cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Europaveg 16 i Noreg
Arm Hønefoss-Sandvika
Arm til Sandvika i Bærum med tilknyting til
Ringeriksvegen E16 Ringeriksvegen
Forlenging
E16 i Noreg vart hausten 2012 forlenga til riksgrensa ved Kongsvinger (og vidare til Gävle i Sverige), gjennom omskilting av eksisterande vegar.
Vegdirektoratet greia i august 2008 ut ulike ruteføringar for ei forlenging av E16 mellom Bjørgo i Nord-Aurdal og Kongsvinger:
For ruteføringa via Dokka og Gjøvik var det også vurdert eit delalternativ med ruteføring vest for Mjøsa, langs Riksveg 33 og Riksveg 177 til Riksveg 2.
Dei konkluderte :
«Dagens E16 mellom Hønefoss og Sandvika foreslås klassifisert som en arm av E16 mot Oslo. En beholder da sammenhengende europavegforbindelse mellom Oslo og Bergen. Mellom Gardermoen og rv. 2 Nybakk i Ullensaker anbefales ruteføring langs E6 og rv. 2 i stedet for rv. 174.»
Uavhengig av kva for eit av desse alternativa ein fell ned på vil ein nytte seg av riksveg 200 vidare frå Kongsvinger til svenskegrensa. For planen totalt sett tilrådde ein:
«Vegdirektoratet er positive til å tydeliggjøre vegforbindelsen og at dette gjøres ved å forlenge E16 til riksgrensen, gjennom omklassifisering av eksisterende veg. Forutsetningen er at svenske myndigheter går inn for en videreføring av E16 fra riksgrensen til Gävle. Vägverket i Sverige har i sin motsvarende rapport til Näringsdepartementet, stilt seg positive til en slik videreføring.»
Belojesjøen i Nizjegorod oblast
Belojesjøen (russisk Белое) er ein stor ferskvassinnsjø i Nizjegorod oblast i Russland. Han ligg om lag 300 meter frå landsbyen Bolotnikovo. I mai 2005 forsvann innsjøen overnatta av ukjende årsaker. Det vart spekulert i om innsjøen drenerte ut i ei undergrunnselv eller eit grottesystem på grunn av subsidens. Sytti år tidlegare hadde fleire hus rast saman under liknande tilhøve.
826 Henrika
826 Henrika er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. april 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Manne Siegbahn
Karl Manne Georg Siegbahn var ein svensk fysikar. I 1924 vart han tildelt Nobelprisen i fysikk «for sine funn og forsking innan røntgenspektroskopi».
Siegbahn tok ein filosofisk doktorgrad ved Universitetet i Lund i 1911, avhandlinga fekk tittelen Magnetische Feldmessungen. Han var konstituert professor for Johannes Rydberg då helsa hans svikta, og han etterfølgde han som professor i 1920.
Etter doktorgraden, fortsette Siegbahn forskinga på røntgenspektroskopi. Han fortsette arbeidet òg etter at han flytta til Universitetet i Uppsala i 1923. Her utvikla og forbetra han eksperimentelle apparat som tillet han å utføre særs presise målingar av røntgenstrålinga bølgjelengder, skapt av atom frå ulike stoff. Han utvikla ein konvensjon for å namngje dei ulike spektrallinjene som er karakteristiske for stoffa i røntgenspektroskopi. Dei presise målingane til Siegbahn medverka mykje til utviklinga innan kvanteteori og atomfysikk.
Parimarjan Negi
Parimarjan Negi er eit sjakk-vedunderbarn frå India. Den 1. juli 2006, i ein alder av 13 år, 4 månader og 22 dagar klarte han å kvalifisere seg til tittelen Stormeister i sjakk. Han vart med dette den nest yngste som nokon gong har klart krava til å bli stormeister.
Parimarjan Negi er berre slått av Sergej Karjakin, Ukraina, som klarte å bli stormeister då han var 12 år og 7 månader gammal. Og Negi kom med dette framom Magnus Carlsen, Noreg, som klarte å bli stormeister då han var 13 år 4 månader og 27 dagar gammal.
Allereie i juli 2005, i ein alder av 12 år, klarte Negi å kvalifisere seg til tittelen Internasjonal meister i sjakk ved å ta sitt tredje napp i tittelen i ei opa internasjonal sjakkturnering i Sort, Spania.
1798
1798 (romartal MDCCXCVIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Parimarjan Negi
Stormeister-tittelen kvalifiserte han seg for ved mellom anna ein 16-plass i Hastings Chess Congress avslutta den 6. januar 2006, med 6 poeng på 10 rundar og ein ratingprestasjon på 2568. Dette var det andre stormeister-nappet av dei tre naudsynte. Det tredje nappet kom i sjakkturneringa Tsjeljabinsk oblast Superfinale-meisterskap i Satka i Russland, der han avslutta med ein remis i siste runde mot trenaren sin, stormeister Ruslan Sjerbakov, noko som var nok til å klare kravet, 6 poeng på 9 rundar i den turneringa.
1798
Utlandet
Ikkje datert
Parimarjan Negi
Negi sin FIDE-rating var i januar 2009 på 2600.
Parimarjan Negi var elev ved Amity International School i India, og vann fleire turneringar der. Seinare byrja han studere i USA og trekte seg frå profesjonell sjakkspeling.
Fresvik
Fresvik er ei bygd i Vik kommune i Vestland og eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Bygda ligg på sørsida av Sognefjorden, ved ei bukt like vestom innlaupet til Aurlandsfjorden. Sørom Fresvik ligg Fresvikbreen. Største arbeidsplassen er kjøleisolasjonsprodusenten Fresvik produkt, men jordbruk er framleis ein viktig leveveg.
Historie
Det er gjord funn i Fresvik frå jarnalderen, og gardsnamnet Hov tyder på at det har stått eit gudshov der i førkristen tid. Frå rundt år 1400 kom dei fleste av dei til då sjølveigande gardane inn under Fresvik gods. Godset bestod fram til midten av 1800-talet då det vart oppdeld og seld ut.
Ingeborg Olsdotter Grønlien frå Grønlid på Fresvikåsen vart i 1845 avretta, som den nest siste i Sogn og Fjordane, ved halshogging. Ho hadde drepe faren sin.
Andre kjende personar frå bygda er løparkongen Mensen Ernst og poeten Jon O. Bøtun.
Kommunesoge
Fram til og med 1991 høyrde Fresvik til Leikanger kommune. Ved ei regulering av kommunegrensene vart Fresvik, saman med Feios, overført til Vik kommune 1. januar 1992.
Stenungsunds kommun
Stenungsunds kommun er ein kommune i Västra Götalands län i Sverige. Kommunen grensar berre til andre kommunar i Västra Götalands län: Uddevalla kommun i nord, Lilla Edets kommun i nordaust og aust og Kungälvs kommun i søraust og sør. Med kysten imellom grensar han også til øykommunane Tjörns kommun i vest og Orusts kommun i nordvest. Administrasjonssenteret i kommunen er Stenungsund. Kommunen har hatt sterk folkeauke dei siste åra.
Fresvik
Fresvik sokn
Fresvik er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Soknet har ei kyrkje, Fresvik kyrkje frå 1881. Dagens kyrkje erstatta ei stavkyrkje frå 1100-talet. Fleire kunstverk frå gamlekyrkja er i museumssamlingar i Bergen og Oslo.
Stenungsunds kommun
Kommunen er ein del av Stor-Göteborg. Han var lenge mest kjend som ein stad for bading ut mot kysten. I 1950- og 1960-åra vart det bygd opp petrokjemisk industri i tettstaden Stenungsund. Sidan har han har vorte den viktigaste staden i Sverige for produksjon av polyetylen, som vert nytta i samband med produksjon av plastprodukt.
Fresvik
Fresvik sokn
Fresvik sokn høyrde til Leikanger prestegjeld i Indre Sogn prosti, men vart overført til Vik prestegjeld i Ytre Sogn prosti 1. august 1999.
Samferdsle og utdanning
Fresvik fekk vegutløysing i 1976. Då vart vegen mellom Feios og Fresvik opna.
Bygda har kyrkje, barnehage og den fådelte Fresvik skule. Ungdomsskulen vart vedteken nedlagt i 2009 som fylgje av pengemangelen Vik kommune kom i etter at dei tapte pengar i Terra-skandalen, og frå skuleåret 2010/2011 må ungdomsskuleelvane frå Fresvik difor bussast til Feios skule.
Stenungsunds kommun
Administrativ historikk
Ved kommunereforma i 1952 vart Norum slått saman med Spekeröd, Ucklum og Ödsmål. Den nye storkommunen fekk namnet Stenungsund. Municipalsamhället vart samtidig oppløyst. Same året vart storkommunen Kode landskommun oppretta av dei tidlegare kommunane Hålta, Jörlanda og Solberga.
Fresvik
Samferdsle og utdanning
Kvar sommar frå 2005 har Fres festival vorte halden i Fresvik.
Stenungsunds kommun
Administrativ historikk
Ved kommunereforma i 1971 vart Kode oppløyst og Jörlanda församling overførd til Stenungsunds kommun, medan dei andre forsamlingane gjekk til Kungälvs kommun.
Fresvik
Aktivitetar
Fresvik er eit utgangspunkt for turar i friluft sommer som vinter, då bygda er omringa av fjell. Bygda ligg i umiddelbar nærleik til 5 toppar: Mulakamben (613 moh.), Middagshaugen (721 moh.), Nonhaugen (1459 moh.), Lauvhoggskallen (1224 moh.) og Hovsfjellet (1389 moh.). Dei fleste toppane kan ein også koma seg opp på om vinteren; Nonhaugen er kanskje den mest kjente med ski på beina. Andre kjente turar i Fresvik er blant anna Fresvikbreen (1642 moh.), Huldafossen (378), Huldabotn (873), Huldakyrkja (1379), Tundalen, Helgedalen, Holten (470), Bjørnstigen (1043), Kolåsen (800), Rjupeskard (1340), Lægdaskard (902), Jordalskard (1100), Skomakarnipa (920), Fysseholten (724) og Storesåta (955).
Stenungsunds kommun
Kommunevåpenet
Blasonering: På eit skjold av sølv over ei bølgje i blått, tre svarte sirklar vassrett oppstilte med ein svart streng mellom, kvar og ein og dei med ein raud sirkel over og under, med ein svart streng mellom.
Fresvik
Aktivitetar
Rett aust for Fresvik ligg Nærøyfjorden, som står på UNESCO si verdsarvsliste.
Stenungsunds kommun
Kommunevåpenet
Det som i blasoneringa vart skildra på eit rimeleg komplisert vis, er faktisk ei stilisert framstilling av propenmolekyla. Dette heng saman med kor viktig petrokjemien har vore for kommunen. Våpenet vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1977.
Fresvik
Aktivitetar
I tillegg har bygda:
Stenungsunds kommun
Tettstader
Det er tolv tettstader i Stenungsunds kommun.
Avisa Glåmdalen
Glåmdalen er ei dagsavis som kjem ut seks dagar i veka i Kongsvinger. Avisa har eit stadfesta nettoopplag på 20 893 (2002). Hovudredaksjonen ligg i Kongsvinger, med distriktskontor i Solør, Skarnes og Nes.
Stenungsunds kommun
Tettstader
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
Khortytsia
Khortytsia (ukrainsk Хо́ртиця, Khortytsja, russisk Хо́ртица, Khortitsa, polsk Chortyca) er eit nasjonalt kulturelt verneområde som ligg på ei av dei største øyane i elva Dnepr i Ukraina.
Fresvik
Aktivitetar
Fresvik kan også by på uorganiserte aktiviteter som:
Khortytsia
Øya har spelt ei viktig rolle i historia til Ukraina, særleg historia til zaporozje-kosakkar. Denne historiske staden ligg innanfor byen Zaporizjzja. Ho strekkjer seg 12 km frå nordvest til søraust og er i snitt 2,5 km brei. Øya har eit unikt dyre- og planteliv, med eikelundar, granskog, enger og sletter. Den nordlege delen av øya er særs berglendt og strekkjer seg 30 meter over elva, medan sørsida er låg og flaumutsett.
Avisa Glåmdalen
Hovudredaksjonen ligg i Kongsvinger, med distriktskontor i Solør, Skarnes og Nes. Glåmdalen er òg deleigar i lokalradiostasjonen Radio Kongsvinger.
Khortytsia
Øya har vore busett i minst 5000 år og her finst spor etter skytarane og tidlegare kosakkiske festningar. I mellomalderen låg øya langs handelsruta frå væringane til grekarane.
Avisa Glåmdalen
Redaktør
Sjefredaktør i avisa er Erling Brøndmo (2010). Tidlegare redaktørar har vore:
Djupskjelv
Eit djupskjelv eller eit djupfokusskjelv er eit jordskjelv som skjer i djupner mellom 300 og 700 km under jordoverflata.
Ein kjenner ikkje så godt til korleis slike skjelv oppstår, fordi dei ligg på djup der ein kan rekne med at materialet er under så høgt trykk at det heller vil strøyme plastisk enn å bryte i stykke under påverknader av spenningar. Ein tru at dei oppstår i samband med at mineral, som olivin, går over i spinell eller andre tunge mineral i djupner større enn 300 km. Om ei kile med med relativt kald havbotnsmateriale vert pressa ned i slike djup, kan slike faseomvandlingar skje med brå volumreduskjon, slik at sjokkbølgjer brer seg ut i alle retningar.
Djupskjelv skjer vanlegvis i subduksjonssoner i grensa mellom hav- og kontinentalplater. Eit slikt skjelv fann stad i Bolivia 9. juni 1994 i ei djupne på 640 km. Det målte 8,2 på Richtersskalaen, men gjorde lite skade, sjølv om det var merkbart over heile den vestlege halvkula.
Baskuntsjak
Baskuntsjak (russisk Баскунчак) er ein saltsjø på 115 km² i Astrakhan oblast i Russland, om lag 270 km nord for Kaspihavet, og 53 km aust for Volga. Sidan 1997 har området vorte strengt verna som eit naturreservat.
Overflata på innsjøen ligg 21 meter under havnivå. Han får vatn frå elvar som dekkjer eit område på. Saliniteten i innsjøen er 300 gram/liter. Sidan 700-talet har det vorte vunne ut salt frå området som er sendt langd silkevegen. I dag dekkjer det særs reine saltet frå innsjøen (99,8 % natriumklorid) 80 % av saltproduksjonen i Russland. Mellom 1,5 og 5 millionar tonn salt vert vunne ut vart år.
Sør for innsjøen ligg fjellet Bojsjoje Bogdo på 150 meter over havet og dannar det høgaste punktet i Den kaspiske senkinga. Åsen veks med om lag 1 mm i året av ein saltdom. Slukhol og karstgrotter med lengder på opp til 1,5 km går gjennom åsen. Det er òg det einaste området i Europa med lagerstätteoverflata frå trias. For det lokale kalmykfolket er åsen heilag.
Glamrock
Glamrock var glitter, sprakande kostymer og glamour; stilen var særleg kjend for klesstilen og opptreden til utøvarane. Glamrockarane brukte ofte sminke og glitter.
Chamonix
Chamonix, eller Chamonix-Mont-Blanc, er ein by med om lag 10 000 innbyggjarar søraust i Frankrike. Byen ligg ved foten av Mont Blanc i departementet Haute-Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og er ein populær vintersportsstad. Dei første olympiske vinterleikane vart halde her i 1924.
Glamrock
Musikken var fengande og ofte med enkle tekstar som t.d. Sweet sin «Wig Wam Bam» og T.Rex sin «Children of the Revolution».
Chamonix
Chamonix består av tre landsbyar som ligg 1 350, 1 550 og 1 650 moh. Landsbyane har namn etter høgda dei ligg i. Chamonix 1650 er kjend for sitt livlege uteliv blant skituristane.
Glamrock
Musikalsk og visuell stil
Musikalsk var glamrock ei blanding av treige, overjordiske balladar og openlyst sexy, høgenergisk, Rolling Stones–påverka rock. Tekstmessig nytta sjangeren vanlege hedonistiske pop- og rocktema, men stundom finn ein tema som klassisk litteratur, mytologi, overjordisk filosofi, historie, science fiction og (apolitisk) «tenåringsopprør» (som i T. Rex sin «Children of the Revolution», Sweet sin «Teenage Rampage», Alice Cooper sin «School's Out» og David Bowie sin «Teenage Wildlife»).
Chamonix
Geografi
Chamonix-dalen går frå nordaust til sørvest og gjennom dalen renn elva Arve. På den søraustlege sida av Chamonix ligg Mont Blanc, det høgaste fjellet i Vest-Europa med ei høgd på 4 807 moh. På den nordvestlege sida av byen ligg fjelltoppen Le Brévent (2 525 moh.). Ei rekkje andre landsbyar høyrer òg til kommunen, som: Les Bossons (1 012 moh.), Les Praz (1 060 moh.), Argentière (1 252 moh.) og Le Tour (1 462 moh.). Chamonix grensar til Aostadalen i Italia gjennom Mont Blanc-tunnelen og Martigny i Sveits igjennom Col de Montets-passet (1 461 moh.).
Glamrock
Musikalsk og visuell stil
Med dei nylege homoseksuelle reformene i Storbritannia og det militante Stonewallopprøret for homofile sine rettar i USA, vart seksuell ambiguitet ein kort periode populært som ein effektiv måte å skape kulturelle «sjokk». David Bowie skapte mediaopprør i 1972 då han fortalte pressa at han var «homofil». Det var likevel ikkje mange glamrockmusikarar med homofilt stempel. Jobriath var av dei første opne homofile i rockekulturen, medan Freddie Mercury frå Queen stort sett heldt seg «inne i skapet».
Science fiction-tema var vanlege i glamrock. Tema som turar i verdsrommet og møte med romvesen var vanlege i musikken, og mange hadde sølvfarga, astronautliknande scenekostyme og fleirfarga hår.
Historie
Det første glamrockbandet var T.Rex med songen «Ride a White Swan», gjeve ut i oktober 1970, men klatra først inn på listene tidleg i 1971. Før Marc Bolan skifta namnet på bandet frå Tyrannosaurus Rex til T. Rex hadde han spelt psykedelisk-folkemusikk utan særleg suksess på slutten av 60-talet. Med T. Rex skapte han ein enklare, meir fengande og forvrengt stil enn sine tidlegare band. Bolan eksperimenterte opent med utsjånaden sin og nytta sminke og glitter i andletet påverka av Syd Barrett på slutten av 60-talet, samt fururistiske og androgyne kostyme som skilde han frå andre stjerner på denne tida. Med singlane «Hot Love» og «Get It On» vart T. Rex stjerner og hadde i 1972 ein popularitet hos tenåringar som ein ikkje hadde sett sidan The Beatles. Slade og Sweet fekk begge suksess i 1971. Gary Glitter vart kjend i 1972 og gjorde glam til eit nasjonalt musikkfenomen.
David Bowie hadde òg ein stor innverknad på glam, men fekk ikkje større kommersiell suksess før i midten av 1972. Han hadde hatt ein hitsingel i 1969 med «Space Oddity», men albuma The Man Who Sold the World og Hunky Dory vart ikkje lagt mykje merke til, sjølv om dei seinare vart rekna som milepålar i sjangeren. Sjølv stilmessig eksperimenterte Bowie med glamaktig androgynitet. Tony Visconti var produsent for både Bolan og Bowie og var ein viktig person opp i det heile.
I 1972 endra Bowie dramatisk utsjånad og danna karakteren Ziggy Stardust. Han var påverka av filmar av Stanley Kubrick (som A Clockwork Orange og 2001: A Space Odyssey), samt rock and roll frå seint på 50-talet og tidleg på 60-talet, forskjellig litteratur, filosofi og andre inspirasjonskjelder. Då albumet The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars kom ut vart Bowie verdskjend over natta og opplevde stor kommersiell suksess. Dei neste åra, fram til 1974, vart stilen til Bowie meir ekstrem og musikkstilen hans vart breiare med element frå amerikansk soul og funk. I tillegg samarbeida og hjelpte Bowie fram to amerikanarar som då var temmeleg ukjende - Lou Reed og Iggy Pop - som begge hadde element av glamrock i både musikken og stilen sin. Bowie produserte The Stooges sitt album Raw Power og Reed sitt Transformer, som i dag vert rekna som store musikkalbum i rockehistoria og viktige døme på glam og protopunk. Bowie gav òg Mott the Hoople glamrock-songen «All the Young Dudes» som vart ein kjempehitt.
Roxy Music høyrde til den meir kunstneriske og progressive sida av glamrock, men dei gav likevel ut fire album som nådde Topp 10 på albumlista med Roxy Music, For Your Pleasure, Stranded og Country Life. Slade vart særs populære og hadde fleire hitsinglar i Storbritannia tidleg og midt på 1970-talet. Det same hadde Sweet. Gary Glitter heldt òg ein høg progfil tidleg på 70-talet med 26 hitsinglar. Bandet hans The Glitter Band vart etter kvart ein rival då dei byrja å gje ut sine eigne songar i 1973. Suzi Quatro, Mud og Wizzard dukka opp i denne perioden. Sjølv om glamrock hovudsakleg var ein britisk sjanger påverka han populærkulturen overalt og band som The Osmonds og the Rolling Stones nytta både glitter og sminke. Etter kvart vart det vanskeleg å skilje mellom glamrockband, tidlegare band som hadde tilpassa stilen sin og tyggegummipop ettersom sjangeren i aukande grad vart utvatna og kommersialisert.
I 1975 hadde glamrock-bølgja stort sett lagt seg og vart langt mindre populær, medan ny soul og disco frå USA overtok mykje av platesalet i Storbritannia, fram til punkrocken oppstod nokre år seinare.
Bowie annonserte offisielt at han la ned Ziggy i 1973 med ein «avskjedskonsert», og lagde albumet Diamond Dogs året etter, som mange ser på som slutten på glamrock-rørsla. Utover i 1970-åra endra han stil mot soul, funk og etter kvart krautrock. T. Rex vart rakst mindre populære og fekk dårlege platesal, samt at intern krangling og dopmisbruk var med på å øydelegge bandet. Bolan vart derimot kvitt misbruket og fekk sitt eige TV-program kalla Marc og turnerte mellom anna med det nye punkbandet The Damned. Sweet og Slade hadde sine hitsinglar godt ut på 1970-talet, men Sweet endra stil og vart hardare, medan Slade sakte vart mindre populære, før dei fekk noko retrospektiv suksess på 80- og 90-talet. Roxy Music heldt fram å gje ut album og fekk stor suksess som eit New Wave-band tidleg i 1980-åra. Enkelte amerikanske band påverka av britisk glam, som KISS fekk stor kommersiell suksess.
Vidare påverknad
Sjølv om glamrocken berre kan vise til moderate platesal, hadde likevel den dekadende stilen, dei uvanlege kleda og oppførselen, samt den harde poprockstilen stor innverknad på punkrock-rørsla seint på 1970-talet. Bowie, Bolan og the New York Dolls påverka tidlege punkband som The Heartbreakers, Ramones, Sex Pistols, Voidoids, Dead Boys, The Damned og Siouxsie and the Banshees. Post-punk-band var i enno større grad påverka av glamrock, særleg band som Joy Division og The Cure. Tyske postpunk- og new wave-artistar frå 1980-talet hadde ofte eit glamaktig image, som Nina Hagen og Klaus Nomi, bosniske Lene Lovich og andre.
Gary Numan vart særs populær i Storbritannia seint på 1970-talet og både musikken og imaget hans var påverka av glam, sjølv om musikken hans var meir synthesizerbasert. Goth-rock-rørsla som kom ut frå post-punk-sjangeren hadde òg spor av glamrock, særleg Roxy Music og David Bowie. Bauhaus spelte til dømes inn Bowie-songen «Ziggy Stardust». Ei annan sjanger som dukka opp på denne tida fekk namnet «New Romantics» med band som Adam and the Ants, ABC, Culture Club, Depeche Mode, Ultravox, Japan, Duran Duran og Soft Cell. Enkelte av desse starta til og med karrieren som glamrockband. New Wave samla alle desse artistane frå post-punk, gotiskrock, synthpop og blåaugd soul under ein sjanger, og både Roxy Music og David Bowie spelte og skulle spele ei rolle i utforminga av stilen deira. Begge nytta denne sjangeren og sine tidlegare musikkstilar til å oppnå stor kommersiell suksess tidleg på 1980-talet.
Hanoi Rocks oppstod i 1979 og vert rekna som eit av dei første glam punk-banda. Den amerikanske glam metal-rørsla var påverka av både glamrock og den nye britiske heavy metal-rørsla (særleg band som Judas Priest). Quiet Riot hadde sin første store suksess med ein versjon av Slade sin song «Cum on Feel the Noize» i 1983, som nådde 5. plass på den amerikanske singellista. Mötley Crüe vart òg særs populære, og dei fleste av medlemmene hadde tidlegare spelt i glamrockband. Etter kvart inneheldt glam metal-musikken mindre grad av glamrock og vart påverka av fleire forskjellige stilartar utover 80-talet.
Alternativ rock var noko påverka av glam, særleg i Storbritannia. I britpopen som oppstod på 1990-talet er det mange referansar til glamrock med band som Oasis som har Slade og Mott the Hoople som ein av sine viktigaste inspirasjonskjelder. Placebo, Suede, Manic Street Preachers, Spacehog og Morrissey sitt album Your Arsenal hadde òg element av glamrock. Grunge var òg noko påverka av glammusikk, sidan han generelt var sterkt påverka av rock frå 1970-talet. Green River spelte Bowie-songen «Queen Bitch», medan frontmannen i Malfunkshun og Mother Love Bone (som var ein forgjengar til Pearl Jam) Andrew Wood var fan av både T. Rex og Gary Glitter. Nirvana spelte Bowie sin «The Man Who Sold the World» på sin MTV Unplugged-konsert. Mange av dei første grungebanda var inspirert av The Stooges, Kiss og Alice Cooper.
Fleire band i dag opprettheld ein glamrock-aktig stil, som The Ark frå Sverige, Negative frå Finland og Robin Black and the I.R.S. frå Canada.
Ove
Namnet er danna som kortform av gammaldanske namn på Agh-, 'sverdegg'. Det blir også stava Owe. Ein finn eit tilsvarande namn, Uwe, i Tyskland og Nederland.
Bruk
Ove var eit populært norsk namn på 1950- og 1960-talet.
I Tyskland var Uwe mykje brukt i tida 1930–1970.
Sven Fischer
Aktiv
Fischer vann sin første europacup-siger i desember 1990 i Hochfilzen. Han har gått individuelle renn i verdscupen i skiskyting sidan 1992/93-sesongen. Sidan 1995/96-sesongen har han alltid endt blant dei ti beste i verdscupen samanlagt. Alt i 1993 vann han bronse med det tyske stafettlaget i VM. Sin første individuelle medalje i eit stort meisterskap tok han i OL på Lillehammer i 1994, med bronse på 20 km, her var han òg med å vinna stafetten. Stafetten var han òg med å vinna i Vinter-OL 1998 i Nagano. I Vinter-OL 2002 i Salt Lake City fekk han sølv på sprinten og stafetten og i Vinter-OL 2006 i Torino vann han sprinten og stafetten.
I VM har Fischer til saman vunne sju gullmedaljar, eit i lagkonkurransen (1993), fire på stafett (1995, 1997, 2003, 2004) og på 20 km og fellesstart i Kontiolax i 1999. Han har vunne 33 verdscuprenn, tredje mest etter Ole Einar Bjørndalen og Raphaël Poirée, og vann verdscupen samanlagt i 1996/97- og 1998/99-sesongen.
Eit særtrekk ved Sven Fischer er at han alltid konkurrerer utan hanskar og brukar eit særeige ladegrep. Han snakkar òg litt norsk.
Kortfatta merittliste
(pr. 28. februar 2006)
Karaganda
Namnet Karaganda kjem frå busken karagana som det er mykje av i området. Karaganda er ein industriby som vart bygd for å utnytte kolgruvene ved hjelp av fangane i arbeidsleirane. Tidleg på 1990-talet vart han vurdert som hovudstad i Kasakhstan før valet fall på Astana.
Den opphavlege staden der Karaganda stod er i dag avmerkt på bykarta som «Gamlebyen», men nesten ingenting er att. Då sovjetarane utnytta dei rike kolførekomstane like ved førte gruvegangane like under byen til at han måtte flyttast fleire kilometer lenger sør.
Olga Pyljova
Olga Valerjevna Pyljova er ein russisk skiskyttar. Ho er olympisk meister og verdsmeister i skiskyting. Mellom februar 2006 og februar 2008 er ho utestengd frå skiskyting grunna doping. På norsk ser ein ofte namnet hennar skrive Olga Pyleva.
Pyljova byrja å gå på ski som tiåring. Ho var først langrennsløpar og konkurrerte på høgt internasjonalt nivå som junior. I 1996 fekk ho dottera Dasja med mannen, Jevgenij Pyljov. Då ho vende tilbake til toppidrett gjekk ho over til skiskyting, og i 2000 kom ho med på det russiske landslaget. Same året var ho med å vinna det første av så langt fire VM-stafettgull i verdsmeisterskapen i skiskyting i Holmenkollen. I vinter-OL 2002 i Salt Lake City vann ho jaktstarten og i VM i Oberhof i 2004 vann ho 15 km.
I OL i Torino i 2006 kom ho i mål som nummer to på 15 km, men ho testa positivt for det forbodne stoffet Carphedon og vart diskvalifisert for doping. Ho vart utestengt frå skiskyting for to år frå 13. februar 2006.
Bestikk
Bestikk er små handreiskapar ein bruker til å flytta og handsama mat og drikke med under måltid. Typisk vestleg bestikk er kniv, skei og gaffel, som finst i mange ulike utformingar. I Asia er spisepinnar vanleg bestikk.
Mannsåker
Mannsåker er ei grend i Ullensvang kommune i Hardanger i Vestland fylke. Mannsåker i Odda G nr 55. Garden grensar til Vasstun i sør og til Hjøllo i nord, i vest dannar elva Opo naturleg grense og mot aust har Mannsåker rettar like til høgfjellet.
Bestikk
Materiale
Bestikk blir laga i materiale som tre, plast og ikkje minst metall, der stål, tinn og jern er vanleg, medan edle metall som sølv og sjeldnare gull kan brukast av dei som har råd.
Olga Pyljova
Kortfatta merittliste
(per 15. februar 2006)
Mannsåker
Kort gardshistorie
Namnet Mannsåker er samansett av man dvs. fleire trælar og åker, som gjev tydinga: staden der trælane fekk bryta seg åker. Garden er fyrste gong nemnd i Bergen Kalvskinn. i 1340. Gjennom heile mellomalderen var garden eitt bruk, men i 1612 skifter Oddmund garden i to.
Bestikk
Bruk
Ein bruker bestikk for å kunne dela opp mat i handterlege porsjonar og føra han til munnen utan å brenna seg eller bli skiten på hendene. Å kunne bruka rett bestikk på den rette måten blir også sett på som eit teikn på god danning.
Mannsåker
Kort gardshistorie
Prestæker var ein stor åker på garden som kyrkja, dvs. prestebordet i Ullensvang, hadde part i. Desse partane vart innløyst av garden i 1856-97.
Garden vert delt
I 1723 er det to bruk og to tun på Mannsåker: Neditun, (samandrege i uttalen til Nitun) og Oppitun. I 1781 vart Oppitun delt likt mellom ein bror og ei syster, Nitun vart i 1811 delt likt mellom 2 brør. Frå 1891 er det 5 bruk på Mannsåker. Det femte bruket vart til ved oppkjøp av parsellar frå dei andre bruka.
Utskifting
I 1901 var det jordskifte på Mannsåker. I åra 1904 til 1908. vart det bygd nye løer og våningshus på dei fleste bruka. Bruk 1, Nitun, fekk sitja att i det gamle tunet. Ved folketeljinga 1900 var det 56 menneske på garden.
Etter kvart som driftsmåtar vart rasjonaliserte og mindre arbeidskrevjande, minka folketalet. I 1950-åra var det om lag 25 menneske på garden. Det at gardane kunne drivast som små einingar fram mot vår tid, heng klart saman med tilgang på arbeid utanom gardsdrifta, t.d. var det fleire som fekk arbeid i industrien i Odda, som var Odda Smelteverk. I 2009 er det drift på dei fleste bruka på Mannsåker, innmarka vert slått og det er sauehald som dominerer i drifta.
Litteratur
I tillegg til å vera eit gardsnamn er namnet nytta som eit etternamn.
Bashar al-Assad
Bashar al-Assad har vore president i Syria sidan 2000. Han leier òg det syriske Baath-partiet. Etter den syriske grunnlova er Baath-partiet det statsberande partiet.
Bakgrunn
Bashar al-Assad er utdanna augelege i Damaskus og London. Han var opphavleg ikkje tiltenkt noka politisk rolle, men dette endra seg då den eldre broren Basil al-Assad døydde i 1994.
Bashar al-Assad vart president etter at faren Hafez al-Assad døydde, og hadde ikkje hatt framståande politiske stillingar før dette. Verken Bashar al-Assad eller faren Hafez har vorte valde i frie, demokratiske val.
Al-Assad-familien høyrer til den muslimske alawitt-sekta, ein religiøs minoritet i Syria.
Belojesjøen i Vologda oblast
Belojesjøen (russisk Белое) er ein innsjø i Vologda oblast i Russland. Han er nesten sirkelforma og har ein diameter på om lag 46 km. Den største djupna er 33 meter. Dei største elvane som renn ut i innsjøen er Kovzja, Kema og Megra. Vatnet i innsjøen renn ut i Rybinskreservoaret i [Volga] via Sjeksna. Innsjøen er ein del av Volga-Austersjø-kanalen. Ein av dei eldste byane i Russland, Belozersk, ligg ved breidda av innsjøen.
Stine Oftedal
Stine Bredal Oftedal er ein norsk handballspelar frå Nittedal som sidan 2017 spelar på ungarske Győri ETO. I perioden 2010-22 var ho med om å vinne tre VM-gull og fem EM-gull, EM-sølv, VM-sølv og to OL-bronsar med Noregs landslag. Ved utgangen av 2022 har Oftedal delteke i 237 landskampar og skåra 659 mål.
Klubbspel
Oftedal var i yngre år medlem i Nit-Hak Håndballklubb. Sesongen 2007/08 spelte ho på Fjellhammer IL, deretter var ho spelesjef (playmaker) i Stabæk IF i fem år. Sidan var aktiv i franske Issy Paris i tida 2013-17. Frå sommaren 2017 har ho vore ein sentral spelar for det ungarske topplaget Győri ETO som i 2018 og 2019 sigra i IHF-meisterligaen.
Landslagsspel
Sommaren 2009 var Oftedal med på vinne junior-VM i handball, ein prestasjon ho og Noreg gjentok eitt år seinare. Hausten 2010 fekk ho sin landslagdebut mot Island den 26. november. I desember 2011 deltok ho på det norske laget som vann handball-VM 2011. Også ved handball-EM 2012, der det vart finaletap mot Montenegro etter ekstraomgangar, var ho med i den norske troppen.
Frå og med handball-EM 2014 har Oftedal vore sentral i angrepsspelet til det norske landslaget som midtre rykkrom-spelar, der samspelet med særleg Nora Mørk har vore viktig for norske triumfar ved EM 2014, VM 2015 og EM 2016, og siger i bronsefinalen under Sommar-OL 2016. Sidan handball-VM 2015 har ho vore Noregs kaptein i meisterskapsturneringane.
Tsjimkent
Tsjimkent (kasakhisk Шымкент, Sjymkent) er ein by i Kasakhstan og hovudstaden i Sør-Kasakhstan oblast, den folkerikaste regionen i landet. Han er den tredje største byen i landet etter Almaty og Astana med om lag 561 200 innbyggjarar (1 juli 2008) og har eit av dei største storbyområda i Kasakhstan. Han er eit stor jernbaneknutepunkt langs jernbaneruta Turkestan-Sibir og eit stort kultursenter. Han ligg 690 km vest for Almaty og 120 km nord for Tasjkent i Usbekistan.
Historie
Tsjimkent vart grunnlagd på 1100-talet som ein karavanserai for å verne byen Sajram som låg 10 km lenger aust langs silkevegen. Tsjimkent voks fram som ein marknad der nomadane gjorde handel med dei fastbuande. Han vart øydelagd fleire gonger, som av Dsjengis Khan, soldatar frå dei sørlege khanata og frå nomadane. Han var ein gong ein del av khanatet Kokand og vart i 1810 ein del av emiratet Bukhara. I 1864 vart han annektert av Det russiske keisardømet. Han vart omdøypt til Tsjernyajev i 1914 og Tsjimkent i 1924.
Namnet på byen kjem frå dei to orda Sjym, som tyder «torv», og Kent, som tyder «by».
Etter Kasakhstan sitt sjølvstende fekk byen det opphavlege namnet Sjymkent i 1993 som ein del av styresmaktene sin plan om å omdøype alle byane til kasakhiske namn. Dette skapte ei fleirtyding i namnet på russisk, sidan dei russiske stavereglane ikkje tillet bokstaven ы å kome etter ш. Derfor vert det nye namnet Шымкент (Sjymkent) berre nytta i Kasakhstan, medan Russland og andre land som nyttar russisk språk nyttar den opphavlege usbekiske stavinga Чимкент (Tsjimkent).
Økonomi
Byen var tidlegare dominert av gruvedrift etter bly og den industrielle veksten byrja i 1930-åra. Byen fekk då raffineri som handsama sink og bly, pels frå karakulsau, tekstilar, matvarer og medisinar. Byen har òg eit oljeraffineri eigd av PetroKazakhstan.
James Franck
James Franck var ein tysk-fødd jødisk fysikar. Han mottok Nobelprisen i fysikk i 1925 saman med Gustav Hertz «for oppdaginga deira av lovene som regulerer verknaden av eit elektron på eit atom». Høyreapparatet representerte eit praktisk bruksområde av dei forskingsresultata Franck fekk Nobelprisen for.
Franck studerte i Heidelberg og Berlin (under Paul Drude og Heinrich Rubens) og vart løna med ein doktorgrad i 1906. I 1911 vart han dosent i fysikk i Berlin, i 1981 medlem av Kaiser-Wilhelms-Institut für physikalische Chemie og i 1920 professor i eksperimentell fysikk ved Universitetet i Göttingen. Etter at nazistane tok over makta flytta han til USA etter eitt års opphald hos Niels Bohr i København, og vart der ein del av Manhattanprosjektet.
Francks mange arbeid innan atomfysikken omfatta mellom anna undersøkingar rundt dei spenningane som må til for ioniseringa av hydrogenmolekylet, saman med Gustav Hertz i 1913. Dei omfatta òg dei atoma som gjennom elektronstøyt framkalla modifikasjonene som syner seg gjennom fluorescensspektrum.
Destination Berlin
I 2007 kom det ut ei lett omarbeidd utgåve av Destination Berlin. Dei fleste spora var i røynda heilt like som originalen frå 1989, men i plateomslaget står det at somme spor vart remiksa og delvis spelt inn på ny.
Araer
Ara er eit samnamn på til saman ca. 16 artar neotropiske parakittar, fordelt over seks slekter. Ei av slektene er Ara. Araer er små til store, ofte fargerike papegøyar. Av dei mange slektene i Psittacidae, parakittar, har medlemmene i følgjande slekter fått dette samnamnet på norsk: Anodorhynchus, Cyanopsitta, Ara, Orthopsittaca, Primolius og Diopsittaca. Araer lever ville i Mexico, Mellom-Amerika, Sør-Amerika, og tidlegare i Karibia. Dei fleste artane er knytt til skog, spesielt regnskogane, men andre føretrekker skog eller savanne-liknande habitat.
Dei har stort, mørkt, vanlegvis svart nebb, og ein relativt fjørlaus, lys flekk i andletet er karakteristisk for araer. Nokre gonger er flekken mindre hos einskilde artar, og kan vere avgrensa til ein gul lapp rundt auga, og hos andre går flekken til nær nebbrota som blant medlemmene av slekta Anodorhynchus, eller hyasintara. Ein ara sitt andletsuttrykk i fjørmønster er like så unikt som eit fingeravtrykk.
Nokre av ara-artane er kjente for storleiken. Den største araen i lengd og vengespenn er hyasintara. Den tyngste araen er gladiatorara, men den tyngste papegøyen er kakapo, men er utan evne til å flyge. Som relativt store papegøyar, er araer av slektene Cyanopsitta, Orthopsittaca og Primolius likevel monaleg mindre enn medlemmene av Anodorhynchus og Ara. Den minste araen, dvergara, Diopsittaca nobilis, er ikkje større enn nokre av parakittane i slekta Aratinga.
Artslista
Araer i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Anodorhynchus
Cyanopsitta
Ara
Primolius
Diopsittaca
Referansar
Aara Ara (vogel)
827 Wolfiana
827 Wolfiana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. august 1916 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Älvdalens kommun
Älvdalens kommun er ein kommune i Dalarnas län i Sverige. Kommunen grensar til to andre kommunar i Dalarnas län. Desse er Mora kommun i sør og aust og Malung-Sälens kommun i sørvest og vest. I tillegg grensar han til Härjedalens kommun i Jämtlands län i nord og kommunane Trysil og Engerdal i Noreg i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Älvdalen, som ligg 35 km nordvest for Mora.
Det er mange fjell over 1000 moh. nord i kommunen, og det høgaste, Storvätteshågna i Långfjället er på 1204 moh. Österdalälven renn gjennom kommunen frå nordvest til søraust. Landskapet i Älvdalens kommun har eit stort innslag av myrmark. Næringslivet er dominert av jord- og skogbruk, samt turisme, mellom anna til vintersportsstadene Idre og Grövelsjön.
Administrativ historikk
Den fyrste riksomfattande kommuneinndelingsreforma i 1952 påverka ikkje området. Ved den andre, i 1971, vart Älvdalen slått saman med Särna og Idre til ein ny kommune med namnet Älvdalens kommun.
Kommunevåpenet
Blasonering: På sølvbakgrunn, eit raudt fjell med tre avrunda toppar med ein armbrøst på, og øvst ei blå bølgje med ein ljå på.
Våpenet vart fastsett for «gamle» Älvdalens kommun i 1946. Også Särna og Idre hadde våpen ved samanslåinga i 1971, og det gjekk heilt til 1991 før det noverande våpenet til Älvdalen vart registrert i Patent- och registreringsverket.
Tettstader
Det er åtte tettstader i Älvdalens kommun.
Haukeland i Arna
Haukeland ligg i Arna i Bergen.
Haukeland stasjon var høgste punkt på Gamle Vossabanen. Om lag 25 meter høgare over havet enn Voss stasjon.
Andre nettstader
Haukeland stasjon
Håkon Holmefjord Lorentzen
Håkon Holmefjord Lorentzen er ein norsk fotballspelar. Han er fødd i Bergen og spelar i dag for. Lorentzen debuterte 15 år og 280 dagar gammal då han vart byta inn for Brann i heimekampen mot den 9. mai 2013, medan han framleis gjekk på ungdomsskulen. Dette gjer han til ein av dei yngste debutantane i Tippeligaen og den yngste for Brann. Same veka hadde han vorte matchvinnar i ein kamp for Brann 2 mot.
Bolon
Bolon (russisk Болонь) er ein stor innsjø i Khabarovsk kraj i Russland. Han har eit areal på 338 km², er 70 km lang og 20 km brei. På det djupaste er han derimot berre 3 meter. Han er knytt til elva Amur via ei rekkje kanalar.
Europaveg 12
Europaveg 12 (E12) er ein europaveg mellom Mo i Rana og Helsingfors i Finland. På norsk side ligg heile strekninga i Rana kommune i Nordland fylke. I Sverige vert vegen på folkemunne kalla for blå vägen. Vegtraseen er ca. 910 km lang.
E12 går austover frå E6 i Mo i Rana. Forlenginga vestover er skilta riksveg 12. E12 går austover til Raudvatnet før han går sørover til riksgrensa mot Sverige ved Umbukta. Derfrå går vegen gjennom Sverige til Storuman og Umeå der vegen held fram via ferje til Vasa. Frå Vasa går vegen via Tammerfors til Helsingfors der han møter E18 og E75.
Trasé fastlagt av UNECE: Mo i Rana - Umeå ... Vasa - Tammerfors - Helsingfors.
Barbeau Peak
Barbeau Peak er den høgste fjelltoppen i Nunavut i Canada. Toppen ligg på 81 grader 54 minuttar nordleg breiddegard, og 75 grader 1 minutt vestleg lengd. Fjellet ligg i Quttinirpaaq nasjonalpark på Ellesmereøya. Fjelltoppen fekk sitt namn i 1969 til minne om den canadiske antropologen Marius Barbeau. Barbeau vann internasjonalt ry for si forsking på indianske og inuittiske kulturar. Barbeau Peak, som er 2616 moh, er det høgste fjellet i den arktiske cordilleraen.
828 Lindemannia
828 Lindemannia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. august 1916 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Barbeau Peak
Barbeau Peak har djupe, lange bresprekker og smale egger. Veret er høgst variabelt og skiftar ofte brått.
Barbeau Peak vart klive første gong 7. juni 1967 av den britiske vitskapsmannen Geoffrey Hattersley-Smith som var med på feltstudiar i området. Forskingsekspedisjonen han var med på, namnsette fjelltoppen og bestemte høgda på han. Eit US-amerikansk turlag på åtte var dei neste som var på toppen. I juni 1982 kom dei opp via nordegga. Berre ved sju høve har det vore folk på toppen (2006).
Utne
Utne er ei grend i Ullensvang kommune i Hardanger. Utne ligg på nordenden av Folgefonnhalvøya, på sørsida av Utnefjorden, vest for innlaupet til Sørfjorden.
Riksveg 550 går om Utne til Odda og Jondal, og det er ferjesamband frå Utne til Kinsarvik og Kvanndal. Sommarstid går det snøggbåt mellom Norheimsund, Utne, Lofthus, Kinsarvik, Eidfjord og Ulvik. Det var eige postkontor på Utne til for nokre få år sidan, og no er det post i butikk. Utne har framleis eige postnummer, 5778 Utne.
På Utne ligg hovudavdelinga til Hardanger Folkemuseum.
I 2004 stod eit av dei største fruktlagra i Noreg ferdig i Sletthagen på Utne. Anlegget er eigd av Hardanger Fjordfrukt. Ullensvang herad driv lækjarkontor, barnehage, bibliotekfilial og alders- og sjukeheimen Utneheimen.
Ungane frå Utne går no på Hauso skule etter at Vines skule vart lagd ned. Dei næraste vidaregåande skulane er i Odda, på Voss og i Øystese.
I 1895 stod Utne kyrkje ferdig, tidlegare hadde utningane sokna til Kinsarvik kyrkje.
Kjevelause fiskar
Kjevelause fiskar (Agnatha/Cyclostomata) er ei gruppe virveldyr som består av rundt 72 artar niauge (Cephalaspidomorphi) og slimålar (Myxini). Gruppa vert òg kalla rundmunnar, og er den mest primitive gruppa virveldyr. Dei lever i kjølig vatn i heile verda, og i Noreg finst fem artar.
Skildring
Kjevelause fiskar er avlange, åleliknande fiskar som i tråd med namnet sitt manglar kjevar. I staden har dei runde munnar med ru tunger, men utan tenner. Skjelettet er svakt og i brusk, men nokre utdøydde artar hadde eit heildekkande kroppspanser. Dei færraste artane har finnar, og dei få som har det har berre på ryggen. Derimot har dei høgt utvikla respirasjonsapparat; ei rekke gjellekammer ligg attmed tarmen og har direkte samband med fisken si overflate. I motsetnad til dei fleste andre fiskane manglar dei skjel, og er i staden dekt med slim.
Immunforsvar
Til skilnad frå ryggradsdyr med kjevar har ikkje kjevelause fiskar immunoglobulin. I staden nyttar dei variable lymfocyttreseptorar. Variable lymfocyttreseptorar er dei eldste kjende reseptorane frå eit adaptivt immunsforsvar og dei einaste kjende antigenreseptorane som ikkje baserer seg på immunoglobulin.
Utvikling
Kjevelause fiskar var dei første ekte vertebratane som oppstod, allereie for over 500 millionar år sidan. Ein reknar med at alle virveldyr stammar frå den vesle fisken Haikouichthys, som sannsynlegvis var i nær slekt med niauga og levde i kambriumtida.
I ordovicium og silur eksisterte det eit stort utval pansra rundmunnar i alle verdshava. Desse utvikla seg til bruskfisk og beinfisk, vart utkonkurrerte og døydde ut i devontida. Sidan då har kjevelause fiskar hovudsakleg vore åleliknande åtseletarar og parasittar.
709
709 (romartal DCCIX)
Kleptokrati
Kleptokrati (av gresk kleptein «stela» og kratia «makt», «styre») er ei nemning for eit styresett so korrupt at ho ikkje ein gong held ein fasade av ærlegdom. Den personen eller den gruppa som på autoritær vis held makta i ein sovoren stat kallar me kleptokrat(ar). Kleptokratar er sermerkte ved at dei forsyner seg uavgrensa frå statskassa, og fyller på ved å tyngja undersåttane med høge skattar. Kleptokrati har me gjerne sett i tidlegare koloniar som er vortne sjølvstendige, der det ikkje har funnest noko velvakse sivilt samfunn, og presidenten har vorte den eine dominerande makta i heile samfunnet. Soleis har denne eine allmektige personen kunna fara fram med landet sitt som han sjølv har vilja. Men, kleptokrati kan òg finnast andre stader, i autoritære eller totalitære statar, der makta er samla på få hender. Kleptokratar tek gjerne i bruk kvitvasking av pengar eller set pengane i anonyme bankkonti i utlandet for å taka vare på dei ulovlege innkomene sine.
Ti på topp kleptokratar
2004 ålmenta Transparency International ei lista over dei statsleiarane som har teke til seg mest statlege midlar i moderne tid. Rada opp etter stolne summar:
Sakshaug kyrkje
Sakshaug kyrkje er ei langkyrkje frå 1871 i Inderøy kommune i Trøndelag fylke.
Byggverket er i stein og har 1200 plassar.
Kyrkja er bygd i nygotisk stil.
Anders Aa. Mundal
'''Anders Aa. Mundal''' var ein norsk bonde, lærar, lokalhistorikar og forfattar frå Fjærland i Sogndal kommune. Han har vore lærar ved folkehøgskulane i Follo og Sogndal. Mundal var aktiv i lokalpolitikken i Balestrand i fleire år.
Déodat Gratet de Dolomieu
Dieudonné Sylvain Guy Tancrède de Dolomieu vanlegvis kalla Déodat de Dolomieu var ein fransk geolog. Han er særleg kjend for undersøkingane sine av vulkanske bergartar og geologien i Alpane, og bergarten dolomitt er kalla opp etter han.
Han var opphavleg offiser og starta militærkarrieren sin i Maltesarordenen som 12-åring. 18 år gammal kom han ut ein duell med eit anna medlem i ordenen og tok livet av motstandaren. For dette vart han dømd til livstid i fengsel, men vart benåda av pave Klemens XIII etter eitt år. I tida fram mot den franske revolusjonen nytta han mykje av fritida si på vitskaplege ekskursjonar i Europa og samla inn mineral og vitja gruveområde. Han var særleg interessert i mineralogi, vulkanologi og opphavet til fjellkjede. Sjølv om Dolomieu var særs interessert i vulkanar, vart han overbevist om at vatn spelte ei stor rolle i å forme jordoverflata gjennom ei rekkje førhistoriske, katastrofiske hendingar. Dette stod i motsetnad til James Hutton og aktualitetsprinsippet hans, som han publiserte i 1795.
Under ein av feltekskursjonane sine til Alpane i Tirol oppdaga Dolomieu ein kalkhaldig stein, som i motsetnad til kalkstein, ikkje skumma i svake syrer. Han publiserte desse observasjonane i 1791 i Journal de Physique. Året etter, i den same publikasjonen, vart mineralet kalla opp etter Dolmieu. Det same vart Dolomittane, fjellkjeda nordvest i Italia der han først oppdaga bergarten.
Etter å ha mista formuen sin i revolusjonen, tok Dolomieu imot ei stilling som professor i naturvitskap ved École Centrale Paris i 1794. Den omfattande mineralsamlinga hans er i dag ved Muséum National d'Histoire Naturelle de Paris.
I 1794 vart Dolomieu professor ved École des mines og seinare ved det naturhistoriske museet i Paris.
710
710 (romartal DCCX)
Déodat Gratet de Dolomieu
I 1798 var Dolomieu med dei leiande geologane i verda på ein vitskapleg ekspedisjon i lag med Napoleon Bonaparte til Egypt. I mars 1799 vart Dolomieu sju og måtte forlate Alexandria. På veg heim att kom skipet hans ut for eit uvêr og måtte søke nødhamn i Taranto i Italia, der han vart teken som krigsfange. Byen var ein del av Kongedømet Dei to Sicilia, som då var i krig med Frankrike. Dolomieu hadde vorte ein mektig fienden med stormeisteren i Maltesarordenen då han hjelpte til å overgje øya Malta til Napoleon. Stormeisteren fordømde Dolomieu og han vart overført til Messina på Sicilia, der han sat i fengsel under særs harde kår på isolat i 21 månadar.