cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamm
Historie
Byen vart grunnlagd på oskeonsdag i mars 1226 av Grev Adolf I av Mark. I 1350 tok Svartedauden livet av nesten heile byen. Berre sju familiar overlevde. Hamm vart medlem av Hansaen i 1469 og ein av dei mektigaste byane i området, medan dagens storbyar i Ruhr framleis berre var små landsbyar. Under trettiårskrigen vart Hamm fleire gongar erobra av forskjellige styrkar. Nesten alle bygningane vart øydelagd, bortsett frå kyrkjene St. Georg (i dag Pauluskirche) og St. Agnes.
Ljosheim kapell
Ljosheim kapell står i Oldedalen i Stryn kommune i Vestland fylke, og vart bygd som bedehus i 1924 og vigsla som kapell i 1935.
Europakommisjonen
Europakommisjonen er EU sitt fremste utøvande organ, og er den einaste institusjonen i EU som kan føre eit lovforslag i pennen. I tillegg har han også enkelte lovgivande funksjonar, som å kontrollere at medlemslanda rettar seg etter dei ulike EU-traktatane.
Kommisjonen består av 27 kommissærar, ein frå kvart medlemsland i EU. Presidenten for organet er portugisiske José Manuel Durão Barroso.
Medlemmer
Kvar av kommissærane har ansvar for eit bestemt politisk område. Presidenten blir vald av Det europeiske råd, og blir godkjent av Europaparlamentet. Dei resterande kommissærane blir valde av regjeringane i kvar enkelt medlemsstat i samsvar med presidenten. Kommissærane skal representere heile unionen, og har slik sett ikkje lov å motta instruksjonar frå sitt eige land sine myndigheiter.
Noverande medlemmer
Dei 27 kommissærane er:
Presidentar i Europakommisjonen
🇪🇺
Vitskap i 1899
Vitskapsåret 1899 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1899.
Ole Olsen Malm
Ole Olsen Malm var ein norsk veterinær, lækjar og politikar. Han var sentral i arbeidet mot tuberkulose og i forsking på husdyrsjukdomar, den fyrste i Skandinavia som reindyrka tuberkelbakterien frå menneske og svin. Malm var ein pådrivar i arbeidet med å byggje ut veterinærstellet i Noreg, og sentral i etableringa av Veterinærinstituttet.
Malm var son til ein skreddarmeister i Stavanger og tok medisinsk embetseksamen i Kristiania i 1880. Det neste året var han i arbeid ved Rikshospitalet og i Fredrikstad, før han dreiv ein legepraksis i Øyer 1881-84 og i Sør-Odal 1884-87. Frå 1887 til -89 studerte han veterinærmedisin i København, og i 1894 tok han den medisinske doktorgraden med ei avhandling om tuberkulin.
Okkultisme
Okkultisme viser til interesse for og gransking av mystiske, løynde krefter i menneskesinnet eller omverda. Ordet stammer opphavleg frå latin occultere, 'skjule', og viste gjerne til kunnskap som var skjult frå dei fleste. Omgrepet omfattar ulike former for praksis knytt til det overnaturlege, som alkymi, astrologi og heksekunst, magi og spådom.
Okkultisme har vore knytt til ulike former for satanisme og spiritualisme, og er ofte sett på som overtru eller knytt til vonde krefter (som djevelen). Innan nyreligiøse retningar som new age blir det derimot hevda at ei innsikt i det okkulte kan brukast til sjølvutvikling.
Ole Olsen Malm
Liv og gjerning
Frå 1895 til 1910 sat Malm i bystyret i Kristiania, i ein periode også i formannskapet. Han vart vald inn i Stortinget 1906-09 for Samlingspartiet og krinsen Hammersborg i Kristiania, og representerte partiet etter å ha teke avskjed som veterinærdirektør. Allereie året etter måtte han trekke seg frå Stortinget, då han på ny vart utnemnd til veterinærdirektør og såleis ikkje lenger valbar. På Tinget var han medlen av konstitusjonskomiteen.
Kjelder
Stortingsbiografi
Jóannes Eidesgaard
Jóannes Dan Eidesgaard er ein færøysk politikar, og var lagmann (regjeringssjef) på Færøyane frå 4. februar 2004 til 26. september 2008. Eidesgaard representerer det sosialdemokratiske partiet Javnaðarflokkurin, som han har leidd sidan 1996.
10. juni
10. juni er den 161. dagen i den gregorianske kalenderen (162. under skotår). Det er 204 dagar att av året.
Apure
Estado Apure er ein av dei 23 delstatane (estados) i Venezuela. Delstatshovudstaden er San Fernando de Apure.
Basert på folketeljinga i 2001 er folketalet for Apure no estimert til 473 900 innbyggjarar (2007).
Politisk inndeling
Liste over kommunar (spansk municipios) i Apure:
Mólos-Ájos Konstandínos
Mólos-Ájos Konstandínos (gresk Μώλος-Άγιος Κωνσταντίνος) er ein kommune i periferieininga Fthiótida i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Mólos-Ájos Konstandínos ligg søraust for Lamía på sørsida av Maliábukta.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Yeniceoba
Yeniceoba (kurdisk Yîncov) er ein kommune i provinsen Konya i Tyrkia. Byen ligg i distriktet Cihanbeyli, 130 km frå Konya. Byen har 6 872 innbyggjarar (2012).
Papp
Papp er eit tjukt, stivt papirmateriale som er tjukkare enn papir. Det blir særleg brukt til emballasje og til skriftleg kommunikasjon av meir varig karakter enn den som blir skriven på papir.
Papp veg gjerne over 600 gram per m² og blir vanlegvis laga av billig råmateriale tvers gjennom. For å få han tjukkare eller stivare kan ein lima saman fleire lag med papp, anten med berre flate sjikt, til eit produkt kalla massivpapp, eller med eit bølgjande innersjikt til bølgjepapp.
Oker
Oker er eit samleomgrep for ein del jordaktige mineral eller mineralblandingar med gul, brun eller raud farge. Han er eit leireslag som inneheld jernoksyd som pregar fargen. Leira kan tørkast og finmalast, og er då eit brukbart fargepigment. Han kan òg brennast før knusinga, og blir då ofte mørkare og meir raudgyllen. Oker har blitt brukt som fargestoff frå førhistorisk tid.
Den same leira vert brukt til tegl, som er stoffet dei brungule mursteinane (teglstein) er laga av. Ved å knusa teglstein og blanda inn målarolje, kan dagens kunstnarar etterlikna dei store meistrane sine førebuingar til dagens måling.
Jerninnhaldet kan variera, slik at fabrikkar som lagar kunstnarfargar anten må blanda pigment frå ulike stader for å få fram den same fargetonen, eller, som mange gjer, blanda han kunstig ved å bruka andre og meir fargestabile pigment.
Raud oker inneheld finfordelt hematitt, brun oker består av såkalla brunjernstein (limonitt) og vert kalla jernoker. Dessutan finst antimonoker (gul), blyoker (gulraud), manganoker (brun), molybdenoker (gul), vismutoker (gul) og wolframoker (gul). Einskilde blir brukt som fargestoff.
Forsvarsspelar i fotball
Ein forsvarar eller forsvarsspelar i fotball er dei utespelarane på eit lag som i utgangspunktet er i den bakre forsvarslinja i spelsystemet i laget og har hovudsakleg som oppgåve å forsvare sitt eige mål ved å avverje angripa til motstandarane. I eldre tider hadde forsvararane nesten utelukkande fokus på forsvarsspelet, medan dei i moderne fotball òg vert nytta i angrepsspelet.
Talet på forsvarsspelarar på eit lag er normalt tre, fire eller fem etter kva spelsystem som vert nytta og dei vert tradisjonelt inndelt i tre typar: midtstoppar, libero og back
Forsvararar
Forsvararane vert delt inn i tre hovudgrupper: stoppar, libero og back. Hovudrolla deira er å forsvare sitt eige mål ved å
Kor mange forsvarspelarar eit lag har varierer med taktikken og spelsystemet. Det vanlegaste talet er fire, eit offensivt spelsystem tre og i eit defensivt spelsystem fem. Det er fritt fram for laget å omdisponere talet på forsvarar under ein kamp etter eigen taktikk og det resultatet ein vil oppnå. Det er ingen skilnad i fotballreglane for ein forsvarar, midtbanespelar eller angripar, og omgrepa vert berre nytta etter kvar spelarane i utgangspunktet er posisjonert og kva hovudoppgåve dei har i laget.
Midtstoppar
Midtstoppar, eller midtforsvarar (på engelsk centre-half, stopper eller central defender ), høyrer i utgangspunktet til i midten av den bakre forsvarsrekkja til laget. Hovudføremålet for ein midtstoppar er å hindre spelarane til motstandarane, og framfor alt dei sentrale angripsspelarane til motstandarlaget, frå å gjere mål og starte angrepsspelet til laget frå eigen banehalvdel.
I dei fleste moderne spelsystem nyttar ein to og stundom tre midtstopparar.
Libero
Ein libero (på engelsk sweeper ) er ein forsvarsspelar som ikkje har markeringsoppdrag og i staden er fri (liber) til å hjelpe laget der det trengst. Liberoen har normalt sett utgangspunkt i midten av forsvarslinja. Somme lag nyttar liberoen utelukkande som defensiv spelar, medan liberoen i andre lag kan vere med fram på banen og delta i angrepet.
I seinare år har det vorte nokså uvanleg å bruke libero og dette henge saman med at færre lag spelar mann-mann-markering og i staden spelar eit soneforsvar. Dette har gjort liberoen delvis overflødig.
Sideback
Sidebackane har som regel i oppgåve å hindre kantspelarane til motstandarane frå å ta seg forbi forsvarslinja på kantane og angripe målet eller skape målsjansar i form av pasningar, så kalla innlegg, mot målet. I moderne fotball har sidebackane fått stadig større offensivt ansvar. Dei skal gje laget breidde i angrepsspelet og sjølv kunne ta seg forbi forsvararane til motstandarane for å slå innlegg mot målet til motstandarlaget.
I spelsystem som nyttar seg av tre midtstopparar, får sidebackane oftast ein posisjon høgare i banen, stundom i høgd med midtbanen. Dei har då ansvar for å passe kantspelet både offensivt og defensivt.
Trevirke
Trevirke eller trevyrke er den nyttbare delen av veden i bartre og lauvtre. Det vert brukt som material og råstoff for foredling, bearbeiding og bruk. Trevirke kan mellom anna brukast som råstoff i papirproduksjonen, ved til brensel, trelast til byggjemateriale eller pynt, som til skulptur eller panel.
Strukturen i treet
Tverrsnittet av ein trestamme viser ein serie ringar utenpå kvarandre frå margen og utover til kambiet. Kambiet utgjer vekstlaget, og den vedmassen som kambiet produserer i løpet av eit år, utgjer ein årring. Årringen vert synleg fordi trea ikkje veks heile året. Om våren og forsommaren produserer kambiet vårved, med store, opne tynnvegga celler. På sommaren produserer det tjukkvegga sommarved. Overgangen frå sommarveden til neste års vårved er tydeleg hos mange av treslaga som veks i Noreg, spesielt hos bartre og ringpora lauvtre. Årringbreidda varierer i løpet av livsløpet til eit tre, og ho varierer med bonitet, vêrtilhøve og tettleiken i skogbestandet.
I eit tverrsnitt kan ein òg observere margstråler, radiære leiingsbanar som leier vatn og næringsemne i radiær retning. Primære margstrålar begynner i margen, sekundære begynner andre stader i veden og går ut mot ytterkanten av tverrsnittet. I bartre inneheld dei ofte harpikskanalar.
Når eit tre vert bøygd eller får einsidig påverknad av lys eller vind, vil det forsøkje å rette seg opp. Bartre gjer dette med tennarved, lauvtre med strekkved. Innslag av tennar vil visast som flekkar med tyngre og mørkare ved som vil gjere at trelast bøyer seg.
Hos unge tre er all veden verksam med transport og lagring av vatn og næringsemne. Etter kvart som tre vert eldre og stammen veks i omkrins, vert dei inste årringane sette ut av funksjon. Denne indre veden utgjer kjerneveden. Den ytre, aktive veden kallast yteved eller splint. Skilnaden mellom yte- og kjerneved varierer mellom treslaga. Somme treslag får farga kjerneved. Fargen kan skyldast stoff som vert avleira i kjerneveden, som til dømes harpiks, garvestoff og fenolar. Hos alm og teak er kjerneveden fylt med uorganiske stoff, som kisel og kalk, slik at veden vert tyngre og hardare.
Samansetning av trevirket
Trevirket er sett saman av
I bartrevirke er 87-95 % av volumet trakeidar. Lauvtrevirke er meir heterogent samansett.
Fukt
I alt trevirke er det vatn. Fritt vatn fyller holromma mellom cellene, og bunde vatn er hygroskopisk bunde til celleveggane. Vassinnhaldet kan variere innan vide grenser. Når veden tørkar, krympar han. Veden krympar mest i tverretninga, lite i lengderetninga, og ofte meir i tangentialretninga enn i radialretninga. Motsett vil trevirke svelle når det tar opp vatn.
Fuktprosenten kan reknast som vassinnhald i % av total rå vekt eller som % av teoretisk tørrvekt. Det er vanleg å rekne vassinnhaldet av tørrvekta. Ein grankloss på 700 g som inneheld 440 g tørrstoff og 260 g vatn, vil ha ein fuktprosent på 37 % rekna av råvekta og 59 % rekna av tørrstoffet.
Friskt, nyfelt trevirke har ein fuktprosent rundt 100, rekna av tørrrvekta. Brennved har ein fuktprosent rundt 30 %, og snikkartørt trevirke ein fuktprosent på 10-15 %.
Kjemisk samansetning
Om ein bryt ned dei organiske stoffa, inneheld heilt tørt trevirke grunnstoffa
Bruk av trevirke
Trevirke har eit utal bruksområde. Brennved vert bruka i alle samfunn. Dei viktigaste produkta i norsk skogindustri har vore
Av cellulose og tremasse vert det igjen produsert til dømes papp, papir og kunstfiber til tekstil.
Falklandsøyane
Falklandsøyane (engelsk Falkland Islands, spansk Islas Malvinas) er ei øygruppe som er styrt som eit britisk oversjøisk område. Hovudstaden er Stanley med 1750 innbyggjarar.
Ein guvernør styrer øyane på vegner av styresmaktene i Storbritannia. I tillegg til Falklandsøyane styrer guvernøren òg over øygruppa Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane. Argentina gjer òg krav på området, og innlemar dei i provinsen Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur.
Geografi
Falklandsøyane ligg i sør i Atlanterhavet, 483 km utanfor austkysten av Argentina. Dei to hovudøyane er Vest-Falkland og Aust-Falkland. Hovudstaden, Stanley eller Port Stanley, ligg på Aust-Falkland. I tillegg kjem nær 200 mindre øyar. Øyane har ei samla flatevidd på 12 173 km² og 2 967 innbyggjarar (juli 2003).
Illustrert Vitenskap
Illustrert vitenskap er eit populærvitskapleg tidsskrift som vert utgjeve av Bonnier Publications International i Noreg, Danmark, Sverige, Finland, Tyskland, Hellas, Island, USA, Nederland, Latvia, Litauen, Estland, Slovenia og Australia.
Falklandsøyane
Geografi
Det høgaste fjellet i øygruppa er Mount Adam (698 moh.) på Vest-Falkland.
Historie
I 1982 invaderte Argentina øyane, noko som utløyste Falklandskrigen. Storbritannia sende ein flåtestyrke og gjenerobra øyane etter harde kampar.
Etter at Storbritannia har teke til å interessera seg for å leita etter olje i farvatna rundt øyane, har Falklandsøyane igjen ført til protestar frå Argentina.
Olden gamle kyrkje
Olden gamle kyrkje står i Sjøatunet i Olden i Stryn kommune i Vestland fylke, og er ei krosskyrkje frå 1759.
Kyrkja var soknekyrkje i Olden sokn til Olden kyrkje vart innvigd i 1934.
Pollux
Pollux kan referera til
Lingvistisk morfologi
Lingvistisk morfologi er ei grein av lingvistikken, og kan populært definerast som (studiet av) orddanning og ordbøying.
Etter ein meir presis og nøytral definisjon, som ikkje byggjer på definisjonen av orddanning og ordbøying, er at lingvistisk morfologi er (studiet av) kombinerte semantisk-fonologiske relasjonar mellom ord. Jamfør desse relasjonane: Relasjonen i døme 3 er morfologisk. Vi har to ulike ord, og det fyrste ordet inneheld eit element som liknar eit element i det andre ordet, og likskapen er både semantisk og fonologisk: Det er eksistensen av slike relasjonar som gjev grunnlaget for lingvistisk morfologi.
Etymologi
Morfologi (av gresk μορφή morphḗ 'form, skapnad' og λόγος lógos 'ord, lære, fornuft') er læra om former. Nemninga blir brukt innanfor ulike fagfelt om korleis ting er bygde opp, og ho vart laga av Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) i 1796. Han brukte nemninga i biologien, som læra om den ytre forma til levande skapningar. Seinare har ho vorte brukt innanfor fleire andre fagfelt.
Greiner av lingvistisk morfologi
Det er vanleg å dele lingvistisk morfologi i tre hovudgreiner: Avleiingsmorfologi og samansetningsmorfologi blir ofte slegne i hop under nemninga orddanningsmorfologi. Bøyingsmorfologi og avleiingsmorfologi har òg noko svært sentralt sams – dei handlar om tilhøvet mellom ein base og ein formativ; jamfør neste avsnitt.
Grensene mellom dei tre hovudgreinene er problematiske. Det er ikkje allmenn semje om at det er mogeleg eller fruktbart å skilje dei, men at det er uklåre grenser mellom to eller fleire kategoriar er ikkje det same som at kategoriane ikkje finst: Vi skil utan vanskar mellom Nordsjøen, Skagerrak og Kattegat, men det er umogeleg å seie nøyaktig kvar grensene går mellom desse havområda.
Bøyingsmorfologi
Bøyingsmorfologi er den greina av morfologien som tar forseg bøying, eller danning av ordformer frå leksem og grammatiske spesifikasjonar, eller morfosyntaktiske trekk. Bøyingsmorfologi kan illustrerast med tilhøvet mellom bøyingsformene av eit leksem i norsk, der leksemet er hest, ordformene står til venstre og dei morfosyntaktiske trekka til høgre i tabellen:
Avleiingsmorfologi
Avleiingsmorfologi kan illustrerast med tilhøvet mellom ulike leksem i ein ordfamilie, ei gruppe ord som inneheld same rota, og ingen andre røter:
Ardabil-provinsen
Ardabil-provinsen (farsi استان اردبیل, Ostān-e Ardabīl) er ein av 31 provinsar i Iran. Han ligg nordvest i landet i region 3, ved grensa til Aserbajdsjan, provinsane Aust-Aserbajdsjan, Zanjan og Gilan. Det administrative senteret er byen Ardabil. Provinsen vart skipa i 1993 frå den austleg delen av Aust-Aserbajdsjan.
Lingvistisk morfologi
Morfologiske modellar
Morfologien i eit språk kan beskrivast på mange ulike vis, i samsvar med ulike morfologiske modellar. Ein modell kan i denne samanhengen kort karakteriserast som eit beskrivingsapparat. Her er eit representativt utval av morfologiske modellar:
Ardabil-provinsen
Klima og geografi
Mange turistar kjem til regionen for det relativt sett kjøligare klimaet i dei varme sommarmånadane. Vintrane er kalde og temperaturen kan falle til −25 °C.
Lingvistisk morfologi
Base og formativ
Bøyingsmorfologi og avleiingsmorfologi handlar om tilhøvet mellom ein base og ein formativ, om korleis vi legg formativar til ein base. Dette tilhøvet kan illustrerast med desse bøyingsformene av to norske substantiv:
Ardabil-provinsen
Klima og geografi
Det mest kjende naturområdet i provinsen er Sabalanfjella. Store delar av provinsen er grøn og skogkledd.
Lingvistisk morfologi
Base og formativ
I døme 1 skal vi kalle hest ein base og -ar ein formativ. Her legg vi formativen -ar til basen for å uttrykkje tydingane ubunden og fleirtal. I mange tilfelle er basen uavhengig: Han kan fungere som ord aleine, slik hest kan. Formativen, derimot, er alltid avhengig: Han kan aldri fungere som ord aleine; det finst ikkje noko norsk ord *ar med tydinga 'ubunden, fleirtal'.
Å leggje ein formativ til ein base inneber å endre den fonologiske forma til basen, og det kan gjerast på fleire vis:
Å leggje ein formativ til ein base er å utføre ein morfologisk operasjon på basen. Operasjon 1 blir kalla affigering: ein legg til ein segmental formativ, det vil seie eit affiks. Operasjon 2 og 3 blir kalla modifikasjon: ein legg til ein ikkjesegmental formativ.
I døme 2 ovanfor er mann base, og formativen er ein type modifikasjon: Vi endrar vokalen i basen frå a til e for å uttrykkje det same som -ar uttrykkjer i hestar, nemleg ubunden og fleirtal. Vi kan til dømes seie at formativen er a➛e.
Morfologisk typologi
Det er store typologiske skilnader mellom språka i verda med omsyn til morfologi, og morfologisk typologi har tradisjonelt spela ei sentral rolle i lingvistisk typologi, truleg ei større rolle enn han fortener.
Fotnotar
Morfologija Morphologie (Sprache) Morfologia Ձևաբանություն
Savur
Savur er ein by og eit distrikt i provinsen Mardin i Tyrkia. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2010).
Vermafossen
Vermafossen er den 42. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Vermafossen har stor vassføring og renn ned i bratte kaskadefall før han deler seg i tre kanalar og til slutt stupar dei siste 50 metrane ned i elva Rauma ved Verma øvst i Romsdalen.
Amfíklia-Elátia
Amfíklia-Elátia (gresk Αμφίκλεια-Ελάτεια) er ein kommune i periferieininga Fthiótida i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Amfíklia-Elátia ligg søraust for Lamía og grensar i vest mot periferieininga Fokída, i sør mot Viotía.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
I Just Can't Help Myself
I Just Can't Help Myself  er det fjerde studioalbumet til den amerikanske musikaren Terry Callier, gjeve ut i mars 1973. Det var det tredje og siste albumet han gav ut for Cadet Records med Charles Stepney som produsent, arrangør og dirigent.
Albumet hadde ein moderne soul-stil som er blitt samanlikna med musikken til Marvin Gaye på denne tida. Fleire av songane var derimot spelt inn fleire år tidlegare, som «Alley-Wind Song» og John Coltrane-hyllesta «Can't Catch the Trane» som begge vart spelte inn i 1969.
Jason Ankeny i Allmusic skreiv: «Plata ulmar med stille intensitet, ein underliggande sjølvtillit og sinnsro som viker for augneblink av sjelsøkjande angst. Dei seinare albuma til Callier kan òg tilrådast, men det siste albumet hans for Cadet var likevel slutten på ein æra. Han nådde aldri heilt dei same høgdene igjen.»
Medverkande
Arrangement av Bob Schiff (spor A1, A3), Charles Stepney (spor A2, A5, B2), Richard Evans (spor A4, B1, B3)
Flukta frå Dyreskogen
Flukta frå Dyreskogen (engelsk The Animals of Farthing Wood) var ein animert fjernsynsserie som vart laga av Den europeiske kringkastingsunionen mellom 1992 og 1995. Serien var basert på barnebøkene til Colin Dann, og vart i Noreg vist på NRK. Det vart laga 39 episodar fordelt på tre sesongar. Serien vart seinare utgjeven på VHS, og det vart laga fargebøker og leikefigurar av figurane. I Noreg vart serien fortalt på nynorsk, noko som vart ein stor suksess.
Serien fylgjer ein flokk dyr på veg til Hjorteparken (engelsk White Deer Park) der dei er trygge frå menneska som har øydelagt den tidlegare heimen deira, Dyreskogen. Reisa vert leia av dyra Rev og Grevling, og dei nyttar Padde som vegvisar.
Austkinahavet
Austkinahavet er ein grunn del av Stillehavet, mellom Taiwan, Ryukyuøyene, den japanske øya Kyushu og det kinesiske fastlandet. Austkinahavet grensar til Filippinarhavet i aust, Gulehavet i nordvest, Japanhavet i nordaust og Sørkinahavet i sørvest.
Flukta frå Dyreskogen
Dei to siste sesongane fekk namna Dyra i Hjorteparken og Dyra frå Hjorteparken. Sjåarane får her sjå framhaldet, frå augneblinken dyra kjem fram til Hjorteparken til Rev overgjev leiarrolla si til sonesonen Vågal.
Regionar i Ungarn
Det er sju regionar i Ungarn. Desse vart oppretta i 1999 og det er meininga at dei skal erstatte dei 19 fylka og hovudstaden.
Flukta frå Dyreskogen
Dei norske stemmene var m.a. ved Hallvard Lydvo (Rev), Harald Mæle (Grevling), Åsleik Engmark (Moldvarp), Trond Brænne, Liv Bernhoft Osa, Hildegun Riise og Unn Vibeke Hol.
Austkinahavet
Austkinahavet dekkjer eit område på om lag 750 000 km².
Novlefoss
Novlefoss er den 43. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Røldal i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Fossen er regulert og har vanlegvis lita vassføring.
Marcha Real
La Marcha Real ('Kongemarsjen') er nasjonalsongen i Spania. Han er ein av få slike songar som ikkje har fastsett tekst.
Vitskap i 1900
Vitskapsåret 1900 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1900.
Marcha Real
Marsjen er òg ein av dei eldste i Europa, ettersom han blir nemnd for første gong i 1761 i Libro de Ordenanza de los toques milietares de la Infantería Españolaav Manuel de Espinosa. Her er partituret skrive ned under namnet «Marcha Granadera» eller «Marcha de Granaderos», utan kjend forfattar.
Karl III av Spania erklærte La Marcha de los Granaderos som offentleg æresmarsj i 1770 og fekk stykket framført i offentlege og høgtidelege samanhengar. Ettersom han alltid blei spela ved offentlege tilstellingar der kongefamilien var til stades, tok spanjolane til å sjå på han som ein nasjonalsong og kalla han «Marcha Real».
Under den andre spanske republikken (1931–1939) var «El Himno de Riego» nasjonalsong, men då krigen tok slutt gjeninnførte Francisco Franco kongemarsjen som nasjonalsong, med den gamle tittelen «La Marcha Granadera».
Den noverande versjonen blei utforma av komponisten Francisco Grau etter at den spanske grunnloven frå 1978 var blitt godkjend.
Kuomintang
Historie
Partinamnet betyr noko slikt som «Det nasjonale folkepartiet», og partiet blei skipa i 1911 under revolusjonen mot keisardømmet det året. Xinhairevolusjonen styrta Qing-dynastiet i Kina. Formelt vart partiet skipa den 25. august 1912 i Guangdong provinsen av Sung Chiao-jen og Sun Yat-sen.
Leiaren var Sun Yat-sen, som ønskte sjølvstende, demokrati og modernisering for Kina. Etter å ha samarbeidd med dei kinesiske kommunistane og med Sovjetunionen mot korrupte regionale krigsherrar, vende den nye Guomindang-leiaren Jiang Jieshi seg plutseleg mot kommunistane og massakrerte dei i 1927. Jiang Jieshi er òg kjend som general Chiang Kai-shek.
Dette var starten på ein langvarig borgarkrig mellom Guomindang og kommunistane, som reorganiserte seg på landsbygda i innlandet. Innimellom kriga begge partar også mot krigsherrar og japanske styrkar, som angreip Kina i 1931 og på ny og i større omfang i 1937. Guomindang fekk militært utstyr frå USA, og kommunistane frå Sovjetunionen.
I 1949 slutta borgarkrigen med kommunistisk siger, og restane av Guomindang-regimet, som framleis kalla seg "Republikken Kina" reiste til øya Taiwan og installerte seg der. Guomintang var det einaste partiet i Republikken Kina (Taiwan) fram til 1991, og var i mange år synonymt med republikken.
Partiet i dag
Guomindang er ikkje lenger einerådande på Taiwan, mange taiwanarar vil heller ha sjølvstende utan krav på å representere fastlandet. Saman med Folket sitt fyrste parti utgjer det ein koalisjon kjend som den pan-blå koalisjonen. Dei ynskjer sameining av Kina, i motsetnad til den pan-grøne koalisjonen, som ynskjer taiwansk sjølvstende.
Kassel
Kassel (fram til 1926 offisielt Cassel) er ein by i Tyskland ved elva Fulda nord i delstaten Hessen med om lag 200 000 innbyggjarar. Byen ligg ved ei av dei to kjeldene til elva Weser. Han er det administrative setet i regionen Kassel
Historie
Namnet på byen har opphav i det antikke Castellum Cattorum, eit slott bygd av den germanske stamma catti, som budde her i romartida.
Kassel vart først nemnd i 913, som ein stad der to dokument vart signert av kong Konrad I. Staden vart kalla Chasella og var ei festning ved ei bru over elva Fulda. Eit dokument frå 1189 viser at Kassel hadde byrettar, men datoen han fekk desse rettane er ukjend. I 1567 vart landgrevskapet Hessen, som fram til då hadde senter i Marburg, delt mellom fire søner, der Hessen-Kassel vart ein av statane. Kassel vart hovudstad og senter for kalvinistisk protestantisme i Tyskland. Kraftige festningsverk vart bygd for å verne protestantane mot katolske fiendar. I [1685 vart Kassel tilfluktsstad for 1 700 hugenottar som busette seg i den nye bydelen Oberneustadt. Landgreve Karl, som var ansvarleg for denne humanitære gjerninga, gav òg ordre om å byggje «Oktogon» og «Orangerie». Seint på 1700-talet vart grevskapet berykta for å selje leigesoldatar (hessarar) til den britiske krona for å hjelpe til under den amerikanske revolusjonen og for å finansiere bygginga av palass og landgreven sin overdådige livsstil.
Tidleg på 1800-talet budde Grimm-brørne i Kassel og samla saman og skreiv sine mest kjende eventyr. I 1803 vart landgrevskapet forfremma til eit kurfyrstedøme. Kort tid etter vart området annektert av Napoleon I og Frankrike, og i 1807 vart han hovudstad i det kortvarige Kongedømet Westfalen under Napoleon sin bror Jérôme. Kurfyrstedømet vart gjenoppretta i 1813. Sidan dei valde Austerrike si side under den austerriksk-prøyssiske krigen vart fyrstedømet annektert av Preussen i 1866. Den prøyssiske administrasjonen slo saman Nassau, Frankfurt og Hesse-Kassel til den nye prøyssiske provinsen Hesse-Nassau. Kassel utvikla seg kort tid etter til eit stort industrisenter, og vart eit viktig jernbaneknutepunkt.
I 1870, etter slaget ved Sedan, vart Napoleon III send som fange til slottet Wilhelmshöhe ovanfor byen.
Den amerikanske hæren erobra Kassel 3. april 1945. Kort tid etter krigen vart byen bygd opp att, men lite av han slik han såg ut før krigen. Berre eit par historiske bygningar vart rekonstruert, medan resten vart bygd opp med bygningar i 1950-talsstil.
Bali
Bali er ei øy og ein provins i Indonesia. Ho er ein del av ei øyrekkje der Java ligg vest og Lombok aust for henne.
Bali har ein folkesetnad på 3,6 millionar menneske der fleirtalet er hinduar. Ho er kjend for ei rekkje særmerkte kunstformer innan musikk, dans, skulptur, biletkunst, lêr- og metallarbeid, mellom anna gamelanmusikk og balinesisk skuggeteater. Øya har mykje turisme og er kjend som ei tropisk paradisøy. Sidan 2002 er ho òg blitt eit bombemål for islamistiske terroristar.
Geografi
Øya er 153 km lang og 112 km brei med ei flatevidde på 5 700 km². Ho ligg om lag 8 grader sør for ekvator, 3,2 km aust for Java.
Bali er vulkansk, men omringa av korallrev. Sørsida har kvite strender medan nordsida som oftast har svart, vulkansk sand. Ein fjellkjede går frå midten av øya til austsida. Den austlegaste toppen er den aktive vulkanen Agung, på 3 148 meter, som òg er det høgaste punktet på øya. Den større og nedslitne, men fortsatt aktive vulkanen Batur i same fjellkjeda stod for 30 000 år sidan for eitt av dei største utbrota på jorda.
Innbyggjarar
Balinesisk hinduisme er den viktigaste religionen på øya, med 92 % av folket i denne gruppa, medan det finst grupper av mindre religionar, som islam (5,7 %), kristendom (1,4 %) og buddhisme (0.6 %) (2003).
Historie
Øya blei truleg først busett rundt 2 500 f.Kr. Den førhistoriske tida tok slutt rundt 100 f.Kr. då hinduar frå India kom til øya og tok med seg brahmiskrifta, som ein kan finna på keramikkrestar.
Majapahitriket på Aust-Java grunnla ein koloni på Bali i 1343. Då riket fall kort tid før 1500 flykta mange av innbyggjarane til øya.
I 1597 kom den nederlandske oppdagaren Cornelis de Houtman til Bali, og kort tid etter grunnla nederlendarane ein handelsstasjon der. Nederland festa grepet på Bali i løpet av det neste hundreåret, og stod som klar herskar etter ei rekkje kolonikrigar i 1846-1849. Desse krigane hadde likevel vore krevjande nok til at koloniherrane let øya halda på mykje av sjølvstyret og dei religiøse og kulturelle tradisjonane sine.
Bali blei del av den austindonesiske republikken etter å ha blitt erobra av japanske styrkar under den andre verdskrigen, og blei del av øyrepublikken Indonesia i 1948.
I oktober 2002 blei øya råka av ei bilbombe i turistområdet Kuta som drap 202 menneske. Eit nytt åtak på Kuta og Jimbaran i oktober 2005, der 20 menneske blei drepne, stadfesta at Bali var blitt eit ynda mål for terroristar.
Helsingfors universitet
Helsingfors universitet (på finsk Helsingin yliopisto) er med 38 000 studentar det største universitetet i Finland.
Lokrí
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Helsingfors universitet
Universitetet er tospråkleg, sjøv om størstedelen av kursa av forståelege grunnar går på finsk. Av studentane er 6,5 % svenskspråklege. For den svenske undervisninga skal det i følgje finsk lov vere minst 27 professorat ved Helsingfors universitet. For akademiska studium på svensk i Finland finst det også heilt svenskspråklege institusjonar, den viktigaste er universitetet Åbo Akademi.
Lokrí
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Helsingfors universitet
Helsingfors universitet består av elleve fakultet (teologi, jus, medisin, humaniora, matematikk-naturvitskap, atferdsvitskap, statsvitskap, agrikultur-forstvetenskap, veterinærmedisin, farmasi og biovitskap) och ei friståande eining, Svenska social- och kommunalhögskolan. Universitetets bibliotek er Finlands nasjonalbibliotek.
Universitetets historie går attende heilt til 1640, då det vart grunnlagt i Åbo med namnet Kungliga Akademien i Åbo. Dette gjer universitetet til det eldste i Sverige, etter Uppsala og Dorpat (Tarto). Etter at Finland kom inn under Russland fekk universitetet i 1809 det nye namnet Kejserliga akademien i Åbo. Universitetet vart flytta etter keisarleg påbod til Helsingfors i 1828 etter Åbos brann og fekk då namnet Kejserliga Alexanders universitetet i Finland. Etter at Finland hadde vorte sjølvstendig fekk det namnet Helsingfors universitet i 1919.
Universitetets hovudbygning ligg ved Senatstorget og er teikna av Carl Ludvig Engel.
Luciano Bottaro
Luciano Bottaro var ein italiensk teikneserieskapar. Bottaro er rekna som ein av dei viktigaste italienske teikneserieskaparene når det gjeld humorseriar. Med innflytnad frå Otto Messmer, Winsor McCay, Fredrick Burr Opper, Rudolph Dirks, Carl Barks og Floyd Gottfredson, utvikla han ein personleg stil. Denne stilen er kjend i Europa, i tillegg til i Argentina, Australia og Brasil.
Livssoge
Han byrja karrieren sin for det italienske bladet Lo Scolaro i 1949, med karakteren «Arcibaldo il bucaniere» (Piraten Arcibaldo).
Han har samarbeidd med La Domenica del Corriere, Edizioni Alpe og Mondadori, det italienske Disney-forlaget. Den fyrste historia hans der kom ut i 1952, og heitte Paperino e le onorificenze som vart skriven av Alberto Testa. Denne historia er ikkje utgjeve på norsk.
Same år byrja han å samarbeide med Guido Scala og Franco Aloisi, og seinare manusforfattaren Carlo Chendi. Dette førte etter kvart til byrjinga til Bierrecì Studios.
Bierrecì Studios
I tillegg til arbeidet med Disney-figurar, skapte han òg mange andre figurar, mellom anna Baldo, Pepito, Pon Pon, Giò Polpetta og Maramao. I 1958 starta han Bierrecì Studios saman med Carlo Chendi og Giorgio Rebuffi.
Den fyrste utgjevinga til studioet var Redipicche, ei teikneseriebok som handla om kongen i ein kortstokk, ein parodi på militærverda med inspirasjon frå Alice i Eventyrland.
8525 Nielsabel
8525 Nielsabel er ein asteroide i hovudbeltet. Han blei oppdaga av den belgiske astronomen Eric Walter Elst den 2. september 1992 ved ESO og er namnsett etter den norske matematikaren Niels Henrik Abel.
Olden kyrkje
Olden kyrkje står i Olden i Stryn kommune i Vestland fylke, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1934. Arkitet for bygget var Daniel J. Muri.
Olden kyrkje er soknekyrkje i Olden sokn i Nordfjord prosti. Ho erstatta Olden gamle kyrkje som soknekyrkje.
Pålsmesse
Omvendinga skal ha funne stad på vegen til Damaskus, der Paulus skulle forfølgja kristne. I staden blei han blinda av eit sterkt lys og tala til av ei himmelsk røyst. Då han kom til Damaskus fekk han synet tilbake og blei døypt som kristen.
Feiringa av 25. jannuar som dagen for denne hendinga byrja truleg i Frankrike på slutten av 500-talet, då nokre relikviar etter Paulus skal ha blitt overført dit (translatio på latin). Det finst også ein eldre omtale av ei slik overføring, frå katakombene til kyrkja St. Paulus utanfor murane i Roma. Rundt 600-talet byrja ein leggja vekt på omvendinga (conversio) meir enn overføringa. Først på 1000-talet byrja ein markera denne festdagen i Roma.
Folketru
Mellom anna i Telemark fylke og i Setesdal har merket på primstaven vore ein skyttarboge. Dagen har vorte kalla «Pål med bogjen» eller «Pål skyttar». Andre merke har vore eit sverd eller ein fisk.
I norsk folketru heitte det at arbeid som vart byrja denne dagen ville mislukkast. Viste sola seg denne dagen, vart det ein god sommar. Uvêr på pålsmesse spådde krig, pest og alle slags ulukker. Midtvinteren var no forbi.
Internasjonal tyding
Internasjonalt har festen markert slutten på Bønneveka for kristen einskap.
Sinaihalvøya
Sinaihalvøya (arabisk Shibh Jazirat Sina شبه جزيرة سيناء) er ei halvøy mellom Middelhavet i nord og Raudehavet i sør. Halvøya ligg i Egypt, og har ei flatevidd på kring 60 000 kvadratkilometer. Landgrensene er Suez-kanalen i vest og grensa til Israel i aust. I Sørvest-Asia kan halvøya verta kalla for Vest-Asia.
Halvøya er nesten berre ørken, men det er noko busetnad langs Sabah-kysten ved Taba (nær den israelske byen Eliat) med hotell og kasino. Sørover langs kysten ligg Nuweiba, Dahab og Sharm el-Sheikh. Det finst òg busetting i nord langs Gazastripa ved El-Arish.
Sinaifjellet i Sinai er kjent frå Bibelen som staden der Moses mottok Dei ti boda.
Grensa i aust for halvøya er ei geologisk forkasting, kjend som den austafrikanske riftdalen.
Baskisk
Baskisk (baskisk: euskera / euskara / eskuara) er eit språk utan kjende slektspråk, eit isolert språk, som blir snakka langs Biscayabukta i Spania og Frankrike, i regionen som blir kalla Baskarland. Språket blir tala av om lag 690 000 baskarar. Mange baskisktalande bur utanfor Baskarland, og om me tel med dei blir talet på baskisktalande om lag 800 000.
Baskisk er i dag det einaste ikkje-indoeuropeiske språket som blir bruka i Vest-Europa, attåt samisk og austersjøfinsk i Nord-Europa og maltesisk i Sør-Europa, og det einaste isolerte språket på det europeiske kontinentet. Baskisk har halde stand mot indoeuropeiske språk i tusenvis av år, blant dei keltisk, latin og dagens romanske språk. Det er sannsynleg at språket er det einaste gjenlevande språket av dei som blei tala i Europa før dei indoeuropeiske språka kom.
Latinske innskrifter av romersk opphav i Aquitaine (Sør-Frankrike) inneheld fleire ord som liknar svært mykje på baskiske, til dømes personnamna Nescato og Cison (neskato og gizon tyder 'jente' og 'mann' på moderne baskisk). Dette språket er kalla aquitansk, og blei truleg tala før romarane bringa med seg latin til Vest-Pyreneane. Romersk forsøming av denne regionen gjorde at baskisk overlevde som språk, mens andre ikkje-indoeuropeiske språk på Den iberiske halvøya, som til dømes iberisk og tartessisk, døydde ut og blei erstatta med latin.
Talet brukarar, språkstatus
Baskisk blir brukt av om lag 690 000 menneske i Nordaust-Spania og Sørvest-Frankrike. Ein finn ikkje pålitelege tal på brukarar av baskisk som bur utanfor det baskiske området, men truleg finst det rundt 90 000 elles i Europa og Amerika som talar eller kan forstå baskisk. Dersom me tar med dette talet, kan me seie at det totale talet på baskisktalande nærmar seg 800 000. (1998 utgåva av Encyclopædia Britannica har eit høgare tal, men Ethnologue – som baserer seg på tal frå 1991 – legg fram talet 650 000. I folketeljinga i 1994 var det 618 000 morsmålsbrukarar. 1999 utgåva av EUSTAT, EUs årlege statistikkbok, seier at det fanst 690 000 brukarar i Spania, mens Instituto Cultural Vasco i 1997 rekna med at det var 56 000 baskiskspråklege i Frankrike over 15 år).
Geografisk distribusjon
Det baskiske geografiske språkrommet omfattar ei 50 kilometer brei stripe fra Bilbao i Spania til Bayonne i Frankrike, og har eit samla areal på om lag 100 000 kvadratkilometer. I Spania gjeld dette provinsane Gipuzkoa (Guipúzcoa), delar av Bizkaia (Viscaya) og Nafarroa (Navarra), og det nordaustlege hjørnet av Araba (Álava). Baskarane i desse spanske områda bur som oftast i industriaområde.
I Frankrike blir baskisk mest brukt i vestlege delar av departementet Pyrénées-Atlantiques, eit område som tidlegare var delt inn i provinsane Labourd, Basse-Navarre og Soule.
I tillegg til i desse to landa finn du òg store grupper baskisktalande i USA, Latin-Amerika, Australia, Filippinene og i andre delar av Europa.
Stadnamn
Mange byar i Baskarland har både eit baskisk og eit kastiljansk (spansk) namn, og det kastiljanske er det som vert brukt på norsk. Dette er eit oversyn over kva dei største baskisktalende byane heiter på baskisk:
Las Palmas de Gran Canaria
Las Palmas de Gran Canaria, òg berre kalla Las Palmas, er regionshovudstad (i lag med Santa Cruz), ein kommune, og den største byen på Kanariøyane. Byen ligg nordaust på Gran Canaria, om lag 150 km utanfor nordvestkysten av Afrika i Atlanterhavet. Nabokommunane er Arucas, Santa Brígida og Telde. Hamna heiter Puerto de la Luz.
Innbyggjartalet er 377 650 (2017). Byen er del av det femte største storbyområdet i Spania med om lag 700 000 innbyggjarar. Per 2010 var Las Palmas den niande største spanske byen. Av byar i Den europeiske unionen som ikkje ligg i Europa, er Las Palmas den største.
Historie
Las Palmas vart grunnlagd 24. juni 1478 som Real de Las Palmas av Juan Rejón, leiaren for den kastiljanske hæren som invaderte øyane og gjekk til krig mot dei lokale guanchane (innfødde på Kanariøyane). Han har namn etter dei mange palmetrea som voks her.
I 1492 kom Kristoffer Columbus til byen og var her ei stund før han reiste vidare på den første reisa til Amerika. Han stoppa her òg på veg attende til Spania.
I 1883 byrja ein byggja ei moderne hamn ved byen.
I 1927 vart byen den andre hovudstaden på Kanariøyane. Før den tid var berre Santa Cruz de Tenerife hovusdstad.
Hamna, Puerto de la Luz, fekk auka betydning på 1970-talet og tidleg på 1990-talet då Suezkanalen var lukka på grunn av Midtausten-konflikten.
Klima
Las Palmas har eit subtropisk klima med sommarlege temperaturar året rundt.
Næringsliv
Hamna er stoppestad for mange skip som går i fart mellom Europa og Amerika, og blir årleg vitja av tusenvis av fartøy. Det har bunkersoljelager, og blir også brukt som stoppestad for fiskefartøy og passasjertrafikk. Hovudeksportartiklar frå hamna er mellom anna sement, bananar, tomatar og andre landbruksprodukt. Turisme står for om lag 60 % av økonomien.
Folkesetnad
Innbyggjartalet er 377 650 (2017). Nær halvparten (45,9 %) av innbyggjarane på øya Gran Canaria og 18,35 % av innbyggjarane på Kanariøyane bur (per 2008) i byen (per 2008).
Organisering
Inndelinga av Las Palmas er (per 2018):
Strender
Her finst fem strender (Las Canteras, Las Alcaravaneras, San Cristobal, El Confital og La Laja).
Festdagar
Det årlege karnivalet i Las Palmas de Gran Canaria er ein av dei største attraksjonane i byen.
Vergil
Publius Vergillius Maro (15. oktober 70–19 f.Kr.) var ein romersk skald.
Vergil vart fødd i landsbyen Andes ved Mantua (i dag Montova) i Gallia Cisalpina, dagens Lombardia. Han gjekk på skule i Cremona og Roma. 21 år gammal fekk han romersk borgarrett av Julius Cæsar. På ei ferd i Hellas vart han febersjuk, og måtte venda heim til Italia; han døydde i Brundisium nokre dagar etter.
Hovudverket hans er Æneiden, eit episk dikt i tolv bind. Dette blei nasjonaleposet for Romarriket, og har lenge vore sett på som eit av dei viktigaste verka i europeisk litteratur.
Kale i Denizli
Kale er ein by og eit distrikt i provinsen Denizli i Tyrkia i nærleiken av byen Tavas. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2008)
Pjotr Tsjajkovskij
Peter Iljitsj Tsjajkovskij (fødd i Votkinsk, republikken Udmurtia; død  i St. Petersburg) var ein russisk komponist frå romantikken.
Han har skrive seks symfoniar, ti operaer, ballettar, strykekvartettar, songar og pianostykke. Dei mest kjende verka hans er kanskje dei tre eventyrballettane, Svanesjøen, Tornerose og Nøtteknekkaren.
Liv
Tsjajkovskij viste tidleg musikalske evner og byrja å spela piano då han var fem. Han drog til konservatoriet i St. Petersburg i 1861, der han blei i fire år. I 1866 blei han utnemnd til professor i musikkteori og harmoni ved konservatoriet i Moskva, som blei oppretta same året. Denne posten heldt han til rundt 1878.
Tsjajkovskij var homofil, noko som absolutt ikkje sømde seg på den tida og som han difor heldt skjult. Skuldkjensla tyngde, og han blei tiltakande depressiv og nevrotisk, og sverma for tanken om å gifte seg med ei kvinne for betre å skjule legninga si. Den 28 år gamle Antonina Miljukova, som hevda ho var ein tidlegare elev, klarte ved hjelp av ei blanding av sjarme, raserianfall og trugsmål om sjølvmord å få Tsjajkovskij til å samtykke i ekteskap. Men Miljukova var ei nevrotisk, nymfoman kvinne som passa usedvanleg dårleg saman med den kjenslevare og idoliserande komponisten og etter berre fem dagars samliv skreiv han i eit brev til bror sin: «fysisk har ho ein fullstendig fråstøytande verknad på meg». Seks veker etter bryllaupet rømde han frå henne. Miljukova blei innlagd på ein psykiatrisk institusjon som «seksuelt forstyrra» i 1896 og døydde der i 1917.
Ei anna kvinne fekk ein mykje større vekt i livet til Tsjajkovskij: etter dei turbulente hendingane i 1877 gav den velståande enka Nadesja von Meck han eit årleg privatstipend på 6 000 rublar, noko som gjorde at han kunne konsentrere seg heilt om å komponere. Ei rekke meisterverk følgde no, dei første var den fjerde symfonien og operaen Eugene Onegin. Han blei snart kjend i resten av verda og turnerte i Europa og USA.
I 1893, berre ni dagar etter uroppføringa av den sjette symfonien hans, Symphonie Pathétique, døydde Tsjajkovskij av kolera etter å ha drukke eit glas infisert springvatn. Dei fleste forskarar er einige om at det var sjølvmord.
Komponisten blei gravlagd ved Alexander Nevsky-klosteret i St. Petersburg.
Verk
Symfoniar
Ballettar
Operaer
Orkesterverk
Klaververk
Diverse
Eit portrett av Tsjajkovskij pryda ein moderne russisk mynt.
Brač
Brač (latin Bretia, Brattia) er ei øy i Adriahavet som høyrer til Kroatia med eit areal på 396 km², og er med det den tredje største øya i Adriahavet og den største i Dalmatia. Den høgaste fjelltoppen, Vidova Gora, er på 778 m, og det høgaste punktet på ei øy i Adriahavet. Øya har eit folketal på 13 000, som bur i fleire små landsbyar. Den største landsbyen er Supetar, med meir enn 3 500 innbyggjarar, medan det berre bur 10-15 menneske i Novo Selo.
Andre landsbyar på øya er Bol, Škrip (den eldste landsbyen frå førromersk tid), Pučišća, Splitska, Postira, Nerežišće, Donji Humac, Milna, Mirca, Gornji Humac, Dol, Sutivan, Sumartin, Praznica, Murvica, Povlja, Dračevica, Ložišća og mange fleire.
Hovudnæringane på Brač er stort sett basert på turisme, men òg fiske og jordbruk (særleg vin og oliven). I tillegg finst det verdifull kvit stein på øya, som vart brukt til å byggje Diocletianus palass i Split og Det kvite huset i Washington, D.C.. Historisk er Brač kjend for geitene sine, og sjølv Plinius den eldre skriv om den strålande osten, vinen og olivenolja som kom frå øya.
Historie
Arkeologiske utgravingar har vist at det har vore menneske på øya sidan paleolitisk tid. I bronse- og jernalderen slo illyriske stammer seg ned på øya, og talrike landsbyar har eksistert sidan den gong, sjølv om ikkje alle finst i dag.