cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bristolkanalen
Økologi
Bristolkanalen har mange flotte strender og vakker natur, særleg langs kysten av Exmoor og Bideford Bay i Devon og Vale of Glamorgan og Gowerhalvøya på kysten av Glamorgan. Vest i Exmoor finn ein Hangman-klippene, dei høgaste klippene på det britiske fastlandet, som er høgast nær Combe Martin med Great Hangman på 318 meter over havet. På Gowerhalvøya finn ein lengst vest Worms Head, ei slangeforma øy av kalkstein, som berre er mogeleg å nå ved fjøre sjø. Strendene på Gower (til dømes i Rhossili) og Bideford Bay i Nord-Devon er kjende for den gode vasskvaliteten og er populære surfeområde.
Byar
Byen Cardiff ligg på nordsida av bukta ved Cardiff Bay. Lenger vest ligg byen Swansea. Ein viktig hamneby på den walisiske delen av kanalen er Milford Haven med ein stor oljeterminal. Feriebyar og landsbyar langs kysten i Wales er Penarth, Llantwit Major, Mumbles og Barry med Barry Island.
Transport
Fleire katamaranar kryssar kanalen, særleg mellom Swansea og Ilfracombe.
Haut-Rhin
Haut-Rhin (Øvre Rhinen på norsk) er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Alsace, og er kalla opp etter elva Rhinen.
Historie
Haut-Rhin er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå den sørlege delen av den tidlegare provinsen Alsace.
Grensene har vorte endra fleire gonger:
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Alsace og grensar til departementa Territoire de Belfort og Vosges og fjella Vogesane i vest, Bas-Rhin i nord, Sveits i sør og på andre sida av Rhinen i aust ligg Tyskland. Sentralt i departementet ligg ei frodig slette. Klimaet er delvis kontinentalt.
Økonomi
Haut-Rhin er eit av dei rikaste departementa i Frankrike. Mulhouse er heimstad til bilfabrikken Peugeot, og produserer modellane 106 og 206. Den lågaste arbeidsløysa i Frankrike finn ein i området Sør-Sundgau (om lag 2 %). Mange innbyggjarar i departementet arbeider i Sveits, særleg i kjemiindustrien i Basel, men har vald å bu i Frankrike på grunn av billigare levekostnadar.
Takanori Hatano
Takanori Hatano er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Piakai Henkel
Piakai Henkel er ein amerikansk fotballspelar.
Usbekisk
Usbekisk er eit austtyrkisk språk som blir tala i Usbekistan og omland. Usbekisk høyrer til qarluq-språka, og er dermed nært i slekt med uigurisk. Gjennom tidene har språket vore påverka av persisk, arabisk og russisk.
Usbekisk er tala av rundt 20 millionar, hovudsakleg i Usbekistan, nordlege og vestlege Tadsjikistan og nordlege Afghanistan. Det blir også tala i Aust-Turkmenistan, Sør-Kasakhstan og nordvestre Kina.
Dialektar
Usbekisk har to hovudgrupper av dialektar, nordleg og sørleg. Den sørlege har hatt mykje påverknad frå Iran. Den mest iraniserte dialektgruppa omfattar Tasjkent-, Bukhara- og Samarkand-dialektane. Den mindre iraniserte dialektgruppa har også hatt tadsjikisk påverknad, noko som har omforma den typiske tyrkiske vokalharmonien. Denne gruppa omfattar mellom anna Fergana- og Kokand-dialektane. Den nordlege gruppa blir tala i Sør-Kasakhstan og rundt Khiva i Usbekistan, og har mykje mindre persisk påverknad.
Skriftsystem
Det usbekiske skriftspråket byggjer i dag på dei sørlege dialektane. Fram til 1928 blei usbekisk, som dei fleste andre sentralasiatisk språk, skrive av skrivekunnige med ei form av arabiske bokstavar kalla jana imla. Frå 1928 til 1940 tok dei i bruk det latinske alfabetet (janalif), som ein del av eit sovjetiske prosjektet om å utdanna usbekarane. Dette skjedde samstundes som ei rekkje andre tyrkiske skriftspråk blei latiniserte.
Etter at Usbekistan fekk sjølvstende byrja ein gradvis å innføra latinske bokstavar, med eit offisielt vedtak i 1993. Medan kyrillisk framleis er i bruk, føregår mykje utdanning med latinske bokstavar. I 2001 byrja ein skriva med latinske bokstavar på usbekiske myntar, og sidan 2004 har fleire offisielle nettsider gått over til latinske bokstavar.
Samisk språkforsking i Noreg
Samisk språkforsking, eller studiet av samisk, har ein lang tradisjon i Noreg. Frå Knud Leem sin grammatikk og ordbøker midt på 1700-talet var samisk betre utforska enn norsk i over ein hundreårsperiode. Vi kan dele samisk språkforsking i Noreg i tre periodar, 1700- og 1800-talet (Leem til Friis), perioden frå Qvigstad til Bergsland, og perioden til forskarane utdanna i etterkrigstida.
Den før-junggrammatiske perioden (Leem til Friis)
Samisk språkforsking i Noreg vart grunnlagt av Knud Leem, som skreiv ein 388-siders grammatikk i 1748 (En lappisk Grammatica efter den Dialect, som bruges af Field-Lapperne udi Porsanger-Fiorden ), ei 892-siders Norsk-lappisk Ordbog i 1852 og ei 1610-siders ordbok i 1768 (Lexicon Lapponicum bipartitum : Lapponico–Danico–Latinum & Danico–Latino–Lapponicum : cum indice Latino). Grammatikken er ei presis skildring av bøyingsmønsteret i den austlege Porsangerdialekten av nordsamisk. Grammatikken er laga etter mønster av latinske grammatikkar, noko som gir han eit forbausande moderne ord- og paradigme-preg. Leem bøyger substantiva etter latinsk mønster, altså med eit overflødig kasus vokativ, som han sett lik genitiv, og med ablativ systematisk splitta i to, slik at han får med seg lokativ og komitativ (utan å gje dei eigne namn). Berre essiv manglar frå kasuslista. I verbalsystemet opererer Leem med 5 konjugasjonar, -am, -em, konsonant-, -im og -om klassene. Kontrakte verb på -ot, -át er ikkje handsama separat, men elles har Leem landa på den same klassifiseringa som vi bruker i dag. Han har også identifisert hjelpeverba kalkam, fertim, taidam, lem, og oppgjev bøyingsmønsteret deira. Leem kommenterer stadievekslinga, men ser det som ein tendens, heller enn som ein regel (De, som i prima Persona haver b, faaer gierne i tertia Persona pp (utheva her)). Leem opplyser også om orddanning, t.d. om diminutiv for substantiv, og om inkoativ for verb. Alt i alt er grammatikken hans eit framifrå verk for den perioden.
Ein annan lingvist frå same periode er Anders Porsanger. Han spelte ei viktig rolle for János Sajnovics (1733-1785), som kom til Vadsø 11. oktober 1768 og vart der vinteren over i lag med ekspedisjonen som skulle observere Venuspassasjen 3. juni 1769, for å undersøke om ungarsk var i slekt med samisk. Mykje på grunn av den hjelpa Sajnovics fekk av Porsanger kunne han slå fast dette slektskapet, lenge før grunnlegginga av indoeuropeisk samanliknande språkvitskap. Porsanger skreiv også om samisk, men på grunn av rasistiske fordommar i samtida fekk han ikkje desse verka utgjeve, og det meste av det er tapt. T.d. meinte dei ved Katedralskolen i Trondhjem at Porsanger ikkje kunne samisk, fordi han las opp orda i Leem sin grammatikk slik dei vart uttalt på samisk, mens dei skriftlærde der las det slik det vart skrive, men etter danske uttalereglar.
Den neste norske forskaren som arbeider med samisk er Nils Vibe Stockfleth. I 1830 besøkte Stockfleth Rasmus Rask i København, og diskuterte samisk grammatikk med han. Som resultat publiserte Rask i 1832 sin ''Ræsonneret lappisk sproglære efter den sprogart, som bruges af fjældlapperne i Porsangerfjorden i Finmarken. En omarbejdelse af Prof. Knud Leems Lappiske grammatica''. Rask overtydde Stockfleth om at den samiske ortografien skulle bli basert på ein lyd - ein bokstav -prinsippet, dermed introduserte dei ein ortografisk skilnad som er synleg den dag i dag, med nordsamisk språk etter Rask-tradisjonen, og lulesamisk etter tradisjonen frå før Rask. Seinare publiserte Stockfleth sin eigen grammatikk (Grammatik i det lappiske Sprog, saaledes som det tales i norsk-Finmarken. 1, Bogstav- og Formlæren). Denne grammatikken gjev ikkje så mykje nytt samanlikna med Rask. J.A. Friis publiserte sin Lappisk grammatik i 1856. Nytt i denne grammatikken samanlikna med tidlegare grammatikkar er kapittel om orddanningslære og syntaks.
Den junggrammatiske perioden (frå Qvigstad til Nesheim)
Forskarane innanfor den junggrammatiske perioden (Just Qvigstad, Konrad Nielsen, Asbjørn Nesheim og Johan Beronka) såg kvarandre som del av denne vitskaplege tradisjonen, som dei såg på som eit brot med tidlegare forsking. I JSFOu XLVI (1933) karakteriserte Nielsen Friis på denne måten: «Professor Friis was the last of the Fenno-Ugric researchers of the old school. The new generation put up stricter demands to the linguistic material (...) The linguists began doing research on Lappish for strictly scientific reasons».
Alt desse forskarane publiserte om språk i vitskaplege tidsskrift var skrive innanfor det junggrammatiske paradigmet (vi ser bort frå ordbøkene og grammatikkane for ein augneblink, sjå nedanfor). Særleg klårt kjem dette fram når det gjeld Nesheim. Han har ein rik produksjon om sosialantropologiske emne, men bortsett frå arbeidet hans med ordbøker, er den einaste publikasjonen hans om språk, «koaffikset» n i den lappiske possessive deklinasjon., ein junggrammatisk studie, som relaterer seg til litteraturen om språkhistorie, og til diskusjonen om den uralske språkfamilien i det heile.
Det typiske norske bidraget til samisk lingvistikk i denne perioden var ein artikkel som kommenterte den internasjonale junggrammatiske debatten, med empirisk basis enten i eige ordboksarbeid (Nielsen og Nesheim), eller i sørsamisk (Bergsland).
Paradoksalt nok var dei norske forskarane usamd med den dominerande tradisjonen når det galdt kor forskingsfokuset skulle setjast inn. I prøveforelesinga til doktorgraden i Helsingfors i 1902 argumenterer Nielsen mot det dominerande junggrammatiske synet (JSFOu XXI,4 1903):
Dette vart følgt opp av Bergsland i den historisk orienterte (debut)artikkelen hans om fennougristikk, ''L'alternance consonantique date-t-elle du lapon commun?'', frå 1945:
Det viktigaste arbeidet om samisk utført av norske språkforskarar var altså innanfor synkron lingvistikk, om samisk grammatikk og leksikon. Nielsens fembandsordbok Lappisk (samisk) ordbok/Lapp Dictionary (publisert med hjelp av Asbjørn Nesheim og Hans Henriksen) er eit monumentalverk på 2260 tospalta ordbokssider, ein 560-siders systematisk del, der lemmaa er klassifisert etter semantiske kriteria, og ein supplementsdel som inneheld ord frå Leem si ordbok som ikkje er med i Nielsen si ordbok. Ordboka dekker dialektane i Polmak (øvre Tana), Karasjok og Kautokeino, og inneheld fonetisk transkripsjon av alle oppslagsorda på dei tre dialektformene, eksempelsetningar, og omsetjingar til norsk og engelsk. Denne ordboka er fundamentet all seinare nordsamisk leksikografi byggjer på, og er standardreferansen blant språkforskarar (2010-talet). Grammatikken i trebandsverket hans, Lærebok i lappisk vart også utgangspunktet for seinare grammatikkar over nordsamisk.
Samisk strukturalisme: Bergsland
Frå og med trettitalet fanst det eit alternativt vitskapleg rammeverk til den dominerande junggrammatikken, nemleg strukturalismen. Bergsland skreiv sin Røroslappisk grammatikk (1946) innanfor denne tradisjonen, grammatikken var faktisk meir ei studie i glossematikk med sørsamisk som eksempelspråk enn ein referansegrammatikk over sørsamisk. Men dei gongane grammatikken vart referert til (som den ofte vart, det er framleis standardkjelden til sørsamisk grammatikk), vart den alltid brukt som referanse for arbeid om samisk språkhistorie, heller enn som innlegg i den teoretiske debatten om strukturalisme. Bergsland sjølv deltok heller ikkje i den strukturalistiske debatten etter at han hadde publisert grammatikken sin. Mangelen på interesse for arbeidet hans frå andre teoretiske lingvistar, og mangelen på interesse for strukturalismen frå dei finskugriske kollegena hans, kan vere grunnen til at han gjekk attende til det junggrammatiske paradigmet. Ein annan grunn til å forlate det strukturalistiske paradigmet kan vere at Louis Hjelmslev sin glossematiske teori kom til å bli ein blindveg i lingvistikkens historie, utan tilhengarar, verken i Skandinavia eller andre stader.
Hovudvekta av Bergsland si vitskaplege innsats i tiåra etter krigen låg innanfor eskimologi. Om samisk skreiv han ein del allmennhistoriske artiklar, han vart brukt som sakkunnig i ein del rettssaker mellom sørsamar og bønder i Trøndelag. Han skreiv ei svært god lærebok i nordsamisk grammatikk i 1962, og spreidde artiklar i ulike finskugriske publikasjonar. Samisk vart undervist ved Universitetet i Oslo, der Bergsland var professor, men det var først og fremst prestar som studerte samisk.
Fram til Universitetet i Tromsø vart oppretta var det Tromsø Museum som var den einaste vitskaplege institusjonen i samisk område. Museet konsentrerte seg om etnografisk arbeid, men har også ein god del språkrelatert arkivmateriale, m.a. Just Qvigstad sine notatar.
1970 til i dag
Arbeidet med å etablere eit nytt paradigme for samisk språkforsking, lausrive frå komparativ fennougristikk, og utan referansar til fjerne språklege slektningar, kvilte på etterkrigsgenerasjonen. Den nye perioden starta ut med to arbeid om fonologi, begge avlagt ved Universitetet i Oslo, tidstypisk nok av forskarar som begge kom til å arbeide ved Universitetet i Tromsø.
Dei første arbeida vart skrive av Nils Jernsletten og Ove Lorentz, som begge skreiv magistergradsavhandlingane sine om fonologi. Jernsletten skreiv om prosodien i Tanadialekten, og Lorentz skreiv ei generativ analyse av omlyd i sørsamisk. Etter denne lovande starten varte det lenge før samisk fonologi skulle få merkesemd i Noreg, til Patrik Byes doktoravhandling om stadieveksling i samisk, innanfor det optimalitetsteoretiske paradigmet.
Hovudfokuset innanfor samisk lingvistikk kom på syntaks. Ole Henrik Magga si lisensiatavhandling frå 1977 var ein analyse av eksistensialsetningar, særleg lokativsetningar, innanfor den chomskyanske standardteorien. I seinare arbeid, også doktoravhandlinga hans frå 1986, Studier i samisk infinitivsyntaks : infinitivsetning : akkusativ og infinitiv, analyserer Magga nordsamisk verbalsyntaks, med vekt på hjelpeverb, modalverb og infinitivskonstruksjonar. Også Magga studerte i Oslo, han tok også over professoratet i fennougristikk etter Bergsland, men han sa seinare opp, for å bli professor ved Samisk høgskole i Kautokeino. Etter opprettinga av Sametinget i 1988 var Magga sametingspresident dei første to periodane, og fekk mindre tid til språkvitskaplege arbeid.
Nils Øyvind Helander tar opp tradisjonen frå Beronka sine kasusstudier i doktoravhandlinga si (Ii das šat murrii iige báktái (2001)), men i staden for å prøve å rekonstruere det ursamiske kasussystemet prøver Helander å gje ein funksjonell analyse av vilkåra for bruk av illativ. Helander studerte både i Oslo og Tromsø, men disputerte ved Universitetet i Uleåborg.
I løpet av denne perioden vart nordsamisk tatt i bruk som skriftspråk i offentlegheita for første gong sidan starten av fornorskingspolitikken. Kombinert med innføringa av ein ny fellesnordisk nordsamisk ortografi i 1979, og den kraftige omlegginga av norsk samepolitikk etter Altasaka, førte dette til krav om nye referanseverk, og for samiske skolebøker i alle fag. Viktige publikasjonar var Davvin, eit nybyrjarlæreverk i nordsamisk i 4 band (som vart brukt som læreverk frå grunnskole til universitet), og Klaus-Peter Nickel sin referansegrammatikk Samisk grammatikk frå 1990.
Av leksikografisk arbeid har det vorte publisert fleire skoleordbøker. Thor Frettes Norsk-samisk ordbok frå 1977 var ei god og viktig bok, dessverre vart ho gjort uaktuell rett etter at ho kom ut, med ortografiskiftet i 1979. I 1995 publiserte Davvi Girji ei samisk-norsk ordbok, ei omsetjing av Pekka Sammallahtis Nielsen-baserte samisk-finske ordbok frå 1989. I 2000 publiserte dei ei norsk-samisk ordbok. Denne ordboka har si sterke side som terminologiliste, leksikografisk sett er ho ikkje på same nivå som Frettes arbeid. I løpet av denne perioden vart det også sett i gang terminologisk arbeid, med ordlister for helsevesen, EDB, osb.
På 1980-talet vart det sett i gang ein del forskingsprosjekt om samisk, med øremerka middel frå Noregs allmenvitskaplege forskingsråd (NAVF), og frå universiteta. Eitt var eit prosjekt om samisk syntaks ved Nordisk samisk institutt, Magga sine arbeid kom i samband med dette prosjektet, og eit anna var Spansdalsprosjektet, eit dialektologisk prosjekt om samisk i Sør-Troms, ved universitetet i Tromsø.
Dagens situasjon
Språkforsking ved universitetet i Tromsø har vore dominert av Chomskyansk syntaks, og ein del arbeid har vorte gjort innanfor dette paradigmet, m.a. hovudoppgåva til Marit Julien om syntaksen til passiv- og kausativverb (seinare også omhandla i delar av doktoravhandlinga hennar).
Nytt i arbeidet med samisk i dag er ei interesse for morfologi. Else Turi, Johanna Ijäs, Laila Sara og Berit Bals har alle i hovudoppgåvene sine (frå Universitetet i Tromsø) granska ulike aspekt ved avleiings- og bøyingsmorfologi. Teoretisk sett har arbeidet deira vore relatert til ord- og paradigme-morfologi, og sånn sett representerer dei eit brot med den generative innfallsvinkelen frå 70- og 80-talet. Ein annan, ny innfallsvinkel er kognitiv morfologi, som kjem fram i arbeida til Lene Antonsen og Laura Janda om ambiposisjonar og possessivsuffiks.
Eit anna nytt fenomen er arbeidet med samisk språkteknologi, slik vi ser det ved Universitetet i Tromsø, ved sentera for samisk språkteknologi, Giellatekno og Divvun.
Yoshiaki Kinoshita
Yoshiaki Kinoshita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokushima Vortis og FC Osaka.
Altkirch
Altkirch er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 5 500 innbyggjarar.
Byen vert tradisjonelt rekna som hovudstad i Sundgau.
Demography
Innbyggjarane vert på fransk kalla Altkirchois eller Altkirchoises.
Innbyggjartalet er rundt 5 500, men på ein typisk arbeidsdag er det opp til 15 000 folk i byen.
Neshornprisen
Neshornprisen eller Neshornet, er ein kulturpris delt ut av avisa Klassekampen sidan 2003. Fram til 2005 heitte prisen Klassekampens litteraturpris.
Prisen består av eit diplom og ein nashornskulptur i bronse laga av Christine Aspelund. Fram til 2015 var nashornet laget av keramikaren Finn Hald.
Bempton Cliffs
Bempton Cliffs er eit naturreservat i Bempton i East Riding of Yorkshire i England.
Ordførarar i Bergen
Liste over ordførarar i Bergen frå 1837.
Bempton Cliffs
Plassering
Dei harde kalkklippene ved Bempton er relativt motstandsdyktige for erosjon og består av mange verna nes og revner for hekkande sjøfygl. Klippene strekkjer seg om lag 10 km frå Flamborough Head og nordover til Filey og er over 100 meter høge enkelte stader.
Det er gode stiar på toppen av klippene og fleire stader gode gjerde og trygge utkikkspunkt.
Kotaro Fujiwara
Kotaro Fujiwara er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Mehamn
71.03556°N, 27.84917°W
Mehamn er ein tettstad og administrasjonssenter i Gamvik kommune, i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke, på den nordlegaste breiddegraden i Finnmark, «71 gradar nord». Staden har kortbaneflyplass og dagleg vitjing av Hurtigruta. Mehamn har.
Diwan
Diwan eller Divan (persisk دیوان; osmansk tyrkisk Dîwân eller Dîwân-i-Humâjûn Kalemi) var riksrådet i fleire muslimske statar, hovudsakleg i Det osmanske riket. Omgrepet oppstod under Umar ibn al-Khattab sitt kalifat, då han innførte det same systemet i det muslimske riket sin administrasjon som hadde vorte nytta i sassanidiske riket, som osmanarane hadde sigra over.
Den osmanske divanen fungerte som ei slags regjering for riket og bestod av vesirar, juristar, teologar og andre høgtståande personar, som øvstkommanderande for janitsjarane og riksadmiralen. Rådet vart styrt av sultanen, men frå 1500-talet av storvesiren.
Agens
I lingvistikk blir termen agens (frå latin agere, å handle) nytta om deltakaren i situasjonen som utfører handlinga i situasjonen. Agens er også namnet til den tematiske rolla med same definisjon.
På norsk blir vanlegvis ein situasjon skildra av ei setning, handlinga av eit verb i setninga og agens av ein nomenfrase (NP). Eit døme er setninga «Pål skreiv boka», kor Pål er agens. På visse språk er agens bøygd eller markert på ein annan måte for å vise den grammatiske rolla, på japansk er f.eks. agens vanlegvis markert med affikset |ga| (hiragana: が).
Agens blir ofte samanblanda med subjekt, men dette er to ulike konsept. Agens blir definert forholdet det har til verbet, mens subjektet oftast er definert i forhold til informasjonsflyt, ordfølgje og prominens i setninga. Subjektet seier ein er grammatisk definert. Agens og subjekt kan ofte vere same ord, men det er lett å bytte om på ei setning slik at agens ikkje er subjekt. T.d. kan ein passivisere setninga nemnt ovanfor til «Boka blei skrive av Pål», no er «Boka» subjektet, medan Pål fortsett er agens, sidan Pål fortsett har same rolle i høve til verbet (men ordet «Pål» har fått ei annan grammatisk rolle i setninga).
Agensomgrepet er ganske enkelt å forstå, men notorisk vanskeleg å definere. Typiske eigenskapar ved agens er at referenten har vilje, er medviten eller kan oppfatte, forårsake endringar i ein tilstand, eller rører på seg. Lingvisten David Dowty tok med desse eigenskapane i definisjonen av ein proto-agens, og føreslo at den nominale frasen med flest eigenskapar til proto-agens og færrast eigenskapar til proto-patiens typisk vil vere agens i ei setning. På den måten unngår ein å måtte velje ei viss mengd naudsyne og tilstrekkelege eigenskapar. T.d. vil setninga «Energien hans overraska alle» ha «energien hans» som agens, sjølv om referenten til denne nominale frasen ikkje har alle dei typiske agens-aktige eigenskapane i seg (oppfattingsevne, rørsle, vilje).
Ein litt nyare term som blir nytta er logisk subjekt, dette er den «mest prominente semantiske rolla» til eit verb, og er ofte, men ikkje alltid, det same som agens. Logisk subjekt er ein meir generell og nøytral term, og kan i ei setning utan agens t.d. referere til benefaktiv/malefaktiv, opplevar eller mål.
Arthur Holmeslands pris for sakprosa
Arthur Holmeslands pris for sakprosa er ein pris som vert gjeven som påskjønning for norske forfattarar av dokumentar- og fagbøker og er ei hylling til minne om Arthur Holmesland, sjefen i forlaget Aschehoug gjennom mange år. Prisen vart skipa i 1996, og vert delt ut av Aschehoug etter innstilling frå forlagets redaksjon for sakprosa og leiinga i forlaget. Prisvinnarane er tilknytte forlaget Aschehoug. Ein kan ikkje søkja om å få prisen.
Aldo Moro
Aldo Romeo Luigi Moro var ein italiensk politikar og jurist frå Maglie i Puglia. Han var statsminister i Italia 1963–68 og 1974–76. Moro var ein av dei viktigaste leiarane av Democrazia Cristiana (Kristlegdemokratane), og kjend som ein svært tålmodig politisk forhandlar. Han vart kidnappa av Raude brigadar den 16. mars 1978 og myrda etter å ha vore fange i 54 dagar.
Liv og gjerning
Moro studerte jus ved universitetet i Bari og disputerte så småningom på avhandlinga «La capacità giuridica penale». I 1943 grunnla han det kortliva tidsskriftet La Rassegna i lag med nokre vener. Han gifta seg i 1945 og vart far til born.
År 1946 vart Moro vald inn i det italienske parlamentet, der han var med i eit utval som arbeidde med å legge grunnen for ein ny italiensk grunnlov. Moro var medlem av det nasjonale parlamentet til han døydde.
Frå midten av 1950-talet hadde Moro sete i fleire italienske kristlegdemokratiske regjeringar. 1955-57 var han justisminister, deretter 1957-59 utdaninngsminister. Frå 4. desember 1963 til 24. juni 1968 var han statsminister, vinteren 1965 også utanriksminister eit par månader. 1969-72 og 1973-74 var han utanriksminister i regjeringar leia av Mariano Rumor.
Den 23. november 1974 gjekk Moro frå utanriksministerposten, til på ny å verte Italias statsminister. Han forlet regjeringa 29. juli 1976 då Rumor enno ein gong vart statsminister.
Kidnapping og død
16. mars 1978 vart bilen til Moro stoppa på Via Fani i Roma, og dei fem livvaktene hans vart alle skotne. Moro vart ført vekk. Terrorgruppa Raude brigadar (Brigate Rosse) tok ansvaret for kidnappinga og kravde at fengsla brigadistar skulle sleppast fri.
Ikki Sasaki
Ikki Sasaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Genus
Genus, grammatisk kjønn eller subtantivklassar viser til inndelingar av substantiv i grupper. Eit språk har genus når substantiva i språket kan delast inn i grupper etter korleis ord som står til dei blir bøygde, kvart substantiv må høyre til berre ein klasse, og det bør vere få substantiv som kan høyre til fleire enn ein klasse.
Talet på genus kan variera. Mange språk har berre ein klasse av substantiv, og alle substantiv blir handsama på same måte, grammatisk sett. Dei fleste bantuspråka har mellom ti og 20 substantivklassar. Dei fleste indoeuropeiske språka har to eller tre grammatiske genus.
I indoeuropeiske språk er genus ofte knytt til kjønn. Ord kan vera hannkjønn eller hokjønn, og i nokre språk, mellom anna norsk, også inkjekjønn. Denne inndelinga kan bygga på biologisk kjønn, men er ikkje fast knytt til det. I andre språk kan genus ha heilt andre utgangspunkt.
I norsk verker genusordninga slik at ein har ulike artiklar for dei ulike grammatiske kjønna («ein», «ei» og «eit»). Nokre adjektiv blir bøygde ut frå kva kjønn substantivet dei høyrer saman med høyrer til (til dømes god for ho- og hannkjønn, godt for inkjekjønn).
Genusordningar i språk kan endra seg, noko ein finn døme på i norsk. Medan nynorsk har tre genus, er hokjønn nesten forsvunne i bokmål, og i stor grad erstatta av eit felleskjønn.
Genustilordning
Tilordning av genus i naturlege språk er regelstyrt, dvs. for kvart genusspråk finst det eit sett av kriterium som bestemmer genus til dei aller fleste substantiva (det er som regel også eit sett av unntak). Vanlege kriterium er m.a.:
Det finst mange språk utan genussystem, så språk klarer seg godt utan dette fenomenet, og det er ein tendens til at språk kan få redusert eller miste genussystema sine i periodar med sterk ekstern påverknad (jamfør til dømes dyirbal og engelsk).
Cormorant Island
Cormorant Island er ei øy som ligg utanfor sørsida av Île Anvers, 2,8 km aust-søraust Bonaparte Point i Antarktiske Arkipel. Cormorant Island vart vist på Argentinsk kart i 1954, men var ikkje gjeve namn. Ho fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1958 etter dei mange skarvane (cormorant på engelsk) på øya.
Genus
Genustilordning
Dei leksikalske grunnane er sannsynlegvis likevel viktigare. Grammatisk genus er ein måte å konseptualisere verda på, ein måte å klassifisere referentane orda viser til i ulike klassar.
Ulike genustilordningssystem
Så vidt vi veit har alle genustilordningssystem ein semantisk base. Nokre system er reint semantiske, andre er blanda system det større eller mindre delar av substantiva får genus etter morfologiske eller fonologiske kriterium.
Reint semantiske system
Ojibwe og andre algonkinske språk har eit system med to genera, eit animat og eit inanimat. Alle ord for levande vesen og ord for heilage fenomen og ord knytt til jorda høyrer med til animat genus.
Vesir
Vesir (òg kjent som visir) er ein historisk tittel brukt for høgtståande politiske personar i Midtausten som fungerte som rådgjevarar til kalif, emir, kongen, keisar eller ein sultan. Ordet vert skrive i mange former (wazir, wazara, vichir, vicira) og den europeiske varianten vart introdusert av Det osmanske riket.
Genus
Reint semantiske system
Abkhazisk har tre genera, ord for menneske av hankjønn, menneske av hokjønn, andre ord. Andre kaukasiske språk har fire genera, ord for menneske av hankjønn, for menneske av hokjønn, for andre levande vesen, og for andre ord.
Blanda system
Språk kan ha genussystem med ein semantisk kjerne, men med morfologiske eller fonologiske reglar. Eit slikt døme er hausa, eit anna er tamil. I tamil blir til dømes ting sorterte etter om dei er rasjonelle eller irrasjonelle. Dei rasjonelle blir så delt inn i etter om dei er mannlege eller kvinnelege, Mange av orda i kvar klasse har liknande endingar: Ordstammar som ender på [n] er som regel maskuline, dei på [ḷ] eller [aj] feminine, og dei på [m] irrasjonelle.
Språk utan grammatisk genus
Svært mange språk har ikkje grammatisk genus i det heile. Døme på slike språk er dei uralske språka, dei tyrkiske språka, og dei eskimo-aleutiske språka.
Shogo Onishi
Shogo Onishi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ehime FC.
Torvik
Torvik eller Torvika er eit namn med mange tydingar:
Slektsnamnet Torvik
Torvik er òg eit slektsnamn, og det er i overkant av 600 som har det per 2005.
Ryota Watanabe
Ryota Watanabe er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Ehime FC og AC Nagano Parceiro.
Fredrik I av Danmark-Noreg
Fredrik I var den nest eldste (og yngste) sonen til Kristian I av Noreg, Danmark og Sverige og Dorothea av Brandenburg og bror av Hans av Danmark, Noreg og Sverige. Fredrik var konge av Danmark og Noreg frå 1523 til 1533. Han voks opp i hertugdøma Schleswig og Holstein.
Fredrik gifta seg fyrste gong med den 15 år gamle dottera til kurfyrsten av Brandenburg hertuginne Anna av Brandenburg den 10. april 1502. Med Anna fekk han borna Kristian, den seinare Kristian III og Dorothea av Oldenburg, som blei gift med Albrecht av Preussen. Anna døydde i 1514.
I oktober 1518 gifta han seg med Sophie av Pommern, dotter av Bogislav X av Pommern. I ekteskapet med Sophie blei det fødd fem born; Hans (1521–1580), Elisabeth (1524–1586), Adolf (1526–1586), Dorothea (1528–1575) og Frederik (1529–56).
Radio Røynda
Radio Røynda - den fyrste nynorske reality-serien, sendt i Norgesglasset i NRK P1 sidan 2002. Det er også laga ein fjernsynsserie vist på NRK2 i april 2005. Sentralt er orkesteret Finn-Erix. Redaktør er Finn Tokvam.
Bratislav Punoševac
Bratislav Punoševac er ein serbisk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Nominativ
Nominativ i norsk
Norsk har kasusdistinksjon berre for pronomen, der nominativformer er eg, du, vi, de, til skilnad frå akkusativformene meg, deg, oss, dykk. Visse former for norsk har også kasusskilnad for tredje person.
Visir
Honnørhelsing til hovudet symboliserer opninga av eit visir.
Silvestre y La Naranja
Silvestre y La Naranja er eit rockeband frå Buenos Aires, stifta i 2012. Bandet har gitt ut to EP-ar og to singlar.
Senjabu
Senjabu er ei turisthytta i Berg kommune i Troms, som ligg 161 m.o.h. på øya Senja. Hytta ligg like ved fylkesveg 86 heilt nord i Svanelvdalen, om lag 35 kilometer frå Finnsnes mot Gryllefjord.
Møllehøj
Møllehøj er det høgaste naturlege punktet i Danmark. Møllehøj er 170,86 meter høg og ligg tett ved Ejer Bavnehøj.
I det same området er det heile fem menneskeskapte gravhaugar frå bronsealderen som er høgare enn Møllehøj. Den høgaste av desse er Yding Skovhøj - eller meir presist: den midtre gravhaugen i Yding Skov med 172,54 m.
Hangmanklippene
Great Hangman er 318 meter over havet med eit loddrett fall på om lag 250 meter. Han er den høgaste kystklippa i England og det høgaste punktet langs South West kyststi.
Takeshi Kanamori
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Cobalescou Island
Cobalescou Island eller Cobălcescu Island er ei lita snøfri øy med to runde toppar, som ligg 1,5 km søraust for Two Hummock Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga og namngjeven av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache i 1897-99. Det etablerte namnet er ei feilstaving. Toponymet vart foreslått til Gerlache av Emil Racovitza, ein rumensk zoolog og botanikar i Belgica-ekspedisjonen, etter den rumenske forskar Grigore Cobălcescu.
Hangmanklippene
Systerklippa er den 218 meter høge Little Hangman, som markerer starten på Exmoor.
Yding Skovhøj
Yding Skovhøj er eit av dei høgaste punkta i Danmark.
Høgda er 172,54 meter over havoverflata medrekna ein bronsealderhaug som ligg på toppen av høgda. Om ein ser bort frå menneskeskapte forandringar, er høgda 170,77 meter, noko som er 9 cm lågare enn det høgaste naturlege punktet i Danmark, Møllehøj med 170,86 meter, medan Ejer Bavnehøj er Danmark sitt tredje høgaste naturlege punkt med 170,35 meter.
Høgda ligg i Yding Skov (derav namnet) i den sørlege delen av Skanderborg kommune i Østjylland. Det er den midtre av tre gravhaugar. Dei to andre haugane er ei aning lågare: Den austlege gravhaugen er 171,73 m og den vestlege 171,41 m.
Christopher Tatsuki Kinjo
Christopher Tatsuki Kinjo er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka og FC Ryukyu.
Kirkenes
Kirkenes (nordsamisk Girkonjárga, skoltesamisk K'eârggnjargg, finsk Kirkkoniemi) er ein by og administrasjonssenteret i Sør-Varanger kommune i Troms og Finnmark fylke. Byen ligg ved Bøkfjorden, om lag ei mil frå grensa til Russland. Han har rundt 3300 innbyggjarar (kjelde: SSB), ein del av dei russiske innflyttarar. Kirkenes fekk sin bystatus i 1998.
Barentssekretariatet, som har til oppgåve å skapa kulturelle, økonomiske og utdanningsmessige band i Barentsregionen, held til i Kirkenes. Ikkje langt frå byen ligg Garnisonen i Sør-Varanger.
Kirkenes er endepunkt for Europaveg 6, og vendepunkt for Hurtigruta.
Historie
Kirkenes var ein av dei mest utbomba byane under den andre verdskrigen, berre Malta skal ha vore hardare ramma. Etter 320 luftåtak og over tusen alarmar stod 13 hus att. Byen vart frigjord av Den raude arméen 25. oktober 1944.
I 2019 vart 75-års dagen for frigjeringa av Kirkenes feira med ein seremoni på torget. Til stades var mellom anna den russiske utanriksministeren Sergej Lavrov, statsminister Erna Solberg, utanriksminister Ine Eriksen Søreide og kong Harald.
1. divisjon fotball for kvinner
1. divisjon fotball for kvinner er den nest øvste divisjonen i norsk fotball for kvinner. Frå den nasjonale seriestarten i 1987 fram til 2000 var 1. divisjon regionalt inndelt, og vinnarane frå dei ulike puljane møttest i eit eller to gruppespel om opprykk. Frå og med 2001 har 1. divisjon vore nasjonal. Mellom 1987 og 1995 gjekk dette nivået under namnet ''2. divisjon''.
I samsvar med ynskje frå Sandviken vart det den 8. mars 2008 vedteke at 1. divisjon skulle utvidast frå 10 til 12 lag. Alle fylke vore representert i den nasjonale 1. divisjon sidan 2001; Østfold var det siste fylket som vart representert, då Sarpsborg 08 rykte opp i 2010.
Den første sesongen med 12 lag i 1. divisjon vart 2009, noko som medførte at ingen av laga i 1. divisjon rykte direkte ned etter enda 2008-sesong. Linderud-Grei og Gjøvik kom sist, og måtte ut i kvalifisering. Begge lag greidde seg. Den første sesongen med 12 lag, 2009-sesongen, var dramatisk ulik for dei to laga; Linderud/Grei vann og rykte opp, medan Gjøvik rykte ned.
I 2010 var dei to beste laga dei same som i 2003; Sandviken og Medkila. Alta rykte ned etter å ha blitt nummer tre året før. Ein konkurs i divisjonen over gjorde at berre eitt lag rykte ned frå Toppserien og 1. divisjon.
Guebwiller
Guebwiller (elsassisk Gawill´r; tysk Gebweiler) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 12 000 innbyggjarar.
1. divisjon fotball for kvinner
2020
Serien har følgjande lag (2020):
Dakers Island
Dakers Island er ei øy mellom Hartshorne Island og McGuire Island aust i Joubin Islands. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Hugh B. Dakers, ein kokk på RV «Hero» på den første reisa hennar til Antarktis til Palmer Station i 1968.
Hen Cliff
Hen Cliff er ein del av Jurassic Coast nær Kimmeridge i Isle of Purbeck i Dorset i England. HO strekkjer seg frå austenden av Kimmeridge Bay (nedanfor Clavell Tower) og austover til Cuddle. Klippene består av dolomitt med tjukkare bitar av skifer innimellom. Steinsprang er vanleg og farleg her.
D'Hainaut Island
D'Hainaut Island er ei lita øy som ligg i Mikkelsen Harbor på Trinity Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, under Jean-Baptiste Charcot, og vart namngjeven av den sjette Den chilenske antarktisekspedisjonen (1952) for løytnant Ladislao D'Hainaut.
Furzy Cliff
Furzy Cliff er ei klippe på kysten nær landsbyen Preston, like aust for Weymouth i Dorset i England. Han ligg i den nordaustlege enden av Weymouth Beach, oppfor Weymouth Bay mot Portland Harbour og Isle of Portland. Like aust for klippa ligg Bowleaze Cove. Like innover i landet mot nord ligg Jordan Hill og restane av Jordan Hill romartempel. På toppen av klippa er det ei stor grasslette med god utsikt.
D'Hainaut Island
Kjelder
D&
Furzy Cliff
Det skjer ofte ras frå den smale underklippen og basen består hovudsakleg av leire Det er funne fleire fossil i denne leira.
Andreas Bjørkum
Andreas Bjørkum var ein norsk forfattar, språkvitar og professor ved Universitetet i Oslo. Han vaks opp i Naddvik i Årdal kommune. Bjørkum tok doktorgraden i 1974 med avhandlinga Generasjonsskilnad i indresognsmål. Han arbeidde for det meste ved Norsk Målførearkiv ved Universitetet i Oslo og var ein stor kjennar av norske målføre. Bjørkum forska også på språkbruken hjå norske forfattarar, mellom andre Olav H. Hauge og Tarjei Vesaas. Han gav ut meir enn 200 artiklar og bøker. Bjørkum var medlem av Norsk språkråd frå 1980 til 1992.
Kwashiorkor
Kwashiorkor er ein barnesjukdom som kjem av feilernæring med manglande proteininntak samstundes som energiinntaket er relativt godt.
Etymologi
Lidinga fekk namnet kwashiorkor av Cicely Williams som omtalte han i eit brev publisert i lækjartidskriftet The Lancet i 1933. Ordet tok ho frå ga-folket i Ghana som snakkar eit kwa-språk, og det tyder noko slikt som «den som har blitt fortrengt». Dette viser til fortrenginga av eit diande barn når eit nytt barn kjem til verda. Det nyfødde barnet får die i staden for det eldre barnet, dette kan føra til underernæring som viser seg som kwashiorkor.
Årsak
Frå morsmjølka får eit diande barn i seg viktige aminosyrer for vekst. Om kosten når barnet blir avvent har høgt innhald av stive og karbohydratar, men lite protein, kan det utvikla kwashiorkor. Dette kan henda om kosthaldet ein stad hovudsakleg inneheld stiverike grønsaker, eller om det er hungersnaud i området. Men utviklinga av sjukdommen er ikkje fullt ut kjend, og det finst truleg andre faktorar som fører til at ein får lidinga.
Symptom
Eit barn som har kwashiorkor vil ha ein oppblesen mage, raudleg misfarga hår og avfarga hud. Fjeset til ungen ser lidande og bulldog-aktig ut.
Lincoln Cliff
Lincoln Cliff er ei klippe som går frå nord til sør gjennom Lindsey og Kesteven, sentralt i Lincolnshire i England og ruvande i eit landskap som generelt er flatt i dette området.
Kwashiorkor
Utfall
Kwashiorkor kan ha eit utfall der opptil 60 % døyr av han. Barn som overlever kan få hemma vekst og i ekstreme tilfelle få redusert mental utvikling.
Lincoln Cliff
Klippa består hovudsakleg av bergartar frå juratida, særleg kalkstein. Ho strekkjer seg over 80 km frå grensa av Leicestershire nær Grantham til elva Humber. Elvane Ancaster og Lincoln renn gjennom klippene.
Bjerknessenteret
Bjerknessenteret for klimaforskning (BCCR) er eit internasjonalt klimaforskingssenter i Bergen. Senteret har fire partnarar: Havforskingsinstituttet (HI), Nansensenteret (NERSC), Universitetet i Bergen (UiB) og Norce (tidlegare Uni Research). Bjerknessenteret for klimaforsking har hatt status som Senter for fremragende forskning (2002–11), ei ordning opretta av Norges forskningsråd for å byggje norske forskingsinstitusjonar til høgaste internasjonale nivå.
Om senteret
Bjerknessenteret er det største naturvitskaplege klimasenteret i Norden. Senteret har særleg fokus på høge breiddegrader og formidlar kunnskap om klimaendringar for forskarar, politikarar, industri og publikum – fordelt på fire hovudområder: globalt klima, klimafarar, polarklima og karbonsystemet.
Den vitskaplege staben består av meir enn 200 forskarar og studentar frå over 30 nasjonar. Forskarane er rekruttert frå fleire fagområde, med forankring i meteorologi, oseanografi, geologi, fysikk og matematikk. Samarbeid på tvers av faggrenser og forvaltningsnivå står sentralt i organisasjonen.
Bjerknessenteret var ei av fire grupper i Europa som leverte globale klimascenarioer til første del av den fjerde klimarapporten til FNs klimapanel (Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), lansert i februar 2007). Åtte forskarar ved senteret medverka til skrivinga av denne rapporten. FNs klimapanel vart tildelt Nobels fredspris hausten same år.
Senteret vart i 2013 tildelt Christieprisen, utdelt av Universitetet i Bergen til mottakarar som har «bidratt til å fremme eller synliggjøre universitetets sentrale rolle i samfunnsutviklingen».
Leiing
Direktør ved Bjerknessenteret er forskar Kikki Kleiven ved Universitetet i Bergen.
995
995 (romartal CMXCV)
Norske plantefargar
Norske plantefargar er ei samling norske oppskrifer på plantefarging til garn utarbeidde av Johanne Nylænd (1855-1930) frå Rauland. Boka kom fyrste gong ut i 1904 og var redigert og utgjeven av Rikard Berge. Berge skreiv også føreord til boka, både til fyrsteutgåva, og til andreutgåva som kom i 1923. Nylænd hadde vore kringom og samla opplysningar hjå eldre kunnige folk. I føreordet skreiv Berge at den gamle kunnskapen om dette var på veg ut, kjøpefargane hadde teke over. «Dei gamle hadde ein fargesmak so skir og fin, so frisk og glad, at me med skam må segja me no med alle våre nymotens heimførde fargar fer berre klattar med sjuklege, tunlege avlitir. Å få uppatt denne gode fargesmak er difor også ei uppgåve som kvar for seg lyt taka upp til løysing.»
1923-utgåva kom i nytt opplag i 1926. So kom ikkje boka ut att før i 1976 då Det Norske Samlaget sende ut ei tredje utgåve med eit tillegg skriven av Ingebjørg Vaagen på grunnlag av arbeid av Sunniva Lønning. Etter at andreopplaget av 1976-utgåva, som kom i 1978, vart seld ut har ikkje boka vore i sal.
Oppskrifter
I hovudbolken i boka er det oppskrifter med desse plantene:
I eit tillegg er det teke med nokre oppskrifter på gamle fargar som anten ikkje er norske, eller ikkje er berre norske, eller ikkje er plantefargar. Dei er:
Skaking
Skaking innan lintilverking vil seia å skaka og rista lintrevlane laus frå skalapå stenglane med ein knivliknande reiskap.
Sleepy John Estes
John Adam Estes  kjend som Sleepy John Estes, var ein USA-amerikansk bluesgitarist, låtskrivar og vokalist.
Estes mista synet på høgre auga då ein ven kasta ein stein på han. 19 år gammal byrja han å spele profesjonelt, ofte i lag med Hammie Nixon på munnspel og James «Yank» Rachell, ein gitarist og mandolinist. Estes spelte av og på med begge desse musikarane dei neste femti åra. Estes gjorde den første innspelinga si i 1929 i Memphis i Tennessee for Victor Records. Han spelte inn songane «Drop Down Mama» og «Someday Baby Blues» med Nixon i 1935. Han arbeidde seinare med Son Bonds og Charlie Pickett. Seinare spelte han òg inn for Decca Records og Bluebird Records før andre verdskrigen. Han var attende i studio i Sun Studio i Memphis i 1952, og spelte inn «Runnin' Around» og «Rats in My Kitchen», men var elles lite aktiv i 1940- og 1950-åra.
Estes døydde av slag då han førebudde ein europeisk turné 5. juni 1977 i heimen sin i Brownsville i Tennessee.
I 1991 vart Estes innlemma i Blues Hall of Fame.
Yuta Mishima
Yuta Mishima er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Ribeauvillé
Ribeauvillé (elsassisk Rappschwihr; tysk Rappoltsweiler) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haut-Rhin i regionen Alsace og har om lag 5 000 innbyggjarar.
Den pittoreske byen ligg om lag 15 km nord for Colmar og 75 km sør for Strasbourg.
Historie
Byen vart på 700-talet kalla Rathaldovilare og byen gjekk frå biskopane av Basel til herrane av Rappoltstein, som var dei mest kjende adelsmenna i Alsace. Herrane av Rappoltstein verna dei omvandrande trubadurane i landet mot betaling.
Då familien forsvann i 1673 gjekk denne oppgåva som «konge over spelemenna» (Pfeiferkönig) vidare til greveane av Zweibrücken-Birkenfeld. Trubadurane hadde eit pilegrimskapell nær Rappoltsweiler tileigna vernehelgenen deira Maria von Dusenbach, og her heldt dei ein fest den 8. september kvart år. Ribeauvillé vart kalla Rappoltsweiler fram til 1800-talet.
Kristian III av Danmark-Noreg
Kristian III av Danmark-Noreg var den dansk-norske kongen som fullførte reformasjonen og oppheva det norske riksrådet og dermed norsk sjølvstende.
Kristian var den eldste sonen til Fredrik I og Anna av Brandenburg. Han var av den oldenburgske slekta og vart fødd på Gottorp slott. Han var konge av Danmark og Noreg frå 1534. Under ei reise i utlandet var han med på riksdagen i Worms i 1521, og blei sterkt påverka av Martin Luther.
Han var gift med Dorothea av Sachsen-Lauenburg og far til mellom anna etterfylgjaren Fredrik II.
Davis Island i Antarktiske Arkipel
Davis Island er ei øy som ligg i og blokkerer det meste av sundet mellom Brabant Island og Île Liège i Antarktiske Arkipel. Øya vart fotografert og grovt kartlagd av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99. Ho vart namngjeve av J.B. Charcot, leiar av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, til ære Walter G. Davis, direktør i det argentinske meteorologiske instituttet på tida under den franske ekspedisjoenn.
Yosuke Matsumoto
Yosuke Matsumoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Amitie SC og Giravanz Kitakyushu.
998
998 (romartal CMXCVIII)
Parti socialiste
Det franske sosialistpartiet, Parti Socialiste PS, er eit av dei store politiske partia i Frankrike. Det blei danna i 1969, og er medlem i den Sosialistiske Internasjonalen av sosialdemokratiske parti.
Sosialistparti har eksistert i Frankrike sidan 1880, under ulike namn. Det første sosialistpartiet i landet heitte Parti Ouvrier Francais, Det franske arbeidarpartiet. Det blei splitta alt to år seinare. I 1899 hadde franske sosialistar omgruppert seg i to parti, Parti Socialiste de France og Parti Socialiste Francais. Men i 1905 lykkast det Jean Jaures å sameine dei til Parti Socialiste Unifie - Section Francaise de l'Internationale Ouvrier, Det sameinte sosialistpartiet, fransk seksjon av arbeidarinternasjonalen.