cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabriela Soukalová
Aktiv
Under VM i skiskyting 2013 på heimebane i Nové Město gjekk ho på Tsjekkia sitt lag som fekk bronsemedalja i mixstafetten. Året etter tok Soukalová og Tsjekkia sitt mixstafett-lag eitt steg opp på sigerspallen til sølv då Vinter-OL 2014 fann stad i Sotsji, der ho også vann sølvmedalja i fellesstarten.
Tsjekkia sitt lag i mixstafett, beståande av Veronika Vítková, Gabriela Soukalová, Michal Šlesingr og Ondřej Moravec fullførte pallklatringa då det vann øvinga under VM i skiskyting 2015 i Kontiolahti, 20 sekundar framom Frankrike. Ei lita veke seinare tok Soukalová sølvmedalja i 15 km normalprogram, gullet rauk med ein bom på siste skyting.
Gjennom 2016-sesongen var Soukalová den klart jamnaste kvinnelege skiskyttaren. Ho vann verdscupen 2016 med romsleg margin etter å ha vunne fire renn og oppnådd i alt 10 pallplasseringar. Derimot lukkast ho ikkje å ta medalje i VM i skiskyting 2016, to fjerdeplassar var hennar fremste prestasjonar.
Rax
Rax er eit fjell på grensa mellom Nedre Austerrike og Steiermark i Dei nordlege kalksteinsalpane
Den høgaste toppen er Heukuppe på 2 007 m. Rax og fjellet Schneeberg, som ligg i nærleiken, vert kalla Wiener Hausberge. Frå Hirschwang ved foten av den nordaustlege sida av fjellet går det ei kabelvogn opp til om lag 1 500 meter høgd. Rax og Schneeberg er skild av dalen Höllental.
Kabelvogna Raxseilbahn i Hirschwang var den første kabelvogna i området som i dag er Austerrike (bygginga starta i 1925), og det høge platået er mykje besøkt.
Shusaku Tokita
Shusaku Tokita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Matsumoto Yamaga FC, Fukushima United FC, Grulla Morioka, Azul Claro Numazu og Japan Soccer College.
Bøyingsparadigme
I morfologien er eit bøyingsparadigme ei liste over alle bøyingsformene til eit leksem.
Etymologi
Ordet paradigme kjem av gresk parádeigma παράδειγμα n 'prov, døme, føredøme, mønster'.
Døme
Her er bøyingsparadigmet til det norske substantivet JENTE:
Regelrette og suppletivistiske bøyingsparadigme
I regelrette bøyingsparadigme har alle bøyingsformene den same stammen, som i dømet over, der stammen er jent, eller i paradigmet til det norske verbet KASTE, som har stammen kast, og det norske adjektivet FIN, der stammen er fin:
Butcher Nunatak
Butcher Nunatak er ein nunatak ved sørenden av Birchall Peaks, 4 nautiske mil sørvest for Swarm Peak i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy (1959–65), og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Robert S. Butcher, ein snikkar i US Navy, ved Byrd-stasjonen i 1967.
Oxwich Bay
Oxwich Bay er ei bukt sør på Gowerhalvøya i Wales.
Fleire undersjøiske kablar går frå det britiske fastlandet ved Oxwich, mellom anna den transatlantiske telefonkabelen Gemini North.
I februar 2007 kåra Travel Magazine stranda i Oxwich til den vakraste i Storbritannia.
Cabrera Nunatak
Cabrera Nunatak er ein nunatak 6,5 nautiske mil nordaust for Putzke Peak i McCuddin Mountains i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Quirino Cabrera, ein byggmekanikar i US Navy ved Byrd-stasjonen i 1966 og 1969.
Mitsuo Yamada
Mitsuo Yamada er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Matsumoto Yamaga FC.
Akhérondas
Akhérondas (gresk Αχέροντας) er ein tidlegare kommune i periferieininga Thesprotía i Ípiros i Hellas. Akhérondas inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Soúli.
Piz Buin
Piz Buin er det høgaste fjellet i Vorarlberg i Austerrike og ein av dei høgaste toppane i fjellkjeda Silvretta, der det høgaste er Piz Linard (3 410 m).
Det opphavlege namnet på språket retoromansk i den sveitiske kantonen Graubünden er Piz Buin Grand. Ein svært lik fjell topp i nærleiken er kalla Piz Buin Pitschen, og har same forma, men er litt lågare (3 255 m).
Ein kan nå Piz Buin frå Wiesbadener-hytta i Austerrike, krysse Vermuntbreen, klatre opp Wiesbadener-ryggen og så gå over Ochsentalerbreen til Buin-brotet. Frå brotet kan ein gå i sikksakk oppover til toppen der ein berre må overkomme ein 20 meter bratt skråning før ein kjem heilt til topps. Her finn ein eit gamalt trekors. Grensa mellom Sveits og Austerrike kryssar toppen frå aust mot vest.
Namnet Piz Buin er også brukt som varemerke av eit solkremfirma, som har hovudkvarter i Vorarlberg, og som er kjend over heile verda.
Gravitasjon
Isaac Newton formulerte lova om gravitasjon i Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (publisert 5. juli 1687). Ho seier at gravitasjonskrafta som verkar mellom to lekamar, er proporsjonal med produktet av massen deira, og omvendt proporsjonal med kvadratet av avstanden mellom dei.
Lova kan skrivast slik:, der
Gravitasjon er den suverent svakaste av dei fire fundamentale naturkreftene, men dominerer likevel i store system som planetar og galaksar, fordi ho berre verkar tiltrekkande. Elektrostatiske krefter som kan verke både tiltrekkande og fråstøytande vil normalt utlikne seg sjølv i store system.
Gravitasjonen mellom jordkloden og ein lekam på overflata av jorda, gjev ein lekam i fritt fall ein akselerasjon ved havnivå på tilnærma 9,81 m/s². Normalgravitasjon er på jorda ved konvensjon lik 9,80665. Dette tilsvarar 1 G. Tilsvarande akselerasjon på sola er om lag 28 G, på Mars 0,38 G, på månen 0,165 G.
Det er vanskeleg å forstå kva gravitasjonskrafta er. Newtons lov skildrar korleis ho verkar, men seier ingenting om korleis det skjer. I nyare tid er det kome fram to teoriar for å forklare gravitasjonen, og desse har vist seg vanskelege å sameine:
Miran Kibe
Miran Kibe er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Matsumoto Yamaga FC.
Tatsuya Wada
Tatsuya Wada er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Matsumoto Yamaga FC og Tochigi SC (2019).
Andrés Nin
Han kom frå ein fattig familie i Tarragona, der faren var skomakar og mora småbonde. Nin flytta til Barcelona, arbeidde som lærar og journalist, og slutta seg til Det spanske sosialistiske arbeidarpartiet PSOE i 1917. Han var blant grunnleggjarane av Det spanske kommunistpartiet PCE, og arbeidde sidan i Sovjetunionen, for både den Tredje Internasjonalen (Komintern) og den Raude Faglege Internasjonalen RFI (Profintern). Han blei kjend med Lev Trotskij, og slutta seg til den sovjetiske Venstreopposisjonen mot Josef Stalin og hans støttespelarar.
Da han kom tilbake til Spania var Nin med og grunnla Kommunistisk Venstre, som var tilknytt den internasjonale Venstreopposisjonen som den no heitte etter at mange av «trotskistane» måtte flykte eller blei utviste frå Sovjetunionen. Nin respekterte Trotskij, men var usamd med han om enkelte ting, mellom anna var Trotskij imot samanslåinga av Kommunistisk Venstre og Arbeidar-og Bondeblokka, som Trotskij såg på som «høgrekommunistar». Nin danna likevel saman med Joaquin Maurin frå Arbeidar- og Bondeblokka partiet POUM i 1935. Partiet markerte seg som eit radikalt, anti-stalinistisk alternativ til Det spanske kommunistpartiet PCE, og kritiserte skarpt Moskvaprosessane da desse tok til i Sovjetunionen.
Etter Folkefronten vann valet i 1936, og Franco sette i gang den spanske borgarkrigen, organiserte POUM ein sterk milits til forsvaret mot fascismen. Nin blei justisminister i delstatsregjeringa i Catalunya, men blei fjerna etter ei tid på grunn av sovjetisk press. Det same gjaldt andre POUM-medlemmer i offentlege posisjonar. I juni 1937 blei så Nin og mesteparten av leiinga i POUM arresterte av det republikanske politiet. Etter den 20. juni 1937 var Andres Nin sporlaust borte. Ein reknar med at agentar frå det sovjetiske politiske politiet stod bak forsvinninga.
Thonon-les-Bains
Thonon-les-Bains er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Haute-Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og har om lag 30 000 innbyggjarar.
Byen har eit kurbad og ligg ved den sørlege breidda av Genfersjøen. Byen var hovudstad i Chablais, ein provins i det gamle hertugdømet Savoie.
Morfologisk prosess
Ein morfologisk prosess er ein språkvitskapleg prosess som lagar ei ordform eller ein ny base av ein base og ein formativ. Vi skil mellom to ulike typar av morfologiske prosessar, segmentale morfologiske prosessar, som legg ein segmental formativ til ein base og suprasegmentale morfologiske prosessar, som legg ein ikkje-segmental formativ til ein base.
Partido Obrero de Unificación Marxista
Partido Obrero de Unificación Marxista (POUM, katalansk: Partit Obrer d'Unificació Marxista) var eit politisk parti i Spania i tida rundt den spanske borgarkrigen. Namnet betyr «Arbeidarpartiet for marxistisk sameining», og partiet blei danna ved ei samanslåing av organisasjonane «Kommunistisk venstre» og «Arbeidar- og bondeblokka». Kommunistisk venstre hadde vore rekna som «trotskistane» i Spania, men Lev Trotskij var imot denne samanslåinga. POUM stod i sterk opposisjon til stalinismen. Leiarane for POUM var Andres Nin og Joaquin Maurin.
POUM var større enn Det spanske kommunistpartiet PCE i Catalunya, og var svært kritisk til folkefrontstrategien. Denne strategien innebar ein allianse med borgarlege krefter, og det måtte etter POUM si meining nødvendigvis underordne arbeidarklassen sin kamp under borgarskapet og dermed hindre utviklinga av den sosiale revolusjonen. POUM gav likevel kritisk støtte til folkefrontregjeringa som blei skipa etter at folkefronten vann valet i 1936, og deltok sjølv i delstatsregjeringa (la Generalidad) i Catalunya etter at general Franco hadde starta borgarkrigen.
Under borgarkrigen fekk POUM sterkt auka tilslutning, og saman med anarkosyndikalistane i CNT (Confederación Nacional del Trabajo) hadde dei støtte av fleirtalet i arbeidarklassen i delar av landet. Militsane til POUM og anarkosyndikalistane var ryggraden i både den sosiale omdanninga og forsvaret mot Franco-fascistane i desse områda.
Sovjetunionen si rolle i den spanske borgarkrigen var ikkje berre den at landet som einaste stormakt støtta den lovlege regjeringa i Spania, men også at Josef Stalin gjennom sine agentar blanda seg inn i forholda bak fronten for å hindre ei sosialistisk utvikling. Dette hang blant anna ihop med hans strev for ein stormaktsallianse med den konservative regjeringa i Storbritannia mot Hitler-Tyskland. Verknaden i Spania var at håpet i arbeidarklassen om verkeleg sosial endring minka, apatien breidde seg, og den spontane kampviljen som hadde stansa Franco sitt kuppforsøk i 1936 blei undergravd i store delar av folket.
Coleman Nunatak
Coleman Nunatak er ein nunatak som ligg nær toppen av Berrybreen, 2 nautiske mil sør for Patton Bluff i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Richard I. Coleman, ein meteorolog i US Antarctic Research Program ved Byrd-stasjonen i 1962.
Ask
Ask (Fraxinius excelsior) er eit lauvtre i oliventrefamilien. Ask er eit varmekjært tre som i Noreg veks nord til Trøndelag. Førekomsten i Leksvik er den nordlegaste i verda.
Skildring
Asketreet har fjørforma blad som består av fleire småblad som sit i par på ein stilk. Knoppane er svarte og forholdsvis store. Greinene er grågrøne og sit parvis motsett vridd oppover stamma.
Blad og bork inneheld garvesyre. Borken er glatt og grå, men eldre tre lagar mørk skorpebork med langsgåande furer.
Asken blømer før blada sprett. Han er oftast særbu. I hanblomen finn ein to pollenknappar. I hoblomen eit fruktemne. Ofte finn ein rudiment av det andre kjønn i blomen. Asken har vindpollinering. Blomen manglar dekkblad.
Frukta, som er ei nøtt med venger, er tilpassa vindspreiing. Fruktklasane kan henge heile vinteren.
Asken er eit stort tre med høgd opp til 30-35 meter. Den høgaste asken som er målt i Noreg var 43,47 meter. Den vart felt i Hyllestad i Sogn og Fjordane kring 1870. Det har vorte registrert opp til 300 år gamle tre.
Askelauv vert snøgt omgjort til mold. Og sidan askekruna slepp gjennom etter måten mykje lys, finn ein ofte ein rik botnflora med næringskrevjande artar der det er mykje ask.
Bruk
Askeveden er tung og sterk. Han er seig, elastisk, slitesterk og hard. Eigenskapane kan variere med alder og veksestad. På fuktig og frodig mark finn ein den såkalla grønasken. Det er unge snøggvaksne tre utan kjerneved. Slike tre har ved med særleg gode eigenskapar. Froasken som veks på knausar og tørr jord har dårleg ved som let sprekk. Samanlikna med andre tresortar er ask motstansdyktig mot syre og base.
Askeved er lett å arbeide med både for hand og med maskiner. Han egnar seg godt til å lime, spikre og skrue. Virket bør tørke seint, sidan det har lett for å sprekk eller vri seg. Med dei gode eigenskapane har ask hatt mange bruksområde: skaft, reiskapar, hjul og ski. Askeski vert helst laga av grønask. Vert skiemna flatskorne får ein vakre og slitesterke ski med varig spenn.I jordbruket har det vorte nytta til rivetindar og selepinnar.
I tillegg til gode mekaniske eigenskapar er overflata til askeved lett å polere, måle, lute og lakke. Han kan mellom anna brukast i golv, trapper og til møblar
Askeveden brenn godt.
Askelauv og askeris har vore rekna som godt for til sau og geit.
Ask har vorte brukt til å spå veret. Særleg har tidspunkt for bladspretting vorte samanlikna med eika. Kva tre som er først avgjer om det vert steik eller plask. Ask har og vorte brukt til kalendermerke uavhengig av eik.
Ask i kulturen
Treet blei seinare brukt som tuntre i Skandinavia for å verna om lukka til huslyden. I Sverige blei det sagt at hustomten budde i treet. Det var òg vanleg å bruka treet i alléar og parkar, stader der ein framleis kan sjå asketre.
Crummey Nunatak
Crummey Nunatak er ein nunatak, 1,5 nautiske mil lang, i Gutenko Nunataks i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Han vart først kartlagd av U.S. Antarctic Service i 1939–41, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Glen T. Crummey i U.S. Navy som var elektrikar ved Byrd-stasjonen i 1967.
Cady Nunatak
Cady Nunatak er ein nunatak 3 nautiske mil aust for Mount Zeigler nordaust i Allegheny Mountains i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Nunataken vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Frederick M. Cady, ein forskar i US Antarctic Research Program på ionosfæren ved Byrd-stasjonen i 1968.
Yuki Miyazawa
Yuki Miyazawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Matsumoto Yamaga FC.
Kristian Birkeland
Kristian Birkeland var ein norsk fysikar frå Oslo som nådde heilt opp i nobelpris-klassen. Det fulle namnet hans var Kristian Olaf Bernhard Birkeland.
Kristian
] Kristian eller Christian er eit populært mannsnamn som tyder kristen. Opphavet er latinske Christianus som igjen kjem frå gresk khristianós (χριστιανός) som betyr 'tilhengjar av Kristus'. Christian kan òg vera eit slektsnamn.
Kristian har namnedag den 14. mai i Noreg og den 13. november i Sverige.
Andre former av namnet er Kristen og Krister, medan det har kvinnelege former som Kristina, Kristiane og Kristin.
Bruk
Namnet stava Kristian er vanleg namn i Finland, Skandinavia, på Færøyane og Grønland. Stavemåten Christian er vanleg Skandinavia, Finland, Frankrike og Belgia. Variantane Cristian i Chile og Spania og Kristján på Island er blant dei mest brukte mannsnamna i desse landa.
Namnet var mykje brukt i Noreg ved slutten av 1800-talet. Rundt 1880 fekk over 2,0 % av nyfødde namnet Kristian. Bruken gjekk deretter nedover med eit lågpunkt rundt 1950, før han tok til å stiga igjen. Frå 1960-talet tok òg bruken av skrivemåten Christian til å veksa. Begge skrivemåtane var populære, og kvar brukt av rundt 1,0 % av nyfødde, på 1980-talet.
I 2009 var det 15 416 norske menn som heitte Kristian og 12 859 som heitte Christian.
Danske kongar
Under dansketida heitte annankvar konge Christian. Desse har gjeve namn til fleire nordiske byar, som Kristiansand og Kristianstad.
Fjellet Schneeberg
Schneeberg er ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane i grenseområdet mellom Nedre Austerrike og Steiermark i austlege område av Austerrike. Schneeberg og fjellet Rax (2 007), som ligg 13 km mot sørvest vert rekna som dei lokale fjella (Hausberge) rundt Wien. Dette rike karstplatået har gjeve drikkevatn til Wien, via eit 120 km langt vassrøyr, sidan 1873, og det er hevda at dette er det beste drikkevatnet i verda.
På klåre dagar kan ein sjå Schneeberg frå delar av Wien, som ligg 65 km unna (i luftlinje), i lag med snødekte sletter som strekkjer seg ned frå dei nordlege fjellsidene sjølv på sommarstid.
Kristian Birkeland
Birkeland studerte elektrisitet og magnetisme. Han fann ei forklaring på fenomenet nordlys, aurora borealis, og klarte å simulere prosessen i laboratoriet sitt. Birkeland var populær i Frankrike og Tyskland, men ideane hans fann mindre grobotn i England. Noko av grunnen kan vere at den respekterte britiske fysikaren Lord Kelvin blankt avviste at sola kunne vere årsak til nordlys.
Fjellet Schneeberg
Ein tannbane, Schneebergbahn som no er over 100 år gamal, går opp til om lag 1 800 meter, og reduserer gåturen til fjelltoppen til ein time eller to.
Kristian Birkeland
Birkeland freista òg å utnytta kunnskapane sine om elektrisitet kommersielt. Han teikna og bygde prototypen til ein elektrisk kanon som skulle revolusjonere krigsindustrien. Om det var flaks eller uflaks skal vere usagd, men kanonen kortslutta under fyrste demonstrasjonen.
Rik vart han i alle fall, for metodane han hadde utvikla vart tekne i bruk i produksjonen av kunstgjødsel. Saman med ingeniøren Sam Eyde oppfann han Birkeland-Eyde-metoden for utvinning av nitrogen frå luft. Prosessen vart grunnlaget for Norsk Hydro. Prinsippa bak den elektriske kanonen er i dag i bruk i utviklinga av sokalla Rail gun i det amerikanske forsvaret.
Birkeland rakk å blitt nominert til nobelprisar i fysikk og kjemi fleire gonger og assistentane hans vart seinare leiande i den moderne fysikken i Noreg.
Gravskrift: «Han bandt luftens kvelstoff i den elektromagnetiske lysbue. Han utforsket nordlysets natur, solens elektriske stråling og jordens magnetiske felt.»
Felipe Alves
Felipe Alves er ein brasiliansk fotballspelar.
Gardíki
Gardíki (gresk Γαρδίκι) er ein landsby i periferieininga Thesprotía i Ípiros i Hellas. Gardíki var hovudsete i den tidlegare kommunen Akhérondas, som no er ei kommunaleining i kommunen Soúli.
Yoshiki Yamamoto
Yoshiki Yamamoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kataller Toyama og Verspah Oita.
St Brides Bay
St Brides Bay (walisisk Bae Sain Ffraid) er ei bukt omgjeve av klipper vest i Pembrokeshire i Wales.
Kystrn kring bukta er ein del av Pembrokeshire Coast nasjonalpark med mange små landsbyar som St Brides, Martin's Haven, Little Haven, Broad Haven, Nolton Haven, Newgale og Solva. I nærleiken ligg byen St David's. Pembrokeshire kyststi går langs heile bukta.
Marloeshalvøya og St David's Head markerer yttergrensene til bukta.
Schöpfl
Schöpfl er den høgaste åsen i Wienerwald (Wienerskogane) og den nordaustlegaste delen av Alpane. Geologisk høyrer fjellet til Flysjalpane
Toppen er skogkledd og frå her kan ein sjå 100 km vestover mot Dei nordlege kalksteinsalpane og mot Karpatane i aust.
Ved Mitterschöpfl (om lag 880 meter over havet) ligg Leopold Figl-observatoriet, som høyrer til Universitetet i Wien. Det største instrumentet er eit teleskop med hovudspeil på 1,6 m, som vart konstruert på 1960-talet. Eit anna tårn vart bygd seinare med mindre astrofysiske teleskop.
Tomoki Muramatsu
Tomoki Muramatsu er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kataller Toyama og Honda.
Thomas
Thomas eller Tomas er et mannsnamn av arameisk opphav. Namnet תאומא eller Tʾōmā tyder tvilling og var vanleg over store delar av Midtausten på den tida Jesus levde. Derfor var det ikkje uventa at ein av læresveinane hans skulle ha dette namnet, og at det skulle spreia seg med kristendommen.
Det er 21 684 som heiter Thomas i Noreg og berre 1 966 som heiter Tomas. Derimot er kortforma Tom mykje meir vanleg enn Thom.
Thomas har namnedag den 21. desember.
Thomas er òg eit vanleg etternamn i engelsktalande land, særleg blant dei som er walisisk-ætta.
Lékheo
Lékheo (gresk Λέχαιο) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Lékheo høyrer til kommunaleininga Ássos-Lékheo i kommunen Korint.
Vrakháti
Vrakháti (gresk Βραχάτι) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vrakháti høyrer til kommunaleininga Vókha i kommunen Vélo-Vókha.
Similaun
Similaun er eit fjell i Ötztalalpane på grensa mellom Austerrike og Italia. Josef Raffeiner og Theodor Kaserer vart i 1834 dei første som nådde toppen av fjellet. Fjellet er mest kjend for at det var her Helmut og Erika Simon fann leivningane av mannen, som fekk kallenamnet Ötzi, i 1991.
Avlyd
Avlyd eller ljodsprang er eit omgrep for ein ikkjesegmental morfologisk prosess, karakteristisk for sterke verb i indoeuropeiske språk og generelt for morfologien i afroasiatiske språk. Avlyd i norsk går tilbake til ur-indoeuropeisk og var den måten verb vart bøygde i tempus på. Verba var inndelte i ulike grupper, og kvar gruppe hadde eit sett av vokalar som viste kva bøyingsform verbet stod i. Dette systemet har vi i dag òg, men berre for ein del av verba, dei sterke verba.
Omlyd
Omlyd eller lydbrigde er ein ikkje-segmental morfologisk prosess med fonologisk assimilasjonsopphav. Vekslingar av typen å sove — han søv, ein nagl — fleire negler er døme på omlyd. Grunnen til at dei bakre vokalane o og a vekslar med fremre ø og e er at det i urnordisk var ein i i suffikset i andre staving (*sofir, *naglir). I utgangspunktet var dette altså ikkje nokon morfologisk prosess i det heile, men ein fonologisk prosess, ein vokalassimilasjon. Først då suffikset forsvann eller fall saman med andre suffiks som ikkje kravde omlyd, stod omlydsvekslinga att som ein morfologisk operasjon utan fonologisk kontekst. Mens suffikset framleis var til stades, var omlydsvekslinga berre ein sideeffekt av suffikseringa, men etter at suffikset var forsvunne, var det berre vokalvekslinga som skilde ordformer som sov og søv frå kvarandre.
Julia Neuberger
Dame Julia Babette Sarah Neuberger, Baroness Neuberger er ein rabbinar, sosialreformator og medlem av Overhuset i Storbritannia. Ho vart utdanna ved Newnham College i Cambridge og Leo Baeck College i London, der ho underviste frå 1977 til 1997.
Rempei Uchida
Rempei Uchida er ein japansk fotballspelar.
Omlyd
Rettskriving
Bokstaven Ü vert nytta til å skriva i-omlyden av U. Y er òg nytta til dette. Bokstavane Œ, Ø, og Ö vert nytta til å skriva i-omlyden av O. Æ, Ä, og Ę i norrønt vart nytta til i-omlyden av A. Bokstavane Ǫ i norrønt er nytta til å skriva u-omlyden av A.
Julia Neuberger
Julia Neuberger, fødd Schwab, var rabbinar i South London Liberal Synagogue frå 1977 til 1989 og blei utnemnd til seniorrabbinar ved West London Synagogue of British Jews i 2011. Ho var òg leiar av Camden and Islington Community Health Services NHS Trust (1992–97) og tidlegare sekretær i og eksekutivsjef av The King's Fund sidan 1997.
Rempei Uchida
Han spela for klubben Kataller Toyama.
Julia Neuberger
Julia Neuberger blei utnemnd til Dame Commander of the British Empire (DBE) i 2003 og i 2004 til medlem av Overhuset på livstid då ho blei gjeven tittelen Neuberger, of Primrose Hill. Ho var medlem av Liberal Democrats fram til utnemninga som seniorrabbinar i 2011, då ho blei sjølvstendig crossbencher.
Omlyd
Sjå òg
אומלאוט
Agnostisisme
Agnostisisme er ein filosofisk ståstad som har som utgangspunkt at ein ikkje kan kjenna religiøse sanningar. Termen vart lansert av Thomas Henry Huxley i 1869, og vert også brukt om religiøse tvilarar. Ordet agnostisisme kjem frå gresk a (utan) og gnosis (kunnskap).
Agnostistisme er vesensforskjellig frå sterk ateisme (også kalla positiv ateisme eller dogmatisk ateisme), som nektar for at nokon guddom eksisterer. Såkalla svak eller negativ ateisme, som berre uttrykker manglande tru i ein eller fleire guddommar kan gå saman med agnostisisme, men sistnevnte er ein meir spesifikk posisjon.
Agnostikarar kan hevda at det ikkje er mogleg å ha absolutt eller sikker spirituell kunnskap, eller at medan spirituell kunnskap kan vera mogleg er dette ein kunnskap dei sjølv manglar.
Blant kjente agnoistikarar finn ein Robert G. Ingersoll, Thomas Henry Huxley, Charles Darwin og Bertrand Russell.
Pontivy
Byen er hovudsakleg ein jordbruksby, og ligg der elva Blavet møter Canal de Nantes à Brest.
Historie
Ein munk med namn Ivy bygde ei bru over elva Blavet på 600-talet, og byen vart kalla opp etter han («pont» på fransk tyder «bru»). Frå 9. november 1804 vart namnet endra til Napoléonville etter Napoléon Bonaparte. Byen hadde på denne tida rundt 3 000 innbyggjarar. Etter Napoleon sitt fall fekk byen tilbake namnet Pontivy, men seinare vart det Bourbonville og så Napoléonville igjen då Napoléon III kom til makta.
Ahimsa
Ahimsa er eit religiøst konsept som forfektar ikkje-vald og respekt for alt liv. Ahimsa kjem av sanskrit, unngå skade. Det er nært knytt til vegetarianisme innan austlege religionar og til moderne bruk av ikkje-vald som politisk pressmiddel.
Omgrepet er fyrst å sjå i hinduskriftene kalla Upanisjadane. I djainismen er ahimsa-vrata eller løftet om ahimsa, det fyrste av fem maha-vrata, grunnleggjande løfte. Her vert alt dyreliv og det meste av planteliv rekna å vera medvite og alle gjerningar som trugar slikt liv er forbode. I hinduismen finn ein ahimsa som eitt av fem løfte innan yoga.
På 1900-talet vidareutvikla Mahatma Gandhi ideen om ahimsa. I tillegg til å bruka ikkje-vald i dagleglivet, meinte han det også kunne brukast som politisk verkemiddel. Satyagraharørsla hans brukte ikkje-valdeleg sivil ulydnad for å oppnå målet om eit fritt India. Denne filosofien inspirerte delav av den amerikanske borgarrettsrørsla og Martin Luther King Jr.
En pingles dagbok
En pingles dagbok (Diary of a Wimpy Kid) er ein bokserie av Jeff Kinney.
Det er hittil kome ut 11 bøker i serien.
Alle bøkene er omsett til bokmål.
Det har vore laga 3 filmar til bøkene. Nr 1 ligg på Netflix.
Dei andre kan leigast på andre film tjenester på nett.
Bøkene handlar om Greg Heffley som bur saman med mor, far, Rodrick og Manny.
Greg har akkuratt begynt på ungdomsskulen. Meir info kjem seinare
Dirtbag Nunatak
Dirtbag Nunatak er ein ryggliknande nunatak med ei høgd opp mot 940 moh, 3,5 nautiske mil sør-sørvest for Mount Manke i Harold Byrd Mountains. Fjellet vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1960–63. Han vart vitja i 1977–78 av ei geologisk gruppe frå Arizona State University i US Antarctic Research Program, leia av Edmund Stump og namngjeve i samband med Coalsack Bluff, sidan ei tynn linse av oppløyst glimmer og skifer dannar eit lyst jordsmonn i sida av nunataken.
Morbihan
Morbihan er eit departementet nordvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bretagne, og er kalla opp etter ein lukka sjø langs kysten.
Three Cliffs Bay
Three Cliffs Bay eller Three Cliff Bay er ei bukt på sørkysten av Gowerhalvøya i byen og grevskapet Swansea i Wales. Bukta er kalla opp etter tre klipper som spring fram i bukta. Pennard Pill, ei lita elv, munnar ut i sjøen midt i bukta.
Morbihan
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Bretagne og grensar til departementa Finistère, Côte-d'Armor, Ille-et-Vilaine og Loire-Atlantique, i tillegg til Atlanterhavet i sørvest.
Morbihanbukta har mange øyar. I følgje segna er det 365, men i røynda mellom 30 og 40 alt etter korleis dei vert telt. Det er òg mange holmar og småøyar som er for små til å byggjast på. Av desse øyane er alle bortsett frå to privateigde, enkelte av dei av filmstjerner og motedesignarar.
Three Cliffs Bay
Three Cliffs Bay er i røynda ein del av den større bukta Oxwich Bay. Klippene rundt bukta består av kalkstein og er om lag 20 meter høge. Desse vert mykje nytta til fjellklatring.
Morbihan
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Morbihannais.
Dee Nunatak
Dee Nunatak er ein nunatak som stikk opp av Garfieldbreen, vest i McDonald Heights i Marie Byrd Land. Fjellet ligg 1 nautisk mil vest for Rhodes Icefall. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Thomas H. Dee i US Navy, militærlege ved Byrd-stasjonen i 1970.
Morbihan
Kultur
Bretonsk språk er ei viktig sak i departementet, og mange krev tospråkleg utdanning.
Turisme
Steinblokkene i Carnac ligg i Morbihan.
Telomer
Telomerar er repeterande sekvensar av nukleotid på enden av kromosom. Dei hindrar at den delen av kromosoma som inneheld genetisk informasjon vert korta ned. I menneske er det nukleotidsekvensen TTAGGG som repeterer seg, opp til 2500 gonger.
Big Bang
The Big Bang eller det store smellet er ein vitskapleg teori om skapinga av Universet.
Observasjonar av den stadige ekspanjonen til universet, leiar til ein teori om at universet ein gong har vore samla i eitt punkt mindre enn eit atom (ein singularitet). I dette punktet fanst alt i universet i form av energi. Augneblinken der dette byrja å ekspandera i ufatteleg fart, vert kalla det store smellet (the Big Bang). Etter ei relativ kort tid, vart materie (elementærpartikkelar, kvarkar) og tilsvarande antimaterie danna utav energien.
For dei fleste vert Big Bang rekna som universets fødsel, og tankar om noko før vert utan meining. Kvantefysikarar har kome med fleire teoriar i dei seinare åra som peikar på ei tid òg føre Big Bang
Desmond N'Ze
Desmond N'Ze er ein ghanesisk fotballspelar.
Han spela for klubbane Fujieda MYFC og FC Gifu.
Slogen
Slogen er ein av dei mest besøkte fjelltoppane i Sunnmørsalpane. Fjellet er 1564 meter høgt og ligg ved enden av Norangsfjorden, ei fjordarm til Hjørundfjorden i Ørsta kommune.
Straumsfjorden
Straumsfjorden eller Straumfjorden er namnet fleire fjordar i Noreg og eit vatn:
Fábio Freire Martins
Fábio Freire Martins er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Gifu.
Märtha av Noreg
Kronprinsesse Märtha av Noreg var kronprinsesse av Noreg frå 1929 til ho døydde i 1954.
Märtha vart fødd i Stockholm i Sverige 28. mars 1901 som svensk og norsk prinsesse av slekta Bernadotte. Ho var nest eldste dotter av prins Carl Bernadotte av Sverige og prinsesse Ingeborg av Danmark. Fram til ho døydde var Märtha den høge beskyttarinna for Norges Lotteforbund.
Ho vart gift 21. mars 1929 i Vår Frelsers kirke, i dag Oslo Domkyrkje, med kronprins Olav V av Noreg. Dei to var syskenbarn.
Olav og Märtha fekk barna prinsesse Ragnhild av Noreg (seinare Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen), prinsesse Astrid av Noreg (no Prinsesse Astrid, fru Ferner) og prins Harald av Noreg (no kong Harald V av Noreg).
Dekorasjonar
Kronprinsesse Märtha vart 3. august 1942 tildelt storkors med kjede av St. Olavs Orden for «innsats for Norges sak under krigen».
I tillegg var ho innehavar av St. Olavsmedaljen og Kong Haakon VIIs jubileumsmedalje 1905–1930.
Av utanlandske dekorasjonar var ho innehavar av Kong Georg VIs kroningsmedalje, Kong Christian Xs frihetsmedalje, Minnemedaljen for Kong Frederik VIIIs 100-årsdag og Kong Gustaf Vs 70-årsmedalje.
Doblougprisen
Doblougprisen er ein litteraturpris som vert delt ut den 17. mai kvart år av Svenska Akademien frå eit fond som vart oppretta i 1938 etter ei testamentarisk gåve frå den norske forretningsmannen Birger Dobloug. Prisen skal fremja norsk og svensk skjønnlitteratur gjennom årlege prisutdelingar til forfattarar eller som tilskot til trykking av skjønnlitterære eller litteraturvitskaplege verk. Dei norske prisvinnarane vert utpeikte etter innstilling frå Den Norske Forfatterforening. I 2004 var prisen på 70 000 svenske kroner.
Solum stavkyrkje
Solum stavkyrkje var forgjengaren til dagens Solum kyrkje og stod i likhet med denne kyrkja på grunnen til prestegarden (gnr. 3). Kyrkja var vigsla til Døyparen Johannes, og Lorentz Dietrichson kallar kyrkja «Johannes den døbers kirke i Solum».
Frihetens regn
Frihetens regn (originaltittel: The Shawshank Redemption) er ein amerikansk dramafilm frå 1994, skriven og regissert av Frank Darabont og basert på novellen Rita Hayworth and Shawshank Redemption av Stephen King. Hovudrollene blir spela av Tim Robbins (Andy Dufresne) og Morgan Freeman (Ellis Redding).
Solum stavkyrkje
Kyrkja er omtala i 1349 og 1370. Helgendedikasjonen går fram av Biskop Eystein si jordebok, og Povel Huitfeldt syner i si stiftsbok (1575) at Solum er hovudkrykja i prestegjeldet med fleire anneks. Jens Nilssøn omtalar kyrkja i si visitasbok. Ein synfaringsrapport skildrar skipet som eit stavbygg med stolpar og plankar imellom og tekt med spon. Koret var derimot tekt med teglstein, og Lorentz Dietrichson held det for sannsynleg at kyrkja då hadde fått eit lafta kor. Kyrkja skal ha vore mørk med berre eitt vindauge i vest. Moglegvis kom det lafta koret til i 1580, for i kyrkja skal det i ei årrekkje ha lege ein tømmerstokk med ei latinsk innskrift som i ei jubileumsbok frå 1966 er attgjeven slik: «Til den guddommelige dyrkelses forherligelse og den hellige religions gavn er denne bygning oppført år 1580 etter Kristi fødsel.»
Frihetens regn
Filmen skildrar hovudsakleg Andy sitt liv i fengsel etter at han er dømd for mordet på kona si og elskaren hennar, trass i at han hevdar å vere uskuldig.
Solum stavkyrkje
Stavkyrkja vart som andre kyrkjer seld på auksjon i 1720-åra. I 1765 vart ho seld igjen, denne gongen til amtmann Frederik Georg Adeler. Like etterpå vart ho riven, og dagens kyrkje vart oppført.
Frihetens regn
Om filmen
Frihetens regn er røysta fram til ein av tidenes beste filmar i fleire avrøystingar, blant anna på Internet Movie Database. Per januar 2009 ligg han på 1-plass med karakteren 9,2 (av 10) med om lag 400 000 røyster. Likevel syns mange kritikarar at han er veldig overvurdert.
Filmen var nominert til heile sju Oscar, blant andre Morgan Freeman for beste mannlege hovudrolle, men vann ingen.
Solum stavkyrkje
Gjenstandar frå stavkyrkja
Ei mellomalderklokke er overført til dagens kyrkje, og ein firkanta døypefont i stein frå 1200-talet vart sendt til Oldsaksamlinga i 1870. Ein kristusfigur frå eit krusifiks skal vere å finne i Nordiska museet i Stockholm. Ifølgje jubileumsboka er dessutan ein alterkalk frå mellomalderen, og nokre messingljosestakar er truleg også det.
Av etterreformatorisk inventar er ikkje minst den barokke preikestolen frå 1674, som framleis vert brukt i dagens kyrkje. Mellom andre gjenstandar som er nemnde i jubileumsboka, er ei benkedør frå 1674, eit krosssfestingsbilete over korboga (1710), tre måleri i våpenhuset (1700), ein bibel (1699) og — i prestegarden — kalk, disk og oblatøskje i sølv.
Matazo Hirano
Matazo Hirano er ein japansk fotballspelar.
Esperantolitteraturens dag
Dagen for esperantolitteratur er den 15. desember, fødselsdagen til L.L. Zamenhof, skaparen av språket esperanto. Dagen vert òg ofte kalla Zamenhofdagen. Sidan 1920-åra har det vore tradisjon blant esperantobrukarar og esperantoklubbar over heile verda å feira denne dagen, og det er ikkje uvanleg å nytta høvet til å gje kvarandre esperantobøker i gåve.
Matazo Hirano
Han spela for klubben FC Gifu.
Esperantolitteraturens dag
Somme esperantoklubbar i Noreg har ein årleg fest for alle medlemane på Zamenhofdagen.
Dow Nunatak
Dow Nunatak er ein liten, relativt isolert nunatak 3,5 nautiske mil (6 km) nordvest for Mount Sinha sørvest i McDonald Heights i Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–65, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Charles R. Dow, som deltok i den glasiologiske undersøkinga ved Byrd-stasjonen i 1969–70.
Moss Dagblad
Moss Dagblad var ei avis som kom ut i Moss i Østfold. Avisa kom ut første gong den 10. februar 1912 som Moss Socialdemokrat. Avisa skifta i 1923 namn til Folkets Blad og etter partisamlinga i Arbeiderpartiet i 1927 til Moss og omegns Arbeiderblad. I 1940 vart avisa stansa av Nasjonal Samling. I oktober 1945 vart namnet endra til Moss Arbeiderblad. I 1957 endra avisa på nytt namn til Moss og Follo Blad etter ein avisfusjon. Namnet Moss Daglad vart tatt i bruk i 1960.
Avisa var i 2009 den nest største avisa i Mosseområdet, og ho dekte hovudsakleg saker frå Moss kommune. Tidlegare var avisa knytt til Arbeiderpartiet, men var før den vart lagt ned partipolitisk uavhengig. Avisa kom ut tre gongar i veka. Ansvarleg redaktør då avisa gjekk inn var Morten Øby.
A-pressen bestemte 24. mars 2009 at avisa skulle leggast ned, og siste utgåve kom den 30. mars 2009.
Traeth Coch
Traeth Coch (walisisk for «Raud strand») er ei brei sandstrand som er erklært som eit særskild vakkert naturområde på austkysten av øya Anglesey i Wales. Bukta er på engelsk mest kjend som Red Wharf Bay og ligg mellom landsbyane Pentraeth og Benllech.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (Kemal Paşa), i Noreg òg kjent som Atatyrk var grunnleggjaren av den tyrkiske republikken og den første folkevalde presidenten i Tyrkia. I moderne tyrkisk historie vert Atatürk gjerne også rekna for å vere den største reformisten og tyrkiske helten.
Gakuji Ota
Gakuji Ota er ein japansk fotballspelar.
Romartal
Merk at eit lite tal ikkje kan setjast framfor eit større tal om skilnaden mellom dei er for stor. Talet «I» (1) kan berre trekkast frå «V» (5) og «X» (10), ikkje frå «L» (50) eller høgre tal. SÅrstalet 1999 kan altså ikkje skrivast MIM (1000 + 1000 − 1), men kan skrivast MCMXCIX = 1000 + (1000 − 100) + (100 − 10) + (10 − 1) eller MDCCCXCIX = 1000 + 500 + 100 + 100 + 100 + (100-10) + (10-1).
Bruk
Romartal er seinare blitt brukte til markera årstal, til dømes på bygningar og i bøker, og på mange klokker.
Mustafa Kemal Atatürk
Liv og virke
Atatürk vart fødd i Selanik (Thessaloníki i dagens Hellas, den gong ein del av Det osmanske riket) den 12. mars 1881.
Statsleiar
Mustafa Kemal Atatürk var ein dyktig militærleiar og nasjonalistisk talsmann, som samla folket og kjempa tappert mot grekarane og engelskmennene under og rett etter den første verdskrigen. Kort tid etter starta han ei tyrkisk nasjonalistisk rørsle i Ankara. Han fekk Sevresfreden revidert til Tyrkia sin fordel, avsette sultanen i 1922 og vart vald til president i 1923. Sjølv om han var ein truande og praktiserande muslim, let han kalifatet verte oppløyst og gjorde Tyrkia til eit sekulært land. Han likte islam som ein religion, men meinte at islam og andre religionar ikkje måtte blandast inn i politikk. For å verte kvitt arabisk, persisk og europeisk påverknad, bytta han det arabiske alfabetet med ei tyrkisk utgåve av det latinske alfabetet og han skifta tidlegare daglegdagse arabiske ord og uttrykk ut med tyrkiske ord. Han fekk bygd mange jernbanar, vegar, skular og forskingssenter og på mange måtar moderniserte han Tyrkia. Ankara, i kjernen av Tyrkia, vart den nye hovudstaden i republikken.
Atatürk var ein særs spesiell mann. På sitt typiske, særeigne vis, innførte han forbod mot å bere fezen (det tradisjonelle osmanske hovudplagget), fordi han såg på det som eit symbol på føydalisme. Atatürk sjølv gjekk alltid med dress og hatt av europeisk type og insisterte på at alle tyrkarar skulle gjere det same.
Sjølv om han var ein dyktig leiar og vart vald gjennom folkeavstemming, finst det likevel nokre som meiner at han styrte diktatorisk eller påstår at han var ein diktator. Men av tyrkarane har han alltid vorte respektert og ideane hans vert kalla kemalisme og utgjer nesten grunnlova til Tyrkia. Overalt i Tyrkia er det mogeleg å sjå skulpturar, måleri og bilete av han. Desse kom først etter han døydde. Den tyrkiske lira er prega av andletet hans, sameleis er dei fleste tyrkiske frimerke.
Arva etter Atatürk er tydeleg i dagens tyrkiske militære styrkar, som er prega av nasjonalistisk leiing og har som målet sitt å verne Tyrkia såvel mot prestestyre som mot å bli kontrollert av andre land. Men kemalistiske offiserar har tre gonger (i 1960, 1971 og 1980) med grunnlag i Atatürk si lære initiert militærkupp mot sine eigne styresmakter og kalla det nedkjemping av politisk korrupsjon. Dette har naturlegvis skapt frykt hos styresmaktene og sjølv dagens moderat muslimske regjering er nøydd til å trå varsamt når det gjeld følsomme tema som Kypros og kurdarar, for ikkje å fornærme kemalistiske krefter i det militære. Kemalistane sine ikkje-talte militære truslar mot sin eigen nasjon og sine leiarar gjev dei ei makt over tyrkisk politikk som har vorte ei av årsakene til at Tyrkia ikkje har vorte medlem i Den europeiske unionen, sjølv om påverknaden deira og posisjon har vorte kraftig svekka under dagens regjering.
Suppletivisme
Suppletivisme er ein morfologisk prosess som verken er segmental eller ikkje-segmental. Suppletivisme inneber at ein ordstamme blir skifta ut med ein annan, som i skilnaden mellom god og betre.
Suppletivisme finn vi også for nokre av dei mest sentrale adjektiva (for orda for grunndistinksjonen mellom godt og vondt), for to av dei viktige hjelpeverba, vere og bli, og for dei personlege pronomena. Suppletivisme har ei tilsvarande rolle også i andre språk.
Ole Johan Grønskag
Ole Johan Grønskag vart  fødd i Kalvåg i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane. Han var utdanna møbeldesignar og interiørarkitekt frå kunsthandverksskulen i Bergen, men han hadde aldri ei yrkeskarriere bygd på denne utdanninga.
I 2003 debuterte han som dramatikar med boka (Filantropicana) : ei berøring av forsvinningspunkt. Stykket hadde urpremiere på Sogn og Fjordane teater same året.
Ordklasse
Ein ordklasse er ei gruppe av ord (meir presist leksem) som har felles eigenskapar når det gjeld bøyingsformer (morfologi) eller setningsfunksjon (syntaks). I tradisjonell grammatikk har ein også brukt tydinga av orda (semantikk) som grunnlag for inndeling i ordklassar. Det er vanleg å dela ordklassane inn i to grupper, opne og lukka ordklassar.
Talet på ordklassar varierer etter kva inndelingskriterium som blir lagde til grunn. Språk varierer også seg i mellom, så sjølv med eit konstant sett av inndelingskriterium vil talet på ordklasser variere frå språk til språk. For norsk har ordklasseinndelinga vorte diskutert det siste tiåret, etter at Norsk referansegrammatikk i 1997 la fram ei ordklasseinndeling som skilde seg frå den som hadde vore i bruk tidlegare, jf. ordklassar i norsk for ei drøfting. Skilnaden mellom dei ulike inndelingane er eit resultat av bruk av ulike inndelingskriterium. Desse inndelingskriteria er av ulike typar.
Morfologiske inndelingskriterium
Etter morfologiske inndelingskriterium blir ord klassifiserte etter korleis dei blir bøygde. Ei reint morfologisk ordklasseinndeling vil t.d. kunne gje opphav til ei slik inndeling, for norsk:
Syntaktiske inndelingskriterium
Syntaktiske inndelingskriterium deler ord inn etter måten dei blir brukte på i setningar. Resultatet av å bruke syntaktiske kriterium er ofte, men ikkje alltid, samanfallande med resultatet av å bruke morfologiske kriterium. Til dømes vil klassen av ord som kan danne sjølvstendige setningar ved å stå på andre plass i ei hovudsetning i norsk samanfalle med klassen av ord som blir bøygde i tempus.
Syntaktiske inndelingskriterium skil seg frå morfologiske framfor alt ved at også ord som ikkje blir bøygde kan bli delt inn i ulike ordklassar, slik som t.d. preposisjonar og konjunksjonar kan bli delte inn i ulike klassar.
Semantiske inndelingskriterium
Ei semantisk ordklasseinndeling vil dele inn ord etter tyding. Til dømes er det mogleg å tenkje seg ei slik inndeling:
Etter denne inndelinga vil ord som sykle og sykling høyre til same ordklasse, nemleg ordklasse 2.
Ordklasseinndeling i praksis
I praksis vil ordklasseinndelingane alltid bli laga for å tene visse formål. Der same inndeling må tene ulike formål, er det vanleg å operere med ein kombinasjon av ulike inndelingskriterium. Til dømes kan ord med bøying bli klassifiserte morfologisk, etter korleis dei blir bøygd, mens ord utan bøying blir klassifiserte syntaktisk, etter korleis dei blir brukte i setninga.
Paul Gerhard Fismen
Paul Gerhard Fismen var ein norsk ingeniør og forfattar. Han var fødd i Askvoll, på garden Fristad. Fismen tok artium ved Hambros skole og ingeniørutdanning i Tyskland. Han arbeidde ei tid i Bergen før han flytta heim til Askvoll.
Bøying
Bøying er ein morfologisk prosess som dannar ordformer av leksem. Ordformene fiske, fiskar, fiska er til dømes bøyingsformer av verbet å fiske. Sjå òg avleiing.
Affiks
Affiks er eit samleomgrep innan språkvitskapen for eitt eller fleire fonem som blir lagt til ordstammen. Affiks blir delte inn i suffiks, eller etterstavingar, prefiks, eller forstavingar, og infiks, stavingar som blir lagt mellom fonem i eit ord.
Avleiing
Avleiing er i lingvistikken omgrept for ein morfologisk prosess som dannar nye leksem av allereie eksisterande leksem. Leksema fiskar, fiske og fiskeri (som i ein fiskar, industrielt fiske og fiskeri som næring) er til dømes avleiingar av verbet å fiske. Sjå òg bøying.
Takumi Kiyomoto
Takumi Kiyomoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Gifu og Oita Trinita.
Tremadog Bay
Tremadog Bay er ei bukt i Cardigan Bay, som grensar til den nordlege kambriske kysten og Llŷnhalvøya nord i Wales.
River Glaslyn munnar ut i bukta, og Harlech og Cricieth er to landsbyar ved kysten. St Tudwal-øyane ligg i vestenden av bukta.
Swansea Bay
Swansea Bay (walisisk Bae Abertawe) er ei bukt i Bristolkanalen på sørkysten av Wales. Av stader ved bukta finn ein Mumbles, Swansea og Port Talbot. River Neath, River Tawe, River Afan og Blackpill munnar alle ut i bukta.
Swansea Bay (og alle øvre delar av Bristolkanalen) har ein av dei største tidvasskilnadane i verda med ein maksimal skilnad på om lag 10 meter. I Swansea Bay ligg hamnene Swansea Docks, Port Talbot Docks og Briton Ferry-kaien.
Historie
Østersfiske var ein gong ein viktig industri i Swansea Bay, med over 600 tilsette på det meste i 1860-åra. Overfiske, sjukdom og forureining utrydda østersbestanden før 1920. I 2005 vart det kunngjort planar om å opprette østersoppdrett i bukta.
Forureining
Dei siste to tiåra av 1900-talet vart bukta øydelagd av forureining, delvis frå omliggande tungindustri og delvis frå kloakkutslepp. Dei naturlege havstraumane i området gjorde òg at forureininga ikkje vart frakta bort frå bukta. Rundt 1996 stoppa kloakkutsleppa, som i staden vart lagt i røyr til eit kloakkreinseanlegg nær Port Tennant. Dette har ført til stor betring i vasskvaliteten i bukta.
Kraft
Sidan Swansea Bay har så kraftige tidvasstraumar er det lagt fram planar om tidvasskraftverk her. . I tillegg er det planlagt ein vindmøllepark uti bukta.
Sjølvstende
Sjølvstende tyder å vere fri og er det motsette av å vere avhengig eller underlagt.
For ein stat tyder sjølvstende det tidspunktet då folket i landet tok styringa. Denne hendinga blir gjerne seinare markert med ein nasjonaldag.
Erling Skjalgsson
Erling Skjalgsson var ein norrøn herse og lendmann, fødd om lag i år 975. Han skal ha døydd den 21. desember i anten 1027 eller 1028.
Erling Skjalgsson var son av Toralv Skjalg. Begge hadde dei hovudbøle på Sola i Rogaland fylke. Han var ein mektig hovding og herse over landet frå Sognefjorden til Lindesnes. Han kjempa mot kong Olav II Haraldsson, som seinare vart Heilag-Olav.