cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lier i Belgia
Den siste katolske erkebiskopen i Noreg, Olav Engelbrektsson, døydde i Lier 7. februar 1538, etter å ha flykta frå Nidaros som fylgje av reformasjonen.
Margrete Kreutz
Liv og virke
På utstillinga i 1889 deltok Margrete, Anders og dei to døtrene deira. Ei tredje dotter vart fødd under opphaldet i Paris og fekk namnet Margrete Sofie Parisienne. Reisefølgjet omfatta også 23 andre sørsamar, dei fleste frå Røros-distriktet. Foreldra til Margrete og to systrer var ein del av følgjet, som også omfatta tjue reinsdyr, hundar, pulkar og hushaldningsgjenstandar for å etablere ein buplass som ein del av utstillinga. Undervegs til Paris hadde gruppa ei vekes opphald med framsyning i Christiania Tivoli.
Margrete Kreutz og tre av døtrene hennar deltok også under Verdsutstillinga i Chicago 1893. I reisefølgjet var også onkelen hennar Nils Thomassen Bull og den seinare samepolitikaren Daniel Mortenson. «The Lapland Village» bestod av rundt 20 sørsamar frå Noreg og Sverige, 14 rein, torvgammer, telt, pulkar og bohave. Landsbyen omfatta også fire svenske jenter frå Dalarna. Deltakarane på reisa fekk betalt mellom 14 og 28 kroner i veka, og dei fekk bu på hotell.
Backdoor Bay
Backdoor Bay er ei lita bukt som ligg ved austsida av Cape Royds, langs vestsida av Ross Island. Nimrod-ekspedisjonen i 1907-1909, under Ernest Shackleton, lessa forsyningar ved Backdoor Bay som skulle nyttast ved vinterleiren deira ved Cape Royds. Ho fekk dette namnet av dei fordi ho ligg på baksida (austsida) av Cape Royds, ovanom den vesle vika på vestsida av neset, som dei kalla «Front Door Bay».
Margrete Kreutz
Liv og virke
Dei siste åra av livet sitt budde Margrete Kreutz og to av barna i Valdres og Borgund, der dei arbeidde som reingjetarar i den bygdenorske tamreindrifta. Ho døydde under ei bussreise derfrå til Trøndelag. Kreutz deltok på Samemøtet i 1917.
Ettermæle
Margrete Kreutz var ein nøkkelperson i doktorgradsavhandlinga ''På ville veger? Levende utstillinger av samer i Europa og Amerika'' av Cathrine Baglo i 2011, og har sidan vorte presentert i ei vandreutstilling frå Tromsø Museum og i Baglo si bok frå 2017. Kreutz er også til stade i dei nye utstillingane frå 2022 i museet Saemien Sijte.
Baglo har peika på at desse samiske utstillingsdeltakarane frå ei side sett vart sett i ein audmjukande situasjon ved at dei vart betrakta og objektifisert. Frå ei anna side sett var deltakinga eit naudsynt val i ein situasjon der samane og den samiske reindrifta var sett under press gjennom nye lovar, fornorsking og nedbygging av beiteareal. «Det vesentlige er ikke reisen til Frankrike, men situasjonen samene befant seg i.» Baglo har også framheva at samane ved å delta i desse utstillingane viste handlekraft og omstillingsevne, og at reisene kan ha ført til høgare omdøme og eit breiare sosialt nettverk etter heimkomsten.
Vals i Sveits
Vals er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1252 meter over havet.
Valsertysk er talemålet i kommunen. I sørvest grensar Vals mot kantonen Ticino, her ligg det høgste fjellet i kommunen, grensefjellet Rheinwaldhorn.
Kommunen ligg i Lugnez kreis og består av landsbyen Vals og grenda Leis. Det høgaste punktet i kommunen er Rheinwaldhorn på 3402 moh.
Aagot Nissen
Aagot Nissen, fødd Kavli var ein norsk skodespelar, opphavleg frå Bergen.
Aagot Kavli var dotter til ein kjøthandlar i Bergen. I 1899 fekk ho jobb ved Nationaltheatret i Kristiania då teatret opna, og var tilsett der til 1960. Ho utmerkte seg i roller som Solveig i Peer Gynt av Henrik Ibsen, Klara i Trappenstreg av Franz Adam Beyerlein, frøken Sperling i Det lykkelige valg av Nils Kjær, og som Malla i Geografi og kjærlighet av Bjørnstjerne Bjørnson.
Nissen gjorde si einaste filmrolle i Himmeluret, ein stumfilm av Amund Rydland og Leif Sinding som vart vist i 1925.
Ivar Kvåle
Ivar Kvåle'  var ein norsk avisteiknar, bokillustratør, musikar og teikneserieteiknar.
Kvåle teikna og skreiv i avisa Hordaland frå 1977. Han leverte i 34 år vitseteikningar med krasse og muntre kommentarar til avisa, først med signaturen "Kvaolsknipo", seinare under «Knipo». I så godt som kvart nummer av avisa karikerte han i tekst og teikningar naive turistar, innfule bergensarar, lokalpolitikarar, utflytta vossakjendisar og frustrerte innflyttarar.
Ivar Kvåle illustrerte nærare 40 bøker (både eigne og andre sine). Dei fleste av bøkene er utgjeve på Det norske Samlaget.
Guldbagge
Guldbagge ('Gullbille') er ein svensk filmpris som har vore delt ut av Svenska Filminstitutet sidan 1964.
Den første utdelinga vart halden på Grand Hotel Stockholm den 25. september 1964. Det vart delt ut tre prisar, for beste regi til Ingmar Bergman, beste kvinnelege skodespelar til Ingrid Thulin og beste mannlege skodespelar til Keve Hjelm.
Prisen er ei emaljert og forgylt koparbille som veg om lag 1,2 kg, og som er formgitt av kunstnaren Karl Axel Pehrson.
Kategoriar
Prisen blir delt ut til dei beste filmrelaterte prestasjonane i følgjande kategoriar:
Make You Feel My Love
«Make You Feel My Love» er ein song skriven av Bob Dylan frå albumet Time Out of Mind (1997). Han vart først gjeven ut av Billy Joel under tittelen «To Make You Feel My Love», før versjonen til Dylan kom ut seinare på året. Han har sidan blitt framført av mange artistar, som Adele, Garth Brooks, Shane Filan, Bryan Ferry, Kelly Clarkson og Ane Brun. To versjonar av songen (ein av Garth Brooks og ein av Trisha Yearwood) vart nytta i filmen Hope Floats i 1998. Dylan gav etter kvart ut songen på singel.
Medverkande
Andre medverkande
Billy Joel-versjonen
Billy Joel spelte inn songen som «To Make You Feel My Love» for samlealbumet Greatest Hits Volume III (1997). Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet og nådde 50. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100. Joel si utgåve kom ut før Dylan gav ut sin versjon ein månad seinare.
Garth Brooks-versjonen
Garth Brooks spelte inn songen som «To Make You Feel My Love» i 1998. Han kom ut på filmmusikkalbumet til filmen Hope Floats i 1998 i lag med ein coverversjon av Trisha Yearwood som første og siste spor å albumet. Han vart først gjeve ut som bonusspor på Fresh Horses for den første Limited Series-boksen og så på alle seinare utgåver av albumet. Brooks-versjonen vart nominert til Grammyprisen for beste mannlege countrysong, medan Bob Dylan vart nominert til beste countrysong.
Adele-versjonen
I 2008 spelte den britiske songaren Adele inn «Make You Feel My Love» for debutalbumet hennar 19 (2008). Han vart gjeven ut som den fjerde og siste singelen frå albumet den 27. oktober 2008 og nådde 26. plassen på singellista.
Bakgrunn
«Make You Feel My Love» er den einaste coverlåten på debutalbumet til Adele. Adele fortalte at «manageren min er veldig stor Dylan-fan og i lang tid prøvde han å få meg til å lytte til songen, fordi eg ikkje hadde høyrt han før. Eg var ganske trassig i mot det. Eg sa 'eg vil ikkje ha ein cover på albumet mitt. Det indikerer at eg ikkje kan skrive nok songar på eiga hand for den første plata mi.' Og så høyrde eg han i New York då han spelte songen for meg, og han berre verkeleg trefte meg. Eg syns det er ein fantastisk song, og oppsummerer eigentleg alt eg prøver å skrive i songane mine.»
Pianoet vert spelt av Neil Cowley og Adele sjølv spelar bass.
Mottaking
I følgje Alex Fletcher på Digital Spy uttrykker versjonen til Adele kjærlei til songen, «med berre piano som akkompagnement får den drøymande og lidenskapelege vokalen hennar verkeleg skine». I følgje The Guardian-skribenten Dave Simpson gjorde «Adele med si rolege levering songen til hennar eigen».
I januar 2013 rangerte Heart Radio Adele sin versjon av songen som den beste britiske songen gjennom tidene på ei topp 500-liste.
Henrik Barruk
Lars Henrik Andreas Barruk ( i Västerås) er ein umesamisk språkkonsulent og lærar, som er kjent for arbeidet sitt med umesamisk språkrevitalisering og dokumentasjon.
Make You Feel My Love
Salslister
Songen nådde opphavleg berre 29. plassen på den britiske singellista. I september 2010 vart songen framført på The X Factor av Annastasia Baker, og songen gjekk så inn att på UK Singles Chart på ein 24. plass. Så klatra songen heilt til fjerdeplassen etter at songen vart framført av Gamu Nhengu i same show. Etter nok ei framføring på X Factor og då songen vart mykje nytta i Comic Relief i 2010, låg songen ytterlegare tre veker til på topp 10.
Henrik Barruk
Barruk er ein av få umesamiske talarar, og han har halde kurs i umesamisk ved Umeå universitet. Han var òg med i ei arbeidsgruppe oppnemnd av Samiskt parlamentariskt råd og utvikla ein umesamisk ortografi saman med språkvitarane Ole Henrik Magga, Pekka Sammallahti og Olavi Korhonen. Barruk har òg saman med eldre umesamiske talarar arbeidd med ein umesamisk ordbok beståande av 4 300 ord. I 2008 vart han tildelt Umeå sameforening sin heiderspris og språkprisen Gollegiella for arbeidet sitt, og i 2018 vart han òg tildelt minoritetsspråkprisen til det svenske språkrådet for innsatsen sin. Barruk er far til musikaren Katarina Barruk som skriv musikk på umesamisk og arbeider som lærar på umesamiske språkbad.
Make You Feel My Love
Salslister
Tidleg i 2011 gjekk songen inn på topp 40 igjen, på ein 34. plass, etter at han vart nytta i Britain's Got Talent.
Andre versjonar
«Make You Feel My Love» er òg blitt spelt av:
Ann Arbor
Ann Arbor er ein by i den amerikanske delstaten Michigan. Han er administrasjonssentrum i fylket Washtenaw County. Ved folketeljinga i 2010 hadde Ann Arbor 113 934 innbyggjarar, og var dermed den sjette største byen i Michigan. Han er kjend som ein universitetsby som huser University of Michigan.
Ann Arbor ligg ved Huron-elva, rundt 56 vest for Detroit. Busetjinga blei grunnlagd i 1824, og fekk namn etter ei av eller begge konene til grunnleggjarane John Allen and Elisha Walker Rumsey, Ann Allen og Mary Ann Rumsey, og eit treholt (arbor).
University of Michigan flytta til Ann Arbor i 1837. Universitetet er ein viktig arbeidsgjevar med rundt 30 000 tilsette og over 40 000 studentar. Universitetet med sine forskingsmiddel og høgt utdanna folk har også bidrege til at mange høgteknologiselskap har etablert seg i byen.
Jernbanelinja Michigan Central Railroad kom til staden i 1839. I 1851 fekk Ann Arbor status som by (city). Etter ein tilbakegang i veksten under Den lange depresjonen i 1870-åra kom fleire innbyggjarar til frå 1880-talet. Rundt 1900 hadde byen rundt 14 500 innbyggjarar. Han hadde ulike industriar som møbel- og pianoproduksjon, brygging, teppemaking og ikkje minst mølleverksemd, med Michigan Milling Company som ein hovudaktør.
I 1960- og 1970-åra var byen tett knytt til den motkulturelle studentrørsla og venstreorientert aktivisme, som kampen mot Vietnamkrigen. Dette fekk innverknad på lokalpolitikken då representantar frå Human Rights Party (HRP) blei valde inn i bystyret og kjempa for politikk som inkluderte borgarrettar, leigeregulering og mildare reaksjonar mot å ha marijuana.
I 2000 hadde byen 114 024 innbyggjarar. Gjennom dei siste tiåra har byen opplevd kraftig veksande tomteprisar, gentrifisering og vekst utover mot landsbygda. I 2003 blei det vedteke ein plan om å skipa eit grønt belte rundt byen der bystyret kjøpte rettane til jordbruksland rundt byen for å verna det mot utbygging.
Ann Arbor blir jamt nemnd som ein av dei beste småbyane i USA å bu i.
Tonehjul
Tonehjul er eit fortanna hjul av blautt jarn som roterer føre polane på ein permanent- eller elektromagnet med viklingar der det blir indusert spenningar på grunn av feltvariasjonane over fortanninga under rotasjonen. Dette vert nytta som vekselstraumgenerator for signalstraumar i tonefrekvensområdet. Han kan òg brukast som synkronmotor ved å sende ein vekselstraum utanfrå gjennom magnetviklingene og gje hjulet ein fart på fortanninga tilsvarande frekvensen til vekselstraumen.
Tore Olsen (1930–2020)
Tore Olsen var ein norsk fysikar.
Han var dr. philos. frå 1966 og var professor ved NTH frå 1966 til 1968 før han var professor i fysikk med elektronikk som spesialfelt ved Universitetet i Oslo frå til 1980. Han vart dekanus ved Det matematisk-naturvitenskapelige fakultet frå 1975 til 1980. Frå 1981 til 1987 var han direktør ved Statens forskningspolitiske råd og så ekspedisjonssjef i Utdannings- og forskingsdepartementet. Olsen utførte mellom anna eksperimentelle undersøkingar av dei elektroniske eigenskapane til metall og av metallkontaktar på elektriske halvleiarar.
Den katalanske nasjonaldagen
Den katalanske nasjonaldagen vert i Catalonia feira den 11. september, til minne omleiringa av Barcelona i 1714, som innbyggjarane tapte under den spanske arvefølgjekrigen. Som straff for at dei hadde støtta den habsburgske erkehertug Karl om trona til Spania, vart institusjonar og landområde i Krona Aragon avskaffa av det sigrande Bourbon-monarkiet.
Omleiringa av Barcelona
Omleiringa av Barcelona var eit slag mot slutten av den spanske arvefølgjekrigen (1701-1714) der erkehertug Karl av Austerrike (støtta av Storbritannia og Nederland kjempa mot Filip V av Spania, støtta av Frankrike, kjemp om den spanske krona.
Den katalanske nasjonaldagen
I 1980 erklærte det nye sjølvstendige styret i Catalonia 11. september som den katalanske nasjonaldagen.
Omleiringa av Barcelona
Opptakt
I den første delen av krigen hadde Barcelona falle til styrkane til erkehertug Karl. Flåten hans ankra opp i hamna den 22. august 1705 og soldatane kringsette byen. Desse soldatane tok seinare festninga Montjuïc og nytta denne til å bombardere byen til han overgav seg 9. oktober same året.
Den katalanske nasjonaldagen
Organisasjonar og politiske parti legg tradisjonelt ned blomar ved monumenta til Rafael Casanova og general Moragues for kampane deira mot Bourbon-armeen.
Omleiringa av Barcelona
Slaget
Sjølv om det nyleg slåtte katalanske hoffet då støtta erkehertugen mot Filip V, var ikkje dei fransk-spanske styrkane sterke nok til å prøve å gjenerobre byen før 1713. Den 25. juli det året var byen omkringa av styrkane frå Bourbon, men åtaket gav ikkje resultat på grunn av for lite artilleri. Bourbonane venta på 20 000 mann i forsterkingar som kom fram i april-mai 1714. Dei byrja å angripe på ny, kommandert av Hertugen av Berwick, og etter å ha gått inn i byen den 30. august, klarte til slutt Bourbon å ta byen attende den 11. september. Denne datoen vart i dag minna som nasjonaldagen til Catalonia, òg kalla La Diada.
Etterverknad
Krigen enda i 1714 då styrkane som støtte erkehertugen overgav seg til den fransk-spanske armeen, og dette markerte starten på ein 200 år lang periode med undertrykking av det katalanske sjølvstyret, som spegla den større sentraliseringa i dei forskjellige monarkia på det europeiske kontinentet. Då den den spanske arvefølgjekrigen var over, vart Spania i røynda frå eit samla kongedømet til eit sentralisert eitt. Forsvararane av byen vart gravlagd på same gravplass, i dag ein open plass, Fossar de les Moreres, det katalanarane samlar seg kvar 11. september.
Jurij Krymarenko
Jurij Oleksandrovitsj Krymarenko er ein ukrainsk friidrettsutøvar som tevlar i høgdehopp. Han vart verdsmeister i øvinga i 2005.
Aktiv
26. juni 2005 sette Krymarenko personleg rekord med 2,33 m under eit stemne i Langen i Tyskland. I august månad vann han så, svært overraskande, gullmedaljen i høgdehopp-tevlinga under 2005 i Helsingfors med eit hopp på 2,32 m. I finalen var han den einaste som klarte 2,32 m, noko som er den lågaste vinnarhøgda i noko verdsmeisterskap i friidrett. Favorittar, som den olympiske meisteren i 2004 i Aten, svensken Stefan Holm og ei rad andre hopparar klarte einast 2,29 m.
Lubjanka
Lubjanka (russisk skrift Лубянка) er det uoffisielle namnet på ei bygning ved Lubjankaplassen i Moskva, der dei sovjetiske løynlege tenestene, som er best kjent under namna NKVD og KGB, hadde hovudkvarter frå 1920 til 1991. Bygningen omfatta vidare KGB sitt sentrale fengsel og arkiv. Etter at Sovjetunionen braut saman har den russiske tryggingstenesta FSB hatt hovudkvarter i Lubjanka.
Fengsel
Lubjanka omfatta eit stort fengsel. I kjellarromma der vart fleire hundre tusen menneske forhøyrde og torturerte, særleg frå 1920 og i åra med dei store utreinskingane. Det var vanleg å hindra fangane å sove over svært lang tid. Under forhøyra vart dei regelmessig mishandla og terrorisert. Mange fangar tok sjølvmord eller vart skotne i denne kjellaren etter «rettssaker» utan forsvarar.
Etter KGB
Etter at KGB vart oppløyst, vart bygninga brukt som hovudkvarter for Den russiske grensevakta. Noko av fengselet vert no (2017) brukt av ei av avdelingane til FSB. Resten er KGB-museum (russisk Историко-демонстрационный зал ФСБ России) og ope for turistar og andre interesserte. I 1990 vart den sokalla Solovetskijsteinen reist tvers over Lubjankaplassen frå bygninga for å minnast ofra for den politiske undertrykkinga i Sovjet-tida.
Erebus Bay
Erebus Bay er ei bukt mellom Cape Evans og Hut Point Peninsula, på vestsida av Ross Island. Bukta vart utforska av Discovery-ekspedisjonen, under Robert Falcon Scott. Ho vart namngjeven av den andre ekspedisjonen til Scott, Terra Nova-ekspedisjonen, som bygde hovudkvarteret sitt ved Cape Evans ved Mount Erebus.
Julia Catherine Beckwith
Julia Catherine Beckwith var ein kanadisk forfattar som er blitt kjend som den første romanforfattaren frå Canada.
Liv
Beckwith var fødd i Fredericton i New Brunswick. Mykje av barndommen budde ho i Nova Scotia og Quebec. Mor hennar, Julie-Louise Le Brun, var dotter av Jean Baptiste Le Brun de Duplessis og stamma frå ein framståande fransk familie som slo seg ned i Canada på 1600- og 1700-talet. Far hennar, Nehemiah Beckwith (U.E.L.) var ein lojalist frå Connecticut. Han slo seg ned i New Brunswick i 1780, der han åtte eit framgangsrikt verft.
To år etter at Beckwith hadde skrive sin første roman, men ikkje gjeve han ut endå, døydde faren i ei drukningsulukke. I 1820 Ho blei send til Kingston i Ontario for å bu hjå slektningar og skipa ein kostskule for jenter. Her møtte ho George Henry Hart, som ho gifta seg med den 3. januar 1822.
Virke
Beckwith skreiv den første romanen sin, St Ursula’s Covent (eller The Nun of Canada), då ho var sytten.
Mor til Beckwith hadde gått over frå katolisismen til ektemannen si metodistiske tru, men det var den religiøse bakgrunnen til mora som gav Beckwith bakgrunnsmaterialet for den første romanen hennar. Beckwith var også inspirert av reisene sine i Quebec og Nova Scotia, som kunne vera strabiøse kanoreiser.
Det tok nesten ti år for Beckwith å finna nokon som ville gje ut verka hennar. I 1824 gjekk Hugh C. Thomson med på å gje ut den romantiske romanen St. Ursula’s Convent or, The Nun of Canada; Containing Scenes from Real Life. Etter eige ønske var Beckwith anonym. Det blei berre trykka 165 bøker. Etter at boka blei kritisert som for komplisert, blei nesten alle utgåvene tapte.
Seinare flytta Beckwith og ektemannen til USA. Her skreiv ho sin andre roman, Tonnawanda ; or, The Adopted Son of America ; an Indian Story, som ho gav ut i Rochester i New York som skriven av ein amerikanar (By an American). I 1831 flytta Beckwith, mannen og seks barn tilbake til Fredericton. Her skreiv ho sin tredje roman, Edith (eller The Doom), men denne blei ikkje gjeven ut i hennar levetid.
28. november 1867 døydde Julia Catherine Beckwith i Fredericton i New Brunswick, 71 år gammal.
Ettermæle
Først rundt 1900, i lag med ei auka interesse for kanadisk litteratur, blei folk merksame på forfattarskapen til Beckwith. I 1904 kjøpte sjefsbibliotekaren ved Toronto Public Library, James Bain, eit eksemplar av St. Ursula’s Covent på auksjon for 8 dollar. Berre fem andre eksemplar av boka er kjende (ein ved Library of Congress i Washington, dei andre ved Bibliothèque Nationale de Quebec, Brock University og University of New Brunswick), medan biblioteket ved McGill University har ei ufullstendig utgåve.
Mickey Curry
Michael Timothy Curry er ein amerikansk trommeslagar. Han er mest kjend for eit langvarig samarbeid med musikaren Bryan Adams, men har òg arbeidd med Hall & Oates, Cher, Tina Turner, Alice Cooper, David Bowie, Elvis Costello, Sam Phillips, Tom Waits, The Cult, Steve Jones og andre musikarar.
Biografi
Han spelte i mange lokale band i Connecticut fram til kring 1980, då han byrja å arbeide i forskjellige studio i New York. På Manhattan vart han med i eit band kalla Tom Dickie and the Desires. Manageren deira var Tommy Mottola, som òg var manager for Hall & Oates. Mottala likte arbeidet til Curry og bad han med på innspelinga av Hall & Oates-albumet Private Eyes.
Omkring same tid møtte Curry produsenten Bob Clearmountain, som nettopp hadde byrja å arbeide med ein ung Bryan Adams. Kort tid etter spelte Curry på det andre albumet til Adams, You Want It You Got It. Han turnerte med Hall & Oates i fleire år og spelte på fleire studioalbum med Adams. Frå 1986 turnerte han òg fast med Adams. Curry har spelt på nesten alle albuma til Adams.
I tillegg til Bryan ADams har Curry spelt med andre artistar, som Jude Cole og The Cult.
Ola-boka
Ola-boka, full tittel En Odelsmands Tanker om Norges nærværende Forfatning : tilligemed en Samtale indeholdende Veiledning for Bønder til en rigtigere Fremgangsmaade ved Udkaarelsen af Valgmænd og Repræsentanter, er ei politisk bok skriven av John Neergaard. Ho kom ut fyrste gong i 1830, og har sidan dess kome ut i mange opplag. Målet med boka var å få bøndene til å taka del i stortingsvala, og soleis bryta embetsmannsdominansen på Stortinget.
Boka er skriven som ein samtale mellom bonden Ola, ein bymann, ein tenestemann på eit bergverk og ein klokkar i mellom.
Hanna Winsnes
Hanna Winsnes var ein norsk forfattar som skreiv ulike verk, mellom anna den best kjende tidlege norske kokeboka, Lærebog i de forskjellige Grene af Husholdningen.
Familie
Foreldra var borgarmeister Jens Henrich Strøm (1729–1800) og Karen Tyrholm Plathe (1755–1805). Faren var ein yngre bror av presten og forskeren Hans Strøm.
Winsnes var gift med presten og stortingsmannen Paul Winsnes, og følgde han i prestekalla hans fleire stader på Austlandet. Lengst budde dei på Tanum prestegard ved Larvik 1830–1845, og i Vang i Hedmark frå 1845. Ho var brordotter av presten og forfattaren Hans Strøm, og oldemor til forfattaren Barbra Ring.
Forfattarskap
Winsnes skreiv det som ofte blir rekna som den første norske kokeboka, Lærebog i de forskjellige Grene af Husholdningen. Ho kom ut i 1845 og omfatta alt frå matlaging og slakting til husdyrstell og hagedyrking. Boka har kome i fjorten opplag. Ho gav seinare ut Husholdningsbog for tarvelige Familiar i By og Bygd (1862), som òg kom i fleire opplag.
Winsnes skreiv òg andre ting enn husstell; både dikt, romanar og sakprosa. Blant anna gav ho ut Grevens Datter i 1841 under pseudonymet Hugo Schwartz, og barneboka Aftnerne paa Egelund (1852).
Ettermæle og omtale
Utanfor Vang prestegard (no Toneheim folkehøgskole) står det eit minnesmerke over Winsnes. Han vart avduka i 1939 av Henriette Schønberg Erken - ein annan kokebokforfattar. Den nye storsalen på Einer skule på Ridabu har fått namn etter Hanna Winsnes.
Arne Garborg om Hanna Winsnes
I 1890 skreiv Arne Garborg den satiriske meldinga Hanna Winsnes's Kogebog, der han gjer narr av den truskyldige prestefrua sine ureflekterte haldningar til klassesamfunnet på den tida. Innleiinga er ein norsk litterær klassikar. Dette utdraget skildrar det idylliske livet på prestegarden:
Brønnbåt
Brønnbåt eller kvase er eit fartøy til transport av levande fisk. Ein brønnbåt skil seg frå andre båtar ved at lasterommet er ein brønn med sirkulasjon av friskt sjøvatn, slik at ein kan frakta fisk som er fanga eller frå oppdrettsanlegg levande fram til tilverkings- eller salsstad.
Grassongarar
Grassongarar er ein biologisk familie av små sporvefuglar, ei gruppe på rundt 145 songarar som hovudsakleg lever i varmare og sørlege delar av «den gamle verda».
Denne familien stammar truleg frå Afrika der ein finn dei fleste artane, men det lever representantar for familien på tvers av tropisk Asia inn i Australasia, og ein art, cistussongar, hekkar til og med i Europa.
Desse er generelt mykje små, lite iaugefallande fuglar i dominerande brun eller grå farge. Ein finn grassongarar i ope landskap som grassletter eller krattskog. Dei er ofte vanskelege å observere, og mange artar er mykje like i utsjånad, derfor er ofte songen beste nøkkelen til identifisering.
Dette er insektetande fuglar som hekkar lågt i vegetasjonen.
Utanom den største slekta Cisticola av grassongarar og cistussongarar, samlar familien 25 andre slekter, mellom anna jeriar, apalisar, smettsongarar, priniaer, skredderfuglar og eremomelaer.
Grassongarar er ofte inkludert i songarfamilien, Sylviidae.
Artslista
Grassongarar, Cisticolidae, i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.1, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Cisticola, 51 artar
Slekt Apalis, 24 artar apalisar
Slekt Eremomela, 11 artar eremomelaer
Erling Winsnes
Erling Winsnes var ein norsk «sosialøkonom og publisist, nasjonalist og kosmopolitt, draumar og rabulist, livsdyrka og fanatisk moralist, vittig paradoksmakar og grublande filosof.»
Winsnes vart fødd i Oslo. Han er av fleire blitt karakterisert som «høgreradikalismens 'profet' på 1920-talet». Han vert rekna som «ein av profetane i Ragnarok-miljøet. I skriftene Til en ukjent Gud og Den neste stat argumenterast det for innføringa av ein moderne biologisk forankra religion.
I boka si Den næste stat frå 1924 fremmer Winsnes, som den første, ideen om ei Arbeidsteneste slik denne seinare vart realisert av Nasjonal samling under andre verdskrigen.
Frå si tid i Det Norske Studentersamfund, der han òg var leiar, pleia Winsnes vennskapen med Sigurd Hoel.
Transmittans
Transmisjonsfaktor eller transmittans er tilhøvet mellom den energien som slepp gjennom ei delvis absorberande eller reflekterande flate og den energien som fell inn mot flata i form av lydar, ljos eller anna spesifisert stråling.
Tore Wessel-Berg
Tore Wessel-Berg var ein norsk sivilingeniør og professor i elektronikk som var med på å forska fram elektronrøyret klystron.
Wessel-Berg var fødd i Modum. Han tok eksamen frå Noregs tekniske høgskule ved elektroavdelinga i 1950 og vart dr.techn. i 1960. Han var amanuensis ved Stanford University i USA, 1954–57 og 1961–63. I 1957 og fram til 1961 var han forskar ved Forsvarets forskningsinstitutt i Bergen. Han vart så i 1963 professor i anvend elektronikk ved Noregs tekniske høgskule, noko han var fram til 1991. Han hadde ein omfattande vitskapleg produksjon på fagområdet sitt.
Otto Martin Dahl
Otto Martin Dahl var ein norsk embetsmann fødd i Solum som var stortingsmann 1868-69 frå Søndre Bergenhus amt.
Far til Dahl var byfut i Drammen. Sjølv gjekk han den lærde skulen i Christiania før han studerte og vart cand.jur. i 1843. Frå 1846 var han tilsett i Justisdepartementet, fyrst som kopist, frå 1851 som byråsjef og 1854 som ekspedisjonssjef. I 1860 fekk han sorenskrivar-jobben i Sunnhordland, budde og arbeidde på Kårvik på Stord til han døydde, 61 år gammal.
Dahl var med på fleire valting i Søndre Bergenhus i 1860-åra. Han representerte valkrinsen på Stortinget 1868-69, der han var medlem i Justiskomité nr. 1.
De La Fratta
De La Fratta eller Cesta er ein av dei tre toppane som ligg rundt byen San Marino, hovudstaden i San Marino. Dei to andre er Guaita og Montale. Alle toppane høyrer til fjellet Monte Titano.
På fjelltoppen ligg eit tårn som, saman med dei to andre vikige tårn i San Marino, er avbilda på det sanmarinske flagget og riksvåpenet. Tårnet blei bygd på 1200-talet på ruinane av ein eldre romersk festning. Tårnet på De La Fratta huser eit museum for den heilage Marinus som også viser fram over 1 550 våpen frå mellomalderen til moderne tid.
Tidsplanet
Tidsplanet er ein domene der storleikar varierer som funksjon av tid. Det kan vera fysiske storleikar, som lydtrykk, elektrisk spenning, temperatur, osb., eller det kan vera teoretiske storleikar. Dei vert ofte kalla signal.
Saint Kitts
Saint Kitts er ei øy i Det karibiske havet. Øya utgjer saman med øya Nevis landet Saint Kitts og Nevis.
Øya er ei av Leewardøyane i Dei små Antillane. Øya ligg ca 2100 km søraust for Florida. Innbyggjartalet på Saint Kitts er 35 000, og arealet er 168 km². Øya er kring 29 km lang og 8 km brei.
Den største byen på Saint Kitts er Basseterre, som òg er hovudstad i landet.
Historia som sukkerprodusent basert på slaveri under engelsk herredømme gjer at fleirtalet på øya har afrikansk opphav.
Brimstone Hill Fortress nasjonalpark er ein verdsarvstad og ei av dei største festningane som er bygd i det austlege Karibia.
Tjøtta internasjonale krigskyrkjegard
Tjøtta internasjonale krigskyrkjegard, også kalla for «Russerkyrkjegarden», er ein krigskyrkjegard som ligg på Nordøya på Tjøtta.
Etter andre verdskrigen vart alle sovjetiske krigsfangar som døydde i Nord-Noreg samla og gravlagde på kyrkjegarden. Ved sida av den russiske krigskyrkjegarden ligg gravene til dei døde frå fange- og troppetransportskipet MS «Rigel».
Under krigen vart alle sovjetiske krigsfangar som døydde gravlagde på vanlege kyrkjegardar Etter krigen vart det bestemt at alle skulle flyttast og samlast på ein felles kyrkjegard på statens grunn på Tjøtta. Dette for betre å kunne ha oppsyn med personar frå Sovjetunionen – som ynskte å besøke gravene. Kyrkjegarden vart innvia 8. juli. 1953. I ei inngjerda fellesgrav mot nord ligg 6 725 døde. Mot sør er det 826 enkeltgraver. Alle gravene er utan namn, men ein bauta med stjerne i relieff er reist på plassen.
Fangeskipet «Rigel» var på tur sørover då britiske fly bomba det 27. november 1944. I Narvik og Bodø hadde skipet teke om bord 2248 russiske krigsfangar, 103 tyske fangar og nokre serbarar, tsjekkarar og nordmenn. Det var og nokre hundre mann tysk eskorte og norsk bemanning, slik at ein reknar med at det var 2838 menneske om bord i transportskipet. Av diese døydde 2457. Dette vert rekna som det tredje største skipsforliset i verda.
Norske krigskyrkjegardar vert forvalta av Krigsgravtjenesten.
Waipa District
Waipa District Council i regionen Waikato på New Zealand omfattar Te Awamutu, Cambridge og fleire mindre byar. Distriktet sitt administrasjonssenter ligg i Te Awamutu. Like nord for distriktet ligg den største byen i regionen, Hamilton og distriktet Waikato. Mot aust dannar elva Waikato River det meste av grensa mot distrikta Matamata-Piako og South Waikato, og i sør ligg distriktet Otorohanga.
Det ligg fleire naturvernområde i distriktet, mellom anna det knapt 1 000 m høge fjellet Mount Pirongia og det knapt 800 m høge Mount Maungataurari. Innbyggjartalet i distriktet var i juni 2008 estimert til 44 700, der om lag 35% budde i kvar av dei to største byane. Flatevidda til distriktet er 1 473,47 km².
Økonomien i området er for ein stor del basert på mjølke- frukt- og kornprodukjson. I det søraustre hjørnet i distriktet ligg vasskraftverka ved innsjøen Karapiro.
Trijntje Pieters Westra
Trijntje Pieters Westra vann i 1805 det fyrste offisielle hurtigløp på skeiser for kvinner i Nederland. Løpet gjekk over ei rett strekning på 140 meter. Westra fekk eit smykke til ein verdi av 105 gylden som premie.
Bakgrunn
Westra var dotter av Maike Pieters og Pieter Reinders Westra, fødd på ein gard i Gauw i nærleiken av Sneek. Ho var også kjend som Trijntje Pieters van Poppingawier, etter grenda med same namn.
Karriere
Den 1. og 2. februar 1805 vart det fyrste offisielle hurtigløpet på skeiser for kvinner arrangert. Løpet fann stad på Stadsgracht (bykanalen) i Leeuwarden og lyst ut som Luisterrijke Vrouwen Schaatsen Rijdpartij ('Gloriøst hurtigløp på skeiser for kvinner'). Om lag 130 kvinner, gifte så vel som einslege, i ein alder frå 14 til 51 år, melde seg på til løpet. Tevlinga samla ca. 12,000 tilskodarar.
Rundt år 1800 var det i dei nordlegaste provinsane av Nederland vanleg å gå på skeiser på kanalene, særleg for koner og døtrer av sjømenn, bønder og landarbeidarar. Om vinteren, då vegane ikkje var farbare, gjekk dei i staden på skeiser på kanalane for å utføre det daglege arbeidet sitt. Men skeiseløp var også ein kjær fritidssyssel, for både menn og kvinner. Av og til deltok også kvinner i tevlingar. I 1801 deltok to kvinner i eit løp i Groningen, der dei brukte to timar på å tilbakeleggje 30 engelske mil.
Tevlinga i Leeuwarden i 1805 var lagd opp som ein cup, der løparane gjekk mot kvarandre to og to. Løpsdistansen var ca. 140 meter som gjekk over ei rett strekning på kanalen. Med sidevind vart strekninga tilbakelagd på ca. 13 sekund.
Dei innleiande rundane vart ikkje ferdige før mørkeret falt på fyrste dag. Fleire av deltakarane måtte difor gå på skeiser heim igjen, som kunne liggje langt unna. Dagen etter måtte dei gå tilbake til kanalen for dei avsluttande rundane. I finalen gjekk 22 år gamle Westra mot 16 år gamle Janke Wybes van Damwoude. Westra vann finalen og dimed også eit smykke til ein verdi av 105 gylden. Andreplassen vart lønt med eit smykke til 31 gylden.
Biletet som viser målgangen er laga av Jacob Ernst Marcus etter ei teikning av Albert Jacob van der Poort.
Det er ukjent om Westra gjekk fleire skeiseløp etter dette. Ho gifta seg i 1806 med Ysebrand Tomes Boersma frå Terzol, og kalla seg deretter Boersma. Paret fekk tre barn. Westra døydde i ein alder av 78 år i Rauwerdenhem.
Wildflowers av Dolly Parton
«Wildflowers» er ein song skriven av Dolly Parton og gjeven ut på albumet Trio i 1987 i lag med Emmylou Harris og Linda Ronstadt.
Den originale innspelinga vart spelt inn med autoharpe, akustisk gitar (av Harris) og fele, og vart arrangert til å likne på ei gammal appalachisk folkevise. Det var den fjerde singelen frå albumet og nådde sjetteplassen på Billboard Hot Country Singles & Tracks-lista i juli 1988.
Fog Bay
Fog Bay er ei lita bukt like vest-nordvest for Terror Point i Windless Bight, på sørsida av Ross Island i Antarktis. Ho fekk dette namnet i juli 1911 av vinterlaget leia av Edward Adrian Wilson under Terra Nova-ekspedisjonen, på grunn av tjukk, kvit tåke som dei møtte her.
Lovescape
Lovescape er det nittande studioalbumet til Neil Diamond, gjeve ut i 1991. Det nådde 44. plass på Billboard 200. «Hooked on the Memory of You» var ein duett med Kim Carnes, medan «Don't Turn Around» vart skriven i lag med den legendariske låtskrivaren Diane Warren.
Dar Sad-distriktet
Dar Sad-distriktet er eit distrikt i Aden guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 79 712 innbyggjarar.
Tyndalleffekt
Tyndalleffekt eller tyndallspreiing er spreiing av ljos mot partiklar mindre enn bølgjelengda til ljoset, spesielt spreiing mot partiklane i ei kolloidal løysing. Effekten vart først skildra av John Tyndall i 1868. Ljos som blir spreidd vinkelrett på stråleretninga, viser seg å vere fullt lineært polarisert. I andre retningar er det delvis polarisert, kalla Tyndalls fenomen. Effekten minnar om rayleighspreiing.
Tyndalleffekten blir nytta for å avgjere konsentrasjon av kolloidale løysingar ved hjelp av nephelometer eller diafanometer.
Albategnius
Albategnius er ei vollslette på månen med ein diameter på kring 120 km. Det er omgjeve av ein brei fjellkrans med toppar på opp til 2000-3000 m. Ho er kalla opp etter den arabiske astronomen Muhammad ibn Jābir al-Harrānī al-Battānī.
Albategnius ligg sør for krateret Hipparchus og i aust ligg Ptolemaeus og Alphonsus.
Nærliggande krater
På månekart er kratera plassert med bokstaven på sida av midpunktet av krateret som er nærast Albategnius.
Kjelder
''
'Tis a Pity She Was a Whore
«'Tis a Pity She Was a Whore» er ein song av den engelske musikaren David Bowie. Han kom ut 20. september 2021 som B-sida til singelen «Sue (Or in a Season of Crime)». Ein nyinnspelt versjon av songen kom ut som det andre sporet på det 25. og siste studioalbumet, Blackstar (2016). «'Tis a Pity She Was a Whore» gjekk inn på singellistene i fleire land, mellom anna i Storbritannia der han nådde 107. plassen.
Bakgrunn og innspeling
Bowie spelte inn ein heimedemo av «'Tis a Pity She Was a Whore» i midten av 2014 i heimestudioet sitt i New York City. Det er ein av få songane i katalogen hans der han speler alle instrumenta sjølv. Den faste samarbeidspartnaren hans Tony Visconti fortalte om då han høyrde songen: «Han var berre knalltøff. Produksjonsnivået hans har gått opp til 5 000%.» Tittelen kjem frå skodespelet 'Tis Pity She's a Whore frå 1633 av den engelske dramatikaren John Ford. Men der Ford si soge omhandlar incestuøs kjærleik og hemn, er sjølve songteksten mørkare og meir valdeleg. Biografen Nicholas Pegg trur dei er henta frå ei heilt anna kjelde. Likevel hevda Ryan Dombal i Pitchfork at dei to deler same tema–«menneske vil alltid ty til eit villskapsspråk når det er nødvendig, uansett kvar eller når.» Bowie sjølv gav berre ut ei offentleg utsegn om songen: «Om vorticistane skreiv Rock Music kunne det ha høyrdest ut som dette.»
O'Leary skreiv at songen har ein «stødig rytme» som blir motverka av saksofonen og pianoet til Bowie. Når det gjeld bassdelen, uttalte Jason Lindner: «Komposisjonelt har bassdelen meir rytmisk og mindre harmonisk funksjon. Han blir stort sett verande den same gjennom dei harmoniske endringane, med eit par notar som skiftar for å utfylla progresjonen.» Vokalen til Bowie er dempa medan han speler ein «continuo-figur» på saksofon. Stephen Dalton i Classic Rock skreiv at songen har «ein drivande, brølande og tung elektronisk vegg av lyd.» Mojo-kritikaren Andrew Male skildra sporet som «ei heftig fem-minuttars blanding av melodi og disharmoni, ein kunstrock antikrigsromanse, som gispar under isen til no-wave saksofon-hyl.»
«'Tis a Pity She Was a Whore» vart gjeven ut 17. november 2014 på Parlophone som B-sida til singelen «Sue (Or in a Season of Crime)». Ei pressemelding som følgde B-sida sa «Songen omhandlar den sjokkerande råskapen i fyrste verdskrigen».
Innspeling
Før innspelinga for det som kom til å bli det siste studioalbumet Blackstar byrja, sende Bowie heimedemoen sin av «'Tis a Pity She Was a Whore» til saksofonisten Donny McCaslin. McCaslin, som arbeidde med Bowie på den originale versjonen av «Sue (Or in a Season of Crime)», og fortalte «Eg sa der i sjokkert stille ei stund,» etter å ha høyrt songen. Etter å ha leigd inn jazzkvartetten til McCaslin — pianisten Jason Lindner, bassisten Tim Lefebvre og trommeslagaren Mark Guiliana — som band for innspelinga, sende Bowie demoen til dei attverande musikarane som ei førebuing for innspelinga. Både «'Tis a Pity She Was a Whore» og A-sida «Sue» vart spelte inn for Blackstar.
Nyinnspelinga av «'Tis a Pity She Was a Whore» var ein av dei første som var spelte inn for albumet. Akkompagnementet vart spelt inn 5. januar 2015 i The Magic Shop i New York City. McCaslin sa: «Når me kom saman den første veka, sa David at han ønskte å spele han inn på ny. Me spelte hardt, tok han heilt ut. Det berre skjedde på ti minutt. Det kan ha vore det første forsøket.» McCaslin spelte så inn ekstra saksofon nokre månader seinare. Som det meste av vokalen på albumet, spelte Bowie inn vokalen i Human Worldwide Studios i New York City den 20. og 22. april 2015.
Komposisjon
For nyinnspelinga henta Bowie inspirasjon frå McCaslin-albumet Casting for Gravity frå 2012. Lefebvre sa: «vanlegvis er det motsett – du sjekkar ut karen som leigde inn deg.» I følgje McCaslin sa Bowie, «Han såg for seg ein soloseksjon som var noko slik som 'Alpha and Omega', som er eit Boards of Canada-spor me spelte inn, eller kanskje snakka om intensiteten me hadde på 'Praia Grande'.» Biografen Chris O'Leary skreiv at på McCaslin sin versjon av «Alpha and Omega», speler McCaslin ein «eit melodisk tema i sløyfe med fase-effekt» over svingingar spelt av Guiliana og Lefebvre; «Praia Grande» byggjer seg «til ein maksimalistisk saksofonsolo full av vaggande bassnotar, som surferer over bølgjer av trommer og synth.»
Guiliana sa om trommene: «Grooven på demoen var ein drivande ein-takts loop. Utfordringa var å spele denne repetitive delen i augneblinken og halde intensiteten oppe.» Guiliana spelte over ein Roland SPD-SX «full av 808-lydar», som er tydeleg i miksen kring 3:33. Nyinnspelinga opnar med to innpust, som O'Leary samanliknar med «ein mann som gjer seg sjølv klar til å gå opp enno nokre trapper».
Kommentatorar har skildra rytmen på songen som liknande hip hop. Chris Gerard i PopMatters meinte vokalen til minna om Lodger-sporet «DJ». Andy Gill i The Independent skildra nyinnspelinga av både «'Tis» og «Sue» som «hektiske, yrande virvlar av avantgarde, banshee-saksofon-improvisasjon og tromming»; han samanlikna vokalen og teksten til Bowie med songen «Station to Station» frå 1976.
Utgjeving
Nyinnspelinga av «'Tis a Pity She Was a Whore» kom ut 8. januar 2016 som det andre sporet på det siste albumet til Bowie, Blackstar, mellom tittelsporet og «Lazarus». Bowie døydde to dagar etter songen kom ut av leverkreft.
Nyinnspelinga av «'Tis a Pity She Was a Whore» fekk positive meldingar frå musikkritikarar, og mange trekte fram kor bra bandet spelte. Gerard hylla nyinnspelinga som «langt meir utvikla» enn originalen frå 2014, og gav særskild merksemd til bandet. Han skreiv at bandet «fyller  Blackstar  med ein rastlaus angst som er særleg tydeleg på "'Tis a Pity She Was a Whore"», og kallar det siste sporet for «vanvitig og spennande». Alexis Petridis i The Guardian hylla «synergien» til bandet på sporet, og samanlikna vokalen til Bowie med det «utforskande, nesten beherska kaoset» på «"Heroes"» og «Scary Monsters (and Super Creeps)» eller «stormande, vilt forvrengde versjonen» høyrt på «Panic in Detroit» og «Cracked Actor». O'Leary har hylla songen som «eit meisterverk på tampen av livet, utan topp eller botn.»
Medverkande
I følgje biografen Chris O'Leary:
Originalversjon
Blackstar-versjonen
Comédie-Française
Comédie-Française eller Théâtre Français er nasjonalteateret i Frankrike, skipa i 1680 etter initiativ av kong Louis (Ludvig) XIV. Teateret har tre spelestader, som alle ligg i Paris. Dei tre er hovudscena Salle Richelieu i gata rue de Richelieu i nærleiken av Palais Royal, der teateret har hatt tilhald sidan 1799, Théâtre du Vieux-Colombier og Studio-Théâtre.
Den forfattaren som framfor alt vert assosiert med Comédie-Française er Molière, som døydde sju år før la Comédie-Française opna. Frå tid til anna vert teateret kalla la Maison de Molière («Molières hus»), som i og for seg er misvisande, ettersom repertoaret femnar om både klassiske og moderne stykke av ulike forfattarar.
Guaita
Guaita er ein av tre toppar som ligg rundt byen San Marino, hovudstaden i San Marino. Dei to andre er De La Fratta og Montale.
Guaitafestninga er den eldste av dei tre torna som er bygd på Monte Titano og den mest kjende. Ho vart bygd på 1000-talet og vart ei kort tid nytta som fengsel. Det er eit av dei tre tårna som er vist i flagget og våpenskjoldet til San Marino. San Marino har òg ei kake kalla La Torta Di Tre Monti, kalla opp etter dei tre fjella, som er ei eit symbol for området.
Katarina Barruk
Elina Maria Katarina Barruk er ein samisk songar, joikar, pianist og låtskrivar frå Sverige som framfører eigne tekster på umesamisk. Ho er ein forkjempar for og aktiv brukar av umesamisk, eit språk som vert sett på som utryddingstrua av UNESCO.
Biografi
Barruk vart fødd i Storuman i Storuman kommune i Lappland i Västerbottens län i Sverige. Ho er dotter av språkkonsulenten Henrik Barruk.
Barruk er ein av få unge samar som snakkar umesamisk flytande, og har uttrykt eit sterkt ønske om å føra språktradisjonen vidare. Ho er blant anna med og leier språkbad der menneske i ulike aldrar møtest for å tala og lære seg umesamisk. Ho har òg arbeidd deltid som lærer i samisk i Umeå og Storuman.
I 2012 vart ho utnemnd til årets unge samiske artist på urfolkfestivalen Riddu Riđđu i Kåfjord i Nord-Troms. I 2013 avslutta ho den musikkestetiske linja på Midgårdsskolans gymnasium i Umeå, seinare har ho òg studert på Samernas folkhögskola i Jokkmokk i Norrbottens län.
I 2014 var Barruk med i prosjektet Russuoh vuölieb – Väck upp jojken! saman med fleire andre unge joikarar, der ho deltok i arbeidet med nytolkingar av eldre joikar. Resultatet vart framført under ein konsert i Umeå laurdag den 30. august 2014 i samband med at Umeå var europeisk kulturhovudstad.
I 2015 lanserte ho debutalbumet sitt Báruos med tekster på umesamisk, eit album som har fått god kritikk.
Under oppstarten av Dei sameinte nasjonane sitt internasjonale år for urfolkspråk (2019) framførte ho musikk på umesamisk. Seinare same året mottok ho òg kulturprisen «Guldäpplet» i Folkets hus i Umeå.
Historia til Württemberg
Tidleg historie
Dei første kjende innbyggjarane i Württemberg var keltarar. I det første hundreåret evt. erobra romarane området. Tidleg på 200-talet dreiv alemannarar romarane til andre sida av Rhinen og Donau, men dei vart igjen underlagt frankarane under Clovis, i eit avgjerande slag i 496.
I om lag fire hundreår var området ein del av Frankarriket, styrt av grevar, før det på 800-talet vart ein del av det ty ske Hertugdømet Schwaben.
Grevskapet Württemberg til 1495
Hohenstaufen-familien kontrollerte hertugdømet Schwaben til Conradin døydde i 1268, då ein stor del av landområdet kom inn under greven av Württemberg.
Ein av dei tidlegaste grevane av Württemberg ein kjenner til var ein Ulrik I av Württemberg, som herska frå 1241 til 1265. Etterkomarane hans utvida gradvis grevskapet. I 1381 kjøepte dei hertugdømet Teck og gjennom eit ekteskap vart Montbéliard lagt til i 1397. Familien delte landområda mellom arvingane sine fleire gonger, men i 1482 med Münsingen-traktaten vart området igjen samla og erklært udeleleg under grev Eberhard V im Bart (med barten). Denne ordninga vart godkjend av den tysk-romerske keisaren Maximilian I og av riksdagen i 1495.
Frå 1457 hadde Württemberg eit parlament med to kammer kalla Landtag. Dette var uvanleg for Tyskland. I 1477 grunnla grev Eberhard Universitetet i Tübingen.
Inírida
Inírida er den største sideelva til elva Guaviare i den kolombianske delen av Orinoco-bassenget.
Historia til Württemberg
Hertugdømet Württemberg (1495–1805)
Hertugdømet overlevde hovudsakleg fordi det var langt større enn dei omkringliggande naboane. Det var derimot ofte under press under reformasjonen frå det katolske tysk-romerske riket, og frå fleire franske invasjonar på 1600- og 1700-talet. Württemberg låg i vegen for Frankrike og Austerrike i dei mange krigane mellom Bourbon- og Habsburg-dynastia.