cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Personsøkjar
Som offentleg teneste har meldings- og tekstfunksjonane på mobiltelefonen fullstendig teke over bruksfelta til personsøkjaren. Somme verksemder, som til dømes sjukehus, har framleis interne personsøkjartenester med «biparar» eller «summarar» som varslar medarbeidarar om at dei må ta kontakt.
Televerket dreiv ei offentleg personsøkjarteneste frå 1984. I 1986 dekte tenesta landet slik at 70 % av befolkninga hadde tilgjenge. Tenesta vart nedlagd 1. september 2003 etter mindre enn 20 år i drift.
Royalty
Royalty er ei slags betaling for bruk av andre sin opphavsrett. Eit platestudio kan til dømes krevje betaling frå ein artist med ei avtale om ein prosentvis del av kvar selde plate. Denne prosenten vert i denne samanhengen kalla royalty.
Høyangsfjorden
Fjorden har innløp mellom Furenestet nedanfor Engelsbøfjellet i aust og Austreimneset ved bygda Austreim. Like aust for Austreim ligg ferjekaien Nordeide som er ein del av ferjesambandet Ortnevik-Måren-Nordeide med ferje til Måren litt aust for innløpet til Høyangsfjorden og til Ortnevik på sørsida av Sognefjorden. Like ved Nordeide ligg grenda Berge oppover i fjordsida.
Riksveg 55 går langs heile vestsida av fjorden og gjennom dei to tunnelane Hovdetunnelen og Kvernhaugtunnelen. Hydro Aluminium Høyanger ligg inst i fjorden.
Eleanor Roosevelt
Eleanor Roosevelt var ei amerikansk førstedame som var gift med president i USA Franklin D. Roosevelt. Eleanor Roosevelt gjorde ein viktig innsats som mellom anna sosial reformator og forfattar, og var ein markert feminist. Etter at President Roosevelt døydde var ho sterkt engasjert i dei sameinte nasjonane (SN).
Eleanor Roosevelt var niese av tidlegare president Theodore Roosevelt.
Lånefjorden
Lånefjorden er ein fjord på nordsida av Sognefjorden i Høyanger kommune. Han har ei lengd på 3 km og går nordaustover til Låne og inngangen til Lånedalen.
Fjorden har innløp mellom Kollangsneset og Kongsneset. Bortsett frå Låne inst i fjorden ligg garden Bolstad like sørvest for Låne. Det går vegar på begge sider av fjorden, på austsida går Riksveg 55. Riksvegen fortset gjennom Høyangertunnelen til Høyanger frå vestsida like utom enden av fjorden. Fjorden er omgjeve av høge fjell og særleg austsida er bratt. Her går fjordsida nesten rett opp til Skinnarnipi på 982 moh. På vestsida ligg fjellet Omnane. Denne sida er ikkje like bratt, men høgare med ei høgd på 1121 moh.
STS-41-D
STS-41-D er namnet på ei romferd i det amerikanske romferjeprogrammet. Det var den tolvte romfergeferda og den første romferda med Discovery.
Den første turen med Discovery gjekk ut på å plassere ut tre kommunikasjonssatellittar i bane rundt jorda. Denne romferda med Discovery var planlagd alt gjennomføyrd i juni det året, men diverse tekniske problem gjorde at utskytinga vart stansa heile tre gonger. Ved det fjerde forsøket braut eit privatfly flyforbudsona og risikerte dermed utskytinga på ny, men etter ei utsetjing på nesten sju minutt kom ferja seg avgarde klokka 08.41.50 om morgonen, lokal tid. Den første ferda til Discovery varte i seks dagar og 50 minutt og romferja landa ved Edwards Air Force Base den 5. september 1984
Vardar
Vardar eller Axiós (slavisk Вардар, gresk Ἀξιός eller Βαρδάρης, Vardáris, latinsk Axius) er den lengste elva i Nord-Makedonia og ei stor elv i Hellas. Ho er 388 km lang og har eit nedslagsfelt på om lag 25 000 km².
Elva har utspring ved Vrutok, nokre kilometer nord for Gostivar i Nord-Makedonia. Ho renn gjennom Gostivar, Skopje og inn i Veles, kryssar den greske grensa nær Gevgelija, Polýkastro og Axioúpoli, før ho munnar ut i Egearhavet i Sentral-Makedonía vest for Thessaloníki nord i Hellas.
Nedslagsfeltet til Vardar dekkjer to tredjedelar av arealet til Nord-Makedonia, som enkelte kallar «Vardar Makedonia» etter elva.
Dalen består av frodige landområde i periferieiningane Kilkís og Thessaloníki, Gevgelija og andre område. Elva er elles omgjeve av fjell. Motorvegane M1 og E75 i Hellas går langs heile dalen og nesten heilt til Skopje.
Elvedalen har gjeve namn til vardháris eller vardarec, ein nordleg og vedvarande dalvind som bles ned heile dalen og fører med seg kalde forhold i Thessaloníki-området i Hellas. Han oppstår når det er høgare trykk over Aust-Europa enn over Egearhavet, som ofte er tilfellet om vinteren. Vinden er liknande mistralvinden i Frankrike.
Andre tydingar
Vardar er òg namnet på tre fotballklubbar - ein i Skopje, ein i Melbourne og ein i Clarkston i Michigan.
Kura
Kura (georgisk მტკვარი - Mtkvari, aserbajdsjansk Kür) er ei elv i Kaukasus, som renn frå Tyrkia via Georgia til Aserbajdsjan, der ho møter elva Aras før ho renn ut i Kaspihavet. Den totale lengde hennar er 1 364 km.
Namnet Kura kjem av namnet «Kurosh», som er persisk uttale av namnet på den persiske kongen Kyros den store. I eldgamle vestlege dokument vart elva kalla Cyrus. Det georgiske namnet på elva er «Mtkvari», som tyder 'saktegåande'. Namnet «Kura» vart først brukte av russarane og seinare av europeiske kartografar.
Det finst to andre elver med liknande namn, Kur nær Kursk i Russland, og ei anna Kur nær Khabarovsk, som òg ligg i Russland.
Kür i Aserbajdsjan
Kür og Aras er dei største elvene i Aserbadsjan, og dei renn gjennom låglandet Küra-Arax. Elvene som renn direkte ut i Kaspihavet kjem frå dei nordaustlege fjellsidene i Store Kaukasus og Talysjfjella, og renn over låglanda Samur-Devechi og Lenkeran.
Kür (Mtkvari) sitt nedslagsfelt (86 000 km²) før ho renn i saman med Aras, er mindre enn Aras sitt nedslagsfelt (101 937 km²). Elva vert likevel framleis kalla Kura etter dei renn i hop fordi vassnivået i Kura er dobbelt så høgt som Aras sitt.
Montbrison
Montbrison er ein by og kommune aust i sentrale delar av Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Loire i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og har om lag 15 000 innbyggjarar.
Storhøe ved Fokstugu
Storhøe er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1 707 meter over havet og er det 719. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Trichoplax adhaerens
Trichoplax adhaerens er eit lite, særs primitivt dyr som finst i marine botnsubstrat over heile verda. Arten manglar symmetri og består av nokre få tusen celler. Cellene er ikkje vidare differensiert utover eit skilje mellom over- og undersida, og er vanlegvis mellom 0,5 og 3 millimeter i diameter.
Kjenneteikn
Kroppsplanet til Trichoplax er enkelt; han består av to celleplater med eit holrom mesenkymet i mellom. Cellene i det øvste laget er avflata og bèr eit flimmerhår kvar. I tillegg inneheldt dei små dropar med olje. Det nedste laget har òg eit flimmerhår per celle, men cellene her er meir sylindriske og manglar olje. Dei kan dessutan danna små innsnøringar for å ta opp det ekstracellulære materialet dyra lever av.
Mellom «rygg»- og «buk»-laga har Trichoplax eit mesenkym med amøbe-liknande celler som flyttar seg rundt i ein geleaktig støttestruktur.
Levesett
Trichoplax brukar flimmerhåra på buken til å krypa over underlaget, på same måte som tøffeldyr og mange flatmakk. På same måte som amøbar kan dei dessutan til ein viss grad flytta på seg ved å endra kroppsform. Små individ kan i tillegg symja.
Dei tek opp mat gjennom fagocytose, det vil seie at einskildcellene lukkar seg rundt partiklar og bryt dei ned individuelt. Føda deira er hovudsakleg organisk detritus, mikroalgar, protozoar og bakteriar. Næringa dei tek opp vert sannsynlegvis transportert rundt i kroppen via mesenkymet.
Trichoplax formeirar seg både aseksuelt og kjønna. Egga utviklar seg i mesenkymlaget, men me veit ikkje korleis dei vert danna. Kromosoma deira er særs små og inneheldt lite informasjon.
Evolusjon
Trichoplax er eit særs primitivt dyr, og det har vorte spekulert ein del i kvar ein skal plassera dei systematisk. Grell (1982) meiner dei ulike cellene i det øvste og det nedste laget tilsvarar dei endo- og ektoderme cellelaga me finn hjå dei fleste fleircella dyr unnateke svampar. Dette vil plassera gruppa mellom svampar og nesledyr i stamtreet til dyreriket. Undersøkingar med mitokondrielt DNA (Dellaporta et al, 2006) støttar òg til ein viss grad dette synet.
Volinéos
Volinéos (gresk Βολιναίος) eller Volinaios, òg kalla Drepanéiko (Δρεπανέικο), er ei elv vest i periferieininga Akhaía i Hellas. Elva munnar ut i Korintbukta og er kalla opp etter den antikke byen Volíni (Bolina).
Trichoplax adhaerens
Evolusjon
Det er likevel langt frå semje om spørsmålet.
Volinéos
Elva har utspring på vestsida av Panakhaikófjella og renn forbi landsbyen Drépano og har vatn året rundt.
Trichoplax adhaerens
Genetikk
I 2008 vart genomet til Trichoplax kartlagt for første gong. Mellom resultata av undersøkinga er mellom anna at organismen har det minste genomet av dei fleircella dyra, og at mange grunnleggjande biokjemiske prosessar er dei same i han som i andre dyr. Over 80 prosent av gena til Trichoplax finst òg i det menneskelege genomet.
Departementet Loire
Loire (frankoprovensalsk Lêre, oksitansk Léger) er eit departementet aust i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn, som har sitt utspring her.
Historie
Loire vart danna i 1793 då det opphavlege departementet Rhône-et-Loire vart delt i to.
Tidlegare hovudstadar har vore:
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Rhône, Isère, Ardèche, Haute-Loire, Puy-de-Dôme, Allier og Saône-et-Loire.
Elva Loire renn gjennom departementet frå sør til nord.
NM
NM, Nm eller nm kan visa til:
Departementet Loire
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Ligériens.
Industribyen Saint-Étienne har med storbyrområdet sitt om lag 290 000 innbyggjarar av totalt 730 000 innbyggjarar i heile departementet.
Ungkar
Ungkar eller dreng er frå gammalt av nemninga på ein ugift mann. Nemninga kan brukast om mannen gjennom heile livet så lenge han aldri har vore gift (eller sambuar i moderne samanheng). Ein enkjemann er ikkje rekna som ungkar.
Det blir ofte lagt noko positivt i omgrepet. Uttrykk som «ungkar og spelemann» og «innbitt ungkar» viser til ein viss fridom i det å ha unngått ekteskapet. Ein «ettertrakta ungkar» går att som helt i mange romantiske forteljingar. For eldre ungkarar finst det derimot mindre positive uttrykk som «attergløyming» og «peparsvenn».
Busetar viser til ein ungkar som bur hjå andre eller som driv gard.
Ugifte kvinner er tradisjonelt blitt omtala som «frøken» eller dei meir nedsetjande «gammal jomfru» og «peparmøy». Desse er i nyare tid blitt avløyste av nylaginga «ungkarskvinne».
Kjelder
Soltero
Halvfarhøe
Halvfarhøe er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1685 meter over havet og er det 827. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Zakholítikos
Zakholítikos (gresk Ζαχολήτικος) er ei elv vest i periferieininga Korinthía. Elva har utspring nær Sarandápikho og munnar ut i Korintbukta aust for Dervéni. Zakholítikos vert òg kalla Dervénios (Δερβένιος).
Ørjan Låstad
Ørjan Låstad er ein norsk fotballspelar som i 2011 spelar for Åsane Fotball. Han har tidlegare spelt for Bergen Nord og Løv-Ham, og har vore i søkelyset til Tippeligaklubbar som Brann og Odd Grenland. Han blei henta til Løv-Ham frå Åsane sommaren 2005 for å bidra til å sikre klubben ny kontrakt i Adeccoligaen. Han var Løv-Ham sin toppskårar i 1. divisjon i 2005-sesongen med 8 seriemål og i 2006-sesongen med 14 seriemål. I starten av 2007 fekk Låstad ein førespurnad frå den italienske Serie-B klubben Verona, men han takka nei til den italienske klubben. Før 2010-sesongen forlet han Løv-Ham og gjekk attende til Åsane. Han vart delt toppskårar for Åsane i 2. divisjon i 2010-sesongen, med åtte seriemål.
Internett-protokollfamilien
Internett-protokollfamilien er samlinga av protokollar som nyttast på nettverk av datamaskinar for at dei ulike nodene skal kunne kommunisere. Samlinga av protokollar omtalast ofte som «TCP/IP» sidan TCP og IP er dei vikigaste protokollane. På engelsk kallast samlinga for «Internet Protocol Suite».
Protokollane har røter attende til 1960-talet og «Arpanet» som var eit forskningsnett sponsa av forsvarsdepartementet i USA. Arbeidet med «Arpanet» gav grunnlaget for Internett som er det mest kjende av nettverka som nyttar desse protokollane.
Arbeidet med standardisering av protokollane blir gjort av IETF og offentleggjort i dokument kalla Requst For Comments eller i kortform RFC.
Løv-Ham Fotball
Løv-Ham (stifta 29. desember 1975) var ei idrettsforeining frå bydelen Fyllingsdalen i Bergen. Foreininga dekte både fotball og handball, og fotballklubben hadde over 600 medlemmar. Herrelaget til Løv-Ham Fotball spelte frå 2005 til 2011 i 1. divisjon fotball for menn i Adeccoligaen. Etter 2011-sesongen vart laget slått saman med nabolaget Fyllingen Fotball som Fyllingsdalen FK.
Linux-kjernen
Linux-kjernen er ein fri Unix-liknande operativsystemkjerne, skriven av Linus Torvalds i 1991 og vidareutvikla av utviklarar rundt om i verda. Kjeldekoden er lisensiert under GNU GPL, og er dermed fri programvare. Han er tilgjengeleg frå.
For å få eit komplett operativsystem vert Linux-kjernen kombinert med ein god del anna kode, det meste frå GNU-prosjektet, til det som vert kalla ein linuxdistribusjon. Ein linuxdistribusjon vert difor ofte omtala som eit GNU/Linux operativsystem.
Funksjon
Linus-kjernen har som oppgåve å styra maskinvare, som prosessor, dataminne og harddisker, og å fordele tilgang og resursar mellom system- og brukarprogramvare. Linux-kjernen er modulvis oppbygd og det er mogleg å konfigurera og kompilera han med ulik funksjonalitet. Nye drivarane kan lastast inn utan rekompilering.
Historie
Prosjektet starta i 1991 med at den då 21 år gamle finske studenten Linus Torvalds sende ein berømt post til Usenet-gruppa comp.os.minix:
På dette tidspunktet hadde GNU-prosjektet skapt mange av komponentane som var naudsynt i eit fritt operativsystem, men sjølve kjernen, GNU Hurd, var uferdig og ikkje tilgjengeleg. BSD-operativsystemet hadde framleis ikkje frigjort seg frå sine juridiske problemstillingar. Dette opna eit hol som Linux-kjernen kunne fylle. Til trass for den avgrensa funksjonaliteten i dei tidlege versjonane knytte linux-kjernen raskt til seg utviklarar som la til ny funksjonalitet og forbetringar.
Vedlikehald
Linus Torvalds er ansvarleg for oppdateringar og frigjeving av nye versjonar, men han har delegert ansvaret for vedlikehald av eldre versjonar til andre programmerarar. Vesjonar heilt tilbake til v. 2.0 vert vedlikehalden, sjølv om denne versjonen offisielt vart erklært utdatert i januar 1999.
Finnafjorden
Finnafjorden er ein fjordarm av Sognefjorden på sørsida av fjorden i Vik kommune. Han har ei lengd på 6 km og går generelt sørvestover.
Fjorden har innløp mellom Eikeneset og Skjæret nedanfor Ytstestolen på Fagerdalsnipi. Fjorden er heilt utan vegsamband. Om lag 3 km inn i fjorden ligg garden Finnen, inst i fjorden ligg Finnabotnen. Ved Finnen smalnar fjorden inn til eit sund kalla Straumen med ei breidd på om lag 40 meter. Frå her går fjorden vidare sørvestover og nesten vestover til garden Finnabotnen og Botnadalen.
Namnet har opphavleg vore usamansett, og tydinga er truleg finne, villmark. Det usamansette fjordnamnet finn vi i dag att i gardsnamna. Fjordnamnet har sidan fått tillagt endinga -fjorden. Sidene av fjorden er særs bratte og høge, opp til 1000 meter langs nesten heile fjorden. Av fjelltoppar rundt fjorden finn ein Skjemmedalsnipa (1069 moh), Åkrevikfjellet (1284 moh), Orren (1124 moh), Skrivareggi (1083 moh), Einebærfjellet (1212 moh) og Fagerdalsnipi (1245 moh)
Namnet Jordan
Jordan er eit namn som opphavleg blei brukt om Jordanelva i Midtausten, og tyder «går nedover». Namnet skal opphavleg ha blitt gjeve til barn som blei døypte med vatn frå elva som krosstogfararane hadde teke med tilbake til Europa. Det er blitt til eit førenamn for begge kjønn, eit etternamn, og namnet på den moderne staten Jordan. I Noreg er verksemda Jordan A/S kjend for å laga munnhygieneprodukt, som tannbørstar og liknande.
Namnet finst som Jourdain på fransk, Iordan på bulgarsk og Giordano på italiensk. På nederlandsk bruker ein Jordaan, med kortforma Joord. Judd er ei engelsk kortform.
Medan det opphavleg var eit mannsnamn, er Jordan blitt gjeve som førenamn til jenter sidan slutten av nittenhundretalet i den engelskspråklege verda. I USA er namnet blant dei 100 mest populære dåpsnamna for begge kjønn. I Noreg er namnet i bruk, men uvanleg.
Alf Hildrum
Alf Hildrum er ein norsk pressemann og kringkastingsleiar. Våren 2007 blei han adm. direktør og sjefredaktør for TV 2 og TV 2 Gruppen.
Arnafjorden
Arnafjorden er ein fjordarm av Sognefjorden på sørsida av fjorden i Vik kommune. Han har ei lengd på 8,5 km og går generelt svakt sørvestover. Nesten inst i fjorden delar han seg i to greiner, Framfjorden og Indrefjorden. Den lengste fjordarmen av desse er Indrefjorden.
Fv92 går langs austsida av fjorden og rundt heile dei indre områda og opp til Nese på vestsida, der vegen endar.
Gunnar Sønsteby
Tidleg liv
Gunnar Sønsteby vart fødd på Rjukan som son av Margit og Gustav Sønsteby. På gymnaset gjekk han i same årskull med mellom anna Knut Haugland, som òg sidan skulle bli motstandsmann. Etter å ha teke eksamen artium i 1937 flytta han til Oslo, der han mellom anna avtente fyrstegongstenesta og studerte sosialøkonomi ved Universitetet i Oslo.
Andre verdskrigen
Då tyskarane gjekk til åtak på Noreg i 1940 tok Sønsteby del i kampane på Austlandet. Han følgde dei norske styrkane til Østre Gausdal, men vart send tilbake til Oslo på grunn av lungebetennelse. Seinare same år gjekk Sønsteby inn i motstandsrørsla. Han tok seg òg over til Sverige i 1941 og kom i kontakt med Special Operations Executive (SOE). Same året utførte han ei rekkje kurér- etterretningsoppdrag i Noreg for Den britiske legasjonen i Stockholm.
Sønsteby nytta mange dekknamn og falske legitimasjonskort. På hausten 1942 stod han bak utsmuglinga av trykkplater for pengesetlar frå Noregs Bank, via Stockholm til Nygaardsvoldregjeringa, som heldt til i London. I 1942 vart han òg stasjonert som britisk etteretningsagent i Oslo. Medan han vart stasjonert her, samarbeidde han med organisasjonane 2A og Osvald-gruppa (leidde av kommunisten Asbjørn Sunde).
Sønsteby reiste til Storbritannia via Stockholm sommaren 1943, og gjekk då inn i Kompani Linge. Han heldt fram med det illegale arbeidet sitt då han kom heim att hausten same året. Som leiar for Oslogjengen gjennomførte han ei rekkje sabotasjeaksjonar. Blant aksjonane kan nemnast aksjonen mot Arbeidstenesta sine lokale, då dei hindra innkallinga av norsk ungdom til austfronten, for å slåst mot Sovjetunionen på tysk side. Sønsteby tok òg del i sprengingane av Kongsberg Våpenfabrikk, eit lokomotiv på Skabo Jernbanevognfabrikk i tillegg til oljelageret til Vakuum Pil Co på Sørenga, der 200 000 liter olje vart øydelagt. Etter frigjeringa tenestegjorde Sønsteby som livvakt for kongefamilien 7. juni 1945, saman med mellom andre Max Manus, Kolbein Lauring og Birger Rasmussen.
Etter krigen
Etter krigen reiste Sønsteby til USA, der han mellom anna tok eksamen ved Harvard Business School og arbeidde ved Statens Innkjøpskontor i New York. Han arbeidde òg for Esso i både Panama, New York og Oslo. Han kom tilbake til Noreg hausten 1949. Han vart tilsett ved Saugbrugsforeninga i Halden, som personalsjef frå 1950, salssjef frå 1954 og salsdirektør frå 1958. I 1954 starta han helikopterfirmaet Scancopter saman med Erling Lorentzen (Lorentzen vart òg motstandsmann i Kompani Linge under krigen), seinare Helikopter Service. Då Lorentzen gifta seg med prinsesse Ragnhild i 1953 vart Sønsteby Lorentzen sin forlovar.
Sønsteby heldt etter krigen fleire tusen føredrag om eigne erfaringar frå krigen og har gjeve ut bøker om krigen, blant dei ''Rapport fra “Nr. 24”'' (1960). Han var det siste gjenlevande medlemmet av Oslogjengen etter at Birger Rasmussen døydde den 6. desember 2007.
Utmerkingar
Sønsteby vart den høgaste dekorerte borgaren i Noreg, då han i 1946 som fyrste og til no einaste nordmann vart tildelt Krigskrossen med tre sverd. Han vart òg tildelt Deltakermedaljen med rosett og Haakon VIIs 70 års medalje. Forutan denne vart han tildelt Fridomsmedaljen med sølvpalme i 1945 og Ordenen for framifrå tenester i 1946. Han fekk òg H.M. Kongens Erindringsmedalje for livvakttenesta under då kongefamilien vende tilbake.
Sønsteby vart òg tildelt Association of Former Intelligence Officers Freedom Award og vart i 2008 fyrste ikkje-amerikanar som vart tildelt Special Operations Command Medal. For føredragsverksemda si om krigen mottok han American-Scandinavian Cultural Award i 2001 og Forsvarsmedaljen med laurbærgrein i 2004 for verksemda si i Forsvaret. I 2004 vart han og, som første mottakar, tildelt Politiets heiderskross. Sønsteby vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 2006 og er òg tildelt St. Hallvards-medaljen, den høgaste utmerknaden for Oslo kommune. I 2007 heira Polen Sønsteby med Medal Pro Memoria. Sønsteby var òg den fyrste som fekk Forsvarets heiderskross i april 2012.
Nanometer
Nanometer er ei SI-eining avleidd av meter og blir brukt til å måla svært små lengder. Ein nanometer er lik 10−9 meter. Symbolet for nanometer er nm.
Bruk
Nanometer blir ofte brukt til å måla bølgjelengder av synleg lys, ultrafiolett stråling og gammastrålar.
DNA-spiralen er rundt 2 nm i diameter.
Konvertering
1 nm = 1000 pikometer
1000 nm = 1 mikrometer
Metr
Gunnar Sønsteby
Kjelder
<References />
Bob Woodward
Bob Woodward er ein journalist frå Sambandsstatane. Han er tilsett i avisa Washington Post. Han vart verdskjend i samband med Watergate-skandalen.
Indrefjorden i Vik
Fjorden har innløp mellom bygda Arnafjord i nord og Vabergane i sør. Gardane Åse, Frettheim og Tenne ligg inst i fjorden. Fv92 går langs heile fjorden opp til Arnafjord.
Utvær fyrstasjon
Utvær fyrstasjon er det vestlegaste fyret i landet og ligg ved fiskeværet Utvær i Solund kommune i Vestland på nordsida av innløpet til Sognefjorden.
Einøvlingseggen
Einhøvlingseggen er eit fjell i kommunane Lesja og Dovre i Innlandet. Det har ei høgd på 1675 meter over havet og er det 871. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Gråhøe i Dovre
Gråhøe  er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1666 meter over havet og er det 904. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Naturleg tal
Naturlege tal vert som regel meint med dei vanlege heiltala som ein nyttar til å telje med: 1, 2, 3, osv.
Utvær fyrstasjon
Fyrtårnet er 31 meter høgt i støypejern og er farga heilt raudt. Eit lite bifyr i støypejern står på ein betongcisterne. Hovudtårnet vart sterkt skadd under eit flyåtak i 1945 og ein stor del av bygningane rundt tårnet brann ned. I 1948 fekk fyret nytt lyktehus og eit 3. orden blinkapparat som framleis er i drift.
Naturleg tal
Det finst derimot to definisjonar av naturlege tal. Den eine definisjonen, som ofte vert nytta innan talteori, definerer naturlege tal som mengda av alle positive heiltal: {1, 2, 3, …}. Den andre definisjonen, som ofte vert nytta innan mengdelære og informatikk, inkluderer 0 i mengda av naturlege tal: {0, 1, 2, …}.
Utvær fyrstasjon
Fyrstasjonen inneheld maskinhus, bustader og uthus tett ved fyrtårnet, samt naust, landing og tufter etter tidlegare fellesbustad. Området som fyrstasjonen ligg i er verna som naturreservat etter lov om naturrvern, medan sjølve fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne.
Deep Space 1
Deep Space 1 fullførte med suksess oppdraga sine og andregradsmåla: passering av asteroiden 9969 Braille og kometen 19P/Borrelly der han returnerte verdifulle vitskaplege data og bilete. Deep Space 1-prosjektet vart avslutta 18. desember 2001. Det vart etterfølgt av Deep Space 2, Earth Observing-1, Space Technology 5 og Space Technology 6.
NSTAR-ionemotor
NSTAR-ionemotoren utvikla ved NASAs Glenn Research Center oppnår ein spesifikk impuls på ein til tre tusen sekund. Dette er ein magnitude høgare enn tradisjonelle framdriftsmetodar i rommet, slik sparar ein omtrent halvparten av drivstoffmassen. Dette fører til mykje billegare oppskytingsfartøy. Til tross for at motoren berre produserer ei kraft på 92 millinewton ved maksimum yting, oppnådde fartøyet høg fart sidan motoren er under avfyring kontinuerleg for lengre periodar. Raketten vart avfyrt for totalt 678 dagar, ein rekord for den typen motorar. Det neste romfartøyet til å bruka NSTAR-ionemotor er Dawn, med tre motorar.
SCARLET
SCARLET-solcellepanela produserte straumen til ionemotoren, også dei utvikla ved NASA Glenn. Desse brukte fresnellinser laga av silikon for å konsentrera sollyset på solcellene. Kombinert med meir effektive solceller produserte panela 2,5 kilowatt, samstundes som dei var mindre og lettare enn konvensjonelle panel.
AutoNav
AutoNav-systemet tar bilete av kjente og lyse asteroidar. Asteroidane i det indre solsystemet flyttar på seg i forhold til dei andre lekamane med ein merkbar og kalkulerbar fart; slik kan romfartøyet orientera seg ved å spora asteroidar mot stjernene i bakgrunnen, som ikkje vil ha bevega seg merkbart på så kort tid i astronomisk tidsskala. Med to eller fleire asteroidar kan sonden finna sin posisjon, og med to eller fleire posisjonar i tid kan sonden finna sin bane. Ein finn banen til eksisterande romfartøy ved å sjå signala sendt tilbake til Deep Space Network (DSN)-antennene, ein slags motsett GPS. Å bruka DSN til desse formåla krev mange sakkyndige operatørar, og DSN er allereie travelt opptatt med oppgåvene som eit kommunikasjonsnetverk. AutoNav reduserer prosjektkostnadane og bruken av DSN.
AutoNav kan òg brukast til å identifisera posisjonen til lekamar i forhold romsonden, slik at ein skaffar mål til dei vitskaplege instrumenta. Sonden har sin omtrentlege lokalitet og kan rekna seg fram til kva orientering den må ha for å halda lekamen i «søkjaren». AutoNav har kontroll over små rakettar som utgjer banejusteringssystemet til romfartøyet. Det neste romfartøyet til å bruka AutoNav var Deep Impact.
Remote Agent
Remote Agent var det første kunstig intelligente kontrollsystemet til å kontrollera eit romfartøy utan menneskeleg tilsyn. Remote Agent demonstrerte suksessfullt evna til å planleggja aktivitetar om bord og diagnostiserte og reagerte på simulerte feil i romfartøyets komponentar. Autonomisk kontroll vil tillata framtidige romfartøy til å operera med større avstandar frå Jorda, og å utføra meir sofistikerte forskingsrelaterte-aktivitetar i verdsrommet. Komponentane til Remote Agent-programvaren har blitt brukt til å støtta andre NASA ferder. Ein robustplanleggjar (EUROPA), og eit modellbasert diagnosesystem (Livingstone), var to større komponentar i Remote Agent. EUROPA vart brukt som ein grunnbasert planleggjar for Mars Exploration Rovers, EUROPA II vert brukt som støtte til Phoenix og Mars Science Laboratory. Livingstone 2 var om bord på satellitten Earth Observing 1, og eit F-18 hos NASA Dryden Flight Research Center.
Small Deep-Space Transponder (SDST)
SDST var eit kompakt radiokommunikasjonssystem. Bortsett frå å vera lite i storleik, kunne SDST senda info over Ka-bandet. Di dette bandet har ein høgare frekvens enn det som på tida var vanleg for romsondar å bruka, kunne den same mengda data bli sendt med mindre storleik på kommunikasjonsutstyret i verdsrommet og på bakken.
Plasma Experiment for Planetary Exploration (PEPE)
PEPE-instrumentet kombinerer fleire instrument i eitt. Med ei vekt på 5,6 kg og eit energikrav 9,6 W har PEPE mindre enn 25 % av massen og bruker mindre enn 50 % av straumen til eit liknande instrument om bord på Cassini-sonden. Instrumentet hadde som oppgåve å studera ionemotoren sitt møte med solvinden og å utføra generelle undersøkingar av dei lokale plasmaforholda.
Suksessar
Remote Agent reaktiverte den elektriske eininga, ignorerte sensoren som gav feil data, og skifta til ein modus der den låste ionemotoren ikkje var naudsynt. Remote Agent var i det store heile ein suksessfull demonstrasjon av heil-autonom planlegging, diagnose og gjenoppretting.
Komet Borrelly
Passeringa av kometen Borrelly var ein stor suksess og ekstremt detaljerte bilete av kometens overflate vart returnerte frå romsonden. Bileta hadde ein høgare oppløysning enn dei tidlegare bileta av ein komet tekne av romsonden Giotto.
Trass i at DS1 ikkje hadde noko partikkelskjold overlevde sonden kometpasseringa intakt. Komet-jetstrålane viste seg å ikkje peika mot romsonden.
9969 Braille
Braille-passeringa var berre ein delvis suksess. Det var tenkt at DS1 skulle passera 240 meter over asteroideoverflata med ein fart på 56 000 km/t; men ein programvarefeil førte til at fartøyet i staden passerte med ein avstand på 26 km. Brailles låge albedo samt den store avstanden gjorde at AutoNav ikkje klarte å fokusera kameraa den rette vegen, og bileta vart tekne ein time forsinka. Resultatet blei bilete med låg pikseloppløysing som ikkje kunne avsløra mykje om asteroiden.
Status
NASA avgjorde å ikkje utvida ferda ytterlegare etter passeringa av Borrelly, og den 18. desember 2001 vart sonden skrudd av og forlaten i solbane. Romfartøyet ville etter kvart ha gått tom for hydrasin for stillingsmotorane slik at det ikkje ville kunne vera i stand til å orientera solcellepanela mot Sola.
Brunkollen
Brunkollen  er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet og Oppdal kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1665 meter over havet og er det 914. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Blåberget
Blåberget  er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1665 meter over havet og er det 914. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Skarven
Skarven er eit fjellnamn som finst mange stader i Noreg:
San Marino
Republikken San Marino eller berre San Marino (italiensk: Repubblica di San Marino eller San Marino) er eitt av dei minste landa i verda og er på same vis som Vatikanstaten heilt omslutta av landet Italia. Landet har berre 33 000 innbyggjarar. Staten hevdar å vera verdas eldste republikk, som blei grunnlagd i år 301 av ein St. Martinus. Den nedskrivne grunnlova er frå 1600.
Framfjorden
Framfjorden er ein fjordarm av Arnafjorden på sørsida av Sognefjorden i Vik kommune. Han har ei lengd på 1,5 km og strekkjer seg søraustover og inn til Framfjord inst i fjorden. Vest for Framfjorden går Indrefjorden sørvestover.
Fjorden har innløp mellom Bugnaneset i nord og Vabergane i sør. Dalselvi munnar ut i fjorden ved botn Framfjord. Fv92 går langs heile fjorden.
Finsk-ugriske språk
Finsk-ugriske språk er ei gruppe språk som består av dei seks vestlegaste greinene av den uralske språkfamilien, nemleg samisk, austersjøfinsk, mordvinsk, marisk, permisk og ugrisk. Den sjuande familien er samojedisk og til saman dannar desse språka den uralske språkfamilien. Tidlegare vart finskugrisk sett på som ein eigen språkfamilie, i dag dominerer det synet at dei uralske språka best kan representerast av ein slags «busk-modell», der dei sju greinene går attende til det uralske urspråket, utan å danne (stabile) urspråk med berre nokre av dei andre seks greinene.
Det største problemet med å operere med ein separat finskugrisk språkfamilie er at det har vist seg å vere svært vanskeleg å rekonstruere eit finskugrisk urspråk som skil seg frå det rekonstruerte uralske urspråket. Det har vist seg umogleg å rekonstruere eit sams urspråk for dei ugriske språka, og dermed har det vore umogleg å rekonstruere eit finskugrisk urspråk som samtidig skilde seg frå uralsk. Grunnen til at det har vore vanskeleg å rekonstruere eit ugrisk urspråk kan vere at det aldri har vore noko, dvs. det kan vere at det er feil å sjå dei ugriske språka ungarsk, mansisk, khanti som ei eiga språkgrein i det heile, kan hende det vil vere betre å sjå på den uralske språkfamilien som ein familie beståande av ni ulike greiner, der dei ugriske språka utgjer tre av dei.
Sinnsetten
Sinnsetten (òg stundom skrive Sinnseten, Singsetten el. Singsetten) er eit fjell rett vestanfor Røsvatnet og Bjørnavatnet og austanfor tettstaden Tømmervåg på øya Tustna i Aure kommune på Nordmøre. Det høgste punktet, Sinnsettuva, er 326 moh.. Fjellet har gjeve namn til det årlege skirennet Singsettrennet, som går frå Leira forbi Sinnsetten til Jørenvågen.
Stuck on You av Elvis Presley
«Stuck on You» er den første hitsingelen til Elvis Presley han gav ut etter den to år lange militærtenesta si. Han spelte inn songen i mars 1960, og singelen vart gjeven ut i løpet av få veker og nådde toppen av Billboard Hot 100 seint i april 1960. Det var den første singeltoppen hans i 1960-åra og den trettande i alt. «Stuck on You» nådde sjetteplassen på R&B-lista. Songen slo Percy Faith sin «Theme from A Summer Place» frå toppen av lista. Singelen nådde tredjeplassen i Storbritannia. Songen vart skriven av Aaron Schroeder og J. Leslie McFarland og publisert av Gladys Music, songforlaget til Elvis Presley.
Austnes fyr
Austnes fyr er eit fyr som ligg på austsida av Værlandet i Buefjorden i Askvoll kommune i Vestland.
Esefjorden
Esefjorden er ein fjordarm av Sognefjorden på nordsida av fjorden i Sogndal kommune. Fjorden har ei lengd på 4 km og ligg ved sjølve tettstaden Balestrand.
Fjorden har innløp mellom Munken i Balestrand i sør og garden Tjugum på nordsida. Frå her går fjorden nordvestover. Grenda Ese, som fjorden er kalla opp etter, ligg på sørsida om lag halvvegs inn i fjorden. Inst i fjorden ligg Esebotn.
Dragsvik ligg like utanfor innløpet til fjorden og har ferjesamband til Hella og Vangsnes.
Riksveg 55 går langs heile fjorden.
Kolla
Kolla  er eit fjell i Dovre kommune i Innlandet og Oppdal kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1652 meter over havet og er det 984. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kolla ligg markant til på vestsida av E6 mellom Hjerkinn og Kongsvoll.
Fron kommune
I 1851 blei kommunen delt i Nord- og Sør-Fron kommune. Kommunane blei så slått saman frå 1966, og skilde på nytt i 1977.
Ein person frå Fron blir kalla frøning.
Kollhøin
Kollhøin  er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1869 meter over havet og er det 334. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Segré
Segré er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Maine-et-Loire i regionen Pays de la Loire, og har om lag 6 000 innbyggjarar.
Bjørnskotøya
Bjørnskotøya er ei øy i Aure kommune, tidlegare Tustna kommune på Nordmøre.
Nuruddin Farah
Nuruddin Farah er ein somalisk forfattar av sakprosa, skjønnlitteratur og manus hovudsakleg på engelsk, i tillegg til å ha omsett verk frå ei rekke språk til somali. Verka hans tek opp konfliktane som oppstår i møtet mellom autoritære styresmakter, stammesamfunn, islam og marxisme. Farah har mellom anna tatt opp stillinga til kvinner i slike samfunn. Mange av bøkene hans er forma som spenningsromanar som tar opp politikk og deltaking og ansvar i samfunnet.
Liv
Farah var fødd i Baidoa i Italiensk Somaliland (då under britisk kontroll), i ein familie med nomadebakgrunn. Farah flykta til Mogadishu i 1963 på grunn av valdelege grensekonfliktar om seinare skulle bli til Ogaden-krigen. Han fekk utdanninga si ved Istituto di Magistrale di Mogadiscio og vidare ved universiteta i Colchester, London og Chandigarh i Panjab. Han drog deretter tilbake for å undervisa i Mogadishu, men måtte forlata Somalia att i 1974, då regimet mislikte den andre romanen hans. Han vende tilbake i 1996, men måtte snart forlata landet igjen på grunn av den pågåande borgarkrigen. Farah har hatt fleire akademiske stillingar i ulike verdsdelar før han slo seg ned i Sør-Afrika.
Verk
Farah gav ut sin første roman, From a Crooked Rib, i 1970, der han fortalde om nomadejenta Ebla som flykta frå eit arrangert ekteskap med ein eldre mann og finn ei spirande feministisk rørsle i Somalia. A Naked Needle frå 1976 handlar om ein enkel somalisk lærar som får livet sitt snudd opp ned då ein tidlegare kjæraste planlegg å koma tilbake frå England. Det var denne boka styret til diktatoren Siad Barre ikkje likte, og som gjorde at Farah måtte bu i eksil. Etter dette skreiv han ein trilogi som skildra styret til Barre, Variations on the Theme of an African Dictatorship. Desse verka blandar trekk frå vestleg litteratur, som spenningsromanen med ein tydeleg slutt, med ein afrikansk forteljartradisjon.
Sjølv om desse tidlege verka var blitt godt mottekne internasjonalt var det første boka i den neste trilogien, Maps frå 1986, som gjorde han kjent over heile verda. Boka handlar om Ogaden-krigen i 1977, og skildrar identitetsspørsmålet i eit postkolonialt samfunn gjennom bruk av forteljing i andre person. Dei neste bøkene i trilogien Blood in the Sun var Gifts (1993), som tar for seg dei psykologiske og kulturelle sidene ved gåvegjeving, Secrets (1998), som skildrar dei skamfulle løyndommane som øydelegg Somalia, og Knots (2007), om heimkomen til ei somalisk kvinne etter to tiår i utlandet.
Kjelder
London: Routledge, 1994. 2v.
Skarven på Tustna
Skarven er eit fjell rett austanfor Gullsteinsdalen og vestanfor Solåsundet på øya Tustna i Aure kommune på Nordmøre. Det høgste punktet er 896 moh.. Mindre toppar og åsar kring Skarven inkluderer Seteraksla (511moh. og Dyrkollgrova (469 moh.).
Geita fyrstasjon
Geita fyrstasjon er eit fyr som ligg på øya Geita i Buefjorden i Askvoll kommune i Vestland.
Gautøya
Gautøya er ei øy i Aure, tidlegare Tustna kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Ho har eit areal på 1,293 km². Det høgaste punktet på øya, Gautøyvarden, ligg på 26 moh. Det er bygd hytter på øya.
Geita fyrstasjon
I dag driv Nordisk Kunstnersenter Dalsåsen med utleige av fyret for overnatting.
Den spesielle plasseringa på toppen av øya og det særeigne lyktehus gjer fyrstasjonen ein særeigen karakter og fyrstasjonen er verna etter lov om kulturminne.
Gunhildøya
Gunhildøya er ei øy i Aure kommune på Nordmøre. Ho ligg på nordsida av Tustna.
Heimdalshøe
Heimdalshøe  er eit fjell i Vågå og Nord-Fron kommune i Innlandet fylke. Det har ei høgd på 1843 meter over havet og er det 381. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. Fjellet er det høgaste i Nord-Fron kommune.
Adaptiv stråling
Slik artsdanning er særleg vanleg i relativt isolerte økosystem eller umiddelbart etter masseutryddingar.
Russlirundhøe
Russlirundhøe er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1831 meter over havet og er det 408. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Hestøyin
Hestøyin er ei øygruppe i Aure kommune på Nordmøre. Ho ligg nordom Golma, på vestsida av Tustna.
Indre Kråkøya
Indre Kråkøya er ei øy i Aure kommune på Nordmøre.
Hallarøya på Smøla
Hallarøya er ei øy i Smøla kommune på Nordmøre.
Roanne
Økonomi
Roanne er kjend for gastronomi, tekstilar, jordbruk og for produksjon av stridsvogner.
Historie
Namnet har keltisk opphav, Rod-Onna («rennande vatn»), som vart Rodumna, så Rouhanne og Roanne. Byen låg ved eit strategisk punkt ved Loire, nedanfor dei smale gjela ho renn gjennom. På 1100-talet kom byen inn under comte du Forez og byen byrja å utvikle seg. Ein veg over land førte til Lyon og elva Rhône, og Roanne vart så ein omlastingsstad mellom Paris og Middelhavet i tida då vassvegane var viktige transportårer. Halvparten av innbyggjarane i byen var avhengige av denne elvetransporten på 1600- og 1700-talet.
Roanne vart ein av dei første byane som fekk jernbane, og han opna 15. mars 1833. Vidare vart kanalen mellom Roanne og Digoin opna i 1838, og byen vart ein av dei leiande byane i den franske industrielle revolusjonen.
I 1917 vart det oppretta eit arsenal i Roanne, og frå 1940 vart ny industri utvikla, som produserte rayon (kunstfiber) og andre nye fibrar. Då industriverksemda vart fasa ut på 1970-talet sleit byen med å finne ny industri og trekke til seg turisme.
Vetlefjorden
Vetlefjorden er ein sidefjord til Fjærlandsfjorden på nordsida av Sognefjorden i Sogndal kommune. Fjorden strekkjer seg 6 km rett nordover til grenda Ulvastad i bygda Vetlefjorden.
Fjorden har innløp mellom Kolven i sørvest og grenda Menes i nordaust. Like innanfor innløpet ligg grenda Farnes på vestsida og nord for Farnes går Sværafjorden nordaustover og inn til grenda Sværen. På vestsida av Sværafjorden ligg grenda Dale med hengedalen Dalsdalen. På nordsida av innløpet til Sværafjorden ligg grenda Torsnes. Fylkesveg 613 går langs heile vestsida av fjorden.
Styggehøe
Styggehøe  er eit fjell i Vågå og Nord-Fron kommune i Innlandet fylke. Det har ei høgd på 1825 meter over havet og er det 418. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Golma
Golma (lokal uttale: /"gåłmå/, dativ /"gåłmåinn/ el. /"gåłmainn/) er ei øy lengst vest i tidlegare Tustna kommune.
Øya ligg vest for Tustna som ho har brusamband med og nordaust for Kristiansund.
Golma er, sett frå Tustna, ei halvøy ved fjære sjø og ei eiga øy ved flo sjø.
Kalvøya på Tustna
Kalvøya er ei øy ved Tustna i Aure kommune på Nordmøre.
Marie-Louise Sjoestedt
Marie-Louise Sjoestedt var ein fransk lingvist som var kjent for arbeidet sitt  med keltisk språk og mytologi.
Primtal
Eit primtal er eit heiltal som er større enn 1 og som ikkje er deleleg med andre naturlege tal enn 1 og seg sjølv. Primtala som er mindre enn hundre er:
2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89 og 97.
Eit naturleg tal som er større enn 1, og som ikkje er eit primtall, kallast eit samansett tal.
Kvart naturleg tal kan skrivast som eit produkt av primtal på ein eintydig måte (viss me ser bort frå permutasjonar av primtalsfaktorane). Dette vert kalla aritmetikkens fundamentalsats.
Veslfjellet
Veslfjellet  er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1743 meter over havet og er det 604. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Finn Øglænd
Finn Helge Øglænd er ein norsk forfattar, lyrikar, omsetjar og litteraturkritikar. Han voks opp på eit småbruk ved Tananger i Sola kommune.
Primtal
Euklid viste omkring år 300 før vår tidsrekning at det finst uendeleg mange primtal. Provet er som følgjer. Anta at det berre finst eit endeleg antal primtal og kall dette talet for n. Kall primtala for og sjå på talet. Det er klart at ingen av primtala deler x. Altså er x eit anna primtal. Men dette er ein sjølvmotseiing og det me gjekk ut frå—at det berre er eit endeleg tal primtal—kan ikkje vera sant. Derfor må det vera eit uendeleg tal primtal.
Finn Øglænd
Øglænd har teke utdanning ved Forfattarstudiet i Bø. Han har arbeidd ved Skrivekunstakademiet i Hordaland.
Øglænd debuterte i 1983 med diktsamlinga Det opplyste landskapet. Han er ein produktiv forfattar, og har arbeidd både som lyrikar, romanforfattar og forfattar av barne- og ungdomsbøker. Øglænd har motteke fleire litterære prisar. For ungdomsboka Dei penaste jentene på TV (2001) mottok han både Sunnmørsprisen og Skolebibliotekarforeningens litteraturpris. I 1998 blei han nominert til både Brageprisen og Norsk litteraturkritikerlags barnebokpris for ungdomsboka Fem dagar, fire netter. I 1998 blei han nominert til både Brageprisen og Norsk litteraturkritikerlags barnebokpris for ungdomsboka Fem dagar, fire netter. I 2007 blei han første mottakar av Rasmus Løland-stipendet, oppretta av Rogaland fylkeskommune.
Svein Jarvoll
Svein Jarvoll er ein norsk forfattar oppvaksen i Oslo.
Jarvoll har skrive eigen poesi og har gjendikta antikke lyrikarar som Sapfo og Arkhilokhos frå gammalgresk.
Dei siste åra har han òg skrive meir og meir skjønnlitterære essay. Andre karakteriserer desse som ein rytmikk av uavbrotne setningar, avsnittsfridom og grubleri rundt sjeldne ord. Jarvoll har vore formann i Det litterære Råd i Den norske Forfatterforening, har undervist ved Forfattarstudiet i Bø, og vart tildelt Doblougprisen i 2001.
Nintendo Switch
Nintendo Switch er ein spelkonsoll utvikla av Nintendo. Konsollen var kjent under kodenamnet NX fram til avdukinga den 20. oktober 2016, og vart lansert internasjonalt den 3. mars 2017. Nintendo marknadsfører Switch som ein hybridmaskin: Han er primært designa som ein heimekonsoll, der hovudeininga kan plasserast i ein dokkingstasjon for å koplast til eit fjernsyn. Alternativt kan hovudeininga fjernast frå dokkingstasjonen og brukast som ein berbar spelemaskin eller leggjast oppreist på ei overflate, synleg for fleire spelarar.
Nintendo Switch bruker trådlause Joy-Con-kontrollar, som har standardknappar, analoge kontrollstikker og registrering av rørsler og som kan gje tilbakemeldingar i form av vibrasjonar. Joy-Con kan festast på begge sidene av konsollen for å støtte handhalde spel, festast til eit tilbehøyr for å gje form som ein tradisjonell kontroll eller brukast individuelt i handa på same vis som Wii Remote og Nunchuk.
Nintendo har per 31. desember 2021 selt 103,54 millionar Nintendo Switch-konsollar. Dei fem spela til konsollen som har selt mest er Pokémon Sword / Shield (23,90 millionar), The Legend of Zelda: Breath of the Wild (25,80 millionar), Super Smash Bros. Ultimate (27,40 millionar), Animal Crossing: New Horizons (37,62 millionar) og Mario Kart 8 Deluxe (43,35 millionar).
Gravdalsknappen
Gravdalsknappen  er eit fjell i Vågå og Nord-Fron kommune i Innlandet fylke. Det har ei høgd på 1692 meter over havet og er det 792. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kunna på Tustna
Kunna (òg skrive Kunnøya) er ein holme nordaust for Tustna i Aure kommune på Nordmøre. Høgste punktet på holmen er 72 moh.
Helgelandsmål
Helgelandsmål er nemninga på målføra på Helgeland nord for Bindal og sør for Salten og er ein del av dei nordnorske målføra i vestnorsk.
Helgelandsmåla er dei einaste målføra i Nord-Noreg som har ei klår avgrensing. Heile distriktet nyttar eitt sams målmerke som ikkje finst elles i nordnorske målføre: tjukk l både av l og av rd. Mot sør er helgelandsmåla avgrensa av Tosen i Bindal, medan nordgrensa går ved Saltfjellet.
Felles kjennemerke
Eit kjenneteikn for helgelandsmåla er at dei ikkje har apokope av substantiv og enkelte andre ordklassar slik som ein finn det i nordlandsmåla. Eit anna trekk som har vore lett å merke er tjukk l både av l og av rd. Eksempel bò:l for bord. Men tjukk l av rd kan vere på veg ut. Stort sett finn ein apokope i infinitiv, unntaka vert nemnt i avsnitta for målmerka for dialektområda.
Andre målmerke er at svake hokjønnsord kan ende på -a og i enkelte dialektar -æ medan svake hankjønnsord ender på -e.
Utanom målmerka som er nemnt over er det store variasjonar i helgelandsmåla. Det har vore ulike klassifiseringar, ei akseptert inndeling har vore å skilje mellom dialektområda Sørvest-Helgeland, Midt-Helgeland, Rana, Nesna og Meløy. Denne inndelinga vart gjort av Hallfrid Christiansen i Hovedinndelingen av norske dialekter, 1973.
Æ-mål
I vest frå Vega nord til Lurøy har æ-mål med infinitiv som endar på -æ: å le:sæ, å kastæ.
Sørvest-Helgeland
Vega, Brønnøy, Sømna: Sterke hokjønsord får i bunden form endinga e «døre», svake får endinga å «viså».
Midt-Helgeland
I Vefsndalføret og på kysten frå Tjøtta til Sør-Dønna. Sterke hokjønsord får i bunden form endinga æ «døræ», svake får endinga o «viso».
Meløy
Dialekten i Meløy følgjer ikkje alle målmerka for helgelandsmål og det er derfor ikkje feil å klassifisere meløymålet som eit saltenmål eller noko i mellom i overgangen mellom nordlandsmål og helgelandsdialekt. Her skil meløymålet seg frå andre helgelandsmål, observert på slutten av 1970-talet: