusi eller Khorasani viste til at han kom frå Tus og Khorasan. Hakim, 'doktor', er ein ærestittel som tidvis er blitt sett framfor namnet hans.
Firdausi byrja på storverket sitt om lag 975-6 og avslutta det truleg i 1009/10. Han skreiv med støtte først frå lokal adel, seinare frå sultan Mahmud av Ghazni, som han tileigna eposet til. I følgje Firdausi sjølv og fleire mindre sikre soger gav ikkje sultanen han god nok løn for verket. Firdausi døydde på 1020-talet, fattig og vonbroten.
Kongeboka hans er eit verk på over 50,000 dobbeltvers som gjev eit oversyn over persisk historie frå urtida til den arabiske invasjonen. Firdausi sameinte ei rekkje eldre verk, både folkedikting, soger og verk av Dakiki, til ei nasjonal soge. Det var viktig for han og mange samtidige å ta vare på og vera stolt av den persiske kulturen, også den før-muslimske, i ei tid då han var pressa av arabisk muslimsk kultur.
Shoshanat HaAmakim
Shoshanat HaAmakim (hebraisk skrift שׁוֹשַׁנַּת הָעֲמָקִים, tyder Lilja i dalen) er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Han ligg nord for Netanya og høyrer til Heferdalen regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 537.
Landsbyen vart grunnlagd i 1951 og vart bygd av selskapet Rassco. Namnet er henta frå Høgsongen 2:1; "Eg er blomen frå Saron, lilja i dalen."
Hallvard Magerøy
Hallvard Magerøy var ein norsk historikar og filolog, professor i islandsk ved Universitetet i Oslo, fødd i Borgund på Sunnmøre. Særleg utmerkte han seg som sagaforskar, der han slutta seg til eit syn på islendingesagaene som litteratur skapt av skuleutdanna forfattarar på 1200-talet.
Einar Eimhjellen
Einar Eimhjellen er ein norsk folkemusikar. Han er spelemann, organisator, og pådrivar for tradisjonsmusikk i Sunnfjord. Eimhjellen var med på å skipe Naustedalen spelemannslag i 1953. I fleire år var han musikalsk leiar for spelemannslaget. Han har og vore styreleiar for laget i mange år. Frå 1996 til 2000 var han styreleiar for Sogn og Fjordane Folkemusikklag. I 1980 skipa han runddansorkesteret Naustedølen.
Jeremy Seabrook
Jeremy Seabrook er ein engelsk forfattar og journalist som har skrive om sosiale, miljømessige og utviklingsmessige spørsmål. Boka The Refuge and the Fortress: Britain and the Flight from Tyranny var lansert for Orwell Prize.
Einar Eimhjellen
Einar Eimhjellen har gjeve ut platar saman med Naustedalen spelemannslag, Naustedølen, Naustedalen toradargruppe og Einar Eimhjellens gamaldansorkester. I tillegg til å sleppe egne plater, har Eimhjellen drive mykje innsamlingsarbeid. Mellom anna har han gjort lydopptak av spelemannen Nils Furnes på 1970- og 1980-talet. Han har og samla inn gamle slåttar frå Naustdal og Flora. Einar Eimhjellen har dessutan gjort innsamlingsarbeid i USA.
Hallvard Magerøy
Magerøy tok eksamen artium i Volda i 1936,og embetseksamen ved Universitetet i Oslo 1946, med norsk som hovudfag og norrøn filologi som spesialområde. 1947–50 var han utdanningsstipendiat ved UiO, 1949–52 norsk lektor ved Islands universitet, 1952–56 NAVF-stipendiat. I tida 1956–62 arbeidde han ved kommisjonen for Diplomatarium Norvegicum, og deretter 1962–73 dosent i norrøn filologi og 1974–84 professor i islandsk ved UiO.
Jeremy Seabrook
Tidleg liv og karriere
Seabrook vart fødd i Northampton. Han tok utdanning på Northampton Grammar School og Gonville and Caius College, Cambridge, og tok grad innan moderne språk og språk frå middelalderen i 1960. Han arbeidde som lærar og sosialarbeidar, og byrja skrive for tidsskriftet New Society i 1963. I tillegg til å skrive artiklar for aviser og magasin, har Seabrook og skrive mange bøker og manus for fjernsyn, radio og teater, medrekna det han har gjort i samarbeid med den gamle skulekameraten Michael O'Neil.
Hallvard Magerøy
Magerøy forska mykje på sagaer bevart i fleire versjonar, og tok doktorgraden i 1958 på avhandlinga Studier i Bandamanna saga. Han var overbevist om at versjonane hadde eit felles skriftleg grunnlag og at den lengste var den eldste, såleis måtte den leggjast til grunn når ny utgåve skulle gjevast ut.
Horndøla bru
Horndøla bru er namn på to bruer i Volda kommune i Møre og Romsdal. Bruene kryssar elva Horndøla (Honndøla) ved garden Muldsvor nær fylkesgrensa. Den gamle brua er ei 52 meter lang steinbru oppført med tørrmura utkraginsteknikk, truleg bygd i tida 1810–1813 der det før var ei eldre bru av tre og stein. Brua er relativt lang fordi elva på denne staden fløymer utover den flate dalbotnen. Horndøla bru vart ombygd i 1937, med ei 5 meter brei betongplate over brukara. I 1971 vart det bygd ei ny bru på staden, like ved den gamle. Den nye brua er ein del av fylkesveg 60. Gamle Horndøla bru vart restaurert av Statens vegvesen i 1993-1994.
Den gamle brua var ein del av Den trondhjemske postvei på strekninga Grodås-Hellesylt, og er den største av bruene bygd langs postvegen på den tida.
Teheran-provinsen
Teheran-provinsen (persisk استان تهران Ostān-e Tehrān) er ein av 31 provinsar i Iran. Han dekkjer eit areal på 18 909 km² og ligg nord for det sentrale platået i Iran.
Provinsen vart plassert i Region 1 der det administrative senteret for regionen vart oppretta i hovudstaden Teheran, då provinsane i Iran vart fordelt i regionar i 2014.
Teheran-provinsen er den mest velståande provinsen i Iran og bidrar til kring 29 % av BNP i landet. I tillegg husar han 18 % av alle innbyggjarane i landet. Teheran-provinsen er den mest industrialiserte provinsen i Iran. 86,55 % av innbyggjarane bur i urbane strøk, og 13,5 % på landsbygda.
Provinsen vart viktig då Teheran vart hovudstad for Qajar-dynastiet i 1778. I dag har Teheran meir enn sju millionar innbyggjarar og er blant dei 20 mest folkerike storbyane i verda.
Geografi
Provinsen Teheran har over 12 mlilionar innbyggjarar og er den tettast folkesette regionen i Iran. Dei største elvane i provinsen er Karajelva og Jajrud.
Fjellkjeder som Alborz strekkjer seg over det nordlege området. Savad Kooh og Firooz Kooh ligg i nordaust, Lavasanat, Qarah Daq, Shemiranat, Hassan Abad og Namak-fjella ligg i sør, Bibi Shahr Banoo og Alqadr ligg i søraust og Qasr-e-Firoozeh-høgdene ligg i aust.
Klimaet i Teheran-provinsen er varmt og tørt, men i fjellområda i nærleiken er det kaldt og halvtørt. I dei høgareliggande områda er det kaldt med lange vintrar. I dei varmaste månadane frå midten av juli til midten av september, er middeltemperaturne kring 28-30 ºC, medan dei kaldaste månadane i desember og januar har ein middeltemperatur på kring 1 ºC, men kan stundom gå så lågt som -15 ºC. Teheran by har moderate vintrar og varme somrar. Årsmiddelnedbøren er kring 200 mm og det meste kjem om vinteren. I alt har provinsen eit halvtørt steppeklima i sør og fjellklima i nord.
Sofia Goggia
Sofia Goggia  er ein italiensk alpin skirennar frå Bergamo. Ho vart olympisk meister i utfor under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang. Goggia hadde per 1.1.2022 vunne 16 renn i verdscupen i alpine greiner, 11 utforrenn og 5 super-g-renn. Sesongane 2018 og 2021 sikra ho seg FIS-premien som verdas beste utforrennar på kvnnesida.