cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
You'll Never Walk Alone
Tsjekkisk
Ein tsjekkisk versjon vart skriven av Zdeněk Borovec og kalla «Nikdy Nejdeš Sám». Denne vart først framført av Jiří Popper i 1965 og sidan av Karel Gott i 1975.
Fylkesveg 235 i Hordaland
Fylkesveg 235 i Hordaland (Fv235) går mellom Haukeland og Osavatn i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 5,9 km.
Bjørnar Holmvik
Bjørnar Pettersen Holmvik er ein norsk fotballspelar. Han vart henta til Sandnes Ulf frå Brann før 2012-sesongen.
Bakgrunn
Holmvik er fødd og oppvaksen på Rødtvet i Groruddalen, der han spelte for SF Grei. Han var elev ved idrettslinja ved Bjerke videregående skole frå 2001–2004, saman med mellom andre Mohammed «Moa» Abdellaoue.
Karriere
Etter flyttinga til Bergen, spelar han òg futsal for Fyllingsdalen Futsal.
Partisanskaja
Partisanskaja (russisk Партизанская) er ei elv sør i Primorskij kraj i Russland. Elva er 142 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut frå sørsida av Sikhote-Alin og munnar ut i Nakhodkabukta i Japanhavet nær byen Nakhodka. Andre byar langs elva er Partizansk.
WarioWare: Touched!
WarioWare: Touched! (さわる メイドインワリオ) er ei samling av minispel for Nintendo DS, utvikla og utgjeve av Nintendo. Det var gjeve ut i Japan desember 2004, i Nord-Amerika februar 2005 og i Europa mars same året. Touched! er det fjerde spelet i WarioWare-serien.
Bakgrunnsstoff
WarioWare
Aurstaupetfossen
Aurstaupetfossen er den 80. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Finnset i Molde kommune i Møre og Romsdal.
Hallvard Ørsal
Hallvard Ørsal (1876-1943) var ein spelemann frå Todalen, kjend både i Gudbrandsdalen og på Vestlandet. Han vart eit viktig førebilete for Hans W. Brimi.
John Johnsen
John Haakon Johnsen var ein norsk symjar som konkurerte i dei olympiske leikane i 1912.
I 400 meter freestyle kom han til semifinalen, før han vart eliminert. Han deltok og i 100 meter freestyle, 1500 meter freestyle og 100 meter rygg, men kom ikkje lenger vidare frå førsterunden i nokon av dei.
Vosso
Vosso er ei elv i Voss herad i Vestland. Elva renn gjennom Vangsvatnet og Evangervatnet før ho munnar ut i Bolstadfjorden ved Bolstadøyri. Vassdraget har eit nedbørsfelt på 1 497 km².
Kongen av Kristofer Uppdal
Romanen skildrar lære- og vandreåra til Tørber, og det er gjennom reisene og samværet med «Sulis-Kongen» at han møter «kraftene i folkedjupet», som er Uppdal sitt stikkord til denne romanen. I eit hovudparti av romanen er Halvor og Tørber på anleggsarbeid i Rjukan, ein stad Uppdal sjølv hadde arbeidd på i perioden 1907–1910. Tørber lærer å kjenne landet, ulike arbeidarmiljø, og han får kjenne fantestempelet det eine året han og Halvor er bufaste for at Tørber skal verte konfirmert. Han får også møte erotikken, hjå ei taterjente, og han er på «eksis», i militærteneste.
«Sulis-Kongen» er ein vitalistisk skildra, erketypisk rallar: sterk, individualistisk, lausriven frå røtene og med ei anarkistisk haldning til det ordna samfunnet. Tørber fangar fyrst opp desse haldningene, men vel etter kvart ein annan retning: Vandretida hadde gjeve han eit kontaktnett og ei livserfaring som han kunne bruke i arbeidarrørsla. Det er eit poeng for Uppdal at den arbeidslivsnære erfaringa som Tørber hadde fått seg, var viktigare enn den boklærde kunnskapen som andre leiaremne i fagrørsla hadde: «No kom han midt uppi fagforeiningsarbeidet. Arbeidarane ymta frampå um å velje han til sin leidar. Ingen kjende arbeidarane kringum landet betre enn Tørber Landsem. Han var det rette til å laga foreiningane til ein stige eller ein veg over til samfundet so han vart farande».
Razdolnaja
Razdolnaja (russisk Раздо́льная) er ei elv sør i Primorskij kraj i Russland og i Kina. Elva er 245 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Karianne
Karianne og Kariann er personnamn sett saman av Kari og Anne eller Ann. Karianne har namnedag den 22. oktober.
Kulturelle periodar i Peru
Dette er eit oversyn over kulturelle periodar i Peru slik mange arkeologar som arbeider med området har inndelt historia.
Eit skilje mellom periodar markerer ofte ein slutt på ein øydeleggande tørke, eller starten på ein ny ein. Ofte fekk tørken innverknad på jordbruket og dermed på kulturell framvekst.
Dei fleste kulturane frå sein horisont, og nokre frå sein mellomhorisont blei assimilerte av Inkariket innan 1493, men sein horisont endar i 1534 då det markerer at Inkariket vart erobra av europearar.
Fylkesveg 236 i Hordaland
Fylkesveg 236 (Fv236) i Hordaland går mellom Espeland og Unneland i Bergen kommune. Vegen er 2,6 km lang
Krekafossen
Krekafossen er den 81. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Mørkri i Luster kommune i Vestland.
Hrútafjörður
Hrútafjörður er ein fjord nordvest på Island i Vestfirðir. Han er ein ei grein sørover frå bukta Húnaflói. Fjorden er 36 km lang og er om lag 6-7 km brei, og er dermed ein av dei lengste fjordane på Island. I snitt er han 40 meter djup. Det ligg nokre øyar og skjer i fjorden. I sørenden av fjorden renn elva Hrútafjarðará ut.
Kjell Jonevret
Kjell Anders Jonevret er ein svensk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Hen er for tida hovudtrenar for Viking FK. Der han vart tilsett 19. juni 2012 og fekk då ein kontrakt ut 2015 sesongen (tre og eit halvt år).
Karriere
Han vart tilsett som trenar for Molde Fotballklubb i desember 2006, og tok MFK til siger og opprykk frå 1. divisjon i 2007. I 2008 vart det ein 9. plass i Eliteserien og semifinale i cupen.
I 2009 leia han Molde FK til sølv i Eliteserien og sølv i den norske cupen. Den 30. august 2010 fekk han sparken som hovudtrenar av klubben på bakgrunn av dei svake sportslege resultata den sesongen.
Jonevret kom til Molde frå trenarjobben i Djurgårdens IF Fotboll. Han leda Djurgården til svensk serie- og cupmeisterskap i 2005. I 2005/06 sesongen spelte klubben Champions League-kvalifisering mot Juventus. Djurgården leia 2-0 borte mot Juventus men det enda 2-2. I returen vann italienarane 4-1. Han fekk sparken etter 2006-sesongen fordi dei sportslege ambisjonane til klubben ikkje var oppnådd.
Han var assistenttrenar under Erik Hamrén i AIK Fotboll og Vasalund.
Jonevret vart som spelar cupmiester med Viking i 1989, med siger over nettopp Molde i finalen.
Kine
Kine er eit kvinnenamn danna som ei kortform av Kristine. Det har namnedag den 22. oktober.
Bruken av namnet voks kraftig på 1980-talet, då opp mot 0,9 % av nyfødde jenter kunne få namnet. I 2009 var det 4 042 norske kvinner som heitte Kine.
Fjarðabyggð
Fjarðabyggð er ein kommune (islandsk sveitarfélag) på Island, med 5 111 innbyggjarar (1. desember 2007).
Kommunen, som ligg i Austurland aust i landet, vart til den 7. juni 1998 då Neskaupstaður, Eskifjarðarkaupstaður og Reyðarfjarðarhreppur vart slått saman.
8. oktober 2005 vart det vedtatt å slå saman kommunane Fjarðabyggð, Mjóafjarðarhreppur, Austurbyggð og Fáskrúðsfjarðarhreppur i ein kommune med namn Fjarðabyggð. Dette tredde i kraft 9. juni 2006.
Stavanger er venskapsby med Fjarðabyggð.
Fjordane Norðfjörður, Eskifjörður og Fáskrúðsfjörður ligg i kommunen.
Fylkesveg 240 i Hordaland
Fylkesveg 240 i Hordaland (Fv240) går mellom Støbotn og Hesthaugen i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 6,7 km.
Evpálio
Evpálio (gresk Ευπάλιο) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Fokída i Sentral-Hellas i Hellas. Evpálio inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dorída.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Evpálio 6 086 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 707 innbyggjarar.
Trollfossen
Trollfossen er den 82. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Trollstigen i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Fossen er så vidt høgare enn Stigfossen som har større vassføring og derfor ser meir imponerande ut.
Samisk språkhistorie
Samisk språkhistorie er historia til dei samiske språka, frå tida då det finsk-samiske urspråket vart splitta i eit nordleg samisk og eit sørleg austersjøfinsk urspråk, for omtrent to og eit halvt tusen år sidan.
Den eldste språklege kjelda for noko samisk språk er frå 1557, men dei første samiske tekstane er sørsamiske, ei ABC-bok og ei messebok frå 1619. Dei samiske språka har endra seg relativt lite sidan dette, og vi reknar at moderne samisk tar til då. Språkhistoria fram til då baserer seg på metodar frå samanliknande språkforsking, og har som mål å rekonstruere urspråket samisk delte med dei austersjøfinske språka og utviklinga via ursamisk til dei samiske språka vi har i dag.
Det finsk-samiske urspråket
Det finsk-samiske urspråket vart snakka i den vestlege delen av det uralske språkområdet før uralarane kom i kontakt med baltiske og germanske jordbrukarar. Språket var i nær slekt med fleire språk i aust, merja, muroma som no er utdøydd, men som vi kjenner frå samtidige russiske kjelder, og dei mordvinske språka.
Frå det felles finsk-samiske urspråket til ursamisk
Ved byrjinga av tidsrekninga vår fekk den sørlege delen av det finsk-samiske urspråket kontakt med germanarar og baltarar. Dette går fram av ei rekkje lånord i uraustersjøfinsk som ikkje finst i samisk, kombinert med at dei to språka tar til å utvikle seg i ulike retningar. Som resultat av denne påverknaden migrerte talarar av ursamisk nordover, og kom i kontakt med talarar av eitt eller fleire språk som ikkje var i slekt med samisk. Spora etter desse språka er synlege i det samiske ordforrådet den dag i dag.
Dei samiske språka gjekk gjennom ei lang rekke både lydovergangar og grammatiske endringar i perioden frå ca. år 0 til år 1500. Det har vore færrast endringar i utkantane av språkområdet. I dei austsamiske språka er det fleire konsonantgrupper som har forsvunne i vestleg samisk, og i sørsamisk er bøyingsendingane betre bevart enn i dei andre språka. Sørsamisk har heller ikkje gått gjennom den grunnleggjande lydendringa stadieveksling, som er karakteristisk både for samiske språk lenger nord og aust, og for austersjøfinsk (unnateke det sørlege livisk, som også er meir konservativ på dette punktet).
Tidfestinga av oppsplittinga av det felles finsk-samiske urspråket i  uraustersjøfinsk og ursamisk til for 2000 år sidan er eit syn forskinga kom fram til på 1990-2000-talet, argumentert for framfor alt av Ante Aikio, Petri Kallio og, basert både på eiga forsking og på grunnarbeid utført av Jorma Koivulehto. Det tradisjonelle synet finn vi hos Mikko Korhonen og Pekka Sammallahti. Korhonen tidfestar det samisk-finske urspråket (varhaiskantasuomi) til 1500-1000 f.Kr. og det samiske urspråket (kantasaame) til perioden 1000 f.Kr.-700 e.Kr. Sammallahti si periodisering er enno breiare, han sett den ursamiske perioden f.o.m. 1500 f.Kr. Korhonen sitt argument for denne tidfestinga er likevel arkeologisk og ikkje språkvitskapleg, med unntak av tidfestinga hans av slutten av ursamisk tid, som han legg slutten av den urnordiske perioden. Det første arbeidet over samisk-germanske kontaktar var av Just Qvigstad, som konkluderte med at dei språklege låna berre gjekk attende til vikingetida. Forskinga har med andre ord på den eine sida funne eldre og eldre germanske, baltiske og indoiranske lånord i samisk, og på den andre sida flytta oppsplittinga av det finsk-samiske urspråket framover i tid.
Ursamisk
Ursamisk, eller det samiske urspråket er det urspråket som alle samiske språk stammar frå. Dette språket vart sannsynlegvis snakka i det sørlege og sørvestlege Finland og Karelen i tida rundt byrjinga av tidsrekninga vår. Området har gått så langt sør som til sør for Lahti og Tammerfors sør i Finland. T.I. Itkonen vurderer at sørgrensa for det samiske språkområdet gjekk sør for Tammerfors så seint som på 1200-talet, og at ho deretter har vorte flytt jamnt nordover i takt med den finske ekspansjonen nordover. Det som har skjedd har vore at finske jordbrukarar har flytta nordover, og at samane har vorte assimilert etter kvart som dei meir talrike jordbrukarane har flytta inn.
Eit prov på det har vi frå stadnamnsforskinga. Fleire sjøar i Sør-Finland heiter Kukkasjärvi, der førsteleddet minnar om ordet kukka, 'blome'. Men alle sjøane som heiter dette er langstrekte i forma, og namnet går attende til det samiske ordet for 'lang' (jf. nordsamisk guhkes 'lang'). Store delar av det samiske språkområdet vil vi neppe få meir kunnskap om, unnteken eventuell informasjon frå forsking på hydronym, stadnamn og liknande.
Oppsplittinga av ursamisk
På bakgrunn av dei samiske språka vi veit noko om, ser vi at språkfamilien først vart delt i to, i vestsamisk (dvs. nordsamisk og vestover) og austsamisk (enaresamisk og austover, inkludert kemisamisk, som også var eit austsamisk språk). Den beste framstillinga av denne oppsplittinga er Sammallahti 1989.
Sentrale språkdrag som skil dei to gruppene frå kvarandre er:
Den vestlege gruppa kan vi dele i to, nordlege (lulesamisk og nordsamisk), og sørleg (umesamisk og sørsamisk). Den sørlege gruppa er konservativ, og skil seg på mange måtar frå alle dei andre samiske språka, noko som har fått nokre språkhistorikarar til å gjere framlegg om at dei to sørsamiske språka har forgreina seg frå ursamisk først, og kanskje allereie frå tida då samisk vart snakka i sør-Finland. Slike språktrekk er m.a.:
Til tidfestinga av oppsplittinga av dei samiske språka kan vi bruke lånord: Eit urgermansk lånord som nords. skálžu vs. skoltesamisk kāllǯ (frå urnordisk *skaljō. Sluttvokalen viser at lånet er frå før synkopetida (700-talet), og skilnaden k- i aust vs. sk- i vest viser at dei ursamisk må ha vorte delt opp i ulike språk allereie tidlegare.
Moderne samisk
Samisk vart skriftfesta i 1619, som det femte av dei uralske språka, etter ungarsk, komi, finsk og estisk. Dei samiske språka har endra seg relativt lite etter dei første samiske publikasjonane, og derfor kallar ein dei samiske språka frå 1619 og framover for moderne samisk. Dei første tekstane var religiøse tekstar på umesamisk, gjevne ut i Sverige.
I Noreg kom dei første tekstane i form av Knud Leem sine ordbøker (1768) og grammatikk (1748) for nordsamisk. Språkforskaren Rasmus Rask reviderte Leem si rettskriving i 1832, og det er Rask sin måte å skrive på som har danna grunnlaget for dei seinare nordsamiske rettskrivingane, og til ein viss grad også for enare- og skoltesamisk. Ut over 1800-talet vart nordsamisk teke i bruk i konfirmasjonsundervisning og skoleverk med J.A. Friis si rettskriving, ei utvikling som kulminerte med utgjevinga av den nordsamiske bibelen i 1896. Tidsskriftet Nuorttanaste, som kom ut frå 1898 og i over 100 år framover, brukte rettskriving-normen frå 1896-utgåva av Bibelen.
I 1948 fekk nordsamisk for første gang ein ortografi som vart godkjend i to land, med Bergsland og Ruong sin ortografi for Noreg og Sverige. På grunn av den harde fornorskingspolitikken i perioden vart ortografien relativt lite brukt. Med gjennomføringa av ein ny samepolitikk spesielt i Noreg frå 1980-talet av vart den felles nordsamiske ortografien for Noreg, Sverige og Finland frå 1979 langt meir brukt.
Etter Alta-aksjonen og opprettinga av Sametinget fekk samisk offisiell status i fleire kommunar i dei samiske områda, jamfør oversynet over samiske kommunar.
Fin Gnatt
Fin Gnatt er ein norsk sportssjournalist og tidlegare symjar. Han arbeider som sportsanker for TV2. Han voks opp i Australia og New Zealand, men flytta til Noreg då han var 11 år gamal.
B.O.L.T. Warhead
B.O.L.T. Warhead var ei norsk rapgruppe i 1993.
Kampen om Mardøla
Kampen om Mardøla er ein norsk dokumentarfilm frå 1972 om Mardøla-aksjonen sommaren 1970.
Fin Gnatt
I perioden frå 1978 til 1980 var han med på det norske landslaget i symjing. I 1983 vart han konsulent i Norges Svømmeforbund. I 1986 var han landslagssjef i symjing, og året etter byrja han som profesjonell symjetrenar i Bergen. Same året slutta han som konsulent i Norges Svømmeforbund og fortsette som symjetrenar fram til 1992. Han har tidlagere jobba som frilansjournalist, men byrja å jobbe fast for TV 2-sporten same året som TV-kanalen vart lansert. I dag er han fast sportsanker for TV 2 Nyhetskanalen.
Kampen om Mardøla
Onsdag 26. august 1970 kl. 05.00: Politiet går til aksjon. Ved Mardalsfossen ber politiet vekk demonstrantar med filosofane Arne Næss og Sigmund Kvaløy i spissen. Dei første telta vart slegne opp sundag den 26. juli 1970. Dagen etter møtte anleggsarbeidarane desse plakatane: «Stans anleggsarbeidet til rettssaken er over», «Stans: Mardøla skal fortsatt renne til Eikesdalen» «Stopp: (gjelder bare anleggsmaskiner)».
Oddvar Einarson skreiv manus og regisserte filmen, medan Sturla Einarson stod for lyden.
Medverkande skodespelarar:
B.O.L.T. Warhead
Forkortinga i namnt på gruppa, står for Brotherhood of Lost Territories - (B.O.L.T.).
Historie
"I 1991 utga de Rage, som regnes som det første norske rap-albumet", skriver Audun Kjus Aahlin i Store Norske Leksikon.
Mardøla-aksjonen
Av folk som deltok i aksjonane kan nemnast filosofen Arne Næss, filosofen Sigmund Kvaløy Sætreng og politikaren Odd Einar Dørum.
Samarbeidsgruppene for natur- og miljøvern (snm)
Samarbeidsgruppene for natur- og miljøvern (snm) vart starta i 1969 av ei gruppe filosofar, fjellklatrarar og fotturistar. (snm) skulle vera ei motvekt til dei miljøvernorganisasjonane som dreiv ‘skrivebordsarbeid’, og heller konsentrera seg om konkret arbeid. Dette skulle ein oppnåsgjennom ein anti- organisasjon der saka, ikkje organisasjonen i seg sjølv, var målet. Parentesen rundt namnet skulle symbolisera dette. Den første aksjonen (snm) tok ansvaret for var aksjonen mot utbygging av Mardalsfossen i Eikesdal i 1970. Aksjonen var eineståande fordi han var ein ideologisk grunngjeven direkte aksjon. Bygdefolka i Eikesdal og Eresfjord støtta dei aktive i aksjonen, men aksjonistane måtte trekkja seg attende etter truslar frå romsdølar. Det nye med Mardøla- aksjonen var at sivil ulydnad vart teke i bruk som middel i motstand mot kraftutbygging. Sivil ulydnad vart seinare nytta i stor målestokk under Alta-aksjonen.
Protestar mot vasskraftutbygging var mykje av grunnlaget for å byggja opp ei slagkraftig natur- og miljøvernrørsle i Noreg. Etter Mardøla-aksjonen vart det laga ein film «Kampen om Mardøla» og skrive fleire bøker.
Diakon
Diakon er ei kyrkjeleg stilling som det finst ulike ordningar for i fleire kristne tradisjonar. I den katolske kyrkja, ortodokse kyrkjer og den anglikanske kyrkja er diakonane ordinerte, medan dei protestantiske kyrkjene varierer i om dei ordinerer eller berre utnemner diakonar. Diakongjerningen er berre open for menn i den katolske og ortodokse kyrkja, men kan òg tillata kvinner i den anglikanske og i protestantiske kyrkjer. Tidlegare vart kvinnelege diakonar kalla «diakonisser».
Det er lang tradisjon for at diakonane har eit spesielt ansvar for hjelp til fattige og trengande. Denne hjelpen i ein kristen kyrkjelyd vert ofte omtalt som diakoni.
Historie
Ordet diakon kjem frå gresk diakonos (διάκονος), som tyder 'tenar'. Ordet vert i Apostelgjerningane (kap. 6) brukt om sju menn som vart utvalde for å ta seg av hjelp til medlemmer i kyrkjelyden og administrative oppgåver. Ordet «degn» har same avleiing.
Den katolske kyrkja
I Den katolske kyrkja er diakonane ordinerte, og berre menn kan bli ordinerte.
Det finst to typar katolske diakonar: «Vanlege» og permanente. Vanlege diakonar er prestestudentar som vert vigsla til diakonar ei viss tid før prestetenesta. Somme avstår prestevigsla, og desse kan helde fram i tenesta som permanente diakonar. Gifte menn kan bli ordinerte til permanente diakonar, men ein mann som er ordinert til diakon kan ikkje seinare gifte seg.
Ortodokse kyrkjer
Hovudoppgåva til diakonar er liturgiske funksjonar, som å assistere presten ved alteret og å leie kyrkjelyden i bøn.
Gifte menn kan bli ordinerte, men ordinerte diakonar kan ikkje seinare gifte seg.
Den anglikanske kyrkja
Det anglikanske diakonembetet er svært likt det katolske, og anglikanske diakonar er i stor grad engasjerte i arbeidet for naudstilte.
Dei kan vere gifte, og kan òg gifte seg etter ordinasjonen, som dei anglikanske prestane.
Protestantiske kyrkjer
Det varierer mellom kyrkjesamfunna om diakonane er ordinerte eller om dei berre er utnemnde av kyrkjesoknet.
I Den norske kyrkja er diakonane tilsette av sokna gjennom kyrkjeleg fellesråd, og dei er vanlegvis vigsla. Reglementet seier at ein kan bli diakon om ein oppfyller eitt av følgjande krav:
I Noreg har det vore drive diakonutdanning ved Diakonhjemmet i Oslo sidan 1890. I dag finst det diakonale utdanningstilbod også ved Universitetet i Oslo, Menighetsfakultetet, Lovisenberg diakonale høgskole, Høyskolen Diakonova og Diakonissehjemmets høgskole.
Fylkesveg 241 i Hordaland
Fylkesveg 241 i Hordaland (Fv241) går mellom Morvik og Tertnes i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 3,7 km.
Samarga
Elva spring ut frå austsida av Sikhote-Alin i ei høgd på 1558 meter over havet. Frå her renn ho sørvestover og munnar ut i Tatarsundet, nær landsbyen Samarga.
Steingrímsfjörður
Steingrímsfjörður er ein fjord aust på Vestfirðir. Han er ein vestleg fjordarm til Húnaflói og strekkjer seg 28 km innover. På det breiaste er han om lag 7 km.
På sørsida av fjorden ligg fiskebygda Hólmavík. På nordaustsida ligg Drangsnes, som er eit mindre fiskevær. Lenger nord vert området meir kupert, men vakkert. Her skal Þórvaldur Ásvaldsson, far til Eirik Raude, ha slått seg ned.
Romanen Dansen gjenom skuggeheimen
Dansen gjenom skuggeheimen (1911 og 1921) er det femte bindet i den episke kronologien til romanserien Dansen gjenom skuggeheimen av Kristofer Uppdal. Men ho var den fyrste av bøkene Uppdal gav ut, og ho har gjeve tittel til heile verket. Romanen skildrar møtet mellom eit bygdesamfunn og ei gruppe anleggsarbeidarar som skal føre jernbanelinja fram gjennom bygda. Handlinga går føre seg i løpet av éin sommar, og sjølv om ho ikkje er stadfesta, er det vanleg å tenkje seg at staden er Nord-Trøndelag. Skildringa av anleggsarbeidet kan for den del vere henta frå forfattaren si eiga tid som jernbanearbeidar på Hell-Sunnanbanen rundt 1904.
Sjugur Rambern vert så vidt introdusert i opningsbindet Stigeren, og er med når trådane vert samla i sistebindet Herdsla. Elles er historia om Sjugur og Innbranna ei bihistorie i romanverket, som særleg utspelar seg i denne boka og i framhaldet Røysingfolke.
Romanen vart filmatisert i 1979 som Rallarblod, i regi av Erik Solbakken, og med Nils Ole Oftebro og Ragnhild Hilt i hovudrollene. Songen «Rallarblod» vart skriven av Hans Rotmo og framført på Heimevernslaget si plate Spællet om Trøndelag (1979). . Musikalen Ei ny tid, som vart framført i Steinkjer i 2005 byggjer også på denne romanen.
Ilbono
Ilbono (sardisk Irbòno) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 2 252 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 31.13 km² og ligg i ei høgd på 400 meter over havet.
Johannes Befring
Johannes Befring var ein norsk misjonær, oberstløytnant i Frelsesarmeen og forfattar frå Stardalen i Jølster kommune i Sunnfjord.
Befring misjonerte i Indonesia og i Indokina (landområde som i dag er delt mellom nasjonane Vietnam, Kambodsja og Laos). Han var redaktør i bladet Krigsropet frå 1944-1958.
Johannes Befring forfatta fleire bøker med religiøse tema og skildringar av befolkning og natur der han misjonerte.
Johannes Befring fekk i 1955 Kongens fortenestemedalje i gull.
Eirik Verås Larsen
Eirik Verås Larsen er ein norsk padlar. Han representerer Flekkefjord Kajakklubb. Eirik er gift med Mira Verås Larsen, som også er padlar.
Karriere
Eirik Verås Larsen vart tildelt Aftenpostens Gullmedalje i 2002.
7. juni 2008 kom han på tredjeplass i finalen på 500 meter under verdscupstemnet i padling. Det var den første pallplasseringa sidan 2004, altså den beste plasseringa på fire år. Han kvalifiserte seg til sommar-OL 2012 i London, der han tok det fyrste OL-gullet for Noreg.
Gylfi Einarsson
Gylfi Einarsson er ein islandsk fotballspelar som har spela for Fylkir, Brann, Lillestrøm og Leeds United FC.
Han signerte treårskontrakt med Brann 25. januar 2008. Han har spelt sju landskampar for Island.
Yle
Yle (Yleisradio) eller Rundradion (svensk) er Finland sitt statlege selskap for radio og fjernsyn. Yle vart stifta i 1926. Selskapet kringkastar fem nasjonale fjernsynskanalar og tretten radiokanalar. Det finske statskringkastingsprinsippet er på mange måtar det same som NRK sitt.
Selskapet Yleisradio er eigd av ei stifting og finansiert gjennom fjernsynslisens. Éi av dei best kjende internasjonale tenestene til Yle er Nuntii Latini, nyhende på Latin, som vert kringasta til heile jorda via radio og Internett.
Finland er eit land med to språk. Svensk er morsmålet til rundt 6 % av befolkninga. Yle tilbyr radio- og fjernsynsprogram på svensk via Finlands Svenska Television og Finlands Svenska Radio.
Kanalar
Internasjonale kanalar
Anna
Indre Kvarøy
Indre Kvarøy er ei øy i Lurøy kommune i Nordland. Øya er eit lite lokalsamfunn i seg sjølv med eigen barnehage, skule, butikk, samfunnshus, trappefabrikk og hjørnesteinsbedrifta Kvarøy Laksoppdrett. Øya har to daglege vitjingar av Torghatten Nord si snøggbåtrute Nordlandsekspressen, som går mellom Bodø og Sandnessjøen.
Namnet Kvarøy kjem truleg frå eit norrønt ord som tyder brem eller kant. Dei tidlegaste kjeldene me har frå livet på Indre Kvarøy, er frå 1600-talet. Då budde det 2 jordbrukarar og 2 husmenn her. I 1723 hadde talet auka til fire jordbrukarar.
Indre Kvarøy ligg fint til for skip som reiser langs kysten, og vart brukt som anløpsstad for dampskip frå 1860-talet. Frå 1893 og utover stansa òg Hurtigruta her, men det gjer ho ikkje lenger i dag. Båttrafikken førte til utbygging på øya, og det vart bygd både hotellbygg med eige bakeri, brusfabrikk, kaféar og handelsmarknad i slutten på 1800-talet og byrjinga av 1900-talet. Øya har òg vore ettertrakta til å turka klippfisk på.
Busetnaden på øya har gått kraftig ned etter andre verdskrigen, men mykje takk vere lakseoppdrettsbedrifta og skulen Kvarøy oppvekstsenter er øya framleis livskraftig. Det vert også framleis drive jordbruk her. Naboøya Ytre Kvarøy vart derimot fråflytt rundt tusenårsskiftet.
Postadressa hit er 8743 Indre Kvarøy.
Fasan
Fasan (Phasianus colchicus) er ein fugl i fasanfamilien, Phasianidae. Dette er ein asiatisk art som er innført til andre verdsdelar som jaktfugl.
Hannfasanar har mange fargetypar, og varierer i farge frå nesten kvit til nesten svart i somme melaninske eksempel. Variasjonane skyldast oppdrett og kryssing av underartar og kryssing med grønfasan, forsterka av stadige tilførslar frå ville bestandar.
Fasanar kan ha kroppsvekt frå 0,5 til 3 kg, med hannar i snitt 1,2 kg og hoer i snitt 0,9 kg.
Hofuglen er langt mindre prangande, med en avdempa brunspragla fjørdrakt over og måler 50-63 cm inkludert ein hale på rundt 20 cm. Ungfuglar liknar hofuglar, men har kortare hale. Hos unge hannar veks det ut karakteristiske lyse fjør på brystet, hovudet og bakkroppen om lag 10 veker etter klekking.
Port d'Envalira
I 2002 blei Tunnel d'Envalira opna for trafikk.
Passhøgda står stundom på programmet i etapperitta Tour de France og Vuelta a España.
Tour de France
Dei følgjande syklistane var først over passhøgda gjeldande år.
Vuelta a España
Den følgjande syklisten var først over passhøgda:
Tolofóna
Tolofóna (gresk Τολοφώνα), eldre form Tolofón (gresk Τολοφών), er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Fokída i Sentral-Hellas i Hellas. Tolofóna inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dorída.
Karine
Karine og Karina er kvinnenamn med fleire moglege opphav. Dei kan vera danna som samantrekkingar av Katarina/e, eller som ei kjæleform av italiensk Cara, 'kjære'. Karine har norsk namnedag den 22. oktober.
Stigfossen
Stigfossen er den 85. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall med ei høgd på 235 meter. Han ligg ved Trollstigen i Rauma kommune i Møre og Romsdal fylke. Fossen er litt lågare enn den nærliggande Trollfossen, men har større vassføring. Fylkesveg 63 går i bru over nedre ende av fossen, medan Kløvstien og den eldre gangvegen kryssa elva lenger nede i dalbotnen. Stigfossen er del av det verna vassdraget Istra, ei sideelv til Rauma.
Aase Foss Abrahamsen
Aase Foss Abrahamsen er ein norsk forfattar som særleg har skrive barne- og ungdomsbøker. Ho er utdanna cand.philol. med hovudfag i norsk (Universitetet i Oslo, 1956). Abrahamsen debuterte som forfattar i 1971 med ungdomsboka Håkon Slalomkjører. Ho har også vore bokmeldar i Fædrelandsvennen og Kritikerjournalen og skrive kronikkar og artiklar i Aftenposten.
Det europeiske friidrettsforbundet
Det europeiske friidrettsforbundet eller EAA (frå engelsk: European Athletic Association) er den øvste styrande organisasjonen for europeisk friidrett. Forbundet har 50 nasjonale medlemsforbund, blant dei er Norges Friidrettsforbund. EAA er i sin tur medlemsorganisasjon i Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF). Hovudkontoret til EAA ligg i Lausanne og noverande president er Dobromir Karamarinov, som tok over etter avdøde Svein Arne Hansen.
Historie
Under eit møte i IAAF i 1932 vart det sett ned ein eigen komité som skulle evaluera organiseringa av Europameisterskapa. 24. september 1933 under eit styremøte i IAAF Council vart Den europeiske komitéen skipa med Szilard Stankovits som president. Det fyrste møtet i Den europeiske komitéen vart halde i Budapest 7. januar 1934. Komitémedlemmane vart valde frå medlemane i IAAF fram til 1966. Samtidig blei komitéoppgåvene utvida til å gjelda fleire meisterskap.
Åse Gruda Skard
Åse Gruda Skard, fødd Koht, var ein norsk barnepsykolog og forkjempar for kvinnesaka frå Oslo. Skard vart den første kvinna i landet som oppnådde magistergrad i psykologi i 1931 ved Universitetet i Oslo, og fekk tilnamnet «hele Norges bestemor».
Det europeiske friidrettsforbundet
Historie
1. november 1969 blei Forbundet av europeiske medlemmer av IAAF konstituert. Forbundsstatuttane blei godkjende av den fyrste EAA-kongressen i Paris 7. november 1970. Sidan den gongen har forbundet vore kjend som European Athletic Association.
Åse Gruda Skard
Biografi
Foreldra hennar var Karen Grude Koht og Halvdan Koht. Ho vart i 1933 gift med litteraturforskaren Sigmund Skard. Saman fekk dei fem barn, mellom dei Halvdan Skard, Torild Skard og Målfrid Grude Flekkøy.
Åse Gruda Skard arbeidde som dosent i barnepsykologi ved Universitetet i Oslo (1947–1973). I 1934 etablerte ho Norsk Psykologiforening og sat som leiar frå 1945 til 1949. Under andre verdskrigen arbeidde ho ved Wilson College i USA, der ho mellom anna tala Noreg si sak. Ho var redaktør for Norsk Pedagogisk Tidsskrift i åra 1936–1970.
Gjennom ei rad føredrag, over to tusen artiklar og tjuefire fagbøker, var ho ein viktig meiningsdannar i Noreg etter krigen. I boka Ungene våre (1948) talar ho for korleis den moderne familien skal la meiningane til ungane koma fram i større grad. Ho tala til Norsk Kvinnesaksforening om kor viktig det var at kvinner i større grad nytta dei ulike sjansane samfunnet bydde på (1953).
Som forkjempar for born sine rettar bidrog Skard til opprettinga av eit nasjonalt barneombod. Ho kan seiast å vera den første norske mediapsykologen. I ei årrekkje sat ho i Kringkastingsrådet for NRK, der ho var sterk pådrivar for programmet Foreldrenes Kvarter, Barnetimen for de minste og Lørdagsbarnetimen. Ho medverka òg i tv-serien Mattis.
Light + Shade
Light + Shade er det 22. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, utgjeve som eit dobbeltalbum den 26. september 2005. Det var det første albumet til Oldfield på Mercury Records. Noko av musikken på denne plata var opphavleg blitt nytta, i alternative miksar, i musikken til virtuell røyndom-spel, Tres Lunas og Maestro.
Det europeiske friidrettsforbundet
Meisterskap
EAA arrangerer både meisterskap og cupar i friidrett. Her er ei oversikt over meisterskapa til EAA:
Light + Shade
Bakgrunn
Albumet består av musikk i to forskjellige stemningar. Dei første ni spora er oppførte som «Light» og består av lysare og rolegare stykke, medan den andre halvdelen er kalla «Shade» og har ei mørkare kjensle. Mange av spora på albumet er nye miksar og/eller lengre versjonar av musikk frå videospelet Tres Lunas.
På den offisielle nettsida til Oldfield står det oppført at det òg vart laga ein 5.1-kringlyd miks av albumet, men denne er så langt ikkje kome ut. Fire spor frå Light + Shade vart gjort tilgjengeleg i U-MYX-formatet slik at fansen kunne mikse spora sjølve.
Spora «First Steps» og «Ringscape» var arrangerte av Robyn Smith. Christopher von Deylen gjestar på «Nightshade». Oldfield betalte for tenesta med å spele gitar på «Morgentau» for Deylen-bandet Schiller.
Sporet «Blackbird» er kalla opp etter ein av motorsyklane til Oldfield, ein Honda CBR1100XX Blackbird.
Sporet «Romance» er ein techno-versjon av eit fragment av eit klassisk gitarstykke frå 1800-talet med same namn.
Storm Force Ten
Storm Force Ten er det tiande studioalbumet til det britiske folkrockbandet Steeleye Span, gjeve ut i november 1977.
Fram til Wintersmith i 2013, som kom ut 36 år seinare, var dette det siste albumet deira som gjekk inn på ei albumliste, då det nådde 191. plassen på Billboard-lista i USA. Etter Rocket Cottage slutta Bob Johnson og Peter Knight i bandet. Sidan dei med kontrakten sin måtte gje ut eit album til, inviterte dei Martin Carthy attende til bandet. I 1971 hadde Martin Carthy tilrådd dei å tilsetje John Kirkpatrick, men dei hadde valt felespelaren Peter Knight i staden for. Denne gongen tok dei i mot rådet hans og Kirkpatrick kom inn i bandet med trekkspel og erstatta fela til Knight.
Albumet vart produsert av Mike Batt, som hadde produsert dei to føregåande albuma deira. Kort tid etter albumet kom ut, gav vokalisten Maddy Prior ut det første soloalbumet sitt. Tittelen på albumet syner til styrke 10 på Beaufortskalaen, som er full storm på norsk (men berre «storm» på engelsk).
I tillegg til ei rekkje tradisjonelle songar, spelte bandet inn to Bertholt Brecht-songar, «The Wife of the Solider», som Martin Carthy hadde sunge før på Byker Hill, og som PJ Harvey seinare spelte inn. Den andre songen var «The Black Freighter», eller «Pirate Jenny», frå Tolvskillingsoperaen.
Albumet er uvanleg for Steeleye Span fordi det ikkje er fele på albumet i det heile. I staden speler John Kirkpatrick trekkspel, som ingen andre Steeleye Span-album har, sjølv om Hark! The Village Wait har ein concertina på fleire songar.
Plateomslaget er laga av kunstnaren Adrian Chesterman, som òg lagde omslag for artistar som Motörhead og Chris Rea (The Road to Hell).
Innhald
Alle songane er tradisjonelle, med mindre anna er oppført.
Lisbeth Berg-Hansen
Lisbeth Berg-Hansen er ein norsk næringsdrivande og politikar som representerer Arbeiderpartiet. Ho er frå Bindal kommune i Nordland, der ho har vore lokalpolitikar. Ved Stortingsvalet 2009 var Berg-Hansen Arbeidarpartiet sin sjettekandidat i Nordland.
Ho blei utnemnd til statsråd og sjef for Fiskeri- og kystdepartementet (Fiskeri- og kystminister) i Jens Stoltenberg si andre regjering 20. oktober 2009.
Lisbeth Berg-Hansen har bakgrunn frå havbruksnæringa, og er eigar i oppdrettsselskapet Sinkaberg-Hansen AS. Ho er styremedlem i Høgskolen i Bodø, Aker Seafoods og Fosen Trafikklag, og har vore visepresident i NHO i perioden 2004-08. Fram til 2005 var ho styreleiar i Fiskeri- og Havbruksnæringens Landsforening (FHL).
I 2000-01 var Berg-Hansen statssekretær ved Statsministerens kontor, hos Jens Stoltenberg. Ho har også vore politisk rådgjevar i Fiskeridepartementet 1992-96.
Rimbareid
Rimbareid er ein gard sentralt i Fitjar kommune. Han grensar til Stordfjella i aust, til gardane Vik og Nesbø i sør, Vestbøstad i vest og til Prestbø og Fitjar i nord.
Rimbareid barne- og ungdomsskule ligg i dag på området.
Historie
Garden er særs gammal, og det er gjort mange fornfunn som fortel om gammal busetnad og stor velstand. Det ligg ei stor gravrøys på Rimsvarden. Denne er 28 meter i tverrmål og kring 4 meter høg. Røysa vart grave fram kring 1785 av ein gjestgjevar i Folderøyhamn, truleg Jan Nielsen Meyer. Han fann ei steinsett grav med ei helle over. Hella vart lagt på grava til Paul Rimbareid, men er no truleg borte. I grava vart det mellom anna funne eit bronsesverd, som no ligg på Bergen Museum. I 1891 fekk professor Gustavson høyre om sverdet at det i lange tider hadde gått på utlån i bygda og vart nytta mot sjukdommar og til hjelp ved barnefødslar. Tanken var truleg at eit våpen som hadde teke liv, òg kunne gje liv.
Ei anna røys på garden er 20 meter i tverrmål, medan ei røys på 18 meter i tverrmål er 1 meter høg, der ein fann to graver med kól og brende bein. På eit anna bruk fann ein tre gravrøyser, der den eine var uvanleg høg. Ho er 12 meter i diameter og vart graven ut. I ei røys nedanfor Rimsvarden fann ein to spyd som låg i kross. Elles har ein i gravrøysene funne leirkrukker, glasperler, beinterningar, spelbrikker, beinkam, bjørneklør, sverd, spyd, fisketeinar og ymse tresaker som ei eikefjøl. På garden har ein òg funne to skaftholshakker, og flint- og kvartsittsaker frå steinalderen.
Garden var i privateige så langt attende ein kjenner til, utanom små område som Fitjarkyrkja eigde. Truleg har kyrkja fått denne parten som bot- eller sælegåve. Parten er ikkje nemnt i Bjørgynjar Kalfskinn, og må såleis ha komen til etter 1350-åra. Dei første brukarane som er nemnt var i skattemanntalet i 1519, då det var to brukarar her, Magnus og Kedel Ibidem.
Namn
Namnet er tolka slik at første delen av namnet kjem frå «rimb» eller «rymb», som tyder ein lang, låg jord- eller grusrygg. Andre delen av namnet tyder eid, og syner til «eidet» mellom Storavatnet i sør og Fitjarvika i nord. Namnet er blitt skrive på mange forskjellige måtar opp gjennom åra, som berre Eide i 1519, til Romereidt i 1590, Remberg i 1605, Rombereød i 1612 og Remmereid i 1646. Slektsnamnet frå garden vert som regel skriven Rimmereid eller Rimmereide.
Liturgiske fargar
Liturgiske fargar er ulike fargar brukte som symbol i mange kristne kyrkjer for å markera ulike dagar og tider i kyrkjeåret. Ulike kyrkjesamfunn bruker ulike fargar, og ein del bruker ikkje liturgiske fargar i det heile.
Den normale kyrkjefargen, som blir brukt dersom ein ikkje er inne i ei særskild tid, er grøn. Han står for håp og vokster, og blir mellom anna brukt etter pinse.
Den sterke raudfargen står i kontrast til grønt. Han blir brukt til å markera den heilage anden i pinsen og kyrkja sjølv ved kyrkjejubileum og til ordinasjonar. Fargen står òg for eld og blod, og blir brukt når ein minnest apostlar og martyrar, til dømes ved 2. juledag og Olsok.
Lilla er ein farge som står for sorg, bot og ettertanke. Han blir brukt i adventstida før jul og i fastetida før pinse, på skjærtorsdag og langfredag, og til bots- og bededag. Fargen blir òg brukt ved gravferder.
Hovudfargar i kyrkjeåret
Retningsliner for bruk av liturgiske fargar i Den norske kyrkja vart fastsett av kyrkjemøtet 20.11.2010. Gjennom kyrkjeåret er desse fargane vedtekne:
Bakgrunnsstoff
Symbol i kyrkja
Fleirkulturell
Fleirkulturell eller multikulturell viser til møtepunkt mellom fleire kulturar. Omgrepa kan visa til samfunn eller miljø der det finst fleire grupper av ulik bakgrunn, enkeltpersonar med erfaring frå fleire kulturar, eller fleirkulturelle produkt som musikk, mat og liknande.
Fleirkulturelle samfunn oppstår vanlegvis gjennom reise og vandring, der ei eller fleire grupper slår seg ned i kortare eller lengre tid i eit nytt område. Særs fleirkulturelle stader kan vera byar i vekst eller område med mykje handel eller stor innvandring. Statar kan vera fleirkulturelle av historiske grunnar, til dømes Belgia, Sveits og ei rekkje tidlegare koloniar som Brasil, Canada, India og Kenya.
Irgoli
Irgoli (sardisk Irgòli) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 2 309 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 75.3 km² og ligg i ei høgd på 26 meter over havet.
Sungatsja
Sungatsja (russisk Сунгача) er ei elv i Primorskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Ussuri frå høgre. Elva er 180 - 210 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Årsaka til den usikre lengda er at elva er sterkt meanderande og elveløpet endrar seg frå år til år. Elva spring ut frå Khankasjøen.
Venetarar
Venetarar kan visa til:
Auprès de ma blonde
«Auprès de ma blonde» eller «Le Prisonnier de Hollande» er ein populær fransk song frå 1600-talet. Han dukka opp under eller like etter den fransk-nederlandske krigen (1672–78), under regjeringstida til Ludvig XIV, då franske sjømenn og soldatar ofte vart tekne til fange i Nederland. Songen er kjapp og livleg og passar militærmarsjar, og vert ofte spelt under paradar. Av same årsak vart han raskt populær som drikkevise og barnerim.
Songen er den første av Songs of the World av The Norman Luboff Choir. Songen var meint å representere Frankrike på to album med songar frå heile verda.
Elvis Presley song ein engelskspråkleg versjon kalla «I Love Only One Girl» for filmen Double Trouble i 1967.
Oppdikta plantar
Oppdikta plantar er plantar som er blitt oppdikta og som ikkje finst i røynda. Oppdikta plantar dukkar opp i medium som TV, film og bøker.
J.K. Rowling sin Harry Potter-serie
Plantar i Harry Potter-serien kan brukast i eliksirar, som hindringar og har ofte spesielle effektar. Faget 'Biologi' på Galtvort handlar mykje om magiske plantar.
Zagreb
Zagreb er hovudstaden og den største byen i Kroatia. Zagreb er det kulturelle, vitskaplege, økonomiske, politiske og administrative senteret i Kroatia, og husar mellom anna Parlamentet, presidenten og regjeringa i landet. I 2001 hadde byen eit innbyggjartal på 779 145. Byen ligg mellom sørsida av fjellet Medvednica og nordsida av elva Sava i ei høgd 120 meter over havet.
Byen ligg plassert i den sørvestlege delen av Den pannoniske sletta, som strekkjer seg mellom Alpane, Dei dinariske Alpane og Adriahavet, og er derfor eit strategisk knytepunkt for trafikk mellom Sentral-Europa og Adriahavet.
Transportknutepunktet, industrien, og dei vitskaplege institusjonane gjer byen til det største økonomiske senteret i Kroatia.
Byen vart grunnlagd på 1000-talet, og er i dag eit eige fylke. Zagreb vart aldri ein del av Det osmanske riket, som mykje av nærliggande områda var. Derfor er ikkje gamle bygningar øydelagde, som i mange andre byar i det tidlegare Jugoslavia. Zagreb er ein fleirreligiøs by med romersk-katolsk erkebiskop, gresk-ortodoks erkebiskop, protestantisk biskop, ein storrabbin og ein muslimsk mufti.
Zagreb har ein internasjonal flyplass.
Attraksjonar
Det finst mange sjåverdige stader i Zagreb, som til dømes Gornji Grad (sjå nedanfor), Zagreb katedral, Jelacictorget, Tomislavtorget, Strossmayerovtorget, Det kroatiske nasjonalteateret og Mimaramuseet.
Gornji Grad
Gamlebyen i Zagreb heiter «Gornji Grad» (Øvrebyen) og inneheld mange gamle bygningar, som Sankt Marks kyrkje, parlamenta, Steinporten og Lotrščak-tårnet, der ein kvar dag klokka tolv avfyrer ein kanonsalutt.
Odda Smelteverk
Odda Smelteverk er namnet på ein fabrikk plassert i Odda sentrum, inst i Sørfjorden i Hardanger, som produserte kalsiumkarbid og derivata dicyandiamid, kalsiumcyanamid og hydrogencyanamid. Drifta varte frå 1906 til 2002, med nokre avbrot. Verksemda gjekk konkurs i 2003.
Historie
Den verdsfemnande økonomiske depresjonen i 1920-åra førte til konkurs for fabrikkane, som stengde våren 1921 og gjorde tusen menneske arbeidslause. Drifta starta opp igjen i 1924 då Odda Smelteverk AS vart grunnlagt av kraftselskapet Tyssefaldene og Hafslund/Meraker-gruppa. British Oxygen Company (BOC) kjøpte i 1937 alle aksjane i Odda Smelteverk. BOC-konsernet var eit stort internasjonalt konsern, og sikra Odda betre sal og utvikling. Oddaprosessen vart utvikla ved smelteverket, ein prosess innan kunstgjødselproduksjon.
Fabrikken blei modernisert på 1950- og 1970-talet, men stod likevel for utslepp av miljøgifter, som kalk, nitrogen og tungmetall, i Sørfjorden.
Avvikling
Fall i karbidetterspørselen og aukande straumprisar gjorde det stadig mindre lønsamt å driva fabrikken. Smelteverket prøvde seg ei tid med å framstilla det meir miljøvennlege stoffet hydrogencyanamid (CY-50). I 2002 stoppa produksjonen av kalsiumkarbid i juni medan drifta for heile verket fekk ein "mellombels" stopp i november same året.
Det amerikanske selskapet Philipp Brothers Chemicals Inc. hadde teke over som eigar av selskapet i 1998. I røynda heldt den gradvise avviklinga fram. Smelteverket tapte pengar, og då eigarselskapet ikkje ville gje det eit lån på 10 millionar kroner måtte det gje opp. Den 27. februar 2003 vart Odda Smelteverk AS erklært konkurs, etter gradvis nedtrapping av produksjonen og nedkutting av arbeidskrafta. 60 tilsette mista arbeidet. Smelteverket hadde ei gjeld på 22 millionar kroner: 12 millionar til Statens nærings- og distriktsutviklingsfond (SND) og 10 millionar til andre kreditorar.
Smelteverket og oddasamfunnet
Kva smelteverket har hatt å seia for samfunnet, vert mellom anna avspegla i fleire forfattarar sine verk. Gro Holm sin roman De hvite kull tek handlinga si frå grunnlegginga og oppbygginga av smelteverket. Romanen Fabrikken (2008) av Øivind H. Solheim handlar om livet på og rundt smelteverket frå starten i 1906 og fram til den 2. verdskrigen. Verka til Frode Grytten og Lars Ove Seljestad byggjer mykje på livet i Odda i tilknyting til smelteverket.
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Alfred Noyes
Alfred Noyes var ein engelsk diktar, best kjend for balladane The Highwayman (1906) og The Barrel Organ.
Noyes vart fødd i Wolverhampton som son av Alfred og Amelia Adams Noyes. Noyes gjekk på Exeter College, men slutta før han fullførte studia. 21 år gammal gav han ut si første diktsamling, The Loom years.
I 1907 gifta han seg med Garnett Daniels. Han fekk etterkvart moglegheit til å undervise engelsk litteratur på Princeton University, noko han gjorde frå 1914 til 1923. Kona hans døydde i 1926, noko som gjorde at han konverterte til katolisismen. Han skreiv om konverteringa i The Unknown God som blei utgjeve i 1934.
Då han gradvis vart blind byrja han å diktere arbeidet sitt. I 1953 kom sjølvbiografien hans, Two Worlds for Memory ut.
Noyes døydde 78 år gammal og vart gravlagd på Isle of Wight.
Akkumulasjon
Akkumulasjon tyder opphoping og vert nytta innan fleire område:
Mjóifjörður
Mjóifjörður er ei bygd på 35 folk aust på Island ved fjorden med same namn. Tidleg på 1900-talet var bygda ein norsk kvalstasjon. Her låg òg fyret Dalatangi, det første fyret på Island. Han vert ofte omtalt som den minste tettstaden i landet.
Jerzu
Jerzu (sardisk Jèrsu) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 3 166 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 102.61 km² og ligg i ei høgd på 427 meter over havet.
Magnhild Haalke
Liv
Haalke utdanna seg som lærar. Ho verka i småskulen i over 30 år fram til ho tok avskjed i 1940.