cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kråkstad
Kråkstad er ein tettstad i Nordre Follo kommune i Akershus i Viken. Han har og ligg søraust for sjølve Ski.
Arquebus
Arquebus er eit ord som kan ha fleire tydingar:
Osen
Osen er namn på fleire stader:
Leikanger sokn på Sunnmøre
Leikanger sokn ligg på den søraustre luten av Gurskøy, i Møre bispedømme, Søre Sunnmøre prosti, Herøy prestegjeld.
Frå gamalt høyrde Leikongbygda til Rovde sokn. Det var ein vanskeleg kyrkjeveg. I 1856 vart det sett fram ynskje om å flytte kyrkja frå Rovde til Leikong. Dette vart det ikkje noko av. I 1870 vart det sendt søknad til kongen om å få oppretta eige sokn for Leikanger. Svar på denne søknaden kom frå Kyrkjedepartementet i 1871 om at det kunne opprettast eit eige sokn for Leikong og Jøsok saman med delar av Gurskedalen og delar av Eika og Eiksund. Nokre år seinare slutta heile Eika og Eiksund seg til det nye soknet. I 1957 vart Djupvika lagt til Leikanger sokn. I 1964 vart Gurskedalen overført til Sande prestegjeld og Eiksund overført til Ulstein sokn.
Vålerenga
Vålerenga er eit område i Oslo. Det er ein del av Bydel 1 Gamle Oslo. Vålerenga ligg mellom Gamlebyen, Jordal, Ensjø, Etterstad og Lodalen. Vålerenga er avgrensa av Enebakkveien, Hovedbanen, Gjøvikbanen, Strømsveien, Østerdalsgata, Numedalsgata, Opplandsgata og Strømsveien. Skjeringa til Gjøvikbanen er i dag overbygd og ikkje synleg, men ho låg rett aust for Etterstad Kolonihage. Vålerenga er spesielt kjent for sine gamle trehus og sine fotball- og ishockey-lag.
Vålerenga har no (2005) ein blanda busetnad. Det finst framleis noko av den gamle arbeidarklassen, ein del av pønkarane frå åttitalet er òg til stades, men gentrifiseringa set eit stadig sterkare preg på bydelen.
Historie
Bydelen Vålerenga oppstod rundt Vålerenga gard i siste halvdel av 1800-talet. Hovudbygningen på garden kan ein i dag sjå ved sida av Vålerenga kyrkje. Huset var ein periode prestegard og den eldste delen er frå 1700-talet. I 1855 låg området framleis utanfor bygrensa da dei første tomtene blei skilt ut. Husbygginga var derfor ikkje råka av murtvangen som hadde blitt innført i Christiania i 1624. Det blei bygd små trehus i den stilen folk kjende frå bygdene dei kom frå. Tomtene blei festa bort, og tomte-eigaren kunne vedta reguleringsplanen. Husa frå denne perioden ligg tett side om side, med fasadane ut mot fortauet. Dei er i ein til to etasjar, lafta og med ståande panel. Enkelte av husa var eldre hus frå innflyttarane sine heimstader, eit av desse står no på Norsk Folkemuseum. Dei fleste som busette seg på Vålerenga i denne perioden var handverkarar, vognmenn, dreiv med småindustri eller levde av dyrehald. Det var typisk innflyttarar som sjølve står som byggherrar for husa sine.
Fram mot byutvidinga i 1878 endra bygningsmønsteret seg noko, det kom fleire leigegarder i tre og øvst på Vålerenga kom det også store private hus med hagar. Etter byutvidinga gjaldt murtvangen, og det var dei klassiske leiegardene i pussa tegl som blei bygde. Det var nå fleire industriarbeidarar som slo seg ned i bydelen. Vålerenga hadde likevel lenge eit førindustrielt preg. Ei oppteljing av yrkessamansetninga hos menn i den øvre delen av Vålerenggata viser at sjølv om delen handverkarar går ned, er dei framleis den største gruppa i 1930, med sysselsette i industrien tett etter. Verdt å merke seg er det også at talet på tilsette i transport er stabilt høgt. Dette skyldast kanskje nærleik til jernbanen og Oslo Sporveiers trikkestall på Kampen (noverande Kampen Hageby). Ei anna mogeleg forklaring er at byens vognmenn kan ha hatt ein tendens til å busetje seg på Vålerenga.
Kommunikasjon
Vålerenga var lenge eit trafikk-knutepunkt. Ved Galgeberg endar St. Halvardsgate, det som i mellomalderen var kjent som Gatene, og i dag er starten på Pilegrimsleia til Trondheim. Enebakkveien og Strømsveien som begge tar av frå Galgeberg var dei gamle hovudferdselsårene mot nettopp Enebakk og Strømmen/Romerike. På 1970-talet var dette blitt svært merkbart. I rush-tida stod køene stille gjennom Vålerenga, resten av døgnet var trafikken tett. Bebuaraksjonane for å få trafikken ut av bydelen starta, saman med kampen for å verne dei siste trehusa. Begge delar blei krona med hell, i dag er begge vegar stengde for gjennomkøyring og Vålerengatunnelen stod ferdig i 1989 og bringar Rv 190 under Vålerenga.
Vålerengatrikkene: Nummer 16 gikk til Skøyen og nummer 6 gikk til Majorstua. I tillegg gikk Østensjøbanen fra Opsal til Jar gjennom Vålerenga. Trikketraseen blir i dag delvis køyrt av buss nummer 37 Helsfyr-Kjelsås. Næraste T-banestasjon er [[Ensjø T-banestasjon|Ensjø.
Hn/UFO
Dagsens nyfikna etter UFO-ar byrja etter at Kenneth Arnold hevda å ha sét ein «fljugande tallerk» 24. juni 1947 i nærleiken av Mount Rainier i Washington. Sidan dét hev UFO-ane vore ei kjelda til segner, songar, bøker, filmar og dokumentarar i hopetal.
Under ei meiningsmåling i Sambandsstatane i 1996 kom det fram at 71 % av alle amerikanarar trudde at styremaktene deira heldt informasjon um UFO-ar burte frå ålmenta.
I Noreg høyrer me med ujamne millomrom gjetord og segner um at folk sjølve hev sét elder på onnor vis havt med UFO-ar å gjera. Døme på dét er UFO-ringen på Espevær og nattljosi i Hessdalen.
Peikar
http://www.ufo.no - UFO Norge, organisasjon som samlar inn observasjonar i Noreg
UFO UFO OVNI OVNI UFO НЛО НЛО UFO
Eddie Izzard
Eddie Izzard som Edward John Izzard) er ein britisk stand-up-komikar og skodespelar. Izzards varemerke er ei særeigen raljerande og surrealistisk form for monolog. I tillegg til å vera omreisande komikar er han aktiv som skodespelar, i første rekke på film.
Oppvekst og familie
Han vart fødd i Aden i Jemen som den yngste sonen til John og Ella Izzard. I 1963, kort tid før Storbritannia gav opp hovudstaden Aden, flytta familien Izzard til Nord-Irland. Dei budde i Belfast fram til 1967 inntil den aukande uroa der gjorde at familien flytta påny, først til Skewen i Wales og deretter til Bexhill-on-Sea i det engelske grevskapet East Sussex. Mor hans døydde i mars 1968 av kreft.
Politisk engasjement
Han har ved fleire høve engasjert seg i politiske spørsmål, mellom anna i opposisjon til nedlegginga av avdelingane for drama og språk, lingvistikk og oversetting ved University of East Anglia. I tillegg har han arbeidd for ein auka grad av integrering av Storbritannia i EU. I mai 2005 deltok han i BBC sitt politiske debattprogram «Question Time» og skildra seg sjølv der som ein «britisk europear» og samanlikna med andre kulturidentitetar slik som «afro-amerikansk». Som ein lekk i integreringsagitasjonen hans var han ein av dei første til å betale med euro i London. Dette synet på Europa har påverka arbeidet hans på andre måtar. Han opptrer regelmessig på fransk, og av og til på tysk i tillegg til engelsk. I juli 2003 vart han utnevnt til æresdoktor ved East Anglia-universitetet i Norwich for det «pro-europeiske arbeidet» sitt og sitt «bidrag til fermjing av moderne språk og toleranse for andre kulturar og livsstilar» samt for å ha «overstige nasjonale barrierer» med humoren sin.
Profesjonell utvikling
Etter at mora døydde, fann Eddie støtte i det å drive med komedie. Han var særleg inspirert av arbeidet til slike som Monty Python, Steve Martin, Richard Pryor og Benny Hill i eit tidleg stadium. Han byrja å leike seg med stand-up forma medan han gjekk på college og etter å ha blitt vist ut frå skolen byrja han å opptre på gata. Etter å ha levd store delar av 1980-talet som gateartist rundt om i Europa og USA, flytta Izzard numra sine inn på komediescenene i Storbritannia. Første opptreden var på The Comedy Store i London i 1987. I løpet av 80-talet og det tidlege 1990-talet finpussa han materialet sitt og vann etterkvart ei viss grad av anerkjenning. Stand-up arbeidet hans førte til British Comedy Awards i 1993 for Live at the Ambassadors, og i 1996 for Definite Article. Etter den britiske delen av turneen tok han materialet frå Definite Article med seg til større byar uanfor Storbritannia, inkludert eit suksessfylt opphald i New York City. Han slo imidlertid ikkje gjennom for fullt i USA før han i 1998 med Dressed to Kill vart kringkasta på den amerikanske fjernsynskanalen HBO, noko som gav han to Emmy-prisar i 2000.
Signatur
Izzard hevder sjølv at han ikkje skriv ned noko av materialet sitt, men at han noterer i handa når nummer treffer dårleg. Vanlege figurar og referansar i numra hans inkluderer:
Transvestittisme
Izzard skildrar seg sjølv som ein executive or action transvestite og brukar ofte kvinneklede og sminke både på og bak scena. Han understrekar at dette ikkje er ein seksuell ting og at han ganske enkelt liker å sminke seg og ha på klede som her i Vesten generelt berre vert brukt av kvinner. Han avviser påstandar om at han er homofil, og hevdar med glimt i auget at han nok heller må reknast for å vera «ei mannleg lesbe».
Ezhou
Ezhou (kinesisk: 鄂州; pinyin: Èzhōu) er eit byprefektur aust i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 1 504 km² og hadde 1,05 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Ezhou omfattar tre bydistrikt (区 qū).
Næring
Viktigaste næringsgreinene er metallurgi og produksjon av tekstilar, kjemikaliar, maskiner, samt byggevarer.
Samferdsle
Kinas riksveg 106 går gjennom området. Han strekker seg frå Beijing og er innom mellom andre Hengshui, Kaifeng før han kjem til Ezhou, går så vidare til Shaoguan på sin veg sør til Guangzhou i Sør-Kina. Også Kinas riksveg 316 passerer gjennom området. Han fører frå Fuzhou i Fujian via Nanchang i provinsen Jiangxi og Wuhan i provinsen Hubei til Lanzhou i Gansu.
Rita H. Roaldsen
Rita Ellen Hansen Roaldsen er ein norsk politikar for Senterpartiet som vart innvald på Stortinget frå Troms i 1993. Ho var vararepresentant i perioden 1997–2001. Roaldsen var ordførar i Gratangen kommune frå 1999 til 2003.
Renga
Renga er ei øy i Rødøy kommune i Nordland. Ho ligg aust for Gjerdøya og Rangsundøya og vest for Værangen. I nord ligg Rødøyfjorden.
Det høgaste punktet på øya er Rengfjellet på 190 meter over havet.
Gösgen
Gösgen er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nordaust i kantonen. I lag med distriktet Olten dannar Gösgen valkrinsen Olten-Gösgen. Han har kring 23 000 innbyggjarar.
Distriktet har 11 kommunar og desse er Erlinsbach, Hauenstein-Ifenthal, Kienberg, Lostorf, Niedergösgen, Obergösgen, Rohr, Stüsslingen, Trimbach, Winznau og Wisen.
Heilage Nikolas
Den heilage Nikolas eller Sankt Nikolaus er ein helgen kjend både i austleg og vestleg kristendom. Kulten kring han bygger på biskopen Nikolas frå Myra i Vesle-Asia, som levde på 300-talet. Lite er kjend om livet hans, men det finst ei rekkje soger og skikkar knytt til det. Festdagen til heilage Nikolas, kjend som nilsmesse eller nikolausdagen, er den 6. desember.
Best kjend i moderne tid er tilknytinga hans til jul: Heilage Nikolas er modell både for nederlandske Sinterklaas og den amerikanske julenissen, Santa Claus. Han er også vernehelgen for ei rekkje stader, som Hellas, Russland og Sicilia, og for fleire ulike grupper menneske, som barn, brurer, reisande, sjøfolk, pantelånarar, tjuvar og uskuldig dømde.
Liv
Nikolas av Myra kan ha blitt fødd rundt 280, kanskje i hamnebyen Patara i Lykia i dagens tyrkiske provins Antalya. Han var biskop i Myra som seinare heitte Kale og i dag er småbyen Demre.
Dødsdatoen hans er kjend som 6. desember, og fall truleg mellom 345 og 351, sjølv om også 342, 343 og 352 er oppgjevne som dødsår. Til forskjell frå mange andre tidlege helgenar døydde ikkje Nikolas på grueleg vis som martyr, men fredeleg av alderdom.
Soger
I tillegg til dei få kjende haldepunkta, finst det ei rekkje soger om heilage Nikolas. Nokre av dei er komne til gjennom samanblanding med andre helgenar.
Han skal ha vore son av Eufemios, ein god og velgjerande rikmann, og Anna, syster av den dåverande biskopen av Myra, også kalla Nikolas. Allereie få barndommen skal guten ha vore særs from — ei soge fortel at han reiste seg og løfta augo mot himmelen før han tok sitt første bad, for å reinsa sjela før kroppen; ei anna at han berre dia éin gong, om kvelden, på fastedagar.
Onkelen vigsla den unge Nikolas til prest då han var nitten år, og sette han seinare inn som abbed. Foreldra døydde av pest og den unge presten blei arvingen til ein stor formue. Han brukte det nok ikkje på seg sjølv men delte det i det stille ut til dei fattige, alt utan at det skulle bli merksemd på han sjølv.
I år 300 blei Nikolas folkevald til biskop av Myra. Bispedømet var i dårleg tilstand, men han klarte å forvandle det med fromleik, energi og mirakel. Rundt år 310, under ei av dei mange kristenforfølgingane på 200 -og 300-talet, skal Nikolas ha blitt fengsla og torturert
Dei tre jomfruene
Den mest kjente soga om Nikolas i dag er nok den om dei tre jomfruene: Faren til dei tre jentene hadde mista formuen sin og hadde ikkje råd til medgift for dei. Faren var så desperat at han ville selje jentene til prostitusjon. Den unge presten fekk høyre om det og i det løynde midt i natta kasta ein sekk med gull gjennom vindauget til jentene. Kort tid etterpå var den første jenta godt gift. Nikolaus gjentok det heile for den andre jenta, men då tredje gongen la faren seg på lur for å kunne takke velgjeraren til familien. Ei variant av legenda fortel at han difor kasta pengesekken gjennom skorsteinen for å ikkje bli oppdaga. Den tredje jenta hadde hengt opp strømpene sine ved glørne for at dei skulle tørke og i ein av dei fall pengegåva.
Hjelp for skipbrotne
Nikolas skal ha redda fleire frå skipbrot. Det blir fortald at han på veg mellom Myra og Alexandria redda ein sjømann som fall ned frå masta under ein storm. Ei anna soge seier at han under ei pilegrimsreise til Jerusalem kom ut for uvêr. Sjøfolka bad om at han måtte be til «himmelguden» sin. Etter at Nikolas bad ei kort bøn stilna stormen.
Ved eit anna høve skal sjømenn i havsnød ha påkalla hjelp frå Nikolas. Det dukka opp ein mann på skipet som hjelpte dei med seglinga og fekk stilla stormen. Då dei kom til kyrkja for å gje takk til Gud, møtte dei Nikolas og kjende han igjen som hjelparen.
Hjelp til sveltande
Under ei hungersnaud ankra eit skip fylt med korn opp i hamna. Ettersom kornet høyrde til keisaren, våga ikkje sjøfolka gje noko til sveltande. Dei blei overtalte til å gjera det likevel av Nikolas, som lova at dei likevel skulle koma fullasta fram. Kornet varte særs lenge, og var til og med nok til at ein kunne så åkrane med det.
Hjelp for uskuldig dømte
«Praxis de stratelatis» eller «Stratelat-legenda» er den eldste kjende underforteljinga om Nikolas, og handlar om korleis han fekk frigjeve fleire uskuldig dødsdømte. Den eldste nedskrivne versjonen me kjenner av forteljinga er frå mellom 460 og 580.
I denne soga fekk han først sett fri tre soldatar som skulle halshoggast. Dei var blitt uskuldig dømt på grunn av muter til guvernøren, og Nikolas talte mot guvernøren til denne angra offentleg og sette dei fri.
Tre romerske embetsmenn som hadde gjesta Nikolas var med på hendinga. Dei var på veg til Frygia for å slå ned eit opprør, men med læra til Nikolas oppnådde dei dette utan barbariske metodar. Då dei kom tilbake til Konstantinopel snudde lukka. Falske skuldingar gjorde at dei blei kasta i fengsel og dømde til døden. Dei bad til Gud om å hjelpa dei gjennom Nikolas. Same natta viste biskopen seg for både keisar Konstantin og prefekten Ablavius, som stod bak skuldingane, og truga dei til å setta fri dei uskuldige.
Hjelp for reisande studentar
Ei soge som er oppstått seinare fortel at Nikolas redda tre studentar som var ute på reise. Dei blei drepne av ein grisk vertshushaldar og kona hans, som ville ta pengane deira. Kroppane blei partert og gøymd i ei stor syltetønne.
Helgen
Nikolas blei truleg dyrka i nærmiljøet frå han døydde. På 400-talet blei det bygd ein basilika over gravstaden hans. Denne blei øydelagd under jordskjelvet i 529, og gjenreist under keisar Justinian I, då det også blei laga eit kloster på staden. Under Justinian blei det også bygd ein basilika til Nikolas i Konstantinopel. Helgenkulten spreidde seg frå gresk kristendom til slaviske land, der han blei svært populær. På 700-talet blei han teken som vernehelgen for Russland, og på slutten av 800-talet var han etter Jomfru Maria den viktigaste av alle austkyrkjelege helgenar.
Frå 900-talet breidde dyrkinga seg også i Vest-Europa, i det tysk-romerske riket truleg fordi keisar Otto si kone Theophania var gresk. Heilage Bernhard oppretta eit kloster tileigna han i Alpane.
I Italia feira ein festdagen hans frå 1000-talet. På denne tida var Myra kome under tyrkisk muslimsk seldsjukkstyre. Italienarane meinte relikvia etter biskopen stod i fare, og både Bari og Venezia la planar om å ta over vernet av dei. Eit følgje frå Bari nådde Myra i 1087, og stal leivningane frå dei ortodokse munkane som vakta dei. Dei kom til Bari den 9. mai same året, og dagen er sidan blitt feira som «translasjons-» eller overføringsdag. Helgenen er sidan også kjend som Nikolas av Bari, særleg i Italia.
I tillegg til Russland har Nikolas vore vald til vernehelgen for områda Hellas, Sicilia, Lorraine, Puglia og det tidlegare kongeriket Napoli, byane Amsterdam, Bari, Moskva, Fribourg i Sveits, Kampen i Nederland, Kérkyra i Hellas, Portsmouth, Barranquilla i Colombia og Beit Jala på Vestbreidda.
Av yrkesgrupper er Nikolas rekna for å verna apotekarar, bakarar, bøkkerar og tønnebindarar, diktarar, juristar, folk som driv med handel og transport av mat, drikke og tøy, pantelånarar, parfymemakarar, tjuvar og sjøfolk.
Han er også vernehelgen for småbarn, skolebarn og i fleire land også studentar, ugifte ungjenter og brurer, fangar, pilegrimar, reisande, sigøynarar og brannvesen. Nikolas kan påkallast for å verna mot forlis, falske skuldingar, fengsling, ran, tjuveri, for å få tilbake stole gods og for gode ekteskap.
Jul
Biskop Nikolas blei med gåvene sin seinare opphavet til julenissen og i mange land kjem julenissen framleis i kvit bispedrakt og raud kappe. I Nederland får barn gåver lagt oppi skorne sine 6. desember, Sinterklaas-dagen. I engelsktalande land får barn ofte julestrømper fylte med smågåver juledags morgon.
Kristenretten
Kristenretten (etter norrønt kristinn réttr) var i katolsk tid den luten av den norske retten som sveiv um skipnaden av kyrkja, tilhøvet mellom kyrkja og samfundet elles, og kor ein skulde hanskast med brot på dei moralske bodi åt kyrkja etter lovene i staten. Den fyrste kristenretten me fekk i Noreg, var reidd i stand av kong Olav den heilage og bisp Grimkjell, og vart teken ved på Mostratinget på Moster på Bømlo i 1024. Den eldste kristenretten som er teken vare på finn me i Gulatingslovi, som er mykje yngre.
Togrenda
Namnet på staden vart vedtatt av kommunen i 2002, og forslaget To-grenda vart avslått.
Jensen & Skodvin Arkitektkontor
Jensen & Skodvin Arkitektkontor as er eit norsk arkitektfirma som vart skipa i 1995 av Jan Olav Jensen og Børre Skodvin. Føretaket har teikna fleire bygningar dei har motteke prisar for.
Angus
Angus (skotsk-gælisk Aonghas) er ein av 32 regionar og eit statthaldarskap i Skottland. Regionen grensar til Aberdeenshire, Perth and Kinross og Dundee City. Hovudnæringa i regionen er jordbruk og fiske.
Angus var historisk eit grevskap (offisielt kalla Forfarshire frå 1700-talet fram til 1928 då det fekk det gamle namnet sitt attende) fram til 1974 då det vart eit distrikt i regionen Tayside. I 1996 vart det todelte lokalstyret avskaffa og Angus vart oppretta som ei sameint styresmakt. Det tidlegare grevskapet grensa til Kincardineshire i nordaust, Aberdeenshire i nord og Perthshire i vest. I sør låg Fife på andre sida av Firth of Tay. Grensene til dagens region er nøyaktig lik dei gamle grevskapsgrensene bortsett frå City of Dundee.
Angus kan delast inn i tre geografiske område. I nord og vest er landskapet dominert av fjell. Dette er området med dei fem Angus Glens er tynt folkesett og hovudnæringa her er åsjordbruk. I sør og aust består landskapet av rullande åsar som grensar til sjøen. Dette området er meir folkesett med dei større byane og byen Dundee ved kysten. I mellom ligg Strathmore, som er gælisk for «den store dalen», som er eit frodig jordbruksområde kjend for dyrking av poteter, bærfrukt og oppdrett av anguskveg.
Indre vestfoldmål
Indre vestfoldmål, lokalt kjent som bl.a. andebumål i Andebu, revetalsmål i Revetal og vålemål i Våle, er dialekten som blir tala i bygdene i dei indre delane av Vestfold, som i Andebu, Revetal, Kodal, Svarstad, Fon, Vivestad, Våle og Hof. Det indre vestfoldmålet er ein vikværsk dialekt, med typiske trekk som kløyvd infinitiv og -ær, -æne-bøying av hankjønnsord i fleirtal.
I dag er det indre vestfoldmålet under sterkt press frå dei større austlandsmåla rundt Oslo (via kystbyane i Vestfold), som dei fleste andre dialektane på Austlandet.
I perioden frå 1900 til 1945 blei landsmål nytta av nokre personar frå bygdene, av di at landsmålet var nærare den gamle dialekten i området, det var au eit vedtak i Andebu kommunestyre på dette.
Detaljar om indre vestfoldmål
Det er til dels store lokale forskjellar, men det botnar som oftast i kor mykje dialekten er påverka av bymåla rundt (da særs av dialektane i Tønsberg og Sandefjord). Her blir trekk frå det klassiske målet tatt fram:
Grammatikk
Substantiv: Full bøying i tre kjønn.
Verb: Kløyvd infinitiv
Bøying av verb:
vokalveksling (finne, finner, fant, har finni)
vokalveksling/-de (gravæ, graver, grov/gravde, har gravi/gravd)
Enkelte rester av dativ i faste uttrykk: «i Skrubbåsæ» (i Skrubbåsen) «på Lønnskøllæ» (på Lønnskollen)
Ordtilfang
I populære idear om dialektar står ordtilfanget sentralt. Det finst førestillingar om at det indre vestfoldmålet har ord som ikkje er i bruk andre stader, men det er i svært liten – om i det heile nokon – grad tilfelle. Slike førestillingar byggjer ofte på samanlikningar med ordtilfanget i bokmål, og alle avvik frå bokmål, som blir oppfatta som det «normale» og «nøytrale», blir oppfatta som noko særeige og lokalt.
Orda nytta i det gamle målet ber tydeleg preg av å vera eit fagspråk. Så og seie alle i bygdene jobba tidlegare i primærnæringane, dvs. jord- og skogbruk. Det er mange ord som i dag er ukjende av di at dei beskriv detaljar på utstyr nytta i desse næringane. Desse orda kjem opphavleg frå gamalnorsk, men fordi dette språket var ukjent for dei fleste blei orda sett på som spesielle for bygdene i indre Vestfold. Sjølv om orda kanskje kunne finnast att i dialektar i Telemark, Østfold og i nynorsk. Tilfeldige ord kjem frå tysk og engelsk.
Moderne mål i indre Vestfold
Det typiske i dag er bøyinga av hankjønnsord i fleirtal (-ær, -æne), men den au er på vikande front. Men dette er ei aktiv form blant dei som nyttar henne, nyord av hankjønn får denne bøyinga, (CD-ær, bloggær)
Mange faste uttrykk med bevarte gamle former finst «de' går så de' gviner» (når noko går veldig fort).
Diftongen 'ei' er også til ein stor del bevart, diftongen 'au' har som oftast gått over til 'ævv'.
Tjukk l er bevart.
Tjukk l for tidlegare 'rð' er til dels bevart.
Tre kjønn er bevart.
Eksemplar på indre vestfoldmål
Dette er eit eksempel på varianten av det indre vestfoldmålet som blir tala i Fon:
''– En gammæl mann (åttiåring) frå enn a galæne tett ve Jærpekjønn færteller. De fysste dem jole når linåker’n var framvøks’n åm høst’n var å røske de ta bakken; så var’e te å få fådd de, så te hamre de, så te å få de på kjone å tørke de, så te bryte, te skakæ, te koke å te spinne. Når de blei heklæ, så blei de hør å stru. Så spant nå di hærre spånærkjærringæne så længe di kunne hele, får det var hart å spinne lin. Di værkæ så møe utta både hør å stru at i kunne ha fire å fæmm vevene på blæikæ. – Sjugdommen har kommi ta dè at’i harmistæ linsjurttæ. Ullæ, dænn rimær (d.e. ho blir sveig på kroppen når ein har arbeidt seg sveitt), å dè jør ente line; dæffør hadde vi et ordtøke: «lin te silke å ull te inte,» sae di. – Før i tiæ værkæ di æll tingen, både te gangkleer å sængkleer; men nå må di kjøpe sæ no bålster å tepen å sant. Du tyks væll dè nå, d-er så grusst når kvinnfolkæ går så fine å testasæ; men før i tiæ jikk dem i sine himeverka kleer, ent’n de var søndan eller måndæn; å dem jikk mest i sjørtt å trøie å forkle.''
(Hentet fra: Gamalt frå Vestfold I : Bygdemålsprøvor)
Ludvig Daae
Ludvig Daae Han var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant og statsråd. Han var søskenbarn av Henrik Ibsens kone Suzannah Ibsen. Henrik Ibsen vitja Daae etter det korte opphaldet på Hellesylt sommaren 1862. Han var son av kaptein Ludvig Daae (1792–1879), som kjøpte Solnør i Skodje. Han var barnebarn av presten Johan Christopher Haar Daae (1759-1827). Daae kan forvekslast med sine slektningar Ludvig Kristensen Daa og Ludvig Daae (1834–1910). På grunn av dei mange «Ludvig Daae» på den tida gjekk han under tilnamnet «Medalje-Daae».
Familie og utdanning
Daae var gift med Anna Christine Schavland (1836–1904), dotter av presten Aage Schavland og søster av litteraturhistorikar Olaf Skavlan og presten Sigvald Skavlan.
Karriere
I 1856 tok han autorisasjon som overrettssakførar og busette seg på farsgarden. 4. oktober 1869 vart han utnemnd til fut i Sunnmøre fogderi, og 13. september 1876 til sorenskrivar i Nordre Sunnmøre.
Straks etter Daae flytta til Solnør, vart han 1856 ordførar i Skodje formannskap og såleis medlem av Romsdals amtsformannskap, der han i fleire år arbeidde som formann i vegkomiteen og som medlem av fleire spesialkomitear. Dessutan var han i lengre tid overformyndar og forlikskommissær i heimbygda.
Alt i 1857 vart Ludvig Daae valmann. Han møtte som 4. representant for Romsdals amt på stortinget 1859–1861 (medlem av justiskomiteen nr. 2), og møtte seinare som ein av amtets representantar på samtlege storting frå 1862 til 1879, då han sa frå seg gjenval. På stortinga 1862–1866 var han sekretær i kyrkjekomiteen, 1868–74 medlem av konstitusjonskomiteen (formann frå 1871), og 1875–79 formann i militærkomiteen. Dessutan var han medlem i valkomiteen frå 1865 og av fullmaktskomiteen frå 1871, og medlem av fleire spesial-komitear, namnleg stemmerettskomiteen 1868–69, jarnbanekomiteen same år, skattekomiteen, med fleire. I 1871 vart han flytta over i Lagtinget, der han var president i dei komande åra.
Daae var medlem av militærkommisjonen av 1870. Han var formann i amtsmatrikuleringskommisjonane for både Søndre Bergenhus amt 1871 og for Stavanger amt 1872.
Då regjeringa Sverdrup vart danna 26. juni 1884, vart Daae utnemnd til sjef for Armedepartementet. Denne stillinga forlet han 30. april 1885. Han busette seg då atter på Solnør. Etter grunnlovsvedtak av 1. juli 1884 vart han deretter kåra til representant på stortinget 1886–88 for Ålesund og Molde. I 1889 vart han tilsett som tollkasserar i Kristiansand, og døydde der i byen.
Markus
Markus og Marcus er mannsnamn av latinsk opphav. Markus har namnedag den 25. april.
Namnet har opphav i den romerske guden Mars og var brukt av fleire kjende romarar. Det spreidde seg gjennom den kristne verda gjennom evangelisten Markus (gresk Μάρκος). Andre former av namnet er Marc/Mark, Marco/Marko og Marcos. Marcello, Marcel, Marcius er avleidde namn.
Markus og Marcus blir også brukt som slektsnamn, og her er Marx ein tysk variant.
Bruk
Namnet har vore brukt i Noreg frå 1100-talet. Det var svært populært som døypenamn på 1990-talet. 5 733 norske menn heitte Markus i 2009. 3 995 heitte Marcus.
Viggo Nonås
Viggo Nonås er ein norsk forfattar, oppvaksen på Osterøy, men no busett i Fusa. Hans store interesse for bilferjer heilt frå barndommen førte til bok om historia til bilferjene i Nordhordland, Bil, fira vaksne og sju ungar - ferjeminner frå Nordhordland
Darjeeling
Darjeeling (nepali दार्जीलिङ्ग, bengali দার্জিলিং) er hovudstaden i Darjeeling distrikt i delstaten Vest-Bengal i India. Namnet er sett saman av dei tibetanske orda for lyn, dorje, og stad ling, slik at namnet tyder 'lynlandet'.
Byen ligg 2,134 m.o.h. i åsane opp mot Himalaya. Han ligg ved 27,03° nord og 88,16° aust. . Arealet er 10.57 km². Befolkninga var i 2001 107 530. I Europa blei Darjeeling kjend på 1800-talet som ein av dei britiske Storbritannia kolonistane sine mest populære «hill stations» - feriestader i åsane opp mot Himalaya, der dei trekte seg tilbake for å unngå den varmaste tida om sommaren og dei drepande sjukdomane som følgde med.
På siste del av 1800-talet grunnla britane også store teplantasjar her, og distriktet er framleis berømt for sin Darjeeling-te.
Dette førte til ei stor innvandring frå Nepal (som den gongen framleis offisielt heitte Gorkha). Også arbeidarar som i Nepal høyrte til andre språkgrupper gjekk over til å bruke nepali som fellesspråk. Den nepali-talande befolkninga i området kallar seg enno gorkhaer, no også for å ikkje bli forveksla med innbyggjarar i Nepal. Darjeeling blei eit viktig sentrum for språk, litteratur og kultur på nepali.
Byen Darjeeling er forbunden til omverda via ein 80 km lang, smalspora (610mm) jarnbane til byen Siliguri, eller via ein veg, som går langs og kryssar jernbana mange gongar. Darjeeling Himalayan Railway i distriktet Darjeeling blei ført opp på UNESCO si liste over verdsarv i 1999. I 2005 la UNESCO til Nilgiri Mountain Railway som er ei forlenging til lista. Jarnbana, som blei opna i 1881, drivast av Indian Railway. Den blei bygd av britane mellom 1879 og 1881 og blir sett på som det første og enno det mest storslegne eksempelet på jarnbanar i veldig høgtliggande område.
Sámi Áigi
Sámi Áigi (namnet tyder «Samisk tid») var ei samiskspråkleg (nordsamisk) avis som kom ut i Karasjok i tida 1979-1993. Sámi Áigi hadde økonomiske problem i store delar av levetida si, og gjekk til slutt konkurs i mars 1993. Avisa tok til å kome ut då den første nordsamiske rettskrivinga vart vedteken, og spelte ei svært viktig rolle for å få teke den nye rettskrivinga i bruk. Då Sámi Áigi gjekk konkurs vart det grunnlagt ei ny avis, Min Áigi ('Vår tid'), som framhald til Sámi Áigi.
Redaktørar i Sámi Áigi:
John McGeoch
John Alexander McGeoch var ein skotsk rockegitarist som spelte i fleire band i post-punk-tida, inkludert Magazine, Siouxsie and the Banshees, Visage og Public Image Ltd.
Han er blitt skildra som ein av dei viktigaste gitaristanei sin generasjon. I 1996 vart han av oppført på lista til Mojo over dei 100 beste gitaristane gjennom tidene for spelinga si på Siouxsie and the Banshees-songen «Spellbound». Signaturstilen hans er mellom anna ein nyskapande arpeggio, overtona, bruk av flanger og stundom uvanlege skalar.
Musikaren og produsenten Steve Albini hylla McGeoch for gitarspelinga si i Magazine og Siouxsie and the Banshees og kalla det «stor korbølgjer, flott skraping og summing, flott dissonant støy og flott, hylande dødsstøy. For ein fyr.»
Avstalinisering
Avstalinisering er nemninga som har vore bruka for den endringsprosessen som skjedde i det sovjetiske samfunnet i åra etter diktatoren Josef Stalin døydde i 1953.
Straks Stalin var daud, blei det gitt amnesti til mange politiske fangar, straffelova blei handheva på ein mildare måte og matvareprisane sette ned.
I samband med den 20. partikongressen til Det sovjetiske kommunistpartiet i 1956 tok så førstesekretær Nikita Khrusjtsjov eit kraftig oppgjer i ein historisk tale: Stalin hadde skaffa seg eineveldig makt og heva seg over partiet og lovene, fremja ei grotesk persondyrking, drive ein terrorkampanje som ramma mange uskuldige og ærlege kommunistar gjennom dei falske «Moskvaprosessane», drive kollektiv avstraffing gjennom å tvangsflytte heile folkeslag.
Khrustsjov avgrensar seg likevel til ein kritikk av personen Stalin, han prøver ikkje å analysere dei samfunnsmessige årsakene til stalinismen. Det ville nok ha trødd for mange i parti- og statsbyråkratiet for nær, og ville vore som å innrømme at Stalins rival frå 1920-åra, Lev Trotskij, hadde hatt rett. Khrusjtsjov sjølv hadde jo vore stalinist i si tid.
Talen var ikkje offentleg, men innhaldet blei likevel raskt kjent, både i Sovjetunionen og i utlandet.
I dei sovjetdominerte landa i Aust-Europa førte oppgjeret i Moskva til at mange fekk von om betre og friare tilhøve, og det braut ut folkelege oppreistar i Polen og Ungarn. I Polen fekk kommunistpartiet ny leiing, med den moderate Gomulka i brodden, og ting roa seg. I Ungarn fekk partiet au ny leiar, men Imre Nagy greidde ikkje å kontrollere situasjonen, det blei kravd utmelding av Warszawapakta, og det enda i harde kampar mellom ungarske patriotar og sovjetiske soldatar og mykje blodspille. Den sovjetinnsette Janos Kadar viste seg likevel på litt sikt å vere ein svært moderat kommunist, som skapte den avslappa «gulasj-kommunismen».
Uroa i Aust-Europa førte til eit forsøk frå meir stalinistiske krefter på å avsetje Khrustsjov, men det lykkast ikkje. Avstaliniseringa heldt fram, med fleire omfattande amnesti for politiske fangar, reduksjon av dei enorme sosiale skilnadene frå Stalin-tida, sosiale tiltak som betre pensjonar og meir bustadbygging og sist men ikkje minst avskaffing av dei brutale arbeidslivslovene.
På den 22. partikongressen i 1961 kom Khrusjtsjov med klar fordømming av Stalin i ein open tale. No blei liket av diktatoren fjerna frå Lenin si side i mausoleet på Den Raude Plassen, statuar av han fjerna i heile Austblokka, byar og gater omdøypte.
Khrusjtsjov blei nedstemt og måtte gå frå makta som førstesekretær og statsminister i 1964. Men på dei vel ti åra sidan Stalin døydde, hadde mykje endra seg. Frykta prega ikkje lenger samfunnet, og levestandarden for vanlege folk var monaleg betra. Berre i Kina og Albania blei Stalin framleis dyrka som ein helt.
Nikiforos Lytras
Nikiforos Lytras var ein gresk målar knytt til München-skulen.
Liv
Som fleire andre greske målarar var Lytras fødd på Tínos. Han lærte målarkunst ved biletkunstakademiet i Aten før han i 1860 vann eit stipend til å studera i München, og fekk Carl von Piloty som lærar. Etter fullendte studie i 1866 blei han tilsett som professor i Aten, og hadde stillinga livet ut.
I 1873 og dei neste fire åra la han ut på reiser til Smyrna, Vesle-Asia, Egypt og München igjen, saman med målaren Nikolaos Gysis. I 1879 gifta han seg med Irini Kiriakidi, dotter av ein kjøpmann i Smyrna. Dei fekk seks barn. Sonen Nikolaos Lytras følgde i fotspora hans, han studerte også målarkunst i München.
Verk
Lytras skapte akademisk kunst i tråd med det han hadde lært München, men hadde særskild interesse for folkelivsskildringar og portrett. Under tida i München måla han særleg måleri med tema frå gresk historie og mytologi. Etter at han kom tilbake til Hellas byrja han måla portrett og bilde frå dagleglivet, noko han også fanga på reisene sine. Mot slutten av livet måla Nikiforos Lytras mange bilde med aldring, einsemd og dødsangst som tema.
Vinter-OL 1936
Vinter-OL 1936 vart arrangert i Garmisch-Partenkirchen i Tyskland.
Noreg vart beste nasjon med sju gullmedaljer. Leikane sin framgrunnsfigur vart Ivar Ballangrud med tre gull på skøytebana.
Norsk flaggberar under opningsseremonien var Ivar Ballangrud, som deltok på skeiseløp.
Åbo universitet
Åbo universitet (finsk Turun yliopisto) er eit universitet som ligg i Åbo i Finland. Det vart grunnlagt i 1920, og har cirka 21 000 studentar og 3 000 tilsette (2011). Det har vore statleg sidan 1974. Før universitetet vart statleg var det nesten berre kjend under sitt finske namn.
Åbo universitet er finskspråkleg. Rektor er professor Kalervo Väänänen.
I 2010 vart Åbo handelshögskola ein del av Åbo universitet.
Walisisk
Walisisk, kymrisk eller velsk er eit p-keltisk språk, og høyrer saman med dei bretonsk og kornisk til den brittonske undergruppa av dei keltiske språka. Det blir snakka i Wales av rundt 580 000 menneske, noko som gjer det til det største keltiske språket. I Wales er walisisk, attmed engelsk, offisielt språk og skulespråk. Det finst to dialektar, ein nordleg og ein sørleg.
Til skilnad frå bretonsk er walisisk svært levande, det blir vidareført til barn som morsmål, og det blir brukt i alle samfunnsmessige situasjonar. Perspektiva for å halde på språket er dermed relativt gode. Walisisk blir snakka i samanhengande område, i nord er dei også i fleirtal, med opptil 70 %. I løpet av dei siste ti åra er den prosentvise delen av talarar konstant, men i absolutte tal er det ein svak framgang. I Wales er det ei eiga folkeforsamling, National Assembly for Wales / Cynulliad Cenedlaethol Cymru, som er aktivt når det gjeld åtgjerder for bevaring av walisisk. Språket fungerer også som eit symbol for walisarar, også for dei som ikkje kan walisisk.
Etter folketeljinga i 2001 snakkar over 20 % av walisarane språket. 7 % av folket oppgav å ha i det minste noko kunnskap i walisisk. Dermed kan vel 70 % av walisarane ikkje forstå walisisk i det heile. At utsiktene til å halde på språket likevel er gode, kjem framfor alt av at engelsk stort sett berre blir funne i byane, mens walisisk blir snakka på store delar av landsbygda. Sjølv om det bur færre menneske på landsbygda, bur mange av dei i heilt walisiskspråklege samfunn.
I tillegg til i Wales blir walisisk snakka i Chubutdalen i den argentinske provinsen Chubut i Patagonia.
IJ
Ĳ er ein digraf av bokstavane i og j. Han vert ofte skildra som ein ligatur, men i dei fleste skrifttypar heng ikkje dei to teikna saman, men er stundom kerna saman.
Walisisk
Skriftspråk
Det walisiske skriftspråket er relativt konservativt. Alfabetet består av desse bokstavane (merk digrafane):
a b c ch d dd e f ff g ng h i j l ll m n o p ph r rh s t th u w y
IJ
I nederlandsk vert det stundom rekna som ein enkelt bokstav, vanlegvis representert med diftongen.
Walisisk
Skriftspråk
ch, dd, ff, ng, ll, ph, rh og th fungerer som einskildbokstavar, og blir også alfabetisert som det i ordbøker. k, q, v, x og z blir ikkje brukt i walisiske ord; j opptrer berre i engelske lånord. Vokalar kan vere korte eller lange. Alle ubetonte vokalar er korte, bortsett frå når dei er markert med grav aksent (à, è osb.). Lang er betonte Vokale foran b, ch, d, dd, f, ff, g, s, th, enkel n, enkel r; unntatt når dei er markert med sirkumfleks (â, ê osb.).
Åbo Akademi
Åbo Akademi er eit svenskspråkleg universitet i Finland. Universitetet vart grunnlagt i 1918. Det var eit privat universitet fram til 1981, då det vart overteke av staten. Den største delen av akademiet ligg i Åbo, men enkelte einingar er lagt til Vasa.
Walisisk
Fonologi
Sjå også: Uttale av walisisk
Trykket ligg på nest siste staving, med eit par unntak: brénin = «konge», brenhínes = «dronning», breninésau = «dronningar». Eitt av desse unntaka er Cymráeg = «walisisk».
Åbo Akademi
Fakultetområde og institutt
Åbo Akademi er inndelt i tre fakultetområde. Kvart område vert leia av ein prorektor. Fakultetområda er:
Walisisk
Konsonantar
Walisisk har desse konsonantfonema:
opptrer berre i uassimilerte lånord; ustemte nasalar, , opptrer berre som resultat av initial konsonantmutasjon.
Åbo Akademi
Fakultetområde og institutt
Samfunnsvitskapleg fakultetområde:
Walisisk
Endringar i framlyd
Eit særtrekk ved walisisk, og ved andre øykeltiske språk, er framlydsmutasjonane (wal. treigladau). Under visse vilkår blir den initiale konsonanten i eit ord erstatta med ein annan konsonant.
Framlydsmutasjon kan bli utløyst av ordet til venstre (artikkel, possessivpronomen, preposisjon), eller via den syntaktiske posisjonen eller funksjonen ordet har i setninga (subjekt, objekt, adverbial).
Åbo Akademi
Fakultetområde og institutt
Naturvitskapleg fakultetområde:
Walisisk
Endringar i framlyd
Det finst ulike typar framlydsmutasjonar: Leniering (soft mutation, treiglad meddal), Nasalisering (nasal mutation, treiglad trwynol) og aspirasjon (aspirate mutation, treiglad llaes).
Possessivpronomenet i 2. person eintal dy («din») løyser ut lenisering; 1. person eintalfy («min») utløyser nasalisering; og 3. eintal feminin ei («hennar») aspirasjon.
Tabellen nedanfor viser effektane av framlydsmutasjonen (i.f. = ikkje forandring, dvs, grunnforma blir brukt):
[1] g forsvinn som følgje av leniskering.
Syntaks
Den normale, umarkerte ordstillinga i walisisk er Verb – Subjekt – Objekt, walisisk er eit VSO-språk:
«Læraren gav guten ei bok.»
Adjektiv kjem som regel etter substantivet som det står til:
«den raude draken»
Namnord
Walisisk skil mellom han- og hokjønsnamnord. Kjønsskilnaden er synleg berre i eintal.
Fleirtal kan bli danna på ulike sett:
Adjektiv
Genusbøyinga av adjektiv er ikkje stabil.
Walisisk gradbøyer adjektiva i komparativ, superlativ og ekvativ («så … som»):
Preposisjonar
Walisisk bøyer preposisjonane sine:
Rajasthan
Rajasthan  er ein delstat nord i India som grensar mot Punjab i nord, Uttar Pradesh og Haryana i nordaust, Madhya Pradesh i søraust, Gujarat i sørvest og dei pakistanske provinsane Sind og Punjab. Rajasthan er den største delstaten i India med ei flatevidd på 342 239 km² (om lag det same som Tyskland), der Thar-ørkenen dekker store delar. Rajasthan blei til i 1949, då samlinga av føydale prinsestatar kjend som Rajputana blei innlemma i India.
Historie
Det er arkeologiske spor etter menneske i området som strekkjer seg kanskje 100 000 år tilbake i tida.
Området fekk namnet Rajputana etter folkegruppa radjputar ('kongssøner'), som grunnla fleire dynasti der frå 500-talet. Desse fyrstestatane stod lenge imot dei muslimske åtaka som elles la Nord-India under muslimsk styre, sjølv om ein del av statane blei lagt under mogulstyret frå Delhi. Rajputana hadde høgdepunktet sitt på 1500-talet, og var ei kort tid sameint som éin stat under Rana Sangram Singh.
Rajputkongane godtok britisk overhøgheit tidleg på 1800-talet, og størsteparten av dagens Rajasthan blei organisert under Rajputana Agency.
Geografi
Ei fjellkjede, Aravalli, kryssar Rajasthan nesten fullstendig frå sørvest til nordaust. Fjellet Abu (1722 moh.) ligg i den sørvestlege enden av fjellkjeda ikkje langt frå grensa til Gujarat. Tre femtedelar av Rajasthan ligg nordvest for fjellkjeda, og to femtedelar aust og sør for henne.
Den nordvestlege delen
Den nordvestlege delen av området er stort sett tørr og sandrik, og dominert av ørkenen Thar, som også strekkjer seg vidare inn i Pakistan. Ørkenen kjem av at Aravallifjella dannar ein regnskugge frå monsunen som kjem frå sørvest med fuktig luft frå Arabiahavet. Ørkenen er tynt folkesett, med Bikaner som den største byen.
Mellom ørkenen og fjella ligg eit område med krattskog. Dette er også eit tørt område og har mindre enn 750 mm nedbør i eit gjennomsnittleg år. Om sommaren kan temperaturen koma over 45 °C og om vinteren kan han søkke under 0 °C. Regionane Godwar, Marwar og Shekhawati og byen Jodhpur ligg i denne sona.
Elva Luni, med sideelver, er det største systemet av elver i regionane Godwar og Marwar. Dei renn frå dei vestlege fjellsidene av Aravallifjella ned til våtmarkene Rann i Kutch i Gujarat. Elva Ghaggar som stammer frå Haryana, renn ut i ørkenen, men er tidvis uttørra.
Den sørlege og austlege delen
Fjellkjeda og landet aust og sør for henne er våtare enn ørkenen og dei halvtørre områda på den andre sida, og er derfor også meir fruktbare. Her finst til dømes tørr tropisk skog der det veks teak og akasie. Grenseområdet mot Gujarat, Vagad, er saman med Abufjellet det våtaste og mest skogdekte i Rajasthan. Lenger nord ligg Mewar-regionen med byane Udaipur og Chittaurgarh. På grensa mot Madhya Pradesh ligg Hadoti-regionen. Nord for desse to er Dhundhar-regionen, der ein finn delstatshovudstaden Jaipur. Mewat er den austlegaste regionen i Rajasthan og grensar mot Haryana og Uttar Pradesh. Elvar i denne delen av Rajasthan er Banas og Chambal. Desse renn ut i Ganga.
Økonomi
Jordbruk er den viktigaste næringa, og delstaten har lite industri. Med sine dramatiske ørkenlandskap, fyrsteslott og fargerike folk og byar trekk Rajasthan turistar, slik at denne næringa er blitt viktig for delstaten.
Idar Handagard
Idar Handagard var lege, botanikar, nynorskforkjempar, fråhaldsagitator og statsstipendiat frå Kristiansund.
Mostratinget
Mostratinget var eit tingmøte halde ved Moster kyrkje, på Moster på Bømlo i 1024. Her la kong Olav den heilage og bisp Grimkjell fram kristenretten som dei i samråd med frie bønder på tinget fekk vedteke. Sidan vart dette òg vedteke på dei ymse lagtinga, og ein har rekna dette som innføringa av kristendomen til statsreligion i Noreg. Mostratinget er nemnt i dei eldste norske lovtekstene, Gulatingslova og Frostatingslova.
Idar Handagard
Idar Handagard blei fødd i Kristiansund og voks opp der og i Bergen. Han blei cand.med. i 1905, og fekk i 1907 kongens gullmedalje for ei avhandling om norske plantenamn. Same året fekk han òg ein pris for den fyrste nynorske læreboka i helselære: Mannalikamen og helsa. Denne boka kom med tida i mange opplag.
Mostratinget
Mostratinget dannar ramma kring andre delen av det det årvisse sogespelet Kristkongane på Moster (som til vanleg går under namnet Mostraspelet), skrive av Johannes Heggland.
Ved Moster Amfi står ein stein som kong Olav V, kong Harald V og dronning Sonja har rissa namna sine inn i.
Idar Handagard
Handagard var styremedlem i Studentmållaget frå hausten 1901 til og med hausten 1902.
Han praktiserte aldri som lækjar, men var ein aktiv skribent, og skreiv meir enn 500 bøker og hefter: Doktorboki (1913), Vanlege sjukdomar (1925), engasjerte seg i Grønlandssaka, og skreiv fleire korte diktarbiografiar i serien småskriftar for bokvenner (om Ivar Aasen, Kristofer Janson, Wessel og Henrik Wergeland): Han skreiv òg mange diktsamlingar, og nokre av dikta er tonsette. Verselæra Norsk verselæra blei lenge brukt som lærebok på universitet.
Handagard var lenge og aktivt oppteken av fråhaldssaka, mellom anna gjennom Studentfråhaldslaget i Oslo. Motivasjonen hans var kristenetisk, ålmenetisk og medisinsk. Han skreiv fleire artiklar om fråhaldsrørsla si historie og fråhaldsrørsla sine pionerar. Særleg kan ein nemna litteraturhistoriske verket En samfunns-ide og dens digtere (1915).
Handagard skreiv dikt og bokmeldingar i DNT sitt blad Menneskevennen.
Idar Handagard blei statsstipendiat i 1932.
Fylkesveg 718
Fylkesveg 718 (Fv718) går mellom Rødsjø og Leira i Indre Fosen i Trøndelag. Veglengda er 46,9 km.
Han tar av frå fylkesveg 720 i Leira og går vestover til Sund, vidare nordover langs Trondheimsfjorden og Stjørnfjorden til Mælan og vidare til Rødsjø.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
ABC-våpen
ABC-våpen (eller CBRNE-våpen eller CBRNe- eller masseøydeleggingsvåpen eller ARBC-våpen) er eit samleomgrep for kjernefysiske, biologiske og kjemiske våpen, frå engelsk Atom, Biological og Chemical. R, som kan stå for Radiological og viser til våpen som inneheld radioaktive stoff, er nokre gonger teke med i omgrepet. A(R)BC er eit eige militært fagfelt. I Noreg rettar faget seg berre mot tiltak ein set i verk når ein vert angripen med desse stridsmidla.