cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Øyeren
Ferdsle
MS «Øyeren» fraktar turistar på charterbasis og med faste avgangar i sommarsesongen.
Åslaug Haga
Åslaug Marie Haga i Nes på Romerike er ein norsk diplomat, politikar og tidlegare leiar i Senterpartiet. Ho er utdanna cand.mag. og har erfaring frå Utanriksdepartementet (UD). Haga var statsråd i regjeringa Stoltenberg II, fram til 19. juni 2008. Ho valde å gå av etter ei massiv mediedekning rundt små og store lovbrot i samband med forvalting av eigen eigedom. Det var til dømes ulovleg utleige av eigen eigedom i tillegg til ei uanmeld bryggebygging.
Åslaug Marie Haga er dotter til Hans Haga, leiar i Norges Bondelag frå 1974 til 1980 og generalsekretær frå 1980 til 1988. Ho voks opp på garden Henni saman med ei eldre syster.
Cand.mag.-graden til Haga er frå Universitetet i Oslo og er sett saman av faga statsvitskap, historie og sosiologi. I 1989 gifta ho seg med diplomatkollega Bård Hopland. Etter å ha budd i Oslo og i utlandet i fleire år kjøpte dei to i lag småbruket Sandli (Holstad i Ås). Saman har dei to born.
Ho var stortingsrepresentant i stortingsperiodane 2001-2005 og 2005-2009. I samband med at stortingsperioden hennar gjekk ut 1. oktober 2009 og at ho ikkje stilte til attval, annonserte ho at ho skulle byrje i ny jobb som miljølobbyist for arbeidsgjevarorganisasjonen Norsk Industri.
Goumoëns
Goumoëns er ein kommune i distriktet Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret 650 ligg meter over havet.
Kommunane Eclagnens, Goumoens-la-Ville og Goumoens-le-Jux vart slått saman 1. juli til den nye kommunen Goumoëns.
Martin Petráš
Martin Petráš er ein slovakisk fotballspelar, som i 2010 spela for Cesena i den italienske fotballigaen, og for det slovakiske landslaget. Han vart seriemeister i Tsjekkia med Sparta Praha i 2003 og 2005.
Taleorgan
Taleorgana er dei organa i kroppen me bruker til å snakka: Stemmeband, tunge, lepper, tenner, ganesegl, drøvel, og sider og holrom i munn og nase.
Smøråsvegen
Smøråsvegen er ein veg i Fana i Bergen kommune. Vegen går frå Apeltunvegen på Apeltun og austover til Smørås. Den første delen av vegen er ein del av fylkesveg 181. Vegen er 2,5 km lang.
Rettskrivingsnormal
Ein Rettskrivingsnormal er ein offisiell standard eller normal for korleis eit språk skal skrivast. I Noreg har vi to offisielle rettskrivingsnormalar, nynorsk og bokmål. Rettskrivingsreglane i Noreg vert formelt vedtekne av Stortinget.
Darwin
Darwin er eit engelsk etternamn som har vore brukt av fleire kjende personar. Det har òg gjeve namn til fleire stader i verda.
Rubjerg Knude Fyr
Rubjerg Knude Fyr er eit nedlagt fyr på Rubjerg Knude i nærleiken av Lønstrup i Vendsyssel nord for Limfjorden på Jylland i Danmark, på Nørrejyske Ø. Fyret ligg på den høgste parten av Lønstrup Klint, ein om lag 15 kilometer lang skrent, klint, som ligg langs Nordsjøkysten mellom Lønstrup og Løkken. Det vart bygd i 1899, og teke ut or drift i 1968 av di det hadde vorte så mykje skjult av enorme mengder sand som vinden har lagt kring fyret i åras løp at det til sist ikkje kunne sjåast frå sjøen. Deretter vart det ståande til nedfalls. Etter kvart har sanddynene kring fyrtårnet vorte lågare. Men då tårnet står på morenegrunn som raser ut og ned på stranda ved å verte utvaska av regnvatn og av sjøen som bryt på under uvêr, vil det styrte ned skrenten og i havet med tida, kan hende i åra 2020-2023 eller tidlegare.
Dei gamle bygningane for fyrpersonalet har tidlegare vore innreidde til eit museum som gjorde greie for sandfluktproblematikken. Men museet måtte likeeins leggjast ned av di sanddynane byrja knuse bygningane. Den Sandflugtsudstillingen som bygningane hysa, finst no på Strandfogedgården i Rubjerg, som er ein part av Vendsyssel Historiske Museum.
Tårnet er 23 meter høgt og står på den høge moreneryggen Rubjerg Knude. Fyret var viktig for at skipa skulle få landkjenning i si tid, og då ljoset hadde ei høgd på 90 meter over havet, kunne det sjåast på lang lei. Rekkevidda på ljoset var om lag 42 kilometer. Linsesystemet roterte med ei fart av to omgangar i minuttet, og sendte på kvar omdreiing ut eit dobbeltblink og eit einskildblink, kvar på ein femtedels sekund. Ljoskilda var på 550 watt.
Fyrets linseapparat var laga av det franske firmaet Barbier & Bénard. Linsa var av tre fag, det vil seie tresida, og hadde 134 handslipte prisme. Linsefaga var plassert på eit lag av kvikksølv for å redusere friksjonen under rotasjonen til eit minimum. Til å byrje med vart systemet drive rundt av eit urverk som skulle trekkjast opp om lag kvar tredje time. Då fyret vart take ut or bruk, vart linsene demonterte og grave ned i sanden ein eller annan stad.
Tåkeluren
Fyret var frå fyrste stund utstyrt med ein tåkelur i femten meters høgd over jorda på den vestlege sida av fyrtårnet, altså ut mot havet, for åtvare skip som var kome for nær land i skodda. Luren rauta i samsvar med blinka til fyret, altså eit støyt og eit dobbeltstøyt kvart minutt. Dette vart styrt av eit urverk som regulerte lufta til luren, og dette urverket skulle likeeins trekkjast opp. For å skaffe trykklufta til luren, stod det i maskinhuset to gassmotorar på 12 hestekraftar kvar til å drive kompressorane, og i botn av tårnet stod ein trykktank for den komprimerte lufta. I 1908 vart gassmotorane utskifta med to 10 hk petroleumsmotorar, og i 1934 vart desse erstatta med to dieselmotorar. Men i 1953 vart tåkeluren teke ned av di sanddynene framfor fyret hadde vorte så høge at dei hindra luren i å kunne høyrast ute på havet.
Percy av The Kinks
Percy er eit filmmusikkalbum frå 1971 av det engelske rockebandet The Kinks for den britiske kommedien med same namn. Songane vart skrivne av Ray Davies og inkluderte både standard popsongar og instrumentale nummer. Albumet vart det siste dei gav ut på Pye Records, og enda med det ein sju år lang kontrakt. Albumet vart ikkje gjeve ut i USA og var berre tilgjengeleg der i mange år via import.
Percy vart ikkje godt motteke og har heller aldri vorte rekna som ein del av albumkatalogen av bandet sjølv.
«God's Children» vart gjeven ut som singel i april 1971 (den aller siste utgjevinga på Pye medan dei framleis var under kontrakt). I motsetnad til albumet vart singelen gjeven ut i USA i juli, men nådde ikkje salslistene verken der eller i heimlandet. Han vart derimot ein liten hit i Australia (53. plass) og New Zealand (21. plass).
Romanesco
Romanesco er ei kryssing mellom blomkål og brokkoli. Bukettane kan vera spisse eller runde, og har ei særeigen, gjentakande utforming som minner om fraktalar. Planten har ein mild, blomkålaktig smak, og gjer seg godt i matlaging og til pynt. Han kan etast rå, til dømes i salatar, eller oppvarma i ulike middagsretter.
Som namnet tyder på skal romanesco ha kome frå området rundt Roma.
Romanesco kan lett bli misfarga med mørke flekkar om ein ikkje handsamer han forsiktig. Han kan også mista farge under matlaging om ein ikkje forveller han rett.
Kjelder
Blumenkohl
MacDonald-klanen
MacDonald eller McDonald er namnet på ein skotsk klan med mange avgreiningar. Klanen har heime i The Isles, vest i Skottland, og er og omtala som Clan Donald, etter ættefaren, Donald eller Dohm Neill. Klanen har vore sentral i skotsk soge i over tusen år.
Avgreiningane av Donald-klanen er Macdonald av Keppoch, Macdonell av Glengarry, Macdonell av Clanranald, i tillegg til hovudgreina Macdonald. Historisk har klanen opphavet sitt i møtet mellom gælarar frå Ulster og vikingar frå Noreg. Dohmneill var son av ein Sumarlide eller Somerled, som er omtala i Soga om Orknøyingane.
Yusuke Tanno
Yusuke Tanno er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Omiya Ardija.
Hopen naturreservat
Hopen naturreservat er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 26. september 2003 i medhald av Lov om miljøvern på Svalbard. Hopen naturreservat omfattar heile øya Hopen, med unntak av eit lite landareal omkring stasjona på austsiden av øya. Reservat omfattar òg territorialfarvatnet rundt Hopen.
Formålet med fredningen er å ta vare på ein nær urørt arktisk øy med tilgrensande sjøområde, inkludert havbotnen, og blant anna sikre øya som eit hi-, trekk- og næringsområde for isbjørn.
Blomkål
Blomkål tyder 'blomstrande kål', og er eigentleg ei uutvikla blomstersak med grøne blad. Næraste slektning er brokkoli. Blomkålen er ein eittårig plante.
Blomkål har vore dyrka på Vestlandet sidan 1600-talet.
Vømmøl Spellmannslag
Vømmøl Spellmannslag vart stifta i 1973 av Hans Rotmo. Dei gav ut tre plater: Vømmøl'n (1974), Vømlingen (1975), Vømmølåret (1984). Samleplata Vømmølmusikken vart utgjeve i 1996, med utdrag av alle platene, i tillegg til musikk av Arbeidslaget hass K. Vømmølbakken og Heimevernslaget. I tillegg kom to nyskrivne songar.
Bakgrunnsstoff
Rotmomusikken; artikkel om Vømmøl Spellmannslag
Taganrog
Taganrog er ein hamneby på kysten av Azovhavet i Rostov oblast sørvest i Russland, om lag 72 kilometer frå Rostov-na-Donu. Han har om lag 260 000 innbyggjarar (2007).
Historie
Arkeologiske utgravingar har vist at det låg ein gresk busetnad der Taganrog i dag ligg, grunnlagd på 600-talet f.Kr. Han spelte ei viktig rolle i den greske koloniseringa av Svartehavet.
Den første russiske marinebasen vart grunnlagd i Taganrog av Peter den store den 12. september 1698.
Den første borgarmeisteren i Taganrog var Cornelius Cruys (Nils Olsen), ein skreddarson frå Skagen i Stavanger. Han fekk ein eventyrleg start i marinen og i det russiske maktapparatet, då den russiske tsaren i 1681 vitja Amsterdam og tilsette skipparen Cruys som viseadmiral i den russiske flåten. Resten av livet sitt tente han i den russiske marinen og vart den første russiske admiralen.
I 1711 signerte den russiske tsaren ein fredsavtale der området rundt Asovhavet måtte returnerast til tyrkarane og Taganrog måtte jamnast med jorda. I 50 år låg derfor hamna, festninga og byen i ruinar. I 1769 tok russarane byen tilbake og han vart gjenoppbygd etter ordre frå Katarina den store.
I april 1833 møtte Giuseppe Garibaldi, då ein ung kaptein, italienaren Giovanni Battista Cuneo i Taganrog, og vart overtydd om å bli med i revolusjonsrørsla som seinare skulle føre til samlinga av Italia.
I mai 1855 vart byen omleira av franske og engelske styrkar under krimkrigen.
Sovjetarane fekk kontroll over byen den 22. januar 1918, men frå mars til mai 1918 okkuperte tyskarane byen, og i august 1918 tok don-kosakkar kontroll over han. Den raude armeen gjekk inn i byen 24. desember 1919. Under den andre verdskrigen vart Taganrog igjen okkupert av tyskarane i 1941 og vart hardt skadd. 30. august 1943 vart byen frigjeve.
Økonomi
Taganrog er eit industrisenter i Rostov oblast. Den lokale industrien arbeider innan luftfart, maskinbygging, bilindustri, jern- og stålindustri, ingeniørkunst, metallhandel, tømmer, papir, mat, lettindustri og kjemisk industri.
Snekker Andersen og julenissen
Snekker Andersen og julenissen er ei juleforteljing skriven av Alf Prøysen. Ei fjernsynsutgåve av forteljinga blir ofte send på NRK rundt juletider.
Roger D. Kornberg
Roger David Kornberg er ein amerikansk vitskapsmann og professor i strukturbiologi. Han arbeider no ved Stanford University i California.
Han vart tildelt Nobelprisen i kjemi for 2006 for studiane sine av korleis informasjon i gena vert kopiert og overført til dei delane av cellene som produserer protein. Far hans, Arthur Kornberg, fekk Nobelprisen i medisin i 1959.
1027 Aesculapia
1027 Aesculapia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Themis. Han blei oppdaga den 11. november 1923 av George Van Biesbroeck ifrå Yerkes Observatory i Williams Bay.
Stava
Å stava er å setja saman skriftteikn i rekkefølgje slik at dei dannar ord. Ulike skriftpråk kan ha ein fastsett stavemåte for alle ord, eller godta meir individuelle former. Ordet staving er avleia frå runeskrifta, der kvar rune hadde ein «stav».
Fleire stader arrangerer ein stavekonkurransar der det er om å gjera å stava høgt eit ord så raskt som mogleg utan å gjera feil. I USA blir ein slik konkurranse kalla ei spelling bee, og ein kappast både på lågt og høgt nivå.
Pyramidane i Egypt
Pyramidane i Egypt er pyramidar som vart bygd i Egypt som gravstader for faraoar. Pyramidane er vidgjetne, og står som eit symbol på det gamle Egypt.
Bakgrunnsstoff
* Memphis and its Necropolis – the Pyramid Fields from Giza to Dahshur på http://whc.unesco.org
Håkon VI Magnusson
Håkon VI Magnusson var konge av Noreg i tidsrommet 1355-1380.
Signal-til-støy-tilhøve
Signal-til-støytilhøve (på engelsk ofte forkorta SNR, Signal-to-Noise ratio) er tilhøvet mellom effekta til eit signal og effekta til støyen. For at ein skal kunne kjenne igjen eit signal er det viktig at det ikkje forsvinn i bakgrunnsstøy. SNR er ein viktig parameter innan signalhandsaming, elektronikk, akustikk, telekommunikasjon, informasjonsteori, osb.
Håkon VI Magnusson
Håkon var son åt den svensk-norske kongen Magnus Eriksson som overlét makta i Noreg åt han i 1355, medan den eldste sonen skulle erva Sverige når han døydde. Eit problem var det difor at Noreg var arverike, medan Sverige var valkongedøme. Difor meinte mange at det burde vera omvendt, noko som førte til strid mellom kong Håkon og far hans på ei side, og bror hans Erik Magnusson av Sverige på hi sida.
Signal-til-støy-tilhøve
Signal-til-støytilhøve blir definert som
Håkon VI Magnusson
Håkon VI Magnusson var gift med dronning Margrete Valdemarsdotter av Danmark, noko som innleidde 434 år med dansk-norsk union.
Signal-til-støy-tilhøve
der P_s er effekta i signalet og P_n er effekta i støyen. På grunn av at signal-støytilhøve kan variera over eit stort område uttrykkjer ein det som oftast i dB: der A_s er RMS-verdien til signalamplituden (spenning eller straum) og A_n er RMS-verdien til støyamplituden. Både signal- og støyeffekt må målast innanfor bandbreidda til systemet.
Håkon VI Magnusson
Håkon VI Magnusson var konge av Sverige frå 1362 til 1364, og regjerte saman med far sin til Albrekt av Mecklenburg kom til makta.
Delstaten Guerrero
Guerrero er ein av Mexicos 31 delstatar som ligg i den sørlege delen av landet. Hovudstaten er Chilpancingo og største byen er Acapulco. Han grensar til Puebla, Delstaten México og Morelos i nord, Oaxaca i aust, Stillehavet i sør, og Michoacán i vest.
Delstaten har namn etter Vicente Guerrero, frigjeringshelt og republikken Mexicos andre president.
Turisme er ei viktig næring i delstaten.
Guerrero har om lag 3 115 202 innbyggjarar of arealet er 24 819 km².
1028 Lydina
1028 Lydina er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 6. november 1923 av Vladimir Aleksandrovich Albitzky ifrå Crimean Astrophysical Observatory i Simeiz på Krimhalvøya.
Arbeidslaget hass K. Vømmølbakken
Arbeidslaget hass K. Vømmølbakken var ei norsk gruppe, stifta av Hans Rotmo, som bygde vidare på Vømmøl-ideologien og Vømmøl Spellmannslag. Gruppa vann Spellemannprisen i klassen rock for plata Grovarbeid i 1976.
Otto Nielsen
Otto Nielsen var ein norsk programleiar, programredaktør, songar, komponist og viseforfattar. Under den andre verdskrigen dreiv Otto Nielsen med illegalt arbeid og vart teken til fange i 1943 og plassert i konsentrasjonsleiren Grini utanfor Oslo. Han var redaktør i NRK sitt populære radioprogram «Søndagsposten» i 22 år. I den perioden fekk han fram mange nye visekunstnarar, mellom andre Erik Bye, Alf Prøysen, Birgitte Grimstad, Vidar Sandbeck, Lars Klevstrand, Stein Ove Berg, Kari og Ola Bremnes. Saman med søster si, Gerd, danna Otto Nielsen songgruppa Gerd og Otto. Dei debuterte som duo på eit arrangement for Bjørnsonforbundet på Trøndelag teater i 1930 og spela inn 21 78-plater i perioden 1934 til 1955. I 1982 gjorde dei nyinnspelingar av ein del songar på LP-plata Svanesang i stereo (Polydor). Otto Nielsen vart tildelt juryen sin heiderspris under Spellemannprisen 1975. Han vann i tillegg Leonardstatuetten i 1979.
I 1980 fekk han Alf Prøysens Ærespris.
Paul Tergat
Paul Tergat er ein kenyansk friidrettsutøvar med store internasjonale meritt innan langdistanseløp.
Sine største meritt oppnådde han på 10 000-meter og i maraton. I tillegg blei han fleire gonger verdsmeister i terrengløp. I baneløp har han ofte måtte nøye seg med sølv, bak etiopiske Haile Gebrselassie. I OL-finalane i 1996 og 2000 vann Gebrselassie med liten margin etter at Tergat hadde leia inntil sisterunden.
Kanjobal
Kanjobal, eller q'anjob'al, er eit mayaspråk som hovudsakleg blir tala i Guatemala og i delar av Mexico. Ifølgje estimat frå 1998 gjort av Ethnologue, hadde språket omtrent 77 700 morsmålstalarar, hovudsakleg i det guatemalanske departementet Huehuetenango. Dei nærast beslekta språka er chuj, akatansk og jakaltekisk, som saman med kanjobal utgjer den kanjobalanske greina av mayaspråkfamilien. Dei kanjobalanske språka er rekna for å vera blant dei mest konservative mayiske språka, men dei har òg nokre interessante nyvinningar.
Ossian Sars naturreservat
Ossian Sars naturreservat er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 26. september 2003 i medhald av Lov om miljøvern på Svalbard. Ossian Sars naturreservat omfattar heile Ossian Sarsfjellet, avgrensa av strandlinja mot Kongsfjorden i vest og armar av Kongsbreen i nord, aust og sør. Området ligg nordvest på Spitsbergen aust for Ny-Ålesund.
Komsomolsk-na-Amure
Komsomolsk-na-Amure (russisk Комсомо́льск-на-Аму́ре) er ein by i Khabarovsk kraj i Russland. Han ligg på venstresida av elva Amur, rundt 356 km nordaust for Khabarovsk, og ved BAM-jernbanen. I 2009 hadde byen om lag 270 000 innbyggjarar.
På kinesisk vert byen kalla Gongqing Cheng (共青城), direkte omsett som «Komsomolbyen». Området låg opphavleg i keisardømet Kina, men kom under russisk overhøgd etter Aigun-traktaten i 1858.
Ossian Sars naturreservat
Naturreservatet utgjer ca. 11,4 km² landareal av gardsnummer 1 på Svalbard.
Komsomolsk-na-Amure
Landsbyen Permskoje (russisk skrift Пе́рмское) vart grunnlagd i 1860 av innflytta småbønder frå Perm gubernija. I 1932 vart det bygt tungindustrifabrikkar på staden, landsbyen fekk bystatus og namnet vart endra til Komsomolsk-na-Amure, sidan han vart grunnlagt som industrielt senter av den kommunistiske ungdomsorganisasjonen Komsomol.
I løpet av 1900-talet utvikla byen seg til eit regionalt senter for industriar som metallurgi, maskinbygging, oljeraffinering og skipsbygging. Flyprodusenten Sukhoi har store fabrikkar i byen. Khurba flybase ligg sør for byen og Dzemgi flybase ligg i nord.
Brokkoli
Brokkoli, eller aspargeskål som somme kallar han, er ein kålplante som kjem frå Italia.
Brokkoli vert dyrka i Noreg, men må om vinteren kjøpast frå utlandet. Næraste slektning er blomkål. Brokkoli er rik på jern, A- og B-vitamin, og har dobbelt so mykje C-vitamin som appelsin. Brokkoli bør lagrast kaldt, 0-2 grader celsius, og pakka i plast. Han egnar seg godt til nedfrysing, men bør då forvellast først.
Kortevarer
Kortevarer er eit uttrykk som opphavleg vart nytta om alle varer som vart selde etter stykk- eller dusinpris og ikkje som metervare eller etter vekt. Tradisjonelt har nemninga vore nytta om herrekviperings- og syvarer, slik som kammar, knappar, trådsneller, glidelåsar osv. Kortevarer vart fram til varekjedene sitt inntog på 1960- og 1970-talet seld i eigne kortevareforretningar. Desse vareslaga finn ein i dag i mellom anna eigne syforretningar, parfymeri og leiketøysforetningar og hos frisørar. I tillegg er det ein del lågprisbutikkar som har litt av det same vareutvalet til særs låge prisar.
Conero
Conero er eit nes i Italia like sør for byen Ancona ved Adriahavet.
Namnet Conero kjem frå det greske namnet Komaròs, som viser til jordbærtre som ein finn i fjellsida. Conero er 572 meter høg og er det høgaste punktet på Adriatarhavskysten mellom Trieste og Gargano i regionen Puglia.
Sidan 1987 har det vore ein nasjonalpark og verna økologisk område med 18 stiar og mange arkeologiske og historiske stader. Av dyreliv finn ein grevling, husmår, snømus, vandrefalk, isfugl og gråseglar. I tillegg til jordbærtre finn ein eik, steineik og aleppofuru.
Andre kommunar i nærleiken er Sirolo og Numana.
Provinsen Groningen
Groningen (groningsk Grönnen) er den nordaustlegaste provinsen i Nederland. I aust grenser han til Tyskland og delstaten Niedersachsen, i sør til Drenthe, i vest til Friesland og i nord til Vadehavet. Groningen er stort sett ein jordbruksprovins og har store naturgassfelt nær Slochteren. Aust-Groningen var åstad for ein hard klassekamp på 1800- og 1900-talet, og Groningen har òg den einaste kommunen (Beerta) der det nederlandske kommunistpartiet har hatt ein borgarmeister. Administrasjonsstad i provinsen er byen Groningen.
Historie
Opphavleg var provinsen del av Friesland og vart så ein del av Frankarriket rundt 785. Karl den store let Ludger ta styringa over kristninga av dette området. På 1000-talet var byen Groningen ein landsby i Drenthe som var underlagt biskopen av Utrecht, medan det meste av provinsen var underlagt bispedømet Münster. I mellomalderen var sentralmakta langt under og Groningen fungerte som ein bystat og hadde stor påverknad på det omliggande Ommelanden. Rundt 1500 gav Maximilian I av Det tysk-romerske riket Groningen og Friesland til Albert av Sachsen, som aldri klarte å opprette permanent kontroll. I 1514/15 kom Groningen under hertugdømet Geldern, og i 1536 under Habsburgsk Nederland. I 1594 vart Groningen erobra av Dei sameinte Nederlanda og vart verande ein del av denne nasjonen etter dette.
Qʼeqchiʼ
Qʼeqchiʼ (eldre ortografi kekchi) er eit mayaspråk som blir snakka av ca. 500 000 menneske i Guatemala og Belize.
Qʼeqchiʼ har to hovuddialektar: ein som blir snakka i Cobán i Alta Verapaz og ein som blir snakka i dei øvrige områda.
Desibel
Desibel, dB er ei måleeining som seier noko om det relative tilhøvet mellom to verdiar. Måleeininga vert særleg mykje nytta i teleteknikk, akustikk, elektronikk og fysikk generelt. Mest kjent er det kanskje at ein måler lydnivå i desibel. Sidan desibel er eit forholdstal vert eininga dimensjonslaus. Desibel er ikkje ei SI-eining.
Definisjon
Eininga bel (B) vert definert som tiarlogaritmen til forholdet mellom to effektverdiar P1 og P0:
Eininga bel vart nytta ved Bell Telephone Laboratory i USA for å måle til dømes. forholdet mellom straum- eller spenningsverdiar, og vart opphavleg kalla TU («transmission unit»). I 1923 eller 1924 vart TU omdøypt til bel (B), etter grunnleggjaren Alexander Graham Bell. Fordi bel er «for stor» til å bli brukt til kvardags tok ein i staden til med å nytta desibel (dB), som er lik 0,1 B.
Definisjonen av desibel (dB) er difor lik med definisjonen av bel multiplisert faktoren 10:
I akustikken
I akustikken blir desibel nytta for å måle lydnivå (forholdet mellom målt lydtrykk og eit referanselydtrykk) og lydintensitet (akustisk effekt per flateeining).
Lydnivå, uttrykt i dB, vert definert som:
der p er lydtrykket i Pa og referanselydtrykket p0 = 20 μPa.
Ei endring i lydtrykket på 20 μPa (2·10-5 N/m2) vert rekna for å vere terskelverdien for kva det menneskelege øyret oppfattar. Dette lydtrykket tilsvarar om lag lydtrykket frå ein mygg som flyg på 3 meters avstand.
Eit lydtrykk på 20 μPa tilsvarar med andre ord null dB. Om lydtrykket vert auka med 20 dB (2 bel) inneber dette, på ein lineær skala, ei tidobling av lydtrykket. Følsamheita til øret er tilnærma logaritmisk, slik at ei endring i lydtrykket frå 10 Pa til 100 Pa vert oppfatta som like stor som ei endring frå 1 Pa til 10 Pa. Det høver difor svært godt å nytta dB innan akustikken. For døme på lydtrykksnivå, sjå lyd:
Lydintensitet (effekt per flateeining [W/m2], som er proporsjonal med kvadratet av lydtrykket:
der I0 er referanseverdien for intensitet [W/m2], kan òg uttrykkjast i dB:
Effektforsterking
Inngangseffekten til eit forsterkartrinn, med inngansmotstand Rinn, kann uttrykkast som
Effektforsterkinga vert difor
eller uttrykt i dB:
Dette uttrykket syner at når Rut = Rinn er effektforsterkninga lik
som er same uttrykk som for spenningsforsterkninga. Vidare ser vi at for å oppnå stor effektforsterking må Rinn vera stor i høve til Rut.
Ofte vert det innan elektronikk og telekommunikasjon nytta ei standard referanseeffekt på ein milliwatt (mW), noko som vert markert med nemninga dBm. Tilsvarande, om effekten vert målt relativt til ein watt, nyttar ein nemninga dBW.
Spenningsforsterking
I ei konstant resitiv last er effekten proporsjonal med spenninga over lasta, eller straumen gjennom lasta:
Forholdet mellom to effektnivå kan difor skrivast
Etter som dette uttrykket inneheld forholdet mellom to spenningsnivå er det vanleg å uttrykka spennings-forsterkning, eller -demping, som
Dette uttrykket inneheld forholdet mellom to straumar, så ein kan uttrykka straumforsterkning som
Paul Keres
Paul Keres var ein estisk sjakkspelar, stormeister i sjakk og ein av dei sterkaste spelarane som aldri vart verdsmeister i sjakk.
Keres var nær ved å få tvikamp om Verdsmeistertittelen i sjakk ved 5 høve. Han vann AVRO-turneringa i Nederland i 1938, og dette førte til forhandlingar om ein VM-kamp mot dåverande verdsmeister Alexander Alekhine, men denne kampen vart aldri noko av på grunn av den andre verdskrigen. Etter krigen vart han nummer 2 i Kandidatturneringa i sjakk i 4 påfølgjande høve.
På grunnlag av desse og andre sterke resultat, har mange kommentatorar rekna Keres for den sterkaste spelaren som aldri vart verdsmeister i sjakk. Han har blitt kalla «den evige toar» på grunn av dei 4 andreplassane i kandidatturneringa. Han vart også kalla «The Crown Prince of Chess», 'Kronprinsen av sjakk'.
Unge år
Paul Keres var fødd i byen Narva i Estland. Alt frå fireårsalderen lærte han å spele sjakk av far sin og ein eldre bror. Det var ikkje mykje sjakklitteratur å oppdrive i denne vesle byen, så Keres lærte sjakknotasjon frå sjakkoppgåva i dagsavisa. Han laga ei handskriven samling på nesten 1000 sjakkparti.
Keres deltok i offentleg sjakkspel frå han var 13. I dei første åra var han kjend å spele skarpe og briljante angrepsparti. Han vart tre gongar estisk meister for skuleelevar, i 1930, 1932 og 1933. Spelet vart mognare etter at han spelte store mengder postsjakk medan han gjekk på vidaregåande skule. Frå 1937 til 1941 studerte Keres matematikk ved Universitetet i Tartu. Han representerte då universitetet ved fleire kampar mot andre universitet.
Åra før andre verdskrigen
Keres vart estisk meister i sjakk første gong i 1935. Han delte førsteplassen i turneringa med Gunnar Friedemann med +5 =1 -2, og vann så stikkampen med +2 =0 −1.
Som estisk meister fekk Keres spele på førstebord for Estland i den 6. Sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i Warszawa i 1935. Dette vart det internasjonale gjennombrotet hans. Mot sterk internasjonal motstand skåra han 12,5 poeng på 19 parti, +11 =3 -5, og stod fram som ei ny stjerne, beundra også for spelestilen. Suksessen gav han sjølvtillit og ikkje minst invitasjonar til å delta i internasjonale turneringar.
I Helsingfors i 1935 vart han nummer 2 etter Paulin Frydman med 6,5/8 (+6 =1 −1). Han vann i Tallinn 1936 med 9/10 (+8 =2 −0). Den første verkelege store internasjonale turneringa vann han i Bad Nauheim i 1936, der han delte førsteplassen med Alexander Alekhine med 6,5/9 (+4 =5 −0). Keres sleit i Dresden i 1936, der han berre fekk ein delt 8-9.-plass, med (+2 =3 −4), men skreiv sidan at han lærte ei viktig lekse av dette. Det gjekk betre i Zandvoort 1936 med delt 3-4.-plass (+5 =3 -3). Deretter forsvarte han tittelen sin som estisk meister i 1936 ved å spele uavgjort i ein tvikamp mot Paul Felix Schmidt med (+3 =1 −3).
Keres hadde eit fantastisk år i 1937. Han vann i Tallinn med 7,5/9 (+6 =3 -0). Så delte han førsteplassen i Margate med Reuben Fine med 7,5/9 (+6 =3 −0), 1,5 poeng framom Alekhine. I Ostende delte han 1-3.-plass med Fine og Henry Grob med 6/9 (+5 =2 -2). Keres dominerte i Praha med førsteplass med 10/11 (+9 =2 -0). Så vann han ei tematurnering i Wien med 4,5/6 (+4 =1 −1); i turneringa starta alle partia med trekka 1.d4 Sf6 2.Sf3 Se4, dette blir kalla Dory-forsvaret. Han delte 4-5.-plass i Kemeri med (+8 =7 −2), der Salo Flohr, Vladimirs Petrovs og Samuel Reshevsky delte førsteplassen. Så delte han 2-4.-plass i Pärnu med 4,5/7 (+3 =3 −1). Denne serien med gode resultat gav han ein invitasjon til den svært sterke turneringa i Semmering 1937, som han vann med 9/14 (+6 =6 −2), framom Fine, José Raúl Capablanca, Reshevsky og Erich Eliskases. Han delte andreplass i Hastings 1937-38 med 6,5/9 (+4 =5 −0) (eit halvt poeng etter Reshevsky), og i Noordwijk 1938 (etter Eliskases) med 6,5/9 (+4 =5 −0). Keres spelte uavgjort i ein oppvisingskamp i Stockholm 1938 mot Gideon Ståhlberg med 4-4 (+2 =4 −2).
Paul Keres heldt fram med å representere Estland med suksess i sjakk-OL.
VM-kamp som ikkje vart noko av
I 1938 delte Keres førsteplassen med Reuben Fine i AVRO-turneringa i sjakk, med 8,5/14. Turneringa vart spelt i fleire byar i Nederland, og samla alle toppspelarane i verda: Mikhail Botvinnik, Max Euwe, Reshevsky, Alekhine, Capablanca and Flohr. Keres vann på kvalitetsberekning fordi han vann 1½-½ mot Fine i dei to partia dei i mellom.
Det var venta at vinnaren av denne turneringa skulle vere utfordrar til VM-tittelen, i ein tvikamp mot regjerande verdsmeister Alexander Alekhine. Men utbrotet av andre verdskrigen i 1939, og særleg Sovjetunionen sin første okkupasjon av Estland i 1940-1941, førte til at forhandlingane med Alekhine stogga opp. Keres hadde begynt å studere ved universitetet i 1938, og dette spelte også ei rolle.
Keres sleit i Leningrad-Moskva 1939 med ein delt 12-13.-plass. Han skreiv seinare at han ikkje hadde hatt nok tid til å førebu seg til denne sterke turneringa. Men han kom sterkt tilbake og vann Margate 1939 med 7,5/9 (+6 =3 -0), framom Capablanca og Flohr.
Andre verdskrigen
Då andre verdskrigen braut ut var Keres i Buenos Aires som deltakar i sjakkolympiaden. Han blei verande for å spele i ei internasjonal turnering i Buenos Aires etter olympiaden, og delte der førsteplassen med Miguel Najdorf med 8,5/11 (+7 =3 -1).
Keres spelte deretter ein tvikamp over 14 parti mot tidlegare verdsmeister i sjakk Max Euwe i Nederland, halde i tida desember 1939 til januar 1940. Etter hard kappestrid klarte Keres å vinne tvikampen med 7,5-6,5 (+6 =3 -5). Dette var ein sterk prestasjon — ikkje berre var Euwe tidlegare verdsmeister frå 1935 til 1937, men han hadde også langt større erfaring med slike tvikampar enn Keres-
Estland okkupert av Sovjetunionen
Som følgje av Molotov-Ribbentrop-pakta av 23. august 1939 vart Estland annektert av Sovjetunionen den 6. august 1940.
Estland okkupert av Nazi-Tyskland
I løpet av andre verdskrigen spelte Keres fleire andre sjakkturneringar.
Farlege tider
Avsluttinga av andre verdskrigen medførte at Paul Keres kom i ein vanskeleg og farleg situasjon. I løpet av krigen var heimlandet Estland blitt okkupert i rekkefølgje av Sovjetunionen, Tyskland og igjen Sovjetunionen. Keres hadde deltatt i fleire turneringar i det tysk-okkuperte Europa, og då Sovjetunionen igjen okkuperte Estland i 1944, prøvde Keres utan hell å flykte. Han vart deretter trakassert av dei sovjetiske styresmaktene (KGB) og frykta for livet sitt. Heldigvis unngjekk han å bli deportert til Gulag i Sibir eller ei verre skjebne — jamfør det som skjedde med sjakkspelaren Vladimirs Petrovs.
Han vann den estiske meisterskapen i Tallinn i 1945 med 13/15 (+11 =4 -0), framom fleire sterke gjestar frå Sovjetunionen, som Alexander Kotov, Alexander Tolusj, Lilienthal og Flohr. Han vann så i Tbilisi 1946 (han deltok utanfor konkurranse i den georgiske meisterskapen), med heile 18/19, framom Vladas Mikenas og ein 16 år gammal Tigran Petrosjan.
Keres kom tilbake til internasjonalt spel i 1946 i radiokampen mellom Sovjetunionen og Storbritannia, og heldt fram med sterke resultat i dette året og neste år.
Verdsmeisterskapen 1948
Verdsmeisteren i sjakk Aleksander Alekhine døydde i 1946, og etter forhandlingar bestemte Verdssjakkforbundet FIDE at det skulle spelast ei VM-turnering i 1948 for å kåre etterfølgjaren. Turneringa vart delt mellom Haag og Moskva, og hadde 5 deltakarar:
Mikhail Botvinnik, Vasilij Smyslov, Keres, Samuel Reshevsky og Max Euwe. (Reuben Fine hadde også blitt invitert, men takka nei.) Kvar spelar møtte kvar av motstandarane 5 gongar. Botvinnik vann klart med 14/20, Smyslov kom på andreplass med 11/20, og Keres enda på delt tredjeplass saman med Reshevsky med 10,5 av 20 moglege. Max Euwe var heilt ute av form og enda på 4/20.
I dei individuelle møta med vinnaren Botvinnik tapte Keres 4 av dei 5 partia, han vann berre i siste runde, etter at turneringsresultatet allereie var klart.
Sidan Keres tapte sine 4 første parti mot Botvinnik i VM-turneringa i 1948 har det til tider blitt spekulert i om Keres vart tvinga til å tape parti med vilje mot Botvinnik, for at Botvinnik skulle vinne turneringa. Den amerikanske sjakkhistorikaren Taylor Kingston undersøkte alt tilgjengeleg bevismateriale, og konkluderte med at sovjetiske sjakkadministratorar gav Keres sterke hint om at han ikkje burde hindre Botvinnik sitt forsøk på å vinne VM. Botvinnik skal ha oppdaga dette om lag halvvegs i turneringa, og skal ha protestert kraftig mot desse sjakkadministratorane. Viktigast likevel: Taylor Kingston fann det lite sannsynleg at Keres skal ha tapt parti med vilje.
Skuldalsbruri
Skuldalbruri er nemninga på ei segn, ei vise og ein slått, knytt til Skuldalen i Seljord. Segna finst i fleire variantar.
Paul Keres
VM-kandidat 1950-1965
Dette skulle vise seg å bli den einaste sjansen Paul Keres fekk til å spele om VM-tittelen. Han deltok i kandidatturneringa som kåra utfordrar til verdsmeisteren seks gongar frå 1950 til 1965, og fekk andreplass fire gongar på rad, i 1953, 1956, 1959 og 1962, men klarte aldri å vinne. Han er rekna som ein av dei sterkaste spelarane gjennom tidene som aldri fekk spele ein ordinær tvikamp om VM. Desse andreplassane er også bakgrunnen for at han vart kalla «den evige toar».
Kornel Saláta
Kornel Saláta er ein slovakisk fotballspelar, som i 2010 spelar for Slovan Bratislava i den slovakiske fotballigaen, og for det slovakiske landslaget. Han vart seriemeister i Tsjekkia med Sparta Praha i 2003 og 2005. Han debuterte for Slovakia sitt A-landslag 24. mai 2008 i ein vennskapskamp mot Sveits.
Paul Keres
VM-kandidat 1950-1965
Resultata frå dei seks Kandidatturneringane Paul Keres deltok i:
Skuldalsbruri
Segna
Signe Skuldalen var tvinga til å gifte seg med ein gut ho ikkje ville ha, granneguten Steinar Åse, som ikkje hadde godt ord på seg. Bruferda gjekk over Skuldalsvatnet med båt, og midtveges utpå reiste Signe seg og kvad dette stevet:
Eller
Paul Keres
VM-kandidat 1950-1965
Keres sine fire påfølgjande andreplassar i kandidatturneringa (1953, 1956, 1959 og 1962) har også skapt mistankar om at Keres hadde ordrar om ikkje å vinne desse turneringane. Taylor Kingston konkluderer med at der truleg ikkje var noko press frå offisielt sovjetisk hald. Frå 1954 var Keres fullt rehabilitert, og Botvinnik var ikkje lenger favorisert på same måten som tidlegare. I Curaçao i 1962 kan det ha vore ein uoffisiell konspirasjon mellom Petrosjan, Geller og Keres om å spele alle parti remis for å spare krefter, men kven dette eventuelt kan ha vore til fordel eller ulempe for blir spekulasjonar.
Skuldalsbruri
Segna
Då ho hadde sunge dette stevet, kasta ho seg på vatnet og vart borte.
Paul Keres
Tre gongar sovjetmeister, karriere-topp
Paul Keres hadde fleire sterke turneringsresultat i åra etter krigen. Han vann Sovjetmeisterskapen i sjakk tre gongar. På grunn av den store breidda i sovjetisk sjakk på denne tida, var Sovjetmeisterskapen blant dei aller sterkaste turneringane i verda kvart år.
Keres vann også:
Skuldalsbruri
Segna
Olav Tjønnstaul fortalde ei anna soge. om Tone Skuldalen:
Paul Keres
Tre gongar sovjetmeister, karriere-topp
Den ungarske sjakkmeisteren og forfattaren Egon Varnusz hevdar om Keres på denne tida: «The best player in the world was Paul Keres.»
Skuldalsbruri
Segna
''Ho va` saa stor paa dæ at daa ho sto brur saa gjekk` o i gvite husko mæ svarte gjeirar. Saa kaam` o inn u kjørkja, ho daa, ser dum aa helsa paa gvor bidige mann. "aa gudag du i den baasen!" sa `o, "aa gudag du i den baasen!" aa so helsa `o. Men saa saag `o på prekestolen. "Aa gudag Ivar i dæ store skaape!" sa ò. Men du veit dæ va`kje folkegjær paa `o. "Ja, fær `o noko mange av bónni, dett`e snart skarte!" sa di. Ja, dæ va` Tone Skuldalen, dæ!''
Paul Keres
Unike resultat som lagspelar
Etter at han blei ein sovjetborgar representerte Keres Sovjetunionen i sju påfølgjande sjakk-OL (lag-VM i sjakk), alle frå og med Helsingfors 1952 til og med Tel Aviv 1964, der laget vann sju påfølgjande gullmedaljar, og der han sjølv i tillegg fem gongar vann gull og ein gong bronse for beste prestasjon på sitt bord. Han fekk fire bord-gull på rad, i sjakk-OL 1954,1956, 1958 og 1960, noko som er rekord for sjakk-OL. Han vart ikkje tatt ut på laget etter 1964, men oppnådde gode resultat som trenar for sovjetiske lag i det neste tiåret.
Skuldalsbruri
Segna
Gangaren Skuldalsbruri skal ha vore bygd ut av Myllarguten, etter ein tradisjon.
Visa
Visa om Skuldalsbruri er kjend etter kvedaren Aslak Brekke. Visa følgjer handlinga i den mest kjende av segnene, og er bygd opp som ein skillingsvise. Etter visa vart Signe attfunnen daud i vasskanten dagen etter bryllaupet. siste verset går slik:
Paul Keres
Unike resultat som lagspelar
Til saman spelte han i 11 sjakkolympiadar for Estland og Sovjetunionen, medrekna den uoffisielle sjakkolympiaden i München 1936, og tok på 161 parti heile (+97 =51 -13), ein skåre på 76,7 %.
Skuldalsbruri
Bakgrunnsstoff
Hardingfeleverket, tillegg band I.
Paul Keres
Unike resultat som lagspelar
Keres deltok også tre gongar på Sovjetunionen sitt lag i Europameisterskapen i sjakk for landslag, i 1957, 1961 og 1970. Ved alle tre høve vann laget gull, og Keres vann bord-gull. Han tok til saman 14/18 (+10 =8 -0), skår 77,8 %.
Skuldalsbruri
Bakgrunnsstoff
Rikard Berge: Norsk sogukunst, 1924
Vinderen
Vinderen er eit strøk i bydelen Vestre Aker nordvest i Oslo. Vinderen ligg heilt sør-aust i bydelen, omkring 10 minutt unna Blindern i Nordre Aker. Strøket er primært eit bustadstrøk og har mange villaer. T-bana har ein stoppestad her, Vinderen stasjon, som ligg på Holmenkollbanen.
Paul Keres
Sjakkresultat etter 1954
Keres heldt fram med å gjere sterke resultat i internasjonale sjakkturneringar. Her eit utval av dei viktigaste:
Dødsfall
Paul Keres døydde av eit hjarteattakk i Helsingfors i Finland i 1975, på veg heim til Estland frå ei turnering i Vancouver i Canada. Denne turneringa hadde han vunne. Paul Keres Minneturnering har blitt halde årleg i Tallinn og Vancouver sidan.
Skuldalsbruri
Bakgrunnsstoff
Ekgren: Aslak Brekke og visune hans, Norsk folkeminnelag 1983.
Paul Keres
Dødsfall
Over 100 000 var til stades ved statsgravferda i Tallinn, Estland, der leiarane i Estland stod æresvakt, og der dåverande FIDE-president Max Euwe, hans gamle ven og rival også var til stades.
Rangering over tid og skår mot andre spelarar
Det uoffisielle ratingsystemet Chessmetrics plasserer Keres blant dei 10 beste spelarane i verda mellom om lag 1936 og 1965, og han hadde også ein av dei høgste vinstprosentane av alle stormeistrane i historia. Han har den sjuande beste 20-års-ratingen i Chessmetrics for alle spelarar gjennom alle tider for åra frå 1944 til 1963.
Han var ein av dei svært få spelarane som hadde ein plusskår mot verdsmeisteren Capablanca. Han hadde også plusskår mot verdsmeistrane Euwe og Tal, og lik skår mot Smyslov, Petrosjan og Anatolij Karpov. I den lange karrieren han hadde rakk han å spele mot heile ti verdsmeistrar. Han slo alle verdsmeistrane, frå Capablanca til Bobby Fischer — dei to partia mot Karpov vart remis. Dette gjer han til den einaste spelaren i verda som har slått ni uomstridde verdsmeistrar i sjakk. Han hadde også plusskår mot ei rekkje andre framståande stormeistrar, så som Fine, Flohr, Viktor Korchnoi, Efim Geller, Savielly Tartakower, Mark Taimanov, Milan Vidmar, Svetozar Gligoric, Isaak Boleslavskij, Efim Bogoljubow og Bent Larsen.
Amplitude
Amplitude er ein ikkje-negativ verdi som fortel om det maksimale utslaget til eit signal. Til dømes utslaget mellom nullverdi og toppverdi for eit sinus-signal.
Paul Keres
Rangering over tid og skår mot andre spelarar
Keres vann stormeisterturneringar frå 1930-talet til inn på 1970-talet, eit tidsrom på nesten 40 år, og han vann turneringar i Vest-Europa, Aust-Europa, Sovjetunionen, Sør-Amerika og Nord-Amerika. Til samanlikning spelte til dømes Botvinnik aldri i Amerika.
Sjakkbøker
Han skreiv fleire sjakkbøker, mellom anna ei bok med grundige kommentarar til dei beste partia sine, Grandmaster of Chess ISBN 0-668-02645-6. Han skreiv saman med Alexander Kotov boka The Art of the Middle Game ISBN 0-486-26154-9, og skreiv åleine Practical Chess Endings ISBN 0-7134-4210-7. Alle desse tre bøkene er framleis rekna som svært gode og lærerike. Han skreiv også fleire turneringsbøker, mellom anna om Verdsmeisterturneringa i 1948. Han var forfattar til fleire bøker om opningsteori, ofte først i tysk utgåve. Den ungarske forfattaren Egon Varnusz nemner: Spanisch bis Franzosisch, Dreispringer bis Konigsgambit og Vierspringer bis Spanisch. Han bidrog til det første bindet, bind 'C', i førsteutgåva til Encyclopedia of Chess Openings (ECO), utgitt av eit forlag i Jugoslavia i 1974, rett før han døydde neste år. Keres var også med og starta sjakktidsskriftet Shakhmaty i Riga.
Bidrag innanfor opningsteori
Keres hadde mange viktige bidrag innanfor opningsteori. Det kanskje best kjende er Keres-angrepet mot Scheveningen-varianten i Siciliansk forsvar: 1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cxd4 4.Sxd4 Sf6 5.Sc3 e6. I denne stillinga fann han fram til det skarpe trekket 6.g4 som han første gong brukte - med suksess - mot Efim Bogoljubow i Salzburg 1943. Dette er framleis ein viktig og mykje spelt variant.
I kandidatturneringa i 1962 lanserte han ein ny variant for svart i Tsjigorin-varianten i lukka spansk parti: 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Lb5 a6 4.La4 Sf6 5.0-0 Le7 6.Te1 b5 7.Lb3 d6 8.c3 0-0 9.h3 Sa5 10.Lc2 c5 11.d4 Sd7. Varianten var populær i fleire år etterpå.
Det såkalla Keres-forsvaret er 1.d4 e6 2.c4 Lb4+.
Eit viktig system for svart i Engelsk parti vart utarbeidd av Keres, det startar 1.c4 e5 2.Sc3 Sf6 3.g3 c6.
Turneringsarrangør
Paul Keres var også med og arrangerte turneringar, den første i Pärnu i 1947, og gjorde deretter fleire bidrag som sjakkorganisator i Estland.
Heider
Det er bilete av Paul Keres på den estiske 5 kroon-setelen. Han skal vere den einaste sjakkspelaren i verda som har fått biletet sitt på ein pengesetel.
Det står ei statue av han på Tõnismägi i Tallinn.
Det har blitt arrangert ei sjakkturnering oppkalla etter Paul Keres i Tallinn anna kvart år sidan 1969. Keres vann denne turneringa i 1971 og 1975. Etter at han døydde, har turneringa frå 1976 blitt kalla Paul Keres minneturnering. Det er også ei årleg minneturnering, kalla Keres Memorial tournament, i Vancouver, der han spelte og vann den siste turneringa si. Det finst også fleire sjakklubbar og andre sjakkturneringar som har fått namn til hans minne.
I 1959 og 1962 vart Paul Keres kåra til årets sportsutøvar i Estland. I 2000 vart Keres vald som hundreårets estiske sportsutøvar.
Ei gate i Nõmme i Tallinn har fått namn etter Paul Keres.
Amplitude
På biletet ser ein amplituda som y, og avstanda mellom to toppar er bylgjelengda til signalet.
Sjå og RMS-verdi.
Per Kristian Sebak
Per Kristian Sebak er ein norsk forfattar frå Bergen, og universitetsstipendiat ved Universitetet i Bergen. Sebak har studert migrasjon, jødisk historie og sjøfartshistorie. Om sjøfartshistorie har han til no skrive bøker om skipa DS «Norge» og RMS «Titanic», som begge forliste tidleg på 1900-talet.
Utgjevingar
(Utval)
Jun Marques Davidson
Han spela for klubbane Omiya Ardija, Albirex Niigata, Vissel Kobe, Consadole Sapporo og Tokushima Vortis.
Jorat-Menthue
Kommunane Villars-Tiercelin, Montaubion-Chardonney, Sottens, Villars-Mendraz og Peney-le-Jorat vart slått saman 1. juli 2011 til den nye kommunen Jorat-Menthue.
Hell
Hell er ein tettstad i bygda Lånke i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke, med. Her er ein gamal jarnbanestasjon på Meråkerbanen og Nordlandsbanen.
Namnet Hell på denne staden har opphav i det same namnet på ein gard i området, og kjem frå det gamalnorske ordet hellir, som tyder overheng, heller. Garden ligg i nærleiken av ein overhangande fjellknaus der det òg er helleristingar frå steinalderen.
Moffen naturreservat
Moffen naturreservat er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 3. juni 1983 i medhald av Svalbardlova, med seinare endringar gjort med heimel i Lov om miljøvern på Svalbard.
Moffen naturreservat omfattar øya Moffen og ei sjøsone ut til 300 m frå land eller frå skjer ved lågaste vasstand. Moffen ligg ved utløpet av Wijdefjorden på nordsida av Spitsbergen på Svalbard.
Hell
Hell ligg sørom Værnes lufthamn og Stjørdalselva. Fram til 1. januar 1962 var Hell administrasjonssentrum i Lånke kommune, som på denne datoen vart innlemma i det som då vart den nye Stjørdal kommune.
Moffen naturreservat
Formålet med fredinga er å verne om ein av dei viktigaste kvileplassane for kvalross på Svalbard og tilhøyrande plantesamfunn, fuglar og pattedyr. Fredinga inneber forbod mot ferdsel i tida 15. mai til 15. september.
Magnus I av Noreg
Magnus I, Magnus den gode eller Magnus Olavsson var konge av Noreg i tidsrommet 1035-1047 og konge av Danmark i tidsrommet 1042-1047. I det siste året av styringstida hans, var farbroren Harald Hardråde medkonge.
Fats Domino
Antoine Dominique «Fats» Domino er ein klassisk R&B- og rock and roll-pianist, songar og låtskrivar.
Biografi
Domino vart først nasjonalt kjend i USA med «The Fat Man» i 1949 på Imperial Records. Songen vert stundom rekna som ein av dei tidlegaste rock and roll-platene med rullande piano og eit markant etterslag. Singelen selde over ein million eksemplar og vert òg rekna som den første rock and roll-plata som gjorde dette.
1029 La Plata
1029 La Plata er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 28. april 1924 av Juan Hartmann ifrå La Plata Astronomical Observatory i La Plata.
Fats Domino
Biografi
I 1956 gav han ut ein livleg versjon av «Blueberry Hill», opphavleg ein song av Bobby Cerdeira, Al Lewis og Larry Stock frå 1940. Songen nådde andreplass på singellista i USA og låg på 1. plass på R&B-lista i 11 veker og var den største hitten hans. Singelen selde meir enn 5 millonar eksemplar i 1956 og 1957. Songen hadde tidlegare vorte spelt inn av mellom andre Gene Autry og Louis Armstrong.