cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francoregimet
Terroren
Frå byrjinga av opprøret hadde generalane gjeve ordre til massive offentlege og summariske avrettingar for å spreie frykt og redusere motstandsviljen i sivilfolket. Minst 50 000 menneske vart avretta under borgarkrigen. Franco sin siger vart følgd av tusenvis av nye summariske avrettingar, kan hende så mange som 35 000 ), og endå fleire vart innesperra og bruka til slavearbeid. Dei fleste offera var politisk venstreorienterte, men også det å vere ateist eller å ha vore lojal til den lovlege regjeringa kunne vere nok til å bli forfølgd. I Antony Beevor si bok om den spanske borgarkrigen reknar han med at i alt ca 200 000 menneske døydde i Franco sin «kvite terror».
Franco sin siger førte òg til at hundretusenvis av menneske måtte rømme frå landet. Dei fleste fór til Frankrike, men mange òg til Mexico eller Chile. Mange som hadde rømt til Frankrike, vart sende tilbake til Spania att, der dei hamna i «reinsingsleir». (Art. i eng wikipedia). Dei som var att då Vichy-regimet vart oppretta, vart politiske fangar. Mange av dei vart sende til tyske konsentrasjonsleirar. 5 000 spanjolar døydde til dømes i Mauthausen. 2 000 spanske flyktningar vart redda av Pablo Neruda og kom seg til Chile.
Under og etter andre verdskrigen
Franco fekk mykje støtte frå Hitler og Mussolini under borgarkrigen. Spania var offisielt nøytralt under andre verdskrigen, men gav likevel ymse støtte til Italia og Tyskland. Såleis vart ein «Blå Divisjon» send til Austfronten for å kjempe mot Sovjetunionen.
I 1947 erklærte Franco Spania som monarki, men utnemnde ingen monark. I staden heldt han fram som diktator og de facto regent sjølv.
Tsjara
Tsjara (russisk Чара) er ei elv i Zabajkalskij kraj, Irkutsk oblast og Sakha i Russland og ei av sideelvane til Oljokma frå venstre. Elva er 851 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 620 m³/s.
337 Devosa
337 Devosa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. september 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Francoregimet
Under og etter andre verdskrigen
Under den kalde krigen gjekk USA inn i allianse med Francoregimet, frå Eisenhower sitt besøk i 1953 og frametter.
Tsjara
I nedslagsfeltet hennar er det over 7000 innsjøar med eit samla areal på om lag 248 km².
Francoregimet
Under og etter andre verdskrigen
Fengsling og mishandling av politiske motstandarar heldt fram under heile Francoregimet si levetid. Frie fagforeiningar og andre parti enn det statsberande var forbodne. Det kulturelle mangfaldet i landet vart undertrykt. Alle kulturaktivitetar var underlagde sensur og mange var rett og slett forbodne. Dei katalanske, galisiske og baskiske språka vart undertrykte. Ekteskap inngådde under republikken vart kjende ugyldige, og alle ekteskap måtte godkjennast av den katolske kyrkja. Kyrkja sine moralreglar vart lovfesta og påtvinga befolkninga. Byane vart kontrollerte og patruljerte av Guardia Civil, eit slags militærpoliti for sivile, og dette var hovudmiddelet for sosial kontroll. Spania var altså langt på veg ein politistat. Regimet var òg ekstremt oppteke av det dei meinte var ei frimurar-samansverjing mot dei. Studentopprør i slutten av 1960-åra og framover vart slegne ned med vald av tungt væpna politi.
Årflot gard
Årflot er ein matrikkelgard i Ørsta kommune. Garden ligg på sørsida av Åmdalen, den nedste i dalen. Han ligg litt fram om åmotet mellom Åmdalselva og Follestaddalselva. Årflot grensar mot matrikkelgardane Åmbø, Ytre-Åm og Haugen, samt mot Sporstøyl i Melsbygda. Til Sporstøyl er 2 km og ubygt. Melsbygdvegen, Fv 5902, går frå Sporstøyl over Årflot til Ytre-Åm. Matrikkelgarden har gardsnummer 43 i Ørsta.
Francoregimet
Under og etter andre verdskrigen
Franco heldt fram med å underskrive alle dødsdommar personleg til berre nokre få månader før han sjølv døydde i 1975.
Tsjara
Elvar har utspring på sørsida av fjellet Kodar og renn gjennom Tsjaradalen med mange stryk.
Årflot gard
Årflot er ein fåbølt gard, føre 1872 var garden delt i to bruk. Garden låg lenge folketom etter Svartedauden, fyrst mellom 1603 og 1610 kom det bufaste folk. I mellomtida vart jorda nytta til seterstøl, derav namnet Støylen, som Årflot vart kalla til dagleg på 17-1800-talet.
Olav Paulson
Olav Paulson var ein norsk forfattar, lensmann og driftsleiar. Han er særleg kjend for å ha gjeve ut den første leseboka på nynorsk.
Liv og gjerning
Olav Paulson var frå Moltu i Herøy på Sunnmøre. Far hans var gardbrukar. Olav, døypt Ole, var evnerik og sjølvlært, han hadde berre nokre få veker med omgangsskule.
Årflot gard
Årflotstova
På Årflot står ei gammal freda stovebygning som er datert til 1600-talet. Der vart både Sivert Aarflot og dottera Berte Kanutte fødd. Sivert budde der til i han i 1798 vart sett til lensmann i Volda skipreide, og flytte til Ekset.
Tsjara
Elva har gjeve namn til mineralet charoitt, som berre finst i Sakha, i nedslagsfeltet til Tsjara.
Røyking
Røyking er ei handling der ein puster inn røyken av eit stoff, særleg tobakk. Røyking av ulike stoff kan vera ein daglegdags vane eller ha viktig seremoniell eller andeleg tyding. Ein kan røyka ved hjelp av piper, vasspiper, ferdige eller sjølvlaga sigarettar og sigarar.
Røyking er ein effektiv måte å ta opp kjemiske stoff på, fordi påtenning kan frigje ein aktiv substans som nikotin som så kan takast opp i lungene.
Valhallfonna
Valhallfonna er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard, nordaust på Ny-Friesland. Breen når sjøen vest i Hinlopenstretet.
Breen har namn etter Valhall i norrøn mytologi.
Olav Paulson
Liv og gjerning
På 1840-talet fekk han plas på kontoret til sorenskrivaren for Søre Sunnmøre. Her var han til han vart lensmann i Bjørnør i Sør-Trøndelag i 1850 og seinare lensmann i Jølster 1855-1860.
Paulson var med i heradstyret for Jølster i to periodar, 1855-60. I Bergen sat han i bystyret i tre periodar, 1882-90, og var med i styret for Bergens Arbeiderforening. Han var og med i styret for Norsk avholdsselskab mod brændevinsdrik
Då Vestmannalaget vart skipa i 1868 kom han med der. I 1869 gav han ut Lesebok i landsmaalet. Det var den første leseboka på nynorsk. Slik skreiv han i føreordet til boka: «So lenge det danske maalet verd brukat i all skuleskipnaden paa landet, kunna me ikkje venta, at rett mange lærarar vilja bruka ei lesebok paa landsmaalet i skulen. Men daa me hava fenge ymse krav fraa landsfolket etter ei slik bok, so tenkte me, at ei høveleg lesebok alt no skulde vera velkomi paa landsbygdom. Me hava gjort oss umak med at laga denne boki so, at ho kunde høva til bruk fyre smaaborni, men mest havt den tanken med henne, at ho skulde verda til nytte fyre den vaksne ungdom og til hygge for hyslyden.»
Boka er både ei ABC-bok og ei samling lesestykke om ulike emne. Det er mykje omsette tekstar, og tekstar av Ivar Aasen, Aasmund Olavsson Vinje, Henrik Krohn, Kristofer Janson og Eirik Sommer, attåt nyskrivne tekstar av Paulson sjølv.
Årflot gard
Årflotstova
I dag står det ein bautastein over båe desse to ved stova.
Hugo Junkers
Hugo Junkers  var ein tysk ingeniør og føretaksleiar.
Biografi
Hugo Junkers var fødd i Rheydt, i dag ein bydel i Mönchengladbach. Han studerte ved Technische Hochschule Berlin (Charlottenburg) og ved dei tekniske høgskulane i Karlsruhe og Aachen. Frå 1897 til 1911 var Junkers professor ved den tekniske høgskulen i Aachen, men ved utbrotet av første verdskrigen gjekk han over til flyindustrien. I tillegg til dette arbeidet interesserte Junkers seg for arkitektur.
Joey Cheek
William Joseph Cheek, kjend som Joey Cheek, er ein USA-amerikansk tidlegare skeiseløpar frå Greensboro i Nord-Carolina. Han vart verdsmeister i sprint i 2005 og olympisk meister på 500 meter i 2006.
Hugo Junkers
Biografi
Hugo Junkers konstruerte fleire maskiner, men vert oftast assosiert med fly- og flymotorar. I 1895 grunnla han i Dessau-selskapet Junkers & Co. for produksjon av gassapparat. I 1915 utvikla han det første flyet i Junkers J1. I 1917-1919 fusjonerte Junkers med Fokker til Junkers-Fokkerwerke AG som vart ein del av den tyske rustningsindustrien under første verdskrigen. I 1923 grunnla han Junkers Flugzeug und Motorwerke AG i Dessau.
Joey Cheek
Cheek fekk sitt gjennombrot under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City, der han tok bronsen på 1000 meter og kom på fjerdeplass på 1500 m, 0,08 sekund for seint til å ta bronsemedalje nummer to.
I 2005 vart Cheek tredjemann i sprint-VM, slått av vinnaren Erben Wennemars frå Nederland og kanadiske Jeremy Wotherspoon. Eitt år seinare, den 22. januar 2006, vann Cheek sprint-VM i Heerenveen, framom Dmitrij Dorofejev frå Russland og arrangørlandets Jan Bos. Tre veker etter sprint-VM sigra Cheek på 500-meteren under vinterleikane 2006 i Torino og vann olympisk gull, atter framom russaren Dorofejev. På 1000 meter tok Cheek sølvmedaljen, 0,27 sekund bak landsmannen Shani Davis.
Hugo Junkers
Biografi
Under andre verdskrigen var Junkers-Werke ein av dei viktigaste produsentane i den tyske rustningsindustrien med kampfly som Ju 52 (med kallenamnet «Tante Ju»), Junkers Ju 88 og Junkers Ju 87 «Stuka».
Oppvekst
Oppvekst er tida frå menneske blir fødde til dei er rekna som ungdom eller vaksne.
Opplevingar i oppveksten kan prega resten av livet, og tida blir derfor sett på som svært viktig. Mellom anna har mange forfattar skildra ulike oppvekstar i såkalla oppvekstromanar.
Dreitorspitze
Dreitorspitze er eit mektig og markant fjellmassiv i den austlege delen av Wetterstein-fjella. Det er delt opp i Partenkirchner og Leutascher Dreitorspitze ; begge har fleire toppar. Hovudtoppen, Leutascher Dreitorspitze, som òg blir kalla Karlspitze, er det fjerde høgste fjellet i Tyskland.
Beretta 92
Beretta 92 er ein locked-breech rekyldriven kombinert double og single action-pistol i kaliber 9 mm Parabellum, konstruert og produsert av det italienske våpenfirmaet Beretta.
Da USA på 1980-talet heldt konkurransar for å få eit nytt handvåpen til avløysing av Coltpistolar av modell 1911 og revolverar i kaliber .38, vann Beretta 92 desse, og den italienske pistolen vart teken inn som standard tenestepistol i dei amerikanske væpna styrkane som Beretta 92F eller «M9». Han vart au teken inn som militær tenestepistol i Frankrike, i versjonen 92G. Over 500 000 vart laga for det amerikanske militæret, som frå da til no stort sett har bruka berre Berettaen som tenestepistol. Det at ein europeisk pistol vart vald til tenestevåpen var eit prestisjenederlag for amerikanske våpenprodusentar, og tungt å svelgje for amerikanske super-patriotar.
Northey Island
Northey Island er ei øy i estuaret til River Blackwater i Essex i England., Ho er knytt til den sørlege breidda av elva via ei vegfylling som er under vatn ved høgvatn. Øya ligg om lag 2 km aust for Maldon i Essex og 2 km vest for Osea Island.
Beretta 92
Beretta 92F var konstruert for militær- og politibruk. Etter visse endringar gjennom åra, er modellen no kalla 92FS.
Northey Island
Heile øya og delar av breidda nær vegfyllinga er no eit naturreservat. Øya er ikkje busett bortsett frå oppsynsmannen som passar på reservatet.
Beretta 92
Magasinet har 15 skot, med patronane i to rekkjer.
Northey Island
Ein meiner at slaget ved Maldon i 991 fann stad på den sørlege breidda, nær øya.
Beretta 92
Sidan Beretta 92F/FS vart teken inn i USA sine væpna styrkar, har fleire sivile au kjøpt våpenet, da gjerne i meir påkosta og modifiserte sivile utgåver.
Stabbfjorden
Stabbfjorden er ein fjord i Meløy kommune i Nordland. Fjorden ligg mellom øygruppene Rørstabben eller Rørstabbvær i nordvest og Støtt eller Støttvær i søraust. Av øyar i Støtt finn ein Svenningen og Måøya mot fjorden. Han har ei lengd på om lag 9 km frå sørvest til nordaust.
Shani Davis
Shani Earl Davis er ein USA-amerikansk skeiseløpar frå Chicago. Han vart verdsmeister i firkamp 2005 og 2006, og i sprint i 2009. Både i 2006 og 2010 vart han olympisk meister på 1000 meter.
Stabbfjorden
Vest før Rørstabben ligg Grønfjorden, medan Ternholmfjorden ligg i sør. Søraust for Støtt ligg Støttafjorden.
Vjazma ved Uvod
Dei største sideelvane hennar er Pezja frå venstre, og Kholjaska, Smerdjaga og Podoksa frå høgre.
956
956 (romartal CMLVI)
Marlborough College
Marlborough College er ein britisk privat internatskule. Den vart grunnlagd i 1843 for å utdanne sønene til det engelske presteskapet. Skulen er open for elevar av alle trusretningar, og sidan 1968 for begge kjønn. Marlborough College har i dag om lag 800 elevar, der omtrent ein tredjedel er jenter.
Erik Hagen
Erik «Panzer» Hagen er ein norsk fotballspelar. Han er midtstoppar, og er kjend for god fysikk og tøff spelestil.
Marlborough College
Tidlegare elevar blir kalla «Old Marlburians». Kjende personar som har gått på skulen inkluderer Anthony Hope, Anthony Blunt, James Mason, John Hunt, Bruce Chatwin, Nick Drake, Chris de Burgh, Robert Addie og Mark Phillips.
Erik Hagen
FK Zenit
Omtrent samstundes med landslagsdebuten blei Hagen seld frå Vålerenga til den russiske klubben FK Zenit i St. Petersburg for om lag 8 millionar kroner. I 2005 spela Hagen 28 seriekampar for Zenit, og fekk 12 gule kort. I januar 2006 blei han vald til visekaptein på laget.
Sommaren 2007 var han ikkje lenger førsteval, og det var klart at Hagen ønskte seg vekk frå FK Zenit etter at den russiske klubben kjøpte ein ny midtstoppar.
Wigan
Den 29. januar 2008 signerte Erik Hagen ein leigeavtale med Wigan, noko som sikra han spel i Premier League fram til sesongslutt. Den einaste kampen hans for førstelaget var i eit tap mot Portsmouth.
Retur til Vålerenga
29. juli 2008 blei Hagen presentert som ny spelar på Ullevål stadion før Vålerengas seriekamp mot Tromsø.
Landslagsspel
I oktober 2004 debuterte Erik Hagen på det norske landslaget, 29 år gamal. Hagen har spela 28 A-landskampar for Noreg, og scora 3 mål (pr 2. august 2008).
Merittar
FK Zenit
Personlege
338 Budrosa
338 Budrosa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. september 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
29. mars
29. mars er den 88. dagen i den gregorianske kalenderen (89. under skotår). Det er 277 dagar att av året.
Fansipan
Fansipan er det høgste fjellet i Vietnam på 3 143 meter over havet. Fjellet ligg i det nordvestre hjørnet av landet, nær grensa mot Laos og Kina, berre ni kilometer frå den gamle byen Sa Pa.
Det er enklast å ta seg til fjellet anten med buss eller tog frå hovudstaden Hanoi.
Fjellklatring
Det tar normalt to eller tre dagar å klatre til toppen av fjellet, og det er mange moglege vegar opp til toppen. På 1 500 meters høgde ligg ein by, og ved 2 800 meter er det ein egen overnattingsleir for klatrarar.
Kallenamnet til fjellet er «Roof of Indochina», dvs. «Indokinas tak», noko som gjer fjellet attraktivt for mange turistar.
Sjilkaelva
Sjilka  (russisk Шилка) er ei elv i Zabajkalskij kraj i Russland. Elva er 560 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Ljulekh
Ljulekh (russisk Люлех) er ei elv i Ivanovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Teza frå venstre. Elva er 69 km lang.
Ljulekh munnar ut i Tezu ved byen Sjuja.
Sjilkaelva
Elva oppstår der elvane Onon og Ingoda renn saman. Sjilka renn igjen i saman med Argun på grensa mellom Russland og Kina og dannar elva Amur. Onon, Sjlika og Amur dannar ei av dei ti lengste elvane i verda med ei total lengd på 4252 km.
Heile Sjilka er seglbar.
Byane Sretensk og Sjilka ligg langs elva.
Reiulf Steen
Reiulf Hjalmar Steen var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet.
Steen var formann for AUF 1961-1964 og nestformann i Arbeidarpartiet 1965-1975 og formann 1975-1981.
Som fast stortingsrepresentant sat han i 4 periodar: I periodane 1977-1981 og 1981-1985 som representant for Oslo, og i periodane 1985-1989 og 1989-1993 som representant for Akershus. Åra 1985 til 1989 var han visepresident i Stortinget.
Frå 1992 til 1996 var han den norske ambassadøren til Chile.
Personleg
Reiulf Steen er son av fabrikkarbeidar Nils Steen (1899-1940) og fabrikkarbeidar Astrid Karlsen (1899-1987).
Slangehalsar
Slangehalsar er fire artar hovudsakleg tropiske vassfuglar som gjer ut for slekta Anhinga. Dette er òg einaste slekta i familien Anhingidae. Av dei fire nolevande artane er tre svært vanlege og utbreidde innanfor utbreiingsområdet sitt, medan den fjerde er sjeldnare og klassifisert som nær truga av IUCN. Dette er skarveliknande fuglar med lang hals som sym djupt i vassflata og lever av fisk. Utbreiingsområdet er grovt rekna tropiske delar av Amerika, Afrika sør for Sahara, India, Søraust-Asia og Australia. Dei er nære slektningar av familien skarvar som dei ofte vert klassifisert saman med.
Skildring
Fjørdrakta endrar seg ikkje, men dei nakne hudpartia varierer i farge gjennom året. I hekketida endrar dei små strupeposane seg frå rosa eller gul til svart, og den nakne huda i andletet, som vanlegvis er gul eller gulgrøn, slår over til turkis. Iris varierer sesongmessig mellom gult, raudt eller brunt. Ungane er nakne når dei blir klekte, men snart får dei kvit eller lys gulbrun dun.
Lætet inkluderer ein klikkelyd eller rasling i flukt eller når dei sit. I hekkekoloniane vil vaksne kommuniserer med 'kvekk', 'grynt' eller 'skrangling'. Under hekking kan vaksne fuglar nokre gonger gje eit 'krak', sukking eller kvesande læte. Ungane kommuniserer med kvin eller skrikande læte.
Utbreiing og økologi
Slangehalsane er for det meste tropiske, distribusjonen strekkjer seg inn i subtropiske og så vidt inn i nokre varme tempererte område. Dei lever vanlegvis i innsjøar, elver, myrer, sumpar, og blir meir sjeldan funne langs kysten i brakkvatn ved elvemunningar, bukter, laguner og mangrovar. Storparten av populasjonane er standfuglar, men dei som lever i dei kaldaste områda kan trekke likevel. Dei har ein tendens til å samle seg i flokkar - nokon gonger opp til ca. 100 fuglar - og ofte saman med storkar, hegrar eller ibisar.
Dette er fuglar som hekkar i koloniar, i blant saman med skarvar eller hegrar. Dei er monogame, i det minste gjennom ein hekkesesong. Slangehalsane har ulike typar av oppvisingar i samband med kurtisering. Hannar tiltrekkjer seg hofuglar ved å løfte opp vengene for å vinke med dei i eit vekslande utsjånad, dei bukkar og knipsar nebba, eller gjev kvistar til potensielle partnarar. For å styrke parsambanda, gnir eller viftar para nebba sine, peikar opp med dei eller bøyer nakken synkronisert. Når ein partnar kjem for å avlaste den andre under ruging på reiret, nyttar dei same oppvisingane, då kan fuglane òg «geispe» mot kvarandre.
Hekkesesongen kan toppe seg i mars til april den nordlege delen av utbreiingsområdet, men andre stadar kan dei hekke til alle årstider. Reira er laga av kvister og fôra med blad; dei er bygde i tre eller siv, i nærleiken av vatn. Vanlegvis samlar hannen reirmaterialar, leverer det til hofuglen, som gjer mesteparten av sjølve byggearbeidet. Reirbygginga tar berre nokre få dagar, ca. tre dagar, og para parar seg på reiret. Storleiken på kullet er to til seks egg, vanlegvis rundt fire. Egga har ei bleikgrøn farge og blir ruga i 25 til 30 dagar, med start etter første egget er lagd, det vil seie at klekkinga skjer asynkront. Ettersom slangehalsane manglar rugeflekk på brystet, dekkjer foreldra egga dei med store symjeføtene. Den yngste ungen vil vanlegvis svelte i år med lite tilgjengeleg føde. Foreldra gjev omsut for ungane, føda er oppgulp av delvis fordøydd mat første tida, seinare heil fisk. Etter at ungane er flygedyktige seks til sju veker etter klekking, blir dei framleis mata i ca. to veker medan dei lærer å jakte sjølve.
Desse fuglane blir kjønnsmodne etter ca to år, og generelt lever dei til rundt niårs-alderen. Den maksimale levetida for ein slangehals synast å vere omtrent seksten år.
Skjeggslangehals er ein nær truga art. Øydelegging av habitat saman med anna uro og inngrep frå menneske, som til dømes egginnsamling og spreiing av plantevernmiddel, er dei viktigaste årsakene til sviktande populasjonar.
Etymologi
Anhinga er avleidd frå tupi ajina (òg skrive áyinga eller ayingá), som i lokal mytologi refererer til ein vondkyndt, demonisk skogsand; òg ofte omsett til «djevelfugl». Namnet vart endra til anhinga eller anhangá då det vart overført til det tupi-portugisiske språket língua geral. I ettertid har omgrepet blitt brukt som nemning for den moderne slekta Anhinga som heilskap.
Ternholmfjorden
Ternholmfjorden er ein fjord i Meløy kommune i Nordland. Fjorden ligg sør for Ternholman og Kalsholmen fyr og strekkjer seg om lag 20 km austover til Gåsværet og Støtt.
Slangehalsar
Etymologi
Slektsnamnet Anhinga blir òg brukt som artsnamn på arten amerikaslangehals, A. anhinga i engelsk språk.
Ternholmfjorden
I sør grensar fjorden mot Finnskjerværet, Varkgård og Flatværet. Nord for Ternholman ligg Grønfjorden, medan Stabbfjorden går nordaustover på vestsida av Støtt. I aust går Ternholmfjorden over i Støttafjorden mellom Støtt og Gåsværet og Gåsværfjorden på sørsida av Gåsværet.
Slangehalsar
Etymologi
Omgrepet «slangehals» refererer til den lange, tynne halsen, som har ein slangeliknande utsjånad når dei sym med kroppen djupt i vasskorpa, eller når para vrir halsane ved kurtisering. I engelsk språk blir både snakebirds og darters nytta, sistnemnde refererer til dugleiken til å spidde fisk med det tynne, spisse nebbet.
Artslista
Slangehalsar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Kjelder
Referansar brukte i artikkelen på engelsk Wikipedia:
Austevoll kyrkje
Austevoll kyrkje (Storebø kyrkje) er ei langkyrkje på Storebø i Austevoll kommune i Vestland.
Per Borten
Per Borten var ein norsk politikar frå Senterpartiet. Han vart fødd i Flå i Sør-Trøndelag, og døydde i Trondheim. Han var statsminister i ei borgarleg samlingsregjering eller koalisjonsregjering frå 12. oktober 1965 til 17. mars 1971. Partia Senterpartiet, Venstre, Høgre og Kristeleg Folkeparti gjekk saman om å danna regjering.
Austevoll kyrkje
Austevoll har hatt kyrkje sidan mellomalderen. Ei stavkyrkje stod på Sandtorv, og ei tømmerkyrkje frå 1635 stod der Hundvåkøy kyrkje står no. Kyrkja vart teikna av Hans Heinrich Jess og oppført av byggmeister Mons Skare.
Per Borten
Borten tok eksamen ved Norges Landbrukshøgskole i 1939, og var heradsagronom i Alvdal og Folldal, før han vart ordførar i heimbygda Flå frå 1945 til 1955. Han vart stortingsrepresentant i 1950, og formann i Bondepartiet (i dag Senterpartiet) i 1955.
Borten tok over som statsminister etter at Einar Gerhardsen si regjering frå Arbeidarpartiet gjekk av.
Borten gjekk av som statsminister då det vart kjent at han skulle ha gjeve ut informasjon som skulle vore løynd. Informasjonen var knytt til forhandlingene om Noreg sine vilkår i høve eit mogleg medlemsskap i EF, det seinare EU. Seinare kom det fram at ein statssekretær hadde gjeve ut informasjonen. Trygve Bratteli si regjering frå Arbeidarpartiet etterfylgde Per Borten si regjering.
Borten var kjend for ein likefram stil. Han lét seg mellom anna intervjua av avisa Dagbladet med berre underbukse på seg. Eit kjent sitat frå Borten er då han skulle skildra korleis det var å vera statsminister i samlingsregjeringa: «Det har vore som å bera staur».
975
975 (romartal CMLXXV)
Balletten Spartakus
Spartakus er ein ballett som vart komponert i 1954 av sovjetaren Aram Khatsjaturjan. Verket fylgjer den romerske slaven Spartakus som leidde Spartakusopprøret som førte til den tredje slavekrigen. Historia i balletten tek seg store fridommar med den historiske hendinga. Balletten vart tildelt ein Leninpris same året som han vart komponert. Han vart sceneoppført fyrste gongen i 1956 i Leningrad og igjen i 1958 i Moskva, men det er 1968-versjonen med koreografi av Juri Gregorovitsj som har vorte mest vidgjeten. Balletten er framleis eit av Khatsjaturjans best kjende verk og er viktig for ballettscener i Russland og dei tidlegare sovjetrepublikkane.
Musikken frå balletten er svært kjend og har ofte vorte brukt som filmmusikk. Dette gjeld særleg Adagio for Phrygia og Spartakus som har vorte brukt t.d. i Caligula, Istid 2 og som kjenningsmelodi til fjernsynsserien Onedinlinjen.
Hovudpersonane i balletten er:
Handling
Fyrste akt
Konsulen Crassus vender triumferande heim til Roma i prosesjon etter sine siste erobringar. Blant dei han har teke til fange er Spartakus, kongen av Thrakia, og kona Phrygia. Spartakus syrgjer over fangenskapen og tek eit bittert farvel med Phrygia som må bli ein del av konkubineharemet til Crassus. For å underhalda Crassus og fylgjet hans blir Spartakus sendt inn på arenaen og blir tvungen til å drepa ein nær ven. Spartakus er forferda over dette og eggjar medfangane sine til å gjera opprør.
Andre akt
Dei rømte fangane feirar fridomen sin. I mellomtida underheld Crassus den romerske adelen på overdådig vis. Den forførande Aegina eggjar opp til ein seksuell orgie. Spartakus og mennene hans forstyrrar orgien og frigjer slavekvinnene, inkludert Phrygia. Den fornærma Aegina insisterer på at Crassus straks må forfylgja slavehæren. Elskarane feirar flukta til det kjende musikkstykket Adagio for Phrygia og Spartakus.
Tredje akt
Kabbala
Kabbala (hebr. קַבָּלָה qabbālā], 'mottaking') eller kabbalisme viser til ein mystisk tradisjon innan rabbanittisk jødedom som legg vekt på mystikk og teosofi.
Balletten Spartakus
Handling
Aegina oppdagar leiren til Spartakus og observerer elskarane når dei kjem ut av teltet sitt neste morgon. Aegina sender ord til Crassus, som sender hæren sin etter dei. Det bryt ut øydeleggjande kampar blant styrkane til Spartakus. Til slutt oppdagar styrkane til Crassus kvar Spartakus er og spiddar han med spyda sine. Hans nærmaste får fatt i kroppen hans og ber det vekk medan Phrygia syrgjer.
Kabbala
Soge
Kabbala viste først til ei munnleg overlevert lære som blei skrive ned i Misjna rundt år 200. Frå 1200-talet var det ei nemning for den mystiske retninga som blei utvikla av jødar i Sør-Frankrike og Nord-Spania (Gerona) på denne tida.
På 1900-talet blei kabbalaundervising utvikla som ei nyreligiøs rørsle av mellom anna Kabbalah Centre i USA.
SS «Alexander von Humboldt»
SS «Alexander von Humboldt» er eit seglskip som vart bygd i 1906 på det tyske verftet AG Weser i Bremen. Skipet var opphavleg eit fyrskip som heitte «Reserve Sonderburg». Det siglde over heile Nordsjøen og Austersjøen til 1986, då det vart ombygt til ein tremastra bark. Ved same høve fekk skipet den karakteristiske grøne fargen på skrog og segl. I 1988 vart SS «Alexander von Humboldt» ein del av en tyske skuleskipsfloten i Deutsche Stiftung Sail Training.
Skipet er fast deltakar i Tall Ships′ Races, ein årleg regatta for skuleskip. Det er òg kjent som reklameskip for Brauerei Beck & Co.
Longerak
Longerak er ei bygd på austsida av Byglandsfjorden, sør i Bygland kommune. Ho ligg ved riksveg 9 mellom bygdene Grendi og Lauvdal. Longerak (g.nr. 54) er ein eigen grunnkrins i kommunen, og i 2012 var 42 personar busette her. Longerak har eit areal på 23,61 km² (5,55km² ferskvatn og 18,06km² landareal).
Den gamle grendeskolen ligg ved garden Innistog, og vidare ligg tre overnattingsstader i Bygland her (Longerak Hyttesenter og Camping, Søbø Camping og Longerakhyttene). På austsida av riksveg 9 ligg Langerak kraftverk som blei bygd av Staten for å forsyna Landeskogen tuberkulosesanatorium med elektrisitet, dette blei sett i drift i 1916. Bygda har eige grendehus som blir drive på dugnad.
Frå 1. juli 1898 til 31. oktober 1967 var det postopneri på Innistog, og seinare blei telefonsentralen lagt dit. 1. juli 1925 skifta poststaden namn frå Langerak til Longerak. Torgeir Olavson Langerak var den første postopnaren, medan Ingebjørg Langerak var telefonbestyrar frå 1. oktober 1921. Medan dampskip var ein del av den offentlege transporten mellom Byglandsfjord og Ose, var Innistog ein av ferjestadene. I 2012 var postnummeret 4741 Byglandsfjord.
På garden Monen låg Setesdals Landbruks- og Husmorskule.
Historikk
Longerak («Longerack») er første gong nemnd i eit diplom frå 1563, men garden Longerak er eldre. I diplomet stadfestar Roer Rolleuson og Biørn Aadson, lagrettemenn frå Evje sokn i Råbyggelaget, at Theu (Thof?) Østenssøn selde ein del av garden Longerack i Ordall (Årdal) til Jørund Svenungssøn under eit ting på «Ardals kiercky gar» (kyrkjegarden ved Årdal kyrkje). Garden hadde kna til Østenssøn arva etter foreldra sina, og salsprisen var «1 Mark Guld».
Ifølgje Reidar Bolling er truleg Innistog det eldste bruket på Longerak, og det er usikkert akkurat kva tid det blei delt i mindre einingar.
Bygdebok
Ei bygdebok er ei bok eller eit bokverk som omtalar den historiske utviklinga til eit bygdelag, som regel utgjeve av eller i samarbeid med ein eller fleire kommunar. I Noreg er det sidan midten av nittenhundretalet gjeve ut slike lokalhistoriske bøker for store delar av landet. Dei vert gjerne delte i to grupper:
977
977 (romartal CMLXXVII)
Hamas
Hamas, akronym for Harakat al-Muqawamah al-Islamiyyah (arabisk for Islamsk motstandsrørsle) er ein palestinsk islamistisk paramilitær og politisk organisasjon. Rørsla er leia av Khaled Mashaal og held hovudsakleg til på Gazastripa, men opererer òg på Vestbredda.
Gruppa har stått bak fleire valdelege aksjonar mot hovudsakleg israelske mål, både sjølvmordsbombarar mot menneskemengder og rakettåtak mot militære mål i Israel. Ho blir derfor sett på som ein terroristorganisasjon av ei rekke land. Blant palestinarar er Hamas òg kjent for velferdsarbeid blant dei fattige.
Historie
Hamas blei grunnlagd av Ahmad Yassin og Mohammad Taha seint i 1987 som ei militant grein av Det muslimske brorskapet. Målet med gruppa var å utsletta Israel og oppretta ein islamsk stat for palestinarane.
Sjeik Ahmad Yassin blei drepen av israelsk militære i mars 2004. I april same året blei den nye hamasleiaren Abd al-Aziz al-Rantissi utsett for eit israelsk helikopteråtak i Gaza, og døydde seinare av skadane. Namnet til den nye leiaren blei halde hemmeleg av tryggleiksgrunnar, men israelsk etteretning meiner Mahmoud al-Zahar blei leiar etter al-Rantissi.
Valsiger
Fatha som hadde styrt Gaza før valet var sett på som korrupt og i 2006 vann Hamas valet i Gaza. Sjølv om Hamas vart valde av palestinarane på Gazastripa i eit fritt val ville ikkje USA akseptera resultatet og freista å fjerna den valde regjeringa.
Ideologi
Hamas-charteret frå august 1988 erklærte heile Palestina som eit muslimsk land som aldri kan høyra til ikkje-muslimar. Dette charteret går sterkt ut mot sionismen, og nemner mellom anna Sions vises protokollar som om dei var ekte.
Før valet i dei palestinske sjølvstyreområda i januar 2006 la Hamas fram eit partiprogram der det gjekk fram at målet deira ikkje lenger var å utsletta Israel. Med dette nærma Hamas seg det meir moderate Fatah-partiet.
Åsgardfonna
Åsgardfonna er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard, sentralt på Ny-Friesland, mellom Lomfjorden og Wijdefjorden.
Breen har namn etter gudeheimen Åsgard i norrøn mytologi.
.32 ACP
.32 ACP er ein pistol-patron utvikla av skytevåpenkonstruktør John Browning til bruk i sjølvladepistolar (halvautomatiske pistolar). Han er au kjend som 7.65x17 mm Browning eller berre 7.65 Browning. Han vart introdusert i 1899 av den belgiske våpenfabrikken Fabrique Nationale (FN) og først bruka i Browning modell 1900.
Patronen var utvikla for bakslagspistolar utan ekstra låsemekanisme (lukka sluttstykke), og .32 ACP var ein passeleg kraftig praktisk bakslagspatron. Patronen blir bruka enda i dag i bakslagspistolar.
Patronar i kaliber .32 ACP og våpen laga for å bruke dei er lika fordi desse pistolane er kompakte og lette i høve til pistolar med grovare kaliber. I USA er det mange som ser negativt på at desse skota skal ha lita såkalla stoppe-evne. Men dei er likevel eit levedyktig alternativ for sjølvforsvar med kompakte våpen. I Europa er kaliber .32 av dei fleste sett på som tilstrekkeleg for sjølvforsvar, same kor mykje amerikanske våpensynsarar rakkar ned på det.
Den austerrikske erkehertug Franz Ferdinand og kona hans vart elles begge drepne av ein pistol i .32, ein FN modell 1910, med skot losna av Gavrilo Princip. Denne vidgjetne hendinga i Sarajevo utløyste som kjent første verdskrigen.
Synonym
Det har vorte vanleg å kalle dette kaliberet kaliber .32 ACP (Automatic Colt Pistol), sidan Colt var blant dei første som masseproduserte patronar i dette kaliberet. Men kaliberet kan au kallast .32 Auto, .32 Browning Auto, 7.65x17 mm, 7.65 mm Browning og heilt enkelt 7.65 Browning. Den siste nemninga er au svært vanleg.
Våpen
Blant pistolane som brukar dette kaliberet kan nemnast Beretta 1934/1935, FN Browning 1910/1922, Colt 1903, CZ 50/70, Mauser HSc, Sauer 38H, SIG Sauer P230/232, Walther PP/PPK.
Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen
Robert Kirby
Robert Kirby var ein britisk strengarrangør og musikar innan Rock og folkemusikk. Han er mest kjend for å ha medverka på Nick Drake-albuma Five Leaves Left og Bryter Layter, men har også arbeidd med Ralph McTell, Paul Weller og Elvis Costello.
Konsert til ære for Nick Drake
2. juli 2005 heldt Kirby ein konsert i Central Park i New York der han framførte 18 av Nick Drakes songar, med dei originale arrangementa. Five Leaves Left blei framført i heilheit, i tillegg til utdrag av Bryter Later og Made to Love Magic. Med seg hadde han gitaristen Josh Max og songaren Julie James frå New York-gruppa The Maxes. Konserten hadde over 3000 tilskodarar med Nick Drake-fans frå heile USA.
Kristian Laake
Kristian Kristiansen Laake var ein norsk hærmann frå Ullensaker, kommanderande general i tida frå 1931 til 10. april 1940.
Laake var offiser frå 1897 og tok eksamen ved den militære høgskulen i 1900. Frå 1911 var han knytt til Generalstaben, i 1931 utnemnd til generalløytnant og kommanderande general, i to år også sjef for Generalstaben.
Straks etter Tyskland invaderte Noreg 9. april 1940 vart Laake avsett som kommanderande general og erstatta av oberst Otto Ruge.
Soma
Soma (sanskrit सोम, sóma), eller haoma på avestisk, er ein plante og ein drikk laga av han som er omtalt i dei heilage indoiranske skriftene Rigveda og Avesta. Personifiseringa av soma er også rekna som ein guddom. I vediske tekstar kan ordet «soma» visa til både guden, planten og drikken.
Soma i mytologien
Over hundre hymne i Rigveda er dediserte til Soma, og han blir omtalt som «Gud for gudane». I nokre hymne blir han tilmed kalla skapar og far til gudane. Soma er også ei kjelde til skaparkraft eller fantasi. Dei vediske skriftene fortel også at somaplanten blei henta av ei ørn frå himmelen og planta han på fjell på jorda.
Soma gjev dei som drikk han styrke, helse og glede, og gjer dei yngre og mektige. Indra fekk kraft frå han før viktige stridar, som då han nedkjempa monsteret Vritra.
I seinare hinduisme blei Soma identifisert med månen, der gudane skal ha lagra somaen. Dette har gjort at namnet på måndag er sōmavāra (sanskrit) eller avleidde namn på mange indiske språk.
Som ein eigen person blir det fortald at Soma var gift med fleire systrer (anten 27 døtrer av Prajāpati eller 33 døtrer av Daksja). Dei tjuesju konene tilsvarer dei ulike naksjatraene i indisk astrologi, og favorittkona av desse var Rohini (stjerna Aldebaran).
Rigveda (8.48.3) seier: Ei engelsk omsetjing av Ralph T.H. Griffith: Ei anna omsetjing av swami Dayanand Saraswati:
Drikken soma
Framstillinga og bruken av somadrikken er skildra i Rigveda. Planten soma blir pressa og safta silt gjennom ull før han så blir blanda med ghi eller mjølk for så å ofrast. Det blir fortald om både gudar og døydelege som drikk soma. Drikken skal hjelpa mot det meste av helseplager, forynga den som drikk og forlenga livet hans. Han kan òg frambringa syner. Nokre vediske hymne skildrar korleis prestar først såg gudane etter at dei hadde drukke soma.
Framgangsmåten for å framstilla av soma blei overlevert munnleg blant prestar, og er i dag ukjend. Det finst likevel tradisjonar der ein framstiller soma i dag med diverse erstatningar. I Sør-India blir det halde eit rituale kalla somayajna der ein bruker planten somalatha til å laga drikken.
Planten soma
Det er omstridd kva plante soma eigentleg er, og gjennom tidene har det kome mange forslag. På grunn av at soma skal gje syner og verker oppkvikkande har ein leitt etter passande hallucinogen. Mange forskarar meiner det kan visa til ein type sopp. Eit forslag er raud fluesopp (Amanita muscaria), som er kjend frå sjamanistiske ritual i Sibir. Andre kandidatar er slekta Ephedra, som omfattar plantar som inneheld efedrin og lenge har vore brukte i kinesisk medisin. Ein tenkjer også at ein kan ha blanda i cannabis og valmuefrø. Arkeologiske utgravingar i Gunur Tepe nær Merv i Turkmenistan har funne spor etter valmue, cannabis og efedrin i kokekar, men dette er så langt det einaste funnet.
I Sør-India bruker ein slyngplanten somalatha (Sarcostemma acidum) til å framstilla soma for rituale i dag.
Soma i moderne kultur
Ordet «soma» er blitt brukt fleire gonger om ulike lukkegjevande russtoff i moderne kultur. Eit velkjent døme er i Brave New World (1932) av Aldous Huxley, der det er eit stoff som gjev heile befolkninga ei kjensle av velvære utan bakrus eller nedturar.
Grendi
Grendi er ei bygd i Bygland kommune i Agder, om lag 18 kilometer sør for Bygland sentrum. Bygda ligg på austsida av Byglandsfjorden og Årdal kyrkje er sentral.
Garden Øvre Lande, som eidsvollsmannen Eivind Torkjelson Lande eigde, ligg her.
Historie
Frå ca. 1300 var garden Bakke i Grendi den faste tingstaden i Råbyggelaget, fram til Christian Vs Norske Lov gav andre tingstader.
339 Dorothea
339 Dorothea er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. september 1892 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Solrikse
Solriksa finn ein normalt nær elvar og bekker i skogsvegetasjon i lågland opp til 900 moh. Ho jaktar fisk og andre små virveldyr på liknande måte som hegrar gjer. Fuglen har generelt avdempa farger med fine lineære mønstre i svart, grått og brunt. Men flygefjøra har sterkare farga mønstre, når vengene er spreidd ut syner dei lyse augeflekkar i raudt, gult og svart. Denne drakta viser dei for å imponere andre solrikser eller dei mimar ein stor predator for å verne seg sjølv og avkommet mot potensielle trugsmål.
I likskap med få andre artar har solrikser dun.
Dei byggjer opne reir i tre, og legg to egg med skjolda markingar. Ungane er godt utvikla ved klekking, men held seg i reiret i fleire veker.
Solriksa var tidlegare vanlegvis plassert i den biologiske orden Gruiformes, tranefuglar, men dette var vurdert som førebels. I enkelte aspekt av morfologien ligg solriksa nær hegrar, men dette synast å vere resultat av konvergerande evolusjon på grunn av likskap i levemåte.
Ein annan gåtefull fugleart er kagu. Kagu er òg monotypisk i sin familie, og var mellombels plassert i Gruiformes. Nyleg er det samla prov for at kagu og solrikse faktisk er systerartar, utan noko til felles med tranefuglar eller andre fugleordenar. Dei to artane er no einaste artar i orden Eurypygiformes.
Gunvald Ludvigsen
Gunvald Ludvigsen i Leirfjord, Nordland) er ein norsk sosialøkonom og politikar (Venstre).
Ludvigsen kjem frå Nordland, men har budd på Nordfjordeid i Sogn og Fjordane sidan 1983. Han har utdanning i sosialøkonomi frå Universitetet i Oslo frå 1977. Frå 1983 til 1990 var han rådmann i Eid kommune. I 1991 melde han seg inn i Venstre, og sat i kommunestyret i Eid frå 1991 til 1995 og frå 1999. Frå 1993 til 2003 var han direktør ved Nordfjord sjukehus.
Etter kommunevalet i 2003 vart han ordførar i Eid. Ved stortingsvalet i 2005 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandatet frå Sogn og Fjordane. Han sat i helse- og omsorgskomiteen på Stortinget.
Julirevolusjonen
Julirevolusjonen er nemninga på eit opprør som fann stad i Frankrike i tida frå 26. juli til 29. juli 1830. Resultatet av opprøret var at den franske restaurasjonspolitikken etter 1815 vart stogga, vidare borgarrettar vart innførte, og den franske kongen gjekk av. Victor Hugo kallar opprøret «ein halv revolusjon» etterdi dette var eit opprør frå borgarskapet, og sidan arbeidarklassa ikkje var med i stor grad.
Bakgrunn og utvikling
Bakgrunnen for revolusjonen låg i misnøya med politikken til kong Charles X, som førte Frankrike meir og meir attende mot einevaldstida. Utpå våren 1830 tok han til å snevre inn ytringsfridomen, og dette førte til store protestar då sommaren kom.
Passacaglia og fuge i c-moll
Passacaglia og fuge i c-moll (BWV 582) er eit orgelstykke av Johann Sebastian Bach. Det vart visstnok komponert tidleg i karrieren hans og er ein av dei mest kjende verka hans. Verket påverka mange passacagliaer på 1800- og 1900-talet: Robert Schumann skildra variasjonane i passacagliaen som «fletta saman så genialt at ein aldri sluttar å forbause seg».
Julirevolusjonen
Bakgrunn og utvikling
Den første reaksjonen mot kongen kom alt den 18. mars, då kongen innsette fyrsten av Polignac, Auguste av Polignac, som ny statsminister. Dette valet vart fordømt av båe kammer i det franske parlamentet, utan at dette førte til noko. Polignac var kjend for reaksjonære haldningar. I månaden som følgde var det harde dragkampar mellom kongen og parlamentet, ei stode som enda med at kongen oppløyste båe kammera og skreiv ut nyval den 16. mai.
Passacaglia og fuge i c-moll
Generell informasjon
Det signerte manuskriptet av BWV 582 vert i dag rekna for tap. Verket, som er typisk for Bach og hans samtidige komponistar, er velkjend gjennom mange kopiar. Ein har funne nokre bevis som tyder på at orginalen vart notert i orgeltabulatur. Ein kjenner ikkje til nøyaktig kva tid Bach komponerte verket, men i perioden mellom 1706 og 1713 er mest truleg. Han vart kanskje komponerte i Arnstadt like etter Bach kom attende frå Lübeck (der han kan ha studert Buxtehude sine ostinatoverk).
Julirevolusjonen
Bakgrunn og utvikling
Opprøret eksploderte same dag som kongen gav bod om at ytringsfridomen skulle snevrast inn. Det kom til folkeopprør i Paris og fleire andre stader den 27. juli. Etter tre dagar fekk kongen nok, innsette Ludvig Philip som regent i Frankrike, og gjekk endeleg av 2. august. Ludvig Philip vart lovleg vald til fransk konge av parlamentet den 7. august. Frå no var det og vedteke av tricoloren skulle vera den offisielle franske nasjonalflagget. Uka etter vart ei ny grunnlov vedteke, som innførte konstitusjonelt monarki. Lova var ikkje overveldande radikal. Den katolske trua vart statsreligion, og pressesensuren vart halden i hevd.
Passacaglia og fuge i c-moll
Generell informasjon
Den første halvdelen av ostinatoen i passacagliaen, som òg fungerer som hovudtemaet i fugen, vart truleg teken frå eit kort verk av den franske komponisten André Raison, Christe: Trio en passacaille frå Messe du deuxieme ton i Premier livre d'orgue. Det er mogeleg at den andre halvdelen av ostinatoen òg var frå Raison, basslinja Christe: Trio en chaconne frå Messe du sixieme ton i den same publikasjonen er særs lik. Sjå Døme 1 for temaa til Bach og Raison.
Julirevolusjonen
Verknad
Etter Julirevolusjonen gjekk det ei båre av liknande opprør gjennom andre europeiske land. Inspirert av det som hadde hend i Frankrike, gjorde Belgia opprør mot Nederland same haust, og Belgia vart skipa som sjølvstendig stat. Det vart og opprør i dei tyske statane. Noko seinare på året kom det til opprør i Polen, men dette vart brutalt slege ned på av Russland. Hendingane i 1830 var til stor inspirasjon for den gryande sosialismen, og mellom anna hylla av Henrik Wergeland, som vart svært radikalisert etter ei vitjing til Frankrike i 1831.
Passacaglia og fuge i c-moll
Generell informasjon
Somme musikkforskarar meiner Raison ikkje påverka Bach her. Verket til Bach deler dei same trekka som andre nordtyske ostinato-verk, mellom anna Buxtehude sine to chaconner (BuxWV 159–160) og ein passacaglia (BuxWV 161) og det er ein klår påverknad frå Pachelbels chaconner i fleire variasjonar og i den heilskaplege strukturen.
Julirevolusjonen
Verknad
I Frankrike blei Julirevolusjonen etterfølgd av Julimonarkiet. Det konstitusjonelle monarkiet som vart oppretta etter 1830 synte seg snart å vera langt frå rettvist. Nye oppstandar vart slegne ned alt året etter, og seinare opprør vart tekne på same vis (mellom anna skildra i Les Miserables). Den vedvarande misnøya med kongedømet rydda vegen for den andre franske republikken, som vart oppretta etter Februarrevolusjonen.
Sombrerogalaksen
Sombrerogalaksen (katalogisert M104 og NGC 4594) er ein spiralgalakse 50 000 lysår på tvers som ligg rundt 28 millionar lysår unna i stjernebiletet Jomfrua. I midten av galaksen ligg det eit supermassivt svart hòl med ein masse på om lag éin milliard solmassar.
Sombrerogalaksen ligg i den sørlege enden av galaksehopen Jomfru-hopen og er eit av dei mest massive objekta i hopen.
Barstad i Ørsta
Barstad er ein matrikkelgard i Ørsta kommune, gardsnummer 22 i Ørsta. Geografisk høyrer han til Follestaddalen, etter som tuna ligg på ein terasse langs med Storelva (Follestaddalselva) (øvre del av Ørstaelva). Administrativt låg han under den no (2009) avvikla skulekrinsen Åmås. Kulturelt og til dels sosialt har Barstad-folk vore meir vendt mot Åmdalen enn mot Follestaddalen. Barstad grensar i sør/vest mot Brudavoll, og i nord/aust mot Rebbestad.
Gåsværfjorden i Meløy
Gåsværfjorden er ein fjord i Meløy kommune i Nordland. Fjorden ligg mellom Gåsværet i nord og Meløya i sør og strekkjer seg 8,5 km austover til Mesøyfjorden.
Barstad i Ørsta
Før garden vart utskift i 1864-67 låg dei tre bruka i eit klyngjetun, med i alt 17 bygningar. Bruka fann seg nye tufter, kvar med ein stor innmarksteig rundt dei nye tuna. Alle bruka vart delt i tida 1866-1899. Talet på bruk som dreiv husdyrhald var i nokre tiår i fyrste halvdelen av det 20. hundreåret oppe i sju. I 2009 er det eitt bruk som driv med mjølkeproduksjon. Barstad og Brudavoll hadde felles seter på Barstadfjellet, nord for garden. Seterdrifta tok slutt kring 1940.
Gåsværfjorden i Meløy
Fjorden har innløp mellom øygruppene Varkgård i vest og Gåsværet i aust. Nord for Gåsværet ligg Støttafjorden, medan Ternholmfjorden ligg nord og nordaust for Varkgård.
Støttafjorden
Støttafjorden er ein fjord i Meløy kommune i Nordland. Fjorden ligg på søraust- og austsida av øygruppa Støtt eller Støttvær og strekkjer seg 8,5 km nordaustover til grenda Kunna på fastlandet.
Fjorden har innløp mellom Helløya i nord og Storøya i Gåsværet i sør. Gåsværet ligg på sørsida av fjorden. Øya Innerstøtt utgjer store delar av vestsida av fjorden. Her ligg òg bygda Støtt som har ferjesamband til Ørnes på fastlandet.
I vest grenser Støttafjorden til Ternholmfjorden, medan Gåsværfjorden ligg på sørsida av Gåsværet.
Evangelistsymbol
Evangelistsymbol er særskilde symbol som frå gamalt av har vore nytta i den kristne biletkunsten for kvar av dei fire evangelistane (apostlane) Matteus, Markus, Lukas og Johannes.
Symbolet for evangelisten Matteus er eit menneske, eller eit menneske med venger (eigentleg ikkje ein engel, slik det ofte vert sagt). For evangelisten Markus er symbolet ei løve, eller ei løve med venger, for evangelisten Lukas ein okse, eller ein okse med venger, for evangelisten Johannes ei ørn. Desse symbola finn ein både i mellomalderkyrkjer og moderne kyrkjer, anten som symbol knytt til ei biletframstilling eller ein skulptur av vedkomande evangelist, eller symbolet som einaste representant for evangelisten. Ei samling av dei fire symbola kan soleis stå for alle dei fire evangelistane og evangelia etter dei.
Desse symbola har vore bruka sidan 400-talet, og kan knytast til dei fire skapningane det vert fortalt om i Openberringa kapittel 4: