cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Celle
Cytoplasma
Cytoplasmaet er den væskefylte indre delen av cella, og blir heldt på plass av cellemembranen. Cytoplasmaet er ei væske som inneheld protein og saltar. I Dei fleste organellane flyt fritt i cytoplasmaet, og er rekna som ein del av cytoplasmaet. I prokaryote celler er det få organellar, og dei fleste livsfunksjonane skjer i direkte i cytoplasmaet eller cellemembranen.
Ribosom
Proteinsyntesen skjer i ribosoma. Ribosoma bind til seg mRNA-molekyla som er utrykt frå gena i DNA-molekyla, og lagar proteina basert på den genetiske koden, i den eksakte rekkefølgja spesifisert i genet.
Cellevegg
Planter, bakteriar og sopp, men ikkje dyr og arkebakteriar har cellevegg. Dette er eit ekstra lag polysakkarid som gir ekstra vern. I plantar er dette cellulose.
Cellekjerne
Eukaryote celler har ei cellekjerne, som inneheld alle kromosoma i cella.
Mitokondriar
Mitokondriar finst i alle eukaryote celler, og omdannar energirike molekyl til varme og ATP, som andre delar av cella kan bruke til energikrevjande reaksjonar. Mitokondriar er delvis sjølvstendige einingar som har sitt eige sirkulære DNA og ein dobbel cellemembran. Ein teori er at mitokondriane oppstod ved at ein bakterie levde i symbiose med organismen som alle eukaryote celler stammar frå.
Kloroplastar
Kloroplastar kan ein finne i planter, og er ansvarleg for fotosyntesen som omdannar lys, vatn og CO2 til glykose, som sidan kan brukast som energikjelde og byggestoff for alle andre funksjonar i organismen. På same måte som mitokondriane, har kloroplastane eit dobbelt lag av membranar og sitt eige sirkulære DNA.
Endoplasmatisk reticulum
Endoplasmatisk reticulum (ER) er eit system av membranar og kanalar for transport av protein som skal modifiserast etter dei er laga eller er meint å hamne på ein spesiell plass i cella, og ikkje rett i cytoplasmaet. Det er to former for ER, det glatte ER og det rue ER. Det rue ER har ribosom på overflata, og er ansvarleg for mykje av proteinsyntesen, modifisering av protein. Protein som skal bli verande i ER eller ekstraherast ut av cella vert produsert i det rue ER. Det glatte ER har ikkje ribosom på overflata er ansvarleg for syntese av lipid (feittstoff) og fjerning av giftstoff.
Golgiapparatet
Golgiapparatet er det sentrale distribusjonssystemet for protein i cella, og produserer lysosom. Dei er samansett av ei rekke kraftig folda membranar.
Lysosom
Lysosoma er små membranblærer som inneheld nedbrytingsenzym for å bryte ned protein og feitt cella brukar som næring. Desse enzyma ville brote ned cella om dei hadde sirkulert fritt i cytoplasmaet. Lysosoma kan bli smelta saman med næringspartiklar cella har fanga opp med fagocytose, dvs at cella har snurpa cellememranen rundt partikkelen og importert han til ei lomme i cella. Enzyma i lysosoma kan da bryte ned næringsstoffet. Lysosoma kan i tillegg øydeleggje celleveggen, ettersom dei verkar nedbrytande på peptidoglykanet i både Gram-positive og Gram-negative celler. Ettersom laget med peptidoglykan er ein god del tynnare i sistnemnde (om lag 5 % tørrvekt av celleveggen) i høve til til kva tilfellet er for Gram-positive (mellom 40-80 % tørrvekt av celleveggen), seier det seg sjølv at lysosoma verkar mest nedbrytande på Gram-negative bakteriar.
Gruppa Krovi
Gruppa Krovi (Группа Крови eller Blodtype) er eit album av det russiske rockebandet Kino frå 1988. Dette var albumet som for alvor sette Kino og frontfiguren Viktor Tsoj på kartet i russisk rock- og musikkhistorie. Med fengande rockemusikk ala The Smiths og The Cure, og politiske tekstar retta mot den unge generasjonen i Sovjetunionen vart Kino ekstremt populære i heimlandet. Tsoj bad ungdommen ta kontroll og gjere endringar i landet. Nokre av songane diskuterte sosiale problem som lamma nasjonen. Den enorme populariteten vart kalla «Kinomania», og Kino vart det mest populære bandet Sovjetunionen og Russland har sett til no. Noko av årsaka var den jordnære haldinga til bandet. Tsoj hadde framleis den gamle jobben sin i fyrrommet i bygget der han budde, og bandet tente aldri pengar på verken dette eller andre plater fordi dei gav vekk platene gratis.
Dette var òg det første Kino-albumet som vart spelt inn i eit nasjonalt studio, og hadde betre lydkvalitet og produksjon enn dei føregåande albuma.
Sandsøya i Harstad
Sandsøya er ei øy i Harstad kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg aust for Grytøya og søraust for Bjarkøya, og har eit areal på 10,8 km². Det høgaste punktet på øya er Veten på 212 moh. Sandsøya hadde i 2001 107 innbyggjarar.
Det er òg samband med hurtigbåt frå Sandsøya til Harstad, Austnes og Senja.
Ved kommunevalet i 2005 vart Jorunn Berg frå Sandsøya vald til ordførar i Bjarkøy. Ho representerer Sandsøy og Fenes/Skjellesvik Bygdeliste, òg kalla Sandsøylista.
Yasuyoshi Nara
Yasuyoshi Nara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Soga om Gunnlaug Ormstunge
Soga om Gunnlaug Ormstunge eller Gunnlaug Ormstunges saga (norr. Gunnlaugs saga ormstungu) er ei islendingesoge. Soga er skriven ned på 1200-talet og er ei skildring av livet til skalden Gunnlaug Ormstunge. Bakgrunnen er eit islandsk hovdingsamfunn på 1000-talet. Ei samlande ordensmakt mangla. I staden var det særs viktig kven ein ætta frå. Om ein var utsett for ei ugjerning kunne ein rekna med hjelp frå ætta si til å få hemn.
Hovudemne i soga er framfor alt ære, men også ulykkeleg kjærleik og inderleg hat. Soga er romantisk og ber preg av påverknad frå dei omsette riddarsogene.
Handling
Soga sluttar med at Ravn og Gunnlaug dreg til Noreg for å gå holmgang. Kampforma var nett gjort ulovleg på Island. I holmgangen vert Ravn drepen. Gunnlaug vert skadd slik at han døyr tre dagar seinare. Helga vert gifta vekk til ein ny mann. Seinare døyr ho liggjande med hovudet i fanget til mannen sin. I fanget har ho kappa ho ei gong fekk frå Gunnlaug.
Form og stil
Kvad vert nytta gjennom heile soga. Tru på skjebne og draumar er òg viktig. Kampen om Helga den fagre vert drøymd av Torstein Egilsson, far til Helga, og spådd av Bergfinn, som dei kalla Austmannen. Han spår dette allereie i byrjinga av soga. Slektsliner og referansar til samtida finst gjennom heile soga. Innføringa av kristendomen og regjerande kongar vert vist til.
Talet 36
Talet trettiseks (36) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 35 og før talet 37.
Ordenstalet som svarar til talet trettiseks er trettisjette (36.).
Lyn Fotball Damer
Lyn Fotball Damer er eit norsk fotballag frå Oslo som spelar i Toppserien.
Spelarstall
Endra 15. august 2020.
Marianegropa
Marianegropa er verdas djupaste djuphavsgrop. Marianegropa ligg vest i Stillehavet, aust og søraust for Marianane, på 11°21′ N 142°12′ Ø, nær Guam. Gropa markerer også grensa der to tektoniske plater møtest; Stillehavsplata vert her pressa under den filippinske plata.
Den største djupna i Marianegropa er Challengerdjupna, 11,034 meter under havflata. Denne djupna er langt større enn høgda til Mount Everest over havet. Djupa vart danna då Stillehavsplata vert pressa under den filipinske plata.
Det lengste menneske har kome ned i gropa er 10,927 meter. Rekorden vart satt av den amerikanske oppdagaren Victor Vescovo i ein mini-ubåt i mai 2019.
Sentrisme
Sentrisme som politisk omgrep tyder ofte ein uklar eller inkonsekvent sentrumsposisjon mellom to klarare eller meir konsekvente posisjonar, i auga til den som nyttar omgrepet.
Marianegropa
Ekspedisjonen til Don Walsh og Jacques Piccard var dei første som dykka ned i gropa, i ein batyskaf (spesial-ubåt) kalla «USS Trieste». Dei nådde 10,916 meter ned den 23. januar 1960.
Sentrisme
Nemninga vart iallfall bruka slik av kommunistar etter kløyvinga i den internasjonale arbeidarrørsla i to hovuddelar, ein sosialdemokratisk og reformistisk, ein revolusjonær og kommunistisk, etter den russiske revolusjonen i 1917. Ordet vart da bruka om radikale sosialistar som verken var nøgde med dei gamle arbeidarpartia som hadde svikta da fyrste verdskrigen braut ut i 1914, eller var villige til å følgje alle parolar frå den nye kommunistiske Tredje Internasjonalen. Slike venstresosialistiske parti fanst i ein del land, og i somme land var dei store. Det gjaldt mellom andre Det austerrikske sosialdemokratiske partiet SDAP, den jødiske sosialistrørsla Bund i Polen og Det norske Arbeidarpartiet, som alle hadde ein slik såkalla sentristisk posisjon i mellomkrigstida.
Om ein ser bort frå ordet sentrisme nytta som skjellsord, kan ein velgrunna kritikk av somme sosialistiske parti vere at dei har hatt eit stort sprik mellom revolusjonær teori og reformistisk praksis. Det klaraste historiske dømet som ofte blir nemnt er Det tyske sosialdemokratiske partiet SPD før fyrste verdskrigen, og eit slikt skilje mellom teori og praksis har òg vorte kalla sentrisme. Dette spriket vart i SPD kritisert både av Rosa Luxemburg, som ville ha ein meir revolusjonær praksis, og Eduard Bernstein, som ville ha ein teori og ordbruk som var i samsvar med den reformistiske praksisen.
Groznyjgruppa
Groznyjgruppa er ein vulkan sentralt på Iturup i Kurilane i Russland.
Frank Aarebrot
Frank Henrik Aarebrot var ein norsk statsvitar frå Bergen, og professor i samanliknande politikk ved Universitetet i Bergen. Han var òg professor II i demokratiutvikling ved Örebros universitet i Sverige. Han føreleste blant anna ved Institut des Sciences Politiques i Frankrike og ved Humbolt-universitetet i Tyskland. Han har leidd fleire internasjonale prosjekt og vore redaktør av og medforfattar til ei rad bøker om demokratrisering i Europa etter kommunismen braut saman. Aarebrot forska innan felta nye demokrati og demokratisering, valanalyse og metodikk, europeisk integrasjon og forskingsformidling, men var i Noreg kanskje mest kjend som politisk mediekomentator og valekspert.
Akademisk karriere
Frank Aarebrot var vitskapleg assistent for Stein Rokkan. Etter å ha vore stipendiat ved Yale University 1969-1970 og forskingsmedarbeidar ved Historical Archives ved ICPSR ved University of Michigan i 1973, vart Aarebrot i 1976 Cand.polit. med hovudfag i samanliknende politikk. Frå 1977 var ham tilsett ved Institutt for samanliknende politikk ved Universitetet i Bergen. Her femna hans faglege arbeid om forsking knytt til europeisk politisk utvikling, demokratisering og europeisk integrasjon, undervising innan desse emna og, ikkje minst, formidling. Aarebrot si forsking om demokratisering og valanalyse var dessutan både i teori og praksis knytt til internasjonal valobservasjon, i sær gjennom den sentrale rolla Aarebrot spela i utdanning av norske valobservatørar for internasjonale observasjonsoppdrag.
I 2006 kom Aarebrot ut som den nest mest siterte forskaren i norsk media, i følgje ei undersøking bestilt av Morgenbladet.
Partipolitisk tilhøyrsla
Frank Aarebrot sokna politisk til Det norske arbeidarpartiet.
Amputasjonen og Team Antonsen
Aarebrot måtte amputera eine beinet, etter ein skjelettinfeksjon han fekk medan han var valobservatør under presidentvalet i Romania i 1990.
I samråd med sosiologen Harald Eia synleggjorde Aarebrot Pierre Bourdieu sin kritikk av fjernsynet som medium, gjennom eit sprell i NRK-programmet Team Antonsen. Aarebrot og Bård Tufte Johansen førte ei samtala om at Bourdieu hevdar fjernsynet er eit distraksjonsorgan og ikkje eit informasjonsorgan, medan Kristopher Schau sleikte dip frå beinstumpen til Aarebrot. Dette skulle illustrera Bourdieu sine tankar, med di sjåarane venteleg ikkje hugsar noko slag av samtala, men berre at Schau sleikte dip frå den amputerte Aarebrot.
Maki
På grunn av dei stalinistiske rettssakene mot jødiske kommunistar i Tsjekkoslovakia, braut det prosovjetiske venstresionistiske arbeidarpartiet Mapam med Sovjetunionen i 1953. Då gjekk somme Mapam-medlemer over til Maki, med Moshe Sneh i brodden. Men i 1965 kløyvdest Maki mellom ei i hovudsak jødisk gruppe leidd av Sneh som var kritisk til den stadig meir fiendtlege sovjetiske politikken overfor Israel, og ei gruppe av i hovudsak israelske arabarar, som gjekk ut og skipa Rakah, «Den nye kommunistlista». Rakah vart anerkjent av Sovjetunionen som det «offisielle» israelske kommunistpartiet.
Altishofen
Altishofen  er ein kommune i distriktet Willisau i kantonen Luzern. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 482 meter over havet.
Maki
Etter dette var Maki svekt, og hangla vidare til det gjekk inn i venstrepartiet Ratz i 1984. Dette gjekk i sin tur saman med to andre venstreparti og grunnla Meretz nokre år seinare.
Wuzong av Tang
Wuzong av Tang, eller Tang Wuzhong var den 15. keisaren i Tang-dynastiet i Kina, frå 841 til 846. Ettertida hugsar han framfor alt for den sterke preferansen hans for taoismen og for forfølginga hans av andre trusretningar.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Den store anti-buddhistiske forfylginga under keisar Wuzong av Tang fann stad på 600-talet, med eit høgdepunkt i år 845. Mellom føremåla med forfylginga var å skaffa til vegs middel til krigføring og å reinska Kina for utanlandsk påverknad. Forfylginga var derfor ikkje berre retta mot buddhismen, men også mot andre religionar som zoroastrianisme, nestoriansk kristendom og manikeisme.
Wuzong av Tang
Liv og virke
Wuzong, som sjølv var fanatisk i å føretrekka taoismen, utnytta ein militær siger over uigurane vest i keisarriket til å forby religionen deira, manikeismen. Etterpå følgde han på med forfølgingar av dei kristne assyrarane, og til sist tok han for seg hovudfienden, den etterkvart svært så utbreidde buddhismen.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Grunnlag
"Buddhist monasteries daily grew higher. Men’s strength was used up in work with plaster and wood. Men’s gain was taken up in ornaments of gold and precious stones. Imperial and family relationships were forsaken for obedience to the fees of the priests. The martial relationship was opposed by the ascetic restraints. Destructive of law, injurious to mankind, nothing is worse than this way. Moreover, if one man does not plough, others feel hunger, if one woman does not tend the silk worms, others go cold. Now in the Empire there are monks and nuns innumerable. All depend on others to plough that they may eat, on others to raise silk that they may be clad. Monasteries and refuges (homes of ascetics) are beyond compute.
Wuzong av Tang
Liv og virke
Etter dei første tiltaka, som ikkje møtte allverdas motbør blant allmugen, følgde det snart fleire og meir djuptgåande tiltak. Tempel blei øydelagde og rikdommane deira blei konfiskerte av keisaren, som på den måten kunne bøta på den alvorlege finansielle knipa han var hamna i. Rundt 4 600 tempel og 40 000 mindre heilagdommar blei øydelagde, og 260 500 munkar og nonner fordrivne frå klostera. Eit framtredande offer for forfylginga var den japanske tendaimunken Ennin, som blei forvist frå landet.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Grunnlag
Beautifully ornamented; they take for themselves palaces as a dwelling.... We will repress this long-standing pestilence to its roots ... In all the Empire more than four thousand six hundred monasteries are destroyed, two hundred and sixty thousand five hundred monks and nuns are returning to the world, both (men and women) to be received as tax paying householders. Refuges and hermitages which are destroyed number more than forty thousand. We are resuming fertile land of the first grade, several tens of millions of Ch’ing (1 ching is 15.13 acres). We are receiving back as tax paying householders, male and female, one hundred and fifty thousand serfs. The aliens who hold jurisdiction over the monks and nuns show clearly that this is a foreign religion.
Wuzong av Tang
Liv og virke
Keisaren la likevel ikkje ned eit absolutt forbod mot den buddhistiske kulten; denne fekk halda fram med vesentlege innskrenkingar. Zoroastrismen og manikeismen klarte han likevel å knusa, og forfylginga av nestorianismen gav kristendomnen i Kina ein knekk som han aldri skulle koma seg frå.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Grunnlag
Ta Ch’in (Syrian) and Muh-hu-fo (Zoroastrian) monks to the number of more than three thousand are compelled to return to the world, lest they confuse the customs of China. With simplified and regulated government we will achieve a unification of our manners, that in future all our youth may together return to the royal culture. We are now beginning this reformation; how long it will take we do not know."
Altishofen
Kommunen ligg i Wiggertal. Han består av landsbyen Altishofen og grenda Eichbühl.
Nüziders
Nüziders er ein kommune i distriktet Bludenz i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 22,1 km² med 4 865 ibuarar i 2015. Landsbyen Nüziders ligg 562 meter over havet. 58% av flatevidda i kommunen er skogdekt.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Grunnlag
-->
Nüziders
Busetnaden i Nüziders har i dei siste åra nærast vorte bygt saman med byen Bludenz, 2,2 km sør for landsbyen.
Gorgoroth
Gorgoroth er eit norsk svartmetall-band som vart skipa i 1992 av ungdomar frå Sunnfjord og Ytre Sogn. Namnet er henta frå romanverket Ringenes herre av J.R.R. Tolkien, der det er eit daudt, vondt fjellområde i Mordor.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Hendingar under forfylginga
Den fyrste fasen av forfylginga var retta mot å reinska eller reformera buddhismen i landet, ikkje å utrydda han. Forfylginga byrja dermed i 842 med eit keisarleg edikt om at uønska personar som trollmenn eller forbrytarar skulle ryddast ut blant buddhistmunkar og nonner og sende tilbake til verdslege liv. I tillegg skulle munkar og nonner gje rikdommane sine til styresmaktene; dei som heller ville halda på rikdommen skulle og sendast tilbake til verdsleg liv og bli skattebetalarar. I denne fyrste fasen var konfutsianske argument om å reformera buddhistiske institusjonar og å verna samfunnet frå buddhistisk påverknad og utøving dominerande.
Gorgoroth
Gruppa har vore mykje omtala i media grunna valdsepisodar som bandmedlemer har vore involverte i. Vokalisten Gaahl vart i 2004 dømd til fengsel utan vilkår for å ha mishandla og torturert ein 40 år gamal mann under et nachspiel i Fjaler.
Adalto Batista da Silva
Adalto Batista da Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Hendingar under forfylginga
Etterkvart som tida gjekk blei keisar Wuzong meir og meir påverka av påstandane til somme taoistar, og byrja utvikla ein sterk motvilje mot buddhismen. Den japanske munken Ennin, som var i Kina under forfylginga, hevda til og med at keisaren var blitt påverka av ein forboden kjærleik for ei taoistisk prinsesse. Keisaren blei også meir bråsint og uberekneleg i dømmekrafta si. Eit av edikta hans la ned forbod mot trillebårar med eit hjul, ettersom dei braut opp «midten av vegen», eit viktig omgrep i taoismen. Som følgje av dette gjekk forfylginga i 844 inn i ein andre fase der føremålet var å utrydda og ikkje berre endra buddhismen. Ifølgje ein rapport laga av styresmaktene fanst det 4 600 kloster, 40 000 eremittbustadar og 260 500 munkar og nonner. Keisaren gav ut edikt om at buddhisttempel skulle øydeleggjast, at alle munkar skulle mista munkestatusen, at rikdommen til klostera skulle konfiskerast og at buddhistisk utstyr skulle øydeleggjast. Eit edikt om at utanlandske munkar skulle mista statusen og sendast tilbake til heimlanda sine førte til at Ennin blei forvist frå Kina. Gjennom ediktet frå 845 blei alle kloster med svært få unntak avskaffa. Når klostera blei stengde blei bilda deira av bronse, sylv eller gull gjevne over til styresmaktene.
Adalto Batista da Silva
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Hendingar under forfylginga
I 846 døydde keisar Wuzong, kanksje som følgje av dei påståtte livseliksirane han hadde drukke. Han kan også ha blitt forgifta. Kort tid etter at han døydde utropte etterfølgjaren hans eit generelt amnesti. Forfylginga var over. <!--
Gorgoroth
Framigjennom har Gorgoroth eksperimentert med støy og industrielle overtonar. Gruppa har gått gjennom mange utskiftingar, og gitaristen Infernus er i dag den einaste som er att frå det opphavlege mannskapet.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Effects on Buddhism
The suppression of monasteries and persecution of foreign religions were part of a reformation. The persecution lasted for twenty months—not long, but long enough to have permanent effects. Buddhism, for all its strength, never completely recovered. For centuries afterwards, it was merely a tolerated religion. The days of its greatest building, sculpture, and painting, and its most vital creative thought, were past.
Wuzong av Tang
Liv og virke
Keisar Wuzong gjorde samstundes mykje for å reisa statusen til taoismen gjennom nye religionsregulativ og ved å få bygd eit viktig taoistisk tempel i det keisarlege hoffområdet, «Tempelet for skodet av dei udøyelege».
Maki
Rakah vart sett på som eit «arabisk» parti sjølv om det vart leidd heilt til slutten av 1980-åra av jødiske Meir Vilner. I 1977 danna partiet valalliansen Hadash, Den demokratiske fronten for fred og likskap, saman med andre ikkje-sionistar. I 1989 endra Rakah offisielt namnet sitt tilbake til Maki og er framleis den leiande krafta i Hadash, som regelmessig vinn mellom tre og seks seter ved val til Knesset.
Wuzong av Tang
Liv og virke
Wuzong døydde i 846, berre 36 år gammal. Kanskje var det livseliksirane han tok til seg som tok livet av han. Det er òg mogleg at einkvan forgifta han.
Onkelen hans Xuanzong overtok som keisar, og noko av det fyrste han gjorde var å innstilla buddhistforfylgingane.
Den store anti-buddhistiske forfylginga
Effects on other religions
In addition to Buddhism, Wuzong persecuted other foreign religions as well. He all but destroyed Zoroastrianism and Manichaeanism in China, and his persecution of the growing Nestorian Christian churches sent Nestorian Christianity into a decline, from which it did not recover until the establishment of the Yuan dynasty. The arrival of Catholic and Protestant missionaries gave new life to Christianity in China.
It most likely led to the disappearance of Zoroastrianism. Chinese records state Zoroastrianism and Christianity were regarded as heretical forms of Buddhism, and were included within the scope of the edicts. Below is from an edict concerning the two religions:
"As for the Tai-Ch’in (Syrian) and Muh-hu (Zoroastrian) forms of worship, since Buddhism has already been cast out, these heresies alone must not be allowed to survive. People belonging to these also are to be compelled to return to the world, belong again to their own districts, and become taxpayers. As for foreigners, let them be returned to their own countries, there to suffer restraint."
Islam was brought to China during the Tang dynasty by Arab traders, who were primarily concerned with trading and commerce. It is thought that this low profile was the reason that the 845 anti-Buddhist edict ignored Islam. -->
Organisasjonen for økonomisk samarbeid og utvikling
Organisasjonen for økonomisk samarbeid og utvikling (engelsk Organisation for Economic Co-operation and Development, forkorta OECD) er ein internasjonal organisasjon av industriland. OECD er eit framhald av OEEC, som vart skipa i 1948 for å gjennomføre Marshallhjelpa. OEEC vart erstatta av OECD i 1961 med USA og Canada som nye medlemmar. OECD er ein organisasjon der medlemslanda samarbeider om å fremja økonomiske vekst i og mellom medlemslanda. OECD er samansett av over 38 land. Felles for medlemslanda er at dei har ein velutvikla marknadsøkonomi og demokrati, i tillegg til ein relativ høg BNP. Europakommisjonen tek også del i arbeidet saman med medlemslanda i Den europeiske unionen (EU).
Det portugisiske imperiet
Det portugisiske imperiet var det første verdsomspennande imperiet i historia, og det eldste og mest langvarige av dei vest-europeiske kolonirika. Imperiet varte frå 1415 til 1999.
Organisasjonen for økonomisk samarbeid og utvikling
Nye medlemmar
Det vil etterkvart dukke opp nye medlemmar i OECD. Her snakkar vi om nye nasjonar som får medlemskap. Det er opne diskusjonar om medlemskap for Russland, Bulgaria og Romania. OECD samarbeider også med Indonesia, Kina, Sør-Afrika, Brasil og India.
Det portugisiske imperiet
Imperiet var avgrensa til ei samling av små men godt vakta utpostar langs kysten, på grunn av Portugal sitt relativt låge folketal og litle utstrekning. Imperiet var på sitt mektigaste på 1500-talet, men på grunn av manglande engasjement frå Habsburg-kongane og konkurransen med dei nye kolonimaktene England, Frankrike og Holland, starta eit langvarig og gradvist forfall. Etter 1700-talet konsentrerte Portugal seg om koloniseringa av Brasil og dei afrikanske territoria. Gull frå Brasil gav ny næring til imperiet, men det katastrofale jordskjelvet i Lisboa i 1755, gjekk svært hardt ut over imperiehovudstaden, og vart byrjinga på slutten av Portugal sin mektige posisjon på den internasjonale politiske arenaen. I 1822 vart Brasil uavhengig, og i 1890 gjorde det britiske ultimatumet ende på dei portugisiske planane om ein liknande storkoloni i Afrika.
Etter andre verdskrigen freista Portugal under Salazar-regimet å motarbeide avkoloniseringa, noko som førte til at den portugisiske kolonikrigen braut ut i 1961, og varte til 1974. Etter at Goa og Daman og Diu vart overtekne av India, vart det portugisiske herredømet i Asia redusert til å berre omfatte Macau (eigentleg eit kinesisk territorium forvalta av Portugal) og Aust-Timor. Etter nellikrevolusjonen i 1974, endra Portugal politisk kurs, og byrja å støtte sjølvstende til koloniane sine. Det oversjøiske portugisiske imperiet fekk ein endeleg slutt då Portugal leverte Macau over til Kina i 1999, sjølv om Aust-Timor var eit de jure portugisisk territorium fram til det vart uavhengig i 2002. Imperiet har fått ein kulturell arvtakar gjennom Samveldet av portugisisktalande statar, CPLP.
Starten på imperiet (1415-1494)
Den portugisiske gjenerobringa av territoriet frå arabarane (på portugisisk reconquista), nådde høgdepunktet i 1249, då Afonso III erobra Algarve, og dermed fastsette dei portugisiske grensene på den den iberiske halvøya, som har vore nærmast uendra til i dag. I løpet av 1500-talet brukte kongehusa Aragon og Portugal sjøvegen for å ekspandere territoria sine. Den kastiljanske trona erobra ikkje det siste mauriske forsvarsverket før 1492. Det aragonske imperiet, som hadde gjennomført sin reconquista i 1266, konsentrerte seg om Middelhavet, medan det portugisiske imperiet fokuserte på Atlanterhavet og Nord-Afrika.
Portugisiske soldatar tok kontroll over Ceuta på den nordafrikanske kysten i 1415 og nedkjempa maurarane, som freista ei gjenerobring i 1418. I 1419 vart to av Henrik sjøfararen sine kapteinar, João Gonçalves Zarco og Tristão Vaz Teixeira ført av ein storm til øya Madeira. I 1427 oppdaga ein annan portugisisk kaptein øygruppa Asorane.
Under ein ekspedisjon til Tanger i 1436, bestemt av kong Edvard av Portugal, (1433-1438), vart den portugisiske hæren nedkjempa, og klarte å unngå å bli øydelagt ved at dei lét prins Ferdinand, kongen sin yngste bror, bli tatt som gissel. Prins Henrik sine kapteinar heldt fram med å utforske Afrika og Atlanterhavet. i 1434 vart sjøvegen rundt Cape Bojador funne. I 1441 kom den første ladningen med slavar til Lisboa, og slavehandelen skulle snart bli ein av dei mest lønnsame inntektskjeldene til det portugisiske imperiet. Senegal og Kapp Verde vart nådd i 1445. I 1446 var António Fernandes nær ved å nå Sierra Leone.
I mellomtida heldt koloniseringa fram på Asorane (frå og med 1439 og Madeira), kor nybyggjarar frå Portugal, Frankrike og Flandern produserte sukker og vin. Gull frå Guinea stimulerte den portugisiske handelsøkonomien, og det vart tydeleg at oppdagingane ikkje berre hadde religiøse og vitskaplege fordelar, men i tillegg hadde vore svært økonomisk lønnsame.
Under Afonso V, Afrikanaren (1443-1481), vart Guineagolfen utforska heilt fram til Cape St Catherine, og det vart sendt tre ekspedisjonar til Marokko i 1458, 1461 og 1471. I 1458 vart Alcácer Ceguer (El Qsar es Seghir på arabisk) erobra frå maurarane, og i 1471 vart Arzila og Tanger erobra.
I 1474 fekk oppdagaren João Vaz Corte-Real eit kapitani på Asorane for å ha oppdaga Terra Nova dos Bacalhaus (Det nye torskefisklandet) i 1472. Enkelte hevdar at dette er Newfoundland. Det er svært mogleg at dette kan vere riktig, men det er få prov på dette på grunn av at portugisarane gav ut svært lite informasjon om sine eigne oppdagingar. Enkelte prov kan kanskje stadfeste teorien. João Vaz Corte-Real var nemleg far til Corte-Real-brørne som utforska Newfoundland i 1500.
Afonso V gjorde krav på den kastiljansk-leonske trona når han gifte seg med prinsesse Joan av Castilla, men Isabella utropte seg sjølv til dronning av Castilla. Alcáçovas-avtalen som vart underteikna i 1479 gav Portugal einerett til å seile på havet nedanfor Kanariøyane, og portugisarane valde då å anerkjenne Isabella som dronning av Castilla.
Under João II av Portugal (1481-1495) vart fortet São Jorge da Mina, i dag Elmina i Ghana, grunnlagd for å verne Guinea-handelen. Dette vart det portugisiske hovudkvarteret i Vest-Afrika fram til 1637. Diogo Cão oppdaga Kongo i 1482 og nådde Cape Cross i 1486. I 1488 runda Bartolomeu Dias Kapp det gode håp, og dermed var passasjen til India open.
Tordesillastraktaten (1494)
Portugal såg for seg eit enormt handelspotensiale gjennom ein mogleg sjøveg rundt Afrika til India og resten av Asia, og arbeida offensivt for å oppnå dette både med handelsutpostar og festningar.
Pavebullen Inter caetera i 1493 og Tordesillastraktaten i 1494 delte verda utanfor Europa i mellom Portugal og Spania. Linja vart bestemt til å vere nord-sør-meridianen 1550 km vest frå Kapp Verde-øyane utanfor vestkysten av Afrika. Dette resulterte i at heile Afrika og nesten heile Asia ville høyre til Portugal, medan nesten heile den nye verda ville høyre til Spania.
Det første forslaget frå pave Aleksander VI om plasseringa av linja vart flytta litt vestover av João den II av Portugal, og dette vart godteke. Denne nye linja gjorde at Brasil og Newfoundland (etter datidas oppfatning) vart ein del av Portugal i året 1500. Sidan avstanden som vart føreslått av João II ikkje er eit «rundt» tal (370 sjømil), hevdar enkelte at Portugal kjende til desse landområda før Tordesillastraktaten i 1494. João den II døydde året etter, i 1495.
Imperiets glansdagar (1494-1580)
I Aust-Afrika vart små muslimske statar langs kysten av Mosambik, Kilwa, Brava og Mombasa, anten øydelagde eller dei vart undersåttar eller allierte av Portugal. Pêro da Covilhã nådde Etiopia allereie i 1490 ved at han reiste i skjul, og ein delegasjon av diplomatar møtte leiaren for landet i 1520. Den 22. april 1500 gjekk Pedro Álvares Cabral i land på det som i dag er Porto Seguro i Brasil, og det vart etablert mellombelse handelsstasjonar for å sanke inn brasiltre som vart brukt til farging.
Sokotra i Arabiahavet vart okkupert i 1506, og i det same året vitja Lourenço d'Almeida Ceylon. I Indiahavet vart Madagaskar oppdaga i 1507 av eitt av Pedro Álvares Cabral sine skip, og landet vart delvis utforska av Tristão da Cunha. Mauritius vart oppdaga i det same året. I 1509 vann portugisarane sjøslaget ved Diu mot ein koalisjon sett saman av Ottoman-sultanen Beyazid II, sultanen av Gujarat, mamelukksultanen av Kairo, raja Samoothiri av Kozhikode, Den venetianske republikken og Ragusan-republikken (Dubrovnik). Det andre slaget om Diu i 1538 gjorde ende på dei ottomanske framstøytane i India og stadfesta det portugisiske eineveldet i Indiahavet.
Portugal grunnla handelsstasjonar på fjerne stader som Goa, Malakka, Molukkane, Macau og Nagasaki. Portugal heldt både europeiske og asiatiske konkurrentar unna, og dominerte ikkje berre handelen mellom Asia og Europa, men òg mykje av handelen mellom ulike regionar i Asia, slik som India, Indonesia, Kina og Japan. Jesuittmisjonærar som den spanske Francis Xavier følgde portugisarane for å spreie den romersk-katolske kristendommen til Asia med vekslande hell.
Medan portugisiske skip utforska Asia og Sør-Amerika, fekk João Fernandes Lavrador og Corte-Real-brørne løyve av kong Manuel I av Portugal til å utforske Nord-Atlanteren. Lavrador gjenoppdaga Grønland og utforska området Labrador, som vart oppkalla etter han. Miguel og Gaspar Corte-Real utforska Newfoundland og omkringliggjande område. Torsken på Newfoundland banks vart utnytta og det vart innført skattar for å gi inntekter til kongedømmet. João Álvares Fagundes bad i 1521 om løyve til å byggje ein koloni i området, og fekk godkjenning av kongen. Kolonien vart forlaten i løpet av fem år, men årsaka til dette er ikkje kjend. Sidan dei afrikanske og asiatiske territoria var meir lukrative, dalte den portugisiske interessa for Nord-Amerika. I siste halvdel av 1500-talet hadde Portugal avgrensa aktiviteten i Newfoundland og Labrador til fiskeri.
I 1503 oppdaga ein portugisisk ekspedisjon under leiinga av Gonçalo Coelho at franskmennene gjorde landtog og plyndra området som tilsvarar dagens Brasil. I 1530 organiserte João III koloniseringa av Brasil rundt 15 capitanias hereditárias ('arvelege kapitani-område'), som vart tilbode alle dei som ville administrere og utforske dei. Det same året vart ein ny ekspedisjon send ut under leiing av Martim Afonso de Souza med ordre om å patruljere heile den brasilianske kysten, kaste ut franskmennene, og grunnleggje dei første kolonibyane; São Vicente på kysten, og São Paulo ved høgslettene. Berre to av dei 15 opphavlege kapitania, Pernambuco og São Vicente, opplevde vekst. Når busetjingane vart permanente vart sukkerrøyr-industrien innført, og den kravde svært mykje arbeidskraft. Først vart behovet dekt av indianarar, og seinare afrikanske slavar. Den første generalguvernøren over Brasil, Tomé de Sousa vart send ut i 1549. Han erklærte kapitani-systemet for ineffektivt, og grunnla hovudstaden Salvador ved Baía de Todos os Santos. Dei første jesuittane kom same året.
Den tredje guvernørgeneralen i Brasil, portugisaren Mem de Sá, lukkast i å øydeleggje den franske kolonien i i Guanabara-bukta, som hadde namnet France Antarctique, i åra mellom 1565 og 1567. Kolonien hadde då eksistert i 10 år. Mem de Sá grunnla då, saman med nevøen Estácio de Sá, byen Rio de Janeiro i mars 1567.
Kongehuset Habsburg (1580-1640)
Mellom 1580 og 1640 var den portugisiske trona under dei spanske Habsburg-kongane, noko som utgjorde det største koloniimperiet nokosinne til då. I 1583 sende Filip I av Portugal, II av Spania den samanslåtte Iberiske flåten ut for å fjerne franske handelsmenn frå Asorane. Asorane var den siste delen av Portugal som stod imot Filip sitt herredøme.
Med to verdsomspennande imperium å styre over, og med konkurransen frå nederlendarane, engelskmennene og franskmennene, lét Habsburg-kongane vere å verne om fleire av dei portugisiske territoria rundt om i verda. I denne perioden mista Portugal fleire store område til dei andre kolonimaktene.
Den portugisiske ekspansjonen heldt fram i Amerika vest for meridianen som vart bestemt av Tordesillastraktaten. Portugal greidde å mobilisere ein militærekspedisjon som nedkjempa og kasta ut dei franske nybyggjarane i France Équinoxiale i 1615, mindre enn fire år etter at dei kom til landet. Den 30. april 1625 gjenerobra ein portugisisk flåte under leiing av Fadrique de Toledo byen Salvador da Bahia frå nederlendarane. Skvadronen var sett saman av 22 portugisiske skip, 34 spanske skip og 12 500 menn. Tre fjerdedelar var spanske og resten var portugisiske.
I 1627 fall den kastiljanske økonomien saman. Nederlendarane, som hadde prioritert å byggje opp flåten sin i løpet av tolvårs-våpenkvilen, knuste den spanske sjøfartshandelen etter at det på nytt hadde bryte ut krig. Spania hadde vore heilt avhengig av denne handelen etter krakket. Sjølv om Spania vann fleire sigrar, måtte dei bruke ressursane sine over heile Europa, i tillegg til at den livsviktige sjøfarten måtte vernast mot den nederlandske flåten, som hadde vorte kraftig utbetra. Spania sine fiendar, slik som Nederland og England, hika etter den spanske rikdomen på andre sida av havet, og ofte valde dei heller å gå til åtak på dei svake portugisiske utpostane enn dei spanske. Spanjolane klarte ikkje lenger å takle slaget om sjøen. Dermed oppstod den nederlandsk-portugisiske krigen.
Mellom 1638 og 1640 skaffa Nederland kontroll over Nordaust-Brasil, med hovudsete i Recife. Portugisarane vann ein viktig siger i det andre slaget om Guararapes i 1649. Innan 1654 hadde nederlendarane overgitt seg og gitt tilbake kontrollen av alle områda til portugisarane.
Den brasilianske rikdomen (1640-1822)
Tapet av koloniar var ein av grunnane til at unionen med Spania tok slutt. I 1640 vart João IV erklært konge av Portugal og den portugisiske gjenopprettingskrigen starta. I 1668 anerkjende Spania slutten på den Iberiske unionen i bytte mot at Portugal gav Ceuta til den spanske krona.
I 1661 gav portugisarane Bombay og Tanger til England som del av ein handel, og i løpet av dei neste hundre åra utvikla britane seg til å bli den dominerande makta i India etter som Mogulimperiet gjekk i oppløysing. Andre aktørar var nesten totalt ekskludert frå å handle der, men Portugal greidde å halde på Goa og fleire mindre basar gjennom koloniperioden.
I 1755 vart Lisboa ramma av eit katastrofalt jordskjelv med ein påfølgjande tsunami som tok livet av meir enn 100.000 menneske av ei befolkning på 275.000. Dette hadde sterk innverknad på dei portugisiske koloniambisjonane på slutten av 1700-talet.
Sjølv om Brasil i starten ikkje hadde så stor betydning, kom området til å bli hovudsenteret for det portugisiske koloniprosjektet, og Portugal henta ut ressursar som gull, edelstein, sukkerrøyr, kaffi og andre avlingar. Friviljug utvandring til Brasil frå Europa og slavehandelen frå Afrika gjorde at befolkninga auka drastisk, og i dag er Brasil det største portugisisktalande landet i verda.
Til motsetjing frå spanjolane, delte ikkje portugisarane opp det koloniserte området sitt i Amerika. Kapitaniane som vart oppretta i starten måtte innordne seg under ein sentral administrasjon i Salvador som rapporterte direkte til kongehuset i Lisboa.
I 1789 oppstod det ei opprørsgruppe med namnet Inconfidência Mineira som ville frigjere Brasil frå Portugal. Dette vart slått ned på, og leiaren Tiradentes vart hengd.
I 1808 invaderte dei franske troppane Portugal under leiing av Napoleon, og kronprinsen Dom João beordra at kongehuset og hoffet skulle flyttast til Brasil. I 1815 vart Brasil oppgradert til kongedøme, og den portugisiske staten fekk det offisielle namnet Det sameinte kongedømet Portugal, Brasil og Algarve (Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarve). I den konstitusjonelle rettsforsamlinga, Cortes Constitucionais Portuguesas vart det òg vald inn brasilianske representantar.
Portugisisk Afrika og dei oversjøiske provinsane (1822-1961)
Då den europeiske kolonialismen hadde si glanstid på 1800-talet, hadde Portugal mista territoriet sitt i Sør-Amerika og nesten alle i Asia. I denne perioden fokuserte den portugisiske kolonimakta å ekspandere utpostane i Afrika. Målet var å gjere dei om til større landeiningar slik at dei kunne stå imot dei andre europeiske kolonimaktene. Dei portugisiske territoria vart då det som i dag tilsvarar Kapp Verde, São Tomé og Príncipe, Angola og Mosambik.
Portugal utforska innlandsområda i Angola og Mosambik, og oppdagarar som Hermenegildo Capelo og Roberto Ivens var blant dei første europearane som kryssa Afrika frå vest til aust. På slutten av 1800-talet var målet til portugisarane å gjennomføre prosjektet med «Det rosa kartet», som skulle innebere å knyte dei to koloniane saman. Denne idéen var uakseptabel for britane, som på si side hadde eit prosjekt om å lage ei linje gjennom Afrika frå nord til sør, mellom Kairo og Cape Town. Det britiske ultimatum i 1890 vart godteken av kong Carlos I av Portugal, og «Det rosa kartet» vart skrinlagt. Republikanarane brukte kongen sin reaksjon mot ultimatumet som ledd i den anti-monarkistrørsla. I 1908 vart kong Carlos og prins Luís Filipe drepne i Lisboa. Broren til Luís Filipe, Manuel, vart krona til kong Manuel II av Portugal. To år seinare vart Portugal omgjort til republikk.
Under 1. verdskrigen vart Mosambik truga av tyske styrkar, og Portugal vart med i krigen for å verne om koloniane. Portugal var i dårleg forfatning på grunn av dei ineffektive og kortvarige republikanske regjeringane, og dette vart forsterka av krigen. I 1926 fekk Portugal eit fascistisk regime.
António de Oliveira Salazar tok makta i 1933, og utøvde eit diktatorisk regime. Han rekna dei portugisiske koloniane som oversjøiske provinsar tilhøyrande Portugal, og han motarbeida aktivt frigjeringa av koloniane til motsetjing frå andre kolonimakter, som England, Frankrike og Nederland. Portugal vart dermed det landet som heldt lengst på dei større koloniområda sine.
Den kalde krigen skapte endå meir ustabilitet, sidan USA og Sovjetunionen jobba for å utvide sine kontrollsfærar. I 1957 invaderte India Dadra og Nagar Haveli, og i 1961 vart Goa og Daman og Diu invadert. Dette betydde slutten for portugisiske kolonistyret i India. I 1961 greidde ikkje lenger Portugal å stogge frigjeringsrørslene i Afrika, og Den portugisiske kolonikrigen braut ut.
Forfall og kollaps (1961-1999)
Den portugisiske kolonikrigen var hardast i Portugisisk Guinea (no Guinea-Bissau), Angola og Mosambik, og dei portugisiske styrkane var utsett for mange dødelege åtak. Den feilslåtte krigen mot dei ulike geriljarørslene fekk ein alt for høg pris for Salazar-regimet, og i 1974 kollapsa regimet under den såkalla Nellikrevolusjonen. Det nye, demokratiske regimet som kom etter Salazar, gjorde med ein gong slutt på krigane, og starta forhandlingane om tilbaketrekking frå dei afrikanske koloniane. I både Mosambik og Angola braut det omgåande ut borgarkrig mellom kommunistiske regjeringar danna av tidlegare opprørsgrupper mot kolonimakta, og støtta av Sovjetunionen og Cuba, mot rebellgrupper støtta av mellom anna Zaire, Sør-Afrika og USA.
Aust-Timor vart òg uavhengig, men vart omgåande invadert av nabolandet Indonesia, som okkuperte landet fram til 1999.
Det portugisiske oversjøiske imperiet tok endeleg slutt då Portugal gav Macau over til Kina i 1999. Avtalen var forhandla fram under liknande føresetnader som avtalen for overleveringa av Hong Kong frå Storbritannia. I 1999 vart Aust-Timor frigjort frå den indonesiske okkupasjonsmakta, og vart etablert som ein sjølvstendig stat etter ei folkeavstemning i 2002.
Dei sju tidlegare portugisiske koloniane som no er sjølvstendige land, har saman med Portugal danna Samveldet for portugisisktalande statar, CPLP.
Soo Catwoman
Soo Catwoman var ei kjend kvinne i Londons pønkkultur på 1970-talet. Ho var mellom anna venn med Sid Vicious frå pønkgruppa Sex Pistols, og blei kjend for nyskapande klesdrakt og ein spesiell frisyre med snauklippa hår midt på hovudet og lengre hår som stod opp på sidene, som katteøyre. Soo Catwoman har vore med i fleire dokumentarfilmar om pønkarrørsla.
Orjol
Orjol (russisk Орёл) er ein by i Russland og det administrative senteret i Orjol oblast. Han ligg ved elva Oka, om lag 360 km sørvest for Moskva. På russisk tyder namnet 'ørn'. Byen har kring 325 000 innbyggjarar. Orel lufthamn ligg ved byen.
Historie
Det finst ingen skriftlege kjelder, men arkeologiske funn viser at det har vore ein festningsbusetnad mellom Oka og elva Orlik så tidleg som 1100-talet, då området var ein del av storfyrstedømet Tsjernigov. Namnet på festninga er ukjend, og det er ikkje sikkert ho vart kalla Orjol. På 1200-talet vart festninga ein del av Zvenigorod distrikt i fyrstedømet Karatsjov. Tidleg på 1400-talet vart området erobra av Storhertugdømet Litauen. Byen vart raskt forlaten av innbyggjarar etter å ha vorte plyndra av anten litauarane eller Den gylne horden. Området vart ein del av storfyrstedømet Moskva på 1500-talet.
Ivan den grufulle gav ordre om å byggje ei ny festning på staden i 1566, for å forsvare dei sørlege grensene til Moskva. Festninga vart bygd raskt og arbeidet kom i gang sommaren 1566. Festninga stod ferdig alt våren 1567. Plasseringa var ikkje heilt strategisk ideell, sidan festninga vart råka av flaum under snøsmeltinga kvart år. Årsaka til at bygginga gjekk så raskt er fordi ho vart bygd på ruinane av den gamle.
Falske Dmitrij I og armeen hans passerte gjennom byen i 1605; Ivan Bolotnikov i 1606; Falske Dmitrij II slo leir i Orjol vinteren 1607–1608. Polske styrkar plyndra byen i 1611 og 1615, og folkesetnaden forlet byen etter den andre plyndringa og flytta til Mtsensk. Orjol distrikt eksisterte derimot framleis på papiret.
Orjol vart bygd opp att i 1636. Det var snakk om å flytte festninga lenger bort frå elva, men det vart aldri gjort noko med. Festninga vart sett som unødvendig og tatt ned tidleg på 1700-talet.
På midten av 1700-talet vart Orjol eit stort senter for kornproduksjon og Oka vart nytta som ei stor handelsrute fram til 1860-åra då jernbanen kom.
Etter oktoberrevolusjonen kom byen inn under kommunistane, bortsett frå ein kort periode mellom 13. oktober og 20. oktober i 1919, då han vart kontrollert av Denikin og den kvite armeen hans.
Orjol vart det administrative senteret i Orjol oblast den 27. september 1937. Kristian Rakovskij, Maria Spiridonova, Olga Kameneva og 160 andre framståande politiske fangar vart skotne 11. september 1941 etter ordre frå Stalin i Medvedevskogen utanfor Orjol.
Under den andre verdskrigen vart Orjol okkupert av tyske Wehrmacht den 3. oktober 1941 og frigjeven 5. august 1943 etter slaget ved Kursk. Byen var då nesten heilt i ruinar.
Phil Ochs
Phil Ochs var ein amerikansk protestsongar (eller som han sjølv sa, ein «aktuell songar») tidleg på 1960-talet, kanskje mest kjend for songar som Power and Glory, There But for Fortune,  Changes, When I’m Gone og I Ain’t Marching Anymore.
Bakgrunn
Phil Ochs blei fødd i El Paso i Texas, han voks opp i ein upolitisk familie frå middelklassa. Han studerte journalistikk ved Ohio State University, men hoppa av etter eit år. Han flytta deretter til New York City og blei ein del av folkemusikkmiljøet i Greenwich Village.