cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svinehjortar
Svinehjortane har kroppslengder på mellom 1,1 og 1,75 meter og skulderhøgder på 60–100 cm. Dei veg frå 27 til 110 kg. Halen er relativt lang, 13 til 38 cm, og buskete med ei kvit underside. Pelsfargen til alle dyra er raudbrun. Dei har kvit strupe og underside, og i nokre høve kvite prikkar.
Hannane har gevir med opptil tre takkar. Gevira er særmerkte ved at dei bøyer seg bakover mot ryggen og deretter framover att. Dei kan ha to gaffeltakkar i enden og ein mindre takk lengre nede.
Fostertid for alle artane ligg på rundt 220–230 dagar, og dei får som regel berre ein unge.
Artar
Slekta er delt inn i fem artar:
Sarah Caldwell
Sarah Caldwell var ein amerikansk opera-dirigent, impresario og regissør.
Bakgrunn
Caldwell var fødd i Maryville i Missouri og voks opp i Fayetteville i Arkansas. Ho var eit gåverikt barn som opptredde offentleg på fiolin som tiåring. Ho gjekk ut frå Fayetteville High School då ho var 14.
Caldwell gjekk ut frå Hendrix College i 1944 og studerte så ved University of Arkansas og New England Conservatory of Music. Ho vann eit stipend som bratsjspelar ved Berkshire Music Center i 1946. I 1947 sette ho opp Riders to the Sea av Ralph Vaughan Williams. I 11 år var ho sjefsassistanten til Boris Goldovsky.
Karriere
Caldwell flytta til Boston i Massachusetts i 1952 og blei leiar for operaverkstaden ved Boston University. I 1957 skipa ho Boston Opera Group med 5000 dollar. Dette blei til Opera Company of Boston, som Caldwell iscenesette ei rekkje operaer med og fekk eit rykte for å kunna produsera vanskelege verk under press. Ho var også kjend for å laga interessante variasjonar av standard operaer.
Produksjonar med Opera Company Boston og tilknytte selskap
Høgdepunkt i Boston som ho dirigerte og/eller regisserte er mellom anna Le voyage de la lune, Otello (med Tito Gobbi som Iago), Command Performance (urpremiere), Manon og Faust (begge med Beverly Sills og Norman Treigle), Lulu (auskyst-premiere), I puritani (med dame Joan Sutherland), Intolleranza (amerikansk premiere), Boris Godunov (original versjon), Hippolyte et Aricie (amerikansk premiere, med Plácido Domingo), La bohème (med Renata Tebaldi og Domingo), Moses und Aron (amerikansk premiere), The Rake's Progress, Bluebeard's Castle, Carmen (med Marilyn Horne), Macbeth (original version), The Good Soldier Schweik, The Fisherman and His Wife (urpremiere, with Muriel Costa-Greenspon), La finta giardiniera, Norma (med Sills), Les Troyens, Don Carlos (amerikansk premiere av den originale franske versjonen), Don Quichotte, War and Peace (amerikansk premiere, med Arlene Saunders), Benvenuto Cellini (amerikansk premiere, med Jon Vickers), I Capuleti e i Montecchi, Montezuma (amerikansk premiere), Ruslan and Ludmila (amerikansk premiere), Rigoletto (with Sills, Richard Fredricks, and Susanne Marsee), Stiffelio (amerikansk premiere), La damnation de Faust, Tosca (with Magda Olivero), La vide breve, El retablo de maese Pedro, The Ice Break (amerikansk premiere), Aïda (med Shirley Verrett i tittelrolla), Die Soldaten (amerikansk premiere), The Invisible City of Kitezh, Taverner (amerikansk premiere), The Makropoulos Case (med Anja Silja, William Cochran og Chester Ludgin), Médée (på fransk og gresk), Dead Souls (amerikansk premiere), Der Rosenkavalier (med dame Gwyneth Jones) og til slutt The Balcony (urpremiere, 1990).
På 1980-talet var Opera New England, ein del av Opera Company of Boston, turnerande opera i New England. Caldwell tilsette unge professjonelle songarar i produksjonar som var fullstendig iscenesette og orkestrerte. Ho sikra finansiering frå lokale, statlege og føderale kjelder som National Endowment for the Arts, Massachusetts Council of the Arts & Humanities, Connecticut Commission on the Arts, New Hampshire Commission of the Arts og Maine Commission on the Arts & Humanities.
Produksjonar i New York, Pennsylvania og Minnesota
I 1973 sette Caldwell opp Der junge Lord og Ariadne auf Naxos (med Carol Neblett) ved New York City Opera.
Ho blei den andre kvinna til å dirigera New York Philharmonic i 1974 med eit program som berre omfatta kvinnelege komponistar, mellom dei Ruth Crawford Seeger, Lili Boulanger og Thea Musgrave.
13. januar 1976 blei Caldwell den første kvinnelege dirigenten ved Metropolitan Opera, med La traviata (med Sills).
I 1976 både regisserte og dirigerte ho Il barbiere di Siviglia (med Sills og Alan Titus), som blei sendt på fjernsyn av PBS. Ho regisserte også John La Montaine sin opera i høve tohundreårsjubileet til USA, Be Glad Then, America, med Odetta som «Muse for America», Donald Gramm som ulike patriotar, Richard Lewis som kong Georg III, David Lloyd som utropar og bidrag frå Penn State University Choirs og Pittsburgh Symphony.
I 1978 leia ho L'elisir d'amore ved Metropolitan, med José Carreras og Judith Blegen. Ho dirigerte New York Philharmonic, Pittsburgh Symphony Orchestra, St. Paul Chamber Orchestra og Boston Symphony Orchestra.
I 1979 regisserte og dirigerte ho ein fjernsynsproduksjon av Falstaff (med Donald Gramm).
Caldwell regisserte også eit ikkje-musikalsk stykke, Lincoln Center si iscenesetjing av Macbeth av Shakespeare frå 1981, send på kabel-tv i 1982. Philip Anglim og Maureen Anderman spelte hovudrollene, medan den då ukjende Kelsey Grammer hadde ei birolle som Ross.
Prisar og utmerkingar
I 1975 mottok Caldwell ein Doctor of Fine Arts-grad frå Bates College. I 1997 blei ho tildelt National Medal of Arts. Ho er teken med i Arkansas Entertainers Hall of Fame.
Siste år
Caldwell trekte seg tilbake i 2004.
Ho døydde 82 år gammal ved Maine Medical Center i Portland i Maine av hjartesvikt. Ho er minna ved Boston Women's Heritage Trail.
1715 Salli
1715 Salli er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. april 1938 av Heikki A. Alikoski ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Elektronisk trommesett
Elektronisk trommesett er eit elektronisk perkusjonsinstrument som har vore tilgjengeleg på marknaden sidan seint på 1970-talet. Slike trommesett etterliknar ofte akustiske trommesett, men kvar del består av flate pads som fangar opp tilslaga og sender informasjonen vidare till ein elektronisk trommemodul som skapar lyden.
Roland, Yamaha og Alesis er nokre merke som skapar trommemodular.
Bill Bruford og Phil Collins er to musikarar som som spelte med elektroniske trommesett på 1980-talet.
Brienz/Brinzauls
Brienz/Brinzauls (retoromansk Brinzauls) er ein kommune i distriktet Albula i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1144 meter over havet.
Majoriteten av innbyggjarane er tysktalande, med ein stor retotomansktalande minoritet.
Landsbyen ligg nord for elva Albula ved vegen frå Lenzerheide til Davos. Han består av landsbyen Brienz/Brinzauls og grenda Vazerol ved Julierpasset.
Boudette Peaks
Boudette Peaks er to fjelltoppar på 2810 moh og 2815 moh, som ligg 1 nautisk mil vest-sørvest for Lavris Peak nord i Mount Hartigan i Executive Committee Range i Marie Byrd Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy, 1958–60, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Eugene L. Boudette, ein geolog i USGS som var medlem av gruppa som kryssa Marie Byrd Land, 1959–60.
Lim O-kyeong
Lim O-kyeong er ein sørkoreansk tidlegare handballspelar og seinare politikar frå Jeongeup. Ho vart olympisk meister for Sør-Korea i 1992 og verdsmeister i 1995. Lim var spelstyrar.
Idrett
Lim var toppskårar i finalen då Sør-Korea ved Sommar-OL 1992 i Barcelona forsvarte OL-tittelen frå heimebane i 1988. Ho skåra åtte av mål då Noreg vart slått 28-21. Tre år seinare vart ho verdsmeister under Handball-VM 1995. I 1996 vart ho ny toppskårar i ein OL-finale, dessutan skåra ho flest mål av alle i turneringa. Sør-Korea tapte OL-finalen i Atlanta etter ekstraomgangar mot Danmark. Lim deltok også då Sør-Korea i 2004 på ny tapte ein OL-finale, atter mot Danmark og fyrst etter straffekasting. Året i førevegen fekk ho og Sør-Korea bronse under verdsmeisterskapen.
The Paul Simon Songbook
The Paul Simon Songbook er det første soloalbumet til Paul Simon. det vat spelt og gjeven ut i Storbritannia i 1965, og vart visstnok sletta i 1979 etter ønske frå Simon. Det vart gjort tilgjengeleg i USA som ein del av plateboksen Paul Simon: Collected Works (1981). Albumet var produsert av Reginald Warburton og Stanley West.
The Paul Simon Songbook vart spelt inn medan Paul Simon reiste rundt i Europa som visesongar på midten av 60-talet. I 1964 hadde han og Art Garfunkel spelt inn albumet Wednesday Morning, 3 A.M. i USA som Simon & Garfunkel. Albumet selde dårleg og Simon reiste til Europa. Medan han var der byrja radioane i aukande grad å spele «The Sounds of Silence» i USA, og då produsenten av innspelinga la på ekstra lydspor med elektrisk gitar, trommer og bass, gav produsenten denne nye versjonen ut på singel. Singelen starta å klatra på listene og Simon reiste heim til USA att for å halde fram karrieren med Garfunkel.
Simon spelte inn sitt eige album i juni 1965. Han hadde berre ein mikrofon for både stemma og gitaren hans. Fleire av songane han spelte inn vart seinare spelte inn på ny med Simon & Garfunkel.
Lantsch/Lenz
Lantsch/Lenz (tysk Lenz, retoromansk Lantsch) er ein kommune i distriktet Albula i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1328 meter over havet.
The Paul Simon Songbook
Albumet vart gjeven ut med ein singel, «I Am A Rock»/«Leaves That Are Green».
Lantsch/Lenz
Majoriteten av innbyggjarane er retotomansktalande.
The Paul Simon Songbook
Kjelder
''
Lantsch/Lenz
Kommunen ligg i Belfort kreis på ein terrasse ovanom høgresida av elva Albula. Han består av gatelandsbyen Lantsch/Lenz.
King County i Washington
King County er eit fylke vest i den USA-amerikanske delstaten Washington. Fylket vart grunnlagt i 1852 og dekker ei flatevidd på 5 980 km². Fylket vert styrt frå storbyen Seattle.
Eit overslag over folkemengda i 2020 rekna med om lag 2,27 millionar ibuarar i King County. Folketeljinga 2010 fann at 17,1 % av ibuarane var av tysk, 11,6 % av engelsk, 11,1 % av irsk og 5,5 % av norsk opphav.
King County er eitt av tre fylke i delstaten Washington som dannar storbyområdet Seattle–Tacoma–Bellevue. Snohomish County nordom og Pierce County sørom, er dei to andre fylka. Om lag 2/3 av ibuarane i King County bur i forstadane til Seattle.
1716 Peter
1716 Peter er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. april 1934 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Verk av John Cage
Dette er ei liste over komposisjonar av John Cage (1912–1992), sett opp kronologisk etter komposisjonsår.
Tapte verk
Verk som ikkje er skrivne ned eller der manuskriptet er tapt eller forlagt.
Mount Bowlin
Mount Bowlin er eit fjell, 2230 moh, som ligg mellom munningen av Van Reethbreen og Robisonbreen i Dronning Maudfjella. Det vart oppdaga i desember 1934 av eit geologisk lag under Byrd-ekspedisjonen under Quin Blackburn, og vart namngjeven av Richard E. Byrd etter William H. Bowlin, ein pilot på ekspedisjonen.
Hans Gillhaus
Johannes Paulus Gillhaus, kjend som Hans Gillhaus, er ein tidlegare nederlandsk fotballspelar frå Helmond. Han spelte for PSV og Aberdeen.
Henrik Lund
Henrik Louis Lund var ein norsk målar fødd i Bergen, kjend for sine portrettmåleri i impresjonistisk stil.
Liv og gjerning
Etter ei tid som sjømann var Lund i 1899 elev hos Harriet Backer og debuterte same året. I 1903 studerte han vidare hos Johan Nordhagen. Åra 1904 til -09 var Lund busett i København, der han fekk sitt gjennombrot som målar. Han fekk i stand fleire utstillingar, mellom anna ei Berlin i 1908. Med statsstipend budde han i Paris i 1905 og på ny 1920-21. Ved fleire høve oppheldt han seg i USA, der systera Signe Lund var busett. I 1915 stilte han ut eigne verk i USA, og måla portrett av Theodore Roosevelt, Thomas Edison og Charles W. Eliot. Han turnerte i fleire land i Europa, saman med Olaf Bull, og portretterte Eleonora Duse, H.G. Wells og Benito Mussolini. Lund var ven med Knut Hamsun og laga fleire portrett av Hamsun.
Frå 1907 teikna Lund for Hans Jæger sitt anarkistiske tidsskrift, Korsaren. Lund hadde valspråket «Ingen dag uten en hyggelig aften».
Ivar Kleiva
Kleiva avla lærareksamen i 1926 og arbeida som lærar i Torsken frå 1927 til 1940. I løpet av denne perioden tok han også ex.phil. ved Universitetet i Oslo, latinkurs, kurs i revisjon og bokholderi, snikkarkurs ved Statens husflidskole, Blaker, og kurs i fagteikning for snikkarar. I krigsåra var han lærar i Haram, før han kom til Gulen i 1946. Deretter var han rektor ved Dalsøyra skule fram til pensjonsalder i 1970.
Henrik Lund
Liv og gjerning
Dampskipet «D/S Henrik Lund» (1916), eigd av Bergens-reiarlaget Willy Gilbert og søkkt av tyske ubåtar utanfor Kapp Hatteras i USA i 1918, var oppkalla etter målaren.
Ivar Kleiva
Kleiva sat i Gulen kommunestyre for Arbeiderpartiet i 25 år, ei rekke av desse åra som formannskapsmedlem. Han var også kommunerevisor, medlem av skulestyret og leiar av Gula lærarlag, Gulen Arbeiderparti, Gulen Mållag og ungdomslaget «Fridom». Dessutan var han i 20 år dirigent for songkor, mellom andre Dalsøyra songkor.
For si samfunnsnyttige teneste vart han heidra med Kongens fortenestmedalje i sølv. I 1954 mottok han litteraturprisen Melsom-prisen til fremje av nynorsk.
Arne Durban
Arne Durban var ein norsk bilethoggar frå Kragerø som forma i ein naturalistisk stil. Han er særleg kjend for sine mjuke skulpturar av kvinner, barn og dyr og ei lang rekke portrettbyster.
Ivar Kleiva
Bøker
I tillegg har han skrive kulturhistoria for Norddal kommune (Norddal bygdebøker III og IV)
Arne Durban
Durban studerte møbeldesign ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo og åra 1933-36 skulptur på Kunstakademiet under Wilhelm Rasmussen. Han debuterte på Høstutstillinga i 1933.
Durban, som var busett i Oslo, utførte ei rekke offentlege arbeid. Han er representert med verk i 30 norske byar, først og fremst bronseskulpturar, men også utsmykkingar hogd i granitt, til dømes ved Oslo Rådhus. I mange år var han kunstkritikar i Morgenbladet. Han skreiv fleire bøker om biletkunst og kunstnarar, mellom andre om ei om Kaare Espolin Johnson som kom ut i 1979.
Arne Durban og kona hans oppretta Nini og Arne Durbans astmafond. Fondet er delvis knytt til Norges Astma- og Allergiforbund (NAAF) og har ein grunnkapital på over tretti millionar kroner.
Country Joe and the Fish
Country Joe and the Fish var eit rockeband som var mest kjend for protestsongane sine mot vietnamkrigen frå 1966 til 1971, og for å ha hatt ein viktig innverknad på psykedelisk rock.
Historie
Namnet på gruppa kom frå politikkverda og «Country Joe» var eit populært namn på Josef Stalin i 1940-åra, medan «the fish» syner til sitatet til Mao Tse-Tung som sa at «sann revolusjon flyt gjennom bondestanden som fisk gjennom vatn». Gruppa bestod av ei kjerne av «Country Joe» McDonald (solovokal) og Barry «The Fish» Melton (sologitar), og dei spelte inn for «Teach-In»-protestane mot vietnamkrigen i 1965. McDonald og Melton tok inn fleire musikarar etter kvart som dei trengde dei. I 1967 bestod bandet i tillegg av Gary «Chicken» Hirsh (trommer), David Cohen (klaverinstrument) og Bruce Barthol (bass). Besetninga frå 1967 varte berre to år og på Woodstockfestivalen omfatta besetninga Greg 'Duke' Dewey (trommer), Mark Kapner (klaverinstrument) ogDoug Metzler (bass).
Bandet byrja å spele ei tidleg form for psykedelisk rock. Albumet Electric Music for the Mind and Body var viktig då det vart spelt på tidleg FM-radio i 1967. Lange konsertar med psykedelisk songar som «Section 43», «Bass Strings», «Not So Sweet Martha Lorraine», «Janis» (for og om Janis Joplin) og «Grace» (for Grace Slick) (alle på Vanguard Records) vart ofte spelt etterkvarandre på KSAN og KMPX i San Francisco og progressive rockestasjonar rundt om i landet. Det første albumet deira nådde 39. plass i 1967 og det andre 67. plass i 1968. Det tredje kom høgast med ein 23. plass i 1969. Country Joe and The Fish spelte ofte på det opphavlege Fillmore Auditorium, the Fillmore West, Fillmore East, og Chet Helms sitt Avalon Ballroom. Dei spelte i lag med grupper som Jefferson Airplane, Grateful Dead, Quicksilver Messenger Service, Led Zeppelin og Iron Butterfly. Dei spelte på Monterey Pop Festival i 1967 og på Woodstockfestivalen i 1969. I 1971 spelte bandet i westernfilmen Zachariah med Don Johnson frå 1971. Dei spelte òg i George Lucas-filmen More American Graffiti og i 1971 i Roger Corman-filmen Gas-s-s-s. Den største hitten deira var antikrigssongen «I-Feel-Like-I'm-Fixin'-to-Die Rag», som kom ut same året som bandet vart starta, men som vart mest kjend etter den akustiske soloutgåva til Country Joe på Woodstockfestivalen. Country Joe vart i 2001 saksøkt av dotter til Kid Ory, Babette Ory, som hevda at Joe sin «Fixin»-rag braut opphavsretten hennar til Kid Ory sin Dixieland-standard «Muskrat Ramble». I august 2003 vann Joe saka, sidan det hadde vore kjend at Joe song songen sidan seint i 1960-åra, men at det ikkje hadde kome klagar på mange tiår.
Antikrigsaktiviteten til Country Joe gjorde at han vart innkalla som vitne i konspirasjonssaka Chicago Seven i 1969.
Henny Meijer
Henny Meijer er ein tidlegare nederlandsk fotballspelar.
Tristan og Isolde
Tristan og Isolde er ein legendarisk romanse og tragedie frå mellomalderen som er gjenfortald i ei rekkje seinare verk med mange variasjonar. Det er ei tragisk soge om ekteskapsbrot og kjærleik mellom ein ung riddar frå Cornwall, Tristan (Tristran eller Tristram), og den irske prinsessa Isolde (Isoud, Iseult, Essyllt, Isylt eller Isolt). Soga er eldre enn den arthurianske romansen om Lancelot og Guinevere, og har mest sannsynleg påverka denne. Ho har hatt ei monaleg innflyting på vestleg kunst og litteratur frå ho først blei fortald ein gong på 1100-talet. I nyare tid har ho inspirerert operaen Tristan und Isolde av Richard Wagner, og fleire filmar.
Mens detaljane har endra seg frå den eine forfattaren til den andre, har den overordna handlingsstrukturen vore den same. Tristan er nevø av kong Mark av Cornwall (Marc, Marke, March) og Isolde er dotter av kongen av Irland. Tristan eskorterer Isolde for at ho skal stå brur med Mark, som er onkelen og lensherren hans. Ved ein feil drikk dei begge ein kjærleiksdrikk som mor til Isolde hadde gjeve terna hennar, og som var meint for Isolde og kong Mark. For Isolde si skuld svik Tristan plikta si som vasall.
Opphav
Til desse to nemnde manuskripta, som berre finst i fragment, føyer det seg dessutan to mindre diktverk som begge har tittelen La folie de Tristan – 'Tristans vanvit'. Seinare tradisjonar kjem frå eit samleverk kalla Prosa-Tristan (ca. 1240), som var markant forskjellig frå dei tidlegare forteljingane til Thomas og Béroul. Prosa-Tristan blei den mest utbreidde mellomalderforteljinga om Tristan og Isolde og blei bakgrunnen for skriftene til sir Thomas Malory, den engelske forfattaren av Le Morte d'Arthur (Arthurs død, ca. 1469). I 1900 gav den franske litteraturhistorikaren Joseph Bédier (1864–1938) ut ein rekonstruksjon av diktet i moderne fransk prosa, hovudsakleg etter Béroul. Bedier sin versjon er omsett til norsk to gonger; først av Trygve Width i 1952 og deretter av Lorentz Eckhoff i 1967 til bokserien Thorleif Dahls Kulturbibliotek.
Forteljinga har også blitt omarbeidd av Gottfried von Strassburg (død ca. 1210) til ein ufullført verseroman. Denne var basert på Thomas sitt verk som Gottfried fortalte at han hadde «fortalt forteljinga korrekt» etter. Andre tyske versjonar av denne utgåva inspirerte Richard Wagner sin opera Tristan und Isolde.
Handling
I hovudstaden Tintagel i Cornwall herskar kong Mark. Han har oppfostra nevøen sin, den foreldrelause Tristan. Kjempa Morholt frå Irland har herja kongeriket og kravde 300 gutar og 300 jenter i skatt. Tristan tilbyr seg å slost mot Morholt, og blir slått til riddar. I ein tvikamp sigrar han over irlendaren, men blir sjølv dødeleg såra og legg seg i eit skip som driver av garde til han hamnar i det fiendtlege Irland. Her blir han lækja av kongsdottera Isolde og vender seinare heim. I Cornwall blir kong Mark beden om å finna seg ei dronning, og då ei svale kjem til han med ein lokk blondt hår i nebbet bestemmer han seg for å ekta kvinna håret kom frå. Tristan dreg av garde for å frakta Isolde, som reiser med terna si Brangien, til kong Mark i Cornwall. Terna har med seg ein kjærleiksdrikk som mor til Isolde har gjeve henne. Denne er meint for kong Mark og Isolde, men ved eit uhell drikk både Isolde og Tristan denne, og blir forelska i kvarandre.
I den «høviske» versjonen varer kjærleiksdrikken livet ut, men i den «vanlege» versjonen mister drikken effekt etter tre år. Isolde giftar seg med kong Mark, men Tristan og Isolde er nøydde til å søka kvarandre i løynd. Sjølv om ein typisk arturiansk karakter ville vera skamfull over ei slik handling, fritek kjærleiksdrikken Tristan og Isolde for personleg ansvar. Rådgjevarane til kongen prøver fleire gonger å få paret stilt til ansvar for utruskapen sin, men dei greier stadig å verna om uskuldsfasaden sin gjennomlureri og triks. I Béroul sin versjon ebbar krafta i kjærleiksdrikken ut, og de to elskande er frie til å ta eigne val om korleis dei vil halda fram. Dei har tre val - hemmeleg elskov, flukt eller avkall – og dei prøver alle og feilar.
Som i kjærleikstriangelet Arthur-Lancelot-Guinevere har også Tristan, kong Mark, og Isolde varme kjensler for kvarandre. Tristan ærer, respekterer og elskar kong Mark som sin læremeister og adoptivfar; Isolde er takknemleg for at kong Mark er vennleg mot henne, noko han ikkje er nøydd til å vera. Mark elskar Tristan som sin egen son og Isolde som ei kone og den vakraste kvinna som lever. Om nettene har alle tre forferdelege draumar om framtida. Kongen får etterkvart greie på forholdet, og får det som verker som prov frå fire vonde baronar og ein dverg. Mark straffar Tristan ved å prøva å brenna han og Isolde ved å setje henne på ein uskuldsprøve som er å plassera henne i eit spedalskhus. Tristan kjem unna ved eit mirakuløst hopp og reddar samtidig Isolde. Paret flyktar til Morois-skogen og held seg skjult der saman med ein hund som er opplært til å ikkje bjeffa. Til slutt blir dei oppdaga då kong Mark finn dei sovande ved sidan av kvarandre - fullt påkledd og med eit nakent sverd kysk mellom seg. Dei inngår ei forsoning ved at Tristan lover å overlata Isolde til kongen og sjølv dreg frå landet. Isolde ber om å bera jernbyrd for å fri seg frå anklagene om utruskap i nærvær av ingen ringare enn kong Artur. Då Isolde kjem seglande blir ho hjelpt i land av ein tiggar, som er Tristan i forkleding. Ho kan dermed utan å lyga hevda at ingen har halde henne i armane sine bortsett frå kongen og tiggaren.
Den landsforviste Tristan reiser deretter til Bretagne der han frir landet frå fiendane det har. Deretter gifter han seg med ei kvinne som forvirrande nok også heiter Isolde; den vakre Isolde med dei kvite hendene, dotter av Hoel av Bretagne og syster av sir Kahedin. Men Tristand fullbyrder ikkje ekteskapet, og når svogeren Kahedin spør kvifor, tek Tristan han med til Cornwall og viser han Isolde den blonde, den han eigentleg elskar. «Med ett ble veien opplyst, som om solen plutselig brøt igjennom de store trærnes løvtak, og Isolde den blonde kom til syne...»
I Prosa-Tristan og verk som er avleidd av denne er Tristan dødeleg såra av Mark, som forrædersk dolker Tristan med ein forgifta lanse mens den unge mannen speler på harpe for Isolde. Dei poetiske versjonane av soga gjev ulike skildringar av korleis helten døyr. I versjonen til Thomas blir Tristan såra av ein forgifta lanse mens han prøver å redda ei ung jomfru frå seks riddarar. Tristan sender venen Kahedin av garde for å finna Isolde, den einaste som kan lækja han. Tristan ber Kahedin om segla tilbake med kvite segl om han finn Isolde, og med svarte segl om han ikkje greier å finna henne. Isolde går med på å bli med til Tristan, men den sjalu kona hans, Isolde med dei kvite hendene, lyg til han om fargen på segla. Tristan døyr av sorg i trua på at Isolde har forråda ham, og Isolde døyr så i sorg over å finna han død. Fleire versjonar av Prosa-Tristan har med den tradisjonelle skildringa av Tristans død som ein finn i dei poetiske versjonane. Dei to blei gravlagde i Tintagel i Cornwall. I nokre kjelder blir det sagt at to vekstar, eit hasseltre og ein kaprifol gror opp frå gravene deira og greinene veks saman slik at dei ikkje kan skiljas. Kong Mark prøver tre gonger å kutta greinene, og dei veks saman att kvar gong.
I nokre få seinare forteljingar blir det fortald at dei elskande fekk fleire barn. I nokre versjonar får dei ein son og ei dotter som blir kalla opp etter dei sjølv, og desse barna har eigne eventyr. I romansen Ysaie den sorgfylte er helten ein son av Tristan og Isolde. Han blir involvert med alvekongen Oberon og giftar seg med ei jente kalla Martha som føder han sonen Mark.
Tidlege referansar på walisisk
Det er mange teoriar om opphavet til soga, men litteraturhistorikarar har vanskar med å semja om kva som er mest nøyaktig eller den mest opphavlege. Det finst ein «Tristanstein» med ein inskripsjon om Drust, men det er vanskeleg å slå sikkert fast at denne Drust er ein arketype av Tristan. Det finst referansar til March ap Meichion og Trystan i walisiske triadar, ein del med gnomisk poesi, Mabinogion-forteljingane (ei samling på 11 walisiske prosaforteljingar frå mellomalderen), og i helgenbiografien Livet til sankt Illtud frå slutten av 1000-tallet.
«Drystan» er namnet på ein av rådgjevarane til kong Artur i slutten av Rhonabwys draum (walisisk Breuddwyd Rhonabwy), ei forteljing frå tidleg på 1200-talet i ei walisisk prosasamling innanfor Mabinogion, og Iseult eller Isolde er lista opp saman med andre store menn og kvinner ved hoffet til Artur i ei anna, mykje tidlegare Mabinogion-forteljing kalla Culhwch og Olwen.
Analogiar
Moglege irske tidlege soger om Tristan har fått stor merksemd frå forskarar. Eit øydeleggjande triantán an grá («kjærleikstriangel») finst i ei rekkje irske tekstar, men mest kjend er ein tekst kalla Tóraigheacht Dhiarmada agus Ghráinne eller 'Forfølginga av Diarmuid og Gráinne'. I denne forteljinga tek den aldrande Fionn mac Cumhaill den unge prinsessa Gráinne til kone. Ved trulovingsseremonien blir ho forelska i Diarmuid, ein av dei mest trudde krigarane til Fionn. Gráinne gjev ein sovedrikk til alle bortsett frå Diarmuid, og klarer å overtala ha til å rømma med henne. Dei flyktande elskarane blir deretter forfølgde over heile Irland av Fianna, dei frykta krigarane til Fionn.
Ein annan irsk analogi er Scéla Cano meic Gartnáin som er bevart i manuskriptet Yellow Book of Lecan eller Lecans gule bok frå 1300-talet. I denne forteljinga er Cano ein forvist skotsk konge som tek imot gjestfridom av kong Marcan av Ui Maile. Den unge kona til kongen, Credd, forgiftar alle som er til stade og overtalar Cano til å bli elskaren hennar. Dei prøver å halda eit stemnemøte ved hoffet til Marcan, men blir forstyrra og hindra av hoffmennene. Til slutt dreper Credd seg sjølv og Cano døyr av sorg.
I Ulster-syklusen, eit anna irsk mellomaldermanuskript, finn ein teksten Clann Uisnigh eller Sorgenes Deirdre. Her fell Naoise mac Usnech for Deirdre, som blir halde fanga av kong Conchobar mac Nessa på grunn av eit profeti om at Ulster vil hamna i innbyrdeskrig på grunn hennar store venleik. Conchobar har lova å gifta seg med Deirde for å hindra slik krig. Han hemnar seg på Naoise og klanen Usnech. Dette fører til at mange menn frå Ulster tek tilflukt i Connacht, mellom anna stefaren til Conchobar og den trudde allierte Fergus mac Róich. Dei tek etterkvart del i Táin Bó Cúailnge, ei vidareføring av forteljinga i ei anna historie.
Nokre forskarar har lagt fram den persiske fortellinga Vis og Rāmin frå 1000-talet som ei mogleg kjelde for Tristan-legenda.
Ein del forsking har også sett på Ovid (død ca. år 18) si diktfortelling Pyramus og Thisbe som ei mogleg kjelde, og til Ariadne frå Naxos. Sekvensen der Tristan og Isolde døyr og blir til to samantvinna tre har også parallellar i den moralske kjærleiksforteljinga hans om Filemon og Baukis, der dei to elskande i døden blir omforma til to ulike tre som spirer frå same stamme.
Tilknyting til kong Artur
I sine eldste fasar var forteljinga truleg ikkje knytt til den samtidige arturianske litteraturen, men dei tidlegaste bevarte versjonane hadde allereie lagt til referansar til kong Artur og hoffet hans. Tilknyting mellom Tristan og Isolde og soga om kong Artur er blitt utvida over tid, og kort tid etter samanstillinga av Prosa-Lancelot (også kalla Vulgærsyklusen og Lancelot-Gral-syklusen), i løpet av første fjerdedelen av 1200-talet, har to forfattarar skapt den lange og omfattande Prosa-Tristan der Tristan som helt blir etaber som ein riddar ved det runde bordet og som deltakar i jakta på den heilage gralen.
Den høviske tradisjonen
Den tidlegaste representasjon av det forskarar karakteriserer som ein «høvisk» versjon av Tristan-legenda er i tekstene til Thomas d'Angleterre frå 1173. Berre ti fragment av hans Tristan-dikt, representert i seks manuskript, er blitt bevart. Manuskriptea i Torino og Strasbourg er no tapt, medan det finst att to i Oxford, eit i Cambridge og eit i Carlisle. I sin tekst namngjev Thomas ein annan trouvère som også song om Tristan.
Den andre vesentlege teksten for kunnskap om den høviske delen av legenda om Tristan er den noko forkorta omsetjinga av Thomas sin tekst som blei gjort av broder Robert på oppmoding frå kong Håkon Håkonsson av Noreg i 1227. Kong Håkon ønskte å fremja kulturen til Angevin-riket ved hoffet sitt i Bergen, og bestilte derfor omsetjingar av fleire franske arturianske verk. Den norrøne versjonen presenterer ei fullstendig direkteforteljing av hendingane i Thomas sitt verk. Før verket til bror Robert kronologisk kjem Tristan og Isolt av Gottfried von Strassburg, som blei skrive ca. 1211–1215. Diktet er det einaste kjende verket til Gottfred, og blei etterlate ufullført då forfattaren døydde og det som gjenstod var halvdelen av hovudhandlinga. Diktet blei seinare fullført av andre tyske forfattarar som Heinrich von Freiberg og Ulrich von Türheim, men då innanfor den «vanlege» avdelinga av soga som den ideelle kjelda.
Den ikkje-høviske tradisjonen
Den tidlegaste representanten for den «vanlege» greina av forteljinga er Béroul sin Le Roman de Tristan. Den første delen av teksten er generelt blitt datert til ein stad mellom 1150 og 1170, og den siste delen til mellom 1181 og 1190. Denne versjon blir kalla «vanleg» på grunn av at han representerer ein tidlegare ikkje-høvisk fortelljartradisjon som reflekterer «den mørke tidsalderen» meir enn den forfina høgmellomalderen. I denne forstand svarer han til Layamon sitt Brut, og Perlesvaus av ein anonym forfattar. Som med verka til Thomas, er kunnskapen om teksten til Béroul avgrensa. Nokre få vesentlege fragment av verket hans blei gjenoppdaga på 1800-talet, og resten av forteljinga er blitt rekonstruert frå seinare versjonar. Den tidlegaste utgåva på mellomhøgtysk er romansen Tristrant av Eilhart von Oberg. Denne versjonen er meir omfattande og meir komplett enn den til Bérouls, som han truleg har lånt frå, om enn svært fritt. Han har også nokre scener som ikkje blei tekne opp før i seinare versjoner, mellom anna den tragiske slutten til dei elskande. Eilhart sin versjon var lenge populær, men bleikna i samanlikning mot den seinare Tristan av Gottfried von Strassburg.
Felles kjelde
Joseph Bédier, ein fransk litteraturforskar som var spesialist på mellomalderen, har fremja teorien om at alle legender om Tristan og Isolde kan sporast tilbake til eit enkelt, opphavleg dikt, tilpassa av Thomas d'Angleterre til fransk frå ei kornisk eller britonsk kjelde. Han karakteriserte den hypotetiske originalen som «Ur-Tristan», og skreiv si eiga utgåve, den fortsatt populære (Romansen om) Tristian og Isolde, i eit forsøk på å rekonstruere korleis denne opphavsversjonen kan ha sett ut.
Franske
Marie de France var samtidig med Béroul og Thomas. Ho presenterer ein Tristan-episode i ein av sine lais, «Chevrefoil». Denne handlar om ei anna av Tristan sine hemmelege reiser tilbake til Cornwall der den forviste og fortvilte helten signaliserer nærværet sitt til Isolde ved å laga ei innskrift i stammen til et hasseltre som står ved vegen ho vil ta. Tittelen viser til symbiosen av trea hasselnøtt og kaprifol som vil døy om dei blir skilde, noko Tristan og Isolde gjer: «Ni moi sans vous, ni vous sans moi.» («Verken meg utan deg eller du utan meg.») Episoden minnar om ei høvisk forteljing som då Tristan nytta utskjeringar i tre som han la i elvestraumen som signal for å ha stemnemøte i slottshagen til kong Mark.
Det finst også to Tristan-skrifter frå 1100-talet kalla Folie Tristan, identifisert som Oxford- og Bern-versjonar av anglo-normanniske dikt. Desse handlar om Tristan si reise tilbake til kong Mark sitt hoff i forkleding som, eller verkeleg som, sinnssjuk og ein narr. Han levre då ei tid som kjærleiksbesatt under trappa til Isolde for å vera nær henne, gal om dagen, men som seg sjølv om natta. Til sist blir han oppdaga og må flykta att.
Den store trouvère Chrétien de Troyes hevda sjølv å ha skrive ei Tristan-forteljing, men ingenting av dette har noensinne blitt funnet. Han nevner dette i sin innledning til Cligès, en romanse som er blitt tolket som en form for anti-Tristan med en lykkelig avslutning. En del forskere har spekulert om hans Tristan-fortelling ble dårlig mottatt og kritisert, noe som førte til at Chretien skrev Cligès – en fortelling uten noen form for walisisk eller irsk forløper – for å gjøre opp for seg.
Engelsk
Ein meir interessant engelsk mellomalderversjon av Tristan-legenda finst i Thomas Malory sitt verk Le Morte d'Arthur (Arthurs død). Denne teksten, The Book of Sir Tristram de Lyones, er ei forkorta omseting eller omarbeiding av den tilsvarande teksten i Prosa-Tristan.
Norden
På 1800-talet har forskinga vist at Tristan-legendene hadde spreidd seg over hele Norden, frå Danmark til Færøyane etter først å ha kome til Norge. Desse forteljingane hadde då endra seg mykje over tid frå utgangspunktet. I eun dansk ballade hadde til dømes Tristan og Isolde blitt til bror og syster. Andre usannsynleg nyvinningar kom til i to populære billigutgjevingar på slutten av 1700-talet som En tragoedisk Historie om den ædle og tappre Tistrand, der Isolde er blitt til indisk prinsesse. I nyare tid har den norske diktaren Stein Mehren prøvd å gå tilbake til den opphavleg kjærleiksdragninga til paret: «deres lengsler ble blinde akkorder / som ilte mot dem fra alt de berørte, til de / ble alt de berørte».
Hollandsk
Eit fragment på 130 linjer av ein nederlandsk versjon av Thomas d'Angleterres versjon er bevart i eit manuskript i Wien ved det austerrikske nasjonalbiblioteket.
Spansk
På midten av 1300-talet skreiv «Arcipreste de Hita» (eigentleg Juan Ruiz) ein versjon av forteljinga i Spania. Carta enviada por Hiseo la Brunda a Tristán; Respuesta de Tristán var en unik romanse fra 1400-tallet skreven i form av fiktive brev mellom dei to karakterane. Deretter var det utgjeve ein kjend spansk versjon av den franske Prosa-Tristan, Libro del muy esforzado caballero Don Tristán de Leonís y de sus grandes hechos en armas, først gang utgjeven i Valladolid i 1501, deretter utgjeven på nytt i Sevilla i åra 1511, 1520, 1525, 1528, 1533 og 1534. I tillegg vart ein del andre skapt, Tristán el joven («Den unge Tristan»), og som handlar om son til Tristan, Tristan av Leonis, og som har relativt lite med den opprinnelege fortellinga å gjere.
Tysk og tsjekkisk
Det fanst ein romanse på vers på morsmålet i Tsjekkia frå 1200-talet, basert på dei tyske Tristan-dikta av Gottfried von Strassburg, Heinrich von Freiberg og Eilhart von Oberg. Det er den einaste kjende utgåva på vers av forteljinga på eit slavisk språk.
Italiensk
Soga om Tristan blei svært populær i Italia. Mange cantari, munnlege dikt som blei framført på torg i byane, hanndlar om Tristan:
Det fanst fire ulike versjonar av Prosa-Tristan i Italia i mellomalderen. Dei fleste har namn etter staden der dei blei skrivne eller etter biblioteket der dei blei funne att:
Kviterussisk
Den kviterussiske (eller gammallitauiske) prosateksten Povest Trychane representerer den austlegaste spreiinga av legenda, og ettersom denne blei skriven på 1560-talet er han rekna av forskarar som den siste mellomalderteksten (etter tradisjonen) om Tristan eller kong Artur.
Slektskapet til denne teksten går tilbake til Tristano Veneto frå Venezia. Bystaten kontrollerte på denne tida store delar av det geografiske området der det blei snakka serbokratisk, noko som førte til framveksten av større litterær aktivitet der enn i andre område på Balkan på denne tida. Manuskriptet til Povest Trychane skal vera omsett frå eit (tapt) serbisk mellomledd. Forskarar går ut frå at soga må ha reist frå Venezia over koloniane på Balkan før ho nådde fram til den siste utposten i aust.
Litteratur
Arthur Quiller-Couch, ein forfattar frå Cornwall, byrja på romanen Castle Dor, ei gjenforteljing av Tristan og Isolde-myta i moderne omggjevnader med ein krovert i rolla som kong Mark. Kona hans var Isolde og ein bretonsk laukseljar hadde rolla som Tristan. Boka blei etterlaten ufullført då Quiller-Couch døydde i 1944, men blei fullført i 1962 av Daphne du Maurier etter påtrykk frå familien hans.
Filmar
Forteljinga er også blitt filmatisert fleire gonger. Den tidlegaste var truleg den franske filmen Tristan et Yseult frå 1909, ein tidleg stumfilm basert på eit resyme av forteljinga. To år seinare kom ein ny fransk film med same tittel og ei særeiga utviding av soga. Her er det den sjalu slaven til Tristan, Rosen, som lurer paret til å drikka kjærleiksdrikken og deretter klager på dei til kong Mark. Kongen får medynk for dei to elskande, men de tar livet av seg likevel. Ein tredje fransk stumfilm kom i 1920 og følgde legenda ganske tett.
Ein av dei mest roste og samtidig mest kontroversielle Tristan-filmane var L'Éternel Retour (Den evige tilbakekomst, 1943), regissert av Jean Delannoy med filmmanus av Jean Cocteau. Det er ei samtidig gjenforteljing av soga med ein mann kalla Patrice som Tristan som skaffar ei kone til venen sin Marke. Ein vondskapsfull dverg lurar paret til å drikka ein kjærleisdrikk, og den kjende handlinga gjentar seg. Filmen blei spelt inn i Frankrike under Vichy-regimet, og element i filmen reflekterer nazistisk ideologi med den vakre, blonde helten og heltinna, og den stygge, semittiske dvergen. Ikkje berre er dvergar visuelt forskjellige, dei har fått ei langt større rolle enn i dei fleste tolkingar av soga. Dei vondskapsfulle handlingane deira fører til ei rad øydeleggingar for dei elskande, ganske likt slik nazistane framstilte jødar som øydeleggjande stereotypar.
Den spanske filmen Tristana frå 1970 er berre delvis i slekt med Tristan-forteljinga. Rolla som Tristan er gitt til den kvinnelege figuren Tristana, som er nøydd til å ta seg av den aldrande onkelen sin Don Lope, medan ho eigentleg ønskjer å gifta seg med Horacio. Dette blei følgd av ein avantgardisk fransk film, Tristan et Iseult, i 1972, og den irske Lovespell frå 1981, med Nicholas Clay som Tristan og Kate Mulgrew som Isolde. Den populære tyske filmen Feuer und Schwert (Ild og sverd) hadde også premiere i 1981. Denne var svært nøyaktig i høve til den opphavlege forteljinga, men tok ikkje med underhandlinga av Isolde med dei kvite hendene frå Bretagne.
Amerikanske Tristan & Isolde frå 2005 blei produsert av Tony Scott og Ridley Scott, skriven av Dean Georgaris og regissert av Kevin Reynolds. Han har amerikanske James Franco og engelske Sophia Myles i hovudrollene. Filmen prøver å gje ei realistisk framstilling av den opphavlege forteljinga, som han følgjer rimeleg nøye. Kjærleiksdrikken er dermed ikkje ein del av handlinga. Filmen har likevel nokre historiske anakronismar, som at irlendarane nytter vikingskip med segl, og ein del særmerke som at den irske kongen er den einaste som snakkar engelsk med irsk aksent.
American Standard av James Taylor
American Standard er det tjuande studioalbumet til den amerikanske songar-låtskrivaren James Taylor. Det består av tolkingane hans av standardlåtar frå den amerikanske kanonen. Albumet vart gitt ut 28. februar 2020, av Fantasy Records. Det vann Grammyprisen for beste tradisjonelle pop-vokalalbum.
Albumet vart produsert, spelt inn og miksa av Dave O'Donnell og samprodusert av John Pizzarelli og James Taylor. Mastering vart utført av Ted Jensen hos Sterling Sound Nashville.
Mottaking
American Standard fekk generelt positive meldingar frå kritikarar. På Metacritic, som tildeler ei normalisert vurdering opp til 100 til meldingar frå kritikarar, fekk albumet ein gjennomsnittleg poengsum på 60, som indikerer «generelt gunstige meldingar», basert på 8 meldingar.
Recife
Recife er ein by og ein kommune med om lag 1,6 millionar ibuarar i det nordaustlege Brasil, og er hovudstad i delstaten Pernambuco. Heila storbyområdet har ikring 3,9 millionar ibuarar. Hamnebyen Recife ligg ved Atlanterhavet og er ein av dei austlegaste byane i Sør-Amerika, einast João Pessoa ligg litt lenger aust.
Soge
Recife var grunnlagd av portugisiske kolonisatorar i 1537 og fekk byretta i 1823. Dyrking av sukkerrøyr var den viktigaste næring i området rundt Recife og den nærliggjande byen Olinda. Den lettrafikerte hamna i Recife førte til at byen etter kvart vart den mektigaste i regionen.
Mellom 1630 og 1654 rådde Nederlanda i Recife.
Sóknardalr
Sóknardalr er det fyrste studioalbumet til den norske musikkgruppa Windir som vart utgjeve i april 1997. Albumet tek føre seg tradisjonelle melodiar og tekstar som er blanda med tungmetall. Songane handlar stort sett om Sognariket. Sóknardalr er eit eldre namn på Sogndal.
Atneosen kyrkje
Atneosen kyrkje er ei langkyrkje frå 1882 i Stor-Elvdal kommune i Innlandet. Arkitekt for kyrkja var Henrik Nissen. Våpenhuset i vest er frå 1964.
Francesca Caccini
Caccini var også kjend som «La Cecchina». Ho var dotter og elev av Giulio Caccini.
Liv
Francesca Caccini var fødd i Firenze, eit av dei viktigaste europeiske kultursentera i samtida. Faren var komponisten og hoffmannen Giulio Caccini, som gav dottera ei solid utdanning.
Ho opptredde første gong som songar i 1600, i Jacopo Peri-operaen Euridice, som blei oppført med enkelte parti henta frå faren sin opera med same namn.
På oppfordring av dronning Maria de' Medici gjorde familien Caccini ei konsertreise til Henrik IV av Frankrike sitt hoff i Paris. Det femstemmige familieensemblet bestod av foreldra Giulio og Margherita og syskena Francesca, Settima og Pompeo. Undervegs opptredde dei i Modena, Milano, Torino og Lyon. Den franske kongen blei så begeistra for songen til Franscesca Caccini at han gav henne tilbod om ei stilling ved hoffet, men storhertug Ferdinando de' Medici gav ordre om at familien måtte venda tilbake til Firenze. Der hadde Francesca Caccini ein post ved hoffet fram til 1627.
Ryet hennar auka, og i 1614 var ho blitt den best betalte musikaren ved hoffet. I løpet av denne tida utvikla ho også dugleiken sin som komponist. Ho skreiv en god del musikk for Medici-hoffet, og byrja etterkvart også å skriva i den nye musikkforma opera.
I 1607 blei ho gift med hoffmusikaren Giovanni Battista Signorini. Dei fekk dottera Margherita, som blei fødd i 1622.
Verk
Francesca skreiv seksten operaer. Berre ein av desse, La liberazione di Ruggiero, er bevart for ettertida. Samlinga Il primo libro delle musiche (1618) med 36 stykke for solosong og sopran/bass-duettar med generalbass-akkompagnement finst også att.
Nikolaj Puzanov
Nikolaj Vasiljevitsj Puzanov var ein sovjet-russisk skiskyttar frå Kysjtym i Tsjeljabinsk oblast. Han tok sølvmedaljen i den individuelle øvinga under verdsmeisterskapen 1965 på Elverum og vart olympisk meister med Sovjetunionen i 4x7,5 stafett i 1968.
Aktiv
Perioden 1962-69 deltok Puzanov i alle dei internasjonale meisterskapane i skiskyting. I 1965 vann han sølvmedaljen på 20 km under VM i Elverum, seks tidels sekund føre Antti Tyrväinen frå Finland, og vel 22 sekundar bak verdsmeisteren Olav Jordet. I same meisterskapen gjekk han på Sovjetunionen sitt stafettlag som fekk bronse. To år seinare vart det VM-sølvmedalje på Puzanov og dei andre på Sovjetunionen sitt stafettlag. Under vinterleikane i Grenoble i 1968 vart han så olympisk meister i skiskyting i nettopp stafett, då han og lagkameratane Aleksandr Tikhonov, Vladimir Gundartsev og Viktor Mamatov vann 4 x 7,5 km stafett, framom Noreg og Sverige.
Ansariye
Al-Ansariyyah, Ansariyeh eller Insariye (Insârîyé) (arabisk الأنصارية) er ein by i Sør guvernement i Libanon, 62 km frå Beirut og 20 km sør for Sidon. Området dekkjer 7,35 km² og ligg 144 meter over havet.
T. E. Lawrence skreiv om samfunnet i Ansariya i boka hans Seven Pillars of Wisdom i 1922.
Mount Bray
Mount Bray er eit avrunda fjell dekt av is, men med ein bratt, berr fjellvegg i søraust, aust for Jenkins Heights og 1,5 nautiske mil nordvest for Klimov Bluff ved Walgreen Coast i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Thomas K. Bray, ein topografisk ingeniør i USGS med landmålingsgruppa i Marie Byrd Land, 1966–67.
Sidon distrikt
Sidon distrikt (arabisk قضاء صيدا) er eit distrikt i Sør guvernement i Libanon.
Olje og petroleum
Sidon er endestasjonen for Den transarabiske røyrleidninga, ei 1720 kkm lang oljerøyrleidning som pumper olje frå felta nær Abqaiq i Saudi-Arabia. Røyrleidninga spelte ei viktig rolle i den globale petroleumshandelen og den økonomiske utviklinga i Libanon—i tillegg til dei politiske forholda mellom USA og Midtausten. Då han vart bygd i 1947 vart prosjektet rekna som banebrytande og nyskapande. Etter seksdagarskrigen i 1967 og på grunn av stadig krangling mellom Saudi-Arabia, Syria og Libanon om avgiftene, bygginga av supertankarar og røyrleidningar som braut saman, vart røyrleidninga etter Jordan lagt ned i 1976.
Eurovision Song Contest 1997
Eurovision Song Contest 1997 var den 42. i rekkja, og vart arrangert i Point Theatre i Dublin i Irland den 3. mai 1997. Irland arrangerte tevlinga for sjuande gong av di Eimear Quinn vann i Oslo i 1996. Programleiarane var Carrie Crowley og Ronan Keating. Italia kom attende dette året, og den italienske kringkastaren RAI slo fast at dette var siste gongen landet akta å delta.