cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Appelsin
Varietetar
Nokre appelsinsortar med gult fruktkjøtt er 'Valencia Late', 'Shamouti' og 'Salustiana'. Navelappelsin har ein ekstra krans av fruktblad som gjer at kvar frukt dannar ei ekstra lita frukt som ein «navle», til dømes sortane 'Navel' og 'Navelina'. Varietetar med raudt fruktkjøt blir kalla blodappelsin, ''C. sinensis var. sanguinea''. Nokre døme på blodappelsinsortar er 'Sanguina', 'Sanguinella' og 'Moro'.
Opphav
Appelsintreet stammar frå tropisk Asia og har vore dyrka i Kina i fleire tusen år. Det kom til Europa rundt 1500, og har sidan vore mykje dyrka i middelhavslanda. Appelsin er også blitt innført til Amerika, og er særleg mykje dyrka i Florida og California i tillegg til i Latin-Amerika. Det blir også dyrka mykje appelsin i Sør-Afrika.
Namn
Namnet «appelsin» tyder 'kinesisk eple'. Dette namnet kjem frå folkeleg nederlandsk appelsien (standard nederlandsk sinaasappel) og blir bruka på dansk, norsk, svensk (apelsin), islandsk (appelsína), russisk (apelsin) og på finsk (appelsiini). På norsk kan ordet ha alle tre genera (hankjønn, hokjønn eller inkjekjønn), avhengig av dialekt.
Bruk
Appelsinar inneheld mykje C-vitamin. I tillegg til å etast og pressast, kan appelsina òg brukast i matlaging. Apsikat er laga av appelsinskal.
Det er for det meste fruktene som vert brukt, men det er mogleg å laga te av blomstrane. Dei kan òg kokast og brukast i mat.
1752
1752 (romartal MDCCLII) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Kjelder
1751 – 1800
Sultindvik
Sultindvik er ei bygd som ligg lengst aust i Senja kommune i Troms og Finnmark. Bygda ligg på vestsida av Målselvfjorden, under fjelltoppane Sultinden og Vassbruna. Sultindvik har vegsamband via fylkesveg 261 vestover til Rossfjordstraumen (12 km), der det mellom anna er skule og butikk. Folketalet i Sultindvik går gradvis nedover, og det er no mindre enn 50 busette i bygda.
Grunnkrins
Sultindvik grunnkrins ligg i Delområde Rossfjordområdet, og er den austlagste grunnkrinsen i kommunen. Det busette området ligg på strekninga frå Målsjorda til og med vegenden på Sandnes.
Innbyggjartal :
Catch Me If You Can av Tangerine Dream
Catch Me If You Can er det 50. albumet og det 20. filmmusikkalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream. Albumet vart spelt inn i 1989, då filmen med same namn kom ut, men vart først gjeve ut fem år seinare, i 1994. Filmen var regissert av Stephen Sommers.
Pomperipossa i Monismanien
Pomperipossa i Monismanien er ei satirisk forteljing skriven av Astrid Lindgren publisert i Expressen 10. mars 1976.
Astrid Lindgren skreiv henne då ho hadde oppdaga at ho betalte 102 % i skatt, og forteljinga vart eit viktig innlegg i debatten om høge marginalskattar og ei medverkande årsak til at sosialdemokratane mista makta ved valet 1976, for første gong på 40 år.
Historia er ein tydeleg allegori om Pomperipossa, som i eit rike langt borte skriv bøker for barn, men som sjølv om ho arbeider og slit berre får 5000 kroner i året å leve av.
I forbifarten nemner Lindgren at ein kan få sett ned skatten sin ved å kjøpe hus med stor gjeld. Det var eit stikk til den dåverande finansministeren Gunnar Sträng som hadde gjort akkurat det, og derfor, til trass for at han hadde høg inntekt, kunne betala ein latterleg låg sum i skatt det året.
Sträng hånte Lindgren i Riksdagen og hevda at ho ikkje kunne rekna, men vart seinare tvinga til å erkjenne at han hadde feil.
Skeiðará
Skeiðará (islandsk uttale skeithar-ao) er ei relativt kort elv på Island. Ho er 30 km lang og har utspring ved Skeiðarárjökull, ein av dei sørlege armane til Vatnajökull sør på Island.
Trass i at ho er kort har ho dårleg rykte, særleg på grunn av dei mange farlege jökulhlaupa som oppstår i elva.
Føre Skaftafell nasjonalpark har Skeiðará danna Skeiðarársandur, ei svart slette av lavasand og oske med mange små bekkar som dekkjer heile området mellom nasjonalparken og sjøen (om lag 40 km lang og 5-10 km brei). Det siste store jökulhlaupet fann stad i 1996 og øydela delar av hringvegur, den islandske ringvegen. Den 880 meter lange brua over elva vart øydelagd av flytande isblokker på storleik med hus. Då flaumen var på sitt høgaste hadde elva ei vassføring på 45 000 m³/s. Ingen personar vart skada sidan flaumen var varsla av forskarar som nøye overvaka vulkanen Grímsvötn under Vatnajökull, som skapte flaumen etter utbrotet sitt.
Semipalatinsk
Semipalatinsk (kasakhisk Семей, Semej) er ein by i Kasakhstan nordvest i Aust-Kasakhstan oblast, nær grensa til Russland og Sibir ved elva Irtysj. Han ligg rundt 1000 km nord for Almaty og 700 km søraust for den russiske byen Omsk.
Historie
Dei første busetnadane her kom då russarane bygde eit fort ved side av Irtysj i 1718, nær ruinane av eit buddhistkloster. Dei sju bygningane i klosteret gav namnet til fortet (og seinare byen). På russisk tyder Semipalatinsk «Byen med sju kammer». Fortet vart ofte råka av flaum på grunn av at snøsmeltinga ofte førte til auka vassføring i Irtysj og i 1778 vart fortet flytta 18 km lenger opp i elva. Det voks etter kvart ein liten by rundt fortet, som gav ly til dei mange nomadane i Sentral-Asia og handelsmenn i Det russiske keisardømet som reiste på og langs elva. Då den turkestan-sibirske jernbanen vart lagt til byen vart han eit stort senter mellom Sentral-Asia og Sibir. I 1959 vart det oppretta ein stad for atomprøvesprengingar 150 km vest for byen av sovjetarane. I fleire tiår var den hemmelege byen Kurtsjatov, kalla opp etter Igor Kuratsjov som utvikla den sovjetiske atombomba, sentrum i testområde der mange sovjetiske vitskapsfolk heldt til. Sovjetunionen opererte Semipalatinsk teststad frå 1949 til 1989. Det vart utført 456 testar, 349 under bakken og 116 i atmosfæren.
Semipalatinsk har i dag eit alvorleg miljø- og helseproblem på grunn av radioaktivt nedfall etter testane som vart utført over bakken og ukontrollert eksponering for arbeidarane som arbeida der og som stort sett budde i byen. Byen og dei omliggande landsbyane har derfor mange tilfelle av kraft, leukemi hos born, impotens og fødselsskadar
I dag er Semipalatinsk ein travel universitetsby med nær 300 000 innbyggjarar. Sidan han ligg nær den russiske grensa og mange utlendingar i dei vitskaplege miljø tilknytt universitet har han større russisk preg enn andre kasakhstanske byar.
Det tidlegare oblastet som òg heitte Semipalatinsk vart slått saman med det større Aust-Kasakhstan oblast, der Ust-Kamenogorsk er hovudstad.
Magnhild Havdal Almhjell
Magnhild Havdal Almhjell var ein norsk folkemusikkutøvar frå Tingvoll på Nordmøre.
Biografi
Magnhild Havdal vart fødd i juni 1894 i Oppigarden i Havdalen inst i Tingvoll på Nordmøre. Mora, Karen Havdal, døydde i 1895, berre 23 år gammal. Etter at Magnhild miste mor si, vaks ho opp hos besteforeldra på Havdal. Ho fekk mykje tradisjonsstoff frå morfaren, Kristoffer Knutson Havdal (1822–1912]), og av mormora, Magnhild Eriksdotter Havdal, f. Valset (Ålvundeid) (1841–1942), lærte ho mange gamle tonar. Mormora vaks opp hos far sin, Erik Larsson, f. Brandstad.
Magnhild var flink på skulen, og ho gjekk ut av folkeskulen med hovudkarakteren 1,57. I bibelhistorie, forklaring og munnleg norsk fekk ho 1 blank. Ho gjekk ikkje vidare med utdanninga, men i 1924 tok ho korrespondansekurs i matematikk, norsk og engelsk. Magnhild var ei aktiv kvinne med klåre meiningar, og interessene hennar gjekk i mange retningar. Ho var aktiv «norskdomskvinne». Elles var ho interessert i blant anna naturmedisin (ho korresponderte med redaktøren for tidsskriftet Naturlægen (Olvik)), dyrevern, tradisjonar (enten det galdt musikktradisjonar, handverkstradisjonar, handarbeidstradisjonar eller haldningar til gammalt og nytt i det heile) og religion. I det private liv førte dette blant anna til aktivitetar som plantefarging, og ho koka gjerne si eiga såpe.
Som samfunnsmenneske engasjerte ho seg som medlem eller innehavar av ulike tillitsverv i foreiningar og organisasjonar. Som eksempel på nokre av dei organisasjonane ho var tilknytt kan nemnast:
Ho var òg kommisjonær for forskjellige blad og forlag. I avisa Romsdalsposten (Kristiansund) hadde ho mange innlegg under forskjellige pseudonym. Blant emna ho tok opp kan nemnast lokalhistorie, tradisjonar, religion og helse.
Magnhild song inn på lydband fleire gonger. Etter at ho og Erik i 1953 eller 1954 song og spela inn på lydband for Torleiv Skjøtskift, vart det teke kontakt med Ole Mørk Sandvik. I desember 1954 reiste så ho og Erik til Oslo og song inn tonar på lydband for det daverande Norsk folkemusikkinstitutt.
Rolf Myklebust i Folkemusikkhalvtimen i NRK gjorde opptak med henne i november 1957, juni 1958, mars 1962 og november 1962. Ho var med på å sette i gang Tingvoll historielag og bygdemuseum i 1959. Etter at ho fekk hjerneslag i 1966, flytte ho inn på Tingvoll aldersheim. Ho døydde på Tingvoll sjukeheim den 13. mai 1985.
Magnhild som representant for folkemusikktradisjonen
Ein tenkjer seg gjerne folkemusikken som ein ikkje-notert populærmusikktradisjon blant gjennomsnittlege (folkelege) menneske. Det kan vera grunn til å spørje om dette utan vidare er sant. Om ein skal tenkje seg dette som den primære ramma kring folkemusikken, så vil ein kunna få visse problem. For det første er det oftast slik at visse menneske driv meir med musikk enn andre, og det å ha musikken som leveveg (heilt eller delvis) er heller unntaket enn regelen. Vi veit at mange av dei vesentlege tradisjonsberarane har høyrt med til unntaka. For det andre er det gjerne slik at det er meir musikk i visse slekter enn i andre, og enkelte slekter står heilt klart fram som musikarslekter.
Ein kan vel trygt seie at Magnhild er eit typisk eksempel på denne sorten atypisk menneske, og ho kan, ettersom kjernen av stoffet er etter besteforeldra, seiast å representere ein slektstradisjon. Folkemusikken blir gjerne sagt å vera ikkje-skriftleg. Det er likevel heilt klart at ein vesentleg del av tradisjonen, både når det gjeld Magnhild og når det gjeld dei fleste andre folkemusikkutøvarane i denne delen av verda, er basert på skriftlege tekstar (salmar, visse typar visor). Magnhild skreiv òg ned mange av dialekttekstene.
Litterære viser
Når det gjeld opphavet til dei litterære visene, så veit vi ein del. Mange av dei gamle religiøse visene finn vi att i Kingo sine salmebøker frå slutten av 1600-talet. Desse melodiane og fleire med dei ser ut til å høyre til ein felles nordeuropéisk tradisjon.
Salmar
Salmane har stort sett ein tonalitet, melodikk og syngemåte som med sine alderdomlege trekk delvis peikar attover mot renessansen og mellomalderen i europeisk kultur. Blant desse trekka kan nemnast den ikkje alltid symmetriske taktarten, toneartane med sine modale trekk og ornamenteringssystemet som mykje byggjer på forslagstonar og melismar. Av arkaiske trekk som ikkje bevisleg peikar attover mot renessansen og mellomalderen i europeisk kultur vil eg nemne intonasjonssystemet som byggjer på bruk av bl.a. 3/4-tonar som melodiske intervall.
Skillingsviser
Skillingsvisene, som ein kan seie hadde si blomstringstid på 1800-talet, er stort sett fellesskandinavisk stoff. Dei har vanlegvis ein meir moderne stil, med tydelege stiltrekk frå den europeiske 1800-talsmusikken. Slik finn ein blant anna stort sett regelmessige 2- eller 3-delte taktartar, eit enkelt tonalt system bygd på heile og halve trinn og eit ornamenteringssystem som stort sett byggjer på ein omfattande bruk av portamento (glidetonar). Ein del eldre viser må stilmessig plasserast blant salmane.
Dialektviser
Dialektvisene har gjerne ei enklare oppbygging enn dei litterære visene. Ein viktig grunn til dette er sjølvsagt at mange av desse er barnesongar. Stiltrekka går stort sett på hyppig bruk av additiv rytmikk, der ein har faste slag, men eit varierande tal av dei innanfor kvar takt og ein svært enkel tonalitet, gjerne basert på pentatonikk eller ein heksakord T1–T6 med eller utan leietone under.
Setermelodiar
Hit reknar vi berre to melodiar i materialet: Kringelhauken og «Stat opp, Maggeduliadɛi». Karakteristisk her er høgt leie, signalaktige melodiar, koloraturtendensar, nonsensord og uthaling av visse tonar i fraseslutt. Grunntonekjensla er gjerne svak — det er gjerne fleire tonar som kjennest som tonale senter. Intonasjonen blir prega av mikrotonale avskygningar med assosiasjonar til overtonerekkja.
868 Lova
868 Lova er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 26. april 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Steinkjersannan kapell
Steinkjersannan kapell var eit militærkapell på Steinkjersannan i Steinkjer kommune i Trøndelag fylke. Kapellet vart vigsla som kyrkje i 1978 og var i bruk til 2004. Kapellet hadde 30 plassar.
Huset kapellet var i, var frå fyrst ført opp som stabbur i Steinkjer i 1839. Sidan vart det flytt og ombygd fleire gonger og fungerte i mange år som telthus. I 1977 vart bygget flytt inn i militærleiren og bygd om til leirkapell. Etter at den militære verksemda vart lagd ned på Steinkjersannan, vart området seld til ein privat utbyggjar og omgjort til bustadområde. Bygningen som hyste kapellet er i dag del av restaurantanlegget Brød & Cirkus.
Clodovil Hernandes
Clodovil Hernandes var ein brasiliansk motedesignar, TV-programleiar og politikar.
FC Inter
Inter er den einaste klubben i det italienske seriesystemet som alltid har spela i toppdivisjonen. Klubben spelar det prestisjefylte byderbyet, det såkalla Il Derby della Madonnina ("Den vesle madonnaens derby"), mot erkerivalen AC Milan. Begge desse klubbane spelar sin heimekampar på 'Stadio Giuseppe Meazza'.
Spelarstall
9. oktober 2021
Norsk fotball 1980
Noregsmeisterskapen for herrar
vart norgesmeister etter 4-1 mot i finalen
Skjálfandafljót
Skjálfandafljót (islandsk uttale s·k·jalvanda-fljout) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt nordvest for Vatnajökull på Det islandske høglandet. Elva renn parallelt til fjellvegen over Sprengisandur og munnar til slutt ut i Skjálfandi. Ved nordenden av vegen Sprengisandur fell elva ned ti meter i fossen Aldeyjarfoss. I låglandet, nær hringvegur, ligg det ein annan foss kalla Goðafoss og som er av dei mest kjende fossane på Island.
Aksel Zachariassen
Azach byrja den journalistiske karrieren sin i Bratsberg-Demokraten i Skien berre 18 år gammal og i 1924 byrja han å skrive for Arbeiderbladet. I 1929 grunnla han Haldens Arbeiderblad og var redaktør fram til 1930. Han var i eitt år redaktør for Arbeidermagasinet (seinare Magasinet for alle). I 1932 vart han redaktør for Kongsvinger Arbeiderblad, ei stilling han hadde til han vart arrestert av Gestapo i 1941, og heldt fram med etter krigen til 1946, då han vart leiar av Arbeidernes Pressekontor. Mellom 1950 og 1962 var Zachariassen sjefssekretær i Arbeidernes Opplysningsforbund. Han har òg skrive fleire bøker om historia til arbeidarrørsla i Noreg og boka På talerstolen (gjeve ut på ny i 2006).
Amal
Amal er eit fornamn som kan vera eit kvinnenamn og eit mannsnamn. Det kan vera:
Variantar av namnet er Amahl, Amali og Amel.
Utbreiing
Amal er mest brukt som kvinnenamn og er i følgje Dictionary of Arab Names det mest utbreidde arabiske kvinnenamnet.
Plurdalen
Plurdalen er eit dalføre i Rana aust for Skonseng. Namnet kjem av elvenamnet Plura som kanskje tyder «den kokande».
Gallarkrigane
Gallerkrigane var ein serie med krigar i det siste hundreåret f.Kr. mellom Den romerske republikken og stammar i Gallia, med Julius Cæsar som hærførar for romarhæren. Krigane vart avslutta med slaget ved Alesia i 52 f.Kr., som førte til at heile Gallia vart ein romersk provins. Julius Cæsar har gjeve sin versjon av krigane i bokverket Commentarii de Bello Gallico, som òg ligg føre i moderne norsk omsetjing.
Gallerkrigane vart utkjempa i tre faser, der den fyrste var romersk innblanding i interne galliske konfliktar (58–57 f.Kr.), den andre fasen var kjenneteikna av at romarane gjekk til åtak på anti-romerske styrkar (56–55 f.Kr.), og den tredje fasen gjekk ut på å konsolidere romersk makt ved å slå ned fleire galliske oppstoder (54–51 f.Kr.). Cæsar skildrar i boka si alle desse krigane som mottiltak mot ytre trugsmål, men det er i våre dager vanleg å sjå på dei som eit verkemiddel Cæsar nytta seg av for å styrke sin eigen politiske posisjon, og for å skaffe seg midlar til å gjere opp for den store økonomiske skulda han hadde pådrege seg. Fleire gongar har han gått til åtak på på galliske stammar som ikkje truga romerske interesser.
869 Mellena
869 Mellena er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. mai 1917 av Richard Reinhard Emil Schorr ifrå Hamburger Sternwarte.
1790
1790 (romartal MDCCXC) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
233 Asterope
233 Asterope er ein nokså stor hovudbelteasteroide. Han er ein sjeldan T-type-asteroide og har ei relativt mørk overflate.
Han blei oppdaga av A. Borrelly 11. mai 1883 i Marseilles.
Asteroiden blei namnsett etter Asterope (eller Sterope), ei av Pleiadane.
Tsjuktsjagirskojesjøen
Tsjuktsjagirskojesjøen (russisk Чукчагирское озеро; Tsjuktsjagirskoje ozero) er ein stor innsjø i Khabarovsk kraj i Russland. Han har eit areal på 366 km² og er 6 meter på det djupaste. To øyar deler nesten innsjøen i tre.
Kong Haakon VIIs 100-årsmedalje
Kong Haakon VIIs 100-årsmedalje er ei norsk æresutmerking som vart utgjeven 3. august 1972, på hundreårsmarkeringa for fødselsdagen til Kong Haakon VII. Medaljen vart tildelt 250 personar, mellom anna medlemer av Kongehuset og det kongelege norske hoffet.
William Houlder Zachariasen
Fredrik William Houlder Zachariasen var ein norsk-amerikansk fysikar som frå 1930 hadde virket sitt ved University of Chicago. Han er mest kjend for røntgenundersøkingane han gjorde av krystallar, og i 1945 gav han ut boka Theory of X-ray Diffraction in Crystals.
Han studerte i Oslo og fekk doktorgraden i 1928. Han studerte så i Manchester i Storbritannia med Sir Lawrence Bragg, før han kom til Chicago i 1930. Han leia det fysiske instituttet ved University of Chicago frå 1945 til 1950, og igjen frå 1956 til 1959. Han vart òg etter kvart professor. Under den andre verdskrigen deltok han i Manhattanprosjektet, som utvikla atombomba.
Håkon Breivoll
Håkon Martin Breivoll var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Ibestad. Han representerte Arbeidarpartiet i Troms på Stortinget i tida 1945-53.
Breivoll vart utdanna lærar i Tromsø i 1907 og underviste dei neste åra på skular i Kvæfjord, på Stokmarknes, på Skjervøy og i Sund i Lofoten. Frå 1915 til 1953 skulte han på Breivoll skule i heimbygda i Ibestad. Han dreiv farsgarden på Breivoll frå 1925.
Breivoll var ordførar i Ibestad frå 1923 til 1940 og på ny i 1945. Han var vararepresentant til Stortinget i 1934–36 og 1937–40. Etter representanten Alfons Johansen døydde i 1941, møtte Breivoll i hans stad då førkrigs-Stortinget var samla til storting i 1945. Ved stortingsvalet hausten vart han innvald som Troms fylke sin andrerepresentant, og vart attvald i 1949. Den fyrste perioden var han medlem i finans- og tollkomiteen, i den andre i kyrkje- og undervisningskomiteen.
Kjelder
Stortingsbiografi
Rabén & Sjögren
Forlaget gav mellom anna ut bøker av Astrid Lindgren. Samarbeidet med Lindgren byrja med at ei historie om Pippi Langstrømpe vann ei tevling forlaget hadde utlyst i barne- og ungdomslitteratur i 1944. Andre forfattarar som har vorte gitt ut av forlaget er Ove Allansson, Svante Foerster, Hans Granlid, Birger Norman, Inger Edelfeldt, Inger og Lasse Sandberg, Jostein Gaarder, Lennart Hellsing og Barbro Lindgren
Sidan 1998 inngår R & S i Norstedt och Söners forlag. Dotterselskap til R & S er Tidens förlag og Citadell
Kjelde
Den svenske Wikipedia
Porjus
Porjus (samisk staving: Bårjås) er ein tettstad nord i Sverige. Staden ligg i Jokkmokks kommun i Lappland i Norrbottens län. Tettstaden voks fram på byrjinga av 1900-talet i samband med bygging av eit vasskraftverk på staden. I dag er kraftverket i Porjus energiselskapet Vattenfall sitt tredje største vasskraftverk med ei normal årsproduksjon på 1 233 GWh.
Slik som mange andre kraftverksamfunn, skulle tettstaden etter planen avviklast etter at utbygginga var ferdig. Trass i dette heldt busetnaden seg oppe, og på det meste var det 3 000 innbyggjarar. I dag er tettstaden den minste av Jokkmokks kommun sine tre tettstader. Elva Lule älv renn gjennom Porjus, vegen Riksväg 45 og jarnvegen Inlandsbanan går via tettstaden.
Marinette County
Marinette County er eit fylke i den USA-amerikanske delstaten Wisconsin. Det ligg nordaust i staten ved Michigansjøen og det grensar mot Oconto County i sørvest, Forest County i vest og mot Florence County i nordvest. Fylket grensar også mot delstaten Michigan i nordaust.
Marinette Countys totale areal er 4 015 km², av dette er 384 km² vatn. I 2000 hadde fylket 43 384 innbyggjarar. Administrasjonssenteret ligg i byen Marinette som òg er fylkets største by.
Fylket har namn etter byen Marinette som i sin tur er oppkalla etter ei handelskvinne på 1800-talet som var dotter av ein fransk-canadisk pelsjeger og ei menominee-kvinne.
Norsk innvandring
Frå 1880 og ei knapt tjue år framover utvandra ein heil del sunnmøringar til Marinette, aller flest frå Ørsta. Dei fann sysselsetting som tømmerhoggarar eller på dei mange sagbruka.
Sog
Sog (islandsk uttale såg) er ei elv på Island og ei av dei største i landet når det gjeld vassføring. Middelvassføringa er 110 m³/s. Ho renn frå Þingvallavatn og etter 21,9 km renn ho saman med elva Hvítá og dannar elva Ölfusá som renn vidare i 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet.
Det er tre vasskraftverk ved elva: Ljósafossstöð (14,3 MW), Írafossstöð (16,7 MW) og Steingrímsstöð (13,5 MW).
Sog renn gjennom to innsjøar, Úlfljótsvatn og Álftavatn.
Elva har mykje aure og laks.
Turakoar
Turakoar er fuglar i den biologiske familien Musophagidae, bananetarar, tidlegare òg kalla hjelmfuglar. Leveområdet er Afrika sør for Sahara. Dei 23 mellomstore artane i denne familien har halvt zygodaktyle føter: dei to ytre tærne kan rettast framover eller bakover. Tå nummer to og tre, som alltid peikar framover, kan vere samanvaksne hos somme artar. Turakoar har ofte tydelege fjørkammar på hovudet og lange halar, og er kjent for særeigne og heilt unike pigment som gjev dei lyse grøne og raude fjør.
Tradisjonelt har denne gruppa vore plassert saman med gaukar i ordenen gaukefuglar, men i Sibley-Ahlquist-taksonomi er gruppa løfta opp til ein orden Musophagiformes, denne nye inndelinga er nytta i lista til International Ornithological Congress, IOC-lista.
Skildring
Turakoar er mellomstore fuglar, endemiske for Afrika sør for Sahara, der dei lever i habitat av skog og savannar. Dei har ei lengd på 35-75 centimeter, kjempeturako, Corythaeola cristata, måler 70–75 cm og er største familiemedlemmen. Samanlikna med resten av kroppen er vengene små og mykje mindre enn halen. Turakoar har ti halefjør og eit kort, skarp nebb. Somme artar har nebb med sagforma kant. Kjønna er like hos dei fleste artar, unnataket er kvitbukturako, Corythaixoides leucogaster, der hannen har svart nebb og hoa har olivengrønt. Dei er svake flygarar, men spring fort på skogbotnen. Føda er frukt og i mindre grad blad, knoppar og blomar, nokre gonger små insekt, sniglar, og motsetnad til kva namna peikar mot, et dei vanlegvis ikkje bananar.
Dei er selskaplege fuglar som ikkje migrerer. Mange artar er støyande, artane i slekta Corythaixoides kalla 'gå-vekk-fuglar' på engelsk språk, er spesielt kjente for sine gjennomtrengande varselrop. Ropa varslar òg andre om rovdyr eller jegerar. Turakoar byggjer store pinnereir i trea, og legg to eller tre egg. Ungane har tjukk dunkleding og har opne eller nesten opne auge ved klekking.
Dei fem artane i Crinifer og Corythaixoides er hovudsakleg gråe og kvite. Dei andre er derimot fargerike fuglar, som regel blåe, grøne eller lilla. Den grøne farga hos turakoar kjem av turacoverdin, det einaste verkelege grøne pigment ein veit om hos fuglar. Grønfarga hos andre fuglefamiliar kjem av eit gult pigment slik som til dømes karotenoid fargestoff, kombinert med fysisk struktur i fjøra som spreier lys.
Artslista
Turakoar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Corythaeola
Slekt Ruwenzorornis
Slekt Musophaga
Slekt Corythaixoides
Slekt Crinifer
Kjelder
Referansar
Bjørg G. Hovland
Bjørg G. Hovland er ein norsk bunadprodusent. Ho er frå Luster. Hovland har rekonstruert fleire eldre draktplagg i indre og midtre Sogn, mellom anna har ho bygd på bilete av nasjonalromantiske kunstnarar som Johannes Flintoe og J.C. Dahl.
I 2014 gav Hovland ut boka «Folkedrakter og bunader frå Sogn» (Skald Forlag). Ho er tildelt «Gullnål med Diplom» frå Norges Husflidslag, og ho fekk Luster kommune sin kulturpris i 1996.
234 Barbara
234 Barbara er ein typisk hovudbelteasteroide. Han er klassifisert som ein S-type-asteroide og er sannsynlegvis samansett av ei blanding av silikatar og metallar. Han har ei ljos overflate.
Han blei oppdaga av C. H. F. Peters 12. august 1883 i Clinton, New York USA.
Werner Heisenberg
Werner Karl Heisenberg var ein kjend tysk fysikar og ein av dei viktigaste fysikarane på 1900-talet. Han vann mellom anna Nobelprisen i fysikk i 1932 «for å ha skapt kvantemekanikken». I lag med Max Born og Pascual Jordan utvikla Heisenberg matriseformuleringa av kvantemekanikken i 1925 og i 1927 publiserte han uskarpleiksrelasjonen, som bygde på filosofien hans og som han er mest kjend for. Han gjorde òg viktige bidrag i hydrodynamikken i turbulente straumar, atomkjernar, ferromagnetisme, kosmisk stråling og subatomære partiklar. Han var òg særs viktig i planlegginga av den første vesttyske kjernereaktoren i Karlsruhe og ein forskingsreaktor i München i 1957. Det har vore mykje kontroversar kring arbeidet hans på atomforsking under andre verdskrigen.
Liv
Heisenberg vart i 1957 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.
Med kona si Elisabeth, som han hadde gifta seg med i 1936, hadde Heisenberg sju born, mellom dei genetikkprofessoren Martin Heisenberg.
Jean Baptiste Perrin
Jean Baptiste Perrin var ein fransk fysikar og nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1926 for arbeidet sitt med å påvise at materie består av atom.
Perrins gradualavhandling, Sur les rayons cathodiques eit les rayons X (1897), inneheldt òg det eksperimentelle beviset for at katodestrålene medfører negativ elektrisk ladning. I eit seinare arbeid, Recherches sur le mouvement brownien eit la détermination des poids absolus des molécules (1908), bestemte han ut frå ultramikroskopiske studiar av den brownske rørsla verdien på massen og mengda til molekyla, som stemte godt overeins med resultat frå andre forskarar. Dette var ein eksperimentell stadfesting av Einsteins teori om brownsk rørsle.
Perrin vart innvalt som representant av Kungliga Vetenskapsakademien i 1922.
Han var faren til fysikaren Francis Perrin.
870 Manto
870 Manto er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. mai 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Urpín
Urpín er eit fjell i byen Banská Bystrica i Slovakia. Det ligg på venstrebreidda til elva Hron, oppfor gamlebyen. Trass i at det berre er 510 meter høgt, ligg det nært sentrum i byen og dominerer bybiletet. Frå fjellet har ein panoramautsikt over elvesletta til Hron frå dei austlegaste utkantane av Banská Bystrica til byen Zvolen, og dei omliggande fjellkjedene Låge Tatra og Store Fatra. Det går fleire stiar til toppen av fjellet frå sentrum av Banská Bystrica.
Natur
Urpín er hovudsakleg dekt av bøkeskog. Andre tre her er furu, lind og lønn. Toppen av fjellet har typisk skogslettevegetasjon. Trass i nærleiken til ein større by, finst det 35 utryddingstrua dyreartar på Urpín og mange sjeldne planter. Her finst òg 280 forskjellige edderkoppartar. Det vart grunnlagd eit naturreservat i 1997 som dekkjer eit område på 5,02 ha.
Historie
Då Det osmanske riket rykte nordover på 1500-talet var dei rike gruvebyane i Slovakia, som Banská Bystrica, trua, og det vart bygd eit vakttårn på ein av toppane på Urpín i 1587. Vakttårnet var knytt til byen via ein hemmeleg undergrunnsgang, som gjekk under elva Hron. Etter at tårnet vart øydelagd under den andre verdskrigen vart det bygd om til eit astronomiobservatorium etter krigen.
Sjølv om Banská Bystrica på 1600-talet stort sett vart styrt av det katolske Habsburgmonarkiet, var byen sjølv heilt protestantisk. Under den statsstøtta motreformasjonen, bygde Jesuittordenen ei kyrkje på tiooen av fjellet i 1713 og små heilagdomar vart reist langs stien som førte opp til kyrkja året etter. Kyrkja var ein pilegrimsstad, og har nyleg vorte restaurert.
Smalehovud
Smalehovud eller smalahove (dialektalt òg sau(d)ehau(d) eller skjelte) er hovud av lam eller sau som er nytta som mat.
Dette er mat som har lang tradisjon på Vestlandet, der ein har måtta utnytta all mat på dyra. Hovuda vert vanlegvis svidde for å få vekk ulla. Deretter vert hovuda kløyvde og hjernen reinska vekk før ein saltar og ofte røykjer i røykhus. Tradisjonar frå Voss måtte ha hovuda røykte, men i Sogn heldt det å salta hovuda. Når ein skal servera smalehovud, vert dei fyrst vatna ut i eit døger og so kokt i om lag tre timar.
I nyare tid vert smalehovud sett på som festmat og vert servert på restaurantar. Det er særleg feittlaget kring øyro og rundt augo og tunga som vert rekna som delikatesser på eit smalehovud. På Voss vert det skipa meisterskap i smalehovudeting.
I mange sefardiske (iberisk-jødiske) og mizraḥiske (arabisk-jødiske) familiar serverer ein smalehovud som ein av hovudrettene på rosj hasjaná. Smalehovudet, som helst skal vera av vêr, symboliserer ynsket om å vera initiativrik («å vera hovud heller enn hale»), og det viser dessutan språkleg sett til uttrykket rosj hasjaná, som ordrett omsett tyder ‘hovudet åt året’.
Langvatnet
Langvatnet er namnet på fleire innsjøar i Noreg, mellom dei
Innsjønamnet har òg gjeve namn til mange gardar.
Langvatn som namn
Det er i 2007 145 som har Langvatn til etternamn i Noreg, samstundes som 51 skriv seg for Langvand og 51 Langvann.
Compound
Compound vert nytta om ein type dampmaskin som let dampen ekspandere gradvis gjennom fleire sylindrar. Strengt tatt tyder compund ekspansjon gjennom berre to sylindrar, medan ekspansjon gjennom fleire enn to trinn kan kallast trippel-ekspansjons-maskin eller multiple-ekspansjons-maskin.
For at krafta frå sylindrane skal bli like stor for alle sylindrane, må tverrsnittet på sylindrane gjerast større jo mindre trykk det er att i dampen gjennom ekspansjonstrinna. Sylinderkraften W vert avgjort av damptrykket p og tverrsnittsarealet til sylinderen A, ut frå formelen W=pA. Går trykket ned, må arealet gå opp for å oppnå same kraft. Eit compoundmaskineri er derfor lett gjenkjenneleg ved dei ulike storleikane på sylindrane. Animasjonen nedanfor viser prinsippet ved ein tre-trinns ekspansjon.
Fordelen med ein compundmaskin føre ein tradisjonell dampmaskin som bruker friskdamp direkte på alle sylindrane, er at systemet utnyttar varmeenergien betre ved at avløpsdampen som gjerne har eit brukbart trykk, vert nytta ein gang til. Ein compundmaskin yter derfor meir i forhold til kor mykje brensel som er brukt.
Compound-systemet vart funnen opp så langt tilbake som i 1804 av briten Arthur Woolf. Likevel gjekk det mange år før han fekk noko særleg utbreiing. Som skipsmaskin vart han vanleg frå 1880-åra, i lokomotiv litt seinare, og med blanda utbreiing i dei forskjellige landane. I England var compound-systemet lite i bruk på jernbanar, medan ein særleg i Frankrike utvikla mange vellukka compoundlokomotiv.
Compoundlokomotiv i Noreg
Ti år seinare kom derimot compound-systemet attende på norske lokomotiv, men i ei ny drakt som 4-sylindra compound og overheitar, med lokomotiv type 26c, etterfølgd to år seinare av typane 30b og 31b. Felles for desse tre lokomotivtypane, var at dei første eksemplara var bygt som 4-sylinda høgttrykksmaskinar. Dette var kraftige maskiner, godt eigna til sitt bruk, men dyre i drift. Det var derfor eit behov for å få kolforbruket ned, og ved å kombinere den eldre compound-teknikken med den nyare overheterteknikken, og no på store lokomotiv som gav meir rom for meir komplisert maskineri, utvikla ein med desse tre lokomotovitypane ein serie vellukka damplokomtotiv som kom til å stå for hovedtyngda av transportarbeidet ved NSB på dei strekningane som var dampdrivne. Desse lokomotivtypane var òg ein type allround-lokomotiv som vart brukt i både persontog og raske godstog.
At desse lokomotiva hadde fire sylindrar, tyder ikkje ekspansjon gjennom fire trinn. Ekspansjonen skjedde gjennom to trinn med to sylindra, og tilsvarande gjennom eit anna par sylindrar. Dei fire sylindrane vart plassert ved sidan av kvarandre, med to høgttrykksylindrar mellom rammevangane, og to lågtrykksylindrar på utsida av ramma, på tradisjonelt vis for damplokomotiv.
Norsk fotball 1979
Noregsmeisterskapen for herrar
vart norgesmeister etter 2-1 mot i finalen
Gravkyrkja
Gravkyrkja er ei kyrkje i Det kristne kvarteret i Gamlebyen i Jerusalem. Kyrkja skal ifølgje kristen tradisjon omfatta både Golgata, staden for krossfestinga av Jesus, og grava som han gjenoppstod frå. Som del av Gamlebyen er kyrkja rekna som ein del av verdsarva av UNESCO.
Gravkyrkja blir driven av fleire kyrkjesamfunn i fellesskap. Den gresk-ortodokse kyrkja har største delen av kyrkjeområdet, som også omfattar hovudkvarterte til deira patriark av Jerusalem. Den armenske og den katolske kyrkja er dei to nest viktigaste kyrkjesamfunna i drifta av Gravkyrkja. Dei koptiske, syriske og etiopiske ortodokse kyrkjene har òg delar. Protestantar er ikkje representerte i kyrkja, og mange føretrekk Hagegrava som valfartsstad og mogleg døds- og gravstad for Jesus.
Innan austleg kristendom er kyrkja kjend som Oppstandelsekyrkja (gresk Ναός της Αναστάσεως (Naos tis Anastaseos), armensk Surp Harutyun), medan ho i vestleg tradisjon er kalla for Gravkyrkja eller Kyrkja til den heilage grava (latin: Ecclesia sancti Sepulchri).
Den første kyrkja
Eusebius fortel i Vita Constantinus at det på staden der Gravkyrkja seinare blei bygd tidlegare stod eit tempel vigd Venus. Den seinare keisaren Konstantin gav i 325 eller 326 ordre om at staden skulle ryddast for å gje plass til ei ny kyrkje. Den heilage Makarius fekk i oppdrag å oppføra henne.
Florence Griffith-Joyner
Florence Delorez Griffith-Joyner, også kjend som Flo-Jo var ein sprintar frå Los Angeles i USA. Florence Griffith-Joyner har den gjeldande verdsrekorden på både 100 meter og 200 meter sprint. Desse rekordane sette ho i 1988, og dei har aldri vore i nærleiken av å bli slått. Flo-Jo har difor blitt kalla «den raskaste kvinna i verdshistoria». Frå 1987 var ho gift med tresteghopparen Al Joyner, bror til Jackie Joyner-Kersee, kvinna som held verdsrekorden i sjukamp.
Karriere
Florence Griffith viste tidleg talent for sprint og kvalifiserte seg opphavleg i 100 meter til sommar-OL 1980 i Moskva. Av di desse leikane vart boikotta av fleire land, m.a. USA, fekk ho ikkje delta. I 1983 deltok ho i VM i friidrett i Helsingfors og kom på ein fjerdeplass på 200 meter sprint. Neste år fekk ho OL-debutera under sommar-OL 1984 i Los Angeles. Her sprang ho inn til sølvmedalje på 200 meter på tida 22,04. Gullet gjekk likevel til USA, då vinnaren vart Valerie Brisco-Hooks. I 1987 deltok Florence Griffith-Joyner under VM i friidrett i Roma. Ho tok sølv på 200 meter bak austtyske Silke Gladisch. Under 4 x 100 meter stafett var ho med på å ta gull for USA.
1988
1988-sesongen vart det verkeleg store året for Griffith-Joyner. Flo-Jo var i Indianapolis i juli under ein kvartfinale til kvalifiseringa til OL i Seoul. Den 16. juli sprang ho 100 meter på 10,49 sekund. Dette er gjeldande verdsrekord, og sjølv om nokre meiner at Griffith-Joyner hadde medvind, viste ikkje vindmålarane noko medan ho sprang. Den som har kome nærmast til å slå rekorden er Carmelita Jeter frå USA med tida 10,64.
Griffith-Joyner vart med rette ein storfavoritt til sommar-OL 1988. Ho vann 100 meter-finalen på 10,54 framfor landskvinna Evelyn Ashford. I semifinalen på 200 meter sette Florence Griffith-Joyner ny verdsrekord med 21,56 sekund, men slo denne igjen i finalen den 29. september. Den nye og gjeldande verdsrekorden kom på 21,34 sekund. Også i stafett var Flo-Jo med på å hausta gullmedalje for heimlandet i Seoul. Ho trekte seg tilbake frå toppidretten same året, rett etter at ho hadde vunne idrettsprisen James E. Sullivan Award. 100-meterfinalen frå Seoul vart kåra til nummer 98 på dei 100 største sportsaugneblinkane på britisk fjernsyn i 2002.
Dopingrykte
Det gjekk mange rykte om at Florence Griffith-Joyner brukte doping. Ein tidlegare leiar i IOK uttalte i 1998 at Griffith-Joyner vart særskilt testa under OL i Seoul nettopp på grunn av desse rykta, men at dei aldri fann spor av doping i henne.
Dødsfall
Florence Griffith-Joyner døydde brått då ho blei kvalt under eit epilepsianfall som ho fekk i søvne, 38 år gamal. Ho etterlét seg mannen Al og dottera Mary Ruth Joyner (f. 1990). Dottera har sjølv prøvd seg innan idretten, men har i staden engasjert seg i musikk og dans. M.a. deltok ho som songar i America's Got Talent i 2012. Al Joyner har seinare gifta seg opp att.
Alf Blyverket
Alf Blyverket var ein norsk musikar (kontrabass, trekkspel og trombone) og orkesterleiar som var kjend frå fleire innspelingar og underhaldningsprogram i NRK.
Blyverket voks opp på garden Blyverket mellom Harestua og Grua. Etter utdanninga ved Musikkonservatoriet i Oslo med Reidar Furu som lærar i kontrabass og Roar Aasgaard som trombonelærar var han med i orkesteret til Willy Andresen, før han i 1953 vart tilsett som kontrabassist i Kringkastingsorkesteret. Etter at Fritz Austin var død, skifta han til trombonegruppa, der han arbeidde som andretrombonist til han gjekk av med pensjon i 1994. Gjennom åra leidde han eigne grupper, som Alf Blyverkets kvintett, Alf Blyverkets runddansdorkester og Alf Blyverkets orkester. Blyverket gav ut musikk av norske komponistar som Per Bolstad, Oluf Melvold og Anders Sørensen. Vidare medverka han på utgjevingar med Gerd og Otto, Jens Book-Jenssen, Wenche Myhre, duoen Åse Thoresen/Børt-Erik Thoresen, Øystein Sunde (Det året det var så bratt, 1971) og Vidar Sandbeck. Elles arrangerte han ei rekkje komposisjonar for trekkspel og verka dei siste åra av livet sitt framleis som dirigent og instruktør for orkester.
Langvatnet i Rana
Frå den vestlege delen av Svartisen, renn Glomåga ut i Langvatnet, saman med dei mindre sideelvane Trolldalselva, Leiråga og Ramnåga.
Frå den austlege delen av Svartisen renn Svartisåga og Blakkåga, og dei møter kvarandre som som Raudvassåga, som òg knytt til Langvatnet.
Langvatnet er bunde til Ranelva gjennom Langvassåga.
Oppdemminga av Reinforsen dam, i nærleiken av Reinforsen kraftverk, fører til at Raudvassåga ofte renn ut i Langvatnet. Det medfører òg at vatnet frå Ranelva tidvis renn oppover Langvassåga og ut i Langvatnet.
Straumretninga i Langvassåga er avhengig av tilløpet til og vassstanden i Langvatnet, vassføringane i Raudvassåga og Ranelva, lukestillingane i Reinfossen dam og drifta i Langvatn kraftverk.
Tsjukhlomasjøen
Tsjukhlomasjøen (russisk Чухломское озеро; Tsjukhloskoje ozero) er ein innsjø i Kostroma oblast i Russland. Han har eit areal på 48,7 km², og eit gjennomsnittleg djup på 4,5 meter.
Innsjøen er nesten sirkelforma og har ein diameter på 6–7 km. Breidda av innsjøen er flat og myrlendt. Innsjøen er tilfryst frå seint i oktober til seint i april. Fleire mindre øyar munnar ut i i Tsjukhlomasjøen og han har utsig mot nordvest i Kostromaelva.
På søraustsida av innsjøen ligg byen Tsjukhloma. I nord ligg landsbyen Nozhkino og Avraamijevo-Gorodetskij kloster, som vart grunnlagd av Avraamyj av Galitsj på 1400-talet.
1791
1791 (romartal MDCCXCI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Velký Rozsutec
Veľký Rozsutec er eit fjell i Vesle Fatra i Slovakia med ei høgd på 1610 meter over havet. Toppen ligg nord for den delen av Låge Fatra som heiter Krivánska Malá Fatra og er ein del av Vesle Fatra nasjonalpark og Rozsutec nasjonale naturreservat (sidan 1967).
871 Amneris
871 Amneris er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. mai 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Velký Rozsutec
På Veľký Rozsutec og i omgjevnadane finst mange utryddingstrua dyre- og planeartar, nokre av dei er endemiske. I tillegg finst her fleire karstformasjonar.
Moshe Weinberg
Moshe Weinberg (hebraisk משה ויינברג‎), nokre gonger skrive Moshe Weinberger, var ein israelsk brytetrenar. Han trente det israelske internasjonale brytelaget og var trenar for Hapoel Tel Aviv. Då han var ungdom var han meister i bryting, og då han vart vaksen var han aktiv i åtte år. Karrieren starta han i Hapoel Haifa, og vart seinare trenar på Wingate Institute. Som nasjonal brytetrenar vart han send til sommar-OL 1972 i München. Han var mellom elleve frå den israelske OL-troppen som vart drepen av palestinske terroristar i München-massakren.
Sommar-OL 1972
Tidleg på morgonen 5. september 1972 brot palestinske medlemmar av gruppa Svart september seg inn i OL-landsbyen og seinare inn i Bustad 1 i Connolystraβe 31, huset der fem trenarar pg to dommarar frå den israelske OL-troppen var. Den fyrste israelaren terroristane møtte var Weinberg. Det er uklårt om han var i huset då terroristane kom, eller om han vart teken til fange då han gjekk inn. Då han såg alvoret i situasjonen gjekk han til angrep, men vart skoten i skinnet. Weinberg vart teken av terroristane for å finne fleire israelarar. Han leia dei forbi Bustad 2, huset til fektarane og skyttarane, og tok terroristane med til Bustad 3 i staden for. Der fanga terroristane seks vektløftarar og brytarar. Medan gislane vart teken med att til bustaden til tenestemennene, vart Weinberg att angripen av terroristane. Han vart banka bevisstlaus og fylgjer etter brytaren Gad Tsobari for å sleppe unna via ein undrjordisk garasje. Terroristane skaut Weinberg med maskingevær for dei kasta liket ut på gata for å demonstrere. Dei andre som vart teken til fange vart òg drepen i det som seinare vart kjend som München-massakren.
Sonen hans, den israelske skodespelaren Guri Weinberg, portretterte han i filmen München frå 2005.
Christopher Omsen
Christopher Frimann Omsen var ein norsk høgsterettsadvokat og medlem av riksforsamlinga på Eidsvoll.
Omsen var fødd i Bergen, og vart i 1783 student frå Bergens katedralskule. I åra etter var han huslærar i Noreg, og deretter juridisk manuduktør i København. Han tok først dansk, og så latinsk-juridisk embetseksamen i 1791. Same året vart han prokurator i Christiania, i 1799 vart han i tillegg tollprokurør i Akershus stift.
Omsen var ein av Christiania sine to utsendingar til riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Under forhandlingane førte han ei sjølvstendig linje, men låg i dei fleste spørsmål nærast sjølvstendepartiet. Omsen var 13. mai den førande for unionspartiet i diskusjonen om Eidsvollsgarantien. Argumentasjonen hans førte ikkje fram. Garantien vart vedteken, men vart sidan oppheva. Omsen var medlem av konstitusjonskomitéen, reglementskomiteen og han var 17. mai med i deputasjonen til kongen. Som medlem av konstitusjonskomiteen forfatta han kapitlet om den dømmande makt. Saman med Georg Sverdrup og Ludvig Platou gav han ut Den norske riksforsamlings forhandlinger paa Eidsvold i aaret 1814.
Omsen vart høgsterettsadvokat i 1814, i 1815 vart han oppnemnd til assessor (dommar) i Noregs Høgsterett. I eigenskap av høgsterettsassessor var han medlem av riksrettane 1821-22 og 1827. Med karakteren haud er han den einaste dommaren i Høgsterett som ikkje har hatt karakteren laud. Perioden 1818-24 var han statsrevisor.
Stiklestad kyrkje
Stiklestad kyrkje er ei romansk langkyrkje frå 1180 i Verdal kommune i Trøndelag fylke.
I fylgje tradisjonen er kyrkja sett opp nett der Olav Digre Haraldson fall under slaget på Stiklestad, og steinen han i fylgje soga skal ha stødd seg til då Tore Hund gav han banesåret, Olavssteinen, skal ha vore bygd inn i altaret.
Kyrkja er i stein og har 520 plassar.
Olavssteinen
I fylgje tradisjonen var steinen Olav Digre stødde seg til då han døydde, innmurd i altaret til etter reformasjonen då steinen skal ha vorte teken ut.
Vysoká i Karpatane
Vysoká er det nest høgaste fjellet i Dei vesle Karpatane med ei høgd på 754 meter over havet. Det ligg oppfor Kuchyňa. Toppen har eit flott utsyn over resten av Dei vesle Karpatane, Tribeč, Považský Inovec og Podunajská pahorkatina.
Stiklestad kyrkje
Olavssteinen
Kyrkja vart restaurert til 900-årsjubileet i 1930. Då ein prost flytte frå Stiklestad på 1930-talet, vart ein stein med på flyttelasset hans til Toten. Steinen skal, i fylgje dottera til prosten, berre ha vore tilfeldig vald frå ein dunge som skulle køyrast vekk og kastast etter restaureringa, men så skal tanken ha kome opp i Verdal om at steinen som var ført til Toten skulle vere Olavssteinen. Rundt 1980 vart det ein del avisskriveri om saka, og etter eit mellomstopp hjå Riksantikvaren vart steinen ført attende til Stiklestad der han vart forvard av Stiklestad Nasjonale Kultursenter før han vart ført til Stiklestad kyrkje i 2006.
I fylgje ei geologisk undersøking utført på Geologisk museum etter initiativ frå Riksantikvaren, var det ingen spor på steinen som tydde på at han kunne ha vore innmurd i verken altar eller grunnmur. Rapporten etter undersøkinga fortalde vidare at steinen var av ein type rullestein som er typisk for Stiklestad og han etter alt å døme var frå Verdal.
Fürstenfeldbruck flyplass
Fürstenfeldbruck flyplass var ein flyplass i nærleiken av den tyske byen Fürstenfeldbruck som ligg i delstaten Bayern.
Flyplassen vart fyrst kjend då han var den viktegaste treningsbasen til det tyske luftforsvaret under Den andre verdskrigen. I 1972, under sommar-OL, fann München-massakren stad. München ligg i nærleiken av Fürstenfeldbruck og sju israelske OL-utøvarar, to trenarar og ein vesttysk politioffiser vart drepne på flyplassen.
Navle
Navlen (umbilicus) er eit gropforma arr etter navlestrengen på buken hos alle placentale pattedyr.
Ordet 'navle' blir nytta nedsettande som synonym for «midtpunkt».
Ordet blir òg nytta som verb i tydinga skjere over navlestrengen.
Neil Armstrong
Neil Alden Armstrong var ein amerikansk testpilot og astronaut. Han er mest kjend for å ha vore det fyrste mennesket på månen, som fann stad den 20. juli 1969. Neil Armstrong sa då dei vidgjetne orda: «That's one small step for (a) man, one giant leap for mankind.» Omsett til norsk: «Det er eit lite steg for (eit) menneske, eit stort sprang for menneskja.»