cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beirut
Osmansk styre
Beirut vart kontrollert av lokale drusar-emirar gjennom den osmanske perioden. Ein av dei, Fakhr-al-Din II, bygde festningsverk i byen tidleg på 1600-talet, men osmanarane tok attende byen i 1763. Med støtte frå Damaskus klarte Beirut å bryte monopolet til Akko for syrisk maritim handel og i nokre år var han det største handelssenteret i regionen. I den påfølgjande epoken med opprør mot det osmanske hegemoniet i Akko under Jezzar Pasha og Abdullah Pasha, vart Beirut redusert til ein liten by med kring 10 000 innbyggjarar og vart kjempa om mellom osmanarane, lokale drusarar og mamelukkane. Etter Ibrahim Pasha av Egypt erobra Akko i 1832, byrja Beirut å vokse att.
På andre halvdel av 1800-talet, utvikla Beriut nære handelsmessige og politiske band til stormaktene i Europa, særleg Frakrike. Europeisk interesse i libanesisk silke og andre eksportvarer omgjorde byen til ei stor hamn og handelssenter. Samstundes vart den osmanske makta i regionen svekka. Sekteriske og religiøse konfliktar, maktvakuum og endringar i den politiske dynamikken i regionen kulminerte med Libanonstriden i 1860. Beirut vart ein destinasjon for maronittiske kristne flyktningar frå dei verste kampområda i Libanonfjella og i Damaskus. Dette endra igjen den etniske samansetjinga i sjølve Beirut, og sådde frøa for framtidige etniske og religiøse vanskar der og i resten av Libanon. I mellomtida blømde derimot Beirut. Dette kom igjen av europearane, og at dei lokale innbyggjarane forstod at handel og velstand var avhengig av innanlandsk stabilitet.
I 1888 vart Beirut hovudstad i Syria vilajet (guvernement), inkludert sanjakane (prefektura) Latakia, Tripoli, Beirut, Akko og Bekaa. På denne tida hadde Beirut vorte ein verdsby med nære band til Europa og USA. Han vart òg eit misjonærsenter som førte til at det vart oppretta fleire utdanningsinstitusjonar, som American University of Beirut. Ved hjelp av vatn frå eit britisk selskap og gass frå eit fransk, vart silke eksportert til til Europa og kom til å dominere den lokale økonomien. Etter at franske ingeniørar bygde ei moderne hamn i 1894 og ei jernbanelinje over Libanon til Damaskus og Aleppo i 1907, gjekk mykje av handelen med franske skip til Marseille. Franskmennene byrja kort tid etter å få meir makt i området enn dei andre europeiske nasjonane. I 1911 skreiv Encyclopædia Britannica at folkesetnaden bestod av 36 000 muslimar, 77 000 kristne, 2 500 jødar, 400 drusarar og 4 100 utlendingar. Ved starten på 1900-talet var Salim Ali Salam ein av dei viktigaste personane i Beriut, og heldt fleire offentlege stillingar, som fullmektig frå Beirut i det osmanske parlamentet og ordførar i Beirut kommune. På grunn av den moderne levemåten sin, førte Salim Ali Salam som offentleg person til ei sosial utvikling i byen.
Moderne tid
Etter Det osmanske riket kollapsa etter fyrste verdskrigen, hamna Beirut, og resten av Libanon, under Det franske mandatet. Libanon fekk sjølvstende i 1943, og Beirut vart hovudstaden. Byen vart verande ein intellektuell hovudstad i regionen, og vart eit viktig turistmål og finanssenter, særleg for oljeboomen i Persiabukta.
Perioden med relativ velstand enda i 1975, då den libanesiske borgarkrigen braut ut i landet. Under det meste av krigen var Beirut delt mellom den muslimske vestdelen og den kristne austdelen av byen. Sentrumsområdet, som tidlegare hadde husa det meste av handel og kultur i byen, vart eit ingenmannsland kjend som Den grøne linja. Mange innbyggjarar flykta til andre land. Kring 60 000 døydde dei første to åra av krigen (1975–1976), og mykje av byen vart øydelagd. Ein særleg øydeleggande periode var den syriske omleiringa i 1978 av Achrafiyeh, den viktigaste kristne bydelen i Beirut. Syriske soldatar bomba den austlege bydelen, men kristne militsar slo attende fleire forsøk frå dei syriske elitestyrkane på å kapre det strategiske området i eit tre månader langt felttog kalla hundredagarskrigen.
Eit anna øydeleggande kapittel var den libanesiske krigen i 1982, då det meste av Vest-Beirut var kringsett av israelske soldatar. I 1983 vart franske og amerikanske kasernar bomba, og 241 amerikanske og 58 franske tenetemenn, seks sivile og to sjølvmordsbombarar mista livet. Hizbollah vart danna etter den israelske invasjonen av Libanon i 1982, og vart hovudsakleg danna for å yte motstand mot den israelske okkupasjonen.
Rafic Hariri vart myrda i 2005 nær St. Georgbukta i Beirut. Ein månad seinare samla ein million menneske seg for ein demonstrasjon i Beirut. Sederrevolusjonen var den største demonstrasjonen i Libanon si historie på den tida. Dei siste syriske soldatane trekte seg ut av Beirut den 26. april 2005, og dei to landa oppretta diplomatiske forhold den 15. oktober 2008.
Under Libanonkrigen i 2006 førte den israelske bombinga til skadar i mange delar av Beirut, særleg det hovudsakleg sjia-busette området i dei sørlege forstadane av Beirut.
Geografi
Beirut ligg på ei halvøy som strekkjer seg vestover til Middelhavet kring 94 km nord for grensa til Israel. Innafor ligg Libanonfjella. Byen har har fått ei trekanta form,, stort sett på grunn av plasseringa mellom to åsar, Al-Ashrafieh og Al-Musaytibah. Beirut guvernement dekkjer 18 kvadratkilometer, og storbyområdet 67 kvadratkilometer. Kysten er heller variert med steinete strender, sandstrender og klipper mellom kvarandre.
Klima
Beirut har eit varmt middelhavsklima (Köppen: Csa) med varme dagar og netter om sommaren, som er nesten heilt utan regn. Hausten og våren er kjølig, medan vintrane er regnfulle. August er den varmaste månaden med ein makstemperatur på 32 °C, og januar og februar er dei kaldaste månadane med ein minimumstemperatur på 11 °C. Dei rådande vindane om ettermiddagen og kvelden er frå vest (solgangsbris inn frå Middelhavet); og om natta bles vinden ut frå kysten.
Årsmiddelnedbøren er 893 mm, med det meste av dette på vinterstid, våren og hausten. Nedbøren på hausten og våren kjem hovudsakleg som kraftige regnbyer nokre få av dagane., men om vinteren er nedbøren spreidd utover fleire dagar. Om sommaren kjem det særs lite nedbør. Snø er sjeldan, utanom i dei høgareliggande, austlege forstadane.
Bydelar
Desse bydelane er delte inn i sektorar (secteurs).
To av dei tolv offisielle palestinsk flyktningleirar i Libanon ligg i dei sørlege forstadane av Beirut: Bourj el-Barajneh og Shatila. Det ligg òg ein innafor kommunegrensa: Mar Elias. Av dei femten uregistrete eller uoffisielle flyktningleirane ligg Sabra like ved Shatila, i det sørlege Beirut.
Folk i Libanon nytta ofte forskjellige namn på dei same stadane, og få nyttar dei offisielle gatenummera. I staden vert historiske og kommersielle landemerke og stadkodar som PinLiban nytta.
Demografi
Det har ikkje vore ei folketeljing i Libanon sidan 1932, og estimat av folketalet i Beirut varierer frå 938 940 til 1 303 129 til så høgt som 2 012 000.
En krybbe var vuggen
«Away in a Manger» er ein engelskspråkleg julesong eller salme frå USA. På norsk er han kjend som «En krybbe var vuggen» eller «En krybbe var vuggen som ventet ham her».
Den norske versjonen av songen er skriven av Eyvind Skeie. Han er ei gjendikting av dei to første engelske versa med to nyskrivne vers lagt til.
Samen kom med i Norsk salmebok frå 1985 som nummer 64, og blei nummer 56 i Norsk salmebok 2013. Salmen kan brukast til jul og til påske.
Shapes of Things
«Shapes of Things» er ein song skriven av Paul Samwell-Smith, Keith Relf og Jim McCarty og spelt inn av The Yardbirds. Han kom ut som singel i 1966.
Songen er ein av dei mest kjende songane til The Yardbirds på grunn av gitarsoloen til Jeff Beck med mykje fuzz og feedback, som ikkje var vanleg på denne tida.
Beck omarbeidde songen to år seinare med sitt eige band, og han vart første songen på solodebuten hans, Truth (1968), med vokal av Rod Stewart. Medlåtskrivar McCarty spelte òg songen på ny med bandet sitt The British Invasion All-Stars for albumet Yardbirds Family Tree i 2006.
I mars 2005 rangerte musikkmagasinet Q songen på 61. plass på lista over dei 100 største gitarsongane gjennom tidene.
William Van Dijck
William Van Dijck er ein belgisk tidlegare 3 000-meter-hinderløpar som i 1987 vann bronsemedaljen i verdsmeisterskapen og i 1994 ein medalje av same valør i europameisterskapen.
Raudskogen
Raudskogen (ukrainsk Рудий ліс, Rudyj lis; russisk Рыжий лес, Ryzjij les), tidlegare Ormeskogen, syner til trea i eit 10 km² område kring Tsjernobyl atomkraftverk i sperreområdet. Namnet 'Raudskogen' kjem frå den raudbrune fargen furutrea fekk då dei døydde etter det høge strålingsnivået dei vart utsett for etter Tsjernobylulukka den 26. april 1986. I oppryddinga etter katastrofen vart Raudskogen rydda og gravlagd i 'avfallsgraver'. Raudskogen er i dag eit av dei mest forureina områda i verda.
William Van Dijck
Aktiv
Van Dijck sette i 1983 sin fyrste belgiske rekord på 3 000 meter hinder. Same året vann han den fyrste av ni belgiske meistertitlar i øvinga. Ved europameisterskapen 1986 i Stuttgart vart han femtemann med tida 8.20,1. Ei veke seinare sprang han i Brussel inn til siger på 8.10,0, hans åttande og siste landsrekord.
Under verdsmeisterskapen 1987 i Roma sette italienaren Francesco Panetta avgarde i høgt tempo og sprengde feltet. Favorittane frå Kenya la seg lenger bak og nådde ikkje fram til innspurten. Austtyske Hagen Melzer kom i mål nest Panetta og tok sølvmedaljen, medan Van Dijck med 8.12,1 sikra seg bronsen.
Raudskogen
Katastrofen og oppryddinga
I oppryddinga etter ulukka vart ein stor del av furutrea fjerna og gravlagd i grøfter av «likvidatorane». Grøftene vart dekte av eit tjukt lag med sand og planta med nye, unge furuer. Mange fryktar at når trea rotnar, så vil strålinga lekke ut i grunnvatnet. Folk har evakuert forureiningssonen kring Raudskogen.
William Van Dijck
Aktiv
I sin siste store meisterskap, europameisterskapen 1994, spurta Van Dijck inn til ein ny bronsemedalje. Einast italienarane Alessandro Lambruschini og Angelo Carosi sprang fortare.
Raudskogen
Dyreliv
Medan menneske vart evakuerte frå området i 1986, flytta likevel dyr inn i strålingsområdet. Planter og dyr i Raudskogen har blitt dramatisk påverka av den radioaktive strålinga som følgde ulukka. Det verkar til at det biologiske mangfaldet i Raudskogen har auka i åra etter ulukka. Det er rapportar om veksthemma plantar i området og villsvinbestanden åttedobla seg mellom 1986 og 1988.
Beirut
Religion
Familiesaker som ekteskap, skilsmisse og arv vert framleis styrt av religiøse styresmakter som representerer trua til personen (det osmanske «millet»-systemet). Ønske om borgarlege ekteskap er einstemmig nedstemd av dei religiøse styresmaktene, men borgarlege ekteskap i andre land er anerkjend av libanesisk sivil rett. Fram til midten av 1900-talet var Beirut heimstad til eit jødisk samfunn i Bab Idriss-sektoren i Zokak el-Blat.
William Van Dijck
Aktiv
Van Dick la opp i 1997.
Beirut
Religion
Før borgarkrigen var nabolaga i Beirut ganske hetrogene, men dei vart i stor grad segregert etter konflikten. Aust-Beirut har ein hovudsakleg kristen folkesetnad med ein liten muslimsk minoritet, medan Vest-Beirut har ein muslimsk majoritet med små minoritetar av kristne og drusarar. Sidan slutten av borgarkrigen har muslimar og kristne i større grad halde seg i kvar sin halvdel, i Aust- og Vest-Beirut. Dei sørlege forstadane er stort sett busett av sjiamuslimar, medan dei austlege og nordlege forstadane stort sett er kristne.
Byen har seks bispesete innafor bygrensene. Den maronittisk-katolske kyrkja har hatt eit bispesete sidan 1577, i dag under erkebiskop Paul Youssef Matar, den gresk-ortodokse kyrkja, under erkebiskop Elias Audi, den melkittisk-katolske kyrkja, under erkebiskop Cyril Salim Bustros. Han har òg den armensk-katolske kyrkja under Nerses Bedros XIX Tarmouni, i tillegg til den den kaldeisk-katolske kyrkja, som har vore i byen sidan 1957. Den syrisk-katolske kyrkja leia av Ignatius Joseph III Yonan held òg til i byen.
Beirut sentrum
Beirut sentrum eller Centre Ville er namnet på det historiske senteret i Beirut, det «yrande finansielle, komersielle og administrative senteret i landet.» Området er fleire tusen år gammalt og det tradisjonelle senteret for føretak, finans, kultur og fritid. Ombygginga av sentrum er eit av dei mest ambisiøse av dagens byutviklingar. På grunn av øydeleggingane som skjedde i sentrum under den libanesiske borgarkrigen, er det mykje nybygging og utvikling i sentrum som har gjort at det igjen har den kulturelle og økonmiske stillinga i regionen. Sidan den gong har Beirut sentrum utvikla seg til eit integrert business- og handelsmiljø og er igjen sentrum for økonomisk aktivitet i regionen.
Det samla arealet til sentrumsområdet er 4 690 000 kvadratmeter, og det meste består av bustadområde (1 924 000 kvadratmeter). Beirut sentrum består av over 60 hagar, torg og opne rom.
Sentrum har mange butikkar, restaurantar og underhaldning. Det er over 100 kafear, restaurantar, pubar og nattklubbar i sentrum og over 350 butikkar langs gatene. Beirut Souks har aleine over 200 butikkar og ei rekkje restaurant og kafear. Beirut Souks er den gamle mellomaldermarknaden i byen, nyleg renovert med det originale hellenstiske gatenettet, som karakteriserte den gamle souk-marknaden med historiske landemerke langs butikkgatene og bogegangane.
Økonomi
Beirut har ein økonomi som er tenesteorientert med bankvesen og turisme som hovudsektorane.
I eit område dominert av autoritære og militære regime, var den libanesiske hovudstaden generelt rekna som ein fristad for liberalisme, sjølv om det var eit vaklande eitt. Med hamna og flyplassen, i lag med den frie økonomien og valutasystemet, solid gullbasert valuta, bankløyndomslover, og gunstige skattar, vart Beirut eit finanssenter for arabisk rikdom, og mykje av det vart investert i bygg, handelsføretak og industri (hovudsakleg produksjon av tekstilar og sko, mat og trykking). Økonomien i Beirut er mangfaldig, inkludert forlagsverksemd, bankvesen, handel og forskjellige industriar. I tida etter det libanesiske sjølvstende, vart Beirut finanssenteret i regionen. Då oljeboomen starta i 1960-åra, vart dei Libanon-baserte bankane den største mottakaraen av oljepengane i Midtausten.
I hovudstaden ligg hovudkvartera til Banque du Liban, Den libanesiske sentralbanken, Beirut børs, Middle East Airlines, Dei sameinte nasjonane økonomiske sosiale kommisjon for Vest-Asia, Union of Arabs Banks, og Union of Arabs-børsen.
Turisme
Turistindustrien i Beirut har historisk vore ei viktig lokal næring og er det framleis i dag, både for byen og landet generelt. Før den libanesiske borgarkrigen var Beirut rekna som «Midtausten sitt Paris», der turistar kunne oppleve levantinsk Middelhavskultur. Den mangfaldige atmosfæren i Beirut og den gamle historia gjer han til ein viktig destinasjon som sakte vert bygd opp att etter uroa i fortida.
I følgje turiststatistikk for 2012 kom 34 % av turistane i Beirut frå statar i Den arabiske ligaen, 33% kom frå europeiske land (hovudsakleg Frankrike, Tyskland og Storbritannia), og 16 % frå Amerika (kring halvparten frå USA).
Det store bilfrie området i sentrum av Beirut er det viktigaste turistområdet i byen. Distriktet er ei blanding av bygningar med steinfasade med søylegater og alléar. Arkitekturen i området er ei blanding av fransk arkitektur og venetiansk-gotisk arkitektur blanda med arabesk og osmansk arkitektur. Distriktet består av gamle moskéar og krossfararkyrkjer, og avdekte restar og ruinar frå romartida. Distriktet har titals av restaurantar, kafear og pubbar, og mange butikkar, hovudsakleg i Beirut Souks. Hotell og høghus stå langs Den nye sjøsida, marinaen og promenaden.
Eit anna populært turistmål i Beirut er Corniche Beirut, ein 4,8 km lang promenade som går langs sjøsida av hovudstaden frå St. Georgbukta i nord til Avenue de Paris og Avenue General de Gaulle sør for byen. Det høgaste punktet langs promenaden ligg ved Raouché, eit bustadområde på ei stort, kvit, kalksteinsklippe med Raouchéklippene i sjøen utafor.
Hamragata er ei lang brusteinsgate mellom sentrum og Raouche-området. Gata har mange butikkar, restaurantar, bankar, gatehandlarar, kafear og aviskioskar, og eit yrande natteliv.
Raudskogen
Dyreliv
Raudskogen er eit av dei mest forureina områda i verda. Likevel har det vist seg som eit overraskande fruktbart habitat for mange utryddingstruga artar. Då området kring atomreaktoren vart evakuert skapte eit frodig og unikt dyrereservat. I BBC-dokumentaren Horizon i 1996 kan ein sjå fuglar som flyg inn og ut av store hol i strukturen kring den tidlegare atomreaktoren. Den langvarige påverknaden av det radioaktive nedfallet på dyre og plantelivet i regionen er ikkje fullt ut kjend, sidan planter og dyr har særs forskjellig og varierande radiologisk toleranse. Somme fuglar er observert med forkorta halefjør (som er til hinder for hekking). Ein har observert stork, ulv, bever og ørn i området.
Den nordatlantiske oscillasjonen
Den nordatlantiske oscillasjonen (NAO) er eit klimatisk fenomen i Nord-Atlanteren som består av svingingar i trykkskilnaden mellom lågtrykket ved Island og Asorehøgtrykket. NAO styrar styrken og retninga på vestavinden og stormbana i Nord-Atlanteren, og er knytt opp mot den arktiske oscillasjonen.
Skildring
Vestavinden bles på tvers av Atlanterhavet, og fører med seg varm og fuktig luft til Europa. Somme år er vestavinden kraftig, somrane kjølige, og vintrane milde og regnfulle. Om vestavinden ikkje hadde vore til, hadde ein hatt større temperaturskilnadar mellom sommar og vinter i Europa med heitebølgjer om sommare, iskalde vintrar og redusert nedbør. Lågtrykka som kjem inn mot Europa frå vest passerer nesten alltid nær Island, og ein kallar derfor dette lågtrykkssystemet for Islandslågtrykket. Samtidig har ein eit tilnærma permanent høgtrykk over Asorane, som styrer dei vestlege vindane inn over Europa. Trykkskilnaden mellom desse to trykksystema varierer frå år til år, og denne variasjonen vert kalla NAO. Ein stor skilnad mellom dei to systema fører til auka vestavind, og dermed kjøligare somrar, og mildare og våtare vintrar i nordlege delar av Europa, medan Sør-Europa får mildare somrar, og tørrare og kjøligare vintrar. I slike tilfelle har ein ein positiv NAO-indeks, NAO+. Når indeksen er negativ, NAO-, er vestavinden svakare på grunn av mindre trykkskilnad mellom trykksystema. Lågtrykka vil då gå mot sørlege delar av Europa, som får våtare og mildare vintrar, medan Nord-Europa får kjøligare og tørrare vintrar.
NAO påverkar vêret i større grad frå november til april, enn elles av året.
Raudskogen
I dag
I dag er strålingsnivåa i Raudskogen så høge som éin røntgen per time, men nivå på til millirøntgen per time er meir vanleg. Meir enn 90 % av radioaktiviteten i Raudskogen er konsentrert i jordsmonnet.
Snæfellsnes
Her ligg mellom anna vulkanen Snæfellsjökull, som vert rekna som eit nasjonalsymbol for Island. Med ei høgd på 1 446 meter over havet er han det høgaste fjellet på halvøya og har ein isbre på toppen. Ein kan sjå vulkanen frå Reykjavík på klåre dagar, ein avstand på om lag 120 km. Fjellet er òg kjend frå romanen Reisen til Jordas indre av den franske forfattaren Jules Verne.
Halvøya er òg åstad for Soga om Laksadøla og var fødestaden til dei vestnorrøne medlemmane av væringargarden, Bolli Bollasson. Andre historiske folk som levde i området i følgje sagaen var Guðrún Ósvífursdóttir, Bolli Þorleiksson og Snorre Gode.
Raudskogen
I dag
Naturen i området ser ikkje berre ut til å ha overlevd, men trivst på grunn av redusert menneskeleg innverknad. Sonen har vorte eit «radiologisk reservat», eit klassisk døme på ein uforskyldt park. Det er trudd at det har oppstått mutantar hos dyr i Raudskogen, men dette er ikkje bevist, utanom delvis albinisme hos svaler. I dag er ein mest uroa over forureininga i jorda med strontium-90 og cesium-137, som har ei halvveringstid på kring 30 år. Dei høgaste nivåa med cesium-137 er funnen i overflate laga av jorda, der dei vert absorbert av planter og insekt som lever der i dag. Somme forskarar fryktar at radioaktiviteten vil påverke området i fleire generasjonar framover.
Snæfellsnes
Området rundt Snæfellsjökull har vorte omgjort til nasjonalpark av den islandske regjeringa.
Av lokale fiskebygder og små tettstader på nordsida av Snæfellsnes har ein Rif, Ólafsvík, Grundarfjörður, Stykkishólmur og Búðardalur.
Nær Hellissandur står den høgaste konstruksjonen i Vest-Europa, radiomasta ved Hellissandur.
Beirut
Turisme
Gemmayzeh er det kunstnariske bohemiske kvarteret i Beirut, eit gammalt distrikt med mange smale gater og vakre, historiske bygg frå den franske tida. Nabolaget er kjend for dei trendy barane og pubane, kafeane, restaurantane og loungane. Dei fleste av dei ligg direkte på Rue Gouraud, hovudgata som skjer gjennom midten av distriktet. Gata, som er kalla opp etter den franske generalen Henri Gouraud, har vorte ei av dei mest trendy gatene i Beirut med mange dyre restaurantar og turistfasilitetar. Gata grensar til Saifi Village og går aust for sentrum av byen.
Mange av turistane er libanesarar som vender heim att, men mange kjem òg frå vestlege land. Kring 3 million turistar vitja byen i 2010; den tidlegare rekorden var 1,4 millionar i 1974.
Styre
Beirut er hovudstaden i Libanon og setet for regjeringa. Det libanesiske parlamentet, alle departementeta og dei fleste offentlege administrasjonane, ambassadane og konsulata. Styret av Beirut er ein av seks mohafazat (fleirtal av mohafazah, ei statleg regjering). Dei andre er Nord-Libanon, Libanonfjella, Sør-Libanon, Beqaa og Nabatiye.
Utdanning
American University of Beirut og Université Saint-Joseph (USJ) er dei eldste engelske of franske universiteta i landet. Det libanesiske universitetet er den einaste offentlege institusjonen for høgare utdanning i Beirut. I Beirut ligg òg Libanese American University (LAU).
Generaldirektoratet for høgare utdanning er ansvarleg for styret av universiteta og institutta i Beirut og heile landet.
Samferdsle
Den renoverte flyplassen i byen er Rafic Hariri internasjonale lufthamn, som ligg i dei sørlege forstadane. Beirut hamn, ein av dei største og mest kommersielle i det austlege Middelhavet, er ei anna importhamn. Som endestasjon kan ein nå Libanon med ferje frå Kypros via den nærliggande byen Jounieh eller med veg frå Damaskus via Beqaadalen i aust.
Beirut har mange bussamband til andre byar i Libanon og store byar i Syria, som Homs og hovudstaden Damaskus. Det er fleire offentleg samferdsleføretak som driv kollektivtrafikk i Libanon. Dei offentleg eigde bussane er driven av Office des Chemins de Fer et des Transports en Commun (OCFTC). BUssar for nordlege destinasjonar og Syria forlet Charles Helou stasjon.
Samferdsledepartementet kjøpte inn 250 nye bussar i 2012 for å tene regionane utafor hovudstaden betre og prøve å betre trafikktilhøva i Beirut.
Kultur
Kulturen i Beirut har utvikla seg under påverknad av mange forskjellige folk og sivilisasjonar, som grekarar, romarar, arabarar, osmanske tyrkarar og franskmenn. Den juridiske skulen i sentrum av Beirut var ein av dei første i verda og vert rekna som det leiande senteret for jus i Austromarriket.
Beirut var vertskap for toppmøta til Francophonie og Den arabiske ligaen i 2002, og i 2007 seremonien til Prix Albert Londres, som gjev pris til dugande fransktalande journalistar kvart år. Byen var òg vertskap for Jeux de la Francophonie i 2009. Same året vart han Verdsbokhovudstad av UNESCO.
Beirut har blitt kalla «festhovudstaden i den arabiske verda». Rue Monnot er internasjonalt kjend blant nattklubbgjengarar,
Museum
Nasjonalmuseet i Beirut er det største arkeologiske museet i Libanon. Det har kring 1 300 utstillingar frå førhistoriske tid til mamelukktida i mellomalderen. Det arkeologiske museet ved American University of Beirut er det tredje eldste museet i Midtausten, med gjenstandar frå Libanon og naboland. Sursock museum vart bygd av familien Sursock på slutten av 1800-talet som ein privat villa og så donert til den libanesiske staten. Det er no eit populært kunstmuseum. Robert Mouawad private museum nær Grand Serail-utstillingane i Beirut av Henri Pharaon si private samling av arkeologi og antikvitetar. Planet Discovery er eit teknisk museum for barn med interaktive eksperiment, utstillingar og konkurransar. Saint Joseph universitet opna Museum for libanesisk førhistorie i 2000, det første museeet for førhistoria i det arabiske Midtausten.
Media
Beirut er sentrum for fjernsyns-, avis- og bokforlagsindustrien.
Fjernsynsstasjonar basert i Beirut er mellom andre Télé Liban, LBC, ÓTV (Orange TV), MTV Lebanon, Télé Lumière, Future TV, New TV, NBN, ANB og Saudi TV 1og MBC 1, MBC 4, MBC Action, Fox, Al Jazeera, Rotana, OSN First, OSN News, Al Yawm og Arabic Series Channel.
Aviser i byen er mellom andre An-Nahar, Al Joumhouria, As-Safir, Al Mustaqbal, Al-Akhbar, Al-Balad, Ad-Diyar, Al Anwar og Al Sharq.
Aviser og magasin publisert på fransk er mellom andre L'Orient Le Jour (sidan 1971), La Revue Du Liban, Al Balad-French Version, Al Intiqad, Magazine L'Hebdo og La Commerce Du Levanten.
Engelske aviser publisert i Beirut er The Daily Star, Executive Magazine (vekentleg), Beirut Online, Beirut Times (vekentleg) og Monday Morning.
Sport
Den libanesiske hovudstaden var vertskap for Middelhavsleikane i 1959, FIBA Asia Champions Cup i 1999, 2000 og 2012, AFC Asian Cup i 2000, og FIBA Asia Cup i 2010. Beirut var vertskap for det sjette Jeux de la Francophonie i 2009. Beirut var òg vertskap for Dei panarabiske leikane i 1957, 1997 og 2015.
Beirut, med Sidon og Tripoli, var vertskap for AFC Asian Cup i 2001. Det er to stadion i byen, Camille Chamoun Sports City Stadium og Beirut Municipal Stadium.
Basketball er den mest populære idretten i Libanon. Fire basketball-lag frå Beirut spelar i den øvste divisjonen i landet.
Venskapsbyar
Beirut er venskapsby med
Mosvik kyrkje
Kyrkja er bygd på grunn frå Vinje bruk.
Bowiekniv
Bowiekniv er ei nemning som no vert nytta om langblada knivar. Opphavleg var bowiekniven ein kniv utforma av oberst James «Jim» Bowie etter ein kniv som opphavleg vart laga av James Black.
Jim Bowie var ein ven av Davy Crockett, og begge døydde under slaget ved Alamo i Texas då dei kjempa mot den meksikanske hæren.
Kniven er populær som våpen, og til friluftsliv, jakt og fiske.
Fedralandet
Fedralandet, mest kjend under fyrstelina Gud, signe vårt dyre fedreland, er ein salme skriven av Elias Blix. Han er blitt kalla Noregs «nasjonalsalme».
Elias Blix skreiv eit utkast til salmen på Lillehammer vinteren 1890, og han gjorde han ferdig på Fjellhaug i Aker sommaren etter. Han vart prenta same året i bladet Nordmannen.
Til vanleg vert det første og dei to siste versa sunge, ofte òg det andre eller tredje.
Salmen kom inn i Landstads kirkesalmebog gjennom Blix-tillegget Nokre Salmar, der han fekk nr 770. Han står i Norsk salmebok på nr 739.
Salmen blir spelt kvar søndag morgon på NRK P1.
Melodireferansen til salmen var «Den signede Dag, som vi nu ser», ein melodi skriven av C. E. F. Weyse.
Arnold Johansen
Arnold Carl Johansen var ein norsk kjemikar og næringsdrivar frå Buksnes i Nordland. Han representerte Nordland fylke på Stortinget 1950-53, vald for Høgre.
Far til Johansen var kjøpmann. Sjølv tok han i 1920 eksamen ved kjemilinja til Norges tekniske høgskole i Trondheim. Frå 1921 var han driftsingeniør i Lofoten kemiske fabrikker, eit firma han overtok i 1937 og dreiv til det vart avvikla i 1940. Frå 1937 og livet ut var han elles medeigar og leiar av firmaet L. Blix & Co i Stamsund. Styreformann i Stamsund sparebank 1932-36 og 1954-57.
Johansen var medlem i Hol heradsstyre frå 1922 til 1950. Hausten 1949 vart han vald til stortingsrepresentant for Høgre og Nordland, fireårsbolken 1950-53 hadde han såleis sete i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Johansen drukna under bading.
Jonsokdagen
Springaren Jonsokdagen er ein gamal slått i Valdres, og høyrer til Ringestadspelet frå Vestre Slidre. Slåtten har og for det meste vore nytta i Valdres, men det er registrert variantar i Sogn og i Sigdal.
Slåtten har røter attende til 1700-talet i Valdres.
Variantgruppa
Slåtten har katalognr 495 (band VI) i Hardingfeleverket. Langt dei fleste variantane er skrivne ned i Valdres.
Malyj Fontan-neset
Malyj Fontan-neset (Vesle Fontan, ukrainsk Мис Малий Фонтан) er eit nes sentralt i Odessabukta. Det ligg i sentrum av Odessa ved Arkadiastranda. Den hydrobiologiske stasjonen til Odessa universitet ligg på neset.
Baden-Baden
Baden-Baden er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 52 000 innbyggjarar. Byen ligg på vestsida av Schwarzwald ved breidda av elva Oos i landkreisen Karlsruhe.
Historie
Kjeldene i Baden-Baden var kjende alt for romarane og grunnlegginga av byen referer til keisar Hadrian i ein inskripsjon, som er noko tvilsam. Staden fekk namnet Aurelia Aquensis til ære for Aurelius Severus. Det er framleis mogeleg å sjå bitar av dei antikke skulpturane i byen, og i 1847 vart restane av eit godt bevart romersk dampbad oppdaga like nedanfor Neues Schloss.
Byen vart kalla Baden i mellomalderen. Frå 1300-talet til slutten av 1600-talet var Baden-Baden residens for markgrevane av Baden, som gav namn til byen. Dei budde først i Schloss Hohenbaden (det gamle slottet), som ein kan sjå ruinane av på ein ås over byen, men i 1479 flytta dei til Neues Schloss, som ligg i ei åsside nærmare byen, og som er kjend for den underjordiske fangekjellaren. Under trettiårskrigen vart Baden-Baden hardt råka, særleg av franskmennene som plyndra byen i 1643 og brende han til grunnen i 1689. Markgreven Ludvig Vilhelm flytta til Rastatt i 1706.
I 1931 fekk byen offisielt det doble namnet Baden-Baden (ei kort form av «Baden i (delstaten) Baden»). Byen slapp unna utan øydeleggingar under begge verdskrigane. Under den andre verdskrigen låg det ein underavdeling av Flossenburg konsentrasjonsleir i byen. Etter krigen vart Baden-Baden hovudkvarter for dei franske okkupasjonsstyrkane i Tyskland og ein leir for tvangsflytta folk.
Den russiske forfattaren Fjodor Dostojevskij skreiv «Igrot» (Spelaren) medan han var avhengig av å spele på Baden-Baden Casino.
Happenings Ten Years Time Ago
«Happenings Ten Years Time Ago» er ein song av The Yardbirds og den første og einaste singelen deira som hadde både den framtidige Led Zeppelin-gitaristen Jimmy Page i lag med Jeff Beck. Page hadde nyleg erstatta bassisten i The Yardbirds, Paul Samwell-Smith. John Paul Jones, som seinare danna Led Zeppelin i lag med Page, spelte bass på denne songen.
«Happenings Ten Years Time Ago» vart stemnd fram av lesarane som den tredje beste psykedeliske songen nokon sinne i Record Collector.
Dagny Juel
Dagny Juel var ein norsk kunstnar, forfattar og dramatikar. Ho vart fødd i Kongsvinger, og var den andre av dei fire døtrene til legen Hans Lemmich Juell og Minda Juell, fødd Blehr.
I 1901 vart Juel skoten og drepen av Wladyslaw Emeryk på eit hotellrom i Tbilisi i Georgia. Det er uklart kvifor Emeryk gjorde dette, men han skal ha vore forelska i Juel.
Dagny, ein polsk-norsk film om Dagny Juel regissert av Haakon Sandøy, blei laga i 1978.
Verk
I tillegg: fem prosalyriske tekstar og 14 dikt.
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Nord-Kasakhstan oblast
Nord-Kasakhstan (kasakhisk Солтүстік Қазақстан облысы, Soltüstik Qazaqstan oblysy) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Petropavlovsk, som har 193 300 innbyggjarar og sjølve oblastet har om lag 665 800 innbyggjarar.
Det grensar til Russland i nord, og til dei tre oblasta Akmola oblast i sør, Pavlodar oblast i aust og Kostanaj oblast i vest. Oblastet har eit areal på 90 040 km², som er det fjerde minste i landet. Elva Isjim, ei sideelv til Irtysj, renn frå Karagandy til Russland gjennom Nord-Kasakhstan.
Folkets frigjeringshær
Folkets frigjeringshær er nemninga på dei væpna styrkane til Folkerepublikken Kina og det rådande partiet i riket, Kinas kommunistparti. Folkets frigjeringshær består av fem våpengreiner; Hæren, Marinen, Flyvåpenet, Rakettvåpenet og Strategisk hjelpestyrke. Styrkane i landet fordelar seg over fem ulike geografiske einingar. Folkets frigjeringshær er verdas største militære styrke, basert på det nest høgste forsvarsbudsjettet i verda.
Folkets frigjeringshær vert leia av det sentrale militærrådet. Frigjeringshæren og rådet er formelt sett underlagt prinsippet om sivil kontroll, men i praksis vert prinsippet gjennomført på eimn måte som sikrar kommunistpartiet full kontroll over styrkane. Øvstkommanderande er formannen i det sentrale militærådet, oftast generalsekretæren i Kinas kommunistparti.
Bjørn Bjørnevik
Bjørn Martinius Bjørnevik var ein norsk skodespelar, teatersjef og dramatikar.
Bjørn Bjørnevik blei teken opp som elev ved Det Norske Teatret i 1923 og blei verande fram til 1926. Der medverka han i både folkemelodiar og drama i til saman ni roller, men fekk i røynda aldri sin verkelege debut. I 1928 skipa han sitt eige teater, Bjørnevik Teater, som spelte på ulike stader i Oslo. Elles baserte teateret seg på turnèverksemd. Teateret eksisterte fram til 1952, og i løpet av denne tida var fleire av Noregs mest kjente skodespelarar innom Bjørnevik Teater. Mellom desse var Kari Diesen, Arne Lie, Kolbjørn Brenda, Birger Løvaas, Willie Hoel, Astrid Schwab, Bjarne Bø og Rolf Søder. Dei to sistnemnte debuterte hjå Bjørnevik i høvesvis 1929 og 1944. Mange skodespelarar som seinare var del av Komedieteateret i Bergen byrja hjå Bjørnevik, mellom dei Lars Nygard, som var sjef i Komedieteateret i 1933-1945.
Bjørnevik hadde ambisjonar om eit litterært teater og sette opp fleire stykkje av Henrik Ibsen, mellom desse Peer Gynt, Brand og Hærmenderne på Helgeland. Stykkje av forfattarar som Stein Balstad, Cora Sandel og George Bernard Shaw blei òg sette opp. Etterkvart kom folkemelodiar til å setje mest preg på reportoaret, med Bjørnevik sjølv som den mest spelte forfattaren. Heile ti komediar av Bjørnevik blei vist på scena.
Via Appia
Via Appia eller den appiske vegen var ein romarveg som utgjorde den viktigaste vegen sørover frå Roma. Han har namn etter Appius Claudius Caecus, som var censor i 312 f.Kr.
Appius Claudius Caecus anla det første stykket av vegen frå Roma til Capua, ei strekning på 211 kilometer. Kring 224 f.Kr. blei vegen forlenga til Brindisi (Brundisium) via Benevento (Beneventum) og Taranto. Heile vegen var dermed over 50 mil lang, med 192 kilometer brulagde. Frå 100-talet f.Kr. var heile strekninga brulagd.
Via Appia var den viktigaste blant dei romerske vegane, og blei difor kalla regina viarum «dronninga blant vegane». Den førte frå Roma over Capua til Brindisi. Roma låg i sentrum av det største imperiet verda nokosinne hadde sett. Imperiet vart halde saman av eit enormt system av vegar, som strålte ut frå Roma. Den første romerske vegen som vart bygd var Via Appia, konstruert i 312 f.Kr. av konsulen Appius Claudius. Denne vegen demonstrerer konstruksjonsteknikkane som vart nytta for dei 290 000 km med romerske vegar som seinare vart bygd: Eit underlag av kompakt jord vart dekt med eit tynt lag av stein og mørtel. Over denne mørtelen låg eit gruslag, og på toppen av dette vart det lagt ut eit dekkja av steinheller. Ifølgje Preoccupies vart dei mangekanta steinhella på Via Appia sammenføyd med så stor omsut at «det såg ut som dei ikkje var lagast av menneske, men av naturen sjølv».
Via Appia forbatt Roma med Sør-Italia, og var sjølve hovudvegen mot Hellas og Austen. Restar av den 560 km lange vegen finst enno i dag i si opphavlege form. I romartida blei kriminelle krossfesta langs vegen. Over 6 000 blei avretta samtidig etter at slaveopprørleiaren Spartakus frå Spartakusopprøret vart overvunnen. Krossane stod med 70 meters mellomrom på kvar side av ei 200 km lang strekning av vegen. I dag ligg enno nokre av mausolea til rike romarar langs denne brusteinsdekka vegen.
Aslaug Vaa
Aslaug Vaa var ein norsk lyrikar og dramatikar.
Bakgrunn
Aslaug Vaa var fødd på fjellgarden Nystog i Rauland i noverande Vinje kommune i Telemark som dotter av Tor Aanundsson Vaa (1864–1928) og Anne Marie Roholt (1866–1947). Då ho var fire år gammal flytta familien til Kviteseid der ho vart buande fram til studietida. Ho var syster til bilethoggaren og målaren Dyre Vaa. Gjennom oldemora Signe Jore var ho tremenning til Eivind Groven og Tarjei Vesaas.
Vaa studerte fransk litteratur og kunsthistorie ved universitet i Paris og teaterhistorie ved universitetet i Berlin. Etterpå arbeidde ho ei tid som lærar og journalist.
1706
1706 (romartal MDCCVI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I den svenske kalenderen var det eit normalår som byrja på ein måndag.
Aslaug Vaa
Bakgrunn
Alsaug Vaa var gift med psykologen og filologen Ola Raknes frå 1911 til 1938. Ho var mor til bilethoggaren Anne Raknes og lyrikaren Magli Elster, og mormor til Jon Elster.
Forfattarskap
Vaa debuterte som lyrikar i 1934, 45 år gammal. Den fyrste samlinga heitte Nord i leite. Ho skreiv også skodespel og omsette bøker til nynorsk, blant anna Jungel-boki.
For den omsetjinga fekk ho Melsom-prisen i 1935. Ho fekk kunstnarløn frå 1955.
Tolkingar
I 2001 framførte Odd Nordstoga og Øyonn Groven Myhren tingingsverket Nivelkinn bygd på Aslaug Vaa sin diktsyklus av same namn frå Nord i leite på Telemarksfestivalen. Oppføringa vart teken opp og gitt ut på plate, og vann Spellemannprisen 2002.
Awarua Wetland
Awarua Wetland er eit 20 000 hektar stort våtmarksområde i regionen Southland på New Zealand. Staden, som opphavleg hadde eit areal på om lag 3 500 hektar, vart utpeika til å vera av internasjonal interesse etter Ramsar-konvensjonen, og oppretta som ramsarstad i 1976, under namnet Waituna Wetlands Scientific Reserve.
Dette våtmarksområdet er unikt på New Zealand, då det også omfattar privateigd grunn (familiane Gamble, Nicol og Rance).
I det nordaustlege hjørnet til Toetoes Wetlands ligg eit område med naturleg buskvokster på om lag 25 hektar, som saman med andre kratt-tilvaksne område i nærleiken er tillagt verneorganisasjonen QEII Trust (Queen Elizabet II National Trust) av familien Nicol. Sjølv om dette området eigentleg ikkje er «ekte» våtmark, er det eit område med naturleg vegetasjon, der ein umodifisert bekk renn frå våtmarka gjennom dette upåverka området inn i Mataura-elva. Det er ein liten fristad for den minkande førekomsten av naturleg ferskvassfisk.
Intensivt landbruk i i tilsigsområdet til våtmarka har ført til uro for at Waituna Lagoon, som er ein del av våtmarksområdet, snart kan koma til å lida under eutrofiering.
Anwar Sadat
Anwar Sadat var ein egyptisk offiser og politikar, og tok over som president av Egypt etter at Gamal Abdel Nasser døydde i 1970.
Egypt under Sadat og Syria starta Jom kippur-krigen mot Israel i 1973. Det overraskande åtaket gav den egyptiske hæren eit fotfeste på Sinai-halvøya, og gjorde Sadat til ein helt i Egypt og den arabiske verda. Medan Israel prøvde å driva dei ut att, innførte Tryggingsrådet i SN våpenkvile. Egypt og Israel gjekk deretter inn i forhandlingar som til slutt førte til at dei to landa anerkjende kvarandre og inngjekk fred. I 1977 reiste han sensasjonelt til Israel, som den første egyptiske leiaren. Sadat vitja Jerusalem og heldt tale for den israelske folkeforsamlinga Knesset. For fredsavtalen fekk Sadat og den israelske statsministeren, Menachem Begin, Nobels fredspris.
Sadat fjerna seg frå Nasser-politikken gjennom å innføra fleirpartisystem og økonomisk liberalisering, noko som opna for privat investering, men også førte til folkeoppstand då priskontrollen på brød vart oppheva i 1977. Under Sadat braut Egypt med Sovjetunionen og knytte seg tettare til USA. Landet, som tidlegare hadde vore sett på som ein leiar av arabarverda, blei ekskludert frå Den arabiske ligaen.
I februar 1981 fekk egyptiske styresmakter nyss om planar frå Al-Jihad eller Egyptisk islamsk jihad om å utføra ein islamistisk revolusjon i landet. I september det året gav Sadat ordre om å arrestera over 1&nbso;500 menneske, både medlemmer av Al-Jihad og koptiske leiarar, aktivistar og intellektuelle med ulik ideologisk bakgrunn.
Sadat vart drepen den 6. oktober 1981 under ein militærparade i Kairo til minne om sigeren i 1973. Fleire attentatsmenn kasta granatar og skaut mot plattforma han stod på. Elleve andre blei drepne i åtaket og tjueåtte blei skadde. Drapsmennene var leidd av Al-jihad medlemmen Khalid Islambouli.
Vestkystrap
Vestkystrap er ei form for hiphopmusikk frå vestkysten av USA, og då hovudsakleg California. Stilistisk delar han seg i to hovudbolkar, gangsta-rap (med g-funk og hyphy som viktige subsjangrar) og undergrunnsrap. Gangsta-rappen her skil seg frå austkyst-gangsta-rappen med at det ofte er mindre kompleks rapping, tungt funk-inspirert og ofte synthbasert produksjon og jamt over meir avslappa stemning. Undergrunnsscena her ligg nærare austkysten med mykje såkalla kreativ sampling og meir kompleks rapping.
I dei seinare åra har rolla vestkysten tradisjonelt har hatt i hiphop vorte overteken av Sørstatane.
Historie
Midtvegs på 80-talet tok vestkystrappen to hovudretningar, electro-hop og gangsta-rap. Electro-hoppen var lettbeint dansemusikk i grenselandet mellom hiphop og tekno, medan gangsta-rappen var røyndomsskildringar frå gatemiljøa, som særleg i Los Angeles var prega av konflikten mellom dei to gjengane Bloods og Crips. Ein sentral figur i begge retningane var produsenten og rapparen Dr. Dre, som var med i dei leiande gruppene World Class Wreckin' Cru (electro-hop) og N.W.A (Niggaz With Attitude, gangsta-rap). Electro-hoppen døydde likevel fort ut.
N.W.A var, saman med m.a. Ice-T, Above the Law og Compton's most wanted pionerar innanfor gangsta-rappen. Dei fem medlemmane kalla seg Eazy E, Ice Cube, Dr. Dre, MC Ren og DJ Yella, og var saman kanskje den mest innflytnadsrike gruppa innanfor hiphoppen. På grunn av dårlege kontraktar gjekk bandet i oppløysing etter få år, men fleire av medlemmane fekk suksessfulle solokarrierar.
Ice Cube forlet gruppa først, i 1990, og starta ein vestkystversjon av den politiske rappen Public Enemy og KRS one dreiv med på austkysten, i tett samarbeid med førstnemnde. Seinare vart rolla som vestkystens viktigaste politiske rappar teke over av Paris.
Dr. Dre forlet gruppa året etter, og starta opp Death Row Records saman med livvakta si Suge Knight. Her skapte han med albumet «The Chronic» ein ny sound, den såkalla gangster-funken eller g-funken. I tillegg til Dre sjølv var artistar som Snoop Doggy Dogg (seinare berre Snoop Dogg), Tha Dogg Pound, Warren G og Nate Dogg sentrale i denne rørsla.
Eit mellomledd mellom desse to retningane var Digital Underground-medlemen 2Pac, som på same måte som Ice Cube kombinerte gangster-mentalitet med politisk medvit. Han enda opp på Death Row Records i 1995, og døydde året etter då han vart skoten i Las Vegas. Det er omtrent på denne tida vestkystrappen si stordomstid er over, då Death Row Records heldt på å gå i oppløysing.
Det er òg no skiljet mellom gangsta-rappen og undergrunnsrappen tek form. Ei bølgje av uavhengige Los Angeles-plateselskap gjev ut musikk med artistar som Blackalicious, Jurassic 5, The Coup, Zion I og Dilated Peoples. Likevel heldt gangsta-rappen seg som den dominerande subsjangeren.
No om dagen opplever vestkystrappen ein renessanse, salstalsmessig med Compton-rapparen The Game (som vert produsert av Dr. Dre), E-40, Ice Cube og Tha Dogg Pound og musikalsk med Hyphy-bølgja til m.a. Keak da Sneak, Rick Rock & The Federation og E-40. Dette kjem sannsynlegvis av ei rekke personar (ikkje minst Snoop Dogg) sin innsats og arbeid for å samla kysten og skapa einskap.
Nikolaj Rimskij-Korsakov
Nikolaj Andrejevitsj Rimskij-Korsakov var ein russisk komponist. Han var lærar i harmoni og orkestrering. Han er spesielt kjend for å bruke eventyr som tema, og for den uvanlege evna i orkestrering, som kan ha vore prega av synestesien hans.
Liv og virke
Rimskij-Korsakov blei fødd i byen Tikhvin, 200 kilometer aust for St. Petersburg, i ein aristokratisk familie. Han viste musikalske evner frå tidleg alder, men studerte ved Det russiske kongelege marine-gymnasiet i St. Petersburg og slutta seg seinare til den russiske marinen. Det var først då han møtte Milij Balakirev i 1861 at han begynte å konsentrere seg meir seriøst om musikk. Balakirev oppmuntra han til å komponere. Gjennom Balakirev møtte han òg andre komponistar i gruppa som seinare kom til å bli heitande «Den mektige handfullen», betre kjend som «Dei fem». I marinen fullførte Rimskij-Korsakov sin første symfoni (1861-1865). Symfonien er somme gonger påstått å vere den første symfonien av ein russar, men Anton Rubinstein komponerte sin første symfoni i 1850. Før han sa nei til å bli offiser i 1873 fullførte han òg den første versjonen av sitt velkjende orkesterstykkje Sadko (1867) og operaen Jomfrua frå Pskov (1872). Desse tre verka er av fleire tidlege verk som komponisten reviderte seinare i livet.
Det symfoniske diktet Scheherazade er berømt, men det er truleg interludiet «Humlens flukt» frå operaen Tsar Saltan Rimskij-Korsakov er mest kjend for.
Halvor Floden
Halvor Floden var ein norsk forfattar fødd i Trysil. Han skreiv bøker for born og ungdom.
I 1934 fekk han Melsom-prisen. Han fekk kunstnarløn frå 1950.
Han mottok tredjepremie i Kulturdepartementets premiering av barne- og ungdomslitteratur i 1950 for Vi er vener, og i 1952 fekk han tredjepremie for Trond og venene hans.
ALH 84001
ALH 84001 eller Allan Hills 84001 er ein meteoritt som vart funnen i Allan Hills i Antarktis den 27. desember 1984 av ein USA-amerikansk meteoritt ekspedisjon. Ein trur at meteoritten kjem frå Mars. Då han vart oppdaga var massen 1,93 kg. Meteoritten vart verdskjend i 1996 då forskarar annonserte det dei meinte kunne vere bevis etter mikroskopiske fossil etter bakteriar frå Mars.
Steinen er truleg ein av dei eldste i solsystemet og vart truleg danna av smelta stein for 4,1 milliardar år sidan. . Ein trur at steinen vart broten sund under eit kraftig meteorittnedslag på Mars for 3,9 til 4,0 milliardar år sidan, men vart liggande på planeten. Han vart seinare kasta opp frå overflata av eit anna nedslag for kring 15 millionar år sidan, og kom ned på jorda for om lag 13 000 år sidan. Desse tala har ein kome fram til med radiometrisk datering.
Om funna på meteoritten verkeleg er teikn på liv på Mars, kjem av abiotiske prosessar på Mars eller er forureina på jorda etter nedslaget, er ein prosess som framleis pågår.
Velykyj Fontan-neset
Velykyj Fontan-neset (Store Fontan ukrainsk Мис Великий Фонтан, russisk Мыс Большой Фонтан) er det sørlegaste punktet i Odessabukta i Ukraina. Det ligg heilt sør i byen Odessa.
Awanui
Awanui er ein elve- og hamneby som ligg sju km nord for byen Kaitaia i regionen Northland på New Zealand. Han ligg sør for halvøya Aupouri Peninsula i Far North District. Elva Awanui River renn nordover til Rangaunu Bay. Fram til 1920-åra vart kauritømmer og -harpiks frå Kaitaia transportert til kysten gjennom Awanui.
Riksvegane State Highway 1 og 10 kryssar kvarandre i Awanui.
Byen vert rekna som innfallsport til dei populære utfartsstandane Ninety Mile Beach og Cape Reinga. Ein av dei største turistattraksjonane i Awanui er Ancient Kauri Kingdom, eit museum og kunsthandverkssenter med vektlegging på førekomst og bruk av kauri.
Innbyggjartalet var 351 i folketeljinga i 2006, ein nedgang på 18 frå 2001.