cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pskov
Pskov (russisk Псков) er ein gammal by i Pskov oblast i Russland. Han ligg ved elva Velikaja, rundt 20 km austan grensa mot Estland. Pskov er administrativt senter for Pskov oblast. Byen dekker eit areal på 95,5 km². Byen har like under 200 000 innbyggjarar (2007).
Nigg Bay
Ved fjøre sjø dukka Sands of Nigg opp av sjøen. Nigg Bay vert ofte rekna for å starte ved Balintraid kai - truleg den eldste kaien i Cromarty Firth, bygd av Thomas Telford i 1824.
Pskov
Tidleg historie
Namnet på byen, som opphavleg vart skrive «Pleskov», kan laust setjast om til «byen med sildrande vatn». Byen vart først nemnd i 903, då det vert sagt at Igor av Kiev gifta seg med ei lokal kvinne, St. Olga. I Pskov vert dette rekna som året byen vart grunnlagd, og i 2003 var det ei stor feiring for å markere 1100-årsjubileet til byen.
Første fyrsten av Pskov var yngste sonen til St. Vladimir, Sudislav. Han vart sett i fengsel av bror sin Jaroslav, og vart ikkje sleppt fri før sistnemnde døydde fleire tiår seinare. På 1100-talet og 1200-talet høyrde byen inn under Republikken Novgorod. I 1241 vart han hærteken av Den tyske riddarordenen, men Aleksander Nevskij frigjorde han fleire månader seinare under eit legendarisk felttog dramatisert i Sergei Eisenstein-filmen Alexander Nevsky frå 1938.
Nigg Bay
Landsbyar
På søraustkysten av Nigg Bay ligg landsbyane og kommunane Nigg, som bukta er kalla opp etter, og Pitcalnie. På nordvestsida av bukta ligg landsbyane Milton, Barbaraville og Balintraid.
Pskov
Tidleg historie
For å sikre sjølvstende frå riddarane valde innbyggjarane i Pskov den omvendte litauiske fyrsten Daumantas (kjend på russisk som Dovmont) som sin militære leiar og fyrste i 1266. Etter å ha bygt festningsverk i byen, vann Daumantas over riddarane ved Rakovor og vann store delar av Estland. Leivningane hans og sverdet er bevart i kreml i byen, og kjernen av borga som han sjølv fekk bygt, vert framleis kalla Dovmonts by.
Republikken Pskov
På 1300-talet fungerte byen som hovudstad i ein de facto sjølvstendig republikk. Den største styrken deira var handelsmennene som tok byen inn i Hansaen. Sjølvstendet til Pskov vart formelt godkjent av Novgorod i 1348. Fleire år seinare ferda rådet i byen (vetsje) ut ei lovsamling kalla Pskov-dokumentet som var ei av dei viktigaste kjeldene til den seinare all-russiske lovsamlinga som vart utferda i 1497.
For Russland var Republikken Pskov ei bru mot Europa. For Europa var han ein vestleg utpost av Russland, og mål for gjentekne åtak opp gjennom historia. Utruleg nok stod kreml i byen (kalla Krom i Pskov) 26 omleiringar berre på 1400-talet. På eit tidspunkt var han omgjeven av fem steinmurar, som gjorde byen praktisk talt umogeleg å ta, ein lokal skule av ikonmåling blomstra, og lokale murarar vart tilsette som dei beste i Russland. Mange særlege trekk ved russisk arkitektur vart først introduserte i Pskov.
I 1510 fall byen til slutt for styrkar frå storfyrstedømet Moskva. Deportasjonen av adelege familiar til Moskva er tema for Rimskij-Korsakovs opera Pskovitjanka frå 1872. Som den nest største byen i storfyrstedømet trekte Pskov framleis til seg fiendslege armear. Mest kjent er då byen stod imot ei langvarig omleiring av ein polsk armé på 50 000 mann under sluttfasen av Livlandskrigen (1581–1582). Den polske kongen Stefan Batory sette i gang i alt 31 åtak for å storme byen, som stort sett vart forsvart av sivilistar. Sjølv etter at ein av bymurane var øydelagd, greidde pskov-buane å fylle att hòlet og slå tilbake åtaket.
Nyare historie
Peter den store si erobring av Estland og Latvia tidleg på 1700-talet markerte slutten på den tradisjonelle rolla som viktig grensefestning i Russland og ein nøkkel til det indre av landet. Som følgje av dette vart byen og rikdomen han hadde, mindre viktig, sjølv om han har fungert som hovudstad for separate styre sidan 1777. Det var her at den siste russiske tsaren abdiserte i mars 1917.
Under første verdskrigen vart Pskov senter for mykje aktivitet bak frontlinjene, og etter den russisk-tyske fredskonferansen i Brest-Litovsk (22. desember 1917–3. mars, 1918), vinteren 1917–1918, invaderte den tyske armeen området.
Mellomalderborga gav lite vern mot moderne artilleri, og under andre verdskrigen vart Pskov hardt råka av okkupasjonen til Nazi-Tyskland frå 9. juli 1941 til 23. juli 1944. Mange gamle bygningar, særskilt kyrkjer, vart øydelagde før Wehrmacht kunne okkupere byen. Ein særs stor del av folkesetnaden døydde under krigen, og Pskov har sidan kjempa for å vinne attende den tradisjonelle posisjonen som eit stort industrielt og kulturelt senter for det vestlege Russland.
Landemerke og attraksjonar
Pskov har framleis bevart mykje av mellomaldermurane sine, bygde frå 1200-talet og framover. Krom, eller mellomalderborga, ser like imponerande ut som alltid. Innanfor murane reiser den 80 meter høge Treeiningskatedralen seg, grunnlagd i 1138 og atterbygd på 1690-talet. Katedralen inneheld gravmæle over helgenfyrstane Vsevolod (død i 1138) og Dovmont (død 1299). Andre gamle katedralar pryder Mirozjskij-klosteret (fullført i 1152), St. Johns (fullført i 1243), og Snetogorskij-klosteret (bygt i 1310 og måla i 1313).
Pskov er usedvanleg rik på små, låge, vakre kyrkjer, hovudsakleg frå 1400-talet og 1500-talet. Det finst mange tylfter av dei over heile byen. Bustadarkitektur frå 1600-talet er representert ved handelsmennene sine herskapshus, som Salthuset, Pogankinkammeret, og Trubinskijgarden.
NM i sykling 1996 på landeveg
Menn, 199 km
<br style="clear:both;" />
Pskov
Landemerke og attraksjonar
Av attraksjonar i og rundt Pskov er:
Transport
Pskov lufthamn ligg 5 km søraust for bykjernen. Han vert òg nytta til militær trafikk.
NM i sykling 1996 på landeveg
Kvinner, 76 km
<br style="clear:both;" />
Zullwil
Zullwil er ein kommune i distriktet Thierstein i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 592 meter over havet.
Perl
Perl, Practical Extraction and Report Language, er eit programmeringsspråk som vart lansert av Larry Wall 18. desember 1987. Språket låner mykje av funksjonaliteten frå for eksempel C, sed, awk, sh og (i mindre grad) frå mange andre programmeringsspråk.
Filosofi
Perl vart laga for å vera eit praktisk språk for å hente ut informasjon frå tekstfiler, og for å nyttegjere seg av denne informasjonen. Eit av mottoa er «There's more than one way to do it» (TMTOWTDI – uttalest «Tim Toady»), som direkte oversett til norsk tyder «det er meir enn éin måte å gjera det på». Eit av måla med språket var å gjera enkle oppgåver enkle å løyse, og vanskelege oppgåver moglege å løysa.
Perl har direkte støtte for regulære uttrykk i syntaksen, og språket er ofte sett på som det typiske skriptspråket, og har vorte kalla «limet som held webben saman» på grunn av populariteten språket har blant «CGI-språk».
Noverande versjon
Den noverande versjonen, 5.8.6, som vart lansert 27. november 2004, har mellom anna støtte for Unicode. Neste versjon, Perl 6, er under utvikling, og han vil ta i bruk Parrot, ei virtuell maskin som blir utvikla med tanke på å støtte fleire programmeringsspråk.
Innebygde datatypar
Perl har tre innebygde datatypar:
Skalarer, lister og hasher kan tilordnes namngjevne variablar. Det første teiknet i variabelnamnet oppgjer kva datatype det er snakk om. Resten identifiserer verdien som variabelen har.
$maanader[11]        # det 12. elementet i lista @maanader $adresse{'Per'}      # elementet med nøkkelen 'Per' i hashen %adresse
Lister vert namngjevne med «@» som første teikn, som fortell at meir enn éin verdi vil verte returnert:
@maanader            # ( $maanader[0], $maanader[1], ..., $maanader[n] ) @maanader[2,3,4]     # same som ( $maanader[2], $maanader[3], $maanader[4] ) @adresse{'Per','Ola'} # same som ( $adresse{'Per'}, $adresse{'Ola'} )
Assosiative lister, hashar, startar med «%» (som i %adresse ovanfor).
Hallo Wikipedia!
print "Hallo Wikipedia!\n";
Lykkjer
while ( uttrykk ) { ... }
do { ... } while ( uttrykk );
do { ... } until ( uttrykk );
for ( initialisering ; termineringsbetingelse ; økningsgrad ) { ... }
foreach ( liste ) { ... }
for ( liste ) { ... }
Val
if ( uttrykk ) { ... }
unless ( uttrykk ) { ... }
if ( uttrykk ) { ... } else { ... }
Subrutiner
Subrutiner vert spesifiserte med nøkkelordet. Variablar til subrutina vert representerte som element i den lokale (for subrutina) lista. Kallar ein ei subrutine med tre argument, vert desse representerte som,   og   i subrutina. Merk at desse elementa vert referert til som skalarane,   og. Funksjonen  kan også nyttast for å få tak i kvar av verdiane.
Endrest nokon av elementa i  i subrutinene, reflekterest også denne endringen i programmet som kalla subrutina.
Subrutiner returner vanlegvis resultatet av det siste uttrykket, men ein eksplisitt -verdi kan verte oppgjeven og foreslegen for å gjera det heilt klart kva programmeraren faktisk ynskjer å returnere.
Eksempel:
sub kube { my $x = shift; return $x ** 3; } $z = -4; $y = kube($z); print "$y\n";
Namngjevne argument kan simulerest ved å gi subrutina ein hash som innargument:
sub hallo { my %person = @_; return "Hallo, $person{fornamn} $person{etternamn}!\n"; } print hallo (    fornamn   => 'Ola',     etternamn => 'Nordmann', );
Perl og databasar
Forskjellige DBI/DBD-modular kan nyttast for å få tilgang til dei fleste ANSI SQL-databasar, som f.eks. MySQL, PostgreSQL og Oracle.
Pissoar
Pissoar (frå fransk pissoir), eller pissehus, er eit lite ope hus på offentlege stader der gutar og menn kan skjule seg for omverda medan dei urinerer i eit urinal, ei renne eller ei skål med avløp. På fransk vert slike pissehus på offentlege stader, til dømes på fortauet langs ei gate, kalla vespasienne.
Nemninga pissoar vert òg nytta om ei avdeling på eit herretoalett der det er laga til skålar eller renner, urinal, som ein kan late vatnet i på same måten. Det finst òg urinal som kan nyttast av både menn og kvinner.
Yuto Horigome
Yuto Horigome er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Hokkaido Consadole Sapporo, Fukushima United FC og Albirex Niigata (2019).
St Andrews Bay
St Andrews Bay er ei bukt ved Nordsjøen i Fife i Skottland, kalla opp etter ein nærliggande royal burgh kalla St. Andrews.
Sandwood Bay
Sandwood Bay er ei bukt heilt nordvest i Skottland. Ho er best kjend for den kilometerlange stranda og Am Buachaille, ein sjøstaur, og ligg 8 km sør for Cape Wrath. Innanfor dei store sanddynene ved bukta ligg Sandwood Loch - ein ferskvassinnsjø.
Bukta ligg utanfor allfarveg, men det går ein 7 km lang sti frå ein parkeringsplass ved grenda Blairmore til bukta.
Bukta har fleire segner knytt til seg, mellom anna skal det ha vorte sett ei havfrue på ei av klippene for hundre år sidan. Ei anna segn fortel om ein sjømann som går igjen på stranda. Før fyret på Cape Wrath vart bygd i 1828, var det mange skipsforlis i bukta. Fleire skip skal liggje nedgravne i sanden.
Raud blomsterbukk
Levesett
Larvane hjå raud blomsterbukk går hovudsakleg på bartre, men har òg funnest på eik. Dei et først og fremst rotnande tre frå liggande stammar, røter, greiner og liknande. På denne måten lever dei i minst to år før dei forpuppar seg i mai/juni. Vaksne biller tek til å koma fram i juli, og er aktive ut august.
Kjelder
Norges Biller
Måneår
Eit måneår er eit år rekna ut frå månesyklusane. Det finst to hovudtypar måneår:
Helgen stavkyrkje
Helgen stavkyrkje stod som dagens Helgen kyrkje på Helgen vestre (gnr. 54). Kyrkja var vigsla til Olav den heilage den 2. februar i eit ukjent år, men ein trur at stavkyrkja vart oppført før år 1200. Det er ført prestbol til kyrkja i jordeboka til Biskop Eystein (1398), og soknet er nemnt i 1429 og 1477. Av Povel Huitfeldt si stiftsbok (1575) går det fram at Helgen er anneks til Holla, og dette vert bekrefta av Jens Nilssøn i samband med ein bispevisitas i 1598.
I ein synfaringsrapport frå 1666 vert det sagt at kyrkja er ei «Trækirke, bygget af Stolper med planker». Ho skal då ha hatt tårn, og den eine sida av kortaket skal ha vore tekt med spon og den andre med tegl. Det ser ut til at det var planar om å tekkje heile taket med teglstein. Lite anna synast kjent om stavkyrka sin utsjånad, og ein trur at kyrkja vart riven då dagens kyrkje vart oppført i 1735.
Gjenstandar frå stavkyrkja
Eit krusifiks frå 1200-talet er overført til dagens kyrkje, og det same gjeld to klokker frå ca. 1200. Av gjenstandar frå etter reformasjonen må ein gå ut frå at ei altarbok frå 1664 og ei salmebok frå 1699 har kome den same vegen. Eit par ljosestakar av ukjend alder, men i ein stil som var utbredt på 1500- og 1600-talet, er å finne i kyrkjekunstutstillinga på Norsk Folkemuseum. Enkelte andre gjenstandar vert knytta til stavkyrkja utan at alderen synest dokumentert. Dette gjeld ein døypefont (der kummen med treutskjeringar er eldst, medan foten er nyare), kalk og disk, messingstakar o.a.
Bolken
Bolken er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 496 meter over havet.
Kommunen ligg i morenelandskapet som Rhônebreen la etter seg. Han ligg ved grens til kantonen Bern og består av landsbyen Bolken og Inkwilersee.
Vranceafjella
Vranceafjella er ei fjellkjede i Karpatane aust i Vrancea fylke i Romania.
Trascăufjella
Trascăufjella er ei fjellkjede i Apusenifjella vest i Karpatane i Romania. Trascăufjella er delt av Arieşdalen. Det høgaste fjellet i kjeda er Dâmbău på 1369 meter over havet.
1656 Suomi
1656 Suomi er ein marskryssarasteroide. Han blei oppdaga den 11. mars 1942 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Eda kommun
Eda kommun er ein kommune i Värmlands län i Sverige. Kommunen har eit folketal på 8 638 (2006). Han grensar mot norske Eidskog kommune, og 16 % av innbyggjarane er norske statsborgarar.
Den norske investoren Olav Thon har bygd ut store areal i tettstaden Charlottenberg til kjøpesenter.
Historie
Eda ligg langs Eskuleia, ein gammal ferdselsåre frå sagatida og viktig pilegrimsveg til Nidaros. Stadet Eda blir omtalt i Håkon Håkonssons saga frå 1200-talet.
Fram til og med 1814 var Eda på frontlinja i krigane mellom Danmark-Noreg og Sverige. Den viktige vegen over grensa mellom Eda og Eidskog har ved fleire høve vorte brukt av hærstyrkar frå begge sider. Eda skanse vart bygd omkring 1650 for å hindre dansk-norske styrkar i å rykke inn i området og utgjer i dag motivet i Edas kommunevåpen. Denne skansen var rett nok ikkje den første i området.
I 1865 opna Grensebanen mellom Kongsvinger og Charlottenberg, det første jarnbanesambandet mellom dei to landa. To år seinare opna strekninga vidare til Arvika. Disse jernbanestrekningene utgjer enno jernbaneforbindelsen mellom dei to hovedstadene Oslo og Stockholm.
Eda kommune vart oppretta i 1863 frå Eda sokn då kommuneordninga vart innført i Sverige. I 1952 vart Skillingmark slått saman med Järnskog, som igjen vart slått saman med Eda og Köla landsKommunar i 1971 til dagens Eda kommune.
Næringsliv
Næringslivet blir dominert av industri, med Åmotfors som ein av dei viktigaste industristadane i Sverige i tilhøve til folketalet. Industrien består mellom anna lettmetallindustri, papirtilvirkning, trelast, ammunisjonsproduksjon og underleverandørar til bilindustrien.
C.S. Lewis
Clive Staples Lewis, meir kjend som C. S. Lewis, var ein britisk forfattar og filolog. Han blei fødd i Belfast. Han tok kallenamnet «Jack» som var namnet venner og kjende brukte. Han er kjend for arbeidet sitt innan mellomalderlitteratur, for sin kristne forsvarslitteratur og skjønnlitteratur, da spesielt bøkene om den fantastiske verda Narnia (The Chronicles of Narnia).
Eda kommun
Næringsliv
I tillegg kjem mange småføretak innan jord- og skogbruksnæringa. Eda har, i likskap med Magnor på den norske sida av grensa, òg ei historie innan glasproduksjon.
C.S. Lewis
Akademisk karriere
Lewis underviste som tilsett ved Magdalen College i Oxford i nærare tretti år, og blei seinare den fyrste professoren innan mellomalder- og renessanselitteratur ved Cambridgeuniversitetet og tilsett ved Magdalene College i Cambridge. Med dette utgangspunktet hevda han at det ikkje fanst noko som kunne kallast engelsk renessanse. Det meste av det akademiske arbeidet hans fokuserte på seinmellomalderen, og særleg bruken av allegoriar på denne tida. The Allegory of Love (1936) skapte nytt liv i seriøse studium av seinmellomalderforteljingar som Roman de la Rose. Det seinare arbeidet hans, The Discarded Image, an Introduction to Medieval and Renaissance Literature (1964) er ei utmerkt oppsummering av synet på verda i mellomalderen, det «forkasta biletet» av universet frå tittelen.
Eda kommun
Næringsliv
Eda kommune har den lågaste arbeidsløysa i Värmland, og lågast andel ungdomar som vel høgare utdanning.
Tettstader
Eda kommune har fire tettstader. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
C.S. Lewis
Akademisk karriere
Han var ein produktiv forfattar og medlem av den litterære diskusjonssosieteten The Inklings saman dei nære vennene sine: J.R.R. Tolkien, Charles Williams og Owen Barfield.
Karriere som forfattar av skjønnlitteratur
I tillegg til det akademiske arbeidet sitt, skreiv C.S. Lewis ei rekke populære romanar, inkludert science fiction-trilogien Space Trilogy, som femnde om Out of the Silent Planet, Perelandra og That Hideous Strength.
Ein annan kort roman, The Screwtape Letters, er ei samling brev med råd frå ein eldre demon til nevøen hans. I breva instruerer Screwtape, den eldre demonen, nevøen Wormwood om korleis han best kan garantere at eit særskilt menneske blir fordømt.
Narnia er utvilsamt det mest kjende av arbeida hans, og Løva, heksa og klesskapet var den fyrst publiserte og mest populære av bøkene i serien. Sagaen om Narnia låner både frå gresk- og romersk mytologi og tradisjonelle engelske og irske eventyr: Lewis gir George MacDonald ære for hans innverknad (i The Great Divorce blir forteljaren eskortert i himmelen av MacDonald). Hovudtemaet i kvar av Narnia-bøkene er likevel kristendommen. På same måte blandar Lewis' SF-trilogi tradisjonelle science fiction-element med utforskinga av dei bibelske tema synd, syndefall og bot.
Lewis' siste roman var Till We Have Faces. Mange hevder (som han sjølv gjorde) at dette var det mest modne skjønnlitterære verket hans, men boka blei aldri nokon suksess. Det er ei attforteljing av myten om Cupido og Psyche sedd frå den uvanlege ståstaden søstera til Psyche. På nytt blir det religiøse temaet kome inn på, men samanhengane med detaljane ved den kristne trua hans er ikkje like audsynte.
Karriere som forfattar av litteratur om kristendom
I tillegg til karrieren sin som engelsk professor og romanane sine, skreiv Lewis au ei rekke bøker om kristendomen, bøker som The Screwtape Letters og den kanskje enda meir kjende Mere Christianity. Som ein som konverterte i vaksen alder er han mykje meir opptatt av å presentere ei fornuftig framstilling av sanninga i kristendomen. Mere Christianity, The Problem of Pain og Miracles var alle opptatt i meir eller mindre grad av å imøtegå populære innvendingar mot kristendomen. Han skreiv ein sjølvbiografi med tittelen Surprised by Joy der han beskriv konverteringa si til kristendommen (boka blei skrive før han møtte kona si, Joy Gresham).
Døden og arven frå Lewis
Lewis døydde 22. november 1963 i Oxford heime i eit hus han delte med broren Warnie (Warren Lewis). Han er gravlagt på Headington Quarry Churchyard i Oxford i England. Nyheita om døden hans blei overskygd av drapet på president John F. Kennedy som skjedde same dag. Ein annan som døydde same dag var Aldous Huxley, ein engelsk romanforfattar mest kjend for Brave New World.
Mange bøker har blitt inspirert av Lewis, inkludert A Severe Mercy som blei skrive av brevvennen Sheldon Vanauken, og ei rekke Narnia-inspirerte romanar av ymse forfattarar.
Severodvinsk
Severodvinsk er ein by i Arkhangelsk oblast i Russland som ligg i deltaet til elva Nordre Dvina, 35 km vest for Arkhangelsk. Innbyggjartalet er 201 551 (folketeljing 2002).
Historie
Busetnaden på staden der den noverande byen Severodvinsk ligg vart først nemnt i 1419, då svenskane segla inn i bukta og brente ned klosteret Nikolo-Korelskij som låg ved kysten. Dette klosteret meiner ein vart grunnlagt av St. Euphemius, ein ortodoks misjonær i dei karelske landa. Klosteret låg i ruinar til 1471, då to søner av Marfa Boretskaja vart drepen under ein forrykande storm, og lika deira vart funne på stranda nær klosteret tolv dagar seinare. Etter overtalingar frå Boretskaya vart klosteret gjenoppbygd og hennar to søner gravlagt der.
Klosteret blomstra etter skipinga av det engelske Muscovy Company, sidan mesteparten av handelen til selskapet gjekk gjennom den lokale hamna. Dei noverande bygningane på klosteret vart bygt på slutten av denne perioden. St. Nikolas-katedralen, med sine fem kuplar, vart bygt 1670-74. Fleire tiår seinare vart veggane og tårna bygt i tømmer, og dei best bevarte av desse tårna vart i Sovjet-tida frakta til Kolomenskoje i Moskva, der ein kan sjå dei i dag.
I dag
Den noverande byen Severodvinsk vart utbygt i Sovjetperioden og fekk bystatus i 1938. I perioden 1938–1957 hadde han namnet Molotovsk (russisk: Мо́лотовск), etter Vjatsjeslav Molotov.
Under den andre verdskrigen var Severodvinsk staden der ein stor del av materiala som vart levert til Sovjetunionen via dei arktiske konvoiane til Murmansk og Arkhangelsk faktisk vart lossa.
Byen er hovudbasen for dei russiske atomubåtane, og har òg store verft for bygging og reparasjon av ubåtar. Bygningane frå 1600-talet på Nikolo-Korelskijklosteret vart tilpassa og vert framleis nytta til skipsbyggingsformål.
Shogo Nakahara
Shogo Nakahara er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Hokkaido Consadole Sapporo, Khonkaen og Gamba Osaka (2019).
Țarcufjella
Țarcufjella er ei fjellkjede sørvest i Romania heilt vest i Dei sørlege Karpatane. Dei ligg mellom Bistradalen i nord, elva Timiș i aust, Godeanufjella i sør og Râul Mare-dalen i vest.
Geologi
Dei fleste bergartane i fjellkjeda er krystallinske i tillegg til eit par område med sedimentære bergartar. Kalkstein finn ein berre enkelte stader. Erosjon har danna fleire markante platå, som Borăscu. Under siste istid var det isbrear i fjella, som har danna fleire bresjøar, som Bistra.
Klima
Sidan fjellkjeda er open mot vest fell det ganske store nedbørsmengder i Țarcufjella. Stundom kan det kome snø over 1500 meter over havet til alle tider av året og snødekket ligg vanlegvis frå oktober eller november til juni eller juli på dei høgaste toppane.
Peter Artedi
Peter Artedi, også kjend under det latinifiserte fornamnet Petrus og slektsnamnet Arctaedius, var ein svensk biolog som vert rekna som grunnleggar av iktyologien.
Peter Artedi var einaste son til Olaus Arctaedius (1670-1728), som var kyrkoherde, og Helena, fødd Sidena (ca 1680-1759).
Etter gymnasiestudie i Härnösand, der farfaren var lærar, vart Peter Artedi skriven inn ved Uppsala universitet 30. oktober 1724. I Uppsala vart Artedi raskt kjend som den leiande innan naturvitskapen, og Carl von Linné vart ein god ven for resten av livet hans. Peter Artedi omkom ved drukning i Amsterdam då han var 30 år gammal.
Deitingen
Deitingen er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.
Seton Sands
Seton Sands er ei steinete strand aust for Port Seton i East Lothian i Skottland. Ho ligg i vestenden av Longniddry Bents og er ein del av kyststien John Muir Way.
Ved fjøre sjø dukkar det opp mange små innsjøar og ei fall sandstrand i nord, som strekkjer seg nokre hundremeter utover mot Firth of Forth.
Sør for stranda ligg Seton Sands Holiday Park, ein populær feriestad om sommaren. I vest ligg ein campingvognplass.
Landsmål
Landsmål var namnet på det nye, norske skriftspråket som vart skapt av Ivar Aasen på 1850-talet, fram til 1929 då nynorsk vart det offisielle namnet på denne målforma.
Etymologi
Etymologisk er landsmål eit vel hundre år gamalt, nylaga, norsk avløysingsord for det danske lånordet riksmål. Ordet er samansett av ordet land og mål og ihopbunde med binde-s, og kan setjast om med landsspråk/språket for heile landet/allnorsk mål o.l. Då Ivar Aasen i 1853 gav ut Prøver af Landsmaalet i Norge, hadde han alt gjeve ut to ordbøker over norsk folkesprog.
Ideologi
Ideologisk tyder landsmål såleis korkje landsens mål, mål frå landet eller bygdemål og heller ikkje sidemål eller målform eller variant av norsk. Skriftmål og skriftspråk er heller ikkje fulltekkjande, med mindre ein då meiner bokleg mål (bokmål), dvs. litteraturmål med dyrking av talemålet og talemålsnormer. I staden ligg det i ordet ei meir sjølvhevdande haldning, på same måte som i ordet riksmål.
Ved vurdering av kor og på kva måte ordet var ideologisk, må ein og ha i minnet at landsmål og riksmål fram til 1929 var dei offisielle namna på dei to målformene.
Idehistorie
Idehistorisk vart namnet nynorsk vedteke av Stortinget samstundes med at Stortinget i 1929 med eit lite fleirtal sa nei til dansk-norsk og ja til bokmål som namn det som til då hadde heitt riksmål. Ein kan nok ikkje sjå dette namnebytet lausrive frå tanken om samnorsk, der ein meinte at sjølv om folk skreiv landsmål og riksmål, så var talemålet til alle saman meir likt slik at ein kunne byggja på dette for få dei to skriftmåla til å nærma seg einannan.
Frå 1929 er nynorsk det offisielle namnet på det som føre det heitte landsmål. Men me lyt truleg til det sosialdemokratiske Noreg, dvs. etterkrigstida og den såkalla gravlegginga av språkstriden med hjelp av Vogt-komitéen i 1966 (der Ivar Eskeland var med), før me kan byrja å tala om at tanken om nynorsk som berre ein av to variantar av norsk, slår rot i politikken og i målrørsla – på nær den meir konservative delen av målrørsla.
Hotel Continental
Hotel Continental er eit hotell i Oslo med adresse Stortingsgata 24, men dekker etter utvidingar og nybygg heile det kvartalet som vert avgrensa av Stortingsgata, Klingenberggata og Olav V's gate. I den eldste bygningen som hotellet eig, ligg den vidgjetne restauranten Theatercaféen.
Hotellet med Theatercaféen opna i 1900. Foss Bryggeri bygde og eigde den fyrste hotellbygningen, og overlet drifta av hotellet og kafeen til leigetakarar. I 1909 tok Caroline og Christian Boman Hansen over leigeavtalen, og etter tre års drift var dei i stand til å kjøpe hotellet, inklusive kafeen. Den svenskfødde Caroline Boman hadde flytta til Noreg og Christiania (Oslo) i 1887 og arbeidde her som kokke. Fire år seinare gifta ho seg med Christian Hansen, ein Oslogutt som arbeida som kelner, og til liks med sin hustru kom frå fattige kår. Gjennom fire generasjonar har denne éine og same familien bygd opp og utvikla hotellet og restaurantane til det omfanget det har i dag.
I 1932 og 1961 vart hotellet utvida til å fylle eit heilt kvartal, med 155 individuelt innreia rom. Dessutan er det ein bankett- og konferanseavdeling for inntil 300 gjestar, med 12 bankett- og møtesalar, 4 salongar og anna. Theatercaféen har plass til 240 gjestar. Hotellet har ei stor samling biletkunst, og i den klassiske lobbybaren, Dagligstuen, er det eit stort utval av Edvard Munchs grafikk.
Olof Rudbeck d.y.
Rudbeck var ein pioner innan ornitologien og han heldt dei første ornitologiske førelesingane i Sverige 1727–1731. Desse førelesingane heldt han med utgangspunkt i naturtru plansjar som han sjølv hadde skrive om Sveriges fuglar. Rudbecks byrja arbeidet sitt med plansjane alt i 1693, men dei vart ikkje utgjevne i bokform før dei kom som faksimileutgåve i 1985.
Då Carl von Linné hausten 1720 byrja medisinstudia ved Uppsala universitet, føreleste medisinprofessor Olof Rudbeck den yngre til handmåla plansjar med Aves Suecanas (svenske fuglar). Plansjane vart måla etter nyskotne fuglar, så kort etter dauden at fjørdrakta enno skein. Linné omtalte bileta som så vakre «att det synes ej wara menskligt werk». Fuglane var naturtru i sine glansande farger til skilnad frå den sjablongarta framstillinga i dei eldre utanlandske fuglebøkene. Fogelboken med sine naturtru bilete er kalla Sveriges første moderne fuglebok — sjølv om ho ikkje vart utgjeven i bokform før i vår tid.
Rudbeck er representert i dei svenske salmebøkene med originalteksten till minst to salmar, «En Fader heter du» (vers 3 og 2 av den opphavlege teksten «Ack, huru plågas jag») og «O store Allmakts-Gud».
Fotnotar
Artikkelen byggjer på ei omsetjing av tilsvarande artikkel på svensk wikipedia.
Theatercaféen
Theatercaféen på hjørnet av Stortingsgata og Klingenberggata i Oslo, i fyrste høgda i den eldste delen av Hotel Continental, er namngjeten for å ha vore møtestad og stamrestaurant for kunstnarar og intellektuelle i årevis. Mellom dei som vanka her, var fleire av skodespelarane på Nationaltheatret, som ligg rett over på andre sida av Stortingsgata og hadde opna i september 1899.
Hotel Continental og Theatercaféen opna i 1900 med Foss Bryggeri som eigar. Då var Theatercaféen ein kafé i jugendstil etter mønster av kafeane i Wien, arkitekt hadde vore Adolf Bredo Stabell Greve (1871-1931). Inngangen låg på gatehjørnet, men vart i 1948 flytta opp til inngangen til hotellet, der han framleis er.
I 1909 overtok Caroline og Christian Boman Hansen drifta av hotellet og caféen, og frå då av har hotellet og Theatercaféen vore i familien Boman Hansens eige.
I 1949 vart Theatercaféen modernisert og mista mykje av det opphavlege særpreget. Men i 1971 vart kafeen brakt attende til den gamle jugendstilen, med Hans-Gabriel Finne (1916-2012) som arkitekt. Arbeidet baserte seg på eldre fotografi og på dei delene av originalinventaret som framleis var intakt. I 2010 vart det innreia eit nytt chambre séparée, og midt i lokalet ein eigen Theatercafébar.
Dei mange frå det norske kunst- og kulturlivet som trufast har gjesta hotellet og restauranten fekk etter kvart portretta sine hengd opp på veggane i restauranten. Dei fyrste kom på veggen i 1924, og med tida har samlinga auka til 81 portrett av forfattarar, skribentar, skodespelarar, kunstmålarar, fotografar, musikarar og komponistar. Teiknarane av dei fleste portretta har vore Henrik Lund, Gösta Hammarlund, Pedro og Ulf Aas, men her er òg arbeid av Finn Graff, Nils Aas, Per Palle Storm, Arne Raknes, Knut Hermod Knudsen, Kristofer Sinding-Larsen, Yukon Gjelseth, Odd Nerdrum og Arne Nøst.
«Valsekongen», pianist og komponisten av mellom anna fleire valsar, Reidar Thommessen (1889–1986), var i mange år leiaren av Theatercaféens vesle orkester, som hadde sin plass oppe på ein balkong i lokalet.
Bakgrunnsstoff
Theatercaféen
Pissoaret i Stensparken
Pissoaret er det siste av liknande luftige og vinterkalde offentlege byggverk som er att i Oslo, og som det etter måten har vore mange av i si tid. Under Kulturminnevernåret 2009 vart pissoaret freda av Riksantikvaren 15. april av di det både er av arkitekturhistorisk og sanitærhistorisk verde, og var eit av 12 kulturminne «som særlig representerer fellesskapets møteplasser og behov».
Lårdal stavkyrkje
Lårdal stavkyrkje stod, som dagens kyrkje, på grunnen til prestegarden Eik (gnr. 21), men ved prestegardstunet, om lag 170–180 meter lengre sør. Soknet og presten er nemnde i 1396 og i 1424. Lårdal prestegjeld («Laur dall preeste gield») er omtala i 1547, men prestegjeldet må altså ha eksistert ei god stund tidlegare. I Jens Nilssøn sin visitasrapport går det fram at kyrkja ligg sør for prestegarden, og Eik-namnet (eller «Eg») vert òg nytta. Soknet vert kalla «Lauerdall» (altså Lårdal) og har tre anneks i Eidsborg, Høydalsmo og Øyfjell.
Kyrkja skal i likhet med Eidsborg ha vore ei einskipa stavkyrkje, og i 1662 vart det meld at taket var «ganske vanmægtigt» og svalene rundtom «ganske unyttige og forladne». Bekymringsmeldingane vart gjentekne i 1668 etter at naudsynte vølingar ikke var utførte. Kyrkja vart riven i 1684 og erstatta med ei ny tømmerkyrkje på same staden. Denne vart avløyst av dagens kyrkje lengre nord i 1832. Den gamle kyrkjegarden skal vere jamna med jorda.
President
President er eigentleg ein leiar for eit presidium, eit styre. President vert ofte nytta som tittel på ein statsleiar og styreleiar. I Noreg har vi t.d. Stortingspresident, Sametingspresident, Lagtingspresident og Odelstingspresident.
Hestekraft
Hestekraft (forkorta hk) er ei gamal eining for effekt, men det er ikkje ei SI-eining. Eininga hestekraft er no eigenleg erstatta av eininga watt (i praksisk kW, kilowatt = tusen watt), men er likevel framleis uoffisielt i bruk når det gjeld motorkøyretøy. I vitskapleg samanheng bruker ein måleeiningar i SI-systemet, der watt er måleeining for effekt.
Det var Thomas Savery som fyrst nytta omgrepet hestekrefter, men det var James Watt som definerte eininga ved at han eksperimentelt slo fast at ein hest som på den tida blei nytta i dei engelske gruvene, gjennomsnittleg var i stand til å heise ei last på 33 000 pund éin fot opp på eitt minutt. Dette tilsvarar ca. 75 kg éin meter opp på eitt sekund. Denne eininga blei så nytta til å rekne ut kor mange hestar ei dampmaskin var god for.
Ei sekshestekrefters dampmaskin kunne såleis erstatte seks hestar. Ein har i ettertid funne at få hestar er i stand til å levere så mykje som éin hestekraft over tid, slik at dampmaskinene til James Watt faktisk erstatta fleire hestar enn det var lova.
Eininga hestekraft blir i dag stort sett berre brukt av historiske grunnar og gamal vane når det gjeld til dømes å oppgje effekten av motorar, særleg i bilar, og er i ferd med å bli avløyst av kilowatt. Ein tommelfingerregel for omrekning er at 1 hk er ¾ kW. Britiske horsepower med symbol hp er lik 1,0139 hestekrefter (hk).
Jenny Skavlan
Jenny Ebbing Skavlan er ein norsk modell, skodespelar, programleiar og forfattar.
Hestekraft
Hestekraft og kilowatt
Ein hestekraft, som på tysk heiter Pferdestärke (PS) og på fransk cheval-vapeur (ch), er altså tradisjonelt definert som 75 kilopondmeter per sekund (kpm/s), som svarar til effekten av å lyfte opp ei tyngd på 75 kilogram ein meter rakt opp i lufta frå jordoverflata på eitt sekund. Ettersom eitt kilopond svarar til 9,80665 newton, vert ein hestekraft det same som 735,49875 watt. I engelskspråklege land, der hestekraft vert kalla horsepower (hp eller bhp) og definert som 33 000 footpoundforce per minutt (som var James Watts definisjon), svarar ein horsepower til om lag 745,7 W
Då ein no nyttar eininga kilowatt når det gjeld motoreffekten i køyretøy, vert altså:
Gråkallbanen
Gråkallbanen er namnet på sporvognselskapet i Trondheim, som driv Noregs einaste kommersielle sporvognslinje utanfor Oslo og Bergen. Selskapet vart stifta i 1916 og driv i dag ei line som går frå St. Olavs gate i Trondheim sentrum til Lian. Sporvidda er 1000 mm og bana er 8,8 km lang.
Jenny Skavlan
Bakgrunn
Skavlan vakste opp på Frogner og Bygdøy i Oslo, som dotter av legen Jørgen Skavlan, medan mor hennar er kostymedesignar og tekstilkunstnar. Ho er niese til Fredrik Skavlan og trulova med Thomas Gullestad.
Skavlan gjekk på Fagerborg videregående skole, der ho hadde ein av hovudrollane i den tradisjonsrike Fagerborgrevyen to år på rad.
Karriere
Ho vart fyrst kjend gjennom ein reklamefilm for Pizza Grandiosa i 2007, og ho har seinare hatt roller i norske filmar som Fatso, Død snø og Tomme Tønner. Hausten 2008 deltok ho i Skal vi danse på TV 2. I 2012 debuterte ho som forfattar med boka SY OM. I 2013 var ho programleiar for Melodi Grand Prix 2013, saman med Erik Solbakken.
1657 Roemera
1657 Roemera er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. mars 1961 av Paul Wild ifrå Observatorium Zimmerwald i Zimmerwald.
Derendingen i Sveits
Derendingen er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 439 meter over havet.
Kommunen ligg i nedre delar av Emme.
Linda B. Buck
Linda Buck vart fødd i Seattle i den amerikanske delstaten Washington. Ho tok bachelorgrad i psykologi og mikrobiologi i 1975 ved universitetet i byen, og tok doktorgrad i mikrobiologi ved University of Texas i Dallas i 198. Deretter arbeidde ho for Richard Axel ved Columbia University i New York. Ho arbeider no ved Fred Hutchinson Cancer Research Center med tilknyting til University of Washington og Howard Hughes Medical Institute.
Hovudinteressa til Buck er korleis nasen oppfattar lukter og feromonar, og korleis hjernen tolkar dei. Ho ser òg på mekanismane bak aldring gjennom å studera puberteten til mus og livsløpet til nematoden Caenorhabditis elegans.
Flåvær
Flåvær er ei lita gruppe med holmar på Herøyfjorden i Møre og Romsdal i Herøy kommune på Sunnmøre, og omfattar holmen Flåvær, Husholmen, Torvholmen og Varholmen.
I 1981 var totalt 14 innbyggjarar på dei fire holmane. Tidlegare var det stor aktivitet på Flåvær grunna den sentrale posisjonen i Herøyfjorden. Flåvær fungerte som fiskevær og kjøpmannsstad. Frå 1873 til 1976 var der postkontor, og frå 1929 til 1961 og frå 1981 til 1984, skule. Her finn ein òg Flåvær fyr som vart oppført i 1870.
Flåvær postkontor
Postkontoret heldt til i ei sjøbu på holmen Flåvær. Det opna i 1873 og vart lagt ned i juli 1976. Postnummeret og namnet på postkontoret var 6078 Flåvær.
Joe Slovo
Joe Slovo var ein sørafrikansk kommunistisk politikar og leiar for Det sørafrikanske kommunistpartiet SACP, og samtidig leiande medlem av ANC, Den afrikanske nasjonalkongressen.
Han var fødd i Litauen i ein jødisk familie som utvandra til Sør-Afrika da han var åtte år gammal. Far hans arbeidde som lastebilsjåfør i Johannesburg.
Slovo slutta på skolen i 1941 og begynte å arbeide som funksjonær i transportbransjen. Han blei fagorganisert, og som tillitsvald var han med å organisere ein streik. Han meldte seg inn i kommunistpartiet i 1942.
Mellom 1946 og 1950 studerte han juss, og i 1949 gifta han seg, med Ruth First. Dei fekk tre døtrer.
Einar Lundeby
Einar Lundeby var ein norsk språkforskar frå Østfold. Lundeby blei cand.philol. i 1940, og dr.philos. i 1966 med avhandlinga Overbestemt substantiv i norsk og de andre nordiske språk. Frå 1976 til 1978 var han dekanus ved Det historiske-filosofiske fakultet, og frå 1980 til 1987 var han medlem av Norsk språkråd. Lundeby voks opp i Hobøl, og har skrive om hobøldialekta i Hobølboka II frå 1994. Han har også skrive boka Østfoldmål frå 1995, som handlar om dialekter i Østfold.
Joe Slovo
Både First og Slovo var registrerte som kommunistar og kunne verken siterast eller delta i offentlege møte etter lova om undertrykking av kommunismen frå 1954. Men han blei likevel aktiv i ANC, og arrestert som ANC-aktivist både i 1956 og 1960.
I 1961 blei Slovo ein av leiarane i ANC si væpna grein Umkhonto we Sizwe, Spydet til Nasjonen. I 1963 måtte han fare i eksil, og han budde i Storbritannia, Angola, Mosambik og Zambia. Slovo blei vald til generalsekretær i SACP i 1984.
Han vendte tilbake til Sør-Afrika i 1990 for å vere med i «samtalane om samtalar» mellom ANC og den daverande regjeringa. Han var sjuk, og blei etterfølgd av Chris Hani som partileiar i 1991. Slovo blei gitt tittelen æresleiar i SACP. Han var bustadminister i Nelson Mandela si første regjering.
Slovo var den leiande teoretikaren i både kommunistpartiet og ANC. Han erkjente svakheitene i den sovjetiske samfunnsmodellen og tok avstand frå stalinismen. Han spelte ei stor rolle i frigjeringskampen i Sør-Afrika, i kampen for demokrati og like rettar for alle.
Arturo Araujo
Arturo Araujo Fujardo var ein salvadoransk politikar, landeigar og utdanna ingeniør ved Universitetet i El Salvador. Han representerte Partido Trabajo, arbeidarpartiet i El Salvador.
Då han stilte til val lova han landfordeling og sysselsetting. Særleg fekk han støtte frå indianske landsbyar i dei vestlege departementa. Han appellerte til arbeidarklassen i byane og middelklassen, og også med særskild oppmoding til bøndene og dei indianske samfunna.
Han var president i El Salvador frå 1. mars 1931 til 2. desember 1931, då han vart kasta frå makta gjennom eit militærkupp utført av general Maximiliano Hernández Martínez, som var forsvarsminister i Araujos regjering. Kuppet var støtta av fleire sentrale militære leiarar. Araujo flykta til Guatemala for å redda livet sitt.
Pyrénées-Atlantiques
Historie
Basses-Pyrénées var eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsane Guyenne, Béarn og Gascogne og inkluderte dei tre historiske provinsane nord i Baskarland: Labourd, Soule og Basse-Navarre.
10. oktober 1969 vart Basses-Pyrénées gjeve namnet Pyrénées-Atlantiques.
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Aquitaine og grensar til departementa Landes, Hautes-Pyrénées og Gers, i tillegg til Atlanterhavet og Spania.
Dei største byen er Pau, Biarritz, Bayonne, Anglet og St-Jean-de-Luz.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Bas-Pyrénéens etter det gamle namnet på departementet.
Kultur
Delar av departementet som var del av Guyenne og Béarn har ein kultur som er kraftig påverka av baskarar.
Både gaskognsk og baskisk språk vert nytta i området. Gaskognsk er ein variant av oksitansk språk, som ligg nærare katalansk enn fransk. Baskisk er eit isolert språk.
Niels Friis
Niels Thomassen Friis var ein norsk krigar og prest som levde på 1600-talet.
Blue Pool Bay
Blue Pool Bay er ei bukt og ei strand nær Burry Holms på Gowerhalvøya i Wales. Stranda vert mykje nytta til surfing og stuping frå klippene rundt.
Niels Friis
Det er nærmast uråd å greie ut om dei mange Friisættene i Norderlanda i seinmellomaldaren. I Danmark er det på 13- og 1400-talet ei tylft med Friisar som fører segl og ulike våpen.
Niels Thomassen Friis tok artium ved Trondheim katedralskole i 1656, deltok så som student i forsvaret av Københamn fire år seinare, for så å dra til sjøs med Cort Adelers nye orlogsflåte.
Han vart residerande pastor til Vanylven i 1669. Grunna forsvaret av Københamn hadde han òg kongeleg benådingsbrev på Volda frå 1667, "dog forsaavidt han i Lærdom og Levnet viste sig værdig dertil". Då gamlepresten i Volda døydde sommaren 1673, heiste Friis straks segl for dette nye kallet. Året etter vart han dømd til å miste kappe og krage. Han hadde drabeleg verna sitt nye embete samt ei straffepiska kvinne som han hadde teke til seg. Det var nett som om han heiste marinens krigsflagg over Volda kyrkje, så at dei meir normale prestane som bispen sende for å halda altergang, slett ikkje torde nærme seg kyrkja.
Thurso Bay
Thurso Bay eller Scrabster Bay er ei bukt mellom Clairdon Head og Holborn Head på nordkysten av Caithness i Skottland.
Wang Zhen
Wang Zhen er ein kinesisk kappgjengar frå Suihua i Heilongjiang-provinsen. Han vart olympisk på 20 km i 2016 og tok VM-sølv i 2015 og OL-bronse i 2012 på same distansen.
Thurso Bay
Bukta får tilførsel av ferskvatn frå River Thurso og Wolf Burn. Elvemunningen ligg heilt sør i bukta, om lag 2 km frå nordenden, som er meir open ut mot Atlanterhavet. Orknøyane ligg mot nordaust og Pentland Firth og Dunnet Bay i aust. Mellom nesa Clairdon Head og Holborn Head er det fire-fem kilometer.
Rosa
Fargelære
Rosa har ikkje eit særskild bølgjelengdspektrum, men blir danna gjennom ei samansetjing av fleire. Det finst store variasjonar i fargane me kallar rosa, frå bleike pastellrosa til sjokkrosa.
Thurso Bay
Om lag 3 km vest-nordvest for elvemunningen ligg hamna Scrabster med ferjeruter til øya Stromness i Orknøyane. Holborn Head fyr ligg ein kilometer sør for neset i sør, nær Scrabster Harbour.
Wang Zhen
Aktiv
Wang vart fjerdemann på 20 km i verdsmeisterskapen 2011 i Daegu i Sør-Korea, 16 sekundar bak bronsevinnaren. Året etter sette han 30. mars 2012 personleg rekord på distansen med tida 1.17.36 i ei tevling i Taicang i heimlandet. Fire månader seinare gjekk han inn til bronse under sommarleikane 2012 i London. I verdsmeisterskapen i Moskva i 2013 vart han diskvalifisert.
Rosa
Fargelære
Magenta er ei form for rosa som kan lagast i eit additivt fargesystem ved å blanda like mengder raudt og blått.
Wang Zhen
Aktiv
På heimegrunn i Kina sikra Wang seg sølvmedaljen på 20 km då VM 2015 vart avvikla i Beijing. Høgdepunktet kom då han i Rio de Janeiro i 2016 vann den olympiske gullmedaljen på distansen, 12 søkeundar frør landsmannen Cai Zelin.
Rosa
Rosa i naturen
Mange plantar har rosa blomar, og ein kan også finna fargen i blad. Når det gjeld dyr er rosa uvanleg i dekke som fjører og skjel, men finst også her, til dømes gjennom flamingo og rosa iguana (Conolophus rosada). Organ utan mykje fargestoff er derimot ofte rosa fordi blodet viser gjennom, til dømes tunge, lepper, negler, blodfylt hud, kroppsholrom og mange indre organ. Kjøt kan ofte ha rosa farge.
Symbolikk
I nyare tid er rosa blitt særskild forbunde med jenter og homofile i Vesten, og kan dermed avvisast som barnsleg eller umandig av andre. Dette er ikkje eit universelt syn på fargen. Frå 1920- til 1940-talet, då ein byrja å knyta enkeltfargar til kjønn, var rosa rekna som ein maskulin farge fordi han kom frå den livfulle raudfargen, medan lyseblått var rekna som meir passande for jenter. Frå 1940-talet blei desse førestillingane bytta om, og ein tok til å sjå på rosa som passande for jenter og blått for gutar.
Den homofile tilknytinga til fargen stammer frå den rosa trekanten homofile i nazistiske konsentrasjonsleirar måtte bera. I 1970-åra blei trekanten teken i bruk som symbol for kampen for homofile sine rettar. Etterkvart tok ein til å bruka sjølve rosafargen som eit symbol for homoseksuelle, med titlar som Pink News, magasinet Pink og Pink TV.
Million
Ein million er det same som det naturlege talet 1 000 000 eller 106 eller tusen gonger tusen.
I SI-systemet vert ein million nemnt M (Mega).
Gavial
Gavialane (Gavialidae) er ein biologisk familie i ordenen krokodiller. Vaksne hannar har ein kraftig utvokster på snuta. Den einaste arten, gangesgavialen (Gavialis gangeticus), kan verta over seks meter lang, men sjeldan meir enn 4,5 m. Gavialar er ikkje farleg for menneske, men dyra kan eta lik som vert kasta i elvane. Dei lever i India, Burma, Pakistan, Bangladesh og Nepal.
Milliard
Ein milliard er det same som det naturlege talet 1 000 000 000, 109 eller tusen millionar.
I dei fleste engelsktalande land bruker dei échelle courte der billion tilsvarar det vi i Noreg, som nyttar échelle longue, kallar ein milliard. Begge systema har vore i bruk i Frankrike opp gjennom historia. Britene nytta kortforma fram til slutten av 1900-talet, og dei to systema har difor tidlegare mellom anna blitt kalla britisk og amerikansk system.
Husbukk
Husbukk er ei bille i trebukkfamilien. Arten finst over store delar av verda og er eit frykta skadedyr. Det er larvane som gjer skaden, då dei lever av daudt tre. Trugsmålet er verst mot hus bygd i furu og andre bartre.
Utbreiing
Husbukken har eit enormt utbreiingsområde, noko som har med transport av tømmer å gjera. Arten sitt opphav er lenger sør i Europa, men i dag finn ein han òg i Nord-Amerika, Kina, Midtausten, Nord-Afrika og tilmed i Perth i Australia.
Ein reknar med at eksemplara i Noreg stammar frå importert trevirke. Ein kjenner arten i dag frå varme kyststrok frå Hvaler kommune til Trøndelag, samt i Sauherad kommune i Telemark. Det har òg førekome funn i Oslo-området, men her finst han ikkje i dag.