cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palmerston North
Historie
Den lokale maori-iwien var Ngāti Rangitāne som heldt til i området dei kalla Te Ahu-a-Turanga. då handelsmannen Jack Duff kom til staden som den første kjende europearen i 1830. Han kom frå ein kvalfangstbåt, og utforska landet så langt inn som til staden Woodville. Han rapporterte om oppdagingane sine då han kom attende til Porirua. Oberst Wakefield fekk høyra om utviklingressursane i Manawatu, og reiste dit i 1840. I 1846 hadde ein annan handelsmann, Charles Hartley, fått nyss om maoriland (tangata whenua) i ein lysning i skogen, og han tok seg fram gjennom tett kratt og skog og oppdaga denne staden.
Regjeringa målte opp området i 1866-67. Den opphavlege inndelinga av Palmerston North vart gjort i 1866, i den naturlege lysningen i Papaioea Forest, som Hartley hadde funne. Ein busetnad vart målt ut av J.T. Stewart, ein tilsett i provinsstyret i Wellington.
Stewart sin byplan hadde ei rekkje vide og rette gater lagde ut i eit rektangulært mønster, der midtpunktet var ein open plass på sju ha, seinare kjend som The Square. Av landemerke oppkalla etter Stewart finst Stewart Crescent i Palmerston North og Mount Stewart nær Sanson.
Dei fire opphavlege gatene som møtest i The Square, ber no namna Fitzherbert Avenue, Main Street East, Main Street West og Rangitikei Street. Etter som busetnaden voks, vart skogen rydda for å gje plass for gardsbruk, og i dag finst det knapt noko att av han.
I 1877, då bystyret vart oppretta, var Palmerston North ein isolert landsby midt inne i den naturlege skogen som då kledde det indre av Manawatu. Folketalet var om lag 800, og sagbruksverksemd den viktigaste næringa i distriktet. Jarnvegen nådde byen i 1886, og førte med seg auka vokster. Ved hundreårsskiftet hadde folketalet vakse til 6 000. På denne tida hadde byen vorte sentrum i eit rikt jordbruksdistrikt.
I 1930 hadde folketalet nådd 20 000, og Palmerston North fekk offisiell bystatus. Utviklinga gjekk no saktare på grunn av depresjonen og den andre verdskrigen. Det vart bygd ein flyplass ved Milson i 1936, dette er no Palmerston North International Airport. Etter krigen auka voksteren att, og folketalet nådde 50 000 midt på 1970-talet.
Geografi
Palmerston North dekkjer eit område på 325,94 km² og ein million menneske bur innanfor ein radius på 100 km. Byen ligg om lag 140 km nord for hovudstaden Wellington, i den austlege delen av Manawatu Plains, og nær den nordlege breidda til Manawatu-elva. Han ligg 35 km frå elvemunningen, og 12 km frå Manawatu Gorge.
Dei offisielle grensene til byen omfattar også landlege distrikt sør og nordaust for det urbane området, og strekkjer seg til Tararuafjella, og omfattar byen Ashhurst ved munningen til Manawatu Gorge. Dette er eit fruktbart og grøderikt jordbruksområde.
Geografiske mål
Flatevidd : 325,94 km²
Offentlege friområde : 5,54 km²
Høgaste punkt: 760 moh. (i høgdedraga søraust for Scotts Road)
Typisk høgde i byen : 20–40 m.o.h.
Lengde av elver (innanfor bygrensene) : 29,9 km (Manawatu River) & 2,6 km (Pohangina River)
Vêrlag
I høgdedraga som ligg inntil byen er det ofte vedvarande vind, særleg om våren. Mykje av desse områda ligg innanfor bygrensene, og åsane her har ord på seg for å ha den mest stabile vinden i landet. Som eit resultat av dette er Palmerston North under aukande press mellom verksemder som vil byggja ut vindkraft for fornybar energi, og folk i lokalmiljøet som ønskjer å ta vare på den urørte naturen. Nær byen ligg likevel den største straumproduserande vindmølleparken på den sørlege halvkula, med 158 turbinar i Tararua- og Ruahinefjella. Parken sørgjer for elektrisk kraft til nesten 30 000 bustadar.
Folkesetnad
Ved folketeljinga i 2006 hadde Palmerston North eit innbyggjartal på 75 543, ein auke på 3 507 menneske (4,9 %) etter 2001. Der var 27 849 bebudde husvære, 1 662 ubudde, og 189 bustadar under bygging.
Etnisitet
Den etniske samansetjinga i Palmerston North er (nasjonale tal i parentes): 71,4 % europearar (67,6 %), 15,4 % maoriar (14,7 %), 7,4 % asiatar (9,2 %), 3,7 % frå Stillehavsøyer (6,9 %), 1,1 % Midtausten/Latinamerika/Afrika (0,9 %), 12,5 % 'New Zealanders' (11,1 %), og 0,05 % andre (0,04 %).
Sysselsetjing
I Palmerston North City var 5,3 % av arbeidstakarar frå 15 år og over arbeidslause, samanlikna med 5,1 % på landsbasis. Gjennomsnittleg innkome for alle frå 15 år og over var 23 100 dollar, samanlikna med 24 400 dollar nasjonalt. Av desse tente 44,9 % mindre enn $20 000, medan talet for nasjonen var 43,2 %; 15,4 % hadde ei innkome over 50 000 dollar, det nasjonale talet var 18,0 %.
Økonomi
Den høgare utdanningssektoren styrkjer den lokale økonomien med 1 milliard nz-dollar årleg, og utdanningssektoren stod for 11,3 % av arbeidsstyrken i Palmerston North i februar 2006. Palmerston North har ein økonomisk styrke i forsking, særleg i bioteknologi, forsvar og distribusjon. Byen hyser meir enn 70 større utdannings- og forskingsinstitusjoar, mellom desse det snøggast veksande universitetet på New Zealand, Massey University, Massey University Sport and Recreation Institute i Massey University campus i Turitea, Universal College of Learning (UCOL) og Linton Army Camp.
Det var 44 870 sysselsette i Palmerston North i februar 2006, 2,5 % av arbeidsstokken på New Zealand. Dei største verksemdene, sett i høve til talet på tilsette, var helsevesen og offentlege tenester, som utgjorde 14,9 % av arbeidstakarane i byen. Detaljhandelen sysselsette 13,3 % av dei tilsette i byen.
The Square
Hovudgatene i byen er ordna i eit nettverk kring The Square, ein sju hektar stor park med plenar, tre, sjøar, fontener og hagar i sentrum av byen. Denne parken inneheld byen sitt krigsminnesmerke, eit minnesmerke om Te Peeti Te Awe Awe, høvdingen i Rangitāne iwien, som medverka til salet av Palmerston North district til staten i 1865, og eit klokketårn der den illuminerte krossen vart øydelagd i ein storm i første halvdel av 2006. Skaden på krossen, som gjorde at han måtte fjernast, skapte ein diskusjon om det var høveleg med eit kristent symbol midt i ein by der innbyggjarane hadde så mange andre kulturelle og religiøse bakgrunnar. Maorinamnet på The Square er Te Marae o Hine. Te Peeti Te Awe Awe var eit av medlemmene i ei māorigruppe som kring 1878 kom saman for å gje eit māorinamn på The Square. Tydinga av namnet er 'Plassen til Fredens dotter', vald i von om at alle menneske og alle rasar skulle leva saman i varig fred.
Parkar
De er fleire parkar i byen. Den mest kjende er Victoria Esplanade langs nordbreidda til Manawatu River, vest for Fitzherbert Avenue. Esplanaden omfattar hagar, leikeplassar for born, eit aviarium, ein miniatyrjarnveg, gangvegar og sportsplassar (Ongley-Manawaroa Park).
Sport
Lagidrettar i Palmerston North-området (rugby, fotball, cricket og basketball) er for det meste basert på lokale spelarar. Dei fleste laga som høyrer til i og ved byen, har spelarar frå rundt kring i Manawatu, mange av dei frå Feilding eller andre byar i nabolaget.
Vegar
Byen er eit stort veg- og jarnvegsknutepunkt. Riksvegane State Highway 56 og State Highway 57 møter State Highway 3 nær byen, og desse vegane dannar hovudgatene i byen. Hovudriksvegen på New Zealand, State Highway 1, går om lag 25 km vest for byen.
Lufttransport
Palmerston North International Airport i forstaden Milson er ein sekundær internasjonal flyplass. Innanlandsruter er for det meste drivne av Air New Zealand. Der har ikkje vore internasjonale flygingar etter at Freedom Air la ned drifta i mars 2008.
Palmerston North International Airport er basen til flygeskulen ved Massey University, og om nettene er plassen eit travelt innanlands fraktknutepunkt.
Jarnveg
I Palmerston North er jarnvegslinja North Island Main Trunk knytt til Palmerston North - Gisborne Line, som går gjennom slukta Manawatu Gorge til Woodville og regionen Hawke's Bay, med ei sidegrein til Wairarapa Line ved Woodville. Jarnvegen gjekk opphavleg gjennom The Square, men vart avleidd mot nord i 1964-1966.
Buss
Der går fem bussruter i byen og tettstroka minst ein gong i halvtimen. Noko sjeldnare går det ruter til Linton, Ashhurst og Feilding. Elles er det hyppige busavgangar til Massey University og IPC Campus.
Utdanning
Det høge talet på studentar ved Massey, UCOL og IPC har ført til ein ungdomskultur i byen, noko som gir støtte til dei mange kaféane og barane i byen. I Highbury i Takaro Ward ligg Papaioea Campus ved Te Wānanga o Aotearoa som tilbyr utdanning på høgskule- og universitetsnivå for maoriar.
Administrasjon
Den 1. november 1989 vart dei lokale administrasjonseiningane på New Zealand reorganiserte. Grensene til Palmerston North City vart utvida til å omfatta Ashhurst, Linton og Turitea ved samanslåing av delar av dei tidlegare Kairanga County, Oroua County og Ashhurst Town Council.
Venskapsbyar
Palmerston North har to venskapsbyar:
Fløan
Fløan er ei grend i Skatval i Stjørdal kommune i Nord-Trøndelag. Fløan ligg nord i Skatval, og har om lag 30 fastbuande. Fløan kyrkje låg fram til 1800-talet på Fløan, og her stod Olav den Heilages skrin på 1500-talet, før helgenkongen vart flytta til Nidarosdomen. Fløan er eit kulturlandskap med sjø, jorde og skog. Garden Fløan er òg nemnd i soga om Kong Sigurd Jorsalfar, som tok kona til storbonden for ei natt.
Entomologi
Entomologi (frå gresk εντομο - det som er delt i bitar / segmentert) er vitskapen som studerer insekt. Mange entomologar driv òg med andre virvellause landdyr, særleg leddyr som edderkoppar og tusenbein.
Krokstadfjorden
Krogstadfjorden er ein liten fjord i Ytre Oslofjord. Han ligg mellom Saltnes og Oven i Råde kommune og strekker seg 6 km austover frå Saltnes til Tomb.
Entomologi
Det finst godt over ein million beskrivne artar insekt, og dei finst i så godt som alle økosystema på landjorda og i ferskvatn. Dei spelar ei særs viktig rolle, både som bytteorganismar, predatorar på mindre dyr og pollenvektorar for blomsterplantar, i tillegg til å vera alvorlege skadedyr både gjennom å vera berarar av sjukdom og gjennom å øydeleggje om lag 1/3 av alle avlingar i verda årleg. Entomologien er difor ei viktig grein av zoologien.
Entomologi i Noreg
I Noreg var entomologi lenge berre ein hobby for prestar og forstmenn. Systematiske kartleggingar av norsk insektsfauna kom ikkje i gang før Norsk entomologisk forening vart stifta i 1904. Denne organisasjonen er framleis viktig i arbeidet med registrering av funn og vurdering av bestandar, og har mellom anna hjelpt til med utarbeidinga av Norsk raudliste. Foreininga er open både for fagfolk og amatør-insektsamlarar.
Drammen Elektriske Bane AS
A/S Drammen Elektriske Bane var eit transportselskap i Drammen, stifta i 1909. Det dreiv persontransport med trolleybussar, lokalt kalla «trikk». Rutene hadde knutepunkt på Bragernes torg og Strømsø torg. Verksemda med trolleybuss blei lagt ned i 1967 etter at det kommunale aksjeselskapet Drammen Kommunale Trikk hadde stått for trolleybussdrifta i fleire år.
Dyvik
Dyvik vert brukt fleire stader i Noreg, både som gardsnamn og namn på sjø og utmark:
Gata
Gata er ein tettstad i bygda Vallset i Stange kommune i Innlandet. Staden har. Gata ligg elleve km søraust for kommunesenteret Stangebyen.
Her ligg barneskulen Vallset skole. Staden har òg barnehage, daglegvarebutikk med post i butikk, bensinstasjon, idrettsplass og bu- og servicesenter. To km nordom Gata ligg Vallset kyrkje.
Skare
Skare er ei nemning på ein type liggjande snø. På skare snø er overflata hard, med gjerne eit tynt lag av is, men under er snøen gjerne laus. Skare snø kjem gjerne om snøen smeltar litt, og det seinare frys på att. Det kan òg ha kome regn på snøen. Om ein står på ski, er det glatt å gå på skare snø. Fjellski og Telemarkski har gjerne stålkantar, slik at ein lettare kan gå på skare snø.
Geirangervegen
Geirangervegen er ein bilveg mellom Langevatn i Skjåk og Geiranger. Han er ein del av fylkesveg 63 (tidlegare riksveg med same nummer).
Waitemata Harbour
Waitemata Harbour (Waitematahamna) er ei naturleg hamn med ei flatevidde på om lag 180 km² (70 kvadratmiles) ved Auckland på New Zealand. Ho er hovudsjøfartsåra inn til Auckland, og bind saman byen og hamneområda med Haurakigolfen, og såleis òg med Stillehavet. Hamna ligg i ly for stormar frå Stillehavet bak øyene Rangitoto Island og Waiheke Island.
Geirangervegen
Høgaste punkt ligg 1038 moh, ved Djupvatnet. Vegen er ein viktig ferdselsveg mellom Sunnmøre og Austlandet, og ein av dei mest brukte turistvegane i landet.
Midge Ure
James «Midge» Ure, bestre kjend som Midge Ure, er ein skotsk musikar, songar-låtskrivar og produsent. Artistnamnet hans, Midge, er namnet hans Jim, fonetisk baklengs.
Geirangervegen
Historie
Opphavleg var vegen ein smal rideveg eller kløvveg. På tingsamling i Sunnylven tinglag 1827 vart det vedteke å fullføre han dels påbyrja kløvvegen frå Maråk (Geiranger sentrum) til grensa for Lom prestegjeld (om lag 1 1/2 mil). Arbeidet skulle utførast av bøndene (4 dagar kvar sommar) og plassemenn (1 dag). Planar om betre veg begynte rundt 1850. Vegen blei stukken i 1857 av Hans Hagerup Krag. Første løyvinga kom i 1881. Opptil 300 mann arbeidde på sommaren med dei 22 km veg som stod ferdig i 1889. Vegen hadde maksimal stigning 1:10, ni steinkvelvbruer, 29 hårnålssvingar (180°) og 5364 stabbesteinar. I «Knuten», som ikkje lenger er ein del av vegen, går vegen i sløyfeformasjon, ei av dei første trafikkmaskinene i landet. Byggverket blei tildelt gullmedalje på Parisutstillinga i 1900 med følgjande ord: «Du giver et godt bilde av den storartede norske fjeldnatur».
Waitemata Harbour
Av denne grunn vert hamna ofte omtala som Auckland Harbour, sjølv om ho i røynda berre er ei av to hamner som omkransar byen. Waitemata dannar kystlinjene i nord og aust på Aucklandeidet. Mot sør og vest ligg det grunnare farvatnet i hamna Manukau Harbour.
Midge Ure
Ure hadde særskild suksess i 1970- og 1980-åra med band som Slik, Thin Lizzy, Rich Kids og Visage, og var mest kjend som frontmann i Ultravox. I 1984 var Ure medlåtskrivar på og produserte den veldedige singelen «Do They Know It's Christmas?», som selde 3,7 millionar eksemplar i Storbritannia. Songen er den nest mestselde singelen i Storbritannia gjennom tidene. Ure var med å organisere Band Aid, Live Aid og Live 8 med Bob Geldof. Han har òg tent som ambassadør for Save the Children.
Geirangervegen
Historie
Vegen blei delvis lagt om på 1960-talet, sjølv om traseen er omtrent den same. Enkelte restar av den opphavlege vegen står framleis. Opphavleg gjekk vegen heilt til Grotli der den møtte gamle Strynefjellsvegen. I 1977 blei strekninga mellom Grotli og Langevatn ein del av den nye Strynefjellsvegen, noverande riksveg 15. Heile vegen blei tofelts i 1983. Vegen var tidlegare ein del av reiselivsproduktet The Golden Route. Frå 2012 er vegen del av nasjonal turistveg Åndalsnes-Trollstigen-Geiranger. Vegen er stengd om vinteren. Det har dei siste åra vore arbeidd med rassikring av Stavbrekkfonna for å gjere mogleg ei tidlegare opning av vegen etter vinteren. Frå Djupvasshytta går det sideveg til Dalsnibba på 1476 m.o.h. (opna 1939).
Vegen er foreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.
Waitemata Harbour
Namnet kjem frå maori, der Wai te Mataa viser til vulkansk glas. «Gneistrande vatn» (ei seinare omsetjing av uttrykket) viser til det same, og kjem av at maoriane tykte vatnet i hamna glitra som vulkansk glas, noko desse tidlege innbyggjarane kring hamna verdsette svært høgt.
Geografi
Hamna er ein arm av Haurakigolfen, og ho strekkjer seg 18 kilometer vestover frå enden av sundet Rangitoto Channel. Munningrn ligg mellom North Head i nord og Bastion Point i sør. Den vestlege avgrensinga til hamna strekkjer seg forbi Whenuapai i nordvest til Te Atatu i vest, og dannar også ein estuararm som vert kalla Whau River i sørvest.
Den nordlege avgrensinga til hamna vert danna av North Shore City, ein av fleire separate byar innanfor Aucklandområdet. Forstadar som ligg inntil hamna på nordsida er m.a. Birkenhead, Northcote og Devonport (frå vest mot aust).
Mot sør ligg sentrum i Auckland City med strandlinja Auckland waterfront, i tillegg forstader langs kysten som Mission Bay, Parnell, Herne Bay og Point Chevalier (frå aust mot vest), den sistnemnde ligg på ei stutt, trekanta halvøy som stikk ut i hamna.
Over den smalaste delen av hamna går brua Auckland Harbour Bridge. Aust for sørenden til brua ligg marinaene i Westhaven og forstadane Freemans Bay og Viaduct Basin. Austanfor desse att, og nærare innløpet til Waitemata, ligg hamneområda Port of Auckland.
Det er fleire bryggjeanlegg og hamner i Waitemata, dei mest kjende er marinebasen Devonport Naval Base, med den tilliggjande dumpeplassen for ammunisjon ved Kauri Point, Birkenhead, og hamneanlegget som opphavleg vart bygd til sukkerraffineriet Chelsea Sugar Refinery, som er djupvasshamner i stand til å ta mot skip på over 500 BRT. Mindre hamneanlegg ved Birkenhead, Northcote, Devonport og West Harbour har ferjesamband over til Auckland City.
Geologi
Hamna er i røynda eit overfløymd område av tidlegare elvedalar som vart gravne ut i marine sediment frå miocentida. Strendene har vore sterkt påverka av tidvatn, særleg nord og vest i hamna. Mudderflater overvaksne med mangrove er det mykje av under slike vekstvilkår, og saltmarskland er også typisk.
Trident Studios
Andre artistar som spelte inn musikk i Trident var The Bee Gees, Carly Simon, Chris de Burgh, Genesis, Brand X, James Taylor, Joan Armatrading, Joe Cocker, Kiss, Lou Reed, Peter Gabriel, Marc Almond, Marc and the Mambas, Soft Cell, Queen, the Rolling Stones, Thin Lizzy, Tina Turner, T. Rex, Van der Graaf Generator, Yes og John Entwistle.
Sheffield-brørne hadde ein avslappa arbeidsmoral, men la vekt på høg standard innan lydteknikk. Studioet hadde det nyaste utstyret, som var medverkande til at mange store artistar ønskte å nytte det.
Delvis diskografi
Lista under syner musikk som anten vart spelt inn, miksa eller mastra i Trident Studios mellom 1968 og 1981.
Dättlikon
Dättlikon er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 386 meter over havet.
Kommunen ligg på den sørlege terrassen på høgda Irchel i nedre Tösstal. Han består av landsbyen Dättlikon og busetnaden Blumetshalden an der Töss.
Starhellinga
Starhellinga, også kalla Sørbygdafeltet er ein tettstad i Stange kommune i Innlandet. Staden har og er eit bustadfelt fem km austom kommunesenteret Stangebyen.
Benna
Benna er ein innsjø som ligg i Melhus kommune i Trøndelag fylke.
Kengo Takada
Kengo Takada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba, Renofa Yamaguchi FC og Mio Biwako Shiga.
Årefjorden
Årefjorden er ein liten fjordarm i Ytre Oslofjord. Han strekker seg om lag 1,5 km nordover frå Rumpa på Årefjordtangen i Moss kommune i Østfold.
Maisons-Alfort
Maisons-Alfort er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og om lag 55 000 innbyggjarar.
Maisons-Alfort er kjend for Den nasjonale veterinærskulen i Alfort, veterinærskulen med best rykte i Frankrike. Fort de Charenton vart konstruert mellom 1841 og 1845 og har sidan 1959 husa Commandement des Écoles de la Gendarmerie Nationale.
Namn
Opphavleg var Maisons-Alfort berre kalla Maisons. Namnet Maisons kjem frå det mellomalderlatinske ordet Mansiones, som tyder «husa».
Då kommunane vart oppretta under den franske revolusjonen vart namnet til grenda Alfort tatt med i lag med Maisons for den nye kommunen. Namnet Alfort kjem frå godset som vart bygd her av Peter av Aigueblanche, biskopen av Hereford (England), på midten av 1200-talet. Namnet på dette Godset av Hereford endra seg etter kvart til Harefort, så Hallefort og til slutt Alfort.
Avtrekkskap
Eit avtrekkskap er eit skap, ofte i pleksiglas, med sterk ventilasjon. Avtrekkskap vert nytta i kjemiske og biologiske laboratorium for handtering av farlege kjemikalium. Skapet vert òg nytta til å skåne ting frå menneske, til dømes når ein jobbar med celler kan det vere ønskeleg å få eit sterilt miljø som kan skapast i eit avtrekkskap.
Dyaus
Dyaus (vedisk द्यौस् dyaus) er namnet til ein gud i Rigvedaen. Namnet hans kjem frå den same indoeuropéiske rota som 'Zevs', 'Jupiter', 'Tyr', og 'Div'. Forskarar trur at han er utvikla frå Dyeus, den indoeuropéiske hovudguden.
Dyaus i vedaene
Eit vers i Rigvedaen seier at Indra drap Dyaus. Me veit ikkje korleis og kvifor det skjedde, men me kan gissa frå verset at han heldt Dyaus sin fot og kasta han ned frå himlane.
Dyaus og svastikaen
Tyske indologarar trudde at svastikaen var symbolet til Dyaus. Dei sa at svastikaen og den greske triskelionen var ganske like, og sidan triskelionen var symbolet til Zevs hevda dei at svastikaen måtte vera symbolet til Dyaus. Indiske forskarar er ikkje einige i denne tolkinga. Dei seier at symbola som er knytt til Dyaus i Rigvedaen er ein raud okse og ein svart hest. Svastikaen var berre symbolet til Solguden Surya og Skaparen. Yajurvedaen har òg ein 'svasti mantra' som handlar om Indra, Pushan, Skaparen, og Vernaren, men ikkje om Dyaus.
Nokre rigvediske vers om Dyaus
Rigveda 1:90:7
madhu naktamutoṣaso madhumat pārthivaṃ rajaḥ |
Blid er dagninga, blid er skyminga, blid er stemninga på jorda
La òg Dyaus vår far bli blid med oss
Rigveda 4:17:4
suvīras te janitā manyata dyaur indrasya kartā svapastamo bhūt |
ya īṃ jajāna svaryaṃ suvajram anapacyutaṃ sadaso na bhūma ||
Ditt opphav Dyaus var ein helt, gjæve var gjerningane til Indra sin skapar
han som avla den mektige eldingsherren, han som er traust som jorda på sine røter
Rigveda 4:18:12
कस् ते मातरं विधवाम् अचक्रच् छयुं कस् त्वाम अजिघांसच् चरन्तम् |
कस् ते देवो अधि मार्डीक आसीद् यत् प्राक्षिणाः पितरम् पादग्र्ह्य ||
kas te mātaraṃ vidhavām acakrac chayuṃ kas tvām ajighāṃsac carantam |
kas te devo adhi mārḍīka āsīd yat prākṣiṇāḥ pitaram pādaghṛhya ||
''Kven gjorde mor di til enkje? Kven, daude eller levande, kunne meinka deg?''
Kva for ein Gud trøysta deg då du tok din far sin fot og drap han?
Bolagen
Bolagen (samisk Båålege) er eit vatn som ligg i Røros kommune i Trøndelag fylke.
Molde Fotballklubb
Molde Fotballklubb er ein norsk fotballklubb som for tida spelar i Eliteserien. Noverande hovudtrenar er Erling Moe. Laget har Aker stadion som heimebane.
Molde har fire noregsmeisterskap (1994, 2005, 2013 og 2014) og fire seriemeisterskap (2011, 2012, 2014 og 2019).
Klubben har i dag om lag 800 medlemer og kring 45 fotballag fordelt på tre avdelingar. 40 av laga er i aldersgruppene 6–18, to er damelag, eitt er eit amatørlag for menn og to er profesjonelle herrelag.
Spillerstall
''Oppdatert 1. juli 2020''
Historie
Molde Fotballklubb vart stifta den 19. juni 1911 under namnet «International». Grunnen til namnevalet var at motstandarane deira som regel kom frå turistskip eller handelsbåtar. Etter kvart som fotballaktiviteten steig i dei næraste byane, vart namnet endra til Molde Fotballklubb.
Heilt fram til byrjinga av 1970-åra spela klubben i lokale seriar, med unntak av ei kort tid i øvste divisjon i 1957–58. I 1974 var Molde attende i toppdivisjonen etter at ei rad unge gode spelarar tok steget opp til A-laget, samstundes som gamle spelarar kom heim og tilførte laget røynsle. Mellom anna Jan Fuglset, Åge Hareide og Harry Hestad spela i Molde på denne tida.
Molde FK har frå denne tida stort sett halde seg i øvste divisjon og er vorten ein av dei leiande klubbane i landet. Laget har hatt ein jamn straum av landslagsspelarar.
Nærast seriemeisterskap kom Molde i 1987, då laget berre trengde uavgjort heime mot Moss Fotballklubb for å vinna serien. Oppgjeret enda med at Moss vann 2–0 framfor 14 793 tilskodarar på gamle Molde Stadion (i dag kalla Molde Idrettspark) og vart seriemeister.
I 1994 vann Molde på tredje forsøk eit NM med siger 3 - 2 over Lyn i finalen på Ullevål Stadion. I 2005 vann Molde NM igjen, denne gongen mot Lillestrøm. I 2009 var Molde nok ein gong i Cupfinalen, denne gongen mot naboklubben Aalesunds fotballklubb (AaFK). Molde tapte denne kampen etter 2-2 etter ekstraomgangar og ein straffekonkurranse som enda 4-5. Utanom dette gjorde Molde ein god sesong, med andreplass i Tippeligaen og NM-sølv. Eit høgdepunkt er deltakinga i Champions League i 1999 der storlaga Real Madrid, FC Porto og Olympiakos gjesta Molde.
I 1998 vart klubben sitt nye stadion teke i bruk. Det moderne anlegget i fjøra på Reknes kosta 212 millionar kroner, og vart reist takka vera investorane Kjell Inge Røkke og Bjørn Rune Gjelsten. Tilskodarrekorden er 13 308 og vart sett mot Rosenborg i 1998. No har stadion ein kapasitet på 11 167 tilskodarar.
Klubben har vore ein av dei leiande klubbane innan spelareksport, noko som har gjeve klubben store inntekter dei siste åra. Åge Hareide (Manchester City), Kjetil Rekdal (Borussia Mönchengladbach), Ole Gunnar Solskjær (Manchester United), Petter Rudi (Sheffield Wednesday), Trond Andersen og Andreas Lund (Wimbledon FC) og Jo Tessem (Southampton) er nokre av desse.
Kurefjorden
Store delar av Kurefjorden er eit naturreservat. Den grunne Rossnesbukta inst fjorden er grunn og har eit stort mangfald av fugleartar.
Tatsuro Inui
Tatsuro Inui er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba og SC Sagamihara.
Verlebukta
Verlebukta er ei bukt i Ytre Oslofjord som ligg mellom Jeløya og fastlandet på sørsida av kanalen som går gjennom Moss. Bukta har ei lengd på om lag 3 km og gjennom kanalen i Moss er ho tilslutta Mossesundet på nordsida av kanalen.
Roya
Roya (italiensk Roia) er ei elv i Frankrike og Italia med ei lengd på 59 km.
Elva har utspring nær Col de Tende i Frankrike og renn gjennom Mercantour nasjonalpark. Ho renn gjennom dei franske kommunane Tende, Saorge, Breil-sur-Roya, La Brigue, før ho renn inn i Italia i kommunen Olivetta San Michele. Resten av elva renn innanfor provinsen Imperia og etter ho kryssar Airole munnar ho ut i Liguriahavet ved Ventimiglia.
Rotaldo
Rotaldo er ei elv i Piemonte i Italia og ei av sideelvane til Po frå høgre med ei lengd på 40 km. Den øvre delen av elva vert kalla Laio. Det meste av elva ligg i provinsen Alessandria. Vassføringa i elva er sterkt avhengig av regnmengdene og i snitt er han på 1,6 m²/s.
Bærums Verk tettstad
Bærums Verk er ein tettstad i Bærum kommune i Akershus fylke, sør i dalføret Lommedalen. Tettstaden har fått namn etter jarnstøyperiet Bærums Verk, som låg her og vart lagd ned i 1964.
Rotaldo
Elva har utspring som Laio nær Grazzano Badoglio i provinsen Asti, nær ei av kjeldene til Grana del Monferrato. I starten dannar ho ein boge gjennom åsane i Basso Monferrato, først sørvestover og så gradvis nordvestover. Ho renn gjennom kommunen Olivola og mellom Vignale Monferrato og Frassinello Monferrato. Nær Occimiano får ho namnet Rotaldo og renn ut på sletta Casale Monferrato der ho renn gjennom Borgo San Martino, Ticineto og Valmacca før ho munnar ut i Po ved Bozzole.
Bærums Verk tettstad
Verkseigarbustaden frå 1764 er ein freda bygning som står i Verksgata, hovudgata gjennom verksområdet. Eit museum som syner historia til verket og eit utval av dei vedomnane i støypejarn som vart produsert på verket, ligg i gamle bygningar på verksområdet.
På siste parten av 1900-talet vart områda kring verket bygd tett ut med bustader i blokker og småhus.
Brom
Brom er eit ikkje-metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Br og atomnummer 35. Det er eit halogen og ligg i gruppe 17 i periodesystemet.
Eigenskapar
Brom er ei raudbrun, sterkt luktande væske. Det er det eine av to grunnstoff som er flytande ved romtemperatur. (Det andre er kvikksølv).
Bromdamp er giftig å pusta inn. Flytande brom er svært etsande på hud, og bromsår vil nærmast ikkje gro utan hudtransplantasjon.
Førekomst
Grunnstoffet brom føreligg ikkje fritt i naturen, men kan framstillast frå uorganiske bromsalt som finst i visse mineral og i sjøvatn (ca. 0,01% i havet, ca. 0,5% i Daudehavet).
Sambindingar og bruk
Brom blir brukt i produksjon av mange ulike bromsambindingar, t.d. fargestoff og medisinar.
Brom dannar fleire uorganiske syrer i sambinding med hydrogen og oksygen. Desse syrene er bromsyre (HBrO3), bromsyrling (HBrO2), underbromsyrling (HBrO), og hydrogrenbromid (HBr). Salta av desse syrene kallast bromat, bromitt, hypobromitt og bromid. Eit døme på naturlege bromsalt er natriumbromid (NaBr). Kunstige bromsalt, t.d. sølvbromid (AgBr), blir brukt i framkalling av fotografi.
Av kunstig framstilte organiske bromsambindingar kan nemnast 1,2-dibrometan (BrH2C-CH2Br), som tidlegare vart brukt for å justera oktantalet i blybensin, og halonar som halon 1301 (bromtrifluormetan, CF3Br) og halon 1211 (bromklordifluormetan, CF2BrCl), som blir brukte til brannslukking.
Eg gjekk meg over sjø og land
Eg gjekk meg over sjø og land er ein tradisjonell songleik som er mykje bruka på juletrefestar. Leiken er omtalt i bøkene Danmarks Sanglege frå 1931 og Bernt Støylens Norske barnerim og leikar frå 1899.
Dei som leikar, tar kvarandre i hendene og dannar ring rundt juletreet. Alle syng «Eg gjekk meg over sjø og land, då møtte eg ein gammal mann. Han spurde så, han sagde så: Kor høyrer du vel heime?» Ein forsongar leier svaret, og alle hiv seg med medan dei gjer karakteristiske rørsler: «Eg høyrer heime i klappeland,i klappeland - - og alle dei som klappe kan, dei høyrer heime i klappeland.» Så kan leiken halde fram med trampeland, hoppeland, vinkeland, plystreland og så vidare.
Elektrokardiografi
Elektrokardiografi (EKG) er ein diagnostiseringsmåte innan hjartefysiologi. Det måler den elektriske aktiviteten i hjartet, og kan mellom anna visa hjarteinfarkt og arytmi (rytmeforstyrringar i hjartet).
Bruksområde
EKG har ei rekkje bruksområde:
Elektrokardiogram
Eit Elektrokardiogram (forkorting EKG) er ei grafisk framstilling laga av eit apparat (EKG-apparat, eller elektrokardiograf) som registrerer hjartets elektriske aktivitet. EKG er eit sentralt verktøy i hjartefysiologi, og har ein viktig funksjon ved screening og diagnostisering av hjartesjukdomar innan subspesialiteten kardiologi.
Normal EKG
Ei typisk EKG-bølgje frå eit normalt hjarteslag syner P-bølgje, ein liten pause, so QRS-komplekset, og til slutt ei T-bølgje. Ei lita U-bølgje etter, T sjåast av og til.
Det ytre øyret
Det ytre øyret består av aurikkelen (sjølve øyret), den ytre øyregangen (lat. meatus acusticus externus) og det ytre laget av trommehinna (lat. membrana tympani).
Anatomi og fysiologi
Aurikkelen (lat. concha auricularis) består av følgjande delar:
Den ytre øyregangen er normalt hårkledd, og her vert det produsert øyrevoks (lat. cerumen) med antimikrobielle eigenskapar. Han vert produsert inst i gangen, og vandrar så utover.
Trommehinna sørgjer for å danne ein fysisk barriere mellom det ytre og mellomøyret. I tillegg har han som funksjon å overføre lydbølgjene frå den ytre øyregangen til øyrebeinskjeda (øyreknoklane) i mellomøret.
Fjordar i Noreg
Norske fjordar er kjende verda over, og står som eit symbol på den norske naturen. Det er opp mot 1190 namngjevne fjordar i Noreg, og norskekysten er eitt av områda i verda med flest fjordar. Noreg har òg fleire av dei lengste fjordane i verda, med Sognefjorden på 204 km som den lengste. Flest fjordar finn ein i langstrekte Nordland, som har opp mot 300 fjordar, medan Finnmark har kring 200. To av fjordane, Geirangerfjorden og Nærøyfjorden, står på verdsarvlista for naturområde.
Fjordane i Noreg blei danna under istida, då heile landet var dekke av is. Dei norske fjordane skil seg ut som særs dramatiske, med bratte fjellsider og fossar. Samstundes skjer fjordane djupt inn i landet, og er folkesette der det går an. Fjordane er også noko lettare å vitja, i det minste for europearar, enn fjordane på Grønland eller New Zealand.
Nasjonalsymbol
Fjordane som nasjonalt symbol blei «oppdaga» av britiske og tyske romantikarar, og mellom anna skildra av målaren Francis Danby og vitja av keisar Vilhelm II av Tyskland. Dei blei seinare skildra også av norske kunstnarar.
I seinare populærkultur er fjordane blitt nemnde av mellom anna humoristar som Monty Python (den daude norske papegøyen «lengtar etter fjordane») og Douglas Adams (der Slartibartfast i The Hitchhiker's Guide to the Galaxy er svært stolt over å ha skapt dei norske fjordane).
Ordsoge
Norske fjordar har som regel fjord som siste del av namnet sitt, men dei kan òg kallast til dømes poll, botn, sund, eller vuotna‎, som er samisk for fjord. I Noreg nyttar ein ikkje berre nemninga fjord om eit sjøstykke med land på begge langsider og som er lukka i eine enden. Nemninga kan òg vere bruka om ei seglingslei eller eit havstykke som er omgjeven av holmar, øyar eller fastland på begge sider. Ein lang innsjø med enkel, langstrakt form kan òg ha nemninga fjord.
Fastlandet
Sognefjorden er den lengste fjorden i Noreg med ei lengd på 204 km frå Sognesjøen til botn av Lustrafjorden. Hardangerfjorden er den nest lengste på 179 km. Sognefjorden er den nest lengste fjorden i verda etter Scoresbysundet på Grønland, medan Hardangerfjorden er den tredje lengste. Vestfjorden vert offisielt rekna som eit havstykke og ikkje ein fjord, og er derfor ikkje rekna som den lengste fjorden i landet, sjølv om han har ei lengd på om lag 230 km.
Svalbard
Storfjorden som er namnet på området mellom Spitsbergen i vest og Barentsøya og Edgeøya i aust har ei lengd på over 130 km, men er ikkje teke med på denne lista.
= Liste over norske fjordar = Lista under inneheld dei aller fleste fjordane i Noreg og på Svalbard, inkludert havarmar, havområde og sund som vert kalla «fjord» i Noreg. Dei aller minste fjordane (hovudsakleg mindre enn 1 km lange) er stort sett ikkje teke med. Fjordane er sortert i rekkefølgje frå grensa mot Russland til grensa mot Sverige, og fjordane på Svalbard etter klokka. Fjordarmar og delfjordar er markert med ekstra innrykk og er sortert frå innløp til botn av fjorden, bortsett frå Vestfjorden i Nordland der fjordane er sortert innover langs Lofoten og så sørover på austsida av fjorden.
Jan Mayen og dei norske bilanda på den sørlege halvkula har ikkje fjordar.
Nordland
Rekkefølgen på fjordane i Nordland er sørover på vestsida av Lofoten, så inn vestsida av Vestfjorden og vidare sørover på austsida.
Goat's Water
Goat's Water er eit lite vatn i Lake District i England, mellom Dow Crag og The Old Man of Coniston, nær byen Coniston.
Yasuhiro Okuyama
Han spela for klubbane JEF United Chiba, Gainare Tottori og ReinMeer Aomori.
Dinhard
Kommunen ligg i sørlege Zürcher Weinland. Han består av landsbyane Kirch- og Ausser-Dinhard, Welsikon, Eschlikon og Vorder Grüt.
Ytre Sandsvær
Ytre Sandsvær er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Buskerud fylke. Frå 1837 var Ytre Sandsvær del av Sandsvær formannskapsdistrikt.
1. januar 1908 vart Sandsvær delt i Ytre Sandsvær med 3 245 innbyggjarar og Øvre Sandsvær med 2 464.
1. januar 1964 vart Ytre Sandsvær, Kongsberg, Øvre Sandsvær, Svene og Jondalen i Flesberg og Øvre Jondalen i Gransherad slått saman til den nye Kongsberg kommune. Ytre Sandsvær hadde ved samanslåinga 3 140 innbyggjarar og eit areal på 284 km². Ytre Sandsvær utgjer sørlege delar av Kongsberg.
Ennerdale Water
Ennerdale Water er den vestlegaste innsjøen i Lake District nasjonalpark i Cumbria, nord i England. Han er ein bresjø og den største djupna er 45 meter. Han er mellom 700 og 1500 meter brei og 3,9 km lang. Han ligg nær hamnebyen Whitehaven, byen Cleator Moor og landsbyen Cleator. Innsjøen er eigd av United Utilities og er både eit reservoar og ein Site of Special Scientific Interest på grunn av habitata langs breidda.
Ennerdale Water vert nytta som turiområde, men ikkje i like stor grad som andre innsjøar i Lake District. Den vesle landsbyen Ennerdale Bridge ligg på vestsida av innsjøen.
Évreux
Évreux er ein by og kommune i Normandie i Frankrike. Han er òg préfecture (hovudstad) i departementet Eure.
Ennerdale Water
Geografi
Vassnivået i innsjøen vert kontrollert av ein overløpskant.
Évreux
Namnet på byen kjem frå den galliske stamma Eburovices. Byen ligg nær elva Iton, og innbyggjarane her vert kalla ébroïcienne(s) (kvinner) og ébroïciens (menn).
Ennerdale Water
Etymologi
Dalen Ennerdale er kalla opp etter elva Ehen, som renn ut av dalen. Innsjøen i Ennerdale har fleire stader og på gamle kart hatt andre namn, som Brodewater (1576), Brodwater (1695), Broad Water (1760), Ennerdale Water (1784) og til slutt Ennerdale Lake i Otley si guidebok frå (1823).
Évreux
Historie
Den første familien av grevar i Évreux var etterkomarar av sonen Rikard I, hertug av Normandie, fekk utanfor ekteskap. Mannslinja døydde derimot ut med grev William i 1118.
Visstnok skal eit spøkelse kalla «Gobelin» ha spøkt i Évreux på 1100-talet. Dette gav opphav til det moderne ordet «Goblin»
Grevskapet gjekk vidare til Agnes, syster til William, og kona til Simon de Montfort-l'Amaury (d. 1087) og lordane av Montfort-l'Amaury. Amaury III av Montfort gav byen til kong Filip Augustus i 1200. Filip den rettvise gav i 1307 byen vidare til bror sin, Louis d'Évreux, og Filip den Lange gjorde grevskapet i Évreux om til adelskap av Frankrike i 1317.
Filip d'Évreux, son av Louis, vart konge av Navarre då han gifta seg med Jeanne, dotter av Louis den hissige. Sonen deira Karl den onde og barnebarnet deira Karl den edle var òg kongar av Navarre. Sistnemnde gav grevskapet Évreux, Champagne og Brie til Kong Karl VI av Frankrike i 1404.
I 1427 vart grevskapet Évreux skjenka til Sir John Stuart av Darnley (c. 1365-1429) av Kong Karl VII. John Stuart var kommandør i den skotske livgarden til kongen, og i 1423 hadde han motteke storgodset Aubigny. I februar 1427/8 fekk han rett til å innkvarterte den kongelege hæren til Frankrike for sigeren deira over engelskmenna.
Då Stuart døydde gjekk grevskapet tilbake til krona. Byen vart igjen gjeve bort i perioden 1569-1584 som appanasje for Frans, Hertug av Anjou, og i 1651 vart han til slutt gjeve til Frédéric Maurice de La Tour d'Auvergne i byte for fyrstedømet Sedan.
Byen vart annektert av Frankrike då familien La Tour d'Auvergne døydde ut i 1802. Han vart kraftig øydelagd under den andre verdskrigen, og det meste av sentrum er bygd opp att.
Esthwaite Water
Esthwaite Water er ein innsjø i Lake District nasjonalpark nord i England. Han ligg mellom dei større innsjøane Windermere og Coniston Water, i det tredisjonelle grevskapet Lancashire; etter 1974 i Cumbria. I nord ligg landsbyen Hawkshead og i vest Grizedale Forest.
Innsjøen dekkjer kring 1,1 km² og er kjend for godt fiske, særleg aure og gjedde. Innsjøen har status som Site of Special Scientific Interest.
Michael Jefferson Nascimento
Michael Jefferson Nascimento er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba og Albirex Niigata.
Ivry-sur-Seine
Ivry-sur-Seine er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 5,3 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus.
Chinatown i Paris har no spreidd seg til dei nordlege delane av Ivry. Mange oversjøiske kinesiske selskap og varehus for asiatisk mat ligg i Ivry.
Namn
Opphavleg var Ivry-sur-Seine berre kalla Ivry. Namnet Ivry kjem frå det mellomalderlatinske ordet Ivriacum eller Ibriacum, som kanskje tyder «eigedomen til Eburius», ein gallo-romersk landeigar.
I 1897 vart namnet på kommunen offisielt Ivry-sur-Seine (som tyder «Ivry ved Seinen») for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med namnet Ivry.
Historie
I 1860 vart byen Paris gjort større ved at nærliggande kommunar vart annektert. Dette førte til at om lag ein tredjedel av Ivry-sur-Seine vart annektert av Paris.
Mossesundet
Mossesundet er eit sund i Ytre Oslofjord som ligg mellom Jeløya og fastlandet i Østfold. Sundet strekkjer seg frå kanalen som går gjennom Moss i sør og om lag 10 km nordover. På andre sida av kanalen i sør ligg Værlebukta og i nord grenser sundet til sjølve Oslofjorden ved Son.
Dorf i Sveits
Dorf er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 426 meter over havet. Det tyske ordet Dorf tyder «landsby».
Kommunen ligg ved inngangen til Flaackerdalen.
Mandriva
Mandriva er eit fransk føretak som er hovudkrafta bak Linuxdistribusjonen Mandriva Linux
Jostedalsbreen
Jostedalsbreen er den største isbreen på det europeiske fastlandet og ligg i Vestland fylke. Isbreen dekkjer eit areal på 487 km² og ligg i kommunane Luster, Sogndal, Jølster og Stryn. Det høgaste fjellet nær breen er Lodalskåpa 2083 moh.
Jostedalsbreen nasjonalpark vart oppretta i 1991 og dekkjer eit areal på 1310 km².
Jostedalsbreen er ein temperert bre, som vil seie at det renn vatn under han og at breen ligg på trykksmeltepunktet. På grunn av dette eroderer han på underlaget og kan flytte på seg. Jostedalsbreen er den største fastlandsisen i Europa, med eit samla areal på over 480 km². Det høgaste punktet på breen er Høgste Breakulen på 1952 moh. Fleire brearmar går langt ned i dalane, m.a. Bøyabreen i Fjærland og Nigardsbreen, båe til om lag 300 moh. På det tjukkaste er breen om lag 600 meter tjukk. Jostedalsbreen strekkjer seg over eit stort platå i over 1600 moh. Jostedalsbreen har ei samanhengande lengd på vel 60 km og dekkjer nesten halvparten av nasjonalparken.
Brearmar og utløparar
Jostedalsbreen har mange brearmar. Frå nordaust og sørover er dei største:
Turisme og friluftsliv
Briksdalsbreen og Nigardsbreen er dei mest kjende delane av Jostedalsbreen og vert årleg vitja av mange tusen turistar. Det er bygd tre museum og senter rundt breen; i Jostedalen ligg Breheimsenteret, i Fjærland Norsk Bremuseum og i Stryn ligg Jostedalsbreen nasjonalparksenter.
Det er ei rekkje kjende breturar på Jostedalsbreen. Kryssinga frå Tungestølen opp Austerdalsbreen og Kvitesteinsvarden over breen ned til Kattenakken og Briksdal, er av dei mest klassiske breturane i Noreg. Turen vart først gått av William Cecil Slingsby og følgjet hans i 1894, og på same dag og utan å vite om kvarandre, av Kristian Bing og Daniel Sygnesand.
Josten på langs er ein moderne klassikar på ski, gjerne gjennomført i mai. Han startar gjerne i Erdalen i Stryn eller på Sota seter i Skjåk og følgjer breen til Flatbrehytta og Fjærland i sør. Turen tek om lag tre dagar.
Skiturane Loen rundt og Olden rundt er òg klassiske skiturar som tek om lag tre dagar.
Innsjøar i Sør-Trøndelag
Dette er ei liste over innsjøar i Sør-Trøndelag.
Homlungen fyrstasjon
Fyret består av ein fyrbygning i tre med eit taktårn. Fyrbygget vart bygd i 1867 og ombygd i 1915. Etter den tid er den ytre utsjånaden lite endra. Fyret har ein 4. orens linseapparat frå 1878 frå Frankrike og delar av det opphavlege snortrekket er framleis intakt.
Universitetsbiblioteket i Bergen
Universitetsbiblioteket i Bergen (UB) vart offisielt oppretta i 1948, men er ei vidareføring av Bergen Museum sitt bibliotek, som vart grunnlagt samstundes med sjølve museet av stiftsamtmann Wilhelm Frimann Koren Christie i 1825. Universitetsbiblioteket er eit offentleg vitskapleg bibliotek. Biblioteket er ein del av det totale faglege og pedagogiske tilbodet ved Universitetet i Bergen.
Bibliotek sine samlingar bestod i 2008 av ca. 1,78 millionar bind, bøker og tidsskrift, ca. 240 000 bilete, vel 600 manuskript og diplom, ca. 42 800 kartblad og atlas, 110 600 mikroformer, 6850 elektroniske dokument, og ca. 6400 musikkinnspelingar. UB har 16 620 tidsskriftsabonnement, av dei 13 070 i elektronisk form.
Biblioteket har seks avdelingar:
Gjemselund stadion
Gjemselund stadion er heimebanen til og den fjerde heimebanen til klubben gjennom den over 100 år lange historia.
På byrjinga av 1900-talet trente laget ein del på det gamle torget som låg ved Vinger kyrkje, men då dette resulterte i knuste vindauge hos fortvilte naboar flytta ein til Lomsnæsløkka i nærleiken av stasjonen. Der spelte ein til rundt 1912 då ein flytta vidare til øvre Rasta (søraust i byen). Der spelte dei til rundt 1924, då formannskapet i byen endeleg vedtok å stille Winsnesløkka (i bydelen Øvrebyen) til disposisjon. Då denne vart meir eller mindre øydelagt under andre verdskrigen måtte noko gjerast, og KIL flytta altså til sin fjerde og noverande bane.
14. juni 1953 opna Gjemselund med ein fotballbane på 64 x 105 m, løpebane på 7,5 x 400 m, treningsbane 60 x 100 m, handballbane 25 x 50 m, tumleplass ca. 3 dekar, parkeringsplass ca. 2 dekar og tribunar for ca. 3000 tilskodarar. I tillegg stod òg garderobar, dusjar og klubbrom klart.
Kongsvinger kommune overtok Gjemselund stadion den 1. oktober 1963. Under kommunalt eigarskap vart ståtribunen bygd i 1982 og hovudtribunen med sitteplassar bygd i 1986/1987, før ny grasmatte vart lagt i 1990.
I 2008 etablerte kommunen, i samarbeid med KIL, Kongsvinger Sportsanlegg AS, som overtok ansvaret for drifting og utbygging av idrettsanlegga i byen, inkludert Gjemselund stadion. Det vart òg halde ein arkitektkonkurranse for heile Gjemselund-området der nytt stadionanlegg inngjekk. Den 5. april 2009 opna den nye kunstgrasbanen (med undervarme) offisielt med utseld seriestart mot lokalrivalen Hamarkameratene og same år fekk òg stadion fire splitter nye flaumlysmaster, og dessutan VIP-lokale og nye garderobar. Då opprykket til Tippeligaen vart klart seinare same år, vart òg ståtribunen delt i to og flytta bak kvart mål. Ein ny sittetribune på motsett side av hovudtribunen vart òg reist. Det vart i tillegg vedteke å fjerne løpebanen og dessutan flytte graset inntil hovudtribunen. Stadionet kan difor i dag berre brukast til fotball.
Framtidsplanar
I samband med at ein splitter ny ishall skal byggjast på Gjemselund kloss inntil fotballbanen, er planen at ein ny tribune bak søre mål blir ein del av hallen. I tillegg til dette må òg ein del av det gamle klubbhuset til KIL rivast. Det er òg planlagt ein «korridor» frå Gjemselund-porten og til fotballstadion.
Det er ikkje klart kor stor kapasitet den nye tribunen bak søre målet vil få, ei heller om han vil bli utstyrt med tak.
Frist for å leggje inn anbod var 29. august 2011 og byggestart var seinst 1. oktober 2011. Den nye ishallen, og følgjeleg òg den nye tribunen bak mål, vil etter planen stå klår 1. juli 2012.