cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soria Moria kino
Bygget vart reist i 1928 som kinobygning med 1012 sitteplassar. Bygget inneheldt opphavleg også ein filial for Deichmanske bibliotek. Arkitekten var Thorvald Astrup.
Det kommunal selskapet Oslo Kinematografer, frå 1997 organisert som aksjeselskap eigt av Oslo kommune, fekk i 2007 namnet Oslo Kino. Kinodriften i Soria Moria vart avvikla i 2008.
Soria Moria er lokalt listeført som kulturminne.
Jaques Nunatak
Jaques Nunatak er ein liten nunatak som ligg 3 nautiske mil sør-sørvest for Mount Kennedy i Gustav Bull Mountains i Mac. Robertson Land i Antarktis. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions tekne i 1936 og 1959, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter G.A. Jaques, ein vêrobservatør ved Mawson-stasjonen i 1967.
Ersfjordbotn
Ersfjordbotn er ein tettstad i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Staden ligg inst i Ersfjorden på vestsida av Kvaløya. Bygda er i vekst med utbygging i felt og fortetting. I 2008 har Tromsø kommune registrert 450 innbyggjarar i skulekrinsen. Ersfjordbotn er ei av få bygder i Tromsø som veks.
Fëanor
Fëanor (Quenya: Eld-ånd), er namnet på ein sentral alvefyrste i J.R.R. Tolkiens mytiske verd. Han har mykje plass i Silmarillion.
Ersfjordbotn
Ungane i bygda går på Ersfjordbotn skole (elevtal 2008/2009: 59). Det er også barnehage og SFO tilknytt skulen. I barnehagen er det 10 born i alderen 3-6 år.
Fëanor
Liv og verk
Fëanor var eldste son av Finwë, kongen over noldoane, og vart fødd i Valinor. Mor hans var Miriel Serindë. Men det å setja guten til verda, tappa mora for krefter, slik at ho sistpå let ånda si fara, og lekamen hennar vart liggjande i hagane til valaen Irmo (Lórien). Fëanor vart sidan fostra av faren. Opphavleg hadde han namnet Curufinwë, men vart kalla Fëanor på grunn av den heite lidenskapen hans, og det framfuse lynnet. Då faren seinare tok seg nytt gifte, drog Fëanor seg unna og levde sitt eige liv, og samla seg om smedkunst og handverk.
I Valinor gifta han seg med Nerdanel, dotter av smeden Mahtan, og ho gjorde ofte det ho kunne for å roe Fëanor når villsinnet greip han. Med tida let ho han vera, og dei to hadde mindre kontakt. Men ho fødde han sju søner: Maedros, Maglor, Celegorm, Caranthir, Curufin, og tvillingane Amrod og Amras. Somme av desse var mildare i hugen, som mora, andre likna meir på faren.
Fëanor skapte mangt underfullt i Valinor, mellom anna skriftteikn til bruk for folket sitt, dei fëanoriske teikna, eller Cirth, som dei vart kalla. Han gjorde og dei sju Palantírane, eller synesteinane, som seinare vart skjenkt Númenor.
Silmarillane
Det største einskilde verket til Fëanor var dei tre silmarillane, som kvar og ein hadde i seg lyset frå Valinors to tre, Telperion og Laurelin. Dette storverket var han nært knytt til, og skilde seg ikkje gjerne frå dei. På grunn av dei løgnene Melkor sette ut, byrja Fëanor å vakte dei meir inderleg, og heldt dei med tida nedlæste i Formenos, hans eigen festning nord i Valinor. Samstundes sytte desse løgnene for at Fëanor kom i trette med Fingolfin, halvbroren, og drog sverd mot han framfor kongens sete i byen Tirion. Då vart Fëanor landlyst frå Tirion, og dette førte med tida og til at kongetittelen gjekk til Fingolfin.
Då han vart jaga frå Formenos av Fëanor sjølv, svor Melkor hemn, og sytte for at dei to trea vart drepne, og sidan stal han silmarillane med hjelp av maiaen Ungoliant. Då silmarillane vart stolne, vart og Finwë drepen, og Fëanor svor hemn over Melkor, som han no kalla Morgoth. I illvreide kalla han alle av noldofolket til seg og eggja dei til å reise attende til Midgard, og trudde i fullt alvor at valane hadde lurt dei til Valinor i fangenskap. Han fekk med seg to tredelar av heile folket, og han og sønene hans svor Fëanorseiden, som kravde silmarillane attende, same kven som hadde teke dei. Denne eiden førte til mange ulykker for folket seinare.
Bannlysinga og flukta
Fëanor valde å reise til Midgard over sjøen, men då trong han skip. Desse skipa vart tekne med makt frå Teleriane på Tol Eressëa, sidan desse ikkje ville gje dei frå seg. Denne hendinga vart seinare omtala som det første frendedrapet, og dette førte seinare til stor uvilje mellom gråalvar og høgalvar i Midgard. Men ei annan og meir alvorleg følgje var at Mandos synte seg og bannlyste dei til utlægd for denne gjerningen og Fëanors trass. Fëanor var no heilt frå seg, sette segl med sønene sine og sine næraste, og let broren Fingolfin med søner og folk, og attåt sønene til Finarfin, yngste broren, greie seg sjølve. Desse laut sidan krosse den kvernande isen i sundet Helcaraxë med store tap, og var ikkje venleg stilte til Fëanor etter det.
Sommarøy
Sommarøy er ein tettstad med i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Staden er eit fiskevær og ligg på store Sommarøya på vestsida av Kvaløya. Noko av busetjinga ligg på Hillesøya. Det er brusamband mellom Kvaløya, Sommarøya og Hillesøya.
Sommarøy har fiskemottak, hamn, barneskule, barnehage, bu- og servicesenter for eldre, post, butikk, bank, mekanisk verkstad og hotell med sjøbuer.
Fëanor
Tidleg legendarium
Fëanor var tidleg til stades i Tolkiens tekster, og har ei tilsvarande rolle i The Book of lost tales. Men her var ikkje silmarillane så framtredande, og Fëanor var heller ikkje son av Finwë. Den seinare tretta med halvbroren Fingolfin var heller ikkje tilstades. I den opphavlege versjonen av forteljinga kan det sjå ut som om heile alvefolket reiste attende til Midgard for å slåst mot Melko(r), medan det endelege legendariet skil ut noldofolket særskilt.
Bondelensmann
Bondelensmannen utgjorde i heile perioden frå 1500-talet og fram til midt på 1800-talet det lågaste trinnet i lokalforvaltninga i Noreg. Frå først av var han futens private tenar og representant i dei enkelte bygdene. Ein av bygdas «beste bønder» var vanlegvis lensmann. Det private forholdet til futen vart etter kvart avløyst av ei meir formell tilknyting til statsapparatet.
Maraton
Namnet maraton kjem frå ei gresk legende som fortel om korleis soldaten Pheidippides sprang frå byen Marathon (i dag Marathónas) i Hellas til Athen for å forkynne at perserane hadde blitt slått i slaget om Marathon. Legenda fortel at Pheidippides døydde like etter han hadde fått fortalt at grekarane hadde vunne slaget.
Bondelensmann
Det tok lang tid før lensmannen fekk noko form for fast løn for verksemda si. Men det var vanleg at han fekk del i bøtene som vart utskrivne utan at det var noko system i denne avløningsmåten. Utover på 1600-talet fekk lensmannen visse særrettar. Det viktigaste av desse privilegia var skattefridom for den garden lensmannen budde på. I enkelte distrikt vart lensmannen fritatt for skyssplikt, og nokre stader vart han også fri for tiend. Lensmannen vart også saman med ein av sønene sine fritatt for utskriving til militærteneste. Utover på 1700-talet vart det vanleg at lensmannen kunne krevje inn ei avgift som godtgjersle for vervet sitt, lensmannstollen. Denne tollen vart utlikna på bøndene i bygda.
Maraton
Standardlengda på 42 195 m er ikkje den nøyaktige distansen mellom Marathon og Athen. I OL frå 1896 til 1920 varierte maratondistansen mellom 40 km og 42,75 km. I 1921 bestemte det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) at standardlengda skulle vere 42 195 m. Det var den distansen som blei sprunge i OL i 1908, mellom Windsor og White City Stadium i London.
Bondelensmann
Frå først av var funksjonane til lensmannen hovudsakleg knytt til rettsvesenet. Lensmannen gjorde stemningar, tok opp bevis, kunne samankalle ting og oppnemne lagretten, fanga forbrytarar og spore opp alle kongssaker i distriktet.
Maraton
Det gjekk likevel ei tid før standardlengda blei endeleg etablert. Under EM i friidrett i Oslo i 1946 var maratondistansen på 40 200 m, og i Sverige blei standardlengda innført først i 1948.
Bondelensmann
Ved sida av å vere rettsbetjent hjelpte lensmannen futen med innkrevjing av skattar. Lensmannen representerte politimyndigheita på staden og måtte halde arresthus. Han deltok i skifteforretningar og heldt auksjonar på vegne av sorenskrivaren, heldt utpantingar og andre utleggsforretningar.
Sandaker Ski- og Fotballklubb
Sandaker Ski og Fotballklubb er eit idrettslag i stroket Sandaker i Oslo. Idrettslaget har som namnet seier, vore aktiv i idrettar som fotball og ski, men i 2015 er Sandaker ein rein fotballklubb.
Sandaker sitt fotballag kvalifiserte seg i 1948 til den fyrste sesongen i Hovedserien, 1948/49, der laget enda sist i avdelinga. I 1951 nådde klubben kvartifinalane i noregsmeisterskapen, der det vart tap 2-4 mot Sarpsborg FK. Med på laget var Ragnar Larsen, Sandakers einaste landslagsspelar og seinare profesjonell spelar i Italia.
A-laget til Sandaker vart lagt ned framfor 2013-sesongen.
Lilliehöökbreen
Breen har namn etter fjorden som er oppkalla etter den svenske kommandør Gustaf Bertil Lilliehöök (1836-1899), som deltok i ein svensk ekspedisjon på Svalbard i 1861.
Sandaker Ski- og Fotballklubb
Skihopparen Alf Andersen var ei tid medlem av Sandaker.
Nordfjordbunad
Nordfjordbunad er ein bunad frå Nordfjord. Det har vore fleire ulike versjonar av Nordfjordbunaden, både grå og brune variantar har vorte påviste, men den svarte er mest brukt, og er kjent som den offisielle Nordfjordbunaden.
Kvinnebunaden har svart, folda stakk med vove band nest. Livet kan vere svart, raudt eller grønt, og er kanta med same vovne banda som nede på stakken. Forkleet er vove, med broderi av ulike lokale versjonar og tradisjonar. Ei brodert eller voven lomme skal henge på venstre side. Skjorta er brodert i svartsaum eller kvitsaum, rundt krage, ermar og eventuelt ein stem, som går midt framme på skjorta og dekker opet framme. Det høyrer også til cape. Capen finst i 2 versjonar, rynkecape, og glatt. Brosja til samanfesting av skjorta (sølvknappen) er av sølv og grøne steinar er vanlegast til denne bunaden (sjølv om det òg finst raude steinar, eller ein kombinasjon av desse). Det høyrer òg til ei hovudsølje med lauv. Mange brukar sølvbelte til denne bunaden, sjølv om det eigentleg ikkje høyrer til. Det er ikkje vanleg med hovudplagg til kvinnebunaden, men det finst ein brokadelue (med kvit blondekant for ugifte), og svart hovudsjal er òg lov.
Mannsbunaden er også svart. Bunaden har ein nikkers, kalla klaffebukse i heilt svart. Det finst også heilbuksevariantar med broderi nedst. Jakka er livkort og rekk til linning, eller ein sidare variant som rekk nedom setet bak, og er skåren høgare ved bukselinning framme. Den har broderi i grønt eller svart på kragen. Vesten er vanlegvis grøn (den kan vere raud), og nokre versjonar har raude pyntelinjer i kantar. Skjorta er ikkje ulik kvinnebunaden, men er gjerne noko lettare brodert. Den blir festa i halsen med enkel eller dobbel sølvknapp, slik som kvinnebunaden. Bunaden er godt utstyrt med knappar i sølv (messing kan nyttast som eit billegare alternativ). Klaffebuksa har seks knappar i livet og tre på kvar legg. Jakka har åtte knappar i to rekkjer. Den skal ikkje kneppast, men kan festast framme via ei sølvlekkje. Vesten har seks knappar i to rekkjer, og skal kneppast. Til bunaden kan ein ha sølvur i vestlomma og bunadkniv på høgre side. Hovudplagg er uvanleg, men svart "rallarhatt" kan brukast.
Alessandria
Alessandria (piemontesisk Lissandria) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Alessandria i regionen Piemonte og har om lag 90 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Tanaro, om lag 90 km søraust for Torino.
Historie
Alessandria vart grunnlagd i 1168 som ein tilfluktsstad for Det lombardiske forbundet, som forsvarte fridomen til mellomalderkommunane i Nord-Italia mot Det tysk-romerske riket sine styrkar under Fredrik Barbarossa. Alessandria låg i området til markien Monferrato, ein trufast alliert til keisaren, og han var truleg kalla opp etter pave Alexander III som var hovudfienden til keisaren. I 1174–75 la keisaren ei omleiring på byen, men byen stod imot. Ei segn fortel at det var ein bonde kalla Gagliaudo som redda byen. Han gav kua si dei siste restane av korn som var igjen i byen og tok ho med seg ut til keisaren sin leir. Her vart han fanga og kua vart slakta slik at dei kunne ete ho. Då fann dei ut at magen til kua vart fylt med korn og dei spurte Gagliaudo om kvifor han kasta bort så verdifullt kost på kua. Han svarte at det var fordi det var så mykje korn i byen at det ikkje var plass nok til å lagre det og at han derfor vart tvunge til å mate kua med korn. Keisaren frykta dermed at omleiringa kunne ta særs lang tid og forlet staden med styrkane sine. Malaria var truleg den eigentlege årsaka til at han drog. I dag står ein statue av Gagliaudo ved domkyrkja i byen. Alessandria fekk rettar som fri kommune i 1198, men kom i konflikt med eldre kommunar i området, særleg Asti.
I 1348 fall Alessandria til Visconti-familien og seinare vidare til familien Sforza. Byen følgde stort sett same historie som Milano, der familiane hadde hovudkvarter, fram til 1707 då han vart avstått til Huset Savoie og så danna ein del av Piemonte.
Etter at Napoleon sigra i slaget ved Marengo i 1800 kom byen inn under Frankrike og vart hovudstad i departementet Marengo. I denne perioden vart det bygd eit fort på nordsida av byen, som framleis vert nytta som militært hovudkvarter og lagerplass. Frå 1814 gjekk Alessandria tilbake til Savoie som ein del av Kongedømet Sardinia.
Under åra med Risorgimento var Alessandria eit aktivt senter for dei liberale partane.
Nessegutten
Sportsklubben Nessegutten er eit idrettslag i Levanger i Nord-Trøndelag, stifta 20. april 1929. Laget er aktivt i idrettane fotball, friidrett, handball, orientering, skiidrett, skeiser, tennis og turn.
Alessandria
Historie
Alessandria var den første hovudstaden i ein italiensk provins som vart styrt av ein sosialist. Urmakaren Paolo Sacco vart vald til sindaco i juli 1899.
Nessegutten
Fotballaget Nessegutten tok seg til kvartfinalane i noregsmeisterskapen 1959. Kvartfinalekampen mellom Nessegutten og Viking vart spelt Ullevaal stadion i Oslo og enda uavgjort. Dermed vart det omkamp på Lerkendal stadion i Trondheim, der den komande noregsmeisteren Viking vann 4-0.
Alessandria
Historie
6. november 1994 førte Tanaro til storflaum i byen og skapte store øydeleggingar, særleg i bydelen Orti.
Nessegutten
Mellom 1976 og 1984 spelte Nessegutten nokre sesongar i 2. divisjon. Klubben la ned seniorlaget då den nye klubben Levanger Fotballklubb vart skipa i 1996. Frå 1996 til 2013 deltok ikkje Nessegutten i fotball på seniornivå, men frå 2014 melde laget seg på seriesystemet att, og byrja på nivå sju.
Jon Fredrik Baksaas
Jon Fredrik Baksaas er ein norsk siviløkonom som sidan juni 2002 har vore konsernsjef i Telenor.
Under leiing av Baksaas har Telenor vokse sterkt, og er i dag eit globalt teleselskap med verksemd i 12 land. Selskapet søkjer fyrst og fremst fleirtalsposisjon i mobilselskaper med fokus på Europa og Asia. Baksaas var hovudarkitekt bak introduksjonen av Telenor i India, gjennom å kjøpe opp fleirtalsposisjonen i selskapet Unitech Wireless. Dette føretaket har mobillisens for heile India.
Jon Fredrik Baksaas er også styremedlem i den svenske Handelsbanken, og har også hatt andre verv i næringslivet og i NHO. Baksaas har sidan 2009 vore styremedlem i den globale mobilorganisasjonen GSM Association. Han har også fleire andre styreverv utanfor Telenor.
Kritikk
I 2006 vart Baksaas kontroversiell då han sørgde for at Telenor-dotterselskapet Djuice sponsa dottera hans og russevenninnene hennar med gratis mobiltelefonar og ringjetid. Dette vart avvikla kort tid etter at det vart kjent i media. Ved eit seinare høve kom Baksaas igjen i mediesøkjelyset då han innløyste opsjonar i Telenor til ein verdi av 12 millionar kroner. Som Telenor-sjef vart han også kritisert i desember 2006, denne gongen av fredsprisvinnaren Muhammad Yunus som mellom anna kritiserte Telenor for å ta ut for høg profitt frå investeringa i mobiltelefonselskapet Grameen Phone i heimlandet hans, Bangladesh.
Straumgjerde
Straumgjerde er ein tettstad i Sykkylven kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har og ligg inst i Sykkylvsfjorden, åtte kilometer sørom Sykkylven sentrum. Sørom Straumgjerde ligg Fitjavatnet.
Marie Antoinette
Marie Antoinette var dronning av Frankrike under den franske revolusjonen. Ho var også erkehertuginne av Austerrike, prinsesse av Ungarn og prinsesse av Bøhmen. Marie Antoinette var mislikt som utlending og eit symbol for kongeleg lettsinn, og blei avretta i Paris saman med mannen Ludvig XVI av Frankrike.
I 1790, under den franske revolusjonen, prøvde ho både å forhandle med grev Mirabeau for å sikre stillinga til kongehuset, og samstundes å få hjelp frå Austerrike for å slå ned revolusjonen. I 1791 freista kongefamilien å flykte, utan å lukkast. Kongefamilien vart arrestert i 1792, og Maria Antoinette vart stilt for revolusjonsdomstolen, tiltalt for landssvik. Der vart ho dømd til døden, og ho og kongen vart avretta med giljotin 16. oktober.
Marie Antoinette fødde fem barn, men berre eitt nådde vaksen alder:
Forkorting
Ei forkorting eller ein abbreviasjon (frå latin) er ei kortform av eitt eller fleire ord. Forkortinga er laga av nokre bokstavar frå det forkorta ordet, slik at det får ei kortare og meir hendig form.
Teiknsetjing
Språkrådet har tilrådd at det vanlegvis skal brukast punktum etter forkortingar. Men det finst likevel unntak, som til dømes fysiske storleikar, grunnstoff og bøkene i Bibelen.
Commodore International
Commodore International også kjend som Commodore Business Machines var eit amerikansk føretak som vart starta av den polske emigranten Jack Tramiel i 1954. Føretaket som er mest kjend for å produsere ei rekkje heimedatamaskiner på 80 og byrjinga av 90 talet, byrja med å lage kontormøblar, skrivemaskinar og kalkulatorar. I 1975 byrja underleverandøren Texas Instruments å produsere sine eigne kalkulatorar og Commodore kunne ikkje konkurrere på pris. Året etter kjøpte Tramiel difor MOS Technology, ein annan produsent av mikrobrikker som då hadde sine eigne økonomiske problem.
Etter å ha bli overtalt av Chuck Peddle, mannen bak MOS 6502 mikroprosessoren, om at kalkulatorar ikkje tente seg lenger og at heimedatamaskiner var den lønsame vegen å gå, lanserte Commodore modellen Commodore PET, ein innkapsla KIM-1 med skjerm og kassettspelar. PET gjorde det bra som undervisningsverktøy på skular, men ikkje like bra i heimen der grafikk og lyd var viktig. Commodore lanserte då Commodore Vic-20 i 1981 og marknadsførte maskina aggressivt, blant anna med Star Trek skodespelaren William Shatner.
I 1982 kom Commodore 64 som vart veldig populær i Europa, men i England møtte Commodore motstand i britiske ZX Spectrum.I 1983 kutta Commodore prisane på Vic 20 og Commodore 64. Snart kom ein priskrig som involverte Commodore, Atari, Texas Instruments og nær sagt alle andre produsentar forutan Apple. Resultatet vart at TI trekte seg frå datamaskinmarknaden, Atari gjekk nær konkurs men det gjorde andre mindre føretak. Styret i Commodore fekk kalde føter og det byrja ein intern maktkamp som enda med at Jack Tramiel forlet Commodore og seinare kjøpte opp Atari.
Rough and Rowdy Ways
Rough and Rowdy Ways er det 39. studioalbumet til den amerikanske visesongaren Bob Dylan, gjeve ut 19. juni 2020 på Columbia Records. Det er det første albumet til Dylan med originale songar sidan Tempest frå 2012, og kom ut etter ein trio med album der han spelte tradisjonell pop-standardar.
Commodore International
Frå no av fylgde tida utan Tramiel, Commodore lanserte Commodore 16 og Plus/4. To småbrør av Commodore 64 som ikkje selde så godt som storebror. Då hadde Commodore meir suksess med Commodore 128 som var kompatibel med Commodore 64, men dette slo tilbake på Commodore ettersom lite programvare vart laga for maskina då folk kunne køyre programvara i C64 modus istaden.
Rough and Rowdy Ways
Før albumet kom ut kom singlane «Murder Most Foul», «I Contain Multitudes» og «False Prophet». Rough and Rowdy Ways kom ut som eit dobbeltalbum, der heile den andre plata består av «Murder Most Foul». Albumet inneheld bidrag frå Fiona Apple og Blake Mills.
Commodore International
Då Commodore kjøpte opp føretaket Amiga Corporation i 1984, kom ei rekkje Commodore Amiga modeller. Den første var Amiga 1000 i 1985. Commodore forsøkte seg og på å lage personlege datamaskinar ei stund.
Rough and Rowdy Ways
Utgjeving
Den 27. mars 2020 kom singelen «Murder Most Foul» ut, heilt uannonsert. Det var den første originale songen til Dylan sidan 2012. 17. april 2020 kom den andre singelen, «I Contain Multitudes», ut.
Commodore International
Commodore gjekk konkurs 29. april 1994, etter år med negativ omtale og dårleg sal. Merkevarane Amiga og Commodore vart seld til det tyske dataføretaket ESCOM som sjølv gjekk konkurs i 1996. Amigamerket vart så seld til Gateway, Inc som selde det vidare i 2000 til Amiga, Inc som har dei intellektuelle rettane i dag.
Då ESCOM gjekk konkurs vart Commodore merket selt vidare til Tulip Computers. Inntil 2003 var det nederlandske føretaket berre eit spørjespel spørsmål då føretaket melde om at det ville lansere Commodore relaterte produkt. Ved slutten av 2004 selde Tulip merkevaret Commodore til Yeahronimo Media Ventures som skifta namn til Commodore International BV.
Rough and Rowdy Ways
Utgjeving
Rough and Rowdy Ways vart offisielt utgjeve 8. mai 2020. Den tredje singelen frå albumet, «False Prophet», kom ut same dagen. Den 11. juni 2020 avslørte YouTube-kanalen til Bob Dylan heile sporlista på albumet.
Mottaking
Dei første meldingane om albumet var særs positive og gav ein samla score på 95/100 på Metacritic, basert på 16 meldingar. Neil McCormick i The Daily Telegraph gav albumet fem av fem stjerner. Anne Margaret Daniel skreiv for Hot Press og sa «Rough and Rowdy Ways er ei plate me treng akkurat no, og ho vil vare.» Mikael Wood i Los Angeles Times, sa at albumet «rullar ut det eine vedunderet etter det andre.» Slate kalla albumet det beste til Dylan på «mange år, kanskje tiår» for breidda i dei kulturelle referansane og djupa i tekstane og låtskrivinga til Dylan. The New York Times skildra songane som «dels dødsheimsøkt og kantantisk,» og rivaliserte med «den dystre, galgenhumoren som var så overbevisande på Time Out of Mind (1997) og Love and Theft (2001).»
Medverkande
Musikars
Andre medverkande
Lydteknikarar
Kunst
21. mai
21. mai er den 141. dagen i den gregorianske kalenderen (142. under skotår). Det er 224 dagar att av året.
Døde
mai
929
929 (romartal CMXXIX)
Robert Merkulov
Robert Viktorovitsj Merkulov var ein russisk  skeiseløpar frå Moskva som representerte Sovjetunionen. Han vart europameister i 1962.
Åkra kyrkje i Kvinnherad
Åkra kyrkje er ei langkyrkje frå 1735 i Kvinnherad kommune i Vestland. Ho følgde etter ei stavkyrkje på same staden.
Robert Merkulov
Karriere
Merkulov debuterte med ein åttandeplass ved VM 1954 i Sapporo. Under VM i Oslo to år seinare kom han i mål 0,9 sekund for seint på den avsluttande 10 000-meteren til å verte verdsmeister, landsmannen Oleg Gontsjarenko stakk av med laurbærkransen. Tidlegare i OL-sesongen 1956 vart Merkulov nummer fire i EM og nummer fem på 1 500 meter under vinterleikane i Cortina d'Ampezzo.
Argen
Argen er ei elv i Baden-Württemberg og Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 78 km. Ho har sitt utspring der elvane Untere Argen (Nedre Argen) og Obere Argen (Øvre Argen) renn i hop. Untere Argen har kjelde aust for Missen-Wilhams og Obere Argen nordvest for Oberstaufen, begge i Allgäu. Ho renn igjennom byane Wangen og Isny, før ho munnar ut i Bodensjøen ved Langenargen.
Åkra kyrkje i Kvinnherad
Kyrkja er bygd i tre og har sitjeplass til 225 personar.
Robert Merkulov
Karriere
Ved den neste skeiseverdsmeisterskapen i Oslo, vinteren 1959, kom Merkulov på bronseplassen bakom den finske duoen Juhani Järvinen og Toivo Salonen. Til EM 1962, også den meisterskapen fann stad på Bislett stadion i Oslo, kom ikkje Merkulov som favoritt. Men både han og den store overraskinga, franske Andre Kouprianoff, gjekk fire gode løp og la beslag på dei to øvste plassane på sigerspallen, med Merkulov aller øvst.
Merkulov la opp etter 1963-sesongen.
Cobmarsh Island
Cobmarsh Island er ei øy som ligg utanfor Mersea Island i Essex i England.
Cobmarsh Island ligg utanfor seglsportsenteret West Mersea, og det går mange seglasar rundt øya.
Demirci
Demirci er ein by og eit distrikt i provinsen Manisa i Egearregionen i Tyrkia. Byen har kring 20 000 innbyggjarar, medan distriktet har 60 000 innbyggjarar. Byen ligg 853 meter over havet.
Sundvollen
Sundvollen er ein tettstad i Hole kommune i Viken fylke. Staden ligg på austsida av Tyrifjorden og E16 går gjennom staden.
Vanna
Vanna (eller Vannøya) er ei øy som ligg ytst i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Vanna heitte opphavleg Vorn eller Varna, som tyder «den som gjev vern».
Øya er 232 km², og er den nest største i kommunen og den 17. største øya i Noreg. Øya, som er ei «fjelløy», har ca. 750 innbyggjarar, og det høgste fjellet er Vanntind, 1033 moh.
Det går ferje (Riksveg 863) mellom Skåningsbukt på Vanna og Hansnes på Ringvassøya. Ferja til Vanna tek om lag 40 minutt og det er 7 mil frå Tromsø til Hansnes.
Natur, kultur og næringsliv
Hovudnæringa på Vanna er fiske og det er fleire fiskebruk på øya. I mindre grad vert det drive med sau, gris og rein. Kyrkja på Vanna ligg på vestsida av øya; Sengskroken kirke vart bygd i 1962 (innvigd 02.09.1962) og restaurert 1981/1986. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med plass til 225 personar. Hamre Stadion ligg rett sørom kyrkja. Vanna har eit rikt naturliv og gjev gode tilhøve for fiske både på hav og i vassdrag (Skipsfjordelva og Vannareidvassdraget). Av dyreliv finst det til dømes mengder av sjøfugl, havørn, rype, hare og ein og annan kval. Det er planlagd ein vindkraftpark med dei til no største vindmøllene i Noreg på Fakken, mellom Vannvåg og Kristoffervalen. Torsvåg fyr ligg ytst nordvest på øya.
Tettstader og bygder
Vannavalen og Kristoffervalen ligg på nordaustsida av Vanna. Her er det hamn, fiskebruk og eit av dei største klippfiskanlegga i Noreg. I Kristoffervalen er det barnehage og her er også redningsskøyta «Erik Bye» med sitt faste mannskap stasjonert.
Vannvåg ligg på søraustsida av Vanna. Her er det hamn og fiskebruk. Grunnskule for den austlege delen av Vanna (65 elevar 2003/2004). Det er barnehage, symjehall, alpinbakke, post og handel. Snøggbåten mellom Tromsø og Skjervøy har stoppestad i Vannvåg.
Vannareid ligg på vestsida av Vanna. Her er det grunnskule for den vestlege delen av Vanna (50 elevar 2003/2004). Det er barnehage, post og handel.
Burøysund ligg på nordaustsida av Vanna. Dette har vore et svært aktivt fiskevær, men fiskebruket vart nedlagd i 2003. Her ligg Burøysund bygdemuseum.
Kilfoyle Nunataks
Kilfoyle Nunataks er to nunatakar som ligg 1,5 nautiske mil (2,8 km) sørvest for Mount Dowie i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions). Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter B. Kilfoyle, ein fysikar ved Mawson-stasjonen i 1966.
Psykiatri
Gjennom tidene har vitskapen skifta mellom å sjå på desse lidingane som hovudsakleg skapte av kroppen eller av sinnet. Den moderne psykiatrien ser på bakgrunnen til psykisk helse som ei blanding av biologiske og psykologiske fenomen.
Psykiatri som fag skal avspegle den biopsykososiale forankringa i medisinen, og vektlegg dei biologiske, psykologiske og sosiale aspekta av psykisk liding like mykje i forståinga og i møtet med pasientane. Faget er til ein viss grad overlappande med faget klinisk psykologi, men omhandlar bl.a. au kunnskap om koss hjernen og psyken samverkar med resten av kroppen, og koss kroppsleg og psykisk sjukdom påverkar kvarandre. Dette inneber au kunnskap om medikamentell behandling og andre biologiske behandlingsformer, i tillegg til psykologiske og sosialpsykiatriske behandlingstilnærmingar.
Ein psykiater er ein lege som etter 6 års grunnutdanning ved eit medisinsk fakultet på eit universitet og 1,5 års praksisteneste (turnus), har vidareutdanna seg i minst 5 år i psykiatri. Alle legar har psykiatri som ein del av grunnutdanninga. Vidareutdanninga/spesialiseringa foregår ved at dei arbeider som lege under rettleiing på forskjellige psykiatriske behandlingsavdelingar samtidig som dei følgjer eit strukturert undervisningsopplegg. For å bli psykiater må ein au ha 3 års psykoterapierfaring med rettleiing. Vidareutdanning for andre legespesialitetaar skjer på tilsvarande måte (indremedisinar, nevrolog, kirurg, augelege etc).
Mange er usikre på forskjellane mellom ein psykiater og ein psykolog. Ein psykolog har i si 6-årige grunnutdanning ved eit universitet opplæring i både normalpsykologi og i klinisk psykologi, psykologar kan deretter spesialisere seg i klinisk psykologi (bli psykologspesialist) ved i løpet av fem år å følgje bestemte vidareutdanningskurs, skrive ein vitskapleg artikkel, og jobbe som psykolog. Psykologar kan i Noreg og i dei fleste andre land ikkje skrive ut medikament.
Både legar og psykologar jobbar i psykiatrien (psykisk helsevern) evt. som psykiatrar eller psykologspesialistar, arbeidsoppgåvene er ofte overlappande som f.eks ved fleire typar utgreiingsarbeid og ved samtalebehandling/psykoterapi. Andre faggrupper som jobbar i psykiatrien (psykisk helsevern) er sjukepleiarar (evt. spesialiserte i psykiatri), kliniske sosionomar, fysioterapeutar, ergoterapeutar og hjelpepleiarar.
Bendix Joachim Ebbell
Bendix Joachim Ebbell var ein norsk forfattar fødd i Christiania.
Bendix Ebbell var gift med forfattaren Clara Thue Ebbell.
Den tunisiske kvartetten for nasjonal dialog
Den tunisiske kvartetten for nasjonal dialog (arabisk ‏رباعية الحوار الوطنى التونسى ‎) er ei gruppe av fire organisasjonar som var sentrale i forsøket på å byggja eit pluralistisk demokrati i Tunisia i kjølvatnet av Jasminrevolusjonen i 2011. Gruppa er mottakere av Nobels fredspris for 2015. Grunngjevinga var «for dens avgjørende bidrag for byggingen av et pluralistisk demokrati i Tunisia i kjølvannet av Jasminrevolusjonen i 2011.»
Kvartetten består av følgjande organisasjonar:
Georg Kaiser
Friedrich Carl Georg Kaiser var ein tysk dramatikar. Han var produktiv og skreiv innanfor mange ulike stilar, men vart kjend som ein framgangsrik ekspresjonistisk dramatikar, og var, saman med Gerhart Hauptmann, den mest framførte dramatikaren i Weimarrepublikken. Dei mest kjende stykka til Georg Kaiser er Die Bürger von Calais (1913), Von morgens bis mitternachts (1912) og ein trilogi som omfattar Die Koralle (1917), Gas (1918), Gas II (1920).
I åra 1899–1901 arbeidde Kaiser som kontorist ved AEG i Buenos Aires men vart nøydd til å vende tilbake til Tyskland etter å ha fått malaria. Der var han innlagd på sanatorium fleire gonger. Han gifta seg i 1908 og kunne leve av dramatikken han skreiv, men kom stadig i finansielle vanskar og vart i 1921 dømd til ei kortare fengselsstraff for bedrageri.
Die Bürger von Calais, som var eit historisk antikrigsdrama skrive i 1913, vart ikkje oppført før i 1917. Det vart den fyrste suksessen til Kaiser. Stykket er svært språkleg kompakt, med ein dialog som omfattar mange kjenslemessige monologar som er inspirerte av den poetiske telegramstilen til August Stramm. På same måte som i dei andre verka til Kaiser frå denne perioden, kan ein merke påverknad frå filosofien til Nietzsche. Det er eit ekspresjonistisk forvandlingsdrama der personane er typar og idéberarar. Han kalla sjølv stykka sine for «tankespel», og kombinasjonen av idealistisk ekstatiske visjonar av mennesklig fullkomenskap og intellektuelt formmedvit er karakteristisk.
Von morgens bis mitternachts, som vart filmatisert av Karlheinz Martin i 1920, vart skrive i 1912 og fyrste gong framført i 1917. Det er eit av dei mest oppsette verka innanfor tysk ekspresjonistisk teater, og handlar om ein kasserar (spela av Ernst Deutsch i filmen til Martin) i ein liten bank i W. (Weimar) som vert merksam på kor mykje makt det ligg i pengar av ei besøkjande rik italiensk kvinne. Han underslår 60 000 mark og rømmer til B. (Berlin), der han forsøkjer å finne nye opplevingar gjennom sport, romantikk og religion, men endar berre opp med å verte frustrert.
Kaiser sitt drama Nebeneinander frå 1923 hadde premiere i Berlin 3. november 1923, og vart regissert av Berthold Viertel. Med dette stykket fjerna Kaiser seg frå ekspresjonismen i dei tidlegare verka. Han brukar ei meir avrunda karakterisering og ein meir realistisk, men komisk dialog for å fortelje ei historie om ein idealistisk pantelånar som lir under den tyske hyperinflasjonen på 1920-talet.
Seinare vidareutvikla han kritikken av den moderne tekniske og kapitalistiske verda som hadde kjenneteikna Gastrilogin. Han byrja deretter å skrive dramatikk på vers med mytologiske tema.
Knivslipar
Knivslipar er eit yrke der utøvaren reiser rundt med ein slipestein på ei tralle eller trillebår og sliper knivar, sakser og anna skarpt verktøy for folk. Omreisande knivsliparar fanst i Noreg fram til 1970-talet, men er i dag blitt mykje mindre vanlege i Europa. Knivsliparyrket finst framleis ein del andre stader, som i Asia.
Husøy i Senja
Husøy er ein tettstad med i Senja kommune i Troms og Finnmark. Staden ligg på den vesle Husøya i Øyfjorden nord på Senja. Det er molo over Husøysundet til Senja, og fylkesveg derfrå til Riksveg 861.
Husa ligg tett på Husøy. Ein av grunnane for å leggje busetjinga der var å unngå rasfåre samstundes med at det gjev kort veg til fiskefelta. På 1950-talet flytte mange frå det vêrutsette Øyfjordvær, som ligg litt lenger ute på andre sida av Øyfjorden, til Husøy. Vêret tek hardt på Husøy òg, og ein del av hustaka er bardunerte for at vinden ikkje skal få rive dei av.
Schussen
Schussen er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 62 km. Ho har sitt utspring nord for Bad Schussenried og renn hovudsakleg sørover og gjennom byane Bad Schussenried, Aulendorf, Ravensburg og Weingarten. Elva munnar ut i Bodensjøen ved Eriskirch
313 Chaldaea
313 Chaldaea er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. august 1891 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Lawson Nunatak
Lawson Nunatak er ein liten tannliknande nunatak som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) søraust for Branson Nunatak i Masson Range i Framnesfjella. Fjellet vart plassert på kartet av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1968. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter E. J. Lawson, dieselmekanikar ved Mawson-stasjonen, som assisterte under landmålinga i 1967.
Sjeksna
Sjeksna (russisk Шексна) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 139 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 172 m³/s 28 km frå munningen.
Elva spring ut frå Belojesjøen og ho munnar ut i Vologa via Rybinsk-reservoaret ved byen Tsjerepovets. Elva er no 139 km lang, men før dei nedre delane vart ein del av Rybinsk-reservoaret var ho rundt 400 km lang og rann saman med Volga ved Rybinsk. Sjeksna er ein del av Volga-Austersjø-kanalen.
Romanov
Romanov (russisk Ром́анов, Romanow) er namnet på det russiske dynastiet som herska over Russland frå 1613 til 1762. Den mannlege slektslina døydde ut i 1730, men blei ført vidare av tsarina Elisabeth Petrowna som gifta seg med Karl Friedrich av Schleswig-Holstein-Gottorp av den nordtyske fyrstesleka Oldenburg. Denne linja brukte namnet Romanov-Holstein-Gottorp, og regjerte Russland fram til revolusjonen i 1917.
Mjød
Mjød er ein drykk som inneheld alkohol, og vert brygga av honning, vatn og gjær. Mjød får alkoholinnhald gjennom gjæring. I tillegg til dette kan ein tilsetja ulike krydder, til dømes humle (Humulus lupulus), eller malt. Drykken har vanlegvis ikkje vorte krydra med mjødurt (Filipendula ulmaria). Humle forlengjer haldbartida til drykken. Ein har funne spor av mjød frå den eldre bronsealderen. Vikingane nytta mjød mest ved festlege høve, om kvardagane drakk ein øl. Mjød vert mange gonger skildra som «ein drykk for gudar». I soger knytte til norrøn mytologi vert det ofte drege fram at gudar drikk mjød.
Sivert Aarflot-museet
Sivert Aarflot-museet er ein del av Stiftinga Viti. Museet er namngitt etter Sivert Aarflot, som mellom anna starta det første trykkeriet på landsbygda i Noreg. Sivert Aarflot-museet har ei fast samling i eit museumsbygg på garden på Ekset i Volda som Sivert Aarflot budde på. Samlinga inneheld mellom anna trykkeriutstyr.
Mjød
Mjød har vore spesielt populært nord i Europa der ein ikkje kunne dyrka druer til å laga vin av.
Lars Fykerud
Lars Fykerud var ein spelemann frå Sauherad i Telemark. Han var rekna for ein av dei store stilskaparane i andre helvta av 1800-talet.
Barndom og læretid
Lars var son av spelemannen Hans Gunnarson Fykerud, seinare kalla gamle Hans Fykerud. Mora heitte Torbjørg Listveiten. Slekta kom frå Bø og Sauherad. Mora var god til å spela sjøfløyte, og det var rik folkemusikalsk arv i båe greiner av slekta. Både søster av Lars, Tora, og broren Hans Fykerud (Vesle-Hans), vart gode til å spela, sameleis yngstebroren Halvor, som døydde tidleg.
Lars spela fele alt då han var liten, og fekk gode høve til å spela medan han gjette buskapen for far sin. Han sa seinare at kyrne vart rolege av spelet hans. Han fekk og god rettleiding heime, og vart tidleg drivande god. Om somrane reiste huslyden til seters ved Gausta, og her møtte Lars spelemenn frå Tinn, først og fremst Knut Dale, som og var ven av far hans.
Lars voks opp i ei tid då streng pietisme var utbreidd i Telemark, og kyrkja ville at Lars skulle leggje bort fela, eller brenne han. Lars løyste dette på sitt eige vis, og hadde katekismen med seg i feleskrinet i framslengsåra, om folk vart nyfikne.
Han synte seg som spelemann første gong då han var kring tolv år gamal, og spela på Åmyrmarknaden ovanfor Rauland. Her vann han stor åtgaum og vart vel fagna for spelet sitt. Etter dette vart Lars etterspurd som spelemann, og reiste over heile Telemark på speling.
Ekteskap og turneverksemd
I 1883 vart Lars gift med Anne Halvorsdotter Tveitan frå Tinnegrend. Ho var ni år eldre enn han, men tok han av di han var slik ein gjev spelemann. Han fekk ei rundeleg medgift med i giftarmålet. Han hadde alt eit barn frå før, ei jente som vart fødd i 1881. Lars slog seg på forretningsdrift etter han vart gift, men var ikkje heldig med dette. Han var upraktisk med pengar, nett som Myllarguten før han. Attåt var han uvøren med alkohol, er det fortalt. Med Anne fekk Lars tre born: Johannes, Anne og Ingebjørg. Johannes vart og spelemann i si vende.
Lars reiste mykje til Kongsberg på marknaden der, og spela ofte i lag med broren Hans. Han reiste og ein del i Numedal, og ikring i sør-Noreg. Den første kappleiken vart halden i Bø i 1888, og Lars vann framfor Halvor Borgen og Erik Øverland. Premien den gong var ein pokal til 20 kroner.
Ferda til Amerika
Lars Fykerud reiste til Amerika i 1890, for å freiste lukka på same vis som Ola Mosafinn. Han reiste utan av kona og borna visste om det, og økonomien hans var ikkje god. Han gjorde stor lukke i Statane, og spela i New York, og i Chicago på sjølvaste 17. mai. Her tente han 4000 dollar. Han spela og i ei kyrkje i Milwaukee. Det hadde ikkje vore mogleg å spela i kyrkjer heime i Noreg på denne tida. Men han var ikkje styren med pengane sine no heller. Han tok og til å verte helsesvekka. Han låg lenge sjuk i nervefeber. Han møtte Knut Dale, som og var på spelferd i Amerika på denne tida, og dette møtet var hjarteleg. I 1894 var han helseknekt, og han hadde sløst bort mykje av inntekta si. Han laut spe på inntekta som hårklippar, og vart funnen på ein skjenegang i Nord-Dakota, rana for pengane sine. Då hadde han fått tuberkulose, og fekk hjelp til å koma heimatt til Noreg i 1898. På båten over dikta han den slåtten som seinare vart kalla Lars Fykeruds farvel til Amerika.
Hausten 1898 gjekk han i land i Kristiansand, men kom ikkje attende til Notodden før våren etter. Han reiste mykje dei siste åra. Helsa hans var låk no, og han spela ikkje så godt som før. Han døydde av tæring i 1902.
Spelestil
Då han vart vaksen, tok Lars til å byggje ut og brøyte om på gamle slåttar, og gav dei nye namn, ofte meir poetiske enn dei gamle. Han dikta og ei lang rekkje slåttar sjølv, mellom desse gangarane «Duft» og «Vårlengt».
Gomnes
Gomnes er ein tettstad i Hole kommune i Viken og har. Staden ligg ved Tyrifjorden, tvers ovanfor Tyristrand.
Lars Fykerud
Spelestil
Fykerud var kanskje ein av dei første som skjøna verdien av konsertspel, og valde å stå når han spela. Fram til då hadde spelemenn sete for å trampe takta. Han studerte fiolinspel og lyfte fela frå bringa og opp til haka etter mønster av Ole Bull. Denne stilen vart seinare teken opp av Olav Moe frå Valdres, av Eilev Smedal og seinare Kjetil Løndal. Far av Kjetil, Svein Løndal, var mykje i lag med Fykeruden, og lærte mykje av han. Venteleg finn ein stildrag etter han i spelet til Sjur Helgeland.
Lars Fykerud var og den første spelemannen som flytte fela frå bringa opp til haka, slik at han spela meir fiolinistisk. Han gjekk og føre med bruken av klassisk feleboge. Lars skjøna verdien av tonestykke, og spela ofte visetonar og improvisasjonar, i same stil som Ole Bull. Ein kan vel seia at Fykerud var ein føregangsmann for meir eksperimentell spelestil, og utvida hardingfelereportoaret til å omfatte meir enn tradisjonelle danseslåttar og lydarslåttar.
930
930 (romartal CMXXX)
Nesbyen
Nesbyen er ein tettstad og kommunesenteret i Nesbyen kommune i Viken fylke. Tettstaden har. Nesbyen ligg ved Hallingdalselve i Hallingdal. Riksveg 7 og Bergensbanen går gjennom staden.
Motorvogn
Motorvogn kan syna til:
Ålvik kyrkje
Ålvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1962 i Ålvik i Kvam herad i Vestland fylke.
Kyrkja er i tegl og har plass til 280 personar. Ho er teikna av Esben Poulsson.
Ålvik kyrkje er soknekyrkje i Ålvik sokn i Hardanger og Voss prosti.
Bjørn Pedersen (1920-2012)
Bjørn Pedersen var under andre verdskrig sersjant og seinare fenrik i Kompani Linge. Han er først og fremst kjend for å ha delteke i Thamshavn-aksjonen og ubåtaksjonen Operasjon Barbara på hamna i Bergen.
Familie og bakgrunn
Foreldra hans var Karl Christoffer Pedersen og Betzy Lagertha Natalia f. Andersen. Dei budde i Bergen og faren var kaptein i utanriksfart. Bjørn var den yngste i syskenflokken. I barndomsåra hans budde familien på Sydnes i Bergen, men omkring 1930 flytta dei til Oslo. I 1932 døydde mora, Betzy Pedersen, og i romjula det året reiste Bjørn til Ørsta for å bu hos slektningane sine der. Han gjekk dei to siste åra på folkeskulen i Ørsta og vart konfirmert i Ørsta kyrkje i juni 1934. Seinare det året flytta han attende til Oslo og fekk seg arbeid, ei tid som volontør på eit kontor i Oslo. Om sumrane oppheldt han og familien seg det meste av tida på Gressholmen og her kom han i kontakt med fly-miljøet på Oslos første flyplass, Gressholmen sjøflyhamn.
Vinterkrigen i Finland
I november 1939 gjekk Sovjetunionen til angrep på Finland, det som vart opptakta til Den finske vinterkrigen. Saman med fire kameratar var Bjørn då på veg til ein konkurranse i seglflyging i Finland. På grunn av krigshandlingane vart konkurransen avlyst og Bjørn melde seg som frivillig for å hjelpe Finland i forsvaret mot bolsjevikane. Som maskingeveærskyttar i eit infanterikompani var han i kamp heilt opp til den russiske grensa ved Salla-fronten (Slaget om Salla). Krigshandlingane varte fram til mars 1940 då Finland gjekk med på ein fredsavtale.
Den andre verdskrigen
9. april 1940 kom Bjørn attende til Oslo med tog frå Sverige, og på Østbanestasjonen dumpa han rett opp i dei tyske troppestyrkane som hadde marsjert inn i byen den same dagen. Han var aldri i tvil om at han skulle melde seg til forsvar av landet, og allereie dagen etter reiste han nordover saman med to kameratar, Martin Gran og Kristian Nyerrød. Dei kom seg til Hamar der dei fann norske styrkar frå Opland Dragonregiment, og der fekk dei våpen og norske uniformer. Bjørn og kameratane fylgde deretter med dei norske styrkane nordover og dei tok del i nokre trefningar og aksjonar opp etter Gudbrandsdalen. Frå Åndalsnes drog dei over til Molde og vidare ut til kysten. Om kvelden 3. mai reiste Bjørn og kameratane nordover med motorkryssaren «Kryssern», kaptein var Knut Huse. Båten var rekvirert av marinekommando Møre og vart brukt til ulike oppdrag, no var dei på veg nordover med forsyningar, norske soldatar og nokre sivile, mellom dei Sigrid Undset, Stina og Fredrik Paasche og familien Olav Scheflo.
Dei tre karane kom etter kvart til Tromsø og dei melde seg attende til norske styrkar, på Bardufoss flystasjon. Alle tre hadde litt erfaring med flyging frå før, og dei byrja på ein flyskule for opplæring til flygarar. Kaptein Ole Reistad beordra instruktørar og eit fly til føremålet, ein Tiger Moth. 7. juni reiste dei frå Noreg om bord på den engelske kryssaren HMS «Devonshire» (1927), for å fare til England. Om bord på skipet var òg kongen og kronprinsen og mange framståande nordmenn, mellom dei medlemer av den norske regjeringa. Kort tid etter at Bjørn var komen til London, gjekk turen vidare til Canada for å halde fram med flygarutdanninga ved flyvåpenet sin treningsleir, Little Norway, nær Toronto. Etter avslutta kurs vart Bjørn Pedersen, av medisinske årsaker og ein vrangvillig lækjar, likevel ikkje klarert til fly-teneste saman med dei andre i kullet. Dei to kameratane hans, Martin Gran og Kristian Nyerrød deltok seinare som flygarar i luftkrigen mot Tyskland.
Kommando-operasjonar
Bjørn Pedersen fekk reise med ein av dei store konvoiane over Atlanterhavet tilbake til England, og sommaren 1941 melde han seg til teneste ved Kompani Linge. Dei som skulle i aktiv teneste i Kompani Linge måtte gå gjennom ei rekke kurs for å bli opplært til kommandosoldatar og sabotørar. Bjørn fekk lære våpenhandtering, spionasje, sprengingsarbeid, fallskjermhopping og meir. Han fekk lære Jiujitsu og «silent killing» og fekk til og med opplæring i å køyre damplokomotiv.
Sabotasjeaksjonane som Linge-karane utførte i Norge er grundig skildra i bøkene om Linge-karane, mellom andre i boka «Kompani Linge» bind I. Av ymse årsaker fekk ikkje Bjørn høve til å ta del i særs mange aksjonar i Noreg, men ein som han var med på, var då Linge-karane løytnant Peter Deinboll, Olav Sættem og Bjørn Pedersen i september 1942 gjennomførte ein vellukka sabotasjeaksjon i Thamshavn i Orkanger, der 5000 tonnaren «NORDFAHRT» vart senka.