cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joshua Reynolds
Liv og gjerning
Reynolds var fødd i landsbyen Plympton nær Plymouth. Han var den sjuande av dei elleve barna til presten Samuel Reynolds (1681–1745) og kona hans Theophila Potter (1688–1756). Far hans var skulemeister i Plympton, og det var her Reynold fekk den første utdanninga si. Barna blei oppmuntra til å visa interesse for kunst, og fekk lov til å teikna på veggen av ein lang, kvitmåla korridor med kol. Reynolds laga sitt første kjend portrett som tolvåring, av ein lokal geistleg, Thomas Smart.
Då han var 17 år gammal byrja Reynolds som lærling hos portrettmålaren Thomas Hudson i London. Læretida var meint å vare i fire år, men etter to og eit halvt år forlet han verkstaden til Hudson, då Reynolds hadde lært alt det Hudson kunne lære han. I dei følgjande åra dreiv han med portrettkunst. Si kunstnariske læretid fullførte han med ei reise i Italia i åra 1749-52. Han vart då fascinert av både den antikke kunsten og renessansekunsten, særleg av verka til Rafael og Michelangelo. Men også dei venetianske målarane påverka Reynolds. Inspirasjonen han fekk i Italia er godt synleg i arbeida han laga heime i London. Frå dei gamle meistrane lånte han handlingar, haldningar og gestar til sine eigne arbeid.
Marknaden for målarkunst i England på 1700-talet handla i stor grad om portrett. Mellom målarane sjølve stod historiemåleriet høgst i gunst, eit syn kunstsamlarane ikkje delte. Skulle engelsk målarkunst nå opp til eit nivå jamsides andre europeiske land, måtte historiemåleriet få innpass i England. For å oppnå dette førte Reynolds portrettet nærare historiemåleriet. Denne tilnærminga innebar ei idealisering og opphøging av portrettet, noko kundane tok vel imot. Reynolds vart då den mest populære portrettmålaren i London.
Ved grunnlegginga av Royal Academy of Arts i 1768 vart Reynolds utnemnd til president, basert på populariteten mellom publikum. I stillinga som president kunne han lett arbeide for målet sitt, ei fagleg forbetring av engelsk målarkunst. I 1773 våga han for første gong å stille ut eit historiemåleri på Royal Academy, Ugolino og sønene hans i fangeholet. Med dette verket skulle publikum vekkast så ein fekk gjennomslag for fleire sjangrar enn berre portrettkunsten.
Reynolds årlege foredrag under prisutdelinga i Royal Academy handla om å auke kvaliteten på engelsk kunst. Først prøvde han å hjelpe engelsk målarkunst gjennom doktrinen om «UT Pictura poesis», der målarkunsten nytta poesien i strevet for å skape ein tradisjon. Seinare propaganderte han for historiemåleriet og «grand style», etter hans meining den einaste fornuftige stilen å presentere denne typen bilete på. Slik påverka han, gjennom tale og framsyning av verk, kunstsmaken hos både samlarar og dei som styrte med kunstproduksjonen.
År 1781 gjorde Reynolds ei reise i Flandern. Her vart han sterkt påverka av kunsten til Peter Paul Rubens. Særleg begeistra vart han for fargebruken og den uformelle presentasjonen av motivet. Reynolds jobba sidan i ein meir målande stil, og framsyningane i måleria hans vart livlegare og meir dramatiske.
I 1789 vart han blind og måtte slutte å måle.
Reynolds vert særleg framheva som portrettmålar. I den fine kjensla for form og i det siste penselstrøket overgjekk han alle tidlegare målarar i England, også i den friske fargebruken nådde han eit sjeldant høgt nivå. Derimot mangla han originalitet. Som ein eklektikar søkte han å sameine det beste av Tizian, Rubens, Rembrandt og Correggio, men det kom i klanglege eksperiment som har svekka krafta i mange av måleria hans. Best lukkast han med utsjånaden til ungdom og det friske og naive i barns natur. Reynolds var som målar mindre viktig for innføringa av historiemåleriet, der både komposisjonen av bileta hans og truverdet i presentasjon kan vere mangelfull.
Reynolds døydde i London i 1792 og vart gravlagd frå St. Pauls katedral.
Paka
Paka er ei elv i Slovenia. Elva er 40 km lang og har eit nedslagsfelt på 210 km². Ho er ei av sideelvane til Savinja.
Glosli
Glosli er ein tettstad i Fredrikstad kommune i Østfold i Viken. Han ligg like søraust for sjølve Fredrikstad og har.
Finansboble
Ei finansboble er ein fase kor verdiar (som regel verdipapir til dømes aksjar) vert omsett til ein stadig stigande kurs, utan at den stadig stigande prisen reflekterer den eigentlege verdien. Medan bobla pågår, kan det vere vanskeleg for aktørane å innsjå at det verkeleg er tale om ei boble, fordi prisen på verdiane kan vere fundert på tilsynelatande rasjonelle argument om plutselege endringar i teknologi med vidare. Men er det ei boble, vil den eskalere til eit punkt kor den sprekk, og det kjem eit børskrakk.
Straume i Vaksdal
Straume i Vaksdal kommune ligg ved Bolstadstraumen som skil Vikafjorden frå Bolstadfjorden innanfor. Kjend for steinalderbuplassen Skipshelleren.
Borøya i Søgne
Borøya er ei busett øy i Kristiansand sin skjergard i Agder. Det er dagleg båtsamband med Høllen på fastlandet samt med naboøyane Ny-Hellesund og Skarpøy.
Borøya grensar til Torvefjorden i nord, Rivenesfjorden i vest og Hundsøyfjorden i sør.
Hironori Nagamine
Hironori Nagamine er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Ratingen
Ratingen er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 95 000 innbyggjarar. Byen ligg i kreisen Mettmann i den nordvestlege delen av Berg, om lag 12 km nordaust for Düsseldorf.
Historie
Ratingen vart grunnlagd før 849. Sidan mellomalderen har Ratingen høyrt til grevane og seinare hertugane av Berg. 11. desember 1276 fekk Ratingen byrettar. Ratingen var ein av fire stader i Berg som opplevde ein økonomisk vekst på slutten av mellomalderen, men som stoppa opp under trettiårskrigen. I byrjinga av industrialderen byrja dei første fabrikkane å dukke opp i 1783. I 1815 vart Ratingen ein del av Preussen.
Etter relativt få skadar under den andre verdskrigen opplevde Ratingen ein vekst i 1960- og 1970-åra. Fleire internasjonale selskap (særleg innan IT-industrien) slo seg ned i byen, som Vodafone, Sun Microsystems, Hewlett-Packard, SAP, CEMEX, Tiptel og Esprit
Yasuhide Ihara
Yasuhide Ihara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane NKK, Kyoto Purple Sanga, Sagan Tosu og Shonan Bellmare.
5000-talet fvt.
5000-talet f.Kr./fvt. såg jordbruk spreia seg frå Mesopotamia til Egypt og frå Balkan til Aust-Europa og Italia. Ein dyrka ris i Asia, og plogen blei oppfunnen. Folketalet på jorda var hovudsakleg stabilt med rundt 5 millionar menneske.
Follese Fotballklubb
Follese Fotballklubb er eit idrettslag heimehøyrande i bygda Follese i Askøy kommune. Laget vart stifta 21. april 1929 og er ein rein fotballklubb. Follese FK spelar i kvite drakter med blå bukser.
Follese FK sitt kvinnelag spelte på 1990-talet på nivå 2 i seriesystemet. Mannelaget har tidvis vore innom nivå 4, i 2019 deltok klubblaget på nivå 6.
I Threw It All Away
«I Threw It All Away» er ein song av Bob Dylan på albumet Nashville Skyline frå 1969. Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet. Han nådde 85. plass i USA og 30. plass i Storbritannia. Songen vert rekna som ein av dei beste og mest populære frå albumet.
Musikk og tekst
«I Threw It All Away» var ein av dei første songane som vart skriven for Nashville Skyline og ein av berre to nye songar som heilt sikkert vart skriven før innspelinga starta (Lay Lady Lay var den andre). Dylan spelte songen for George Harrison og kona hans Patty i november 1968 og Harrison vart visstnok så pass imponert at han lærte seg songen. Det var den andre songen som vart spelt inn for Nashville Skyline, etter «To Be Alone With You», den 13. februar 1969.
«I Threw It All Away» har ein fengande melodi og ein tekst som seier at kjærleik er alt me treng. Det får jorda til å gå rundt. Songen omhandlar tapt kjærleik etter at ein har vore vond og sint. Det har vore spekulasjonar om kven Dylan syng om.
I motsetnad til mange av songane Dylan skriv om mislukka forhold, som «Don't Think Twice, It's All Right», «It Ain't Me, Babe» og «One of Us Must Know (Sooner or Later)», tar Dylan ansvar for brotet i denne songen. Songen er òg tolka som eit portrett av musen til Dylan.
Elýmnii
Elýmnii (gresk Ελύμνιοι) er ein tidlegare kommune i periferieininga Évvia i Sentral-Hellas i Hellas. Elýmnii inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna.
Sosigenes frå Alexandria
Sosigenes av Alexandria var ein astronom i Alexandria i Egypt som ifølge Plinius den eldre hjelpte Julius Cæsar med å reformera den romerske kalenderen i år 46 f.Kr. Sosigenes er dermed arkitekten for den såkalla julianske kalenderen. Den tidlegare romerske månekalenderen blei gjort om til ein solkalender etter egyptisk inspirasjon, noko som var nødvendig for å få det romerske statsembetsverket å fungera. Egypt hadde då i nær to tusenår nytta solkalenderen som base for skatteår.
Sosigenes skal ha skrive tre verk om kalendrar, men desse er gått tapt.
Sosigenes har mellom anna fått eit månekrater oppkalla etter seg.
José Alexandre Alves Lindo
José Alexandre Alves Lindo er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Fylkesveg 284
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Marl
Marl er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 90 000 innbyggjarar. Byen ligg i kreisen Recklinghausen nær Wesel-Datteln-kanal ved elva Lippe, om lag 10 km nordvest for Recklinghausen.
I Marl ligg det ein stor kjemisk industri samla i Chemiepark Marl, som tidegare vart kalla Hüls.
Ise
Ise er ein tettstad og ein jernbanestasjon i Sarpsborg kommune i Viken. Ise vart knytt til jernbanenettet i 1882, då Ise stasjon stod ferdig til opninga av den austre linja på Østfoldbanen. Alt tidleg på 1800-talet låg det eit glasbruk her, men utviklinga av den lokale industrien skaut fart etter at jernbanen kom hit. Sagbruket A/S Haga Hoell & Co etablerte seg på gamle Ise Brug i 1878, og i 1882 kom Ise Meieri og Landhandleri. Seinare kom Ise Mølle, Eriksen Jern & Metallstøperi og Granat Apparatfabrikk.
Staden har.
Generasjonspartiet
Generasjonspartiet var eit norsk politisk parti som i 2001 skifta namn til Sosialdemokratane.
Masaya Honda
Masaya Honda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Eldre steinalder
Eldre steinalder er namnet ein har gjeve til den første delen av steinalderen. Dette tidsrommet blir også kalla paleolitikum eller paleolittisk tid. Denne perioden fann stad under dei geologiske epokane pleistocen og holocen.
I europeisk samanheng er tidsrommet vidare delt inn i tre hovudperiodar—tidleg, mellom og sein eldre steinalder.
Frå den tidlege delen kjenner me reiskapstradisjonane oldowan (eller abbevillien i Europa) og acheuléen, der ein hakka til skarpe eggar på steinar. Clactonien, tilpassingar av steinen til skaft, og levalloisien, der ein hakka spissar ut av ein heil stein, kjem også frå denne perioden.
Under mellomperioden vidareutvikla ein denne flekkekulturen til mousterien og tayacien. Den sistnemnde typen er funne saman med moderne menneske, medan mousterien er knytt til neandertalarar.
I sein eldre steinalder laga ein spesialiserte reiskapar frå steinar som var blitt førebudde. Ein fann opp nål og tråd, skinnklede, harpun og spydkastar og tilpassa fiskeutstyr.
Eldre steinalder i Noreg
Innan steinalderen i Noreg reknar ein tida frå 10.000 år før vår tidsrekning fram til 4000 f.Kr. som eldre steinalder. Tida blir igjen delt inn i desse fasane:
Lofamilien
Lofamilien er ein biologisk familie av loer, boltitar og viper i ordenen vade-, måse- og alkefuglar, Charadriiformes. Totalt er det klassifisert ca. 66 artar.
Dette er små til mellomstore vadefuglar med kompakt kropp, kort, tjukk hals og lange, vanlegvis spisse venger. Dei varierer i storleik frå svartkronelo på 26 gram og 14 cm til maskevipe på opptil 370 gram og 38 cm.
Dei er distribuert på opent land over heile verda, hovudsakleg i habitat nær vatn, sjølv om det er nokre unntak, ørkenboltit, til dømes, føretrekkjer steingrunn i ørkenen i Sentral- og Vest-Australia.
Desse fuglane finn føde med hjelp av synet, heller enn ved å søkje med lange nebb som nokre sniper gjer. Dietten femnar om insekt, makk eller andre virvellause dyr avhengig av type habitat dei lever i. Jaktteknikken er vanlegvis ein springe-og-pause teknikk, snarare enn stadige undersøkingar slik nokre av dei andre gruppene av vadefuglar gjer. I hekketida vernar dei territoria sine med hjelp av sterkt synlege oppvisingar.
Taksonomi
Generelt har større artar i familien ofte blitt kalla viper, mindre artar loer eller boltitar. Loer, boltitar og viper i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: Slekt Pluvialis
Slekt Charadrius
Slekt Erythrogonys
Slekt Thinornis
Slekt Elseyornis
Slekt Peltohyas
Slekt Anarhynchus
Slekt Phegornis
Skjeberg
Skjeberg er ein tettstad i Sarpsborg kommune i Viken. Han ligg inst i Skjerbergkilen og har.
Eléni Vitáli
Eléni Vitáli er ein populær gresk songar og komponist som er aktiv innan fleire musikksjangrar, til dømes gresk pop og rebetiko.
Pivka
Pivka er ei elv i Slovenia. Ho er 27 km lang. Elva forsvinn fleire stader under bakken og renn gjennom eit karstområde. Ho dannar mellom anna den lengste grotta i Slovenia, Postojnagrotta.
Eléni Vitáli
Ho blei fødd inn i ein musikalsk tsigani-familie. Faren Takis Lavidas var santur-spelar, og mora Lucy Karageorgiou song på festivalar. Som barn reiste Vitáli over heile Hellas, og foreldra påverka ho tidleg til å slå inn på ein musikalsk karriere.
Jonas Vellesen
Jonas Vellesen var ein norsk skulemann og lærebokforfattar som gjorde nybrottsarbeid når det gjaldt nynorske lærebøker.
Eléni Vitáli
Vitáli har samarbeidd med fleire av dei mest kjende utøvarane og komponistane i Hellas.
Pesnica
Pesnica er ei sentral elv i Slovenske gorice i Slovenia. Elva er 65 km lang, men med ei mindre sideelv vert ho 69 km. Pesnica er ei av sideelvane til Drava.
Eléni Vitáli
I 1975 gifta ho seg med musikaren Vangélis Xídi og fekk i 1976 sonen Níko Xídi – han er låtskrivar og musikkprodusent.
Jonas Vellesen
Liv
Vellesen var fødd i Bjerkreim. Som spedbarn fekk han engelsk sjuke (rakitt) og da han var to år gjorde mor hans klart eit liksveip til han. Han kom seg likevel, men lærte ikkje å gå før han var seks.
Jonas Vellesen gjekk i lærarskule hos den eldre broren Velle Vellesen, der også Arne Garborg gjekk. Han blei uteksaminert frå Holt seminar i 1865, og var deretter huslærar og folkeskulelærar til han blei tilsett som kyrkjesongar og lærar i Enebakk i 1866.
Han var far av organist og komponist Velle Vellesen. Jonas Vellesen døydde i Enebakk.
Lærebøker
Vellesen er særleg kjent som nynorsk lærebokforfattar, men fleire av lærebøkene hans kom også på bokmål, dessutan kom det også variantar på i-mål. Den fyrste bok åt barnet var ei svært moderne og pedagogisk lærebok i si tid. Boka blei stadig utgitt i nye opplag. Den siste utgåva kom i 1945, 56 år etter første utgåva og 30 år etter at han sjølv var død. Som lesestykke tok han også med barnerim og forteljingar som han sjølv hadde høyrt som barn i Bjerkreim: Ro ro til Siraland og Segna om Gloppedalsura. Det same gjeld for Emne (første utgåva 1909). Boka inneheld ei rekkje segner, dyrefablar og småforteljingar. Boka blei brukt til diktat og attforteljingar i alle fall til 1950-talet.
Studiereise
I 1895 fekk Vellesen eit stipend for å studere skolevesen i Sverige. I september same år drog han til Karlstad og blei derfrå vist til Väse og vidare til Vingåker. Hans detaljerte og episke rapport frå studiereisa, blei trykt i Norsk barneblad i 1899 og 1900.
Alkaloid
Alkaloid er ei gruppe organiske sambindingar som inneheld nitrogen. Slike stoff finst i mange plantar. Alkaloida har farmakologisk verknad på menneske og dyr. Mange av dei er giftige.
Lünen
Lünen er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 90 000 innbyggjarar. Byen ligg i kreisen Unna nord for Dortmund ved elva Lippe.
Ragnhild Stolt-Nielsen
Ragnhild Stolt-Nielsen er ein norsk lokalpolitikar for Høgre i Bergen, opphavleg frå Haugesund. Ho er dotter til tidlegare stortingsrepresentant Inger Stolt-Nielsen.
Karriere
Ragnhild Stolt-Nielsen har vore leiar av kontrollutvalet i Bergen bystyre 1999-2003 og nestleiar for Oppvekstkomitéens 2007-2011. Fra 24. januar 2011 har ho vore kommunalråd i Bergen kommune (leiar av Finanskomitéen) og Høgre sin gruppeleiar i bystyret. Ho er også styreleiar i Frøkenstiftelsen, og styremedlem i Bergen Reiselivslag og Bergen Vann KF. I tillegg har ho hatt mange ulike verv både i Bergen Høgre og Hordaland Høgre.
Ragnhild Stolt-Nilsen er Hordaland Høgre sin 2. vararepresentant til Stortinget i perioden 2009-2013. Etter at Henning Warloe trekte seg frå alle verv grunna narkotikatiltalen mot han i mars 2012, vart Ragnhild Stolt-Nielsen vald til ny nestleiar i Hordaland Høgre.
Ragnhild Stolt-Nielsen er gift og har tre born.
Fjernsynsserien Rome
Rome er ein kritikarrosa historisk fjernsynsserie produsert av HBO og BBC. Den fyrste sesongen av serien vart vist i USA mellom 28. august og 20. november 2005. I Noreg vart han vist på Canal + vinteren 2006, og vart vist på TVNorge hausten 2006.
Serien går føre seg i Roma i seinrepublikken. Julius Cæsar er akkurat ferdig med kampananjane sine i Gallia (Gallarkrigane), men kan ikkje vende heim til Roma på grunn av mangelen hans på samarbeid med senatet i den nemnde kampanjen. Cæsar sin borgarkrig mot Pompeius vert difor sentralt i serien. Samtidig får ein eit innblikk i oppveksten til Octavianus (seinare keisar Augustus) og dei dynastiske stridane mellom familien Julii og Junii, to av dei mektigaste familiane i Roma, og hendingane som til slutt kulminerer med mordet på Cæsar i 44 f.Kr..
Den overordna handlinga er sentrert rundt dei rike, mektige og historisk signifikante personane i Roma, men perspektivet i serien er gjennom auga til to vanlege soldatar, og deira daglegdagse liv i dei dårlegare strøka i Roma. Personane er Lucius Vorenus og Titus Pullo, to vanlege soldater og dei einaste personane som er nemnde i Julius Cæsar si forteljing om Gallarkrigane i Commentarii de Bello Gallico.
Rome vart nominert for 2 Golden Globe i 2005: for beste dramaserie og for beste skodespelarinne i ein fjernsynsserie, Polly Walker.
Gift
Det er òg stor forskjell på kor sterk ei gift er. Eit stoff som kan skada eller drepa i svært små dosar, kallar me svært giftig eller akutt giftig. I svært store dosar er nær sagt alle stoff giftige, til dømes salt og vatn. Me reknar likevel ikkje desse som gifter.
Uti vår hage
Uti vår hage er ein norsk fjernsynsserie med Harald Eia, Bård Tufte Johansen og Atle Antonsen. Serien har to sesongar; den fyrste på seks episodar og som var synt fyrste gongen på NRK i 2003. Den andre sesongen vart send fyrste gongen i 2008 og har åtte episodar.
Den enkelte episoden inneheldt humoristiske kortfilmar og innslag som var fletta inn i kvarandre. Dette var det fyrste konseptet der Eia og Johansen jobba med Atle Antonsen (og med Kristopher Schau, som hadde ei lita rolle i ein av episodane). Eia har sagt om den fyrste sesongen at kvar episode i det store og heile handla om «ein helt som møter motstand, overvinn motstanden, og vert forandra av han».
Fyrstesesongen vart produsert av Dropout Productions for NRK.
Gudvangatunnelen
Gudvangatunnelen er 11 406 meter lang og går mellom Langhuso i Undredalen og Ramsøy ved Gudvangen i Aurland kommune i Sogn og Fjordane fylke. Han er ein del av E16. Saman med Flenjatunnelen og Lærdalstunnelen gjev han ferjefritt samband mellom Bergen og Oslo. Før tunnelane vart bygde gjekk sambandet mellom Voss og Lærdal med ferje mellom Gudvangen og Lærdalsøyri.
Tunnelen vart opna 17. desember 1991 og var då den lengste i Noreg. No er han den nest lengste, etter at Lærdalstunnelen på 24 509 meter opna i 2000.
Brannar
Ved brann i tunnelen er viftene sette til å automatisk blåse ut mot Gudvangen. Dette for å gje brannvernstyrkane, som vil kome fyrst frå austsida (sidan brannvernet i Aurland har tilhald på Aurlandsvangen), best mogleg tilhøve.
Brann i 2015
Den 11. august 2015 tok det til å brenne i ein svensk turistbuss i tunnelen. 37 personar vart evakuert, og av dei var fire alvorleg skadde. Gudvangatunnelen fekk store skader ved brannen og vart stengd i fleire veker for reparasjon. Anbefalt omkøyring for strekka Bergen–Oslo var Rv 7, og for Bergen–Sogndal Rv 13/Rv 55 for personbilar og E39/Fv/Rv 55 for lastebilar. Tunnelen var stengd til 31. august 2015 for reparasjonsarbeid.
Brann i 2019
Natt til 30. mars 2019 oppstod ein ny brann. Grunna pågåande vedlikehaldsarbeid var det kolonnekøyring i tunnelen. Ein kolonne med fire vogntog på veg austover frå Gudvangen-sida var halvannen kilometer inne i tunnelen då det byrja å brenne i eit av vogntoga. Fylgjebilen fekk varsla redningssentralen, og sjåføren organiserte evakuering av 32 personar som var i tunnelen. Tunneltaket fekk store skader.
Gudvangatunellen vart på nytt opna for fri ferdsel 5 april 2019.
Andabeløya
Andabeløya (òg skrive Andabeløyna eller Andabeløy) er ei øy i Flekkefjord kommune, rett aust for Hidra. Arealet er 4,7 km². Øya ligg inst i Listafjorden mellom Strandsfjorden i vest og Stolsfjorden i aust.
Det høgaste punktet på øya er Brendøyknuten på 209 meter over havet.
Namnet uttalast ["ɑ:nabelˌøya], øynamnet er samansett av partikkelen and- (imot) og apal(villeple).
Forza Italia
Forza Italia ('framåt, Italia!') var eit italiensk liberalkonservativt høgreparti som fanst mellom 1993 og 2009.
Det vart grunnlagt i 1993 av Silvio Berlusconi, som var leiar for partiet frå det vart danna til det vart nedlagt. Saman med det populistiske separatistpartiet Lega Nord og det reformerte fascistpartiet Alleanza Nazionale utgjorde Forza Italia ved parlamentsvala i 2001 og 2006 valsambandet Casa delle Libertà. Partiet har vore i regjering i fleire periodar med Berlusconi som statsminister.
Kritikarar hevdar at partiet ikkje har noko sjølvstendig program, men meiner det som til ei kvar tid passar Berlusconi. I økonomiske spørsmål er partiet liberalistisk, i andre spørsmål konservativt eller høgrepopulistisk.
Ved parlamentsvalet i 2008 stilte Forza Italia som ein del av valalliansen Il Popolo della Libertà. Delar av denne alliansen vart den 27. mars 2009 omdanna til eit politisk parti. Forza Italia slutta då å eksistere som eige parti.
Saint-John Perse
Saint-John Perse var ein fransk lyrikar og diplomat som i 1960 fekk Nobelprisen i litteratur «för den höga flykten och den bildskapande fantasien i hans diktning, som visionärt avspeglar tidsläget.»
Liv
Saint-John Perse vart fødd som Alexis Leger i Pointe-à-Pitre på Guadeloupe og voks opp på dei franske Antillane. Familien reiste attende til Frankrike i 1899 og han studerte jus og statsvitskap ved universiteta i Bordeaux og Paris.
I 1914 gjekk han inn i diplomatiet og var stasjonert og på reise i Beijing, Korea, Mongolia og Japan. Etter den første verdskrigen vart han rådgjevar for den franske utanriksministeren, Aristide Briand. I 1929 blei han utnemnd til Directeur des Affaires politiques i Utanriksdepartementet og i 1933 følgde han etter sin mangeårige velgjerar og ven Philippe Berthelot som generalsekretær i Utanriksdepartementet.
På grunn av ei avvisande haldning til Vichy-regimet sin ettergjevande politikk («appeasement») overfor det nasjonalsosialistiske Tyskland blei Alexis Leger avsett frå sine embete i 1940. Han mista den franske statsborgarskapen og heile formua blei konfiskert. Han emigrerte til USA der han arbeidde som rådgjevar for Library of Congress. Etter den andre verdskrigen blei han rehabilitert i Frankrike, trass det fortsette han å bu i USA og kom først attende til Frankrike i 1957 – då som diktaren Saint-John Perse.
Grand Cornier
Grand Cornier er eit 3 962 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Toppen ligg to kilometer nord for toppen av Dent Blanche.
Fyrstebestiginga fann stad 16. juni 1865 då Edward Whymper, Christian Almer, Michel Croz og Franz Biner kleiv til topps. Elva Borgne har sine kjelder frå breane Glacier de Ferpècle og Mont Minébreen ved foten av Grand Cornier.
Normalruta til Grand Cornier går frå Moiry-Hütte over den sterkt oppsprukne breen Moirybreen sørøver mot ein fortopp (3 843 m) og til slutt langs nordvestegga med litt klatring til toppen av fjellet. Turen til fortoppen kan ein også nå med ski i skisesongen. Også Mountet-Hütte er eit vanleg utgangspunkt for ein topptur til Grand Cornier.
Borgund kyrkje i Sogn
Borgund kyrkje står på Borgund i Lærdal kommune i Vestland, like ved Borgund stavkyrkje, og er ei langkyrkje i tre frå 1868.
Kyrkja vart dels betald for av Fortidsminneforeningen mot at dei fekk overta stavkyrkja. Sokneprest Henning Frimann Dahl var sterkt med på å drive fram denne løysinga. Soknet måtte ha ny kyrkje for stavkyrkja var vorten for lita, og Dahl meinte at det var ei nasjonal oppgåve å ta vare på Borgund stavkyrkje for framtida.
Kyrkja er teikna av Christian Christie. Han teikna også Hauge kyrkje i nabosoknet, og dei to kyrkjen har grunnforma sams, men medan Hauge kyrkje har to tårn og plass til 500 personar, har Borgund kyrkje ein takryttar midt over skipet og plass til 175 personar. I utforminga av kyrkjene var han inspirert av stavkyrkjene.
Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg kyrkja i Lærdal prestegjeld.
Både Borgund stavkyrkje og Borgund kyrkje finst i små versjonar bygd i legoklossar i Legoland.
The Broadsword and the Beast
I notata til omslaget av den ommastra utgåva av albumet meiner Ian Anderson at Broadsword inneheld noko av den beste musikken Jethro Tull laga.
Albuminformasjon
Plateomslaget er laga av kunstnaren Iain McCaig, som lenge hadde vore fan av Jethro Tull. Det kom til etter diskusjonar med Ian Anderson og vart illustrert for å fange konseptet i musikken. McCaig sa at han teikna inn «påskekegg» på omslaget.
Runeteikna langs kanten av omslaget er frå det angelsaksiske runesystemet. Orda er på engelsk opningsteksten på «Broadsword».
Albumet skulle opphavleg berre heite Beastie, som er første song på side ein. Men under innspelinga klarte dei ikkje bestemme seg for om dei skulle bruke Beastie eller Broadsword, den første songen på side to. Dei enda då med å gje kvar side sin eigen tittel og kombinere dei to til heile tittelen på albumet.
Utgjeving
I 2005 vart albumet gjeve ut på ny med ommastra lyd og med åtte bonusspor som vart spelt inn under innspelinga av albumet, men som ikkje kom med på det endelege albumet i 1982.
Konsertturné
«Cheerio», den siste songen på albumet, vart i somme år spelt som den siste songen på konsertane til Jethro Tull.
Mottaking
Kerrang! si melding var tvetydig og kalla albumet «kjenslemessig avhengig av kor mykje merksemd du er villig til å gje», men sa òg at «Om du er fan, kjøp det, det kan ha nokre behagelege overraskingar. Om, du som meg, ikkje er fan, så lån det frå nokon som er. Du kan bli overraska òg». Rolling Stone skreiv i ei melding til to stjerner: «Det er ikkje noko gale med å leve i fortida, kanskje. Og rett nok kan Ian Anderson få visdomen frå eldre tider til å verke og vere det ein vil føretrekkje føre rotlaus flørt med notida. Men på The Broadsword and the Beast kan det verkelege beistet verke å vere Anderson sin hang for tunge preiker.» Bruce Eder frå AllMusic var ikkje imponert. Han sa om produksjonen og musikken at «denne gongen er det i hendene på tidlegare Yardbird-medlemmet Paul Samwell-Smith, og er glattare, mindre tungt og med tynnare tekstur enn dei tidlegare albuma deira, og stundom - særleg på «Flying Colours» — kan dei nesten høyrast ut som nyare Moody Blues, noko bandet aldri ville ha innrømt i tidlege dagar».
Den tidlegare Genesis-gitaristen Steve Hackett har omtalt The Broadsword and the Beast som eit av favorittalbuma hans.
Salstala for The Broadsword and the Beast var betre enn Stormwatch og A. Albumet nådde 14. plassen i Tyskland og Noreg, 19. plassen i USA og 27. plassen i Storbritannia, medan singelen «Fallen On Hard Times» vart ein mindre hit, som nådde 20. plassen på den amerikanske singellista.
Kiréas
Kiréas (gresk Κηρέας) er ein tidlegare kommune i periferieininga Évvia i Sentral-Hellas i Hellas. Kiréas inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Mantoúdi-Límni-Ajía Ánna.
Tiksi
Tiksi (russisk skrift Тикси, jakutisk Тиксии/Tiksii) er ein kommune og ei bymessig busetjing i republikken Sakha i Russland med hamn og stor flyplass. Hamna ligg til Laptevhavet nær ei av elveosane i Lenadeltaet. Innbyggjartalet var 4 557 (2015).
Historie
I august 1901 leitte den russiske polarskipet «Zarya» i Laptevhavet etter det legendariske Sannikov Land (Zemlja Sannikova), men vart snart blokkert av drivisen omkring Nysibirøyane. Polarforskaren baron Eduard Toll forlét skipet saman med tre andre og forsvann. Skipet enda opp på øya Brusneva i Tiksibukta, og vart liggjande der.
Byen vart grunnlagd i 1933 med hamn som ein viktig stoppestad på den nordlege sjøruta, den russiske maritime transportlinja i Arktis halden open av isbrytarar. Ho hadde samband til ei handelsrute langs elva sørover til resten av Sakha og så langt sør som Ust-Kut ved Irkutsk. Sidan 1939 har staden hatt status som bymessig busetjing.
Flyplassen vart bygd 1 km lenger mot nord på 1950-talet med ein rullebane på 3000 m. Samstundes vart det laga to andre flystriper av same storleik lenger frå byen. Desse er seinare nedlagde. Plassane var framskotne basar for bombefly som skulle nå USA.
Ved samanbrotet av Sovjetunionen i 1989 og den økonomiske nedgangen som følgde, forsvann det meste av transportverksemda, og ein stor del av folka flytta.
Flyplassen er enno ein viktig base for det russiske luftforsvaret. På plassen er det mest stasjonert Tupolev Tu 95-MS-bombefly. Persontransport går med Antonov An-24. I 2018 la Nordflåten fram planar om å bygge ein lite base i området med 11 bygningar som vil vere samanbundne med passasjer med tak over.
Folkesetnadsutvikling
Tala er frå folketeljingar.
Springaren Jarand Skinnarland
Springaren «Jarand Skinnarland» er kalla opp etter spelemannen Jarand Skinnarland frå Møsstrond som levde frå 1812 til 1901. Det er først og fremst i Telemark at slåtten er kjend under dette namnet, eller Skinnarlanden. I Hardingfeleverket er slåtten ein del av variantgruppa 526, og gruppa har 17 variantar frå Voss til Hallingdal. På Vestlandet er slåtten kjend som Marta Onstad, i Hallingdal som Raske-Jørand, og i Numedal som Narve Hytta eller Narve Frivillig. I Krødsherad er slåtten kjend som Ola Skeimakar. I Valdres er slåtten kjend som Lagdajordin.
Dette er ein typisk vandreslått som har vokse ettersom han vart nytta. Hallingforma har ikkje meir enn to vek, medan desse er utbygd til ein storslått i telemarkstradisjon. Mykje tyder på at opphavet til slåtten nok er å finne i Buskerud, der ei mindre utbygd form er skriven ned i Flesberg og Krødsherad. Ei av vestlandsformene (Brynjulv Hefte) skriv seg frå Myllarguten, medan den andre (Mosafinn) kan ha kome frå Valdres. Både Myllaren og Håvard Gibøen kjende til slåtten, så det er rimeleg å tru at båe to kan ha fått han frå spelemannen Jarand Skinnarland. Det trykte materialet syner ei opphoping av former i austre Telemark og nedre Buskerud.
Arne Bjørndal hevda i si tid (1922) at slåtten opphavleg var ein sogneslått. Han hev den markera rytmiken som sognespelet i særs mun merkjer seg ut med. (Bjørndal 1922). I så fall skulle slåtten vera komen til Valdres frå Lærdal, og spreidd seg nedover til Krødsherad på eit tidleg stadie. Denne teorien heng på om Ola Okshovd har lært slåtten frå kryllingspelemenn, eller omvendt. I Hardingfeleverket finst det ikkje særskilde former av denne slåtten beint frå Sogn.
Slåtten er spela på oppstilt bass i alle variantar, og gruppa kan delast i to: variantar som byrjar på kvinten (E-strengen), og dei som byrjar på tersen (D-strengen) på hardingfela. Den første gruppa inneheld berre tre variantar, ein frå Voss, ein frå Nes i Hallingdal og ein frå Lyngdal i Buskerud.
Slåtten har noko tematisk likskap med springaren Igletveiten, som er mykje nytta i Telemark og skriv seg frå Jon Kjos.
Variantar
NB: Dette er dei variantane som vart tekne med i hardingfeleverket. Det er rimeleg å tru at samlarane skreiv ned fleire variantar, kvar på sin kant, som ikkje vart tekne med i det endelege redaksjonsarbeidet. Til dømes spela Haldor Røyne ein nærskyld variant av Lagdajordin etter Ola Okshovd. Årsakene kan vera at nokre av formene var så like at dei trykte nedskriftene er meint å syne eit representativt utval.
Nasjonsbygging
Nasjonsbygging er arbeid for å styrkje nasjonalkjensle og samkjensle i ei gruppe folk ein ønskjer skal oppfatta seg som ein nasjon. Slikt arbeid kan særleg vera viktig i nye statar, men ein kan også driva nasjonsbygging blant ei gruppe folk utan ein eigen stat, eller i ein eldre stat, til dømes for å (gjen)skapa eit nasjonalt fellesskap eller få fram ein ny nasjonal identitet. Eit land, eller visse grupper i eit land, kan sjå på nasjonsbygging som viktig for å få fram eit eige nasjonalt medvit og gjennom dette eit sameint samfunn.
Teori
Samfunnsvitaren Stein Rokkan oppfatta nasjonsbygging som ein prosess av kulturell grensedanning utad og kulturell standardisering innad, der ei utvikling av nasjonale institusjonar som vernepliktig forsvar, allment skolevesen og utbreing av kommunikasjonsmedium medførte eit nasjonalt medvit.
Ulike former for nasjonsbygging
Nasjonsbygging kan ta ulike former. Ei form som var vanleg på 1800- og 1900-talet la sterk vekt på å danna nasjonalstatar der etnos og demos fall saman, som eit Tyskland for alle tysktalande. Ei anna legg vekt på felles territorium eller ideologi, til dømes i ei rekkje tidlegare koloniar frå 1900-talet av. Moderne nasjonsbygging går ofte ut på å prøva å organisera multikulturelle statar der menneske frå ulike grupper kan leva fredeleg saman, til dømes som då Sør-Afrika avslutta apartheidtida og gjekk inn for å byggja «regnbogenasjonen».
Nasjonsbygging med utgangspunkt i nasjonalisme og nasjonalstaten som det ideelle samfunnet har tidvis gått ut på å prøva assimilera, fordriva eller tilmed drepa menneske med «manglande» nasjonal identitet eller «feil» etnisitet, og slik føra med seg menneskerettsbrot, etnisk reinsing og krig. På den andre sida kan slike hendingar også vera teikn på manglande nasjonsbygging i ein såkalla feila stat.
Former for nasjonsbygging som ikkje treng føra med seg overgrep kan vera bruk av kultur, historieformidling eller politisk verksemd. Kulturelle verkemiddel som oppbygging av nasjonale myter og nasjonalheltar og annan nasjonal kultur og politiske verkemiddel som innføring av nasjonalspråk, eins utdanning og nasjonale institusjonar er døme på dette.
Murmansk
Murmansk (russisk Мурманск) er ein by på Kolahalvøya lengst nordvest i Russland, ikkje langt frå grensa til Noreg. Murmansk er den største byen nord for polarsirkelen og administrasjonssenter for Murmansk oblast. Byen hadde i 2006 rundt 320 000 innbyggjarar. Byen er viktig med ei isfri hamn som gjev Russland fri tilkomst til Atlanterhavet, både sivilt og militært. Den russiske marinen har ein større flåte med atomubåtar i nabobyen Severomorsk. I sjølve Murmansk finst det ingen krigsskip.
Måbødalsulukka
Måbødalsulukka var ei bussulukke som fann stad på Riksveg 7 i Måbødalen i Eidfjord kommune i Hordaland den 15. august 1988.
Murmansk
Byen vart grunnlagd i 1916 og fekk namnet Romanov-na-Murman, men vart omdøypt til Murmansk etter oktoberrevolusjonen i 1917. Murman er det gamle namnet på Barentshavet og på nordmenn. I dag er Murmansk ein moderne by, men som framleis er prega av kontrastene mellom Sovjettida og vår tid. Murmansk ligg ut mot Barentshavet som har rike ressursar særleg innan fiskeri. På 2000-talet er det store planer for utbygging av naturgassfelt i området.
Byen er delt inn i tre hovuddistrikt; Leninskij, Oktjabrskij og Pervomajskij.
Måbødalsulukka
Ein buss med 34 skuleborn og foreldre frå Kista i Sverige var på veg mot Bergen som del av ein skuletur til Shetland. Då dei skulle køyra ned Måbødalen og var på veg inn i Måbøtunnelen, svikta bremsane. For at bussen ikkje skulle køyra utfor eit stup, styrte sjåføren bussen inn i veggen på tunnelen. Bussen kolliderte med den betongkledde veggen på høgre sida av tunnelmunninga og ein kraftig eksplosjon fylgde. 16 menneske omkom av skadane; 12 av desse var born. Bussjåføren og sonen hans var òg blant dei omkomne.
Murmansk
Eldre tider
Ingen veit kor tid dei første menneska kom til Kolahalvøya, men ein kjenner til fleire folkegrupper som har innvandra til området seinare. Frå 500- til 200-talet f.Kr kom det stammer som etnisk var i slekt med Volga-stammene. Rundt 100 f.Kr. kom stammer som høyrte til finsk-ugriske grupper. Dei gamle og dei nye innbyggjarane blanda seg og eit oldtidssamefolk oppstod. Nordmenn kalla dei terfinnar etter namnet deira på Kolahalvøya, som var Ter. Ottar frå Hålogaland brukte dette namnet på samefolket her på 800-talet: «Heile dette landet er tomt og berre på nokre få plassar bur det 'terfinnar', som jaktar og fiskar». Kolalandet skal i ein periode ha vore hålogalandsk skattland, der hovdingar drog inn finneskatt frå samane.
Mellom 1100-talet og 1300-talet kom folk frå Novgorod-området nordover. Novgorod starta skattlegging av den samiske folkesetnaden og ein periode vart dei dobbelt skattlagt, men i 1251 vart styresmaktene einige om skattane. Midt på 1400-talet vart dei første russiske busetnadane oppretta på Terskkysten; Umba og Varzuga. Dei vart kalla pomorar (kystbuarar). Kommunikasjonen mellom samane og pomorane hadde innverknad på levemåten til samane.
Måbødalsulukka
I ettertid har ein funne ut at bussen hadde alvorlege bremsemanglar, og at hjelpebremsen ikkje fungerte.
Murmansk
Del av Moskvastaten
I 1478 vart Kola saman med resten av Novgorod-områda underlagt storfyrstedømet Moskva, med sentrum i Kandalaksja. Kristendommen vart innført og folkesetnaden auka i området. Om sommaren samla opp til to tusen fiskarar seg på halvøya, for sommarsesongfisket. Norske, danske og hollandske oppkjøpsfartøy vitja området på 1500-talet. Fiskarane sin busetnad vart på midten av 1500-talet kalla Kola og denne busetnaden utvikla seg til ein by, i 1582 var det 71 gardar og meir enn 400 menneske som budde her. Byen var sentrum for internasjonal handel i området, elles levde folk av fiske, lagerutleige og båtbygging og -reparasjonar.
På slutten av 1500-talet vart Kolahalvøya angrepet av Danmark, som ville hindre handelen med murmanarne. Området vart òg angripe av svenskar, som mellom anna plyndra og brente fleire kloster. I 1585 vart sentrum for den internasjonale handelen flytta til Arkhangelsk. Styresmaktene i Moskva stasjonerte ein forsvarsavdeling i Kola, i 1625 omfatta det 500 menn og ni kanonar. I tillegg til festningsby, vart Kola administrasjonssenter for området, som bestod av Kolahalvøya (utanom Umba og Varzuga) i tillegg til nordre del av Karelia.
Yosuke Sakamoto
Yosuke Sakamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Måbødalsulukka
Dei skadde vart frakta til Haukeland Sjukehus i Bergen, der dei fekk lækjarhjelp. Dagen etter, den 16. august, kom det 56 pårørande frå Kista til Bergen i lag med eit kriseteam frå Kista. Ifylgje sjef-psykolog ved Haukeland, Dagfinn Winje, var det lurt å samla alle på ein stad. Det gav alle ei kjensle av å vera sett og ivaretekne. Kriseteamet arrangerte dessutan eit høve for å sjå dei omkomne i kyrkjer i Bergen, og tur til Måbøtunnelen for å sjå staden der ulukka hende.
Murmansk
Del av Det russiske imperiet
På 1700-talet vart det nedgangstider for Kolahalvøya, handelen vart monopolisert og avgrensa til få handelshus og grupper. Ei anna årsak var at klostera i området vart tildelt store landområde, til dømes hadde Petsjengaklosteret rundt ein fjerdedel av halvøya. I 1760-åra vart dette klosteret nedlagd og handelsmonopolet oppløyst.
Måbødalsulukka
Ringverknader
Psykolog Dagfinn Winje har forska på dei psykososiale konsekvensane av Måbødalsulukka i over 20 år i ettertid. I etterkant av ulukka har dei pårørande frå Kista danna organisasjonen Febe, ei foreining for foreldre som har mist born. Organisasjonen er oppkalla etter den fyrste diakonen som er nemnt i Bibelen. Dette er ein honnør til diakonen i kyrkjelyden i Kista, Ylva Edholm Johansson, som var til stor hjelp for dei pårørande. I Kista kyrkje finst det i dag ein kubeforma minnestein etter Måbødalsulukka.
Politihøgskolen
Politihøgskolen (PHS) er den sentrale utdanningsinstitusjonen for politi- og lensmannsetaten. Skolen har eige styre som øvste organ. Politihøgskolen har tre studiestadar; Bodø, Oslo og Stavern. Politihøgskolen tilbyr bachelor og mastergrad med praktisk og teoretisk grunnutdanning for teneste i politiet, og etter- og vidareutdanning for dei tilsette i politi- og lensmannetaten.
Murmansk
Del av Det russiske imperiet
I 1809 vart Kolahalvøya angripen av engelskmenn som tok fleire handelsfartøy, krut, mat og andre varer. Området vart òg angripe under Krimkrigen. I 1854 vart Kolahalvøya angripe på ny, denne gongen av engelskmenn og franskmenn. Byen vart sterkt skadd, Oppstandelseskyrkja og mange andre bygg vart brent.
Måbødalsulukka
Ringverknader
I Måbødalen har det skjedd fleire gonger at bremsane anten har gått varme og teke fyr, eller slutta å fungera. I 1998 miste både ein trailersjåfør frå Bergen livet på veg ned Måbødalen, og ein semitrailersjåfør frå Polen omkom då han køyrde omtrent same strekninga. Det har difor vorte sett opp åtvaringsskilt på toppen av Måbødalen med bilete av ein lastebil der det går flammar ut av hjula. Det er det einaste skiltet av denne typen i Noreg.
Pavel Tsjistjakov
Pavel Petrovitsj Tsjistjakov var ein russisk målar og lærar i målekunst. Han var fødd i Tver oblast, og døydde i Detskoje Selo, som i dag er ein del av St. Petersburg.
Murmansk
Del av Det russiske imperiet
I 1858 vart Kolahalvøya innlemma i distriktet Kemsk og all administrasjon på halvøya vart nedlagt. På 1860-talet vart den første fabrikken etablert og fleire kom etter kvart, mellom anna nokre sagbruk. På 1870-talet vart ei skipsrute etablert rundt halvøya, noko som vart viktig for vidare utvikling av området. Folk frå Kolahalvøya deltok òg i Pomorhandelen mellom folk frå Kvitsjøområdet og kysten av Nord-Noreg med fisk og korn som (bytte)handelsvarer. Denne handelen pågjekk fram til revolusjonen.
Politihøgskolen
Politihøgskolen vart etablert i 1992, og vart i 2004 akkreditert som høgskole.
Murmansk
Murmansk vert grunnlagd
Under den første verdskrigen måtte Russland skaffe våpen og ammunisjon frå Storbritannia, Frankrike og USA og Murmansk vart vald som hamn for denne handelsflåten. Dette førte til ei forlenging av jernbanen frå Petrozavodsk til Murmansk, som starta i 1915 og vart ferdig året etter. Same år vart Nordishavsflåten, som bestod av trålarar, torpedobåtar og kryssarar, etablert på staden. Ved utbygginga av jernbanestasjonen og marinebasen, dukka det òg opp ein del bustader og byen vart kalka Romanov-na-Murman etter fyrstehuset Romanov (det russiske tsar-dynastiet) og tsar Nikolaj II. Han vart offisielt grunnlagt den 21. september 1916 (4. oktober ifølgje den nye kalenderen). 3. april 1917 vart byen omdøypt til Murmansk. Då var det kring 10 000 innbyggjarar i byen.
Revolusjon, borgarkrig og verdskrigar
Etter oktoberrevolusjonen i 1917 tok sovjetmakta over og dei vestlege nasjonalitetane som var i Murmansk på denne tida valde å handle med lokale styresmakter. Frå 1918 til 1920 var byen okkupert av mellom anna vestmaktene som hadde vore allierte under den første verdskrigen. Fiendtlege finske og tyske ubåtar i Barentshavet og styrkar i Nord-Finland trua. I 1918 gjekk sovjetmakta inn i ein fredsavtale med Tyskland. Murmansk vart skild frå Sovjetrussland og vart ein del av den antibolsjevikske nordregionen som hadde støtte frå vestmaktene og senter i Arkhangelsk. Dei allierte forlet Nord-Russland i 1919 og i 1920 vart sovjetmakta òg etablert i Murmansk.
Fram til den andre verdskrigen vart det bygt marinebaser og utvikla industri i Murmansk, hovudsakleg innan fiske, gruvedrift, metalurgisk og kjemisk industri. Folketalet auka.
Under det sovjetiske åtaket på Finland i 1939 hadde den russiske 14. arméen avsett tre divisjonar til Murmanskområdet. Oppgåva deira var å sikre heile kyststrekninga og ta den finske hamna Petsamo (mellom Sovjetunionen og Noreg), som var Finland si hamn mot Barentshavet. Slik skulle ein hindre at statar som eventuelt ville kome for å hjelpe finnane skulle sende troppar og utstyr inn i Finland frå nord. Finnane beit særs godt frå seg under Vinterkrigen og sjølv om Petsamo vart inntatt, vart ikkje finnane drive lengre vestover enn til Enaresjøen.
Etter at Sovjetunionen i 1941 kom med i den den andre verdskrigen vart Murmansk sentral i den sovjetiske krigsorganisasjonen, ettersom han var hovudhamn for forsyningar frå vestmaktene Storbritannia og USA.
Den murmanske motstanden vart heidra av Sovjetunionen i 1985 og byen Murmansk fekk ærestittelen Helteby.
Trass i dei store personlege oppofringane dei allierte sjøfolka kom med under denne konvoifarten, kunne ein alltid merke Stalin sin paranoide årvakenheit mot vestleg påverknad. Den eine restauranten og den eine vesle klubben som sjøfolka kunne vitja under sine opphald i hamna, var forbode område for den russiske bybefolkninga. Dei russiske servitrisene vart heile tida halde nøye auge med av uniformerte menn.
Etterkrigstid
Etter krigen starta gjenoppbygginga av Murmansk og industrien vart utvikla vidare. I slutten av 1940-åra vart det etablert jernverk og aluminiumsverk i området. Nye fabrikktrålarar vart teke i bruk innan fiskeindustrien. Vasskraftverk og seinare atomkraftverk vart etablert på 50- og 60-talet, bustadbygginga tok seg òg opp.
Hamna
Murmansk er ein maritim by og har den einaste nordrussiske hamna som er isfri heile året. Her er ei handelshamn som vart grunnlagt i 1915, ei fiskehamn grunnlagd i 1934, den første russiske trålarflåten 1920, isbrytarflåten og mange bedrifter tilknytte den marine bransjen, som til dømes Murmansk Shipping Company. Hovudindustrien omfattar fiske, fiskeforedling og næringsmiddelindustri, skipsreparasjonar, transport og geologi.
Turisme
Turistnæringa tilbyr aktivitetar som laksefiske, skisport, arktiske turar med isbrytarar til Nordpolen og økologiske fisketurar. Det er meir enn ti hotell i Murmansk. Området vert betjent av Murmansk lufthamn ved Murmasji.