cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johanne Kolstad
Johanne Kolstad, i Amerika kjent som Johanna Kolstad, var ei norsk idrettskvinne frå Øvre Nordsinni ved Dokka i Nordre Land. Johanne Kolstad var ein av få kvinnelege skihopparar som var aktiv på 1930-talet. Til saman sette ho fire uoffisielle og ein offisiell verdsrekord i skihopping for kvinner.
Tidleg hevda Johanne Kolstad og venninna Hilda «Nusse» Braskerud seg godt mot gutane, men dei vart nekta å delta i renn på lik line med gutane, og måtte i staden nøye seg med å opne renn eller hoppe mellom gutanes/mennenes to omgangar. Sin første verdsrekord sette Johanne Kolstad i 1931, då ho hoppa 31 meter. Denne rekorden betra ho to gonger same året.
Borghild Røyseland
Borghild Røyseland var ein norsk politikar, fødd i Kvinesdal. Ho representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget perioden 1985-89, vald frå Rogaland. Tidlegare var ho vararepresentant i periodane 1973–77 og 1977-81.
Røyseland var fylkesvaraordfører i Rogaland frå 1983 til 1985. Ho var i si tid varaordførar i Sandnes kommune, dessutan medlem av Rogaland fylkesting frå 1979 til 1985. Ho var òg leiar for Kristeleg Folkepartis kvinner, KrFK, som utnemnde henne til heidersmedlem i organisasjonen.
Johanne Kolstad
Vinter-OL 1932 i Lake Placid sette fart i amerikanarane si interesse for vintersport, ikkje minst skihopping. Dei neste åra vart det bygd fleire hoppbakkar i USA, og det vart arrangert ei rekke populære oppvisingsrenn. Johanne Kolstad vart i 1933 invitert av Norge Ski Club i USA, og turnerte over heile Nord-Amerika i heile 5 år. Kolstad vart særs populær, og vart mellom anna kalla The Queen of Skis og The Wonder Girl. Sportsleg og karrieremessig nådde ho høgdepunktet den 6. mars 1938. Då sette ho sin femte og einaste offisielle verdsrekord med 72 meter i Berlin, New Hampshire, USA. Denne rekorden vart ståande i 35 år fram til Anita Wold nådde 73 meter i 1973.
Uoffisielle verdsrekordar:
Kenji Nakada
Kenji Nakada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Ørjan Nyland
Ørjan Håskjold Nyland ( er ein norsk fotballspelar frå Volda som har spela på det norske herrelandslaget i fotball frå 2013. Han er målvakt og vart norsk meister med IL Hødd i 2012 og med Molde Fotballklubb i 2013 og 2014. I 2014 vart han også seriemeister med Molde FK. I tida 2013-19 deltok Nyland i 28 av Noregs landskampar i fotball. I august 2018 gjekk han til Aston Villa. Nyland kom frå Fotballklubben Aston Villa hausten 2020.
Inndyr
Inndyr er ein tettstad i Gildeskål kommune i Nordland fylke. Staden er kommunesenter i Gildeskål og har.
Måneblåvassnymfe
Augestikkararten måneblåvassnymfe (Coenagrion lunulatum) er ein av dei 3800 artane som er oppførte på norsk raudliste 2006. Arten er vanleg nord i Finland, men sjeldsynt elles i Europa.
Softrock
Softrock (stundom òg kalla light rock eller easy rock) er ein musikksjanger der ein nyttar teknikkar frå rock and roll til å lage mjukare og meir lyttarvennleg musikk, ofte for arbeid eller bilkøyring. Softrock vert ofte sunge i høgare tonehøgd enn rock og tekstane fokuserer ofte på generelle tema som kjærleik, kvardagsliv og forhold. Det vert ofte nytta mykje piano, synthesizer og stundom saksofon i sjangern. Enkelte gonger vert det nytta elektrisk, akustisk eller 12-strengsgitar.
Historie
Softrock vart særs populær seinare på tiåret. I 1977 spelte enkelte radiostasjonar berre softrock. Rundt denne tida hadde bandet Chicago, som tidlegare hadde vore eit jazz-rock-band, byrja å spele softrock og fekk stor kommersiell suksess. Det britisk-amerikanske bandet Fleetwood Mac oppnådde størst suksess etter at dei tilpassa seg denne sjangeren. Albumet deira Rumours er eit av dei bestseljande platene gjennom tidene. Sjølv Led Zeppelin, som av enkelte vert rekna for å vere sjølve faneberarane for hardrock, var innom sjangeren med songar som «All My Love» frå 1979. Andre populære band innan softrock var the Carpenters og Bread.
Siw-Anita Kirketeig
Siw-Anita Kirketeig er ein norsk forfattar frå Vassdalen i Fjaler kommune i Sunnfjord.
Kirketeig har studert ved Skrivekunstakademiet i Hordaland (2008-2009) og ved Kunsthøgskulen i Bergen. Ho er syster til Linda Marie Kirketeig.
Katsutomo Oshiba
Katsutomo Oshiba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Ventforet Kofu, JEF United Ichihara og Vegalta Sendai.
Ragnhild Barland
Ragnhild Barland er ein norsk politikar for Ap. Ho vart innvalgt på Stortinget frå Telemark i 1985.
Barland var varaordførar i Skien i 1983–1985.
Flyging
Flyging er det å røra seg gjennom lufta utan å ha kontakt med bakken. Ei rekkje dyr flyg ved hjelp av venger som dei kan bruka til å oppnå løft og gli på luftstraumar med. Fleire menneskeskapte fargreier kan også flyga ved hjelp av ulike teknikkar, som mekaniske venger, propellar og ballongar. Læra om rørsle i luft kallar me aerodynamikk.
Flaggermus og mange fuglar og insekt er kjende for å kunna flyga. Flygeekorn og flygefisk kan berre få til glideflukt. Menneskeskapte luftfartøy er mellom anna fly, helikopter, luftskip og varmluftsballong.
Sneis
Sneis er ei gamal mengdeeining som tilsvarer 20 einingar eller stykk. Ordet sneis kjem frå det norrøne sneis, som tyder 'pinne' eller 'tynn kvist'. Sneis tydde opphavleg mengda av noko som er trædd inn på ein pinne.
Avleidde storleikar:
Snesland
Snesland har vore i bruk som kvadratmål i Dalarna i Sverige. Før 1665 utgjorde eitt snesland 9 bandland eller 324 kvadrat-alner. Etter 1665 vart det vanleg å definere eit snesland som 10 bandland eller 340 kvadratalner. I Sverige samsvarde dette med 1/40 tønneland eller om lag 126,9 m². Eit snesland samsvarde dessutan med 1/10 kistland eller 1/20 spannland.
Stein Erik Lauvås
Stein Erik Lauvås er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Frå 2013 er han stortingsrepresentant frå Østfold. Han var 1. vararepresentant til Stortinget frå Østfold i perioden 2009-2013, og var 4. vararepresentant i dei to førgåande periodane.
Lauvås var ordførar i Marker kommune frå 2003 til 2013.
Det jamaikanske riksvåpenet
Det jamaikanske riksvåpenet er eitt av dei eldste våpna tildelte britiske koloniar. Det vart laga av briten William Sandcroft, som då var erkebiskop av Canterbury, og teke i bruk i 1661. Våpenet vart endra noko i 1957.
Det originale mottoet på latin, «Indus Uterque Serviet Uni», blei endra til engelsk «Out of Many, One People» (Av mange, eitt folk) då landet blei sjølvstendig i 1962.
Olai Skulerud
Olai Skulerud (fødd i Porsgrunn var ein norsk målføregranskar, og professor ved Bergens Museum / Universitetet i Bergen.
Skulerud blei cand.philol. i 1906 og dr.philos. i 1918 på avhandlinga Telemaalet i umriss. Han var lærar ved høgre skular i Kristiania / Oslo 1907-26, universitetsstipendiat 1911-1918 og statsstipendiat i austlandsk målføregransking 1918-1934 og 1935-39. Han var fyrstearkivar ved Norsk Målførearkiv 1939-43. Frå 1943 var han professor i vestlandsk målføregransking ved Bergens Museum, som blei til Universitetet i Bergen til 1951.
Dei utgjevne arbeida hans er for ein stor del studiar av målføre i einskildbygder.
Knut Olav Rindarøy
Knut Olav Rindarøy er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Aukra. Han var vart noregsmeister med Molde Fotballklubb i 2005, 2013 og 2014. Sesongane 2011, 2012 og 2014 vart han seriemeister med same klubben. Rindarøy var sideback. Han var innbyttar i 2 landskampar i 2009-10.
1080 Orchis
1080 Orchis er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. august 1927 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Cantus firmus
Cantus firmus (latin for fast melodi) er ei nemning som skriv seg frå musikken i mellomalderen.
Cantus firmus utvikla seg frå Organum-stilen slik han oppstod innan Notre Dame-skolen. Her vart det vanleg at ein gregoriansk hymnetone vart sunge mot ein eller to motstemmer (organum duplum eller triplum). Den røysta som til vanleg song hovudstemma vart kalla tenor, og med tida vart dei andre stemmene (altus og discantus), nytta til utbroderingar kring hovudmelodien. Verdiane i hovudmelodien vart lengre og lengre, slik at tenor oftast song den same tona over mange taktar. Rundt denne tona vart det lagt ei mengd med forsiringar og raske løp. Særleg Perotin utvikla dette til meisterskap, med opp til tre stemmer sett opp mot grunnmelodien.
Nemninga cantus firmus er først å finne om lag midt på 1300-talet, knytt til utviklinga av den isorytmiske motetten. Innanfor denne sjangeren vart det vanleg at altus og discantus fekk kvar sine eigne tekster som vart sunge som kommentarar til hovudmelodien. Tenor-melodien kom mindre og mindre fram, og vart mindre og mindre viktig. Nokre gonger vart det til at berre to stavingar var att av ei heil setning.
Frå om lag 1390, då den sykliske messa vart til, vart det vanleg å leggje ein cantus firmus inn i messeledda, som eit kompositorisk grunnlag for heile messa. Dette førte til at ein einskild melodi kom til å bera heile messa, om dei ulike messene fekk namn etter cantus firmus. Med tida kunne denne skifte frå å vera ein hymnetone til å vera ein vanleg folketone. Stundom vart cantus firmus og laga av komponisten sjølv, gjerne på grunnlag av eit namn, slik at messa stod fram som ein kommentar til ein einskild person. Josquin des Prez laga ein slik messe tileigna Ercole d`Este, hertugen av Ferrara (Missa Hercules Dux Ferrara). Namnet fekk ein særskild melodi på grunnlag av solmisasjon, noko som var svært vanleg på denne tida.
I staden for å la cantus firmus liggje jamnt i ei stemme, kunne melodien stundom varierast på to eller tre, etter kanon-prinsippet. Andre gonger vart han løyst opp i gjennomført imitasjon. Det har vore hevda at dette var ei engelsk oppfinning. Stilen vart vanleg i sein flamsk skole, og Josquin kunne jamvel løyse opp cantus firmus heilt i gjennomført imitasjonsteknikk.
Cantus firmus vart òg sentral i utviklinga av vanleg firstemt koral. Songar av dette slaget heldt lenge fram med å leggje hovudmelodien i tenorstemma. Omslaget kom med komponisten Claude Goudimel, som la melodien øvst, i sopran. Dette har vore tradisjon sidan.
Den tradisjonelle cantus firmus-messa vart med tida avløyst av parodimessa, men komponistar heldt fram med å nytte prinsippet for cantus firmus langt opp i nyare tid. Johann Sebastian Bach tek prinsippet i bruk i brorparten av kantatane sine, og ikkje minst i opnings-satsen av Matteuspasjonen frå 1733. Mozart nyttar same prinsippet i opningssatsen av rekviemet sitt (cantus firmus over den gamle tyske magnificat-tona).
Atomvåpen
Eit atomvåpen, eller eit kjernefysisk våpen, er eit våpen eller eit stridshovud med enorme øydeleggjande krefter som brukar energien frå ein kjernefysisk reaksjon som sprengkraft. Eitt enkelt atomvåpen kan øydeleggje ein heil by, noko som vart vist under andre verdskrigen da USA bomba dei japanske byane Hiroshima og Nagasaki i august 1945. Dette er dei éinaste gongene atomvåpen har vorte nytta i krigshandlingar, men prøvesprengingar har vorte gjort fleire hundretals gonger av ulike land.
Sprengkrafta blir målt i talet kg eller tonn TNT som A-bomba tilsvarer. Den første atombomba vart prøvesprengt i New Mexico, USA, 16. juli 1945.
Dei kjende atommaktene er USA, Russland, Storbritannia, Frankrike, Kina, India, Pakistan og Nord-Korea. I tillegg er det fleire land som ein veit, eller trur, har atomvåpen, sjølv om dei ikkje vedkjenner seg det.
Fisjonsbomber
Det me vanlegvis kallar ei atombomba, er basert på fisjon av uran- eller plutoniumkjernar. Dette er tunge grunnstoff, det vil seia at dei har mange nukleon per kjerne. Og tunge grunnstoff har, relativt sett, større mengder nøytron enn grunnstoff med lågare atomtal. Difor vil ikkje dei nye stoffa som vert danna i fisjonen ha bruk for alle nøytrona frå uran- eller plutoniumatomet, så nokre nøytron vert frigjorte og kan danna nye fisjonar.
For å oppnå ein kjedereaksjon av fisjonar, må mengda av fissilt materiale vera overkritisk. Det vil seia at mengda må vera så stor at talet på partiklar (nøytron) frå kvar fisjon som kan starta nye fisjonar, i gjennomsnitt må vera større enn 1. Ei kritisk mengda vil difor eksplodera spontant så snart fisjonar vert sette i gang. Ei atombomba er samansett av to eller fleire underkritiske mengder, som til saman vert ei overkritisk mengda når våpenet vert detonert og mengdene vert føydde saman.
Fysikken bak ein fisjon
Når eit nøytron treffer ein atomkjerne, kan ein av tre ting skje: Atomkjernen kan støyta ifrå seg nøytronet slik at det flyg i ei anna retning, absorbera nøytronet slik at atomkjernen aukar nukleontalet sitt eller fisjonera når nøytronet treffer kjernen. Fisjonen skjer berre dersom den kinetiske energien til nøytronet er større enn bindingsenergien som held kjernen saman.
I ein fisjon av eitt einskild atom, vert det utløyst ein energi på 200 MeV (megaelektronvolt). Det meste av dette er den kinetiske energien til dei nye atoma som vert danna. Om lag ein åttandedel er stråling og ein tjuandedel er frigjorte nøytron. For kvar fisjon vert det frigjort i gjennomsnitt 2 nøytron.
Til samanlikning vil den kjemiske prosessen ved forbrenning av eit karbonatom utløysa nokre få eV. Ein fisjon utløyser altså over ti millionar gonger den energien som me oppnår ved ein vanleg kjemisk reaksjon.
Når mange fisjonar skjer (nesten) samstundes i ein kjedereaksjon, vil om lag 180MeV av energien frå kvar fisjon verta utnytta i kjerneeksplosjonen. Resten går bort i friksjon eller vert nytta i kjedereaksjonen.
Ei atombomba på berre nokre få tonn kan laga ein eksplosjon like stor som om me fyrer av mange tusen tonn TNT.
Funksjonen til ei fisjonsbomba
Det er to måtar å detonera fisjonsbomba på, det vil seia å gjera drivstoffet til ein kritisk masse og starta kjedereaksjonen av fisjonar. Den eine måten er «prosjektilmetoden». Då har ein eit røyr med ein underkritisk masse av uran i kvar ende. I eine enden er det ei lita sprengladning, omtrent som i patrona til eit skytevåpen. Når denne ladningen går av, vert den eine uranmassen skoten mot den andre. Denne metoden kan ikkje brukast på plutonium.
Den andre måten er å implodera massen, det vil seia at ein samlar det fissile materialet, anten uran eller plutonium, og lagar ein eksplosjon rundt stoffet slik at det vert pressa saman.
For at den kritiske massen av uran eller plutonium skal byrja å fisjonera, må det tilsetjast nøytron. Det gjer ein med ein nøytrongenerator. Dette er ei lita mengda med polonium og ei lita mengda med beryllium som er separerte av folie og som ligg inni den kritiske mengda. Når bomba vert detonert, vert folien broten, og alfastråler frå poloniumet treffer berylliumet, som då vil sleppa ifrå seg nøytron som startar kjedereaksjonen.
Dei toskanske øyane
Dei toskanske øyane er ei øygruppe mellom Liguriahavet og Tyrrenhavet, vest for Toscana i Italia.
Atomvåpen
Funksjonen til ei fisjonsbomba
Utanpå den kritiske mengda ligg det ein vegg av veldig tett materiale, vanlegvis U-238, som held den detonerte mengda saman, og i tillegg sender inn att nøytron som har retning vekk frå det fissile materialet. Slik vert prosessen forsterka og forlenga.
Dei toskanske øyane
Øygruppa inneheld øyane Elba (den største øya i øygruppa), Pianosa, Capraia, Montecristo, Giglio, Gorgona og Giannutri. Alle er ein del av Dei toskanske øyane nasjonalpark.
Masahiro Shimmyo
Masahiro Shimmyo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Dei toskanske øyane
Sidan øyane ligg nær fleire storbyar er dei ein populær turistdestinasjon. Historie og literatur gjer at mange menneske kjenner til øyane Elba og Montecristo.
Seeland i Sveits
Seeland (Drei-Seen-Land) (fransk Pays des trois lacs) er ein region i Sveits, ved foten av dei første fjella i Jurafjella. Regionen inneheld tre store innsjøar, Murtensjøen, Neuchâtelsjøen og Bielsjøen. I tidlegare tider var området flodsletta til Aare og derfor myrlendt. Etter det store hydrologiske arbeidet kalla Jura-vasskorreksjonen vart området drenert og oppdyrka. Seeland er eit av dei viktigaste områda i Sveits for dyrking av grønsaker, særleg i Grand Marais (Grosses Moos).
Regionen ligg innanfor grensene til kantonane Bern, Fribourg, Neuchâtel og Vaud, og dannar delar av språkgrensa mellom det fransk- og tysktalande Sveits.
Masahiro Shimmyo
Han spela for klubbane Consadole Sapporo og Ventforet Kofu.
Seeland i Sveits
Seeland er ein av fem administrative distrikt i kantonen Bern, og har kring 70 000 innbyggjarar fordelt på 46 kommunar.
Bakgrunnsstoff
General Area Map Chamber of economy Biel-Seeland
Atomvåpen
Fisjonsvåpen med uran
Den vanlegaste uranisotopen i naturen er U-238, det vil seia uran med 238 nukleon i kjernen. Men for å oppnå den typen kjedereaksjon som er naudsynt for ein stor eksplosjon, må ein ha meir av den nest mest vanlege isotopen, U-235, eller U-233, som ikkje finst i naturen. Grunnen er at desse isotopane har lågare bindingsenergi enn U-238. Uran der ein har større mengder U-235 eller U-233 enn i naturlege førekomstar av uran, vert kalla anrika uran.
Den kritiske massen for uran er 52 kg for U-235 og 16 kg for U-233.
Atombomba «Little Boy», som vart sleppt over Hiroshima, brukte U-235 som drivstoff og vart detonert med «prosjektilmetoden».
Fisjonsvåpen med plutonium
Den einaste plutoniumisotopen som kan brukast i kjernefysiske sprengingar, er Pu-239. Dette er ein isotop som ikkje finst i naturen, men vert framstilt ved stråling i reaktor. Han har ei halveringstid på 24 200 år.
Den kritiske massen til Pu-239 er 10 kg.
Atombomba «Fat Man», som vart sleppt over Nagasaki, brukte plutonium som drivstoff.
Fusjonsbomber
Fusjonsbomber baserer seg på ein fusjon (ei samansmelting) av lette atomkjerner, som f.eks. hydrogen og helium, med tyngre atomkjernar. Desse bombene blir òg kalla hydrogenbomber (H-bomber), på grunn av hydrogenet si rolle, og termonukleære bomber på grunn av den ekstremt høge temperaturen som må til for at fusjon skal hende.
Eit atomvåpen blir definert ut frå måten dei fungerer på, dvs. om dei er fisjons- eller fusjonsbaserte. Forskjellen på desse to våpentypane har likevel vorte mindre etter kvart, fordi kompleksiteten i dagens våpen krev at desse to teknologiane blir kombinert. Ei mindre fisjonsbombe blir ofte bruka til å generere høg nok temperatur og høgt nok trykk til at ein fusjon skjer. På den andre sida vil ei fisjonsbombe vera meir effektiv viss ei fusjonskjerne først bidreg til å auke energien i våpenet. På grunn av dette er det vanleg å omtala begge desse våpentypane som «atomvåpen».
«Skitne» bomber
«Skitne» bomber, dirty bombs, er ei nemning for eit radioaktivt våpen som ikkje er kjernefysisk laga på same måten som fisjons- og fusjonsbomber, men som fungerer på same måte som konvensjonelle - vanlege - bomber. Dei er likevel pakka inn med eit radioaktivt stoff, og dette stoffet vil fungere på same måten som radioaktivt nedfall etter ein eksplosjon.
Avanserte, termonukleære våpen
Dei største og mest avanserte atomvåpna i dag har eit ytre skal av uran. Farten - og intensiteten - til nøytrona som oppstår ved ein fusjon gjer til og med at utarma uran fisjonerer, noko som igjen aukar effekten mange gonger.
Kobolt-bomber
Kobolt-bomba brukar kobolt i skalet, og nøytrona danna ved ein fusjon omdannar dette stoffet til kobolt-60 - eit stoff som sender ut kraftig gammastråling med lang verknadstid (fem år). Effekten av det radioaktive nedfallet kan i stor grad bestemmast ut frå kva isotop-samansetning ein vel. Hovudformålet med slike bomber er nettopp å skapa radioaktivt nedfall, slik at eit større område blir umogleg å bu på i lang tid framover. Til no har denne typen bomber aldri vorte testa offentleg.
Nøytronbomber
Nøytronbomba, strålebomba, er eit forholdsvis lite termonukleært våpen, der nøytrona generert ved ein fusjon ikkje vert absorbert i sjølve våpenet, men blir sleppt fri. Dette fører til ei dødeleg stråling, mens sjølve trykkbølgja og varmeeffekten berre er ein brøkdel av det som er vanleg for andre typar atomvåpen.
Albert
Albert er eit mannsnamn avleidd av det tyske Adalbrecht, sett saman av ledd som betyr 'edel' og 'lys'. Albert har namnedag den 24. april.
Vladimir Komarov
Vladimir Komarov var ein sovjetisk flygar og kosmonaut som var oberst i det sovjetiske flyvåpenet. Den første turen hans i verdsrommet var med det sovjetiske romfartøyet Voskhod 1 som blei skote opp i 1964.
På den andre turen i verdsrommet omkom han då romfartøyet Sojuz 1 skulle lande etter turen. Ulykka var ei følgje av fleire feil med romfartøyet, mellom anna med fallskjermen. Han var det første mennesket som omkom i ei ulykke som følgje av ein tur i verdsrommet.
Albert
Namnet har kortformer som Al, Albie, Bert og Bertie. Andre avleiingar av Adalbrecht er Albrecht (Albrekt) og engelsk Ethelbert, elles har namnet også den latinske forma Albertus og romansk Alberto. Kvinneleg former er Alberta, Alberte og Albertine.
Bruk
Albert er mykje brukt i Belgia, USA, Ungarn og Spania.
Namnet var mykje brukt som døypenamn i Noreg sist på 1800-talet, men har sidan falle i bruk. Det er også brukt som slektsnamn, men denne bruken er sjeldan i Noreg.
Atomvåpen
Nøytronbomber
Nøytronstrålinga blir fanga opp av hydrogen, men har ei god evne til å trengje gjennom andre stoff og materiell. For dei fleste dyr, som for det meste består av vatn, er denne strålinga svært skadeleg. Mange former for beskyttelse mot atomvåpen, som primært beskyttar mot gammastråling, vil ikkje gi vern mot ei nøytronbombe. For å isolere ei nøytronkjelde er det vanleg å bruke parafinvoks fordi det er eit billeg materiale som inneheld mykje hydrogen.
Toflekkaugestikkar
Toflekkaugestikkaren (Epitheca bimaculata) er eit flygande rovinsekt som lever i ferskvassystem i Noreg. Arten er ein av dei 17 augestikkarartane som er lista på norsk raudliste 2006.
Tovebrett
Tovebrett har utskorne riller som kan ha ulik utforming. Det ein skal tove vert gnidd over tovebrettet saman med såpe og lunka vatn. Når det har vore mykje som skal tovast, til dømes vadmålsstoff, har det vorte brukt vadmålsstamper.
Igerøya
Igerøya er ei øy i Vega kommune, Nordland. Ho har eit areal på 6,6 km². Igerøya har vegsamband til øya Vega (riksveg 839) og ferjesamband til Ylvingen, Horn i Brønnøy og Tjøtta i Alstahaug.
Yoshinobu Akao
Yoshinobu Akao er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Ylvingen
Ylvingen er ei øy i Vega kommune på Helgeland i Nordland. Øya er på 7,6 km² og har om lag 30 fastbuande. Det er ferjesamband til fastlandet og til Vega samt hurtigbåtsamband til Brønnøysund og Sandnessjøen.
Mellom Ylvingen og Vega ligg Ylvingsfjorden, medan Vegafjorden ligg på sørsida.
Under den andre verdskrigen budde det om lag 200 menneske på øya. I desse åra opparbeida om lag 250 krigsfangar frå Russland, Serbia og Polen tyske festningsanlegg på øya. På Tyskhåjen finst minnesmerke frå krigens dagar.
Oppegård kommune
Oppegård var ein kommune i Akershus fylke. Kommunen låg på austsida av Bunnefjorden, ein arm av Oslofjorden, og grensa i nord til Oslo, i vest til Ski, i sør til Ås og i vest til Nesodden kommune. Viktige tettstader var Oppegård, Svartskog og Kolbotn.
Geografi
Den lange, nord-sørgåande Gjersjøen delte kommunen i to.
Østfoldbanen har frå gammalt av vore livsnerva i Oppegård. Han har desse stoppestadane i kommunen: Kolbotn, Solbråtan, Myrvoll, Greverud og Oppegård.
Næringsliv
Fleire store verksemder har etablert seg med kontor i kommunen, mellom anna IBM, Norgesbuss, Kodak, Volvo/Ford, DFDS Transport og Jernia.
Historie
Oppegård var del av Nesodden fram til 1915, då han blei skild ut som eige herad. Kommunevåpenet har 17 trekantar som står for dei ulike gardane i kommunen: Oppegård, Grønmo, Bålerud, Sjødal, Ormerud, Li, Kullebunden, Ekornrud, Greverud, Sætre, Kurud, Dal, Vasbunden, Hvitebjørn og Fløisbonn.
Den 1. januar 2020 var kommunen slegen saman med Ski kommune til Nordre Follo kommune.
Liv Hege Refsdal
Liv Hege Refsdal er ein norsk forfattar, fødd i Larvik. Ho er lærar ved Frøystvedt skule. Refsdal har hatt fleire noveller på trykk i vekeblad tidlegare. Ho bur i Byskogen.
Den vande låtten
Den vande låtten er ein kjend lydarslått som har vore mykje nytta i Valdres, og som mest truleg har opphavet sitt i Øystre Slidre. I si mest kjende form er slåtten spela i tradisjon etter Ola Bøe og Torleiv Bolstad. Båe hadde slåtten frå Olav Moe som i si tur hadde lært han hjå spelemannen Ola Hamrisbrøta, eller Brøtaguten dei kalla. Han høyrde til i eit spelemannsmiljø som heldt til i omkrinsen av Volbu i Øystre Slidre. Brøtaguten er rekna som den eldste kjelda til slåtten. Mykje tyder på at dette er ein gamal brureslått, som har vore mykje nytta. At slåtten er vand tyder ikkje nett at han er vrien å spela, men like mykje at han er "vanleg", mest så kjend at han er heilt utspela. Ei variant er og skriven ned frå Nordhordland.
Det var vel Olav Moe som kalla slåtten "den vande". Namnet følgjer tradisjonslina etter han.
Nedskrifter
Hardingfeleverket syner ei anna tradisjonsline, som går frå spelemannen Gudbrand Istad til Ola Okshovd. Gudbrand Istad hadde slåtten etter spelemannen Jøger Kløpphøvd frå Volbu, som og høyrde til i miljøet kring Brøtaguten. Hardingfeleverket har gjeve slåtten nr 144.
Fylkesveg 95 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 95 i Møre og Romsdal går mellom Uribrua og Holsbrua i Valldal i Norddal kommune. Vegen er 6,8 km lang.
Han går gjennom grendene Heggen, Hjelme, Bjørstad og Døving. Fordi vegen går på motsett side av storelva (Valldøla) i høve til fylkesveg 63 blir han lokalt kalla "Døvingssida". Vegen er no asfaltert, men er smal og svingete.
Nittedal kommune
Nittedal er ein kommune i Akershus i Viken fylke. Kommunen grensar i nord til Lunner og til Nannestad, i aust til Gjerdrum, i søraust til Lillestrøm og i sør og vest til Oslo.
Nittedal kommune har ikkje éin stor tettstad som mange andre kommunar, men mange mindre. Hagan er den største av desse tettstadene og ligg i sør like ved bygrensa til Oslo. Rotnes ligg i midtre del av kommunen. I nordlege delar av kommunen, som òg blir kalla Hakadal, er Åneby den største av fleire små tettstader.
Namn
Namnet «Nittedal» kjem av norrønt Nitjudalr. Etterleddet dalr tyder 'dal', medan forleddet Nitju er genitiv singularis av Nitja, som er det gamle namnet på Nittelva. Det er uvisst kva Nitja tyder. Moderne skriftbasert uttale er [²nitedɑːɽ] eller [²nitedɑːɳ], men tradisjonell uttale er [²nedɑɳ].
Geologi
Nittedal høyrer til Oslofeltet. Spesielt kjent er Nittedalskalderaen, som er restane etter vulkansk aktivitet i permtida.
Hiroyuki Dobashi
Han spela for klubbane Ventforet Kofu, Matsumoto Yamaga FC og AC Nagano Parceiro.
Üechtland
Üechtland er ein region vest i Sveits, der byane Bern og Fribourg ligg.
Namnet på regionen er ikkje lenger i bruk i dag, men vart nytta for å skilje Fribourg (tysk Freiburg im Üechtland) frå Freiburg (eller Freiburg im Breisgau) i Tyskland. Gamle dokument nemner òg Bern im Üechtland eller Verona im Üechtland, der Verona, er det latiniserte namnet på Bern, for å skilje Bern frå Verona i Italia (på tysk historisk kjend som Bern, og stundom Wälsch-Bern).
Capraia
Capraia, i antikken Capraria, er ei øy og ein kommune i Italia og ein del av Dei toskanske øyane, utanfor nordvestkysten i provinsen Livorno. Ho ligg 62 km frå byen Livorno og 32 km nordvest for øya Elba. Ho ligg noko nærmare (30 km) den franske øya Korsika. Ho har vulkansk opphav og har eit areal på 19 km². Det høgaste punktet ligg 466 moh. I 2005 hadde kommunen Capraia Isola 366 innbyggjarar.
Økologisk suksesjon
Økologisk suksesjon er endringar som skjer i eit økosystem og eit organismesamfunn over lenger tid. Suksesjonen fører til varige endringar i landskapet. Til dømes kan ein barskog bli hogd ned og vekse opp igjen (ein utanforståande faktor utløysar suksesjonen), eller ein dam kan gro igjen og bli til ei myr (organismane driv suksesjonen sjølv).
Den norske sagbladfabrikk
Den norske sagbladfabrikk var eit føretak i Oslo som produserte motorsager med merkenamnet Comet. Comet-sagene hadde totakts gløderørsmotorar, som er råoljemotorar som er svært like glødehovudmotorar. Saga var konstruert av Rasmus Wiig frå Kongsberg. Den fyrste Comet-saga kom på marknaden i 1949 og hadde ein masse på berre 8,5 kg. Ho var difor så lett at ho kunne nyttast til kvisting.
Klubbe-elveaugestikkar
Augestikkararten klubbe-elveaugestikkar (Gomphus vulgatissimus) er eit utryddingstrua rovinsekt som lever i vassdrag i Noreg. Arten er oppført på norsk raudliste 2006.
Karin Lian
Karin Lian er ein norsk tidlegare politikar for Arbeidarpartiet.
Bakgrunn
Lian voks opp på småbruket Hallingsrud i Hillestad. Etter realskolen og handelsskolen var ho kontorist ved AS Stilmønster i Tønsberg 1959–1960, assistent ved Sem trygdekontor 1960–1963, kontorist ved Andebu kommunekasse 1975–1980 og ekspeditør ved Andebu postkontor 1982–1985. Lian er busett i Andebu.
Stryking
Stryking og glatting av klede vert utført for å få kleda glatte etter vask, og under og etter sying. Prosessen vert utført med eller utan oppvarming. Glatting utan varme er særleg effektiv på lin. Dei stive fibrane vert pressa saman og gir tekstilet ein ettertrakta glans.
Karin Lian
Politikk
Lian var medlem av Vestfold fylkesting 1980–1985, medlem av fylkesskolestyret 1980–1983 og medlem av fylkesutvalet 1984–1985. Etter å ha vore vararepresentant 1977–1985, var ho fast innvald på Stortinget frå Vestfold 1985–1997. Ho var medlem av Stortingets landbrukskomité 1985–1989, Stortingets forbrukar- og administrasjonskomité 1989–1993 og Stortingets familie-, kultur- og administrasjonskomité 1993–1997. Lian var 1. vararepresentant til Stortinget 1997–2001, og møtte fast for statsråd Jørgen Kosmo og sat i Stortingets sosialkomité 2000–2001. Lian har leidd Andebu Arbeidarparti og Vestfold arbeidarparti sitt Kvinneutval.
Sjølvmord
Sjølvmord eller sjølvdrap vil seia å døy gjennom si eiga, villa handling. Det finst mange grunnar til å utføra sjølvmord og sjølvmordsforsøk, frå psykiske lidingar som depresjon til eit medvite ønske om å framføra ein sterk protest. Emnet er sterkt tabubelagt, særleg i Vesten, der det lenge var knytt straff til handlinga anten ein lukkast eller mislukkast. I visse andre kulturar har det derimot vore knytt mindre skam og meir ære til sjølvmordshandlinga.
Karin Lian
Politikk
Etter tida på Stortinget har Lian blant anna ivra for frivilligheitssentralen i Andebu.
Sjølvmord
Fakta
På grunn av dei sterke kjenslene, ulike samfunnssyn og definisjonar på sjølvmord er det vanskeleg å samanlikna statistikk mellom land. Nokre stader skjuler ein gjerne sjølvmord som ulukker eller naturlege dødsfall på grunn av stigmaet ein slik død inneber. Med dette i minne kan ein seia reint generelt at det rapporterte talet på sjølvmord er høgt i Aust-Europa og austre og sentrale Asia, medan det er lågt i muslimske land og Latin-Amerika. Den vanlegaste dødsmåten er forgifting med plantevernmiddel.
Årsaker
Fleire årsaker kan oppmuntra eller føra til sjølvmord. Ytre årsaker kan vera alvorlege tap eller nederlag, som dødsfall, skilsmisse, arbeidsløyse, andre kriser eller stress. Ein kan også påverkast av ulike religionar og ideologiar (som nasjonalisme), filosofiar (som nihilisme) eller andre impulsar til å ta livet sitt. Indre årsaker, som kan utløysast av dei ytre, er depresjon, bipolar liding, angstliding, posttraumatisk stressliding eller stoffmisbruk (medrekna alkoholisme).
Stryking
Det finst mange måtar å glatte klede på, frå mekanisk banking eller stryking med kalde glattereiskapar, rulling eller pressing mellom to harde flatar, til stryking med oppvarma metall.
Sjølvmord
Årsaker
Meir uvanlege, men ofte mykje omtalte, årsaker for å utføra sjølvmord er ønske om å markera motstand mot noko, eller å redda nokon. I irsk tradisjon kunne til dømes ein som var blitt urettvist behandla av ein som var mektigare enn han markera dette ved å sveltestreika ved døra hans. Om streikaren døydde, førte det stor skam over den mektige mannen. Under den andre verdskrigen kunne motstandsfolk ta livet sitt for ikkje å røpa støttespelarane sine under tortur.
Stryking
Banking
I Korea vart klede banka glatte. Det vart bretta fint saman og lagt på ein spesiallaga taburett som gjerne var av stein. Så sat to personar på kvar si side av taburetten. Med ei klubbe i kvar hand banka dei på tøyet til det vart flatt. Andre stader, som i Japan og Senegal, vart det brukt ei klubbe.
Sjølvmord
Førebygging
Sjølvmord er prøvd hindra gjennom avskrekkande straffer for den som prøver eller klarer å utføra det, men i moderne tid har synet på sjølvmordaren endra seg slik at ein i mange land prøver å hjelpa dei som har sjølvmordstankar med å halda seg i live. Forbod retter seg no gjerne heller mot sjølvmordsreiskapar, som skytevåpen og giftstoff.
Stryking
Glatting
Dei eldste glattereiskapane vi kjenner til i Norden er glattesteinar. Slike er det funn mange av frå vikingtida. Det ser ut som dei vart brukte saman med glattebrett av kvalbein.
Nils Johan Ringdal
Nils Johan Ringdal var ein norsk historikar og forfattar. Han tok latin-gresk artium ved Oslo katedralskole i 1970 og studerte ved Universitet i Tübingen og seinare ved Universitetet i Oslo, der han fullførte historie hovudfag i 1979. I Noreg er han mest kjend for bøker om norsk kulturhistorie og Noreg under krigen. Mange av bøkene hans, som til dømes Nationaltheatrets historie 1899-1999 har skapt debatt.
Stryking
Glatting
Ein annan gamal reiskap var slikjekjaken. Han vart laga av kjevebeinet til dyr, og brukt til å glatte ut linklede, skjorter og anna kvitsaum. Til å glatte detaljar på klede kunne brukast ei grisetann. Likeeins vart hornskeier brukte til å glatte tøy med.
Sjølvmord
Innan vitskapen
Sjølvmord er blitt diskutert innan fleire ulike vitskapsfelt, som filosofi og sosiologi. Statistikk rundt handlinga blei først studert vitskapleg av Emile Durkheim, som gav ut si studie i 1897. Han meinte at sjølvmordsraten var høgast i samfunn som var strengt kontrollerte og i dei som var på andre enden av skalaen, nesten utan kontroll.
Stryking
Rulling
Den enklaste rulla var mangletreet. Då vart kledet som skulle glattast rulla kring ein glattestokk. Så vart mangletreet pressa hardt ned mot kledet på stokken og rulla fram og tilbake på underlaget.
Nils Johan Ringdal
Ringdal døydde 11. september 2008 på Bali i Indonesia.
Stryking
Rulling
Denne måten å rulle klede på vart vidareutvikla ved steinrulla. Då hadde ein klede rundt fleire stokkar. Desse la ein under ei kasse eller ei ramme som vart nedtyngd med stein. Så vart kassa ført att og fram medan stokkane vart rulla og kledet pressa. Det kunne vere montert ei sveiv på kassa slik at ein ved hjelp av reimar kunne føre henne.
Kleda kunne og ligge glatte under rullane.
Sjølvmord
Innan vitskapen
Innan medisin blir sjølvmordstankar og sjølvmordsforsøk sett på som ei liding som ein kan prøva å gjera noko med gjennom å sjå etter faresignal og følgja opp med psykiatrisk hjelp.
Determinisme
Determinisme er innan filosofien læra om at alt som skjer er strengt årsaks-bestemt (determinert). Determinisme vert mellom anna nytta i moralfilosofien om standpunkt som nektar for at mennesket har fri vilje og hevdar at alle handlingar, tankar og slutningar er resultat av årsaker som på førehand finst i eller utanfor mennesket. Mange filosofar har meint det er nødvendig å nekte for streng determinisme fordi mennesket ellers ikkje kan ha ansvar for sine handlingar.
Sjølvmord
I samfunnet
Sjølvmord er forbode i religionar som kristendommen, jødedommen og islam, og har vore eller er det i lovområde påverka av desse religionane. Det har derimot vore noko meir akseptert i ein del andre tradisjonar, og sett på som ei god handling i visse høve.
Stryking
Klesrulla
Ei vidareføring av denne innretninga vart at rullane vart plasserte på eit opprøyst stativ.
Sjølvmord
I samfunnet
Sjølvmordarar har blitt straffa etter døden med å mista retten til eigedommen sin, slik at arvingane deira ikkje får noko, eller å bli gravlagd visse uønskte stader, til dømes utanfor vigsla jord.
Sentrifugalkopling
Sentrifugalkopling, eller sentripentalkopling, er ei kopling som nyttar sentrifugalkrafta for å kopla saman to akslingar. Drivakslingen har metallklossar som roterer inne i ein trommel festa til den drivne akslingen. Metallklossane vert haldne inne av fjører, slik at dei ved lågt turtal ikkje er i kontakt med den utanpåliggande trommelen. Akslingen med trommelen er då ikkje kopla saman med drivakslingen. Når turtalet på drivakslingen aukar overstig sentripetalkrafta den innoverretta krafta til fjørene og metallklossane vert pressa ut mot trommelen på den drivne akslingen, slik at han vert dregen rundt av drivakslingen.
Sjølvmord
I samfunnet
Sjølvmord blir forstått og delvis akseptert som ein måte til å unngå liding gjennom til dømes tortur, fangenskap eller sjukdom, eller for å redda andre sine liv. Rituelle sjølvmord har vore godkjende for å hindra tap av ære (som japansk harakiri eller tamilsk vadakkirutthal) eller lausriving frå den materielle verda (som djainistisk sallekhana), eller forventa, som i samband med ein dødsdom i nokre delar av den vestlege antikken, eller satti-riten i nokre delar av India.
Sentrifugalkopling
Sentripetalkoplingar har den føremonen at ein ikkje treng koplingspedal/handtak. Om lasta stig brått slurar sentripetalkoplinga, slik at motoren ikkje stoggar. Sentripetalkoplingar vert nytta på snøskutrar, skuterar, motorsager, ryddesager, grasklypparar, grastrimmarar, og liknande reiskap.
Sjølvmord
I samfunnet
Sjølvmordsåtak der ein går ein sikker død i møte i kamp, er sett på som heltemodig i nokre kulturar (til dømes det britiske «Charge of the Light Brigade» under Krimkrigen), men blir også fordømt, særleg når åtaket går ut over sivile.
Stryking
Klesrulla
Rullane vert drevne rundt ved hjelp av ei handsveiv eller ein elektrisk motor. Når rullane går rundt vert kledet ført gjennom opninga mellom rullane og pressa. Avstanden mellom rullane kan regulerast. Det gjer ein etter kor tjukke tekstilane er, og kor sterkt press ein vil ha. Rulling er særleg eigna for tekstilar av lin. Men har vorte bruk på dei fleste tekstilar av naturfiber. Prosessen vert mest effektiv om kledet vert oppvarma under rullinga.
Pressing
Ein annan måte å få tøy glatt på er å presse det. I den enklaste forma vert det utført ved at ein legg noko tungt på samanlagde klede.
Determinisme
Innan fysikken er determinisme eit prinsipp som seier at dersom vi kjenner posisjonen og farten til alle partiklar i universet i eit bestemt tidspunkt, og kjenner alle krefter som til ei kvar tid verkar på partiklene, så kan vi føreseie alle framtidige (og fortidige) tilstandar til alle fysiske system i universet.
Sjølvmord
I kulturen
Sjølvmordet er blitt framstilt og til tider romantisert i ei rekkje kulturelle verk. Den dramatiske handlinga er til dømes mykje brukt på scenen. Somme skildringar er blitt skulda for å påverka andre til å ta livet sitt. Den unge Werthers lidelser av Goethe er eit velkjendtdøme på dette, og romanen blei forboden fleire stader fordi ein meinte han fekk lesarar til å ta livet sitt.
Sjølvmord i Noreg
Sjølvmord var straffbart i Noreg (gjennom tap av arv og gravlegging utanfor kyrkjegarden) fram til Kriminalloven av 1842.
Determinisme
I nyare tid er idéen om at verda er deterministisk blitt prøvd tilbakevist gjennom kvantefysikk, men det er uklart om dette er ei gyldig tilbakevisning. Vitskapeleg determinisme er av Stephen Hawking ( i boka A Brief History of Time) definert som at «...noko som vil hende i framtida, kan bli forutsagt.» Han meiner vidare at det kan vere rom for determinisme også innan kvantemekanikken:
Stryking
Pressing
Av mekaniske innretningar etter dette prinsippet kjenner vi linpressa. Ho er opphavleg ei hollandsk oppfinning. I Holland har ho vore i bruk opp mot våre dagar. Linpressa er ei skrupresse. Tøyet som skal pressast vert lagt på ei underplate. Over legg ein ei plate som vet pressa ned mot tøyet ved ein stor skrue. Damaskdukar vart gjerne glatta på denne måten. Ein kunne legge figursjablongar mellom tekstillaga. Då kunne ein få dekorative relieffmønster i duken.
Sjølvmord
Sjølvmord i Noreg
Tidlegare var det flest eldre som tok livet av seg i Noreg; i dag er tala like høge blant unge. Rundt 15 prosent av alle dødsfall i aldersgruppa 25–35 år er sjølvmord.
Stryking
Pressing
Den som ikkje hadde slik presse, og kanskje ikkje klesrulle heller, kunne legge tekstilane som skulle glattast mellom madrassen og sengabotnen, og så vart dei pressa når nokon låg i senga.
Stryking
I dag er det vanleg å stryka klede glatte med eit varmt jarn. Dei første ein kjenner til som brukte varme til å glatte klede var kinesarane. For meir enn 2000 år sidan hadde dei glødande kol i jarnpanner som dei strauk over tøyet. I Egypt har dei brukt strykejarn som vert ført og pressa med eine foten medan ein styrer det med handa. Desse jarna vert varma på ei varm plate, og så påsett ein treklamp når dei skal brukast. Her vert og det ein skal stryke dynka med vatn spruta frå munnen, slik ein og har nedteikningar om frå Sverige. Berbarane i Algerie brukte ovale jarn med lange skaft. Desse kom i bruk i Frankrike og var der kalla fers kabyles, 'kabylske jarn'.
Gakuya Horii
Gakuya Horii er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Stryking
Strykejarn
Dei første, enkle strykejarna dukka opp seint i mellomalderen. Dette var tynne jarn som vart varma opp på ein omn eller rett i elden. Metallhandtaka vart svært varme under oppvarming, og måtte intullast i ein isolerande klut.
Gakuya Horii
Han spela for klubbane Ventforet Kofu, Montedio Yamagata og Consadole Sapporo.
Øyar i Hellas
Dette er ei liste over nokre av dei 1 400 øyane i Hellas, der 227 er busette. Berre 78 øyar har meir enn 100 innbyggjarar.
Stryking
Strykejarn
Dei første strykereiskapa som kunne varmast opp vart stundom laga av kleberstein, steintøy, eller terrakotta. Etter kvart vart det påsett trehandtak som ikkje var så varme, og kring 1870 vart det teke patent på strykejarn der handtaket kunne takast av under oppvarminga. Når det vart brukt strykejarn som måtte varmast på omnen, var det vanleg å ha to eller fleire jarn. Slik at ein alltid hadde eit som var passeleg varmt. Der det var vanleg at fleire strauk samtidig kunne dei ha spesialomnar der fleire strykejarn vart oppvarma samtidig.
Det vart laga mange typar strykejarn som vart oppvarma innanfrå. Nokre vart fylte med glødande trekol. Dei hadde skorstein for å gi trekk og for å få røyklukta vekk frå kleda.I Kerala i India vart det brukt brennande kokosnøttskal inne i slike strykejarn. Andre hadde opning slik at varme metallstykke kunn settast inn og gi varme. På denne måten var det enklare å halde ein høveleg temperatur. Metallstykka vart utbytte når dei kolna. Pipejarn som vart brukte til å stryke pipekragar var opvarma på liknande måte.Det vart og laga strykejarn der det brann meir flyktig brensel. Det kunne vere alkohol, parafin, naturgass, asetylen (karbid gass) eller bensin. Desse kunne vere brannfarlege i bruk.
Før dei elektriske jarna vart innførte, var det eit varmt og krevjande arbeid å stryke. Strykejarna hadde lett for å verte ureine. Dei vart pussa og polerte. For å hindre at det vart merke på stiva klede, vart dei behandla med bivoks. Erfaring var god hjelp når ein skulle finne ut om jarnet var høveleg varmt.
Elektriske strykejarn
Kring 1880 vart det arbeidd med å bruke elektrisitet til å varme opp strykejarn. Amerikanaren Henry W. Seely tok patent på det første i 1882. Dei første jarna hadde varme element som kunne koplast til straumnettet. Han var og med på å ta patent på eit jarn som vart oppvarma av ei elektrisk varmeplate.
I Frankrike vart det introdusert strykejarn som vart oppvarma ved hjelp av ein elektrisk lysboge mellom to karbonstiftar. Desse jarna viste seg å vere for farlege til å kome i vanleg bruk.
I 1927 vart det første strykejarnet med regulerbar termostat produsert i USA. Kring midten av 1930-talet var dei første til sals i Eupopa. På slutten av 1930-talet hadde strykejarna varmeisolerand bakelitt handtak. Dei fekk los som indikerte at straumen var påkopla. Etter kvart som ein såg at strykeresultatet vart bra sjølv om ikkje vekta på strykejarna var så stor, vart dei stadig lettare. Før 1939 vog eit srykejarn gjerne 2,5 kg. På slutten av 1950-talet var vekta den halve.
Til stryking med strykejarn vert det ofte brukt eit Strykebrett.
Strykemaskin
På 1940-talet kom strykemaskinar i bruk, også i heimane. Ein strykemaskin har visse fellestrekk med klesrulla. Han har ein valse som vert dreven rundt av ein elektrmotor. Ein strykesole, som kan oppvarmast, vert pressa mot valsen, og når denne går rundt, vert tekstilen glatta mellom solen og valsen. Varmen kan regulerast etter kva som er best for tøyet. Ein strykemaskin har eigen vassbeholdar, og kan føre damp til klede under strykinga. Brukar ein ikkje damp bør klede vere dynka. Strykemaskinar er laga for den som brukar dei kan sitje.
Reidun Andreassen
Reidun Andreassen er ein norsk politikar for Ap. Ho vart innvald på Stortinget frå Østfold i 1985. Ho var vararepresentant i perioden 1989–1993.
Yuki Imamura
Yuki Imamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Mindlandet
Mindlandet er ei øy i Alstahaug kommune i Nordland, ved munningen av Vefsnfjorden. Arealet er 14 km². Øya har store jordbruksareal. I 2001 hadde øya 111 innbyggjarar.
Mindlandet ligg mellom Tjøttfjorden i vest og Stokkafjorden i aust.
Sunndal i Mauranger
Sunndal, òg skrive Sundal, er ei bygd på sørsida av Maurangsfjorden i Kvinnherad kommune i Vestland fylke. Bondhuselva som fører vatn frå Bondhusbreen munnar ut nedst i Sunndal.
Movatnet i Kvam
Movatnet er ein vatn i Norheimsund i Kvam herad. Det er skild frå Hardangerfjorden med ein straum. Då saltvatn renn inn i Movatnet ved flod, er Movatnet fylt med brakkvatn og det er fiska saltvassfisk som torsk i vatnet.
Sunndal i Mauranger
På Sundalsøyra i Sunndal ligg Hardanger Fjord Lodge, Mauranger Kro og gjestehus A/S og Mauranger skule som har elevar frå fyrste til fjerde klasse. Elevane frå Mauranger går resten av barneskulen på Malmanger skule i Rosendal. Sunndal har òg kommunal barnehage, samfunnshus, serveringstaden Olaløa og campingplass.
Frå Sunndal er det 26 kilometers køyring sørvestover på Riksveg 551 til kommunesenteret Rosendal og 20 kilometer til Odda via Folgefonntunnelen.
Keiji Koizumi
Keiji Koizumi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Gisle Straume
Gisle Straume var ein norsk skodespelar og teatersjef. Han blei fødd i Holla.
På 1980-talet var han kjærast med Haldis Moren Vesaas.
Rosenkrantztårnet
Rosenkrantztårnet i Bergen har namnet sitt etter lensherren Erik Ottesen Rosenkrantz, som i 1560-åra let setje i stand det gamle ringmurstårnet på Holmen (Bergenhus festning). Tårnet ligg like ved Håkonshallen, og det opphavlege tårnet var bygd i 1270-åra i regjeringstida til Magnus Lagabøte. I tillegg til å ha forsvarsfunksjon, hadde bygningen kapell og var residens for lensherren.
Sørmetallvassnymfe
Sørmetallvassnymfe  (Lestes dryas) er ein art vassnymfe som lever i Nord-Europa. Arten er rekna som sårbar i Noreg i Norsk raudliste 2021 og 2015. I tidlegare oppføringar var han rekna som sterkt truga.
Rosenkrantztårnet
Før ombygginga i 1560-åra hadde tårnet vorte skadd både i brann og av eksplosjon, og meininga var at det skulle rivast, men Erik Rosenkrantz bygde tårnet høgare enn det hadde vore og utstyrte det med kanonbatteri, som kom til å spele ei rolle i slaget på Bergen våg i 1665. Tårnet ligg like ved Bryggen, og skulle òg halde hanseatane der i sjakk.
Tårnet fekk store skadar ved eksplosjonsulukka 20. april 1944, då ein båt lasta med sprengstoff eksploderte i nærleiken. Men etter omfattande restaurering vart tårnet opna for publikum i 1966. Bymuseet i Bergen har det museale ansvaret for tårnet.