cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Røyst
Kategoriar av røyster
Menn som syng i falsett, vert kalla kontratenor. Dei syng som oftast det same stemmeleiet som alt.
Songtypar i operasamanheng
Innanfor opera vert røyster kategorisert i «stemmefag». Gjennom tidene har det utvikla seg ulike «typar» innanfor repertoaret som har nokre fellestrekk, og det har danna grunnlaget for inndelinga. Bruken av «fag» gjer det enklare å finne dei rette songarane til rollene i ei framsyning.
Stemmefaga er:
Høgtlesing
Høgtlesing vert nytta i litterære samanheng, der innhaldet i teksten blir gjengitt ved å utnytte klangvariasjonar.
Taler og foredrag
Det same gjeld for undervisning, i taler og foredrag m.m.
Fylkesveg 680
Fylkesveg 680 (Fv680) går mellom Kristiansund og Stormyra i Hemne. Veglengda, sett bort frå ferjestrekninga, er 111,6 km, av dette 67,5 km i Møre og Romsdal og 44,1 km i Sør-Trøndelag.
Vegen tar av frå Øygarden i Kristiansund og går til Seivika, frå der med ferje til Tømmervåg på Tustna, vidare austover langsmed kysten, forbi Aure til Svanem, vidare sørover gjennom Kyrksæterøra til Stormyra der han møter E 39.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Skrik
«Skrik» (feittstift på papp, 1893) er eit av Edvard Munch sine mest berømte måleri, og ein av Noreg sine viktigaste kunstskattar. Måleriet finst i fire originalversjonar. Av desse høyrer til to Munchmuseet, eitt Nasjonalgalleriet, og det siste er i privat eige (Petter Olsen).
Måleriet er eit kjent ikon, òg internasjonalt, og kan ofte finnast att i vitseteikningar, reklame og populærkultur.
Munch måla biletet etter ei angstfylt naturoppleving da han gjekk frå Ekeberg i Oslo, og han skriv i dagboka si datert Nice 22. januar 1892:
Forskarar har påstått himmelen var så raud på grunn av eit vulkanutbrot i Indonesia i same periode. Utbrotet førte til eit sterkt raudt lys på himmelen i Europa frå november 1883 til februar 1884. Det var ikkje uvanleg at Munch måla bilete ut frå hendingar som låg eit stykkje tilbake i tid.
Lars Hertervig
Lars Hertervig var ein norsk kunstmålar. Han vart fødd i 1830 på Borgøy i Tysvær kommune, men voks for det meste opp i Stavanger, der han seinare døydde. Hertervig var plaga av sinnslidingar heile livet, noko som gjorde han fattig og ukjend som målar. Kunsten hans er blitt gjenoppdaga i moderne tid, og har inspirert ei rekke samtidskunstnarar. Det er særleg naturskildringar frå Ryfylke kunstnaren er kjend for.
Joakim Thåström
Sven Joachim Eriksson Thåström er ein svensk songar og gitarist. På 1980-talet hadde han og ein mindre skodespelarkarriere.
Lars Hertervig
Hertervig drog til akademiet i Düsseldorf i 1852 for å gå i lære hjå Hans Gude. Etter berre to år som kunststudent måtte han avbryta studia og flytta tilbake til Stavanger-området på grunn av mentale plager, truleg schizofreni. Verken ein sjøtur til Middelhavet eller eit opphald på Gaustad asyl kunne lækja han.
Hertervig henta motiva sine frå fjord og skog i stavangerområdet. Arbeida hans frå 1860-åra er særleg merkte av sjukdommen hans. Trea har forvilla, fantastiske former, klippene og skyene har ofte blokkaktige former.
Joakim Thåström
Mellom 1977 og 1983 var Thåström vokalist og låtskrivar i gruppa Ebba Grön som vart ein av den svenske punken sin største suksessar; kjend over heile Skandinavia. I 1981 starta Thåström gruppa Rymdimperiet som eit sideprosjekt, og då Ebba Grön vart oppløyst eit par år seinare kom Rymdimperiet meir i fokus. Etter tre singlar bytta gruppa namn til Imperiet. Gruppa vart oppløyst hausten 1988. Thåström har fortsett den musikalske karrieren som soloartist frå 1989, og medverka i den svensk-nederlandske rockegruppa Peace, Love and Pitpulls.
Lars Hertervig
Dei siste tretti åra av livet sleit Hertervig med dårleg økonomi og hadde ikkje lenger råd til å måla med olje på lerret. Frå denne perioden er det arbeid utført med akvarell og gouache på papir som ikkje var laga for slike arbeid. I nokre bilete bygde han opp arbeida av fleire lag og papirbitar som er limt saman med heimelaga rugmjølsklister.
Det finst få eller ingen portrett av Hertervig. Eitt kan vera måla av Niels Bjørnsen Møller i 1851, då båe studerte ved Christiania Tegneskole. Det vert òg hevda at Hertervig teikna eit sjølvportrett. Det er heller ikkje verifisert.
1962
1962 (romartal MCMLXII) var eit år i 1960-åra.
Outside the Wall
«Outside the Wall» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet The Wall i 1979.
Denne songen er meint som løysinga på albumet, og avslører det moralske eller sentrale poenget i historia. Historia sluttar med «The Trial», og fortel derfor ikkje kva som faktisk skjedde med Pink etter at den mentale muren hans vart rive ned.
Komposisjon
Songen er ein av dei rolegaste på albumet, og om lag 15 sekund av songen kjem om att heilt i starten av albumet, og viser til det sykliske temaet på plata. Dei siste orda før songen endar er: «Isn’t this where...». Resten av setninga finn ein i det albumet byrjar med «In The Flesh?», og er «...we came in?»
Handling
I motsetnad til resten av songane på albumet seier ikkje denne songen noko om kva som skjer med Pink. Han stadfester at muren no er øydelagd, og går vidare med at mange folk har sosiale barrierar, og at dette er eit gjentakande mønster; når ein person kjem tilbake til samfunnet vil ein annan person forlate det.
Filmversjon
Ein lengre og meir omstendeleg versjon vart spelt inn for filmen, og er over fire minutt lang (medan originalversjonen er litt meir enn eitt og eit halvt minutt). Denne versjonen inneheld orkester og eit kor, og Waters syng med meir melodi enn på albumversjonen. Denne versjonen har aldri vore gjeve ut offisielt, men vart seinare brukt under rulleteksten for The Wall Live in Berlin.
Medverkande
med:
Britisk pund
Britisk pund (£, offisielt namn: Pund Sterling) er valutaen i Storbritannia. Opphavleg var £1 det same som eitt pund (vekt) i Sterlingsølv. Dette sølvet vart delt opp i 250 like delar: Myntmakeren fekk 10, dei resterande 240 vart støypt om til 240 pence. Eintalsforma av pence er penny.
Denne oppdelinga av £1 i 240 pence vart avskaffa i 1970-åra.
Buddhistisk lama
Lama er ein tittel innan tibetansk buddhisme som blir brukt om religiøse lærarar, tilsvarande sanskritnemninga guru.
Det tibetanske ordet er bla-ma (tibetansk skrift བླ་མ) som tyder 'den opphøgde', 'hovding' eller 'øvsteprest'.
Nemninga kan brukast for ein munk eller ei nonne for å visa kva andeleg nivå dei er på, eller som del av ein tittel for ein lama som frivillig blir gjenfødd (tulku), til dømes Dalai Lama eller Panchen Lama.
Norddalsfjordbrua
Norddalsfjordbrua er ei bru på Riksveg 614 som kryssar Norddalsfjorden i Kinn kommune i Vestland. Brua er 401 meter lang og det lengste spennet er på 230 meter. Brua vart opna i 1987 og erstatta då ferjesambandet Haukå-Bjørnset
Foster
Foster (av norrønt fóstr) er avkom som ikkje er fødd eller klekt ennå, og som ligg verna i morslivet eller i eit egg.
Innan embryologi reknar ein embryoet som foster i det siste utviklingsstadiet. Hjå menneske vil dette seia frå tredje månad i svangerskapet til fødselen, eller frå veke 9 etter befruktinga.
Placentale pattedyr har ei morkake til kvart foster som utveksler næring og avfallsstoff med mora. Hjå pungdyr, som ikkje har ei slik morkake, blir avkommet fødd etter eit svært kort svangerskap og fortset utviklinga som ein fosterliknande joey i pungen.
MS «Vega» (1938)
MS «Vega» (kallesignal LJVJ) var eit motorskip bygt i 1938 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).
Med ein stor leik på godt over 7 000 bruttoregistertonn, var dette skipet det klårt største skipet BDS hadde hatt til då. Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Vega er ei stjerne i stjernebiletet Lyra. BDS hadde hatt eit tidlegare skip kalla «Vega»,, eit kvitmåla dampskip frå 1895, som vart nytta i turistfart, før det vart skoten i senk i 1916.
Historie
Skipet vart bygt ved Cantieri Riuniti dell'Adriatico i Trieste og kosta åtte millionar kroner då det vart levert i mai 1938. Skipet vart sjøsett 5. januar 1938 og vart døypt same dagen av kona til direktøren i BDS, Einar Joys. Med på seremonien var òg første-erkebiskop Margotti av Gorizia. Han kom vandrande gjennom verftsgata i Trieste med ein tiara i kvitt og gull, følgd av raudkledde prestar og korgutar, og tok oppstilling under ein kvit baldakin, som var plassert mellom publikum og skipet. Det vart så lese opp ei messe, før biskopen kasta vigslevatn på skipet. Så gjekk han opp på podiet med bispestav og helste på publikum. I månaden etterpå var det mogeleg å sjå stabelavløpinga til «Vega» på kino i Bergen.
29. april 1938 vart det utført ein prøvetur og over seks timar vart gjennomsnittsfarten målt til 20,75 knop, medan maksfarten vart målt til 21,75 knop. Då skipet skulle hentast i Italia av representantar frå BDS, fekk Statsbanene løyve til å køyre togsettet direkte frå Oslo til Italia. Dette var første gongen denne togturen vart gjort direkte. Med på togturen var det ektefeller av statsrådar og ekspedisjons- og byråsjefar, og andre.
4. mai 1938 vart skipet vist fram i Trieste med ei mottaking ombord. Dagen etter vart det norske flagget heist på skipet av kaptein Vilhelm Dreyer, medan italienarane helsa flagget med fascisthelsing. Kaptein Dreyer hadde tidlegare vore kaptein på MS Venus (1931), mellom anna under den kjende berginga av MS Trym under ein orkan i Nordsjøen i 1937. Skipet gjekk så til Palermo for å setje i land 25 italienske gjester, før det gjekk til Algerie for å fylle olje og så direkte til Oslo. 150 inviterte personar var med på denne turen, som direktøren i BDS, Einar Joys, og ei rekkje kjøpmenn, som Herman Friele, reiardirektørar og andre høgståande folk knytte til BDS.
13. mai var skipet komen fram til Oslo og la til kai kl. 2130 på kvelden med tusenvis av folk som var møtt opp for å sjå. Skipet vart vist fram der med ei mottaking ombord den 15. mai. Same dag gjekk skipet mot Bergen via Stavanger med ei rekkje prominente gjester som skulle til Bergen for å avduke monumentet av Christian Michelsen den 17. mai. Dette var mellom andre kong Haakon VII og Stortinget og regjeringa og byggmeisteren frå verftet i Italia. Anløp i Stavanger var den 16. mai med ei mottaking ombord. Om morgonen 17. mai kom «Vega» til Bergen og vart møtt av eit hav av småbåtar på fjorden.
19. mai var det ei mottaking ombord her, og dagen etter var det adgang for publikum. 23. og 24. mai vart skipet nytta til eit generalmøte for Norges Rederiforbund på Vestlandsfjordane.
25. mai 1938 gjekk jomfruturen i Englandsruta. Ruta var Bergen-Haugesund-Stavanger-Newcastle og hadde avgang to gonger i veka. Ei mottaking på skipet vart halde 27. mai i Newcastle. Òg ved anløpet den 8. juni var det møtt opp mange folk på kaien i Bergen, denne gongen fordi Evangeline Booth, som var øvste sjef i Frelsesarmeen, kom med båten.
I oktober 1938 behandla Hamnedirektoratet ein klage frå Fitjar kommune om at MS Venus (1931) og «Vega» gjekk med for stor fart gjennom Langenuen, slik at småbåtar langs leia vart skadde.
I juli 1946 vart vraket overteke av Den Norske Krigsforsikring og i oktober 1948 overtok Sigurd Skaugen i Oslo vraket og delt i tre. I juni 1949 vart midtskipet heva og ført til Howaldtswerke. Maskinane vart tekne ut og sett inn i MS Kollgrim og MS Haukefjell, medan resten av skipet vart opphogd.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 7 287 brt, 4 184 nrt og lasteevna var 1 950 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 2 312 m³, og av dette var 1 614 m³ kjølerom og 460 m³ var rom for bilar. Hovudmaskinane var to stykk 10-sylindra 2-takts Sulzer dieselmotorar, levert av Cantierei Riuniti dell'Adriatico. Oppgjeven yting var 12 400 bHk (bremsande hestekrefter) og 2 138 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 21 knop.
I 1939 fekk skipet gyrokompass.
Skipet hadde rom til 217 passasjerar på 1. plass (1. klasse) og 248 på 2. plass.
Gunnar Hellesen
Gunnar Fredrik Hellesen var ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Haugesund. Han var stortingsrepresentant 1961-69 for partiet Høgre, forsvarsminister 1970-71 i Borten-regjeringa og fylkesmann i Rogaland 1968-73.
Virus
Eit virus er ein liten biologisk partikkel som kan infisere organismar. Virus kan berre reprodusere seg ved å overta celler, og er på den måten årsak til ulike sjukdommar hos menneske, frå forkjøling og influensa til koppar og HIV/AIDS. Mellom dei verste virussjukdommane i dag, finn ein nemnte HIV/AIDS (valda av HIV-viruset) og Ebola.
Gunnar Hellesen
Hellesen var son til ein skipskaptein. Etter å ha gått både mellomskule og handelsskule arbeidde han som kontorist i forsikringsbransjen i tida 1929-35. Frå 1936 til -40 var han reiseinspektør i Haugesund Sjøforsikringsselskap. I august 1940 vart Hellesen arrestert for motstandsverksemd mot den tyske okkupanten i Noreg. Han vart dømd til døden, men gjeven nåde og sat sidan fengsla i Hamburg til 1945.
Virus
Antibiotika hjelper ikkje mot virussjukdommar, berre mot sjukdommar som skuldast bakteriar.
Viruspartiklar kan variera i størrelse frå til dømes det vesle picornaviruset som er rundt 20 nm stort og poxviruset som er rundt 300 nm stort.
Gunnar Hellesen
I 1945 tok Hellesen til som akkvisisjonssjef i Haugesund Sjøforsikringsselskap, ei stilling han hadde til han i 1959 fekk jobben som soussjef i selskapet.
Hellesen var medlem av Haugesund bystyre 1945–1963, og ordførar byen i 1955 og 1958-59. Perioden 1958-62 var han medlem av Høgre sitt landsstyre. Hausten 1961 vart han vald inn på Stortinget frå Rogaland og var dei neste åtte sesjonane med i Finans- og tollkomitéen, bolken 1965-69 som formann i komiteen.
I 1968 utnemnde Borten-regjeringa Hellesen til fylkesmann i Rogaland, eit embete han aksla då stortingsperioden gjekk ut hausten 1969. Allereie året etter tok han over som sjef i Forsvarsdepartementet i same Borten-regjeringa, ein posisjon han hadde frå 5. juni 1970 til regjeringa gjekk av 17. mars 1971. Han slutta som fylkesmann i 1973 og vart banksjef i Den norske Creditbank si avdeling i Haugesund, ei stilling han hadde til 1980.
Hellesen var frå 1979 kommandør av St. Olavs Orden.
The Trial
«The Trial» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters og Bob Ezrin. Songen vart gjeve ut på albumet deira The Wall frå 1979.
Handling
Songen omhandlar hovudkarakteren i historia, Pink, som har levd eit liv med kjenslemessig misbruk og (seinare) stoffmisbruk, noko som har ført til eit alvorleg psykisk samanbrot. I «The Trial» vert Pink sin mentale balanse gjennomgått, og han vert konfrontert med viktige personar frå livet sitt:
Ein ny karakter, Domaren (The Judge), fører tilsyn med medvitet til Pink. Ein anklagar gjennomfører dei første delane av songen, og lèt dei forskjellige karakterane forklare sine handlingar, med Pink sitt refreng innimellom «Crazy; / Toys in the attic I am crazy». Det heile endar med at Domaren dømer Pink til å kome til syne igjen, og gjev Pink ordre om å rive ned muren
Denne og den påfølgjande songen «Outside the Wall» er dei einaste songane på albumet som ser historia får utsida, og då stort sett gjennom dei fire motstandarane i rettssaka, sjølv om alt skjer gjennom Pink sin fantasi. Filmen viser at dei tre karakterane kjem over muren hans, invaderer tankane hans, og fortel han si side av historia:
Når ein høyrer kva mora, læraren og kona har å seie om Pink sin tilstand, vert mange av årsakene til å byggje muren meiningslause. Dette kan ein sjå i talen til kona:
«...You should have talked to me more often than you did, but no, you had to go your own way...»
Dette poengterer vidare at Pink er den skuldige, og Domaren sin reaksjon på rettssaka «...the way you made them suffer, your exquisite wife and mother...» og straffeutmålinga hans «...since, my friend, you have revealed your deepest fears, I sentence you to be exposed before your peers...»
Berlinversjon
Under Roger Waters sin konsert i Berlin i 1990 vart dei forskjellige rollene i songen kledd av:
Komposisjon
Denne songen skil seg kraftig ut frå resten av songane på The Wall og har ein pompøs musikalstil liknande teatralske songar av Bertolt Brecht og Kurt Weill. Songen byggjer seg gradvis opp mot slutten og ropa «Tear down the wall!» vert høgare og høgare. Til slutt høyrer ein muren som rasar saman i eit kraftig brak, og den metaforiske muren til Pink er øydelagd.
Medverkande
med:
Personell per Fitch og Mahon.
Franck Durix
Franck Durix er ein tidlegare fransk fotballspelar.
Det irske riksvåpenet
Det irske riksvåpenet er ei harpe på blå botn. Bruken av riksvåpenet for Republikken Irland blei vedtatt 9. november 1945.
Harpa hadde vore eit kjennemerke for Irland frå mellomalderen. Ho blir òg kalla «harpa til Brian Boru». Ho blei nytta på storseglet til den irske fristaten (1921-1937) og blir altså òg nytta på riksvåpenet for republikken Irland.
Den irske harpa er også med i Storbritannia sitt kongelege riksvåpen, der ho sidan unionen mellom England, Irland og Skottland i 1603 har vore plassert i tredje kvadranten (nedst til venstre).
Gandsfjorden
Gandsfjorden er ein sidefjord til Boknafjorden i kommunane Sandnes og Stavanger i Rogaland fylke. Fjorden startar like vest for Stavanger sentrum og strekkjer seg 15 km sørover til byen Sandnes, som ligg inst i fjorden.
Gandsfjorden har ein sidefjord, Riskafjorden, som går søraustover på sørsida av øya Uskjo eit godt stykke ute i fjorden. Riskafjorden har innløp like ovanfor Hillevåg i Stavanger.
I dei ytste delane av fjorden ligg det fleire øyar. Utanom Uskjo finn ein Kalvøy, Hellesøy, Lindøy, Vassøy, Roaldsøy, Ormøy, Engøy, Sølyst og Grasholmen. Over Grasholmen, Sølyst og Engøy er det brusamband mellom Stavanger og Hundvåg og vest for desse ligg Byfjorden. Nord for Vassøy, Lindøy og Hellesøy ligg Horgefjorden. Vest for Kalvøy ligg innløpet til Høgsfjorden.
County Louth
County Louth (irsk Contae Lú) er eit grevskap i Republikken Irland aust på Irland i provinsen Leinster.
County Louth grensar til Armagh i Nord-Irland i nord, Monaghan i vest, Meath i sør og Irskesjøen i aust.
Administrasjonssenteret i grevskapet er Dundalk, som òg er den største byen. Størsteparten av innbyggjarane bur anten i Dundalk eller Drogheda. Med forstader er Drogheda så vidt større enn Dundalk.
County Louth er det minste grevskapet på Irland med eit areal på berre 821 km². Derfor vert det stundom kalla The Wee County ('Det bitte litle grevskapet').
Solformørking
Ei solformørking hender når månen passerer mellom sola og jorda slik at solskiva blir heilt dekt (total formørking) eller delvis dekt av månen. Total solformørking blir rekna som eit svært spektakulært naturfenomen.
Typar solformørkingar
Det finst fire typar solformørkingar.
Ved ein tilfeldigheit ligg sola ca. 400 gonger lengre vekk frå jorda enn månen og har ca. 400 gonger større diameter. Sett frå jorda ser dei difor ut til å vera like store (ca. 1/2 grad utstrekking på himmelen). Det er dette som som gjer at totale solformørkingar kan bli sett frå jorda, men at dei samtidig er så sjeldne at dei berre skjer omtrent ein gong i året.
Grunnen til at somme formørkingar er ringforma og andre er totale er at månen går i ein elliptisk bane rundt jorda. Dette gjer at månen somme gonger er lengre vekk og andre gonger er nærare. Når månen har stor avstand til jorda dekker han ein mindre del av himmelen, og vil ikkje vera stor nok til å dekke hele solskiva. Det er litt fleire ringforma formørkingar enn totale fordi middelavstanden månen-jorda er litt for stor til å danne ei total formørking.
Observasjon av ei solformørking
Det å sjå direkte på fotosfæren til sola (den lysande skiva, med andre ord å sjå direkte på sola) er farleg for synet, sjølv om det skjer berre i få sekund. Det kan skade retinaen til auget permanent og dermed skade synet. Det er mogleg å miste synet heilt på grunn av dette. Retinaen er ikkje kjenslevar for smerte, og det vil derfor ikkje vera noko smerte som gir varsel om skaden som skjer.
Stortingsrepresentantar 1965-1969
Stortingsrepresentantar 1965-1969 er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden 1. oktober 1965 til 30. september 1969. Stortinget hadde totalt 150 representantar, fordelt med 68 til Arbeidarpartiet, 31 til Høgre, 18 til Senterpartiet, 18 til Venstre, 13 til Kristeleg Folkeparti og 2 til Sosialistisk Folkeparti.
Fylkesveg 881 i Nordland
Fylkesveg 881 i Nordland går mellom Melbu og Stokmarknes i Hadsel kommune. Fylkesvegen går på yttersida (vestsida) av Hadseløya, mens fylkesveg 82 (tidlegare europaveg 10) går på innersida (austsida) av øya. Vegen er 26,1 km lang og har asfaltdekke.
Gobby
Gobby er eit gratisprogram, ein simultan editor som er tilgjengeleg for Windows Unix-plattformer. (inkl. Mac OS X under Apples X11-program). Det vart først lansert i juni 2005 av 0x539-utviklargruppa.
I den noverande versionen (0.4.2) Gobby har ein arkitektur som gjer det mogleg at fleire brukarar kan redigere fleire samtidig, dokumentsynkronisering, passordvern, og eit chatvindauge for å kommunisere om skrivinga. Gobby stør Unicode og kjenner syntaksen til dei fleste programmeringsspråka og viser han i fargar.
Dipolbinding
Ei dipolbinding er ei svak kjemisk binding. Det vil seia ei binding som verkar mellom molekyl, atom eller ion som ikkje er bunde til kvarandre på annan måte.
Slike bindingar vert danna mellom permanente dipolar, molekyl med stor forskjell i elektronegativitet mellom atom som er bunde til kvarandre. Det eine atomet får da ein positiv partiell ladning og det andre ein negativ partiell ladning. Bindingane skjer mellom den positive delen av eit molekyl og den negative delen av eit anna.
Bindingar mellom induserte dipolar vert kalla van der Waals-bindingar. Desse er svakare enn dipolbindingar.
Mikroelektronikk
Mikroelektronikk er ein fellesnemar på integrerte kretsar konstruert på mikro- eller submikronivå, dvs. i ein skala der lengda på den minste transistoren vert oppgjeven i mikrometer. Vanleg storleik med dagens prosessteknologi ligg på 0,35 mikrometer eller mindre.
Fylkesveg 122
Fylkesveg 122 (Fv122) går mellom Spydeberg og Libru i Skiptvet. Veglengda er 13,4 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Elektrisk motor
Ein elektrisk motor, elektromotor eller elmotor er ein transduser som omformar elektrisk energi til mekanisk energi. Elektriske motorar fungerer ved at ein elektrisk straum i eit magnetfelt skapar eit dreiemoment, eller lineær kraft, som set ein aksling i rørsle. Elektriske motorar kan grovt klassifiserast som likestraumsmotorar og vekselstraumsmotorar, med det finst mange ulike typar laga for ymse bruk.
Russisk rubel
Rubel er Russland sin valuta. Ein rubel = 100 kopek. Valutakoden er RUR.
Rubelen har vore i bruk som valuta i Russland i fleire hundre år, og vart òg brukt under Sovjet-tida. Etter Sovjet sitt fall vart det innført ulike valutaer i dei tidlegare sovjetrepublikkane.
Ivar Formo
Ivar Formo var ein norsk langrenns- og orienteringsløpar. Han vann OL-gull på 50 km i Innsbruck i 1976 og tok bronse på 15 km i OL i Sapporo i 1972. Som stafettløpar tok han to OL-sølv og to VM-bronsar. Som orienteringsløpar tok han bronse i VM-stafetten 1974. Ivar Formo vart tildelt Egebergs ærespris i 1973, Holmenkollmedaljen i 1975 og Morgenbladets Gullmedalje i 1976. Han var medlem av Ski- og fotballklubben Lyn.
Storøya i Hole
Storøya er den største øya i Hole kommune i Viken fylke, og den største øya i Tyrifjorden. På øya ligg Storøya naturreservat som vart oppretta 15. januar 1988. Naturreservatet dekker eit areal på om lag 35 dekar. Verneområdet omfattar strandsona vest på øya. Hovudårsaka til vernevedtaket er dei geologiske laga frå silur. Saman med Purkøya og Lamostangen utgjer feltet referanseprofilen for undersilur-perioden frå 440 millionar år tilbake.
Øya består av eit mangfald av naturtypar. Som i skrentane ned mot Tyrifjorden finst òg her kalkfuruskog. Det biologiske mangfaldet er rikt på øya som har ein variert flora. Ved Storøen gard finst det sjeldne kulturvokster og forvilla klosterflora som truleg vart ført til øya av munkar.
I 1995 vart det ferdigstilt ein 18 hol stor golfbane på øya, Tyrifjord golfklubb.
Analog
Ein analog variabel er ein kvantitativ variabel som kan endra seg langs ein kontinuerleg (trinnlaus) skala. Dei fleste naturlege variablar og observerte storleikar er analoge og må oversetjast til digital form for å kunne tolkast av ein datamaskin. Ei «gammaldags» telefonlinje er ei analog linje.
Hiroto Takahashi
Hiroto Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Gaupås
Gaupås er ei lita bygd i Bergen, ligg mellom Åsane og Ytre Arna, attmed Haugland. På Gaupås finn me òg Arna Stadion, heimebana til idrettslaget Arna-Bjørnar.
Gaupås er eit gards- og bustadområde, men er og eit våtmarksområde og eit viktig rasteområde for andefugl i trekktid og om vinteren.
Korsvikaspillet Håkon og Kark
Korsvikaspillet Håkon og Kark er eit historisk spel som blir framført kvart andre år i Korsvika på Lade i Trondheim. Det første Korsvikaspillet var eit poetisk tablå som vart laga til 800-årsjubileet til Lade kyrkje i 1989 og tatt opp att to år seinare. I 1995 skreiv Idar Lind nytt manus. Dette blir i 2010 framført for niande gong. Musikken er komponert av Frode Fjellheim.
Stykket byggjer på historia om Håkon Ladejarl og trælen Tormod Kark, slik ho blir framstilt av Snorre Sturlason. I tillegg til historiske personar som Tora på Rimol, Olav Tryggvason og skalden Einar Skåleglam, presenterer stykket òg oppdikta personar.
Where the Wild Roses Grow
«Where the Wild Roses Grow» er ein alternativ rock-song skriven av den australske songaren Nick Cave for det niande albumet hans Murder Ballads (1996). Songen er ein duett med den australske popsangeren Kylie Minogue.
Utgjeving og listeplasseringar
Songen vart produsert av Nick Cave and the Bad Seeds, Tony Cohen og Victor Van Vugt, og fekk ein positiv mottakelse frå kritikarar. Han vart utgjeven som det første singelet til albumet i oktober 1995 og vart bandet sitt mest suksessfulle singel over heile verda, og nådde nummer tre i Noreg, Top 5 i Australia og Top 20 i Storbritannia, Irland, Tyskland og New Zealand.
Penning
Penningen var hovudmynten i det norske myntsystemet frå 995 til 1387. I denne perioden gjekk det 10 penningar på ein ertog sølv, 30 penningar på ein øre sølv og 240 penningar på ein mark sølv.
Dei første penningane vart utmynta i sølv under kong Olav Tryggvason.
Mot slutten av mellomalderen fekk kong Hans I innført det lybske myntsystem i Noreg. Då gjekk det 12 penningar på ein skilling, og 192 penningar på ein mark.
Guinea (fleirtyding)
Guinea er mellom anna nytta i namnet på fleire land
To område i sør-Amerika, med nokså lik uttale på namnet er:
Where Have All the Good Times Gone
«Where Have All the Good Times Gone» er ein song av det engelske rockebandet The Kinks skriven av Ray Davies. Han vart først gjeven ut som B-sida til singelen «Till the End of the Day» og så på albumet The Kink Kontroversy i 1965.
Musikalsk har songen element av engelsk folkrock, som snart skulle verte den dominerande stilen for bandet utover 60-talet. Ray Davies syng om ønske om å få tilbake dei gode gamle dagane med linjer som, «Well once we had an easy ride and always felt the same / Time was on our side and I had everything to gain / Let it be like yesterday / Please let me have happy days», medan han seinare skeptisk syng om den eldre generasjonen som alltid snakkar om kor mykje betre alt var før i tida, «Ma and Pa look back at all the things they used to do / Didn’t have no money and they always told the truth / Daddy didn’t have no toys / And mummy didn’t need no boys». På dette punktet i songen har tydinga av refrenget snudd og høyrest meir ut som ein hån. I siste vers har nostalgien blåst over til ein harme over generasjonskløfta og Davies kjem med den hånlege kommentaren «Well, yesterday was such an easy game for you to play / But let’s face it things are so much easier today / Guess you need some bringing down / And get your feet back on the ground»
Andre versjonar
Songen har fått status som ein klassikar og er med på mange samleplater. Han har òg vorten spelt av David Bowie på albumet Pin Ups og av Van Halen på albumet Diver Down. Dette var den andre The Kinks-songen Van Halen spelte i lag med «You Really Got Me».
Etter Bowie si utgåve kom ut, gav Pye ut songen som singel i november 1973 med «Lola» som B-side, men gjekk ikkje inn på salslistene.
Drope
Ein drope er ein rundvoren væskepartikkel som blir halden saman av overflatehinna til væska. Overflatespenninga til væska gjer overflaten minst mogleg, slik at tilstrekkeleg små og svevande dropar vil få kuleform (lekamen med størst volum for ei viss overflate).
Når dropar blir danna ved at væske dryp ut av eit rør, vil alle dropane vere like store. Storleiken er bestemt av at overflatespenninga berre kan halde tyngda av ein viss væskemasse i form av ein liten sekk. Blir massen større, vil den hengjande dråpen snevrast inn øvst og sleppe røyret han heng i.
Vatn kan danne større dropar enn noko anna væske på grunn av den store overflatespenninga til denne væska. Ein drope destillert vatn har ein masse på ca. 0,05 g. Regndropar har som regel eit tverrmål på 2–4 mm, ved styrtregn 5 mm, ved duskregn mindre. Tåke består av små vassdropar med eit tverrmål på omtrent 0,01 mm. I skyer er dropane noko større, omtrent 0,03 mm.
På grunn av den forskjellige brytingsindeksen til vatn og luft, kan regndropar bryte og reflektere sollys slik at regnbogar oppstår.
Christian C.A. Lange
Christian Christoph Andreas Lange var ein norsk historikar.
Bakgrunn og utdanning
Lange var fødd på Stabekk som son av gardbrukar Balthazar Michael Lange (1782-1812) og Ovidia Margrethe Christine Messel (1787-1883).
Etter artium i 1827 tok han til å studere teologi, og han tok teologisk embetseksamen i 1833. Men alt i studietida hadde han fått stor interesse for språk og historie. I 1834 vart han tilsett som lærar i religion, norsk, geografi og historie ved Søkadettskulen i Stavern. Den sterke interessa for historiske kjelder førte han til København for å studere arnamagnæanske handskrifter, og han publiserte fleire mindre arbeid i Samlinger til Det Norske Folks Sprog og Historie 1834-1837. Han gav ut kopiboka til Hannibal Sehested for året 1645. Han ivra for eit betre bokhandlarsystem og oppretta sjølv bokhandel i Fredriksvern. På slutten av 1830-talet gjorde han fleire studiereiser rundt i Noreg, Danmark og i Tyskland, og han arbeidde med å samle stoff om dei norske klostra. I 1843 fekk han stipend for dette arbeidet.
Virke
I 1845 vart Lange utnemnd til riksarkivar. Det store verket hans om norske klostre gav han ut 1845-1847. Han høyrde til krinsen «den norske historiske skulen» rundt Rudolf Keyser, Carl Unger og P.A. Munch, og såg si rolle i å samle og gje ut historiske kjeldeskrift. Han tok initiativet til Diplomatarium Norvegicum, og hadde ansvaret for dei første fem banda. Han var òg mannen bak Norske Rigs-Registranter 1523-1660, men han døydde like før første bandet kom ut. Som riksarkivar var han oppteken av å ordne og strukturere arkiva. Han laga Norsk Forfatter-Lexicon 1814-1856.
Han har fått ei gate i Oslo, Langes gate, oppkalla etter seg. Christian Lange fekk 9 born og mange etterkommarar, mellom dei er sonesonen fredsprisvinnaren Christian Lous Lange (1869-1938), og sonen hans, utanriksminister Halvard Lange (1902-1970).
Pervomajsk i Mykolajiv oblast
Pervomajsk (ukrainsk Первома́йськ, Pervomajsk) er ein by i Mykolajiv oblast i Ukraina og sentrum i Pervomajskyj rajon. Han ligg ved elva Søndre Bug som deler byen i to. Byen har kring 70 000 innbyggjarar.
Under andre verdskrigen vart Pervomajsk okkupert av Nazi-Tyskland i 1941. Meir enn ein tredjedel av innbyggjarane i Pervomajsk var jødar før krigen, men desse vart myrda under okkupasjonen.
Henrik Jørgen Huitfeldt-Kaas
Huitfeldt-Kaas høyrde til den danske og norske adelsslekta Huitfeldt. Han var son av fideikommisseigar Valentin Wilhelm Hartvig Huitfeldt. Tilleggsnamnet Kaas tok han, etter adeleg skikk, etter at han i 1881 arva Kaasenlundske Fideikommisset.
Huitfeldt-Kaas vart i 1858 tilsett i Riksarkivet, og han var fleire gonger konstituert som riksarkivar før han i 1896 vart utnemnd til embetet.
Huitfeldt-Kaas var sentral i arbeidet med å gje ut viktige kjelder til norsk historie, blant desse ei rekke band av Diplomatarium Norvegicum. Huitfeldt-Kaas dreiv òg på med genealogi (særleg adelsforsking), personalhistorie, heraldikk og segl. Han byrja på verket Norske Sigiller fra Middelalderen (Oslo, 1899–1950), som vart gjeve ut heftevis.
Łódź-voivodskapet
Łódź-voivodskapet (polsk Województwo łódzkie eller berre Łódzkie) er ein av 16 voivodskap i Polen. Det ligg sentralt i Polen og vart danna 1. januar 1999 frå dei tidlegare voivodskapa Łódź, Sieradz, Piotrków Trybunalski og Skierniewice, samt delar av Płock. Houdstaden og største byen i voivodskapet er Łódź.
Łódź-voivodskapet grensar til seks andre voidvodskap: Masoviske i nord og aust, Święty Krzyż i sørvest, Schlesiske i sør, Opole i sørvest, Storpolske i vest og Kujaviskpommerske i nord. Området omfattar tre historiske provinsar i Polen, Masovia (i aust), Storpolen (i vest) og Veslepolen (i sørvest rundt Opoczno).
Byar og landsbyar
Voivodskapet inneheld 43 byar og landsbyar. Folketala i lista under er frå 2006 :
1. Łódź (764 168)
2. Piotrków Trybunalski (79 367)
3. Pabianice (70 445)
4. Tomaszów Mazowiecki (66 705)
5. Bełchatów (62 062)
6. Zgierz (58 313)
7. Radomsko (49 152)
8. Skierniewice (48 761)
9. Kutno (47 557)
11. Sieradz (44 045)
12. Łowicz (30 204)
13. Wieluń (24 347)
14. Opoczno (22 708)
15. Ozorków (20 571)
16. Aleksandrów Łódzki (20 512)
17. Łask (18 684)
18. Rawa Mazowiecka (17 643)
19. Konstantynów Łódzki (17 564)
20. Łęczyca (15 423)
21. Głowno (15 167)
22. Koluszki (13 407)
23. Brzeziny (12 373)
24. Żychlin (8 880)
25. Wieruszów (8 759)
26. Zelów (8 173)
27. Poddębice (7 875)
28. Tuszyn (7 178)
29. Pajęczno (6 674)
30. Sulejów (6 387)
34. Przedbórz (3 758)
35. Stryków (3 566)
37. Warta (3 388)
38. Rzgów (3 338)
39. Biała Rawska (3 182)
40. Uniejów (2 916)
41. Kamieńsk (2 858)
42. Błaszki (2 179)
43. Szadek (2 007)
Administrativ inndeling
Łódź-voivodskapet er igjen delt inn i 24 fylke (powiat): 3 byfylke og 21 landfylke. Desse er igjen delt inn i 177 gmina (kommunar).
Langesundsfjordens indremisjonsselskap
Langesundsfjordens Indremisjonsselskapet er den minste av dei tre misjonsorganisasjonane som 1. januar 2001 gjekk saman i misjonsverksemda som fekk namnet Normisjon.
Langesundsfjordens Indremisjonsselskap hadde hovudsakleg verksemdområda sine knytt til byar og bygder kring Langesund og Langesundsfjorden. Selskapet hadde hovudkontor i misjonshuset «Hauges Minde» i Skien. Etter fusjonen har ytremisjonsarbeidet fått større fokus.
Junji Kawabata
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Fylkesveg 919 i Nordland
Fylkesveg 919 i Nordland går mellom Skoglund og Utskor i Bø. Vegen er 6,1 km lang. Han har asfaltdekke mellom Skoglund og Hysjorda, og grusdekke vidare til Utskor.
Bruny Surin
Bruny Surin er ein kanadisk tidlegare friidrettsutøvar, fødd på Haiti. Han vart verdsmeister 1995, olympisk meister 1996 og verdsmeister 1997 med Canadas lag i 4 x 100 meter stafett. Individuelt vann han sølvmedaljen på 100 meter både i VM 1995 og VM 1999.
Aktiv
Surin voks opp i Canada frå han var 8 år gammal. Han markerte seg fyrst i lengdehopp, våren 1987 sette han personleg rekord med 8,03 meter i Houston i delstaten Texas i USA. Same året debuterte han internasjonalt i øvinga ved panamerika-leikane i Indianapolis, også i Sommar-OL 1988 tevla han i lengdehopp.
Deretter satsa Surin på 100 meter. Ved samveldeleikane 1990 i Auckland på New Zealand vann han bronsen på distansen, bakom engelske Linford Christie og nigerianaren Davidson Ezinwa, i lengdehopp vart Surin nummer sju. To år seinare vart han fjerdemann på 100 m ved Sommar-OL 1992 og nummer fem i verdsmeisterskapen året etter.
Under samveldeleikane 1994 i Victoria i British Columbia deltok Surin på Canadas vinnarlag i 4 x 100 m stafett. Dei neste åra sprang han og lagkameratane inn til stafett-siger ved så vel VM 1995, som OL 1996 og VM 1997. Under verdsmeisterskapen 1995 i Göteborg sikra han seg også sølvmedaljen på 100 meter, bakom landsmannen Donovan Bailey.
Vinnarlaget frå Göteborg, beståande av Robert Esmie, Glenroy Gilbert, Surin og Bailey, vann ytterlegare ein gullmedalje i stafett då OL 1996 fann stad i Atlanta. Dei sam fire løparane forsvarte i 1997 verdsmeistertittelen ved VM i Aten.
2010
2010 (MMX med romartal) i den gregorianske kalenderen er eit år utan skotdag som byrja på ein fredag.
Parodi
Parodi (frå gresk parodia, av para- 'attåt, motsett' og ode, 'song') er ei etterlikning som gjer narr av originalen, til dømes gjennom overdriving, oppattaking og absurde nye vriar på gamle framstillingar. Parodiering kan brukast til å latterleggjera eit verk, ein person eller eit tema, på vennleg eller vondskapsfullt vis.
Norsk skilling
På 1500-talet gjekk det tolv penningar på ein skilling. Frå 1625 var skillingen den minste eininga i den norske myntrekkja. Han vart utmynta i nominal frå 1/2 til 48 skilling. Frå 1635 gjekk det 96 slike skillingar på ein riksdalar.
Riksbankskilling
Frå 1813 til 1816 gjekk det 96 riksbankskilling på ein riksbankdalar.
Skilling species
Frå 1816 gjekk det 120 skilling species på ein spesidalar. Denne skillingen var i bruk i Noreg til han vart avløyst krone- og øremynt, formelt frå 1875, då slik at 1 krone = 30 skilling.
Utøya i Hole
Utøya er ei øy i innsjøen Tyrifjorden i Hole kommune i Viken fylke. Arbeidaranes Ungdomsfylking (AUF) eig øya, som vart gjeven til dei i jubileumsgåve 28. august 1950 av Oslo og Omegn faglege Samorganisasjon, ein av medlemsorganisasjonane i Landsorganisasjonen (LO). Øya vert driven kommersielt av Utøya AS. AUF arrangerer kvart år politisk sommarleir på øya.
Væske
Væske er ein aggregattilstand eller fase som har fast volum, men ikkje fast form. Det vil seie at stoffet som er i denne tilstanden har meir energi enn fast stoff, men mindre enn gass. Ei væske tek form etter ilåtet ho fyller. Ho utøver likt trykk på sidene i ilåtet og det som eventuelt ligg i væska.
Utøya i Hole
Utøya er på 120 dekar, har busetnad, og har dessutan eit område på fastlandet for parkering av bilar. Det var ein husmannsplass på Utøya fram til heile øya vart kjøpt av Jens Bratlie i 1893, som brukte øya som sommarbustad før han selde eigedommen til LO i 1933.
Terroråtaket på Utøya 22. juli 2011
AUFs sommarleir på Utøya var 22. juli 2011 mål for eit terroråtak der 69 personar mista livet, og 66 vart skadde, fleire av dei alvorleg. Åtaket hadde samanheng med terroråtaket i Oslo mindre enn to timar tidlegare. Ein væpna mann som seinare synte seg å vere den 32 år gamle oslomannen Anders Behring Breivik, utkledd i ei etterlikning av ei politiuniform, tok skyssbåten over til øya om lag klokka 17 med tung bagasje. Han sa han skulle gjere ein rutinesjekk og gje opplysningar om terroråtaket mot regjeringsbygningane i Oslo tidlegare på dagen (klokka 15.26), men så snart han var komen i land på øya, tok han til å skyta på og drepe leirdeltakarane og andre med eit gevær og ein pistol. Politiet gjekk i land på øya klokka 18.25, og arresterte han klokka 18.27 utan at han gjorde motstand. Han hadde då hatt tid til å myrde 68 menneske, dei fleste ungdomar, i ei jakt som hadde gått føre seg over heile øya.
Kort tid etterpå kommenterte AUF-leiar Eskil Pedersen åtaket med mellom anna å uttala: «Vi gjev oss ikkje i kampen for det vi trur på, vi skal tilbake på Utøya.». I samband med eittårsmarkeringa for terroråtaket vart det skipa til ei samling på Utøya.
Væske
Eigenskapar
Væskefasen er knytt til ei større samling av stoff: ein kan ikkje snakke om at eit enkelt atom eller molekyl er væske, gass eller faststoff. Væsker er bygd opp av molekyl der bindinga mellom molekyla er langt sterkare enn for gassar, men ikkje så sterk at molekyla sit i låste posisjonar, som faststoff. Dei fleste væskene har forholdsvis små molekyl, beståande av éin til nokre titals atom, men nokre kan òg vere større, som termoplast.
Stoff endrar fasar og typisk blir ei væske til faststoff når han vert avkjølt, og til gass når det varmast opp. Denne overgangen skjer gjerne ved klårt definerte temperaturar (kalla kritiske temperaturar) som er spesielt for kvart enkelt stoff. Døme på dette er væska vatn, som frys til is (faststoff) ved 0 °C og fordampar (gass) ved 100 °C ved eit trykk på ein atmosfære. Tilsvarande går gass ofte over til væske under stort trykk. På langt nær alle faste stoff har ein væskefase, fordi ein temperaturauke fører til ein kjemisk reaksjon i staden for ein faseendring. T.d. vil tre byrje å brenne (kjemisk reaksjon) ved oppvarming i staden for å gå over i væskeform. Dei einaste grunnstoffa som er væsker ved standard trykk og temperatur er kvikksølv og brom.
Når ein har stoff som er samansett av fleire typar molekyl skjer ofte overgang til væskefasen ved ulike temperaturar for dei ulike typane. T.d. ved blanding av feitt i vatn, vil desse danne ein felles væskefase ved 80 °C medan feittet blir separert ut og blir fast, medan vatnet enno er flytande, når temperaturen reduserast til 15 °C.
Overflatehinner er vanlege på væsker og desse gjer at små mengder væsker samlar seg i dropar i staden for å renne. Overflatehinner er spesielt viktig ved små mengder væske og straum gjennom tynne røyr. Den kjemiske samansetnaden av væska avgjer kor sterk overflatehinna er. Til dømes vil tilsetjing av salt eller oppvaskmiddel veikja overflatehinna til vatn.
Hushaldning
Vatn er det viktigaste næringsmidlet og tilførsel av reint vatn, eller vassbasert væske, er ein føresetnad for kvart og eit samfunn. I moderne hushaldningar er stort sett dette løyst ved hjelp av eit omfattande røyrnett for vassforsyning, ofte supplert med separat sal av vatn på flaske viss vatnet frå røyra ikkje er reint nok. Tilsvarande finst separate røyrnett for kloakk, der vatn blir brukt til å frakte avfall vekk frå hushaldningane. Ei hushaldning nyttar væsker til matlaging, reingjering (såper og reingjerinsmiddel) og oppvarming (sentralfyr).
Prosessindustri
Prosessindustri er den samfunnsektoren som i størst grad gjer bruk av væsker og dei fleste industrielt framstilte produkt har gjort bruk av væsker.
Jordbruk
Vatn er føresetnad for all jordbruk, inkludert fiske og havbruk. Jordbruk er anten basert på naturleg tilførsel av vatn, men ein stor del av jordbruka i verda er òg avhengig av kunstig vatning, og kunstige vatningsanlegg er dermed naudsynt for verda si matproduksjon. I tillegg brukar moderne jordbruk i stort omfang insektmiddel i væskeform og dessutan at jordbruksindustrien brukar store mengder vatn til reingjering av jordbruksprodukt.
Skipsfart
Skipsfart brukar vatn til transport og den største delen av frakt av tung eller voluminøst material føregår til sjøs.
Historikk
Forståinga av væsker er knytt sterkt til utviklinga av vitskap, teknologi og industri.
Den første milepålen i kunstig framstilte væsker er smelting av metall, som sparka i gang bronsealderen for ca 5500 år sidan. Dei antikke høgkulturane gjorde òg nytte av væsker til medisinske salvar og kremar, forløparen til moderne farmasi. Væskedynamikk, dvs læra om korleis væsker strøymer, har røter i antikken, der det vart laga avanserte røyrsystem, både basert på pumpar (Arkimedes-skruen) og på hevertprinsippet. Hevertprinsippet seier at væske strøymer gjennom ein fylt slange (eller røyr) viss uttaket ligg lågare enn inntaket, uavhengig av kor midten av slangen er. Oppdaginga av hevertprinsippet er tilskriven Ktesibios frå Alexandria, 200-talet fvt. Prinsippet bak oppdrift vart først forstått av Arkimedes, som fann at oppdrift til ein lekam er lik tyngda av vatnet han treng bort.
Den moderne, matematiske formulerte, fysiske forståinga av væsker byrjar på 1600-talet med Blaise Pascal, som viser korleis væskenivå avheng av trykk, dvs prinsippet bak eit barometer. Dei dynamiske eigenskapane til væsker byggjer først og fremst på Isaac Newtons mekanikk og den første generelle skildringa for rørsla til væsker er Eulerlikningane, som gjeld for ikkje-viskøse (lettflytande), ikkje-kompressible, væsker, slik som vatn (utan turbulens). Den komplette forståinga av klassiske væsker kjem med Navier-Stokes-likningane på byrjinga av 1800-talet. Desse likningane skildrar alle eigenskapane til klassiske væsker og alle andre likningar er spesialtilfelle av desse. Navier-Stokes-likningane er enno vanskelege å løyse og enno er ikkje alle typar løysingar funne. Først og fremst gjeld dette turbulent flyt. Ut over klassiske væsker finst det fire andre moderne væsketeoriar: 1) Relativistiske væsker. 2) Mikroskopisk skildring av væsker. Denne er enno mangelfull. 3) Kvantevæsker, som oppstår nær det absolutte nullpunktet. 4) Væskeliknande tilstandar, t.d. straum av sand i eit timeglas.
Fysiske storleik
Dei fysiske likningane for væsker avheng ikkje direkte av temperatur, men væskeparameterane avheng av temperatur, t.d. blir viskositeten i honning mindre når han varmast opp. Væskar klassifiserast ut frå tettleik og viskositet
Ofte nyttast kombinasjonar og negasjonar av dei overnemnte typane, t.d. ikkje-newtonske væsker.