cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Whoopi Goldberg
Tidleg liv og familie
Whoopi Goldberg vart fødd Caryn Elaine Johnson i New York, som dotter av Emma Harris, ein sjukepleier og lærer, og Robert James Johnson, ein prest. Goldbergs mor var ei «streng, sterk og vis kvinne» som oppdrog ho som einsleg mor, etter at faren forlét familien. Artistnamnet hennar stammar frå det amerikanske uttrykket «whoopee cushion», som ho innleiingsvis brukte som artistnamn. Goldberg uttalte at «Viss du er full av luftt, så må du sleppa det ut. Folk pleidde å seia til meg, 'Du er som ein whoopee cushion', og det er der namnet kjem frå.» Ho valde etternamnet Goldberg etter jødiske familiemedlemmar, og har sagt at «Goldberg er ein del av familien min einkvan stad». I eit intervju i 1991 fortalde Goldberg at ho ser på seg sjølv som ei «jødisk-katolsk jente frå New York». I ein reportasje i 1993 i Chicago Sun-Timest, sa ho at mor hennar er jødisk. I eit intervju med The Fresno Bee refererte Goldberg til seg sjølv om ei «jødisk-amerikansk prinsesse». Eit DNA-test, kringkasta i ein PBS-dokumentar i 2006, kalla African American Lives, spora mesteparten av hennar familiebakgrunn til papel- og bayote-folket i det noverande Guinea-Bissau. Testen hennar fann at den genetiske blandinga hennar var 92 % afrikansk sør for Sahar og 8 % europeisk.
Privatliv
Då ho var 18 år gifta ho seg med den 26 år gamle Alvin Martin. I 1973 fekk paret sitt første og einaste barn, dottera Alexandrea. Etter at Goldberg skilde seg frå Martin, flytta ho til California. Der var ho med på å starta San Diego Repertory Company, der ho brukte artistnamnet «Whoopi Cushion». Før ho fekk suksess som skodespelar, arbeidde ho i ein bank, som murar, og som makeupartist ved eit likhus.
Goldberg traff David Claessen under innspelinga av Jumpin' Jack Flash, og dei gifta seg, men dei vart skilde i 1988. I 1994 gifta Goldberg seg for tredje gong, då med Lyle Trachtenberg, men paret vart skild etter eitt år.
I 1993 hadde Goldberg eit kortvarig tilhøve til Ted Danson, som då var gift. Under filminga av Eddie i 1996 innleidde Goldberg eit tilhøve til motspilleren Frank Langella. Goldberg avslutta tilhøvet tidleg i 2000.
Dottera til Goldberg, Alexandrea Martin, er mor til tre. Det eldste barnet, Amarah Sky, vart fødd på fødselsdagen til Goldberg i 1989.
Emmy
Daytime Emmy Awards
Primetime Emmy Awards
Andre prisar (utval)
Saturn Award
Fredrik Schiørn
Fredrik Sigismund Schiørn var ein norsk prest og stortingsmann frå Skedsmo.
Schiørn var son til ein offiser. Han vart student i 1848 og cand. theol. i 1854. Deretter var han lærar på Kongsberg og privatlærar i Rødenes, frå 1859 personalkapellan i Balestrand. Frå 1868 til 1883 var han sokneprest i Varteig, sidan var han sokneprest i Våle i Vestfold. Også medlem av forlikskommisjonen i Våle frå 1889.
Schiørn representerte Sarpsborg på Stortinget 1880-82 og 1883-85. I begge periodane var han medlem av protokollkomiteen. Han slutta seg til Høgre då dette partiet vart skipa i 1884.
Schiørn døydde i Tønsberg i 1908.
Astarte Horn
Astarte Horn er eit pyramideforma fjell som ligg kring 15 km innover frå George VI Sound ved sørenden av fjellrekkja som strekkjer seg til Mount Umbriel, aust på Aleksanderøya. Fjellet vart kartlagd frå flyfotografi tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, 1947–48, og frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey, 1948–50, og vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee i samband med nærliggande Venusbreen. Guddommen Venus er identifisert med den fønikiske guddommen Astarte i mytologien.
Hans Christoffer Klæboe
Hans Christoffer Klæboe var ein norsk handelsmann og politikar. Han var 1. suppleant for Finmarkens Amt til Stortinget 1818–1820 og møtte for Gunner Berg.
Safita
Safita (arabisk صا فيتا, Ṣāfītā fønikisk Safita) er ein by i Tartous guvernement, nordvest i Syria, søraust for Tartous og nordvest for Krak des Chevaliers. Byen har kring 33 000, og innbyggjarane er nesten jamt fordelt mellom gresk-ortodokse kristne og alawittar. Han ligg på toppen av tre åsar og dalane mellom dei, i Dei syriske kystfjella. Safita voks seg viktig gjennom krossfarartida og var busett av tempelriddarane i borga Chastel Blanc, som då var ein del av Grevskapet Tripoli.
Historie
Byen har vore busett sidan fønikisk tid, og fleire arkeologiske funn er gjort frå fønikiske og kanaanittiske busetnader. I 1102 tok Raymond IV av Toulouse kontroll over landet til Banu Ammars-emirane frå Tripoli. Ei fire år lang kringsetjing av Tripoli førte til full kontroll over byen og landområdet kring, inkludert Safita. Mamelukk-sultanen Baibars erobra borga i 1271.
DS «Polarlys» (1912)
DS «Polarlys» (kallesignal MHFV / LEPY) var eit hurtigruteskip som vart overlevert Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) i april 1912. Skipet var byggnummer 282 ved Burmeister & Wain Maskin- & Skibsbyggeri i København i Danmark. DS «Polarlys» gjekk i fast rotasjon i hurtigruten i perioden 1912 til 1951, berre avbroten av andre verdskrigen. Frå 1952 vart skipet brukt som forsyningsskip av den norske marinen. I 1963 vart det selt til opphogging.
Det Bergenske Dampskibsselskap hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. «Polarlys» er det norske namnet på sør- og nordlys; Aurora polaris.
Historie
Etter forliset til Det Bergenske Dampskibsselskab sitt hurtigruteskip DS «Astræa» i januar 1910, valde reiarlaget å kontrahere eit nytt skip. Kontrakten med det danske verftet Burmeister & Wain vart underteikna i 1910. Då Bergensbanen opna i 1909, styrkte dette stillinga til Bergen som kommunikasjonsknutepunkt. I tillegg til jernbanesambandet med hovudstaden hadde byen skipssamband med Newcastle upon Tyne i Storbritannia. Ved sida av å vere stamrute mellom Nord-Noreg og Sør-Noreg, vart hurtigruten stadig viktigare for turisttrafikken. Desse faktorane tilsa at dei trengde eit stort, raskt og komfortabelt skip, og ved overleveringa i april 1912 var DS «Polarlys» det største hurtigruteskipet til då. På vegen heim frå København segla skipet innom Oslo for å bli vist fram for Stortinget og regjeringa.
I hurtigruten
I april 1912 vart DS «Polarlys» sett inn i fast rotasjon i hurtigruten. Skipet sette ein støkk i kystinnbyggjarane 14. februar 1930. Klokka 19:00 kvelden før hadde det på sørgåande gått frå Rørvik i sørvest storm. Klokka 06:00 neste morgon skulle skipet ha vore inne i Trondheim, men var ikkje å sjå. Folk frykta at skipet hadde gått ned på Folda i løpet av natta. Kapteinen på DS «Polarlys» hadde vald å leggje om kursen og gå mot vêret til ope farvatn, for å ri av stormen der. Skipet kom fram til Brattøra i Trondheim 01:00 natt til 15. februar. Det var 19 timar forseinka, men i god behald.
I 1933 var det ein ekspolsjon i kjøleanlegget ombord. I april 1934 grunnstøytte det.
Under åtaket på Norge 9. april 1940 låg DS «Polarlys» i Bergen. Skipet vart straks rekvirert av den tyske Kriegsmarine og flytta til Marineholmen for å gjere teneste som losjiskip. Tyskarane måla namnet «Satan» på det, men namnet vart seinare endra til «Tan». Ved juletider 1940 vart skipet levert tilbake til BDS og fekk straks tilbake det opphavlege namnet sitt. Ikkje lenge etter var DS «Polarlys» tilbake i hurtigrutetrafikk igjen, og gjekk utan uhell fram til vinteren 1944/45, då det vart rekvirert på ny av den tyske okkupasjonsmakta i oktober/november 1944. I mars 1945 gjekk skipet i opplag ved Stamnes i Osterfjorden, og vart liggande her til freden kom. Sommeren 1945 var det attende i hurtigruten, og etter naudsynt vedlikehald og utbetringar, fortsette det til 11. oktober 1951, då passasjersertifikatet løp ut.
Etter hurtigrute-karrieren
Skipet vart lagt i opplag i Bergen i påvente av interesserte kjøparar. I april 1952 vart det tredje Ålborgskipet sjøsett, og gamle DS «Polarlys» måtte gje frå seg namnet til nye MS «Polarlys». Skipet vart omdøypt DS «Sylvia», men alt 1. juli 1952 vart det selt til den norske marinen og sendt til ombygging ved Bergen Mekaniske Verksted si avdeling i Laksevåg. Utsjåandemessig vart det ikkje mykje endra ved denne ombygginga (bortsett frå marinegrå farge), og silhuetten var framleis lett gjenkjenneleg. I juni 1953 vart det teke i bruk under namnet KNM «Valkyrien». Det fekk pennantnummer A535 (støttefartøy), og fungerte som forsyningsskip/moderskip for torpedobåtar fram til 1963, då det vart selt til opphoggarar i Danmark.
Skipet
DS «Polarlys» hadde ved levering ein tonnasje på 1 070 bruttoregistertonn, 611 nettoregistertonn, og lasteevna var 536 dødvekttonn. Lasterommene var plassert føre og aktanfor maskin- og kjelerommet, og hadde totalt 584 m³ volum. Hovudmaskinen var plassert midtskips, og var ein kolfyrt trippel ekspansjon dampmaskin bygd av Burmeister & Wain. Ytinga var oppgjeven til 1 473 ihk (indikerte hestekrefter) og 221 nhk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 13 knop. Ved levering hadde ho 141 køyeplassar fordelt på 65 på 1. plass (1. klasse), 32 på 2. plass, og 44 på 3. plass. Lugarane på 1. plass var plassert akter, 2. plass lugarar låg midtskips, og 3. plass lugarar var plassert framme. Brua var plassert over promenadedekket, noko som gjorde det mogeleg med ein utkikkssalong med framovervendte vindauge.
I 1930 fekk skipet straumlinjeror og i 1932 kjøleanlegg. I 1939 vart det sett inn peileapparat og i 1940 ekkolodd. Skipet fekk ny radio i 1948.
Algutsrum
Algutsrum er ein svensk tettstad i Mörbylånga kommun i Kalmar län på Öland. I 2005 hadde tettstaden 499 innbyggjarar.
Nær Algutsrum er ei 150 meter høg mast for TV og radio, som er lett synleg både frå brua og fastlandet. Algutsrum har eit tradisjonsrikt marknad som blir det arrangert kvart år siste fredag i juni og første fredag i oktober. marknaden har blitt halden sidan 1700-talet, men medan marknadsvarene før var tradisjonelle landsens produkt så er det no forbruksvarer som dominerer.
Rett utanfor tettstaden ligg naturreservatet Jordtorpsåsen som er vakkert og vel vitja.
Shocked av Kylie Minogue
«Shocked» er ein dansepopsong skriven av Stock Aitken Waterman for det tredje studioalbumet til Kylie Minogue, Rhythm of Love (1990). Han fekk ei positiv mottaking frå kritikarar.
Songen kom ut som den fjerde og siste singelen i løpet av våren 1991 og vart ein europeisk hit, med ein topp på nummer seks i Storbritannia, og nummer to i Irland. I Australia nådde songen sjuandeplassen på lista.
Falls of Clyde
Falls of Clyde er namnet på fire fossar i elva Clyde nær New Lanark i South Lanarkshire i Skottland. Falls of Clyde består av dei øvre falla Bonnington Linn, Corra Linn, Dundaff Linn og det nedre fallet Stonebyres Linn. Corra Linn er det høgaste med ei høgd på kring 30 meter.
Cape Charcot
Cape Charcot er eit klipperikt nes på Melba Peninsula i Antarktis, Det ligg 3 nautiske mil vest for David Island. Neset vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen under Mawson, 1911–14, som namngav det etter dr. Jean-Baptiste Charcot, ein fransk antarktisfarar.
Bjørn Grimnes
Bjørn Grimnes er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Kongsberg Idrettsforening. Han deltok i spydkast, ei øving han i perioden 1972-78 vann tre NM-gull i. Hans fremste internasjonale resultat var femteplassen i dei olympiske sommarleikane 1972.
Aktiv
Grimnes var i noregstoppen allereie i 1970-essongen, med 77,42 meter var han nummer to på årsstatistikken og tok òg sølv under friidretts-NM. Året etter forbetra han den personlege rekorden til 78,62 m.
Gjennom 1972-sesongen hadde han stor framgang. Under Bislett-leikane kasta han heile 84,70 m og vann føre ein så dyktig spydkastar som Miklós Németh frå Ungarn som oppnådde 84,06 m. Einast Terje Pedersen og Egil Danielsen av norske spydkastarar hadde då betre personbeste enn Grimnes. Grimnes deltok så i september 1972 i sommar-OL i München, der han kvalifiserte seg til spydfinalen som tolvte- og sistemann. I finalen heva han prestasjonane og kom på femteplass etter eit lengstekast på 83,08 meter, mindre enn halvannan meter bak bronsemedaljøren. Gull- og sølvvinnarane Klaus Wolfermann og Jānis Lūsis var i ei klasse for seg med høvesvis 90,48 m og 90,46 m.
Grimnes vart noregsmeister i spydkast i 1972, 1973 og 1978. Han pynta på den personlege rekorden då han nådde 84,90 m i 1973. I 1976 vart han nummer fjorten i dei olympiske leikane i Montreal.
Han sette personleg rekord i juni 1978 i med 88,32 m.
Vevring
Vevring er ei bygd i Sunnfjord kommune i Vestland. Bygda ligg på nordsida av Førdefjorden. Bygda var sentrum for den tidlegare sjølvstendige kommunen Vevring kommune fram til 1964.
Vevring kommune 1837-1964
Kommunen vart opprett som Vevring formannskapsdistrikt i 1837.
1. januar 1964 blei kommunen delt og slått saman med andre kommunar. Området nord for Førdefjorden med 439 innbyggjarar (unnateke Steindal krins) blei slått saman med delar av Naustdal til den nye Naustdal kommune.
Området sør for Førdefjorden med 407 innbyggjarar blei slått saman med Askvoll kommune, og området sør for Førdefjorden i Bru kommune til den nye Askvoll kommune.
Steindal krins i Vevring, med 25 innbyggjarar, blei slått saman med Florø, Eikefjord og Kinn kommunar saman med delar av Bremanger og Bru til ein ny kommune, som fekk namnet Flora kommune.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Vevring kommune frå 1920 til 1964:
Lake Vanda
Lake Vanda er ein innsjø i Wright Valley i Victoria Land i Ross Dependency i Antarktis. Innsjøen er 8 km lang og har ei djupne ned mot 75 m. Den newzealandske Vanda-stasjonen låg ved breidda av innsjøen frå 1968 til 1995. Lake Vanda er ein hypersalt innsjø og er meir enn ti gonger saltare enn sjøvatn, som er saltare enn Daudehavet og kanskje enno saltare enn Assalsjøen, som er den saltaste innsjøen i verda utanfor Antarktis. Lake Vanda er òg meromiktisk, som tyder at det djupare vatnet i innsjøen ikkje blandar seg med det grunnare vatnet. Det er tre distinkte vasslag som varierer i temperatur frå 23 ºC ved botnen til 7 ºC i det midtre laget og 4-6 ºC i det øvre laget. Han er ein av mange saltsjøar i dei isfrie dalane i Dei transantarktiske fjella. Den største elva i Antarktis, Onyx River, flyt vestover og ut i Lake Vanda. Det ligg ein vêrstasjon ved munningen av elva.
Innsjøen er dekt av eit gjennomsiktig isdekke som er 3,5-4 meter tjukt året rundt, men smelting seint i desember dannar ein ei vollgrav ut til kring 50 meter frå breidda. Isoverflata er ikkje dekt med snø og består av djupe sprekker og smeltelinjer. I dei kaldare månadane frys denne vollgrava til is att.
Det finst ikkje fisk i Lake Vanda eller Onyx River, men det finst mikroskopisk liv som cyanobakterie-algar. Ein har ikkje undersøkt dei djupare vasslaga i innsjøen, berre dei øvre vasslaga, fordi ein ikkje vil forstyrre det naturlege miljøet ved å køyre fjernstyrte undervassfartøy ned i djupet.
Vanda-stasjonen
Vanda-stasjonen var kjend for The Royal Lake Vanda Swim Club. Vitjande ved Vanda-stasjonen kunne kaste seg ut i det særs slate vatnet då iskappa smelta på sommaren og fekk eit symjemerke.
Vanda-stasjonen vart lagt ned og fjerna i 1995 då vassnivået auka, og vart erstatta av ei hytte, der det periodisk bur 2-8 forskarar.
Bruhagen
Bruhagen er ein tettbygd stad og administrasjonssenter i Averøy kommune i Møre og Romsdal.
Ismailittar
Ismailittar (urdu اسماعیلی Ismāʿīlī, arabisk الإسماعيليون al-Ismāʿīliyyūn; persisk اسماعیلیان Esmāʿīliyān) اسماعیلیان Esmâ'iliyân) er ei grein av islam og den nest største sjia-retninga, etter imamittane («tolvarsekta»)  som er dominerande i Iran. Ismailittane finst hovudsakleg på det indiske subkontinentet, Syria, Saudi-Arabia, Jemen, Kina, Tadsjikistan og Aust-Afrika men har i dei seinare åra utbreidd seg til Europa og Nord-Amerika.
Ismailittane og imamittane aksepterer begge dei første imamane frå etterkomarane til Muhammed gjennom dottera hans Fatima og deler derfor mykje av den tidlege historia si. Men ei usemje i etterfølgjinga av den sjette imamen, Ja'far as-Sadiq dukka opp. Ismailittane vart dei som aksepterte den eldste sonen til Ja'far, Ismail som den neste imamen, medan imamittane aksepterte ein yngre son, Musa al-Kazim.
Historie
I år 910 tok ismailitten ˤAbdullāh al-Mahdī Billa frå Tunis makta i Egypt, og etablerte Fatimide-kalifatet, som snart fekk makta i store delar av Nord-Afrika og Midtausten. Dette er det einaste tilfellet der kalifatet har vore på sjiittiske hender. Fatimidane grunnla i år 972 byen Kairo, og gjorde han til hovudstad i riket sitt. Handel og kultur blømde under fatimidane som utøvde ein tolerant styreform. Dynastiet bestod frå 910 til 1171, då dei tapte for den sunnimuslimske generalen Saladin.
Usemje som arvefølgja førte til at ismailiane rundt år 1000 vart splitta i to hovudretningar: Nizari og Mustaili. Den viktigaste av desse er idag Nizari-islam. Ei mindre gruppe utvikla seg i Libanon og Syria til drusarar, som idag vert rekna som ein sjølvstendig religion
Imamane
Dette er den ismailittiske rekkja med imamar :
1. ʿAlī ibn Abī Ṭālib ألإمام علي إبن ابي طالب
2. al-Ḥussayn ibn ʿAlī ibn Abī Ṭālib ألإمام الحسین إبن علي إبن ابي طالب
3. ʿAlī Zayn al-ʿĀbidīn ألإمام علي زین العابدین
4. Muḥammad al-Bāqir ألإمام محمد الباقر
5. Jaʿfar aṣ-Ṣādiq ألإمام جعفر الصادق
6. Ismāʿīl ibn Jaʿfar ألإمام إسماعیل إبن جعفر
7. Muḥammad ibn Ismāʿīl ألإمام محمد إبن إسماعیل
8. ʿAbdullāh ألإمام عبد الله (ifølge Daftari) / Wafī Aḥmad ألإمام وفي أحمد (ifølge den offisielle nizarilista)
9. Aḥmad ألإمام أحمد (ifølge Daftari) / Taqī Muḥammad ألإمام تقي محمد  (ifølge den offisielle nizarilista)
10. al-Ḥussayn ألإمام الحسين (ifølge Daftari) / Raḍiyu-d-Dīn ʿAbdullāh ألإمام رضي الدين عبد الله (ifølge den offisielle nizarilista)
11. 1. Fāṭimide kaliff-imam ʿUbaydullāh al-Mahdī billāh ألإمام عٌبَيد الله المهدي بالله
12. 2. Fāṭimide kaliff-imam Muḥammad al-Qāʾim bi-ʾAmrillāh ألإمام محمد القائم بأمر الله
13. 3. Fāṭimide kaliff-imam Ismāʿīl al-Manṣūr ألإمام إسماعيل المنصور
14. 4. Fāṭimide kaliff-imam Maʿād al-Muʿizz li-Dīnillāh ألإمام مَعَاد المُعِزّ لدين الله
15. 5. Fāṭimide kaliff-imam Abū Manṣūr Nizār al-ʿAzīz billāh ألإمام أبو منصور نزار العزيز بالله
16. 6. Fāṭimide kaliff-imam Al-Ḥakīm bi-Amrillāh ألإمام الحكيم بأمر الله (Opphav til religionen til drusarane)
17. 7. Fāṭimide kaliff-imamʿAlī az-Zāhir li-Iʿzāz Dīnillāh ألإمام علي الظاهر لإعزاز دين الله
18. 8. Fāṭimide kaliff-imam Al-Mustanṣir billāh ألإمام المستنصر بالله
Nizārī-imāmar:
19. Nizār ibn al-Mustanṣir billāh ألإمام نزار إبن المستنصر بالله
20. Al-Hādī ألإمام الهادي
21. Al-Muhtadī ألإمام المهتدي
22. Al-Qāhir ألإمام القاهر
23. al-Ḥassan II ʿalā dhikrihi-s-salām ألإمام الحسن الثاني على ذكره السلام
Tel Aviv storbyområde
Tel Aviv storbyområde (hebraisk מֶטְרוֹפּוֹלִין תֵּל אָבִיב) eller Gush Dan (hebraisk גּוּשׁ דָּן), er eit storbyområde inkludert område frå både Tel Aviv og Sentral-distriktet i Israel. Området er nært knytt til byen Tel Aviv gjennom sosiale, økonomiske og kulturelle band. Han ligg langs den israelske middelhavskysten. Tel Aviv storbyområde er det største storbyområdet i Israel og har eit estimert folketal på 3 464 100 innbyggjarar, av desse er 95 % (3 286 500) israelske jødar. 42 % av innbyggjarane i Israel bur i dette området.
Ismailittar
Imamane
26. ʿAlāʾu-d-Dīn Muḥammad III ألإمام على الدين محمد الثالث
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Over 400 000
Ismailittar
Imamane
27. Ruknu-d-Dīn Khurshāh ألإمام ركن الدين خرشاه
28. Shamsu-d-Dīn Muḥammad ألإمام شمس الدين محمد
Vevring kyrkje
Vevring kyrkje står i bygda Vevring på nordsida av Førdefjorden i Sunnfjord kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1846.
Ismailittar
Imamane
29. Qāsim Shāh ألإمام قاسم شاه
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Over 200 000
Ismailittar
Imamane
30. Islām Shāh ألإمام إسلام شاه
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Over 100 000
Vevring kyrkje
Bygget er teikna av Hans Ditlev Franciscus Linstow og har sitjeplass til 225 personar.
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Over 50 000
Ismailittar
Imamane
31. Muḥammad ibn Islām Shāh ألإمام محمد إبن إسلام شاه
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Over 10 000
Vevring kyrkje
Altartavla
Altartavla, i form av eit altarskåp, er frå kring 1510 og har bevard det før-reformatiske uttrykket. Ho er ei Maria-tavle og er truleg laga i Lübeck.
Ismailittar
Imamane
32. Mustanṣir billāh II ألإمام مستنصر بالله الثاني
33. ʿAbdu-s-Salām Shāh ألإمام عبد السلام شاه
34. Gharīb Mīrzā / Mustanṣir billāh III ألإمام غريب ميرزا \ مستنصر باالله الثالث
Tel Aviv storbyområde
Byar i Gush Dan
Hod HaSharon, Modi'in Illit, Rosh HaAyin, Ramat HaSharon, Ness Ziona, El'ad, Yavne, Kiryat Ono, Yehud-Monosson, Tira, Giv'at Shmuel, Kafr Qasim, Qalansawe, Be'er Ya'akov, Even Yehuda, Gan Yavne, Ganei Tikva, Gedera, Giv'at Shmuel, Jaljulia, Kfar Yona, Kiryat Ekron, Kokhav Ya'ir, Mazkeret Batya, Shoham, Tel Mond, Tzoran-Kadima
Ismailittar
Imamane
35. Abū Dharr ʿAlī Nūru-d-Dīn ألإمام أبو ذرّ علي نور الدّين
36. Murād Mīrzā ألإمام مراد ميرزا
Tel Aviv storbyområde
Storbyringar
Israelsk statistisk sentralbyrå deler Tel Aviv storbyområde inn i fire:
Ismailittar
Imamane
38. Nūru-d-Dahr (Nūru-d-Dīn) ʿAlī ألإمام نور الدهر (نور الدين) علي
39. Khalīlullāh II ʿAlī ألإمام خليل الله الثاني علي
40. Shāh Nizār II ألإمام شاه نزار الثاني
41. Sayyid ʿAlī ألإمام سيد علي
42. Ḥassan ʿAlī ألإمام حسن علي
44. Abu-l-Ḥassan ʿAlī (Bāqir Shāh) ألإمام أبو الحسن علي \ باقر شاه
45. Shāh Khalīlullāh III ألإمام شاه خليل الله الثالث
46. Ḥassan ʿAlī Shāh Āghā Khān I ألإمام حسن علي شاه آغا خان الأول
47. Āqā ʿAlī Shāh Āghā Khān II ألإمام آقا علي شاه آغا خان الثاني (Shāh ʿAlī Shāh ألإمام شاه علي شاه ifølge den offisielle Nizārī-lista)
48. Sulṭān Muḥammad Shāh Āghā Khān III ألإمام سلطان محمد شاه آغا خان الثالث
49. Shāh Karīmu-l-Ḥussaynī Āghā Khān IV سمو ألإمام شاه كريم الحسيني آغا خان الرابع
Mustaʿlī-imāmar:
19. 9th Fāṭimide kaliff-imam Aḥmad al-Mustaʿlī ألإمام أحمد المستعلي
DS «Delfinus»
DS «Delfinus» (kallesignal MHVN - LDFS) var eit dampskip bygt i 1912 som lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).
Ismailittar
Imamane
20. 10th Fāṭimide kaliff-imam Al-Āmir bi-Aḥkāmillāh ألإمام الآمر بأحكام الله (Ḥāfizī-skisma)
21. Aṭ-Ṭayyib Abī-l-Qāsim ألإمام الطيب أبي القاسم (skjult)
DS «Delfinus»
Historie
Under åtaket på Noreg i april 1940 låg «Delfinus» i Trondheim med last for England. Skipet vart teken av tyskarane, men segla for BDS. 22. juni 1940 vart skipet bomba på veg til Bergen og fekk stor skade i hekken. Det vart reparert i Bergen og kom fram med lasta til Tyskland.
Ettermiddagen 6. november 1940 gjekk skipet i tysk konvoi på reise frå Stavanger til Hamburg med fisk og tran. Det vart då torpedert og søkkt ved Obrestad fyr av den britiske ubåten HMS «Sturgeon». Ingen ombord mista livet. Redningsfartøy og fly vart sende ut frå Stavangerområdet. I følgje overlevande vart det avfyrt to torpedoar mot skipet. Den eine trefte «Delfinus» akter og den andre bomma og nådde inn til stranda.
Skipet
I 1923 fekk skipet påsett Star Contrapropellar og i 1930 straumlinjeror. I 1932 vart mastene kappa for at skipet skulle kunne nå opp til Manchester. Ny radio og peileapparat vart installert i 1938.
Gunner Berg
Gunner Berg var ein norsk prest.
Berg gjekk på skule i Trondhjem fram til 1782, og vart cand.theol. i 1786. Berg vart sokneprest i Lenvik i 1792, prest på Senja i 1804, og seinare sokneprest i Ibestad i 1805. Berg vart innvald på Stortinget frå Finmarkens amt (då Troms ikkje var oppretta) i 1818, men vararepresentanten Hans Christoffer Klæboe møtte fast heile perioden grunna sjukdom hos Berg. Berg etterlét seg ei rekkje historiske og topografiske skrifter.
Fairy Lochs
Fairy Lochs er ei lita gruppe innsjøar om lag 3 km søraust for landsbyen Badachro nær Gairloch i Wester Ross i Skottland.
Innsjøane ligg nær Loch Bràigh Horrisdale, som munnar ut i Badachro River (skotsk-gælisk Abhainn Bad a' Chrodha). Det er fleire større fossar i området og åsen Sìdhean Mor ligg oppfor Fairy Lochs og bukta Loch Gairloch.
Innsjøane ligg aude til og har tilkomst over jordbruksland og langs stiar i myrlendt terreng.
Innsjøane er kjend for at eit amerikansk bombefly styrta her under den andre verdskrigen den 13. juni 1945. 15 personar ombord omkom. Det meste av vraket ligg der det hamna etter styrten og vert i dag rekna som ei krigsgrav.
Turn-VM 1979
'''Den 20. verdsmeisterskapen i turning''' vart avvikla i Fort Worth i USA dagane frå 3. til 9. desember 1979.
Mangekamp
<br style="clear:both;" />
Bøylehest
<br style="clear:both;" />
Frittståande
<br style="clear:both;" />
Hopp
<br style="clear:both;" />
Skranke
<br style="clear:both;" />
Svingstang
<br style="clear:both;" />
Lagkamp
<br style="clear:both;" />
Bom
<br style="clear:both;" />
Paul Olsen Thrane
Paul Olsen Thrane var ein norsk forretningsmann og ein av Christianias mektige menn tidleg på 1800-talet.
Biografi
Thrane studerte handelsfaget under justisråd Peter Elieson frå Hafslund (tettstad) og kjøpmann Dørcker i Frederikshald, og gifta seg med dottera til Dørcker, Kristin Marie, i 1778. Paret flytta til Christiania (1780), der han fekk engasjement ved Bordtomtene nokon år, før han kjøpte Tiedemanns Tobaksfabrik på Vaterland (1784). Fabrikken vart drive under namnet Paul Olsen Thrane Tobaks-fabrique, flytta til torget i byen (1787) og selt til Claus Winther (1816). Thrane dreiv òg innan trelast.
Han var i borgarforsamlinga i byen (1794–1800), og dessutan utnemnd til forlikskommissær (1809–12). I denne tida vart han den første stadthauptmann i Christiania borgervæbning (1801). Tidlegare hadde  Thrane vore med på etableringa av Det Dramatiske Selskab der han òg var skodespelar (1799) og av det første musikalske selskapet i byen, Det musicalske Lyceium (1810). Sjølv om Thrane var kjent som antirojalist var han nær ven av, og forlovar for naboen sin på Bygdøy, prins og vise-statthaldar Frederik av Hessen (1813).
Han åtte Thranes løkke ved dagens Rodeløkka, og dessutan Henningslyst på Bygdøy (1802–19). I heimtraktene sine ved Sarpsborg kjøpte Thrane  Borregaard (1812) og Borregaard Hovedgård der han tidvis budde (1814–1818). Frå Jørgen Young kjøpte han Youngsløkken (ved dagens Youngstorget, 1818) og budde sjølv i Storgata 3 (huste står enno). Han var stortingsrepresentant 1818–1820 for Christiania.
Etterkvart fekk han store finansielle problem med Borregaard, og saman med ein storbrann i eigedomane hans på Bordtomtene (1819) innstilte han betalingar i to periodar (1820, 1826) og selde alt i ein konkurs (1828). Han flytta så til Fredrikstad.
Turn It into Love
«Turn It into Love» er ein song av Kylie Minogue frå debutalbumet Kylie. Singelen kom ut i desember 1988 som den sjette og siste singelen frå albumet. Songen vart skriven av Stock Aitken Waterman.
Informasjon
Songen vart utgjeven som singel utelukkande i Japan i 1988, som den sjette singelen frå albumet. Han gjekk rett inn på førsteplass på den japanske internasjonale hitlista, og blei verande i fleire veker. Det vart den tredje singelen hennar på rad til å nå førsteplassen i Japan.
Boogie Woogie Country Man
Boogie Woogie Country Man er eit studioalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Mercury Records i 1975.
På Boogie Woogie Country Man vende Lewis attende til ein meir «hardnakka» honky-tonk-country, slik han hadde spelt seint i 1960-åra og tidleg i 1970-åra, sjølv om produsenten Jerry Kennedy valde å ta med korsongarar for å glatte det ut noko. Songen «I Can Still Hear the Music in the Restroom» vart gjeven ut på singel, men nådde ikkje Topp 10-lista, og tittelsporet kom ikkje høgare enn 24. plassen.
Sjølve albumet klatra til 16. plassen på countrylista til Billboard.
Metropolitan Museum of Art
The Metropolitan Museum of Art er eit kunstmuseum i New York City. Museet er det største i sitt slag i USA, og eitt av dei ti største kunstmusea i heile verda. Den eigne kunstsamlinga omfattar over to millionar verk, fordelt på 17 ulike avdelingar. Hovudbygningen ligg ved austenden av Central Park i bydelen Manhattan. Ein mykje mindre lokasjon er «The Cloisters» på øvre Manhattan, denne stiller ut kunst frå mellomalderen.
Mount Bayonne
Mount Bayonne er eit fjell, 1500 moh, i nordenden av Rouen Mountains på Aleksanderøya. Fjellet ligg like nord for Les Dents og Mount Paris. Det vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10. under Charcot, som namngav det etter den franske byen. Det vart sett på ny frå lufta av British Graham Land Expedition (BGLE) i 1936. Det vart kartlagd på ny frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE), 1947–48, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1960.
Älmsta
Älmsta er ein svensk tettstad i Norrtälje kommun i Stockholms län i landskapet Uppland. I 2005 hadde tettstaden 924 innbyggjarar.
Jon Tolaas
Jon Tolaas   var ein norsk lyrikar, lektor og draumeekspert frå Vågsøy.
Tolaas var utdanna cand.philol. med fransk hovudfag og arbeidde som lektor på Eid vidaregåande skule på Nordfjordeid.
Han debuterte som forfattar i 1967 med diktsamlinga Gjest i ditt tjeld og fekk sidan gjeve ut ei rekkje skjønnlitterære bøker og sakprosabøker om draumar. Ei tid hadde han ei fast spalte i Bergens Tidende og boka Nattkino : Ei bok om draum som kom i 1992 er basert på den. Han fekk Sunnmørsprisen for boka.
Per Halle
Aktiv
Allereie som junior nådde den lettbygde Halle noregstoppen på 5000 m. 21 år gammal sprang han for fyrste gong under 14 minuttar på distansen, tida 13.56,0 førte han opp på femteplass på noregsstatistikken på 5000 m. I 1971 persa han med 13.45,2, den beste tida på 5000 m av ein nordmann det året. Endå betra var han på 10 000 m, der han sette ny norsk rekord med 28.36,4, ein rekord han same sesongen mista til Arne Risa som presterte 28.24.4. Både Risa og Halle deltok på mila i Helsingfors-EM, men Halle gjorde eit svakt løp og vart nummer 29.
Halle vart norsk meister på 5000 m då han i august 1972 i Stavanger slo Knut Børø i spurten og kom i mål på tida 13.56,0. Nokre veker seinare gjorde han eit godt løp under OL i München og kvalifiserte seg til finalen på distansen. I finalen sprang Halle inn til sjuandeplass på tida 13.34,4, ny norsk rekord med tre sekundar i høve til den gamle.
I juni 1974 forbetra han den norsk milrekorden til 28.23,4 på Stockholm stadion under ein landskamp mellom Sverige, Noreg og Aust-Tyskland. Rekorden stod berre i fire veker, då Knut Børø i landskampen mot Bulgaria vann 10 000 m på 28.14,6. På 5000 m forbetra Halle den personlege rekorden til sterke 13.27,6 på Bislett stadion i slutten av juli, men var likevel berre nummer fire på distansen i Noreg gjennom 1974. Dermed fekk han berre delta på 10 000 m under EM i friidrett 1974 i Roma, der han braut løpet.
Harald Sverdrup (fleirtyding)
Harald Sverdrup kan vise til:
Eas a' Chual Aluinn
Eas a' Chual Aluinn er den høgaste fossen i Storbritannia og ligg i Assynt i Sutherland i Highland i Skottland med eit fall på 200 meter.
Beagle Peak
Beagle Peak er eit fjell med ei høgd opp mot kring 700 moh sentralt i Lassus Mountains på Aleksanderøya i Antarktis. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter kapteinløytnant Clyde A. Beagle i U.S. Navy som var flykaptein på LC-130 i skvadron VXE-6 i U.S. Navy Operasjon Deepfreeze, 1969 og 1970.
Nicolai Olsen Normann
Nicolai Olsen Normann var ein norsk handelsmann og gardbrukar. Han var stortingsrepresentant for Finmarkens Amt i tre periodar; 1818–1820, 1821–1823 og 1833–1835.
Normann var son av Ole Normann på Elsnes i Trondenes og Elisabeth Hevitte Straum. Sjølv var han handelsmann, gardbrukar og divisjonssjef for kystvernet. Han var medlem av Senjen og Tromsø matrikulkommisjon i 1819, medlem av herredsstyret i 1838 og forlikskommissær.
Normann var innehavar av Borgerdådsmedaljen.
Ole Thomesen
Ole Thomesen var ein norsk sakførar og stortingsmann frå Kragerø. Han melde seg inn i Venstre si partiforeining då denne vart danna i 1883.
Far til Thomesen var kjøpmann, og han tenkte sjølv å verte handelsmann. Han vart student i 1837 og cand. jur. i 1843. Sidan var han sakførar i Vågå og fullmektig hos ein prokurator på Lillehammer. Han kjøpte ein gard på Fåberg som han på ti år dreiv mykje opp i salsverdi. På slutten av 1850-talet danna han eit dampskipsselskap som tok opp konkurransen på Mjøsa med «Det oplandske dampskibsselskab». Frå 1868 var han assessor (dommar) ved byretten i Christiania. Thomesen var sorenskrivar i Nedre Telemarken frå 1874 til -92. Han var då busett på Gvarv.
Thomesen representerte Bratsbergs amt på Stortinget frå 1877 til 1891. Han var medlem av næringskomite nr 2 i 1877-78, formann i same 1883-88 og atter medlem 1889-91. Elles var han medlem av valkomiteen 1879-88, av fullmaktskomiteen 1880-88, formann i protokollkomiteen 1880-82. Thomesen var medlem av Lagtinget i dei to bolkane 1883-85 og 1886-88, under riksretten mot Selmer-ministeriet i 1883-84 vart han skoten ut. På eit folkemøte i Telemark i 1888 kom han med ytringar om statsministeren, Johan Sverdrup, som kongen fann æreskjellande. Protokollkomiteen handsama saka i 1889, og kritiserte Thomesen, men utan det kom til åtgjerder.
Thomesen busette seg etter 1892 i Sandvika i Bærum, der han døydde i 1905.
Delay Point
Delay Point er eit klippenes på 185 m på vestsida av Melba Peninsula, kring 6 nautiske mil vest for Cape Charcot. Det vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen under Mawson, 1911–14, og fekk dette namnet av ekspedisjonen fordi dårleg vêr gjorde at dei vart forseinka (delay på engelsk) under ein sledetur i november 1912.
Kjelder
''
Allerum
Allerum er ein tettstad i Helsingborg kommun i Skåne län i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 628 innbyggjarar. Allerum er først og fremst eit bustadområde, der busetjarane pendlar til Helsingborg.
Allerum har med tida vokse saman med Hjälmshult gjennom busetnader langs Jonstorpsvägen, og statistisk vert desse rekna som ein og same stad. Kyrkja på staden og skulen ligg i Allerum, medan ein i Hjälmshult finn ein brannstasjon. Det er eit rikt samskipnadsliv med fleire idrettslag, ryttarsamskipnadar, speidertroppar og golfklubb.
Historie
I området omkring tettstaden har ein funne rike spor av eldre busetnader, mellom anna mange kjende steinalderbusetnader. Ein har derimot ikkje funne nokre monumentale leivningar som gravhauger eller megalittgraver. Funn av myrmalm i handsama form tyder på at jernhandsama kan ha førekome både i forhistorisk tid og i mellomalderen.
I følgje kjelder i litteraturen var området omkring Allerum vanskeleg å dyrke opp med skogar og store kjerr- og myrenger. Kyrkja blei bygd på 1100-eller 1200-talet, og blei fullført på 1400-talet. Utenom kyrkja består den eldste bevarte busetnaden av klokkargarden frå 1760, skomakergarden frå 1800 og prestegarden frå 1820.
Kjelder
''
Almunge
Almunge er ein svensk tettstad i Uppsala kommun i Uppsala län i landskapet Uppland. I 2005 hadde tettstaden 691 innbyggjarar.
Masi
Masi (nordsamisk Máze) er ei bygd i Kautokeino kommune, sør i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Ho har 299 innbyggjarar og er den nest største tettstaden i kommunen, etter Kautokeino. Dei aller fleste av innbyggjarane i Masi er samar, og om lag halvparten er sysselsette innan reindrift.
Stadnamnet Máze/Masi kjem frå elvenamnet Mázejohka, som tyder 'buktande elv'.
Hallein
Hallein er ein by og ein kommune i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Byen Hallein ligg i kring 15 kilometer sør for Salzburg by, 447 meter over havet. Hallein er den nest største byen i forbundslandet, administrasjonsby i Hallein-distriktet og ein viktig industriby. Byen er særleg kjend for den historiske saltutvinninga. Hallein kommune har ei flatevidd på 27,0 km² og i kring 20 800 ibuarar.
Historie
Grunna geologiske tilhøve når salthaldig stein på Dürrnberg ved Hallein nesten opp til jordoverflata. Utvinning av saltet kan sporast 4000 år tilbake i tid og regulær gruvedrift tok til for om lag 2600 år sidan.
Etter 1000 års stillstand vart saltproduksjonen teken oppatt med hjelp frå ny teknologi. Gruvene vart då fylte med vatn som løyste opp den salthaldige steinen, før så vatnet vart pumpa opp og gruvesjaktene. Erkebiskopen i Salzburg rådde over saltutvinninga og kom der i gjennom til enorm rikdom og makt. Salthandelen, som hovudsak gjekk føre seg med elva Salzach som transportåre, spelte ei avgjerande rolle då den i hundrevis av år stod for halvparten av inntektene til erkebiskopen.
Masi
Ved utbygginga av Alta-Kautokeino-vassdraget på 1970-talet var det opphavleg planlagd å leggja bygda under vatn.
Hallein
Historie
Bøhmen var ein viktig avtakar av Hallein-salt, då landet var eit handelssentrum for salt i Europa. Då Bøhmen i 1627 vart austerriksk provins mista Salzburg eit viktig marknad. Samstundes tapte Salzburg ein saltkrig mot Bayern. Omsetninga av salt stagnerte og gjekk tilbake. Ein lokal motreformasjon i Salzburg berre forsterka nedgangen då mange protestantiske kristne vart utvist frå riket.
Erkebispedømmet Salzburg mista sjølvstendet under Napoleonskrigane og var frå 1816 under Habsburg-krona i Austerrike. For å skape eit breiare næringsgrunnlag etablerte Hallein fleire industriar i andre halvdelen av 1800-talet. Både sement-, sigar- og papirfabrikk vart sett i gang.
Ymse
Komponisten Franz Gruber, som laga musikken til julesalmen «Glade jul» (eller «Stille natt»), budde mange år i Hallein og er gravlagd ved kyrkja i bysentrum. Dei alpine skirennarane Thomas Stangassinger og Anna Fenninger er begge frå Hallein.
Reg Strikes Back
Reg Strikes Back er det tjueførste studioalbumet av den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1988. «Reg» i tittelen referer til fødenamnet til Elton John, Reginald Kenneth Dwight.
Songane «I Don't Wanna Go on with You Like That» og «A Word in Spanish» nådde Billboard Hot 100. Dette er det første studioalbumet som vart innspelt og utgjeve etter halsoperasjonen til John året før. Dette er det siste albumet som inneheld bidrag frå Dee Murray før han døydde i 1992.
Omslaget til albumet inneheld fleire kostyme og utstyr frå garderoben til Elton John.
Mashta al-Helu
Mashta al-Helu (arabisk مشتى الحلو, òg Meshta al-Helu eller Mashta al-Helo) er ein by og feriestad nordvest i Syria i Tartus guvernement, 45 kilometer nordaust for Tartus. Landsbyen ligg i eit skogkledd område i An-Nusayriyahfjella, dei syriske kystfjella. Av stader i nærleiken finn ein Kafrun i vest, al-Malloua og al-Bariqiyah i sørvest, Habnamrah og Marmarita i sør, Hadiya i søraust, Kafr Ram i aust, Ayn Halaqim i nordaust, Ayn al-Shams i nord og Duraykish i nordvest.
I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Mashta al-Helu eit folketal på 2 458 i 2004. Han er det administrative senteret i Mashta al-Helu nahiyah («underdistrikt») i Safita-distriktet som består av 19 stader med eit samla folketal på 12 577 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg kristne.
Byen ligg 465 meter over havet. Før baathistane tok over makta i landet i 1960-åra, var Mashta al-Helu ein av få landsbyar i kystfjella som fekk elektrisk straum.
Loch Faskally
Loch Faskally (skotsk-gælisk Loch Faschoille) er eit kunstig reservoar i Perth and Kinross i Skottland, 2,5 kilometer nordvest for Pitlochry.
Innsjøen ligg mellom bratte skogkledde åsar og er om lag 3 km lang og 700 meter brei. Innsjøen er skapt av Pitlochry Dam som vart bygd av Wimpey Construction mellom 1947 og 1950 som ein del av vasskraftforsyninga i Nord-Skottland. Dammen inneheld ei laksetrapp slik at kring 5400 laks kvart år kan passere demninga.
Innsjøen er ein populær stad for fiske etter bekkeaure, gjedde og laks.
Harrier Heiberg Mejer
Harrier Heiberg Mejer var ein norsk tollar og stortingspolitikar.
Han var stortingsrepresentant for Finmarkens Amt i to periodar; 1818–1820 og 1827–1829. I første periode var han 1. representant, i andre 2. representant.
Mejer var først tilsett på rådstuskrivarkontoret i Bergen, seinare ved Finmarkens amtskontor. Han vart tollar i Hammerfest i 1811 og i Tromsø i 1823.
Anders Paulsen
Anders Paulsen eller Anders Poulsen (samisk Poala-Ánde; fødd ca. 1600 i Torne lappmark, død 11. februar 1692 i Vadsø) var ein samisk noaide som blei drepen under hekseprosessane i Finnmark. Soga om Paulsen er interessant som ei kjelde til kunnskap om tradisjonell samisk religion og om den rituelle bruken av runebomma. Fordi hans runebomme er bevart, og fordi han sjølv forklarte tydinga av symbola under rettssaka mot han. Anders Paulsen blei ført for retten i Vadsø den 9. og 10. februar 1692, skulda for å ha brukt eit instrument kalla 'Runnebomen' og for å ha utøvd slem og ugudeleg trolldomskunst. Tromma hans var blitt teken tatt frå han av styresmaktene i desember 1691. Rettsreferatet er den beste historiske kjelda ein har til denne saka. Det er tatt vare på i Sorenskriveren i Finnmarks arkiv ved Statsarkivet i Tromsø. Under forhøyret i rettssalen forklarte han dei 25 symbola på runebomma. Fem av desse symbola er knytte til storm, tore, vill rein, sol og måne. Dei andre symbola er forklarte ut frå kristne omgrep: treeining, kyrkje, bibelske skikkelsar og djevelen. Anders Paulsen si forklaring under rettssaka må derfor vurderast med atterhald når det gjeld kunnskap om samisk sjamanisme. Å bli skulda i ei trolldomssak var særs alvorleg, og forhøyrssituasjonen kan ha påverka utlegginga hans av symbola på tromma. I tillegg til rettsdokumenta er saka kjend gjennom amtmann HansH. Lilienskiold si bok Finmarchens beskrifuelsis.
Hausten 2021 bad Sametinget om at det samiske samfunnet måtte få tilbake eigarskapen til Anders Paulsen si sjamantromme, eller runebomme. Tromma blei tilbakeført frå Nasjonalmuseet i København til De samiske samlinger i Karasjok i januar 2022
Livet og døden til Anders Paulsen
Anders var reineigar, og var truleg fødd i Torneområdet. Han vandra truleg med reinen mellom Utsjok og Varangerhalvøya i løpet av året. Han var gift, og fire av dei mange barna hans følgde rettssaka mot han. Rettssaka var kanskje motivert av at han var uønskt eller utstøytt frå samfunnet av andre, kanskje nykristna samar i Varangerregionen. Den ytre årsaka til rettssaka var at Anders eigde ei tromme, eller runebomme.
Anders gav ulike, motstridande forklaringar om rolla si som noaide under rettsforhøyret. Dels hadde han lært noaidekunstene av mora, dels av den eldre samen Anders Persson. Motivasjonen for å tileigna seg trolldomsevna var framfor alt å kunna gjera gode gjerningar og hjelpa andre. Den guddommelege krafta i tromma gav han òg moglegheit til å sjå inn i framtida, eller sjå kva som skjedde andre stader. Hagen konkluderer med at «Poulsen var en noaidi eller sjaman som spilte på sin runebomme uten å falle i transe for å foreta sjelereiser i underverden. For ham var trommen primært et divinatorisk hjelpemiddel.» «Selv om vi ikke finner spor av transetilstander, er det allikevel tydelig at Poulsen har brukt sin tromme til å kommunisere med hjelpende ånder fra det hinsidige. Hans evner minner mye om de egenskaper som blir tillagt de ungarske magikyndige Táltos […], slik deres evner er oppsummert av den ungarske etnologen Éva Pócs: oppspore tyvgods og gjenglemte gjenstander, Helbredelse, Behersker spådomskunst […]»
Ettertida har vurdert Anders Paulsen si forklaring ulikt; gjenspegla ho ein kristen påverknad, eller var forklaringa taktisk motivert? Både når det gjaldt bruken av tromma, og tydinga av symbola på ho, legg han seg nær ei kristen forståing av motiva. Han set «runebommens kosmologi inn i en kristen kontekst, trolig både fordi samisk religion lenge hadde vært under kristen påvirkning og fordi forhørssituasjonen betinget det». Andre meiner at forklaringa gjenspeglar ein reell kristen påverknad: «hans utsagn utvilsomt gjenspeiler de religiøse forhold som preget samtiden. Hans vitneutsagn er for eksempel preget av en utstrakt bruk av både kristen og førkristen terminologi når han skal redegjøre for sin bruk av tromma.» Liv Helene Willumsen nyanserer forklaringa: «Noen fortolkninger av runebommens symboler er knyttet til den gamle samiske religion og forklarer trommens potensial til å gi svar på spørsmål knyttet til blant annet værforhold og reinsdyrdrift. Disse er helt klart pålitelige ut fra trommens gamle bruk. Andre fortolkninger er knyttet til den protestantiske kristne religion […] Disse er problematiske ut fra trommens opprinnelige bruk knyttet til samisk naturreligion.» Anders Paulsen sine svar gir derfor ikkje nødvendigvis eit komplett bilde av den innsikta ein erfaren sjaman hadde.
Alt i alt var ein femdel av dei som blei hekseforfølgde i Nord-Noreg av samisk herkomst; i alt 37 personar som utgjer 21 % av prosessane. Dei fleste skulda for trolldom i Finnmark var norske kystkvinner som var busette på kysten. Mange av dei var komne reisande nordover til Finnmark frå område lenger sør for å søka arbeid. Samiske menn var likevel «godt» representert: det er fleire samiske menn enn norske menn blant dei hekseforfølgde. Den første trolldoms-dommen mot ein same var bøtelegginga av Olof Mårthensson frå Utsjok i 1593; den fyrste dødsdommen fall mot Morten Olsen frå Varanger i 1601. Den siste som blei skulda for trolldom i Finnmark var Anders Paulsen i 1692. Domsavseiinga blei rekna som vanskeleg. På slutten av 1600-talet var det dessutan påkravd at dødsdommar i trolldomssaker skulle ankast til ein høgare rettsinstans. Det blei derfor ikkje kunngjort nokon dom over Anders Poulsen på tinget i Vadsø. Saka blei send til dei øvste juridiske styresmaktene i København for avgjerd. I vente på svar skulle Anders Poulsen haldast i forvaring i Vadsø. Han blei drepen med øks av ein sinnsforvirra person den 11. februar 1692, dagen etter siste rettsmøte, derfor veit ein ikkje kva dommen ville vorte. Drapsmannen var amtmannsdrengen Villum Gundersen.
Tromma til Anders Paulsen
Tromma som blei beslaglagd då ein pågreip Anders 7. desember 1691 var ei skåltromme utført av ei rirkule; ho måler på det meste 44 x 34 cm. Saman med tromma blei det beslaglagt to runebommehammarar av reinhorn, og ein visar av messing. Som vedheng hadde han to reveøyre, eit revetryne og ei reveklo.
I januar 2022 blei tromma tilbakeført frå Nasjonalmuseet i København til De samiske samlinger.
Anders beskreiv seks ulike bruksområde for tromma:
Nokre av motiva på tromma er forklarte av Anders tilknytta natur og samisk levevis, som vêr og forhold knytte til fangst av villrein. Desse gjev eit innblikk i verksemda til ein samisk sjaman. Andre motiv er forklart ut frå ei kristen fortolkingsramme, noko som reduserer truverdet til Anders Paulsen si forklaring under rettssaka med omsyn til kunnskap om samisk sjamanisme.