cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dialogus de musica
Verket tek føre seg oppbygginga av ein skala, demonstrert gjennom oppdeling av strengen på eit monokord. Slik får ein ein skala på åtte tonar, rekna frå gamut, etter det greske teiknet gamma, altså g. Deretter set ein gjennom utrekning og oppdeling opp ein skala frå A og vidare opp til G. Denne prosessen blir så teken oppatt, slik at ein sistpå har to heile skalaer:
Rubizjne
Rubizjne (ukrainsk Рубіжне) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 60 000 innbyggjarar (2011).
Dialogus de musica
Gamut, A, B, C, D, E, F, G, a, b, b, c, d, e, f, g, aa.
Rubizjne
Byen byrja å vokse då det vart bygd ein jernbanestasjon her i 1904.
Dialogus de musica
Forfattaren noterer her at det er to verdiar av «vesle b» i andre oktav (opphavet til skillet mellom B og H i moderne teori). Dialogus set og opp ei liste over dei åtte hovudmodalitetane (kyrkjetoneartane).
Ein kan merke seg at inndeling av skalaen her er skyldt den praktiske løysinga ein finn på ein norsk langeleik.
Rubizjne
Det ligg ein kjemisk og ein farmasøytisk fabrikk i byen.
County Wexford
County Wexford (irsk Contae Loch Garman) er eit grevskap i Republikken Irland søraust på Irland i provinsen Leinster. Administrasjonsbyen er Wexford. Namnet på byen, og dermed grevskapet, kjem frå norrøne namnet Waesfjord, fjorden ved mudderslettene.
Eit fylke, Wexford County, i den amerikanske delstaten Michigan er kalla opp etter det irske grevskapet.
County Wexford grensar til Wicklow og Carlow i nord, Kilkenny og Waterford i vest, Det keltiske havet i sør og Irskesjøen i aust.
Historie
I 1169 invaderte anglo-normannarane Wexford etter oppfordring frå kongen av Leinster, Diarmuid MacMurrough Kavanagh. Dette var det første skrittet mot den engelske koloniseringa av øya. Under det irske opprøret i 1798 stod nokre av dei hardaste kampane i Wexford, spesielt slaget ved Enniscorthy og slaget ved Boolavogue.
Det var i 1970-åra planar om å byggje eit atomkraftverk ved Carnsore Point. Dette vart skrinlagt, og det står no eit vindkraftverk med 14 vindmøller der.
Adhara
Adhara eller Epsilon Canis Majoris ( ε Canis Majoris, forkorta Epsilon CMa, ε CMa) som er stjerna si Bayerbeteikning, er ei dobbeltstjerne som ligg i den sørlege delen av stjernebildet den store hunden. Ho har ein tilsynelatande storleiksklasse på 1,50, er klart synleg for det blotte auget. Adhara er den nest lysaste stjerna i stjernebildet. Basert på parallaksemåling frå Hipparcos på ca. 7,8 mas blir ho rekna å vera ca. 430 lysår (ca. 132 parsek) frå sola. For ca 4,7 millionar år sidan var ho den lysaste stjerna på himmelen, med ein tilsynelatande storleiksklasse på -3,99. Inga anna stjerne har oppnådd denne lysstyrken sidan, og inga anna stjerne oppnå denne lysstyrken på minst fem millionar år.
Nomenklatur
Epsilon Canis Majoris har det tradisjonelle namnet Adhara (av og til stava Adara), som kjem frå arabisk عذارى, atāra, 'jomfru'. I 2016 organiserte Den internasjonale astronomiske unionen ei arbeidsgruppe for stjernenamn (WGSN) med oppdraget å katalogisera og standardisera namn for stjerner. WGSN etablerte namnet Adhara for denne stjerna den 21. august 2016 som no er innskrive i IAU sin Catalog of Star Names.
I stjernekatalogen frå 1700-talet i kalenderen Or Achsasi ak Mouakket, blei stjerna kalla Aoul al Adzari ( أول العذاري - al-al-adhara ), som blei omsett til latin som Prima Virginum, som tyder  'den første jomfrua'. Adhara var saman med Delta Canis Majoris (Wezen), Eta Canis Majoris (Aludra) og Omicron² Canis Majoris (Thanih al Adzari) Al'Adhārā ( العذاري), 'jomfruer'.
Eigenskapar
Adhara er ei blåkvit kjempestjerne av spektralklasse F8 Ia. Ho er den sterkaste kjende ekstreme kjelda til ultrafiolett stråling på nattehimmelen. Ho er òg den sterkaste kjelda til foton som kan ionisera hydrogenatom i interstellar gass nær sola og er viktig for å fastsetja ioniseringstilstanden for den lokale interstellare skya. Ho har ein masse som er ca. 13 gongar større enn massen til sola, ein radius som er ca. 14 gangar større enn den til sola og sender ut frå fotosfæren sin ca. 37 800 gongar meir energi enn sola med ein effektiv temperatur på ca. 22 900 K.
Alexander Hamilton
Alexander Hamilton var ein amerikansk politikar, ein av dei amerikanske grunnlovsfedrane, og den første finansministeren i USA. Han har mellom anna æra for å ha oppretta den amerikanske nasjonalbanken. Hamilton skipa og Det amerikanske føderalistpartiet. Hamilton var hovudmannen bak dei amerikanske føderalistpapira som vart grunnlaget for den amerikanske grunnlova. Elles var Hamilton militær rådgjevar for George Washington under den amerikanske sjølvstendekrigen, og stod støtt høgt i vørdnad hjå Washington for denne tenesta. Hamilton mista livet i duell med Aaron Burr, visepresidenten til Thomas Jefferson.
Kovel
Kovel (ukrainsk og russisk Ковель, Kovel, polsk: Kowel, hebraisk: כהואל) er ein by i Volyn oblast (provins), nordvest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Kovelskyj rajon (distrikt), medan byen sjølv er eit eige rajon i oblastetByen har kring 65 000 innbyggjarar. Kovel har gjeve namn til ein av dei eldste runeinskripsjonane ein kjenner til, men denne vart tapt under andre verdskrigen.
Historie
Kovel (Kowel) vart først nemnd i 1310. Han fekk byrettar frå den polske kongen Zygmunt Stary i 1518. I 1547 vart Bona Sforza, den polske dronninga, eigaren av Kowel.
Etter delingane av Polen fall byen til Det russiske imperiet for over hundre år. Under første verdskrigen var byen åstad for slaget ved Kovel mellom Sentralmaktene og Det russiske imperiet. I mellomkrigstida var Kovel senter for Kovel fylke i Volhyn voivodskap i Den polske republikken. I andre verdskrigen, etter den tyske invasjonen i Polen og den påfølgjande operasjon Barbarossa vart 18 000 jødar i Kovel myrda av tyskarane, hovudsakleg i august og september 1942. Seinare, i mars og april 1944, var det harde kampar mellom tyskarane og den raude armeen. I 1945 vart området ein del av Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken. Han har vore ein del av det sjølvstendige Ukraina sidan 1991.
Vågå Idrettslag
Vågå Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i Vågå i Innlandet. Laget vart skipa i 1919 og var ved 100-årsjubileet aktivt med i fotball, handball, skiidrett og turn. Laga til Vågå IL spelar i gule trøyer og elles blått. Tidlegare stod også skeiseløp på programmet til idrettslaget.
I 2010 deltok Vågå IL sitt fotballag på nivå 7 i seriesystemet. 1984-årgangen av laget deltok i noregsmeisterskapen, der Vågå i 1. runde fekk besøk av Sogndal IL, eit av topplaga i 2. divisjon. Kampen enda med siger 6-0 til gjestelaget.
Sildekonge
Sildekonge (Regalecus glesne) er ein stor fisk som høyrer til bandfiskane. Arten lever pelagisk og finst på mellombels djupt hav over heile verda. Det norske namnet sitt har han fått fordi han i folketrua tidlegare vart sett på som høvding over sildestimane.
Arten er særs sjeldan stort sett over heile utbreiingsområdet sitt. Han har difor liten økonomisk tyding, sjølv om kjøtet skal smaka særs godt.
Kjenneteikn
Sildekongen er lang, smal og bandforma. Fargen er lyst sølvblank med raude finnar. Hovudet er lite, med ein tannlaus munn som kan krengast ut.
Ryggfinnen går langsetter heile ryggen og består av 10-15 harde finnestråler og opp mot 300 blaute. Dei fremste finnestrålane sit heilt framme med hovudet og er særs lange. Desse har vore med på å gje dyret namnet sitt, sidan dei kan sjå ut som ei krone. Ryggfinnen elles vert nytta til framdrift, ein reknar med at dyret sin kropp ligg i om lag 45 gradars vinkel frå retninga han sym.
Kokautrydding
Kokautrydding er ein strategi fremja av regjeringa i Sambandsstatane som eit reiskap i «narkotikakrigen» for å eliminere kultivering av kokaplanten. Blada frå kokaplanten er viktigaste råvara for kokainproduksjon, men samstundes er blada ei vare for sedvanleg bruk hos den lokale folkesetnaden i område kor dei vert dyrka. Folket i desse områda i Colombia, Peru og Bolivia hevdar at utryddingsstrategien påverkar miljø og sosialøkonomiske forhold i samfunnet, og dei motarbeider strategien. Innfødde som til dømes aymaraene på Altiplano ser på kokablad som eit tradisjonelt produkt med mange bruksområde som middel mot hungerkjensle, mot trong etter søvn og mot høgdesjukdom. Cocaleros er ein spansk term for dei som dyrkar kokablad, og slik produksjon for tradisjonsbunden bruk er legal både i Peru og i Bolivia.
Sildekonge
Kjenneteikn
Sildekongen har elles korkje skjel eller gattfinne, og i dei lange bukfinnane er det berre èi finnestråle. Desse inneheldt kjemiske sanseceller og vert truleg brukt i næringssøk. Brystfinnane og halefinnen er òg små.
Sildekongen kan bli opp til sju meter lang med ei vekt på 272 kg. Ein trur mange forteljingar om sjøorm baserer seg på observasjonar av arten, særleg sidan mange myter skildrar ormen med raud man.
Levesett
Me veit særs lite om biologien til sildekongen. Dei lever i dei frie vassmassane ned til 1 000 m, med hovudtyngda av bestanden mellom 300 og 500 meter. Skadde eller sjuke fisk vert stundom observert så grunt som opp til 20 m, og driv stundom i land. Det latinske artsnamnet glesne kjem frå Glesvær, der det første vitskapleg skildra eksemplaret vart funne.
Undersøkingar av mageinnhald har vist at sildekongen stort sett et små krepsdyr som kril, i tillegg til litt fisk og blekksprut. Funn av egg og larvar i Middelhavet tyder på at gytetida er tidleg på vinteren.
Fylkesveg 6332
Fylkesveg 6332 går mellom Morkamoen og Tårnes i Åfjord kommune. Vegen er 7,4 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 56 i Sør-Trøndelag.
Hideki Nomiyama
Hideki Nomiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Fylkesveg 151
Fylkesveg 151 (Fv151) går mellom Alisenborg (Son) i Vestby og Kongshaug i Hobøl. Veglengda er 10,7 km, av dette 7,0 km i Akershus og 3,7 km i Østfold.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Buddy Bolden
Liv
Han var kjend som King Bolden (sjå jazzmusikarar med kongelege tilnamn) og han leia eit av dei beste banda i New Orleans frå om lag 1895 til 1907, då han fekk schizofreni og vart innlagd. Han kom seg aldri frå sjukdommen, men for ettertida vart han kjend for ein open og kraftig tone. Joe «King» Oliver og Louis Armstrong var direkte påverka av spelinga til Bolden.
På grunn av alkoholmisbruk gjekk Bolden gjennom ein akutt psykose i 1907. Han vart diagnostisert schizofren og vart lagdk inn på ein psykiatrisk institusjon, der han blei verande til han døydde. Han vart gravlagd i ei umerka grav på Holt Cemetery, ein gravplass for fattige i New Orleans. I 1998 vart det reist eit monument for han her.
Musikk
Sjølv om uttrykket «jazz» ikkje var i bruk medan Bolden spelte, er det mange tidlege jazzmusikarar som meinte Bolden og bandmedlemmane i hans band var dei som fann opp stilen. Minst ein forfattar har kalla han «jazzens far». Han laga ein ledigare, meir improvisert versjon av ragtime. I tillegg kom element frå bluesen; Bolden sitt band kan vere det første bandet der messinginstrument spelte blues. Det vert også sagt at han tok idear frå gospelmusikk, som han hadde høyrt i afroamerikanske baptistkyrkjer.
Sjølv om ein meiner Bolden hadde laga minst ein fonografsylinder, har ingen opptak overlevd.
Nokre av songane som først vart assosierte med bandet hans, som «Careless Love» og «My Bucket's Got a Hole in It» er framleis standardlåtar. Ein av Bolden sine temalåtar, då kjend som «Funky Butt» (ei omskriving av flatulens) og seinare som «Buddy Bolden’s Blues», varsla seinare stilartar som funk og rap:
"I thought I heard Buddy Bolden say, Funky-butt, funky-butt, take it away."
Kulturelle referansar til Bolden
Bolden har gjeve inspirasjon til fleire litterære figurar med same namn. Mest berømt er den kanadiske forfattaren Michael Ondaatje sin roman Coming Through Slaughter, der figuren Buddy Bolden liknar den ekte Bolden på somme vis, men på andre vis medvite er gjort veldig ulik det ein veit om den originale Bolden.
Bolden vert også nemnt i August Wilson sitt stykke Seven Guitars. Faren til ein av figurane (King Hedley) har vorte oppkalla etter King Buddy Bolden. King Hedly syng støtt «I thought I heard Buddy Bolden say…» og han trur at Bolden vil komme ned frå himmelen og gi han pengar til å kjøpe ein plantasje. Bolden-tematikken vert ført vidare i oppfølgjarstykket King Hedley II.
Bolden er også ein prominent figur i David Fulmer sitt mordmysterium med tittelen Chasing the Devil’s Tail. Her er han både bandleiar og mistenkt for mord.
Bolden er også opphavet til Norsk jazzforum sin heiderspris Buddyprisen. Som ein del av prisen vert ein statue av kornettisten utdelt til vinnaren.
Kenji Takagi
Kenji Takagi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Oita Trinity og Sagan Tosu.
Fylkesveg 6344
Fylkesveg 6344 går mellom Teksdal og Valvik i Bjugn kommune. Vegen er 9,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 86 i Sør-Trøndelag.
Ajía Triáda i Kastoriá
Ajía Triáda (gresk Αγία Τριάδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Kastoriá i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Ajía Triáda inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kastoriá.
Roddy Lorimer
Roddy Lorimer er ein skotsk musikar som har spelt med mange forskjellige artistar, som Blur, Gene, The Rolling Stones, The Who, The Style Council, Eric Clapton, Suede, Supergrass, Beyoncé, Jamiriquai, Dr John, The Waterboys, Nik Kershaw og Bruce Foxton. Han er for tidsa medlem i blåserekkja Kick Horns.
Karriere
Lorimer studerte trompet ved Royal Scottish Academy of Music and Drama i Glasgow. Ein kan tydeleg høyre den klassiske musikkbakgrunnen hans på The Waterboys-singelen «The Whole of the Moon», som seinare vart ein av dei største suksessane til bandet. Lorimer har òg bidrege på ei anna Waterboys-innspeling, eit arrangement av W.B. Yeats-diktet «The Stolen Child».
Roddy Lorimer, har som ein del av the Kick Horns, turnerte i Nord-Amerika og Storbritannia med The Who i 1989. Verdsturnear med Eric Clapton i 1993 – 96 og seinare ein europeisk turne med Clapton Band i 2006. Han var medlem av Pete Townshend-bandet Deep End (1985), eit kortvarig superband med Pink Floyd-gitaristen David Gilmour. Gruppa bestod òg av trommisen Simon Phillips, bassist Chucho Merchan, perkusjonisten Jody Linscott, klaverspelaren John 'Rabbit' Bundrick, munnspelspelaren Peter Hope Evans, vokalistane Billy Nicholls, Cleveland Watkiss og Chyna.
2022
2022 (romartal MMXXII) er eit normalår som byrjar på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Året er erklært som internasjonalt år for handverkar-fiskeri og akvakultur og internasjonalt år for glas av SN.
Akio Matsuyama
Akio Matsuyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Pukekohe
Pukekohe er ein liten, men veksande landleg by i Franklin District på Nordøya på New Zealand. Han ligg heilt sør i regionen Auckland, omkring 50 km sør for Auckland City, mellom den sørlege stranda til Manukau Harbour og munningen til Waikato-elva. Åsane kring Pukekohe og dei nærliggjande Bombay Hills dannar den naturlege sørgrensa til Aucklandregionen.
Maoriordet puke-kohe tyder 'åsen med kohekohe'. Kokekohe (Dysoxylum spectabile) er eit innfødd mahogniaktig tre.
Under Newzealandkrigane vart det utkjempa eit slag i Pukekohe, seinare kjent som Forsvaret av Pukekohe East i 1863.
Byen
Pukekohe er administrasjonssenteret i Franklindistriktet. Ved folketeljinga i 2001 var innbyggjartalet 18 825, storparten av europeisk avstamming, men med betydelege innslag av innfødde maoriar og etniske indiske og austasiatiske grupperingar. Byen er venta å få ein jamn vokster i dei komande tiåra, ettersom han ligg i utkanten av den stadig veksande Aucklandregionen.
Den grøderike vulkanske jorda og det varme, fuktige klimaet har ført til framifrå tilhøve for grønsak- og mjølkeproduksjon.
Pukekohe har ein vidaregåande skule, eit rugbystadion, ein veddeløpsbane og motorsportbanen Pukekohe Park Raceway.
Transport
Pukekohe ligg ved jarnvegslinja North Island Main Trunk Railway, og er den sørlegaste stasjonen på forstadsbanenettet til Auckland.
Fidel Castro
Han stod då i spissen for ein revolusjon, som styrta regjeringa til Fulgencio Batista. Cuba vart gjort om til den fyrste sosialistiske staten på den vestlege halvkula. Han var statsminister til 1976, då han vart president i statsrådet og regjeringa, og var president fram til 2008, då broren Raúl tok over etter at Fidel vart sjuk. Han var òg førstesekretær i det cubanske kommunistpartiet frå grunnlegginga i 1965 til 2011.
Provinsar på Irland
Irland er tradisjonelt delt inn i fire provinsar, som under det gæliske styret erstatta det gamle systemet med túatha.
Ulster er delt mellom Republikken (tre grevskap) og Nord-Irland (seks grevskap).
Aleksandr Laktionov
Aleksandr Ivanovitsj Laktionov var ein tiljubla målar i etterkrigstidas Sovjetunionen. Hans nøyaktige og nærast fotografilike stil var svært populær, men hausta motbør frå kunstkritikarar og andre kunstnarar.
Liv og gjerning
Laktionov var fødd i Rostov-ved-Don og studerte ved Leningrad kunstakademi 1926-29 og seinare,1938-44, tok han etterutdanning. Laktjonov var elev av målaren Isaak Brodskij og var påverka av Brodskijs tekniske og realistiske tilnærming, i samsvar med tradisjonane til dei gamle meistrane. Laktionovs gjennombrotsarbeid var Eit brev frå fronten (1947), eit verk som fanga den rådande tidsstemninga i Sovjetunionen etter den store fedrelandskrigen. Det er eit svært optimistisk verk, bada i ein varm glød, og er kjenneteikna ved sitt fråvære av konflikt, noko som vart motiv i Laktjonovs seinare arbeid og i den sosialistiske realismen generelt.
Laktionov vart mest berømt for sine sjangermåleri, så som Inn i eit nytt husvære (1952) og Sørgd for alderdomen (1958-60). Desse samvitsfullt realistiske verka målar eit overveldande positivt bilete av sovjet-samfunnet, framstillingar som for mange menneske må ha vore i klar kontrast med den røynlege kvardagen. Desse måleria var svært populære hos det store publikum, trass i ein meir blanda kritikk. Kritikken botna i hovudsak i at Laktjonovs merksemd mot detaljen, skygde for det kunstnariske uttrykket til gunst for naturalismen.
Trass i dette hadde Laktjonov mange støttespelarar i det statlege kulturbyråkratiet, som støtta hans nasjonalistiske og optimistiske handsaming av emnet for måleriet. Dette sikra Laktjonov ein svært suksessrik karriere og tilgang til å omgåast folk i det høgste sjiktet i sovjet-samfunnet. I sine seinare leveår fekk Laktjonov i oppdrag å måle portrett av mange av dei leiande skodespelarane, kirurgane, soldatane, politikarane og kosmonautane, attåt eit særleg berømt portrett av sjølvaste kamerat Stalin.
Kill Buljo
Kill Buljo er ein norsk film frå 2007. Han er regissert av Tommy Wirkola etter eit manus av Stig Frode Henriksen og han sjølv. Filmen er ein komisk parodi på det amerikanske actioneeventyret Kill Bill der handlinga er lagd til Finnmark. Filmen følgjer hovudpersonen Jompa Tormann si jakt på Tampa og Papa Buljo. Filmen spelar mykje på stereotypar knytte til samane.
Filmen hadde premiere i mars 2007 og vart sett av 87 000 på kino i Noreg, og det vart selt over 95 000 DVD-ar. Filmmusikken vart mellom anna laga av Alta-bandet Cyaneed.
Handling
Filmen byrjar med at hovudpersonen, Jompa Tormann, motvillig er på veg inn i eit ekteskap. Familien til brura er samla på den tradisjonelle «trulovingskaffien» på samfunnshuset i Kautokeino då «Deadly Sapmi Assassination Squad», som er samansett av Tampa Buljo, Crazy Beibifeit, Dr. Kjell Driver and Bud Light trer inn, trekkjer gevær og skyt på alt som rører seg. Ingen er meint å kome seg ut av huset i live, men Jompa overlever på mirakuløst vis og fell i ein djup koma.
Den same- og kvinnehatande politimannen Sid Wisløff vert sett på saka saman med assistenten sin, Unni Formen. Wisløff er sikker på at Jompa Tormann drap alle gjestene sine, før han skaut seg sjølv i hovudet fire gonger for å verke uskuldig.
Nokre få veker seinare, vaknar Jompa og vil ta hemn. Han sporar opp medlemmene i The Deadly Sapmi Assassination Squad og gjer opp med dei, ein etter ein. Sid Wisløff og Unni Formen, med hjelp frå Peggy Mathilassi frå Veiviseren, ligg på hjul etter han for å få han bak lås og slå.
Produksjon
Kill Buljo har opphav i ein kortfilm frå sommaren 2004 med same namn. Ideen til denne dukka opp då Tommy Wirkola og Stig Frode Etternamn var i den lokale videobutikken og fekk lyst til å lage ein nordnorsk parodi på Kill Bill. Dei brukte ein dag på filminga og ein halvtime på redigeringa. Denne kortfilmen var i byrjinga berre noko dei ville vise til kompisane sine, men etter kvart byrja Alta kino å vise han som forfilm og han vart lagt ut på Internett.
Filmen passerte 10 000 nedlastingar, og gjengen ville difor lage ein oppfølgjar. Denne vart filma på to dagar og redigert på ein time, og budsjettet vart dobla frå 50 til 100 kr, har dei fortalt. Denne fekk over 300 000 nedlastingar, og dermed kom ideen om å lage ein heil spelefilm.
Det var lite pengar i prosjektet i byrjinga, men det stoppa ikkje opp av den grunn. For å få startkapital til prosjektet turnerte dei med live-showet Prosjekt Adonis. Alta kommune bidrog også med 100 000 kr i støtte. Tommy Wirkola, Stig Frode Henriksen og Magne Ek starta deretter produksjonsselskapet Yellow Bastard Production, og to investorar kom etter kvart på plass.
Då filminga byrja i april 2006, hadde selskapet 400 000 kr, altså halvparten av budsjettet, i boks. Dei satsa på å få inn resten av pengane undervegs, og det klarte dei. Kill Buljo vart spela inn over ein periode på to månader, med ei prosjektleiing på tolv personar og eit budsjett på 890 000 kr.
Mottaking
Publikumsmottakinga av filmen var god, med 87 000 kinosjåarar og over 95 000 selde DVD-ar. Kritikarane var meir skeptiske, spesielt til humoren og handlinga, men dei kan likevel ikkje seiast å ha «slakta» filmen. «Kanskje er dette eksotisk for noen, men samtidig ytterst flaut for andre,» skriv Nettavisen. Adresseavisen skriv «Sjelden har en norsk film fått så mye oppmerksomhet for så lite.» Dei kritiserte også det amatørmessige preget som ligg over filmen: «Det trange budsjettet gir seg først og fremst utslag i at skuespillerne suger. Det er ingen annen måte å si det på,» skriv Bergens Tidende.
Likevel meiner enkelte av dei at filmskaparane skal ha skryt for det dei har fått til utifrå det utgangspunktet dei hadde: «[…] på en litt egen terningskala, hvor privat initiativ i distrikts-Norge teller unormalt mye, drister vi oss likevel til å gi dette overskuddspregede prosjektet en treer,» skriv VG i si filmmelding. «Når altaværinger selv karikerer ikke bare eget folkeferd og lynne, men også hetser samene, blir det sjukt vilt, men til dels også sprøtt morsomt,» meiner meldaren frå Stavanger Aftenblad.
Kick Horns
Kick Horns er ei britisk blåserekkje, basert i London.
Dei har spelt på «Green Light» av Beyoncé, «Let Me Go» av Maverick Sabre, Once Upon a Time in the West av Hard-Fi og singelen «Wings» av Little Mix. Dei har turnert mykje med Eric Clapton og spelt på albuma hans From the Cradle og Back Home. I tillegg har dei spelt mykje på konsertar med The Who, The Waterboys, Baaba Maal, Deacon Blue og den tyske superstjerna Westernhagen.
Dei har spelt på Steel Wheels av The Rolling Stones, White City av Pete Townshend og About Face av David Gilmour, Connected av the Stereo MCs, Modern Life is Rubbish, Parklife og The Great Escape av Blur, Anutha Zone av Dr. John og Want One av Rufus Wainwright. Andre artistar dei har spelt med er the Beautiful South, the Spice Girls, Jamiroquai, Chris Rea, S Club 7, Spiritualized, Groove Armada, Gabrielle, Supergrass, Verve, Dodgy, Primal Scream, Finley Quaye, China Crisis og Erasure.
Nobuhiro Takeda (1965)
Nobuhiro Takeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Honda og Cerezo Osaka.
Fylkesveg 6360
Fylkesveg 6360 går mellom Seter og Vassbukt i Bjugn kommune. Vegen er 4,3 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 131 i Sør-Trøndelag.
Betong
Betong er eit byggjemateriale som vert laga ved å blanda sement og vatn med sand, stein (pukk) og andre tilsetjingsstoff. Sementen reagerer kjemisk med vatnet i ein prosess kalla hydratisering og blandinga stivnar. Betong kan støypast i faste former eller i forskalingar.
Armering, det vil seie å styrke konstruksjonen ved å plassere eit system av stålstenger, stålnett eller liknande i betongen, skjer som slakkarmering eller spennarmering. I det siste høvet vert armeringa sett under spenn eller strekk før ein støyper. Då vert det overført krefter til betongen som trykkjer han saman. Slakkarmering er tradisjonelle armeringsstenger som vert støypte inn i betongen. Båe typane av armering blir gjort av stål og plassert i forma eller forskalinga før betongen vert fylt i.
Riktig produsert og med normal bruk held betongen lenge og har stor styrke. Ein kan nytta han i faste anlegg som hus, bruer, demningar, golv og oljeplattformer, men òg til små og store lause ting som blomekasser og takelement.
Betong blei utvikla og teken i bruk på 1800-talet, og bruken blei vidareutvikla gjennom heile 1900-talet. Materialet er særleg knytt til funskjonalistisk arkitektur, men er også brukt i andre typar bygg, som det ekspresjonistiske Operahuset i Sydney.
Materialet
Betong blir laga av vatn, sement, tilslag og tilsetjingar. Blandinga av vatn og sement vert kalla sementlim eller sementpasta. Tilslag er eit samleord for sand, stein og pukk. Dette vert blanda inn i sementpastaen. Til vanleg vert det òg blanda inn tilsetjingsstoff. Det er stoff som gjer lite av seg i vekt og volum, men som har stor verknad på eigenskapane til betongen.
Rett etter blanding er betongen ein flytande graut og lett å forma. Hydratiseringa får betongen til å herda og verta eit fast materiale. Utstøyping og anna arbeid med betongen må difor skje få timar etter blanding.
Til ein kubikkmeter vanleg betong går det vanlegvis med om lag 190 liter vatn, 320 kg sement, 950 kg sand og 900 kg stein og pukk. Til saman vert dette om lag 2360 kg. Ein kan endra blandingstilhøvet mellom vatn, sement, tilslag og tilsettingar for å styre eigenskapane til betongen etter kva han skal nyttast til.
Betong vert laga i ulike kvalitetar. Det er særleg styrken og kor lenge han held som skil dei frå einannan. Dersom ein samanliknar dei mest nytta kvalitetane (B20, B25, B30, B35 og B45) ser ein at grovt sett er den beste (B45) 2-3 gongar sterkare enn den dårlegaste (B20). Skilnaden i levetid er grovt sett den same. Men levetida varierer òg kraftig med kva slags påkjenningar betongen vert utsett for, t.d. om han står tørt og frostfritt innomhus eller i vatn, frost og vegsalt utomhus.
Hilde K. Kvalvaag
Kvalvaag debuterte med ungdomsromanen Hjarteklapp i 2003.
Republic P-47 Thunderbolt
Republic P-47 Thunderbolt var eit amerikansk jagarbombefly, brukt under andre verdskrigen. Det blei brukt hovudsakleg i bakkeangrep, men også i eskorteoppdrag, over tyskokkupert Frankrike, og i Stillehavet. Flyet var kjend for å vere særs solid- det tolte mange treff utan at flyet blei sett ut av spel, samtidig som det var tungt væpna, med åtte maskingevær, og fleire bomber og rakettar under kroppen og vengene. Motoren var ein 18-sylindra dobbel stjernemotor.
Betong
Materialet
Som regel vert betongkonstruksjonar armert. Det vil seia at stålstenger vert støypte inn i betongen. Dette fordi betongen er sprø og toler strekkrefter dårleg. Det gjer derimot stålstengene. Til saman vert stål og betong eit komposittmateriale - armert betong - der betongen ber trykkreftene og armeringa strekkreftene. Nokre konstruksjonar vert ikkje armert av di dei berre vert utsett for trykkrefter. Eit godt døme er gravitasjonsdammar. Det er demningar som er laga slik at vasstrykket saman med eigenvekta til dammen syter for at betongen alltid står under trykk.
Samansetnad
Sement held betongen saman. Han vert laga av kalkstein og ei rekkje tilsetjingar som vert male, brent og male igjen til eit fint mjøl. Ein lagar ulike typar, med omsyn til herdetid, styrke og andre eigenskapar.
Tilslaget, sand og stein, utgjer størsteparten av volumet i betongen, 60-70 %. Tilslaget bør vera velgradert. Det tyder at ein bør ha alle storleikar opp til eit visst maksimum, slik at det ikkje blir store holrom der det legg seg mykje sementpasta.
For å tilpassa eigenskapane til betongen best mogleg til førrmålet nyttar ein tilsetjingsstoff. I Norsk Standard NS-EN 206-1 blir tilsetjingsstoff definert som «Materiale som tilsettes under blanding i små mengder i forhold til sementmengden for å endre egenskapene til fersk eller herdnet betong.» Det finst mange ulike tilsetjingsstoff som påverkar betongen på ulike måtar. Tilsetjingsstoffa vert delte inn i klassar etter kva for funksjon dei har: Det finst òg andre stoff for spesielle føremål.
Materialeigenskapar
Betong vert laga i mange ulike kvalitetar. Norsk Standard NS-EN 206-1 klassifiserar betong etter dei to viktigaste eigenskapane til materialet: Fastleik og haldbarheit. Andre eigenskapar som bør nemnast er stivleik, vasstettleik og evne til brannmotstand.
John Mackswith
John Anthony Mackswith er ein engelsk lydteknikar.
Betong
Materialeigenskapar
Når ein reknar på dimensjonane på ein betongkonstruksjon er det trykkfastleiken som set grenser for kor stor last han kan bera. Er trykkfastleiken høg klarar ein seg med ein mindre konstruksjon.
John Mackswith
Sidan seint i 1960-åra har han vore lydteknikar på mange kjende innspelingar ved Landsdowne Studios & Utopia Studios i London og forskjellige studio i Israel, New York, Canada og Nederland.
Betong
Materialeigenskapar
Stivleiken (òg kalla elastisitetsmodulen) heng nøye saman med fastleiken. Det er difor ikkje naudsynt å klassifisera betong etter stivleik. Stivleiken avgjer kor stor formendring betongen får når han får ei viss last på seg. Dess større stivleiken er, dess mindre deformert vert betongen.
Haldbarheita til betongen fortel noko om kor godt betongen står mot ytre påkjenningar over tid. Betong som blir utsett for vêr og vind vert broten ned med tida. Oppskrifta på betongen vert difor tilpassa miljøet han skal stå i. Døme på ulike miljø er: Betong i det siste miljøet, i t.d. kaier eller bruer, treng heilt andre eigenskapar enn betong i den fyrste gruppa.
Trykkfastleik, stivleik og haldbarheit er tre ulike eigenskaper, men dei heng så nøye saman at ein ikkje kan laga betong der den eine eigenskapen er svært god medan dei andre er mindre gode.
På grunn av at hydratiseringa mellom vatn og sement pågår i lang tid etter utstøyping vil betongen få betre eigenskapar etterkvart som tidan går, opp til eit visst punkt der hydratiseringa stoppar opp. Etter 28 døger vil trykkfastleiken normalt vera ikring 80-90 % av den maksimale trykkfastleiken.
Spesialbetong
Vanleg betong, som på fagspråket vert kalla normalbetong, har ein massetettleik på 2000–2600 kg/m3. Ved å bruka tilslag som er lettare enn sand og stein, som t.d. ekspandert leira (Leca), pimpstein eller skumplastperler, kan ein laga lettbetong. Tettleiken vert vanlegvis under 1800 kg/m3, og kan verta heilt ned mot om lag 300 kg/m3. Fordi han er meir porøs har lettbetong lågare trykkfastleik enn normalbetong, men til gjengjeld isolerer han varme betre. Lettbetong er særleg interessant å bruka der ein vil spara vekt, som t.d. om grunntilhøva er dårlege.
Tungbetong vert laga ved å bruka tunge tilslagsmaterial som magnetitt eller barytt og kan få ein tettleik på opp mot 5600 kg/m3, som er meir enn det dobbelte av normalbetong. Døme på bruksområde for tungbetong er som motvekter på kranar, ballast i skip, og vern mot radioaktiv stråling.
SKB, eller sjølvkomprimerande betong, er betong som inneheld superplastiserande stoff og difor har særleg gode flyteeigenskapar. For å få vanleg betong til å fylla forma heilt under utstøyping må han normalt vibrerast så luftlommene kjem opp til overflata. Det gjer ein ved å stikka ein vibrator ned i den ferske betongen og trekkja han seint opp att så han trekk lufta opp og ut av betongen. Sjølvkomprimerande betong lettar støypearbeidet fordi SKB er så tyntflytande at han ikkje treng vibrerast. Særleg er dette ei føremon i slanke konstruksjonar, der armeringa ligg tett, og der overforskaling gjer det vanskeleg å koma til med vibrator. Ei ulempa med SKB er at forskalinga må byggjast tettare enn ved bruk av vanleg betong.
Betong som vert sprøyta på ei anna overflata, vanlegvis fjell eller gamal herda betong, ved hjelp av trykkluft vert kalla sprøytebetong. To metodar vert brukt for sprøytebetong i dag, tørrsprøyting og våtsprøyting. Ved tørrsprøyting fører ein dei tørre stoffa, sement og tilslag, fram til munnstykket på sprøyta, der ein tilfører vatn. Ved våtsprøyting vert betongen blanda før han vert ført fram til munnstykket. Sprøytebetong vert ofte armert med fiberarmering. Fjellsikring er eitt av bruksområda for sprøytebetong. Eit lag sprøytebetong, vanlegvis om lag 70–100 mm tjukt, kan brukast saman med fjellboltar for å sikra at lause steinar ikkje fell ut frå vertikale utsprengde fjellskjeringar eller frå tak i tunnelar. Eit anna bruksområde er betongrehabilitering. Då fjernar ein skada betong, legg armeringa fri, reingjer overflata og legg på ny betong for å byggja opp att konstruksjonen og festa armeringa.
Nedbryting
Mange ser på betongkonstruksjonar som vedlikehaldsfrie og nærmast evigvarande konstruksjonar. Dette er ikkje tilfelle. Betong vil verta broten ned med tida, nett som andre material. Ein kan forventa at moderne betongkonstruksjonar av god kvalitet vil stå i 50-200 år utan å trengja særleg mykje vedlikehald. Men om ein har brukt ein betongkvalitet som ikkje eignar seg for det miljøet konstruksjonen står i, eller har forma konstruksjonen på ein uheldig måte, kan han trengja omfattande vedlikehald eller måtta rivast etter berre 20-30 år.
Nedbryting av armert betong skjer anten ved at betongen vert broten ned, ved at armeringa korroderer, eller ved ein kombinasjon. Betong vert broten ned om han vert utsett for påkjenningar som han ikkje er laga for å motstå. Det kan vera mekaniske påkjenningar, frost eller kjemiske reaksjonar med stoff som kjem i kontakt med betongen. Når armering byrjar å rusta skuldast det nesten alltid anten karbonatisering eller kloridinntrenging.
Betong kan innehalda klorid når han vert produsert. Det kan skje dersom han vert tilsett sjøvatn eller tilslag som inneheld klorid, noko som vil vera svært uheldig. Klorid kan også verta tilført den herda betongen seinare, t.d. om betongen vert utsett for sjøvatn eller vegsalt. Viss store nok mengder klorid trengjer inn til armeringa, og vatn og oksygen er tilgjengeleg, vil armeringa nesten alltid byrja å rusta. Kva som er eit kritisk innhald av klorid varierer frå betongkonstruksjon til betongkonstruksjon.
Frostskader kan føra til at betongen vert broten ned. Fritt vatn i porene i betongen vil kunna frysa og føra til strekkspenningar som skadar betongen. Det er berre for porøse betongtypar, t.d. i haldbarheitsklasse M90 (høgt v/c-forhold), at delar av det frie vatnet fysisk frys til is. I dei fleste betongkvalitetar vil det vera andre effektar, som osmose, som påfører betongen strekkspenningar. Betong som står tørt er ikkje utsett for nedbryting på grunn av fryse- og tinesyklusar, medan betong som er utsett for salthaldig vatn er svært utsett for denne typen nedbryting. Eit godt døme på utsette konstruksjonar er vegrekkverk av betong.
Mekanisk nedbryting av betong vil skje dersom betongen er utsett for stor mekanisk slitasje. Eit godt døme på dette er slitasje frå piggdekk på vegdekke av betong. Konstruksjonar kan òg stundom verta utsette for større last enn dei er dimensjonerte for å bera. I beste fall vil dette føra til sprekkar og byrjande nedbryting av betongen, i verste fall kan konstruksjonen kollapsa.
Kjemisk nedbryting av betong er ein fellesnemnar for nedbrytingsmekanismar der kjemiske reaksjonar i betongen reduserer levetida. Som regel er det snakk om reaksjonar mellom betongen og tilførte (framande) stoff, men det kan òg oppstå mellom ulike stoff som finst i betongen. Dei kjemiske reaksjonen kan anten løysa opp bindemiddelet i betongen, eller dei kan gje eit reaksjonsprodukt med større volum som då vil sprengja betongen. I den første kategorien har ein syreåtak, som løyser opp sementlimet. I den andre kategorien hamnar alkalireaksjonar, sulfatreaksjonar og nitratreaksjonar. Slike reaksjonar vil danna stoff som bitt vatn og svell.
Bruksområde
Plasstøypt betong i bygg og anlegg er eit svært viktig bruksområde for betong. At betongen er plasstøypt, vil seia at han vert fylt i forma og herdar på byggjeplassen. Det har til no vore den mest vanlege måten å byggja i betong på, og vert t.d. brukt til å byggja: Betongeventyret i Nordsjøen starta med Ekofisk-tanken i 1973. Seinare har det vorte bygd ei lang rekkje betongplattformer, både i Nordsjøen og andre stader i verda. Høgdepunktet for betongplattformene var Troll A-plattforma, som er 472m høg og vart installert på 303 meters havdjupn i 1995. Så seint som i 2005 vart det bygd to betongplattformer på Sakhalin i Austsibir i Russland.
Ein byggjemetode som har vorte meir og meir vanleg å bruka dei siste åra er «prefab». Det vil seia at betongkonstruksjonar vert produserte som element på ein fabrikk og deretter frakta ut til byggjeplassen for montering. I Noreg starta ein med prefabrikkering av betong på byrjinga av 1950-talet. Det å prefabrikkera betongelement framfor å plasstøypa kan ha fleire fordelar. Betongelementa kan verta produserte inne i industrihallar. Der kan ein ha ein optimal temperatur og er verna mot vêr og vind i herdefasen, slik at det vert lettare å styra kvaliteten på det ferdige produktet. Elementa kan produserast før byggjeplassen er klar for bygging, eller samstundes med grunnarbeid, og på den måten kan ein redusera byggjetida. Prefabrikkerte betongelement vert ofte spennarmert slik at elementa kan verta slankast mogleg.
Betongvarer er småartiklar av betong som vert produserte industrielt, og deretter transporterte anten til ein forhandlar eller til byggjeplassen for montering. Betongvarer vert produserte både med og utan armering. For å få til ein rasjonell produksjon av element og betongvarer må forskalinga kunna fjernast rett etter utstøypinga utan at forma på betongen endrar seg. Det stiller store krav til samansetnaden av betongen, og særleg til vassinnhaldet. Døme på betongvarer er:
Betong har òg vorte brukt til bygging av båtskrog. Dei første betongbåtane vart bygde midt på 1800-talet. Franskmannen Joseph Louis Lambot bygde den første i 1848. Desse betongkonstruksjonane vart armerte med eit finmaska nett av ståltråd. Dei fleste betongbåtane vart bygde i periodar med stålmangel, og interessa for betongbåtar var på topp i tida rundt første verdskrigen. Det vart òg bygd fleire betongbåtar i Noreg, for det meste mindre prammar og lekterar. I 1918 vart det bygd ein 1000-tonnar ved Moss verft.
Utviklinga av lettbetongen har ført til ny interessa for bruk av betong i båtbygging. Det Norske Veritas og Aker Yards har sidan 2001 jobba med å utvikla ein ny type betongskrog. Skroget er bygd opp som ein smørbrød-konstruksjon av stålplater på innsida og utsida med lettbetong mellom. Det er ikkje sett i kommersiell produksjon enno (2006).
Helse og miljø
Som eit av dei mest brukte byggjematerial i verda, har betong konsekvensar for samfunnet, også negative. Produksjon av sement er svært energikrevjande og fører til utslepp av store mengder CO2, om lag 5 % av dei totale CO2-utsleppa i verda. Betong kan òg vere helseskadeleg. Personar som er mykje i kontakt med fersk betong risikerer å få etseskader, eksem eller kromallergi. Om lag 10 % av alle som dagleg jobbar med fersk betong vert i større eller mindre grad ramma av dette.
Helseskader
Den etsande og irriterande effekten av våt sement vert ikkje redusert av at innhaldet av krom vert mindre. Det er difor påbode å bruka verneutstyr som hanskar, briller, tette støvlar og knebeskyttarar som ikkje tek inn væska når ein jobbar med fersk betong. Når ein jobbar med sement, t.d. ved blanding av betong, skal ein òg nytta maska for å hindra sement i å koma i kontalt med slimhinner og lunger.
Klimagassar
Dei negative miljøkonsekvensane av betong er først og frems knytte til dei store utsleppa av CO2 under framstillinga av sement. Globalt vert det sloppe ut om lag eit tonn CO2 for kvart tonn sement som vert produsert. Dette tilsvarer om lag 300 kg CO2 for kvar kubikkmeter betong. Kring halvparten av dette kjem frå spalting av kalkstein under oppvarming (prosessutslepp), den andre halvparten kjem frå bruk av fossile brensel (forbrenningsutslepp). Dette utgjer til saman om lag 5 % av dei totale CO2-utsleppa i verda. Her er det viktig å vera klar over at prosessen som slepp ut CO2 ved spalting av kalkstein delvis vert reversert når betongen vert karbonatisert. Under karbonatiseringa reagerer stoff i betongen med CO2 i lufta, og betongen bitt på den måten opp att 5-20 % av den mengda CO2 som vart sloppe ut under sementproduksjonen. Utsleppa frå sementproduksjonen i Noreg er ein god del lågare enn dei globale gjennomsnittstala. I Noreg slepp me ut om lag 45 millionar tonn CO2 i året (2004), og omtrent 1 % av dette kjem frå dei to norske sementfabrikkane. Dei slepp ut til saman 450 000 tonn CO2 i året.
Tidleg betonghistorie
«''Det finst eit pulver - Genus pulveris - som av natur lagar fantastiske ting. Når det blandast med kalk og stein, og vert tilsett vatn, vil det herda og verta solid. Det gjev ikkje berre vanlege bygningar stor styrke, men også murar som vert bygde havet vert så sterke at sjølv ikkje bølgjer og straum klarar å øydeleggja dei''.» Sitat av Vitruvius. Det eldste funnet av eit sementliknande bindemiddel er gjort ved breidda av elva Donau. Der fann ein eit 25 cm tjukt hyttegolv som var laga av kalksement. Funnet er datert til ca år 5600 f.Kr.Frå antikken har me fleire døme på at ein meistra kunsten å laga «kunstig stein». Assyrarane brukte leira og bitumen i byggeprosjekta sine. Egyptarane brukte gips og kalk då dei bygde pyramidane. Grekarane brende kalk, og romarane framstilte pozzolan-sement frå knust vulkansk oska. Sitatet over er henta frå verket De architura libri X av Vitruvius frå år 25 f.Kr, og skildrar sementen som romarane brukte då dei laga byggverk som Colosseum og Pantheon.
Det engelske ordet for betong, concrete, kjem frå det latinske ordet concretus som tyder blanda eller samangrodd. Romarane tok med seg kunnskapen om sement ut i Europa, men etter at romarriket fall forvitra òg kunnskapen om sementen. Sementen dukka likevel opp att fleire stader i Europa, og på 1100-talet vart det mellom anna bygd ein større statue i Salzburg og ei kyrkja på dei britiske øyane.
I 1824 betra sementkvaliteten seg kraftig då den engelske muraren Joseph Aspdin tok patent på eit produkt han kalla Portlandsement. Då Themsen-tunnelen vart bygd i 1828 vart det brukt Portlandsement i staden for den tradisjonelle «Romersk cement», og det trass i at Portlandsementen var dobbelt så dyr. I Noreg var ein òg tidleg ute, og den første norske sementen vart framstilt i 1840-åra. I 1848 tok franskmannen Joseph-Louis Lambot patent på ferro-sement, ein forløpar til armert betong. Den franske gartnaren Joseph Monier fann ut korleis han kunne bruka armering til å forsterka blomepotter av betong, og han tok patent på armert betong i 1867. Då fekk betongen eit gjennombrot som byggjematerial.
Moderne betonghistorie
Betong slik me kjenner han i dag har ei kort historia. Det var først eit godt stykke ut på 1800-talet at ein byrja å bruka det byggjematerialet me kjenner som betong. Men då den armerte betongen vart teken i bruk i stor skala på tampen av 1800-talet skaut utviklinga fart. Nyvinningar som sprøytebetong, betongpumpeutstyr og prefabelement kom rett etter hundreårsskiftet. Og rundt 1930 kom spennarmeringa og tilsetjingsstoffa. Forbruket av betong tok av for alvor først i samband med attbygginga av Europa etter andre verdskrigen. Det var òg i denne tida spennarmeringa fann bruksområdet sitt i bygginga av bruer utover på 1950-talet.
I perioden frå 1930 til 2000 vart forbruket meir enn tjuedobla, frå om lag 220 mill m3 i 1930 til over 5000 mill m3 i 2000. Det meste av denne auken skuldast at betong har vorte teke i bruk i stor skala over stadig større delar av verda gjennom denne perioden. Til samanlikning har betongforbruket «berre» vorte firedobla i USA i løpet av det same tidsrommet.
Nokre høgdepunkt i den moderne betonghistoria:
Norsk betonghistorie
Fram til 1928 brukte ein berre importert armering i Noreg. Då byrja Christiania Spigerverk produksjon av armeringsstenger. Og i 1953 lanserte Spigerverket det første norskproduserte kamstålet. Norsk Jernverk i Mo i Rana byrja med produksjon av armeringsstenger i 1950, og er no den einaste norske produsenten, etter at Christiania Spigerverk vart nedlagd i 1988.
Kjelder
Artikkelen er omsett frå Betong på Bokmålswikipediaen, slik artikkelen var den 21. januar 2006.
François de Franquetot de Coigny
François de Franquetot de Coigny var ein fransk marskalk og frå 1747 hertug av Coigny.
Bakgrunn
Dei mest kjende sigrane hans var ved San Pietro og Guastalla, som han vann i 1734 i lag med marskalk de Broglie mot austerrikarane i den polske arvefølgjekrigen. Han vart fransk marskalk i 1734. Under den austerrikske arvefølgjekrigen erstatta han marskalk de Broglie i 1743 for å forsvare dei franske stillingane ved Rhinen.
Ketil Kern
Ketil Kern (fødd 1954) er ein norsk musikar og filmarbeidar.
Frå 1979 til 1981 spelte han trommer i The Aller Værste. Før det hadde han spelt i Johnny Banan Band. Han spelte også trommer på utgjevinga Stilleben med gruppa av same namn i 1982. Sidan har han arbeidd med film, og han har også arbeidd i NRK fjernsynet.
Filmografi
ikkje komplett Regi:
Holmenkollen
Holmenkollen ligg på toppen av Oslo, som inngangsport til Marka. Området vart teke i bruk som rekreasjonsområde for over 100 år sidan. Sommarstid er turgåing, fiske, sykling og kanopadling populære aktivitetar. Vinterstid er området ein ynda utfartsstad for folk i Oslo. I dag er Holmenkollen ein av Noregs mest kjende turistattraksjonar med over ein million vitjande kvart år.
Holmenkollbakken
Holmenkollbakken vart opna i 1892 med ein bakkerekord på 21,5 meter, men er ombygd mange gonger sidan. Bakken var arena for det olympiske hopprennet i 1952 og VM i 1966 og i 1982. Bakkerekorden i den gamle bakken (2005) var 136 meter, og vart sett av Tommy Ingebrigtsen i NM-rennet 25. januar 2006. Bakkerekorden for kvinner hadde Anette Sagen med 131 meter, også sett i NM 25. januar 2006. Det gamle tårnet låg 60 meter over bakken og 417 meter over havet. Den gamle bakken hadde eit kritisk punkt på 115 meter (bakkestorleik 128 meter).
Bakken er eit kjent landemerke i Oslo, og han er også ein av dei mest kjende hoppbakkene i verda.
Det første hopprennet i Holmenkollbakken vart arrangert 31. januar 1892, med over 10 000 tilskodarar. Det første stillaset vart reist i 1914. Dåverande kronprins Olav deltok i Holmenkollrenna i 1922 og 1923. I 1946 kom over 100 000 tilskodarar til Fredsrennet for å hylle kong Haakon VII.