cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Absorpsjonskant
Ein absorpsjonskant er eit brått sprang i intensiteten i absorpsjonsspektrumet til eit stoff. For røntgentstråling skjer dette ved bølgjelengder som svarar til at fotona blir i stand til å slå laus elektron frå eit djupareliggande elektronskal i atoma.
Tamilar
Tamilar (tamil தமிழர்) er ei folkegruppe frå delstaten Tamil Nadu sør i India og det nordaustlege Sri Lanka. Dei snakkar det dravidiske språket tamil, som har ein to tusen år lang nedskriven historie.
Tamilsk identitet
Tamilar har vore identifiserte under namn som tamilar, damela, dameda og liknande minst sidan tredje hundreåret f.Kr., både i India og på Sri Lanka. Sjølvnamnet deira, tamiḻar, har vore tolka av språkforskarar som 'eins eigen tale' eller 'den rette [tale]måten'. Ordet har truleg også gjeve opphavet til nemninga dravidisk gjennom ei sanskritisering.
Tekstar frå 900- og 1000-talet prisar tamil som ei vakker ungjente og eit reint, guddommeleg språk. Språket blir også sett på som ei guddommeleg mor, Tamilannai. Nasjonalsongen til Tamil Nadu, «tamiḻttayvaḻttu» frå 1800-talet, er tileigna henne.
Tamilar i India
I India er tamilane i majoritet i delstaten Tamil Nadu, men dei bur også tradisjonelt i sørlege Karnataka, sør i Andhra Pradesh, nokre delar av Kerala og i byen Pune i Maharashtra. Noko nyare innflyttarmiljø finst også i Mumbai og på Andamanane og Nikobarane.
Sjølv om dei tamiltalande landa har hatt mykje samband med resten av India var dei sjølvstendige og ikkje ein del av dei store indiske rika det meste av tida. Frå omtrent det 4. hundreåret f.Kr. til det 14. hundreåret var det tamilske landet rådd over av fire rike, Tsjo l ariket, Pandijariket, Tsjerariket og Pallavariket. Rika hadde handel med fønikarane, grekarane og Romarriket. Dei bygde opp mange store tempel, vatningssystem, vegar og dammar. Dei hadde også mykje makt — Tsjo l a-riket sin krigsflåte overvann Srividjayariket i Søraustasia i 1025. Rika fall saman etter krigar mot muslimar og Vidjayanagarariket i det 14. og 15. hundreåra. Etter det blei det tamilske landet delt opp mellom mange lokale hovdingar, og nokre større rike.
På 1600-talet grunnla danske, britiske og franske handelsfolk koloniane Trankebar (no Tharangambadi), Madras (Chennai) og Pondichéry (Puducherry) i dei tamilske områda. Størsteparten av landet blei samla i Britisk India i det 19. hundreåret. Etter indisk sjølvstende blei dei tamiltalande delane av India samla i ein delstat, Tamil Nadu.
Tamilar på Sri Lanka
Som følgje av den etniske strida på Sri Lanka er fleire delar av historia til srilankiske tamilar omstridd. Både tamilar og singalesarar hevdar at den andre gruppa er seinare innvandrarar. Det har blitt funne potteskår i Jaffna frå det 2. hundreåret f.Kr. med tamilsk skrift. Frå det 8. hundreåret blir tamilske busetnadar nemnd i singalesiske tekstar som demel gambim ('tamilske bygder og jord'). Men singalesarar og tamilar tolkar dette på forskjellige måtar. Frå om lag 1215 rådde det tamilske Arja Tsjakravarthi-dynastiet over Jaffnahalvøya og andre nære delar av Sri Lanka, fram til 1619 då det blei overvunne av portugisarar. Frå den tida herska første portugisarane og så nederlendarane over tamilske delar av Sri Lanka. I 1796 blei heile øya annektert av Det britiske imperiet, og i 1802 blei alle regionar av Sri Lanka samla i ein koloni.
Påverka av motstridande singalesisk og tamilsk nasjonalisme byrja etniske forhold på Sri Lanka å forverre seg i den første delen av det 20. hundreåret. Singalesar-dominerte regjeringar innførte ulike lovar og politikk for å verna og framheva singalesisk etter at Sri Lanka fekk sjølvstende. Tamilane oppfatta fleire av desse som diskriminerande, til dømes at singalesisk skulle vera det einaste offisielle språket. Tamilske krav om føderalisme blei møtt med valdelege opptøyar frå singalesiske ekstremistar. På 1970-talet tok tamilar til å krevja ein eigen stat, og ein borgarkrig braut laus. På 1980- og 90-talet fekk geriljagruppa LTTE kontroll over fleire delar av nordlege og austlege Sri Lanka. Ein fredsprosess varte frå 2002 til 2006, men full krig braut laus igjen i august 2006. Den srilankiske hæren erobra størsteparten av LTTE-områda i byrjinga av 2009 i kamphandlingar som drap over 6000 sivile, sende rundt 190 000 på flukt og øydela store delar av det omstridde området.
Mange tamiltalande har prøvd å unngå konflikten på ulikt vis. Mange legg mindre vekt på tamilsk identitet enn til dømes tamilar i India. Tamiltalande muslimar på Sri Lanka reknar seg til dømes ikkje som «tamilar», medan fleire andre tamilske grupper har blitt heilt eller delvis singalesiske. Andre har flykta til utlandet.
Tamilske utvandrarmiljø
Den første tamilske utvandringa skjedde samstundes som tamilske rike voks. Handelsreisande tamilar levde i Egypt, Thailand, på Java og på Malakkahalvøya, der ein framleis finn ei klart tamilsk folkegruppe kalla chitty. Det fanst til og med ein tamilsk ambassadør i Romarriket.
Storstilt tamilsk utvandring byrja i det 18. hundreåret då mange fattige tamilar blei sende til forskjellige delar av Det britiske imperiet som arbeidarar under harde kontrakter, særleg Malaya, Sør-Afrika, Fiji, Mauritius og dei karibiske øyane. Det finst enno tamilske miljø i desse landa. På den same tida drog også tamilske forretningsmenn til andre delar av Det britiske imperiet, særleg Burma og Aust-Afrika. Dei tamilske miljøa i Singapore, Malaysia, Sør-Afrika og Mauritius har halde på tamilsk språk og kultur. I Malaysia går dei fleste tamilske barna på skular der tamil er brukt i undervising, og dei fleste tamilar i Sørafrika og Mauritius har tamil som morsmål. Språket er ikkje levande lengre i tamilske miljø i andre land, men dei har likevel ein viktig tamilsk identitet.
Religion
Dei fleste tamilar er hinduar, men ein finn også store grupper kristne og muslimar. Både djainismen og buddhismen har vore viktige religionar i tidlegare tid, og det finst fortsatt nokre få djainar i delar av Tamil Nadu (kalla சமணர் camaṇar på tamil). Religiøs utøving kan ta forma av daglege handlingar, som å tenna oljelampar og seia ei bøn. Mange kvinner lager også daglege kolam-mønster på bakken eller andre overflatar ved å dryssa rismjøl i innvikla figurar.
Valursfossen
Valursfossen er den 60. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Eidfjord kommune i Vestland. Fossen vert ofte forveksla med Berdalsfossen som ligg i same dalen.
Tamilar
Religion
Den viktigaste guden i tamilsk hinduisme er Murugan. Murugan var i opphav truleg ein sjølvstendig gud men han blei seinare tolka som sonen til Sjiva. Tamilar dyrkar òg modergudinna Amman, vernarguden Ajjanar og fleire ulike landsbygudar. Kan̲n̲agi, heltinna i det gamle eposet Cilappatikār̲am, er dyrka under namnet Kannagi-amman eller Pattin̲i, særleg på Sri Lanka. Ganesja, kalla Pillaiyar på tamil, er også svært folkekjær. Både Sjiva og Vishnu har òg svært mange dyrkarar. Bhakti-rørsla, som er kjernen til moderne sjaivisme og vaisjnavisme, hadde sitt opphav i Tamil Nadu på 900-talet og spreidde seg vidare over resten av India derfrå.
Kristendommen kom tidleg til Tamil Nadu. Ifølgje lokale legendar var det apostelen Thomas som døypte dei første tamilske kristne. Dei fleste tamilar i dag stammar frå folk som blei kristna av europeiske misjonærar under kolonitida. Islam kom til dei tamilske områda med handelsfolk frå Arabia og byrja å veksa etter at Sulthan Syed Ibrahim Shaheed, truleg ein etterkomarar av Muhammmad, flytta til sørlege Tamil Nadu.
Den viktigaste tamilske feiringa er taippongal, ein haustfest som vert feira i midten av januar av tamilar av alle religionar. Andre viktige festar er mellom anna den tamilske nyttårsdagen, thaippusam som merker fødselen til Murugan og monsunfesten adiperukku som er tilknytt Amman. Vanlege religiøse høgtider, som dipavali, ramadan og jol, blir òg feira.
På grunn av den sterke tamilske identiteten har Tamil Nadu ikkje hatt religiøse motsetjingar på same måte som mange andre delar av India. På Sri Lanka, til motsats, har det vore stor motsetjing mellom tamil-talande muslimar, som ikkje definerer seg sjølv som tamilar, og tamilar av andre religionar.
Biletkunst
Dei fleste eldre overleverte kunstverka og mange tradisjonelle tamilske kunstformer er religiøse med utgangspunkt i hinduismen. Som mykje anna sørasiatisk kunst er ikkje føremålet med framstillingane realisme, men å framstilla idealiserte former og idear. Som regel framstiller biletkunsta hindugudar og forteljingar, men ho tek ofte i bruk religiøst stoff for å gje uttrykk for allmennmenneskelege tema.
Pikkolofløyte
Pikkolofløyte (frå det italienske flauto piccolo, 'lita fløyte') er ei lita tverrfløyta i treblåsfamilien. Ho er halvparten så stor som ei tverrfløyte, og har sitt normale toneregister ein oktav over denne. Pikkolofløyta har det høgaste toneomfanget i symfoniorkesteret, frå tostroken d og heilt opp til femstroken c. I det høge registeret er fløyta vanskeleg å overdøyva. I tillegg til i symfoniorkesteret blir ho ofte brukt i janitsjarkorps og i militærmusikk.
Pikkolofløyta blei konstruert på slutten av 1700-talet, og tok over som diskantfløyta etter flageoletten. Klaffane er sidan 1800-talet ordna på same måte som den moderne tverrfløyta, og grepet er likt på begge fløytetypane. Ein person som kan spela tverrfløyta kan derfor forholdsvis enkelt læra seg å spela pikkolofløyta. Blåseteknikken er like på dei begge, men luftstraumen må konsentrerast meir på pikkolofløyta. Små endringar i blåsinga gir svært stor variasjon i lyden, noko som gjer pikkolofløyta til eit fleksibelt instrument.
Tamilar
Biletkunst
Tamilsk skulptur er kjend for stor detaljrikdom og grasiøse former, både med metall og stein som materiale. Bronseskulpturar i cire perdue-teknikk, som er blitt laga i fleire hundreår, med ei stordomstid under tsjolatida på 8-900-talet. Ei typisk avbilding er «nataradja», Sjiva som konge av dans i ein sirkel av eld.
Også tamilsk målarkunst er ofte detaljert og elegant, med djupe fargar. Tanjoremåleri, ei form for måleri med pigment, halvedelsteinar, gull og sølv, er ein levande tradisjon som kan førast tilbake til Thanjavur (tidlegare Tanjore) på 1500-talet.
Utøvande kunst
Tamilsk musikk finst i ei klassisk sørindisk form, karnatisk musikk, som legg stor vekt på stemmen. Instrument blir brukt til å akkompagnera eller etterlikna song. Gamle tamilske verk som Cilappatikaram skildrar karnatiske ragaer, medan ei pallavainnskrift frå 600-talet har eitt av dei eldste indiske døma på indisk musikknotasjon. Moderne karnatisk musikk bygger på meloditypar (rāgam) og rytmetypar (thāḷam). Ulikt nordleg hindustanimusikk omfattar han nesten berre religiøse tema.
Medan karnatisk musikk er tilbakehalden og intellektuell er tamilsk folkemusikk ofte meir livleg og blir framført ved ulike høve, som bryllaup, nokre gravferder og ulike tilstellingar. Utbreidde former for folkemusikk er naattupurapaattu, ei balladeform, og villuppattu, forteljingar framførte saman med eit strengeinstrument. Begge typane musikk er blitt vidareførte i den populære tamilske filmmusikken, som også tek opp i seg element frå vestleg og nordindisk musikk. Viktige filmkomponistar er M.S. Viswanathan, Ilayaraaja og A.R. Rahman.
Tamilar har ei rekkje ulike dansetradisjonar. Bharatanatyam står i ei særstilling som ei av seks hovudformer for klassisk indisk dans. Dansen inneheld ei rekkje innvikla stillingar, gester og ansiktsuttrykk og går ofte ut på å fortelja ei hinduisk soge. Han blir framført til karnatisk akkompagnement i stiliserte klede, typisk av kvinnelege dansarar, i seinare tid også av mannlege.
Folkedansar kan også vera religiøse, som karakattam ('krukkedans'), ein festivaldans utført for morgudinna Amman der dansaren ber ei dekorert krukke riskorn på hovudet og utfører hopp og krumspring utan at noko fell ut, mayilattam ('påfugldans'), der dansarane ber påfuglfjører rundt livet til ære for Murugan, og kavadiattam, ein dans for menn som ber ḱavadi-innretningar med offer for gudane på pilegrimsferd. Oyilattam ('vakker dans') er ein rekkedans der ein vifter med farga tøystykke og syng songar om mytologiske heltar. Kummi er ein sirkeldans akkompagnert av klapping som blir utført av kvinner ved særskilde høve, som pongalhøgtida. Kolaattam ('stokkedans') blir også berre dansa av kvinner som lager rytme ved hjelp av pinnar og tau som blir brukt til å forma mønster.
Dansar og songar kan vera del av skodespel, som i kuravanci, som blir dansa og framført av fire til åtte kvinner, der ei av dei alltid opnar spelet som ei spåkvinne frå kurava-stammen. Therukoothu ('gateteater') er ei teaterform som blir framført på opne plassar i landsbyar med få hjelpemiddel. Skodespelarane tek i bruk song og dans, og kan snakka med eller erta tilskodarane. Teaterforma kan syna fram religiøse og sekulære spel, og er i nyare tid blitt brukt til å ta opp samfunnsproblem og spreia informasjon. Tamil Nadu har også ein tradisjon for sceneteater som har teke til seg mykje av vestleg drama.
Reinlendar
Reinlendar er ein pardans, ein av dei mest vanlege innan gamaldans eller runddans. Det norske namnet tyder at han kom hit frå Rhinland. Han er i slekt med dansen schottische, og også kjent som tysk polka. I Sverige heiter han schottis, noko som tyder på at grannefolket trudde dei fekk han frå Skottland.
Reinlendaren var truleg kjent mange stadar i Europa, og spreidde seg på 1800-talet frå dansesalongar i Paris til å verte ein motedans også i Nord-Europa mot slutten av hundreåret.
Dansen
Par dansar etter kvarandre i ein ring motsols på golvet. Første turen går framover i ringen. I andre turen held dansarane fram i ringen medan dei snur parvis medsols.
Sjølve reinlendarsteget, første turen, er tre gå- eller springesteg følgd av kvile eller hopp. Dette repeterast ein gong, før omsnuinga.
Urup
Urup (russisk Уру́п; japansk 得撫島; Uruppu) er ei øy i Kurilane nord for Japan som høyrer til Russland. Ho har eit areal på 1430 km² og det høgaste punktet er Gora Ivao (1426 moh).
Øya høyrde opphavleg til Matsumae-klanen, før ho kom inn under regionen Hokkaidō sin kontroll. Sidan den andre verdskrigen har Urup høyrt til Sakhalin oblast i Russland.
Sundet mellom Urup og Iturup heiter Vriessundet etter den nederlandske oppdagaren Maarten Gerritsz Vries, som var den første europearen som utforska området. Sundet mellom Urup og Simusjir heiter Boussolesundet, etter det franske ordet for «kompass», som var namnet på eit av fartøya til La Pérouse. Denne franske sjøfararen utforska området rundt Kurilane i 1787.
Historie
Øya var opphavleg busett av ainufolk, det innfødde folkeslaget i Kurilane, Sakhalin og Hokkaidō. Den første europaren kom hit i 1643, med eit skip frå Det nederlandske austindiske selskapet kommandert av Maarten Gerritsz Vries. Dei gjekk i land her og leita truleg etter pels.
Russiske pelsjegerar dukka opp i området på 1700-talet på jakt etter havoter. Det oppstod strid mellom russrane og ainufolket i 1772 og russarane forlét området ein periode, men kom raskt attende. Ein liten russisk busetnad vart oppretta på Urup av pelsjegeren Ivan Tsjernyj i 1768, etter instruksjonar frå guvernøren i Sibir. I 1770-åra vart det gjort forsøk på å opprette handel med japanarane på Yezo (Hokkaido), men dette tok slutt då han vart øydelagd av ein tsunami i juni 1780.
I 1801 tok japanarane offisielt kontroll over øya og innlemma ho i provinsen Ezo (i dag Hokkaidō prefektur). Dette førte raskt til strid med Russland over Urup og resten av Kurilane. Øya vart offisielt russisk territorium i 1855 etter ein avtale som sette grensa mellom dei to landa langs sundet mellom Urup og Etorofu (Iturup), men Japan kjøpte øya tilbake tjue år seinare i byte for Sakhalin. Det var i denne perioden at øya kom inn under administrasjonen til Hokkaidō prefektur og ainufolket vart drive bort.
Øya vart verande under Japan fram til august 1945, då sovjetiske styrkar invaderte Mandsjuria og Kurilane og sende dei japanske innbyggjarane på Urup tilbake til Hokkaidō. I 1952 signerte dei to partane San Francisco-avtalen der Japan sa frå seg kravet på øya.
Maurtåka
Maurtåka (òg kjend som Mz 3, kort for Menzel 3) er ei planetarisk tåka som ligg rundt 3000 lysår unna jorda i stjernebiletet Vinkelhaken.
Det er ikkje kjend korfor tåka har forma den har, men ho kan vera eit resultat av at den kvite dvergen som er opphavet til tåka kan ha ei kompanjongstjerna i ein tett bane som kan forma korleis gassen strøymer ut. Eit anna alternativ er at stjerna sitt magnetfelt og sin rotasjon sender gassen ut i bestemte retningar.
Ingen planetariske tåker observerte av Hubble-teleskopet liknar mykje på Maurtåka. Sommarfugltåka, M2-9, liknar noko, men farten til gassen i tåka ut frå stjerna er likevel opptil ti gongar større i maurtåka. Forma på gassen som strøymer ut frå den unge og tunge stjerna Eta Carinae liknar òg noko.
Lysvaelva ved Tsjusovaja
Lysvaelva (russisk Лы́сьва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Tsjusovaja frå venstre. Elva er 112 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Granneheimen kapell
Grandeheimen kapell står på Sørkvingo i Masfjorden kommune i Vestland. Bygget vart sett opp som bedehus i 1926, og vigsla som kapell i 1931.
Lysvaelva ved Tsjusovaja
Kjelda til elva ligg søraust i provinsen og ho renn først vestover før ho svingar nordover. Ho munnar ut i Tsjusovaja 25 km før munningen hennar, ved byen Tsjusovoj. Elva har eit samla fall på 246 meter. Breidda til elva er opp mot 21 meter og djupa er på opp til 0,9 meter.
Stoltzekleiven
Stoltzekleiven er ein bratt sti i Bergen opp mot Sandviksfjellet. Namnet på stien skriv seg attende til Gerhard Stoltz (1833-1907), som var eigar av Frydenlund, og lét plante til fjellsida i 1873.
Kvart år i september arrangerer Varegg løpet Stoltzekleiven Opp. Løypa går frå Fjellveien, 200 meter sør for Bergen sekundærstasjon, og opp til skaret under Sandviksfløyen. Rekorden for menn er 7 minutt 58 sekund, for kvinner 9 minutt 35 sekund. Løypa har ei stigning på 313,5 meter og går over 801 trappetrinn. Løpet vart arrangert første gong i 1979 då det var 100-årsjubileum for «Fjellveien».
Stian Eckhoff
Stian Eckhoff er ein tidlegare norsk skiskyttar.
Eckhoff byrja med skiskyting som tiåring og vart med på junior-landslaget som 17-åring. Han har deltatt i verdscupen sidan 2000. Han vann sin første verdscupsiger på sprinten i Östersund i 2004, og sin andre på same distanse på same stad året etter. I 2004/05-sesongen kom han på tiande plass samanlagt i verdscupen, og var dermed nest beste nordmann etter Ole Einar Bjørndalen. Under VM i Hochfilzen i 2005 var han med på å vinna stafettgull for Noreg.
Eckhoff la opp i 2009 då han korkje fann plass på landslaget eller rekrutteringslandslaget.
Eckhoff er bror til skiskyttaren Kaja Eckhoff, som har vore junior-verdsmeister.
Kortfatta merittliste
(per 12. desember 2007)
Ten Man Mop, or Mr. Reservoir Butler Rides Again
Ten Man Mop or Mr. Reservoir Butler Rides Again er det tredje studioalbumet av Steeleye Span, spelt inn i september 1971. Det kom ut på det kortvarige selskapet Pegasus, og sidan på ny på Mooncrest same året. Det vart først gjeven ut i USA då Chrysalis Records kjøpte rettane til dei tre første albuma deira i 1975 og gav albuma ut på ny i både Storbritannia og USA.
Songar som «Four Nights Drunk», «Marrowbones» og «Wee Weaver» er i røynda rein folkemusikk. Det var det siste albumet med det opphavlege medlemmet Ashley Hutchings. Han slutta i bandet i november 1971, like etter albumet var ferdig innspelt, dels fordi han meinte albumet gjekk for langt mot irsk musikk og bort frå engelsk musikk. Bandet vurderte òg å turnere i Amerika, noko Hutchings var motvillig til.
Albumet byrjar med ei tilpassing av julesongen «Gower Wassail». «When I was on Horseback» er ein av dei få folkevisene som har eit alternativt liv som ein bluessong, stundom kjend som «Six White Horses». Det finst òg ein irsk variant av ein melodi inspirert av «Streets of Laredo» og «St. James Infirmary Blues». Den siste songen, «Skewball», har eit effektivt kontrapunkt mellom ein banjo og ein elektrisk gitar.
Albumet var kjend for å ha eit teksturert, dobbeltfalsa omslag i originalutgåva. Dette vart betalt for av bandet sjølv, men det kosta meir å trykkje omslaget enn albumet vart selt for, så bandet tapte pengar kvar gong albumet vart selt. Det kom slik på både Pegasus og Mooncrest, men ingen av dei nyare utgjevingane hadde dette omslaget.
Ein «mop» i tittelen er eit omgrep nytta i mellomalderen for ein jobbmarknad, der arbeidarar kunne kome for å sjå etter arbeid. Songen «Copshawholme Fair» på debutalbumet til bandet, handlar om ei slik marknad. Ideen var at bandet var arbeidslause og arbeidssøkjande.
Fotografiet på omslaget vart teken av John Benjamin Stone kring 1900. Det vart kalla «'Sippers' and 'Topers'», og er ein av to landsbybuarar ved Bidford Mop, ein årleg marknad i Michaelmas i landsbyen Bidford-on-Avon i Warwickshire.
Bonusspor
Då Castle Music gav ut Ten Man Mop... på ny i 2006, kom det med mange bonusspor. På den første plata inkluderte desse «General Taylor» og tre versjonar av Buddy Holly-songen «Rave On!». På den andre plata var ei innspeling frå Radio One in Concert with John Peel frå 26. september 1971.
Great Cumbrae
Great Cumbrae (skotsk-gælisk Cumaradh Mòr), òg berre kalla Cumbrae eller Isle of Cumbrae) er den største øya i øygruppa The Cumbraes i den ytre delen av Firth of Clyde vest i Skottland. Her ligg Det nasjonale vassportsenteret, Cathedral of the Isles og University Marine Biological Station i Millport. Ferieøya har ein 18-hols golfbane, som nesten går til toppen av øya, og ein populær veg for sykliast som går rundt heile øya.
Molmys
Molmys (russisk Молмыс) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Jazva frå venstre. Elva er 100 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Molmys startar der elvane Vestre og Austre Molmys renn saman, på Kvarkusjfjellet, nær kjeldene til Jazva. Ho renn søraustover og munnar ut i Jazva 115 km frå munningen hennar.
Great Cumbrae
Millport er den einaste byen på øya, og ligg i bukta på sørsida. Øya hadde i 2001 1434 innbyggjarar, men talet aukar kraftig om sommaren på grunn av dei mange turistane som ferierer her. Det er hovudsakleg bønder som eig landjorda på øya.
Antoninus Pius av Romarriket
Titus Aurelius Fulvius Boionius Arrius Antoninus Pius var romersk keisar frå 138 til 161. Som keisar fekk han tittelen Imperator Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus.
Han fekk tilnamnet Pius fordi han insisterte på at det romerske senatet skulle gudomleggjera adoptivfaren Hadrian.
Flekkerøy kyrkje
Flekkerøy kyrkje ligg på Flekkerøy i Kristiansand kommune. Ho blei bygd i 1960 i betong, delvis forblenda med skiferheller. Arkitekt er Gabriel Tallaksen. Flekkerøy kyrkje er kyrkjelydskyrkje for Flekkerøy kyrkjelyd i Kristiansand domprosti.
Antoninus Pius av Romarriket
Antoninus Pius si regjeringstid var ei fredeleg tid for Romarriket. Han døydde av naturlege årsaker den 7. mars 161 og vart etterfylgd av sine to adoptivsøner Marcus Aurelius og Lucius Verus.
Nerdva
Nerdva (russisk Нердва) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Obva frå venstre. Elva er 115 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Nerdva startar sør i Kudymkarskogo rajon og munnar ut i Ovu 20 km før munningen hennar.
ATB
André Tanneberger er ein tysk DJ kjend under artistnamnet ATB.
Karriere
André Tanneberger kjem frå Freiberg i Sachsen. Tidleg på 1990-talet var André Tanneberger med i dance-gruppa Sequential One, som hadde stor suksess i Tyskland, men vart oppløyst i 1999. Då hadde Tanneberger allereie starta sitt nye soloprosjekt, ATB. I 1999 gav han ut debutplata Movin' Melodies, der singlane «9pm (Till I Come)» og «Don't Stop» var med.
Etter suksessen med fyrsteplata, har ATB gjeve ut ei rekkje trance- og elektronika-album fram til i dag. Ifylgje DJ Magazine hamna han på 11. plass på lista over verdas beste DJ-ar i 2009. Av seinare populære ATB-singlar kan nemnast «Hold You», «Let U Go» og ein coverversjon av Olive-låta «You're Not Alone».
It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)
«It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding)» er ein song av Bob Dylan på albumet hans Bringing It All Back Home frå 1965. Songen er skildra av biografane hans som «eit mørkt meisterverk», ein av Dylan-songane med dei mest minneverdige bileta. Han vart skriven sommaren 1964 og vart først framført på konsert i New York City den 31. oktober 1964. Dylan introduserte songen der som «It's Alright, Ma, It's Life and Life Only».
Andre utgåver
Songen vart spelt av Roger McGuinn for filmen Easy Rider i 1969.
McGuinn's group The Byrds also occasionally performed the song live. One of the Byrds' live covers is featured on the bonus disc of the 2000 remaster of 1970's (Untitled) album, called (Untitled)/(Unissued). This version also appears as a bonus track on the 2002 remastered version of the compilation The Byrds Play Dylan.
Inspirasjon
Clinton Heylin skriv i biografien sin Bob Dylan: Behind the Shades Revisited at songen «opna ein heil ny sjanger av fingerpeikande songar, ikkje berre for Dylan men for heile popverda». I tillegg skriv han at «It's Alright, Ma» truleg inneheld fleire «minneverdige aforismar» enn nokon annan Dylan-song.
Den mest kjende av desse linjene er «he not busy being born is busy dying» frå andre verset, som vart nytta av Jimmy Carter i nominasjonstalen sin i 1976. Al Gore, fortalte under presidentvalkampen i 2000 at dette var favorittsitatet hans.
Bakgrunnsstoff
Songteksten på bobdylan.com
Skandia
Skandia er eit svensk forsikringsføretak. Det vart grunnlagt i 1855, og finst i dag fleire stader i Europa, Latin-Amerika, Asia og Australia. Føretaket har om lag 5 800 tilsette. Tidlegare dreiv Skandia òg skadeforsikringsverksemd, men ho vart seld til If i 1999. Skandia er i dag ein del av Old Mutual frå Sør-Afrika.
Trujillo i Venezuela
Politisk inndeling
Liste over dei 21 kommunane (spansk municipios) i Trujillo:
Fylkesveg 585
Fylkesveg 585 (Fv585) går mellom Paradis og Sandviken i Bergen. Veglengda er 11,2 km.
Gruppe 15
Gruppe 15 eller hovudgruppe 5 i periodesystemet vert òg kalla nitrogengruppa. Grunnstoff i denne gruppa har fem valenselektron.
Regionar i Danmark
Regionar i Danmark er frå 1. januar 2007 nemninga på eit forvaltingsnivå i Danmark. Region erstatta då amt som nemning på nivået over kommune. Omlegginga frå amt i Danmark var eit ledd i ei avtale mellom den danske regjeringa og Dansk Folkeparti om strukturreforma, som vart inngått i juni 2004.
Dei endelege namna og områdeinndelinga vart fastsett i lov av 24. juni 2005.
Danmark vart inndelt i fylgjande fem regionar:
Ystetinden messingkvintett
Ystetinden messingkvintett er eit hornensemble som kvart år spelar ein konsert på Ystetind (1162 moh) i Vestnes kommune.
Bakgrunnsstoff
Facebooksida til kvintetten
Vestneskransen
Presseomtale
[http://www.rbnett.no/kultur/2016/07/29/Bl%C3%A5ser-fra-seg-p%C3%A5-fjellet-13104971.ece Frå Romsdals Budstikke 29. juli 2016]
Kringkastingssjef
Kringkastingssjefen er administrerande direktør og ansvarleg redaktør i Norsk rikskringkasting (NRK). Han eller ho blir tilsett av styret i NRK, som på si side blir utnemnd av regjeringa. Kringkastingssjefen deltar i drøftingar i Kringkastingsrådet og kan også delta i drøftingar i distriktsprogramråda.
Stillinga som kringkastingssjef er heimla i Lov om kringkasting § 6-3.
Nicklas Bendtner
Nicklas Bendtner er ein dansk fotballspelar som har spela for norske Rosenborg Ballklub.
Bendtner var den yngste spelaren i den danske troppen til U21-EM i 2006. Han debuterte for det danske A-landslaget 16. august 2006 i ein vennskapskamp mot Polen, der han skåra eitt mål. Han vart kåra til årets spelar i Danmark i 2009.
Bergljot
Bergljot  er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det har norsk namnedag den 21. oktober.
Det norrøne Bergljót er sett saman av bjǫrg, 'hjelp, berging', og ljótr, 'stygg', truleg med tydinga 'fryktytande' (for fienden). Den islandske og færøyske skrivemåten av namnet er framleis Bergljót.
Lovise Heggen
Lovise Heggen var ein norsk lærar og politikar frå Sunnmøre.
Bergljot
Bruk i Noreg
Ved folketeljinga i 1865 var det registrert 32 kvinner med namn som byrja på Bergl-, med skrivemåten Bergliot som den vanlegaste (dei andre var Berglioth, Bergljot, Bergljoth og Berglodt).
Lovise Heggen
Heggen vart fødd på garden Heggen i Valldal i Norddal kommune. Ho arbeidde som lektor ved lærarskulen i Volda i ei årrekke, og var aktiv i det politiske. Mellom anna møtte ho som vararepresentant på Stortinget for Arbeidarpartiet i Stortinget 1950-1953.
Bergljot
Bruk i Noreg
Ved folketeljinga i 1875 hadde 60 kvinner namnet med same byrjinga. Nye skrivemåtar var Bergligjot, Berglijot, Berglioht og Bergljod.
Lovise Heggen
Ho er omtala i Sunnmørsposten sin serie om 100 sunnmøringar, som vart laga i samband med tusenårsskiftet 1999/2000.
Bergljot
Bruk i Noreg
I 1900 blei det nedskrive 1465 kvinner med namnet Bergliot, i tillegg til 960 med Bergljot, 103 med Berglioth og ei rekkje mindre vanlege skrivemåtar, til saman 2 627.
Lovise Heggen
Bakgrunnsstoff
Lovise Heggen hos Stortinget.no
Bergljot
Bruk i Noreg
I 2009 var det 988 norske kvinner som heitte Bergljot og 988 som heitte Bergliot.
Michael Greis
Michael Greis er ein tysk skiskyttar. Han bur i Nesselwang, ikkje langt frå Ruhpolding. Greis er olympisk meister på 20 km, fellesstart og stafett frå OL i Torino i 2006.
Greis vart verdsmeister med det tyske stafettlaget i VM i Oberhof i 2004. I VM i Hochfilzen i 2005 tok han sølvmedalje på 20 km. Han vann sitt første verdscuprenn i Cesana San Sicario i februar 2005.
I OL i Torino i 2006 vart Greis ein av dei store profilane, då han vann gull på 20 km og fellesstart, og var med å vinna gull med det tyske stafettlaget.
I 2011 vart Michael Greis tildelt Holmenkollmedaljen.
Kortfatta merittliste
(per 28. februar 2006)
Senator
Ein senator er ein person som har sete i et senat. Historisk sett var senator nemninga på medlemene av det romerske senatet. I moderne tid kan ein senator både vera ein parlamentarikar, som i senatet i USA], eller eit regjeringsmedlem, som i senatet i dei nordtyske bystatane.
Preposisjonen ab
a-/ab-/abs- er ein latinsk preposisjon som styrer kasuset ablativ.
Bislett stadion
Bislett stadion er ein norsk idrettsstadion som vart bygd i 1922. Stadionet står i bydelen St. Hanshaugen i Oslo og er det mest kjende idrettsanlegget i Noreg, ved sida av Holmenkollbakken. Friidrettsstemnet Bislett Games har blir arrangert på stadion kvart år sidan 1966. Det er også heimebane for fotballaget Skeid.
Tidlegare vart stadionet brukt også som skøytebane, slik tilfellet var under vinter-OL 1952. I 1988 vart det avgjort at stadionet berre skulle vera til friidrett og fotball, ikkje til skøytesport. Stadionet vart rive heilt ned i 2004 og det nye Bislett stadion stod klart til Golden League-stemnet i juli 2005.
Rossby deformasjonsradius
Rossby deformasjonsradius er ein lengdeskala i meteorologi og fysisk oseanografi der rotasjonseffektar vert like viktige som oppdrift og tyngdebølgjer under utviklinga til ein straum rundt ei forstyrring.
For eit barotropt hav:
For barokline straumar:
Den tilknytte dimensjonslause parameteren er rossbytalet. Begge er kalla opp etter Carl-Gustav Rossby.
Withlæg
Withlæg, Withlæg eller Vigleik (Wiglek), var ein mytisk konge over Angeln i folkevandringstida. Han skulle ha vore son av Odin, og første ættefar til kongane i Angeln og seinare i Mercia.
I følgje nokre kjelder var far hans ein Weothulgeot (angliske krøniker). Danske kjelder nemner at Vigleik var son av Hrœrekr Slöngvanbaugi, ein fornalderkonge som er nemnd i sogene om Ivar Vidfadme og Sigurd Ring. Denne Vigleik ekta Nanna, og desse var foreldra til kong Vermund.
Gesta Danorum fortel korleis Vigleik tok gods og lausøyre frå mor til kongesonen Amled (Hamlet). Vigleik gjekk seinare til krig mot Amled og felte han.
Vekselverkande galakse
Vekselverkande galaksar er par eller grupper av galaksar som har blitt deformerte grunna gravitasjonell vekselverknad mellom dei. Vekselverknadane kan føra til at galaksane til slutt blir slegne saman til éin. Dei fører òg gjerne til at lange tidevasshalar av gass og stjerner blir dregne ut av galaksane. Delar av tidevasshalane kan med tida klumpa seg saman og danna dverggalaksar. Ein reknar med at galaksevekselverknad fører til eksplosiv stjernedanning i involverte galaksar.
Logos
Logos (Gresk: Meining, fornuft eller ord), er eit omgrep frå gresk filosofi og kristen tenking og er eit viktig ord i mange moderne, vitskaplege samanhengar, som i -logi (biologi, sosiologi o.l.) i tydinga den rasjonelle læra om noko. Nokre gamle nemningar som teologi endrar i vitskapleg tidsalder meining frå å tyde "læra om Gud", til å tyde "lære om trua på Gud" (av di det berre er mennskelege uttrykk for tru ein kan forske på, ikkje Gud sjølv).
Logos-omgrepet vert først tilskreven filosofen Heraklit, som seinare gav det vidare til Platon og stoikarane. Gjennom møtet med jødisk tenking vart logos-omgrepet avgjerande for utforminga av eit kriste gudsbilete.
Logosofien kom til å påverke kristendomen sterkt dei første fire-fem hundreåra og uttrykkjer det guddommelege ved Jesus. Islamsk tru har si eiga tolking av Jesus som Logos.
Haldis Havrøy
Haldis Havrøy, opphavleg Haldis Pettersen, var ein norsk arbeidar og politikar, fødd i Hadsel i Nordland, der far hennar arbeidde som kaiformann. Ho representerte Oslo og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1973 til 1981.
Hausten 1973 vart Havrøy vald inn på Stortinget for Arbeidarpartiet i Oslo, og tok sete i sosialkomiteen. Etter ho vart attvald i 1977, flytta ho over i industrikomiteen.
Vektaren
Vektaren (sørsamisk Vuaktere) er ein innsjø som ligg i Røyrvik kommune i Trøndelag fylke. Frå vest kjem Saksvasselva og Saksvatnet. Huddingselven renn frå aust inn frå Hudningsvatnet og Røyrvikelva ut til Limingen. Sidan reguleringa i 1959 er utløpet demd opp, slik at Vektaren no dannar magasin for Røyrvikfoss kraftverk. Samtidig vart avløpet frå Namsvatnet ført i tunnel til Vektaren.
Av fisk finn ein aure, røye og ørekyte. I nordenden ligg Husvik/Vektarbotn naturreservat. Vektarbotn er, ved hjelp av ein terskel, ikkje berørt av reguleringa. Garden Vekterli ligg på nordsida av dette området, rett overfor Kaukartangen, der ein i tidlegare tider ropte (kauka) over for å få båtskyss. I nordvestenden, ved tilløpet frå Namsvatnet, finn vi garden Myrheim.
Zulia
Geografi
Maracaibo-sjøen, den største innsjøen i Sør-Amerika, ligg i Zulia. Maracaibo-bassenget inneheld ein av dei største antatte reservane av olje og gas på den vestlege halvkula, noko som bringar mykje velstand til landet. Ei lang grense i område med lite folkesetnad skil Venezuela frå Colombia. På grensa i nord ligg Perijá-fjellkjeda og lengst i nord Guajira-halvøya på colombiansk side av grensa. I sør grensar Zulia mot Táchira og Mérida. I vest finn ein desse delstatane mot Zulia, ordna frå nord mot sør: Falcón, Lara og Trujillo. Då conquistadorane for meir enn 500 år sidan seglde inn i dette området fann dei at innbyggjarane budde i samfunn av hus som var bygd på pålar utover sjøen. Territoriet vart dermed kalla Litle Venezia, Pequeña Venecia som seinare har gjeve namn til landet Venezuela.
Trikktrakk
Trikktrakk eller backgammon er eit gamalt brettspel for to spelarar. Kvar spelar har femten brikker og to terningar. Brikkene er anten svarte eller kvite, og terningane svarer til brikkefargen. Målet er, forenkla sagt, å flytta alle sine brikker til motsett side av brettet forbi motstandaren sine brikker, og deretter ut av spelet før motspelaren greier det same. Det kan vera vanskeleg, ettersom brikkene er spreidde utover heile brettet og ein må flytta dei heilskapleg for å unngå at dei blir blokkerte eller tekne av motspelaren.
Oppsett
Kvar side av brettet har tolv punkt, som oftast er representert av lange trekantar i skiftande farge. Det er samband mellom punkta på midten av brettet, men berre på éi av sidene. Slik får ein ei samanhengjande rekkje med 24 punkt som ein kan nummerera frå 1 til 24, der brikkene alltid flyttar frå høge punktverdiar til lågare. Dei to spelarane flyttar brikkene sine i motsett retning av kvarandre, slik at 1-punktet for den eine spelaren er 24-punktet for hin. Av og til, særskilt i nedskrivne spel, kan ein sjå nummereringa frå den eine spelaren si side.
Kvar spelar tek til med to brikker på sitt 24-punkt, tre på 8-punktet, og fem brikker på 13-punktet og 6-punktet.
Merk at brettet kan snuast vassrett, med startposisjonane og speleretninga snudd på same måten, men utan konsekvensar for spelmekanikken. Begge måtane å spela på er like vanlege og bretta vert laga for å kunna spelast på begge vegane.
Reglar
Spelet tek til ved at kvar av spelarane trillar ein terning kvar. Den av spelarane som får den høgaste verdien, startar å flytta med dei terningene som allereie er kasta. Om begge spelarane kastar likt, kastar ein om att. Deretter rullerer turen mellom spelarane der kvar spelar kastar to terningar før sitt flytt. Er resultatet av terningkasta for eksempel 6 og 2, må spelaren flytta ei brikke seks felt fram og så ei brikke to felt fram. Terningen kan spelast i kva som helst rekkefølgje, og ein kan flytta den same brikka basert på verdien av begge terningane, så lenge ho landar på kvart av punkta. Altså kan spelaren flytta 6 og så 2, eller 2 og deretter 6, men ikkje 8 i eitt.
Global nedkjøling
Global nedkjøling viser til prosessar der gjennomsnittstemperaturen på jorda går ned, og er det motsette av global oppvarming.
Trikktrakk
Reglar
Viss ein spelar ikkje har nokon lovlege flytt etter å ha kasta terningen, fordi alle punkta som han kan flytta til, er sperra av to eller fleire av motstanderen sine brikker, går turen vidare til motspelaren. Om det er mogleg for ein spelar å spela begge terningane er han nøydd til å gjera det. Og om det berre er mogleg å spela éin terning, må ein spela den før turen går vidare. Om han kan flytta med berre ein av terningane, men ikkje begge, må det høgaste nummeret spelast.
Ei brikke kan landa på kva som helst ledig punkt eller punkt okkupert av spelarens eigne brikker. I tillegg kan spelaren flytta til punkt der motstandaren har ei einsleg brikke (ei blotta brikke, kalla ein blott). I det siste tilfellet har blotten vorte truffen (hit), og vert midlertidig plassert på baren, som går tvers over brettet. Ei brikke kan ikkje landa på eit punkt som er sperra av to eller fleire av motspelarens brikker. Difor er ingen punkt okkuperte av brikker frå begge spelarane.
Ei brikke frå baren kjem inn på brettet i motstandarens indre heimland. Eit kast på 1 gir høve til å flytta til 24-punktet, et kast på 2 til 23-punket, osb. Ein spelar med ei eller fleire brikker på baren kan ikke flytta nokon andre brikker før alle hans brikker frå baren er komne inn i motspelarens heimland.
Å fjerna brikker
Når alle brikkene til spelaren ligg innanfor hans indre heimland, kan han ta til med å flytta dei ut av brettet. I og med at alle spelarens brikker må vera innanfor indre heimland for at spelaren skal kunna flytta ut brikker, inneber det at om motspelaren klarar å slå ein blott, må spelaren få denne ut igjen frå baren, for så å flytta brikka rundt heile brettet igjen.
Ein får 1 poeng for å vinna eitt spel. Dersom motspelaren ikkje har flytta ut nokon av sine brikker idet spelet er vunne, har motspelaren tapt ein gammon, som tel som det dobbelte av normalt tap. Dette gjev 2 poeng. Dersom ein spelar ikkje har flytta ut nokon av sine brikker og fortsatt har brikker innanfor motspelarens indre heimland eller på baren idet motspelaren har flytta ut alle femten, har han tapt backgammon, som tel som tredobbelt normalt tap. Dette gjev 3 poeng.
Doblingskuben
Når ein spelar sett eller om pengeverdiar brukar ein ein sekssida terning med tala 2, 4, 8, 16, 32 og 64; for å auka intensiteten i spelet og behovet for å bruka strategi. Denne terningen vert omtala som kuben eller doblingskuben. Om ein spelar føler at spelet går i hans favør, kan han før han kastar terningane, doble, noko som vil seia at spelaren krev at resten av spelet skal spelast med dobbelt så høg innsats. Ein legg kuben på brettet med to-talet opp (om det ikkje har vore dobla tidlegare, då ein i staden legg den doble verdien av verdien som allereie vendar opp). Motspelaren må anten akseptera eller gje seg, noko som vil seia at spelaren som dobla vinn runden og tek imot poenga for han. Etter at innsatsen er dobla fyrste gongen er det berre den spelaren som sist aksepterte ei dobling, som kan dobla på nytt.
Det er sjeldan at kuben blir dobla til meir enn 4, sjølv om det teoretisk sett ikkje er noka grense for kor langt ein kan dobla. Sjølv om 64 er høgaste verdi på kuben, kan ein gå opp til 128, 256, 512 og vidare.
Frå 1965 har ein skipa verdsmeisterskap i backgammon, og i 1991 skipa ein for første gong backgammon-NM. Norges Backgammonforbund vart skipa i 1994, og har per desember 2013 11 aktive lokallag i Noreg.
Global nedkjøling
I 1970-åra meinte enkelte forskarar at det ville kome ei snarleg nedkjøling av jordoverflata og atmosfæren i samband med at isbreane på denne tida voks. Denne hypotesen hadde lita støtte i det vitskapelege miljøet, men fekk derimot populær merksemd på grunn av ein kombinasjon av unøyaktig gjenspegling av den vitskaplege forståinga av istidssyklusar i presseoppslag, og ein svak negativ temperaturtrend frå 1940-talet til tidleg på 1970-talet. I motsetnad til gjettinga om global nedkjøling, er den ordinære vitskaplege oppfatninga at jorda ikkje har vorte avkjølt, men gjennomgått ei global oppvarming gjennom heile 1900-talet.
Fylkesveg 180 i Hordaland
Fylkesveg 180 i Hordaland går mellom Sørås og Nordås i Bergen kommune. Vegen er 1,6 km lang.
Global nedkjøling
Bakgrunnsstoff
Global uppvärmning
Bačka
Bačka (serbisk: Бачка, ungarsk: Bácska, kroatisk: Bačka, slovakisk: Báčka, ruthensk: Бачка, tysk: Batschka) er eit område på Den pannoniske sletta mellom elvane Donau og Tisa. Området er delt mellom Serbia og Ungarn, med ei lita lomme langs den venstre breidda av Donau som høyrer til Kroatia, men som har vore under serbisk kontroll sidan 1991.
Det meste av dette området dannar Vojvodina-regionen i Serbia. Novi Sad, hovudstaden i Vojvodina, ligg ved grensa mellom Bačka og Syrmia. I følgje ei folketeljing i 2002 i Serbia består folkesetnaden i Bačka av: serbarar (54,74 %), ungararar (21,70 %), i tillegg til slovakarar, kroatar, bunjevci, šokci, ruthinarar, montenegrinarar, jugoslavarar, sigøynarar og tyskarar. Det totale folketalet i den serbiske delen av Bačka er 1 022 524 (2002). Den mindre nordlege delen av Bačka ligg no i Bács-Kiskun fylke i Ungarn.
Historie
Gjennom historia har Bačka vore ein del av Dakia, Hunarriket, Avar Khanate, Gepid kongedømet, Det første bulgarske riket, Kongedømet Ungarn, Det osmanske riket, Habsburgmonarkiet, Keisardømet Austerriket, Austerrike-Ungarn, Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar, Kongedømet Jugoslavia, Jugoslavia, Den føderale republikken Jugoslavia, Serbia og Montenegro, og sidan 2006 har det vore ein del av Serbia. Den mindre nordlege delen av har vore ein del av Ungarn sidan 1920.
Namnet Bačka har slavisk opphav, det det tyder land som høyrer til byen Bač. Ungararane har òg teke dette slaviske namnet for området. Menneske har halde seg i området i over 4000 år, sidan neolittisk tid. Dei tidlegaste historiske innbyggjarane i området var sannsynlegvis illyriske stammer.
Sheep Island i Argyll
Sheep Island («Saueøya») er ei lita øy utanfor sørenden av Kintyrehalvøya i Skottland.
Sheep Island dannar i lag med Sanda Island og Glunimore Island ei lita øygruppe om lag 3 km sør for Kintyre.
Øya går stort sett frå nord til sør og er 600 meter lang og bratt langs vestsida. På det høgaste er ho 41 meter over havet. Det ligg ei grotte på vestsida og ein naturleg boge nordvest på øya.
Som namnet tyder har det beita sauer her, men øya er i dag mest kjend som den viktigaste hekkestaden for lundefugl i Firth of Clyde. Frå her kjem fuglar frå nærliggande Ailsa Craig. Andre fuglar som hekkar på Sheep Island er teiste og alke.
Absorpsjon av stråling
Absorpsjon av elektromagnetisk stråling går føre seg ved at strålinga gradvis blir svekka når han trengjer inn i eit stoff. Strålingsenergien vert overført først til enkelte elektron, som blir sett i rørsle, og energien fordelar seg så etter kvart som ei varmerørsle i stoffet. Absorpsjonen er avhengig av bølgjelengda til strålinga og av eigenskapane til det absorberande stoffet. Den lineære absorpsjonskoeffisienten indikerer kor mykje strålingsintensiteten minkar per lengdeeining stoff. Halvverditjukkleiken indikerer kor langt strålinga må gå i stoffet for at strålingsintensiteten er halvert. Når eit stoff absorberer stråling med særskilde bølgjelengder eller i særskilde område av spekteret særs sterkt, vert dette kalla selektiv absorpsjon.
Langbølgja stråling som radiobølgjer vert absorbert sterkt i stoff som er elektrisk leiande, og lite i isolatorar. Minkar bølgjelengda vil absorpsjonen i isolatorane auke, fordi ein kjem inn i strålingsområde med selektiv absorpsjon. I desse områda er halvverditjukkleiken av same storleik som bølgjelengda til strålinga. Den selektive absorpsjonen har stor praktisk tyding og er årsaka til fargane til stoff, fargekjensla til auga og fotografiske filmar, og ein nyttar han som hjelpemiddel i analytisk kjemi.
Ved særs korte bølgjelengder, i området for gammastråling forsvinn den selektive absorpsjonen, og strålinga vert meir og meir gjennomtrengande (hard stråling). Halvverditjukkleiken er her tilnærma proporsjonal med tettleiken til stoffet og ein kan derfor verne seg mot slik stråling ved å skjerme med tunge stoff, som regel bly. At absorpsjonen er avhengig av tettleiken til stoff, vert utnytta i røntgenfotografering, sidan stoff med størst tettleik svekkar strålinga mest. For å oppnå passande kontrastar må hardleiken til strålinga (bølgjelengda) tilpassast det materialet som skal undersøkast.
Partikkelstråling
Absorpsjon av partikkelstråling (α- og β-stråler) skil seg frå absorpsjon av elektromagnetiske stråling ved at strålingsintensiteten ikkje minkar gradvis. Alle stråler av same partikkelslag og med same energi tilbakelegg praktisk talt same veglengd i eit stoff før dei vert stoppa. Denne veglengda vert kalla rekkevidda til strålen i stoffet. Den aukar med partikkelenergien og minkar med aukande lading og masse hos partiklane. Rekkevidda minkar òg når tettleiken til det absorberande stoffet aukar.
Drivandefossen
Drivandefossen er den 17. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Mørkrisdalen i Luster kommune i Vestland.
Ås i Akershus
Ås er ein tettstad og administrasjonssenter i Ås kommune i Viken med.
Tettstaden ligg ved stasjonen med same namn på den vestre linja av Østfoldbanen. Her ligg Noregs miljø- og biovitskaplege universitet, tidlegare Universitetet for miljø- og biovitskap og Norges landbrukshøgskole, i tillegg til vidaregåande skule. Staden er handelssenter og har noko industri, først og fremst trevareindustri.