cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
George Anson si jordomsegling
Reisa heimatt
Skipet stoppa 8. januar ved Prince's Island i Sundasunda mellom Sumatra og Java for å ta om bord ferskvatn og forsyningar, og nådde Cape Town nær Kapp det gode håp den 11. mars. Han reiste vidare 3. april etter å ha tatt om bord fleire menn og nådde Spithead i Storbritannia den 15. juni 1744, etter å ha segla gjennom tåka for å unngå franskmennene i Den engelske kanalen.
Av det opphavlege mannskapet frå Centurion, Gloucester, Tryal og Anna var 188 igjen, medan 500 av totalt 1900 frå heile skvadronen hadde overlevd. Anson vart ein kjend mann då han kom heim og fekk møte kongen. Skatten hans vart ført gjennom gatene i London til stor jubel frå dei store massane som var komen for å sjå. Krangling om prisepengane hamna i rtten og offiserane vende seg mot kvarandre. Det største problemet var statusen til offiserane frå Gloucester og Tryal etter at dei kom om bord på Centurion, sidan Anson ikkje formelt hadde forfremma dei til offiserar på flaggskipet. Etter admiralitetslovboka mista dei rangen sin og var berre vanlege sjømenn, noko som gjorde at dei berre fekk £500 i staden for £6000.
Bartel Leendert van der Waerden
Bartel Leendert van der Waerden var ein nederlandsk matematikar.
Livsløp
Van der Waerden er son av ein matematikklærar. Alt som ung viste han seg som ein matematisk begavelse. I 1919 byrja han studia sine i matematikk i Amsterdam med blant anna Hendrik de Vries som lærar. Seinare studerte han i Göttingen under Emmy Noether. I 1928 vart han professor ved Universitetet i Groningen og i åra 1931 til 1945 var han professor og direktør ved matematisk institutt Universität Leipzig. Hans samtidige, Werner Heisenberg og interesse for kvantemekanikk hadde ført han dit. Gjennom seminar ved universitetet kom boka Gruppeteoretiske metodar innan kvantemekanikk.
I 1940-åra vart det vanskeleg for han i Tyskland i det han ikkje ville oppgje det nederlandske statsborgarskapet sitt. Etter krigen arbeidde han ei tid for Shell i Amsterdam før han gjekk til det amerikanske Johns Hopkins University og var professor der i åra 1948-1951. Frå 1951 til 1972 var han professor ved Zürich universitet.
Den norske kontinentalsokkelen
Sommaren 2001 vart det utført ein ekspedisjon i Nordishavet som viste at kontinentalsokkelen til Noreg rundt Svalbard, som følgje av Havrettskonvensjonen av 1996, strekte seg så langt nord som til 84° 30' N. Dette er kring 50 nautiske mil nord for 200-mils grensa og den økonomiske sonen. I følgje tilrådinga frå Havrettskommisjonen som vart vedteken 27. mars 2009, dekkjer den norske kontinentalsokkelen utanfor 200 nautisk mil utanfor Fastlands-Noreg, Svalbard og Jan Mayen eit område på kring 235 000 kvadratkilometer. I enkelte område går norsk sokkel heilt ned til 3000-4000 meters djupne i Norskehavet.
Bartel Leendert van der Waerden
Virke
I 1953 beviste han saman med Kurt Schütte «kyssetalproblemet» i tre dimensjonar der ei sentral kule kan rørast av maksimalt ytterlegare tolv like store kuler. Ifølgje Richard Gregory trur ein at Isaac Newton meinte mengda kunne setjast til 13.
Den norske kontinentalsokkelen
Geologi
Den norske kontinentalsokkelen består av grunne bankar på 50-300 m havdjup som er fråskild av grøftar på 150-550 m havdjup. Norskerenna er den største av desse grøftene. Grunnfjellet langs kysten av fastlands-Noreg strekkjer seg 10-40 km vestafor dei ytste øyane. Berggrunnen blir gradvis yngre utover frå kysten og består vesentleg av sedimentære bergartar som er avsett seinare enn triastida. Utanfor Egga finst ein tjukk lagpakke av glasifluvialt material som vart avsett under og etter istida.
Bartel Leendert van der Waerden
Virke
I tillegg var han ein førande vitskapshistorikar og dreiv særleg med gresk matematikk og historia til algebraen.
Den norske kontinentalsokkelen
Olje og gass
Nesten overalt i berggrunnen under den norske kontinentalsokkelen finst sedimentære bergartar, oftast med fleire tusen meters tjukkleik. Produksjon av olje og gass føregår i Nordsjøen, Norskehavet og i Barentshavet.
Bartel Leendert van der Waerden
Virke
Van der Waerden vart den 12. januar 1996 innvalt som æresmedlem i Sächsische Akademie der Wissenschaften. Gjennom mange år var han utgjevar av Dei matematiske annalane.
Den norske kontinentalsokkelen
Olje og gass
Ved årsskiftet 2008/09 var 61 petroleumsfelt i produksjon på norsk kontinentalsokkel, 51 i Nordsjøen, 9 i Norskehavet og éit i Barentshavet. Til saman har desse felta produsert 5,1 mrd. Sm³ petroleum (2009).
Bartel Leendert van der Waerden
Kjelder
''
Den norske kontinentalsokkelen
Olje og gass
På 2000-talet vart Goliatfeltet og Johan Castberg-feltet funne i nordlege delen av Norskehavet, og i januar 2012 vart Barentshavet erklært som ei ny olje/gass-provins på norsk sokkel.
Magnus Krog
Magnus Krog er ein norsk kombinertrennar frå Tokke. Han tok sølvmedaljen i den fyrste individuelle tevlinga under vinterleikane i Sotsji i 2014. Sidan i leikane var han med på Noregs firemannslag som vann OL-gull i lagøvinga. Også i 2013 gjekk han for Noregs kombinertlag, eit lag som tok sølvmedaljen i lagtevlinga under ski-VM i Val di Fiemme. Krog er medlem av Høydalsmo Idrottslag og tilslutta treningsgruppa Granåsen Skiteam.
David Gregory
David Gregory var ein skotsk matematikar og astronom. Han var nevø av James Gregory og professor i matematikk ved St. Andrews. Seinare var han professor i astronomi ved Oxford universitet. Han var den første til å foreslå bruken av akromatiske linser og er kjend for utviklinga av uendelege rekkjer.
Integrasjon
Integrasjon er ei samanslutning av einingar til ei større eining, eller til eit nært samarbeid. Omgrepet vert nytta innan fleire område:
Rustmaurfugl
Rustmaurfugl, Drymophila ferruginea, er ein liten fugl i maurfuglfamilien. Han er endemisk for antlantisk skog i søraustlege Brasil.
Mount Jackson i Antarktis
Mount Jackson er eit massivt fjell som dominerer høglandet sør på Den antarktiske halvøya. Det består av ein majestetisk topp i sør og aust, medan det ligg ein stod dalbotn på nordsida. Alternative namn på fjellet er Mount Andrew Jackson og Mount Ernest Gruening. Det ligg innanfor kravområdet til Argentina, Chile og Storbritannia.
Fjellet vart oppdaga av medlemmar frå U.S. Antarctic Service, 1939–41, på flyturar og av landmålarar på platået. Det vart namngjeve av USAS etter Andrew Jackson, den sjuande presidenten i USA, som signerte lovforslaget som autoriserte US Exploring Expedition, 1838–42, leia av løytnant Charles Wilkes frå US Navy.
Degerhamn
Degerhamn er ein svensk tettstad i Mörbylånga kommun i Kalmar län på Öland. I 2005 hadde tettstaden 372 innbyggjarar.
Strålande Jul
Strålande Jul er eit musikkalbum av Sissel Kyrkjebø og Odd Nordstoga, utgjeve 9. november 2009 av Universal Music AS, Norway.
Albumet har vore på VG-lista i 7 veker, med fyrste plass som beste plassering.
«N-25»
«N–25» var det eine av Roald Amundsen sine to Dornier Wal-sjøfly frå polferda hans i 1925. Til flyreisa mot Nordpolen i 1925 hadde Amundsen skaffa to flybåtar, «N–24» og «N–25». Historikarar er ikkje samde om det var det å vera fyrstemann på sjølve polpunktet som var målet, eller om ekspedisjonen skulle sondera terrenget for neste års ekspedisjon med luftskip.
Ferde vart delvis finansiert gjennem salet av dei såkalla polfrimerka.
Polferda
Den 21. mai 1925 starta Amundsen med fem mann i dei to flybåtane frå Ny-Ålesund på Spitsbergen. Ombord på «N–25» var Amundsen navigatør, Hjalmar Riiser-Larsen førar og Karl Feucht mekanikar. Ombord på «N–24» var Leif Ragnar Dietrichson førar, Lincoln Ellsworth navigatør og Oskar Omdal mekanikar.
Etter ca. åtte timar bestemde Amundsen seg for å landa for å kunna ta nøyaktig observasjon. Han fann ei tilstrekkeleg stor open råk, men under landinga vart den eine flybåten skadd såpass at han ikkje kunne brukast. Den opne råka lukka seg igjen av drivisen, og Amundsen og mennene hans fekk med stor innsats trekt «N–25» opp på eit isflak. Dei geodetiske målingane som vart tekne fastslo at dei var komne til 87° 44' nord. Det var 251 km att til Nordpolen.
«N–24» måtte etterlatast i isen. Etter å ha arbeidd med å stampa snø i 24 døgn for å få laga ein provisorisk startbane, makta dei å ta av 15. juni med alle seks ombord i same fly. Dei måtte etterlata all unaudsynt vekt og overføra bensin frå den etterlatne «N–24», Dei kunne ikkje overføra meir bensin enn for å kunna rekkja fram til Nordaustlandet på Svalbard, der dei vart redda neste morgon, då dei fekk dei auge på selfangstskuta «Sjøliv». Denne hadde observert Amundsen og hans menn og fekk teke flyet under slep. Det var umogleg å slepa flyet og detta vart etterlate i Brennevinsvinbukta nær Hinlopenstretet. Flygarane vart frakta til Ny-Ålesund. Få dagar seinare henta Hjalmar Riiser-Larsen flybåten og flaug han til Ny-Ålesund, der han vart heist om bord i kolbåten «Albr. W. Selmer». Denne frakta flygarane og flyet til Horten, og neste dag, den 5. juli 1925, flaug «N–25» med dei seks ombord til Oslo.
Seinare aktivitetar
Hausten same år (1925) kom den australsk-britiske polarforskaren Hubert Wilkins for å vurdera eit kjøp av flybåten. Han var i ferd med å førebu flyging over Polhavet frå Alaska til Spitsbergen. Det vart ikkje noko av salet til Wilkins, og flyet vart liggjande oppankra i Bunnefjorden i Oslo.
I mars 1927 vart «N–25» brukt til å prøvefly ei rute frå Oslo til Harwich, via Kristiansand og Amsterdam. Deretter vart flyet selt til ein irsk flygar, Frank Courtney, som ynskte å bruka det på ein atlanterhavsflyging til New York og attende til Europa. Flyet vart registrert som G–EBQO og utstyrt med nye Napier Lion-motorar. Denne atlanterhavsflyginga vart likevel mislukka. Motorbrann førte til at Courtney måtte nødlanda 600 km før Newfoundland den 26. juni 1928. Courtney og mannskapet hans vart etter eit døgn på havet redda av S/S «Minnewaska» (truleg emigrantskipet med same namn frå Red Star Line). Flyet måtte etterlatast, men fem dagar seinare vart det heist ombord i den italienske lastebåten «Valprato», som òg hadde høyrt nødsignalet, og flybåten vart transportert til Italia.
Deretter vart flyet selt til Tyskland og omregistrert som D-1422. Den nye eigaren var Wolfgang von Gronau, som brukte flyet til opplæring av pilotar ved flyskolen sin DVS Deutsche Verkehrsfliegerschule på øya Sylt i Austersjøen. I 1930 kryssa han Atlanterhavet med flybåten og landa i New York den 26. august 1930 som første fly frå Europa. Det tidlegare «N–25» vart frakta med båt tilbake til Tyskland og brukt som skulefly fram til 1932, då det vart overført til Deutsches Museum i München. Her vart det totalt øydelagt under eit bombeangrep mot byen i 1944. Samstundes gjekk òg Dornier Do X tapt. Andre flyhstoriske klenodium gjekk tapt på same tida, mellom anna flyet til von Richthoven, «Den raude baronen».
Melvillesundet
Melvillesundet (engelsk Viscount Melville Sound) er eit sund i Kitikmeot i Nunavut i Canada. Sundet er ein del av Parrykanalen og skil Kitlineq og Prince of Wales Island frå Elisabetøyane. Aust for sundet ligg Lancastersundet, som munnar ut i Baffinbukta; mot vest ligg McCluresundet og Nordishavet. Sundet er ein del av Nordvestpassasjen.
Flemma
Flemma er ei bygd i Gjemnes kommune i Møre og Romsdal. Bygda ligg på vestsida avTingvollfjorden, mellom bygdene Angvik og Hoem. Til kommunesenteret Batnfjordsøra i vest er det ei 18 kilometer. Flemma høyrer til distriktet Nordmøre.
Landbruk, fiskeoppdrett og mekanisk industri er næringane representert på staden. I bygda er det kyrkjegard med bårehus, forsamlingshus og ei liten kolonialhandel.
Fylkesvegane 291 og 666 møtest i Flemma.
A.J.P. Taylor
Alan John Percival Taylor var ein framståande britisk historikar. Han er særleg kjend for boka The Origins of the Second World War, der han mellom anna hevda at sterkaste kimen til utbrotet av andre verdskrigen i september 1939 låg i det utilstrekkelege i Versailles-traktaten, og ikkje i ein målbevisst plan frå Adolf Hitler si side. Seinare gav han ut bestseljaren English History 1914–1945. I England var Taylor frå 1950-åra ein allment kjend aktør i både avis- og kringkastingsmedia.
Liv
Taylor vart fødd i Birkdale og voks opp i Lancashire der han gjekk på ymse kvekar-skular og på ein skule i York. I 1924 byrja han studere moderne historie ved Oriel College i Oxford. Dei rike foreldra hans hadde radikale, venstreorienterte synspunkt, oppfatningar som han vidareførte. Foreldra hans var pasifistar som ope gjekk mot fyrste verdskrigen, og sende sonen sin til kvekar-skular for slik å protestere mot krigen.
På 1920-talet var mor hans medlem av Komintern, og ein onkel var mellom skiparane av det britiske kommunistpartiet. Mora, Constance Taylor, var suffragette, feminist og tala for fri kjærleik, noko ho praktiserte gjennom ei rad utanomekteskaplege forhold. Det mest kjende forholdet hadde ho med Henry Sara, ein kommunist som i mange år på sett og vis var Taylor sin surrogat-far. Taylor sjølv vart, medan han var på Oriel, rekruttert til Kommunistpartiet av ein venn av familien. Frå 1924 til -26 var han medlem av Kommunistpartiet, han braut så med partiet for den, etter hans syn, ineffektive posisjonen den samtidige generalstreiken vart møtt med. Etter han forlet Kommunistpartiet var han resten av livet ein ihuga tilhengar av Arbeidarpartiet (Labour). Trass i brotet med kommunistane vitja han Sovjetunionen i 1925 og på ny i 1934, og var mykje imponert ved begge desse høva.
Taylor tok eksamen ved Oxford i 1927. Han byrja etterkvart å forske på samlinga av Italia, eit arbeid som resulterte i hans fyrste bok; The Italian Problem in European Diplomacy 1847-49, eit verk som kom ut i 1934. Seinare arbeidde han på eit stort verk om keisardømmet Austerrike-Ungarn. I boka The Habsburg Monarchy 1809-1918, som kom ut i 1941, hevdar Taylor at Habsburg-keisarane såg på rika dei rådde over einast som ein reiskap til å føre utanrikspolitikk, dei evna såleis aldri å kunne byggje ein sann nasjonalstat. For å halde riket saman søkte leiarskapen tilflukt i å spele dei etniske gruppene ut mot einannan, samt fremje tysk og madjarsk hegemoni over dei andre folkegruppene i Austerrike-Ungarn.
Taylor underviste i historie ved universitetet i Manchester til 1938, då han fekk ei stilling ved Magdalen College i Oxford. Denne stillinga hadde han til 1964, då han vart nekta å fornye åremålet sitt. Sidan underviste han ved både Institute of Historical Research, University College og Polytechnic College of North London, alle tre institusjonane ligg i London. I Oxford var han ein usedvanleg populær forelesar; han var nøydd å starte leksjonane sine klokka 8.30 for å unngå at romet skulle vere overfylt.
Tidleg i 1930-åra var Taylor med i ei venstreorientert pasifistforeining kalla Manchester Peace Council, ei gruppering som han dann og vann var offentleg talsmann for. Fram til 1936 var han motstandar av britisk opprusting, ettersom han meinte at eit opprusta Storbritannia ville kome til å alliere seg med Tyskland mot Sovjetunionen. Etter 1936 gjekk han derimot inn for britisk opprusting, då for å møte det han såg som nazi-trusselen, han tala då for ein britisk-sovjetisk allianse for å ha overtaket på Tyskland. I 1938 fordømde han München-avtalen på fleire folkemøte.
Andre verdskrigen og den kalde krigen
Under andre verdskrigen gjorde Taylor teneste i heimevernet. Samstundes vart han kjend med austeuropeiske statsmenn i eksil; den tidlegare presidenten i Ungarn, Mihaly Karolyi, og presidenten i Tsjekkoslovakia; Edvard Beneš. Vennskapane med desse hjelpte han til å forstå regionen dei kom frå. Vennskapen med Beneš og Karolyi kom også til uttrykk i dei vennlege portretta han gav av dei, særleg Karolyi, som han portretterte som ein helgenaktig figur. På same tid arbeidde han for PWE som ein ekspert på Sentral-Europa, og innimellom tala han i radioen og på ulike møte. Gjennom krigsåra prøvde han å få britiske styresmakter til å anerkjenne Josip Broz Tito sine partisanar som legitim regjering i Jugoslavia. Andre verdskrigen forsterka dei pro-sovjetiske kjenslene til Taylor, og han vart alltid takksam for Den raude hær si rolle i øydelegginga av Nazi-Tyskland. Frå 1941 var han overlukkeleg over at Sovjetunionen vart Storbritannias allierte, då det var i samsvar med hans eige ynskje om ein britisk-sovjetisk allianse. Etter 1945 var han svært skuffa over at Storbritannia valde USA og ikkje Sovjetunionen som sin viktigaste allierte.
Livet gjennom var Taylor positiv til den utanrikspolitikken Sovjetunionen førte, sjølv om han var sterkt kritisk til stalinismen. Han var mykje kritisk til undertrykkinga i Sovjetunionen. I 1948 deltok han på og gjorde sitt beste for å sabotere ein stalinistisk kulturkongress i Wroclaw i Polen. Taylor skulda USA for den kalde krigen, og i 1950- og 1960-åra var han ein av dei leiande i kampen for atomnedrusting.
Taylor sitt spesialfelt var sentraleuropeisk og britisk historie, framom alt diplomathistorie under Habsburg-dynastiet og Otto von Bismarck. Han hyste sterke antityske synspunkt, og vart i 1944 forbigåande nekta sendetid hos BBC, etter han i ein serie radioforedrag gav til kjenne sine antityske kjensler. I boka The Course of German History, utgjeven i 1945, hevda han at nasjonalsosialismen var ei uunngåeleg fylgje av all tysk historie, med røter heilt tilbake til dei tyske stammesamfunna. Taylor var ein tidleg forkjempar for den såkalla Sonderweg-tolkinga av tysk historie; tysk kultur og samfunn utvikla seg gjennom hundreåra på ein måte som gjorde Nazi-Tyskland uunngåeleg. Særleg skulda han tyskarane for ein uavbroten «Drang nach Osten», mot dei slaviske folkegruppene heilt sidan Karl den store sine dagar. Nazistane si rase-imperialisme var for Taylor eit framhald av ein politikk som alle tyske herskarar hadde ført. Boka var ein suksess både i heimlandet og i USA.
Offentleg intellektuell
Taylor var ein framifrå skribent, som skreiv fleire dusin bøker og hundrevis av artiklar. Han tok til med dette i 1931, då han var bokmeldar for Manchester Guardian, frå 1957 var han spaltist i The Observer. I 1963-64 var han spaltist i Daily Express, der han i sin fyrste artikkel skulda fleirtalet av tyskarane for framleis å vere nazistar i hjartet, og argumenterte for at EEC var lite meir enn eit forsøk frå Tyskland i å oppnå ved handel det landet hadde mislukkast å vinne med våpen under dei to verdskrigane.
Gjennom desse skriveria utvikla han termen etablissementet for å skildre eliten i Storbritannia. Den 29. august 1953 publiserte han i New Statesman ei bokmelding om ein biografi over William Cobbett. I denne skreiv Taylor at «etablissementet trekker inn rekruttar utanfrå, så snart dei er klare til å tilpasse seg standardane og verte respektable. Ingenting er meir behageleg i livet enn å slutte fred med etablissementet – og ingenting meir fordervande». Taylor var motstandar av det britiske imperiet, og gjekk mot at Storbritannia skulle delta i NATO og EEC, og han kravde at Storbritannia skulle trekke seg tilbake frå Nord-Irland. I 1975 argumenterte han i ein tale i Dublin at det ville vore det beste for Storbritannia om regjeringa i London ville late IRA, som han såg på som fridomskjemparar, utvise heile den protestantisk-unionistiske befolkninga, nett slik Tsjekkoslovakia gjorde med dei etniske tyskarane i Sudetenland, etter andre verdskrigen.
På 1950-talet oppstod eit vennskap mellom Taylor og Lord Beaverbrook, og fyrstnemnde skreiv om sistnemnde. Beaverbrook var ein konservativ person som kom inn i politikken som støttespelar for Arthur Bonar Law. Law var nær knytt til eliten i Nord-Irland, Beaverbrook trufast støttespelar for det britiske imperiet. Trass i at Taylor gjennom sine skriveri uttrykte avsky for dei fleste politikarane, var han fascinert av politikk og politikarar og pleidde kontaktar med dei som sat med makt. Ved sidan av Beaverbrook, som Taylor treivst godt i lag med, var Michael Foot favoritt-politikaren hans, ein kar Taylor ofte omtala som den største statsministeren Storbritannia aldri hadde.
Deje
Deje er ein svensk tettstad i Forshaga kommun i Värmlands län i landskapet Värmland. I 2005 hadde tettstaden 2 783 innbyggjarar.
A.J.P. Taylor
Offentleg intellektuell
Taylor var fryktlaus i å fremje upopulære saker. I 1980 trekte han seg frå det britiske akademiet, i protest mot at kunsthistorikaren og den tidlegare sovjetspionen Anthony Blunt vart ekskludert, i hans augo eit utslag av mccarthyisme. I eigenskap av historikar fremja han mindre hemmeleghald i statsstyringa og kjempa for fleire privateigde fjernsynsstasjonar. Erfaringane med BBC hadde fått han til å sjå verdet i å ha tilgang til fleire kringkastarar. Graderinga av regjeringsdokument vart elles senka frå 100 års hemmeleghald til 30 år, Taylor hadde gått inn for 20 år som ein passande regel.
Historiefilosofi
Taylor hadde ei populistisk innstilling til historiefaget. Han meinte at historie skulle vere open for alle og var glad i merkelappane som folkets historikar og kvarmanns historikar. Framstillingane hans var spekka med ironi og humor som skulle både underhalde og opplyse. Han likte å undersøke historia frå sjeldne vinklingar, og avsløre det han oppfatta som pompøst hos historiske aktørar. Særleg var han kjend for sin taylorismer; vittige og epigrammatiske og somme gongar kryptiske utsegner som var meint å avsløre det han oppfatta som absurditetar og paradoks i moderne internasjonale kontaktar. I fjernsynsprogrammet hans om Benito Mussolini i 1970 sa han at diktatoren «heldt fram med arbeidet sitt, ved å gjere ingenting».
Taylor var ein av dei historikarane som tidleg deltok på fjernsyn. Han byrja som paneldeltakar i BBC-prgrammet «In the news» åra 1950-54. Her fekk han ry som ein deltakar med ein argumenterande stil. Frå 1955 til 1961 deltok han i det konkurrerande programmet «Free Speech» på ITV. Desse åra laga og leia han nokre halvtimes historieleksjonar over ymse tema, program som nådde eit stort publikum.
Taylor deltok fleire gongar i debattar med den høgre-orienterte historikaren Hugh Trevor-Roper. Dei to hadde vore venner, men i 1957 søkte begge det same ledige professoratet i Oxford. Den konservative statsministeren, Harold Macmillan, tildelte Trevor-Roper stillinga.
I 1954 gav Taylor ut meisterverket The Struggle for Mastery in Europe 1848-1918 ei bok han fylgde opp med The Trouble Makersi 1957. Den siste boka var ein kritisk studie av britisk utanrikspolitikk, og gav oppreising til folk som hadde kritisert utanrikspolitikken til regjeringa. The Trouble Makers var den boka han var aller mest nøgd med. I 1961 kom han ut med den boka som vekte mest strid; The Origins of the Second World War, eit verk som gav han ry som revisjonist.
Sosialisten Taylor såg på det eksisterande kapitalistiske systemet som galt både av praktiske og moralske grunnar. Han hevda at status quo i Vesten hindra framveksten av eit internasjonalt system basert på rettferd og moral. Status quo opplevde han som utruleg ustabilt, med ein hang mot det tilfeldige. Eit tema som ofte kjem att i arbeida hans er rolla til det tilfeldige i utviklinga av historia. Hans syn var at leiarar ikkje skaper historie; i staden reagerer dei på hendingar. Hendingane i fortida var ei fylgje av ein serie blunderar og feilgrep som stort sett låg utanfor det nokon kontrollerte. I den grad nokon let noko skje i historia, så var det einast gjennom mistaka deira. I sin bestseljarbiografi om Bismarck hevda han at jarnkanslaren hadde samla Tyskland meir ved eit tilfelle enn etter ein plan.
Om opphavet til andre verdskrigen
Taylor vekte mykje strid då han i 1961 gav ut boka The Origins of the Second World War. I boka hevda han at krigen som braut ut mellom Tyskland på den eine sida, og Polen, Storbritannia og Frankrike på den andre, ikkje kom av ein medviten plan frå Hitler si side. Boka opnar med ei utsegn om at altfor mange ukritisk hadde godteke det han kalla Nürnberg-tesa, ei tese som sa at andre verdskrigen var resultatet av ein kriminell konspirasjon i ein liten gjeng beståande av Hitler og hans næraste samansvorne. Taylor oppfatta «Nürnberg-tesa» som altfor passande til altfor mange aktørar og hevda ho skygde for det ansvaret leiarar i andre statar hadde for krigen, og ho fritok det tyske folk for medansvar og slik gjorde Vest-Tyskland til ein respektabel kaldkrigs-alliert i maktkampen mot Sovjetunionen.
Taylor si tese gjekk derimot ut på at Hitler ikkje var den demoniske figuren folkemeininga hadde, men ein utanrikspolitisk normal tysk statsleiar. Med sitat frå den tyske historikaren Fritz Fischer hevda Taylor at utanrikspolitikken var den same som i Weimar-republikken og Det andre riket. Dessutan hevda han at Hitler ikkje berre var ein vanleg tysk leiar, men også ein vanleg vestleg leiar. Som ein vanleg vestleg statsleiar var Hitler korkje betre eller verre enn Gustav Stresemann, Neville Chamberlain og Edouard Daladier. Argumentet hans var at Hitler ynskte å gjere Tyskland til den sterkaste makta i Europa, men han korkje ville, ei heller planla krig. Krigsutbrotet i 1939 var eit uheldig utfall av feilgrep frå alle involverte.
Taylor skildra Hilter som ein grådig opportunist utan andre verdisyn enn jakt etter makt, i tillegg til antisemittisme. Han hevda at Hitler ikkje hadde noko slags program og at utanrikspolitikken gjekk ut på å gripe sjansar som baud seg. Heller ikkje Hitlers antisemittisme rekna han som unik, han hevda at millionar av tyskarar og austerrikarar var like antisemittiske som Hitler og det var ingen grunn til å skilje ut Hitler for å ha same meining som millionar andre.
Hovudproblemet med mellomkrigs-Europa såg Taylor i ein mangelfull Versailles-traktat. Avtalen var tilstrekkeleg byrdefull til å sikre at ein overveldande majoritet av tyskarar alltid ville hate den, men utilstrekkeleg byrdefull til å hindre Tyskland at atter ein gong vart ei stormakt. Versailles-traktaten var såleis destabiliserande, for før eller seinare ville den ibuande makta til Tyskland, som alliansemaktene i 1918-19 hadde avslått å øydeleggje, uunngåeleg reise seg mot Versailles-traktaten og det internasjonale systemet etablert av Versailles, eit system Tyskland rekna som urettvist og inga interesse hadde i å verne. Sjølv om Taylor meinte at andre verdskrigen ikkje var uunngåeleg og at Versailels-traktaten ikkje på nokon måte var så streng som til dømes John Maynard Keynes meinte, gjorde den mangelfulle fredsavtalen krig meir sannsynleg enn motsett.
Reaksjonane på The Origins of the Second World War var nærast utan unnatak negative då boka kom ut i 1961. Verket utløyste ein storm av kontroversar og debattar som varte i fleire år. Sterkast var kritikken mot Taylor sine argument for appeasement-politikken som ein rasjonell politisk startegi, av hans mekaniske skildring av ei verd dømd til krig, og av Hitler som ein normal leiar og underkjenninga av nazi-idelogien.
Karbabad
Karbabad (arabisk كرباباد) er ein landsby som ligg nord i kongedømet Bahrain, langs den nordlege kysten mot Persiabukta. Landsbyen er kjend for verdsarvstaden Qal'at al-Bahrain.
A.J.P. Taylor
Om opphavet til andre verdskrigen
Dei fleste historikarar har i hovudsak slutta seg til Taylor sine kritikarar, men erkjenner at The Origins of the Second World War er eit vasskilje i historiografien om opphavet til andre verdskrigen. Historikarar har mellom anna rost Taylor for å:
Mount Jenkins
Mount Jenkins er eit fjell, 1705 meter over havet, som står 7 nautiske mil nordaust for Mount Edward i Sweeney Mountains i Palmer Land i Antarktis. Det vart oppdaga og fotografert av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48, vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1961–67, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter W.H. Jenkins, ein sjukepassar ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1963.
A.J.P. Taylor
Seinare år
I tida etter kontroversane med The Origins of the Second World War rekna mange Taylor for diskreditert som historikar, noko som vart undertreka då University of Oxford ikkje forlenga undervisningskontrakten i 1964. Men året etter kom han tilbake i sentrum med boka English History 1914-1945, hans einaste verk som omhandla sosial og kulturell historie, der han gav ei kjærleg skildring av tida mellom 1914 og -45. Boka vart ein enorm bestseljar og selde fleire eksemplar på eitt år enn det samtlege utgåver av Oxford History of England hadde gjort. Trass i at det var mykje å skammast over i britisk historie, særleg vedkomande Irland, var Taylor stolt av å vere britisk og endå meir å vere engelsk. Han likte å framheve sin bakgrunn frå det non-konformistiske miljøet i Nord-England, og såg seg sjølv som berar av ein sterk tradisjon av annleistenkande, noko han oppfatta som det mest ærerike i soga til England.
I boka War by Timetable frå 1969 leita Taylor etter grunnane til fyrste verdskrigen. Han kom til at sjølv om alle stormaktene ynskte å auke si eiga makt samanlikna med andre si, søkte ingen av dei krig føre 1914. Alle stormaktene trudde at om ein hadde evna til å mobilisere eigne hærstyrkar snøggare enn nokon av dei andre, ville det verke avskrekkande og så ein kunne fremje eigen utanrikspolitikk. Generalstabane i stormaktene utarbeidde nøyaktige timeplanar for å kunne mobilisere fortare enn alle rivalane. Då krisa braut ut i 1914 skapte trongen til å mobilsere fortare enn mogelege fiendar ei uunngåeleg rørsle i retning krig, trass i at ingen europeisk statsmann ville ha krig. Taylor påstod dermed at 1914-leiarane vart fanga av logikken i mobiliseringsplanane, planar, som med sine tidfestingar, hadde til mål å skulle skreme nokon frå å gå til krig.
Karbabad
Landsbyen var tidlegare kjend for strendene sine, men i nyare år har utbygging og landvinning i strandsona ført kysten 2 km lenger ut. Innbyggjarane i landsbyen meinte landvinninga «øydela arva deira».
A.J.P. Taylor
Sluttord
Taylor var ein framifrå litterær stilist, noko som tillet han å fri seg frå mange av sine freidige tankar, til dømes at hovudgrunnen til 1. verdskrigen var ein sving i feil retning av sjåføren til erkehertug Franz Ferdinand i Sarajevo i 1914. Synspunkta hans kom frå ein spissfindig, særeigen og glødande individualist som utfordra fasttømra førestillingar.
Journal Peaks
Journal Peaks er to grupper fråskilde fjelltoppar og nunatakar som strekkjer seg over 8 nautiske mil (15 km). Dei ligg 17 nautiske mil (31 km) søraust for Seward Mountains sentralt i Palmer Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi frå U.S. Navy, 1966-69. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Antarctic Journal of USA, oppretta i 1966, som var ein publikasjon frå Division of Polar Programs ved National Science Foundation, som rapporterte om aktivitetane til U.S. Antarctic Research Program.
Cape Beck
Cape Beck er eit avrunda, bert klippenes som dannar sørenden av Black Island i Ross Archipelago. Det vart namngjeve av New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE), 1958–59, etter Mr. A.C. Beck, leiaren for dellaget på ekspedisjonen som utforska øya. Beck utforska den søraustlege kysten og vitja dette neset.
Delary
Delary er ein svensk tettstad i Älmhults kommun i Kronobergs län i Småland. I 2005 hadde tettstaden 218 innbyggjarar.
Stjernestrupemaursmett
Stjernestrupemaursmett, Rhopias gularis, tidlegare Myrmotherula gularis, er ein liten fugl i maurfuglfamilien. Han er endemisk for Brasil. Stjernestrupemaursmett når ei kroppslengd på 8,5 til 9,5 centimeter, noko som gjer han til ein av dei minste maurfuglar. Han veg 10-12 gram.
Homelite Corporation
Homelite Corporation er eit føretak som produserer motorsager, graslypparar, lauvblåsarar og liknande hagebruksreiskapar.
Soge
I 1921 stifta Charles H. Ferguson føretaket Home Electric Lighting Company i Port Chester i Connecticut i USA, for å produsera elaggregat. Namnet på føretaket vart seinare forkorta til Homelite Corporation, og produkta vert selde under varemerket Homelite. Elaggregata var nytta på gardsbruk som ikkje hadde tilgang til elnettet.
I 1949 tok føretaket til å produsera motorsager. Den fyrste saga vart kalla 20MCS og hadde ein masse på 13.6 kg, noko som var svært lite på denne tida. I 1951 kom det ein forbetra modell, 26LCS. Denne modellen var populær og salet gjekk bra. I 1953 kom 5-30, som nytta magnesiumdelar for å redusera massen, og som hadde membranforgassar.
I 1955 vart føretaket selt til Textron Inc.m som held fram med motorsagproduksjonen. I 1956 kom EZ, som hadde direktedrift av kjeda. Tidleg på 1960-talet kom det fleire modellar med horisontal sylinder. Homelite var i sal i Noreg og oppnådde på 1960-talet ein viss popularitet på grunn av den låge massen. I 1964 vart Homelite seld til John Deere, som held fram med produksjonen av små motorsager. I dag er Homelite eigd av det kinesiske føretaket Techtronic Industries, som held til i Hong Kong, og produserer motorsager for hobbymarknaden og andre hagereiskapar.
Svenska skidspelen 1982
Svenska skidspelen 1982 vart avvikla i Falun dagane frå torsdag 11. til sundag 14. mars 1982.
30 km
Dato: 13. mars <br style="clear:both;" />
4 x 10 km stafett
Dato: 14. mars <br style="clear:both" />
Kombinert
Dato: 11.-12. mars
Bautastein Indre Steinnes
Bautasteinane på Indre Steinnes er plassert på Indre Steinnes i Ørsta kommune i Møre og Romsdal. Steinane er datert til jarnalder og er freda etter kulturminnelova (kulturminne 55234) (Fetts fk.nr. 1/2-3)
Svenska skidspelen 1982
Kombinert
<br style="clear:both;" />
Bautastein Indre Steinnes
Plassering
Dei to steinane står i og ved steingarden som markerer bytet mellom dei to bruka på gard nr 62. Utan om ei innskrift frå nyare dato, er det ikkje funne spor etter skrift eller andre teikn på steinane.
Svenska skidspelen 1982
Hopprenn i normalbakke
Dato: 14. mars <br style="clear:both;" />
Bautastein Indre Steinnes
Plassering
Bautastein nr 1 står om lag 8,5 m ovanfor stein nr 2, og er 2,5 m høg og 0,4 m brei.
Svenska skidspelen 1982
20 km
Dato: 13. mars <br style="clear:both;" />
Bautastein Indre Steinnes
Plassering
Dette er den høgaste og slankaste steinen. Han står i steingarden som i dag markerer bytet mellom bruk nr 1 og 2, og han står truleg på den same staden der han i si tid vart reist. I ein utskiftingsprotokoll frå 1895 vart steinen nytta som referansepunkt for den nye grensa mellom bruka, og det er difor nokså sikkert at han i alle fall ikkje er blitt flytta på, etter den tid.
Svenska skidspelen 1982
4 x 5 km stafett
Dato: 14. mars <br style="clear:both" />
Bautastein Indre Steinnes
Plassering
Bautastein nr 2 står nærast sjøen og er 2,1 m høg og 0,8 m brei.
Nefelinsyenitt
Nefelinsyenitt er ein magmatisk bergart som hovudsakleg består av alkalifeltspat og nefelin. Dette svarar til foyaitt og plagifoyaitt etter nyare nomenklatur.
Bautastein Indre Steinnes
Plassering
Den steinen låg nede, truleg frå lang tid tilbake. I 1883 vart steinen reist opp att av Anders Rasmussen Steinnes (1841-1934) og lærar og kyrkjesangar John Rasmussen Løvik (1858-1898). Dei hogg då inn namna sine på steinen slik: Det er ei overlevering om at dei to sette opp steinen der rotenden låg. Den gongen fanst ikkje steingarden, og det blir sagt at bautasteinen då vart ståande om lag 1 m nord om der steingarden kom seinare, dvs på bruk nr 2.
Nefelinsyenitt
Fleire typar nefelinsyenitt opptrer i Oslofeltet som lardalitt, foyaitt og ditroitt.
Bergverksdrift
På Stjernøya ved utløpet av Altafjorden har det vore utvinning av nefelinsyenitt sidan 1961. Eigarar har vore bl.a. Elkem-Spigerverket, North Cape Minerals og (per 2018) Sibelco (eller Sibelco Nordic).
Bautastein Indre Steinnes
Ein tredje stein
Etter skap, storleik og plassering, kunne dette likevel ha vore ein bautastein. Det kan tenkast at ein naturleg stein hadde ei plassering og ein utsjånad som gjorde at han vart teken i bruk som ein bautastein. Sjølv om steinen var kortare enn dei andre, stod han likevel slik at han var godt synleg, til liks med dei andre to steinane lenger oppe, og han skal ha hatt ei monumental form. Steinen vart sprengt bort i samband med dyrking av området, truleg litt før 1920.
Operahuset Nordfjord
Operahuset Nordfjord er eit opera- og kulturhus på Nordfjordeid. Bygningen stod ferdig i 2009 og er tilknytt Eid vidaregåande skule. I tillegg til skulen husar han operaselskapet Opera Nordfjord, ein kinosal og det kommunale biblioteket.
Operahuset Nordfjord blei opna 25. april 2009 av kulturminister Trond Giske som det andre operahuset i Noreg, etter operahuset i Bjørvika i Oslo.
Foajéen har plass til om lag 300 personar og blir også brukt som kantine av Eid vidaregåande skule.
Operasalen har akustikk som er tilerettelagt for akustisk musikk, det vil seia musikk utan forsterkarar, men denne kan også dempast slik at ein kan bruka forsterkarar der. Salen har 530 sete.
Kinosalen har 105 sete.
Harald Pors Muniz
Harald Pors Muniz er ein norsk sjukepleiar og forfattar. Han er fødd i Bergen, men vaks opp i Florø og tok artium der. Han var lærarvikar på Rognaldsvåg skule i Flora kommune 1972-1973. Han tok sjukepleiarutdanning 1976-1980 og vart tilsett som sjukepleiar ved Sentralsykehuset i Akershus.
Mount Jukkola
Mount Jukkola er eit spisst, pyramideforma fjell, eller nunatak, sør i dei sentrale Guthridge Nunataks i Gutenko Mountains sentralt i Palmer Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) i 1974. Fjellet vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter løytnant Lloyd A. Jukkola i U.S. Navy, som var øvstkommanderande ved Palmer-stasjonen i 1973.
Cape Colbeck
Cape Colbeck er eit kjenneleg, isdekt nes som dannar nordvestenden av Edward VII Peninsula og Marie Byrd Land i Antarktis. Det vart oppdaga i januar 1902 av Discovery-ekspedisjonen og kalla opp etter kaptein William Colbeck som kommanderte hjelpeskipet til Robert Scott, «Morning».
Charlotte Frederikke av Mecklenburg-Schwerin
Charlotte Frederikke av Mecklenburg-Schwerin var prinsesse av Mecklenburg-Schwerin. Ho var gift med syskenbarnet prins Christian Frederik av Danmark, den seinare Christian VIII, frå 1806 til dei vart skilt i 1810. Saman fekk dei sonen Frederik i 1808, den seinare kong Fredrik VII av Danmark.
Etter oppløysinga av ekteskapet vart ho forvist til Jylland. Ho reiste seinare til Italia, der ho budde resten av livet.
Night Shift av Foghat
Night Shift er det sjette studioalbumet til Foghat, gjeve ut i november 1976 av Bearsville Records. Det var det første Foghat-albumet med bassisten Craig MacGregor, som turnerte med Foghat etter albumet Fool for the City. Det var produsert av Dan Hartman.
«Drivin' Wheel» vart nytta i videospela NASCAR 2005: Chase for the Cup, Grand Theft Auto: The Lost and Damned og Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony.
Hadsji
Hadsji, hadji eller hajji (arabisk, 'pilegrim'}) er ei nemning for ein muslim som har utført hadj, det vil seia ei pilegrimsreise til Mekka i månaden dhul-hidja. Ordet kan brukast som ærestittel eller slektsnamn. Den tilsvarande tittelen for kvinner er hadsja, hadja eller hajja. Ordet er også blitt brukt i ein del kristne område om ein person som har valfarta til Jerusalem.
Som tittel blir hadsji plassert før namnet til personen det gjeld. I nokre område er tittelen blitt overført til neste generasjon, og dermed blitt eit slektsnamn.
Tradisjonelt har hadsji gjerne vist til ein eldre person, ettersom det tok tid å opparbeida nok pengar til å gjennomføra den vanskelege reisa til Mekka. Hadsji har dermed også blitt eit uttrykk for ein respektert eldre mann.
Omgrepet er også kjend frå kristne område på Balkan som har vore under osmansk herredøme (Bulgaria, Serbia, Hellas, Montenegro, Nord-Makedonia og Romania) omg ein kristen som hadde vitja Jerusalem og Det heilage landet.
På Kypros blei tittelen så utbreidd at han blei del av fleire gresk-ortodokse slektsnamn, som Hajiioannou. Kypros ligg nær Jerusalem og har hatt både kristne og muslimske innbyggjarar i fleire hundreår.
På ulike språk
حاج Ħājj eller حجّي Ħajjī; حجّ/Ḥagg, ; persisk حاجی hâji/hāji eller حاج hâj/hāj; pasjto حاجی, hāji; Χατζής; Haxhi, Хаджия, Hadžija, حاجىيا; Хаџија, Hadžija; Hadžija/Хаџија, حاجىيا; Хаджы, Chadžy, خاجِ; Hecî, Һәщи, ھەجی; Хаџи/Hadži; aserbajdsjansk og Hacı; Alhaji.
Carl Anton Bjerknes
Carl Anton Bjerknes var ein norsk matematikar og fysikar. Han var far til Vilhelm Bjerknes,
Bjerknes studerte først bergverksdrift ved Universitetet i Oslo, seinare matematikk ved Georg-August-Universität Göttingen og i Paris. I 1866 vart han professor i matematikk ved Universitetet i Oslo, og i 1869 professor i rein matematikk.
Det tidlege arbeidet til Bjerknes var i rein matematikk, men han vart kjend med undersøkingane sine i hydrodynamikk. Studium av arbeida til den store matematikaren Euler hadde alt som ung student gjort han til overtydd motstandar av læra om verknad på avstand. Denne overtydinga vart styrkt under opphaldet i Göttingen. Her vart han gjennom førelesningar av matematikaren Lejeune-Dirichlet ført over på tanken om å studere vekselverknader mellom fleire kuler som flyttar seg samstundes i ei ideell væske Seinare lukkast det han å vise, både teoretisk og eksperimentelt, at ei ideell væske kan overføre kraftverknader på avstand mellom lekamar, såkalla pulserande og oscillerande kuler, i væska. Desse hydrodynamiske fjernkreftene hadde slåande likskap med elektriske og magnetiske fjernkrefter, og Bjerknes meinte at denne likskapen gav nøkkelen til ei djupare forståing av dei elektriske og magnetiske felta. Ved den elektriske verdsutstillinga i Paris i 1881 var Bjerknes invitert til å vise instrumenta og forsøka sine, og fekk den høgaste personlege utmerkinga der, eit æresdiplom.
Bjerknes gav i 1880 ut den første utførlege biografien om Niels Henrik Abel. Ein biografi om Bjerknes sjølv vart gjeven ut av sonen Vilhelm i boka Carl Anton Bjerknes, hans liv og arbeide (1925).
Etter ein forelesning 20. mars 1903 fall Bjerknes saman ved Schweigaardstatuen utanfor Domus Media, råka av hjerneslag og han døydde same dagen.
Tiøring
Tiøring eller tiøre er ein mynt som vart utmynta i Noreg frå 1874 til 1991.
Carl Anton Bjerknes
Familie
Carl Anton Bjerknes var son av Abraham Isaksen Bjerknes og Elen Birgitte Holmen og far til Vilhelm Bjerknes. Han var farfar til Jacob «Jack» Bjerknes (1897–1975) og Kristian Bjerknes (1901–81).
Tiøring
Mynten har på adversen hatt monogrammet til myntherren, det vil seie den regjerande monarken, eller ei kongekrone. Under andre verdskrigen hadde mynten på adversen det norske riksvåpenet utan krone, omgitt av olavsmerket og med teksten «NORGE».
På reversen hadde mynten dei to første åra teksten «10 øre/3 sk», sidan «10 øre» i ulike variantar, før mynten frå 1958 til 1973 hadde biletet av ei bie og teksten 10 øre-Norge.
Frå 1924 til 1951 vart koparnikkel- og nikkelmessing-mynten prega som særskillemynt med hol midt i mynten.
Pirkko Määttä
Pirkko Määttä er ein finsk tidlegare langrennar frå Kuusamo som vann gull, sølv og bronse under Ski-VM 1989 i Lahti, og dessutan to OL-bronsar i stafett.
Inn på 1990-talet høyrde Määttä framleis med mellom dei utøvarane som kunne knipe ein medalje eller ein pallplass i tevlingar i klassisk stil, men som i beste fall hamna på ein 6.-8.-plass.
Kitikmeot
Kitikmeot (inuktitut Qitirmiut, ᕿᑎᕐᒥᐅᑦ) er ein av dei tre administrative regionane i Nunavut. Han består av dei sørlege og austlege delane av Kitlineq, det nærliggande fastlandet i aust til Boothiahalvøya, Qikiqtaq og den sørlege delen av Prince of Wales Island. Hovudbygda er Cambridge Bay. Regionen hadde 5 361 innbyggarar ved folketeljinga i 2006.
Buplassane i Kitikmeot er Cambridge Bay (Iqaluktuuttiaq), Gjoa Haven, Kugaaruk, Kugluktuk, Taloyoak, Bathurst Inlet og Umingmaktuuq.
Før Nunavut vart oppretta i 1999 var Kitikmeot ein administrativ region i Nordvestterritoria, og omfatta då eit noko større område.
Armenia i Junior Eurovision Song Contest
Armenia debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2007 i Rotterdam i Nederland, med songen «Erazanq», framført på armensk av Arevik. I 2010 vann dei for fyrste gong med songen «Mama» sungen av Vladimir Arzumanyan. Bidraga vert valde gjennom ein nasjonal finale, arrangert av den armenske kringkastaren ARMTV.
I 2011 og 2022 arrangerte Armenia tevlinga i Karen Demirtjan-komplekset i Jerevan.
Mount Kane
Mount Kane er eit fjell som ligg 6 nautiske mil (11 km) vest-sørvest for Squires Peak i Playfair Mountains, sør i Palmer Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1961-67. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Alan F. Kane, ein byggmekanikar ved Amundsen-Scott-stasjonen vinteren 1964.
Den vesle Bibelen
Verset skal i følgje Bibelen vere talt av Jesus i ein samtale med farisearen Nikodemus. Utsegna er rekna som ei oppsummering av kjernepunktet i kristen lære. I liturgien i Den norske kyrkja kan ordet verte lese før dåpen, og det vert òg lese innleiingsvis i gravferdslitugien. Det er òg vanleg at konfirmantar lærar bibelordet utanboks i samband med konfirmasjonsundervisninga.
I Den norske kyrkja inngår bibelverset i preiketeksten andre pinsedag.
Tilvisingar
Verset i Joh. 3,16 viser til Rom. 5,8, Rom. 8,32 1. Joh. 4,9
Referansar
Yohanes 3
Ole Martin Årst
Ole Martin Årst er ein norsk tidlegare fotballspelar som er best kjend for sine tre periodar som Tromsø-spelar. Angrepsspelaren Årst vart norsk meister med laget i 1996. I åra frå 2000 til 2007 spelte han 22 landskampar for Noreg og skåra to mål.
Klubbspel
Årst spelte for Tromsø 1995-97, 2003-07 og 2012-13. Han vart toppskårar i den norske eliteserien i 2005. Elles var han i si karriere innom dei norsk laga Skarp, Sogndal IL og IK Start, samt svenske Mjällby og dei belgiske klubbane RSC Anderlecht, Gent og Standard Liège.
Landslagsspel
Frå vinteren 2000 til vinteren 2007 aksla Årst den norske landslagstrøya 22 gongar, men einast fem gongar i viktige kvalifiseringskampar. Han skåra Noregs mål då det vart tap 1-2 mot Skottland i VM-kvalifiseringskamp på Ullevaal stadion i 2005, og då Noreg tapte med dei same siffera mot Mexico i San Francisco i 2006.
Gabriel Lamé
Gabriel Léon Jean Baptiste Lamé var ein fransk matematikar og ingeniør.
Han arbeidde ei tid i russisk teneste. I 1832 vart han professor ved École polytechnique, og frå 1851 til 1862 var han professor i sannsynsrekning ved Faculté des sciences. Han deltok i bygginga av dei første franske jernbanane. Dei matematiske arbeida til Lamé omhandla først læra om algebraiske kurver, før han trekte meir mot fysiske problem som varmelære og elastisitetslæra, der han har gjeve dei viktigaste bidraga sine. Ein type funksjon som først vart nytta i eit problem i varmelæra, har namn etter Lamé. Han gjorde òg viktige arbeid med Fermat-satsen.
Faktorisering
Faktorisering er ein prosess for å dele opp eit matematisk uttrykk som til dømes ei likning eller eit tal i mindre einingar (faktorar) som kan gangast saman for å få det opphavlege uttrykket.
Tal
20 = 5 × 4 Her har vi delt opp talet 20 i to faktorar, 4 og 5. Gonger vi 4 og 5 så får vi 20.
Vi kan òg faktorisere dette uttrykt vidare: 2 × 2 × 5 = 20. Her har vi tre faktorar 2, 2 og 5. Gangast desse saman så får vi 20.
Her er 20 faktorisert så langt det går sidan 2 og 5 er primtall.
Algebraiske uttrykk
Faktorisering blir brukt mykje for å dele opp algebraiske uttrykk:
Faktorisering av andregradsutrykk
Ein får då to løysingar, x1 og x2. Faktoriseringa er då: Dersom x1 = x2, så blir faktoriseringa: a(x-x)^2