cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Springaren Asle Myro
''Aase Rime i Aalsgjæld, der levde for 70 år siden, skulde en vaar buføre eller drive sin Buskap til Rakstejndalen. Da hun næsten var kommen frem til Stølen, blev både hun og Bufæet træt, og hun tog derfor rast. Kjørene laa dovent og pustede, ørtede og gjorde store Øine, Sauer og Gjeder stod eller lå rundtom, Aase og Jæteren sad på hver sin Tue og nød hvilen i den lette Vaarluft på Fjeldet. Bedst som Aase skulde til at rejse sig igjen for at drive Buskapen videre, hørte hun pludseligt Felespel. Forundret og velbehageligt satte hun sig uvilkårligt godt tilrette paa sin tue igjen, hørte og hørte, og Tonerne fo`r kjælent, lystigt og henrivende forbi hende. Det var, som om det var alt hendes glade Ungdomsliv, der atter i et øjeblik for hende forbi. Hun hørte næsten aandeløst paa hele tiden, og tilsidst fik hun høre, at der ogsaa var Dans, den mest taktfaste og lette Dans, til Felespillet inde i Berget. Dette leven varede et par almindelige slaatters bel (tidsrum), og saa blev der stille. Aase buførte nu frem til sæteren, nynnede slaatten, hun havde hørt, og da hun kom frem, var det det første, hun gjorde, at tage Felen sin ud av kløven og sette sig til at spille slaatten. Hun havde lært den fuldstændigt, og mange lærte Rakstejndalsslåtten af hende igjen. ''
Om denne segna har noko føre seg, er det Åse Villand som har vore opphavet til slåtten. Springaren lyt då reknast til huldreslåttane, i det minste forma på nedstilt bass og kvint (variant j, etter Sevat Sataøen i lista nedanfor).
Slåtten er lett attkjenneleg på opninga, som er eit skala-løp frå grunntonen til oktaven i mest alle variantar. Taket er seinare spela oppatt med brigde frå kvarten (A-strengen). Slåttekrinsen er heller vid, og det er skriven ned variantar av slåtten frå Sogn. Desse er truleg knytt til Valdres-forma.
Variantgruppa
Asle Myro høyrer til ein heller stor slåttekrins. Taka frå slåtten finst som vandretak i ei rekkje springarar, men hovudgruppa er katalogisert under nr 527 i band VII av hardingfeleverket. Det største talet på former i lista finst i nedskrifter frå Nes i Hallingdal, og frå Krødsherad. Formene i Nes går attende til Tor Grimsgard. Her har slåtten oftast vore kalla Storeslåtten eller Storevelten, og har mykje sams med forma frå Krødsherad.
nr 527:
Luis Walter Alvarez
Han var professor frå 1945 ved University of California, Berkeley. Under andre verdskrigen gav han viktige bidrag til utviklinga av radarteknikken og fann mellom anna opp eit radarlandingssystem (sjå GCA-systemet) for fly. Han utførte sidan grunnleggjande arbeid innan kjerne- og elementærpartikkelfysikk. Han vart kjent for undersøkingar av dei magnetiske eigenskapane til nøytronet, for konstruksjon av ein lineærakselerator for proton og for studium av kosmisk stråling. I 1968 fekk han Nobelprisen i fysikk for utviklinga av hydrogen-boblekammeret.
I 1980 offentleggjorde Alvarez oppdaginga av at eit nokre centimeter tjukt lag mellom avsetjingane frå krit- og tertiær-periodane (den såkalla K-T-grensa, for 65 millionar år sidan) inneheldt påfallande høge konsentrasjonar av platinametallet iridium. Iridium er særs sjeldan i jordskorpa, men finst i langt høgare konsentrasjonar i meteorittar. Funnet viste at jorda på det tidspunktet hadde vorte treft av eit stort objekt, truleg ein asteroide, og det nesten totale fråværet av pollen i det same laget viste at nedfallet hadde utløyst ein global katastrofe. K-T-grensa samsvarar med det tidsområdet då dinosaurane, og dessutan ei rekkje andre dyre- og plantearter, vart utrydda. Oppdaginga reknast difor som eit sterkt indisium for at dinosaurane vart utrydda av ein asteroide. Seinare har nedslaget vorte knytt til det enorme delvis undersjøiske Chicxulubkrateret ved Yucatanhalvøya i Mexico.
Håjafjorden
Håjafjorden er ein fjord på nordvestsida av Kvaløya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Fjorden ligg mellom øya Håja i nord og Tussøya og Angstauren i sør. Fjorden strekkjer seg 6 km austover til Risøya, der Nordsundet og Sørsundet går på kvar si side av øya vidare til Sessøyfjorden og Ersfjorden.
Fjorden har innløp i vest mellom Nipneset på Håja i nord og Eggløysa i sør. Sør for Tussøya og Angstauren ligg Kattfjorden.
Stemshaug kyrkje
Stemshaug kyrkje ligg på Stemshaug, i Aure kommune og er soknekyrkje i Stemshaug sokn.
Teikningane til kyrkja var opphavlege laga til Sæle kyrkje i Balestrand i Sogn av arkitekt Hans Jakob Sparre. Inventaret er frå byggeåret eller seinare.
På ein haug ved kyrkja står det ein bauta over to falne sambygdingar, Lars Lesund og Hermann Aarvåg. Begge døyde i kampar mot den tyske okkupasjonsmakta i april 1940, under andre verdskrigen.
Gulsongar
Gulsongaren (Hippolais icterina) er ein fugleart i kjerrsongarfamilien, Acrocephalidae.
Utsjånad og lyd
Lengda er kring 12-14 cm. Vekt 14-20 gram. Oversida er grågrøn og undersida lyst gul. Beina er grå. Lang og spisst nebb. Kjønna ser like ut. Lokkelyden på hekkeplassen kan skrivast «tete hyi», «tekderehui» eller «hippolyit». Songen er hurtig og sterk med innslag av hermelydar frå songen til andre fugleartar. Lokkelyden inngår i songen. Også hermingar av fugleartar frå vinterkvarteret i Afrika vert vovne inn i songen. Folk som kjenner fuglesong ekstra godt kan bruke dette til å seie kvar i Afrika eit syngande individ overvintrar.
Utbreiing
Gulsongar finst frå Ural og det vestlege Sibir i aust og vestover gjennom Sentral-Europa til det nordvestlege Frankrike, og mot nordvest til Fennoskandia. Totalt i Europa reknar ein 3,5 til 7,1 millionar par. Her har bestanden gått litt attende dei siste tiåra. Arten er monotypisk. Gulsongaren manglar i det sørvestlege Europa der spottesongaren tek over nisja.
Biotop og utbreiing i Noreg
Gulsongaren lever i ope skogslandskap med busker og frodig undervegetasjon, men held seg også i parkar og gamle hagar. Det aller beste er sørvende lauvskogslier eller oreskog. Hovudutbreiinga i Noreg er nord til Helgeland. Lengre nord finst fuglen berre på eit fåtal eigna lokalitetar. Den norske hekkebestanden er rekna til 50 000–300 000 par.
Føde
Først og fremst insekt og edderkoppar, som vert funne oppe i lauvverket. Om hausten også litt bær.
Hekking
Fuglen er kjønnsmoden etter eit år. Hekkeperioden er frå mai til juli. Reiret, som vert gøymt i tre eller busker, er fint skålforma og laga av kvist, strå, lauv og gras. Hoa legg 4-6 egg som er rosa med svarte prikkar. Egga vert ruga av begge foreldra i 12-14 dagar. Ungane vert i reiret 12-13 dagar etter klekkinga. Gulsongaren kjenner lett att eit gaukegg og kastar det ut av reiret.
Trekkvanar
Gulsongaren er ein av dei siste trekkfuglane som kjem om våren. Dei fleste kjem i slutten av mai og i juni, og dei dreg frå hekkeplassane i slutten av juli og i august. I Sør-Noreg kan nokre individ enno sjåast tidleg i september. Heile verdsbestanden av gulsongarar overvintrar i det søraustre Afrika, for det meste sør for ekvator. Fuglane kjem til vinterområda i september-november. Dei nordvestlege bestandane flyg mot søraust om hausten, og dei nordaustlege flyg mot sørvest. Fuglane kjem til Afrika via Italia og Hellas. Vårtrekket frå vinterområda startar i februar-mars, gjennom Nigeria er trekket på det største seint i april. Gjennom Italia og det sentrale middelhavsområdet går trekket frå midt i april til midt i mai. Soleis ser fuglane ut til å ha same trekkruta vår og haust.
Skiskyting under vinter-OL 2010
Skiskyting under vinter-OL 2010 vart arrangert i Whistler Olympic Park i Callaghan Valley i perioden 13. - 26. februar 2010.
Sprint 10 km
Dato: 14. februar
<br style="clear:both;" />
Jaktstart 12,5 km
Dato: 16. februar
20 km normalprogram
Dato: 18. februar
Sergej Novikov og Bjørndalen delte sølvmedaljen på normaldistansen etter at dei begge fekk same tid.
<br style="clear:both;" />
Fellesstart 15 km
Dato: 21. februar
<br style="clear:both;" />
Stafett 4 x 7,5 km
Dato: 26. februar
918 Itha
918 Itha er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. august 1919 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Skiskyting under vinter-OL 2010
Stafett 4 x 7,5 km
<br style="clear:both;" />
Sprint 7,5 km
Dato: 13. februar
<br style="clear:both;" />
Jaktstart 10 km
Dato: 16. februar
<br style="clear:both;" />
15 km normalprogram
Dato: 18. februar
<br style="clear:both;" />
Fellesstart 12,5 km
Dato: 21. februar
<br style="clear:both;" />
4 x 6 km stafett
Dato: 23. februar
Medaljestatistikk
<br style="clear:both;" />
Svetlana Isjmuratova
Svetlana Irekovna Isjmuratova, tatarsk Svetlana İrek qızı İşmoratova er ein russisk skiskyttar av tatarsk etnisk opphav. Ho er olympisk meister på 15 km frå OL i Torino i 2006 og fleire gonger verdsmeister på stafett.
Svetlana Isjmuratova var fødd i Zlatoust i Tsjeljabinsk oblast. Far hennar var skitrenar, og ho begynte å stå på ski som femåring, men først i 1996 gjekk ho over frå langrenn til skiskyting. Ho vann sitt første VM-gull på stafetten i Pokljuka i 2001. I OL i Salt Lake City i 2002 fekk ho bronse med stafettlaget. I VM i Khanty-Mansijsk i 2003 fekk ho sølv på fellesstarten og bronse på jaktstarten. I 2006 vann ho sitt første verdscuprenn, og kvitta seg med stempelet som evig toar, etter at ho hadde fått andreplass 12 gonger. I OL i Torino nådde karrieren hennar eit nytt høgdepunkt då ho vann gull på 15 km og var med å vinna gull med stafettlaget.
Isjmuratova la opp som skiskyttar etter 2006-sesongen. I desember 2007 vart ho vald inn i det russiske parlamentet, Dumaen, for partiet Sameint Russland.
Kortfatta merittliste
(per 28. februar 2006)
Horten kommune
Horten er ein bykommune i Vestfold og Telemark som ligg mellom Holmestrand i nord, og Tønsberg i sør.
Geografi
Kommunen har rundt 40 km kystline mot Oslofjorden, med kyststi og fleire store friområde. Han inkluderer tettstadane Horten, Borre, Nykirke, Åsgårdstrand og Skoppum.
Kommunane Borre og Åsgårdstrand blei slått saman i 1965. Borre og Horten kommunar blei slått saman i 1988. Fram til 1. juni 2002 heitte kommunen Borre.
Historie
Det er funne spor i kommunen etter busetjingar heilt tilbake til steinalderen. Borrehaugane ber vitne om at kommunen var eit maktsenter i vikingtida.
Frå 1582 var Horten ferjestad mellom Horten og Moss.
Byvåpenet til Horten var det fyrste byvåpenet kong Håkon VII godkjente. Det skjedde i 1907.
Utdanning
Universitetet i Søraust-Noreg sin Campus Vestfold, tidlegare Høgskolen i Vestfold ligg på Bakkenteigen, midtvegs mellom Åsgårdstrand og Horten by. Utdanningstaden har eit tett samarbeid med fleire av elektronikkbedriftene i kommunen, og med Befalsskulen for Sjøforsvaret som ligg i Horten by.
Kyrkjer
Det finst fleire kyrkjer i kommunen, mellom anna Løvøykapellet frå mellomalderen og Horten kyrkje.
Idrett
Fotballklubbane Ørn-Horten og Falk kjem frå Horten.
David Monrad Johansen
David Monrad Johansen var ein norsk komponist.
Biografi
Johansen vart fødd i Mosjøen i Nordland. Etter å ha mist faren og to sysken i sjukdom flytte han i 1904 med mora og dei andre syskena til Oslo. Der tok han i 1905 til å studere musikk ved Oslo musikkonservatorium hjå Karl Nissen, Catharinus Elling og Iver Holter. I 1912 gav han ut sin første komposisjon, Kvern-slaatt. I åra 1915-16 studerte han i Berlin, der han blant andre studerte under Engelbert Humperdinck. I åra 1925-45 arbeidde han som musikkmeldar i Aftenposten. Samstundes var han formann i Tono. Monrad Johansen skreiv òg ein omfattande biografi om Edvard Grieg, utgjeven i 1932. Som medlem av Nasjonal Samling vart han dømd i landssvikoppgjeret i 1946.
Dei første komposisjonane høyrer klårt heime i den norske seinromantiske tradisjonen. Etter studietida i Berlin reiste han attende til Noreg, der han blant anna nytta tida til å studere dei franske impresjonistane. Våren 1920 reiste han fyrste gongen til Paris, der ballettruppen åt russaren Sergej Djagilev framførte verk av Igor Stravinskij i operaen. I føreordet til ei seinare utgåve av Syv sange frå 1921 skriv han: "Så overveldende var inntrykkene av denne kunst at da jeg vel var hjemme og skulle ta fatt på arbeidet igjen var det liksom det ikke ville lykkes". Løysinga var, som Stravinskij sjølv hadde gjort, å vende blikket attende. Han fekk augo opp for Magnus Brostrup Landstads Norske folkeviser frå 1853, og frå denne samlinga henta han tekstane til bl.a. Syv sange. I løpet av 1920-åra komponerte han fleire verk med tekster frå norrøn litteratur og norsk mellomalderlitteratur, blant dei mannskorverket Draumkvædet og Voluspaa for soli, kor og orkester.
David Monrad Johansen var far til komponisten Johan Kvandal.
Ambassadørane
Ambassadørane er eit berømt måleri frå 1533 av den tyske målaren Hans Holbein den yngre (1497-1543). Biletet er eit kombinert dobbeltportrettet og stilleben og eit høgdepunkt innan renessansemåleria.
I måleriet vert det framstilt stoltheit over humanismen, og ein fullstendig erkjenning av karakteren hans. Ved føtene til dei to ambassadørane, under emblema frå ulike kunnskapsdisiplinar, kan ein skimta ein forteikna hovudskalle, ein såkalla anamorfose. Denne kan kjennast att om ein ser måleriet frå sida. Hovudskallen er kanskje eit symbol på at alt er forgjengeleg, og at døden er det einaste sikre i livet.
Det var lenge usikkert kven modellane til personane på biletet var, men ein reknar no med at det viser Jean de Dinteville (1504-1555), den franske ambassadøren til England i 1533, og, på høgre side, François de Dinteville (1498-1554), biskop av Auxerre og fransk amabssadør til Roma frå 1531 til 1533.
Fela Kuti
Fela Kuti var ein nigeriansk musikar og sosial opprørar. Han var leiande innan sjangeren afrobeat, som er ein type dansemusikk med innslag av joruba-musikk, rythm and blues og funk, og spelte i tillegg jazz.
Fela Kuti var son av ein nigeriansk minister, og det at han valde å satsa på musikken framføre ei akademisk utdanning vart ikkje godt motteke hjå familien hans. Då han var på turne i Sambandsstatane på 60-talet vart han kjend med personar frå den marxistiske borgarrettsrørsla Black Panthers, noko som vart avgjerande for det vidare livet hans. Då han kom attende til Nigeria var han vorten ein særs politisk artist. Gjennom 70-talet laga han over 30 plater der han kritiserte nigerianske styresmakter for mdllom anna korrupsjon og maktmisbruk. Kuti vart arrestert i 1984, og sat i fengsel i 20 månader, noko som berre gjorde han meir populær.
Tønsberg–Eidsfossbanen
Tønsberg-Eidsfossbanen var ei sidelinje til Vestfoldbanen som gjekk frå Tønsberg til Eidsfoss. Banen vart opna i oktober 1901 og var i drift fram til 1938. På delar av strekninga delte banen spor med Holmestrand–Vittingfossbanen.
Jernbanen til Eidsfoss var viktig for Eidsfos Jernverk som produserte støypejernsomnar. Opprettinga av banen var òg eit svar på dei sterke reaksjonane som kom frå dei indre delane av fylket då Vestfoldbanen vart lagt langs kysten.
Giuseppe Garibaldi
Giuseppe Garibaldi var ein italiensk geriljaleiar og nasjonalist. Han var ein av dei mest sentrale personane i samlinga av Italia. Han vart fødd i Nice i Frankrike, og døydde i Caprera i Italia.
Garibaldi var frontfigur for Risorgimento, den italienske rørsla for nasjonal sameining. På den tida var den apenniniske halvøya delt opp mellom ei rekke statar, mellom anna Kyrkjestaten og kongeriket Begge Siciliar. Han var under innflyting av Giuseppe Mazzini, ein leiande italiensk nasjonalistisk teoretikar. Etter å ha delteke i eit mislukka opprør i Piemonte i 1834, vart Garibaldi dømd til døden, men lukkast i å flykta til Sør-Amerika.
Garibaldi vende attende til Europa i revolusjonsåret 1848. Han samla ein geriljahær som vart nedkjempa. Etter dette vart han tvungen til å forlata heimlandet på nytt, som han først vende attende til i 1854. Seks år seinare innleia Garibaldi ei kampanje for militær erobring av Sicilia og Napoli, og utropa seg etter sigeren på Sicilia til diktator i Viktor Emmanuel II sitt namn. Kort tid etter lukkast det å sigra over hæren til kongeriket Napoli.
Garibaldi sin innsats leia til slutt til grunnlegginga av kongeriket Italia.
Dave Brubeck
Dave Brubeck var fødd i Concord i California. Studiar ved College of the Pacific og Mills College førte til den eksperimentelle gruppa Jazz Workshop Ensemble som gjorde si første innspeling i 1949 som the Dave Brubeck Octet. Seinare, i samarbeid med batteristen Jo Morello, kontrabassisten Eugene Wright og altsaksofonisten Paul Desmond, kom gjennombrotet med The Dave Brubeck Quartet.
Som komponist har Brubeck komponert fleire ballettar, éin musikal, eitt oritarium, verk for solo piano, verk for mindre jazzgrupper og verk for større orkester, med meir.
Av dei meir kjende melodiane hans er «Take five» som går i 5/4-takt.
Geitastrand
Geitastrand er ein tidlegare kommune i Sør-Trøndelag. Kommuna blei etablert då Børsa kommune blei delt 1. januar 1905. Kommunen hadde då 674 innbyggjarar. 1. januar 1963 blei Geitastrand slått saman med Orkanger, Orkdal og Orkland til den nye Orkdal kommune. Geitastrand hadde då 559 innbyggjarar.
Geitastrand omfattar kyststripa nordover frå Orkanger langs Trondheimsfjorden til grensa mot Agdenes. Området er tynt befolka og har ingen eigenlege tettstadar. Avstanden over fjorden til Byneset i Trondheim er ca. 5 km på det smalaste. Riksveg 710 til Agdenes går gjennom bygda.
Nord-Solvær
Nord-Solvær er ei lita øy i øygruppa Solvær i Lurøy kommune i Nordland. Naboøya er den meir tettbusette øya Sleneset. Øya Lovund ligg også berre ein kort båttur unna. Båtane til transportfirmaet Helgelandske kan få anløp av Nord-Solvær ved behov både på snøggbåtruta Sandnessjøen - Træna og ferjeruta Stokkvågen - Træna.
Nord-Solvær har berre nokre få fastbuande, men kan få ganske mykje vitjingar i sommarferien. Grendahuset på øya er framleis i bruk til fødselsdagar, dåp, konfirmasjon og andre tilstelningar.
Postnummeret til øya er 8740 NORD-SOLVÆR.
Oblast i Ukraina
Ukraina er delt inn i 24 administrative oblast (ukrainsk область) eller provinsar. Ukraina er ein einingsstat, så provinsane har ikkje noko særleg meir makt enn det som er nedfelt i den ukrainske grunnlova og ukrainsk rett.
Sjølv om Ukraina er ei eining og ein udeleleg stat, finst det politiske skilnader og samfunnskilnader mellom dei forskjellige områda i Ukraina. Dette kjem av at dei vestlege oblasta først vart ein del av Ukrainske SSR, eit konstituert land i Sovjetunionen, i 1939-1940, medan resten av landet var ein del av sovjetisk Ukraina sidan 1919.
I lag med dei 24 oblasta har Ukraina òg ein autonom republikk (Krim) og to byar med spesialstatus (Kiev, hovudstaden, og Sevastopol, som ligg på Krimhalvøya, men som er politisk skild frå sjølve republikken). Kvar av desse regionane, og oblasta, er vidare delt inn i rajonar (distrikt), som varierer frå 11 til 27 per region Kiev er delt inn i 10, medan Sevastopol berre har fire).
Keith Howland
Keith Howland er ein USA-amerikansk gitarist og songar. Sidan 1995 har han vore sologitarist for bandet Chicago.
Howland starta å spele gitar sju år gamma og spelte i ei rekkje band medan han gjekk på skulen. I 1986 tok han eksamen ved James Madison University innan kommunikasjon. I 1987 flytta Howland til Los Angeles og byrja å arbeide hos Andy Brauer Studio Rentals, som var med å skaffe han verdifulle kontaktar i musikkindustrien. Han spelte sommaren 1993 med Rick Springfield.
Orkland kommune (1920-1963)
Orkland er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Sør-Trøndelag, opphavleg ein del av Orkdal formannskapsdistrikt. Orkland med 1760 innbyggjarar blei delt frå 1. juli 1920 då også Orkanger blei etablert som eigen kommune.
Keith Howland
I 1995 leita Chicago etter ein ny sologitarist etter at Dawayne Bailey hadde slutta. Holand hadde lenge vore fan av bandet og den opphavlege gitaristen deira, Terry Kath. Howland dukka opp på ei prøvespeling og fekk jobben same dagen.
Howland har òg drive med andre prosjekt utanom Chicago, mellom anna med Chicago-trommeslagaren Tris Imboden. Samarbeidet deira har resultert i to album.
I november 2007 gav Howland ut KeCraig og i 2008 No Place Left to Fall.
Järva maakond
Järva maakond eller Järvamaa (latin: Jervia) er eit av dei 15 fylka i Estland. Det ligg i om lag midt i landet og grensar til Lääne-Viru maakond i aust, Jõgeva maakond i søraust, Viljandi maakond i sør, Pärnu maakond i sørvest, Rapla maakond i vest og Harju maakond i nord.
2,8 % av folkesetnaden i Estland bur i Järva maakond.
Kommunar
Fylket er delt inn i tolv kommunar, der éin av dei er bykommunar og elleve landkommunar.
{|
Jenbach
Jenbach er ein by og ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 15,3 km² og 7 000 ibuarar. Byen Jenbach ligg i Unterinntal 563 meter over havet, 36 km aust om Innsbruck.
Til og frå jarnbanestasjonen Jenbach går jarnbanelinjer med tre ulike sporvidder. Såleis er Jenbach stoppestad for fjerntoga mellom Innsbruck og München, Salzburg eller Wien (normalspor 1435 mm), sørleg endestasjon for tannhjulbana Achenseebahn (sporvidde 1000 mm) som går nordover til Achensee, medan Zillertalbahn (sporvidde 760 mm) har nordleg endestasjon i Jenbach, den bana går sørover til Mayrhofen i Zillertal.
Vegard Austli Kjøsnes
Vegard Austli Kjøsnes er ein norsk musikar, komponist og dirigent frå Røros.
Kjøsnes starta karrieren på Røros kommunale musikkskole som 14-åring, etterfølgd av musikklinja på Tynset vidaregåande skole. Som den andre i Noreg med hovudinstrument klassisk munnspel fullførte han i 2006 ein bachelorgrad på Musikkonservatoriet ved NTNU i Trondheim, etterfølgd av studiar i komposisjon og arrangering same stad. I 2003 fekk han HÅGs reisestipend og i 2008 fekk han TÆL-stipend frå Sparebanken Midt-Norge.
Kvalifisering til Eliteserien i fotball
Dette er ei oversikt over sesongar der det er spelt kvalifisering til Eliteserien i fotball sidan opprettinga av ein nasjonal serie i 1963.
Første kvalifisering vart spelt til 1. divisjon 1973, då slo  og  og rykte opp. Det har sidan blitt spelt kvalifisering kvart år bortsett frå 2012 og 1995.
Alle årstal i artikkelen relaterer seg til sesongen det vart spelt kvalifisering til, sjølv om kampane vart spelt etter sesongslutt året før.
Resultat
* Årstalet markerer kva år det vart spelt kvalifisering for. Kampane vart avvikla etter sesongslutt året før * Laget markert i utheva skrift vann kvalifiseringa og rykte opp/heldt plassen
Flest deltakingar
* Årstalet markerer kva år det vart spelt kvalifisering for. Kampane vart avvikla etter sesongslutt året før * Årstal i utheva skrift markerer laget som kom frå Eliteserien
2014
Kvalifisering til Eliteserien 2014 vert spelt hausten 2013 som cupspel mellom laga frå nr. 3 til nr. 6 i 1. divisjon og nr. 14 frå Eliteserien.
Laga frå 1. divisjon gjer opp om éin plass, der vinnaren møter laget frå Eliteserien i play-off over to kampar.
2013
Kvalifisering til Eliteserien 2013 vart spelt hausten 2012 som cupspel mellom laga frå nr. 3 til nr. 6 i 1. divisjon,, , og  og nr. 14 frå Eliteserien,.
Louis Eugène Félix Néel
Louis Eugène Félix Néel var ein fransk fysikar som i 1970 mottok Nobelprisen i fysikk for sitt grunnleggende arbeid og oppdagingar innan antiferromagnetisme og ferrimagnetisme som har førte til viktige tillegg til faststoffysikken. Han delte prisen saman med svenske Hannes Alfvén som fekk prisen for grunnleggende arbeid og oppdagingar innan magnetohydrodynamikken med fruktbare bruksområde innan ulike område av plasmafysikken.
Kvalifisering til Eliteserien i fotball
2013
Laga frå 1. divisjon gjorde opp om éin plass, der vinnaren møtte laget frå Eliteserien i play-off over to kampar.
Play-off
Sandnes Ulf vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2013.
2012
Det vart ikkje spelt kvalifisering til Eliteserien 2012
2011
Kvalifisering til Eliteserien 2011 vart spelt hausten 2010 som cupspel mellom laga frå nr. 3 til nr. 5 i 1. divisjon,, og , og nr. 14 frå Eliteserien,
Finalar
Fredrikstad vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 2011.
2010
Kvalifisering til Eliteserien 2010 vart spelt hausten 2009 som cupspel mellom laga frå nr. 3 til nr. 5 i 1. divisjon,, og , og nr. 14 frå Eliteserien,
Finalar
Kongsvinger vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 2010.
2009
Kvalifisering til Eliteserien 2009 vart spelt hausten 2008 over to kampar mellom, nr. 4 i 1. divisjon, og, nr. 13 i Eliteserien
Aalesund vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2009.
2008
Kvalifisering til Eliteserien 2008 vart spelt hausten 2007 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Bodø/Glimt vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 2008.
2007
Kvalifisering til Eliteserien 2007 vart spelt hausten 2006 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Odd Grenland vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2007.
2006
Kvalifisering til Eliteserien 2006 vart spelt hausten 2005 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Molde vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2006.
2005
Kvalifisering til Eliteserien 2005 vart spelt hausten 2004 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Bodø/Glimt vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2005.
2004
Kvalifisering til Eliteserien 2004 vart spelt hausten 2003 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Vålerenga vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2004.
2003
Kvalifisering til Eliteserien 2003 vart spelt hausten 2002 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Brann vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2003.
2002
Kvalifisering til Eliteserien 2002 vart spelt hausten 2001 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Bryne vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 2002.
2001
Kvalifisering til Eliteserien 2001 vart spelt hausten 2000 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Sogndal vann kvalifiseringa på bortemålsregelen og rykte dermed opp til Eliteserien 2001.
2000
Kvalifisering til Eliteserien 2000 vart spelt hausten 1999 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
1999
Kvalifisering til Eliteserien 1999 vart spelt hausten 1998 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Kongsvinger vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 1999.
1998
Kvalifisering til Eliteserien 1998 vart spelt hausten 1997 over to kampar mellom, nr. 3 i 1. divisjon, og, nr. 12 i Eliteserien
Tromsø vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 1998.
1997
Kvalifisering til Eliteserien 1997 vart spelt hausten 1996 over to kampar mellom dei to laga som enda på 2. plass i 1. divisjon, (avdeling 1) og  (avdeling 2)
Sogndal vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 1997.
1996
Kvalifisering til Eliteserien 1996 vart spelt hausten 1995 over to kampar mellom dei to laga som enda på 2. plass i 1. divisjon, (avdeling 1) og  (avdeling 2)
Strømsgodset vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 1996.
1995
Ingen kvalisering grunnet utvidelse av Eliteserien frå 12 til 14 lag fom. 1995-sesongen
1994
Kvalifisering til Eliteserien 1994 vart spelt hausten 1993 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 1. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i Eliteserien
Strømsgodset vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til Eliteserien 1994.
1993
Kvalifisering til Eliteserien 1993 vart spelt hausten 1992 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 1. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i Eliteserien
HamKam vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 1993.
1992
Kvalifisering til Eliteserien 1992 vart spelt hausten 1991 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 1. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i Eliteserien
Brann vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 1992.
1991
Kvalifisering til Eliteserien 1991 vart spelt hausten 1990 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Lillestrøm vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i Eliteserien 1991.
1990
Kvalifisering til 1. divisjon 1990 vart spelt hausten 1989 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Vålerengen vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i 1. divisjon 1990.
1989
Kvalifisering til 1. divisjon 1989 vart spelt hausten 1988 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Start vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1989.
1988
Kvalifisering til 1. divisjon 1988 vart spelt hausten 1987 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Djerv 1919 vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1988.
1987
Kvalifisering til 1. divisjon 1987 vart spelt hausten 1986 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Tromsø vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i 1. divisjon 1987.
1986
Tromsø vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1986.
1985
Kvalifisering til 1. divisjon 1985 vart spelt hausten 1984 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Moss vann kvalifiseringa og heldt dermed plassen i 1. divisjon 1985.
1984
Kvalifisering til 1. divisjon 1984 vart spelt hausten 1983 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Strindheim vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1984.
1983
Kvalifisering til 1. divisjon 1983 vart spelt hausten 1982 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
Eik vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1983.
1982
Kvalifisering til 1. divisjon 1982 vart spelt hausten 1981 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, nr. 10 i 1. divisjon
1981
Kvalifisering til 1. divisjon 1981 vart spelt hausten 1980 over to kampar mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B)
Haugar vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1981.
1980
Kvalifisering til 1. divisjon 1980 vart spelt hausten 1979 over to kampar mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B)
Molde vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1980.
1979
Kvalifisering til 1. divisjon 1979 vart spelt hausten 1978 som seriespel mellom dei tre laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A),  (avdeling B) og  (avdeling C)
HamKam vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1979.
1978
Kvalifisering til 1. divisjon 1978 vart spelt hausten 1977 som seriespel mellom dei tre laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A),  (avdeling B) og  (avdeling C)
Steinkjer vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1978.
1977
Kvalifisering til 1. divisjon 1977 vart spelt hausten 1976 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, vinnar distrikt IX-XI
Bodø/Glimt vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1977.
1976
Kvalifisering til 1. divisjon 1976 vart spelt hausten 1975 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, vinnar distrikt IX-X
919 Ilsebill
919 Ilsebill er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. oktober 1918 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Toledo
Toledo (latinsk Toletum) er ein by og ein kommune sentralt i Spania, 70 km sør for Madrid. Han er provinshovudstad i provinsen Toledo og regionshovusdtad i den autonome regionen Castilla-La Mancha.
Tornirisk
Tornirisk (Linaria cannabina) er ein fugl i finkefamilien. Han finst i Nord-Afrika, Europa og Asia. I Noreg hekkar han for det meste i låglandet på Austlandet, langs sørlandskysten og i Rogaland og Hordaland.
Kvalifisering til Eliteserien i fotball
1976
Vard vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1976.
Tornirisk
Hoa byggjer reir og legg 3-6 egg. Under ruginga vert ho mata av hannen. Etter 11-12 døgn vert ungane klekt. Dei blir i reiret 11-12 døgn og vert mata med ugrasfrø. To kull er truleg vanleg.
Tornirisk er ein trekkfugl som reiser i september til november. Han overvintrar i Sør-Europa. Vårtrekket skjer i mars-april.
Møllerfjorden
Møllerfjorden er ein fjordarm inst i Krossfjorden på vestkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han har fire små fjordarmar og ligg på austsida av halvøya Kong Haakons halvøy, eit 700 m høgt fjellmassiv som er ca 2 km breitt og 11 km langt. Den inste delen blir kalla Kollerfjorden. Området er mykje vitja av turistskip.
Fjorden er oppkalla etter den svenske astronomen Didrik Magnus Axel Möller.
Kvalifisering til Eliteserien i fotball
1975
Kvalifisering til 1. divisjon 1975 vart spelt hausten 1974 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, vinnar distrikt IX-X
Fredrikstad vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1975.
1974
Kvalifisering til 1. divisjon 1974 vart spelt hausten 1973 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, vinnar distrikt IX-X
Vålerengen vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1974.
1973
Kvalifisering til 1. divisjon 1973 vart spelt hausten 1972 som seriespel mellom dei to laga som enda på 2. plass i 2. divisjon, (avdeling A) og  (avdeling B), og, vinnar distrikt IX-X
Raufoss vann kvalifiseringa og rykte dermed opp til 1. divisjon 1973.
Toledo
Han vart innskriven på verdsarvlista til UNESCO i 1986 for kulturarva og dei mange monumenta som ein av dei tidlegare hovudstadane i Det spanske riket og som ein stad der kristne, muslimske og jødiske kulturarar levde side om side. Mange kjende folk og kunstnarar vart fødd i eller levde i Toledo, som Al-Zarqali, Garcilaso de la Vega, Eleanor av Toledo, Alfonso X og El Greco.
Byen har kring 80 000 innbyggjarar.
Historie
Området har vore busett sidan bronsealderen og Toledo vart viktig under Romarriket då han vart eit handels- og administratsjonssentrum i den romerske provinsen Tarraconensis. Etter Romarriket fall, vart Toledo hovudstad for vestgotarane i Spania, og han var hovudstad fram til maurarane erobra Den iberiske halvøya på 700-talet.
Under Kalifatet Córdoba opplevde Toledo ein gullalder. Denne lange perioden vert kalla La Convivencia, der jødar, kristne og muslimar levde fredleg i lag. Under arabarane vart Toledo kalla Tulaytulah. Etter at Kalifatet fall, vart Toledo hovudstad i eit av dei rikaste taifaene i al-Andalus, og med den sentrale plasseringa på Den iberiske halvøya, fekk Toledo ein sentral plass i kampane mellom dei muslimske og kristne herskarane nord i Spania.
Den 25. mai 1085 erobra Alfonso VI av Castilla Toledo og tok direkte personleg kontroll over den mauriske byen. Dette vart det første steget det samla kongedømet Leon-Castilla gjorde i reconquista av dei kristne styrkane. Etter kastiljanarane erobra Toledo, vart byen verande eit stort kultursenter. Dei arabiske biblioteka vart ikkje øydelagde, og det vart oppretta eit senter for omsetjing av bøkene frå arabisk eller hebraisk til spansk, og frå spansk til latinsk. Ein periode på 1500-talet var Toledo hovudstad i Castilla og byen blømde. Det spanske hoffet vart snart flytta til Valladolid og så til Madrid, og byen vart mindre viktig fram til seint på 1900-talet då han vart hovudstad i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Den økonomiske nedgangstida i byen etter hovudstaden vart flytta, gjorde at det ikkje vart bygd nytt, og mykje av byen vart dermed bevart. I dag har Toledo ei rik kulturarv og vert vitja av mange tusen turistar årleg.
Alcázaren i Toledo vart kjend på 1800- og 1900-talet som eit militærakademi. Då den spanske borgarkrigen braut ut i 1936, vart garnisonen omleira av republikanarane.
Dennis Gabor
Dennis Gabor (ungarsk:Gábor Dénes) var ein ungarsk-engelsk fysikar og nobelprisvinnar.
Tåfjorden
Tåfjorden er ein fjord på Tussøya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km austover til botn av Stortåfjorden.
Fjorden har innløp mellom Skagneset i nord og Røkneset i sør. Den inste delen av fjorden heiter Stortåfjorden. Lille Tåfjorden er ei lita vik sør for Stortåfjorden.
Alex Ferguson
Sir Alexander Chapman Ferguson er ein skotsk fotballtrenar frå Glasgow, mest kjend som tidlegare manager for Manchester United. Han har vunne fleire trofe enn nokon anna manager i engelsk fotball si historie, og har leia Manchester United i over 1000 kamper. Han blei slegen til riddar i 1999 som første «framleis arbeidande» manager (OBE i 1983 og CBE i 1995).
8. mai 2013 vart det kunngjort at Ferguson skulle gje seg som fotballtrenar for Manchester United.
Florence Baverel-Robert
Florence Baverel-Robert ( i Pontarlier i Franche-Comté) er ein fransk skiskyttar. Ho er olympisk meister i sprint frå OL i Torino i 2006.
Florence Baverel-Robert var med i verdscupen i skiskyting frå 1994 til 2007. Ho trente med klubben Entente Sportive Saugette de Ski/EMHM.
I 1994/95- og 1995/96-sesongen kom ho på 7. plass i verdscupen samanlagt, men fekk sidan svakare samanlagtresultat. Før OL i Torino hadde ho berre ein individuell medalje frå store meisterskap, bronse frå jaktstarten i VM i Holmenkollen i 2000. I OL i Torino vann ho sensasjonelt gull på sprinten, noko som òg var hennar første verdscupsiger. Ho var òg med å ta bronsemedalje på stafetten. 2006/07-sesongen vart hennar beste i verdscupen, og ho enda på 5. plass samanlagt. Etter dette la ho opp som aktiv skiskyttar.
Baverel-Robert vert rekna som ein svært god skyttar. Ho gifta seg i 2001 med skiskyttaren Julien Robert. Dei busette seg i Lièvre Mont nær den sveitsiske grensa.
Fügen
Fügen er ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 6,63 km² og 4 000 ibuarar, og ligg 545 meter over havet i Zillertal. Omframt landsbyen Fügen omfattar kommunen landsbyane Kapfing og Kleinboden, samt grenda Gagering.
Næringslivet i kommunen er variert og omfattar både turisme, landbruk, handel, industri og handverk. Trelast- og møbelfirmaet Binderholz, med i kring 1500 tilsette i Austerrike og Tyskland, har sitt hovudkontor i Fügen.
Jõgeva maakond
Jõgeva maakond eller Jõgevamaa er eitt av dei 15 fylka i Estland. Det ligg i den austlege delen av landet og grensar til Ida-Viru maakond i nordaust, Peipussjøen i aust, Tartu maakond i sør, Viljandi maakond i sørvest, Järva maakond i nordvest og Lääne-Viru maakond i nord.
Kommunar
Fylket er delt inn i 13 kommunar, der tre av dei er bykommunar og ti landkommunar.
{|
Tom Hilde
Tom Andre Hilde er ein norsk skihoppar frå Asker. Han vart norsk meister i normalbakken i 2013 og har vunne fire sølvmedaljar og to bronsemedaljar med det norske hopplandslaget åra 2007-11. Hilde er medlem i Asker Skiklubb.
Aktiv skihoppar
Hilde fekk sitt store gjennombrot i hoppbakken i 2008-sesongen. Då vann han to renn i verdscupen, den tredje sigeren i verdscuprenn kom i 2011. Fire gongar i perioden 2007-11 har han vore med å vinne sølvmedaljar for Noreg i lagtevlingar under verdsmeisterskapane, han var og med i kvartetten som vann bronsemedaljar under Vinter-OL 2010. Også i lagtvlinga under skiflygings-VM 2008 var han med å vinne bronsemedaljar. Femteplassen i normalbakken i VM 2011 er hans beste individuelle plassering i internasjonale meisterskap. Han vart nummer tre i den tysk-austerrikske hoppveka 2010/11. Vinteren 2013 kneip han gullmedaljen i noregsmeisterskapen i normalbakken i Rena, framom Anders Fannemel.
920 Rogeria
920 Rogeria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. september 1919 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Ávjovárri valkrins
Ávjovárri valkrins (nordsamisk: Ávjovári válgabiire, bokmål: Ávjovárri valgkrets) er ein valkrins ved Sametingsvala i Noreg frå og med valet i 2009. Krinsen vert også kalla valkrins 2. Stemmerett i krinsen har dei som er busette der og er innførte i manntalet til Sametingsvalet. I 2017 var det 3 738 personar som var registrerte i manntalet i området.
Krinsen femner kommunane Karasjok, Kautokeino og Porsanger.
Ved valet i 2017 vart det vald inn åtte sametingsrepresentantar frå krinsen. Sametinget skal til saman ha 39 representantar.
Krinsordninga ved Sametingsvala vart endra framfor valet i 2009. I staden for dei 13 krinsane ein nytta ved Sametingsvala i 1989, 1993, 1997, 2001 og 2005, er det frå 2009 sju krinsar. Ávjovárri valkrins tilsvarar dei to tidlegare krinsane Karasjok valkrins, som tilsvarte Karasjok kommune, og Kautokeino valkrins som tilsvara Kautokeino kommune, i tillegg til Porsanger kommune som tidlegare var del av Porsanger valkrins.
Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 2017 i Ávjovárri valkrins
Desse partia og vallistene stiller til Sametingsvalet i 2017 i krinsen.
Solvatisering
Solvatisering er ein prosess der molekyl i eit løysningsmiddel bind til seg lause ion gjennom ion-dipol-bindingar. Når løysningsmidlet er vatn vert dette kalla hydratisering. Et eksempel er solvatiseringen av cyanidion i metanol.
ISO 3166-2:UA
ISO 3166-2:UA er Ukraina sin del av ISO 3166-2, som er del av ISO 3166-standarden gjeven ut av International Organization for Standardization (ISO), som definerer kodar for namn til hovudinndelingane (t.d. delstatar eller fylke) av alle land med kode i ISO 3166-1.
For Ukraina er det definert koder for 24 oblast, 1 republikk og 2 byer. Byene har spesialstatus på linje nivå med oblasta.
Bumerangtåka
Bumerangtåka (teknisk nemning ESO 172- 7 ) er ei protoplanetarisk tåka som ligg rundt 5000 lysår unna jorda i stjernebiletet Kentauren. Tåka er kjend for å vera den kaldaste plassen i universet ein kjenner til (per 2003) med ein temperatur på -272°C. Til samanlikning er bakgrunnsstrålinga i universet på -270°C. Tåka var per 2003 det einaste objektet ein kjende til som var kaldare en denne. Ei hurtig utviding har gjort det mogleg for tåka å bli so kald som ho er.
Tåka blir danna av ein kraftig stjernevind som blæs ut frå sentralstjerna med ein fart på rundt 500 000 km/t Gjennom denne har ho missa so mykje som 1/1000 solmasse per år for 1500 år, noko som er 10-100 gonger meir enn i liknande objekt.
Namnet kjem frå astronomane Keith Taylor og Mike Scarrott som observerte tåka gjennom eit større bakkebasert teleskop i Australia. Dei kunne ikkje sjå den same detaljrikdomen som Hubble-teleskopet seinare kunne, og for dei kunne tåka likna på ein bumerang.
Koarktasjon av livpulsåra
Koarktasjon er ei forsnevring (stenose) på livpulsåra. På medisinsk latin heiter det coarctatio aortae, av cum, 'ihop' og arctare, 'snøra' og aorta, 'livpulsåra'. Innsnevringa bremsar straumen av blod frå hjartet til underkroppen. Som regel er forsnevringa sist på bogen (latin arcus aortae), rett etter avgangen av arteria subclavia sinister. Ho er ein medfødd hjartefeil som kan forekomme isolert eller i samband med andre feil, og utgjer fem til åtte prosent av alle medfødde hjartefeil. Sjølv om jenter med Turners syndrom har overhyppigheit av koarktasjon finn me feilen noko oftare hos gutar enn hos jenter. For kvar jente med sjukdommen er det 1,3–2,0 gutar. Koarktasjon av aorta blei første gong skildra av Johann F. Meckel den eldre i 1750.