cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borgarmålet
Borgarmålet var eit pidginspråk som vart nytta i dei sørlege lappmarkene i Sverige på 1700-talet i samband med handel mellom samar og svenske kjøpmenn ("borgarar"). Kjelda vår til borgarmålt er Högström (1747). Både Israel Ruong, Björm Collinder og Karl-Hampus Dahlstedt har skrive om borgarmålet. Den mest grundige analysen av borgarmålet er Kuzmenko 2017, og denne artikkelen byggjer på Kuzmenko sin analyse.
Kunnskap om borgarmålet
Den einaste direkte kunnskapem vi har om borgarmålet er ei framstilling av Pehr Högström, som var misjonær og sokneprest i Gällivare og Skellefteå I boka Beskrifning öfwer Sweriges Lapmarker frå 1747 skriv han dette om borgarmålet (s. 77):
Novomitsjurinsk
Novomitsjurinsk (russisk Новомичу́ринск) er ein by i Rjazan oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Pronja, rundt 65 km sør for Rjazan.
Erika Hess
Hess si einaste olympiske medalje kom i Vinter-OL 1980 i Lake Placid, der ho fekk bronse i slalåm, bak Hanni Wenzel og Christa Kinshofer.
Under VM i alpint 1982 i Schladming vann Hess tre gullmedaljar, både i slalåm, storslalåm og i kombinasjonen slalåm/utfor. Også i VM i alpint 1985 i Bormio vann ho kombinasjonen. I sitt siste VM, i Crans-Montana i 1987, vann ho kombinasjonen for tredje gong og vart på ny vinnar av slalåmrennet.
Novomitsjurinsk
Novomitsjurinsk vart grunnlagd i 1968 og fekk bystatus i 1981. Han er kalla opp etter botanikaren og planteforskaren Ivan Mitsjurin, som vart fødd i nærleiken.
Erika Hess
I tillegg til dei to sigrane i totalverdscupen, 1982 og 1984, kom Hess på andreplass i 1981 og 1986, og på tredjeplass. Dessutan kom ho på fjerdeplass i 1985 og 1987, slik at ho i sesongar på rad alltid var mellom dei fire beste kvinnelege alpinistane i verda. Hess vann verdscupen i greina slalåm i 1981, 1982, 1983 og 1985, medan ho i 1984 vann storslalåm- og kombinasjonscupen.
Hess er gift med den tidlegare trenaren sin og bur i Saint-Légier-La Chiésaz i kantonen Vaud.
Borgarmålet
Kunnskap om borgarmålet
Deretter siterer han 5 setningar frå borgarmålet. Desse setningane er dei einaste døma vi har på borgarmålet. Dei svenske omsetjingane er frå Högström sin originale artikkel.
Ordforråd
Ordforrådet i setningane er i hovudsak svensk. Om det er representativt for borgarmålet, eller berre er eit resultat av notasjonen veit vi ikkje. I analysa si peiker Kuzmenko på at det likevel er 4 av orda som er frå samisk: sit (5) viser til "siida". Ordet räf omset Högström med "rot eller rofwa", det viser til sørsamisk ruäva, reävaa, reäve Hasselbrink 1981:1088). Ordet er eit lån frå ei parallell germansk form *rēf- i sørsamisk.
Det tredje ordet er pelsomesak, som ser ut til det består av dei svenske orda "pels" og "sak". Collinder analyserer ordet som samisk "pilsomesak", med førstedelen eit lån frå svensk (pilsa < päls), og andredelen fleirtal av ordet for "reinkalv" (jf. nords. miessi. Kuzmenko viser at ordet pil'samiesse er dokumentert i lulesamisk, jf. Grundström 1948-40 s. 736, og gjer framlegg om at ordet har fått ei folkeetymologisk tyding av dei svenske talarane av borgarmålet, som päls(ome)sak, altså "pels + sak, ting", med -om tilka som eit svensk dativsuffiks. Det fjerde ordet, wäm, kjem av det samiske ordet for "hjarte", wajmu.
Struktur
Fonologisk har borgarmålet trekk frå nordsvenske dialektar: Det har diftongar der standardsvensk har monoftongar (heit for svm. heta), og det er eit jamvektsmål, med apokope for ord med lang rotvokal eller rotkonsonant og bevart endingsvokal for kort rotvokal. Jf. stick, släpp, heit (= sticka, släppa, he:ta) vs. wara. Denne regelen fungerer også for samiske ord, jf. sit, wäm, räf ( < siida, wajmu, ruävaa> ).
Grammatisk skil borgarmålet seg frå svensk på mange punkt: Språket har, på same måten som samisk, men til skilnad frå svensk, verken genus eller bestemtheit (jf. min brännwin, din skinn i staden for mitt). Heller enn å bøye substantiv i bestemtheit har borgarmålet ein bestemt determinativ den, jf. den borgar, den pelsomesak.
Borgarmålet skil seg samtidig frå samisk. Den obligatoriske bestemtheitsmarkøren den i borgarmålet har ingen parallell i samisk. Borgarmålet har heller ikkje kasus, som dei samiske språka har.
Samisk påverknad
Den semantiske rolla benefaktiv blir uttrykt med indirekte objekt i skandinavisk (Eg gjev deg ei bok.), evt. med preposisjonen til (til deg). I samisk finst ikkje denne konstruksjonen, her brukast kasus illativ i staden. I borgarmålet blir det brukt komplekse preposisjonar (uti, bak i), jf. nordsamisk olgolii, duohkái "ut + Ill, bak + Ill''.
Samisk bruker også possesiv suffiks i lag med postposisjonar, Kuzmenko siterer Grundströms lulesamiske duohkāsit "til din bak". Sjølv om orda i borgarmålet er svensk er med andre ord den underliggande semantiske strukturen samisk.
Pidginspråk i Norden
I Nord-Noreg fanst eit meir veldokumentert pidginspråk, russenorsk. I analysa si av borgarmålet og russenorsk peiker Kusmenko på at det er meir variasjon i russenorsk enn i borgarmålet og han tolkar dette som eit teikn på at mens russenorsk var eit relativt ungt pidginspråk (hundreåret fram til 1917) hadde borgarmålet eksistert i fleire hundre år då det vart notert ned.
Ljøen
Ljøen (dialektisk: ljø'n, dativ ljønå) er ei grend som ligg på vestsida av Sunnylvsfjorden, om lag 5 km frå Hellesylt, og høyrer til  i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke.
Om namnet
Oluf Rygh opplyser at namnet er blitt skrive på mange ulike måtar gjennom tidene (Lyam, «Lyann», Lionne, Øffuerliån, Nedre Liån, og fleire). Namnet kan tyde noko som gir le eller vern, og kan ha samanheng med det norrøne ordet hle som tyder livd eller le-side. Namnet høver med den geografiske lokaliseringa av staden. Presten Hans Strøm nemner i «Beskrivelse over Fogderiet Søndmør» namna Liaaviig, Nedre-Liaa og Øvre-Liaa.»
Grenda
På Ljøen var der frå gamalt av to gardar, Øvre Ljøen (eller Øv-Ljøen) matrikkelgard nr 92, og Nedre Ljøen (eller Ner-Ljøen), matrikkelgard nr 93. På dei to hovudgardane bur der framleis folk. Gardane er mellom dei eldste i regionen, og truleg har der budd folk alt frå steinalderen. Eldste brukar ein kjenner til, er nemnt i 1600. Under hovudbruka har det gjennom tidene vore etablert mange plassar og andre bustadar, der det i dag ikkje lenger er fast busetnad.
Området ved Ljøen har rik edellauvskog og lokaliteten er ein viktig del av dei gamle skogane som strekkjer seg samanhengande på vestsida av Storfjorden og Sunnylvsfjorden.
Ljøen ligg i verdsarvområdet Vestnorsk fjordlandskap som var innskrive på UNESCO si verdsarvliste den 14. juli 2005.
Ljøvik Småbruket låg nær sjøen og fiske var truleg ein viktig del av levevegen. Det hadde tidlegare eigen matrikkel og var kanskje den staden som var tidlegast busett på Ljøen. Ein brukar er nemnt i 1606 og den siste brukaren flytta ut før 1801. I dag er det berre få spor etter busetnaden der.
Ljøfoss Den første brukaren, Anders Knutsen, fekk feste på eigedomen i 1800. Sonen hans vart kalla Foss-Nils og han dreiv mellom anna med båtbygging. Nils A. Liaaen flytta seinare til Ålesund og starta den verksemda som utvikla seg til A. M. Liaaens Skipsverft og mekaniske verkstad (etablert 1861). Den siste brukaren på Ljøfoss flytta ut mot slutten av 1800-talet, etter at det hadde gått steinskred i nærleiken av husa.
Naustberget var ein plass under Nedre Ljøen. Der budde folk frå slutten av 1800-talet og den siste brukaren flytta ut i 1920.
Kvieplassen (Kvien) Plassen var bruk nr 2 under Nedre Ljøen. Brukarar er nemnt på 1800-talet og den siste brukaren reiste til Amerika omkring 1900.
Lindane Dette var eit bygselbruk under Nedre Ljøen og låg tett ved Ljøvegen som gjekk ned til Naustberget. I juli 1893 kom ei fonn av snø, stein og vatn som tok stovehuset og førte det heilt ned i fjorden. Ei mor og ein treåring vart tekne av skredet, men dei overlevde. Folk har ikkje budd på staden etter den tida.
Bjørkneset Plassen var bruk nr 4 under Øvre Ljøen og første brukaren er nemnt i 1666. Eit steinskred i juli 1845 gjorde skade på husa og 3 born miste livet. Den siste brukaren døydde i 1896.
Kleivane Dette var bruk nr 2 som var utskilt som ein bygselplass under Øvre Ljøen. Plassen vart skyldsett i 1879, men hadde vore bygselplass lenge før. Vinteren 1902 tok snøfonna fehusa og dyra på garden og siste brukaren flytta ut i 1907.
Nakhammar (Hammaren) Staden ligg langt frå sjøen, med ein bratt og tung sjøveg. Ein brukar er nemnt i 1606. Omkring 1610 tok ei snøfonn husa og truleg omkom folket som budde der. Garden er nemnt som øydebruk både i 1620 og i 1700, og folk har ikkje budd der seinare.
Vegløysing
Ljøen var stasjon på den den gamle postvegen frå Bergen til Trondheim (Den trondhjemske postveg ). Før 1962 var postvegen det einaste vegsambandet dei hadde med omverda. Det var brukarane på Nedre Ljøen som var tilsett som postberar og han hadde ansvaret for etappen mellom Hellesylt og Sløgstad i Stranda. Frå Hellesylt måtte ein først i båt, ein rotur på om lag 5 km ut til landingsvoren ved Ljøen, deretter gjekk vegen opp den bratte Ljøbrekka med 21 sikksakksvingar, over Løfjellet i nær 800 m høgd og vidare ned den stupbratte Herdalsbrekka til Strandadalen. Der var det så bratt at dei farande måtte entre seg opp eller ned etter ei trosse som var festa i fjellsida. Den eldste vegen var mest berre ei dyrerås, men tidleg i 1860-åra vart det bygt ein noko betre veg. Postvegen er registrert i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner.
På slutten av 1930-åra og fram mot 1940 vart det sett i gang arbeid med eit vegsamband mellom Stranda og Hellesylt, men ved krigsutbrotet stogga arbeidet. Først i 1962 opna eit nytt, ferjefritt samband (fylkesveg 60) frå Hellesylt via Ljøen til Stranda, med tunnel frå Ljøen til Herdal. Ljøen fekk dermed fast vegsamband, noko som truleg gjorde sitt til at folk vart buande i den elles veglause grenda.
Notar
<references group="Note"/>
Perrier Bay
Perrier Bay er ei bukt på nordvestkysten av Île Anvers mellom Giard Point og Quinton Point i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Charcot etter Edmond Perrier, som var ein fransk naturalist.
Marie-Theres Nadig
Marie-Therese Nadig frå Flums i kantonen St. Gallen i Sveits er ein tidlegare skirennar. Ho vann to gullmedaljar under Vinter-OL 1972 i Sapporo, og i 1981 den alpine verdscupen for kvinner.
Nadig debuterte i verdscupen i 1970. Under vinterleikane 1972 vann ho gullmedaljane både i utfor og i storslalåm. Mellom 1975 og 1981 vann Nadig 24 verdscuprenn, 13 av dei i spesialgreina utfor. Etter å ha gjort sin beste sesong i verdscupen i 1980 med ein tredjeplass, vann ho verdscupen i alpint 1981. Ho vann i 1980 også utforcupen og i 1981 både utfor- og kombinasjonscupen.
Under Vinter-OL 1980 i Lake Placid vann Nadig bronsemedaljen i utfor.
Nadig har vore trenar på landslagsnivå både i Liechtenstein og i heimlandet Sveits.
Ahwar-distriktet
Ahwar-distriktet  er eit distrikt i Abyan guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 25246 innbyggjarar.
Stourport-on-Severn
Stourport-on-Severn, ofte berre kalla Stourport, er ein by ved elva Severn i grevskapet Worcestershire i England. Han har kring 19 500 innbyggjarar og ligg nokre kilometer sør for Kidderminster og nedanfor elva frå Bewdley.
The Idiot
The Idiot er debutalbumet til rockesongaren Iggy Pop som soloartist. Det var det første av to album han gav ut i 1977 og som han skreiv og spelte inn i samarbeid med David Bowie. Sjølv om det kom ut etter Low, det første albumet i den såkalla Berlintriologien til Bowie, byrja paret å skrive og spele inn songar for The Idiot midtvegs i 1976, før Bowie starta arbeidet med sine eigne album. Bowie gav òg ut to album i 1977, som var eit særs fruktbart år for han. Slik sett er det The Idiot som uoffisielt starta Berlin-perioden til Bowie, og er særleg samanlikna med Low og "Heroes" med sine elektroniske effektar, handsama instrumentlydar og innadvendte atmosfære. Det var eit steg til sides frå hardrocken til det tidlegare bandet til Pop, The Stooges, og vert av kritikarane rekna som noko av det beste Pop har gjort, men generelt ikkje som særleg representativt for karrieren hans. Tittelen var inspirert av Dostojevskij-romanen Idioten.
Produksjon
Opningssporet på albumet, «Sister Midnight», vart skriven av Bowie, Pop og gitaristen Carlos Alomar, og framført på Station to Station-turneen tidleg i 1976. I juli same året, mot slutten av turneen, slo Bowie og Pop seg ned i Château d'Hérouville, same stad som Bowie hadde spelt inn Pin Ups i 1973, og snart skulle spele inn mykje av Low, og byrja å setje saman resten av songane som sidan vart. Ved Château'et hadde dei med seg Laurent Thibault på bass og Michel Santageli på trommer, som fekk beskjed, utan særleg rettleiing, å legge på akkompagnement på lydbanda til Bowie. Det første forsøket deira vart ofte nytta i den endelege miksen.
Innspelinga heldt fram i august i Musicland i München med gitarist Phil Palmer, som fann det kreative samarbeidet med Pop og Bowie stimulerande men forurolegande, og såg dei aldri i studio på dagtid («Vampyrsk var det perfekte ordet», sa han seinare). Det vart lagt på ekstra spor av den vanlege rytmeseksjonen til Bowie med Carlos Alomar, Dennis Davis og George Murray, samt ein endeleg miks av Tony Visconti, i Berlin ved Hansa Studio 1 (ikkje, som ofte feilaktig sagt, det større Studio 2 ved Berlinmuren). Sidan lydbanda nesten hadde ein demokvalitet, var etterproduksjonen i følgje Visconti «meir ein redningsjobb enn kreativ miksing».
På grunn av dei fleirtydige og stundom manglande oppføringane på kven som medverka til albumet, har det oppstått mange mistydingar om kven som medverka i løpet av åra. Det er vanlegvis trudd at Pop skreiv tekstane, medan Bowie skreiv musikken, og stemmer nokså bra, men stundom skifta dei posisjon, og noko musikk (som «Dum Dum Boys») vart skriven av Pop og noko tekst (mellom anna første verset av «Sister Midnight») var skriven av Bowie. Biletet på plateomslaget var inspirert av Erich Heckel sin Roquairol, og vert ofte rekna for å vere teken av Bowie, men vart i røynda teken av Andy Kent. Det står ikkje kven som spelar kva på omslaget, noko som har ført til spekulasjonar om kven som medverka, men nyare etterforsking av Hugo Wilcken, Paul Trynka og Nicholas Pegg har gjeve ei liste over kven ein meiner medverka.
Stil og tema
Då albumet kom ut skildra Pop The Idiot som ein blanding av James Brown og Kraftwerk. Bowie-biografen David Buckley har kalla det «eit funky, robotisk helveteshol av eit album». Funk-påverknaden kom mest til syne på «Sister Midnight», som var basert på eit riff av Carlos Alomar og besett med Pop sine ødipus-aktige og draumeaktige bilete. Mangelen på elektroniske instrument gjorde til skamme det kritikar Dave Thompson har skildra som ei "utfordrande futuristisk stemning".
Pop snakka om Bowie og skildra den Krautrock-aktige «Nightclubbing» som «min kommentar til korleis det var å henge med han kvar kveld». Denne songen vart spelt inn ein kveld etter at dei andre musikarane hadde gått heim, og Bowie spelte melodien på piano med ein gammal trommemaskin som akkompagnement. Då Pop sa seg sjølv nøgd med resultatet, meinte Bowie at dei måtte nytte verkelege trommer for å gjere songen ferdig. Pop insisterte derimot på å halde på rytmemaskinen, og sa «det er rått, det er betre enn ein trommeslagar». Pop skreiv teksten på staden «i løpet av ti minutt» og Bowie foreslo at han skulle skrive om «walking through the night like ghosts». Riffet har vorte skildra som ein vondsinna bruk av Gary Glitter sin «Rock and Roll».
«China Girl», opphavleg kalla «Borderline», var ei soge om ugjengjeldt kjærleik, inspirert av Kuelan Nguyen, kjærasten til den franske skodespelaren og songaren Jacques Higelin, som òg spelte inn musikk i Château d'Hérouville på den tida. Når Iggy syng «Shhh...», var det akkurat det Nguyen sa til Pop då han uttrykte kjenslene sine for ho ein kveld. Produksjonsmessig er han rå og upolert samanlikna med hitversjonen som Bowie seinare sjølv spelte inn i 1983. Andre songar er «Funtime», ein proto-gotisk song som Bowie rådde Pop til å synge «som Mae West»; «Dum Dum Boys» er ei hyllest eller sørgjesong for dei tidlegare bandkollegaene til Pop frå the Stooges («ein eksepsjonell ukjensleg bruk av gamle kollegaer på for teatralsk effekt» i følgje biografen Joe Ambrose); og «Mass Production», eit skurrande, malande stykke av tidleg industriell electronica.
Utgjeving og mottaking
Sjølv om det meste av The Idiot vart spelt inn før Low, det først albumet i Berlintriologien til Bowie, vart Bowie-albumet gjeven ut først, i januar 1977, medan Pop sitt kom ut i mars same år. Laurent Thibault meinte at «David ønskte ikkje at folk skulle tru at han hadde vorte inspirert av Iggy sitt album, når det i røynda var ein og same ting.» I 1981 foreslo NME-redaktørane Roy Carr og Charles Shaar Murray at den elektroniske lyden på The Idiot hadde blitt bana veg for på Low, medan Nicholas Pegg i 2000 skildra det som «eit springbrett mellom Station to Station og Low».
The Idiot nådde 30. plass i Storbritannia, den første gongen nokon av platene til Iggy Pop nådde Topp 40 nokon stad. Det nådde 72. plass i USA. «Sister Midnight» og «China Girl» vart gjevne ut som singlar i februar og mai 1977, begge med same B-sida, «Baby». Biografen Paul Trynka har skrive om The Idiot at «det var eit album som var meir respektert enn elska, og dei fleste meldingane om det var nøytrale», men at det «varsla om kjensla i post-punken».
Ettermæle
Sjølv om albumet har vorte høgt verdsett i løpet av åra, har Iggy Pop-puritanarar kritisert det for å vere lite representativt for repertoaret hans og som bevis på at han vart brukt av Bowie. Bowie sjølv innrømde seinare:
Stakkars Jim. På ein måte vart han ei forsøkskanin for det eg ønskte å gjere med lyden. Eg hadde ikkje nokre songar på den tida, og eg følte ikkje for å skrive noko i det heile. Eg ville heller lene meg tilbake og kome baketter nokon andre sitt arbeid, så albumet var ein mogelegheit for meg kreativt sett.
Pop sjølv kalla The Idiot for sitt «fridomsalbum». Siouxsie Sioux skildra det som «ei ny stadfesting på at mistankane våre var sanne - mannen var eit geni og for ei stemme!» Albumet har vorte omtalt som ei stor inspirasjonskjelde for mange post-punk, elektroniske og industrielle musikarar, som Depeche Mode, Nine Inch Nails og Joy Division. Frontmannen og songaren i sistnemnde, Ian Curtis, vart funnen hengd i 1980 medan plata framleis gjekk på platespelaren. Martin Glover skildra òg The Idiot som eit av favorittalbuma hans.
Walk of Life av Dire Straits
«Walk of Life» er ein song av det britiske rockebandet Dire Straits. Han kom ut på det bestseljande albumet deira, Brothers in Arms. Han vart sidan gjeven ut på konsertalbumet On the Night. Songen vart gjeven ut som singel i november 1985, men hadde først vore tilgjengeleg som B-sida til «So Far Away» som kom ut før Brothers in Arms. Singelen nådde sjuandeplassen på den amerikanske singellista og vart den første hitten deira i Storbritannia med ein andreplass der. Songen finst òg på to samleplater: Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits frå 1998 og The Best of Dire Straits & Mark Knopfler: Private Investigations frå 2005.
Historie
Songen vart nesten fjerna frå albumet då medprodusenten Neil Dorfsman meinte at han ikkje burde vere med, men resten av bandet ønskte å ha songen med.
Songen har ein enkel rock and roll-rytme med akkordendringar avgrensa til I-, IV- og V-akkordar. Den lange introduksjonen har ein særs gjenkjenneleg melodi spelt på synthesiser-orgel, noko som gjer han ein lett smak av Cajun-musikk. Songaren syng mellom anna «down in the tunnels, trying to make it pay», og refererer til gatesongarar som syng på undergrunnsstasjonar. Songane han spelar der er dei gamle slagarane, som «I Got a Woman», «Be-Bop-A-Lula», «What'd I Say», «My Sweet Lovin' Woman», og «Mack the Knife». Han spelar òg talking blues.
Musikkvideo
Musikkvideoen for songen som vart vist i Storbritannia syner ein gatemusikar som har på seg same T-skjorta som Mark Knopfler, innimellom klipp av bandet som spelar songen på scenen, medan den amerikanske versjonen av videoen inneheld mange sportstabbar innimellom klipp av bandet som spelar songen på scenen.
Siwalik
Geologi
Siwalik er den sørlegaste og geologisk yngste aust-vestgåande fjellkjeda i Himalaya. Siwalik er delt inn i fleire mindre område. Dei strekkjer seg vestover frå Arunachal Pradesh gjennom Bhutan til Vest-Bengal, og vidare vestover gjennom Nepal og Uttarakhand, og inn i Himachal Pradesh og Kashmir. Fleire store elvar skjer seg gjennom fjella på veg sørover frå Himalaya. På sørsida av fjella finst eit netteverk av små riller og kanalar, der det oppstår elva under monsunen.
Siwalik består hovudsakleg av sandstein og konglomerat, som er forsteina detritus. Restane av magnetiseringa av silsteinar og sandsteinar indikerer at dei vart avsett for 16-5,2 millionar år sidan og Karnalielva har grave fram dei eldste delane av Siwalik i Nepal.
Førhistorie
Sivapithecus (ein type ape, tidlegare kalla Ramapithecus) er av dei mange fossila ein har funne i Siwalik-området.
Ein har funne restane av soan-kulturen frå eldre steinalder (ca. 500 000 til 125 000 år sidan) i Siwalik-regionen. Denne kulturen bestod av Homo erectus.
Sedertre
Seder (Cedrus) er ei planteslekt av store bartre i furufamilien.
Trea er eviggrøne, sambu og 30-40 meter høge, ein sjeldan gong opp til 60 meter, og er ofte omfangsrike med breie, pyramideforma kroner. Dei har i likskap med lerk to typar skot, langskudd med spiralstilte nåler og kortskot med kransstilte nåler. Konglene er oppretta, som hos edelgran. Seder kan overleva frostperiodar og får fukt vinterstid i form av snø, samstundes som dei toler den tørre sommaren i middelhavslanda betre enn dei fleste andre bartre.
Treet har parfymert sevjevekst og motstand mot fukt og rotning. Trevirket har difor vore viktig både som skipstømmer og i trearbeid. I Egypt i oldtida henta faraoane sedertre i dagens Libanon til skipsbygging og andre konstruksjonar.
Det veks sedertre høgt i vestlege Himalaya og sørskråningen til Hindukush (1500–3200 moh.) og i fjell i det sørlege og søraustlege middelhavsområdet (1000–2200 moh.). Himalayaseder skil seg ut på fleire måtar og blir rekna som systerarten til dei andre. Sederformene i middelhavsområdet liknar mykje på kvarandre og blir rekna som éin, to eller tre arter i ulike oversyn.
Sederslekta har sannsynlegvis oppstått lengjer nord enn dagens utbreiing. Sikre fossil er kjende frå oligocen i vestlege Kasakhstan, miocen i Sørvest-Europa, pliocen i Søraust-Europa og tidleg pleistocen i Ahaggar-fjella i sentrale Sahara. Det er funne fossil frå paleocen på Kamtsjatka. I Sør-Frankrike døydde seder ut ved overgangen mellom pliocen og pleistocen for 2,6 millionar år sidan. I Italia ser det ut til at seder forsvann under klimaforverringa for mellom 900 000 og 700 000 år sidan, medan det overlevde litt lenger i Hellas.
Meiningane om kva tid seder døydde ut på Den iberiske halvøya er delte. Donatella Magri meiner at treslaget mest sannsynleg døydde ut ved overgangen mellom pliocen og pleistocen og at funn av pollen i yngre avsetninger kjem av skulda langtransport frå Nord-Afrika. Spanske forskarar meiner derimot at ein ikkje kan stenga ute at seder overlevde til siste istid og kanskje endå lenger.
Treslaget har hatt stor tyding i Midtausten, særleg etter at det breidde seg jamt ut austover fjellrekkjene Libanon og Taurus – i dagens Libanon, Syria og Tyrkia – etter ein mellombels sterk tilbakegang i yngre dryas (10 900–9600 f.Kr.). Det blei brukt i Salomos tempel i Jerusalem omkring 1000 f.Kr. I det gamle Hellas var òg sedertre eit skatta treslag.
Ordet «seder» kjem via latin cedrus frå gresk κέδρος, kédros. I antikken blei ordet brukt både om seder og om arter i einerslekta. Trevirke frå mange andre blei vert òg kalla seder, til dømes kvit seder frå lawsonsypress (Chamaecyparis lawsoniana), raud seder frå kjempetuja (Thuja plicata), californiaseder frå Calocedrus decurrens, japanseder frå Cryptomeria japonica, virginiaseder frå Juniperus virginiana og spansk seder frå Juniperus oxycedrus. Kubaseder, som blir brukt i sigarkassar, kjem frå lauvtreet Cedrela odorata.
Artar
Cedrus kan delast inn i frå ein til fire artar:       Det eldste kjende fossilet av eit sedertre er Cedrus penzhinaensis frå tidleg krittid (Albian) i trefossil-sediment på Kamtsjatkahalvøya.
Aleksandr Ptusjko
Aleksandr Ptusjko  var ein sovjetisk animatør, illustratør og filmregissør. Han fekk stor suksess med filmane sine, og blei utnemnd til folkekunstnar av RSFSR i 1969.
Ptusjko er ofte blitt samanlikna med Walt Disney på grunn av den grunnleggjande rolla si i tidleg sovjetisk animasjon, sjølv om det ville vore meir passande å likna han med Willis O'Brien, Ray Harryhausen eller italienske Mario Bava, som laga liknande fantastiske eller horror-filmar med innovativ bruk av fargefilm og spesialeffektar. Han byrja karrieren sin som regissør og animatør med kortfilmar i stop motion-animasjon, og laga seinare langfilmar som kombinerte animasjon, realfilm og spesialeffektar til fantasifilmar som bygde på litteratur og russisk mytologi og folklore.
Try Some, Buy Some
«Try Some, Buy Some» er ein song skriven av den engelske rockemusikaren George Harrison og først gjeven ut i april 1971 som ein singel av den amerikanske songaren Ronnie Spector, tidlegare solovokalist i The Ronettes. Ho spelte han inn i London i lag med andre Harrison-songar for eit planlagt comebackalbum på selskapet til The Beatles, Apple. Prosjektet vart produsert av Harrison og Phil Spector, som var ektemannen til Ronnie på den tida. Albumet vart derimot ikkje noko av då innspelinga vart hindra av den ureknelege oppførselen til Phil Spector. Singelen var den einaste offisielle utgjevinga frå innspelinga og selde dårleg. Det nådde berre 77. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100 og 63. plassen på den kanadiske RPM Top 100. Harrison la seinare til sin eigen vokal på ein ny miks av det instrumentale sporet som vart spelt inn og tok med songen i 1973 på albumet hans Living in the Material World.
«Try Some, Buy Some» var ein av fleire Harrison-songar som var over etter innspelinga for det tredoble albumet hans All Things Must Pass i 1970, som Spector var medprodusent på. Den stramme melodien til songen vart påverka av at Harrison komponerte songen på eit klaverinstrument i staden for gitar. Tekstane dokumenterer den plutselege oppfatninga hans av Gud midt i freistingane frå den materielle verda, inkludert narkotiske stoff, og fungerer som ein soge om ei religiøs openberring. Ronnie innrømte seinare å vere forvirra av konseptet, og nokre forfattarar har kommentert at han var ueigna som den songen som skulle bli comebacket hennar. Spector brukte sin Wall of Sound produksjonsteknikk for å få full effekt på «Try Some, Buy Some» og vart forbløffa over den kommersielle fiaskoen til singelen. Innspelinga inneheld eit kor og lange, overdådig orkestrerte instrumentalpassasjar arrangert av John Barham. B-side til singelen var «Tandoori Chicken», eit Harrison-Spector-samarbeid i rockabilly-stil.
Fleire kritikarar har sett spørsmålsteikn ved at Harrison valde å bruke om att instrumentalsporet frå 1971 på sin versjon. Enkelte meiner at songen gjekk for høgt for røysta til Harrison og at den omfattande produksjonen ikkje passa inn med resten av albumet. Andre likte teksten og melodien, og såg ein forførande kvalitet i songen. Songen var lenge utilgjengeleg etter han kom ut i 1971 og Ronnie Spector-versjonen kom ut på ny i 2010 på samleplata Come and Get It: The Best of Apple Records.
Kornellfamilien
Talet på artar og slekter varierer mykje mellom ulike forfattarar. Dette kjem særleg an på om sumptrefamilien (Nyssaceae) blir oppfatta som ein underfamilie av kornellfamilien, eller skild ut som ein eigen familie. I APG III-systemet blei han rekan som ein underfamilie av kornellfamilien, men i APG IV-systemet er han igjen ein eigen familie. Slekta Alangium med omtrent 24 artar er ofte blitt plassert i ein eigen familie, Alangiaceae, men blir no rekna som del av kornellfamilien.
Dette inneber at familien no omfattar rundt 85 artar fordelt på 2 slekter, Cornus og Alangium. Norsk litteratur, som Norsk flora, 7. utg og Artsdatabanken, splittar den store og ueinsarta slekta Cornus i fleire slekter, men særleg i amerikansk litteratur er det framleis vanleg å oppretthalda Cornus i vid forstand.
Dei fleste artane i denne gruppa er buskar eller tre, men det finst også nokre urter med jordstengel. Blada er heile med boga nerver. Dei sit spreidde eller motsett og er heilranda. Blomane er firtalige, og fruktene er steinfrukter.
Smittevern
Smittevern er tiltak som bidreg til å hindre spreiing av infeksjonssjukdommar i ei befolkning. Smittevern kan gjelda individ, grupper eller miljø. Det internasjonale helsereglementet (IHR) er eit internasjonalt regelverk for smittevern som blir halde ved like av Verdas helseorganisasjon (WHO). Statar og mindre område kan handheva eigne reglar for smittevern, som Smittevernloven i Noreg.
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen/Sogns Avis (S/SA) var ei avis som vart utgjeven i Leikanger i Sogn. Avisa var eit resultat av dei to avisene Sogningen og Sogns Avis, som frå slutten av 1950-åra vart teknisk og redaksjonelt samkøyrde og frå 1972 heilintegrerte under tittelen S/SA.
Fram til 1957 vart Venstre-avisa Sogn og Fjordane, som då var fylkets største, trykt på Ingvald Husabø Prenteverk. Dette året braut redaktør og aviseigar Einar Svartefoss ut og kjøpte eiga trykkpresse. På kort tid sikra trykkerieigar Ingvald Husabø forlagsretten til Høgre-bladet Sogningen, og to år seinare henta han inn Sp-bladet Sogns Avis. Målet var å vinna tilbake opplaget, middelet vart Sogningen/Sogns Avis.
Dei to avisene, som tidlegare kom ut to dagar i veka, vart tredagarsaviser (måndag, onsdag og fredag) då dei kom på Ingvald Husabø sine hender. Frå desember 1969 vart utgjevingsdagane endra til tysdag, torsdag og laurdag, slik at Sogningen/Sogns Avis og konkurrenten Sogn og Fjordane heretter kom på ulike dagar.
Your Latest Trick
«Your Latest Trick» er ein song av Dire Straits frå albumet Brothers in Arms i 1985. Han vart òg gjeven ut på konsertalbumet On the Night og det same konsertopptaket vart gjeven ut på samleplate Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits. Studioversjonen vart òg gjeven ut på samleplata The Best of Dire Straits & Mark Knopfler: Private Investigations.
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen/Sogns Avis er framleis namnet på aksjeselskapet som gjev ut dagens Sogn Avis, som i 1993 vart resultatet av ei samanslåing av S/SA og Sogn og Fjordane, etter at Ingvald Husabø hadde vunne aviskrigen i Sogn.
Your Latest Trick
Tekst og musikk
Randy Brecker spelar trompet på introen på CD-versjonen, men denne manglar på vinylversjonen. Etter dette kjem det ein saksofonintro av Michael Brecker, som òg spelar saksofonsoloen. Chris White spelte saksofon på turneane etter Brothers in Arms og On Every Street.
Saksofonintroduksjonen vert ofte nytta når folk testar ut saksofonar i musikkforretningar, på same måte som Led Zeppelin sin «Stairway to Heaven» vert mykje nytta under testing av gitarar.
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen
Sogningen vart starta av Rasmus Thorsen med hjelp av Høgre si partiavdeling i Bergen våren 1897. Avisa var lenge det dominerande bygdebladet i Midtre Sogn, men tapte terreng i mellomkrigstida.
Your Latest Trick
Singelutgåva
«Your Latest Trick» vart gjeven ut som ein 12" maxi-singel den 28. april 1986, som den femte singelen frå «Brothers in Arms» i Storbritannia, i tillegg til utvalde andre land, som Brasil. Singelen vart ikkje gjeven ut i USA. Han nådde 26. plassen i Storbritannia.
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen
I 1925 vart avisa seld og flytt frå opphavsstaden Vik til nabobygda Balestrand på andre sida av fjorden. Avisa gjekk inn i 1942 då redaktør Richard Knoff jr. nekta å bøya av for nazistane sine vilkår. Då avisa kom i gang att året etter krigen var ho tilbake i heimbygda Vik.
Your Latest Trick
Singelutgåva
Dei andre songane på singelen var «Irish Boy» og «The Road», begge soloinnspelingar av Mark Knopfler.
Lister
1 EP «Your Latest Trick» / «Encores»
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen
Trykkerieigar Ingvald Husabø sikra seg forlagsretten og flytte avisa til Leikanger vinteren 1957. Avtroppande redaktør Thormod Liljedahl skreiv ein bitter leiar i sisteutgåva frå Vik 14. februar 1957, der han mellom anna skulda Husabø for å vera svartsjuk etter å ha tapt trykkinga av avisa Sogn og Fjordane.
Wylie Bay
Wylie Bay er ei bukt som ligg mellom Cape Monaco og Norsel Point på sørvestkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Ho vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, 1903-05. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter John P. Wylie i Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) som var landmålar ved Arthur Harbor i 1956 og 1957.
Sogningen/Sogns Avis
Sogningen
Redaktørane i avisa har vore Rasmus Thorsen (1897-1911), Dankert M. Skagen (1911-1912, konstituert), P. Stensager (1912-1916), Thormod Liljedahl (1916-1925), Richard Knoff sr. (1925-1940), Richard Knoff jr. (1940-1942), H. C. Hansen (1946-1948), Hans H. Schjelderup (1948-1951), Halvdan Brekke (1951-1955), Martin Lilleheim (1955, konstituert), Thormod Liljedahl (1955-1957), Edgar Henriksen (1957), Simon Olsen (1957-1959), Bjarne Nondal (1959-1960) og Hans Arnesen (1960-1971).
Security Bay
Security Bay er ei bukt som ligg mellom Homeward og Gauthier Points på nordsida av Île Doumer i Antarktiske Arkipel. Ho vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, 1903-05. Ho fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1958 fordi bukta gav vern til små fartøy både mot kraftig vind frå sørvest, som skapar grov sjø sør i Neumayer Channel og den kraftige nordausten som strøymer gjennom sundet. Ho vart fleire gonger nytta som ly av British Naval Hydrographic Survey Unit i 1956-57.
Sogningen/Sogns Avis
Sogns Avis
Sogns Avis vart starta som partipolitisk uavhengig lokalblad i Vik i 1926, året etter at Sogningen vart flytt til Balestrand. I 1927 vart avisa fyrst teken over av boktrykkar Ingvald Husabø, då med bustad i Vik, men seinare same året omgjort til organ for Norges Bondelag, og dermed til reiskap for Bondepartiet. Avisa gjekk inn hausten 1941 etter å ha fått stoppordre av okkupasjonsmakta.
Etter krigen kom Sogns Avis i gang att i juli 1945. Tre år seinare vart avisa flytt til Sogndal, dels for å fylla tomromet etter Sogns Tidend og dels fordi Bondelaget såg at Vik var ein for tung stad å gjenreisa avisa. I november 1954 vart Sogns Avis lagd på is.
S/SA
Etter å ha tilbakelagt 60-talet som to identiske aviser, vart Sogningen og Sogns Avis sydde i hop under tittelen S/SA frå nyår 1972. Den nye avisa fekk undertittelen «politisk uavhengig», men var i praksis ei høgreavis. På folkemunne gjekk S/SA under namnet «Sogningen», og vart oppfatta som ei forlenging av den konservative avisa frå 1897.
Dei komande 20 åra vart S/SA under redaktør Hans Arnesen fylkets største opplagssuksess. Avisa la om til tabloidformat i 1975, og med hjelp av den nye trykkpressa kunne dei samstundes auka sidetalet. I 1983 tok avisa att konkurrenten Sogn og Fjordane i opplagstal.
Ti år etter opplagstriumfen kunne eigarane, Husabø-familien i Leikanger, kassera inn den endelege sigeren etter det bitre brotet i 1957. Då vart konkurrenten Sogn og Fjordane kjøpt opp og slegen saman med S/SA under namnet Sogn Avis.
Redaktørane i S/SA har vore Hans Arnesen (1962-1987) og Gerhard Haugland (1987-1992).
Stortingsrepresentantar 1889-1891
Stortingsrepresentantar 1889-1891 er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1889 til 1891. Stortinget hadde totalt 114 representantar, fordelt med 49 til Høgre, 37 til Venstre, 24 til Det Moderate Venstre. Fire representantar manglar partitlknyting.
Madeleine Berthod
Madeleine Berthod er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Château-d’Œx i kantonen Vaud. Ho vart olympiameister i utfor 1956, og verdsmeister i kombinasjonen slalåm/utfor same året.
Aktiv
Berthod deltok under Vinter-OL 1952 i Oslo, der ho fekk med seg to sjetteplassar i høvesvis slalåm og utfor. Under verdsmeisterskapen i alpint 1954 i Åre vann ho to sølvmedaljar, ei i storslalåm bak franske Lucienne Schmitt og i kombinasjonen slalåm/utfor bakom landsmannen Ida Schöpfer. I sjølve utforrennet hamna ho på femteplassen.
Mount Toogood
Mount Toogood er eit fjell (2100 moh) ved sørsida av toppen av Edwardsbreen i Daniels Range i Usarp Mountains. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960-63. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter David J. Toogood, ein geolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved McMurdo-basen, 1967–68 og 1968-69.
Madeleine Berthod
Aktiv
Under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo vann Berthod ein suveren siger i utforrennet. Med tida 1.40,7 var ho 4,7 sekundar føre landsmannen Frieda Dänzer i mål. Same staden gjekk Berthod også til topps i verdsmeisterskapen i den alpine kombinasjonen. Ho deltok også i Vinter-OL 1960, der ein delt niandeplass i storslalåm var hennar beste resultat.
GamesRadar+
GamesRadar+ (tidlegare GamesRadar) er ein underhaldningsnettstad for dataspelrelaterte nyhende, førsteinntrykk og omtalar. Nettstaden er eigd av Future plc. På slutten av 2014 vart dei Future Publishing-eigde nettstadene Total Film, SFX, Edge og Computer and Video Games slåtte samen med GamesRadar, der den nye, utvida nettstaden skifta namn til GamesRadar+ november det året.
Rjazjsk
Ryazjsk (russisk Ряжск) er ein by i Rjazan oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 115 km sør for Rjazan.
Byen er kjend sidan 1502. Frå slutten av 1500-talet var han ein del av grensefestningane til Storfyrstedømet Moskva mot tatarane og vakta dragstaden Rjazjsk mellom elvane Don og Oka.
Trance-Fusion
Trance-Fusion er eit album med gitarsoloar av Frank Zappa. Han gjorde albumet ferdig kort tid før han døydde, men det kom ikkje ut før i 2006. Det vart annonsert i 1999 at albumet skulle kome ut då, i 2003 og igjen i 2005 i høve Zappa Plays Zappa-turneen. Det har tidlegare vore gjeve ut på piratkopiplater.
Ride Across the River av Dire Straits
«Ride Across the River» er ein song av det britiske rockebandet Dire Straits. Han vart først gjeven ut som det sjette sporet på det bestseljande albumet deira Brothers in Arms i 1985. Songen skil seg frå andre songar av bandet med latinske rytmar og fløyter. Teksten handlar om geriljakrig eller krigføring med leigesoldatar.
Med ei lengd på 6 minuttar og 58 sekundar er «Ride Across the River» den fjerde lengste songen på albumet. Songen opnar den andre sida av den originale LP-plata. Han vart aldri gjeven ut som singel. Songen vart nytta i Miami Vice i episoden «Knock Knock, Who's There?» og serien The Last Ship.
Tooth Peak
Tooth Peak er eit lite, spisst fjell på nordenden av Sculpture Mountain ved den øvre Rennickbreen. Det er kalla opp etter den tannliknande forma av den nordlege geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE), 1962-63.
Long Cool Woman in a Black Dress
«Long Cool Woman in a Black Dress» er ein song skriven av Allan Clarke, Roger Cook og Roger Greenaway og framført av den britiske rockegruppa The Hollies. Songen kom først ut på albumet Distant Light og kom så ut på singel i april 1972 (på Parlophone i Storbritannia), og selde 1,5 millionar eksemplar i USA og to millionar verda over. Songen nådde andreplassen på Billboard Hot 100 i september 1972. Billboard rangerte songen på 24. plassen på lista si for heile 1972.
Bakgrunn og innspeling
Dagen då «Long Cool Woman» vart spelt inn i AIR Studios, var produsenten deira, Ron Richards, sjuk, og songen vart derfor produsert av gruppa sjølv. Songen skil seg frå dei fleste andre Hollies-songar. Det er ingen trestemt vokalharmoniar og songen inneheld både sologitar og vokal av Allan Clarke. Då han kom attende miksa Ron Richards innspelinga.
Songen vart skriven i swamp rock-stilen til Creedence Clearwater Revival, både songmessig, rytmisk og melodisk. Songen kom ut våren 1972, same året som Creedence vart oppløyst. Clarke imiterte vokalstilen til John Fogerty frå songen «Green River». I følgje Clarke vart songen skriven på kring fem minutt.
Mottaking
I heimlandet Storbritannia vart singelen berre ein moderat suksess, og nådde 32. plassen på singellista. Men han vart ein overraskande kjempehit i USA, der han låg to veker på andreplassen bak Gilbert O'Sullivan sin «Alone Again (Naturally)». Songen gjekk til topps i Australia. På denne tida hadde Clarke alt slutta i bandet, men han meinte det ikkje var «uheldig» sidan han hadde vore med å skrive songen. Clarke kom attende til The Hollies sommaren 1973, dels på grunn av suksessen til denne songen.
Sjøorre
Sjøorre (Melanitta fusca) er ei stor dukkand i andefamilien. Fuglen hekkar i dei nordlege delane av Europa og nordvestre delar av Asia, og har overvintring mellom anna i kystområdar i nordlege Europa og ved Svartehavet og Kaspihavet.
Skildring
Hannen er svart med ein kvit flekk under auga. Hoa si fjørdrakt er brun med ein kvit flekk mellom auga og nebben. Vengane har kvit spegel på begge kjønn. Sjøorren er 51–58 cm lang. Føda til sjøorren er i hovudsak blautdyr og krepsdyr, men òg småfisk og marine botndyr, i ferskvatn kan dei ta insekt og larvar.
Utbreiing
Sjøorren hekkar i område frå Fennoskandia og Estland austover til elva Jenisej i Russland. Overvintring skjer langs kystar i Vest-Europa, nordlegaste Middelhavet, Svartehavet og Kaspihavet. Der er dessutan små, isolerte populasjonar som hekkar på øyar i innsjøar, ca. 3000 moh. i austlegaste Tyrkia.
I nordaustre delar av Asia hekkar sibirsjøorre (Melanitta stejnegeri), og i nordlege delar av Nord-Amerika hekkar knoppsjøorre (Melanitta deglandi). Begge er nærståande artar som liknar sjøorre og før vart rekna som underartar til sjøorren.
Førekomst i Noreg
Sjøorren hekkar på liknande stader som den nærslekta svartanda. Best trivst fuglen ved fjellvatn omgjeve av bar- eller bjørkeskog. Fuglen treng plass for å ta til vengane, og vatnet må ikkje vere for lite eller ha skogen for tett innpå. Hekking er konstatert frå Telemark og Hordaland i sør til lengst nord og aust i Finnmark. Hekking ved kysten er registrert frå Sogn og nordover. På kysten held der seg mange unge sjøorrar gjennom sommaren. Dette er fuglar som ikkje hekkar.
Den norske bestanden var rekna å ligge mellom 800 og 1300 individ i 2015, og dette er ein tilbakegang frå tidleg 1990-talet, og fuglen var langt vanlegare tilbake på 1800-talet. Sjøorren hekkar talrikast i bjørkebeltet, der reiret vert lagt i kratt av vier, einer eller lyng, og nær vatn.
Hekkeåtferd
Reiret er godt gøymd og lite forseggjort. Dei 8–14 egga, som vert lagde frå slutten av mai fram til tidleg i juli, er gulkvite, og hoa rugar dei i 27–28 døgn. Gjennom denne tida vert reiret fora med fjør frå henne. Hannen held seg i området til ruginga er godt i gang, då reiser han og flokkar seg med andre hannar. Ungane finn seg raskt mat sjølve etter klekkinga. Om natta vert dei varma av mora eller ei anna ho. Dei er laust knytte til den biologiske mora, og ei ho kan gjerne ta til seg ungar frå eit anna kull.
Trekktilhøve
Arten er delvis trekkfugl. Fuglen reiser frå Nord-Noreg i september, og frå Sør-Noreg i september-november. Dei som dreg overvintrar i det vestlege Europa sørover til nordlege delar av Spania. Sjøorrane overvintrar på norskekysten frå Troms og sørover, med hovudtyngda i Trøndelag og på Jæren. Truleg er dette både norske hekkefuglar og fuglar som har kome austfrå. Sjøorrar kan sjåast på innsjøar fram til islegginga. Flokkar av sjøorrar kan sjåast på veg nordover og inn i landet i tida frå april til byrjinga av juni.
Ain-distriktet
Ain-distriktet er eit distrikt i Shabwah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 22 051 innbyggjarar.
Oversyn
Dei fleste innbyggjarane i Ain-distriktet er kjøpmenn og gjetarar, og arbeider i jordbrukssektoren. Mange lokale innbyggjarar har emigrert til andre Golfstatar.
The End av The Doors
«The End» er ein song av The Doors. Han vart opphavleg skriven av Jim Morrison som ein song om brotet med kjærasten Mary Werbelow. Songen vart utvikla i løpet av månadane dei spelte han på Whisky a Go Go i Los Angeles til den nesten 12 minuttar lange versjonen på debutalbumet deira. Bandet spelte ofte songen som siste song på konsertane sine. Han vart først gjeven ut i januar 1967. Songen vart spelt inn live i studio utan ekstra lydspor i etterkant.
«The End» vart rangert på 336. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 største songane gjennom tidene. Gitarsoloen i songen vart rangert som den 93. beste av Guitar World.
Musikk
Robby Krieger spelar ei smygande gitarlinje som ein bordun i D, som minnar om indisk raga-basert musikk. I tillegg minnar den rullande og dramatiske avslutninga til John Densmore på trommer om indiske tabla-rytmar. Musikken som heilskap høyrest derimot ikkje særleg «indisk» ut.
Strukturmessig har songen tre forskjellige små klimaks med langsamare parti med delvis talt, delvis sungen tekst, før det heile byggjer seg opp til eit enormt psykedelisk klimaks etter at Jim Morrison syng «meet me at the back of the blue bus»-verset.
Teksten
I 1969 sa Morrison
Kort tid etter halvvegs ut i songen, går songen brått over i ein seksjon med dei talte orda: «The killer awoke before dawn...» Denne seksjonen av songen når eit dramatisk klimaks med linjene «Father/ Yes son?/ I want to kill you/ Mother, I want to... (fuck you)», der dei siste to orda vert skrike ut så det ikkje er mogeleg å høyre kva som vert sagt. Dette vert ofte rekna å vere ein referanse til ødipuskompleks. Ray Manzarek, keyboardisten i bandet, forklarte: "Han gjer ei stemme til ødipuskomplekset i ein rock 'n' roll-setting, på ei stund då freudsk psykologi vart mykje diskutert. Ha sa ikkje at han ønskte å gjere dette til mora og faren. Han spelte ei rolle frå gresk drama. Det var teater!"
Produsent Paul Rothchild sa i eit intervju at han trudde songen var ei indre reise, og at «å drepe faren» tydde å øydelegge alt som var hierarkisk, kontrollerande og restriktivt i psyken sin, medan «fuck the mother» tydde å omfamne alt som var ekspansivt, flytande og levande i psyken.
Apocalypse Now
«The End» vart nytta i Francis Ford Coppola-filmen Apokalypse nå frå 1979, både i opninga og i scenen der Kurtz vert drepen.
Desse filmklippa har sidan ført til at songen er nytta eller vert referert til i mange satiriske episodar andre stader, mellom anna i The Simpsons, Saturday Night Live, Toonami, The Dennis Miller Show, The Venture Bros., Animaniacs. Andre stader der songen er nytta er filmane Who's That Knocking at My Door (1968), The Doors (1991), Supernatural og Lost.
Alternative versjonar
1967-utgåva av songen er ned mest kjende, men det finst fleire andre versjonar av songen, spelte inn av The Doors.
Ein litt kortare versjon, stundom feilaktig omtalt som «singelutgåva» vart gjeven ut på Greatest Hits-albumet. Denne er om lag halvparten så lang som originalen.