cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orihuela
Historie
Orihuela er hovudstaden i regionen «Vega Baja del Segura» (naturregionen rundt Segura). Han har òg vore hovudstad i ein provins og eit kongedøme. Byen vart den første med bystatus i provinsen Alicante 11. september 1437.
I 576 var byen hovudstad i den vestgotiske provinsen Aurariola, som har gjeve namn til byen. I 713 erklærte soldaten og greven Teodomiro seg sjølv konge av Tudmir.
I 825 vart Kongedømet Tudmir eit sjølvstendig kongedøme under umayyadane og hovudstaden vart flytta til Murcia. I 910 vart kongedømet Tudmir gjeve til emiratet Cordova. I 1053 vart fyrstedømet Murcia skapt som ein del av kongedømet Denia. I 1086 vart fyrstedømet Murcia sjølvstendig frå Denia. I 1212 vart området ein del av kongedømet Murcia.
I 1304 var Orihuela ein grenseby mellom kongedøma Castilla og Aragón. I 1366 kom han under Kongedømet Valencia.
I 1437 fekk han bystatus og i 1707 gjorde Karl V av Det tysk-romerske riket han til hovudstad i provinsen Orihuela. I 1737 vart Alicante, Elche, Monforte, Jijona, Villajoyosa, Agost, Busot, San Juan eller Muchamiel sjølvstendige frå provinsen Orihuela, og danna Alicante.
I 1799 vart òg Orihuela ein del av provinsen Alicante. I 1810 gjorde Napoleon Orihuela til ein del av departementet Segura der Murcia var hovudstad. Orihuela vart ein del av provinsen Murcia i 1822, og i 1833 vart han igjen ein del av provinsen Alicante.
Smogabakkane
Smogabakkane er ein blindveg vestover frå Høljarvegen på Nordvik nord for Lysekloster i Fana i Bergen kommune. Vegen er om lag 900 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1990. Ordet smog svarar til det bergenske smau og viser her til den tronge dalen vegen går gjennom.
Magnus Moan
Magnus Hovdal Moan er ein norsk kombinertløpar fødd på Lillehammer. Han vann OL-gull med Noreg i lagøvinga under vinter-OL 2014 i Sotsji, tidlegare i leikane tok han ein sølvmedalje i ei individuell tevling. Perioden januar 2004 til desember 2013 vann han 22 verdscuprenn. Moan representerer Byåsen IL i Trondheim.
Aktiv
Han deltok med suksess i VM 2005 i Oberstdorf. Han gjekk for det norske laget som vann lagkonkurransen, fekk sølv i sprintkonkurransen og kom på fjerdeplass i det klassiske rennet (hopprenn + 15 kilometer).
Under OL 2006 i Torino tok han sølv på sprinten og bronse på normaldistansen etter å ha slått Petter Tande i eit spennande spurtoppgjer som vart avgjort på målfoto.
Sinemurium
Sinemurium er den andre alderen i epoken tidleg jura. Han varte frå 196,5 ± 2 til 189,6 ± 1,5 millionar år sidan.
I Europa vert denne perioden i lag med den føregåande hettangium stundom kalla nedre (eller blå) lias
Fylkesveg 452 i Nordland
Fylkesveg 452 i Nordland går mellom Halsa og Ørnes i Meløy kommune. Vegen er 27,4 km lang utanom ferjestrekningane.
Øresund
Øresund eller Øyresund er eit sund mellom den danske øya Sjælland og det svenske området Skåne.
Øresund er eit av tre danske sund som går mellom Austersjøen og Kattegat, og er ein av dei travlaste vassvegane i verda.
Øresundbrua opna 1. juli 2000 av kong Carl XVI Gustaf og dronning Margrethe II. Mellom Helsingborg og Helsingør i den nordlege delen av Øresund går det framleis ferjer.
Historie
Politisk kontroll av Øresund har vore ei viktig sak i dansk og svensk historie. Danmark hadde militær kontroll med kystfortet Kronborg i Helsingør på vestsida og (fram til 1658) på austsida ved Kärnan i Helsingborg. Begge festningane ligg i eit område der sundet berre er 4 km breitt.
Øresundstollen
I 1429 innførte kong Erik av Pommern Ørsundstollen, der ein tok betalt for å la reisande passere sund, bruar, vegar og andre kryssingspunkt, og dette vart ein viktig del av inntekta til staten. Alle skip som passerte gjennom Øresund måtte leggje til i Helsingør og betale toll til den danske krona. Om eit skip nekta å stoppe, kunne kanonar i både Helsingør og Helsingborg opne eld og søkkje det. I 1567 vart tollen endra til 1-2 % skatt av lasteverdien, og dette gav tre gongar så høge inntekter. For å unngå at skipa rett og slett tok ei anna rute vart det òg innført toll i dei to andre danske sunda, Storebælt og Lillebælt.
Københavnkonvensjonen i 1857 gjorde slutt på alle tollavgifter og alle dei danske sunda vart internasjonale farvatn.
Acremonium chrysogenum
Acremonium chrysogenum er ein nålemuggsopp som produserer β-laktam-antibiotikumet kefalosporin C. Når bokheimen nyttar namnet Cephalosporium acremonium er det ofte A. chrysogenum som eigentleg vert skildra.
Alcoy
Alcoy (spansk) eller Alcoi (valenciansk) er ein by og ein kommune i provinsen Alicante i Spania. Han har like over 60 000 innbyggjarar og er den sjette største i provinsen. Elva Serpis renn gjennom kommunen.
Alcoy har industri knytt til tekstil, papir, mat og metall. I tillegg vert det produsert fyrstikker i byen. Han er eit økonomisk, kommersielt og kulturelt senter for området.
Kanuri
Kanuri er eit dialektkontinuum av språk tala av om lag 4 millionar menneske av kanuri-folket, som bur kring Tsjadsjøen, i Kamerun, Niger, Nigeria, og Tsjad. Språket høyrer til dei sahariske språka, som det er vanleg å rekne som ei grein av ein større nilosaharisk språkfamilie. Kanuri er eit viktig lingua franca i områda kring Tsjadsjøen. I delstaten Borno er det undervisningsspråk i grunnskulen, og det blir nytta i massemedia og i parlamentet.
Fuglearten møllar
Møllar (Curruca curruca, òg Sylvia curruca) er ein liten sporvefugl i songarfamilien, Sylviidae. Arten hekkar i temperert sone av vestlege og sentrale Palearktisk og overvintrar i tropane i Afrika, Den arabiske halvøya og sørlege og vestlege Asia. I Noreg hekkar han nord til Helgeland.
Kanuri
[[fil:Kanuri languages map 001.png|mini|venstre|Kart som viser utbreiinga av fem typar kanuri:
Fuglearten møllar
Skildring
Møllar har ei kroppslengde på 12,5 til 14 centimeter og er soleis litt større enn den meir kjente lauvsongar. Han er kompakt bygd med relativt kort stjert i høve til andre artar i slekta Curruca. Oversida er brungrå, undersida er lys gråleg til lys beige, strupen og undergumpen kvit. Hovudet og stjerten er blygrå og beina mørk grå. Nokre individ kan ha ein lys ring rundt auga. Kjønna er like.
Kanuri
]] Hovuddialektane er:
Fuglearten møllar
Skildring
Songen blir innleid med pludring etterfølgd av ei klaprande og høglydd serie av tonar omtrent som «tell-tell-tell-tell-tell». Fuglar på trekk ropar ofte «tje-tje-tje».
Utbreiingsområdet til møllar inkluderer sørlege Fennoskandia, Storbritannia, nordaustlege Frankrike, Nord-Italia, Balkan og austover så langt aust som omtrent Jakutsk ved elva Lena i Russland. I Noreg finn ein møllar som hekkefugl i hovudsak på Austlandet og Sørlandet, òg nordover gjennom Trøndelag og inn i Helgeland. På Vestlandet manglar han mellom Hardangerfjorden og Nordfjorden. Habitatet i hekketida er opne område ved skogkantar med låg buskvegetasjon der dei kan finne dekke, også innanfor hagar og beitemarker. I Alpane har dei vore registrerte opptil 2650 moh. Alle bestandar er trekkfuglar.
Kanuri
Standardspråket byggjer på yerwa-dialekten.
Fuglearten møllar
Skildring
Den globale populasjonen er estimert til mellom 21 og 36 millionar modne individ, av desse hekkar 44 000 til 80 000 i Noreg. Den globale bestanden er trudd å vere stabil. Arten er derfor klassifisert som livskraftig, LC.
Nissedal kommune
Nissedal kommune er ein kommune i Vestfold og Telemark fylke, som grensar til Fyresdal i vest, Kviteseid i nord,  Drangedal i aust og i sør til tre kommunar i Aust-Agder: Gjerstad, Vegårshei og Åmli.
Kommunen omkransar innsjøen Nisser, og har fleire mindre vatn og innsjøar. Dei viktigaste næringsvegane er industri, kraft og småbruk. Kommunesenteret Treungen er den einaste tettstaden i kommunen.
Nissedal kommune vart til i 1838, då han vart skild ut frå Kviteseid. Namnet stammar frå innsjøen Nisser. Kommunevåpenet har tre raude nisseluver på gull grunn og spelar på kommunenamnet.
Næringsliv
Jordbruk er den viktigaste næringa i Nissedal, og kommunen har fleire smågardar. Skogen er viktig for gardsdrifta og det vert avverka om lag 21 000 m³ tømmer årleg. Seks kraftverk innan kommunen gir ein årleg produksjon på 535 GWh.
Geografi
Nissdeal kommune er gjennomskoren av den 35 km lange innsjøen Nisser. Busetnaden held for det meste til på austsida av Nisser, med kommunesenteret Treungen i sør og Kyrkjebygda og Nordbygda i nord. Sør for innsjøen finst det moreneavsetjingar med store furumoar.
Samferdsel
Riksveg 41 går gjennom kommunen frå nord til sør på austsida av Nisser. På vestsida av innsjøen går ein fylkesveg frå Treungen til Fjone og Sundsodden, med kabelferje til austsida. Fylkesveg 355 fører frå Tjønnefoss til Fyresdal i nordvest og fylkesveg 358 frå Drangedal over Gautefallheia til Treungen.
Kultur
Det finst fleire hellemålingar i kommunen. Ved garden Trontveit på vestsida av Nisser finst ei hellemåling i ein ovande bratt fjellvegg. Denne stammar truleg frå bronsealderen. Ved Kvithamar lenger nord er det òg funne hellemålingar. Søraust for Treungen står Treungen kyrkje.
Elda
Elda er ein by i provinsen Alicante i Spania. Han har kring 55 000 innbyggjarar og er den sjuande største i provinsen. I lag med byen Petrer dannar han eit storbyområde med over 85 000 innbyggjarar. Elva Vinalopó renn gjennom Elda.
Elda er kjend for fottøyindustrien, særleg kvinnesko. Av turistattraksjonar finn ein eit fottøymuseum, eit arkeologisk museum, eit tårn frå 1100-talet, Coloma-palasset, rådhuset og kyrkja Santa Ana.
Paleokhóra i Khalkidikí
Paleokhóra (gresk Παλαιοχώρα) er ein landsby i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Paleokhóra var hovudsete i den tidlegare kommunen Zervokhória, som no er ei kommunaleining i kommunen Polýjyros.
Uttale av walisisk språk
Uttalen av walisisk språk er regelmessig, men ikkje rett fram.
Det walisiske alfabetet består av desse bokstavane:
a b c ch d dd e f ff g ng h i j l ll m n o p ph r rh s t th u w y
ch, dd, ff, ng, ll, ph, rh og th fungerer som einskildbokstavar, og blir også alfabetisert som det i ordbøker.
k, q, v, x og z blir ikkje brukt i walisiske ord; j opptrer berre i engelske lånord.
Vokalar kan vere kort eller lang:
Trykket ligg på nest siste staving, med eit par unntak: brénin = „konge“, brenhínes = „dronning“, breninésau = „dronningar“. Eitt av desse unntaka er Cymráeg = „walisisk“.
Šešupė
Šešupė (polsk Szeszupa, russisk Шешупе, tysk Scheschup(p)e) er ei elv i Polen (27 km) Litauen (158 km) og Russland (62 km) med ei lengd på 298 km. Elva renn 51 km lang elv på grensa mellom den russiske enklaven Kaliningrad oblast og Litauen. Nær byen Neman munnar Šešupė ut i Nemunas.
Imperfektiv
Imperfektiv er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien aspekt. Aspekt er til vanleg uttrykt morfologisk i verbet eller gjennom ein grammatisk partikkel nær knytt til verbet. Imperfektiv uttrykkjer at den situasjonen som verbet refererer til, er uavslutta. To vanlege typar av imperfektiv er habituell, som uttrykkjer er situasjone plar skje i eit gjeve tidsrom, og progressiv, som uttrykkjer ein situasjon som skjer på eit gjeve tidspunkt.
Skilnaden mellom imperfektive og perfektive verbalformer er særleg utbygd i dei slaviske språka.
Passiv
Passiv er eit grammatisk trekk i kategorien diatese. Det er ei form av verbet som typisk tillèt tilordning av den semantiske rolla patiens til subjektet i setninga.
Sekse
Sekse er ei bygd på austsida av Sørfjorden i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Bygda består av om lag 20 gardar og eitt byggjefelt. Her vert det hovudsakleg drive med fruktdyrking og sauehald. Riksveg 13 går gjennom bygda nede ved fjorden, medan Fv101 går litt høgare oppe.
Passiv
Actief/passief
Sekse
Bygda har barnehage, medan dei eldre må til Lofthus for å gå på skule. Når ungane er ferdig med sjuande klasse, reiser dei til Kinsarvik for å gå på ungdomsskule.
Idrettslaget Føyk held til i bygda og har om lag 200 medlemmar.
I 2018 blei småbåthamna Grannabryggjo opna med kapasitet til 50 båtar. Båthamna er privat og bygd med private midlar.
Thord Paulsen Maskin AS driv bil og landbruksverkstad på Sekse, dei er med i Meca-kjeda og er blant anna forhandlar av Honda og Husqvarna.
Mandinka
Mandinka eller mandingo er eit mandespråk som blir tala av mandinkafolk i store delar av Vest-Afrika. Mandinka er fyrstespråket til litt over 1,3 millionar menneske – om lag 670 000 i Senegal, 510 000 i Gambia og 167 000 i Guinea-Bissau. Det er eitt av hovudspråka i Gambia. Språket høyrer til manding-greina av mandespråka, og liknar ganske mykje på bambara og maninka (malinke).
Ortografi
Mandinka kan skrivast med latinsk, arabisk skrift eller N'Ko. Latinsk er offisiell skrift, men arabisk er meir utbredt. I tillegg brukes N'Ko-alfabetet fra 1949 en del.
Med latinsk skrift representerer c lyden, ŋ , og ñ. Bokstavane v, x, z, og q vert ikkje brukt. Vokalar er som i spansk, og blir dobla for å visa lengde eller skilja ord som elles er homofone.
Det arabiske skriftsystemet bruker ingen ekstra teikn (bortsett frå eit ekstra vokalmerke for «e» i sjeldne tilfelle), men nokre av bokstavane har ulik uttale i høva til arabisk.
Tilhøvet mellom latinske og arabiske konsonanter er som følgjer:
Bokstavane i kursiv er ikkje i vanleg bruk i mandinka. ه (h) kan også brukast for å indikera ein avsluttande glottal plosiv, som ikkje blir notert med den latinske skrifta. Bokstaven ŋ i den latinske skrifta er ofte indikert med vokalteikn i arabisk skrift.
Vokalane samsvarer som følgjer:
I tillegg kan ein liten arabisk 2 (۲) brukast for å visa reduplikasjon, og hamzaen kan brukes som i arabisk for å visa glottale plosivar meir presist.
Medium
Medium er eit grammatisk trekk i kategorien diatese. Det er ei form av verbet som tillet tilordning av dei semantiske rollene agens og patiens til subjektet i setninga.
Bredtveit fengsel forvarings- og sikringsanstalt
Bredtveit fengsel forvarings- og sikringsanstalt, vanlegvis kalla Bredtveit, er eit kvinnefengsel organisert under Kriminalomsorgen. Fengselet ligg på Bredtvet i bydel Bjerke i Oslo, 13 km nord-aust for sentrum, ved Bredtvet videregåande skule og Bredtvet kyrkje.
Bygningane er i nordisk nybarokk og er teikna av Morgenstierne & Eide i 1918-1919.
Pliensbachium
Pliensbachium er ein alder i epoken tidleg jura. Han varte frå 189,6 ± 1,5 til 183 ± 1,5 millionar år sidan.
Alderen er kalla opp etter byen Pliensbach, om lag 30 km aust for Stuttgart i Tyskland. Mineral og fossil frå regionen er på utstilling i eit museum i Göppingen. Pliensbachium enda med ei masseutrydding kalla den toarkiske omveltinga.
I Europa vert denne perioden òg stundom kalla mellom lias.
Reckoning av R.E.M.
Tekstane på plata unngjekk romantiske tema, og tekstskrivar Michael Stipe grublar i staden over mellom anna kaldt vêr, eit eventyr der eit barn druknar, ein flaum og det å vere overflatisk. Opptakttonen i musikken står i kontrast til dei mørke tekstane. Den siste songen, «Little America», handlar om landlege USA, og dette temaet vert også teke opp att på den neste plata deira, Fables of the Reconstruction (1985).
Framsidebiletet på Reckoning er ei teikning som er eit resultat av eit samarbeid mellom vokalist Michael Stipe og kunstnaren Howard Finster frå Georgia i USA.
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.
Slåttar frå Sogn
Sognaspelet har tradisjonelt vore nært knytt til spelet i Hallingdal og Valdres, og det finst ein rad sams slåttar mellom desse områda. Dei fleste av slåttane som har denne tilknytinga høyrer til inst i Sogn, i Lærdal og Aurland. Lenger ut i Sogn finn ein og ei rekkje stadeigne slåttar. Dei mest sentrale kjeldene for slåttar i Sogn er Rognald Nilsson Berge(1797-1885) frå Berge i Høyanger kommune og Jens Høgheim, kjend som Skrangle-Jens eller Jens Fresvik, frå Fresvik i Vik kommune.
Sjur Berge
Spelemannen Sjur Hansson Berge (1848-1930) var opphavleg frå Berge i Høyanger, men flytta til Balestrand i 1878. Arne Bjørndal skreiv ned slåttar etter han i 1927.
Gangar:
Springar:
Sjur Eldegard
Sjur Eldegard var frå Årdal inst i Sogn. Bjørndal samla slåttar her kring 1917. Slåttetilfanget til Sjur har noko sams med Vang i Valdres.
Gangar:
Springar:
Anders Sagen
Anders Sagen (1829-1917) var frå Berge i Høyanger kommune, men flytta og tok etternamnet sitt frå Sagi i Balestrand. Arne Bjørndal var hjå han i 1916 og i 1927. Anders Sagen hadde mykje av spelet sitt etter onkelen Rognald Berge og frå Berge i Høyanger. kommune. Far hans var Håvard Jørgenson Lukrheim, ein spelemann frå Valdres.
Gangar:
Springar:
Lars Sande
Lars Sande var frå Vik i Sogn. Bjørndal var hjå han og samla slåttar i 1916 og 1917.
Per Sandnes
Per Sandnes var frå Lærdal. Bjørndal skreiv ned slåttar etter han i 1927.
Peder Straumen
Peder Straumen var frå Solund, ytst i Sogn. Bjørndal var og samla slåttar hjå han på 1930-talet.
Gangar:
Springar:
Gregus Sætre
Gregus Sætre var frå Brekke i Sogn. Bjørndal har fått trykt opp to slåttar etter han:
Gangar:
Springar:
Bestefarslåtten
Hardingfeleverket nr 364. Namnet Bestefarslåtten eller Goffalåtten er nytta i Valdres, der slåtten er mykje nytta. Rytmisk og tonalt kan slåtten minne noko om former av Moguten, eller «Pipa hennar Guri», ein valdresspringar.
Springar
Hardingfeleverket nr 395. Båe former skrivne ned av Arne Bjørndal i 1916. Variant av springaren «No må du vera inderleg sprek»'', som og er nytta i Hallingdal.
Hardingfeleverket nr 396. Båe former skrivne ned av Arne Bjørndal.
Roskildefjorden
Roskildefjorden, som på dansk heiter Roskilde Fjord, er ein fjord på Sjælland i Danmark. Fjorden skil halvøya Hornsherred frå  Nordsjælland (det vil seie det nordaustlege Sjælland), og har namn etter byen Roskilde inst i fjorden i søraust. Heilt i nord, nord for Hornsherred, går fjorden vestover langsetter eit nes som skil ho frå havstykket Kattegat, og endar i Isefjorden, som i nord har innløp frå Kattegat ved Hundested.
Roskildefjorden er 41,4 kilometer lang, målt frå botnen av Lejre Vig til ei line drege mellom Sølager og Kulhuse, og er den lengste fjorden i Danmark. Storparten av fjorden er så grunn at seglingsruta vert monaleg lengre. I fjorden og i området elles er det gjort mange funn frå vikingtida. Mellom anna vart det på botn av fjorden utanfor landsbyen Skuldelev funne leivningar av båtar frå vikingtida som vart berga og no er plassert i Vikingeskibsmuseet i Roskilde.
Det grunne vatnet i fjorden, og den store mengda av små øyar, gjev gode tilhøve for fugl og fisk. Roskilde Fjord er EF-fuglevernområde og EU-habitatområde, der det er forbode å jakte på fuglar og å uroe dei.
Byar
Byane Frederiksværk, Frederikssund, Jægerspris, Jyllinge og Roskilde ligge alle ved kysten av Roskildefjorden.
Quantum Gate
Quantum Gate er det 154. fjerde albumet totalt og 66. studioalbumet til det tyske electronicabandet Tangerine Dream. Det er det første fulle studioalbumet sidan grunnleggjaren Edgar Froese døydde i 2015, og er i stor grad basert på musikalske idear og skisser som Froese etterlet seg.
Albumet gav gruppa meir pressemerksemd enn dei hadde hatt sidan Optical Race i 1988, på grunn av fornya interesse i gruppa etter at Froese døydde. Ein av komposisjonane, «Genesis of Precious Thoughts», var alt gjeven ut på Quantum Key som ei slags førehandsvising av dette albumet, og ein annan, «Proton Bonfire», som i seg sjølv var ei omarbeida utgåve av «Electron Bonfire» frå Quantum Key, var framført på konsertar sidan 2016 og gjeve ut på Live at the Philharmony Szczecin - Poland 2016. Dei andre sju spora er heilt nye.
Innhald
Alle komposisjonar av Edgar Froese, Thorsten Quaeschning og Ulrich Schnauss, utanom der andre er nemnde.
Mogadishu
Mogadishu (somali Muqdisho) er hovudstaden i Somalia. Mogadishu ligg like nord for ekvator, og er ein viktig hamneby ved Indiahavet. Byen har rundt 1,5 millionar innbyggjarar, og er den største i landet
Mogadishu har ei internasjonal lufthamn. Tidlegare var byen særleg kjend for tilverking av bomullstøy til sal i innlandet. I dag har byen ein del næringsmiddelindustri.
Historie
Då arabiske handelsmenn kom til Afrikas horn på 900-talet grunnla dei Mogadishu, som blei eit knutepunkt for økonomi og utreiing av islam. Mogadishu voks til den nordlegaste av dei austafrikanske bystatane, og var ein viktig hamneby gjennom fleire hundreår.
Som Mogadiscio var byen kolonihovudstad i Italiensk Somaliland frå 1880-åra, og han blei hovudstad i det nye Somalia i 1960. Universitetet i Mogadishu blei oppretta i 1954. I 1977 fann det stad ei flykapring i Mogadishu der vesttyske terroristar kapra eit fly med 86 gislar som blei frigjorde av vesttyske elitesoldatar. I 1990-åra blei byen hardt råka av borgarkrigen i Somalia, til dømes blei alle offentlege bygningar plyndra. Mogadishu blei i praksis delt mellom fleire «klanar» og fekk store forsyningsproblem, både av mat, vatn og elektrisitet. Samstundes førte tilstrøyming frå landsbygda til ein kraftig folkevekst.
I regi av SN gjekk ein internasjonal styrke inn i Somalia i 1992, mellom anna for å verna hjelpesendingane dit. Styrkane trekte seg ut i 1995 etter fleire drap. I 2006 tok Den islamistiske rettsunionen makta i byen. Dei blei drivne ut etter nokre månader, og den føderale overgangsregjeringa tok over med støtte frå Den afrikanske unionen og styrkar frå Etiopia. I løpet av dei neste åra tok den islamistiske grupperinga al-Shabaab kontroll over sørlege delar av landet og truga Mogadishu, men blei drivne ut av byen i 2011. Etter dette blei byen preg av gjenoppbygging, og mange somaliarar som hadde budd fleire år i utlandet flytta tilbake til Mogadishu.
Fastnet Rock
Fastnet Rock (irsk An Charraig Aonair) er ei lita øy sør for Irland, 6,5 km sørvest for Cape Clear Island (Oileán Chléire) i County Cork og 13 km frå fastlandet. Øya ligg i Atlanterhavet. Øya stig 30 meter over sjøen ved fjøre sjø og gamle kjelder tyder på at namnet kjem frå det norrøne namnet Hvastann-ey.
Fastnet Rock består av sjølve øya og ei mykje mindre øy kalla Little Fastnet 10 meter sør. Fastnet Rock vart òg kalla «Ireland's Teardrop», «Irland si tåre», sidan det var det siste irske stykke land dei irske emigrantane såg på veg til USA på 1800-talet, då dei segla forbi ho.
Fastnet Rock brukte å vere snupunktet i eit av dei største klassiske seglekonkurransane i verda, Fastnet Race, eit 979 km langt løp frå Cowes, rundt øya og til Plymouth.
Fastnet Rock fyr
Det noverande fyret på øya er det andre som vart bygd på skjeret og det høgaste i Irland.
Det første stod ferdig i 1854 og erstatta eit tidlegare fyr som vart bygd på Cape Clear Island i 1818, delvis fordi eit ein pakkbåt på veg til USA gjekk på land på den nærliggande West Calf Island i tjukk tåke i november 1847. 92 av 110 passasjerar mista livet. Det nye fyret vart bygd i støypejern med ein innvendig kledning av murstein etter teikningar av George Halpin. Tårnet var 19,4 meter høgd med ei 8,4 meter høg lanterne på toppen, som gav ei total høgd på 27,7 m. Ho hadde ein oljelampe som gav eit lys på 38 000 candela, i motsetnad til moderne fyr som vanlegvis gjev 1,3 mill candela. I 1883 vart det installert eit eksplosivt tåkesignal, som elektronisk detonerte ein liten ladning av skytebomull kvart femte minutt i tåke.
I 1891 vart det avgjort at lyset var for svakt, særleg for dei første skipa som kom mot land etter å ha kryssa Atlanteren. Erstatninga vart bygd i stein, sidan støypejern ikkje vart rekna for å vere tilfredsstillande. Det nye fyret vart teikna av William Douglass og bygd av James Kavanagh, og bygginga starta i 1897 med granitt som byggmasse. Kavanagh la sjølv ned kvar einaste stein, som vog mellom 1,75 og 3 tonn kvar. Det nye fyret kom i teneste 27. juni 1904. Murtårnet er 44,5 meter høgd og lyshøgda er 48,5 meter over havet. Nedst er fyret 15,8 meter i diameter.
Tåkesignalet vart endra til eit signal kvart tredje minutt i 1934 og frå 1965 vart det sendt ut eit kraft lysglimt når det var mørkt og tåke. Den opphavlege parafinlampen vart erstatt med eit elektrisk lys i 1969. Mot slutten av mars 1989 vart fyret automatisert.
Fyret gjev eit 0,14 sekundar langt kvitt glimt kvart femte sekund, med ein nominell rekkevidde på 27 nautiske mil (50 km) og ein styrke på 2,5 millionar candela. I 1974 vart det eksplosive tåkesignalet erstatta av ein elektrisk tåkelur som gjev 4 tut kvart minutt med ei nominelle rekkevidde på 7 km.
Katakana
Katakana (片仮名, カタカナ eller かたかな) er eit av dei tre japanske skriftsystema, saman med hiragana og kanji. Katakana blir brukt til å skiva framandord, eigenamn og andre ord med ikkje-japansk opphav, slik som ordet for datamaskin: コンピューター (konpyuutaa).
Katakana er ei kanaskrift der kvart teikn utgjer ei staving, til dømes /a/ (ア) eller ein annan kombinasjon av ein konsonant og ein vokal, som ネ (ne). Det finst ingen enkelståande konsonantteikn i katakana, bortsett frå ン (n). Teika i katakana har rette former som gjer at det skil seg frå hiragana, som har meir avrunda teikn.
Det er til saman 104 teikn med 46 grunnteikn i systemet, nett slik som i hiragana.
Tepui
Tepui er ei nemning for platåfjell som finst i høglandet Guayana, dei fleste i Venezuela. Desse geologiske formasjonane ligg ikkje i typiske fjellkjeder, men reiser seg opp spreitt over høglandet. Området huser ei unik samling av endemiske planteartar og dyreartar. Nokre av dei finaste døme på tepui er Autana, Auyantepui og Roraima. Dei er fjell i prekambrisk sandstein, vanskelege å klatre, reiser seg bratt opp frå jungelen og utgjer eit særs iaugefallande naturlandskap. Auyantepui har vasskjelda til Angelfossen, verdas høgste foss.
Dei låge Beskidane
Dei låge Beskidane eller Dei lågare Beskidane (polsk Beskid Niski, slovakisk Nízke Beskydy) er ein del av fjellkjeda Beskidane i Dei ytre austlege Karpatane søraust i Polen og nordaust i Slovakia. Det er ein åslendt region i Prešov i Sanok fylke og Jasło fylke mellom Busov, Ondavská vrchovina, Laborecká vrchovina, Beskydské predhorie i Slovakia, Beskid Sądecki, Pogórze Bukowskie og Bieszczady nær elvane Wisłoka, Wisłok og Osława i Polen. Fjellet har to fråskilde fjelltoppar, ein på 1002 moh. (Busov) og ein på 997 moh. (Lackowa). Dei låge Beskidane skil Dei austlege frå Dei vestlege Karpatane.
Inndeling
Det finst fleire forskjellige måtar å dele inn Beskidane på, og det finst fleire forskjellige definisjonar:
Fota Island
Fota Island (Oileán Fhóta på irsk) er ei lita øy i Cork Harbour i Irland, like nord for den større øya Cóbh. Her ligg den einaste dyreparken på Irland og det historiske Fotahuset med dekorative hagar og ein golfbane med 18 hol.
Dei låge Beskidane
Beskid Niski i Polen
Regionen vart mykje kjempa om mellom Polen, Kievriket og Ungarn frå minst 800-talet. Fram til 1947 var 45 % av folkesetnaden i fjella lemkarar og dolinianarar, 45 % polske høglendarar og 10% jødar. Drapet av den polske generalen Karol Świerczewski i Jabłonki av den ukrainske opprørshæren i 1947 var den direkte årsaka til at lemkarane vart flytta frå området, den såkalla Operasjon Wisła.
Fota Island
Fota dyrepark
Parken opna i 1983 med mål om å verne det globale dyrelivet. Parken har meir enn 70 artar av eksotiske dyr i opne naturlege omgjevnadar. Av dyr i parken finn ein struts, sjiraff, kenguru, sebra og antilope. Om lag alle dyra på øya kan gå fritt på det over 200 tusen kvadratmeter store området, bortsett frå geopardane og andre rovdyr som held til i inngjerda område. Mange av dyra i Fota er utryddingstrua.
Dei låge Beskidane
Nízke Beskydy i Slovakia
Dagens Nízke Beskydy har vore busett sidan steinalderen. Dei slaviske forfedrane til slovakane flytta gradvis til området Humenné og Bardejov under den store folkevandringa som starta på 400-talet. Ein intensiv og organisert busetjing av området starta på midten av 1200-talet etter mongolane hadde plyndra området. Dei første skriftlege kjeldene om byen er frå 1240-talet då munkar frå Bardejov klaga til kong Béla IV om brot på bygrensene av Prešov.
Landsbyar
Viktig landsbyar i regionen er:
Fota Island
Fotahuset og hagane
Fotahuset vart bygd på 1700-talet og ombygd fleire gonger på 1800-talet. Gjennom 1900-talet forfall huset heilt til taket fall saman. Huset vart restaurert ved hjelp av EU og private midlar og gjenopna for ålmenta i 2002. Huset har over 70 rom.
Fotahagane består av ein botanisk hage med tre og buskar, høge murar og terrassar. Hagen har mange sjeldne og eksotiske buskar og tre, i tillegg til ein stor rosehage.
Kragerø kommune
Kragerø er ein kommune i Vestfold og Telemark fylke. Kommunen grensar i sørvest til Risør, i vest til Gjerstad, i nordvest til Drangedal og i nordaust til Bamble.
Kragerø tilhøyrde tidlegare Telemark fylke, og var den kommunen i fylket som låg lengst sør. Om sommaren mangedoblar innbyggjartalet seg på grunn av turisttilstrøyminga.
Kragerø har 495 øyar, holmar og skjér og 4 000 fritidsbustadar. Det er òg 190 ferskvatn innanfor kommunen sine grenser. I seglskutetida var Kragerø ein av dei største sjøfartsbyane i Noreg. I 1960 vart Kragerø slegen saman med Skåtøy og Sannidal. Kragerø, saman med Drangedal utgjer regionen Vestmar.
Plattformspel
Plattformspel er ein dataspelsjanger, der ein hoppar til og frå plattformer eller over hindringar.
Eit plattformspel inneber å kunne kontrollere eit hopp, å falle frå plattformer eller å berekne eit hopp feil. Felles element for slike spel er ein hoppeknapp, men det finst unntak; andre hoppemekanisme inkluderer å svinge frå utstrekkelege armar, som i Ristar og Bionic Commando. Ein kan òg sprette frå trampolinar e.l., som i Alpha Waves. Spel som får hopping til å bli fullstendig automatisert, som The Legend of Zelda: Ocarina of Time, fell inn under ein eigen kategori; action-eventyrspel. Eit av dei mest kjende plattformspela er Super Mario Bros..
Recurring Dreams av Tangerine Dream
Recurring Dreams er det 67. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i desember 2019.
Bakgrunn
I 2014 ønskte leiaren i Tangerine Dream, Edgar Froese, å dirigere bandet i ei ny musikalsk retning, den såkalla Quantum Years-perioden. Frose døydde derimot i januar 2015, så det vart opp til dei attverande medlemmane å fullføre visjonen til Froese. Dei tre medlemmane spelte inn musikk av Tangerine Dream som var laga og gjeve ut frå den tida dei sjølv ikkje var med i bandet.
Plateomslaget er basert på eit kunstverk laga av Froese, og redigert av enkja hans, Bianca Froese-Acqyuye.
Tukthus
Tukthus (på tysk Zuchthaus) var i eldre tider namnet på ein større straffe- eller tvangsarbeidsanstalt.
Dei første tukthusa vart etablert i annan halvdel av 1500-talet i Nederland og England, og raskt spreidde idéen seg til ei rekke andre europeiske land. Dei opphavlege tukthusa hadde til hensikt å omdanna fangane til nyttige medlem av samfunnet gjennom tukt i form av streng disiplin og ordna sysselsetting. Tukthusa vart både brukt som fengsel for kriminelle, men også som forbedringsanstalter for personar som levde på utsida av samfunnet, som tiggarar og prostituerte. Dette endra seg frå 1700-talet da tukthus vart ein ordinær soningsform. Den vesentlege forskjellen mellom tukthus og vanleg fengsel (arresthus), var at tukthusfangar vart pålagt hardt, utmattande straffarbeid, historisk for eksempel i steinbrot eller tredemølle.
Tukthus i sin historiske form vart avskaffa i dei fleste europeiske land i løpet av 1900-talet. For eksempel avskaffa Tyskland tukthus først i 1969. Nemninga «tukthus» er likevel framleis behalde i nokre land, blant anna Sveits, men soningsforholda er endra og skil seg i dag ikkje avgjerande frå vanleg fengselsstraff.
Toarcium
Toarcium er den fjerde og siste alderen i epoken tidleg jura. Han varte frå 183 til 175 millionar år sidan.
Toarcium startar med den toarkiske omveltinga, ei masseutrydding som markerer grensa mellom toarcium og den førre alderne pliensbachium. Toarcium har fått namnet sitt etter byen Thouars, like sør for Saumur i Loiredalen i Frankrike.
I Europa vert denne alderen òg kalla øvre lias.
Vaffel
Ein vaffel (fleirtal: vaflar) eller ei vaffelkake (dessutan kalla bakels i Nordmøre, Romsdal, Budal, Østerdalen, Odal og Solør) er ei tjukkvoren, oftast noko luftig, pannekake som er steikt i eit jarn med meir eller mindre grovt rutemønster eller anna grovt mønster. Vafler kan vera rektangulære (typisk for nederlandske og belgiske vaflar), runde (typisk mange stader i Nord-Amerika) eller runde med underdeling i fire eller fem hjarteforma vaflar (typisk for skandinaviske vaflar). Blant portugisarjødar er vaflar tradisjonell ḥanukkámat.
San Vicente del Raspeig
San Vicente del Raspeig er ein by og ein kommune i provinsen Alicante i Spania i storbyområdet til byen Alicante (6 km frå sentrum).
Kommunen har kring 50 000 innbyggjarar. Delar av Universitat d'Alacant ligg her og mange studentar held derfor til i byen.
Byen vart grunnlagd vart grunnlagd i 1836 og har mottoet «Sequet pero sanet» («Tørr, men sunn»).
Det vert to halde festivalar her kvart år, Fogueres de Sant Vicent med bålbrenning om sommaren og Moros y Cristianos om våren.
Byen har mange kalksteinsbrot som forar sementfabrikkar i området.
Implosiv
Ein implosiv er ein språklyd som blir uttala på følgjande vis: Implosiven kan òg karakteriserast som ein glottalisk ingressiv oral lukkelyd.
Det finst òg ustemde implosivar, som vi skriv med ein liten ring under eller over, til dømes [ɓ̥ ɗ̥] og [ɠ̊]. Symbola [ƥ ƭ ƈ ƙ ʠ] kan òg nyttast, men dei er ikkje godkjende av IPA.
Implosivar er vanlege i mange språk over heile verda. Mellom språk som har implosivar, kan nemnast nguni, fulfulde og vietnamesisk.
Tove Linnea Brandvik
Tove Linnea Brandvik er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet som har vore ordførar og stortingsrepresentant. Brandvik sit også i sentralstyret til Arbeidarpartiet.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1931
Odd vart norgesmester etter å ha vunnet 3–1 over Mjøndalen 18. oktober. Målskårarar for Odd var Ragnar Pedersen som skåra i det 5. minutt, William Eriksen som skåra i det 26. minutt og Olav Gundersen som skåra i det 87. minutt. For Mjøndalen skåra Jørgen Hval i det 42. minutt.
Tove Linnea Brandvik
Tove Linnea Brandvik var ordførar i Lindås kommune frå 2003 til hausten 2007. Då Brandvik vart ordførar i 2003 vart ho Lindås kommune sin første kvinnelege ordførar og så langt yngste ordførar, berre 35 år. Brandvik gjekk inn i si første kommunestyreperiode som ordførar. Ho kom frå stillinga som Senterleiar på kjøpesenteret Lindås Senter.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1931
13 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Lovisenlund i Larvik. Dommar var Bjarne H. Bech, Ørn. Dette var ellevte gong Odd vann ein Noregsmeisterskap.
Odds vinnarlag: Arne Tingberg, Nils Eriksen, Thaulow Goberg, Ernst Jacobsen, Henry Thorsen, Didrik Christensen, Olav Gundersen, Arne Gulbrandsen, William Eriksen, Jan Egeland, Ragnar Pedersen og Sigurd Johansen.
Tove Linnea Brandvik
Brandvik er fødd i Levanger og budde store delar av oppveksten i Leirfjord kommune i Nordland. Ho er utdanna diplomøkonom frå BI Trondheim / BI Bergen. I 2007 var ho nestleiar i regionrådet Nordhordland IKS, styreleiar for Nordhordlands kraftlag, nestleiar i Hordaland Arbeidarparti og medlem i Arbeidarpartiets Sentralstyre.
Wikimedia Noreg
Wikimedia Noreg (bokmål Wikimedia Norge; nordsamisk Wikimedia Norga; lulesamisk Wikimedia Vuodna; sørsamisk Wikimedia Nöörje; kvensk Wikimedia Norja) er ein norsk ideell organisasjon som vart stifta den 23. juni 2007 for å styrka Wikimedia-tenester på norsk og samisk. Organisasjonen vart stifta som ein medlemsorganisasjon under eit møte i Nasjonalbiblioteket i Oslo.
Styreleiar frå 2022 er Marie Nicolaisen.
Somewhere Else av Marillion
Somewhere Else er det 14. studioalbumet til det britiske progressiv rock-bandet Marillion. Albumet vart gjeve ut i april 2007.
Albumet nådde 24. plass på den britiske albumlista. Songen «See It Like A Baby» vart gjeve ut som nedlastingssingel i mars 2007. Songen «Thankyou Whoever You Are» vart gjeve ut som CD-singel 11. juni 2007, og nådde 15. plass på den britiske singellista.
Til førehandsbestillingar av albumet vart det òg gjeve ut ein DVD med konsertversjonar av tre av songane, kalla «Something Else».
Arnold Luhaäär
Arnold Luhaäär var ein estisk vektløftar som deltok i dei olympiske leikane i 1928 i Amsterdam og i 1936 i Berlin. Luhaäär vann ein olympisk sølvmedalje i vektløfting under OL i 1928 i Amsterdam. Han kom på andre plass i den tyngste klassen, tungvekt over 82,5 kg, som vart avvikla 29. juli 1928. Det var totalt fem vektklassar, det same som under dei to føregåande olympiske vektløftingskonkurransane i Antwerpen og Paris. Luhaäär løfta samanlagt 360,0 kg, det var 12,5 kg mindre enn gullvinnaren Josef Straßberger frå Tyskland. Det var 17 utøvarar frå 11 land som konkurrerte i tungvektklassen. Åtte år seinare, under OL i 1936 i Los Angeles kom han på tredje plass i vektløfting tungvekt, han løfta då samanlagt 400 kg.
Den toarkiske omveltinga
Den toarkiske omveltinga eller den toarkiske utryddinga var ei bølgje med utryddingar som markerte slutten på alderen pliensbachium og starten på toarcium i tidleg jura, for om lag 183 millionar år sidan.
Hendinga råka særleg sjølivet og mest molluskar som ammonittar. og dette skjedde globalt. Ein har funne spor som tyder på at oksygenfattig vatn frå hava flaut opp mot overflata, samt at det var mykje vulkansk aktivitet frå Karoo-Ferrar-utbrota i denne perioden.
Ankenes kyrkje
Ankenes kyrkje er ei åttekanta kyrkje frå 1842 i Narvik kommune i Nordland fylke. Kyrkja høyrer til Ankenes sokn i Ofoten prosti. Ho er lafta i tømmer og har om lag 290 sitjeplassar.
Apomorfi
Apomorfi er i biologisk systematikk ei nemning for eit trekk som bitt saman organismar i naturlege grupper. Slike trekk er felles for delgruppene i gruppa av di dei har arva det frå den same stamarten som opphavleg utvikla trekket. Apomorfiar vert òg kalla avleidde karakterar eller avanserte karakterar og står i motsetnad til plesiomorfiar eller opphavlege karakterar.
Kva for trekk som vert definert som apomorfiar og plesiomorfiar kjem an på kva nivå ein ser på. Innanfor pattedyra er til dømes motståande tomlar ein apomorfi for primatar, sidan dette representerer ei endring frå tommelen til dei opphavlege ur-pattedyra. Ser ein på evolusjon innanfor sjølve primatane er derimot dei motståande tomlane eit opphavleg trekk.
For å finna ut om eit trekk er apomorft eller plesiomorft for ei gitt gruppe kan ein nytta fleire metodar. Ein mykje brukt måte er utgruppeanalyse, kor ein ser på grupper ein tenkjer seg er nært skylde gruppa ein skal studera og undersøka i kva grad desse har tilsvarande (homologe) strukturar. Ein kan òg leita etter indisium ved å studera utviklingsbiologi eller fossil.
Sjå òg plesiomorfi.
Litle Skogfjorden
Litle Skogfjorden (samisk Guolmmesvuotna) er ein fjordarm av Hopsfjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til Litle Skogfjordbotn i botn av fjorden.
Hopsfjorden
Hopsfjorden (samisk Nuoartat Nuorevuotna) er ein fjordarm av Tanafjorden i Gamvik kommune i Troms og Finnmark. Fjorden ligg på sørsida av Nordkinnhalvøya strekkjer seg 17 km vestover til Hopseidet i botn av fjorden. På andre sida av det om lag 500 meter breie Hopseidet ligg botn av Eidsfjorden
Fjorden har innløp mellom Segelneset i nord og Langfjordodden i sør. Sør for Langfjordodden går Langfjorden sørvestover. Skjånes er ei bygd på nordsida av fjorden. Litt vest for denne bygda går Ivarsfjorden nordover til bygda Ivarsfjord. På sørsida av fjorden ligg fjordarmane Store Skogfjorden og Litle Skogfjorden
Fv264 går langs begge sider av fjorden.
Opawskiefjella
Opawskiefjella (polsk Góry Opawskie, tsjekkisk Zlatohorská vrchovina) er ei fjellkjede aust i Sudetane i Tsjekkia og Polen.
Av større byar i fjella finn ein Prudnik og Głuchołazy.
Julekrybbe
Julekrybbe er ei nemning på ei kunstnarleg framstilling av hendingane då Jesus vart fødd i Betlehem. Ei julekrybbe vert gjerne utgjort av figurar utskorne i tre, til minne om hendingane skildra i Juleevangeliet. Julekrybber vert nytta i samband med feiringa av jul i fleire land der kristendomen er vanleg religion.
Historie
Den heilage Frans av Assisi blir ofte omtalt som den første til å laga ei julekrybbe i Greccio i 1223. Han skal ha laga til ei krybbe med høy, og ei levande okse og eit esel. Krybba med to dyr var utgangspunktet for seinare julekrybber med figurar i staden for levande dyr.
Julekrybber eller presepio blei utbreidde i Italia på 1500-talet, og utvikla seg til rike tablå av figurar og bygningar tilknytt den bibelske forteljinga og sitt eige nærmiljø. Julekrybbene blei opphavleg sette opp i kyrkjer nær altaret, men blei seinare attraksjonar i husa til framståande adelsfolk.
Regionale tradisjonar
Det finst i dag ei rekkje ulike variasjonar over krybbene, som Weihnachtsberg (julefjell) frå Tyskland og Tsjekkia, papirový betlém eller 'papirkrybber' frå Tsjekkia, szopka frå særleg Kraków i Polen, og caganer-tradisjonen frå Catalonia.
Great Island
Great Island (Oileán Mór an Barraigh på irsk) er ei øy i Cork Harbour, like utanfor Cork på Irland, ved munningen av elva Lee. Byen Cóbh ligg på øya, som er forbunde via ein vegfylling til Fota Island i nord, som igjen er forbunde til fastlandet via ei anna vegfylling. Ei jernbanelinje går på begge sider av øya til Cóbh.
Namnet på øya er omsett frå det irske, som tyder «Great island of the Barrys», og viser til ein mektig normannisk familie som slo seg ned i området. Det opphavlege namnet på øya var Oilean Ard na Neimhad, 'den høge (eller viktige) øya til Neimhad'. Neimhad var ein leiar som invaderte Irland i gamal tid.
Øya skal ha over 16 000 innbyggjarar.
Rally Catalonia
Rally Catalonia er eit rally som er ein del av verdsmeisterskapen i Rally. Rallyet vert halden på asfaltvegar i nerleiken av byen Salou i Catalonia, Spania. Tidlegare vart det halde rundt regionen Costa Brava.
Saint-Paul-de-Vence
Saint-Paul eller Saint-Paul de Vence er ein kommune i departementet Alpes-Maritimes, søraust i Frankrike.
Kviteseid kommune
Kviteseid kommune ligg sentralt i Telemark-området i Vestfold og Telemark fylke og grensar i aust til Nome, i vest mot Tokke, i nord til Seljord og i sør mot Drangedal, Nissedal og Fyresdal. Kommunen har sine noverande grenser frå 1873, då eit mindre område vart overført til Seljord.
Administrasjonssenteret i Kviteseid er tettstaden Kviteseid. Lokalavisa er Vest-Telemark Blad, som òg dekkjer fem andre kommunar.
Geografi
Landskapet er merkt av skogkledde åsar og dalar med vatn og elvar nede i botnane. Vassdraga er djupt skorne ned mellom bratte bergsider, noko som er årsak til veldig varierande høgder i området. Dei tre tettstadene i kommunen er kommunesenteret Kviteseid, Vrådal og Morgedal, og det er i tettstadene mesteparten av busetnaden i kommunen held til. Sveinsheia på 1 141 moh ligg i sørvest på grensa til Fyresdal og er det høgste punktet i kommunen.
Næringsliv
Jord- og skogbruk er viktige næringar i kommunen, og den lokale industrien er knytt til desse næringane. I lågareliggjande strøk vert det dyrka frukt og bær fleire stader, til vanleg nært vatna. Turisme er ei viktig satsing, med fleire hotell og andre stader for overnatting. Alpinanlegget i Vrådal her 15 nedfartar, og er staden der den første 8-seters stolheisen i verda vart bygd.
Samferdsle
Europaveg 134 kryssar Kviteseid i nord. Gjennom administrasjonssenteret går Rv. 41 frå Kristiansand og møter E 134 på Brunkeberg. Fv. 38 fører frå Eidstid ved Rv. 41 langs nordsida av Vråvatn til Dalen i Tokke. Fv. 355 går frå Vråliosen til Fyresdal- Sommarstid er det open båtrute i Telemarksvassdraget, som går mellom Skien og Dalen i Tokke.
Kommunenamn og -våpen
Namnet Kviteseid er samansett av to ord som stammar frå norrønt, hvítr, kvitt objekt, og eid. Ein person frå Kviteseid vert kalla kvitseiding.
Skjoldkreps
Det førekjem rundt tolv nolevande artar skjoldkreps, alle i same familie Triopsidae. Dei vert fordelt på to slekter Triops og Lepidurus. Dei førekjem i vatn med all slags salinitet, særleg i midlertidige dammar. Arten Lepidurus arcticus (arktisk skjoldkreps) førekjem òg i vanlege tjern og sjøar, mellom anna fleire stadar i Noreg.
Kviteseid kommune
Kommunenamn og -våpen
Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon den 27. november 1987. Motivet er på gul botn eit svart låsskilt og er henta frå Tveitloftet frå 1350 som står på Kviteseid bygdetun. Våpenet symboliserer bygdekunst og tradisjonar.
Skjoldkreps
Kjenneteikn
Skjoldkreps har fått namnet sitt frå det breie, skjoldaktige ryggskalet, som er vakse saman med hovudet. Det dekkjer og brystet og dei første kroppsledda på bakkroppen. Framme på hovudet har dei eit par fasettaugo med eit tredje, enklare auge midt mellom.
Brystet består av elleve segment, som regel med kvart sitt lauvaktige beinpar (phyllopodia). Talet på desse kan variera, elleve er vanlegast men eksemplar med alt frå 10 til 32 beinpar er kjend. Desse vert nytta hovudsakleg til symjing og graving. Mellom beina går dei ei fordjupning for mat. Det siste brystleddet ber i tillegg kjønnsopningar.
Bakkroppen er sett saman av ringar, som alle er danna av meir enn eitt ekte kroppsledd. Dei har fleire sett med lemmar på kvar av dei fremste ringane, medan dei bakerste manglar dei heilt. Ytst på halespissen har skjoldkrepsane to lange halar, ein på kvar side av anusopninga.
Skjoldkreps er små dyr, oftast mellom 2 og 12 centimeter.
Levesett
Dei langt fleste nolevande skjoldkreps heldt til i midlertidige dammar som ligg tørrlagt mykje av tida. Særleg slekta Triops har egg som er særs motstandsdyktige mot tørke. Alle artane har kort levetid; det går sjeldan meir enn 30-40 døger frå eit egg vert lagt til det klekte dyret legg sine eigne egg. Det finst både tokjønna, hermafrodittiske og partenogenetiske artar.
Somme Triops-artar har økonomiske effektar, gjennom at store bestandar kan grava i rismarkar og drepa plantane.
Flytebru
Ei flytebru er ei bru som kviler på vatnet, oftast ved hjelp av pontongar. Dei blir ofte nytta som midlertidige løysingar og til militært bruk.
Nordhordlandsbrua er eit eksempel på ei permanent flytebru, ho er verdas lengste utan sideforankring.
Širvinta
Širvinta er ei elv i Litauen med ei lengd på 129 km. Ho er den lengste sideelva til Šventoji. Ho renn gjennom Ukmergė fylke og Širvintos fylke og grensar til Jonava fylke. Širvinta passerer byen Širvintos, der det er bygd ein overløpskant. Ho munnar ut i Šventoji mellom Upninkai og Vepriai.
Širvinta er kjend for stryka sine og den svingande, steinete elvesenga som vert mykje nytta av kajakkpadlarar. Širvinta landskapreservat, som dekkjer den vakre elvebreidda og dei bratte skråningane, vart oppretta i 1992 for å verne det unike landskapet. Nokre av dei leirete skråningane langs elva kan verte så høge som 40 meter.
Namnet på elva kjem truleg frå det baltiske adjektivet širmas/širvas, som tyder brun.