cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Predikat
Vendler-klassar
Filosofen Zeno Vendler klassifiserte verb etter deira aspektuelle eigenskapar. Grovt sagt har dei å gjere med korleis verba presenterer tidsforløpet til dei hendingane dei refererer til. Etter arbeida til den nederlandske lingvisten Henk Verkuyl er det ålment anerkjent at Vendler si klassifisering bør brukast på predikat snarare enn verb. Korvidt Vendler-klassane er korrekte i sin originale form, er et kontroversielt tema, men dei fleste semantikarar er einige i at noko slikt som Vendler-klassane er relevant. Vendler-klassar er relaterte til omgrepet telisitet.
Tilstandar
Eit predikat er ein tilstand ("state"), dersom det presenterer den "hendinga" den refererer til som ein statisk, uforanderleg masse. Slike predikat kan seiast å vere temporalt uavgrensa. Ein setning som Jens er sjuk seier ingenting om kor lenge Jens er sjuk, eller når denne tilstanden sette inn. Døme på tilstandspredikat er er sjuk, kan fransk, søv og er sint.
På engelsk kan desse tilstandspredikata vanlegvis ikkje bøyast i progressiv. Norsk har ikkje noko progressiv bøying, men vi har uttrykk som "held på med å" "driv og" som har om lag same tydinga og gjev særs like resultat.
Dei kan opptre saman med adverbial som i ein time, men ikkje med på ein time.
Aktivitetar
Aktivitetspredikat liknar på tilstandspredikat på den måten at dei presenterer hendingar som "uavgrensa i tid." Dei skil seg frå tilstandspredikat fordi dei involverer endring. Døme på aktivitetspredikat er jogga, snorka høgt, falla gjennom lufta, osv.
På engelsk kan aktivitetar bøyast i progressiv, og på norsk kan dei dermed opptre saman med "driv og.." eller "held på med å..."
Dei er som tilstandspredikat med omsyn til adverbiala i/på ein time.
Fullføringar (accomplishments)
Fullføringspredikat involverer også endring, men dei presenterer hendingar som temporalt avgrensa. De vert ofte "dekomponert" i to "endepunkt" og ein "prosess." Døme er byggja eit hus og springa til butikken.
På engelsk kan fullføringspredikat også bøyast i progressiv, og på norsk kan dei kombinerast med "driv og" eller "held på med å." Dei kan ikkje kombinerast med i ein time, men dei kan kombinerast med på ein time.
Prestasjonar (Achievements)
Prestasjonspredikat er som fullføringspredikat som manglar ein prosess. Dei refererer til ei brå eller punktmessig endring. Døme er "nå toppen," "vinna konkurransen" eller "finna brillene sine."
Oddlaug Reiakvam
Oddlaug Reiakvam var ein norsk etnolog og folklorist knytt til Universitetet i Bergen, kjend for å ha gjort fotografiet interessant i forskinga som eit uttrykk for både moderne folkekultur og som historisk og etnologisk kjeldemateriale. Ho bidrog til å forme fagmiljøet for ein heil generasjon av yngre etnologar og kulturvitarar ved Universitetet i Bergen, og til å tone ned det sterke samtidsperspektivet som til då hadde prega den etnologiske og folkloristiske miljøet ved dette universitetet.
Mjellknapp
Mjellknapp  er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1678 meter over havet og er det 861. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Oddlaug Reiakvam
Liv
Oddlaug Reiakvam vart dr.art. i 1995 ved Universitetet i Bergen med avhandlinga ''Bilderøyndom – røyndomsbilete. Fotografi i kulturanalytisk perspektiv''. I ei lettare omarbeidd utgåve som enkjemannen Atle Kittang stod for, kom denne avhandlinga ut som bok i 1997 med tittelen Bilderøyndom, røyndomsbilde. Med utgangspunkt i fotografia i fotoarkiva hjå Universitetsbiblioteket i Bergen etter ein turistfotograf, ein bygdefotograf og ein familiefotograf gjev Oddlaug Reiakvam her, på bakgrunn av historiske, kulturanalytiske og biletanalytiske kunnskapar og teoriar, ei skisse av nasjonen, bygda og familien på slutten av 1800-talet og byrjinga på 1900-talet.
Hiroki Akino
Hiroki Akino er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Bill Murray
William James Murray, betre kjend som Bill Murray, er ein amerikansk filmskodespelar og komikar.
1611 Beyer
1611 Beyer er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Hygiea. Han blei oppdaga den 17. februar 1950 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Stortingets utanriks- og konstitusjonskomité
Stortingets utanriks- og konstitusjonskomité var er ein tidlegare fagkomité på Stortinget.
Historie
Komiteen skriv historia si tilbake til 1917 då det som skulle bli den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen blei oppretta med stortingspresident (seinare stats- og utanriksminister) Johan Ludwig Mowinckel som formann.
Konstitusjons- og utanrikskomiteen blei oppretta som fast komité i 1923 ved utviding av konstitusjonskomiteen sine oppgåver, endra namn i 1925, og er teke inn i oversikta over Stortinget sine faste komitear i Stortinget i navn og tall for stortingsperioden 1925–1927 med Carl Joachim Hambro d.e. som formann.
Komiteen vart lagt ned pr 30. september 1993, og utanrikssakene overteke av den nye utanrikskomiteen. Konstitusjonssakene vart overført til den nye kontroll- og konstitusjonskomiteen.
Arbeidsoppgåver
Stortingets utanriks- og konstitusjonskomité handsama mellom anna saker om utanrikspolitikk, utviklingshjelp, internasjonale avtalar, Svalbard og polarområda. Komiteen hadde også konstitusjonssakene, dvs forslaga til endring av Grunnlova.
Medlemmane i komiteen var også medlemmar av Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité. Utanriks- og konstitusjonskomiteen hadde hovudsakleg ein førebuande funksjon; den førebudde saker som skulle handsamast i plenum i Stortinget. Vidare hadde den i prinsippet ein kontrollfunksjon i det den hadde ansvaret for å føre kontroll med regjeringa sin politikk. Komiteen var vanlegvis ikkje eit forum for utanrikspolitisk debatt.
Den utvida utanrikskomiteen
Viktige utanrikspolitiske, tryggingspolitiske og handelspolitiske saker blei drøfta med regjeringa i Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité. I den utvida komiteen sat dei vanlege medlemmane i utanriks- og konstitusjonskomiteen, og i tillegg Stortingspresidenten og visepresidenten (viss dei ikkje allereie var medlemmer av komiteen), vidare leiaren i forsvarskomiteen og inntil 11 medlemmar valde av Stortinget etter forslag frå valkomiteen. Medan utanriks- og konstitusjonskomiteen kunne beskrivast som ein saksførebuande komité, kunne den utvida utanriks- og konstitusjonskomiten beskrivast som ein konsulterande komité. Her møtte gjerne utanriksministeren, men også forsvars- eller justisministeren for å gjere greie for aktuelle saker. Ved denne konsultasjonsrolla mellom regjering og storting skilde den utvida utanriks- og konstitusjonskomiten seg frå arbeidsmåten i dei andre stortingskomiteane. Den var ein politisk tung komité med mange medlemmer, og møta hadde ein formell hierarkisk struktur.
Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen vart i 1993 vidareført i Stortingets utvida utanrikskomité, og deretter i 2009 i den noverande Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité, som har ei tilsvarande rolle og arbeidsmåte.
Komiteleiarar
To av formennene i perioden frå 1953 har vore statsminister: Gro Harlem Brundtland og Kåre Willoch. To har vore utanriksminister: Jan Petersen og Bjørn Tore Godal. Til saman har heile ni sete i regjering. Av førkrigstida sine komitéformenn står Carl Joachim Hambro d.e. som den uomstridd leiande med 20-årsperioden 1925–1945, rett nok var fem av desse åra i eksil. Då han gjekk ut av Stortinget i 1957 (han var vald representant frå 1919) hadde han vore medlem av komiteen sidan opprettinga, altså i 34 år.
Auke i verksemda til komiteen
Det internasjonale arbeidet i Stortinget blei i tiåra etter krigen stadig meir omfattande, også utanom verksemda til utanrikskomiteen. På byrjinga av 1980-talet oppretta Stortinget eit internasjonalt sekretariat leia av ein person med oppfølgingsansvar for den internasjonale verksemda til Stortinget elles. Utanrikskomiteen sin sekretær blei i 1983 leiar for dette internasjonale sekretariatet.
Weller Island
Weller Island er ei øy som ligg aust for Snodgrass Island i Pitt Islands i Biscoe Islands. Ho vart vist på argentinske kart frå 1957. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Samuel Weller, tenaren til Mr. Pickwick i Charles Dickens-romanen Pickwick Papers.
Bette Davis
Bette Davis, fødd Ruth Elizabeth Davis, var ein nordamerikansk filmskodespelar. I løpet av ein karriere på 48 år spelte 101 filmar. Ho vann to Oscar-prisar, ein for rolla som Joyce Heath i Dangerous og ein for Julie Marsden i Jezebel. Ho har to stjerner på Hollywood Walk of Fame.
Ruth Elizabeth Davis var fødd i Lowell i Massachusetts i USA. Ho døydde i Neuilly-sur-Seine nær Paris i Frankrike.
1612 Hirose
1612 Hirose er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. januar 1950 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Trollfonnegge
Trollfonnegge (òg Trollfonneggi) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1664 meter over havet og er det 922. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Säffle
Säffle er ein by i Värmlands län i Sverige. Han er kommunesentrum i Säffle kommune og hadde 8 991 innbyggjarar den 31. desember 2010. Säffle fekk bystatus så seint som i 1951, og er med dette den yngste byen i Sverige.
Funn frå fortida syner at det har vore busetnader på denne staden sidan jernalderen. Säffle byrja å vokse då Säffle kanal blei opna i 1837. Jernbanen kom til denne tettstaden i 1879. I 1882 budde det om lag 700 der.
Brighstone Bay
Brighstone Bay er ei bukt på sørvestkysten av Isle of Wight i England. Ho ligg sør og vest for landsbyen Brighstone, som ho er kalla opp etter. Ho vender sørvestover mot Den engelske kanalen og har ei kystlinje som er 7 km lang. Bukta strekkjer seg frå Sudmoor Point i nordvest til Artherfield Point i søraust.
Botn av bukta består av ei blanding av gjørme, sand og skjel. Stranda består stort sett av grus.
Øyre i Vang
Øyre er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1674 meter over havet og er det 873. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
McDonnell Douglas MD-80
McDonnell Douglas MD-80 er ein type passasjerfly produsert av det Boeing-eigde firmaet McDonnell Douglas.
Yu Kimura
Yu Kimura er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashiwa Reysol og V-Varen Nagasaki.
Anthony Quinn
Anthony Quinn var ein meksikansk-fødd USA-amerikansk skodespelar, fødd Antonio Rudolfo Oaxaca Quinn. Quinn har vunne to oscarprisar, begge for beste mannlege birolle. Eine var for roll som Eufemio i filmen Viva Zapata! og andre var for Paul Gauguin i filmen Han som elsket Livet (Lust for Life). Quinn er også kjend for roll som tittelfiguren i Zorba the Greek (1964). Anthony Quinn har også fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Quinn var fødd i byen Chihuahua i den mexicanske delstaten Chihuahua under den mexicanske revolusjonen. Mor hans, Manuela Oaxaca, var av aztekaravstamming, medan faren Francisco Quinn var halvt irsk og hadde kjempa for revolusjonsleiaren Pancho Villa. Familien flytta seinare til USA der dei først budde i El Paso i Texas og seinare Los Angeles i California. Anthony Quinn blei amerikansk statsborgar i 1947.
Quinn arbeidde først som profesjonell boksar før han studerte kunst og arkitektur under Frank Lloyd Wright. Anthony Quinn spelte ei tid på teater, mellom anna i skodespelet Clean Beds sett opp av Mae West, og etter at han var blitt kjend gjennom film også på Broadway. Han filmdebuterte i Parole i 1936. Deretter spelte han ei rekkje «etniske» roller, mellom anna hawaiisk høvding, filippinsk fridomskjempar, kinesisk geriljasoldat og arabisk sjeik.
Hektogram
Hektogram vert mellom anna brukt som måling på vekta til matvarer, som til dømes pålegg i lausvekt.
1 hektogram er lik:
Og motsett:
Knarrevik
Knarrevik, eller Knarrvika, er ei bygd på austsida av Litlesotra i Øygarden kommune i Vestland. Sotrabrua (Riksveg 555) går over sundet mellom fastlandet og Litlesotra ved staden. Busetjinga har vorte så tett i området av Statistisk sentralbyrå reknar Straume og Knarrevik som ein tettstad. Tettstaden Knarrevik/Straume har. Tettstadområdet femner også tilliggjande tettbygde strøk sør på Bildøyna og aust på Sotra (Kolltveit).
Namnet Knarrevik har samband med båtnemninga knarr.
Christian Hoffmann
Christian Hoffmann er ein austerriksk tidlegare langrennar frå Aigen in Mühlkreis i forbundslandet Oberösterreich. Han vart tildelt gullmedalja på 30 km etter Vinter-OL 2002 i Salt Lake City, og vann VM-gull i 4 x 10 km stafett for arrangørlandet då Ski-VM 1999 vart avvikla i Ramsau.
Aktiv
Hoffmann overraska stort så han tok bronsemedalja på femmila under dei olympiske leikane i Nagano i 1998. Året etter vann han over Noregs ankermann Thomas Alsgaard i innspurten på 4 x 10 km stafett, og sikra VM-tittel for seg sjølv, Markus Gandler, Alois Stadlober og Mikhail Botvinov.
Pepsi
Pepsi vart funne opp på 1890-talet av farmasøyten Caleb Bradham. Drikken vart opphavleg laga for å kurere meltingsplager, og Bradham tok namnet Pepsi frå det medisinske namnet dyspepsi.
Christian Hoffmann
Aktiv
Under vinterleikane 2002 i Salt Lake City kom han opphavleg på andreplass på 30 km, men vart nokre månader seinare tildelt OL-gullet då Johann Mühlegg vart frådømd fyrsteplassen. Hoffmann sin landslagskollega Botvinov fekk sølvmedalja i øvinga.
Pepsi
Ulike sortar
Denne lista er ikkje fullstendig.
Christian Hoffmann
Aktiv
Fristilseksperten Hoffman vann to tevlingar i verdscupen i langrenn, begge vinteren 2003/04. Straks før jul i 2003 sigra han i ein 10-kilometer i Ramsau, og midt i mars 2004 vann han ein 30 km i Pragelato, begge tevlingane gjekk i fristil.
Vingkaptein
Vingkaptein er ei tidlegare militær grad i Luftforsvaret. Den blei oppretta i 1962 saman med den lågare grada vingløytnant. Vingkaptein og vingløytnant hadde ingen tilsvarande grader i dei to andre forsvarsgreinene, og blei avskaffa ved utgangen av 1972. Gradene blei brukt for å gje høve til opprykk for teknisk befal, som i det dåværande gradsystemet ikkje kunne rykke opp over dei tre dåverande sersjantgradene; sersjant, vingsersjant og stabssersjant.
Christian Hoffmann
Doping
Det nasjonale antidopingbyrået stengde Hoffmann ute frå idretten 31. desember 2009, grunna systematisk bloddoping i sesongane 2003 til -06. Utestenginga varde til 2012.
Die Himmel erzählen die Ehre Gottes
Die Himmel erzählen die Ehre Gottes, BWV 76, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1723 for andre sundag etter treeiningssundag, som dette året var 6. juni. Dette var den andre kantaten Bach komponerte etter at han vart tilsett som Thomaskantor ved Tomaskyrkja i Leipzig. Kantaten er ein av dei største han komponerte med femten satsar fordelt på to delar, og varer i snitt godt over ein halv time.
Teksten er henta frå Salme 19: 1 & 3 (første sats), Martin Luther (sats 7, 14), medan resten er av ukjend opphavsmann. Wustmann & Neumann foreslår Christian Weiss den eldre
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, obo d’amore, fagott, strykarar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av 14 satsar:
Watkins Island
Watkins Island er ei låg, isdekt øy som er 8 km lang og som ligg 5 km sørvest of Lavoisier Island i Biscoe Islands. Øya vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, 1903–05 og 1908–10, men fekk ikkje noko namn før ho vart oppdaga på ny av BGLE under Rymill, 1934–37. Han gav ho namnet Mikkelsen Island etter Ejnar Mikkelsen, ein dansk polfarar. Rymill var ikkje klar over at Mikkelsen Islands alt låg 120 km sørvestover, etter å ha fått namn av Charcot i 1908–10. For å unngå forveksling mellom dei to, råda UK-APC i 1952 at namnet på øya Rymill gav namn til skulle endrast. Det nye namnet, Watkins Island, er til ære for Gino Watkins, leiaren for British Arctic Air Route Expedition, 1930–31, Ein ny detalj, Mikkelsen Bay, vart kalla opp etter Ejnar Mikkelsen.
Dekagram
Dekagram er ei SI-avleia eining for måling av masse. Symbolet for dekagram er dag. Eitt dekagram er lik ti gram, som er lik éin hundredel av eit kilogram.
Dekagram vert i praksis sjeldan brukt. Meir vanleg er gram og kilogram.
1 dekagram er lik:
Og motsett:
Megagram
Megagram vert i praksis lite brukt. Einingane kilogram og tonn er meir vanleg.
1 megagram er lik:
Og motsett:
Megagram Tona (unitat) Metrische Tonne Tonne Tona Tona Tonn Megagrammo Tani Ton Tonna Tonna Tona Tonna Tan metrik Tonă Tonne Tona Тона Tona Ton (birim) 公噸
Vingløytnant
Vingløytnant er ei tidlegare militær grad i Luftforsvaret. Den blei oppretta i 1962 saman med den høgare grada vingkaptein. Vingkaptein og vingløytnant hadde ingen tilsvarande grader i dei to andre forsvarsgreinene, og blei avskaffa ved utgangen av 1972. Gradene blei brukt til å gje høve til opprykk for teknisk befal, som i det dåværande gradsystemet ikkje kunne rykke opp over dei tre dåverande sersjantgradene; sersjant, vingsersjant og stabssersjant.
Storadmiral
Storadmiral (tysk Großadmiral) var tidlegare den høgaste tenestegrada i den tyske marinen. Den tilsvarte generalfeltmarskalk i hæren og luftvåpenet (Heer og Luftwaffe). Desse gradene vart berre brukt i krig.
Den høgeste grada i den tyske marinen i dag er admiral.
Blekinge
Blekinge er eit landskap i Sverige. Geografisk er det identisk med lenet Blekinge län, i det søraustlege Sverige. Blekinge har om lag 150 000 innbyggjarar og er tett folkesett. Landskapet blir ofte kalla «Sveriges hage», og har vene skogsområde, landsbyar og ein mykje vitja skjergard.
Blekinge var dansk fram til freden i Roskilde i 1658. Det pågjekk blodige krigar her mellom dei to landa om herredømmet over Blekinge. Länshovudstaden Karlskrona vart bygd opp som ein marineby nærast mogleg Danmark og kontinentet, for å hevde den nyvunne makta til Sverige etter freden i Roskilde. Marinehamna Karlskrona står på verdsarvlista til UNESCO. Skjergården i Blekinge er med i Unesco-programmet Man and the Biosphere Programme.
Blekinge ligg søraust i Sverige og grensar mot Austersjøen i aust og sør og til Skåne i vest og Småland i nord. Administrasjonssentret er Karlskrona, medan Ronneby er den eldste byen. Det er flyplass ved Ronneby.
Kljåkinnknippene
Kljåkinnknippene (òg Kljåkinnknippudn og Kljåkinnknippune) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1662 meter over havet og er det 932. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Yusuke Kobayashi (1994)
Yusuke Kobayashi er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kashiwa Reysol og Shonan Bellmare (2019).
Kateřina Neumannová
Kateřina Neumannová er ein tsjekkisk tidlegare idrettsutøvar frå Písek som vann VM-gull i 10 km langrenn i 2005 og 2007, og OL-gull i 30 km langrenn under Vinter-OL 2006. I perioden 1998–2007 vann ho seks medaljar i olympiske vinterleikar og fem medaljar i verdsmeisterskap på ski.
Langrenn
Etter å ha vorte mor i 2003 kom Neumannová tilbake i løypa og vann si fyrste gullmedalje då ho gjekk til topps i 10 km fristil under Ski-VM 2005 i Oberstdorf. Under dei olympiske leikane 2006 fekk ho sølvmedalja i 15 km med skibyte, før ho vart olympisk meister på den avsluttande tremila.
Neumannová vann til saman 18 renn i verdscupen i langrenn, og enda på andreplass i verdscupen både i 2002- og 2005-sesongen; i 2002 bak Bente Skari og i 2005 bak Marit Bjørgen.
Balm bei Günsberg
Balm bei Günsberg er ein kommune i distriktet Lebern i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 655 meter over havet.
Kommunen består av spreidde busetnader ved foten av Balmberg i Jurafjella.
Péronne
Péronne er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Somme i regionen Hauts-de-France og har om lag 8 000 innbyggjarar.
Museumet Historial de la Grande Guerre (Museum om den første verdskrigen) ligg like i nærleiken.
Historie
På 600-talet låg det eit kloster her. Kong Karl III av Frankrike sat fengsla og døydde her i 929. Staden vart øydelagd under den fransk-prøyssiske krigen og den første og den andre verdskrigen. I den første verdskrigen låg byen ved den tyske vestfronten, og nær slagmarka for Slaget ved Somme i 1916.
Blåkampen
Blåkampen  er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1662 meter over havet og er det 932. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Grønlandsk musikk
Grønlandsk musikk er ei blanding av inuittisk og dansk musikk med innflytnad frå USA og Storbritannia. Grønland har rockeband, som Sume, popsongarar, som Rasmus Lyberth, og hip hop-artistar, som Nuuk Posse, så vel som inuittisk folkemusikk. Element frå moderne grønlandsk musikk har til dømes vorte brukt i musikken til Kristian Blak, ein jazzmusikar.
Nøtt
Ei nøtt er ein plantedel som er eitt eller fleire frø i eit skal. Mange nøtter vert nytta i matlaging. Den kulinariske definisjonen av ei nøtt er mykje breiare enn den botaniske.
Botanisk definisjon
Ei nøtt innan botanikken er ei enkel turr frukt med eitt frø (stundom to) der ovarieveggen eller delar av han vert veldig hard (steinaktig eller treaktig) ved mogning.
Dei fleste nøtter kjem frå griflar med underutvikla eggstokkar (sjå blomar) og er alle indehiscente (opnar seg ikkje når dei vert mogne). Eigentlege nøtter vert laga av planter i gruppa Fagales.
Merk at ikkje alle eigentlege nøtter kan etast; nokre (til dømes bjørk, or, agnbøk og vengenøtt) er for små til å kunne etast, medan andre (som bruneik) er for bitre til å vere etelege.
Kulinarisk definisjon og bruksområde
Ei nøtt innan matlaging er ein mykje mindre restriktiv kategori enn ei nøtt innan botanikken. Omgrepet vert nytta (eller misbrukt avhengig av perspektiv) på mange frø som ikkje er ekte nøtter. Alle oljete kjernar i eit skal og som blir nytta i matlaging kan ein sjå på som ei nøtt.
Då nøtter generelt har eit høgt oljeinnhald, vert dei høgt verdsette som mat og energikjelde. Mange frø kan etast av menneske og vert nytta innan matlaging, enten etne rå, som spire eller rist som ein snack. Dei kan òg pressast for olje som vert nytta i matlaging og kosmetikk.
Nokre frukter og frø som er nøtter i den kulinariske definisjonen men ikkje innan den botaniske definisjonen:
Hideyuki Nozawa
Hideyuki Nozawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Bruce Lee
Bruce Lee, på kantonesisk Lee Siulung, på mandarin Li Xiaolong («Lee Vesle Drake»), var ein nordamerikansk filmskodespelar som er mest kjend for dei mange kampsportsenene han var med i. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Gram
Gram er ei SI-avleia eining for måling av masse. Symbolet for gram er g. Eitt gram er definert som éin tusendel av eit kilogram.
Lars Monsen
Lars Monsen skreiv tidlegare for bladet Villmarksliv og har sidan 1991 skrive ei rekkje bøker om turane sine i villmarka. I 2005 vart han kjend i samband med naturprogramma Canada på tvers, sendt i NRK fjernsynet. Han har laga fleire fjernsynsseriar om turane sine, som På tur med Lars Monsen og Nordkalotten 365
Gram
Eitt gram er om lag vekta av éin kubikkcentimeter (éin milliliter) vatn.
Du sollt Gott, deinen Herren, lieben
Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den trettande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 22. august.
Lars Monsen
Ekspedisjonar
Lars Monsen har mellom anna gjennomført desse ekspedisjonane:
Gram
Gram er av dei mest brukte einingane for måling av masse.
Du sollt Gott, deinen Herren, lieben
Teksten er henta frå Evangeliet etter Lukas 10: 27 (første sats); Justus Gesenius/David Denicke (sjette sats), medan resten er av ukjend opphavsmann.
Gram
1 gram er lik:
Du sollt Gott, deinen Herren, lieben
Koraltemaet er basert på salmen «Ach Gott, vom Himmel sieh darein» av Martin Luther (1523/24). Denne melodien kan sporast tilbake til den verdslege songen «Begierlich in dem Herzen mein» frå kring 1410.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for trompet, to oboar, strykarar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av seks satsar:
Desigram
Desigram er ei SI-avleia eining for måling av masse. Symbolet for desigram er dg. Eitt desigram er lik ein tidel av eit gram, som er lik 100 milligram.
Desigram vert i praksis sjeldan brukt. Meir vanleg er einingane gram og milligram.
1 desigram er lik:
Og motsett:
Gramma Gram
Gram
Og motsett:
Woolpack Island
Woolpack Island er ei smal øy som er 1,5 nautiske mil (2,8 km) lang og som ligg 4 nautiske mil (7 km) nordaust for Vieugue Island ved vestsida av Grandidier Channel, utanfor vestkysten av Graham Land. Ho vart oppdaga og namngjeven av British Graham Land Expedition (BGLE), 1934–37, under Rymill.
William Boyce
Biografi
Boyce song i koret ved St. Pauls katedral. Etter stemmeskiftet studerte han musikk med Maurice Greene. I 1734 fekk han den første profesjonelle posten sin som organist ved Oxford Chapel, og han fortsette med ei rekkje liknande postar før han vart utnemnd Master of the King's Musick i 1755 og organist ved Chapel Royal i 1758.
Boyce vart gradvis døv, og etter at han ikkje lengre klarte å fortsetje som organist trekte han seg tilbake og arbeidde på Cathedral Music, eit verk over engelsk kyrkjemusikk frå 1500- til 1700-talet som Maurice Greene hadde starta. Trebindsverket med oversyn over komponistar som William Byrd, Henry Purcell og Thomas Tallis var i over hundre år standardverket om engelsk kyrkjemusikk.
Musikk
Boyce skreiv mange kyrkjelege og verdslege vokalverk, odar, songar, kantatar, sceneverk og instrumentalmusikk (8 symfoniar, 15 triosonatar, 12 overturar 3 concerti grossi og klaververk).
Boyce var ved sida av Thomas Arne ein av dei svært få av dei engelske komponistane i tida som tolde samanlikning med dei kontinentale kollegaene sine. Til skilnad frå dei fleste andre klarte Boyce stort sett å unngå den forføriske innverknaden Georg Friedrich Händel.
Etter Willian Boyce døydde vart musikken hans gløymd. Først på 1900-talet opplevde instrumentalmusikken hans, særleg symfoniane og kammermusikken, fornya interesse.
Chale Bay
Havbotn er ei blanding av gjørme, sand og skjel. Stranda består hovudsakleg av singel.
Haida Gwaii
Haida Gwaii, tidlegare Charlotteøyane, er ei øygruppe i Canada, utanfor nordvestkysten av Britisk Columbia. Haida Gwaii består av to hovudøyar, Grahamøya i nord og Moresbyøya i sør, og ca. 150 mindre øyar. Kring 5 000 menneske bur på øyane.
Øygruppa ligg frå om lag 52 til 54 grader nordleg breidd, og ved 120 grader vestleg lengd, og dekkjer eit totalt landareal på 10 180 km². Haida Gwaii er delt frå det kanadiske fastlandet av Hecatesundet i aust medan den amerikanske delstaten Alaska ligg nord for havgrensa Dixon Entrance. I vest ligg Stillehavet. Øya Vancouver ligg i sør.
Samfunn
Den største byen på øygruppa er Masset, som ligg ved Massetsundet nord på Grahamøya. Masset er det eldste og største samfunnet på øyane og har ca. 950 innbyggjarar.
Sandspit er den einaste større busetjinga på Moresbyøya. Her bur ca. 450 menneske. Landsbyen har via Alliford Bay ferjesamband med Skidegate på Grahamøya.
Natur og nasjonalparkar
Dyrelivet er rikt og variert, mellom anna av varietetar av svartbjørn og røyskatt. Svarthalehjorten og vaskebjørnen er begge artar som har vorte utsett, og som har formeira seg mykje.
To nasjonalparkar er oppretta i øygruppa, nemnde Naikoon og dessutan Gwaii Haanas. Gwaii Haanas nasjonalpark ligg i den sørlege delen av Moresbyøya og omfattar 138 øyar som strekkjer seg over eit areal på 1 500 km².
Den forlatne landsbyen Ninstints på Anthonyøya har sidan 1980 stått på UNESCO si verdsarvsliste. Ninstints vart fråflytt omkring 1880. Landsbyen si historie går 2000 år tilbake. Nokre av langhusa og totempålane på staden er tekne vare på.
Namn
Den britiske kapteinen George Dixon kom til øyane i 1786. Han gav øygruppa namn etter den dåverande dronninga i Storbritannia.
Den tredje juni 2010 vart øygruppa offisielt omdøypt til Haida Gwaii, som del av ein avtale mellom provinsen British Columbia og haida-nasjonen.
Skjøn jomfru
«Skjøn jomfru» eller «Skjønn Jomfru hun stander» er ei av dei mest populære folkevisene i Europa. I den tyske vitskaplege balladeutgåva er han registrert med over 2000 variantar. Av dei er kring 15 norske. Ei av dei eldste fullstendige tekstane vart skrive ned av Goethe i Elsass 1771. På tysk vert visa kalla «Graf und Nonne» eller berre «Die Nonne», noko som syner til at jenta har gått i kloster før greven kjem tilbake. I balladeutgåva har han typenummer DV 155. Dei eldste spora etter visa finst i Tyskland og Nederland på 1400-talet. Visa kom til Noreg som dansk skillingstrykk.
Teksten
2.Den yngste og den aller minste greve som oppå skeppet var han ville med jomfruen trolova sig så ung og så liten som han var.
3.Og greven tok gullringen utav fingeren sin satte den på skjønn jomfruens hånd. Tag den, tag den min lilla venn til jag kommer hjem igjen.
4.Da årene sju var forgagne kom greven tilbake igjen han hilste og spurte sin fader så: Hvor er hun min kjæreste venn.
5.Du har altfor lenge faret om i fremmede land ti i dag står din kjæreste brud. Og hvem som skal bli din trolovede se det vet aleneste Gud.
6.Så sorgfull gikk greven i kammeret inn for at kjemme sitt skjegg og sitt hår, så salet han sin gangare grå for å ride til jomfruens gård.
8.Og greven spurte skjelvende:Hvi er du så blek, hvor er kindenes rose så rød. Hun svarte: Jeg har både hørt og spurt at du skulle lenge været død.
9.Så sorgfull gikk greven seg i kammeret inn og hans kinn var som sneen så blek. Så satte han seg på forgyllande stol og skreve de brevene tre.
10.Da brevene var til ende og timen utrunden var da tok han frem sitt blanke sverd og jog det i sitt unge liv.
Pol Pot
Pol Pot, eigentleg Saloth Sar og også kalla «bror nr. 1» og «kamerat Pol», var leiar av Raude Khmer og statsminister i Kambodsja (offisielt Demokratisk Kampuchea under hans diktatur) frå 1976 til 1979.
Pol Pot tok makta som statsminister den 13. mai 1976 og innleidde eit blodig styre, der svært mange menneske vart drepne. Estimata over talet på drepne i dette folkemordet varierer mellom 1,5 og 2,3 millionar, av ei befolkning på 8 millionar. Eit svært høgt prosenttal.
Spesielt vart buddhistiske munkar, vestleg utdanna intellektuelle, personar som let til å vere intelligente (f.eks. personar med briller), personar med fysiske handikap og etniske minoritetar utrydda. Ideologien var ein slags maoisme, der bøndene av khmer-folket vart oppfatta som det einaste sunne elementet i landet, medan byane var dekadente og langt på veg skulle tømmast for folk.
Pol Pot vart avsett 7. januar 1979 av den vietnamesiske hæren, men heldt fram med å føre geriljakrig mot den nye regjeringa til han vart arrestert i 1981, med støtte frå mellom anna Thailand, USA og Kina. Med støtte frå Kina og vestlege land kunne Pol Pot sitt regime òg halde på plassen sin i FN, og representere det kambodsjanske folket der. Dei fleste av geriljasoldatane hans la ned våpna eller gjekk over til regjeringssida i 1996. Minene Pol Pot sine geriljasoldatar la ut, tar framleis livet av folk i landet.
1614 Goldschmidt
1614 Goldschmidt er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. april 1952 av Alfred Schmitt ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Sosialøkologisme
Sosialøkologisme er, etter leiarane i rørsla sine ord, «ein konsistent, radikal kritikk av notidige sosiale, politiske og antiøkologiske trendar» og samtidig «ein rekonstruerande, økologisk, kommunitær og etisk innfallsvinkel til samfunnet». Sosialøkologisme blir rekna som ein radikal ståstad innanfor økologi og sosiale og politiske system.
Sosialøkologistar meiner at den noverande økologiske krisa er eit direkte resultat av kapitalisme. Dei meiner at det ikkje er så mykje det totale antalet menneske, men måten menneska samhandlar med kvarandre, som har ført til den noverande økonomiske krisa. Overforbruk, produktivisme og bruk- og kastmentalitet er dermed symptom på heller enn årsaker til, eit djupare problem med sosial samhandling i etisk perspektiv.
Sosialøkologisme og anarkisme
Sosialøkologisme er utvilsamt ei av dei mest innflytnadsrike retningane i den økoanarkistiske hovudretninga av anarkismen. Sosialøkologisme blir særleg forbunde med idéane og verket til Murray Bookchin, som har skrive om økologiske emne sidan 1950-åra, og som frå 1960-åra av har kombinert arbeidet med desse emna med revolusjonær sosialanarkisme. Verket hans inkluderer Post-Scarcity Anarchism, Toward an Ecological Society, The Ecology of Freedom og ei rekkje andre bøker.
Sosialøkologismen plasserer røtene til den økologiske krisa kring år 2000 solid i dominanstilhøva mellom menneske. Den menneskelege dominansen over naturen blir sett på som eit produkt av dominansåtferd innanfor menneskesamfunnet, men denne dominansen fører berre til kriseproporsjonar innanfor kapitalismen — som Murray Bookchin skriv:
Derfor reknar sosialøkologistar det som grunnleggjande viktig å kjempe mot hierarki og kapitalisme heller enn mot den generelle sivilisasjonen som årsaka til dei økologiske problema — som Murray Bookchin skriv:
Bakgrunnsstoff
Sociální ekologie
Centigram
Centigram er ei SI-avleia eining for måling av masse. Symbolet for centigram er cg. Eitt centigram er lik ein hundredel av eit gram, som er lik ti milligram.
Centigram vert sjeldan brukt i praksis. Meir vanleg er einingane gram og milligram.
1 centigram er lik:
Og motsett:
Tverrfjellet i Vang
Tverrfjellet er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Vestre Tverrfjellet er den høgaste toppen med ei høgd på 1658 meter over havet og er det 965. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Belgfrukt
Belgfrukt eller skolmfrukt kan visa til frukta til ulike erteblomplanter som dannar ein skolm eller belg, eller til frøa av desse plantane som blir brukte til mat. Ein deler gjerne belgfrukter inn i erter, bønner, linser og peanøtter. Dei kan brukast som grønsaker, snacks, molne til mjøl og så bortetter.
Tørre belgfrukter inneheld ein stor del protein (20–30 %) med ein stor del av aminosyra lysin, som gjer at dei utfyller proteinet i korn som inneheld mykje metionin. Dette gjer dei til ein viktig del av kosten til mange menneske, særleg i tropiske strøk og blant vegetarianarar og folk med kjøtfattig kosthald. Belgfrukter er også rike på mineral, som jern, og B-vitamintypen folat, og på løyseleg fiber. Feittinnhaldet varierer frå nesten ikkje noko til 18 % i soyabønner og ca. 40 % i peanøtter.
Høgronden
Høgronden er eit fjell i Folldal kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2114 meter over havet og er det 110. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Fjellet er eit av dei høgaste i Rondane.
Bettlach i Sveits
Bettlach er ein kommune i distriktet Lebern i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 479 meter over havet.
Kommunen strekkjer seg frå elva Aare til foten av Jurafjella.
Anderson Patric Aguiar Oliveira
Anderson Patric Aguiar Oliveira er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Ventforet Kofu og Gamba Osaka.
Generaloberst
Generaloberst var ei generalsgrad som fanst i Preussen, Tyskland, Austerrike-Ungarn og DDR.
Det var den høgaste regulære generalsgrada i den preussiske og i den tyske hæren. Den einaste grada over var generalfeltmarskalk, som berre blei tildelt i krig. Grada under generaloberst var general.
Grada blei oppretta i 1854 for å skaffe eit alternativ til generalfeltmarskalk som kunne tildelast i fredstid. Årsaka var at den preussiske kongen ville tildele prins Vilhelm denne grada, som innebar fleire privilegium, til dømes permanent eskorte.
Etter den tyske rikssamlinga blei grada tatt i bruk av den keisarlege hæren og var i bruk til etter den andre verdskrigen. Då Vest-Tyskland rusta opp igjen blei gradsystemet forenkla, og general blei høgaste grad. DDR sine styrkar, NVA, valde derimot å behalde grada generaloberst.
Statens bibliotekhøgskole
Statens bibliotekhøgskole, SBH, som seinare fekk namnet Statens bibliotek- og informasjonshøgskole, SBIH, var ein tidlegare høgskule i Oslo. Skulen opna 15. januar 1940 under namnet Statens bibliotekskole for å utdanne bibliotekarar på eit fem månaders kurs, men måtte stengje før tida på grunn av den tyske okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen. Likevel fekk dei fyrste elevane fullført kurset og teke eksamen om hausten same året. Deretter var skulen stengd fram til hausten 1945. Utdanninga vart då på ni månader, auka til tre semester i 1958 og fire semester i 1965. Fram til 1979 låg skulen under Kyrkje- og undervisningsdepartementet, deretter under Kultur- og vitskapsdepartementet.
Feltmarskalk
Grada feltmarskalk blir berre brukt av landstyrkar, (men generalfeltmarskalk blei også brukt av det tyske flyvåpenet). Motstykket i nokre flyvåpen er flyvåpenmarskalk, medan i marinar tilsvarar grada flåteadmiral, storadmiral eller liknande. Som den høgaste grada, har ein feltmarskalk berre ansvarleg overfor styresmaktene i landet, har utnemningar til feltmarskalk ofte vore gjort av politiske like mykje som militære grunnar, og ikkje sjeldan som ein måte å heidre ein dyktig general.
Statens bibliotekhøgskole
I 1980 vart namnet endra til Statens bibliotekhøgskole, og i 1990 til Statens bibliotek- og informasjonshøgskole. Frå 1. august 1994 vart skulen gjort om til ein del av avdelinga for journalistikk, bibliotek- og informasjonsfag i den då nyoppretta Høgskolen i Oslo, som seinare vart til Høgskolen i Oslo og Akershus.
Alan Pinheiro
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale og Tokyo Verdy.
Statens bibliotekhøgskole
Statens bibliotekhøgskole hadde opphavleg lokale på hovudbiblioteket til Deichmanske bibliotek på Hammersborg i Oslo, men flytta til lokale i Incognitogaten 7 i 1962 og til Dælenenggata 26 i 1968, og flytta som Statens bibliotek- og informasjonshøgskole til Pilestredet 52 i august 1995 i samband med at skulen hadde vorte ein del av Høgskolen i Oslo.
Jesu, der du meine Seele
Jesu, der du meine Seele, BWV 78, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach. Kantaten er kanskje best kjend for den andre satsen, ein livleg duett for sopran og alt kalla «Wir eilen mit schwachen, doch emsigen Schritten».
Feltmarskalk
Sjå også
مشير (رتبة عسكرية) Στρατάρχης ഫീൽഡ് മാർഷൽ Lista feldmarszałków niemieckich (III Rzesza) Sotamarsalkka จอมพล
Jesu, der du meine Seele
Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den fjortande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 10. september. Han vart framført ein gong til av Bach i Leipzig, ein gong mellom 1735 og 1740.
Teksten er henta frå Johann Rist (første og siste sats), medan resten er av ukjend opphavsmann. Koraltemaet er basert på salmen «Jesu, der du meine Seele» av Johann Rist (1641).
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tverrfløyter, to oboar, to fiolinar, cello, violone, bratsj og basso continuo med orgel, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor. Det er òg valthorn i continuoen for opningskoralen.
Det består av sju satsar:
Jon Grønset
Jon Grønset frå Gjemnes kommune på Nordmøre var ein norsk pedagog og forfattar. Han gjekk på lærarskule i Volda på Sunnmøre. Han var rektor på Sogn ungdomsskole i Balestrand frå 1937 til 1955. Bøkene han har gitt ut skreiv han då han var blitt pensjonist. Han skreiv også dikt, forteljingar og sanne historiar.
Brook Bay
Brook Bay er ei bukt på søraustkysten av Isle of Wight i England. Ho ligg vest for landsbyen Brook. Ho vender sørvestover mot Den engelske kanalen. Ho strekkjer seg om lag 2 km frå Hanover Point i aust til Sudmoor Point i vest. Mykje av det omliggande området, inkludert grenda Brookgreen, er eigd av National Trust.
Stranda består hovudsakleg av sand.
Både Brook Chine og Churchill Chine munnar ut i Brook Bay.
Zukriegel Island
Zukriegel Island er ei øy som er 1,5 km lang og som ligg mellom Rabot Island og Hennessy Islands i Biscoe Islands. Ho vart først nøyaktig vist på eit argentinsk kart frå 1957. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Josef Zukriegel ein tsjekkoslovakisk geograf som spesialiserte seg på studiet av havis.
Milligram
Milligram er ei SI-avleia eining for måling av masse. Symbolet for milligram er mg. Eitt milligram er lik ein tusendel av eitt gram, som er lik ein milliondel av eitt kilogram.
Reidun Buer
Reidun Buer Skogvold er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo som utmerkte seg i sprint. Ho vart tildelt kongepokalen fire gongar; under noregsmeisterskapen i 1955, 1956, 1957 og 1959. Buer var medlem i IL i BUL.
Milligram
Eitt milligram er om lag vekta av éin kubikkmillimeter (éin mikroliter) vatn.
Reidun Buer
Aktiv
Perioden 1954-59 sette Buer ei rad norske rekordar i sprint. Hausten 1954 fekk ho 7,5 sekund i sluttid på 60 meter, ei rekordforbetring med to tidels sekund. Rekorden vart sletta av Sissel-Falck-Jørgensen i 1957. På 200 meter forbetra Buer den norske rekorden fire gongar. I juni 1957 flytta ho rekorden til 25,3 sekund. Dei store forbetringane på distansen kom i 1959-sesongen, ho noterte seg fyrst for tida 25,0, deretter 24,8 og så, under NM i friidrett 1959 på Hamar, for sterke 24,5 sekund og kongepokal nummer 4. Den rekorden gjaldt til Berit Berthelsen sprang på 24,4 i 1965. Tidlegare i 1959-sesongen, den 5. juli i Helsingør i landskamp mot Danmark, vart Buer fyrste norske kvinna under 12 sekund på 100 meter. Rekordtida 11,8 sekund vart tangert av to utøvarar før den eine av desse, nemnte Berthelsen, fekk notert 11,7 i 1966.
Milligram
1 milligram er lik:
Og motsett:
Kilogram
Geometri
Geometri (gresk γεωμετρία; geo = «jord», metria = «mål», «måling») er ei grein av matematikk som opphavleg omhandla romstorleikar som punkt, linjer, kurver, flater og lekamar og plasseringa, forma og storleiken deira. Etter kvart har geometrien utvikla seg utover dette og omfattar i dag mange teoriar som ein ikkje direkte kan vise ved hjelp av vanlege romstorleikar, men som anten på grunn av den historiske utviklinga eller på grunn av den logiske slektskapen med reint geometriske teoriar likevel tradisjonsmessig vert rekna til geometrien.
Historie
Både dei gamle egyptarane og babylonarane hadde omfattande kunnskap om flate- og rommmåling. Det var derimot hovudsakleg i den greske antikken at dei geometriske kunnskapane vart bygd opp i eit logisk system. Dei viktigaste matematikarane for utviklinga av geometrien var Evdoxos (død ca. 350 f.Kr.) og særskild Evklid (ca. 300 f.Kr.). Verket til Evklid, Element, der han systematiserte idear heilt tilbake til Pythagoras, hansdamar både plangeometri, som er læra om figurar i eit plan, og stereometri eller romgeometri. Han prøvde å gje eit deduktivt system som grunnlag for geometrien. Element vart nytta som lærebok i matematikk i over 2000 år, og fram til slutten av 1800-talet vart euklidsk geometri rekna som den einaste forma for geometri.
Av greske matematikarar på 200-talet f.Kr. finn ein Arkhimedes som gjorde areal og volumutrekningar og Apollonios som arbeidde med kjeglesnitt. Kring 130 e.Kr. danna Ptolemaios i hovudsak grunnlaget for trigonometrien, før arabiske astronomar og matematikarar kom med viktige bidrag til det feltet. Arabarane og indarane medverka eller forholdsvis lite til den vidare utviklinga av geometrien.
I Vest-Europa vart det først teke store skritt vidare gjennom Johannes Kepler (død 1630), Bonaventura Cavalieri (død 1647) og Pierre de Fermat (død 1665). Dei skapte ei ny retning innan geometrien, som kan førast attende til metodane til Arkhimedes og som etter kvart fører over til infinitesimalrekninga. I lag med koordinatgeometrien eller den analytiske geometrien til René Descartes i 1637, vart det danna eit grunnlag for ein stadig utvikling av geometrien som fører fram til moderne algebraisk geometri og differensialgeometri. Den analytiske formuleringa gjer et naturleg å utvide teorien innan desse geometrigreinene til å gjelde vilkårlege n-dimensjonale rom, og ein teori som den generelle relativitetsteorien kan reknast ei spesialutgåve av differensialgeometrien.
Nært knytt til differensialgeometri finn ein vektorrekning, som i hovudsak vart utvikla av William Rowan Hamilton, Herman Günther Grassmann og Josiah Willard Gibbs, og som har utvikla seg vidare til den nyare greina tensorrekning. Tensorrekning er særleg utvikla gjennom arbeida til dei italienske matematikarane Curbastro Gregorio Ricci og Tullio Levi-Cività. I tillegg finn ein integralgeometri som vart utvikla av den austerrikske matematikaren Wilhelm Blaschkes (1885–1962).
Seinare er det utvikla alternative geometriar som for eksempel projektiv geometri eller affin geometri.
Moderne geometri
Euklid prøvde å gje eit reint aksiomatisk grunnlag for geometrien, men systemet hans tilfredsstiller ikkje dei moderne logiske krava. Mellom anna har David Hilbert, Henri Poincaré og Oswald Veblen gjeve meir stringente system, og særleg kjend er Grundlagen der Geometrie av Hilbert frå 1899, der han prøver å stiler opp eit meir rigorøst og konsistent system.
Det femte postulatet til Evkild, eller parallellaksiomet, som seier at ein gjennom eit punkt utanfor ei linje berre kan trekke éin parallell med linja, er ikkje like intuitivt innlysande som dei andre aksioma hans. Johann Carl Friedrich Gauss var av dei første som var klar ovr at ein kan konstruere geometriar der dette aksiomet ikkje er oppfylt, men det var først Johann Bolyai i 1832 og Nikolaj Lobatsjevskij i 1836 som gav ut teoriar for ikkje-euklidske geometriar. Dei studerte begge såkalla hyperbolske geometriar, der parallellaksiomet ikkje gjeld, sidan det finst uendeleg mange parallellar gjennom eit punkt. I 1868 viste italienaren Eugenio Beltrami at desse geometriane er like logisk konsistente som den euklidske geometrien. Seinare viste Bernhard Riemann at elliptiske geometriar finst, der det andre aksiomet til Euklid heller ikkje gjeld, og der det ikkje finst nokon parallellar.
Riemann viste i den kjende artikkelen Über die Hypothesen welche der Geometrie zu Grunde liegen i 1854 korleis ein kan kome fram til ein meir generell geometri ved ein metrikk eller avstandsdefinisjon. Felix Klein gav i 1872 ut Erlangen-programmet der han påviste at dei geometriske eigenskapane er invariantar for ei gruppe som geometrien definerer. Denne klassifiseringa har danna grunnlaget for det meste av geometrien ein nyttar i dag.