cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koronahòl
Koronahòl er område i solkoronaen der intensiteten av kortbølgja stråling er sterkt redusert, og temperatur og tettleik er lågare enn i omgjevnadane. Koronahola er utløp for magnetiske kraftlinjer som ikkje vender tilbake til sola, og er houvdkjelda for langvarige, raske straumar av atompartikler i solvinden.
Solheimsøyna
Solheimsøyna er ei øy i Masfjorden, ved innløpet til fjordarmen Haugsværfjorden, i Masfjorden kommune i Vestland. Øya er veglaus.
På 1870-talet vart det oppretta to husmannsplassar på øya. Ved folketeljinga i 1900 var folketalet 11 personar.
Saluån
Saluån er ei ca. 20 km lang elv, som munnar ut i Bottenvika ved Salusand, ca. 45 km nord for Örnsköldsvik. Saluån har berre tilstrøyming frå små bekkar, og er derfor sensitiv i forhold til tørke og regn. Det er ei laksetrapp i elva, og der er òg aure og bekkeaure i elva.
Esten Gjelten
Esten Gjelten er ein tidlegare norsk skiskyttar frå Tolga. Han var med på Noregs stafettlag som tok sølvmedaljar i VM i skikskyting i 1969, 1970 og 1973.
Aktiv
Gjelten fekk sitt gjennombrot i 1969-sesongen. Han tok bronsemedaljen under noregsmeisterskapen på Voss, og fekk gå andreetappen for Noregs sølvvinnande stafettlag, som elles bestod av Ragnar Tveiten, Jon Istad og Magnar Solberg, under VM i Zakopane. Året etter vart det nytt norsk stafettsølv på Gjelten, Tveiten, Solberg og på Tor Svendsberget under VM i skiskyting i Östersund. Her vart Gjelten nummer seks og nest beste nordmann på den indivuelle VM-distansen.
Under VM 1973 i Lake Placid stod Gjelten for sin beste internasjonale prestasjon då han kom på femteplass i den individuelle øvinga. I same meisterskapen fekk han sitt tredje og siste VM-sølv i stafettøvinga, ein medalje han delte med Kjell Hovda og førnemnde Tveiten og Svendsberget.
Gjelten tok sin andre NM-bronse i 1970, og sin tredje i 1974. Den sistnemnde medaljen kom på den fyrste 10-kilometeren i NM-historia. Under noregsmeisterskapen 1976 i Trondheim fekk han på 20 km si fjerde NM-medalje, også han i bronse.
Roar Nilsen
Roar Nilsen er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Dombås. Han vann VM-sølv med Noreg i 1978, og vart norsk meister på 20 km i 1979.
Aktiv
Nilsen deltok i alle tre øvingane då VM i skiskyting 1977 vart avvikla på Vingrom. Etter å ha vorte nummer 12 på 20 km, overraska han med å kome på sjetteplassen på 10 km, som beste nordmann. Dermed fekk han plass på stafettlaget som enda fjerdeplassen. Han fekk ein ny sjetteplass under VM i skiskyting i Hochfilzen året etter, men då på 20 km, landsmannen Odd Lirhus vart verdsmeister. I same meisterskapen kom Noreg inn til sølvmedalje på stafetten, langt etter DDR. Tor Svendsberget opna då for Noreg, før Nilsen og så Lirhus heldt fram, medan Sigleif Johansen avslutta. I sitt siste internasjonale meisterskap, VM 1979, vart Nilsen og Noreg atter nummer fire i ein VM-stafett.
Nilsen vann sin fyrste NM-medalje då han vart norsk meister 1979 på 20 km i Kristiansand, tre-og-eitt-halvt minutt føre Terje Krokstad. Året etter fekk Nilsen på Voss NM-sølv på 20 km og NM-bronse på 10 km. Han la opp etter 1983-sesongen.
Woodwarditt
Woodwarditt er eit koparhaldig mineral som vert danna ved forvitring av koparsulfid. Mineralet opptrer som blå skorper og belegg. Den kjemiske formelen er Cu4Al2(SO4)(OH)12 ·2–4H2O. Strukturmessig er mineralet i slekt med glaukokerinitt.
Mineralet er kalla opp etter den britiske geologen Samuel Pickworth Woodward (1821–65). I Noreg har ein påvist mineralet i Minnesund, Froland og Sauda.
Sagån
Sagån er ei elv i Västmanland, med ei lengd på 70 km inkludert kjeldeelva. Som kjelde reknar ein Storljusen i Sala kommun. Elva renn gjennom innsjøane Silvköparen og Långforsen, passerer Sala før ho munnar ut i Mälaren ein stad mellom Västerås og Enköping.
Elva utgjer over fleire mil ei grense mellom Västmanlands og Uppsala län, og langs ei enno lengre strekning grensa mellom landskapa Västmanland og Uppland. Elva inngår i Norrströms nedslagsfelt.
Alkalibergart
Ein alkalibergart er ein vulkansk bergart som inneheld alkaliar (natrium- eller kaliumoksid) enn det som vert rekna som vanleg for den gruppa dei høyrer til. Nokre av dei har mineral som nefelin, leucitt eller særlege alkalirike pyroksenar og amfibolar som karakteristiske bestanddelar.
Sagån
Blant det sjeldnare dyrelivet ein finn i elva, er fisken asp.
Hadidah
Hadidah (arabisk حديدة, òg skrive Hadideh) er ein by nordvest i Syria i Homs guvernement, vest for Homs og like aust for grensa til Libanon. Av stader i nærleiken finn ein Liftaya i søraust, Khirbet al-Hamam i aust, Shin i nord, al-Mazinah og al-Huwash i nordvest, og al-Zarah og Talkalakh i vest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Hadidah eit folketal på 2 544 i 2004. Han er det administrative senteret i Hadidah nahiyah («underdistrikt») som består av 27 stader med eit samla folketal på 25 998 i 2004. Innbyggjarane i byen er hovudsakleg alawittar.
Kjelder
''
Kosmisk bakgrunnsstråling
Kosmisk bakgrunnsstråling er stråling som er jamt fordelt overalt i universet og restar av den særs intense elektromagnetiske strålinga ein hadde i byrjinga av universet og vert rekna som ein av dei store stadfestingane av big bang. Sidan universet har utvida seg har strålinga mista mykje energi og den noverande bakgrunnsstrålingar svarar til strålinga frå ein lekam med temperaturen -270 °C, som berre er tre grader over det absolutte nullpunktet.
Den kosmiske strålinga vart oppdaga tilfeldig i 1965.
Antarktispetrell
Denne arten har mørkebrunt hovud, rygg og frampart av overvenger og har eit mørkt endeband på en elles kvit hale. Undersida er kvit. Dette er ein kraftig bygd, mellomstor sjøfugl, ca. 45 cm i kroppslengd og 650 gram i kroppsmasse.
Dei plukkar føda frå havoverflata, først og fremst kril, blekksprut og småfisk.
Hekkekoloniane ligg på småøyar ved kysten i isfrie område, og inkluderer òg Shackleton Range og Theronfjella. Egglegging skjer i perioden slutten av november til første dagar av desember, tida frå egglegging til ungen er flygedyktig er ca. 3 månader.
Verdspopulasjonen var estimert til mellom 10 og 20 millionar individ i 2004, og er stabil. Av dette finst ca. 7,8 millionar innanfor Ross Dependency.
Erzurum
Under den kalde krigen låg den søraustlege flybasen til NATO i Erzurum, som hadde kallenamnet «The Rock».
Kjell Hovda
Kjell Hovda er ein tidlegare skiskyttar og -trenar frå Veggli i Buskerud. Han var med på dei norske stafettlaga som tok sølv i VM i skiskyting 1973 og bronse i 1974. Hovda vart noregsmeister på 20 km i 1970, 1971 og 1975, og var med på å vinne sju NM-gull i stafett for Buskerud. Fire gongar vart han norsk meister i skifeltskyting. Til saman har han vunne sju kongepokalar. Hovda representerte høvesvis Rødberg Idrettsforening og Fiskum Skytterlag.
Aktiv
Hovda vart nummer fire i NM i skiskyting både i 1968 og 1969. Dei to neste åra vart han norsk meister i skiskyting. I 1975 vart han norsk meister på 20 km for tredje gong, og i 1977 tok han sin siste NM-medalje då det vart bronse på 20 km i Furnes.
Koronium
Koronium var eit hypotetisk grunnstoff som ein ei tid trudde fanst i solkoronaen, idet ein i spekteret av denne observerte sterke emisjonslinjer, koronalinjene, som ein ikkje klarte å identifisere. Først i 1941 påviste Bengt Edlén at dei stammar frå atom av jern, kalsium, nikkel og fleire, som har mista 9–15 elektron på grunn av den særs høge temperaturen (ca. 1,5 mill. °C) som herskar i koronaen.
Erzurum
Byen hadde ein stor armensk folkesetnad fram til folkemordet på armenarane under første verdskrigen.
Gongga Shan
Gongga Shan eller Minya Konka er eit 7 556 meter over havet høgt fjell i fjellkjeda Daxue Shan i provinsen Sichuan i Kina. Fjelltoppen, som er den høgste i Sichuan, ligg i fjellregionen Hengduan, mellom elvane Dadu He og Yalong.
Sigbjørn Aanes
Sigbjørn Aanes var statssekretær for statsminister Erna Solberg frå 16. oktober 2013 til 10. desember 2017. Aanes, som er frå Melbu i Vesterålen, var kommunikasjonssjef i Høgre og hadde før Stortingsvalet 2013 ansvaret for Solberg si kontakt med presse og når ho skulle delta i TV eller radio. Han har arbeidd tre år i Høgre, før det var han i tre år informasjonssjef i Oljeindustriens Landsforening. Aanes har utdanninga si innan PR på Handelshøyskolen BI i Oslo. Han bur på Lillestrøm med kone og to barn.
Gongga Shan
Gongga Shan er det austlegaste av alle 7 000 meter-fjella i heile verda, samt den tredje høgste fjelltoppen utanfor Himalaya/Karakoram, einast Tirich Mir og Kongur Tagh når større høgder.
Kjell Hovda
Aktiv
Hovda vart nummer sju på den individuelle distansen under VM 1970 i Östersund, men fekk ikkje plass på stafettlaget. Derimot gjekk han i 1972 OL-stafetten for Noregs lag som kom på fjerdeplass. Året etter gjekk han startetappen for Noreg, som med Esten Gjelten, Ragnar Tveiten og ankermannen Tor Svendsberget på laget, kunne reise heim med sølvmedalje. Også i 1974 gjekk Hovda startettappen for Noreg, og saman med broren Kåre Hovda, Terje Hanssen og Tor Svendsberget syrgde han for at det vart norsk bronse i øvinga. Han vart elles nummer åtte på 20 km i same VM.
Erzurum
Erzurum arrangerte vinter-Universiaden i 2011. I samband med dette vart den første store hoppbakken i Tyrkia bygd.
Kjell Hovda
Aktiv
Hovda deltok i Vinter-OL 1976 i Innsbruck og vart nummer 18 på 20 km og fem i stafetten. Etter OL-sesongen var han i fire år, fram til 1980, trenar for det norske skiskyttarlandslaget.
Erzurum
Klima
Erzurum har eit fuktig kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dfb). Sommaren er kort, med særs varme dagar og kjølige netter. Maksimumstemperaturen i august er kring 28 ºC. Varmerekorden er 36,5 °C (97.7°F), den 31. juli 2000. Vintrane er særs kalde med ein normal minimumstemperatur i januar kring -16 °C. Temperaturen når som regel under -30 °C kvart år. Kulderekorden for byen er -37,2 °C, den 28. desember 2002.
Fylkesveg 244 i Østfold
Fylkesveg 244 i Østfold går mellom Lunder i Våler kommune og Fossen i Spydeberg kommune. Vegen er 5,9 km lang.
Fylkesveg 243 i Østfold
Fylkesveg 243 i Østfold går mellom Skiptvet og Våler kyrkje i Våler kommune. Vegen er 21,4 km lang.
Talkalakh
Talkalakh (arabisk: تلكلخ) er ein by nordvest i Syria som administrativt høyrer til Homs guvernement og som er senteret i Talkalakh-distriktet like nord for grensa til Libanon og vest for Homs. I følgje Statistisk sentralbyrå i Syria (CBS) Talkalakh eit folketal på 18 412 i 2004.
Trypsin
Trypsin er eit proteinspaltande enzym som verkar i tarmen. Det vert danna ved at ei inaktiv form av enzymet, trypsinogen, vert utskild frå bukspyttkjertelen, og som vert aktivert av enzymet enterokinase i tarmsafta. Trypsin er eit fordøyingsenzym som katalyserer ein vidtgåande hydrolyse av protein og dessutan ei rekkje enklare peptid.
Talkalakh
I den osmanske tida, på 1700- og 1800-talet, var Talkalakh heimstaden til den rike og viktige Danadisha-klanen (òg skrive Dandashi). Dei konkurrerte hardt med al-Jundi-familien i Talbiseh og Hama.
Sangis älv
Sangis älv (Sangisälven) er ei elv i Norrbotten, som utgjer språkgrensa mot det tornedalsfinske området. Elva renn aust for Överkalix i Överkalix kommun, og er 109 km lang, inklusive kjeldeelva. Største sjøen langs elva er Miekojärvi, og elva passerer byane Kukasjärvi, Lappträsk og Sangis før ho munnar ut i Bottenviken. Nord for Lappträsk heiter elva Kukasjoki, og nord for Miekojärvi Raitajoki.
Talkalakh
Folk i byen har handel og offentlege tenester som hovudnæringa si. Han har seks moskéar og to hovudplassar: Al Hurria- og Al Saha Al Amma-plassen.
Sangis älv
Det finst fleire fiskeartar og kreps i elva. Oter er òg vanleg, mens bever for det meste er i den største sideelva, Korpikån. Sangis älv har nokre fossefall, men er for det meste roleg, og eigna for kanopadling. Elva ligg i naturrike omgjevnader, med elg, og nokon gonger òg bjørn, langs elvekanten.
Talkalakh
Den syriske borgarkrigen
Den 15. mai 2011, som ein del av den syriske borgarkrigen, bomba den syriske hæren Talkalakh etter at hæren vart angripen i byen dagen før. Sju sivile vart drepne og minst 2 000 innbyggjarar prøvde å flykte frå byen til Libanon.
Talkalah var ein av dei første byane i 2011 som gjorde opprør mot dei syriske styresmaktene. Dei syriske styrkane gjekk fleire gonger til åtak på byen og gjorde store skadar. Eit av dei mest brutale åtaka skjedde 14. mai 2011 då han vart bombardert med tanks, rakettar og militæret trengde seg inn i byen. Kring 27 menneske mista livet i åtaket, og sidan den gong har byen vore prega av uro og fleire åtak frå militsen til Assad.
Skellefte älv
Skellefte älv eller Skellefteälven (pitesamisk Seldutiedno, umesamisk Syöldateiednuo, finsk Helettijoki) er ei stor elv i Norrland i Sverige. Elva spring ut i Ikesjaure i Arjeplogs kommun i vestlege Lappland og leiar i Bottenvika på Skellefteå i Skellefteå kommun. Elva er om lag 410 km lang og vassdraget har eit nedslagsfelt på 11 731 km².
Talkalakh
Den syriske borgarkrigen
Ein innbyggjar hevda at Shabiha-militsen gjekk til åtak på Sunni-innbyggjarane, og fortalte at «Byen Talkalakh er tom for folk. Dei fleste har flykta til Libanon,». Resten av Sunni-innbyggjarane held fram protestane mot styresmaktene og gjekk til åtak på alawittar-strøk i byen for å syne sinnet sitt mot Bashar al-Assad og den alawittar-dominerte regjeringa.
Den 12. februar 2013 avslørte ein CNN-reporter i Talkalakh at sjølve byen vart kontrollert av opprørarane, sjølv om regjeringsstyrkane berre var nokre få meter unna og kringsette byen. Det var likevel ingen kampar i og rundt byen takka vere ein spinkel våpenvikle som ein lokal sjeik hadde forhandla fram med eit alawittar-medlem av parlamentet. Våpenkvilen enda i juni 2013 då regjeringsstyrkane dreiv ut opprørarane og tok kontroll over byen.
Skellefte älv
Store innsjøar i vassdraget er Hornavan, Uddjaure og Storavan.
Andreas Frederik Weidemann
Andreas Frederik Weidemann var ein norsk sokneprest fødd på Hvaler.
Johan Christopher Ræder
Johan Christopher Ræder var ein norsk kaptein og seinare general fødd i København. Han var 1. representant til omframstortinget i 1814 kor han representerte Hedemarkens amt. Han var òg vald inn på Stortinget for perioden 1815-1817, då som 4. representant.
Andreas Frederik Weidemann
Han møtte som stortingsrepresentant til omframstortinget i 1814 i staden for Anders Steen som hadde meldt lovleg forfall. Weidemann representerte Hedemarkens amt.
Johan Christopher Ræder
Ræder var innehavar av Sverdordenen.
Det nigerianske kvinnelandslaget i fotball
Nigeria sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Nigeria. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Nigeria Football Federation. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1991 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1991.
Erling Petersen
Erling Helmer Petersen var ein norsk samfunnsøkonom og politikar for Høgre frå Bærum, busett i Oslo. Han var professor i økonomi både ved Norges Handelshøyskole og ved Universitetet i Oslo. Petersen representerte partiet Høgre på Stortinget i 20 år; 1954-73. Jan Petersen er brorsonen hans.
Det nigerianske kvinnelandslaget i fotball
Resultat i internasjonale meisterskap
''Resultata som er vist under er berre turneringar der Nigeria har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.''
Erling Petersen
Erling Petersen var son til ein offentleg tenestemann. Han tok examen artium i 1925 og vart cand.oecon. (statsøkonomi) frå Universitetet i Oslo i 1927. Frå 1929 arbeidde han i Statistisk sentralbyrå. Han var i tillegg universitetsstipendiat frå 1933 og vart i 1939 dr.philos. med avhandlinga Macro-dynamic Aspects of the Equation of Exchange. I 1942 vart han tilsett som professor ved Norges Handelshøyskole, ein posisjon han hadde til 1952. Sommaren og hausten 1945 var han leiar for pengesaneringa i Noreg, og i åra fram til 1953 var han økonomirådgjevar for Noregs Bank. Petersen var professor i statsøkonomi og statistikk ved Universitetet i Oslo frå 1953 til 1973.
Petersen vart vald til stortingsrepresentant for Høgre frå Oslo hausten 1953. Han vart attvald fire gongar og sat såleis på Stortinget til 1973. I den fyrste fireårsperioden var han medlem i Finans- og tollkomiteen, sidan i 16 år i Utanriks- og konstitusjonskomiteen. Han var landsstyremedlem i Høgre frå 1968 til -71.
Kabru
Kabru er eit 7 412 meter over havet høgt fjell i Himalaya, på grensa mellom Nepal i vest og India i aust. Kabru, som består av tre fjelltoppar, ligg på same fjellryggen som verdas tredje høgste fjell; Kantjendjunga. Den sørlegaste av toppane i Kabru når opp til 7 318 meter over havet, og er, på 27|36|30|nordleg breidd, den aller sørlegaste av 7 000-meterstoppane på jorda.
Erling Petersen
Petersen skreiv ei rad bøker om pengespørsmål og historieverk om finansverksemder og anna.
Kabru
Eit indisk klatrelag sendt av ut den nasjonale hæren kleiv til topps på den høgste toppen i mai 1994, som då vart vitja for aller fyrste gong.
Kosmisk oppgang og nedgang
Kosmisk oppgang og nedgang er når ei stjerne eller ein planet står opp eller går ned, samstundes med sola.
Fylkesveg 262 i Østfold
Fylkesveg 262 i Østfold går mellom Lund og Langli i Skiptvet kommune. Vegen er 5,9 km lang.
Mount Kenya
Mount Kenya er eit fjellmassiv i Kenya, det nest høgste i Afrika etter Kilimanjaro. Høgste fjelltoppane i Mount Kenya er 5 199 meter over havet høge Batian medan toppane Nelion og Lenana er høvesvis 5 188 moh. og 4 985 meter over havet. Mount Kenya ligg sentralt i Kenya, straks sør for ekvator, rundt 150 kilometer nord-nordaust for hovudstaden Nairobi. Mount Kenya er opphav til namnet på republikken Kenya.
Mount Kenya er ein stratovulkan som vart danna for om lag tre millionar år sidan, rett etter den austafrikanske sprekka oppstod. Fjellmassivet var dekt av ein isbre i tusenvis av år, noko som har ført til at fjellskråningane er sterkt nedslitne, med mange dalar som spreier seg ut frå midten av massivet. I dag finst 11 små isbrear i Mount Kenya-massivet. Dei skogkledde bergskråningane er ei viktig vasskjelde for mykje av landet Kenya.
Fjelltoppen vart bestigen fyrste gongen i 1899.
Fylkesveg 262
Fylkesveg 262 finst i fleire fylke i Noreg:
Mariano Andújar
Mariano Gonzalo Andújar er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Napoli i italiensk Serie A og for det argentinske landslaget. I 2009 var han med på å vinna Copa Libertadores med Estudiantes.
Einfrøblada plantar
Einfrøblada plantar eller einfrøbladingar er ei biologisk rekkje dekkfrøplantar som har som kjenneteikn at når frøet gror utviklar planten berre eitt frøblad. Kimrota døyr tidleg, og det veks fram eit knippe av birøter i staden.
Fleirårige artar i rekkja har jordstengel (rhizom), knoll eller lauk. Karstrengane ligg spreidde i grunnvevet, ikkje i ein ring som hjå tofrøblada plantar, og plantane har ikkje sekundær tjukkelsetilvekst, ettersom det ikkje blir danna kambium (sekundært vekstvev) verken i rot eller stengel.
Klassen er delt inn i rundt 50 familiar med ca. 55 000 artar, og utgjer rundt 25 % av dei dekkfrøa plantane. Blant dei enfrøblada finst til dømes fleire vassplantar, palmar, liljer, orkidear, gras, starr, siv og andre grasliknande plantar. Orkidefamilien og grasfamilien er blant dei mest artsrike plantefamiliane i denne rekkje. Bortsett frå palmane finn ein få tre her.
Det haitiske kvinnelandslaget i fotball
Resultat i internasjonale meisterskap
''Resultata som er vist under er berre turneringar der Haiti har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.''
Fylkesveg 263 i Østfold
Fylkesveg 263 i Østfold går mellom Vang og Aslaksrud i Skiptvet kommune. Vegen er 2,3 km lang.
Kosmisk nukleosyntese
Kosmisk nukleosyntese er eit omgrep nytta om kjerneprosessar i det første kvarteret av historia til universet, då dei lettaste grunnstoffa vart danna. Det meste av heliumet i universet vart danna i denne prosessen i lag med små mengder deuterium og ei lita mengd litium. I tillegg til desse stabile kjernene, var to ustabile, radioaktive isotopar produserte: tritium eller H-3 og beryllium-7 (Be-7).
I røynda vart alle grunnstoffa som er tyngre enn litium skapt mykje seinare gjennom stjernenukleosyntese i utviklingande og eksploderande stjerner.
Cockpit-karst
Cockpit-karst er doliner i form av djupe, stjerneforma senkingar i terrenget. Cockpit-karst oppstår i karstformasjonar i tropiske strøk. Dolinane her er karst pakka tett saman, slik at vasskilja dannar eit polygonmønster, og for cockpit-karst er dette mønsteret stjerneforma. Kring senkingane ligg toppar (mogote) forma som høysåter eller pinnaklar.
Denudasjon
Denudasjon er ein prosess der lausmateriale vert fjerna ved vatn, vind eller is, slik at bergflata under vert utsett for forvitring.
Denudasjon vert òg nytta som samleomgrep for alle geomorfologiske prosessar som bidreg til å slite ned landskapet. Hadde ein ikkje hatt heving av jordskorpa, ville denduasjonen etter lang nok tid ha jamna ut jordoverflata til ei jamn flate. Når ein einskild prosess dominerer, slik som kjemiske oppløysingsprossar, nyttar ein nemninga kjemisk denudasjon.
Jørgen W. Cappelen
Jørgen Wright Cappelen var ein norsk bokhandlar og forleggar, grunnleggar av J. W. Cappelens Forlag. Ulrik Frederik Cappelen og Nicolai Cappelen var brørne hans.
Cappelen var frå Porsgrunn, der faren dreiv det stort med handel og som skipsreiar. Sjølv var han i ungdomsåra særleg oppteken av religiøse sprøsmål. Han planla å vert misjonær og utdanna seg i den retning i Basel i Sveits. Grunna sjukdom gav han opp den livsvegen. Han var interessert i religiøs litteratur og folkeopplysning. I 1829 opna han bokhandel i Christiania, og dreiv samstundes forlagsverksemd, slik brukvisa var. Både bokhandel og forlag dreiv han livet ut. J. W. Cappelens Forlag var i eiga til etterkomarar av han til 1984.
Frå 1851 til 1870 var Cappelen den aller fyrste formannen i Den norske Bokhandlerforening.
Cappelen døydde på storgarden Oppegård i Akershus.
Woodhouseitt
Woodhouseitt er eit fosfat-sulfatmineral med kjemisk formel CaAl3(PO4)(SO4)(OH)6. Det er funnen i holrom i apatitt, omgjeve av whitlockitt. Det er kalla opp etter den amerikanske mineralsamlaren C. D. Woodhouse.
I Noreg har ein funne det i apatittgruvene på Ødegården i Bamble.
Christian Petersen
Christian Petersen var ein dansk-norsk fabrikkeigar og politikar, fødd i Sundeved i Sønderjylland i Danmark.
Hundvåkøy kyrkje
Hundvåkøy kyrkje er ei kyrkje med rektangulær form i Austevoll kommune i Vestland.
Christian Petersen
Petersen var son til ein teglverkseigar. Sjølv gjekk han i 1875-76 ein fagskule i tekstilindustri i Limbach i tyske Sachsen. Han flytta så til Bergen og grunnla i 1879 J. & C. Petersen trikotasjefabrikk på Hop i Fana, eit firma han og eit syskenbarn dreiv til 1886. Året etter vart han direktør i det nystarta aksjeselskapet Petersen & Dekkes trikotasjefabrikker i Bergen. I 1896 starta han opp ein sjølveigd kjoletøyfabrikk i Eidsvåg i Åsane, den fyrste i sitt slag i Noreg. Seinare grunnla han filialfabrikkar i Sverige.
Petersen var medlem i bystyret i Bergen 1898-1901 og 1913-16. Valperioden 1922-24 representerte han Bergen by og partiet Høgre på Stortinget, der han var medlem av Tollkomiteen.
Hundvåkøy kyrkje
Kyrkja står på den gamle kyrkjestaden for Austevoll kyrkje, der gamlekyrkja vart riven i 1890–91. Kyrkja vart teikna av Planconsult a/s, oppført i 1989–90 og innvigd i 1990. I tillegg til kyrkjesal inneheld bygget sakristi og div. andre birom. Bygget vert i dag titulert som kyrkje av fellesrådet.
Christian Petersen
Han var medlem i tolltariff-kommisjonane av 1903 og 1915, samt i fossefall-kommisjonen av 1911. Formann 1906-12 i Bergens Haandværks- og Industriforening.
Hundvåkøy kyrkje
På kyrkjegarden står eit eldre båre- og klokkehus, men klokka er overført til takryttaren på kyrkja.
Al-Nasirah i Syria
Al-Nasirah (arabisk الناصرة, òg skrive al-Nasreh) er ein liten by nordvest i Syria i Homs guvernement, vest for Homs og like nord for grensa til Libanon. Av stader i nærleiken finn ein Habnamrah i nordvest, Marmarita og Ayn al-Bardah i vest, Zweitina i sørvest, al-Husn i sør, al-Huwash og al-Mazinah i søraust, Shin i aust, Muqlus i nordaust, Hadeih og Mashta al-Helu i nord. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde al-Nasirah eit folketal på 835 i 2004. Han er det administrative senteret i al-Nasirah nahiyah («underdistrikt») som består av 20 stader med eit samla folketal på 16 678 i 2004. Underdistriktet dekkjr eit område som vert kalla Wadi al-Nasara («Dalen til dei kristne») Innbyggjarane i byen er hovudsakleg kristne.
Det panamanske kvinnelandslaget i fotball
Panama sitt kvinnelandslag i fotball er det kvinnelege landslaget i fotball for Panama. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Federación Panameña de Fútbol. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 2002 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 2002.
Resultat i internasjonale meisterskap
''Resultata som er vist under er berre turneringar der Panama har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.''
Langtang Lirung
Langtang Lirung er eit 7 227 meter over havet høgt fjell Langtang-regionen i Nepal, nær grensa mot Kina. Fjellet er den høgste toppen i fjellkjeda Langtang Himal, som strekker seg sørvestover frå det over 8 000 meter høge Shisha Pangma.
I 1949 var briten Harold Tilman og Tenzing Norgay mellom dei fyrste fjellklatrarane som kleiv i Langtang Lirung. Ein japanesar og ein nepalesar klatra som dei aller fyrste heilt til topps hausten 1978.
Ezequiel Garay
Ezequiel Marcelo Garay González er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Benfica i den portugisiske fotballigaen og for det argentinske landslaget. Han vart seriemeister i Argentina med Newell's Old Boys i apertura-sesongen i 2004, og seriemeister i Portugal med Benfica i 2014. Han var med på å vinna U20-VM med Argentina i 2005 og sommar-OL i 2008.
Fylkesveg 264 i Østfold
Fylkesveg 264 i Østfold går mellom Solhaug og Rjuk i Skiptvet kommune. Vegen er 9,5 km lang.
Fylkesveg 265 i Østfold
Fylkesveg 265 i Østfold går mellom Karlsrud og Ladim i Skiptvet kommune. Vegen er 4,6 km lang.
Kosmologisk prinsipp
Det kosmologiske prinsippet er eit aksiom som hevdar at all materie i universet er homogent og isotropt når ein ser på universet på stor nok skala, som éin milliard lysår. Dette kjem av at kreftene er venta å fungere uniformt gjennom universet, og burde derfor ikkje produsere observerbare uregelmessigheiter i den storskala strukturen i løpet av utviklinga av materiefeltet som opphavleg vart oppretta av Big bang.
Fylkesveg 266 i Østfold
Fylkesveg 266 i Østfold går mellom Dyrbekk og Skiptvet kyrkje i Skiptvet kommune. Vegen er 10,8 km lang.
Skeppträskån
Skeppträskån eller Skäppträskån, er eit vassdrag i det søraustlege Lappland i Sverige. Det er ei sideelv til Malån i Malå kommun. Tjäderbäcken går over til Skäppträskån under brua i Björkland, Adak, og renn i søraustleg retning gjennom Stora Skäppträsket og munnar til slutt ut i Malån 8 km nord for Lillholmträsk. Sideelvane til Skeppträskåns rekna nedstraums:
Khazar Islands
Khazar Islands, også kjend som Caspian Islands, er eit ufullført byggeprosjekt i Aserbajdsjan, kring 23 km sørvest for sentrum av hovudstaden Baku.
Prosjektet går ut på å byggje ein ny by på 41 menneskeskapte øyar i Kaspihavet.
Bygginga starta i 2011 og var venta å stå ferdig i 2020-2025. Byen skulle då kunne romme ein million menneske og omfatte det som ville bli den høgaste skyskraparen i verda, med det foreløpige namnet «Azerbaijan Tower». Khazar Islands ligg kring 23 km sørvest for sentrum av Baku. Den nye byen skulle strekkje seg langs to rekkjer av øyar og bygningar, 7 km utover i havet. Øyane ville dekkje kring 2000 hektar. Kring 60 hengebruer skulle gå mellom øyane, som i tillegg til bustader skulle bestå av 150 skular, 50 sjukehus, mange parkar, kjøpesenter, kultursenter, stadion, veddeløpsbane, ein Formel 1-bane og ein internasjonal flyplass, i tillegg til Azerbaijan Tower. . Byen vil verte bygd for å stå imot kraftig jordskjelv, som stundom råkar dette området.
Avesta var entreprenør for prosjektet, som var venta å koste kring 100 milliardar dollar. Direktøren for selskapet, Ibrahim Ibrahimov, skal ha fått ideen til prosjektet då han flaug mellom Baku og Dubai.
Då oljeprisen gjekk ned i 2015 fekk prosjektet problem. I mai 2015 blei Ibrahimov arrestert etter at selskapet ikkje kunne betala gjelda si til International Bank of Azerbaijan, ei gjeld som då var rekna til å vera på rudnt 57 millionar dollar. Ibrahimov blei sett fri, og selskapet heldt føre at prosjektet framleis ville bli ferdig mellom 2020 og 2025 med kinesiske investeringar. I ei intervju i april 2017 insisterte Ibrahimov på at det forseinka arbeidet kom til å byrja att seinare det året. I oktober 2017 blei det rapportert at Ibrahimov hadde byrja å arbeida med Avesta att og at han ikkje kom til å forlata Aserbajdsjan, men det blei sådd tvil om arbeidet med Khazar Islands kom til å halda fram.
Slukhol
Søkkehol, slukhol eller doline (av slovensk for «liten dal») er eit omgrep på når landskapet søkk fordi jordsmonnet i området er blitt undergravd. Slukhola kan vere frå nokre meter til opp mot 1 km i diameter.
Ein deler vanlegvis dolinene inn i fire kategoriar: Oppløysingsdoline, kollapsdoline, suffosjons- eller lausmassedoline og subsidensdoline. I somme tilfelle kan lausmassedoliner forvekslast med dødisgroper, men som regel har den indre skråingen på dolinene rasvinkel og det er ofte kalkstein i botnen. I alpine og subarktiske strok kan ein finne snødoliner som er sprekkeforma natursjakter.
Doliner er vanleg i karstområder i Nord-Noreg, til dømes i Rana. I 2010 oppstod det eit slukhol i Guatemala by som var 60 meter djup. Dette var skapt av store vassmengder.
Kosmologisk konstant
Den kosmologiske konstanten (vanlegvis skriven med den greske bokstaven lambda: Λ) er ein konstant i generell relativitetsteori. Han vart opphavleg innført av Albert Einstein for å skildre eit lukka (slutta), statisk univers. Den moderne tolkinga av den kosmologiske konstanten er knytt til vakuum-energi, som kan forklare akselerasjonen av utvidinga til universet.
Fylkesveg 281 i Østfold
Fylkesveg 281 i Østfold går mellom Skjønnerød og Fossberget i Våler kommune. Vegen er 8,6 km lang.
Azerbaijan Tower
Azerbaijan Tower er ein tenkt skyskrapar som var planlagd bygd på Khazar Islands, 23 km sørvest for Baku i Aserbajdsjan.
Oversyn
Direktør i Avesta Group of Companies, Ibrahim Ibrahimov har sagt at bygget skal verte kring 1050 meter høgt fordelt over 189 etasjar. Når det står ferdig vil det verte den klårt høgaste bygningen i verda føre Burj Khalifa i Dubai og Kingdom Tower som fortida er under planlegging i Jeddah i Saudi Arabia.
Gyala Peri
Gyala Peri (kinesisk: 加拉白垒) er eit 7 294 meter over havet høgt fjell i Tibet i Kina, straks aust for Himalaya, ved inngangen til den djupe elvedalen forma av Yarlung Tsangpo. Fjelltoppen er den høgste i fjellkjeda Nyenchen Tanglha og vert dermed rekna til Transhimalaya. Gyala Peri ligg rett nord for Yarlung Tsangpo-elva, som i India får namnet Brahmaputra.
Gyala Peri var bestige fyrste gongen i 1986 av tre japanske klatrarar, som tok seg opp langs søregga. Gruppa trong over seks veker for å gjennomføre turen. Ingen har sidan vore til topps (2012).
Azerbaijan Tower
Oversyn
Skyskraparen som er venta å koste $2 milliardar vil vere midtpunktet på Khazar Islands, ein ny by som er under bygging over 41 kunstige øyar i Kaspihavet til ein pris på kring $100 milliardar. Byen er planlagd å kunne romme 1 millionar innbyggjarar.
Etter at bygginga av Khazar Islands byrja, var bygginga av sjølve Azerbaijan Tower sett til starten av 2015 og venta å vere ferdig kring 2019. Khazar Islands var venta å vere fullført mellom 2020 og 2025. Etter at prosjektet fekk økonomiske problem er arbeidet stoppa.
Río Negro
Rio Negro (portugisisk: Rio Negro [ˈʁi.u neɡɾu]; spansk: Río Negro [ˈri.o ˈneɣɾo]), òg kjent som Guainíaelva i Colombia, er den største nordlege sideelva til Amazonaselva og bidreg med ca. 14 % av vassmengda i Amazonasbassenget. Ho er den største svartvasselva i verda og ei av dei ti største elvene i verda målt i gjennomsnittleg vassføring.
Elva er knytt til elvesystemet Orinoco via Casiquiare-kanalen, ein såkalla bifurkasjon. Río Negro dannar grensa mellom Colombia og Venezuela før ho renn inn i den brasilianske delstaten Amazonas. På grensa til delstaten Roraima sluttar den største sideelva Branco seg til Negro. Få kilometer nedanfor Manaus møter Negro hovudlaupet til Amazonas. I alt er Río Negro 2250 kilometer lang målt frå utspringet til Guainíaelva og ned til munninga.
Ho har namn etter det klåre, svarte vatnet. Fargetonen liknar svart te og farga kjem av tannin frå nedbryting av organisk materiale i skogkledd våtmark, og dessutan lågt innhald av elveslam, silt.
Øvre elvelaup
Den vestlegaste kjelda til Río Negro er utspringet til elva Vaupés i Guaviare-departementet i Colombia. Vaupés munnar ut i Río Negro og er over 1000 kilometer lang. Ei anna, og nordlegare kjelde til Río Negro finst i Guainía-departementet der elva er kjent som Guainíaelva. Frå utspringet flyt ho ca. 350-400 kilometer aust-nordaust gjennom Puinawai nasjonalreservat, bøyer sør og vert grenseelv mellom Guainía-departementet i Colombia og delstaten Amazonas i Venezuela.
Etter å ha passert dei colombianske samfunna Tonina og Macanal, bøyer Guainíaelva sørvest. Maroa er den første venezuelanske byen elva passerer. Ca. 120 km lenger nedstraums får elva Casiquiare-kanalen på venstre hand, kanalen dannar ei unik kopling mellom Orinoco og Amazonasbassenget. Framover heiter elva Río Negro.
Mellomlaup
Río Negro held no fram i søraustleg retning forbi den venezuelanske byen San Carlos de Río Negro, den største busetjinga ved elva, og den colombianske byen San Felipe. I dette strekket blir elva tilført stadige sidefloder frå begge sider, og ho veks raskt i storleik og skaper store elveøyar, eit fellestrekk for elvar i Amazonasbassenget. Etter å ha danna grensa mellom Colombia og Venezuela i ca. 260 km, når Río Negro landskapet ved Piedra del Cocuy, ein magma fjellformasjon frå prekambriske tid, som tilhøyrer Guyanaskjoldet. Midt i elvelaupet ligg trepunktsgrensa Colombia, Venezuela og Brasil, delstaten Amazonas i Brasil. Etter å ha passert Cucuí held elva fram sørover i Brasil, og dreier berre vestover etter fleire kilometer. I Missão Boa Vista sluttar elva Içana seg til Río Negro, og i São Joaquim kjem òg Uaupés-elva (Vaupés), den største sideelva til Río Negro, inn frå høgre side. Río Negro svingar no markant mot aust og dannar fleire stryk og små holmar på vegen austover. Deretter passerer ho Sao Gabriel de Cachoeira, ein viktig kommersiell by. Etter fleire stryk og imponerande utsikt over Adormecida-fjellkjeda, forlèt elva Guyanaskjoldet den kryssa i sin øvre og midtre del.
Lågare elvelaup
Etter at Marié-elva kjem inn i Río Negro held elva fram sin austleg kurs, dannar mange store øyar og blir veldig brei fleire stader. Det passerer lokalsamfunn som Santa Isabel do Río Negro. I løpet av den våte årstida fløymer elva langt inn i landet her, nokon gonger i ei breidde på 30 km over lange avstandar. I løpet av den regnfulle sesongen, frå april til oktober, dannar ho ei rekke lagunar, fulle av lange øyar og intrikate kanalar med mykje liv i vatnet. I nærleiken av Carvoeiro, den siste store sideelva til Río Negro, sluttar Branco-elva seg til Río Negro, og elva dannar mellombels grensa mellom staten Roraima og staten Amazonas i Brasil. Elva tar no eit meir søraustleg løp og blir igjen veldig brei over mange strekk før ho når storbyen Manaus.
Historie
Det var den spanske oppdagingsreisande Francisco de Orellana som gav namnet Río Negro i 1541. På midten av 1600-talet hadde jesuittane slått seg ned langs breidda midt blant mange stammar: indianarar frå Manau, Aruák og Trumá. Etter 1700 gjekk det føre seg slavedrift langs elva, og indianarpopulasjonane vart sterkt reduserte etter kontakt med eurasiske sjukdommar. I ein periode på nærare tre år frå seint 1849 utforska Alfred Russel Wallace Río Negro og Uaupés-elva.
Fauna
Jamvel om namnet Río Negro betyr svart elv, er vatnet farga som sterk te, noko som er typisk for svartvasselver. Den mørke farga kjem frå humus på grunn av ein ufullstendig nedbrytning av fenolhaldig vegetasjon.
Río Negro har ein høg artsrikdom. Om lag 700 fiskeartar er dokumenterte i elvebassenget, og det blir estimert at totalen er 800–900 fiskeslag, inkludert nesten 100 endemiar og fleire artar som ikkje er skildra. Blant desse er mange artar som er brukte i akvarium, inkludert kardinaltetra. Som eit resultat av Casiquiare-kanalen er mange ferskvassartar felles for Río Negro og Orinoco. Fordi Casiquiare inkluderer både svart- og klårt- til kvitvatn, er det berre relativt tilpasningsdyktige artar som kan passere gjennom kanalen mellom dei to elvesystema.
NM i orientering 2013/langdistanse
Noregsmeisterskapen i orientering 2013 i langdistanse vart avvikla laurdag 17. august i Nittedal i Akershus. Karane tevla i ei 22,8 kilometer lang løype, kvinnene i 14,4 km.
Menn
<br style="clear:both;" />
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Kobar
Burqa ligg 70 meter over havet og har ein årsmiddelnedbør på 669,8 mm. Årsmiddeltemperaturen er 16 grader Celsius, medan den årsmiddelet for luftfukta er 61 %.
Sidan 1996 har Kobar vore styrt som ein landsbykommune.
Historie
Det er funne potteskar frå jernalderen, persisk og hellenistisk tid, bysantinsk tid, krossfararane/ajjubidane, mamelukkane og tidleg osmansk tid. Dei eldste potteskara vart funnen nord og sør for landsbyen, medan dei bysantinske funna vart gjort på vestsida.
Osmansk tid
Kobar vart, som resten av Palestina, ein del av Det osmanske riket i 1517, and i skattelista frå 1596, låg landsbyen i Quds nahiya i Quds liwa. Folkesetnaden var 31 hushaldningar, alle muslimar. Dei betalte skatt for kveite, bygg, vindruer, frukttre, tilfeldige inntekter, geiter og/eller bikubar.
I 1863 vitja den franske oppdagaren Victor Guérin landsbyen. Han estimerte at han hadde 600 innbyggjarar, og noterte ein moské tileigna ein sjeik Ahmed.
I 1882 skildra Palestine Exploration Fund i Survey of Western Palestine Kobar som ein «liten landsby på ein åstopp, med graver hogde ut i berget, og ein tank, omgjeve av oliven.»
Det britiske mandatet
I 1945 var folketalet 610, alle arabarar, medan det samla landarealet var 9 678 mål, i følgje ei offisiell landmåling. Av dette var 3 512 for plantasjar og irrigert land, 1 434 for korn, medan 33 mål var klassifisert som utbygde område.
Fylkesveg 282 i Østfold
Fylkesveg 282 i Østfold går mellom Svinndal i Våler kommune og Missingmyr i Råde kommune. Vegen er 12,0 km lang.
Fylkesveg 286 i Østfold
Fylkesveg 286 i Østfold går mellom Kaspertomta og Kure i Våler kommune. Vegen er 4,3 km lang.
Stalagmitt
Stalagmitt er ein type dryppstein som veks opp frå golvet i einskilde kalksteinsgrotter. Dei blir danna ved at kvar enkelt dråpe avset ein forsvinnande lita mengd kalkspatt, variasjon i vassgjennomstrøyming og luftgjennomstrøyming avgjer form og kor sakte dei veks. Er vatnet òg jarnhaldig kan det gje rustgul farge.
Stalagmitt blir ofte forveksla med stalaktitt, som veks ned frå taket. Viss stalagmitten er større enn stalaktitten er det gjerne raskare vassgjennomstrøyming. Ved mindre vassgjennomstrøyming blir det avsett meir av kalkspatten i stalaktitten, når dråpen fall frå grottetaket.
Hugo Campagnaro
Hugo Armando Campagnaro er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Inter i italiensk Serie A og for det argentinske landslaget. Han vart cupmeister i Italia med Napoli i 2009.
Stångån
Stångån er ei stor å i dei svenske landskapa Småland og Östergötland. Elva byrjar i nærleiken av Vimmerby og renn nordover opp til innsjøen Roxen nær Linköping. På vegen dit renn ho gjennom innsjøsystemet i Kinda, og frå der følgjer ho Kinda kanal og renn i hop med Göta kanal i Roxen. Frå Roxen renn vatnet frå Stångån vidare til Austersjøen i Motala ström.
NM i orientering 2014/langdistanse
Menn
<br style="clear:both;" />
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Fylkesveg 312 i Østfold
Fylkesveg 312 i Østfold går mellom Gimle og Skallerød i Moss kommune. Vegen er 3,9 km lang.
Stalaktitt
Stalaktitt (frå gresk Σταλακτίτης, stalaktites, «drypande») er ein omgrep som syner til ein særskild type dryppstein, som kan finnast i kalksteinsgrotter. Dei blir danna ved at kvar enkelt dråpe avset ein forsvinnande lita mengd kalkspatt, variasjon i vassgjennomstrøyming og luftgjennomstrøyming avgjer form og kor sakte dei veks. Er vatnet til dømes òg jarnhaldig kan det gje rustgul farge.
Ein stalaktitt er ein tapp som veks eller har vakse nedover frå taket, i motsetnad til ein stalagmitt som veks oppover frå golvet. Er stalaktitten større ein stalakmitten er det gjerne mindre rask vassgjennomstrøyming, og meir av kalkspatten rekkjer å bli avsett i stalaktitten, enn ved raskare vassgjennomstrømyming der stalakmitten, på golvet av grotta, veks raskast.
Kosmogoni
Kosmogoni er ein teori som omhandlar korleis kosmos eller universet kom til, eller den såkalla røyndomen til sansande vesen. Både vitskapsfilosofi og epistemologi inngår i å utvikle ein fullstendig teoretisk modell.
Big bang-teorien er den rådande kosmologiske modellen for den tidlege utviklinga av universet. Det mest vanlege synet er at universet ein gong var ein singularitet, som utvikla seg særs raskt frå denne varm og tette tilstanden. Sjølv om ekspansjonen i Big bang-teorien er godt modellert, er opphavet til singulariteten eit av dei uløyste problema i fysikken.
Eksurgens
Eksurgens er ei karstkjelde der det er vanskeleg å finne ei klår vasstilførsel. Det motsette er resurgens, der vasstilførsla kjem frå eit bekke- eller elveinnløp. Omgrepet er mest brukt i fransk terminologi.
Fylkesveg 288 i Østfold
Fylkesveg 288 i Østfold går mellom Sanderød og Kalverød i Våler kommune. Vegen er 7,2 km lang.
Mime
Mime (norrønt Mímir) er ein av jotnane eller æsene i norrøn mytologi, og blei rekna som den klokaste av alle. Han vakta kunnskapsbrønnen, Mimes brønn, som ligg under ei av røtene til verdstreet Yggdrasil. Mime er òg framstilt som eit norrønt motstykke til orakelet til gresk mytologi når det avskorne hovudet hans blir omtalt som rådgjevaren til Odin.
Ås eller jotun?
Kjeldene gjev ikkje noko klart svar på om Mime er ein ås eller ein jotun. I si bok Norrøn mytologi skriv forfattaren Idar Lind: «Mime. Ås eller jotun som bur ved Mimesbrønnen, under Yggdrasil.» Hilda Ellis Davidson i Nordisk mytologi omtalar Mime som ein gud.
Det er spekulert i Mime si avstamming på bakgrunn av eit sitat i Håvamål: «Nie tryllesongar fekk eg, av den fræge son til Bolthorn, far til Bestla; og drikke eg fekk av den dyre mjøden, aust opp av Odrere.» Ei tolking av dette kan vera at Mime er son av Bolthorn, og han blir dermed bror til Bestla (mor til Odin) og dermed onkelen til Odin. Bolthorn er ein jotun, og teorien om den moglege jotun-avstamninga til Mime kjem herfrå.
Sjølv om Mime kunne reknast til jotnane hadde han høg respekt blant æsene på grunn av visdommen sin og stillinga som vaktar av kunnskapsbrønnen. Kjeldene seier ikkje noko om stridar mellom Mime og æsene slik dei elles fortel om kampar mellom æsene og andre jotnar.
Mime i mytologien
Mime er kjend gjennom enkelte omtaler i norrønt kjeldematerial, først og fremst i Den eldre Edda og i Ynglingesoga av Snorre. Han blir omtalt i kjeldene i tre roller:
Gissel i striden mellom vaner og æser
Etter krigen mellom æsene og vanene blei partane samde om å utveksla gislar. Vanene utleverte Njord og Frøy som gislar til æsene. Æsene gav frå seg Høne og Mime. Vanene blei etter kvart misnøgde med gislane dei fekk frå æsene – særleg med Høne, som etter anbefaling frå æsene var blitt utnemnd til høvding, og dei hemna seg med å hogga hovudet av Mime og senda det tilbake til æsene.
Mime sitt hovud som orakel
Odin tok vare på hovudet til Mime då dei fekk det tilbake frå vanene. Han preparerte det med urter for at det ikkje skulle rotna, og gav det trolldomskraft slik at det fekk status som orakel eller rådgjevar hjå Odin. Odin spør hovudet til Mime til råds når ragnarok finn stad.
Kjeldelitteratur om Mime
Mime er ikkje mykje omtalt i kjeldeskriftene for den norrøne mytologien. Dei viktigaste stadane han blir omtalt er i Voluspå i Den eldre Edda (Den poetiske Edda) og i Ynglingesoga.
Voluspå
Visdomen til Mime kjem av at han drikk av kunnskapsbrønnen kvar dag av hornet Gjallarhorn. Gjallarhorn er òg nemnt som det hornet guden Heimdall blæs i for å varsla undergangen i verda – ragnarok. Odin har òg fått drikka av brønnen, men for å få lov til dette måtte han først setja det eine auget sitt i pant. Han er sidan alltid omtalt som den einaude.
Mime er òg nemnd mot slutten av Voluspå når Odin rir til Mimesbrønnen og spør Mime til råds når Ragnarok byrjar.
Begge desse omtalene av Mime finn ein òg i Snorre Sturlasson si Gylfaginning.
Ynglingesoga og krigen mellom æser og vaner
Mime blei send av æsene som gissel til vanene saman med guden Høne etter vanekrigen. Snorre skriv om dette i Ynglingesoga: ''«Odin for med en hær mot vanene; men de sto seg godt mot ham og verget landet sitt; det skiftet med seier for dem, de herjet landet for hverandre og gjorde skade. Da begge parter ble lei dette, stevnte de hverandre til forlik, og ga hverandre gisler. Vanene ga sine gjeveste menn, det var Njord den rike og sønnen hans, Frøy; æsene ga derimot en mann som het Høne, og sa at han høvde så godt til å være høvding, han var stor og en meget vakker mann; med ham sendte æsene en som het Mime, en merkelig klok mann, og vanene ga derimot den viseste mann i sin flokk, han het Kvase. Da Høne kom til Vanaheim, ble han straks gjort til høvding; Mime gav ham råd i alt. Om Høne var på ting eller stevner og Mime ikke var med ham, og det kom vanskelige saker opp, svarte han alltid det samme: «De andre får rå». Da gikk det opp for vanene at æsene nok hadde sveket dem i mannebyttet. Så tok de Mime og hogg hodet av ham og sendte det til æsene. Odin tok hodet og smurte det med urter slik at det ikke kunne råtne, kvad så galdrer over det og ga det slik kraft at det talte med ham og sa ham mange skjulte ting.» ''
Sigerdrivemål
Sigerdrivemål er eit av heltedikta i Den eldre Edda. Her blir det hevda at Mime ikkje berre har stor visdom, men òg er runekunnig. Det blir òg gjenteke at det berre var hovudet til Mime som levde vidare:
Fjolsvinnsmål
Eddadiktet Fjolsvinnsmål har ein referanse til det som ein går ut frå er verdstreet Yggdrasil, der treet blir kalla Mimes tre. Brønnen til Mime ligg under Yggdrasil:
Hrafnagaldur Óðins
Det norrøne diktet Hrafnagaldur Óðins nemner òg Mime og brønnen hans. Opphavet til dette diktet er omstridd. Historikaren Sophus Bugge hevda det var skrive så seint som på 1600-talet, medan andre (Annette Lassen) har tidfesta det til mellomalderen.
Tolkingar av rolla til Mime i tilhøve til andre mytologiar
Motivet med ei ånd eller guddom som vaktar og byr fram livgjevande eller kunnskapsgjevande drikk frå ei kjelde er kjend frå andre primitive mytologiar. I boka «Edda i aust» av Arnt Løftingsmo viser han blant anna til den finske religionshistorikaren Uno Harva som har påvist motivet i både egyptisk mytologi og russiske sjamanistiske kultar.
Pablo Zabaleta
Pablo Javier Zabaleta Girod er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Manchester City i engelsk Premier League og for det argentinske landslaget. Han vart seriemeister i England med Manchester City i 2012 og 2014. I 2008 var han med på å vinna OL-gull med Argentina. Han vart kåra til årets spelar i Manchester City i 2012/13-sesongen.
Daudislandskap
Daudislandskap er eit uregelmessig landskap med haugar, humpar, store steinar og senkingar og tjern som oppstår i morenemassar.