cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seoul
Flyplassar
Det finst to flyplassar nær byen. Gimpo internasjonale lufthamn i byen Gimpo vart bygd under Koreakrigen og var lenge den einaste flyplassen i nærleiken. I år 2001 vart Incheon internasjonale lufthamn i byen Incheon ferdig og tok over stort sett all internasjonal flytrafikk, medan Gimpo internasjonale lufthamn no stort sett handterer innanrikstrafikken.
Andebu Sparebank
Andebu Sparebank er ein frittståande og sjølvstendig sparebank som vart etablert i 1863. Hovudkontoret ligg i Andebu sentrum. Banken er medeigar i Terra-gruppa.
Lille Altafjorden
Lille Altafjorden (samisk Duikkašvuotna) er ein fjordarm av Kvænangeni Kvænangen kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km austover til Alteidet i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Låvan i nord og Storengneset i sør. Bortsett frå grenda Altaeidet, er dei einaste busetnadane ved fjorden Låvan og Laslett på nordsida av fjorden. Frå Alteidet er det om lag 7 km over til botn av Langfjorden i Alta kommune.
E6 går langs sørsida av fjorden.
Eric Allin Cornell
Eric Allin Cornell er ein amerikansk fysikar.
Cornell vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2001, saman med tyskaren Wolfgang Ketterle og landsmannen Carl E. Wieman, for oppnåinga av Bose-Einstein-kondensasjon i fortynna gassar av alkaliatom og for tidlege fundamentale studiar av eigenskapane til kondensat.
I 1924 gjorde den indiske fysikaren Bose viktige teoretiske berekningar på lyspartiklar. Han sendte resultata til Einstein, som utvida teorien til ein viss type atom. Einstein føresåg at dersom ein kjøler ned ein gass av slike atom ved særs låge temperaturar, ville alle atoma brått samlast i lågast mogeleg energitilstand. Prosessen liknar den når væskedråpar vert danna frå ein gass, og ein kallar derfor kondensasjon (Bose-Einstein-kondensasjon).
Først i 1995 lukkast Cornell og hans medarbeidarar å oppnå denne ekstreme materietilstanden. Cornell og Wiemann fekk deretter fram eit rent kondensat på rundt 2,000 rubidiumatom ved 20–nK (nanokelvin), dvs 0,000 000 02 grader over det absolutte nullpunktet.
Uavhengig av Cornell og Wiemans arbeid, gjorde Ketterle tilsvarande eksperiment på natriumatom. Kondensatet som han lukkast i å framstille inneheldt fleire atom og kunne derfor brukast til å undersøke fenomenet nærmare. Ved hjelp av to separate kondensatorar, som fekk ekspandere inn i kvarandre, kunne ein få fram særs tydelege interferensmønster. Dette eksperimentet viste altså at kondensatet inneheldt koordinerte atom.
Toppserien 2008
Toppserien 2008 starta våren 2008. 12 lag deltok i serien, som er øvste divisjon i norsk damefotball.
Great Wall of China av Tangerine Dream
Musikken vart spelt inn for ein kinesisk dokumentarfilm med same namn, men det er ukjend om filen nokon gong er blitt offisielt gjeven ut. Albumet var først berre tilgjengeleg for dei som den såkalla «Millennium Booster» frå nettsida til TDI, selskapet til Tangerine Dream. Plata kom ut for vanleg sal tidleg i 2000 med eit litt anna plateomslag.
I januar 2007 vart albumet tilgjengeleg for digital nedlasting på nettbutikken til Tangerine Dream, og hadde då fått tittelen The Great Wall of China, som sidan vart nytta på alle seinare utgjevingar av albumet. På denne utgåva vart dei to originale spora som var skrivne av Jerome Froese blitt erstatta av nye komposisjonar av Edgar Froese.
Albumet kom ut i juni 2009 i Japan med grafikken frå den digitale utgåva, men med same innhaldet som den originale utgåva. I juni 2010 kom albumet ut i USa med ei anna rekkjefølgje på spora og dei to nye spora.
Philly Joe Jones
Joseph Rudolph Jones var ein av dei fremste amerikanske beboptrommeslagarane.
Jones var fødd i Philadelphia, og fekk tilnamnet «Philly» for å skilje han frå Count Basie sin trommeslagar «Papa» Jo Jones. Philly Joe flytta til New York i 1947. Han starta i husbandet på Café Society, der han fekk sjansen til å spele med Charlie Parker, Dizzy Gillespie og Fats Navarro. Han jobba også regelmessig med mellom andre Ben Webster og Lionel Hampton, men vart først og fremst kjend som trommeslagaren i Miles Davis sin første kvintett i tida 1955-1958. I Davis sitt band utmerka Jones seg som ein trommeslagar med store tekniske ferdigheiter, ein hardtdrivande groove og eksplosive soli.
Etter han var ferdig med Davis, gjekk Jones vidare til andre bandleiarar, og han spelte også inn fleire plater som bandleiar. I 1968 flytta han til London, der han underviste i musikk. Då han reiste attende til USA, heldt han fram med å spele, men han fekk på langt nær så stor merksemd som han hadde hatt i tida med Miles Davis.
Gene Krupa
Gene Krupa var ein amerikansk trommeslagar.
Krupa byrja å spele trommer i ung alder, og deltok på si første plateinnspeling i Chicago i 1927. To år seinare flytta han til New York, og i 1935 byrja han i Benny Goodman sitt storband. Han vart her kjend for sitt spektakulære sceneshow.
Krupa gjorde stor suksess i bandet til Goodman, og han nådde stjernestatus med den karakteristiske låten «Sing, sing, sing» i 1938. Same året slutta han i bandet, og byrja for seg sjølv. Solokarrieren stogga brått då Krupa vart arrestert for misbruk av narkotika i 1943, men etter han vart frikjend gjekk han tilbake til Goodman, og seinare Tommy Dorsey, og i 1951 byrja han som bandleiar att. I løpet av 1950- og 1960-åra spelte han inn fleire plater, både som bandleiar og med andre artistar, og han reiste på mange turnear for Jazz at the Philharmonic før han trekte seg tilbake frå rampelyset.
Jo Jones
Jo Jones — seinare kjend som Papa Jo Jones — var ein amerikansk trommeslagar og ein av dei viktigaste stilskaparane innan jazzen. Han var fødd Jonathan Jones i Chicago, og flytte til Alabama, der han lærte seg å spele både saksofon, piano og trommer.
Jones arbeidde som trommeslagar og steppar på karnevalframsyningar fram til han starta i bandet til Walter Page, The Blue Devils, i slutten av 1920-åra. I 1933 vart han med i Count Basie sitt band. Jones, Basie, gitaristen Freddie Green og bassisten Walter Page utgjer ein av dei viktigaste rytmeseksjonane i jazzhistoria. Jones hadde ein kort pause frå bandet då han var i militæret, men bortsett frå dette spelte han med Basie fram til 1948.
Jones var ein av dei første trommeslagarane som utnytta moglegheitene i å nytte vispar i staden for trommestikker. Han var også kreativ i sin bruk av hi-haten, og lét denne drive musikken i større grad enn dei tidlegare trommeslagarane, som i større grad hadde nytta basstromma for å markere pulsen. På grunn av dette vert Jones rekna som den fremste trommeslagaren i Swing-æraen, og den som bygde bru mellom den klassiske og moderne trommestilen innan jazz.
Han hadde stor påverknad på trommeslagarar som Buddy Rich, Kenny Clarke, Roy Haynes, Max Roach og Louie Bellson. Han var også med i fleire filmar, til dømes Jammin' the Blues frå 1944. I 1985 fekk han eit «American Jazz Masters fellowship» frå the National Endowment for the Arts.
Red Adair
Paul Neal «Red» Adair var ein amerikansk ekspert i å sløkka brannar på petroleumsfelt.
Adair var ein av verdas fremste ekspertar på stansing av oljeutblåsingar og -brannar. Han var leiar for selskapet Red Adair Co. i Houston i Texas. I Noreg er han mest kjend for å ha stansa utblåsninga på Bravo-plattforma 30. april 1977. Han deltok òg i sløkkinga av oljebrannar i Kuwait etter Golfkrigen i 1991.
Undergrunnsbanen i London
T-banen eller undergrunnsbanen i London (engelsk London Underground, ofte kalla berre the Underground eller the Tube) er eit kollektivtransporttilbod som består av elektriske tog som køyrer i tunnelar under det sentrale London og i dagen gjennom forstadene til byen. Den første strekninga blei opna i 1863, noko som gjer banen til det eldste metrosystemet i verda.
Sidan 2003 har undergrunnsbanen vore ein del av Transport for London (TfL), som også har det overordna ansvaret for koordinasjon og planlegging av bussrutene i byen, trikkelinjer, Docklands Light Railway, bussterminalen Victoria Coach Station, regulering av taxi-tenester og eit fåtal lokale jernbaneliner i byen (London Overground). Tidlegare blei undergrunnsbanen drive av London Regional Transport, som var direkte underlagt dei nasjonale myndigheitene.
Det var i februar 2007 268 opne stasjonar, og meir enn 408 km liner i bruk. Banen fraktar omkring tre millionar passasjerar dagleg; i åra 1999 og 2000 blei det gjort til saman 927 millionar reiser, og i 2007 reiste over ein milliard med banen. I tillegg til dei opne stasjonane finst det fleire eldre stasjonar som er nedlagde.
Dei underjordiske strekningane er bygd på to ulike nivå, nokre rett under overflata (subsurface lines), og nokre djupt nede i bakken (dei opphavlege tube lines). Dei øvste har linene berre omkring 5 meter under overflata, medan dei djupe ligg på 20 meter eller meir. Dei øvre tunnelane har same standard som vanlege tog, medan dei djupe er svært smale og set avgrensingar på kva slags tog som kan bli nytta. Begge typar har òg trafikk i dagen, unntatt Victoria-linja og Waterloo & City-linja; førstnemnde har berre depotplass over bakken, medan sistnemnde er svært kort og berre køyrer under bakken.
Start- og stoppestader
Fram til 2007 var det òg ei tolvte linje på undergrunnen, Aust-London-linja. Denne linja er no open igjen som ei London Overground-linje i 2010.
Undergrunnsbanen har overgang til Docklands Light Railway og London Overground ved fleire stasjonar, og med Tramlink ved Wimbledon stasjon. Han er også knytt til dei store jernbaneterminalane i London. Den einaste jernbaneterminalen som ikkje har direkte samband med undergrunnsbanen er Fenchurch Street; nærmaste undergrunnsstasjon er i dette tilfellet Tower Hill, som ligg i underkant av 500 meter unna.
Mangelen på liner sør for det sentrale London blir skulda på geologiske forhold, som gjer det svært dyrt å bygge ut banen i den retninga. Det skal også vere svært vanskeleg å bygge tunnelar under Themsen, sjølv om den eksisterande Northern-linja går under elva. Ei nyare forklaring på mangelen er at då ein gjorde dei største arbeida med banen var det sørlege London allereie godt forsynt med kollektivtransport av andre slag, og ein valde å ikkje prioritera dette området.
Flikk
Ein flikk er ein konsonant som blir uttala ved at ein nedre, aktiv artikulator slår eitt kortvarig slag mot ein øvre, passiv artikulator og så blir dregen raskt tilbake. Eit døme er apikal flikk, som blir skriven med IPA-symbolet [ɾ] og som blir uttala ved at apex (tungespissen) slår raskt mot alveoli. [ɾ] er vanleg i norsk «r-lyd», mellom anna i austlandsk og trøndsk og i mange nordnorske dialektar.
Undergrunnsbanen i London
Stasjonane på Heathrow
Piccadilly-linja går til Heathrow flyplass. Den går tydeleg saktare enn Heathrow Express, ei jarnbanelinje med tog som går direkte til Paddington, men har langt fleire avgangar, og er samstundes mykje billigare. Derfor er dette eit populært framkomstmiddel til og frå flyplassen.
Utbetringar
Den forholdsvis korte East London-linja skal bli forlenga i tre retningar, og vil forsvinne frå undergrunnsnettet og bli trafikkert som ein del av London Overground frå 2010. Det er også planar om å stenge noverande Watford stasjon på Metropolitan-linja og opne ei strekning frå Croxley til Watford Junction for overgang til jernbanenettet.
Om sommaren kan temperaturane på undergrunnen bli ukomfortabelt høge, grunna dårlege ventilasjonsanlegg. Under varmebølgja sommaren 2006 blei det rapportert om heile 47 °C på den varmaste dagen. Derfor blei det i 2006 og 2007 gjort forsøk med nedkjøling av grunnvatn på stasjonen Victoria. Dette blei gjort for å finne ut om dette skulle bli nytta òg på andre stasjonar.
Det har også blitt gjort forsøk med mobilnettdekning, for ei eventuell utbygging av mobilnett i tunnelane.
Billettsystem
Undergrunnen er inndelt i dei same kollektivsonene som bussnettet til Transport for London. Sone 1 er den indre bykjerne. Det meste av det indre London blir omfatta av sone 1 og 2, men nokre delar ligg i sone 3. Sone 1 til 6 dekkjer heile Stor-London. Nokre stasjonar ligg utanfor dette området, som Amersham og Chesham i Chiltern Hills. Desse er delt inn i sonane A, B, C og D.
Generelt gjeld det at reisa er dyrare jo fleire soner ein reiser gjennom, men det er også slik at reiser gjennom sone 1 er dyrare enn reiser i ytre soner. Dei fleste av stasjonane kor ein kan skifte line ligg i sone 1. Dette tyder at dei fleste reiser av lik lengde kostar det same.
Det kan bli brukt enkeltbillettar, dagskort, tredagarskort, vekekort, månadskort og årskort. I 2003 blei Oyster Card innført (med namn etter Jack Kerouac-sitatet «the world is your oyster», «verden er din østers»). Det er eit smartkort kor ein kan fylle på kreditt, og som blir sveipa over ein lesar ved portane. Reisekostnadene blir tydeleg redusert ved bruk av Oyster-kortet. Til dømes kostar ein enkeltbillett innanfor sone 1 4 pund ved kjøp av tradisjonelle papirbillettar, medan same strekning ved bruk av Oyster-kort kostar 1,50 pund.
Billetter blir først og fremst brukt i automatar. Dei fleste automatar tar internasjonale kredittkort, setlar og myntar. Nord-irske og skotske pengar kan ikkje bli brukt. Dei fleste av automatane gir tilbake vekslepengar, medan nokre er merka exact change only, «berre nøyaktig beløp». Det er bemanning på dei fleste stasjonar delar av dagen. Periodekort frå undergrunnen kan også bli brukt på buss og tog innanfor dei sonar dei dekkjer. Etter kl. 09.30 blir off-peak-dagskort selt, som gjeld til 04.30 neste dag. Desse er billegare enn korta som gjeld i 24 timer og som også dekkjer den verste rushtida (peak) om morgonen.
For å minske talet snikarar er det automatiske portar ved dei fleste inngangar og utgangar til og frå plattformområdet. For at desse skal opne seg må ein setje inn ein gyldig billett, eller legge Oyster-kortet over ein sensor. Vekes-, månads- og årskort kjem i to delar, med eit identitetskort og eit kort som blir brukt i portane. For turistar skapar det ofte problem at ein ikkje er klar over at billetten må bli brukt også for å kome ut. Personalet kan låse opp for ein, men dersom ein ikkje har gyldig billett på seg inntil ein har forlate kan ein risikere å bli ilagt bot. Denne kan bli teken inn på staden. Billetten må også gjelde i den sonen ein er i for at portane skal opne seg.
970 Primula
970 Primula er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. november 1921 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Anton Praetorius
Anton Praetorius var ein tysk prest, reformert teolog, forfattar og førekjempar mot hekseforfylging og tortur. Han vart fødd i Lippstadt i Tyskland.
Livssoge
I 1586 fødde hustrua hans Maria sonen deira Johannes i Kamen. Anton Praetorius vart den fyrste reformerte presten i landsbyen Dittelsheim, der han skreiv den eldste skildringa på latinsk av den «1. Store Fatet» på slottet Heidelberg.
I 1596 vart Praetorius fyrsteleg hoffpredikant i Birstein (ved Frankfurt am Main). I 1597 oppnemnde fyrsten Praetorius til medlem av heksedomstolen. Praetorius protesterte mot torturen og det lukkast at prosessen vart avslutta og kvinnene sette fri. Dette er det einaste kjende tilfellet, at ein geistleg, medan heksesaka pågjekk, kravde at den umennneskelige torturen måtte slutte - og lukkast med dette.
Praetorius mista embetet sitt som hoffpredikant og vart i 1598 prest i Laudenbach (Bergstraße). Under sonen sonen sitt namn som psevdonym, Johannes Scultetus, publiserte han i 1598 boka «Von Zauberey und Zauberern Gründlicher Bericht» (Grundig utgreiing om trolldom og trollmenn) mot hekseforfylging og tortur. I 1602 fatta han mot ved andre opplag av boka til å bruke sitt eige namn som forfattar. I 1613 vart det tredje opplaget utgjeve med eit personleg føreord. Praetorius døydde i Laudenbach i 1613.
Hå kommune
Hå er ein kommune sørvest i Rogaland fylke. Kommunen grensar i nord til Klepp og Time, i aust til Bjerkreim og i sør til Eigersund. Han femner den sørlege parten av Jæren i tillegg til enkelte nordlege delar av Dalane.
Hå vart oppretta i 1964 ved samanslåing av dei tidlegare kommunane Nærbø, Varhaug og Ogna. Til kvar av dei gamle kommunane er det knytt ikkje så lite lokalpatriotisme. Difor er kommunalpolitikken særkjenna av ymse bygdelister.
Geografi
I Ogna er det tydeleg kupert heilandskap med avgrensa jordsmonn som elles i Dalane. Landskapet endrar seg nord for Brusand, der det går over i det særeigne slettelandet med frodig morenejord som kjenneteiknar Jæren. Mot aust lyftar landskapet seg og går over i Høg-Jæren. Her finst dei høgste områda i kommunen, med Bruseknuten på 436 moh. på grensa til Time. Kysten har få skjergardar og det meste av kyststrekninga i kommunen ligg innanfor Jærstrendene Landskapsvernområde.
Busetnaden i kommunen er konsentrert til slettelanda nordover frå Brusand og om lag 80 % av folkesetnaden i kommunen bur på 1/3 av arealet. Frå sør ligg tettstadene Sirevåg med, Brusand med , Vigrestad med , kommunesenteret Varhaug med og Nærbø med.
Næringsliv
Hå er ein viktig landbrukskommune og om lag halvparten av arealet i kommunen er nytta til jordbruk. Kommunen har størst jordbruksareal i Rogaland og arealet aukar stort grunna nydyrking av tidlegare unytta område. Hovudvekta i jordbruket er lagt på produksjon av husdyr med grasdyrking, og kommunen er den med flest storfe og størst svinehald i landet.
Industrien i kommunen byggjer i hovudsak på jordbruket med meieri, slakteri og næringsmiddelfabrikkar på Nærbø og produksjon av ferdigmat på Varhaug. På Vigrestad er det møbelindustri. Kommunen er den viktigaste arbeidsgjevaren i lokalsamfunnet med over 1300 årsverk.
Samferdsle
Gjennom Hå går Jærbanen og alle tettstadene i kommunen ligg langsetter der jarnbanen har hatt haldeplassar og stasjonar. Fv44 går gjennom kommunen frå nord til sør. Aust for jarnbanen går Fv505 frå Varhaug og nord til Kvernaland og Sandnes. Frå Varhaug er det samband med E39 via Fv504. Frå Søyland vest for Nærbø går Fv507 nordover langsmed kysten over Jærens rev.
Kultur
Den største turistattraksjonen i kommunen er strandsona med rikt fugle- og planteliv, strender og havbølgjer som bryt, høg himmel og eit skiftande lys. Det er opparbeidd gangsti som fylgjer den gamle Kongevegen langs sjøen. Ved Varhaug låg det på 1200-talet ei kyrkje som no er borte. Kyrkjegarden ligg der enno. Ved utløpet av Håelva er det fleire graver frå jarnalderen og der ligg også Hå gamle prestegard som i dag blir brukt til utstillingar. På Nærbø ligg Jærmuseet.
Det er ei rekkje fortidsminne i Hå. Særleg gravfeltet ved Hå gamle prestegard har minne frå jarnalder og folkevandringstida. Hå bygdemuseum har samlingar av kulturhistoriske bygningar og saker frå Grødeland bygdetun frå 1700-talet.
Forfattarane Tor Obrestad og Helge Torvund vart fødde i Hå kommune. På Obrestad ligg Obrestad fyr og Obrestad hamn.
Kommunenamn og -våpen
Namnet Hå er knytt til prestegarden Hå og Håelva. Prestegarden er gjort om til kultursenteret Hå gamle prestegard. Ein person frå Hå blir kalla håbu.
Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon 5. juli 1991. Motivet er ein stubbrytar, eller steinbukk som ein seier på jærsk. Reiskapen vart mykje nytta på Jæren for å rydda stein før gravemaskinane si tid. Dei tre føtene til steinbukken kan symbolisera dei tre tidlegare kommunane.
Kambrium
Kambrium er ein geologisk periode og eit system som starta for rundt 542± 0,3 millionar år sidan ved slutten av eonet proterozoikum og enda for 488,3± 1,7 millionar år sidan ved byrjinga til ordovicium. Han er den første perioden i paleozoikum i eonet fanerozoikum. Kamrium har fått namn etter Cambria, namnet Wales hadde i antikken og området der dei første bergartane frå denne perioden vart studert.
Kambrium er den tidlegaste perioden med berglag med talrike store fossil av fleircella organismar. Det oppstod brått særs mange fossil av dyr med hardt ytre i denne perioden, eit fenomen kjend som den kambriske eksplosjonen. Trass i at ein i lang tid har sett klare skilje mellom bergartar frå kambrium og yngre bergartar frå ordovicium, samt eldre bergartar frå prekambrium, var det først i 1994 at perioden vart internasjonalt godkjend. Starten på kambrium er definert til ei stor samling sporfossil kalla Trichophycus pedum. Denne samlinga er forskjellig frå alt anna i prekambrium og består av rekker med vertikale holgangar som ein ikkje har funne tidlegare.
Kambriumsystemet er bergartar som er avsette i kambrium.
Galway Bay
Galway Bay (irsk Loch Lurgain eller Cuan na Gaillimhe) er ei stor bukt på vestkysten av Irland, mellom County Galway i provinsen Connacht i nord og Burren i County Clare i provinsen Munster i sør. Galway ligg på nordaustsida av bukta. Ho er om lag 50 km lang og mellom 10 og 30 km brei. Oileáin Árann eller Aranøyane ligg i vest på tvers av inngangen og det er fleire småøyar i bukta. North Sound (Nordsundet) eller An Súnda ó Thuaidh ligg mellom Aranmore og Leitir Mealláin. Gregory's Sound (Gregorysundet) eller Súnda Ghríoghóra ligg mellom Aranmore og Inishmaan og vart tidlegare kalla Bealach na h-Áite. Foul Sound eller An Súnda Salach ligg mellom Inishmaan og Inisheer, og var tidlegare kalla Bealach na Fearbhaighe. South Sound (Sørsundet) eller An Súnda ó Theas, tidlegare kalla Bealach na Finnise ligg mellom Inisheer og County Clare.
Kambrium
Inndeling av kambrium
Kambrium kjem etter ediacara og før ordovicium. Kambrium er delt inn i tre epokar - tidleg kambrium (caerfai eller waucobium), mellomkambrium (St. Davids eller albertium) og furongium (òg kalla sein kambrium, merioneth eller croixium). Bergartar frå desse epokane vert kalla som nedre, midtre eller øvre kambriske.
Kvar epokane er igjen inndelt i aldrar. Berre ein av desse, paibium, er anerkjend av International Commission on Stratigraphy og dei andre har ikkje offisielle namn. Kamberium er delt inn i fleire faunale stadia der det russisk-kasakhstanske systemet er det mest nytta internasjonalt:
Galway Bay
Galway Bay er kjend for det unike, tradisjonelle seglskipet Galway Hooker (Galway-skute).
Kambrium
Datering av kambrium
Perioden kambrium varte har historisk vorte rekna som frå om lag 570 millionar år sidan til om lag 500 millionar år sidan. Den nedre grensa til kambrium er tradisjonelt sett til då dei første tidlege leddyra, kalla trilobittar, og uvanlege organismar kalla archeocyathar, som ein meiner er dei første svampane og dei første ikkje-mikrobiske korallbyggjarane, dukka opp.
The Very Best of: Only the Beginning
The Very Best of Chicago: Only the Beginning er eit dobbelt samlealbum av det amerikanske bandet Chicago, det 27. albumet deira totalt. Det kom ut i 2002 på Rhino Entertainment.
Galway Bay
Galway Bay i kulturen
John Lennon sin song «The Luck of the Irish» inneheld linjene:
Kambrium
Datering av kambrium
Slutten på perioden er sett til ei utryddingshending. Funn av fossil og radiometrisk datering på siste halvdel av 1900-talet har sett spørsmål ved desse tidspunkta. Forskjellige forskarar gjev tidspunkt som varierer med så mykje som 20 millionar år for kortid kambrium slutta og starta. International Subcommission on Global Stratigraphy har føreslått omtrent 545 til 490 millionar år sidan så seint som i 2002.
The Very Best of: Only the Beginning
The Very Best of Chicago: Only the Beginning inneheld dei mest populære songane frå heile karrieren til Chicago. Det inneheld songar frå alle studioalbuma deira utanom Chicago 13 frå 1979 og Chicago XIV frå 1980. Fleire av songane er korta ned, som «I'm a Man», som manglar trommesoloen til Danny Seraphine og «Dialogue (Part I & II)», som nyttar den kortare singelversjonen.
Anders Fredrik Skjöldebrand
Anders Fredrik Skjöldebrand var ein svensk greve, general, statsråd, medlem av Svenska akademien (stol 18) og En af rikets herrar.
Byar i Russland etter folketal
Dette er ei liste over byar i Russland med folketal over 50 000 innbyggjarar etter folketejlinga i 2002. Administratsjonssenter er markert med utheva skrift.
Anders Fredrik Skjöldebrand
Skjöldebrand er særleg kjend for arbeidet med forhandlingane ved freden i Fredrikshamn som avslutta finskekrigen mellom Sverige og Russland i 1809. Han var òg med på å forhandle fram Mossekonvensjonen i august 1814.
Kambrium
Datering av kambrium
Ei radiometrisk datering frå New Brunswick set enden av det første stadiet av kambrium til om lag 511 millionar år sidan. Dette gjev berre 21 millionar år att for dei to andre stadia av kambrium.
Anders Fredrik Skjöldebrand
Skjöldebrand var fødd i Stockholm. Her vart han i 1810 utnemnd til överståthållare, ei teneste han hadde til 1812.
Burfjorden
Burfjorden (samisk Buvrovuotna) er ein fjordarm av Kvænangen i Kvænangen kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 8 km sørover til bygda Burfjord i botn av fjorden.
Kambrium
Geografi
Kontinenta i kambrium meiner ein bestod av restane etter superkontinentet Pannotia frå neoproterozoikum. Hava i kambrium ser ut til å ha vore store og grunne. Gondwana var det største superkontinentet etter at Pannotia braut opp. Ein meiner at klimaet i kambrium var langt varmare enn det hadde vore tidlegare, som til dømes istidene under kryogenium. Det var heller ikkje is ved polane. Kontinentaldrifta ser ut til å ha vore unormalt stor. Laurentia, Baltica og Sibir vart verande sjølvstendige kontinent etter at Pannotia braut sundt og Gondwana starta å flytte seg mot Sørpolen. Panthalassa dekte det meste av den sørlege halvkula og mindre hav som Proto-Tethyshavet, Iapetushavet og Khantyhavet utvida seg i denne perioden.
Anders Fredrik Skjöldebrand
I 1799 reiste han gjennom Lappland og Finnmark. Denne reisa la grunnlag for verket Voyage pittoresque au Cap Nord, som kom ut i Stockholm i 1801-02. I dette verket har Skjöldebrand laga 62 illustrasjonar av typen akvatinter. 29 av desse motiva er henta frå Finnmark. Skjöldebrand sine verk har stor kulturhistorisk betydning, sidan han var blant dei første som gav att Finnmarklandskapet i så stor breidde og med såpass høg kunstnarisk kvalitet.
Burfjorden
Fjorden har innløp mellom Slettneset i sørvest og Storengneset i nordaust. Nord for Storengneset går Lille Altafjorden austover til Alteidet. Storeng er ei lita grend på austsida av fjorden ved innløpet. Buktenes er ei anna grend som ligg på vestsida nesten heilt inn i fjorden.
E6 går langs heile austsida av fjorden, medan Fv363 går langs vestsida.
Kambrium
Dyreliv
Kambrium hadde ei markant auke i mangfald og artsrikdom på jorda. Den påliggande edicariske biotaen opplevde ei masseutrydding i byrjinga av perioden, som kom samstundes med den store auken av komplekse holgangar. Dette hadde enorm effekt på substratet og skjedde samstundes med den kambriske eksplosjonen, der dei fleste moderne slekter oppstod. Det er òg funn som tyder på at kambriske organismar gjekk opp på land og produserte sporfossila protichnites og climactichnites.
Planteliv
Det er generelt semje om at det ikkje var planter på land i denne perioden, men det er likevel truleg at noko mikrobielt «skum» som bestod av sopp, algar og kanskje lav dekte land.
I Noreg
I Noreg finn ein avleiringar frå kambrium særleg på Austlandet og i Finnmark, hovudsakleg basalkonglomerat og sandstein. Havet trengte i denne perioden inn frå nord over eit flatt, nedslite område kalla det subkambriske peneplan. I Sør-Noreg finn ein mellom anna grønleg skiferar frå tidleg kambrium på Ustaoset og ved Mjøsa, mellom anna med fossil av trilobitten Holmia. Frå mellomkambrium finn ein avleiringar i Oslofeltet og i Rogaland, og i sein kambrium finn ein mørke skiferar og kalksteinar med trilobittar av slektene Paradoxides, Olenus og Peltura.
Fylkesveg 17
Fylkesveg 17 (Fv17), òg kalla Kystriksvegen, er ein veg som går mellom Bodø kommune og Steinkjer kommune. Meir presist går riksveg 17 mellom E6 ved Asp, ca. 7 km nord for Steinkjer til Rv80 ved Tverlandet, ca. 18 km aust frå Bodø. Med unntak av ferjestrekningane er lengda på vegen mellom Asp og Løding 630,5 km, av dette 173,9 km i Nord-Trøndelag og 456,6 km i Nordland.
Rundballe
Ein rundballe er ein sylinderforma balle av pressa gras eller halm til surfôr. Rundballane vert pressa i rundballepresser og pakka i plast. Til vanleg vert dei pakka i kvit plast, derav aukenamnet «traktoregg».
Kambrium
I Noreg
Mellom anna finst den heilt svarte alunskiferen frå midtre og seinare periodar av kambrium. Desse inneheld mykje uran, karbon og jernsulfid, og skapar problem for anleggsverksemd og helse.
Rundballe
Legging av rundballar har dei siste åra vorte ein av dei mest utbreidde metodane for ensilering, og ynskt turrstoffprosent er på 30 prosent.
Fylkesveg 17
Vegen følgjer hovudsakleg kysten av Nord-Trøndelag og Nordland og er kjent for dei mange turistattraksjonane.
Kambrium
Kjelder
''
Rundballe
Sjå òg
Ensilage
Liscannor Bay
Liscannor Bay er ei bukt på vestkysten av Irland i County Clare. Hag's Head markerer den nordlege grensa til bukta og Cream Point den sørlege. Landsbyen Liscannor ligg på nordsida av bukta, medan landsbyen Lahinch ligg i austenden.
Elva Derry og elva Inagh renn saman aust for golfklubben Lahinch og munnar ut i Liscannor Bay i lag. Moher-klippene byrjar ved Hag's Head og går nordover langs kysten.
Mähren
Mähren (tsjekkisk Morava, latin Moravia) er ein historisk region i Tsjekkia og Slovakia i Sentral-Europa. Det geografiske området i Tsjekkia er ikkje lenger ein administrativ eining. Saman med det historiske området Böhmen utgjer det staten Tsjekkia, som vart oppretta i 1993. Den historiske hovudstaden i regionen er Brno (Brünn). Regionen er kalla opp etter elva Morava (mars) og slaviske stammer slo seg ned her ein gong etter år 500.
Stor-Mähren var eit slavisk kongedøme som omfatta dagens Mähren og Slovakia mellom 833 og byrjinga av 900-talet. Riket vart etter kvart svekka og ungararane, som kom frå Asia, øydela det i 907. Den vestlege delen vart annektert av kongeriket Böhmen i 955, tatt over av Polen i 999 og til slutt ein del av Böhmen i 1019. Folkesetnaden vart stort sett tsjekkifisert på 1800-talet.
Den austlege delen, det som i dag er Slovakia, vart i sør erobra av ungararane på 920-talet, og i 1000 eller 1001 vart heile dagens Slovakia overteke av Polen under Boleslaw I. Polen sitt styre tok slutt i 1025 eller 1029, og i 1030 vart den sørlege halvdelen igjen teke av ungararane som styrte området fram til slutten av 1300-talet. Mähren var seinare ein del av keisarriket Austerrike-Ungarn. Etter den første verdskrigen gjekk Austerrike-Ungarn i oppløysing og Mähren vart ein del av Tsjekkoslovakia. Under den andre verdskrigen var Mähren ein del av det tyske protektoratet Böhmen-Mähren. Etter oppløysinga av Tsjekkoslovakia i 1993, var det tilløp til separatisme i Mähren. Det viste seg derimot snart at entusiasmen for å opprette eit sjølvstendig Mähren var heller laber.
Dialektane i Mähren (moravisk) er rekna som overgangsformer mellom tsjekkisk og slovakisk.
Fylkesveg 17
Strekninga mellom Stokkvågen, i Lurøy kommune vest for Mo i Rana, og Storvika i Gildeskål kommune sør for Bodø utgjer Nasjonal turistveg Helgeland–Salten.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Mamelukk-sultanatet
Mamelukk-sultanatet (arabisk: ; Sulṭanat al-Mamālīk) var ei statsdanning som omfatta Egypt, Levanten og Hijaz i Arabia som varte frå styrtinga av Ajjubide-dynastiet  i 1250 til den osmanske erobringa av Egypt i 1516-17. Herskarkasten i dynastiet var mamelukkar, arabiserte soldatar som opphavleg hadde vore slavar av kiptsjaktyrkisk, tsjerkessisk, abkhasisk oghuz-tyrkisk og georgisk opphav. Mamelukkar hadde høgare status enn vanlege slavar, og kunne bera våpen.
Styret til Baibars (1260-1277) markerte byrjinga på mamelukkae sin dominans i det austlege middelhavsområdet. Han klarte å endeleg få fjerna krossfararane frå Syria og å eina Syria og Egypt til éin mektig stat som var i stand til å forsvara seg mot både krossfararane og mongolane. Som sultan brukte Baibars også ein kombinasjon av diplomati og militære handlingar som gjorde at mamelukkane kunne utvida riket sitt. Sjølv om dynastiet etter kvart gjekk over i ei nedgangstid, representerte det i stordomstida si eit politisk, økonomisk og kulturelt høgdepunkt i den muslimske mellomalderen i Levanten og Egypt.
Baḥri-dynastiet
Al-Mamālīk al-Baḥariyya
Burǧi-dynastiet
Al-Mamālīk al-Burǧiyyah
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1911
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1911 vart vunnen av Lyn etter finalesiger 5-2 over Urædd den 8. oktober. 5000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Gamle Frogner stadion i Kristiania. Dommar var Rune Gelford, Sverige. Dette var 4. gang (på rad!) Lyn vann ein noregsmeisterskap.
Lyns vinnarlag: Reidar Amble Ommundsen, Paul Due, Per Skou, Erling Andersen, Nikolai Ramm Østgaard, Ragnar Waldrop, Ragnvald Heyerdahl-Larsen, Kristian Krefting, Victor Nysted, Rolf Maartmann, Erling Maartmann.
Urædds lag: Reidar Oth. Berg, Ivan Abrahamsen, Ralf Ording Helgesen, Emil Olsen, Conrad M. Carlsrud, Lauritz Halvorsen, Tellef Nilsen, Michael Isaksen, Jac. Brynhildsen, Carl Pedersen, Sigfred Pedersen.
1. runde
Resten av lagene hadde walk over.
2. runde
19. september
Semifinalar
1. oktober
Finale
Søndag 8. oktober, Gamle Frogner stadion, Kristiania, ca. 5000 tilskodarar. Dommar: Rune Gelford, Sverige.
Arequipa-regionen
Arequipa (spansk Región Arequipa, quechua Ariqipa suyu) er ein region i det sørlege Peru med ei lang kystlinje grense mot Stillehavet. Han har grenser mot Ica-regionen i nordvest, mot Ayacucho-regionen og Apurímac-regionen i nord, Cuzco-regionen og Puno-regionen i aust, og Moquegua-regionen i søraust. Folkesetnaden var 999 026 i 1996, arealet er 63 345 km². Hovudstaden er Arequipa.
Regionen er delt inn i 8 provinsar.
Provins (hovudstad)
Geografi
Arequipa har eit variert landskap med ei mykje tørr kyststripe i sør og eit mektig fjellandskap i sentrale og nordre delar av regionen. Kystlandskapet er gjennomskore av dalar med elver frå Andes som syter for vasstilførsel til frodig jordbruksland i avgrensa område. Sideelver til Apurímac har opphav i fjella rett nord for den djupe Colcadalen i Caylloma-provinsen og er dei mest fjerne kjelda til Amazonas-floden. Her finst fleire aktive vulkanar, høgste vulkanen er Ampato på 6310 moh., ein annan mykje kjent og kjegleforma vulkan er Misti på 5821 moh. like ved byen Arequipa.
971 Alsatia
971 Alsatia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. november 1921 av Alexandre Schaumasse ifrå Observatoire de Nice.
Badderfjorden
Fjorden har innløp mellom Steinnes i nord og Nordnes i sør. Andre grender langs fjorden er Undereidet på nordsida og Sekkemo på sørsida. Vest for Nordnes ligg Storstraumen like ved Sørstraumen der E6 kryssar Kvænangen. E6 held fram vidare langs sørsida og austsida av fjorden.
Squeeze Box
«Squeeze Box» er ein song av The Who frå albumet The Who by Numbers frå 1975. «Squeezebox» er eit engelsk slanguttrykk for trekkspel og liknande instrument. Songen inneheld seksuelle antydingar.
«Squeeze Box» er skriven av Pete Townshend og var opphavleg meint for ei fjernsynssending i 1974.
Andre utgåver
Songen er spelt av
Spirit in the Sky
«Spirit in the Sky» ('ånd i himmelen') er ein norsk-samisk popsong som vart utgjeven 25. januar 2019. Songen vert framført av gruppa KEiiNO, som består av Tom Hugo, Fred Buljo og Alexandra Rotan. «Spirit in the Sky» vann Melodi Grand Prix 2019 og vart dimed det norske bidraget i Eurovision Song Contest i Tel Aviv i mai 2019. I Tel Aviv kom «Spirit in the Sky» på ein sjetteplass, som var den beste plasseringa til Noreg sidan fjerdeplassen til Margaret Berger med «I Feed You My Love» i 2013. «Spirit in the Sky» vann telefonavrøystinga og var dimed det mest populære bidraget blant sjåarane. Men juryane hadde songen nede på ein 18. plass, og «Spirit in the Sky» enda til slutt på en sjetteplass samanlagt. «Spirit in the Sky» var den 23. mest populære singelen i Noreg i 2019, og han vart nominert til ein spellemannpris i kategorien «årets låt».
Mamelukk (fleirtyding)
Mamelukk kan visa til:
Spirit in the Sky
Bakgrunn
«Spirit in the Sky» vart til då songaren og låtskrivaren Tom Hugo Hermansen og ektemannen Alex Olsson ønskte å skrive ein låt som tok for seg historiske kampar for likeverd – anten det dreier seg om etnisitet, kjønn eller seksuell legning. I den samanhengen tok dei kontakt med den samiske rapparen og låtskrivaren Fred Buljo som vart med på å skrive låten. Dei tok også kontakt med songaren Alexandra Rotan, og saman skreiv dei «Spirit in the Sky» med hjelp frå den finske musikkprodusenten Henrik Tala og tyske Rüdiger Schramm.
Låtskrivarane sende songen inn til Melodi Grand Prix 2019, og songen var plukka ut som ein av ti låtar til å delta i den norske finalen. Tom Hugo Hermansen, Fred Buljo og Alexandra Rotan framførte han saman, som bandet KEiiNO.
Mottaking
«Spirit in the Sky» er ein poplåt med element av elektronika, dance og joik, og han fekk blanda mottaking av musikkmeldarar etter utgjevinga 25. januar 2019. Aftenposten kalla han «som skapt for Eurovision», medan Dagbladet gav songen terningkast 2 og omtala han som ein «syntetisk bastard med et uforståelig kvasisamisk innslag». Musikkmeldaren i VG gav songen terningkast 4 og kalla teksta for noko «naturbarnsvevende tøv om å danse med feer, lytte etter ting som bæres med vinden og sjelens reise over himmelen», og la til at songens «fornøyelige og skamløse kulturelle appropriasjon er artig. Dette kan bli moro live». Meldaren i NRK gav låten terningkast 5 og kalla låten ein «elektronisk leken perle» og en «skikkelig episk sak som kan være akkurat så sprøtt at det sendes rett til Tel Aviv». «Spirit in the Sky» gjekk også til topps på oddslistene etter offentleggjeringa av songane 25. januar.
Melodi Grand Prix 2019
I Melodi Grand Prix laurdag 2. mars 2019 var «Spirit in the Sky» eit av ti bidrag. Songen var det tiande og siste bidraget på scena og kvalifiserte seg til gullfinalen saman med tre andre låtar. Til slutt innfridde «Spirit in the Sky» favorittstempelet og vann Melodi Grand Prix med over 231,000 røyster – nesten 70,000 røyster framfor andreplassen Adrian Jørgensen med «The Bubble».
Eurovision Song Contest 2019
Med sigeren i Melodi Grand Prix vart «Spirit in the Sky» det norske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. I januar 2019 vart Noreg trekt ut til å delta i den andre semifinalen av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart arrangert i Expo Tel Aviv i Israel torsdag 16. mai, og Noreg hadde startnummer 15. I avrøystinga vart «Spirit in the Sky» blant dei ti beste i semifinalen, og kvalifiserte seg dimed til finalen laurdag 18. mai. I finalen hadde songen også startnummer 15.
Etter at fagjuryane hadde røysta, låg «Spirit in the Sky» på 18. plass, men songen vann telefonavrøystinga med 291 poeng og enda samanlagt på ein sjetteplass med 331 poeng. Dette var den beste plasseringa til Noreg i Eurovision Song Contest på seks år, sidan Margaret Berger og «I Feed You My Love».
Skuldingar om plagiat
Etter finalen i Melodi Grand Prix påpeika brukarar i sosiale medium at vinnarlåten «Spirit in the Sky» var lik det finske bidraget «Monsters» med Saara Aalto frå Eurovision Song Contest 2018. Fleire av dei internasjonale juryane i den norske finalen meinte det same og gav låten trekk då dei skulle bedømme låtane. Musikkmeldaren i VG, Tor Martin Bøe, meinte låtane hadde «klare likhetstrekk». Musikalsk leiar for Melodi Grand Prix, Stig Karlsen, var einig i at songane hadde visse likskapar, men la til at «Spirit in the Sky» er «et hav unna å være plagiat». Låtskrivaren Tom Hugo Hermansen avviste også plagiatskuldingane og la til: «melodien i både Monsters-låten og vår er innom fire toner som utgjør en mollakkord. Rytmen og lengden på tonene er ikke lik, og disse fire tonene er å finne i mange andre låter».
Listeplasseringar
8. mars 2019 debuterte «Spirit in the Sky» på ein tredjeplass på norske VG-lista. Dette var den høgaste listeplasseringa til ein norsk Melodi Grand Prix-vinnar på sju år, sidan Tooji og «Stay» i 2012. I veke 21, etter den internasjonale finalen rykka låten opp til fyrsteplass på VG-lista. Dette var fyrste gongen på åtte år at ein norsk Melodi Grand Prix-vinnar toppa lista, og fyrste gongen på sju år at eit bidrag til Eurovision Song Contest toppa lista. I dagane etter finalen nådde «Spirit in the Sky» også ein tiandeplass på den internasjonale iTunes-lista.
Wolfgang Ketterle
Wolfgang Ketterle er ein tysk fysikar.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1910
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1910 vart vunnen av Lyn etter finalesiger 4–2 over Odd den 25. september. Victor Nysted skåra tre mål for Lyn. 5 000 tilskodarar såg kampen som gjekk på Gamle Frogner stadion i Kristiania. Dommar var Theodor Hansen, Fredrikstad. Dette var tredje gong Lyn vann ein noregsmeisterskap. Det var òg tredje gong på rad at Lyn slo Odd i finalen.
Wolfgang Ketterle
Ketterle vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2001, saman med amerikanarane Carl Wieman og Eric Allin Cornell, for oppnåinga av Bose-Einstein-kondensasjon i fortynna gassar av alkaliatom og for tidlege fundamentale studiar av eigenskapane til kondensat.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1910
Lyns vinnarlag: August Heiberg Kahrs (målvakt), Alf Paus, Paul Due, Nikolai Ramm Østgaard, Erling Lorck, Henrik Nordby, Ragnvald Heyerdahl-Larsen, Kristian Krefting, Victor Nysted, Rolf Maartmann og Erling Maartmann.
Odds lag: (2-3-5): Thorstrup Rødseth – Peder Henriksen, Per Skou – Thoralf Grubbe, Marius Lund, Einar Pedersen – Otto Olsen, Sverre Hansen, Bjarne Gulbrandsen, August Fredriksen, Henry Reinholdt.
Wolfgang Ketterle
I 1924 gjorde den indiske fysikaren Bose viktige teoretiske berekningar på lyspartiklar. Han sendte resultata til Einstein, som utvida teorien til ein viss type atom. Einstein føresåg at dersom ein kjøler ned ein gass av slike atom ved særs låge temperaturar, ville alle atoma brått samlast i lågast mogeleg energitilstand. Prosessen liknar den når væskedråpar dannast frå ein gass, og kallast derfor kondensasjon (Bose-Einstein-kondensasjon). Først i 1995 lukkast Cornell og hans medarbeide å oppnå denne ekstreme materietilstanden. Cornell og Wiemann fekk deretter fram eit rent kondensat på rundt 2,000 rubidiumatom ved 20–nK (nanokelvin), dvs 0,000 000 02 grader over det absolutte nullpunktet.
Ketterle tok doktorgrad i fysikk i 1986, ved Ludwig-Maximilians-Universität München og Max-Planck-Institut for kvanteoptikk i Garching. Han er no professor ved Massachusetts Institute of Technology (MIT).
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1910
1. runde
3.–4. september
Semifinalar
18. september
Finale
25. september Mål: Dommar: Theodor Hansen, Fredrikstad.
Sandnes kommune
Sandnes kommune er ein kommune på Nord-Jæren og sørlege Ryfylke i Rogaland fylke. På Jæren grensar Sandnes kommune mot Stavanger og Sola i nordvest, og mot Klepp, Time og Gjesdal i sør. I Ryfylke grensar Sandnes mot Sirdal og Bykle i aust og mot Strand og Hjelmeland kommune  i nord.
Kommunen er med sine innbyggjarar den ellevte mest folkerike kommunen i Noreg. Gjennom dei siste tjue åra fram til år 2020 har innbyggjartalet i kommunen årleg auka med eit gjennomsnitt på 1,9 %. Byen Sandnes saman med Stavanger gjer ut for tettstaden Stavanger/Sandnes, den tredje mest folkerike tettstaden i Noreg.
Sørfjorden i Kvænangen
Sørfjorden (samisk Suvdovuotna) er den inste delen av Kvænangen i Kvænangen kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 7,5 km sørover til Kvænangsbotn og så vestover til Sørfjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Ytreneset i nord og Indreneset i sør via eit smalt sund kalla Lillestraumen. Bygda Kvænangsbotn er den einaste større busetnaden ved fjorden. Fv367 går langs begge sider av fjorden.
Sandnes kommune
Historie
I samband med kommunereforma 2020 blei Sandnes kommune slått saman med tidlegare Forsand i Ryfylke. Med det fekk kommunen utvida flatevidda frå 304 til 1041 km², og fekk ei grense mot nabofylket Agder.
Sandnes var lenge mest kjend for teglverk- og pottemakarindustri. Byen ligg inst i Gandsfjorden, og leirgrunn finst mest alle stader i byen. På austsida av byen er det mest leirgrunn.
Føretak som har drive med teglstein og pottemakeri heilt opp til nyare tid er Gann Graveren, og Simonsen-familien. I den seinare tid har produksjon av tekstiler og syklar vore viktigare. Føretak som Jonas Øglænd A/S og Pioneer sette sitt preg på byen. Cubus vart og starta i Sandnes. I dag er det olje, forsking, data og eit godt forretningsmiljø som pregar byen.
Sandnesgauken
I kommunevåpenet eller byvåpenet finn ein Sandnesgauken. Ein Sandnesgauk er ein leirgauk, som kan nyttast som eit leiketøy til å spela på. Ved å blåsa i ein Sandnesgauk kan ein laga tre forskjellige tonar, og gaukegalen er særskilt lett å få til. Leirgauken minner òg om ein fugl som står med hovudet under vengen.
Det er sagt at slike gaukar vart delte ut for å skapa blæst om leirprodukt frå Sandnes. Ein person som er frå Sandnes kan kalla seg sandnesar, sandnesbu eller sandnesgauk.
Kjøpesenterkommune
I Sandnes kommune finn ein store kjøpesenter, både i sentrum og utanfor. Vågen Amfi ligg i ein gamal fabrikk ved kaia i Sandnes, medan Steen & Strøm Kvadrat ligg på Lura i Sandnes nord. Her er det mange slike store butikkar, og fleire føretak.
Skjerva
Vi finn mellom anna desse:
Skjerva i Vefsn
Skjerva i Tinn
Skjerva i Vågå
Skjerva i Lunner
Skjerva i Ålesund
Skjerva i Ulstein
Arktika
Arktika var eit gammalt kontinent som oppstod for om lag 2,5 milliardar år sidan i neoarkeikum. Det bestod av det kanadiske skjoldet og Siberia og ligg i dag om lag i Arktis rundt Nordpolen. Arktika slo seg saman med kontinenta Atlantika og Nena for om lag ein milliard år sidan og danna superkontinentet Rodinia.
Pneumokokkar
Pneumokokkar (Streptococcus pneumoniae) er gram-positive bakteriar som kan valda lungebrune, bakteriemi, hjernehinnebrune og mellomøyrebrune. Pneumokokkar er vanlege i dei øvre luftvegane, der dei stort sett lever utan å valda sjukdom.
Pneumokokkar har genom på mellom 2 og 2,1 millionar basepar avhengig av stamme. Ei gruppe på 1553 kjernegen er identifisert for arten.
Angara
Angara (russisk Ангара́) er ei 1779 km lang elv i Irkutsk oblast og Krasnojarsk kraj, søraust i Sibir i Russland. Ho er den einaste elva som renn ut frå Bajkalsjøen og er ei av kjeldeelvane til Jenisej.
Angara renn ut frå Bajkalsjøen nær Listvjanka og renn ordover gjennom byane Irkutsk, Angarsk, Bratsk og Ust-Ilimsk i Irkutsk oblast. Ho snur så vestover og inn i Krasnojarsk kraj, og munnar ut i Jenisej nær Strelka (40 km aust for Lesosibirsk).
Stykket av elva nedanfor samløpet med Ilim vart tidlegare kalla for Øvre Tunguska (russisk Верхняя Тунгуска, Verkhnjaja Tunguska).
Demningar og reservoar
Tre store vasskraftverk er bygd langs Angara sidan 1950-åra.
Transport
Angara vert nytta til transport i fleire stykke av elva.
Stykket mellom Ust-Ilimsk-demninga og Bogutsjanyjdemninga har ikkje vore framkommeleg på grunn av stryk. Når Bogutsjanyjdemninga står ferdig og er fylt opp vil derimot delar av dette stykket verte framkommeleg. Ingen av dei fire demningane er utstyrt med sluser.