cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Landegodefjorden
Fjorden startar i sør mellom Steinsvær i vest og Store Hjartøya like ved Bodø i aust. På austsida av fjorden ligg grendene Myklebostad, Skjelstad og Kløkstad, samt bygda Skau. Landegode fyr ligg nord for Landegode.
Riksveg 834 går langs austsida av fjorden.
Statistisk standard
Ein statistisk standard er naudsynte hjelpemiddel ved statistisk skildring av ein populasjon. Ein statistisk standard kan vere ein nomenklatur eller kome i staden for ein nomenklatur på område der slik ikkje finst, og han inneheld ein klassifikasjon av særskilde einingar.
Rugde
Rugde (Scolopax rusticola) er ein fugl i snipefamilien. Rugde vert brukt som mat og det vert drive jakt på fuglen.
Global utbreiing
Rugda hekker i Europa frå nordlege delar av Spania og nordover til nordlege delar av Skandinavia og austover i Russland i eit smalnande belte til Japan. Sør for dette beltet finst bestandar i Kina og nordlege delar av India. I Europa er Finland det viktigaste hekkeområdet for rugde vest for Russland.
Norsk utbreiing
Rugda held til i skogområder nord til polarsirkelen. Lenger nord finst fuglen meir spreidd. Ungfugl kan ein treffe på i høgfjellet og elles mest i fuktig skogsterreng. Ein finn den ofte i typisk jerpeterreng.
Kjenneteikn
Rugda har ein varmbrun farge med svarte tverrstriper i nakken. Kjønna er like og dei er korte og butte i fasongen. Vekta er 250-400 gram og lenga er 40cm. Den eldste som er ringmerka vart 8 år og 5 mnd.
Hekking
Rugdehoa får 4 egg, som ho ruger ut i løpet av 21–24 dagar. Det er også hoa som passar på kyllingane. Rugda har ofte 2 kull om året.
Trekktilhøve
Rugda flyg ut av Noreg i oktober-desember. Vinterkvartera for dei norske rugdene ligg på dei britiske øyane og i Frankrike. På hausttrekket kan rugdene stoppe opp på Vestlandet medan dei ventar på å krysse Nordsjøen. I slike periodar kan rugda vere særleg talrik i dette området. Kor langt sør rugda flyg om vinteren kjem an på vêret og temperaturen. I milde vintrar kan enkeltindivid overvintre nord til polarsirkelen. Rugda kjem attende til hekkeplassane i Sør-Noreg i mars-april, medan fuglar som hekker lengre nord i landet ikkje kjem før i mai.
Saturnmånen Hyperion
Hyperion er ein av månane til Saturn. Med ein snittdiameter på 270 km er Hyperion det nest største kjende ikkje-runde objektet i solsystemet.
Hyperion vart oppdaga i 1848 to gonger uavhengige av kvarandre: av William Lassell, og William Cranch Bond i lag med sonen hans George Phillips Bond.
Mistfjorden i Nordland
Mistfjorden er ein fjord i Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 18 km austover til botn av Nordfjorden.
Fjorden har innløp ved Misterøya i vest. Like innanfor innløpet ligg bygda Festvåg på sørsida. Frå her går det ferje over fjorden til Stegberget på nordsida som ein del av riksveg 834. Litt aust for Festvåg ligg garden Litle, men frå her og innover er det ingen fleire busetnader. Eit stykke inn i fjorden går Sørfjorden sørover. Lenger aust går fjordarmen Nordfjorden inn til botn av fjorden. Desse fjordarmane har bratte og høge fjell rundt seg og fleire av dei stig bratt opp til over 900 meter over havet. Ånsvikfjellet er det høgaste av desse på austsida av Sørfjorden med ei høgd på 1005 meter over havet.
Anne Aanerud
Anne Aanerud er ein norsk tekstilkunstnar.
Aanerud skapar stofftrykk i eit geometrisk formspråk med store flater, ofte i forhold til arkitektur. Ho nytta tidlegare klåre, sterke fargar, men nyttar dei siste åra ein mindre del av fargeskalaen.
Aanerud har mellom anna undervist på kunsthandverkskulane i Bergen og i Oslo og har hatt fleire stor utsmykkingsoppdrag, som skular, sjukehus og kulturhus, mellom anna Den Norske Ambassaden i Saudi Arabia (1985), Aker Brygge i Oslo (1989) og St. Olavs hospital i Trondheim 2007.
Hans Aanrud
Hans Aanrud var ein norsk forfattar av noveller, barnebøker og skodespel.
Han vart fødd på garden Aanrud i Auggedalen i Vestre Gausdal. Han var flittig og dyktig på skulen og byrja å studere jus, men gjekk seinare over til filologi. Etter utdanninga jobba han mellom anna som huslærar, kritikar i ulike aviser, teatersjef ved Den Nationale Scene, litterær dramaturg og foreiningsformann.
I 1887 debuterte Aanrud som forfattar i Nyt Tidsskrift med forteljinga Hvordan Vårherre fikk høyet til Asmund Bergemellom og seinare kom han med ei rekke novellesamlingar, til dømes Fortellinger (1891), En vinternatt og andre fortellinger (1896) og Fyrabendsarbeide (1921). Han skreiv òg fem barnebøker; Storkarer (1896), Sidsel Sidserk og andre kjerringemner (1903), Småfe (1906), Sølve Solfeng (1910) og En odelsbonde og andre fortellinger for barn (1917), og tre komediar; Storken (1895), Høyt til hest (1901) og Hanen (1906).
Hans Aanrud var gift med Wilhelmine Skioldager frå Bergen og dei hadde to døtrer. Aanrud budde hos den eine av dei i Lyngdal gjennom heile krigen og kom seg diverre ikkje til Gausdal då han i 1943 vart 80 år og heidra med stor fest i Auggedalen.
Aanrud gjorde Gausdal kjend fordi det var nettopp her handlinga i det meste han skreiv gjekk føre seg, sjølv om det aldri vart direkte nemnd i tekstane. Men alle visste at Aanrud var ein heimstaddiktar, så lesarane vart likevel kjent med bygda gjennom det han skreiv.
Hans Aanrud døydde i 1953, nesten 90 år gammal, men likevel frisk og aktiv til det siste.
Sørfjorden i Mistfjorden
Sørfjorden  er ein fjordarm av Mistfjorden i Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 5,5 km sørover.
WT Os internasjonale filmfestival
WT Os internasjonale filmfestival er ein internasjonal filmfestival i Os i Hordaland, som vert halden årleg i tidleg november. Festivalen er også kjend som WT-festivalen. Festivalen vart skipa i 1999, og har vorte arrangert kvart år sidan.
Filmfestivalen på Os har rykte på seg for å vera den «mest sjarmerande filmfestivalen i Noreg», og vart døypt «Glamdance» for å ha høg glamourfaktor i kontrast til dei landlege og spartanske omgjevnader på Os.
Festivalen har i overkant av 3500 vitjingar kvart år, og i 2010 vart det synt 72 filmar frå 22 ulike land. Festivalen er ein av dei fremste independent-festivalane i Noreg, og syner bidrag frå amatørar så vel som profesjonelle aktørar frå heile verda.
Åndsverk
Eit åndsverk er eit litterært, vitskapleg eller kunstnerisk menneskeskapt verk. Etter norsk lov omfattar dette verk av alle former og uttrykksmåtar, så lenge det er prega av eit visst minimum av skapande innsats frå opphavspersonen si side (verkshøgd). Den som skaper eit åndsverk har opphavsrett til verket og denne oppstår automatisk idet verket vert skapt, uavhengig av formalitetar. Åndsverklova § 1 inneheld ei liste over dei mest praktiske formene for åndsverk, men denne lista er ikkje uttømande.
Gerd
Gerd eller Gjerd er eit førenamn frå norrønt Gerðr avleidd av garðr i tydinga «gjerde» eller «vern», og frå lengre kvinnenamn med denne endinga (t.d. Valgjerd). På tysk kan Gerd vera ei kortform av Gerhard.
Gerd har namnedag i Noreg og Sverige den 23. mars.
Namneformer
Namnelekkene -gjerd (òg stava -gerd) finst i ei rekke kvinnenman, som Asgjerd, Hallgjerd og Ingjerd.
Bruk
Namnet Gerd er kjend på Island frå 900-talet, men i Noreg først frå 1800-talet. Gerd var blant dei mest brukte namna på nyfødde jenter i Noreg i perioden ca. 1910–1950.
Norrøn mytologi
Gjerd er namnet på ei gyger i norrøn mytologi som Frøy forelska seg i og gifta seg med, skildra i Skirnesmål.
Elsantindane
Elsantindane eller Elsandtindane er ei ca 2,5 km lang taggete egg der toppunktet er 1398 moh i Ørsta på Sunnmøre. Fjellet ligg aust for Hjørundfjorden, sør for bygda Trandal og nord for bygda Urke. Andre namn på fjellet er Memorgonshornet og Greidekammen. Også det siste namnet viser til den sylskarpe, taggete egga som går frå toppunktet og vestover mot fjorden. Briten H. Rowse Armstrong og sogningen Johannes Vigdal tok turen til topps den 17. juli 1899.
Nordfjorden i Mistfjorden
Nordfjorden  er ein fjordarm av Mistfjorden i Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 4,5 km nordaustover.
Hunte
Hunte er ei elv i Niedersachsen nordvest i Tyskland og ei av sideelvane til Weser frå venstre med ei lengd på 198 km. Ho har sitt utspring Wiehengebirge og renn hovudsakleg nordover gjennom byane Bad Essen, Diepholz, Wildeshausen og Oldenburg. Ho munnar ut i Weser i Elsfleth. Delen mellom Oldenburg og Weser er framkommeleg for lasteskip, og knyter Weser til Küstenkanal, som går frå Oldenburg til Ems.
Englische Suiten
Englische Suiten, BWV 806–811 («Engelske suitar») er ei samling av seks suitar komponert av Johann Sebastian Bach for cembalo. Dei vert generelt rekna for å vere dei tidlegare av dei 19 suitane Bach skreiv for klaver. Dei andre er seks Französische Suiten (franske suitar), BWV 812-817, seks partitaer, BWV 825-830 og Ouverture i fransk stil, BWV 831.
Historie
Bach sine engelske suitar syner mindre likskap med den engelske barokke klaverstilen enn dei franske suitane gjer til den franske barokke klaverstilen. Namnet «engelsk» trur ein kjem frå påstanden til Bach-biografen Johann Nikolaus Forkel på 1800-talet om at desse verka kan ha vorte komponert for ein engelsk adelsmann. Det finst ingenting som tyder på dette. Det har òg vorte foreslått at namnet er ei hyllest til Charles Dieupart, som var mest kjend i England. Han skreiv Six Suittes de clavessin som dei Bach sine engelske suitar delvis var baserte på.
Evangeline Lilly
Nicole Evangeline Lilly er ein kanadisk skodespelar og modell, mest kjend for rolla som Kate Austen i den amerikanske TV-serien Lost.
Hovudserien 1953/54
Hovedserien 1953-54 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå juli 1953 til juni 1954. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. Skeid vann gruppe A, og Fredrikstad gruppe B. I finalen mellom dei to laga vann Fredrikstad 2–1.
Gerda
Gerda er eit kvinnenamn som kan vera avleidd av det norrøne ordet garðr som betyr ' gjerde' eller 'vern', ei kortform av kvinnenamn som Gerdeke eller Gertrud, eller ei kvinneleg form av det tyske mannsnamnet Gerd, ei kortform av Gerhard.
Gerd og Gerda har namnedag i Noreg og Sverige den 23. mars.
Bruk
Gerda (norrønt Gerðr) er namnet på ei jotunkvinne i norrøn mytologi som Frøy forelska seg i og gifta seg med.
Namnet Gerd er kjend på Island frå 900-talet, men i Noreg først fra 1800-talet. Gerd var blant dei mest brukte namna på nyfødde jenter i Noreg i perioden ca 1910–1950.
Jon Jørgensen Reitan
Jon Jørgensen Reitan var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Ålen i Sør-Trøndelag. Aktiv opplysningsmann. Anders Jørgensen Reitan var bror hans.
Reitan var fødd på Nesvollgrubben i Ålen, far hans vart så gardbrukar på Reitan og attåt stiger ved Ålens koparverk. Reitan vart seminarist frå Klæbu seminar i 1859. Han dreiv farsgarden Reitan og var lærar i Ålen frå 1862 til 1888. Ordførar i heradstyret i Ålen i perioden 1863-97. I tillegg til desse omboda var han forlikskommissær i over 40 år. Han stifta 'Aalens sogneselskap' og var formann i selskapet til han døydde, etter over 40 år i leiinga.
Reitan representerte Søndre Trondhjems amt på Stortinget 1883-88. I perioden 1883-85 var han medlem av Lagtinget og næringskomite nr 2. I den andre perioden 1886-88, var han medlem i vegkomiten og i Lagtinget.
Samvirkelag
Eit samvirkelag, samyrkelag eller samvirkeforetak (forkorta SA) er ein økonomisk organisasjon som skal arbeide for å betre medlemmane si økonomiske stilling. I Noreg er forbrukarsamvirket, bustadsamvirke og ulike innkjøps- og produsentsamvirke innanfor landbrukssektoren dei vanlegaste formene for samvirke. I Noreg er samvirkaforetaka regulert i ein eigen lov om samvirkelag frå 2007.
Eit samvirkelag skil seg frå andre vanlege økonomiske organisasjonar som aksjeselskap på mange måtar. I eit aksjeselskap har eigarane røysterett etter kor mykje kapital dei har skote inn i selskapet, medan eit samvirkelag er basert på prinsippet eit medlem ei røyst. I eit aksjeselskap blir overskottet fordelt mellom eigarane etter kor mykje kapital dei har skote inn, medan i eit samvirkelag blir overskotet fordelt mellom eigarane etter kor mykje medlemet har nytta samvirkelaget. Eit godt døme på dette er forbrukarsamvirket der overskotet blir fordelt mellom medlemmane/eigarane etter kor mykje du har handla for.
6. desember
6. desember er den 340. dagen i den gregorianske kalenderen (341. under skotår). Det er 25 dagar att av året.
Samvirkelag
I hovudsak finst det tre typar samvirkelag. Den vanlegaste typen er forbrukarsamvirke. Anten i den forma vi kjenner i Noreg gjennom butikkane til NKL (Norsk kooperativ landsforening), no Coop, med butikkar som Prix, Obs!, Extra osb., eller organisert som ulike typar innkjøpslag eller salslag. Salslag er lovpålagt innanfor fiskeria. Den andre hovudtypen er produsentsamvirke. I Noreg kjenner vi dette i hovudsak i landbruket der produsentar går saman og organiserer meieri og slakteri som samvirkelag. Tine og Nortura er kanskje dei mest kjente døma. Den tredje hovudtypen er arbeidssamvirke, der medlemmane og arbeider i samvirkelaget. I Noreg er dette ikkje vanleg, men dette er ikkje ukjent andre stader. Spesielt i Mondragon i Spania er det omfattande arbeidssamvirke. Dette er ein del av Baskerland og var eit økonomisk ganske nedtrykt område på 50-talet. I denne situasjonen tok den katolske kyrkja initiativ for å stifte kooperativ for å hjelpe økonomien i området.
Historie
Dei første samvirkelaga oppstod i Storbritannia på 1840-talet. Prinsippa for samvirkelag vart først formulert av vevarane i Rochdale då dei opna ein butikk i 1844. Desse prinsippa er sidan blitt omformulert fleire gonger. Dei opphavlege prinsippa frå Rochdale var:
Desse prinsippa vart institusjonalisert gjennom vedtak i Den internasjonale kooperative alliansen i 1895. Prinsippa er endra fleire gonger, sist i 1995 og lyder no:
I Saskatchewan vann det kooperative partiet delstatsvalet i 1947. Under positive ideologiske og til dels gode økonomiske stimuli voks kooperativ fram svært fort. Dei gjorde seg særleg gjeldande i mindre bygder som var avhengige av landbruket. Mange av desse kooperativa var medlemskooperativ som forbrukarsamvirket, men mange var også arbeidar- eller samfunnskontrollerte kooperativ. Noko av det mest interessante som skjedde i Saskatchewan var framveksten av kooperativt jordbruk. Canada har den dag i dag svært mange samvirkelagmedlemmar, omtrent 1 av 3 er medlem i eit samvirkelag. Det er vanleg at samvirkelag blir danna for å løyse dei økonomiske utfordringane folk står overfor i dagleglivet. Derfor oppstår samvirkelag oftare i små samfunn.
På verdsbasis er det 800 millionar samvirkelagmedlemmar. India har flest menneske som er involvert i samvirkelag. Meir enn 100 millionar menneske jobbar i samvirkelag på verdbasis.
Samvirkelag har tilgang til eit eige toppdomene: .coop
Bakgrunnsstoff
Den internasjonale kooperative alliansen
World Geodetic System 1984
World Geodetic System 1984 (WGS 84) er eit geodetisk referansesystem som blir nytta som det einskapelege grunnlaget for posisjonsfastsetting på jorda og det jordnære verdsrommet.
WGS 84 frå 1984 er gjeldande revisjon; tidlegare revisjonar var WGS 72, WGS 64 og WGS 60.
Komponentar
Systemet er bygd opp av:
Domestisering
Domestisering (lat. domesticus, 'som gjeld huset') eller temjing viser til overgangen for ville dyr og plantar til å bli husdyr og kulturplantar. Menneske har domestisert ulike artar sidan steinalderen, og prøver stadig å domestisera nye.
Tor
Tor (norrønt Þórr, Thórr) er ein mektig gud frå den norrøne mytologien. Han skal vera den eldste sonen til Odin medan mor hans var Fjordgyn (eller Jord), ei åsynje. Tor rådde over vêret, særleg torevêret, og det var sagt at både torerumlinga og lynglimta blei skapt av bukkekjerra hans. Han var òg gud for grøde og krig. Både torsdagen og mange stader og menneske er kalla opp etter han.
Al Lith
Al Lith (arabisk الليث) er ein by i Tihamah-regionen ved kysten av Raudehavet sørvest for den heilage byen Mekka i Saudi-Arabia. Han er den femte største byen etter folketal i Makkah-provinsen, og er ein av dei største hamnebyane i Saudi-Arabia ved Raudehavet og Miqat Yalamlam ligg nord for byen. Det estimerte folketalet i Al Lith er over 72 000 innbyggjarar.
Tor
Eigedelar
Den viktigaste reiskapen til Tor var hammaren Mjolne, som trefte alt han sikta på, og som alltid kom tilbake til handa hans. For å halde hammaren brukte guden ein jernhanske, og han hadde òg eit belte som gjorde han sterkare. Det heitte Mengingjord.
Al Lith
Han ligg 180 km sørvest for den heilage byen Mekka, og 190 km sør for Jeddah. Dei nordlege forstadane ligg berre 90 km frå Mekka. Han strekkjer seg til Hejazfjella og byane Adham og Taif i aust og strekkjer seg heilt sør til byen Al Qunfudah. Den internasjonale kystvegen frå Jeddah til Jizan går gjennom byen.
Tor
Eigedelar
Tor hadde ei vogn som dei to bukkane Tanngnjost og Tanngrisne drog. Ein kunne sjå henne på stjernehimmelen, som bildet Karlsvogna.
Liv
Tor var gift med den vakre åsynja Siv, og saman fekk dei sonen Mode og dottera Trud. Hallen deira heitte Bilskirne og låg i Trudvang, eller «styrkeheimen».
Guden hadde òg andre born, til dømes Magne som han fekk med jotnekvinna Jarnsaksa.
Al Lith
Al Lith fekk namnet sitt frå Lithdalen, som ligg i aust. Al Lith er i dag ei kommersiell hamn som tar i mot pilegrimar og varer frå heile verda. Tidlegare var han ei stor kommersiell hamn som tok i mot skip frå Jizan i Jemen, og kysten av Afrika og ekspoerter varer viare til Mekka og Jeddah.
Tor
Liv
Tenarane til Tor heitte Tjalve (Thjálfi) og Røskva. Dei var menneske, av fattig bondeætt. Tor fekk de to syskena av bonden etter at ein av Tor sine bukkar vart halt etter eit uvøre kveldsmåltid heime hjå dei.
Al Lith
Al Lith er ein populær stad for dykking.
Tor
Soger
Tor er ein gud det finst mange historier om. Mange av dei er morosame, til dømes korleis Tor måtte kle seg som ei brur for å lura hammaren sin tilbake frå jotunen Trym, eller då han nesten fiska Midgardsormen. Som gjest hjå Utgards-Loke har Tor òg ein gong prøvd å løfta Midgardsormen då denne var tilgjord som katt.
Død
Spådommen om Ragnarok seier at Tor då endeleg skal drepa erkefienden sin, Midgardsormen, men så berre orka ni skritt før han segnar om og døyr.
Slektskap med andre mytologiar
Eigenskapane og forteljingane om guden viser at han liknar herskargudane i dei andre indoeuropeiske religionane, til dømes Zevs i gresk, Jupiter i romersk og Indra i vedisk religion. Baltiske Perkūnas, slaviske Perun og keltiske Taranis er òg toregudar som liknar på Tor.
Dei finsk-ugriske gudane Tiermes, Tordöm eller Torum har òg like eigenskapar og namn som Tor, og kan anten ha vore eit mytologisk lån eller visa til ei felles kulturarv.
Namnet
Tor var kjend under mange andre namn, til dømes Ake-Tor, Asa- eller Åsator, Astvinr, Einride, Lorride/Hlorride, Horagalles, Thur, Ukko, Veur, Vingne og Vingtor.
At Tor var ein mykje akta gud, ser me av at namnet er brukt mykje som namnedel, både i personnamn og stadnamn, og i namnet til torsdagen. I nyare tid er «Tor» eller «Thor» åleine òg blitt eit personnam, men dette var ikkje vanleg i norrøn tid. Tora er eit tilsvarande norsk kvinnenamn.
Anna
Grunnstoffet thorium er kalla opp etter tordenguden.
362 Havnia
362 Havnia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Thorir Hergeirsson
Þórir Hergeirsson (norsk: Thorir Hergeirsson) er ein islandsk handballtrenar som er trenar for det norske kvinnelandslaget i handball. Han tok over stillinga etter Marit Breivik i 2009, men hadde då vore assistenttrenar sidan sommaren 2001.
Hergeirsson flytte til Noreg i 1986 for å studera ved Norges Idrettshøgskole. Han starta karrieren sin som juniortrenar i Fredensborg/Ski. Seinare trena han Elverum håndball og Gjerpen idrettsforening før han kom til Norges Håndballforbund som trenar for juniorlandslaget.
Med Hergeirsson som trenar har landslaget vunne VM-bronse i 2009, EM-gull i 2010, VM-gull i 2011 og OL-gull under sommar-OL 2012 i London.
Hergeirsson er busett på Klepp på Jæren, er gift og har tre born.
Baksanelva
Baksan eller Azau (russisk Баксан eller Азау) er ei elv i republikken Kabardino-Balkaria i Russland og ei av sideelvane til Malka frå høgre. Elva er 173 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva har utspring ved isbreane på Elbrus, det høgaste fjellet i Europa.
Ved Baksanelva ligg byane Tyrnyauz og Baksan.
Ingolf Håkon Teigene
Ingolf Håkon Teigene var ein norsk journalist og forfattar frå Hareid på Sunnmøre. Han var tilsett i Ny Tid, Dagbladet og seinare i NRK, der han var programleiar i Dagsrevyen.
Teigene var ein ivrig nynorskbrukar, og blei i 1999 tildelt Kringkastingsringens pris for godt språk og NRKs språkpris i 2006.
Henrik VIII av England
Henrik VIII av England var konge av England frå 22. april 1509 og til han døydde. Han stod for unionen mellom England og Wales, og var den første engelske monarken som herska som konge av Irland. Han stod også for ei kraftig oppbygging av den britiske marinen. Han er likevel mest kjend for å ha utløyst den engelske reformasjonen og for dei seks ekteskapa sine.
Normalrute
Normalrute er den mest brukte opp- og nedstigingsruta for ein fjelltopp.
Henrik VIII av England
Han var den andre kongen av fyrstehuset Tudor, og etterfylgde far sin Henrik VII av England. I sin tur vart Henrik VII etterfylgd av sonen, kong Edvard VI av England.
Saturnmånen Iapetus
Iapetus er den tredje største månen til Saturn, oppdaga av Giovanni Domenico Cassini i 1671. Iapetus er best kjend for dei dramatiske overflatekontrastane, men oppdagingar av romfartøyet Cassini har avslørt mange andre uvanlege fysiske trekk med månen. Som alle dei andre saturnmånane er Iapetis kalla opp etter ein av titanane i gresk mytologi, Iapetos.
Fysiske eigenskapar
Den låge tettleiken til Iapetus indikerer at månen for det mest består av is, med berre ein liten del av tyngre materiale.
I tillegg er forma til Iapetus korkje sfærisk eller ellipsoideforma, noko som er uvanleg for ein stor måne. Delar av Iapetus verkar å vera skvist flat, og den unike ekvatorialringen til Iapetus er so høg at han påverkar inntrykket av forma til månen sjølv frå avstand.
Iapetus er eit tungt kratra objekt, og romfartøyet Cassini har avslørt store nedslagsbasseng i den mørke regionen, kalla Cassini Regio. Mellom dei er minst tre over 350 kilometer breie. Det største, Turgis, har ein diameter på over 500 kilometer og ekstremt bratte kratervegger.
Henrik VIII av England
Ekteskap og born
*  ''Av dei påståtte uekte ungane til Henrik VIII hevda han berre greven av Richmond og Somerset formelt som sitt barn. Farskapen til dei andre barna er aldri blitt fastslått sikkert.
Sunday's Child
Sunday's Child er det åttande studioalbumet til John Martyn gjeve ut i januar 1975. Det var oppfølgjaren hans til Inside Out frå 1973 og er meir songbasert og mindre eksperimentelt. John Martyn viser fleire sider av musikken sin her frå den effekttunge, elektriske gitaren til dei akustiske visene. Albumet inneheld stort sett originale songar, i tillegg til eit par coverlåtar: den tradisjonelle, britiske balladen «Spencer the Rover» og countrystandarden «Satisfied Mind». Songen «The Message» inneheld eit par vers skriven av Martyn som han syng på hans vanlege måte, blanda med eit par vers frå den skotske folkevisa «Mairi's Wedding» sungen på skotsk vis.
Sunday’s Child vart spelt inn og miksa i august 1974 i Island Studios i Hammersmith. Albumet vart spelt inn i lag med Danny Thompson på kontrabass og Martyn sa at det gjekk alltid kjapt å spele inn musikk med Thompson. Heile albumet vart spelt inn på seks dagar og alt var improvisert. Andre som spelte på albumet var mellom andre Liam Genockey på trommer, Kesh Sathie på tabla og John «Rabbit» Bundrick på piano.
Normalrute
Til vanleg er dette enkle og lette ruter, men ikkje nødvendigvis den aller enklaste. Teknisk enklare ruter kan ha ulemper som at dei kan vere meir strevsame å gå, er mindre tilgjengelege (td. meir komplisert anmarsj) eller utset klatraren for høgare objektive risikomoment (steinsprang, snøskred ol.) slik at ei anna rute blir mest brukt og dermed får nemninga «normalrute».
Sunday's Child
Songen «My Baby Girl», med kona Beverley Martyn på vokal for siste gongen, vart skriven for dottera Mhairi og «Spencer The Rover» vart seinare dedisert til sonen Spenser som vart fødd kort tid eter albumet kom ut i 1975.
Banansplitt
Banansplitt (engelsk banana split, 'delt banan') er ein dessert laga ved at ein banan vert delt på langs og servert med is og krem. Retten vart oppfunnen i 1904 av David Strickler, ein apotekar i Latrobe i Pennsylvania i Sambandsstatane.
Roberto Sighel
Roberto Sighel er ein italiensk tidlegare skeiseløpar frå Baselga di Pinè i provinsen Trento. Han vart verdsmeister i firkamp i 1992 og vann elles to EM-sølv og til saman tre bronsemedaljar i ulike firkamp-VM og europameisterskap.
Karriere
Sighel var ein av dei beste skeiseløparane i verda gjennom femten sesongar, 1988–2002. I gjennombrotsåret 1988 enda han på sjetteplass i både EM og firkamp-VM. Året etter vart han femtemann i EM, medan han i firkamp-VM 1991 i Heerenveen kneip andreplassen bak suverene Johann Olav Koss frå Noreg.
I mars 1992, etter ein heller svak OL-sesong, gjekk Sighel heilt til topps då firkamp-VM fann stad i kanadiske Calgary. Med seg på sigerspallen hadde han europameisteren Falko Zandstra og OL-vinnar Koss.
Statistisk forventning
Forventning eller forventningsverdi er ein storleik innan sannsynsrekning. Forventninga til ein stokastisk variabel er ein verdi, slik at viss ein gjentek eksperimentet som ligg til grunn for variabelen mange gonger, vil gjennomsnittet av utfalla nærme seg forventninga. I det diskrete tilfellet er forventninga lik summen av sannsynet for kvart utfall, multiplisert med verdien av dette utfallet.
Roberto Sighel
Karriere
Vinteren 1995 vart Sighel nummer tre både ved EM i Heerenveen og då firkamp-VM gjekk på heimebana i Baselga di Pinè. Både i 1998 og 1999 kom han på andreplass i europameisterskapen, begge gongane vart han slått av Rintje Ritsma frå Nederland. Ved firkamp-VM dei to nemnde sesongane tok han høvesvis tredje- og fjerdeplassen. I sin siste internasjonale sesong, OL-sesongen 2002, vart han sjuandemann både ved EM i Erfurt, på 5000 m og 10000 m under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City og i firkamp-VM i Heerenveen.
Statistisk forventning
Forventningsverdien til ein diskret stokastisk variabel
Viss X er ein diskret stokastisk variabel, og tek verdiane x1, x2, ... med sannsyn høvesvis p1, p2, ... så er forventningsverdien E(X) gjeven ved
Viss X kan ta teljeleg uendeleg mange forskjellige verdiar, er denne summen ei uendeleg rekkje. I dette tilfellet eksisterer forventningsverdien E[X] berre viss denne rekkja konvergerer absolutt.
Forventningsverdien til ein stokastisk variabel med tettleiksfunksjon
Viss ein stokastisk variabel X har tettleiksfunksjon f(x), er forventningsverdien gjeven ved
Sunday's Child
Martyn turnerte mykje for å marknadsføre Sunday's Child og fekk med seg Danny Thompson på bass og jazztrommeslagaren John Stevens, med Paul Kossoff som gjesteartist på eit par av dei siste songane på somme konsertar. Kossoff sleit med dopmisbruk på denne tida og Martyn prøvde å hjelpe han. Konserten på Leeds University, 13. februar 1975, vart spelt inn med tanke på å gje det ut på eit konsertalbum. Island Records meinte det ikkje var rette tida for eit konsertalbum, så Martyn produserte, designa og marknadsførte albumet sjølv, kalla Live at Leeds med løyve frå selskapet.
Statistisk forventning
Forventningsverdien til ein stokastisk variabel med tettleiksfunksjon
Forventningsverdien eksisterer berre viss integralet konvergerer.
Sunday's Child
Innhald
Alle songane er skrivne av John Martyn, utanom der andre er nemnde.
Statistisk forventning
Generell definisjon
Generelt blir forventningsverdien definert som følgjer: Viss X er ein P-integrerbar stokastisk variabel frå eit sannsynsrom (Ω, Σ, P) til, der B er den borelske σ-algebra over så definerast :
Sunday's Child
Innhald
Bonusspor 14 til 18 vart spelte inn 7. januar 1975 for John Peel. John Martyn solo med gitar.
Statistisk forventning
Empirisk forventning
Den empiriske motsatsen til forventning er gjennomsnittet. Forventning estimerast ofte ved gjennomsnitt og trimma gjennomsnitt og for symmetriske fordelingar òg ved medianen.
Døme
Eit døme på ein diskret stokastisk variabel er gjennomsnittsresultatet av ei nlang serie med kast (100 eller fleire) med ein terning med 1-6 «auge» på sidene. Er terningen rett, dvs. riktig balansert, har kvar av sidene sannsynet 1/6 for å visast. Forventa mengd auge blir då 1/6 x 1 + 1/6 x 2 + 1/6 x 3 + 1/6 x 4 + 1/6 x 5 + 1/6 x 6 = 3,5.
Henrik Jonsson Remmen
Henrik Jonsson Remmen var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Romsdals amt.
Remmen var fødd i Veøy prestegjeld. I fylgje folketeljinga 1801 var han «national soldat» og budde då på Øvstedal i Tresfjord sokn av Vestnes. Noko etter kjøpte han seg gard på Remmen i Vestnes og dreiv denne.
From Out of Nowhere av Jeff Lynne's ELO
From Out of Nowhere er det fjortande studioalbumet til det britiske rockebandet Electric Light Orchestra (ELO), og det andre tilskrive Jeff Lynne's ELO. Det var det første studioalbumet til bandet på fire år og kom ut 1. november 2019 på Big Trilby og Columbia Records. Tittelsporet vart gjeven ut som den første singelen den 26. september 2019. Lynne spelte dei fleste instrumenta på albumet sjølv.
Bakgrunn
Lynne har fortalt at det første sporet han skreiv for albumet var tittelsporet, og at det han fekk denne tittelen fordi «det var akkurat der han kom i frå». Tema på albumet er «håp og frelse» og optimisme.
E.M. Forster
Liv
Som gut hadde Forster arva 8 000 pund etter grandtanta si Marianne Thornton, dottera av slaverimotstandaren Henry Thornton. Dette gjorde at han kunne leva som forfattar utan økonomiske vanskar.
På 1920-talet var Forster tilsett som privatsekretær for maharajaen av Dewas i sentrale India. Her hadde han eit lengre tilhøve til barberen Kanaya. Etter opphaldet fullførte han romanen A Passage to India og skreiv seinare The Hill of Devi om opphaldet. Etter dette slutta Forster å skriva romanar, og dikta berre småstykke for seg sjølv og vennene sine.
Verk
Where Angels Fear to Tread frå 1905 er ein roman som handlar om Lilia, ei engelsk enkje som forelskar seg i ein italiensk mann. Trass i motstand frå den besteborgarlege svigerfamilien sin gifter ho seg med han. Etter at Lilia døyr i barsel prøver både reisekameraten hennar og svigerfamilien å henta sonen hennar «heim» til England. Where Angels Fear to Tread blei filma av Charles Sturridge i 1991.
The Longest Journey frå 1907 følgjer den litterært gåverike krøplingen Rickie Elliott gjennom studietida ved Cambridge, til ei lærarstilling og eit ekteskap med den griske Agnes Pembroke som han etter kvart finn ut får fram dei dårlegaste sidene hans. Når Rickie prøver å bli vener med den usiviliserte halvbroren Stephen finn han igjen noko av meininga i livet og det sublime, men døyr kort tid etter i ei ulukke forårsaka av Stephen.
A Room with a View frå 1908, byrja fleire år tidlegare, skildrar Lucy Honeychurch si reise til Italia og valet hennar mellom to menn og to ideologiar. A Room with a View blei filmatisert av Merchant-Ivory i 1985. Som Where Angels Fear to Tread inneheld boka mange døme på trongsynte engelske turistar frå middelklassen.
Howards End frå 1910 tek for seg ulike grupper frå den engelske middelklassen, representert av familiane Schlegel, bohem-aktige intellektuelle, Wilcox, tankelause materialistar, og Bast, vanskelegstilte kjemparar. Eit ideal for personane i denne romanen er å knyta band mellom gruppene. Howards End blei filma for fjernsyn i 1970 og av Merchant-Ivory i 1992.
A Passage to India frå 1924 var den siste romanen Forster gav ut medan han levde. Dette er også den som fekk best mottaking, og ofte er blitt kalla eit meisterverk. Romanen skildrar engelskmenn sitt møte med India, både med innfødde indarar og angloindarar, som alle slit med å forstå kvarandre. Den dramatiske hendingar i romanen er ei uklår hending i ei gåtefull hole der ein av hovudpersonane, Adela Quested, meiner ho er blitt utsett for eit overgrep av indaren Aziz. Romanen fanga opp mange av motsetningane i Britisk India og den byrjande uroa rundt kolonialismen.
Maurice er ein homofil kjærleikshistorie som først kom ut i 1971. Boka har mange treffpunkt til Forster sitt eige liv, og vakte oppsikt fordi Forster sin homofili var lite kjend.
Sakprosa
Essaysamlingar Literaturkritikk Biografiar Reiseskildringar Ymse
Malka
Malka eller Balyksu (russisk Малка eller Балыксу) er ei elv i repbulikken Kabardino-Balkaria i Russland og ei av sideelvane til Terek frå venstre. Elva er 210 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Malka spring ut frå isbreane på nordsida av Elbrus i Kaukasus. Den største sideelva henna er Baksan.
Byen Prokhladnyj ligg ved Malka.
Elton John
Reginald Kenneth Dwight, CBE, mest kjend som Elton John, er ein engelsk songar, låtskrivar og pianist. Han har arbeidt med låtskrivaren Bernie Taupin sidan 1967, og dei to står bak over 30 album. John har selt over 550 millionar album, noko som gjer han til ein av dei mest suksessrike artistane gjennom tidene. Singelen hans «Candle in the Wind 1997» selte over 33 millionar eksemplar verda over, og er den mest selde singelen på Billboard-lista. Han har vunne fleire prisar, mellom anna seks grammyprisar.
I 2004 plasserte Rolling Stone han som nummer 49 på lista si over dei 100 største artistane gjennom tidene. Elton John vart innlema i Rock and Roll Hall of Fame i 1994. Han har også fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Tidleg liv
Elton John var fødd i Middlesex i England, foreldra hans var Stanley og Sheila Dwight. John vart oppkalla etter onkelen sin og fekk namnet Reginald Kenneth Dwight. Faren var mykje borte, og John budde det meste av oppveksten saman med mora, bestemora og tanta si. Foreldra skilde lag i 1961, og mora gifta seg seinare med Fred Farebrother i 1971. Sheila og Fred Farebrother flytta inn i ei leilegheit i Northwood Hills i utkanten av London. Seinare delte John og Bernie Taupin rom i leilegheita.
Tidleg karriere
Duoen var inspirert til å lage ein song til Eurovision Song Contest i 1969. Ein av seks songar skulle plukkast ut til å representere England i den internasjonale finalen. Songen «I Can't Go on Living Without You» vart ikkje vald ut som England sitt bidrag. I staden gjekk John i studio og fullførte innspelingane til sitt første album Empty Sky.
Då Empty Sky kom ut i 1969 hadde John allereie gjeve ut nokre singlar, «Lady Samantha» med «All Across The Havens» som B-side. Akkurat denne singelen var den første som tiltrakk noka nemneverdig merksemd, og han frekventerte radiostasjonane ei tid.
1970–1976
Mot slutten av 1970 hadde Elton John berre såvidt byrja å slå igjennom i Storbritannia, sjølv om han allereie hadde gjort stor suksess i USA. Albumet Elton John kom ut våren 1970 på DJM Records og Pye Records i Storbritannia og Uni Records i USA. Den første britiske singlen hans, «Your Song», vart sleppt i byrjinga av 1971. Albumet vart snart hans første hitalbum og nådde nummer fire på albumlistene Billboard 200. Eit anna album, Tumbleweed Connection, vart gjeve ut i USA seinare i 1970.
Albumet Madman Across the Water kom ut i november 1971. Dette er sannsynlegvis Elton John sitt mest undervurderte album. Grunnen til dette kan vere tidspunktet det vart utgjeve. Davey Johnstone vart med Elton John Band i 1972 på gitar og bakgrunnsvokal. Honky Château kom ut i mai 1972. Dette albumet var det første som nådde heilt til toppen på albumlista i USA. Det var òg det første albumet som blei verande på Billboard Top 200-lista i over eitt år. I Storbritannia vart det det første albumet til John som nådde topp tre. Både «Rocket Man» og «Honky Cat» vart hitsinglar, og Honky Château vart difor det første albumet med to hitsinglar.
Albumet Goodbye Yellow Brick Road (1973) hadde hittitlar som «Candle in the Wind», «Bennie and the Jets», «Saturday Night's Alright for Fighting» og «Goodbye Yellow Brick Road». Albumet er framleis rekna som den største prestasjonen hans. I løpet av 1970-talet gav Elton John og gruppa hans ut 17 album på 9 år, mellom dei Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy (1975) og Blue Moves (1976), som ofte blir sett saman med Goodbye Yellow Brick Road som dei beste i karrieren hans.
Caribou vart utgjeve i 1974, og sjølv om detnådde første plassen, var det allment rekna som eit dårlegare album. Det inneheldt «The Bitch Is Back» og allsidigheit i orkestrale songar med «Don't Let the Sun Go Down on Me».
På albumet Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy avslørte John sin tidlegare ukjende personlegdom, med tekstar av Taupin som skildrar dei tidlege dagane sine som slit låtskrivarar og musikarar i London. «Someone Saved My Life Tonight» var hitsingelen frå dette albumet, og teke frå eit tidleg vendepunkt i livet til John.
1979–1989
John og Taupin vart gjenforeinte seint i 1979. Albumet 21 at 33, utgjeve i 1980, var ein betydeleg karriereløft, hjelpt av hans største hit på fire år «Little Jeannie». I 1982 gav Elton og bandet hans ut albumet Jump Up!, hans andre under ein ny amerikansk platekontrakt med Geffen Records.
John kom tilbake til hitlistene med albumet Too Low for Zero i 1983, som hadde «I'm Still Standing» og «I Guess That's Why They Call It the Blues». Denne hadde Stevie Wonder på munnspel og nådde nummer fire i USA, den største hiten til John der sidan «Little Jeannie».
Elton gav ut mange andre singlar på 1980-talet som nådde Topp 10, mellom anna «Sad Songs (Say So Much)» frå albumet Breaking Hearts (1984), «Nikita» frå albumet Ice on Fire (1985) og «I Don't Wanna Go on with You Like That» frå albumet Reg Strikes Back (1988). I 1989 gav John ut albumet Sleeping with the Past oppnådde i 1990 sin første britiske hit på eiga hand med «Sacrifice».
Seinare karriere
I 1992 gav John ut albumet The One, hans høgast plasserte utgjeving sidan Blue Moves. Den sjølvtitulerte singelen vart ein global hit og gjev albumet stor suksess. John underteikna med Taupin ein utgjevingsavtale med Warner Music for om lag 39 millionar dollar over 12 år.
Saman med Tim Rice skreiv John songane for Disney-filmen The Lion King (1994). Singelen «Can You Feel the Love Tonight» og «Circle of Life» vart store hittar. Etter utgjevinga av lydsporet blei albumet verande på toppen av Billboard-listene i 9 veker. I 1995 gav John albumet Made in England, som inneheldt hitsinglane «Believe» og «Made in England», og ei samleplate kalla Love Songs utgjeve året etter. I 1997 publiserte Elton albumet The Big Picture med singelen «Something About the Way You Look Tonight». Songen «Candle in the Wind 1997» selde 33 millionar eksemplar etter gravferda til Prinsesse Diana av Wales.
Seksualitet og familie
På slutten av 1960-åra var Elton John forlova med sekretæren Linda Woodrow. I 1984 vart han gift med Renate Blauel, men det vart spekulert i om giftarmålet var eit forsøkt på å skjule hans homofile legning. Allereie i 1976 i eit intervju med magasinet Rolling Stone kom Elton John ut som biseksuell, men etter skilsmissen frå Blauel in 1988 fortalte han same magasin at han var komfortabel med å vere homofil.
I 1993 starta forholdet med David Furnish, som han inngikk partnerskap med 21. desember 2005. 25. desember 2010 vart dei foreldre til sonen Zachary Jackson Levon Furnish-John, som vart fødd ved hjelp av surrogatmor.
Notre-Dame
Notre-Dame eller Notre Dame (fransk: frua vår) er eit vanleg namn på kyrkjer i franskspråklege område. Namnet syner til Jomfru Maria.
Johannes Vigdal
Johannes Hansen Vigdal var ein norsk lærar, kyrkjesongar, gardbrukar og fjellførar. Han var frå garden Nedre Vigdal i Jostedalen i Luster kommune i Sogn. Frå 1877 var han tilsett som lærar i Solvorn i Hafslo, også i Sogn. Han kjøpte eit gardsbruk på Valaker og dreiv dette ved sidan av lærargjerninga.
Fjellklivaren
I 1881 vart han spurd av den britiske fjellklatraren William Cecil Slingsby om han ville vere med som fjellførar. Vigdal skal då ha svart at han var villig å fylgje Slingsby kvar det skulle vere. Same sommaren besteig dei Knutsholstinden, Hellstugutinden og Mjølkedalstinden. I dei to neste tiåra var Vigdal ein leiande førar i norske fjell. Mange britar som søkte jomfruelege fjell, hyrte ofte Vigdal til sine turar. Saman med skotten Charles W. Patchell gjekk han mange nye ruter til tallause fjelltoppar i Jotunheimen. Sommaren 1897 var Vigdal med på fleire fyrstebestigningar på Sunnmøre, alle saman med ein eller to britar. Vigdal hadde ry som ein framifrå klippeklatrar.
Wümme
Wümme er ei elv i Niedersachsen og Bremen nord i Tyskland og ei av sideelvane til Weser frå venstre med ei lengd på 118 km. Elva fungerer som grensa mellom dei to delstatane. Ho har sitt utspring ved Wulfsberg i Lüneburger Heide. Vest for Rotenburg, mottar ho elvane Rodau og Wiedau. Ho renn i saman med Hamme ved Wasserhorst og dei to dannar elva Lesum, som like etter munnar ut i Weser.
Byar ved Wümme:
363 Padua
363 Padua er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. mars 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
29. desember
129. desember er den 363. dagen i den gregorianske kalenderen (364. under skotår). Det er 2 dagar att av året.
Jordskjelvet i Çaldıran-Muradiye i 1976
Jordskjelvet i Çaldıran-Muradiye i 1976 var eit jordskjelv som skjedde 14:22 den 24. november 1976. Episenteret var nær Çaldıran, 20 km nordaust for Muradiye, i provinsen Van aust i Tyrkia. Skjelvet hadde ein styrke på 7,3 med ein maksimum intensitet på X på Mercalli-skalaen. Området vart hard råka og over 80 % av bygningane vart øydelagde over eit område på 2000 kvadratkilometer. Mellom 4000 og 5000 menneske miste livet.
Hovedserien 1954/55
Hovedserien 1954-55 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå juli 1954 til mai 1955. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. vann gruppe A, og gruppe B. I finalen mellom dei to laga vann Larvik Turn 4-2.
Andreas Sanne
Andreas Mathias Sanne var ein norsk jurist, embetsmann og politikar.
Sanne var fødd i Molde. Han var kontorist hos sorenskrivaren i Romsdal i ei ti års tid. I 1834 vart han eksaminert jurist, og året etter sorenskrivarfullmektig i Bamble i Telemark. 1836-39 hadde tilsvarande stilling i Romsdal. Frå 1844 var han undrerretsprokurator i Ålesund. Han var medlem av bystyret i Ålesund 1845-51, ordførar eit par år. Frå 1846 var han med i leiinga av 'Aalesunds Sparebank', direksjonsformann frå 1868.
Sanne representerte Ålesund og Molde på Stortinget 1851 og på nytt i 1854. Sekretær i desisjonskomiteen (nemnda som kontrollerte riksrevisjonen) 1851, formann i same 1854.
Han døydde i Ålesund.
Førnesbrunen
Førnesbrunen er ei historisk segn frå Telemark. Segna er tidfest til Svartedauden eller Den store mannedauden, og stadfest til eigna kring Rauland og Møsstrond, særskild garden Førnes som framleis ligg ved Møsvatn. Til segna høyrer det og ein slått, gangar i 2/4-takt, som har vore mykje nytta i Telemark, men som og finst i mange variantar utanfor dei nemnde bygdene.
Segna
Då Svartedauden kom til Noreg, for drepsotta særleg hardt fram mot bygdene i Øvre Telemark.
Førnesbrunen var ein usedvanleg hest – han var særs stor og sterk, og samtidig klok utover det vanlege. I tidlegare år var det tre kyrkjesokn på Møsstrond, men det var ikkje lenger ei einaste kyrkje att når svartedauden nådde området. Då måtte alle som bøta med livet, fraktast til Rauland kyrkje, og leggjast i jord der. Vegen var lang og lika var mange – og det var Førnesbrunen som måtte frakte dei alle over Falkeriset og heilt til Rauland. Turane blei mange, og Førnesbrunen såg korleis livet der oppe døydde ut litt etter litt. Til slutt blei også eigaren til gampen sjuk – og Førnesbrunen gådde at det ikkje lenger var att ei levande sjel kringom han. Dei la da ut på ei siste reis, med den døyande bonden på Førnes på slep, for å få lagt den bonden som hadde stelt så godt med han i alle år, i vigd jord når han snart skulle døy. Han hadde gått vegen så tallaust mange gonger, at han kunne gå han på eiga hand. Men det var midt på hardaste vinteren og terrenget var ulendt. I ein intens kamp sleit Førnesbrunen seg nok ein gong over Falkeriset og heilt til Rauland kyrkje. Der stod det nokre karar - som vanleg klare til å ta imot dei siste offera frå Møsstrond. Dei lempa av bonden, som hadde sovna inn på ferda, og gav Førnesbrunen eit klapp bak for å signalisere at han på ny kunne fara heim og hente dei neste som måtte fraktast. Men for fyrste gong var hingsten motviljug – han ville ikkje reise att, vel vitande om at det ikkje lenger var noko å koma heim til. Men karane på Rauland hadde ikkje fått nyss om det, og truga gampen til å koma seg av stad. Ei god stund seinare høyrde dei eit veldig vrinsk ovantil fjella. Nokre kloke hovud skjøna alvoret og kven som truleg kalla på dei. Dei fór oppover etter faret til hesten, og fann han til slutt på Falkeriset. Der stod han bergande fast og nedsnødd, med eine foten godt sokke ned i den djupe snøen. Han hadde mista eine trugen, og ikkje eingong den kraftige hingsten, kunne hjelpe seg sjølv ut av nauda. Karane frå Rauland hjelpte hesten opp, men Førnesbrunen var tydleg redusert etter han hadde kava i snøføyka. Då oppdaga dei at Møsstrond no låg stilt og aude, og dei vende om og tok Førnesbrunen med seg.
Førnesbrunen var utsliten og han hadde også skada seg. Då dei kom attende til Rauland kyrkje, sokk han heilt utmatta saman ute på kyrkjegarden og sovna inn. Den harde dødskampen og dei mange tunge taka, hadde leita for mykje på den gjeve gampen – og med det tok den svartkledde kvinna knekken også på han. Staden Førnesbrunen la seg ned på, har etter dette heitt Hestedøkkji, til minne om den edle hesten.
Etterkvart busette det seg nye folk på Møsstrond. På garden Førnes fann dei, nokre hundreår etter, ein uvanleg stor hestesko. Han var eit kvart alen brei mellom hakene, og det er truleg at denne høyrde til Førnesbrunen, då det ikkje hadde vore hest der på garden sidan hans tid. Segna om Førnesbrunen var like sterk som hesten sjølv, og historia rørte ved Telemarksfolket. Slik blei det etterkvart dikta ein slått om han. Minnet om Førnesbrunen blei fyrst spela på langeleik, bukkehorn og munnharpe, og seinare overført til hardingfele.
Slåtten
Slåtten som er knytt til segna er ein gangar i 2/4-takt, som finst i ei lang rekkje utformingar over heile hardingfeleområdet. Dei mest kjende formene, som ber namnet etter segna, har ofte vore spela som lyarlæte. Einar Løndal bygde ut slåtten slik at han la inn rytmen frå sælety og hestetramp i slåtten. I alt er det 22 variantar av slåtten.
Tonalt høyrer slåtten heime i nytida og er helst spela på oppstilt bass. Difor reknar ein til vanleg med at segna er knytt til slåtten på eit seinare tidspunkt (tonekjensla i mellomalderen var stort sett ein annan). Det har og vore framlegg om at hendinga er knytt til ei seinare pestbølgje, som det var mange av fram til 1600-talet.
Urukh
Den største sideelva hennar er Khaznidon.
Førnesbrunen
Nedskrifter
Samlaren Rikard Berge skreiv ned ei rekkje variantar av denne segna kring 1910. Den eldste nedskrifta av segna vart gjort alt i 1847, og det finst ein variant hjå Landstad. Brynjulf Alver skriv følgjande kommentar: