cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tusenbein
Levesett
Somme artar er òg særskild tilpassa salthaldige miljø som strender.
Føde
Dei fleste tusenbein er generalistar i næringsvegen, og et det meste dei finn av daudt eller døyande plantemateriale. Ein har òg observert somme artar på åtsel, mellom anna har ein funne Blaniulus guttulatus på daude fuglar og skrukketroll. Det er òg funne teikn som tyder på ei viss grad av spesialisering hjå mange artar; Julus scandinavicus et til dømes helst askeblad.
Nokre få artar tusenbein kan eta rotsystem på nytteplantar og såleis vera skadedyr. Særleg gjeld dette Blaniulus guttulatus, som har skadd mellom anna potet, kveite og ymse hageplantar.
Formeiring
Avhengig av art formeirar tusenbeina seg på mange ulike måtar. Dei fleste artane har indre befruktning der hannen nyttar gonopodane sine (beinpara på sjuande kroppsring, omdanna til ytre kjønnsorgan) til å overføra spermiar til hoa. Her finst det ei rekkje små variasjonar, både knytt til åtferd, plassering av kjønnsopningar / gonopodar og anna.
Hjå artar som ikkje har gonopodar set hannen enkelt og greitt frå seg ein spermatofor - ei spermiepakke - som hoa tek opp. Han skil òg ut eit sett trådar hoa kan følgja for å finna pakka.
Glomeride tusenbein nyttar det nittande og siste beinparet sitt som gonopodar. Desse vert ofte kalla telopodar (etter gresk telos - slutt) sidan dei sit bakarst på kroppen. Hannen grip fatt om hoa bakifrå og heldt ho fast medan han sprøytar sperma i ei lita kule jord han plukkar opp med kjevane. Når han har gjort dette førar han jordkula bakover frå beinpar til beinpar til ho kjem fram til hoa si kjønnsopning.
Egga er ubefrukta når dei vert lagde, og vert befrukta først når passerer ut gjennom vulva og kjem i kontakt med sperma frå hannen. Somme artar byggjer eit lite, iglo-liknande bol for å verna dei mot rovdyr. Andre grev dei ned eller spinn eit lite silkebol.
Livssyklus
Det første stadiet til tusenbeina etter klekking er urørleg og vert kalla eit pupoid stadium. Her går det an å sjå anlegg for både antenner og bein, men desse er ikkje funksjonelle. Etter eit halvt døgn med vokster klekk det første larvestadiet. Som oftast har dette tre beinpar, men det finst òg artar der det har fire.
Kor mykje tid og kor mange stadium som må til før dyra er kjønnsmogne varierer frå art til art. Det høgaste observerte talet på stadium er 15. Klimatilhøve påverkar kor lang tid utviklinga tek. Mange forskarar har gjort arbeid på kartlegging av livssyklar hjå tusenbein ut frå når på året dei ulike larvestadia er å finna.
Periodomorfos
Periodomorfos er eit særmerkt fenomen ein nesten berre kjenner frå tusenbein. Dette kan føra til problem når ein studerer livssyklar, særleg på hannar. Kort forklart inneber det at kjønnsorgan vert tilbakedanna etter at dyret har vorte kjønnsmoge. Det er usemje om kva fenomenet, som er kjend frå fleire artar i familiane Julidae og Blaniulidae, har å seie.
318 Magdalena
318 Magdalena er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 24. september 1891 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Det Åpne Teater
Det Åpne Teater var eit teater i Oslo som låg i gata Tøyenbekken 34 på Grønland, i dei tidlegare lokala til Oslo Elektriske Sveiseverksted. Teateret vart formelt nedlagt 31. desember 2009 og gjekk inn i det nyoppretta Dramatikkens hus, som har overteke bygningen i Tøyenbekken 34.
Det Åpne Teater vart grunnlagt i 1986 som ei stifting med føremål å primært utvikle og framføre ny dramatikk og medverke til fagleg og kunstnarisk utvikling hos dramatikarar. Styremedlemmene i stiftinga vart oppnemnd av Norske Dramatikeres Forbund, Norsk Sceneinstruktørforening, Norsk Skuespillerforbund og Norsk teater- og orkesterforening.
Lokala til den tidlegare sveiseverkstaden vart ombygd til eit teaterbygg, mellom anna ved dugnadsinnsats.
Teatersjef var Franzisca Aarflot (regissør og dramatikar) og dramaturgarbeidet vart leia av dramaturg Ragnhild A. Mærli.
Teateret tilbaud nye dramatikarar individuell rettleiing for utvikling av scenetekst, der tekstar vart handsama av dramaturgar og instruktørar, eventuelt via ein tverrfagleg prosess med andre scenekunstnarar.
Teateret med-produserte rundt to produksjonar årleg saman med andre teater eller frie grupper og var i tillegg vertskap for ei rekkje gjesteførestellingar kvar sesong.
I 2006 viste teatret i alt 52 førestillingar.
Maracaibo
Maracaibo er hovudstaden i delstaten Zulia i Venezuela. Byen ligg på vestsida av innlaupet til Maracaibosjøen, og har 1 898 770 innbyggarar per 2011.
Maracaibo er nest største byen og har den viktigaste hamna i landet. Han har stor eksport, først og fremst av petroleum, men òg av kaffi, kakao, huder og frukt. Hamna i byen er omlastningshavn for det nordvestlege Venezuela. Byen har òg oljeraffineri og annan industri. Det er to universitet i Maracaibo, skipa i 1891 og i 1974, og eit naturhistorisk museum.
Det Åpne Teater
Teateret samarbeidde elles med Nationaltheatret, Det Norske Teatret og Statens teaterhøgskole og initierte i 2002 eitt 2-årleg pilot-prosjekt for tre dramatikarar. Seinare vedtok Kunsthøgskolen i Oslo òg å starta ei slik utdanning. Ein av deltakarane på pilotprosjektet, Liv Heløe, mottok Ibsenprisen i 2006.
Maracaibo
Dette er ein av dei varmaste byane i Sør-Amerika, han har 28 °C i årsmiddeltemperatur. Maracaibo er ein moderne storby med vakre bustadstrøk, ein del velbevart koloniarkitektur, domkyrkje og lufthamna La Chinita.
Det Åpne Teater
Teateret hadde òg fokus på internasjonalt samarbeid og introduksjon av norske dramatikarar i utlandet og tilsvarande til Noreg.
Maracaibo
Byen vart grunnlagt i 1571 som Nueva Zamora. I 1917 var folkesetnaden på 40 000 innbyggarar, det var før dei store oljefunna var gjorde.
Redd Barna
Redd Barna er ein organisasjon som arbeider for å hjelpa barn. Dei formulerer ei målsetjing om ei verd der alle barn veks opp, har høve til å læra og er verna frå mishandling, omsorgssvikt og utnytting.
Historie
Organisasjonen vart starta opp i Storbritannia i 1919 under namnet The Save the Children Fund. Grunnleggjarane var systrene Dorothy Buxton og Eglantyne Jebb, som ville hjelpa sveltande born i Tyskland og Austerrike-Ungarn under og etter fyrste verdskrigen.
Den norske greina av organisasjonen vart starta opp i 1946 av Norges Barnevernsråd med Signe Helliesen Lund som formann. Redd Barna Norge og vart ein sjølvstendig organisasjon i 1948. Det norske hovudkontoret ligg i Oslo, og det finst regionskontor i Bergen, Kristiansand, Trondheim og Tromsø. Organisasjonen byggjer i dag på SN-konvensjonen om barnerettar. Ungdomsorganisasjonen til Redd Barna i Noreg heiter PRESS og vart starta opp i 1995.
I dag er Birgitte Lange generalsekretær i Redd Barna i Noreg.
Ål i Hallingdal
Ål er ein tettstad og administrasjonssenteret i Ål kommune i Viken. Tettstaden ligg midt i Hallingdalen, ved den austlege enden av Strandafjorden, og har.
Størstedelen av tettstaden ligg på nordsida av Hallingdalselve, og heiter Sundre. Dei små forstadene rundt er Hago, Vestlia og Granhagen. Riksveg 7 går gjennom Ål på nordsida av elva og på sørsida ligg Ål stasjon, som er stoppestad for Bergensbanen.
Ål er eit handels- og skulesentrum, og har kulturhus, Ål kulturhus med Hallingrosa, ei utstilling av rosemålingskunst, og ei større permanent Rolf Nesch-utstilling. Her er også sjukestove med base for Norsk Luftambulanse. Avisa Hallingdølen kjem ut på Ål tre dagar i veka.
Sundre var den førande garden i Ål i mange år, og vart sentrum av di både Ål kyrkje, Ål stavkyrkje, og tingstugu vart lagt i dette området. Når lokalkjende hallingar i dag snakkar om Ål sentrum, nyttar dei framleis omgrepet «på Sundre». Folk utanfor dalen brukar gjerne nemninga «på Ål» i same tyding. Sundre er rekna til om lag rett ovanfor Ål kyrkje.
2867 Šteins
2867 Šteins er ein liten asteroide i hovudbeltet oppdaga i 1969 av N. S. Chernykh og namnsett etter Kārlis Šteins, ein latvisk og sovjetisk astronom. Han blei vitja av ESA sin Rosetta-sonde 5. september 2008.
Ein studie gjennomført av astronomar ved det sørlege europeiske observatoriet viste at Šteins er ein E-type-asteroide med ein diameter på omtrent 4,6 km. Ein lyskurveanalyse gjennomført av Rosetta viste at Šteins har ein rotasjonsperiode på omtrent seks timar, ein irregulær form og ingen månar.
Nærpassering av Rosetta
Den 5. september 2008 flaug Rosetta-sonden forbi Šteins med ein avstand på 800 kilometer og med ein relativt låg fart på 8,6 kilometer per sekund. Sonden returnerte detaljerte bilete, og forma til asteroiden kunne frå den rette vinkelen likna på ein diamant. Bileta viste òg ei rekkje krater, mellom dei eit par større som hadde ein diameter på to kilometer.
Bykle kyrkjebygd
Bykle kyrkjebygd, eller berre Bykle, er ein tettstad og administrasjonssenteret i Bykle kommune i Agder fylke med.
Tettstaden har ein grunnskule, bibliotek, symjehall og idrettsplass. Her er også to bygdetun.
Nomadisk husdyrhald
Nomadisk husdyrhald er ein levemåte der ein held husdyr som ein flyttar mellom ulike område. Dyreeigarane dyrkar ikkje jorda, men driv flokkane sine til nye beite, til dømes vinter- og sommarbeite. Dei tek vare på dyra og gjer nytte av produkt frå dei.
I dag driv ein hovudsakleg med nomadisk husdyrhald i marginale område, til dømes arktiske strøk, fjell, stepper, ørken og halvørken, som har særs tørt eller kaldt klima. Levemåten krev store område og kan føra til konflikt med fastbuande. På den andre sida kan husdyrnomadar også ha gode tilhøve med fastbuande, eller sjølv vera delvis fastbuande.
Husdyrnomadar kan ha flokkar med éin eller ulike typar dyr. Vanlegvis held ein flokklevande hovdyr (til dømes geiter, hestar, kamelar og storfe). I tillegg kan ein ha hjelpedyr som hund til å gjeta dei.
Historie
Til tider har nomadiske grupper vokse seg store og mektige, og danna rike som Skytia, Mongolriket, Hunarriket og Det osmanske riket.
Område med nomadisk husdyrhald
(Lista er ikkje fullstendig)
Genç i Bingöl
Genç (kurdisk: Darahênî), er ein by og eit distrikt i provinsen Bingöl i Aust-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 18 000 innbyggjarar. Byen ligg 1125 meter over havet.
Laa an der Thaya
Laa an der Thaya er ein by og ein kommune i distriktet Mistelbach i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 72,9 km² og i kring 6 300 ibuarar. Byen Laa ligg nær elva Thaya, 183 meter over havet og 1 kilometer sør om landegrensa mot Tsjekkia.
925
925 (romartal CMXXV)
New Year Nunatak
New Year Nunatak er ein nunatak sentralt i Manning Nunataks søraust i Ameryisen. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1957. Han fekk dette namnet av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) fordi nunataken vart vitja av ei geologisk gruppe under Den sovjetiske antarktisekspedisjonen på nyårsdagen i 1966.
Vigør
Fotballklubben Vigør er eit idrettslag i Kristiansand, skipa 5. oktober 1918, med om lag 1000 medlemer. Lag driv ikkje berre med fotball, men er også aktiv med curling, innebandy og squash. I tillegg vert det drive med barneidrett og ei såkalla fotballfritidsordning. Vigør har fotballbane i bydelen Hellemyr og i ein idrettshall på Tinnheia er det to squashbaner og ei kunststoffbane for fotball.
Roald i Giske
Roald er ein tettstad i Giske kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har og ligg ved Vigrafjorden, nordaust på Vigra.
Vigør
I 1938 spelte Vigør seg fram til semfinale i fotballcupen. På nøytral bane i Larvik vart det tap 0-2 mot Mjøndalen. Sesongane 1967-69 spelte Vigør i 2. divisjon. Sven Otto Birkeland er den mest kjende spelaren frå 1960-åra. Sidan har karar som Tore André Dahlum, Andreas Lund, Espen Johnsen og Kristofer Hæstad kome frå Vigør til fotballklubbar høgre opp i seriesystemet.
Roald i Giske
Roald kommune, Vigra kommune
Roald var også namnet på kommunen som blei skild ut frå Haram 1. januar 1890, fram til kommunen skifta namn til Vigra 1. januar 1919. Vigra herad (kommune) blei slått saman med Giske herad (kommune) til nye Giske kommune 1. januar 1964.
Vigør
I 2015 spelar Vigør på nivå fire i norsk fotball.
Aavatsmarkbreen
Aavatsmarkbreen er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard. Breen møter sjøen frå Oscar II land ved Forlandssundet Breen har namn etter generalmajor Ivar Aavatsmark (1864-1947).
Rødøyfjorden
Rødøyfjorden er ein fjord i Rødøy kommune i Nordland. Fjorden ligg på austsida av sjølve Rødøya og strekkjer seg 7 km sørover til øya Renga.
Fjorden har innløp i nord mellom Indre Rosøya i vest og Bukkøya i aust. Tettstaden Rødøy ligg sør på Rødøya og herfrå går det ferje over Rødøyfjorden til Jektvika i aust. Aust for Renga ligg fjorden Værangen, og nordaust for Rødøyfjorden går Tjongsfjorden austover.
Dursunbey
Dursolbey, tidlegare Balat, er ein by og eit distrikt i provinsen Balıkesir i Marmararegionen i Tyrkia. Byen har kring 17 000 innbyggjarar.
Falun
Falun er ein by i Falu kommun i Dalarnas län i Sverige. Han er administrasjonssenter for Falu kommune og residensby for Dalarnas län. Falun er den 26. største tettstaden i Sverige, med 36 447 innbyggarar (2005). Fram til 1971 heitte han Falu stad. Byen er kjend for ei no nedlagd kopargruve og for årlege skirenn i verdcupen. I 1993 gjekk ski-VM i Falun.
Geografi
Faluån renn rett gjennom byen og deler den i to delar. På den eina sida ligg Falu koppargruva som gjennom fleire hundreår var den viktigaste næringsverksemda til byen. Denne sida av elva vert difor kalla den gruvliga sidan ('den fæle sida') på folkemunne, på grunn av at det ikkje voks så mykje på den forgifta marka. På den andre sida av elva ligg det fleire store og vakre gamle villaar og denne sida vert kalla den ljuvliga sidan ('den vene sida').
Nærliggande stader
Aspeboda, Bengtsheden, Bjursås, Borlänge, Enviken, Grycksbo, Sundborn, Svärdsjö, Sågmyra, Vika
Vällan er ein liten sjø på tre kvadratkilometer som ligg sørvest for Falun.
319 Leona
319 Leona er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 8. oktober 1891 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Tredje Internasjonalen
Den Andre Internasjonalen gjekk i oppløysing i 1914, da mange av dei sosialistiske og sosialdemokratiske partia støtta sine eigne lands regjeringar ved krigsutbrotet, stikk i strid med dei vedtaka om kamp mot krigen som var fatta ved fleire kongressar i Internasjonalen i åra før.
Den radikale russiske sosialisten Vladimir Lenin var svært vonbroten over dette sviket mot internasjonalismen, og hadde alt frå hausten 1914 som målsetjing at det måtte skipast ein ny, tredje internasjonale.
Etter kvart som første verdskrigen vara lenger og lenger, blei han meir og meir upopulær blant vanlege folk i mange land. Det oppstod ein opposisjon mot dei gamle leiingane i arbeidarpartia, ein radikal antikrigstendens. Såleis skipa tyske venstresosialdemokratar i 1916 det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland (USPD), med Rosa Luxemburg si Spartakusgruppe som venstre fløy.
Det var likevel i Russland motstanden mot den meiningslause krigen og nauda han skapte var sterkast, og i mars 1917 braut den første av to russiske revolusjonar dette året ut. Tsaren måtte gå av, og landet fekk ei provisorisk regjering. Men denne valde å halde fram med krigen, og det førte til at ho blei upopulær. Derfor var det praktisk tala ingen som forsvarte denne regjeringa da ho blei styrta ved eit bolsjevikisk kupp den 7. november 1917.
Bolsjevikane var formelt ei fløy av Russlands Sosialdemokratiske Arbeidarparti (RSDRP) under leiing av nemnde Lenin, men hadde reelt i stor grad vore eit eige parti i fleire år. Lenin gjorde i 1919 som han hadde tenkt heilt sidan samanbrotet i den gamle internasjonalen i 1914, han skipa ein ny ein. Alt året før hadde Lenin fått igjennom eit namneskifte i partiet sitt, det heitte no det Russiske Kommunistiske Partiet (bolsjevikane). Lenin ville bryte med den gamle arbeidarrørsla som han meinte hadde svike så grovt, han ville byggje ei ny arbeidarrørsle med nytt namn og ein ny internasjonale. Derfor blei den Kommunistiske Internasjonalen, med kortformene KI eller Komintern, danna. Dette var den Tredje Internasjonalen.
Det gjekk ei radikaliseringsbølgje over store delar av Europa på slutten av første verdskrigen. Nokre av dei store sosialistpartia som ikkje hadde blamert seg med krigsstøtte ville vere med i den nye internasjonalen, såleis mellom andre Det norske Arbeidarpartiet (DNA) og Det italienske Sosialistpartiet (PSI). Andre breie venstreparti som det tyske USPD tenkte og på innmelding.
Men i staden for å bli ei brei samling av heile den internasjonale venstrefløya sytte Lenin for ei kraftig innsnevring, da han fekk vedteke dei såkalla «Moskvatesene» i 1920, 21 opptaksvilkår for medlemskap, som medvite tok sikte på å fjerne alle "reformistar og sentristar".
Gradvis blei den Tredje Internasjonalen ei forsamling av nye reint kommunistiske parti, dei aller fleste med støtte berre frå eit mindretal av arbeidarklassen, mens dei sosialistiske og sosialdemokratiske massepartia fekk att mykje av posisjonen sin i dei fleste land, og jamvel fekk gjenoppliva den Andre Internasjonalen, under namnet den Sosialistiske Arbeidar-Internasjonalen (SAI). Frå slutten av 1920-talet blei den Tredje Internasjonalen i stadig større grad ein reiskap for sovjetisk utanrikspolitikk, styrt av Josef Stalin som alt anna, prega av stadige brå linjeskift påtvinga medlemspartia ovanfrå og utanfrå.
Under den andre verdskrigen fann Stalin ut at han ikkje hadde bruk for den tredje Internasjonalen lenger, og oppløyste den utan vidare i 1943.
Philadelphia
Philadelphia er den største byen i staten Pennsylvania i USA, både etter folketal og areal. I USA sett under eitt, er det den femte mest folkerike byen. Folketalet er estimert til 1 470 151 innbyggjarar (juli 2004). Namnet Philadelphia tydar "Broderleg kjærleik" (frå Gresk: Φιλαδέλφεια, [pʰi.la.ˈdel.pʰeː.a],
Gjennom delar av 1700-talet var Philadelphia den andre hovudstaden i USA og den mest folkerike byen.
Det er mange studentar i Philadelphia; over 120 000 innanfor bygrensene og nær 300 000 i byområdet.
Evenskjer
Evenskjer, eller Evenskjær, er ein tettstad med og frå 2020 administrasjonssenteret i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark. Staden ligg på austsida av Tjeldsundet og E10 går like ved. Skånland kyrkje og Folkehøgskolen Nord-Norge ligg her.
27. april
27. april er den 117. dagen i den gregorianske kalenderen (118. under skotår). Det er 248 dagar att av året.
Pickering Nunatak
Pickering Nunatak er ein markant nunatak ved austsida av munningen av Lambertbreen, som ligg 20 nautiske mil (37 km) sør-sørvest for Manning Nunataks. Han vart oppdaga på ein flytur av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) over Ameryisen den 2. november 1957. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter R. Pickering i RAAF ved Mawson-stasjonen i 1957.
Hjalmar Falk
Hjalmar Sejersted Falk var ein norsk språkforskar frå Vang i Hedmark.
Han vart student 1876 og tok språkleg-historisk lærareksamen 1882. Sidan var han i fleire år lærar i Kristiania, men heldt ved sida fram med vitskaplege studie, særleg av germanske språk og nordisk mytologi, til dels under stipendopphald i Tyskland og England. I 1888 tok han den filosofiske doktorgraden på avhandlingan «Om nomina agentis i det oldnorske Sprog», han vart universitetsstipendiat i 1890, dosent i 1895 og professor i germansk filologi ved Universitetet i Kristiania i 1897. Som universitetslærar, særleg som lærar i tysk, arbeidde han for ei meir praktisk og moderne språkundervisning. Han offentleggjorde ei rad arbeid av språkvitskapleg, filologisk og kulturhistorisk art, for det meste i «Nordisk Arkiv for Filologi» og i skrift utgjevne ved Videnskabsselskabet i Kristiania. Saman med Alf Torp utgav han Etymologisk Ordbog over det norske og det danske Sprog (1901–06). Han var leiar i komitéen som utarbeidde rettskrivinga av 1917.
Kjelder
Artikkelen byggjer på ei omsetjing frå bokmålswikipediaen, som oppgjev som kjelde
933
933 (romartal CMXXXIII)
Novara
Novara (Nuara på ein lokal dialekt av vestlombardisk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Novara i regionen Piemonte og har om lag 104 388 innbyggjarar. Byen ligg 38 km vest for Milano og er den nest største byen i Piemonte etter Torino, som ligg 95 km unna. Vegane mellom Milan og Torino, og mellom Genova og Sveits går gjennom byen. Novara ligg ved elvane Agogna og Terdoppio.
Historie
Novara vart grunnlagd i antikken av romarane. Namnet er bygd opp av Nov, som tyder «ny», go Aria, som er namnet innbyggjarane i Gallia Cisalpina nytta om området.
Byen låg ved vegen mellom Vercellae (Vercelli) og Mediolanum (Milano). Etter at byen vart øydelagd i 386 av Magnus Maximus for å ha støtta rivalen Valentinian II, vart han bygd opp att av Theodosius. Etter dette vart han plyndra av Radagaisus (i 405) og Attila (i 452).
Under langobardane vart Novara eit hertugdøme og under Karl den tjukke eit grevskap. Novara vart ein fri keisarby, men i 1110 vart han erobra av Henrik V og øydelagd. I 1167 vart han derfor med i Det lombardiske forbundet mot keisaren. Mot slutten av 1100-talet aksepterte han vern hos Milano og kom i praksis under Visconti sitt styre og seinare Sforza. I slaget ved Novara i 1513 forsvarte sveitsiske leigesoldatar Novara for Sforza-familien i Milano og sende bort dei franske troppane som omleira byen. Dette enda den franske invasjonen i Italia i Cambraiforbundskrigen.
I 1706 vart Novara, som Filippo Maria Visconti lenge hadde lovd bort til Amadeus VIII av Savoie, okkupert av troppar frå Savoie. Med freden i Utrecht vart byen, i lag med Milano ein del av Habsburgmonarkiet. Etter okupasjonen av byen i 1734 gjekk Novara over til Huset Savoie året etter.
Ein resolusjon i 1859 oppretta provinsen Novara, som då inkluderte det som i dag er provinsane Vercelli, Biella og Verbano-Cusio-Ossola.
Novara hadde 25 000 innbyggjarar i 1861, men industrialiseringa på 1900-talet auka innbyggjartalet til over 100 000 i 1981. Folketalet har endra seg lite i tida etter.
Quang Binh
Provinsen Quang Binh (vietnamesisk Tỉnh Quảng Bình) er ein provins i regionen Bac Trung Bo i Vietnam. Provinshovudstaden er Dong Hoi. Han har eit areal på 8 051,8 km² og totalt 831 600 innbyggjarar (2004). Det er 154 kommunar i provinsen.
Sveabreen
Sveabreen er ein 30 km lang isbre på Spitsbergen på Svalbard. Breen går frå Kongsvegpasset søraust til Nordfjorden, i skiljet mellom Oscar II land og James I land.
Quang Binh
I Quang Binh finn ein Phong Nha-Ke Bang og Dong Hoi lufthamn.
Sveabreen
Breen har namn etter «Svea», eit gammalt namn for Sverige.
Quang Binh
Dei største kommunane i provinsen er:
Novara
Historie
Den truleg mest kjende personen fra Novara i moderne tider var Oscar Luigi Scalfaro, tidlegare president i Italia og italiensk senator på livstid. Scalfaro vart fødd i Novara i 1918.
Felipa Perestello e Moniz
Felipa Perestello e Moniz var ei portugisisk adelskvinne som blei gift med Christofer Columbus i 1479. Året etter fekk dei ein son, Diego. Felipa døydde i 1485.
Allied Command Transformation
Allied Command Transformation (ACT) er ein av dei to overkommandoane i den militære strukturen til NATO. Den andre er Allied Command Operations.
ACT har hovudkvarter i Norfolk i Virginia i Sambandsstatane. Øvstkommanderande for ACT har tittelen Supreme Allied Commander Transformation (SACT) og er også sjef for U.S. Joint Forces Command.
Alain Mimoun
Alain Mimoun Ould Kacha var ein algerisk-fransk langdistanseløpar som i 1956 vart olympisk meister i maratonløping. Han vann elles tre OL-sølv og to EM-sølv på 5-/10 000 meter.
Aktiv
Mimoun deltok i 2. verdskrigen som soldat i den franske hæren. Etter krigen busette han seg i Frankrike, og frå 1947 til 1966 vart han heile 29 gonger fransk meister på 5 000 meter, 10 000 meter, maraton og terrengløp.
Mimoun representerte Frankrike i fire olympiske sommarleikar, 1948–60. I London-OL 1948 vann han sølvmedaljen i milløpet, slått av den suveren vinnaren Emil Zátopek frå Tsjekkoslovakia. Fire år sikra Mimoum seg to sølvmedaljar under Sommar-OL 1952 i Helsinki, der han vart andremann bak same Zátopek både på 10 000 meter og på 5 000 m. På 5 000-meteren fylgde han Zátopek heilt inn til målstreken og sette personleg rekord med 14.07,4. Også i den mellomgåande europameisterskapen 1950 enda Mimoun på sølvplassen på 5 000 m og 10 000 m, der òg var Zátopek hans overmann.
Oliver & Company
Oliver & Company (norsk tittel: Oliver og gjengen) er ein amerikansk teiknefilm frå 1988, produsert av Walt Disney Feature Animation og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmen er den 27. animerte langfilmen til Disney. Filmen handlar om kattungen Oliver og ein gjeng gatehundar: Dodger, Francis, Einstein, Rita og Tito, i tillegg til den forkjælte puddelen Georgette. Filmen er inspirert av roman Oliver Twist av Charles Dickens, men går føre seg i New York i nyare tid.
Alain Mimoun
Aktiv
I landskampen Polen – Frankrike den 9. september 1956 i Warszawa sette Mimoun fransk rekord på mila med 29.13,4, men vart slått av Polens Jerzy Chromik som fekk sluttida 29.10,0. Den 1. desember 1956 sprang Mimoun inn til siger i maratonløpet då dei olympiske sommarleikane 1956 vart avvikla i Melbourne, over halvtanna minutt føre Franjo Mihalić frå Jugoslavia. To år seinare vann Mimoun eit maratonløp på tida 2.21.25, hans fortaste løp på distansen.
Oliver & Company
Songen «Why Should I Worry?» vart nominert til ein Golden Globe-pris for beste originale song.
Foreningen for el-overfølsomme
Foreningen for el-overfølsomme (FELO) er ein interesseorganisasjon for folk som opplever at dei har helseproblem på grunn av elektromagnetisk stråling. Slik stråling kjem frå alle elektriske og elektroniske apparat og utstyr. Organisasjonen hevdar at ein del menneske har vorte svært kjenslevare, og toler langt mindre stråling enn vanleg.
FELO vart stifta i 1993.
Holmströmbreen
Holmströmbreen er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard. Breen går ut i Ekmannfjorden på James I land. Breen har namn etter Leonard Pontus Holmström (1840-1919), ein svensk geolog.
Rett
Rett kan visa til:
teisė (reikšmės)
Horasan
Horasan er ein by og eit distrikt i provinsen Erzurum i Aust-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 18 000 innbyggjarar, medan distriktet har kring 45 000.
Neuschwanstein
Neuschwanstein slott (tysk Schloß Neuschwanstein, 'nye svanestein slott') ligg i Tyskland, nær Hohenschwangau og Füssen i Sørvest-Bayern, ikkje langt frå den austerrikske grensa. Det er ein av dei mest fotograferte bygningane i Tyskland, og er eit populært turistmål.
Horasan
Horasan ligg aust i provinsen og grensar til provinsane Ağrı og Kars.
Neuschwanstein
Historie
Ludwig II, konge over Bayern, var mannen bak slottet. Før han tok til, skreiv han til Richard Wagner, som han ovundra høgt:
I dag
Sju veker etter at Ludwig II døydde i 1886 vart Neuschwanstein opna for ålmenta. Den folkesky kongen hadde bygd slottet for å trekkje seg attende frå det offentlege livet, og no kom store folkemengder for å sjå den private tilfluktsstaden hans.
Kvart år gjestar over 1,3 millionar menneske Neuschwanstein, og om lag 6000 personar kjem kvar dag om sumaren for å sjå romma der «eventyrkongen» budde. Slottet var ein inspirasjon for «torneroseslottet» i Disneyland.
Slottet er ått av staten Bayern. Sidan 1990 har staten brukt rundt 11,2 millionar euro på renovasjon og vedlikehald av slottet.
Harald Aabrekk
Harald Aabrekk er ein tidlegare norsk fotballspelar og no fotballtrenar som no er trenar for Sogndal (2010). Han var spelarutviklar i Vålerenga, og gjekk inn som fungerande hovudtrenar då Petter Myhre trekte seg frå stillinga 27. juli 2007. Denne jobben hadde Aabrekk ut sesongen, men i starten av november 2007 vart kontrakten hans avslutta, for å gje plass til Martin Andresen og hans nye trenarteam. Harald Aabrekk har vore spelarutviklar og assisterande trenar for det norske seniorlandslaget, og trenar for U-landslaget.
Karriere som spelar
(Sist oppdatert 25. januar 2006)
Varmluftsballong
Ballongen
Han består av ein stor ballong, gjerne laget av nylon, polyester eller polyamid. Duken veg normalt 40–50 gr/m² som er ganske lik spinnaker eller teltduk.
Sjølve storleiken på ballongen er delt opp frå X1 til X7. Ein X5 er på rundt 50 000 kubikkfot (truleg på grunn av konkurransereglar). Duken er av type rip-stop som gjer at duken ikkje rivnar så lett. Han er òg handsama for å gjere han tett. Den nedste delen av ballongen består av eit mindre brennbart materiale.
Forma på ballongen kan vere alt frå åtte vertikale delar (gore på engelsk) til 20–30 vertikale delar. Jo færre delar, jo meir «tradisjonell» ballongfasong får han.
Det finst kring 10–12 ballongprodusentar i verda. Nokre av dei store er Cameron, Lindstrand, Aeromagic, Aerostar og Kubicek. Det finst òg fleire miljø som syr sine eigne ballongar. Alt ein treng er ein industrisymaskin som bør ha 2 nåler. Populære symaskinar her i Europa er Pfaff, Singer eller Ruki. I tillegg treng ein om lag 1000 lengdemeter rip-stop-nylon. Dette kan kjøpast frå produsent i England, Sør-Afrika, Frankrike eller USA. For å avlaste stoffet og unngå at stoffet rivnar nyttar ein vertikale «web-band» som går frå toppen av ballongen og ned til der wirane frå kurven er festa.
Price Nunatak
Price Nunatak er ein nunatak ved nordenden av Trillingnutane, 3 nautiske mil (6 km) sør for Mount Burnett i Framnesfjella i Mac. Robertson Land. Han vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter H. Price, dieselmekanikar ved Mawson-stasjonen i 1959.
Varmluftsballong
Ballongen
Under ballongen er det eit hol på eit par meter i diameter. Under denne heng ein butangassbrennar som varmar opp lufta i ballongen. Under gassbrennaren heng det ein kurv som kan løfte ein eller fleire personar. Ein varmluftballong kan berre manøvrerast opp eller ned ved hjelp av gassbrennaren. Horisontal forflytting er det vinden som avgjer.
Historie
Varmluftballong vart første gong demonstrert for publikum i Paris i 1782 – brørne Montgolfier sende av garde ein ballong med ein sau, ei and og ein hane som svevde 3 kilometer avgarde før han landa etter åtte minutt. Året etter, den 21. november 1783 vart det sendt to menneske til vêrs i Paris. Verdas første «flypassasjerar» var Pilâtre de Rozier og Marquis d'Arlandes.
Varmluftballongar er ikkje noko viktig som transportmiddel, og dei vert nesten utelukkande nytta til hobbyverksemd. Det er sjeldan med oppdrag for reklameflyging eller turar med heilt spesielle turistar. Det vert arrangert enkelte konkurransar for ballongar.
Det er gjort forsøk på å lage store varmluftballongar til frakt av menneske og til godstransport (zeppelinar). Desse har propell for framdrift og er enormt store.
Alle varmluftballongar er underlagt kontroll av Luftfartstilsynet og skal registrerast i Norges luftfartøyregister. Ballongar blir registrert LN-C[XX]. Dei to siste bokstavane kan eigaren sjølv avgjere, og ein nyttar ofte sine eigne initialar så sant dei er ledige.
Ballongflyging i Noreg
Luftballongen «Norge» hadde sin første oppstiging frå Kontraskjæret ved Akershus festning 20. februar 1910.
I Noreg er ballongsport organisert i Ballongseksjonen i Norges Luftsportforbund. Det finst om lag 10–12 personar som flyg aktivt.
Bakgrunnsstoff
Ballōn (lyftcræft)
Hangglider
Ein hangglider er eit umotorisert luftfartøy nytta i hanggliding. Fartøyet er ein mellomting mellom eit seglfly og ein fallskjerm og består av ein duk spent over ei ramme, vanlegvis av aluminium. Ein startar og landar ein hangglider ved hjelp av føraren si eiga muskelkraft og under flyginga heng piloten liggjande i ein soveposeliknande sele under vengen og kan styre hangglideren ved hjelp av vektforskyving. Piloten flyttar kroppsvekta i den retninga han ønskjer å svinge. Han kan òg regulere snøggleiken ved å lene seg framover, slik at farten aukar, eller bakover, slik at farten minkar. Ved landing skyv piloten seg kraftig bakover like før landing og landar så ståande. Ein startar som regel ved at piloten spring nedover ein bratt bakke til ein har fått tilstrekkeleg stor fart i forhold til lufta rundt slik at hangglidaren tar av. Ein kan òg starte ved eit vinsjopptrekk eller på slep etter mikrofly.
Ein typisk hangglider har eit vengespenn på 10–12 meter, eit vengeareal på 14–18 m² og glidetal mellom 1:10 og 1:16. Steilesnøggleiken er kring 30 km/h. Nokre hanggliderar har hjelpemotorar. Om det er montert hjul på ein slik motorisert hangglider i tillegg, vert han klassifisert som eit mikrofly.
Den moderne hangglideren vart oppfunnen av Francis M. Rogallo, men mange av dei tidlegaste luftfartøya har ein konstruksjon og manøvreringsmetode som har klåre likskapar med hangglideren.
Sjøvegan
Sjøvegan er ein tettstad og administrasjonsenteret i Salangen kommune i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg ved Sagfjorden som er inste delen av fjorden Salangen, og har. Riksveg 851, 852 og 84 gjev staden vegsamband til E6 og Tennevoll og Sørreisa.
Erhard Keller
Erhard Keller er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå Günzburg i Bayern som tevla for Vest-Tyskland. Han vart olympisk meister på 500 meter både i 1968 og 1972, og i 1971 verdsmeister i sprint.
Med tida 39,5 sekundar tangerte Keller i 1967 den fire år gamle verdsrekorden på 500 meter, tilhøyrande Jevgenij Grisjin frå Sovjetunionen. OL-sesongen 1968 forbetra Keller rekorden til 39,2 sekundar under eit stemne i Inzell. Eit par veker seinare skreid inn til OL-gull på 500 m under Vinter-OL 1968 i Grenoble med tida 40,3, to tidels sekund framom norske Magne Thomassen og Richard McDermott frå USA.
I 1973 deltok Keller i tevlingane for dei profesjonelle skeiseløparane.
Partito Democratico
Partito Democratico (PD) (Demokratisk Parti) er eit italiensk sentrum-venstreparti.
I det siste tiåret har det vore pågåande forsøk på å danne nye alliansar, og å etablere nye parti som alliansar av gamle parti. Sidan venstresida ikkje har vore stor nok til å regjere aleine, har den også måtta trekkje med seg progressive delar av sentrum. Ein tilsvarande prosess har funne stad på høgresida. Sentralt for å forstå denne prosessen er endringane i valsystemet i 1993 med overgang frå forholdstalsval til eit system som hovudsakleg var basert på fleirtalsval, men med visse proporsjonale element. Normalt har ein trudd at dette burde føre til eit topartisystem (jfr. Duvergers lov), men i Italia har dei i staden fått ei utvikling mot valalliansar.
Sigeren ved parlamentsvalet i 2006 bidrog positivt til ein fortgang i arbeidet for eit meir einskapleg sentrum-venstre-parti. Den 19. april 2007 heldt Democratici di Sinistra sin siste partikongess, etter at omtrent 75 % av partiet sine medlemer hadde støtta danninga av Partito Democratico. Ein venstreopposisjon valde ikkje å bli ein del av det nye partiet. Dette førte til danninga av Sinistra Democratica.
Olaus Michael Schmidt
Olaus Michael Schmidt var ein norsk jurist, stortingsrepresentant og statsråd.
Schmidt var fødd i Trondheim, der faren var kjøpmann. Han vart student frå katedralskulen i fødebyen i 1801, og cand. theol. i 1806. Adjunkt ved borgarskulen i Trondheim 1806-10. Han reiste så til København for å studere vidare, og tok juridisk embetseksamen i 1812.
Same året, 1812, vart han auditør og regimentskvartermeister ved sønnafjellske dragonregiment. Frå 1817 var han assessor ved stiftsoverretten i Kristiansand, justitiarius ved same retten i 1828. År 1829 vart han høgsterettsassessor.
Schmidt sat på Stortinget i 1827 og på det overordentlege storting 1828 som 1. representant frå Kristiansand. På begge tingsamlingane var han sekretær i Lagtinget, og mellom anna medlem av fullmaktskomiteen. Han var med i riksrett både 1827 og i 1836, siste gongen i eigenskap av høgsterettsassessor.
År 1828 var Schmidt formann i ein kongeleg kommisjon om havarivesenet. I perioden 1838–48 hadde Schmidt sete i statsrådet. 22. januar 1838 vart han sjef for Justisdepartementet, og styrte dette i fleire bolkar. 1846-47 var han leiar av Finansdepartementet. I tre periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Han tok avskjed 19. april 1848.
Schmidt døydde i Teplitz under ein ferietur (ei såkalla badereise). Broren Peter Schmidt var medlem av riksforsamlinga i 1814.
Carol Corbu
Carol Corbu er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Argeş fylke i Romania. Han vann bronsen i tresteghopp ved europameisterskapen 1971 og sølvmedaljen i øvinga i 1974. Elles sikra han seg perioden 1970-76 fem medaljar i tresteghopp i hall-EM.
23. mai
23. mai er den 143. dagen i den gregorianske kalenderen (144. under skotår). Det er 222 dagar att av året.
Døde
mai
Carol Corbu
Aktiv
Ved hall-EM 1971 i Sofia hoppa både Viktor Sanejev og Carol Corbu 16,83 m. Sigeren gjekk til Sanejev då hans nestbeste hopp var klart betre enn Corbus. 13. juni 1971 presterte Corbu sitt livs lengste tresteghopp då han landa på 17,12 meter ved eit stemne i Torino, tredje lengst i verda den sesongen. Nummer tre vart han også i europameisterskapen 1971 i Helsinki, der austtyske Jörg Drehmel vart meister føre Sanejev.
Våren 1972 kom Corbu på ny på andreplass i hall-EM i Grenoble, med 16,89 m hamna han åtte centimeter bak Sanejev. Under Sommar-OL 1972 i München forsvarte Sanejev OL-gullet frå 1968, medan Drehmel og brasilianaren Nelson Prudencio tok dei andre medaljane og viste Corbu med sine 16,85 m til fjerdeplass. Ved hall-EM 1973 i Rotterdam hoppa Corbu 16,80 m og vann tevlinga, fem cm framom Michał Joachimowski frå Polen.
Trass moderate 16,68 meter fekk Corbu sølvmedaljen i trestegtevlinga då europameisterskapen 1974 vart avvikla i Roma, Viktor Sanejev var i ei heilt eiga klasse med eit bestehopp på 17,23 m. Ved hall-EM 1976 i München fekk Corbu notert 16,75 m som best, atter vart han nummer to bak ein suveren Viktor Sanejev. Under dei olympiske leikane i Montreal vann Sanejev sitt tredje strake OL-gull, Corbu enda der opp på åttandeplassen.
USS «George Washington»
USS «George Washington» er namnet til ei rekkje militære fartøy innan United States Navy (USN).
Menarke
Menarke (menarche, av gresk men, ‘månad’ og arkhe, ‘byrjing’) er byrjinga på menstruasjonen til ei kvinne. Både sosialt og medisinsk sett er menarke ofte rekna som ein sentral del av kvinneleg pubertet, og eit teikn på fertilitet. Vanlegvis finn menarken stad mellom 10 og 16 års alder, men han kan koma så tidleg som ved 9-årsalderen eller så seint som ved 17-årsalderen. Forbetra helse og kosthald har ført til at alderen for menarke har gått påtageleg ned i store delar av verda dei siste hundre åra. Gjennomsnittleg alder for menarke er i dag 13 år i Noreg.
Menarke kan finna stad når fleire faktorar er oppfylte, mellom anna:
Isokor prosess
Ein isokor prosess (òg kalla isometrisk prosess) er ein termodynamisk tilstandsendring som foregår med konstant volum. Til dømes vil trykket auke ved temperaturstigning i ein lukka behaldar med gass.
Sirkeldeling
Centesimal sirkeldeling
Centesimal sirkeldeling er ei sirkeldeling der sirkelen vert delt inn i 400 einingar, der einingane vert kalla gon. 1 gon vert vidare delt inn i 1000 mgon. Eininga vert nytta som vinkelmål i landmåling.
Seksagesimal sirkeldeling
Seksagesimal sirkeldeling er når sirkelen vert delt inn i 360 einingar, der eininga vert kalla gradar (1º).
934
934 (romartal CMXXXIV)
Termittar
Termittar (Isoptera) er ei gruppe sosiale insekt som er særs vanlege i tropiske og subtropiske strok over heile verda. Det finst litt over 2 000 beskrivne artar, og mange av dei er særs talrike - det er rekna ut at det er om lag eit kvart tonn termittar for kvar person på jorda! Dei fleste av desse er sterile arbeidarar.
Kjenneteikn
Termittar er små og har mjuke kroppar. Det latinske namnet isoptera tyder «like vengjer», og viser til at dei to vengjepara deira ser like ut. Vengjene er membranøse og avlange, og vert felt så snart det ikkje er bruk for dei. Antennene er korte og trådforma, og består av mellom 11 og 33 segment. Eventuelle haletrådar er små, og dei færraste har utvendige kjønnsorgan. Det er høg grad av polymorfisme mellom termittane, det vil seie at ulike individ innanfor same art kan ta særs mange ulike former.
Levesett
Alle termittar er sosiale insekt, som regel med tre markant ulike kaster av individ: arbeidarar, soldatar og forplantarar. Arbeidarane er små og blinde, sterile dyr med vanlege mandiblar (munndelar til å bita og kutta med), og har ansvar for å samla mat, byggje reir og å bera rundt på medlemmar av andre kastar. Soldatar er òg blinde og sterile, men har kraftig utvida mandiblar dei nyttar til å forsvara kolonien med.
Forplantarane har vengjer og augo, og vert produsert i store mengder til særskilde tider på året. Dei formeirar seg i store svermar, og individuelle par startar nye koloniar. Dette er til skilnad frå maur, der det er individuelle dronningar som grunnlegg nye tuer; termittane har både dronning og «konge».
Asti
Asti er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Asti i regionen Piemonte og har om lag 75 793 innbyggjarar. Han ligg på sletta til elva Tanaro, om lag 55 km aust for Torino.
Antikken og tidleg mellomalder
Folk har budd i området rundt Asti sidan steinalderen. Før nederlaget til ligurarane for romarane i 174 fvt. dominerte dei området, og har truleg vore opphav til namnet på byen. Ast tyder «ås» på det gamle liguriske språket.
Sirkelpunkt
Eit sirkelpunkt eller navlepunkt er i romgeometrien eit punkt på ei flate der krumminga i alle retningar frå punktet er den same. I projektiv geometri er sirkelpunkta to imaginære, symbolske punkt med den eigenskapen at alle kjeglesnitt som går gjennom dei er sirklar.
Asti
Antikken og tidleg mellomalder
I 124 fvt. bygde romarane ein castrum, eller festning, som etter kvart voks opp til ein by kalla Hasta. I 89 fvt. fekk byen status som koloni og i 49 fvt. status som municipium. Asti vart ein viktig by i Augustan Regio IX sidan han låg ved Tanaro og langs vegen Via Fulvia, som gjekk mellom Derthona (Tortona) og Augusta Taurinorum (Torino).
Kai Arne Engelstad
Kai Arne Engelstad er ein norsk tidlegare skeiseløpar frå Oslo. Han vann bronsemedaljen på 1000 meter under Vinter-OL 1984 og kom på tredjeplass i sprint-VM same sesongen. Engelstad, som vann tre nasjonale sprintmeisterskap, var medlem i Arbeidernes Skøyteklubb/Ask Skøyteklubb.
Asti
Antikken og tidleg mellomalder
Seint i den karolingiske perioden vart Asti styrt direkte av biskopane i byen, som var dei største landeigarane i området. Dei viktigaste av desse var Audax (904-926) og Bruningus (937-966), som flytta bispesetet til Castel Vecchio («Gamal borg»), der det vart verande fram til 1409. Bispedømet Asti var ei viktig politisk makt godt ut på 1000-talet, då Pietro II fekk store privilegium av keisar Henrik II. På andre halvdel av 1000-talet prøvde biskop Otto å stå imot den mektige grevinna Adelaide av Susa, som øydela byen fleire gonger. Under Otto si regjeringstid vart kommunen og konsulmagistratane i byen nemnd for først gong (1095).
Kai Arne Engelstad
Engelstad vart nummer fem og beste nordmann ved sprint-VM 1976 i Vest-Berlin. Året etter vart han norsk sprintmeister på Tynset, medan han i 1978 og 1979 måtte sjå seg slått av Frode Rønning i dei nasjonale sprintmeisterskapane. I 1980 kom Engelstad på femteplass i sprint-VM.
Asti
Lokal makt
Asti var ein av dei første frie kommunane i Italia og i 1140 fekk dei rettane til å prege sine eigne myntar av Konrad II. Sidan kommunen hadde byrja å tære på landområda til biskopen og andre lokale landeigarar, søkte sistnemnde hjelp hos Fredrik Barbarossa som omleira byen i februar 1155. Etter ein kort periode vart Asti storma og brend. Asti vart då eit medlem av det lombardiske forbundet (1169) mot den tyske keisaren, men vart igjen slått i 1174. Trass i dette fekk byen fleire privilegium etter freden i Konstanz (1183).
Kai Arne Engelstad
Etter tredjeplassar ved sprint-NM 1981 og 1982, gjekk Engelstad dei neste sesongane heilt til topps ved sprintmeisterskapen 1983 på Røros og 1984 i Verdal. Seinare i OL-sesongen 1984 fekk han bronsen på 1000 meter under vinterleikane i Sarajevo i dåverande Jugoslavia. Tre veker etter vinterleikane vart han nummer tre ved sprint-VM i Trondheim.
Asti
Lokal makt
1200-talet var Asti sin gullalder, med uro i berre korte periodar under krigar mot Alba, Alessandria, Savoie, Milano (som omleira byen i 1230) og markien av Montferrat og Saluzzo. Kommunen prøvde særleg å få kontroll over dei lukrative handelsrutene nordover frå dei liguriske hamnene. Under krigane til keisar Fredrik II i Nord-Italia, gjekk byen inn på hans side og Asti vart slått av guelfarane frå Alessandria ved Quattordio og Clamandrana. Med hjelp frå Genova kom byen seg derimot raskt att. Etter Fredrik døydde spissa kampen mot Thomas II av Savoie seg til og innbyggjarane slo han 23. februar 1255 ved Montebruno. Thomas svarte derimot med å fengsle alle handelsmenn frå Asti i Savoie og Frankrike.
Kai Arne Engelstad
Engelstad la opp etter 1986-sesongen.
Asti
Lokal makt
Dette førte til at Karl I av Anjou, då konge av Napoli og den mektigaste mannen i Italia, greip inn. Etter nokre episodar med gerilljaliknande krigføring signerte Asti ein allianseavtale med Pavia, Genova og Vilhelm VII av Montferrat. I 1274 vart troppane til Asti slått ved Cossano, men 12. desember 1275 sigra dei over angevinane ved Roccavione, og gjorde slutt på Karl sitt forsøk på å utvide områda sine inn i Piemonte. I 1290-åra, etter nederlaget til Vilhelm VII, var Asti den mektigaste byen i Piemonte. Indre maktkampar om kontrollen over handelen og bankverksemnda delte snart byen i to grupper. Den mest framtredande av desse var dei mektige bankmennene i Solaro-familien som i 1314 gav byen til kong Robert av Napoli. Den frie republikken Asti eksisterte då ikkje lenger. I 1339 erobra ghibellinarar i eksil byen tilbake og kasta ut Solaro og hjelparane deira. I 1342 slo derimot Solaro tilbake igjen med hjelp frå Luchino Visconti av Milano. Visconti tok over styringa i byen og bygde ei festning og ein ny ring med bymurar for å verne dei nye delane av byen. I 1345 under slaget ved Gamenario slo ghibellinarane frå Asti og Johan II av Montferrat igjen dei napolitanske troppane. Johan styrte over Asti til 1372, men sju år seinare lét byrådet byen gå til Galeazzo II Visconti. Galeazzo gav han vidare til Ludvig av Valois hertug av Orléans.
Byen under Frankrike og Savoie
Bortsett frå korte periodar under Visconti, Montferrat og Sforza vart Asti verande under Valois sitt styre og seinare direkte under Frankrike. Situasjonen endra seg tidleg på 1500-talet under krigane mellom Karl V og Frans I av Frankrike. I 1526 vart han omleira av Karl sin condottiero Fabrizio Maramaldo utan resultat. Tre år seinare førte Cambrai-trakataten til at byen kom inn under den tyske keisaren, som igjen gav han til statthaldaren av Napoli, Charles de Lannoy. Etter sistnemnde døydde vart byen ein del av Beatrix av Portugal si medgift då ho gifta seg med Karl III av Savoie og Asti kom då under Savoie sitt styre.
Asti var ein av dei viktigaste skansane for Savoie i krigane som følgde. I 1616 vart han omleira av den spanske guvernøren i Milano og vart forsvart av hertug Karl Emmanuel I sjølv. I 1630–1631 vart byen hardt råka av ein pest og nokre år seinare erobra av spanjonale før han kom tilbake til Savoie i 1643. Ei anna mislukka spansk omleiring oppstod i 1650. I november 1703, under den spanske arvefølgjekrigen, kom Asti inn under Frankrike igjen, men vart gjenerobra av Victor Amadeus II i 1705. I 1745 invaderte franske troppar byen nok ein gong, men han vart frigjort året etter.