cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muslimsk nyttår
Muslimsk nyttår markerer inngangen på ei heilag tid. Muharram er den første av fire månader der krigføring er forbode. I denne månaden fell asjura, ei høgtid knytt til faste og, for sjiamuslimar, stor sorg. Hidjra markerer også byrjinga på det muslimske fellesskapet. Høgtida blir ikkje markert med noka stor feiring, som id ul-fitr eller vestleg nyttår, men ein kan fokusera på tydinga av Hidjra, laga nyttårsforsett og liknande. Sidan det muslimske måneåret er 11-12 dagar kortare enn solåret, flytter høgtida seg i høve til årstidene. Kva tid dagen fell i framtida kan heller ikkje fastsetjast heilt, ettersom han baserer seg på at ein ser nymånen.
Atsjisjkho
Atsjisjkho (russisk Ачишхо) er eit fjellmassiv i Krasnodar kraj i Russland. Det har ei høgd på 2391 moh.
Fjellet ligg 10 km nordvest for vintersportsstaden Krasnaja Poljana. Det har ei årleg nedbørsmengd på 3000 mm. På sørsida av fjellet renn elva Msymta.
Blodtype
Fordelinga av blodgrupper i ulike etniske folkegrupper kan gje ein peikepinn om historiske slektskap og migrasjonar, sjølv om alle folkegrupper både har vandra og er oppblanda med andre. Desse tala tar berre omsyn til blodtype, og ikkje rhesusfaktor. Europeiske folkegrupper blir kjenneteikna av ein særleg høg del av blodtype A, medan asiatiske folkegrupper blir karakterisert med ein høg del av blodtypane A og B. Tabellen er basert på eit utdrag av data frå nettstaden http://bloodbook.com.
Sigerfjord kyrkje
Sigerfjord kyrkje ligg i Sigerfjord i Sortland sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho har 280 plassar, og vart innvigd i 1933. Arkitekt for kyrkja var Harald Sund.
Sigerfjord kyrkje har ein St. Olavsfigur frå 1400-talet.
Den eine av die to kyrkjeklokkene var i si tid ei gåve frå Hedly Ridderseth
Ved kyrkja står ein bauta over falne i 2. verdskrig, reist i 1947 av Sigerfjord Sjømannsforening.
La Chaux i Sveits
La Chaux er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Landsbyen La Chaux ligg på venstresida av elva Veyron med landsbyen Ittens på høgresida av elva.
Nesasjøhuset
Nesasjøhuset er ei avdeling under Ryfylkemuseet. Nesasjøhuset ligg i Nordenden på strandstaden Sand, og er hovudsetet til museet.
Sjøhuset blei bygt kring 1850. Det var Sven Rasmussen som fekk det sett opp i dei gode sildeåra. Her blei nøter og båtar lagra og silda salta. Derfor var det også lager for tønner som Rasmussen tok inn frå bøkkerane på staden. Sild blei eksportert på eigne fartøy til Austersjøen.
Seinare har huset vore brukt som bøkkarverkstad, mekanisk verkstad, radiofabrikk, støyperi, slaktehus og fryseri og til ulike lagerformål. Ryfylkemuseet kjøpte huset i 1986 og flytta inn fem år seinare, i 1991. I bygget er det museumsbutikk og kafe, kontor, bibliotek og rom for faste og skiftande utstillingar.
Jekta «Brødrene af Sand» ligg utanfor museet i sommarsesongen dersom ho ikkje er på tur.
Olav Midttun
Olav Midttun var riksprogramsjef i NRK i tidsromma 1934–1940 og 1945–1947 og professor i nynorsk dikting og målbruk ved Universitetet i Oslo 1940–1945 og 1947–1953.
Riksprogramsjef
Olav Midttun er truleg mest kjend for å ha vore den fyrste riksprogramsjefen i NRK. Han var riksprogramsjef frå 1. januar 1934 til han vart avsett av NS den 28. september 1940. Etter frigjeringa 8. mai 1945 vart Middtun innsett igjen i stillinga, men gjekk av i 1947. Året etter vart det innført ny administrasjonsordning i NRK. Som riksprogramsjef passa han på å få inn norsk musikk, og av og til nokre føredrag på nynorsk. Han fekk Melsom-prisen i 1961.
Midttun var ein kulturperson med røter i frilynt målnasjonalisme i 1890-åra. I 1905 var han republikanar og formann for Studentmållaget i Oslo. Frå 1908 til 1960 var Midttun redaktør for tidsskriftet Syn og Segn. I tillegg hadde han ei rad andre tillitsverv.
Kazuhiko Shingyoji
Kazuhiko Shingyoji er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Mito HollyHock og Blaublitz Akita.
John Glenn
John Herschel Glenn Jr., var ein USA-amerikansk astronaut og politikar.
Glenn studerte realfag ved Muskingum College og fekk flygarutdanning i marinen i 1942. Han vart offiser i US Marine Corps i 1943, og var aktiv pilot under den andre verdskrigen og Koreakrigen. I 1959 vart John Glenn utvald som astronaut som ein av dei første sju «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA til det amerikanske Mercury-programmet.
Den 20. februar 1962 vart John Glenn den første amerikanaren i bane rundt jorda, i romfartøyet «Friendship 7». John Glenn vart etterpå konsulent hjå NASA fram til 1965. I november 1974 vart han vald til senator frå Ohio. Han vart attvald i 1980, 1986 og 1992. Den 29. oktober 1998 var Glenn, i ein alder av 77 år, med romferja Discovery på STS-95-ferda, og vart såleis den eldste romfararen nokonsinne.
Morelos
Morelos er ein delstat i Mexico som ligg i den sørlege, sentrale delen av landet. Han er den nest minste delstat med eit areal på 4 941 km². Morelos grensar til Delstaten México i nord-aust og nord-vest, Mexico by i nord, Puebla i aust, og Guerrero i sør-vest. Morelos har om lag 1 612 899 innbyggjarar.
Hovudstaden og største byen er Cuernavaca.
Karl Ludvig Reichelt (1933-2016)
Karl Ludvig Reichelt, også kjend som Kalle Reichelt, var ein norsk lege og dr.med. Han er mest kjend for forskinga si på dei opiode peptidane i gluten og kasein som han meiner viser seg ved proteinintoleranse (hyperpeptiduri). Han har òg forska på chalonar og kreft.
Reichelt avla den medisinske doktorgraden, PhD, ved UiO i 1972 med avhandlinga An investigation into the nature and function of anionic acids, peptides, and acid-soluble proteins from brain tissue.
Etter teorien til Reichelt er det når dei opioide peptidane går gjennom tarmbarrieren og inn i blodbana at det er et problem om ein har mangelfull aktivitet i enkelte enzym. Dette kan medføre at ein person mellom anna får ADHD, autisme, schizofreni, asperger syndrom eller depresjon. Reichelt har forska fram ein urinpeptid-prøve som ein kan ta for å påvise om ein har proteinintoleranse. På bakgrunn av denne testen og eventuell blodprøve, kan ein så forsøksvis gå fram med å prøve ut gluten og kaseinfri diett. Det er ikkje brei semje om teorien.
Mykje av forskinga var gjort i samarbeid med Madlavoll skule i Stavanger og professor Ann-Mari Knivsberg på Lesesenteret ved Universitetet i Stavanger.
Pasientforeininga Mat og Atferd (før 2018 Norsk Proteinintoleranseforening) er oppretta på bakgrunn av Reichelt si forsking.
Reichelt arbeidd frå 1978 ved Pediatrisk forskningsinstitutt på Rikshospitalet. Til midten av 2012 var han seniorforskar og rådgjevar.
Karl Ludvig Reichelt fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 2004.
Anleggstraktor
mini|[[Euclid Trucks|Euclid anleggstraktor som dreg ein krafig tilhengar.]] Anleggstraktor var kraktige traktorar som var spesiallage for å arbeida inna bygg og anlegg. Dei skil seg frå industritraktorar ved at dei ikkje var forsterka landbrukstraktorar, men spesialbygd for anleggsarbeid. Typiske bruksområde var å trekkja dumparar, skraparar og liknande. Etter kvart gjekk utviklinga mot meir spesialbygde anleggsmaskinar og denne traktortypen gjekk ut av produksjon.
Masashi Owada
Masashi Owada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Mito HollyHock og Tochigi SC.
Fonon
Eit fonon eller ein lydkvant er eit omgrep som er danna analogt til foton eller lyskvant. Energien av eit fonon er hv, der h er Planck-konstanten og v er lydfrekvensen. Dette er same energien som eit foton har.
Medan ein i samband med lydoverføring som regel legg vekta på bølgjenaturen til lyden, må ein stundom sjå på kvante- eller partikkelnaturen til lyden for å forklare somme fenomen som finst i stoff. Eit døme er lydabsorpsjon der lydar blir omsett til varme, det vil sei termisk rørsle av atom og elektron. Ein innfører då fonon som eit nyttig omgrep. Det blir nytta spesielt i samband med termisk leiing i isolatorar der ein òg talar om fonongass, om kollisjon mellom fonon, om den frie veglengda deira osv.
Fonon vert òg nytta til å forklare superleiing.
Nummererte småplanetar/6001–7000
Dette er ei lista over småplanetane ifrå nummer 6001 til 7000. For hovudlista, sjå nummererte småplanetar.
Ørteren
Ørteren er ein innsjø som ligg i Hol kommune i Viken fylke.
Sildpollnes kyrkje
Kyrkja på Sildpollneset er eit populært fotomotiv, særleg for turister sørfrå på europaveg 10.
Chavannes-le-Veyron
Chavannes-le-Veyron er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Kommunen ligg i høgda oppfor elva Veyron.
Konsonantligaturar i devanagari
Konsonantligaturar i devanagari er eit oversyn over dei ulike ligaturane som blir danna av konsonantgrupper i det indiske skriftsystemet devanagari.
Sanskritnamnet for dette er saṃyuktākṣara.
Konsonantdigrafar
Ligaturane blir berre viste rett om ein har ein passande font installert.
Øvre Hein
Øvre Hein er ein innsjø som ligg i kommunane Hol og Nore og Uvdal i Viken fylke.
Daniel Mariano Bueno
Daniel Mariano Bueno er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Marie Curie
Marie Curie, fødd Maria Salomea Skłodowska, også kjend som Madame Curie eller Marie Skłodowska-Curie, var ei polsk vitskapskvinne som stod for banebrytande forsking på radioaktive stoff. I samarbeid med den franske ektemannen sin Pierre Curie oppdaga ho polonium og radium og hjelpte til med å forklara fenomenet radioaktivitet.
Curie blei tildelt to nobelprisar, ein i fysikk og ein i kjemi. Curie var den første kvinnelege nobelprisvinnaren, den første som fekk to nobelprisar, og éin av to som har fått dei innan to ulike felt.
Ungdom
Allereie som liten hadde Maria ein eineståande hug, og gjekk ut av gymnaset med ei utmerking. Ho ville gjerne studera vidare, men det at ho var kvinne og polsk gjorde dette umogleg i det russiske tsardømet. I staden arbeidde ho som guvernante i fleire år og støtta medisinstudia til storesystera Bronya ved Sorbonne i Paris. Då Bronya blei ferdig, hjelpte ho til gjengjeld Maria. I 1891 kunne den 24-årige Maria ta til å lesa fysikk og matematikk ved Sorbonne.
Ho levde spartansk og studerte flittig. I løpet av tre år hadde ho fått ein grad i fysikk og éin i matematikk. Planen hadde vore å reisa tilbake til Polen etter endt utdanning, men i Paris møtte ho Pierre Curie. Dei to var begge sjenerte, men delte ein lidenskap for vitskapen. Den 25. juli 1895 blei dei gifte. Same året blei Pierre doktor i fysikk med ei avhandling om magnetisme som inneheld Curies lov.
Paret fekk døtrene Irène i 1897 og Eve i 1904, utan at dette forstyrra forskinga til nokon av dei i større grad.
Forsking
I 1896 avslutta Marie lærarutdanninga si, og tok til å forska på radioaktivitet. Ho oppdaga at i tillegg til uran var òg thorium radioaktivt, og at strålingsmengda frå stoffa ikkje blei påverka av kva kjemiske sambindingar dei var i, men berre av mengda av desse grunnstoffa. Marie Curie trekte slutninga om at radioaktiviteten var avhengig av sjølve grunnstoffatoma, uavhengig av molekylstrukturen dei høyrde til i.
Ho tok deretter fatt på fleire ulike radioaktive malmar, mellom anna uranmalmen bekblende. Det viste seg at denne malmen var meir radioaktiv enn uraninnhaldet tilsa. Curie meinte den ekstra strålinga måtte koma frå eit anna, ukjent grunnstoff. No gav Pierre opp si eiga forsking og tok til å samarbeida med Marie om å isolera dette stoffet. Dei fann ut at strålinga kom frå vismut- og barium-delar av malmen.
Ved å fjerna bismut fekk Marie Curie eit stadig meir radioaktivt stoff. I ei avhandling frå 1898 skildra Curieane det nye stoffet, som dei meinte inneheldt eit ukjent metall med eigenskapar like bismut. Stoffet kalla dei polonium etter Marie sitt heimland. I denne avhandlinga brukte dei òg ordet radioaktivitet for første gong.
Nokre månader seinare fann dei eit nytt metall i barium-delane som dei kalla radium. Kvart av dei tenkte nye stoffa hadde nye og ukjende spektrallinjer, noko som støtta teorien om at dei var nye grunnstoff.
Resultat
No tok eit storstilt, hardt arbeid til med å raffinera tonnevis av bekblende for å isolera dei nye grunnstoffa slik at ein kunne fastslå atomvekta deira og andre eigenskapar. I 1902 hadde Marie isolert ei mengd radium, og i doktoravhandlinga si frå 1903 kunne ho fastslå atomvekta. Same året fekk ho Nobelprisen i fysikk, saman med Pierre Curie og Henri Becquerel, for forskinga si på radioaktivitet.
Pierre Curie døydde i 1906 etter å ha blitt påkøyrd då han kryssa gata. Den 38-årige enka Marie avslo å ta imot pensjon, men tok i staden over undervisingspliktene til Pierre, og blei den første kvinnelege førelesaren ved Sorbonne. I 1908 blei ho òg den første kvinnelege professoren ved universitetet.
Marie Curie blei tildelt Nobelprisen i kjemi i 1911 for oppdaginga av polonium og radium, og isoleringa og analysen av radium. Men dette året hadde ho òg blitt hindra i å bli medlem av det franske vitskapsakademiet. Som utlending og kvinne opplevde ho mykje diskriminerande framferd, mellom anna ein hatefull kampanje der ho blei skulda for å ha hatt eit tilhøve til fysikaren Paul Langevin.
Marie Curie sjølv var opptatt av at arbeidet hennar skulle vera til nytte for menneskja, og ho såg tidleg nytten av strålingsbehandling mot kreft. Ho grunnla to Curieinstitutt i Warszawa og Paris som skulle utføra medisinsk forsking og behandling. Begge institutta er fortsatt i drift.
Gjennom arbeidet sitt hadde Curie blitt utsett for store mengder radioaktiv stråling. Dette gav henne store helseskadar, og førte høgst truleg til leukemien som tok livet av henne i 1934, då ho var 67 år gammal. Året etter at Marie Curie døydde, fekk dottera Irène Joliot-Curie og ektemannen Frédéric Joliot Nobelprisen i kjemi.
Æresvisingar
Grunnstoff 96, curium, er kalla opp etter Marie og Pierre Curie.
Den 21. april 1995 blei oska til ekteparet Curie flytta til Panthéon i Paris, kvilestaden for dei mest framståande franskmennene. Ho var den første kvinna som fekk ein plass der på grunn av eigne gjerningar.
Keith Moon
Keith John Moon var trommeslagar i rockegruppa The Who. Han vart kjend for den energiske spelestilen og for den destruktive livsførselen som skaffa han kallenamnet «Moon the Loon». Moon vart med i The Who i 1964 og erstatta då Doug Sandom. Han spelte på albuma deira frå debuten My Generation i 1975 til Who Are You i 1978, som kom ut to veker før han døydde.
Moon var kjend for den innovative, dramatiske trommestilen sin og nytta ofte ei flytande tromming full av rørsle med raske slag over tamtammane og cymbalane i staden for ein grunnleggjande takt.
Påverknad og spelestil
Samtidige trommeslagarar og perkusjonistar, som Neil Peart, Mitch Mitchell, Ringo Starr, John Bonham og seinare norske Michael Krohn held fram Keith Moon som ei viktig inspirasjonskjelde. Han spelte som om framtida til mennesket var avhengig av prestasjonane hans der og då. Han hadde ein sjeldan energisk teknikk, nærast hyperaktiv og anarkistisk og tilsynelatande ute av kontroll. Spelestilen gjorde han til eit viktig visuelt punkt under konsertane til The Who, noko som er sjeldan for perkusjonistar.
Bakgrunn
Som barn var Keith Moon særs hyperaktiv og rastlaus, og synte teikn på det vi i dag kallar ADHD. Han var ikkje akkurat ein mønsterelev på skulen, men alt i ung alder vart dei musikalske evnene hans lagt merke til hos lærarane.
Moon har sjølv framheva at på den tida han gjekk inn i musikken, tidleg på 1960-talet, var han i motsetnad til dei fleste andre inspirert av West Coast-musikk og The Beach Boys, medan miljøet for øvrig var meir opptatt av amerikansk rock and roll. Som så mange i samtida hans, framheva han Brian Wilson sin skrivemåte, særleg bruken av harmoniar meir enn melodiane.
I 1964, som 17-åring, var Moon på ein konsert med The Who. Bandet og plateselskapet hadde på dette tidspunktet funne ut at dei trengde ein annan trommeslagar, og hadde sagt opp dåverande trommeslagar Doug Sandom. I mellomtida vart rekkene fylt opp med ein studiomusikar. Moon kontakta bandet etter konserten og hevda at han var ein betre trommeslagar enn kva dei hadde med på konserten. Han hoppa opp på scenen, improviserte ein audition ved å overta trommesettet og hamra laus i seinare kjend stil slik at pedalen til stortromma brotna. Han fekk jobben.
The Who
Moon vart kalla «Moon the Loon» og fungerte som muntrasjonsråd i gruppa, og det mangla aldri på sprø innslag. Særleg var dette viktig i dei periodane forholdet mellom Daltrey og Townshend var på det mest spente. Spelestilen til The Who var så full av improvisasjonar og den primære oppgåva hans var ikkje å sørgje for at bandet heldt takten, som så ofte elles for trommeslagarar. Slik fekk òg Moon som musikar høve til å utvikle sin eigen stil i bandet. I staden for å følgje bassgangen til John Entwistle (til dømes ved å slå på 2 og 4 i 4/4-takt) kan ein høyre at han ofte i staden følgjer vokalen, noko som er sterkt medverkande til å skape den hamrande rytmen. Slik sett er det hevda at Moon meir spelte rolla som keyboardet tradisjonelt speler i ei gruppe. Dette er særleg tydeleg på til dømes mot avsluttinga av «A Quick One, While He’s Away» («You are forgiven-seksjonen») frå konsertalbumet Live at Leeds, då bandet slår over til 6/8-takt og dette vert bore fram tydeleg og sikkert av bassen til Entwistle, slik at trommene til Moon i staden kan byggje opp og utløyse klimakset i songen saman med vokalen til Roger Daltrey og gitaren til Pete Townshend. På songen «Happy Jack» er trommene til Moon i stor grad hovudstemma.
Moon starta først med eit enkelt trommesett, for seinare å spele på eit dobbelt sett. Tidleg i karrieren til bandet fekk dei for vane å knuse instrumenta sine mot slutten av enkelte konsertar, og her var Moon særleg aktiv. Den destruktive stilen hans gjekk ofte utover hotellrom, og heimane til både seg sjølv og venene hans. Etter kvart gjekk den destruktive livsstilen hans, som mellom anna innebar misbruk av alkohol og andre rusmidlar, utover dei musikalske prestasjonane hans, og han trong stadig meir tid på å «spele som Keith Moon» igjen. Då bandet tok pause i åra 1975-1978 la han kraftig på seg.
Utanfor The Who
Keith Moon er sagt å vere opphavsmannen til namnet Led Zeppelin. Under ein samtale med venen Jimmy Page i samband med oppstarten av bandet, gav Moon uttrykk for at han trudde dei kom til å mislukkast. Åtvaringa han kom med var: «You should call the band 'Lead Zeppelin', because it will go down like a lead balloon.» (Du bør kalle bandet 'Lead Zeppelin' (bly-luftskip), fordi det kjem til å gå i bakken som ein blyballong.)
I 1974 gav han ut det einaste soloalbumet sitt, ei samling med popsongar av andre artistar kalla Two Sides of the Moon. Merkverdig nok stod Moon på dette albumet mest for vokalen, med si særs avgrensa stemme, medan trommespelinga på alt bortsett frå to songar vert overlatt til vener som Ringo Starr og studiomusikaren Jim Keltner.
Han spelte nokre mindre roller i fleire filmar, mellom anna i rockoperaen Tommy og i Monty Python sin Life of Brian.
7. september 1978 hadde han vore saman med den svenske veninna si Annette Walter-Lax og ete middag hos Paul McCartney og kona Linda. Han døydde sovande den påfølgjande natta av ein overdose med Clomethiazole, eit medikament han tok mot alkoholmisbruket sitt. Det vart slått fast at dette ikkje var sjølvmord, snarare eit «uheldig uhell», altså at han mista oversikt over kor mange piller han hadde teke.
Sjølv om The Who heldt fram etter Keith Moon, vert det hevda, òg av dei gjenverande medlemmene, at mykje av The Who døydde med Keith Moon.
Film
I 2005 vart det klart at komikaren og skodespelaren Mike Myers skal spele hovudrolla i ein filmbiografi om Moon. Filmen har tittelen See Me Feel Me: Keith Moon Naked For Your Pleasure. Filmen er planlagt for 2009 og er produsert av Roger Daltrey, Nigel Sinclair, og Paul Gerber.
Sjona kyrkje
Sjona kyrkje er ei kyrkje i nygotisk stil, konstruert i ei rektangulær form. Kyrkja vart bygd som eit kapell i 1916 og høyrer til Sjona sokn i Indre Helgeland prosti.
Byggverket er i tre og skal vere bygd med 170 plassar.
Saturnmånen Paaliaq
Paaliaq er ein retrograd og irregulært forma satellitt av Saturn. Han vart oppdaga av Brett J. Gladman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit, Hans Scholl, Matthew J. Holman, Brian G. Marsden, Philip D. Nicholson og Joseph A. Burns tidleg i oktober 2002 og gitt mellombelsnamnet S/2000 S2. I august 2003 vart månen namngjeven etter ein fiktiv sjaman i boka The Curse of The Shaman skriven av Michael Kusugak, som supplerte Kavelaars med kjempenamn frå inuitt-mytologi òg brukte for andre saturnmånar.
Forskyvingsstraum
Forskyvingsstraum er ein tenkt elektrisk straum som oppstår når det elektriske feltet varierer med tida. Forskyvingsstraumen opptrer i vakuum og dielektrika.
Saturnmånen Paaliaq
Paaliaq er tenkt å vera omtrent 22 kilometer i diameter, går i bane rundt Saturn med ei omløpstid på 687 dagar og med ein snittavstand på 15,2 millionar kilometer frå Saturn. Den er ein del av inuittgruppa av irregulært forma saturnmånar.
Likt som Kiviuq og Siarnaq, er Paaliaq lyseraud og har like infraraude spektrum. Dette støttar opp om hypotesen om at oppdelinga av ein større lekam er felles opphav til inuittgruppa.
Kenji Tanaka (1983)
Han spela for klubbane Ohara JaSRA, Omiya Ardija, Sagan Tosu, FC Ganju Iwate, FC Machida Zelvia, Arte Takasaki, Zweigen Kanazawa, AC Nagano Parceiro, FC Ryukyu og Vanraure Hachinohe.
Hayato Hashimoto
Hayato Hashimoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Fotoluminescens
Fotoluminescens er det at ljos blir absorbert og sendt ut igjen med lengre bølgjelengd. Kvantemekanisk kan det skildra som ein eksitasjon til eit høgare energinivå og så ein retur til eit lågare energinivå i samband med utsendinga av eit foton. Det er ein av mange former for luminescens og skil seg frå fotoeksitasjon (eksitasjon av foton). Perioden mellom absorpsjonen og emisjonen er typisk ekstremt kort, i ordenen 10 nanosekund. Under spesielle tilhøve kan derimot denne perioden vare minuttar eller timar.
Dronte
Dronten (Raphus cucullatus) er ein utdøydd fugleart i den biologiske ordenen duefuglar, Columbiformes. Fuglane kunne vega innpå 20-25 kg. Arten levde berre på øya Mauritius. Den siste av denne arten vart drepen i 1681.
Drontane var store fuglar som ikkje kunne flyge. Drontene var ein del av Columbiformes, duefuglane, men hadde elles ikkje særlege likskapar med duer av i dag. Dei var helst klumpete å sjå til og vanta både venger og naturleg frykt for menneske. Såleis vart dei hjelpelause i møte med dei europeiske sjøfararane, som kunne fanga dei med berre nevane. Dyr europearane tok med seg, som t.d. rotter, katter og hundar, gjorde òg sitt for å få ned bestanden.
Ove André Vanebo
Ove André Vanebo er ein norsk jurist og politikar (FrP). Han var statssekretær for Anders Anundsen i Justis- og beredskapsdepartementet frå februar til desember 2016.
Vanebo var formann for Framstegspartiets Ungdom (FpU) frå 2008 til 2012. Han har og sete i kommunestyret i Øvre Eiker. Han er utdanna ved Universitetet i Oslo.
Chevilly i Sveits
Chevilly er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 575 meter over havet.
Kommunen ligg ved foten av Jurafjella, mellom elvane Venoge og Veyron.
Jon Knudsen
Jon Knudsen er ein norsk fotballspelar. Han har spela som keeper for Fredrikstad i Tippeligaen. Han har òg landskampar for det norske A-landslaget.
Kringkasting
Døme på kringkasting er:
Om ordet kringkasting
Ordet «kringkasting» kjem av engelsk «broadcasting». Fram til godt ut i 1920-åra vart den engelske nemninga mykje nytta. Etter kvart kom spørsmålet opp om kva broadcasting skulle heita på norsk. Avisa Aftenposten sitt radiobilag, Radio-Nyt, utlyste ei namnekonkurranse ved juletider 1922. Fleire hundre kreative framlegg kom inn. Mellom framlegga kan nemnast «braadkasting», «vidkasting», «rundkasting», «kringmelding», «kringljoming», «radiofon», «rundtelefonering» og «allemannslyd». Aftenposten valde «rundtelefonering» som det beste framlegget. Etter kvart kom trass i dette «kringkasting» meir og meir i bruk. Telegrafdirektør Niels Nickelsen (1871-1956) er rekna som mannen bak ordet, og det vart nytta innan Telegrafverket.
Nye omgrep
Dei siste åra har nye tenester for distrubusjon av lyd og bilete dukka opp. Desse spinn ut frå internett.
Litteratur
Ραδιοφωνία
Akira Ishigame
Akira Ishigame er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Omiya Ardija og Thespa Kusatsu.
Nei til atomvåpen
Nei til atomvåpen (NTA) er ein norsk organisasjon som arbeider for atomvåpennedrusting og forbod mot atomvåpen. NTA går også mot atomkraft. Organisasjonen er partipolitisk uavhengig. NTA tek initiativ overfor den norske befolkninga, politikarar, fagforeiningar og andre organissjonar.
Dagleg leiar frå 1981 til 2011 var Ole Kopreitan, frå 2011 til 2014 Lars Gaupset, 2014-2015 Anne Gerd Grimsby Haarr og frå 2015 Frode Ersfjord. Styreleiar sidan 2007 er Stine Rødmyr. I 2004 hadde NTAs medlemsavis eit opplag på 20 000.
Øvre Kollsjø
Øvre Kollsjø er eit lite vatn i Ringerike kommune i Viken fylke. Vatnet ligg i Strømsoddbygda i Soknedalen, sørvest for Ulevann og Blankvann, på vestsida av Ådalsfjella. Vatnet får tilførsel i nord gjennom Ulevasselva. I sørenden er vatnet demd opp. Ved utløpet renn Kollsjøelva sørover til Nedre Kollsjø.
Nei til atomvåpen
Historie
Nei til atomvåpen vart skipa under namnet Nei til nye atomvåpen i oktober 1979 som ein protest mot USAs planar om å utplassere nye mellomdistanserakettar i Vest-Europa og som ein protest mot Sovjetunionens utplassering av SS-20-rakettar. Namnet Nei til Atomvåpen vart vedteke i 1980.
NTA vart ei av dei sterkaste folkerørslene i Noreg i etterkrigstida. NTA arbeidde for ei nordisk atomvåpenfri sone, for atomvåpenfrie hamner, for "frys" i atomvåpenarsenala og tok initiativ til eit internasjonalt opprop mot USAs stjernkrig-prosjekt. NTA hadde mønstringar i dei fleste byane og i mange tettstader.
Nei til atomvåpen var del av den nye internasjonale fredsrørsla som voks fram frå slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra.
Peter Bull
Peter Ludvig Munthe Bull var ein norsk embetsmann og stortingsmann.
Bull var fødd i Kvernes på Nordmøre, der far hans var prest. Han tok norsk juridisk eksamen. Frå 1812 var han fut i Råbyggelaget, berre etter eit år der vart han fut i Strinda. Fut i Romsdal 1818-34.
Jyalí
Jyalí (gresk Γυαλί, som tyder «glas»), og kalla Yiali eller Yali er ei vulkansk øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho ligg midt mellom sørkysten av Kos og Nísyros. Øya består av av lavadomar av rhyolittisk obsidian og pimpstein. Den nordlege delen består nesten berre av obsidian, medan den sørvestlege delen består av pimpstein. Desse er forbunde med eit smalt eid.
Øya er 6 km lang og mellom 4 km og 500 meter brei, og har mellom anna ei 180 meter lang grotte. Jyalí høyrer til Nísyros kommune og har 21 innbyggjarar (2011).
Skjomen kyrkje
Skjomen kyrkje er ei langkyrkje frå 1893 i Skjomen sokn i Narvik kyrkjeleg fellesråd i Ofoten prosti. Byggverket er i tre og skal vere bygd med 240 plassar.
Peter Bull
Bull døydde på Røbekk i Bolsøy, i dagens Molde, i 1843.
«Brødrene af Sand»
Nemninga «jekt» er ei lokal nemning på denne fartøytypen. I litterær og nasjonal språkbruk vil fartøyet bli kalla ei «jakt».
Jekta er ca. 15 meter lang og litt over 5 meter brei. Masta er 19 meter høg og ho fører tre forsegl, storsegl, breifokk og toppsegl. Rommet er innreidd med køyer og bysse.
Det er venneforeninga for «Brødrene af Sand» som har tatt hovudansvaret for vedlikehald og drift av jekta. Venneforeninga stiller med frivillig skipper og mannskap på turar. Det er plass til 20 personar om bord utanom mannskapet. «Brødrene af Sand» kan leigast for turar.
Svenskevits
Ein svenskevits er ein vits som spelar på at svenskar ikkje skal vera så lure. Svenskane har tilsvarande vitsar om nordmenn.
Det er vanleg overalt i verda å fortelja morosame historier om ei gruppe folk som er rekna som særs dumme. Ein har til dømes vitsar om dumme irar i Storbritannia og USA, sikhar i India, pasjtunarar i Pakistan eller om blondiner på verdsbasis. Ofte blir ei mindre gruppe peika ut som offer for morskapen, til dømes molbuar i Danmark eller kerryfolk i Irland. Utveksling av vitsar på ein meir likeverdig basis finn ein til dømes i Belgia mellom vallonar og flamlendarar.
Samlagsprisen
Samlagsprisen er ein litterær pris som vert utdelt årleg av Det Norske Samlaget til ein forfattar som har gitt ut minst ei skjønnlitterær bok med høg kvalitet på forlaget i laupet av dei siste fem åra.
Hermeneutikk
Hermeneutikk (gresk: hermeneuein, «å forklara») er eit sett med teoriar som omhandlar prosessen å fortolka ein tekst og å skapa meining av denne. Hermeneutikken søkjer ei medvitsgjering over denne prosessen, og den føreslår også framgangsmåtar for tolking. (Ordet tekst blir her brukt i utvida form, og gjeld alle former for bodskap.)
Hermeneutikk vert også brukt om sjølve handlinga å fortolka ein tekst for å skapa meining ut av denne.
Hermeneutikken er også ein filosofisk retning, den blir omtala som historiefagets vitskapsmetode, og den blir brukt som ei personlegdomsutviklande mental øving.
Ordet kjem av det greske ordet hermeneuein — å uttrykka eller uttala, å utlegga eller forklara og å omsetja eller fortolka. Omgrepet er knytt til den greske guden Hermes. Han var ikkje berre bodet til gudane, men også den som uttrykte, forklarte og fortolka bodskapen.
Kva dekker omgrepet hermeneutikk?
Både tolkingspraksis og tolkingsteori, i breiare/ålmenn og smalare/spesiell forstand. Ein kvar tekstanalytisk metode er ein hermeneutisk metode. Ei kvar overveging over kva tolking er, kva forståing er og korleis ei tekstanalyse skal gripast — alt dette er døme på ei hermeneutisk overveging.
Hermeneutikk er inga metodelære, men ein teori om kva tekstforståing er.
Bakgrunn/utvikling
Røtene for den moderne vestlege hermeneutikken finn vi delvis i bibelsk eksegese, og delvis hjå dei gammalgreske retorikarane frå hundreåra opp mot år 0.Gjennom mellomalderen vart hermeneutikken hovudsakleg brukt nærast som ei metodelære innan vitskapane teologi, tolking av bibeltekstar; og jus, tolking av lovtekstar.
Hermeneutikken vert vidare utvikla gjennom det 18., 19. og 20. hundreåret, og omgrepet tekst fekk ny og utvida omfang. Fyrst til å gjelda alle bodskap, som kunst og andre ikkje tekstlege uttrykk, og vidare til også å kunna gjelda kvart spor etter menneskeleg aktivitet, og ein kvar menneskeleg erfaring. Alt kan det definerast som ein tekst og tolkast ved hjelp av hermeneutikk.
Hermeneutikken fekk ei viktig rolle for, og under, positivismestrida. Denne dreidde seg mykje om vitskapleg objektivitet er mogeleg, og hermeneutikken gav eit grunnlag for å studera forskarane si eiga påverknad på forskingsprosessen i alle ledd.
Teoretikarar som Martin Heidegger, Hans-Georg Gadamer og Jürgen Habermas, og retningar som konstruktivismen, argumenterte for at det var naudsynleg å bruka hermeneutikk som erkjenningsteori (epistemologi).
I løpet av positivismestriden vart også synet på objektivitet utvikla, og ein er no einig omat eit fullstendig objektivt synspunkt er umogeleg. Heller ikkje ved hjelp av hermeneutikken er dette mogeleg å oppnå, den kan berre vere ein hjelp mot ein tilnærma objektivitet. (Og dette gjeld også denne Wikipedia-artikkelen.)
Hermeneutisk sjølvrefleksjon
Ein grunnleggjande føresetnad for ein hermeneutisk analyse er fortolkaren sin vilje til å vera medviten si eiga rolle i, og tyding for, fortolkingsprosessen.
Alle former for forståing heng saman med den kontekst eller situasjon det vert forstått innanfor. Konteksten er ikkje ei fast, objektiv ramme, men varierer avhengig av mottakarens bakgrunn og situasjon.
Horisont
Som fortolkar tar ein med seg eigne erfaringar og kriterium inn i tolkingsprosessen. Ein skapar altså sjølv si eiga forventings- og forståingshorisont. Desse kan beskrivast som summen av fortolkarens sanne og usanne fordommar.
Teksten er også utforma i ein samanheng, geografisk eller i tid, av ein avsendar som har sine horisontar.
Og det mediet bodskapen vert formidla gjennom, vil også ha sine horisontar, som påverkar og avrensarens korleis avsendaren si meining vert overført.
Horisontar skaper høve for at meining i det heile tatt skal kunna bli overført, men dei legg også avgrensingane for i kva grad det skjer.
Dialog
Det er gjennom ein dialog mellom lesaren og teksten sine horisontar at meining vert danna. Dialogen har også vore samanlikna med eit spel, eller ein leik, der aktørane lèt førehandsoppsette regler vera rammene leiken får utvikla seg innanfor. (All leik, all aktivitet, er avgrensa.)
Den hermeneutiske sirkel
Det viktigaste omgrepet innan hermeneutikken vert kalla Den hermeneutiske sirkel eller den hermeneutiske spiral.
Det beskriv heilskapen av det som skjer når vi fortolkar ein tekst og dannar oss ei meining av innhaldet i den, frå vår vurdering av avsendaren sin bakgrunn, situasjon og intensjon, til vår vurdering av teksten sjølv og mediet den når oss gjennom, og vidare til vår eiga sjølvrefleksjon.
Å bruka den hermeneutiske sirkel er å gjera seg medviten om sin eigne og teksten sine horisontar, og å la denne medvita vera ein del av den prosessen det er å skapa meining av ein tekst. Delane vert forstått og fortolka ut frå heilskapen — og heilskapen vert forstått og fortolka ut frå delane. Altså som ein sirkel eller spiral, med eit innbyrdes utvekslingsforhald mellom delar og heilskap. Slik vert vår oppfatning og forståing av delane og heilskapen forandra og utvida gjennom tolkingsprosessen.
Chigny i Sveits
Chigny er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 445 meter over havet.
Kommunen ligg på høgresida av elva Morges.
Terukazu Tanaka
Han spela for klubbane Omiya Ardija, Yokohama FC og Sagan Tosu.
Øyangen i Ringerike
Øyangen er ein innsjø som ligg på Ringkollen i Nordmarka i Ringerike kommune i Viken.
Carsten Niebuhr
Carsten Niebuhr var ein tyskfødd dansk geografisk reisande. Frå 1761 til 1767 drog han på det som vert kalla den store «arabiske ekspedisjonen». Resultatet vart oppsiktsvekkande nøyaktige lengdebestemmingar ved hjelp av astronomi. Han bidrog òg innan andre vitskaplege greiner, blant anna innan botanikken og lingvistikken.
The Legend of Zelda: Twilight Princess
The Legend of Zelda: Twilight Princess er eit action-eventyrspel utvikla av Nintendo EAD og publisert av Nintendo på spelkonsollane Nintendo GameCube og Wii.
Utgåva av Twilight Princess på Wii vart gjeven ut på same tid som då Wii-konsollen vart lansert; i Nord-Amerika november 2006, og i Japan og Europa desember same året. Dette gjer Twilight Princss til det første Zelda-spelet gjeve ut på same tid som lanseringa av ein Nintendo-konsoll. Utgåva på Nintendo GameCube kom ut internasjonalt i løpet av desember 2006.
Fri-elektron teori
Fri-elektron teori er ein teori for metall der dei elektriske og termiske eigenskapane deira vert forklart ved at eit metall inneheld ein gass av frie elektron.
Teorien vart i hovudsak utvikla av Arnold Sommerfeld. Sjølv om teorien er enkel kan han forklare mange eksperimentelle fenomen som
Clarmont
Clarmont er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 525 meter over havet.
Kommunen ligg på eit høgt plat ovanom elva Morges.
Skogmo kapell
Skogmo kapell er eit kapell frå 1979 i Brønnøy kommune og sokn i Sør-Helgeland prosti.
Av inventar har kapellet eit lite krusifiks på altaret samt døypefont og altarkar i tinn.
Kileskrift
Historie
Skrifta vart overteken av dei som snakka akkadisk, eit språk som var heilt ulikt sumerisk. Kileskrifta vart med tida eit utbreitt skriftsystem som vart nytta til mange vidt forskjellige språk. Ho vart brukt i Assyria og Babylonia. Ho vart òg brukt av hurrittar og elamittar, og dessutan av folk i Anatolia. Ei særeiga form for kileskrift var den ugarittiske skrifta, som vart brukt til å skrive ugarittisk. På eit seinare tidspunkt vart skrifta brukt av persarane. Der vart ho endra ganske mykje og minte meir om ei alfabetskrift med om lag 40 teikn.
I nyare tid byrja ein å tyde skrifta på slutten av 1700-talet. Viktige personar på dette området var dansken Carsten Niebuhr, tyskaren Georg Friedrich Grotefend, og engelskmannen Henry Rawlinson. Tydinga av denne skrifta opna ei heilt ny verd for arkeologane og forståinga av kulturane i oldtida vart større enn nokon gong før.
Etter kvart har ein funne fleire hundre tusen innskrifter på leirtavler. Desse innskriftene inneheld ofte handelsavtalar og brev. Men mange innskrifter med lover og kongelister er òg funne.
System
Skrifta oppstod ved at sumerarane brukte enkle biletteikn for ulike gjenstandar. Dei fekk ein fonetisk verdi etter den opphavlege uttalen av orda dei stod for. Til dømes vart eit bestemt teikn brukt for det sumeriske ordet for himmel, an. Det teiknet kunne òg brukast for stavinga «an» i andre samanhengar. Sidan vart teiknet teke opp i skriftspråket til akkadarane, og der kunne det òg brukast for 'himmel', som på akkadisk heitte shamu. Dessutan heldt det òg på den lydverdien som det hadde hatt på sumerisk, slik at det enno kunne brukast for stavinga [an]. Eit teikn kunne difor ha fleire ulike lesemåtar. Tydinga ville framgå av samanhengen, eller ein tilføydde òg determinativar for å gjere forståinga lettare.
Rivertonprisen
Rivertonprisen – «Den gyldne revolver» – er ein norsk litteraturpris som vert delt ut årleg av Rivertonklubben, og skal gå til forfattaren av årets beste norske kriminallitterære arbeid (roman, novellesamling, skodespel, originalmanus for spelefilm, fjernsynsdrama eller radioteater). Prisen er eit samarbeid mellom Rivertonklubben, Bokhandlerforeningen, Den norske Forleggerforening og De norske Bokklubbene. Ein jury frå Rivertonklubben peiker ut vinnaren. Sjølve prisen er ein forgylt nagantrevolver.
Fram til 2001 kunne ein person ikkje få prisen meir enn ei gong. I dag kan forfattarar få prisen ein andre gong, for eit arbeid som vert vurdert som eit klart høgdepunkt i karrieren, eller for eit markant come-back. To forfattarar har motteke prisen to gonger, Gunnar Staalesen i 1975 og 2002, og Jon Michelet i 1981 og 2001 — begge for markante come-back. Torolf Elster er den einaste som både har fått den ordinære prisen (1982), og æresprisen (1997).
Hiroyuki Taniguchi
Hiroyuki Taniguchi er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kawasaki Frontale, Yokohama F. Marinos, Kashiwa Reysol og Sagan Tosu (2019).
Georg Friedrich Grotefend
Georg Friedrich Grotefend var ein tysk epigrafist, eller forskar på gamle innskrifter. Han vart fødd i Hann. Münden i Hannover. Dei viktigaste arbeida hans gjorde han då han vart den første til å byrje å tyde gammalpersisk kileskrift på starten av 1800-talet.
Toralv Øksnevad
Toralv Øksnevad, fødd i Høyland på Jæren, er mest kjend som «Stemma frå London» under den andre verdskrigen. I tida frå januar 1941 til mai 1945 var han den fremste radiotalaren i British Broadcasting Corporation (BBC) si norske sending. Øksnevad er rekna som grunnleggjar av moderne nyhendeteneste i Norsk rikskringkasting (NRK).
Biografi
Øksnevad sin familie flytta til Bergen medan han var barn, og i oppveksten var han sjef for Dræggens buekorps.
I 1912 vart han tilsett i Dagbladet. Frå 1914 til 1916 var han leiar for Unge Venstre, og ein periode på 1920-talet var han leiar for Oslo Venstre. I åra 1927–33 var han redaktør for Romsdalsposten. Perioden 1931 til 1933 var han varamann til Stortinget for byane i Møre og Romsdal. Han vart tilsett i NRK frå starten hausten 1933, og var leiar for nyhende- og aktualitetsavdelinga frå 1937 til 1961. I desember 1940 vart Øksnevad kalla til London for å ordna regjeringa sitt tilhøve til BBC. Han vart sett til å vera leiar for dei norske sendingane i BBC, frå 1944 med tittelen «midlertidig riksprogramsjef».
Takahisa Nishiyama
Takahisa Nishiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Toralv Øksnevad
Biografi
Frå september 1941 var det ulovleg å høyra på radio i Noreg, om ein ikkje var medlem av Nasjonal Samling (NS). Forbodet var meint å skulle gjera slutt på at folk høyrde propaganda frå London. Trass i dette lurde mange vekk radioapparat, og «Stemma frå London» sette mot i mange.
Takahisa Nishiyama
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Yokohama FC, Vegalta Sendai og Fujieda MYFC.
Toralv Øksnevad
Familie
Toralv Øksnevad var bror til Reidar Øksnevad. Toralv Øksnevad gifta seg med Amélie Semb i 1914, og dei fekk mellom anna dottera Kari. Kari Øksnevad gifta seg seinare med filmskaparen Arne Skouen.
Vavuniya
Vavuniya (tamil வவுனியா) er ein by i Nordprovinsen på Sri Lanka. Byen har vore råka av borgarkrigen på Sri Lanka på ulike vis.
Vavuniya ligg like sør for jungelområdet Vanni, som lenge har vore styrt av Dei tamilske tigrane (LTTE). Mange flyktningar frå krigsherja område lenger nord har søkt tilflukt i byen. Vavuniya har vore halde vekselvis av dei srilankise styresmaktene, som sist tok kontroll over han i 2007, og LTTE. Han har opplevd ulike åtak, mellom anna ei sjølvmordsbombe i juni 2008.
Vavuniya har eit estimert folketal på 149 835 (2004), der rundt 90 % er tamilar. Rundt halvparten av dei som budde i Vavuniya i 2002 var flyktningar.
Røynevarden
Røynevarden er ein husmannsplass som ligg opp frå Suldalsvatnet langs riksveg 13 på veg mot Nesflaten i Suldal. Røynevarden er i dag ei avdeling under Ryfylkemuseet. Her kan det ha vore husmannsplass sidan 1834. Det er i alt seks hus på Røynevarden, to stovehus, løe, sauhus, geithus og eldhus.
Nystova blei kjøpt på auksjon i Litlevik, eit plass lenger nede langs Suldalsvatnet, etter ein husmann som reiste til Amerika med huslyden sin. I nystova blei det mura grue med skorstein. Seinare kom det kokomn ved sida av grua.
Alt kan synest smått på Røynevarden, men plassen var mellom dei beste i Suldal. På det jamne fødde dei to kyr, fem geiter og nokre sauer. Elles avla dei poteter til husbruk og dei sådde korn på dei mange åkerlappane. Høy slo og samla dei alle stader oppetter fjellskortene. Ved sida av høyet nytta dei mykje lauv.
Dei siste som budde på Røynevarden var Halvor Halvorsen Røynevarden (1864-1950) og systera hans, Randi (1866-1951). Dei flytte frå plassen like etter krigen og selde da husa til museet.
Lada
Lada (russisk skrift Лaдa) er eit russisk (opphavleg sovjetisk) bilmerke produsert av AUTOVAZ (òg kjent som VAZ: Volzhsky Automobilny Zavod/ВАЗ: Во́лжский автомоби́льный заво́д). Lada var til å byrje med berre bruka i eksportsamanheng, medan merket Zhiguli stod for den same bilen i heimemarknaden. På 1980-talet blei namnet Lada òg innført i Russland. Hovudkvarteret til Lada ligg i Togliatti i Samara oblast.
Den svært rimelege «klassiske Ladaen», kjend som mellom anna Zhiguli, Lada Riva og Lada Classic blei selt i store mengder i Vest-Europa, men seinare modellar klarte ikkje å bli like populære. Nye avgifts- og avgassreglar sette ein endeleg stoppar for Lada-importen i dei fleste vest-europeiske land på midten av nittitalet.
Lada Niva er òg ein populær modell med firehjulstrekk og høg bakkeklaring. I dei seinare åra har Lada samarbeidt med General Motors, og Chevrolet har laga ein eigen versjon av Nivaen, Chevrolet Niva.
Vælsvanna i Soknedalen
Vælsvanna eller Vælsvatna i Soknedalen er to mindre innsjøar i Ringerike kommune i Viken. Vatna ligg nordaust av Jonskollen (529 moh.), sør i Strømsoddbygda (bomveg). Vælsvatna består av Øvre Vælsvannet og Nedre Vælsvannet. Ein kan òg ta seg til desse vatn frå Jonsrud nord for Veme i Soknedalen (bomveg) og frå Skollerud ved Hallingby i Ådal (bomveg).
Elva Væla startar ved utløpet av Nedre Vælsvannet og renn saman med Sogna ved Jonsrud.
Skålvær kyrkje
Skålvær kyrkje er ei langkyrkje frå 1889 på øya Skålvær i Alstahaug.
Byggverket er i tre og skal vere bygd med 200 plassar.
Berta
Berta og Berte, med Bertha og Berthe som andre vanlege skrivemåtar, er kvinnenamn av fleire moglege opphav. Berta og Berte har norsk namnedag den 31. august, medan Berta også har svensk namnedag den 8. februar.
Avleiing
Namna blir vanlegvis sett i samnaheng med gammalhøgtysk ber(a)ht, 'lysande' eller 'vidkjend'. Ordet er kjend frå namnet og namneleddet Bert og -brecht. Gudinna Berchta eller Perchta har same opphavet. Bjarte er eit mannsnamn av norrønt opphav med ei liknande tyding.
I nordisk samanheng kan namnet òg knytast til Birgitta med liknande avleidde namneformer, som Berit og Birte.
Bruk
Bert(h)a var mykje brukt ved slutten av 1800-talet. Bruken avtok fram mot 1950-talet, og det har sidan vore uvanleg. I 2009 var namnet brukt av til saman 1 208 norske kvinner. 488 heitte Bertha, 376 Berta, 178 Berthe og 166 Berte.
Takuro Yajima
Takuro Yajima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Shimizu S-Pulse, Yokohama F. Marinos og Kyoto Sanga FC.
Franz Ernst Neumann
Franz Ernst Neumann var ein tysk fysikar.
Han arbeidde frå 1828 som professor i Königsberg og leverte kjende teoretisk-fysiske undersøkingar over elektrodynamikk, optikk og krystallfysikk. Han studerte polarisasjonen til ljoset, dobbeltbryting, varmeleiing og elastisitet. Han stilte mellom anna opp formlene for elektromagnetisk induksjon, Neumannlova.
Aksel Larsen
Aksel Larsen var ein dansk politikar, opphavleg sosialdemokrat, blei kommunist i 1920, og var sidan stiftar av Socialistisk Folkeparti (SF) i 1958.
Liv
Aksel Larsen blei fødd i 1897 som son av treskomakar Lars Larsen og Ehrengott Larsen. Han voks opp i Odense i ein barneflokk på 9. Han var det einaste av barna som fekk ein realskuleeksamen.
Månaden etter at han hadde fått sin realskuleeksamen, starta han som elev ved dei Sydfyenske Jernbaner, der han etter utdanning blei tilsett som trafikkassistent i april 1917 ved Årslev Station. Han oppgav likevel denne yrkesvegen, og flytta i mai 1918 til København.
Han flytta inn på eit lite kvistrom på Istedgade. Han tente sine pengar som sykkelbod og melde seg inn i det sosialdemokratiske partiet.
Aksel Larsen deltok i demonstrasjonane på Grønttorvet (noverande Israels Plads) i november 1918. Han var folketalar i 1920 under Påskekrisa og blei etter kvart meir radikal i sine synspunkt. Då Socialdemokraterne og LO gjekk til forlik med styresmaktene, blei det for mykje for Aksel Larsen. Han melde seg ut av partiet og inn i det nystifta Venstresocialistisk parti (som sidan skifta namn til Danmarks Kommunistiske Parti, DKP).
9. oktober 1931 heldt Aksel Larsen sin berømte robåtstale frå robåten «Rosa» i Frederiksholms Kanal. Talen var retta til ei gruppe kommunistiske demonstrantar.