cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nina Balditsjova
Nina Viktorovna Balditsjova, fødd Fjodorova, var ein sovjetisk langrennar som vart olympisk meister i 4 x 5 km stafett under Vinter-OL 1976 i Innsbruck, etter tidlegare å ha vunne VM-gull i stafett både i 1970 og 1974.
Aktiv
Nina Fjodorova meisterskapsdebuterte med å vinne bronsemedaljen på 5 km i Ski-VM 1970, bak to landskvinner. I den neste øvinga, 3 x 5 km stafett, gjekk ho fyrste etappen på Sovjetunionen sitt vinnarlag, Galina Kulakova og Alevtina Oljunina tok seg av dei to siste etappane. To år seinare vart Fjodorova nummer ti på 5 km då Vinter-OL 1972 fann stad i Sapporo.
Også under Ski-VM 1974 i Falun tok ho, då som Nina Balditsjova, seg av den fyrste etappen då Sovjet-kvinnene vann gull, dei hine på laget var Nina Seljunina, Raisa Smetanina og Galina Kulakova. Individuelt kom ho på femteplass på 5 km.
Under Vinter-OL 1976 vart Balditsjova nummer tre på 5 km, bakom vinnaren Helena Takalo fra Finland og Raisa Smetanina, og nummer fire på 10 km. Deretter gjekk ho ein etappe på det sovjetiske stafettlaget som vann 4 x 5 km stafett, framom Finland og Noreg. Dei andre på laget var Zinaida Amosova, Raisa Smetanina og Galina Kulakova.
Cheshire
Cheshire (tidlegare kalla County of Chester) er eit seremonielt grevskap i Nordvest-England. Den tradisjonelle administrasjonssbyen er Chester, men den største byen i Cheshire er Warrington. Andre store byar er Congleton, Crewe, Ellesmere Port, Widnes, Runcorn, Macclesfield, Nantwich, Northwich og Wilmslow. Grevskapet grensar til Merseyside og Stor-Manchester i nord, Derbyshire i aust, Staffordshire og Shropshire i sør, Flintshire og Wrexham i Wales i vest.
Cheshire har kring ein million innbyggjarar. Bortsett frå dei store byane langs elva Mersey og den historiske byen Chester, er det meste av området landleg med mange småbyar og landsbyar. Det er historisk kjend for Cheshire-osten somvert produsert her, salt, bulkkjemikalar og silke.
Historie
Cheshire var opphavleg eit tidleg namn for Chester og vart først skrive som Legeceasterscir i anglosaksiske krøniker. Det tydde «fylket (shire) til byen til legionane». Det vart først nedskrive i 980, men ein meiner grevskapet vart skipa av Edvard den eldre rundt 920. I Domesday Book vart Chester skrive som Cestrescir, (Chestershire). Med åra har namnet vorte korta ned til Cheshire.
Det er tette historiske band mellom Cheshire og landområda i vest som seinare vart Wales. Mellom anna var landområde som i dag er ein del av Wales ein del av grevskapet Cheshire. Det walisiske namnet på grevskapet er Swydd Gaerlleon og vert stundom nytta i Wales.
Med grunnlovsendringa i 1972 vart delar av områda i nordvest ein del av dei metropoitanske grevskapa Stor-Manchester og Merseyside. Stockport (tidlegare county borough), Hyde, Dukinfield og Stalybridge i nordaust vart ein del av Stor-Manchester. Mykje av Wirralhalvøya i nordvest, inkludert kommunane Birkenhead og Wallasey, gjekk til Merseyside. Samstundes vart Tintwistle Rural District overført til Derbyshire. Områda i Lancashire sør for Merseyside/Stor-Manchester, inkludert Widnes og Warrington, vart ein del av det ikkje-metropolitanske grevskapet Cheshire.
I 1998 vart Halton og Warrington einskaplege styresmakter sjølvstendige frå grevskaprådet i Cheshire, men vart verande ein del av Cheshire for seremonielle årsaker, samt brannvesen og politivesen.
I 2009 vart grevskapsrådet heilt avskaffa og erstatta av to nye einskaplege styresmakter, Cheshire East og Cheshire West og Chester.
Jødespansk
Jødespansk er ein samleterm for språkformer av spansk med meir eller mindre påverknad frå andre iberiske språk som portugisisk, asturiansk og katalansk som tradisjonelt blir bruka av sefardiske jødar i Nord-Afrika, på Balkan, i Tyrkia og i Israel.
Jødespansk inneheld mange hebraiske og arameiske ord og ein del arabiske ord. I austleg jødespansk – det vil seie på Balkanhalvøya, i Tyrkia og i Israel – er det mange tyrkiske og greske lånord.
Andre namn for jødepansk inkluderer djudíospanyol, djudezmo, spanyol, jaquetía/haketia (særleg i Marokko) og sidan midten av 1900-talet ofte òg ladino — ein term som tradisjonelt har ei anna tyding.
Språklege særtrekk for jødespansk varierer mykje mellom dei ulike dialektane, men blant dei mest typiske kan nemnast:
Jødespansk har tradisjonelt vorte skrive med det hebraiske alfabetet, men frå først på 1900-talet har det vore vanleg å skrive språket med det latinske alfabetet.
Open kjeldekode
Open kjeldekode (engelsk «Open Source Code») tyder at kjeldekoden til eit dataprogram er gjort tilgjengeleg for alle (ofte på Internett). Det finst mange forskjellige lisensar for open kjeldekode, to av dei mest kjende er BSD og GNU GPL. Den siste er òg fri programvare.
Mange programvareselskap lagar seg sine egne spesialtilpassa opne lisensar. Organisasjonen Open Source Initiative (OSI) har ein godkjenning der lisensar som følgjer deira definisjon av open kjeldekode får tittelen «OSI approved».
Nokre kjende døme på program med open kjeldekode er Linux, KDE, Apache, PHP, Mozilla, Scilab og MediaWiki, som driv Wikipedia.
Omgrepet 'open kjeldekode'
Ein skil ofte mellom open programvare og fri programvare. Fri programvare, slik han er definert av Free Software Foundation, krev i tillegg til at kjeldekoden er open at han kan vidaredistribuerast kommersielt.
Arthur Waley
Arthur David Waley, eigenleg Arthur David Schloss var ein britisk sinolog og japanolog.
Arthur Waley var son av økonomen David Frederick Schloss. I 1914, då han var 25 tok han jentenamnet til mor si, Waley.
I 1929 slutta han ved British Museum for å via seg dei litterære interessene sine totalt. Han omsette Samtalar av Konfucius og den populære romanen Xiyouji (Reisa mot Vest), som handlar om munken Xuanzang og apekongen Sun Wukong.
Yoshiaki Sakazaki
Yoshiaki Sakazaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Jim Clark
James «Jim» Clark Jr. var ein britisk motorsportutøvar som 2 gongar vart verdsmeister i formel 1. Han debuterte i 1960 for Lotus og vart verande i stallen fram til han omkom under eit formel 2 løp i Hockenheim i Tyskland. Gjennom heile formel 1 karrieren på 73 deltekne løp, hadde Jim Clark 25 førsteplassar av til saman 32 pallplasseringar.
Louis Spohr
Louis Spohr var ein tysk komponist, fiolinist, dirigent, pedagog og organisator av musikkfestivalar.
Ved sida av Niccolò Paganini vart han rekna som den største fiolinisten i si tid, og hans orkester- og kammerverk vart ein gong sidestilt med Mozart sine. Han fekk ei stor tyding for utviklinga av tysk dramatisk musikk; dei største suksessane hadde han med sine oratorium.
Liv
Spohr voks opp i ein musikalsk heim og fekk tidleg opplæring i musikkteori og fiolinspel. 12 år gammal vart han send til Braunschweig for å fortsetje utdanninga der. I 1799 vart han tilsett som kammermusikar hos hertugen av Braunschweig som lova å betale den vidare utdanninga til Spohr hos ein stor meister. Valet fall på fiolinisten Franz Eck (av Mannheimskulen). Eck stod då på farten til ei turnéreise i Russland, og Spohr vart med som følgjesvein. Først i juli 1803 returnerte Spohr til Braunschweig. Her møtte han fiolinvirtuosen Pierre Rode, viss fiolinspel fekk ein varig innverknad på han. I kjølvatnet av fleire konsertturnear breidde ryet til Spohr som fiolinvirtuos seg no hurtig, og allereie i 1805 fekk han posten som konsertmeister i Gotha. Året etter gifta han seg med harpe- og klavervirtuosen Dorette Scheidler. I 1813 vart han kapellmeister ved teateret i Wien, men pga ein konflikt med teaterdirektøren slutta han etter to år og tok opp att turnévekrsemda, som denne gongen gjekk til Sveits, Italia og Nederland. Vinteren 1817 vart han kapellmeister i Frankfurt am Main og overtok leiinga av Orchesters der Frankfurter Museumsgesellschaft. Her oppførte han operaen sin Faust i 1818 og Zemire und Azo i 1819, begge fekk entusiastisk mottaking. Likevel forlét Spohr Frankfurt i september og la ut på ein ny turné, denne gongen til Belgia, Paris og i 1820 til London.
Etter fire månader i London slo han seg ned i Dresden, men vart allereie følgjande år utnemnd til hoffkapellmeister i Kassel, og besette stillinga i januar 1822. Som dirigent bidrog Spohr til utviklinga av moderne orkesterkultur. Han er ein av dei første orkesterleiarane som nytta taktstokk. Frå og med no var det slutt på store turnéreiser, i staden konsentrerte han seg om musikklivet i Kassel. Han bidrog sterkt til å løfte orkestret sitt til eit nytt nivå og grunnla ein songsamskipnad for oratoriemusikk i byen.
Han var ikkje mindre viktig som lærer og komponist. I 1831 starta han ein fiolinskole som trekte til seg studentar frå heile Europa og har hatt ei grunnleggjande tyding for fiolinistutdanninga heilt til dagane våre. På same tid komponerte han ei mengd verk i alle musikksjangrar og dirigerte ved mange festivalar i Tyskland og England.
I 1857 vart han mot viljen sin pensjonert, men enno heilt fram til han døydde 22. oktober 1859 naut han høg respekt både som menneske og kunstnar.
Spohr etterlét seg meir enn 200 musikkverk, blant anna 18 fiolinkonsertar, 4 klarinettkonsertar, 10 operaer, 9 fullenda og ein uferdig symfoni, 4 oratorium, 34 strykekvartettar og konsertar for fleire andre soloinstrument.
Jacques Le Goff
Liv og gjerning
Le Goff er ein internasjonalt kjend og anerkjend forskar på mellomalderen. Han vart den fremste etterfylgjaren i rørsla kjend som Annales. I 1972 tok han over etter Fernand Braudel som rektor på École des hautes études en sciences sociales i Paris. Saman med Pierre Nora var han ein leiande figur i Nouvelle histoire på 1970-talet, ei retning som la vekt på kulturhistoria.
Seinare vigde han seg til studiar av den historiske antropologien til dei vest-europeiske samfunna i tidsrommet nemnt som mellomalderen. Le Goff er kjend for å bestride både nemninga mellomalderen, og for tidsetjinga av denne. Han viser til både framsteg i perioden og til variasjonane i den, særleg ved å framvise nydanninga og oppblomstringa på 1100-talet.
I si bok La naissance du purgatoire (Fødselen åt skjærselden) frå 1981 hevdar han at førestillinga om skjærselden som ein fysisk stad, meir enn berre ein tilstand, har sitt opphav i det 12. hundreåret. Førestillinga oppstod samstundes som det florerte med forteljingar om reiser til overjordiske stader og rike, så som irske Visio Tnugdali, og av pilegrimars forteljingar om St. Patrick’s Purgatory, ein grottelik inngang til ein underfull stad på ei fjerntliggjande øy ved Irland der sjeler vart reinsa for synd.
Agnostikaren Le Goff plasserte seg i ein lik avstand mellom dei som talar nedsetjande om mellomalderen og dei som forsvarar den. Han argumenterte for at mellomalderen danna ein eigen sivilisasjon.
I sine eldre år skreiv han to biografiar som hausta åtgaum. Den eine handlar om franskekongen Ludvig XIV sitt liv, den andre om den italienske klosterbroren Frans av Assisi.
I 2004 vart Le Goff tildelt den nederlandske Heineken-prisen. Han døydde i Paris, 90 år gammal.
Kiyokazu Kudo
Kiyokazu Kudo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Avispa Fukuoka og Cerezo Osaka.
Fylkesveg 6918
Fylkesveg 6918 går mellom Prestvågen og Braset i Inderøy kommune. Vegen er 28,4 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 191 i Nord-Trøndelag.
Høgskolen i Tromsø
Høgskolen i Tromsø (HiTø) var ein høgskole i Tromsø som vart etablert 1. august 1994 og slått saman med Universitetet i Tromsø 1. januar 2009.
HiTø hadde omkring 3 000 studentar og 300 tilsette (2006-tal). Høgskolen var ein av 24 statlege høgskolar i Noreg og var eit resultat av at fire statlege høgskolar i Tromsø vart slått saman som ein del av Høgskolereformen i 1994. Dei fire høgskolene som fusjonerte var Tromsø helsefaghøgskole, Tromsø maritime høgskole, Nord-norsk Musikkonservatorium og Tromsø lærerhøgskole.
Høgskolen tilbaud fag- og profesjonsstudi innan kunstfaga musikk, dans og drama, ulike helsefag, ingeniør- og økonomifag og lærarutdanning. Desse kunne takast i varierande lengder frå halvårseiningar til bachelorgradar, mastergradar og nokre doktorgradstudie, samt ei rad kurs-, etter- og videreutdanningar.
Dei fire fakulteta ved høgskolen var:
Høgskolen tilbaud internasjonalisering av studia, både høve for å ta delar av den ordinære utdanninga i utlandet, eller ved å halde fram å utdanne seg i utlandet etter endte studie.
Tadashi Komine
Tadashi Komine er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Kråmyrane
Kråmyrane naturreservat i Bergen er eit myrområde med regnvassmyr og jordvassmyr, og med vokster av gulstarr, tvebustarr og fagertorvmose.
Pabbay ved Barra
National Trust for Scotland har eigd øya sidan 2000. Fuglane på øya hekkar direkte på bakken, sidan det er få pattedyr på øya.
Det finst ein keltisk eremitasje og ein piktisk runestein frå denne perioden på øya. Ein kan òg sjå restar etter ein busetnad frå jernalderen.
Sandray
Sandray (skotsk-gælisk Sanndraigh) er ei av øyane i Barra Isles i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har aldri hatt mange innbyggjarar og vart fråflytta i 1934. Ho er i dag kjend for den store kolonien med sjøfugl.
Geografi
Sandray ligg 1 km sør for Vatersay og aust for Flodaigh, nordaust for Lingeigh og Pabaigh. Maol Domhnaigh/Muldoanich ligg nordaust for øya.
Suvenir
Ein suvenir er ein gjenstand som skal minne eigaren om ei oppleving, gjerne ei utanlandsreise.
Suvenirar kan vere tradisjonelle produkt frå eit land eller ein kultur, men typiske suvenirar er masseproduserte, rimelege og lite brukande.
Typiske suvenirartiklar
Som døme på vanlege suvenirar kan nemnast
Lublin-voivodskapet
Lublin-voivodskapet (polsk województwo lubelskie eller berre Lubelskie) er ein av 16 voivodskap i Polen. Det ligg aust i Polen og vart oppretta 1. januar 1999 av dei tidlegare voivodskapa Lublin, Chełm, Zamość, Biała Podlaska, Tarnobrzeg og Siedlce. Voivodskapet har fått namn etter den største byen og hovudstaden, Lublin.
Lublin-voivodskapet grensar til Subkarpatiske voivodskap i sør, Święty Krzyż-voivodskapet i sørvest, Masoviske voivodskap i vest og nord, Podlasie-voivodskapet langs ei kort grense i nord og Kviterussland og Ukraina i aust. I 2006 hadde provinsen og eit areal på.
Historie
Den historiske regionen som utgjorde området som Lublin-voivodskapet ligg i før delingane av Polen, vart kalla Lubelszczyzna. Det har vore provinsar sentrert rundt Lublin gjennom det meste av historia til Polen.
Før krigen budde 300 000 jødar i regionen, og her vart konsentrasjonsleirane Majdanek og Belzec bygd, samt fleire arbeidsleirar (Trawniki, Poniatowa, Budzyn, Puławy, Zamość, Biała Podlaska og i Lublin Lindenstraße 7, Flugplatz og Sportplatz), som produserte militærutstyr for Wehrmacht og Luftwaffe). Dette var ein gong ein av dei støreste leirane der arbeidarane arbeidde under tvang i det okkuperte Europa med om lag 45 000 jødar. Etter krigen forlet stort sett dei få gjenlevande jødane området.
Byar
Voivodskapet inneheld 41 byar. Folketala er frå 2006 ):
1. Lublin (354 272)
2. Chełm (67 989)
4. Biała Podlaska (58 010)
5. Puławy (49 839)
6. Świdnik (40 037)
7. Kraśnik (36 072)
8. Łuków (30 564)
9. Biłgoraj (27 225)
10. Lubartów (22 950)
11. Łęczna (21 689)
12. Tomaszów Lubelski (20 118)
13. Krasnystaw (19 434)
15. Dęblin (17 933)
16. Międzyrzec Podlaski (17 162)
17. Radzyń Podlaski (16 133)
18. Włodawa (13 630)
19. Janów Lubelski (11 938)
20. Parczew (10 281)
21. Poniatowa (9 911)
22. Ryki (9 716)
23. Opole Lubelskie (8 832)
24. Bełżyce (7 054)
25. Terespol (5 969)
26. Szczebrzeszyn (5 299)
27. Bychawa (5 285)
28. Rejowiec Fabryczny (4 533)
29. Nałęczów (4 243)
30. Kazimierz Dolny (3 572)
31. Kock (3 478)
33. Zwierzyniec (3 344)
34. Krasnobród (3 047)
David Jenkins
David Andrew Jenkins er ein britisk-skotsk forretningsmann, friidrettsutøvar og narkotikasmuglar som bur i delstaten California i USA. Han vann EM-gull på 400 m i 1971 og i 4 x 400 m stafett i 1974.
Lublin-voivodskapet
Byar
35. Stoczek Łukowski (2 719)
David Jenkins
Friidrett
Jenkins slo gjennom i 1971-sesongen med topptider som 20,6 sekund på 200 meter og 45,5 på 400 meter. Under europameisterskapen i Helsinki vann han 400-meteren hårfint føre Marcello Fiasconaro frå Italia, begge fekk sluttida 45,5. Året etter sprang han Storbritannia inn til OL-sølv i 4 x 400 m stafett, 0,6 sekund bakom Kenya sin ankermann.
Jama
Jama er dødsguden og herskaren over dødsriket i hinduismen og i buddhismen. I gamle vediske myter var han den første i verda som døydde. Dette vesenet finst som Jima i parsisk mytologi, og er blitt likna med Ymir i norrøn gudetru.
David Jenkins
Friidrett
I august 1974 forbetra Jenkins den britiske rekorden på 400 meter til 45,18 sekund ved eit stemne i Zürich. Under europameisterskapen i Roma tre veker seinare var han sjanselaus mot Karl Honz på den individuelle 400-meteren, men berga sølv. Derimot lukkast han spurtslå Tysklands ankermann i stafetten og sikra dermed gull til det britiske mannskapet som mellom andre bestod av Alan Pascoe.
Jama
Skildring
Jama er ein skremmande gud som rir på ein bøffel og held eit tau som han bruker til å dra sjelen ut frå kroppen med. Han blir gjerne framstilt med skremmande, forvridd ansikt, svart, raud eller grøn hudfarge, og kan ha mange par armar som han held våpen i.
David Jenkins
Friidrett
Den 21. juni 1975 vann Jenkins i Eugene den amerikansk meisterskapen på tida 44,93 sekund, britisk rekord i 12 år. Etter 1975 makta han ikkje å gjere seg gjeldande i medaljestrid i internasjonale meisterskap, fekk likevel med seg eit EM-sølv i stafett i 1982.
Lublin-voivodskapet
Byar
36. Annopol (2 690)
David Jenkins
Friidrett
Lenge etter han slutta tevle vedgjekk Jenkins at han nytta anabole steroidar under si tid som aktiv.
Narkotikasmugling
I 1980-åra deltok Jenkins i smugling av narkotiske stoff. Han skal ved eit tidspunkt ha vore ansvarleg for opp til 70% av smuglinga av steroidar til USA.
Jama
Bakgrunn
Mykje er uklart rundt bakgrunnen til Jama, og det finst mange ulike legender om han som motseier kvarandre. Han skal vera son av morgongudinna Saranya og skaparguden Vivasvat. I nokre soger er solguden Surya far hans, men i andre er dei brør. Jama kan òg bli rekna som ein aditya, ei gruppe solgudar, som er barn av Aditi og Kasyapa.
David Jenkins
Næringsdrivar
Etter han vart sett fri frå fengsel, byrja Jenkins eit firma som driv med kosthaldstilskot. Han eig retten til ein viss type kolsyretilsette protein-drikkar.
Jama
Bakgrunn
Rigvedaen fortel om tvillingane Jama og Jami at dei var dei første menneska. Jami ønska å ligga med broren sin og få barn, men han avviste henne fordi det er gale. For å koma bort frå henne oppdaga han dødsriket, og blei dermed den første i verda som døydde. Den tilsvarande soga frå den parsiske Avestaen fortel derimot at Jima og søstera var dei første menneske, og faktisk fekk barn med kvarandre. Også i seinare puranaer blir Jami skildra som kona til Jama, og ikkje søstera — men han er framleis den første som døyr. Jama vitjar likevel søstera si ein gong i året. Dette blir feira som jamadvitiya eller bhaidudj under dipavali.
Lublin-voivodskapet
Byar
37. Piaski (2 626)
Veafjorden
Veafjorden er ein av tre fjordar kring Osterøy. Han ligg i Vaksdal kommune og strekkjer seg frå Stanghelle og Sørfjorden i sør til Stamnes og Indre Osterfjorden i nord.
Jama
Oppgåver og oppførsel
Jama har i oppgåve å dømma dei døde; om dei skal få koma til himmelen (Svarga) eller må pinast i helvete (Naraka). For å finna ut dette les gudehjelparen Tsjitragupta opp syndene ein nyleg død person har gjort, og Jama kjem med ei passande straff — gjerne ei pinefull ei, som å kokast i olje eller brennast med eld. Etter å ha sona straffa er sjela klar til å koma til himmelen eller bli gjenfødd på jorda.
Lublin-voivodskapet
Byar
38. Józefów (2 450)
Veafjorden
Det sørlege innløpet til fjorden er mellom Tettaneset i aust og Grautåni i vest. Veafjorden har ikkje utbygd veg langs nokon av sidene. Dette gjer han til ein «vill» og forholdsvis urørt stad i Hordaland. Det finst derimot fleire gamle gardsbruk langs denne delen, men berre eitt av desse er framleis folkesett og i drift.
Jama
Oppgåver og oppførsel
Guden er ofte framstilt som den som hentar dei som skal døy. Han er frykta, men opptrer òg i fleire soger der han blir overtalt eller lurt til å la nokon som er meint å døy leva lenger — til dømes i dipavalilegenda om korleis han blei blenda av lys, slik at han ikkje klarte å ta livet til ein kongsson slik skjebnen hans eigentleg var. Bhagavata purana fortel om korleis Jama ikkje fekk dømma syndaren Adjamila fordi han sa namnet til Visjnu akkurat då han døydde.
Lublin-voivodskapet
Byar
39. Ostrów Lubelski (2 245)
Veafjorden
Frå Stamnes går Vikafjorden og Bolstadfjorden aust- og søraustover som i lag har ei lengd på 16 km. Rett nord for Stamnes ligg Kallestadsundet, der fylkesveg 341 kryssar fjorden over ei om lag 500 meter lang bru, den første brua over fjordane rundt Osterøy. 2 km lenger nord ligg Kallandsklubben på austsida og Toskhelleren på vestsida og markerer den nordlege grensa til Veafjorden der han munnar ut i Indre Osterfjorden.
Lublin-voivodskapet
Byar
40. Tyszowce (2 242)
Sigd
Ein sigd er ein jordbruksreiskap med meir eller mindre kurva blad og kort handtak. Sigdar blei brukte til å hausta kornavlingar for hand før ein tok i bruk maskiner til å gjera dette.
Jama
Oppgåver og oppførsel
Jama er svært rettvis og kunnskapsrik, og har tilnamnet Dharmaradja, 'dharmaherskaren'. Kathaupanisjaden fortel om korleis Natsjiketa, ein ung gut som let seg ofra til guden, får kunnskap om meininga med livet og kva som skjer etter døden, og i tillegg får livet sitt tilbake.
Strupehovud
Strupehovudet (larynx) er eit stemmeorgan som sit i strupen og har viktige oppgåver også under fordøyelse (svelging av mat og væske) og respirasjon.
Sibhinis
Sibhinis, Siobhanais eller Shivinish. er ei øy i Monach Islands, mellom Ceann Iar og Ceann Ear. Ho er ei tidvassøy og er ved lågvatn landfast med Ceann Iar ved Fadhail Shibhinis og til Ceann Ear ved Faodhail Chinn Ear. Det høgaste punktet på øya ligg 16 meter over havet. Det vert sagt at det ein gong var mogeleg å gå heile vegen til Baleshare og til North Uist, 8 km unna, ved lågvatn. På 1500-talet skal ei kraftig tidvassbølgje ha vaska bort denne vegen.
Lublin-voivodskapet
Byar
41. Frampol (1 415)
Brøknipa
Brøknipa, òg kjend som Bruviknipa, er det nest høgaste fjellet på Osterøy med ei høgd på 822 meter over havet og ligg på søraustsida av øya. Fjellet ruvar over bygda Bruvik og stig bratt opp frå Sørfjorden. Namnet nipa tyder nettopp framlutande fjelltopp eller berghammar med bratt framside.
Fjellet har ein primærfaktor på 525 meter over havet mot det høgare Høgafjellet, som er det høgaste fjellet på Osterøy med 868 meter over havet. Brøknipa har den 19. høgaste primærfaktoren i Hordaland. Like vest for Brøknipa ligg Utegardsnipa på 770 meter over havet.
Det er eit populært fjell for turgåarar og det går stiar opp frå både Bruvik, Skaftå og toppen av Trollskaret. I tillegg kan ein gå på ski frå Njåstad om vinteren.
Veafjorden
Veafjorden vart brukt til å filma landskap for filmen The Golden Compass der du mellom anna finn Nicole Kidman, Eva Green og Daniel Craig.
Lublin-voivodskapet
Administrativ inndeling
Lublin-voivodskapet er delt inn i 24 fylke eller powiat. Av desse er det fire byfylke og 20 landfylke. Desse er vidare delt inn i 213 gmina eller kommunar.
Strupehovud
Strupehovudet har eit skjelett som består av brusk og er kledd av ei slimhinne. Under slimhinna finst små musklar som rører stemmebanda når dyr pustar og menneske snakkar. Strupehovudet dannar forbinding mellom øvre og nedre luftvegar. Det stenger for dei nedre luftvegar under svelghjng av mat og veske.
Sigd
Bladet på sigden er skarpt på innsida av kurva, og ein svinger dette mot botnen av strået som blir skore og samstundes fanga opp i sigden.
Eit blad som har blitt brukt til å skjera kornslag, som inneheld silisiumdioksid (SiO2), får eit særskilt skin av dette. Dette særpreget kan arkeologar nytta til å sjå om eldgamle steinreiskaper har vore brukte til jordbruk.
Som symbol
Innan kommunismen blei hammaren og sigden eit symbol på arbeidaren og bonden. Dette symbolet blei mellom anna brukt i det sovjetiske flagget.
Vrengenbrua
Vrengenbrua, offisielt namn Vrengen bru, er ei vegbru på riksveg 308 over Vrengen, sundet mellom Nøtterøy og Tjøme i Færder kommune, Vestfold og Telemark fylke.
Fylkesveg 6922
Fylkesveg 6922 går mellom Meltingen i Inderøy kommune og Verrabotn i Verran kommune. Vegen er grusveg og er 13,4 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 193 i Nord-Trøndelag.
Sandman
Sandman eller 'Sandmann kan syna til:
Bjørnefjorden
Bjørnefjorden er ein liten fjordarm av Sognesjøen og Sognefjorden på Steinsundøyna i Solund kommune.
Medvitsstraum
Medvitsstraum eller stream of consciousness vert i psykologien kalla den konstante straumen av vekslande tankar og kjensler som eit menneske har i medviten tilstand. Omgrepet vart for fyrste gong bruka av den amerikanske psykologen William James i boka Principles of Psychology i 1890.
I litteraturteori vert omgrepet kalla ein litterær teknikk som i ekstrem grad set til livs ein indre synsvinkel ved å attgje medvitsstraumen til ein person. Omgrepet vart introdusert i litteraturteorien av May Sinclair.
Tidlege døme på medvitsstraum kan ein finne i Thomas Brownes The Garden of Cyrus frå 1658, i Tristram Shandy av Laurence Sterne frå 1760 og The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket av Edgar Allan Poe frå 1837-38. Leo Tolstoj brukar ein liknande teknikk mot slutten av Anna Karenina frå 1877. Nokon vil hevda at Ovids Metamorfosar ber preg av medvitsstraum.
Dei meste kjende verka frå moderne litteratur med innslag av medvitsstraum er:
I norsk litteratur kan ein finne innslag av medvitsstraum i nyromantikken, t.d. hos Sigbjørn Obstfelder. Det er heller ikkje uvanleg å knyta nemninga til Hamsuns Sult, sjølv om framstillinga av det indre livet til personen her er sett i tilbakeblikk. Frå 1950-talet er teknikken teke i bruk av ei lang rekkje forfattarar.
Magnitogorsk
Magnitogorsk (russisk Магнитого́рск, tyder noko liknande 'magnetfjellbyen') er ein gruve- og industriby i Tsjeljabinsk oblast i Russland. Byen ligg ved elva Ural og har eit av dei største jern- og stålverka i landet. Geografisk ligg byen på den austlege (sibirske) sida av dei sørlege Uralfjella. Byen har om lag 410 000 innbyggjarar.
Historie
I følgje dei opphavlege planane skulle Magnitogorsk byggast etter inspirasjon frå Pittsburgh, som på den tida var det viktigaste senteret for stålproduksjon i USA. Han skulle følgje den same lineære byutforminga, med rader av liknande, store nabolagskvartal gåande parallelt med fabrikken, separert frå kvarandre med grønne belte. Planen var å plassere bustad- og produksjonsområda slik at reisetida vart minimalisert.
Men innan May hadde fullført planane sine for Magnitogorsk var bygginga av både fabrikken og bustadområda alt i gang. Den vidstrekte fabrikken og dei enorme rensesjøane gjorde at det var lite areal til overs tilgjengeleg til bygginga av byen og May måtte dermed teikne om busetnadane for å passe med det gjenverande området. Denne modifiseringen medførte ein by som var meir «tau-liknande» enn lineær.
Byen spelte ei viktig rolle under den andre verdskrigen.
Boltzmannkonstanten
Boltzmannkonstanten (k eller kB) er ein fysisk konstant som knyter energien på partikkelnivå til temperaturen. Han er definert som gasskonstanten R delt på Avogadrokonstanten NA:
Magnitogorsk
Nyare tid
Med uttøminga av dei store lokale reservane av jernmalm, har Magnitogorsk måtta importere råmaterial frå gruver nord i Kasakhstan.
Sjølv om industriområda er konsentrert på venstre side av elva Ural og dei fleste bustadområda ligg på høgre breidd, så er innbyggjarane framleis utsett for helsefarlege utslepp og fabrikkrøyk. Magnitogorsk vart nyleg oppført på ei liste over dei 25 mest forureina byane i verda, ei undersøking gjennomført av Blacksmith Institute. Forureiningane omfattar bly, svoveldioksid, tungmetall og annan luftforureining. I følgje det lokale sjukehuset er berre 1 % av barna i byen ved god helse. Lokalavisa refererer til at 72 % av barna fødd i byen er sjuke, medan berre 27 % hadde friske mødre.
Boltzmannkonstanten
Han har same eininga som entropi. Konstanten er kalla opp etter den austerrikske fysikaren Ludwig Boltzmann.
Frå makroskopisk til mikroskopisk fysikk
Boltzmannkonstanten k fungerer som ei bru mellom makroskopisk og mikroskopisk fysikk. Makroskopisk sett seier den ideelle gasslova at for ein ideell gass er produktet mellom trykket p og volumet V proporsjonal med produktet til mengda av stoffet n og absolutt temperatur T: der R er gasskonstanten (8,314 472(15) J K−1 mol−1). Ved å innføre Boltzmannkonstanten omformar ein den ideelle gasslova til ei likning baset på dei mikroskopiske eigenskapane til molekyla, der N er talet på molekyl i gassen.
Bruk i enkel termodynamikk for gassar
I klassisk statistisk mekanikk gjeld denne energien akkurat for homogene ideelle gassar. Monoatomiske ideele gassar har tre fridomsgrader per atom, som viser til dei tre romlege retningane, og dette tyder ein termisk energi på 1,5kT per atom. Dette samsvarar godt med eksperimentelle data. Den termiske energien kan nyttast til å rekne ut rotmiddelkvadratet av farten til atoma, som er omvendt proporsjonal med kvadratrota av atommasseen. Rotmiddelkvadratet av farten ved romtemperatur varierer frå 1370 m/s for helium, ned til 240 m/s for xenon.
Kinetisk teori gjev det midla trykket p for ein ideell gass som Ved å setje inn at den midla kinetiske translasjonsenergien er får ein som igjen er den ideelle gasslikninga.
Denne ideelle gasslikninga kan òg godt nyttast for molekylære gassar, men forma for varmekapasitet er meir komplisert sidan molekyla har fleire interne fridomsgrader. To-atomiske gassar har til dømes fem fridomsgrader per molekyl (rotasjon og vibrasjon i tillegg til dei tre romlege).
Rolle i definisjonen av entropi
I statistisk mekanikk er entropien S av eit system definert som den naturlege logaritmen til Ω, talet på forskjellige mikroskopiske tilstandar tilgjengeleg for systemet ut frå dei makroskopiske avgrensingane (slik som ein konstant total energi E)
Proporsjonalitetskonstanten k er Boltzmannskonstanten. Denne likninga, som relaterer dei mikroskopiske detaljane i systemet (via Ω) til den makroskopiske tilstanden (via entropien S), er den sentrale ideen i statistisk mekanikk.
Verdiar i forskjellige einingar
Sidan k er ein proprosjonalitetskonstant for temperatur og energi er den numeriske k-verdien avhengig av kvar einingar ein vel for energi og temperatur. Den særs låge numeriske k-verdien viser berre kor små energimengder som skal til for å auke temperaturen til partikkelen med 1 K.
Benthos
Benthos eller bentiske organismar er eit samleomgrep for ulike organismar som lever i, på eller i umiddelbar nærleik av botnen av vatn. Desse organismane omfattar m.a. pigghudingar, svampar, korallar, muslingar, mange fisk og krepsdyr og ei rekkje andre livsformer.
Ein kan dela desse organismane inn etter kva slags næringsopptak dei har i plantebenthos og dyrebenthos, eller me kan dela dei inn etter storleik. Vanlegvis reknar ein Makrobenthos som bentiske organismar større enn 1 mm, meiobenthos som dei mellom 1 mm og 32 µm, og ein reknar organismar mindre enn dette som mikrobenthos. Ein tredje måte ein kan dela bentiske vesen inn etter kvar i botnsubstratet ein finn dei. Endobenthos lever i sedimenta, epibenthos lever på dei, og hyperbenthos lever rett over dei.
Fylkesveg 203 i Nord-Trøndelag
Fylkesveg 203 i Nord-Trøndelag går mellom Follafoss og Sela i Verran kommune. Vegen er 25,0 km lang.
Tom Nordlie
Tom Nordlie er ein norsk fotballtrenar frå Skedsmo kommune. Han er trenar for Lillestrøm Sportsklubb i Tippeligaen.
Nordlie er ein av dei mest kjende fotballtrenarane i Noreg. Mykje grunna ein omfangsrik kropp fekk han kallenamnet Keiko.
Tom Nordlie har opplevd fleire suksessar, men også fleire vonbrot. I 1998 leia han Odd Grenland opp til Tippeligaen og året etter til ein respektabel 7. plass. I 2000 gjekk det motsett veg, då han trena Vålerenga ned til 1. divisjon. Etter ein periode som ekspertkommentator i TV 2 tok han over Sandefjord Fotball, utan å klare å leie dei til opprykk. Den klart største prestasjonen til Nordlie var med Start. Etter at laget hadde hamna på nedre halvdel av tabellen i 1. divisjon, tok han over laget i 2004. Dette året leia han laget i 1. divisjon frå fyrste til siste serierunde. Som nyopprykt til Tippeligaen i 2005 tok IK Start sin fyrste sølvmedalje - berre eit poeng frå gullet. Sesongen 2006 gjekk dårlegare, og 14. juli 2006 vart Nordlie løyst frå kontrakten sin med Start. Det er førebels uvisst av kva grunn Nordlie vart fråteken stillinga, men fleire aviser har trekt fram samarbeidsproblem mellom trenar og spelarar som bakgrunn for avgjerda. Nordlie redda Viking frå nedrykk i 2006-sesongen. Då han fekk tilbod om å halde fram som trenar i Stavangerklubben, takka Nordlie nei, og signerte i staden kontrakt med Lillestrøm Sportsklubb.
Skal vi danse
Hausten 2010 skulle Nordlie vere med i fjernsynsprogrammet Skal vi danse på TV 2, men måtte trekkje seg og vart erstatta av Åsleik Engmark som til slutt vann tevlinga. I 2013 vart han att presentert som ein av deltakarane i programmet, men berre to veker før premieren vart han sjukemeldt og måtte trekkje seg for andre gong. Nordlie vart erstatta av Rein Alexander.
Silda i Loppa
Silda (nordsamisk Sildi) er ei øy i Loppa kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Øya ligg mellom Nordre og Søndre Bergsfjorden. Silda har eit areal på 48 km², og det høgaste punktet på øya er Sunnáčohkka på 628 moh.
Khamar-Daban
Khamar-Daban er ei fjellkjede nær Bajkalfjella i Sibir i Russland ved Bajkalsjøen. Den høgaste toppen er er Utulinskaja podkova på 2396 meter over havet.
Giovanni Battista Viotti
Giovanni Battista Viotti var ein italiensk fiolinist og komponist. Han var som utøvar kjent for sin virtuositet. Han var òg direktør for franske og italienske operakompani i Paris og London.
Viotti hadde ikkje så mange elevar, men vart likevel ein viktig fiolinist. Han blir rekna som grunnleggjaren av den franske fiolinskulen på 1800-talet. Han underviste Rodolphe Kreutzer, og August Duranowski, som var eit førebilete for Niccolo Paganini. Fiolinen til Viotti vart bygd av Antonio Stradivari i 1709, og har sidan fått namnet «Viotti Stradivarius».
Blant dei mest kjende verka til Viotti finn vi hans 29 fiolinkonsertar, som var ein ein viktig inspirasjon for Ludwig van Beethoven. Viotti har elles komponert songar og sonatar, og kammermusikkverk for mange ulike besetningar, men dei blir lite framført i dag, trass i at dei i hans samtid var særs populære. Éit av særtrekka hans som komponist var at han brukte italienske songar som førebilete for tematikken i sin instrumentale musikk.
Breslau-traktaten
Breslau-traktaten var ein førebels avtale signert den 11. juni 1742 i Wroclaw (då kalla Breslau), mellom den austerrikske erkehertuginna Maria Teresia og Fredrik II av Preussen. Basert på vilkåra i avtalen avstod Maria Teresia det meste av Schlesien til Fredrik, bortsett frå områda Troppau, Teschen og Jägerndorf. Denne avtalen enda saman med Berlin-traktaten offisielt den første schlesiske krigen.
Cominotto
Cominotto (maltesisk Kemmunett), stundom kalla Cominetto, er ei øy i Dei maltesiske øyane i Malta. Ho ligg om lag 100 meter frå den større øya Comino. Øya er ikkje busett og har eit areal på 0,25 km².
Byrrangafjella
Byrrangafjella (russisk Горы Бырранга, Gory Byrranga) er ei fjellkjede midt på Tajmyrhalvøya i Sibir i Russland, som ligg nord og vest for Tajmyrsjøen. Dei strekkjer seg om lag 1100 km og dannar ein stor sving som går om lag frå sørvest til nordaust. Byrrangafjella består av silstein og intrusive bergartar av nøytral samansetting, men det er òg store område med kalkstein. Fjellkjeda har djupare kløfter og raviner, samt nokre få, små isbrear i aust. Fjella er ikkje særskild høge, om lag 500 meter over havet, men den høgaste toppen strekkjer seg opp til 1146 meter over havet.
Elvane Khutadabiga og Tsjetyrekh har kjeldene sine i Byrrangafjella. Den nedre delen av Taymyrelva renn nordover gjennom fjella. Låglanda nord og sør for desse fjella er dekte av tundra, små innsjøar og våtmarker.
Sjølv om dei vart utforska i 1746 er Byrrangafjella eit av dei minst kjende områda i Arktis. Klimaet er kontinentalt og hardt med mange snøstormar om vinteren.
Fjellet ligg i Krasnojrask kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa. Området er derimot særs fjerntliggande, med nesten ingen busetnader eller vegar.
Fylkesveg 6928
Fylkesveg 6928 går mellom Tøttdal i Namdalseid kommune og Utvorda i Flatanger kommune. Vegen er 26,2 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 215 i Nord-Trøndelag.
Ludvig Mariboe
Mariboe gjekk fyrst i lære hos ein optikar, så hos ein dreiar. Sidan var han i fem år tilsett i eit handelshus i Livorno i Italia. Deretter kom han heim til København og byrja i faren sitt grossistfirma. Han kom til Noreg i 1804, etter eit tilbod frå Bernt Anker om stilling ved Kristiania-kontoret hans. Etter Ankers død i 1805 tok han også til med eigne forretningar og industrielle føretak. Fram til 1816 dreiv han handel med korn og trelast, og var dessutan eigar av papirfabrikk, kortfabrikk, jarnverk, glasverk og eit klesmanufuktur. På Snarøya dreiv han saueavl i stor stil.
I 1808 oppretta Mariboe eit frivillig artillerikorps, og som sjef for dette deltok han i krigen mot Sverige. Han gav 12000 riksdalar til det nystifta Selskabet for Norges Vel, og 4000 riksdalar til universitetet då det vart oppretta i 1811.
I 1817 gav Mariboe opp forretningane sine, etter å ha tapt nesten heile den store formuen sin. Han flytta til Stockholm og vart adjutant hos kong Karl XIII. I 1822 tok han avskjed frå krigstenesta. Han busette seg då på garden Eid i Høland i Akershus, der han tidlegare hadde eit glasverk. Nokre år seinare flytta han til Kristiania, der han starta eit boktrykkeri.
Mariboe gav ut det liberale opposisjonsbladet Patrouillen 1824-32. Denne publikasjonen var den fyrste som trykte utførlege referat frå stortingsforhandlingane.
Han hadde planar om å få i stand dampskipsfart, både innariks og utanriks. I den samanheng hadde han lengre opphald i Hamburg og i England, men lukkast ikkje å få midlar. Mariboe døydde på ein sinnssjukeanstalt i Slesvig.
Åkerrull
Åkerrull (og kalla konkestokk eller trommel) er ein jordbruksreiskap som vert nytta for å knusa jordklumpar og pakka saman jord etter såing, slik at ho ikkje tørkar ut. Dei eldste åkerrullane var laga av ein tømmerstokk og vart dregne av hestar. I dag er åkerrullar laga av stål og vert dregne av ein traktor. Det finst fleire typar åkerrullar, nokre er heilt glatte, medan andre er sett saman av stålringar med piggar på. Den siste typen er meir effektiv for å knusa klumpar og jamna overflata, medan glatte rullar pakkar overflata betre. Der det er lite nedbør er det spesielt viktig å hindra uttørking, så glatte åkerrullar vert ofte nytta. Nokre åkerrullar er sett saman av fleire tromlar etter kvarandre. Ein har då gjerne ein piggringrull fremst, som knusar klumpar, og ein glatt rull bak denne, som pakkar overflata.
Mao Zedong
Máo Zédōng var leiar av det kinesiske kommunistpartiet frå 1935 og leiar av Folkerepublikken Kina frå 1954 fram til han døydde i 1976.
Leidd av Mao fekk partiet makta over størstedelen av Kina etter den kinesiske borgarkrigen. I Folkerepublikken Kina vert Mao gjeve æra for å ha skapt eit (nesten) sameint Kina utan utanlandsk innverknad for første gong sidan opiumskrigane. Samstundes er han kritisert for sin katastrofale økonomiske politikk, særleg under Det store spranget, for sitt brutale valdsstyre og den organiserte øydelegginga av kinesisk kultur under Kulturrevolusjonen. Mao er nokre gonger referert til som dei fire store: store lærar, store leiar, store øvstkommanderande og store styrmann (伟大导师，伟大领袖，伟大统帅，伟大舵手). Kallenamnet formann Mao var det som vart best kjend i Vesten. Den politiske ideologien til Mao vert kalla maoisme.
Verk
Eit utval av Mao sine tankar, er attgjeve i Sitat frå Formann Mao Tse-Tung, kjend i Noreg som «Maos vesle raude».
Digital Radio Mondiale
Digital Radio Mondiale (DRM) er ein ny standard for digital radio for frekvensområdet under 30 MHz, men det vert arbeidd med å utvida området opp til 120 MHz. Standarden vart utarbeidd i eit samarbeid mellom DRM Consortium og The International Telecommunication Union (ITU). DRM nyttar ei kanalbandbreidd på 9 - 10 kHz, men kan tilpassast kanalbandbreidder ned til 4,5 kHz eller opp til 20 kHz. Avgrensinga i bandbreidd fører til ein etter måten låg bitrate, noko som i sin tur fører til avgrensingar i lydkvaliteten, som er noko betre enn AM-radio, men ikkje fullt på høgd med FM-radio. DRM er fyrst og fremst mynta på å sende tale over store avstandar og dekkje store geografiske område. I tillegg til tale kan DRM nyttast for å overføra tekst og binær data. DRM nyttar same type modulasjon, COFDM, som DAB.
Barra Isles
Barra Isles, òg kjent som Bishop's Isles sidan dei historisk var eigd av kyrkja, er ei øygruppe i Atlanterhavet på vestkysten av Skottland. Barra Isles består av ti mindre øyar sør for øya Barra i dei ytre Hebridane.
Dei fem største øyane er (frå nord til sør) Vatersay, Sandray, Pabbay, Mingulay og Barra Head (òg kjent som Berneray). Vatersay er den største øya. Mingulay er nest størst, og her ligg det høgaste punktet i øygruppa, toppen Càrnan som er 273 meter over havet. Vatersay har vegsamband med Barra, og er den einaste øya som framleis er busett (94 innbyggjarar i 2001).
Det er òg fem mindre øyar: Flodday, Heishival Mòr, Lingay, Muldoanich og Uineasan.
Tingvoll kyrkje
Tingvoll kyrkje på Tingvoll på Nordmøre er ei steinkyrkje som vart bygd kring 1180 i romansk stil med grunnplan som langkyrkje. Kyrkja blir også omtala som «Nordmørsdomen». Bygget er freda.
Ho er ei av dei gamle steinkyrkjene som vart bygd i Noreg gjennom tidene som enno står og framleis er i bruk. Kyrkja og det store vinkelrette våningshuset i nærleiken, ligg på ein vakker plass på nordsida av Tingvollfjorden. I eldre tider var Tingvoll tingstad for Nordmøre og det er difor ikkje unaturleg at kyrkja vart bygd her.
Bakgrunn
I mellomalderen vart det reist ti steinkyrkjer i Møre og Romsdal, av desse er Edøy og Tingvoll kyrkjer på Nordmøre. Tidligere omfatta Nordmøre også ytre del av Sør-Trøndelag der det vart reist fire steinkyrkjer (Dolm, Veklem, Austrått og Rein). Det er usikkert kvifor ei så stor kyrkje vart sett opp akkurat på Tingvoll. Namne tyder på at det var tingstad. Elles er det ingen spor som gir haldepunkt for at Tingvoll var ein sentral stad på Nordmøre. I mellomalderen var Tingvoll truleg fylkeskyrkje for Nordmøre og vart reist på ein gamal tingstad. Det er ukjent kven kyrkja var vigd til. Johan Meyer gjekk ut frå at det først har stått ei stavkyrkje på staden og at steinkyrkja vart reist etter at stavkyrkja brann ned under borgerkrigane på 1100-tallet. Kyrkjestaden vart omtala i 1357 (Þingualla kirkiu) og presten i 1333 (sira Einare a Þingwelli). Den er ikkje eksplisitt omtala som fylkeskyrkje i mellomalderen. Gerhard Schøning skreiv i 1773 at den var fylkeskyrkje. Den var hovudkyrkje iallefall frå 1443 og blir i 1589 nemnt som hovudkyrkje med anneks på Frei og Øre. Tingvoll ga namn også til skipreidet.
Ved det store kyrkjesalet 1721-1723 var Tingvoll ei av dei få kyrkjene som ikkje vart seld. Ifølgje Sigurd Fjær vart Tingvoll kyrkje seld i 1723. Amtmann Erich Must kjøpte ifølgje Fjær kyrkja på vegner av allmugen i Tingvoll (i alt 164 luteigarar). Kommunen kjøpte kyrkja i 1860.
Bygget
Grunnplanet er enkelt med rektangulært skip og kvadratisk kor. Utvendig er skipet 22 meter langt og 13,5 meter breitt, medan koret er 10 gonger 10 meter utvendig. Skipet innvendig er 17,6 meter langt og 9,2 meter breitt. Koret er 7,5 meter langt og 6,7 meter breitt. Skiljeveggen mellom kor og skip er 1,4 meter tjukk. Grunnplanet har same dimensjonar som Veøy gamle kyrkje. Dønnes kirke på Helgeland er mykje mindre, men minner ifølgje Meyer så mykje om Tingvoll kyrkje at det kan ha vore same byggmeister. Værnes og Mære kyrkjer har større grunnflate, men berre Trondenes kyrkje har høgare murveggar. Veggane på skipet er 9 meter, medan dei på koret er 7 meter høge. Tingvoll kyrkje har takvinkel nær 60 grader og er på same måte som kyrkjene i Trøndelag meir høgreiste enn mellomalderkyrkjene på Austlandet der største takvinkel er 52 grader. Det tønnekvelva taket over koret vart truleg sett inn i senmiddelalderen.
Gangsystemet
Veggene i kyrkja er opptil 1,9 meter tjukke og har gangar inni, både på nordsida og sørsida. Dei går i trappetrinn bratt opp til murkrona oppunder sperrverket og så like bratt ned igjen. Det er ukjend kvifor dei vart bygde. Likeeins ein balkong på utsida oppe under røstet i korgavlen. Johan Meyer meinte at kyrkja var laga for å kunne brukast som festning. Inngangen til holromma i veggane var tildels mura att på Meyers tid og Meyer siterte Gerhard Schønings skildring av utforming av det Schøningen trudde var vaktpostar. Bygget har romanske bogar over dører og vindauge, også nokre kløverbuer, medan korbogen er spiss. Ved sida av Dønnes kyrkje er Tingvoll kyrkje den einaste bygdekyrkja i Noreg utforma med gangsystem i veggane. Ifølgje Øystein Ekroll er det ikkje grunnlag for å hevde at gangsystemet hadde militært formål. Tingvoll krykje er den einaste kyrkja i Norden med eit slikt gangsystem som også kan ha hatt liturgisk formål. Gangsystemet har gjort det mogleg å syngje og messe frå ulike stader rundt kyrkjerommet, og det var mogleg å røre seg rundt heile kyrkja inne i veggane. Mellom anna var det oppgang inne i murveggen på koret til eit galleri på toppen av eit lektorium ved korbogen. Frå dette lektoriet var det mogleg å gå rundt heile skipet og koret på nivå med vindauga. Lektoriemuren blei reven i 1878 og opninga i denne muren blir no brukt som kyrkjegardssport.
Runeteksten
I korveggen, bak toppen av altertavla er det mura inn ein marmorstein med runeskrift. Denne innskrifta inneheld ei bøn og det ein trur er namnet på byggmeisteren: Gunnar. Marmorkvaderen er 1 meter lang og 0,5 meter høy med store og lett leselege runer. Meyer gjekk ut frå at «Gunnar» i teksten var byggherre for kyrkja og ein lokal høvding heller enn byggmeisteren: Innskrifta er truleg frå slutten av 1100-talet eller omkring 1200. Audun Dybdahl har lansert hypotesa at «Gunnar» var Gunnar Grjonbak, lagmann i Frostating til 1188.