cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Triestebukta
Bukta er avgrensa av ei tenkt linje frå Punta Tagliamento på den italienske kysten og Savudrija (Punta Salvore) i Kroatia. Arealet er om lag 1 000 km², og ho har eit middeldjup på 16 meter. På det djupaste er ho derimot 37 meter.
Bortsett frå dei flate småøyane som blokkerer inngangen til Laguna di Grado, er det ingen øyar i bukta. Austkysten med Trieste og den slovenske kysten er forholdsvis kupert. I Triestebukta finn ein òg fleire mindre bukter som Muggiabukta, Koperbukta (Capodistria) og Piranbukta (Pirano).
Peter Müller
Peter Müller frå Adliswil er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Han vart verdsmeister i utfor under VM 1987, og vann fire sølvmedaljar i utfor under to olympiske leikar og to verdsmeisterskap i tida 1984-89. Han vann utforcupen av verdscupen tre gongar; 1979, 1980 og 1982. I verdscupen totalt kom han tre gongar på fjerdeplass; 1982, 1985 og 1986.
Müller var spesialist i fartsøvingane. Mellom februar 1977, då han vann sin første siger, og desember 1988, då han gjekk til topps siste gongen, vann han til saman 24 verdscuprenn. 19 av sigrane kom i utfor, tre i kombinasjonsrenn og to i super-G. 12. desember 1982 vann han det aller første verdscuprennet i super-G-øvinga. Han kom 51 gongar (24-16-11) på pallplass i verdscupen.
Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
Müller la opp som skirennar i 1992.
Commoners Crown
Commoners Crown er det sjuande studioalbumet til det britiske folkrockbandet Steeleye Span, utgjeve i 1975. Det nådde 21. plassen på den britiske albumlista.
Albumtittelen syner til ein skulptur som vart laga av Shirtsleeves Studio. Skulpturen består av hundrevis av ørsmå menneskefigurar sett saman til ei krone. Dette er avbilda på omslaget.
Skildring
I tillegg til opningssporet var favorittane blant fansen på albumet «Long Lankin», den lengste songen bandet hadde spelt inn til då med ei lengd på nesten ni minuttar, og «Demon Lover».
Bandet inviterte komikaren og skodespelaren Peter Sellers til å spele ukulele på avslutningssporet, «New York Girls».
Innhald
Alle songane er tradisjonelle, utanom der anna er nemnt.
Fredrik Waldemar Hvoslef
Fredrik Hvoslef var farlaus berre fem år gammal. Frå han var fjorten år drog han til sjøs, og han avla styrmannseksamen før han gjekk på land att som nittenåring for å ta seg teologisk utdanning. På universitetet møtte han Stockfleth, som gav han undervisning i samisk, og Stockfleth oppmoda han til å søkje eit kall i Finnmark.
I Kautokeino
Som ung prest kom han til Kautokeino. Her heldt han tiltredingspreike på samisk 2. påskedag (12. april) 1851, i lag med tidlegare sokneprest Niels Vibe Stockfleth.
Som sokneprest i Kautokeino møtte han tidleg problem med det han opplevde som villfarne kristne. Fleire gonger nekta han folk nattverd fordi dei ikkje forstod at dei trong forlating for syndene sine. Ofte vart samlingane forstyrra av det han kalla «upasseligheder». Uroa toppa seg i Kautokeino-opprøret 8. november 1852. Her vart han vitne til at lensmannen og handelsmannen vart drepne, huset til handelsmannen vart brent og vindauga i prestegarden vart slegne inn. Hvoslef sjølv, huslyden hans og huslyden til handelsmannen vart tekne til fange i prestegarden og piska med bjørkeris. Overfallsmennene ville tvinge dei til bot og omvending. Hvoslef kjende seg sjølv truga på livet. Først då eit følgje samar frå Avžži kom til unnsetning, vart han sett fri.
Biskop
I 1857 vart Hvoslef styrar av lærarseminaret i Tromsø, i 1861 vart han stiftsprost same stad.
= Anna = Redningsskøyta RS 8 «Biskop Hvoslef» har fått namn etter han. Sonen gav denne skøyta til Redningsselskapet og ville heidre faren på den måten.
Lysefjordbrua
Lysefjordbrua er ei tradisjonell hengebru over Lysefjorden i Forsand kommune. Brua blei opna desember 1997 og er 640 meter lang. Ho har eit hovudspenn på 446 meter og sidespenn på til saman 193 meter. Tårna på kvar side av fjorden er 107 meter høge. Eine enden av brua står på Giskalineset på Forsand-sida av fjorden medan andre enden koplar brua rett inn på Riksveg 13/Ryfylkevegen.
Lysefjordbrua har betra samferdsla i området ved å knyta Forsand og Strand kommune saman med veg. Innbyggjarane i Forsand treng ikkje lenger ta ferje for å koma seg til næraste byen, som er Jørpeland. Etter at brua blei opna blei også ferjeavgangane på Høgsfjordsambandet hyppigare med avgangar kvar halvtime ettersom ferja nå berre går mellom kaiane på Oanes og Lauvvik og ikkje innom kaien på Forsand også. Dette har gjort at reisetida og høvet til å reisa til Sandnes er blitt betre.
I 1999 fekk brua prisen Vakre Vegers Pris av vegdirektoratet. Prisen legg mellom anna vekt på dei estetiske sidene ved vegar som får tildelt han. Grunngjevinga for at Lysefjordbrua vann var at brua ikkje gjorde store naturinngrep i dei krevjande omgjevnadane. Juryen syntest ho var vakker både på avstand og på nært hald.
Agnbøk
Agnbøk (Carpinus betulus) er eit lauvfellande tre i bjørkefamilien.
Blada liknar blada hos bøk, men dei er dobbelt sagtakka, som blada hos hengebjørk. Blada heng på treet lenge utover vinteren, også dette likt bøk.
Treet vert i Noreg gjerne brukt i hekkar, men om det får vekse fritt, kan det bli meir enn 20 meter høgt. Frittveksande tre blomstrar hengande raklar samtidig med lauvsprett og får hengande klasar av nøttefrukter med dekorative vingar.
Agnbøk høyrer heime i Europa, Vesleasia og austover til Iran. Treet veks vilt i Sverige og Danmark, men i Noreg finst det ikkje naturleg. Likevel har det spreidd seg frå hagar og parkar slik at det veks naturalisert nokre få stader i Osloområdet
Veden er hard og har vore bruka til dørhandtak, treskruer, økseskaft og nav.
Vingelen
Vingelen er no ei lita fjellbygd i Tolga kommune i Nord-Østerdal i Innlandet fylke. Før Røros koparverk i 1644 var ho hovudbygda i noværande Tolga, som oppstod då koparverket i 1666 bygde ei smeltehytte nede ved Glomma.
Vingelen skal vera den høgastliggjande kyrkjebygda i landet. Jordbruk har all tid vore næringsvegen. Jordsmonnet er skifer, og seterbruk vert framleis halde i hevd. Bygda har over sju hundre lafta tømmerstuer bygde før 1900. Fleire av dei er frå 1600-talet.
Darmstadt
Darmstadt er ein by i Tyskland i delstaten Hessen med om lag 140 000 innbyggjarar. Byen ligg sør i Frankfurt-Rhin-Main-området. Han er òg ein av få tyske storbyar som ikkje ligg ved ei elv eller ved kysten.
Byen var tidlegare sete for landgrevskapet Hessen-Darmstadt og har vore ein industriby, særleg innan kjemikaliar, i tillegg til eit stort utdanningssenter frå tidleg på 1900-talet.
Komissarovka
Komissarovka (russisk Комиссаровка) er ei elv i Primorskij kraj i Russland. Elva er 162 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva har eit samla fall på 852 meter.
Darmstadt
Historie
Darmstadt fekk byrettar av Ludivg IV av Det tysk-romerske riket i 1330 og gjeve til grevane av Katzenelnbogen. Då Huset Katzenelnbogen forsvann i 1479 og byen gjekk vidare til Hessen, og vart sete for landgrevane her (1567-1806) og seinare til storhertugen av Hessen (til 1918).
Byen voks på 1800-talet frå litt over 10 000 til 72 000 innbyggjarar. Ein polyteknisk skule, som i dag er kjend som Technische Universität Darmstadt, vart oppretta i 1877.
På byrjinga av 1900-talet var Darmstad eit viktig senter for kunstrørsla kalla Jugendstil, den tyske varianten av Art Nouveau. Det vart halde ein årlege arkitekturkonkurranse som førte til mange flotte bygg frå denne perioden. Darmstadt vart utvida i 1937 med Arheilgen og Eberstadt, og i 1938 vart byen ein kreisfri by.
Darmstadt var den første byen i Tyskland som tvinga jødane til å stenge butikkane sine tidleg i 1933, kort tid etter nazistane overtok makta i Tyskland. Butikkane vart derimot berre stengd for ein dag for å «true fred og ro i byen». I 1942 vart over 3 000 jødar frå Darmstad samla i ein leir i Liebigschule og deportert til konsentrasjonsleirar. der dei fleste vart drepne.
Gamlebyen i Darmstadt vart stort lagd i grus under bombinga av Darmstadt i den andre verdskrigen 11. september 1944. I dei verste åtaka reknar ein med at 11 000-12 500 innbyggjarar døydde, medan opp mot 70 000 vart heimlause. Over tre fjerdedelar av dei indre områda av Darmstadt vart øydelagde.
Kugurluj
Kugurluj (ukrainsk озеро Кугурлуй) er ein innsjø sørvest i Ukraina, sør i Bessarabia. Han ligg i Donaudeltaet.
Vaksdal
Vaksdal er ein tettstad i Vaksdal kommune i Vestland. Staden ligg ved Sørfjorden tvers ovanfor bygda Bruvik på Osterøya. Både Bergensbanen/Vossabanen og E16 går gjennom bygda. Vaksdal er frå gamalt av bygd opp rundt bakevareprodusenten Møllerens sin fabrikk på staden. Det er denne fabrikken som utnyttar krafta i elva som kjem frå dei to ovanforliggjande dalane Sædalen og Herfindalen. I dag har også Felleskjøpet fabrikk i same bygget.
Halsnøybåten
Halsnøybåten er namnet som vert brukt på ein båt som det i 1896 vart funne restar av på Halsnøy i Kvinnherad i Vestland. Båtrestane vart funne i ei myr. Dei låg under nokre store steinar. Av det som vart funne vart to bord, ein keip og eit band tekne vare på. Dette er no på Bergen Sjøfartsmuseum. Halsnøybåten ser ut til å hatt mykje felles med Nydambåten. Han har vorte C14-datert til 335 e. Kr. ± 65 år.
Vaksdal
På Vaksdal finn ein Vaksdal Senter med Coop Prix, Milano pizza, bibliotek og tannklinikk. Vaksdal barneskule, Vaksdal kyrkje, bensinstasjon og Sæterdal elektro. I tilknyting til tettstaden Vaksdal ligg smågrendene Skreien i nord, og Boge, Kjeneset, Langhelle, Sandvik og Staveneset i sør.
Halsnøybåten
Så langt ein kan sjå av funnmaterialet har båten vore ein færing på 17-18 fot, vel fem meter. Båten har vore av furu. Han har hatt eit breitt botnbord og to bordomfar over det. Borda er tilhogne av kvartkløyvde stokkar. Ein finn klampar for å surre banda til borda. Borda er sauma saman med tæger som går gjennom to millimeter store hol. Det har og vore trekilar i hola for å tette båten og å hjelpe til i samanbindinga.
Bernhard Færøyvik, tok i 1934 for seg restane etter funnet, som var under oppbevaring på Oldsaksamlinga ved Universitet i Bergen. Han målte opp og laga teikningar av dei resterande delane. Med grunnlag i desse teikningane starta Johannes G.Eide i 2005 opp arbeidet med å få laga ein rekonstruksjon av båten i sammarbeid med båtbyggjaren Knut Arne Sørnes, det vart bygd ein modell 1:4 (2006). Ein fullskala kopi av Halsnøybåten blei bygd 2007-2008.
Livmorhalskreft
Livmorhalskreft er ei form for kreft som tek til i livmormunnen eller livmorhalskanalen. På verdsbasis er det den andre vanlegaste krefttypen blant kvinner og den andre mest dødelege, etter brystkreft.
I Noreg får 300–400 denne typen kreft kvart år, og 100–120 døyr av han. På verdsbasis døyr rundt 200 000 kvinner av livmorhalskreft kvart år.
Symptom
Tidlege stadie av sjukdommen er ofte symptomfrie, men kan inkludera blødningar, særleg etter samleie, og blodig utflod. Seinare symptom er smerter i underlivet eller magen og nedsett allmenntilstand.
Den beste måten å påvisa kreften på tidleg er dermed ved å ta jamnlege celleundersøkingar. I mange land får alle kvinner tilbod om slike undersøking frå kvart år til kvart femte år.
Årsaker
Dei fleste tilfella er forårsaka av nokre former for humant papillomavirus (HPV) som blir spreidde gjennom seksuell kontakt. Tidleg seksuell debut og å ha mange partnarar kan auka sjansen for å bli smitta og utvikla livmorhalskreft. Røyking kan òg gjera det meir sannsynleg å utvikla sjukdommen.
Behandling
Nyleg er det utvikla vaksiner mot nokre av virusa som står for mange av tilfella. Gardasil frå Merk & Co. har vist seg å vera 100 % effektiv mot dei to virustypane som står for 70 % av tilfella. Dersom denne vaksinen blir gjeven til unge gutar og jenter vil han hindra desse frå å bli smitta og minka sjansen for at jentene utviklar livmorhalskreft seinare. Vaksinen dekker dei fire HPV-typane 6,11 og 16 og 18. Dei to første gjev kjønnsvorter, dei to siste står for 70 prosent av livmorhalskreft-tilfella. Det er i gang nye studiar for å teste om vaksinen også kan dekke andre HPV-typar. FUTURE II-studien som omfatta 12000 kvinner verden over, mellom dei var 1700 frå Noreg. Studien viste framifrå resultat: Nesten 100 prosent effektiv mot livmorhalskreft. Norske styresmakter vurderer no om vaksinen skal verte ein del av barnevaksinasjonsprogrammet.
Tr3s Lunas
Tr3s Lunas er det 21. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, utgjeve i 2002 på Warner Music med ein bonus-CD som inneheld ein demo for PC-spelet, Tres Lunas.
Tittelen
Tittelen, Tres Lunas er spansk for «tre månar», der bokstaven 'e' er erstatta av talet '3'. Oldfield sa at tittelen kom av ein italiensk restaurant på Ibiza, der han budde på denne tida, kalla Las Dos Lunas, som nyttar to C-forma månar som speglar kvarandre som logo - i tillegg til at spelet Tres Lunas, som vart skapt samstundes med musikken, har tre månar i landskapet.
Innspeling
Syster til Oldfield, Sally, snakkar på dette albumet. Det førre albumet til Mike Oldfield ho hadde bidrege på var Incantations i 1978. Hovudvokalisten på «To Be Free» er jazzsongaren Jude Sim. Den britisk-asiatiske vokalisten Amar, som først var med på Tubular Bells III syng òg på albumet. Albumet vart spelt inn i studioet til Oldfield, Roughwood Studios, i tillegg til somme partar i Plan 1 Studios i München.
Saksofonlyden vert framført ved hjelp av ein gitarsynthesizer.
Spelet
Tres Lunas var det første MusicVR-spelet til Oldfield. Dette vart seinare følgd opp av Maestro. Noko av musikken frå spelet Tres Lunas enda sidan opp på Oldfield-albumet Light + Shade.
Brendan Hansen
Brendan Hansen frå Havertown i Pennsylvania, er ein amerikansk symjar. Han bur i Austin i Texas.
Hansen er 1,83 meter høg.
Fylkesveg 226 i Hordaland
Fylkesveg 226 i Hordaland (Fv226) går mellom Rongøy ferjekai og Vestresjøen i Øygarden.
Traséar: Rongøy ferjekai - Rongesund (0,6 km), Rong - Vestresjøen (1,0 km)
Kommunar og knutepunkt
Erstatta av riksveg 561
Stigeren
Hovudpersonen i boka er Arnfinn Landsem, og han er stiger, dvs. arbeidsformann. Ved at undertittelen til boka presenterer han som «Tørber Landsems far» vert det tydeleggjort at Arnfinn er opphavet og byrjinga til det som skal skje framover i romanserien. Tørber Landsem vert etter kvart hovudperson i fire av dei seinare bøkene i serien: Kongen, Domkyrkjebyggaren, I skiftet og Herdsla. Stigeren representerer vilje, kraft og pågangsmot, eigenskapar som Uppdal såg på som karakteristiske for rallartypen. Leif Mæhle karakteriserer dette fyrste bindet som «ei av dei mest intense bøkene Uppdal har skrive», med indre dramatikk og ytre spenning. Kollisjonen mellom alkoholvanane til arbeidarane og avhaldskulturen til bondesamfunnet skaper også situasjonar. I skildringa av Arnfinn sin motgang i ekteskapet med den sytande Petenilla, og av eit mytteri mot han i arbeidsflokken, skaper forfattaren eit bilete av den store rallaren som ein kjempe av mytiske dimensjonar, med store krefter, og eit stort fall. Sonen Tørber, som etter kvart vert ein av hovudpersonane i verket, hissar fyrst arbeidarane opp mot faren, og forsøkjer deretter å verje han. Denne dobbelskapen kan sjåast på som eit fyrste signal om vegval som gjennomgåande leiemotiv i verket.
Uppdal hadde sjølv ein morbror som heitte Arnfinn Landsem, og forfatteren hadde også eigne gruvearbeidarerfaringar frå unge år, då sinkgruva Skrattåsgruva i Egge skulle tømmast for vann og setjast i drift. Dette må sjåast på som bakgrunnsmateriale, for det er neppe noko direkte sjølvbiografisk i handlinga.
Kvinnefossen
Kvinnefossen er den 76. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Eitorn i Sogndal kommune i Vestland. Fossen har ei høgd på om lag 200 meter, men enkelte kjelder omtalar fossen med ei høgd på 120 m.
Namnet
Namnet Kvinnefossen eller Kvinnao som den vert kalla lokalt, skal stamme frå eit segn om ei kvinne som fall utfor fossen. På svaberget ned mot sjøen ved ein spesiell vasstand formar vatnet seg slik at det liknar på ein kvinnefigur. Då dei bygde vegen til Hella var det mykje skyting på staden, og dette kan ha ført til endring i elvelaupet slik at kvinneskapnaden ikkje lenger kjem til syne. Det vert og sagt at ved visse værtilhøve høyrest det ei kvining av vatnet i fossen. Av dette Kvinefossen som seinare har vorte Kvinnefossen.
Andre hevdar at namnet stammar frå det gamalnorske ordet kvin, som tyder pipande lyd, og at fossen vart kalla Kvinefossen grunna lyden denne laga.
Segn
Det er ofte knytt segner til naturfenomen som fossar, og i dette tilfellet fortel segna at ei budeie ein gong fall i elva og vart ført utfor fossen medan ho bar ein holk på ryggen. Ho miste livet i fallet, og budeia som syner seg att i fossen.
Vern
Kvinnavassdraget og Kvinnefossen har vore verna mot kraftutbygging sidan 1973. Fossen er svært viktig i ein plan for eit landskapsvernområde som omfattar heile vassdraget og eit område austover til garden Suppam. Eit verneframlegg frå 2001 skildrar heile området som biologisk og naturhistorisk svært interessant med få inngrep av nyare dato. Kvinnefossen og det aller næraste området rundt er ført opp med status av nasjonal verdi.
Turistattraksjon
Kvinnefossen er ein spektakulær foss når det er høg vasstand. Vatnet slår voldsomt på nedslaget, som har namnet Kvinnegryta, og står langt over brua og ut på sjøen. Den er tydeleg frå Vangsnes på andre sida av fjorden, og frå båtar på fjorden.
Statens vegvesen har laga parkeringsplass rett utom brua og ei inngjerding like ved slik at folk kan stoppe for å sjå på og ta bilete av fossen.
Trolldom i lufta
Trolldom i lufta (1912, 1922 og 1953) er det andre bindet i den episke kronologien til romanserien Dansen gjenom skuggeheimen av Kristofer Uppdal. Det var også den andre boka Uppdal skreiv i den fyrste arbeidsperioden sin med verket. Handlinga vert vanlegvis oppfatta som at ho er lagd til Ålesund, som vert omtala som «byen ved havet», i gjenoppbyggingsperioden etter bybrannen i 1904. Fleire grupper anleggsarbeidarar kjem til byen, lokka av utsiktene til arbeid i samband med gjenoppbygginga. I denne kaotiske perioden lever mange av dei på eit eksistensminimum både fysisk og etisk, og romanen tematiserer mellom anna tilhøvet mellom svik og solidaritet mellom arbeidarane.
Hovudpersonen Ølløv Skjølløgrinn vart introdusert i det fyrste bindet, Stigeren, som ein av bondegutane som vert gruvearbeidarar. Seinare kjem han att i Domkyrkjebyggjaren, der han vert følgd fram til ei leiarrolle i arbeidarrørsla. Slik sett er også dette bindet ein introduksjon til dei tilhøva som skapte arbeidarklassen, og ei opptakt til klassemedvitet, idégrunnlaget og organiseringa til arbeidarrørsla. Uppdal sitt eige nøkkelord «sjølvbergingsdrifta» peikar på Ølløv sine erfaringar og utviklinga hans: Han forkastar individualismen og retten til den sterkaste, for å finne berging gjennom klassesamhaldet.
Mot slutten av romanen reiser fire av arbeidarane frå byen, og vert overmanna av ein snøstorm på veg over fjellet. Både i den intense skildringa av den øydelagde byen og av dei valdsame naturkreftene har forfatteren skapt en nærast mytisk dimensjon over prøvingane til menneska.
Öxarfjörður
Öxarfjörður er ein brei fjord nordaust på Island mellom nesa Tjörnes og Melrakkaslétta.
Öxarfjörður er omkrinsa av fjellkjede i vest og i aust og lavasletta Gjástykki i sør. Den einaste tettstaden i området er Kópasker med om lag 170 innbyggjarar. Den midtatlantiske ryggen går gjennom dei vestlege delane av fjorden før han går under vatn igjen.
I tidlegare tider gjekk fjorden lenger inn i landet men sandavleiringar frå breelva Jökulsá har danna eit platå på 300 km² kalla Sandur.
Birkir Már Sævarsson
Birkir Már Sævarsson er ein islandsk fotballspelar som i 2018 spela for Valur i den islandske toppdivisjonen og for det islandske landslaget.
SK Brann kjøpte han for 1,3 millionar norske kroner av Valur sommaren 2008. Han har òg etablert seg på det islandske landslaget. Sævarsson kan spele både høgreback og -kant, og vert rekna som ein rask spelar. På Brann har han òg spelt noko venstreback. Onsdag 16. juli signerte Birkir Már Sævarsson kontrakten som gjorde han til Brann-spelar ut 2011. Den 23 år gamle høgrebacken kjem som Armann Björnsson frå klubben Valur. Reykjavik-klubben har vunne 20 seriemeisterskap på Island og har òg vore cupmeister ni gonger.
Sævarsson fekk debuten sin i Brann-trøya heime mot Hamkam 2. august 2008. Han har stort sett spelt fast på førstelaget til Brann i både 2009-, 2010- og 2011-sesongen.
Utanriksdepartementet
Utanriksdepartementet (UD) handsamar saker vedrørande Noregs forhold til framande makter, internasjonale organisasjonar, utanrikshandel, kulturelt samkvem med utlandet og Noregs forhold til utviklingslanda.
Utanriksdepartementet vart oppretta 7. juni 1905.
Offenbach am Main
Offenbach am Main er ein by i Tyskland i delstaten Hessen med om lag 115 000 innbyggjarar. Byen er ein del av storbyområdet Frankfurt-Rhin-Main, som har eit folketal på 5,8 millionar innbyggjarar. Offenbach var eit senter for lêrindustri, som har tapt seg dei siste tiåra. I dag ligg Deutsches Leder Museum (Tysk lêrmuseum) i byen, som òg har ei internasjonal lêrmesse. Her ligg òg Deutscher Wetterdienst (Tyskland sitt svar på Meteorologisk Institutt).
Malinovka
Malinovka (russisk Мали́новка) er ei elv i Primorskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Bolsjaja Ussurka frå venstre. Elva er 274 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Fylkesveg 229 i Hordaland
Fylkesveg 229 i Hordaland (Fv229) går mellom Skjold og Hellesøy i Øygarden. Vegen har ei lengd på 7,9 km.
Post mortem
Post mortem, frå latin: etter døden, er eit uttrykk som har fire hovudtydingar:
Innan medisin og kriminologi blir også det latinske uttrykket «ante mortem» - før døden - brukt.
WarioWare, Inc.: Minigame Mania
WarioWare, Inc.: Minigame Mania, kjent i Japan som Made in Wario og i Nord-Amerika som WarioWare, Inc.: Mega Microgame$!, er eit dataspel utvikla og utgjeve av Nintendo. Det var gjeve ut i Japan mars 2003 og i Europa og Nord-Amerika mai same året. Spelet er det første i WarioWare-serien, der Wario og nokre vener skipar eit føretak som lagar dataspel.
Post mortem
Autopsy
WarioWare, Inc.: Minigame Mania
Ei utgåve av spelet med fleirspelarfunksjonar, titulert WarioWare, Inc.: Mega Party Games!, vart gjeven ut til Nintendo GameCube i 2004.
Handling
Spelet startar i heimen til Wario, der han slår på fjernsynet for å sjå ei sending om at sal av dataspel går oppover. Etter ei ørlita stund skjøner Wario at dataspel kan vere ei potensiell gullgruve for han. Han renner ut av huset og kjøper seg ei datamaskin for å lage dataspel. Kort etter at han har sett seg ned for å programmere, finn han ut at dette er tungt arbeid. Han ringer nokre vener for å få hjelp i programmeringa. Slik blir WarioWare, Inc. skipa, der Wario sjølv er president.
Oppsett
WarioWare, Inc.: Minigame Mania går ut på at spelaren må klara seg i gjennom seriar av særs korte spel, i spelet kalla for «mikrospel», som kjem etter tur. Desse spela kan handle om alt mogleg; frå å pusse tenner til å steikje egg i panne. Ein må klare spela innan ein tidsfrist på rundt fem sekund for å ikkje tape. Spelaren får fire liv i kvar omgang, og mistar eitt av dei for kvart tapte mikrospel. Mistar ein alle fire liva er spelet over, og ein må starte på nytt. Mellom kvar av mikrospela er det ein mellomsekvens. Her kan ein sjå kor mange mikrospel ein har klart og kor mange liv ein har att. Kontrollen i spelet baserer seg i hovudsak på styrekrossen og A-knappen når ein speler mikrospel, men i menyane blir fleire knappar brukte.
Bakgrunnsstoff
WarioWare
Landmåling
Landmåling er oppmåling av terrenget med instrument. Ein landmålar er ein person som gjer slike målingar.
Historisk utvikling
Bygginga av dei egyptiske pyramidane kravde kunnskap tilsvarande ein landmålar (landmåling og astronomi er i nær slekt).
I Noreg
I Noreg kan uttrykket «landmålar» sporast tilbake til slutten på 1600-talet, då det var privatpersonar som utførte kartlegging av område etter oppdrag frå private, eller offentlege styresmakter. Frå 1719 vart det dessuten oppretta stillingar som amtskonduktør i kvart enkelt amt. Desse stillingane skulle rydde opp i grensetvistar utover landet. I bykommunane vart det oppretta eigne, tilsvarande stillingar som stadskonduktørar. Det er mange pene kart frå denne tida.
På slutten av 1700-talet og byrjinga på 1800-talet var det oppretta landmålarstillingar innan forsvaret, og desse konstruerte kart for bruk i forsvaret. I perioden 1845–1865 vart store delar av landet kartlagt på denne måten i målestokk 1:50000. Desse karta var derimot ikkje i vanleg sal. Namna på desse karta var «kvartmilskart». Målingane vart som regel gjort med «målebord» (sjå foto frå 1880).
«Norges Geografiske oppmåling» (seinare Statens kartverk) vart skipa i 1773 for å ivareta den nasjonale kartlegginga. Det overordna grunnlagsnettet i landet, samt kartseriane 1:50000(N50 - M911) og 1:5000 (N5 – økonomisk kartverk) er i dag ansvarsområdet til Statens kartverk.
Etter at «utskiftingslova» av 1857 vart sett i verk i 1859 vart det fart i kartlegginga av eigedomsgrenser. Utskiftingslova vart innført for å rydde opp i svært innfløkte eigedomsforhold på landet, der gammal «teigblanding» var eit viktig element. I perioden 1860–1885 vart det utført svært mange «jordskiftesaker», som resulterte i truverdige og gode kart i målestokk 1:2000 og 1:4000.
Frå slutten av 1800-talet har landmålarar hatt viktige oppgåver ved anleggsarbeid (anlegg av jernbane, vegbygging – inkludert bruer og tunnelar, gruvedrift etc.)
Etter at «bygningslova» vart innført i 1965, og særleg etter at «delingslova» vart innført i 1980 vart det tilsett landmålarar i dei enkelte kommunane for å utføre kartlegging av eigedomsgrenser.
Måleinstrument
Dei første måleinstrumenta var såkalla «målebord», som bestod av ei bordplate på eit stativ med eit enkelt kikkertrøyr som var festa til ein linjal (sjå foto 1880). Ved å sette målebordet opp over eit kjent punkt (fastmerke) ved hjelp av ei loddsnor, rette instrumentet mot eit anna kjent punkt, og sikte til markerte (ukjente) punkt i terrenget, vart det trekt strekar på eit ark på målebordet til desse. Når så instrumentet vart flytt til eit nytt kjent punkt, vart dei same ukjente punkta sikta inn, og i kryssingspunkta for linjene fekk ein markert plasseringa til dei ukjente punkta.
På byrjinga av 1900-talet kom dei første teodolittane i bruk. Ein teodolitt er eit kikkertrøyr som kan dreiast om to aksar (horisontalt og vertikalt). Begge aksane er fysisk inndelt i vinklar ein kan lese av (grader, minutt og sekund), markert som riss i glasplater. Fram til andre verdskrigen var det to norske produsentar av teodolittar, Sigurd Baalsrud og Gundersen & Løken. Elles var markedet for slike instrumenter dominert av Wild (Sveits), og Zeiss (Tyskland)
I 1970 vart dei første avstandsmålarane basert på infraraud laserstråle introdusert. Desse kunne måle avstandar opp til tre km med nøyaktigheit på berre nokre centimeter. Desse var derimot særs tunge å handtere. I 1978 vart dei første teodolittane med elektronisk avlesing av vinklar marknadsført.
Nokre få år seinare kom dei såkalla «totalstasjonane» på marknaden, som kombinerte elektronisk avstandsmåling med elektronisk vinkelavlesing samt lagring av data for vidare handsaming.
Kvalifikasjonar
Ein landmålar treng gode matematikkunnsskapar (særleg innan trigonometri). Ein bør dessuten ha ein viss kunnskap om stereoskopi. Ein må kjenne til dei atmosfæriske tilhøva som påverkar målingane, og øvrige feilkjelder med dei målemetodane som vert nytta. Ein må dessutan ha god kjennskap til instrumenta som vert brukt for å kunne gjere dei naudsynte utrekningane.
Virvellause dyr
Virvellause dyr, ryggradslause dyr eller evertebratar er dyr utan ryggrad, det vil seie alle dyr som ikkje høyrer til virveldyra. Dette omfattar 97 % av alle beskrivne dyreartar, m.a. insekt, krepsdyr, sniglar og manetar. Omgrepet er parafyletisk og strengt usystematisk etter moderne biologisk systematikk, men det er framleis i bruk av praktiske årsaker.
Omgrepet vart først lansert av Jean-Baptiste Lamarck, som var ein av dei første viktige systematikarane innanfor dei virvellause dyra. Før han hadde Carl von Linné plassert alle evertebratar i kategoriane Insecta og Vermes, eit system som i ettertid har vorte forandra til det ugjenkjennelege basert på evolusjonistisk systematikk. I dag kjenner me rundt 36 biologiske rekker virvellause dyr.
Hareid
Hareid er den største tettstaden i Hareid kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke med. Brandal er den andre tettstaden i Hareid kommune.
Tettstaden Hareid omfattar heile den tettbygde delen av det tradisjonelle Hareid sentrum og den tettbygde delen av Hjørungavåg.
Hareid er administrasjonssenteret i Hareid kommune, og inneheld dei fleste vesentlege funksjonar i ein bygdeby.
Hareid er såleis eit handlesenter, og her er også industri, hotell, Hareid kyrkje mv.
Fylkesveg 61 går frå Hareid sentrum mot Ulsteinvik. Frå Hareid sentrum går også fylkesveg 61 som ferjesamband til Sulesund. Det går vidare hurtigbåt frå Hareid sentrum til Ålesund.
Stord Idrettslag
Stord Idrettslag er eit idrettslag på Stord i Vestland, skipa 30. mars 1914. Laget, som fram til 2001 heitte Stord Turn og idrettslag, har drive med idrettane turn og friidrett sidan 1914, fotball frå 1918, orientering frå 1945, handball og skiidrett sidan 1965, skeiseløp sidan 1968, symjing sidan 1971, volleyball sidan 1980-talet og basketball sidan 1990-åra. I 1914 stod også bryting på lagsprogrammet.
Handball
Stord IL er best kjend for handballaget for menn. Laget spelte i eliteserien frå 1999 til det vart nedrykk i 2011. Kvinnelaget spelar på tredje nivå i seriesystemet.
Fotball
Fotballaget til Stord spelte i 2. divisjon i sesongane 1989 og -90, med forsvarsspelaren Geirmund Brendesæther og angriparen Morten Tislevoll som dei leiande spelarane. Sesongane 2002 til 2006 deltok Stord Sunnhordland Fotballklubb i seriespelet i staden for Stord Idrettslag. Fotballklubben vart danna ved at Stord IL og Moster Idrettslag gjekk saman om felles A-lag. Fellesprosjektet førte ikkje fram, så frå 2007 stilte Stord IL atter med eige lag. I 2015 spelar laget på nivå fire i norsk seriefotball.
Skeiser
Kjell Storelid representerte Stord TIL då han vart norsk meister i 1997.
Kurukovesjøen
Kurukove (ukrainsk Курукове Озеро) var ein innsjø i sentralt i Poltava oblast i Ukraina.
Stord Idrettslag
Turn
Idrettslaget arrangerte Noregsmeisterskapen i turn 1964 for menn, i den dels uferdige nye idrettshallen.
Kurukovesjøen
I 1625 vart Kurukoveavtalen signer ved innsjøen mellom ukrainske kosakkar og polakkar.
Tonologien i norsk
Tonologien i norsk viser til bruken av tonelag på norsk.
Tonelag 1
Tonelag 1 eller tonem 1 er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «kastet» (av «eit kast»), «bønder», «bøter» (av «ei bot»).
Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein akutt aksent etter vokalen: ka´stet, bø´nder, bø´ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].
Tonelag 2
Tonelag 2 eller tonem 2 er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «(å) kaste», «bønner», «bøter» (presens av «å bøte»).
Historisk er det ord som i norrønt hadde to stavingar som har tonelag 2, mens ord som hadde ei staving men i dag har to framleis held på det gamle tonelaget for einstava ord (derfor namnet tonelag 1). Døme på det siste er (det fine) kastet (av kast it, suffikset -it) var eit sjølvstendig ord i norrønt.
Det er ein tendens til at ord sett saman av to einstava ord har tonelag 2 (vill-lokk), mens nye lånord har tonelag 1 (Willoch).
Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein grav aksent etter vokalen: ka`ste, bø`nner, bø`ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].
Tidlegare var tonelaget òg kalla totoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk språk.
Stura
Stura er eit område i på øya Alvøyna i Øygarden kommune i Vestland fylke. Eit mottaksanlegg for råolje, Stureterminalen, vart sett i drift i området i desember 1988. Terminalen inkluderer to kaianlegg som kan motta oljetankskip på opp til 300 000 tonn. Utbygginga av terminalen har medført ei oppgradering av vegnettet i området.
Partitur
Eit partitur er eit notehefte som inneheld alle stemmane i eit musikkverk. Alle stemmane er stilte opp under kvarandre slik at taktstrekane følgjer ei rett loddrett linje. Ordet kan i prinsippet gjelda kva slags musikalsk sats som helst, berre han blir skriven på fleire enn eitt system, men vanlegvis blir omgrepet nytta om verk for fleire enn to-tre musikarar — strykekvartettar, symfoniorkester, kor og liknande. I eit orkester er det vanlegvis berre dirigenten som har partitur, musikarane har berre dei notane dei sjølv spelar for at dei skal sleppa å bla så mykje.
Barokkorkester
Kva instrument som er med i eit barokkorkester varierer; oppsettet nedanfor er eit eksempel:
Klassisk orkester
Eit wienerklassisk orkester (det vil seia slik som Haydn, Mozart og Beethoven skreiv for) pleier å ha følgjande stemmar i partituret. Stemmane er vanlegvis ordna i denne rekkjefølgja.
Stor orkester for Der Ring des Nibelungen
Partituret til Richard Wagners Der Ring des Nibelungen eksemplifiserer eit større orkester. Partituret gir notasjon for: pluss kor og vokalistar.
Til saman er det då noter for 110 medverkande i orkesteret.
Normalstort orkester
Der Ring des Nibelungen-orkesteret er eit større orkesteret enn vanleg. Eit partitur for ein vanleg besetning gir noter for:
Dalmatia
Dalmatia (kroatisk Dalmacija, italiensk Dalmazia) er eit område på austkysten av Adriahavet i dagens Kroatia. Området strekkjer seg mellom øya Rab i nordvest og Kotorbukta i søraust. Det indre Dalmatia (Dalmatinska Zagora), er om lag 50 km breitt i nord, men berre eit par kilometer breitt i sør.
Det kroatiske Dalmatia består i dag av fire fylke og dei store byane Zadar, Šibenik, Split og Dubrovnik. Av andre byar finn ein Biograd, Kaštela, Sinj, Solin, Omiš, Knin, Metković, Makarska, Trogir, Ploče, Trilj og Imotski.
Dalmatia inneheld mange nasjonalparkar som er turistattraksjonar: Karstelva Paklenica, Kornatihalvøya, Krka nasjonalpark og øya Mljet.
Antikken
Dalmatia er eit område med lang historie. Namnet kjem sannsynlegvis av den illyriske stamma kalla Dalmatae, som budde på austkysten av Adriahavet det første tusenåret fvt.. Det var ein del av Illyria frå 300-talet fvt. til dei illyriske krigane på 220-talet fvt. og 168 fvt. då Romarriket etablerte protektorat sør for elva Neretva. Området nord for Neretva vart sakte innlemma før provinsen Illyricum formelt vart oppretta rundt 32-27 fvt.
Dalmatia vart då ein del av den romerske provinsen Illyricum. I år 9 evt. førte dalmatarane ei rekkje kampar mot pannonarane, men vart til slutt slått tilbake i år 10 evt. og Illyricum vart delt i to provinsar, Pannonia og Dalmatia. Provinsen Dalmatia strekte seg inn over og dekkja heile Dei dinariske Alpane og det meste av austkysten av Adriahavet. Dalmatia var seinare fødestad til den romerske keisaren Diocletian.
Slavarane
Slavarane byrja å organisere områda deira i mektige statar. Kroatane kontrollerte nordlege og sentrale delar av Dalmatia på tida, og på 900-talet vart det ein del av kongedømet Kroatia, som varte fram til byrjinga av 1100-talet. Den sørlege delen av Dalmatia var meir oppdelt mellom fyrste- og hertugdøma Pagania, Zahumlje (Hum), Travunia og Duklja/Zeta. Den serbiske staten Raška utvida seg òg, medan Travunia og Pagania vart svakare på 900-talet. Zahumlje vart ein vasall under Kroatia tidleg på 900-talet, medan Pagania vart ein del av staten i 1050. Etter at Serbia fall på andre halvdel av 900-talet tok Duklja over styringa i området. Det kroatiske kongedømet hadde i Dalmatia dei store byane Biaći, Nin, Biograd, Šibenik (grunnlagd som ei hamn av det kroatiske kongedømet då Austromarriket kontrollerte Trogir og Split) Knin, Split, Omiš, Klis, Solin. I 1166-1168 tok den serbiske storprinsen Stefan Nemanja over styringa av dei sørlege fyrstedøma i Dalmatia.
Rivalisering mellom Venezia, Austromarriket, Kroatia og Ungarn
Kongedømet Kroatia styrte mykje av Dalmatia frå 900-talet til 1100-talet. Republikken Venezia gjorde fleire forsøk på å ta kontroll over dei dalmatiske øyane og bystatane, medan Austromarriket òg prøvde å påverke dei. På slutten av 1000-talet byrja Kongedømet Ungarn å få større makt sørover då Kroatia overgav seg til ungarsk styre, noko som resulterte i Pacta conventa-avtalen.
På 1200- til 1400-talet var det mykje rivalisering mellom Venezia og det ungarske kongedømet, medan Austromarriket byrja å forsvinne.
I 1346 vart Dalmatia ramma av Svartedauden. Den økonomiske situasjonen var dåleg, og innbyggjarane vart meir og meir avhengige av Venezia, som tok kontroll over det meste av Dalmatia i 1420.
All Around My Hat
All Around My Hat er det åttande studioalbumet til Steeleye Span, gjeve ut i 1975. Albumet nådde sjuandeplassen på UK Albums Chart, den høgaste plasseringa dei klarte på denne lista, og det låg inne på lista i seks månader. Det vart produsert av Mike Batt, som òg produserte det neste albumet deira, Rocket Cottage. I USA vart albumet det første albumet deira som gjekk inn på albumlista der, ein 143. plass.
Tittelsporet vart korta ned til litt over tre minuttar og gjeven ut å singel. Dette vart den største hitten deira med ein femteplass på UK Singles Chart. B-sida var «Black Jack Davy». I 1996 vart songen spelt inn av Status Quo, med Maddy Prior på gjestevokal, og då dei turnerte i England det året med Steeley Span som oppvarmingsband, kom ho på scenen og song songen i lag med dei. Dei gav ut songen på singel og han nådde 47. plassen på lista.
I 1976 vart ein forkorta versjon av ein annan song frå albumet, «Hard Times of Old England», gjeven ut på singel, men denne gjekk ikkje inn på listene.
Dalmatia
Republikken Dubrovnik og dei osmanske erobringane
Den sørlege byen Dubrovnik klarte gjere seg sjølvstende som Republikken Dubrovnik, og klarte å halde på sjølvstende trass i mange invasjonar. Dei osmanske krigane i Europa byrja å påverke område på midten av 1400-talet, og då dei venetianske og osmanske grensene møttest, var det uavbrotne grensekrigar. Tyrkarane tok kontroll over dei indre områda, og hjelpte Republikken Dubrovnik med å halde på sitt sjølvstende, men under deira suzerenitet. Den osmanske invasjonen førte vidare til at kroatar kom til byane.
All Around My Hat
Songen «Dance with Me» er ein versjon av den skandinaviske balladen «Olav Liljekrans».
Plateomslaget vart designa av John O'Connor, ein ven av Tim Hart, ved hjelp av ein anamorfisk projeksjon som forvridde andleta til deira, men som ser korrekt ut om ei ser på albumet frå sida gjennom spesielle hol i tekstarket som følgde med.
Dalmatia
Republikken Dubrovnik og dei osmanske erobringane
Etter at Det osmanske riket vart utvida etter Den store tyrkiske krigen på slutten av 1700-talet, opplevde Dalmatia ein periode med trygg økonomi og kulturell vekst, då handelsruter med dei indre områda vart oppretta. Kristne migrerte frå dei osmanske områda til det kristne Venezia.
All Around My Hat
Innhald
Alle songane er tradisjonelle.
Dalmatia
Napoleon og Austerrike-Ungarn
Denne perioden vart brått avbroten då med Republikken Venezias fall i 1797. Napoleon sine troppar storma området og enda sjølvstende til Republikken Ragusa i tillegg, men redda det frå okkupasjon av Det russiske riket og Montenegro. Napoleon sitt styre i Dalmatia var dominert av mange krigar, som skapte mange opprørarar. På den andre sida medverka det franske styret mykje til vekkinga av den kroatiske nasjonalkjensla, og dei første kroatisk språklege avisene vart gjeve ut på denne tida. Det franske styret betra infrastrukturen i området, og mange vegar vart bygd eller gjenreist. Napoleon sjølv klandra marskalk Marmont, guvernøren i Dalmatia, for å bruke for mykje pengar på Dalmatia.
I 1848 gav Den kroatiske samlinga (Sabor) ut Folkets Krav, der dei mellom anna kravde avskaffinga av liveigenskap og ei samanslåing av Dalmatia og Kroatia. Dubrovnik kommune var det meste av frimodige av alle del dalmatiske kommunane når det kom til samanslåinga med Kroatia. Eit brev vart sendt frå Dubrovnik til Zagreb med bøn om å arbeide med dette forslaget. I 1849 leia Dubrovnik dei dalmatiske byane i kampen for ei samanslåing. Det vart starte ein storstilt kampanje i avisa L'Avvenire (Framtida) i Durbovnik basert på eit klart formulert program: Det føderale systemet for Habsburgområda, samanslåinga av Dalmatia og Kroatia og den slaviske brorskapen.
Same året vart den første almanakken i Dubrovnik gjeve ut, Blomen i nasjonal litteratur (Dubrovnik, cvijet narodnog knjizevstva), der Petar Preradovic gav ut diktet sitt «Til Dubrovnik». Dette og andre litterære og journalistiske tekstar medverka til å vekke nasjonalkjensla med forsøk på å innføre det kroatiske språket i skolar og på offentlege kontor, og ved å promotere for kroatiske bøker. Keisar Franz Joseph kom med den såkalla Pålagde Grunnlova, som hindra ei samling av Dalmatia og Kroatia, og enda med det den politiske aktiviteten rundt dette. Den politiske kampen i Dubrovnik for å slå seg saman med Kroatia lykkast ikkje på denne tida.
I 1861 hadde Den dalmatiske samlinga det første møtet sitt, med representantar frå Ragusa. Representantar frå Kotor kom til Dubrovnik for å delta i kampen om ei samanslåing med Kroatia. Ragusa tok varmt imot dei og heiste det kroatiske flagget ved festningane. Kotorarane valde ut ein delegasjon som reiste til Wien for å krevje at både Dalmatia og alle dei kroatiske områda skulle samlast i saman.
I 1883 døydde politikaren Niko Pucic (fødd 1820). Han var eit medlem av Den kroatiske samlinga, og kjempa for samanslåinga av Dalmatia med Kroatia. Han var redaktør i magasinet Ragusa, og grunnla òg magasinet Slovinac.
På 1890-talet byrja ein del av innbyggjarane i kystbyane å identifisere seg sjølv med italienarane, og skapte irredentistiske rørsler, særleg rundt Zadar. Sjølv om innbyggjarane kalla byen Dubrovnik i fleire hundreår, var det offisielle namnet på byen Ragusa, og det vart ikkje endra til Dubrovnik før i 1918, då Austerrike-Ungarn fall saman, og området var ein del av Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar, som seinare vart Kongedømet Jugoslavia.
Etter 1918
I den første verdskrigen vart Austerrike-Ungarn oppløyst, og Dalmatia vart igjen delt mellom Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar (seinare Kongedømet Jugoslavia), som kontrollerte mesteparten, og Italia, som hadde små område i nord, rundt Zadar.
I 1929 vart Det maritime Banovina («Primorska Banovina»), ein provins i Kongedømet Jugoslavia, danna. Hovudstaden vart Split, og inkluderte det meste av Dalmatia og delar av det som i dag er Bosnia-Hercegovina. Sørlege delar av Dalmatia var ein del av Zeta Banovina, frå Kotorbukta til halvøya Pelješac, inkludert Dubrovnik.
I 1939 vart Det maritime Banovina slått saman med Sava Banovina for å danne den nye provinsen Kroatisk Banovina.
Under den andre verdskrigen okkuperte Italia heile området saman med Nazi-Tyskland, og enkelte område vart annektert av Italia. Forfølging av kroatar, kroatiske leiarar og forskjellige politikarar, i tillegg til at italiensk vart innført som offentleg språk og plyndring av kulturarv, førte til ei auka kroatisk motstandsrørsle, leia av Josip Broz Tito.
Etter krigen var over vart Dalmatia igjen ein del av Kroatia, og Jugoslavia. Dalmatia vart delt mellom tre føderale republikkar i Jugoslavia. Nesten heile området låg i Kroatia, medan området rundt Kotorbukta vart ein del av Montenegro, og ei smal stripe av kysten nær Neum gjekk til Bosnia-Hercegovina. Då Jugoslavia vart oppløyst i 1991, vart desse grensene landegrense ein har i dag.
Agnar Christensen
Spelarkarriere
Christensen har spelt 569 kamper for Grovfjord Idrettslag. Han debuterte for A-laget då han var 16 år og 15 dagar, noko som er rekord for klubben.
Trenarkarriere
Christensen var spelande trenar i Grovfjord Idrettslag i 1997. Han førte damelaget til Medkila Idrettslag til ein sensasjonell cup-triumf i 2003. Han vart henta som assistenttrenar til Tromsø IL før 2006-sesongen under Ivar Morten Normark. Christensen fortsette i denne rolla då Steinar Nilsen overtok trenaransvaret for TIL. Før Nilsen overtok, hadde Christensen hovudansvaret for TIL i to seriekampar. Han vart hovudtrenar frå årsskiftet 2012/13.
Stanghelle
Stanghelle er ein tettstad i Vaksdal kommune i Vestland. Staden ligg ved Veafjorden og Dalevågen og er omringa av høge fjell. E16 og Bergensbanen/Vossabanen går gjennom staden.
Det bur om lag 800 menneske på Stanghelle, fordelt på det som vert kalla Stanghelle Aust og Stanghelle Vest, som er delt av Dalevågen, men forbunde med Vågen bru. På Stanghelle ligg mellom anna Coop marked, Naboen Kro & Selskapsmat, Stanghelle barnehage og Stanghelle skule for 1. til 7. klasse. Småstadane Fossmark i sør, Helle i nord og Hesjedalen i vest på Osterøya vert ofte rekna å høyra til Stanghelle. Dei næraste større tettstadane til Stanghelle er Dale sju km mot nord, og Vaksdal som ligg 10 km mot sør.
Kjende stanghellingar er Trond Egil Soltvedt, tidlegare Premier League-proff, og Harald Stanghelle, tidlegare Dagbladet-redaktør, no redaktør for Aftenposten.
Sentralbank
Ein sentralbank (nasjonalbank) er ein institusjon som gjennomfører pengepolitikken i eit land eller ein region.
Dei fleste landa i verda har ein sentralbank. Sentralbanken i Noreg heiter Noregs bank. Land som er i ein monetær union (felles valuta) har felles sentralbank. Eit døme på dette er Den europeiske sentralbanken, som er sentralbank for den Økonomiske og Monetære Unionen (ØMU) i EU. Andre døme er Sentralbanken for dei sentralafrikanske statane og Sentralbanken for dei vestafrikanske statane.
Kor stor makt sentralbanken har til sjølv å utforme retningslinene for pengepolitikken varierer. Til dømes utfører Noregs bank pengepolitikken på bakgrunn av eit mandat fastsett av regjeringa. Andre sentralbankar er meir uavhengige og opererer under reglar som hindrar eller sterkt reduserer innverknaden frå parlamentet eller regjeringa. Døme på slike er US Federal Reserve (USA), Bank of England og Den europeiske sentralbanken.
Rentestyring
Sentralbanken fastset ei styringsrente som han brukar når han låner ut pengar til andre bankar. Renta vert justert for å oppnå ulike politiske og/ eller økonomiske målsetjingar. Typiske mål kan vera:
Den norske sentralbanken styrer i dag først og fremst etter ei målsetjing om låg inflasjon.
Historie
Sveriges Riksbank blir rekna for å vera verdas eldste sentralbank (1668), etterfølgt av Bank of England (1694).