cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Candidatus philologiæ
Candidatus philologiæ (hankjønn) eller candidata philologiæ (hokjønn), ofte forkorta til cand.philol. i Noreg og ''cand. phil. i Danmark, er ein norsk og dansk høgre universitetsgrad som i Noreg normalt inneber minimum tre eller fire semesters spesialisert studium («hovudfag») innanfor filologiske fag etter fullført cand. mag.''-grad og innlevering av ei avhandling, den såkalla hovudoppgåva eller hovudfagsoppgåva. I internasjonal samanheng blir graden gjerne rekna som ekvivalent med M.Phil. eller M.A., men i praksis varierer dei akademiske gradane mykje i innhald og omfang.
Jarl
Jarl er ein norrøn tittel som vart brukt i England og heile Norden i vikingtida. Ein jarl var opphavleg ein hovding med makt over eit folk eller eit større område. Tittelen er ein eldgamal, sjølvstendig hovdingtittel som truleg er eldre enn konge-tittelen.
Seinare fekk tittelen eit endra innhald, «kongens jarl», som styrte landsdelar eller heile land på vegne av ein konge. I dag finst tittelen som earl (eorl) i England, medan han har utvikla seg til mannsnamna Jarl og Jarle på norsk.
Den eldste nemninga tyder truleg 'fri mann av god ætt og høg byrd'. Tittelen erilaR, som finst på mange norske og vest-svenske runesteinar frå urnordisk tid, skal då tyda herul og, i overført tyding, runemeister, kultprest; ein held føre at ordet også kan ha gitt opphav til jarletittelen.
Jarlens stordomstid
Tittelen jarl var nytta i mellomalderen for dei høgste adelsmennene i Noreg. Heilag-Olav hadde berre ein jarl, med rang etter kongen men over lendmann. Jarl var den høgste tittelen under kongen fram til Skule Bårdsson som første i Noreg fekk tittelen hertug i 1237. Etter Magnus Lagabøte sin hirdskrå er jarl likestilt med hertug i rettar og plikter, men får ikkje sitje i høgsætet ved kongen. Jarlenamnet vart gjeve til dei som står kongehuset nært (ektefødde søner, brør og nær inngifte). Orknøyane vart styrt av ein jarl, og då Island gav seg under den norske kongen i 1261 sende kongen ein jarl dit som sin representant. Den siste jarlen i Noreg var erkebisp Jørund, død 1309.
På 1200-talet forsvann tittelen frå Norden medan han vart igjen i England som adelstittelen earl. Ein earl har den tredje høgaste adelsrangen etter hertugane og markiane. Engelsk earl tilsvarar norsk og nordisk greve.
I Noreg har fleire jarleætter sett sitt preg på historia, som ladejarlane, og mørejarlane. I dei norrøne sogene blir tittelen «jarl» for Håkon jarl, og for dei andre hovdingane i jarleættene, ofte sett synonymt med «kongens jarl» - noko som er ei historisk mistolking.
Roar Johansen
Roar Johansen kan syne til:
UKI Arena
UKI Arena er heimebanen til fotballaget frå Jessheim. Banen måler 105 x 68 meter.
Hovudtribunen på stadion er ein sittetribune med tak som har 1 167 sitteplassar.
Tor Nørretranders
Tor Nørretranders i København) er ein dansk populærvitenskapeleg forfattar.
Bær
Bær er ein spreiingsmetode for planter. Dei vert nytta som mat for dyr medan plantene nyttar bæra for å spreie seg. Når ein fugl et eit bær, vil han ikkje klare å fordøye frøa, og dei vil bli sleppte ut heile saman med avføringa. Sidan fuglar flyg over lange avstandar, er dette ein effektiv metode for å spreie seg over eit vidt område.
Fruktene me reknar som bær i matlaging er anten søte eller syrlege på smak. Dei kan etast ubehandla eller brukast til å laga saft, syltetøy eller dessertar.
Døme
«Bær» i daglegtale, men ikkje i botanikken: «Bær» i botanikken, men ikkje i daglegtalen:
Sander Røo
Sander Tomasson Røo var ein framtredande bonde og kulturberar i Hol i Hallingdal på 1800-talet.
Sander var elles god til å spela bukkehorn, og var ein god forteljar. Verdens Gang skreiv om han i 1885: «De fremmede, som har rehst gjennom Hallingdal og benyttet anledningen til at besøge Sander Raaen og samtale med ham om videnskabelige Ting og høre ham fortælle muntre Bygdesagaer, vil være blet opfyldt af Beundring for denne mands sjeldne Dannelse og Kunskabsfylde.» Fleire andre har gitt liknande skildringar av Sander Røo, noko som minner om at han nok var av dei førande i si tid.
Sander stamma frå skotten Sander Sanderson som slo seg ned i Hallingdal om lag 1590 og gifte seg til Røo. Han var svært ættestolt, og fortalde gjerne om forfedrane sine. Han er rekna som hovudkjelda til segnkrinsen om Villandskarane og Blank-Ola.
Vesenet fe
Ei fe er ein overnaturleg kvinneskapnad med magiske evner. I norsk samanheng er gode og vonde feer særleg kjende frå europeiske eventyr som «Askepott» og «Tornerose». Feer kan gje magiske gåver, men også ta dei bort og kasta forbanningar.
Ordsoge
Ordet «fe» kjem opphavleg frå italiensk fata, 'skjebne', og er knytt til dei antikke skjebnegudinnene, kjende som fata på latin. Det avleidde franske ordet fée (i eintal) viser til ei trolldomskunnig kvinne eller kvinneliknande vesen, til dømes la Fée Morgane eller Morgan le Fay frå kong Artur-sogene. Fées i fleirtal kan derimot visa til alle slag underjordiske vesen, på same måte som engelsk fay eller fairy. Nyare førestillingar blanda saman desse tydingane, slik at moderne førestillingar om feer kan sjå dei som små kvinnelege alvar med vengjer, til dømes som Tingeling i Peter Pan-forteljingane frå byrjinga av 1900-talet.
I moderne populærkultur blir feer ofte framstilt med tryllestav og gammaldagse klede, særleg den kjegleforma hatten hennin.
Julepynt
Julepynt er kjøpte eller heimelaga ting av til dømes stoff, metall, plast eller ting frå naturen som blir brukt til å pynta og setta opp tablå med i heimar og på mange offentlege stader til jul. Pynten symboliserer at ein er inne i ei annleis tid, juletida.
Julepynt har ofte gilde fargar og er gjerne lysande eller glitrande. Han kan ha gamle motiv som har med heidensk julefeiring å gjera, eller ha nyare, kristen symbolikk, som i nokre høve er påverka av jødisk tradisjon. Elles er det vanleg å pynta med ting som ein meiner typisk høyrer jula til. Det blir brukt ei rekke ulike motiv til å pynta med, både figurar med eldgamle opphav, som julebukk, adventslysestake eller julekrybbe, og nye, som snømenn, mus eller bokstavar som formar juleord.
Lys
Jula er kjend som ei lyshøgtid, og både elektriske og levande lys er mykje brukte i julepyntinga. Lys kan stå som symbol for Jesus, «verdas lys», eller ha den meir praktiske funksjonen å lysa opp i mørketida.
Frå gammalt av høyrde særskild fine, høge og klårtbrennande, heimelaga talglys og kyrkjelys av bivoks til juletida. På 1800-talet blei dei gamle lystypane gradvis erstatta av stearinlys. Det er framleis vanleg å pynta med raude eller dekorerte stearinlys til julemiddagen, og å brenna lilla adventslys eller kalenderlys i adventstida.
Som ei vidareføring av lysa bruker ein ei rekke materiale som kastar lyset vidare. Glas er eit tradisjonelt materiale for julekuler og andre oppheng. Metall og blank plast kan også nyttast. Glitter blir brukt som eit ytste lag for å få jula til å vera mest mogleg lysande.
Tekstil
Mykje julepynt er laga av tekstil, av alt frå barn i barnehagealder til profesjonelle kunstnarar. Ein kan til dømes strikka eller hekla små figurar og symbol til å pynta med eller henga i juletreet. Det er vanleg å henga opp eller legga ut broderte dukar og andre klede med julemotiv, som klokkestrengar eller gardin.
Medan det er vanleg å stasa seg opp i finklede til julemiddagen, kan ein velja å bruka klede med julemotiv, som genserar eller slips, til «julekvardags».
Naturmateriale
Det er vanleg å pynta med plantar som er grøne, har bær eller blomstrar til jul. Ein kan til dømes ha kransar eller oppsatsar med granbar, einer, kristtorn, misteltein eller tyttebærlyng. Konglar, nøtter, lav, strå og andre naturmateriale kan òg brukast til å laga julepynt. Frukt som appelsiner og eple er også til ei viss grad pynt; sjå òg Mat. I tillegg kan ein bruka bearbeida tre, som ein julekubbe, eller papir, til å laga julepynt.
Blomar som ein gjerne prøver å driva fram til jul er alpefiol, amaryllis, asalea, hyasint, julebegonia, julekaktus, julerose, julestjerne og juletulipan.
Ei iaugefallande form for pynt er juletreet, eit nåletre pynta med lenker, lys og ting som heng frå eller sit på greinene. Då juletre vart innført på 1500-talet, pynta ein dei først med søtsaker. Seinare tok ein i bruk ulike gjenstandar med meir eller mindre kristen symbolikk knytt til seg.
Mat
Maten ein et i løpet av jula er overdådig, både i innhald og utsjånad. Julematen er festmat som ein gjer seg flid med, og han blir dermed ein dekorasjon i seg sjølv. Nokre mattypar, som peparkakehus eller appelsiner med nellikspiker i, blir meir pynt enn mat. Andre kan vera modellar av julepynt, til dømes ei kake som liknar ein julekubbe eller julekaker forma som stjerner, hjarte eller juletre.
Motiv
Som motiv for julepynten har ein gjerne skikkelsar og symbol ein forbind med jula. Det kan vera figurar frå juleevangeliet eller ei utvida julekrybbe, frå folkelege tradisjonar, som nissar og mus, eller figurar som har med vinter og snø å gjera, som snømenn eller isbjørnar. Det er vanleg med modellar av større julepynt, som juletre, og av julemat. Enklare former for pynt er hjarte, kuler, stjerner, snøpynt, lenker og girlander.
Julelandskap
Det er vanleg å setja opp ulike tablå i samband med jula, som ei julekrybbe eller eit snølandskap med nissar. Skikken starta truleg med illustrasjonar av juleevangeliet i kyrkja. Det blei også vanleg å gjenskapa forteljinga i heimar. I dag finn ein både religiøse og sekulære landskap fleire stader, der dei mest spektakulære ofte er sett opp i kjøpesenter. Ei særskild form for julelandskap er dekorerte pepperkakehus og figurar, som i nokre høve kan byggast opp til store byar.
Symbolikk
Ei kristen tolking av julepynten kan til dømes seia at:
Skikk og bruk
Ein finn julepynt i heimar, kyrkjer, butikkar og på arbeidsplassar. Det ligg ofte prestisje i å ha den beste juledekorasjonen, og ein kan halda konkurransar innan til dømes eit nabolag eller ei handlegate.
Det finst uskrivne og til dels strenge reglar fort kva tid ein bør setja opp og ta ned julepynten. Å ha han for tidleg eller for lenge kan bli sett på som svært upassande. Ei typisk tid å henga opp første julepynten er ved byrjinga av adventstida eller 1. desember, men mange butikkar kan byrja pyntinga tidlegare, til dømes etter thanksgiving. Ein tek gjerne ned pynten like etter nyttår, trettandedag den 6. januar eller tjuandedag den 13. januar(som tidlegare var nyttårsdagen).
Då ein støypte eigne talglys, skulle dei største lysa setjast på spisebordet og brenna heile julekvelden, natta gjennom, til juledagen. Gjekk dei ut, var det teikn på død eller ulukke i det komande året. Det var òg vanleg å setja lys i vindauge for å visa vegen for gjestar og reisande. Det er i våre dagar vanleg å la elektriske julelys, som lysa i julestjerner, juletre eller sjuarma lysestakar, stå på natta gjennom.
Austre Sipmeksjøen
Austre Sipmeksjøen er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen av innsjøen ligg i Røyrvik kommune i Trøndelag fylke, og utgjer 1,04 km² av arealet av innsjøen.
Islandshest
Islandshest er ein kaldblodig hesterase som utvikla seg på Island frå mellomalderen av. Han er kjend for å ha gangartane tølt og pass i tillegg til dei vanlege hestegangartane skritt, trav og galopp.
Historie
Den islandske hesten blei frakta til Island under landnåmstida, då nordmenn frå Vestlandet og Nord-Noreg utvandra i stor stil frå 874 og utover. På grunn av den geografiske isolasjonen til Island har hestane ikkje blanda seg med andre typar, og stammar dermed frå hestane til dei norske vikingane. Samstundes har hestane tilpassa seg det harde islandske klimaet gjennom naturleg utval. Islandshesten er fjernt i slekt med den mongolske Przewalskihesten, og nært den norske fjordingen og nordlands- eller lyngshest.
Fordi dei har vore isolerte har hestane dårleg motstandskraft mot framande sjukdommar, og det finst strenge lovar for å verna dei. Islandshestar som har vore ute av landet får ikkje venda attende, og alt importert hesteutstyr må vera nytt eller desinfisert.
Den første importen av islandshest til Noreg var i 1959. Rasen fekk utstillingsrett i 1971. Det er registrert om lag 5000 islandshestar i Noreg, i alt er det no kanskje opp mot 8000.
Skildring
Islandshesten har eit stort, kraftig hovud og har ein sterk rygg som kan bere ein vaksen mann.
Islandshesten er eigentleg ein ponni. Han har utvikla seg i eit hardt klima og ein karrig natur, og er robust, sunn og uthaldande. Hesten har ein sjølvstendig natur og er temperamentsfull og godlynt. Han er lettbygd og høgreist og har særeigne rideeigenskapar.
Bruk
Islandshesten veks og modnast langsamt. Innriding skal ein derfor først ta til med når hesten er fire-fem år. For tidleg bruk kan svekkje beina og ryggen og skade temperamentet og viljen. Til gjengjeld kan ein rekne med å bruka han i 10-15 år.
Islandshesten er i dag ein hest som ein brukar i sport og fritidsridning. Islandshestar kan konkurrere i passløp eller gangartskonkurransar. Han er ein fin familiehest som alle kan ri om han er rett trent. Han er ein god tur- og konkurransehest, men kan også brukast til lettare klasser i dressurriding og sprang.
Gangartar
I tillegg til dei tre vanlege gangartane har islandshesten også pass og tølt. Tølt var inntil for hundre år sidan ein allment kjend gangart hjå mange hesterasar. I tølt set hesten eitt bein i bakken om gongen som i skritt, men flytter lynsnart vekta frå eit bein til det neste slik at hesten «rullar» seg fram. Gangarten blir også kalla flygande skritt. På grunn av den hurtige firetaktsrørsla er denne gangarten svært behageleg for ryttar.
Pass er ei totaktsrørsle der hesten flytter samsidige bein parallelt framover. Pass i sakte tempo er ikkje ønskt, men i si fulle utvikling blir denne gangarten hos temperamentsfulle hestar til flygande pass.
Avl og vurdering
Islandshest-konkurransane er lagde opp etter eit internasjonalt vurderingssystem som er tilpassa rasen. Det blir konkurrert i fleire disiplinar og gangartar og arrangert nasjonale meisterskap og europameisterskap.
I avlsplan legg ein vekt på eksteriør med 40% og rideeigenskapar med 60%. Eksteriøret blir vurdert etter desse delmomenta: hovud; hals, skulder og bog; overlinje; proporsjonar; bein/beinkvalitet; beinstilling; hovar; man og hale.
Rideeigenskapane blir vurderte ut frå tølt og sakte tølt, trav, pass, galopp og sakte galopp, vilje og lynne, form under ryttar og skritt.
Alle delmomenta blir poengsette frå 5 til 10.
Langøytangen fyrstasjon
Langøytangen fyrstasjon er eit fyr heilt sør på Langøya utanfor Langesund i Bamble kommune i Vestfold og Telemark.
Fyret vart oppretta i 1839 og den noverande fyrvaktarbygningen er frå 1939. I 1990 vart fyret automatisert.
Bødalen stavkyrkje
Bødalen stavkyrkje var ei stavkyrkje i Bødalen i Vestre Gausdal. Kyrkja skal ha vorte bygd på 1100-talet, utan at nøyaktig år er kjent. Kyrkja skal ha stått ved garden Bø øvre (eller Øvre Bø). Frå tidleg av vart sokn og kyrkje kalla Jadradal («Bjár kirkja i Jöđrudali» eller Jødrudals kyrkje), eit namn som skal ha vore i bruk så seint som i 1575. Bødalsnamnet dukkar opp fyrste gong i 1449 som namnet på kyrkjestaden og ser ut til å ha fortrengt det gamle soknenamnet etter kvart.
Stavkyrkja vart avløyst av ei laftekyrkje i 1665. Vestre Gausdal kyrkje (òg kalla Nykyrkja) vart oppført ved Forset og innvigd i 1784, og den lafta Bødalskyrkja frå 1665 vart trulig lagt ned om lag på denne tida. Men det ser ikkje ut til at kyrkja vart riven med ein gong. Ifølgje lokale tradisjonar skal ho ha vore i bruk mellom anna som forsamlingslokale ei hundre års tid etterpå. Det er ingen synlege spor etter kyrkja i dag, og den nøyaktige kyrkjestaden i mellomalderen er ikkje kjend.
Gjenstandar frå stavkyrkja
Det er bevart to plankar frå ein portal som ein trur stammer frå denne stavkyrkja. Dei skal vere å finne i Nordiska museet i Stockholm.
Midt på 1300-talet skal presten i kyrkja ha bytta ut det gamle romanske krusifikset (frå før 1200-talet) med eit gotisk krusifiks. Det gotiske krusifikset skal vore skore på Hamar. Det er 134 cm høgt og vart kjøpt av Nordiska museet i 1881 og overført til Oldsamsamlinga i 1971.
Ein madonnafigur med barn frå Balke-skolen (ca. 1300) er no i Vestre Gausdal kyrkje. Det same er ein biskopfigur frå Balke-skolen (ca. 1350).
Bergslagen
Bergslagen er eit område i midtre delar av Sverige. Namnet Bergslagen kjem av bergslag, som i Sverige er ei nemning på eit område der det vert drive gruvedrift og industri knytt til dette. Området har vorte definert på ulike måtar. Bergslagen omfattar nordlege og vestlege delar av Västmanland landskap irekna nordlege delar av Örebro län som inngår i Västmanlands landskap, søraustlege Värmland og sørlege delar av Dalarna. Ein meir vid definisjon av Bergslagen omfattar i tillegg delar av Närke, Östergötland, Uppland og Gästrikland. Bergslagen er særmerkt og vert prega mykje av gruvedrift og metallindustri.
Ventil
Ein ventil er ein mekanisk komponent som har som oppgåva å sleppa gjennom, stoppa eller bremsa ein gass- eller væskestraum, eller å styra retninga på straumen.
Ventilar er eigentleg røyrdelar, og vert brukte alle stader der ein brukar røyr for å føra fram eit medium. Ein ventil kan styrast på mange ulike vis, dei enklaste typane vert styrte manuelt med ein hendel eller eit hjul som ein stiller med handmakt, som vasskrana på badet eller kjøkenet.
Seteventil
Ein seteventil har eit ventilsete og ei kjegla, ein plugg eller liknande. Når pluggen tettar mot setet, får me ei god tetting. Vert mykje brukt til reguleringsventilar, men eignar seg òg godt i stengjeventilar.
Det finst mange typar ventilar med ein eller annan variant av sete:
Sleideventil
Ein sleideventil har ein sleide som flyttar seg inni ventilhuset. Sleiden og ventilhuset har spor som gjer at væske- eller gasstraumar kan gå i ulike retningar når sleiden vert flytta. Sleideventilar vert mykje brukt til retningsventilar og trykkventilar. Fordi sleiden skal flytta seg uhindra, er det vanskeleg å oppnå full tetting med ein sleideventil.
Kuleventil
I ein kuleventil er det ei kula med hol i, som roterer og slepp fluid gjennom holet eller tettar med kuleflata. Kuleventilar tettar godt, og vert ofte brukt som stengjeventilar ved store røyrdimensjonar, men kan òg brukast innan regulering. Ein kulesegmentventil er ein variant der ein berre har ein del av kula.
Spjeldventil
Ein spjeldventil har eitt eller fleire spjeld. Spjeldet opnar eller stengjer ved lineær eller roterande rørsla. Spjeldventilar vert mykje brukt i HVAC-anlegg og andre stader der det strøymer store gassmengder med relativt lågt trykk.
Sluseventil
Ein sluseventil stengjer ved å føra ei plata inn i røyropninga slik at det stengjer for gjennomstrøyminga, akkurat som ein port som går ned. I ein slik ventil går halvparten av væske- eller gassmengda gjennom. Denne ventilen passar difor godt der ein treng ein ventil som opnar fort.
Styring av ventil
Ein ventil kan styrast med handmakt eller med ein eller annan slags forstillingsmekanisme. Forstillingsmekanismen kan vera elektrisk, pneumatisk, hydraulisk eller mekanisk. Forstillingsmekanismen vert ofte kalla ein aktuator.
Elektrisk forstilling
Ein elektromotor eignar seg godt til å styra ventilar som skal ha trinnlaus vandring, til dømes reguleringsventilar. Ein kan bruka både veksel- og likestraumsmotorar til slike føremål.
I retningsventilar er det vanleg å bruka ein elektromagnet til å styra ventilen. Når ein set spenning på spolen på magneten, skapar han eit magnetfelt som påverkar sleiden og får han til å skifta stilling.
Pneumatisk eller hydraulisk forstilling
På store opne- og stengjeventilar vert det ofte brukt pneumatiske eller hydrauliske sylindrar. Ved å bruka pneumatikk og hydraulikk får ein driftssikre anlegg og ventilen kan stengja og opna med stor kraft og fart. Når det kjem trykk inn i den eine enden av sylinderen, vil trykket danna ei kraft på eit stempel inni sylinderen, slik at stempelet flyttar seg til den andre enden av sylinderen. Stempelet er festa i ei stempelstong som overfører denne rørsla direkte eller indirekte til ventilen.
27 Euterpe
27 Euterpe er ein stor hovudbelteasteroide.
Ventil
Pneumatisk eller hydraulisk forstilling
I ein reguleringsventil vert det ofte brukt ein membranmotor. Eit styretrykk kjem inn og lagar ei kraft på ein membran. Membranen jobbar mot ei fjør og er festa i spindelen til ventilen, slik at ei endring i styretrykket vil føra til at membranen flyttar seg, og justerer opninga i ventilen.
27 Euterpe
Den vart oppdaga av John Russell Hind den 8. november 1853 og namngejeven etter Evterpe, ein musikkens Muse i gresk mytologi.
Euterpe er ein av dei ljosaste asteroidane på nattehimmelen.
Tordino
Tordino er ei elv i Abruzzo i Italia. I antikken vart ho kalla Batinus.
Elva spring ut mellom Monte Gorzano og Pelone og etter 58 km munnar ho ut i Adriahavet. Elva renn først gjennom nasjonalparken Gran Sasso og tar så ein boge nordover rundt Monte Bilanciere før ho til slutt renn sørover.
Nær kjelda dannar Tordino fossefalla Fiumata og lenger nede Tordinofalla. Ho renn så gjennom Padula og Caiano, forstadane til Cortino. I høgareliggande område ligg det vassmøller og olivenpresser langs elva. Byen Teramo ligg der Tordino møter Vezzola. Tordino munnar ut i Adriahavet ved Giulianova.
Ventil
Manuell styring
Små ventilar vert ofte styrte direkte ved å dreia eller skyva spindelen. Er ventilen større, kan ventilen ha eit ratt med tannhjul eller andre mekaniske innretningar som indirekte overfører styrerørsla til ventilen.
Yoshito Ōkubo
Yoshito Ōkubo er ein japansk fotballspelar som har spela for Vissel Kobe i den japanske J-ligaen, og for det japanske landslaget. Han vart kåra til årets unge asiatiske spelar i 2003. I 2009 spelte han ni kampar då Wolfsburg vart seriemeistrar i Tyskland. Han debuterte for A-landslaget 31. mai 2003 i ein privatlandskamp mot Sør-Korea. Han tok òg del i sommar-OL i 2004 for det japanske fotballaget.
Ventil
Tilbakeslags- og trykkventilar
Tilbakeslagsventilar og ventilar for trykkstyring vert påverka av trykket i røyret eller trykkskilnaden mellom inn- og utløpet på ventilen. I tillegg er det gjerne ei eller fleire fjører som dannar ei motkraft, slik at trykket må over eit visst nivå for å påverka ventilen.
Novodevitsjijgravstaden
Novodevitsjijgravstaden (russisk Новоде́вичье кла́дбище, Novodevitsje kladbisjtsje) er ein gravstad i Moskva i Russland. Gravstaden ligg ved sidan av verdsarvstaden nonneklosteret Novodevitsjij frå 1500-talet. Han er den tredje mest besøkte turistattraksjonen i byen.
Kyrkjegarden vart innvigd i 1898, då det var mangel på gravplassar i klosteret. Ein av dei første kjende som vart gravlagd på Novodevitsjij-kyrkjegarden var Anton Tsjekhov.
Gravlunden minner om ein park, med små kapell og store skulpturerte monument. Han er delt inn i ein austleg og vestleg seksjon.
Kart over gravstaden er tilgjengeleg i kontoret på kyrkjegarden.
Bilethoggarar
Det finst verk av mellom andre desse bilethoggarane på Novodevitsjijgravstaden: Sergej Konenkov, Vera Mukhina, Ernst Neizvestnij, Ivan Sjadr og Jevgenij Vutsjetitsj.
Tiber
Tiber (italiensk Tevere, latin Tiberis) er den tredje lengste elva i Italia med ei lengd på 406 km. Elva spring ut frå Fumaiolo i Appenninane i Toscana og renn gjennom Umbria og Lazio til Tyrrenhavet. Ho har eit nedslagsfelt på 17 375 km². Elva er mest kjend for å renne gjennom Roma, som vart grunnlagd på austsida av elva.
Fleire gamle bruer frå romartida kryssar elva, som Milvianbrua og Ponte Sant'Angelo.
Geografi
Kjelda til elva ligg i fjellet Fumaiolo sentralt i Italia og ho renn hovudsakleg sørover forbi Perugia og Roma før ho munnar ut i havet ved Ostia. På folkemunne vert ho stundom kalla flavus («den blonde») på grunn av det gulaktige vatnet, som kjem av alle sedimenta i Tiber. Sedimentære avleiringar frå elva har ført til at kystlinja har vorte strekt 3 km lenger ut i havet sidan romartida, slik at den gamle hamna i Ostia i dag ligg 6 km inn i landet.
Dei største sideelvane til Tiber er Chiascio, Nestore, Paglia, Nera og Aniene. Ho er forbunde til Arno via Chianakanalen, slik at elvebåtar kan reise frå Roma til Firenze. Ho deler seg i to greiner ved Ostia, den tilmudra Fiumara og den kanaliserte Fiumicino. Landmassen mellom dei to var ein gong Den heilage øya eller Venusøya. Djupet i elva varierer frå 2 til 6 m.
Namn og segner
Namnet Tiber har truleg eit førlatinsk opphav, som det romerske namnet på Tibur (i dag Tivoli). Det kan ha etruskisk eller italisk opphav, kanskje i slekt med den keltiske rota dubr, «vatn».
Den segnomsuste kongen Tiberinus Silvius eller Thebris, den niande av kongane av Alba Longa, skal ha drukna i elva Albula, som så vart omdøypt for å ære han. Myta kan forklare eit tidlegare, kanskje urindoeuropeisk, namn på elva, «kvit» (alba), som viser til fargen på elva. I følgje segna skal Jupiter ha gjort han til ein gud og skytsand for elva (òg kalla Volturnus, «rullande vatn»). Dette gav opphavet til den tradisjonelle romerske framstillinga av elva som ein kraftig bygd, liggjande elvegud, òg kalla Tiberinus, med vasstraumar frå håret og skjegget. Tiber skal òg ha vore elva der Romulus og Remus vart kasta uti som spedborn.
Historie
Byen Roma vart grunnlagd i år 753 f.Kr. ved breidda av Tiber, om lag 25 km frå sjøen ved Ostia. Tiberøya i midten av Roma, mellom Trastevere og sentrumet i antikken, var ein viktig vadestad, der det seinare vart bygd bruer.
Elva markerte grensa mellom landområda til etruskarane i vest, sabinarane i aust og latinarane i sør. Benito Mussolini, fødd i Romagna, endra grensene mellom Toscana og Emilia-Romagna, slik at kjelda til Tiber låg i Romagna. Mussolini plasserte ei antikk romersk søyle der elva spring ut med inskripsjonen QUI NASCE IL TEVERE SACRO AI DESTINI DI ROMA («Her spring Tiber ut, heilag for skjebnen til Roma»).
Tiber var særs viktig for romersk handel, sidan skip kunne nå 100 km oppover elva, og ein har funne prov på at skip vart nytta til transport av korn frå Val Teverina heilt sidan 400-talet fvt. Ho vart seinare nytta til å transportere stein, tømmer og matvarer til Roma.
Under punarkrigane på 200-talet fvt. var den gamle hamna i Ostia den viktigaste marinebasen. Ho var seinare ei viktig hamn for Roma, der det vart importert kveite, olivenolje og vin frå romerske koloniar rundt om i Middelhavet. Det vart òg bygd kaianlegg langs elva i sjølve Roma i Campus Martius-området. Romarane bygde eit kloakksystem knytt til elva (Cloaca Maxima) og eit undergrunnsnettverk av tunnelar og andre kanalar for å føre vatn til midten av byen.
Den kraftige sedimenteringa i elva gjorde det vanskeleg å halde fram å nytte den gamle hamna i Ostia og keisarane Claudius og Trajan oppretta ei ny hamn i Fiumicino i det 1. hundreåret e.Kr. Dei bygde ein ny veg, via Portuensis frå Roma til Fiumicino, som forlet byen ved Porta Portese («hamneporten»). Begge hamnene vart til slutt nedlagd på grunn av aukande avleiring.
Fleire pavar prøvde å betre transporttilhøva i Tiber på 1600- og 1700-talet med omfattande oppmudring som varte til ut på 1800-talet. Dette førte til auka handel i ein periode, men ut på 1900-talet førte avleiringar igjen til at elva berre vart framkommeleg opp til sjølve Roma.
Tiber var ein gong frykta for flaumane ho skapte. Campus Martius er ei flaumslette som stundom kunne verte dekte av fleire meter med vatn. Elva er i dag avgrensa med høge steinvollar, eit arbeid som starta i 1876.
«Symje i Tiber»
Sidan elva er identifisert med Roma er uttrykket «å symje i Tiber» vorte brukt av protestantar om å konvertere til katolisisme.
Ryvarden fyrstasjon
Ryvarden fyrstasjon er eit leifyr ved Mølstrevåg i Sveio, 12 kilometer nordom Haugesund. Fyret ligg på Ryvardneset, med det vêrharde havstykket Sletta mot sør og Bømlafjorden mot nord.
Ryvarden har vore eit seglingsmerke i over tusen år, heilt sidan Floke Vilgerdsson (seinare kalla Ramna-Floke) bygde ein varde på neset i 869, Floke-varden. Neset med varden ligg like nord for grensa mellom Rogaland og Hordaland, og fekk etter kvart namnet Ryvarden (varden mellom ryger og hordar). Det første fyret på Ryvarden kom i 1849, og det vart bygd nytt eller utvida ei rekkje gonger fram til siste fyrmeisterbustaden som er frå 1958. Under ei av utbyggingane vart det teke stein frå Floke-varden til ein grunnmur. I 1994 vart det reist ein ny varde til minne om den gamle.
Fyret vart automatisert og fråflytta i 1984. Frå 1992 har Ryvarden vorte brukt til kulturelle aktivitetar, og fyret vert no også kalla Ryvarden kulturfyr. På staden er det i dag eit galleri, Galleri Ryvarden, i fyrmeisterbustaden frå 1958. Det er også kafedrift, eit kunstatelie, Flókemuseet og ein representasjonsbustad. Bygningane på Ryvarden vert også nytta til annan kulturell aktivitet, mellom anna har gruppa Vamp spelt inn fleire av platene sine der. Sveio kommune kjøpte i april 2005 bygningane ved Ryvarden fyr av Kystverket for 750 000 kroner.
Ved Ryvarden fyr er det også eit minnesmerke over Sleipner-forliset, som skjedde like ved. Snøggbåten M/S «Sleipner» gjekk på grunn på skjeret Store Bloksen og sokk den 26. november 1999. 16 personar omkom i forliset.
Den fyrste fyrvaktaren var Jon Simonsen Mølstre, også kalla Jo Berget i daglegtale. Han var kjøpmann i Mølstevåg på midten av 1800-talet.
Mons Klingenberg Gjerløw
Mons Klingenberg Gjerløw var ein norsk redaktør og forfattar.
Mons Gjerløw var frå Aurland og seinare busett i Oslo og Skien. Gjerløw arbeidde som journalist og redaktør i Oslo, og frå 1884 var han redaktør for avisa Fremskridt i Skien. Han har mellom anna gjeve ut romanane I Forbigaaende (1880), Ilgods (1883), Fra Skridt til Gallop (1890) og Reisegods (1896) under pseudonymet Geir.
Andorsjøen
Andorsjøen er ein innsjø som ligg i Snåsa kommune i Trøndelag fylke.
1135
1135 (romartal MCXXXV)
The Sims-serien
The Sims er ein serie strategiske livsimuleringsspel som er utvikla av Maxis og i nyare tid The Sims Studio, og publisert av Electronic Arts. Serien er ein av dei mest vellukka videospelseriane gjennom tidene. Per mai 2011 har serien selt meir enn 150 million eksemplar på over heile verda, òg det er den den mest selte PC-franchisen i PC-ens historie.
Kjelder
Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
Varulv
Varulv er eit vesen frå europeisk folketru som viser til menneske som kan iføra seg ulveham. Eigenskapen til dette kan vera medfødd, påført som ei forbanning, eller eit hambytte utført med vilje. Endringa er ofte knytt til fullmånen. Varulvar var rekna som særs farlege for folk og fe, ofte. Varulvtru er spreidd til fleire andre stader i verda, og er blitt vidareutvikla i litteratur og film. Ordet «varulv» er eit lånord frå lågtysk som tyder 'manneulv'. Førelekkjen «var» er truleg likt det norrøne ordet verr, 'mann'. Ordet «varulv» gjev òg assosiasjonar til ulveomskrivinga «varg». Varulvar er å finne i medium som litteratur, drama, film, spel og musikk.
Historie
Mange ulike varulvsoger er kjende frå antikken. Kong Lykaon og landet hans, Arkadia, går igjen i fleire av dei. I nokre soger blei Lykaon omskapt til ein ulv fordi han hadde servert menneskekjøt til gudane. I seinare soger (som hjå Pausanias) var arkadiarane blitt til ulvemenneske. Herodot nemner ein fjernare stamme, neuri i Nordaust-Europa, som skulle skapa seg om til ulvar ein gong i året. Plinius den eldre gjev att to varulvsoger: Den eine er om ein mann som hengde kleda sine i eit asketre og sumde over ein arkadisk innsjø, og som om han ikkje angreip folk i løpet av ni år, ville kunne symja tilbake som menneske. Den andre er om ein mann som blei til ein ulv etter å ha ete innvolane til eit barn. Han fekk menneskeform att etter ti år. I den romerske romanen Satyricon frå rundt år 60 blir det fortalt om ein mann som tek av seg kleda sine, tissar ein sirkel rundt klesbylten på bakken og straks blir til ein ulv.
Varulv i litteratur
Varulvlitteratur blir gjerne inkludert i folketru, legendar, soger, eventyr, gotisk -, grøssar- og fantasy-fiksjon og poesi. På 2000-taler vart det ein eksplosjon av varulv-noveller og romanar som kom ut i både England og Amerika.
I Harry Potter-serien (1997-2007) av J.K. Rowling er varulven Remus Lupus framstilt som ein figur som slit med forbanninga si og er livredd for å smitte nokon. Serien omfattar òg ein negativ varulv-karakter, Fenris Vargar, som passar meir med det eldre biletet av varulvar. Potter-bøkene viser den intense trusselen det utgjorde for folk når menneske vart omskapt til blodtørstige monster. I hovudsak brukar forfattaren varulvar som ein metafor for marginaliserte grupper som har blitt diskriminert i det moderne samfunnet.
Zetta
Zetta (symbol Z) er eit prefiks i SI-systemet. Talet representerer 1021 eller 1 000 000 000 000 000 000 000.
Det vart teke inn i systemet i 1991. Zetta kjem frå fransk sept, som tyder sju, fordi det tilsvarer 10007.
Smestad
Smestad kan vere fleire stader:
Ullensaker/Kisa Idrettslag
Ullensaker/Kisa Idrettslag, ofte forkorta Ull/Kisa, er eit idrettslag som driv med fotball, handball, friidrett og innebandy. Idrettslaget held til på Jessheim i Ullensaker kommune, og vart grunnlagd 16. desember 1894.
Fotballaget til Ullensaker/Kisa spelar denne sesongen i 2023. Noverande hovudtrenar er.
Historie
Ullensaker Skiklubb vart stifta 16. desember 1894, men ein fotballklubb såg ikkje dagens lys før 13 år seinare, i 1907. Denne vart etter kvart nedlagt, men fekk ein arvtakar i 1916. I 1921 vart Ski- og fotballklubbane ein del av den nye samanslåinga Jessheim Turn & IF, som same år kjøpte området der dagens idrettspark ligg. Sju år seinare, i 1928, vart namnet endra til Ullensaker IL, og i 1945 til Ullensaker AIL. Kisa IF var stifta i 1923 og bygde bane på Holmsletta ved Gystad i 1932. Klubbane slo seg saman i 1947, og i 1951 vart det lagt gras på Jessheim Stadion. 1 august 2011 opna Ull/Kisa sitt nye stadion på Gystadmarka, aust for Jessheim sentrum.
28. mai 2009 stod Ull/Kisa for årets cupbombe då dei i 2. runde slo Sandefjord Fotball 1-0. Målet vart scora av Mats Jarnbjo etter 61. minutt, på eitt langskot. I 3. runde vart Vålerenga Fotball for sterke, og Ull/Kisa tapte til slutt 3-5 på Ullevaal Stadion. Eirik Soltvedt scora alle måla for Ull/Kisa.
Spelarstall
Oppdatert 1. juli 2020
Sigurd II av Noreg
Sigurd Munn eller Sigurd Haraldsson (1135–1155) var konge av Noreg og gjekk inn i kongerekka som Sigurd II.
Sigurd Munn var son av kong Harald IV Gille og frilla Tora Guttormsdottir. Han voks opp i Trøndelag og vart konge av Noreg etter faren i 1136, saman med broren Inge Krokrygg. Frå 1142 vart den eldre broen Øystein Haraldsson òg konge.
Dette var under den norske borgarkrigstida, og byrjinga av regjeringstida til Sigurd var prega av kamp mot tronkrevjarane Sigurd Slembe og Magnus Blinde. Desse to blei endeleg slått under slaget ved Hvaler i 1139.
Etter dette følgde ei fredeleg tid for samkongane. Då Øystein Haraldsson kom til landet frå Irland i 1142 blei han godteken som kongsson sidan Harald Gille hadde sagt han hadde ein son i Irland.
Etter kvart som dei voks til og rådgjevarane deira fall frå, tok likevel brørne til å uglesjå kvarandre. Dei møttest i Bergen i 1155 for å forsøka å halda på freda. Her skulda Inge Krokrygg dei to brørne sine for å ønskja å styrta han. Dette nekta Sigurd for, men då ein av hans menn drap ein av Inge sine vakter, gjekk Inge til handling. Han sende folka sine til huset Sigurd Munn heldt til, ovrrmanna han og drap han.
Etter at Sigurd døydde tok støttespelarane hans sonen Håkon Herdebrei som konge. I løpet av borgarkrigen som følgde skulle mange som kravde trona hevda å vera son til kong Sigurd. Sverre Sigurdsson var ein av dei som sa han var kongsson, og lukkast både med å overtyda folk om dette og med å bli konge av Noreg.
Evanger
Evanger er ei bygd i Voss herad og ein tidlegare sjølvstendig kommune i Hordaland.
Tettstaden Evanger er haldeplass på Bergensbanen. Her er Evanger kyrkje, skule og kjøtforedlingsindustri. Europaveg 16 går gjennom staden.
Evanger kommune 1885-1964
Frå 1837 var Evanger del av Voss formannskapsdistrikt.
1. januar 1885 vart Evanger skilt ut frå Voss som eigen kommune. Evanger hadde då 2 045 innbyggjarar.
1. januar 1964 vart det meste av Evanger (unnateke Bergsdalen og Eksingedalen) med 1 075 innbyggjarar slått saman med Voss og Vossestrand til den nye Voss kommune.
Frå same dato vart resten av kommunen (krinsane Bergsdalen og Eksingedalen) med 251 innbyggjarar samanslegen med mesteparten av Bruvik og ein del av Modalen til den nye Vaksdal kommune.
Krabbekniv
Krabbekniv er ein kniv som har vorte brukt til hindre at krabbar har kunna bite kvarandre sund. Det har vore vanleg å ha levande krabbar gåande i kasser eller kiper til ein har skulla bruke dei. Med krabbekniven, som har eit kort blad på under to cm, kuttar ein sena i det andre leddet på storkloa på krabben. Då kan fleire krabbar vere i same kasse utan å skade kvarandre.
Evanger
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Evanger kommune frå 1885 til 1964:
Politikk
Heradstyrerepresentantar Det første listevalet i Evanger vart halde i 1919. a"Arbeidar- og smaabrukarlista"
Holland
Holland er ein region sentralt i vestlege område av Nederland med om lag 6,1 millionar innbyggjarar. Holland var eit grevskap i Det tysk-romerske riket, styrt av greven av Holland og vart den dominerande provinsen i Dei sameinte Nederlanda (1581–1795)
Geografi
Namnet Holland vart nytta for første gong i 866 om regionen rundt Haarlem og vart namnet på grevskapet frå 1064. Bortsett frå sanddyner langs kysten består området stort sett av polderlandskap og ligg godt under nivået til havoverflata. Området må derfor kontinuerleg drenerast, noko dei typiske nederlandske vindmøllene gjorde før i tida. I løpet av historisk tid har området endra seg mykje og den vestlege kystlinja har flytta seg opp til 30 km austover, Dei frisiske øyane har rive seg laus frå nordkysten av området og dei største elvane Rhinen og Maas har endra elveløp mange gonger. Dei siste tusen åra har i tillegg menneske påverka området, stundom med dramatiske konsekvensar. På 900-talet vart området dyrka opp og den auka dreneringa av jorda som dette førte til, gjorde at overflata sokk femten meter. Dette førte til katastrofale flaumar i Zeeland og Friesland som bokstavleg talt vaska vekk store regionar og skapte Zuiderzee. Dette førte til at grevane og dei store klostra sette i gang arbeidet med dei første dikene i området.
Området er i dag delt mellom dei to provinsane Noord-Holland (Nord-Holland) og Zuid-Holland (Sør-Holland) som vart oppretta i 1840, og som i dag utgjer om lag 13 % av landarealet til Nederland.
1155
1155 (romartal MCLV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Holland
Grevskapet Holland
Holland vart eit grevskap i Det tysk-romerske riket på 800-talet. Grevane av Holland var òg grevar av Hainaut, Flandern og Zeeland i fleire periodar på 1200 til 1400-talet. På denne tida vart ein del av Friesland erobra og institusjonar her fekk så i fleire hundreår namnet «av Holland og Vest-Friesland». I 1432 vart Holland ein del av Burgundisk Nederland og frå 1477 av Dei sytten nederlandske provinsane under Habsburg. På 1500-talet vart området kraftig urbanisert og dei fleste innbyggjarane budde i byar.
I det nederlandske opprøret mot habsburgarane under åttiårskrigen oppretta marinestyrkane til opprørarane, Watergeuzen, den første permanente basen i den hollandske byen Brill i 1572. Slik vart Holland eit senter for opprørarane og som følgje av dette vart området det kulturelle, politiske og økonomiske senteret i Dei sameinte Nederlanda på 1600-talet, som var den nederlandske gullalderen då nasjonen var den rikaste i heile verda. Dei største byane i Dei sameinte Nederlanda i provinsen Holland var Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Alkmaar, Den Haag, Delft og Haarlem. Frå dei store hamnene i Holland segla hollandske sjømenn til og frå destinasjonar i heile Europa og kjøpmenn frå mange stader i Europa hadde varhus i Amsterdam og andre handelsbyar i Holland. Mange europearar kjende slik Den sameinte Nederlanda som Holland og er årsaka til at namnet ofte vert nytta om heile Nederland sjølv i dag.
I denne perioden vart provinsen hovudsakleg kalivinistisk, men med ein stor katolsk minoritet.
Etter 1795
I 1806-1810 gjorde Napoleon Dei sameinte Nederlanda til ein fransk vasallstat styrt av broren Louis Napoleon under namnet Kongedømet Holland, som inkluderte mykje av det moderne Nederland. I 1810 vart Holland annektert av Det franske keisardømet og delt i departementa Zuyderzée og Bouches-de-la-Meuse. Etter 1813 vart Holland ein provins i Det sameinte kongedømet Nederland og i 1840 delt inn i dagens to provinsar.
I dag er dei største byane i Holland Amsterdam (hovudstaden i Nederland), Rotterdam (den største hamna i Europa), Den Haag (sete for regjeringa) og Utrecht.
Orjol oblast
Orjol oblast, (russisk Орловская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Orjol, arealet er 24 700 km² og innbyggjartalet er 786 900 (2010).
Demografi
Den einaste store byen er Orjol (317 700 ibuarar). Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var 93,9 % russarar, og 1,0 % ukrainarar.
Fingerkniv
Fingerkniv er ein type kniv som har vorte brukt under garn- og notbøting. Kniven er oppbygd av ein noko brei jarnring med eit framstikkande blad. Ringen har ein diameter som gjer at han passar på ringfingeren eller tummelen. Under garnarbeidet vert ringen tredd på fingeren på same handa ein har garnnåla. Bladet, som er om lag to cm, peikar opp frå fingeren. Når tråden skal kuttast treng ein ikkje legge vekk nåla. Ein kan bruke bladet på fingerkniven.
1139
1139 (romartal MCXXXIX)
Torbjørn Hansen
Torbjørn Hansen i Bergen) er ein norsk politikar som representerer Høgre. Han vart vald inn på Stortinget frå Hordaland i 2001, og var vararepresentant frå 1997. Han er leiar i Bergen Høgre.
Isoton
Isoton er noko to nuklidar er viss dei har like mange nøytronar, men ulik mengd av protonar. Til dømes har Bor-12 og Karbon-13 begge sju nøytronar.
Til samanlikning er:
Nuklide
Ein nuklide er eit nøytralt atom med eit visst nukleontal, atomnummer, elektrontal og ein viss energitilstand. Det kan eksistere fleire isotopar av same grunnstoff, på grunn av forskjellig tal på nøytronar.
Fatmir Sejdiu
Fatmir Sejdiu er ein kosovo-albansk politikar, og president i Kosovo frå februar 2006 til februar 201. Då Kosovo erklærte sjølvstende i februar 2008 vart han den første presidenten i det sjølvstendige Kosovo.
Šluŋkkajávri
Šluŋkkajávri er ein innsjø som ligg i Hamarøy kommune i Nordland.
Fatmir Sejdiu
Sejdiu vart fødd i Podujevë/Podujevo, nord i Kosovo. Han studerte jus på universitetet i Priština, der han tok doktorgraden og enda opp som professor. I 1989 vart han generalsekretær i det nye partiet Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) - Kosovos demokratiske liga, som var leia av Ibrahim Rugova. I denne stillinga pleia han kontakt med kosovo-albanarar i utlandet. Seinare var han fraksjonsleiar for LDK i parlamentet i Kosovo, og vart med i presidentskapet i parlamentet. Han var ein av president Rugova sine nærmast fortrulege. Etter at NATO hadde gått inn i Kosovo var han med å skriva den nye forfatninga for Kosovo (constitutional framework).
Etter at Rugova døydde som president vart Sejdiu vald som hans etterfylgjar av parlamentet den 10. februar 2006, med 80 av 120 røyster. I tillegg til LDK stemte og koalisjonspartnaren Allianse for Kosovos framtid (Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës), partiet ORA og representantane for det bosniske og tyrkiske mindretalet for Sejdiu. Den 9. januar 2008 vart han gjenvald for ein femårsperiode med eit mindre fleirtal, 68 røyster, denne gongen med stønad av Partia Demokratike e Kosovës, (Kosovos demokratiske parti), og mot Alliansen for Kosovos framtid sin kandidat.
Sejdiu har vore forkjempar for eit fullstendig uavhengig Kosovo, og overtydd tilhengjar av ikkje-vald. Han har ingen militær karriere bak seg, i motsetning til fleire andre leiande politikarar i Kosovo. Han har difor vore ein meir akseptabel samtalepartnar for det serbiske mindretalet i Kosovo.
Fatmir Sejdiu er gift med Musafere Sejdiu og har tre søner. Han talar, i tillegg til albansk, serbisk, fransk og engelsk.
Caroline Juul Jørstad
Caroline Juul Jørstad var ein norsk lærar og lyrikar fødd i Aurland.
Ho var dotter til ein prest og tok eksamen ved Hamar lærarskole i 1914, og var lærar i Oslo frå 1915-1958, lengst ved Østensjø skole. Ho gav ut «Vilje de lya», dikt (1935) og «Tireli Tare», barnevers (1939).
Fotballtrenaren Roar Johansen
Johansen førte Sarpsborg 08 til to opprykk til Tippeligaen tida si som hovudtrenar der. For dette vart han blant anna kåra til Årets trenar i 1. divisjon 2010 av NRK. Hausten 2012 vart det klart at han ikkje fekk fortsette som trenar i Sarpsborg 08, trass i at laget rykte opp til Tippeligaen 2013.
Johansen har tidlegare vore junior- og keepertrenar i Moss og trenar på aldersbestemte jentelandslag.
Rognkniv
Ein rognkniv vert brukt for å unngå at rogna vert skada når ein spretter fisk. På spissen av kniven kan det vere ei kule, eller fremste del av eggja vert ukvest. Når ein då spretter fisken med den bakre kvasse delen av eggja går ikkje rogna sund om ho kjem i kontakt med kniven. Ein rognkniv kan ha to blad ved sida av kvarandre. Det største vert bruk til å kappe fisken med. Rognbladet må då takast av når det skal kvessast.
Rogn som har vorte skada har ikkje kunne gå direkte til kommersiell omsetjing. Ho kan likevel brukast til kaviarproduksjon.
Telefonkiosk
Telefonkiosk er ei lita bu som inneheld ein offentleg telefon. Ein tok til å setja opp slike kioskar i 1910-åra, slik at vanlege folk kunne ta ein telefon når dei ville. Kiosken har éin funksjon; å vera ein plass ein person kan halda ein telefonsamtale. Kioskane er små, med nok plass til ein person og ein telefon. Dei har veggar, slik at den som ringer kan føra ein samtale uforstyrra. Samstundes er veggane av glas, slik at andre lett kan sjå om kiosken er oppteken eller ikkje. I tillegg til ein kunne kioskane innehalda ein telefonkatalog og eventuelt annonsar slått opp på veggane.
Telefonkioskar utgjer ein særeigen type arkitektur som høyrde til eit visst tidsrom. Ved byrjinga av 1900-talet var det mange som ikkje åtte eigen telefon, og telefonkiosken blei ein ny måte for dei å kommunisera på. Fleire privattelefonar og seinare mobiltelefonar har ført til at talet på kioskane har minka kraftig. Dei store telefonkioskane er ofte erstatta med mindre typar som heng på veggen, men det finst langt færre av dei nå enn før.
Utforming
Mange kioskar var måla raude slik at ein lett kunne få auge på dei. Dette gjeld den klassiske engelske telefonkiosken, først formgjeven av Giles Gilbert Scott i 1924, og den tilsvarande norske, som kom nokre år etter.
Norske kioskar
Dei raude kioskane i Noreg blei teikna av arkitekt Georg Fasting i 1932 og er eit fint døme på funksjonalisme i arkitekturen. Modellen fekk namnet «RIKS». Den fyrste raude telefonkiosken blei sett opp på kaia til Den norske Amerikalinje i 1933. Det blei produsert meir enn 9000 før produksjonen slutta i 1972.