cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Székesfehérvár
Székesfehérvár (uttalt Sekesjfehervar), ofte berre kalla Fehérvár på ungarsk, er ein by sentralt i Ungarn, om lag 65 km sørvest for Budapest. Han har like over 100 000 innbyggjarar og er fylkeshovudstad i Fejér fylke og regionssenter i Sentral-Transdanubia. I mellomalderen var byen ein kongeleg residens og den viktigaste byen i Ungarn. 37 kongar og 39 dronningar vart krona i byen og 15 regentar vart gravlagd her. Riksdagen i Ungarn og kronjuvelane vart og halde i byen.
Namn
Namnet på byen tyder «kvitt slott med setet», som òg er namnet på andre språk, som t.d. det tyske Stuhlweißenburg. På kroatisk blir byen kalla Stolni Biograd, på serbisk Стони Београд, Stoni Beograd, på slovakisk Stoličný Belehrad og på polsk Białogród. Det latinske namnet er Alba Regia.
Ordet szék (som tyder «sete») er knytt til den viktige rolla byen hadde dei første hundreåra av Kongedømet Ungarn: székhely tyder ein (kongeleg) residens. Dei første kongane av Ungarn vart krona og gravlagd her, så Székesfehérvár var hovudstad av landet. Den andre hovudstaden var Esztergom.
Historie
Staden har vore busett sidan 400-talet fvt. I romartida låg det busetnadar her kalla Gorsium og Herculia. I mellomalderen var det latinske namnet Alba Regalis/Alba Regia. Byen låg ved eit viktig trafikknutepunkt mellom Balatonsjøen og Velenceisjøen, og fleire handelsruter frå Balkan og Italia til Buda og Wien gjekk forbi her.
Den ungarske byen vart grunnlagd i 972 av prins Géza på fire øyar i myrene mellom elvane Gaja og Sárvíz. Han bygde òg ei lita borg. Székesfehérvár vart først nemnd i eit dokument av biskopen av Veszprém i 1009 som Alba Civitas.
Géza sin son St. Stefan vart ikkje krona her fordi basilikaen først stod ferdig i 1039, eit år etter han døydde. Stefan gav busetnaden byrettar og fekk bygd ein bymur av tre rundt byen. Byen hadde rundt 3 500 innbyggjarar og var residens for kongen av Ungarn i fleire hundre år. 39 kongar vart krona i Székesfehérvár (den siste i 1526) og 15 kongar vart gravlagd her (den siste i 1540).
På 1100-talet blømde byen og det vart bygd kyrkjer, kloster og mange bygningar her. Han var ein viktig stoppestad langs pilegrimsreisa til det heilage landet. Andreas II la fram Den gylne bullen her i 1222. Bullen inneheldt rettane til adelen og pliktene til kongen, og den ungarske grunnloven var basert på bullen fram til 1848. Han vert ofte samanlikna med Magna Charta i England, som kom sju år tidlegare.
Under den mongolske invasjonen av Ungarn (1241–1242) klarte ikkje invasjonsstyrkane å nå fram til slottet på grunn av flaum frå smeltevatn i dei omliggande myrane. På 1200- til 1400-talet blømde byen og fleire palass vart bygd. På 1300-talet fekk Székesfehérvár bymurar.
Osmanarane okkuperte byen etter ei lang omleiring i 1543. Byen var under osmanarane i 145 år, fram til 1688, bortsett frå ein kort periode i 1601 då han vart gjenerobra. Osmanarane øydela det meste av byen, reiv ned katedralen og det kongelege palasset, og dei plyndra gravene til kongane i katedralen. Dei kalla byen Belgrade («kvitt slott») og bygde moskear. På 1500- og 1600-talet såg han ut som ein muslimsk by og dei fleste av dei opphavlege innbyggjarane flykta.
Byen byrja først å bløme att på 1700-talet, og hadde då ein blanda folkesetnad av ungarar, serbarar, tyskarar og herrnhuttarar. I 1703]fekk Székesfehérvár status som fri keisarby, men vart ikkje hovudstad igjen, for landet vart no styrt av Habsburg, som hadde sitt sete i Wien. På midten av hundreåret vart det bygd mange nye bygningar (Den fransiskanske kyrkja og klosteret, Jesuittkyrkjer, offentlege bygningar, barokke palass). Maria Theresa gjorde byen til eit bispesete i 1777.
15. mars 1848 vart innbyggjarane med i den ungarske revolusjonen mot Habsburgmonarkiet. Etter revolusjonen og sjølvstendekrigen vart Székesfehérvár mindre viktig og vart hovudsakleg ein jordbruksby. I denne perioden vart det oppretta mange fabrikkar.
Etter den andre verdskrigen vart byen industrialisert, og av dei viktigaste fabrikkane her var bussfabrikken Ikarus, radio og TV-fabrikken Videoton og aluminiumsverket Könnyűfémmű. I 1970-åra hadde Székesfehérvár meir enn 100 000 innbyggjarar (i 1945 hadde han berre om lag 35 000.) Det vart bygd mange nye bygg, men ein klarte å halde på den barokke atmosfæren i sentrum.
Mot slutten av sosialistregimet la mange av dei viktige fabrikkane ned og tusenvis mista jobbane sine. Byen klarte seg likevel godt som eit viktig trafikknutepunkt og den eksisterande infrastrukturen fekk mange utanlandske firma til å investere i Ungarn og Székesfehérvár vart ein av byane der multinasjonale selskap oppretta avdelingar. Ford og IBM er nokre av dei.
Kardinalar
Kardinalar, kardinalfamilien, er ein familie, Cardinalidae, med habitat i Amerika. Fuglane er robuste, frøetande fuglar, med kraftige nebb. Oftast kan dei sjåast i opent skoglandskap. Kjønna har som regel ulike utsjånadar. Gruppa har fått namn etter arten raudkardinal (Cardinalis cardinalis) med sin raude drakt, som kappa til kardinalar.
Dette robuste, frøetande sporvefuglar med kraftige nebb. Vanlegvis er dei knytt til open skogsterreng. Mange artar syner kjønnsdimorfisme i fjørdrakta. Raudkardinal fekk namn etter den raude fjørtoppen som minnar om ein mitra til ein katolsk kardinal.
Dei fleste artane er vurderte til å vere livskraftige, jamvel om nokre er nær truga og carrizalsporv er kritisk truga
Artar
Kardinalar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Piranga
Slekt Habia
Slekt Chlorothraupis
Slekt Caryothraustes
Slekt Periporphyrus
Slekt Rhodothraupis
Slekt Cardinalis
Slekt Pheucticus
Slekt Granatellus
Slekt Amaurospiza
Slekt Cyanoloxia
Slekt Cyanocompsa
Slekt Passerina
Slekt Spiza
Male Srakane
Male Srakane er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, mellom øyane Lošinj, Unije og Susak, like sør for Vele Srakane. Då øyane var del av keisardømet Austerrike-Ungarn var Vele og Male Srakane kjend som Gross- og Klein-Kanidol.
Feios kyrkje
Feios kyrkje er ei langkyrkje i tre frå 1866 på garden Rinde i bygda Feios på sørsida av Sognefjorden, i Vik kommune i Vestland.
Kyrkja er soknekyrkje i Feios sokn i Sogn prosti.
Kyrkja erstatta ei stavkyrkje frå 1200-talet.
Lifetime
Lifetime  er det åttande studioalbumet til den amerikanske musikaren Terry Callier, gjeve ut i 1999. Det var det andre albumet hans på to år, etter å ha vore borte frå musikkindustrien i neste tjue år før det. Han hadde gjeve ut fleire album i 1970-åra, men gav seg med musikken tidleg i 1980-åra då han fekk foreldreretten over dottera si. Han byrja då å studere informatikk og sosiologi ved University of Chicago, der han sidan vart tilsett.
Allmusic kritiserte albumet for å vere for glatt, etter at dei hadde rosa det førre albumet.
Callier gjer ein duett med Beth Orton på «Love Can Do». Callier hadde òg sunge å ein av Orton sine EP-ar eit par år tidlegare.
Karin Pettersen
Pettersen debuterte på Noregs landslag i ein kamp mot Danmark den 21. februar 1984. I desember 1986 var ho med då Noreg overraskande vann bronsemedaljen under handball-VM i Nederland. Ho var med å vinne sølvmedalje både under Sommar-OL 1988 i Seoul og Sommar-OL 1992 i Barcelona. Etter 1988 var Byåsen-spelaren den sentrale playmakeren (spelesjefen) i angrepsspelet til Noregs landslag. Då Noreg på heimebane vann bronsemedaljen i Handball-VM 1993 etter 20-19 mot Romania, var Susann Goksør i ferd med å ta over den rolla i laget.
Pettersen deltok i 250 landskampar for Noreg og skåra 546 mål.
Vitskap i 1934
Vitskapsåret 1934 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1934.
Henrik Suso
Henrik gjekk i kloster som 13-åring, og studerte på 1320-talet ved høgskolen dominkanarane hadde i Köln. I 1348 vart han på grunn av ein påstått skandalehistorie forflytta til klosteret i Ulm, og der vart han resten av livet sitt.
I eit mellomalderskrift om livet hans, finst ei forteljing om korleis Suso under sjukdom vart oppmødd av englar som dansa og song «In dulci jubilo».
Suso vart kanonisert i 1881.
Asorehøgtrykket
Asorehøgtrykket er eit stort subtropisk høgtrykk som ofte oppstår nær Asorane i Atlanterhavet, og dannar ein enden av den nordatlantiske oscillasjonen (NAO) i lag med lågtrykka nær Island. Systemet påverkar vêret og klimaet i store område av Nord-Afrika og Europa. Den tørre lufta frå Sahara og Middelhavslanda fører til subsidens over Asorane.
Høgtrykket er blokkerande, og har antisyklonsk rotasjon der lufta roterer rundt høgtrykket med klokka. Dette fører til at atmosfæriske bølgjer frå Aust-Afrika forplantar seg vestover mot Nord-Amerika og Karibia, og desse fører somme tider til danninga av tropiske orkanar, særleg i løpet av orkansesongen.
Miami
Miami er ein by som ligg søraust i den amerikanske delstaten Florida. Sjølve byen har 362 470 innbyggjarar (2000), men han er den største i tettstadområdet Miami–Fort Lauderdale–Pompano Beach som er det sjuande største i USA med over 5,4 millionar innbyggjarar.
Historie
Miamiområdet var opphavleg folkesett av tekestaene. I 1566 gjorde Pedro Menéndez de Avilés krav på området for Spania, og ein misjonsstasjon blei grunnlagd året etter. Fort Dallas blei bygd i 1836, og Miami-området blei slagstad for den andre seminolekrigen (1835-1842).
Sjølve byen blei grunnlagd i 1896 takka vera arbeidet til landeigaren Julia Tuttle, og er dermed den einaste storbyen i USA grunnlagd av ei kvinne. Ved den offisielle grunnlegginga den 28. juli 1896 hadde byen 300 innbyggjarar. Miami voks til i 1920-åra, men opplevde økonomisk nedgang då eigedomsbobla i Florida sprakk og under depresjonen på 1930-talet. Byen vart også råka av orkan i 1926. Under andre verdskrigen var Miami eit viktig senter for kampen mot tyske ubåtar, og folketalet voks. Etter at Fidel Castro kom til makta på Cuba i 1959 har også mange flyktande kubanarar slått seg ned i byen. I 2000 rekna 65,8 % av innbyggjarane i Miami seg som latinamerikanske (Latino eller Hispanic).
Fylkesveg 78 i Hordaland
Fylkesveg 78 i Hordaland går mellom Lunde og Hodnanes i Tysnes kommune. Vegen er 22,7 km lang.
Belaja ved Imandra
Belaja (russisk Бе́лая ) er ei elv på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 30 km lang og munnar ut i innsjøen Imandra. Ho spring ut frå innsjøen Bolsjoj Vudjavr.
Kraftmaskin
Kraftmaskin er ei maskin som omset frå ei energiform til ei anna, som til dømes frå termisk energi til mekanisk arbeid. Typiske bruksområde er framdrift av skip, motorkjøretøy, anleggsmaskinar, fly, drift av vertøymaskinar i fabrikkar og så vidare. Ein grupperer gjerne kraftmaskinar som:
Harlem Shuffle
«Harlem Shuffle» er ein R&B-song som opphavleg vart skriven og spelt inn av duoen Bob & Earl i 1963, og som seinare vart spelt av Booker T and the MG's, Vigon (1967), Johnny og Edgar Winter (1976) og The Rolling Stones i 1986. House of Pain sampla seinare blåsarane i introen på singelen deira «Jump Around».
Bob & Earl
Den opphavlege singelen vart arrangert i lag med Barry White og Gene Page og nådde 44. plass på Billboard Hot 100. I 1969 nådde singelen Topp 40 i Storbritannia.
I 2003 vart songen rangert på 23. plass av musikkritikarane i The Daily Telegraph på lista deira over dei 50 beste duettane nokon gong.
The Rolling Stones
The Rolling Stones si utgåve, med Bobby Womack på korvokal, kom ut på albumet Dirty Work og nådde femteplassen på Billboard Hot 100 og 13. plass i Storbritannia. Keith Richards hadde sett etter songar han kunne ha med på albumet og arbeidde i lag med Ronnie Wood og Womack, medan dei venta på at Jagger skulle kome tilbake til studioet i Paris etter ein soloturne. Richards vart overraska over at Jagger likte songen, og spelte inn vokalen like etter. Det vart den første coversongen the Stones gav ut på singel frå eit nytt studioalbum sidan 1964. Songen opnar med: " You move it to the left og you go for yourself You move it to the right yeah if it takes all night now take it kinda slow with a whole lot of soul."
The Rolling Stones spelte inn ein musikkvideo til songen, som kombinerte levande bilete og animasjon.
Anne Elvebakk
Anne Elisabeth Elvebakk er ein pensjonert norsk skiskyttar frå Voss. I løpet av karrieren tok ho tolv VM-medaljar (seks individuelle, fem på stafett og ein i lagøvinga).
Şiran
Şiran, òg kalla Karaca, er ein by og eit distrikt i provinsen Gümüşhane i Svartehavsregionen i Tyrkia. Han ligg ved ein av overgangane mellom Aust-Anatolia og Svartehavet i nærleiken av Ziganapasset. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2010), medan distriktet har kring 18 000. Byen ligg 1457 meter over havet.
Henrikke
Henrikke er eit norsk og dansk kvinnenamn danna av Henrik. Henrikke har norsk namnedag den 20. oktober.
Det middelhøgtyske Haimirich er opphavleg sett saman av 'heim' og -rik, 'herskar', og kan altså tyda herskaren over heimen. Andre skrivemåtar for kvinnenamnet er Hendrikke, finsk Henriikka, tysk Henrike og Heinrike og polsk Henryka. Henni, Heike, Rikke, Dikke og Dikken er kortformer danna av Henrikke. Henriette er eit nærskyld namn.
Varzina
Varzina (russisk Варзина) er ei elv nord på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 35 km lang og renn frå innsjøen Jenozero til Barentshavet.
Fylkesveg 83 i Hordaland
Fylkesveg 83 i Hordaland går mellom Søreide og Gjøvåg i Tysnes kommune. Vegen er 26,5 km lang.
Pucallpa
Pucallpa (quechua puka hallpa, 'raud jord') er hovudstad i Ucayali-regionen i Peru. Han har 204 772 innbyggjarar (2007). Byen ligg ved elva Ucayali, ei sideelv til Amazonas.
Pucallpa blei grunnlagd av fransiskanarmunkar på 1840-talet som fekk shipibo-conibofolk til å busetja seg der. Tettstaden var lenge isolert frå omverda av regnskogen og Andesfjella. Mellom 1880 og 1920 arbeidde ein med å knyta byen til Lima-Huancayo-linja, den sentrale jernbanen i Peru, men dette blei aldri gjennomført. I 1945 blei han knytt til Lima med ein 846 km lang veg, noko som opna for handel og økonomisk vekst.
I dag har Pucallpa fleire sagbruk, fabrikkar for utvinning av rosentre-olje og er endepunkt for ein 76 km lang røyrledning frå Ganso Azul-oljefeltet sørvest for byen. Det blir også drive jordbruk rundt byen.
Dei verna skogsområda Alexander von Humboldt nasjonalpark og Biabo-Cordillera Azul nasjonalpark ligg rett vest for Pucallpa.
Pucallpa har ei elvehamn, Pucallpillo, som blir erstatta av to flytande hamner ved høg vasstand. Flyplassen FAP Captain David Abenzur Rengifo tener også byen.
Den 23. august 2005 styrta ein Boeing 737 frå flyselskapet TANS Peru (Flight 204) rett utanfor byen. 57 overlevde styrten, men 43 personar døydde.
Frasier
Frasier er ein amerikansk situasjonskomedie som vart send i elleve sesongar mellom 1993 og 2004. Den var ei nyskaping av den framgangsrike fjernsynsserien Cheers. Hovudpersonen, dr. Frasier Crane som vart spelt av Kelsey Grammer, har dermed vorte ein av dei mest langliva rollefigurane i amerikansk fjernsynshistorie. I Noreg har serien vorte send på TV 2.
Serien er skapt av David Angell, Peter Casey og David Lee.
Gråseglar
Gråseglar (Apus pallidus) er ein fugleart i seglarfamilien. Han hekkar rundt Middelhavet, på Kanariøyene og Madeira, i Midt-Austen, på Den arabiske halvøya og rundt Persiabukta. Arten er ein sterk trekkfugl som overvintrar i eit belte i Afrika sør for Sahara, men avgrensa populasjonar i Afrika er standfuglar.
601 Nerthus
601 Nerthus er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. juni 1906 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Gråseglar
Skildring
Gråseglarar liknar mykje på tårnseglar, både i storleik og i utsjånad. Kroppslengda er ca. 16 centimeter og vekta ca 42 gram. På avstand er dette ein mørk, nær svart seglar med kvit strupe, kort, kløfta hale og lange, halvmåneforma venger i fluktbiletet. Samanlikna med tårnseglar har han ein aning kraftigare kroppsbygging, breiare og lysare strupeområde, og litt meir brunskjær i fjørdrakta. På kort avstand er skjelforma mønster synleg på undersida. Vengeslaga er litt langsamare enn hos tårnseglarar.
Føda er insekt og edderkoppar som svevar i lufta.
Lætet er eit høgt tørr skrik lik som slektningen sin, men med lågare tonehøgd.
Hekkeområde er ofte knytt til kystar og øyer, men dei kan hekke så høgt som på 2700 moh. til dømes i Sierra Nevada i Spania.
Den globale populasjonen er estimert til 250 000 til 2 mill individ og er trudd å vere stabil.
Vele Srakane
Vele Srakane er ei øy i Adriahavet ved Kroatia. Ho ligg mellom Lošinj, Unije og Susak, like nord for Male Srakane. Ho har eit areal på 1,18 km², og berre 8 innbyggjarar (2001). Den høgaste toppen er Vela Straža på 59 meter. Øya har ingen bilar, butikkar eller innlagd vatn, men har elektrisitet. Det finst ingen hamner på øya, berre to betongkaiar. Øya har vore busett sida førhistorisk tid, mellom anna på Vela Straža
Make Me Smile
«Make Me Smile» er ein song skriven av James Pankow for rockebandet Chicago. Songen er den første delen av den sju satsar lange songsyklusen/suiten Ballet for a Girl in Buchannon som vart spelt inn for det andre albumet deira, Chicago (ofte kalla Chicago II) frå 1970.
Turøy bru
Turøy bru er ei bru mellom Turøy og Toftøy i Øygarden kommune. Brua er ei betongbru bygd etter «fritt fram-metoden». Bruspennet er 164 meter, og seglingshøgda er 16 meter. Turøybrua vart tatt i bruk i 1991, og gav Turøy vegsamband.
Chinatown
Chinatown er eit engelsk omgrep for eit område i ein storby utanfor Kina der kinesarar har samla seg og utgjer ein betydelig del av befolkninga. Ein finn særleg slike område i hamnebyar.
Kinesiske bydelar særmerker seg gjerne gjennom butikkar som sel kinesiske varer og kinarestaurantar, og det er ikkje uvanleg med gateskilt med kinesisk skrift, dekorasjonar og portalar som markerer inngangen til den kinesiske bydelen.
Köchel-Verzeichnis
Köchel-Verzeichnis, forkorta KV, er eit system for nummerering av komposisjonane til Wolfgang Amadeus Mozart. Det blei opphavleg utarbeidd av den austerrikske musikkforskaren Ludwig von Köchel. Systemet gjev kvart verk av Mozart eit KV-nummer i så kronologisk rekkjefølgje som råd.
Köchel gav ut sin første katalog over Mozart sine verk i 1862. Katalogen er blitt revidert fleire gonger, med dei to viktigaste revisjonane av Alfred Einstein i 1937) og av Franz Giegling, Gerd Sievers og Alexander Weinmann med den 6. utgåva (K6) i 1964.
Dei første verka i katalogen er pianokomposisjonar frå Nannerl Notenbuch, skrivne i 1761 då Mozart var 5–6 år. Det siste i den opphavlege katalogen er Rekviem, med Köchel-nummer 626.
Lošinj
Lošinj (italiensk Lussino, latin Apsorrus) er ei øy i Adriahavet ved Kroatia i Kvarnerbukta. Ho ligg like sør for byen Rijeka, og er ein del av Primorje-Gorski Kotar fylke.
Av busetnadar på Lošinj finn ein mellom anna (italiensk namn i parantes): Nerezine (Neresine), Sveti Jakov (San Giacomo Lussignano), Ćunski (Chiusi Lussignano), Artaturi (Artatore), Mali Lošinj (Lussinpiccolo) og Veli Lošinj (Lussingrande).
Ein hovudveg går på langs av øya, og ein har ferjeruter Brestova - Porozina, Merag - Valbiska, Mali Lošinj - Zadar, Mali Lošinj - Pula. Det ligg òg ein flyplass på øya.
Geografi
Lošinj er ein del av øygruppa Cres-Lošinj, som òg inneheld øya Cres og dei mindre øyane Unije, Ilovik, Susak, Vele Srakane, Male Srakane og fleire mindre øyar som ikkje er busett. Cres er den største øya i området, medan Lošinj er den nest største. Det går ei lita bru mellom Cres og Lošinj ved landsbyen Osor (italiensk Ossero) på øya Cres.
Lošinj er den 11. største øya i Adriahavet ut frå areal. Ho er 33 km lang, og er opp til 4,75 km brei i nord og midten av øya. Den totale kystlinja er 112 km.
Det høgaste punktet på øya er Televrin (òg kalla Osoršćica) på 588 m og Sv. Nikola 557 m. Landsbyane Nerezine og Sveti Jakov ligg ved foten. Øya består hovudsakleg av bergartane kalkstein og dolomitt. På den vestlege delen av Kurliahalvøya er det sandavleiringar.
Øya har eit mildt klima med eviggrøn vegetasjon (som myrt, steineik og laubærtre). Dei høgareliggande områda har mindre vegetasjon. Landsbyane Veli Lošinj, Čikat og den sørvestlege kysten er omringa av furuskog.
Historie
Lošinj har sannsynlegvis vore busett sidan antikken, og det ligg festningar ved foten av Osoršćica og rundt hamna i Mali Lošinj. Romarane kalla øya Apsorrus (Ptolemaios), og øyane Lošinj og Cres i lag som Apsirtides. Fleire stader har ein grave ut romerske villaer. Fleire små eremittkyrkjer frå romartida har vorte bevart (St. Lovreć nær Osor, og St. Jakov i Sveti Jakov). I mellomalderen høyrde Lošinj til den geistlege adelen i Osor og var ikkje folkesett.
Dei første spora etter innbyggjarar frå fastlandet var i 1280. Etter ein kontrakt med Osor, fekk desse busetnadane sjølvstyre i 1389. Namnet Lošinj vart først nemnd i 1384. Parallelt med at Osor forfall på 1400-talet, vart busetnadane Veli Lošinj og Mali Lošinj stadig viktigare.
På 1700- og 1800-talet vart handel, skipsbygging og sjøfart på øya utvikla. Etter at Republikken Venezia fall vart øya ein del av Austerrike-Ungarn fram til det kollapsa i 1918. Ho var så ein del av Italia fram til 1943. I 1945 vart øya annektert av Jugoslavia. Dette førte til at dei fleste av dei italiensktalande innbyggjarane flytta sidan dei ikkje ville leve under eit kommuniststyre. Lošinj har vore kroatisk sidan landet erklærte sjølvstende frå Jugoslavia i 1991.
Tudehpartiet
Tudehpartiet (farsi حزب توده ایران (Hezb-e Tudeh Iran), 'Det iranske folkepartiet') er eit iransk politisk parti. Det vart skipa i 1941, med Soleiman Mohsen Eskandari som leiar.
Det hadde mykje innverknad i dei første åra etter det vart skipa, og i kampen for å nasjonalisere Anglo-Iranian Oil Company.
Innverknaden vart mindre etter det USA-støtta statskuppet i 1953 mot den venstreorienterte statsministeren Mohammad Mossadegh. Partiet finst framleis, men i åra etter den islamistiske revolusjonen i Iran vart det svekt av sterk forfølging. Den islamistiske regjeringa slo hardt ned på partiet i 1982, og avretta mange av medlemene i 1988, da eit stort tal med politiske fangar vart drepne i Iran.
Slagentangen
Slagentangen er eit område ut mot Oslofjorden i Slagen i Tønsberg kommune i Vestfold og Telemark. I området er det bygd opp eit stort oljeraffineri, det såkalla Essoraffineriet. Raffineriet vert eigd av Exxon Mobil.
Fylkesveg 107 i Hordaland
Fylkesveg 107 i Hordaland går mellom Jondal sentrum i Jondal kommune og Hesvik i Kvinnherad kommune. Vegen er 26,3 km lang.
Simen Wangberg
Simen Søraunet Wangberg er ein norsk fotballspelar som spelar for Tromsø Idrettslag (2020).
Wangberg spelte i trondheimsklubben Nidelv IL som juniorspelar og kom derifrå til Rosenborg som juniorspelar i 2007. Bortsett frå eit lån til Ranheim i 2011, blei han i klubben fram til sommaren 2012, då han skifta klubb til SK Brann.
Erotikk
Erotikk er sanseleg kjærleik, spesielt kjensler av forventing om seksuell aktivitet. Ordet kjem av guden Eros i gresk mytologi. Han der er gud for kjærleik. Direkte omsett tyder Eros lengt.
Litteratur som skildrar erotikk, vert kalla erotisk litteratur.
Vitskap i 1935
Vitskapsåret 1935 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1935.
Heine
Heine er eit tysk manns- og slektsnamn avleidd av Heinrich (Henrik). Det har norsk namnedag den 20. oktober.
Nærskylde namn er Hain, Hein, Heinz og Heyne.
Moshe Dayan
Moshe Dayan var ein israelsk politikar, arkeolog og forfattar. Dayan var generalstabssjef frå 1953 til 1958, jordbruksminister frå 1959 til 64, forsvarsminister frå 1967 til 74 og utanriksminister frå 1977 til 79.
Fylkesveg 121 i Hordaland
Fylkesveg 121 i Hordaland går mellom Sævareid i Fusa kommune og Eikåsen i Kvinnherad kommune. Vegen er 24,8 km lang.
Cúchulainn
Cúchulainn, eller Cuchulain, er den fremste av dei tre førande heltane i irsk mytologi, dei to andre er Lug og Fionn mac Cumhaill. Han er den førande krigaren i Ulster-segnkrinsen, og var knytt til Raudegreina, ei særskild krigar-ætt som stamma frå Ross den raude. Conchobar mac Nessa høyrde til same slekta.
Barndom
Cúchulainn vart fødd i styringstida til Conchobar mac Nessa, og var son av møya Deichtine, dotter av Cathbad. Deichtine er òg omtalt som søster eller dotter av kongen. Ho var i eit følgje på femti møyar, som alle vart borte på underleg vis. Kongen leita etter dei i tre år utan hell. Ho vart attfunnen i eit slott ikkje lang frå haugen til guden Angus Óg, ikkje langt frå elva Boyne. Sendebodet, Fergus, merkte seg at ho var i lag med ein fager unggut, som synte seg å vera guden Lug, son av Ethlinn. Dette bodet kom han attende med til kongen, som baud at Dectera skulle koma attende med det same. Ho bad om utsetjing av di ho ikkje kjende seg bra. Same natta fødde ho eit gutebarn som vart funnen i ei hytte attmed elva. Barnet var ei gåve til Ulster, og vart fostra av morsøstera, Finchoom. Guten vart kalla Sétanta. Druiden Morann spådde stordom for guten.
Ein annan versjon fortel at Deichtine fekk i seg eit lite dyr då ho drakk vatn. Dette dyret var Lug og slik blei ho med barn. Ein tredje versjon seier at far til barnet var Conchobar mac Nessa, altså far eller bror hennar.
Culanns vakthund
Kva namna hans eigentleg tyder er omdiskutert. Sétanta er sett i samband med det folket i det nordvestlege Britannia som av romerske kjelder blei kalla Setantii. Namnet på kastespydet hans, Gáe Bulga, er sett i samband med den galliske stammen Julius Caesar kallar Belgae.
At Cúchulainn skulle tyde Culanns vakthund er òg omstridt. Ei anna omsetting er «vogn-krigar», frå det gamle ordet cul, stridsvogn, og at historia med hunden er ei seinare forklaring på namnet.
Cúchulainn får seg våpen
Då Cúchulainn var nærpå vaksen, var det ein dag han kom framom huset der druiden Cathbad budde. Nett då lærde druiden bort trolldomskunstene sine, og Cúchulainn høyrde han spådde at den som tok våpen nett den dagen ville verte den fremste krigsmannen i Irland, men livet hans ville verte stutt. Etter dette gjekk Cúchulainn til kongen og bad om våpen, og kongen gav han to store spjut. Desse gjekk i filler i hendene hans, og ingen andre våpen monna før kongen gav han sine eigne våpen og si eiga vogn.
Vindmølle
Vindmølle er ei mølle driven av ein vindturbin. I flatt lende ute ved kysten er det ofte stabil vind har vindmøller vore nytta i fleire hundre år. Sjølv om ein i dag ofte forbind vindmøller med Nederland var dei òg i bruk mange andre stadar, som Danmark, Sverige, Nord-Tyskland og Iberia. Dei var og utbreidde på slettelandskap med stabil vind, som i Ukraina.
Cúchulainn
opplæring
Cúchulainn var vaksen til ein fager ung mann, og mange jenter bela til han, men han vart fest ved Emer, dotter av Forgall, drotten i Lusca, men Emer ville ikkje gifte seg før eldre søster si, og Cúchulainn laut vente. I mellomtida fór han til Skuggelandet for å syne storverk, slike som Emer hadde kravd av han, og kjempa mot ei stridsmøy der som heitte Skatha. Han var hjå Skatha i fire år, og lærde mykje av henne. Ho gav han det spjutet han helst nytta sidan, Gáe Bulga, som var særs dugande. Han svor og evig venskap med Ferdia, og seinare gjorde dei mange storverk i lag.
Vindmølle
Nemninga «vindmølle» vert ofte òg nytta om moderne vinddrivne innretningar som vindkraftverk til produksjon av elektrisitet.
Cúchulainn
Storverk
Cúchulainn er kjend for ei lang rekkje storverk, og åtte eit drag som minner noko om berserkergangen. Når krigshugen kom over han, voks han til dobbel storleik og vart ikkje til å kjenne att. Då kunne han vinne på ein heil krigsmakt i venda. Elles var han som ein noko småvaksen unggut. Med tida vart han den fremste helten i Irland, slik det var spådd.
Overlevering
Cúchulainn er helst rekna som nasjonalhelt for Ulster, og mykje av segnkrinsen knytt til han er funne her. Den mest kjende samlinga med forteljingar er kalla Táin bó Cuailngne, eller Kvegrovet i Cooley. Desse sogene og andre som gjeld denne helten og folket kring kongen Conor, er rekna som den andre av tre store segnkrinser i irsk mytologi.
Pomezia
Pomezia er ein kommunwe i provinsen Roma i regionen Lazio i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar.
Cúchulainn
Moderne minningar
I nyare tid var Cú Chulainn knytt til den irske reisinga mot det engelske herreveldet, ei statue av han står i General Post Office i Dublin som eit minne om påskeopprøret i 1916. I Nord-Irland blir han også nytta som symbol på motstand mot åtak frå sør av britisk-venlege lojalistar.
Varzuga
Varzuga (russisk Варзуга) er ei elv sør på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 254 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva har ei middelvassføring på 77 m³/s ved munningen i Kvitsjøen. Under vårflaumen i mai og juni kan vassføringa verte opptil 300 m³/s.
Elva frys til i oktober og er islagt til mai.
Newt Gingrich
Gingrich vart vald inn i Kongressen i 1978 i eit distrikt sør i delstaten Georgia. Han vart gjenvald ti gonger, dei fleste gongene utan særleg motstand.
Då Dick Cheney vart utnemnd til forsvarsminister i 1989 overtok Gingrich embetet som nestleiar (minortiy whip) for den republikanske minoriteten.
Før valet i 1994 kom Gingrich med ein «Kontrakt med Amerika». I kontrakten lovde Gingrich mellom anna å reformere velferdssystemet, ei ny og hard linje mot kriminalitet og balanserte statsbudsjett. Kontrakten vart ein suksess, og republikanarane vann fleirtalet i Representantane sitt hus for fyrste gong sidan 1954.
Den 4. januar 1995 overtok Gingrich som leiar av huset. Mange av punkta i kontrakten vart vedtekne, trass sterk kritikk frå president Bill Clinton og demokratane. Resten av presidentperioden til Clinton vart svært vanskeleg for regjeringa, då den republikanske majoriteten i både huset og senatet blokkerte mange budsjettforslag.
Valet i 1998 var skuffande for republikanarane. Gingrich hadde før valet gått hardt ut mot Clinton på grunn av den såkalla Lewinsky-skandalen, og dei fleste trudde på eit republikansk valskred. Då republikanarane faktisk tapte fem sete, vart presset mot Gingrich stort. Han valde difor å trekkje seg både frå stillinga som leiar og frå setet i Representantane sitt hus.
Holger
Holger er eit mannsnamn med opphav i det norrøne Holmgeirr, som er sett saman av holmr, 'holme', og geirr, 'spyd'. Holmger er ei eldre dansk og svensk form av namnet. Holkeri er den finske forma.
Holger har namnedag den 30. mars i Noreg og Sverige. Namnet er kjend frå soga om Holger Danske.
I Tyskland var Holger mykje brukt som døypenamn i perioden ca 1940–1980.
Vjala
Vjala (russisk Вяла) er ei elv på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland og ei av sideelvane til Umbaelva frå venstre. Elva er 35 km lang.
Islands av Mike Oldfield
Islands er det 11. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut i 1987 på Virgin. Gjestesongarar på albumet er Bonnie Tyler, Kevin Ayers, Anita Hegerland og Jim Price. Den amerikanske utgåva nytta ei anna rekkjefølgje på songane og eit anna plateomslag.
Info
Islands kom òg ut som ein fullstendig VHS-video. Det vart laga ein musikkvideo for kvart spor på albumet, som ofte miksa moderne (for den tida) datagenererte bilete med levande bilete.
Albumet vart laga ved hjelp av ei rekkje medprodusentar, fleire enn Oldfield jobba med verken før eller sidan. Produsentar på albumet var Michael Cretu (seinare for Enigma), Geoffrey Downes, Tom Newman, Simon Phillips, Alan Shacklock og Oldfield sjølv.
Den største singelen frå albumet i Europa var tittelsporet, «Islands», som var sungen av Bonnie Tyler. I USA vart den største hitten «Magic Touch» og denne nådde topp 10 på Billboard Hot Mainstream Rock Tracks tidleg i 1988.
Det vart gjeve ut fire singlar totalt frå albumet, «Islands» (som Mike & Bonnie) og «The Time Has Come», og to i 1988, «Flying Start» og «Magic Touch».
Innhald
Alle songane komponerte av Mike Oldfield.
Amerikansk utgåve frå 1988
Terje Tørrisplass
Terje Tørrisplass er ein norsk forfattar busett på Bromma. Han debuterte i 2010 med diktsamlinga Eg byggjer ikkje byar.
Tørrisplass er skogsarbeidar.
Fylkesveg 122 i Hordaland
Fylkesveg 122 i Hordaland går mellom Fusa og Strandvik i Fusa kommune. Vegen er 11,9 km lang.
Kjetil Kalve
Kjetil Skogen Kalve er ein norsk fotballspelar som har spela for SK Brann. Kalve var eigentleg juniorspelar, men er ein av fem unge spelarar som har fått spela på Brann si B-liste frå hausten 2012. B-lista består av spelarar som eigentleg ikkje er profesjonelle tippeligaspelarar, men som kan vera med og spela i tippeligakampar.
Nydarwinisme
Nydarwinisme, eller neo-darwinisme, er eit omgrep som har vorte brukt i forskjellige tydingar relatert til Charles Darwins teori om evolusjon ved naturleg utval. Ein har opp gjennom historia stort sett nytta ordet om dei nyaste og mest oppdaterte versjonane av teorien.
I dag brukast Nydarwinisme meir presist om den teorien som sameinar dei moderne kunnskapane om genar og arv med Charles Darwins teori om teori om evolusjon ved naturleg utval. Nydarwinismen i denne tydinga vart til ved at Gregor Mendels arvelære vart sett saman med læra om naturleg utval, og at Darwins opphavlege forklaring på korleis arvelege trekk oppstår (jamfør. boka hans: On the origin of species) vart fjerna. Denne nye «moderne syntesen» vart utvikla i 1930- og 40-åra, med genetikaren J. B. S. Haldane og evolusjonsbiologen og arvehygienikaren R. A. Fisher som viktige bidragsytarar.
Spafarjevøyane
Spafarjevøyane eller Spafarjevøya (russisk Остров Спарафьева; Ostrov Spafarjeva) er ei relativt stor dobbeløy i Okhotskhavet i Magdan oblast i Russland. Dei ligg 7 km aust for Antamlanhalvøya (òg kalla Khmitevskij), den sørlegaste halvøya rundt Tauiskbukta (Тауйсская губа; Tauhskaha Guba), eller på vestsida av den større bukta rundt Magadan.
Nydarwinisme
Det er denne teorien som i dag gjerne blir omtala upresist som «Darwins utviklingslære», «evolusjonsteorien» eller berre «evolusjonen» i lærebøker og i media. Encyclopedia Britannica nyttar «nydarwinisme»-omgrepet om læra om evolusjon ved naturleg utval, i samsvar med dette.
Nydarwinismen skil seg frå Darwins opphavlege teori i oppfatninga av korleis arvelege eigenskapar får sitt opphav. Charles Darwin (1809-1882) meinte, i likskap med Lamarck, og i tråd med den rådande oppfatninga i samtida, at bygningstrekk og eigenskapar som ein organisme har tileigna seg mens han lever, går i arv til avkommet. Darwin forklarer i On the origin of species at bruk og manglande bruk («use and disuse») samt direkte innverknader frå levemiljøet blir overført til avkommet gjennom forplantninga. Etter denne oppfatninga vil for eksempel fuglar som ikkje brukar vengene sine til å fly med, som eit resultat av denne manglande bruken, ha ein tendens til få avkom som har mindre venger. Darwin meinte likeeins at instinkt var nedarva vanar. Denne oppfatninga var ein grunnplanke i Darwin sin teori, fordi utan denne ville ikkje teorien ha noko forklaring på kvar dei arvelege variasjonane kom frå. Då Gregor Mendels arvelover vart gjenoppdaga i år 1900, vart det etterkvart klart at Darwins oppfatning om arv ikkje heldt mål. Det var lenge strid mellom tilhengarane til Mendel og tilhengarane til Darwin. Dette forandra seg i løpet av 1930- og 40-åra, då populasjonsgenetikken vart etablert, med R. A. Fisher og J. B. S. Haldane som sentrale namn. I følgje nydarwinismen er kjelda til all arveleg variasjon forstyrringar i vidareføringa av arva: tilfeldige mutasjonar. Mutasjonane er i følgje nydarwinismen tilfeldige i tydinga ikkje-styrte. Det er snakk om feilkopieringar av arvematerialet i kjønnscellene før det vert overført til avkommet.
Voronja
Voronja (russisk Воронья) er ei elv på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 114 m³/s.
Spafarjevøyane
Spafarjevøyane består av to øyar som er knytt saman av ei smal landtunge som er mindre enn 750 meter brei.
Voronja
Voronja renn frå Lovozero midt på Kola og rett nordover. Ho munnar ut i Voronjabukta i Barentshavet like ved den mindre tettstaden Gavrilovo.
Cathrine Svendsen
Cathrine Svendsen, gift Roll-Matthiesen, er ein norsk tidlegare handballlspelar frå Porsgrunn som som vann to OL-sølv og to VM-bronsar i tida 1986-93. Ho vart seriemeister med IL Vestar i 1989 og noregsmeister med Larvik HK i 1996. Svendsen, som var høgre rykkrom-spelar, var i si tid den mest hardtskytande spelaren i det norske landslaget.
Voronja
Det er utbygd to vasskraftverk langs elva med ein total kapasitet på 351 MW og ein årleg produksjon på 1069 GWh.
Cathrine Svendsen
Svendsen debuterte på Noregs landslag i ein kamp mot Bulgaria den 6. november 1985. I desember 1986 var ho med då Noreg overraskande vann bronsemedaljen under handball-VM i Nederland. Sidan var ho med å vinne sølvmedalje både under Sommar-OL 1988 i Seoul og Sommar-OL 1992 i Barcelona. Ho var norsk toppskårar med seks mål då Noreg på heimebane vann bronsefinalen i handball-VM 1993 mot Romania med 20-19. Svendsen deltok i si siste meisterskaps-turnering då Noreg tapte bronsefinalen 24-25 mot Danmark under handball-VM 1995.
Svendsen spelte 234 landskampar og skåra 921 mål for Noreg. Som klubbspelar melde ho kring 1992 overgang til Lunner IL, og etter 1994 spelte ho mellom andre for franske Boullargues, Larvik HK, Tertnes IL og IF Borg.
Spafarjevøyane
Spafarjevøyane er kalla opp etter generalmajor Leontij Spafarjev (1765-1847) i den russiske marinen. Sparfajev var leiar for administrasjon av fyra og kartograf i den russiske admiraliteten.
Fylkesveg 126 i Hordaland
Fylkesveg 126 i Hordaland går mellom Årsnes/Gjermundshamn, Varaldsøy ferjekai og Gjuvsland i Kvinnherad kommune. Vegen er 3,6 km lang utanom ferjestrekningane.
Minutt
Minutt er ei tidseining som utgjer 60 sekund. 60 minutt igjen er ein time.
Ordet minutt er ei forkorting av det latinske uttrykket pars minuta prima, første mindre del, og tyder dermed berre «liten del». Sekund tyder derimot andre.
Det var den greske astronomen Ptolemaios som fann på å dela sirklar to gonger med 60, men det var først på 1200-talet at ein tok i bruk eit slikt system for tidseiningar.
Zjytomyr
Zjytomyr eller Sjitomir (ukrainsk og russisk Житомир, polsk Żytomierz, jiddisk זשיטאָמיר) er ein historisk by nord og vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Zjytomyr oblast (provins), samt det administrative senteret i det omliggande Zjytomyr rajon (distrikt). Merk at byen Zjytomyr ikkje er ein del av Zjytomyr rajon. Sjølve byen er ein eigen rajon i oblasten og i tillegg består Zjytomyr av to såkalla «rajonar i ein by», Bohunskij rajon og Koroljovskij rajon (kalla opp etter Sergej Koroljov). Zjytomyr har kring 280 000 innbyggjarar.
Zjytomyr er eit stort trafikknutepunkt. Byen ligg langs ei historisk rute mellom byen Kiev og Brest. I dag går vegane til Warszawa, Kiev, Minsk, Izmajil og fleire andre store byar i Ukraina gjennom byen. Zjytomyr var òg heimstad for Ozerne, eit viktig strategisk flybase under den kalde krigen 11 km søraust for byen.
Hovudnæringane i Zjytomyr er i dag treforedling, næringsmiddelindustri, granittutvinning, metallarbeid og produksjon av musikkinstrument.
Zjytomyr oblast er eit av dei største sentera for den polske minoriteten i Ukraina og i byen ligg ein stor romersk-katolsk polsk gravplass, grunnlagd i 1800. Zjytomyr hadde før andre verdskrigen eit stort jødisk samfunn. Det jødiske samfunnet vart utrydda i Holocaust.
Dei første sikre kjeldene som nemner Zjytomyr er frå 1240, då Batu Khan øydela byen under mongolinvasjonen av Russland. Frå 1320 kom byen under Storhertugdømet Litauen, før han etter Lublinunionen i 1569 kom under den polske krona. I den andre delinga av Polen tilfall byen Russland. Frå 1920 vart byen liggande i Sovjetunionen.
603 Timandra
603 Timandra er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. februar 1906 av Joel Hastings Metcalf ifrå Taunton, Massachusetts.
Fylkesveg 130 i Hordaland
Fylkesveg 130 i Hordaland går mellom Øystese og Norheimsund i Kvam herad. Vegen er 5,7 km lang.
Jonatan
Jonatan og Jonathan er mannsnamn danna av hebraiske jonatan/jəhonatan (יְהוֹנָתָן/יוֹנָתָן‎), 'gjeve av JHVH' (Gud).
Namnet er kjend frå Bibelen i soga om David og Jonatan.
Jonathan har namnedag den 29. mars i Noreg og den 22. desember i Sverige.
Namn i slekt med Jonatan
Jonatan har kortformer som Jon, Jonny, Jonty, Jonno, og i engelskspråkleg tradisjon som Jack, Jay, Jake, Jon Jon eller Nathan og Nate. Nathan er eigentleg eit namn med same opphav som sistedelen av Jonatan.
Namn med liknande tyding er greske Teodor, norske Gudmund og slaviske Bogdan/Bozhidar.
Time
Time (avstytt t på norsk, h, av latinsk hora'', 'time', internasjonalt) er ei måleining for tid som utgjer 60 min, eller 3600 sek. Ordet time har opphav i norrøne tími, som tyder «tid, gang».
Eit døgn utgjer til vanleg 24 timar. Å dela døgnet inn i tjuefire timar kjem frå det gamle Egypt, der ein brukte tolvtalssystemet.
Ein time er eksakt definert som 3600 sekund, i motsetnad til lengre tidseiningar som døgn, veke, månad og år, som er definerte astronomisk og varierer i lengd. Det er òg vanleg å dela timar inn i fire kvarter.
I undervisingssamanheng vert ordet «time» eller «skuletime» også brukt om perioden undervisinga varer, og ein kan med det seie «timen varte i 45 min.».
SI-systemet
SI-systemet (frå fransk Système International d'Unités) er det internasjonale systemet for måleiningar. Formålet med systemet er å danne ein standard einingar som kan nyttast til vitskaplege, tekniske såvel som kvardagslege målingar.
SI er bygd opp av sju fysisk definerte grunneiningar og to geometrisk definerte supplementseiningar. Desse har ein så kombinert til ulike avleia einingar.
Historikk
SI-systemet vart oppretta i 1960 av Generalkonferansen for mål og vekt i Paris og er utforma av den internasjonale komiteen for mål og vekt (CGPM). Systemet er ei vidareføring av MKSA-systemet (metersystemet) som vart tilrådd i 1948 for bruk i alle land som hadde vedteke meterkonvensjonen. Det er dette systemet som med nokre endringar og tillegg har blitt til SI-måleeiningar. SI-systemet vart innført i Noreg ved kongeleg resolusjon av 19. juni 1977.
SI-systemet skriv seg frå ikring 1640. Franske vitskapsfolk utforma det, og spreidde seg med den franske revolusjonen i 1789. Systemet forsøkte å definere einingar på ikkje-vilrkårleg vis, og dette passa godt, sidan folkevett stod sentralt til ideen for revolusjonen.
I Noreg vart systemet vedteke ved lov 22. mai 1875, og kjend gyldig frå 1. juli 1882. I Danmark ved lov 4. mai 1907, kjend gyldig frå 1. april 1916, Sverige ved lov 22. november 1878 kjend gyldig frå 1. januar 1889, og Finland ved lov 16. juli 1886 kjend gyldig frå 1. januar 1892.
Einingar
Dei sju fysisk definerte grunneiningane og to geometrisk definerte supplementseiningane er blitt kombinerte til ulike avleia einingar. Sjølv om SI-systemet har einingar som dekker så godt som alle mål, finst det ein del einingar som er særs utbreidt i daglegtale utan å inngå i sjølve systemet og som ein har blitt samde om å bruke som tilleggseiningar.
Starokadomskijøya
Starokadomskijøya (russisk Остров Старокадомского ; Ostrov Starokadomskogo) er ei timeglas-forma øy i Laptevhavet i Russland.
Ho ligg søraust for Severnaja Zemlja og nordaust for Tajmyrhalvøya. Malyj Tajmyr ligg søraust for Starokadomskijøya og mellom dei ligg eit 6 km breitt sund.
Starokadomskijøya er 18 km lang og opp mot 7 km brei. Ho er omgjeve av smale sandbankar og myrområde. Like nord for Starokadomskijøya ligg ei lita øy kalla Majskije Ostrova. Ostrov Vesennij er ei anna øy i aust.
Vilkitskijsundet går sør for Starokadomskijøya og Malyj Tajmyr. Farvatnet rundt dei to øyane er dekt av pakkis gjennom den lange, bitre vinteren og det er mykje isfjell sjølv på sommaren, som varer frå juni til september.
Starokadomskijøya høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.
Starokadomskijøya vart oppdaga av Boris Vilkitskij i 1913 og kalla opp etter dr. Leonid Starokadomskij, ein av leiarane av den arktiske hydrografiske ekspeidsjonen.
Songen Islands av Mike Oldfield
«Islands» er ein song av den engelske musikaren Mike Oldfield og den walisiske songaren Bonnie Tyler på vokal.
Singelen kom ut i september 1987 og er frå albumet med same namnet, Islands. Andy Mackay spelte obo på songen.
Mohammad Mossadegh
Mohammad Mossadegh eller Mosaddeq var demokratisk vald statsminister i Iran frå 1951 til 1953, da han vart fjerna frå makta ved eit statskupp støtta av USA og Storbritannia. Etter dette vart Iran eit diktatur under sjahen.
Mossadegh var forfattar, administrator, advokat og politikar, kjend for sin motstand mot utanlandsk dominans over Iran. Han var arkitekten attom nasjonaliseringa av det utanlandsk-kontrollerte Anglo-Iranian Oil Company (seinare BP), noko som førte til statskuppet mot han.
Mossadegh vart fengsla i tre år, og sat så i husarrest for resten av livet.
Den andre franske republikken
Den andre franske Republikken vart oppretta etter Februarrevolusjonen, og vara frå februar 1848 til desember 1852, då statsleiaren Louis Napoleon Bonaparte utropa seg sjølv til keisar under namnet Napoleon III. Mange av dei folkerettslege sigrane som var vunne etter februarrevolusjonen vart då sette til side. Louis Napoleon var einaste president under denne republikken, som vara i fem år. Statsleiinga i Frankrike på denne tida vart gradvis meir og meir konservativ. Utviklinga i Frankrike, som elles i Europa, var ein reaksjon på februarrevolusjonen, og ein freistnad på å vinne att tapt kontroll.
1849
Frankrike stødde Austerrike under den italienske sjølvstendekrigen, og var med på å innta Roma for å setja inn att paven. Arbeidaroppstandar vart slegne ned i Frankrike.
1850
Presidenten byrja å snevre inn på ytringsfridomen og pressefridomen.
1851
Statskupp i Frankrike 2. desember (Louis Bonapartes 18. brumaire). Frå no rådde presidenten utan regjering og parlament.
1852
Ny grunnlov vart skriven for Frankrike. Denne sytte for at Louis Bonaparte kunne sitja på livstid. No var han blitt diktator i Frankrike. Lova var ein kopi av konsulatforfatninga frå 1799. Utvida pressesensur og hardare undertrykking.
2. desember 1852 let Bonaparte seg utrope til keisar. Slutten på den andre republikken, opprettinga av det andre franske keisardømet.
Colour My World av Chicago
«Colour My World» er ein song skriven av den amerikanske musikaren James Pankow, ein av dei opphavlege medlemmane i gruppa Chicago. Songen var ein del av songsyklusen/suiten «Ballet for a Girl in Buchannon» av Pankow, som vart spelt inn for det andre albumet deira, Chicago, òg kalla Chicago II (1970). Terry Kath syng solovokal på songen, medan Walter Parazaider spelar ein fløytesolo.
Songen vart teken med til Acuff-Rose Music i Nashville so ein enkel fem akkordar song med tekst. Earl Knosher utvida og arrangerte så progresjonen, og la til fargerike septim- og noneakkordar for å gjere songen unik. Septimakorden som byrjar songen har blitt kalla «den mest kjende septimakkorden i musikkhistoria». Mr. Knosher arrangerte òg fløytesoloen og spelte piano på den første demoen av songen.