cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Åsetesrett
Åsetesarvingen har krav på at det ved skjøn blir fastsett ein overtakingspris som er rimeleg etter dei tilhøva som ligg føre. Verdsetjinga skal gjerast med særleg tanke på at overtakaren kan makte å bli sitjande med eigedomen. Åsetestakst må ikkje setjast høgare enn verdien av eigedomen ved odelstakst. Takstfolk har ofte tolka dette slik at åsetestaksten vert sett 25 % lågare enn odelstaksten, men det finst ikkje lovdekning for denne praksisen. Åsetesrett kan gjerast gjeldande både for odlingsjord og for ein eigedom det er opparbeidd odelsrett til, men ein arving har berre åsetesrett til ein eigedom, om det er fleire gardsbruk i buet.
Åsetesrett er eit gamalt germansk rettsinstitutt. Medan odelsretten har røter langt inn i førkristen tid, vart åsetesretten utvikla gjennom mellomalderen, først ved at eldste son fekk førsteretten til hovudbølet. Åsetesretten slik vi kjenner han, var ikkje etablert før ved utgangen av mellomalderen, i 1539. Han er lovfesta i Lov om odels- og åsetesretten og verna av Grunnlova § 107.
Nedre Røssåga kraftverk
Nedre Røssåga kraftverk er eit vasskraftverk ved Korgen i Hemnes kommune i Nordland fylke.
Kraftverket nyttar fallet på 246 meter frå magasinet Stormyrbassenget til Røssåga ved Korgen sentrum. Stormyrbassenget er oppdemt og er regulert mellom 248 til 245 moh. Røssåga er regulert som følgje av verket.
Produksjonen starta i 1955 og verket vart ferdigstilt i 1958.
Til Stormyrbassenget vert cet tilført vatn frå Øvre Røssåga kraftverk.
Det er installert seks Francisturbinar på totalt 300 MW. Middels årsproduksjon er på 1827 GWh.
Eigar er Statkraft
Resan till Melonia
Resan till Melonia er ein svensk-norsk teiknefilm frå 1989, basert på William Shakespeare sitt stykke The Tempest (Stormen). Han vart regissert og teikna av Per Åhlin, i Noreg mest kjend for Albert Åberg og Sagan om Karl-Bertil Jonssons julafton (1975).
Kristent Konservativt Parti
Kristent Konservativt Parti er eit tidlegare politisk parti i Noreg. Partiet oppstod i 1989 då minipartiet Fredspartiet endra namn. På denne tida kravdest det 5000 underskrifter for å registrera eit nytt parti. Derimot kravdest det ingenting for å endra partinamn. Derfor skjedde det ved fleire høve at nye småparti omgjekk underskriftskravet ved formelt å ta over partinamnet til andre småparti som låg brakk, og så endra namnet. Fredspartiet hadde på denne måten oppstått gjennom fleire namneskifte frå det opphavleg registrerte Noregs Demokratiske Parti.
Kristent Konservativt Parti stilte til val ved stortingsvala i 1993 og 1997. I 1993 fekk det 1974 røyster (0,08 %), i 1997 fekk det 1386 røyster (0,05 %).
Det vart fusjonert med Samlingspartiet Ny Fremtid den 26. september 1998 til Kristent Samlingsparti.
Partiet hadde aldri noka stor oppslutting, men seinare stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti, Anita Apelthun Sæle, blei i si tid vurdert som toppkandidat i Hordaland.
Tetsu Sugiyama
Tetsu Sugiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Hokkaido Consadole Sapporo.
Lotzwil
Lotzwil er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 504 meter over havet.
Nabokommunane er Langenthal, Busswil, Obersteckholz, Gutenburg, Madiswil, Ruetschelen og Bleienbach.
Vangsjøen
Vangsjøen er ein innsjø i Øystre Slidre kommune i Valdres i Innlandet. Han ligg 911 meter over havet og arealet er 1,378 km². Han strekkjer seg frå Rabalsmellen (1111 moh) i søraust til Rennsennberget (1014 moh) i nordvest. Dei tre største tilløpselvane i Vangsjøen kjem frå Rabalsvatnet, Røyri og Rennsennvannet. Den eianste elva som renn ut av Vangsjøen er Vangsjøåni som renn vidare til Yddin. Vangsjøen er ein del av Vindavassdraget.
Vangsjøen er i hovudsak eit privateigd vatn, men fiskekort kan kjøpast. I Vangsjøen finst aure, åbor og ørekyte.
Området rundt sjøen er prega av stølsdrift med kyr og geiter, og er eit populært hytte- og turområde både sommar og vinter. Rundt vatnet finst stølane Bukono, Rabalen, Buahaugen og Rennsennstølen. På austsida av sjøen ligg Vangsjøen Høyfjellstue.
Finn Thoresen
Finn Thoresen, var ein norsk politikar frå Spydeberg i Østfold, og stortingsrepresentant for Framstegspartiet. I 1993 stifta han Samlingspartiet Ny Fremtid, som stilte valliste i alle fylke ved stortingsvalet same år. Etter fleire politiske fusjonar heiter partiet no Kristent Samlingsparti.
George Mackay Brown
George Mackay Brown var ein skotsk forfattar frå Orknøyane. Han blei fødd og var mesteparten av livet bufast i heimbyen Stromness, som ligg på øya Mainland, og er den nest største byen på Orknøyane etter hovudstaden Kirkwall.
Liv og virke
Mackay Brown voks opp i ein fattig familie, men utvikla tidleg ein interesse for litteratur og historie. Som ung blei han råka av tuberkulose, og var difor stadbunden på heimstaden fram til han tok til med høgare utdanning ved Newbattle College utanfor Edinburgh som trettiåring. Her kom han i kontakt med den høgvyrde forfattaren og kritikaren Edwin Muir, som fekk avgjerande tyding for den litterære utviklinga hans. På slutten av femtitalet fullførte han ein mastergrad på ei avhandling om diktaren Gerard Manley Hopkins, og i 1961 konverterte han til katolisismen.
Etter studietida var Mackay Brown for det meste bufast på Stromness, der han skreiv fleire diktsamlingar, skodespel, prosabøker og essays. Som forfattar er han kritisk til den vesterlandske moderniteten, og mykje av diktinga er historisk orientert. Han såg på den nordiske høgmellomalderen som ein gullalder, samstundes glorifiserer han ikkje fortida. Forfattarskapen skildrar ofte småbønder og fiskarar og den naturbundne livsrytmen deira. Den litterære stilen hans er gjerne enkel og stuttmælt, og minnar om den lakoniske uttrykksmåten i norrøn sogelitteratur.
Av diktsamlingar kan ein nemne Loaves and Fishes (1959), The Year of the Whale (1965) og Fishermen with Ploughs: A Poem Cycle (1971). I Orkney Tapestry (1969) blandar han i hop prosa og dikt, legender og historie. Mellom romanane hans finn ein til dømes Magnus (1973) og Beside the Ocean of Time (1994), og blant fleire novellesamllingar Winter Tales (1995).
Mackay Brown var med på å skipa St Magnus-festivalen i 1977.
Kohei Tanaka
Kohei Tanaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Montedio Yamagata, Vegalta Sendai og FC Ryukyu.
Denbighshire
Denbighshire (walisisk Sir Ddinbych) er eit grevskap i det nordlege Wales. Administrasjonsbyen er Ruthin.
Grevskapet vart oppretta i 1996. Det finst òg eit tradisjonelt grevskap med same namn, som har forskjellige grenser frå det administrative grevskapet.
Ivar Garberg
Ivar Garberg var ein norsk sjøkaptein og nærradioredaktør. Garberg vaks opp i innlandskommunen Folldal kommune i Hedmark, men busette seg seinare i Bergen.
Bakgrunn og tidleg karriere
Ivar Garberg var son av krigsseglaren og sabotøren Simon Sinclair Fjeld og Ella Garberg Ekre, ein mangeårig lokalpolitikar i Eidsvoll. Garberg var 15 år gamal då han reiste til sjøs for fyrste gongen. Mor hans, som var enka, hadde ikkje råd til å halda han på realskolen meir enn eitt år. I skipsfarten gjekk han gradene og vart styrmann og seinare skipskaptein med dei høgste sertifikata - ofte på omkverve som gav han ein sjeldan spesialkompetanse. Då han seinare gjekk i land, var han ei stund lærar samstundes som han kasta seg over universitetsstudium i statistikk, målingslæra og ålmenn og pedagogisk psykologi. I 1960- og 1970-åra var han prosjektleiar for ei rad offentlege samferdsletiltak.
Ivar Garberg var i 1980-åra sterkt i mediabiletet som omstridd teknisk rådgjevar for Regjeringa, Stortinget og Kielland-fondet i samband med snuinga av katastrofe-plattforma Alexander L. Kielland. Han dokumenterte då at brotet i plattformbeinet var fleire år gamalt, og truleg oppstod ved belastning under utslepet av plattforma fire år tidlegare. Garberg forklarte at ombyggjinga av både Alexander L. Kielland og systerplattforma Henrik Ibsen skulle vore stansa.
Radio Bergen
Garberg var ein av dei fyrste som gjekk ut offentleg med kritikk av muslimske miljø i Noreg. Garberg var ein profilert israelven, og laga fleire radioprogram om samrøret mellom stormuftien av Jerusalem, Haj Amin Al-Husseini, og Nazi-Tyskland under andre verdskrigen.
Mobilselskapet
I 2005 stifta Garberg i lag med matmillionæren Einar Nistad selskapet Mobilsurf AS. Aksjekapitalen var på ein halv million kroner. Garberg vart dagleg leiar, Nistad styreformann, og båe tok kvar sin son med seg inn i styret. Den internasjonale delen vart administrert frå Estland. Ifølge Garberg vart programvaren utvikla i samarbeid med Microsoft medan han framleis holdt på med Radio Bergen. Programvaren gjorde det mogeleg å surfe på nett frå ein vanleg mobiltelefon.
Taye Taiwo
Taye Ismaila Taiwo er ein nigeriansk fotballspelar som har spela i forsvar for AC Milan i italiensk Serie A, og for det nigerianske landslaget. Taiwo vart kåra til årets unge afrikanske spelar i 2006. Han vart seriemeister i Frankrike i 2010 med Marseille.
Takuya Yokoyama
Takuya Yokoyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds, Montedio Yamagata, Ehime FC og Fujieda MYFC.
Normisjon
Normisjon blei grunnlagt 1. januar 2001 etter at Det norske lutherske Indremisjonsselskap, Langesundsfjordens indremisjonsselskap og Den norske Santalmisjon fusjonerte. Organisasjonen er ei sjølvstendig rørsle med tett samarbeid med Den norske Kyrkja og andre lutherske kyrkjesamfunn.
Normisjon har verksemd over heile Noreg gjennom 13 regionar, og også i India, Bangladesh, Kambodsja, Ecuador, Mali, Aserbajdsjan, Bhutan, Nepal, Uganda, Cuba og Kambodsja.
Historie
Santalmisjonen blei stifta 1867 av misjonær Lars Olsen Skrefsrud (1840-1910) og Hans Peter Børresen (1825-1901). Det norske lutherske Indremisjonsselskap blei stifta 1868. Dei to organisasjonane slo seg saman i 2001.
Agenda 3:16
Agenda 3:16 er Noregs største kristne månedsmagasin. Bladet blir utgjeve av Normisjon, og har som mål å formidle tru og kristne verdiar. Bladet er normalt på 60 sider, trykka på glanset papir, stifta og gjennomgåande fire-fargar. Opplag i 2012: ca. 11 000.
Organisasjonen gjev også ut 13 regionale blad med fokus på kva som skjer i Normisjon lokalt.
800-talet
< 800-talet > var hundreåret frå 800 til 899.
Shota Arai
Shota Arai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds og Ehime FC.
Briksdalsbreen
Briksdalsbreen er ein brearm av Jostedalsbreen. Briksdalsbreen ligg på nordsida av Jostedalsbreen, i Briksdalen, inst i Oldedalen i Stryn kommune i Vestland. Briksdalsbreen endar i det vesle Briksdalsbrevatnet (346 moh). Breen er ein av dei lettast tilgjengelege i landet og difor ein av dei mest vitja.
Brefronten har trekt seg kraftig tilbake dei seinaste åra. I 1996–97 låg brefronten ved utløpet av Briksdalsbrevatnet. I 2004 låg brefronten 230 meter bak utløpet av Briksdalsbrevatnet.
NVE har sidan 1900 gjort frontmålingar av Briksdalsbreen.
Tyin
Tyin er ein innsjø i den sørvestlege delen av Jotunheimen. Heile sjøen ligg i Vang kommune i Innlandet. Den nordlege breidda følgjer stort sett grensa mellom Vang og Årdal kommune i Vestland. Sjøen er vassmagasin for Tyin kraftverk og høgda vert regulert mellom 1082,84 og 1072,50 moh. Volumet er 313 millionar kubikkmeter.
Langs sørsida av sjøen går riksveg 53 (Tyin–Årdal) og langs austsida går riksveg 252 (Tyin–Eidsbugarden).
Madiswil
Madiswil er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 538 meter over havet.
Sidan 1. januar 2007 har Gutenburg vore ein del av kommunen og 1. januar 2011 vart òg Kleindietwil og Leimiswil innlemma.
Flå kyrkje i Melhus
Flå kyrkje er ei lita langkyrkje av tre som ligg i Flå i Melhus kommune i Trøndelag. Ho høyrer til Gauldal prosti.
900-talet
< 900-talet > var eit høgdepunkt i muslimsk kultur, særleg i Spania, i Bysantinarriket og i Bulgararriket.
Flå kyrkje i Melhus
Flå kyrkje blei bygd i 1794 og restaurert i 1968. Kyrkja har eit 16-stemmars pipeorgel bygd av Ryde & Berg i 2004.
Konseptalbum
Konseptalbum er eit omgrep som vert nytta om eit musikkalbum der innhaldet formar eit enkelt tema eller ei samla historie.
Skytebas
Skytebas er ein arbeidar med fagutdanning i sprengingsteknikk og som i arbeidet handterer og bruker eksplosiv.
Berezjany
Berezjany (ukrainsk Бережани, polsk Brzeżany) er ein by i Ternopil oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Berezjanskyj rajon (distrikt) og ligg kring 100 km frå Lviv og 50 km frå Ternopil. Byen har kring 20 000 innbyggjarar.
Konseptalbum
Heilskapen rundt eit album, som plateomslag, tidsmessige nyansar, namn og rekkefølgje på songane, instrumentbruk eller forteljingar og historier artisten vil framheve gjennom musikken sin, er med på å definere kva som er eit konseptalbum. Definisjonen er stundom veldig problematisk å presisere på grunn av dette.
900-talet
Elles i Europa er hundreåret blitt rekna som eit historisk lågpunkt, det «mørkaste» i mellomalderen, skildra som «hundreåret av bly og jern» av Lorenzo Valla allereie på 1400-talet.
Dei føderalt styrte stammeområda
Stammeområdar har ikkje noka eiga provinsregjering, men er styrt av guvernøren i Den nordvestlege grenseprovinsen, som er utnemnd som representant for den pakistanske presidenten. Området har representantar i det pakistanske parlamentet og senatet, men lovane som blir laga gjeld ikkje for det.
Områda er delt inn i sju sjølvstyrte distrikt (agencies), som blir styrt av ein «politisk agent», og seks grenseregionar (Frontier Regions, FR), som blir styrte frå dei distrikta dei er knytte til i Den nordvestlege grenseprovinsen.
900-talet
Den varme mellomalderperioden i nordatlantiske område tok til i dette hundreåret.
Konseptalbum
Det vert stadig diskutert når definisjonen konseptalbum starta. Nokre hevdar at dei første albuma av denne typen dukka opp seint på 1930-talet, medan andre hevdar desse først kom på slutten av 1940-talet under Frank Sinatra si stordomstid. Det er òg på hans album Songs for Young Lovers og Swing Easy definisjonen konseptalbum vart brukt. Det var ikkje før 1966 ordet fekk ei sterkare meining då Beach Boys gav ut albumet Pet Sounds og forma sjangeren rock, som inspirerte Frank Zappa, The Kinks, Ray Davies og The Beatles. Sistnemnde gav ut albumet Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band som vart sett på som eit konseptalbum, men her er det òg store diskusjonar.
Dei føderalt styrte stammeområda
Ulike estimat plasserer innbyggjartalet i områda til rundt 3 341 070 (2000) eller 5 600 000 (2001). Dei utgjer rundt 2 % av pakistanarar. Berre 3,1 % av innbyggjarane i stammeområda bur i byar. Dette gjer dei til den minst urbaniserte delen av Pakistan.
900-talet
Teknologi
Første dokumenterte bruk av krut i kamp fann stad i 932 i det kinesiske slaget ved Lang-shan Jiang.
Dei føderalt styrte stammeområda
Durand-linja markerer grensa mellom dei pakistanske stammeområda og Afghanistan. Sidan 2001 har Taliban og al-Qaida vore til stades i området. Den pakistanske hæren har gått inn i stammeområda Waziristan fleire gonger.
Konseptalbum
Det var etter The Beatles det byrja å kome album av denne typen. Det første var The Rolling Stones sitt album Their Satanic Majesties Request frå 1967 og The Who sine album Tommy og Quadrophenia. Dei to sistnemnde går også inn i undersjangeren rockeopera saman med rockemusikal. Og det var etter desse albuma konseptalbum vart anerkjend som definisjon på utradisjonelle oppbygde album. Denne typen vart vanleg under sjangeren progressiv rock som kom på 1970-talet. Det vart kommersielt å gje ut konseptalbum, og dei selde svært godt. Nokre døme på dette er Pink Floyd sitt The Dark Side of the Moon og Camel sitt The Snow Goose. King Crimson laga ei rekkje konseptalbum om dei fire elementa og på den måten laga han ein konseptserie dette tiåret.
Dei føderalt styrte stammeområda
Underinndelingar
Grenseområda (frontier regions) ligg vest for distrikta og er frå nord til sør:
Konseptalbum
Desse albuma gjekk primært på tema som sex, krig, tid, pengar, død, fobiar og tolkingar av historier, men då det etter kvart vart mange konseptalbum gjekk dette av moten, mykje fordi låtskrivarane vart for opptatt av heilskapen og kva for tema som skulle tolkast, i staden for å sikre kvaliteten på kvar enkelt song. Konseptalbum vert likevel knytte til progressiv rock, progressiv metall og er òg i dag nytta av nyare progrockgrupper, som Dream Theater og delvis Radiohead.
Skytebas
For å kunne bli skytebas må ein ha godkjent sprengingssertifikat. For å få sertifikat klasse A må ein ha eit av følgjande fagbrev:
Alle desse fagbreva kan ein oppnå etter fire år på vidaregåande skule.
Narvik kyrkje
Narvik kyrkje ligg i bydelen Frydenlund i Narvik, i Narvik sokn i Ofoten prosti. Kyrkja er ei treskipa langkyrkje i stein med 700 sitteplassar. Ho vart vigsla den 16. desember 1925. Arkitekt for kyrkja var Olaf Nordhagen. Altertavla i kyrkja er måla av Eilif Peterssen.
Narvik kyrkje vart bygd av stein frå Ofotbanens steinbrot i Djupvika. Kyrkja stod imot bombardementa av Narvik under 2. verdskrigen. Frå 1900 til 1925,før Narvik kyrkje vart bygd, fungerte jernbanens forsamlingslokale som interimkyrkje.
Tesse
Tesse er ein innsjø som ligg i kommunane Lom og Vågå i Innlandet.
Fábio Camilo de Brito
Fábio Camilo de Brito er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Novohrodivka
Novohrodivka (ukrainsk Новогродівка, russisk Новогродовка, Novogrodovka) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 16 000 innbyggjarar (2011).
Pemón
Pemón er eit karibisk språk mest brukt i regionen Gran Sabana i delstaten Bolívar i Venezuela. Ethnologue oppgjev 5000 brukarar i Venezuela i 2001 og noko over 6000 totalt. Det finst òg somme brukarar i Brasil og i Guyana nær grensa til Venezuela.
I litteraturen er det brukt ulike andre namn for pemón: Pemong, arecuna, aricuna, jaricuna, kamarakoto, camaracoto, taurepan, taulipang, makuxi, macuxi, macushi. Somme kan vere dialektar eller språk i nær slekt, som camaracoto.
Grammatikk
Personlege pronomen på pemón er:
Språkdøme
Talord
Melchnau
Melchnau ligg i ein liten dal nær grensa til kantonen Luzern. Han ligg om lag halvvegs mellom Bern (40 km) i sørvest og Luzern (35 km) i søraust.
Taksvale
Taksvale (Delichon urbicum) er ein liten trekkfugl i svalefamilien som hekkar i Europa, Nord-Afrika og tempererte Asia, og overvintrar i Afrika sør for Sahara og i tropisk Asia. Taksvala lever av insekt fanga i flukt, og dei migrerer til klima kor det er flust med flygande insekt. Fuglen har svart hovud og svart overside med blå glans, svarte venger og hale. Den kvite overgumpen og kvite undersida er det berre taksvala som har av dei norske svaleartene. Ho finst både i opne landskap og nær menneskeleg ferdsel. Taksvala liknar to andre svaleartar i Delichon-slekta, som begge er endemiske for austlege og sørlege Asia.
Ho vert jaga av lerkefalk (Falco subbuteo), og som andre fuglar er ho påverka av indre parasittar og ytre lopper og midd. Stor og spreidd populasjon gjer at ho ikkje er trua globalt.
I Noreg er taksvala mest talrik i Sør-Noreg; lengre nord finst ho meir spreidd, og manglar heilt i ytre Troms og Finnmark.
Corneliu Zelea Codreanu
Corneliu Zelea Codreanu var ein rumensk høgreekstrem politikar, grunnleggjar og leiar av Jerngarden og partiet Alt for federlandet (Totul Pentru Tara – TPT).
Taksvale
Utsjånad
Ungfuglane skil seg ut frå dei vaksne ved at oversida av kroppen er brunleg til brunsvart og berre nokre stader skin i blåsvart. Sameleis er vengene brunleg farga og utan glans. Strupen og sidene har grå fjør. Den største skilnaden er den grå gumpen hos ungfuglane – hos vaksne er den kvit. Dei mørkeblå fjøra med kvite spissar gjev ungfuglen ein flekkete utsjånad.
Nyklekte taksvaler er dunete og gråkvite på lèt. Eldre reirungar er dekte av kvit dun.
Flukt og snøggleik i lufta
Taksvaler flyg ikkje like hurtig som låvesvaler, og har ein meir flagrande flukt avbrote av lengre fasar i glideflukt. Særmerkt for jakta er hyppige, brå stigningar med raske vengeslag. Gjennomsnittleg vengeslagfrekvens hos taksvaler er 5,3 slag i sekundet, medan det tilsvarande for låvesvaler er 4,4 slag. Stort sett jaktar taksvaler i høgare luftlag enn låvesvaler. Sjølv om ho kan flyge nede ved pløyande traktorar eller beitande kveg for å snappe insekt som er støkte opp, er den gjennomsnittlege flygehøgda i hekkeområdet 21 meter, og i vinterområdet heile 50 meter over bakken. Låvesvaler jagar stort sett byttet rundt sju-åtte meters høgd
Skilnad frå andre fugleartar
Både kroppsforma og flukta er så karakteristisk at sjølv mindre rutinerte fuglekikkarar ser at taksvaler høyrer til svalene. I det norske hekkeområdet finst to andre svaleartar, sandsvale og låvesvale, begge er lette å skilje frå taksvalene. Sandsvalene er den minste av dei europeiske svaleartane. Oversida er einsfarga mellombrun, undersida kvit med eit brunt band over brystet og stjerten er berre svakt kløfta. Hos låvesvalene er oversida av kroppen blåsvart med metallisk glans og samanlikna med låvesvalene er dei ytre fjørne i stjerten mykje lengre, hovudet har eit blåsvart band, og strupen og panna er kastanjeraud. Det hekkar ein fjerde svaleart i Europa: i bratte fjellvegger i Sør- og Mellom-Europa finn ein klippesvala som minner om ei forstørra sandsvale, men som til skilnad frå sandsvala har ein beint avskoren stjert heilt utan kløft.
Stemme
Frå dei er to til tre dagar gamle har ungfuglane ein særmerkt tiggelyd: dei yngste gjev frå seg eit einstavig tik tik tik, medan eldre reirungar høyrest meir ut som zittritvitvii. Ungar eldre enn om lag to veker tigg om natta òg.
Utbreiingsområde
Utbreiingsområdet til begge underartane av taksvaler strekker seg over Eurasia og Afrika, i alt over om lag 10 millionar kvadratkilometer.
Den austlege populasjonen av nominatforma overvintrar i Nordaustindia. I Afrika strekker overvintringsområdet seg frå det sørlege Sahara til Kapp-provinsen.
Underarten Delichon urbicum lagopodum hekkar frå det indre av Vest-Sibir til fjellandet i Midt-Sibir og regionen kring elvane Lena og Jana, Kolymadeltaet og Tsjuktsjarhalvøya. I Aust-Sibir når utbreiingsområdet nordgrensa ved den 69. breiddegrad. Sørover strekker området seg til Altai, det nordlege Mongolia og Nordaust-Kina. Underarten overvintrar i Sør-Kina og i Søraust-Asia. Overvintrande taksvaler av denne underarten finst blant anna i Indokina og i Assam.
Leveområde
Taksvalene nyttar opne landskap i overvintringsområda òg. Under overvintringa gjer taksvalene mindre av seg enn låvesvalene som overvintrar i dei same områda; flyg høgare og har eit meir nomadisk levesett. I dei tropiske regionane av overvintringsområda, det vil seie Aust-Afrika og Thailand, held taksvalene seg i høgareliggande område.
Trekkmønster
Taksvaler er trekkfuglar som trekker over store strekningar på brei front over middelhavsområdet og Sahara. I Vest- og Mellom-Europa er høgdepunktet for trekket mellom slutten av august og starten på oktober, i sørlegare hekkeområde startar trekket noko seinare. Dei vender tilbake til hekkeområda i april og mai, men med store regionale skilnader. Til Luxemburg kjem dei rundt 13. april, til Estland 19. mai. Som regel kjem taksvalene om lag 10 dagar etter låvesvalene. Taksvaler trekker stort sett om dagen, men einskilde individ ser ut til å trekke nattestid.
Lik andre arter som trekker over lange avstandar kjem taksvaler streifande til regionar som ikkje høyrer til deira naturlege utbreiingsområde. Soleis er det observert individ i Nepal, Alaska og Newfoundland, på Grønland, Island, Bermudas, Maldivane og Asorane.
Eit særmerkt trekk ved taksvaler er at dei viser høg grad av truskap mot staden dei vart fødde. Av 4700 individ som vart klekka i 60 ulike stader i Oberschwaben vendte rundt 450 tilbake til fødestaden som hekkefuglar året etter. Den store skilnaden mellom ut- og innflygande individ kjem hovudsakleg av at mange ikkje overlever trekket. Ei rekke undersøkingar syner at hannane i snitt slår seg ned knapt 1,5 km frå reiret der dei vart fødde. Hoene er ikkje fullt så stadbundne, deira snittavstand frå oppvekstreiret er 3,2 kilometer. Innimellom hender det at individ tek i bruk oppvekstreiret til si eiga hekking: av 165 kontrollerte hoer vendte ei tilbake til reiret ho vart klekt i, sju andre hoer hekka på det same huset oppvekstreiret deira hang på. Også denne undersøkinga stadfesta at hannane var meir stadbundne enn hoene. Av 279 kontrollerte hannar tok åtte i bruk sitt eige oppvekstreir, medan 54 andre hekka på det same huset dei voks opp på.
Næring
Under næringssøket liknar taksvalene andre insektetande fuglar som jagar flygande insekt, særleg dei andre svalene, men også dei uskylde seglarane, som i Noreg berre er representert med ein art, tårnseglar. Samansetninga av næring vert bestemd av tilbodet. Ei undersøking ved Thunsjøen i dei sveitsiske For-Alpane viser at fluger, mygg og bladlus utgjer om lag 80 prosent av næringa, medan 10 prosent er vasslevande insekt. Undersøkingar i andre område bekreftar at bladlus, mygg og fluger utgjer ein stor del av taksvalene sin kost. Andre viktige insekt er nebbmunnar, biller og sommarfuglar.
Taksvaler jaktar oftast ved at dei med raske vengeslag skyt oppover og snappar flygande insekta nedanfrå. Byttet pakkar dei saman i nebbet medan dei glid tilbake til flygehøgda dei kom frå. Dei utan reirungar sluker maten straks, dei med samlar insekta i kråsen. Har dei fanga insekt med lange venger, som til dømes døgnfluger og større sommarfuglar, held dei byttet i nebbet medan dei flyg attende til reiret.
Individ med ungar fjernar seg maksimum to kilometer frå reiret. I snitt jagar dei ikkje lengre enn 450 meter frå reirplassen.
Reiret
Taksvaler hekkar i koloniar og reira kan iblant vere bygd så nær at reirbasisen rører ved kvarandre. Fire til fem reir er den vanlegaste kolonistorleiken, men det er dokumentert koloniar med tusenvis av reir.
Taksvalene bygger reiret på vertikale vegger under naturlege eller menneskeskapte overheng, til dømes under utspring i fjellvegger, gesimsar, taktro og liknande. Reir fjernt frå menneske, til dømes isolerte byggverk som betongbruer, er sjeldne. Finst det allereie reir på plassen vert desse føretrekt. Ein føresetnad for reirbygging er at massen fuglane bruker til byggemateriale straks heftar til reirveggen. Taksvaler som bygger reir i fjellveggar må derfor finne overflater fri for mose og lav. I motsetnad til låvesvaler bygger taksvaler berre unntaksvis reir inni bygningar. Både hoa og hannen tek del i reirbygginga. Tida for byggestart avheng av vêrlag, breiddegrad og høgd over havet; nørdst i Skandinavia seinast i midten av juni. Fuglane kittar saman reirveggen av fuktige leire- og jordklumpar ved å arbeide innanfrå. Reirmaterialet finn dei på vatn- og elvebreidder, i pyttar og liknande stader. Ferdigbygde reir er forma som ei innelukka halvkule med innflygingsholet øvst. Fuglane polstrar innsida av reiret med halm, fjør og anna mjukt materiale. Det kan ta 10 til 14 dagar før reiret står ferdig.
Taksvalereir er ettertrakta reirplasser for andre fugleartar òg. Til dømes er gråsporven ivrig etter å erobre ikkje heilt ferdigbygde taksvalereir. Dersom dei lukkast i det, startar taksvalene å bygge eit nytt reir ein annan stad. Heilt ferdigbygde reir har så små hol at gråsporvar ikkje kjem inn. Andre fugleartar som iblant kan ta i bruk reira til taksvaler er blåmeis, trekrypar, raudstjert, svartraudstjert, kjøtmeis, middelhavssporv, pilfink, gjerdesmett, gråflugesnappar og tamdue.
Egglegging
Taksvala legg mellom tre og fem reint kvite egg. Til vanleg vert dei lagde med ein dags mellomrom. Begge foreldra ligg på egga, men hoa i størst grad. Allereie etter at det første egget er lagt ligg ein av foreldra i reiret, rett nok med mange avbrot. Først når det siste egget er lagt ligg ein av dei på egga heile tida. Ungsvalene vert til vanleg klekt etter 14 til 16 dagar og er flygeferdige 22 til 32 dagar etter klekkinga. Utflogne ungfuglar vert verande i nærleiken av reiret, og foreldra forar dei ei vekes tid etter klekkinga.
Ei skotsk studie viser at rundt femten prosent av ungane har andre fedre enn han som fostrar dei opp. Hannen freistar å forsikre seg om at hoa ikkje får mykje tid for seg sjølv ved reiret, og følgjer ho på flygeturane òg. Overvakinga vert mindre intensiv etter at det første egget er lagd og derfor er det oftast dei yngste ungane som vert oppfostra av ein annan enn sin biologiske far.
Taksvalene startar gjerne på eit andre, oftast noko mindre, kull etter at det første er ute av reiret. På meir sørlege breiddegrader kan dei også gjere freistnad med eit tredje kull. Det siste kullet står i fare for at foreldra ikkje finn tilstrekkeleg med næring åt dei. Kor vellukka hekkinga er korrelerer positivt med alderen på foreldreparet. For hekkande par der hannfuglar berre var eitt år gammal klekte sju av ti egg. For eldre par klekte ni av ti. Avhengig av vêrtilhøva kom seks til åtte av ti kyllingar på vengene.
Nyklekte taksvaleungar tigg med utstrekt hals og nebb som peikar rett opp. Først etter om lag ei veke vender dei hovudet mot foreldra. Når foreldra skal gje frå seg mat stikk dei nebbet langt ned i halsen på ungane og dyttar næringa ned i strupen på dei. Næring som ikkje hamnar i strupen gjev ikkje ungane akt på. Foreldra kan i nokre høve halde fram med å fôre ungar frå første kull sjølv etter at dei har starta opp med det andre kullet.
Forventa levetid og mortalitet
Av ti utvaksne taksvaler opplever berre tre til seks det neste leveåret. Sjølv om det er belegg for at einskilde individ har nådd ein levealder på 10 til 14 år, vert få taksvaler meir enn fire år. Snittalderen på individa i ein svalekoloni er to år.
Taksvaler kan ha ei rekke ekto- og endoparasittar. Til dei siste høyrer ikter, bendelormar og rundormar. Av ytre parasittar kan nemnast pelslus, lusfluger, lopper som Ceratophyllus hirundinis, midd og spyfluger. Ei polsk studie fann 29 ulike ektoparasittar hos taksvaler. Ektoparasittar kan mellom anna overføre fuglemalaria. Smitta individ viser teikn på apati og anemi og har nedsett reproduksjonsrate.
Til vanleg er vaksne taksvaler så snøgge og manøvreringsdyktige flygarar at dei kjem unna forfølgjarane sine, men er eksponerte når dei samlar byggemateriale på bakken. Lerkefalken er den rovfuglen som oftast tek taksvale, medan sporvehauk, hønsehauk, svartglente og glente (dei to siste finst ikkje i noko omfang i Skandinavia) berre unntaksvis slår taksvaler. Taksvalene er ikkje heilt trygge i reiret heller, for tårnugler er i stand til å trekke dei ut når dei ligg i ro om natta. Nokre studiar syner at denne uglearten kan ta mellom fire og åtte prosent av tårnsvalebestanden. Svartspettar hakkar no og då sund taksvalereir for å røve egg og kyllingar. Det hender at skjorer spesialiserer seg på denne måten å ta bytte. Pattedyr spelar ei underordna rolle som byttetakarar, men einskilde huskattar kan ta taksvaler på stader der det berre finst ein einaste plass å samle reirmateriale, eller om svalene må passere ein bestemt stad i låg høgd på veg til og frå reiret. Rotter og ulike mårdyr røvar reir om dei kjem til, og kan til tider øydelegge heile koloniar.
Våte og kalde somrar kan føre til høg dødsrate hos kyllingane. Vaksne taksvaler er utsette om dei møter på dårleg vêr under trekket. I 1974 kom vinteren overraskande tidleg mange stader i Mellom-Europa, og tusenvis av taksvaler strauk med eller vart så svekka at dei ikkje makta å fortsette trekket. Einskilde ornitologar regner med at dei ekstreme variasjonane i vêret som er ventande med framtidas klimaendringar vil føre til høgare mortalitet.
Bestand og vernetiltak
Den europeiske populasjonen vert vurdert til mellom 20 og 48 millionar individ – bestanden er utsett for store variasjonar. IUCN plasserer i si raudliste taksvale i kategorien «least concern», dvs «livskraftig». Ei rekke naturvernorganisasjonar deler ikkje denne oppfatninga og reknar med at taksvala er på veg til å bli truga. Taksvale høyrer til dei artane som gjennom århundra har profittert på menneskeleg aktivitet. Med avskoging og bygging av buplassar vart det fleire moglege reirplassar. Taksvala er ein vakker fugl som lever av flygande insekt, og vart sett på som nyttig og allment tolerert sjølv om dei bygger reir på husvegger. Dei siste tiåra har pesticidbruken og endra driftsformer i landbruket ført til tilbakegang for arten. Endringar i byggeteknikken er også negativ for bestanden: reira vil ikkje hefte på moderne, glatte fasadar og ofte vert dei fjerna under fasadepuss. På asfalterte område finn ikkje hekkande fuglar byggemateriale for reira.
Naturvernorganisasjonar gjer regelmessig merksam på kor enkelt det er å hjelpe taksvalene. Det finst kunstige reir i handelen som svalene gjerne tar i bruk så sant andre taksvaler hekkar i området. Eit vassrett eller skrånande brett under reiret hindrar at fasaden vert tilgrisa av fugleskit. Det vert tilrådd å plassere desse bretta minst 50 cm under reiret for å hindre reirrøvarar å rekke opp. Små kunstige leirepyttar hjelper taksvalene å finne eigna reirmateriale. Elles er det lett å bygge «svalehus», eit tak med overheng og ein kort vegg under som sett på ein påle gjev fuglane ein trygg stad å feste reiret på.
Systematikk
I 1758 gav Carl von Linné taksvalene det vitskapelege namnet Hirundo urbica, medan Thomas Horsfield og Frederic Moore i 1854 ordna arten under slekta Delichon. Delichon er eit anagram over det gammalgreske ordet χελιδών (chelīdōn) for svale. Artsnamnet urbicum viser til tendensen til å hekke i byområde.
Den austlege underarten Delichon urbicum lagopodum vart først beskriven i 1811, av den tyske zoologen Peter Simon Pallas. Samanlikna med den vestlege nominatforma har den større parti med kvite fjør på undersida. Stjerten er mindre kløfta enn hos nominatforma. Det er beskrive andre variantar, til dømes  Delichon urbicum meridionalis som held til i Middelhavsområdet, men kjenneteikna som skil denne frå andre underarter er ikkje tydelege nok til at den har fått status som underart.
Slekta Delichon vart nokså nyleg skilt frå slekta Hirundo. Berre tre arter høyrer til; dei liknar kvarandre med svartblå over- og underside. Tidlegare vart det diskutert om ikkje taksvale og asiatisk taksvale (D. dasypus) er same arten. Den asiatiske taksvala høyrer heime i dei Sentral- og Austasiatiske fjellområda. Taksvalen har òg ein stor ytre likskap med nepalsvale (D. nipalense) som hekkar i Sørasiatiske fjell.
Taksvaler kan krysse seg med låvesvaler; dette er faktisk den oftast førekommande hybridiseringa hos songfuglane. Som resultat er det stilt spørsmål ved om slektene Delichon og Hirundo er for like genetisk til at det er rett til å klassifisere dei i skilde slekter.
Niederbipp
Niederbipp er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 468 meter over havet.
Kommunen ligg på sørsida av Jurafjella. Han består av landsbyen Niederbipp, og grendene Walde, Holzhüsere og Lehn, samt spreidde hus.
Nummererte småplanetar/3001–4000
Dette er ei lista over småplanetane ifrå nummer 3001 til 4000. For hovudlista, sjå nummererte småplanetar.
Michelson-Morley-eksperimentet
Michelson-Morley-eksperimentet var eit eksperiment utført av Albert Michelson i Berlin i 1881 etter eit tidlegare forslag av James Clerk Maxwell. Eksperimentet vart gjenteke og forbetra av Michelson og og Edward Morley i Cleveland i 1887, og vert omtala som Michelson-Morley-eksperimentet.
I eksperimentet prøvde dei å påvise den relative rørsla til materie gjennom den stasjonære eteren. Dei negative resultata er generelt rekna som dei første sterke bevisa mot den då rådande eterteorien, og sette i gang forsking som førte til spesiell relativitet, der omgrepet stasjonær eter ikkje spelar noko rolle. Eksperimentet har vorte omtalt som «startskotet for den andre vitskaplege revolusjonen».
Eksperimentet har vorte utført på nytt av mange andre seinare med stadig større grannsemd. Desse omfattar eksperiment frå 1902 til 1905 og ei rekkje eksperiment i 1920-åra. I tillegg har nyare resonatoreksperiment stadfesta at det ikkje finst noko etervind ved 10−17-nivået. I lag med Ives–Stilwell- og Kennedy–Thorndike-eksperimentet dannar det ein av dei grunnleggande testane for teorien om spesiell relativitet.
Amused to Death
Amused to Death er det tredje studioalbumet til den engelske musikaren Roger Waters, gjeve ut 1. september 1992 på Columbia. Ei ommastra og nymiksa utgåve av Waters og James Guthrie kom ut i 2015.
Bakgrunn og produksjon
Roger Waters byrja arbeidet med Amused to Death i 1987 då han først skreiv «Perfect Sense.» Det tok derimot fleire år før albumet kom ut, og det er ukjend kor mykje materialet endra seg i mellomtida. Songar som kritiserte Golfkrigen og George Bush senior («Old timer, who you gonna kill next?» «Does the recoil remind you of sex?» osv. i «The Bravery of Being Out of Range») og om hendinga på Den himmelske freds plass var nye eller heilt omskrive.
Amused to Death vart produsert av Patrick Leonard og Waters i lag med Nick Griffiths i London i The Billiard Room, Olympic Studios, CTS Studios, Angel Recording Studios og Abbey Road Studios. Lydteknikar på albumet var Hayden Bendall, Jerry Jordan og Stephen McLaughlan og det vart miksa av James Guthrie. Albumet vart miksa i QSound for å forsterke romkjensla til lyden og dei mange lydeffektane på albumet – bilar fly, hestar, grashopper og hundar – som alle vart spelte inn med hjelp av 3-D-apparatet.
Delar av teksten vart improvisert fram av Waters under innspelinga. Red Hot Chili Peppers-bassisten Flea spelte inn bass for albumet, men ingen av utgåvene han spela på vart nytta.
Tema
Det første sporet, «The Ballad of Bill Hubbard», inneheld eit lydklipp av Alfred «Raz» Razzell, ein veteran frå første verdskrigen og medlem av Royal Fusiliers som fortel om då han fann soldatvenen William «Bill» Hubbard, som albumet er dedisert til, kraftig skadd på slagmarka. Etter fleire mislukka forsøk på å bringe han i tryggleik, måtte Razzell forlate han i ingenmannsland. Dette lydklippet held fram mot slutten av tittelsporet og heilt på slutten av albumet, der ein får ein meir oppløftande slutt på den tragiske soga. Lydklippet var henta frå BBC-dokumentaren Everyman og episoden «A Game of Ghosts». Opningssporet har òg fleire dyrelydar.
Den andre songen, «What God Wants, Part I», følgjer og jamfører dei rørande orda til Razzell i opninga med lyden av at TV-kanalen vert skifta og eit barn som seier «I don't mind about the war. That's one of the things I like to watch – if it's a war going on. 'Cos then I know if, um, our side's winning, if our side's losing...». Dette vert igjen avbroten av at kanalen vert byta til apeskrik.
«Perfect Sense» er ein todelt song om ei verd der direktesendingar frå krigar er ei underhaldningsform. Den første delen av songen byrjar med ei høg, uforståeleg skråling og så ei baklengsmelding av Waters: «Julia, however, in the light and visions of the issues of Stanley, we changed our minds. We have decided to include a backward message. Stanley, for you, and for all the other book burners.» Meldinga endar med Waters som skrik med aggressiv skotsk røyst, liknande den han brukte for læraren på The Wall. I den andre delen kommenterer den kjende sportskommentatoren Marv Albert frå ein krig som om det var ein basketballkamp.
«The Bravery of Being Out of Range» inneheld ein referanse til ein song skriven av Waters på Pink Floyd-albumet Animals frå 1977, «Sheep» (og «Swing Low, Sweet Chariot» ). I «Sheep» syng Waters «I've looked over Jordan and I have seen/Things are not what they seem», medan han i «The Bravery of Being Out of Range» syng «I looked over Jordan and what did I see? I saw a U.S. Marine in a pile of debris.»
«Late Home Tonight, Part I», som opnar med kvitringa til ein songlerke og minnast det amerikanske luftåtaket mot Libya i 1986 frå synsvinkelen til to «vanlege koner» og ein ung amerikansk F-111-pilot. Tekstlinja om «removing the jeans from the refrigerator» syner til ein Levi's 501-reklame frå 1988.
I byrjinga av «What God Wants, Part II» framfører Charles Fleischer (betre kjend som røysta til Roger Rabbit) preika til ein grådig evangelist. «What God Wants, Part III» har ein viss musikalsk likskap til Pink Floyd-songane «Shine On You Crazy Diamond (Part I),» «Echoes» og «Breathe (In the Air)»
Songen «Watching TV» (ein duett med Don Henley) utforskar kva påverknad massakeren på Den himmelske freds plass i Kina hadde på massemedia.
Samplingar
Waters sa i eit intervju med Rockline den 8. februar 1993 at han ønskte å bruke dialogklipp frå 2001: A Space Odyssey på albumet, særskild «dødsmonologen» til HAL 9000. Stanley Kubrick, som regisserte filmen, avviste ønsket fordi han meinte det ville opne døra til at mange andre ville bruke det same klippet. Andre meiner at Kubrick avslo fordi Pink Floyd ikkje hadde lete han bruke musikken frå Atom Heart Mother i filmen A Clockwork Orange. Waters brukte samplinga av HAL når songen vart framført på konsertar - særskild i byrjinga av «Perfect Sense, Part I» på In the Flesh-turneen, etter at Kubrick var død, og han tok til slutt samplinga med då Amused to Death vart miksa på ny i 2015.
Omslag
På det originale plateomslaget kan ein sjå ein sjimpanse som ser på fjernsyn i ein referanse til Kubrick-filmen 2001: A Space Odyssey. Biletet på fjernsynet syner eit stort auge som ser på sjåaren. I følgje Waters var apa «eit symbol for alle som har sete med munnen open føre ei nyhendesending dei siste ti åra.» Albumtittelen var inspirert av Neil Postman-boka Amusing Ourselves to Death. I ei seinare bok, The End of Education, skreiv Postman om albumet: «(...) Roger Waters, ein gong songar i Pink Floyd, var så inspirert av boka mi at han gav ut ein CD kalla Amused to Death. Dette gav meg så mykje prestisje blant universitetsstudentane at eg nesten ikkje kan tilbakevise han eller musikken hans.»
Eit tidleg forslag til plateomslaget var tre karikerte figurar, som likna David Gilmour, Nick Mason og Richard Wright (frå Pink Floyd), flytande i eit martiniglas.
Mottaking
AllMusic skildra albumet som «eit meisterverk i måten det fører alle lidenskapane hans saman i ein storarta, men ikkje uhandterleg, pakke». Record Collector skreiv at albumet syner Waters «på sitt mest nakne og inspirerte sidan den åtvarande parabelen på The Wall». Men Los Angeles Times var mindre imponert og skreiv «Resultatet er ein tåkete struktur (delvis forbetra av soga til den gamle soldaten Waters bruker som ei innramming), for mykje repetisjon og ein viss distanse og overintellektualisering. [...] overalt er det mangel på god, gammal poprockapell som alltid har lyfta dei betre Pink Floyd-platene.» Ei negativ melding kom frå Chicago Tribune som skreiv «innbilskheit er ikkje det same som djupne, og den mest fantastiske lydteknikaren i verda kunne ikkje ha dekka til den skrantande vokalen til Waters og melodikjensla han hadde i dagane med Floyd.»
Ettermæle
Waters fortalte Classic Rock: «Mitt syn er at eg har vore involvert i to absolutt fantastiske album - The Dark Side of the Moon og The Wall [...] Og om du ikkje har fått tak i Amused to Death, så har du ikkje den komplette samlinga. Så In the Flesh – Live – konsertalbumet, som dreg saman songar frå alle dei tre albuma - gjenopprettar forhåpentlegvis balansen.» Den 19. september 2013 fortalte Waters BBC HardTalk at Amused to Death har blitt fullstendig undervurdert.
Den 15. april 2015 annonserte Waters at albumet kom til å bli ommastra og gjeven ut på ny 24. juli 2015 med ein ny 5.1 kringlydmiks, i tillegg til ein ny stereomiks. Denne kom ut på forskjellige format, som CD, SACD, Blu-ray og høgoppløyseleg nedlasting. I ei melding i 2015 for den nye albumet, skreiv journalisten J.C. Maçek III i Spectrum Culture at «Ikkje alle album kan vere meisterverk, men Waters har sagt at Amused to Death er eit undervurdert verk som fortener å samanliknast med Dark Side of the Moon og The Wall. Men det er ikkje i nærleiken av desse albuma. Ommastringa gjer at det høyrest bra ut, men det er ikkje like uendeleg lyttbart som Waters er kapabel til å skape.» I meldinga si for 2015-utgåva skreiv PopMatters: «ikkje berre har Amused to Death eldast godt musikalsk, det har uheldigvis eldast godt tematisk òg. [...] Amused to Death var og framleis er ei kraftfull melding frå ein av rockens mest beleste misantropar. Med tida er det vanskelegare og vanskelegare å forstå korleis dette glapp så grundig under radaren til så mange.» Drowned in Sound skreiv: «Amused to Death står på egne bein som eit av dei betre, meir fengslande post-Floyd-platene.»
I 2016 vann Amused to Death Grammyprisen for beste kringlydalbum.
Sal
Amused to Death nådde åttandeplassen på UK Albums Chart, som var første gongen Waters nådde topp 10 i heimlandet. Han sette òg personleg rekord på Billboard 200 i USA, der albumet nådde 21. plassen, med hjelp av «What God Wants, Part I», som nådde fjerdeplassen på Billboard's Mainstream Rock Tracks-lista i 1992. Det har selt til sølvplate i Storbritannia for eit sal på 60 000 der.
Innhald
Alle songar er skrivne av Roger Waters.
Shunsuke Oyama
Shunsuke Oyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Margaret
Margaret er den engelske varianten av det norske Margrete. Namnet har vore svært utbreidd i den engelsktalande verda, og har mange kjælenamn, som Maggie, Peggy og Gretta. I nyare tid er det òg teke i bruk i Noreg.
Svovelkis
Svovelkis eller pyritt er eit mineral med kjemisk formel FeS2. Svovelkiskrystallar er vanlege, og finst helst som kubar (ofte med striper) eller som pentagondodekaeder, men også i andre former og kombinasjonar. Tvillingar, trillingar osb. er vanlege. Fargen er bleik messinggul, (ganske lik fargen til gull) svovelkis blir ofte forveksla med gull av mindre erfarne gullgravarar.
Førekomst
Svovelkis er det mest utbreidde sulfidet i naturen.
Monte Subasio
Monte Subasia eller Monte Subasio er eit fjell i Appenninane der byen Assisi vart grunnlagd i romartida, i regionen Umbria sentralt i Italia. Fjellet er om lag 1 290 meter over havet.
Dei rosafarga steinane vart nytta i mange av fransiskanarbygningane ved verdsarvstaden Assisi. Fjella er ein del av ein stor naturpark kalla Parco del Monte Subasio.
Historie
Slottet Sasso Rosso i fjellsida av Monte Subasio var barndomsheimen til Klara og Agnes av Assisi, som visstnok var døtrene til Favorino Scifi, Conte av Sasso-Rosso, som òg eigde store palass i Assisi.
Bremanger kommune
Bremanger kommune er ein kystkommune som ligg på grensa mellom Nordfjord og Sunnfjord i Vestland fylke. Kommunen er delt i to — indre og ytre Bremanger, høvesvis fastlandet og øyane Bremangerlandet og Frøya.
Monte Subasio
Historie
Benediktinarabbeden St. Benedict av Monte Subasio gav den litle kyrkja Porziuncola til Frans av Assisi rundt 1208 for at han skulle nytte ho som moderhuset til den religiøse familien hans.