cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tanem
Tanem er ein tettstad i Trondheim kommune i Trøndelag fylke. Staden har, og ligg på vestsida av Nidelva. Tanem ligg 4 kilometers køyring (Fylkesveg 921 i Sør-Trøndelag) vestom tettstaden Klæbu.
Yukatansk maya
Yukatansk maya (maaya t'aan) er eit mayaspråk som blir snakka på Yucatánhalvøya, i det nordlege Belize og i deler av Guatemala. Blant talarane sjølv er språket kjent som «maya». Språket blir snakka av rundt 800 000 menneske. Det er det tredje største språket i Mexico, etter spansk og nahuatl. Mange har yukatansk maya som førstespråk.
Alvefeltet
Alvefeltet er eit naturgass- og kondensatfelt i Norskehavet som er knytt opp til produksjonsskipet Norne som eit satellittfelt. Alve ligg 16 km sørvest for Norne. Gassen frå Alvefeltet vert produsert ved hjelp av undervassinstallasjonar.
Alvefeltet vart oppdaga i 1990 og førte til at det større Nornefeltet vart oppdaga to år seinare, i 1992. Produksjonen av Nornefeltet starta alt i 1997. Produksjonen på Alve starta 19. mars 2009. Med Alvefeltet og andre funn i området vart levetida til Norne utvida frå 2016 til 2021. Feltet består av formasjonane Garn, Not, Ile og Tilje, og funna ligg i Garn- og Notformasjonane.
Utvinnbare reservar var per 2012 rekna til kring 5,7 milliardar kubikkmeter gass, 11,9 mill. fat olje og 1,1 mill. tonn NGL.
Shinya Nasu
Han spela for klubbane Sagawa Express Osaka, Ventforet Kofu og FC Gifu.
Sønderjyllands amt
Sønderjyllands amt var eit amt heilt sør i Danmark, og var ein del av Sønderjylland. Amtet ligg nord for den tyske delstaten Schleswig-Holstein, sør på Jylland. Amtet vart oppretta i 1970, ved ei samanslåing av amta Haderslev, Tønder, Åbenrå og Sønderborg. Med Kommunalreforma i 2007 gjekk amtet saman med Fyns Amt og Ribe Amt i tillegg til den sørlege delen av Vejle Amt over til den nye Region Syddanmark.
Statistisk kjelde
Danmarks Statistik, Statistikbanken.dk
Socialistisk Folkeparti
Socialistisk Folkeparti i Danmark blei danna i 1959, med folk som var ekskluderte (utestengde) frå det danske kommunistpartiet i brodden. Fremst av dei var mangeårig leiar i kommunistpartiet, Aksel Larsen. Dei ville ha eit dansk demokratisk sosialistparti som var heilt uavhengig av Sovjetunionen etter avsløringane av stalinismen og etter undertrykkinga i Ungarn i 1956. SF ville skape ein tredje veg, annleis enn både kommunisme og sosialdemokrati slik desse hadde utvikla seg.
SF har også teke opp i seg mange miljøforkjemparar, og reknar seg som eit raudgrønt parti.
Mangeårig leiar har vore Villy Søvndal, men han vart i 2012 avløyst av Annette Vilhelmsen.
SF er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.
DEFA
Deutsche Film-Aktiengesellschaft (DEFA) var det statlege filmselskapet i det tidlegare DDR. Etter den andre verdskrigen overtok selskapet det UFA eigde i det sovjetkontrollerte området.
Etter den tyske gjenforeininga vart selskapet oppløyst og det selskapet eigde vart privatisert. Filmane produsert hjå DEFA famnar omkring 950 spelefilmar, 820 animasjonsfilmar, meir enn 5 800 dokumentarar og nyhendesendingar og 4 000 tyske synkronisasjonar (dubbingar) av framandspråklege filmar. Opphavsretten til desse vert no halden av Progress Film-Verleih GmbH. Einedistributør for video og DVD er Icestorm Entertainment.
DEFA-filmene har dei siste åra oppleved ein renessanse både i Tyskland og i USA. Museum of Modern Art i New York hadde i oktober 2005 ein to vekers DEFA-festival.
Andre nettstader
Denne artikkelen byggjer på «Deutsche Film-Aktiengesellschaft» henta frå Wikipedia på bokmål 6. februar 2007.
Svend Brun
Svend Busch Brun var ein norsk lærar, prest og stortingsmann.
Brun var frå Trondheim, der far hans var skipper. Sjølv vart han student frå katedralskulen i byen i 1793. I 1797 vart han cand. theol. og var deretter alumnus på ein skule i København. Åra 1806-17 var han sokneprest i Snåsa, frå 1817 var han sokneprest i Frosta.
Brun var 1. representant frå Nordre Trondhjems amt på omframstortinget i 1814. Han var medlem av protokollkomiteen.
Han døydde på prestegarden i Frosta i 1826.
Mingevannet
Mingevannet er ein innsjø i kommunane Sarpsborg, Eidsberg, Skiptvet og Rakkestad i Viken fylke. Saman med Ågårdselva og Visterflo utgjer Mingevannet eit sideløp til Glomma, og er ein del av Glommavassdraget.
Venstreforbundet
Venstreforbundet (fi. Vasemmistoliitto, Vas.) er det sosialistiske venstrepartiet i Finland. Det blei skipa i 1990, etter at tanken om eit nytt venstreparti var lansert alt i 1987. Grunnleggjarane av partiet var det Demokratiske Forbundet for Finlands Folk, det Demokratiske Forbundet av Finske Kvinner og fleirtalet i det finske kommunistpartiet SKP. Desse oppløyste seg alle i Venstreforbundet.
Leiaren i Venstreforbundet er Suvi-Anne Simes. Det har ho vore sidan 1998.
Oppslutninga om partiet har lege stabilt rundt 10 prosent ved parlamentsvala heilt sidan starten.
Venstreforbundet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance.
Heimesidene til partiet, med noko stoff på svensk og engelsk, finn du her:
Tsuyoshi Nakao
Tsuyoshi Nakao er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ventforet Kofu.
Boltit
Boltit (Charadrius morinellus) iblant (Eudromias morinellus) er ein monotypisk trekkfugl som hekkar i fjelltrakter i det nordre Eurasia.
Utsjånad
Boltiten er ein middelsstor vadefugl med ei lengd på 21 til 24 cm. Fuglen har eit vent uttrykk og i alle drakter ein kort svartgrå nebb, grøngule bein, eit lyst tverrband på brystet, kraftige augebrynsstrekar som går i hop i nakken i eit V-teikn. Nedanfor augebrynsstrekane går mørkare grå beige strekar som startar ved auga på fuglen. Hovudet har ei lengdestripete svart vatring. Dei adulte fuglane har raudbrune bryst som går over i svart under buken. Undergumpen er kvit. Ovanfor tverrbandet på brystet er fuglen jamt grå, sameleis på ryggen. Under nebben og på kinna er den adulte fuglen kvit. Hoene si adulte fjørdrakt er meir distinkt enn hannane si. Boltit i vinterdrakt og juvenil drakt minner om kvarandre. Sams er lyst beige undersider med gule toner og ei elles gråvatra drakt der juvenilen har tydelegare kvite bremmar. Den lyse augebrynsstreken er også gult beige i nakken på desse draktene.
I flukt verkar oversidene på vengane einsfarga gråsvarte utan vengeband. Fuglen har ein lys spole på ytste handsvingfjørene.
Biotop, utbreiing og trekktilhøve
Boltiten er ein trekkfugl som først og fremst hekker i det nordlege og midtre Skandinavia, det nordre Russland, Mongolia, Kina og Alaska, men også til fjells i det midtre og sørlege Europa. Om vinteren held dei europeiske boltitane til i det nordre Afrika og i Midtausten som til eksempel Israel, Jordan, Irak, Saudi-Arabia, Kuwait og Iran. Boltitar har også vinterkvarter i Spania der dei iblant også hekker.
Førekomst i Noreg
Boltiten hekker frå Setesdalsheiane i sør til lengst nord og aust i Finnmark, og oftast til fjells ovanfor tregrensa. Bestanden er truleg på 30 000 par, og to tredjedelar av denne finst frå Nord-Trøndelag og sørover. Best likar boltiten fjellplatå med kort vegetasjon, der reira kan ligge relativt tett. I Troms og Finnmark hekkar boltiten også i låglandet.
Penthalaz
Penthalaz er ein kommune i distriktet Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 491 meter over havet.
Boltit
Hekking
Boltiten kan treffast på hekkeplassane frå midt i mai, dit dei kjem rett frå vinterkvartera utan å stoppe i låglandet, og vert verande fram til midt i eller seint i august. Reiret vert plassert i ei enkel grop direkte på marka på stader med kort vegetasjon. Hoa legg fire pæreforma egg. Boltiten har såkalla omvend kjønnsorden, slik som symjesnipene. Hoa har den fargesterke fjørdrakta, forsvarer reviret og reiser først, medan hannen tek hand om mesteparten av ruginga og omsorga for ungane.
Penthalaz
Kommunen ligg på venstresida av elva Venoge.
Boltit
Hekking
Når fuglen har ungar og kjenner seg trua spelar han skada og sleper vengane og stjerten etter seg på marka. Elles kan boltiten vere svært lite sky og fuglekjennarar har fortalt om korleis boltitar, rett før egga vert klekte, har lagt seg til å ruge i handa på observatøren.
Føde
Boltiten et i hovudsak insekt, framfor alt biller, samt fluge- og mygglarver. På menyen står også vaksne fluger og mygg, sommarfugl- og målarlarver, grashopper, sirissar, saksedyr, maur og edderkoppar. I mindre grad et boltiten også sniglar, meitemark, blad, frø, bær og blomster.
Lars Gunnar Lie
Lars Gunnar Lie er ein norsk politikar (KrF) og lektor. Før han vart vald inn på Stortinget i 1985 arbeidde han som lektor på vidaregåande skule i Førde, der han var ordførar i to år fram til 1983. Lie sat i til saman fire periodar på Stortinget. Han var statsråd i Samferdselsdepartementet (samferdselsminister) i regjeringa Syse frå 1989 til 1990.
Gutorm Gjessing
Gutorm Gjessing var professor dr. philos i etnografi og styrar for Etnografisk museum ved Universitetet i Oslo frå 1947 til 1973.
Oppvekst og studiar
Gjessing var fødd på Stranda på Sunnmøre, men tok artium ved Oslo katedralskole i 1924, og sette i gang med magistergradsstudium i arkeologi. Han fekk magistergraden i 1931, og doktorgrad i 1934 med Studier i norsk merovingertid.
Arbeid som konservator
Han var tilsett som konservator i arkeologi ved Tromsø museum frå 1936 til 1940. Gjessing utgav saman med kona si, Gjertrud Gjessing, i 1940 arbeid om den samiske folkedrakta. Han skreiv òg om norsk fangstkultur, om helleristningar i Nord-Noreg og Trøndelag, og om spennande utgravingar på Træna m.m.
Frå 1940 til 1946 jobba han som konservator i arkeologi ved Oldsaksamlinga til Universitetet i Oslo. Før krigen var over, hadde han gitt ut ei populærvitskapleg oversikt, Norges steinalder, på ca. 500 sider. Han var i USA på Rockefeller-stipendiat 1946-1947, forskinga der ville i USA blitt kalla kulturantropologi.
Politisk engasjement
Her blei ein politisk bevisstgjeringsprosess sett i gang, og han er sitert på «Jeg tok til å tvile alvorlig på bærekrafta av våre vestlige, kapitalist-demokratiske system» - og: «Det er blitt klarere og klarere for meg at etnografien (antropologien) ikke kan stå likegyldig overfor utviklinga i dei »rike landa«, med framvoksteren av mangenasjonale gigantkonsern og den intense offensiven disse konserna og i det heile storindustrien og finanskapitalen har sett inn for å bevare og å styrke de økonomiske og dermed Vestens politiske privilegier i de såkalte »U-landa« som jo alltid har vært vårt viktigste arbeidsfelt. Fortsetter faget å se bort fra disse fenomena, er det ikke i pakt med virkeligheta.» Han var engasjert i problemfeltet same/nordmann og samespørsmål generelt, heilt frå Tromsø-tida og til sin død. I 1951 fekk han overført Etnografisk museum si samesamling til Norsk folkemuseum ut frå resonnementet at samane skulle vere likeverdig representerte i vårt sentrale nasjonalmuseum. Han var medlem av samekomiteen av 1956.
Gjessing har alltid vore politisk bevisst, og gjekk i ei stadig meir radikal retning. F.eks. var han med på å starte Sosialistisk Folkeparti saman med Finn Gustavsen, Knut Løfsnes, og fleire. Han var i ein periode formann i antikrigsorganisasjonen Folkereisning Mot Krig.
I 1950 var han leiar av den første norske kulturdelegasjon til Kina, og i 1966 var han med i delegasjon til Israel (kfr. biografiliste)
Roquefort
Ysting
Muggtypen som gjer osten den særeigne smaken heiter Penicillium roqueforti og finst i jorda i dei naturlege grottene rundt Roquefort-sur-Soulzon. Ostemakarar hausta tradisjonelt muggen ved å leggja brød i grottene slik at dei blei dekte av mugg. Ein tilsette så muggen i ostemassen etter at han hadde stivna noko.
Ein kan nå dyrka muggen i laboratorium, og roquefortost blir i dag laga i heile regionen. Etter fransk lov kan likevel berre ost som er lagra i dei naturlege grottene rundt Roquefort bera namnet. Ein må òg bruka ei spesiell sauemjølk for å laga ekte roquefort, nemleg mjølk frå lacaune-søyer frå dei kringliggande distrikta Aveyron, Lozère, Gard, Hérault og Tarn.
Soga om roqueforten
Ei soge seier at det var ein gjetargut som oppdaga osten. Han sat og åt fersk ost då han fekk auge på ei ven jente. Han gøymde osten i ei hole og sprang etter jenta. Han fekk ikkje tak i henne, og då han kom tilbake hadde osten byrja å mygla. Gjetaren åt han likevel, og fann ut at verda ikkje berre var ute for å skuffa han.
Chlorocardium
Chlorocardium er ei planteslekt i laurbærfamilien. Ho består av to artar: Chlorocardium rodiei og Chlorocardium venenosum. Chlorocardium finst i det nordlege Sør-Amerika. Treet er seintvaksande, og evig grønt. Treverket er hardt.
Gho
Drakta har opphav i folkegruppa drukpa, og bruk av drakta blei oppmuntra gjennom offentleg politikk på 1980-talet. Dette er kjend som Driglam namzha ('nasjonale skikkar'), og var meint som eit vern av bhutansk kultur i ei tid der landet var i ferd med å opna seg for omverda. Samstundes innebar det ei uniformering av kulturen, der minoritetsgrupper måtte innordna seg fleirtalet i skikkar, språk og klede.
Sjå òg
Den tradisjonelle kvinnedrakta i Bhutan heiter kira, og er ein ankelsid kjole.
Mandolin
Mandolin er eit strengeinstrument som ein spelar ved å klimpra. Dei fleste mandolinar har 8 strengar. Desse er plassert saman i unisont stemde par og dannar 4 strengepar, og desse er stemde i kvintar som ein fiolin (GG-DD-AA-EE frå lågast til høgast). Til forskjell frå fiolinen er gripebrett på mandolinen utstyrt med band som strengane vert trykte ned mot for å danna tonar, og mandolinen vert normalt spela med plekter.
Åfjordsbåt
Ein åfjordsbåt eller åfjording er ein tradisjonell open, spissgatta ro- og seglbåt frå Fosen, Namdalen og området kring Trondheimsfjorden Namnet «åfjordsbåt» kjem av at den viktigaste staden der desse båtane har vorte bygde er Åfjorden i Fosen. Typiske trekk for åfjordsbåten, som på Nordmøre gjerne blir kalla grisbåt, er lang og grunn kjøl og rette og bratte stamnar. Åfjordsbåtane er tradisjonelt rigga med eit relativt høgt og smalt, symmetrisk råsegl. Dei største båtane kan i tillegg ha eit toppsegl.
Before the Flood
Before the Flood er eit konsertalbum av Bob Dylan og The Band gjeve ut i juni 1974 på Asylum Records. Det nådde tredjeplass i USA, åttandeplass i Storbritannia og sjetteplass i Noreg.
Åfjordsbåt
Åfjordsbåten er ein relativt moderne båttype som truleg vart utvikla kring 1700-talet, men det finst ikkje dokumentasjon før tidleg på 1800-talet. Før den tida ser det ut til at geitbåtar av nordleg type vart bruka der åfjordsbåten seinare slo gjennom. Utover 1800-talet og innpå 1900-talet vart åfjordsbåten etterkvart vanleg heilt sørvest til Smøla på Ytre Nordmøre.
Before the Flood
Historie
Sjølv før turneen starta var det planlagt eit konsertalbum. Mange songar frå konsertane vart spelte inn. Då det var tid for å sette saman albumet vart dei fleste av innspelingane tekne frå dei tre siste konsertane i Los Angeles Forum i Inglewood i California. Etter at turneen var over, vart Rob Fraboni og Phil Ramone leig inn for å redigere og mikse innspelingane, som òg var henta frå konsertane i New York City, Seattle og Oakland.
Tittelen på albumet trur ein kjem frå romanen Farn Mabul av den jiddiske forfattaren Sholem Asch. Dylan var ein ven av Moses Asch, sonen til Sholem og grunnleggjaren av Folkways Records, eit plateselskap som hadde stor innverknad på Dylan tidleg i livet hans. Ein annan teori er at tittelen (som tyder «før flaumen») på albumet syner til at konsertalbumet kom ut før den uungåelege flaumen piratopptak kom ut på marknaden.
Det vart gjeve ut som eit dobbeltalbum på selskapet til Dylan, Asylum Records. Dette førte til strid med The Band, som på denne tida kjempa for å samle inn nok materiale for å fullføre kontrakten deira med Capitol Records.
Yohei Suzuki (1978)
Yohei Suzuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Before the Flood
Historie
Before the Flood fekk generelt positiv kritikk og ei kritikarrøysting i Village Voice, Pazz & Jop for 1974 plasserte albumet på sjetteplass.
Yohei Suzuki (1978)
Han spela for klubbane Ventforet Kofu og YSCC Yokohama.
Urdfeltet
Urdfeltet er eit oljefelt i Norskehavet. Det består av satellittfelta Stær og Svale, og høyrer til Nornefeltet. Produksjonen starta 8. november 2005.
Stær ligg 5 km nord for Norne, medan Svale ligg 10 km nord for. I alt er det planlagt fem oljebrønnar og tre vassinjiserande brønnar på feltet. Gass frå Norne-skipet vert injisert i produksjonsbrønnane for å auke produksjonen og gjere brønnstraumen lettare. Olja vert transport via røyrleidningar til Norne-skipet og prosessert her i lag med olja frå Norne. Rikgass frå feltet vert eksportert saman med gass frå Norne via Åsgard transport til Kårstø.
Penthaz
Penthaz er ein kommune i distriktet Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 482 meter over havet.
Stol på strengeinstrument
Stol på eit strengeinstrument er ei tynn plate som overfører vibrasjonar frå strengane til resonanskassen.
På fiolinar er stolen laga av ein hard tresort, ofte bøk, perforert i eit visst mønster. Stolen står med to føter på lokket på resonanskassen, og når ein stemmer instrumentet, kan ein justere plasseringa av stolen.
På akustiske gitarar er stolen ofte laga av hard plast, og han sit fast til resonanskassen.
Newcastle
Newcastle er namnet på fleire byar, eit fotballag og ein ølsort.
Valberto Amorim dos Santos
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Pioneer 4
Pioneer 4 var ein amerikansk romsonde som passerte 60 000 kilometer frå månen. Han vart skoten opp 3. mars 1959 med ein Juno II-rakett frå Cape Canaveral, og vart den fyrste amerikanske romsonden til å sleppa unna tyngdekrafta til jorda.
Pioneer 4 var kjegleforma - 51 centimeter høg og med ein diameter på 23 centimeter i den butte enden. Kjegla var forma av eit tynt skal av fiberglas dekt med gull for at ho skulle leia straum. Kjegla var òg måla med kvite striper for å halda temperaturen mellom 10 og 50 celsius. På tuppen av kjegla var det ein liten sonde om i lag med kjegla sjølv verka som antenne. Sonden var spinnstabilisert og vog 6,1 kilogram.
Pioneer 4 hadde ei vellukka oppskyting og nådde hovudmålet sitt: ein kurs frå jorda til månen. Sonden sende attende strålingsdata og gav ei verdfull øving i sporing. 4. mars 1959 passerte Pioneer 4 innanfor 60 000 kilometer frå måneyta, og vidare inn i solbane. Sonden hadde fotomålarar som skulle gå av ved ein avstand på 30 000 kilometer eller mindre frå månen; men desse gjekk ikkje av grunna den røynlege passeringsavstanden.
Bo Carpelan
Bo Carpelan var ein finlandssvensk forfattar. Han har adelstittelen friherre. I 1960 tok han doktorgraden på ei avhandling om den tidlege diktinga til Gunnar Björling. Han arbeidde frå 1964 til 1980 som assisterande sjefsbibliotekar på Helsingfors Stadsbibliotek.
Omsetjingar
Bøkene hans har vorte omsette til mellom anna dansk, engelsk, estisk, finsk, fransk, islandsk, nederlandsk, norsk, polsk, russisk, slovakisk, spansk, tysk og ungarsk.
Pioneer 4
Sonden vart spora i 82 timar, ut til ein avstand på 655 000 km. I 1969 var Pioneer 4 framleis i solbane.
Marcus Vinicius de Morais
Marcus Vinicius de Morais er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata, Kawasaki Frontale, Tokyo Verdy og Yokohama F. Marinos.
Ahn Young-Hak
Ahn Young-Hak er ein nordkoreansk-japansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Omiya Ardija i den japanske J-ligaen, og for det nordkoreanske landslaget.
Klubbkarriere
I 2002 begynte han karrieren sin som profesjonell fotballspelar i den japanske andredivisjonsklubben Albirex Niigata, der han var med på å vinna opprykk i 2003. Før 2005-sesongen gjekk han til Nagoya Grampus Eight, før han drog til Sør-Korea og Busan I'Park i K-ligaen i 2006. Frå 2008 til 2009 spelte han så for Suwon Samsung Bluewings, også i K-ligaen, der han var med på å vinna seriemeisterskapen i 2008 og cupen i 2009. I 2010 vende han attende til Japan og førstedivisjonsklubben Omiya Ardija.
Kim Ki-duk
Kim Ki-duk (hangul: 김기덕) er ein sørkoreansk filmskapar fødd i Bonghwa. Frå debuten Ag-o i 1996 har han vore ein særs produktiv regissør med god kvalitetskontroll. I tillegg til å regissere og skrive manus til alle filmane har han redigert og produsert nokre. I Bom yeoreum gaeul gyeoul geurigo bom hadde han sjølv ei rolle også. Som ein kritikaryndling har han vunne mange prisar for filmane sine på prestisjetunge festivalar som filmfestivalen i Berlin og filmfestivalen i Venezia og mindre alternative festivalar som filmfestivalen i Locarno og filmfestivalen i Busan.
Kleberstein
Kleberstein, steatitt, spekkstein, såpestein eller esje er ein metamorf bergart som hovudsakleg er bygd opp av mineralet talk med varierande mengd kloritt og amfibol. Kleberstein er ein mjuk bergart, og kan derfor lett skjærast i med kniv. En annan viktig eigenskap ved kleberstein er at den toler varme særs godt og den er derfor godt eigna til bruk i omnar o.l. Kleberstein er ein lettformeleg bergart som har vore mykje brukt til å laga kar og andre bruksting.
Den reinaste sorten kleberstein er danna frå serpentin, dei meir ureine sortene er danna av gabbroide bergarter.
Fargen på kleberstein er grønkvit til mørkegrøn ofte med rustfarga felt.
Ein finn kleberstein i alle norske fylke bortsett frå Vestfold og Vest-Agder.
Ordsoge
Bergarten har hatt mange ulike namn. Eitt gammalt namn er grjotstein, der forstavinga er frå norrønt og ganske enkelt tyder stein. Dette ordet var særleg brukt om nyttestein som ein hogde ut og brukte, og har gjeve oss moderne ord som gryte og graut. Eit nyare ord for steintypen er grautstein, og fleire stader i Noreg der ein har henta ut slik stein har namn som Grøt eller liknande. Klebersteinen kan òg kallast feittstein eller veikstein.
Dei mange namna på steinen viser til dei særskilde eigenskapane hans. Nokre av dei viser til korleis overflata til bergarten kjennest når ein tar på han, nemleg «feittete», «glatt» eller «såpete». Dette er fordi det viktigaste mineralet i kleberstein er talk. Dette er eit svært mjukt mineral som gjer at kleberstein lett kan skjærast i med kniv. Steinsorten kan òg stå imot sterk varme, og er derfor godt eigna til bruk i omnar og liknande.
Bruk
I førmoderne tid brukte ein kleberstein til mange ulike former for nytteting. I jernalderen, mellomalderen og fram til 1800-talet brukte ein steinen hyppig i tilverking av kokekar, spinnehjul og ulike former for lodd og vekter. Andre viktige bruksområde har vore som byggemateriale i mange av dei norske steinkyrkjene. Mellom anna er Nidarosdomen bygd i kleberstein. På 1900-talet har ein særleg brukt kleberstein som materiale i peisar, omnar og gravsteinar.
Mange stader er det spor etter førmoderne uttak av kleberstein i bergveggane. Særleg i Gudbrandsdalen og på Vestlandet og Romerike er det blitt tatt ut kleberstein i store mengder. Kjende brot er mellom anna Brennepåsen og Piggåsen i kommunane Sørum og Fet. I dag tek ein ut kleberstein to stader i Noreg; Målselv i Indre Troms og Otta i Gudbrandsdalen.
Bakgrunnsstoff
kleberstein
Nordenskiöld Land nasjonalpark
Nordenskiöld Land nasjonalpark er ein nasjonalpark på Svalbard, utlagt ved forskrift 26. september 2003 med heimel i lov av 15. juni 2001 nr. 79 om miljøvern på Svalbard (svalbardmiljølova).
Nasjonalparken omfattar Nordenskiöldkysten, Reindalen med sidedalar og mellomliggande kyst og dalar. Sjøarealet i Kaldbukta og i Fridtjovhamna, og ut til ei nautisk mil frå land ved lågvasslinja på strekninga Steinneset til Båtodden inngår i nasjonalparken. Han har eit landareal på 1207 km² og eit marint areal på 155 km².
Formålet med fredinga er mellom anna å ta vare på store areal med samanhengande og frodig vegetasjon og interessant moseflora, under dette òg Reindalen; det største av de isfrie dalføra på Spitsbergen.
Unity
Unity er namnet på ein av modulane som dannar den internasjonale romstasjonen. Den sylindriske modulen vart bygd av The Boeing Company på romfartssenteret George C. Marshall Space Flight Center i Huntsville, Alabama, USA. Unity som også vert kalla «Node 1», vart sendt opp med den amerikanske romferja Endeavour under STS-88 den 4. desember 1998 og vart 2 dagar seinare kopla saman med den russiskbygde Zarya som alt var i bane rundt jorda sidan november same året.
Unity vart seinare kopla til den amerikanske laboratoriemodulen Destiny (under romferda STS-98), segmentet Z1 (eit tidleg rammeverk for stasjonen som vart montert under romferda STS-92), PMA-3 (også montert under STS-92) og luftslusa Quest (montert under STS-104). Dessutan vert dei mobile MPLM-modulane kopla til Unity på fleire ferder med romferjene.
<!-- == Details == Essential space station resources such as fluids, environmental control and life support systems, electrical and data systems are routed through Unity to supply work and living areas of the station. More than 50,000 mechanical items, 216 lines to carry fluids and gases, and 121 internal and external electrical cables using six miles of wire were installed in the Unity node. Unity is made of aluminum.
Prior to its launch aboard Endeavour, conical Pressurized Mating Adapters (PMAs) were attached to the aft and forward berthing mechanisms of Unity. Unity and the two mating adapters together weighed about 25,600 pounds. The adapters allow the docking systems used by the Space Shuttle and by Russian modules to attach to the node's hatches and berthing mechanisms. PMA-1 now permanently attaches Unity to Zarya, while PMA-2 provides a Shuttle docking port. Attached to the exterior of PMA-1 are computers, or multiplexer-demultiplexers (MDMs), which provide early command and control of Unity. Unity also is outfitted with an early communications system that allows data, voice and low data rate video with Mission Control, Houston, to supplement Russian communications systems during the early station assembly activities. PMA-3 was attached to Unity's port hatch by the crew of STS-102.
Other nodes
The two remaining station connecting modules, or nodes, have been built in Italy by Alenia Aerospazio, as part of an agreement between NASA and the European Space Agency (ESA). Harmony (formerly known as Node 2) and Node 3 are slightly longer than Unity, measuring almost 6.4 meters (21 ft) long. In addition to their six berthing ports each will hold eight International Standard Payload Racks (ISPRs). Unity, in comparison, holds four ISPRs. ESA built nodes 2 and 3 as partial payment for the launch aboard the Shuttle of the Columbus laboratory module, and other ESA equipment.
-->
Fjørmygg
Fjørmyggar (Chironomidae) er ei gruppe tovenger som finst i tilknytnad til ferskvatn over heile verda. Dei liknar vanlege myggar, men ingen av artane syg blod. Særleg hannane er lette å kjenne att på dei store, fjør-liknande antennene deira.
Det er beskrive godt over 5 000 artar fjørmyggar over heile verda, men ein reknar med at det reelle artstalet er nærare 15 000. 505 av dei er registrerte i Noreg. Dei ferskvasslevande larvane deira («raude mygglarvar») er økologisk viktige som byttedyr for mange ferskvassfisk, særleg i djupe sjøar.
Sverming
Fjørmyggar i naturen er lettast å observera når dei svermar. Med litt trening er det ikkje vanskeleg å skilja fjørmyggsvermer frå andre svermande myggar; dei har ein raffinert flukt-åtferd som har fått danskane til å kalla dei «dansemyggar». Store svermar inneheldt store mengder med individ, og har ved fleire høve faktisk ført til brannutrykkingar. Dei kan òg vera særs plagsame, sjølv om dei ikkje stikk: Dei kan flyga inn i nase og svelg, noko som ikkje er vidare behageleg.
Svermande fjørmyggar kan somme stadar føra til større problem. I Sudan vert opptil 20 % av folket som bur langsmed Nilen arbeidsuføre fordi dei vert allergiske mot myggen og utviklar sterk astma. Slik allergi kan òg kanskje vera problematisk andre stadar. Folk som arbeider på fjørmygg-farmar, som produserer larvar som levandefôr til akvariefisk, er ofte plaga med allergi.
Livssyklus
Fjørmyggar går gjennom fire larvestadium på vegen frå egg til vakse insekt. Desse stadia er avhengige av vatn, men ikkje alltid i så veldig store mengder. Somme artar toler særs godt tørke og/eller innfrysing.
Det første larvestadiet til fjørmyggen er ofte pelagisk (i alle fall i innsjøar). Dei vert trekt mot lys og heldt seg såleis ganske langt oppe i vatnet. Når dei først slår seg ned på botnen kan dei velje i eit breitt spekter av levesett avhengig av art. Somme et alger av stein eller vassplantar, andre grev i daudt tre, vassplantar eller ferskvass-svamp og somme lever saman med andre organismar som vårflugelarvar, sniglar eller andre grupper. Frå utlandet kjenner ein òg parasittiske former som går på fisk.
Ein finn stort sett algeetande artar på grunt vatn, naturleg nok. På djupare vatn dominerer detritus-etarar.
Når fjørmyggen forpuppar seg eller døyr, fell den harde, kitiniserte «hovudskalla» av og søkk til botnen. Analyser av botnsedimenta frå innsjøar kan difor fortelje mykje om kva slags fjørmyggar som lever eller har levd i dei. For artar ein har økologisk kunnskap om tyder dette at ein kan seie mykje om korleis tilhøva der har forandra seg over tid.
Miljø
Dei fleste fjørmyggane er knytt til ferskvatn som i innsjøar og elver, men det finst artar i særs mange ulike slags vatn. Det finst artar som lever i smeltevasskanalar under snøen på isbrear i Himalaya, i havet (noko som særs få andre insekt har klart), i svovelhaldige varme kjelder med temperaturar opp i 50 °C og i særs surt myrvatn.
Ein finn likevel flest artar i ferskvassmiljø. I ulike undersøkingar har ein funne så mykje som 140-250 ulike artar i ein og same sjø - Noregsrekorden ligg på 143.
Fjørmyggar som mat
Fjørmyggar er særs talrike og inneheldt frykteleg mykje næring - om lag 40 % av kroppsmassen deira er protein. Særleg i puppestadiet er fugl, fisk og rovinsekt ute etter dei. Aure i vestnorske vassdrag har eit kosthald som består av om lag 70 % fjørmyggar. Artar som stingsild og røye kan òg ha gruppa som hovudføde. Dei raude mygglarvane ein får kjøpt i akvariebutikkar er frå fjørmyggar.
Eit anna kritisk stadium er overgangen frå puppe til vakse insekt, eller frå vatn til luft. Her er det insektetande fugl som er det største trugsmålet.
Systematikk
Fjørmyggar høyrer med mellom dei best undersøkte gruppene systematisk sett. Likevel kan så mykje som 70 % av artane framleis vera uoppdaga. Ein delar gruppa i elleve underfamiliar:
Ulrich Beck
Ulrich Beck var ein tysk sosiolog, fødd i Stolp i dagens Polen og død i München. Han vart vide kjend for verket ''Risikogesellschaft. Auf dem Weg in eine andere Moderne'', ei bok som vart publisert i 1986 og er omsett til 35 språk. Her skildra han mellom anna avtradisjonaliseringa av livsformene i industrisamfunnet og avstandardiseringa av lønsarbeidet samt nye og individualiserte livssituasjonar og livsmønster. Beck kritiserte sosiologien for å nytte seg av synsvinklar låste til nasjonalstatlege tilhøve og terminologiar. Dei teknisk-økonomiske framstega oppnådd i industrisamfunnet, som til dømes bruken av atomkraft, fann han hadde utilsikta biverknader på overnasjonalt og globalt nivå. Fylgjene av grenseoverskridande miljøproblem og globalisering spela ei viktig rolle for Beck når han utvikla sine samfunnsteoriar.
Risiko og frihet, ei bok basert på tekstar frå fleire av Becks verk, kom på norsk bokmål i 1997.
Jernsporv
Jernsporv eller jarnsporv (Prunella modularis) er ein liten sporvefugl som held til i tempererte delar av Europa og Asia aust til Ural og Iran, og som ein introdusert art på New Zealand. I Noreg er han ein trekkfugl som kjem i april/mai.
Den stillfarande jernsporven kjem hit i mars/april og byggjer reiret sitt i små einar eller i grantre. Jernsporvreiret er bygt av grøn mose med tilsetting av skjegglav, strå, kvist og fora med raude sporehusstilkar frå mose.
Tidleg i mai stiller hannfuglen seg opp i toppen av eit grantre eller liknande og framfører sin spinkle, melodiøse song. Fuglen er sky og vanskeleg å kome nær.
Lola av The Kinks
«Lola» er ein song av The Kinks frå 1970 skriven av Ray Davies. Songen omhandlar eit romantisk møte mellom ein ung mann og ein transvestitt han møter i Soho i London.
Jernsporv
Jernsporvane flyg ut av landet i september-oktober. Vinterkvartera ligg i det sørvestlege Europa. Det hender at jernsporvar overvintrar langs kysten frå Østfold til Møre. Dei finst sjeldan lengre nord. Denne tida er dei aldri å sjå flokkvis, berre aleine eller i par.
Ryuji Sueoka
Ryuji Sueoka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata og Albirex Niigata Singapore.
Lola av The Kinks
Songen er ein av dei mest kjende til The Kinks og vart gjeven ut som singel frå albumet Lola versus Powerman and the Moneygoround, Part One. Singelen nådde andreplassen i Storbritannia og niandeplassen i USA. Songen vart i 2003 rangert på 422. plass av musikkmagasinet Rolling Stone på lista deira over dei 500 beste songane gjennom tidene. På den oppdaterte lista deira frå 2010 var songen ute av lista.
Sør-Spitsbergen nasjonalpark
Sør-Spitsbergen nasjonalpark er ein nasjonalpark som ligg på Svalbard. Parken vart oppretta ved forskrift av 1. juni 1973 med endringar i 2002.
Lola av The Kinks
Inspirasjon for songen
I boka The Kinks: The Official Biography fortel Ray Davies at han vart inspirert til å skrive songen etter at manageren deira Robert Wace hadde dansa med ein transvestitt på ein nattklubb. Seint i 1969 oppfordra far til Davies han om å yte litt ekstra for å få ein ny stor hitsingel etter ein lang periode utan hittar for bandet, og «Lola» vart resultatet. Davies og The Kinks brukte ekstra lang tid på å spele inn og utforme songen i Morgan Studios i London tidleg i 1970.
Sør-Spitsbergen nasjonalpark
Nasjonalparken omfattar Wedel Jarlsberg Land, Torell Land og Sørkapp Land med tilliggande territorialfarvatn. Formålet med fredinga er mellom anna å ta vare på:
Lola av The Kinks
Inspirasjon for songen
I sjølvbiografien sin hevdar Dave Davies at han skreiv musikken til det som vart «Lola». Etter at Dave hadde spelt musikken til broren, skreiv Ray teksten. Dave hevdar så at broren tok all æra for songen. Den opphavlege teksten hadde orda «Coca-Cola», men sidan BBC dermed ikkje ville spele songen på grunn av reklamen det gav, måtte dei endra teksten til «cherry cola» for singelen.
Suksessen singelen hadde fekk konsekvensar for bandet på eit kritisk tidspunkt i karrieren deira. Dei kunne no forhandle ein ny kontrakt med RCA Records, bygge sitt eige London Studio og ta kreativ kontroll over karrieren sin. «Lola» vart ein særs populær konsertsong for bandet.
Andre utgåver
Av artistar som har spelt songen finn Don Fardon i 1974, The Raincoats i 1979, Andy Taylor (frå Duran Duran) i 1990, Bad Manners i 1993, Dana Baitz, Madness i 2005, Jan Rot, Robbie Williams, McFly og Travis i 2008
I 1981 spelte «Weird Al» Yankovic ein parodiversjon av songen kalla «Yoda», ein karakter frå Star Wars.
Zolotsjiv
Zolotsjiv (ukrainsk Зо́лочів, polsk Złoczów) er ein by i Lviv oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Zolotsjiv rajon (distrikt).
Zolotsjiv fekk bystatus 15. september 1523 av den polske kong Sigismund I den gamle. Han låg i Det rutenske voivodskapet i Det polsk-litauiske samveldet, og høyrte til fleire adelsfamiliar. I 1772, etter den første delinga av Polen, vart han annektert av Austerrike og i 1918, under første verdskrigen, gjekk han til Polen. Zolotsjiv, kjend som Złoczów, høyrte til Tarnopol voivodskap fram til det polske septemberfelttoget, då han vart okkupert av Sovjetunionen. I dag er han ein del av det sjølvstendige Ukraina.
Thomas von Westen
Thomas von Westen var norsk prest og misjonær blant samane.
Etter militærteneste byrja han i 1697 på utdanninga si i København. Frå 1709 var von Westen sokneprest på Veøy i Romsdal, der han var leiar for prestelauget «7-stjerna» som utarbeidde ein strategi for å kristne samane. Etter at danskekongen etablerte Misjonskollegiet i 1714, vart Thomas von Westen utnemnd til leiar for Lapplandsmisjonen i 1716. I 1716 deltok von Westen på seminar ved Katedralskolen i Trondheim for å bli lektor i samisk, og der tok han opp arbeidet med å kristne samane. For dette arbeidet fekk han tilnamnet «Samanes Apostel». I løpet av perioden 1716-1723 gjennomførte han tre større misjonsreiser nordover. von Westen etablerte i Mo i Rana både ei kyrkje og ein sameskole.
Von Westen i samisk religionshistorie
Den første generasjonen av misjonsprestar har ei svært viktig rolle i samisk religionshistorie, i og med at deira notat er dei einaste som møter den samiske religionen frå tida før han hadde komme under massiv kristen påverknad. I kristningsarbeidet sitt skreiv von Westen ned detaljerte «skriftemål» frå kristna samar, skriftemål som særleg omhandla den førkristne religionen deira. Notata gjekk tapt i Brannen i København i 1793, i lag med den samiske trommesamlinga hans. Delar av notata er likevel indirekte bevart, i og med at dei sannsynlegvis ligg til grunn for misjonshistoria til Hans Skanke, von Westens elev.
Seinare samisk religionshistorisk forsking har vore avhengig av von Westen si framstilling.
Sjøkart
Eit sjøkart eller draft er eit kart over sjøområde med tilgrensande kyst der landdelen av kartet er lite detaljert, men med markering av landskapsformasjonar som er karakteristiske sett frå sjøen. Eit hovudpoeng ved sjøkarta, i tillegg til å vise konturen av land, holmar og skjer, er å oppgje detaljerte opplysningar om djupner ved full fjøre; tidlegare vart desse oppgjevne som famner, men frå innpå 1900-talet har norske sjøkart gradvis gått over til å vise djupner i meter.
Om namna
Norsk «sjøkart», svensk sjökort og dansk søkort er lånt frå tysk Seekarte eller nederlandsk Zeekaart. «Sjøkart» er det tradisjonelle namnet i utanriksfart og offentlege samanhengar.
«Draft» er lånt frå engelsk — draft, ‘konturteikning, skisse’. Det blir hevda at ordet opphavleg vart bruka om dei foreløpige skissene som vart laga av nyoppdaga kystområde ved dei store oppdagingsferdene frå 1400-talet og framover. Draft er det tradisjonelle namnet i norsk kystfart, inkludert kystfiske. Ordet blir ofte avvist som feil med argumentasjonen at lånet kjem frå draught (‘djupn, djupgang’) gjennom at norske sjømenn misforstod engelske sjøoffiserar som sa: «Read the draught!» (‘Logg djupna!’).
Norske sjøkart
Den offisielle oppmålinga av kysten og sjøen for sjøkartbruk vart starta av Norges geografiske Opmaaling i 1785. Den hydrografiske seksjonen vart skilt ut som eigen institusjon direkte under Forsvarsdepartementet ved Marinen med namnet Norges Sjøkartverk ved stortingsvedtak den 26. mars 1930. Sjøkartverket fungerte som eigen institusjon frå 1932 til samanslåinga med fylkeskartkontora under namnet Norges kartverk i 1986.
Den viktigaste sjøkartserien er hovudkartverket (målestokk 1:50 000).
Glødelampe
Ei glødelampe er eit elektrisk apparat der ein elektrisk straum varmar opp ein glødetråd (filament) av metall inni ei glasspære med vakuum i til tråden vert kvitglødande, slik at han lysar opp omgivnadene. (Dei første glødelampene nytta glødetrådar av karbon.)
Glødelampa er eigentleg ein svært lite effektiv måte å skapa lys på. Om lag to prosent av energien som ei moderne glødelampe brukar (under 15 lm/W), vert til synleg lys, resten blir avgitt som varme. Halogenvarianten kan koma opp i mellom 3 og 4 prosent, eller over 25 lm/W. Til samanlikning har kvite lysdiodar ein verknadsgrad på mellom 25 og 30 lm/W, og vanlege lysstoffrør rundt 60 lm/W.
Peyres-Possens
Peyres-Possens  er ein kommune i distriktet Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 703 meter over havet.
Kommunen ligg på i åsane midt i Joratfjella til høgre for elva Mentue.
Masaya Karube
Masaya Karube er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Ksudatsj
Ksudatsj (òg kalla Voniutsji Khrebet) er ein vulkan sør i Kamtsjatka i Russland. Det siste utbrotet kom i 1907, og er det største registrerte vulkanutbrotet nokon gong på Kamtsjatka.
På toppen av vulkanen ligg to kalderaer oppå kvarandre. To innsjøar, Balsjoje og Kraternoje, ligg i desse kalderaene, og desse, samt varmekjelder og den omliggande villmarka, gjer Ksudatsj til eit populært turområde. Ksudatsj ligg så pass fjernt frå folk at nye utbrot ikkje umiddelbart skal vere noko trugsel for menneske i området.
Carl Christian Nicolaj Balle
Carl Christian Nicolaj Balle var ein dansk prest og komponist.
Blåskjel
Blåskjel (latin Mytilus edulis) ein muslingart i blåskjelfamilien. Han finst i salt- og brakkvatn i Atlanterhavet og Austersjøen. I Middelhavet finn ein den nærskylde Mytilus galloprovincialis. Skalet er frå blått til brunsvart på utsida, ljoseblått og kvitt på innsida. Skalet er opp til ti cm langt. Skala blir haldne saman av ein lukkemuskel. Skjelet pustar med gjeller. Skjela legg 5-12 millionar egg. Desse utviklar seg til larvar som driv i sjøen ein månads tid før dei festar seg på fast underlag som stein og anna ved hjelp av byssustrådar. Skjela lever i koloniar eller klyngar. Dei trivst best i oksygenrikt vatn, til dømes i tidvassona. Dei har vaksen storleik etter eit til to år.
Carl Christian Nicolaj Balle
Balle var prest i Vesterbølle og Nebsager. Han komponerte nokre salmetonar, mellom dei
Blåskjel
Blåskjel lever av plankton dei filtrerer ut av sjøvatnet. Blåskjel er byttedyr for sjøstjerner, kvalross og einskilde fugle- og fiskeslag.
Tastatur
Eit tastatur er ei eining med mange knappar (tastar) som oftast er merkt med bokstavar, tal og andre teikn. Tastatur vert oftast nytta saman med datamaskiner. Det mest vanlege oppsettet i dag, er eit alfanumerisk QWERTY-tastatur med 102 til 105 taster. Men det finst mange andre typar tastatur. Dette kan vera tastatur som fysisk er heilt ulike dei frå vanlege datamaskiner. Døme er spesialtastatur som i kasseapparata i butikkar, reine numeriske tastatur nytta på reknemaskiner, eller tastatur spesiallaga for å skriva fort med berre ei hand. Det finst òg alternative oppsett for vanlege PC-ar, slik som Dvorak-tastaturet. Dette er rett og slett ei omflytting av tastane.
Blåskjel
Blåskjel blir nytta som menneskemat. Under oppblomstring av særskilde algar kan skjela bli giftige.
Tastatur
Det finst tastatur der ein må trykkja fleire tastar om gongen for å skriva. Slike tastekombinasjonar produserer heile stavingar i staden for einskilde bokstavar. Det vert hevda at ein som er trent i bruken av eit slikt tastatur skriv langt fortare enn ein som er trent i bruken av eit vanleg tastatur. Slike tastatur er særleg nytta i sambande med teksting av tv-program i direktesending.
Blåskjel
Dyrking
Dyrking av blåskjel tok til i Frankrike på 1300-talet. I Noreg blir det dyrka blåskjel på sør- og vestlandet. Det var om lag 600 oppdrettsstader rundt om i landet i 2003. I 2002 blei det produsert 2 500 tonn blåskjel. Den totale marknaden i Europa er på om lag 100 000 tonn.
Kuntomintar
Kuntomintar er ein vulkan som ligg sør på Sjiasjkotan i Kurilane i Russland.
Hong Yong-Jo
Hong Yong-Jo er ein nordkoreansk fotballspelar som har spelt i angrep for Rostov i den russiske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget. Hong spelte for Sportsgruppa 25. april, klubben til den nordkoreanske hæren, fram til 2007, då han som ein av få nordkoreanske spelarar fekk reisa utanlands for å spela profesjonell fotball. Han drog til klubben Bežanija i Beograd, som rykte ned frå den serbiske 1. divisjonen same året. Derfrå drog han vidare til Rostov, der han var med på å vinna opprykk til russisk 1. divisjon.
Bandar Seri Begawan
Bandar Seri Begawan, ofte korta ned til BSB eller Bandar, er hovudstaden i Brunei. Han ligg nord på Borneo, ved nordbreidden av elva Brunei. Byen ligg 15 km frå elvemunningen i Sørkinahavet, og har med si elvehamn lenge vore eit handelssenter. I 2001 hadde byen rundt 78,000 innbyggjarar.
Musikkgruppa Akvarium
Akvarium (russisk Аквариум) er eit russisk rockeband som vart danna i Leningrad i 1972 av Boris Grebensjtsjikov (ofte berre kalla BG) og Anatolij «George» Gunitskij. Bandet har hatt ei heil rekkje forskjellige medlemmer, og BG er den einaste som har vore med heile perioden. Akvarium er eit av dei eldste russiske rockebanda, og i motsetnad til dei fleste andre rockebanda som vart starta i Sovjetunionen på 1970-talet held Akvarium framleis på i dag.
Bandar Seri Begawan
Namn
Bandar Seri Begawan fekk det noverande namnet sitt den 5. november 1970. Det tidlegare namnet på byen var Bandar Brunei, Brunei by. Bandar kjem opphavleg frå persisk og tyder 'by' eller 'hamn' på malayisk. Seri kjem frå sanskritordet sri som tyder 'heilag'. Begawan er ein tittel av sanskritopphav med tydinga 'herre' som tradisjonelt har vore brukt av sultanane i landet. Namneendringa blei gjort for å æra Omar Ali Saifuddien, far til den dåverande sultanen av Brunei, Hassanal Bolkiah.
Musikkgruppa Akvarium
Soge
Periodane er gjevne i samsvar med den offisielle soga til bandet.
Dei første åra
I juli 1972 gjekk Boris Grebensjtsjikov og Anatolij «George» Gunitskij i saman og danna ei postmoderne og poetisk musikkprosjekt. Gunitskij kom på namnet, kalla opp etter ein kafé på Budapestgata i Leningrad (som vart lagt ned på 1980-talet). Den første tida gjekk stort sett med til øvingar, men dei skal ha spelt ein konsert i ein liten restaurant kalla «Trjum» i Leningrad, noko dei fekk 50 rublar for.
På denne tida bestod bandet av BG, Gunitskij (trommer), Aleksandr Tsatsanidi (bass), Aleksandr Vasiljev (tangentinstrument) og Valerij Obogrelov (lydar).I ein kort periode på slutten av 1972 hadde Akvarium med seg gitaristen Edmund Sjkljarskij frå gruppa Piknik på gitar.
I januar 1973 kom Mikhail Feinstein-Vasiljev inn som bassgitarist, den første profesjonelle musikaren i Akvarium, og same året vart Andrej «Djusja» Romanov ny tangentspelar, men påverka av Ian Anderson frå Jethro Tull vart han snart sett til å spele fløyte. Framleis spelte bandet likevel sjeldan konsertar, og sat som regel heime i husværet til eit av bandmedlemmane og spelte The Beatles eller sine eigne songar.
Bandar Seri Begawan
Soge
Folk har budd i pålehus nær denne staden i fleire hundre år. Byen blei hardt skadd under andre verdskrigen, men blei etter dette gjenoppbygd som økonomisk of administrasjonssenter for Brunei.
Lyseren
Lyseren er ein innsjø som ligg i Indre Østfold kommune og Enebakk kommune i Viken. Lyseren har ingen store tilløp av elvar, men har utløp i Smalelva som renn ut i Glomma.
Bandar Seri Begawan
Økonomi og kommunikasjon
Økonomien i Bandar Seri Begawan og Brunei har vokse på petroleumsindustri. Ein prøver òg å byggja opp andre servicenæringar.
Musikkgruppa Akvarium
Dei «prehistoriske» albuma
Like etter spelte dei inn eit liknande album kalla Menuet Zemledeltsu (Menuett for ein bonde), men i motsetnad til Isksjenie Svjatogo Akvariuma, er denne kassetten tapt.
Det tredje albumet, Prittsji Grafa Diffuzora (Parablane til Graf Diffusor), vart spelt inn av heile bandet. Ingen i bandet kan hugse heilt nøyaktig kortid det var, men dei meiner det var våren 1974. Same året og eit par år framover deltok bandet i ei teatergruppe, men BG mislikte blandinga av rock, poesi og teater, og valde å konsentrere seg meir om musikken. I denne perioden forlét Gunitskij bandet, men heldt framleis kontakten med dei.
I 1975 vart Vsevoloda (Sevy) Gakkelja med i bandet som cellist, og om somrane i denne perioden vandra bandet rundt om i byen og spelte der det måtte passe dei ute i friluft.