cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hebridane
Skotsk kontroll
I 1262 var det eit skotsk lynåtak på Skye og dette fekk Håkon IV av Noreg til å reisa til Skottland for å avgjera striden. Seint i 1263 sette Håkon av stad til Skottland med ein stor invasjonsstyrke på 200 skip og 15 000 mann. Uvêr rundt skotskekysten sleit nordmennene ut, og dei måtte mellom anna dra førti skip over land til Loch Lomond. Mot slutten oppstod det småtreffingar i slaget ved Largs der nordmennene og deira allierte frå Man under Magnus III av Isle of Man ikkje oppnådde anna enn ein mindre taktisk siger mot skottane under Aleksander III, konge av Skottland. Etter slaget førte dårleg vêr til at den norsk-manske flåten måtte sigla attende til Orknøyane. Då dei kom fram til Kirkwall, valde Håkon å overvintra i Bishop's Palace og planla å halda fram felttoget sumaren etter. Kongen vart derimot sjuk og døydde i palasset i desember same året. Dette overlét trona til sonen hans, Magnus Lagabøte, som såg det som viktigare å slutta fred med skottane enn å halda på dei norske områda vest for Skottland og i Irskesjøen. Perth-traktaten frå 1266 overlét Hebridane og Isle of Man til Skottland for 4000 mark og ei årleg betaling på 100 mark. Denne avtala stadfeste òg norsk suverenitet over Shetland og Orknøyane. Det skotske styret over Isle of Man vart derimot fyrst endeleg då den siste norske kongen der, Gudrød VI Magnuson vart slegen i det avgjerande slaget ved Ronaldsway av skottane i 1275.
Gießen
Gießen tyder å «helle», som i vatn. Byen ligg ved elva Lahn, om lag 50 km nord for Frankfurt og er omringa av mange innsjøar og elvar.
Hebridane
Kunst
The Hebrides, eller Fingal's Cave, er ein kjend overture skriven av Felix Mendelssohn då han budde på desse øyane, medan Granville Bantock skreiv Hebridean Symphony. Nyare musikarar knytte til øyane er Ian Anderson, Donovan og Runrig. Diktaren Sorley MacLean vart fødd på Raasay, som var setting for det mest kjende diktet hans, Hallaig. Iain Crichton Smith voks opp på Lewis og Derick Thomson vart fødd der. Handlinga i The Solitary Reaper av William Wordsworth gjekk føre seg på Hebridane.
Gießen
Gießen oppstod då det vart bygd eit slott ved breidda av elva i 1152 av grev Vilhelm von Gleiberg. Historia til forstaden i nordaust kalla Wieseck går tilbake til 775. I 1607 vart universitetet Justus Liebig-Universität Gießen grunnlagd. I 1977 vart Gießen slått saman med nabobyen Wetzlar og danna den nye byen Lahn; men denne avgjersla vart snudd om i 1979.
Hebridane
Kunst
Romanforfattaren Compton Mackenzie budde på Barra og George Orwell skreiv 1984 medan han budde på Jura. J.M. Barrie sin Marie Rose har referansar til Harris inspirert av ein tur til Amhuinnsuidhe Castle og han skreiv manuset til 1924-utgåva av Peter Pan medan han var på Eilean Shona.
Gießen
Under den andre verdskrigen låg det ei underavdeling av Buchenwald konsentrasjonsleir i byen. I 1944 vart byen kraftig bombardert og det meste av dei historiske byen og 75 % av byen vart øydelagd.
Hebridane
Kunst
Diktaren Henry Wadsworth Longfellow nemner Hebridane i diktet Seaweed.
Diktaren Edgar Allan Poe nemner Hebridane i diktetThe Valley of Unrest.
Enya-songen «Ebudæ» frå Shepherd Moons er kalla opp etter Indre Hebridane (Ebudae på latinsk).
Romanen til Virginia Woolf To the Lighthouse er ei soge om ein familien som ferierer på Hebridane.
Optisk akse
Ein optisk akse er den rette linja mellom dei to krummingssentra i dei to flatene i ei linse. Ein optisk akse i ein krystall er den retninga lyset kan følgje utan at det vert brote dobbelt. Dobbeltbrytande krystallar har anten ein eller to optiske aksar.
Parsec
Parsec (symbol: pc) er ei måleining for lengda, nytta innan astronomi. Éin parsec er avstanden til eit objekt om den trigonometriske parallaksen er lik eitt bogesekund og svarer til 3,2616 lysår, 206 265 AE eller 30,857 km.
Avstanden til den næraste stjerna, Alfa Centauri, er 1,3 pc, og til Sirius 2,8 pc.
67 Asia
67 Asia er ein lys hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av Norman Pogson 17. april 1861 frå Madras. Han vart namnsett etter Asia, ein titan frå gresk mytologi, men òg etter kontinentet sidan han var den første asteroiden oppdaga frå Asia.
Einar Niemi
Einar Niemi er ein norsk historikar og professor ved UiT Noregs arktiske universitet.
Niemi er fødd i Nord-Varanger og vaksen opp i Vadsø. Han vart utdanna cand.philol. ved Universitetet i Oslo i 1972. Niemi var lektor ved Vadsø gymnas (1972-75), amanuensis i historie ved Universitetet i Tromsø (1975-77) og seinare professor (1989-) og styremedlem, og var fylkeskonservator i Finnmark (1977-89). Han har publisert arbeid innan migrasjons-historie, minoritets- og etnisitet-historie og regionalisme rundt Nordkalotten; sjå òg pomorhandel. I 2003 vart Niemi kjent for å ha funne opphavet til omgrepet «Nord-Noreg».
Utgjevingar
Et utdrag av hans publisering:
Limousinfe
Limousin er ein storferase som stammar frå regionen Limousin i Frankrike.
David Nielsen
David Nielsen er ein dansk fotballspelar og -trenar. Han spelte for norske Brann ut 2010-sesongen, då han la opp som toppfotballspelar. Sidan har han vore spelar og trenar i Fyllingen, assistenttrenar i Løv-Ham og, frå sommaren 2011, trenar i Nest-Sotra Fotball.
Limousinfe
I 1886 vart den første stamtavla til rasen oppretta i Frankrike. I dag er rasen kjend verda over som eit reint kjøtfe, men tidlegare blei feet gjerne brukt som trekkdyr.
David Nielsen
Karriere som spelar
Nielsen starta karrieren i Skagen på aldersbestemte lag. Angriparen har spelt ei rekkje aldersbestemte landskampar for Danmark. U-16 3 kamper, 3 mål U-17 21 kamper, 14 mål U-19 18 kamper, 13 mål U-21 4 kamper, 3 mål
Frå hausten 2006 til sommaren 2007 spelte Nielsen for IK Start. Etter dette gjekk han til Odense Boldklub før han vart lånt ut til Strømsgodset for 2008-sesongen.
Limousinfe
Rasen er einsfarga gulbrun (frå raud til kvitleg) i fargen. Kyr når ei levandevekt på 650-800 kg, og ei skulderhøgde på rundt 137 cm. Oksar vert 1100-1400 kg med skulderhøgde kring 143 cm.
David Nielsen
SK Brann
Den 26. januar 2009 vart det klart at Nielsen hadde signert ein halvtanna års kontrakt med Sportsklubben Brann. Brann-spissen Demba-Nyrèn signerte for OB og Odense betalte eit beløp som i pressen vart hevda å vere mellom 7-8 millionar. I avtalen låg òg ein overgang for David Nielsen. David Nielsen speler med draktnummer 10 i Brann.
Under ein heimekamp mot Stabæk den 22. mars 2009 kolliderte Nielsen med medspelar Karadas, og vart liggjande blødande på banen. Episoden skapte litt kontrovers, då Nielsen ville tilbake på banen og Brann-legane tillet dette, sjølv om dansken enda på sjukehus etter kampen.
Limousinfe
Viktige føremonar er at kyrne har breidt bekken og føder lett, og god kjøtkvalitet med lite feitt og lite bein. Dyra kan leve lenge og er tilpasningsdyktige. Først ved 5 års alder er kyrne heilt utvaksne og har nådd full vekt. Dei er gode ammekyr i kjøtproduksjonen.
David Nielsen
Utanomsportsleg
På starten av 90-talet var David Nielsen forsongar i rockbandet Concrete Puppet Frog, som seinare vart til moi Caprice. Nielsen har i sine tidlegare klubbar vore innblanda i ein del bråk. Han har vorte sikta av Politiet for å ha slått ned Viking-spelaren Allan Gaarde i 2004, under ei trening der dei begge spelte saman i Aalborg
Limousinfe
Limousinfeet er av natur rolege dyr, og dei vernar kalvane godt mot potensielle fiendar. Då kan dei verte olme. Elles vert dei fort tamme og venner seg til traktorar og slikt og er nysgjerrige av vesen. Dyra kan vere storetarar,og ein skal vakte seg for å gi dei mykje mat på kort tid.
David Nielsen
Utanomsportsleg
Hausten 2008 skapte han stor kontrovers med sjølvbiografien sin Sorte svin der han mellom anna innrømmer at han med vilje prøvde å tape ein kamp mot FC Københamn. Tap i den kampen ville føre til at FCK vart seriemeistrar og klubben Aalborg, som Nielsen spelte for, ville sikrast ein plass i UEFA-cupen som følgje av at dei hadde tapt den danske cupfinalen for FCK same sesong. David Nielsen var etter eige utsegn i pengeproblem på denne tida og ein plass i UEFA-cupen ville gjeve han ein bonus på 300 000 danske kroner. Desse innrømmingane førte mellom anna til at klubben hans Odense ikkje ønskte han tilbake etter utlånet i Strømsgodset.
Limousinfe
Den første importen av livdyr til Noreg fann stad i 1992, Norsk Limousinforening blei stifta i 1993.
Sjurhaugsfossen
Sjurhaugsfossen er den 92. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Lærdal kommune i Vestland.
Fylkesveg 257 i Hordaland
Fylkesveg 257 (Fv257) i Hordaland går mellom Foreningsgaten og Engen i Bergen. Vegen er 340 meter lang.
Creemore Springs
Creemore Springs er eit mikrobryggeri i Creemore i Ontario i Canada. Bryggeriet vart opna i 1987 av John Wiggins, og laga opphavleg vanleg lagerøl, før det utvida til å bryggja med mørkare malt i ein kjele over eld. I 2005 blei bryggeriet kjøpt av Molson, eit dotterselskap av Molson Coors Brewing Company.
Bryggeriet nyttar vatn frå ein artesisk brønn i brygginga. Vatnet kjem frå Creemore Spring som ligg på eigedomen til ein av grunnleggarane. Kvar dag køyrer ein billastar på 10 000 liter frå kjelda til bryggeriet. Kvar billast er nok til ein sats.
Flaggskipet er eit böhmisk tsjekkisk lagerøl. Det er mørkare i fargen enn Pilsner Urquell. Bryggeriet hevdar at Pilsner Urquell har gitt inspirasjon til deira øl.
Creemore Springs vart overtatt av Molson frå Molson Coors Brewing Company den 22. april 2005.
Dei var det andre bryggeriet i Ontarior – etter Hockley Valley – til å selje produkta sine på boks.
I 2009 søkte Creemore Springs om løyve til å planlegge utviding av bryggeriet med 60 % slik at dei kunne tredoble bryggingskapasiteten til 150 000 hl i året. Plasseringa av ein så stor industriell aktivitet i sentrum av Creemore skapte mykje debatt.
Partisipp
Ordet partisipp kjem av latin participium, av particeps 'som tek del i', det vil seie i funksjonane både til nomenet og til verbet. Eit særkjenne ved partisippa er nettopp at dei blir bøygde i både nominale og verbale grammatiske kategoriar. På moderne norsk blir perfektum partisipp bøygt i mange av dei same kategoriane som adjektivet:
მიმღეობა (გრამატიკა)
Sinjaja
Sinjaja (russisk Си́няя; latvisk Zilupe; belarusisk Синюха, Sinjukha) er ei elv i Latvia, Belarus og Pskov oblast i Russland og ei av sideelvane til Velikaja frå venstre. Elva er 195 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 10,1 m³/s, målt 27 km frå munningen.
Sinjaja renn ut frå innsjøen Osvejsokje i Vitebsk oblast i Belarus, heilt nord i landet, og nær grensa mellom Belarus, Latvia og Russland. Elva renn nordover og dannar eit lite stykke grensa mellom Latvia og Belarus, så inn i Latvia. I byen Zilupe, 60 km frå kjelda, er ikkje elva meir enn 10 meter brei, men frå her og nedover samlar ho mange sideelvar og veks til 10-15 meter. Etter 10 km langs grensa mellom Latvia og Russland renn ho inn i Russland, der ho renn nordover, parallelt til Issa og Velikaja. Elva renn gjennom Krasnogorodsk og nedanfor denne byen aukar breidda til 30 meter. Sinjaja munnar ut i Velikaja 30 km ovanfor byen Ostrov.
Den største sideelva hennar er Versja frå høgre. Ved elva ligg byane Zilupe i Latvia og landsbyen Krasnogorodsk i Russland.
Akselerator
Ein akselerator er noko som får snøggleiken til å auke.
Yasuní nasjonalpark
Yasuní nasjonalpark i Ecuador dekkjer i dag eit areal på 9 820 kvadratkilometer og ligg mellom Napoelva og Curarayelva i Napoprovinsen og Pastazaprovinsen i Amazonasregionen, omkring 250 km aust for Quito.
Denne nasjonalparken var opphavleg tropisk regnskog. Der har vore fleire kontroversar kring vegbygginga i parken som gjer det mogleg å forske ut og ta ut frå petroleumsførekomstar innanfor parken. Kjente vitskapsfolk som Jane Goodall har protestert mot bygginga.
Historie
Parken vart oppretta i 1979 for å verne eit område som er eit av verdas største på biodiversitet. Første åra var 6 790 km² verna. I 1990 vart arealet redusert då huaoranifolket fekk sitt reservat. I 1992 fekk parken arealet det har i dag etter at ein bit kor det gjekk føre seg petroleumsverksemd i parken vart teken ut av arealet, medan eit anna og større areal vart definert inn i parken. I 1999 vart ei sone innanfor parken og ei sone utanfor parken definert som spesielle ved at det er lagt inn restriksjonar på å nytte ut områda, det hindrar likevel ikkje at det går føre seg petroleumsverksemd i ei av sonene.
Yasuní biosfærereservat
Saman med det etniske reservatet åt huaoranifolket utgjer Yasuní eit biosfærereservat på totalt 1 682 000 km². Reservatet vart utpeika av UNESCO i 1989.
Kva ein finn i Yasuní
Langt frå all flora og fauna i parken er granska. Ecuador er eit av landa i verda med flest registrerte fugleartar, ca. 1500 artar. Av desse er 567 registert i parken, berre ca. 100 færre enn i heile Europa. Parken er heim for 173 artar av pattedyr, 79 artar flaggermus, 10 primatar, 105 amfibieartar, 83 artar reptil og 382 fiskeartar. Arealet av Yasuní måler berre 0,15 % av arealet åt Amazonasbassenget, men parken har 40 % av alle artar pattedyr i Amazonas.
Toralf Tollefsen
Toralf Tollefsen var ein norsk trekkspel-virtuos fødd i Fredrikstad.
Tollefsen tok til å spela trekkspel som sjuåring. Han fekk etter kvart Ottar E. Akre som lærar. Han spelte både folkemusikk og klassisk. I 1933 blei han engasjert av BBC og arbeidde for den engelske kringkastinga i fem år. Han heldt til i Noreg under andre verdskrigen, men drog tilbake til England etterpå og blei konsertmusikar. Han opptredde mellom anna som solist med den einaste trekkspelkonserten skriven til då, av Pietro Deiro. Tollefsen turnerte seinare i Europa, Amerika og Australia.
I 1977 vann Tollefsen juryen sin heidringspris under utdelinga av Spellemannprisen.
68 Leto
68 Leto er ein stor hovudbelteasteroide av S-typen. Han vart oppdaga av Robert Luther 29. april 1861 og namnsett etter Leto, mora til Apollon og Artemis i gresk mytologi.
Kapp Tsjaplino
Kapp Tsjaplino er eit nes som peikar austover i Beringhavet i Tsjukotka i Russland.
Neset ligg i eit område med smale sandbankar og myrer som dannar ein nesten trekanta lagune.
RS «Christian Bugge»
RS 41 «Christian Bugge» er ei tidlegare norsk redningsskøyte. Ho var operativ frå 1937 til 1967. Skøyta vart konstruert av Bjarne Aas og bygd av Knut Christensen & Co i Risør i 1935. RS «Christian Bugge» fekk namn etter skipsmeklaren Christian Bugge. Han døydde i 1931 i Buenos Aires. Gjennom testamentet hans fekk redningsselskapet midlar til å bygge skøyta som fekk namn etter han.
«Christian Bugge» var den første redningsskøyta som vart bygd med styrhus. Det vart senka noko ned i dekk slik at det ikkje kom i vegen for storbommen, og ein slapp å redusere seglarealet. Skøyta var og den første med radiosendar. RS «Christian Bugge» vart landskjend etter berginga av mannskapet på DS «Rokta» på Hustadvika 4. april 1938.
Under denne aksjonen hadde «Christian Bugge» eit mannskap på åtte. Tre mann frå andre redningsskøyter vart med frå Kristiansund. Kjentmann Peder Rindarøy vart teken om bord på Rindarøya. Alle åtte på «Christian Bugge» vart heidra med Kongens Fortenestemedalje i gull.
Mannskapet på «Christian Bugge» fekk tildelt Emile Robins belønning for 1936, 1938 og 1941. I 1938 for berginga av mannskap på Rokta. I 1941 for berging av 45 menneske frå hurtigruteskipet «Ryfylke» som hadde vorte torpedert ved Stad.
Etter at skøyta vart seld frå Redningsselskapet har ho hatt mange eigarar. I 2002 vart skøyta mykje skadd av brann. Frå 2008 har ho vore under restaurering i Eivindvik i Gulen kommune.
Valestrandsfossen
Valestrandsfossen, også skrive Valestrandfossen, eller Valestrand er ein tettstad i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har. Staden ligg på vestsida av Osterøy, ved sørfjorden. Osterøy Ferjeselskap driv ferjesamband mellom Valestrandsfossen og Breistein på Bergenshalvøya etter at Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap gav opp drifta 1. mai 2004.
Den verdskjende musikaren Ole Bull hadde sumarhus på Valestrand, og det var her han vart kjend med den norske folkemusikken. Huset han bygde og som framleis står på Valestrand, var det første i huset i moderne tid bygd i drakestil her i landet. Det var hit han tok med Edvard Grieg for å "fornorska" han etter studie i Tyskland.
Valestrand er og heimebana til fotballlaget Valestrand Hjellvik Fotballklubb
Espelandsfossen i Ulvik
Espelandsfossen  er den 94. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Espelandsdalen i Ulvik herad i Vestland.
Halvard Lange
Halvard Manthey Lange var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han var utanriksminister frå 1946 til 1965, berre avbroten av dei 28 dagane til Regjeringa Lyng i 1963, og såleis er han den som har hatt denne posisjonen lengst i Noreg.
Lange sat som stortingsrepresentant frå 1950 til 1969 og var medlem i Arbeidarpartiet sitt sentralstyre i perioden 1945–67. Han var son av fredsprisvinnaren Christian Lous Lange, og bror av stortingsrepresentanten Carl Viggo Manthey Lange.
Lange spela ei historisk rolle som utanriksminister gjennom at han braut med nøytraliteten Noreg tradisjonelt hadde hatt ved å leie landet inn i Atlanterhavspakta og NATO.
Fylkesveg 258 i Hordaland
Fylkesveg 258 i Hordaland går mellom Bildøystraumen og Kolltveit i Fjell kommune. Vegen er 3,0 km lang.
Cato Hansen
Cato Hansen er ein norsk fotballspelar. Hansen spelar for Brann og er spiss, men kan òg spele i kantrolla. Han debuterte i Tippeligaen for Brann i første serierunde 2009 mot Sandefjord, då han vart bytta inn og spelte dei siste 35 minutta.
Hansen var hausten 2009 på utlån til Løv-Ham. På grunn av ein skade gjekk han glipp av siste del av sesongen, men han scora seks mål på dei ni kampane han spelte for laget og vart med det toppscorar for laget.
Hansen har tidlegare spelt for Bryne, samt vore på utlån til Klepp. Hansen er ein typisk rask bakromsspiss, men er samstundes god med ballen i beina. Han er son av tidlegare fotballspelar Hugo Hansen.
Kraków
Kraków (tysk og tidlegare norsk Krakau) er ein by i Polen og hovudstaden Veslepolske voivodskap i Polen. Han ligg ved elva Wisła og har ei historie som går tilbake til 600-talet. Kraków blir rekna som ein av dei vakraste byane i Europa og står som følgje av dette og den rike historia på UNESCO si verdsarvliste.
Byen har no 755 000 innbyggjarar (2006), men storbyområdet Kraków-Tarnów bur det innbyggjarar. Byen var hovudstad i Polen frå 1038 til 1596, hovudstaden i Storhertugdømet Kraków frå 1846 til 1918, og hovudstaden i Kraków voivodskap frå 1300-talet til 1999.
Kraków har tradisjonelt vore eit av dei viktigaste sentera for polsk vitskap, kultur og kunst. Med status som tidlegare hovudstad i nasjonen og ei soge som går over tusen år bakover i tid er byen det spirituelle hjartet i landet. Han er eit stort turistmål for både lokale og internasjonale turistar og blir vitja av om lag sju millionar kvart år. Av kjende landemerke finn ein marknadsplassen med Mariakyrkja og Sukiennicehallen, Wawel slott, Nasjonalmuseumet, Zygmunt-bjella ved Wawelkatedralen og Florianporten frå mellomalderen. I 1978 blei det historiske senteret i byen ein del av UNESCO si verdsarvliste.
Tidleg historie
Byen si historie byrja før stiftinga av staten Polen som hovudstad for vistuliske stammar. Legenda seier at byen blei grunnlagt av den mytiske herskaren Krak, derav byen sitt namn. Arkeologiske funn av mynt viser at området samhandla med Romerriket.
Sannsynlegvis er dei eldste busetjingane i området frå forhistorisk tid, men det var ikkje før i det 8. hundreåret at busetjingane fekk form av ein by.
Omkring år 1000 var han alt ein viktig handelsplass, og blei erobra av Bolesław den tapre; dermed kom han under piastane sitt herredøme.
Kraków sin periode som hovudstad i Polen
I 1038 blei Kraków hovudstad i Polen. Han fekk byprivilegium (Magdeburg-privilegium) i 1257 og blei vidare utbygd; utbygginga frå denne gangen kan ein framleis sjå i gamlebyen.
I 1364, under regjeringstida til kong Kazimierz, blei byen sitt universitet grunnlagt. Det er blant Europa sine eldste, i Sentraleuropa er berre universitetet i Praha eldre. (Europa sitt eldste universitet ligg i Bologna i Italia.)
Mellom 1386 og 1572 herska jagiellonane over byen, som mellom anna hadde nære familieband til Habsburgdynastiet. Særleg under Sigismund I og Sigismund II blei byen eit maktsentrum i Polen. Frå denne tida stammar ei stor mengd renessansebygg og -kunstverk. På 1500-talet studerte Nikolaus Copernicus her, og Hans Dürer, yngre bror av Albrecht Dürer, var hoffmålar hjå kong Sigismund den eldre. I midten av hundreåret blei den tyskspråklege byregjeringa også gradvis erstatta av ei polskspråkleg. Den siste jagiellonarkongen døydde i 1572, og i 1596 flytta den svenske Vasa-kongen Sigismund III den polske residensen til Warszawa, fordi byen låg nærmare Sverige. Dessutan var Warszawa nærmare det geografiske sentret i Polen-Litauen.
Nedgangstider for Kraków
Byen mista mykje av makta si etter at han mista statusen som hovudstad. Kraków var likevel framleis byen der kongane i Polen blei krona og gravlagde.
Svenske tropper si omlægring og påfølgjande rasering av byen 1655–1657, pluss eit pestutbrot, bidrog til å redusere folketalet.
Etter delingane av Polen på slutten av 1700-talet blei byen i perioden 1815–1846 ein fristad. Seinare kom han under Habsburgane, og blei så annektert av Austerrike og innlemma i den austerriksk-ungarske provinsen Galizia. Under det relativt liberale austerrikske styret blei byen på ny sentret for polsk kultur og kunst og eit nasjonalsymbol for polakkane. Under fyrste verdskrigen kjempa troppar frå då austerrikske Krakau på Sentralmaktene si side. Etter krigen blei byen del av den nye staten Polen.
Kraków under den andre verdskrigen
Då Polen blei okkupert av tyske troppar under andre verdskrigen, blei byen gjort til hovudstad i det såkalla Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete, som var dei delane av Polen som ikkje blei innlemma i Det tyske riket. Nazisten Hans Frank fekk vervet som generalguvernør, og flytta inn på Wawel.
Under Frank sitt styre blei store delar av dei intellektuelle i byen arresterte og sende i konsentrasjonsleir. Dessutan blei den store jødiske folkesetnaden i byen send til Auschwitz rett vest for Kraków, der flesteparten døydde. Jødestrøket, Kazimierz, blei gjort fullstendig folketomt under krigen.
Under kommunistisk styre
Under det kommunistiske styret blei det bygd mykje nytt, mellom anna ein svær drabantby (Nowa Huta) og eit kjempestålverk i like ved den gamle byen. Grunnane var ideologiske; ein ynskte å setje eit «sosialistisk» preg på byen og undertrykkje borgarlege og aristokratiske straumdrag hos innbyggjarane.
Etter kommunismen sitt fall
Miljøproblema skapt i kommunisttida har ført til at miljøspørsmål har vore den viktigaste politiske saka i byen sidan 1989. Kraków sin fyrste ordførar etter kommunisttida var frå det polske miljøpartiet.
Kraków har dei seinare åra blitt ein populær turistby, og ved hjelp av privat kapital har Stare Miasto (gamlebyen) fått eit kosmopolitisk preg.
Det jødiske livet i Kraków byrjar også å ta seg opp. Rike amerikanske jødar med polske aner har gjort det mogeleg for det jødiske samfunnet å kjøpe tilbake mellom anna gamle synagogar for å setje desse i drift igjen. Det gamle jødestrøket Kazimierz har blitt raskt renovert, og er i ferd med å bli Kraków sin "hippaste" bydel.
Fotlandsvåg
Fotlandsvåg er ein tettstad i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har. Staden ligg nordvest på Osterøya. Riksveg 567 går gjennom bygda.
Sorot
Sorot (russisk Сороть) er ei elv i Pskov oblast i Russland og ei av sideelvane til Velikaja frå høgre. Elva er 80 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 28,9 m³/s.
Elva renn ut frå innsjøen Mikhalkinskogo nord for Bezjanitskojhøgdene. Ho munnar ut i Velikaja 161 km før munningen hennar.
Dei største sideelvane hennar er Sevka, Lsta, Asjevka, Ljubavka, Sjarsjnja, Milja og Karuzka.
Yttygran
Yttygran er ei øy i Beringhavet 24 km nordvest for Kapp Tsjaplino, nær kysten av Tsjukotka i Russland. Ho ligg 3,8 km sør for Arakamtsjetsjenøya og er skild frå kysten av eit sund som er 1,5 km på det smalaste.
Lonevåg
Lonevåg er ein tettstad i som er kommunesenter i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har. Staden ligg inst i Lonevågen, som er ein sidearm til Osterfjorden. Riksveg 567 og Riksveg 566 går ved Lonevåg.
Yttygran
Yttigran er 13,5 km lang og opp mot 5 km brei. Ho er fjellkledd.
Det finst ein sjamanistisk stad på Yttigran kalla «Kvalbeinalléen», der kjevebein og ribbebein frå grønlandskval er lagt ut i ein boge på stranda. Det har vorte kalla eit av meisterverka i arktisk kultur.
Kvitkval er vanleg i farvatnet rundt Arakamtsjetsjenøya og Yttigran
I dag er øya ein populær stad for økoturisme.
Administrativt høyrer Yttygran til Tsjukotka autonome okrug.
Egypt
Egypt (kortform av Den Arabiske Republikken Egypt) er eit land i Afrika, som grensar mot Libya, Sudan, Gazastripa og Israel. I nord har landet kyststripe mot Middelhavet og i aust mot Raudehavet. Sinaihalvøya i nordaust bind Afrika saman med Asia. Mellom Sinaihalvøya og resten av landet ligg Suezkanalen som bind saman Middelhavet og Raudehavet. Resten av landet er dominert av ørken, medan dei fleste egyptarar bur langs med Nilen, som renn gjennom landet frå sør mot nord.
Egypt hadde ein blomstrande sivilisasjon i oldtida, og er kjend for sine enorme pyramidar og andre storslagne monument. Landet blei erobra av arabarane i 639 e.Kr. og blei etter kvart eit sentrum for islamsk lærdom. I 1922 fekk landet delvis sjølvstende frå Storbritannia, som hadde styrt landet sidan 1882. Fyrst etter den andre verdskrigen fekk landet fullt sjølvstende. I dag har landet ein raskt veksande folkesetnad, som er den største i den arabiske verda.
Historie
Den årlege overflauminga av Nilen gjorde at jordbruket i Egypt tidleg produserte eit stort nok overskot til å oppretthalde ein rik sivilisasjon. Eit egyptisk rike blei grunnlagd i 3200 f.Kr av kong Narmer, og ulike dynasti kom til å styre dette området som ei eining i nærare 3000 år framover. Egypt i oldtida var styrt av faraoar, som gjorde krav på å stamme frå gudane. Pyramidane i Egypt stammar frå denne tida, det same gjer dei kjende gravkamra i Konganes Dal der grava til Tut-ankh-Amon blei funne i 1922.
Etter at det siste innfødde egyptiske dynastiet fall for persarane i 343 f.Kr blei Egypt erobra av Aleksander den store like etter. Dronning Kleopatra er kanskje den mest kjende av dei greske herskarane som følgde etter Aleksander si erobring. Seinare var romarane herrar i Egypt, og dei blei avløyste av bysantinarane før arabarane invaderte landet i 639 e.Kr. Egypt var ein del av det islamske kalifatet fram til dei lokale mamelukkane tok over kontrollen i 1250. Dei var formelt underlagde sultanen i Istanbul. Frå å ha hatt eit folketal på om lag 6-7 millionar i romartida gjekk Egypt til å ha om lag 2,5 millionar innbyggjarar då mamelukktida tok slutt i 1798, så dette kan seiast å ha vore ei lang nedgangstid for Egypt.
Egypt si moderne historie byrja i 1798, då Napoleon Bonaparte invaderte landet. Under den franske okkupasjonen kom og mange vitskapsmenn til landet, og interessa for Egypt i oldtida byrja å ta seg opp i Europa, særleg etter funnet av Rosettasteinen som etter kvart gjorde det mogleg å tyde dei gamle egyptiske hieroglyfane. Okkupasjonen varte ikkje lenge, men gjorde at egyptarane blei rivne ut av isolasjonen dei hadde vore i under mamelukkane. Etter fleire år med krig og kaos kom Muhammad Ali ut som herskar i Egypt. Han gjennomførte reformer i styresett, militærvesen og landbruk, monopoliserte handel i landet, freista å innføre industri i Egypt samstundes som han dreiv storstilt ekspansjon i nærområda. Etter at han gjekk til angrep på sin overherre, sultanen, greip dei europeiske stormaktene inn i 1841 og tvinga Egypt til å gje opp ekspansjonen og opne opp marknaden sin for europeiske varar, noko som knekte den gryande egyptiske industrien.
Muhammad Ali døydde i 1849, og etterkommarane hans regjerte i Egypt fram til 1953, men etter kvart hadde dei liten reell makt. Utover 1800-talet hadde Egypt nemleg opparbeida seg ei enorm utanlandsgjeld, og den egyptiske økonomien blei sett under europeisk kontroll. Suezkanalen var blitt ferdig i 1869 og blei raskt strategisk viktig for Storbritannia som livlinja til India. Sikring av denne kommunikasjonslina var ein viktig årsak til at Storbritannia tok militær kontroll over Egypt i 1882. Fram til 1914 var landet framleis nominelt underlagt det osmanske riket, men etter den fyrste verdskrigen blei Egypt eit britisk protektorat, med større grad av sjølvstyre etter 1922.
I 1952 kom det eit militærkupp som førte til at den Egyptiske Republikk blei oppretta i 1953. I 1954 blei general Gamal abd-al-Nasser innsett som president. Han beordra britane ut frå landet i 1956 og nasjonaliserte Suezkanalen, noko som førte til Suezkrisa same året. Nasser blei ein arabisk samlingsfigur etter dette, og den såkalla arabiske nasjonalismen førte til forsøket med den Sameinte Arabiske Republikken saman med Syria og Jemen frå 1958 til 1961.
Forholdet til Israel styrte mykje av utanrikspolitikken frå den jødiske staten blei oppretta i 1948. Under seksdagarskrigen i 1967 tapte Egypt Sinaihalvøya til Israel, og tre år etter dette døydde Nasser, og blei etterfølgd av Anwar al-Sadat. Sadat vridde Egypt si utanrikspolitiske orientering mot USA i staden for mot Sovjetunionen og gjennomførte tiltak for å stoppe både religiøs og sekulær opposisjon. I 1973 gjekk Egypt til eit overraskande åtak på Israel saman med Syria, den såkalla Yom-Kippur-krigen. Det blei ikkje noko militær siger for dei arabiske landa, men USA og Sovjet intervenerte, og det blei ei diplomatisk løysing. I 1977 blei Sadat den første arabiske leiaren til å vitje Israel, og det blei underteikna ein fredsavtale i 1978. Sadat blei myrda i 1981, og etterfølgd av dagens president, Hosni Mubarak.
Stat og styresett
Egypt har i teorien eit demokratisk styresett med ei teoretisk deling av den utøvande makta mellom presidenten og statsministeren, men i praksis ligg makta hos presidenten som dei siste femti åra har blitt vald i val med berre ein kandidat. I 2005 blei Hosni Mubarak attvald etter eit val der det var fleire kandidatar. Likevel var det mange praktiske vanskar som gjorde at velkjende opposisjonskandidatar ikkje kunne stille opp. Mange er skeptiske til om denne demokratiseringa har noko substans, men journalistar i Egypt kan i aukande grad kritisere regimet. Opposisjonsparti som det forbodneMuslimske Brorskap vann mange plassar i nasjonalforsamlinga, noko som kanskje signaliserer at endringar er på veg. Nasjonalforsamlinga har 454 medlemmar. Ti av dei er direkte utnemnde av presidenten, som også utnemner visepresidenten, statsministaren og regjeringa.
Lovane i Egypt er baserte på engelsk lov, napoleons lovverk og sharia-lovar.
Økonomi
Den egyptiske økonomien er i stor grad basert på jordbruk, eksport av petroleum, turisme samt inntekter frå trafikken gjennom Suezkanalen. Under Nasser var den egyptiske økonomien sterkt sentralisert under eit system han kalla arabisk sosialisme. I dei seinare åra har økonomien blitt liberalisert og opna opp for utanlandsk konkurranse, utan at det har klart å gjere mykje med den aukande fattigdomen i landet.
Religion
Religionen i Egypt i oldtida hadde mange gudar som blei dyrka i ulike kulter. Dei mest kjende er solguden Ra, Isis, Osiris, Set og Bast. Dyrkinga av farao som ein levande gud var integrert i den egyptiske religionen. For at sjela skulle få leve vidare i ei anna verd var det naudsynt å balsamere kroppen slik at han blei bevart for ettertida. Den gamle egyptiske religionen var det dominerande trussystemet i Egypt fram til kristendommen gjorde sitt inntog.
Kristendommen kom til Egypt allereie i det første hundreåret etter Kristus, og Alexandria blei eit senter for læring. Origenes, som blir rekna som far til teologien virka her. Koptisk kristendom, som egyptisk kristendom blir kalla, omfattar i dag om lag 10 % av egyptarane, og har overlevd under islamsk dominans i 1400 år.
Arabarar erobra Egypt i 639, og innførte islam, som i dag er religionen til om lag 90 % av det egyptiske folket. Egyptarane er hovudsakleg sunni-muslimar, men det finst også sjiaar og sufiar. Al-Azhar-universitetet i Kairo blei etablert i 950 e.Kr. og er framleis ein av dei viktigaste islamske utdanningsinstitusjonane.
Det finst truleg ein del agnostikarar og ateistar i Egypt, men få tør å seie det offentleg. I tillegg finst ein minoritet med bahaiar og ein endå mindre minoritet med jødar. -10-20% av egyptarane høyrer til den egyptiske ortodokse kyrkja også kalla den koptiske ortodokse kyrkja. - kristendommen kom til Egypt før år 100 e.kr., og landet har framleis ein betydeleg kristen minoritet : den koptisk-ortodokse kyrkje er det største kyrkjesamfunnet i dagens Midtausten, og samlar ca 5-7% av befolkninga. - Kairo er framleis eit religiøst og intellektuelt sentrum i den sunnimuslimske verda, og i dag er det over 90% av befolkninga sunni-muslimar. - I åra 639-641 erobra muslimske arabarar landet, som gradvis blei islamisert og arabisert. - Den ortodokse (greske) kyrkja har eit patriarkat i Alexandria, for øvrig finst små gresk-katolske, katolske og protestantiske kyrkjelydar. - Den gamle religionen var det dominerande trussystemet i Egypt fram til kristendommen kom.
Geografi
Administrativt er landet delt inn i 27 guvernement, eller regionar. Dei viktigaste byane er hovudstaden Kairo, Alexandria, Luxor, Port Said, Suez og Sharm el Sheik.
Klima
Tilpassing er nøkkelordet for livet i Nildalen, der ein har drive med jordbruk i fleire tusen år. Utan kunstig vatning hadde ein ikkje kunne drive med jordbruk i områda rundt Kairo, som berre får om lag 20 mm regn i året. Sør for den nordlege kysten og det tett folkesette område i nordaust, er klimaet ganske einsarta. Frå tidleg i juni til september er det heilt tørt og stort sett klår himmel. Temperaturane når 32 °C så godt som alle stader, bortsett frå den austlege middelhavskysten. Sør for Luxor har ein vanlegvis temperaturar opp mot 40 °C om sommaren. Nettene er òg varme, men rundt Nildeltaet kan ein nordleg bris frå Middelhavet gje litt meir behagelege temperaturar.
På hausten skjer det lite på vêrfronten, men ein har større sannsyn for enkelte torebyer i dei nordlege områda. Regn har ein stort sett berre langs den nordlege kysten, som i Alexandria, og stort sett berre om vinteren. Dette er typisk for middelhavsklima, og Alexandria kan få regn om lag kvar fjerde dag i desember og januar. Lågtrykk i Middelhavet kan derimot stundom føre til regnvêr så langt sør som til Kairo, og i korte periodar kan dei nordlege fjellsidene av Sinaifjellet få litt snø. I dei kjøligare månadane kan Kairo og andre dalstrøk få tåke eller smog.
Når Sahara byrjar å bli oppvarma om våren, kan lågtrykk frå Middelhavet trekke sørover i landet. Dei gjev lite regn, men kan føre til store sandstormar, kalla khamsin. Desse khamsinstormane kan slå til fleire gonger i månaden, og kan føre til temperaturar over 45 °C, medan den relative fukta går under 5 %. Khamsinane som oppstår i februar og mars fører som regel ikkje til så høge temperaturar, men kan bringe med seg enno meir sand.
Neoneli
Neoneli (sardisk Neunèle) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 684 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 48.01 km² og ligg i ei høgd på 554 meter over havet.
Finleik
Følgjande finleiksstandardar blir tillate stempla:
1. For gull: 916, 750 og 585
2. For sølv: 925 og 830
3. For platina: 950
Berre varer som tilfredsstiller krava ovanfor kan kallast gull, sølv eller platina.
Tidlegare vart nemninga «karat» òg nytta om reinleiks- eller finleiksgraden i edelmetall og anna metall, men i dag er karat ei rein vektnemning for perler, diamantar og andre edelsteinar.
Kjellfred Weum
Kjellfred Weum frå Hafslo i Luster var ein norsk friidrettsutøvar som spesialiserte seg på hekkeløp. Han vart noregsmeister i 110 meter hekk åtte år på rad, 1963-70, og nummer sju i øvinga under europameisterskapen 1969. Weum, som deltok i 43 landskampar, var medlem av Drammensklubben IF Hellas til 1964, og seinare av IL i BUL frå Oslo.
Weum arbeidde som politimann og var lensmann i Leikanger i 1979 og i Sogndal 1989-97. Han var politisk aktiv i Senterpartiet og var varaordførar i Luster frå 2003 til -07.
Friidrett
Weum vann i Trondheim i 1963 det fyrste av åtte strake norske meisterskap i 110 m hekk. Same året vart han nordisk meister i øvinga. Han tangerte den norske rekorden på 14,2 sekundar i 1964-sesongen og forbetra den med eit tidels sekund på Bislett stadion sommaren 1965.
Etter ei rekke løp der han hadde tangert den norske rekorden, sprang Weum den 9. august 1967 i mål på ny norsk rekord under noregsmeisterskapen på Nadderud stadion. Tida 14,0 gav han også kongepokalen. Tretten dagar seinare forbetra han rekorden til 13,7 sekundar under eit stemne på Bislett stadion og vart tildelt Bislett-medaljen.
Under Sommar-OL 1968 vart Weum nr tre på tida 14,08 i det fjerde av fem heat i forsøket og gjekk til semifinalane. I den andre semifinalen kom han i mål på 14,04 sekundar, men vart nummer seks i feltet og utslått. Tida var norsk rekord til Robert Ekpete i 1984 vart den fyrste nordmann under 14 sekundar med elektronisk tidtaking. Elektronisk tidtaking var svært sjeldan før 1970.
Weum deltok i EM i friidrett 1969 i Athen. Her kjempa han seg fram til finalen, der han var ein av fire løparar som kom i mål på tida 14,1 og vart dømt som nummer sju. Italienaren Eddy Ottoz forsvarte EM-tittelen frå 1966 med den sterke tida 13,5.
Under NM 1970 i Kristiansand sprang Weum inn til sin åttande og siste NM-tittel og la deretter opp.
Det cherokesiske alfabetet
Det cherokesiske alfabetet er eit stavingsbasert skriftsystem laga av Sequoyah i perioden 1809–1823, for det irokesiske språket cherokesisk.
Stavingsalfabetet bruker dels latinske bokstavar, og dels eigne bokstavar, men dei har lydverdiar som dei ikkje har i andre språk. Den cherokesiske bokstaven som liknar på latinsk «H» står for lydsekvensen mi. I tabellen nedanfor representerer kvar kolonne ein vokal, og kvar line ein konsonant.
Datamaskinell representasjon
Cherokesisk typesnitt er inkludert i Mac OS X, frå og med versjon 10.3 (Panther). Cherokesisk kan også bli lasta ned som gratis typesnitt frå languagegeek.com og frå Everson Mono.
Polystyren
Polystyren (styrenplast) er ein amorf termoplast, ofte assosiert med ekspandert polystyren, som i Noreg vert seld under produktnamnet Isopor.
Svitjaz
Svitjaz (ukrainsk Сві́тязь) er den djupaste innsjøen i Ukraina med ei djupne på 58,4 meter på det meste. Han er den nest største innsjøen i landet og høyrer til Sjatskyjsjøane som ligg i Polissja (Volyn oblast) heilt nordvest i Ukraina, nær grensa til Polen og Kviterussland. Innsjøen er ein del av Sjatsk nasjonalpark (Sjatsk rajon, Volyn oblast). Midt i innsjøen ligg ei øy på sju hektar. Innsjøen dekkjer eit areal på 25,2 km², og har ei middeldjupne på 6,9 m. Sikta i vatnet er 8 meter. Innsjøen er 9,3 km lang og 8 km på det breiaste. Volumet er 180 millionar m³.
Innsjøen vert varm om sommaren og det reine vatnet og den sandete botnen gjer at han er ein særs populær badeplass.
Skjervsfossen
Skjervsfossen er den 93. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Skjervet i Voss i Vestland.
69 Hesperia
Hesperia vart oppdaga av den kjente italienske astronomen Giovanni Schiaparelli 26. april 1861. Oppdaginga blei hans einaste asteroide. Asteroiden er namnsett etter ein av hesperidane i gresk mytologi.
Bjørnsund
Bjørnsund er øygruppe og eit fråflytt fiskevær i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal fylke. Været ligg utom Bud, på sørsida av Hustadvika, og vart fråflytt på byrjinga av 1970-åra.
Husa i været er no nytta som feriebustadar. I været ligg Nordre Bjørnsund bedehuskapell, Bjørnsund fyrstasjon, Bjørnsund leirskule og Søre Bjørnsund museum. På sommaren går det båtrute mellom Harøysundet på fastlandet og Søre og Nordre Bjørnsund.
Nughedu Santa Vittoria
Nughedu Santa Vittoria (sardisk Nughèdu Santa Itòria) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 485 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 28.57 km² og ligg i ei høgd på 496 meter over havet.
Fylkesveg 264 i Hordaland
Fylkesveg 264 i Hordaland (Fv264) går mellom Torget og Sandviken i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 1,9 km.
Anzjuøyane
Anzjuøyane eller Anjouøyane (russisk острова Анжу) er den største øyruppa innan Nysibirøyane i Russland. Dei inkluderer Kotelnyjøya, Faddejevskijøya, Nysibir og Belkovskijøya. Til saman har dei eit areal på om lag. Anzjuøyane er kalla opp etter den russiske oppdagaren Pjotr Anjou.
Chicago X
Chicago X er det åttande studioalbumet og det tiande totalt av det amerikanske bandet Chicago, gjeve ut 14. juni 1976. Albumet er meir prega av soul enn dei tidlegare albuma og enda opp som eit vendepunkt i karrieren til bandet, på grunn av ein enkel song.
Bakgrunn
Etter innspelinga av Chicago VIII medan dei var utmatta, gjekk ikkje Chicago attende i studio før våren 1976, då dei var utkvilte etter ein lengre pause. Medan dei spelte inn Chicago X, følte bandet at dei laga eit solid album, men likevel følte dei, og særleg produsenten James William Guercio, at det mangla hittar. Robert Lamm sin «Another Rainy Day in New York City», Terry Kath sin «Once or Twice» og James Pankow sin «You Are on My Mind» var sterke nok til å bli singlar, men Guercio ønskte å ha med den nye songen til Peter Cetera, «If You Leave Me Now», på Chicago X. Sjølv om dei andre likte songen godt, meinte dei at han ikkje passa inn stilmessig, sidan han var ein romantisk ballade med strykarar (noko fleire musikkjournalistar var samde i) og derfor ikkje burde vere med på albumet. Songen var ein av dei aller siste som var ferdig, og vart nesten ikkje teken med på det endelege albumet. Bandmedlemmet Walter Parazaider skal ha sagt at då han først høyrte songen på radio medan han reinsa bassenget sitt, så tenkte han først at «det høyrtes ut som McCartney», og forstod ikkje at det var bandet hans sin song.
Guercio overstyrte bandet og tok songen med, og då han vart den første singelen til bandet som nådde toppen av singellista i både USA og Storbritannia, endra det fullstendig ålmenta si oppfatning av Chicago, og Columbia Records kravde fleire Cetera-balladar. Særleg Lamm og Kath var ukomfortabel med denne nye vendinga, og det førte til auka misnøye med kontrollen Guercio hadde over bandet. Dette gjorde at Guercio fekk sparken i 1977.
Chicago X vart gjeven ut 14. juni 1976 til eit lydhøyrt publikum, særleg etter «If You Leave Me Now» hadde blitt ein stor internasjonal hit. Det var det første Chicago-albumet på fleire år som gjekk inn på albumlista i Storbritannia (21. plass), men gjekk berre til tredjeplassen i USA, etter ei rekkje album på toppen av lista tidlegare. Det var første gongen trombonisten James Pankow song solovokal på ein song av Chicago. Dei andre songarane i bandet prøvde seg på «You Are On My Mind», men Pankow følte dei ikkje fekk det til slik han ønskte det, så produsenten Guercio sa, «Syng han du,» og opptaket hans kom med på den endelege versjonen av albumet. Trompetisten Lee Loughnane song òg solovokal på songen hans «Together Again», og både Pankow og Loughnane song solovokal for oppfølgjaren Chicago XI. «You Get It Up» vart sungen av heile bandet i lag, og dermed stod både Seraphine, Parazaider & de Oliveira oppført med «vokal».
Tidleg i 1977 fekk bandet tre Grammy-prisar for Chicago X. To av dei var for «If You Leave Me Now» og ein for plateomslaget, som var eit varemerke for John Berg, som denne gangen likna ein Hershey-sjokolade. Dei var òg nominert til årets album, men tapte for Stevie Wonder sitt Songs in the Key of Life.
I 2002 vart Chicago X remastra og gjeve ut på ny av Rhino Records emd tidlege utgåver av «I'd Rather Be Rich» av Lamm frå Chicago XIV og Kath sin «Your Love's An Attitude» — begge spelte inn i 1975 — som bonusspor.
For sommareturneen i 2007 spelte bandet igjen «You Are on My Mind» med Pankow på vokal, for første gongen sidan 1976-1977.
Lister
Album - Billboard (Nord-Amerika)
Singlar - Billboard (Nord-Amerika)
Inlandsbanan
Inlandsbanan er ein jarnbane som går mellom Kristinehamn og Gällivare i Sverige. Banen er 1288 km lang.
Stasjonar (utval)
Nokre av stasjonane på Innlandsbanan er:
Kanton
Ein kanton kan vera:
Kanton eller Canton er òg namnet på ei rekke stader:
Magne Skodvin
Magne Skodvin var ein norsk historikar, målmann og folkeopplysningsmann.
Far hans styrte ein folkehøgskule i Ullensvang i Hardanger. Sonen svor all si tid til «det levande ordet», var nokre år i ungdomen i Norsk Rikskringkasting, der han gjorde stor lykke med sitt klangfulle mål. Han gjekk Hardanger Folkehøgskule 1930-1931, og var med i motstandsrørsla under andre verdskrigen. Han vart cand. philol. i 1946, tok doktorgraden i 1956 på avhandlinga Striden om okkupasjonsstyret i Norge. Då dei tyske arkiva vart opna, vart det prova at brytningane i okkupasjonssstyret hadde vore nett som Skodvin hadde hevda i avhandlinga si. Skodvin vart det sentrale namnet innanfor den norske krigsforskinga, professor i historie ved Universitetet i Oslo 1961 til 1983. Han var mislikt av dei som stod for revisjonisme innanfor dette fagområdet.
Magne Skodvin var formann i Noregs mållag 1958 til 1960. Han var redaktør av Syn og Segn frå 1951 til 1959.
Dravladalsfossen
Dravladalsfossen er den 96. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Ullensvang kommune i Vestland.
Norbello
Norbello (sardisk Norghìddo) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 1 228 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 26.18 km² og ligg i ei høgd på 350 meter over havet.
Utroja
Utroja (russisk Утро́я; latvisk Rītupe) er ei elv i Latvia og Pskov oblast i Russland og ei av sideelvane til Velikaja frå venstre. Elva er 176 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Utroja renn ut frå innsjøen Meyranu i Latvia. Elva munnar ut i Velikaja 12 km nedanfor byen Ostrov.
Den største sideelva hennar er Lzja frå høgre. Langs elva ligg byane Karsava i Latvia og Pjtalovo i Russland.
Fylkesveg 270 i Hordaland
Fylkesveg 270 i Hordaland (Fv270) går mellom sentrum og Nordnes i Bergen kommune i Hordaland. Vegen har ei lengd på 2,5 km.
Heile traséen: Torgallmenningen - Markevegen - Klostergaten - Klosteret - Haugeveien - Nordnesbakken - Nordnesgaten - Strandgaten - Tollbodallmenningen - C. Sundts Gate
Col de Soudet
Col de Soudet (eller Col du Soudet) er eit 1 540 meter høgt fjellpass i dei sentrale Pyreneane i det franske departementet Pyrénées-Atlantiques. Det dannar overgangen mellom den tidlegare baskiske provinsen Soule i vest og Barétous i nord, og Vallée d’Aspe i aust. Frå nord går vegen D132 over passhøgda og vidare over den 1 760 meter høge Col de la Pierre Saint-Martin mot Roncal i Spania.
Tour de France
Col de Soudet har stått på Tour de France-programmet fleire gonger frå 1980-talet.
Clambake
Clambake er det 30. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Victor i mono og stereo som LPM/LSP 3893 i oktober 1967. Presley gjekk inn i RCA Studio B i Nashville den 21. februar 1967 for innspelinga av musikken til den 25. filmen hans. Fleire songar vart spelt inn 10. og 11. september 1967. Albumet nådde 40. plassen på Billboard 200.