cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salomon August Andrée
Dei tre mennene prøvde å nå Frans Josefs land med sledar. Dette måtte dei gje opp, og slo i staden leir på Kvitøya i oktober 1897, der dei døydde same månad av ukjente årsaker. Dei vanlegaste teoriane om dødsårsaka er trikinforgifting, blyforgifting eller utmatting saman med væskemangel. Leiviningane deira vart funne sommaren 1930 av mannskapet på  ishavsskuta «Brattvaag», heimehøyrande på Sunnmøre.
Andrée var lenge sett på som Sverige sin største polarhelt, noko som endra seg noko etter utgjevinga av den svært kritiske romanen Ingeniør Andrées luftferd av Per Olof Sundman i 1967. Sundman framstilte Andrée som ein sjølvopptatt og udugeleg mann som tok med seg to unge menn i døden for å nå eit mål han visste var umogleg. Romanen blei filmatisert som Ingenjör Andrées luftfärd i 1982 av Jan Troell, med Max von Sydow, Göran Stangertz og Sverre Anker Ousdal i dei tre hovudrollane.
I Gränna, heimbyen til Andrée, finn ein Andréemuseet tileigna byens store son.
Oppstryn kyrkje
Oppstryn kyrkje står på Fosnes på sørsida av Oppstrynsvatnet i Stryn kommune i Vestland fylke, og er ei tømra langkyrkje frå 1863.
Kyrkja er, som nabokyrkja Nedstryn kyrkje, teikna av kaptein Ludolph Rolfsen med støtte i typeteikningane til Hans Ditlev Fransiscus Linstow.
Oppstryn kyrkje er soknekyrkje i Oppstryn sokn i Nordfjord prosti. Kyrkja erstatta ei tømra kyrkje frå 1600-talet. Det har truleg vore kyrkje i Oppstryn sidan 1200-talet.
Straffeloven
Straffeloven (Almindelig borgerlig Straffelov, lov 22. mai 1902, i kraft 1. januar 1905, ofte forkorta strl.) er ei norsk lov som inneheld dei mest sentrale reglane om straff.
Straffelova avløyste kriminallova av 1842. Lova består av tre delar, første del omhandlar generelle reglar som er eins for alle lovbrot, andre del brotsverk (bokmål: forbrytelse), tredje del misferder (bokmål: forseelser). Med mindre anna er sagt, gjeld dei alminnelege reglane også for alle straffereglane i andre love r.
Lova vart sett i kraft av ei eiga ikrafttredingslov, «Lov om den almindelige borgerlige Straffelovs Ikrafttræden» (ofte nytta kortform strl. ikrl.). Straffelova er framleis i kraft men er blitt endra ei rad gonger. Mange av endringane er blitt greidd ut av eit sakkunnig utval, Straffelovrådet, før 1949 kalla Straffelovkomitéen.
Eterar
Innan organisk kjemi er eterar eit samleomgrep for stoff med minst eitt oksygen-atom med to einskildbindingar til alkylgrupper.
Straffeloven
1902-lova er i stor grad verket til professor og riksadvokat Bernhard Getz som leia straffelovkommisjonen av 1895.
Eterar
Nomenklatur
Som namn på eterar nyttar ein oftast stoffgruppenamnet. Ein gjev opp alkylgruppene på kvar side av oksygen-atomet i alfabetisk rekkefølgje og legg til ordet eter. Såleis vert CH3-CH2-O-CH2-CH3 kalla dietyleter. Dette er den meste kjende eteren, og blir ofte berre kalla «eter».
Gundam
Mobile Suit Gundam er ein animeserie som starta i 1979 og handla om ein gut som fann eit robotvåpen (Gundam) og deretter vart med på eit romskip og slost mot andre robotvåpen (Zaku, Gouf, Dom osb.).
Eterar
Framstilling
Ein kan framstille eterar ved kondensasjonsreaksjonar. Da reagerer to alkoholmolekyl med kvarandre og spalter av vatn.
Straffeloven
Førearbeida til ny straffelov
Romertalla viser til delutgreiinganee frå Straffelovkommisjonen, som ikkje må forvekslast med Straffelovrådet som fortløpande har greidd ut store og små endringar i straffelova.
Gundam
Han kom òg i klammeri med ein toppilot av fienden kalla Char Aznable. Seinare har det kome oppfølgjarar og seriar basert på same konseptet, gjerne i parallelle univers. Desse kan oppsumerast i UC (universal century), AC (after clony) og CE (cosmic erea).
Det finst òg ein serie kalla Turn A gundam som samlar og avsluttar alle UC- og AC-seriane.
Straffeloven
Førearbeida til ny straffelov
III NOU 1989:11 Straffansvar for foretak; endringar gjennomført i 1902-lova ved lov 20. juli 1991 nr. 66 jf lov 15 juni 2001 nr. 64
IV NOU 1990:5 Strafferettslige utilregnelighetsregler og særreaksjoner, underutval; endringar gjennomført i 1902-lova ved lov 17. januar 1997 nr. 11
V NOU 1992:23 Ny straffelov – alminnelige bestemmelser
VI NOU 1997:23 Seksuallovbrudd, underutval; endringar gjennomført i 1902-lova ved lov 11 aug 2000 nr. 76, straffelova kap. 19 ,
VII NOU 2002:4 Ny straffelov
VIII NOU 2003:18 Rikets sikkerhet, underutval
Ot.prp. nr. 90 (2003-2004) Om lov om straff (straffeloven), Innst.O. nr.72 (2004-2005) Innstilling fra justiskomiteen om lov om straff (straffeloven),
Høyring om reglar om straffutmåling
Kjelde
Denne artikkelen er sett om frå wikipedia på riksmål/bokmål.
The whole world is watching
«The whole world is watching» (norsk «heile verda ser på») var eit ikonisk, taktfast slagord som antikrigsdemonstrantar ropte utafor Chicago Hilton Hotel under Demokratane sitt landsmøte i 1968 i Chicago.
Hendinga vart send frå opptak onsdag kveld den 28. august, under den tredje dagen av landsmøtet. Demonstrantane byrja å rope dette då politiet fjerna dei med politibilar etter at demonstrantane blokkerte Michigan Avenue føre hotellet.
Den spontane slagordet vart raskt kjend. Året etter var det tittelen på ein fjernsynsfilm om studentaktivisme.
The Chicago Transit Authority
Spor 10 på debutplata til rockebandet Chicago frå 1969, då kjend som CTA (The Chicago Transit Authority), brukte verkelege lydklipp frå ropa, «The whole world is watching.» Sporet heiter «Prologue, August 29, 1968» og er 57 sekundar langt. Ropet heldt fram inn i neste song, «Someday (August 29, 1968)» men vert tona ut etter nokre sekund, og kjem attende igjen i midten av songen.
Hindukalendrar
Hindukalendrar er ulike lunisolarkalendrar brukt innan hinduismen. Kalenderane finst med fleire regionale variasjonar. Ein av dei, den moderniserte Shaka Samvat, er indisk nasjonalkalender.
Året har typisk tolv månader på 29 eller 30 dagar som er parvis fordelt på seks årstider. I tillegg kjem ein trettande skotmånad som blir lagt til kvart andre eller tredje år for at året skal halda takt med årstidene.
Kvar månad er delt inn i ein lys (sjuklapaksja) og ein mørk (krisjnapaksja) halvdel som kvar er på femten dagar (tithi). I den lyse delen veks månen frå nymåne til ein lysande fullmåne, i den mørke minkar han. I ulike system byrjar månaden med ulike månefasar. I amanta eller mukhya mana-system, som er vanleg i Sør-India, byrjar månaden med nymåne og den lyse delen kjem dermed først. I purnimanta eller gauna mana-system, som er utbreidd i Nord-India, byrjar månaden ved fullmåne og den mørke delen kjem først.
588 Achilles
588 Achilles er ein Han blei oppdaga den 22. februar 1906 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Hindukalendrar
Sjalivahana-kalenderen byrjar året i tsjaitra (mars) med høgtider som ugadi eller gudi padwa. I vikrama-kalenderen byrjar året i vaisakh (april), bortsett frå i Gujarat, der nyåret fell i kartak (oktober/november).
Cres
Cres (italiensk Cherso, latin Crepsa) er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho er ei av dei nordlege øyane i Kvarnerbukta (italiensk Quarnero), og ein kan nå øya via ferje frå øya Krk (italiensk Veglia) eller frå Istria-halvøya (linja Brestova-Porozina).
Med eit areal på 405,70 km² er Cres den største kroatiske øya, berre så vidt større enn naboøya Krk (som ein lenge trudde var den største).
Cres og naboøya Lošinj var ein gong ei øy, men vart delt av ein kanal, og forbunde med ei bru ved landsbyen Osor (italiensk Ossero). Den einaste ferskvasskjelda på Cres er Vranasjøen.
Landsbyen Cres
Landsbyen Cres er meir som ein liten by med eit sentrum med butikkar og restaurantar. Han har òg ei lita båthamn i midten av byen, ein kino med filmar på kroatisk. Landsbyen er ikkje bygd for bilar, og har berre gågater, og kan minne om Venezia med dei smale gatene. Det finst fleire parkeringsplassar rundt byen. Cres har ei større båthamn i nærleiken.
Vrana
Cres har ein ferskvassinnsjø, som er godt verna og som det er forbode å symje eller fiske i. Innsjøen gjev vatn til naboøya Lošinj i tillegg til Cres. Han er ein av dei djupaste innsjøane i Aust-Europa, og er 76 meter på det djupaste (meir enn 50 meter under havnivå).
Segn
Segna om Vranasjøen er at det er eit slott under vatnet. Ei rik søster ville ikkje gje pengar til si fattige søster, og vart straffa ved at slottet hennar vert sett under vatn. På vindfulle dagar kan ein visstnok høyre bjella i toppen av tårnet ringe.
Desna ved Pakhra
Desna  (russisk Десна) er ei elv i Moskva oblast i Russland og ei av sideelvane til Pakhra frå venstre. Elva er 91 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Desna startar der dei to elvane Butynki og Pakhorki renn saman, nær landsbyen Anastasina. Ho renn så austover og munnar ut i Pakhra nær landsbyen Dubrovitsy, ein tidlegare eigedom til fyrstehuset Golitsyn.
Elva får hovudsakleg vasstilførsel via snøsmelting. Desna frys til i november eller tidleg i desember og vert isfri att i slutten av mars eller april.
New Ross
52.3956°N, -6.9451°W
New Ross (irsk Ros Mhic Thriúin) er ein by sørvest i County Wexford i Irland. Han ligg ved elva Barrow, nær grensa til County Kilkenny, rundt 20 km nordaust for Waterford. I 2016 hadde han 8,040 innbyggjarar, og var med det den fjerde største byen i County Wexford.
Tungland
Tungland er ein bydel av Jørpeland by som ligg i Strand kommune. Tungland består i hovudsak av bustadbebyggelse med noko innslag av industri og jordbruk. Bydelen grensar til Jørpeland, dela av Tunglandselva i nord, og til Jøssang i sør. På østsida strekk Tunglandsfjellet seg bratt opp i høgda, mens vestsida grensar til Idsefjorden.
Gardsnavn og forhistorie
Gardsnamnet har blitt skrive på følgjande måtar opp gjennom tidene. Togeland, Twngland, Tvngeland, i 1519 og 1521; Thingelandt og Thungelandt i 1563, Tunngland i 1567, Thungeland i 1602,Tungland i 1610, Tungland i 1661, og Tungland i 1723 og seinare. Den lokale uttalen har vore Tonglann.
Gardsnamnet er samansett med -land, derfor kan det vere grunn til å tro at namnet er frå folkevandringstida, år 400-800 e.kr. Første stavinga kjem truleg av "tunga" som her tyder landtunge.
Fleire fornminne er registrert på Tungland. I "Tadraskaret" ligg ein nefallen bautastein; 1,65m høg. 0,6m på det breiaste, 0,35m på det smalaste og 0,25 tjukk. På "Storevikhammaren" er det funne ein vakker dolk av grå flint. På eit anna bruk står det ein bautastein. Den blir kalla "Piggsteinen" og er 3,3m høg. Største breidde 0,35m og 0,25m tjukk. På begge sider av denne bautasteinen skal det ha vore gravrøyser, men desse er nå fjerna. Ei gravrøys på eit anna bruk er også fjerna.
Lokale stedsnavn på Tungland
Storebjynnshammaren, Litlebjynnshammaren, Glytte, Kalvops, Vegane, Steinhagen, Krokhøl, Myrå, Tadraskaret,
Down by the Riverside
«Down by the Riverside» (òg kjend som «Ain't Gonna Study War No More» og «Gonna lay down my burden») er ein spiritual. Han har røter attende til før den amerikanske borgarkrigen, men vart først publisert i 1918 i Plantation Melodies: A Collection of Modern, Popular and Old-time Negro-Songs of the Southland i Chicago av Rodeheaver Company. Songen har òg blitt kalla «Ain' go'n' to study war no mo'», «Ain't Gwine to Study War No More», «Down by de Ribberside», «Going to Pull My War-Clothes» og «Study war no more». Songen vart først spelt inn av Fisk University Jubilee Quartet i 1920 (publisert av Columbia i 1922) og det finst minst 14 svarte gospelinnspelinga før andre verdskrigen.
På grunn av det pasifistiske biletet, er «Down by the Riverside» blitt nytta som ein antikrigssong, særleg under Vietnamkrigen.
Tekst
Songen har mange tekstvariasjonar, men vanlegvis følgjer kvar strofe ei standardform, der ein setning varierer frå ei strofe til den neste. Songen byrjar ofte slik:
Andre linjer som har vore i strofene, i staden for «Gonna lay down my burden»:
Tyding
Det sentrale biletet i songen er å fjerne all negativitet og aggresjon, og ta på seg ei andeleg drakt, ved sida av ei elv før ein kryssar elva. Biletet har fleire tydingar: det referer til dåp, som i det sørlege USA var vanleg å utføre ikledd ein kvit kjole før ein dukka kroppen ned i vatnet. Det referer òg til reisa til himmelen etter døden, der ein nytta metaforen Jordanelva, som i Det gamle testamentet var den siste overreisa før hebrearane kom inn i Det lova landet etter åra deira i ørkenen. Som med mange negro spirituals, kan bibelbiletet òg lesast som ein løynd allusjon til å rømme frå slaveriet, der elva representerer Ohioelva, som var ei grense mellom statar der slaver var lov og forbode før den amerikanske borgarkrigen.
Refrenget «ain't gonna study war no more» er ein referanse til eit sitat frå det gamle testamentet: «Folk skal ikkje lyfta sverd mot folk, ikkje lenger lærast opp til krig.» Dette sitatet finst to gonger i Bibelen i Jesaja 2:4 og Mika 4:3.
Innspelingar
Artistar som har spelt inn songen er mellom andre: {{columns-list|
Instrumentalar
}}
Ram's Island i Nord-Irland
Ram’s Island (av enkelte lokale kalla McAlister Island og på irsk Inis Dairgreann ) er ei lita øy ein kilometer utanfor Lennymore Bay og Sandy Bay på austkysten av Lough Neagh i Nord-Irland.
Øya er nesten 1,5 km lang og 400 meter brei og er den største øya i Lough Neagh. På øya står eit rundtårn og ruinane av sommarhuset til O'Neill-familien frå 1800-talet. Den siste familien flytta frå øya i 1920-åra.
Sark
Sark (fransk Sercq, sercquiais Sèr) er ei lita øy sørvest i Den engelske kanalen. Ho er ei av Kanaløyane og høyrer til Bailiwick of Guernsey og er slik ein britisk kroneigedom. Øya har kring 600 innbyggjarar. Hovudnæringa er turisme, handverk og finans. Sark har eit areal på og var det siste europeiske området som avskaffa føydalismen, i 2008.
Sark består av to hovuddelar, Greater Sark, og Little Sark i sør. Dei er knytte til kvarandre med eit smalt eid, La Coupée, som er 90 meter langt og har eit bratt fall på 100 meter på kvar side. . Det vart sett opp rekkverk i 1900. Før dette måtte born krype over for å ikkje blese utfor kanten. Det går ein smal betongveg over eidet, bygd av tyske kringsfangar i 1945.
Det høgaste punktet på Sark er 114 meter over havet. Det står ei vindmølle frå 1571 på dette punktet, men segla vart fjerna under den første verdskrigen. Dette er òg det høgaste punktet i heile Bailiwick of Guernsey.
Agnar
Namnet er ein del brukt på Island, der 0,19 % (290 personar) bar namnet i 2004. Det er noko mindre vanleg i Noreg, der det var mest brukt på 1930-talet, av opptil 0,25 %. I 2009 var det 1 039 norske menn som heitte Agnar. Det er uvanleg i Sverige. Namnedagen for Agnar gjekk ut av den svenske almanakken i 2000. Elles i verda er det lite kjend.
I kulturen
Agnar er namnet til både broren og sonen til kong Geirrød i eddadiktet Grimnesmål.
Annan bruk
Det første ekstremvêret i Noreg som fekk namn, blei kalla Agnar. Dette fann stad i oktober 2005.
Kringsjaa
Kringsjaa var eit tidsskrift som kom ut annakvar veke i perioden 1893–1910. Det blei utgjeve ved Olaf Norlis forlag i Kristiania (Oslo). Bladet kom som hefter med om lag 80-100 sider og var basert på tinging. Forlaget tilbaud tingarane å få bunde hefta inn i band på om lag 10 hefter i kvart.
Tidsskriftet blei grunnlagt i 1893 av Hans Tambs Lyche (1859-1898), ein unitarisk prest som var heimvend frå Amerika. Det var også Lyche som redigerte det fram til 1898. Redaktør frå 1898 til 1907 var Christopher Brinchmann og deretter Alf Otto, Vilhelm Krag og Alf Harbitz 1907-1910. I 1910 blei Kringsjaa kjøpt av forfattaren og nynorskforkjemparen Marta Steinsvik, som hadde vore sekretær i tidsskriftet sidan 1895. Ho ønskte å føre nynorsk inn i Kringsjaa saman med det dansk-norske målet som fram til da hadde vore herskande. Det synte seg likevel at det ikkje var god nok økonomi til å drive bladet vidare, og det gjekk såleis inn same året.
Innhaldet i Kringsjaa var spreidd over eit vidt spekter. Her fann ein artiklar av populærvitskapleg karakter, politikk, kultur, religion og samfunn. Mange av artiklane var illustrerte med fotografi eller teikningar. Store delar av innhaldet var omsette artiklar frå utanlandske blad, men særleg i grunnleggjaren si tid som redaktør var det mykje eigenprodusert stoff.
589 Croatia
589 Croatia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. mars 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Istraelva
Istra (russisk skrift И́стра) er ei elv i Moskva oblast i Russland og ei av sideelvane til Moskvaelva frå venstre. Elva er 113 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 11,3 m³/s, målt 12 km frå munningen.
I øvre del av Istra ligg Istrinskojereservoaret med eit areal på 33,6 km². Dette vert nytta til vasskraft og som vasskjelde for byen Moskva.
Elva vert nytta til vassturisme.
Rogsøyfjorden
Rogsøyfjorden eller Roksøyfjorden er ein fjord i Sortland kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 2 km søraustover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Litlestamneset i vest og Holmen i aust. Rogsøya, som fjorden er kalla opp etter, ligg like nord for innløpet, medan garden Rogsøy ligg på austsida like sør for Holmen. Rogsøymyran ligg på austsida av fjorden og strekkjer seg oppover Rogsøydalen.
Riksveg 82 går langs austsida av fjorden.
Gavlfjorden
Gavlfjorden er ein fjord langs kommunegrensa mellom Øksnes og Andøy i Nordland. Fjorden ligg mellom Andøy i aust og den nordlege delen av Langøya. Fjorde strekkjer seg 19 km sørover til sørspissen av Andøya.
I nord startar fjorden mellom Langenes i vest og Bømyra i aust. På Langøya ligg bygda Klo ved fjorden. Like sør for Klo ligg bygda Strengelvåg og her går Strengelvågfjorden sørvestover. Søraust for Strengelvåg ligg Gisløya, som har brusamband til fastlandet. Stormyra er eit stort myrområde like sør for Strengelvåg og her går Grunnfjorden innover i myrområdet. Meløya og Instøya er to andre øyar like sør for Gisløya. Begge desse har òg brusamband til fastlandet ved tettstaden Alsvåg. Det ligg fleire grender sørover langs vestsida av fjorden og mellom Steinsvik i vest og Holm i aust går Lifjorden vidare sørover, medan Gavlfjorden svingar søraustover. Aust for Holm går òg den vesle fjordarmen Straumvatnet sørover. Den sørlegaste delen av Gavlfjorden følgjer grensa mellom Andøy og Sortland.
På Andøy er det langt færre busetnader langs fjorden. Lengst nord i fjorden ligg grenda Åknes, men elles er det berre spreidde gardsbruk. Sørspissen på Andøya er Gavlneset. Nordaust for dette neset ligg Risøysundet. Vidare sørover går Sortlandsundet, medan Forfjorden går søraustover.
Det går fleire fylkesvegar langs fjorden. På Langøya finn ein Fv939, Fv937, Fv935 og Fv943. På Andøy ligg Fv973 og Fv975.
Fjasemikkel
Fjasemikkel er eit omgrep som blir brukt som kallenamn dersom ein person har gjort noko mindre intelligent. Uttrykket vert brukt på ytre søre Sunnmøre
Poker
Poker er eit namn på fleire typar kortspel der spelarane utfører veddemål i ein sentral pott om kven som har den beste kortkombinasjonen.
Gangen i spelet
Det er om å gjera å samla seg fem kort som i følgje spelereglane har ein høgare verdi enn den til dei andre spelarane, eller å få dei andre spelarane til å gi seg og kasta korta. Det finst mange utgåver av spelet. Skilnaden kan til dømes gå på om alle korta som er med i spelet er skjulte, eller berre nokre av dei.
Poker vert spela over fleire rundar. I kvar runde får spelarane utdelt kort, og må satse. Dei som har kasta seg er ute av spelet for resten av runden. Dei som framleis er med, får utdelt nye kort, får byte kort, eller det vert lagt felleskort på bordet - alt etter kva pokervariant ein spelar. Dette gjentek seg med nye kort og nye veddemål heilt til siste runde. Etter veddemålet i siste runde skal korta visast (showdown) og spelaren med dei beste korta vinn potten.
Pokerhender
Den beste kombinasjonen av fem kort som ein spelar sit med vert kalla ei hand. Det kan vera spelarens eigne fem kort (som i 5-kort draw), dei beste fem av spelarens sju kort (som i 7-kort stud), eller dei fem beste av eigne kort pluss felleskort (som i Texas hold'em). Hendene er rangert høgare di mindre sansynet er for at dei oppstår.
Royal Flush er eit spesialtilfelle av Straight Flush, til dømes A♠ K♠ D♠ J♠ 10♠, og er den beste handa. Ein Straight Flush slår altid fire like som igjen altid slår eit hus, og så vidare.
Dersom to eller fleire spelarar har hender av same rangering, vinn den med det høgaste toppkortet. Til dømes slår ein straight med 10 på topp (10♠ 9♥ 8♦ 7♣ 6♠) ein straight med 7 på topp (7♣ 6♠ 5♦ 4♣ 3♠), og eit hus med 9 på topp (f.eks. 9♠ 9♦ 9♥ 4♠ 4♣) slår eit hus med 7 på topp (f.eks. 7♠ 7♣ 7♥ 5♠ 5♣).
Dersom det framleis er uavgjort, eller ingen av spelarane har minst eitt par, samanliknar ein det høgaste av dei øvrige korta. Eit par i 9-arar pluss ein knekt (f.eks. 9♠ 9♦ J♥ 7♠ 3♣) slår eit par i 9-arar pluss ein 10-ar (f.eks. 9♠ 9♦ 10♥ 8♠ 7♣), og ei hand med K♠ 10♦ 9♥ 7♠ 6♣ slår ei hand med K♠ 10♦ 8♥ 7♠ 6♣, sidan 9♥ slår 8♥.
De ulike sortane (spar (♠), hjarter (♥), ruter (♦), kløver (♣)) vert vurdert likt i elles like hender, f.eks. er ein Straight Flush i ruter med 10 på topp like mykje verdt som ein Straight Flush i spar med 10 på topp.
Dersom det etter alle reglane ovanfor framleis er uavgjort, vert serien delt mellom spelarane som har dei beste henene.
Historie
Poker oppstod i USA, og er til dømes kjend frå forteljingar frå det Ville Vesten. Spelet er framleis svært populært i til dømes amerikanske kasino, men har også spreidd seg utover heile verda. Poker har røter til Europa, som dei romanske primiera (italiensk), primero (spansk), eller prime (fransk), men liknar også på det gamle persiske spelet nas.
Medan poker hovudsakleg vert spela andlet til andlet, er det i nyare tid vorte mogleg å spele nettpoker på Internett, eller sjå videooverføringar av pokerturneringar.
Poker i Noreg
Det er straffbart med organisert pokerspel i Noreg. Det har vore ein tingrettsdom frå Midhordalnd tingrett på at poker heime med vener er lov når innsatsen vert avgrensa til nokre få hundrelappar. Ein kan kan også verta samde om å spele utan å satse pengar.
Kolomenka
Kolomenka (russisk Коломенка) er ei elv i Moskva oblast i Russland og ei av sideelvane til Moskvaelva frå høgre. Elva er 51 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Kolomenka er ei smal og svingete elv og renn hovudsakleg gjennom trelause område. Kjelda hennar ligg nær landsbyen Ogloblino og ho munnar ut i Moskvaelva ved Kolomna Kreml.
Forfjorden
Forfjorden er ein fjord langs kommunegrensa mellom Andøy og Sortland kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 6,5 km søraustover til Forfjorddalen i botn av fjorden.
Gérard Latortue
Gérard Latortue var statsminister i Haiti frå 12. mars 2004 til 9. juni 2006. Han hadde før dette vore embetsmann i SN i mange år, og hadde ein kort periode i 1988 vore utanriksminister under regjeringa til Leslie Manigat i Haiti.
Forfjorden
Fjorden har innløp mellom Fornes i nord og Roksøya i sør. På nordsida av fjorden ligg gardane Fornes, Meby, og Forfjord, og på sørsida finn ein Vidbukta og Roksøya. Dei indre delane av fjorden og det meste av sørsida har myrlendte fjordsider.
Gérard Latortue
I februar 2004 vart president Jean-Bertrand Aristide som følgje av eit statskupp avsett som president og send i eksil. Latortue vart utpeika til regjeringssjef for ei overgangsregjering 9. mars, medan han endå budde i USA, og han vart innsett tre dagar seinare. Dei internasjonale intervensjonsstyrkane sette inn eit «vismannsråd» – eit organ som ikkje var heimla i haitisk lovverk – som valde ut Latortue.
Forfjorden
Fylkesveg 82 går rundt fjorden.
Fjorden har fått namn etter førekomsten furu (lokal dialekt fora) som finst langs fjorden.
Gérard Latortue
Regjeringa hans vart anerkjend av USA, Canada og EU, men nokre andre – Jamaica, St. Kitts og Nevis, Venezuela og Cuba, så vel som Den afrikanske unionen – tok avstand frå dette og erklærte offisielt at dei ikkje anerkjende denne regjeringa. Regjeringa vart også møtt med motstand av det haitiske politiske partiet Fanmi Lavalas.
Dei påfølgjande åra var prega av ei stadig kapitalflukt av utanlandsk kapital og emigrasjon av menneskelege ressursar (særleg frå den økonomiske eliten i landet, som gjennom 184-gruppa hadde støtta kuppet mot Aristide og bidrege sterkt til den nye regjeringa), meir gjengkriminalitet og fleire privatmilitsar (særleg i og rundt Port-au-Prince. Mange av medlemmene i dei væpna gruppene hadde tidlegare vore med i dei væpna styrkane i Haiti (som vart oppløyste av Aristide), eller var frå den kriminelle gategjengen Chimere, som hadde støtta Aristide.
Ei rekkje menneskerettsorganisasjonar har lagt fram dokumentasjon på massakrar som skal ha vore utført av politet sine dødsskvadronar for Latortue-regjeringa. Journalisten Abdias Jean vart drepen av styrkar som var tru mot Latortue-regjeringa. Andre journalistar, som Jean Ristill og Kevin Pina, vart tidvis sette i fengsel. Hundrevis av Lavalas-aktivistar og -politikarar vart ulovleg fengsla, og fleire tusen vart drepne, vart det hevda. Mellom dei som vart politiske fangar på denne tida var Gerard Jean-Juste, Yvon Neptune og Ronald Dauphin.
I 2006 vart Latortue etterfølgd av Jacques-Édouard Alexis. Latortue var seinare leiar for ein valobservatørdelegasjon frå La Francophonie i Togo under parlamentsvala der i 2007.
61 Danaë
61 Danaë er ein ganske stor og steinete hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av Hermann Goldschmidt 9. september 1860 og namnsett etter Danaë, mora til Persevs i gresk mytologi.
Ein studie av ljoskurvedata frå 1985 tyder på at Danaë har ein måne. Dimensjonane til hovudlekamen er då 85×80×75 km, medan månen måler 55×30×30 km og går i bane i ei høgd på omtrent 101 km. Tettleiken til begge objekta er då 1,1 g/cm³.
Buksnesfjorden
Buksnesfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Korčula
Korčula (italiensk Curzola, latin Corcyra Nigra, gresk Korkyra Melaina, gamalslavisk Krkar) er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Øya har eit areal på 279 km² — med ei lengd på 46,8 km og i snitt 7,8 km brei — og like utanfor kysten av Dalmatia. Folketalet på øya er 16 138 (2001), og ho er dermed den nest mest folkerike øya i Adriahavet etter Krk. I følgje folketeljinga i 2001 er 96,77 % av innbyggjarane er etniske kroatar. Den lokale dialekten vert kalla korzulot, og er ein blanding av både čakavisk og vulgærlatin.
Korčula er og namnet på den gamle festningsbyen på austkysten av øya, med eit folketal på 5 889 (2001). Landsbyen ligg ved 42.95°N, 17.11667°W.
Geografi
Øya Korčula høyrer til dei sentrale dalmatiske øygruppa, og mellom øya og halvøya Pelješac ligg sundet Pelješac, som er mellom 900 og 3 000 meter brei. Ho er den sjette største øya i Adriahavet. Dei høgaste punkta på øya er Klupca (568 m) og Kom (510 m). Klimaet er mildt med ein middeltemperatur i januar på 9,8 °C og i juli på 26,9 °C. I snitt kjem det om lag 1 100 mm nedbør i året. Øya er stort sett dekt av middelhavsflora, og enkelte stader furuskog.
På øya ligg òg landsbyane Vela Luka og Blato, og kystlandsbyane Lumbarda og Račišċe, og i indre område Žrnovo, Pupnat, Smokvica og Čara. Hovudvegen går langs midten av øya. Ferjer går frå Korčula til Orebić på Pelješac-halvøya og til Drvenik på fastlandet (nær Makarska). Ei anna ferjerute går mellom Vela Luka og Split og øya Lastovo. Om sommaren går det òg ferjer til Italia.
Historie
Øya har ei lang historie. Medan lokale soger fortel at Antenor, som flykta frå Troja etter Trojakrigen, var grunnleggjaren av byen, finst det fleire fornminne frå steinalderen, rundt 6000 til 8000 år sidan, her. Dei første namngjevne innbyggjarane ein kjenner var stammar av illyrarar. På 300-talet f.Kr. grunnla grekarar frå Knidos koloniar her, og levde side om side med illyrarane. Det første namnet på øya var Korkyra Melaina, som tyder 'Svart Kérkyra'. Namnet «svart» kan ha kome av dei mørke furuskogane som dekte mykje av øya.
Korčula var ein del av den romerske provinsen Dalmatia fram til folkevandringstida. Tidleg på 600-talet meiner ein at invasjon av avararar førte slavarar til området. Då barbarar byrja å slå seg ned langs kysten søkte det italienske folket i området tilflukt på øyane.
Dei første venetianske kjøpsmennene betalte årlege skattar til innbyggjarane, slik at dei kunne reise trygt forbi området, som var frykta for sjørøvarane her. I 925 vart øya, i lag med resten av Dalmatia ein del av Kroatia under kongen Tomislav, men alt i 927 til 960 gjekk øya vidare til prins Časlav Klonimirović. Etter dette var øya ei kort tid under Austromarriket, som ein del av Serbia. I 998 kom området inn under venetiansk styre, men vart etter kort tid ein del av fyrstedømet Zahumlje.
590 Tomyris
590 Tomyris er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. mars 1906 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Korčula
Historie
På 1100-talet vart Korčula erobra av av den venetianske adelsmannen Pepone Zorzi, og innlemma i Republikken Venezia. Korčula var likevel meir eller mindre sjølvstyrt, særleg når det gjaldt interne saker. Lova av Korčula vart laga i 1214, og er det nest eldste døme på lovgjeving hos slavarane, berre Russkaja Pravda frå 1000- og 1100-talet i det sentrale Russland er eldre.
På 1100-talet var grevane på Korčula halvvegs styrt frå Ungarn og Republikken Genoa, men var òg sjølvstendig ein kort periode. I 1255 erobra Marsilio Zorzi igjen øya for Venezia. I følgje ei lokal segn vart Marco Polo fødd på Korčula i 1254, men det finst ingen bevis for dette. Marco Polo sat i eit genoansk fengsel og skreiv om reisene sine. Igjen i følgje den lokale tradisjonen var det då Genoa slo Venezia i Slaget om Curzola i 1298 at Marco Polo vart teken til fange. Andre meiner derimot at han vart fanga under eit mindre slag nær Ayas i Tyrkia. Folk på Korčula har likevel ein årleg festival til minne om slaget, kor Marco Polo spelar ein sentral rolle.
Curzola, som venetianarane kalla ho, vart ein del av Kongedømet Ungarn i 1358, men overgav seg til den bosnisk-serbiske kongen Stefan Tvrtko I sommaren 1390. Øya vart kjøpt av naborepublikken Ragusa i 1413-1417, men underkasta seg Republikken Venezia i 1420. I 1529 sokk folketalet i byen Korčula då han blei råka ein stor pest. Ein kan fortsatt sjå restane etter hus som blei brunne etter å ha hust sjuke.
I 1571 forsvarte øya seg så tappert mot den ottomanske hæren i Slaget ved Lepanto at ho fekk nemninga Fidelissima av paven.
Då Venezia vart delt mellom Frankrike og Habsburgmonarkiet, som følgje av Campoformio-traktaten i 1797, kom Korčula inn under Habsburgmonarkiet. Frankrike invaderte øya i 1806, og ho vart ein del av Dei illyriske provinsane. Dei montenegriske styrkane til Peter I Njegš erobra øya med hjelp av den russiske marinen i 1807, under det som var det andre forsøket hans på eit serbisk rike. Stormaktene gav derimot øya til Keisardømet Austerrike, og ho vart ein del av den austerrikske kronjorda Dalmatia, og frå 1867 ein del av Austerrike-Ungarn.
Under den første verdskrigen vart øya lovt bort til Italia i 1915 i London-traktaten, mot at Italia gjekk over på den britiske og franske sida i krigen. Etter krigen vart derimot Korčula (i lag med resten av Dalmatia) ein del av Staten av slovenarar, kroatar og serbarar i 1918. Han vart styrt av Italia i 1918 - 1921, og vart så ein del av Kongedømet av serbarar, kroatar, og slovenarar; kalla Kongedømet Jugoslavia frå 1929. Øya vart okkupert av tyskarane og til slutt frigjeve i 1944, og frå 1945 vart ho ein del av det sosialistiske Jugoslavia. Etter 1991 var øya ein del av det sjølvstendige Kroatia.
Økonomi
Bortsett frå skipstømmer gav Korčula sine steinbrot stein til bygningar så langt borte som Wien og Stockholm.
Hovudnæringa på øya er turisme og jordbruk, og då hovudsakleg dyrking av vindruer, oliven, frukt og fiske og skipsbygging. Sommarturismen har ein lang tradisjon på øya.
Antonina Krivosjapka
Antonina Vladimirovna Krivosjapka er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Rostov-na-Don. Ho vann bronsemedaljen på 400 meter både under VM 2009 og EM 2010. Elles i perioden 2009-13 vart ho tildelt VM-bronsen på same distansen i 2013, og heile fem internasjonale medaljar i 4 x 400 m stafett, men alle desse medaljane vart ho frådømt i åra 2016-17.
Aktiv
Krivosjapka vart i 2009 russisk meister på 400 meter i Tsjeboksary, i semifinalen vart ho klokka inn på 49,29 sekund, den nest beste tida i verda det året. Under verdsmeisterskapen i Berlin i august same året tok ho bronsen på 49,71, bakom Sanya Richards og Shericka Williams. I same meisterskapen sprang ho Russland inn til tredjeplass i 4 x 400 m stafett.
Vitskap i 1930
Vitskapsåret 1930 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1930.
Arne Bendiksen
Arne Joachim Bendiksen var ein norsk songar, låtskrivar og plateprodusent.
Han hadde på 1950- og 1960-talet stor påverknad innan norsk populærmusikk. Først var han kjend som medlem av gruppa The Monn Keys, og seinare som solist og låtskrivar for andre artistar.
I 1995 mottok han juryen sin heiderspris under Spelemannprisen og vann Gammleng-prisen i klassen veteran i 1992.
Han stod for lanseringa av kjende artistar som Wenche Myhre og Kirsti Sparboe.
I 1996 vart han tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.
IKO - Kirkelig pedagogisk senter
IKO – Kirkelig pedagogisk senter vart etablert i 1945 med hovudformålet å styrke kristendomsfaget i skulen. Frå fyrst av var namnet «Kristelig pedagogisk kontor», frå 1948 vart namnet endra til «Institutt for Kristen Oppseding». I 2003 vart namnet endra til «IKO – Kirkelig pedagogisk senter».
Sørfjorden i Sortland
Sørfjorden er ein fjordarm av Hognfjorden i Sortland kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 6 km søraustover til garden med same namn i botn av fjorden.
IKO - Kirkelig pedagogisk senter
IKO er leia av ein representantskap med representantar frå bispedømmeråda, Den evangelisk-lutherske frikyrkja og ei rad kristne barne- og ungdomsorganisasjonar. Hovudkontoret ligg i Oslo.
Sørfjorden i Sortland
Fjorden har innløp mellom Simaneset i vest og Eidebuktneset, like sør for Eidesbukta i aust. Det er få busetnader langs fjorden. Austsida har fjellsider som stig jamt og forholdsvis bratt opp til Durmålstinden (499 moh) og Skredtinden (702 moh). Vestsida er meir prega av eit flatt område med myrlendt landskap, før Simanestinden stig bratt opp til 616 meter over havet. Lenger inn i fjorden ligg Trolldalstinden (784 moh) og Meraftatinden (727 moh). Mellom Trolldalstinden og Simanestinden går Osvolldalen sørvestover.
IKO - Kirkelig pedagogisk senter
IKO skal vere eit kompetanse- og utviklingssenter innan fire hovudområde:
Verdscupen i langrenn 1983/Kvinner
Finske Marja-Liisa Hämäläinen sigra i tre tevlingar og vann FIS-pokalen. Også norske Brit Pettersen og Květa Jeriová frå Tsjekkoslovakia sigra i tre tevlingar, medan Blanka Paulů vann eitt renn.
Gåsfjorden
Gåsfjorden er ein fjord på vestsida av Sortlandsundet i Sortland kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 2,5 km vestover til Vollen i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom garden Nevernes i nord og Fagernesskjeret i sør. Ein anna gard ved fjorden er Gåsbøl på nordsida, elles er det få busetnader ved fjorden.
Fv956 går langs begge sider av fjorden.
Ilgaz
Ilgaz, tidlegare Koçhisar, er ein by og eit distrikt i provinsen Çankırı i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Ilgaz er òg namnet på fjellkjeda som går mellom provinsane Çankırı og Kastamonu. Det ligg eit skisenter i fjella.
Hassan El Fakiri
Hassan El Fakiri er ein norsk tidlegare fotballspelar fødd i Temsaman i Marokko som mellom anna spelte for Sportsklubben Brann og det norske landslaget.
El Fakiri kom til Brann frå Lyn i 2000, men vart seld frå Brann etter berre to månader til fordel for Monaco. Seinare har han vore innom mellom anna den tyske klubben Borussia Mönchengladbach. Etter at kontrakten gjekk ut våren 2007, signerte El Fakiri 25. juli 2007 igjen for Brann.
Biotop
Omgrepa biotop, habitat og økosystem brukast ofte om kvarandre, og kan ha vekslande definisjonar innanfor ulike fagmiljø.
Местообитание
Derrywarragh Island
Derrywarragh Island er ei øy i Lough Neagh i Nord-Irland. Ho har brusamband til Maghery i County Armagh. Øya ligg om lag 13 km nordvest for Portadown. Det meste av øya er våte grassletter. Det er òg område med våte skogar og myrområde. Fleire fugleartar hekkar og overvintrar her.
Atom
Tidlegare førestillingar om den fysiske strukturen til stoff var basert på at fysisk deling i stadig mindre bitar ville resultere i atomet som minste og udelelege bestanddel. I 1913 presenterte Bohr sin atommodell som deler atomet opp i tre underliggande elementærpartiklar:
Kvantemekanikken skildrar no materien sin bølgje-partikkel-dualitet og er det matematiske rammeverket for standardmodellen som skildrar krefter og partiklar på subatomært nivå. Elementærpartiklane blir no vidare delt opp i fleire typar partiklar til dømes kvarkar og kraftverknad mellom partiklar til dømes gluon. Atomære og subatomære partiklar kan ikkje sjåast som distinkt avgrensa fysiske objekt, men som ei romleg fordeling som gjev sannsynet for energien til partikkelen, utstrekking og posisjon til ulik tid. Eigenskapane til partiklane er ikkje lenger uavhengige men avheng av kva for andre partiklar dei opptrer i kombinasjon med. Dette vert kalla resonansar eller interaksjonar.
Skildringa av elementærpartiklar blir likevel brukt som modell for å forklare mange av eigenskapane til atomet og oppbygginga. I figuren over viser den grå skuggen posisjonen for elektrona i 1s orbitalet som eit integral over sannsynsfordelinga for bølgefunksjonen langs ei siktelinje. Den forstørra atomkjernen viser tilsvarande for protona i raudt og nøytrona i blått. I røyndomen er kjernen for 4He rotasjonssymmetrisk, dette er ikkje generelt tilfelle for meir komplekse kjernar.
Oppbygning og ladning
Bestanddelane til atomet har etter den kvantemekaniske skildringa si inga klår avgrensing men blir skildra som energinivå i eit tredimensjonalt rom etter bølgjefunksjonen \psi(x,y,z) som blir skildra i Schrödingerlikninga. Vidare kan ein partikkel etter uskarpleiksrelasjonen vere å finne i ein kva for ein som helst avstand og retning. Men normalt er det høgt sannsyn for at partikkelen finn seg i eit avgrensa volum, og det er dette volumet som dannar bakgrunn for å gje storleik, avstand osv.
Atomkjernen består av proton og nøytron som blir kalla nukleonar. Mengda proton avgjer kva for eit grunnstoff atomet er og vert synt med atomnummer Z. Mengda nøytron avgjer isotopvarianten. Totalt mengd nukleonar blir namngjeve A. Det enklaste atomet er hydrogen som består av éit elektron bunde til éit proton. Eit atom av grunnstoffet «X» vert skildra som:
Elementærpartiklane i kjernen har ein diameter på omkring 1,2•10−15m (Fermi radius r0) eller rundt 1/100 000 del av radiusen til atomet. Den typiske radiusen til kjernen er rn = r0 A1/3 og atomet består difor i stor grad av tomt rom. Forholdsmessig kan dette samanliknast med storleik og avstand mellom Sola og dvergplaneten Pluto (sjølv om partikkelsamanlikninga som såleis ikkje er haldbar).
Elektrona dannar ei elektronsky som omgjev kjernen. Normalt er atomet nøytralt ved at det har like mange elektron og proton. Dersom atomet har eit overskot eller underskot av elektron, blir det kalla høvesvis eit anion (negativt ladd ion) eller eit kation (positivt ion). Elektrona har fleire energinivå eller orbitalar. Bindingsenergien for elektronet i det lågaste orbitalet i hydrogen er 13,6 ev, og bindingsenergien fell med aukande orbital inntil elektronet er fritt og bindingsenergien er null (for hydrogen er EB = 13.6 eV/n2 der n er eit naturleg tal).
Nukleona er bundne saman med mykje høgare energinivå, typisk på 100 000 gonger høgare enn elektronbindinga og blir endra ved kjernefysisk fisjon, fusjon eller radioaktiv nedbryting. Slike prosessar blir òg kalla transmutasjon og omformar eit grunnstoff til eit anna.
Atom og molekyl
Elektrona i dei høgaste orbitala har låg bindingsenergi og kan lett frigjerast. Dei vil difor utvekslast med nærliggande atom eller delast mellom fleire atom. Orbitala blir fylt opp frå lågaste nivåa, og spesielt mengda elektron i det øvste orbitalet avgjer mange av dei kjemiske eigenskapane til atomet. Ved hjelp av desse mekanismane blir det skapt kjemiske bindingar som dannar molekyl og elektronparbundne krystallstrukturar.
Molekyla vert bygd opp av fleire atom; til dømes er vatn ein kombinasjon av to hydrogen- og éit oksygenatom (H2O), medan vanleg oksygen i lufta er ein kombinasjon av to oksygenatom (O2). Desse har kjemiske eigenskapar som ofte er ulike frå dei grunnstoffa dei består av. Molekyl er dei minste einingane som eit stoff kan delast i og framleis bevare desse kjemiske eigenskapane.
591 Irmgard
591 Irmgard er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. mars 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Atom
Atom og molekyl
I nokre stoff er atoma eller molekyla organisert i krystallstrukturar, dvs. at dei er organisert i romlege mønster som blir gjenteke i ulike retningar. Krystallet kan bestå av same eller ulike typar atom og/eller molekyl. Ein spesiell type krystall blir brukt i elektronikk-komponentar der krystallet er bygd opp av halvleiarar med små mengder andre atom som i stor grad endrar dei elektriske eigenskapane til krystallgitteret.
Atom der ytste orbital er heilt fylt opp, dannar vanlegvis ikkje kjemiske bindingar, og blir difor kalla edelgassar. Her vil dei einskilde atoma eksistere ubundne. Desse okkuperer gruppe 18 i det periodiske systemet.
I ein del stoff er det ikkje noko eigenleg molekyl- eller gitterstruktur. Desse har organiseringar utan nokre finstruktur på molekylnivå. Dette er tilfellet til dømes i smelta metall og amorfe bergarter og mineral.
Historikk og utviklinga av atommodellen
I 1897 oppdaga JJ Thomson elektronet som eit resultat av arbeid med katodestrålar. Dette viste at atomet kan delast i mindre einingar. Seinare oppdaga Thomson eksistensen av isotop gjennom arbeidet med ioniserte gassar. Thomson rekna at elektrona var jamt fordelt i eit atom med ei utstrekt positiv ladning som gjer atomet nøytralt (plumpudding-modellen).
Men i 1909 viste Rutherfords gullfolieeksperiment at den positive ladningen til atomet og størstedelen av massen truleg er samla i ein atomkjerne, og at elektrona sirklar rundt denne som planetar rundt sola. Rutherfords atommodell vart framsett i 1911, men alt i 1913 presenterte Niels Bohr sin atommodell som innførte kvanteomgrepet. Elektrona vart no kvantifisert i klårt definerte banar og kunne ikkje lenger spiralisere inn og ut.
I 1926 foreslo Erwin Schrödinger at elektrona oppførte seg som bølgjar. Som ei følgje av dette viste Werner Heisenberg eit år seinare at det ikkje er matematisk mogleg å måle tilstanden til ein partikkel (posisjon og moment) til ei gjeven tid heilt nøyaktig. Dette usikkerheitsprinsippet medførte at atommodellen til Bohr vart erstatta med ei skildring der det ikkje er mogleg å gje posisjonane til elektrona, berre sannsynet for at dei finn seg innan visse soner.
Frå tidleg på 1970-talet har standardmodellen gjeve ei samla skildring av elementærpartiklar og krefter på subatomært nivå. Han har gjeve ei rekkje teoretiske føreseiingar som seinare er vorte eksperimentelt verifisert med stor nøysemd. Teorien har likevel enno ei rekkje veikskapar som at han inneheld mange eksperimentelt bestemde (ikkje berekna) konstantar, og at han ikkje inkluderer gravitasjon
Subatomære partiklar
Inntil 1961 vart atomet rekna for å bestå berre av elektron, nøytron og proton. Standardmodellen som vart utvikla tidleg på 1970-talet, skildrar dei partiklane og krefter som byggjer opp subatomære partiklar. Kvarkar kjem i tre par (6 variantar) med ladning høvesvis +2/3 og -1/3 og spinn ½. Dei finst ikkje fritt, men er alltid bundne saman i baryonar med tre kvarkar som får ½ heiltals spinn og mesonar med to kvarkar og heiltals spinn. Elektronet saman med partiklar som positron og nøytrino er leptonar og blir ikkje påverka av den sterke kjernekrafta. Familiane leptonar og bosonar er begge fermionar som er partiklar med ½ heiltals spinn.
Protona og nøytrona er baryonar og blir bygd opp av u- (opp) og d- (ned) kvarkar som har såkalla fargeladning i tillegg til at dei har elektrisk ladning. Protonet får med kombinasjonen (uud) ein positiv elektrisk elementærladning medan nøytronet med (udd) blir elektrisk nøytralt. Kvarkane blir saman halde av den såkalla fargekrafta formidla av gluonar som er vekselverknadsbosonar. Størstedelen av energien i nøytronet og protonet kjem ikkje frå opp ned kvarkane (med 4 og 8 MeV) men ligg i bindingsenergien som gjev dei massar på høvesvis 938,3 og 939,6 MeV. Protona og nøytrona er fargenøytrale. Men fargeladningen er ujamt fordelt i dei slik den elektriske ladningen er ujamt fordelt i molekyl. På tilsvarande måte som det gjev opphav til bindingskrefter mellom molekyl, gjev den ujamne fordelinga av fargeladning i protona og nøytrona opphav til sterk kjernekraft eller nukleon-til-nukleon-krafta som held atomkjernane saman, trass i den elektriske fråstøytinga mellom protona.
Foton er masselause elektromagnetiske bølgjer (partiklar) med heiltals spinn som formidlar den elektromagnetiske krafta. Denne virkar mellom elektronet og kjernen og saman med elektronet sin bølgjenatur vert det danna orbitala.
Elektron og elektronskal
Atomkjernane er omgjeve av elektrontåker, og det er primært desse tåkene som avgjer korleis atoma virkar på kvarandre og kva for kjemiske bindingar som oppstår. Desse tåkene representerer sannsynsfordelingar for elektrona og delast opp i orbitalar som svarar til faste energinivå for elektrona. Desse orbitalane blir òg kalla elektronskal. Kvart orbital har berre plass til ei bestemt mengd elektron fordi alle elektrona i same atom må vere i ulik kvantemekanisk tilstand (for elektronet er dette kombinasjonen av hovud-, bi- magnetisk- og spinn-kvantetal etter bestemde reglar). Orbitalane aukar i storleik og kompleksitet med aukande energinivå inntil elektronet er ionisert og dermed frigjort frå kjernen.
Elektrona kan i prinsippet vere i eit kva for eit som helst orbital, men vil i grunntilstanden fylle opp orbitala frå lågaste (inste) nivå. Eit eksitert elektron er i eit høgare orbital enn grunntilstanden, og vil raskt falle tilbake til ein ledig plass i eit lågare orbital og gje frå seg energien i form av eit foton.
Elektrona i ytste «folkesette» skal i grunntilstanden kallast valenselektron og avgjer i vesentleg grad korleis elektronet forbind seg kjemisk med andre atom. Generelt vil atoma som blir bundne saman, dele på eit eller fleire elektron i ytste skala. Atoma søkjer å fylle opp dette skalet. I vatn (H2O) er dei ytste skala til hydrogenet 1s1 og kan difor gje frå seg eller ta opp eit elektron. Oksygen har ytste skala 2p4 som kan gje frå seg 4 eller ta opp 2 elektron. Oksygenet kan difor dele på eit elektron frå kvart hydrogenatom for å fylle det ytste skalet sitt, og hydrogenet dele eit elektron med oksygenet for å fylle sitt. I hydrogengass (H2) vil begge hydrogenatoma fylle 1s skalet ved å dele på dei to elektrona. Edelgassane har alle fullt ytste skal og reagerer difor vanskeleg med andre stoff.