cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Infinitiv
Infinitiv er den grammatiske utgangsforma av verb. Infinitiv er ein del av latinsk grammatikk og tyder ubestemt (infinitus). Vi tek ofte utgangspunkt i infinitivet når vi skal omtale eit verb eller ramse opp dei øvrige grammatiske formene av verbet.
Infinitiv er ei infinitt verbform. Infinitivar fungerer syntaktisk som substantiv, dei er dermed substantiviske verbformer, t.d. å danse er artig, der infinitiven å danse er i same posisjon i setninga som eit substantiv vanlegvis ville ha vore.
Infinitiv i norsk
På norsk er infinitiv markert med infinitivsmerket å, og ved at det vert lagt ein -a eller -e til den konsonantfinale ordstomnen. Verb som ender på vokalen i ordstomnen, får ikkje denne bøyingsendinga i infinitiv. Refleksive verb får i nynorsk infinitivsendinga -ast eller -as, eller -st attåt ordstomnen.
Døme:
Av dei nordiske språka har islandsk og svensk halde på den norrøne endinga -a i infinitiv, medan ho i dansk er redusert til ein -e. I norsk bokmål endar infinitiv på -e. I norske dialekter og i nynorsk vert både endinga -a og -e bruka. Endinga -a vert bruka i klassisk nynorsk slik han var utforma av Ivar Aasen, midlandsnormalen brukte kløyvd infinitiv. Infinitiv på -e vart tillaten sideform ved rettskrivinga av 1917 og jamstilt med a-infinitiv ved læreboknormalen av 1959.
Infinitivsmerke
Infinitivsmerket å er utvikla frå ein preposisjon at. Tilvarende infinitivsmerke på grannespråka er att i svensk, at i dansk, zu i tysk, to i engelsk og de i romanske språk.
Beggingen
Beggingen er ein kommune i kantonen Schaffhausen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  med eit. Kommunesenteret ligg 545 meter over havet.
Kommunen ligg ved grensa til Tyskland, nordaust for Schleitheim i ein dal vest for Randen-fjella.
Sandgroveggen
Sandgroveggen er eit fjell i Molde og Rauma kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1764 meter over havet og er det 558. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Einar
Einar (nor. Einarr) er eit mannsnamn som svarar til det islandske ordet einheri, som tyder einleg stridsmann. Denne nemninga viser til einherjane, krigarane til Odin, som heldt til i Valhall og skulle slåst for guden når Ragnarok kom.
Namnet var særs populært rundt hundreårsskiftet 1800/1900. I 2004 var det rundt 14 000 som heitte Einar i Noreg, og 17 500 som heitte det i Sverige. I begge land har Einar namnedag den 26. september.
Artikulasjon
Artikulasjon er ei innsnevring i talekanalen danna for å produsere språklydar. Artikulasjonsstad og artikulasjonsmåte avgjer korleis lyden kjem til å høyrast ut.
Artikulasjonsstad
Artikulasjonsstaden til ei språklyd er den staden i munnen, svelget eller strupehovudet der vi finn det sterkaste innsnevringa når denne lyden blir uttala. Det finst språklydar med berre eín artikulasjonsstad, andre med dobbel artikulasjonsstad og atter andre med ein primær artikulasjonsstad og ein sekundær artikulasjonsstad.
Artikulasjonsmåte
Artikulasjonsmåten til ein språklyd er graden og typen av innsnevring som ein finn på artikulasjonsstaden til denne språklyden.
Mao Kobayashi
Mao Kobayashi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Shoi Sakaguchi
Shoi Sakaguchi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Artikulatorisk fonetikk
Artikulatorisk fonetikk er den delen av fonetikken som studerer taleproduksjonen, det vil seie korleis mennesket nyttar taleorgana for å frambringe språklydar. Taleproduksjonen har fire komponentar eller mekanismar: Sidan artikulasjonsmekanismen er ein av dei fire mekanismane, har det blitt føresleg å kalle heilskapen for organisk fonetikk i staden for artikulatorisk fonetikk.
Hauduken
Hauduken er eit fjell i Molde og Rauma kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1734 meter over havet og er det 631. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Tatsuya Hasegawa
Tatsuya Hasegawa er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Kawasaki Frontale (2019).
Klinck Nunatak
Klinck Nunatak er ein isolert nunatak med ei høgd opp mot kring 1800 m mellom Blanchard Nunataks og Holmes Hills sentralt og sør i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1966-69. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1977 etter Jay C. Klinck i US Navy, byggmekanikar ved Palmer-stasjonen vinteren 1970; og sidan i US Antarctic Research Program (USARP) ved Siple-stasjonen, vinteren 1973.
Erica Alfridi
Aktiv
Alfridi meisterskapsdebuterte internasjonalt med ein femteplass i VM 1997. Året etter kneip ho sølvmedaljen på 10 km ved europameisterskapen i Budapest, sekundet framom Susana Feitor frå Portugal og fem skundar attom gullvinnaren, hennar eiga landskvinne Annarita Sidoti.
Frå 1999 tevla dei kvinnelege kappgjengarane i 20 kilometer. Her vart Alfridi nummer seks i VM 1999 og nummer fire både i Sommar-OL 2000 og VM 2001. I september 2001 vann ho distansen under Mellomhavs-leikane i Rades i Tunisia, der ho og landskvinna Elisabetta Perrone på andreplass fekk same tid. Alfridi avslutta internasjonalt med å vinne bronsemedaljen på 20 km då europameisterskapen 2002 fann stad i München.
Takefusa Kubo
Takefusa Kubo er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane FC Tokyo og Yokohama F. Marinos (2019).
Beringen
Beringen er ein kommune i kantonen Schaffhausen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  med eit. Kommunesenteret ligg 456 meter over havet.
Kommunen består av gatelandsbyen Beringen sør for Randen-fjella i øvre Klettgau. I dag er kommunen hovudsakleg industriell.
Kayke Rodrigues
Kayke Rodrigues er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Bindingsteori
Bindingsteori er læra om korleis ulike typar nomenfrasar kan og ikkje kan vera koreferente med ein annan nomenfrase innanfor ein og same frase eller setning. Leddet som viser til eit anna er bunde av leddet det er koreferent med, dette leddet er bindaren. I bindingsteorien er ein anafor ein konstituent som må vere bunde. Pronomen, på si side, kan, men må ikkje, vere bunde. Setninga Far bad oss rydde opp etter han er tvitydig, han kan vere koreferent med, og dermed bunde av far, men det kan også vere fritt, dvs. hente referansen sin frå konteksten.
Ikki Arai
Ikki Arai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Drugshøi
Drugshøi  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1957 meter over havet og er det 229. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Austavindshøa
Austavindshøa er eit fjell i Molde kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1660 meter over havet og er det 944. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Artikulasjonsstad
Artikulasjonsstaden til ei språklyd er den staden i munnen, svelget eller strupehovudet der vi finn det sterkaste innsnevringa når denne lyden blir uttala. Det finst språklydar med berre éin artikulasjonsstad, andre med dobbel artikulasjonsstad og atter andre med ein primær artikulasjonsstad og ein sekundær artikulasjonsstad. Artikulasjonsstadene i munnen blir definerte ved å nemne ein nedre artikulator (også kalla aktiv artikulator) og ein øvre artikulator (eller passiv artikulator, medan dette systemet ikkje er gjennomført i svelget og strupehovudet.
Lang Nunatak
Lang Nunatak er ein isolert nunatak som ligg i det indre sør i Palmer Land, kring 30 nautiske mil (60 km) vest for toppen av Irvinebreen. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter James F. Lang, assisterande representant i US Antarctic Research Program (USARP) ved Byrd-stasjonen, sommaren 1965-66.
Sjøvdøla
Sjøvdøla er eit fjell i Molde kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1719 meter over havet og er det 681. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Hoemtinden
Hoemtinden (kalla Breidfonntind ) er eit fjell i Molde kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1734 meter over havet og er det 631. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Sjongshøi
Sjongshøi  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1954 meter over havet og er det 233. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Keita Endo
Keita Endo er ein japansk fotballspelar.
Liston Nunatak
Liston Nunatak er ein stor nunatak like nordvest for Heintz Peak i Welch Mountains i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) i 1974. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter offiser John M. Liston i U.S. Navy som var operasjonsoffiser for Antarctic Support Activities under Operasjon Deep Freeze 1969 og nestkommanderande i 1970.
Keita Endo
Han spelar for klubben Yokohama F. Marinos (2019).
Sørhellhøin
Sørhellhøin  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1656 meter over havet og er det 974. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Masashi Wada
Masashi Wada er ein japansk fotballspelar.
Lou Courtney
Lou Courtney er ein USA-amerikansk soulsongar og låtskrivar, som hadde fleire hittar i 1960- og 1970-åra, både som artist og låtskrivar.
Som Lew Courtney spelte han inn den første plata si for Imperial Records i 1962. Han arbeidde òg i New York City som låtskrivar med fødenamnet sitt, Louis Pegues, og skreiv for Chubby Checker i tillegg til Mary Wells-hitten «Ain't It the Truth» frå 1964. Med Dennis Lambert var han medlåtskrivar for popsongane «Find My Way Back Home» for The Nashville Teens, «Do the Freddie» for Freddie and the Dreamers og «Up and Down» av The McCoys.
I 1966 fekk han kontrakt hos Riverside Records, og som Lou Courtney spelte han inn fleire dansebaserte songar. Den første hitten hans, «Skate Now», nådde 13. plassen på Billboard R&B-lista og 71. plassen på Hot 100 i 1967, og vart følgd av «Do the Thing» (nr. 17 R&B, nr. 80 pop).
I 1970-åra gav han ut eit album, I’m In Need of Love, og gav ut Bonnie Raitt-albumet Streetlights i 1974, som Ragovoy produserte.
Han skipa eit band, Buffalo Smoke, som gav ut fleire singlar, inkludert ein funkversjon av «Stubborn Kind of Fella», og eit album på RCA Records i 1976. I 1978 var Courtney ei kort stund medlem av The 5th Dimension.
Yuta Kamiya
Yuta Kamiya er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Sørhellhøi
Sørhellhøi er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1951 meter over havet og er det 236. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Tando Velaphi
Tando Velaphi er ein australsk fotballspelar.
Mandolin Hills
Mandolin Hills er ei isolert gruppe nunatakar som stikk 300 m opp av isen, 9 nautiske mil (17 km) aust for Mount Noel i Traverse Mountains, nordvest i Palmer Land. Han fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1977 på grunn av forma sett frå bakken.
Fallande diftong
Ein fallande diftong er ein diftong med ein artikulasjon der tungestillinga blir heva og som har tyngdepunktet i den første vokalkomponenten. Døme på fallande diftong er finsk pieni, työ, Suomi «liten, arbeid, Finland», der første komponent (i, y, u) er høgare enn andrekomponent, e, ö, o. Jf. stigande diftong.
Eduardo Neto
Eduardo Neto er ein brasiliansk fotballspelar.
Miki Yamane
Miki Yamane er ein japansk fotballspelar.
Eduardo Neto
Han har spela for klubbane Kawasaki Frontale og Nagoya Grampus (2019).
Miki Yamane
Han spelar for klubben Shonan Bellmare (2019).
Morgan Nunataks
Morgan Nunataks er ei lita gruppe nunatakar som ligg ved sørvestenden av Sweeney Mountains i Palmer Land. Ho vart oppdaga frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947-48 og kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter William R. Morgan, som var kokk på Eights-stasjonen i 1965.
Weslley Smith Alves Feitosa
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Femininum
Femininum eller hokjønn er eit grammatisk trekk i kategorien genus, primærfunksjonen til femininum er å klassifisere substantiv som viser til referentar av (biologisk) hokjønn.
Femininum vert i norsk markert med den ubundne artikkelen ei eller den bundne endinga -a (eller -i), og hokjønnsord vert viste til med pronomenet ho
Krosskyrkja i Oslo
Krosskyrkja var ei lita kyrkje for den nordlege delen av Oslo i mellomalderen. Ruinane av kyrkja er i Ruinparken i Gamlebyen.
Det finst ikkje sikker kunnskap om når kyrkja vart bygd. At kyrkja ikkje er nemnd i kjeldene om kampane i Oslo i 1240 mellom kong Håkon Håkonsson og Skule Bårdsson, tyder på at ho er yngre. I 1989 vart det funne ein runepinne, datert til første halvdelen av 1200-talet, der ein finn namnet Krosskyrkja, og det tyder på at kyrkja kan vere eldre enn 1240. Då kyrkja vart bygd, låg ho heilt nord i den tette byen, for bymessig busetnad nord for kyrkja kom i andre halvdelen av 1200-talet og på 1300-talet.
Krosskyrkja hadde inngang frå vest, frå kyrkjegarden. I tillegg fanst ein inngang direkte til koret frå sørsida. Ruinen inneheld dei nedste delane av sørportalen i koret, og ein kan sjå restar av det opphavelege altarfundamentet. Rundt kyrkja finst restar av kyrkjegardsmuren.
Området med ruinen var ein del av St. Halvards plass inntil 1918, då bystyret vedtok å anleggje Minneparken (opna i 1932, òg kalla Ruinparken). Arkitekt og arkeolog Gerhard Fischer leia utgravingar på 1920-talet, der Krosskyrkja vart avdekt i 1922.
Ingressiv
Ein ingressiv luftstraum er i fonetikken namnet på ein luftstraum som er inngåande, jf. egressiv. Dei aller fleste språklydar er egressive språklydar, men i visse språk er også ingressive lydar i bruk, som i den norske og svenske interjeksjonen ju «jo».
Marion Nunataks
Marion Nunataks er ei lita gruppe nunatakar med ei høgd opp mot kring 600 m på nordkysten av Charcot Island, halvvegs mellom Mount Monique og Mount Martine. Ho vart oppdaga og grovt kartlagd den 11. januar 1910 av Den franske antarktisekspedisjonen under dr. Jean-Baptiste Charcot, og vart namngjeven av han i samband med Mount Monique og Mount Martine etter dottera hans, Marion. Gruppa vart fotografert frå lufta den 9. februar 1947, av U.S. Navy Operasjon Highjump og kartlagd frå desse bileta av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960.
Lukka staving
Ei lukka staving er ei staving med koda eller stavingsutlyd, dvs. det er ei staving som endar på ein ikkje-stavingsberande konsonant. Jf. open staving.
Ingressiv
Termen ingressiv blir òg nytta i morfologien om verb, verbformer og avleiingar som uttrykker byrjinga av hendingar eller tilstandar. Relaterte termar er inseptiv og inkoativ (den siste termen er mest brukt om tilstandar, og inkoativt aspekt). Ingressive tydingar kan uttrykkast ved
Stortverråtinden
Stortverråtinden  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1939 meter over havet og er det 249. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Olander Nunatak
Olander Nunatak er ein av fleire spreidde nunatakar som stikk opp av isen aust i Palmer Land, 5 nautiske mil (9 km) aust for Tollefson Nunatak og 27 nautiske mil (50 km) nord-nordvest for Sky-Hi Nunataks. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter R.E. Olander, ein elektrikar ved Eights-stasjonen i 1963.
Neff Nunatak
Neff Nunatak er ein nunatak i Antarktis med ei høgd opp mot kring 1500 moh. Han ligg 1 nautisk mil (1,9 km) søraust for Schmutzler Nunatak søraust i Grossman Nunataks i Palmer Land. Nunataken vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teknr av U.S. Navy 1965-68. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1988 etter Richard J. Neff, kartograf i USGS som overvintra ved den australske Casey-stasjonen i 1975.
Lyon Nunataks
Lyon Nunataks er ei gruppe nunatakar som omfattar Grossenbacher Nunatak, Holtet Nunatak, Christoph Nunatak og Isakson Nunatak, vest for Grossman Nunataks og 30 nautiske mil (60 km) nordvest for Behrendt Mountains i Palmer Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Owen R. Lyon, ein sjukepassar i US Navy, og sjefskvartermeister med ansvar for Eights-stasjonen i 1965.
Hirokazu Ishihara
Hirokazu Ishihara er ein japansk fotballspelar.
Musson Nunatak
Musson Nunatak er ein pyramideforma nunatak som ligg 10 nautiske mil (18 km) sør for Mount Jackson, ved austenden av Dyer Plateau i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) i 1974. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter John M. Musson, ein fotograf i U.S. Navy og medlem av mannskapet på LC-130-flyet i skvadron VXE-6 i 1968-69.
José Nilson dos Santos Silva
José Nilson dos Santos Silva er ein brasiliansk fotballspelar.
Metzgar Nunatak
Metzgar Nunatak er ein nunatak med ei høgd opp mot kring 1700 moh, 3 nautiske mil (6 km) sør for Tollefson Nunatak i Yee Nunataks i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1961–68, og frå Landsatbilete teken 1973-74. Han vart namngjeven i 1987 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter John M. Metzgar jr., ein kartograf i USGS, eit medlem av satelittovervakingslaget til USGS ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1978.
Stavingsframlyd
Stavingsframlyd eller opptakt er den delen av stavinga sm kjem før stavingskjerna. Dei fleste språka tillet berre enkle opptaktar, mens andre, kan ha både tre og fire konsonantar i framlyd.
Syllable
Løyfthøene
Løyfthøene er fleire fjell i Lesja kommune i Innlandet. Vestre Løyftshøe har ei høgd på 1946 meter over havet og er det 241. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Austre Løyfsthøe har ei høgd på 1921 meter over havet og er den 269. høgaste fjelltoppen i landet.
Toppen som når 2014 moh er av somme kalla Gråhø, av andre rekna som ei av Løyftshøene. Namneleddet 'løyft' er dialektform av substantivet 'løypt (f)' som er avleidd av substantivet 'løype (f)' og verbet 'løypa'.
Derick Ogbu
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Perseus Crags
Perseus Crags er ei gruppe på kring tolv små nunatakar på ein ås på vestkanten av Dyer Plateau i Palmer Land, kring 30 nautiske mil (60 km) aust for Wade Point. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter stjernebiletet Persevs.
Søre Svarthåmåren
Søre Svarthåmåren  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1854 meter over havet og er det 351. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Geitåhøi
Geitåhøi  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1882 meter over havet og er det 319. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Polysemi
Polysemi (av gresk poly- «mange» og sem «tyding») er i semantikken eit fenomen der eitt leksem har fleire relaterte tydingar som har sprunge ut frå ei grunntyding (i motsetning til homonymi, kor det er ulike grunntydingar).
Slår ein opp ordet bank, vil ein først finne (iallfall) to homonyme tydingar, men innanfor desse finst det fleire relaterte tydingar. Dei eine tydinga kan delast inn i dei to polyseme tydingane «slag» eller «juling», medan den andre kan delast inn i dei polyseme tydingane «institusjon som driv pengehandel», «bygning kor ein bank held til», «lagringsstad», «pott i hasardspill».
Dei polyseme tydingane til ei hovudtyding er historiske kognatar, dei kjem opphavleg frå eit ord som har gått gjennom tydingsforskyvingar (dette er resultat frå diakron lingvistikk). Av og til kan grensene mellom homonymi og polysemi vere veldig uklåre; viss tydingsvariantane til eit ord gjennom tidene har vandra langt nok frå kvarandre kan ein definere dei som homonyme i staden for polyseme, sjølv om dei har same opphav.
Puppis Pikes
Puppis Pikes er ei svakt definert gruppe av spisse nunatakar og mindre frambrot som strekkjer seg om lag frå aust til vest, 7 nautiske mil (13 km) nordaust for Mount Cadbury i Palmer Land. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter stjernebiletet Puppis, det latinske namnet på Akterstamnen.
Haakon Skjerdal
Haakon Skjerdal er ein norsk lærar frå Aurland kommune. Han har vore prosjektansvarleg for festivalen Nynorske litteraturdagar i Aurland i perioden 2007 - 2014.
Høgtunga i Lesja
Høgtunga  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1838 meter over havet og er det 390. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Fumiya Hayakawa
Fumiya Hayakawa er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Albirex Niigata (2019).
Einar Førde
Einar Førde var ein norsk journalist og politikar for Arbeidarpartiet. Førde var som politikar ein viktig ideolog og strateg. Han var òg kringkastingssjef for NRK.
Einar Førde var fødd i Høyanger som son av Gudleik Førde og Dagny Hagen. Han tok artium ved Eidsvoll landsgymnas, og studerte ved statsvitskap, historie og samfunssøkonomi ved Universitetet i Oslo. Han gjennomførte også Forsvarets russiskkurs. Han var ein lovande idrettsmann, og vann 1500 m under Nordisk juniormesterskap i 1963.
Som politikar var han stortingsrepresentant frå 1969 til 1989, parlamentarisk leiar og nestleiar i Arbeidarpartiet, og statsråd i Kyrkje- og undervisingsdepartementet i Odvar Nordli si regjering frå 8. oktober 1979 til 4. februar 1981 og deretter i Gro Harlem Brundtland si første regjering til 14. oktober 1981.
Etter at han slutta på Stortinget var han deretter kringkastingssjef i NRK frå 1989 til 2001. Siste åra skreiv han artiklar kvar veke i Bergens Tidende, og desse er samla i dei to siste bøkene frå hans hand.
Einar Førde døydde 61 år gamal av kreft etter ei tids sjukdom. Han etterlét seg kona Synnøve Nymo og tre born frå dette ekteskapet, to frå tidlegare ekteskap.
Bakgrunnsstoff
Tekstar om Einar Førde
Kota Mori
Kota Mori er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Ventforet Kofu (2019).
Stavingsberande
Ein stavingsberande språklyd er ein språklyd som kan danne kjernen i ei staving. Vokalar er stavingsberande. I visse språk, som t.d. norsk er også nokre konsonantar stavingsberande. Det gjeld i tilfelle berre sonorantar, i norsk gjeld det berre nasalar, i praksis som regel n, jf. båtn for «båten».
Eggekollan
Eggekollan  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Nordre Eggekollan er den høgaste toppen med ei høgd på 1838 meter over havet og han er det 390. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Søre Eggekollan har ei høgd på 1765 meter over havet og er den 556. høgaste fjelltoppen i landet.
Revolusjonar
Revolusjonar er eit oversyn over samfunnsomveltingar som er blitt kjende som revolusjonar.
1600-talet:
Mjogsjøhøi
Mjogsjøhøi  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Nordre Mjogsjøhøi er den høgaste toppen med ei høgd på 1837 meter over havet og han er det 395. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Andre fjelltoppar på fjellet er Søraustre Mjogsjøhøi (1832 moh) og Austre Mjogsjøhøi (1680 moh).
Revolusjonar
1700-talet:
Pyxis Ridge
Pyxis Ridge er ein liten rygg av nunatakar skilde av pass, 5 nautiske mil (9 km) nord-nordvest for Mount Cadbury og inn i sørsida av Ryderbreen i Palmer Land. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter stjernebiletet Pyxis, som er det latinske namnet på Kompasset.
Lågvasstinden
Lågvasstinden  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1827 meter over havet og er det 414. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Revolusjonar
1900-talet:
Holhøi
Holhøi  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1806 meter over havet og er det 457. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Bob Babbitt
Babbitt spelte på innspelingar med Frank Sinatra, Barry Manilow, Gloria Gaynor, Robert Palmer og Alice Cooper medan han arbeidde i New York, og på denne tida spelte han òg på «Midnight Train to Georgia» av Gladys Knight & the Pips og «The Rubberband Man» av The Spinners.
Andre kjende songar Babbitt spelte bass på var mellom andre «Signed, Sealed, Delivered I'm Yours» av Stevie Wonder og nyinnspelinga av «We Can Work It Out», «War» av Edwin Starr, «The Tears of a Clown» av Smokey Robinson & the Miracles, «Mercy Mercy Me (The Ecology)» og «Inner City Blues» av Marvin Gaye, «Cool Jerk» av The Capitols, «Band Of Gold» av Freda Payne, «Give Me Just a Little More Time» by Chairmen of the Board, «Ball of Confusion (That's What the World Is Today)», «Just My Imagination (Running Away with Me)» og «Masterpiece» av The Temptations og «Just Don’t Want to Be Lonely» av The Main Ingredient.
Han deltok på hundrevis av andre hittar, som «Little Town Flirt» av Del Shannon, «I Got a Name» av Jim Croce og «Scorpio» av Dennis Coffey & the Detroit Guitar Band. Han spelte på Jimi Hendrix-albumet Crash Landing, med Phil Collins på det Motown-aktige albumet hans, Going Back.
Diskografi
Med Tom Rush Med Bonnie Raitt Med Herbie Mann Med Jimmy McGriff Med Lonnie Smith Med Stanley Turrentine Med Rodriguez
Leonardo Kalil Abdala
Leonardo Kalil Abdala er ein brasiliansk fotballspelar.
Vesltverråtinden
Vesltverråtinden  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1805 meter over havet og er det 459. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Leonardo Kalil Abdala
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Akihito Ozawa
Akihito Ozawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane SP Kyoto og Albirex Niigata.
Takuma Ominami
Takuma Ominami er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Júbilo Iwata (2019).
Koki Ogawa
Han spelar for klubben Júbilo Iwata (2019).
Svartdalskollan
Svartdalskollan  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1796 meter over havet og er det 483. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Ernie Watts
Som leiar
Med Karma
Daigo Araki
Han spelar for klubben Júbilo Iwata (2019).
Ernie Watts
Som sidemann
Med the GRP All-Star Big Band
Med Jean-Luc Ponty
Med Billy Alessi og Bobby Alessi Med Gene Ammons Med Paul Anka Med Willie Bobo Med Brass Fever Med Kenny Burrell Med Donald Byrd Med Jennifer Holliday Med Dion DiMucci Med Lee Ritenour Med David Axelrod Med Donald Byrd Med Joe Cocker Med Boz Scaggs Med Stanley Clarke Med Gloria Gaynor Med Sarah Vaughan Med Aaron Neville Med Bill Withers Med Natalie Cole Med Randy Crawford Med James Taylor Med Rickie Lee Jones Med Paul McCartney Med Kurt Elling Med Patti Austin Med Dionne Warwick Med Bob Seger Med Deniece Williams Med Marvin Gaye Med Christopher Cross Med Maria Muldaur Med Dizzy Gillespie Med Gino Vannelli Med Benny Golson Med Aretha Franklin Med Michael Franks Med Bonnie Raitt Med Cheryl Lynn Med Charlie Haden Med Betty Wright Med Cher Med Frankie Valli Med Bobby Hutcherson Med Milt Jackson Med Barbra Streisand Med Jim Messina Med Peabo Bryson og Natalie Cole Med Willis Alan Ramsey Med J. J. Johnson Med Teena Marie Med Quincy Jones Med Jeffrey Osborne Med Carole King Med Glenn Frey Med Charles Kynard Med Eric Martin Med John Mayall Med Randy Newman Med Carmen McRae Med Blue Mitchell Med Helen Reddy Med New Stories Med Moacir Santos Med Lalo Schifrin Med Bud Shank Med Donna Summer Med the Super Black Blues Band: T-Bone Walker, Otis Spann og Joe Turner Med Gábor Szabó Med Mariya Takeuchi Med Gino Vannelli Med Gerald Wilson Med Torsten de Winkel og Hellmut Hattler Med Rufus og Chaka Khan
Digervarden
Digervarden  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1780 meter over havet og er det 508. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Stavingsutlyd
Stavingsutlyd, utlyd eller koda er i fonetikken nemninga for ein språklyd som står til slutt i eit ord, i motsetnad til framlyd og innlyd. Stavingsutlyden er den siste delen av ei staving, den delen som kjem etter stavingskjerna. Stavingsutlyd og stavingskjerne i lag dannar stavingsrimet.
Eit eksempel er ordet fjell der ll står i utlyd (i motsetnad til ordet alle, der ll står i innlyd). Ei staving som har koda blir kalla for ei lukka staving, mens ei staving som ikkje har det er ei open staving. Ordet ma.te har to opne stavingar, mens ordet mak.te har ei lukka og ei open (stavingsgrensa vart markert med punktum).
Reglar
Nokre språk er bygde opp slik at dei berre kan ha få eller enkle stavingsutlydar. I japansk er til dømes desse lydane tekne frå ei lita gruppe konsonantar som må stå åleine i slutten av ei staving. Andre språk, som norsk og engelsk, kan ha mange ulike konsonantar og samansetjingar sist i stavingar.
Når japansk tek inn lånord frå engelsk, kan desse ulike språklydreglane skapa problem. Desse kan løysast ved å leggja til ei staving, slik som i «biiru» (øl), frå engelsk «beer», der det er lagt til ei ekstra open staving for å unngå stavingsutlyden /r/.
Døme
Syllable
Pawley Nunataks
Pawley Nunataks er ei rekkje av fire nunatakar på austsida av Mount Allan i Traverse Mountains på Rymill Coast i Palmer Land. Dei vart namngjevne av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1977 etter Michael R. Pawley, ein assistent i British Antarctic Survey (BAS), 1969–71, og stasjonsleiar ved Stonington Island i 1972-73.
Ludvig Öhman
Han spela for klubben Nagoya Grampus.
Leogang
Leogang er ein kommune i distriktet Zell am See i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 90,4 km² og 3 300 ibuarar. All busetnaden ligg i eit dalføre, Leoganger tal, med kalksteinsfjell på begge sider dalen. Kommunen omfattar nokre små landsbyar og ein del spreidde grender. Landsbyen Leogang ligg 788 meter over havet.
Turisme er hovudnæring i Leogang.
Sandau Nunatak
Sandau Nunatak er ein kyst-nunatak med ei høgd opp mot kring 400 m ved sørvestenden av Steeple Peaks på Rymill Coast i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken i U.S. Navy 1966-69. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1976 etter Charles L. Sandau i US Navy, ein kokk ved vinteren ved Palmer-stasjonen i 1973.
Savin Nunatak
Savin Nunatak er ein isolert nunatak i Antarktis. Han ligg 30 nautiske mil (60 km) sørvest for Mount Vang, som ligg oppom isplatået ved foten av Palmer Land. Nunataken vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Samuel M. Savin, som var glasiolog ved Byrd-stasjonen, sommaren 1965-66.
Rathbone Hills
Rathbone Hills er ei rekkje av låge åsar eller nunatakar, 14 nautiske mil (26 km) lange frå aust til vest, 4 nautiske mil (7 km) nord for Guthridge Nunataks i Gutenko Mountains sentralt i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) i 1974. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter major David L. Rathbone frå United States Marine Corps (USMC), som var offiser på LC-130-flyet i U.S. Navy-skvadronen VXE-6 under Operasjon Deep Freeze i 1970 og 1971.
Fredag
Fredag (norr. frjádagr) er ein dag i veka mellom torsdag og laurdag. Han er ein viktig dag i fleire kulturar, som heilagaste dag for muslimar, innleiinga til sabbaten for jødar, og siste kvardagen før helga i den moderne kalenderen som blir brukt i store delar av verda.
Schmutzler Nunatak
Schmutzler Nunatak er ein nunatak med ei høgd opp mot kring 1500 moh, 1 nautisk mil (1,9 km) nordvest for Neff Nunatak og 1,5 nautiske mil (2,8 km) sør-sørvest for Gaylord Nunatak i Grossman Nunataks i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1965-68. Han vart namngjeven i 1987 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Robin A. Schmutzler, kartograf i USGS og medlem av ei felles geologgruppe frå USGS-BAS til Orville Coast i 1977-78.
Fredag
Ordsoge og mytologi
På germanske språk er dagen kalla opp etter gudinna Frigg, som på gamalhøgtysk heitte Frîja, på langobardisk Frea. Det er truleg ikkje rett at fredagen har namnet etter den norrøne vanegudinna Frøya, som ofte vert nemnd som eit alternativ i nordisk samanheng. I norrøn religion var rett nok både Frigg og Frøya gudinner for dei fruktbare kreftene, men det var likevel stor ulikskap mellom dei to med omsyn til funksjonsområda deira, slik det mellom anna går fram av at Frøya var ei vanegudinne, i motsetnad til Frigg. På romanske språk er fredagen kalla opp etter den romerske gudinna Venus, som har mykje meir til felles med den fellsgermanske Frigg enn den norrøne Frøya. Innan hinduismen er dagen vigd gudinna Laksjmi og planeten Venus, som begge står for velstand.
Kvekarar har kalla fredagen «den sjette dagen» for å unngå dei heidenske tydingane knytte til «fredag». På slaviske språk er han kjend som «den femte dagen» (polsk piątek, russisk пятница – pjatnitsa).
Islam
Fredag er den viktigaste vekedagen i islam, og det er svært vanleg å be fredagsbøna i ein moské der det også blir halde preike. I mange muslimske land reknar ein no dagen for å vera den siste i veka. Fredagen er nemnd i Koranen som ein dag ein skal avslutta handel og i staden minnast Gud. I muslimsk tradisjon blei Adam skapt på ein fredag.
I og med at fredagen var den viktigaste marknadsdagen i områda der islam oppstod, så vart fredagen ein særleg eigna dag for misjonsverksemd for muslimar — og fredagen fekk dermed tidleg status som offentleg bønne- og preikedag i islam.
Bahai
Fredagen er også kviledag i bahai, som sprang ut av islam.
Jødedommen
Den jødiske sjabbáten (sabbaten) startar når sola går ned fredagen. Då er det vanleg å samla seg til eit familiemåltid med levande lys, og halakháen (jødisk religiøs lov) pålegg jødar å leggja ned alt arbeid heilt til sjabbáten er over etter solnedgang på laurdag. I samband med førebuing til den jødiske sjabbáten har det tradisjonelt vore marknadsdag på fredag mange stader.
Kristendommen
Frå gammalt av har fredagen markert overgangen til sabbaten (kviledagen) i ein del kristne samfunn — i motsetnad til søndagen, som vart markert som Herrens dag. Dette ser ein framleis spor av i dagsnamna på romanske språk. I dei fleste kyrkjesamfunna har ein etterkvart gått over til å markere søndagen som kviledag, men enkelte kyrkjesamfunn markerer framleis fredagskvelden som byrjinga på kviledagen.
I kristendommen har fredag frå gammalt av vorte markert med faste til minne om krossfestinga av Jesus på langfredag. I katolsk samanheng vil faste seie å avstå frå å eta kjøt, i ortodoks kristendom også (oliven)olje og alkohol. Av denne grunnen har det vore vanleg å servere fisk heller enn kjøt på fredagar. Dagen kan også særmerkast for fromme eller veldedige handlingar.
Fredagstru
Europeisk overtru med røter tilbake til mellomalderen reknar fredag som ein ulukkesdag. Ein har mellom anna meint at å bli fødd, reisa, flytta, byrja med nytt arbeid eller gjera forretning, gjera kur eller gifta seg denne dagen var uheldig. I nyare tid kan ein snakka om at trafikkulukker skjer ofte på fredager, noko som ganske enkelt kan ha samanheng med mykje helgetrafikk.
Trua stammar truleg frå den kristne knytinga av fredag til langfredagen. Om fredagen fell på det uheldige talet tretten som fredag den 13. er det spesielt skjebnesvangert, noko som igjen kan knytast til den kristne kossfestingssoga med Judas Iskariot som den trettande disippelen som sveik Jesus.
Diakritisk teikn
Diakritikon i alfabet
Det latinske alfabetet nyttar fleire aksentteikn som endrar lyden av ein bokstav. Døme på desse er tilde og akutt aksent. Slike teikn kan vera diakritikon på eitt språk, men ganske enkelt del av ein bokstav på eit anna. Til dømes blir u og ü sett på som ulike bokstavar i språk som tysk, estisk og ungarsk, medan dei er den same i mange romanske språk.
Fredag
Fredagstru
Fredagen var ikkje berre ulukke. Eit barn fødd på fredagsnatt kunne ifølge engelsk folketru lega sjuke plantar og dyr, ha magiske evner og sjå og snakka med skrømt og alvar utan mein.
Diakritisk teikn
Diakritikon i andre skriftsystem
Mange austlege skriftsystem bruker diakritiske teikn for å visa kva vokallyd ein skal uttala ein konsonant med. Teikna kan òg brukast for å visa dobbel konsonant, fråvære av vokal, eller framande lydar.
Fredag
Fredagstru
Eit engelsk ordtak seier at draumar drøymde mellom fredag og sundag kan stolast på:
Fredag som start på helga
Med den moderne femdagarsveka, der laurdag og sundag er fridagar, markerer fredagen byrjinga på helga. Dette kan føra til at ein set ekstra pris på dagen, eller at ein kjenner seg ekstra trøytt ved slutten av ei hard veke. Venner og kollegaer nyttar ofte fredagen til sosialt lag, som fredagspils eller andre fritidsaktivitetar.
Det er også vanleg å slappa av med å sjå fjernsyn fredagen. Dei mest sette fjernsynsprogramma i Noreg blir sende denne dagen. Både «gullrekkja» og «detektimen» er blitt omgrep knytte til fredagssendingane frå NRK.
I ein del verksemder som har strenge reglar for kledestil er det mogleg å kle seg litt enklare på fredagar; på engelsk blir dette gjerne kalla Casual Friday.
Kjølen i Lesja
Kjølen  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1784 meter over havet og er det 502. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Den høgaste toppen heiter Vestre Kjølen, medan Austre Kjølen har ei høgd på 1755 meter over havet.
David Lasley
David Eldon Lasley er ein USA-amerikansk plateartist, songar og låtskrivar, mest kjend for bidraga sine som korvokalist for artistar som Bonnie Raitt, James Taylor, Luther Vandross, Aretha Franklin, Dionne Warwick, Dusty Springfield og Boz Scaggs.
Byar i Romania
Dette er ei liste over byar i Romania sortert etter innbyggjartala etter folketeljinga i 2002. For dei største byane er òg middelhøgda over havet gjeve. Byar i utheva skrift er fylkeshovudstader.
Søre Kjølhaugen
Søre Kjølhaugen  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1768 meter over havet og er det 545. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Schoofs Nunatak
Schoofs Nunatak er ein isolert nunatak 20 nautiske mil (37 km) vest-nordvest for Mount Barkow, som ligg oppom isplatået vestover frå toppen av Meinardus- og Hainesbreen i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Gerald J. Schoofs, ein radiofroskar ved Byrd-stasjonen, sommaren 1965-66.
Robin Simović
Robin Simović er ein svensk fotballspelar som spelar for Odds Ballklubb frå august 2020.
Rennesøy kommune
Vikevåg var administrasjonssenter i kommunen. Folketalet per 1. januar 2018 var 4 849.
Robin Simović
Han har spela for dei japanske klubbane Nagoya Grampus og Omiya Ardija.
Ryo Takahashi
Ryo Takahashi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus.
Ryuji Izumi
Han spelar for klubben Nagoya Grampus (2019).
Hatten i Lesja
Hatten  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1729 meter over havet og er det 644. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Eigenfrekvens
Eigenfrekvens (frå tysk Eigenfrequenz), naturleg frekvens, eller resonansfrekvens, er den frekvensen som eit 2. ordens system oscillerer med. På grunn av dempinga, som alltid er tilstades i eit praktisk system, vil svingningane døy ut om det ikkje vert tilført energi.
Andreordens mekanisk system
I eit 2. ordens mekanisk system er det massen til lekamen M (kg) og fjørstivheita k (m/N) som avgjer eigenfrekvensen :
Alternativt kan ein nytta den mekaniske ettergivenheita, C_M = 1/k (N/m]):
Andreordens elektrisk system
I eit 2. ordens elektrisk RLC-krins er det induktansen L (H) og kapasitansen C (F) som avgjer eigenfrekvensen :
Elektriske resonatorar finn ein i filter i radiomottakarar, delefilter i høgtalarar, antialiasingfilter plassert før AD-omformarar og så vidare.
Resonanskammer
der c er lydfarten, L_x, L_y og L_z er lengda, breidda og høgda til rommet, n_x, n_y og n_z er indeksane til modane (dei ståande bølgjene) i x-, y- og z-dimensjonane. Kvar av desse frekvensane høyrer til ein 2. ordens resonans (ei ståande bølgje), kalla ein «mode».
Trihøene
Trihøene  er eit fjell i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1728 meter over havet og er det 648. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Shelton Nunataks
Shelton Nunataks er to isolerte nunatakar som ligg 15 km søraust for Thomas Mountains i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Willard S. Shelton, ein elektrikar ved Eights-stasjonen i 1964.
Hiroto Goya
Hiroto Goya er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Takamasa Sugiyama
Takamasa Sugiyama er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Sjabbát
Sjabbát (hebraisk šabbāt) eller s a bbat (gjennom gresk σαββάτων), òg kalla sj a bbes (frå jiddisch, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske veka. Sjabbáten, som byrjar ved solnedgang på fredagskvelden og varar til etter solnedgang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I kristendommen blir ordet sabbat bruka anten i same tyding som den jødiske sjabbáten eller i tydinga søndag. Ordet vart i samband med heksejakta frå 1500-talet av bruka som symbol på anti-kristen religion, og denne førestillinga er vidareført i uttrykket heksesabbat.
Sjabbát i jødedommen
Den jødiske sjabbáten byrjar ved solnedgang på fredagskvelden og varar til etter solnedgang på laurdagskvelden. I dette tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matrettar, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnedgang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.
Laurdagsmorgongudstenesta
Under laurdagsmorgongudstenesta blir tradisjonelt heile parasjáen (vekeavsnittet av Toráen) med tilhøyrande haftará (vekeavsnitt frå Nebiím (Profetane) lesen i synagogen. Sjølve toráavsnittet blir på sjabbáten delt inn i sju delar som blir lesne til kvar sin alijá (oppkalling til Toráen). Denne morgongudstenesta blir etterfølgd direkte av musáf — ei kort tilleggsgudsteneste for visse helge- og merkedagar. Morgongudstenesta på sjabbát er, saman med kveldsgudstenesta på fredagskvelden, av dei gudstenestene som blir haldne mest i hevd blant jødar av alle vanlege retningar.
Tidspunkt
Det finst fleire ulike syn på kva tid sjabbáten er over. Tre hovudsyn er:
Habdalá
Utgangen av sjabbáten blir tradisjonelt markert ved habdalá-ritualet: Ein tenner eit lys — gjerne eit fletta eller tvinna lys med fleire veikar —, fyller eit glas kasjér vin eller druejus, tek fram ein krydderboks og les så signingar over vinen, krydderet og det levande lyset. Ein avsluttar så med ei signing av skilnaden mellom helg og kvardag og drikk opp vinen.
Singleton Nunatak
Singleton Nunatak er ein nunatak som ligg like vest for toppen av Kauffmanbreen på austsida av Palmer Land i Antarktis. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter David G. Singleton, ein geolog i British Antarctic Survey (BAS) som arbeidde i nærleiken av denne nunataken.
Simpson Hills
Simpson Hills er ei gruppe fjellryggar og nunatakar inst i Grueningbreen, 6 nautiske mil (11 km) nordvest for Owen Peak på Black Coast i Palmer Land. Fjellet vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1966–69, og vart vitja av ei gruppe frå British Antarctic Survey (BAS)-USGS 1986-87. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Anthony R. Simpson i BAS, som deltok i gruppa frå BAS-USGS.
Sirius Cliffs
Sirius Cliffs er ein kjenneleg isolert nunatak med ein bratt nordvegg, mellom Mount Lepus og Procyon Peaks på sørsida av Millettbreen i Palmer Land. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter stjerna Sirius i stjernebiletet Den store hunden.
Bassisten Richard Davis
Richard Davis er ein USA-amerikansk jazzbassist. Blant dei mest kjende bidraga hans er mellom anna Eric Dolphy sitt Out to Lunch!, Andrew Hill sitt Point of Departure og Van Morrison sitt Astral Weeks, som kritikaren Greil Marcus (i The Rolling Stone Illustrated History of Rock and Roll) skreiv om «Richard Davis spelte den beste bassen som nokon gong er høyrt på eit rockealbum.»
Davis byrja den musikalske karrieren sin med brørne sine og song bass i ein familietrio. Han var medlem av Chicago Youth Symphony Orchestras og spelte i den første framføringa til orkesteret i Chicago den 14. november 1947.
I 1957 flytta han og pianisten Don Shirley til New York City der dei spelte i lag fram til 1956, då Davis byrja å spele med Sauter-Finegan Orchestra. I 1957 vart han ein del av rytmeseksjonen til Sarah Vaughan og spelte med ho fram til 1960.
I 1960-åra var Davis etterspurt i forskjellige musikkrinsar. Han arbeidde med mange små jazzgrupper på denne tida, inkludert dei leia av Eric Dolphy, Jaki Byard, Booker Ervin, Andrew Hill, Elvin Jones og Cal Tjader. Frå 1966 til 1972 var han medlem av The Thad Jones/Mel Lewis Orchestra. Han har òg spelt med Don Sebesky, Oliver Nelson, Frank Sinatra, Miles Davis, Dexter Gordon og Ahmad Jamal.
Davis spelte med pop- og rockemusikarar i 1970-åra, og spelte på Laura Nyro sitt Smile, Van Morrison sitt Astral Weeks og Bruce Springsteen sine Greetings From Asbury Park, N.J. og Born to Run. Davis har òg spelt klassisk musikk me ddirigentane Igor Stravinsky, Leonard Bernstein, Pierre Boulez, Leopold Stokowski og Gunther Schuller.
I 1977 flytta Davis til Wisconsin og vart professor ved University of Wisconsin–Madison, der han lærte bass, jazzhistorie og improvisasjon. Av studentane hans finn ein William Parker, David Ephross, Sandor Ostlund, Hans Sturm og Karl E H. Seigfried.
Sabbat
Sabbat (frå latin sabbatum og gresk σαββάτων) frå hebraisk šabbāt, 'kvile'), er ei nemning for den sjuande dagen i veka, og heilagdagen i jødisk tradisjon, i Unitarforbundet, adventistkyrkja og i enkelte andre kristne kyrkjesamfunn.
Ordet «sabbat» vert òg bruka i overført tyding om regelmessig kvile, som i «sabbatsår» (kvileår med skifte av gjeremål).
Om jødisk sabbatsfeiring, sjå sjabbát.
Kristen sabbatsfeiring
I den eldste kristne kyrkja tok etterkvart feiringa av Jesu oppstode på søndagen over for den gamle jødiske skikken med å halde den sjuande dagen heilag.
Etter reformasjonen fanst det fleire små grupper kristne som ut frå eit ønske om å finne attende til den sanne, opphavlege kristendommen, òg byrja å halde den sjuande vekedagen heilag, ut frå det bodordet Gud hadde gjeve i Bibelen. På 1600-talet utvandra grupper av sjuandedagsbaptistar til Amerika og grunnla kyrkjelydar der. Då adventistkyrkja vart grunnlagt på midten av 1800-talet, forkynte dei at den sjuande dagen (laurdagen) var heilagdag, på grunnlag av bodet dei fann i Bibelen, eit bod som gjekk heilt attende til skapinga.
Kazunari Ichimi
Kazunari Ichimi er ein japansk fotballspelar.
Tomoki Kamioka
Tomoki Kamioka er ein japansk fotballspelar.