cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Statkraft
Statkraft i dag
Selskapet er i dag den største kraftprodusent i Noreg og den tredje største i Norden. Med om lag 4200 medarbeidarar i Noreg og utlandet, er Statkraft den største produsenten av fornybar energi i Europa, med ei samla installert effekt på 18 159 MW og ein årsproduksjon i 2014 på totalt 56 TWh. Selskapet hadde i 2014 ein brutto omsetnad på 52,2 milliardar kroner.
Den største delen av Statkraft sin produksjon kjem frå vasskraft. Selskapet hadde 335 vasskraftverk i 2014, 230 av dei ligg i Noreg. I dag bygger Statkraft i fyrste rekke ut ny produksjonskapasitet i vekstmarknader utanfor Europa. I tillegg driv Statkraft utbygging og drift av vindkraft, både på land og til havs, og fjernvarme.
Statkraft er dessutan ein stor aktør på dei europeiske marknadene for omsetjing av energi og energirelaterte produkt. Her leverer Statkraft tenester til ulike oppdragsgjevarar, anten det gjeld små produsentar som vil selge kraft frå eigne kraftverk, eller store industriverksemder som treng ein stor, fast kraftleverandør.
Patent
Patent er ei ordning som gjev kvar ein einerett til å utnytta ei oppfinning innanfor eit avgrensa tidsrom. I denne perioden har ikkje andre rett til å produsera, importera eller selja produkt som nyttar løysinga som er patentbeskytta. Ulike land regulerer patent på ulike måtar.
I Noreg gjev Patentstyret patent i 20 år. Ein kan ta patent på nye oppfinningar som har oppfinningshøgd (det var ikkje noko einkvan fagperson på fagområdet lett kunne kome på) og kan utnyttast industrielt (dette omfattar også landbruk, handel, forvaltingsverksemd og liknande). I ein patentsøknad må ein skildra tydeleg og fullstendig korleis oppfinninga verker. Ein kan ikkje ta patent på plantar, dyr eller menneske.
Statkraft
Statkraft i dag
Statkraft er ikkje direkte involvert i nett- og sluttbrukarverksemd. I Noreg er det regionale kraftselskap, der Statkraft har eigarskap, som driv nett- og sluttbrukarverksemd. I Skagerak Energi eig Statkraft 66,62 %, i Agder Energi 45,5 %, i BKK 49,9 %, i Istad 49 %, og i Fjordkraft 59,5 %.
Vasskraft
Elektrisk kraft produsert i vasskraftverk er ei miljøvennleg energikjelde i generasjon etter generasjon. Dette er fornybar, rein, påliteleg, fleksibel og billeg energi. Om lag 99 % av all kraftproduksjon i Noreg kjem frå vasskraft. På verdsbasis utgjer vasskrafta rundt ein sjettedel av den totale kraftproduksjonen. Statkraft har over 100 års erfaring med vasskraft, og er den største produsenten av straum frå vasskraft i Europa. Den største delen av konsernet sin produksjon kjem frå vasskraft.
Per 2014 har Statkraft meir enn 300 vasskraftverk over heile verda. Dei aller fleste av desse kraftverka ligg i Noreg, men Statkraft har òg anlegg i:
Statkraft utviklar ny produksjonskapasitet i utvalde land i Sør-Amerika og Sør-Asia. Gjennom selskapet SN Power, der Statkraft eig 50 %, driv Statkraft også vasskraftutvikling i Søraust-Asia, Mellom-Amerika og Afrika. Selskapet legg til grunn at trongen for elektrisitet vil auke mest i desse områda av verda.
Vindkraft
Statkraft har produsert vindkraft sidan 2002, då Statkraft åpna Smøla vindpark, Norges største vindpark.
I 2014 føregår produksjonen av vindkraft i vindparker i:
Marknadsoperasjoner
Statkraft er ein av dei største aktørane på den europeiske engrosmarknaden for elektrisitet. I tillegg opererer selskapet i den finansielle marknaden. Statkraft handlar mellom anna sikringsprodukt med industribedrifter, kraftprodusentar og distribusjonsselskap. Statkraft er òg ein av de største aktørane i verda innan handel med CO2-kvotar.
Gasskraft
Gasskraftverk for produksjon av elektrsik kraft har dei lågaste CO2-utslippa av alle kraftverk baserte på fossile brennstoff, og kan erstatte den langt meir forureinande olje- og kolbaserte elektrisitetsproduksjonen. Kraftverka produserer elektrisitet ved hjelp av både gassturbiner og dampturbiner.
Statkraft eig fire gasskraftverk i Tyskland og eitt i Noreg.
I 2014 varsla Statkraft at nye investeringer berre vil bli gjort innanfor fornybar energi.
Fjernvarme
Fjernvarme er oppvarming av vatn som vert distribuert til brukarar innanfor eit geografisk område ved hjelp av nedgrevne rørleidninger. Eit fjernvarmeanlegg kan i praksis samanliknast med eit sentralvarmeanlegg som forsyner eitt eller fleire bygg med varmt vatn, som blir brukt til oppvarming gjennom vassbåren golvvarme eller radiatorar, og til oppvarming av tappevatn.
Til produksjon av fjernvarme kan ein nytte fleire ulike energikjelder. Det kan være avfall, biobrensel, varmepumper, deponigass, naturgass, propangass, butangass, elektrisitet eller fyringsolje. Fleire energikjelder kan nyttast samstundes i fjernvarmesystemet. Dette fører til ei stabil og fleksibel forsyning av varme til kundane.
Gjennom Statkraft Varme og Skagerak Varme har Statkraft-konsernet fjernvarmeanlegg i Trondheim, Klæbu, Stjørdal, Namsos, Levanger, Harstad, Haugerud, Bogerud, Nannestad, Moss, Sandefjord, Ås, Gardermoen, Porsgrunn, Tønsberg og Horten. I Sverige har Statkraft Värme produksjon frå flisfyrte varmesentralar i Kungsbacka, Trosa, Vagnhärad og Åmål.
Saltkraft
Statkraft Hurum saltkraftverk (Statkraft Osmotic Power Prototype) vart åpna på Tofte i Hurum kommune, ved Oslofjorden, i 2009.
Saltkraft er rein, fornybar energi som bygger på naturfenomenet osmose, definert som transport av vatn gjennom ein halvgjennomtrengeleg membran. Når ferskvatn møter saltvatn, for eksempel når ei elv renn ut i havet, blir det frigjort enorme mengder energi. Denne energien kan nyttast til kraftproduksjon gjennom osmose. I saltkraftverk blir ferskvatn og saltvatn ført inn i separate kammer som er skilte av denne kunstige membranen. Saltmolekyla i sjøvatnet trekker ferskvatnet gjennom membranen og aukar trykket på sjøvatnsida. Trykket tilsvarer ein 120 meters vasskolonne eller ein stor foss, og kan nyttast i ein kraftturbin.
Saltkraftverket på Tofte er ikkje lenger i drift.
Thomas C. Schelling
Thomas Crombie Schelling var ein USA-amerikansk økonom og professor i utanrikssaker, nasjonal tryggleik, atomstrategi og forsvarskontroll ved Universitetet i Maryland, College Park, School of Public Policy.
Schelling si mest berømte bok, The Strategy of Conflict (Konfliktstrategiar) frå Harvard University Press i 1960, pionerte studiet av forhandlingar og strategiske val og blir sett på som ei av dei hundre bøkene som har øvd størst innflytnad i Vesten sidan 1945.
I 1971 publiserte han ein ofte-sitert artikkel om rasedynamikk, kalla «Dynamic Models of Segregation» (Dynamiske modellar for segregering). I dette verket forklarte han korleis eit bustadstrøk med berre kvite bebuarar raskt kunne bli eit nabolag med berre mørkhuda, til og med om ingen av dei kvite bebuarane var absolutt imot å bu i eit integrert bustadstrøk.
Schelling deltok i debatten om global oppvarming. Gjennom sin argumentasjon for at problemet har vorte sterkt overdrive, var han ein av dei leiande innan København-konsensusen.
Professor Schelling underviste tidlegare i tjue år ved Harvard University sin John F. Kennedy School of Government, der han var Lucius N. Littauer-professor i politisk økonomi.
Saman med Robert J. Aumann vann han Nobelprisen i økonomi i 2005 for å ha «styrka forståinga vår av konflikt og samarbeid gjennom spelteorianalysar».
F-blokk
f-blokka i periodesystemet består av alle lantanoida unnateke lutetium, og alle actinoida unnateke lawrencium. For grunnstoff i denne delen av periodesystemet er elektronet med størst energi i ein f-orbital.
Konstanz
Konstanz er ein by heilt sør i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 79 000 innbyggjarar ved den vestlege breidda til Bodensjøen og grensa til Sveits.
Konstanz ligg ved elva Rhinen, som renn gjennom Bodensjøen.
Historie
Dei første spora etter siviliasjon i Konstanz går tilbake til seint i steinalderen.
Rundt år 100 slo romarar seg ned i her, og namnet, som opphavleg var Constantia, kom frå keisar Constantius Chlorus som kjempa mot alemannarane i området og bygde festningsverk i byen.
Rundt 585 kom den første biskopen til Konstanz og markerte starten på byen som eit andeleg senter.
Konstanz eigde den einaste brua over Rhinen i området, og blømde som ein handelsstad i løpet av mellomalderen. Lin som vart produsert i byen fekk internasjonalt rykte og byen vart velståande. I 1192 fekk Konstanz status som fri keisarby, og var derfor direkte underlagt keisaren.
I 1414-1418 fann rådet i Konstanz stad. Under eit av desse, den 6. juli 1415 vart Jan Hus, som av kyrkja vart sett på som ein trugsel mot kristendommen, brend på bålet. Det var her Det vestlege skismaet vart enda og pave Martin V vart vald under den einaste konklaven halde nord for Alpane. Konzilgebäude der konklaven vart halde kan ein framleis sjå i dag.
I 1460 erobra Det sveitsiske edsforbundet Thurgau, området rundt Konstanz. Konstanz prøvde så å få verte ein del av Sveits, men skogkantonane stemde imot sidan dei frykta at bykantonane ville få for mykje makt. Konstanz vart dermed med i Det schwabiske forbundet. I den schwabiske krigen i 1499 mista Konstanz alle privilegia sine.
Reformasjonen gjorde sitt inntog i Konstanz i 1520-åra, leia av Ambrosius Blarer, og like etter erklærte byen seg offisielt for protestantisk. Biskopen vart då mellombels flytta til Meersburg, ein liten by på andre sida av innsjøen. Byen følgde først Confessio Tetrapolitana, og så Confessio Augustana. I 1548 gjorde Keisar Karl V byen Reichsacht (fredlaus) og byen måtte overgje seg til Habsburgmonarkiet som med ein gong gjekk til åtak på byen. Konstanz mista dermed statusen sin som fri keisarby.
Habsburgherskarane ville gjeninnføre katolismen i byen, og opna eit jesuittuniversitet her i 1604. Teateret som følgde med, bygd i 1610, er det eldste teateret i Tyskland som framleis er i dagleg drift.
I 1821 vart bispedømet Konstanz oppløyst og vart ein del av erkebispedømet Freiburg.
Ordførarar i Vestvågøy
Ordførarar i Vestvågøy har, etter at Vestvågøy kommune vart oppretta i 1963 ved samanslåing av Borge, Buksnes, Hol og Valberg, vore:
Aix-en-Provence
Aix-en-Provence eller berre Aix [eks] (oksitansk Ais de Provença eller Ais de Prouvènço) er ein universitetsby og kommune som ligg sør i Frankrike, om lag 30 km nord for Marseille. Byen har i dag om lag 140 000 innbyggjarar, av dette ca. 30 000 studentar, og er sous-préfecture (administrasjonsstad) i departementet Bouches-du-Rhône i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Historie
Byen vart grunnlagd i 122 f. Kr. ved ei varm vasskjelde av den romerske konsulen Sextius Calvinus, som kalla opp staden etter seg og vatnet, Aquae Sextiae. På 300-talet hadde byen vekse til metropolen Narbonensis Secunda. I mellomalderen vart Aix hovudstaden i den tidlegare provinsen Provence. Størst var han først frå 1100-talet av, då han vart eit lærdoms- og kultursenter under husa av Aragon og Anjou.
I lag med resten av Provence, gjekk byen Aix-en-Provence til den franske krona i 1487 og i 1501 oppretta Louis XII parlamentet i Provence, som eksisterte fram til den franske revolusjonen i 1789.
Geografi og klima
Aix-en-Provence ligg på ei slette, der ein kan sjå utover elva Arc, om lag ein kilometer får den høgre breidda til elva. Byen stig sakte oppover frå nord til sør, og Montagne Sainte-Victoire er lett synleg i aust. Aix ligg i Sør-Frankrike og har eit varmt klima. Middeltemperaturen i januar er 5 °C, og i juli 22 °C. Han har i snitt 300 dagar med sol, og berre 91 med regn. Byen ligg stort sett i le for den kalde mistralvinden, men stundom fører denne vinden til sure forhold.
Bestand
Ein bestand eller ein populasjon er ei av dei viktigaste einingane innanfor økologien. Ein kan definera omgrepet som ei gruppe individ av same biologiske art innanfor nokolunde det same geografiske området. Bestandane vert kjenneteikna av at det er meir genflyt og større grad av samhandling innanfor dei ulike bestandane enn mellom dei. I naturen er det likevel vanskeleg, ofte umogleg, å setja klare, distinkte grenser for dei ulike populasjonane.
Kunnskap om korleis ulike bestandar utviklar seg og påverkar kvarandre høyrer til kjerneverksemda til biologisk forsking.
Skogbestand
I skogbruket brukast eit bestand om ei nokolunde einsarta skogteig som er stor nok til å verte handsama som ei driftseining. Eit bestand bør vere einsarta med tanke på bonitet og hogstklasse, ofte òg med tanke på alder, tettleik, treslagssamansetjing og driftstilhøve. I bestandsskogbruket er to dekar rekna som minimumsstorleik for eit bestand; bestand på eit titals dekar er det vanlegaste.
Population biology
Sink
Sink er eit metallisk grunnstoff med atomnummer 30 og kjemisk symbol Zn. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 12 i det periodiske systemet.
Bruk
Metallet vert mellom anna brukt til å verna stål mot korrosjon ved galvanisering eller bruk av offeranodar.
Sink vert stundom brukt til å stiva opp store orgelpiper.
Sinkoksid vert brukt som eit kvitt pigment.
Messing er ei legering av sink og kopar. Sink vert òg brukt i andre legeringar.
Historie
Sink vart oppdaga av Andreas Marggraf i 1500.
Biologisk rolle
Sink er eit viktig mineral for kroppen. Det er ein del av mange enzym. Sink finst mellom anna i kjøt og korn.
Sahara
Sahara er den største varme ørkenen på jorda. Han har ei flatevidd på over 9 065 000 km². Den største kalde ørkenen, Antarktis, er større enn Sahara.
Sahara-ørkenen ligg i Afrika, og er 2,5 millionar år gamal. Namnet Sahara (ar. صحراء) kjem frå den arabiske omsetjinga av tuareg-ordet tenere, som tyder 'ørken'. Han er avgrensa av Sahelbeltet i sør, og har kyst mot Raudehavet og Middelhavet i nord.
Sahara utgjer store delar av Nord-Afrika. Han deler den nordlege delen av kontinentet frå den sørlege, som ofte vert kalla Afrika sør for Sahara.
Geografi og geologi
Sahara er den største ørkenen i verda og dekker 10 % av Det afrikanske skjoldet. Ørkenområdet tilhøyrer det afrikanske alpinsystemet, som vart heva i tertiærtida og berggrunnen er erodert etter det. Sahara utgjer for ein stor del eit flatt landskap av platå og grusdekka sletter utan vegetasjon. Vidare finst oasar, sandsletter og sanddyner. Toppen av Emi Koussi er det høgaste punktet på 3415 moh. Botnen av Qattara er lågaste punktet på 133 m under havnivå. Mesteparten av Sahara er dekt av sediment som er yngre enn 50 mill. år. Meir enn halvparten av Sahara er dekt av såkalla yermojord med lag av grus og stein. Berre einskilde lokale stader stikk grunnfjellet (Saharakratonet) fram. Jarn, kopar og uran finst fleire stader og olje vert vunne ut i Algerie.
Størstedelen av Sahara er eit 300 m høgt platåland med periodisk vassførende erosjonsdaler (wadi). Platålandskapet er dels forma i fast fjell med eit dekke av store steinblokker (hammada), dels dekte av grovare grus og stein (reg). Lokalt finst gressletter og kratt. Det finst òg einskilde meteorittkrater som til dømes Amguid- og Oasiskrateret.
I sentrale delen av Sahara reiser store grunnfjellmassiv seg over slettelandet, t.d. Ahaggar, Aïr, Saharaatlas, Adrar des Iforas, Rødehavshøgdene og Tibesti. Dei høgaste toppane er yngre, utslokte vulkanar som det høgaste fjellet i Sahara, Emi Koussi. Desse sentrale delane av Sahara har særs tørt klima med lite vegetasjon bortsedd frå grassletter i høgdeområda.
Sandørken (erg) utgjer 20 % og ligg i utkanten av Sahara, mellom anna i sørlege Algerie og den libyske ørkenen. Landformene er her forma av vinden og sporadisk regn. Einskilde stader er undergrunnen dekt av leirlag eller består av gips og andre salt. Der grunnvatnet trengjer fram mot overflata, blir det som regel danna fruktbare oasar som til dømes Bahariya, Ghardaïa, Timimoun, Kufrah og Siwa.
I aust skjer Nilen gjennom ørkenen. Landskapet omkring Riftdalen består av søkk, saltsjøar og høge fjell. Det arabisk-nubiske skjold er i ferd med å rive seg laus frå Saharakratonet langs Afarriften.
I sør går ørkenen gradvis over i steppelandskap. Denne overgangssonen vert kalla Sahel der det lokalt veks gras og kratt.
Klima
Sahara har ørkenklima som kjem av det subtropiske høgtrykksbeltet. Det fell noko nedbør over kystnære område, men over sentrale område er det gjennomgåande tørke. Nedbør frå nordvest blir hindra av Atlasfjella. Høgtrykksbeltet blir forsterka og blir forskove mot sør om vinteren, og blir veikt og forskove mot nord om sommaren. Årleg har sentrale Sahara over 4000 solskinnstimar, nær det maksimalt moglege; temperaturvekslingane mellom dag og natt og mellom vinter og sommar er store. Om sommaren kan temperaturen ofte bli over 50 °C, om vinteren ofte under 0 °C. Det har vorte målt 58,0 °C i Sahara, ved Al'Aziziyah i Libya, men denne rekorden er det i lengre tid sådd tvil om vart målt på riktig måte, og er derfor ikkje lenger offisiell verdsrekord.
Planteliv
Planteveksten er særs fattig, store strekk er heilt nakne, medan det andre stader finst ein spreidd vegetasjon som vesentleg består av tørketålande kurvplanter, erteplanter, korsblomster og grasartar. På salthaldig grunn veks meldeartar og andre halofyttar (saltbotnsplanter). Dei fleirårige har lange røter som når ned i undergrunnen. Nokre har kjøttfulle blad, andre er dekt av filthår som minskar fordampinga frå blada. Ei karakterplante i Sahara er jerikorosen. Det er berre eit par treslag som kan greie det tørre klimaet: i fjellstrøka ein akasieart, Acacia tortila, og i erosjonsdalane ein tamarisk, Tamarix articulata. Øvst i Ahaggarfjella finst litt barskog. Oasane er særleg prega av daddelpalmen, men her blir òg dyrka korn, frukt og grønsaker.
Dyreliv
Dyrelivet i Sahara har skifta med klimaet. Helleristningar og skjelettrestar viser at det i ei ikkje særleg fjern fortid med fuktigare klima levde elefantar, nashorn, flodhestar og sjiraffar i Sahara. No dannar derimot ørkenen eit dyregeografisk skiljeområde mellom ein mediterran og ein afrikansk fauna.
Santa Cruz de Tenerife
Santa Cruz de Tenerife (ofte berre kalla Santa Cruz) er hovudstaden (i lag med Las Palmas) og den nest største byen på Kanariøyane og den 21. største byen i Spania. Han har kring 220 000 innbytggjarar. Storbyområdet har kring 400 000-600 000 innbyggjarar, avhengig av kvar kjelder ein ser på. Santa Cruz er den nest største byen i Den europeiske unionen som ikkje ligg i Europa. Santa Cruz de Tenerife er òg hovudstad på øya Tenerife (den mest folkerike øya i Spania) og provinshovudstad i provinsen Santa Cruz de Tenerife. Han ligg nordaust på Tenerife, om lag 210 kilometer utanfor nordvestkysten av Afrika i Atlanterhavet. Mellom 1833 og 1927 var Santa Cruz de Tenerife aleine hovudstad på Kanariøyane, før denne rolla i 1927 vart delt slik som i dag. I perioden som einaste hovudstad var byen det kulturelle, politiske og økonomiske senteret på Kanariøyane. Santa Cruz er den travlaste hamnebyen på Kanariøyane og er ein av dei store hamnebyane ved Atlanterhavet med mykje cruiseanløp. Byane Santa Cruz og San Cristóbal de La Laguna har vokse saman og har til saman kring 380 000 innbyggjarar. Dette gjer dei til det største byområde på Kanariøyane (når ein ikkje ser på kommunegrenser).
I byen ligg parlamentet til Kanariøyane og den kanariske presidenten sit her. Fleire avdelingar av La Laguna universitet ligg i Santa Cruz, mellom anna for kunst og marine. Dei største landemerkene i byen er Auditorio de Tenerife og Santa Cruz-tårna (Torres de Santa Cruz).
Karnivalet i Santa Cruz de Tenerife traktar i dag etter å verte ein verdsarvstad.
Historie
Området der byen i dag ligg har vore busett sidan guanchane budde her for om lag 2000 år sidan. Ein har funne arkeologiske spor frå denne tida. Guanchane kalla dette området Añazo. Seinare vart han ein av dei viktigaste hamnene i Atlanterhavet og på Kanariøyane. Byen starta som ein fiskelandsby, men vart viktigare då eit vulkanutbrot øydela hamna i Garachico på 1700-talet. Han fekk sjølvstende frå La Laguna og på 1800-talet fekk han status som hovudstad på Kanariøyane av kong Ferdinand VII.
Knute
Knut eller knute (norrønt knútr) er ei lengd av noko som er bunde om seg sjølv. Ein kan laga knutar av tau, tråd eller liknande, men også av mindre fleksible materiale som smijern og anna metall.
Aalen
Aalen er ein by i Tyskland sør i delstaten Baden-Württemberg med om lag 66 000 innbyggjarar. Byen er sete for landkreisen Ostalbkreis.
Knute
Knutar kan brukast til å festa noko, til dømes skolisser på ein sko, samanspleisa tau eller trådar i handarbeid. Dei kan brukast til å laga nett, til dømes til fiskegarn, eller til pynt i teknikkar som makramé eller nupereller. Knutar kan også brukast til å markera avstand; dette er utgangspunktet for måleininga knop.
Aalen
Geografi
Aalen ligg ved elva Kocher, ved foten av Schwabisk Alb, som ligg sør og søraust for byen. I nord ligg åslandskapet Ellwanger Berge. Aalen er om lag 70 km aust for Stuttgart og 48 km nord for Ulm.
Historie
Omkring 150-160 e.kr. låg det ein liten romersk festning her. Denne posisjonen var strategisk viktig på denne tida, sidan han låg i nærleiken av limes (grensa til Romarriket). Sjølve byen dukka først opp tusen år seinare, sannsynlegvis på 1200-talet. Han vart først nemnd i skriftlege kjelder på 1300-talet, då han var under grevane av Oettingen. Aalen var ein keisarby frå 1360 til 1802, då han vart annektert av Württemberg. Ein alvorleg bybrann råka byen i 1634. Han vart så sete for ein Oberamt, som landkreisen Aalen oppstod frå i 1938. I 1973 vart han slått saman med landkreisen Schwäbisch Gmünd til det nye Ostalbkreis. I 1975 vart Wasseralfingen, ein by med ein tredjedel av innbyggjarane i Aalen, slått saman med Aalen.
Kommunal veg 32890 i Bergen
Kommunal veg 32890 i Bergen går mellom Midtun og Paradis i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 2,3 km.
Glitter (fleirtyding)
Glitter kan visa til:
Pekka Pekkala
Pekka Pekkala er ein samisk sametingsrepresentant for det finske sametinget, vald inn for sin andre periode, 2008-2011.
Sit
Sit (russisk Сить) er ei elv i Tver og Jaroslavl oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 159 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 13,4 m³/s.
Kjelda til Sit er nær Bezjetskogo-toppen nær landsbyen Saburovo. Sit munnar ut i Volga via Rybinsk-reservoaret. Før reservoaret vart bygd var Sit ei sideelv til Mologa. Ved munningen ligg landsbyen Brejtovo.
Sit er islagd frå slutten av november til april. Den nedre delen av elva er eit populært område for rekreasjon og fiske.
Nær Brejtovo stod det kampar mellom tatarar og mongolane i 1238, kjend som slaget ved Sit.
Tim Feehan
Tim Feehan er ein kanadisk songar-låtskrivar, produsent, studioeigar og miksar.
I 1986 vann Feehan ein låtskrivarkonkurranse sponsa av produsenten David Foster og flytta til Los Angeles. Debutalbumet Tim Feehan kom ut i 1987.
Tidleg i 1990-åra deltok Feehan på fleire prosjekt med David Foster og gav i 1996 ut albumet Pray for Rain. I 2000-åra har han samarbeid med musikarar som Brian McKnight, Boyz II Men, Bone Thugs-n-Harmony og Sergio Vallin frå den meksikanske supergruppa Mana.
Feehan har bidrege med songar i fjernsynsseriar som Desperate Housewives, Brothers and Sisters, My Name Is Earl, Ugly Betty, The Good Wife, Boston Legal, Dexter, Las Vegas, The Hills, Entourage, The City, One Tree Hill, Norbit, Greek, Numb3rs og andre.
Tørt klima
Tørt klima er ein klimatype prega av stor mangel på nedbør. Området med tørt klima får mindre nedbør enn den potensielle evaportranspirasjonen. Dette kjem hovudsakleg av høge temperaturar og få uvêr som fører til regn. Klimatypen utgjer gruppe B i Köppen si klimaklassifisering. Store delar av landområda der vêret ofte er påverka av det subtropiske høgtrykksområdet har tørt klima.
Eit anna ord for tørt klima er «arid», til motsats frå «humid» eller fuktig. I tørre område finn det stad lite utvasking av jordsmonnet, sidan det meste av nedbøren fordampar i staden for å renna gjennom jorda. Det finst nokre aridstrøk i Noreg, som i Nord-Gudbrandsdalen, nokre stader i indre Sogn, Saltdal, Skibotn i indre Troms og i deler av Aust-Finnmark.
Døme
Enkelte ørkenområde på vestkystsida av tropiske eller nær-tropiske område har lågare temperaturar enn andre område på same breiddegrad (på grunn av kalde havstraumar nær kysten). Desse områda har ofte tåke og låge skyer, sjølv om desse områda er blant dei tørraste på jorda med omsyn på nedbørmengdene dei får. Døme på dette finn ein i Lima, Peru og Walvis Bay, Namibia.
Jødisk filosofi
Jødisk filosofi er filosofi knytt til jødar og jødedommen. Filosofien er i stor grad prega av dialektikken mellom studium av generell filosofi og jødisk teologi. Ein tidleg jødisk filosof som kom til å ha større innverknad på kristendommen enn på jødedom var den nyplatonske filosofen Filon frå Alexandria. Storheitstida for jødisk filosofi fann stad i det noverande Irak, Algerie Marokko, Spania, Portugal og det sørlege Frankrike frå 800-talet til 1400-talet, da fleire jødiske filosofar var aktive og inspirerte av m.a. Platon og Aristoteles og av muslimsk filosofi. Mellom dei viktigaste jødiske filosofane frå denne tida kan nemnast Sjelomó ibn Gabiról, Sa‘adjá Gaón, Maimonides og Gersonides.
Under og etter opplysningstida frå seint på 1700-talet til innpå 1800-talet oppstod haskalá, eller den jødiske opplysningsrørsla. Ein av dei første viktige representantane for haskalárørsla var Moses Mendelssohn. Moderne filosofar innanfor den jødiske tradisjonen inkluderer Martin Buber, Franz Rosenzweig, Mordecai Kaplan, Abraham Joshua Heschel, Will Herberg, Emmanuel Levinas, Richard Rubenstein, Emil Fackenheim og Joseph Soloveitchik.
Pauli Nevala
Pauli Lauri Nevala er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar. Han vart olympiameister i spydkast i 1964. Fem år seinare fekk han sølvmedalje i EM i friidrett.
Mixtekisk
Mixtekisk er eit otomangueansk språk, eller snarare ei gruppe av nært nærskyldt språk, som blir snakka av rundt 550 000 mixtekarar i Mexico. Dei aller fleste talarane av språket held til i regionen La Mixteca, som omfattar delar av delstatane Oaxaca, Puebla og Guerrero. Det er opptil 50 ulike mixtekiske språk eller dialektar. Dei er nært nærskyldt med språka trique og cuicatekisk, som saman med mixtekisk utgjer den mixtekanske språkgruppa.
Pauli Nevala
Aktiv
Nevala slo gjennom i 1961-sesongen då han først vart finsk meister, og sidan sette finsk rekord med eit kast på 84,23 m. I 1964 skadde han eit auge under i ei bilulykke i Mexico, slik at han ikkje kunne trene fram til august månad. Under OL 1964 i Tokyo vann han overraskande gullmedaljen med eit kast på 82,66 m, hans lengste kast for sesongen. Under OL 1968 vart han utslått i kvalifiseringa.
Han deltok i tre europameisterskap. I 1962 vart han utslått i kvalifiseringa og i 1966 vart han nummer fire. Under EM 1969 i Aten presterte han heile 89,58 m i sitt bestekast, noko som gav han sølvmedaljen bak den sterke sovjet-latviaren Janis Lusis.
Nevala deltok i alle sesongar i mange tevlingar. I 1969 var han med i 48 tevlingar og passerte 80-meterstreken i 41 av dei. I 1970 stilte han opp i 54 tevlingar, i fem av dei kasta han spydet over 90 m. Hans lengste kast i 1970-sesongen kom i Helsingfors den 6. september, i ein landskamp mot Sverige. Der slengde han spydet 92,64 m, det lengste kastet i verda det året og berre seks cm bak landsmannen Jorma Kinnunen sin verdsrekord.
Etter at Nevala i 1970 uttalte til den svenske avisa Aftonbladet at han kravde minst 800 svenske kroner for å delta i stemne, innleidde IOK-presidenten Avery Brundage granskingar om moglege brot på amatørvedtektene. Ved sesongopninga i april 1971 i Abidjan pådrog Nevala seg ein skulderskade, og vart tvinga til å leggje opp. IOC innstilte då sine granskingar.
Silkevegen
Silkevegen var eit stort nettverk av handelsruter på tvers av det asiatiske kontinentet, eit nettverk som bind saman Aust-Asia, Sør-Asia og Vest-Asia med landa rundt Middelhavet, det vil seie både Nord-Afrika og Europa.
I seinare år har nemninga Den maritime silkevegen vorte nytta for handelsrutene til sjøs, attåt dei som går over land.
785 Zwetana
785 Zwetana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. mars 1914 av Adam Massinger ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Benjamin Spock
Benjamin McLane Spock var ein amerikansk barnelege frå Connecticut, USA og professor i pediatri ved Case Western Reserve University frå 1955 til 1967.
Han gav ut fleire populærmedisinske bøker, mest kjend er bestseljaren The Common Sense Book of Baby and Child Care som vart utgjeven i 1946. Boka vart utgjeven på norsk i 1952, under namnet Barnet – Sunn fornuft i barnestell og oppdragelse. Boka hadde ein revolusjonerande bodskap til foreldra: Du veit meir enn du trur. Og for Spock var det viktig å framheve at Foreldre skal også leve.
I 1924 var Spock med på åttemannslaget som tok gull i roing under dei olympiske leikane i Paris 1924.
Arbeid
Spock underviste i barnesjukdommar ved Cornelluniversitetet i New York før han i 1942 vart rådgjevar i barnepsykologi i New Yorks helseråd. Då var han alt godt kjend i USA for dei friske radiokåseria sine om oppseding av barn.
Gjennom arbeidet forstod Spock at amerikanske foreldre trengde enkel, lettfatteleg opplysing om barnestell og korleis barn utvikla seg. Det var naudsynt å gje foreldra attende trua på at dei kunne oppsede barn, meinte han. I fire år arbeidde han i lag med kona Jane på boka Barnet – Sunn fornuft i barnestell og oppdragelse som på tolv år kom ut i meir enn elleve millionar eksemplar. I boka nøyer ikkje Spock seg med å fortelje kva ein burde gjere, men korfor ein burde gjere det. Boka tok ikkje berre opp dei viktigaste problema i barnestellet – forfattaren hadde òg eit vake auga for smådetaljane som ofte gav foreldra meir uro enn sjukdom og kosthald.
I 1947 vart Spock leiar av The Child Health Institute i Rochester i Minnesota, og i 1951 vart han professor, først i Pittsburgh, sidan i Cleveland.
Før Spock si tid var den gjeldande læra at oppsedinga skulle fokusere på disiplin og at småbarna ikkje skulle skjemmast bort. Spock oppmoda foreldre til å bli meir tøyelege og kjærlege med barna sine, til å behandle dei meir individuelt. Sidan såg han at samvitsfulle foreldre oftare kom i vanskar fordi dei var for ettergjevande enn fordi dei var for strenge. I seinare utgåver av boka gav han derfor uttrykk for eit syn der han la vekt på at foreldra måtte ta omsyn til sine eigne behov. Difor tilrår Spock mødrene å amme til faste tider – ikkje av omsyn til barnet, men fordi plan og struktur kan gjere det lettare for mora å få tid til andre gjeremål.
Spock sine råd er enkle: Ven barnet til å sove lenger og trivast i senga si om morgonen. Slå av straumen kvar gong romtemperaturen stig over tjue grader celsius, så blir ikkje barnet så lett forkjølt. Ikkje mas på barn som et lite; mas gjev ikkje matlyst.
Men nokre av Spock sine råd kan ha gått ut på dato. Spesielt gjeld det rådet om å la spedbarnet sove på magen. Seinare forsking har vist at barn som søv på magen lettare kan bli utsett for krybbedød.
Fylkesveg 189 i Hordaland
Fylkesveg 189 i Hordaland går mellom Paradis og Fjøsangerlokket i Bergen kommune. Vegen er 1,4 km lang.
I Don't Wanna Live Without Your Love
«I Don't Wanna Live Without Your Love» er ein song skriven av Diane Warren og Albert Hammond for gruppa Chicago og spelt inn for albumet deira Chicago 19 (1988), med Bill Champlin på solovokal. Det var den første singelen frå albumet og han nådde tredjeplassen på den amerikanske Billboard Hot 100-lista. B-sida til singelen var «I Stand Up» skriven av Robert Lamm og Gerard McMahon.
Barbara Ann
«Barbara Ann» er ein song skriven av Fred Fassert og spelt inn (som «Barbara Anne») av The Regents i 1961. Innspelinga nådde 13. plass på ''Billboardlista.
Den mest kjende utgåva av songen vart gjort av det amerikanske popbandet The Beach Boys. Dei gav songen ut på singel den 20. desember 1965 med B-sida «Girl Don't Tell Me». Songen nådde andreplassen i USA og tredjeplassen i Storbritannia. I Noreg gjekk songen heilt til topps. Han vart òg gjeven ut på albumet deira Beach Boys' Party! i 1965. Brian Wilson og Dean Torrence, som tidlegare hadde spelt songen som eine halvdelen av Jan and Dean, har solovokal på denne utgåva. Dean er ikkje tilskriven vokal på songen på albumomslaget,m en Carl Wilson seier «Thanks, Dean» på slutten av sporet.
Singelen var den første til The Beach Boys som nådde første plassen på singellista i Noreg der han låg i fire veker. Totalt låg singelen 16 veker på Topp 10 i Noreg.
Puriri
Puriri (Vitex lucens) er eit eviggrønt tre som er endemisk for New Zealand.
Historikk
Puriri vart først sanka av europeiske utforskarar i Tolaga Bay, av Joseph Banks og Daniel Solander under Cook si første reise i 1769. Treet vart skildra av Solander i manuskriptet Primitae Florae Novae Zelandiae under namnet Ephielis pentaphylla, og det vart også laga ei teikning av treet av betydeleg kunstnarleg kvalitet. Den neste botanikaren som omtala puriri, Allan Cunningham, såg treet i 1826 «på dei steinete strendene i Bay of Islands, der det ofte veks nær saltvatn». Cunningham gav det namnet Vitex littoralis, og knytte det korrekt til Vitex-familien, men oversåg at littoralis hadde vorte brukt på ein malayisk art fire år tidlegare. Kirk føreslo V. lucens i 1897 etter at ein var blitt merksam på at V. littoralis var «oppteke».
Maorinamnet til dette treet er pūriri, eller stundom kauere. Det vanlege engelske namnet er vanlegvis puriri, sjølv om New Zealand mahogni og New Zealand teak er bruka i eldre skriftlege kjelder, særleg med tanke på tømmeret.
Utsjånad
I tidlegare tider vart mengder av utvalde puriritre hogde ned for å skaffa tømmer til ei rekkje bruksområde. Berre dei beste trea vart felte, og dei knudrete trea ein no ofte kan finna i hamnehagar, fekk stå att. Dette har gjeve inntrykk av at puriri ikkje kan veksa rett, men i tidlegare omtalar av treet heiter det at stammane kan vera rette og frå 4,5 til 9 m høge, og det er enno att nokre tre av dette slaget. Eit fint og rettvakse tre står bak Ruapekapeka Pa i Northland.
Dei mørke grøne, glinsande blada til puriri er kopla, vanlegvis med fem flikar, stundom tre. Dei inste to flikane er mindre enn dei andre tre. Blada har domatia, små lommer, der den midtre bladnerven møter sidenervane. Ingen veit sikkert kva domatia tener til. Undersida og bladnervane er lysare grøne. Blada på plantespirer er tynnare og lysare grøne med taggete kantar. Frøplantar frå puriri kan forvekslast med tilsvarande frå kohekohe, Dysoxylum spectabile, den mest tydelege skilnaden er at puririblad veks ut frå eit punkt, medan blada til kohekohe er spreidde langs stengelen. Greinene til puriri, særleg på dei unge trea, er firkanta i tverrsnitt.
Puriri er eit av dei få stadeigne trea som har store og fargesprakande blomar, medan blomane til mange andre plantar på New Zealand er kvite eller grøne. Dei tubulære (røyrforma) blomane til puriri liknar mykje på blomane til prydløvemunn (Antirrhinum) og kan variera frå sterkt lysande rosa til mørk raud, raudrosa (mest vanleg) eller stundom til og med kvite med eit stenk av gult eller rosa. Den klåre fargen, fasongen, den rikelege produksjonen av nektar og dei fine håra i blometrakta, tyder på at det er fuglar som pollinerer blomane, håra held insekt borte frå nektaren. På dei store øyene på New Zealand er det ofte mykje nektar i blomane, fordi det ikkje er nok fuglar til å eta alt som vert laga av trea.
Det kan finnast blomar på puriritreet heile året, men det blømer kraftigast om vinteren. Mogen frukt kan også finnast heile året, men er mest vanleg om sommaren. Puriri er eit svært viktig tre for innfødde fuglar på den nordlege halvdelen av Nordøya fordi det sørgjer for at der er føde på staden året rundt. Blomar og frukt er lett tilgjengelege ettersom dei veks heilt ute i enden på greinene.
Frukta er vanlegvis lyst raud til bleik gul (sjeldnare, og berre på tre med kvite blomar). Ho kan veksa seg så stor som eit kirsebær, men er ikkje god på smak. Puririfrukta er ikkje den mest næringsrike i skog og kratt på New Zealand, ho inneheld mykje karbohydrat (utanom sukker), ikkje feitt, sukker eller kalsium, men ho er alltid å finna. Frøa ligg i ein svært hard, pæreforma kjerne som kan innehalda inntil fire frø. Frøa frå ein kjerne kan spira samstundes eller med eit års mellomrom.
Utbreiing
Puriri er endemisk på New Zealand og finst på den nordlege halvdelen av Nordøya frå North Cape til Waikato og Upper Thames, og derifrå i mindre førekomstar sørover til Mahiahalvøya (39,10 °S) på austkysten og Cape Egmont (39,27°) i vest. Treet er sjeldan i innlandet sør for 37°. I høgda veks det frå havnivå til 800 moh. Puriri veks gjerne på grøderik eller vulkansk jord, og tidlege nybyggjarar leita gjerne opp og brende puriri-rike område for å finna god jordbruksjord.
Bruk
Puriri er ei verdfull matkjelde for det innfødde dyrelivet, ettersom treet sørgjer for både frukt og nektar på årstider då svært få andre planteslag lagar dette. Derfor er puriri ofte brukt ved plantefornying, til dømes i Elvie McGregor Reserve mellom Waipoua Forest og Katui Scenic Reserve i Northland og på Tiritiri Matangi-øya i Haurakigolfen. Ein vonar at planting av treslag som puriri, vil gje ei heilårleg matkjelde for fuglar, og med det få opp bestandane. Puriri er til dømes høgt verdsett som hjelp til å auka talet på den innfødde duearten kererū, maoridue. Det er særleg viktig å oppretthalda bestanden av kererū, som er ein framståande representant i arbeidet med å byggja opp nye skogområde og oppretthalda restar av eldre, ettersom fuglen er den viktigaste arten for spreiing av frø frå tre med stor frukt.
Puriri er også ein viktig vert for andre artar. Puririmøllen (eller «spøkjelsesmøllen») Aenetus virescens er den største møllen på New Zealand, og kan nå eit vengespenn på inntil 15 cm. Den 10 cm lange larven, som ikkje berre held seg til puriri, tek ofte tilhald i treet ved å grava lange, 7-talsforma gangar. Møllen har gått mykje attende i tal, og dei store svermane som vart omtala av dei tidlege nybyggjarane, ser ein ikkje lenger. Dei vide og utbreidde greinene gir også rom til epifyttarter som Astelia, Griselinia lucida og Metrosideros robusta.
Historisk bruk av maoriane
Maoriane brukte uttrekk av kokte blad som omslag ved forstuvingar og ved ryggverk, som eit hjelpemiddel ved sårstell, særleg kring øyrene, og mot sår hals. Uttrekket vart også nytta til å vaska kroppane til avlidne som hjelp til å bevara dei. Puriritre eller -lundar var ofte tapu fordi dei vart brukte som gravstadar, og puririblad vart brukte til hovudpynt eller borne i handa under ei tangi (gravferd).
Puriritømmer er vanlegast grønleg mørkebrunt, men stundom nesten svart eller gulstripa. Det vart ofte brukt til reiskapar og til ting som skulle vera sterke og haldbare. Maoriane føretrekte andre tømmerslag framfor puriri ettersom tverrved gjorde det vanskeleg å bruka til treskjering, men hagereiskap og våpen av puriri varte lenge, og soga vil ha det til at dyrehagl prella av mot palisadar laga av puriri. Det vart brukt til å laga feller for ål (hinaki), fordi det er eit av dei få treslaga som søkk i vatn. Puriri vart òg stundom brukt til å farga plantefibrar frå Phormium gule. Sagflisa frå treet kan laga intenst gule flekker på betonggolv.
Historisk bruk av europearane
Dei europeiske nybyggjarane brukte store mengder puriritømmer til gjerdestolpar, jarnvegssviller, til skipsbygging og grunnsviller på hus, fordi dei tolte å liggja mot grunnen utan vidare handsaming i 50 år eller meir. Dette, i tillegg til at trea voks på godt jordbruksland, førte til uttynning av dei eingong så vidstrekte puririskogane i låglandet. Midt på 1940-talet var forsyningane av tømmeret nesten uttømde. Puriri var òg verdsett som material for innbu og dekorative trearbeid som intarsia, ettersom utsjånaden var «ganske lik det beste italienske eller amerikanske valnøttre». Puriritømmer vart stundom kalla New Zealand-teak, eik eller valnøtt.
Noverande og framtidig bruk
Mindre kvantum av puriritømmer er no og då å få tak i Aucklandregionen og i Northland. Det vert mykje brukt til reparasjonar, eller som til dømes når det gjeld gjerdestolpar av puriri, som vert brukte til produksjon av hagemøblar. Det tidlegare Forest Research Institute, no Scion, tilrår å planta snøgtveksande, høgkvalitets tømmerartar som puriri for å skaffa material til spesielle føremål, særleg sett på bakgrunn av stigande importkostnadar og dei knappe forsyningane av innanlandsk tømmer med slike eigenskapar.
Ein art for spesielle føremål er definert som «ein art som dannar tømmer med spesielle eigenskapar i veden, til bruk der veden frå montereyfuru (Pinus radiata D. Don.) ikkje er heilt tilfredsstellande». (Pinus radiata er eit furuslag som vart introdusert på New Zealand i 1850-åra og som no utgjer meir enn 90 % av dei planta skogområda i landet.) Derfor vil slikt tømmer stort sett supplera Pinus radiata, ikkje vera eit alternativ. Nokre av bruksområda til slike treslag kan vera: Møblar, intarsia, dreieemne, båtbygging og verktøyskaft. Puriri har tidlegare vore bruka til slike ting. Andre potensielle bruksområde for puriri kan vera stolpar og bryggje- og brupålar, fordi furu treng ei høg grad av førebehandling, til dømes impregnering, og har lett for å brotna under tyngde på grunn av manglande tverrved. Det ser ut til at puriri også kan danna kratt, og ettersom treet, når det brenn, er eit av dei mest varmegjevande treslaga på New Zealand, kan det visa seg å vera høveleg som biomasse eller til produksjon av trekol.
Anu Avaskari
Anu Aino-Sisko Maarit Avaskari (tidl. Pietikäinen) er ein enaresamisk representant for Centern ved Det finske sametinget som vart vald inn for periode i 2003-2007, i 2008-2011, i 2012-2015, i 2016-2019 og igjen i 2020-2023.
Toropa
I den øvre delen av elva renn ho gjennom mange innsjøar. Dei største av desse er Iasi og Kudinskoje. Seinare renn ho òg gjennom to store innsjøar, Solomennoje og Zalikovskoje.
Elva er mykje nytta av turistar for rafting.
Fylkesveg 190 i Hordaland
Fylkesveg 190 i Hordaland går mellom Hetlevik og Vadmyra i Bergen kommune. Vegen er 914 meter lang.
208 Lacrimosa
208 Lacrimosa er ein hovudbelteasteroide. Han er klassifisert som ein S-typeasteroide og er sannsynlegvis samansett av ei blanding av silikatar og metallar. Til ein asteroide å vera har han ei ljos overflate.
Han er au ein av dei største medlemene av asteroidefamilien Koronis og antakeleg ein bit av den originale asteroiden som ein gong blie knust i ein kollisjon som skapte denne familien.
Namnet har samanheng til Vår dronning av sorg, eit kallenamn på Maria, mor til Jesus.
Fredrik Austbø
Fredrik Berggraf Austbø er ein norsk snøbrett- og skateboardkøyrar frå Tasta i Stavanger. Han deltok under Vinter-OL 2006 i Torino, og vart som syttenåring den yngste norske utøvaren i ei individuell idrettsgrein sidan Sonja Henie. Han var teken ut til å vere med på grunnlag av sterke resultat i verdscupen.
Karriere
Austbø tok til å stå på snøbrett då han var ti, og viste seg raskt å ha talent både for dette og for skating. Han har sidan markert seg i fleire tevlingar og kåringar, mellom anna er han blitt norgesmeister fleire gonger (både i streetpark og bowl), var «Skater of the year» i Europa i 2004, og kom to gonger på fjerdeplass under verdscupen i Sveits i 2006.
Fredrik Austbø har gått på Norges Toppidrettgymnas på Geilo. Han har vore profesjonell snøbrettkøyrar sidan 2004 og er sponsa av Libtech, Etnies, 32, Quiksilver og Turf.
Hagesongar
Hagesongaren (Sylvia borin) er ein fugleart i songarfamilien. Lengda er kring 14-15 cm. Vekt 16-22 gram. Oversida er grå med ein olivengrøn tone, undersida bleik. Fuglen manglar typiske kjenneteikn. Ein lys ring rundt auga, og grå bein. Kjønna ser like ut.
Lyd
Songen er ein lang jamn serie av flytande tonar, som ofte vert framført på kveldane. Etter at egga er klekte sluttar songen, men einslege hannar syng seinare. Sameleis med par som må starte på nytt etter at egga har vorte øydelagde.
Utbreiing
Fuglen er vanleg i Europa og finst austover forbi Ural til Altaj og Jenisej i aust, og til Kaukasus i søraust. Arten er utbreidd over det meste av Europa og mot aust gjennom Russland frå Kaukasus i sør og. To underartar er skildra, og i Vest-Europa er det nominatunderarten borin som hekkar. I Europa reknar ein med 17-31 millionar par som hekkebestand. Denne bestanden ser ut til å vere stabil.
Biotop og leveområde i Noreg
I Noreg reknar ein med at 200-700 tusen par hekkar. Hagesongaren lever i lauv- og blandingsskog med mykje urter og busker, og lever her langs kantar og i glenner. Elles gjerne i parkar og hagar, og helst der det er store tre. Fuglen held seg helst skjult i lauvverket. Finst over det meste av landet. Vanleg i dei sørlege og sommarvarme landsdelane, mindre vanleg i Nord-Noreg nord til Troms. På 1900-talet auka bestanden markert i Nord-Noreg, elles er utviklinga dårleg kjend eller utan store endringar.
Føde
Om våren og sommaren et hagesongaren edderkoppar, blautdyr, insekt og insektlarver. Om hausten gjerne bær og frukt i tillegg.
Hekking
Hannen kjem til hekkeplassen før hoa og bygger nokre uferdige reir. Når hoa kjem vert eit av desse fullført av begge fuglane saman. Reiret er ei skål som vert bygd av gras, røter, hår og strå, og vert plassert nær marka i tett buskas. Hoa legg 4 til 5 egg, som er grøn- eller gulkvite med grå og brunaktige flekkar. Dei vert ruga i 12-14 dagar til dei vert klekte. Ungane vert i reiret i 10 til 12 dagar. Nokre gongar kan paret legge eit kull til.
Trekkvanar
Trekket sørover startar straks hekkesesongen er avslutta i juli-august. Granskingar tyder på at fuglane legg bak seg 50-90 km per døgn på hausttrekket. I Sør-Noreg er der framleis mange fuglar i september, men dei fleste er komne lengre sør i Europa. For fuglar frå det vestlege Skandinavia går trekket sørvestover gjennom Europa, via den iberiske halvøya til Afrika, der fuglane overvintrar sør for Sahara i det sentrale og vestlege Afrika. Stort sett reknar ein med at underarten borin overvintrar i dette området, medan underarten woodwardi overvintrar i det austlege Afrika. Dei første hagesongarane flyg frå vinterkvartera i februar. Trekket nordover går langs same ruta som hausttrekket. I mai er dei fleste komne til Europa, og til Noreg kjem dei i slutten av mai eller tidleg i juni.
Öskjuvatn
Öskjuvatn er ein innsjø på Island. Han ligg på Det islandske høglandet og har eit areal på om lag 11 km². Med eit djup på 220 meter er han den djupaste innsjøen på Island.
Innsjøen ligg i krateret til vulkanen Askja nordaust for isbreen Vatnajökull. Namnet tyder rett og slett «vatnet ved Askja». Som nabokrateret Víti, vart det danna av eit enormt vulkanutbrot i 1875.
På byrjinga av 1900-talet forsvann to tyske forskarar, Walter von Knebel og Max Rudloff, medan dei utforska innsjøen i ein liten båt. Det vart sett i gang ein leiteaksjon, men dei vart ikkje funne.
Niilla Tapiola
Niilla Tapiola er ein samisk representant i Det finske sametinget, vald inn for sin andre periode, 2008-2011.
OGAE Second Chance Contest 2013
OGAE Second Chance Contest 2013 (OGAE SCC 2013) var den tjuesjuande gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Barcelona i Spania, etter at Spania vann tevlinga i 2012, med songen «Tu vida es tu vida» av Pastora Soler.
Rufiyah
Rufiyah eller rufiyaa er mynteininga på Maldivane. Ein rufiyah er lik 100 laari. Valutakoden til rufiyah er MVR.