cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sverre Magnus av Noreg
Sverre Magnus er nummer tre i rekkja over arvingar til den norske trona, etter faren sin og systera prinsesse Ingrid Alexandra av Noreg. Han er nummer 75 i rekkja over arvingar til den britiske trona, etter far sin, men før systera prinsesse Ingrid Alexandra av Noreg.
Øvre Doarrovatnet
Øvre Doarrovatnet er eit vatn som ligg i Saltdal kommune i Nordland.
Sverre Magnus av Noreg
Prins Sverre Magnus har ikkje tittelen Den Høgvørde Prinsen. Fødselsdagen til prinsen blir ikkje offisiell flaggdag, og det skal heller ikkje salutterast frå anlegga til Forsvaret ved framtidige fødselsdagar.
Sverre Magnus blei fødd på Rikshospitalet i Oslo klokka 10.45 laurdag 3. desember 2005. Han var 52 centimeter lang og vog 3944 gram. Namnet blei offentleggjort av kongen og kronprinsen i ekstraordinært statsråd på Slottet måndag 5. desember 2005 klokka 09.00. Statsminister Jens Stoltenberg meldte namnet til pressa som var samla utanfor Slottet rett etter avslutta statsråd.
Han blei døypt 4. mars] 2006 i Slottskapellet. Han blei boren til dåpen av farmora si, dronning Sonja. Dei andre fadderane var Espen Høiby, dronning Máxima av Nederland, kronprins Pavlos av Hellas, prinsesse Rosario av Bulgaria, Bjørn Steinsland og Marianne Gjellestad.
Bakgrunnsstoff
Haakon von Norwegen
Wesley Sneijder
Wesley Benjamin Sneijder er ein nederlandsk tidlegare fotballspelar. Han har vorte seriemeister i Nederland med Ajax i 2004, i Spania med Real Madrid i 2008 og i Italia med Inter i 2010. Han var òg med på å vinna den europeiske Meisterligaen med Inter i 2010. Han vart kåra til årets fotballtalent i Nederland i 2004. 30. april 2003 debuterte han for A-landslaget i ein kamp mot Portugal.
Norvald Losnegard
Norvald Losnegard var ein norsk sivilingeniør i kjemi og forfattar.
Losnegard vart fødd på Stord. Etter fullført utdanning i 1954 var han stipendiat ved Institutt for teknisk biokjemi ved NTH i Trondheim. Han flytta til Bergen og arbeidde som amanuensis ved Immunkjemisk laboratorium ved Haukeland sjukehus. Han vart tilsett ved Fiskeridirektoratet i 1962, der han vart laboratoriesjef, og arbeidde der fram til han vart pensjonist i 1992.
Sniff
Sniff er namnet på ulike fiktive dyr:
Sniff er også eit hundenamn.
Rickenbach i Zürich
Rickenbach er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 425 meter over havet.
Tony Fenelle
Tony Fennell er ein britisk musikar, låtskrivar og produsent. Han var songar, tekstforfattar og musikar for bandet Ultravox frå 1992 til 1994, og har i tillegg arbeidd som låtskrivar og produsent for musikk på fjernsyn.
Magnhild Mathisen
Magnhild Ingeborg Mathisen er ein norsk samisk politikar og lærar frå Varangerbotn. Ho var sametingsrepresentant for Arbeiderpartiet i fem periodar frå 1989–2009. Mathiesen var innvald frå valkrinsen Varanger, og er er også kommunestyremedlem i Nesseby kommune.
Mathiesen stilte ikkje til gjenval ved Sametingsvalet i 2009.
Trebbia
Trebbia er ei elv i Liguria og Emilia Romagna i Italia. Elva er ei av dei fire viktigaste sideelvane til Po frå høgre. Dei tre andre er Tanaro, Secchia og Panaro. Nedslagsfeltet dekkjer 1 150 km² og er delt mellom Emilia Romagna, Liguria og Lombardia. Dei største sideelvane er Aveto og Perino frå høgre og Boreca frå venstre.
Elva spring ut frå Dei liguriske Appenninane ved åsen Monte Prelà, sør for Monte Antola i kommunen Torriglia i provinsen Genova. Frå her renn ho nordaustover i 105 km før ho munnar ut i Po vest for Piacenza.
Dei største busetnadane elva renn igjennom før Piacenza er Ottone, Marsaglia (i kommunen Corte Brugnatella), Bobbio, Perino (ein del av Coli), Travo og Rivergaro.
Kréstena
Kréstena (gresk Κρέστενα) er ein landsby i periferieininga Ilía i Vest-Hellas i Hellas og hovudsete i kommunen Andrítsena-Kréstena.
Trebbia
Mellom kjelda og Bobbio renn elva gjennom Val Trebbia, som vert rekna for ein svært vakker dal som trekkjer til seg mange turistar. Elvedalen vidar seg så ut før ho endar opp på Posletta etter Rivergaro.
På austbreidda vart det utkjempa eit slag under den andre punarkrigen i 218 f.Kr., slaget ved Trebbia, der Hannibal slo ein romersk kosulhær.
Jomfruland fyrstasjon
Jomfruland fyrstasjon er eit fyr som ligg på øya Jomfruland utanfor Kragerø i Vestfold og Telemark.
Fyrstasjonen har to fyrtårn. Det eldste vart bygd i tegl i 1838 og sett i drift året etter. Fyret er 22 meter høgt, men lyktehuset er fjerna. Dagens fyr er eit 31 meter høgt støypejernstårn frå 1938 med 2. ordens linseapparat. Fyret ligg midt inne på øya og ragar 48 moh.
Fyrstasjonen består i tillegg til dei to tårna av assistentbustad samt andre bygg og uthus gruppert i eit tun. Fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne.
The Chieftains
The Chieftains er eit tradisjonelt irsk band, skipa i Dublin i 1962 av Paddy Moloney, Sean Potts og Michael Tubridy. Stilen deira, som nesten er heilt instrumental, er hovudsakleg bygd opp kring irsk sekkepipe og har blitt synonymt med tradisjonell irsk musikk og dei vert rekna som ein av artistane som var med å gjere irsk musikk populær verda over. Dei har vunne seks Grammyprisar gjennom karrieren og fekk ein ærespris på den prestisjetunge BBC Radio 2 Folk Awards i 2002. Somme musikkekspertar har rekna The Chieftains som ansvarleg for å bringe tradisjonell irsk musikk ut i verda, i så stor grad at den irske regjeringa gav dei ærestittelen 'Dei musikalske ambassadørane til Irland' i 1989.
Samarbeid
Bandet har blitt kjend for alle samarbeida med populære musikarar innan mange sjangrar, inkludert country, gælisk tradisjonell musikk, Newfoundland-musikk og rock and roll.
• Jackson Browne
• Rosanne Cash
• Ry Cooder
• Elvis Costello
• Roger Daltrey
Grønvier
Grønvier (Salix phylicifolia) er ein busk i pilfamilien. Han blir nytta som hageplante, mellom anna til hekk.
The Chieftains
Samarbeid
• Marianne Faithfull
Grønvier
Han er brukt som matplante av nordamerikanske urfolk. Dei kan eta nyplukka skot råe eller tørka dei og eta dei med selolje, i supper eller som te. Rein og moskusfe beiter også på grønvier.
Skildring
Grønvier kan bli mellom ein og fire meter høg. Han har stive blad med få tenner. Blada er blankt grøne på oversida, bleikt blågrøne på undersida.
Planten får grålodne raklar. Han blomstrar gjerne i mai og juni, avhengig av høgda over havet.
Variantar og hybridar
Grønvier dannar lett hybridar med nærskylde planter.
The Chieftains
Samarbeid
• James Galway
• Art Garfunkel
• Glass Tiger
Grønvier
Utbreiing
Grønvier veks på fuktige stader i Nord-Amerika og Europa. Han er vanleg i Nord-Noreg og i fjellet i Sør-Noreg.
The Chieftains
Samarbeid
• Mike Gordon
Grønvier
Utbreiing
Brekkavier er ein variant som kjem frå Island, der han først blei funnen på byrjinga av 1800-talet. Han toler salt svært godt, og er elles hardfør. Brekkavier var den første busken som etablerte seg på Surtsey. Det skjedde i 1998, 35 år etter at den vulkanske øya blei danna.
The Chieftains
Samarbeid
• Nanci Griffith
• Emmylou Harris
• Kepa Junkera
• Mark Knopfler
• Diana Krall
• Alison Krauss
• Nolwenn Leroy
• Los Cenzontles
• Lyle Lovett
• Ashley MacIsaac
• Sarah McLachlan
• Natalie MacMaster
• Madonna
• Ziggy Marley
• Pink Martini
• Loreena McKennitt
• Natalie Merchant
• Gary Moore
• Van Morrison
• Willie Nelson
• Nickel Creek
• Punch Brothers
• Carlos Núñez
• Paolo Nutini
• Siobhán O'Brien
• Sinéad O'Connor
• Mike Oldfield
• The Pogues
• Eros Ramazzotti
• Earl Scruggs
• Ricky Skaggs
• Sting
• The Civil Wars
• The Corrs
• The Decemberists
• The Dubliners
• The Low Anthem
• The Rolling Stones
• Ultravox
• Jim White
• John Williams
Prosessen
Prosessen, opphavleg Der Process, er ein ufullendt, posthumt offentleggjort surrealistisk roman av den bøhmisk-jødiske forfatteren Franz Kafka. Romanen blir rekna som Kafkas hovudverk, og mange ser romanen som det viktigaste litterære verket i nyare historie. Boka kom ut i 1925
Romanen handlar om «Josef K.», som blir vekt av politiet ein morgon og arrestert utan å få vite kva han er sikta for. I romanen følgjer vi hovudpersonen sin veg gjennom eit absurd og labyrintisk rettssystem. Boka har gjeve namn til omgrepet Kafka-prosess, ei nemning på ein umogleg kamp mot eit ugjennomtrengjeleg byråkratisk system.
Torget i Hurdal
Torget er kommunesenteret i Hurdal kommune i Viken. Tettstaden har og ligg nordom utlaupet til Hurdalselva i nordenden av Hurdalsjøen, 3 mil nordom Gardermoen og 15 kilometers køyring frå Minnesund.
Albi
Albi er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Tarn, og ligg ved elva Tarn 80 km nordaust for Toulouse. Innbyggjarane vert kalla Albigeois eller Albigeoises(s). Byen har i dag i underkant av 50 000 innbyggjarar.
Historie
Dei første busetnadane i området er frå bronsealderen.
Etter at romarane erobra Gallia i 51 fvt. var byen kalla Civitas Albigensium, området til Albigeois. Arkeologiske utgravingar har ikkje funne spor etter romerske bygningar, noko som tyder på at Albi var ein liten romersk busetnad.
I 1208 slo paven og den franske kongen seg saman for å kjempe mot katarane, som hadde utvikla si eiga utgåva av kristendomen (noko som var kjettersk for det dominerande katolske samfunnet). Undertrykkinga var alvorleg og mange vart brend på stake gjennom heile regionen. Området som til då hadde vore så godt som sjølvstendig vart no redusert til ein stat, slik at det kunne verte annektert av den franske krona. Etter krosstoget mot katarane var ferdig gjorde biskop Bernard de Castanet på 1200-talet ferdig arbeidet på Palais de la Berbie, eit biskoppalass som såg ut som ei festning, og gav ordre om å byggje ei imponerande domkyrkje, som fekk namnet Sainte-Cécile, i 1282.
Frå 1450 til 1560 gjorde byen seg igjen rik på handel, hovudsaleg på grunn av dyrking av «Isatis Tinctoria», vanlegvis kalla vaid, ei plante som vart nytta til å blåfarge ullgarn og ulltøy med. Dei flotte husa frå renessansen viser dei store rikdomane kjøpmenna førte til byen.
Musée Toulouse-Lautrec
I Albi finst Musée Toulouse-Lautrec, som er det viktigaste museet for verka av den vidgjetne kunstmålaren Henri de Toulouse-Lautrec. Museet har tilhald i den gamle bustaden til biskopane i Albi, Palais de la Berbie.
Sartor Storsenter
Senteret er det største senteret på Sotra og det har over 10 000 besøkande kvar dag.
Buskskvett
Buskskvett (vitskapeleg namn Saxicola rubetra) er ein flugesnappar.
Taksonomi
Det rår ikkje semje om kva for ei fuglefamilie buskskvettslekta høyrer til. Tidlegare vart denne slekta plassert i familien trastefuglar (Turdidae), men i dag vil mange plassere slekta i familien flugesnapparar (Muscicapidae). Arten vert ikkje delt opp i ulike geografiske underartar.
Utbreiing
Buskskvetten er ganske vanleg i heile Europa så langt nord som til midtre delar av Norden, og går austover inn i vestlege delar av Asia.
Leveområde i Noreg og trekktilhøve
Vanleg hekkefugl i Sør-Noreg, fåtalig i Troms og Finnmark. Fuglen held til i ope landskap, og trivst aller best der det er fuktige enger og myrområde med busker og høg urtevegetasjon. Fuglen går opp i bjørkebeltet. Buskskvettane reiser frå landet i august-september og reiser til Afrika sør for Sahara. Dei kjem attende til Sør-Noreg i byrjinga av mai, to-tre veker seinare kjem dei til Nord-Noreg.
Føde
Fuglen et framfor alt smådyr, til eksempel insekt og små sniglar. Buskskvetten finn maten på låge vekstar, i blant også nede på marka eller i lufta.
Hekking
Buskskvetten i eit godt gøymd reir på marka under ei busk eller i tett vegetasjon. Reiret vert laga av plantedelar fora med fine strå og hår. I Sør-Noreg legg hoa 5-7 grønblå egg i slutten av mai eller først i juni. I Nord-Noreg vert egga lagde i første halvdel av juni. Hoa rugar egga i 12-14 dagar. Deretter vert ungane fora i 14 dagar før dei flyg ut av reiret. Ungane flyg dårleg i starten og held seg på marka. Buskskvetten held seg på eit lite område i hekketida og flyg sjeldan meir enn 150 meter når han leiter etter mat til ungane.
Anders Ohnstad
Gjennom omfattande gransking meinte Ohnstad å kunne dokumentera at Sverre Sigurdsson (Kong Sverre) hadde sine røter frå garden Sult i Aurland, som seinere endra familienamnet frå Sult til Ohnstad.
I 1999 vart han tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull. Han er far til Åsmund Ohnstad.
Rasmus Steinsvik
Rasmus Olai Steinsvik var ein norsk bladmann (journalist), forfattar, målmann og redaktør, fødd i Dalsfjorden i noverande Volda kommune på Sunnmøre. Rasmus Steinsvik var frå 1896 gift med forfattarinna Marta Steinsvik. Han sette seg tidleg føre å arbeida for fridom for alle, nasjonalt sjølvstende og norsk målreising.
Rasmus Steinsvik var bladstyrar for avisa «Den 17de Mai» frå 1893 til han døydde i 1913. Tysdag 9. januar i 1894 kom fyrste utgåva av «Den 17de Mai». Arne Garborg og Rasmus Steinsvik gjorde opptakt til bladet. Hulda Garborg døypte bladet, og Arne Garborg vart med i bladstova (redaksjonen). Dei same personane var og knytt til avisa «Fedraheimen».
Frode Kippe
Frode Kippe er ein norsk fotballspelar. Han spelar vanlegvis i midtforsvaret, og spelar i dag for Lillestrøm.
Louis Pasteur
Louis Pasteur var ein fransk kjemikar og bakteriolog. Han er rekna som ein av grunnleggjarane av moderne mikrobiologi. Pasteur forska på bakteriar og sjukdom, og stod bak nye vaksinar, behandlingar og metoden seinare kalla pasteurisering.
Liv
Louis Pasteur var fødd i Dôle og voks opp i Marnoz og Arbois i det austfranske departementet Jura. Far hans, ein tidlegare offiser i napoleonshæren, var garvar. Pasteur utdanna seg i heimbyen, men viste større interesse for fisking og teikning enn studiane. Ei tid såg det ut som han skulle bli målar. I 1843 klarte han likevel å koma inn ved eliteskulen École Normale Supérieure i Paris.
Pasteur verka som fysikklærar i Dijon ei kort tid i 1848, men fekk deretter ei stilling som kjemiprofessor ved Universitetet i Strasbourg på bakgrunn av den banebrytande doktorgrada si om kiralitet hjå molekyl. I Strasbourg blei han kjend og trulova med Marie Laurent, dottera av universitetsrektoren. Dei gifta seg 29. mai 1849 og fekk fem ungar saman, men tre av dei døydde tidleg av tyfoidfeber. Pasteur vigde seinare mykje av livet sitt til å finna kurar mot liknande smittsame sjukdommar. Marie Pasteur var vitskapleg assistent og sekretær for mannen.
I 1854 blei Pasteur utnemnd til dekan ved naturvitskapsfakultetet ved Universitetet i Lille. I 1856 fekk han stilling som administrator og forskingsdirektør ved École Normale Supérieure, men både kollegar og elevar opplevde han som autoritær og han hadde eit vanskeleg arbeide. I 1867 sa han opp administratorstillinga, men fekk ei stilling ved Sorbonne og leiinga av eit laboratorium ved skulen.
Pasteur engasjerte seg i å finna vitskaplege løysingar på problem ved ølbryggjeria i Lille, eddikmakarane i Orléans, vindruedyrkarane i Jura og silkeormbøndene i Sør-Frankrike. Han reiste og arbeidde mykje, og det var truleg overarbeid som førte til at han fekk hjerneslag og ei mellombels lamming sist på 1860-talet. Avskaffinga av Napoleon III og monarkiet i 1870 var eit stort personleg slag for Pasteur, som var sterkt knytt til keisardynastiet.
Pasteur fekk fleire prisar og eit godt omdøme for det banebrytande arbeidet sitt. I 1881 blei han medlem ved det franske vitskapsakademiet. Assemblée nationale gav han ein årleg gasje for å ha utført viktige arbeid med stor tyding for den franske økonomien. I 1885 nekta han å stilla til val til Chambre des députés (det dåverande franske underkammeret), sjølv om han truleg ville blitt røysta inn av takksame bønder han hadde redda buskapen til. Institut Pasteur, med føremål å finna ein kur for rabies, blei oppretta i 1887. Pasteur var då så svekka av sjukdom at han aldri kom til å leia eller arbeida der. Pasteur døydde i 1895, og blei gravlagd i krypten under instituttet.
Verk
Pasteur gjorde fleire vitskaplege oppdagingar. I eit tidleg arbeid demonstrerte han kiralitet hjå molekyl, det vil seia at desse finst i ei «venstrehendt» og ei «høgrehendt» utgåve. Han oppdaga anaerobiose, at nokre organismar kan utvikla seg og leva utan oksygen. Gjennom forsøk bidrog han også til å avvisa teorien om spontan generasjon av liv, og bana vegen for den moderne teorien om bakteriar som grunnlag for sjukdom. Pasteur hjelpte fransk landbruk og industriar, som ølbrygging, vinmaking og silkeproduksjon, og leita etter kurar for sjukdommar hjå dyr og menneske. Han arbeidde mykje med gjæring og parasittar, og laga tidlege vaksinar.
Kiralitet
Tidleg i karrieren, i 1848, undersøkte Pasteur kvifor vinsyre av organisk opphav var optisk aktiv medan syntetisk laga vinsyre ikkje var det, sjølv om stoffa hadde nøyaktig same samansetjing. Ved å studera krystall av syra under mikroskop, kunne han sjå at dei frå syntetisk vinsyre fanst som spegelbilde av kvarandre. Ved å handsortera dei to ulike formene fekk han fram éi optisk aktiv løysing som roterte polarisert lys med klokka, og éi som roterte det mot klokka. Med dette arbeidet grunnla Pasteur vitskapsgreina stereokjemi.
Gjæring og pasteurisering
I tida då Pasteur byrja verka var det uklart korleis prosessar som gjæring og rotning gjekk føre seg. Nokre meinte gjær var ein slags katalysator, andre at gjæren var eit biprodukt av gjæringa. Éin teori sa at slike organismar oppstod av seg sjølv, ein annan at mikroorganismar måtte tilførast frå noko anna.
I 1849 gjorde Jean-Baptiste Biot Pasteur merksam på at amylalkohol var optisk aktive. Pasteur meinte det var lite sannsynleg at dette kom av at alkoholmolekyla «arva» eigenskapane til sukkera dei blei laga av, og at det meir truleg var levande celler som laga asymmetriske molekyl.
I 1856 fekk Pasteur i oppdrag av bryggjaren Bigot i Lille å finna ut kvifor raudbetar som gjæra av og til produserte mjølkesyre i staden for den ønska alkoholen. Undersøkingar med mikroskop viste at alkoholen berre inneheldt runde gjærceller, medan dei surna produkta også hadde små stavforma celler. Frå dette kunne Pasteur slutta at det var gjær som omdanna sukker til alkohol, medan andre mikroorganismar – her bakteriar – kunne gjera brygget surt. Etter å ha funne fram til at mikroorganismar gjorde at ulike slag drikke blei dårlege, kunne Pasteur finna fram til motmiddel.
Framleis visste ein ikkje kvar mikoorganismane kom frå. For å testa teorien om spontan generasjon gjorde Pasteur forsøk der han kokte næringsrik buljong og lét han vera open mot luft, men hindra andre stoff i å koma inn i flaska, ved hjelp av filter eller eit langt, bøygd røyr. Forsøket viste at ingenting tok til å veksa av seg sjølv i den steriliserte buljongen. Sporar til liv måtte tilførast utanfrå, til dømes frå lufta. Pasteur blei med dette ein av grunnleggjarane av mikrobiologi.
I 1864 fekk han i oppdrag av Napoleon III å hjelpa vindyrkarane mot at vinen blei sur under legginga. Pasteur viste at ein kunne drepa bakteriar ved å varma vinen til 57° C. Etter at vinsmakarar hadde slått fast at smaken ikkje var blitt forringa, kunne ein ta i bruk framgangsmåten pasteurisering for å sikra vin mot å bli dårleg. Pasteur tenkte aldri på å pasteurisera mjølk, men dette er i dag ein svært vanleg prosess.
Pasteur studerte også innverknaden av oksygen på gjærceller. Han demonstrerte også noko ein hadde hatt mistanke om, at det fanst bakteriar som kunne leva utan oksygen. Han kalla desse anaerobe, 'utan luft', og kalla dei som treng luft aerobe. Han oppdaga også Pasteur-effekten, der gjæring blir forhindra av oksygentilførsel fordi gjær veks på ulike måtar med og utan luft.
Silkeormar
Frå 1865 til 1869 arbeidde Pasteur med sjukdommar hjå silkeormar. Alle silkeproduserande land bortsett frå Japan opplevde på denne tida at silkeormar døydde eller ikkje spann kokongar, og hadde store tap. Gjennom fleire opphald i Alès sør i Frankrike studerte han den nye sjukdommen pébrine og den tidlegare kjende flacherie. Sjølv om Pasteur gjorde fleire feilsluttingar i arbeidet – han rekna dei to sjukdommane for å vera den same, og avviste at han kunne vera forårsaka av parasittar slik andre forskarar hadde føreslått – klarte han å finna løysingar mot begge. Pasteur skilde etterkvart mellom den dysenteriliknande flacherien og andre infeksjonar. Han fann også ut at denne sjukdommen kunne ha ulike årsaker – mikrobe eller ikkje-mikrobe. Den førstnemnde forma er blitt kjend som «flacherie de Pasteur» eller «ekte flacherie».
Pebrin gav seg ofte utslag i svarte flekkar og frie celler. Pasteur spora desse cellene til alle livsstadia til silkeormen. I eit forsøk gav han også slike celler til ein frisk silkeorm, som så utvikla sjukdom. Han merka seg også at levekår, som temperatur, luft- og fôrkvalitet, reinsemd og skiljing av larvane hadde noko å seia for graden av sjukdomsutvikling, og byrja dermed å sjå samanhengen mellom miljø og sjukdom.
Ved å undersøka silkeormane i mikroskop og berre bruka egg frå dei som ikkje hadde slike teikn, fekk han fram sjukdomsfrie insekt. Flacherie har ikkje ytre teikn, men gjer silkeormane sløve slik at dei ikkje spinn kokongar, som gjev silken. Pasteur fann råka larvar ved å ta ut dei som var trege til å klatra på lauv før dei skulle spinna kokongar. Ved å læra silkeormdyrkarane korleis dei kunne eliminera sjuke dyr hjelpte han den europeiske silkeindustrien på beina igjen.
Bakteriesjukdommar i dyr og menneske
I 1877 tok Pasteur fatt på vidare studium av sjukdommar i husdyr og menneske. Han studerte miltbrann (anthrax), i husdyr, og gjorde forsøk som viste at denne blei forårsaka av bakteriar. Så retta Pasteur ei tid arbeidet mot hønsekolera. I eit forsøk der hønene skulle infiserast med kolerabakteriar blei det ved ein feil gjeve veikna bakteriar (assistenten Charles Chamberland hadde teke ferie og gav hønene ein månad gamle bakteriekulturar). I staden for å døy av sjukdommen blei hønene berre litt sjuke, og friskna så til. Pasteur gjetta at dei ville ha utvikla immunitet, slik dyr som hadde overlevde miltbrann gjorde det, og dette viste seg å vera rett. Pasteur utvikla no også ein miltbrannvaksine på same vis. Her nytta han eigentleg ein metode utvikla av rivalen sin, Jean-Joseph-Henri Toussaint, men hevda offentleg at han hadde svekka miltbrannbakterien ved å utsetja han for oksygen. Først etter å ha fått patent på vaksinen lukkast Pasteur i å framstilla han på denne måten. Påstanden om ein kur blei først møtt med skepsis, men eit forsøk med vaksinerte og uvaksinerte dyr viste nytten av vaksinen. Denne metoden å vaksinera på, der ein sjølv laga svekka bakteriar, var ny. Tidlegare hadde ein brukt naturleg førekomande svakare smittestoff til dette, som kukoppar mot koppar.
Pasteur si forsking på mikroorganismar som sjukdomsårsaker hadde også innverknad på korleis ein forstod infeksjonar av menneske. Han studerte barselfeber, som var svært dødeleg på denne tida, og identifiserte streptokokkbakterien som forårsaka sjukdommen. Han oppdaga også stafylokokkkar. Pasteur meinte ein kunne eliminera bakteriar gjennom oppvarming, bruk av filter og kjemiske middel. Han oppfordra også legar til å vaska hendene hyppig og berre bruka utstyr som var blitt sterilisert, til dømes gjennom oppvarming, og ikkje bruka same utstyret for ulike pasientar. Den britiske kirurgen Joseph Lister blei inspirert av Pasteur til å bruka antiseptiske middel til å vaska sår og kirurgisk utstyr, noko som kraftig reduserte infeksjonar ved inngrep. Medan reinsemd innan medisinen var blitt føreslått tidlegare, til dømes av Ignaz Semmelweis, hadde Pasteur nok fagleg tyngde til at ein lytta til han. Som kjemikar blei han likevel ikkje heilt godteken av legestanden.
Rabies
Det er ikkje heilt sikkert at Pasteur redda Meister frå rabies. Det finst ikkje prov for at hunden hadde sjukdommen, og bitta trengde heller ikkje ha smitta om han hadde hatt det. Vaksinen hadde likevel verka – då Pasteur injiserte Meister med rabiessmitte som ville vore dødeleg, utvikla han heller ikkje rabies. Rabiesvaksinen blei internasjonalt utbreidd, brukt av russarar og britar, og noko seinare av meir skeptiske tyskarar.
Omdøme
Pasteur blei hylla som eit geni i samtida si og seinare, men har også fått kritikk. I høve til seinare etiske forskingsreglar gjorde han grove feil då han prøvde ut vaksinar på menneske utan å ha gjort førebuande dyreforsøk først. Teknikken med å først vaksinera og deretter utsetja pasienten for smitte er også å rekna for dårleg medisin. Seinare forsking har også vist at Pasteur gjorde fleire teoretiske feil. Han avviste mellom anna at ein kunne bruka daude smittestoff til å vaksinera med. Alt han tok fatt på førte heller ikkje til løysingar. Eit komitearbeid med kolera i 1865 førte ikkje fram fordi komitemedlemmene (Pasteur, Bernard og Deville) leita etter smitte i lufta, medan kolerabakterien blir overført gjennom vatn, noko som allereie var blitt føreslått.
Ole-Johan Dahl
Ole-Johan Dahl var ein norsk informatikar. Han vart i 1968 den første professoren i informatikk i Noreg. Han er internasjonalt kjend som ein pioner innan objektorientert utvikling.
Louis Pasteur
Omdøme
Pasteur har fått æra for oppdagingar andre hadde gjort før han. Stereokjemi bygde på isomerarbeidet til Berzelius og Mitscherlich, mikrobiologi bygde på gjærstudiane til Cagniard-Latour, Davaine hadde føreslått mikoorganismar som sjukdomsspreiarar, medan Jenner sjølvsagt var opphavsmannen til moderne vaksine. Pasteur hadde få originale, «geniale» idear, men utførte likevel ei viktig oppgåve ved å systematisera det som var kjend og føreslått og deretter setja teoriane ut i livet.
Ole-Johan Dahl
Ole-Johan Dahl blei professor i numerisk analyse ved Universitetet i Oslo i 1968. Han underviste mellom anna i kurs om verifisérbar programmering for å forbetre kvaliteten på dataprogram og redusere omfanget av programmeringsfeil. Han var vidare involvert i forsking og rettleiing for å automatisere bevisføring av program. Han skreiv også lærebøker.
Dahl var også ein av dei drivande kreftene for å bygge opp Institutt for Informatikk ved Universitetet i Oslo, der han arbeidde til 31. desember 1999.
Louis Pasteur
Verk
Utvekslingar mellom Pasteur og Det franske vitskapsakademiet er også tilgjengelege som Comptes rendus de l’Académie des sciences.
Bull of the Woods
Bull of the Woods er det tredje og siste studioalbumet til den amerikanske psykedelisk rock-gruppa The 13th Floor Elevators. Albumet er kjend for den stemningskapande, drauamnde og fuzz-dominerte psykedeliske lyden, og vart gjeven ut på International Artists.
Bakgrunn
Innspelinga av albumet kom i gang kort tid etter Easter Everywhere var ferdig, og hadde arbeidstitlane Beauty and the Beast og seinare A Love That's Sound. Musikarane på albumet bestod av Roky Erickson, Stacy Sutherland, Tommy Hall, Danny Thomas og Duke Davis, i tillegg til Ronnie Leatherman på bass, som vart henta attende til bandet etter at Davis slutta. Bandet var i ferd med å bli oppløyst under innspelinga. Roky Erickson og Duke Davis er berre med på fire songar, og Tommy Hall er berre med på ein. Dei attverande sju spora vart berre spelt inn med Sutherland, Thomas og Leatherman. Dei fleste songane spelte inn våren 1968 vart skrota og albumet vart fullført hausten 1968. Gitaristen Stacy Sutherland skreiv fem av songane aleine, og fire til i lag med Tommy Hall. Albumet kom først ut i mars 1969 som Bull of the Woods, men då var gruppa alt oppløyst.
I 2009 vart albumet gjeve ut med bonusspor som ein del av boksen «Sign of the 3-Eyed Men». Samlinga inkluderte òg ein rekonstruksjon av eit «tapt», tredje album, A Love That's Sound, som hovudsakleg bestod av songar som ikkje var gjevne ut før, og tidlege versjonar av songane som seinare kom med på Bull of the Woods.
Tonisitet
Tonisitet er ei måling for det effektive osmotiske trykket, målt langs ein gradient, mellom to løysingar som er delt av ein semipermeabel membran. Med andre ord er det den relative konsentrasjonen av løysingar som avgjer retninga og storleiken av diffusjon.
Hypotonisitet
Hypoton eller hypotonisk visar til lågare konsentrasjon. I biologien er ei løysing hypotonisk når dei oppløyste stoffa utanfor cella har lågare konsentrasjon enn dei som er inni cella.
Isotonisitet
Isoton eller isotonisk (frå gresk isos 'lik' og tonos 'spenning') nytta i samband med osmose viser til at to løysingar har likt osmotisk trykk. Omgrepet er nytta innanfor medisinen, der det gjerne er forstått som med same osmotisk styrke som blodvæske. Til dømes kallar ein ei løysing på 9 mg/ml NaCl i vatn for ei isoton løysing.
Gullinkambe
Gullinkambe (norrønt Gullinkambi), stundom òg kalla Gullenkamme, er i norrøn mytologi ein hane som held til i Valhall.
Hanen er nemnd saman med to andre hanar i Voluspå:
Gunn-Britt Retter
Gunn-Britt Retter er sametingsrepresentant for ei samlingsliste av Norske Samers Riksforbund og Samisk folkeparti. Ho vart innvald i 2005 og attvald for ein ny periode ved sametingsvalet i 2009. I 2009 vart no vald inn frå Austre valkrins.
Retter er frå Bergeby i Nesseby kommune.
Rifferswil
Rifferswil er ein kommune i distriktet Affoltern i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 579 meter over havet.
Dick Scobee
Francis Richard «Dick» Scobee var ein amerikansk astronaut som vart drepen under  Challenger-ulykka den 28. januar 1986. Romferja skulle under ferda STS-51-L setje ut ein satellitt i bane rundt jorda, men eksploderte berre minuttar etter oppskyting. Scobee, som etterlét seg kone og to born, ligg gravlagd ved Arlington National Cemetery i Virginia.
Marta Steinsvik
Marta Steinsvik, f. Tonstad,  var ein norsk forfattar, omsetjar, målkvinne og fyrste kvinne uteksaminert som teolog ved Menighetsfakultetet.
Marta Tonstad vart fødd på garden Skjeggestad i Bakke sokn ved Flekkefjord den 23. mars 1877. Faren Torkell Tonstad var fødd i Sirdal, men var den tida lærar i Flekkefjord. Han åtte òg garden Skjeggestad, og her var Marta til ho var tre år gamal. Mora Ingeborg var òg frå Tonstad, og båe var av særs gamle bondeætter.
I 1894 tok ho til å skriva i avisa Den 17de Mai, som hadde teke til å koma ut same året.
Den 16. mai 1896 gifta ho seg med Rasmus Olai Steinsvik, som var ein av mennene bak bladet Den 17de Mai.
I 1910 vart ho redaktør for tidsskriftet Kringsjaa. Ho var språkmektig og omsette mange bøker til nynorsk. Mellom anna omsette ho Jean d’Arc av Louis de Conte frå 1905 og Kvar gjeng du? (originaltittel: Quo vadis?) av Henryk Sienkiewicz frå 1903.
Frimodige ytringer kom i 1946 og handla om landssvikoppgjeret etter den andre verdskrigen.
Roberto Rosato
Roberto Rosato var ein italiensk fotballspelar frå Chieri i Piemonte. Han spelte på AC Milan i perioden 1966-73 og vann sju store triumfar med den milanesiske storklubben, både Europacupen, Cupvinnarcupen (to gongar), Serie A og tre nasjonale cupmeisterskap. Midtstopparen Rosato vart europameister med Italia i 1968 og fekk VM-sølv i 1970. Mellom 1965 og -72 opptredde han 37 gongar i den mørkeblå landstrøya til Italia.
Landslagsspel
Rosato fekk sin debut for Italia i mars 1965 i ein vennskapskamp mot Vest-Tyskland i Hamburg. Han var fast på på landslaget til VM 1966 i England, men fekk få kampar i tida fram til neste verdsmeisterskap. I 1968 var han ein av dei som kom inn på laget før Italia spelte den andre finalekampen i EM i fotball 1968, der det vart siger med 2-0 over Jugoslavia. Under VM i 1970 spelte han alle kampane, også då Italia spelte finale mot Brasil og tapte 1-4. Fram til hausten 1972, då han spelte sin siste landskamp, var han så godt som fast for Italia. Han skåra aldri landslagsmål.
Arjen Robben
Arjen Robben er ein nederlandsk fotballspelar som har spela for Bayern München i tysk Bundesliga, og for det nederlandske landslaget. Han har vorte seriemeister i fire ulike land: I Nederland med PSV i 2003, i England med Chelsea i 2005 og 2006, i Spania med Real Madrid i 2008 og i Tyskland med Bayern München i 2010. Han vart kåra til årets unge spelar i Nederland i 2003 og årets spelar i Tyskland i 2010. I 2009/10-sesongen var han Bayern München sin toppskårar i Bundesliga, med 16 seriemål. Under fotball-EM i 2004 debuterte han for A-landslaget som innbytar i ein kamp mot Tsjekkia.
Knut Frydenlund
Knut Olav Frydenlund, fødd i Drammen, var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han gav også ut ei rekkje bøker. Frydenlund var tilsett i utanrikstenesta frå 1953. Han var stortingsrepresentant frå 1969, og utanriksminister i Trygve Bratteli si andre regjering, Odvar Nordli si regjering og Gro Harlem Brundtland si første regjering, frå 1973-1981 og i Gro Harlem Brundtland si andre regjering frå 1986-1987. Frydenlund er etter Halvard Lange den norske utanriksministeren som har sete lengst. Han var ein sterk forkjempar for norsk EF-medlemskap i 1972.
Konstruktørmeisterskapen i Formel 1
Konstruktørmeisterskapen i Formel 1 (World Constructors' Championship (WCC)) vert delt ut av FIA til den konstruktøren som har scora flest poeng i løpet av ein sesong. Konstruktørmeisterskapen vart felt ut første gongen i 1958, og gjekk til Vanwall. Regjerande meister er Scuderia Ferrari som vann i 2007.
Dei forskjellige kombinasjonane av bil- og motorfabrikantar som tevlar, vert rekna som konstruktør i meisterskapen.
Poenga i Konstruktørmeisterskapen vert rekna ut ved å leggja saman poenga som førarane scorar i kvart løp. Fram til 1979 var det berre poenga til den føraren som fekk flest poeng som talde mot Konstruktørmeisterskapen. Det har berre hendt ni gonger at det laget som vann Konstruktørmeisterskapen ikkje også vann Førarmeisterskapen det året.
Berre 12 forskjellige konstruktørar har vunne meisterskapen, i dei 50 sesongane Konstruktørmeisterskapen har blitt delt ut. Scuderia Ferrari er den mest er mest suksessfulle konstruktøren med 15 titlar, der 6 av dei på rad frå 1999 til 2004.
Andrítsena
Andrítsena (gresk Ανδρίτσαινα) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Ilía i Vest-Hellas i Hellas. Andrítsena inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Andrítsena-Kréstena.
Konstruktørmeisterskapen i Formel 1
Berre tre nasjonar har produsert ein vinnande konstruktør. Storbritannia (32 meisterskap), Italia (15) og Frankrike (3). Tel ein vinnande motorprodusent, er det åtte nasjonar. Italia (15 meisterskap), USA (10), Frankrike (8), Japan (6), Storbritannia (6), Australia (2), Luxemburg (2) og Tyskland (1).
Andrítsena
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Andrítsena 1 798 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 795 innbyggjarar.
Tegsnässkidan
Tegsnässkidan (Tegsnässkia) er ei treski produsert i Tegsnäset i Västerbottens län i Sverige. Tegsnässkia er veleigna for laus snø i minusgradar, og difor vert dei spesielt bruka på jakt og skiturar utanom løyper i skog.
For å få best mogleg bering i laus snø, vel ein ski med god breidde (70–95 mm) og stor lengd (6–9 fot) for vaksne.
Tegsnässkidan vert produsert industrielt, i tråd med tradisjonell handverkskultur i Västerbotten.
Vatnvatnet
Vatnvatnet er ein innsjø som ligg i Bodø kommune i Nordland.
Ømmervatnet
Fiskeslag i Ømmervatnet er røye, aure og trepigga stingsild.
Bygdene rundt Ømmervatnet er prega av jordbruk. Det er òg eit aktivt bygdelag i bygda som held til på bygdahuset «puinn Hatten», eit fjell som i forma kan minne om ein hatt.
Rümlang
Rümlang er ein kommune i distriktet Dielsdorf i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunen ligg i Glattal. Zürich lufthamn ligg delvis i Rümlang.
Eljero Elia
Eljero George Rinaldo Elia er ein nederlandsk fotballspelar som har spela for Juventus i italiensk Serie A, og for det nederlandske landslaget. Han vart kåra til årets fotballtalent i Nederland i 2009. 6. september 2009 debuterte han for A-landslaget som innbytar i ein privatlandskamp mot Japan. Han skåra det første landslagsmålet sitt i den andre landskampen sin, mot Skottland 9. september 2009. Han var med i troppen til fotball-VM i 2010.
Prestegardshagan
Prestegardshagan er ein tettstad i Hurdal kommune i Viken. Staden har og ligg på vestsida av Hurdalssjøen, 2 km sørom kommunesenteret Torget.
Mílos
Mílos (gresk Μήλος) er ei vulkansk øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Ho vart tidlegare kalla Melos og før det athenske folkemordet i 416 fvt. Malos.
Mílos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Mílos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Mílos er hovudstad i periferieininga.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Mílos 4 977 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 749 innbyggjarar.
Øya er kjend for statuen Venus de Milo (som står i Louvre) og statuane av Asklepios, som i dag står i British Museum, og Poseidon og ein gamal Apollon i Aten.
Geografi
Mílos er den sørvestlegaste øya i Kykladane og ligg 120 km aust frå kysten av Lakonía. Frå aust til vest måler ho 23 km, frå nord til sør 13 km. Ho har eit areal på 160 km². Store delar av øya er kupert og åslendt og det høgaste punktet er fjellet Profítis Ilías med 748 moh, som ligg i vest. Øya har vulkansk opphav og har bergartar som tuff, trakytt og obsidian. Den naturlege hamna er gropa i krateret og har eit djup på 50 til 130 meter. Krateret delar øya i to delar med eit eid som berre er 18 km breitt. I ei av grottene på sørsida av øya er varmen frå vulkanen framleis stor og på austsida av øya finn ein varme svovelhaldige kjelder.
Andímilos eller Antimelos ligg 20 km nordvest for Mílos og er øy utan folk som ofte vert kalla Erimómilos (Ørkenmilos). Kímolos ligg 1,5 km mot nordaust og var i antikken kjend for fiken. Polýegos ligg 2 km søraust for Kímolos igjen.
Historie
Plasseringa til Mílos mellom Hellas og Kreta, og på grunn av dei store mengdene obsidian, gjorde henne til eit viktig senter for den tidlege egeiske siviliasjonen. Ved staden Fylakopi frå bronsealderen på nordaustkysten har ein funne ein bymur og eit palass av den minoiske siviliasjonen, i tillegg til nokre fresker.
Antikvitetane vart funne frå tre forskjellige periodar som alle var før den mykenske tidsperioden i Hellas. Mykje keramikk vart funne, mellom anna med utradisjonell utforming og blomsterdekor.
I antikken var øya først okkupert av dorianarar frå Lakonía. På 500-talet fvt. produserte vart det igjen produsert usedvanlege vasar med stor storleik og mytologisk og orientalisert dekor.
Det var mange jødiske busetnadar på Milos på byrjinga av den kristne tida og kristendomen vart innført tidleg. Under perioden med Det latinske riket vart øya ein del av Hertugdømmet Náxos, bortsett frå eit par år(1341-1383) då ho var under eit anna herskap under Marco Sanudo og dottera hans. I dag har øya om lag 5 000 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Andre busetnader på øya:
Småøyar i kommunen:
Tallahassee
Tallahassee er hovudstaden i den amerikanske delstaten Florida. Han ligg nordvest i delstaten, rundt tre mil sør for grensa til Georgia. Tallahassee har 156 512 innbyggjarar. Ved folketeljinga i 2000 levde rundt 25 % av innbyggjarane under fattigdomsgrensa.
Byen blei hovudstad i Florida på ei tid då delstaten var sparsomt folkesett, og byen låg lageleg til mellom dei større byane Jacksonville og Pensacola.
Vara i Italia
Vara er ei elv i Liguria i Italia som renn gjennom Varese Ligure, Brugnato, Borghetto di Vara og Castiglione di Vara. Med ei lengd på 58 km er ho den lengste elva i Liguria. Hovudkjelda hennar ligg i Monte Zatta og ho renn stort sett søraustover, parallelt til Riviera di levante i ein dal med same namn, Val di Vara. Elva munnar ut i Magra frå høgre ved Fornola i kommunen Santo Stefano di Magra.
Baklengsmaskering
Baklengsmaskering vart popularisert av The Beatles, som brukte instrument spelt inn baklengs på albumet Revolver frå 1966. Artistar har sidan brukt baklengsmaskering for kunstnarisk, komisk og satirisk efekt, å både analoge og digitale innspelingar. Teknikken har òg blitt nytta for å sensurere ord eller uttrykk for «reine» utgjevingar av songar med banning.
I 1969 sette baklengsmaskeringa i Beatles-songen «Revolution 9» vandresoga Paul is dead, om at Paul McCartney skulle vere død. Frå 1970- til 1990-åra hevda kristne grupper i USA at rockemusikarar brukte baklengsmaskering for sataniske føremål, og førte til platebrenning og eit forslag om ei lov mot slik maskering.
Det britiske arbeidarpartiet
Det britiske arbeidarpartiet, Labour Party, er eit sentrum-venstre-parti i Storbritannia. Den noverande leiaren er Jeremy Corbyn.
Tony Blairs leiarskap
Etter Blair tok over leiarskapen i partiet, var det første han gjorde å fjerne den sosialistiske formålsparagrafen til partiet, paragraf 4 i partilovene om felleseige av produksjonsmidla. Denne og andre endringar i politikken til partiet i marknadsliberalistisk retning gjorde at nemninga New Labour blei mykje bruka om partiet, også av Blair og hans tilhengarar sjølve. Den nye retninga blei også kalla «den tredje vegen», annleis enn både høgrepolitikk og reformistisk sosialisme som Labour hadde stått for før. I utanrikspolitikken la Blair partiet enda tettare opp til USA, og støtta blant anna aktivt angrepskrigen mot Irak.
Minkande oppslutning
Sjølv om Labour vann valet i 2005, var det med minkande oppslutning (godt under 40 prosent) og minska fleirtal i parlamentet, og dei indre motsetningane i partiet er store. Men den britiske valordninga med einsmannskretsar gjer at det er vanskeleg for misnøgde arbeidarpartimedlemmer å bryte ut og danne eit konkurrerande demokratisk-sosialistisk parti. Ein tidlegare Labour-representant, George Galloway, greidde likevel å bli vald inn i parlamentet i 2005, for venstrealliansen Respect.
Historisk arv
Det britiske arbeidarpartiet har ei lang og mangfaldig historie, der fargerike personlegdommar som blant andre Aneurin Bevan har spelt ei viktig rolle. Oppbygginga av velferdsstaten og nasjonaliseringa av samfunnsmessig viktige verksemder i Storbritannia etter andre verdskrigen var Labour sitt verk, og noko mange labourites er stolte over den dag i dag.
Higravstindan
Higravstindan som ligg på austsida av Austvågøy er det høgaste fjellet i Lofoten med 1146 meter. Fjellet ligg på kommunegrensa mellom Hadsel kommune i Vesterålen og Vågan kommune i Lofoten.
Gerry Laffy
Gerry Laffy er ein britisk songar og gitarist som har spelt i banda Girl, London Cowboys, Sheer Greed, John Taylor og Ultravox. I alt har Gerry Laffy gjeve ut 30 album.
Frå 1982 til 1997 arbeide Laffy som personleg manager for filmregissøren Russell Mulcahy. Dei skipa selskapet LeBad Films i lag. Laffy var òg personleg assistent for Mulcahy på dei tre første filmane hans, Razorback, Highlander og Duran Duran sin Arena.
Christa McAuliffe
Christa McAuliffe var ein amerikansk lærar som vart utvald til å vere med romferja Challenger på STS-51-L der ho skulle undervise skuleklassar frå verdsrommet gjennom Teacher in Space-programmet. Til liks med dei andre seks astronautane om bord, vart McAuliffe drepen då romferja Challenger eksploderte like etter oppskytinga.
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Tresa
Tresa er ei elv i Sveits og Italia som renn frå Luganosjøen mellom Lavena Ponte Tresa i Italia og Ponte Tresa i Sveits til Lago Maggiore nær Luino, eit par hundre meter etter ho renn i hop med Margorabbia. Der elva renn ut frå Luganosjøen vert ho kryssa av ei bru med Sveits på eine sida og Italia på den andre. Her ligg òg ein tollstasjon.
Elva er om lag 13 km lang og det meste av ho dannar grensa mellom provinsen Varese i Italia og kantonen Ticino i Sveits. Ho renn gjennom dei sveitsiske kommunane Ponte Tresa, Croglio og Monteggio, og dei italienske kommunane Lavena Ponte Tresa, Cremenaga og Luino.
Elva er demma opp for å nytte elva til produksjon av vasskraft og for regulere vassføringa for å hindre flaum.
Valnesvatnet
Valnesvatnet er ein innsjø som ligg i Bodø kommune i Nordland.
Knut Store
Knut Inge Store, kjend som Knut Store, er sametingsrepresentant for Arbeiderpartiet. Han vart innvald i 2005, attvald i 2009 og 2013. i 2009 vart han vald inn frå Austre valkrins. Store bur i Karlebotn i Nesseby kommune. Frå 2011 er han ordførar i kommunen.
Johannes krigaren
Johannes krigaren er ein helgen som levde på 300-talet. Johannes gjorde teneste i hæren til keisar Julian den fråfalne (361-363). Saman med andre soldatar vart han send ut for å finne og drepe kristne. Skjult som ein forfølgjar hjelpte derimot Johannes dei kristne som vart jakta på. Han sette fri dei som var tatt, varsla andre og hjelpte til med rømminga. St. Johannes var ikkje berre miskunnsam med kristne, men med alle som budde i elende og trong hjelp. Han vitja sjuke og trøysta sørgande. Då keisaren oppdaga kva Johannes dreiv med vart han send i fengsel. I 363 vart keisaren drepen i krig mot persarane. St. Johannes slapp fri og vigde livet sitt til å hjelpe menneske. Han budde i heilagskap og reinheit, og døydde svært gamal.
Ein er ikkje sikker på kva år han døydde og det var heller ikkje kjend kor han var gravlagd. Han synte seg for ei gudfryktig kvinne og viste henne staden der han kvilte. Det vart kjend området og leivningane hans vart flytta til St. Johannes-kyrkja i Konstantinopel. Gud gav leivningane hans ei heilag lækjande kraft. Ved bøn til St. Johannes får syndarar og sørgande trøyst. I den russiske kyrkja vert Johannes krigaren æra som ein stor hjelp for menneske i sorg og med vanlege problem.
Vuolep Sårjåsjávrre
Vuolep Sårjåsjávrre er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Fauske kommune i Nordland. Innsjøen har eit samla areal på 7,17 km², der 2,60 km² av dette ligg i Noreg.
Russikon
Russikon er ein kommune i distriktet Pfäffikon i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg meter over havet.
Rob Friend
Rob Friend er ein kanadisk angrepsspelar i fotball, som i 2010/11-sesongen spelte for TSV 1860 München i tysk 2. Bundesliga. Han har tidlegare spela for Moss og Molde FK, og universitetsfotball i Canada. I 2008/09-sesongen var han Borussia Mönchengladbach sin toppskårar i Bundesliga med 7 seriemål.
Ulrika Eleonora av Danmark
Ulrika Eleonora den eldre var svensk dronning gjennom ekteskap med Karl XI av Sverige, som ho gifta seg med i 1680.
Thorvald Astrup
Thorvald Astrup var ein norsk arkitekt som særleg stod for fleire norske industribygg.
Ulrika Eleonora av Danmark
Ho var dotter av Fredrik III av Danmark-Noreg og Sophie Amalie og dermed syster av den seinare Kristian V og prins Jørgen (George), gift med dronning Anne av Storbritannia.