cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valldal
Helse
Muritunet er eit rehabilitering- og opptreningssenter, og den største private verksemda i Valldal, med rundt 80 tilsette.
Industri
Nær sentrum låg ein trevarefabrikk (nedlagt 2008), og her ligg ein betongvarefabrikk og nokre mindre industriverksemder, men Valldal har ingen større industribedrifter. I Syltemoa er det stor tilgang på sand av god kvalitet og store mengder sand har blitt henta ut og selt i distriktet.
Næringshage
I Valldal ligg også næringshagen Fjordhagen med lokale verksemder som
Reiseliv
Valldal ligg midt i turistruta mellom Trollstigen og Geiranger, og store delar av biltrafikken i tilknyting til Trollstigen og Geiranger går langs riksveg 63 gjennom dalen. Vegen over Trollstigen er vinterstengt, og vert normalt opna i slutten av mai. Etterkvart har det dukka opp tilbod for både fastbuande og forbireisande, og reiselivet har utvikla seg til ei viktig næring i bygda, og er i stadig vekst. Holsfossen, Gudbrandsjuvet og Skjærdsura er populære turistmål langs riksvegen. Det stupbratte Syltefjellet med Sylteormen kan ein sjå frå Sylte eller Muri. Det er god utsikt frå Heia, Syltefjellet og Åsen.
Camping
Det er mange campingplassar og villmarkscamping i Langdalen. Campingplasser som kan nemnast i rekkefølgje etter kvart som ein køyrer oppover dalen er:
Natur og friluftsliv
Sjølve dalbotnen er relativt flat og stig svakt opp frå havnivå. Valldalen er omgitt av fjell på 1500-1800 meter over havet, fleire av desse alpine med spisse toppar og isbrear. Fleire ruter til Turistforeninga sine hytter i Tafjordfjella byrjar i Valldalen og følgjer lange sidedaler innover i Reinheimen. Frå Valldalen er det overgangar langs sidedaler til Stordal, Innfjorden, Romsdalen og Lesja. Frå toppen av Trollstigen (Stigrøra og Alnesreset) er det tilgang til baksida av den kjende Trollveggen i Trolltindane, og til dei særprega toppane Bispen og Kongen ved sjølve Trollstigvegen.
Valldalen er nordvestleg grense for den nye nasjonalparken Reinheimen, og store fjellområde aust for dalen ligg innanfor nasjonalparken. Sidedalar som Langfjelldalen, Veslelangdalen, Steindalen og Djupdalen ligg dels innanfor nasjonalparken, i tillegg omfattar Trollstigen landskapsvernområde resten av høgfjellet aust for Valldalen og store delar av høgfjellet vest for dalen. Storelva Valldøla fører vatn frå eit stort nedslagsfelt i fjellområda og sidedaler. Med unntak av ei lita demning i Langvatnet (og eit lite kraftverk i Holsfossen) er vassdraget ikkje regulert og har få store vatn, og har av den grunn svært varierande vassføring over året. Valldøla er eit verna vassdrag.
Fiske
Valldøla, som renn gjennom Valldal, kan by på laksefiske dei første 10 km oppover dalen, og aurefiske frå Gudbrandsjuvet og heilt fram til Trollstigen. Turistinformasjonen sel fiskekort. Valldøla var tidlegare ei svært god lakseelv, og det vart bygd laksetrapper forbi Holsfossen og Kyrfonna for å la laksen gå heilt til Gudbrandsjuvet. Laksestamma har av mange årsaker gått sterkt tilbake dei siste 25 åra, og i 1991 vart elva reinsa med plantegifta rotenon i eit forsøk på å utrydde lakseparasitten gyrodactylus salaris.
Jakt
Valldal har ei stor hjortestamme som kvar haust gjev god matauk for grunneigarane. Det blir også jakta på rådyr. Fjellområda mellom Valldal, Skjåk og Lesja har eigen reinsstamme som tidlegare også vart jakta frå Valldalssida. Rypejakt er mogleg øvst i dalen, jaktkort kan ein kjøpe på gardane øvst i dalen.
Snorres kongesoger
Valldal blir nemnt i Snorres kongesoger, i soga om Olav den heilage, om hendingar i året 1028. I denne soga kan ein lese om kong Olavs kamp mot sjøormen i Storfjorden. Til slutt får Olav slengt den i fjellveggen av Syltefjellet. Den dag i dag kan ein sjå Sylteormen i den bratte sørvendte veggen av Syltefjellet.
Rett ovanfor sentrum i Valldal, i Syltemoa, finn ein Olavsstøtta på Korsbrekka reist der Olav kvilte ei stund før han sette avgarde fram over Valldalen. I følgje lokal tradisjon sat Olav og såg båtane sine brenne, slik at fienden ikkje skulle kunne bruke dei, men dette er ikkje nemnt av Snorre. Snorre skriv at det vart reist to krossar på Syltemoa, og tradisjonen med ein kross på Korsbrekka har blitt halde ved lag sidan då. Lenger framme i dalen finn ein Olavskjelda som visstnok skal ha helande effekt.
Under Olav si vandring oppover dalen fekk han hjelp av folk som budde på garden Grønning for å komme seg gjennom Skjærsurda, og som takk for hjelpa sa Olav at kornet aldri skulle fryse, som det ifølgje bøndene heller aldri har gjort.
Aukra kommune
Aukra er ein kommune i Romsdal i Møre og Romsdal. Kommunen ligg ved kysten og grensar til Molde kommune i sør, Hustadvika kommune i aust og til øyane i tidlegare Sandøy, no Ålesund kommune i vest.
Gossen har i den seinare tid opplevd ei stor industriell utbygging. Eit prosessanlegg for handsaming av naturgass ligg i Nyhamna på Gossa. Terminalen tar imot rikgass frå Ormen Lange og Aasta Hansteen-felta og eksporterer tørrgass gjennom gassrøyrleidninga Langeled til Easington i England via Sleipner.
Før gassen kom til Aukra, var dei største skatteinntektene der henta frå landbruk, fiskeindustri og skipsbygging.
Aukra kyrkje ligg på Gossa og er kyrkje for heile kommunen.
Kommune-historikk
Aukra kommune, tidlegare skrive «Akerø», vart oppretta ved formannskapslovene av 1837, og var opphavleg ein kommune som omfatta Gossa, Otrøya, ein del av Midøya, øyane i Sandøy, samt Julsundet og Mordal på Romsdalshalvøya.
1. januar 1867 blei «Sandø» (Sandøy) skild ut som eigen kommune.
I 1924 blei resten av kommunen delt i Nord-Aukra, som bestod av Gossa og fastlandsdelen, og Sør-Aukra, som bestod av Otrøya og ein del av Midøya i det som no er Midsund kommune.
Michela Pace
Michela Pace er ei maltesisk songarinne som vann den første sesongen av X Factor Malta i 2019. Takka vera sigeren fekk ho i oppdrag å representera Malta i Eurovision Song Contest 2019. I tillegg vann ho òg ein platekontrakt med Sony Music Italia. Ho har også delteke i den maltesiske uttakinga til Eurovision Song Contest i 2017, med songen «Cruise Control», men kom ikkje vidare til finalen.
Aukra kommune
Kommune-historikk
Aukra fekk noverande grenser ved avståing av Mordal krins til Molde 1. januar 1964. Kommunen har heitt Aukra sidan 1. januar 1965, samtidig som Sør-Aukra blei slått saman med resten av Midøya og Dryna frå Vatne kommune og bytte namn til Midsund.
Namnet Aukra, som er unikt i Noreg, kjem truleg frå Aukrin, ei samansetting av akr og vin: åker og eng. Frå 1600-talet til 1917 blei namnet feilskrive med endinga -ø(e) («Akerø»).
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Aukra kommune frå 1924:
Flekkefjorden
Flekkefjorden er ein fjordarm av Dalsfjorden i Fjaler kommune i Sunnfjord i Vestland fylke. Han strekkjer seg 7 km sørover til Flekke, som han er kalla opp etter.
Riksveg 607 går langs vestsida av fjorden, over fjorden ved det smale sundet og inn til Flekke.
Fyrstestaten Udaipur
Fyrstestaten Udaipur, også kjend som Mewar, var ein sjølvstendig stat i Mewar-området i noverande Rajasthan i India. Han blei del av republikken India i 1949.
Statsflagg
Statsflagg er eit flagg som vert bruka av dei statlege styresmaktene i eit land.
Fyrstestaten Udaipur
Geografi
Grensene til staten har endra seg mykje gjennom hundreåra. I 1941 hadde staten eit areal på 34 110 km² (omtrent tilsvarande dagens Nederland). Frå staten inngjekk ein traktat med britane i 1818 til han blei del av India i 1949 gjekk grensene slik: Til det britisk-styrte distriktet Ajmer-Merwara i nord, til statane Jodhpur og Sirohi i vest, Idar i sørvest, Dungarpur, Banswara og Pratabgarh i sør, Bundi og Kotah i aust og Jaipur i aust.
Historie
Mewar blei grunnlagd av Bappa Rawal, ein tidlegare leiar for Mori-kongen i Chittor, som fekk kontroll over Chittor rundt 728.
Statsflagg
Statsflagget kan vere identisk med orlogsflagget, men mange land har eigne orlogsflagg for militær bruk.
Fyrstestaten Udaipur
Historie
I eit halvt hundreår fram til 1818 hadde styrkane til Holkar, Scindia og Amir Khan herja og plyndra Mewar, slik at både herskaren og folket var i fattigdom. Så tidleg som i 1805 bad maharana Bhim Singh av Mewar om assistanse frå britane, men den britiske traktaten av 1803 med Scindia gjorde at dei ikkje kunne gje nokon hjelp. I 1817 var britane blitt mykje meir interesserte i å alliera seg med radjput-herskarar, og Mewar og Det britiske austindiakompaniet skreiv under på ein traktat om «vennskap, allianse og sameining» den 13. januar 1818.
Statsflagg
Sjå òg
Suomen lippu
Fyrstestaten Udaipur
Historie
Under traktaten gjekk dei britiske styresmaktene med på å verna Mewar sitt territorium. Til gjengjeld anerkjende Mewar britisk overherredøme, gjekk med på å ikkje inngå politiske samband med nabostatar, og skulle betala ein fjerdedel av inntektene sine som tributt i fem år, og tre åttandedelar i all framtid.
Fyrstestaten fekk ei grunnlov 23. mai 1947. Den siste herskaren av Udaipur skreiv under på ein avtale om å bli del av India den 7. april 1949.
Herskarar
<!-- Bhagwat Singh died on 2 November 1984. He has two sons, Mahendra Singh and Arvind Singh. Before his death, he founded a trust named the Maharana Mewar Foundation and tasked younger son Arvind to look after it. Arvind lives in Udaipur's City Palace.
Land tenure
The principal forms of land tenure in the state were jagir, bhum, sasan, and khalsa. Jagirs were grants of land made in recognition service of a civil or political nature. Jagirdars, the holders of jagir, usually paid a fixed annual tribute called chhatund on an annual basis, and nazarana on the succession of a new Maharana. On the death of a jagirdar, the jagir reverted to the Maharana until the late jagirdar's successor was recognized by the Maharana. Those holding bhum tenures paid a small tribute or nominal quit-rent (bhum barar), and were liable to be called on for local service. Sasan (also known as muafi) holders were not liable for payments to the Maharana but taxes were sometimes recovered from them. Khalsa (crown lands) holders were cultivators who were undisturbed in their possession as long as they continued to pay land revenue. As of 1912, 38% of the land revenue of the State was from khalsa land, the rest from other forms of tenure.
See also
-->
Bakgrunnsstoff
24.58°N, 73.68°W
Fylkesveg 82 i Oppland
Fylkesveg 82 i Oppland går mellom Raufoss og Nærstein i Vestre Toten kommune. Vegen er 8,9 km lang.
Den latinske kyrkja
Den latinske kyrkja (latinsk Ecclesia Latina), romerske kyrkja (latinsk Ecclesia Romana) eller Vestkyrkja (latinsk Ecclesia Occidentalis) er namn brukte om den største delen av den katolske kyrkja. Kyrkja er representert over heile verda, men er viktigast i dei romansk-språklege landa i Sør-Europa, Latin-Amerika, og tidlegare koloniar til romanske land i Afrika og Asia. Irland og Polen er òg kjende katolske land.
Den latinske kyrkja i Noreg
I Noreg vart den romersk-katolske kyrkja etablert på slutten av 900-talet som resultat av kong Olav Tryggvasons krigerske kristningsverk, og allereie før Noreg fekk eigen erkebiskop i Nidaros, noverande Trondheim, vart det skipa bispesete her i landet. Eit tingsmøte i Trondheim i 1024 gjorde på formelt vis romersk-katolsk kristendom, kult og rettsordning til den einaste lovlege, og dette varte ved heilt fram til reformasjonen i 1537, då katolisismen vart forbode og den lutherske protestantiske versjonen av kristendomen vart den einaste lovlege religion. Grunnlova frå 1914 fastsette at Noreg skulle ha den lutherske kristendomen som statens religion. Men i 1843 vart det gjeve løyve til å skipe ein katolsk kyrkjelyd i Oslo, og ei ny lov om dissentarar frå 1845 gav høve til andre religionsformer. Grunnlovas reglar om religonsutøvinga vart deretter endra i 1851, og munkeordningar, som spelar ei viktig rolle i romersk-katolsk kristendom, vart tillatne i 1897. Men forbodet i Grunnlova om at at den romersk-katolske jesuittarordenen ikkje hadde tilgang til Noreg vart ikkje oppheva formelt før i 1956. I 1964 vart Grunnlova endra for å gjere det klårt at alle hadde rett til å praktisere sin eigen religion: «Alle Indvaanere av Riget have fri Religionsøvelse».
Den moderne romersk-katolske kyrkja i Noreg er organisert i tre stift/bispedøme, som vert leia av kvar sin biskop. Kvart bispedøme er ein sjølvstendig eining, og kvar av biskopane rapporterer rett til pavestolen i Roma. Dei tre bispedøma er delt inn i til saman 35 kyrkjelydar med ei soknekyrkje kvar, men har som oftast fleire stader der det vert halde messe. Per mars 2011 er det i heile Noreg registret om lag 85.000 katolikkar.
Harrigan Hill
Harrigan Hill er ein klipperik ås nordvest på Mitchell Peninsula, like aust for Pidgeon Island i Windmill Islands i Antarktis. Han vart først kartlagd frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Edward C. Harrigan, ein meteorolog ved Wilkes-stasjonen i 1961.
Provinsen Monza og Brianza
Provinsen Monza og Brianza (vestlombardisk Pruincia de Munscia e Briansa) er ein provins i regionane Lombardia i Italia. Han vart oppretta ut frå delar av provinsen Milano 12. mai 2004, og tredde i kraft i 2009. Han vil få eit areal på 405,49 km² og hadde etter folketeljing i 2011 850 321 innbyggjarar.
Geografi
Monza og Brianza består av den sørlege delen av den historiske regionen Brianza. Brianza strekkjer seg frå Canzo i nord til Monza i sør, og frå elva Seveso i vest til Adda i aust. I midten av Brianza renn elva Lambro.
Kommunar i provinsen Monza og Brianza
Dei 55 kommunane i provinsen er:
Sætertverfjellet
Sætertverrfjellet  er eit fjell i Stranda kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1688 meter over havet og er det 810. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Piz de Mucia
Piz de Mucia er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Graubünden i Sveits.
Fôr
Fôr (av norrønt fóðr) er mat gjeven til husdyr. Ved somme høve kan ordet også brukast om mat til menneske.
Vanlege plantar og plantedelar ein bruker til fôr er mellom anna fôrbete, gras, hamp, hirse, høy, korn, kopra, lusern, mais og soyabønne.
Møkkakjellar
Møkkakjellar, fraukjellar eller gjødselkjellar er ein integrert del av driftsbygningen på gardar med husdyrhald.
Kraftfôr
Kraftfôr er ei konsentrert fôrblanding med dei viktigaste næringsstoffa og minerala som dyra treng, som dei ikkje får i det vanlege fôret.
Møkkakjellar
Historikk
Frå gammalt var kjellaren bygd slik at ein kunne sopa møkk via møkkarenna i fjøset (båsfjøs) og rett ned gjennom ei luke i golvet. Ein freista å halda luka så tett som mogleg, men lukt av rotningsgasser og ammoniakk var ein velkjend del av livet på landet. Utedoen var gjerne kopla på ved at han var plassert med direkte nedfall til møkkakjellaren.
Kraftfôr
Til svin og fjørfe brukar ein gjerne kraftfôr som einaste fôr, til storfe, hestar og sauer for å komplettera grovfôret (høy, silofôr med meir). Kraftfôr består av forskjellige kornslag, raps, soya med meir. Det kan også innehalda biprodukt frå næringsmiddelindustrien som melasse og myse.
Møkkakjellar
Historikk
Møkkakjellaren blei tømt ved hjelp av møkkakjerre og møkkagreip som ein del av våronna. Dette var kjend som å spreia hevd (hebd) eller møkkaspreiing. Ein måtte passa på ikkje å pusta inn for mykje av gassen. Dødsfall av gassforgiftning fanst, men det var meir vanleg å få såre auge og andre irriterte slimhinner.
Kraftfôr
Kraftfôr blir levert ferdigblanda frå fôrfabrikkar.
Landbruksdirektoratet sin statistikk for 2018 viste at 95,6 prosent av proteinet i norsk kraftfôr var importert. 26,8 prosent av karbohydratet var importert.
Aldefjorden
Aldefjorden er ein 11 km lang fjord i Askvoll kommune i Vestland mellom Værlandet i vest og Atløy i aust. Fjorden ligg like nord for innløpet til Vilnesfjorden, den ytste delen av Dalsfjorden. Fjorden er kalla opp etter øya Alden, som ligg nordvest for Værlandet. Ei anna øy på nordsida av fjorden, mellom Alden og Atløy, er Tvibyrge. På sørsida ligg det ei rekkje holmar og øyar kalla Kvitingane og Raudøy. Midt i fjorden ligg Senholmskjera.
Møkkakjellar
Historikk
Moderne spreiing av møkk som gjødsel blir ofte gjort som gylling. Dette inneber å blanda ut møkka i vatn, pumpa denne blandinga på ein tank som kan trekkjast av traktor og spruta blandinga frå tanken ut over åkrar og enger. Dette gjer ein først på vårparten og så gjerne oppatt utover sommaren. Gylling er ein effektiv arbeidsmåte, men gjev mykje større luktplager for naboar enn spreiing av fast møkk. Avrenning av gylla til nærliggande vassdrag er òg eit problem. Det siste kan verta spesielt ille viss gyllinga blir gjort medan det framleis er tele i jorda.
Aldefjorden
Det går ferjesamband langs fjorden frå tettstaden Askvoll og Fure.
Møkkakjellar
Historikk
Sjå òg Gjødselspreiar
Gassforgifting frå gjødselkjellarar
På 1980-talet var gassforgiftning i gjødselkjellarar og tårnsiloar den klåre vanlegaste dødsårssaka ved ulukker i landbruket i Noreg. Gjennom nytt teknisk utstyr og informasjonsarbeid betra dette seg på 1990-talet.
Gasstypar og helsefare
Gjødselgass består av fleire gassar, der CO_2, metan, ammoniakk og hydrogensulfid er dei vanlegaste. Av desse utgjer hydrogensulfid den største helsefaren. Denne kan gje skadar på nervesystemet og vera dødeleg ved store konsentrasjonar. Ammoniakk gjev irriterte slimhinner og lungeskader samstundes som det forsterkar effekten av hydrogensulfid. CO_2 kan føra til kveling, medan metan er svært brannfarleg. Hydrogensulfid luktar vondt, men store konsentrasjonar av stoffet kan lamma luktesansen.
Førebygging
Tiltak som vert rådt til av Landbruket sitt HMS-teneste inkluderer:
Morsdag
Morsdagen er ein «heidersdag» for mødrer. Tidspunktet for dagen varierer frå land til land. I Noreg blir morsdag feira den andre søndagen i februar, det vil seie søndag . februar i, og søndag . februar i.
Bakgrunn
Inspirert av arbeidet til Anna Marie Reeves Jarvis skreiv Julia Ward Howe i 1870 «Mother's Day Proclamation» (norsk: «Kunngjering av morsdagen»), men greidde ikkje å få innført «Mother's Day for Peace» (norsk: «Mors fredsdag») som offisiell heilagdag.
Dotter til Anna Maria Reeves Jarvis, Anna Marie Jarvis, kjende til arbeidet både til mora og til Julia Ward Howe. Om lag eitt år etter at mora døydde, heldt Anna Marie Jarvis ei minnestund for henne den 12. mai 1905, og starta så å jobbe for ein offisiell minnedag for mødrer. Den første morsdagen vart feira den 10. mai 1908 i Grafton, West Virginia i kyrkja der Anna Maria Reeves Jarvis hadde undervist søndagsskole. Skikken spreidde seg til 45 statar i USA, og vart erklært offisiell heilagdag på byrjinga av 1912. I 1914 erklærte daverande president, Woodrow Wilson, den første nasjonale morsdagen.
«International Mother's Day Shrine» (norsk 'Den internasjonale morsdagens alter') ligg i Grafton i Vest-Virginia.
Juratskijbukta
Juratskijbukta (russisk: Juratskaja Guba) er ei bukt i Karahavet på kysten av Sibir i Russland. Ho ligg på Gydanhalvøya og er om lag 45 km lang og 30 km på det breiaste. Bukta ligg aust for Khalmjerbukta, mellom estuara til elvane Ob og Jenisej, som er nokre av dei viktigaste elvane i Russland. Nord for bukta ligg øya Oleni.
Morsdag
Norsk tradisjon
I Noreg vart morsdagen offisielt feira første gong i 1919, etter at ein møte i Kristiania 30. november 1918 arrangert etter inititativ frå foreininga «Hjemmenes Vel» varmt hadde slutta opp om initiativet. Møtet vedtok å innby til å feire «mors dag» i Kristiania søndag 9. februar 1919, og oppmodinga vart følgd opp også i andre byar rundt om i landet. . Blant initiativtakarane vart spesielt lærinne Dorothea Scholdager trekt fram; dagen vart innsett for å vende hugen åt dei unge mot heimen. I første omgang var det spesielt religiøse organisasjonar som følgde opp initiativet. Dagen har seinare gått over til å bli ein familiedag, der mor gjerne blir oppvarta med kaffi på senga om morgonen, blomster og kake.
Juratskijbukta
Kysten av Juratskibukta er låg tundra og det er mange elvar som munnar ut her. Vintrane er lange og harde så bukta er islagd minst ni månader kvart år.
Busetnaden Matjujsale ligg på nordaustsida av bukta, like ved munningen. Bukta høyrer til Jamalo-Nenetsk autonome okrug.
Morsdag
Norsk tradisjon
Morsdagen har etter kvart vorte ei stor kommersiell høgtid gjennom marknadsføring av morsdagskake, morsdagsblomstrar og morsdagsgåver. Mange barnehagar og skolar hjelper til med å oppretthalde tradisjonen om feiringa av mor, og set barna til å laga kort og gåver.
Datoar
Dagen blir feira på ulik tid i mange land. Noreg er først ut i kalenderåret.
Angkor Vat
Angkor Vat (khmer, 'tempelet i Angkor') er det mest kjende tempelet i ruinbyen Angkor i det nordlege Kambodsja, og det einaste tempelet på staden som har vore ein viktig religiøs samlingsstad sidan det blei bygd. Angkor Vat er eit typisk døme på klassisk khmer-arkitektur, som blir kalla Angkor Vat-stilen. Saman med resten av Angkor blei det sett på UNESCO-lista over verdas kulturarv i 1992.
Historie
Tempelkomplekset blei bygd av kong Suryavarman 2. (1113–1150) som ein hinduisk heilagdom for guden Visjnu. På 1300- eller 1400-talet blei tempelet gjort om til ein theravada-buddhistisk heilagdom, noko det meir eller mindre fortsette å vere heilt fram til i dag, sjølv om resten av Angkor blei fråflytta på 1500-talet.
Tempelbygningen
Tempeleområdet er omkransa av ei vollgrav og ein yttermur. Hovudbygningen inneheld galleri med steinrelieff rundt dei indre gardane, der det er basseng (utan vatn), og den sentrale bygningen, der dei fem tårna står. Hovudinngangen er frå vest, og dit kjem ein via ei lang bru over vollgrava til hovudporten i yttermuren.
Tempelet skulle vere ei framstilling av det hinduiske universet. Det midtre tårnet var det heilage fjellet Meru, yttermurane var berga som omkranser verda, og vollgrava havet utanfor desse igjen.
Kverneland
Kverneland er eit etternamn, slektsnamn og tidlegare stadnamn og gardsnamn. Første ledd i namnet er kvern, og syner til bruk av ei bekkekvern. Namnet Kverneland er kjend gjennom Kverneland Group, verdas største produsent av landbruksutstyr.
Kvernaland, tidlegare Kverneland, er ein matrikkelgard like sør for garden Frøyland, begge ligg ved Frøylandsvatnet i Time kommune. Fyrste gong garden Kvernaland blei nemnt i skriftlege kjelder var i 1567, og då var skrivemåten «Quenneland». Kverneland kan truleg vera eit resultat av danske embetsmenn sin skrivemåte av den lokale uttalen «Kvednaland». Årsaka til at Kvernaland blei «konstruert» som namn på tettstaden var for å ta vare på den gamle lokale uttalen av «Kvednaland». Dette er truleg det nærmast ein kjem den gamle uttalen etter retningslinjene i Lov om stadnamn frå 1990 og medfølgande forskrifter: Forskrift om skrivemåten for stadnamn.
I dag er den lokale uttalen av namnet «Kverneland». Verken «Kvernaland» eller «Kvednaland» er i aktiv bruk i daglegtalen.
Piz de Trescolmen
Piz de Trescolmen er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Graubünden i Sveits.
Konsulent (fleirtyding)
Konsulent kan i Noreg bety:
Neodym
Neodym er eit grunnstoff med atomnummer 60 og kjemisk symbol Nd. Det er eit lantanid.
Bruk
Metallet vert brukt i legeringar.
Neodym (Nd2Fe14B) vert brukt i permanente magnetar.
Historie
Carl F. Auer von Welsbach oppdaga neodym i 1885.
Bente A. Landsnes
Bente Avnung Landsnes er administrerande direktør ved Oslo Børs (frå 1. januar 2006). Ho har tidlegare vore konserndirektør for informasjonsteknologi i DnB NOR. I tillegg har ho mellom anna vore seksjonsdirektør i BBS, banksjef og seksjonsleiar i Sparebanken NOR, samt konserndirektør i Gjensidige NOR. Styre ho har sete i er mellom andre Oslo Børs, VPS (Verdipapirsentralen) og NOS (Norsk Oppgjørssentral).
Tustna
Tustna er namnet på ei øy og ein tidlegare øykommune på Nordmøre i Møre og Romsdal som 1. januar 2006 blei slegen saman med Aure kommune. Tustna er særleg kjend for variert natur og eit dyreliv som mellom anna inkluderer ein solid hjortestamme og mykje havørn. Folk som kjem frå Tustna blir kalla tustningar.
Ved kommunesamanslåinga var Tustna den minste kommunen i Møre og Romsdal i folketal, etter å ha veksla på denne posisjonen med Stordal kommune sidan slutten av 1990-talet. Den tidlegare kommunen Tustna inneheld øyane Tustna, Stabblandet, Golma og Solskjel, og i tillegg mange mindre øyar og holmar. Tidlegare inkluderte kommunen òg dei fleste gardane langs vestsida av Ertvågsøya. Tustna grensa til Smøla i nord, resten av Aure i aust, Halsa og Tingvoll i sør og Frei og Kristiansund i vest.
Fosnakulturen
Tustna er — som dei fleste andre stader i Fosen, på Nordmøre og i Romsdal — svært rik på funn frå Fosnakulturen. Frå bronsealderen er det funne ei bronseøks i Hannasvika på Sør-Tustna.
Rikssamling og borgarkrig
I samband med rikssamlinga under Harald Hårfagre var det to slag ved øya Solskjel i tidlegare Tustna kommune (no Aure) ifølgje Snorre Sturlason. Desse slaga skal ha stått ni og åtte år føre slaget i Hafrsfjord. Solskjel vart slagplass att i 1208.
Svartedauden
Under svartedauden seier ei segn at så og seie alle på Stabblandet døydde. Berre i Fjelnesdalen og på Soleim var det overlevande. Ungguten som levde att i Fjelnesdalen kleiv til fjells og såg etter røyk som livsteikn frå andre menneske. Han såg røyk i nordvest og følgde røyken ned til Soleim, der han fann ei ungjenta som òg hadde overlevd som det einaste andre mennesket på heile Stabblandet. Desse to flytte så saman i Fjelnesdalen og sette bu der. Denne varianten av segna vart fortald av Hallvard Halsen (eig. Hallvard Inderberg el. Hallvard Åsnes) frå Halsen/Åsnes under Innerberg til Torvald Gimnes kring 1950. Olve Utne skreiv ned segna etter Torvald Gimnes i 1980-åra, og det vart seinare rim- og tonesett av Kolbjørn Botten frå Valsøyfjord. Ein annan variant av segna seier at det var fleire som overlevde, og dei flytte alle til Fjelnesdalen.
Hollendartida
På 1600-talet var det stor aktivitet med nederlandsk handel på Nordmøre — særleg i samband med trelast. Ein representant for denne handelen var frislendaren Jappe Ippes. Jappe Ippes hadde hovudsetet sitt i Linvågen på Tustna. Han var den første til å drive klippfisktørking på norsk jord og dreiv pionerarbeid med dette på Tustna og i det noverande Kristiansund i tida kring 1690.
Kommunesamanslåing
Kommunane Tustna og Aure vart samanslegne den 1. januar 2006. Den nye kommunen ber namnet Aure kommune, og kommunevåpenet byggjer på Tustna sitt tidlegare kommunevåpen med den endringa at klippfisken er i sølv (kvitt) i staden for tidlegare gull (gult).
Folketalsutvikling
Tustna var den minste kommunen etter folketal i Møre og Romsdal frå dei store kommunesamanslåingane på 1960-talet og fram til 1977, då Stordal kommune vart skild ut som eigen kommune att, og var mindre enn Tustna. Men folketalet gjekk ned raskare i Tustna enn i Stordal, slik att Tustna vart den minste kommunen i fylket att i 1998. Frå då og fram til kommunesamanslåinga i 2005, veksla Tustna og Stordal på å vera minst frå år til år.
Folketalsutvikling for gamle Tustna kommune frå 1874 til 2005: ''a Dette talet omfattar den delen av Ertvågøya som var del av Tustna kommune fram til 1965, då han vart overført til Aure kommune. Dette området hadde då 85 innbyggjarar.''
Topografi
{| border=0 cellspacing=0 cellpadding=5 width="100%"
Fjell
På øya Tustna:
Langs vestsida av Stabblandet: Langs austsida av Stabblandet: Lengst søraust på Stabblandet:
Vatn og tjørner
På øya Tustna:
På Stabblandet:
På Solskjelsøya:
Fugl
Tustna har ein stor bestand av havørn, og på Stabblandet finst det òg kongeørn.
Hjortedyr
Av hjortedyr er det mykje hjort og rådyr, og sidan sist i 1970-åra har det vore ein stabil elgestamme òg på Tustna.
Rovdyr
Det finst mellom anna raudrev, røyskatt og gaupe på Tustna. Ulv har det ikkje vore der sidan 1800-talet, og av bjørn har det berre vore enkelte streifdyr i moderne tid. Av nyinnførte dyr er særleg minken vanleg. Orrfugl har det vore mykje av på Tustna. Spesielt på Solskjelsøya var det ei stor stamme med orrfugl. Orrhanane spela på kvar sin lynghaug for å tilkalla seg orrhønene. Men på 1970-talet minka det drastisk med orrfugl på Solskjelsøya. Dette hadde samanheng med at rovdyret mår gjorde sitt inntog på øya. Måren formeira seg raskt. Ekorna vart utrydda nærmast med ein gong.
Gardar
Etter at Tustna vart slegen saman med Aure kommune vart gardsnummera endra slik at tustnagardane er nummererte frå 201 og opp. For dei gamle gardsnummera, trekk frå 200.
{| border=0 cellspacing=0 cellpadding=5 width="100%"
Fylkesveg 84 i Oppland
Fylkesveg 84 i Oppland går mellom Borglund og Ensrud i Østre Toten kommune. Vegen er 6,2 km lang.
Fossil energi
Fossil energi eller fossilt brensel er hydrokarbonhaldige stoff som kol, olje og naturgass. Dei finst i jordskorpa, og blir utvunne som ei kjelde til energi ved forbrenning, og som råstoff for blant anna plastproduksjon. Utnyttinga av fossilt brensel har bidratt sterkt til den industrielle utviklinga. Petroleum er ei fellesnemning for olje og naturgass. Fossilt brensel er altså petroleum og kol.
Når elektrisitet blir danna frå forbrenning av fossilt brensel blir ofte ein turbin bruka. I gamle turbinar vart ofte damp frå forbrenninga bruka til drive turbinen, i nyare turbinar blir dei drivne av avgassane frå forbrenninga.
Med global modernisering i det 20. og 21. hundreåret har energibehovet (spesielt behovet for bensin som blir utvunnen frå olje) vore årsaka til mange regionale og globale konfliktar. Over heile verda prøver ein no å ta i bruk meir fornybar energi for å møte dei auka globale energibehova.
Forbrenninga av fossilt brensel er den største kjelda til karbondioksidutslepp (CO2) som er ein av drivhusgassane som skapar global oppvarming. Ein liten del av hydrokarbonbasert brensel er bioenergi (biobrensel).
Stongfjorden
Fjorden har innløp mellom Råneset på Stavenesodden i nord og Sanden i sør. Det ligg fleire gardar langs fjordsidene. På sørsida ligg Folvåg, Størdal og Stavsnes, og på nordsida ligg Mjåset, Stubseid, Yndestad og Stong.
Fylkesveg 363 går på nordsida av fjorden, medan Fylkesveg 609 går på sørsida frå austsida av Eidsfjorden.
Sekretær som yrke
Sekretær som yrkestittel er vanlegvis nytta om ein person som har ei støtterolle i ein administrasjon. Vanlege arbeidsoppgåver for ein sekretær er å svare på telefonar, skrive brev, tekstbehandling og liknande administrative oppgåver. Ein sekretær er ofte ein del av eit støtteapparat for ein leiar eller ei leiing. Etter kvart som IT har endra innhaldet av sekretærarbeidet, har personar med sekretærtittel ofte fått meir innhaldstome stillingstitlar som konsulent, førstekonsulent eller rådgjevar.
Provinsen Pavia
Provinsen Pavia (italiensk Provincia di Pavia) er ein provins i regionen Lombardia i Italia. Hovudstaden er byen Pavia. Han har eit areal på 2 965 km² og totalt 493 829 innbyggjarar (2001). Det er 190 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Sekretær som yrke
Historie
Tidlegare har det vore vanleg at dette var ein mannsdominert jobb. Det har no i lang tid vore ei stor overvekt av kvinner i dette yrket.
Howard Hills
Howard Hills er eit område med låge åsar og innsjøar sør for Beaverbreen nordaust i Scott Mountains i Enderby Land i Antarktis. Dei vart kartlagde frå flyfoto tekne under Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter W.E. Howard, eit medlem av mannskapet på «Discovery» under British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition, 1929–31.
Promethium
Promethium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Pm, atomnummer 61 og atommasse (145). Det er eit lantanid.
Historie
Promethium vart oppdaga av J.A. Marinsky, Lawrence Glendenin og Charles D. Coryell i 1945.
Tryggleik
Promethium er radioaktivt
Fylkesveg 85 i Oppland
Fylkesveg 85 i Oppland går mellom Andersgard og Fagerlund i Østre Toten kommune. Vegen er 9,9 km lang.
Az-Za'ayyem
az-Za'ayyem (arabisk ) er ein palestinsk landsby i Jerusalem guvernement, 3 kilometer aust for Jerusalem sentralt på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 2 459 i 2006.
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar eller berre Afyon er ein by vest i Tyrkia og administrasjonssenter i provinsen Afyonkarahisar. Afyon ligg i fjella innanfor kysten av Egearhavet, 250 km sørvest for Ankara langs elva Akarçay, 1021 meter over havet. Byen har kring 175 000 innbyggjarar.
Den tiande presidenten i Tyrkia, Ahmet Necdet Sezer, kom frå Afyon.
Klima
Afyonkarahisar har eit kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dsa) og halvtørt klima (Köppen si klimaklassifisering BSk), med kalde og snørike vintrar og varme og tørre somrar. Det er mest vanleg med regn om våren og hausten.
Portugisisk
Portugisisk er eit språk som blir snakka i Portugal, Brasil og i dei tidlegare portugisiske koloniane i Afrika, spesielt i Kapp Verde, Angola og Mosambik. Meir enn 200 millionar menneske har portugisisk som morsmål.
Språket er ein del av den romanske språkklassa. Galisisk, som blir snakka i Galicia nord for Portugal, er nært i slekt med portugisisk, og i språkvitskapen blir dei to gjerne rekna som eitt språk. Politisk er dei likevel to språk på det viset at dei har kvar si rettskriving og oftast blir nemnd med kvart sitt namn.
Portugisisk liknar så mykje på spansk (kastiljansk) at morsmålstalarar finn det enkelt å lære å forstå kvarandre. Det har mykje av ordforrådet til felles med dei andre romanske språka. Som dei fleste av dei, har språket to grammatiske kjønn og ei rik verbbøying. Det har faktisk former som ikkje finst eller er sjeldne sjølv i nærskylde språk, mellom anna ein infinitiv som kan bøyast i person og tal.
Utbreiing
Portugisisk er morsmålet til det store fleirtalet av innbyggjarane i Portugal og Brasil. Det er også morsmål eller andrespråk for mange andre i dei tidlegare portugisiske koloniane og tilstøytande område. Stor portugisisk utvandring til andre land frå 1900-talet gjer at det bur mange portugisisktalande m.a. i Nord-Amerika, Venezuela, Sør-Afrika og Frankrike.
* = offisielt språk    CPLP = medlem i CPLP      OBS = observatør i CPLP
Alfabetet
Det portugisiske alfabetet har 23 bokstavar.
I tillegg blir K(k), W(w) og Y(y) nytta i internasjonale forkortingar og symbol, og til å skrive utanlandske namn og avleiingar av desse. Dei finst på datatastatura og blir plassert som på norsk i alfabetiske lister. Når Rettskrivingstraktaten av 1990 trer i kraft, skal dei offisielt bli delar av alfabetet.
Diakritiske teikn blir nytta og er obligatoriske. Dei kan gje desse kombinasjonane: á, à, â, ã, é, ê, í, ó, ô, õ, ú, ü, ç
ü skal falle bort med den nye rettskrivinga.
Ordstilling
Den grunnleggjande ordstillinga er SVO (subjekt – verbal - objekt). Dette gjeld sjølv i spørsmål.
Ele gostou do filme. Han likte filmen.
Ele gostou do filme? Likte han filmen? Det er tonefallet og spørsmålsteiknet som viser at det er eit spørsmål.
Ele não gostou do filme. Han likte ikkje filmen.
Fleire ting kan likevel endre ordstillinga. Objektspronomen kjem før verbet ved nekting. Spørjepronomen og relative pronomen kjem først i setninga.
''Quantos tens? ''Kor mange har du? (OV)
O homem que(O) vi(V) ... Mannen (som) eg såg ...
Lange setningsledd kan komme til slutt og ny informasjon kan bli plassert etter verbet. Objektet kan au stå først for å bli framheva. Slik er OSV, OVS, VOS, og VSO alle moglege.
Personlege pronomen og tiltaleformer
Dei personlege pronomena skil mellom subjekt og objekt, og i tredje person mellom hankjønn og hokjønn (også i fleirtal) og mellom direkte og indirekte objekt. Subjektet er ikkje alltid naudsynt i setninga sidan verba blir bøygd i person og tal.
Desse pronomena ser av og til annleis ut fordi somme av dei dannar samantrekningar med visse preposisjonar, med verb som står føre dei, eller med kvarandre. Tredje person fleirtal (me/vi) kan heite a gente i uhøgtideleg tale. Det tek verbet i 3. pers. eintal. Ein kan høyre 1. pers. fleirtal men dette blir rekna som ein grammatikkfeil. Brasilianarar nyttar ofte ele(s)/ela(s) (uformelt) og você som objekt, og dessutan te, sjølv om dei ikkje seier tu.
Objektsformene i første og andre person fungerer som refleksivt og resiprokt pronomen. I tredje person gjeld desse formene:
Den gamle subjektsforma i 2. pers. fleirtal (vós) finst i vanleg bruk berre nokre stader i Portugal, men blir nytta ved spesielle høve, særleg gudstenester. Eintalsforma (tu) er utdøydd i størstedelen av Brasil. I Portugal blir tu først og fremst nytta når ein snakkar til barn eller nære venner, særleg barndomsvenner. Sjølv mellom familiemedlemmer er det ikkje alltid ein sjølvsagt ting å bruke tu. I tillegg til og i staden for tu og vós finst tiltaleformer som você, vocês og fleire andre som fungerer som fullverdige personlege pronomen. Blant dei som kan vere meir «høflege» enn você, er o senhor (herren), a senhora (frua), akademiske titlar og namnet på den ein snakkar til. Alle desse tek verbet i tredje person. Tilsvarande objekt og eigedomsord kjem ofte frå tredje person, men ikkje alltid. Ei setning med verbet i tredje person utan uttrykt subjekt er au mogleg:
''Como está (você)? ''Korleis står det til? Bokstaveleg: Korleis er du/De?
Objekt utan preposisjon kjem i utgangspunktet etter verbet i Portugal.
Ofereci-lhes um livro. Eg gav dei ei bok.
Eu amo-te. Eg elskar deg.
Men ofte, m.a. i nektingar, kjem dei før verbet.
Já as comprou. Han har («allereie») kjøpt dei.
''Não se amam? ''Elskar dei ikkje kvarandre?
Påpeikande pronomen
Når det er snakk om stad, skil påpeikande pronomen og determinantar mellom det som er nært talaren (isto), det som er nært lydaren (isso), og det som er lenger unna begge (aquilo). Stadadverba har eit tilsvarande skilje.
Mellom dei andre påpeikande pronomena finst o/a/os/as som i form er likt bunden artikkel eller enkelte former av personleg pronomen.
Faz o que te mando! Gjer det eg gjev deg ordre om!
Eigedomspronomen
Eigedomspronomenet bli bøygd i kjønn og tal. Tredje person kan vere fleirtydig.
''É sua. ''Betyr det same, men handlar om ein ting som er hokjønn på portugisisk.
Ein kan au setje preposisjonen de saman med eit personleg pronomen:
dele = hans, dela = hennar, deles/delas  = deira, de você / do senhor / da senhora = din/Dykkar
Substantiv
Substantiva kan variere i tal, kjønn og grad, sjølv om berre kontrasten i tal vert kalla bøying i den nye terminologien for det portugisiske skuleverket.
Tal
Det blir skilt mellom eintal og fleirtal.
Former
Fleirtal får ein stort sett ved å leggje -s til ei eintalsform som endar på vokal, og -es når ho endar på ein konsonant.
mãe – mães mor - mødre
lobo – lobos ulv - ulvar
noueguês – noruegueses nordmann - nordmenn
Somme ord med trykksterk - o - går over frå lukka (omtrent som lang norsk å-lyd) til meir open lyd i fleirtal. Dette visest ikkje i skrift. Det gjeld den første o-en i ovo:
ovo – ovos egg – egg
Substantiv som sluttar på -ão kan vere uregelrette
irmão – irmãos bror - brør
balão – balões ballong - ballongar
cão – cães hund – hundar
animal – animais dyr – dyr(fl.)
Det finst ord utan fleirtalsending.
Imathía
Administrativ inndeling
Tidlegare var Imathía eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i tre kommunar.
Portugisisk
Former
lápis – lápis  blyant – blyantar
Imathía
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Geografi
Søraust i Imathía ligg Pieríafjella og i vest Vérmiofjella. Den lengste elva er Aliákmonas som renn i sør og aust. Reservoaret på elva strekkjer seg òg inn i Kozáni. Det lågaste punktet i periferieininga er ved Thermaikósbukta og det høgaste punktet er Vérmio i vest.
Portugisisk
Former
Samansette substantiv med bindestrek kan vere spesielle.
Imathía
Historie
Området rundt Imathía var først under makedonsk styre. I antikken omfatta Imathía Édessa og Aiges, den antikke hovudstaden i Berroia, Kitios og fleire andre.
Portugisisk
Former
obra-prima - obras-primas meisterverk
Imathía
Historie
Seinare vart Imathía annektert av Romarriket og i mellomalderen av Austromarriket og frå 1400-talet fram til balkankrigane i 1913 av Det osmanske riket. I motsetnad til dei sentrale og sørlege områda av Hellas vart periferieininga først ein del av Hellas under balkankrigane og etter traktatane frå Bucuresti og London. Folketalet eksploderte og fleire jordbruksområda vart utvida. Véria fekk elektrisitet og dei store vegane vart asfalterte. Under den gresk-tyrkiske krigen kom fleire flyktningar frå Litleasia til Imathía og bygde flyktningleirar og hus, og det vart grunnlagt fleire landsbyar.
Imathía vart hardt råka av den andre verdskrigen og den påfølgjande greske borgarkrigen. Imathía vart først eit prefektur i 1947 og Véria vart prefekturhovudstad. Fram til då hadde området høyrt til Thessaloníki prefektur. Frå 2010 er Imathía ei periferieining.
Jordbruk
Jordbruket er i stor grad basert på fersken og jordbær. Syltetøyet Naousa er den mest kjende eksportartikkelen frå området.
Portugisisk
Former
pára-quedas - pára-quedas
Imathía
Klima
Imathía har hovudsakleg middelhavsklima med varme vintrar og kjølige vintrar. I dei sentrale og vestlege områda og i Vérmiofjella kan ein få nokså kjølige forhold om vinteren.
Portugisisk
Former
navio-escola - navios-escola skuleskip
Bruk
I utgangspunktet nyttar ein fleirtal der det er snakk om fleire enn ein. Det finst substantiv som alltid står i fleirtal.
óculos briller
Kollektive namn viser til fleire individ når dei står i eintal.
alcateia ulveflokk
Somme substaniv er uteljelege og får ei anna tyding dersom dei opptrer i fleirtal.
farinha mjøl
água - águas vatn - hav/urin/fostervatn
Kjønn
Substantiv er av enten hankjønn eller hokjønn. Kjønnet avgjer forma på andre ord som står til substantivet eller erstattar det i dei tilfella der desse orda har to former. Dette gjeld determinantar, kvantifikatorar, adjektiv og pronomen.
Kjønnet er i utgangspunktet vilkårleg, men det finst reglar som kan hjelpe i mange tilfelle. Om ord sluttar på trykksvak o er dei ofte av hankjønn, og hokjønn om dei sluttar på trykksvak a, men det finst mange unntak. I desse eksepla er o og a den bundne artikkelen.
Namn på sjøar, hav, fjell, elvar og vindar der desse orda er underforstått er hankjønnsord:
o (rio) Tamisa(elva) Themsen
Namn på byar og øyar i same situasjon er hokjønnsord:
a Sicília
Men somme bynamn er av hankjønn:
o Porto
Når det gjeld levande skapingar følgjer det grammatiske kjønnet gjerne det naturlege:
o homem mannen
a mulher kvinna
o padre presten, i slekt med ordet «far»
men:
o cônjuge ektefellen, a pessoa personen, og fleire har same grammatiske kjønn same kva person dei viser til. Slik er det au med somme dyr.
Somme substantiv kan opptre i begge kjønna, eller det finst eitt ord av kvart kjønn som ofte kjem av same rota. Då lyt ein rette seg etter kjønnet til det eller dei individa ein snakkar om, medan det eine ordet i tillegg kan vise til individ av begge eller ukjent kjønn.
o pai faren
os pais fedrene eller foreldra
a mãe mora
as mães mødrene
På same viset:
o aluno eleven
a aluna eleven, når me veit det er ei kvinne/jente
o jornalista journalisten
Karo Hills
Karo Hills er nokre runde, isfri åsar som strekkjer seg 12 nautiske mil (22 km) langs vestsida av enden av Scottbreen, frå Mount Salisbury i nord-nordvest til kanten av Rossbarrieren. Han vart oppdaga og grovt kartlagd på Byrd-ekspedisjonen, 1928-30. Han vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter admiral H. Arnold Karo, direktør i U.S. Coast and Geodetic Survey i 1955-65.
Portugisisk
Kjønn
a jornalista den kvinnelege journalisten
o juiz dommaren
a juíza den kvinnelege dommaren, men:
o juízo fornufta, vurderinga
Eit spesielt tilfelle er dette:
a avó bestemora
as avós bestemødrene
o avô bestefaren
os avôs bestefedrene
os avós besteforeldra
Det kan dessutan vere ein liten skilnad i tydinga mellom to substantiv som ser ut til å danne par:
Ketose
Hjå mjølkedyr er ketose ein sjukdom.
Ketose hjå menneske
Ketoseprinsippet er brukt under slanking, der ein passar på å få i seg nok vatn og vitaminar.
På ein slik kur vert kroppen tømd for glykogen og kroppen må då finne andre næringskjelder for å dekke energibehovet. Det skjer ved at kroppen hentar ut energi frå feittlageret i kroppen og feittforbrenninga dannar ketonar. Ketonane frigjer feitt og omdannar det til energi. I ein overgangsfase, når glykogenlageret er på veg ned og før ketosen har starta, vil ein kjenne seg meir eller mindre konstant svolten. Dette er kroppen sitt signal om at han treng meir energi, altså mat. Etter 3-5 døgn går kroppen inn i ketose og ein vil kjenne ein god energi i kroppen og ikkje lenger svolt. Dette gjev eit godt overskot til trening som aukar feittforbrenninga ytterlegare. Om ein får i seg noko som helst mat eller drikke som inneheld karbohydrater vil dette fylle glykogenlageret i kroppen att, og ein går ut av ketosen.
Zolotoj Rog
Zolotoj Rog (russisk Золотой Рог, 'Det gylne hornet') er ei verna hornforma bukta lengst aust i Russland. Mellom Peter den store-bukta og Japanhavet ligg Sjkotahalvøya i nordvest, Kapp Goldobina i nordaust og Kapp Tigrovij i vest. Bukta er om lag sju kilometer lang og om lag to kilometer brei. Djupet varierer frå 20 til 27 meter. Hamnebyen Vladivostok ligg i åsane inst i bukta.
Ketose
Ketose hjå menneske
Ein person i ketosefasen vil òg merke at kroppen og pusten byrjar å lukte ubehageleg av aceton.
Zolotoj Rog
Fram til midten av 1800-talet vart bukta kalla Gamatbukta av kinesarane. Det første europeiske skipet som ein kjenner til ankra i bukta var eit fransk kvalskip i 1852. Under Krimkrigen vitja det britiske skipet «Winchester» bukta medan dei leita etter skvadronen til Vasilij Zavojko. Dei britiske sjømennene kalla bukta Port May. I 1859, gav grev Nikolaj Muravjov-Amurskij bukta det noverande namnet som tyder Det gylne hornet på russisk fordi ho hadde liknande form som eit horn som hamna i Istanbul.