cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samuel L. Jackson
Samuel Leroy Jackson er ein amerikansk skodespelar og filmprodusent. Han blei kjend og kritikarrost tidleg på 1990-talet gjennom filmar som Jungle Fever (1991), Patriot Games (1992), Amos & Andrew (1993), True Romance (1993), Jurassic Park (1993) og samarbeidet sitt med regissøren Quentin Tarantino i Pulp Fiction (1994), Jackie Brown (1997), Django Unchained (2012), og The Hateful Eight (2015). Jackson er ein særs produktiv skodespelar som har spelt i over 100 filmar, som Die Hard with a Vengeance (1995), Unbreakable (2000), Shaft (2000), The 51st State (2001), Black Snake Moan (2006), Snakes on a Plane (2006), i Star Wars-prequel-trilogien (1999–2005) og i Marvel Cinematic Universe.
Skjergardshavet
Geologi
Skjergardshavet har svært mange øyar. Det nøyaktige talet er avhengig av korleis ein definerer ei «øy», sidan storleiken på tørt land varierer frå små steinar som stikk opp av vatnet til store øyar med fleire landsbyar. Vanlegvis vert talet estimert til mellom 20 000 og 50 000 (til samanlikning har Indonesia mellom 13 000 og 18 000 øyar). Området er generelt delt inn i ei ytre og indre øygruppe, der den ytre delen består av mange småøyar som ikkje er busette. Øygruppa har grovt sett forma som ein trekant, der byane Mariehamn, Nystad (Uusikaupunki) og Hangö (Hanko) ligg i kvart hjørne.
Samuel L. Jackson
Han har også spelt stemma i ei rekkhe animerte filmar, inkludert rollene som Lucius Best/Frozone i Pixar-filmen The Incredibles (2004), Mace Windu i Star Wars: The Clone Wars (2008), Afro Samurai i den animerte tv-serien Afro Samurai (2007), og Frank Tenpenny i dataspelet Grand Theft Auto: San Andreas (2004).
Skjergardshavet
Geologi
Øyane dukka opp frå vatnet kort tid etter den siste istida, og landhevinga er ein prosess som framleis pågår, der nye skjer og øyar sakte vert danna, medan dei eldre øyane vert større eller veks i hop. Landhevinga har i dag ein fart på mellom 4 og 10 millimeter i året. Sidan øyane stort sett består av granitt og gneis, to svært harde bergartar, så er erosjonsprosessane mykje tregare enn landhevinga.
Samuel L. Jackson
Tidleg liv
Jackson vart fødd i Washington D.C. som son av Elizabeth (fødd Montgomery) og Roy Henry Jackson. Han vaks opp som einebarn i Chattanooga i Tennesee. Han blei oppseda av mora, som jobba på fabrikk og seinare som innkjøpar for eit psykiatrisk sjukehus, og av hennar slektningar. Faren hans budde vekke frå familien i Kansas City i Missouri, og døydde seinare av alkoholmisbruk. Jackson fekk berre møtt faren sin to gonger i løpet av livet.
Jackson var elev ved fleire rasesegregerte skuler. Han gjekk til sist ut frå Riverside High School i Chattanooga. I skuletida spelte han trompet og valthorn i skuleorkesteret. Gjennom barndomen hadde han ein problem med stamming. Han lærte å takla mykje av stamminga gjennom å «lata han var andre folk som ikkje stamma» og ved å bruka bannordet «motherfucker» som bekrefting.
Skjergardshavet
Demografi og administrasjon
Øyane er delt mellom Västra Finlands län og Åland. Grensa mellom desse regionane går om lag langs Skiftet (Kihti), eit relativt ope havområde. I lag med øyane nær kysten av Sverige dannar området ein Euroregion.
Folketalet i øygruppa er om lag 60 000, der 27 000 av dei bur i Åland. Dei fleste kommunane i området er svensktalande, eller har ein svensktalande majoritet. Dei største hamnene Skjergardshavet er Åbo (Turku) på det finske fastlandet og Mariehamn på Åland.
Mange finnar har sommarhus på øyane, som er kjend for dei naturskjønne omgivnadane. På grunn av dette kan folketalet på fleire av øyane verte dobla om sommaren. Desse sommarturistane er derimot stort sett finsktalande. Gullranda (Kultaranta), er den offisielle sommarresidensen til den finske presidenten ved Nådendal (Naantali).
Ein interessant del av folkesetnadsstatistikken er talet på tvillingar. Evna til å få toegga tvillingar er delvis arveleg, og dei nødvendige gena er dominerande i øygruppa. På 1700- og 1800-talet var talet på tvillingfødslar i forhold til folketalet større her enn nokon anna stad i Europa, og høgare enn på det finske fastlandet (21,3% mot 14,9%). Ei mogeleg forklaring var fiske. Fisk er ei svært god kjelde til protein og umetta feitt, og gav eit stabilt og godt næringstilfang. I fattige område på fastlandet var derimot hungersnaud vanleg. Dette kan forklare at ein skilnad i den genetiske samansetninga i populasjonen kunne halde seg i den relativt isolerte folkesetnaden, det var større sjanse for at tvilling-borna voks opp når tilgangen på mat var god.
Økonomi og kommunikasjon
Øysamfunna på den «finske» sida av Skiftet er knytt saman via ein ringveg av bruer og ferjer. Øyane som ligg lenger borte er knytt saman via ferjesamband, og på Åland finst det òg ein liten flyplass. Ferjene er delt inn i to grupper. Dei «gule» ferjene (lossi på finsk) er gratis, og går korte ruter mellom store, nærliggande øyar. Dei «kvite» ferjene (yhteysalus på finsk) er ikkje gratis, og dei går ofte lengre ruter mellom fleire øyar. Store ferjer går mellom dei finske byane Åbo og Helsingfors til Åland og Sverige.
Mange viktige skipsruter kryssar Skjergardshavet, og med alle øyane, varierande djup og svært mange skjer, er dette farleg. På grunn av dette kryr det av fyr og seglingsmerke på øyane.
Natur og bevaring
Øyane har eit unikt og mangfaldig dyreliv. Dei større øyane har dyreliv som i kystområda av fastlandet, medan skjera har heilt andre miljø. Det veks som regel ikkje tre på dei små øyane, men dei har likevel eit rikt planteliv. Miljøet er solrikt, og vekstsesongen er relativt lang og områda vert gjødsla med guano. Ein vedvarande vind og tynt jordsmonn avgrensar derimot planteveksten. Austersjøen har derimot lågt saltinnhald, slik at plantene sjeldan tar skade av sjøvatn som skvulpar opp på land.
Forholda kan variere stort sjølv på ei lita øy. Ein kan ha små område med ferskvassmyrar eller tjern, tjern med brakkvatn, buskar, enger, berr stein og lune viker på øyar som berre er nokre titals meter i diameter. Mange planter har endra utsjånaden sin på grunn av miljøet. T.d. veks einer på øya sjeldan høgare enn ein halvmeter, men kan dekkje eit fleire kvadratmeter stort område.
Øyane inneheld mykje sjøfugl. Her finn ein mellom anna knoppsvane, teist, toppdykkar og fleire artar av måse. I det siste har storskarvbestanden auka ein del i øygruppa. Sidan storskarven lever i tette koloniar, kan dette til slutt forgifte plantelivet på grunn av ekskrementa deira.
Den største trugselen til miljøet er derimot eutrofiering på grunn av jordbruk og fiskeoppdrett. I Finland har ein delvis fått kontroll over problemet, men effektane er delvis skjult av generelt dårlegare kår i Austersjøen. Mange område i øygruppa er verna ved at det er vanskeleg for folk å nå dei, i tillegg til at det er oppretta fleire verna naturområde, som nasjonalparken Sørvest-Skjergardshavet, der berre forskarar har lov å gå i land.
Historie
På grunn av landhevinga etter den siste istida, steig øyane ut av havet for om lag 10 000 år sidan. Dei eldste arkeologiske funna går tilbake til om lag 4000 fvt. og representerer den kamkermaiske kulturen.
Øygruppa har ein strategisk posisjon ved inngangen til Stockholm, Åbo og heile Bottenhavet. Derfor vart det bygd festningar her av svenskane i mellomalderen. Ei kongeleg postrute brukte å gå via dei nordlege øyane på 1500- og 1600-talet. I 1809 måtte Sverige overgje øyane til Russland, og dei vart ein del av Storfyrstedømet Finland.
Under Krimkrigen vart engelsk-franske styrkar åtaka og øydelagd ved Bomarsund slott. I Ålandkonvensjonen i 1856 vart Åland-sida av øygruppa demilitarisert, og er det framleis i dag.
Finland fekk sjølvstende frå Russland i 1917. Kort tid etter prøvde Sverige å annekterte ein del av øygruppa, og skapte med det Ålandkrisa. Folkeforbundet vart kalla inn for å løyse situasjonen og i 1921 gav dei Finland suverenitet over heile øygruppa, trass i protestar frå majoriteten av ålendarane. Åland fekk derimot i stor grad sjølvstyre, og den demilitariserte statusen vart oppretthalden.
Arne Inge Sæbø
Arne Inge Sæbø er ein norsk lektor og historikar. Han er frå Vik kommune. Sæbø starta i 1984 med å gje ut historietidsskriftet Pridlao, som har utvikla seg til eit av dei største tidsskrifta for lokalhistorie i Noreg.
Han vart tilsett ved Vik lokalhistoriske arkiv i 1992. Sæbø har vore redaktør for Pridlao sidan starten i 1984, og han har også gjeve ut fleire bøker frå Vik. Han har elles vore medforfattar av historiebøkene om Ivar Refsdal, Vik Idrettslag og Vik Arbeidarparti 1919-2000.
Interlaken
Byen er mellom dei mest populære stadene i Sveits for turistar. Byen har to jernbanestasjonar. Stasjonen Interlaken Ost er eit av endepunkta til Jungfraubanen opp til Jungfraujoch.
I tidlegare tider var Interlaken særleg viktig på grunn av eit augustinarkloster. Klosteret vart bygd i 1130 og stod fram til 1528.
Eilean an Taighe
Eilean an T(a)ighe eller Eilean an T(a)igh, som tyder «heimøya», er ei øy i Shiant Isles i Ytre Hebridane i Skottland. Eit eid knyter ho til Garbh Eilean og begge dannar ei enkelt øy.
Historie
Før 1820-åra vart øya kalla Eilean na Cille («kyrkjeøya») og det er spor etter ei kyrkje her, kanskje tileigna Jomfru Maria. Eilean Mhuire, ein av dei andre øyane i Shiant Isles har fått namn etter Jomfru Maria.
Det budde førti menneske her på midten av 1700-talet, men i 1770 var det ingen att. I 1820-åra budde ein gjetar og kona hans her, men dei hadde òg forlate øya i 1842. Ein annan gjetarfamilie budde her frå 1862 til 1901.
I 1937 vart øyane kjøpt av Nigel Nicolson, ein forfattar og politikar. Øyane er framleis i privat eige.
Ludvig Strømme
Ludvig Kristoffer Olavius Strømme var ein lærar, prest og politikar. Han var fødd i Ørskog og døydde i Bergen. Lars Strømme var far hans.
Liv og gjerning
Strømme gjekk Klæbu seminar, fekk der sitt vitnmål i 1854. Dei neste åra fram til 1860 var han lærar. Frå 1862 var han student, uteksaminert cand. theol. frå universitet i hovudstaden i 1866. Ei tid lærar ved Kristiania tukthus. Deretter sokneprest i to prestegjeld i Finnmark, fyrst i Kautokeino 1867-70 og så Talvik 1870-77. 1877-83 var han sokneprest i Herøy på Sunnmøre. I den lange perioden 1883-1910 var han sokneprest i Selje i Nordfjord, fjorten av åra var han prost i Nordfjord.
1947
1947 (romartal åMCMXLVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.
Braefeltet
Brae er eit oljefelt i Nordsjøen. Feltet ligg utanfor Skottland, i sektoren til Storbritannia. Feltet blei først oppdaga i 1975 og utvinninga tok til i 1983.
Gustav V av Sverige
Gustav V var konge av Sverige frå 1907 til 1950. Han var son av Oscar II og Sofia av Nassau. Gustav V gifta seg 20. september 1881 med Victoria av Baden. Han høyrde til fyrstehuset Bernadotte.
Ulf
Ulf er eit mannsnamn danna av det norrøne ordet ulfr eller det gammalhøgtyske wolf, som begge tyder 'ulv'.
Den norrøne forma av namnet var Úlfr, Ulf var ei gammaldansk form og Olf ei gammalsvensk form. I norrøn tid blei namne brukt både som personnamn og som tilnamn. Uffe er ei kortform av namnet og Ylva er eit avleidd kvinnenamn.
Wielki Szyszak
Wielki Szyszak (tsjekkisk Vysoké Kolo, tysk Hohes Rad) er eit fjell i Polen, nær grensa til Tsjekkia. Det ligg i den sentrale (schlesiske) fjellkjeda Karkonosze, like ovanfor landsbyen Jagniątków. Toppen er 1509 meter oevr havet. Han ligg mellom Śnieżne Kotły og Śmielec.
Sleepless in Seattle
Sleepless in Seattle, kalla Søvnløs i Seattle på norsk, er ein amerikansk romantisk filmkomedie frå 1993. Filmen er regissert av Nora Ephron, basert på historia av Jeff Arch. Rollene vert spelte av m.a. Tom Hanks som Sam Baldwin og Meg Ryan som Annie Reed.
Handling
Sam Baldwin er ein arkitekt frå Chicago. Han har akkurat mista kona på grunn av kreft, og flyttar til Seattle med sonen Jonah. Han meiner faren bør få seg ei ny kone for å få livet i orden att. Jonah overtalar faren til å ringe inn til eit radioprogram som vert høyrt av mange amerikanske kvinner, mellom andre Annie Reed, ein journalist frå Baltimore.
Midtmaradalsbreen
Midtmaradalsbreen er ein isbre i Årdal kommune i Vestland. Breen ligg øvst i Midtmaradalen, mellom Midtmaradalstindane og Storen, i fjellområdet Hurrungane i den vestlege delen av Jotunheimen. Frå Midtmaradalsbreen renn elva Midtmaradøla.
Plutomånen Hydra
Hydra (òg referert til som S/2005 P 1, Pluto III og 134340 III) er den ytste naturlege satellitten til dvergplaneten Pluto. Han vart oppdaga i lag med Nix i juni 2005 av Pluto Companion Search Team på bilete tekne av romteleskopet Hubble.
Oppdagingsbileta vart tekne 15. mai 2005 og 18. mai 2005, medan Max J. Mutchler den 15. juni 2005 og Andrew J. Steffl den 15. august 2005 oppdaga månane uavhengig. Oppdagingane vart offentleggjorde 31. oktober 2005 etter at studiar av bilete frå 2002 kunne stadfesta at månane fanst. Månane fekk mellombelsnamna, Hydra og Nix respektivt, S/2005 P 1 og S/2005 P 2.
Hydra vart i lag med resten av plutosystemet vitja av romsonden New Horizons i 14. juli 2015.
Espen Haavardsholm
Espen Haavardsholm  er ein norsk forfattar. Han debuterte i 1966 med novellesamlinga Tidevann, og har seinare utgjeve romanar, dikt, essays, biografiar m.m.
Haavardsholm var ein av dei sentrale forfattarane knytt til det litterære tidsskriftet Profil på slutten av 1960-talet og byrjinga av 1970-talet.
Moving Pictures
Moving Pictures er det åttande studioalbumet av det kanadiske progressive rockebandet Rush. Det vart utgjeve i 1981.
I likskap med det føregåande albumet inneheldt òg Moving Pictures meir radiovenlege songar, til dømes «Tom Sawyer» og «Limelight».
Den andre songen på albumet viser nok ein gong den litterære stilen til Peart når det kjem til tekstskriving. Songen handlar om ein mann som låner bilen til onkelen til å køyre med i ei tenkt framtid. Bilen køyrer han ein stad som tidlegare har vore ein gard, før reguleringa på bruk av bil kom. Bilen, som heiter «Red Barchetta» er inspirert av Ferrari 166 mm Barchetta som står på eit bilmuseum i Las Vegas.
Den tredje songen på albumet, «YYZ» er ein instrumentallåt. «YYZ» er òg koden for flyplassen i Toronto.
«Limelight» er ein av radiohitane Rush har hatt. Songen handlar korleis Peart opplever det å leve i «the limelight», eller ramplelyset som det heiter på norsk. Songen inneheld to frasar som peikar tilbake på andre Rush verk. Først kjem «all the world's a stage indeed» som peikar tilbake på albumet All the World's a Stage, deretter kjem «caught in the camera eye» som peikar fram mot neste song på plata, «The Camera Eye».
Torkel
Torkel, Torkil og Torkild er mannsnamn som stammar frå det norrøne Þórkell, sett saman av namnet til guden Tor og ketell, 'kjele' i tydinga 'offerkjele' eller 'hjelm'. Terkel og Torkjell er nærskylde former. Namna har vore i bruk sidan mellomalderen.
Torkil har norsk namnedag 12. november. I Noreg er det 606 menn som har Torkel, 318 som har Torkil og 315 som har Torkild som det første førenamnet (SSB 2008). Berre 14 heiter Terkel.
Dale kyrkje i Vaksdal
Dale kyrkje står på Dale i Vaksdal kommune i Vestland fylke, og er ei langkyrkje frå 1956. Kyrkja er bygd i betong etter teikningar laga av Arnstein Arneberg.
Dale er ein relativt ny kyrkjestad. Staden vart bygd opp kring tekstilverksemda Dale fabrikker, og fekk kapellkyrkje i 1896. Før det sokna folk til Bruvik kyrkje på Osterøy, men då Vossebanen kom i 1883 vart det greiare å reise til Evanger kyrkje på Voss når det skulle haldast bryllaup eller barnedåp.
Dale kyrkje er soknekyrkje i Dale sokn i Hardanger og Voss prosti. Dale vart eige sokn ved kongeleg resulusjon av 16. mai 1911. Soknet høyrde til Bruvik prestegjeld til 1968. Då vart Vaksdal prestegjeld oppretta med sokna Dale, Vaksdal, Eksingedalen og Stamnes. Prestegjelda vart fasa ut frå Den norske kyrkja frå 2004.
Gravstad
Kyrkjegarden på Stanghelle vart vigsla 22. mai 1882. Både Dale og Vaksdal sokn nytta Stanghelle-kyrkjegarden. Han er framleis i bruk, men det er sidan vigsla eigne kyrkjegardar både i Vaksdal og på Dale. Kyrkjegarden på Dale ligg på Børjelen på Dalegarden, og vart vigsla 23. november 1907.
Powhatan
Dokumentasjon
På grunn av to ordlister, skrivne av kaptein John Smith (ca. 1580–1631) (Smith 1624/1997) og William Strachey (1572–før 21. juni 1621) (Strachey 1624/1849/1999), er powhatan betre dokumentert enn dei fleste andre av dei utdøydde sørlege aust-algonkinske språka. Særleg er ordlista til Strachey veldig innhaldsrik. Som Frederic W. Gleach skriv i føreordet til 1999-utåva av Strachey (1624/1849/1999), er det vanskeleg å nytte desse ordlistene utan solid kjennskap til aust-algonkinske språk, for både Smith og Strachey hadde store problem med å uttrykkje lydsystemet i powhatan gjennom den engelske ortografien. Det er likevel ikkje vanskeleg å sjå likskapen med andre algonkinske språk; her er nokre få powhatan-ord frå Strachey (1624/1849/1999) jamførte med prærie-cree:
Powhatan-ord i engelsk og norsk
Powhatan-folket budde i dei austlege delane av det som no er den amerikanske delstaten Virginia då engelskmenn etablerte seg i Jamestown i Virginia-kolonien i 1607, og difor har engelsk fleire lånord frå powhatan. Somme av dei har òg kome inn i norsk. Her er nokre døme; i venstre kolonne står orda i den forma dei har i Strachey (1624/1849/1999):
Coming to America
Coming to America, kalla Amerika for mine føtter på norsk, er ein amerikansk romantisk filmkomedie frå 1988. Filmen er regissert av John Landis. Manuset er skrive av David Sheffield, Barry W. Blaustein, og Eddie Murphy. Murphy spelar òg ei av hovudrollene i filmen saman med James Earl Jones og Arsenio Hall. Coming to America handlar om prins Akeem som kjem frå det fiktive afrikanske monarkiet Zamunda, og som reiser til USA mellom anna for å prøve å finne seg ei kone.
Eirene
Eirene, eller Irene (Εἰρήνη, gresk for 'fred') var gudinne for fred i gresk mytologi. Ifølge nokre tradisjonar var ho ei av dei tre horaiene ('timane'), gudinnene som styrte dagleglivet. Dei to søstrene hennar heitte Eunomia og Dike, og dei var døtrer av Zevs og Themis.
Gustav III av Sverige
Gustav III (–29. mars 1792, drepen) konge av Sverige frå 1771 til 1792. Gustav III var son av Adolf Fredrik av Sverige og Lovisa Ulrika av Preussen. Han var far til Gustav IV Adolf, og bror til Karl XIII av Sverige, syskenbarn av Katarina II av Russland. I 1766 gifta han seg med Sofia Magdalena av Danmark (1746-1813).
Kongen blei skoten under eit maskeradeball i operaen 16. mars og døydde 13 dagar seinare.
Eirene
Kvinnenamnet Irene og det tilsvarande mannsnamnet Ireneus, som hjå Ireneus av Lyon, kjem frå denne gudinna.
Pax (latin for 'fred') var den romerske gudinna som tilsvarte Eirene.
Marianne
Marianne eller Mariann (sjå òg Mari og Anne) er eit kvinnenamn med fleire moglege kjelder. Kanskje er det ei fransk form av det latinske namnet Mariana, som tyder kvinne og kvinneleg.
Lenger tilbake i tida kan det hebraiske namnet Mariamne. I bibelen bar kona til Herodes dette namnet. Det kan òg vere ein sideform av det hebraiske namnet Mirjam (arameisk: Mariam). Det kan vidare komme ifrå Mariana, ein hokjønnsform av det latinske mannsnamnet Marianus (frå slektsnamnet Marius). Marianne vart eitt motenamn i Frankrike på 1700-talet og var der ein diminutivform av Marie. Det kom seinare til å bli oppfatta som ein samansetting av Marie og Anne.
Marianne har norsk namnedag den 4. april.
Det franske nasjonalsymbolet
Etter den franske revolusjonen vart Marianne eit symbol for den franske republikken. Ho vart avbilda som ei ung bondejente eller jente av folket, og symboliserte den fridomen for alle som vart uttrykt med orda Liberté, égalité, fraternité (Fridom, likskap, brorskap).
Utbreiing
Tabellen nedanfor gjev ei oversikt over populariteten til namnet Marianne i nokre land der statistikk har vore tilgjengeleg.
Namnet Marianne er kjent i Noreg frå 1500-talet av. I nyare tid har Marianne vore mellom dei mest populære dåpsnamna på jenter i Noreg, i perioden 1955 til 1985. Det toppa seg i 1967.
Annan bruk
I kulturen
I stadnamn
Bakgrunnsstoff
Mariana Marianne (name) 玛丽安
Wołoszyn
Wołoszyn er ein del av den polske Tatra nasjonalpark.
Myklebustbreen
Myklebustbreen eller Snønipbreen er den sjuande største isbreen i Noreg om ein ser bort frå Svalbard. Breen ligg i kommunane Stryn, Sunnfjord og Gloppen i Vestland.
Myklebustbreen ligg ved sidan av Jostedalsbreen og er ein del av Jostedalsbreen nasjonalpark. Mellom dei to breane ligg Stardalen og avstanden mellom dei er berre nokre få kilometer.
Odinsbreen
Odinsbreen er eit brefall på Jostedalsbreen, og er eit av tre brefall ned mot Austerdalsbreen. Odinsbreen ligg ved Veitastrond i Luster kommune i Vestland.
Odinsbreen har ein høgdeskilnad på om lag 900 meter.
Ovovivipari
Ovovivipar er ei nemning som tyder at dyr dannar egg, men at klekkinga av desse skjer inne kroppen slik at dei føder levande avkom. Klekkinga kan også finna stad like etter legging. Ovovivipare dyr skil seg frå dyr som er ovipare, som legg egg som deretter blir klekka, og frå vivipare dyr, som utviklar fosteret direkte i kroppen.
Mange ormar er ovovivipare, til dømes hoggorm, anakonda, kongeboa, smaragdboa og regnbogeboa. Ein finn også ein del fiskar som føder levande avkom, til dømes sandtigerhai og mange levandefødande tannkarper som dei vanlege akvariefiskane guppy, platy og sverddragar.
Délta i Thessaloníki
Délta (gresk Δέλτα) er ein kommune i den vestlege delen av storbyområdet til byen Thessaloníki i Makedonía i Hellas. Han høyrer til periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía.
Administrativ inndeling
Kommunen vart oppretta i 2011 ved at dei tidlegare kommunane Axiós, Khalástra og Ekhédoros blei slått saman. Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Heile kommunen ligg innanfor storbyområdet til Thessaloníki. Byane og tettstadene i kommunen er:
Beverly Hills Cop
Beverly Hills Cop, kalla Beverly Hills purk på norsk, er ein amerikansk filmkomedie frå 1984. Filmen er regissert av Martin Brest, og skriven av Danilo Bach og Daniel Petrie, Jr.. Hovudrolla er spela av Eddie Murphy. Dette vart gjennombrotsfilmen til Murphy. Han handlar om politimannen Axel Foley som dreg til California for å få tak i personen som myrda venen hans. Filmen har to oppfylgjarar, Beverly Hills Cop II og Beverly Hills Cop III. Musikken til filmane er komponert av Harold Faltermeyer.
Omnhøns
Omnhøns (Megapodiidae) er ein familie av mellomstore tettbygde terrestriske fuglar i ordenen Galliformes. Omnhøns har små hovud og kraftige føter, dei beitar i habitat av skog. Omnfuglar er nær altetarar, dietten er både vegetabilsk og animalsk. Dei fleste artar er brune eller svarte i farga. Omnhøns er kjent for at dei ikkje rugar egga sine sjølve, men grev dei ned og utnyttar rugevarmen frå sola, frå platemateriale som rotnar eller frå vulkanske kjelder. Omnhøns får dei mest utvikla ungane ved klekking blant alle fuglar. Ved klekking har ungane opne auge, kroppsleg koordineringsevne, fullt utvaksne flygefjør og elles dunaktige kroppsfjør. Same dagen som dei er klekte er dei i stand til å springe, finne føde, og hos somme artar kan dei òg flyge. I overkant av 20 artar i 6 slekter av omnhøns lever i Australia, Ny-Guinea og på andre nære øyar.
Skildring
Omnhøns er som dei fleste hønsefuglar tunge, klumpete fuglar som sjeldan flyg. Dei varierer i storleik frå 28 til 70 cm, i vekt mellom 500 og 2450 gram. Dvergomnhøne er den minste, største er klaveomnhøne. Dei har store, kraftige bein og føter. Kraftige føter er eit føremon når dei blir brukt i samband med hekkeåtferda for graving og skuffing av reirhaugar. Baktåa er fullt utvikla, og er på nivå med framtærne - ein funksjon som omnhøns har til felles med hokkoar, det gjer at dei ofte er rekna som slektningar.
Nebbet verkar kort og lite spesialisert, typisk for hønsefuglar, men hos omnhøns har det ein særmerkt eigenskap knytt til hekkeåtferda. Det er kjenslevart for temperaturar og brukast til å kontrollere temperaturen i reirhaugen.
Dominerande fargetonar i fjørdrakta er brunt, svart og grått. Desse lite iaugefallande fargene gjev kamuflasje på bakken blant buskar. Hos nokre artar har andletet naken, klårt farga hud, og hos somme artar dekker desse områda heile hovudet og nakken. Nokre har eit par av hudfoldar under haka eller hudposar på halsen. Hammaromnhøne har ein knoklete utvekst på hovudet, som minner om det ein finn hos kasuarar.
Kjønnsdimorfismen, om han eksisterer i det heile, er ikkje spesielt slåande. Hannane er gjerne litt større, den nakne hudområda er meir fargerike, og hudposar på halsen er større og meir synlege. Men desse skilnadene er så små at dei knapt er brukbare i feltornitologien.
Vengene av omnhøns er store og runde. Dei tillèt flyging over korte avstandar, oftast skjer det berre for å vike unna fare. Større artar flyg ofte berre få meter.
Halane er mykje ulike avhengig av art. «Ekte» omnhøns i Megapodius-slekta har ein svært kort, tverr hale. Derimot har klaveomnhøne og Aepypodius-artar lange og avrunda halar som blir brukte under kurtise.
Hekking
Omnhøns rugar ikkje egga sine med kroppsvarmen slik som andre fuglar gjer, men grev dei ned. Egga er unike i å ha stor eggeplomme i høve til totalmassen, plomma gjer opp 50-70 % av eggvekta. Desse fuglane er best kjente for å byggje massive reirhaugar av rotnande vegetasjon, som hannen passar med å leggje til eller fjerne kompost for å regulere varmen i rugeperioden. Men nokre artar grev ned egga sine i andre måtar: somme brukar geotermisk varme, og andre rett og slett set sin lit til solvarmen som varmar opp sanden. Nokre artar varierer rugestrategien avhengig av det lokale miljøet.
Utbreiing
Omnhøns finst i den utvida Australasia-regionen, inkludert øyar i det vestlege Stillehavet, Australia, Ny-Guinea, og øyane i Indonesia austom Wallace-linja, men òg Andamanøyane og Nikobarane i Bengalbukta. Populasjonen av familien har gått tilbake i Stillehavet med tilstedevere av menneske, og ei rekkje øygrupper som Fiji, Tonga og Ny-Caledonia har mista mange eller alle omnhønsartar.
Artslista
Omnhøns i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Alectura
Slekt Aepypodius
Slekt Talegalla
Slekt Leipoa
Slekt Macrocephalon
Ylva
Ylva er eit gamalt nordisk kvinnenamn som tyder ho-ulv. Namnet er ei feminin avleiding av dyrenamnet Ulv. I gamle tekster (og i nokon grad på landsmål) kan forma nyttast som substantiv (ei ylve), på same vis som hokjønsavleidiga av bjørn (binne/birne/bere) eller katt (kjette/katte).
Ylva har namnedag i Noreg og Sverige den 11. april.
London Bridge
London Bridge er ei bru som går over Themsen i London, mellom City of London og Southwark. Ho ligg mellom Cannon Street Railway Bridge og Tower Bridge, og markerer den vestre kanten av Pool of London. Dette var den einaste brua over Themsen fram til Westminster Bridge blei opna i 1750.
Historie
Det er uvisst når den første London-brua vart bygt, men ein trur at romerane bygde ei bru av treverk ved London (Londinium) i styringstida til keisar Claudius (han døydde i år 54). Ein reknar med at brua kom i forfall og vart reparert fleire gonger etter den tida. Ho var strategisk særs viktig, både militært og sivilt, som den einaste staden der ein kunne krysse nedre delen av Themsen, utan å nytte båt.
Konkrete kjelder om brua har ein først for år 994, og ho er nemnd i den angelsaksiske krønika første gongen i år 1016. Brua vart øydelagt av ein tornado i 1091 og vart bygt opp att av kong Vilhelm II, deretter vart ho øydelagt av brann in 1136. Under leiing av presten Peter (Petrus capellanus de Colechurch ) starta ein i 1176 arbeidet med å bygge ei steinbru som stod ferdig i 1209. Seinare vart brua utsett for mange ulukker og brannar og fleire gonger vart ho endra og bygt om. Ei tid var brua fullsett med bygningar på opp til sju etasjer høge og ho vart rekna som ein eigen bydel i London. Tidleg på 1800-talet var brua over 600 år gamal og var både skrøpeleg og altfor smal. Ei ny steinbru med fem vide bogar vart planlagt av den skotske ingeniøren John Rennie d.e. (1761-1821). Byggearbeidet starta først etter at han var død, og brua stod ferdig i 1831. [[File:London Bridge (Cornell University Library).jpg|thumb|right|300px|London Bridge, teikna av John Rennie, slik brua stod på slutten av 1800-talet. I 1968 vart ho seld og flytta til Lake Havasu City i Arizona.
(Kjelde:Cornell University Library)]]
Myte frå vikingtida
Inspirert av norrøne soger er det blitt etablert ei myte om at Olav Haraldson (Olav den heilage) skulle ha øydelagt brua, då han saman med kong Ethelred kjempa mot danske hærstyrkar som hadde teke herredømet over London. Hendinga skal òg ha gitt inspirasjon til det engelske barnerimet «London Bridge is falling down». Det finst likevel ingen historiske prov for hendinga og det heile må truleg reknast for å vere ei av dei mange helgen-mytene som oppstod omkring Olav den Heilage. Den angelsaksiske krønika nemner ikkje noko om at brua vart øydelagd i den tida Olav Haraldson var i teneste hos kong Ethelred (frå påska 1014 til sumaren 1015). Det ville ha vore nokså påtakeleg at krønikene ikkje skulle ha nemnt ei slik storhending. Derimot er London Bridge nemnt i krønikene og andre engelske kjelder, i samband med hendingar i 1016, då kong Knut den store og Eirik jarl freista å erobre London. Det er verd å merke seg at brua i 1016, mindre enn to år etter at ho skulle ha blitt øydelagt av Olav Haraldson, var intakt, og så sterkbygd at dei fann å måtte grave ei grøft rundt brua på sørsida (ved Southwark), for deretter å kunne drage skipa til vestsida, opp om brua.
«London Bridge is falling down»: Det er fleire teoriar om opphavet til barnerimet. Mest truleg skriv det seg frå ei hending på 1200-talet, der «My fair lady» viser til Eleanor av Provence(1223-1291). Eleanor var dronninga til kong Henry III, og ho vart særs upopulær i London. Det er sagt at innbyggarane kasta stein på båten hennar når ho reiste på elva og dei trua med å drukne henne som ei heks. Det er kjent at ho i tida 1269 til 1281 heldt attende til eige bruk dei skattepengane som var avsett til vedlikehald av London Bridge, med det resultat at brua over tid vart i så dårlegare forfatning at ho stod i fare for å falle saman.
Brua i vår tid
[[Image:London Bridge, November 2005.jpg|thumb|right|London Bridge i 2005.
Síndos
Síndos (gresk Σίνδος) er ein distriktsby i periferieininga Thessaloníki i periferien Sentral-Makedonía i Hellas og hovudsete i kommunen Délta.
Ringsbreen
Ringsbreen er ein isbre i Hurrungane i Jotunheimen. Breen ligg nord for Ringstindane i kommunane Luster og Årdal i Vestland. Ringsbreen består eigentleg av fleire botnbrear som til dels ikkje heng saman.
Ringsbreen går langt opp austflanken på Store Ringstindane og gjev eit fint høve til å nå toppen av denne særprega tinden på ski.
Mogholsk
Mogholsk er eit mongolsk språk som tidlegare vart snakka i Herat i Afghanistan, i landsbyane Kundur og Karez-i-Mulla. Mogholsk vart snakka av folkegruppa mogholar, som bestod av 3,000 medlemmar i 1970-åra. Dei nedstamma frå restane av den mongolske hæren til Dsjengis Khan, som hadde tilhald i Afghanistan på 1200-talet.
På 1970-talet gjorde den tyske språkforskaren Michael Weiers eit feltarbeid på språket. Få personar snakka det, dei fleste av dei passivt og dei fleste var eldre enn 40 år. Det er uvisst om det enno er attlevande talarar av språket.
Skrift
Historisk blei mogholsk skrive med arabisk skrift. Moghollitteratur ein kjenner til omfattar muslimske tekstar, poesi, mogholsk-persiske ordlister og mogholske grammatikkar.
Døme
Weiers skreiv ned det følgjande dikte av mogholdiktaren Abd Al-Qadir.
Mairevolusjonen
Mairevolusjonen, spansk La Revolución de Mayo, var den første framstøyten for sjølvstende i visekongedømet Río de la Plata, som omfatta dagens Argentina, Bolivia, Paraguay og Uruguay.
Den 13. mai 1810 stadfesta ein britisk fregatt i Montevideo rykta som svirra i Buenos Aires om at Napoleon den første hadde invadert Spania, fanga og avsett kong Ferdinand den sjuande, som vart erstatta av Joseph Bonaparte, den eldre broren til den franske keisaren. Dette betydde at den spanske kongemakta var overført til regentrådet i Cádiz, som var omringa av franske troppar. Stoda var klår: Med autoriteten til viseregentskapen borte, var det eit makttomrom.
Den 25. mai 1810 vart den første juntaen skipa i Buenos Aires, og dei fjerna visekongen Baltasar Hidalgo de Cisneros frå makta. I 1816 vann Argentina sjølvstendet sitt frå den spanske krona.
I dag blir El Día de la Revolución de Mayo (Mairevolusjonsdagen) 25. mai feira kvart år for å minnast desse viktige hendingane i argentinsk historie. Hendingane veka føre denne dagen blir kalla La Semana de Mayo (Maiveka).
Aquitanium
Aquitanium er den første alderen i epoken miocen og i heile neogen. Han starta for 23,03 ± 0,05 millionar år sidan og enda for 20,43 ± 0,05 millionar år sidan. Aquitanium kjem etter chattium i oligocen og før burdigalium.
MSN
MSN (The Microsoft Network) er ei samling av Internett-tenester frå Microsoft. MSN blei lansert samstundes med Windows 95, 24. august 1995. I 2006 blei mange av MSN-produkta gjevne ut på nytt under namnet Windows Live. Etter dette har fleire tenester kome til.
E-postprogrammet Hotmail var mellom dei første tenestene i MSN, fylgd av lynmeldingstenesta MSN Messenger.
MSN Messenger, som no heiter Windows Live Messenger, blir ofte kalla berre kalla MSN i daglegtale. Tenesta blei forbetra og relansert som Windows Live Messenger for å konkurrere betre med rivalar som Yahoo! Messenger, Skype og Pidgin. Messenger blir mest brukt av ungdom til chatting og videosamtalar.
1949
1949 (romartal MCMXLIX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Kitlineq
Kitlineq (eller Viktoriaøya) er ei øy i det kanadiske Arktis, administrativt delt mellom Nunavutterritoriet og Nordvestterritoria i Canada. Øya dekker eit areal på 217 291 km². Ho er den nest største øya i Canada, og den åttande største øya i verda. Den vestlege tredjeparten av øya er underlagt Inuvikregionen i Nordvestterritoria, resten er del av Kitikmeotregionen i Nunavut.
Geografi
Kitlineq ligg på 69-72 grader nordleg breidd, og mellom 102 til 118 grader vestleg lengd. Øya er om lag 750 km lang (aust-vest), og 655 km på det breiaste (nord-sør). Kitlineq er skilt frå det nordamerikanske fastlandet av eit langt sund (med fem ulike namn, alt etter kvar ein er). Banksøya i vest er næraste naboøy. Det lange sundet som deler denne og Kitlineq er Prince of Walessundet. I nord ligg Melvillesundet, medan McClintock-kanalen og Victoriasundet ligg aust for øya.
Kitlineq er ei øy med mange halvøyar, kystlina er oppbroten med mange fjordar og vikar. I aust, peikande mot nord, ligg Storkersonhalvøya. Ho endar opp i Goldsmithkanalen, sjøstykket som skil Kitlineq frå Stefanssonøya. Ein større fjord, Hadleybukta, deler Storkersonhalvøya frå dei midtre områda av øya i nord. Ei anna stor halvøy i nord er Alberthalvøya. I sør, peikande vestover, ligg Wollastonhalvøya, skilt frå dei midtre områda av Albertsundet. Sett på eit kart kan øya minne om eit stilisert lønnelauv, viktigaste symbolet på Canada.
Kitlineqs høgste punkt ligg på 655 meter over havet i Shalerfjella i det indre nord. Største innsjøen på øya er 562 km² vide Ferguson Lake, han ligg straks nord for Cambridge Bay.
Busetjing
Folkemengda var ved folketeljinga i 2006 på 1875 personar; 1477 av desse i Nunavut og 398 i Nordvestterritoria. Cambridge Bay er den største av dei to busetjingane på øya. Denne ligg på søraustkysten og høyrer til Nunavut. Ulukhaktok på vestkysten ligg i Nordvestterritoria. Handelsstasjonane, som til dømes Fort Collinson på nordvestkysten, er oppgjevne for lenge sidan.
Ágúst Ævar Gunnarsson
Ágúst Ævar Gunnarsson (ˈaːuɣust ˈaːivar ˈkʏnːarsɔn) er ein tidlegare medlem og trommeslagar i det islandske post-rock-bandet Sigur Rós. Han var med og starta bandet i 1994, men slutta i 1999 etter at dei var ferdige med å spela inn Ágætis byrjun, og vart erstatta av Orri Páll Dýrason.
Skagastølsbreen
Skagastølsbreen er ein isbre som ligg mellom Store Dyrhaugstindane og Skagastølsryggen i Hurrungane, vest i Jotunheimen i Luster kommune i Vestland.
Stien til Skagastølsbu frå nord kryssar Skagastølsbreen.
Skålabreen
Skålabreen er ein isbre i Stryn kommune i Vestland. Breen ligg på fjellet mellom Lovatnet og Oppstrynsvatnet, nordvest for Tindefjellbreen.
Orri Páll Dýrason
Orri Páll Dýrason er trommeslagar i det islandske post-rock-bandet Sigur Rós. Han vart med i Sigur Rós i 1999 etter at den førre trommeslagaren, Ágúst Ævar Gunnarsson, forlét bandet.
Orri er påverka av mellom andre John Bonham, Keith Moon, Charlie Watts, Ginger Baker, Ringo Starr og Mitch Mitchell.
Khalástra
Khalástra (gresk Χαλάστρα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i forstadane til Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Khalástra inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Délta.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Khalástra 9 859 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 7 270 innbyggjarar.
Profil
Profil var eit norsk tidsskrift om litteratur og kultur som kom ut i åra frå 1959 til 1992. Tidsskriftet hadde opphav i Filologen, eit tidsskrift for Historisk-filosofisk fakultet på Universitetet i Oslo.
Etter at Jan Erik Vold, Dag Solstad og Espen Haavardsholm vart dei leiande i tidsskriftet Profil i 1966, vart Profil på mange vis det mest tonegivane og viktigaste litterære tidsskriftet i Noreg. Tidsskriftet var eit forum for litterære, modernistiske eksperiment og hadde intervju, artiklar om litteraturteori og dessutan døme på litteratur omsett frå andre språk. Men utover på 1970-talet gjekk tidsskriftet meir eller mindre i oppløysing av seg sjølv, då fleire av forfattarane som skreiv for det, tok til å interessere seg meir for å skrive sosialrealistiske romanar med politiske siktemål, og la bak seg den modernistiske litterære utprøvinga som hadde vore basis for at tidsskriftet stod så sentralt i kulturlivet i si tid.
I 1984 kom det eit såkalla postmoderne Profil, som med Arne Stav og Morten Søby som redaktørar braut over tvert med det som det tidlegare tidsskriftet hadde stått for. Dei postmoderne tenkjarane François Lyotard og Jean Baudrillard vart introduserte, og 1980-talets trendar og livsstil kom til uttrykk. Ei tid vart på nytt Profil eit leiande tidsskrift. Men etter at Are Eriksen tok over som redaktør frå 1986 vart vekta lagt på det teoretiske og tverrfaglege, og i 1992 hadde tidsskiftet på nytt vorte fagtidsskriftet for Historisk-filosofisk fakultet på Universitetet i Oslo, no med Eivind Tjønneland som redaktør.
IAESTE
International Association for the Exchange of Students for Technical Experience (IAESTE) er ein internasjonal organisasjon, som i Noreg er drive av studentar.
Organisasjonen har lokalkomitear (LK-ar) ved dei største lærestadane i landet: Trondheim, Tromsø, Bergen, Stavanger, Grimstad, Oslo og Ås.
I tillegg til å drive med utveksling av sommarjobbar for studentar arrangerer organisasjonen også IAESTEs Næringslivsdagar (IN) ved universiteta i Trondheim, Bergen, Stavanger og Oslo.
Begnavassdraget
Begnavassdraget dekkjer eit areal på 4875 km² og er ein del av Drammensvassdraget. Hovudelva Begna er 213 km lang og har ein høgdeforskjel på ca. 1850 m. Begna renn i sørleg retning frå Filefjell, gjennom Valdres og innsjøane Vangsmjøsi, Slidrefjorden, Strondafjorden og Aurdalsfjorden, ned Begnadalen til Nes i Ådal og innsjøen Sperillen via Ådalselva og vidare ned til Hønefoss, der ho renn saman med Randselva og dannar Storelva som renn ut i Tyrifjorden. Derfrå renn vassdraget ut i Drammenselva. Normal vassføring ved utløpet av Sperillen er på 88 m3/s.
Trilobitt
Trilobittar (Trilobita) er ei gruppe utdøydde leddyr som levde frå kambrium for om lag 550 millionar år sidan til dei døydde ut i slutten av Perm. Då dei levde var dei særs vanlege, særleg i Kambrium og ordovicium, og på grunn av dei harde eksoskjeletta deira har dei etterlate seg ei rik rekkje fossil. Ein finn dei i paleozoiske bergartar over heile verda.
Trilobittane levde i havet. Dei fleste av dei var botnlevande smådyr som ikkje vart meir enn 2-3 cm, men somme unnatak kunne bli så mykje som 60-70 cm. Nokre få planktonformer er òg kjend; desse var utstyrt med særskilde piggar som var til hjelp med oppdrifta.
Det er kjend nesten 4 000 artar frå ulike fossil, men det reelle talet var sannsynlegvis langt høgare. Fossilisering er ein vanskeleg prosess, og dei langt fleste trilobittane døydde nok ut utan å setje spor etter seg i bergartane.
Kjenneteikn
Trilobittane var ovalt forma og flattrykte ovanifrå. I det minste somme av dei var i stand til å rulla seg saman til ei kule. Framifrå og bakover kunne kroppane delast inn i hovud, thorax eller mellomkropp og pygidium; alle med sine særeigne lemmar. Langs ryggen gjekk det to lengdefurer som delte dyret i tre - det er her namnet trilobitt (latin trilobito tyder «med tre flikar») kjem frå.
Hovudet var som regel samansett av fem til seks segment som alle var dekt av hovudskjoldet carapax. Dei fleste artane hadde velutvikla fasettaugo på sidene. I tillegg hadde dei antenner, tre til fire par para ekstremitetar (munndelar?) og ei einskildståande overleppe me kallar labrum. Munndelane var birame og likna elles mykje på lemmane bakover på kroppen.
Thoraxområdet varierte i tal på ganske likt oppbygde segment. Dei bar birame beinpar og vart støtta av bukplatar. Pygidium eller bakkroppen kunne bestå av alt frå særs få til to dusin segment med eigne, para lemmar, i tillegg til eit telson («endestykke») ein reknar som homologt med tilsvarande strukturar hjå andre leddyr.
Dei ulike beina til trilobittane var birame med to greiner frå hoftesegmentet coxa. Den eine greina var einsegmentert og bar mest sannsynleg gjeller. Denne stod rett ut frå kroppen mot sida, medan den andre, sjugreina gang/symjebein-delen peikte skrått nedover.
Ved røntgenanalyse av fossil har ein oppnådd kunnskap både om fordøyingssystemet og musklane til trilobittane. Førstnemnde var rimeleg enkelt, med eterøyr fram til mellomkroppen kor han utvida seg til magen. Fremst i denne fanst det ein blindtarm, og bakerst byrja den rette tarmen som gjekk direkte frå magen til anus. Langsmed systemet var det eit system av fordøyingsmusklar, fordelt i same segmentering som resten av kroppen. Ein har òg kome fram til at dei hadde ei hovudblodåre i ryggen.
Larveutvikling
Trilobittane gjekk gjennom fleire stadium før dei vart vaksne. Gjennom heile gruppa ser det ut til at larvane har vore nokonlunde like; dyra gjekk gjennom tre hovud-larveformer med fleire hamskifte underveges.
Dei første stadiane vert kalla protaspis-larvar og bestod av hovudet og eit proto-pygidium dekt av eit ryggskjold. Desse var under 1 mm lange. Meraspis-larva la til fleire segment gjennom fleire hamskifte, og førte til at dei tre kroppstagmaane vart tydelegare. Det siste stadiet vert kalla holaspis-larva og likna små variantar av det vaksne dyret; berre mindre og med litt færre segment.
Levesett
[[Fil:Kolihapeltis_01_Pengo.jpg|mini|høgre
Trilobittar flest var mest sannsynleg detrivorar, men det er ikkje umogleg at det òg fanst predatorar som låg i bakhald og venta på eit passande bytte. Nokre forskarar trur dei kan ha nytta gjellene sine til å filtrera plankton or sjøvatnet med. Det vert spekulert i om somme trilobittar i gruppa Olenidae hadde mutualistiske samliv med svovelbakteriar og fekk energien sin derifrå. Dette vert basert på at dei reduserte munndelane og dei enorme gjellene ein trur dei kan ha dyrka bakteriar på.
Utdøying
Trilobittane dominerer fossilrekkja frå kambrium til ordovicium, det vil seie frå 440 til 550 millionar år sidan. Dei vart noko mindre vanlege utover i paleozoikum, men heldt seg som viktige organismar i dei marine økosystema heilt til dei døydde ut i overgangen mellom permtida og Trias. Denne lagnaden delte dei med 95 % av alt anna liv på jorda i det som var den største masseutrydjinga nokonsinne, kalla perm-trias-utryddinga eller «den store døden». Forskarar veit enno ikkje kva som utløyste dette.
Scanpix
NTB scanpix, tidlegare Scanpix, er eit skandinavisk fotobyrå som i 2011 vart innfusjonert som ein del av Norsk Telegrambyrå.
Selskapet vart danna etter ein fusjon mellom Scan-Foto og fotodelen av NTB Pluss i 1999. I 2010 hadde Scanpix totalt femti tilsette og i tillegg eit stort nettverk av frilansarar og internasjonale samarbeidspartnarar. Organisasjonen Scanpix opphøyrde i 2011 då heile verksemhda vart ein del av NTB.
Ensay i Ytre Hebridane
Ensay (gælisk Easaigh) er ei folketom øy i Sound of Harris i Ytre Hebridane i Skottland.
An-Magritt Lindtner
An-Magritt Lindtner er ein norsk sjukepleiar. Ho er oppvaksen i Bergen og busett i Aurland. Der har ho og mannen sett i gang eit stort rehabiliteringsprosjekt av dei gamle gardsbygningane som dei seinare ynskjer å bruke til kulturelle aktivitetar, som formidling av gamle folkeeventyr, konsertar og litteraturkveldar. Lindtner er utdanna sjukepleiar med master i helsefremjande arbeid.
Ensay i Ytre Hebridane
Øya ligg i Sound of Harris mellom øyane Harris og Berneray.
Historie
Sjølv om øya ikkje har hatt permanent busetnad sidan 1930-åra, vert det vesle kapellet Christ Church vedlikeheldt og det vert halde gudstenester her regelmessig. Øya vert framleis nytta til sommarbeite.
Programmeringsspråket Java
Java er eit objektorientert programmeringsspråk utvikla i hovudsak av James Gosling og kollegaene hans på Sun Microsystems. Språket, først kalla Oak (fekk namnet frå eiketreet utanfor Gosling sitt kontor), hadde som mål å erstatte C++.
Historie
Java vart utvikla i 1991 av James Gosling og andre ingeniørar på Sun som ein del av det dei kalla Green Project. Etter ei mykje omtalt lansering i 1994 annonserte Netscape at dei kom til å bygge inn støtte for Java i deira nettlesar Netscape Navigator.
Oversyn
Programmeringsspråket Java har fire hovudmål:
Objektorientert
Objektorientert programmering (OO) peiker å ein metode for programmering og utforming av språket. Den grunnleggande tanken bak OO er at ulike typar data som høyrer saman blir samla i objekt med tilhøyande operasjonar. Slik blir data og kode samla i einingar kalla objekt. Eit objekt er ei samling av oppførsel (datakode) og tilstand (data). Prinsippet er at ein skil tinga som endrar seg over tid og tinga som ikkje endrar seg. Denne inndelinga i objekt gir eit meir stabilt fundament for programvareutforming. Målet er å gjere store programvareprosjekt enklare å handtere.
Plattformuavhengig
Å vere plattformuavhengig tyder at program skrive i språket Java må kunne køyre likt på ulik maskinvare og på ulike operativsystem. Ein skal kunne skrive programmet éin gong og køyre det overalt.
Utgåver
Java vert grunnleggande sett lansert i to utgåver: J2SE (standard-versjonen) og J2EE (enterprise-versjonen), der sistnemnde omfattar noko langt meir enn berre Java, eit fullstendig rammeverk for utvikling av komplekse applikasjonar.
Eriskay
Eriskay (skotsk-gælisk Eirisgeidh, norrønt Eiriksey) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Namnet kjem frå det norrøne «Eiriksøya». Ho ligg mellom South Uist og Barra og er knytt til South Uist med ein molo, som opna i 2001. Same året opna ferjekaien for sambandet mellom South Uist og Barra.