cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Myndig alder
Myndig alder i norsk historie
Frå 1619 vart umyndige delt i to grupper. Gruppa mellom 18 og 25 år vart kalla mindreårige, og vart rekna som personleg myndige. Formuen deira skulle på den andre sida styrast av ein kurator.
I 1280 kom ein regel om at enker og enkemenn skulle reknast for myndige, sjølv om dei var under 20 år. Fram til 1814 kunne ein søke kongen om å bli gjort myndig, sjølv om ein ikkje hadde oppnådd myndig alder. Det har vanlegvis vore mogleg å inngå ekteskap før oppnådd myndig alder etter søknad om dispensasjon.
Inntil 1969 var myndig alder 21 år, då vart den sett ned til 20 år. Frå 1979 har myndig alder vore 18 år.
Ein person er myndig frå den dagen ein fyller 18 år, Verjemålslova § 1. .
Stemmerett har ein derimot viss ein fyller 18 år i løpet av det året valet skal haldast.
Bakgrunnsstoff
Vergemålslova
Wadi al-Arayis
Wadi al-Arayis (arabisk ) er ein palestinsk landsby ti kilometer aust for Betlehem. Landsbyen ligg i Betlehem guvernement sør på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 2 169 i 2006.
Ringdue
Ringdua (Columba palumbus) er den største og mest utbreidde duearten i Europa. Ringdua lever i dei fleste skogtyper, og har dei seinare år tilpassa seg parkar og hagar.
Utsjånad
Ringdua er den største av dei europeiske dueartane med ei kroppslengd opp imot 45 cm. Vengespennet er 65-80 cm og vekta 400-550 gram. I tillegg til storleiken skil ringdua seg frå tamdua mellom anna på større bryst, lengre stjert, og eit proporsjonalt mindre hovud. Dette skil også ringdua frå dei ville artane i familien Columbidae. Iblant kan arten forvekslast med den liknande skogdua, som til skilnad frå ringdua manglar ein kvit halsflekk.
Fjørdrakta er mest grå (lysare over ryggen) med grønblåskimrande innslag, spesielt på hovudet og i nakken. Stjert og vengar har tydelege svarte markeringar og brystet er rosafarga, undersida meir lysegrå. Vidare har fuglen kvite flekkar på sidene av halsen (ikkje nokon eigentleg ring altså) og kvite tverrband på oversidene av vengane. Desse er godt synlege i flukta. Beina er korte, relativt kraftige og brunaktige i fargen. Den vaksne fuglen sin nebb er gul med raudaktig vokshud, medan nebb og vokshud er gråaktige på ungfuglen. Også augene er gule eller oransje på dei vaksne, og grå på ungfuglane.
Kjønna er like på storleik og utsjånad, men unge individ har større rosa innslag i drakta og manglar kvite halsflekkar. Desse flekkane kjem så smått til syne når fuglane vert meir enn eit halvt år.
Flukta er rask med klippande vengeslag. Fluktspelet er karakteristisk. Først ei bratt oppstiging med støyande vengeslag, følgd av glideflukt med steile vengar og utbreidd stjert.
Læte
Ringdua sin låt er ei femstava kurring med trykk på første stavinga: "co-co-coo, cåå-cåå...". Denne strofa vert repetert tre til fem gonger utan pause. Den siste strofa vert avslutta med eit co. Ein annan låt er den intense smatrande lyd som kan høyrast i oppflukta. Denne oppstår når vengane vert slegne mot kvarandre, og fungerer som varsellæte. I hekketida let fuglen høyre ein svak murrande, hoande låt som kan skrivast "hoo-hroo". Ringdua sin song kan lett forvekslast med skogdua sin meir svake og tostava.
Utbreiing og taksonomi
Ringdua er utbreidd over heile Europa unnateke på Island og lengst nord i Russland og Skandinavia. Fuglen finst også vest i Asia og i eit belte som strekker seg frå Tyrkia til det nordvestre India og vestre Kina. Ringdua finst også som hekkefugl i delar av det nordvestre Afrika. I Europa reknar ein med det lever 18-34 millionar individ.
Ringdua vert delt inn i fem underartar, derav ein er utdøydd:
Somme reknar den nordafrikanske bestanden som ein eigen underart, C. palumbus excelsa.
I dei vestre og sørlege delane av utbreiingsområdet er ringdua standfugl, medan resten flytter dit på hausten.
Førekomst i Noreg
I Noreg reknar ein med 100-500 tusen par, og arten er i framgang. Dei tettaste bestandane finst på Austlandet, Sørlandet og i Trøndelag. I Nord-Noreg finst arten spreidd. Granplanting og einsidig kornproduksjon er ein føremon for ringduene, som profiterer på monokulturar i landbruket.Ein ser også at ringduene flyttar inn mot bymessige strok.
Hekking
Ringduene plasserer reiret 3-8 meter over marka. Reiret er bygd av turre kvistar og byggverket er så skrøpeleg at ein ofte kan skimte egga gjennom reirbotnen. Ringduene legg ofte to kull. Det første i april-mai, og det andre i juni-juli. Begge gongane legg hoa to egg, kvite og nesten runde, som vert ruga av begge foreldra i 17 døgn. Ungane forelet reiret etter 33-34 døgn.
Livsførsel og føde
Ringdua er ein sosial fugl og kan sjåast i flokkar utanfor hekkesesongen. Makane held saman for livet. Ringdua er planteetar og lever nesten berre av frø, bær, skot og knoppar, men også andre spede plantedelar inngår i kosten. I mindre grad et fuglen også mark og sniglar. Til vanleg søker ringdua føde i flokk på opne felt og åkrar. Vinterstid er det ikkje uvanleg at små flokkar eller enkeltindivid finn mat på foringsplassar og fuglebrett.
Trekktilhøve
Etter hekkeperioden fartar ringduene flokkvis omkring i jordbrukslandskapet. Hausttrekket foregår frå seint i september til tidleg i november. Fuglane overvintrar i Frankrike, Spania og Portugal. Dei kjem tilbake til hekkeplassane i mars og først i april.
Jakt
Mellom jegerar er ringdua et vanleg bytte, som vert skatta over store delar av utbreiingsområdet. Det beror delvis på at fuglen er lite velsedd i landbruket, der ringdua vert sett på som eit skadedyr, då dei ofte i flokk et av nysådde åkrar og skitnar til modne åkrar med avføringa si.
Provinsen Messina
Provinsen Messina (italiensk Provincia di Messina; siciliansk Pruvincia di Missina) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Messina. Han har eit areal på 3 247 km² og totalt 662 450 innbyggjarar (2005). Det er 108 kommunar i provinsen.
Provinsen omfattar Dei eoliske øyane, som alle er ein del av kommunen Lipari (bortsett frå øya Salina). Området er stort sett fjellkledd bortsett frå elveslettene ved munningen til dei forskjellige elvane. Den største sletta ligg i området mellom Milazzo og Barcellona Pozzo di Gotto, som i lag med Messina dannar eit storbyområde med om lag 500 000 innbyggjarar, eit av dei største i Sør-Italia. Mykje av innbyggjarane bur langs kysten etter at åsbyane stort sett vart forlatne på 1800-talet. Den største fjellryggane er Peloritani (opp til 1300 m) og Nebrodi (opp til 1900 m), som begge er ein del av eit regionalt naturreservat.
Steinfluger
Steinfluger (Plecoptera) er ei gruppe flygande insekt som lever i tilknytnad til vatn over heile verda. Dei er hemimetabole, og nymfane er viktige planteetarar i ferskvassøkosystem.
Provinsen Messina
Av elvar i provinsen finn ein Alcantara og Pollina, som dannar grense mot provinsen Palermo i vest.
Dei største kommunane er:
Steinfluger
Det er registrert om lag 1 600 artar, 35 av dei er funne i Noreg.
Kjenneteikn
Steinfluger er 3,5 til 30 millimeter lange insekt med to par membranøse vengjer dei faldar over bakkroppen når dei sit stille. Dei vaksne insekta har reduserte munndelar, forlenga antenner og som regel to lange, tynne haletrådar. Kroppane er mjuke, og hjå dei fleste artane mørkt farga. Grøngule til gule former førekjem òg.
Nymfane liknar dei vaksne, men manglar vengjer og har meir utvikla munndelar.
Levesett
Steinfluger lever mesteparten av livet sitt som nymfar. Som vaksne lever dei ikkje lenge, men dei tek likevel til seg noko føde før dei formeirar seg. Kort etter paring døyr dei.
Nymfane til steinflugene lever i botnsubstratet i ferskvatn, som regel fest på eller under steinar. Det er dette dei har fått namnet sitt frå. Dei spelar ei viktig rolle både som primærkonsumentar og bytteorganismar i ferskvassøkosystem, særleg i rennande vatn.
Tinn Austbygd
Austbygde, òg skrive Austbygdi, er eit sokn og ein tettstad i Tinn kommune i Vestfold og Telemark fylke.
Tettstaden
Austbygde tettstad har og ligg vel tre mils køyring nordaust frå Rjukan, ved nordaustre enden av innsjøen Tinnsjå, der Tessungdalen med Austbygdåe kjem frå nord og møter sjøen.
Austbygde sokn
Austbygde sokn vart skipa i 1888, ved frådeling av den austre delen av Atrå sokn. Same år vart Austbygde kyrkje, 4 kilometer nord for tettstaden, vigsla. Folketalet i soknet har alt frå skipinga lege nokså stabilt rundt 1 000 innbyggjarar.
Språk
Nynorsk vart innført som målform i skulen i 1908, liksom i dei fleste andre bygdeskulane i Tinn kommune. I 2010 vart skulane i Austbygde sokn lagt ned, samstundes som bokmål vart teke i bruk som målform i alle skular i kommunen. I kyrkja brukast fortsatt nynorsk.
Haitisk
Haitisk kreol er det offisielle språket i Haiti. Det blir snakka i Haiti, i kringliggande område i Karibia og i haitiske utvandrarmiljø, som i USA. Haitisk er eit kreolspråk danna med utgangspunkt i fransk frå 1700-talet, afrikanske språk som wolof, fon og ewe, spansk, taino og i nyare tid også engelsk. Det er det mest tala kreolspråket i verda.
Haitisk kreol har vore offisielt språk på Haiti, saman med fransk, sidan 1961, mykje takka vera Félix Morisseau-Leroy, som også var ein av dei første tidlegare forfattarane som skreiv på kreol. Tidlegare hadde fransk vore det einaste skriftspråket i landet.
Bernd Schneider (1973- )
Bernd Schneider er ein tysk tidlegare fotballspelar. Størsteparten av karrieren spelte han for Bayer Leverkusen. I 2000 og 2002 var han med å koma på 2.plass i tysk bundesliga med Bayer Leverkusen. I 2002 var han med å koma på andre plass med det tyske landslaget i fotball-VM i Japan og Sør-Korea.
«Schnix», som han vert kalla, er ein allsidig spelar, som i tillegg til sin vanlege plass på høgre kant av midtbanen òg kan spela sentralt og defensivt på midtbanen og i forsvar. Som sterk teknisk spelar hjelper han lagkameratane til å koma i scoringsposisjon, sjølv om han sjølv sjeldan avsluttar.
Klubbkarriere
Schneider begynte å spela fotball seks år gamal for klubben Aufbau Jena. Tre år seinare skifta han klubb til den best kjente klubben i området, FC Carl Zeiss Jena. Der spelte han på aldersbestemte lag til han 13. august 1991 gjorde sin proffdebut, 17 år gamal, i 2. bundesliga. I 1994/95-sesongen vart han fast inventar på laget. Etter 1997/98-sesongen, så Carl Zeiss Jena kom på 2. plass i 2. bundesliga, gjekk Schneider til nyopprykte Eintracht Frankfurt i 1. bundesliga.
I Frankfurt vart Schneider straks fast på laget. Han scora fire mål og hjelpte laget med å sikra plassen i 1. bundesliga, men sjølv gjekk han etter ein sesong til storklubben Bayer Leverkusen.
Den første sesongen i Leverkusen (1999/2000) starta han som fast inventar på laget, men mista plassen mot slutten av sesongen. I 2001/2002-sesongen fekk han gjennombrotet sitt i Leverkusen med fast plass på laget og fem mål. Seinare har Schneider vore ein av Leverkusen sine aller viktigaste spelarar. Han har kontrakt med klubben ut sesongen 2008/2009.
Theodorid
Theodorid eller Theoderik var konge over vestgotarane frå 418 til 451. Han var son eller verson av Alarik.
Bernd Schneider (1973- )
Landslaget
Schneider har spelt 64 landskampar og scora eit mål for det tyske landslaget (pr. 2. juni 2006). Landslagsdebuten kom 28. juli 1999 i ein 2-0-siger over New Zealand i Guadalajara i Mexico. Han kom ikkje med i troppen til fotball-EM i 2000. I VM 2002 var han derimot med på laget som kom til finalen i VM, der han spelte ein av sine beste kampar nokonsinne mot Brasil. To år seinare var han òg med på EM i Portugal. 21. juni 2005 var han for første gong kaptein på landslaget, i ein kamp mot Argentina i konføderasjonscupen. Til VM 2006 på heimebane er han igjen med i landslagstroppen.
1410
1410 (romartal MCDX) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Theodorid
Theodorid si tid som konge var uvanleg lang. Stundom vart visigotane kalla ut som bandsmenn for romarane, og slost mot andre germanske folk, mellom dei Vandalane i Spania. Men i 422 sytte kong Theodorid for at gotarhæren svikta romarane, og veik unna, slik at vandalane vann, utan at dette førte til noka endring i romersk politikk. Keisar Honorius døydde alt i 423.
Visigotane nytta høvet til nye herjetokt i Gallia, og omlægra Arles, som var hovudstaden i det romerske Gallia, med jamne mellomrom dei følgjande åra. Slik var visigotane i stadige trefningar med romarane som budde i Gallia, førte av Aëtius, som var Magister Militum der i dei åra.
Dette at gotarhæren årvisst drog ut, svekka dei på sikt, og mot slutten av 430-åra vart dei hardt trengde. Det kom til fredstingingar, og det var like før kong Theodorid mista makta i 439.
Trass i alle desse trettene stilte visigotane opp som bandsmenn for romarane att i Slaget på Katalaunarmarka i 451, mot Attila og Hunarane. Attåt visigotane, slost og frankar, britar, sarmatar, burgundar og saksar på romersk side, saman med ein alanarhær, som vart sette mellom dei andre fylkingane av di ingen heilt våga stole på alanane. Visigotane hadde kvia seg noko for å slost under Aëtius, sidan dei så lenge hadde kjempa mot han, men dei gjekk med i slaget etter godt diplomati.
"Jordanes skriv: So førte då kong Teodorid ein uteljande her av vesegotar i striden. Heime lét han etter fire søner, Friderik og Evrik, Retemeris og Himnerit; han tok med seg til stridsfelagar berre dei eldste, Torismud og Teodorid. Ein gild her, ein trygg studnad, eit hugnadsamt fylgje å ha deim til hjelpesmenn, som ein fjågt gjeng beinast i fårane med! ...
''Der fann kong Teodorid ein tidleg bane; han reid gjenom heren og eggja mennene, då vart han riven av hesten og vart nedtrødd av sine eigne; men andre segjer at han fall for spjutet åt Andag, ein av Ostrogotane, som då fylgde Attila... Då skilde vesegotane seg frå alanane og sette inn på hunehopen, og hadde so nær felt Attila"''.(Gotesoga, omsett av Sigmund Skard)
Theodorid åtte mange born: Thorismund, Theodorid, Friderik, Eurik, Retemer eller Ricimer, og Himnerit. Dei eldste sønene hans vart kongar i tur og orden etter einannan. Det store talet på søner og ingen klår arverekkje skapte trette mellom dei, noko ein òg såg seinare i frankarriket. Attåt hadde Theodorid ei rekkje døtrer, som han gifte bort til andre germanske hovdingar og fyrstar (og romerske stormenn).
Theodorid i litteraturen
Skildringa av Theodorids fall er truleg bakgrunnen for skildringa av fallet til kong Théoden i boka Ringdrotten av J.R.R. Tolkien. Somme kjelder fortel òg at sonen Thorismund, den neste kongen, vart lyft på skjold av hærfolka sine, noko som er mint i teikneserien Asterix.
1411
1411 (romartal MCDXI) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Rigi
Rigi er eit fjell sentralt i Sveits. Det vert òg kalla «Dronningfjellet». Det høgaste punktet på Rigi-Klum er 1 797,5 meter over havet med Rigi-Hochflue, Dossen, Rotstock og Rigi-Scheidegg som noko mindre toppar. Fjellet er lett tilgjengeleg med tog og kabelvogn.
Johannes Olsen
Johannes Olai Olsen, til dagleg '''Johs. Olsen''', var ein norsk fiskar og politikar frå Måsøy som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1945-65 og var formann i Norges Fiskarlag 1951-55.
Far til Johs. Olsen var fiskar, gardbrukar og handelsmann Ole Johannessen i Ryggefjord i Måsøy herad. Olsen dreiv sjølv fiske frå 1908 til 1945. Han var aktiv i utviklinga av utstyr, fiskebruk og produkt og vart i 1929 tildelt diplom og medalje av Selskabet for de norske Fiskeriers Fremme. Olsen stod i fremste rekke i organisasjonsarbeidet og var nestformann 1934-40 i Finnmark Fiskarlag, styreformann 1938-51 i Norges Råfisklag og formann 1951-55 i Norges Fiskarlag.
Olsen var ordførar i Måsøy heradskommune frå 1928 til 1940. Under andre verdskrigen var han i 1941 eitt av 100 gislar den tyske okkupasjonsmakta tok i Troms og Finnmark, og han sat fange på Grini i omkring fire månader. Etter verdskrigen var han atter ordførar 1945-46.
I 1945 vart Olsen vald inn på Stortinget frå Finnmark. Med attval dei fire neste stortingsvala vart han verande stortingsrepresentant til hausten 1965. På Tinget var han heile tida medlem av Sjøfarts- og fiskerikomitéen, formann i komitéen frå nyår 1958 til 1965.
Han var far til Trygve Olsen, fiskeriminister i Korvald-regjeringa, og Birger Olsen, nestformann i Norges Fiskarlag.
Whichaway Nunataks
Whichaway Nunataks er ei gruppe klipperik nunatakar som strekkjer seg 7 nautiske mil (13 km) på sørsida av munningen av Recoverybreen. Dei vart oppdaga frå lufta og vitja i 1957 under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition og fekk dette namnet fordi det var usikkert kva rute frå nunatakane som ville ta dei lengst innover i landet. Whichaway tyder «kva veg» på engelsk.
Nørdre Oksle
Nørdre Oksle er eit fjell i Folldal kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1589 meter over havet og er det 23. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Provinsen Palermo
Provinsen hadde eit areal på 4 992 km² og totalt 1 235 923 innbyggjarar (2004). Det var 82 kommunar i provinsen. Provinshovudstaden var byen Palermo.
Største kommunar
Per 31. mai 2011
Søren Georg Abel
Søren Georg Abel var ein norsk prest og stortingsrepresentant.
På Finnøy engasjerte Abel seg frå 1801 i organiseringa av kystvernet. År 1813 vart han Riddar av Dannebrog for sin dugleik som leiar av kystvernet, og for sin forsvarsiver.
Abel ivra for folkeopplysning. Han er mest kjend for katekisme-forklaringa si: Religions-spørgsmaal med Svar. Verket, som kom ut i København i 1806 er prega av den rasjonalistiske oppfatninga av dei kristelege dogma. Boka vart ikkje autorisert, men vart likevel ei mykje nytta lærebok. Ho kom ut i seks opplag.
Ingrid Tandrevold
Ingrid Landmark Tandrevold er ein norsk skiskyttar frå Bærum i Akershus. Ho vann VM-gull i 4 x 6 km stafett med Noregs lag under VM i skiskyting 2019, ein meisterskap der ho også vann sølvmedaljen i 7,5 km sprint. Tandrevold er medlem i Fossum Idrettsforening.
Aktiv
Tandrevold vart norsk meister i normalprogrammet allereie i 2015. Ho deltok i Vinter-OL 2018 i Pyeongchang utan å utmerke seg i dei individuelle tevlingane, men var med å gå Noregs kvinne-stafettlag inn til fjerdeplass. Tandrevold fekk sitt internasjonale gjennombrot i 2019-sesongen. I verdscuptevlingane i Ruhpolding gjekk ho inn til andreplass i fellesstart. Under verdsmeisterskapen 2019 i Östersund slo ho til med to fulle skytehus og andreplass i 7,5 km sprint, slått med 9,7 sekundar av gullvinnar Anastasija Kuzmina frå Slovakia. Ei veke seinare gjekk Tandrevod ein prikkfri andreetappe for det norske vinnarlaget i 4 x 6 km stafett, dei andre verdsmeistrane var Synnøve Solemdal, Tiril Eckhoff og Marte Olsbu Røiseland.
Halldor Meland
Halldor Meland  var ein norsk spelemann frå Ullensvang i Hardanger. Han bidrog mellom anna til å nytolka og fornya gamle slåttar frå Hardanger. Meland skapte og mange nye slåttar. Etter han er det ein rik arv av folkemusikk.
Halldor Meland lærte mykje av eldre spelemenn i Hardanger, mellom dei Sjurd Håstabø og Olav Håstabø. Halldor råka og på Ola Mosafinn, som lærte han mykje spel frå Voss. Han førte mange av dei gamle Mosafinn-slåttane inn i hardingspelet. I samtida jamlikast han gjerne med Anders S. Kjerland.
I 1953 vart Halldor Meland æresmedlem i Landslaget for spelemenn, og han fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 1962.
Verje
Verje er ein person som etter Verjemålslova, Lov om vergemål for umyndige av 1927, varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar. Ein umyndig person er ein mindreårig under 18 år, eller ein som er umyndiggjort fordi vedkomande ikkje er i stand til å vareta sine eigne interesser. For mindreårige er verja i utgangspunktet den eller dei som har foreldreansvaret, men dersom desse er døde eller ikkje kan påta seg oppgåva, blir det oppnemnt ei verje for den mindreårige.
Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.
Bakgrunnsstoff
Verjemålslova av 1927
Halldor Meland
Hardingfeleverket har 21 slåttenedskrifter etter Halldor Meland, ved Arne Bjørndal, Truls Ørpen, Eivind Groven og Sven Nyhus.
1484
1484 (romartal MCDLXXXIV)
1801
1801 (romartal MDCCCI) var eit år som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen.
Habdalá
Habdalá eller havdalá (hebr. הַבְדָּלָה [haḇdālā]), jid. havdóle, er namnet på ein jødisk seremoni som markerer overgangen frå sjabbát eller ei jødisk høgtid til kvardag eller frå sjabbát til ei jødisk høgtid.
Habdaláen markerer alltid overgangen frå meir heilag til mindre heilag. Det fulle ritualet frå sjabbát til kvardag på ein laurdagskveld (når denne kvelden ikkje er høgtidsdag), inneheld desse elementa:
Didier Ovono
Didier Ovono er ein gabonsk fotballspelar som spelar som keeper for Le Mans i den franske toppdivisjonen Ligue 1, og for det gabonske landslaget. Han var med i Gabon sin tropp til Afrikameisterskapen i 2010.
Den store raude flekken
Den store raude flekken er eit ovalt stormområde på planeten Jupiter, 22° sør for ekvator. Stormen har vara minst 176 år, og kanskje så lenge som 340 år. Flekken er stor nok til å vera synleg sett gjennom teleskop frå Jorda og vart truleg først observert av Giovanni Domenico Cassini, som skildra han om lag år 1665.
Flekken roterer mot klokka og brukar om lag seks jorddagar på ein runde. Forma hans er oval, og han måler 24–40 000 km frå aust til vest og 12–14 000 km frå nord til sør. Dette betyr at flekken ville vore stor nok til å romme to eller tre planetar på storleik med Jorda. Toppen av skyane i flekkområdet er ca. 8 km høgare oppe enn skyene rundt.
Stormar slik som Den store raude flekken er ikkje uvanlege i dei turbulente atmosfærane til gasskjempane. Jupiter har òg kvite og brune ovalar, som er mindre, ikkje-namnsette stormar.
Zóg nit kein mól
«Zóg nit kein mól» er dei første orda i den mest berømte av dei jødiske partisansongane frå andre verdskrigen. Den heiter da også opphavleg «Partizanerlid», og teksten er skriven av den unge diktaren Hirsch Glik (eller Hirsh Glik) frå Vilnius i Litauen. Han skreiv orda så dei passa ein fengande melodi laga av Pokras-brørne, jødiske komponistar frå Sovjetunionen. Songen blir i dag ofte sunge på minnemarkeringar over Holocaust.
Rigidalstock
Rigidalstock er eit fjell i Urner Alpane. Det ligg i nærleiken av Engelberg i Sveits sør for Gross Walenstock.
Zóg nit kein mól
Bakgrunn
Glik og andre jødar frå ghettoen i den nazi-okkuperte byen danna ei motstandsgruppe dei kalla Fareinikte Partizaner Organizatsie/Fareynigte Partizaner Organizatsye (FPO) på jiddisk (jiddisch/yidish), truleg fordi dei kom frå ulike politiske grupper, der var både kommunistar, bundistar og som Glik sjølv, medlemer av den venstresionistiske rørsla Hashomer Hatzair. Etter at ghettoen blei utsletta av nazistane, heldt dei som kom seg unna fram med partisanverksemd frå skogane kring byen. Glik mista livet i krigen, han blei drepen i 1943 eller 1944.
Glik hadde gjeve ut dikt på både hebraisk og jiddisk før krigen, men det diktet som har udødeleggjort han er denne songteksten. Orda som handlar om aldri å gi seg, aldri å gi opp håpet, om å kjempe vidare. Saman med den italienske anti-fascistiske partisansongen «Bella Ciao», er «Partizanerlid» den internasjonalt kanskje mest kjende motstandssongen frå andre verdskrigen.
Norske omsetjingar
Songen til Hirsch Glik har verka fengjande på mange, også ein norsk diktar som Georg Johannesen. Eit av hans mest kjente dikt, Jødisk partisansang, tek utgangspunkt i ei linje hos Glik.
Bakgrunnsstoff
Lenkjer til norske gjendiktingar
Framføring
1483
1483 (romartal MCDLXXXIII)
Jiddisch (fleirtyding)
Jiddisch eller jiddisk er eit ord med fleire tydingar:
1485
1485 (romartal MCDLXXXV)
Veslsvulten
Veslsvulten  er eit fjell i Folldal og Nord-Fron kommune i Innlandet fylke. Det har ei høgd på 1579 meter over havet og er det 25. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. Fjellet er òg det høgaste i Nord-Fron.
Luis Marín
Luis Antonio Marín Murillo er ein costaricansk fotballspelar fødd i San José|.
Marín spelte i 1992 for første gong i costaricansk førstedivisjon for AD Carmelita. Etter at han gjekk over til LD Alajuelense i 1993 har han der vore fast inventar i midtforsvaret. Han har så langt vunne sju meisterskap med Alajuelense og vann i 2004 CONCACAF Champions Cup.
1480
1480 (romartal MCDLXXX)
Luis Marín
Frå 23. juni 1993 spelte han òg for det costaricanske landslaget, og er den spelaren som har flest landskampar for Costa Rica, med 118 kampar. Han var den mest erfarne spelaren i troppen til Costa Rica under VM i 2002, og var igjen med i VM i 2006, som landslagskaptein. Han la opp på landslaget etter den mislykka VM-kvalifiseringa før fotball-VM i 2010.
1486
1486 (romartal MCDLXXXVI)
Luis Marín
Statistikk
Klubbar
Kampar (per 26. mai 2006)
Merittar
Samisk høgskole
Samisk høgskole (SH, nordsamisk Sámi allaskuvla) vart skipa i 1989 og har i dag vel omkring 260 studentar og i overkant av 100 tilsette. Høgskolen er ein av dei statlege høgskolane i Noreg. I 2005 vart Nordisk Samisk Institutt samorganisert med Samisk høgskole, og dei vart samlokaliserte i juli 2009 då det samiske vitskapsbygget, Diehtosiida, stod ferdig.
Råtåsjøhøi
Råtåsjøhøi  er eit fjell i Folldal kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1582 meter over havet og er det 24. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Samisk høgskole
Samisk høgskole vart etablert for å gje ein større del av den samiske ungdommen høgare utdanning. Samisk høgskole er ein høgare utdannings- og forskingsinstitusjon som skal dekke det samiske samfunnet sine behov. Skolen sitt hovudspråk er samisk både i undervisinga, administrasjonen og mellom dei tilsette og studentane. Samisk utdanning og forsking dannar høgskolens særeigne faglege profil og høgskolen har eit nordisk-samisk og internasjonalt perspektiv med m.a. studentar frå alle land i Sápmi: Noreg, Finland, Sverige og Russland.
Samisk høgskole har til saman ca. 40 studietilbod, men høgskolen gir ikkje alle tilboda samstundes. Kvart år gir ein 17-20 ulike studietilbod, fordelt på ulike program:
1802
1802 (romartal MDCCCII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.
Nordagutu
Bratsbergbanen og Sørlandsbanen møtest her. På Nordagutu stasjon står det ein statue av Myllarguten.
Rinderberg
Rinderberg er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Vestlandsk
Vestlandske målføre eller vestlandsk er ei samnemning for dei dialektane som blir tala i området frå Romsdal i nord til Agder i sør. Desse målføra delar ein vidare inn i nordvestlandske målføre, sørvestlandske målføre og sørlandske målføre.
Dominik Windisch
Dominik Windisch er ein italiensk skiskyttar frå Bruneck i Sør-Tirol som vart verdsmeister på 15 km fellesstart under VM i skiskyting 2019. Han har elles sanka tre bronsemedaljar i olympiske vinterleikar og ein fjerde bronse i verdsmeisterskap.
Saudi Aramco
Saudi Aramco (arabisk: أرامكو السعودية) er statsoljeselskapet i Saudi-Arabia. Det heitte tidlegare Aramco som tyder the Arabian American Oil Company. Det er utan samanlikning det største oljeselskapet i verda, både når det gjeld produksjon og påviste reservar. Det produserer no ca. 8 millionar fat dagleg ut av ein estimert maksproduksjon på 10 mill. fat dagleg.
Historie
Aramco vart starta i 1933 som følgje av ein konsesjonsavtale mellom regjeringen i Saudi Arabia og Standard Oil of California (Socal). Saudi-Arabia tok full kontroll over selskapet i 1980 og bytte så namn frå Aramco til Saudi Aramco i 1988.
2007 WD5
er ein 50 meter stor apollo-asteroide, nærjordsobjekt og marskryssar. Han blei oppdaga den 20. november 2007 av Andrea Boattini ved Catalaina Sky Survey. Tidlege observasjonar av førte til stor merksemd innanfor vitskaplege miljø då asteroiden på dåverande tidspunkt hadde ein sjanse på 1/25 for å kollidera med Mars den 30. januar 2008. Den 9. januar 2008 hadde nye observasjonar redusert sannsynet for kollisjon til 1/10 000. Mest sannsynleg passerte Mars med ein avstand på 6,5 marsradiusar. På denne avstanden og med dei store unøyaktigheitane for observasjonane på førehand er påverknadane Mars hadde på asteroiden ukjent, og i følgje Steven Chesley hos NASAs Jet Propulsion Laboratory Near Earth Object-program reknar ein for tida som tapt.
Sosiolekt
Ein sosiolekt er ein språkvariant som ei særskilt sosial eller yrkesmessig gruppe eller ein samfunnsklasse brukar. Ein sosiolekt skil seg dermed frå ein dialekt, som er språkvariantar som vert snakka i eit visst geografisk område. Ein finn sosiolektar særleg i byane, som har fleire og tydelegare definerte befolkningssjikt og yrkesgrupper enn distrikta.
1003 Lilofee
1003 Lilofee er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. september 1923 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Lars Helge Birkeland
Lars Helge Birkeland er ein norsk skiskyttar frå Birkenes i Aust-Agder. Han vart verdsmeister då han gjekk den fyrste etappen på det norske laget som vann 4 x 7,5 km stafett under VM i skiskyting 2019 i Östersund. Birkeland deltok også på Norges lag som tok sølv på stafett under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang. Han er medlem i Birkenes Idrettslag.
Han er sidan 2015 gift med Fanny Horn Birkeland.
Umyndig
Umyndig er eit juridisk omgrep som omfattar to kategoriar personar som er umyndige.
Det er for det første ein person, eit barn, ein mindreårig som ikkje har nådd myndig alder etter Verjemålslova, Lov om vergemål for umyndige av 1927 § 1. Verjemålslova § 1 seier at ein er umyndig fram til ein blir myndig den dagen ein fyller 18 år.
Umyndige er også personar som er umyndiggjort fordi dei ikkje er i stand til å vareta sine eigne interesser. Umyndiggjering skjer med heimel i Lov om umyndiggjørelse av 1897. Det er no heilt uvanleg at nokon blir umyndiggjort. I staden blir det som regel oppnemnt ein hjelpeverje med heimel i Verjemålslova.
Umyndige har ikkje rettsleg handleevne, og må dermed ha verje. Verje varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar. For mindreårige er verja i utgangspunktet den eller dei som har foreldreansvaret, men dersom desse er døde eller ikkje kan påta seg oppgåva, blir det oppnemnt ein verje for den mindreårige. For umyndiggjorte blir det oppnemnt verje.
Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.
Sega
Det mest kjende varemerket til Sega, er maskotten Sonic the Hedgehog. Det blåe piggsvinet har sidan introduksjonen i 1991, vore hovudkarakteren i ei rekkje av Sega sine videospel.
Provinsen Ragusa
Provinsen Ragusa (italiensk Provincia di Ragusa; siciliansk Pruvincia di Rausa) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Ragusa. Han har eit areal på 1 614 km² og totalt 295 246 innbyggjarar (2001). Det er 12 kommunar i provinsen og desse er:
Turisme har i dag tatt over for fiske og jordbruk som hovudnæringa i provinsen.
Geografi
Frå Scoglitti til Pozzallo strekker kysten av Ragusa seg 90 km avgarde. Her ligg mange fiskelandsbyar som Kaukana, Punta Secca, Marina di Ragusa og Marina di Modica. Ragusa har endra seg stort dei siste 20 åra på grunn av turismen, men mange område er òg meir eller mindre som dei har vore dei siste hundre åra.
Neil Young
Neil Percival Young, OC, OM er ein kanadisk musikar og låtskrivar som vert rekna som ein av dei viktigaste musikarane i sin generasjon. Young starta solokarrieren sin i Canada i 1960, før han flytta til California i 1966, der han var med på å starte bandet Buffalo Springfield i lag med Stephen Stills. Seinare vart han medlem av Crosby, Stills & Nash som den fjerde medlemmen i 1969. Han la så ut på ei suksessrik og kritikarrost solokarriere. Debutalbumet hans kom ut i 1968 og karrieren hans har sidan gått over 40 år og over 30 album der han har utforska mange forskjellige musikkstilar. Nettsida til Rock and Roll Hall of Fame skildrar Young som «ein av dei største låtskrivarane og musikarane i rock and roll». Han er innlemma i Rock and Roll Hall of Fame to gonger, først som soloartist i 1995 og sidan som medlem av Buffalo Springfield i 1997.
Musikken til Young er prega av den særeigne gitarstilen  og den spesielle falsett/tenor-stemma hans. Sjølv om han òg spelar andre instrument, som piano og munnspel, er det den elektriske og akustiske gitarspelinga som definerer det varierte, grove og melodiske lydbiletet hans. Young har eksperimentert med forskjellige musikkstilar, som swing og elektronisk musikk, er han mest kjend for akustisk folkemusikk og countryrock, eller forsterka hardrock i samarbeid med bandet Crazy Horse. Young har òg nytta element frå nyare stilar som alternativ rock og grunge. Han har påverka grunge såpass mykje at han har vorte kalla «Gudfaren til grunge».
Young har regissert (eller vore med-regissør) fleire filmar under psevdonymet Bernard Shakey, mellom anna Journey Through the Past (1973), Rust Never Sleeps (1979), Human Highway (1982), Greendale (2003) og CSNY/Déjà Vu (2008).
Young har vore ein frimodig talsperson for miljøsaker og velferda til småbønder, og var i 1985 med på å grunnleggje veldedigheitskonserten Farm Aid. I 1986 var Young med på støtte The Bridge School, ein utdanningsorganisasjon for barn med store verbale eller fysiske funksjonshemmingar, og heldt årleg konsertane Bridge School Benefit i lag med kona Pegi Young. Young har tre born. Sønene Zeke (i lag med skodespelarinna Carrie Snodgress) og Ben som har cerebral parese og dottera Amber Jean. Young bur i dag på ranchen sin i La Honda i California. Sjølv om han har budd nord i California sidan 1970-åra og ofte syng om amerikanske tema, er han framleis kanadisk borgar. 14. juli 2006 fekk Young Order of Manitoba. Den 30. desember 2009 vart han offiser i Order of Canada.
Tidlege år: 1945–1966
Neil Percival Young vart fødd i Toronto i Canada den 12. november 1945. Faren Scott Young (1918-2005) var journalist og sportsjournalist som seinare vart kjend i Canada for arbeidet sitt, og mora var Edna «Rassy» Young (1918-1990). Dei gifta seg i 1940 i Winnipeg. Neil var nummer to i familien etter Robert «Bob» Young (1942). Ikkje lenger etter Neil vart fødd, flytte familien til den landlege byen Omemee, som Neil seinare skildra som ein «søvnig liten stad». Omemee oppretta seinare Youngtown Museum som ei hyllest til Young. Young fekk diagnosen diabetes som barn, og vart òg råka av polio i 1951. Etter at han vart frisk att reiste familien på ferie til Florida i USA i 1952 og då dei kom attende flytte dei frå Omemee til Toronto, før dei flytta vidare til Pickering, like aust for Toronto. Det var i denne perioden Young starta å verte interessert i popmusikk som han høyrde på radioen. Då Neil var tolv forlét faren, som då hadde hatt fleire utanomekteskaplege forhold, mora og dei skilde seg nokre år seinare i 1960. Neil reiste då med mora tilbake til Winnipeg, medan broren Bob vart verande med faren i Toronto.
På midten av 50-talet, då han var ti eller elleve, vart Young trekt mot fleire musikksjangrar, som rock and roll, rockabilly, doo-wop, R&B, country og vestleg pop. Young har sagt i intervju at han som ung forguda Elvis Presley og prøvde å verte slik som han. Seinare er Elvis nemnd i mange av tekstane hans. Andre tidlege inspirasjonskjelder var Chuck Berry, Little Richard, Fats Domino, The Chantels, The Monotones, Ronnie Self, The Fleetwoods, Jerry Lee Lewis, Johnny Cash og Gogi Grant. Han byrja først å lære seg musikk på ein ukelele av plastikk, før han gjekk over til ein betre ukulele, så ein banjoukulele og ein baritonukulele, alt anna enn ein gitar.
Neil og mora slo seg ned i eit arbeidarklassestrøk i Fort Rouge der den beskjedne og tørrvittige ungdomen starta på Earl Grey Junior High School. Det var her han danna det første bandet sitt, The Jades, og møtte Ken Koblun, som han seinare spelte med i The Squires. På Kelvin High School i Winnipeg spelte han forskjellige instrument i fleire rockeband. Det første stabile bandet hans vart kalla The Squires, med Ken Koblun, Jeff Wuckert og Bill Edmondson. Dei hadde ein lokal hit kalla «The Sultan». Young droppa ut av high school og spelte i Fort William (i dag ein del av byen Thunder Bay i Ontario), der dei spelte inn fleire demoar med den lokale produsenten Ray Dee, som Young kalla «den originale Briggs» Det var her Young først møtte Stephen Stills.
Etter han forlet The Squires arbeidde Neil i viseklubbar i Winnipeg, der han første gong møtte Joni Mitchell. Her skreiv han nokre av dei første og og mest minnerike visesongane sine, som «Sugar Mountain», om tapt ungdom. Mitchell skreiv «The Circle Game» som svar til dette. Winnipeg-bandet The Guess Who (med Randy Bachman som sologitarist) hadde ein hit i Canada med Young sin «Flying on the Ground is Wrong», som var den første store hitten Young hadde som låtskrivar.
I 1965 turnerte Young Canada som soloartist. I 1966, då han var i Toronto, vart han med i Mynah Birds med Rick James som frontmann. Bandet klarte å få platekontrakt med Motown,m en då albumet skulle spelast inn vart James arrestert for tjuvperm frå Naval Reserve. Etter Mynah Birds vart oppløyst, flytte Young og bassisten Bruce Palmer til Los Angeles.
Buffalo Springfield (1967–1968)
Då dei kom til Los Angeles møtte Young og Palmer Stephen Stills, Richie Furay og Dewey Martin og i lag danna dei Buffalo Springfield. Det var ei blanding av folk, country, psykedelia og rock med dei to sologitarane til Stills og Young som gjorde Buffalo Springfield atil eit kritikarrost band. Den første plata deira Buffalo Springfield (1967) selde godt etter att Stills sin «For What It's Worth» vart ein hitt med hjelp av den melodiske harmonien frå den elektriske gitaren til Young.
Mistru til leiinga deira, arrestasjonen og deportasjonen av Palmer, samt aukande anspent forhold mellom bandmedlemmene, førte til at Buffalo Springfield vart oppløyst. Det andre albumet deira, Buffalo Springfield Again, kom ut seint i 1967, men to av Young sine tre songar på albumet var solospor som ikkje var spelt inn i lag med resten av gruppa.
På mange måtar var desse tre songane på Buffalo Springfield Again ein forsmak på mykje av dei seinare songane til Young sidan dei alle har djupt personlege tekstar. Dei syner òg tre særs forskjellige tilnærmingsmetodar til arrangementet av det som i røynda er ein original folkesong. «Mr. Soul» er den einaste av Young-songane som alle fem medlemmene spelar i lag på. «Broken Arrow» var ein bekjennande folkrocksong som skulle kome til å karakterisere mykje av det Young seinare skreiv. Young eksperimenterte med produksjonen på songen og det er mange lydeffektar mellom kvart vers. Songen opnar med eit utdrag frå Dewey Martin som syng «Mr. Soul» og vert avslutta med hjarteslag. «Expecting to Fly» var ein fyldig produsert ballade med strykarrangement. Jack Nitzsche kalla dette «symfonisk pop».
I mai 1968 vart bandet oppløyst for godt, men for å fullføre platekontrakten sin, gav dei ut eit siste album, Last Time Around, som hovudsakleg bestod av tidlegare innspelingar. Young medverka med «On the Way Home» og «I Am a Child». I 1997 vart bandet innlemma i Rock & Roll Hall of Fame, men Young deltok ikkje på seremonien.
Crazy Horse & CSNY (1968–1970)
Etter Buffalo Springfield vart oppløyst, signerte Young ein platekontrakt med Reprise Records, same selskap som venen Joni Mitchell var på, og som han delte manageren Elliot Roberts med. Roberts er framleis manager for Young. Young og Roberts starta så arbeidet på å det første soloalbumet til Young, Neil Young (November 1968), som fekk blanda kritikk. I eit intervju i 1970 sa Young at han ikkje syntes noko om albumet, fordi det var «overlessa i staden for velspelt», og at søken etter musikken som uttrykker spontaniteten i augneblinken lenge hadde vore eit trekk i karrieren hans. Likevel inneheld albumet songar som har vore faste innslag på konsertane hans, som «The Loner».
Miland
Miland er ein tettstad i Tinn kommune i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke. Staden har og ligg ved elva Måna i Vestfjorddalen, tolv km nordaust for Rjukan. Miland ligg ein km frå enden av Vestfjorden, som er ein sidearm til Tinnsjå. Mæl kyrkje ligg ved Vestfjorden. Den nedlagde Rjukanbanen går gjennom Miland, men Miland stasjon er riven.
Neil Young
Crazy Horse & CSNY (1968–1970)
På det neste albumet hans rekrutterte Young tre musikarar frå bandet The Rockets: Danny Whitten på gitar, Billy Talbot på bassgitar og Ralph Molina på trommer. Desse tre tok namnet Crazy Horse (etter den historiske personen med same namn) og Everybody Knows This Is Nowhere (mai 1969), er tilskriven «Neil Young with Crazy Horse». Det vart spelt inn i løpet av berre to veker. Albumet opnar med ein av dei mest kjende songane til Young, «Cinnamon Girl», og er dominert av to andre, «Cowgirl in the Sand» og «Down by the River», som er lange songar der Young verkelge får vise fram dei særeigne gitarsoloane sine. Young skreiv visstnok desse tre songane same dag medan han låg til sengs med feber.
Kort tid etter at Everybody Knows This Is Nowhere kom ut, slo Young seg igjen i saman med Stephen Stills i Crosby, Stills, & Nash, som då alt hadde gjeve ut eit album som ein trio. Young fekk opphavleg berre tilbodet om å vere med som sidemann, men vart først med då han fekk full medlemskap i gruppa som Crosby, Stills, Nash & Young. Kvartetten debuterte i Chicago den 16. august 1969 og seinare på den kjende Woodstock Festival, der Young hoppa over det akustiske settet og nekta å verte filma. Han sa til kameramannen: «One of you fuckin' guys comes near me and I'm gonna fuckin' hit you with my guitar». Under innspelinga av det første albumet deira, Déjà Vu, krangla musikarane mykje, særleg Young og Stills som kjempa om å få kontrollen i bandet. Stills kritiserte Young gjennom det livslange forholdet deira og sa at han «ønskte å spele folkemusikk i eit rockeband». Trass i spaningane var Young sin periode med CSNY den mest kreative og suksessrike perioden til bandet, og medverka òg sterkt til den påfølgjande suksessen Young hadde som soloartist.
«Ohio» vart skriven etter Kent State-massakren den 4. mai 1970 og var eit fast innslag i antikrigs-samlingane i 1970-åra. Songen vart raskt innspelt av CSNY og gjeve ut som singel, sjølv om den andre singelen deira, «Teach Your Children», framleis klatra på listene. Mange meiner at «Ohio» tok kjøparar frå «Teach Your Children» og hindra denne songen frå å nå Topp 10. Seint i 1970-åra og det meste av 1980-åra nekta Young å spele «Ohio» på konsertane sine, sidan han rekna han som utdatert. Etter Tiananmen-massakren i 1989, tok Young igjen songen inn i varmen og tileigna han ofte til dei kinesiske studentane som vart drepne i massakren. Crosby, Stills & Nash, som ein trio, byrja òg å spele songen att kring same tid, sjølv om Young hadde sunge solovokal på den originale innspelinga.
I 1970 gav Young òg ut det tredje soloalbumet sitt, After the Gold Rush (1970), der mellom andre ein ung Nils Lofgren, Stephen Stills og CSNY-bassist Greg Reeves medverka. Young spelte òg nokre songar med Crazy Horse, men forkasta dei tidleg i innspelinga. Med hjelp av det nye ryet han hadde fått med CSNY, vart albumet eit kommersielt gjennombrot for Young og vert i dag rekna som eit av hans beste album. Mellom anna står tittelsporet ut med draumeliknande tekstar som omhandlar alt frå narkotika til mellommenneskelege forhold til miljøspørsmål. Her finst òg den kontroversielle og bitre fordømminga av rasisme i «Southern Man», som i lag med den seinare songen «Alabama», fekk Lynyrd Skynyrd til å rakke ned på Young med namn i teksten til «Sweet Home Alabama». Den respektfulle rivaliseringa og venskapen mellom Young og Skynyrd-frontmannen Ronnie Van Zant vart seinare eit tema på konseptalbumet til Drive-By Truckers Southern Rock Opera frå 2001.
Fjerde soloalbum: Harvest (1971–1972)
Då CSNY vart oppløyst og Crazy Horse signerte sin eigen platekontrakt, starta Young 1971 med ein soloturne kalla «Journey Through the Past». Seinare rekrutterte han eit nytt countryband som han kalla The Stray Gators for å spele inn mykje av dei nye songane han hadde spelt på turneen. Desse vart til albumet Harvest (1972). Harvest vart ein massiv hit og «Heart of Gold» gjekk heilt til topps i USA. Det er den einaste førsteplassen han har i USA i den lange karrieren sin.
Ein annan song verdt å nemne er «The Needle and the Damage Done», ein mørk sørgjesong om smerten heroinavhengigheit fører med seg. Dette var inspirert av den tunge heroinbruken til Crazy Horse-medlemmen Danny Whitten, som til slutt døydde av ein overdose.
Suksessen til albumet kom brått på Young og den første reaksjonen hans var å trekkje seg unna det å vere stjerne. I dei handskrivne notatane som følgde samleplata Decade skriv han om «Heart of Gold» at det var songen som «sette meg midt i vegen. Å reise dit vart snart keisamt, så eg svinga mot grøfta. Det vart ein meir humpete tur, men eg møtte meir interessante folk der».
8. september 1972 fødde skodespelarinna Carrie Snodgress, som han hadde budd saman med, det første barnet til Neil Young. Guten, Zeke, fekk seinare diagnosen cerebral parese. Young vart forelska i Snodgress etter å ha sett ho i filmen Diary of a Mad Housewife på fjernsyn. Young skreiv òg songen «A Man Needs a Maid» på Harvest om ho, med teksten «I fell in love with the actress/she was playing a part that I could understand».
Grøftetriologien (1972–1974)
Sjølv om det vart planlagt ein ny turne til å følgje opp suksessen med Harvest, vart det klart under øvingane at Danny Whitten ikkje fungerte på grunn av naroktikamisbruket hans. Den 18. november 1972, kort tid etter han vart sparka frå turneen, vart Whitten funnen død av ein overdose. Young skildra hendinga til Cameron Crowe i Rolling Stone i 1975: «[Vi] øvde i lag med han og han klarte det berre ikkje. Han hugsa ingenting. Han var heilt ute av det. Heilt borte. Eg måtte be han om å reise attende til L.A. 'Det kjem ikkje til å skje. Du heng ikkje saman'. Han svarte berre, 'Eg har ingen stader å gå. Korleis skal eg fortelje det til venene mine?' og han drog. Den kvelden ringte likskodemannen meg og sa at han hadde teke ein overdose. Eg vart heilt sjokkert. Eg var glad i Danny. Eg følte eg var ansvarleg, og frå der måtte eg dra rett på denne svære turneen på store arenaer. Eg var særs nervøs og ... usikker.»
Albumet som vart laga i etterkant av hendinga, Time Fades Away (1973), har ofte av Young vorte skildra som «det albumet eg likar minst», og det er faktisk det einaste av dei tidlege platene til Young som enno ikkje offisielt er gjeven ut på CD. Det andre er filmmusikkalbumet Journey Through the Past. Albumet vart spelt inn live i løpet av turneen der Young strevde med stemma si og bad David Crosby og Graham Nash om hjelp til å framføre musikken. På turneen var Linda Ronstadt oppvarmingsartist. Time Fades Away er den første av tre album av Young som vert omtalt som «Ditch Trilogy» eller «Grøftetriologien».