cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isaac Asimov
Frittståande bøker
Desse bøkene er først og fremst lausrevne, men nokre av dei har likevel visse koplingar til Foundation-serien.
Kjelder
Denne artikkelen er basert på artikkelane om Isaac Asimov i wikipedia på bokmål og wikipedia på svensk per 18.06.2007
Vereide kyrkje
Vereide kyrkje står på Vereide i Gloppen kommune i Vestland, og er ei steinkyrkje med historie attende til mellomalderen. Kyrkja har vorte mykje endra opp gjennom åra, og lenge meinte ein at ho var bygd i 1631 av stein frå ei eldre kyrkje som skulle ha stått lenger oppe frå fjorden. No meiner ein at kyrkja har stått der ho står sidan mellomalderen, og at skipet kan vere bygd på 1100-talet, men at kyrkja vart restaurert i 1631. Tårnet på kyrkja er frå 1879 og koret er frå 1931.
17. juni
17. juni er den 168. dagen i den gregorianske kalenderen (169. under skotår). Det er 197 dagar att av året.
Fredrikshamn
Fredrikshamn (finsk Hamina) er ein by i landskapet Kymmenedalen sør i Finland.
Historie
Prestegjeldet som Fredrikshamnvart grunnlagt i, Veckelax, er nemnd i kjeldene for første gong i 1336. Staden fekk stapelstadsrätter i 1653. Byen vart kalla Veckelax Nystad.
I 1723 vart Fredrikshamn grunnlagt, og bygd som ein sirkel. Samtidig byrja dei å byggje eit festningsverk rundt byen. I 1743 vart Fredrikshamn overført til Russland som ein del av avtalen i Åbofreden. Som resultat av dette fekk byen nytt namn, Friedrichshafen. I staden for Fredrikshamn vart Lovisa grunnlagt som ny grenseby mot Russland.
I 1821 vart byen råka av ein brann som øydela sentrum av byen. I 1840 brann det på ny, og i 1841 vedtok byen ein ny byplan med breiare gater.
Under vinterkrigen vart Fredrikshamn råka av russisk bombing, og etter krigen i 1940 bygde dei opp bydelen Ruotsinkylä (‘Sveriges by’) med trehus som vart gjevne som gåve frå Sverige. Byen vart også bomba under fortsetjingskrigen, og til saman vart over 60 bygningar øydelagde under bombingane i 1939–1944.
Den 1. januar 2003 vart Veckelax, landkommunen rundt Fredrikshamn, slått saman med bykommunen.
Autodafé
Ein autodafé (gjennom port. auto-da-fé frå lat. actus de fide, ‘trushandling’) var den avsluttande, offentlege delen av ein rettssak mot mistenkte kjettarar, inkludert mistenkte kryptojødar, utført av Den spanske inkvisisjonen (1481–1834) og Den portugisiske inkvisisjonen (1536–1821). Under autodaféen vart dei tiltalte anten dømde eller frikjende, og dei dømde vart ofte avstraffa på staden. Levande brenning var vanleg avrettingsmåte.
Ordet autodafé kan òg brukast om offentleg brenning av skrift og bøker.
Norske vêrrekordar
Dette er ei oversikt over norske vêrrekordar. Oversikten tar for seg dei vanlegaste meteorologiske parametrane, mellom anna temperatur, nedbør og vind.
Alle rekordane er frå offisielle målestasjonar der dei fleste er eigd og driven av av Meteorologisk institutt. Ein del stasjoner vert drifta av andre aktørar (Jernbaneverket, NTNU, Bioforsk etc.) og leverer data til instituttet gjennom samarbeidsavtalar.
Listene er ajourførte per 12. september 2010.
Lugaelva
Luga (russisk Луга, finsk Laukaanjoki, votisk Laugaz) er ei elv i Novgorod oblast og Leningrad oblast i Russland og ei av sideelvane til Neva frå venstre. Elva er 353 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 93 m³/s.
Norske vêrrekordar
Det norske vêrstasjonsnettverket
Dei første offisielle vêrstasjonane vart oppretta på slutten av 1860-talet då Meteorologisk institutt var skipa. Sidan den gong har stasjonsnettet vakse mykje.
Lugaelva
Kjeldeområdet ligg om lag 20 km nord for Novgorod, i myrområda ved Tesovskij. Ho munnar ut i Lugabukta i Finskebukta. Elva frys til tidleg i desember og er isdekt til tidleg i april. Den største sideelva hennar er Oredezj. Ved høg vassføring renn vatn frå Luga over i bifurkasjonen Rosson og over til Narva.
Norske vêrrekordar
Det norske vêrstasjonsnettverket
Per mai 2009 har met.no tilgang til data frå kring 230 vêrstasjoner på fastlandet. I tillegg kjem snautt 400 nedbørstasjonar (målestasjonar som berre måler nedbør).
Lugaelva
Enkelte delar av Luga er framkommelege for båtar. Byane Luga og Kingisepp ligg langs elva. Ved munningen av Luga ligg containerterminalen Ust-Luga.
I nærleiken av elvemunningen bur den siste rest av menneske som framleis kan snakke votisk.
Norske vêrrekordar
Temperatur
Det vert stilt strenge krav til plassering av meteorologisk utstyr. I Noreg seier standarden at lufttemperatur skal målast to meter over grasdekt mark, der termometeret er plassert i ein kvitmåla strålingsskjerm, som har som hensikt å skjerme mot direkte solinnstråling. Skjermane har endre utsjånad ein god del dei siste 150 åra (sjå bileta).
Tidlegare vart temperaturen observert manuelt ved avlesing av termometer i instrumenthytta, men i seinare år har automatiseringa gjort dette mindre vanleg. Ved dei fleste vêrstasjonar vert temperaturen no målt elektronisk med motstandstermometer (laga av platina).
Maks- og mininimumstemperatur
Maks- og minimumstemperaturen er respektive den høgaste og lågaste temperaturen som vert observert i løpet av eit temperaturdøgn. På manuelle vêrstasjonar finst det eigne termometer som registrerer høgaste og lågaste temperatur sidan siste nullstilling.
Whanganui
Whanganui eller Wanganui er både eit byområde og eit distrikt som ligg på vestkysten til Nordøya på New Zealand. Det er ein del av regionen Manawatu-Wanganui.
På same måte som fleire senter på New Zealand, hadde byen offisiell status som city fram til den administrative nasjonale reorganiseringa i 1989, men er no administrert av eit District Council. Trass i dette, vert han ennå sett på som ein by av dei fleste newzealendarar.
Wanganui City
Wanganui ligg i bukta South Taranaki Bight (Sør-Taranakibukta), nær munningen til Whanganui-elva. Det er 200 kilometer nord for Wellington og 75 kilometer nordvest for Palmerston North, der riksvegane New Zealand State Highway 3 og 4 kryssar kvarandre. Det meste av busetnaden ligg på den norvestlege elvebreidda, men nokre mindre forstadar ligg på motsett side.
Vêrlaget i Wanganui er temperert, med litt over det nasjonale gjennomsnittlege talet på soltimar (2100 timar i året), og om kring 900 millimeter årleg nedbør. Det kan koma fleire frostperiodar om vinteren.
Historie
I området kring munningen til Whanganui fanst det større maoribusetjingar før den europeiske innvandringa. I 1820-åra overfall stammane langs kysten Kapiti Island og Ngāti Toahøvdingen Te Rauparaha. Te Rauparaha hemna seg i 1830 ved å plyndra Putiki pā og drepa innbyggjarane der. Dei første europeiske handelsfolka nådde fram til staden i 1831, og vart i 1840 følgde av misjonærane Octavius Hadfield og Henry Williams som samla underskrifter på Waitangitraktaten. Etter at New Zealand Company hadde organisert seg i Wellington, såg det seg om etter fleire høvelege stader for innflyttarar. Edward Wakefield, son til Edward Gibbon Wakefield, forhandla fram sal av 40 000 acre i 1840. Det vart grunnlagd ein busetnad ved elvemunningen kort tid etterpå, først kalla Petre. Dette namnet vart offisielt endra til Wanganui 20. januar 1854.
Norske vêrrekordar
Temperatur
Månadsmiddeltemperatur er gjennomsnittet av døgnmiddeltemperaturar for heile månaden. Tilsvarande er årsmiddeltemperatur eit gjennomsnittet av døgnmiddeltemperaturane gjennom eit heilt år.
Whanganui
Historie
Etter dette voks Wanganui snøgt, og land vart rydda til beitemarker. Byen var eit større militært hovudkvarter under New Zealand-krigane i 1860-åra, sjølv om dei lokale māoriane ved Putiki var venlege mot nybyggjarane i byen. I 1871 vart det opna ei bybru, seks år seinare ei jarnvegsbru ved Aramoho. Byen fekk jarnvegssamband både til New Plymouth og Wellington i 1886.
Norske vêrrekordar
Nedbør
Met.no nyttar i all hovudsak to forskjellige nedbørsmålarar.
Døgnnedbør
Whanganui
Historie
Nedslagsfeltet til Whanganui-elva vert sett på av maoriane som eit heilagt område, og Wanganuiregionen vert enno rekna for eit senter for all harme hos maoriar over spørsmålet om eigedomsrett til jord. I 1995 vart Moutoa Gardens i Wanganui, av lokale maoriar kalla Pakaitore, okkupert i 79 dagar i ein stort sett fredeleg protest frå Whanganui-iwiar (stammar) om rettane til landområde.
Norske vêrrekordar
Nedbør
Døgnnedbør er den nedbørmengda som fell i løpet av eit nedbørdøgn. I Noreg går det offisielle nedbørdøgnet frå 06 UTC til 06 UTC neste dag.
Whanganui
Namn
Whāngā nui tyder 'stor bukt' eller 'storhamn'. Europearane kalla staden Petre (uttala Peter), etter Lord Petre, ein offiser i New Zealand Company, men dette namnet vart ikkje varig.
Norske vêrrekordar
Nedbør
Månads- og årsnedbør Månadsnedbør er summen av alle døgnnedbørsmålingane i ein månad. Tilsvarande er årsnedbør summen for heile året.
Whanganui
Namn
På den lokale dialekten uttalar maoriane wh som w følgd av eit glottalt opphald, og namnet noko slikt som «W'anganui», dette er vanskeleg å uttala for folk utanfrå. Inntil nyleg vart nemnet skrive «Wanganui» og uttala med ein w av dei som ikkje snakkar maori og ein wh av dei maoriane frå andre stader som kjende til denne avleiinga.
Norske vêrrekordar
Snødjupne
Snødjupne vert målt på flatmark. Meteorologisk institutt nyttar to metodar for måling av snødjupne.
Whanganui
Namn
Etter at David Young skreiv ein artikkel om elva i magasinet New Zealand Geographic, og brukte «Whanganui» gjennomført, etter ønskje frå dei lokale iwi, vart stavinga av elvenamnet endra til Whanganui i 1991. Namnet til regionen vert også no stundom stava «Whanganui», men byen har halde på skrivemåten «Wanganui».
Norske vêrrekordar
Snødjupne
Den tradisjonelle (og mest brukte) metoden er å bruke ein målestav som vert sett i bakken før frosten. Denne vert avlest på eit fast tidspunkt i døgnet, vanlegvis kl. 06 UTC (kl. 7 norsk vintertid).
Whanganui
Namn
Eit resultat av dette er no at mange menneske utanfrå området gjer seg umak med å uttala elvenamnet og namnet til regionen som «Whanganui», og bynamnet som «Wanganui», sjølv om dei ulike skrivemåtane ikkje reflekterer skilnadar i det underliggjande namnet.
Norske vêrrekordar
Snødjupne
Den moderne metoden tar i bruk avstandsmåling. Ein fastmontert sensor måler avstanden frå sensoren og ned til snøen. Denne avstanden vert trekt i frå høgda til sensoren over bakken. Prosessen skjer elektronisk og snødjupna kan slik overvakast kontinuerleg.
Whanganui
Namn
Ei ikkje-bindande folkeavrøysting vart halden i 2006, der 82 % røysta for Wanganui utan 'h'. Frammøtet var 55,4 %.
Norske vêrrekordar
Vind
Middelvind (10 min.) og vindkast (3 sek.) vert registret normalt i 10 meters høgd i ope landskap.
Whanganui
Namn
I februar 2009 mottok New Zealand Geographic Board (New Zealands geografiske selskap) eit framlegg om at bynamnet burde skrivast «Whanganui», og kom seint i mars fram til at det kunne vera gode grunnar til endring. Publikum vil få tre månadar frå medio mai til å uttala seg om det framlagde forslaget. Wanganui sin borgarmeister, Michael Laws, har tala sterkt mot den føreslegne endringa. Ei anna folkeavrøysting vart halden i mai 2009, og innbyggjarane forkasta enno ein gong namneskiftet med 77 mot 22 prosent. Frammøtet var no 60 %.
Norske vêrrekordar
Vind
Tidlegare vart alle vindobservasjonane gjort visuelt. Det vil sei at observatøren såg an vindsnøggleiken (middelvind) ved hjelp av ein versjon av Beauforts skala. Frå byrjinga av 1980-talet vart anemometer meir vanleg på norske vêrstasjonar. Med anemometer vart det òg mogeleg å registrere vindkast i tillegg til middelvind. Framleis finst det stasjonar som gjer vindobservasjonar visuelt.
Whanganui
Kjennemerke i byen
Av kjende bygningar i byen er Sarjeant Art Gallery, og Royal Wanganui Opera House, som vart reist i 1901.
Norske vêrrekordar
Høgaste og lågaste temperatur
Høgaste og lågaste offisielt registrerte lufttemperaturar i Noreg; månadsvis, fylkesvis og på årsbasis i perioden 1990 – d.d..
Whanganui
Kjennemerke i byen
Cook's Gardens er eit viktig sportsområde, det vert brukt til cricket, sykkelsport og friidrett. 27. januar 1962 sette Peter Snell verdsrekord på ei engelsk mil i dette anlegget.
Norske vêrrekordar
Månadsvis
a) Tangert same stad 2. juni 1962. Fannaråki ligg på 2068 moh. Rekorden for busette strøk er –7,9 °C på Tynset i Hedmark 1. juni 1907.
Belenski most
Belenski most eller Bjala bru er ei bogebru over elva Jantra nord i Bulgaria, om lag 1 km frå landsbyen Bjala i provinsen Ruse. Ho vart rekna som ei stor bragd under gjenoppbygginga av Bulgaria på midten av 1800-talet.
Norske vêrrekordar
Månadsvis
b) Tangert same stad den 14. juli 1897, i Oslo 21. juli 1901 og Trondheim, Sør-Trøndelag 22. juli 1901.
Whanganui
Kjennemerke i byen
Mykje av byen er bygd på den nordvestlege elvebreidda. Fire bruer kryssar elva, Cobham Bridge, City Bridge, Dublin Street Bridge og Aramoho Railway Bridge (berre for jarnveg og fotgjengarar). Nær den søraustlege enden til City Bridge ligg ein meir uvanleg konstruksjon i Wanganui, ein elevator som fører opp til eit monument på toppen av Durie Hill.
Belenski most
Brua vart konstruert mellom 1865 og 1867 av den bulgarske arkitekten Kolju Fitsjeto etter ordre frå den tyrkiske statsmannen Mithat Pasha. Ho er 276 m lang og 6 m brei, med 14 bogar som kvar har ei seglingshøgd på 12 meter og dekorert med relief av dyr. Brua er laga av lokal kalkstein og kalksteinsmørtel.
Norske vêrrekordar
Månadsvis
c) Rekorden for busette strøk er –3,9 °C i Kautokeino i Finnmark 2. juli 1891.
Whanganui
Kjennemerke i byen
Forstadar i byen er (med klokka frå sør): Gonville, Castlecliff, Springvale, St. Johns Hill, Aramoho, Wanganui East, Bastia Hill, og Durie Hill. Alle desse, utanom Wanganui East, Bastia Hill, og Durie Hill ligg på den nordvestlege breidda.
Belenski most
Belenski most vart skada under ein flaum i 1897, og om lag 130 meter av brua vart øydelagd. Ho vart rekonstruert mellom 1922 og 1923 med armert betong, men den opphavlege forma var uendra.
Norske vêrrekordar
Månadsvis
d) Tangert av Drammen, Buskerud 3. august 1982.
Whanganui
Økonomi
Ein betydeleg del av økonomien til Wanganui er direkte basert på det grøderike og blømande jordbruket som omkransar byen. Andre lokale aktivitetar er mellom anna ingeniørverksemd og drift av hamna.
Belenski most
Brua er ikkje eigna for moderne biltrafikk, og ei ny bru er bygd ved sida av den gamle (om lag 40 meter frå) for å ta seg av trafikken.
Norske vêrrekordar
Månadsvis
e) Tangert av Meråker, Nord-Trøndelag 1. september 1957 og Drammen, Buskerud 3. september 1991.
Fylkesvis
a) Tangert same stad 14. juli 1897.
b) Høgaloft ligg på 1092 moh. Rekorden for busette strøk er –26,0 °C på Mo i Suldal 11. januar 1987.
c) Tangert av Bardufoss lufthamn og Mestervik 3. juli 1972.
Høgaste og lågaste månadsmiddeltemperatur
Høgaste og lågaste offisielt registrerte månadsmiddeltemperaturer i Noreg; månadsvis og fylkesvis.
Månadsvis
a) Òg på Lista fyr, Vest-Agder, Skudenes, Rogaland og Slåtterøy fyr, Hordaland.
b) Tangert i 2009 av Bergen - Florida, Hordaland.
c) Tangert same stad i 1952.
d) Tangert same stad i 1952.
e) Tangert i 2006 av Kvitsøy, Rogaland.
f) Tangert same stad i 1983.
g) Tangert same stad i 1942 og 1952.
Fylkesvis
a) Tangert av Drammen - Berskog i juli 2006.
b) Tangert av Vefall i Drangedal og Dalen i Telemark i juli 1955.
c) Tangert av Lyngør fyr i august 1947 og august 1997.
d) Tangert av Finse i desember 1981.
Definisjonar
Internasjonal definisjon
Norske definisjonar
Månadsvis
a) Òg Fosser og Kongsberg same år.
b) Tangert av Kongsberg i 2000.
c) Òg Nelaug same år.
d) Tangert ei rekkje gonger seinare.
e) Òg Blindern og Kjevik same år. Rekorden er seinare tangert ei rekkje gonger, siste gong i 2002.
f) Òg Modum, Drammen og Gvarv same år.
g) Tangert av Skotterud, Kongsberg og Modum i 1959.
h) Tangert av Molde lufthamn, Høylandet og Hjelvik i 2005.
Fylkesvis
a) Tangert av Galleberg i Sande i 2006.
b) Òg Fjærland same år. Tangert same stad i 2006.
Whanganui
Wanganui District
Wanganui District Council oppstod etter samanslåing av Wanganui og Waitotara County councils og Wanganui City Council. Distriktet har eit areal på 2 373 km². Mykje av landskapet i Wanganui District er ulendt bakkelandskap som kransar dalen til Whanganui River. Ein stor det av det ligg innanfor grensene til Whanganui National Park.
Alle utanom 3 700 menneske i Wanganui District bur i sjølve byen, det vil seia at det berre er få større busetnader utanfor. Ein liten, men kjend busetnad er Jerusalem.
The Bonnie Lass o' Fyvie
«The Bonnie Lass o' Fyvie» er ein skotsk folkesong om eit vanskeleg kjærleiksforhold mellom ein soldat og ei jente. Som mange folkesongar er opphavet ukjent. Det finst inga endeleg utgåve av teksten og han vert ofte kalla opp etter opningslinja, There once was a troop o' Irish dragoons. Songen er òg kjend under mange andre namn, den mest vanlege av desse er «Peggy-O».
Variantar
Den eldste kjende utgåva av denne skotske balladen heiter «The Bonnie Lass O' Fyvie». Ei anna tidleg utgåve vert kalla «Bonnie Barbara-O». Ei tidleg engelsk utgåve heiter «Handsome Polly-O», men er sett til ein annan stad. Ein annan engelsk versjon heiter «Pretty Peggy of Derby». Songen kom truleg med skotske immigrantar til Amerika. Han vart spelt inn på English Folk Songs From the Southern Appalachians av Cecil Sharp. Variantar av songen referer til den britisk-amerikanske krigen og til den amerikanske borgarkrigen.
Norske vêrrekordar
Fylkesvis
c) Tangert av Tennevoll i 1997.
Nyord
Nyord kan referera til:
Norske vêrrekordar
Fylkesvis
d) Òg Sunndalsøra same år.
e) Òg Dividalen same år.
f) Tangert av Pasvik i 1972.
h) Tangert av Fornebu i 1975.
i) Òg Staur forsøksgård same år. Tangert av Magnor og Vinger i 1982.
j) Tangert av Lillehammer i 1975.
k) Tangert av Vossevangen i 2008.
l) Tangert same stad i 1994. Deretter tangert av Høylandet i 2002, Verdal i 2008 og Steinkjer i 2008.
m) Òg Dividalen same år.
n) Òg Kirkenes lufthamn same år.
Årleg
a) Òg på Fornebu, Akershus og Værnes, Nord-Trøndelag.
b) Òg på Kirkenes lufthamn, Finnmark.
c) Òg på Høylandet, Nord-Trøndelag.
d) Òg på Kvamsøy, Hordaland.
e) Òg på Hønefoss/Drammen, Buskerud, Notodden lufthamn, Telemark og Saltdal, Nordland.
The Bonnie Lass o' Fyvie
Utgåver
Den tidlegare utgåva som vart innspelt var av John Strachan i 1951. Denne sørstatsutgåva av songen vart arrangert for munnspel Bob Dylan på debutalbumet hans i 1962 med tittelen «Pretty Peggy-O». Joan Baez spelte ei utgåve av songen kalla «Fennario» på Joan Baez in Concert, Part 2 i 1963.
The Corries hadde ein versjon av songen på debutalbumet sitt i 1965. Simon and Garfunkel spelte songen med harmoniarrangement kalla «Peggy-O» på albumet Wednesday Morning, 3 A.M. i 1964.
Norske vêrrekordar
Årleg
g) Òg på Aurskog, Akershus.
h) Òg på Gulsvik stasjon/Hønefoss, Buskerud og Vossevangen, Hordaland.
Tidlegaste og seinaste dato for tropenatt
Tidlegaste tropenatt: 12. mai 1981, 20,3 °C i Bergen, Hordaland. Seinaste tropenatt: 24. september 1938, 20,1 °C på Kråkenes fyr, Sogn og Fjordane.
Varmaste tropenetter
Lista er ikkje komplett.
Månadsvis
a) Målaren rann over. Den faktiske døgnnedbøren kan såleis ha vore noko høgare.
Fylkesvis
a) Se kommentar over.
Største snødjupne
Alle snømålingane i tabellane er frå met.no sine vær- og nedbørstasjoner. Enkelte år har NVE målt snødjupner på over 12 meter på Svartisen og Ålfotbreen.
Månadsvis
a) Grjotrusti (1300 moh.) ligg ved det høgaste punktet på strekninga av Bergensbanen (no nedlagt) over Taugevatn.
Sterkeste registrerte middelvind og vindkast (1957 - dd.)
Ved visuelle observasjonar vil det i mange tilfelle skje tangeringar av rekordene, både på same stad og andre stader i fylket.
Lufttrykk
Høgaste lufttrykk: 1061,3 hPa 23. januar 1907 i Dalen, Telemark.
Lågaste lufttrykk: 939,8 hPa 27. januar 1884 i Bergen, Hordaland.
17. mai
Høgaste temperatur: 28,6 °C 17. mai 1960 i Melsomvik, Vestfold
Lågaste temperatur: –20,9 °C 17. mai 1909 på Finse, Hordaland
24. desember
Høgaste temperatur: 17,2 °C 24. desember 1942 i Tafjord, Møre og Romsdal
Lågaste temperatur: –43,9 °C 24. desember 1919 i Karasjok, Finnmark
Flest frostdøgn (1957 - dd.)
Frostdøgn er døgn der minimumstemperaturen er –0,1 °C eller lågare.
Lengste periode med kuldegrader
Lengste periode der maksimumstemperaturen ikkje går over –0,1 °C (1957 - dd.)
Skrukketroll
Skrukketroll, også kalla kaffibiller, munkelus, kjellardyr og tusselus, er små krepsdyr som lever på land. I utsjånad og levevis minner dei om insekt, men er ikkje det. Skrukketroll dannar underordenen Oniscidea i ordenen Isopoda.
Dei finst på mørke, fuktige stadar og kjem ofte til syne viss ein snur på steinar. Dei kan opphalda seg inne i kjellarar. Nokre artar gjer skade på dyrka plantar. Skrukketroll er for det meste aktive om natta.
Hoa held dei befrukta egga på undersida av kroppen til dei klekker.
Rundt 20 artar finst i Noreg. Mellom desse er kjellarskrukketroll og murskrukketroll.
Impresario
Impresario (frå it. impresa, 'føretak') er ein forretningsførar for utøvande kunstnarar. Ordet blir òg nytta om ein som formidlar engasjement for desse.
Vitskap i 1888
Vitskapsåret 1888 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1888.
Gospel Plow
«Gospel Plow» (òg kalla «Hold On») er ei tradisjonell amerikansk folkevise. Tittelen er bibelsk og er basert på Lukasevangeliet 9:62.
Roskilde kommune
Roskilde kommune er ein dansk kommune i Region Sjælland. Fram til kommunereforma i 2007 låg han i den no oppløyste Roskilde amt.
Kommunen vart oppretta ved ei samanslåing av dei tidlegare kommunane Gundsø kommune, Ramsø kommune og Roskilde kommune (1970–2006).
Kommunen har 86,207 (2016) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Roskilde.
Acapulco
Acapulco de Juárez, vanlegvis berre kalla Acapulco, er ein hamneby og eit turistsentrum i staten Guerrero på stillehavskysten av Mexico. Byen ligg 300 km sørvest for Mexico by. Acapulco ligg langs ei djup, halvsirkelforma bukt, og er den beste hamna på Stillehavskysten til Mexico. Byen har om lag 900 000 innbyggjarar medrekna forstadene. Byen vart grunnlagd av spanjolar i 1550.
Gözcüler
Gözcüler (tidlegare Alakop) er ein by i distriktet İskenderun i provinsen Hatay i Tyrkia. Han ligg sør for İskenderun og aust for Arsuz, 5 km frå kysten av Middelhavet. Han ligg 32 km frå İskenderun og 96 km frå Antakya. Byen hadde kring 8000 innbyggjarar i 2011.
Målvakt i fotball
Ei målvakt (ofte kalla keeper etter engelsk) i fotball har som oppgåve og hindra motstandarane i skåre mål ved å sjå til at fotballen aldri kjem inn i laget sitt eige målbur. Målvakta er den einaste spelaren på laget som kan ta i ballen med hendene og kan nytta alle delar av kroppen for å hindre at ballen går i mål. Målvakta nyttar som regel hanskar, dels for å verne hendene og dels for å få eit betre grep om ballen.
Dei fleste målvakter har ein aktiv karriere på meir enn 20 år, og ein av dei som er verdt å nemne er engelske Peter Shilton som var aktiv mellom 1966 og 1997. I løpet av den 31-år lange karrieren sin spelte han over 1 000 kampar, av dette 125 landskampar i løpet av 20 år for England. Han spelte sin siste landskamp som 40-åring og den siste klubbkampen som 47-åring.
Reglar
Innanfor sitt eige straffesparkfelt kan målvakta nytte alle kroppsdelar for å hindre at ballen går inn i eige mål, i tillegg til at han kan nytte hendene til å fange og halde ballen. Utanfor sitt eige straffesparkfelt vert målvakta rekna som ein vanleg utespelar. Målvakta kan derimot ikkje ta på ballen dersom ein medspelar medvite har spelt ballen attende, sjølv om målvakta er innanfor eige straffesparkfelt. Om dette skjer kan målvakta berre bruke føtene eller hovudet, som ein utespelar. Målvakta kan likevel bruke hendene om medspelaren har sentra ballen med hovudet, brystet eller kneet.
Når målvakta har plukka opp ballen med hendene har han eller ho seks sekund på seg til å setje ballen i spel att. Målvakta kan då ikkje sleppe ballen med hendene og så plukke han opp att - når ballen er sleppt kan han eller ho berre ta i ballen med hendene att etter at ein motstandar har vore borti han. Målvakta er spesielt verna frå dommaren og ballen kan ikkje sparkast av ein utespelar om målvakta har hendene på ballen.
Utstyr
Tradisjonelt sett har ikkje målvakta same trøye som utespelarane og har ofte hatt ein meir dekkande klede (særleg når det er kjølig vêr ute). Årsaka til dette går langt attende i tid og det var først i 1970-åra at målvaktene fekk velje farge på trøya sjølv. Før den tid var trøya anten grøn, blå, raud eller kvit, utanom i internasjonale kampar då dei som regel bar gult. Dei valde oftast grøne fargar fordi det var (og framleis er) særs få fotballag som nyttar grøne trøyer. Før første verdskrigen kunne ein berre sjå skilnad på utespelarar og målvakta ved at målvakta hadde på seg ein caps, men alt i 1909 bad skotske målvakter om å få ha andre fargar på fotballtrøya si enn utespelarane.
Før i tida fanst det i røynda berre to ulike målvaktstrøyer; den eine var ein tettsittande undertrøye eller langarma vest, og den andre typen var ei tjukk polotrøye som var særskild populær under kampar på vinterhalvåret. Polotrøya forsvann først i 1960-åra, då fleire byrja å ha på meir atletiske trøyer.
Fram til midten av 1990-åra hadde målvaktene som regel same strømper og kortbukser som utespelarane, men sjølv der fanst det unntak. Peter Shilton bar under ein kamp ei heilkvit drakt tidleg i 1970-åra. Han sleppte inn eit langskot og mange meiner det var fordi dei kvite kleda gjorde det lettare for motstandarane å sjå kvar han stod. Det motsette gjekk føre seg i Aust-Europa der Lev Jasjin for Sovjetunionen og Gyula Grosics Ungarn bar heilsvarte drakter.
Ikkje alle målvakter har likt kleda dei må bere; David Seaman meinte at den heilraude drakta hans fekk han til å sjå ut som «ein pakke snop» og landslagsmålvakta Chris Woods vart t.d. ein gong tvinga til å bere lilla strømper då han spelte for Sheffield Wednesday. Andre har valt bort klede på grunn av overtru, som t.d. målvaktene i Arsenal som aldri har på seg ei ny trøye med mindre ho er vaska først. Dette går heilt attende til 1927 då Arsenalmålvakta Dan Lewis skylda på den nye trøya si etter å ha sleppt inn eit straffemål i FA-cupfinalen. Alan Rough ville alltid spela med nummer 11 på ryggen for hellet sin del.
Draktnummer
Den tidlegaste kjende kampen med draktnummer vart spelt i American Soccer League då Scullin Steel frå St. Louis spelte finalekampen i sesongen 1922/1923. Nummererte drakter kom ikkje til Storbritannia før i 1928 då Arsenal og Chelsea spelte dei to første ligakampane med draktene. Den neste kampen med draktnummer var FA-cupfinalen i 1933, men i staden for at kvart lag var nummerert frå 1 til 11, hadde spelarane til Everton nummera 1-11 og Manchester City hadde 12-22. Målvakta til Everton fekk æra av å bere nummer 1, medan målvakta til Manchester City fekk nummer 22. Nummererte drakter vart ikkje obligatorisk i britisk fotball før 1939.
I internasjonalt spel byrja ein først med nummererte drakter i 1937, då England møtte Skottland (utan nummer) på Hampden Park. Året etter var det Fotball-VM då fleire lag brukte nummererte drakter, men det var først i VM 1954 at draktnummer vart heilt obligatorisk.
549 Jessonda
549 Jessonda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. november 1904 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Aud Berit Alsaker Haynes
Aud Berit Alsaker Haynes er medlem i styret for Helse Vest og gruppeleiar for Det norske Arbeiderparti i Stord kommune. Haynes sit i kommunestyret, formannskapet, og komité for næring, miljø og kultur.
Alsaker Haynes var Stord Arbeiderparti sin ordførarkandidat til kommunevalet i 2007.
Lars Barmen
Lars Barmen er ein norsk kokk frå øya Barmen i Selje kommune i Sogn og Fjordane.
Barmen fekk interesse for matlaging allereie som ung gut. Etter fullført kokkeskule i Åndalsnes, gjekk han to år i lære ved Alexandria Hotel i Molde. Etter denne tida opparbeida Barmen seg ei rekkje kokkestillingar. Han vart m.a. kjøkensjef ved Gastronomisk institutt i Stavanger, soussjef på restaurant Bagatelle i Oslo i 5 år og var medlem av det norske kokkelandslaget i 12 år.
I 1997 vart Lars Barmen kåra til årets kokk for sin innsats for faget. Barmen har med tida vorte kjend som TV-kokk, særleg gjennom sitt eige TV-program, Barmeny. Han har også vore kokk for radioprogrammet Nitimen på NRK P1.
Pokritija most
I 1872 vart den gamle brua over elva nesten heilt øydelagd av ein flaum, og den lokale politisjefen gav ordre om at den vidkjende bulgarske byggjemeisteren Kolju Fitsjeto skulle byggje ei ny bru. Fitsjeto valde personleg materiale for trebrua, og alle innbyggjarane i Lovetsj medverka i byggeprosessen. Dei fattigare arbeida, medan dei rikare donerte pengar og betalte arbeidarane. Brua stod ferdig ferdig i 1874.
Den opphavlege brua hadde ei lengd på 84 meter og husa 64 butikkar. Ho vart derimot fullstendig øydelagd av ein brann natt til 3. august 1925. Ei meir moderne bru vart konstruert i 1931, men denne vart bytta ut med ein rekonstruksjon av Kolju Fitsjeto sitt design i 1981-1982. Den noverande brua er 106 meter lang og har 14 butikkar. Arktitekten bak denne brua var Zlatev.
Okhta
Okhta (russisk Óхта) er ei elv i Leningrad oblast og den austlege delen av St. Petersburg i Russland og ei av sideelvane til Neva frå høgre. Elva er 99 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Ho munnar ut i Neva 12 km før munningen hennar innanfor bygrensa til St. Petersburg. Rzjevskijreservoaret (5 km langt, 120 m breitt, med eit volk på 4 mill. m³) er bygd langs Okhta. Den største sideelva hennar er Okkervil.
Pasja i Russland
Pasja (russisk Пашá) er ei elv aust i Leningrad oblast i Russland og ei av sideelvane til Svir frå venstre. Elva er 242 km lang og har ei middelvassføring på 69 m³/s.
Elva er den største av sideelvane til Svir. Ho munnar ut i Svir berre 8 km før munningen hennar. Den største sideelva til Pasja er Kapsja.
Nestorkrønika
Opphav og bevaringssoge
Den opphavlege utgåva av krønika er tapt. Dei tidlegaste kjende avskriftene er Den laurentianske kodeks og Den hypatianske kodeks. Lenge var det ei utbreidd meining at den opphavlege samansettinga av manuskriptet vart gjort av ein munk med namnet Nestor, og derfor vart ho kalla Nestorkrønika eller også Det primære manusskriptet. Mellom kjeldene som forfattaren brukte var tidlege, no tapte, slaviske krøniker, bysantinske annalar, lokale legender og norrøne sagaer, fleire greske religiøse tekster, russisk-bysantiske traktatar, munnlege forteljingar frå Jan Vysjatitsj og andre krigsherrar. Nestor arbeidde ved hoffet til Svjatopolk II av Kiev og delte alt og dømme hans pro-norrøne politikk.
I år 1116 vart Nestors tekst omfattande omarbeidd av hegumenen (tilsvarande abbed) Sylvester av Kiev. Ettersom Vladimir II Monomakh verna landsbyen Vydubytsji, der Sylvester sitt kloster låg, herleggjorde den nye utgåva fyrsten og gjorde han til den sentrale figuren i seinare forteljingar. Denne andre utgåva krønika er bevart gjennom den Den laurentianske kodeks.
Ei tredje utgåve fylgde to år seinare, 1118, og vart sentrert rundt Mstislav den store, son til nemnde Vladimir. Forfattaren av denne utgåva kan ha vore gresk, ettersom han korrigerte og oppdaterte mykje av den informasjonen som omtala dei bysantinske hendingane. Denne tredje og siste utgåva er bevart i Den hypatianske kodeks.
Den laurentianske kodeks vart kopiert av munken Laurentius frå Nizjnij Novgorod. Teksta han nytta var ein kodeks sett saman i 1305 for storhertugen Mikhail av Tver. Skriftet held fram til 1305, men nokre periodar er utelatne, av ukjende grunnar. Aleksej Musin-Pusjkin fekk tak i manuskriptet i 1792 og deretter vart det bevart i Det russiske nasjonale bibliotek i St. Petersburg.
Den hypatianske kodeks vart gjenoppdaga i Ipatjevklosteret ved Kostroma av historikaren Nikolaj Karamzin. Dette manuskriptet vert datert til 1400-talet, men har teke med ei rekke opplysningar frå tapte kopiar frå 1100-talet og 1200-talet. Språket i dette verket er ein austslavisk variant av det slaviske kyrkjespråket, og inneheld mange irregulære austslaviske ord.
Strand (fleirtyding)
Strand kan visa til:
Nestorkrønika
Innhald
Krønika fortel om Russland frå dei eldste tider og fram til slutten av 1000-talet. I krønika kan ein lese om korleis det russiske riket vart til, ved at dei slaviske og finske stammene kring om Finskebukta bad hovdingen Rurik om å herske over dei. Denne legenda, den såkalla innkallinga av skandinavane, er omstridd i det russiske historikarmiljøet.
Susheela Raman
Susheela Raman er ein australsk songar og låtskrivar av indisk opphav.
Raman blei fødd i London av tamilske foreldre frå India, men flytta som barn til Australia med familien. Ho studerte og opptredde med sørindisk karnatisk song, men blei frå tenåra meir oppteken av blues og rock. Seinare utvida ho kjennskapen sin til indisk musikk gjennom studie med hindustanisongaren Shruti Sadolikar, og prøvde å finna eit uttrykk som samla dei to tradisjonane saman med Sam Mills. Ho har seinare studert med bhaktisongaren Kovai Kamla.
Occasional Rain
Occasional Rain er det andre studioalbumet til den amerikanske visesongaren Terry Callier, gjeve ut i 1972.
Susheela Raman
Raman og Mills gav ut det første albumet i 2001, Salt Rain, på plateselskapet Narada, eit underselska til EMI. Plata selde til gull i Frankrike og kom til finalen i den engelske utdelinga av Mercury Music Prize. BBC Radio 3 utnemnde henne til «beste nykomling» i sine prisar for verdsmusikk.
Occasional Rain
Det var det første av tre album Callier gav ut for Cadet Records i 1970-åra med produsenten Charles Stepney. Åtte år tidlegare hadde Callier spelte inn eit visealbum med coverlåtar, men det vart først gjeve ut i 1968 og selde dårleg, sidan visebølgja då hadde lagt seg. I mellom tida spelte Callier på kafear og små klubbar kring i landet, og skreiv songar for andre artistar. Han og partneren Larry Wade skreiv songar for Chess og etiketten deira Cadet, inkludert The Dells-hitten «The Love We Had Stays on My Mind» i 1972. Som følgje av dette fekk han sjølv platekontrakt med Cadet som visesongar.
Susheela Raman
På det andre albumet, Love Trap frå 2003, song ho saman med mellom anna den nigerianske trommeslagaren Tony Allen og Yat Kha-songaren Albert Kuvezin frå Tuva. Music for Crocodiles frå 2005 blei delvis spelt inn i Chennai i India. «The Same Song» frå albumet blei brukt i slutten av filmen The Namesake regissert av Mira Nair.
Occasional Rain
Occasional Rain er spelt inn som ein suite, men er ikkje heilt eit konseptalbum heller. Mellom fleire av songane finst følgjer, små overgangar som alle heiter «Go Head On». Desse tonar inn og ut forskjellige stader på plata. Stepney sette saman eit band leia av den akustiske gitaren til Callier, med seg sjølv på cembalo og orgel, Leonard Pirani på piano, Sydney Simms på bass og Bob Crowder på trommer. I tillegg syng Minnie Ripperton, Kitty Haywood og Shirley Wahls korvokal.
Susheela Raman
På det fjerde albumet sitt, 33 1/3 frå 2007, gjekk Raman vekk frå å skriva sine eigne songar, og tolka i staden songar kjende frå 60- og 70-talet, mellom anna skrivne av Bob Dylan, John Lennon og Velvet Underground. Musikken var framleis prega av ei blanding av aust og vest, med musikarane Sam Mills på gitar, Vincent Segal på cello, og Aref Durvesh på tabla og perkusjon.
Nordsida kyrkje
Nordsida kyrkje er soknekyrkje i Nordsida sokn i Nordfjord prosti. Fram til 1967 høyrde området og kyrkja til Innvik prestegjeld, då vart det overført til Hornindal prestegjeld.
Martyn Ford
Martyn Ford er ein engelsk musikar, dirigent og musikarrangør som er mest kjend for orkesterbidraga sine til rockealbum i 1970- og 1980-åra.
Ford var klassisk opplært og studerte valthorn ved Royal Academy of Music. Her skipa han sitt eige orkester, som debuterte i Royal Albert Hall nokre månader etter han var ferdig med eksamen. Han fann så arbeid som arrangør og dirigent for artistar som Caravan, Bryan Ferry, Ginger Baker, Johnny Nash, Three Man Army, Japan og Elton John, i tillegg til filmen Tommy. Han spelte òg horn for Spencer Davis Group tidleg på tiåret. Han samarbeidd med Andrew Lloyd Webber og Tim Rice om å laga den første albumutgåva av Jesus Christ Superstar.
Med sitt eige Martyn Ford Orchestra spelte han inn albumet Smoovin i 1976 med Mike Moran, Ann Odell, Simon Phillips, Morris Pert, John Gustafson og Mel Collins. Dei fekk hitten «Let Your Body Go Downtown», som nådde 38. plassen på den britiske singellista i 1977.
I 1980-åra arbeidde han mellom andre med Kate Bush, Phil Collins og Dave Davies.
Cato den eldre
Marcus Porcius Cato (234 f.Kr.-149 f.Kr.) var ein romersk statsmann, ofte kalla «Censoren», Sapiens, Priscus, eller «Den eldre» for å skilje han frå Cato «Den yngre», som var oldebarnet hans.
Han var av ei gamal plebeiarfamilie, som var kjend for nokre militære embete, men ikkje kjend for høgare embete i republikken. Han blei oppdregen i tråd med sine latinske forfedrar, til landbruket, som han vigde tida si til, når han ikkje var i militæret. Men etter å ha lagt merke av Lucius Valerius Flaccus, blei han henta til Roma, der han kom til å ha alle embeta i Cursus Honorum: Tribun i 214 f.Kr., kvestor i 204 f.Kr., aedil i 199 f.Kr., pretor i 198 f.Kr., konsul i 195 f.Kr. saman med sin gamle patron Lucius Valerius Flaccus, og til slutt sensor i 184 f.Kr.
Cato den eldre er kjend for å ha avslutta sine talar i senatet med den berømte setninga Ceterum censeo Carthaginem esse delendam, som betyr «Dessutan meiner eg at Karthago bør øydeleggast».
25. juni
25. juni er den 176. dagen i den gregorianske kalenderen (177. under skotår). Det er 189 dagar att av året.
Tararua District
Tararua District ligg nær det søraustlege hjørnet på Nordøya på New Zealand. Distriktet vart danna i 1989 og gjeve namn etter fjellrekkja Tararua Range, som utgjer mykje av distriktet si grense mot vest. Folketalet er 17 750 (estimat frå juni 2008) og flatevidda 4 360,56 km².
Den nordvestlege grensa til distriktet går langs toppane til fjellrekkja Ruahine Range, den søraustlege er Stillehavet. Nedslagsområdet til Manawatu-elva avgrensar i store trekk utbreiinga mot nord og sør. Dette nedslagsområdet er også grunnen til at storparten av distriktet ligg i regionen Manawatū-Whanganui, sjølv om mange av innbyggjarane i distriktet tradisjonelt har rekna seg å høyra til anten Hawke's Bay (mot nord) eller Wairarapa (i sør).
Byar og regionstyre
Den største byen i distriktet er Dannevirke som vart oppretta av immigrantar frå Danmark i 1872. Han er òg administrasjonssenteret i distriktet. Andre busetnader (frå sør til nord langsetter dei viktigaste dalføra) er Eketahuna og Pahiatua, som har sine eigne lokalstyre, og Woodville, Ormondville og Norsewood. Nær kysten ligg Pongaroa, Herbertville, Akitio og Alfredton.
Medan den største delen (98,42 % av landarealet) i Tararua District er ein del av regionen Manawatū-Whanganui, høyrer til ein liten trekant ruralt område (1,58 % av landarealet) nord for Owahanga River søraust i distriktet Regionen Wellington. Ved folketeljinga i 2006 budde det berre tre menneske i dette området, kjent som Mara. Det var ein nedgang frå 12 ved folketeljingane i 1996 og 2001.
«Forty-Mile Bush»
Då europearane busette seg i dette området, var det nesten fullstendig skogkledd og vart kalla «Forty-Mile Bush». Tilflytting og rydding av skog gjorde det til eit blømande jordbruksdistrikt, sjølv om områda nær Stillehavskysten enno er spreidd busette.
Ompa til du dør
Ompa til du dør er debutalbumet til den norske alternative rockegruppa Kaizers Orchestra, utgjeve den 1. september 2001.
Albumet vart innspeld sommaren 2001, og utgjeve 1. september same år. Det vart berre laga 1 500 eksemplar av albumet i fyrste omgang, men har no seld nærmare 100.000 eksemplar.
«Ompa til du dør» toppa etterkvart albumlista Topp 40.
Innhald
Alle songane er skrivne av Jan Ove Ottesen, utanom der anna er merkt.
Medverkande
{| border="0"
Jærmuseet
Jærmuseet er eit norsk museum, stifta i 1985, med hovudkontor på Kvia ved Nærbø på Jæren. Museet har avdelingar av ulik art, og har fått status som Sørvestnorsk vitensenter. Det gjev ut årboka Sjå Jæren.
Jærmuseet er ei stifting som er oppretta av jærkommunane Sandnes, Sola, Randaberg, Hå, Klepp, Time og Gjesdal. Ei målsetting for museet er å samordna museumsverksemda i desse kommunane.
Underlagt Jærmuseet er:
Museumsdirektør sidan 1985 har vore Målfrid Snørteland. Totalt har Jærmuseet kring 200 000 besøkande i året.
Roskilde amt
Roskilde amt vart opretta i 1970 ved at Roskilde Amt og byane Roskilde og Køge gjekk saman, etter mindre grenseendringar som fylgje av kommunesamanslåing. Amtet (eller på norsk fylket) var ein del av hovudstadsregionen i Danmark.
Amtet hadde fylgjande kommunar:
Fram til 1. januar 2007 var Danmark delt inn i seksten amter. Disse vart erstatta av fem regionar frå same tid.
Statistisk kjelde
Danmarks Statistik, Statistikbanken.dk
FA-cupfinalen i fotball 1958
FA-cupturneringa i fotball 1958 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 3. mai 1958. Framfor 99 756 tilskodarar tok Bolton Wanderers sin fjerde og siste FA-pokal etter siger 2-0 over Manchester United. Det var 29 år sidan den førre Bolton-triumfen i FA-cupen.
Kampen
Nat Lofthouse, senterløparen og kapteinen til Bolton, skåra begge finalemåla. Det fyrste kom allereie i det 3. minutt, det andre i det 55. minutt. Siste målet var omdiskutert, då Lofthouse skubba Manchester United-målvakta over målstreken.
Bolton sitt vinnarlag: Eddie Hopkinson, Roy Hartle, Tommy Banks, Derek Hennin, John Higgins, Bryan Edwards, Brian Birch, Dennis Stevens, Nat Lofthouse (kaptein), Ray Parry og Doug Holden.
Manchester United mønstra einast to spelarar som deltok i FA-finalen 1957. Laget bestod av: Harry Gregg, Bill Foulkes (kaptein), Ian Greaves, Freddie Goodwin, Ron Cope, Stan Crowther, Alex Dawson, Ernie Taylor, Bobby Charlton, Dennis Viollet, Colin Webster.
Dommaren heitte Jack Sherlock.
Alexander Stubb
Cai-Göran Alexander Stubb er ein finsk liberalkonservativ politikar. Han var leiar for Samlingspartiet 2014–2016 og finsk statsminister i ei fempartiregjering 2014–2015.
Før den politiske karrieren sin var Stubb høgtståande EU-tenestemann. Han var medlem av Europaparlamentet 2004–2008 og fisnk utanriksminister 2008–2011, minister for EU-spørsmål og utanrikshandel 2011–2014 og finansminister 2015–2016. I 2011 vart han vald til Den finske riksdagen frå Nyland.
Stubb er tospråkleg og tilhøyrer den svenskspråklege minoriteten i Finland. I 2014 vart han vald til ny leiar i Samlingspartiet etter Jyrki Katainen, og overtok eit par veker etterpå som statsminister. Stubb vart den første finlandssvenske statsministeren i Finland etter Karl-August Fagerholm, 55 år tidlegare.
På det utanrikspolitiske feltet har han uttalt seg kritisk til den finske nøytralitetspolitikken som vart skapt under den kalde krigen. Stubb er internasjonalist og uttalt tilhengar av finsk NATO-medlemskap. Samlingspartiet har ikkje programfesta eit slikt standpunkt, som vert vurdert som kontroversielt i finsk politikk. Stubb støttar òg militært samarbeid i EU.
Familie, utdanning og yrkesliv
Stubb vart fødd i Helsingfors og voks opp i ei leilegheit i bydelen Munksnäs. Han er son av idrettsleiaren Göran Stubb, ein kjend figur frå finsk ishockey. Foreldra stammar frå Esse i Österbotten og Vyborg i Karelen. Alexander Stubb tilhøyrer den svenskspråklege minoriteten i Finland.
Etter skulegang i Helsingfors var han utvekslingselev ved Mainland Highschool i Daytona Beach i Florida i 1986. Han har studiekompetanse frå det svenskspråklege Gymnasiet Lärkan i Helsingfors frå 1988. Han har ei sterk interesse for idrett, og har jamleg konkurrert i maraton og triatlon. Etter å ha avtent verneplikta som korporal, mottok han eit stipend for golftrening og studium i USA.
Stubb har skrive fleire vitskaplege artiklar og bøker om EU-spørsmål. Han er ein flittig brukt spaltist i finske aviser og magasin. Ei samling magasinspalter vart utgjeven i bokform på finsk og engelsk i 2009.
Alexander Stubb er gift med den britiskfødde advokaten Suzanne Innes-Stubb, som arbeider for det internasjonale advokatfirmaet White & Case LLP i Brussel. Paret har to barn saman. Familien er busett i Hagalund i Esbo, og har tidlegare vore busett i Rixensart utanfor Brussel.
Politisk arbeid
Stubb vart raskt kjend i finsk politikk, i det han har profilert sin eigen person i større grad enn det som har vore vanleg. Han vart særleg populær blant unge veljarar i byane.
Han stilte som kandidat til Europaparlamentet for det finske Samlingspartiet i 2004, og vart vald med 115 225 personstemmar. Stubb knytte seg til gruppa det europeiske folkepartiet, og sat i komiteane for budsjettkontroll og konstitusjonelle spørsmål. Han var viseformann i komiteen for EU sin indre marknad og forbrukarvern 2007–2008. I 2006 skreiv han ein rapport til parlamentet om EU sine utgifter til omsetjings- og tolketenester, som han rekna til å liggja på 511 millionar euro i 2005. Han foreslo nokre endringar, men støtta EU sitt standpunkt om fleirspråklegheit.
I april 2008 vart Stubb utnemnd til finsk utanriksminister, og tredde ut av Europaparlamentet, der tidlegare miljøvernminister Sirpa Pietikäinen tok plassen hans. Som utanriksminister etablerte han eit tett tilhøve til blant andre den norske utanriksministeren Jonas Gahr Støre. Stubb skjøtta formannskapet i OSSE frå april til desember 2008. I denne perioden gjekk krigen i Sør-Ossetia føre seg. OSSE forhandla fram ei avtale om å senda militære observatørar til området. På dette tidspunktet skal Stubb ha uttalt seg positivt om finsk NATO-medlemskap overfor USA, medan statsminister Matti Vanhanen uttalte at krigen måtte medføra eit tettare samkvem med Russland.