cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borgny
Borgny har i Noreg namnedag 2. desember (somme kjelder seier 26. oktober)
Bruken av namnet i Noreg
Namnet Borgny var lite bruka på 1800-talet, men fekk eit oppsving dei første tiåra av 1900-talet. Sidan har bruken av namnet gått attende.
Mineraldannande prosessar
Alle bergartar består av mineral som dannast under visse geologiske prosessar. Dei geologiske prosessane kor mineral vert danna er svært forskjellig arta og blir omtalt som mineraldannande prosessar. Dei mineraldannande prosessane vi skil mellom er vanlegvis magmatiske prosessar, metamorfe prosessar, kjemiske forvitringsprosessar og diagenese og hydrotermale prosessar.
Magmatiske prosessar
Mineraldanning ved magmatiske prosessar skjer ved utfelling frå smelter, hovudsakleg silikatsmelter. Avhengig av smeltas kjemiske samansetjing og trykk skjer dette vanlegvis innanfor eit temperaturintervall på 600-1200 °C. Mineraldanninga og krystalliseringa skjer anten i djupet (djupbergartar) og gangar, eller på jordoverflata kor dei opptrer som dagbergartar.
Store krystallar er typiske for minerala i djupbergartar kor dei har vakse over lang tid med langsam avkjøling. For dagbergarta er minerala ofte så finkorna at dei ikkje er synlege med det blotte auget. Der ein finn magmatiske bergartar med store krystallar i ein finkornig grunnmasse har mineraldanninga starta medan magmaet har vore på djupet og så har dei kome opp til overflata i vulkanutbrot.
Metamorfose / metamorfe prosessar
Når ein bergart vert utsett for høgt trykk og/eller for temperaturar mellom 200 - 800 °C kan minerala i bergarten omdannast. To eller fleire av minerala kan reagere kjemisk med kvarandre, med vatn og med CO2 i bergarten. Det er ikkje uvanleg at minerala rekrystalliserar ved metamorfose. Ein kan òg få danna nye mineral i forhold til dei opphavlege minerala.
Kva for mineral som finst i ein omdanna bergart kan vere med å fortelje kva for temperaturintervall bergarten vert utsett for metamorfose og brukast for å klassifisere dei omdanna bergartane.
Kjemiske forvitringsprosessar og diagenese
Mange mineral som er danna under høge temperaturar og eventuelt høgt trykk vert ustabile ved atmosfæriske tilhøve (låge trykk og temperaturar lågare enn 200 °C). Dei utsettes for oksidasjon, hydratisering og oppløysing, prosessar som samla vert kalla for forvitring.
Harde og resistente mineral i bergarten som til dømes kvarts står att og utgjer hovedkomponentane i ein del sedimentære bergartar medan dei mindre resistente minerala som enkelte feltspatar og glimmer brytast ned og vert omdanna til nye mineral som leirmineral. Andre nydanna mineral er til dømes hydroksidar, karbonatar, sulfatar og zeolittar.
Diagenese utgjer summen av alle fysiske, kjemiske og biologiske endringar, unnateke metamorfose og forvitring, sediment går gjennom etter avsetjing. Under diagenesen reagerer mange av desse minerala med kvarandre og rekrystalliserer. Saman med utfelling av nye mineral får ein danna dei sedimentære bergartane.
Hydrotermale prosessar
Vanlege mineral som fellast ut ved hydrotermale løysningar er kvarts og kalkspat, men mange andre mineral, òg økonomisk interessante mineral, kan fellast ut frå desse løysingane.
Espen Steffensen
Espen Steffensen er ein norsk fotballtrenar. Steffensen var tilsett som assistenttrenar i Sportsklubben Brann frå 2003 til august 2008 då han blei laust frå kontrakta si i overkant av fire månader før den gjekk ut.
Steffensen har blitt sett på som hovudtrenar Mons Ivar Mjelde sin næraste og kanskje mest trufaste medarbeidar, og det har etter oppsigelsen kome fram i media at Mjelde og Steffensen var gode vener også utanom jobb og at hovudtrenaren var imot at Steffensen skulle miste jobben.
Mjømna
Mjømna er ei øy i Gulen kommune i Vestland, og eit kyrkjesokn i Nordhordland prosti. Øya har eit areal på 10,2 km² og om lag 60 innbyggjarar.
Mjømna ligg mellom Byrknesøy i vest og Sandøy i aust. Fensfjorden ligg på sørsida. På nordsida av Mjømna ligg ei rekkje mindre øyar og holmar mellom øya og Sognesjøen, den ytste delen av Sognefjorden.
Namnet Mjømna kjem frå norrønt mjǫðm som tyder 'hofte'.
Næringsliv
Fiskeoppdrett vart starta opp på 1980-talet. Mjømna Fiskeoppdrett AS var frå 1985 til 1989 ei verksemd på Mjømna. Kvernvågvatnet Klekkeri var frå 1985 til 1988 ei verksemd på Mjømna.
Mjømna sokn
Mjømna kyrkjesokn femner den ytre delen av Gulen kommune. Soknekyrkje er Mjømna kyrkje som stod ferdigbygd i 1901. Mjømna sokn vart skild ut frå Gulen sokn ved kongeleg resolusjon 23. juni 1900. Tidlegare hadde folket ytst i Gulen sokna til kyrkja i Eivindvik og det hadde for vore ei lang og ofte farleg kyrkjeferd dit for dei frå ytste øyene. I tillegg til kyrkja vest på Mjømna høyrer òg Byrknesøy kapell på Byrknes til soknet.
Mjømna delområde
Mjømna er òg namnet på eit delområde i Gulen kommune. Det femner dei vestre øyene og fastlandet vestom Eidsfjorden. Ved folketeljinga i 2001 budde det 901 personar i delområdet, fordeld på 195 i Eidsbotn grunnkrins, 125 i Fivelsdal grunnkrins, 25 i Brandanger grunnkrins, 43 i Hisarøy grunnkrins, 41 i Hille grunnkrins, 128 i Mjømna grunnkrins og 344 i Byrknes grunnkrins.
Samferdsel
Fylkesveg 4 går over Mjømna. Mjømna har brusamband til Sandøya via Mjåsundbrua og til Byrknesøya via Mjømnesundbrua og Nappsundbrua.
I november 2010 vart fastlandssambandet til Ytre-Gulen fullført med opninga av Brandangersundet bru frå Fivelsdal på fastlandet til Sandøya. Sandøya, Mjømna og Byrknesøya vert såleis landfast og ferjestrekninga Leirvåg-Sløvåg-Skipavik vil berre trafikkere strekninga Leirvåg-Sløvåg.
Ekspressbåtane til Fjord1 har daglege anløp på Mjømna på sine ruter mellom Bergen og Sogn/Nordfjord.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for øya Mjømna:
Azali Assoumani
Azali Assoumani er ein komorisk politikar som var president på Komorane frå mai 2002 til 2006. Han var òg president frå 1999 til januar 2002.
Tømmermannssag
Tømmermannssag er ei sag, med handtak i den eine enden, som vert nytta til snekkering, byggmingarbeid og forefallande arbeid. Bladet er bøyeleg, med triangulære tinnane, som er kveste på begge sider. Tinnane er vikte slik at bladet ikkje set seg fast i virket. Når ein sagar vert sagflisa dregen ut av sporet av tinnane.
Sissy Wish
Siri Wålberg, betre kjend under artistnamnet Sissy Wish, er ein norsk pop-artist frå Greverud i Oppegård kommune. Ho bur for tida i Bergen.
Under Spellemannprisen 2004 vann ho i klassen beste kvinnelege artist for debut-plata You May Breathe. Ho var også nominert til prisen i 2007.
Dei eoliske øyane
Dei eoliske øyane (italiensk Isole Eolie) er ei vulkansk øygruppe i Tyrrenhavet, nord for Sicilia i Italia. Dei er ein populær turistdestinasjon om sommaren og trekkjer til seg opp mot 200 000 turistar årleg.
Den største øya er Lipari og turistindustrien kallar ofte heile øygruppa for Lipariøyane fordi det verkelege namnet er vanskeleg å uttale på enkelte språk. Andre øyar er Vulcano, Salina, Stromboli, Filicudi, Alicudi, Panarea og Basiluzzo. Byen Lipari har om lag 11 000 innbyggjarar. Vulcano er kjend for sine fangobad.
Historie
Busetjarar frå Knidos under Pentathlos kom til Lipara i 580 f.Kr. og slo seg ned der den landsbyen Castello eller la Cittade ligg i dag. Dei kalla opp øyane etter den greske vindvaktaren Aeolos, som dei trong velviljen til. Utanfor Lipara, på vegen til kyrkjegarden, har det vorte oppdaga ein heilagdom til Demeter og Persephone. I 394 f.Kr. tok den romerske ambassaden, som bestod av Lucius Valerius, Lucius Sergius og Aulus Manlius ein bolle av gull med seg til Delfi som ei offergåve til Apollon. Diplomatane vart fanga av lipariske sjørøvarar, men i staden for å verte skada vart dei trygt ført til Delfi og offergåva deira vart verna av Timasitheus. Dette førte til fredlege forhold mellom dei to statane. Øyane var åstad for slaget ved Lipari i 260 f.Kr. mellom Roma og Kartago. Den bibelske historikaren Josefus nemnde ei gruppe som truleg er forbunde til Dei eoliske øyane: «Elisa gav namn til elisearane, som var emnene hans. Dei er i dag eoliarar.» Elisa refererer til den bibelske figuren Elishah, barnebarnet til Jafet, son av Javan.
I 1544, då Spania erklærte krig mot Frankrike bad den franske kongen Frans I den omanske sultanen Suleiman om hjelp. Sistnemnde sende ein flåte leia av Khair ad Din (òg kjend som Barbarossa) som slo spanjolane og klarte å ta tilbake Napoli frå dei. I løpet av slaget vart Dei eoliske øyane avfolka. Seinare kom emigrantar frå det italienske fastlandet, Sicilia og Spania og gjenoppretta samfunna på øygruppa.
Brønnøy kommune
Brønnøy er ein bykommune på Helgeland i Nordland fylke.
Kommunen har ein flyplass (Brønnøysund lufthamn, Brønnøy), og Hurtigruta stoppar her dagleg.
Det mest kjende landemerket i Brønnøy er fjellet Torghatten, som ligg vest i kommunen.
Langenfeld
Langenfeld er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 60 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Mettmann mellom Düsseldorf og Köln. Langenfeld oppstod frå dei to stadane Richrath og Reusrath, og fekk byrettar i 1948.
Tor Nymo
Tor Nymo er ein norsk politikar (Sp). Han vart innvald på Stortinget frå Troms i 1993.
Dragan Đukanović
Dragan Đukanović er ein tidlegare serbisk fotballspelar.
Beiarn kommune
Beiarn er ein kommune i Salten i Nordland. Han grensar i nord mot Bodø kommune, i aust mot Saltdal kommune, i sør mot Rana kommune og i vest mot Meløy og Gildeskål kommune. Beiarn er i dag kanskje mest kjend på grunn av det gode laksefisket frå medio juni til september, og Beiarelva er av dei beste i Nordland på både laks og sjøaure.
Bø kommune i Nordland
Bø kommune er ein kommune i Vesterålen i Nordland fylke. Han dekkjer sørvestre Langøya, og er den vestlegaste kommunen i Vesterålen. Kommunen grenser til Øksnes i aust og har elles kyst mot Norskehavet.
Dragan Đukanović
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Beiarn kommune
Næringsvegar og busetjing
Landbruk er den viktigaste næringsvegen i kommunen. Administrasjonssenteret i kommunen ligg på Moldjord. Det finst skoler på Moldjord og på Trones. Dei fleste i kommunen er busette i Beiardalen på og mellom desse to stadene.
Namnet Beiarn
Oluf Rygh i Norske Gaardnavne hevdar at namnet Beiarn har opphav etter nemning på fjorden. Finn Myrvang, leiar Stadnamnprosjektet i Nordland, har drøfta det vidare i ein artikkel i Årbok for Beiarn 2006 og meiner at namnet kan kome frå bægjandi med stamme i bágr (båg: vanskeleg, hinderleg, rangsnudd, jamfør den islagte Beiarfjorden som hindra ferdsel med båt om vinteren). Bægjandi, uttala beiandi  utvikla seg til beian.
Samferdsel
Kommunen har vegsamband med Misvær i Bodø kommune, tidlegare Skjerstad kommune. Sambandet kom i 1966 og før den tid gjekk all offentleg transport til og frå omverda på Beiarfjorden. Grendene langs fjorden mellom Svartnes og Evjen har ikkje veg.
Ellíspondos
Ellíspondos (gresk Ελλήσποντος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Kozáni i Vest-Makedonía i Hellas. Ellíspondos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kozáni.
Extended play
Extended play, EP eller EP-plate er ei nemning for musikalske utgjevingar som er for korte til å verte kalla musikkalbum (LP og CD), og for lange til vere ein single (SP). Normalt har eit album åtte til tolv spor eller er på rundt førti minuttar speletid (ofte noko lengre for klassisk musikk, som kan graverast tettare), ein single har berre eitt spor på kvar side, medan ein EP har fire.
Beiarn kommune
Geografi
Beiarn er ein innlandskommune, men har samband med havet gjennom den dels tronge og krokete Beiarfjorden. Det meste av fjorden ligg i Beiarn kommune, ut til grensa mot Gildeskål ved Kjelling. Fjorden er ca. 20 kilometer lang frå vest mot aust med grendene i Ytre Beiarn langs fjordsida med Åg, Evjen, Eggesvik, Agnesli, Øynes, Nordland, Breivik, Svartnes og Tvervik, inst mot fjordbotnen på sørsida. Frå Tvervik ser ein Seglfjellet på nordsida av fjorden, namnet kan komme av teikninga i fjellveggen som liknar eit nordlandssegl.
Extended play
Omgrepet (og utgjevingsforma) var mykje brukt i 50- og 60-åra. Den amerikanske marknaden for EP-ar fall saman på 60-talet (som er grunnen til at The Beatles si Magical Mystery Tour frå 1967 kom som EP i Storbritannia, men utvida til LP i USA), medan alle plater på sju tommar og 45 o/min i Frankrike var EP-ar med fire spor.
Beiarn kommune
Geografi
Beiardalen ligg i lengderetninga som ein omvendt L, frå fjorden går han først omkring 15 km austover før han vender nitti grader om mot sør ved Larsos – Osbakk og held fram ca. 40 km mot dei øvste gardane. Det lokale namnet på Beiarelva er Storåga. Arstadlia-Tverviknakken naturreservat, Leirvika naturreservat, Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark og Váhcanjohka naturreservat ligg heilt eller delvis innanfor kommunen.
Extended play
Omgrepa single, EP og LP var lette å skilje frå kvarandre fram til maxisingelen vart oppfunnen; ein maxisingel vert normalt spela på 45 rpm (som ein singel eller EP), men er i 12"-format (som ein LP). Då CD-en tok over mot slutten av 80-talet, var brått alle utgjevingar like store (CD-singlar i 3"-format vart forsøkt lanserte, og hadde ei tid suksess i Japan) og vart spela på same fart, og i dag er ein singel rett og slett ein CD med eitt hovudspor først på plata og ein lågare salspris, uavhengig av speletid, medan eit album er ei samling av marknadsføringsmessig likeverdige songar. Dei lengste singlane (gjerne innan techno-musikken) kan ha lengre speletid enn dei kortaste albuma, og omgrepet EP har derfor liten funksjon i platebransjen i dag.
Beiarn kommune
Hovuddalen
Grender langs dalføret er nedanfrå og opp Arstad, Soløy, Dokmo, Moldjord, Vold, Kvæl, Eiterjord, Navjord, Selfors, Savjord, Molid, Strand, Storjord, Brennmo, Haugbakk, Larsos, Os, Osbakk, Nes, Haugmo, Skyttmarka, Furunes, Israelsbakk, Hemminghytt, Trones, Trolia og Tollånes. Vidare Høyforslett, Blåmolia, Furumo, Tverånes, Rengård, Bakklund, Krokstrand, Stormyrhals, Leiråmo og Trollberget.
Sidedalar
Arstaddalen startar i nord ved utlaupet av Beiarelvas og følgjer sørover ca. 15 km langs Arstadelva til Arstaddalsdammen.
Eit vassdrag og dalføre fører opp frå Skytmark i retning aust. Her ligg grenda Ramskjell ved eit vatn med same namn. Tollådalen startar i vest ved Tollånes kor elva Tollåga renn ut i Beiarelva, og følgjer vest/sørvest langs elva Tollåga.
Tverådalen startar kor Tveråga renn ut i Beiarelva i vest ved Tverånes, og følgjer austover. Turistforeninga eig og driv turisthytta Beiarstua ved Tverånes.
Gråtådalen går frå munningen av Gråtåga og i retning sørvest mot inn i retning Svartisen. Dalen er kjend for grotter.
Fjelltoppar
Høgste fjellet i kommunen er Skjelåtinden på grensa mot Meløy på 1637 moh. Høgtinden på 1405 moh. er mykje synleg i nerbygda og ligg rett sør for Moldjord. Andre fjelltoppar er Ramsgjeltinden på 1237 moh. og Tellingen 1248 moh.
Kultur
The Groove Valley Jazz-Camp er et nystarta (2005-) konsept som føregår i starten av august og varer i ei veke.
Villmarksdagan går føre seg i slutten av august og er to lokale handelsdagar med historisk preg. Kommunen har ein grotteklubb som organiserer interesser for grottevandring.
Den 30. november kvart år føregår Julanders, som er ein julebukktradisjon i Salten området. Dette er ein tradisjon som eigentleg har ukjent opphav og handla tidlegare om at ungdommar gjekk rundt på dørene og tigga kjøtt (i dag godter). Disse ungdommane var utkledd på styggaste måte, gjerne i slakteavfall og dyreskinn og skulle på denne måten likne Julanders, eit slags troll som kravde enten kjøtt eller så tok han barna deira. Blei ofte nytta til å skremme barna med i oppsedinga.
Vasskrafta i kommunen
Det har vore etablert to private anlegg for vasskraftproduksjon i kommunen: Arstadfossen kraftverk (3 GWh/år) og Kjeldåga kraftverk (2,7 GWh/år). Hausten 2006 opna Sjøfossen Kraftlag produksjon av kraft frå det tredje anlegget i kommunen, Nordlandselva kraftstasjon i Nordland i Ytre Beiarn (9,7 GWh/år). Frå 2008 kjem Steinåga kraftstasjon på 26 GWh/år.
Elles er vatnet frå delar av nedslagsfelt i kommunen overført til kraftanlegg i nabokommunar som supplement til vasskrafta der:
Ei større vasskraftutbygging i kommunen vart stoppa av regjeringa Stoltenberg I etter langs tids strid mellom Statkraft og verneinteresser. Vedtaket vart i praksis gjort kjent gjennom Jens Stoltenberg sin første nyttårstale (2001) då han varsla at ingen større vasskraftutbyggingar i landet ville bli realiserte. Sentralt i planane for Beiarn var oppdemming og sterk regulering av Ramskjellvatnet og regulering av Tollåga.
Avarar
Avararane eller pannoniske avarar (også kjende som obri i gammalrussiske kjelder ; abaroi eller varchonitai eller pseudo-avarar i bysantinske kjelder) var ei gruppe eurasiske nomadar av ukjent opphav i tidlegmellomalderen.
Desse avararanevandra inn i Europa på 500-talet, under folkevandringane. Dei fekk eit rike aust for Donau i perioden 555 til byrjinga av 800-talet i det som er Ungarn og Romania i dag. Det blei kalla for det avariske khaganatet, og strekte seg over den pannoniske sletta.
Skipper Lakrisbåter
Skipper Lakrisbåter er båtforma lakrisbitar som Nidar AS lagar og distribuerer. Produktet vart introdusert i 1983. Det bygde på Kielland Lakrisbåter, som først vart produsert i 1922. Det nye namnet kom til etter at produksjonen var flytta til Nidar-fabrikken i Trondheim på 1980-talet.
Lakrisbåtane er drasjerte bitar med mjuk lakrisgelé, og dei har eit overtrekk som er fastare enn den mjuke innsida.
Produktet gjekk under namnet «Kielland Lakrisbåtar» fram til 1985, då det vart døypt om til «Skipper».
Smash!
Smash! er ein sjokolade som Nidar AS lagar og distribuerer. Produktet vart introdusert for første gong i 1988.
Smash! er laga av salte, kjegleforma maiskjerner som er dekte med mjølkesjokolade.
I ein bolk på 1990-talet vart namnet Smash! bytt ut med «Maize Snacks», men det vart bytt tilbake i 1998. Ein ny variant av Smash!, som hadde paprikasmak og raud emballasje, vart introdusert i 2003. Produktet vart fjerna i 2005 grunna at det skilte seg for lite frå den opphavlege varianten av Smash!.
Bård
Bård er eit mannsnamn, av norrønt Bárdr, av ' 'strid' og etterleddet 'fred, kjærleik'.
Bård har i Noreg namnedag 2. desember.
Makrellstørje
Makrellstørje (eller størje; i kokeboka mest kjend som tunfisk) er ein av dei største beinfiskane i havet. Ho liknar makrellen av utsjånad, og smakar heller ikkje så ulikt makrell – men ho er mykje større, opp til 3 m lang og 500–725 kg. Ho kan verte kring 40 år gammal.
Namnet størje (norrønt styrja) kan vere ei avlydsform av stor, slik at namnet tyder stor makrell. Det er òg mogleg at ordet kjem av å styra, og at det såleis speglar folketru om at ulike fiskeslag hadde eigne høvdingar som ikkje likna dei vanlege individa, jamfør sildekonge og laksestørje. Namnet tunfisk kjem via latin thunnus frå gresk, og kan tyde 'fisk som styrtar av stad'. Framdelen av kroppen er dekt med eit panser av samanvaksne skjel. Ryggen er blåsvart, sidene skin likt perlemor og buken er kvit.
Ivar Østberg
Ivar Østberg er ein norsk politikar for KrF. Han vart innvald på Stortinget frå Troms i 1997, og møtte i to periodar. Østberg var varaordførar i Harstad 1983–1985.
Makrellstørje
Austleg markrellstørje gyt om våren i varme hav på avgrensa lokalitetar i Middelhavet. Typiske oppvekstområde er: Middelhavet, kysten av Portugal og Biscaya. Vanleg føde er krepsdyr, småfisk og blekksprut som ung. Vaksne fiskar tek stimfisk som makrell, sild, ansjos, tobis og brisling.
Ivar Østberg
Etter examen artium frå Kristelig Gymnasium var Østberg lærarvikar før han tok lærarutdanning på Oslo lærarskule frå 1968 til 1970. Deretter tok han spesialpedagogikkutdannelse på Statens spesiallærerhøgskole før han vart rektor innan barne- og ungdomspsykiatri frå 1971 til 1974. Deretter var han spesialpedagog hos PPT Sør-Troms frå 1974 til 1985 før han vart leiar av same kontor i ein tiårsperiode. Før han vart vald inn på Stortinget var han etter å ha teke audiopedagogikkutdanning fylkesaudiopedagog frå 1995 til 1997.
Makrellstørje
Makrellstørja i norsk fiske
Størja er ein kjend fisk på norskekysten. Etter krigen tok størjefisket seg kraftig opp., og i norsk statistikk viser at det i 1935 vart fiska 152 tonn, i 1945: 722 tonn. Største fangstar var det i 1952, då vart det fiska 11 480 tonn størje på norskekysten. Så gjekk fangstane sterk tilbake. I 1980 var det fiska berre 282 tonn, og i 1985 berre eit tonn. Så var makrellstørja borte frå norske farvatn i mange år
Overfiske er truleg hovudårsaka til at størja vart borte, både fisket under næringsvandringane, og fisket som skjer i gyteområda.
Seinare har makrellstørja kome attende. Det vart gjort observasjonar i 2012. etter det har ho vorte meir vanleg. Det vart starta regulert fiske i 2014. Då var kvota 30 tonn. Bestanden har teke seg opp, og i 2023 kan ein fiske 383 tonn.
Til størjefiske må fiskaren bruke kraftig reiskap. Bruk av handharpun var lenge ein vanleg fangstmåte. Frå eldre steinalder har ein har funne harpunar, skutlar, mellom anna i Skipshelleren i Vaksdal. Desse har stor likskap med skutlane av jarn slik vi kjenner dei fra historisk tid. I Skipshelleren er det funne størjebein som vert tolka som at skutlar var brukt til makrellstørjefangst.
Kongsberg Våpenfabrikk produserte på 1950-talet eit eige størjegevær for fangst av makrellstørje. Størjegever vart òg laga av private.
Etter krigen har størja for det meste vorte fanga med snurpenot, til dette fisket vart det bruka eigne forsterka nøter. Ringnot og kraftblokk har vist seg som svært effektiv reiskap. Det er ikkje lenger høve til å fiske makrellstørje med line. Av kvoten for 2023 er 10 tonn avsett til merk- og slipp og rekreasjonsfiske, der godkjende lagleiarar og mannskap, etter søknad, kan delta i stangfiske etter makrellstørje i tida 13. mai til og med 31. desember.
Sjå òg tantei.
VestNytt
Vestnytt er ei avis som vert utgjeven i Fjell kommune i Vestland fylke. Vestnytt er lokalavis for kommunane Fjell, Sund og Øygarden. Mestedelen av stoffet i avisa vert skrive på nynorsk. Avisa oppstod som ei samanslåing av dei to lokalavisene Sotranytt og VestGula. Noverande redaktør er Elisabeth Netland.
Tukthusen
Springaren Tukthusen med variantar er utbreidd i Telemark, i Numedal, i Hallingdal og på Voss, under ulike namn. Nemninga Tukthusen er for det meste nytta i Telemark, der det òg finst ei lita vise over same tonen. Slåtten ser ut til å høyre heime i Numedal. Slåtten er truleg ein utbygd tvibeitslått. Anders Ødegard rekna med at slåtten var av dei eldste i dalen, og at han skreiv seg frå Ola Pålson, som levde tidleg på 1800-talet. Slåtten har og vore nytta i Krødsherad.
Slåttestev
Til denne slåtten har det knytt seg ei rekkje stev. Anders Ødegard hadde dette stevet:
Etter Kittil Dyrebu:
Frå Hallingdal:
Og endeleg frå Telemark (etter Aslak Brekke:
Variantgruppa
Hardingfeleverket har slåttekrinsen under nr 514 (supplementsform 576). Gruppa kan delast inn etter opningstaka: Tre variantar opnar på låg d (variant a, c og f). To variantar på høg d (b og e), medan fire tek til på kvinten, lys a (d, g, h og nr 576).
Supplementsform:
Datolinja
Datolinja (òg kalla datogrensa), er ei tenkt linje frå Nordpolen til Sørpolen som skil område med ulik dato.
Datolinja vart innført i 1845. Ho følgjer stort sett med 180°-meridianen, som går gjennom Stillehavet, men avviker frå denne for at land og øygrupper som strekkjer seg over denne meridianen skal ha same dato. Det største avviket har Linjeøyane i staten Kiribati, som ligg i tidssonen UTC+14, opptil 30° aust for 180°-meridianen. Øyane har dermed same tid på dagen som på Hawaii lenger nord, men datoen er ein dag før Hawaii.
Ved reise austover må ein legge til ein time for kvar 15. lengdegrad for å få riktig sonetid. Ein vinn dermed ein heil dag om ein reiser Jorda rundt. For å unngå dette, må ein trekke frå eit døgn frå datoen når ein passerer datolinja på reise austover. Ved passering mot vest må ein legge til eit døgn.
Sjølvoppfyllande profeti
Ein sjølvoppfyllande profeti er ein spådom eller ein profeti som går i oppfylling berre for di han vert ytra. Profetien treng ikkje ha noko rot i røyndomen, men med di han vert teken opp att jamt og trutt, hender det som profetien spår.
Eit døme på ein sjølvoppfyllande profeti er når nokon sår gjetordet om at banken kjem til å gå konkurs. Uavhengig av om banken verkeleg står i fåre for å gå konkurs, ottast folk for pengane sine, tek dei ut av banken, og banken går faktisk konkurs.
Ovringa sjølvoppfyllande profeti vart fyrst sett ord på av Robert Merton.
Liangshan
Liangshan (forenkla kinesisk: 凉山; tradisjonell kinesisk: 涼山; pinyin: Liángshān) er eit autonomt prefektur for yi-folket, sørvest i Sichuan-provinsen i Kina. Prefekturet grensar i aust, sør og til dels i vest mot Yunnan-provinsen. Liangshan dekker eit areal på 60 423 km² med i overkant av 4,5 millionar ibuarar (2009). Hovudstaden Xichang (西昌市) ligg midt i prefekturet.
Ved folketeljinga i 2010 utgjorde yifolk 49,13%, hankinesarar 47,55%, medan 1,49% vart registrerte som tibetanarar.
Mary Shelley
Mary Wollstonecraft Shelley var ein britisk forfattar som er mest kjend for boka Frankenstein.
I 1814 rømte ho heimanfrå (History of a six weeks' tour) med poeten Percy Bysshe Shelley, og i 1816 gifta dei seg etter at den første kona hans hadde teke livet sitt. Same året (året utan sommar) drog dei saman med Mary si søster Claire til Sveits for å treffe Lord Byron. I løpet av sommaren var dei ofte i lag nattetider i Byron sin Villa Diodati. I skummelt torevêr las dei grøssarar for kvarandre. Byron sin livlege, John Polidori, var òg med.
Inspirert av desse nattlege fantasiane i kombinasjon med bruk av opiat, oppstod tanken om at dei sjølve kunne skrive liknande forteljingar. Berre Mary Shelley og John Polidori kom lenger enn til utkast. I 1818, ho var då 19 år gamal, gav ho ut Frankenstein, rekna for å vere den første science fiction-romanen. Året etter, i 1819 gav John Polidori ut romanen The Vampyre som seinare skulle inspirere Bram Stoker til romanen Dracula som var gjeven ut i 1897.
Frankenstein vart populær, Mary Shelley byrja difor å skrive fleire bøker. Av dei meir sentrale er The Last Man som handlar om menneska sin undergang i det 21. hundreåret.
Monsuntråg
Eit monsuntråg er ein del av den intertropiske konvergenssonen (ITCZ) som strekkjer seg inn i eller gjennom ein monsunsirkulasjon, og er vist som ei linje på eit vêrkart gjennom området med lågast lufttrykk. og slik sett er det ei konvergenssone mellom vindmønster på den sørlege og nordlege halvkula. Dei vestlege monsunvindane ligg på ekvatorsida, medan dei austlege passatvindane ligg på polsida av tråget. Gjennom denne aksen kan det oppstå kraftig regnvêr. Når tråget passerer på polsida av ein stad, kan staden få varmt og tørt vêr. Monsuntråget spelar ei viktig rolle for skapinga av regnskogane i verda.
Uttrykket «monsuntråg» vert oftast nytta i monsunområde vest i Stillehavet som Asia og Australia. Forflyttinga av ITCZ/monsuntråget over ein landmasse er starten på den årlege regntida om sommaren. Lågtrykk og tropiske syklonar oppstår ofte i nærleiken av monsuntråget og begge kan medføre særs store nedbørsmengder i løpet av kort tid.
Rørsle
Monsuntråga vest i Stillehavet er på det kraftigaste seint på sommaren når høgtrykka vinterstid på den motsette halvkula er på det kraftigaste. Tråget kan nå saå langt nord som 40 ºN i august og så langt sør som 20 ºS i Australia i februar. Forflyttinga mot polane vert forsterka når sommarmonsunen oppstår som følgje av lågare lufttrykk over dei varmaste delane landmassane.
Vindpåverknad
Auke i den relative virvlinga med monsuntråga kjem normalt av auka vindkonvergens i konvergenssonen. Ein auke i vinden kan føre til ein auke i konvergensen. Ei forsterking eller ei forflytting mot ekvator for den subtropiske ryggen kan fosterke monsuntråget, sidan vinden i tråget vert kraftigare. Når frontar flyttar seg gjennom subtropane og tropane på vinterhalvkula, kan ein auke i vinden forflytte seg over ekvator i havområde og forsterke monsuntråget på sommarhalvkula. Ein kan sjå at slike område med kraftigare vind har nådd eit monsuntråg ved at det oppstår kraftige torevêr i monsuntråget.
Lågtrykk i monsuntråget
Om det oppstår ein sirkulasjon i monsuntråget kan desse konkurrere med nærliggande termale lågtrykk over kontinentet og ein vil få ein vindauke rundt trykksenteret. Dette vert kalla monsunlågtrykk. Desse lågtrykka er vanlegvis asymmetriske og har som regel den kraftigaste vinden på austsida. Nær senteret av lågrykket finn ein lett og variabel vind, medan ein finn band av byger og torevêr i sirkulasjonen.
Lågtrykka oppstår når ein jetstraum på polsida og vest for systemet fører til divergent luft i høgda og på den måten til eit trykkfall på bakken. I India oppstår seks til sju slike lågtrykk kvart år, og talet på dei aukar i Bengalbukta i juli og august under El Niño-hendingar. Lågtrykka kan føre med seg store nedbørmengder og stader kan få heile årsnormalen sin i løpet av kort tid når dei passerer over tørre område som outback i Australia.
Rolle i tropisk syklogenese
Eit monsuntråg er eit viktig område for danning av tropiske syklonar. Dei er virvlingsrike område og ei eksisterande forstyrring nær overflata, som er ei av dei seks krava som må slå til for at ein skal få danna tropiske syklonar. Det ser ut til å vere ein 15-25 dagars syklus i torevêrsaktiviteten som er knytt til monsuntråga, og dette er om lag halve bølgjelengda til Madden-Julian-oscillasjonen eller MJO. Dette ser ein òg att i skapinga av tropiske syklonar, der dei gjerne oppstår tett etter kvarandre i løpet av 2-3 veker, etterfølgd av 2-3 veker med lite aktivitet.
Sverre Sørsdal
Sverre Sørsdal var ein norsk boksar og lækjar fødd på Hamar. Han var olympisk sylv- og bronsemedaljevinnar i boksing i klassa lett tungvekt, og er ein av berre fire nordmenn som har vunne OL-medalje i boksing. For lækjarinnsatsen sin mottok han sidan Kongens fortenestmedalje i gull.
Karriere
Sørsal representerte Noreg i boksing i tre olympiske leikar. I OL i 1920 fekk han sylvmedalje og i OL 1924 fekk han bronse, medan det vart fjerdeplass i klassa tungvekt i OL 1928. Han var òg to gonger noregsmeister i lett tungvekt, frå NM i 1920 og NM i 1924. Boksekarriera hans var attåtsyssel medan han studerte medisin ved Universitetet i Oslo og han boksa for Akademisk Boxe-Club. Seinare var han i fleire år overlækjar på Vardø Sjukehus. For innsatsen sin som lækjar vart han tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.
Lånord
Lånord er ord som har komme inn i ordforrådet til eit språk frå eit anna språk, til skilnad frå arveord, som var ein del av ordforrådet då språket (eller språkfamilien det er ein del av) vart danna. Ofte kjem lånord inn i eit språk i lag med nye ting eller omgrep dei skildrar. Lånord som skil seg frå andre ord i språket i til dømes gjennom «framand» skrivemåte eller bøying blir også kalla framandord.
International Baccalaureate Diploma Programme
Krav og innhald
Elevar som ynskjer å gå dette utdanningsløpet må ta seks fag over to år, ta eit epistemologisk fag, «Theory of Knowledge» (kunnskapslære), og skriva ein stil på maksimum 4000 ord, «Extended Essay», om eit tema innanfor eitt fagområde som vert dekt av IB-programmet.
Lånord
Lånordsforsking er viktig i språkhistorisk forsking, av fleire grunnar. For utforskinga av språkslektskap gjeld det å skilje mellom arveord og lånord. Der to språk har same ord for same meining, vil det vere argument for språkslektskap, men berre dersom ordet ikkje er eit lånord. Døme på tilfelle der dette er aktuelt, er spørsmålet om språkslektskap mellom uralske og tyrkiske språk, der lånord står sentralt.
International Baccalaureate Diploma Programme
Fag
Kvart av dei fem fyrste faga må vera innanfor fagområda morsmålsspråk ([i]A1-språk[/i]), framandspråk ([i]A2-[/i] eller [i]B-[/i]språk avhengig av kor godt ein meistrar framandspråket/framandspråka ein vil ta), samfunnsvitskap («individ i samfunn»), som inkluderer fag som historie, geografi, psykologi, samfunnsøkonomi og bedriftsøkonomi, realfag, som til dømes fysikk, kjemi og biologi, og matematikk, som finst i tre nivå som er tilpassa elevar med ulik grad av interesser og evner innanfor matematikk. Det sjette faget kan ein velja fritt frå dei obligatoriske faggruppene, eller velja eit meir kunstnarleg fag, så som musikk-, kunst- og teaterfag. Minst tre av faga må vera på «higher level», som vil seia at dei skal ha fem veketimar og dekkja faget grundigare enn elles, og dei andre tek ein på «standard level», som inneber at ein får tre veketimar undervising og ei grunnleggjande innføring i faget. Legg merke til at dette berre er prinsippet bak denne inndelinga, og at mange skular til dømes vel å gje seks veketimar undervising i fag på «higher level» og fire veketimar på «standard level», samt at somme fag på «standard level» òg kan vera krevjande; eit døme er matematikk, som har ord på seg for å vera eit særs krevjande fag som minst ligg på nivå med dei tilsvarande matematikkfaga matematikk R1 og R2 i det norske systemet. Eit døme på korleis ein person som interesserer seg for språk- og samfunnsfag kan tenkja seg å vilja kombinera fag ser slik ut:
Lånord
Lånord kan også fortelje noko om tidlegare språksteg i det långjevande språket. Til dømes er det mange urnordiske lånord i finsk, ord som i finsk ikkje har gått gjennom dei lydendringane dei seinare gjekk gjennom i nordisk, slik at vi t.d. har kuningas «konge» og rastas, «trost» frå urnordisk *kuningaR og *trastaR, der a-en i suffikset forsvann i synkopetida i germansk.
International Baccalaureate Diploma Programme
Fag
- Norsk A1-språk på «higher level» - Engelsk A2-språk på «higher level» - Historie med særleg vekt på Aust-Asia på «higher level» - Fysikk på «standard level» - Matematikk på «standard level» - Japansk B-språk på «standard level»
Eit anna og meir realfagssentrert døme er dette:
- Tysk A1-språk på «standard level» - Fransk B-språk på «standard level» - Psykologi på «standard level» - Fysikk på «higher level» - Matematikk på «higher level» - Kjemi på «higher level»
Vurdering og karakterar
Karakterane i IB-programmet går frå 1 (veldig dårleg) til 7 (utmerkt). Vurderinga i programmet består av innleveringar og laboratorieforsøk som vert vurderte av lærarane på skulen, «internal assessment», og eksamenar som vert vurderte av tilfeldig tildelte og anonyme sensorar. Elevar som tek diplomprogrammet har eksamenar i alle faga, som regel to i «standard level»-fag og tre i real-, språk- og «higher level»-fag. Desse eksamenane føregår mellom byrjinga og midten av mai på nordkula og i november på sørkula, og er delte inn i tre tidssoner for å syrgja for at det ikkje er høve for å spreia innhaldet i eksamenane etter at dei er tekne.
Ein eksamen kan vara frå tre kvarter (for fleirvalsdelen av realfagseksamenar) til to og ein halv time (for del tre av historieeksamenen på «higher level»). Dei ulike eksamenane i einskildfaga er vekta etter kor mykje dei fortel om eleven sin kunnskap, og tilfredsstillingsprosenten for kvar del vert vekta, lagd saman med dei andre og gjev den endelege prosenten. Denne vert så samanlikna med ein poengstige frå 1 til 100 som fastset kva karakter eleven har rett på i det aktuelle faget. Karakterkrava i dei ulike faga er normalfordelte, som i praksis vil seia at elevane konkurrerer med kvarandre, og at grensene for å få dei ulike karakterane fluktuerer frå år til år etter kor godt alle elevane gjer det. Såleis er til dømes poenggrensa for karakteren 7 i eit fag som historie på 69 %, medan ho ligg på 82 % i engelsk A2-språk.
«Extended Essay» og «Theory of Knowledge» vert vurderte på ein bokstavskala frå A (best) til F (strykkarakter), og ved hjelp av ei matrise vert ein poengsum frå 0 til 3 fastsett ut frå kva karakter ein elev har fått på desse elementa. Ein elev som har skrive eit «Extended Essay» vurdert til A og har karakteren B i «Theory of Knowledge», vil til dømes få 3 poeng.
Karakterane for kvart einskilt fag og poengsummen for «Extended Essay» og «Theory of Knowledge» vert lagde saman, og dette gjev ein poengsum utav 45 poeng. Ein må oppfylla visse kriterium for å få utdelt diplomet; desse inkluderer at ein ikkje kan få mindre enn 24 poeng totalt, at ein ikkje kan få mindre enn karakteren 3 på «higher level»-fag, og at ein ikkje kan ha karakteren 1 i noko fag.
Sjokoladen Hobby
Hobby er ein sjokolade som Nidar AS lagar og distribuerer. Produktet vart introdusert i 1973.
Sjokoladen Hobby er ihopsett av eitt lag med gelé med banansmak og eitt lag med mjukt, søtt skum som blir pressa saman og dekt med mjølkesjokolade.
Jordskjelvet i Wenchuan i 2008
Jordskjelvet i Wenchuan (kinesisk skrift 汶川大地震, pinyin Wènchuān dà dìzhèn) i 2008 var eit jordskjelv som ramma fylket Wenchuan i det autonome prefekturet Ngawa og store kringliggjande område i norddelen av provinsen Sichuan i Kina, klokka 14.28.01 lokal tid den 12. mai 2008. Jordskjelvet hadde ein momentmagnitude på 7,9 i følgje målingane til det statlege seismolologiske senteret i Kina.
Sjokoladen Hobby
I tillegg til sjokoladen på 48 gram, kan ein finne Hobby i godteposane «Nidar Favorittar» og «Smågodt Favorittar».
Jordskjelvet i Wenchuan i 2008
69 195 menneske omkom i skjelvet, attåt vart 18 392 personar rapportert forsvunne. Vel 374 000 personar kom til skade, og i kring 4,8 millionar menneske vart heimlause. Sånn sirka 15 millionar menneske budde i området som vart råka av jordskjelvet.
Sjokoladen Hobby
Historia
I 1973 var Hobby selt som ein sjokolade på 12 gram. I 1978 vart ein større variant på 30 gram introdusert og tok ein stor part av salet frå den førre, litle varianten. I 1980 lanserte Nidar endå ein variant; Hobby på 48 gram, som er den einaste typen av Hobby-sjokoladen som er i sal i dag. I 1989 og 1990 lanserte Nidar to nye smakar på Hobby-sjokoladen; Bringebær og tutti frutti. Desse to kom ikkje til å bli populære nok, og vart fort fjerna frå butikkhyllene.
Jordskjelvet i Wenchuan i 2008
Episenteret låg 80 kilometer vest-nordvest fo provinshovudstaden Chengdu, forkastinga fann stad på 19 kilometers djupne. Jordskjelvet kunne merkast i nærliggjande land og så langt borte som Beijing og Shanghai, 1500 km og 1700 km unna, der høge bygningar svaia grunna skjelvet. Sterke etterskjelv, nokre med ein magnitude på 6, heldt fram å råke området i fleire månader etter hovudskjelvet, noko som kravde fleire offer og gjorde ytterlegare skade.
Jordskjelvet i Wenchuan er det 21. dødelegaste i historia, og var det dødelegaste som råka Kina etter jordskjelvet i Tangshan 1976, ein katastrofe som tok livet av rundt 240 000 menneske. Jordskjelvet i Wenchuan var det sterkaste i Kina sidan jordskjelvet i Chayu 1950, eit skjelv som vart registrert til 8,5 på Richterskalaen.
Husevågøy
Husevågøy er ei øy i Kinn kommune i Vestland. Øya ligg ytst i Nordfjord, mellom Bremangerlandet og øya Vågsøy og har eit areal på 9,3 km² og om lag 70 innbyggjarar. Den største busetnaden på staden er Husevåg med omlag 30 innbyggjarar. Det er ferjesamband med Måløy og Oldeide. Namnet kjem av gardsnamnet Husevåg. Det viser til bustadhus i vågen, og at andre vågar i nærleiken mangla dette.
Frå gamalt av var det ein enkel bygdeveg gjennom sjølve grenda Husevåg. I 1975 vart det bygd veg Ramsevik-Tytingvåg-Krabbestig. I 1989 vart det bygd veg over fjellet frå Husevåg til Ramsevik. Tanken var å halde fram med vegen heilt fram til ferjekaia ved Våganeset, men denne siste stubben kom ikkje før i 1992.
Seiji Kaneko
Seiji Kaneko er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Vissel Kobe, Avispa Fukuoka og Nagoya Grampus Eight.
Â
Â (a-cirkumfleks, liten bokstav: â) er ein bokstav i skoltesamisk, rumensk, tyrkisk og vietnamesisk. Bokstaven dukkar òg opp i norsk, fransk, portugisisk, vestfrisisk, friulisk og vallonsk som eit avbrigde av bokstaven a.
Normalnorsk
Cirkumfleks blir ein del bruka i norske ord der vokalen tidlegare hadde ein ð eller d etter seg. I samband med vokalen a blir cirkumfleksen normalt berre bruka i nokre få ord:
Skoltesamisk
Â er den andre bokstaven i det skoltesamiske alfabetet, og vert uttala [ɐ], ein nesten-open, midtre vokal.
Vietnamesisk
Â er den tredje bokstaven i det vietnamesiske alfabetet og vert uttala. Innan vietnamesisk fonologi kan ein leggja til aksentteikn for å forma fylgjande fem tonar av â.
Ukrainsk
Â er nytta i ISO 9:1995-systemet for ukrainsk omskriving som bokstaven Я.
Portugisisk
Â er nytta for å visa trykk på stavingar. IPA-verdet er (i brasilsk-portugisisk  når han kjem før nasale konsonantar).
Walisisk
I walisisk vert Â skriven for /ɑː/-ljodet.
Ingebrigt S. Sørfonn
Ingebrigt S. Sørfonn var formann i hovudstyret i Det Vestlandske Indremisjonsforbund frå 1995 fram til 2003. I perioden 2005-2009 var Sørfonn leiar av Israels venner.
Kiláda i Kozáni
Kiláda (gresk Κοιλάδα) er ein landsby i periferieininga Kozáni i Vest-Makedonía i Hellas. Kiláda var hovudsete i den tidlegare kommunen Ellíspondos, som no er ei kommunaleining i kommunen Kozáni.
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox er ein nettlesar som er utvikla og vert vedlikehalde på dugnad av fleire hundre friviljuge, medan Mozilla Corporation, eigd av stiftinga Mozilla Foundation, sytar for å koordinera arbeidet. Firefox er difor ein gratis programvare med fri og open kjelde, og vert nytta av 11,02 % av internettbrukarar i juli 2018. . Firefox er å få både på nynorsk og bokmål.
Firefox er liten, rask og har svært mange utvidingar. I november 2008 passerte utvidingane éin milliard nedlastingar.
Firefox var tidlegare kjent under namnet Phoenix.
Historie
Historia om nettlesaren Firefox:
Mozilla Foundation ønskte at Firefox skulle bli ein liten, rask, og enkel nettlesar med moglegheit for utvidingar, separat frå den større Mozilla- applikasjons-samlinga. Firefox er den offisielle nettlesaren frå Mozilla- prosjektet, og inngår i ei applikasjons-samling saman med e-postlesaren Mozilla Thunderbird og kalender-applikasjonen Mozilla Sunbird.
Prosjektet som seinare vart Firefox starta som ei eksperimentell grein av Mozilla- samlinga kalla «mozilla/ browser» av Dave Hyatt og Blake Ross. Prosjektet sin grunnleggjarar hadde i førstninga som mål å skape den best mulige nettlesaren for Microsoft Windows. Etter tilstrekkelig utvikling ble ein førsteutgåve lagt ut for offentlig testing i september 2002 under namnet «Phoenix».
Namnet «Phoenix» blei brukt til 14. april 2003, då det vart endra på grunn av ein varemerkekonflikt med BIOS-produsenten Phoenix Technologies. Det nye namnet, «Firebird» fekk blanda mottaking. Seint i april same år bestemte Mozilla Foundation at nettlesaren skulle refererast til som «Mozilla Firebird» for å unngå forveksling med database tenaren Firebird. Langvarig press frå open kjeldekode-miljøa tvang førebels fram enda eit namneskifte, og den 9. februar 2004 ble Mozilla Firebird omdøypt til «Mozilla Firefox».
Dette namnet vart valt fordi det er likt «Firebird», men også for å vera unikt i dataindustrien. For å forsikre seg mot at enda et namneskifte ikkje skulle bli nødvendig registrerte Mozilla Foundation i desember 2003 «Firefox» som et varemerke i USA.[3]
Håkon Bleken
Håkon Bleken er ein norsk kunstmålar og grafikar. Han er busett i Trondheim, der han òg vart fødd.
I 1999 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Det kongelege hoff kunngjorde vidare den 4. september 2009 at kongen har forfremja Bleken til kommandør av St. Olavs Orden for virket hans som biletkunstnar. I tillegg fekk han Anders Jahres kulturpris i 2005.
Han vann konkurransen om det offisielle signingsbiletet av kong Harald V og dronning Sonja, det heng i dag i Stiftsgården i Trondheim. Bleken har portrettert fleire kjende personar, som kong Olav V, Wenche Foss og Arne Nordheim.
Han har også gjort seg sterkt bemerka som illustratør av skjønnlitterære verk. Han har illustrert sentrale verk som Haugtussa av Arne Garborg, Mysterier av Knut Hamsun, Babettes Gjestebud av Karen Blixen og Dalen Portland av Kjartan Fløgstad - samt plateomslaget til Åge Aleksandersens Snöharpan.
Sverre Aasland
Sverre Aasland (fødd 1899, død 1989 el. 1990 ), òg Sverre Lasanda, var ein norsk funksjonalistisk arkitekt. Han er særleg kjend for sitt samarbeid med Arne Korsmo og saman skapte dei mellom anna Villa Dammann i Havna allé 15 i Oslo. Bygget fekk Houens fonds diplom for god arkitektur i 1937.
Mimmi Bæivi
Mimmi Bæivi er ein norsk politikar for Ap. Ho var stortingsrepresentant frå Finnmark 1993-2001.
Bybeltet
Bybeltet er ei nemning på ei samling handelsruter i Europa, frå Nord-Italia, over pass og elvar til den engelske kanalen. Denne ruta vart bruka for handel mellom Europa, særleg Storbritannia, og Austen, so ein slapp å fara heilt rundt den iberiske halvøya. I bybeltet kom det til ei rad byar kring passa og elvane som bygde økonomien sin på å skattleggja og fortolla handelsfarten. Dette leidde til at desse byane kunne styra seg sjølve på eiga hand, og det leidde i sin tur til at statsbygginga kom seint i gang i dette området. Byane vart ikkje underlagde nokon stat. Når so bybelte sidan har vorte underlagt den europeiske ordninga med sjølvstendige statar, har ikkje statane i bybeltet hatt éin særleg sjølvsagd by som kunne verta hovudstad. Landa i bybeltet har ein sokalla polysefal bystruktur, der hovudstaden ikkje treng vera den største og viktigaste byen i landet. Soleis er Bern i Sveits fjerde størst etter Zürich, Basel og Genève og Amsterdam er hovudstaden i Nederland, endå regjeringa sit i Haag.
Luxembourg og Liechtenstein er døme på bystatar i bybeltet som er haldne ved lag.
Lyrehalar
Lyrehalar er ein familie Menuridae av to bakkelevande fuglar i ei felles slekt, Menura. Familien er klassifisert innanfor ordenen sporvefuglar, Passeriformes. Lyrehalar er kjent for uvanlege evner til å herme både naturlege og unaturlege lydar i omgjevnadene sine. Begge kjønna har ei brun og grå fjørdrakt. Hannane har særeigne fjørbuskar av to halefjør på opptil 55 cm. Fjørene kan reisast opp slik at dei minnar om musikkinstrumentet lyre. Leveområdet er sørlege Australia.
Fuglane nyttar mykje tid på skogbotnen og grev med kraftige føter og skarpe klør etter insekt, larver og andre virvellause dyr. Dei kviler og søv på greiner i tre.
Reproduksjon og levevis
Det er hovudsakleg om vinteren at hannane av lyrehalar vokaliserer. Då byggjer dei og held vedlike ein open, opphøgd spelplass i tett skog, kvar hann kan ha fleire slike plassar på eit stort territorium. På plassen har hannfuglen oppvisingar for å trekkje til seg potensielle partnarar. Praktlyrehalen, truleg òg smålyrehalen har eit polygamt system kor hannen parar seg med mange hoer. Hoene byggjer reir, gjer all ruging og tar omsut for ungane. Reiret er ein stor overbygd struktur med sideinngang, det er bygd av trepinnar og er godt kamuflert. Kullet er på eit, sjeldan to egg og rugetida er om lag 50 dagar. Hoa tar omsut for ungen i opptil 9 månader.