cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Austprovinsen i Saudi-Arabia
Historie
Saudiarabarane i Najd fekk kontroll over området då Det osmanske riket. Dei busette områda har vore kjend som «Al-Ahsa» (arabisk الأحساء) under osmansk styre, og heile regionen Aust-Arabia vart hovudsakleg kalla «Bahrain» (arabisk البحرين) frå før-islamsk tid og fram til 1521.
Beatrix av Nederland
Beatrix er tidlegare dronning av Nederland med titlane prinsesse av Nederland, prinsesse av Oranje-Nassau og prinsesse av Lippe-Biesterfeld. Ho er dotter av dronning Juliana av Nederland (av huset Mecklenburg-Schwerin) og prins Bernhard zur Lippe-Biesterfeld. Hennar fulle namn er Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje-Nassau, sidan det er tradisjon for at medlemene av kongehuset i Nederland brukar dette etternamnet, sjølv om det er lenge sidan trona passerte til andre slekter. Ho høyrer til fyrstehuset Lippe. Ho var den fyrste nederlandske dronninga ved namn Beatrix.
28. januar 2013 kunngjorde Beatrix at ho ville abdisere til fordel for sonen, kronprins Willem-Alexander, den 30. april.
Beatrix vart i 1964 tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.
Kulturell påverknad
Ei rekkje anlegg i Nederland og resten av verda er oppkalla etter dronning Beatrix. Mellom anna:
Dagfinn Neteland
Dagfinn Neteland er frå 2009 sjef for Region Vest i Nordea. Han var den første konsernsjefen i Tide fram til 2008. Han er bror til Atle Neteland og Johannes D. Neteland.
Han er utdanna ingeniør, med tilleggsutdanning i økonomi og leia HSD frå 2001 til 2006. I 2006 blei her gjennomført samanslåing mellom HSD og Gaia til TIDE, der Dagfinn Neteland vart konsernsjef. Han forlét stillinga som konsernsjef i Tide den 10. desember 2008. Han har òg vore administrerande direktør i Gjensidige NOR, region vest og sat då i konsernleiinga der.
Dagfinn Neteland voks opp i Norheimsund og bur no i Bergen.
Kjelder
Tre brør Neteland Tide-sjefen går av Ny regionsjef i Nordea
Snelleordenen
Snelleordenen (Equisetales) er ein orden av fleirårige plantar som høyrer til klassen sneller (Equisetopsida/Sphenopsida) eller bregnar (Polypodiopsida). Han omfattar berre ein nolevande familie, Equisetaceae, som inneheld snelleslekta (Equisetum).
Sneller har karakteristiske ledda stilkar. Blada dannar slirer ved avslutningane på ledda. Nokre artar har også kransar med sidegreiner rett under slirene.
I dag finst det 18 artar av sneller, den einaste overlevande resten av ei stor plantegruppe som dominerte skogane i perm- og karbontida. Desse tidlege snelleplantane vart opp til 30 m høge tre med 1 m stammediameter, og utgjorde eit stort bidrag til noverande steinkolførekomstar.
688 Melanie
688 Melanie er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. august 1909 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Louis Aliot
Louis Aliot er ein fransk politikar som representerer Rassemblement national.
Han blei vald inn i underhuset i det franske parlamentet (Assemblée nationale) i 2017 for partiet Rassemblement national. I andre omgang av lokalvala i 2020 blei han vald til ordførar for bykommunen Perpignan.
Johann Joseph Fux
Johann Joseph Fux (fødd kring 1660 i Hirtenfeld ved Graz, død 13. februar 1741 i Wien) var ein austerriksk komponist og musikkteoretikar.
Fux var bondeson og ein kjenner lite til det tidlege livet hans, bortsett frå at han rundt 1680 studerte ved universitetet i Graz og mellom 1683 og 1687 i Ingolstadt. I 1696 vart han utnemnd til organist ved Schottenstift i Wien og denne posten heldt han til 1702 da keisarhoffet vart merksam på han og utnemnde han til hoffkomponist. Frå 1701 vart han kapellmeister ved Stephansdom i Wien og i 1711 musikkdirektør ved hoffet, ein av dei viktigaste embeta i det europeiske musikklivet. Som musikkdirektør skreiv han mange operaer og oratorium.
Den mest kjende operaen hans, Costanza e Fortezza, vart oppført i Praha i høve kroninga av keisar Karl VI til konge av Böhmen.
Fux underviste òg komposisjon og av elevane hans var Georg Christoph Wagenseil, Gottlieb Muffat og Jan Dismas Zelenka.
Rajkoke
Rajkoke (russisk Райкоке, japansk 雷公計島) er ei lita vulkansk øy med ein diameter på om lag 2,5 km. Ho er 551 meter over havet høg og høyrer til Kurilane i Russland. Vulkanen er framleis aktiv og det siste kjende utbrotet skjedde i 1924.
Johann Joseph Fux
Verk
Det viktigaste verket til Fux var læreboka i komposisjon Gradus ad Parnassum (1725). Boka var skrive på latin og vart i 1742 omsett til tysk av Lorenz Christoph Mizler, ein av elevane Bach. Boka tente som lærebok i kontrapunkt fram til 1900-talet.
Rajkoke
Rajkoke er ein av fem store ynglestadar for stellersjøløver i Kurilane og har den største kolonien av havhest i Kurilane. Kaptein Henry James Snow rapporterte i 1883 at 15 000 nordleg pelssel heldt til på øya. Men alt i 1890-åra var det berre få att på grunn av rovdrift av pelsjegarar. I dag er det ikkje pelssel att på Rajkoke i det heile.
Johann Joseph Fux
Verk
Fux komponerte 18 operaer, 50 messer, tre rekviem, 57 vesperar og salmar, 10 oratorium og 29 partitaer.
I motsetnad til Gradus ad Parnassum gjekk musikken hans fort i gløymeboka.
Velva
Velva (russisk Велва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Inva frå venstre. Elva er 199 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Velva spring ut på austsida av Boven-Kama-høgdene og munnar ut i Inva nedanfor Arkhangelskoje. Det ligg fleire små landsbyar langs breidde av Velga. Nær landsbyen Tsjinagort er det bygd ei demning.
Baul
Baular har som regel ikkje interesse for den ytre forma av religionen. Ein dyrkar ikkje Gud i form av bilde eller skrift, men reknar med at Gud bur i hjarta til menneska. Ifølgje bodskapen til baulane når ein ikkje Gud gjennom å vitja tempel eller andre heilage stader, men kan i staden nå Gud gjennom personleg kjærleik og via hengjevnad i form av blant anna song, meditasjon og andingsøvingar.
Little Cumbrae Castle
Den vesle firkanta borga vart bygd av Lord Eglinton på 1500-talet, kanskje for å hindre snikskyting av hjort og kanin. Walter Stewart (1293–1326), som gifta seg med Marjorie Bruce, dotter til kong Robert the Bruce, kan ha bygd ei borg eller ei jakthytte her og sonen hans, Robert II var her og jakta hjort.
På Oliver Cromwell si tid let jarlen av Eglinton kona si med ein garnison på førti mann halde til i borga for å halde ho trygg. Jarlen vart teken til fange etter å ha kjempa mot Cromwell i slaget ved Worcester (3. september 1651) og Lady Montgomerie vart rådd til av markien av Argyll om å anten gje borga til styesmaktene eller øydeleggje ho så snart ammunisjon og kanonar hadde vorte fjerna.
Archibald Hamilton var ein ven av Oliver Cromwell, og vart seten i fangekjellaren i borga av jarlen av Eglinton (d. 1661) før han vart ført til Stirling og hengt. Styrkane til Cromwell øydela borga, kanskje på grunn av rolla ho spelte i lagnaden til Archibald Hamilton.
Pelješac
Pelješac (italiensk: Sabbioncello) er ei halvøy sør i Kroatia i Dubrovnik-Neretva fylke. Ho er om lag 70 km lang og er forbunde med eit eid ved Ston. Pelješacsundet ligg mellom halvøya og øya Korčula. Det er planar om å knyte Pelješac til fastlandet via Pelješacbrua, når dette arbeidet vert fullført er ikkje klart.
Baldassare Galuppi
Baldassare Galuppi var ein italiensk komponist frå Venezia kjend for sine operaer og særleg opera buffa.
Biografi
Han vart fødd på øya Burano i Venezialagunen og på grunn av dette vart han kjend som Il Buranello. Det første forsøket hans på ein opera, La fede nell'incostanza ossia gli amici rivali (1722), var ein stor fiasko og den første framføring vart bua av scenen. Han studerte så musikk med Antonio Lotti og etter ein kort periode i Firenze arbeidde han som cembalist, og vendte attende til Venezia der han gjorde eit nytt forsøk på å skrive ein opera. Denne gongen vart hans opera seria Dorinda (1729) ein suksess og den dramatiske karrieren hans var i gang.
I 1740 vart han tilsett som musikalsk direktør ved Ospedale dei Mendicanti og han arbeidde i Markuskyrkja i Venezia frå 1748, og fekk stillinga som maestro di cappella (rekna som den viktigaste musikalske stillinga i Venezia) der i 1762. Han levde og arbeidde det meste av livet sitt i Venezia, men frå 1741 til 1743 arbeidde han i London og frå 1765 til 1768 arbeidde han for Katarina den store i St. Petersburg.
Den første opera buffaen hans var L'Arcadia in Brenta (1749). Dette var òg det første samarbeidet med librettisten Carlo Goldoni, som han produserte mange operaer i lag med. Desse verka vart særs populær, med Il filosofo di campagna (1754) som ein særleg stor suksess. Librettoen til Goldoni Il mondo della luna, vart først sett til musikk av Galuppi, og seinare nytta av mange andre komponistar, mellom andre Joseph Haydn og Giovanni Paisiello. Andre operaer som følgde var L'amante di tutte (1760) og I tre amanti ridicoli (1761), med libretto av sonen til komponinsten, Antonio Galuppi, som skreiv under namnet «A. Liteo.»
Pelješac
Kommunar
Halvøya er delt inn i kommunane:
Baldassare Galuppi
Biografi
I seinare år skreiv han færre operaer. Av andre verk finst mange stykke for cembalo og fleire oratorium. Då han døydde, i Venezia, var Galuppi ein av dei mest kjende og mest respekterte personane i musikkmiljøet i Venezia. Eit rekviem vart halde til minne om han i Markuskyrkja. Eleven hans Andrea Adolfati, var òg ein suksessrik opera seria-komponist.
Fire kyrkjekoralar som feilaktig har vore tilskriven Galuppi, har det vist seg at Antonio Vivaldi er opphavsmannen til, blant anna Beatus Vir(RV 807) og Nisi Dominus(RV 803).
Den engelske pianisten Peter Seivewright har spelt inn alle 90 klaversonatar av Galuppi.
Thai Airways International
Thai Airways International (thai การบินไทย) er det nasjonale flyselskapet i Thailand. Selskapet brukar IATA-koden TG og ICAO-koden THA.
Robert Grubbs
Grubbs vart fødd i Calvert City nær Possum Trot i Kentucky og studerte kjemi ved Florida-universitetet i Gainesville. Doktorgraden tok han ved Columbia-universitetet i New York under Ronald Breslow i 1968.
Grubbs konsentrerte seg særleg om katalysatorar for olefinmetatese og metatesepolymerisasjon av ringolefin som norbornen.
Han blei tildelt Nobelprisen i kjemi for 2005 saman med Richard Schrock og Yves Chauvin for arbeidet sitt med olefinmetatese.
Stripped
Stripped er eit konsertalbum av The Rolling Stones som vart gjeven ut i 1995 under Voodoo Lounge-turneen deira. Albumet er ulikt dei tidlegare konsertlaubma deira sidan det inneheld ei blanding av intime klubb-innspelingar og direkte opptak frå studio av klassiske Rolling Stones-songar.
Studiodelen av plata vart spelt inn i to omgangar, frå 3. til 5. mars 1995 i Tokyo i Japan og 23. til 26 juli i Lisoba i Portugal, medan konsertopptaka er frå London, Paris og Amsterdam.
Johannes D. Neteland
Han er utdanna siviløkonom. Han har tidlegare arbeidd i verksemdene Ekornes, Statoil og Block Wathne Boliger.
Johannes D. Neteland voks opp i Norheimsund og bur no i Bergen.
Stripped
Albumet kom ut i november 1995 som det andre albumet deira på Virgin Records. Albumet vart godt tekne imot og nådde niande plassen i både Storbritannia og USA. I Noreg gjekk albumet heilt til topps på VG-lista. Den første singelen frå albumet var ei utgåve av Bob Dylan-songen «Like a Rolling Stone», som nådde 12. plassen i Storbritannia. Oppfølgjaren var «Wild Horses» tidleg i 1996.
Johannes D. Neteland
Kjelder
Tre brør Neteland
Eivind Hognestad
Eivind Hansson Hognestad var ein gardbrukar, stortingsmann og ordførar frå Time i Rogaland. Peter Hognestad var bror hans.
Hubble
Hubble kan syna til:
Eivind Hognestad
Hognestad var son til ein gardbrukar. I ungdomen gjekk han amtsskulen, og tok så over farsgarden på Hognestad i 1892. Frå 1895 arbeidde han aktivt med landbruksforsøk, støtta av det offentlege dyrka han vekstar som kunne forbetre åkerbruket. I 1902 var han på studiereise i Danmark og Sverige, kosta av Landbruksdepartementet.
Perioden 1903-06 representerte han Stavanger amt på Stortinget, vald for Moderate Venstre. Han vart attvald i 1906 og representerte då einmannskrinsen Jæren og Samlingspartiet fram til 1909. Fyrste stotingsbolken var han medlem av landbrukskomiteen, i den andre av kyrkjekomiteen. Hognestad var så ordførar i Time i tre valperiodar, 1911-19.
Hognestad var ein flittig skribent, som mellom anna gav ut tre bøker om landbruk, kultur- og kyrkjeliv på Jæren og i Rogaland.
Richard Schrock
Richard Royce Shrock er ein amerikansk kjemikar og nobelprisvinnar.
Shrock er fødd i Berne i Indiana. Han utdanna seg i kjemi ved California-universitetet og tok doktorgrad ved Harvard under J. A. Osborn. Han blei tilsett ved Massachusetts Institute of Technology i 1975 og held i dag ei professorstilling i kjemi der.
I 2005 blei Schrock tildelt Nobelprisen i kjemi saman med Robert Grubbs og Yves Chauvin for sitt arbeid med den organiske synteseteknikken olefinmetatese.
Rembesdalsfossen
Rembesdalsfossen er den 59. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Simadalen i Eidfjord kommune i Vestland. Fossen ligg tvers over dalen for den meir kjende Skykkjefossen. Fossen er regulert.
Fylkesveg 565
Fylkesveg 565 (Fv565) går mellom Isdalstø i Lindås og Fonnes i Austrheim. Veglengda er 46,6 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Kaie
Kaie (Coloeus monedula) er ein fugl i kråkefamilien. Han vert ofte delt i fire underartar.
Fuglen er 33 cm, svart, men har grå nakke. Hoa og hannen er like. Nebbet er kort og kraftig.
Kaia finst i heile Europa, i vestlege delar av Nord-Afrika og i Asia.
Opera buffa
Opera buffa (komisk opera, musikalsk komedie) er ei operaform som oppstod i Napoli og Venezia. Tidleg på 1700-talet vart det av og til lagt inn korte einakters mellomspel kalla intermezzo som komiske avbrot i opera seria. La serva padrona av Giovatni Battista Pergolesi (1710–1736) er eit intermezzo som framleis vert jamleg framført, og er eit godt døme på stilen. Etterkvart vart det skrive heile komiske operaer.
I motsetnad til intermezzoet såg dei aristokratiske krinsane til å byrje med opera buffa for å vere ein sjanger for dei lågare klassane. Buffaen tok for seg folkelege og komiske tema med røter i Commedia dell’arte og ein og annan parodi på opera seria. Typisk for sjangeren er rivalisering mellom ulike sosiale lag der det lågaste sosiale laget tilslutt sigrar. Svakheiter som griskleik, gjerrigheit, lyst og stoltheit vert karikert for å formidle eit moralsk bodskap. Karakteristisk for buffostilen er secco-resitativet, parlando, korte gjentekne melodifrasar og samling av heile ensemblet mot slutten. Ved sidan av det talenære secco-resitativet spelte songbare melodiar ein stor rolle. Musikken støtta òg i sterkare grad enn før opp under handlingane til songaren.
Teatro dei Fiorentini var det første offentlege teateret der napolitanske operaer vart oppført. Eit særs tidleg døme på den komiske operaen i Napoli er La Cilla (uroppført 1706) av advokaten Michelangelo Faggioli som tileigna verket til den napolitanske justisministeren. Frå Napoli spreidde opera buffa seg til Roma som i 1730-åra vart eit sentrum for sjangeren.
Opera buffa vart raskt mindre viktig under romantikken på 1800-talet.
Vizjaj
Vizjaj (russisk Вижа́й ) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Vilva frå venstre. Elva er 125 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Vizjaj har utspring aust i provinsen og munnar ut i Vilva 28 km før ho sjølv munnar ut i Usva.
Dei største sideelvane hennar er Kosaja og Skalnaja frå venstre og Pasjijka og Rassolnaja frå høgre.
José Luis Rodríguez Zapatero
José Luis Rodríguez Zapatero er ein spansk politikar for det sosialdemokratiske Partido Socialista Obrero Español (Det spanske sosialistiske arbeidarpartiet). Han varstatsminister i Spania etter parlamentsvalet 14. mars 2004 og fram til 21. desember 2011.
Lyske
Lyske eller røyr (latin: inguen) er overgangen mellom underliv og lår. Innvendig i lysken ligg lyskekanalen, ei opning i bukmuskulaturen. Lyskebrokk er utposing av bukhinna gjennom lyskekanalen.
I lysken ligg store vener (vena femoralis, vena saphena magna) og pulsårar (arteria femoralis) nære overflata.
Lyskestrekk er strekk i ein av dei store lårmusklane.
Grete Faremo
Grete Faremo er ein norsk jurist, forretningskvinne og politikar frå Arbeidarpartiet. Ho har vore statsråd i fire departement, og var frå oktober 2009 forsvarsminister i Regjeringa Stoltenberg II, og frå november 2011 til 2013 var ho justisminister.
Politisk arbeid
3. november 1990 vart Faremo bistandsminister i den tredje Brundtland-regjeringa. Som bistandsminister ønskte ho å setje bistanden inn i ein breiare utanrikspolitisk samanheng, bidra til auka utvikling gjennom betre samordning mellom givarland, enklare system for overføring av bistand og eit tettare samarbeid mellom Noreg og internasjonale bistandsorganisasjonar. 4. september 1992 overtok ho som justisminister, og var særleg opptatt av tryggleik og rettsvern for einskildmenneske. I 1993 vart ho innvald på Stortinget frå Oslo, men Per Skau og Dagny Gärtner Hovig møtte medan Faremo var statsråd.
25. oktober 1996 gjekk Brundtlandregjeringa av til fordel for Regjeringa Jagland, der Faremo vart olje- og energiminister. Same år vart det kjent at Berge Furre hadde vorte overvaka av Politiets sikkerhetsteneste medan han var medlem av Lund-kommisjonen. Faremo måtte ta det politiske ansvaret for dette som hadde pågått medan ho var justisminister, og ho gjekk av som statsråd 18. desember 1996. Faremo karakteriserte hendingane som førte til avgangen hennar som «politisk røvartokt» og skal ha kjent seg offentleg audmjuka. Ho gjekk attende til plassen sin på Stortinget, og var nestleiar i Stortingets energi- og miljøkomité fram til ho gjekk ut av Stortinget i 1997 utan å ha søkt attval.
I 1997 trekte ho seg ut av aktiv politikk, og kom ikkje tilbake før i 2009, då ho den 20. oktober vart forsvarsminister i den andre Stoltenberg-regjeringa.
Næringsliv
Grete Faremo var konserndirektør i Storebrand 1997–2003. Faremo gjekk deretter inn i Microsoft, der ho var direktør for arbeid med jus og samfunnskontakt i Nord-Europa 2004–2005 og i Vest-Europa 2005–2008. Ho var partnar i Rådgiverne LOS AS i 2009, og gjekk så inn i politikken att. I tida i næringslivet hadde ho òg ei rekkje styreverv, blant anna som styreleiar i Norsk Folkehjelp 2003–2007, styremedlem i Norsk Hydro frå 2006, styremedlem i COWI AS frå 2008, og dessutan styreleiar i Norsk Helsenett SF frå 1. juli 2009. Ho var òg nestleiar i styret til Forsvarets Forskningsinstitutt frå 2006 inntil ho vart Forsvarsminister i 2009.
Personleg
Grete Faremo er dotter til stortingsrepresentant Osmund Faremo (1921-1999).
Tretijøya
Tretijøya (russisk Остров Третий; Ostrov Tretij, tyder «Den tredje øya») er ei relativt stor øy vest i Sjelikhovbukta nord i Okhotskhavet i Russland. Ho ligg 4 km sør for ei halvøy som delvis ligg om ei lita bukt i området. Området er ikkje busett.
Tretijøya er om lag trekanta, og er 8 km lang og opp mot 3,7 km på det breiaste.
2,3 km nord for Tretijøya, i sundet mellom øya og fastlandet, ligg ei lita øy som er 700 meter lang og 400 meter brei.
Administrativt høyrer Tretijøya til Korjak okrug.
Ordførarar i Ørsta
Dette er ei liste over ordførarar i Ørsta kommune frå ho vart eigen kommune i 1883:
Sjå og
For ordførarar i Vartdal kommune og Hjørundfjord kommune før kommunesamanslåinga i 1964:
Please to See the King
Please to See the King er det andre studioalbumet til Steeleye Span, gjeve ut i 1971. Det skjedde mange endringar i besetninga til bandet etter debutplata, Hark! The Village Wait, noko som endra musikkstilen deira noko. Mellom anna hadde dei ikkje trommeslagar og ein av dei kvinnelege vokalistane var byta ut med ein mannleg vokalist. Bandet spelte inn på ny ein av songane dei hadde spelt inn for debutplata, «The Blacksmith», med eit heilt anna arrangement og mykje bruk av synkopering.
Alle songane å albumet er tradisjonelle. «The False Knight on the Road» er ein av Child-balladane (#3) og omhandlar ein gut og djevelen som stiller gåter til kvarandre. Tim Hart og Maddy Prior hadde alt spelt inn ein versjon av songen på albumet deira Summer Solstice. «The Lark in the Morning», ein av dei meir populære songane deira, har same tittelen som ein annan song om ein energisk ploggut. Denne versjonen vart innhenta av Ralph Vaughan Williams. «Boys of Bedlam», ein variant av «Tom o' Bedlam», vert fortalt frå synspunktet til ein person på eit galehus. Carthy og Prior opna songen med å syngje inn i baksida av banjoane deira, som skapte ein lyddempane effekt. Bandet nyttar den tidlegaste trykte versjonen av songen, frå Wit and Mirth, or Pills to Purge Melancholy av Thomas d'Urfey.
Melody Maker kåra dette albumet til årets folkemusikkalbum. Musikkjournalisten Colin Irwin skildrar i boka si In Search of Albion dette albumet som eit av dei folkrockalbuma han likar best. Albumet nådde 45. plassen på den britiske albumlista. Det vart opphavleg gjeve ut på B & C Records, før rettane vart kjøpt opp av Mooncrest Records. Dei gav ut albumet same året med nytt plateomslag. Det kom samstundes ut i USA på Big Tree Records.
Jorunn
Jorunn er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det norrøne Jórunnr er danna av jǫforr/jǫfurr, 'høvding' avleidd av 'villsvin', og unna, 'elske'. Jorunn har namnedag den 25. juni.
Please to See the King
I 2006 gav Castle Music ut albumet på ny på ein dobbel CD med fleire ekstra spor frå radio- og TV-framføringar.
Jorunn
Namnet kan også stavar Jorun og Jorund. Andre former av namnet er Joran, Joron og Jøran.
Please to See the King
Innhald
Alle songane er tradisjonelle songar.
Pladda
Pladda (skotsk-gælisk Pladaigh) er ei øy utanfor vestkysten av Skottland. Det står eit fyr på øya med same namn.
Folkemusikaren Peter Knight
Peter Knight er ein britisk folkemusikar. Han var tidlegare medlem i den britiske folkrockgruppa Steeleye Span. Han var fødd i London og lærte seg å spele fiolin og mandolin som barn, før han gjekk på Royal Academy of Music frå 1960 til 1964. Innspelingane til den irske felespelaren Michael Coleman inspirerte han til å delta på irske pubinnspelingar. Han slo seg saman med gitaristen og songaren Bob Johnson fram til 1970, då han vart med i Steeleye Span. Johnson vart sidan òg med i Steeleye Span i 1972.
Avisa Valdres
Valdres er ei lokalavis for dalen Valdres. Valdres kjem ut tysdag, torsdag og laurdag. Avisa nyttar både nynorsk og bokmål.
689 Zita
689 Zita er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. september 1909 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Folkemusikaren Peter Knight
I midten av 1970-åra var han i løynd medlem av The Wombles og spelte på Top of The Pops som Uncle Bulgaria. Han forlet Steeleye Span i 1977. Knight spelte sidan inn eit album med Johnson igjen. I 1980 kom han attende til Steeleye Span og spelte på alle albuma deira etter det fram til Wintersmith. I 2013 slutt han igjen i bandet.
Pladda
Fyret
Pladda fyr vart bygd i 1790 og teikna av Thomas Smith. Det var det første fyret i Firth of Clyde for Commissioners of the Northern Lights. Fyret vart automatisert i 1990.
Avisa Valdres
Valdres hadde i 2000 over 3 300 abonnentar utanfor Valdres-regionen, årsaka til dette er at mange hytteeigarar les avisa, og at mange utflytte valdrisar held kontakten med heimstaden gjennom lokalavisa.
Kevlar
Kevlar vart først produsert av DuPont i 1965. Det vert i stadig større grad brukt i militære hjelmar etterkvart som teknologien har gjort materialet sterkare. Kevlar er lettare og meir behageleg i bruk enn dei tidlegare stålhjelmane.
Fylkesveg 566
Fylkesveg 566 (Fv566) går mellom Herland i Bergen og Lono i Osterøy.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Romteleskopet Hubble
Romteleskopet Hubble (engelsk Hubble Space Telescope) er eit teleskop ute i verdsrommet som går i bane rundt jorda. Romteleskopet er kalla opp etter den amerikanske astronomen Edwin Hubble og vart sendt opp med romferja Discovery den 24. april 1990. Eigentleg skulle romteleskopet sendast opp tidlegare, men det vart utsett etter Challenger-ulykka.
Romteleskopet vart halde ved like ved å sende astronautar opp for å gjere regelmessige vedlikehald. Fire gonger har romferjer dradd ut i verdsrommet til teleskopet. Romteleskopet skulle etter planen gjennomgå eit nytt vedlikehald i 2005, men det såg lenge ut til at det ikkje ville verte noko nytt vedlikhald då ein mista romferja Columbia og mannskapet i 2003. Dermed ville ikkje NASA bruke dei resterande romferjene på oppdrag som ikkje gjekk til den internasjonale romstasjonen. På grunn av dei forskjellige banene til Hubble og romstasjonen, ville ikkje astronautane om bord kunne søkje naudhamn om noko skulle skje. Ein siste servicetur fann likevel stad i 2009.
Romteleskopet Hubble vart avløyst av James Webb-teleskopet. Hubble vil likevel vere operativt på ubestemd tid. Ved nedlegging vil NASA trygt få teleskopet ut av bana si.
Christoffer Hannevig den eldre
Christoffer Hannevig var ein skipper, skipsreiar og stortingsmann frå Borre i Vestfold.
Hannevig var varamann til Stortinget perioden 1904-06, og møtte ved nokre høve hausten 1905. Valbolken 1910-12 representerte han Jarlsberg krins og Høgre på Stortinget, medlem av Sosialkomiteen. Både sommaren 1911 og vår/sommar 1912 var han permittert for å ta seg av forretningane sine. Hannevig var ordførar i Borre 1907-10 og samstundes forlikskommissær.
Morten F. Nilssen
Morten Ferdinand Nilssen var ein norsk skulemann og politikar, fødd i Drammen.
Nilssen, som var son til ein stasjonsmeister, vart student frå Kristiania Katedralskole i 1890 og vernepliktig offiser i 1892. Deretter vart han cand.philos. I 1894 og tok eksamen på Landbrukshøgskulen på Ås, der han gjekk gjennom begge avdelingane. Dei neste tre åra arbeidde han som assistent ved forsøksstasjonen for plantekultarar ved Landbrukshøgskulen.
I 1899 tok han over som styrar av Smaalenene amts landhusholdningsskole på Berby i Idd. Frå 1902 styrar av Statens hagebruksskule for kvinner på Berby.
Han var innehavar av Kongens fortenestmedalje i gull.
Dammam
Dammam (arabisk الدمام, ad-Dammām) er ein by i Austprovinsen i Saudi-Arabia. Han er det administrative senteret i provinsen og fleire statlege institusjonar ligg i byen. Dammam er den største byen i Austprovinsen, og den femte største i Saudi-Arabia, etter Riyadh, Jeddah, Mekka og Medina. Han er senter i Dammam storbyområde, som er det tredje største storbyområdet i Saudi-Arabia, med eit estimert, samla folketal på over 4 100 000 i 2012. Dammam storbyområde, eller Stor-Dammam, består av nabobyane Dammam, Dhahran og Khobar. Desse try byane vert stundom kalla «Trippelbyane». Stor-Dammam omfattar òg fleire mindre byar som Al Qatif, Safwa og Ras Tanura, med eit samla folketal på 5 212 000 i 2012. Byen veks særs raskt, kring 12 % i året - som er raskast i både Saudi-Arabia og Den arabiske verda. Byen har ein sunnimuslimsk folkesetnad.
Dammam storbyområde og resten av Austprovinsen ligg nær King Fahd internasjonale lufthamn (KFIA), den største flyplassen i verda etter areal (kring 780 km2). Han ligg kring 20 km nordvest for byen. King Abdul Aziz hamn, som ligg i Dammam, er den største i Persiabukta. Traffikken av varer inn og ut av hamna er enst størst i Midt-Austen og Nord-Afrika etter hamna i Jeddah.
Historie
Dammam vart først busett av ein familie frå Al Bin Ali-klanen og fleire persiske Howela-familiar tidleg i 1923. Albinali-familien, leia av sjeik Nasir Ahmad Albinali, vart invitert av kong Abdul Aziz frå Bahrain til å kome og busetje seg Dammam. AlDossary-familiane leia av sjeik Ahmed Ibn Abdullah ibn Hassan Al Dossary flytta frå Bahrain og fekk sjølv velje kvar dei skulle busetje seg av kongen. Dammam vart vald fordi området låg nær øya Bahrain, der klanen håpte dei skulle vende attende etter kort tid, men det britiske styret i regionen gjord det vanskeleg for dei å flytte, så dei slo seg ned i Dammam for godt. Fleire år seinare flytta bror til Ahmed sørover, der han og familien slo seg ned i Al Khobar, som på den tida alt var busett. Dette gjorde at Khobar fekk tette band til den større byen Dammam.
Då det moderne kongedømet Saudi-Arabia vart grunnlagd i 1932, låg det fleire grender i området, som levde av fiske og perler. I løpet av berre 50 år, har området utvikla seg til eit blømande senter for industri, handel og vitskap, og har meir enn ein halv million innbyggjarar. Området vart omforma då det vart oppdaga store mengder olje. Austprovinsen ligg over eit av dei største oljefelta i verda, og det var har i Dhahran i 1936 at Aramco, fann kjende Dammam nr. 7-brunnen, som avgjorde at saudiarabarane hadde store mengder hydrokarbonar.
Då det vart oppdaga nye oljefelt sør, vest og nord for Dammam i 1940- og 1950-åra, som står for kring ein fjerdedel av dei kjende oljereservane i verda, førte det til stor vekst i byen. Albinali-familien, leia av sjeik Muhammed Nasir Albinali og brørne, spelte ei viktig rolle i utviklinga av byen Dammam og Austprovinsen. Ekspertar og ingeniørar frå heile kongedømet og verda kom for å delta i oljeleitinga. Det måtte installerast nye oljerøyrleidningar, lagringsanlegg og kaianlegg for å ta i mot store tankskip. Dei mange ekspertane som arbeidde i Dhahran trengde bustader, sjukehus, skular for barna og andre tenester. Etter kvart vart Dhahran hovudkvarteret til Saudi Aramco, det største oljeselskapet i verda. Veksten til oljeindustrien i regionen hadde ein liknande effekt på fiskelandsbyen Dammam og grenda Al-Khobar. To tiår etter det vart oppdaga olje, hadde leirsteinshyttene til fiskarane blitt byta ut med betongbygg, moderne hus, motorvegar og eit gatelandskap. Aust for Dhahran ved kysten av Persiabukta, vart Al-Khobar ei kort stund utskipingshamn for saudiarabisk råolje til raffineriet i Bahrain. I åra fram til andre verdskrigen, var den saudiarabiske oljeproduksjonsn særs avgrensa, og sidan selskapet ikkje hadde eit eige raffineri, vart det meste av olja sendt i små tankskip til Bahrain. Med bygginga av ei røyrleidning til Bahrain og utvidinga av oljeindustrien i etterkrigsåra, vart fokuset på skipsfart og oljeindustri flytta frå Al-Khobar og nordover til Dammam og Ras Tanura, eit av dei største oljelagrings- og oljeutskipingssentera i verda, kring 25 km nord for Dammam.
Tidleg i 1980-åra var Dammam ein fråskild by, men likevel så nær Al Khobar og Dhahran at ein kunne reise mellom dei på få minutt. Etter det vart oppdaga olje i Dhahran og nærliggande område, vart Dammam påverka av dette meir enn nokon annan by i Saudi-Arabia. I løpeg av tre tiår hadde den vesle fiskelandsbyen blitt hovudstaden i Austprovinsen. Dammam, Dhahran og Al-Khobar voks saman til eit storbyområde, som i dag blir kalla Dammam-området.
For å fremje veksten til industriar som ikkje var basert på olje, vart det oppretta eit industriområdet i det opne området mellom dei tre byane. I dag er det meir enn 124 fabrikkar i dette området, totalt områda av byområde. Derfor vart det oppretta eit nytt industriområde lenger unna Dammam-området, langs hovudvegen til Riyadh. Det andre industriområdet har nesten 120 fabrikkar, og det er planlagt 160 fabrikkar til.
Veksten i regionen har ført til at ein trengde ein større og meir moderne flyplass for å erstatte Dhahran internasjonale lufthamn. Den nye King Fahd internasjonale lufthamn, som ligg 20 km nordvest for Dammam, tener i dag området.
Klima
Dammam har eit varmt ørkenklima i Köppen si klimaklassifisering (BWh). Vintertemperaturane er frå mild til varm, men temperaturen kan falle til kring 8 °C somme dagar. Somrane er særs varme, som er typisk for Vest-Asia og temperaturane når som regel 40 °C to månader i strekk.
Det er generelt lite regn i Dammam, og det vesle som kjem, kjem i desember. Stundom kan det regne godt om vinteren, og dette har ført til oversvømde vegar. Det har òg vore fleire tilfelle med hagl. Kraftig torevèr er ikkje uvanleg om vinteren. Torevêret i desember 2008 gav 76 mm regn.
Stundom oppstår det sandstormar om sommaren som kjem frå ørkenane på Den arabiske halvøya eller frå Nord-Afrika.
Den høgaste temperaturen som er registrert var 51 °C den 31. mai 1992, medan kulderekorden er 1 °C den 7. januar 1992.
Mat
Innbyggjarane i Dammam er ei blanding av fleire etniske grupper og nasjonalitetar. Denne blandinga har hatt innverknad på det tradisjonelle kjøkenenet i Dammam.
Kabsa er populært blant folk i Dammam, ofte med kylling i staden for lam. Jemenittisk mandi er eit populært lunchmåltid. Hejaz-mat er òg populært og rettar som mabshoor, mitabbak, foul, areika, hareisa, kabab meiroo, shorabah hareira (hareirasuppe), migalgal, madhbi (kylling grilla på stein) madfun (tyder bokstavleg gravlagt), magloobah, kibdah, manzalah (vanlegvis eten under Eid ul-Fitr), ma'asoob, magliya (Hijaz-versjonen av falafel), saleeig (Hijazi-rett laga av rismjølk), hummus, biryani, ruz kabli, ruz bukhari, saiyadyia, er mogeleg å få i dei mange tradisjonelle restaurantane kring byen.
Grilla kjøt har ein god marknad i Dammam, som shawarma, kofta og kebab. Under ramadan er sambousak og ful er dei mest populære rettane i skumringa. Desse finn ein i dei fleste libanesiske, syriske og tyrkiske restaurantar.
Idrett
Dammam har to fotballklubbar, Ettifaq FC og Al-Nahda
Chloros
Chloros er eit gresk ord som kan tyda grøn, eller gulgrøn. Det er òg eit gresk etternamn.
Bruk i naturvitskapen
Chloros er rota til fleire naturvitskaplege ord som har med grønt å gjera, som i namnet på den gulgrøne klorgassen.
I biologien er det brukt om det grøne plantestoffet klorofyll og kloroplastar, organellane som utfører fotosyntesen i plantane og lagar klorofyll. I tillegg blir det brukt i mange samansetjingar i binominale plantenamn for å uttrykka at ein viss del av dei er grøne.
Chloros i bibellæra
Ordet opptrer òg i Bibelen, mellom anna i openberringa til apostelen Johannes (6:8). Her blir det brukt til å skildra ein hest som skal bringa død og forderving til verda. Dette ordet har skapt store problem for bibelomsetjarar, som må velja om dei skal omsetja bokstaveleg eller velja ein anna farge som betre uttrykker døden. Hesten er derfor blitt skildra både som gul eller bleikgul og grå eller bleik.
Vitskap i 2011
Vitskapsåret 2011 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 2011.
Sør-India
Sør-India er ein del av India som omfattar delstatane Andhra Pradesh, Karnataka, Kerala, Tamil Nadu og Telangana og unionsterritoriar Andamanøyane og Nikobarane, Lakshadweep og Puducherry. Til saman dekkjer desse 19,31 % av flatevidda til India (635 780 km²). Området dekkjer sørdelen av Deccanplatået, med kyst mot Bengalbukta i aust, Det arabiske havet i vest og Indiahavet i sør. Regionen omfattar to fjellkjeder, Dei austlege og Dei vestlege Ghatfjella, platået i midten og elver som Godavari, Krishna, Kaveri, Tungabhadra og Vaigai.
Dei fleste innbyggjarane i Sør-India snakkar eit av dei fire største dravidiske språka: Telugu, tamil, kannada eller malayalam. Større rike som byrja i Sør-India var Tsjera, Tsjola, Pandyan, Pallava, Satavahana, Tsjalukya, Rasjtrakuta, Madurai, Bahmani, Deccan-sultanata, Vidjayanagara, Marathariket og Mysore. Europeiske rike fekk innpass i India gjennom Kerala.
Folketalet er på kring 236 millionar; 49 millionar i Andhra Pradesh, 53 millionar i Karnataka, 32 millionar i Kerala, 66 millionar i Tamil Nadu, 35 millionar i Telangana, éin million i Puducherry og 61,000 på Lakkadivane, noko som gjev ein folketettleik på 337 per kvadratkilometer. Det nasjonale gjennomsnittet på 356 personar per km². Dei største byane er Chennai (hovudstad i Tamil Nadu), Bangalore (hovudstad i Karnataka), Coimbatore, Hyderabad (hovudstad i Telangana og Andhra Pradesh), Madurai og Visakhapatnam. Hovudstaden i Kerala er Thiruvananthapuram, medan Kavaratti er hovudstad for Lakkadivane.
Tiulenij
Tiulenij (russisk Ostrov Tiulenij) er ei lita øy i Okhotskhavet. Ho ligg 19 km sør for eit nes på austsida av Sakhalin i Russland. Tiulenij er 1,6 km lang og 850 meter brei.
Det er mykje sel på kysten av Tiulenij og i farvatnet omkring, og derfor har øya fått namnet sitt, som tyder nettopp 'sel' på russisk. Ho vart tidlegare kalla «Robbenøya» etter det tyske ordet for sel. Det finst òg mykje sjøfugl på Tiulenij.
Administrativt høyrer Tiulenij til Sakhalin oblast.
Tiulenij i Okhotskhavet må ikkje forvekslast med Tiulenij utanfor kysten av Dagestan eller med Tiulenijøyane i Kaspihavet i Kasakhstan.
Tiulenijviruset, eit arbovirus gruppe B, vart oppdaga på Tiulenij i 1969 frå flått på fuglar.
Vilva ved Usva
Vilva  (russisk Ви́льва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Usva frå venstre. Elva er 170 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Vilva spring ut på vestsida av Uralfjella og renn vest- og sørvestover. Ho munnar ut i Usva fire kilometer før byen Tsjusovoj
Dei største sideelvane hennar er Vizjaj frå venstre, og Nordre Rassokha, Bolsjaja Mjasnaja, Korostelevka, Bolsjaja Porozjnaja, Malaja Porozjnaja og Tontsjikha frå høgre.
690 Wratislavia
690 Wratislavia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. oktober 1909 av Joel Hastings Metcalf ifrå Taunton, Massachusetts.
Helsingør kommune
Helsingør kommune, på dansk: Helsingør Kommune, er ein kommune aust i Nord-Sjælland, og høyrer til Region Hovedstaden. Kommunen har eit areal på 121,64 km², og hadde i 2013 eit folketal på 61,551. I 2016 var folketalet 62,092. Administrasjonssenteret er byen Helsingør ved Øresund.
Kommunens byar og tettbygde stader er Helsingør, Hellebæk, Hornbæk, Stenstrup,  Kvistgård og  Gurre.
José Sócrates
José Sócrates Carvalho Pinto de Sousa er ein portugisisk politikar, som var statsminister i Portugal frå 12. mars 2005 til 21. juni 2011. Han representerte det sosialdemokratiske Partido Socialista (Sosialistpartiet).
Fylkesveg 567
Fylkesveg 567 (Fv567) går mellom Haukås i Bergen og Tysse i Osterøy. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga) er 32,4 km lang.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Ole Rømer Sandberg
Ole Rømer Aagaard Sandberg var ein gardbrukar og stortingsmann, fødd i Onsøy. Han var far til Ole Rømer Sandberg.
Sandberg var son til ein storbonde i Hedmark. Etter han vart student i 1881, tok han andreeksamen ved universitetet i 1883, offiserseksamen i 1885 og høgskuleeksamen i 1888. Frå 1889 til 1901 var han kaptein i 1. akershusiske brigade. Samstundes var han gardbrukar av storgarden Deglin i Furnes, frå 1898 på Hol i Furnes. Frå 1892 redigerte han landbruksstoffet i avisa Aftenposten.
Sandberg var medlem av heradsstyret i Furnes, ei tid også ordførar. Styremedlem i Selskabet for Norges Vel 1906-08, og formann i Hedmark landbruksselskap frå 1909.
Sandaigh
Sandaigh er eit skotsk-gælisk namn på fleire øyar i Skottland.
Frumpy
Frumpy er eit tysk progressivt band frå 1970-talet. Det vart forma i 1969 og og vart oppløyst i 1972. Men i 1990 hadde dei ei reformering.
Vilva ved Jajva
Vilva (russisk Ви́льва ) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Jajva frå venstre. Elva er 107 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva er forureina av kolgruva Kizelovskogo i nedslagsfeltet.
Dei største sideelvane hennar er Kizel, Lytva og Ivaka, alle frå høgre.
Eksistensialisme
Eksistensialisme er ei filosofisk rørsle som omhandlar individualisme, individuell fridom og subjektivitet. Dette er ei tankeretning som er oppteken av menneskelivet med vekt på ansvar, fridom og val. Eksistensialismen legg vekt på idéen om at eksistens kjem føre essens, dvs. at ein må vere i livet for å kunne skape meining, og at kvart individ difor er belasta med naudsynet av å ta individuelle val.
Rørsla var spesielt populær på midten av 1900-talet, under arbeidet av filosof og forfattar Jean-Paul Sartre, filosof og forfattar Simone de Beauvoir, og andre, inkludert Albert Camus, som skreiv romanar, essay og skodespel. Sartre gjer greie for eksistensialismen sitt primærprinsipp i L'Existentialisme est un humanisme.
Mange let seg inspirere av Søren Kierkegaard og Friedrich Nietzsche - hos dei fann ein eit språk som kunne skildre det meiningsvakumet som mange følte seg konfrontert med i mellomkrigstida. For eksistensfilosofien har jo nettopp som utgangspunkt at menneskelivet er meiningslaust, at tilværet er utan evige reglar, verdiar og sanningar som den enkelte kunne finne meining i. Denne tomheita stiller mennesket i ein posisjon der det sjølv må ta ansvar for sine eigne val. Difor må mennesket ifølgje eksistensialismen definere sitt eige liv, det må leggje frå seg billege erstatningar som lovar meining og sjelsro og heller sjå det meiningslause og timelege i auget. Berre slik kan mennesket leve eit autentisk og ærleg liv. Dette ifølgje Heidegger, Sartre og Camus for å nemne nokre av dei viktigaste i den eksistensialistiske tradisjonen i denne epoken. Også André Gorz kan nemnast som ein viktig tenkjar innan denne tradisjonen.
Eksistensialismen meiner altså at mennesket skaper sitt eige tilvære, sin eigen eksistens og identitet gjennom val og handlingar. Menneska er da subjekt i eit likesælt, dobbelttydig og absurd univers, der inga meining er gjeven. Meining med tilværet kan berre skapast som følgje av dei val vi gjer. Denne meininga er alltid subjektiv og ofte mellombels og ustabil. Det at det ikkje finst ei gjeven meining med livet, gjer folk redde. Men den einaste måten å overvinne den angsten er ved å velje, for da skaper ein slik meining.
Eksistensialismen tek opp ei rekkje grunnleggjande omgrep som angst, fridom, identitet, ansvar, val og det menneskelege medvitet om både eksistens og død. Alle desse omgrepa er basis for den menneskelege eksistensen, og kan ikkje forklarast ut frå ein naturvitskapleg synsvinkel, eller andre distanserte synsvinklar.
Det handlar om å gjere val, og ta ansvar for dei vala ein gjer. Tilværet kan ikkje forklarast ut frå ein teori eller innordnast i eit system. Tilværet er alltid uavslutta og utan universell meining. Når det ikkje finst noko gjeve mål med livet, blir alle situasjonar valsituasjonar. Erkjenninga av at det ikkje er noka meining med tilværet medfører angst, men ved val og handling kan slik meining skapast for den enkelte. Det er opp til den enkelte å skape sitt liv, å gje sitt liv si meining.
Eksistens kjem før essens, som Sartre uttrykte det. Ingen har ein essens som er definert på førehand, berre den vi sjølve kan skape. Sartre fornektar Guds eksistens, eller andre determinerande prinsipp. Det finst ingenting som avgjer ein person sin karakter på førehand. Sjølv om eit individ meiner at vedkomande har ein essens i form av til dømes ei sjel, eller rasjonalitet eller dei psykologiske trekka ein har, så er den essensen eit resultat av eit val vedkomande sjølv gjer, og ikkje gjeve på førehand.
Alt det som kjem etter eksistensen, dei essensielle eigenskapane, kan ikkje brukast som orsaking for ikkje å ta ansvar for sin eigen eksistens eller sine eigne handlingar. Sartre skreiv at «mennesket er dømt til fridom». Handlingar og val kan ikkje orsakast med essensialisme.
Under Nürnbergprosessen bruka mange av dei tiltalte det argumentet at dei berre følgde ordrar, og derfor ikkje var ansvarlege for handlingane sine. Dette vart avvist, ut frå den eksistensialistiske haldninga at vi alltid er ansvarlege for handlingane våre, og alltid har eit val. Det kan òg vere like gale å la vere å handle, og ein er like ansvarleg for å velje å ikkje handle.
Den moderne eksistensialismen sprang i høg grad ut av den disharmonien, gruen og irrasjonaliteten som prega førre hundreåret. Dei to verdskrigane viste for eksistensialistane kor absurd tilværet er. Eksistensialismen spring også ut av Opplysningstida. Før denne hadde det vore sett opp eit klart definert mål med livet. I Europa var det kristendomen, som sa at ein måtte leve som ein god kristen for å kome til Gud i himmelen etter ein var død. Men for eksistensialistar som Sartre gav dette ikkje lenger noka meining. Mennesket må skape si meining sjølv, i sitt eige liv.
Storhovda ørekyt
Storhovda ørekyt(e) (Pimephales promelas) er ein ferskvassfisk i slekta Pimephales. Den naturleg utbreiinga til arten er i Nord-Amerika.
Rasofiel Rise
Elan Rasofiel Rise var ein norsk komponist, lærar, gardbrukar og songleiar. Han var fødd på matrikkelgarden Nedre-Rise i Hareid, og busett på matrikkelgarden Bigset i same bygda.
Etter kveldsskule i heimbygda, tok Rise i 1861 til på den nystarta «høiere almenskole» i Volda. Frå nyår vart han flytta over i Voldens lærerskole, og tok eksamen same året om sommaren. Same hausten vart han tilsett lærar i heimbygda Hareid, og vart der til han slutta lærargjerninga i 1910.
Rise såg seg ikkje råd å gå Stord seminar. Noko tilleggsutdanning fekk han i 1868, då han gjekk eit fem vekers gymnastikkurs i Bergen. Medan han var i byen fekk Rise litt opplæring i notelære og songinstruksjon. Dette vart all hans musikkopplæring. I 1878 gjekk han til fots for å delta på eit skandinavisk lærarkurs på Christopher Bruun sin folkehøgskule Vonheim i Gausdal i Oppland. Der høyrde han taler av Bruun og Bjørnstjerne Bjørnson, og vart grundtvigianar. I mai 1877 gjekk han heile vegen frå Veblungsnes til Kristiania for å gå i lære hos kunstmålaren Knud Bergslien. Etter to månader tok pengane slutt, og han la på heimveg over Ringerike, opp Valdres og over til Sogn.
Rise leia songkor i heimbygda i over femti år. Frå den tid han tok til som lærar samla han på dei preikefrie sundagane folk frå gardane og grendene i kring, til innøving av song. Før Hareids-kyrkja fekk orgel i 1920, leia Rise i tiår etter tiår salmesongen i kyrkja. Han har vorte rekna som grunnleggar av den utbreidde tradisjonen for fleirstemt korsong på Sunnmøre generelt, og i Hareid spesielt. Rise er særleg kjend for melodiane til fleire Aasen-songar, m. a. «Tidt eg minnest ein gamal gard».
I 1921 vart han påskjøna med Kongens fortenestemedalje i sylv for arbeidet sitt i skulen, for songen og for tonediktinga si. 17. mai 2022 vart ei statue av Rasofiel Rise avduka på bygdetunet Vonheim.
Han var far til mangeårig ordførar i Hareid, Randulf Rise, kunstmålaren Hermod Rise og kunstfotografen John Riise.
Malaysia
Malaysia er eit land i Søraust-Asia. Det har landegrenser til Thailand og Brunei i nord og Singapore og Indonesia i sør. Hovudstaden Kuala Lumpur ligg nordvest i landet. I hovudstaden Kuala Lumpur ligg den høgaste bygninga i verda, Petronas Towers. Dei to tårna er 88 etasjar eller 452 meter høge.
Historie
I 1948 starta ein geriljakrig som var initiert av kommunistar i den dåverande britiske kolonien Malacka, og kampane heldt på i drygt ti år. Britiske troppar lukkast i å sigre heilt over geriljaen militært. Det var fyrste gong i moderne tid dette hende. Ei medverkande årsak til dette var at ein tvangsflytta nær ein halv million menneske frå den kinesiske minoriteten i landet.
Då landet Malaya erklærte sjølvstende i 1957 var namnet på landet Føderasjonen av Melayulandet, ofte kalla Den malaysiske føderasjonen. I 1963 kom territoria Sarawak, Sabah og Singapore til, og landet bytte namn til Malaysia. I 1965 vart Singapore utelukka frå føderasjonen, og etter dette har tilhøva mellom dei to landa vore kjølige.
Sidan 1957 har Malaysia vore ein av medlemsstatane i Det britiske samveldet.