cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicholas Williams
Arbeid
Williams har skrive mykje om keltiske språk og litteraturen deira. Arbeidet hans om irsk er m.a. tekstutgåver som The Poems of Giolla Brighde Mac Con Midhe (1980) og Pairlement Chloinne Tomáis (1981); I bPrionta i Leabhar (1986). Williams var også koeditor av Stair na Gaeilge ('Det irske språkets historie'), og har skrive om mansk. Williams var den første profesjonelle keltologen som sette seg inn i revitalisert kornisk. I 1990 publiserte han artikkelen «A problem in Cornish phonology» der han viste at fonema /tj/ og /dj/ som Ken George hadde gjort framlegg om i Kernewek Kemmyn aldri hadde vore ein del av kornisk, og dermed skulle bli fjerna. Han heldt fram med kritikken av kernewek kemmyn i Cornish Today (Kernewek Dre Lyther 1995) der han også kom med sitt eige framlegg til kornisk standard, som bygde på sameint kornisk, revidert sameint kornisk (Unified Cornish Revised eller UCR). Williams utdjupa UCR i Clappya Kernowek (Agan Tavas, 1997) og i ordboka si English-Cornish Dictionary (Agan Tavas, 2000). Forlaget Spyrys a Gernow publiserte Williams’ Testament Noweth, ei kornisk omsetjing av det nye testamentet frå den greske originalen i 2002.
Av Williams sine arbeid om kornisk er mellom anna «'Linguistically sound principles': the case against Kernewek Kemmyn», Cornish Studies, 4, (1997); «Pre-occlusion in Cornish», Studia Celtica 32 (1998); «Indirect Statement in Cornish and Breton», Cornish Studies 6, (1998); «Saint in Cornish», Cornish Studies 7 (1999) og bokmeldinga, «'A modern and scholarly Cornish-English dictionary': Ken George’s Gerlyver Kernewek Kemmyn (1993)», Cornish Studies, 9 (2001). I lag med Graham Thomas har Williams redigert det mellomkorniske dramaet Bewnans Ke
25. januar
25. januar er den 25. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 340 dagar att av året (341 under skotår).
Primstaven
Helgendag i den katolske kyrkja:
Andre markeringar:
Kova
Kova er ei elv i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Elva har utspringet sitt i Vindsjåen og renn gjennom Kovvatnet og fleire mindre vatn før ho munnar ut i Sønnlandsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Diameter
Ved kjeglesnitt vert to diametrar kalla kongjugerte når den eine halverer alle kordar som er parallelle med den andre og omvendt. For ei flate med sentrum er eit diemetralplan eit plan som går gjennom sentrum, til dømes i ei kule. To punkt på ei kurve eller ei flate vert sagt å ligge diametralt eller diametralt motsett om dei er endepunkt for same diameter.
Diameteren til ein sirkel er det dobbelte av radiusen.
Bergensarar
Bergensarar er folk som kjem frå Bergen. Det er ikkje ein etnisk klassifikasjon, og det er knapt noko samfunn i Noreg som i mindre grad er ei eining og som har ein så mangfaldig sosialstruktur som i Bergen. Språktonen er det einaste som kan reknast som felles for bergensarane. Frå 1500-talet og fram til 1900-talet har 40-50 % av alle bergensarar vore fødde andre stader enn i Bergen.
Eit særtrekk ved innvandrarar til Bergen har vore trongen til å verte assimilert. Trønderen Johan Nordahl Brun skreiv til dømes bysongen, og Wilhelm Frimann Koren Christie frå Kristiansund oppfatta seg sjølv som bergensar og var i samtida si meir heidra lokalt enn nokon annan. Ludvig Holberg sa «Bergensere er en samling av alle nasjoner», medan Aksel Sandemose sa at bergensarar var «skrudd sammen av reservedeler og de er livsfarlige når de virker».
Om det i det heile tatt finst, så er det bergenske lynnet i dag oppfatta som ein eigenart, ofte med negativt forteikn.
Burhaniye
Burhaniye vart grunnlagd som Taylıeli Köyü, kalla opp etter ein av herrane som støtta seldsjukkiske Süleyman Bey.
Husdyrkontrollen
Husdyrkontrollen har sidan 1950-talet samla inn opplysningar om husdyr i Noreg.
Måten organisasjonen samlar inn og behandlar informasjonen som vert nytta i avlen er antakeleg unik i verda, og dette har vore ein sentral del av den sosialdemokratiske jordbrukspolitikken. Det at så godt som alle bønder i Noreg historisk sett har vore medlemmer av Husdyrkontrollen gjer at norsk genforskning har hatt ein eineståande organisatorisk fordel, med særs god tilgang på opplysningar om yting, sjukdomstilfelle, avl og fôring.
Storferasen «Norsk raudt fe» er ein av rasane som har vorte avla fram på grunnlag av dette materialet.
Blüemlisalp
Blüemlisalp er eit fjellmassiv i Bern-Alpane i Sveits. Heile massivet ligg i kantonen Bern, i kommunane Kandersteg og Reichenbach im Kandertal.
Massivet har tre hovudtoppar:
Blüemslialp ligg nørdst i hovudkjeda av Bern-Alpane. I vest støyter massivet mot Doldenhorn, via fjelltoppane Oeschinenhorn og Fründenhorn. I aust held fjellmassivet fram med Gspaltenhorn.
Årsetfjorden
Årsetfjorden er ein fjordarm av Lekafjorden i Nærøysund kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 14 km nordaustover til Bogen og Valastraumen i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Hestvikodden i aust og Gulholmen i vest og går først sørover under namnet Råsa. Ved Draglandsodden snur fjorden nordaustover. Her går òg Gravvikvågen sørover til Gravvik. Fjorden går nordaustover på sørsida av øya Austra. Midt inn i fjorden ligg garden Årset, som har gjeve namn til fjorden, på nordvestsida av fjorden.
Heilt inst i fjorden går grensa mellom Nord-Trøndelag og Nordland. Bogen er ei grend på Austra i Nordland og her ligg Valastraumen, eit smalt sund, som går nordover til fjordarmen Valen i Kjelda.
Riksveg 771 går langs austsida av fjorden og kryssar Valastraumen før han går vidare nordover på Austra. På vestsida av fjorden ligg Fv523
Petter Lillebrænd
Lillebrænd utdanna seg til cand.mag. i 1921 og cand.real. i 1923. Frå 1922 til 1952 underviste han ved den høgre allmennskulen til Gjøvik kommune. Han styrte elles yrkesopplæringa i Gjøvik frå 1936. Til sist var han rektor ved Gjøvik fylkesyrkesskole i tida 1952–65.
Lillebrænd var ein mann med stor tillit i Gjøvik-samfunnet. Såleis representerte han partiet Venstre i Gjøvik bystyre i 33 år (1929–59, 1964–67), 19 av åra med plass i formannskapet. Han var elles medlem i skulestyret og andre kommunale nemnder. Av ideelle lag og organisasjonar kan nemnast at han var formann i ungdomslag, og frå 1945 mangeårig formann i Folkeakademiens Landsforbund.
Trekkers Norge
Star Trek Norge var ei nettside starta opp av Mads Andre Strømsnes 1. august 2001. Det var ikkje ein organisasjon i vanleg forstand, men ei nettside med tilhøyrande diskusjonsforum og tilknytt IRC-kanalen #STNorge på EFnet. Star Trek Norge vart offisiell lagd ned 17. januar 2005. Sjølv om det ikkje var ei offisiell organisasjon, var det jamvel ei stor hjelp i å knyte band blant norske Star Trek-fans.
I november 2004 starta ei ny organisasjon opp. Han vart først kalla Star Trek Norge (same namn som Strømnes' si side), men skifta namn til Trekkers Norge 21. januar 2005. I motsetnad til Star Trek Norge, tek denne organisasjonen sikte på å bli ei vanleg organisasjon med betalte medlem og ei rekkje lokallag rundt om i landet. Dei ønskjer å leggje til rette for ulike arrangement, både lokalt og i andre former. Til juli neste år planlegg dei ein nasjonal kongress i Stavanger, kalla Warp 2006.
Mads Andre Strømnes vart kåra til første æresmedlem i Trekkers Norge, då mykje av grunnlaget for den nye organisasjonen vart tilrettelagt av han.
Aletschhorn
Aletschhorn (4192 moh) er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet høyrer med i Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn-området som UNESCO har teke med på si verdsarvliste. Aletschgletscher ligg ved foten av fjellet.
Geografi
Aletschhorn er den nest høgste fjelltoppen i Bern-Alpane, Finsteraarhorn er høgare. På nordsida av fjellet ligg Aletschfirn, ein del av Aletschgletscher. I sørvest ligg Ober Aletschgletscher, medan Mittel Aletschgletscher ligg i sør. Begge desse breane er nedbørsfelt til elva Massa, som har sine kjelder i Aletschgletscher og endar opp i elva Rhone. Aletschhorn, som ligg midt inne i breområdet, er mindre kjend enn fjelltoppane Jungfrau og Eiger. Desse ligg kring 10 km lenger nord.
Lavregionen
Lavregionen er den øvre vegetasjonssonen på snaufjellet. I lågare delar finn ein dei same plantane som i vierregionen, men vegetasjonen er meir glissen. Vierkratt og dvergbjørk er vekke. Blåbærlyngen også, unnateke spreidde førekomstar. Likevel er her lyngheiar, Desse er dels samansette av andre artar enn ein finn i vierregionen. Slik som den vakre moselyngen. Nord for Salten kan kantlyngen dominere og forme vidstrekte matter, særleg i nordskråningar. Etter kvart som ein kjem høgare tek vegetasjonen preg av gras- og halvgrasartar, som dannar grasheiar og som saman med snøleiesamfunn dekker store areal. Dess høgare ein kjem, dess meir oppsplitta vert vegetasjonen av sterile blokkmarkar. I øvre del av lavregionen er det ikkje lengre samanhengande vegetasjon av lyng- eller grasartar, og dei spreidde førekomstane av blomsterplantar gøymer seg bort mellom frostsprengde steinar og i rivner i den grusfylte jorda. Lavet, som er eit element i alle vegetasjonsbelte, kjem til sin rett, og på dei høgaste fjelltoppane (i Sør-Noreg over 2000-2300 m.o.h.) er det nesten einerådande, unnateke somme moseartar som også veks høgt. Lavregionen byr på harde livsvilkår for dyr og plantar. Store delar er dominerte av blokkmarkar, flytjord, urer, snø og is.
Aletschhorn
Klatresoge
Aletschhorn vart klatra fyrste gong i 1859 av Francis Fox Tuckett, Johann J. Bennen, V. Tairraz og Peter Bohren. Den 18. juni starta dei bestiginga frå Mittel Aletschgletscher, på sørsida av fjellet. Slik mange andre klatrarar gjorde den tida, tok Tuckett med seg eit barometer og gjorde vitskaplege observasjonar. Han registrerte isande kalde temperaturar og svært sterk vind. Vinden var så kraftig at han truga med å slå klatrarane over ende.
Etter dei hadde nådd toppen, skilde Tuckett lag med Bennen og tok til på nedstiginga i nordveggen saman med Bohren og Tairraz. Han ynskte å gå rett ned i dalen Lötschental. Straks etter dei tok til på nedstiginga, stokk eit snøskred ut under føtene til klatrarane. Dei vende då tilbake og føretok nedstiginga på Mittel Aletschgletscher.
Messe i g-moll av Bach
Messe i g-moll (tysk Messe in g-Moll), BWV 235, er ei luthersk messe komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1738-1739.
Musikken er ein parodi på satsar frå kantatane BWV 72, BWV 102 og BWV 187.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor (SATB).
Det består av elleve satsar:
Songen Blue Hawaii
«Blue Hawaii» er ein popsong skriven av Leo Robin og Ralph Rainger for Paramount Pictures-filmen Waikiki Wedding i 1937 med Bing Crosby og Shirley Ross. Crosby spelte inn ein versjon akkompagnert av Lani McIntyre and His Hawaiians, som kom ut i 1937 som B-sida til «Sweet Leilani».
Innspelingar
• 1937: Bing Crosby
• 1940: Gene Autry
• 1953: Patti Page
• 1958: Frank Sinatra
• 1958: Hank Locklin
• 1959: Andy Williams
• 1960: Ray Charles
• 1961: Elvis Presley med The Jordanaires
• 1961: Jane Morgan
• 1961: The Mauna Loa Islanders
• 1961: Bob Kames
• 1962: The Lennon Sisters
• 1962: Pat & Shirley Boone
• 1962: The Ray Charles Singers
• 1963: Bobby Vinton
• 1963: Dick Contino
• 1967: Ray Conniff med The Ray Conniff Singers
• 1968: Connie Francis
• 1980: The Mom and Dads
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1995: Hubbas
• 1995: Ty Tender
• 2000: Orion
• 2005: Matt Lewis
• 2006: DNX vs. The Voice
• 2010: Simone & Her Hawaiian Jazz Band
• 2010: Sarah Maisel
• 2011: Teddy Rune
• 2013: Steven Pitman
• 1959: Lyle Ritz and His Jazz Ukulele
• 1959: Billy Vaughn and His Orchestra
• 1959: Leo Addeo and His Orchestra
• 1960: George Greeley med the World Famous Warner Bros. Orchestra and The Outriggers
• 1961: Santo & Johnny
• 1966: Henry Mancini and His Orchestra and Chorus
• 1967: Bill Black's Combo
• 1981: Nikka Costa
• 1983: Ricky King
• 1990: Bobby Enriquez, Ray Brown & Al Foster
• 1994: Barry Martyn's Down Home Boys
• 2009: Captain Cook und seine singenden Saxophone
Ein tysk versjon av songen, kalla «Silbermond von Blue Hawaii» vart omsett av Ernst og framført av Knut Kiesewetter i 1965.
Tyson Gay
Tyson Gay er ein amerikansk sprintar, og tredobbelt verdsmeister frå VM i 2007.
Gay gjekk på skule i Lexington i Kentucky, og vann fleire delstatstitlar i ungdommen. Han deltok i universitetsidrett for universitetet i Arkansas. I 2005 kom han på 4. plass på 200 meter under verdsmeisterskapen i friidrett i Helsingfors.
I verdsmeisterskapen i friidrett i Tokyo i 2007 vann han gull på 100 meter, 200 meter og 4 x 100 meter stafett.
Psel
Psel (ukrainsk: Псeл) eller Psiol (russisk Псёл) er ei elv i Poltava og Sumy oblast i Ukraina og Belgorod og Kursk oblast i Russland. Ho er ei av sideelvane til Dnepr frå venstre og har ei lengd på 717 km. Nedslagsfeltet hennar er 22 800 km².
Ho spring ut frå dei søraustlege områda av Det sentralrussiske høglandet og renn vestover frå her. Om lag ved byen Sumy svingar ho sør-sørvest og over Poltavaplatået. Ho munnar ut i Dniprodzerzjynsk-reservoaret i Dnepr, mellom byene Krementsjuk og Komsomolsk.
Dei største sideelvane hennar er Sudzja, Grun, Khorol frå høgre, og Pena Grun-Tasjan og Goltva frå venstre. Elva er islagt frå november til mars.
Ved Psel ligg byane Sumy, Hadjatsj og Sjysjaky i Ukraina og Obojan i Russland.
Suluova
Suluova (gammalgresk: Αργουμα, Argouma og latinsk Arguma) er ein by og eit distrikt i provinsen Amasya i Tyrkia og ligg sentralt i Svartehavsregionen. Han har krnig 40 000 innbyggjarar (2010), 510 meter over havet.
Historia til Suluova går attende til 2000 fvt. før området vart busett av hettittane. Seldsjukkane kom til området kring 1000-talet og i 1386 kom det til Det osmanske riket.
German Gref
German Oskarovitsj Gref, tysk Hermann Gräf, er ein russisk politikar. Han var økonomi- og handelsminister i Russland frå 2000 til 2007.
Zervreilahorn
Zervreilahorn er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Vals i Graubünden i Sveits. Fjellet ligg oppom Zervreilasee i nord.
German Gref
Gref er etnisk tysk. Foreldra hans vart deporterte til Kasakhstan i 1941, saman med store delar av den etnisk tyske befolkninga i Sovjetunionen. Etter to års militærteneste studerte han jus ved statsuniversitetet i Omsk frå 1985 til 1990. Han flytta så til Leningrad/St. Petersburg. Etter å ha hatt diverse stillingar ved universitetet og byadministrasjonen der vart han henta til Moskva i 1998, då han vart viseminister for statlege eigedomar. I 2000 utnemnde president Vladimir Putin han til økonomi- og handelsminister. Han vart avsett då Viktor Zubkov tok over som ny statsminister i september 2007.
Gref er styremedlem i ei rekkje større russiske selskap, mellom anna det statlege gasselskapet Gazprom sidan 1999.
Donets
Donets, Severskij Donets (russisk Северский Донец) eller Siverskyj Donets (ukrainsk Сіверський Донець) er ei elv i Russland og Ukraina og ei av sideelvane til Don frå høgre.
Rígas Feréos i Magnisía
Rígas Feréos (gresk Ρήγας Φεραίος) er ein kommune i periferieininga Magnisía i periferien Thessalía i Hellas. Rígas Feréos ligg nord for Vólos og grensar i nord mot periferieininga Lárisa, i aust mot Egearhavet.
Donets
Ho spring ut frå Det sentralrussiske høglandet, nord for Belgorod, og renn søraustover gjennom Ukraina (gjennom Kharkiv, Donetsk og Luhansk oblast) og så inn att i Russland der ho munnar ut i Don i Rostov oblast nedanfor Konstantinovsk, om lag 100 km frå Azovhavet. Donets har ei total lengd på 1053 km.
Rígas Feréos i Magnisía
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Umm al Qanafidh
Umm al Qanafidh  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Donets
Av byar langs Donets finn ein frå kjelda til munningen:
Rígas Feréos i Magnisía
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Blyant
For finare blyanter vert virket laga av den raude, velduftande kjerneveden i blyanttreet. Dette treet kan bli opptil 30 meter høgt, og er ein amerikansk eineart.
Blyantar blir hovudsakleg brukt til å skrive og teikne med (som oftast på eit papir, som består av cellulose). Dette gjer blyanten svært attraktiv blant folk som skriv mykje, blant anna fordi det lett går an å viske ut det vi har skrive (mange blyantar har til og med eit viskelêr på tuppen).
Historie
Dei første spora ein finn av blyant, er frå romartida. Då brukte dei ein trepinne med ein liten blyspiss på tuppen, som sat av spor på papiret når ein skreiv. Det er dette som gjer at vi no kalla det for ein blyant (det eigentlege namnet kjem av det latinske ordet «penicillus» som tydar «liten hale»).
Dei første skikklege blyantane, slik som vi kjenner dei i dag, kom rundt 1564. Då var det nokre gjetarar som fann veldig mykje grafitt i eit fjell i nærleiken av Barrowdale i England. Dei fann ut at dette eigna seg godt til å merke opp sauar, fordi det var hardt, lett å dele opp, og lett å teikne av med. Kjemikarane trudde på den tida at dette var ei form for bly, og kalla det difor «plumbabo» noko som tyder «oppfører seg som bly».
Den første tida etter oppdaginga var det ulovleg å eksportere «blyet», fordi myndigheitene tykte dette eigna seg like godt til støyping av kanonkuler som til blyantar. Difor vart det faktisk smugla bly ut i saueskinn for at blyet ikkje skulle knusast eller oppdagast.
Det var italienarane som var dei første til å hole ut pinnar for å fylle dei med bly. Like etter, vart metoden med å kløyve ein hol pinne frå eit blyanttre, legge ei stong av bly inni, og så lime att delane igjen utvikla. Det er denne teknikken som framleis blir brukt i dagens blyantproduksjon. Også andre plassar vart det så smått begynt produksjon av blyantar. Men dette vart ikkje like vellukka fordi blyet var veldig porøst og vart fort pulverisert. Difor hadde England så å seie monopol på blyantar heilt til dei i Nürnberg i 1662 fann ein måte dei kunne få pulverisert grafitt tilbake til «fast» form igjen. Dette gjorde dei med ei blanding av svovel og antimon. Men den karakteristiske, firkanta, engelske blyanten, vart framleis laga av naturleg grafitt heilt fram til 1860-åra. No er det eit eige blyantmuseum i den engelske byen Keswick, i nærleiken av der den første plumbaboen blei funnen.
Haidershofen
Haidershofen er ein kommune (Gemeinde) i distriktet Amstetten i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31,9 km² og i kring 3 700 ibuarar. Landsbyen Haidershofen ligg ved austbreidda av elva Enns, ei 5 kilometer nordaust om Steyr i Oberösterreich. Kommune omfattar elles fem andre landsbyar og grender.
Slektskap mellom fulfulde og andre språk
Slektskap mellom fulfulde og andre språk Fulfulde blir rekna til undergruppa Senegal-språk i den nordlege greina av dei atlantiske språka, som utgjer ei hovudgrein av språkfamilien niger-kongo.
Strumble Head
Strumble Head (walisisk Pencaer) er eit nes nord i Pembrokeshire i Wales.
Slektskap mellom fulfulde og andre språk
Dei atlantiske språka
Sapir (1971) klassifiserer dei atlantiske språka som vist under, og denne klassifikasjonen har blitt ståande:
Volum
Volum eller rommål er eit mål på romleg utstrekking. SI-eininga for volum er m3.
Slektskap mellom fulfulde og andre språk
Dei atlantiske språka
Tabellen viser at fulfulde er nærmast skyldt språket serer, som blir snakka i Senegal og Gambia.
Strumble Head
Strumble Head fyr står på neset og Strumble VOR, ein del av ruta til mange flyruter over Atlanteren.
Volum
Volumformlar
Vanlege formlar for volum:
(der s er sidelengda)
(lengd, breidd, høgd)
(r = radiusen til den runde flata, h = avstanden mellom dei runde flatane)
(a, b, c = halvaksane til ellipsoiden)
(A = arealet til botnflata, h = høgda frå botnflata til apeks)
A \cdot h (A = arealet til botnflata, h = høgda)
der h er tilfeldig dimensjon i figuren, og A(h) er arealet av ei flate vinkelrett på avstanden h beskrive som ein funksjon av posisjonen langs h. Dette vil virke for alle figurar (uansett om prisma er skeiv eller tversnittsarealet forandrar fasong).
Volummål: Andre SI-einingar
Ei vanleg SI-eining for volum er liter, tusen liter er volumet til ein kubikkmeter (m3). Ein kubikkdesimeter (dm3) er ein liter og kubikkcentimeter (cm3) er det same som ein milliliter.
Sjå au
Måleiningar for volum
Strumble Head
Det er mykje kval utanfor Strumble Head, særleg niser. Det vert ofte organisert turar for å sjå etter kval i området. Det finst òg mykje sel nedanfor fyret.
Eit par hundre meter ut i sjøen ligg to små øyar, Ynys Onnen og Carreg Onnen. Eit fransk skipsvrak, kanskje frå den siste invasjonen av Storbritannia, vart funne i nærleiken i 2003.
Kvenna
Kvenna, òg kalla Kvenno, er ei elv som renn frå Hardangervidda, i Kvennsjøen i Ullensvang herad i Vestland.
Ho renn gjennom Krokåvatni, før ho kryssar grensa til Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Her held ho fram gjennom mellom anna Sandvatn, Gunleiksbuvatnet, Briskevatnet og Vollevatnet, før ho munnar ut i Vinjefjorden i Møsvatnet. Dalen som elva renn gjennom vert kalla Kvennedalen eller Kvenndalen. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Umm Shujayrah al Gharbiyah
Umm Shujayrah al Gharbiyah er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Slektskap mellom fulfulde og andre språk
Joseph H. Greenberg
Greenberg (1963) kalla niger-kongospråka for niger-kordofansk, som han delte i to hovudgreiner, kordofansk og niger-kongo. Niger-kongo delta han så inn i seks jamstilte undergrupper. Den fyrste av dei kalla han vestatlantisk (West Atlantic), som vi no kallar atlantisk:
Sphaerocarpos cristatus
Sphaerocarpos cristatus er ein thalloid levermose som finst berre i California. Som hjå andre artar i slekta er thallus hjå S. cristatus dekt av kuleaktige utvekstar, som i røynda er kanten av thalluset. Sporane sit i eit firkløver, men til skilnad frå alle andre artar i slekta skil dei seg tidleg i utviklinga.
Arten veks på flat jord på open mark, og finst berre i eit område i det nordlege California. Arten er utryddingstrua.
Asbjørn Granheim
Asbjørn Granheim var ein gardbrukar og politikar frå Nord-Aurdal. Han var ordførar i kommunen i 26 år og representerte Oppland og Senterpartiet på Stortinget 1969-73.
Granheim var son til ein gardbrukar i Ulnes-grenda, dreiv sjølv farsgarden frå 1932. Han engasjerte seg tidleg i politikken. Frå 1931 til 1971 var han medlem i Nord-Aurdal kommunestyre, bortsett frå dei fire åra under andre verdskrigen med NS-styring. Han var varaordførar 1937–41 og i 1945, sidan ordførar frå 1945 til 1971. I tillegg var han 1960-71 med i skulestyret og 1964-71 i helserådet i Nord-Aurdal. Granheim var mykje oppteken av kraftforsyninga, såleis medlem i Samarbeidsnemnda for elforsyninga for Valdres og Vestoppland i tida 1948-63 og elles medlem i elektrisitetsnemnda i Nord-Aurdal frå 1952 til -74. Også medlem i Forliksrådet 1952-71.
Hausten 1969 vart Granheim vald til stortingsrepresentant frå Oppland, etter han hadde vore varamann i den førre fireårsbolken. På Stortinget var han 1969-72 medlem i Protokollkomiteen. Då Korvald-regjeringa kom til makt i oktober 1972, vart han flytta over i Administrasjonskomiteen. Han stilte ikkje ved stortingsvalet 1973.
St Davids Head
St Davids Head (walisisk Penmaen Dewi) er eit nes i Pembrokeshire Coast nasjonalpark sørvest i Wales.
I nordvest ligg byen St Davids. St Davids Head markerer den sørlege grensa til den store Cardigan Bay. I sør ligg Whitesands Bay, Ramsey Sound og St Brides Bay. Neset og området bakom tilhøyrer National Trust. Den vulkanske bergarten her er sagt å vere den eldste i landet med ein alder på seks millionar år.
Det er fleire gamle monument på neset, mellom anna eit klippefort frå jernalderen, ein førhistorisk busetnad, ein førhistorisk forsvarsmur, fleire spor frå steinalderen og gravkammeret til Carreg Coetan Arthur.
Ein kan kome til neset til fots langs kyststien. Neset har eit rikt plante- og dyreliv. Rundt neset finst gråsel og niser. Mykje sjøfugl og vandrefalk er òg å sjå.
Heddøla
Heddøla er ei elv i Notodden kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Hjartdal kommune, og renn gjennom Heddal, før ho munnar ut i Heddalsvatnet ved Notodden sentrum. Heddøla er ein del av Skiensvassdraget.
Klesmote
Klesmote er mote som hovudsakleg gjeld klede, men som også kan ha innverknad på hårstil, sminke, kroppsmodifiseringar og andre sider ved utsjånaden, som kva kroppsform som er ønskeleg. I dag er klesmotar utbreidde over store delar av verda, og blir utforma gjennom eit samspel mellom profesjonelle moteskaparar og nytenkande klesbrukarar.
Menneske som ikkje blir særleg påverka av klesmotar kler seg i tradisjonelle klede som gjerne blir kalla folkedrakt.
Moteskaparar
Paris har tradisjonelt vore den leiande motebyen med motehus som Christian Dior, Coco Chanel og Pierre Balmain.
Gross Fiescherhorn
Gross Fiescherhorn er eit fjell på 4049 meter i Bern-Alpane i Sveits. Nær ved ligg det litt lågare Hinter Fiescherhorn (4025 m). Frå nord ligg begge fjelltoppane i skjul bak andre fjell. Lettast å sjå er dei frå landsbyen Grindelwald (1034 m).
Klatresoge
Fjelltoppen vart klatra fyrste gongen den 23. juli 1862 av H. B. George og Adolphus Moore, saman med fjellførarane Christian Almer og Ulrich Kaufmann. Turen gjekk langs sørvestegga, det som i dag er normalruta.
Nordsida av fjellet vart klatra i 1926. 13. august det året nådde W. Amstutz og P. von Schumacher toppen etter ei 15-timars oppstiging langs nordegga, nordgrensa av Fiescherwand.
Fyrste direkteruta opp Fiescherwand vart klatra av W. Welzenbach og H. Tillmann i 1930. Klatrarane starta oppstiginga av Fiescherwand om morgonen 5. september. Dei valde å klatre ei rute som gjekk rett mot toppen. Toppen nådde dei i kveldinga, etter ei oppstiging som varde i 12 timar.
Sejmelva
Sejm (russisk Сейм) eller Seym (ukrainsk Сейм) er ei elv i Ukraina og i Belgorod og Kursk oblast i Russland, og den største sideelva til Desna frå venstre.
Elva er 748 km lang og har eit nedslagsfelt på. Av byar langs Sejm finn ein Kursk, Rylsk, Putivl og Kurtsjatov.
Bucak i Burdur
Bucak er den største byen i Burdur i Tyrkia. Byen har kring 35 000 innbyggjarar (2009). Det tidlegare namnet var Oğuzhan før det vart endra til Bucak den 1926.
Antalya ligg 75 km mot sør, Isparta 70 km mot nordaust og Burdur 40 km mot nordvest.
Kjelder
''
Herreelva
Herreelva er ei elv i Bamble kommune i Telemark. Ho oppstår der Gyteelva frå Hellestveitvann møter Bolvikelva frå Kilevann, og drenerer dermed heile det vesle Herrevassdraget. Elva munnar ut i Frierfjorden ved Herre.
Elva er verna med Verneplan I for vassdrag.
ISO 8859
ISO 8859 er ein standard som definerer fleire teiknsett til bruk for datamaskiner. Standarden har fleire delar: ISO 8859-1, ISO 8859-2 osv.
Teiknsetta i ISO 8859
ISO 8859 inneheld desse teiknsetta:
Samanlikning av teikna i den delen av ISO 8859 som varierer mellom dei ulike teiknsetta i standarden.
0xA0 nyttast alltid til hardt mellomrom. 0xAD er vanlegvis nytta til mjuk bindestrek, som bere syner seg når teiknet hamnar ved slutten av ei line. Andre tomme felt er enten <span style=\s*"background:#ccffcc; font-style: italic;;">ubrukt eller systemet som nyttar dei, syner dei ikkje.
Det er <span style=\s*"background-color:#ffff99; font-style: italic;;">nye tillegg som ISO/IEC 8859-7:2003- og ISO/IEC 8859-8:1999-versjonane. LRM står for venstre-til-høgre-merke (left-to-right-mark, U+200E) og RLM står for høgre-til-venstre-merke (right-to-left-mark, U+200F).
Monte Zucchero
Monte Zucchero er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits. Det ligg mellom Bignasco og Sonogno i kantonen Ticino.
26. januar
26. januar er den 26. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 339 dagar att av året (340 under skotår).
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Bollnäs kommun
Bollnäs kommun er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige. Kommunen grensar til fem andre kommunar i Gävleborgs län, Hudiksvalls kommun i nordaust, Söderhamns kommun i aust, Ockelbo kommun i sør, Ovanåkers kommun i vest og Ljusdals kommun i nord. I tillegg grensar han til Falu kommun i Dalarnas län i sørvest. Administrasjonssenteret i kommunen er Bollnäs.
Landskapet i Bollnäs er skogkledt, kupert og vassrikt landskap. Elvane Voxnan og Ljusnan møtast i kommunen. Når det gjeld næringsliv, er kommunen dominert av teneste- og servicenæringar. Det er også noko industri, og då særleg verkstadindustri, i Bollnäs kommun.
Administrativ historikk
I 1863 vart seks landskommunar, altså like mange som det hadde vore sokn, oppretta på det området som i dag er Bollnäs kommun då kommunalforordningane tredde i kraft. I 1888 vart Bollnäs municipalsamhälle innlemma i Bollnäs landskommun, og i 1906 braut municipalsamhället ut av kommunen og oppretta Bollnäs köping. Året etter vart Arbrå municipalsamhälle innlemma i kommunen med same namn. Nokre år seinare, i 1919, vart Björkhamre municipalsamhälle innlemma i Bollnäs landskommun, men braut allereie i 1923 ut for å opprette Björkhamre köping. I 1942 vart dei to köpingane slått saman og Bollnäs stad vart oppretta.
Kommunereforma i 1952 gjorde til at Undersvik vart innlemma i Arbrå landskommun, medan Segersta vart innlemma i Hanebo landskommun. Bollnäs stad vart ikkje påverka på dette tidspunktet, men i 1959 vart landskommunen innlemma i byen. I vart 1971 einskapleg kommunetype innført, og Bollnäs stad vart Bollnäs kommun. I 1974 vart endå meir innlemma i Bollnäs kommun, då Alfta, Arbrå, Hanebo og Rengsjö. Men etter berre tre år, vart i 1977 Alfta församling overført til Ovanåkers kommun.
Kommunevåpenet
For Bollnäs stad vart det i 1943 fastsett eit våpen som inneheldt ei trane (teken frå eit soknsegl frå 1600-talet) og eit hjul, som symboliserte jernbana. Etter kommunesamanslåinga vart våpenet endra (jernbana vart ikkje sett på som like viktig då), og dei to bølgjestrekane som syboliserer elvane Ljusnan og Voxnan kom med. Våpenet vart regstrert i Patent- och registreringsverket i 1976. Bølgjestrekane kjem opphavleg frå våpenet til Alfta, og vart henta inn i den korte perioden Alfta var innlemma i Bollnäs.
Tettstader
Det er åtte tettstader i Bollnäs kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Behamberg
Landsbyen/krinsen Behamberg/Penz, 504 meter over havet, hyser kommunesenteret og er heimstad til om lag 1900 menneske. Dei andre ibuarane er fordelte på tre mindre krinsar/grender.
Vietnam
Vietnam er eit land i Søraustasia. Det grensar til Kina, Laos og Kambodsja på tre sider, men har òg ei lang kystline (1.600 km) mot Sørkinahavet, Tonkingbukta og Thailandbukta.
Soge
Vietnam var fransk koloni frå slutten av 1800-talet. Den nasjonale rørsla Vietminh, som var under leiing av kommunistar, kjempa under den andre verdskrigen geriljakrig mot den japanske okkupasjonsmakta, og fekk fransk støtte for denne kampen for nasjonal frigjering. Men da Vietminh-leiaren Ho Chi Minh utropte ein sjølvstendig vietnamesisk republikk i 1945, godtok ikkje Frankrike dette, og starta ein ni år lang kolonikrig for å få kontroll over landet på ny, med støtte frå USA.
Stadig fleire militære «rådgivarar» frå USA kom til Sør-Vietnam for å hjelpe regimet der å halde på makta si. Men den sørvietnamesiske kommunistleidde motstandsrørsla FNL (Front National de Liberation) hadde likevel meir og meir framgang, både fordi vanlege folk såg på dei som meir nasjonale og fordi dei bekjempa godseigarmakta på landsbygda.
Midt på 1960-talet, under Vietnamkrigen, hadde USA over ein halv million soldatar i Sør-Vietnam, og dreiv ei massiv bombing av heile landet, både med sprengbomber, kjemiske stridsmiddel og napalm, som brenner folk i hel. Ein stad mellom ein og tre millionar vietnamesarar blei drepne, og framleis blir det fødd vanskapte ungar i landet på grunn av forgiftinga det blei utsett for. Likevel tapte supermakta USA denne krigen, og måtte dra seg ut i 1973.
Sjølv om USA framleis gav massiv støtte til det sørvietnamesiske regimet, varte det berre to år før det fall saman. Frå 1975 er Vietnam eit samla og sjølvstendig land, som i 1979 også forsvarte seg med hell mot væpna aggresjon frå stormakta Kina etter at vietnamesiske styrkar hadde fjerna det folkemordariske regimet til Pol Pot og Raude Khmer i Kambodsja.
Vietnam er eit fattig land, og har framleis store sår etter krigane det måtte gjennom, særleg den amerikanske. Landet er ein kommunistisk eittpartistat, men regimet er moderat og fører ein økonomisk politikk som opnar for vestlege investeringar. Vietnam er i dag i ferd med å etablere seg som turist- og industriland.
Klima
Sjølv om heile Vietnam ligg innanfor tropane har ein store klimatiske skilnadar mellom dei sørlege og nordlege områda. Dei sørlege områda rundt Ho Chi Minh har høge temperaturar året rundt, medan dei nordlege områda, nær Kina, kan ha overraskande kalde vintrar. Den sørvestlege monsunen fører til store nedbørsmengder frå mai til oktober. Den sentrale vietnamesiske kysten, rundt Da Nang, er relativt tørr tidleg på sommaren, men får store nedbørsmengder på hausten når monsunen trekkjer seg tilbake. Dette området er tørrast frå februar til mai. Fleire tyfonar kan råke Vietnam i løpet av året, hovudsakleg frå august og til oktober.
Mote
Ordet
Ordet kjem via dansk, engelsk og tysk frå det franske mode, som igjen stammar frå det latinske modus som betyr 'måte'. Mote handlar derfor om måten noko blir uttrykka på, eller den ytre forma det tar.
Fenomen
Ordet mote blir særleg brukt om klesmote, men omfattar alle område der oppfatningane skiftar etter kortare eller lenger tid. Dette kan mellom anna gjelde synet på eller utforminga av musikk, kunst og formgjeving, men også humor, politikk, namn, matrettar eller kva som helst som blir påverka av smaken eller meiningane til enkeltindivid eller grupper.
Bmi
bmi, tidlegare kjent som British Midland, er det nest største flyselskapet i Storbritannia. Det flyr til destinasjonar i Europa, USA og India.
Spelet om Heilag Olav
Spelet om Heilag Olav er ei utandørs teaterframsyning som vert spela kvar sommar. Dette historiske spelet vert sett opp nokre dagar i slutten av juli i samband med Olsok-dagane på Stiklestad Nasjonale Kultursenter i Verdal.
«Spelet» vart fyrste gong sett opp den 29. juli 1954. Lensmann Jon M. Suul gjorde opptak til framsyninga. Det er skrive av Olav Gullvåg, medan musikken er komponert av Paul Okkenhaug. Spelstykket er ei blanding av fri dikting og historiske hendingar som omtala i Snorre Sturlason sine kongesoger, eller Heimskringla.
Stykket handlar om då Olav Digre, den seinare Heilag-Olav, kom til garden Sul i Verdal. Han kom til garden berre nokre få dagar før han vart drepen i slaget ved Stiklestad den 29. juli 1030. Mykje av handlinga spelar på brytingstida ved den fyrste innføringa av kristendomen. I stykket er det med både historiske personar i tillegg til oppdikta.
Historiske personar i spelet:
Lausdans
Lausdans eller halling er nemninga på ein gamal folkedanstype som er nytta i Noreg. Ordet lausdans tyder at dansaren eller dansarane er «lause» og dansar aleine, motsett pardansen springar. I Valdres kallar ein det å danse åleine for å danse «laus» og det å danse i par (bunden) for å danse «bunde». Lausdansen går ofte inn som ein deltur i tradisjonell springar, bonde og gangardans. Dansen har vore kalla «laus» i Valdres og Hallingdal. Ei nærliggande danseform er irsk reel.
Ordsoge
Nemninga «halling» har lenge vore rekna som knytt til landskapsnamnet Hallingdal, sjølv om nabodalen Valdres har like rikt historisk materiale for lausdans. Det er òg blitt hevda at namnet skriv seg frå ordet «halv», og skal vise til at dansen var ein fordans til springaren. Hallingen skulle soleis vere «halve» dansen i ei større lekkje av dansar. Denne teorien har støtte gjennom bruken av orda «halving» eller «halling» og «kvarting» om halvdelar og fjerdedelar mellom bygdefolk utanfor Valdres og Hallingdal.
Utføring
Lausdansen har for det meste vore ein rein karfolkdans. Det finst døme heilt tilbake til 1700-talet på spreke jenter som og har kasta seg utpå, og nokre av dei, slike som Rande-Ambjørg, var så glupe dansarar at dei var jamlike med dei beste karane. Dansen var ofte nytta for at unge og lettføre karar skulle syne krefter mot kvarandre, og for jentene.
Dansen har vore utført noko ulikt i dei ulike dalføra, men rekkefølgja på turane er oftast lik. Dansaren byrjar med nokre lette springesteg før han tek på med meir avanserte godkarsstykke, som til dømes å slå stiften, gå på hendene, snurre på hovudet og andre avanserte turar, som har vore og er knytt til dansen (korketrekkaren, nakkespretten, hoppe over leggen, kaste over geite, kruking).
Klimaks i dansen er ofte hallingkastet, der det er om å gjera å spenne ned ein hatt frå ein kjepp. Dei sprekaste dansarane har nådd rundt 2,80 meter opp i lufta i dei høgaste kasta.
Omdøme
I historisk tid har dei gode lausdansarane vore vidgjetne for dansekunsta si, og ikkje så lite byrge av ho. Eit godt døme på dette er Rotneims-Knut. Gode dansarar har ofte fått lausslåttar kalla opp etter seg til minne. Samstundes har mange lausdansarar i gamal tid kome på kant med lova, av di dei ikkje berre var gode dansarar, men og snøgge til å trekke kniv. Det er fleire døme på drapssaker og skadesaker der gode lausdansarar har vore innblanda. God kroppsføring kunne også verke pacifistisk. Dyktige lausdansarar som ikkje innretta seg etter samfunnet sine normer, men var vande å ta i slosskamp, vart ikkje yppa på. Desse gjekk frikar som ein seier. Rotnheims-Knut, Sevle-guten, Kåte Reiar og Valdres-Knud er døme på slike frikarar.
Lausdans-klassa er i dag ein av dei mest populære delane av Landskappleiken, og dansarane i dag har godt omdøme.
Stilmessig har det vore påpeikt at dansestilen er skyldt til mange liknande karfolkdansar i andre verdslutar, slik som capoeira, reel frå Skottland og Irland, og i nyare tid breakdans. I nyare tid har yngre lausdansarar gjerne møtt og kappast med ulike dansarar frå desse stilartane.
Lausen har fått eit oppsving i popularitet på grunn av FRIKAR dance company, som nytta laus under finalen i Melodi Grand Prix i Moskva i 2009. Soleis er søkinga til lauskurs større enn på mange år, og det er like mange jenter som gutar på kursa. Hallgrim Hansegård mottok prisen for beste koreografi blant dei 43 europeiske innslaga under Eurovision 2009. Han har også vore ein ambassadør utad for lausdansen og var mellom anna ambassadør for Dansens dag i 2010.
Engelsk horn
Engelsk horn, av fransk «cor anglais» som tyder «engelsk horn», er eit treblåseinstrument med dobbelt røyrblad som er stemd i F. Det er mest brukt i symfoniorkester.
Døgn
Døgn eller døger (frå norrønt dǿgr, dǿgn) er ei grunnleggande astronomisk tidseining. Der opererer ein med eit sant soldøgn, middelsoldøgn (24 timar) og stjernedøgnet (23 timar, 56 minutt og 4 sekund). Døgn, i tillegg til å vera ei tidseining av nemnd utstrekning, kan også tyde eit 24 timar langt tidsintervall med start kl. 00:00 og slutt 24:00 (også kalla kalenderdøgn).
`Urjan ash Sharqiyah
`Urjan ash Sharqiyah er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan. Han ligg nord for hovudstaden Amman.
Balmhorn
Balmhorn (3698 m) er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Toppegga dannar grense mellom kantonane Bern og Valais.
Balmhorn er knytt til det nærliggjande fjellet Altels av ein kvass snørygg. Også Rinderhorn høyrer med i dette massivet. Den bratte breen Balmhorngletscher renn frå Balmhorn mot nord gjennom Gasterental. Schwarzgletscher renn i vestleg retning gjennom Gemmiweg. Nedanfor austveggen ligg Lötschenpass og Lötschengletscher.
Vatnet på nordsida av massivet renn gjennom elvane Kander, Aare og Rhinen mot Nordsjøen, medan vatnet på sørsida renn gjennom Rhône ned i Middelhavet.
Fyrstestiging
Fjellet vart klatra fyrste gongen den 21. juli 1864 av Frank Walker, Horace Walker, Lucy Walker, samt fjellførarane Jakob Anderegg og Melchior Anderegg.
Krone
Krone (frå norrønt krúna, lånt inn gjennom lågtysk frå latin corona 'krans, ring') kan visa til:
Kjelder
Krona Crown Corona Krono Couronne Corona Karauna Korona
Hansaby
Hansaby er ei nemning på ein by som var med i handelssambandet Hansaen i mellomalderen. Nokre byar var offisielle hansabyar, og var med i styringa av hansaen. I andre byar var det oppretta eit hanseatisk kontor.
Liste over regionale hansabyar
Dei følgjande byane var knytt til hansaen:
Hjartdøla
Hjartdøla er ei elv i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Ho oppstår der elvane frå Skjesvatnet, Breidvatnet og Bjordøla møter kvarandre. Frå her renn ho gjennom Hjartsjå og Hjartdal, før ho i Heddal skifter namn til Heddøla, som munnar ut i Heddalsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Jørgen Juve
Jørgen Juve var ein norsk fotballspelar og journalist frå Porsgrunn som var kaptein på det såkalla Bronselaget. Med sine 33 langslagsmål står han øvst på skåringsstatistikken til det norske fotballandslaget.
Klubbspel
Juve, som var son til ein garvar, spelte på Urædds Ballklubb i heimbyen til 1926, som nett den sesongen tok seg til semfinalen i NM. Etter 2-2 mot Odd frå grannebyen Skien, måtte det omkamp til, ein kamp den komande noregsmeisteren Odd vann 3-0. Frå 1927 til han la opp i 1938 spelte Juve i osloklubben Lyn. I 1928 deltok han i sin einaste cupfinale då Lyn tapte 1-2 mot Ørn frå Horten.
Landslagsspel
Juve debuterte på det norske landslaget 3. juni 1928 som høgreback då Finland vart slått 6-0 på si heimebane. I sin fjerde landskamp, ein vennskapskamp i Oslo mot {{Nederland]],var Juve flytta opp i angrepet. Som senterløpar skåra han tre av dei fire måla då Noreg utlikna til sluttresultatet 4-4, etter å ha lege under 0-3. I løpet av dei sju neste landskampane skåra han 16 mål og hadde mykje av æra for at Noreg vart nordisk meister 1929-32.
Frå 1934 var Juve atter forsvarsseplar, oftast som senterhalf i ei trebackslinje. I 1936 var han kaptein på det berømte Bronselaget som vann bronsemedalje under Sommar-OL i Berlin. Noreg slo ut Tyskland i kvartfinalane og vann 3-2 over Polen i bronsefinalen. Året etter spelte han sin 45. og siste landskamp då Noreg tapte 1-5 mot Danmark i København.
Al Yadudah
Al Yadudah  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan sør for Amman.
Jørgen Juve
Landslagsspel
Juve var «på topp både som back, senterhalf og senterforward», men «[s]tørst berømmelse høstet han som den uforlignelige angrepsleder... Han hadde et makeløst tilslag på ballen og en skuddsikkerhet som vi ikke har sett hos noen annen norsk spiller».
Ymse
Etter at han slutta som aktiv spelar reiste Juve rundt i landet og instruerte ei rekke fotballag. Han var trenar i Skeid i 1939 og 1940, samt i Lyn i fleire periodar.
I det sivile liv arbeidde Juve som journalist i Dagbladet og Tidens Tegn.
Oljevern
Oljevern (engelsk: Oil Recovery Operations -ORO) er ei fellesnemning på tiltak ein set i gang for å hindre eller avgrense oljeutslepp ved ulukker til havs. Ein brukar då leggje ut lenser for å samle olja, og så pumpe den om bord i dertil eigna fartøy. I Noreg har mellom anna kystverket og kystvakta har slikt utstyr om bord på sine fartøy.
Augustine Choge
Augustine Kiprono Choge er ein kenyansk langdistanseløpar.
Choge vart fødd i 1987 i ein familie av småbønder i Kipsigak nær Kapsabet i Nandi-distriktet i Rift Valley-provinsen. Han vann den nasjonale skulemeisterskapen på 10 000 meter i 2002. I verdsmeisterskapen i terrengløp i 2003 kom han på 4. plass i juniorløpet og vann gull som del av juniorlaget. I juniorverdsmeisterskapen i friidrett i 2004 vann han gull på 5000 meter. Han vart meister på 5000 meter i Commonwealth games i 2006 med tida 12:56,41.
Trenaren hans er Colm O’Connell.
Messe i G-dur av Bach
Messe i G-dur, BWV 236, er ei luthersk messe komponert av Johann Sebastian Bach.
Messa vart komponert i Leipzig i 1738-1739. Musikken er parodiar på satsar frå kantatane BWV 17, BWV 79, BWV 138 og BWV 179.
Ørjan
Ørjan er eit norsk mannsnamn som stammar frå det greske Georgios, «han som dyrkar jorda», og dermed er i slekt med namnet Georg.
Messe i G-dur av Bach
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor (SATB).
Det består av åtte satsar:
Pordenone
Pordenone  (friulisk Pordenon) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Pordenone i regionen Friuli-Venezia Giulia og har om lag 50 000 innbyggjarar.
Namnet kjem frå det latinske «Portus Naonis» som tyder porten ved elva Noncello (latin Naon)
Tiarma blekksprutar
Tiarma blekksprutar er ein overorden blautdyr i klassa blekksprut. Dei lever fritt i vassmassane og jagar aktivt på fisk og andre byttedyr. Dei har åtte korte tentaklar med radar av sugekoppar, og to lange fangarmar med sugekoppar på tuppen.
Pordenone
Historie
Etter napoleonskrigane vart Pordenone innlemma i Kongedømet Lombardia-Venetia. Då byen fekk jernbane- og vegsamband vart hamna mindre viktig, men industrien vart kraftig utvikla, mellom anna innan handsaming av bomull. Pordenone vart annektert til Italia i 1866.
Tiarma blekksprutar
Eit anna trekk som skil dei frå dei åttearma blekksprutane er at dei har eit indre skjelett som stiver av kroppen og, hjå somme artar, bidreg til å justera oppdrifta.
Pordenone
Historie
Pordenone og resten av Friuli-Venezia Giulia vart etter krigen ein garnison med mykje militæraktivitet for å hindre ein eventuell sovjetisk invasjon frå aust.
Preikestolen
Preikestolen er eit fjellplatå på nordsida av Lysefjorden i Ryfylke, og er eit kjent turistmål. Platået er tilnærma flatt, om lag 25x25 m og ligg 604 moh.
Frå gammalt av hadde platået namnet Hyvlatånnå (høveltanna). Rundt 130000 personar vitja Preikestolen i løpet av de fire sommarmånadane i 2009. Det er god utsikt over Lysefjorden og heiane rundt frå platået.
Det var truleg ei frostsprenging for 10 000 år sidan som gjorde slik at Preikestolen vart danna. Kanten av isbreen låg da like oppfor fjellet. Preikestolen har ein fleire meter djup sprekk tvers over platået som truleg òg er eit resultat av frostsprengingar. Geologar har konkludert med at Preikestolen er trygg sjølv om mange utan årsak trur at fjellplatået vil falle ned når dei ser sprekken.