cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flåmselvi
Elva har utspring ved Omnsbreen nordom Hardangerjøkulen. I den øvre delen renn elva mot vest og deretter nordvest gjennom ein brei dal med mange vatn. Her heiter ho Molda eller Moldåni og Bergensbanen går langs denne delen av elva. Ved Myrdal stuper elva gjennom Kjosfossen ned i den eigentlege Flåmsdalen, og snur mot nord. Flåmsdalen er trong, og elva renn gjennom ei rekkje fall med strykparti i mellom. Nedover dalen renn mange større og mindre elver ut i Flåmselvi frå begge sider. Fleire av desse dannar høge fossar på veg ned dalsidene. Nokre av dei mest kjende er Myrdalsfossen, Tunshellefossen og Rjoandefossen. Elva munnar ut ved Fretheim (Flåm) inst i Aurlandsfjorden. Flåmsbana går langs elva frå Myrdal til fjorden. Vassdraget vart verna mot kraftutbygging gjennom Verneplan III for vassdrag i 1986. Det er likevel to eldre, mindre vasskraftverk i Flåmselvi. Det er Kjosfoss kraftverk som vart bygd i samband med bygginga av Bergensbanen og som gjev straum til jarnbanen, og Leinafoss kraftverk i nedre del av Flåmsdalen.
I nedste delen er Flåmselvi ei god lakselv.
Platte
Ei platte er ein dekorert tallerken eller ei skål laga for å henge på veggen til pynt. Platter kan vera av porselen eller fajanse.
Juleplatter er platter som er laga i samleseriar, ei ny til kvar jul. Mange humanitære organisasjonar har laga eller lagar samlarplatter som er selde kvart år til inntekt for arbeidet i organisasjonen.
Fosen
Fosen er ein region og eit tidlegare futedøme i Trøndelag som omfattar dei ytste kommunane på båe sidene av Trondheimsfjorden og heile Fosenhalvøya. Fosen utgjorde i høgmellomalderen den nordlege halvparten av Norðmǿrafylki, men vart seinare delt av som eige futedøme under namnet Fosens fogderi.
Språk
Dei fleste stadene i Fosen snakkar folk fosendialekt, som saman med dialekten i Ytre Namdalen og nordmørsdialekten utgjer dei uttrøndske dialektane. Unnatak frå denne hovudregelen er først og fremst Hemne, der ein i det meste av kommunen talar nordmørsdialekt, og Rissa og dei søraustlegaste delane av Snillfjord og Hemne kommunar, der ein talar overgangsmål til inntrøndske dialektar.
Fosenregionen
I dei seinare åra har dei av kommunane på Fosen som ligg på Fosenhalvøya inngått eit regionalt kommunesamarbeid med to kommunar på Innherad og definerer seg som regionen Fosen.
Sør-Fosen-regionen
Regionen Sør-Fosen omfattar Frøya, Hitra, Snillfjord (...)
Orkdalsregionen
Til Orkdalsregionen blir, saman med Meldal, Orkdal og Skaun, fosenkommunane Agdenes, Hemne og Snillfjord medrekna.
Mitsunobu Moriya
Mitsunobu Moriya er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama Marinos.
Inishowen
Inishowen (irsk Inis Eoghain) er ei halvøy i County Donegal i Republikken Irland og den største halvøya på Irland.
Byar på Inishowen
Dei største byane og landsbyanr på Inishowen er:
Geografi
Inishowen er ei halvøy med eit areal på 884,33 km² og ligg heilt nord i Irland. Ho grenser i nord til Atlanterhavet, i aust til Lough Foyle og i vest til Lough Swilly. I sør heng ho saman med resten av County Donegal og området kalla Tír Conaill. Historisk var området Derry, vest for Foyle, òg ein del av Inishowen. Dei fleste innbyggjarane på Inishowen bur langs kysten, medan dei indre område består av låge fjell og myrområde. Det høgaste fjellet er Sliabh Sneacht (som er irsk og tyder 'Snøfjell') med ei høgd på 619 meter over havet. Andre store åsar ligg på Malin Head-halvøya i tillegg til Urris-åsane vest på Inishowen. Nærleiken til havet gjer at temperaturskilnadane mellom vinter og sommar ikkje er like stor her som i resten av Irland. Om sommaren er temperaturane litt lågare enn gjennomsnittet for heile Irland og om vinteren litt varmare.
Inishowen har fleire hamner og nokre av dei vert nytta til kommerisielt fiske, inkludert Greencastle, Bunagee og Leenan. I visse tider på året går det ferjesamband over Foyle mellom Greencastle og Magilligan i Derry, medan ei anna ferje kryssa Swilly mellom Buncrana og Rathmullan. Landsbyen Fahan har ei privat båthamn.
Det ligg fleire småøyar utanfor kysten av Inishowen. Mest kjend av desse er Inishtrahull og Glashedy, men ingen av desse er busett, sjølv om førstnemnde var busett fram til tidleg på 1900-talet. Øya Inch i Lough Swilly er teknisk sett ikkje ei øy lenger, sidan ei vegfylling knyt ho saman til fastlandet ved Tooban sør for Fahan.
Lough Swilly er ein fjord vest for halvøya, på engelsk kalla sealough, og var stategisk viktig for Det britiske imperiet som ei djupvasshamn. Han er òg kjend som staden der flukten til jarlane fann stad. Lough Foyle er viktig som inngang til elva Foyle og byen Derry, men er mykje grunnare enn Lough Swilly, og det vert kravd los for å rettleie skip til og frå hamna i Derry.
Historie
Før Donegal vart oppretta var området her kalla Inis Eoghain (Eoghanøya) etter Eoghan, son til Niall Noigíallach, ein overkonge av Irland. Inis Eoghain var òg heimstaden til Mac Lochlainn-klanen (etterkomarane etter stamma til Eoghan), ein klan som voks så stor at dei til slutt vart omleira av kongen av Limerick, som kon nordover til Aileach. Han gav ordre om å øydeleggje fortet Aileach, og at alle soldatane skulle bere steinen bort frå fortet slik at det ikkje vart bygd opp att. Seinare, etter at Mac Lochlainn-klanen forsvann, reiv Ó Dochartaigh-klanen til seg makta på Inis Eoghain då dei mista sitt eige heimland i Laggandalen i Tír Conaill.
Inishowen har mange historiske monument som går tilbake til dei tidlegaste busetnadane, inkludert ruinane av mange borger og fortet ved Grianán Aileach.
Av borgruinane på Inishowen finn ein Carrickabraghey på Isle of Doagh, Normannarborgar ved Greencastle, Inch Castle, Buncrana Castle og Elagh castle.
Det gamle fortet Grianán Ailigh ved Burt var ein gong sete for overkongane av Irland, inkluder både overkongen av Mac Lochlainn-klanen, som hadde makta i Inis Eoghain i mange hundreår. Det vart restaurert på 1800-talet, men har forfall dei siste åra slik at sørveggen delvis har kollapsa.
Demografi
Etter den siste folketeljinga i Irland i 2006 hadde Inishowen 31 802 innbyggjarar, ein vekst på 8,4% frå 1996. Buncrana er den største byen på Inishowen med 3 394 innbyggjarar i 2006.
Fauske kyrkje
Fauske kyrkje er ei langkyrkje frå 1867 i Fauske kommune i Nordland fylke. Ho høyrer til Fauske sokn i Salten prosti.
Byggverket er i tre og har 280 plassar.
Atkomsten til kyrkja er via Rv80 og E6.
Iberomaurusisk kultur
Iberomaurusisk kultur er ei arkeologisk nemning for ein steinalderkultur som fanst i Nord-Afrika under den siste istida, for rundt 16 000 år sidan (eller vidare, for mellom 20 000 og 10 000 år sidan). Klimaet i Nord-Afrika på denne tida var kaldare enn no, det voks mellom anna eik og furu der.
Av iberomaurusiske reiskapar er det særleg funne mange einegga blad. Leivningar funne med iberomaurusiske reiskapar tyder på at menneska høyrde til ei nordafrikansk grein av Cro Magnon-menneska. Dei jakta særleg på mankesau.
Namnedelen «ibero» viser til eit tenkt samband med den spanske magdalénienkulturen, som var på om lag same tid og hadde mange like trekk. Seinare undersøkingar peiker meir mot at kulturen stammar frå Nildalen.
Pokémon
Pokémon (ポケットモンスター, Poketto Monsutā) er ein serie skapa av Satoshi Tajiri i år 1995. Videospelselskapet Nintendo eig serien. Serien vart opphavleg gjeven ut på Game Boy, og er no den mest suksessfulle videospelserien etter Mario. Sidan har det blitt skapa animetætter, manga, samlekortspel, bøker, og mykje anna, i pokémonserien.
Om pokémonar
Pokémonar er kvikende som minner om dyr i vår verd. Opphavleg var det 151 ulike slag pokémonar, men no er dei meir enn 400 i talet. I pokémonverdi er det pokéballar, ballar ein fangar og har pokémonar i. Dei fleste pokémonar kan utvikle seg. Når det gjer det, vert dei nesten alltid sterkare. Pokémonar utviklar seg i steg, i motsetnad til dei fleste dyr i vår verd. Dei kan likne på larvor, som vert puppor, so fivreld. Desse går òg i steg, og ikkje ein meir gradvise brigde, som ein kan sjå hos menneske.
Else Poulsson
Else Poulsson var ein norsk teiknar, designar og tekstilkunstnar. Ho er særleg kjend for biletteppet bak ordførarpodiet i bystyresalen i Oslo rådhus. Hovudmotivet er Sankt Hallvard. Teppet er vove av Else Halling (1899–1987). Ho står òg bak tapetet i salen til Tryggingsrådet i SN i SN-bygningen i New York, med anker, kveite og hjarte som skal symbolisera tru, håp og kjærleik.
Margit Sandemo
Margit Sandemo var ein norsk-svensk forfattar. Ho var kjend for populær- eller underhaldningslitteratur, som serien Sagaen om Isfolket. Sandemo skreiv til saman 185 bøker som blei selde i meir enn 37 millioner eksemplar.
Sandemo var fødd på Østre Toten) i Noreg, men voks opp i Sverige og skreiv på svensk.
Ho debuterte i 1964 med De tre frierne, som gjekk som føljetong i Norsk Ukeblad.
Kjelder
Kategori:Norske skjønnlitterære debutantar i 1964
1080
1079 (romartal MLXXX)
Akihiro Endo
Akihiro Endo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos og Vissel Kobe.
Sterzj
Sterzj er den tredje største av Valdajsjøane i Tver oblast i Russland. Han har eit areal på 18 km² og er den første innsjøen som Volga renn gjennom. Innsjøen er 12 km lang og opp til 1,5 km brei. I snitt er han 5 meter djup. Han har gjeve namn til Sterzjkrossen.
Jersey
Jersey er ei øy i Den engelske kanalen utanfor kysten av Normandie i Frankrike. Jersey er del av øygruppa Kanaløyane, som igjen er del av den større øygruppa Dei britiske øyane. Jersey er, på same vis som Isle of Man, formelt ikkje ein del av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland (UK). Jersey er direkte lagd inn under den britiske monarken, som ein kroneigedom. Utanrikspolitikk og forsvarspolitikk vert for det meste teke hand om av britiske styresmakter.
Bailiwick of Jersey omfattar i tillegg små øygrupper som ikkje lenger er busette, Minquiers, Écréhous og Pierres de Lecq i tillegg til andre holmar og skjer.
Jersey er ikkje eit fullt medlem av Den europeiske unionen, men er ein del av tollområdet i EU.
Politikk
Jersey er ein bailiwick (futedøme) med dronning Elisabeth II som statssjef. Dronninga er representert i futedømet av ein viseguvernør. Det lokale styringsorganet er States of Jersey, som består av futen (Bailiff) og visefuten, 55 valde medlemer og tre ex officio-medlemer utan røysterett. Dei valde medlemene er: 12 senatorar (valde kvart 6. år), 12 heradsoverhovud (valde kvart 3. år) og 29 representantar (valde kvart 3. år). Medlemer ex officio er: domprosten, generaladvokaten og generalsakføreren (alle utnemnde av monarken).
Jersey har ingen politiske parti og ingen statsminister. Futen fungerer som formann både for styringsorganet og den kongelege domstolen.
Historie
Det er vorte funne spor mange stader på øya etter både bronsealder- og jernalder-busetnader. Medan ein har arkeologiske funn frå romartida, spesielt på kysten ved Le Pinacle, Les Landes med funn av ein enkel struktur som ein meiner har vore romersk tempeldyrking (fanum), har spor etter romersk busetnader vore vanskelegare å påvise.
Namnet «Jersey» har truleg norrønt opphav, sidan endinga «ey» er norrønt for øy og tilsvarande namn finn ein fleire stader nord i Europa. Første stavinga «Jers» er derimot vanskelegare å finne opphavet til. Av dei kreative framlegga finst teorien at det er avleidd frå jarth, norrønt for jord, eller den norrøne tittelen jarl, men kan òg ha vore eit personleg namn som Geir, noko som opphavleg vil ha gjeve namnet «Geirsøy», sidan forvanska til Jersey.
Støtte for eit keltisk namneopphav kan bli gjort frå det galliske gar (eik), ceton (skog). Det har òg vorte påstått at namnet er ei forvansking av det latinske Caesarea, namnet til romarane på øya, som har vorte påverka av den gammelengelske endinga ey for øy. Dette er berre mogeleg om den lokale uttalen av latinske Caesarea ikkje vart uttalt kaisarea, men tfersarea.
Kong Johan miste alle områda til England på fastlandet Normandie i 1204 til kong Filip II av Frankrike, men heldt posisjonane sine på Jersey saman med Guernsey og dei andre Kanaløyane. Øyane har vore lokalt sjølvstyrte sidan den gong.
Øybuarane vart involverte i fiske på Newfoundland på slutten av 1500-talet. Som respekt for den hjelpa som vart gjeve han i løpet av dei åra han var i eksil på Jersey på 1640-talet gav Karl II av England guvernør George Carteret ein stor del land i dei amerikanske koloniane og som han så døypte om til New Jersey, no ein del av USA.
Handel gav grunnlaget for framgang, hjelpt av nøytraliteten mellom England og Frankrike. Levemåten på Jersey betydde jordbruk, fiske, skipsbygging og produksjon av ullvarer frå sau, men heilt frå 1800-talet førte den stadig betre sjøtransporten til turisme på øya.
Jersey vart okkupert av Tyskland frå 1. juli 1940 og vart halde fram til 9. mai 1945.
Administrativ inndeling
Jersey er delt inn i tolv sokn
Zaide
Zaide (opphavleg Das Serail) er ein uferdig opera, K. 344, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1780. Keisar Josef II var i 1778 i gang med å setje opp eit operaselskap for å framføre tyske operaer. Eit vilkår for komponisten då han skulle bli med i selskapet var at han skreiv ein komisk opera. I Salzburg i 1779 byrja Mozart arbeidet med ein ny opera, Zaide. Han inneheld talt dialog, som òg klassifiserer stykket som eit syngespel. Berre ariar og ensemblet for dei to første aktene vart komponerte. Mellom anna manglar ein overture og den tredje akta.
Redningsoperaer vart populære på denne tida sidan muslimske sjørøvarar herja i Middelhavet, og tok slavar til forskjellige føremål. Soga om Zaide handlar om at ho prøver å redde kjærasten, Gomatz.
Mozart skreiv for ein tysk libretto av Johann Andreas Schachtner, sett til Tyrkia. Mozart gav seg med Zaide for å arbeide med Idomeneo, og gjekk aldri attende til prosjektet. Verket var tapt fram til etter han døydde, då Constanze Mozart, kona hans, fann dei spreidde manuskripta i 1799. Fragmenta vart ikkje publiserte før i 1838, og vart først framført i Frankfurt den 27. januar 1866. Zaide har sidan vorte sagt å vere grunnlaget for eit meisterverk og fått mykje god kritikk. Arien «Ruhe sanft, mein holdes Leben» er det einaste nummeret som er noko kjend.
Ariar
Akt 2
1081
1081 (romartal MLXXXI)
Rosguill
Rosguill (irsk Ros Goill) er ei halvøy nordvest i County Donegal. Sheephaven Bay ligg på eine sida med roleg sjø og krittkvite strender, medan Mulroy Bay ligg på andre sida med sine lunefulle sandbankar. Sjølve halvøya består av åsar, myrområde, beitemarker og restar av eldgamle festningsverk.
Historie
Området er segnomsust og namnet på halvøya kjem visstnok frå då Fionn mac Cumhaill til slutt oppnådde rettferd ved å ta livet av Goll mac Morna, som hadde drepe far hans. Dette skal i følgje segna ha funne stad ved ei klippe kalla Carraic Ghoill (engelsk Carrickguill) utanfor distriktet Dooey. Heile området vart kalla Gollneset eller Rosgoill.
Momentmagnitude
Momentmagnitude er ein magnitudeskala som vert nytta av seismologar for å samanlikne storleiken på jordskjelv.
Rosguill
Historie
Deirdre og Naoise skal visstnok ha slått leir på stranda ved Tramore då dei flykta frå Conchobar mac Nessa, kongen av Ulster og Riddarane av Red Branch. Det høgaste punktet på halvøya er Gainne Mhor ved søstertoppen Gainne Bheag. Namnet kjem frå Gráinne, Fionn mac Cumhaill sin trulova og elskaren til Diarmuid Ua Duibhne. Medan ho flykta frå Fionn Fianna-krigarane sine på veg til Skottland fortel segna at ho kvilte på denne åsen.
Seint på 300-talet slo son til Niall Noigíallach, Conall Gulban (som har gjeve opphav til County Donegal, Tír Conaill), krigarane til Ulaid ved Ballyshannon og Barnesmore. Styrkane til Conall jaga dei flyktande ulstermennenen gjennom Goll (Rosguill), Crích Chloinne Rosa, Crích Ua nDuach og Caim-Fhersaid Mhór til breidda av Lough Foyle. Conalll Gulban og bror hans Eógan blei forfedrane til høvesvis kongane av Tír Conaill (Tyrconnell) og Tír Eógain (Tyrone).
Momentmagnitude
Skalen er logaritmisk, slik at eit sprang på 1 på skalaen utgjer eit jordskjelv som er 31,6 gonger sterkare og eit sprang på 2 utgjer nesten eit tusen gonger kraftigare jordskjelv.
Vilhelm I av England
Vilhelm Erobraren, også kjend som Bastarden, var ein normannisk fyrste som invaderte England i 1066 og innførte normannarstyret der. Som kong William I av England styrte han England frå 1066 til 1087.
Vilhelm var fødd i Falaise i Normandie i det noverande Frankrike som uekte son av hertug Robert I av Normandie og ei garvardotter som heitte Herleva eller Arlette. Vilhelm etterfylgde faren som hertug i 1035, og vart då hertug Vilhelm II av Normandie. Etter fransk lov hadde ikkje søner fødd utanom ekteskap arverett. Ved dette høvet var det nordisk lov som var gjeldande i Normandie, og då var slik arv mogleg.
Då den barnlause fetteren hans, Edvard vedkjennaren, døydde i januar 1066, gjorde Vilhelm krav på den engelske trona som arving. Den 14. oktober 1066 sigra han over den krona kongen av England, Harald Godwinson, i slaget ved Hastings, og vart den første normannarkongen av England.
Namn på ulike språk
På engelsk blei Wilhelm mellom anna kalla William of Normandy, William the Conqueror og William the Bastard. På fransk heitte han Guillaume le Bâtard, Guillaume II de Normandie, Guillaume le Conquérant eller Guillaume Ier, roi d'Angleterre.
Nelson Piquet
Nelson Piquet er ein tidlegare brasiliansk motorsportutøvar Han vann meisterskapen i formel 1 i 1981 i 1983 og i 1987. Nelson Piquet konkurerte i formel 1 frå 1978 og heilt fram til 1991, då han gav seg etter 23 løpsigrar og 60 podiumplaseringar.
Regionar i England
Ein region i England er det høgaste nivået for dei lokale styresmaktene. Landet er delt inn i ni regionar, kvar med eit regjeringskontor og nokre fastsette institusjonar. Stor-London er eit særtilfelle, då byen har ein borgarmeister og vert styrt av ei folkevald forsamling, men likevel reknast som eigen region. Regionane fungerer som valkretsar for val til Europaparlamentet.
Folkevalde regionsforsamlingar
Som ein del av den same prosessen som førte til opprettinga av eigne nasjonalforsamlingar i Skottland, Wales og Nord-Irland vart det bestemt at det skulle haldast folkeavstemmingar i regionane om dei ønskte å opprette folkevalde regionsforsamlingar. Slik avstemming vart halde i Nordaust-England 4. november 2004, med ein klar majoritet mot opprettinga av eit slikt organ. Andre avstemmingar vart utsett for å vurdere høvet for å ta imot alle stemmer via post.
Motstanden mot slike forsamlingar har først og fremst kome frå Det konservative partiet, men òg mange i Arbeiderpartiet har vore særs skeptiske. Hovudargumentet mot ordninga er at i staden for å flytte makt frå sentralregjering nedover vil ein heller flytte makt oppover frå organa i grevskapa.
Kritikk mot inndelinga
Det er retta kritikk frå mange hald mot inndelinga, som i stor grad er basert på ei inndeling som vart gjort under den andre verdskrigen i samband med organisering av sivilforsvaret. Nokre konkrete ankepunkt er:
Dei nordlege grensene ser ut til å vere fastlåst, men det er mogeleg at grensene til dei sørlege regionane vil verte revurdert.
Kaare Espolin Johnson
Kaare Espolin Johnson var ein norsk biletkunstnar og illustratør.
Biografi
Kaare Espolin vart fødd i Surnadal, men to år gammal flytta han med familien til Vadsø , og som tolvåring vidare til Bodø. i 1927 byrja han å studere ved Kunsthøgskolen og Statens kunstakademi under Axel Revold og Halfdan Strøm. Han utvikla tidleg ein spesiell skrapeteknikk i nærast svart-kvitt-fargar og sidan han var svaksynt, høvde det han godt.
Han debuterte på Høstutstillingen i 1932, var illustratør til Arbeidermagasinet og andre bøker, med  Vett og uvett  (1942) som den første. Motiva hans tok der utgangspunkt i nord-norsk kystkultur; sidan vart motivkrinsen òg vidareført med motiv frå bygdelivet elles i landet. Blant bøkene han illustrerte var Ringelihorn av Regine Normann (1967), Fimbulvinter av Sigbjørn Hølmebakk (1969) og Den siste viking av Johan Bojer.
Blåråke
Blåråke (Coracias garrulus) er ein fargerik fugl og ein stor medlem av råkefamilien. Han hekkar i sørlege og austlege Europa, Nordvest-Afrika, Midt-Austen og Sentral-Asia. Alle blåråkar er trekkfuglar og overvintrar vanlegvis i Afrika sør for Sahara.
Kaare Espolin Johnson
Biografi
Han har illustrert mange platter, ofte med motiv inspirert av Petter Dass si dikting.
Capsien
Capsien er namnet på ein mellomsteinaldersk kultur som fanst i innlandet av Nord-Afrika om lag 8000–2700 f.Kr.
Blåråke
Taksonomi
Råkar kan minne om sporvefuglane kråker i storleik og kroppsbygging. Men råkar er medlem av ordenen råkefuglar der dei deler tendensen til fargerik utsjånaden med mellom anna isfuglar, bietarar og motmotar, alle med blått, rosa eller kanelbrunt som dominerande fargar.
Dinglehalvøya
Dinglehalvøya (irsk Corca Dhuibhne), stundom anglisert som Corkaguiney) ligg i County Kerry og er det vestlegaste punktet i Republikken Irland. Halvøya vert ofte kalla Corca Dhuibhne, sjølv av engelsktalande innbyggjarar. Corca Dhuibhne, som tyder «Duibhne-stamma» har tatt namnet sitt frå túath (folk, nasjon) av Corco Dhuibhne som heldt til på halvøya i mellomalderen og som eigde område sør og aust for County Kerry. Dinglehalvøya er kalla opp etter byen Dingle. Det finst mange ruinar frå førhistorisk tid og tidleg mellomalder her, som Gallarus bedekammer heilt vest på halvøya nær landsbyen Ballyferriter (Baile an Fheirtéaraigh) i Ard na Caithne. Halvøya består stort sett av sandstein som har danna fjellkjeda Slieve Mish i aust og ei anna fjellkjede sentralt på halvøya lenger vest. Det høgaste fjellet på Irland utanfor Macgillycuddy's Reeks er Mount Brandon med ei høgd på 951 m. Fjellet er ein del av ein høg rygg med flott utsyn over halvøya og Nord-Kerry.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1966
Fredrikstad vart noregsmeister etter at dei vann over Lyn med 3-2 den 30. oktober. Målskårarar for Fredrikstad var Bjørn Borgen i det 33. og i det 59. minutt, Arne Pedersen på straffe i det 89. minutt. For Lyn skåra Harald Berg i det 54. minutt og Ole Stavrum i det 57. minutt.
Dette var niande gongen Fredrikstad vann ein noregsmeisterskap. 30 355 tilskodarar såg kampen på Ullevaal Stadion. Dommar var Hans Granlund.
Blåråke
Taksonomi
Det er skildra to underartar som er separerte geografisk, nominatforma finst i det meste av hekkeområdet, medan C.g. semenowi hekkar i søraustlegste delen av området: Irak og sørlege Iran aust gjennom Kashmir og sørlege Kasakhstan til Xinjiang i det vestlege Kina.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1966
Fredrikstads vinnarlag: Per Mosgaard, Kjell Andreassen, Jan Hermansen, Arne Pedersen, Hans Jakob Mathisen, Roar Johansen, Bjørn Borgen, Tore Hansen, Per Kristoffersen, Thor Spydevold og Jan Aas.
Blåråke
Skildring
Blåråke er ein tettvaksen fugl, på storleik med ei kaie på ca. 31-32 centimeter i kroppslengd og masse på ca. 130 til 150 gram. Han manglar lange stjertspyd som mange andre råkar har, hovudet er relativt stort med eit svart, kraftig nebb. Fjørdrakta i dominert av lyseblått, men ryggen er brun.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1966
Lyns lag: Svein Bjørn Olsen, Jan Rodvang, Kjell Saga, Andreas Morisbak, Knut Kolle, Einar With, Svein Bredo Østlien, Arild Gulden, Jan Berg, Ole Stavrum og Harald Berg.
Capsien
Arkeologiske funn etter capsien er mikrolittar og flintknivar. Kulturen minner mykje om den tidlegare iberomaurusiske i nærleiken, men hadde eit vidare verktøysett som omfatta store einegga blad, flintstikker og seinare geometriske mikroflekker.
Blåråke
Skildring
Lætet er harde, kråkeliknande lydar. Det gjev håse skrik om dei blir uroa.
Fylkesveg 40
Fylkesveg 40 (Fv40) går mellom Larvik i Larvik kommune og Geilo i Hol kommune. Sett bort frå ein felles trasé med europaveg 134, er vegen 247,5 km lang, av dette 49,3 km i Vestfold fylke og 193,4 km i Buskerud fylke.
Capsien
Capsien har etterlate seg kjøkkenmøddingar som tyder på at folk nytta ressursane etter sesong. Nokre holemåleri er også tilskrivne capsienfolka.
Kulturen har namn etter den tunisiske byen Gafsa, som under romersk tid heitte Capsa.
Kaare Espolin Johnson
Biografi
Kaare Espolin Johnson utsmykka hurtigruteskipa «Ragnvald Jarl» og «Harald Jarl» (1960), dei sistnemnde med motiv frå Petter Dass si dikting. Desse kunstverka heng no i hurtigruteskipet «MS Trollfjord». Han har òg utsmykka politikammeret i Kirkenes (1964), fylkessjukehuset i Ålesund (1973) og telegrafstasjonen i Sandnessjøen (1975).
Arne Durban skreiv i 1979 ein biografi om Kaare Espolin Johnson. I 1992 vart «Galleri Espolin» etablert i Kabelvåg i Vågan kommune. I 2006 hade samlinga nær 170 bilete. Han er representert i Nasjonalgalleriet med 39 bilete.
Kaare Espolin Johnson døydde på Ljan i Oslo i 1994.
1082
1082 (romartal MLXXXII)
Fiplingdal kyrkje
Fiplingdal kyrkje er ei langkyrkje frå 1946 i Grane kommune i Nordland fylke. Kapellet høyrer til Grane sokn i Indre Helgeland prosti.
Byggverket er i tre og har 70 plassar.
Stig Claesson
Stig Claesson, signatur Slas, i Stockholm, var ein svensk forfattar, illustratør og kunstnar.
Biografi
Stig Claesson studerte ved Konstakademien i åra 1947-1952. Både som teiknar og forteljar utvikla Stig Claesson ei eigenarta evne og stil. Han var på ein gong Söderkisen med faste røter i heimbyen, og den reisande, som klarsynt og med sans for det bisarre fanga og gav att intrykk frå framande land og stader, men også frå den svenske landsbygda. Bøkene hans er ofte ein mellomting mellom faktisk reportasje og dikting, illustrerte med vare og følsomme teikningar.
Stig Claesson var far til Leif Claesson.
Utgjevingar
Claesson skreiv også «Harry H - Fallet Mary» for svensk TV 2, i regi av Jan Halldoff. Det blei sendt i 1978.
Kensaku Omori
Han spela for klubbane Yokohama Marinos, Kashima Antlers, Kyoto Purple Sanga, Consadole Sapporo, Cerezo Osaka og Tokushima Vortis.
Stig Claesson
Anna
I 1974 bidrog Stig Claesson saman med Georg Riedel i den svenske Melodifestivalen med songen Jag minns dig nog, som vart framført av Göran Fristorp.
G7
G7 (Group of seven) er eit samarbeidsforum mellom finansministrane i sju av dei rikaste landa i verda: Frankrike, Italia, Japan, Storbritannia, Tyskland, USA og Canada.
Gruppa møtest fleire gonger i året og diskuterer politiske og økonomiske saker. Møta starta i 1975, då som G6, og har vore kalla G7 sidan Canada slutta seg til året etter. Då Russland slutta seg til i 1997 vart G8 danna som eit forum for statsleiarane, medan dei heldt på G7 som eit forum for finansministrane.
Fosenregionen
Fosenregionen eller regionen Fosen er ein norsk region på Fosenhalvøya. Regionen omfattar dei fire kommunane Osen, Indre Fosen, Ørland og Åfjord.
Sommar-OL 1896
Etter leikane vart føregangsmannen Pierre de Coubertin og IOK bedne av fleire, mellom anna kong Georg I av Hellas og fleire amerikanske utøvarar, om at OL alltid måtte haldast i Aten. Men sommar-OL i 1900 var allereie tildelt Paris, og det skulle gå 108 år før Aten att vart vertsby for leikane i 2004. Hellas arrangerte likevel leikane i 1906, men desse er ikkje offisielt anerkjend av IOK.
Arenaer
Bukta Liménas Zéas vart nytta til symjing av di arrangørane nekta å byggje ein symjearena.
Opningsseremonien
vart dei 1. olympiske sommarleikane offisielt opna. Hellas nytta på den tida den julianske kalenderen og det var dimed påskedag for både vestlege og austlege kristne kyrkjar og årsdagen for sjølvstende til Hellas. Panathinaïkó Stádio var fylt med om lag 80 000 tilskodarar, inkuldert kong Georg I av Hellas, dronning Olga av Hellas og sønene deira. Etter ein tale frå presidenten i organisasjonskomitéen, kronprins Konstantin av Hellas, vart leikane offisielt opna av kong Georg I av Hellas:
"«Eg erklærer opninga av dei 1. olympiske leikane i Aten. Lenge leve nasjonen. Lenge leve det greske folket.»"
Etterpå framførte ni musikkgrupper og 150 korsongarar ein olympisk hymne, komponert av Spyrídon Samáras, og med tekst av diktaren Kostís Palamás. Hymnen har sidan 1958 vore den offisielle OL-hymnen.
Avslutningsseremonien
heldt kong Georg I av Hellas ein bankett for tenestemenn og idrettsutøvarar, sjølv om ikkje alle tevlingane vart halden. I sin tale gjorde han det klårt at Dei olympiske leikane alltid måtte haldast i Aten. Den offisielle avslutningsseremonien vart halden etter å ha vorte utsett av di det regna for mykje dagen før. Den greske kongefamilien deltok på seremonien, som vart opna med den greske nasjonalsongen og ein ode komponert på gamalgresk av den britiske friidrettsutøvaren George S. Robertson.
Etterpå fekk kongen dele ut medaljar til medaljevinnarane. Det var berre dei to beste plasseringane som fekk medalje, men IOK har seinare gjeve gull-, sølv- og bronsemedaljar til dei tre beste plasseringane i kvar tevling for at det skal samsvare med nyare tradisjonar. Nokre fekk òg ekstra premiar, som mellom anna Spyrídon Loúis, som fekk ein kopp av Michel Bréal, ein venn av Pierre de Coubertin, som hadde sett maratonet. Loúis leia dei andre medaljevinnarane på ein æresrunde på Panathinaïkó Stádio medan Den olympiske hymnen vart spelt på nytt. Kongen annonserte deretter formelt at dei 1. olympiske sommarleikane var slutt, og forlét stadionet, medan den greske nasjonalsongen vart spelt.
Som den greske kongen støtta mange andre idéen om å halde dei neste leikane i Aten. Dei fleste av dei amerikanske utøvarane var samd i dette og signerte eit brev til den greske kronprinsen, Konstantin av Hellas, som var president i organisasjonskomitéen. Coubertin var imot idéen og såg føre seg internasjonal rotasjon som ein av hjørnesteinane i dei moderne olympiske leikane. Dei neste leikane vart halden fire år seinare i den franske hovudstaden Paris, sjølv om dei kom i skugga av Verdsutstillinga i Paris 1900.
Nasjonar
Nemninga «landslag» var ikkje ein stor del av den olympiske rørsla før ti år seinare. Ifylgje IOK var det 14 nasjonar og tre blanda lag. Nokre meiner det berre var tolv nasjonar, unteken Chile og Bulgaria, andre meiner det var 13, inkludert dei to, men unteken Italia. Egypt er òg nokre gonger inkludert på grunn av deltakinga til Dionýsios Kásdaglis. Belgia og Russland skulle ha delteke, men trekte seg.
Dei greske resultata inkluderer òg resultata til idrettsutøvarane frå Kypros og Smýrna, sjølv om desse områda høyrte til under høvesvis Storbritannia og Det osmanske riket. Australia var ein del av Storbritannia, men resultata til Edwin Flack er oppgjevne som om han deltok for Australia. Austerrike og Ungarn deltok som to ulike land, sjølv om båe var ein del av Austerrike-Ungarn. Resultata til utøvarane frå Vojvodina er rekna til Ungarn, men Vojvodina er i dag ein del av Serbia, samt Slovakia. Den bulgarske olympiske komitéen hevdar at turnaren Charles Champaud deltok som bulgarar. Champaud var ein sveitsisk statsborgar busett i Bulgaria. Mallon og de ​​Wael lista båe Champaud som sveitsisk. Den chilenske olympiske komitéen hevdar å ha hatt ein idrettsutøvar, Luis Subercaseaux, som deltok på 100, 400 og 800 meter i friidrett. Ingen ytterlegare detaljar er gjevne, og det vert ikkje nemnt av Subercaseaux i de Wael eller den offisielle rapporten. Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland har historisk opprettheldt separate atletiske organisasjonar for kvar av sine konstituerande land. Det viktigaste untaket har vore OL, der landet vart rekna som ein eining. Landet har konvensjonelt nytta namnet «Great Britain» (Storbritannia) i OL i staden for den meir vanlege forkortinga «the United Kingdom» (Det sameinte kongeriket).
Medaljefordeling
Ti av dei 14 deltakande landa fekk medaljar, i tillegg var tre av medaljane tildelt blanda lag. USA vann flest gullmedaljar (11) medan vertslandet Hellas vann mest medaljar totalt (46). Hellas fekk òg flest sølvmedaljar (17) og bronsemedaljar (19), i tillegg til at dei fekk éin gullmedalje mindre enn USA.
I 1896 fekk vinnaren ein sølvmedalje, ein olivengrein og eit diplom. Andreplassen fekk ein kobbarmedalje, ein laubærgrein og eit diplom. IOK har seinare gjeve gull-, sølv- og bronsemedaljar til dei tre beste plasseringane i kvar tevling for at det skal samsvare med nyare tradisjonar.
Lemós
Lemós (gresk Λαιμός) er hovudsete i kommunen Préspes i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas.
Terje Tvedt
Terje Tvedt er ein norsk professor ved Universitetet i Bergen. Han har særleg drive forsking innan utviklingsstudiar. Tvedt har forska på vassressursar, til dømes Nilen si rolle i Afrika. Han var programleiar for og skreiv manus til fjernsynsserien En Reise i vannets historie, som han òg skreiv ei bok i tilknyting til.
Broadway Tower
Broadway Tower er eit tårn i det engelske grevskapet Worcestershire, like utanfor landsbyen Broadway. Tårnet ligg på eit platå 312 moh og vart bygd i 1797 etter teikningar av arkitekten James Wyatt.
1083
1083 (romartal MLXXXIII)
Vett og uvett
'Vett og uvett. Stubber fra Troms og Nordland' er ei bok av Einar K. Aas og Peter W. Zapffe. Ho gjev att 49 humoristiske fortellingar som overlærar Ole Heide Aas (f. 1863) skreiv ned som minne frå bygdebesøk i Trondenes, der han arbeidde. Arbeidet med å samle historiene starta i 1924, då sonen Einar K. Aas og Peter W. Zapffe studerte ved Universitetet i Oslo og den pensjonerte faren var busett i Tønsberg.
Utover de opphavlege fortellingane har Zapffe skrive eigne fortellinger «som forsøk i mesterens fotspor». Desse utgjer del to i boka.
Boka er skriven med eit språk skriven i ei blanding av riksmål og ulike nordnorske dialekter, slik at ein helst bør meistre ei nordnorsk dialekt om ein vil lese høgt frå boka. Ho er illustrert med graveringar av Kaare Espolin Johnson.
Boka er utgjeven i mange utgåver, blant dei er
Boka er rekna som eit viktig bidrag til forståinga av nord-norsk kultur og humor.
Manama
Manama (arabisk المنامة Al Manāma) er hovudstaden og den største byen i Bahrain, med om lag 157 000 innbyggjarar. Han var lenge eit viktig handelssenter i Persiabukta og har ein særs mangfaldig folkesetnad. Etter periodar under portugisarane og Persia og invasjonar frå dei herskande dynastia i Saudi-Arabia og Oman, oppstod Bahrain som ein sjølvstendig stat på 1800-talet under det britiske hegemoniet.
Sjølv om tvillingbyane Manama og Muharraq verkar å ha blitt grunnlagd samstundes på 1800-talet, vart Muharraq viktigare fordi han var enklare å forsvare, og var derfor hovudstaden i Bahrain fram til 1921. Manama vart handelshovudstaden og inngangspoirten til Bahrainøya. På 1900-talet gjorde oljerikdomen til at Bahrain voks raskt og i 1990-åra førte ei diversifisering av økonomien til at andre industriar voks til. Dette var med å omforme Manama til eit viktig økonomisk senter i Midtausten. Manama vart arabisk kulturhovudstad i 2012.
Etymologi
Namnet kjem frå det arabiske ordet المنامة (al-manãma) som tyder «kvilestad» eller «drøymestad».
Tidleg moderne historie
Kontrollen persarane hadde over Persiabukta vart svekt utover på 1700-talet. På denne tida var Bahrain underlagt emiratet Bushehr, som sjølv var ein del av Persia. I 1783 invaderte stammekonfederasjonen Bani Utbah Bahrain og dreiv bort den sitjande guvernøren Nasr Al-Madhkur. Som følgje av dette, vart familien Al Khalifa herskarar i landet, og alle politiske band med Bushehr og Persia/Iran enda. Ahmed ibn Muhammed ibn Khalifa (seinare kalla Ahmed al-Fateh, som tyder. «Ahmed erobraren») var den første hakimen av Bahrain. Politisk uro på 1800-talet hadde katastrofal innverknad på økonomien i Manama. Invasjonar frå omanarane i 1800 og av wahhabiane i 1810–11, i tillegg til ein borgarkrig i 1842 mellom herskarane i Bahrain, førte til at byen vart ei slagmark. Ustabiliteten lamma handelen i Manama og hamna i byen vart stengd. Dei fleste av kjøpmennene flykta til Kuwait og den persiske kysten fram til fiendskapen enda. Engelskmannen William Gifford Palgrave vitja Manama i 1862 og skildra byen som ein by med nokre få steinbygningar i ruinar, med eit landskap dominert av hyttene til fattige fiskarar og perledykkarar.
Pax Britannica på 1800-talet førte til at britane forsterka handelsrutene sine, særleg dei nær Britisk Raj. Som svar til piratverksemda i Persiabukta, sette britane ut krigsskip og tvang dei fleste statane kring Persiabukta på den tida (inkludert Bahrain) til å signere General Maritime Treaty av 1820, som forbaud piratverksemd og slaveri. I 1861 vart det signert ein fredsavtale mellom Storbritannia og Bahrain, og Storbritannia tok seg av forsvaret av Bahrain mot at britane fekk kontroll over utanrikssakene til Bahrain. Då Isa ibn Ali Al Khalifa vart hakim i Bahrain i 1869, vart Manama eit senter for britane i Persiabukta, men interessene til britane var berre kommersielle. Handelen tok seg opp for fullt i 1873 og inntektene til landet frå perleeksport auka sjudobbelt mellom 1873 og 1900.
Moderne historie
Etter fyrste verdskrigen braut ut i 1914, brukte Britisk Raj Manama som militærbase under operasjonane i det mesopotamiske felttoget. Etter det vart funne olje i regionen, skreiv britiske agentar i Bushire ein oljeavtale med hakimen om at det ikkje vart leita eller utvunne olje dei neste fem åra. I 1919, vart Bahrain offisielt ein del av Det britiske imperiet, som eit oversjøisk territorium. Dette gjorde at den lokale politiske agenten fekk større makt og sette Bahrain under residentskapet Bushire og derfor under styret til Britisk Raj. Britane pressa gjennom ei rekkje administrative reformer i Bahrain i 1920-åra (noko som vart møtt med motstand frå stammeleiarane), då den aldrande hakimen Isa ibn Ali Al Khalifa vart tvungen til å abdisere til fordel for den meir reform-venlege sonen Hamad ibn Isa Al Khalifa. Det vart oppretta eit kommunestyre i Manama i 1919, tollkontoret vart omorganisert i 1923 og oversedd av ein engelsk forretningsmann. Perleindustrien vart reformert i 1924. Inntekter frå tollkontoret vart halde i den nye statskassen. Sivil rett vart oppretta for første gongen i 1923, etterfølgd av opprettinga av Tinglysingsdepartementet i 1924. Charles Belgrave frå Kolonikontoret vart i 1926 utpeikt av britane til å gjennomføre fleire reformer og styre administrasjonen som ein økonomisk rådgjevar til kongen. Han organiserte seinare statspolitiet og hadde ansvar for økonomi- og landdepartementa til regjeringa.
I 1927 kollapsa perleøkonomien i landet då det vart introdusert japanske kulturperler i verdsmarknaden. Det er estimert at perleentrepenørar tapte meir enn 2/3 av inntektene sine mellom 1929 og 1931. I tillegg kom den store depresjonen, som førte til at mange bahrainske handelsfolk, butikkeigarar og perledykkarar hamna i gjeld. Då det vart oppdaga olje i Bahrain i 1932, og den første olja vart eksportert i 1934, vart landet langt viktigare geopolitisk sett. Britane prioriterte å trygge oljeforsyningane i Midtausten, særleg i opptakten til andre verdskrigen. Oppdaginga av olje førte gradvis til at dykkarane frå perleindustrien som hadde gått konkurs, gradvis gjekk over til oljeindustrien i 1930-åra, og til slutt forsvann perleindustrien heilt. Under krigen tente landet som ein strategisk flybase mellom Storbritannia og India. Bahrain vart bomba av det italienske luftforsvaret i 1940. I 1947, etter krigen var over, og India fekk sjølvstende, flytta det britiske residentskapet i Persiabukta frå Bushire til Manama.
Etter arabisk nasjonalisme auka over heile Midtausten og sette i gang Suezkrisa i 1956, braut det ut antibritisk uro i Manama, organisert av den nasjonale fagforeiningskomiteen. Sjølv om komiteen fremja fredlege demonstrasjonar, vart europeiske (særleg britiske) byggverk og føretak, i tillegg til den største katolske kyrkja i byen og bensinstasjonar, mål for demonstrantane og sett i brann. Demonstrasjonar føre det britiske residentskapet ropte at Charles Belgrave måtte gå av, og han vart seinare avsett av det britiske utanriksdepartementet året etter. Komiteen vart så lagt ned med tvang. Eit nytt anti-britisk opprør braut ut i mars 1965, då hovudsakleg leia av studentar som ønskte sjølvstende og var ikkje i same grad driven av arabisk nasjonalisme. I 1968 annonserte britane at dei ville trekke seg ut av Bahrain innan 1971. Den nyoppretta staten Bahrain tok Manama som hovudstaden.
Styre
Historisk sett har Manama vore avgrensa til det som no er kjend som Manama Souq og Manama Fort i sør. Men byen har no vokse og omfattar fleire nyare forstader og eldre landsbyar som har vokse inn i byen. Bydelane i Manama i dag er: • Manama Souq
• * (inkludert Fareeq el-Makharqa)
• Adliya
• Bu Ashira
• Bu Ghazal
• Diplomatområdet
• Ghuraifa
• Gudaibiya
• Gufool
• Hoora
• Juffair
• Mahooz
• Noaim
• Ras Rumman
• Seef
• Seqaya
• Sulmaniya
• Umm Al Hassam
• Zinj
Manama er ein del av Hovudstadguvernementet, eit av fem guvernement i Bahrain. Fram til 2002 var han ein del av kommunen Al-Manamah.
Økonomi
Manama er framleis brennpunktet i bahrainsk økonomi. Petroleum har blitt mindre viktig med åra på grunn av tømde reservar og vekst i andre industriar, men er framleis den viktigaste delen av økonomien. Tungindustri (som aluminiumsmelteverk, skipsbygging), bank og finans og turisme er blant industriane som har vokse mykje dei siste åra. Fleire multinasjonale føretak har anlegg og kontor i og kring Manama. Den viktigaste industrien i sjølve Manama er finanstenestene, med over to hundre finansinstitusjonar og bankar i det sentrale forretningsdistriktet og Diplomatområdet. Manama er eit økonomisk senter i Persiabukta og eit senter for islamsk bankvesen. Det finst òg ein stor sektor for småhandel i kjøpesentera kring Seef, medan sentrum i Manama er dominert av små verkstader og kjøpmenn.
Demografi
Rolla Manama har som regional hamneby i Persiabukta, har gjort han til eit senter for utanlandske arbeidarar på leit etter eit betre liv. Manama er derfor ofte blitt skildra som ein verdsby. I 1904 vart det estimert at folketalet i Manama var 25 000, og av desse var halvparten utlendingar frå Basra, Najd, Al Hasa og Iran, i tillegg til frå India og Europa.
Dei to hovudgreinene innan islam, sjiaislam og sunniislam, sameksisterte i Manama i fleire hundreår og er representert av distinkte etniske grupper. Sjiasamfunnet er representert av innfødde, arabiske baharna, hasawiar og qatifar frå det arabiske fastlandet og dei persiske Ajam. Sunni-samfunnet er representert av arabiske beduin-stammer som flytta dit på 1700-talet i lag med Bani Utbah og Huwala, arabisk-talande persarar. Her finst òg ein større innfødd bahrainsk kristen folkesetnad i landet, fleire tusen, i tillegg til utanlandske hinduar og eit lite, innfødd jødisk samfunn på 37.
Bussar
Manama har nyleg fått ei omfattande bussteneste, som vart sett i gang 1. april 2015 med ein flåte på 35 MAN-bussar.
Lufttransport
Bahrain internasjonale lufthamn ligg å Muharraq, kring 7 km frå Det sentrale forretningsdistriktet i Manama. Det er eit viktig knutepunkt for luftfart i Midtausten. Det ligg strategisk til nord i Persiabukta mellom dei store marknadane i Saudi-Arabia og Iran med ruter til store internasjonale destinasjonar i Europa, Asia, Afrika og Nord-Amerika.
Utdanning
Manama har fleire universitet, høgskular og skular.
Klima
Manama har eit tørt klima. Som for resten av Bahrain, har Manama ekstreme klimatilhøve, med temperaturar om sommaren opp til 48 °C, og om vinteren så lågt som 7 °C. Stundom kan det komme hagl. Middeltemperaturen varierer frå kring 17 °C om vinteren til kring 45 °C om sommaren. Den mest behagelege tida i Bahrain er på hausten då det er relativt lite sol og den steikande sommarvarmen minkar.
Nasjonalstat
Ordet nasjonalstat vert bruka mykje, for di om den idealtypiske utgåva knapt finst. Då er det gjerne tala om statar der éi folkegruppa dominerer, so som Noreg, Sverige, Tyskland og Frankrike. I slike land gjev gjerne éin nasjon namn til landet, soleis sveane til Sverige, tyskarane til Tyskland, finnane til Finland og danane til Danmark (medan Noreg derimot har teke namn etter ei skipsleid). Dette til skilnad frå jamnare samansette land som Sveits, Belgia, India og Nigeria.
Mange ekstreme former for nasjonalisme har den reine nasjonalstaten som hovudmålsetnad.
Ants Antson
Ants Antson var ein estisk skøyteløpar som konkurrerte for Sovjetunionen.
Han vann gull på 1500 meter under Vinter-OL 1964 i Innsbruck, der han slo Kees Verkerk med tre tidels sekund. Same året vart han europameister, og han sette ny verdsrekord på 3000 meter. For desse prestasjonane vart han tildelt Oscarstatuetten.
Ivan Kuratov
Ivan Alekseevitsj Kuratov var ein russisk poet og lingvist frå folkegruppa komi. Han er mest kjend for innsatsen sin for litteratur på komi. Kuratov er rekna for å vere komiane sin nasjonalskald.
Kuratov var fødd i Kibra (i dag Kuratovo i Komi som son av ein diakon. 1850-1860 studerte han til prest i Jarensk og Vologda. Mellom 1861 og 1865 arbeidde han som lærar i Ust-Sysolsk, og det var i denne perioden han skreiv dei fleste dikta sine. I 1866 gjekk han på krigsskole i Kazan, og resten av livet arbeidde han i administrasjonen i Kasakhstan. Han døydde i Vernyj (i dag Almaty.
Som diktar skildra Kuratov komiane sitt liv og tradisjonar. Han sette om russisk og vesteuropeisk poesi til komi, og skreiv også ein grammatikk over komi. Kuratov vart berømt først på 1920-talet, då dikta hans vart publiserte i antalogien Komi gižyśjas. Til hundreårsfesten for Kuratov vart den samla produksjonen hans publisert i to band.
Fosen (fleirtyding)
Stadnamnet Fosen eller Fosna blir bruka fleire stader i Noreg:
Klauvdyr
Klauvdyr eller partåa hovdyr (Artiodactyla) er store, planteetande pattedyr med eit partal tær dei går på, vanlegvis to. Hovene på desse tærne vert kalla klauvar. Til denne gruppa høyrer rundt 220 artar, mellom anna kveg, svin, hjortedyr og kameldyr. Fleire av dei viktigaste husdyra våre er klauvdyr.
Skildring
Som andre hovdyr går klauvdyra på tærne; skilnaden er at der dei upartåa hovdyra har èi tå på kvar fot, har klauvdyra to. Desse kjem frå den tredje og den fjerde tåa til den felles forfaren deira, som mest sannsynleg levde tidleg i Eocentida.
Reint morfologisk kan me dela klauvdyra i to grupper. Underordenen Suina består av svin og flodhest og har framleis fire tær i behald. Desse er altetarar med enkel mage, annleis tannsett og kortare bein enn dei andre to underordenane. Underordenane Ruminanta og Tylopoda har lengre bein og meir kompliserte fordøyingsssystem (m.a. tyggjer dei drøv), berre to tær og kraftige tyggetenner. Dette kjem av at dei utvikla seg for å eta gras, som nettopp dukka opp i Eocentida.
Nyare molekylærbiologisk forsking har synt at òg kvalane høyrer heime mellom klauvdyra for at gruppa skal kunne reknast som monofyletisk. Sjølv om det ikkje går an å sjå nokon todeling i ekstremitetane til kvalen, har desse dyra yngre felles stamfedrar med flodhesten enn det flodhesten har med til dømes hjortedyra.
Systematikk
Me kan dela klauvdyra i tre underordenar: Ruminantia, som omfattar m.a. kveg, hjortedyr, sauar, geiter, antiloper, moskusfe og sjiraffar, Suina, som omfattar svin, navlesvin og flodhestar, og Tylopoda som omfattar kameldyra.
ARTIODACTYLA
Fjelldal kapell
Fjelldal kapell er eit kapell frå 1960 i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark. Det høyrer til Tjeldsund sokn i Ofoten prosti.
Byggverket er i tre og har 140 plassar.