cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lesja kommune
Klima
Lesja har kulderekorden for Oppland fylke. På Lesjaskog vart det målt −45,0 grader 6. januar 1982.
Tusenårsstad
Tusenårsstaden i kommunen er Tunstugu som ligg på Lesja bygdemuseum. Stova rommar kafé og utstillingslokale for museet. I mange samanhengar er dette storstova i bygda, som blir nytta til bryllaup, gravferder, store arrangement osb.
Kattugle
Kattugle (Strix aluco) er ei mellomstor ugle som lever i skogområde over det tempererte Europa austover til vestlege Sibir. I Noreg lever ho i låglandet frå Austlandet rundt kysten nord til og med områda rundt Trondheimsfjorden. Dette er ei tjukkfallen, middels stor ugle, undersida er bleik med mørke striper, og overkroppen kan vere anten spetta brun eller grå. Vengene er breie og hovudet stort. Hos fleire underartar kan individa vere av begge fargevariantar, i Noreg varierande mellom raudbrun og gulgrå. Kattugla byggjer vanlegvis reiret i eit holt tre som gjev effektivt vern mot potensielle åtakarar. Ho er ein standfugl og svært territorial. Om ungfuglar forlèt foreldrereiret, og dei ikkje finn eit ledig territorium, kan dei ofte svelte.
Kattugla er ein nattaktiv rovfugl. Ho er i stand til å jakte med suksess om natta på grunn av syns- og høyrselstilpassingane og evna ho har til å flyge lydlaust. Ho jaktar vanlegvis ved å sleppe seg snøgt ned frå ei grein og gripe byttet som ho svelgjer heilt. Ho jaktar hovudsakleg på smågnagarar, sjølv om dietten i urbaniserte område inkluderer større innslag av fuglar. Ho fangar nokre gonger mindre ugler, og blir sjølv nokre gonger jakta av hubro og hønsehauk.
Sjølv om mange menneske går ut frå at kattugla har eksepsjonelt nattsyn, er høyrselsevna viktigare for jaktsuksessen: øyra er asymmetrisk plasserte, noko som gjer ho i stand til å kjenne den presise retninga mot lydkjelda.
Skildring
Kattugla er ein robust fugl, 37–39 cm lang, med eit vengespenn på 94–104 cm. Arten syner kjønnsdimorfisme i storleik, hoa er mykje større enn hannen, 5 % lengre og meir enn 25 % større masse. Hofuglar veg i gjennomsnitt 550 gram, hannfuglar 440 g. Det store avrunda hovudet manglar øyretoppar, og ansiktsskiva rundt dei mørkebrune auga er vanlegvis ganske flat. Nominatforma har to morfar som er ulike i fjørdraktfarga, den eine forma har raudbrun overside og den andre gråbrun, sjølv om mellomformer også finst. Undersida av begge morfane er kvitaktige med mørke striper.
Kattugla flyg med kjappe vengeslag og lange glideflukter på avrunda venger, mindre bølgjande og med færre vengeslag enn andre eurasiske ugler, og typisk i større høgd. Som hos dei fleste uglene, er flukta stille på grunn av mjuke fjører, lòdne øvre overflater og frynsar på forkanten av dei ytre primærfjørene som absorberer lyden av vengen i flukt. Storleik, kroppsform og breie venger skil kattugla frå andre ugler som finst innanfor same utbreiingsområdet; lappugle (Strix nebulosa), hubro (Bubo bubo) og slagugle (Strix uralensis) er like i form, men mykje større.
Sansar
Auga er plasserte langt fram på hovudet og har ei feltoverlapping på 50–70 %, noko som gjev ugla betre binokularsyn enn daglege rovfuglar som har overlapping på 30–50 %. Kattugla si netthinna har omtrent 56 000 lysfølsame stavceller per kvadratmillimeter; sjølv om tidlegare påstandar om at ho kunne sjå i den infraraude delen av spekteret har vorte avvist, blir ho framleis ofte skildra med synseigenskap langt betre enn menneske i dårlege lysforhold. Den faktiske synsstyrken til ugla er berre litt større enn hos menneske, og eventuell auka sensibilitet kjem av optiske faktorar snarare enn større netthinnesensibilitet; både menneske og ugle har nådd oppløysingsgrensa for netthinnene til landbaserte virveldyr.
Tilpassingar til nattsyn inkluderer storleiken på auget, røyrforma på auget, dei mange tettpakka netthinnestavar og fråvær av kjegleceller, sidan stavceller har overlegen lyssensibilitet. Det er få farga oljedropar, noko som vil redusere lysintensiteten. I motsetnad til dagaktive rovfuglar, har ugler normalt berre éin fovea, og han er dårleg utvikla bortsett frå hos dagjegerar som jordugle.
Høyrselen er viktig for ein nattleg rovfugl, og som med andre ugler er dei to øyreopningane til kattugla ulike i struktur og er asymmetrisk plassert for å forbetre retningshøyrselen. Ein passasje gjennom hovudskallen knyter saman trommehinnene, og små forskjellar i tidspunktet for innkomst av ein lyd ved kvart øyre gjer det mogleg å finne kjelda. Den venstre øyreopninga er høgare på hovudet enn det større høgre øyret og vippar nedover, noko som forbetrar sensibiliteten for lydar nedanfrå. Begge øyreopningane er skjulte under ansiktsdiskfjørene, som er strukturelt spesialiserte for å vere transparente for lyd, og blir stødde av ein bevegeleg hudfald, den pre-aurale klaffen.
Den indre strukturen i øyret gjev ei forbetra evne til å oppdage lågfrekvente lydar på avstand, noko som kan inkludere rasling frå byttedyr som rører seg i vegetasjon. Kattugla si høyrsel er kreditert å vere meir effektiv og kjenslevar enn menneske sin høyrsel, og ho kan jakte ved hjelp av denne sansen åleine i mørket i ein skog på ei overskya natt, men støy frå regndropar gjer det vanskeleg å oppdage svake lydar og langvarig fuktig vêr kan føre til svolt viss ugla ikkje kan jakte effektivt.
Læte
Det vanlegaste kontaktlætet frå hoa er skingrande og veike, men hannen har ein skjelvande song av «hooooouu ho, ho'ho'ho'hooooouh» som er litt fallande i styrke og blir gjentatt med få sekunder i mellom. Songen har ei rekkevidde på 2-3 km. Kattugla er lett å imitere ved å blåse i hender gjennom lett delte tomlar. Hannfuglen sin respons på ein kringkasta song ser ut til å vere ein indikasjon på helsa og livskrafta hans. Vokalaktiviteten til kattugler avheng av kjønn, årssyklusstadium og vêr, med hannar som er meir vokale enn hoer året rundt, med topp vokalaktivitet i hekketida.
Utbreiing og habitat
Kattugla er standfugl og har ei utbreiing som strekkjer seg diskontinuerleg over det tempererte Europa frå Storbritannia og Den iberiske halvøya i vest austover til det vestlege Sibir. Ho er fråverande frå Irland, sannsynlegvis på grunn av konkurranse frå hornugla. I Himalaya og Aust-Asia er ho erstatta av orientkattugla (Strix nivicolum) og i Nordvest-Afrika er ho erstatta av Strix mauritanica som tidlegare var rekna som underart av kattugla.
Underartane med utbreiingsområde rekkjefølgje etter IOC World Bird List V12.2, 2022,
Denne arten lever i lauvskog og blanda skog, og gjerne med gamle edellauvtre slik som store eiketre med hol for reirplass, og ofte i nærleiken til menneske. Kyrkjegardar, hagar og parkar har tillate ho å spreie seg til urbane område, men dei unngår stader med høgt støynivå om natta. Kattugla er hovudsakleg ein låglandsfugl i dei kaldare delane av området, men hekkar opptil 2350 moh. i Tyrkia og opptil 2700 m i India.
Kattugla har eit stort geografisk utbreiingsareal ein estimert global populasjon på mellom 1 og 3 millionar kjønnsmodne individ. Arten er klassifisert som livskraftig, LC, av Birdlife International.
Beiting
Kattugla er aktiv i skumringa og om natta, og lever av mindre pattedyr som gnagarar og småfuglar, i mindre grad av smådyr som amfibium og meitemark. Mest vanleg lokaliserer ho byttet frå ei grein, men kan gjere korte flygingar for å rekognosere. Byttet blir tatt på bakken, heilt unntaksvis flaggermus og store insekt i flukt. Ho kan òg sitte på bakken for å lytte etter dei minste byttedyra, meitemark og biller. Det finst rikeleg med undersøkingar av dietten til denne arten, mellom anna fordi ugla lèt etter seg gulpebollar med restar frå byttedyra som ikkje kan fordøyast, slik som skjelett og pels. Ein har funne at ho generelt tar det levande byttet som er tilgjengeleg utan å spesialisere seg. Undersøkingar i England har synt at meir enn 50 % av føda var smågnagarar, og 35 % var større pattedyr som ekorn og juvenile kaninar. Av fuglar var gråsporv det mest vanlege byttedyret. Ein har funne nokre mønster i preferansar eller tilgjenge, til dømes for større bytte og fuglar i hekketida og for pattedyr om vinteren, hofuglar jakter i meir opne område enn hannar og tar i større grad mus.
Hekking
Kattugla hekkar vanlegvis i eit hol i eit tre, men vil også bruke gamle skjorreir, ekornreir eller holrom i bygningsstrukturar, og nyttar gjerne reirkassar. Ho hekkar frå februar og utover sør i utbreiingsområdet, men sjeldan før midten av mars i Skandinavia.
Typisk er kullet på 3-5 egg og blir ruga i 30 dagar til klekking, og dei hjelpelause, dunete ungane utviklar seg og flyg i løpet av 32–37 dagar. Vanlegvis gjer hofuglen ruginga aleine.
Denne arten er uredd i vern av reir og ungar, og som andre Strix-ugler slår ho hovudet til inntrengjaren med dei skarpe klørne sine. Hundar, kattar og menneske kan bli overfalne, nokre gonger utan provokasjon.
Foreldra har omsut for ungfuglar i to til tre månader etter at dei flyg, men frå august til november spreier ungfuglane seg for å finne sitt eige territorium. Viss dei ikkje klarer å finne eit ledig territorium, svelt dei og kan døy. Ei ringmerkt kattugle levde i 18 år, men den typiske levetida er rundt fem år.
Predatorar på kattugla inkluderer store fugleartar som slagugle, hubro, hønsehauk, kongeørn og musvåk. Mårar kan plyndre reir, spesielt der reirkassar gjer uglene lette å finne, og det er registrert fleire tilfelle av kaier som byggjer reir på utsida av ei rugande ugle som tek livet av både den vaksne og av ungane. Ein dansk studie viste at predasjon frå pattedyr, spesielt raudrev, var ei viktig årsak til død hos ungfuglar, med 36 % som døydde i perioden mellom frå flygedyktig unge og til sjølvstende. Risikoen for død auka med tidspunkt for første flyging, frå 14 % i april til meir enn 58 % i juni, og aukande predasjon av seine ungar kan vere eit viktig selektivt middel for tidleg hekking hos denne arten.
Norske kommunalministrar
Norske kommunalministrar er ei oversikt over statsrådar i Kommunal- og arbeidsdepartementet frå dette blei oppretta i 1948. Frå 1990 til 1992 blei departementet kalla Kommunaldepartementet. Arbeidsavdelinga blei i 1997 overført til det dåverande Arbeids- og administrasjonsdepartementet. Departementet heiter no Kommunal- og regionaldepartementet.
Barlaupfonna
Barlaupfonna er ein isbre på Svalbard. Breen ligg aust og sør for Barlaupen ved Doktorbreen, mellom Nathorst Land og Torell Land.
Vinkelmoment
Vinkelmoment, drivmoment, dreieimpuls, spinn, rørslemengdmoment, rotasjonsmengd eller bevegelsesmengdemoment er ein fysisk storleik som skildrar rotasjonstilstanden til eit system eller ein lekam rundt eit sentrum. Storleiken er ein vektorstorleik som er lik massen til partikkelen gangar med kryssproduktet av posisjonsvektoren til partikkelen med fartsvektoren. Vinkelmomentet til eit system av partiklar er summen av vinkelmomentet til kvar av partiklane i systemet.
Vinkelmoment er eit viktig omgrep i både fysikk og ingeniørvitskap med mange bruksområde. Vinkelmoment er viktig i fysikk fordi det er ein bevart storleik. Altså er vinkelmomentet til eit system konstant med mindre eit ytre dreiemoment påverkar det. Rotasjonssymmetrien i verdsrommet og den atmosfæriske sirkulasjonen på jorda er i høgste grad knytt til bevaring av vinkelmoment, og det forklarer òg mange andre fenomen i naturen.
Definisjon
SI-eininga for vinklemoment er joulesekund; J·s, men vert òg skrive som kg · m²/s.
Generelt er vinkelmomentet til ein partikkel om eit punkt gjeve som:
der:
der
Bevaring av vinkelmoment
Vinkelmomentet er konstant i eit lukka system, noko som er matematisk ekvivalent med at den tidsderiverte er lik null. Den tidsderiverte for vinkelmoment er dreiemoment:
Dermed er kravet om eit lukka system det same som at det ikkje er nokre ytre dreiemoment som virkar på systemet.
der \tau_{ytre} er dreiemoment som virkar på systemet.
der
And Close As This
And Close As This er det 15. studioalbumet til Peter Hammill, gjeve ut på Virgin Records i 1986.
Kvart spor er ein song spelt og sungen av Hammill solo på eit klaverinstrument, der klaverpartia vert spelte på eit enkelt opptak. På to av songane nyttar han eit flygel og for dei andre nytta han eit MIDI master-instrument, og nyttar det til å utløyste ei rekkje lydmodular, hovudsakleg lyden av elektrisk piano og orgel.
Innhald
Alle songar skrivne av Hammill, utanom der andre er nemnde:
Sonic syndicate
Sonic Syndicate er eit svensk melodisk death metal band frå Falkenberg. Bandet blei starta av brørne Roger, Richard og deira søskenbarn Robin Sjunnesson. Tidlegare heitte bandet Fallen Angels, men bytte namn til Sonic Syndicate rett før dei gav ut albumet Eden Fire i 2005
Ichiei Muroi
Ichiei Muroi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Urawa Reds, Cerezo Osaka, Vissel Kobe og Yokohama FC.
Masaaki Ueki
Masaaki Ueki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Fylkesveg 768
Fylkesveg 768 (Fv768) går mellom Strandval og Abelvær i Nærøy kommune. Veglengda er 17,7 km.
Bergfonna
Bergfonna er ein isbre på Svalbard. Breen ligg aust for Atndalen på Edgeøya.
Fylkesveg 768
Han tar av frå fylkesveg 769 i Strandval og går i sørvestleg retning til Abelvær.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Ben of Howth
Ben of Howth er ein ås på Howth Head i County Dublin i Republikken Irland. Han er 171 meter høg og ligg om lag 1,5 km sør for Howth. Den næraste vegen er Windgate Road som fører vestover forbi steinbrotet Green Hallows.
Han vert stundom forveksla med Shielmartin Hill, som ligg om lag 1 km lenger vest.
Nitinol
Nitinol er ei gruppe metall-legeringar av nikkel og titan. Dei er super-elastiske og har ei temperaturavhengig evne til å vende attende til si opphavleg form etter deformasjon. Metalla er mellom anna bruka i medisinske reiskaper og implantater.
Rendína i Thessaloníki
Rendína (gresk Ρεντίνα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Rendína inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vólvi..
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Rendína 5 821 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 504 innbyggjarar.
Sirona
Sirona (namnet er blitt tolka som 'guddommeleg stjerne'), truleg den same som Dirona og Divona, var ei gudinne dyrka av keltarar i fastlandseuropa frå Ungarn til Bretagne. Ho blei sett i samband med heilage kjelder og kunne lækja og gje grøde.
Sirona blei avbilda åleine eller saman med Apollo Grannus. Statuar av henne kan til dømes vera saman med ein hund, ein slange, egg, korn, druer og anna frukt.
Sirona blei særleg dyrkar av treveriane i Moseldalen. Det er mellom anna gjort funn som har med Sirona å gjera mellom anna i Hochscheid mellom Mainz og Trier, i Sainte-Fontaine nær Freyming, og i Mainz.
Gudinna blei erstatta med Borvo, som er omtalt som sonen hennar, i fleire stader av den keltiske verda.
Bakgrunnsstoff
Mitologia celta
Kunsthandverk
Kunsthandverk er handverksproduksjon der handverkaren lager bruksting med ei kunstnerisk form. Omgrepet kom særleg i bruk på 1970-talet med litt ulike tydingar. Tidlegare blei kunsthandverk ofte kalla folkeindustri, husflid, prydkunst, kunstindustri eller brukskunst — ord som har hatt ei litt vidare tyding enn dagens kunsthandverk. Den estetiske verdien ved handverksproduktet har stadig blitt viktigare i høve til bruksverdien, og kunsthandverk er i dag sett på som ei sjølvstendig kunstform.
Masafumi Mizuki
Masafumi Mizuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Avispa Fukuoka.
Kristoffer
Kristoffer eller Kristofer er eit mannsnamn nytta mellom anna i Noreg. Namnet er ei form av det greske namnet Khristofóros som tyder «Han som ber Kristus (i hjarta sitt)». På Island var namnet i bruk frå på 1200-talet, medan det i Noreg kom i bruk kring 1500 og var mykje brukt på 1700-talet. Frå 1970-talet tok bruken av namnet seg opp att, då ofte skrive Christoffer eller Christopher. Ein annan variant er Kristopher.
I Noreg har Stoffer vore brukt som kortform av namnet, medan Chris har vore brukt i engelsk. Kvinnenamnet Kristoffa er avleidd av Kristoffer.
Tucholaskogen
Tucholaskogen (polsk Bory Tucholskie; kasjubisk Tëchòlsczé Bòrë; tysk Tuchler eller Tucheler Heide) er ein stor skog nær byen Tuchola (Tucheln) nord i Polen og ligg mellom elvane Brda og Wda.
Landskap
Dei største byane i området er Czersk og Tuchola.
Historie
Under Det tyske keisardømet var Truppenübungsplatz Gruppe eit militært område der det vart utført medisinske forsøk.
Under invasjonen av Polen i 1939 i byrjinga av den andre verdskrigen vart det store slaget ved Tucholaskogen utkjempa i området, og det vart igjen okkupert av tyske troppar. og kalla Truppenübungsplatz Westpreußen, eller kodenamn «Heidekraut».
Mellom august 1944 og januar 1945 utførte SS-troppar under Hans Kammler og Walter Dornberger omfattande testar av A-4-missilar (V-2-rakettar), etter at teststaden nær Blizna vart oppdaga og så bombardert av dei allierte. Om lag 107 missilar vart fyrt av i retning sørover. I januar 1945 evakuerte tyskarane område før Den raude arméen tok over området.
Etter den andre verdskrigen var skogen ein skjulestad for mange antikommunistiske partisanar, mellom anna Zygmunt Szendzielarz.
Legacy Family Tree
Legacy Family Tree er eit slektsgranskingsprogram som hittil er utgjeve på engelsk, nynorsk, bokmål, dansk og nederlandsk. Den fullverdige Standardversjonen er freeware, dvs brukaren fritt kan laste ned og bruke programmet utan å betale og utan tidsrestriksjonar. Det finst òg ein Deluxeversjon med fleire funksjonar som ein må betale for å få «låse opp». Hyppige oppdateringar til begge versjonane kan lastast ned. Begge versjonane inneheld omfattande hjelpesider på dei nemnde språka, medan manualen i bokform og instruksjonsvideoane er å få berre på engelsk. Fleire omsetjingar er under arbeid.
Legacy tek vare på, systematiserer og lagar utskrift av dei opplysningane som ein har om slekta. Ein skriv inn informasjon om personar i eit skjema og kan ta med så mange hendingar, kjelder, bilete, notat og video- og lydfiler som ein vil. Det er plass til alternative namn og alternative opplysningar elles. Ein navigerer databasen primært gjennom familie- (tre generasjonar) eller anetavleskjermane. Programmet byr på hjelp i forskingsarbeidet ved å halde greie på lister med oppgåver som ventar og ved lenkjer til eit utval søkjesider på verdsveven.
Legacy kan lage ulike rapportar og tavler, til og med bøker med innhalds- og registersider, og PDF-dokument. Fleire av rapportane kan ha med bilete. Folketeljingsskjema er inkluderte, også norske. Programmet kan lage nettsider. Namnelappar med foto og små tre-generasjons-slektstavler, til bruk ved slektsstemner, kan skrivast ut. Det tidlegare tilleggsprogrammet Legacy Charting, som lagar m.a. store tavler til å ha på veggen, tavler i vifte- eller timeglasformat og DNA-tavler, er no integrert i programmet.
Legacy Family Tree står for årlege cruise i ulike delar av verda, i juli 2008: London (Dover) > København > Berlin (Warnemuende) > St. Petersburg > Helsingfors > Tallinn > Stockholm > London (Dover). Desse turane inkluderer seminar om slektsgransking og om bruk av Legacy.
Johannes V. Jensen
Johannes Vilhelm Jensen var ein dansk forfattar, omsetjar og nobelprisvinnar. Han skreiv dikt, artiklar, noveller og romanar.
Livsskildring
Jensen livnærte seg lenge som frilansjournalist for fleire aviser, der han skreiv artiklar og kronikkar. Han skreiv òg føljetongar under løyndenamnet Ivar Lykke i tidsrommet 1895-98 for å klara seg. Han debuterte under sitt eige namn i 1896 med romanen Danskere, som har visse sjølvbiografiske trekk. Jensen gifta seg i 1904 Else Marie Ulrik, og dei fekk tre søner.
Forfattaren drog ut i verda, ofte som korrespondent, og tok med seg mange nye impulsar. Han reiste først rundt i Europa, mellom anna på lange opphald i Noreg, og seinare til USA og Asia. Verdsutstillinga i Paris i 1900 overvelda han med sine nye maskinar og teknikkar, og han trudde fast på framstega i verda gjennom teknologien.
Han døydde i København i 1950 og er gravlagd på Bispebjerg kyrkjegard.
Interesser
Eitt av hovudemna hans var evolusjonsteorien og darwinismen, som han meinte var blitt forvrengd av nazistane og liknande. Han vidareutvikla sin eigen teori om evolusjonen i ein serie på seks romanar, Den lange rejse, som kom ut mellom 1908 og 1922.
Han var òg interessert i folkelitteratur, og gav ut fleire verk der han brukte eventyr og legender frå heimstaden. Heimen hans var hovudsakleg anti-religiøs, men både faren og søstera var tiltrukne av spiritismen, noko som òg gav forfattaren stoff til bøker.
Jensen fornya fleire sjangrar i dansk litteratur. Prosadikta hans, inspirerte av engelsk diktkunst, innleia dansk modernisme. Han introduserte kortprosaforma, som han brukte i ellevebindsverket Myter. Essaya hans om evolusjon og antropologi var ei blanding av sakprosa og ordkunst.
Dei islandske sogene var òg interessante for forfattaren. Han omsette fleire av dei til dansk, og skreiv ein studie om kvinna i sagatida som kom ut i 1942.
Utmerkingar
I 1944 fekk Jensen Nobelprisen i litteratur, i følgje tildelarane for den fruktbare fantasien sin, nyfikenheiten og den friske kreative stilen sin.
I 1999 blei romanen hans Kongens Fald kåra til den beste boka frå det 20. hundreåret av lesarane til Politiken og Berlingske Tidende.
Verkliste
Sakprosa
Skjønnlitteratur
Can (fleirtyding)
Can kan visa til:
Audun Fitje
Audun Fitje er ein norsk sakprosaforfattar.
Beringsundet
Beringsundet er eit sund som skil Russland i Asia frå Alaska i Amerika, og bind saman Tsjuktsjarhavet i Nordishavet med Beringhavet i Stillehavet.
Sundet er kalla opp etter den dansk-russiske oppdagaren Vitus Bering, som kryssa det i 1728. Det er rundt 85 km vidt, med ei djupne på 30–50 meter. Midt i sundet ligg Diomedesøyane.
Bru over Beringsundet
Det er gjort framlegg om å laga ei bru som bind saman det eurasiske og det amerikanske kontinentet, føreslått kalla «den interkontinentale fredsbrua». Eit anna framlegg er å laga ein tunnel under sundet.
Under dei store istidene var området sundet no ligg i ei landbru mellom dei to kontinenta, og det amerikanske urfolket kom seg dit denne vegen.
Jean Baptiste Debret
Jean Baptiste Debret var ein fransk biletkunstnar. Han gjorde seg særleg kjend ved ei rekke litografi frå Brasil, der han skildra dei ulike folka som heldt til der: Indianarar, afrikanske slavar, europearar, og den byrjande «smeltedigelen» som gjorde amerikanarar av menneske frå ulike bakgrunnar.
Rubberneckin'
«Rubberneckin'» er ein song framført av Elvis Presley og innspelt i American Sound Studio. Han vart spelt inn for filmen Change of Habit og sidan gjeven ut som B-side til singelen «Don't Cry Daddy» i samband med filmpremieren. Singelen nådde sjetteplassen på Billboard Hot 100 i USA i 1969.
Paul Oakenfold-versjonen
I 2003 remiksa Paul Oakenfold «Rubberneckin'», og han vart gjeven ut på singel og på albumet ELV1S: 2nd to None. Den remiksa songen vart nytta i ein reklamefilm for Toyota og Solara-modellen deira. Han nådde tredjeplassen på Australia Singles Top 50 og låg der i ei veke Han nådde òg topp 10 i Danmark, Finland, Irland og Storbritannia, men nådde berre 94. plassen på Billboard Hot 100.
GSK
GSK er ei forkorting som kan stå for:
Spotify
Spotify (samantrukke av spot og identify ) er eit svensk rettigheitsverna musikkstreamingprogram som gjev brukarane høve til å lytta til eit internettbasert lydbibliotek.
Spotify har vorte utvikla sidan 2006 av ei gruppe ved Spotify AB i Stockholm. Firmaet Spotify vart etablert av Daniel Ek og Martin Lorentzon, delgrunnleggjar av TradeDoubler, i Stockholm. Selskapet er lokalisert i Storbritannia og Sverige.
Sarah Dawn Finer
Sarah Dawn Finer er ein svensk songar, låtskrivar og skodespelar.
Spotify
I Noreg kan Spotify Premium kjøpast hos Narvesen, 7-Eleven/Shell-7-Eleven, Rimi og ICA.. Ein kan òg kjøpa songar for direkte nedlastning i Spotify, og ein kan då nytte dei nedlasta musikkfilene fritt (kjøpetenesten leverast av 7digital).
Sarah Dawn Finer
Melodifestivalen
Finer deltok i den fjerde deltevlinga i Melodifestivalen 2007 med songen «I Remember Love». Ho gjekk vidare til finalen der ho enda på fjerdeplass.
Spotify
Programmet kan lastast ned og tilbyd to betalprodukt (Premium og Unlimited) og to gratisprodukt med reklame (Free og Open). Gratisprodukta er berre tilgjengelege i Noreg, Sverige, Storbritannia, Frankrike og Spania, medan betalprodukta i tillegg er tilgjengelege i Finland, Tyskland, Italia, Polen og Estland.
Spotify tilbyr musikk frå mange av dei store plateselskapa; mellom anna Universal, EMI og Warner Music.
Spotify Premium
Ein kan kjøpa "Premium Membership" for ei månadsavgift på kroner 99 (NOK) og få tilgang til alle songar utan reklameavbrot, samt få betre lydkvalitet (320 kbps). Ein får òg høve til å høyra spelelister når ein ikkje er tilkopla internett (offline) via mobiltelefon og liknande. Ein kan høyra musikk så mykje ein vil og ein får ingen reklame.
Spotify Unlimited
Tidlegare kunne ein kjøpa "Daypass" for 9 kroner (NOK), men det har vorte erstatta av "Unlimited" (49 kroner i månaden), som tilbyd tilgang til heile Spotify-biblioteket. Du kan ikkje høyra på musikk "offline" med Unlimited, men du slepp reklamen.
Spotify Free
Om ein har ein invitasjon, kan ein få "Spotify Free". Då har ein tilgang til alle songane i Spotify-biblioteket, men vil få spelt reklame mellom songane, samt at det vert synt reklame i hovudvindauget.
Spotify Open
Dette liknar Spotify Free, men er tilgjengeleg for alle (ingen invitasjon trengst). Til gjengjeld er det fastsett ei maksimal lyttegrense på 20 timar i månaden.
Sarah Dawn Finer
Melodifestivalen
I finalen i Eurovision Song Contest 2009 las ho opp røystene frå Sverige. I SVT-programmet Inför Eurovision Song Contest 2011 var ho ein av dei fem i juryen som forhandsgranska og diskuterte bidraga i Eurovision Song Contest 2011.
Våren 2012 var ho programleiar for Melodifestivalen saman med Helena Bergström og Gina Dirawi. Som pausenummer i den fyrste deltevlinga framførte ho «Hela Sveriges fest» saman med dei to andre programleiarane. I den fjerde deltevlinga framførte ho ein eigen versjon av songen The Hunter saman med Stenhammarkvartetten som pausenummer.
Arbeids- og administrasjonsdepartementet
Arbeids- og administrasjonsdepartementet er eit tidlegare norsk departement.
Historie
Departementet har fleire gongar skifta namn og delvis oppgåver.
Edgeøyjøkulen
Edgeøyjøkulen er ein isbre på austsida av Edgeøya på Svalbard. Isbreen er ein platåbre med eit areal på 1365 km². Nær kantane er isbreen rundt 100 m tykk, men på midten er han rundt 250 m tjukk.
Elvestad
Elvestad er eit trafikknutepunkt i Indre Østfold kommune i Viken.
Staden høyrde til Hobøl kommune i Østfold fram til 2020.
Edgeøyjøkulen
Av brearmar på Edgeøyjuklene finn ein Stonebreen ved Blåfjorden, Kong Johans bre og Deltabreen.
Spyssøya
Spyssøya, Spissøy eller Spyssøy er ei øy som ligg nordaust for Moster, mellom Sagvågsfjorden i nord og Bømlafjorden i sør. Øya høyrer til Bømlo kommune. Spyssøya vart i 2001 knytt til Bømlo med Spissøybrua over Gassasundet og til fastlandet med Trekantsambandet.
Spyssøya hadde på 1950-talet 70-80 fastbuande. Før trekantsambandet vart bygd, var det berre fire att, men no har talet teke til å stiga att.
Stavrós i Thessaloníki
Stavrós (gresk Σταυρός) er ein distriktsby som er hovudsete i kommunen Vólvi i periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía i Hellas.
Helgelendingen
Helgelendingen – fram til 2014 Helgeland Arbeiderblad – er ei avis i A-pressekonsernet. Avisa vert utgjeven i Mosjøen i Nordland. Ho inngår saman med Rana Blad og TV Nordland i Mediehuset Helgeland.
Dekningsområdet til avisa er Midt- og Sør-Helgeland, med Mosjøen, Sandnessjøen og Brønnøysund som dei største stadene.
Amedia eig avisa. Redaktør er Petter Stocke-Nicolaisen.
Opplagstal
Stadfesta netto opplagstal frå Mediebedriftenes Landsforening:
Historie
Avisa kom ut første gong 31. oktober 1929 under namnet Vefsna Arbeiderblad som organ for Det norske arbeiderparti. Frå august 1930 kom Helgeland Arbeiderblad ut i Sandnessjøen. Desse to avisene vart snart slegne saman, og frå 10. april 1931 kom ho ut under namnet Helgeland Arbeiderblad, hvori opptatt Vefsna Arbeiderblad - med redaktøren frå Vefsna Arbeiderblad, men med Sandnessjøen som utgjevarstad. Allereie i november 1931 vart redaksjonen flytta til Mosjøen.
Den første tida, frå 1929 til 1934 var formannen i Mosjøen arbeiderparti, Halfdan Moe Jacobsen, redaktør for avisa. Under andre verdskrigen vart redaktør Skogsaas arrestert, og tyskarane kverrsette produksjonsutstyret for å gje ut naziavisa Helgeland Folkeblad. Den første tida etter frigjeringa kom avisa saman med andre Mosjøaviser ut under namnet Mosjø- pressen.
I oktober 2014 skifta avisa namn til Helgelendingen.
Ben Bulben
Ben Bulben (òg stava Benbulben eller Benbulbin, irsk Binn Ghulbain) er eit fjell i County Sligo i Republikken Irland. Fjellet er ein Ben (irsk namn for ein stor steinformasjon forma av isbrear).
Etymologi
«Ben Bulben», «Benbulben» og «Benbulbin» er alle angliserte utgåver av det irske namnet «Binn Ghulbain». «Binn» er eit ord som ofte vert nytta for «topp» eller «fjell», medan «Ghulbain» anten tyder «Gulban sitt» eller «kjeveforma».
Danning
Ben Bulben vart forma under den siste istida. Det var opphavleg ein stor rygg, men isbreane skar seg ned i fjellet og danna den karakteristiske formasjon ein kan sjå i dag.
Bergart
Dei brattare sidene av Ben Bulben består av kalkstein. Dei glattare sidene av fjellet består av skifer. Desse bergartane vart danna for om lag 320 millionar år sidan.
Plante- og dyreliv
Ben Bulben har fleire unike planter og har mellom anna planter ein ikkje finn andre stader på Irland. Mange er arktisk-alpine planter, som opphavleg vart frakta her av isbrear som smelta. Av dyr finn ein hare og rev.
Spur of the Moment av Peter Hammill
Spur of the Moment er eit studioalbum av Peter Hammill og Guy Evans med eksperimentell musikk, opphavleg gjeven ut på kassett på Red Hot label. Ei ommastra utgåve kom ut på CD på DaTE i februar 1988 (ikkje i 1991, som Sofa Sound indikerer). Albumet er for tida ute av opplag.
Ben Bulben
Keltiske segner
Ben Bulben er medverkande i mange keltiske segner. Det skal mellom anna ha vore bustaden til Fianna, ein krigarbande som levde på 200-talet. Eit døme er soga der krigaren Diarmuid Ua Duibhne (Diarmund) vert lurt av kjempa Fionn mac Cumhaill (Finn McCool) til å slåst med eit forheksa villsvin, som seinare tar livet av krigaren ved å spidde hjartet hans med støttanna. Fjellet skal ha vore kvilestaden til Diarmuid and Grainne. På 500-talet skal St. Columba ha ført tre tusen soldatar opp Ben Bulben for å kjempe om rettane for helgenen til å kopiere frå ei utgåve av Davids salmar han hadde lånt frå St. Finnian.
Spur of the Moment av Peter Hammill
Ei rekkje songar frå Spur of the Moment vart framførte på konsert i 1988 og igjen i 1996. Ei innspeling av ein av desse konsertane frå 1996 kom ut på The Union Chapel Concert.
Ben Bulben
Den irske borgarkrigen
I september 1922, under den irske borgarkrigen, vart ein armert bil frå IRA trengt opp i eit hjørne og dei ni soldatane frå IRA flykta opp Ben Bulben. Til slutt vart alle drepne, etter seiande etter at dei hadde overgjeve seg.
Spur of the Moment av Peter Hammill
Plateomslag
Plateomslaget syner pergament med linjer av raud og grøn måling, og somme stader kan ein sjå talet 2.
Innhald
Alle songar skrivne av Peter Hammill og Guy Evans, utanom der andre er nemnde.
I heftet på CD-en står «Surprise» og «Little did he know» som to forskjellige titlar, men på sjølve CD-en er spor to kalla «Surprise / Little did he know» (og har derfor berre 11 spor totalt).
Medverkande
Begge musikarane speler kvar andre sine instrument.
Letitia Elizabeth Landon
Letitia Elizabeth Landon var ein engelsk forfattar, kjend gjennom initialane L. E. L..
Landon var fødd i Chelsea i London. Frå ho var tjue vann Letitia Elizabeth Landon bifall for størrre romantiske dikt, som The improvisatrice. Stilen kan minna om den til lord Byron. Ho skreiv også nokre romanar, og var ei tid medutgjevar av Literary Gazette. Etter ei kort truloving med John Forster i 1831 blei ho gift i 1838 med George Maclean, som var guvernør i Gullkysten. Ho døydde same året, kort tid etter at ho kom til kolonien. Ho tok ein dose blåsyre, anten ved ein feil eller for å ta livet av seg. Hennar Life and literary remains kom ut i 1841, og Poetical works i 1880.
Wienerbrød
Wienerbrød er ei form for kvitt, søtt bakverk laga av gjærdeig skild i fleire lag av feitt. Retten er mest laga i Skandinavia, ikkje i Wien, og blir på språk som engelsk kalla Danish pastry, 'dansk bakverk'.
Ein lager wienerbrød ved å kjevla ut ein deig laga av mjøl, mjølk og egg med sukker og kanskje kardemomme i. Deretter breier ein ut bakefeitt, som smør eller margarin, på deigen. Laga blir lagde oppå kvarandre og kjevla vidare. Typisk legg ein tre lag oppå kvarandre tre gonger, slik at det til saman blir 27 feittlag. Ofte kjøler ein deigen ned for å gjera han lettare å handtera. Resultatet blir eit smøraktig, lagdelt bakverk.
Bakverket kan ha ulik fyll og glasur. Ein vanleg variant er vaniljekrem i midten og melis rundt. Andre brukte smakar er sjokolade, syltetøy og nøtter.
Basalt
Basalt er ein mørk, finkorna lavabergart som hovudsakleg består av feltspat (plagioklas) og pyroksen (augitt). Det er den mest utbreidde lavaen på jorda, og kjennest frå notida så vel som frå tidlegare jordperiodar. Basalt er relativt tyntflytande som lava, og det blir danna flate, vide skjoldvulkanar. Lavamassane kan òg bryte fram frå såkalla spaltevulkanar, og i slike område kan den samla tjukkleiken til basaltstraumane gå opp i over 4000 m, Temperaturen på eit basaltmagma er omtrent 1200 °C ved utbrotet.
Førekomstar
Store område med platåbasalt (trapper) er kjent frå Deccan i India, Washington og Oregon i USA, Paraná i Brasil, Karroo i Sør-Afrika og Sibir. Vidare er store delar av botnen i verdenshava dekt av basalt som kjem opp langs midthavsryggar. Fleire øyar som er bygd opp av basalt-vulkanar finn seg i nærleiken av desse ryggene, som til dømes Island og Jan Mayen. Felt med mangekanta basaltsøyler dannar fleire stader i verda oppsiktsvekkande formasjonar, til dømes i Giant's Causeway i Nord-Irland og Svartifoss på Island.
Kvam i Gudbrandsdalen
Kvam er eit sokn og ein tettstad i nordre delen av Nord-Fron kommune i Gudbrandsdalen.
Basalt
Typar
Det finst ei rekkje ulike typar av basalt alt etter mineralinnhaldet. Tholeiittar kan innehalde noko kvart eller mindre mengder olivin, og utgjer ein stor del av platåbasalta. Dei opptrer òg langs midthavsryggane. Alkali-olivin-basaltar er særleg knytt til riftområder, men finst òg saman med tholeiitter. Basanittar inneheld nefelin eller òg leucitt og i tillegg ein del olivin, og opptrer til dømes i riftområde i austlege Afrika. Basaltar kan ofte vere porfyriske, det vil sei at dei inneheld større krystall (fenokrystall) i ein meir finkorna grunnmasse; til dømes er ankaramitt ein basalt med fenokrystall av pyroksen og olivin.
Kvam i Gudbrandsdalen
Namn
Namnet kjem frå norrønt hvammr, som tyder 'kort dal'.
Basalt
Typar
Når ein basaltsmelte størknar i ein sprekk i jordskorpa, blir bergarten kalla diabas eller doleritt. Den djupbergarten som svarar til basalt er gabbro.
Namnet basalt er særs gammalt og er nytta av Plinius i år 77 evt.
Kvam i Gudbrandsdalen
Kvam sokn
Kvam sokn har 1 370 innbyggjarar (2013) og femnar om tettstaden med omgjevnad. Kvam kyrkje frå 1952 er den tredje i rekka. Soknet har mellomaldersk opphav, og inngjekk i Fron prestegjeld, frå 1850 Nord-Fron prestegjeld. Ved kommunegrensreguleringa 1965 blei Sjoa krets (då med 413 innbyggjarar) overflytta frå Kvam til Sel sokn i Sel kommune.
Kvam tettstad
Tettstaden ligg ved E6 og buer seg langs med Gudbrandsdalslågen. Frå E6 ved Mors kro går Fylkesveg 419 til Kvamsfjellet, som ligg inntil Rondane nasjonalpark. Setervegen er ein del av «Peer Gynts seterveg» som kjem ned att på Vinstra. Den nye traseen for E6 vil gå utanfor tettstaden.
Kvam jernbanestasjon på Dovrebanen opna i 1896, og var føresetnaden for framvoksteren av tettstaden.
På «baksia» mot sør ligg Teigkampen som stenger vollane som utgjer sentrum for sola frå tidleg i november til langt ut i februar.
Næringsliv
Største arbeidsplassen er Sponplatefabrikken Forestia Kvam med om lag 50 arbeidsplassar. På same industriområdet ligg òg Kvam Talc (klebermølle).
Kvam har to vegkroer. Vertshuset Sinclair vart opna i 1972, bygd på tomta til tidlegare Kvam Hotell som brann ned i 1970. I 1999 opna Punter Kro i bygningen som tidlegare husa Sletten landhandleri, kroa skifta seinare namn til Mors Kro. Punter Kro attoppstod i 2007, då Kvam samvirkelags lokalar vart gjorde om til serveringsstad, men vart stengde att jula 2008. På Kvamsfjellet ligg Rondablikk Høyfjellshotell.
Kiwi Rudland er einaste daglegvarebutikk. I lokala finn ein òg post i butikk. Bensinstasjonen heiter Statoil Kvam. Kvam Mekaniske Verksted er forhandlar for Nissan og Suzuki.
Skottetoget og massakren ved Klomstadlåven i 1612
I samband med skottetog og slaget i Kringen sør for Otta i 1612 vart det tatt 134 fangar. Desse vart ført vekk frå slagstaden til garden Klomstad i Kvam. Ved Klomstadlåven vart dei fleste massakrerte dagen etter.
Krigen på Kvam i 1940
Dei hardaste kampane i Sør-Noreg fann stad på Kvam 25. og 26. april 1940 mellom tyske og britiske soldatar. Under kampane gjekk om lag 70 hus tapt i brannar, mellom dei kyrkja frå 1775.
Kvamværsvitser
Ein person som kjem frå Kvam, vert gjerne kalla «kvamvær». Kvamværsvitser er eit kjent omgrep i Gudbrandsdalen. Dei er kjenneteikna med slagferdige og ofte avvæpnande kommentarar som avsluttar vitsen.
Gustav Klimt
Gustav Klimt var ein austerriksk art nouveau-målar som er kjend for å ha skapt si eiga stilretning, Wiener Sezession, med element hovudsakleg frå symbolismen og fleire andre stilretningar.
Klimt vart fødd i Baumgarten, i nærleiken av Wien, i Austerrike.
Anomali
Anomali er eit gresk ord som tyder «noko som vik frå det normale».
I meteorologi vil ein anomali vera eit lokalt avvik frå eit større mønster over ein lengre periode, t.d. temperaturanomali, som vil seia at temperaturen skil seg vesentleg frå det som er forventa i det aktuelle området og tidsrommet.
Innan religion vil ein anomali vera om lag det same som eit mirakel.
Akira Kurosawa
Akira Kurosawa, japansk 黒澤 明, Kurosawa Akira, også 黒沢 明, var ein japansk filmregissør, produsent og manusforfattar. Han er rekna som ein av dei største filmregissørane gjennom tidene, og hadde stor innverknad på fleire Hollywoodregissørar. Det best kjende verket hans er De syv samuraier frå 1954.
Nasjon
Nasjon (frå latin natio, som tyder «fødsel», «avstamming», «folk», frå nasci, som tyder «fødast») eller tjod har sidan den franske revolusjonen si tid blitt brukt om ei gruppe menneske som kjenner seg i slekt ved visse felles politiske og kulturelle trekk, og somme tider ved ei førestilling om eit felles genetisk og historisk opphav. Vanlegvis er nasjonar knytte til eit avgrensa territorium og dannar her eigne nasjonalstatar eller dei har eit ønske om å danna ein eigen stat. Nasjonane utviklar også ein eigen nasjonalkultur, der særtrekk i høve til andre blir framheva, og eigne nasjonale symbol og ritual, som nasjonalflagg, nasjonalsongar, nasjonaldagar osv.
Det er vanleg å skilja mellom
Somme tider blir «nasjon» nytta meir eller mindre identisk med omgrepet etnisk gruppe, utan at gruppa treng ha ambisjonar om å skipa ein eigen stat. Ein kan også snakka om ei fjerde tyding av «nasjon», der nemninga rett og slett står for ein moderne stat eller eit land. Døme på denne bruken finst i namnet på verdsorganisasjonen Dei sameinte nasjonane (SN).
I tillegg til desse moderne tydingane av «nasjon» har ordet også ein lang førmoderne tradisjon. I antikken vart t.d. både jødane, grekarane og romarane rekna som eigne nasjonar eller folk. I mellomalderen voks det fram kongedøme med forholdsvis faste grenser, til dømes Frankrike, England og Noreg. Men desse samfunna skilde seg mykje ut frå dei moderne nasjonane.
Det politiske nasjonsomgrepet
Det politiske nasjonsomgrepet som vart utvikla under den franske revolusjonen var retta mot eineveldet og standssamfunnet. Dei første stega vart tekne etter at kongen kalla inn generalstendene til møte i Versailles 5. mai 1789. Revolusjonære medlemmer av tredjestanden pressa gjennom at stenderforsamlinga skulle dannast om til nasjonalforsamling med sikte på å vedta ei ny grunnlov. Dei geistlege og adelen kunne slutta seg til den franske nasjonen ved å gi opp privilegia sine og støtta den nye konstitusjonen. Ein ny, nasjonal fellesskap vart skapt under slagordet fridom, likskap, brorskap. Franskmennene skulle ikkje lenger vera kongen sine lydige undersåttar eller standsmedlemmer med ulike rettar, men statsborgarar med like rettar og plikter.
Fedrelandet (la Patrie) og patriotisme vart sentrale omgrep i fransk nasjonalkjensle. Den nasjonale fellesskapen vart mellom anna markert gjennom eit nasjonalflagg, Trikoloren, nasjonalsongen Marseillaisen og nasjonaldagen 14. juli til minne om stormen på Bastillen.
Dei revolusjonære ideala bygde på ideane frå opplysningstida og vart oppfatta som internasjonale. Fransk språk og kultur var viktig, men ei førestilling om felles opphav var ikkje avgjerande for å kunna bli fransk statsborgar. Det avgjerande var kjærleiken til fedrelandet og oppslutninga om konstitusjonen.
Den franske grunnlova gav heilt fram til nyare tid automatisk borgarrett til alle som var fødde på fransk jord (jus soli). På 1990-talet vart likevel denne retten fjerna for born av innvandrarar frå Nord-Afrika.
Den franske oppfatninga av den nasjonale fellesskapen bygde særleg på ideane til opplysningsfilosofen Jean-Jacques Rousseau. I skriftene sine om samfunnskontrakten og allmennviljen sikta han mot ein djupare fellesskap enn det andre som hadde skrive om desse emna hadde gjort. Rousseau vart dermed den første som la fram ein systematisk teori for ein medviten og gjennomtenkt nasjonalisme.
Det etniske nasjonsomgrepet
Tysk filosofi og den nasjonalromantiske rørsla spelte ei viktig rolle. Særleg fekk tankane til filosofen Herder mykje å seia. Han gjekk ut frå at kvart folk hadde ei spesiell folkeånd eller -sjel (Volksgeist), som kom til uttrykk i språket og kulturen. Nemningar som folkedikting, folketone og folkevise går tilbake til desse ideane. Interessa for tysk historie, språk og bondekultur auka sterkt. Mellom anna skapte brørne Grimm si vidgjetne samling av tyske folkeeventyr. Filosofen Fichte tok ideen om folkeånd eit steg vidare då han hevda at den tyske nasjonen var av eit edlare slag enn andre nasjonar.
I den tyske oppfatninga av nasjonen kom førestillinga om eit felles genetisk og historisk opphav til å spela ei nøkkelrolle. Den nasjonale identiteten vart sett på som noko kvart individ var fødd med, og dermed som noko statisk. Dette stod i motsetning til den franske oppfatninga, der den nasjonale identiteten i større grad var eit resultat av medvitne val.
Dei nasjonale rørslene og kampen for fridom og demokrati gjekk likevel lenge hand i hand også i Tyskland. Fyrstane som kom til makta etter Napoleon sitt endelege nederlag i 1815, såg på dei nasjonale rørslene som eit trugsmål og prøvde å undertrykkja dei. Mange stader vart det derfor danna hemmelege klubbar. Denne situasjonen held seg fram til februarrevolusjonen i 1848.
Dag Kavlie
Dag Kavlie er ein norsk sivilingeniør frå Oslo.
Nasjon
Det etniske nasjonsomgrepet
Det tyske nasjonsomgrepet, som vart lovfesta i Bürgerliches Gesetzbuch frå 1913, legg vekt på fødsel og avstamming (jus sanguinis). Denne definisjonen gjeld framleis i Forbundsrepublikken og har ført til at dei såkalla avstammingstyskarane («Volksdeutche») frå Aust-Europa og Russland utan vidare har rett til statsborgarskap, sjølv om dei ikkje snakkar eit ord tysk. Derimot har det vore mest uråd for innvandrarar av fjerde generasjon frå Tyrkia å bli tyske statsborgarar, sjølv om dei har levd i Tyskland heile sitt liv og snakkar flytande tysk. Den sosialdemokratisk-grøne regjeringa lova likevel i 1998 å endra på dette ved å opna for dobbel statsborgarskap.
Dag Kavlie
Han tok doktorgraden i 1972 og vart same året dosent i skipsteknikk ved Noregs tekniske høgskole. Frå 1976 til 1991 var han professor i skips- og havteknikk ved same høgskulen. Han var rektor ved høgsulen frå 1984 til 1990.
Nasjon
Nokre hovudtrekk i utviklinga av nasjonalstatar
Dei fleste moderne nasjonalstatar har blitt skipa etter politisk eller etnisk modell, eller blandingar av desse. Då dei 13 engelske koloniane i Nord-Amerika reiv seg laus frå Storbritannia i 1776 og skipa Dei Amerikanske Sambandsstatane (USA), var idégrunnlaget det same som i den franske revolusjonen. Det hindra ikkje at slaveriet heldt fram til 1860-åra, og dei nordamerikanske urfolka vart fordrivne med brutale metodar. Amerikansk nasjonsbygging har likevel blitt sett på som av fransk type. Den nasjonale fellesskapen i USA byggjer i dag på ein sterk patriotisme, felles politiske rettar og plikter og visse nasjonale symbol og ritual. Samtidig er folket delt i ei rekkje nasjonale eller etniske grupper med ulikt opphav, kulturbakgrunn og språk.
Under Napoleonskrigane reiv mange land i Latin-Amerika seg laus frå kolonimaktene Spania og Portugal. Opprøra var dei fleste stader leia av kreolar, dvs. innfødde etterkomarar av kolonistane, og var inspirerte av fridomsideala frå den franske revolusjonen. Men snart overtok autoritære regime i desse landa, og slaveriet heldt fram til langt ut på 1800-talet.
Bømlo
Bømlo eller Bømmeløy er den største øya i Bømlo kommune (171 km2) i Sunnhordland sørvest i Hordaland. Kulleseidkanalen deler øya i ein norleg del med store nakne myrar og ein sørleg del som er frodigare. På Bømlo ligg tettstadene Svortland, Rubbestadneset, Foldrøyhamn, Langevåg og Melandsvågen og den nedlagde ferjekaia Siggjarvåg. Bruer knyter øya saman med andre øyar i heradet, som Moster, Goddo, Hiskjo, Aga og Spissøy. Vegsambandet Trekantsambandet bind saman øyane og øykommunane, Bømlo og Stord med Sveio og fastlandet med bruar og ein undersjøisk tunnel. Sambandet vart opna 30. april 2001.
Nasjon
Nokre hovudtrekk i utviklinga av nasjonalstatar
I Europa var samlinga av Italia (1861) og samlinga av Tyskland (1871) epokegjerande hendingar.
Mot slutten av 1800-talet utvikla dei fremste industrilanda i Europa ein sterkt sjåvinistisk og aggressiv politikk, samtidig som rivaliseringa om marknader og koloniar auka på. Eigen nasjon vart glorifisert, medan det vart teikna slemme karikaturar av rivalane. Denne sjåvinistiske nasjonalismen var med og la grunnlaget for første verdskrigen.