cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercury-programmet
Mercury-programmet var det første amerikanske romfartsprogrammet og oppstod som eit resultat av romkapløpet mellom USA og Sovjetunionen etter den andre verdskrigen. Målet med Mercury-programmet var å sende eit menneske i bane rundt jorda og vart utføyrd av det då nylege oppretta romfartsorganisajonen NASA. Mercury-programmet varte mellom 1959 til 1963. Den 12. april 1961 vart amerikanarne slått av Sovjetunionen. Ikkje før den 20. februar 1962 vart John Glenn om bord Mercury-Atlas 6 den første amerikanaren i bane rundt jorda.
Nidelva
Nidelva er ei 30 km lang elv i Trøndelag fylke. Ho har utspringet sitt ved Bjørsjøen like nedanfor Selbusjøen ved Brøttem i Klæbu kommune. Ved Hyttfossen ligg Hyttfossen dam som regulerer Selbusjøen. Nedanfor Hyttfossen ligg Løkaunet kraftstasjon, og elva renn vidare forbi Svean kraftstasjon. Lengre mot nord i Klæbu ligg Fjæremsfossen dam og kraftstasjon. Frå der renn ho nordover forbi Tiller til Leirfossene der det er to vasskraftverk. Vidare har ho eit svingete (meandrerande) løp forbi Stavne og gjennom Trondheim sentrum. Ho munnar ut i Trondheimsfjorden ved Brattøra (nær Trondheim sentralstasjon).
Nidelva er nedste del av Nea-Nidelvvassdraget.
Fiske
Næringsproduksjon for fisk er stor og dette gir tildels stor fisk av god kvalitet. I den øvste delen av Nidelva er det auren som dominerer, og mellom Nedre- og Øvre Leirfoss er det førebels fritt fiske. Dei nedste åtte kilometrane av Nidelva er lakseførande. Den lakseførande strekninga går gjennom Trondheim sentrum opp til Nedre Leirfoss. Nidelva har ein storvaksen laksestamme, og nesten kvart år blir det fanga laks på over 20 kg. Rekordlaksen er frå 1954 og var på 31,8 kg. Fangstane er også gode, årleg vert det fanga mellom tre og ti tonn laks.
Clonmel
Clonmel (irsk Cluain Meala) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i og den største byen i South Tipperary i County Tipperary, sjølv om delar av byen ligg på andre sida av elva Suir, som er i County Waterford. Byen ligg i ein dal omgjeve av fjell og åsar. Comeraghfjella ligg i sør, medan ein aust for byen finn Slievenamon.
Byen klarte å stå imot styrkane til Oliver Cromwell i 1650, som plyndra både Drogheda og Wexford.
Sredinnyjfjella
Sredinnyjfjella (russisk Срединный хребет; Sredinnyj khrebet) er ei fjellkjede i Kamtsjatka i Russland ved. Ho strekkjer seg frå nord til sør langs midten av halvøya og består av vulkanar, hovudsakleg skjoldvulkanar og stratovulkanar. Den høgaste toppen i fjellkjeda er Itsjinskij, ein stratovulkan på 3621 meter over havet. Sredinnyjfjella er skild frå kystfjella i aust av Den sentrale kamtsjatkasenkinga.
Amtmandens Døttre
Amtmandens Døttre er ein roman skriven av Camilla Collett. Romanen vart utgjeven i to utgåver, ei i 1854 og ei i 1855. Teksten vart omarbeidd og utgjeven i 1860 og 1879. Dette var den første samfunnskritiske tendensromanen i norsk litteratur, og peikar framover mot realismen. Dette vart òg den einaste romanen Camilla Collett skreiv. Første delen av boka vart gjeven ut anonymt, men han vart ikkje lenge etter allment kjend som hennar verk.
Hovudpersonen i romanane er Sofie, dottera av ein amtmann i «i et af Landets nordlige Amter», og hennar forhold til huslæraren Georg Kold. Ho tek opp tilhøvet mellom kjønna og dei vanskelege krava ei ungjente frå borgarskapet har å leva opp til når det gjeld kjærleik og ekteskap. Romanen skildrar også foreldra hennar, dei eldre systrene som lever i ulukkelege arrangerte ekteskap, venner og naboar.
Kjelder
Generelle kjelder
Bakgrunnsstoff
Om boka
Fylkesveg 357
Fylkesveg 357 (Fv357) går mellom Myra og Skotfoss i Skien kommune. Veglengda er 4,5 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Fylkesveg 356
Fylkesveg 356 (Fv356) går mellom Porsgrunn kommune og Straume i Drangedal kommune. Veglengda er 43,4 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Karl-Hans Hermann Klinge
Karl-Hans Hermann Klinge var ein tysk SS Oberscharführer og Kriminalassistent i Gestapo i Oslo. Han vart dømd til døden for tortur mot 18 nordmenn under krigen. Han vart avretta på Akershus festning den 28. mars 1946.
Espresso Logic
Espresso Logic er det 13. studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1993. Den amerikanske utgåva av albumet er heilt forskjellig frå dei andre utgåvene, og det inneheld to songar («God's Great Banana Skin» og «Miles Is A Cigarette») frå det førre albumet til Rea, God's Great Banana Skin (som ikkje kom ut i USA), i tillegg til «If You Were Me», ein song spelt inn med Elton John i 1993 for albumet hans Duets. Omslaget på den amerikanske utgåva var det same som på den britiske singelen «Espresso Logic». Songen «Julia» var tileigna dottera Julia Christina, som var fire år gammal då albumet kom ut.
Sajanfjella
Sajanfjella (russisk Саяны, Sajany; Kokmenfjella i perioden under køk-tyrkarane ) er ei fjellkjede sør i Sibir i Russland og Mongolia.
Aust-Sajan strekkjer seg 1000 km frå elva Jenisej ved 92° E til sørvestenden av Bajkalsjøen ved 106° E. Vest-Sajan er ei austleg fortsetjing av Altajfjella, og strekkjer seg 500 km frå 89° E til midten av Aust-Sajan ved 96° E.
Sajanfjella har tårnande toppar og kalde innsjøar sørvest for Tyva, og her finn ein elvane som renn saman og dannar ei av dei store elvane i Sibir, Jenisej, som renn over 5000 km nordover til Nordishavet. Dette eit verna og isolert område som vart halde lukka av Sovjetunionen sidan 1944.
Geografi
Høgda på toppane ligg generelt mellom 2000 og 2700 meter over havet, men enkelte toppar, som hovudsakleg består av granitt eller metamorf skifer, når høgder på over 3000 meter over havet. Den høgaste er Munku-Sardyk på 3492 moh. Dei viktigaste fjellovergangane ligg 1800 til 2300 meter over havet, som Muztaghpasset ved 2280 moh, Mongolpasset på 1980 moh, Tenghyzpasset på 2280 moh og Obo-sarym-passet ved 1860 moh.
Mellom Jenisej og Khövsgölsjøen ved 100° 30' E vert systemet òg kalla Jerghik-taiga. Det er generelt få planter som veks i området, men dei høgare områda har skogar av lerk, furu, einer, bjørk og or. Lav og mose dekkjer dei mange kampesteinane som ligg spreidd rundt på dei øvre fjellsidene.
Ennis
Ennis (irsk Inis, som tyder «øy») er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Clare og ligg vest på Irland ved elva Fergus. Ennis ligg mellom byane Limerick i sør og Galway i nord. Namnet er ei nedkorta utgåve av det opphavlege Inis Cluain Ramh Fhada. Byen har om lag 25 000 innbyggjarar.
Windows 2.0
Windows 2.0 var eit operativmiljø utgjeve av Microsoft i 1987 som erstatta føregangaren Windows 1.0. Mindre enn eit år etter, kom Windows 2.1 i to utgåver som var spesialtilpassa prossesoren dei var meint å køyre på, anten Intel 80286 eller Intel 80386. I 1989 kom Windows 2.11 ut med mindre endringar i minnehandteringa.
Karlsøy kommune
Karlsøy kommune (nordsamisk Gálssa suohkan) ligg i Troms-området i Troms og Finnmark fylke. Karlsøy er ein rein øykommune som femner om lag 600 øyar, holmar og skjer. Dei største øyene er Vanna (eller Vannøya), Karlsøya, Helgøya, Reinøya, Nord-Kvaløya og Nord-Fugløy, tillegg høyrer store delar av Rebbenesøya og Ringvassøya til kommunen. Karlsøy har mot sør grense mot Tromsø kommune, og over fjordane i aust ligg kommunane Lyngen og Skjervøy. Karlsøy høyrer til regionen Nord-Troms.
Landarealet til kommunen er 1003 km². Arealfordelingan viser at 7 % er jordbruksareal, ca. 10 % er skog, og dei attståande 83 % er uproduktive område.
I nord og vest grensar kommunen mot havet, og fiskeri er hovudnæringa i Karlsøy kommune, både når det gjeld arbeidsplassar og omsetjing. Fiskeindustrien er hovudsakleg lokalisert til Vannavalen, Kristoffervalen, Vannvåg og Torsvåg på Vanna og Dåfjord og Dyrsfjord på Ringvassøya. I tillegg til tradisjonelle fiskebruk, vert det drive fiskeoppdrett og klippfiskproduksjon. Karlsøy er mellom dei viktigaste eksportørane av saltfisk i verda, med Portugal, Spania og Brasil som viktigaste avtakarar.
Det finst også anna industri i kommunen, mellom anna eit brønnbåtselskap, isoporkassefabrikk, pallefabrikk og turistanlegg.
Tina
Tina har norsk namnedag den 22. februar.
Karlsøy kommune
Kommunen har eit rikt fugle- og dyreliv med spesielt store havørnkoloniar. Øyene har gode forhald for jakt, fiske og friluftsliv. Naturen spenner frå karrige kystlandskap med bratte fjell ytst i kommunen til skogkledde dalar og fiskerike elver lenger inne mot fastlandet.
Kommunesenteret Hansnes, med, ligg på nordaustsida av Ringvassøya, ytst i Langsundet. Hansnes er ein tettstad med butikkar, overnattingstilbod, lækjarsenter, kyrkje, skule, barnehage og sjukeheim. Ringvassøya har fastlandssamband via Kvalsundtunnelen på riksveg 863, som går frå Kvaløysletta i Tromsø kommune. Frå Hansnes er det ferjesamband med Vanna, Reinøya og Karlsøya. Mikkelvik på nordsida av Ringvassøya har ferjesamband med Rebbenesøya. Finnkroken på Reinøya og Vannvåg på Vanna har også snøggbåtsamband med Tromsø. Midt på Ringvassøya ligg Skogsfjordvatnet, som er den største innsjøen på ei øy i Noreg.
På Nord-Fugløy, som er eit av dei mest kjende fuglefjella i Noreg, finn ein ein av dei største havørnbestandane i Europa, og her hekkar også store mengder lundefugl og alker. Grunneigarane sankar molter og egg frå klippene i sesongen.
Sjølve Karlsøya, som kommunen har fått namnet frå, har ei lita grend med kyrkje frå 1800-talet.
Vanna har fleire grender, med Vannvåg og Vannareid som dei største. I Burøysund er det eit bygdemuseum, og i Torsvåg er det utsikt over Atlanterhavet frå Torsvåg fyr.
Norsk Målungdom
Norsk Målungdom (NMU) er ein norsk ungdomsorganisasjon som kjempar for å verje og fremje det nynorske skriftspråket og dei norske dialektane. Organisasjonen blei skipa i 1961, og heitte då Noregs Student- og Elevmållag (NSEM). Dette namnet reflekterte organisasjonsstrukturen på 60- og 70-talet, då Norsk Målungdom for det meste var utgjord av såkalla student- og elevmållag ved gymnas, høgskular og universitet. I 1972 byte organisasjonen namn til Norsk Målungdom (NMU). Norsk Målungdom har i dag om lag 1.300 medlemmer; av desse er kring 1.000 betalande medlemmer under 26 år. Norsk Målungdom er dotterorganisasjonen til Noregs Mållag, og samarbeidet mellom dei to organisasjonane er regulert gjennom ein samarbeidsavtale som dei fyrst inngjekk i 1969. Samarbeidsavtalen som er no er frå 2013.
Under Landsmøtet til organisasjonen i 2017, gjekk Synnøve Marie Sætre av som leiar, til fordel for Fredrik Hope.
Historie
Sjølv om Noregs Elev- og Studentmållag ikkje blei skipa før i 1961, hadde det funnest flekkvise forsøk på organisert målarbeid for ungdom i mange tiår allereie. Vi kan rekne Målvinarlaget (målvenn-) ved lærarskulen på Stord, som blei skipa i 1877, som det første dømet på organisert målarbeid mellom ungdom. I tida som følgde blei det skipa lag ved ei rekkje andre lærarskular, mellom anna i Troms og Elverum. Tanken på å sameine desse einskildlaga i ein nasjonal ungdomsorganisasjon, blei likevel ikkje aktuell før langt ut på 1900-talet. Dette er ein klår parallell til arbeidet med å samle dei einskilde mållaga til Noregs Mållag, som òg var vanskeleg av di lokale einingar i målrørsla tradisjonelt har vilja verne om sjølvstyret sitt og motsett seg sentralisme.
Norsk Målungdom har aldri kunna skilte med den same kontinuiteten i leiarskapen og medlemsmassen som Noregs Mållag har hatt, og det at organisasjonen i regelen tek meir radikale eller kontroversielle standpunkt i mål- og allmennpolitiske spørsmål, har gjort at det til tider har vore vanskeleg for dei to organisasjonane å samarbeide på godt vis. Usemje om kva og kvifor målreisinga skal vere, om og korleis målrørsla bør stille seg til spørsmål som fell utanfor det vi utan vidare kan rekne som «målsak» – til dømes EF –, og turbulens innetter i NSEM/NMU, har ført til at tilhøvet i periodar har vore direkte fiendtleg. Dei siste åra, derimot, har vore prega av meir semje mellom Noregs Mållag og NMU.
1970–1980 – EF, m-l og AFSRIS bak spegelen
I 1972 blei leiinga flytta frå Oslo til Bergen att, der ho blei verande fram til hausten 1977. Då flytte sentralstyret til Oslo og fekk permanent skrivarstove og ein fast tilsett skrivar (generalsekretær).
Kampen mot norsk EF-medlemskap spelte ei viktig rolle på den første halvdelen av 70-talet. Det var særs få ja-folk i målrørsla, og då målrørsla tok avstand frå norsk EF-medlemskap vakte det stor harme blant ja-folka i Dag og Tid og Gula Tidend. Då Aftenposten oppsummerte tapet la dei mykje av skulda på målfolka.
Deretter var det duka for intern strid mellom tilhengjarar av den nasjonale og den sosiale linja i norsk målreising då tufta var oppe til ordskifte frå 1974 til 1976. Striden bar preg av dominans frå AKP (m-l) på den nasjonale sida og SV på den sosiale sida, men var òg ein strid mellom sentralstyret, som hadde sete i Bergen, stod på den nasjonale linja og ville at føremålet skulle vere «nynorsk som einaste riksmål», og Studentmållaget i Oslo, som stod fast på folkemålslinja. Eittspråkslinja vann fram, men sjølve formuleringa blei eit kompromiss der det heitte at «NMU arbeider for full språkleg frigjering for heile det norske folket, i tale som i skrift».
1970-åra var òg tida for dei største skulestreikane i norsk soge. I 1971 streika 30.000 elevar ved 112 skular for å få lovfest retten til lærebøker. Aksjonane blei etter kvart samordna av Aksjonsnemnda for språkleg rettferd i skulen (AFSRIS). Med Lov om vidaregåande opplæring (1974) blei retten lovfest, men lova viste seg å vere lite verd i praksis. I 1976 følgde nye læremiddelaksjonar, og problemet blei emne i valkampen i 1977.
I 1975 gjekk dei første dialektaksjonane av stabelen. Frå 1977 til 1983 blei dialektaksjonane samordna mellom Noregs Ungdomslag, Noregs Mållag og Norsk Målungdom. Innetter i organisasjonen var det usemje om i kor stor grad ein skulle tone ned nynorsk og berre fokusere på dialekt. Målorganisasjonane heldt fast på tilknytinga til nynorsk og målreisinga, og gjorde det vanskeleg å byggje ein breiare allianse. I 1983-1984 flata dialektbølgja ut.
1980–1990 – Konflikt
Mellom 1985 og 1987 blussa tuftordskiftet opp igjen. Organisasjonen landa på eit langt meir offensivt standpunkt med bakgrunn i eittspråkslinja, og var pionerar med å nykople målsaka til det nasjonale. I tillegg la ein opp til ein meir straumlineforma og effektiv sentralorganisasjon. Desse faktorane førte til splid mellom studentmållaga i Bergen og Oslo på den eine sida og resten av organisasjonen på den andre sida. Studentmållaget i Bergen melde seg ut av Norsk Målungdom og beinveges inn i Noregs Mållag. Dette førte igjen til at Norsk Målungdom braut samarbeidet med Noregs Mållag fram til den nye samarbeidsavtalen var på plass i 1993.
1990–2000 – Ny EU-kamp
På første halvdelen av 90-talet blei spørsmålet om korleis Noreg skulle knyte seg til den europeiske fellesskapen reaktualisert, og Norsk Målungdom var mellom anna sentral i danninga av ungdomsorganisasjonen på nei-sida, Ungdom mot EU.
2000–2010 – Medlemsjuks, tronge kår og ny framgang
I 2002 kom det fram at organisasjonen hadde drive systematisk medlemsjuks i fleire år. Fleire tillitsvalde måtte i fengsel og betale erstatning, og organisasjonen blei ilagd å betale attende det han hadde stole. Dette kom til å prege arbeidet heretter.
På 00-talet fekk organisasjonen mellom anna gjennomslag for nynorsk teksting på kino og ekstraløyvingar til nynorske læremiddel. Nynorsk programvare var òg eit arbeidsområde på dette tidspunktet, og blei tema for Aksjon for språkleg rettferd i skulen. 1. august 2006 tok kravet om språklege parallellutgåver i alle fag utanom norsk til å gjelde for programvare så vel som lærebøker.
Målpolitikk
Norsk Målungdom arbeider for at alle i Noreg skal ha høve og rett til å skriva nynorsk, og å fremja nynorsk, dialektbruk og språkleg mangfald på alle samfunnsområde. Organisasjonen organiserer ungdom til å gå føre i dette arbeidet.
Spørsmålet om plassen til bokmålet i eit språkleg ideelt samfunn har vore oppe til ordskifte i mange ulike former. På 70- og 80-talet dominerte spenningane mellom dei som rekna seg til den sosiale og den nasjonale linja.
Tilhengjarane av den sosiale linja meinte at nynorsken var verd å kjempe for først og fremst fordi han var eit uttrykk for folkemålet, og det var ikkje tilfeldig at venstresidekreftene som etter kvart fann vegen inn i organisasjonen, gjerne sokna til denne forståinga av målstriden.
Tilhengjarane av den nasjonale linja meinte at nynorsken fann sin verdi i at han var norsk, og at han burde odlast fram på sjølvstendig grunnlag. Desse ulike forståingane av målstriden resulterte ofte òg i ulike tilnærmingar til rettskriving, normering og samnorsk.
Frå 80-talet og utetter har desse skiljelinjene blitt mindre viktige, og i dag arbeider Norsk Målungdom for språkleg mangfald og språklege rettar uavhengeg av målform.
Allmennpolitikk
Norsk Målungdom kasta seg aktivt inn i kampen mot norsk medlemskap i EF (1972) og EU (1994). Dette botna i ei programfest overtyding i organisasjonen om nasjonen sin rett til å rå over seg sjølv og nasjonalstaten som det mest eigna organet til å byggje eit godt folkestyre. Somme har òg peika på at den historiske venstresidedominansen i organisasjonen kan ha bidrege til å knesetje dette nei-standpunktet, og at det såleis ikkje berre dreier seg om nasjonal sjølvråderett, men kan vere farga av politiske sympatiar i styret.
Sentralstyret
I april 2021 valde landsmøtet det følgjande sentralstyret, som troppa på i juli 2021:
Aktivitetar
Organisasjonen arrangerer mykje forskjellige aktivitetar, både politiske og sosiale. Ved kvart landsmøte set organisasjonen ned eit arbeidsprogram, som beskriv kva aktivitetar NMU skal gjera.
Tilskipingar
Norsk Målungdom skipar til desse nasjonale samlingane:
Styremøte
Landsstyret samlast fem gonger i året. Dei arrangerer kampanjar, vedtek politikken og tilset arbeidstakarar i organisasjonen. Sentralsstyret har fleire møte i månaden og står for den daglege drifta.
Tilhøve til Noregs Mållag
Norsk Målungdom er ungdomsorganisasjonen til Noregs Mållag, og har status som eit fylkeslag i Noregs Mållag. Organisasjonane har per 2019 kontor i lag, og samarbeider tett. Samarbeidet er formalisert i ein samarbeidsavtale som blei inngått i 1969. Avtala blei revidert i 1974 og 1993, og presisert i 1998, før dei to organisasjonane vedtok ein ny avtale i 2014. Norsk Målungdom har ein fast representant i styret, valnemnda og landsrådet i Noregs Mållag.
Dale kraftverk
Dale kraftverk ved Dale i Vaksdal kommune er eit kraftverk i Bergsdalsvassdraget i Vestland fylke.
Vassdrag
Nedslagsfeltet er på 248,6 km², og tilsig er på 680 millioner m³. Vasskraftverket utnytter eit fall på 375 m. Vatnet blir leia i ein 2,18 km lang tunnel frå Storefossdammen, som er inntaksmagasin for kraftstasjonen.
Dale I
Kraftverket blei sett i drift i 1927 og var ferdig utbygga i 1951. Totalt blei det installert seks aggregat. Arkitekt Arent Greve var ansvarleg for bygningen, som er rekna som den viktigaste nyklassisistiske kraftstasjonen på Vestlandet. Bygginga av kraftanlegget blei finansiert med eit lån frå USA på 2 millionar dollar.
Dale II
Mellom 1987 og 1990 blei det bygd ein ny kraftstasjon i fjellet like bak den gamle kraftstasjonen. Etter at det siste aggregatet blei installert i 2007 overtok den nye kraftstasjon heile produksjonen.
Installert effekt er 146 MW fordelt på to francisturbinar.
Bergenshalvøens Kommunale Kraftselskap, BKK, driv og eig anlegget.
Fleirbrukshall
Frå 2007 var det ikkje lenger behov for den gamle kraftstasjonbygningen. BKK fekk ein avtale med Vaksdal kommune om å etablera ein ny fleirbrukshall ved den gamle kraftstasjonen. Ein avtale med Hordaland fylkeskommune bestemte at første byggetrinn frå den gamle kraftstasjonens (1927) skulle bevarast som eit kulturminne på staden, og dei nyare byggetrinna bevarast gjennom dokumentasjon og rivast for å gje plass til den nye fleirbrukshallen. Hallen blei opna 25. januar 2014.
Anderson Gils de Sampaio
Anderson Gils de Sampaio er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama Flügels.
Poschiavino
Poschiavino er ei 30 km lang elv i Sveits og Italia. Mesteparten av elva ligg i Sveits og berre 3 km i in Italia. Ho renn gjennom Poschiavo i Campocologno i Le Prese.
Living with the Past
Living with the Past er eit konsertalbum av Jethro Tull frå 2002. Disk ein inneheld opptak frå ein konsert i Hammersmith Apollo den 20. november 2001 og består av songar frå forskjellige periodar av historia til Tull, samt to stykke frå soloalbuma til Ian Anderson: «The Habanero Reel» frå The Secret Language of Birds og instrumentalen «In The Grip Of Stronger Stuff» frå Divinities: Twelve Dances with God. Disk to inneheld tidlegare konsertopptak.
Plessur
Plessur er ei 33 km lang sideelv til Rhinen som renn gjennom Graubünden i Sveits. Elva spring ut nær kommunen Arosa i Plessurfjella. Ho renn så gjennom Schanfiggdalen før ho munnar ut i Rhinen ved Chur.
Langwieser-viadukten, ei jernbanebru frå 1914, går over Plessur nær kommunen Langwies.
Claudio Luiz Assuncao de Freitas
Claudio Luiz Assuncao de Freitas er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Bellmare Hiratsuka og Cerezo Osaka.
Castlebar
Castlebar (irsk Caisleán an Bharraigh, som tyder «slottet til Barry-familien») er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Mayo og ligg nordvest på Irland.
Byen har jernbanesamband til Dublin og dei nærliggande byane Westport og Ballina. I 2006 hadde byen om lag 15 000 innbyggjarar.
Den moderne byen voks oopp rundt slottet til Barry-familien på 1000-talet og vart seinare ein engelsk garnisonsby.
Toska
Toska er ei øy vest for Radøy i Alver kommune i Vestland. Øya ligg like vest for Manger på nordsida av innløpet til Mangerfjorden. I vest ligg Hjeltefjorden.
Toska har nærare 40 fastbuande, men det finst òg fleire hytter. Toska har mange frie friluftsområde.
Fylkesveg 358
Fylkesveg 358 (Fv358) går mellom Treungen i Nissedal kommune og Bostrak i Drangedal kommune. Veglengda er 28,2 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Elva Ula
Ula er ei elv som oppstår der elvene Store Ula og Vesle Ula møtest øvst i Uladalen i Rondane. Elva som renn vidare gjennom Selsverket og ut i Gudbrandsdalslågen i Sel kommune der Uladalen møter Gudbrandsdalen. Elva renn forbi steinsøylefenomemet Kvitskriduprestin.
Store Ula er den flottaste av dei to elvene, der ho renn frå Rondvatnet, midt i Rondane nasjonalpark, og lagar sjåverdige fossar som Brudesløret og Ulafalla. Vesle Ula har utspringet sitt i dei vestlege delane av Rondane nasjonalpark.
Kaldbekken, ein sidebekk til Store Ula, renn gjennom dalen Jutulhogget.
Essential av Jethro Tull
Essential er eit samlealbum av Jethro Tull frå 2003. Alle songane var mastra på nytt for albumet.
Amygdalin
Amygdalin (C20H27NO11) er eit giftig og cyanogent glykosid som finst i fleire plantar, særleg i frøkjernar i aprikos, bittermandel, fersken, eple og plommer.
Både amygdalin og den modifiserte varianten laetril (C14H15NO7) har sidan 1950-åra blitt fremja i alternativ kreftbehandling, ofte under den misvisande nemninga vitamin B17. Korkje amygdalin eller laetril er eigentleg vitamin. Forsking har vist at stoffa ikkje er effektive i behandling kreft, og at dei dessutan er potensielt giftige eller dødelege fordi dei kan føra til cyanidforgifting.
Fremjinga av laetril til kreftbehandling har blitt skildra i medisinsk litteratur som eit mønstergodt døme på kvakksalveri, og som den «sleipaste, mest sofistikerte og desidert mest inntektsgjevande kvakksalvarkampanjen i medisinsk historie.»
Sikhote-Alin
Sikhote-Alin (russisk Сихотэ-Алинь) er ei fjellkjede i Primorskij og Khabarovsk kraj i Russland som strekkjer seg om lag 900 km nordaustover frå den russiske stillehavsbyen Vladivostok. Dei høgaste fjelltoppane er Tordoki Jani (2077 moh), Ko (2003 moh) i Khabarovsk kraj og Anik (1933 moh) i Primorskij kraj.
Sikhote-Alin utgjer ein av dei mest særeigne tempererte sonene i verda. Artar som er vanlege for nordleg taiga (som reinsdyr og brunbjørn) lever side om side med tropiske artar som amurleopard, sibirsk tiger og himalayabjørn. Det er lite ulv i regionen på grunn av konkurranse frå tigrane. Det eldste treet i regionen er eit tusen år gammalt japansk barlind.
I 1910- og 1920-åra vart Sikhote-Alin utforska av Vladimir Arsenjev (1872–1930). Han skildra reisene sine i fleire bøker, mellom anna Dersu Uzala (1923), som i 1975 vart ein oscarvinnande film av Akira Kurosawa. Det store Sikhote-Alin og Lazoreservatet vart i 1935 oppretta for å bevare det unike dyrelivet i regionen.
I 2001 vart Sikhote-Alin ein del av verdsarva til UNESCO. Verdsarvområdet dekkjer eit areal på. I dette areal ligg ei kjernesone som berre kan vitjast i lag med følgje.
Steinvikholmen
Steinvikholmen festning er ei festning på Skatval i Stjørdal kommune langt inne i Trondheimsfjorden. Festninga hadde si stordomstid frå 1525 til 1575 og har aldri vorte innteke i kamp. Festninga ligg på halvøya Steinvikholmen.
Historie
Bygginga av Steinvikholmen festning vart byrja i 1525 av erkebiskop Olav Engelbrektson. Festninga var på mange vis utdatert allereie då ho vart bygd. Etter Reformasjonen i 1537 søkte Olav Engelbrektson ly i festninga for ei kortare tid etter at han vart avsett som erkebiskop av Nidaros. Han reiste vidare til Sverige og seinare Nederland, der han døydde året etter.
Vår
Vår er årstida som markerer enden på vinteren og komen til sommaren. I tempererte område er det vanleg å seia at våren byrjar når knoppane på trea brest og, i kaldare område, når snøen smeltar. I meteorologien reknar ein våren som den tida middeltemperaturen er mellom 0 og 10 grader og stigande. Ein kan òg han som ei viss tid: månadane mars, april og mai på den nordlege halvkula og september, oktober og november på den sørlege. I astronomisk tidsrekning byrjar våren ved vårjamdøgn og endar ved sommarsolkverv.
Kva tid våren kjem på, kjem likevel mest an på breiddegraden ein er på, dessutan høgda over havet. I snøfrie område på den nordlege halvkula kan våren koma i februar, medan han ikkje kjem før i juni i polare område og i høgfjellet.
Klimatisk definisjon
I klimalæra vert gjerne våren definert kvantitativt til den perioden av året då den normale døgnmiddeltemperaturen er mellom 0 og 10 °C og temperaturtendensen er stigande. Etter denne definisjonen varer våren 57 døgn i Oslo og 70 døgn i Tromsø.
Uvêr
Våren er ei tid der vêret endrar seg. Varm luft frå ekvatornære område møter kald luft frå polane eller enno snøkledde strok nær desse. Då kan ein få ekstremt vêr, alt frå uventa haglbyer (aprilvêr) til snøstormar og orkanar. I USA kjem soleis dei fleste tornadoane om våren. Snøsmelting fører òg til meir vassføring i elver, som i år med mykje nedbør kan leia til flaum. I Noreg er Vesleofsen på Austlandet rundt 1. juni 1995 eit døme.
Vokster
Våren er likevel helst ei årstid ein tenker på i samband med von og vokster. Om våren kan ein byrja å planta og sjå at det gror. Våronna tek til i jordbruket. Det er ei tid som kan feirast med grøderitual, som me til dømes ser restar av i moderne påskefeiring.
Stanovojfjella
Stanovojfjella (russisk Становой хребет - Stanovoj khrebet, kinesisk 外兴安岭) eller Ytre Kingjanfjella er ei fjellkjede søraust i Russland. Ho er om lag 725 km lang og går hovudsakleg frå elva Oljokma i vest til elva Majar i aust, nær Okhotskhavet, og er ein del av vasskiljet mellom Lena og Amur. Det høgaste punktet er Gory Skalisty på 2482 meter over havet.
Vår
Kultur
Våren blir feira med ei rekke høgtider. I mange kulturar har det nye året byrja om våren. I Noreg er påsken og 17. mai viktige vårhøgtider. Andre høgtider som høyrer våren til er bulgarsk martenitsa og japansk hanami.
Årstida har òg inspirert kunstnarar, både målarar, som Botticelli og Giuseppe Arcimboldo, komponistar som Grieg og Vivaldi, og eit utal diktarar.
Stanovojfjella
Fjellkjeda har mange isbrear, som er hovudkjelda til Lena.
Sjølv om ho stort sett ikkje er busett er ho historisk viktig som ein del av grensedefinisjonen mellom Russland og Kina i Nertsjinsk-traktaten (1689).
Jablonvyfjella kan rekanst som ei sørvestleg forlenging av Stavonoj.
Daisuke Tonoike
Daisuke Tonoike er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Yokohama F. Marinos, Omiya Ardija, Ventforet Kofu, Sanfrecce Hiroshima og Montedio Yamagata.
Mykland
Mykland er ei bygd i Froland kommune i Agder.
Historie
Bygda var eit eige herad fram til 1967. Mykland fekk si eiga kyrkje i 1682. Soknet blei opphavleg omtalt som «Vegusdal østen Sundet». Det betyr at vatnet Vogsdalsfjorden danna grensa mellom aust og vest. Dagens åttekanta kyrkje er bygd i 1832 og blei restaurert i 1882.
Mykland i dag
Mykland har i dag underkant av 400 innbyggjarar og har eiga kyrkje, skole med SFO, barnehage, tannklinikk, butikk og postfilial.
Kultur
Bygda har eit aktivt bygdelag som blant anna arrangerer bygdekafe. Kvart år arrangerer bygdas ungdomslaget «Myklandsrevyen», som er eit populært innslag i bygda. Mykland har og eit aktivt skyttarlag, med eigen skytebane på Hauglandsheia. Idrettslaget i bygda arrangerer turar og skirenn for barna om vinteren. Etter skogbrannen har bygda reist seg gjennom prosjektet "Veien videre" og arrangerte dansegalla og festdag i bygda med politisk debatt og konsertar. Reportasjekonseptet "Folk" på NRK lagde i denne samanhengen ein reportasje om bygefolkets veg ut av flammene og mot ein dansegalla.
Turisme
Mykland kan tilby flott natur og mange fine fiskevatn og friluftsområde. Eit populært turistmål er kanopadling i Myklandsvatnet. For overnatting har bygda tre campingplasser, dei er Ås camping på Hauglandsheia, Flateland camping og Nause gard villmarkscamping på Risdal. På Hynnekleiv ligg det ein leirskule med mange tilbod til uteaktivitetar.
På Øvre Lauvrak ligg det eit stein og mosaikksenter. Her blir uslepen stein frå heile Noreg til mosaikkar, smykke og blomar. Mykland har òg eit eige skulemuseum som ligg i Mykland sentrum.
Mykland som slektsnamn
Det er 360 personar som har Mykland som slektsnamn i Noreg per mai 2006.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1990
Rosenborg vart noregsmeister då dei vann 5-1 over Fyllingen. 28 000 tilskodarar hadde møtt frem på Ullevaal Stadion. Dette var femte gongen Rosenborg vann cupen.
Finale
Rosenborgs vinnarlag: Ola By Rise – Øivind Husby, Trond Sollied, Knut Torbjørn Eggen, Trond Henriksen – Kåre Ingebrigtsen, Sverre Brandhaug, Ørjan Berg (Runar Berg frå det 80. min) – Karl Petter Løken (Roar Strand frå det 75. min), Gøran Sørloth og Jahn Ivar Jakobsen.
Fyllingens lag: Vidar Bahus – Tom Leiknes, Inge Ludvigsen, Per-Ove Ludvigsen, Paul Tengs frå det 67. min), Gunnar Ingebrigtsen, Kjell Rune Pedersen frå det 50. min), Hans Brandtun, Dag Bergset, Håkon Knutsen, Asbjørn Helgeland, Tor Vikenes og Ola Lyngvær.
Karl Evang
Karl Evang var ein norsk lege, folkeopplysar og helsedirektør.
Evang var fødd i Kristiania. Han var eit sentralt medlem av Mot Dag-krinsen, var leiar av Socialistiske Lægers Forening, Evang vart i 1938 utnevnt til medisinaldirektør og sjef for Medisinaldirektoratet. Etter andre verdskrig vart namnet endra til Helsedirektoratet og tittelen til helsedirektør. Evang sat i embetet i 34 år, til 1972. Som helsedirektør var han både sjef for fagorganet Helsedirektoratet og sjef for den avdelinga i Sosialdepartementet som utvikla og gjennomførte helsepolitikk på vegne av statsråden. Slik var det mogleg med stor innverknad på utviklinga av norsk helsevesen, noko som Evang nytta seg av.
I 1932 var han med på å starta Populært Tidsskrift for seksuell opplysning. Tidsskriftet var ein stor suksess (første nummer kom i 120.000 eksemplar) og tok opp kontroversielle tema som homoseksualitet og abort. Tidsskriftet gjekk inn etter 1934-årgangen.
Gjennom stillinga som helsedirektør var Evang med på å setja sine politiske ideal om eit offentleg helsevesen og ein velferdsstat ut i livet, eit ideal som etterkvart fekk brei konsensus i alle dei politiske partia.
Karl Evang stod til venstre politisk, han var motstandar av Nato- og EU-medlemsskap, og i 1973 meldte han seg ut av Arbeidarpartiet og inn i SV.
Jostedal kyrkje
Jostedal kyrkje står ved Jostedøla i Jostedalen i Luster kommune i Vestland og er ei langkyrkje i tre som stod ferdig i 1660. Kyrkja er soknekyrkje i Jostedal sokn i Sogn prosti.
Takuya Kawaguchi
Takuya Kawaguchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Tokyo Verdy og Consadole Sapporo.
Jostedal kyrkje
Dette er den andre kjende kyrkja på staden. Den fyrste var truleg ei stavkyrkje som vart bygd i mellomalderen, kanskje på 1200-talet. Det er kjent frå to diplom daterte til 1318/19 og 1322/23 at Jostedalen hadde kyrkje og prest. Ein gong etter Svartedauden vart Jostedalen lagt øyde, og bygda vart truleg ikkje teken opp att før i andre halvdel av 1500-talet. Den fyrste skriftlege kjelda ein har etter Svartedauden er ei skatteliste datert til 1596 som fortel kva ytingar presten skulle ha frå bøndene. I samband med nyryddinga hadde ein truleg sett den gamle stavkyrkja i stand. På ei synfaring i 1656 vart det slege fast at kyrkja var for dårleg, og at ei ny skulle byggjast, og ein har eit synfaringsdokument datert 2.10.1660 som fortel at den nye kyrkja då stod ferdig. Ho er seinare påbygt fleire gonger. Kyrkjerommet vart dekorert av Moses Målar i 1716. I samband med 350-årsjubileet i 2010 vart det gjeve ut ei stor praktbok om kyrkja.
Føderalistpartiet i USA
Det amerikanske Føderalistpartiet var eit politisk parti som stod sterkt i den tidlege soga om USA. Stordomstida til partiet var mellom 1794 og 1826, og ein rad med tidlege amerikanske presidentar var tilslutta partiet. I desse åra stod partiet i motsetnad til republikanar-demokratane, som ikkje hadde skild lag enno. Partiet vart skipa av Alexander Hamilton og krinsen hans. Hamilton og venene hans ønskte ein sterk sentralstyring i den nye unionen, og om lag 1794 tok avisene til å kalle krinsen hans for "føderalistar". Dette namnet vart hengande ved partiet. Som rådgjevar for George Washington fekk partiet sterkt gjennomslag i den første regjeringa, og neste presidenten, John Adams, slutta seg til partiet. Samstundes var Adams uavhengig og ville ta eigne avgjerder som ikkje støtt høvde med Hamilton sine tankar, og desse to kom snøgt i trette.
Etter at Hamilton døydde i 1804 mista partiet gradvis tilslutting, sjølv om det lenge stod sterkast nord i landet.
Orbe-elva
Orbe er ei elv i Rhinenvassdraget. Ho spring ut i Frankrike og renn inn i Sveits og ut i elva Aare. Den siste delen av elva vert kalla Thièle eller Thielle (Zihl på tysk). Ho må ikkje forvekslast med Orbe, som er ei sideelv til Arrats.
Geografi
Orbe drenerer alt vatn frå kantonen Vaud til Rhinen, utanom elva Venoge, på andre sida av Mormont.
Syltøyna
Syltøyna er ei lita øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya ligg vest for Sotra og sør for Lokøyna. Øya fekk vegsamband til Lokøyna i nord i 1987.
Ytre Nordmøre
Ytre Nordmøre er eit geografisk omgrep som oftast omfattar kommunane Eide, Averøy, Kristiansund, Halsa, Aure og Smøla på Nordmøre. Kommunane Gjemnes, Tingvoll og Halsa, såvel som dei nordvestlegaste delane av Surnadal kommune, dannar kulturelt sett eit overgangsområde til Indre Nordmøre.
Syltøyna
Folketalsutvikling: 1 Med Hissøyna
Ytre Nordmøre
Før kommunesamanslutningane på 60-talet vart følgjande kommunar rekna til Ytre Nordmøre (noverande kommune): Eide (Eide), Kornstad, Kvernes og Bremsnes (Averøy), Frei, Kristiansund og Grip (Kristiansund), Halsa og Valsøyfjord (Halsa), Tustna, Aure og Stemshaug (Aure), Edøy, Brattvær og Hopen (Smøla). Dette er berre hovuddraga i samanslutningane, då fleire kommunar gav delar til andre kommunar enn dei oppgjevne. Mellom anna vart Bremsnes delt i tre delar, dei to andre tillagde Kristiansund og Frei. Tustna var eigen kommune til 2006, Frei til 2008.
Språk
Språkleg sett skil Ytre Nordmøre seg ut frå Indre Nordmøre m.a. ved samanfall av skj og sj i framlyd (og ofte òg innlyd), ved mykje bruk av tjukk l heller enn r for historisk rð og ved meir vekt på aspirasjon enn på stemtheit som skilje mellom stemte og ustemte konsonantar i framlyd. Ytre Nordmøre har meir tiljamning enn utjamning i jamvektsord.
Musikk
Artistane Øyvind «Elg» Elgenes, Frode Alnæs, Lynni Treekrem og Ove Borøchstein kjem frå Ytre Nordmøre, og syng på lokal dialekt.
Roscommon
Roscommon (irsk Ros Comáin) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Roscommon og ligg vest på Irland.
Namnet Roscommon kjem frå St. Coman, som bygde eit kloster her på 400-talet. Skogen nær klosteret vart kjend som St. Coman-skogen, eller Ros Comáin på irsk. Dette vart seinare anglisisert til Roscommon.
Roscommon Castle vart bygd i 1269 av anglo-normannarar.
Gullbrød
Gullbrød er eit sjokoladeprodukt som Nidar AS lagar og distribuerer.
Sjokoladen vart seld første gong i 1915, og er med det den eldste merkavara frå Nidar.
Kvart «gullbrød» er eit avlangt stykke grov råmarsipan trekt med mørk sjokolade som inneheld minst 45% kakao.
Marsipanen har eit mandelinnhald på 55 %, laga av mandlar frå California og 3 % bittermandlar frå Spania. Dette, og ei lita mengd tilsett sukker, gjev ein karakteristisk smak.
Emballasjen til Gullbrød har vore endra to gongar; først i 1982, seinare i 2005.
Tsuyoshi Kubota
Tsuyoshi Kubota er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Fylkesveg 359
Fylkesveg 359 (Fv359) går mellom Ulefoss i Nome kommune og Bø kommune. Veglengda er 26,0 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Rabiusa
Rabiusa (retoromansk Rabiosa er ei 32 km lang sideelv til Rhinen. Elva spring ut i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i fjella kring Bärenhorn (2929 moh), der den gamle ridestien frå Safien til Splügen kryssar Safierbergpasset (2486 moh). Ho renn så gjennom den skogkledde Safiendalen og inn i Versam-gjelet, som vert kryssa av brua Versamer Tobelbrücke.  Samløp med  Vorderrhein ligg i den like djupe Ruinaulta.
Carnusbach munnar ut i Rabiusa i ei grend oppfor landsbyen Safien-Platz.
Landsbyen Walser i Safien er den einaste kommunen langs elva.
Kjelder
''
Tannu-Ola-fjella
Tannu-Ola-fjella (tuvinsk Таңды-Уула; Tangdy-Uula) er ei fjellkjede sør i Sibir i republikken Tyva i Russland. Ho strekkjer seg frå aust til vest langs grensa til Mongolia. Den høgaste fjelltoppen er 2930 meter over havet.
Geografi
Nordsida av fjellkjeda er ein del av nedslagsfeltet til Jenisej og vender mot dei vestlege Sajanfjella. I aust er fjella så vidt inn i nedslagsfeltet til Selenga i Mongolia. Foten av fjellkjeda på sørsida går inn i Mongolia. Dei dannar den nordlege grensa for eit stor steppeområde, som strekkjer seg sørover til dei mongolske Altajfjella og inkluderer mellom anna saltsjøen Uvs Nuur. I vest ligg fjella nær dei nordlegaste Altajfjella i den russiske republikken Altaj.
Stor-Elvdal kommune
Stor-Elvdal er ein kommune i Innlandet fylke.
Ordførar Sigmund Vestad representerer lokalpartiet Bygdelista i Stor-Elvdal.
Geografi
Total lengde frå kommunen si sørgrense ved elva Hovda og nordgrensa mot Folldal ved Straumbu er ca 130 kilometer. Riksveg 3 følgjer Glomma frå Hovda i sør og opp mot Hanestad i Rendalen i nord, nærare 90 km. Frå riksveg 3 ved Atna tar riksveg 219 av opp igjennom Atndalen. Ved Enden i Sollia kjem ein inn på riksveg 27 som følgjer deg mot vest til Ringebu og mot nord til Folldalen.
Andre viktige vegar er riksveg 30 frå Koppang til Rendalen, riksveg 27 frå Enden i Sollia til Ringebu i Gudbrandsdalen (heilårsveg), Birkebeinervegen frå Messelt til Lillehammer (bomveg), Vinjevegen (bomveg) frå Trønnes til Friisvegen mot Ringebu og Friisvegen frå Hirmoen i Atndalen òg til Ringebu i Gudbrandsdalen.
To elvar deler kommunen i to, aust og vest for elvene Atna og Glomma. Glomma er klart den største og renn i hovuddalsføret. I øvre del av kommunen er elva Atna den dominerande. Tilførselselver til Glomma er Hovda (frå vest), Søkkunda (frå vest), Neta (frå aust), Imsa med sideelvene nordre og søndre Eldåa (frå vest), Trya (frå vest), Kjemåa (frå aust), Tresa (frå aust) og søndre og nordre Bjøråa (frå vest). Tilførselselver til Atna er Storgryta, Veslegryta og Setninga.
Største delen av arealet i Stor-Elvdal består av fjell og skog. Kommunen består av 1000 km2 med skog og 1000 km2 med fjell. Det største fjellområdet er på vestsida av Glomma og strekker seg frå elva Hovda i sør og heilt opp til grensa mot Folldal i nord.
Fjell
Østkjølen av kommunen startar nord for Rena Leir, området mellom elvane Rena og Glomma. Her ligg Furusethseter og Evenstadsetra og Skånskjøen før ein kjem ned til eit lite dalføre ved Kjemsjøen, rett ovanfor Koppang. Frå Kjemsjøen går det bomveg til Evenstad. På denne strekninga er Søndre Hovden høgaste topp med sine 869 moh. Nord for Kjemsjøen ligg Mora og Koppangskjølen, som var seterområde for gardane i Koppangsområdet. Heile området er naturleg skogkledt. Høgaste topp er Grønkampen med 927 moh. Andre markante toppar er Månseterkletten med sine 884 moh.
Takashi Miki
Takashi Miki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Stor-Elvdal kommune
Fjell
Vestkjølen ligg høgare enn Østkjølen og dannar skiljet mellom Østerdalen og Gudbrandsdalen. I Stor-Elvdal startar dette området ved treriksrøysa mellom kommunane Åmot, Ringsaker og Stor-Elvdal. Herifrå stig terrenget jamnt, du passerer Søkkundsjøene, Myklebysjøen, kryssar Birkebeinervegen til Lillehammer, Nordre Gråvola på 1141 moh, kryssar Imsdalen, dei tre Fampene med 1320 moh. på det høgaste, kryssar Trya vassdraget, Hirkjølen og inn i gamle Sollia kommune, der Storvola ragar 1435 moh - for til slutt å ende opp ved det høgaste fjellet i kommunen.
Takashi Miki
Han spela for klubbane Bellmare Hiratsuka, Oita Trinita, Nagoya Grampus og Tokushima Vortis.
Stor-Elvdal kommune
Fjell
Høgaste fjell er Gravskarhøgda med sine 1767 moh. og ligg rett nord for Atnbrua.
Runde fyrstasjon
Runde fyr ligg på Runde i Herøy kommune på Sunnmøre. Det vart oppretta i privat eige som det femte fyret i Noreg etter Lindesnes fyr i 1767.
Stor-Elvdal kommune
Stader
Tettbebygde stader i Stor-Elvdal er frå sør: Steinvik, Strand, Opphus, Rasta, Evenstad, Mykleby, Imsroa, Stai, Trønnes, Koppang, Øverengsmoen, Bjørånes, Atna, Mogrenda, Sollia, Enden og Atnbrua.
Runde fyrstasjon
I 1807 tok staten over fyret som vart automatisert i september 2002. Ålesund-Sunnmøre Turistforening (ÅST) har etter dette fått i stand ein avtale med Kystverket, og har sidan juli 2003 nytta den nyaste fyrvaktarbustaden som turisthytte. Heile fyrstasjonen vart verna av riksantikvaren i 2001.
Stor-Elvdal kommune
Stader
Koppang er kommunens administrasjonssenter og einaste tettstad.
Klima
Stor-Elvdal har innlandsklima med relativt lite nedbør, kalde vintrar, varme somrar og betydelege skilnader mellom dag- og nattetemperaturen i sommarhalvåret. Normalverdier for perioden 1961−1990 er gitt i tabellen nedanfor.
Runde fyrstasjon
Fyrstasjonen ligg i nærleiken av Rundabranden som er det sørlegaste fuglefjellet i landet, og området ligg innanfor Runde naturreservat som er freda etter lov om naturvern.
Stor-Elvdal kommune
Kultur
Som kommunen sitt namn seier er landskapet prega av den store elva som renn gjennom dalen, Glomma. Bjørnstjerne Bjørnsson karakteriserte Stor-Elvdal som Noregs «Rhin dal». Det mest kjende landskapet er «Koppangsøyene», eit øylandskap som strekker seg frå Sundflobrua i nord (bru mellom Koppang og Trønnes) og Stai i sør. Som det står i Stor-Elvdalssongen: «Der Glomma bryter bred og mektig frem». Eit anna mektig landskapsbilde er Atnsjøen mot Rondane, eit bilde som er udødeleggjort av målaren Harald Sohlberg.
Runde fyrstasjon
Historie
Då Runde fyr vart oppretta i 1767, var det fordi auka trafikk langs kysten førte til fleire ulukker, og ikkje minst rundt Runde var det farleg å ferdast. Mellom anna hadde det nederlandske handelsskipet Akerendam gått ned like ved Kvalneset, der fyret står no, i 1725. I starten var fyret mest som ei gryte som ein heldt fyr i, men i 1826, nokre år etter at staten tok over, vart det oppgradert til eit lukka kolblussfyr. Seinare, i 1858, vart det bygd eit støypejernstårn ytst ute på Kvalneset. Nedste del av dette tårnet er bevart, medan resten vart flytta til Sklinna fyrstasjon i Nord-Trøndelag.
Stor-Elvdal kommune
Tusenårsstad
Kommunen sin tusenårsstad er Koppang sentrum. I triangelen mellom hotellet, kjøpesenteret Coop og kjøpesenteret Øyen-senteret står tusenårsstaden markert med ein skulptur laga av kunstnaren Øivin Storbækken. Den forestiller tre reinsdyr som kjem ut og ned frå ei fjellside. Steinen er Tolgagranitt og reinsdyra i kopar.
Runde fyrstasjon
Historie
I 1935 vart fyret vidare oppgradert til eit betongtårn som står lenger oppe i skråninga. Lykta i det nye tårnet vart tent 27. august same året. Fyret vart etterkvart meir og meir automatisert og i 2002 var det ikkje lenger naudsynt med menneskeleg overvaking og den siste fyrvaktaren flytta ut.
Busetnad på fyrstasjonen
Dei gamle fyra måtte overvakast nærast døgeret rundt, noko som medførte at fyrvaktaren måtte bu så nær som mogleg. Per 2005 består fyrstasjonen av 6 bygg; sjølve fyrbygningen, smie, 2 bustadshus, kombinert fjøs og låve, og olje- og vedbod. I desse husa helt tidvis svært mange til. Gjennom åra budde der fyrvaktarar, assistentar, koner, born, guvernanter, tenestefolk og husdyr. Guvernantene var der for å halde skule for borna.
Stor-Elvdal kommune
Skolar
Stor-Elvdal har fire grunnskolar:
Siarhjej Sidorski
Siarhjej Siarhjejevitsj Sidorski er ein belarusisk politikar som var statsminister i Belarus frå 26. desember 2003 til 28. desember 2010. Han var fungerande statsminister frå 10. juli 2003.
Last.fm
Last.fm er eit nettsamfunn og ein nettradio som samlar inn informasjon om kva brukarane høyrer på, og lagar statistikk og tilpassa spelelister ut frå dette.
Kvar enkelt brukar får si eiga liste, der det står kva artistar og songar brukaren høyrer mest på. Artistane får eigne lister der det står kva for songar som har blitt spelt mest den siste veka, og dei siste seks månadene. Dessutan er det ei liste som generelt viser kva for band og songar som er mest populære. Last.fms største svakheit er at ein ikkje klarer å skilje mellom ulike artistar med same namn.
Dagens Last.fm består av tidlegare Audioscrobbler og Last.fm som blei slått saman i 2005.
Brukarane installerar eit tilleggsprogram på sitt føretrekte musikkavspelingsprogram på PC-en, og denne sender informasjonen vidare til Last.fm, som genererer lister kvar sundag.
Karen
Karen har norsk namnedag den 2. august. Nærskylde namn er Kaia, Karin og Katrin.
Bruk
Namnet har lenge vore kjend i Norden. I nyare tid i Noreg var bruken størst i 1880-åra, då over 2,0 % av nyfødde jenter kunne døypast dette. Bruken gjekk nedover framover mot 1960, då han stabiliserte seg på rundt 0,3 %. I 2010 var det 7 273 norske kvinner som heitte Karen.