cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bietar
Levesett
I hekkesesongen må ein bietar fanga tilsvarande 225 biar om dagen for å fø seg og ungane.
Forplantning
Bietarar kan hekka einskildvis, men som regel lever dei i koloniar. Desse vert som regel lagt til bratte sand- eller jordbakkar, der dei grev ut reirgongar. Holene er som regel litt over ein meter lang med eit ovalt rugekammer inst. Hoa legg 5-7 kvite egg med to dagars mellomrom, og tek til å ruga allereie etter andre egg. Dette gjer at ungane vert fødd til ulik tid og såleis varierer valdsamt i storleik. Den eldste ungen kan ofte vega så mykje som to-tre gongar vekta til den yngste.
Mange av ungane døyr før dei vert sjølvstendige, sidan det ofte kan vera vanskeleg å fanga nok mat til dei. Somme par får hjelp av såkalla hjelparar; som regel eittårige fuglar i nær slekt med paret. Vaksne hannar i par med hjelparar gjer ikkje like stor innsats som fedrar som er åleine med hoa om ansvaret, medan hoa brukar like mykje tid som elles. Ungar frå par med hjelparar klarar seg betre enn ungar som berre har foreldra til å sørga for seg.
Klosterøl
Klosterøl er ei nemning på fleire typar belgisk overgjæra øl som ofte vert ettergjæra på flaska.
Intel 80486
Intel 80486, også kalla 80486, i486 og 486, var ein 32-bit mikroprosessor som vart lansert av Intel den 10. april 1989. Intel 80486 var andre generasjons 32-bit x86-prosessor, og den første prosessoren i x86-arkitekturen med ein omfattande bruk av pipeline-prinsippet under utføringa av instruksjonar. Dette var opphavleg ein eigenskap som skilte RISC-arktitekturar frå CISC, og 80486 vart difor ofte omtalt som ein hybrid («CRISC»). 80486 utførte i snitt 1,2 instruksjonar per klokkepuls, medan forgjengaren Intel 80386 i snitt trong 3,2 klokkepulsar på utføringa av ein instruksjon.
80486 hadde 8 Kb integrert hurtigminne for data og instruksjonar, medan hurtigminnet for 80386 var tilgjengeleg som eksterne brikker. I tillegg var koprosessoren Intel 80387 for flyttallsberekningar integrert. I 80386 var 80387 ein ekstern spesialprosessor også råd å velje. Større integrering av komponentar gjorde at 80486 vart den første x86-prosessor med meir enn 1 million transistorar.
Buochs
Buochs er ein kommune i kantonen Nidwalden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 435 meter over havet.
Kommunen ligg langs vegane mellom Ennetbürgen, Beckenried og Hafen. Han ligg på vestsida av Vierwaldstättersee mellom Engelberger Aa og fjellet Buochserhorn. Han består av den tidlegare gatelandsbyen Buochs.
JSP
JSP eller JavaServer Pages er eit tenarsidespråk for dynamiske vevsider basert på Java.
JEdit
Programmet er gjeve ut under GNU General Public License.
Rollespel
Rollespel er eit spel eller ein leik der deltakarane speler ut roller med karaktertrekk, motiv og bakgrunn som er annleis enn sine eigne.
Rollespel (RPG) kan gå føre seg som selskapsspel rundt eit bord eller som levande rollespel ute i passande miljø. Slike rollespel er ei form for improvisasjonsteater eller friteater utan tilskodarar. Rammene for leiken og rollene er gjevne på førehand. Ofte går dette føre seg i ei oppdikta verd med meir eller mindre nøyaktig definerte oppgåver og roller.
Ikkje teater
Eit rollespel skil seg frå eit skodespel ved at det ikkje er for å skodast. I eit rollespel er det altså per definisjon ingen tilskodarar, men berre medverkande som har ei meir eller mindre aktiv 'rolla'. Rollespelet skil seg òg frå skodespelet ved at rollespelet som oftast har eit stort element av improvisasjon over seg, sjølv om rammene av og til kan vera fastlagde.
Ulike typar
På engelsk skil ein mellom «role-playing» og «role-playing game (RPG)». På norsk vert «rollespel» stort sett brukt i båe tilfelle, men forkortinga RPG er og brukt i daglegtalen. Der det er uklårt, vil parantesen «(RPG)» verta brukt i denne artikkelen når det er snakk om «role-playing games».
Rollespel som verktøy
Rollespel i si enklaste form vert brukt i mange samanhengar. I utdanning er rollespel ein populær læremåte der elevane må setja seg inn i ein ukjend situasjon. Medisinsk behandling er eitt eksempel, der helsepersonell kan øva seg opp i møte med pasientar i ulike situasjonar. Tillitsvalde i fagorganisasjonar kan øva seg opp i lønsforhandlingar ved å spela ut forhandlingssituasjonen saman med ein kollega. Det finst mange døme på område der rollespel kan brukast.
Psykologar og terapeutar brukar gjerne rollespel som verkemiddel i behandlinga.
RPG
Det har alltid vore sterke innslag av rollespel i aktivitetar som barneleik og teater. Små born som leikar familie eller politi og røvar driv òg med ei form for rollespel. Rollespel (RPG) kan og kallast leik, men er ei mykje meir organisert form for rollespel med fastare reglar og struktur.
Rollespel slik me kjenner dei i dag voks ut frå miniatyrspel på midten av 1970-talet, særleg i miljøet rundt Universitetet i Minnesota der Dave Arneson og Dave Wesley vanka. Gary Gygax jobba på den tida med eit spel som vart kalla Chainmail. Dungeons & Dragons (D&D) er likevel rekna som det første moderne rollespelet. Gary Gygax og Dave Arneson laga det i 1973 med eit ynske om å leva ut det dei hadde lese i bøker som Ringenes herre av J.R.R. Tolkien. Spelet er i dag i si tredje utgåva. Mange seinare rollespel er bygde på eller inspirert av Dungeons & Dragons, og det er framleis det mest populære rollespelet i verda.
Ulike typar av RPG-rollespel:
Fylkesveg 7030
Fylkesveg 7030 går mellom Mediå bru og Formofoss i Grong kommune. Vegen er 10,0 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 391 i Nord-Trøndelag.
Inkarnasjon
Ikjøting eller inkarnasjon (frå latin carne, 'kjøt') kan visa til ei lekamleggjering av eit omgrep eller ei ånd. I religiøs forstand er inkarnasjon at gudar tek form som menneske eller dyr på jorda. Jesus, Krisjna og til ein viss grad Bahaullah er døme på inkarnasjonar frå ulike religionar.
Inkarnasjon i gammal egyptisk religion
I mange kulturar har ein sett på herskaren som inkarnasjonen av ein guddom, til dømes faraoen i Egypt som ein inkarnasjon av solguden Ra. Egyptisk religion har også mange døme på inkarnasjon i form av dyr, som Apis-oksane som inkarnerte gudane Ptah og Osiris.
Inkarnasjon i dharmareligionar
I hinduismen speler inkarnasjonar ei viktig rolle, særleg i læra om dei ti ulike avatarane til guden Visjnu. I tibetansk buddhisme meiner ein bodhisattvaen Avalokiteshvara blir inkarnet i Dalai Lama, og buddhaen Amitabha i Panchen Lama.
Inkarnasjon i kristendommen
Inkarnasjonen er ei sentral lære innan kristendommen. Læra byggjer på kristologien til Paulus og Johannesevangeliet; (Fil. 2,5-11, Joh. 1,1-14): trua på at Guds son har blitt menneske (kjøt, lekam) og at Jesus Kristus derfor er både Gud og menneske. At Jesus var Gud vart fastslått på kyrkjemøtet i Nikea år 325; forholdet mellom det guddommelege og menneskelege vart fastsett på kyrkjemøta i Efesos 431 og Chalcedon i 451.
Inkarnasjonen er grunnleggande for kristendommens forståing av menneskets forhold til Gud. Gud vart menneske for at vi skulle bli guddommelege (Athanasius). Teologien rundt Kristi gjerning, hans liding, død og oppstode, er tufta på denne forståinga av inkarnasjonen.
Høgsfjordsambandet
Historie
Sambandet over Høgsfjorden vart starta opp rundt pinsa 1962. Det var bilferja M/F Høgsfjord med plass til tolv bilar som farta sambandet. Dei første dagane var det opp til seks timars ventetid på grunn av stor trafikk som følgje av at innbyggjarane i områda rundt skulle teste ferja. Det var Høgsfjord Rutelag som dreiv sambandet i starten.
I 1966 vart M/F «Oanes» (tidlegare M/F «Kleppestø») med plass til 22 biler setten inn i tillegg til M/F «Høgsfjord». M/F «Oanes» var bygd i 1955 og vart kjøpt frå Rutelaget Askøy-Bergen. Seinare vart begge ferjene skifta ut med MF «Høgsfjord» (bygd i 1978).
Den første MF «Høgsfjord» slutta å gå på sambandet i 1990. Då tok truleg MF «Frafjord» over før den nye MF «Høgsfjord» vart setten i drift i 1992. Med nye MF «Høgsfjord» vart effektiviteten i Høgsfjordsambandet sterkt betra. Saman med tvillingferja MF «Hjelmeland») var ho utvikla spesielt for små og korte samband med mange avgangar i døgnet. Den hadde òg sidevegs maskinkraft for enklare manøvrering til kai.
Busskorrespondanse
Fleire bussruter på begge kaiene korresponderer med ferjeavgangane. Østerhus-bussar som går frå Forsand til Jørpeland på «gamlevegen» innom Idse går òg innom kaia på Oanes. På kvardagar køyrer Østerhus ei pendlarrute frå Jørpeland til Forus som går med ferja, ho korresponder også med buss på Oanes til Forsand. Det går også bussar frå Forsand kai til Oanes og motsett, for å frakte skuleelevar og andre pendlande som anten tek rute 47 frå Lauvvik eller høpp på pendlarruta på Oanes. På Lauvvik-sida går Kolumbus si bussrute 47 til Sandnes fleire gongar dagleg.
Informasjonsskilt
Eit informasjonsskilt er eit lett oppfatteleg skilt som gjev viktig informasjon eller instruksjonar. Eit typisk døme er trafikkskilt.
I moderne tid er det blitt fleire informasjonsskilt enn tidlegare, mellom anna på grunn av endringar i samfunnet som gjer at mange menneske kjem til nye stader. Teknologien for å laga skilt har òg endra seg. Historisk blei skilt skorne ut eller måla for hand i tre eller metall som smijern.
I dag kan ein masseprodusera skilt ved hjelp av maskinar, noko som òg gjer det enklare å laga mange like skilt. Nye plastikkmateriale har òg gjort det enklare å laga informasjonsskilt.
Make the World Go Away
«Make the World Go Away'» er ein country-popsong skriven av Hank Cochran. Songen nådde topp 40 tre gonger: Timi Yuro (i 1963), for Eddy Arnold (1965) og for duoen Donny og Marie Osmond (1975). Den originale versjonen av songen vart spelt inn av Ray Price i 1963. Songen har vore ein countrystandard sidan den gongen.
Historie
Hank Cochran skreiv songen medan han var på ein kinodate i 1960, då filmen inspirerte han. Han drog hei og i løpet av kort tid hadde han skrive «Make the World Go Away». Ray Price spelte inn songen, og nådde andreplassen på Billboard country-lista i 1963. Året etter gjorde Eddy Arnold songen til sin signaturlåt, og nådde toppen av countrylista og så i 1965 sjetteplassen på Billboard Hot 100-lista, den høgaste plasseringa gjennom karrieren hans.
Versjonar
Mange artistar har spelt inn denne songen i løpet av åra:
I 1963 gav Timi Yuro ut ein soulversjon av songen for albumet hennar med same namn. Denne hadde ein viss suksess og nådde 24. plassen på Billboard-lista og 11. plassen på den kanadiske singellista.
Jim Reeves spelte inn songen i juli 1964 under den siste innspelinga hans. Songen vart gjeven ut som opningssporet på albumet The Jim Reeves Way i 1965.
Harry James spelte inn ein versjon i 1966 på albumet Harry James & His Western Friends (Dot DLP 3735 og DLP 25735) og igjen i 1977 på albumet Comin' From A Good Place (Sheffield Lab LAB 6).
Elvis Presley sin versjon frå 1970 vart gjeven ut som det siste sporet på albumet Elvis Country (I'm 10,000 Years Old). Dean Martin spelte inn sin versjon av songen i 1970 på albumet My Woman, My Woman, My Wife.
Lambic
Lambic (eller spontangjæra øl) er ei nemning på ein type overgjæra øl som er spesielt for Belgia. Ølet vert gjæra ved at villgjær (frå lufta) blandar seg med vørteren i opne kar. Lambic inneheld ofte mellom 4,5 og 5,5% alkohol.
Delstat
Ein delstat er ein semi-autonom stat som høyrer til ein føderasjon. Døme på delstatar er Bayern i Tyskland, Queensland i Australia, Quebec i Canada, Tirol i Austerrike og California i USA.
Make the World Go Away
Versjonar
I 1975 spelte Donny Osmond og Marie Osmond «Make the World Go Away», og fekk ein hit med songen i Storbritannia og USA.
I 1978 gav countryartisten Charly McClain ut «Make the World Go Away» for det andre albumet hennar, Let Me Be Your Baby. Singelen, i lag med «Leanin' on the Bottle», nådde 73. plassen på countrylista.
Delstat
Delstatar kan ha ulike nemningar:
Make the World Go Away
Versjonar
Roger Whittaker spelte inn songen i 1987 for albumet His Finest Collection.
I oktober 2004 gav Mickey Gilley ut sin versjon av «Make the World Go Away» for den fiktive radiostasjonen K-Rose i videospelet Grand Theft Auto: San Andreas.
I 2005 gav Martina McBride ut «Make the World Go Away» for albumet hennar Timeless.
Andre populære songarar som har spelt inn songen er mellom andre Engelbert Humperdinck, Jimmie Rogers og Tom Jones.
I oktober 2012 framførte Alison Krauss og Jamey Johnson ein versjon av songen på Late Show with David Letterman, for å marknadsføre albumet Living for a Song: A Tribute to Hank Cochran.
Jim Adkins frå det amerikanske rockebandet Jimmy Eat World spelte songen på fleire konsertar under den første europeiske soloturneen sin.
The Secret Sisters har spelt songen på konsertane sine sidan 2015.
Countrysongaren Kelsea Ballerini framførte songen på Grand Ole Opry i 2016.
Logarskadalen
Logarskadalen eller Logardalen (slovensk Logarska dolina) er ein dal i Kamnik-Alpane i distriktet Solčava i Slovenia.
Tunesteinen
Tunesteinen er ein bautastein frå eldre jarnalder med innskrift i eldre runer i vertikale rader på dei to breisidene, tidfesta til tida før eller kring år 400 e.Kr. Runesteinen vart funnen i 1627, liggjande i steingarden kring kyrkjegarden ved Tune kyrkje i noverande Sarpsborg kommune i Østfold, og har truleg stått ein stad i det same området. Han er først omtalt i 1627, då han blei funnen innmurt i kyrkjegardsmuren kyrkja. I 1857 vart steinen flytt til Universitetets Oldsaksamling i Oslo. På steinen står ei av dei lengste kjende norske runeinnskriftene. Innskrifta er i klassisk urnordisk språk.
Sjølve steinen
Øvste parten av runesteinen er vekke, og med dette slutten av teksten på den eine sida. Dessutan har tre av runeteikna i teksten på den andre sida skala av. Teksten har vore tolka litt ulikt av dei ekspertane som har hatt med han å gjere, men vert vanlegvis meint å gjelde ei arveoppgjerd: Ein mann som har namnet Ví, gjer det kjent på den eine sida av steinen at han rista runene til minne om Vodurid, brødtryggjaren. På den andre sida av steinen gjer han det kjend at han overdrog eller vigsla steinen til Vodurid; tre døtrer førebudde gravølet, dei kjærlegaste (eventuelt «mest gudeborne») av arvingane.
Innskrifta
Innskrifta er i det eldre runealfabetet og er: Stader der delar av innskrifta er forsvunne er sett i klammer. Det har vore usemje om kor mykje av innskrifta som er tapt, kva rekkjefølgje ein skulle lesa linjene og kva linjer som høyrer saman.
Sophus Bugge 1891-1903
Innskrifta har vore diskutert sidan 1821, men oppfattinga av lydverdien til runeteikna var mangelfull. Først i 1891 klarte Sophus Bugge å gje rett verdi til alle runene, og gav ei tolking ut frå dette. Denne reviderte han i 1903 til:
Bokstavane i ‹ › er språklydar som han meinte var utelatne. Bokstavane i heva skrift mellom enkelte konsonantsamband er innskotsvokalar som eigentleg ikkje høyrer med til ordet.
Mykje av diskusjonen om steinen har fram til i dag kome til å dreia seg om forholdet mellom Wodurid, Wiw, døtrene og arvingane. Sophus Bugge meinte Wiw hogg runene og reiste steinen. Wodurid var krigsfellen hans. Døtrene var dei næraste arvingane, og dei delte arva.
Carl Marstrander 1930
Fleire forskarar diskuterte denne innskrifta. Ei ny heilheitstolking blei gjeven av Carl Marstrander i 1930:
At dei «sto Åsen nærmest», betydde at dei stamma frå Odin. I norrøn tid hevda flere høvdingeætter å kunne føra slekta si tilbake til gudane.
Marstrander mente Wiw var Wodurid sin hovudarving og etterfølgjar. Dei trellborne døtrene reiste steinen, og dei næraste (mannlege) arvingane stod for arveølet og delte arva.
Ei innvending mot Marstrander si tolkning var at Wodurid sjølv førte ordet på gravsteinen, noko som verka rart. Han meinte at døtrene var trellborne fordi han leste litt andre runeteikn, men har ikkje fått følgje av mange i dette. Det er også innvend at innskrifta ikkje kunne tolkast slik at det berre var mannlege arvingar.
Ottar Grønvik 1981-1998
Ottar Grønvik gav ei ny tolking i 1981. Han har sidan hatt mindre revisjonar av sitt syn, og tatt omsyn til mykje av kritikken som blei reist. Dette er tolkinga hans etter siste revisjon i 1998:
Karakteristikken witanda-halaiban betyr 'han som sytte for brødet', dvs. at han dreiv garden godt og skaffa velstand til folket. Dette hadde også Marstrander kome fram til. At han overdrog steinen til Wodurid betyr at han i ei rituell handling vigde steinen til Wodurid.
Grønvik meiner Wiw mest sannsynleg var hovudarving, og arva saman med døtrene. Men han kan også tenke seg at berre døtrene var arvingar. I så fall har Wiw vore ein nær slektning eller ektemann til ein av døtrene, og har reist steinen og leia gravferdsseremonien.
Terje Spurkland 2001
Tunesteinen kan slik Terje Spurkland les han tolkast som eit rettsdokument frå 400-talet. Eg-personen Vi vitner om at arveoppgjeret etter den avdøde Vodurid er gjennomført slik loven kravde, og at arvingane til Vodurid har fått arva. Når tre døtrer er nemnde, må ein forstå dette, som nemnd i tidlegare teorier, som at Vodurid ikkje hadde søner som kunne arva han. Egpersonen kan ifølgje Spurkland for eksempel vera ein brorson av Vodurid.
Diskusjon
Innskrifta på steinen er tolka som ei skildring av dei gravølsseremoniane som gav grunnlaget for arveoppgjerda, og med dette korleis arveoppgjerda skulle gå føre seg. Etter samanlikningar med mykje yngre rettsreglar har ein kome fram til at Ví er sonesonen til Vodurid, ettersom arvegodset må skiftast mellom han og døtrene til Vodurid. Teksten på Tunesteinen skal vere det eldste kjende dokumentet i sitt slag i germansk samanheng som ligg føre til no.
Men Tunesteinen gjeld ikkje berre ei arveoppgjerd innan ætta, slik teksten vanlegvis er tolka som, men òg den statusen Ví og døtrene oppnår etter at Vodurid er død. Vodurid vart kalla «brødtryggjaren» av di han har vore ein hovding eller småkonge som stod på god fot med guddomane og andre makter, til framgang og bløming for både ætta si og det folket han var hovding for. Formuleringa poengterer at Vodurid har hatt dei eigenskapane ein god hovding skulle ha med omsyn til verknaden av den kultisk aktiviteten han stod i brodden for som hovding. Han har soleis tryggja brødet i den meininga at det har vore gode tider på alle vis i dette distriktet medan han var hovding.
Symbol
Symbol (frå gresk symbolon, 'teikn') er ein representasjon av noko anna — ein ting, eit omgrep eller ein eigenskap. Ord er til dømes eit symbol som referer til sin eigen definisjon; det står for omgrepet 'ord'. Bokstavar i eit fonetisk alfabet står for lydar i språket dei høyrer til. Matematikksymbol står for mengder og operasjonar innan matematikken. Det blir òg brukt symbol innan mange andre felt, som litteratur, biletkunst og religion.
Tunesteinen
Diskusjon
Tunesteinen stadfester difor ikkje berre at arvegodset vil verte (eller allereie er) skifta mellom sonesonen og døtrene til Vodurid i samsvar med gjeldande praksis. Steinen gjer det òg klårt for alle i distriktet at hovdingmakta og dei gode eigenskapane som var knytte til Vodurid, er ført vidare til Ví, som for framtida kjem til å verte ein like bra hovding og «brødtryggjar» for både ætta og for folket som forgjengaren hans hadde vore. Dessutan gjer steinen det klårt for alle at Vodurids døtrer har den statusen i ætta og i samfunnet som tilkjem døtrer i eit slikt høve som dette. Ettersom dei ifølgje teksten har stetta alle dei kultiske og rituelle krava som etter sed og skikk var stilte til dei i samband med gravølet, har gravølet vore ein kultisk og rettsleg gyldig seremoni. Ved at Ví har tileigna Vodurid steinen, tek han sin avlidne farfar til vitne og garantist for at alt er rett, og at det vil verte gjennomført.
Bakgrunnsstoff
Ei bok som mellom anna gjev oversyn over forskingssoga og dei ulike tolkingsframlegga er:
Annan litteratur:
Tov Oddson
Tov Oddsson Rauland var ein norsk gardbrukar frå Rauland i Vest-Telemark. Han er kjend som kulturell tradisjonsberar og som haugianar.
23. juli 1851 var L. M. Lindeman hos Tov Oddsson på Raulandstråndi og skreiv opp folketonar til fleire religiøse tekstar frå Brorsons «Svanesang» (1765): «Deiligste blandt Qvinder», «Jesus mig Alting er», «Hvad est du dog skiøn», «Her vil ties» og «Som Kiøbte og Døbte».
Edvard Grieg brukte «Hvad est du dog skiøn» etter Tov som opningssalme i sitt opus 74 Fire salmer for blandet kor a capella og baryton solo (1906).
Belgisk witbier
Belgisk witbier er ei nemning på ein type overgjæra øl som ofte er nytta som dessertøl.
Traktorreiskap
Traktorreiskap er reiskap som er montert på, eller dregen av, ein traktor. Traktorreiskap vert nytta innan primærnæringane jordbruk, skogbruk, hagebruk. Somme kommunalmaskinar som snøplogar og snøfresarar er òg traktormonterte og traktorreiskap som frontlastarar og tilhengarar vert av og til nytta til lettare anleggsarbeid.
Improvisasjon
Improvisasjon (frå italiensk improvviso, uventa) er å gjere noko «på ståande fot» utan å ha førebudd det eller å ha tenkt det ut på førehand.
Improvisasjon er viktig innanfor musikk, teater, dans, poesi og livet generelt.
I musikk
Mange musikarar improviserer når dei spelar. Det vil seie at dei ikkje har planlagt nøyaktig kva notar dei skal spele på førehand, men at dei til dømes improviserer i forhold til ein gjeven akkordprogresjon.
Ein kan også seie at all komposisjon ein eller annan gang har vore improvisasjon, ettersom ein komponist har tenkt det utan å vite akkurat kva han eller ho skulle tenkje.
Improvisasjon i teaterkunst
Improvisasjon er særleg viktig innan former som teatersport og rollespel. Gateartistar og andre skodespelarar med tett publikumskontak kan også bruka mykje improvisasjon i opptredenane sine.
Improvisasjon i kvardagen
I dagleg språkbruk tyder improvisasjon bruken av kreativitet for å løyse problem som oppstår. Å bruke reiskapar eller materiale på andre måtar enn opphavleg tenkt er eit typisk eksempel. Snakking er også improvisasjon, fordi ein som oftast ikkje har det klart føre seg kva ein skal seie, men lagar bodskapen etterkvart som han vert framført.
Prince Charles-øya
Prince Charles-øya (engelsk Prince Charles Island) er ei stor, låglendt øy i Canada. Ho har eit flatemål på 9 521 km². Største diameteren er 235 km. Øya ligg i Foxesjøen, ved vestkysten av Baffinøya. Ho høyrer til Qikiqtaalukregionen i Nunavutterritoriet. Øya er folketom og prega av låge temperaturar.
Laholms kommun
Laholms kommun er ein kommune i Hallands län i Sverige. Innanfor Hallands län grensar kommunen til Halmstads kommun i nord. Dessutan grensar han til Båstads kommun, Ängelholms kommun og Örkelljunga kommun i Skåne län i sør, og til Markaryds kommun og Ljungby kommun i Kronobergs län, i høvesvis aust og nordaust. Administrasjonssenteret i kommunen er Laholm.
Prince Charles-øya
Trass i storleiken til øya vart ho ikkje registrert før enn i 1948. Det vart ho av flygaren Albert-Ernest Tomkinson frå det kanadiske luftforsvaret. Han var på tokt i eit fly av typen Avro Lancaster. Men det er rimeleg å tru lokale inuittar har kjent til øya i lange tider.
Øya fekk namn etter den britiske tronarvingen prins Charles av Wales, som vart fødd same året.
Laholms kommun
Landskapet i kommunen er hovudsakleg småkupert. Ein finn barskog og myrar i aust og nord, og slettelandskap i vest. Kysten er sandrik. Når det gjeld næringsvegar, er det mykje verkstad-, plast- og næringsmiddelindustri i kommunen, i tillegg til jord- og skogbruk. Oppdrett av laks er også ei viktig næring.
Administrativ historikk
Laholms kommun omfattar elleve opphavlege einingar (Laholms stad og ti sokn), som vart gjorde til kommunar då kommunalforordningane tredde i kraft i 1863. Denne ordninga gjaldt fram til kommunereforma i 1952, som hadde innverknad på området gjennom at kommunane Tjärby og Veinge vart slegne saman til storkommunen Veinge, Ränneslöv og Ysby danna Ränneslöv, samt at Karups landskommun vart oppretta ved samanslåing av Hasslöv, Skummeslöv og Östra Karup. Dei andre landskommunane, samt Laholms stad heldt fram slik dei var. I 1971 vart Laholms landskommun, samt Våxtorp og forsamlingane Hasslöv og Skummeslöv frå den oppløyste Karups kommun, slegen saman med Laholms stad og danna Laholms kommun. Kommunen vart slik han var i dag i 1974, då også Hishult, Knäred, Ränneslöv og Veinge vart innlemma i kommunen.
Kommunevåpenet
Blasonering: På blå bakgrunn, tre vassrette laksar i sølv og raudt.
Fiskane kjem frå seglet byen hadde i mellomalderen. Då våpenet skulle fastsetjast av kongen på 1940-talet, vart dei definerte som laksar. Etter kommunesamanslåinga vart våpenet registrert for Laholms kommun i Patent- och registreringsverket i 1974. Frå 1960-talet fanst det også to andre våpen innanfor kommunegrensa.
Tettstader
Det er 14 tettstader i Laholms kommun.
Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.
BKK Nett
BKK Nett (tidlegare Bergenshalvøens Kommunale Kraftselskap) er det største kraftlaget på Vestlandet, og det femte største kraftlaget i Noreg. Kraftlaget driv produksjon, overføring og sal av elektrisk kraft. I tillegg har verksemda dei siste åra satsa på nye tenester som telefoni og breiband. BKK Nett hadde i 2005 ei omsetning på 3,29 milliardar kroner, og eit overskot på 1,44 milliardar kroner. Administrerande direktør er Ketil Tømmernes.
Soge
BKK Nett vart skipa 2. juni 1920, etter nokre års strid mellom landkommunane og Bergen om vassdragsrettane til Bergsdalsvassdraget. Den første utbygginga BKK Nett gjennomførte, var utbygginga av nettopp dette vassdraget, som vart økonomisk mogleg gjennom eit svært heldig dollarlån - der kraftlaget tente gode pengar på stigande kronekurs.
Vassdrag
BKK Nett har kraftverk og eigarinteresser i følgjande vassdrag.
Kentaro Ishikawa
Kentaro Ishikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
BKK Nett
Samnangervassdraget
I Samnanger kommune, Hordaland. Opphavleg utbygd av Bergen Lysverker (oppkjøpt av BKK Nett i 1996).
Kentaro Ishikawa
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Nobutaka Tanaka
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Voss landsgymnas
Voss offentlege landsgymnas, oftast avkorta til '''Voss off. landsgymnas''' var eit landsgymnas på Voss i Hordaland som vart tufta i 1916 som det første av sitt slag i Noreg.
BKK Nett
Bergsdalsvassdraget
I Vaksdal og Voss kommunar, Hordaland.
Fylkesveg 7040
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 401 i Nord-Trøndelag.
BKK Nett
Matre- og Haugsdalsvassdraget
I Masfjorden kommune, Hordaland og Høyanger kommune, Sogn og Fjordane.
STS-29
STS-29 var ei romferd arrangert av NASA med romferja «Discovery». Romferja blei skoten opp den 12. januar 1989 og landa 18. januar same året. STS-29 var den 28. romferda til NASA og den åttande til «Discovery».
Voss landsgymnas
Skulen heldt dei første åra til i Folkeskulebygningen. Voss kommune gav frå seg ei tomt til eige skulebygg på Skulehaugen på Vangen. Staten medverka på si side ved å finansiere ein tre-etasjes murbygning med mansardtak, heil- og halvvalmstak, gymnastikksal i eit tilbygg i vest og festsal på loftet.
Første rektor ved skulen var Peder Blix som sat frå 1916 til 1931.
Mange seinare kjende personar har gått på Voss Landsgymnas, desse inkluderer mellom anna Olav Dalgard, Kjell Bondevik, Olav Meisdalshagen, Klaus Sunnanå, Aslaug Låstad Lygre, Magne Skodvin, Alfred Hauge og Bergfrid Fjose.
Skulen vart overteken av Hordaland fylke i 1965, og skifta då namn til Voss gymnas. Dette heiter den framleis.
Kjelder
.
BKK Nett
Eksingedals- og Teigdalsvassdraget
I Voss, Vaksdal og Modalen kommunar, Hordaland og Vik kommune, Sogn og Fjordane.
Modalsvassdraget
I Modalen kommune, Hordaland, Vik kommune og Høyanger kommune, Sogn og Fjordane.
Andre vassdrag
I tillegg kjem mindre kraftverk og vassdrag, samt andre kraftverk der BKK Nett berre har eigarinteresser, mellom anna Sima kraftverk i Eidfjord kommune.
Samla årsproduksjon for BKK Nett var i 2005 6500 GWh.
Eigarar
BKK Nett er eigd av kommunar og fylkeskommunar i Hordaland. Statkraft har dei siste åra kjøpt seg opp ved å kjøpe aksjar frå mellom anna Os kommune.
Kim Jøran Olsen
Kim Jøran Olsen er ein norsk skodespelar. Han blir i 2017 uteksaminert ved Statens teaterhøgskole.
1973
1973 (romartal MCMLXXIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen.
Tysk Weissbier
Tysk Weissbier er nemninga på nokre typar både lyst og mørkt, overgjæra øl med opphav i Bayern. Ølet er ofte ettergjæra. Det vert ofte servert med ein temperatur på rundt 6 °C.
Skipreide
Skipreide-ordninga vart skipa av Håkon den gode i år 955, eller litt seinare. Andre eldre skrivemåtar er skibrede og skipreite. Dette var ei administrativ inndeling av kysten i samband med leidangen. Danmark hadde ei liknande ordning.
Ei skipreide var sett saman av frie menn (bønder), som skulle byggja, ruste ut, halda ved like og utstyra eit skip med menn for to eller tre månader. Skipreida skulle også halda naust til skipet og var ansvarleg for brenne til ein varde i tilfelle krig. Storleiken på skipet vart vedteken etter talet av årer eller sessar. I byrjinga var kravet 40 årer (20 sessar) og eit mannskap oppimot 100 mann eller fleire. Noreg var delt inn i 270 skipreider og i 1279 under Magnus Lagabøte vart det auka til 279.
Sjefen for ei skipreide vart kalla styrmann og vart oppnemnd av kongen. Mannskapet vart plukka ut etter særlege reglar og i Gulatinglova vart denne verneplikta avgrensa oppover til kvart sjuande hovud, altså 14 % av folket. Den minste eininga var dei bøndene som skulle rusta ut ein roar.
Skipreida skulle mobliserast når fienden var i landet. Det vart da sendt ut allmenning og vardane vart tende. Etterkvart utvikla skipreidetinget seg til eit lokalt finansielt og judisielt sentret, der lov og rett vart hevda og skatt vart betalt inn. I Heimskringla skriv Snorre Sturlason om skipreide: «Kong Håkon sette ei lov for heile landet langs heile kysten og så langt inn i landet som laksen går - han delte det i skipreider.» Testamentet etter Magnus Lagabøte inneheld ei fylkesinndeling av skipreidene. Mange av namna på skipreidene er kjend frå Aslak Bolt si jordebok. Skipreider vart til tinglag omtrent 1660 i store delar av Noreg, men på det meste av Vestlandet skjedde det ikkje før byrjinga av 1800-talet.
Fylkesveg 7068
Fylkesveg 7068 går mellom Skomsvoll og Aglen i Namsos kommune. Vegen er 23,2 km lang.
Hergiswil
Hergiswil er ein kommune i kantonen Nidwalden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 449 meter over havet.
Ryuji Kato
Ryuji Kato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Hergiswil
Kommunen ligg ved foten av fjellet Pilatus og Vierwaldstättersee og grensar i nord og vest mot kantonen Luzern, og i sør mot kantonen Obwalden.
Sandøyna
Sandøyna er den største øya i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg nord for Fensfjorden og har eit areal på 32 km². Øya har 230 innbyggjarar. Øya er skilt frå fastlandet ved Brandangersundet.
I 2010 opna brua over Brandagersundet og øya sitt ferjeleie Skipavik, i ferjesambandet Leirvåg-Sløvåg-Skipavik, vart lagt ned.
Ryuji Kato
Han spela for klubbane Toho Titanium, Tokyo Gas, PJM Futures, Kashiwa Reysol, Consadole Sapporo, Sanfrecce Hiroshima, Sagawa Express Tokyo og Roasso Kumamoto.
Sandøyna
Næringsliv
Forsøk med torskeoppdrett frå midten på 1980-talet. Stolt Seafarm hadde eit anlegg på klekking og oppdrett av torskeyngel ved Ånnelandsundet. I 2000 tok Vestvik Marinefarm AS over torskeoppdretteriet. I dag vert det drive torskeoppdrett, tidlegare var det østersoppdrett, i Tunsbergpollen.
Folketalsutvikling:
Skogsøya
Skogsøya er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Skogsøya er den største av øyane i Øksnes Vestbygd, med eit areal på 32,5 km². Det høgaste punktet på øya er Stigkollen på 707 moh. Øya hadde 26 innbyggjarar i 2017.
Skogsøya var tidlegare sentrum i Øksnes kommune. Stadne Øksnes ligg på Skogsøya, og øya hadde på 1930-talet mellom 400 og 700 fastbuande. Då meir og meir kommunikasjon byrja å gå på landevegen framfor med båt, flytta administrasjonen over til Myre. Da kommunane Øksnes og Langenes vart slått saman igjen i 1964, heldt storkommunen namnet Øksnes etter kyrkjestaden på Skogsøya.
Sør på Skogsøya går det om lag 6 km kommunal veg mellom Hjellsand og Øksnes. Frå Øksnes er det hurtigbåtsamband til Myre, Smines og Skjellfjord på Langøya.
Harry Potter og Mysteriekammeret
Harry Potter og Mysteriekammeret originaltittel: Harry Potter and the Chamber of Secrets er den andre boka i den ekstremt populære bok- og filmserien Harry Potter. Den kom ut 2. juli 1998 og er skriven av J.K. Rowling. Den norske omsetjinga til Torstein Bugge Høverstad kom i 2000.
Skogsøya
12. november 1988 stranda den utrangerte russiske jagaren «Boiky» på grunt vatn utanfor Hjellsand på Skogsøya medan det var under slep frå Murmansk til Spania for opphogging. Vraket låg lenge delvis synleg utanfor øya, og vart ein lokal turistattraksjon. Men vraket vart endeleg hogt opp og fjerna i 2001.
Forfattaren Herbjørg Wassmo vart fødd og voks opp på Skogsøya. Salmediktar Magnus Brostrup Landstad har òg budd på øya.
25. januar 1893 omkom 26 fiskarar frå Skogsøya i ein storm. Over 100 andre fiskarar omkom i uvêret elles i Vesterålen og Lofoten same dag.
Gudveigs runer
Gudveigs runer er ei runeinnskrift på ein trepinne som vart funnen ved utgravinga av kyrkjegarden på Herjolfsnes (Ikigaat) på Grønland i 1921. Innskrifta fortel om Gudveigs lagnad på ei ferd over havet og kan vera frå rundt år 1300.
Arkeologane kom først over ei trekiste som hadde halde seg godt, men det såg ikkje ut som om nokon var gravlagde i ho. I botnen av kista var det rissa inn ein kross der brystet til den døde ville ha vore. Elles inneheldt kista berre ein trepinne som låg i det eine hjørnet av hovudenden av kista. På pinnen var det skore inn ei runeinnskrift over to sider, innleidd med ein kross. Omskrive til latinske bokstavar ser ho slik ut:
På normalisert norrønt lyder innskrifta:
På moderne norsk:
Truleg har kvinna blitt sjuk og lete livet på ferda over havet, kanskje etter å ha vitja slekt og vener på Island eller i Noreg. Sorga har vore stor då skipet kom attende til Grønland. Dei etterletne har sørgt for at Gudveig fekk ei kristen gravferd sjølv om hennar jordiske leivningar låg på havsens botn. Runepinnen skulle kanskje vitna over for dei høgare makter om kva som var lagnaden hennar.
Runeinnskrifta er ei av fleire grønlandske runer, som skriv seg frå den norrøne busetjinga på Grønland. Busetjinga strekte seg frå 900-talet til 1400-talet, altså ein periode på rundt 500 år. Pinnen med Gudveigs runer er i dag oppbevart ved Nationalmuseet i København.
Kjelder
Artikkel med informasjon og bilete frå Nationalmuseet i København
Kenichi Sugano
Kenichi Sugano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Undergjæra øl
Undergjæra øl vert ofte servert med ein temperatur kring 8 og 10 °C.
Dai Sato
Dai Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Dataorm
Dataorm er eit virus som deler og spreier seg sjølv til andre datamaskinar. Ein dataorm treng ikkje å henga seg med på eit program slik som andre virus må.
Som vern mot ormar er det vanleg å nytta antivirusprogram og antispywareprogram. Ein brannmur beskyttar ikkje mot virus, men hackarar.
Fylkesveg 7082
Fylkesveg 7082 går mellom Faksdal og Dun i Fosnes kommune. Vegen er 9,9 km lang.
Fylkesveg 7080
Fylkesveg 7080 går mellom Seierstad og Fosnesvågen i Fosnes kommune. Vegen er 12,6 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 482 i Nord-Trøndelag.
Studentsamskipnaden i Buskerud
Studentsamskipnaden i Buskerud (SiBu) var ein av dei dåverande 24 studentsamskipnadane i Noreg. SiBu tok seg av velferda til studentane ved Høgskolen i Buskerud, Høgskolen i Telemark og Folkeuniversitetet.
SiBu sitt øvste organ var styret, der studentrepresentantar utgjer fleirtalet.
Studentsamskipnaden i Buskerud vart slege saman med Studentsamskipnaden i Vestfold og dannet Studentsamskipnaden i Buskerud og Vestfold.
Fylkesveg 108
Fylkesveg 108 (Fv108) er ein veg som går mellom Fredrikstad og Skjærhalden i Hvaler. Veglengda er 28,6 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Pilsner
Pilsner er ei nemning på ein lett type undergjæra øl, brygga på lyst malt. Pilsner har opphav (og namn) frå byen Plzeň (tysk Pilsen) i Tsjekkia. Alkoholinnhaldet ligg oftast kring 4,5% og 5,5 %.
ODBC
Innan databehandling, Open Database Connectivity (ODBC) tilbyr eit standard API for å jobba mot databasehåndteringssystem. Utviklarane av ODBC hadde som mål å laga det uavhengig av programmeringsspråk, databasesystem og operativsystem.
Fyksesundbrua
Fyksesundbrua er ei bru over Fyksesundet på Fylkesveg 7 mellom Øystese og Ålvik i Kvam herad. Brua har eit spenn på 344 meter. Ho vart opna av kronprins Olav i 1937, og var då omtala som Nord-Europas si lengste hengjebru. Brua er lysregulert med berre eitt køyrefelt.
Dortmunder
Dortmunder er eit pils-liknande undergjæra øl, brygga på langt mørkare malt enn pils. Alkoholinnhaldet ligg oftast kring 4,5% og 5,5 %.
I Tyskland kan berre øl brygga i Dortmund kallast dortmunder, men i andre land, som USA, blir det òg brygga øl av denne typen og med same namnet.
Rongo-rongo
Rongo-rongo (rapa nui for 'attgjeving') er eitt av dei tre skriftsystema frå Påskeøya, dei andre er ta'u og mamas. Det finst berre 26 rongo-rongo-tekstar. Alle tre er rissa inn i treplater, og dei blir lese nedanfrå og oppover. Ein av innskriftane er ein månekalender, dei andre er ikkje dechiffrert.
I 1862 tok eit peruansk slaveskip nesten heile folkesetnaden til fange, og dei som vart att var ikkje i stand til å lese rongo-rongo-skrifta. I 1866 gjekk den katolske biskopen på Tahiti, Florentin Jaussen, saman med Metoro Taouaouré og laga ei lister over teikn og omsetjingar. Desse har seinare vist seg å ikkje vera til hjelp i å dechiffrera skrifta, og mange trur at Taouaouré ikkje eigentleg kunne lesa skrifta.
Naturgassfelt
Naturgassfelt eller berre gassfelt er ei nemning på eit naturleg danna petroleumsreservoar av rikgass. Rikgass er eit omgrep som vert nytta om naturgass som ikkje har vorte prosessert. Rikgass og naturgass er båe ein type petroleum. Førekomstene i berggrunnen har oppstått gjennom at organiske material har vore isolerte over lang tid. Slik har det kunna gå føre seg ei nedbryting utan tilgang på luft, ei anaerob nedbryting. Dei same prosessane har gått føre seg i eit oljefelt. I praksis finn ein varierande mengder naturgass, naturgasskondensat og råolje saman. Om det vert teke eit val om å leggja mest vekt på utvinng av naturgass, vert feltet kalla eit naturgassfelt. På mange oljefelt vert naturgassen brend ved oljeplattformen, såkalla fakling av naturgass. Ved slike høve er det ikkje etablert ei transportløysing for naturgassen.
Ut frå eit forvaltings- og styresmaktsperspektiv har ein å gjera med eit naturgassfelt fyrst når ein petroleumsførekomst med i all hovudsak naturgass er erklært drivverdig. Eigarane av rettar til feltet har då teke ei avgjerd om utbygging, og styresmaktene har godkjend ein plan for utbygging og drift (PUD).
Ytre Sula i Solund
Husøy eller Ytre Sula er ei øy i Solund kommune ved munningen av Sognefjorden i Vestland. Øya har eit areal på 32 km². I aust grensar øya til Steinsundet og øyane Rånøy og Steinsundøy. Øya Sula ligg aust for desse igjen. Sør for Ytre Sula ligg Sognesjøen og i vest ligg Straumsfjorden
Tanganyikasjøen
Tanganyikasjøen er ein av dei store sjøane i Afrika. Innsjøen er delt mellom dei fire landa Burundi, Kongo, Tanzania og Zambia, der dei største delane av han ligg i Kongo (45 %) og Tanzania (41 %). Vatnet i innsjøen renn ut i elvesystemet til Kongoelva, og til slutt ut i Atlanterhavet.
Tanganyikasjøen er estimert til å vere den nest eldste og den nest djupaste ferskvassjøen i verda, begge etter Bajkalsjøen i Sibir.
Namn
Dei fyrste europearane som kom til sjøen, Richard Burton og John Hanning Speke i 1858, og meinte at namnet kunne koma frå det lokale uttrykket kou tanganyika, ‘å møta’. Dette kunne kanskje visa til at mange elvar rann ut i han, eller at ulike folkegrupper møtte kvarandre her.
«Tanganika» blei brukt om innsjøen då Henry Morton Stanley utforska han frå Ujiji i 1876. Han skreiv at dei lokale innbyggjarane ikkje var sikre på tydinga av namnet, men kunne bruka det om særs store sjøar. Sjølv meinte han at det truleg tydde noko slikt som 'den store innsjøen spreidde seg som ei slette' eller 'sletteaktig innsjø'.
Stanley fekk også høyra andre namn på sjøen frå andre folkegrupper, og skreiv av folk frå Marungu kalla han Kimana, dei frå Urungu kalla han Iemba og dei frå Wakawendi kalla han Msaga, 'den urolege sjøen'.
Ein har også spekulert i om namnet kan ha samband med hamnebyen Tanga i aust.
Geografi
Innsjøen ligg i Albertine-rifta i den vestlege delen av Riftdalen, og er omgjeven av høge fjell. Han er den største riftsjøen i Afrika, og den nest største innsjøen i verda etter volum. Innsjøen er den djupaste i Afrika, og i tillegg den innsjøen med størst volum. Han strekkjer seg 673 km frå nord til sør, og er i snitt 50 km brei. Innsjøen dekkjer eit areal på 32 900 km², og har ei kystlinje på 1 828 km. I snitt er Tanganyikasjøen 570 meter djup, og på det djupaste 1 470 meter (i nord). Det er estimert at innsjøen inneheld 18 900 km³ vatn, 16 % av det tilgjengelege ferskvatnet i verda. Middeltemperaturen i overflata er 25 °C, og det har ein pH på 8,4 i snitt. I botn av sjøen er det om lag eit 4 500 meter tjukt lag med sediment over grunnfjellet.
Det enorme djupet og den tropiske plasseringa til innsjøen hindrar sirkulasjon i vassmassane, som gjer at mykje av vatnet i djupare lag er såkalla fossilt vatn og manglar oksygen (anoksisk vatn). Tilsigsområdet til innsjøen dekkjer eit areal på 231 000 km², med to store elvar som munnar ut i innsjøen, talrike mindre elvar (på grunn av dei bratte fjella som hindrar eit stort tilsigsområde), og ei stor elv ut av innsjøen, Lukuga, som er ei av sideelvene til Kongoelva.
Dei største elvane som munnar ut i innsjøen er Ruzizi og Malagarasi. Ruzizi kjem frå Kivusjøen og munnar ut i nordenden av sjøen. Malagarisi er den nest største elva i Tanzania og renn ut i Tanganyikasjøen i aust. Malagarasi er eldre enn Tanganyika sjøen og var tidlegare ein del av Kongoelva.
Nedbør og fordamping speler ein større rolle i vassinnhaldet enn elvene. Minst 90 % av vasstilførsla kjem frå regn på overflata til sjøen, og minst 90 % av vasstapet kjem frå direkte fordamping.
Øyar
Det ligg fleire øyar i sjøen. Dei viktigaste er:
Geologi
Tanganyika er ein gammal innsjø. Dei tre bassenga hans, som i periodar med mykje lågare vasstand var separate innsjøar, har ulike aldrar. Den midtre byrja å bli danna for 9–12 millionar år sidan, den nordlege for 7–8 millionar år sidan og den sørlege for 2–4 millionar år sidan.
Innsjøen har ei kompleks historie med skiftande straummønster på grunn av den høge plasseringa si, den store djupna, den langsame påfyllingshastigheiten og plasseringa si i fjella i eit turbulent vulkansk område som har gått gjennom klimaendringar. Tilsynelatande har han sjeldan hatt eit utløp til havet i tidlegare tider. Han har difor blitt skildra som «praktisk endorheisk».
På grunn av den tropiske plasseringa si fordampar vatn raskt frå innsjøen. Derfor er han avhengig av eit høgt tilsig gjennom Ruzizi ut frå Kivu-sjøen for å halda vasstanden høg nok til å renna over. Denne utstrøyminga er tilsynelatande ikkje meir enn 12 000 år gammal, og kjem av lavastraumar som blokkerer og omdirigerer den tidlegare utstrøyminga til Kivu-bassenget inn i Edwardsjøen og deretter Nilen, og omdirigerer han til Tanganyikasjøen i staden. Teikn på gamle strandlinjer tyder på at Tanganyika til tider kan ha hatt ein opptil 300 meter lågare vasstand enn det noverande overflatenivået sitt, utan utløp til havet. Sjølv det noverande utløpet er tidvis avbrote, og det er mogleg at det ikkje var verksamt då dei fyrste vestlege oppdagingsreisande vitja sjøen i 1858.
Innsjøen kan òg til tider ha hatt forskjellige inn- og utløp; innstrøyming frå ein høgare Rukwa-sjø, tilgang til Malawisjøen og ein utfartsveg til Nilen har alle blitt foreslått å ha eksistert ein gong i historia til sjøen.
Sambandet mellom innsjøen og havet er avhengig av ein høg vasstand som gjer at vatnet kan strøyma ut av innsjøen gjennom Lukuga-elva til Kongo. Når dette ikkje er tilfellet er utløpet blokkert av sandbankar og massar av vegetasjon, og i staden er denne elva avhengig av sine eigne bielvar, særleg Niemba-elven, for å oppretthalda vasstraumen.
Vasskarakteristikkar
Vatnet i sjøen er basisk med ein pH på rundt 9 på 0-100 meters djupne. Under denne djupna er han rundt 8,7 og går gradvis ned til 8,3–8,5 i dei djupaste delane av Tanganyika. Eit liknande mønster kan ein sjå når det gjeld elektrisk konduktivitet, frå rundt 670 μS/cm i den øvre delen til 690 μS/cm på den djupaste.
Overflatetemperaturar går vanlegvis frå rundt 24 °C i sørdelen av sjøen tidleg i august til 28-29 °C seint i regntida i mars—april. På djupner over 400 meter ligg temperaturen stabilt på 23,1-23,4 °C. Vatnet har gradvis blitt varmare sidan 1800-talet, og dette har akselerert i lag med global oppvarming sidan 1950-talet.
Vatnet i sjøen er lagdelt, og han er meromiktisk, det vil seia det vanlegvis ikkje føregår sesongmessig blanding under djupner på 150 meter. Blandinga som finst skjer vanlegvis på grunn av oppvelling i sørdelen og er driven av vind, men det skjer også mindre opp- og nedvellingar i andre delar av sjøen. På grunn av denne varige lagdelinga inneheld dei djupe delane av sjøen «fossilt vatn». Det tyder også at det ikkje er oksygen i dei djupe delane (han er anoksisk), slik at fisk og andre aerobiske organismar berre kan leva i dei øvre delane. Det finst geografiske variasjonar til denne avgrensinga, men ho er typisk på djupner rundt 100 m i norddelen av sjøen og 240-250 m i sør. Dei djupaste delane av sjøen inneheld store mengder giftig hydrogensulfid, og inneheld nesten ikkje liv, bortsett frå bakteriar.
Biologi
Sjøen ligg på skiljet mellom den austlege og vestlege planteregionen i Afrika. Langs breidda av sjøen veks oljepalmar, som er typisk vestafrikanske. Det er eit rikt fugleliv rundt sjøen, og det lever mange flodhestar her. I tillegg har han ei rekkje ulike artar som heilt eller hovudsakleg lever under vatn, mellom anna eit stort tal hovudsakleg endemiske ciklidar.