cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den portugisiske restaurasjonskrigen
Hendingar
I 1660 fekk Portugal støtte frå Karl II av England, som var i ferd med å inngå ekteskap med Katarina av Braganza. Portugisarane fekk høve til å skaffa soldatar, hestar og skip frå Dei britiske øyane. Dei to landa auka også handelen seg imellom, særleg av vin blanda med konjakk for å tola overfarten til England - portvin. Engelsk påtrykk gjorde også at Portugal og Nederlanda inngjekk ein global avtale der nederlendarane godtok portugisisk herredøme over Brasil.
I 1662, kort tid etter at han blei myndig, tok kong Alfonso VI av Portugal all makt frå mora si og fekk henne send i kloster. Rådgjevaren hans Luís de Vasconcelos e Sousa, 3. hertug av Castelo Melhor hadde overtydd Alfonso om at ho var ute etter å ta trona frå han. I staden fekk hertugen av Castelo Melhor ei framtredande stilling, og oversåg siste delen av restaurasjonskrigen. Kong Alfonso og rådgjevaren hans blei seinare avsett av den yngre broren til kongen, Pedro II av Portugal.
Slaget ved Ameixial fann stad 8. juni 1663. Spanske styrkar hadde teke kontroll over store delar av sørleg Portugal, og fekk no kontroll over byen Évora. Nokre veker seinare blei byen teken tilbake av Sancho Manoel de Vilhena og greven av Mértola. Etter fleire portugisiske sigrar i 1664 og -65, som det viktige slaget ved Montes Claros, tok kamphandlingane slutt, sjølv om ingen fredsavtale blei underskriven før det var gått tre år. Lisboa-traktaten blei underskriven i 1668 og enda 28 år med krig. Den spanske regenten Mariana av Austerrike godtok endeleg legitimiteten til den portugisiske monarken. Portugal heldt på alle koloniane sine, bortsett frå den nordafrikanske kolonien Ceuta, som ikkje hadde godteke Bragança-dynastiet under krigen.
Mary Somerville
Mary Fairfax Greig Somerville var ein skotsk fysikar, astronom, matematikar  og sakprosaforfattar. Ho studerte matematikk og astronomi, og vart i lag med Caroline Herschel den første kvinnelege medlemmet av Royal Astronomical Society.
Ho var særleg kjent for den populær omsetjinga av verket til Laplace, Mécanique Céleste (1831) og avhandlingane sine om magnetisme. Observasjonane hennar om forstyrringar i banen til Uranus førte sidan til at J.C. Adams oppdaga Neptun.
Aurdalsnibba
Aurdalsnibba er eit fjell i Sykkylven kommune. Fjellet ligg mellom Ramstaddalen i nordaust og seterdalen Aurdalen i sørvest. Fjellet er lett å nå frå Aurdalen.
Steve Berlin
Steven M. Berlin er ein amerikansk saksofonist, klaverspelar og plateprodusent, mest kjend som medlem av rockebandet Los Lobos og, før det, Top Jimmy & the Rhythm Pigs, The Blasters og The Flesh Eaters. Berlin vart med i bandet Tuatara som eit sideprosjekt i 1998 for det andre albumet deira, Trading with the Enemy.
Som anten studiomusikar eller produsent har Berlin arbeidd med Crash Test Dummies, Backyard Tire Fire, The Beat Farmers, John Lee Hooker, The Paladins, Faith No More, Dave Alvin, R.E.M., The Go-Go's, The Smithereens, The Replacements, Leo Kottke, Sheryl Crow, The Act, Los Super Seven, Rickie Lee Jones, String Cheese Incident, Alec Ounsworth (Clap Your Hands Say Yeah), Raul Malo, Rick Trevino, Jackie Greene, The Tragically Hip, Great Big Sea, The Bridge, Nathan Wiley, The Dandy Warhols, Making Movies, No Te Va Gustar, Brownout og Deer Tick.
Stob Coire Easain
Stob Coire Easain er eit fjell i Skottland, 18 km aust for Fort William. Det ligg på vestsida av Loch Treig, i lag med «tvillingfjellet» Stob a' Choire Mheadhoin (1105 moh). Dei vert i lag kalla «The Easains» eller «Stob Corries» og ligg berre 1 km frå kvarandre. Stob Coire Easain har ei høgd på 1115 meter over havet.
Rekurrensflate
Ei rekurrensflate er ei grenseflate mellom eit sterkt formulda og eit mindre nedbrote lag i ei torvmyr. Ei slik flate reflekterer ei klimaendring.
Matikonis Peak
Matikonis Peak er eit lite, heller isolert fjell som stikk opp av isen sentralt i Coulter Heights, nær kysten av Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-65. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter William P. Matikonis i US Navy, underoffiser utdanna i brannvern ombord på USS «Glacier», 1961-62.
1799 Koussevitzky
1799 Koussevitzky er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 25. juli 1950 av Indiana Asteroid Program ifrå Goethe Link Observatory i Brooklyn i Indiana.
Gjel
Ei ravine, kløft, eit gjel eller juv er ein trong dal med bratte sider som har oppstått ved at ei elv har grave seg ned i berggrunnen.
Eit av dei mest spesielle gjela i Noreg er Helvete i Gausdal.
Andre kjente gjel:
LHBT
LHBT eller HLBT (etter engelsk LGBT) er ei bokstav-avstytting bruka som samleomgrep for lesbiske, homofile, bifile og transpersonar. LHBT+, LHBTI, LHBTQ, LHBTIQ og skeive er nokre andre samleomgrep som vert bruka for personar og grupper som bryt med normer for kjønn og seksualitet. I-en står for interseksualitet og Q-en for queerpersonar.
Skipnader
Nokre interesseskipnader for LHBT+ i Noreg er:
Flagg knytte til LHBT+
Ymse flagg representerer einskilde identitetar inom LHBT+-rørsla, både seksuelle eller romantiske legningar, kjønnsidentitetar, -uttrykk eller -grunnhåttar.
Girdler Island
Girdler Island er ei lita øy ved sørsida av Mutton Cove, som ligg 0,1 nautiske mil sørvest for Cliff Island og 8 nautiske mil vest for Prospect Point, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Ho vart kartlagd og namngjeven av British Graham Land Expedition, 1934–37, under Rymill.
Sandra Rieß
Sandra Rieß er ein tysk radiovert, programleiar og teaterskodespelar.
Rieß vart uteksaminert etter å ha studert teater og medium ved Universität Bayreuth. I 2012 var ho programleiar for Unser Star für Baku og Bundesvision Song Contest.
Stob Ghabhar
Stob Ghabhar er eit fjell i Skottland, 9 km nordvest for Bridge of Orchy. Det er ein del av fjellgruppa Black Mount og ligg på grensa mellom Argyll and Bute og Highland. Fjellet har ei høgd på 1090 meter over havet og er klassifisert som ein munro.
Bakersjøen i Nunavut
Bakersjøen (engelsk Baker Lake, inuktitut Qamani'tuaq, 'der elva vidar seg ut') er ein innsjø i Canada. Han ligg i Nunavut, sentralt i landet. Han har ei flatevidd på 1,887 kvadratkilometer, og inneheld fleire bukter og øyer. Sjøen får vasstilførsel frå Thelonelva frå vest og Kazanelva frå sør. Det renn ut i Chesterfieldbukta. Busetnaden Baker Lake ligg nordvest for sjøen, ved munningen av Thelon.
Traktene rundt Bakersjøen er så godt som folketomme, med mindre enn to innbyggjarar per kvadratkilometer. Det finst to reinflokkar i området, Beverly- og Qamanirjuaq-karibuflokkane, i tillegg til anna arktisk dyreliv knytt til Nord-Canada.
Historie
Tradisjonelt heldt ni ulike inuittiske grupper til i området. Fire av dei heldt til nord for dagens busetnad Baker Lake: Illuiliqmiut-, kihlirnirmiut-, hanningayuqmiut- og ukkuhiksalingmiutfolk. Frå aust til nordvest for sjøen heldt qairnirmiut- og hauniqturmiutfolk til. Akilinirmiutar heldt seg nordvest for sjøen, medan harvaqtuurmiutar og paalirmiutar heldt til sør for han.
Sjøen blei utforska i 1762 av William Christopher, som kom hit via Chesterfieldbukta. Den fyrste gongen styresmaktene slo seg ned her var i 1915, då Royal North-West Mounted Police skipa ein post ved austenden av vatnet. I 1916 skipa Hudson's Bay Company ein handelsstasjon ved Kazanelvedeltaet fram til 1930, då han blei flytta til den noverande staden sin, den noverande Baker Lake.
Melnik Ridge
Melnik Ridge (Melnishki Hrebet) er ein smal rygg med ei høgd opp mot 696 m aust på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis som grensar til Kaliakrabreen i nord og vest, og Strumabreen i sør, og er knytt til Bowles Ridge av det 575 meter høge Yankov Gap. Ryggen er 2,2 km lang i aust-vest-retninga, med Sliven Peak og Etropole Peak, og toppen Melnik Peak heilt i vest. Sørsida er delvis snøfri.
Melnik er namnet på ein by sør i det vestlege Bulgaria.
Koisanjaq-distriktet
Koy Sanjaq-distriktet er eit distrikt i Irak som omfattar dei fem underdistrikta Shorash, Ashti, Segrdkan og Taqtaq. De grensa i aust og sør til elva Vesle Zab, som skil det frå guvernementet Kirkuk og Suleimaniyah, og grensar i nord til fjellet Haibat Sultan og i vest til Bawage.
Sagogn
Sagogn er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 779 meter over havet.
Kommunen ligg i Ilanz kreis i nordsida av Vorderrhein ved breidda av Gruob (eller Foppa). Han består av landsbyane Innerdorf (Vitg Dadens) og Ausserdorf (Vitg Dado).
William Wyler
William Wyler, fødd Wilhelm Weiller, var ein amerikansk regissør.
Han vann tre oscarprisar: For beste regi med filmane Mrs. Miniver (1942), The Best Years of Our Lives (1946) og Ben-Hur (1959). Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Bavianar
Bavianar er ei gruppe apar i smalnaseapefamilien. Dei er nært i slekt med mandrill, drill og gelada. Bavian finst hovudsakleg i Afrika, men nokre lever også i Midtausten. Dei lever mest på savannar og sletter, men finst også i fjellstrok. Bavianar er mindre utsette for utrydding enn andre primatar. Berre ein art, raudbavian (Papio papio), er rekna som «nær truga» av IUCN.
Skildring
Alle bavianartane har lange, hundeaktige snutar, tettsittjande auge, tjekk pels bortsett frå på snuten, kort hale og kraftige kjevar. Augo ligg djupt under den framskotne augebrynskanten. Kroppen og lemmane er sterke. Som regel er det ein viss skilnad mellom kjønna, både i storleik, farge og tenner. Bavianar går som regel på fire på marka, og klatrar opp i tre ganske sjeldan. Ofte støttar dei seg med den eine armen og bruker den andre til å plukka gras dei et.
Som oftast held mange individ seg saman i store flokkar. De kan leva i harem sett saman av ein hann og fleire hodyr. Fleire mindre slike harem kan til saman danna ein større flokk. Nokre arter lever i lausare grupper.
Bavianaer er altetarar. Dei tek til seg uike slag plantekost, men et også virvellause dyr og kjøt. Dei kan fanga større dyr og går av og til til åtak på husdyr. Tidvis kan dei til og med vera kannibalar.
Bavianer kan vera svært aggressive. I ein flokk hender det ofte at det er voldsomme slostkampar mellom leiande hannar.
Det gamle Egypt
I det gamle Egypt rekna ein bavianar som heilage, og var freda. Nokre blei mumifiserte. Guden Babi som var knytt til å dømma dei døde i underverda hadde bavianskikkelse. Gravguden Hapi hadde typisk bavianhovud og Tot, som også dømde døde, blei tidvis avbilda som ein bavian. Bavianar er nemnde i Den egyptiske daudeboka.
Sanfolket
Sanfolkmytologi nemner bavianar ulike stader. Ofte blir dei rekna som vonde menneske som er blitt omgjorte til bavianar for sin råe oppførsel. På klippemåleri finn ein av og til individ som er halvt bavian og halvt menneske.
1800 Aguilar
1800 Aguilar er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. september 1950 av Miguel Itzigsohn ifrå La Plata Astronomical Observatory i La Plata.
Malmö kommun
Malmö kommune ligg sørvest i det svenske länet Skåne län i landskapet Skåne. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Malmö.
Malmö kommune er ein tett folkesett kommune all den tid det meste av arealet er dekt av Malmö by. Han ligg sørvest i Sverige og grensar i nord til Burlövs kommun og Staffanstorps kommun, i aust til Svedala kommun og i sør til Vellinge kommun. I sørlege og austlege delar av kommunen ligg dei øvrige tettstadane.
Tettstader
Malmö kommune har åtte tettstader. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
=== Bydelar === Kommunen har sidan 1. januar 1996 vore inndelt i 10 bydelar, som i sin tur er inndelt i såkalla delområde, totalt 134. Dei ti bydelane vert styrt av kvar si politiske nemnd, bydelsrådet. Den politiske samansetnaden av nemndene bygger på samansetnaden i kommunestyret. Kvart bydelsråd har elleve ordinære leiarmøte. I kvar bydel finst eit medborgarkontor.
Innbyggjarar av utanlandsk opphav
Per 1. januar 2009 var 83 209 innbyggjarar fødd i utlandet. 171 nasjonalitetar er representert i Malmö kommune. Dei største innvandrargruppene kjem frå følgjande fødeland:
Mayo Peak
Mayo Peak er eit fjell med flat topp (kring 300 moh) som dannar sørenden av Jones Bluffs på Bear Peninsula på Walgreen Coast i Marie Byrd Land. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1977 etter Elbert A. Mayo jr. i U.S. Navy Squadron VXE-6, flyteknikar som deltok under fem turar til Antarktis under Operasjon Deepfreeze.
Gnome Island
Gnome Island er ei klipperik øy som ligg mellom austenden av Blaiklock Island og Thomson Head nær botnen av Bourgeois Fjord, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Ho vart først kartlagd i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey, og ho fekk dette namnet av dei fordi ho likna ein liten gnomliknande skapning som stig opp av sjøen.
Jorma Kaukonen
Jorma Ludwik Kaukonen Jr. er ein amerikansk blues-, folk- og rockegitarist,   mest kjend som gitarist i Jefferson Airplane og Hot Tuna.
Aslaug Nyrnes
Aslaug Nyrnes er ein norsk akademikar som har teke for seg litteraturvitskap og didaktikk.
Fagleg bakgrunn
Nyrnes utdanna seg ved Universitetet i Trondheim og Universitetet i Bergen, der ho fekk grada cand.philol. ved Nordisk institutt i 1981. I 1982 blei ho tilsett ved Bergen lærarhøgskole ved Høgskolen i Bergen. Ho har førelese ulike stader om forskings- og vitskapsteori og om praktisk pedagogikk.
Nyrnes tok doktorgrad i 2002 med ei avhandling om dei didaktiske sidene ved Moralske Tanker av Ludvig Holberg. Avhandlinga didaktikk førte til at Nyrnes utvikla ny teori rundt retorisk didaktikk. Sidan 2007 har ho vore tilsett som professor i kunstfagdidaktikk ved Høgskolen.
Aslaug Nyrnes har leia det Norges Forskningsråd-støtta «prosjekt Kunstfagdidaktikk», som gjennom tverrfagleg støtte frå fagmiljø innan dans, drama, kunst og handverk, musikk og norsk søker å utvikla ny didaktikk for kunstfag. Ho var òg leiar for prøveordninga med eit eige vurderingsutval for sakprosa i Norsk kulturråd frå 2005 til 2008, som førte til ei fast innkjøpsordning for sakprosa frå 2009.
Nyrnes har mellom anna gjeve ut boka ''Det (ny)norske mennesket. Ein litterær analyse av familiebladet For bygd og by'' (1985). Ho har òg gjeve ut fleire artiklar om pedagogikk og analyser av forfattarar som Holberg og Knut Hamsun.
Prisar og utmerkingar
I 2006 fekk Nyrnes FoU-prisen for arbeid med å fremja Høgskolen i Bergen som forskingsinstitusjon.
Jeff Porcaro
Jeffery Thomas «Jeff» Porcaro var ein amerikansk trommeslagar og låtskrivar. Han spelte i det Grammy-vinnande bandet Toto og var sjølv ein av dei som starta Toto. Han var ein særs mykje nytta studiomusikar og arbeidde på hundrevis av album og tusenvis av innspelingar.
Allmusic har skildra han som «utan tvil den mest respekterte trommeslagaren i rocken frå midten av 1970-åra til tidleg i 1990-åra», og skriv vidare at «det er ikkje å overdrive å sei at lyden av standard pop- og rocketrommer i 1980-åra var, til ein stor grad, lyden av Jeff Porcaro».
Karriere
Porcaro starta å spele som 7-åring, og lærar var faren Joe Porcaro. Det kom fort fram at han hadde ein heilt spesiell god sans for rytmar. Allereie som syttenåring hadde han den første framføringa si i Los Angeles. Etter dette byrja han som studiomusikar, og vart etter kvart ein av landets mest etterspurte studiomusikarar. I 1973 og 1974 var han assosiert medlem av Steely Dan, og medverka òg på to av albuma til bandet, Pretzel Logic og Katy Lied.
Utanom Toto arbeidde han mykje som studiomusikar og har samarbeidd med mange av dei største namna i musikkhistoria som Paul McCartney, Dire Straits, Donald Fagen, Steely Dan, Rickie Lee Jones, Michael Jackson, Al Jarreau, George Benson, Joe Walsh, Joe Cocker, Stan Getz, Sérgio Mendes, Lee Ritenour, Christopher Cross, James Newton-Howard, Jim Messina, Barbra Streisand, Diana Ross, Eric Carmen, Eric Clapton, Miles Davis, Bruce Springsteen, Elton John, Larry Carlton, Seals & Crofts og David Gilmour. Porcaro spelte på fire songar på Michael Jackson-albumet Thriller, og på Dangerous-hitten «Heal the World».
Richard Marx dediserte songen «One Man» til han og sa at Porcaro var den beste trommeslagaren han nokon gong hadde arbeidd med. Michael Jackson takka Porcaro i plateomslaget for albumet HIStory: Past, Present and Future, Book I i 1995.
Død
Den femte august 1992 døydde Jeff Porcaro av eit hjarteinfarkt etter å ha inhalert eit giftmiddel mot insekt medan han stelte i hagen sin. Under obduksjonen vart det avdekt ein tidlegare ukjend hjartefeil hos Porcaro. Han døydde i ein alder av 38 år. Det kom 1 500 menneske i gravferda hans. Blant desse var medlemmane av Toto, og dessutan mange artistar han hadde jobba med.
Verdscupen i alpine greiner 1986/Menn
Verdscupen i alpine greiner for menn i 1986-sesongen tok til 17. august 1985 i Las Leñas i Argentina og vart avslutta 23. mars 1986 i Bromont i Quebec-provinsen i Canada. Turneringa omfatta 38 renn og 45 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 13 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 5 super-g-renn, 13 utforrenn og 7 kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn.
Marc Girardelli frå Luxembourg forsvarte topplassen i turneringa, som året før sterkt pressa av Pirmin Zurbriggen frå Sveits. Markus Wasmeier frå Vest-Tyskland tok tredjeplassen.
Anders Platou Wyller
Anders Platou Wyller var ein norsk litteraturforskar og humanist. Han var gift med Anne-Marie Strindberg, dotter av forfattaren August Strindberg og Harriet Bosse.
Wyller var leiar av Det Norske Studentersamfund i 1925. Han budde lenge i Frankrike og var norsk lektor ved Sorbonne. Han vart dr. philos. i 1936 med avhandlinga ''Paul Claudel. En kristen diktar og dramaene hans.'' Han stifta Nansenskolen saman med Kristian Schjelderup og Henriette Bie Lorentzen i 1937.
I boka Kjempande humanisme, som kom ut etter han døydde, presenterer han visjonane sine om menneskeverd og kristen humanisme.
Møre og Romsdal Fylkesbåtar
Møre og Romsdal Fylkesbåtar (MRF) var eit selskap som dreiv båt- og ferjetrafikk i Møre og Romsdal. Selskapet vart stifta i juni 1920. Selskapet hadde hovudkontor i Molde.
Peshev Ridge
Peshev Ridge (Peshev Rid) er ein halvmåneforma rygg sentralt i Tangra Mountains som strekkjer seg 2 km langs nordaustkysten av Brunow Bay og søraust for Macybreen på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Austenden består av St. Naum Peak (620 moh) som er skild frå Balchik Ridge i aust av Starosel Gate. Ryggen vart kalla opp etter Dimitar Pesjev (1894–1973), som redda mange jødar i Bulgaria under Holocaust.
Andrew Wyeth
Andrew Newell Wyeth var ein visuell kunstnar og ein realistisk målar. Han var ein av dei mest kjende amerikanske kunstnarane på midten av 1900-talet og vart stundom kalla «Målaren av folket» sidan han var så populær hos amerikanarane.
Peshev Ridge
Den sentrale toppen på ryggen, Peshev Peak ligg 4,91 km sørvest for Great Needle Peak (Falsa Aguja), 4,1 km sør for Lyaskovets Peak, 4,28 km sør for Simeon Peak og 3,68 km nordaust for Needle Peak.
Møre og Romsdal Fylkesbåtar
Historikk
MRF heldt seg til sjøvegs trafikk heilt til midt på 1990-talet. Då kjøpte MRF opp fleire rutebil- og transportselskap på Sunnmøre, først Mørebil, så Stranda og Sykkylven Billag, Storfjord Rutebilar og Sørøybuss. Dei tre siste selskapa vart fusjonert inn i Mørebil. Etter Fjord1 var etablert, vart òg Sunnmøre-Romsdal Billag kjøpt (2003), og verksemda i desse selskapa vart frå 2005 organisert i Fjord1 Buss Møre og Fjord1 Gods Møre. Sistnemnde tok seinare namnet Fjord1 Transport og tok over all godstransport på veg i Fjord1-konsernet.
Andrew Wyeth
Eit av dei mest kjende bileta i amerikansk kunst på 1900-talet er Weyth-måleriet Christinas verd, som i dag finst på utstilling i Museum of Modern Art i New York City.
Skeise-VM 1951 for menn
Verdsmeisterskapen på skeiser 1951 for menn vart avvikla i Davos i Sveits helga 10. og 11. februar 1951. 31 utøvarar frå 12 land deltok i meisterskapen, av dei fire frå Noreg.
Orlando Peçanha
Orlando Peçanha de Carvalho, til vanleg berre Orlando, var ein brasiliansk fotballspelar som vart verdsmeister for Brasil i 1958. Han spelte 30 landskampar for Brasil, og vann elles klubbtriumfar med Boca Juniors og Santos FC.
Masse-luminositetsrelasjonen
Masse-luminositetsrelasjonen eller M–L-relasjonen er ein tilnærma relasjon mellom masse, M, og luminositet, L, for hovudseriestjerner. Relasjonen er utleidd teoretisk av Arthur Eddington i 1924, men er òg påvist empirisk.
Skeise-VM 1951 for menn
Norske Hjalmar Andersen vart verdsmeister for andre året i rad. Han var suverent best både på 5 000 meter og 10 000 m og nærare 4 tidspoeng føre nestemann og over 5 tidspoeng føre tredjemann i meisterskapen, høvesvis Johnny Cronshey frå Storbritannia og Kornél Pajor som representerte Ungarn. Susumu Naito frå Japan vann 500-meteren med klar margin og Wim van der Voort frå Nederland 1500 m.
Orlando Peçanha
Landslagsspel
Midtstopparen Orlando debuterte på det brasilianske landslaget i 1958. Han var med mellom dei 11 utvalde som 29. juni 1958 syrgde for at Brasil vann sin fyrste VM-tittel i fotball då det var 5-2-siger på Råsunda stadion i Stockholm,over vertsnasjonen Sverige. Orlando fekk ikkje plass i VM-troppen 1962, ettersom han då ikkje spelte for eit brasiliansk klubblag. Han deltok i dei to fyrste VM-kampane under meisterskapen i England i 1966, 1-3-tapet mot Ungarn vart hans 30. og siste i den gule landslagstrøya, utan å ha skåra eit einaste mål.
Skagerrakbreen
Skagerrakbreen var ei bretunge som i den nest siste istida, Saale-istida, trong fram frå Austersjøen langs kysten av Noreg og grov ut Norskerenna. Breen vart først skildra av Amund Helland.
Masse-luminositetsrelasjonen
Forholdet er oppført som der L⊙ og M⊙ er luminositeten og massen til sola og 1 < a < 6. Verdien a = 3.5 er ofte nytta for hovudseriestjerner. Likninga gjeld ikkje for raude kjemper og kvite dvergar.
Orlando Peçanha
Klubbspel
Orlando spelte for Sao Paulo-klubben Vasco da Gama frå 1953 til -60. Han reiste til Argentina og spelte for Boca Juniors i tida 1961-65, der han var med på å verte seriemeister to gongar. I 1965 fór han tilbake til heimlandet og spelte for Santos fram til 1969. Her vart han klubbkamerat med legendariske Pelé og dei lukkast verte seriemeister allereie i 1965. Etter ei kort tid i Vasco da Gama la Orlando opp i 1970.
Skeise-VM 1951 for menn
Skeise-VM 1951
<br style="clear:both;" />
Eurovision Song Contest 2000
Eurovision Song Contest 2000 var den 45. Eurovision Song Contest i rekkja, og vart arrangert den 13. mai i Stockholm i Sverige av di Charlotte Nilsson vann finalen i Jerusalem året før. Dette var andre gongen ESC vart arrangert i Stockholm, og fjerde gongen i Sverige. Programleiarane var Kattis Ahlström og Anders Lundin. Tevlinga vart vunnen av danske «Fly on the Wings of Love» av Olsen Brothers' som fekk 195 poeng.
Rullestein
Ein rullestein er ein kule- eller eggforma stein som er skapt av rørslene til havet. Han er oftast av ein hard steinsort som gneis eller granitt, som er finkorna nok til at ingen større innslag av hardare krystall stikk ut.
Eurovision Song Contest 2000
Estland sitt bidrag, «Once in a Lifetime» av Ines var den store førehandsfavoritten dette året, og vart hylla av både presse og fans. Russland sitt bidrag, «Solo» av Alsou og debutanten Latvia sitt, «My star» av Brainstorm var også populære blant bookmakerane. Men så fort røystene byrja å tikka inn tok Danmark ei klår leiing, berre såvidt utfordra av toaren Russland. Latvia enda som nummer tre, og storfavoritten Estland måtte nøya seg med fjerdeplassen. Som forventa fekk Irland ein respektabel sjetteplass med balladen «Millenium of Love».
Rullestein
Rullesteinar dannast vanlegvis der havet står rett på ei større samling av istidsmorener med stein i passande storleik til at dei blir liggjande og rugle/rugge og gnisse mot naboen og samstundes bli snudd litt etter litt til alle sider er rørt mange gonger. Prosessen tek truleg nokre hundre år.
Rullestein dannast fleire stader i Noreg, mellom anna på Jæren, Herdla og i Åna-Sira.
Eurovision Song Contest 2000
Som vanleg var nokre av bidraga kontroversielle. Deltakarane frå Israel vifta med israelske og syriske flagg som ein bodskap om fred mellom dei to landa, og to mannlege medlemer av gruppa kyssa kvarandre ein kort augneblink. Stefan Raab og Tyskland stod for det komiske innslaget i tevlinga. Refrenget i songen deira, Wadde Hadde Dudde Da? var laga frå tysk barnespråk. Sverige sin originale song, «When Spirits are Calling My Name» av Roger Pontare handla om kampen for urfolka sine rettar. Pontare hadde med seg både ein same, ein inuitt og ein indianar på scena, sistnemnte kledd i ei stor fjørdrakt, og ein del av songen inneheldt samisk joik. Den russiske delegasjonen ville ha Danmark diskvalifisert etter at Jørgen Olsen hadde brukt ein vocoder for å få røysta si til å høyrast elektrisk ut på eit vers av vinnarbidraget til Danmark, men EBU avviste klagen.
Marit Åslein presenterte dei norske røystene, medan Jostein Pedersen var kommentator.
Røystegjeving
Ifølgje konkurransereglane måtte alle landa bruke telefonavrøysting. Dei ti mest populære songane i kvart land fekk tildelt poeng i valørane 1–8, 10 og 12. Det kunne ikkje røystast meir enn tre gongar per telefon. I særskilde tilfelle der telefonavrøysting ikkje var teknisk gjennomførbart, kunne ein jury brukes i staden. Dette gjorde Latvia, Makedonia, Romania, Russland og Tyrkia. Kvart land hadde i tillegg ein reservejury på åtte personar som skulle brukes om telefonavrøystinga svikta, eller plutseleg ikkje kunne gjennomføres. Dette skjedde i Nederland, der telefonavrøystinga vart avlyst kort tid før finalen på grunn av fyrverkeriulykka i Enschede samme dag. Tavla er ordna etter stemmerekkefølgja i finalen.
12 poeng
Kvart land ga 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i finalen:
Edvaldo Izídio Neto
Edvaldo Izídio Neto, til vanleg berre kalla for Vavá, var ein brasiliansk fotballspelar som vart verdsmeister for Brasil i 1958 og 1962. Han var midtspiss med stor gjennombrotskraft. På klubbnivå spelte Vavá for mellom andre Vasco da Gama, Atlético Madrid, Palmeiras og América.
Stùc a' Chroin
Stùc a' Chroin er eit fjell sør i høglanda i Skottland. Det ligg sør for Ben Vorlich, som ligg nord for Loch Earn, og vest for Loch Lubnaig. Det ligg òg på grensa mellom Perth and Kinross og Stirling. Byen Callander ligg i sør.
Edvaldo Izídio Neto
Landslagsspel
Vavá debuterte for Brasil i 1955. Dei neste ni åra fekk han med seg 20 landskampar, men skåra heile 15 mål for landslaget. I VM-finalen 1958 skåra han begge Brasils mål i fyrste omgang, ein finale som enda med at Brasil vart verdsmeister for fyrste gong. Også i 1962-finalen kom han på skåringslista i finalen då han la på til 3-1, noko som vart sluttresultat i kampen mellom Brasil og Tsjekkoslovakia. Vavá skåra høvesvis 5 og 4 mpl i dei to VM-turneringane.
Klubbspel
Vavá debuterte for SC Recife i heimbyen. Knapt 17 år gammal byrja han i Vasco da Gama, der han vert verande i sju år. Etter fotball-VM i 1958 vart han overført til spanske Atlético Madrid og spelte i klubben i tre sesongar. Han reiste heim til Brasil i 1961 og var Palmeiras-spelar til utgangen av 1963. Frå 1964 til 1967 gjorde han tenste i den meksikanske storklubben América. Før han la opp i 1969 var han innom tre mindre klubbar.
Stùc a' Chroin
Fjellet har ei høgd på 975 meter over havet.
Bakgrunnsstoff
Stùc a&
Mount McClung
Mount McClung er eit fjell 2 nautiske mil (3,7 km) søraust for Mount Gonzalez i Sarnoff Mountains i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Det vart oppdaga og kartlagd av U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–41). Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter løytnant Herbert C. McClung i U.S. Navy, øvstkommanderande ved Byrd-stasjonen, 1965.
Mount McCormick
Mount McCormick er eit fjell 2 nautiske mil (3,7 km) søraust for Mount Ralph i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Det vart oppdaga og kartlagd av U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–41). Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter W.S. McCormick, ein pilot på Byrd-ekspedisjonen (1933–35).
Albumet Nutbush City Limits
Nutbush City Limits er det 18. studioalbumet til Ike & Tina Turner, gjeve ut i 1973. Albumet kom på fjerdeplassen i Austerrike, 21. plassen i Tyskland, 33. plassen i Italia og på den amerikanske R&B-lista og 163. plass på den amerianske poplista. Albumet vart spelt inn i Bolic Sound i Inglewood i California frå juli til september 1973.
Sjahu av Marathariket
Sjahu Sambhadji Radje Bhosale eller Sjahudji var den fjerde keisaren av Marathariket, som var blitt grunnlagd av bestefar hans, tsjhatrapati Shivadji. Han var son av Sambhadji, den andre tsjhatrapatien.
Sjahu var offisielt radja (konge) av Satara i noverande Maharashtra i India. Etter fangenskap hjå mogulane og ein borgarkrig vann han marathatrona i 1707, og herska i over førti år.
Liv
Sjahu blei fødd under Dekkankrigane mellom Mogul- og Marathariket. Då han var sju blei han og foreldra tekne av mogulhæren. Faren Sambhadji blei seinare avretta av stormogul Aurangzeb. Sjahu og mora blei haldne i fangenskap i nær tjue år.
Sjahu hadde støtte mot Tarabi frå den neste stormogulen, Bahadur Sjah og generalen hans Zulfiqar Khan som leiar for ein vasallstat. Innanfor riket sitt hadde han dyktige støttespelarar i Dhanadji Djadhav, sardaren Khanderao Dabhade som blei øvstkommanderande i hæren, og pesjvaen eller førsteministeren Baladji Visjvanath.
Det var under Sjahu sitt styre at Marathariket voks til å bli den største staten i India. Han sentraliserte makta att etter at lokale adelsfolk hadde blitt mektige under Dekkankrigane. Han utnemnde mange dyktige folk frå ulike bakgrunnar til å styra riket, og skipa det mektige pesjva-embetet som kom til å ta over mykje av styringa av riket. I tillegg til Baladji Visjvanath var Bahirodji Pingale, Badjirao og Nanasaheb pesjvaer under han.
Tommy Sims
Tommy Sims er ein USA-amerikansk bassist, låtskrivar, plateprodusent og bandleiar.
Frå 1987 til 1989 var han bassist i det populære kristenrockbandet White Heart, som han slutta i for å bli studiomusikar og produsent. I 1992-1993 spelte han bass på turné ed Bruce Springsteen. Han er òg låtskrivar og var medlåtskrivar på Eric Clapton-songen «Change the World», som vann Grammyprisen for årets song i 1997. Andre songar han har skrive er blitt spelt inn av Bonnie Raitt, Susan Tedeschi, Garth Brooks, Cher, BlackStreet, Toni Braxton og BabyFace, blant fleire. Sims har òg arbeidd med Michael Bolton, Amy Grant, Kelly Clarkson, Carman, CeCe Winans, Israel Houghton, Michael W. Smith, The Neville Brothers, Michelle Williams i Destiny's Child, Brian Courtney Wilson og andre.
Sims har òg gjeve ut eit soloalbum, kalla Peace and Love i 2000. Songane til Sims er òg blitt nytta i film og fjernsyn.
Mount McCoy
Mount McCoy er eit høgt fjellmassiv med mørke, snøfrie veggar ved austsida av Landbreen i Marie Byrd Land. Det vart oppdaga av medlemmar av West Base frå U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–41) og kalla opp etter James C. McCoy, ein sjefpilot ved West Base.
Horgen
Horgen er ein by og ein kommune i distriktet Horgen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 408 meter over havet, og er ein av dei større byane ved Zürichsjøen, som han ligg på vestsida av. Horgen ligg 18 km sør for bysentrum i Zürich.
Makhmur-distriktet
Makhmur-distriktet er eit distrikt i Irak mellom Erbil guvernement og Nineveh guvernement i Irak. Før 1991 var det store distriktet Makhmur ein del av Ninawa guvernement, men sidan vart Makhmur distrikt ein del av Erbil guvernement i Irak.
Gränicher Island
Gränicher Island er ei lita øy som er den nordlegaste av Bennett Islands i Hanusse Bay i Antarktis. Ho vart kartlagd frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (1947–48) og Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (1956–57). Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Walter H.H. Gränicher, ein sveitsisk fysikar som frå 1954 gjorde viktige undersøkingar av dei elektriske og mekaniske eigenskapane til is i øver til molekylstrukturen.
Adams Bluff
Adams Bluff er ei klippe som ligg 8 km nord for Peters Peak i Holyoake Range i Churchill Mountains. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå tellurometermålingar og flyfoto, 1960–62. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Paul L. Adams, ein meteorolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved Byrd-stasjonen i 1961–62 og 1962–63 og ved McMurdo-basen i 1963–64 og 1964–65.
Anne-Marie Nørholm
Anne-Marie Nørholm er ein norsk filmregissør og filmteknikar frå Oslo.
Nørholm har arbeidd med norske filmproduksjonar sidan 1970-talet, og regisserte sin fyrste eigne langfilm i 1998. Dette var filmen om Ole Aleksander Filibom-bom-bom av Anne Cath. Vestly. Nørholm har også hatt suksess med å regissera barne- og ungdomsseriar for NRK. Under utdelinga av Amanda-prisen for 2002 vann ho prisen for beste barne- og ungdomsfilm med fjernsynsserien Tiden før Tim, send på NRK. Fjernsynsserien hennar Johnny og Johanna, også frå NRK, vart nominert i denne klassen i 2004.
1801 Titicaca
1801 Titicaca er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 23. september 1952 av Miguel Itzigsohn ifrå observatoriet i La Plata i den argentinske byen La Plata. Titicaca er ein innsjø på grensa mellom Peru og Bolivia.
Portimão
Portimão er ein by og kommune som ligg vest i Algarve, den sørlegaste regionen i Portugal. Han er ein hamneby som ligg der elva Arade munnar ut i Atlanterhavet, og er eit viktig tradisjonelt senter for fiske og skipsbygging. I nyare tid har Portimão også blitt ein viktig turistby. Han er den nest største byen i Algarve etter Faro.
Byen har eit folketal på 55 614 (2011) i eit areal på 182,06 km².
Gremlin Island
Gremlin Island er ei lita klipperik øy som ligg like nordvest for tuppen av Red Rock Ridge, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Ho vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under Rymill. Øya vart nytta som eit depot av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1948–49, og fekk dette namnet av dei fordi ein rasjonsboks som vart plassert der forsvann på mystisk vis. Gremlin er eit engelsk ord for ein nisseliknande skapning.
Global middeltemperatur
Global middeltemperatur er gjennomsnittstemperaturen for jorda.
Ein kan ikkje måle den globale middeltemperaturen direkte, men nyttar i staden temperaturmålingar frå mange ulike vêrstasjonar verda over, og nyttar middelverdien av desse.
Den globale middeltemperaturen er eit mål på klimaendringar.
Temperaturanalysar
Fleire forskingssenter lagar analysar for den globale middeltemperaturen, men dei to mest kjende er Climate Research Unit (CRU) ved East Anglia i Storbritannia og NASA/GISS i New York i USA. CRU lagar ein temperaturanalyse som vert kalla CRUTEMP eller HadCRUT, og omfattar kring 4300 temperaturmålingar frå heile verda. HadCRUT omfattar òg havoverflatetemperaturar frå det britiske vêrsenteret UK Metoffices Hadley Centre, i tillegg til temperaturdata frå land.
GISTEMP er den globale middeltemperaturen laga ved NASA/GISS. Dei nyttar mellom 2000 og 6000 temperaturmålingar frå ulike målestasjonar. GISTEMP baserer seg på at temperaturanomalien midla over ein månad på ein stad, vil vere temmeleg lik dei omkringliggande stadane, og ein interpoerer derfor verdiar der det manglar målingar. Dermed gjev GISTEMP verdiar for temperaturen i til dømes Arktis, der CRUTEMP manglar data. GISTEMP og HadCRUT har dermed ulik dekning av jorda, og sidan CRU-analysane ikkje har data frå Arktis, får dei ikkje med seg den kraftige oppvarminga som skjer der.
Reanalysar
Reanalysar er utrekningar av vêrmodellar som er mata med alt av observasjonar ein har tilgjengeleg, som satellittmålingar av havoverflatetemperatur, atmosfæretilhøve, sjøis og snø, samt radiosondemålingar, målingar frå fly og data frå vêrstasjonar på bakken. Med alt dette tilgjengeleg, kan ein få temmeleg realistiske resultat for heile jorda, men ein reknar likevel med at det er noko feil i utrekningane i område der ein har få måledata, som i polarstrøka.
Suilven
Suilven (skotsk-gælisk Sula Bheinn) er eit av dei mest særprega fjella i Skottland. Det ligg i eit aude område vest for Sutherland og stig nesten rett opp frå eit landskap av lyngheier, myrer og innsjøar, kalla Inverpolly nasjonale naturreservat.
Fjellet har ein 2 km lang bratt rygg. Det høgaste punktet på 731 meter over havet, kalla Caisteal Liath («det grå slottet» på skotsk-gælisk), ligg nordvest på denne ryggen. Det er to andre toppar: Meall Meadhonach i midten med ei høgd på 723 meter over havet, medan Meall Beag ligg i sørvest.
Frå kysten i vest ser Suilven ut som ein stor grå påle.
Lunds kommun
Lund kommune er ein svensk kommune som ligg i Skåne län i landskapet Skåne. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Lund.
Tettstader
Lund kommune har ni tettstader. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
Kyrkjer
Nokre av dei mange kyrkjene i Lund:
Schluein
Schluein er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 762 meter over havet.
Augen Bluffs
Augen Bluffs er ei gruppe fjellskrentar mellom Orr Peak og Isocline Hill langs vestsida av Marshbreen i Miller Range i Antarktis. Dei fekk dette namnet av ei geolog-gruppe frå Ohio State University i 1967–68, fordi klippene mellom anna inneheld augegneis.
Immunologi
Immunologi er læra om immunforsvaret og korleis det reagerer i alle organismar.
Immunologi dreiar seg om korleis immunforsvaret fungerer i ein sjuk og frisk kropp, og kva som skjer når immunforsvaret ikkje verkar som det skal (autoimmune sjukdommar, allergiar, immunsvikt og ved transplantasjonar). Det handlar òg om dei fysiske, kjemiske og fysiologiske kjenneteikna av dei ulike delane av immunforsvaret, både in vitro, in situ og in vivo. Dei organa som utgjer immunsystemet vart oppdaga lenge før konseptet om immunitet var forstått. Dei primære lymfatiske organa til immunforsvaret er tymus og blodmergen og dei sekundære er milten, tonsillane, lymfeårene, lymfekjertlane, adenoiden, huda og levra.
Joey Covington
Joseph «Joey» Edward Covington er ein amerikansk trommeslagar, mest kjend for tida i Hot Tuna og Jefferson Airplane.
Immunologi
Immunologien blir òg nytta i andre medisinske fagdisiplinar, som psykonevroimmunologi
Joey Covington
Covington starta å spele trommer då han var ti år og var med å starta bluesrockbandet Hot Tuna i 1969, i lag med Jefferson Airplane-medlemmane Jack Casady og Jorma Kaukonen. Han finst ikkje på nokre av innspelingane til Hot Tuna, men vart seinare med i Jefferson Airplane der han spelte på tre album då han erstatta Spencer Dryden.
Tony Joe White av Tony Joe White
Tony Joe White er det fjerde studioalbumet til Tony Joe White og det første han gav ut på Warner Brothers. Det vart produsert av Peter Asher og spelt inn mellom 1. og 12. desember 1970 i Sounds of Memphis Studio og Ardent Recording Studio i Memphis med Terry Manning som lydteknikar.
På albumet nyttar White blåsarar og strykarar for første gong.
Wasabi
Wasabi (Wasabia japonica) er ein plante i krossblomfamilien som blir brukt til krydder, særleg i japansk matlaging. Han stammar frå Japan og Sakhalin-halvøya i Russland. Planten er også kjend som japansk peparrot, og er i slekt med vanleg peparrot, karse og reddik.
Planten er ei urt med tjukk stengel som blir opptil 60 cm høg. Blada er store og breie og blomane er kvite.
Wasabi inneheld svovelsamband som gjev ein sterk smak. Ein bruker som regel stengelen, som anten kan raspast fersk eller brukast som tørka pulver. Friske blad kan også etast og har ein liknande krydra smak.
Som krydder blir wasabi mellom anna brukt til sushi. Ein kan også bruka wasabipulver til å dekkja steikte eller rista belgfrukter som blir brukt som snacks.
Nils Vogt
Nils Vogt var ein norsk embetsmann, amtmann og statsråd i åra 1871-84. Benjamin Vogt var sonen hans.
1802 Zhang Heng
1802 Zhang Heng er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 9. oktober 1964 av Purple Mountain Observatory ifrå Purple Mountain Observatory i Nanking.
Nils Vogt
Vogt var fødd i Christiania, far hans arbeidde i statsadministrasjonen. Tre år gammal vart han foreldrelaus, sidan voks han opp i heimen til farbroren David Vogt. Han vart student frå Fredrikshalds skule i 1835 og cand. jur. i 1839. Same året vart han tilsett i justisdepartementet. Han vart byråsjef i same i 1843 og ekspedisjonssekretær i 1847. Frå 1841 til 1842 var han elles konstituert byfut i Stavanger.
Vogt var frå 1850 amtmann i Søndre Bergenhus amt og i perioden 1860-71 stiftamtmann i Kristiansand samt amtmann i Lister og Mandals amt.
13. mai 1871 vart Vogt utnemnd til sjef for indredepartementet i Frederik Stangs ministerium. Seinare var han vekselsvis medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm og indreminister fram til 1884. Hausten 1879 leia han også justis- og politidepartementet i seks veker. Til liks med dei fleste medlemene i Selmer-ministeriet vart han frådømt embetet sitt gjennom statsrådssaka i mars 1884. Etter perioden som statsråd vart han utnemnd til amtmann i Buskerud amt, eit embete han hadde fram til 1890.
Vogt vart i 1860 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden, og i 1866 forfremja til kommandør. Han var innehavar av storkors av den svenske Nordstjerneordenen og var riddar av første klasse av den austerrikske Jarnkroneordenen.
Han døydde i Kristiania i 1894.
1803 Zwicky
1803 Zwicky er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. februar 1967 av Paul Wild ifrå Observatorium Zimmerwald i Zimmerwald.
Mount McCrory
Mount McCrory er eit fjell 2 nautiske mil (3,7 km) aust-søraust for Mount Vance aust i Ickes Mountains i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-65. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter kaptein Eugene E. McCrory, i USCG, befalshavande på USCGC «Glacier», i løpet av Operasjon Deep Freeze 1969 og 1970.
Steingardar i Noreg
Ein del av kulturlandskapet
Grensemarkering med steingardar (steingjerde) er karakteristisk for det norske jordbrukslandskapet, noko som kanskje kom tydeligare fram før i tida, då det var mindre vegetasjon og landskapet var opnare. Men steingardane er der framleis, kanskje særleg i Kyst-Noreg, og dei har framleis ein funksjon. Dei som er frå tida før 1537 er automatisk freda som verneverdige kulturminne. Om steingardane ikkje er fullt så gamle, kan dei likevel vere registrert som freda kulturminne, og oversikt over slike vil normalt vere registrert hos Riksantikvaren, i databasesystemet «Askeladden». Generelt er steingardar vurdert som ein del av kulturlandskapet og kjem inn under verneforskrifter som blir utforma av kommunen eller fylkeskommunen.
I lyrikaren Paal-Helge Haugen sitt stemningsfulle dikt «Steingjerde», skildrar han steingardane som «strake band, frå elva til fjellet», og sluttar slik:
Eigedomsgrenser
Kapittel 11 i Landsleigebolken i Gulatingslova byrjar med orda: «Gard er grannesemjar» (mellomnorsk: Garðr er granna sætter) og det blir vidare sagt at «dei skal halda gard etter som dei har jord til og som det har vore frå gamal tid». Detaljerte reglar for bygging og vedlikehald av gardar og gjerde, viser at dette var eit viktig tema i mellomalderen. Grensegardane kunne sjølvsagt vere bygt av jord eller trevirke, men truleg var det mest vanleg med steingardar.
På grunn av eigedomskifte gjennom mange hundre år, var mykje av jordbruksareala over tid blitt oppdelt i stadig mindre jordteigar. På slutten av 1800-talet var jordbrukslandskapet i store deler av Noreg blitt eit lappeteppe av store og små teigar; dei minste kunne vere berre eit par meter breide. I 1859 vart Utskiftingsvesenet etablert (seinare: Jordskifteretten) og det vart byrja arbeid med jordbruksutskifting for å skape meir tenlege driftseiningar. Nye eigedomsgrenser var etablert i nær sagt alle bygdelag, og som eit resultat av denne prosessen vart mange steingardar lagt om eller nybygde. Dei markerte grensene mellom eigdomane, mellom åker og eng og mellom utmark og innmark. Utskiftinga skapte truleg mykje usemje mellom grunneigarane, men når alt var avgjort, og steingarden bygt, var det oftast slik at striden stilna. Garden vart ein grannesemjar, og eit munnhell var: Det skal vere god gard mellom gode grannar.
Mange av dei steingardane ein ser på bygdene i dag, vart bygt etter dei store utskiftingane i perioden etter 1859. Som ein lekk i denne omorganiseringa av jordbruksareala, vart det òg naudsynt å rydde bort gamle gravrøyser og truleg vart stein frå røysene i mange høve nytta til bygging av nettopp steingardar.
Markering av områdegrenser
Fleire stader i Noreg er det blitt bygt steingardar for å markere grensene for større område, som fylkes- eller heradsgrenser. Nokre eksempel:
Høgt til fjells
Mange stader på høgfjellet i Noreg, på fjellviddene eller i bratte fjellsider, kan ein kome over steingardar, ofte fleire hundre meter lange. Utan tvil er dei laga med handemakt og skriv seg frå eldre tider; truleg kan dei vere mange tusen år gamle. Nokre eksempel:
Mange slike steingardar er registrert i fjellheimen, rundt om i landet. Ein er ikkje heilt sikker på kvifor dei vart bygt, og kva funksjon dei hadde, men ofte er det funne bogastelle (skytestilling) i tilknyting til steingardane og ein trur helst at dei kan ha vore anlegg for jakt og fangst av rein eller hjort. Sjå òg: Muren ved Ytstehornet (Horvadrag ved Geirangerfjorden).
Andre formål
Steingardar, oftast meir forseggjorte murar, vart ofte sett opp til hegn og avgrensingar av gardstun, kyrkjegardar, åkrar og hagar, eller geil (ku-gate) til og frå fjøsen. Konstruksjonar tilsvarande steingardar har òg vore nytta til avtrapping av jordteigar, særleg i dei mest brattlende terrenga i fjordbygdene på Vestlandet.
Konstruksjon
Ein steingard er alltid bygt av tørrlødd stein og ein reknar med at dei i hovudsak kan definerast som tre typer:
Steingardane er med på å sette preg på landskapet, og er ein del av vår kulturarv. Dei har sjølvsagt lang levetid, om dei får stå i fred, men dei òg treng vøling og vedlikehald. Mange stader har gamle steingardane har ikkje lenger den same funksjonen som dei hadde før i tida, og utan tilsyn og reparasjon blir dei desimert av elde eller øydelagde av vegetasjon. Tilstanden for steingardane i dagens kulturlandskap varierer sterkt.
Introducing Sparks
Introducing Sparks er det sjuande studioalbumet av det amerikanske rockebandet Sparks, gjeve ut i 1977 på Columbia Records.
Utgjeving
Då albumet kom ut meinte Pete Makowski i Sounds at albumet «truleg var det mest eventyrlystne albumet» frå Sparks til då, og at Ron Mael «er ein av dei mest undervurderte og originale tekstforfattarane i galaksen.» Men albumet selde dårleg og mange andre kritikarar var negative til at bandet hadde byrja med ein «austkyst-amerikansk stil», trass i at Mael-brørne var amerikanske. Tittelen er òg heller ironisk - ikkje at Introducing Sparks var det det første albumet deira, det var ikkje ein gong det første for selskapet deira, Columbia (det var det andre og siste).