cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl and the Passions - «So Tough»
Medverkande
Per Scott McCaughey og CD-omslag frå 2000, utanom der anna er nemnt.
Salslister
Salslister frå Allmusic og andre musikkdatabasar.
Gisela Herb
Herb er visepresident i EPTA-Norge og har ein internasjonal karriere som solist, kammermusikar og akkompagnatør. I 2001 starta ho ein klaverduo med N. Shibayama-Aarnio. Herb har gitt ut kritikarroste album med klavermusikk av Alberto Ginastera og Heitor Villa-Lobos.
Bolsjoj Zelentsjuk
Bolsjoj Zelentsjuk (russisk Большой Зеленчук) er ei elv i Nord-Kaukasus i Russland og ei av sideelvane til Kuban frå venstre. Elva er 158 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva renn gjennom Karatsjajevo-Tsjerkessia og Stavropol kraj og spring ut frå fjellet Psysj på nordsida av Store Kaukasus
Heggspinnmøll
Heggspinnmøll (Yponomeuta evonymella) er eit insekt, ein av 77 artar spinnmøll (Yponomeutidae) i Noreg. Heggspinnmøllen er ein sommarfugl som lever i hegg i larvestadiet. Egga blir lagt i trea om hausten, om våren dekker larvane trea med eit kvitt spinn, under dette spinnet et dei treet snautt for knoppar og blad. Ut på sommaren forpuppar dei seg under spinnet, og er ferdige sommarfuglar på seinsommaren. Heggspinnmøllen har altså fire livsformer: egg, larve, puppe og imago (sommarfugl). Larven er gul med svarte prikkar, sommarfuglen kvit med svarte prikkar.
Teberdaelva
Teberda (russisk Теберда) er ei elv i Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland og ei av sideelvane til Kuban frå venstre. Elva er 60 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Heggspinnmøll
Avhengig av veret og talet på rovdyr kjem åtak av heggspinnmøll som utbrot med nokre års mellomrom. Dette har ingen økonomiske konsekvensar for skogbruket, og trea overlever som oftast, dei kjem med nye blad seinare på sommaren. Trea kan sjå dramatiske ut under angrepet, og blir av og til kalla spøkjelsestre.
Angrep av heggspinnmøll er vanlegast på austlandet og nokså sjeldan på Vestlandet, sjølv om angrep i Bergensområdet fekk ein del merksemd sommaren 2007.
Tvedestrand
Tvedestrand hadde vore ein liten strandstad med noko mindre industri då det i 1738 vart utskipningshamn for Næs Jernværk. Staden vart ladestad i 1836 og bykommune året etter. Tvedestrand mista bystatusen då han vart slått saman med kommunane Holt og Dypvåg i 1960. Kommunen vedtok bystatus for Tvedestrand att i 1997.
Heggspinnmøll
Botemiddel
Når møllen er i larveform kan ein nytte bakterien Bacillus thuringiensis, før larvane spinn nettet. Ein kan òg spyle larvane av trea med vatn.
Tvedestrand
Europaveg 18 går gjennom Tvedestrand kommune og passerer to kilometer nordvest for tettstaden Tvedestrand. Lokalavisa er Tvedestrandsposten som kjem ut tre dagar i veka.
Gonnosnò
Gonnosnò (sardisk Gonnonnò) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 772 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 15.46 km² og ligg i ei høgd på 220 meter over havet.
14. desember
14. desember er den 348. dagen i den gregorianske kalenderen (349. under skotår). Det er 17 dagar att av året.
Schunter
Schunter er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Oker frå høgre med ei lengd på 58 km. Ho har sitt utspring i åsane Elm nær Räbke, vest for Helmstedt og munnar ut i Oker nedanfor Braunschweig. Ein annan by langs Schunter er Lehre.
Sideelvar
Frå venstre (frå utspring til munning): Frå høgre:
Kunstfiber
Kunstfiber er syntetiske tekstilfiber framstilte av olje eller cellulose. Fiber framstilt av mineral eller metall vert òg oftast klassifiserte som kunstfiber.
Kunstfiber vert delte inn i fire hovudgrupper:
Historie
Dei første tekstile kunstfibera vart framstilte på 1800-talet.
Nikolaj Trubetskoj
Fyrst Nikolaj Sergejevitsj Trubetskoj, fødd i Moskva; død i Wien, var ein russisk lingvist og etnolog, og ein av grunnleggjarane av Lingvistkrinsen i Praha i 1929.
Biografi
Trubetskoj høyrde til ein gamal russisk adelsfamilie. Far hans, fyrst Sergej Nikolajevitsj Trubetskoj (1862-1905) var professor i filosofi ved Universitetet i Moskva og rektor same stad. Han byrja tidleg å arbeide med lingvistikk og etnologi. Den fyrste artikkelen hans blei utgjeven i 1905. Frå 1908 til 1913 studerte han ved Universitetet i Moskva og tok doktorgraden i 1913 med avhandlinga Om uttrykk for futurum i dei viktigaste indoeuropeiske språka. I 1916 habiliterte han seg i samanliknande språkvitskap og sanskrit. I 1917 reiste han til Kaukasus, der han blei overraska av oktoberrevolusjonen. I 1918 blei han professor i Rostov-ved-Don, og i 1920 emigrerte han, av politiske grunnar, til Bulgaria, der han blei dosent i slavisk filologi ved Universitetet i Sofia. I 1922 blei han kalla til professor i slavisk filologi ved Universitetet i Wien. Han døydde i 1938, kort tid etter at Gestapo hadde forhøyrt han og teke frå han arkivet hans.
Vitskapleg tyding
Trubetskoj sitt hovudbidrag til lingvistikken høyrer til fonologien, særleg i analysen av fonologiske system i einskildspråk og i arbeidet for å finne generelle og allmenne fonologiske lover. Hovudverket hans var Grundzüge der Phonologie, som kom ut posthumt i 1939. I Grundzüge utvikla Trubetskoj den mest avanserte og fullstendige strukturalistiske fonologiske teorien gjennom tidene. Det er ikkje alltid som lett å skilje synspunkta til Trubetskoj frå dei til venen hans, Roman Jakobson, som gjorde fonologien Lingvistkrinsen i Praha vidare kjend etter Trubetskojs for tidlege død.
Gose
Gose er ei elv i Niedersachsen i Tyskland. Ho er ei venstre sideelv til Abzucht og er 7,1 kilometer lang med eit nedbørfelt på 10 km². Gose har utspring nord for Auerhahn i Harz-fjella, på austsida av Bocksberg (726 moh.). Elva renn derfrå mot nordaust gjennom ein trong og bratt dal, til ho munnar ut i Abzucht i vestkanten av byen Goslar, som har namn etter elva. Vatnet vart i tidlegare tider utnytta til å lage det tradisjonelle ølet Gose.
Partenogenese
Partenogenese (frå gresk partheno - jomfru og genesis - fødsel) eller jomfrufødsel er, i biologien, ei kjenning for ein særskild form for formeiring. Individ med denne reproduktive strategien legg egg som veks til levedyktige vaksne individ utan først å verte befrukta av nokon hann. Organismar som praktiserer partenogenese vert kalla partenogenetiske.
Ein kjenner partenogenese frå ei rekkje organismegrupper og i fleire variantar. Organismar med syklisk partenogenese varierer mellom kjønna og ukjønna formeiring i periodar - til dømes er dei fleste bladlus partenogenetiske gjennom sommaren, men formeirar seg kjønna ut mot hausten. Det er kjend få reint partenogenetiske dyr - hjuldyrordenen Bdelloidea er det einaste dømet på ei dyregruppe som har heldt seg partenogenetisk over ei lengre periode med tid; ulike overslag tyder på at dei kan ha klart seg utan kjønna formeiring for så mykje som 40 og 80 millionar år.
Sidan avkom av partenogenetisk formeiring berre har fått arvemateriale frå ein forelder, vil det vera genetisk heilt likt mor si. Ein partenogenetisk bestand vil difor ha langt mindre genetisk variasjon enn ein kjønna ein av same storleik. Ein reknar med at dette er årsaka til at så få kjende organismegrupper har klart å halda seg reint partenogenetiske over tid; trass i at strategien produserer meir avkom på kort sikt vil ikkje desse ha det naudsynte mangfaldet i arvematerialet til å kunne tilpassa seg nye levekår.
Urupelva
Urup (russisk Уру́п) er ei elv i Karatsjajevo-Tsjerkessia og Krasnodar kraj i Nord-Kaukasus Russland og ei av sideelvane til Kuban frå venstre. Elva er 231 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 16,5 m³/s.
Elva spring ut frå fjellet Urup (3232 moh) og startar som ei fjellelv. Enkelte år frys elva til frå desember til februar.
Ved munningen i Kuban ligg byen Armavir.
Namnet Kai
Kai, Kaj og Kay(e) er namn som kan brukast som mannsnamn, kvinnenamn og slektsnamn i ulike kulturar. Kai har norsk namnedag den 14. oktober.
Kolossen på Rhodos
Kolossen på Rhodos var ein enorm statue av den greske solguden Helios som vart reist på Rhodos, den austlegaste av dei greske øyane i Egearhavet, på 200-talet fvt. Statuen hadde om lag same storleik som Fridomsgudinna i New York City i USA, men vart plassert på ein lågare plattform. Kolossen på Rhodos var eitt av dei sju underverka.
Namnet Kai
Opphav og tydingar
Det nordiske mannsnamnet Kai har frisisk opphav, men ukjend tyding. Det kan vera eit kortform av namn som Gerhard, Nicolaas, Cornelis eller det latinske Caius. Det kymriske (walisiske) Kai, typisk stava Cai eller Cei, er også knytt til Caius, som opphavleg blei brukt om ein brudgom.
Kolossen på Rhodos
Avgjerda om å bygge statuen
Alexander den store døydde i ung alder i 323 f.Kr utan at han utpeikte ein etterfølgjar. I kampane som etterfølgde Alexander sin død mellom generalane hans, den såkalla Diadokhiearkrigen, enda med at tre av dei delte opp imperiet hans i Middelhavsområdet.
Namnet Kai
Opphav og tydingar
Med skrivemåten Kay eller Kaye kan namnet vera eit engelsk kortnamn eller døypenamn for kvinner. Det er ei mogleg kortform for namn som byrjar med K (engelsk uttale [kei]), til dømes Katherine.
Kolossen på Rhodos
Avgjerda om å bygge statuen
Under krigshandlingane hadde øya Rhodos vore på Ptolemaios si side og da han etter kvart tok styringa over Egypt, danna dei ein allianse som kontrollerte det meste av handelen i det austlege Middelhavet.
Namnet Kai
Opphav og tydingar
Kai finst også som namn i polynesiske språk, på japansk, kinesisk og hmong. På hawaiisk tyder ordet 'hav', noko det også kan gjera på japansk. På kinesisk kan det ha ulike skriftteikn og tydingar. Det utbreidde kantonesiske 繼 kan tyda 'endelaus' eller 'tettsitjande' som silke, medan det mandarinkinesiske 凱 tyder 'siger'. Eit anna teikn, 開, tyder 'open'.
Kolossen på Rhodos
Avgjerda om å bygge statuen
Ein annan av Alexander sine generalar, Antigonus, mislikte utviklinga sterkt. I 305 f.Kr. fekk han son sin Demetrios, som no hadde vorte ein kjend general på eigne vegner, til å invadere Rhodos med ein hærstyrke på 40 000 mann. Byen hadde særs sterke festningsverk og Demetrios måtte byggje ei rekkje store omleiringstårn for å kome over bymurane. Den første vart montert på seks skip, men det blåste overende i ein storm før det kunne brukast. Han prøvde på nytt med eit som var endå større, Helepolis, og som var landbasert, men rhodesiarane forsvarte seg med å setje området framfor tårnet under vatn, slik at det ikkje kunne rullast fram mot murane.
I 304 f.Kr. sende Ptolemaios ein flåte av skip til Rhodos, og Demetrios sin arme kom seg unna i raskt tempo, så raskt at dei etterlet det meste av utstyret sitt. Trass i fiasko fekk Demetrios likevel kallenamnet Poliorketes, «byane sin omleirar», av etterfølgjarane hans andre stader. For å feire sigeren avgjorde rhodesiarne å bygge ein gigantisk statue av deira guddommelege vernar, solguden Helios. Konstruksjonen vart overlaten til Khares, ein innfødd på Rhodos som hadde erfaring med store statuer frå før. Læraren hans var den kjende skulptøren Lysippos, som hadde reist ein 18 meter høg statue av guden Zevs. Tidlegare, 435 f.Kr. hadde Fidias reist ein 12 meter høg statue av Zevs i Olympia og som vart sett på som den mest kjende skulpturen i den greske antikken. Det var med andre ord stor prestisje knytt til kombinasjonen guddommeleg motiv og storslått storleik.
Bygginga og statuen sin vidare skjebne
Skildringane frå antikken er noko motseiande når dei skildrar konstruksjonen. Nokre fortel at han vart bygd i fleire steinkolonner eller i tårn av steinblokker som bygget sitt indre. Han vart reist på ein 15 meter høg sokkel av kvit marmor i nærleiken av innløpet til hamna, kanskje på ein molo ved hamna. Jernbjelkar vart drivne inn i steintårna og bronseplater vart festa til bjelkane og danna «huda», statuen sine ytre flater. Mykje av materiala var vorte smelta ned frå våpna som Demetrios sine hærstyrkar hadde lagt frå seg, og det etterlatne omleiringstårnet vart nytta som stillas rundt konstruksjonen. Dei øvste delane vart bygde ved å nytte ein rampe frå bakken. Statuen i seg sjølv vart over 34 meter høg.
Konstruksjonen stod ferdig i 282 f.Kr. etter 12 år. Statuen stod berre i knappe 56 år før Rhodos vart skaka av eit jordskjelv i 226 f.Kr. Statuen brotna ved kneledda og fall mot land. Ptolemaios III tilbaud seg å betale for å gjenreise statuen, men eit svar frå eit orakel gjorde rhodesiarane redde for at dei hadde fornærma Helios med hovmod og dei avslo tilbodet. Restane låg på bakken i over 800 år, og sjølv restane var så imponerande at mange reiste der for å sjå på dei. Plinius den eldre skreiv at få menneske kunne greie å famne armane rundt statuen sin tommel og at sjølv kvar finger var større enn dei fleste statuar.
I 654 e.Kr. erobra ein arabisk hærstyrke under Muawiyah I øya Rhodos, og, i følgje Theofanes, vart restane av statuen selde til ein reisande handelsmann frå Edessa. Han braut statuen opp i mindre delar og frakta det som skrapmetall på ryggen av 900 kamelar til heimbyen. Delar av statuen dukka i åra etter opp for sal ved at dei vart funne langs kamelruta.
Myten
Mange gamle illustrasjonar (øvst) viser statuen med ein fot på begge sider av hamna slik at skip kunne segle mellom beina. William Shakespeare i teaterstykket Julius Cæsar (II, i 136-8) lèt Cassius seie til Cæsar sjølv:
Kolossen som står med eit bein på kvar side av hamna er derimot ein fantasi frå seinare skildringar.
Grundzüge der Phonologie
Grundzüge der Phonologie er hovudverket til den russisk lingvisten Nikolaj S. Trubetzkoy (russisk Николáй Сергéевич Трубецкóй Nikoláj Sergéevič Trubeckój, 1890–1938). Verket blei utgjeve posthumt i 1939.
I "Grundzüge" utvikla Trubetzkoy den mest avanserte og fullstendige strukturalistiske fonologiske teorien gjennom tidene. Her er nokre hovudpunkt i teorien:
Gonnostramatza
Gonnostramatza (sardisk Gonnostramàtza) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 896 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 17.64 km² og ligg i ei høgd på 104 meter over havet.
1. divisjon fotball for menn 1964
1. divisjon 1964 starta 24. april og sluttet 4. oktober.
Det vart spelt 18 rundar. Dei to nedste laga rykte ned. Det vart gjeve to poeng for siger og eitt poeng for uavgjort.
Vodla
Elva renn ut frå Vodlozero og munnar ut i Onegasjøen.
Byen Pudozj ligg ved Vodla.
Pelé
Karriere
Pelé starta å spele for Santos i 1956, 15 år gammal. Ti månadar seinare spela han den første landskampen sin. Under VM i Sverige i 1958 vart han verdsmeister for Brasil. Han var då berre 17 år gammal, den yngste verdsmeisteren i fotball nokon gong. Han vart verdsmeister med Brasil to gonger til, i 1962 og 1970. Han er den einaste spelaren som har vorte verdsmeister tre gonger.
Fram til 1974 spela han for den brasilianske klubben Santos. Han scora 1088 mål for klubben på 1114 kampar. Pelé enda karrieren i New York, der han frå 1974 til 1977 spela for New York Cosmos. 19. november 1969 scora han det tusende målet sitt på Maracanã. Då han la opp i 1977 etter 22 år som aktiv fotballspelar, hadde han scora i alt 1281 mål på 1363 kampar.
Pelé har eit kaffimerke oppkalla etter seg; Café Pelé, som vert seld i meir enn 50 land, også i Skandinavia.
Han vart i 1998 utnemnd til Honorary Knight Commander of the Order of the British Empire.
Pelé døydde den 29. desember 2022 etter lengre tids sjukdom. Han blei 82 år gammal.
Scheppau
Scheppau er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Schunter frå venstre med ei lengd på 10 km. Ho har sitt utspring i åsane Elm og renn vestover og nord for Königslutter. Ho munnar ut i Schunter i Glentorf, mellom Königslutter og Wolfsburg.
Sensur
Sensur er ei handling som held noko igjen frå allmugen, til dømes informasjon, bilete eller ytringar. Ordet blir mest brukt om desse handlingne utført av offentlege styresmakter, men kan også dreia seg om til dømes handlingar innan ei verksemd eller om éin enkeltperson, såkalla sjølvsensur. Årsaker til sensur kan vera at visse ting blir omfatta av tabu, kan avsløra viktige løyndommar, setja nokon i eit dårleg lys eller liknande. Både ytringsfridom og tilgang til informasjon er viktige demokratiske prinsipp, og opne samfunn er derfor forsiktige med sensur, som ein i staden gjerne set i samband med totalitære samfunn og propaganda.
Politisk sensur
Politisk sensur er mest utbriedd i diktatur og totalitære statar, som fascistiske og kommunistiske statar, men autoritære regime sensurerer òg ofte tilgangen til media. I autoritære statar vert massemedia som aviser, bøker og filmar sensurerte. I Sovjetunionen vart òg musikk sensurert. Bøker skrivne av forfattarar som styresmaktene ikkje likar får ikkje alltid publisert det dei skriv. Det hender òg at demokratiske statar vert freista til å nytta sensur. Dette skjedde til dømes i Storbrittania då regjeringa, i perioden oktober 1988 til september 1994, ikkje tillet at stemmen til medlemmar av Sinn Fein vart kringkasta. Forbodet omfatta fleire nordirske organisasjonar, men vart i samtida sett på som retta mot Gerry Adams.
Sjølvsensur
I autoritære statar lyt forfattarar ofte vera forsiktige med kva dei skriv, for at bøkene ikkje skal verta stogga av sensuren. Dette vert kalla «sjølvsensur». Under 2. verdskrigen var sjølvsensur vanleg i okkuperte land.
Sensur av Internett
Internett har ført til at det er vanskelegare å sensurera nyheiter, med fleire regjeringar filtrerer tilgangen til internettsider dei ikkje vil at innbyggarane skal ha tilgang til. Kina og Iran er eit typisk døme på dette. Andre døme er Tyrkia som freista å legga press på Twitter og USA som i 2013 blokkerte tilgang til den britiske avisa The Guardian frå militære basar, for å hindra tilgang til artiklar om varslaren Edward Snowden.
Westfälische Aa
Westfälische Aa er ei kort elv i Nordrhein-Westfalen i Tyskland og ei av sideelvane til Werre frå venstre med ei lengd på 8,4 km. Ho har sitt utspring der to små elvar renn i hop i Bielefeld-Milse og munnar ut i Werre i Herford.
Vorma i Orkdal
Vorma er ei elv i Orkland kommune i Trøndelag. Elva startar ved austenden av Hostovatnet og renn ut i Orkla ved Vormstad. Elva renn gjennom myrer, dyrka mark og lauvskog. I dei nedre delane går store delar av vatnet i røyr. Den regulerte delen av vassdraget er på om lag 1 km og utgjer berre ein liten del av heile vassdraget.
16. desember
16. desember er den 350. dagen i den gregorianske kalenderen (351. under skotår). Det er 15 dagar att av året.
Madrid
Madrid er hovudstaden og den største byen i Spania. Han er den tredje største byen i Den europeiske unionen etter Stor-London og Berlin og storbyområdet er òg det tredje største i EU etter Paris og London.
Byen ligg ved elva Manzanares midt i både landet og Regionen Madrid (som utgjer byen Madrid, byområdet rundt, forstader og landsbyar). Denne regionen grensar til dei autonome regionane Castilla y León og Castilla-La Mancha. Som hovudstad i Spania er han sete for regjeringa og den spanske monarken og er det politiske senteret i landet.
Sjølv om Madrid har ein moderne infrastruktur har han bevart kjensla og utsjånaden i dei mange historiske nabolaga og gatene. Av landemerke her finn ein Palacio Real de Madrid (kongepalasset), Teatro Real (Det kongelege teateret), Buen Retiro-parken frå 1631; Nasjonalbiblioteket (grunnlagd 1712), eit arkeologisk museum og tre kunstmuseum: Prado-museumet, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, og Thyssen-Bornemisza-museumet.
Folketalet i byen er kring 3,2 millionar og storbyområdet har kring 5,1 millionar innbyggjarar.
Mellomalderen
Sjølv om Madrid-området har vore busett sidan førhistorisk tid, høyrte området i romartida til bispedømet Complutum (dagens Alcalá de Henares). Det er gjort arkeologiske funn i ein liten landsby frå den vestgotiske. Namnet på denne landsbyen kan ha vorte ført vidare av arabarane. Opphavet til den moderne byen var på 800-talet då Muhammad I gav ordre om å byggje eit lite palass på same stad som Palacio Real står i dag. Rundt dette palasset vart ein liten citadell, al-Mudaina, bygd. Nær palasset var Manzanares, som muslimane kalla «al-Majrīṭ» (arabisk المجريط, «vasskjelde»). Frå dette vart namnet på staden Majerit, som seinare utvikla seg til den moderne stavinga Madrid. Citadellen vart erobra i 1085 av den kristine kongen Alfonso VI av Castilla på veg mot Toledo. Han bygde om moskeen i byen som kyrkja Jomfrua av Almudena. I 1329 vart Cortes Generales første gong samla i byen for å gje råd til Alfonso XI av Castilla. Sefardiske jødar og maurarar budde i byen fram til dei vart drive bort mot slutten av 1400-talet. Etter ei problemtid og ein stor brann, bygde Henrik III av Castilla (1379–1406) om byen og busette seg her innanfor bymurane i El Pardo. Den storslagne entréen Ferdinand og Isabella hadde til Madrid avslutta ufreden mellom Castilla og Aragón.
Renessansen
Kongedømet Castilla, med hovudstad i Toledo og kongemakta Aragón, med hovudstad i Zaragoza, vart slått saman til det moderne Spania av dei katolske monarkane dronning Isabella av Castilla og kong Ferdinand II av Aragón).
Partitaer, BWV 825-830
Partitaer, BWV 825–830, er ei samling av seks suitar for klaver av Johann Sebastian Bach, publisert frå 1726 til 1730 som Clavier-Übung I. Dette var dei første av verka hans som vart publiserte. Dei var av dei siste klaversuitane han komponerte i lag med Englische Suiten og Französische Suiten.
Historie
Desse seks suitane for klaver er dei siste Bach komponerte og dei mest teknisk krevjande. Dei vart komponert mellom 1725 og 1730 eller 1731. Som med dei franske og engelske suitane finst ikkje lenger det originale manuskriptet for partitaene.
På 1800-talet vart desse partitaene gjerne kalla Tyske suitar, i tråde med dei engelske og franske suitane. Det er derimot ingenting ved partitaene som er særskild tysk. Partitaene har ei langt meir varierande form enn dei andre suitane. I motsetnad til dei engelske suitane til Bach, som alltid opnar med eit preludium, har partitaene forskjellige opningsstilar, som mellom anna ouverture og toccata.
Kvar av partitaene vart publiserte separat, men vart samla til eit enkelt bind i 1731 kalla Clavier-Übung I (Klaverøving), som Bach sjølv valde å kalle hans Opus 1. I motsetnad til tidlegare suite-samlingar, ønskte Bach opphavleg å publisere sju partitaer, og fortalte våren 1730 då den femte partitaen kom ut, at han skulle gje ut to partitaer til. Strukturen til partitaen følgjer H - c, a - D, G - e, slik at F er den logiske fortsetjinga. Italiensk konsert, som er i tonearten F og som vart publisert i Clavier-Übung II, er truleg frå ein av desse partitaene som Bach ikkje gav ut.
Bakgrunnsstoff
Partitas, BWV 825-830
Clavierübung רשימת יצירות באך
Madrid
Renessansen
Barnebarnet deira, Karl I av Spania (òg kjend som Karl V av Det tysk-romerske riket) heldt seg mest i Sevilla, og det var son til Karl, Filip II (1527–1598) som flytta hoffet til Madrid i 1561. Sjølv om han ikkje gjorde ei offentleg erklæring, vart byen i røynda hovudstad. Sevilla hadde framleis kontroll over handelen med koloniane til Spania, men Madrid kontrollerte igjen Sevilla.
Bortsett frå ein kort periode, 1601-1606, då Felipe III flytta hoffet sitt til Valladolid, har Madrid stort sett hatt felles lagnad med Spania. Under Siglo de Oro (Det gylne hundreået), på 1500- og 1600-talet, var Madrid stort sett forskjellig frå dei andre europeiske hovudstadane, sidan folket i byen var økonomisk avhengig av det hoffet føretok seg og det ikkje føregjekk noko anna aktivitet i byen.
Frå 1800-talet til i dag
Seint på 1800-talet klarte ikkje Isabella II å halde tilbake spenningane som skulle utløyse ein revolusjon, Den første spanske republikken. Monarkiet vendte etter kvart tilbake til Madrid, før Den andre spanske republikken vart oppretta før den spanske borgarkrigen.
Madrid var ein av byane i Spania som vart hardast råka under borgarkrigen (1936–1939). Byen var ein skanse for republikanarane frå juli 1936. Dei vestlege forstadane var åstad for eit stort slag i november 1936 og det var under borgarkrigen at Madrid vart den første byen nokon gong som vart bombardert av fly med sivile som hovudmål (sjå omleiringa av Madrid i 1936-1939).
Under regimet til Francisco Franco, særleg i 1960-åra, vart dei sørlege områda av Madrid særs industrialisert og det stor utvandring frå den spanske landsbygda til byen. Den søraustlege delen av byen vart eit arbeidarklassestrøk, som var base for ei aktiv kulturell og politisk reform.
Etter Franco døydde dukka dei demokratiske partia opp og aksepterte kong Juan Carlos I som både etterfølgjaren til Franco og som arving av den historiske kongefamilien - for å sikre stabilitet og demokrati. Dette førte Spania til det noverande konstitusjonelle monarkiet, med Madrid som hovudstad.
Rondo
Rondo og det franske tilsvarande rondeau, er eit ord nytta i musikk på fleire måtar, som oftast om ei musikkform, men òg om ein karaktertype som ein finn i denne forma. Forma starta i barokken som ritornello, frå det italienske ordet ritornare som tyder «å vende attende» - som indikerer at ein vender attende til det originale temaet («A»). Eit typisk barokk ritornellomønster er ABACABA.
I ein rondo vekslar hovudtemaet (stundom kalla «refrenget») med ein eller fleire kontrasterande tema, generelt kalla «episodar» eller «mellomparti». Mogelege mønster i den klassiske perioden var ABA, ABACA eller ABACADA. Kor mange tema ein har kan variere frå stykke til stykke.
Forma vart vanleg i løpet av klassisismen, men finst òg i tidlegare verk. I klassisismen og romantikken vart han ofte nytta som den siste satsen i ein sonate, symfoni, solokonsert eller eit stykke i kammermusikk.
Elva Driva
Driva har fleire tydingar, sjå Driva (fleirtyding)
Driva er ei elv som renn gjennom Trøndelag og Møre og Romsdal. Driva renn frå Dovrefjell i sør gjennom Drivdalen ned til Oppdal, og frå der vestover ned til Sunndalsøra.
Løpet ned Drivdalen til Oppdal er stridt og trongt. Ved gjelet Mågålaupet er løpet så smalt at det skal vere mogeleg å hoppe over.
Elva er om 137,8 km lang.
Driva har vore ei god sjøaure- og lakseelv, men er i seinare år vorte hardt råka av lakseparasitt.
Mange av sideelvene vest for Oppdal er tørrlagt og fleire av fjellvatna i området er demd opp, før det vatnet vert ført i røyr gjennom fjellet til Driva kraftverk i Sunndal. Det største vatnet i vassdraget er Gjevillvatnet med ei lengd på 20 km og ei breidd på om lag 1 km.
Elva vert rekna som nasjonalt laksevassdrag og er verna med omsyn til Verneplan III for vassdrag.
Før siste istid rann Driva nordover frå Oppdal og ut i elva Orkla.
Fiske
Driva var tidlegare ei god lakseelv, spesielt i den delen som blir kalla Sunndalselva der mange engelske lakselordar kom att sommar etter sommar. På grunn av lakseparasitten Gyrodactylus salaris har laksestamma blitt redusert.
Elva er òg ei av dei beste sjøaure her i landet, ofte nummer 1 eller 2 når det gjeld fangst.
Clutha District
Clutha District er eit administrativt distrikt i regionen Otago på Sørøya på New Zealand. Administrasjonssenteret held til i byen Balclutha. Clutha District har ei flatevidde på 6 362,86 km², og ved folketeljinga i 2006 var folketalet 16 839. Clutha District dekkjer det meste av området som er kjent som South Otago.
Geografi
Landskapet i Clutha District er dominert av dalen som Clutha-elva renn gjennom; han går søraust frå innsjøane i Central Otago, deler Clutha District i to og renn ut i Stillehavet ikkje langt frå Kaitangata. Sør for denne ligg det ulendte landskapet i The Catlins, med skogar og oppreven kystlinje. Nord for Clutha valley er det for det meste bølgjande bakkelandskap, med elvesletta til Tokomairiroelva i nordaust, saman med Waiholasjøen og Waiporisjøen, som er ein del av nedslagsfeltet til Taieri-elva. Waiporielva, som er den største tilførsleelva til Taieri, dannar den nordaustlege grensa til Clutha District.
Administrasjon
Clutha District er administrert av Clutha District Council, som har sete i Balclutha. På regionalt nivå er administrasjonen underlagt Otago Regional Council, med sete i Dunedin.
Clutha District var tidlegare samansett av tre skilde county, Clutha, Bruce og Tuapeka, og to boroughs, Balclutha og Milton. Desse vart slegne saman til eit distrikt i 1989 i samband med den nasjonale reorganiseringa av lokalstyret.
Bruce, eit område kring Milton, med tillegg av Tokomairiro Plains, hadde ei flatevidde på 1 357 km². Det omfatta busetnadane Waihola, Milburn og Waitahuna. Clutha, som omfatta elvedeltaet til Clutha River, og som strekte seg sørover til Catlinskysten, hadde an ei flatevidde på 2 664.5 km². Det omfatta busetnadane Kaitangata, Stirling, Owaka og Benhar. Resten av området, Tuapeka, låg kring Lawrence, omfatta dalane innover i landet frå Clutha River og tilførsleelvene, Pomahaka River og Tuapeka River. Det hadde ei flatevidde på 2 323 km².
Innbyggjarar
For statistiske føremål er dei tidlegare inndelingane til Bruce, Clutha og Tuapeka County enno i bruk av Statistics New Zealand, som brukar dei tidlegare grensene til Balclutha og Milton Boroughs. Ved folketeljinga i 2006 var folketalet i dei tre tidlegare counties høvesvis 2 658, 3 255 og 1 761.
Den mest folkerike byen i Clutha District er Balclutha, som ligg 81 km sør for Dunedin. Balclutha hadde ved folketeljinga i 2006 4 062innbyggjarar (attende frå 4 137 i 1996). Andre byar og tettstadar er Milton (pop. 1 887), Kaitangata (pop. 810), Tapanui (pop. 744), Lawrence (pop. 432), Owaka (pop. 327), Stirling (pop. 309), Clinton (pop. 291), Kaka Point (pop. 201) og Benhar (pop. 96). I ein periode på 1980-talet var Balclutha den mest velståande byen på New Zealand, rekna per innbyggjar.
Dialekt
Ein kan skilja innbyggjarane i Clutha District og i regionen Southland frå andre newzealendarar på at dei brukar rulle-r. Dette er ein rest frå den gæliske avstamminga hos mange av nybyggjarane her, som kom frå Skottland og Irland.
Torsten Carleman
Torsten Tage Gillis Carleman var ein svensk matematikar.
Laconi
Laconi (sardisk Làconi) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 1 878 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 124.75 km² og ligg i ei høgd på 555 meter over havet.
Tya
Tya er ei 15 km lang elv som renn frå Stugusjøen i Stugudal til Ås i Tydal der ho renn ut i Nea.
Tya er ein del av Nea-Nidelvvassdraget.
Børs
Ein børs (frå latin bursa som tyder pengepung) er ein marknad for omsetning av aksjar, grunnfondsbevis og andre verdipapir, som derivater og obligasjonar. Det kan og vere handel med andre varer som metall, petroleumsprodukt, landbruksvarer og kraft. Det kan og vere ein plass der ein slik marknad er (som Oslo børs) eller dei aktørane som handlar der.
På ein børs er det som oftast strenge reglar for informasjonsflyt og omsetning.
Vyg
Vyg (russisk Выг, finsk Uikujoki) er ei elv i Karelia i Russland som munnar ut i Kvitsjøen. Elva er 237 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 267 m³/s.
Norgesglas
Norgesglas er eit fellesnamn på glas for hermetisering, sylting og anna konservering. Dei har eit lokk av glas, ei gummipakning mellom lokket og sjølve glaset og ein metallring som skruvast nedpå og festar lokket til glaset.
Olga
Olga er eit kvinnenamn av russisk opphav. Til russisk er det avleia av det norrøne namnet Helga, som tyder heilag. Det var vikingar som fór i austerveg som tok namnet med seg austover. Olga har namnedag 30. mars i Noreg.
IRAS 20351+2521
IRAS 20351+2521 eller 2MASX J20371771+2531377 er ein galakse som ligg rundt 450 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Reven. Galaksen framviser ein sprikande struktur av gass, støv og fleire blå knottar av stjerner. Forma kan vera eit resultat av vekselverknad med ein annan galakse.
Magomadas
Magomadas (sardisk Magumàdas) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 666 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 9.02 km² og ligg i ei høgd på 263 meter over havet.
Nufenenpasset
Nufenenpasset (italiensk: Passo della Novena) er ein fjellovergang i dei sveitsiske Alpane, mellom kantonane Valais og Ticino. Ein fjellveg bygt i 1965-69 går frå Ulrichen over passhøgda på 2 478 moh i fjelldalen Bedrettotal og vidare til Airolo. Denne fjellvegen er den høgstliggjande vegen som i si heile lengd ligg inne i Sveits. Den litt høgre passhøgda over Umbrailpasset når sitt høgste punkt straks før den sørlege nedfarta mot den italienske grensa.
Vegen er vinterstengd frå oktober til juni.
Elva Ticino har sine kjelder aust før passhøgda i Nufenenpasset. Frå passhøgda har ein mot nord eit vidt utsyn mot Bern-Alpane med Finsteraarhorn, mot sør ser ein Griesgletscher.
15. desember
15. desember er den 349. dagen i den gregorianske kalenderen (350. under skotår). Det er 16 dagar att av året.
Les Très Riches Heures du duc de Berry
Les Très Riches Heures du duc de Berry, som på norsk tyder 'dei rikaste timene til hertugen av Berry', er ei rikt illustrert tidebok som den franske hertugen Jean den fyrste av Berry tinga av dei nederlandske målarbrørne Paul, Jean og Herman de Limbourg i 1412. Brørne fekk ikkje gjort boka ferdig før hertugen døydde av pest i 1416, og arbeidet med illustrasjonane vart fullført av Jean Colombe for hertugen Charles den fyrste av Savoie i tida mellom 1485 og 1489.
Les Très Riches Heures du duc de Berry er rekna som juvelen av dei tidebøkene (livres d'heures) som er teke vare på frå mellomalderen. Tidebøker var basissamlingar av dei tekstane, bønar og salmar, som var rekna for naudsynte for å kunne praktisere den kristne (katolske) trua. Men sjølv om dei hadde illustrasjonar som samsvarte med teksten, var ikkje motiva berre strengt religiøse. Mellom anna synte bilete for kvar månad det som var typisk for månaden, illustrert med arbeidsscener og/eller festsscener. Av di mange av desse illustrasjonane har både småkårsfolk og adel i ulike landskap som tema, gjev tidebøkene innsyn i tilhøva i mellomalderen. Det var slike bøker som var dei mest vanlege illustrerte (illuminerte) bøkene i denne tida, og kvar bok var unik med omsyn til illustrasjonar.
Scherzo
Ein scherzo er eit musikkstykke med livleg karakter. Ordet scherzo er italiensk og tyder spøk. Den typiske scherzo går i tredelt takt, men unntak finst, mellom anna i Ludwig van Beethovens 18. sonate for piano.
Kosa Dvukh Pilotov
Kosa Dvukh Pilotov er ei lang og smal øy i Tsjuktsjarhavet. Ho ligg utanfor kysten av Tsjukotkahalvøya i Tsjukotka autonome okrug i Russland.
Scherzo
Scherzoen opptrer alt hos Joseph Haydn som tredje sats i symfoniar og kvartettar i staden for den rolege menuetten, men det var Beethoven og Franz Schubert som først brukte scherzoer i stor grad.
Kosa Dvukh Pilotov
Øya er 52,5 km lang, men berre i snitt 1 km brei. Ho er ein lang sandbanke eller odde mellom Tsjuktsjarhavet og Tynkurgynlagunane (Тынкургын) og Tynkergynpilgyn (Тынкэргынпильгын). Desse er isdekte det meste av året.
Scherzo
Av og til finn ein òg scherzoer som enkeltståande stykke, mellom anna hos Felix Mendelssohn og Frédéric Chopin.
Kosa Dvukh Pilotov
Namnet Kosa Dvukh Pilotov (russisk skrift коса Двух Пилотов) tyder neset til to pilotar, og er oppkalla etter Carl Ben Eielson og Earl Borland som omkom her i ei flyulukke i 1929.
Eivind Vågslid
Eivind Vågslid var ein norsk språkforskar.
Vågslid vart fødd i Vinje i Telemark i 1897. Trass i at han var odelsgut valde han filologien framfor gardsbruket, og som lektor underviste han storparten av sin yrkeskarriere på Eidsvoll landsgymnas, i heile 27 år. Ein periode underviste han også ved Universitetet i Oslo. Allereie før han hadde fullført utdanninga si, utmerka han seg som forskar. I 1926 fekk han H.M. Kongens gullmedalje for sine granskingar av norske mellomalderbrev. Seinare var det namneforsking som kom til å oppta han mest. I 1985 fekk han kongens fortenestmedalje i gull.
Stadnamnforskaren
Men det var likevel for si gransking av opphavet til stadnamn at han vart mest kjend - og vekte mest debatt. Ja, ikkje berre debatt, men hatske utfall frå dei som kjende seg truga, dvs. ymse personar i det etablerte akademiske miljøet. Dei kunne ikkje finna seg i kritikken hans, som kort sagt gjekk ut på at han heldt eit dundrande oppgjer med den fastgrodde oppfatninga at mange gamle gardsnamn skulle vera laga av heidenske gudenamn. Dette skuldast - etter Vågslid si meining - ei nasjonalromantisk oppfatning som hadde byrja med P.A. Munch (1810-1863) på midten av 1800-talet, og som vart teke opp av stadnamngranskarane etter han, ikkje minst av Magnus Olsen som har vorte ståande som eit sanningsvitne på området. Olsen hevda at det fanst minst seks hundre stader i landet som hadde fått namn etter dei gamle gudane. Vågslid er ikkje nådig i omtala av denne tankegangen, av «den vranglæra, den ovtru og den skynløysa som i stor mun hev rått i norderlendsk stadnamngransking, den vranglæra som vart grunnlagd av P.A. Munch, den ovtru som serleg vart nørd med det ville og røyndlause tankespinnet åt Magnus Olsen.»
Doktordisputas
«I staden for å inspirera denne engasjerte og nytenkjande mannen, stritta delar av det akademiske miljøet imot. Vågslid gav seinare ut ein del av brevvekslinga, og det er pinleg lesing. Det er eit eksempel på korleis eit universitetsmiljø bruker makt og posisjonar for å stengja til og med for debatt. Trass i dette har Vågslid no fått tilslutning, og om ikkje alle er hundre prosent samde i alt Vågslid hevdar er det neppe tvil om at hovudbodskapen hans er rett». Gudehov er så mykje meir spanande og dramatisk enn søkk og haugar i landskapet.
Vågslid hadde inga tru på at det var gamle gudenamn ein fann i stadnamna kringom i landet, han hadde ei meir praktisk tilnærming. Han tolka t.d. leddet tor- som eit lydmålande ord, eit onomatopoetikon. -tor hadde ingenting med guden Tor å gjera, det skulle tyda bulder, og sidan det buldra av fossar - og det gjerne var gode fiskeplassar på slike stader - meinte Vågslid at ordet hadde gått over til å få ei meir generell tyding - fiskeplass. Ettersom toreguden (buldreguden) også vart framstilt som fiskar, tolka Vågslid det som ei avleiing. Sidan -tor kunne bety både godt fiske og var namnet på ein gud, måtte guden vera fiskarane sin gud. Eit anna døme: Namn som byrjar - eller inneheld - leddet -hov, som Hovland, har ein gjerne tolka slik at det har vore eit hov der. Ja, ein religionsforskar ved Universitetet i Bergen skreiv utan vidare om ein slik stad at det hadde vore eit gudehov der, ettersom leddet -hov var provet på det. Men det stemmer ikkje, meiner Vågslid. «Hov» tyder ganske enkelt 'haug', seier han, og har såleis ikkje noko med gudehov å gjera. På same vis avviste han at liknande ord som ein skulle tru kom av gudenamn ikkje hadde noko med den gamle heidendomen å gjera, men at dei tvert om skildra dei naturlege tilhøva på staden, t.d. om det var kaldt eller bratt eller skogrikt der. Vågslid var i så måte ein mann som visste kva han snakka om - mang ein sommarferie vart nytta til å reisa kring i landet og sjå desse stadene ved sjølvsyn, det var ikkje berre «skrivebordsteoriar» som vart presentert, slik nokre skulda han for. Han oppsøkte stadene personleg, såg dei med eigne auge, prata med folk på staden og spurde dei ut. For Vågslid gjekk ingenting på ein slump. Litt enkelt kan me seia det slik at Vågslid meiner bøndene slett ikkje kalla opp gardane sine etter gamle gudar slik den rådande læra gjekk ut på, men etter former i naturen.
Bibliografi
Ein fullstendig bibliografi finst i Norderlendske fyrenamn. Her er berre bøker og tidskriftstykke av Eivind Vågslid tekne med. Men han skreiv også mykje i aviser (frå 1920 av), då mest om målspørsmål og namnegransking. Her vert berre nokre av dei større skriftene hans nemnt, det vil seia bøkene:
Vurdering i dag
Standardverket for norske stadnamn er Norsk stadnamnleksikon (1973 - revidert utgåve 1997). Ingen av Vågslids tolkingar har fått noko gjennomslag der: Fleire av tolkingane hans av kjende namn og ordledd (f.eks. Oslo, Rygjarbit, Torshov og -hov) er ikkje omtala i det heile, og dei av tolkingane hans som er nemnde vert avvist som språkleg uhaldbare - eller i beste fall førte opp som alternative (men usannsynlege) teoriar.
Nokre av verka hans er til stades i litteraturlister på høgskular og universitet, om enn som tilleggslitteratur, og då meir i Sverige enn i Noreg. Det står ikkje til å nekta for at det som skjedde då doktorgradsavhandlinga hans vart refusert framleis kastar sine lange skuggar over mannen og verket. Etter hans død er to av dei etterlatne manuskripta hans trykte opp med stønad frå NAVF: Norderlendske fyrenamn, ei samling av alle kjende og opphavleg norrøne og sams nordiske personnamn, med ei omtale av forfattaren skrive av professor Oddvar Nes, og Norske skrivarar i millomalderen, der Vågslid har granska i original alle kjende norske brev og dokument frå om lag 1100 til 1400, i alt 1400 utvalde brev. Departementet nyttar dessutan namnebøkene hans. Han gav tidlegare ut Norsk navnebok, som no er utseld. Om Norske skrivarar i millomalderen skriv professor Olaf Olsen, arkeolog og tidl. Dansk riksantikvar: «... jeg er i sær meget betaget af «Norske skrivarar i millomalderen», der vil være et vigtigt redskab for alle, der beskæftiger sig med med de norske middelalderbreve. (-) vil De gøre en god gerning ved at forsyne de nordiske filologiske universitetsinstitutter med hele produktionen og desuden at sørge for, at de historiske institutter får bogen om skriverne.»
Magnus Rindal, som var med og hjelpte til i arbeidet med utgjevinga av boka, hevdar i innleiinga at ingen som frå no av vil arbeida med det norske brevmaterialet frå mellomalderen kan sjå vekk frå Vågslid si avhandling.
«Også i dette verket hevda Vågslid det same materialistiske synet som i stadnamngranskinga si», skriv Kristoffer Kruken ved avd. For namnegransking ved institutt for nordistikk og litteraturvitskap ved UiO i ein artikkel frå 1990 om Norderlendske fyrenamn. «Når ein ser litt på tolkingane åt Vågslid, slær det ein at han ikkje berre var oppteken av å forklare mytologiske namn på ein ny måte, men at han òg hadde sjølvstendige meiningar om mange namn som tidlegare vart rekna for å innehalde ord for «røynlege ting og tilhøve» - som han sjølv uttrykte det.»
Verket er i første rekkje eit oppslagsverk der ein finn namnekjeldene og framlegg til tolkingar. Mykje av dei same prinsippa som i stadnamntolkinga går att også her. Vågslid går såleis ut frå at døypenamna har eit ikkje-mytologisk opphav. Her er det altså ikkje snakk om at borna vart kalla opp etter gudar. I boka finn ein elles ikkje berre førenamn som var i bruk som nemningar på folk, men også namn på diser, gygrer, vette og uvette, jotnar osv. No er me altså i før-kristen tid. Professor Reidar Djupedal skriv i ei omtale av verket frå 1988 at boka kviler på eit stødig kjeldegrunnlag. Fleire solide namn innan både historiefaget og språkforskinga har teke til orde for Vågslid sitt livsverk og kontroversielle synspunkt. Såleis seier den tidlegare kollegaen hans ved Eidsvoll landsgynmas, språkeksperten og historikaren Eirik Sundli til Eidsvoll Blad i 1997: «Jeg betrakter Eivind Vågslid som en av de betydeligste navneforskerne i vår tid. Enkelte av Vågslids navnetydinger er nå allment akseptert. Dette gjelder ikke minst i Sverige. Han satte i gang en fruktbar og nyttig prosess. I dag vil nok navneforskerne havne på en blanding mellom de gamle gudeforklaringene og Vågslids forklaringer som tok utgangspunkt i naturforholdene. Det Vågslid gjorde, var et nybrottsarbeid når det gjelder å finne navn ut fra naturforhold og -normer.» Og vidare: «Han var ekspert på gammelnorsk og gjorde også på det feltet oppsiktsvekkende forskningsarbeid.» Sundli var ikkje i tvil om at Vågslid burde ha fått doktorgraden.
Regionen Wellington
Wellington er ein region på New Zealand som ligg i den sørlege enden på Nordøya. Hovudstaden i landet, Wellington, er administrasjonssenter i regionen.
Styresett
Regionen Wellington, er administrert av Wellington Regional Council (under namnet «Greater Wellington»), og dekkjer forstadane kring hovudstaden, og byane Lower Hutt, Porirua og Upper Hutt, som kvar også har eit omliggjande ruralt område. Han strekkjer seg opp langs vestkysten på Nordøya, og omfattar busetnadane i Kapiti Coast District, som ligg i den sørlege utkanten av området som til vanleg vert kalla Horowhenua, og byen Otaki. Aust for høgdedraget Rimutaka Range ligg tre, for det meste landlege, distrikt i området som er kjent som Wairarapa, medrekna byane Masterton og Carterton, Greytown, Featherston og Martinborough.
Samansetjing av regionstyret
Greater Wellington Regional Council er eit lovfesta organ som er sett saman av 13 regionale styremedlemmer som representerer seks valdistrikt:
Busetnad
Over tre fjerdedelar av dei 464 700 innbyggjarane i regionen (estimat i 2006) held til i dei fire byane i den sørvestlege delen av regionen. Andre busetnadssentra ligg langs kysten Kapiti Coast og i dei grøderike landbrukområda nær den øvre delen til elva Ruamahanga River i Wairarapa.
Langs Kapiti Coast ligg talrike mindre bysamfunn nær einannan, mange av dei i nærleiken av populære strender. Frå nord er dette Otaki, Waikanae, Paraparaumu, tvillingbyane Raumati Beach og Raumati South, Paekakariki og Pukerua Bay, den sistnemnde er ein nordleg forstad til Porirua. Kvar av desse busetnadane har eit innbyggjartal mellom 2 000 og 10 000, og gjer kystlinja moderat tett busett.
I Wairarapa er den største byen Masterton, med eit innbyggjartal på nesten 20 000. Andre byar i området er Featherston, Martinborough, Carterton og Greytown.
Produksjon og inntekt
Regionen Wellington er med god margin den mest velståande i landet. Dei sist oppdaterte tala frå det newzealandske ministeriet for økonomisk utvikling (Ministry for Economic Development) for regionane sine brutto nasjonalprodukt viste for Wellington $17,5 milliardar i året fram til mars 2004, dette var $36 700 per capita, 19% større enn regionen Auckland som hadde $30 750, og 38% høgare enn regionen som kom nedst på lista, Northland med $26 600 og 3% meir enn det nest høgaste landområdet, Northern South Island, $35 800.
Ved folketeljinga i 2006 hadde Wellingtonregionen den høgaste prosentdelen personar i alle dei fire øvste inntektsgruppene ($40 001-$50 000: 8,9%, $50 001-$70 000: 10,5%, $70 001-$100 000: 5,9% og $100 001+: 5,2%) og den lågaste delen av innbyggjarar i lågaste inntektsgruppe (0,37%). I desember 2007 låg den gjennomsnittlege vekelønna til innbyggjarane i Wellingtonregionen ($812 i veka) godt over andre regionar i landet (18% over den nest høgaste regionen, Auckland med 687 dollar i veka). I 2006 arbeidde 25,8 % av yrkesaktive personar i Wellington i yrke som krev høgare utdanning og 14,3% var tilsette i kontorverksemder, dei høgaste prosentdelane i landet for båe kategoriar. På den andre sida – om ein ser bort frå 369 personar i område som ikkje høyrer til nokon av dei offisielle regionane– har Wellington den lågaste prosentdelen av teknikarar og fagarbeidarar i landet (10,6 %), den lågaste prosentdelen maskinoperatørar og transporttilsette (4,1 %) og den lågaste prosentdelen ufaglærte (7,1 %).
Etnisitet
Wellingtonregionen er på andreplass etter Auckland i mange statistikkar som tek føre seg etnisk breidde. Ved folketeljinga i 2006 hadde Wellington den nest høgaste asiatiske populasjonen (8,4%, Auckland:18,9%) og også den nest høgaste populasjonen med bakgrunn frå Stillehavsøyene (8,0 %, Auckland:14,4 %). 26,1 % av dei busette i Wellington er fødde utanfor New Zealand, dette er på nytt nest etter Auckland (40,4%).