cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Macquarieøya
Historie
Mellom 1911 og 1914 vart øya base for Australasian Antarctic Expedition under sir Douglas Mawson. George Ainsworth dreiv ein meteorologisk stasjon mellom 1911 og 1913, etterfølgd av Harold Power (1913 til 1914) og Arthur Tulloch frå 1914 til han vart lagt ned i 1915. I 1933 erklærte styresmaktene øya som eit naturreservat under Tasmanian Animals and Birds Protection Act 1928 og i 1972 vart han eit statsreservat under Tasmanian National Parks and Wildlife Act 1970. Australian National Antarctic Research Expeditions (ANARE) oppretta hovudkvarteret for ekspedisjonane sine på øya den 25. mai 1948 på Macquarieøya.
Den 23. desember 2004 råka eit jordskjelv som målte 8,1 på Richterskalaen (eit av dei kraftigaste jordskjelva som nokon gong er registrert) øya, men skapte få øydeleggingar.
Den 12. april 2008 skjedde eit nytt jordskjelv på 7,1 i Macquarieforkastinga nær Macquarieøya.
Forfattaren Charles Sheffield nytta øya i soga si Georgia on my Mind, der mystiske hendingar går føre seg.
Geografi
Macquarieøya er ein del av Macquarieryggen som stikk opp hav havet, og ligg der den australske plata møter Stillehavsplata. Det er den einaste staden i verda der bergartar frå mantelen vert aktivt eksponert ved havnivå. På grunn av dette vart øya ein verdsarvstad i 1997.
Øya er om lag 34 km lang og 5 km brei med eit areal på 128 km². Nær Macquarieøya ligg to mindre øygrupper, Judge and Clerk Islets,, 14 km mot nord med eit areal på 20 hektar og Bishop and Clerk Islets, , 34 km mot sør med eit areal på 60 hektar.
Øya er delt i to av platå på kring 150-200 meter høgd i nord og sør med eit smalt eid nær havnivå. Dei høgaste punkta er Mount Elder i nordaust på 385 meter over havet og Mount Hamilton og Mount Fletcher i sør på 410 meter over havet.
Macquarieøya ligg oppå ein havrygg som er kalla opp etter øya, Macquarieryggen. Bishop and Clerk Islets markerer det sørlegaste punktet i Australia (inkludert øyar). På 1800-talet trudde ein at Emerald Island visstnok låg sør for Macquarieøya.
Klima
Macquarieøya har eit klima som er sterkt påverka av havet, og alle månadane har temperaturar over 0 ºC, sjølv om det er vanleg med snø mellom juni og oktober, og stundom til og med om sommaren på Macquarieøya.
Den normale maksimumstemperaturen varierer frå 4,9 °C i juli til 8,8 °C i januar. Nedbøren fell jamt gjennom året og årsmiddelnedbøren er 967,9 mm. Macquarieøya er ein av dei mest skya stadane på jorda med bere 856 soltimar per år.
Plante- og dyreliv
Plantelivet på Macquarieøya liknar plantelivet på dei andre subantarktiske øyane, særleg dei sør for New Zealand. Plantene vert sjeldan høgare enn 1 m høge. Hovudsakleg består plantelivet av gras, mosar, levermoses og lav.
Av dyreliv på øya finn ein subantarktisk pelssel, antarktisk pelssel, newzealandsk pelssel og sørleg elefantsel - over 80 000 individ av denne arten. Kvitkinnpingvinar og macquarieskarv er endemiske fuglar på øya, som i lag med kongepingvinar, klippehopparpingvinar og bøylepingvinar hekkar her i store mengder. Øya har status som viktig fugleområde med kring 3,5 million hekkande sjøfuglar av 13 forskjellige artar.
Margunn
Margunn er eit kvinnenamn, samansett av to ledd:
Margunn har norsk namnedag den 19. januar.
Bruken av namnet i Noreg
Margunn er eit nylaga namn som har vore brukt i Noreg sidan mellomkrigstida.
I 2008 var det 707 kvinner som hadde Margunn til første fornamn og 320 som heitte Margun.
Hans Offerdal
Hans Offerdal var ein tenestemann og politikar frå Lærdal. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1958-65.
Offerdal var son til ein snikkar og heradskasserar. Sjølv var han sjømann frå 1928 til -36. Åra 1937-39 var han assistent ved kommunekontoret i Lærdal. I tida frå 1940 til 1948 arbeidde han med offentlege forsyningstiltak; fyrst 1940-43 forretningsførar i Lærdal forsyningsnemnd, så 1943-47 forsyningsinspektør i Sogn og Fjordane, og til sist eitt år forretningsførar i fylkesforsyningsnemnda. Han fekk i 1948 jobben som kontorsjef i Leikanger kommune, ei stilling han hadde til 1976.
Graham Lyle
Graham Hamilton Lyle er ein skotsk songar-låtskrivar, gitarist og produsent, som har vore aktiv sidan midten av 1960-åra.
Han er ein av dei mest suksessrike skotske låtskrivarane og har vore medlåtskrivar på 17 topp 40-hittar i Storbritannia, åtte hittar på Billboard Hot 100 i USA, fire songar på toppen av country-lista i USA, ein song på toppen av adult contemporary-lista i USA og tre førsteplassar i Australia mellom 1970 og 1997. Som låtskrivar har han samarbeidd med Terry Britten, Albert Hammond, Troy Seals, Jim Diamond og partneren Benny Gallagher.
Den mest kjende låten han skreiv er Tina Turner-hitten «What's Love Got to Do with It?» i 1984, som nådde toppen av listene i USA, Canada og Australia og som gav han Grammy-prisen for årets song det året. Han er òg godt kjend i Storbritannia og Europa som medlem av Gallagher and Lyle, McGuinness Flint og Ronnie Lane-bandet Slim Chance.
Songar av Lyle er blitt framført av somme av dei største namna i musikkindustrien, som Michael Jackson og Stevie Wonder, Ray Charles, Diana Ross, Etta James, Patti Labelle, Anita Baker, Joe Cocker, Wyclef Jean, Fat Joe, Rod Stewart, Tom Jones, The Neville Brothers, Hall and Oates, Kenny Rogers, Crystal Gayle, Jim Diamond, The Judds, Wet Wet Wet, Paul Young, Bucks Fizz, Eros Ramazotti og Warren G, men det er arbeidet med Tina Turner Lyle er mest kjend for.
Ole Johannesson Staff
Ole Johannesson Staff var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Østre Toten i Oppland.
Han døydde på garden sin i Lom i 1861.
Pedaya
Pedaya (hebraisk skrift פְּדָיָה) er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg i Shephelah nær Mazkeret Batya og høyrer til Gezer regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 586.
Moshaven vart grunnlagd i 1951 av immigrantar frå Irak. Namnet er henta frå 2. Kongebok 23:36; "Jojakim var tjuefem år gammal då han vart konge, og han styrte i Jerusalem i elleve år. Mor hans heitte Sebuda og var dotter til Pedaja frå Ruma."
Turn under Sommar-OL 2020
Turnøvingane under Sommar-OL 2020 i Tokyo vart avvikla i tida 24. juli til 3. august. Øvingane omfatta 14 tevlingar, 8 for menn og 6 for kvinner.
Mangekamp
<br style="clear:both;" />
Bøylehest
<br style="clear:both;" />
Frittståande
<br style="clear:both;" />
Hopp
<br style="clear:both;" />
Ringar
<br style="clear:both;" />
Bom
<br style="clear:both;" />
Lagkamp
<br style="clear:both;" />
Sivert Todal
Sivert Todal var ein norsk gardbrukar og politikar frå Aure på Nordmøre, som representerte partiet Venstre på Stortinget i åtte år.
Todal, som var son til ein gardbrukar, gjekk i 1924 fylkeslandbruksskulen på Gjermundnes i Vestnes herad. Han var aktiv i ungdomslagsrørsla, formann 1934-39 i Nordmøre Ungdomslag. I 1941 tok han over farsgarden, eit bruk han dreiv til han vart 70. Åra 1952-57 var han ordførar i Aure.
Hausten 1957 vart Todal vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal, og han vart attvald fire år seinare. Gjennom dei åtte åra på Stortinget var han heile tida medlem i Administrasjonskomiteen.
Truebreen
Truebreen er ein isbre på vestsida av Bear Peninsula, som flyt sørvest ut i Dotsonisen sør for Hunt Bluff på Walgreen Coast i Marie Byrd Land. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken av U.S. Navy i 1966. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1977 etter Lawrence E. True, ein sambandsmann i U.S. Navy som på den tida var med tre tokt under Operasjon Deep Freeze.
Hambergitt
Hambergitt er eit fargelaust eller kvitt mineral med rombisk symmetri. Det er kjemisk eit berylliumborat, Be2BU3OH. Det vart skildra av W.C. Brøgger i 1890 frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden.
Motown
Motown er eit USA-amerikansk plateselskap. Det vart skipa av Berry Gordy jr. som Tamla Records den 12. januar 1959, og vart ein del av Motown Record Corporation den 14. april 1960 i Detroit i Michigan. Namnet er ei samantrekking av motor og town, som var eit kallenamn på Detroit. Motown spelte ei viktig rolle i raseintegrering av popmusikk som eit afroamerikansk-eigd plateselskap som stor suksess hos både svarte og kvite publikum. I 1960-åra var Motown og underselskapa (inkludert Tamla Motown, som merket heitte utafor USA) det selskapet som fekk størst suksess med det som vart kalla Motown Sound, eller Motown-stilen, ein form for poporientert soul. I 1960-åra fekk Motown særskild stor suksess med tanke på at det var eit lite selskap. 79 plater nådde topp 10 på Billboard Hot 100-lista mellom 1960 og 1969.
Etter Detroit-opprøret i 1967, og tapet av låtskrivar- og produksjonsteamet Holland-Dozier-Holland same året på grunn av krangel om betaling, byrja Gordy å flytte Motown til Los Angeles. Flytteprosessen var ferdig i 1972 og Motown utvida til fjernsyns- og filmproduksjon, og vart verande eit sjølvstendig selskap fram til 28. juni 1994.
Motown var det meste av 2000-åra som ein del av dotterselskapet til Universal Music, Universal Motown, Universal Motown Republic Group, og hovudkvarteret var i New York City. Frå 2011 til 2014 var Motown ein del av The Island Def Jam Music Group-avdelinga til Universal Music. 1. april 2014 annonserte Universal Music Group oppløysinga av Island Def Jam og Motown flytta attende til Los Angeles og vart driven under Capitol Music Group. Det vert no driven frå det kjende bygget Capitol Tower.
I mange tiår var Motown det mest innbringande afroamerikanske føretaket i USA.
2000-talet
}}
Loughborough
Loughborough (uttalt ) er ein by i Charnwood i Leicestershire i England. Han har kring 60 000 innbyggjarar og er den neste største byen i Leicestershire etter Leicester. Her ligg Loughborough University.
I 1841 var Loughborough målet for den første pakketuren, organisert av Thomas Cook for ei avhaldsgruppe frå Leicester. Byen har den største bjøllestøyperiet i verda — John Taylor Bellfounders, som har laga bjøller for Carillon krigsminnesmerke, eit landemerke i Queens Park i byen, Great Paul for St. Paul's Cathedral, og York Minster. Byen vart først nemnd i Domesday Book i 1086.
Sjuja
Sjuja (russisk Шу́я) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 60 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Teza, rundt 25 km søraust for Ivanovo.
Historie
Sjuja vert nemnd første gong i historiske dokument i 1393. Frå 1403 vart området halde av ei gren av huset Suzdal, som fekk namnet sitt «Sjuiskij» etter byen. I 1539 vart byen plyndra av Safagäräy av Kazan. I 1566 vart han overteken av Ivan den grufulle som hans personlege eigedomen i opritsjnina. I 1722 vart byen vitja av Peter den store, som starta tekstilframstilling i byen. Innan 1800-talet hadde Sjuja vorte eit av dei største sentera for handsaming av lin, sjølv om han sidan er vorte overgått av nabobyen Ivanovo.
Nikolo-Sjartomskijklosteret, som ligg tolv kilometer frå Sjuja, er eit av dei største klostra i Russland. Klosteret vart første gong nemnt i 1425. Det har ein katedral frå 1652 og eit refektorium frå 1678. Klokketårnet i Gjenoppstandelseskatedralen er det høgaste frittstående klokketårnet i verden.
Hold On av Nitty Gritty Dirt Band
Hold On er det sekstande studioalbumet til det amerikanske countryrockbandet Nitty Gritty Dirt Band, utgjeve i juli 1987. Albumet inneheld den tredje og siste singelen deira som nådde toppen av countrylista i USA, «Fishin' in the Dark».
Medverkande
Ein kan høyre andre studiomusikarar på plata, inkludert dobro, men dette er ikkje oppført på plateomslaget.
Cancroidea
Cancroidea er ein overfamilie av krabbar. Han omfattar familiane Atelecyclidae og Cancridae. Fire andre familiar som tidlegare var rekna som del av Cancroidea er blitt del av nye superfamiliar: Cheiragonidae i Cheiragonoidea, Corystidae i Corystoidea, og både Pirimelidae og Thiidae i Portunoidea.
Systematikk
Kladogram ifølgje Catalogue of Life: :
Sagflis
Sagflis, eller sagma, er flis som sagtennerne riv laus ved saging av trevyrke. Sagflis blir mellom anna nytta som strø for husdyr, innan kjemisk treforedling.
One Shot
«One Shot» er ein song av Tin Machine frå albumet Tin Machine II frå 1991, skriven av David Bowie og Reeves Gabrels. Han vart gjeven ut som den tredje singelen frå albumet, og den sjette singelen deira totalt. Det var òg den siste singelen bandet gav ut.
Bakgrunn og innspeling
Songen vart opphavleg spelt inn i 1989 etter den første Tin Machine-turneen, og det finst fleire demoinnspelingar frå øvingar av songen, som etter kvart lak ut på nettet. Då det andre Tin Machine-albumet vart gjeve ut på eit nytt selskap, føreslo direktøren i selskapet at dei skulle spele inn songen på ny med den «kjende» produsenten Hugh Padgham, som tidlegare hadde arbeidd med David Bowie i 1984 på albumet hans Tonight. Denne nyinnspelte versjonen var i følgje Reeves Gabrels, nesten identisk til originalen, men med ein litt betre gitarsolo.
Fyrstereisgut
Fyrstereisgut er ein gut eller mann som reiser til sjøs fyrste gongen. Om farkosten er ein fiske- eller fangstbåt blir han ofte kalla skårunge. I tidlegare tider fekk fyrstereisguten ofte arbeid som ikkje kravde erfaring eller som dei meir erfarne mannskapet ikkje ville ha, som til dømes å stå for matstellet, reinhald o.l.
Skårunge
Skårunge kan syna til:
Fyrstereisgut
«Førstereisgutten» er ein kjend norsk song skriven av H. Anker-Eriksen og framført av Gunnar Engedahl og Erling Stordahl.
Melekeok
Melekeok er ein delstat og ein liten by på Palau, som sidan 7. oktober 2006 har vore hovudstad for øystaten. Byen er også hovudstad i delstaten med same namn. Den palauiske regjeringsbygningen ligg i Ngerulmud like vest for Melekeok.
Tidlegare låg hovudstaden på Koror, men i 2006 blei han flytta til Melekeok på den større øya Babeldaob.
Delstaten Melekeok er på 28,5 km² og ligg mellom statane Ngchesar i sør, Ngeremlengui i vest og Ngiwal i nord.
Innbyggjarar
Ifølge folketelljnga frå 2005 budde det 391 menneskeri delstaten Melekeok. Desse var fordelte på 8 landsbyar eller busetjingar: I følgje folketeljinga hadde busetjinga Melekeok rundt 270 innbyggjarar, noko som gjorde henne til ei av verdas minste hovudstader.
Melekeok har den største innsjøen i heile Mikronesia, Ngardok på 493 hektar. Denne sjøen har ein levedyktig førekomst av saltvasskrokodillen Crocodylus porosus.
Royal Tunbridge Wells
Tunbridge Wells (offisielt Royal Tunbridge Wells) er ein by i området Weald i Kent i England, rett nord for grensa til East Sussex. Han har omkring 60 000 innbyggjarar, og er administrasjonssenter for distriktet Tunbridge Wells.
I likskap med resten av distriktet er han delt inn i kretsar (wards). Det er åtte slike kretsar eller bydelar: Culverden, Pantiles, St. Markers, Park, Rusthall, Sherwood, St. James' og St. Johns.
Kjelda som gav byen namneleddet Wells eksisterer enno i bydelen Pantiles. Ho er ei chalybeate-kjelde, med vatn som har høgt jarninnhald. Kjelda vart oppdaga i 1606 av Lord North, som høyrde til hoffet til Jakob I. Han gav ho namn etter den nærliggande byen Tonbridge, som den gong vart stava Tunbridge. Dette har sidan vore ei stadig kjelde til forvirring, spesielt for reisande på jernbanelinja mellom London og Hastings der stasjonsnamna er til forvirring like.
Van Reethbreen
Van Reethbreen er ein sidebre, som er kring 37 km lang, og som flyt vestover til Scottbreen mellom Mount Blackburn og Mount Bowlin i Dronning Maudfjella. Han vart oppdaga i desember 1934 av eit geologisk lag under Byrd-ekspedisjonen leia av Quin Blackburn, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter offiser Eugene W. Van Reeth, ein pilot i U.S. Navy-skvadron VX-6 i Antarktis under Operasjon Deep Freeze 1966, 1967 og 1968, og skvadronskjef i 1969.
Ole Tom Nord
Ole Tom Nord i Konsmo i Vest-Agder) er ein tidlegare skihoppar. Han representerte Øyslebø IL.
Nord vart noregsmeister i spesielt hopp i 1960. Han er den einaste sørlendingen som har vorte norsk hoppmeister. Same året deltok han i Vinter-OL 1960 i Squaw Valley, der han vart nummer 23. Han deltok i den tysk-austerrikske hoppveka i 1960/61 og 1963/64, med 8. plassen i Bischofshofen 6. januar 1964 som beste resultat.
Harmotom
Harmotom er eit bariumhaldig mineral i zeolittgruppa. Finst som kvite, monokline krystall med karakteristisk tvillingdanning. Finst på holrom i lavaer og andre bergartar. I Noreg finst det mellom anna i Oslofeltet, Kongsberg og Sulitjelma.
Sakarias Ansok
Sakarias Ansok var ein norsk lokalhistorikar og gardbrukar fødd på Stranda.
Prisar og utmerkingar
Sakarias Ansok har fått følgjande utmerkingar for sitt historiske arbeid:
Bibliografi
Bibliografien syner berre hovudverka
Ole Larsson Hammerstad
Far til Hammerstad var gardbrukar på Østre Toten. Sjølv fekk han etter han var konfirmert privatundervisning hos ein kapellan i mellom anna tysk og fransk, engelsk lærte han seg sjølv. I 1839 vart han gardbrukar på Nordli i Sørum, to år seinare overtok han slektsgarden Hammerstad, der mor hans var i frå. Hammerstad var medlem av heradsstyret i Østre Toten 1848-71, ordførar i 1849, 18568-61 og 1870-71.
Hammerstad representerte Kristians amt på Stortinget 1857-60 og 1865-69. Han var 1857 medlem av gasje- og pensjonskomiteen, 1859-60, 1865-66 og 1868-69 av både militærkomiteen og valkomiteen, samt 1865-66 av traktatkomiteen og 1869 av røysterettskomiteen. Han var medlem av kommisjonar om høvesvis skysslova 1858, skattestellet 1860, og vernepliktslova 1864.
Hammerstad døydde på garden sin i Østre Toten i 1873.
Tyrkardue
mini|Egg
Tyrkardue er ein fugleart i duefamilien.
Læte
Sangen er eit monotont kookoo, koo.
Utbreiing
Arten si utbreiing var opphavleg avgrensa til delar av Asia med India som kjerneområde. Derifrå spreidde fuglen seg både austover og vestover. Fuglane nådde Midt-Austen på 1500- talet. Det kan tenkast at introduksjon frå menneske kan ha medverka til framrykkinga. Det er heilt klart at det var menneske som førte arten til Japan. Kring 1930 hekka fuglane over store delar av Balkan og så vidt i Ungarn. Seinare spreidde fuglane seg utover i Europa, først i nordvestleg retning. Arten etablerte seg i Austerrike i 1938, i Tyskland i 1945, i Danmark i 1948, i Frankrike i 1950, og på Island i 1964. Gjennom 1970-åra etablerte arten seg i Spania, Portugal og Egypt, seinare byrja fuglane å invadere Ukraina, Russland og Kviterussland. Kring 1990 nådde arten også Nord-Amerika.
Say No More av Badfinger
Say No More er det siste studioalbumet til den britiske rockegruppa Badfinger. Det kom ut i januar 1981 på Radio Records, og var det andre og siste forsøket til Tom Evans og Joey Molland på gjenskape suksessen Badfinger hadde hatt ti år før. Albumet vart spelt inn i Miami i Florida av Evans, Molland, klaverspelaren Tony Kaye (tidlegare i Yes), gitaristen Glen Sherba og trommeslagaren Richard Bryans. Albumet vart produsert i lag med Jack Richardson.
Tyrkardue
Førekomst i Noreg
Tyrkardua vart først observert på Dovre i Oppland i 1949. Hekking vart påvist i Moss og Oslo i 1952, og i Stavanger i 1955. Arten rykte for alvor fram på 1960-talet og etablerte seg over store delar av Sør-Noreg. I siste halvdel av dette tiåret vart Trøndelag og Nordland kolonisert. Talet på fuglar heldt fram med å vekse, men spreiinga gjekk ikkje like raskt vidare nordover. Truleg hekka fuglen i Troms på 1970-talet, og på 1980-talet var der ein hekkebestand som nesten gjekk ut etter to kalde vintrar. Etter 1990-talet har tyrkardua hatt ein liten tilbakegang. Fuglen er ein utprega kulturfugl, og hekker i vår verdsdel i hagar, parkar og gravlundar i byar og tettstader, dessutan ved gardsbruk. Telefonstolpar, leidningar, fjernsynsantenner, hustak og skorsteinar vert ofte nytta som kvilestadar.
Say No More av Badfinger
Airwaves var meir rocka enn det førre albumet til Badfinger og inneheldt ein halvvegs suksessrik singel med songen «Hold On», som nådde 56. plassen på den amerikanske Billboard-lista i 1981. Sjølve albumet nådde berre 155. plassen på den amerikanske Billboard-lista.
Tyrkardue
Føde
Om sommaren et fuglen mange typar frø, bær og urter, og av og til et fuglen også blautdyr og insekt. I tillegg et tyrkardua korn i kornåkrar.
Trekktilhøve
I Noreg er tyrkardua for det meste standfugl. Om vinteren finn ho maten nær menneske. I byane samlar fuglane seg nær kornlager og foringsplassar for ender og byduer, medan dei i meir landlege strok overlever på ulik typar husdyr- og fuglefor. Tyrkardua er hardfør, og toler temperarturar ned mot 40 minusgrader. Største problemet om vinteren er store snømengder som hindrar mattilgangen, også på foringsplassar.
Say No More av Badfinger
Evans-songen «Rock 'N' Roll Contract» var opphavleg spelt inn av bandet for albumet Head First, men dette albumet kom ikkje ut før i 2000.
Vaniljerotslekta
Vaniljerotslekta (Monotropa) er ei planteslekt i lyngfamilien. Ho omfattar fleirårige staudeplantar som kjem frå tempererte delar av den nordlege halvkula. Plantane har lysegule blomar med vaniljeaktig luft og små skjelliknande blad.
Til forskjell frå dei fleste andre plantar driv ikkje vaniljerotplantar fotosyntese og inneheld ikkje klorofyll. I staden får dei næring gjennom å vera parasittar på mykorrhiza-nettverket mellom sopp og andre plantar. Sidan dei ikkje er avhengige av sollys kan dei veksa på svært mørke stader, som på skogbotnen.
Knut J. Vik
Knut Severin Jakobsson Vik var ein norsk politikar frå dåverande Bruvik herad som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget.
Vaniljerotslekta
Det varierer kor mange artar ein delar slekta i, men ofte blir ho berre delt inn i to artar med fleire underartar: Monotropa hypopitys eller berre vaniljerot, som gjerne lever i furuskog, og Monotropa uniflora, som ein gjerne finn i bøkeskog.
I Noreg veks arten vaniljerot (Monotropa hypopitys) med to underartar, lodden vaniljerot (M. hypopitys hypopitys) og snau vaniljerot (M. hypopitys hypophegea).
Knut J. Vik
Vik var son til ein småbrukar og vegsoppsynsmann. Sjølv arbeidde han i ulike tenester fram til 1925, då han fekk seg arbeid på kalksteinsbrotet Skaftun i heimekommunen. Frå 1942 til 1951 var han arbeidsformann i den same gruva.
Wilkes Land-krateret
Wilkes Land-krateret kan syne til to forskjellige nedslagskrater gøymd under innlandsisen i Wilkes Land i Aust-Antarktis. Desse er skild med namna Wilkes Land anomaly og Wilkes Land mascon (massekonsentrasjon).
Wilkes Land anomaly
Eit enormt nedslagskrater under isdekket i Wilkes Land vart først indikert av R.A. Schmidt i 1962 basert på seismiske målingar og målingar av gravitasjon under den amerikanske Victoria Land Traverse i 1959–60 (VLT), og data gjeven til Schmidt av J.G. Weihaupt, geofysikar av VLT (Geophysical Studies in Victoria Land i Antarktis, Report No. 1, Geophysical and Polar Research Center, University of Wisconsin, 1–123).
Hypotesen vart lagt fram i detalj i ein artikkel av J. G. Weihaupt i 1976. Bevisa som vart lagt fram var mellom anna ein stor negativ gravitasjonsanomali som samsvarar med eit subglasialt topografisk søkk som målte 243 km på tvers og ei djupne på minst 848 m.
Teredinidae
Teredinidae er ein familie av makkliknande muslingar, med sterkt forkrøpla skal. Dei lever i saltvatn og er utbreidde over store deler av verda. Det finst rundt 65 ulike typar slike makkar, og av desse finst 4-5 i Noreg
Wilkes Land-krateret
Wilkes Land mass concentration
Wilkes Land massekonsentrasjon (eller mascon) ligg med senter ved og vart først rapporterte på ein konferanse i mai 2006 av eit forskarlag leia av Ralph von Frese og Laramie Potts frå Ohio State University.
Teredinidae
Dei mest kjente artane, som høyrer til slekta pålemakk (Teredo), kalklegg gangane sine. Dei er vanlige ned til eit djup på rundt 30 meter. Pålemakk er eigentlig muslingar med skal som er redusert til ei slags borekrone, som sit fremst på kroppen og har ein storleik på omlag 1 cm. Pålemakken er ellers naken og den langstrakte forma gjer at han minner meir om ein mark enn om ein musling '.
Wilkes Land-krateret
Wilkes Land mass concentration
Gruppa nytta gravitasjonsmålingar til å identifisere ein 300 km brei massekonsentrasjon og merka seg at masseanomalien ligg i midten av ein større ring-liknande struktur som er synleg på radarbilete av landoverflata under innlandsisen i Antarktis. Denne kombinasjonen gjorde at dei meinte det var eit 480 km breitt nedslagskrater gravlagd under isen. Sidan krateret ligg under isdekket er det ikkje mogeleg å ta direkre prøvar som kan bevise eit nedslag. Det finst òg alternative forklaringar for denne massekonsentrasjonen, som danning av ein mantelplum eller anna omfattande vulkansk aktivitet. Om det faktisk er eit nedslagskrater, så kan det basert på storleiken til ringstrukturen ha vore fire til fem gonger større enn nedslaget som skapte Chicxulubkrateret, som ein trur skapte Krit–paleogen-utryddinga.
Teredinidae
Dei borar lange gangar i trevyrke og kan gjera stor skade ved at angripa skip og båtar av tre, trestolpar under kaier og bryggjer, osb. Pålemakk lever berre i sjøvatn, så ein kan unngå han ved å fortøya båtar litt oppe i ein elveos.
Wilkes Land-krateret
Wilkes Land mass concentration
Desse forskarane spekulerer derfor i at nedslaget og krateret som oppstod kan ha svekka skorpa på denne staden. Det er òg mogeleg at hendinga kan ha vore knytt til perm-trias-utryddinga. Perm-trias-utryddinga skjedde for 250 millionar år sidan og ein meiner dette er den største utryddinga sidan livet oppstod.
Teredinidae
Slekter
Teredinidae omfattar fleire slekter, der pålemakk (Teredo) er den vanlegast nemnde. Den best kjende arten er Teredo navalis. Historisk har det vore større konsentrasjonar av Teredo i Det karibiske havet enn i dei fleste andre saltvassområde.
Slekter i familien Teridinidae er:
Wilkes Land-krateret
Wilkes Land mass concentration
Rekonstruksjonar av korleis platene låg under perm-trias-utryddinga gjer at det potensielle krateret låg direkte motsett på jorda overfor Dei sibirske trappene og von Frese et al. (2009) har på bakgrunn av det sett fram ein kontroversiell teori om at nedslag kan utløyse massiv vulkansime på andre sida av jorda for nedslaget.
Det finst òg andre kandidatar for enorme nedslag i nærleiken av grensa mellom perm og trias, til dømes Bedout utanfor nordkysten av Vest-Australia.
At det ikkje finst eit veldefinert lag av stein som ville ha vorte kasta rundt eit slikt nedslagskrater i Victoria Land og sentralt i Dei transantarktiske fjella talar imot at det er snakk om eit nedslagskrater.
Aurora Aksnes
Aurora Aksnes er ein norsk songar og låtskrivar frå Os kjend under artistnamnet AURORA. Ho er signert til plateselskapa Decca Records, Glassnote Records og Petroleum Records.
Nils Jacobsen Molland
Nils Jacobsen Molland var ein skipper, skipsreiar, gardbrukar og politikar frå Landvik i Aust-Agder. Han var stortingsmann 1903-06 frå Nedenes amt.
Molland var son til ein skipper og gardeigar. Han tok styrmannseksamen i 1874 og reiste same året til Frankrike for å lære fransk. Frå 1876 var han skipper og dessutan gardbrukar på Molland. I 1896 slutta han sjøen og var i staden skipsreiar og gardbrukar på heiltid. Frå 1904 var han også administrerande direktør i Grimstad fraktassuranseselskap.
Molland var ordførar i Landvik herad 1899-1904, og også ordførar i forstandarskapet til den lokale sparebanken. Perioden 1903-06 var han stortingsrepresentant frå Nedenes amt og partiet Høgre, medlem i Næringskomite nr 2. Han var av velferdsgrunnar permittert både delar av 1903/04-sesjonen og 1905/06-sesjonen, samt heile 1904/05-sesjonen.
Nemanja Vidić
Nemanja Vidić er ein serbisk fotballspelar som har spela for Manchester United i engelsk Premier League, og for det serbiske landslaget.
Vidić vart seriemeister i Serbia og Montenegro i 2004 med Raude Stjerne og i England med Manchester United i 2007, 2008, 2009 og 2011. Han var òg med på å vinna Den europeiske meisterligaen i 2008. Han vart kåra til årets serbiske fotballspelar i 2005 og 2008.
Vidić debuterte for A-landslaget til Serbia og Montenegro 12. oktober 2002, i ein EM-kvalifiseringskamp mot Italia. Han var med i Serbia og Montenegro sin tropp til fotball-VM i 2006, men vart skada rett før turneringa og fekk ikkje spelt nokon av kampane. 15. november 2006 skåra han mål for Serbia mot Noreg i ein privatlandskamp i Beograd. I fotball-VM i 2010 spelte han alle Serbia sine tre kampar.
Entre le bœuf et l'âne gris
«Entre le bœuf et l'âne gris» (Mellom oksen og det grå eselet) er ein fransk julesong frå tidleg på 1500-talet. Han høyrer dermed til blant dei eldste julesongane me kjenner som framleis blir sungne. Songen er forma som ei voggevise for Jesusbarnet, som ligg i stallen «mellom oksen og det grå eselet». Vidare fortel han om korleis barnet søv mellom roser og liljer, i armane til jomfru Maria, medan «tusen englar» flyg rundtom.
Symbolikk
Oksen og eselet har vore vanlege å plassera i framstillingar av juleevangeliet. Det apokryfe evangeliet etter Pseudo-Matteus fortel at dei to dyra tilbad Jesusbarnet i stallen, og knyter det til Jesaja 1:3: «Ein okse kjenner eigaren sin, eit esel krubba til herren sin.» Seinare soger fortel også at dei varma han med pusten sin. Oksen og eselet er blitt framstilde i kristne romerske utskjeringar. Dei har òg ein lang tradisjon i julekrybber, mellom anna brukte Frans av Assisi to levande dyr i si julekrybbe.
Eit juleeventyr
Eit juleeventyr (engelsk originaltittel A Christmas Carol. In Prose. Being a Ghost Story of Christmas.) er ei juleforteljing av Charles Dickens frå 1843. Ho er ein kortroman som kom ut i bokform den 19. desember 1843 på Chapman & Hall forlag. Boka skildrar omvendinga til den gamle gniaren Ebenezer Scrooge, som i løpet av ei jul der han møter fleire ander går frå å vera ein bitter, sjølvisk julehatar til å bli gåvmild og gleda seg over høgtida. Eit juleeventyr blei raskt særs populært i den samtidige viktoriatida, med si store interesse for moralske fablar og gamle og nye juleskikkar. Ho har vore kontinuerleg i trykk sidan ho blei gjeven ut, er omsett til ei rekkje språk, og er blitt dramatisert og filmatisert ei rekkje gonger.
Entre le bœuf et l'âne gris
Symbolikk
Roser og liljer er blomar særskild knytte til jomfru Maria i kristen symbolikk. Rosa kan også stå for paradiset medan lilja òg er knytt til Josef.
Eit juleeventyr
Handling
Eit juleeventyr handlar om den kalde og sjølvopptekne forretningsmannen Ebenezer Scrooge, som berre tenkjer på å tena pengar og misliker julefeiringa fordi ho forstyrrar arbeidet hans. Han avviser nevøen sine juleønskingar med eit «bah, humbug», nektar å gje pengar til eit godt føremål så lenge det finst fengsel og fattighus, og gjev svært uvillig den hardt pressa skrivaren sin fri på juledagen.
På julekvelden blir han vitja av til skrømtet til den avdøde kompanjongen sin, Marley, som åtvarar han om at dei materielle godene han tek til seg i dette livet blir til lenkjer etter dauden. Marley fortel Scrooge at han vil bli vitja av tre ander, og ber han lytta til dei for si eiga skuld.
Entre le bœuf et l'âne gris
Omsetjingar
Songen er omsett til svensk som «Fridfullt i drömmar» og til finsk som «Heinillä härkien kaukalon». Det finst fleire engelske omsetjingar, som «Shelter where ox and ass are one», «Twixt gentle ox and ass so gray» og «Here betwixt ass and oxen mild».
Eit juleeventyr
Handling
Om natta blir Scrooge vitja av anden til juler som har vore, som viser han juleopplevingane hans som barn og ungdom; anden av jula no, som viser han julefeiringa til folk han kjenner, og anden av juler som skal koma, som viser han korleis han kjem til å døy, einsam og usakna, dersom han held fram med det gjerrige leveviset sitt.
Entre le bœuf et l'âne gris
Tekst
Teksten er henta frå La grande bible frå 1854. I dag er det gjerne berre dei tre første versa som blir sungne.
Eit juleeventyr
Handling
Scrooge vaknar som ein omvend mann. Han sender ein stor kalkun til den fattige skrivaren sin, Bob Cratchit, for å hjelpa familien og redda den vesle, sjukelege sonen deira, «Tiny Tim». Han gjev ein stor sum til innsamlaren han hadde avvist dagen før. Til slutt vitjar Scrooge nevøen sin som hadde invitert han til julefest, og blir etter dette ein gåvmild mann som feirar jul kvart år.
Bakgrunn og utgjeving
Charles Dickens var frå ein mellomklassefamilie som fekk økonomiske vanskar. I 1824 blei far hans, John Dickens, sett i gjeldsfengsel i Marshalsea i Southwark i London. Den 12 år gamle Charles blei nøydd til å pantsetja boksamlinga si, avbryta skulegangen og ta arbeid i ein skokremfabrikk. Endringa i levekåra hans og erfaringane frå denne tida var grunnleggjande for forfattarskapen til Dickens.
Julefeiring hadde auka i popularitet i viktoriatida. Juletreet var blitt popularisert av dronning Victoria og prins Albert, og blei sett opp i stadig fleire heimar i heile landet. Tidleg på 1800-talet hadde også interessa auka for julesongar, etter at desse hadde gått tilbake i det siste hundreåret. Davies Gilbert sitt verk Some Ancient Christmas Carols, With the Tunes to Which They Were Formerly Sung in the West of England frå 1823 William Sandys sitt Christmas Carols, Ancient and Modern frå 1833 gjorde songane meir utbreidde att i Storbritannia.
Dickens hadde sjølv ei interesse for jul. Den fyrste forteljinga hans om høgtida var «Christmas Festivities», som kom ut i Bell's Life in London i 1835, og seinare som «A Christmas Dinner» i Sketches by Boz (1836). «The Story of the Goblins Who Stole a Sexton», ei anna juleforteljing, var med i boka hans The Pickwick Papers frå 1836. I denne episoden fortel ein Mr Wardle ei soge om Gabriel Grub, ein einsam og slem kyrkjetenar som går gjennom ei juleforvandling etter å ha blitt vitja av goblinar (ein type vette) som viser han fortida og framtida hans. Slater meiner at hvoudelementa i Carol er til stades i denne forteljinga, men utan å ha fått fast form. Etter soga følgjer ein omtale av jula i ein leiar av Dickens, Master Humphrey's Clock. Professoren i engelsk litteratur Paul Davis har skrive at sjølv om goblinssoga verker som ein prototyp for A Christmas Carol, påverka alle Dickens sine tidlegare verk om jula den seinare juleforteljinga.
Dickens byrja skriva forteljinga i oktober 1843, og fullførte henne i løpet av seks veker, med dei siste sidene skrivne fyrst i desember. Mykje av verket forfatta han i hovudet medan han gjekk lange natteturar rundtom London.
Han var sjølv sterkt involvert i utforminga av boka, som kom ut i 6,000 eksemplar i første opplag. Bøkene kosta 5 shilling, og blei raskt selde ut. Dickens tente likevel ikkje så mykje han hadde ønska på salet, på grunn av høge produksjonskostnader. Dickens hadde også problem med piratpublisering av boka.
Verket er blitt omsett til fleire språk, mellom anna dansk og norsk, som Et julekvad, En julesang i prosa og En julefortelling. Det er også sett opp som skodespel og filmar.
Dramatiseringar og inspirasjonar
Allereie i februar 1844 hadde ein sett opp juleforteljinga som teaterstykke fleire stader. Ei av dramatiseringane, av Edward Stirling, var godkjend av Dickens. Denne blei sett opp i London og New York. Den eldste kjende filmatiseringa er stumfilmen Scrooge; or Marley's Ghost frå 1901. Andre forfattarar skreiv svarforteljingar til Eit juleeventyr, som W.M. Swepstone med Christmas Shadows i 1850), Horatio Alger med Job Warner's Christmas i 1863 og Louisa May Alcott med A Christmas Dream, and How It Came True i 1882. Dickens sjølv skreiv mange fleire juleforteljingar over same lesten, som The Chimes, The Cricket on the Hearth, The Battle of Life og The Haunted Man and the Ghost's Bargain. Desse utgjevingane selde godt, men hadde liten kritisk suksess. Frå 1853 byrja Dickens i staden med offentleg høgtlesing av juleeventyret, som fortsette fram til 1870, året han døydde.
Ebenezer Scrooge har gjeve namn og fleire karaktertrekk til Scrooge McDuck, eller onkel Skrue, i Donald Duck-forteljingane frå Disney.
Julehelsinga «Merry Christmas» var allereie kjend, men Dickens sin bruk av henne i A Christmas Carol gjorde henne utbreidd i samtida. Scrooge sitt utrop «Bah! Humbug!» blei også utbreidd på engelsk som eit svar på noko som var sentimentalt eller overdrive festleg. Namnet «Scrooge» blei brukt som nemning for ein gniar, og blei lagt til Oxford English Dictionary med denne tydinga i 1982.
Filmatiseringar
(utval)
Bob Geldof
Robert Frederick «Bob» Geldof er ein irsk songar, låtskrivar, skodespelar og politisk aktivist. I den første fasen av karrieren sin var han frontfigur i rockebandet Boomtown Rats, som er kjent for songen «I Don't Like Mondays». I 1982 spelte han hovudrolla i Pink Floyd-filmen The Wall. Han er elles mest kjend for å ha sett i gang Live Aid og Live 8.
I 1984 skreiv Geeldof og Midge Ure, hitsongen «Do They Know It's Christmas?», som blei kjend gjennom Band Aid og den seinare konserten Live Aid. Begge hadde til føremål å samla inn penger og gje internasjonal merkemd til svoltkatastrofen i Etiopia. Geldof stod i hovudsak for teksten, medan Ure skreiv musikken og stod for korarrangementene til songen.
Bob Geldof var gift med Paula Yates og hadde tre døtrer med henne: Fifi Trixibelle, Peaches og Pixie. Paula Yates forlét Geldof i 1994 og fekk dottera Tiger Lily i 1996. Då både mor og far hennar døydde, adopterte Geldof henne.
Mirounga Flats
Mirounga Flats er eit lite, delvis lukka tidvassområde i nordvesthjørnet i Borge Bay på Signy Island i Sør-Orknøyane. I aust ligg Thule Islands, i nord og vest ligg Signy Island. Tidvassområdet vert tørrlagt ved fjøre sjø. Området vart grovt kartlagt i 1933 av eit lag frå Discovery Investigations og kartlagt på ny i 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Det fekk dette namnet av dei fordi elefantselane er her under håravfellinga (moulting på engelsk).
Evil Woman av Electric Light Orchestra
«Evil Woman» er ein song skriven av Jeff Lynne og spelt inn av Electric Light Orchestra (ELO).
Han vart først gjeven ut på det femte albumet til bandet i 1975, Face the Music. Songen vart gjeven ut som singel seint i 1975 og vart den første hitten deira verda over. I følgje Lynne var songen den han hadde brukt kortast tid på å skrive, kring ein halvtime. Songen nådde topp 10 på singellistene på begge sider av Atlanteren tidleg i 1976. Songen vart ein hit igjen i Storbritannia i 1978 då han var med på The ELO EP. Teksten «There's a hole in my head where the rain comes in» er ei hyllest til The Beatles-songen «Fixing a Hole».
Jeff Lynne spelte inn songen på nytt i 2013 for eit samlealbum i lag med andre nyinnspelte ELO-songar. Albumet vart gjeve ut som ELO.
Andre versjonar
I 1995 imiterte Michael Stipe Jeff Lynne på ein R.E.M.-konsert i Madison Square Garden under Monster Tour der han song «Evil Woman» iført parykk.
I 2002 vart songen nytta i filmen Austin Powers in Goldmember under ein fengselsscen der Dr. Evil får eit besøk av rollefiguren til Mindy Sterling, Frau Farbissina. På filmmusikkalbumet til filmen vert songen framført av Soul Hooligan med Diana King.
I 2006 vart songen sampla i Pussycat Dolls-singelen «Beep».
Bandet moe. spelte songen tre gonger i 2005.
I 2008 spelte Mike Posner songen på mixtapen sin «A Matter of Time», og som bonusspor på utvalde utgåver av det første albumet hans, 31 Minutes to Takeoff.
Songen vart framført i Broadway-musikalen Xanadu.
Fjernsynsprogrammet DTV Monster Hits! frå 1987 inneheld ein kort musikkvideo av songen.
Songen vart nytta i ein episode av fjernsynsserien Community i 2009.
Songen vert nytta i videospelet Grand Theft Auto IV på den fiktive radiostasjonen Liberty Rock Radio 97.8 i 2009.
Ein versjon av songen vart framført av Oh Mercy på Triple J sin Like a Version i april 2011.
Songen vart nytta i ein reklame for Hyundai som vart vist under Super Bowl den 2. februar 2014.
Hold On av Badfinger
«Hold On» er ein song av Badfinger frå 1981 på albumet Say No More. Songen vart skriven av Tom Evans og Joe Tansin (som hadde slutta i bandet før innspelinga av Say No More). Songen var den nest siste singelen dei gav ut frå Say No More.
Songen kom ut på singel i Amerika med B-sida «Passin' Time», skriven av Joey Molland. Det var den siste singelen til Badfinger som gjekk inn på singellista i USA då han nådde 56. plassen på Billboard Hot 100 og 67. plassen på Cashbox-lista.
Peter Olsen Horgen
Peter Olsen Horgen var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Gran i Oppland.
Horgen var gardbrukar på farsgarden frå 1852. I 1857 vart han sparebankkasserar. Han var medlem av heradsstyret i Gran og ordførar i fleire år. 1868-69 var han 5. representant frå Kristians amt på Stortinget, medlem av justiskomite nr 1. For valperioden 1877-79 var han 2. varamann frå same valkrinsen. Han møtte i 1877 frå 3. mai og heile 1879-sesjonen i staden for Hans Olsson Hammerstad. I 1877 var han medlem av justiskomiteen, 1879 medlem av protokollkomiteen.
Vedmål
Vedmål er mål på volum ved. Skieved har tradisjonelt vore målt i famn, som er ei ramme med lengd og høgd på ei famn (ei famn = 3 alen = 1,88 m). Lengda på vedskiene skulle vera ei alen (62,8 cm). Dette gav eit volum på 9 kubikkalen (2 1/4 m^3). Då meterlova («Lov om Mål om Maal og Vegt») vart vedteke i 1875 vart dimensjonane på måleramma endra slik at lengda og høgda vert 2 m, som endra volumet til 2 1/2 m^3.
Peter Olsen Horgen
Han døydde på garden sin i Gran i 1899.
Hausmannitt
Hausmannitt er eit brunt til svart mineral som består av manganoksid, Mn2+Mn23+O4. Det finst i manganertsar av ulik type. Mineralet er kjent i små mengder frå eit par norske førekomstar (mellom anna Botnedal i Telemark). Det krystalliserer tetragonalt og har ein spinell-liknande struktur.
Det er kalla opp etter Johann Friedrich Ludwig Hausmann (1782–1859), ein tysk mineralog.
Jonas Svensson
Jonas Svensson er ein norsk fotballspelar frå Verdal som sidan 2017 gjer teneste i AZ Alkmaar. Han er sideback med 19 landskampar for Noreg per oktober 2020.
Klubbspel
Svensson spelte på Levanger FK sitt lag på nivå 3 i 2008 og -09. I august 2009 vart han overført til Rosenborg BK, ein fotballklubb han vart serie- og cupmeister med både i 2015 og 2016. Vinteren 2017 skreiv han kontrakt med den nederlandske toppserieklubben AZ Alkmaar.
Landslagsspel
Svensson debuterte 1. juni 2016 i ein heimekamp mot Island. Per oktober 2020 har han spelt 19 landskampar utan å kome på skåringslista.
Real Cool World
«Real Cool World» er ein song frå filmmusikken til filmen Cool World, framført av David Bowie. Han kom ut 10. august 1992 og var det første nye solomaterialet til Bowie etter at Tin Machine vart oppløyst.
Songutvikling
Songen var første gong Bowie arbeidde med produsent Nile Rodgers sidan Let's Dance. Samarbeidet deira resulterte i albumet Black Tie White Noise i 1993 og songen var det første resultatet av det eitt år lange samarbeidet.
«Real Cool World» vart gjeven ut med mange forskjellige miksar og det vart laga ein musikkvideo med klipp frå Cool World. Singelen nådde berre 53. plassen på den britiske singellista.
Andre utgjevingar
«Real Cool World» vart seinare gjeven ut som eit bonusspor på Black Tie White Noise og som ein digital singel i juni 2010.
Innhald
Alle songane skrivne av Bowie
Alaskahalvøya
Alaskahalvøya er ei halvøy i Alaska i Nord-Amerika som strekkjer seg rundt 800 km ut frå fastlandet i ein sørvestkeg retning. Endepunktet er øybogen danna av Aleutane. Halvøya skil Stillehavet frå Bristol Bay, eit randhav av Beringhavet.
Omgrepet «Alaskahalvøya» har også vore brukt om heile den nordvestlege utløparen av det nordamerikanske kontinentet, eller om heile Alaska bortsett frå den søraustlege delen og øyane, særleg i russisk litteratur. Halvøya har gjeve namnet til fylket Lake and Peninsula, som dekkjer noko av dette området.
Geografi
Aleutarfjella er ei særs aktiv vulkansk fjellkjede som strekkjer seg langs heile halvøya. Her finst ei rekkje naturreservat, som Katmai National Park and Preserve, Aniakchak National Monument and Preserve, Becharof National Wildlife Refuge, Alaska Peninsula National Wildlife Refuge og Izembek National Wildlife Refuge.
Den sørlege sida av Alaskahalvøya er fjellendt ettersom ho er danna av orogenese der Stillehavsplata går inn under Den nordamerikanske plata. Den nordlege sida er flatare og myrlendt etter langvarig seismisk stabilitet og erosjon. På liknande vis er kysten svært ulik på dei to sidene. Den nordlege kysten mot Bristol Bay er hovudsakleg mudrete og grunn med ekstreme tidvassforskjellar, medan stillehavskysten er djup og klar med mindre tidvassaktivitet.
Klima
Årleg gjennomsnittleg nedbørsmengd ligg mellom 610 og 1650 mm. Kystområde kan ha valdsame stormar og uvêr med vind og regn. Gjennomsnittlege vintertemperaturar ligg mellom −11°C og 1°C, medan sommartemperaturane ligg mellom 6°C og 15°. Det kan førekomma frost gjennom heile året i høgareliggjande område. Klimaet kan samanliknast med det på Aleutane, Island og Eldlandet.
Natur
På Alaskahalvøya finst nokre av dei største bestandane av innfødd vilt dyreliv i USA. I tillegg til berømte bestandar av grizzlybjørn ved McNeil-elva og i Katmai finst her karibu (villrein), elg, ulv og ei rekkje fuglar. Bjørnane rundt Bristol Bay er så talrike fordi dei lever på raudlaks (Oncorhynchus nerka) som vandrar til dei mange sjøane på halvøya. Lakseyngelen overvintrer i dei djupe, næringsrike sjøane før dei sym tilbake til havet etter eitt eller to år. Langs kysten finst særs store sjøfuglkoloniar.
Folkesetnad og administrative område
På halvøya ligg landsbyar som Cold Bay, King Cove, Perryville, Chignik, Chignik Lake, Chignik Lagoon og Port Moller. Sand Point ligg like frå halvøya, på Popof-øya. Dei fleste innbyggjarane er urfolk, og fiske er den viktigaste næringsvegen.
Størstedelen av halvøya høyrer til Lake and Peninsula Borough. Dei tre andre administrative områda er Aleutians East Borough, Bristol Bay Borough og Kodiak Island Borough.
Radiostasjonen Turid
SIS hadde i siste del av krigen radiostasjonar på Nordvestlandet, som sende rapportar til England om skiptrafikken langs skipsleia. Særleg var informasjon om sørgåande trafikk av interesse. Skipa kunne då angripast av engelske fly på det opne Stadhavet.