cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hannibal
Trasimene
Den einaste vegen til det sentrale Italia utanom dei romerske styrkane låg ved Arno. Denne ruta var praktisk talt ei einaste stor myr, og denne våren var det meir vatn der enn vanleg. Å kryssa der ville utsetja mennene for dei same lidingane som dei hadde måtta gjennomgå i Alpane. Hannibal visste at denne ruta var vanskeleg, men det var den sikraste og snøggaste vegen inn i det sentrale Italia. I fire dagar og tre netter marsjerte Hannibal sine soldatar gjennom eit område som var meir vatn enn land, og vart utsette for søvnmangel og utmatting. Han kryssa Appenninane og det tilsynelatande uoverstigelege Arno utan motstand, men mista ein stor del av styrkane sine, inkludert den siste elefanten sin, i dei lågareliggjande myrane i Arno. Då han kom til Etruria våren 217 f.Kr., sette Hannibal seg føre å trekkja den romerske hovudarmeen under Flaminius inn i eit feltslag ved å øydeleggja området Flaminius var sett til å verna, framføre augo på han. Polybios fortel at Hannibal rekna med at dersom han passerte leiren og steig ned i distriktet nedanfor, ville Flaminius ikkje kunna sitja passivt å sjå at landet vart øydelagt, men følgja etter Hannibal, slik at Hannibal kunne gå til åtak på han. Samstundes prøvde han å svekka lojaliteten til Roma sine allierte ved å visa at Roma ikkje var i stand til å verna dei militært. Flaminius vart likevel sitjande i leiren ved Arretium.
Då Hannibal ikkje kunne trekkja Flaminius ut til eit slag, marsjerte han rundt venstre flanken til motstandaren, og kutta i realiteten Flaminius av frå Roma. Hannibal rykte raskt gjennom høglandet i Etruria og provoserte Flaminius til ei rask forfølging. Hannibal overraska romarane på ei lysning på breidda av Trasimeno, øydela hæren og drap Flaminius. Han hadde no kvitta seg med den einaste feltstyrken som kunne hindra han i å rykkja fram mot Roma, men innsåg at han ikkje kunne ta byen utan omleiringsmaskinar. Han ville heller utnytta sigeren sin ved å rykkja inn i det sentrale og sørlege Italia og freista å utløysa eit generelt opprør mot Roma. Etter Trasimene sa Hannibal at «eg er ikkje komen for å slost mot italienarane, men på vegne av italienarane mot Roma».
Aslak Bolts jordebok
Aslak Bolts jordebok er ei jordebok erkebiskop Aslak Bolt fekk laga for Nidaros domkyrkje. Jordeboka vart laga på 1430-talet.
Bakgrunn
Etter svartedauden fall inntektene kyrkja fekk frå jordeiegedommane sine. Det var derfor viktig å få betre orden i økonomien. Som et ledd i dette arbeidet vart det laga ei jordebok med oversyn over gardane, bruka, skyldpartane og rettane Nidaros domkyrkje åtte.
Boka bygde på eldre jordebøker frå 1200-talet og 1300-talet og informasjon erkebiskopen samla på visitasreisene sine.
Registrene i jordeboka er ordna topografisk etter fylke og skipreide, etter ei rute frå Beitstad i Inderøy og sørover til Sunnmøre; ei anna rute frå Namdalen og nordover i Hålogaland. Registeret gjev opplysningar om gardnamn, skyld før og etter svartedauden og ofte korleis kyrkja har fått hand om eigedommane.
Det meste av hovudteksten er skriven med same hand, på mellomnorsk med ein del svenske målmerke.
Trykte utgåver
P.A. Munch gav ut Aslaks Bolts jordebok allereie i 1852. Boka har vore ei viktig mellomalderkjelde i halvtanna hundreår. Oluf Rygh jamførte Munch si utgåve med handskriftet då han arbeidde med Norske Gaardnavne, og Rygh si retta utgåve finst i Riksarkivet.
I 1997 gav Riksarkivet ved Jon Gunnar Jørgensen ut ei ny utgåve av jordeboka. Denne utgava er tospråkleg, slik at venstre oppslagsark er ordrett tolking eller avskrift, høgre oppslagsark er moderne bokmål.
Jupitermånen Ananke
Ananke er ein av månane til Jupiter. Han er den største medlemen av Ananke-gruppa. Ananke er truleg ein del av ein asteroide som vart fanga inn av Jupiter.
Ananke varta oppdaga av Seth Barnes Nicholson 28. september 1951.
Trond & Trond as
Trond & Trond as er eit eventbyrå som hjelper kundane med gjennomføring av ulike arrangement som møte, kurs og kongressar, og som assisterer ved produksjon av konsertar, videofilm eller teater.
Byrået vart etablert i 1992, og vert leia av administrerande direktør Trond Myhre og styreleiar Trond Lie. Det held til i Oslo.
John Bundrick
John Douglas «Rabbit» Bundrick er ein USA-amerikansk klaverspelar, pianist og organist. Han er mest kjend for arbeidet sitt med The Who og artistar som Eric Burdon, Bob Marley and the Wailers, Roger Waters, Free og Crawler. Bundrick er kjend som den viktigaste musikaren i kultfilmen The Rocky Horror Picture Show. I midten av 1970-åra var han medlem av den kortvarige gruppa Mallard, skipa av tidlegare medlemmar av Captain Beefheart's Magic Band. Han er òg kjend som komponist og har spelt inn soloalbum.
Hinlopenbreen
Hinlopenbreen er ein stor isbre som når sjøen i Vaigattbogen, på vestsida av Hinlopenstretet, for nordenden av Olav V Land på Spitsbergen på Svalbard.
Brecqhou
Namn
Endinga -hou er funne i namnet på fleire øyar utanfor Normandie og kjem frå det norrøne namnet på holme. Brekka tyder ei klippe.
Geografi
Det går eit særs smalt sund mellom Brecqhou og Sark (Le Goulliot Passage), som i følgje segna berre har vorte kryssa ein gong med båt ved flo sjø. I røynda vert passasjen kryssa med småbåtar og fiskebåtar heile året.
Sidan 1993 har Brecqhou høyrd til brørne David og Frederick Barclay, eigarane av avisa The Daily Telegraph.
Kjelder
''
Felipe Guaman Poma de Ayala
Guaman Poma blei fødd like etter at spanjolane erobra inkariket og var barnebarn av Túpac Yupanqui. Han blei indoktrinert av kristen tru, og lærte å skrive quechua og spansk som barn. Som vaksen arbeidde han som tolk i forhandlingar mellom spanjolar og dei opphavlege samfunn. I byrjinga samarbeidde han med kolonistane, men stod seinare tydeleg på parti med sitt eige folk.
Han skreiv eit verk på 1200 sider på spansk om inkaene og livet i Inkariket. Boka vart ferdig meir enn 80 år etter at den siste inka fall. Det kan ha teke meir enn 20 år å skrive boka. Ho var ikkje aktuell som historisk kjelde før ho blei attoppdaga i Det Kongelige Bibliotek i København i 1908. Fleire av dei mange teikningane frå boka til Guaman Poma har vore nytta i nyare bøker.
962
962 (romartal CMLXII)
Jacob Nielsen
Jacob Nielsen var ein norsk forretningsmann og stortingsmann.
Nielsen var fødd i Kristiania, der faren var handelsagent. 1786-87 var han utanlands for å lære seg handel. I åra frå 1797 til 1805 var han tilsett på kontoret til rikaste mannen i Noreg, Bernt Anker. Då Anker døydde i 1805 vart Nielsen hovudstyrar i "Det Ankerske fideikommis", ein posisjon han hadde til fideikomisset gjekk konkurs i 1819.
Nielsen var agent med rang av justisråd frå 1808. Perioden 1810-12 ytte han lån til statskassa.
Nielsen døydde på garden sin Skansgården i Vinger i 1822.
Vechte
Vechte (nederlandsk: Vecht), ofte kalla Overijsselse Vecht i Nederland for å unngå å forveksle ho med elva Vecht i Utrecht, er ei elv i Tyskland og Nederland. Den totale lengda hennar er 167 km, der 107 km er på tysk jord.
Vechte har sitt utspring i åsane Baumberge i Nordrhein-Westfalen i Tyskland nær byen Münster og renn nordover og inn i Niedersachsen, forbi Nordhorn og Emlichheim, over landegrensa til den nederlandske provinsen Overijssel. Frå her renn ho gjennom den nordlege delen av regionen Salland og forbi Hardenberg og Ommen, der ho mottar elva Regge.
Nær byen Zwolle snur Vecht nordover og renn i hop med Zwarte Water nær byen Hasselt.
Bergenhus bydel
Bergenhus er ein bydel i Bergen som omfattar dei sentrale delane av byen. Bergenhus grensar i nord til Åsane, i aust til Arna, i sør til Årstad og i sørvest til Laksevåg. Bydelen vart skipa ved samanslåinga av dei tidlegare bydelane Sentrum og Sandviken. Det var 38 544 innbyggjarar i bydelen Bergenhus i 2011.
Bergenhus omfattar mellom anna strøka Sandviken, Ladegården, Skuteviken, Bryggen, Eidemarken, Skansen, Vågsbunnen, Marken, Nordnes, Verftet, Nøstet, Engen, Sydnes, Møhlenpris, Nygård og Kalfaret.
Ytrebygda
Ytrebygda er ein bydel i Bergen kommune, på sørsida av Grimstadfjorden og Nordåsvatnet. Bydelen grensar til Fana i aust, og i nord, over Grimstadfjorden ligg Fyllingsdalen. Ytrebygda hadde 25.710 innbyggjarar i 2011.
Opphavleg var Ytrebygda ein del av Fana kommune. Under den store kommunesamanslåinga i 1972 vart Ytrebygda så ein del av Fana bydel, og vart skilt ut som eigen bydel i 1990. Framleis høyrer kyrkjene i Ytrebygda til under Fana prosti.
965
965 (romartal CMLXV)
Ytrebygda
Ytrebygda omfattar tettstadene Steinsvik, Nordås, Grimseid, Milde, Hjellestad, Flesland, Dolvik, Søreide, Kokstad, Sandsli og Blomsterdalen. Det ligg 9 grunnskular og to vidaregåande skular i bydelen.
Frøyset kyrkje
Frøyset kyrkje står på Frøyset i Masfjorden kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1937.
Kyrkja er teikna av arkitekt Thorleif Hals Frølich.
Frøyset kyrkje er soknekyrkje i Frøyset sokn i Nordhordland prosti. Den noverande kyrkja er den fyrste på staden, før dei fekk henne sokna folk i området til Sandnes kyrkje. Området vart skild ut frå Sandnes som eige sokn i 1930. Fram til 1876 høyrde Masfjorden til Lindås prestegjeld.
Koralpreludium
Eit koralpreludium er i musikk ein kort liturgisk komposisjon for orgel med ein koralmelodi som grunnlag. Det var ein dominerande stil i tysk barokkmusikk og nådde eit høgdepunkt med verka til J.S. Bach, som skreiv 46 (samt ein uferdig) i hans Orgelbüchlein.
Funksjon
Den liturgiske funksjonen til eit koralpreludium i barokken er omdiskutert. Ein mogelegheit er at dei vart nytta til å introdusere salmen som skulle til å syngjast, vanlegvis i ei protestantisk og opphavleg i ei luthersk kyrkje.
Stil
Sjølv om verka vanlegvis var polyfone, var melodien enkel å få med seg. Det var stundom ei obbligato-linje over eller under melodien. Som ein sjølvstendig sjanger starta koralpreludia med verka til Dieterich Buxtehude, og 48 av desse finst i dag i New Grove II. Fleire døme finst òg frå 1800- og 1900-talet, mellom anna av Johannes Brahms og Max Reger.
Form
Dei fleste koralpreludia har eit tema og ein variasjon med ein «lang A» der stemmene går attende, vender om og imiterer medan dei følgjer den opphavlege generalbassen.
Billefjorden
Billefjorden er ein 11 km lang fjordarm inst i Isfjorden på Spitsbergen på Svalbard. Billefjorden går av frå Isfjorden saman med Sassenfjorden, mellom dei ligg fuglereservatet Gåsøyane. Det nedlagde sovjetiske gruvesamfunnet Pyramiden ligg i fjorden, og isbrea Nordenskiöldbrea har brefronten ut i fjorden. Ved Pyramiden blei det brote kol, og inst i fjorden finst det gips og anhydritt.
Fjordnamnet vart først nytta om Adventfjorden, men frå siste halvdel av 1800-talet vart namnet nytta som i dag. Fjorden er oppkalla etter den nederlandske kvalfangaren Cornelius Claeszoon Bille, som var aktiv i 1675.
31. mars
31. mars er den 90. dagen i den gregorianske kalenderen (91. under skotår). Det er 275 dagar att av året.
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Brachyuromys ramirohitra
Brachyuromys ramirohitra (engelsk Gregarious Short-tailed Rat, 'sosial korthala rotte') er ein gnagar i musefamilien som berre lever på Madagaskar.
Lite er kjend rundt leveviset til Brachyuromys ramirohitra, då dyra er vanskelege å få tak i. Dei er blitt funne nær tunnelnettverk i samanfiltra trerøter, og er rekna som ein skogslevande gnagar. Arten er rekna som livskraftig, men kan bli truga av habitattap. Ei anna mogleg fare er smittsomme sjukdommar frå innførte artar.
344 Desiderata
344 Desiderata er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. november 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Peter Motzfeldt
Peter Motzfeldt var utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll, og stortingsmann same året. Frå 1815 til 1837 var han statsråd.
Liv og virke
Motzfeldt var fødd i Orkdal, faren var offiser i infanteriet. Faren døydde då Peter var seks år gammal, og guten vart sidan fostra hos ein onkel som også var offiser. I 1792 kom han inn ved artilleriakademiet i København og vart sekondløytnant i artilleriet med stasjon i Fredrikstad i 1796. Derifrå vart han i 1802 send som premierløytnant til kolonien St. Thomas i Vestindia, rykte opp til kaptein året etter. England erobra kolonien i 1807 og dei militære på St. Thomas vart ført i krigsfangenskap til Reading. Motzfeldt vart utveksla og kom tilbake til Noreg i april 1809. Han vart så sjef for ein artilleristyrke i Bergen, seinare visekommandant på Bergenhus festning.
I 1814 vart Motzfeldt vald til utsending til riksforsamlinga frå Bergen by og frå artillerikorpset, han møtte som representant for artillerikorpset. Han var mellom dei leiande i forsamlinga og viste seg som ein ivrig tilhengar av Kristian Fredrik og motstandar av unionen med Sverige. Som medlem av konstitusjonskomiteen tok han aktivt del i forhandlingane om grunnlovsteksta. Han var elles ein av dei talarane i forsamlinga som det vart lytta til. Då det vart valt konge 17. mai og grunnlova vart vedteken var han visepresident i forsamlinga.
Motzfeldt møtte som 2. representant for Bergen ved det overordentlege storting i oktober-november 1814. Han var då president i Lagtinget og mellom anna formann i undersøkingskomiteen. Dei fire representantane frå Bergen stemte på tinget imot unionen med Sverige, men Motzfeldt vart likevel medlem av komitéen som skulle forhandle med dei svenske kongelege kommissærane.
Etter kongevalet av Carl XIII vart Motzfeldt utnemnd til statsråd den 18. november. Han var fyrst medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm, saman med Christian Krohg, frå desember 1814.
Då det fyrste ordentlege storting vart samla til sesjon i Christiania 1. juli 1815, gjekk han ut av statsrådsavdelinga og vende tilbake til Noreg. Truleg hadde Karl Johan håp om at han skulle påverke stemninga til fordel for forslaget til riksakt.
Grunna sjukdom reiste Motzfeldt til Bergen. Fyrst 4. mai 1816 tok han sete i den norske regjeringa og vart sjef for Armédepartementet. Her måtte han ta fatt med arbeidet til ei lov som skulle redusere storleiken på hæren. 1818-19 var han atter medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm, der han seinare gjorde teneste fire gongar til. I 1822 overtok han det nye Revisjonsdepartementet. I 1825, under eit av sine opphald ved statsrådavdelinga i Stockholm, var han medlem av komiteen som førebudde Mellomrikslova av 1827.
Tilhøvet til kongen vart etter kvart prega av misnøye, noko som toppa seg då sonen hans, Ulrik Motzfeldt, vart vraka i samband med ei utnemning ved universitetet. 27. mai 1837 tok Motzfeldt avskjed frå statsråd.
1839-41 var Motzfeldt formann i den norske avdelinga av unionskomiteen.
Han døydde i Kristiania, og vart gravlagd på Vår Frelsers gravlund.
Nesoddtangen
Nesoddtangen er ein tettstad i Nesodden kommune i Viken. Her bur det. Over 75 % av befolkninga i Nesodden bur her. I Nesoddtangen tettstad ligg mellom anna stadane Alværn, Bjørnemyr, Flaskebekk, Tangenåsen, Tangen, Oksval, Skoklefall, Hellvik, Berger og Fjordvangen.
Det går passasjerferje mellom Nesoddtangen og Aker Brygge/Rådhusplassen i Oslo.
Sunzja
Sunzja (russisk Су́нжа; ossetisk: Сунжæ – Sunžæ, tsjetsjensk: Соьлжа – Sölƶa) er ei elv i Nord-Ossetia, Ingusjetia og Tsjetsjenia i Russland og ei av sideelvane til Terek frå venstre. Elva er 278 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva har utspring på nordsida av Kaukasus. Dei viktigaste elvane hennar er Assa og Argun.
Elva vert nytta til irrigasjon. Langs Sunzja ligg byane Nazran, Karabulak, Groznyj (hovudstaden i Tsjetsjenia) og Gudermes. Under dei tsjetsjenske krigane medførte øydelegging av petroleumsreservoar til at Sunzja var forureina av olje.
Geikielitt
Geikielitt er eit magnesium-titan-oksidmineral med formel MgTiO3. Det høyrer til ilmenittgruppa. Det krystalliserer til ein trigonal struktur og dannar ein opak, svart til raudaktig svart krystall.
Geikielitt var først besskildra i 1892. Ein finn stoffet i edelsteinbærande sand på Sri Lanka. Det vart oppkalt etter den skotske geologen Sir Archibald Geikie (1835–1924). Det opptrer i metamorfose i urein magnesisk kalkstein, i serpentinitt utvunne frå ultramafiske bergartar, i kimberlitt og karbonatitt. Nærståande mineral inkluderer rutil, spinel, klinohumitt, perovskitt, diopsid, serpentin, forsteritt, brucitt, hydrotalsitt, kloritt og kalsitt.
Elektromotorisk spenning
Elektromotorisk spenning (ems) er spenninga mellom polane til ei elektrisk straumkjelde som ikkje leverer straum. Ems har symbolet ℰ, \epsilon, \mathcal{E} eller berre E. Eininga er volt (V).
Den elektromotoriske spenninga til eit elektrisk batteri kan målast ved hjelp av eit voltmeter kopla til pluss- og minuspolen på batteriet. Så lenge ikkje noko anna er kopla til batteriet, vil den store motstanden i voltmeteret gjere at særs lite straum går i kretsen. Voltmeteret vil dermed tilnærma måle den elektromotiske spenninga.
Den elektromotoriske spenninga til ei spenningskjelde i ein krins er lik summen av den indre og ytre spenningen:
Sidan RyI = Up (polspenninga) kan vi sjå at polspenninga alltid vil vere mindre enn eller lik den elektromotoriske spenninga. Vi kan òg sjå frå likninga at viss spenningskjelda er ubelasta, så er den elektromotoriske spenninga lik polspenninga.
Elektromotorisk kraft er eit eldre omgrep for elektromotorisk spenning, forkorta EMK eller emk.
Det norske kvinnelandslaget i handball
Det norske kvinnelandslaget i handball er underlagt Norges handballforbund med Thorir Hergeirsson som trenar og representerer Noreg under internasjonale handballturneringar. Assistenttrenar er Mia Hermansson-Högdahl.
Noreg har vore mellom dei mestvinnande handballnasjonane på kvinnesida sidan gjennombrotet under verdsmeisterskapen 1986, der laget vann bronsemedalje. Sidan då har Noreg vunne fem europameisterskap, to verdsmeisterskap og to OL-gull. Noreg har delteke i fire OL-finalar, og vann gull i Beijing i 2008 og i London i 2012. Med totalt åtte titlar er Noreg mestvinnande nasjon sidan 1986. For OL-gullet i 2008 vart laget tildelt Fearnleys olympiske ærespris. Laget er seks gonger kåra til «Årets lag» under Idrettsgallaen.
Femten norske spelarar har vore med å vinne både EM, VM og OL: Karoline Dyhre Breivang, Marit Malm Frafjord, Tonje Larsen, Kari Mette Johansen, Kristine Lunde-Borgersen, Katrine Lunde Haraldsen, Tonje Nøstvold, Linn-Kristin Riegelhuth Koren, Gøril Snorroeggen, Kari Aalvik Grimsbø, Else Marthe Sørlie Lybekk, Ida Alstad, Camilla Herrem, Heidi Løke og Linn Sulland.
William Shakespeare
William Shakespeare var ein engelsk diktar og skodespelforfattar, og har det største ryet av alle engelskspråklege forfattarar.
John Hemming
John Hemming er ein kanadisk forskar og forfattar med Amazonas som spesialitet. Han er utdanna ved Eton College og ved University of Oxford, og har blitt rekna som ein av Storbritannias leiande på Amazonas i Brasil, og historia til urfolket der spesielt. Hemming har oppretta førstekontakt med nokre søramerikanske folkegrupper. Han har også hatt forskarprosjekt i Jordan og Peru.
William Shakespeare
Shakespeare er ikkje berre stor når det gjeld poetisk og dramatisk form, evna hans til å fange og formidle dei djupaste sidene av den menneskelege naturen blir av mange sedd som eineståande. Som ein ovstor figur i verdslitteraturen har han framleis innverknad i alle verdsdelar. Han er omsett til alle viktige mål, og skodespela hans blir spela heile tida, verda rundt. Han er mellom dei få som har skrive både tragediar og komediar godt.
John Hemming
Hemmings første bok, The Conquest of the Incas, vart godt motteken då ho kom ut i 1970 og vert framleis tilrådd som kjelde til informasjon om hendingane som førte til at Inkariket fall. Boka handla også om dei første tiåra med spansk kolonimakt i Sør-Amerika.
I 1975 blei Hemming sekretær i Royal Geographical Society og seinare direktør fram til 1996.
William Shakespeare
Shakespeare skreiv verka sine mellom 1588 og 1616. Han fekk gjort svært mykje når ein tenkjer på at han berre vart 52 år gammal. Innverknaden hans i den engelskspråklege verda visest mellom anna i den vide bruken av sitat frå skodespela hans og i talet på åndsverk basert på Shakespeare-uttrykk.
Biografi
Shakespeare vart fødd i Stratford-upon-Avon i april 1564 som son av handelsmannen John Shakespeare og Mary Arden. Som son av ein framståande byborgar med offentlege verv, fekk William Shakespeare truleg gå på Stratford Grammar School, som kan ha gjeve god utdanning i latinsk grammatikk og litteratur. Ein er ikkje sikker på dette, for kvaliteten på desse skulane var ujamn på den tida.
Shakespeare gifta seg med Anne Hathaway, som var åtte år eldre enn han, i 1582. Anne skal ha vore gravid da. Dei fekk tre barn, Susanna, Hamnet og Judith. Hamnet døydde berre elleve år gammal.
Lite er kjent om Shakespeare før han så dukkar opp i det litterære miljøet i London. Han vart etter kvart skodespelar, forfattar og til slutt del-eigar av eit teaterkompani kalla Lord Chamberlain's Men etter sponsoren. Etter James 1. vart konge i 1603, vart kompaniet adoptert av han som King's Men. Kompaniet heldt til i Globe Theatre i London.
Ymse dokument viser at Shakespeare vart rik nok medan han oppheldt seg i London til at han kunne kjøpe både ein eigedom i London og det neststørste huset i Stratford.
I 1609 vart sonettane hans gjevne ut. Kjærleiksdikta var adresserte til to personar, dei første og fleste til ein lys mannleg ungdom av høg byrd, resten til ei mørk dame av lågare byrd.
Forfattarskap
William Shakespeare er kjent både for dei 37 skodespela og for dei 154 sonettane sine. I si eiga tid var han kanskje aller best kjent for sonettane, sjølv om det er skodespela som i ettertida har gjort han verdskjent.
I den tredje perioden, frå 1599 til om lag 1608, skreiv han sine store tragiske stykke, som Hamlet, Othello, Kong Lear og Macbeth. Han skreiv også nokre mørke og bitre komediar som Når enden er god, er allting godt i denne perioden. I den siste perioden, frå 1608 til 1613, skreiv Shakespeare eventyrspela sine, slik som Stormen. Både det siste skodespelet hans, Henry VIII og The Two Noble Kinsmen, meiner ein no er heilt eller delvis skrive saman med John Fletcher i 1613.
I alle skodespela kan ein finna Shakespeares forskjellige livssyn og moralske verdiar som ærlegdom, truskap, mot, tillit og miskunn. Shakespeare brukt mange eldre kjelder som Saxo Grammaticus' Gesta Danorum, engelske og italienske noveller samt andre skodespel i sine skodespel.
Ry
Ryet til Shakespeare har berre vakse sidan han levde. Ikkje før frå førstninga på 1700-talet har Shakepeare hatt ei klår leiing som skodespelforfattar på den engelske scena, men i litteraturkritikken har han hatt førsteplassen heilt frå starten. I førstninga på 1800-talet auka romantiske kritikarar som Samuel Taylor Coleridge ryet til Shakespeare enda meir, mesta til den reine dyrkinga av han som profet og geni. Men andre har hevda at Shakespeare ikkje kunne ha skrive alt som er gjeve ut i hans namn.
Skodespela og kategoriseringa av dei
Skodespela er tradisjonelt inndelte i tragediar, komediar og historier, men somme meiner i dag at nokre av dei heller burde nemnast «problemstykke» fordi dei - kanskje med vilje - bryt med dei konvensjonelle kategoriane. I tillegg blir dei seinare komediane vanlegvis òg kalla «romansar». I lista nedanfor tyder ei stjerne «romanse», to stjerner «problemstykke».
Dikt
Shakespeare er først og fremst kjend for ei rekke kjærleikssonettar. Han skreiv òg nokre lengre dikt: Venus and Adonis, The Rape of Lucrece, The Passionate Pilgrim, The Phoenix and the Turtle og A Lover's Complaint.
Dinkel
Dinkel er ei elv i Tyskland og Nederland, og ei av sideelvane til Vechte frå venstre. Ho har ei lengd på 93 km der 47 km er i Tyskland. Dinkel har sitt utspring i Nordrhein-Westfalen i Tyskland mellom Ahaus og Coesfeld. Ho renn nordover til Gronau, kryssar grensa til Nederland og Overijssel, der ho renn gjennom Denekamp. Ho kryssa så grensa til Tyskland igjen, til Niedersachsen, før ho munnar ut i Vechte i Neuenhaus.
Selkupisk
Selkupisk er eit uralsk språk. Det høyrer til den sørlege delen av den samojediske språkgreina, og det er det einaste sørsamojediske språket som framleis har talarar. Andre sørsamojediske språk var mator, khoibalsk og kamassisk.
I den russiske folketeljinga frå 2010 vart det registrert 3649 selkuparar og 1023 selkupisktalande. I 1994 vart det vurdert at selkupisk hadde ca. 1570 talarar, som gav ein morsmålsprosent på godt under 50 %.
Selkupisk blir snakka i dei vestlege delane av Sibir, langs Taz-elva og mellom Ob og Jenisej.
Syntaks
Selkupisk er eit SOV-språk.
Skriftspråk
Før den russiske revolusjonen vart det publisert ein del religiøse skrifter på selkupisk. Rett etter revolusjonen fekk selkupisk, som så mange språk i Sovjetunionen, eit eige skriftspråk, basert på det latinske alfabetet. I tråd med skiftet i den sovjetiske politikken i 1935 vart dette skriftspråket skifta ut med eit skriftspråk basert på det kyrilliske alfabetet.
Forskingshistorikk
Selkupisk vart kartlagt av M.A. Castrén. Den viktigaste kjelda til kunnskap om selkupisk er notata til Kai Donner, som framleis ikkje er publisert.
Fugløyfjorden i Gildeskål
Fugløyfjorden er ein fjord i Gildeskål kommune i Nordland. Fjorden ligg på sørsida av Fugløya og Fugløyvær. Fjorden strekkjer seg 20 km nordaustover til Sørarnøya, like sør for Saltfjorden. Mellom Sørarnøya og Fugløya ligg Fleina.
Aust for Sund går Morsdalsfjorden sørover på vestsida av Sandhornøya. Han held fram som Holmsundfjorden på søraustsida av øya.
Formstøyping
Formstøping, fransk cire perdue, engelsk lost wax, tysk feinguss, er ein støypeteknikk der støypeforma vert øydelagt etter støypinga for å få ut gjenstanden.
Først vert det laga ein voksmodell av den figuren som skal støypast. Denne voksmodellen vert støypt inn i gips. Når gipsen har stivna, kan gipsforma med voksmodellen inni varmast opp slik at voksen smeltar og renn ut. Deretter vert smelta metall helt inn i hulrommet der voksmodellen var. Når metallet har størkna, er figuren ferdig.
Gips kan berre nyttast ved støyping av metall med låg smeltetemperatur, til dømes bronse eller gull.
Vibrafon
Vibrafon er ein metallofon liknande marimba, xylofon eller klokkespel. Instrumentet består av ei rad stavar (tastar) av metall som har ulik lengd, og som kvar har eit resonansrøyr som forsterkar lyden. Ein slår på tastane med klubber (køller) med ei gummikule som er surra inn i garn eller liknande. Lok på resonansrøyra opnar og lukker seg stadig elektrisk, slik at vibrafonen får ein pulserande klang. Tonane på ein vibrafon har ein særs lang etterklang. Denne kan dempast med ein dempemekanisme lik den som finst på piano.
Vibrafon blei opphavleg mest brukt i jazz. Instrument var eit definerande element i sjangeren exotica frå midten av 1900-talet. Ein har også brukt vibrafon til å spela symfoniar og operatiske verk i klassisk musikk og nyare samtidsmusikk.
Skildring
Plasseringa av tastane til ein vibrafon er som på eit piano. Kvar tast er stemt i ein spesiell tone, og dei er arrangert etter ein kromatisk skala. Under kvar tast er det plassert resonansrøyr. Inne i desse røyra er det plassert ei lita plate med litt mindre diameter enn røyret sjølv. Denne plata er igjen festa på ei stong som gjer at plata kan rotere og dermed veksle mellom å tette igjen røyret eller opna det. Stonga roterer ved hjelp av ein liten elektrisk motor. Dette gjev ei «vibrerande» effekt (vibrato) som er opphavet til namnet på vibrafonen.
Kulene på køllene ein speler med kan ha ulik hardleik som gjev ulik karakter til klangen av instrumentet.
Sørfjorden i Gildeskål
Sørfjorden er ein fjordarm av Fugløyfjorden i Gildeskål kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 8,5 km sørvestover til Oterstranda i botn av fjorden.
Vibrafon
Skildring
Tonane på ein vibrafon har særdeles lang etterklang. På grunn av dette er det festa ein dempemekanisme under vibrafonen. Når pedalen er nede, vil tonane klinga, men når han er oppe vil etterklangen dempast.
Sørfjorden i Gildeskål
Fjorden har innløp mellom Forstranda i vest og Hjellstad i aust. Litt inn i fjorden ligg grenda Sørfinnset på sørsida av fjorden og på nordsida av eit nes som stikk ut i fjorden. På austsida av neset ligg bukta Alten.
Vibrafon
Klassisk musikk for vibrafon
Medan vibrafon særleg har vore mykje brukt til å spela jazz, er det også skrive mange klassiske musikkstykke for instrumentet. Nokre av verka er
Sørfjorden i Gildeskål
Riksveg 838 går langs austsida av fjorden, medan Fylkesveg 17 går langs sørsida.
Tor Ole Skullerud
Tor Ole Skullerud er ein norsk fotballtrenar. Han har vore trenar for G19-landslaget, Ullern, Bærum Sportsklubb og Vålerenga Fotball.
346 Hermentaria
346 Hermentaria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. november 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Semitrailer
Semitrailer (halvtilhengar) kviler framenden på ei svingskive på ei trekkvogn, medan den bakre delen har ein eller fleire (boggi) akslar. I daglegtale vert gjerne ordet nytta unøyaktig om vogntog med trekkvogn og semitrailer, eller direkte feilaktig om vogntog generelt.
Semitrailer kan ta lang last og har ofte litt større nyttelast enn eit vogntog med påhengs-/slepvogn. Største tillatne lengd på semitrailer i Noreg er 13,6 m og på trekkvogn pluss semitrailer 17,5 m.
Det finst mange typar semitrailer:
Ved hjelp av ein «dolly» kan ein semitrailar gjerast om til ei slepvogn og nyttast saman med ei trekkvogn utan svingskive. Dette er ikkje aktuelt i Noreg grunna maksimalt tilleten lengd, medan til dømes Sverige tillet slike vogntog. Frå 1. juni 2008 vart det starta ei prøveordning for såkalla modulvogntog på maksimalt 25,25 m lengd og 60 tonn total masse også i Noreg.
Kvitbreen
Kvitbreen er ein stor isbre sør for Newtontoppen på Ny-Friesland på Spitsbergen på Svalbard.
345 Tercidina
345 Tercidina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. november 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
29. mai
29. mai er den 149. dagen i den gregorianske kalenderen (150. under skotår). Det er 216 dagar att av året.
Døde
mai
Alf-Inge Håland
Alf-Inge Rasdal Håland er ein norsk fotballspelar og fotballeiar. Han er sportsleg leiar i Bryne FK. Kallenamnet hans er «Alfie». Håland er ein av av seks spelarar som har spela på det norske landslaget utan nokon gong å ha spela i den norske toppdivisjonen. Totalt spela Håland 34 A-landskampar.
Påhengsvogn
Påhengsvogn kan også verte omtala som enkelaksla sidan hengartypen i utgangspunktet er balansert over ein sentrert aksling. Likevel er det ofte slik at tilhengarane er utstyr med boggi/trippelboggi i staden for den eine akslingen. Grunna balanseringa rundt aksling(ane) midt under tilhengaren ber desse størsteparten av vekta medan berre ein liten del kviler på trekkvogna.
Alf-Inge Håland
Håland begynte fotballkarrieren i Bryne. Hausten 1993 signerte han for den engelske klubben Nottingham Forest. Han spelte seinare for Leeds og Manchester City, og deretter for Rosseland BK.
Påhengsvogn
Tilhengarar til personbilar er vanlegvis av denne typen.
Påhengsvogner vert ofte vurdert som lettare å rygga med enn slepvogner.
Lastebilhengar
Påhengsvogner er ofte nytta på grusbilar/dumparbilar. Tilhengartypen er også populær for volumkrevjande gods sidan han mogleggjer liten lysopning mellom trekkvogn og tilhengar. Går også gjerne under namnet kjerre.
Traktortilhengar
Påhengsvogner til traktor er har oftast akslinga(ne) plassert så langt bak at ein stor del av tyngda til tilhengaren vert boren av traktoren. Dei er dermed ikkje balansert på same måten som dei andre påhengsvognene. Føremonnen med dette er at traktoren får meir vekt på bakakselen og dermed betre framkommelegheit.
Dette er den vanlegaste tilhengartypen for traktor i Noreg.
Sundsfjorden
Sundsfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Lena
Lena kan vise til.
Ukraina
I følgje ein populær og godt etablert teori vart Kievriket i mellomalderen grunnlagd av væringar på 800-talet som den første historisk nedteikna austslaviske. Staten vart oppløyst på 1100-talet. På midten av 1300-talet vart Ukraina underlagt tre forskjellige statar - Den gylne horden, Storhertugdømet Litauen og Kongedømet Polen. Etter den store nordiske krigen (1700–1721) vart Ukraina delt mellom fleire regionale makter og på 1800-talet vart det meste av Ukraina underlagt Det russiske imperiet, medan resten kom under Austerrike-Ungarn. Ein kaotisk periode med kontinuerleg krigføring følgde, med fleire internasjonalt aksepterte forsøk på sjølvstende frå 1917 til 1921, etter første verdskrigen og den russiske borgarkrigen. Ukraina kom til etter sin eigen borgarkrig, og den 30. desember 1922 vart Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken ein av dei grunnleggande republikkane i Sovjetunionen. Ukrainske SSR vart forstørra vestover under borgarkrigen kort tid før, og etter den andre verdskrigen, og lenger sør i 1954 då Krimhalvøya vart overført til Ukraina. I 1945 vart Ukrainske SSR ein av dei grunnleggande medlemmane av Dei sameinte nasjonane.
Ukraina vart igjen sjølvstendig då Sovjetunionen vart oppløyst i 1991. Oppløysinga førte til ein overgang til marknadsøkonomi og Ukraina hamna i ein åtte år lang resesjonsperiode. Sidan då betra økonomien seg og bruttonasjonalproduktet auka kraftig. Ukraina vart derimot hardt råka av finanskrisa i 2008 og BNP fall 20 % frå våren 2008 til våren 2009. Landet er framleis ein globalt viktig marknad, og i 2011 var landet den tredje største korneksportøren i verda.
Ukraina er ein einingsstat som består av 24 oblast (provinsar), ein autonom republikk (Krim) og to byar med spesialstatus: Kyiv, den største byen og hovudstaden, og Sevastopol, som husar den russiske Svartehavsflåten under ein leigeavtale. Ukraina er ein republikk under eit delvis presidentsystem med fråskild lovgjevande makt, styresmakt og rettsvesen. Etter oppløysinga av Sovjetunionen er Ukraina framleis den nest største militærmakta i Europa, etter Russland. Landet har 46 millionar menneske, 77,8 % etniske ukrainarar og ein stor minoritet russarar (17 %), kviterussarar og rumenarar. Ukrainsk er offisielt språk, men russisk vert òg mykje nytta. Den dominerande religionen i landet er den austleg-ortodokse kyrkja, som har kraftig påverka ukrainsk arkitektur, litteratur og musikk.
Historie
Kievriket blei danna på 800-talet av væringane, ei skandinavisk stamme som opphavleg kom frå Sverige. Det blei kristna i 988 av misjonærar frå Bysants. Det blei invadert av mongolar på 1200-talet og blei deretter eit lydrike i Polen-Litauen. Dagens Ukraina var den sørlege delen av dette riket. På 1600-talet gjorde kosakkar frå bondeklassen opprør, men Russland tok over store delar av landet ved slutten av hundreåret.
Politikk
Ukraina er ein demokratisk republikk der lovgivande, utøvande og dømmande makt er skilde. Presidenten nominerer statsministeren. Parlamentet, Verkhovna Rada, må så stadfeste dette valet.
Etter lausrivinga frå Sovjetunionen i 1991 har politikken i Ukraina fortsatt vore dominert av omfattande statleg/byråkratisk kontroll. Landet er prega av omfattande korrupsjon, noko som staten til nå ikkje har tatt tak i.
Geografi
Med eit areal på og ei kystlinje med 2782 km er Ukraina det 44. største landet. Det er det største landet som ligg heilt innanfor Europa og det nest største landet i Europa når ein tar med Russland, som er det største.
Det ukrainske landskapet består hovudsakleg av frodige sletter (eller stepper) og platå, kryss av elvar Som Dnepr, Donets, Dnestr og Sørlege Bug, som alle munnar ut i Svartehavet og det mindre Azovhavet. I sørvest dannar deltaet til Donau grensa mot Romania. Dei forskjellige regionane varierer frå høgland til lågland. Dei einaste fjellområda i landet er Karpatane i vest, med det høgaste fjellet i landet, Hora Hoverla på 2061 meter over havet, og Krimfjella på Krimhalvøya, heilt sør i Ukraina. Det finst òg fleire høgland i vest og på høgresida av Dnepr, i tillegg til langs grensa til Russland i aust.
Elektroninnfanging
Elektroninnfanging er ein prosess der eit atom, molekyl, ion eller ei atomkjerne trekkjer til seg eit elektron frå omgjevnadane sine og dermed endrar ladningstilstanden sin. Elektroninnfanging har tyding ved nedbremsing av ladde partiklar i stoff, sidan dette til dels føregår ved at partikkelen fangar inn og avgjer igjen elektron til atoma han passerer.
I kjernefysikken er elektroninnfanging ein omdanningsprosess der kjerneladninga og atomnummeret minkar med ei eining på same måte som ved positronutsending (sjå t.d. betanedbryting). Samstundes med at kjernen fangar inn eit elektron, vil det alltid sendast ut i eit nøytrino frå kjernen. Avhengig av kva for eit elektronskal elektronet er henta frå, vert elektroninnfanging i kjernen kalla K-innfanging, L-innfanging osv.
Ukraina
Geografi
Dei viktigaste naturressursane til Ukraina inkludert jernmalm, kol, mangan, naturgass, olje, salt, svovel, grafitt, titan, magnesium, kaolin, nikkel, kvikksølv, tømmer og mykje dyrkbar mark. Trass i dette har landet fleire miljøproblem som mangel på drikkevatn, luft- og vassforureining og avskoging, samt radioaktiv forureining i nordaust etter Tsjernobylulukka i 1986.
Regionar
Ukraina er delt inn i 24 regionar (oblasti, eintal oblast ), 1 autonom republikk (avtonomna respublika ) på Krim, og 2 større byar (mista, eintal misto ) med eigen status, markert med *:
Communication for Change
Communication for Change er eit utvekslingsprogram som vert arrangert av Kirkens Nødhjelp og Norges KFUK-KFUM. Programmet er finansiert av Fredskorpset gjennom Fredskorpset Ung-programmet.
Ukraina
Regionar
Tsjerkasy, Tsjernihiv, Tsjernivtsi, Dnipropetrovsk, Donetsk, Ivano-Frankivsk, Kharkiv, Kherson, Khmelnytskyj, Kirovohrad, Kyiv*, Kyiv oblast, republikken Krim, Luhansk, Lviv, Mykolajiv, Odessa, Poltava, Rivne, Sevastopol*, Sumy, Ternopil, Vinnytsia, Volyn, Zakarpattja, Zaporizjzja, Zjytomyr
Communication for Change
Programmet rettar seg mot personar mellom 18 og 25 år, og innebér eit forkurs i Kenya, eit opphald på 3 månader i Afrika eller Latinamerika, i tillegg til studiet Global Forståelse 1 ved Høgskolen i Oslo og Akershus og informasjonsarbeid i Norge.
Stå
Stå kan visa til:
Ukraina
Klima
Ukraina har for det meste eit temperert kontinentalklima og temperaturforhold som gjev gode vekstvilkår for korn. Sjølv i Kyiv, som ligg heilt i nord, har ein normal maksimumstemperatur på 22 °C eller høgare gjennom heile sommaren. Ukraina får vanlegvis nok regn- og torebyer om sommaren til at jordbruket får nok vatn, men tørke kan av og til vere eit problem. Sola er sjeldan langt borte om sommaren, og både våren og hausten får ein del sol med færre byger enn på sommarstid. I november set vinteren inn, og snødekket ligg vanlegvis på bakken i månadsvis. Ein kan ha kortare mildvêrsperiodar med temperaturar over 0 °C, men òg kuldeperiodar med temperaturar godt under -20 °C.
Communication for Change
I 2014-2015 er det til saman 28 deltakarar på programmet, frå Norge, Kenya, Nicaragua, Tanzania, Madagaskar, Sør-Afrika og Brasil.
Ukraina
Klima
Krimhalvøya, som strekkjer seg ut i Svartehavet i sør, er om lag 5 °C varmare om vinteren, men òg her kan ein ha lange periodar med snø. Sommaren er òg litt varmare her enn i Kyiv, og kysten heilt sør, inkludert Jalta, har eit tilnærma middelhavsklima. Her er det meir kjølig enn kaldt om vinteren, men med litt meir nedbør enn resten av Krim. Snø er derimot sjeldan. Om sommaren kan vêret vere nokså trykkande, og temperaturane held seg stort sett mellom 20 °C og 27 °C gjennom døgeret.
Communication for Change
Av dei norske deltakarane er 8 rekruttert gjennom Kirkens Nødhjelp og 6 gjennom Norges KFUK-KFUM.
Slepvogn
Slepvogn er ein tilhengar som vert slepa etter si trekkvogn, som til dømes ein lastebil eller ein traktor. Slepvogn vert også omtala som «toaksla» eller oftare som «firehjulshengar». Dette tykkjest vera historisk betinga med ein aksling bakerst, og ein aksling montert under ei svingskive fremst på tilhengaren. Draget er festa til denne fremste akslingen og dermed svingar hengaren etter trekkvogna.
Communication for Change
Historikk
Communication for Change vart starta i 1996 av Kirkens Nødhjelp, som organisasjonen si eittåringsteneste. Ungdomsrørsla til Kirkens Nødhjelp, Changemaker, var sentral i utforminga av programmet. Norges KFUK-KFUM vart med på programmet i 1997. Under opphaldet i Norge er deltakarane basert på Sunnmøre folkehøgskole i Ulsteinvik, som etter kvart har fått ei viktig rolle i den pedagogiske delen av programmet. Sidan starten har om lag 300 deltakarar vore med på programmet.
Ukraina
Klima
Dei sørvestlege områda av Ukraina, med blant anna Odessa, ligg i le for Karpatane i vest og har forholdsvis tørre forhold. Vestavinden kan her avløyse den iskalde nordaustlege vinden frå Russland om vinteren, og temperaturane kan variere ein god del frå dag til dag.
Slepvogn
Slepvogner oppnår svært bra sporing (fylgjer i same spora som trekkvogna) når dei vert dregne av ei trekkvogn med stort overheng (avstand mellom bakre aksling og tilhengarkroken). Dei er samstundes mogleg å manøvrere svært smidig ved til dømes rygging, men grunna det ekstra leddet samanlikna med ei påhengsvogn, krev det litt meir trening å rygge med ei slepvogn.
Communication for Change
Programmet i 2014-2015
Programmet startar i august 2014 med eit oppstartskurs i regi av Fredskorpset. Deretter deltar alle på eit tre-vekers kurs i Kenya. Uteopphaldet vil finne stad mellom september og desember 2014, og vårsemesteret 2015 vil finne stad på Sunnmøre folkehøgskule.
Ukraina
Klima
Nedbøren minkar generelt frå nord til sør, og er høgast i Karpatane, der han kan kome over 1500 mm per år. Lågaste er nedbøren i låglandet ned mot Svartehavet, der han i gjennomsnitt er under 300 mm per år. Den ukrainske svartehavskysten frys om vinteren, og Ukraina har derfor ikkje permanent isfrie hamner.
Slepvogn
Slepvogn nytta som lastebilhengar
Slepvogner vert vanlegvis nytta som slep etter lastebil. Tilhengarane har då gjerne tre eller fire akslingar, men prinsippet er framleis aksling(ar) fremst og bakerst på tilhengaren.
Communication for Change
Lenker
Communication for Change
Slepvogn
Slepvogn nytta som lastebilhengar
I Noreg er det svært utbreidd med treaksla slepvogner. Tradisjonelt har det vore vanleg med ein enkelt aksling fremst, og (lang-)boggi bakst. I dag ser ein stadig fleire 3-aksla tilhengarar med boggi fremst og ein enkelt aksling bakst. Føremonnen med dette er å kunne laste gods direkte mot framveggen i skåpbilar utan å overbelaste den fremste akslingen. Samstundes gjev det mindre spenn mot bakken ved manøvrering i krappe svingar, noko som sparar underlag, dekk – og gjer hengaren lettare å trekke.
Fireaksla slepvogner består av boggi framme og bak, noko som tilseier ei tillaten totalmasse på 36 tonn (18+18). Den bakre boggien er iblant av typen «langboggi», noko som tilseier ei enno høgare tillaten totaltvekt på 38 tonn (18+10+10). Samstundes avgrensar norske reglar maksimal tillaten totalmasse for fireaksla slepvogner til 30 tonn. Difor er det ikkje så populært å nytte slike tilhengarar i Noreg.
Communication for Change
Lenker
Fredskorpset
Kirkens Nødhjelp
KFUK-KFUM
Sunnmøre folkehøgskule
Global forståelse 1
Jupitermånen Carme
Carme er ein av månane til Jupiter. Han er den største medlemen av Carme-gruppa, og var truleg del av ein D-type-asteroide som vart fanga inn av Jupiter.
Carme vart oppdaga 30. juli 1938 av Seth Barnes Nicholson ved Mount Wilson-observatoriet i California. Han er oppkalla etter den mytologiske Carme, mor til Zevs av Britomartis, ei kretisk gudinne. Månen fekk først namn i 1975, og før den tid vart han berre kalla Jupiter XI. Mellom 1955 og 1975 vart han stundom kalla «Pan», men dette namnet vert no nytta om ein av månane til Saturn.
GLOCK 17
GLOCK 17 var den første pistolen som vart konstruert og produsert av det austerrikske firmaet GLOCK. Han har ein locked-breech-mekanisme, og er i kaliber 9 mm Parabellum. Magasinet tek heile 17 patronar i to rekkjer.
GLOCK 17 dukka opp først på 1980-talet under våpenutprøvingane til den austerrikske hæren. Han kom i teneste der som P80. I 1988 vart han teken inn i den svenske hæren som Pistol 88. Nemninga 17 i det eigentlege namnet kjem elles av at pistolen er Gaston Glock sitt patent nummer 17.
GLOCK-pistolar har ry for å vera ekstremt solide og pålitelege. GLOCK-pistolane har eit konstant double-action avtrekkjarsystem utan hane og tennstift kalla safe action. Som revolverar manglar han manuell sikring fordi han ikkje treng det. Han kan berre avfyrast double-action.
Ramma er laga av ein avansert polymer, noko som vekte oppsikt da GLOCK 17 kom. Men løpet og sleiden er (sjølvsagt) av metall, til liks med mange andre indre delar av våpenet.
GLOCK er mellom dei pistolane som er mest bruka i politi-samanheng i dag, og han blir au bruka av fleire lands militærvesen. Han er mellom anna standardpistol i det norske forsvaret. I det norske politiet ønskjer dei au å få 9 mm sjølvladepistolar som Glock eller Heckler & Koch USP overalt i staden for dei Smith & Wesson-revolverane dei fleste politifolk framleis er gjevne som tenestevåpen.
Men i konkurransen om ny standard militær tenestepistol i USA fekk GLOCK ikkje vera med, blant anna fordi dei berre ville vurdere pistolar med synleg hane og manuell utvendig sikring. Fleire amerikanske politidistrikt har likevel teke i bruk GLOCK-pistolar, for det meste GLOCK 22 i kaliber .40 S&W.
Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen
Glock
Morsdalsfjorden
Morsdalsfjorden er ein fjord i Gildeskål kommune i Nordland. Fjorden ligg på sørvestsida av Sandhornøya og strekkjer seg 13 km søraustover til Breidvika søraust for Sandhornøya.
Fjorden har innløp mellom Mosken i nord og Sundsodden i sør. Sund. Det ligg enkelte gardsbruk på begge sider av fjorden, men berre delar av vestsida har vegsamband. Ved Kvarsnes heilt sør på Sandhornøya går Sundsfjorden sørover til grenda med same namn. Nordaust for Kvarsnes går Holmsundfjorden nordover langs søraustsida av Sandhornøya.
Fylkesveg 17 går langs dei inste delane av fjorden på fastlandet.
Historie
Historie, eller historiefaget, er studiet av fortida, hovudsakleg menneska si fortid, både basert på skriftlege kjelder, andre kjelder og leivningar. Sjølv om skriftlege kjelder står sentralt vert òg tida før skriftlege kjelder til ein viss grad omfatta av historiefaget. Denne perioden, utan skriftlege kjelder, vert kalla forhistorie. Også innafor språkhistoria blir det operert med eit tilsvarande skilje, for språkistorie med og utan skriftlege kjelder.
Ein ofte sitert definisjon av emneområdet til historieforskinga er at det omhandlar «sosialt relevant menneskeleg åtferd og slike ikkje-menneskelege tilhøve som er relevant for menneskeleg åtferd». Merk at Dahl her ikkje legg vekt på fortid dvs. på tidsdimensjonen, noko som opnar for å sjå også samtidshistorie som fag, med dei utfordringane dei har for avgrensingar mot samfunnsvitskapane.
Ordet historie kjem frå gresk ἱστορία (historia), som er avleidd frå urindoeuropeisk *wid-tor-, frå rotordet *weid-, «å vita», «å sjå». Dette rotordet er òg til steda i dei norske orda vita, visdom. Ordet historie er fleirtydig i norsk: Det kan tyde både forteljing ("no skal eg fortelje ei historie"), det vitskaplege studiet av fortida (og som ei forlenging av dette: fortida sjølv). Tvetydigheita har røter i det førvitskaplege opphavet til faget.