cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Undredal stavkyrkje
Historie
Kyrkja er første gong nemnt i skriftlege kjelder på 1320-talet, då som capellam beati Nicolai de Undradal. I 1665 vert det nemnt svalgangar på kyrkja, som då måtte vølast. I 1722 blei svalgangane kring kyrkja fjerna og dei første vindauga vart sette inn. Kyrkja vart dette året skildra som "en ældgammel og liden Stavkirke" med "Taarn paa". Kring 1850 vart våpenhuset og siste del av skipet påbygd. Kyrkja vart òg måla kvit innvendig. På slutten av 1800-talet trudde ein at den gamle stavkyrkja var riven, og at kyrkja som stod i Undredal var bygd ein gong etter 1722. Lorentz Dietrichson hadde ikkje vore i Undredal og baserte seg berre på skriftlege kjelder. Først tidleg på 1900-talet vart det oppdaga at det faktisk var den gamle stavkyrkja som framleis stod. Etter ei stor ommvøling i 1961 vart den kvite målinga vaska av og dei originale måleria kom til syne att. Kyrkja vart òg restaurert i 1984, med nytt kyrkjegolv, og ny bordkledning utvendig. Seinare vart òg taket og kyrkjetårnet reparert. Ved fleire høve har det vore planar om flytting av kyrkja, sist gong var i 1913, men flytting vart det ikkje noko av.
Kyrkja er soknekyrkje i Undredal sokn i Sogn prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg ho i Aurland prestegjeld.
Thor-Christian Ebbesvik
Christian Ebbesvik er ein norsk motorsportutøvar. Ebbesvik har køyrd i det britiske meisterskapen i Formel Ford og det spanske Formel 3 meisterskapen. som han vann i 2007. Same året vart han er den første nordmannen som har køyrd ein GP2-bil, under testkøyring for eit spansk GP2-lag på Jerez-bana.
Ekstremvêret Ask
Ask er eit varsla ekstremvêr utstedt 24. januar 2010 for Nordland, Troms og Finnmark. Åsaka er venta kraftig vind, opp mot sterk storm (30 m/s), 26. januar.
Dette var det første ekstremvêret i 2010 og det første sidan Yngve i desember 2008. Det var ingen ekstremvêr i 2009, som var første året utan ekstremvêr sidan Meteorologisk Institutt starta ekstremvêrvarslinga i 1994.
Vêrsituasjonen
Eit høgtrykksområde strekte seg frå Vest-Russland, over Sør-Skandinavia til Dei britiske øyane. Dette pressa lågtrykka frå Atlanterhavet i ein nordaustleg bane mot Island og vidare mot Barentshavet. Som under ekstremvêret Narve var det ikkje lågtrykket i seg sjølv som var særskild kraftig, det hadde berre eit trykk på kring 975-980 hPa. Høgtrykket hadde derimot eit trykk på kring 1040-1045 og den store trykkskilnaden mellom dei to systema på kring 60 hPa førte til at mykje luft skulle mellom dei på ein gong. Dette gav kraftig vind over store område. I motsetnad til Narve, som òg førte med seg særs kald luft frå Sibir, var lufta denne gongen mild og førte til regnvêr i lågareliggande strøk.
Verknad
Stormen vart ein del svakare enn venta og berre eit fåtal stader målte vind opp i full storm. Ein fjelltopp på Andøya, målte riktig nok sterk storm. Vinden medførte enkelte materielle skadar, og tak vart rive av hus i Kasfjord utanfor Harstad, i Lofoten og på Senja.
Fleire hurtigbåtruter i Nordland vart kansellerte på grunn av kraftig vind.
I Finnmark vart det meldt om enkelte båtar som hadde slite seg frå fortøyningane og i Kjøllefjord om lause takstein. Elles vart fleire vegar stengde medan uvêret stod på.
Meteorologane fekk i ettertid kritikk for å ha gått for breitt ut med dette ekstremvarslet.
Isbor
Isbor er ein bor som vert nytta til å bora hol i isen for å fiska. Tidlegare var det vanleg å hogga hol med ei øks eller ein barkspade. Føremone med å nytta isbor er at det går snøggare og lettare å koma gjennon isen. Isbor vert i stor grad nytta for isfiske på vatn, men òg i nokon grad for isfiske på tilfrosne fjordar.
Anetta Garathun
Anetta Garathun var ein norsk forleggjar og mediekvinne. Ho dreiv Garathuns Forlagsbokhandel i dåverande Kristiania i seks år, mellom 1894 og 1902.
Garathun stod for utgjevinga av 8 bøker på landsmål i tida ho dreiv forlag og bokhandel. Ho stod òg for utsendingar for Det norske Samlaget og tidsskriftet Syn og Segn. Seinare var ho tilsett som annonsesamlar for Vor Tid.
Pirin
Pirin (bulgarsk: Пирин) er ei fjellkjede sørvest i Bulgaria omkring. Den høgaste toppen er Vihren på 2 914 moh. Fjellkjeda strekkjer seg 40 km nordvest-søraust, og er om lag 25 km brei. Det meste av kjeda ligg innanfor nasjonalparken Pirin nasjonalpark.
Pirin er kjend for eit rikt dyre- og planteliv. Mykje av område er skogkledd med den beste barskogen i Bulgaria, mellom anna artar som ein berre finn på Balkan, som makedonsk furu, bosnisk furu og bulgarsk gran. Av dyr finn ein mellom anna ulv og brunbjørn.
Byen Bansko, ein viktig turist- og vintersportstad, ligg på nordaustsida av Pirin. Byen Razlog ligg i ein dal mellom Pirin i sør og Rilafjella i nord.
Geografi
Pirin er det nest høgaste fjellområdet i Bulgaria etter Rila (2 925 m), og det sjette høgaste i Europa etter Kaukausus, Alpane, Sierra Nevada, Pyrneane og Etna. Fjellkjeda dekkjer eit område på 2 585 kvadratkilometer og har ei middelhøgd på 1 033 m. Pirin ligg sørvest i landet mellom elvene Struma og Mesta, og grensar til Rila i nord ved Predelryggen (1 142 m) og til fjellet Slavjanka i sør ved Parilskaryggen (1 170 m). Avstanden mellom desse to punkta er 60 km frå nordvest til søraust, og den maksimale breidda er 50 km frå landsbyen Sadanski til landsbyen Obidim. Andre nabofjell er Vlahina, Malesjevo, Osogovo og Ograzjden i vest, i tillegg til Rodopifjella i aust.
Geologisk og geografisk er Pirin delt inn i tre delar: Ein nordleg, ein sentral og ein sørleg del.
Geologi og fjelltoppar
Pirin vart danna under Tertiærtida. Hevinga av fjellkjeda skjedde i steg med lange rolege periodar i mellom. Under Kvartærtida byrja isbrear å dekkje delar av fjella, og desse danna flotte alpine kantar, morenefelt og vertikale fjellveggar. Isen danna òg mange av dalsøkka der ein i dag finn mange fjellvatn.
Vatn og innsjøar
Pirin er kjend for å innehalde mykje vatn. Mange elvar har sitt utspring i fjella og dei høyrer til nedslagsfeltet til Struma og Mesta, og hovudryggen er vasskiljet mellom desse to nedslagsfelta. Elvane som renn ned frå fjellet er korte, turbulente og ofte med stor vassføring, og fleire av dei dannar fossefall, som den 12 meter høge Popinolasjki-fossen.
Større elvar som munnar ut i Mesta er:
Større elvar som munnar ut i Struma er:
Ein av dei mest naturskjønne delane av landskapet til Pirin er 176 krystallklåre fjellvatn, som vert kalla augene til fjellet i bulgarske segner. Dei fleste av dei ligg i flotte dalsøkk rundt høge snødekte fjelltoppar. Det største vatnet er Popovo, som òg er det djupaste i Pirin. Andre vakre vatn er Banderisjkisjøane, Valjavisjkisjøane, Vasilasjkisjøane, Vlahinisjøane, Kremenskisjøane, Samodivskisjøane og Sinanisjkosjøane. Desse sjøane er svært populære hos turistar. Det største vatnet i Pirin er den fjerde største innsjøen i Bulgaria. Den høgastliggande innsjøen er òg den høgaste på Balkan.
Dei største og viktigaste innsjøane i fjellkjeda er:
Det finst òg fleire vatn som ikkje er del av nokre grupper, som Sinanisjko, Bezbozjko og Dautovo.
Det finst òg små isbrear i Golemija Kazan (Den store gryta) under Vihren (90x40 m) og Kamenitsa.
Natur
Pirin har eit rikt og variert dyre- og planteliv. Ein har funne meir enn 1 300 planteartar opp til no, som er om lag 1/3 av alle planteartane som finst i landet, 320 lavartar, fleire hundre algeartar. Det finst 18 endemiske planteartar i området, inkludert pirinvalume, pirinmjødurt, pirintimian, David kongslys og andre. Mange planter er ekstremt sjeldne og verna, som den vakre edelveisen. Vegetasjonen er vertikalt inndel i tre soner: Tre, subalpint og alpint. Nedanfor trelinja finn ein hovudsakleg bartre som europeisk svartfuru, furu, makedonsk furu, bosnisk furu, gran og bulgarsk gran, og desse strekkjer seg opp til om lag 2 000 meter. Opp til 2 500 meter er den subalpine sona, der ein stort sett har fjellfuru og einer, og storleiken minkar med høgda. Den alpine sona byrjar ved om lag 2 500 meter og er stort sett dekt av gras, mose, lav og blåbær. Rundt elvane og innsjøane er barneorm meir vanleg. Det mest vidkjende treet i Pirin er Baikusjevs furu, kalla opp etter skogvaktaren som først fann det. Dette treet er meir enn 1 300 år gamalt, og er dermed like gamalt som Bulgaria. Det er meir enn 2 000 virvellause dyr (edderkoppar, tusenbein, insekt, sniglar) og 250 virveldyr. Av dei siste finn ein 177 forskjellige fugleartar, 45 pattedyr og berre 6 fiskeartar. Mange av desse er utryddingstrua og treng særskild vern, som kongeørn og tretåspett. Det mest vanlege dyret er gemse, brunbjørn, ulv, rådyr, rev, ørn og falk og tiur.
For å verne om det rike dyrelivet i fjellet vart Vihren nasjonalpark oppretta i 1962, som fekk namnet Pirin nasjonalpark i 1975. Det har eit areal på 403,32 km². Parken vernar dei største skogane med makedonsk og bosnisk furu i landet, i tillegg til mange sjeldne og endemiske artar. Det finst fleire naturreservat som utgjer 15 % av det totale arealet. Nasjonalparken vart ein del av UNESCO si verdsarvliste i 1983.
T.S. Eliot
Thomas Stearns Eliot, kjend som T. S. Eliot, var ein amerikansk-engelsk diktar, dramatikar og litteraturkritikar. Han var viktig innan modernismen i engelsk litteratur, og er best kjend for det omfattande diktet The Waste Land. T.S. Eliot fekk Nobelprisen i litteratur i 1948 og blei tildelt den amerikanske Presidentens fridomsmedalje i 1964. Eliot var fødd i USA, men døydde i London som britisk statsborgar.
Liv
T.S. Eliot var fødd i Saint Louis i den amerikanske delstaten Missouri i ein framståande familie, som son av diktaren og sosialarbeidaren Charlotte Champe, fødd Stearns, og forretningsmannen Henry Ware Eliot. Thomas Stearns Eliot, som var kalla opp etter morfaren Thomas Stearns, var den yngste av seks sysken.
Etter eit førebuande år ved Milton Academy i Massachusetts studerte Eliot ved Harvard frå 1906 til 1909. Deretter studerte han i eitt år ved Sorbonne i Paris og reiste rundt i Europa. Han blei kjend med Scofield Thayer, som seinare skulle gje ut The Waste Land, då han var ved Milton, og knytte eit livslangt vennskap med forfattaren Conrad Aiken ved Harvard. Her gjorde han seg også kjend med diktarar som Laforgue, Arthur Rimbaud og Verlaine, og las The Symbolist Movement in Literature av Arthur Symons.
I 1911 byrja Eliot på ei doktorgrad i filosofi ved Harvard, og fekk eit stipend til å vitja Merton College i Oxford i 1914. Året etter gifta han seg med engelske Vivienne Haigh-Wood, eit noko overilt ekteskap som enda med separasjon.
Etter Oxford flytta Eliot til London, der han livnærte seg gjennom å skriva bokmeldingar og halda foredrag. Han fekk ei stilling ved Lloyds Bank i 1917, men flytta til utgjevarane Faber and Gwyer i 1925. I London og Paris hadde han omgang med nyskapande kunstnarar som Wyndham Lewis og modernistiske forfattarar som Ezra Pound, James Joyce og Virginia Woolf. Eliot hadde funne heimen sin i England, og i 1927 blei han britisk statsborgar og gjekk inn i Den anglikanske kyrkja.
Då Eliot fekk tilbod om ei eittårig professorstilling ved Harvard i det akademiske året 1932-33, flytta han frå Vivienne, og tok ut formell separasjon då han kom tilbake. Ho døydde i 1947 på eit sinnsjukehus. Frå 1946 til 1957 delte Eliot leilegheit med vennen John Davy Hayward, som tok vare på og arkiverte mange av skriftene hans. I 1957 gifta han seg med den 37 år yngre Esmé Valerie Fletcher, som hadde vore sekretæren hans gjennom mange år. Ekteskapet var lukkeleg, men kortvarig. Eliot hadde lenge hatt røykerelaterte helseproblem, og døydde i 1965 av lungeemfysem.
Peter Hount
Peter Ulrik Magnus Hount var ein dansk-norsk prest, eidsvollsmann og stortingsmann.
Hount kom til verda i Igens på øya Als i Danmark, der far hans var prest. Då han var eitt år gamal flytta familien til Søgne i Vest-Agder, der far hans var sokneprest. Frå 1783 var han elev ved Kristiansands latinskule. Claus Pavels var mellom medelevane hans, i sin Autobiographi omtalar han Hount som «den kjæreste af alle min tidligere Ungdoms Venner». År 1786 gjorde han seg ferdig på skulen og var student. Studerte deretter ved Københavns universitet og vart cand. theol. i 1791.
Etter ei tid som alumnus saman med Claus Pavels ved 'Ehlers kollegium' i København vart han i 1793 residerande kapellan på Voss. Her arbeidde han for å forbetre fattig- og skulestellet. Grunna sjukdom flytta han i 1800 til laglegare klima, då han vart sokneprest i Moss. Allereie året etter vart han i staden sokneprest i Berg, og samstundes prost i Nedre Borgesyssel. Hount var ein utprega rasjonalistisk prest, med målsetting om å gjere innbyggjarane til nyttige samfunnsborgarar. Saman med trelasthandlar Jøgen S. Jørgensen stifta han i 1810 'Bergs Agerdyrknings- og Industri-Selskab'.
Hount fekk i 1809 prenta artikkelen «Norges retfærdige og billige Ønsker» i avisa Tiden. Her fremja han krav om eigen norsk bank, universitet og kornmagasin. I 1814 vart han vald til utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll frå Smålenene. Han høyrde til unionspartiet. Tilbake i Smålenene opplevde Hount det norske felttoget hausten 1814. I lag med Carsten Tank overbringa han 7. august Karl Johans fredsforslag i det norske hovudkvarteret.
På det overordentlege Stortinget i 1814 vart han sett på med mistillit grunna sine kontaktar med den svenske kronprinsen. Til dette kom at han kom frå den delen av Østfold som var okkupert av svenske styrkar, valet til stortinget vart godkjent mot 14 stemmer, 59 stemte for. Mistilliten vart ikkje mindre då Hount 7. januar 1815 vart tildelt Nordstjerneordenen. Han var innvald på Stortinget i 1815, døydde berre nokre dagar etter tinget kom saman. Gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.
Agger
Agger er ei elv i Nordrhein-Westfalen i Tyskland, og ei av sideelvane til Sieg frå høgre med ei lengd på 64 km. Ho har sitt utspring i åsane i Sauerland nær Meinerzhagen. Ho snor seg gjennom byane Engelskirchen, Overath og Lohmar før ho munnar ut i Sieg nær Siegburg.
Dents Blanches
Dents Blanches er eit fjell i Chablais-Alpane på grensa mellom Sveits og Frankrike. Det består av fleire toppar der Dent de Barme er den høgaste.
Imsa
Imsa er ei elv i Imsdalen i kommunane Stor-Elvdal og Ringebu i Innlandet.
Elva startar om lag 1175 meter over havet, og munnar ut i Glomma ved Imsroa. Elva har ofte vore prega av flaum.
Elva Heller
Heller er ei lita elv i Nordrhein-Westfalen vest i Tyskland, og ei av sideelvane til Sieg frå venstre. Ho er berre 29 km lang, og har sitt utspring nær Burbach / Würgendorf. Ho munnar ut i Sieg i Betzdorf. Elva har eit nedslagsfelt på 204 km².
6. mars
6. mars er den 65. dagen i den gregorianske kalenderen (66. i skotår). Det er 300 dagar att av året.
Andematfamilien
Andematfamilien (Lemnaceae) var tidlegare nemninga for ei gruppe vassplanter med mellom anna andemat (Lemna minor) og storandemat (Spirodela polyrhiza). Dei er no innlemma i myrkonglefamilien (Araceae).
Mahis
Mahis (arabisk ماحص) er ein småby i Balqa guvernement i Jordan, 10 km vest for Amman. Folketalet er kring 14 000. Fjellybyen ligg over 800 meter over havet, med flott utsyn over Jordandalen, Vestbreidda og Jerusalem i det fjerne. Mahis er kjend for frukthagane sine og dei mange vasskjeldene, mellom anna Mahisfontena.
Historie
I Mahis ligg grava til Khidr, som er eit enkelt rom med ein liten hage kring og eit grønt flagg på toppen. To kilometer vest for Mahies ligg Wadi Shoaib der grava til profeten Shoaib, eller Jethro, ligg i følgje bibelsk tradisjon.
Cerrejón
Cerrejón er ei kolgruve i Colombia. Dette er eit dagbrot som ligg i kommunen Barrancas i søraustre delen av La Guajira-departementet, nær grensa til Venezuela. I geologiske termar ligg gruva i den nordaustlege delen av Cesar-Ranchería-bassenget, mellom Sierra Nevada de Santa Marta i vest og Serranía del Perijá i søraust. Gruva er ei av dei største i sitt slag, den største i Latin-Amerika og den tiande største i verda. Cerrejón strekker seg over ei flate på 690 kvadratkilometer. Ho er delt inn i tre seksjonar, nordlege, sentrale og sørlege sone. Totale påviste reservar er estimerte til 503 megatonn. I 2016 produserte gruva over 32 millionar tonn kol.
Skildring
Cerrejón er per 2013 den tiande største kolgruva i verda og den største i Latin-Amerika. Produksjonen starta i 1985, då gruva vart driven av Carbocol, eit colombiansk statsføretak og Intercor, eit dotterselskap av Exxon.
Kolet er lågoske, lite svovelbituminøst kol, vunne ut frå paleocen Cerrejón-formasjonen i den nordaustlege delen av Cerarjón-bassenget i Cesar-Ranchería-bassenget. Kollaga når ei tjukn på 180 meter.
Kolet blir frakta ut av gruveområdet med 320 tonns lastebilar, ca. 290 bilar er disponible. Kolet blir deretter knust og lasta over på jernbanevogner og transportert nord til utskipingshamna Puerto Bolívar.
Line Jahr
Line Jahr er ein norsk tidlegare skihoppar, medlem i Vikersund IF. Ho vann ein sølvmedalje med det norske mikslaget under Ski-VM 2015 i Falun.
Jahr vart norsk meister 2008 i normalbakken i Trondheim. Åra 2003-11 vann ho elles 12 NM-sølv og 3 NM-bronsar. To tredjeplassar var det beste ho oppnådde i GrandPrix-tevlingar i hoppbakken. Jahr deltok i Ski-VM 2009, 2011 og 2015. I den siste meisterskapen var ho med om å vinne sølv for Noreg i mikstevlinga, saman med Maren Lundby, Anders Bardal og Rune Velta.
Lydvaloftet
Lydvaloftet er ein trebygning i to høgder som ligg på garden Lydvo i Gullfjordungen på Voss. Det ligg eit kort stykke vest for Finnesloftet.
Lydvaloftet er bygd før Svartedauden i 1349, kanskje også før 1300, og har laftverk i begge høgdene. Det opphavlege namnet på loftet var Oppigardsloftet, og det stod i tunet på garden Lydvo. Lydvaloftet vart kjøpt av Fortidsminneforeningen i 1909, og flytta dit det no står etter utskiftinga og oppløysninga av gardstunet på Lydvo.
Minebor
Fjellbor, eller minebor, er ein bor som vert nytta for å bora i stein og fjell. I fleire hundre år til langt inn på 1900-talet vart boring i stein og fjell utført manuelt, ved å slå på boret med ein feisel. Ein laut vera to mann, ein til å slå og ein til å halda og snu boret. Då det på 1950-talet kom trykkluft- og bensindrivne fjellboremaskinar vart det slutt på å nytta feisel.
Gümüşhane
Gümüşhane er ein by og det administrative senteret i provinsen Gümüşhane i Svartehavsregionen i Tyrkia. Byen ligg langs Harşit-elva, 1227 meter over havet, kring 65 km sørvest for Trabzon.Byen har kring 30 000 innbyggjarar.
Klima
Gümüşhane har eit fuktig kontinentalklima med kalde og snørike vintrar og varme og fuktige somrar. Om sommaren går temperaturen vanlegvis over 30 °C på dagtid, men nettene er gjerne kjølige på grunn av høgda. Vintertemperaturen går gjerne under -10 °C og stundom ned til -30 °C.
Christian av Danmark (2005)
Christian er prins av Danmark, greve av Monpezat og son av kronprins Frederik av Danmark og kronprinsesse Mary av Danmark.
Prinsen vart fødd kl. 1:57 på Rigshospitalet i København. Han vog 3500 gram og var 51 cm lang. Prinsen er i dag nummer to i den danske tronfylgja. Prins Christian vart døypt 21. januar 2006 i Christiansborg Slotskirke.
Claudin de Sermisy
Claudin de Sermisy var ein fransk komponist, ein av dei mest kjende frå den franske renessansen. Stilen hans var sterkt påverka av samtidig italiensk musikk, og av den flamske skolen.
Liv
Ein reknar med at Sermisy vart fødd i omkrinsen av Picardie eller Bourgogne, på grunn av samanfall i familienamn som finst i trakta. Elles veit ein lite om barndomen hans. Etter Pierre Ronsard skal han ha studert under Josquin des Prez. Dette er det stor usemje om, men Sermisy har teke til seg mange stildrag frå Josquin, sjølv om dei truleg aldri møttest. Dei kan ha vore i lag i tida kring 1501, då Josquin hadde ei stilling i Frankrike. I røynda veit ein ikkje stort om kvar Claudin var før 1508, då han vart tilsett ved det kongelege kapellet til kong Ludvig XII av Frankrike.
I 1515 følgde han med kong Frans I på hærferda hans til Italia, og utveksla utan tvil impulsar der. I åra som følgde skreiv han mellom anna musikk til møtet mellom Frans og Henrik VII av England. Med få unnatak heldt han seg i Paris eller området ikring resten av livet.
Verk
Claudin skreiv ein mengd med geistlege verk, og av desse er det 12 messer att etter han, hundre motettar og mindre religiøse verk. Han skal ha halde seg til den katolske trua heile livet, motsett Clément Janequin eller Claude Goudimel, som båe nærma seg protestantismen. Det syner seg at Claudin gjerne skreiv svært einfelt, medan mange av dei han levde samstundes med, slike som Nicolas Gombert, gjerne utvida polyfone stildrag. Sermisy er kjend for klåre og attkjennelege melodiliner. Han skreiv alt i alt meir akkordisk enn dei andre. Han er og ein av dei få i Frankrike som har skrive pasjonsmusikk, over evangeliet etter Matteus.
Dei mest nytta songane hans i dag er nok dei verdslege chansonane. Det er i alt 175 av desse som er tekne vare på. Han skreiv programmatisk på same vis som Janequin, men mykje meir einfelt. Han var glad i rytmiske figurar, noko som peikar mot dansemusikken i tida. Han foregreip og dei rytmiske draga ved den italienske canzonaen seinare i hundreåret. Han skreiv og i italienst madrigalstil, påverka av frottolaen, og sidan påverka songane hans utviklinga i Italia i generasjonen etter.
På grunn av prentekunsta vart songane hans spreidde over heile Europa. Songane hans vart sette ut for fleire ulike instrumentgrupper, og nokre av melodiane hans fann vegen inn i protestantiske salmebøker. Den kjende salmen «Was mein Gott will», seinare nytta av Johann Sebastian Bach (NS 861: «Pris være ham»), har melodien frå ein chanson av Claudin.
Carl Dahl
Carl Adolph Dahl  var ein norsk embetsmann, eidsvollsmann og stortingsrepresentant. Carl Theodor Dahl var sonen hans.
Dahl var frå Sokndal i Rogaland. Han vart eksaminert jurist i 1791, deretter sorenskrivarfullmektig i Idd og Marker. År 1797 viserådmann i Fredrikshald, 1798-1804 byfut og byskrivar i Tønsberg. Frå 1803 var han byfut og auksjonforvaltar i Fredrikshald, samt sorenskrivar i Idd og Marker. I 1810 vart han i tillegg by- og rådstuskrivar i Fredrikshald.
Dahl var utsending frå Fredrikshald til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han var innvald til Stortinget 1818, men grunna sjukdom møtte han ikkje. Han døydde i Fredrikshald.
Loznica (fleirtyding)
Loznica kan vise til
Anna Odine Strøm
Anna Odine Strøm er ein norsk skihoppar frå Alta, medlem i Alta Idrettsforening. Ho sikra seg to bronsemedaljar under Ski-VM 2019, begge i lagtevlingar.
Flakstadelva
Flakstadelva er ei elv på Hedemarken i Innlandet. Ho kjem frå myrstrekningane ved Gråberget, renn i sørleg retning og dannar Nybusjøen. Frå her flyt ho mot sør under namnet av Lundsbekken, opptar fleire små tilløp. Aust for garden Gomsvea endar ho namn til Flakstadelva. Ho renn vidare med steile bredder fram til Bjørge. Frå her held ho fram mellom oppdyrka breidder til utløpet i Åkersvika i Mjøsa.
Ho er 10–12 m brei og kan vadast bortsett frå i flaumtida.
Makrell
Makrell (Scomber scombrus) er ein pelagisk rovfisk som er vanleg i nordvestlege delar av Atlanterhavet og i Middelhavet. Han høyrer til mellom dei mest populære fiskane i Sør-Noreg, både som sportsfisk, mat og som eit teikn på sommar. Dei sym i stim og jagar i flokk.
Kjenneteikn
Makrellen er lett å kjenne att. Kroppen er kraftig og spoleforma med kvit buk og mørk rygg med blå og grøne fargeteikningar. Skjela er små og fell lett av, noko som gjer at fiskeskinnet kjennest særs mjukt.
Makrellen har to ryggfinnar og ein gattfinne som går parallelt med den bakste av ryggfinnane. Halefinnen er djupt kløfta med ti småfinnar ved halerota.
Det er observert makrell på opptil 70 cm, men dei fleste vert ikkje meir enn 40 cm og 700 g.
Levesett
Makrellen lever i stim i dei øvre vasslaga om sommaren, djupare om vinteren. Dette kjem av at arten er relativt varmekjær. Han er ein rovfisk som hovudsakleg et småfisk og krepsdyr.
Gyteplassen er som regel i ope hav, og gytinga skjer over fleire døger. Ei stor makrellho kan gyta over ein million egg til saman. Egga flyt fritt i vassmassane og klekker etter fem-sju dagar. Larva er litt i underkant av 4 cm når ho klekker, og tek fort til å forsyna seg grådig av dyreplanktonet. Ein makrell kan bli over 20 år.
Utbreiing
Det finst makrellbestandar i Middelhavet og langs atlanterhavskysten frå Nordvest-Afrika til Nord-Irland og Finnmark, og i sørenden av Austersjøen. Vest i Atlanterhavet finst fisken frå Kapp Hatteras i USA til Labrador i Canada. Makrellane i norske farvatn overvintrar som regel på 7 °C i Norskerenna utanfor Vestlandet, og trekk inn til kysten for å eta om sommaren. Dei første makrellane ein fangar i kystfisket er magre etter vinteren og dukkar som regel opp i april. Gytetida er i juni, og gytinga skjer som regel i Nordsjøen. Etter at denne er overstått dreg mange av fiskane til området rundt Shetland, der dei beitar i lag med fisk som gyter vest for Irland.
Makrellbestanden i Noreg er på 2,4 millionar tonn, over 7 milliardar fisk. Dette reknar ein med er mellom ein fjerdedel og halvparten av den europeiske makrellbestanden, og 5-25 % av all makrellen i verda. Dei siste tre generasjonane har den norske bestanden hatt ein nedgang på rundt 30 %.
Fiske
Mesteparten av den nord-europeiske makrellen som vert fiska kjem frå den irske bestanden. Fisket går føre seg om sommaren, og vert hovudsakleg gjort med snurpenot. Kystfiskarar nyttar òg garn og dorg. Makrell bit lett, og kan takast med agn, hekle, dorg med makrellblink og kastesluk.
Petrocedeño
Petrocedeño, tidlegare Sincor, er eit prosjekt for utvinning og sal av petroleumsressursar frå eit avgrensa område av Orinocobeltet i Venezuela. Utvinningsområdet er på 500 kvadratkilometer, ligg i delen av Orinocobeltet som kallast Junín, innanfor delstaten Anzoátegui. Dette er ca 220 kilometer inn i landet sør for kysten av Det karibiske havet.
Verksemda i prosjektet
Oppstraumsanlegga ligg ved landsbyen San Diego de Cabrutica ca. 50 km sørvest frå byen El Tigre. Her er det skapt om lag 400 oljebrønnar som produserer ekstra tung råolje og bitumen. Tungolja vert tynna ut med nafta før ho vert pumpa opp, og ført gjennom oljerøyrleidningar nordover til eit raffineri ved byen Jose nær Puerto La Cruz ved kysten. Raffineriet har ein kapasitet på maksimalt 200 000 fat ekstra tung råolje og bitumen i døgnet. Det gjer om råstoffet til 180 000 fat høgkvalitets råolje, 6000 tonn koks og 900 tonn svovel om dagen på maksimal produksjon.
Makrell
Bruk
Makrell er ein god matfisk, og kan etast på mange måtar, til dømes bakt, grilla, kokt, steikt, rå som sashimi, grava, røyka eller sylta. Hermetisert makrell, ofte i tomatsaus, vert brukt som pålegg i Skandinavia og Storbritannia.
Petrocedeño
Verksemda i prosjektet
Petrocedeño er òg ansvarleg for marknadsføring og sal av produksjonen. Råolja vert selt til Sambandsstatane og Europa. Delar av produksjonen går dessutan til raffineri i Karibia.
Makrell
Bruk
I tidlegare tider trudde ein at makrellen åt menneskekadaver, men dette trur ein ikkje lenger er mogleg ut frå korleis kjevane og tennene er bygd opp. Lenge skydde mange makrell som mat og såg på han som urein. I ei britisk undersøking i 1976 hadde berre 10 % av spurde husmødrer nokon gong kjøpt makrell, og berre 3 % gjorde det til vanleg.
Petrocedeño
Verksemda i prosjektet
Sikre petroleumsreservar som kan takast ut er 2,5 milliardar fat ekstra tung råolje og bitumen (2002). Verksemda er venta å halde fram til ca. år 2037 med dagens produksjonsrate. Utnyttingsgraden er mellom 5 og 10 %. Omkring 900 menneske er tilsette i Sincor i produksjonsfasen. Det er planlagt meir enn 900 brønnar totalt så lenge feltet lever, desse går ned til ei djupn på mellom 400 og 500 meter under bakken.
Makrell
Bruk
Medan vårmakrellen har lågt feittinnhald, kan han om hausten ha rundt 30 % feitt. Han er dermed ein god kjelde til omega 3-feittsyrer, D-vitamin og B12-vitamin.
Petrocedeño
Verksemda i prosjektet
Prosjektet er i dag ått og drive av ein strategisk allianse mellom det venezuelanske oljeselskapet PDVSA, det franske Total og norske Statoil. Partnarskapen har investert over USD 5 milliardar i perioden frå 1998 til 2002.
Historie
Prosjektet kom i gang etter eit privatiseringsinitiativ frå den venezuelanske regjeringa i 1995 for å få auka utnyttinga av Orinocobeltet. Fram til den tid var det rekna som lite lønnsemd i å utnytte denne typen petroleumsressursar. Opphavleg var det fire deltakarar som fekk konsesjon og kjøpte seg inn i prosjektet i 1997, PDVSA (38 %), Total (32 %), Statoil (15 %) og Norsk Hydro (15 %). Så tidleg som i 1998 selde Norsk Hydro sin deltakardel til Total. I 2007 vart eigarskapsfordelinga endra etter at venezuelanske styresmakter nasjonaliserte petroleumsverksemda på nytt. Fordelingsnøkkelen for eigarskapen er no 60 - 30,33 - 9,67 til høvesvis PDVSA, Total og Statoil.
I starten var det røyster frå miljøvernrørsler mot prosjektet. Amazon Watch bad dei norske selskapa halde tilbake investeringar frå det dei kalla eit destruktivt prosjekt som ville leggje røyrleidningar gjennom sårbart regnskogsområde. Orinoco Oilwatch ønskte seg ein plan frå styresmakta for handsaming av konsekvensar og miljøpåverknadar av oljeverksemda.
Sincor var det andre tungoljeprosjektet i Orinocobeltet, planlegginga i Sincor starta i 1998 og konstruksjons og byggefasen overleverte anlegga i 2002. Totalt var om lag 40 000 menneske involvert under bygginga. Byggearbeida vart fleire gongar hindra av streikar og andre aksjonar. Til dømes vart vegen til raffineriet blokkert av fattige bebuarar frå El Viñedo i nærområdet. Seinare starta Sincor eit hjelpeprogram for å betre levekåra folket i El Viñedo.
Bryggja
Bryggja er ein tettstad og ei bygd i Stad kommune i Vestland fylke (tidlegare i Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane fylke).
Tettstaden hadde og ligg på nordsida av Nordfjord, på fastlandet, 21 kilometers køyring aust for Måløy. Staden vart busett tidleg på 1600-talet og fekk handelsprivilegium i 1640. På 1700-talet hadde eigarane av handelsstaden einerett på handel i Hyen og Davik.
Her ligg Bryggja omsorgssenter og barneskulen Bryggja skule. Staden har òg daglegvarebutikk, bensinstasjon og bakeri. Verksemda North Cape Minerals som vinn ut olivin i Lefdal, er ein viktig arbeidsplass.
Eggishorn
Eggishorn er eit fjell i Bern-Alpane i Valais i Sveits.
Fjellet ligg i Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn-området, som er ein verdsarvstad. På nordsida ligg Aletschbreen. Frå toppen kan ein sjå Lepontin- og Wallis-Alpane (Dom, Matterhorn, Weisshorn).
Bakgrunnsstoff
<br style="clear:both">
Pietro da Cortona
Pietro da Cortona, eigentleg Pietro Berettini, var ein produktiv italiensk målar og arkitekt som var aktiv under barokken. Ved sidan av Giovanni Lorenzo Bernini og Francesco Borromini var Pietro da Cortona den fremste representanten for den romerske høgbarokken.
Liv og gjerning
Pietro Berettini var frå byen Cortona i Toscana, noko som etterkvart skulle vise att i namnet han vart omtalt med. Han gjekk fyrst i lære hos den florentinske målaren Andrea Commodi og arbeidde så frå 1613 hos Baccio Ciarpi i Roma. I Roma vart han kjend med verk av Rafael og beundra denne målaren, dessutan vart han ein beundrar av antikk målarkunst. I 1620 fekk Pietro eit oppdrag til Barberini-familien av mesenen sin, greven Marcello Sacchetti. Frå då av var paven Urban VIII oppdragsgjevaren hans. Tida 1633-39 måla Pietro det allegoriske takmåleriet Det guddomlege forsynets triumf i hovudsalen i Palazzo Barberini på Quirinalen i Roma.
Pietro, som mellom 1634 og -38 var styreleiar for det romerske kunstakademiet 'Accademia di San Luca', hadde stor makt over kunstlivet i Roma. Med sine livaktige freskomåleri, overfløymde av lys, vert han rekna som ein innovatør i utviklinga av takmåleriet under høgbarokken. Han er mest kjend for sine freskar, der han konkurrerte med mellom andre Andrea Sacchi.
Han er minst like kjend for sin arkitektur. I samtida var han mykje etterspurd, sjølv om han i dag ikkje får like mykje merksemd som Caravaggio, Bernini og Borromini. I eigenskap av arkitekt laga Pietro fleire kyrkjeprosjekt som vart stilskapande. Eit av hans viktigaste arkitektoniske verk er Santi Luca e Martina-kyrkja i Roma. Arbeidet med kyrkja, som står ved Forum Romanum, tok til i 1634 og vart fullført i 1664. Andre arkitektoniske verk som er verd å merke er fasaden til Santa Maria della Pace (1656-67), samt fasaden med den uvanlege loggiaen til Santa Maria i Via Lata.
Kjelder
oppgav denne kjelda:
Isak Saba
Isak Mikal Saba var ein lærar og politikar frå Nesseby i Finnmark. 11. oktober 1906 vart han den fyrste samen som vart vald inn på Stortinget vald for Arbeiderpartiet.
Saba var son ein av gardbrukar, fiskar og handelsfaktor i Nesseby. Sjølv tok han eksamen ved Tromsø seminar i 1898 og tok straks til som lærar heime i Nesseby. I 1900 avla han i Kristiania eksamen for middelskulen. År 1902-03 las han til artium i Tromsø, grunna pengemangel braut han av studiane. I staden vart han lærar i Lebesby, seinare lærar og kyrkjesongar i Nesseby. Frå 1916 var han lærar i Vardø. Han vart vald inn i heradsstyret i Nesseby, der han var varaordførar 1907-10 og ordførar 1914-15.
Periodane 1906-09 og 1910-12 representerte Saba krinsen Øst-Finmarken på Stortinget, vald på Arbeidarpartiet sitt program. Det siste valet vart fyrst forkasta med 73 røyster med 34, ved nytt val 10. april vann Saba atter ein gong og tok sete i Stortinget den 27. april. I den fyrste perioden var han medlem av vegkomiteen, i den siste av næringskomite nr 1.
Saba arbeidde heile sitt vaksne liv for samane si sak. Mellom anna samla han inn samiske songar og folkemelodiar. Han deltok i arkeologiske utgravingar og var ein aktiv skribent. I 1906 skreiv han teksta til «Sámi soga lávlla». Denne songen vedtok Samekonferansen i 1986 skulle vere samane sin nasjonalsong.
Zjombolok
Zjombolok (russisk Жомболок) er ei elv i Burjatia i Russland og ei av sideelvane til Oka frå venstre.
Elva spring ut frå Aust-Sajan og renn først gjennom ein trong dal mot sørvest før ho snur nordaustover. Ved innsjøen Olon-Noor vert dalen som elva renn gjennom 800 til 1000 meter brei og lenger nede 1500-2000 meter brei. Sjølve elva er 10-12 meter brei, men stundom renn ho gjennom trongare passasjar som berre er fem meter breie. Om sommaren held vasstemperaturen 8-10 °C.
Zjombolok munnar ut i Oka om lag 60 km frå landsbyen Orlik.
Femundselva
Femundselva er ei elv i kommunane Engerdal og Rendalen i Innlandet. Elva renn sørover frå Galtsjøen og endar i hølen Øygrunnet (520 moh) og Sennsjøen. Femundselva vert til Trysilelva når ho renn inn i Trysil kommune.
Titan
Titan kan visa til:
Susurluk
Susurluk er ein liten by og eit distrikt i provinsen Balıkesir nordvest i Tyrkia. Han er kjend for produksjonen av såpe og mjølkeprodukt. Vegen mellom İstanbul og İzmir passerer gjennom Susurluk. Byen har kring 25 000 (2010) innbyggjarar.
I 1996 var det ei bilulukke i byen, der fire personar miste livet. Dei omkomne var eit varamedlem for paralmentet, ein kjend høgreekstremistisk leiar, ein tidlegare venleiksdronning og ein overbetjent. Resultatet vart ein politisk skandale og sosial uro sidan det vart rekna som det endeleg beviset på at det var eit samband mellom politikk, organisert kriminalitet og byråkratig, på tyrkisk kalla derin devlet den djupe staten. Fleire personar vart arresterte og dømde etter ulukka.
Al-Jafr i Jordan
Al-Jafr (arabisk skrift الجفر) er ein by i Ma'an guvernement i Jordan. Han ligg nær byen Ma'an, og kring 300 km aust for Amman.
Det nærliggande ørkenområdet er blitt nytta til forsøk på å bryte rekorden for raskaste køyretøy på landjorda.
L'Epaule
L'Epaule er ein mindre fjelltopp nord for Zinalrothorn i Wallis-Alpane i Sveits. På grunn av den vesle skardhøgda er fjellet med på ei utvida liste over fjelltoppar i Alpane på over 4000 moh.
Rudyard Kipling
Joseph Rudyard Kipling var ein britisk forfattar. Han er kjend for barnebøker som Jungelboka (1894), Kim (1901) og Just So Stories (1902), dikt som «If—» og «The White Man's Burden», og fleire noveller frå Britisk India, og skreiv også reportasjar og reiseskildringar. Kipling blei tildelt Nobelprisen i litteratur i 1907 som den fyrste engelskspråklege og den yngste nokonsinne. Han blei også tilbode britiske riddarordenar og stillinga som Poet Laureate (statsdiktar), noko han takka nei til.
Verkliste
(ufullstendig)
Bakgrunnsstoff
Ressursar Arbeid av Kipling på nettet
Pjolter
Pjolter er ein alkoholhaldig drikk som oftast er laga av billig druebrennevin (brandy) eller blended whisky, blanda med soda eller selters.
Bakgrunn
Pjolter er eit særnorsk fenomen og var særleg populær i i Noreg frå 1920-talet og i nokre tiår etter andre verdskrigen. Drinken blir ofte tilskriven ein «P.J. Holter» som skulle ha vore bartender eller hovmeister på Grand Hotell i Oslo i mellomkrigstida og hadde vore i London og tatt med seg whisky og soda heim. Dette er truleg berre ei vandrehistorie. Drikken er omtalt allereie på 1880-talet, som ein «moderne Drik» kalla «pjaalter», i Morgenbladet.
Namnet «pjolter» er dermed mest truleg av uviss tyding. Ein «pjolt» eller «pjalt» er ei fille eller ein ynkeleg person. Omgrepet om å «slå sine pjalter saman» er kjent. Ein «pjolter» kan då vere ein samanblanda drikk av ynkeleg og simpelt innhald. Det finske ordet paltoris tyder blanding. Lydmessig kan det vere ein samanheng mellom dette og pjolter.
Makrellfamilien
Makrellfamilien er ein familie piggfinnefisk som mellom anna omfattar makrell og tunfisk. Gruppa førekjem i varme og tempererte hav, og medlemmane lever som oftast i stim. Dei er alle bygd for rask symjing over lang tid, med straumlinjeforma kropp og djupt kløfta halefinne. Ein kan kjenna dei att på alle småfinnene dei har med halerota.
Slekt
Makrillfiskar kan delast inn i to underfamiliar, der den andre er vidare delt inn i fire tribus:
Gasterochismatinae Lahille, 1903
Scombrinae Bonaparte, 1831
Tribus Sardini Jordan & Evermann, 1896
Tribus Scomberomorini Starks, 1910
Tribus Scombrini Bonaparte, 1831
Tribus Thunnini Starks, 1910
Tibetansk skrift
Tibetansk skrift er ein abugida som høyrer til dei nordindiske skriftsystema. Den tibetanske skrifta blir brukt i Tibet og i Bhutan. Det er denne skrifta dei heilage tekstane til dei tibetanske munkane er skrive i. Som for alle indiske skriftsystem har kvar staving ein inherent vokal «a» (ka, kha, ga og så bortetter), som via diakritiske teikn blir endra til andre vokalar (ki, khi, ghi osb.).
Historie
Den eldste utforminga (ductus) av denne skrifta, dbu can ('med hovud') frå 600-talet, er den som er i bruk i trykte versjonar av skrifta i dag. Ho liknar ganske mykje på Gupta-inskripsjonane. Utforminga dbu med (= utan hovud) oppstod først på 1100-talet. Skilnaden mellom dei to er at dbu can har ei overline (eit hovud), og denne lina manglar hos den litt meir kursiverte dbu med.
Som det går fram av ved å samanlikne skriftteikna, må teikna for ts etc. vere danna av c etc., og også ein del andre teikn må vere sekundære. På eit seinare tidspunkt vart det danna teikn for retroflekse lydar ved å spegelvende teikna for dentalar, for å vere i stand til å skrive sanskrit.
Konsonantskjema
Det tibetanske skriftsystemet består av 30 konsonantar, som etter lingvistiske kriteria kan bli ordna på denne måten (dermed er dei også ordna i sorteringsrekkjefølgje, eller «alfabetisk» viss dei blir lese line for line:
Kommentarar til den manglande line 3 står nedanfor under avsnittet om framandord.
Vokalteikn
Vokalane i tibetansk er a, i, u, e, o. Som i andre indiske skriftsystem inneheld kvart konsonantteikn ein inherent a, og dei andre vokalane er uttrykt med diakritiske teikn, slik: ཀ ka, ཀི ki, ཀུ ku, ཀེke, ཀོ ko. Det tibetanske skriftspråket skil ikkje mellom lang og kort vokal, bortsett frå i lånord frå sanskrit, som er transkribert på ein spesiell måte.
Staving
Grunneininga i den tibetanske ortografien er stavinga, som i skrifta alltid blir avslutta med eit stavingsslutteikn (tsheg). Teiknet ser ut som ein liten likesida trekant (med spissen ned) (་), eller som ein T.
I translitterering av tibetansk blir tsheg ikkje vist direkte, men som bindestrek eller ordslutt (mellomrom, skiljeteikn).
Inni stavinga (dvs. mellom to tsheg-teikn, eller frå tekststart til første tsheg) står den skriftlege framstillinga av stavinga, som består av eit konsonantteikn for stavingsframlyden, vokalen (anten eit diakritisk teikn eller inherent a for stavingskjerne) og eventuelt eit nytt konsonantteikn for stavingsutlyd. Konsonantar i utlyd har ikkje vokal etter seg (og ikkje inherent vokal), noko som går fram av tsheg-teiknet.
Framlyd
Av dei 30 konsonantane er det mogleg å danne fleire ulike grafem med hjelp av subskripsjon (underskriving), superskripsjon (overskriving) og preskripsjon (framforskriving), og ulike samanskrivingar. Alle dei 5 vokalane kan kome etter desse grafema. For å illustrere blir grunnbokstaven (som får ein sub-, super- eller preskript etter seg) skrive med stor bokstav.
Subskripsjon
Bokstavane y, r og l kan bli skrive under mange grunnbokstavar i stavingsutlyd, dermed endrar y og r form. (l held på forma si, men blir litt mindre.)
Superskripsjon
Bokstavane r, l og s kan bli skrive over mange grunnbokstavar i stavingsutlyd, mange av dei kan også få ulike subskrberte konsonantar. Dermed endrar r form, l og s blir litt mindre. Desse superskripta kjem borti hovudlina, og grunnbokstavane blir skrive litt under lina.
Preskripsjon
I visse tilfelle kan bokstavane g, d, b, m og ’ bli sett før grunnbokstaven i framlyd. Denne grunnbokstaven kan også få ulike super- og subskript. Dei preskriberte bokstavane er uforandra i storleik og form. I translitterasjon blir preskriberte konsonantar sett til venstre for grunnbokstaven:
Tibetansk skrift i Unicode
Tibetansk skrift er representert i Unicode, skriftteikna har desse kodeverdiane (tittelen over kolonnane er siste siffer i talverdien, dei to første teikna på første line har t.d. talverdi F100, F101)
Høgskolen i Bergen
Høgskolen i Bergen (HiB) er ein tidlegare norsk høgskule som blei etablert 1. august 1994.
Hispaniola
Hispaniola eller Hispañola er den nest største øya i Antillane. Den ligg aust for Cuba i det karibiske havet. Christofer Columbus kom til øya i 1492 og grunnla den første spanske kolonien i Amerika i 1493.
Høgskolen i Bergen
HiB, Høgskolen Stord/Haugesund og Høgskolen i Sogn og Fjordane gjekk i 2016 inn for å slå seg saman. Den samanslåtte Høgskolen på Vestlandet blei oppretta 1. januar 2017.
Andemat
Andemat (Lemna minor) er ei plante i andematslekta i myrkonglefamilien. Arten har ei kosmopolitisk utbreiing.
Høgskolen i Bergen
Høgskolen i Bergen var eit resultat av at seks statlege høgskular i Bergen blei slått saman til ein i samsvar med Høgskolereforma i 1994. 1. januar 2005 blei Statens dykkerskole overført til Høgskolen i Bergen.
Hispaniola
I dag er øya delt mellom dei to statane Haiti, på den vestre delen, og Den dominikanske republikken, på den austre delen.
Andemat
I Noreg er arten heimleg og veks i dammar og stille vatn, gjerne næringsrikt. Arten er nokså vanleg på den sørlege delen av Austlandet og i kyst- og fjordstrøk til Nordland. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).
Høgskolen i Bergen
Høgskulen hadde kring 6000 studentar og 600 tilsette. Han hadde tilbod om fag- og profesjonsstudium innan helse- og sosialfag, ingeniør- og økonomisk-administrativ utdanning, musikkutdanning og lærarutdanning. Desse kinne takast i varierande lengder frå halvtårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og enkelte doktorgradstudium, og ei rekke kurs-, etter- og vidareutdanningar.
Undervisningsstader
Høgskulen hadde òg undervisningslokale utanfor Campus Kronstad og Campus Møllendalsveien. Det eittårige forkurset for ingeniørutdanning og maritim høgskoleutdanning gjekk føre seg på Bergen tekniske fagskole i Strandgaten 196 på Nordnes i Bergen. Dykkerutdanninga hadde tilhald i Skålevikveien 60 på Skålevikneset i Loddefjord i Bergen, 15 kilometer frå sentrum. Ingeniørutdanninga i undervassteknologi hadde undervisningslokale i Straume Næringspark, Smålonane 2, i Fjell kommune, 14 kilometer frå Bergen sentrum, i Flora idrettssenter, Professor Gjelsvikveg 20 i Florø, og på Høgskolesenteret i Industriveien 18 i Kristiansund.
7. mars
7. mars er den 66. dagen i den gregorianske kalenderen (67. i skotår). Det er 299 dagar att av året.
Religiøs helgedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Filterboble
Ei filterboble er ein effekt som kan oppstå når folk brukar nettstader som tilbyr individuelt tilpassa innhald, og inneber at informasjon på internett vert filtrert og sortert vekk frå søk. Årsaka til at filterbobler kan oppstå, er at algoritmane som lagar søkeresultatlister og anbefaler nettstader, prøver å føreseia kva som vil ha størst sjanse for å gjera brukaren nøgd. Dette vert gjort ved å tilpassa innhaldet på nettsidene til kva sider brukaren har vitja før, og til kva for eit kjønn eller kva for ei aldersgruppe brukaren tilhøyrer. Filterbobler kan føra til at personar vert eksponert for informasjon som stadfestar syn dei allereie har, eller at ein ikkje vert kjent med andre syn enn det ein har frå før.
Filterbobler kan oppstå når søkjemotorar tilpassar trefflista basert på kva brukaren har klikka på tidlegare.
Omgrepet vart fyrst teke i bruk av forfattaren Eli Pariser, og gjort kjent gjennom boka The Filter Bubble.
Georgia
Administrativ inndeling
Georgia er delt inn i ni regionar (georgisk მხარე, mtsjare), ein by (k'alak'i) og to autonome republikkar:
Geografi
Fjella dominerer landskapet i Georgia. Fjellkjeda Likhi deler landet i ein austleg og ein vestleg halvdel. Historisk var dei vestlege områda av Georgia kjend som Colchis, medan dei austlege delane vart kalla Iberia. Dei nordlege fjellområda i Svaneti er òg isolert frå resten av landet.
Store Kaukasus går langs grensa mellom Georgia og Russland, medan Litle Kaukasus går langs grensa til Tyrkia i sør. Store Kaukasus er derimot mykje større og inneheld dei høgaste fjella i Europa (så lenge desse områda vert rekna som europeiske) med fleire toppar over 5 000 meter.
Det høgaste fjellet i Georgia er Sjkhara med ei høgd på 5 201 meter (sjølve toppen ligg i Russland), og det nest høgaste er Janga (Jangi-Tau) med 5 051 meter over havet. Andre fjelltoppar som utmerker seg er Kazbek med 5 047 meter, Tetnuldi (4 974 m), Sjota Rustaveli (4 960 m), Usjba (4 710 m) og Ailama (4 525 m). Av fjella som her er nemnd har berre Kasbek vulkansk opphav. Området mellom Kazbek og Sjkhara (eit stykke på om lag 200 km) er dominert av mange isbrear. Litle Kaukasus er meir variert og ikkje så høg, og ingen toppar er høgare enn 3 400 meter. Av fjell i dette området finn ein vulkanplatået Javakheti i tillegg til mange innsjøar som Tabatskuri og Paravani, i tillegg til mineralvatn og varmekjelder.
Voronjagrotta er den djupaste kjende grotta i verda. Ho ligg i Arabika-massivet i fjellkjeda Gagra i Abkhasia. Høgdeskilnaden i grotta er heile 2 140 meter.
Klima
Klimaet i dette fjellandet på austkysten av Svartehavet er nesten tropisk om sommaren, medan vintrane er varmare enn dei milde sørlege områda av Russland i nord. Ein har derimot kuldebølgjer om vinteren over store delar av landet. Dei vestlege områda er ganske våte året rundt. Tbilsi har ein årleg nedbørsnormal på 462 mm. Dei lågareliggande områda langs kysten av Svartehavet har forholdsvis milde vintrar og ganske varme somrar. Ein kan derimot ha ein del vind i fjella, særleg i Transkaukasusdalen. I K'ut'aisi kan ein få vind opp i orkan styrke minst ein gong i året.