cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teksmona
Teksmona er ei øy i Meløy kommune i Nordland. Øya ligg nordvest for Ørnes. Teksmona har eit areal på 5,2 km², og høgaste punkt på øya er Nattmålstuva på 227 moh.
Wien si forskyvingslov
Utleiing
For å finne den faktiske konstanten i den maksimale forskyvingslova, nyttar ein plancklova for spektrumet til svartlekamstråling:
Ved å derivere med omsyn til \lambda og setje den deriverte lik null, får ein som kan forenklast til
Teksmona
Ein del av Teksmona er verna som Teksmona naturreservat. Øya er ei av berre få øyar på kysten av Nordland med furuskog.
Wien si forskyvingslov
Utleiing
Om ein definerer den dimensjonslause storleiken x som vert likninga over
Torsdag
Torsdag er dagen mellom onsdag og fredag. Han er kalla opp etter den norrøne guden Tor.
Wien si forskyvingslov
Utleiing
Frekvensforma av Wien si forskyvingslov får ein på liknande måte, men starta med plancklova uttrykt med frekvens i staden for bølgjelengd. Det effektive resultatet er å skifte ut 3 med 5 i likninga for maksimal bølgjelengd. Dette vert løyst med x = 2,82143937212...
Torsdag
I Storbritannia held ein som regel val på torsdagar. Dette skal ha blitt innført for å sikra høg deltaking; veljarar ville ha brukt opp vekeslønninga si, som blei betalt kvar fredag, og dermed vera edru og klare til å røysta.
Tilknytingar
I den romerske kalenderen var dagen tileigna Jupiter, dies Jovis, noko som kan tyda på at Tor svara meir til den romerske herskarguden enn Odin gjorde.
Innan hinduismen er torsdag guruvár, dagen til Guru, som i dette tilfellet er sanskritnamnet til planeten Jupiter. Opphavleg var den astronomiske tilknytinga til dagane i veka viktigare enn den religiøse.
Póros
Póros (gresk skrift Πόρος) er ei av Dei saroniske øyane i den sørlege delen av Saroniabukta i Hellas, 48 km sør for Pireus. Mellom øya og Peloponnes går det eit 200 meter breitt sund. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí. Til kommunen høyrer òg eit mindre landområde på fastlandet. Sjølva øya har ei flatevidd på 31 km² og vel 3 600 innbyggjarar. Det antikke namnet på Póros var Pogon.
Póros er ei øy med rik vegetasjon. Mykje av den nordlege og dei austlegaste og vestlegaste sidene av øya er buskete, medan ein finn store område med gamal furuskog i sør og på midten av øya. Øya har eit bra vegnettverk og brukbar turistinfrastruktur, noko som gjer ho til ein populær feriestad. Ho har ingen flyplass, men ein kan lett kome hit med båt frå Athen.
Geografi
Landskapet er svært åslendt og kupert. Den høgaste toppen er Vígla (358 m) vest i dei sentrale områda. Småelvar og periodiske bekkar renn gjennom dei bratta dalane i sør og nordaust. Dei vestlege og nordlege områda av øya har meir jamna åsar og grunnare dalar. Sandstrender finn ein hovudsakleg i sør, bortsett frå ei bukt i nord kalla Vayionia.
Historie
Nylege studiar har vist at Póros har vore busett sidan bronsealderen. Graver på øya er vorte datert til mykensk periode, og det har stått bygningar her sidan minst år 1000 fvt.
Den antikke polisen Kalavría var heim til eit asyl tileigna Poseidon, og ein kan framleis sjå ruinane av dette på ein åstopp over byen.
Historikarar frå antikken hevda at Póros var heimstad for eit amfiktyoni i den arkaiske perioden, eit forbund av polisane Póros, Athen, Prasiés, Éjina, Epídavros, Ermióni, Trizína, Návplio og Orkhomenós. Det er derimot lite bevis for dette, og moderne forskarar meiner at amifktyoniet kan ha vore ei hellenistisk oppfinning.
Under den osmanske okkupasjonen vart Póros verande sjølvstendig, og hjelpte naboøyane etter starten på den greske sjølvstendekrigen.
Póros vart hardt råka av ein skogbrann i den sørvestlege delen av den store øya 26. juni 2007, som òg øydela fleire hus og bygningar. Årsaka til brannen var den kraftige hetebølgja som råka Søraust-Europa på den tida, med temperaturar så høge som 45 °C.
Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:
1105 Fragaria
1105 Fragaria er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 1. januar 1929 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Spétses
Spétses (gresk skrift Σπέτσες, i antikken Σπέτσαι, Spetsai eller Πιτυούσσα, Pityussa) er ei øy i Hellas som vert rekna til Dei saroniske øyane. Fram til 1948 var ho ein del av det gamle prefekturet Argolidokorinthia, som i dag er delt i periferieiningane Argolída og Korinthía. I antikken vart øya kalla Pityousa og seinare Petses. Øya har berre ein landsby, og var tidlegare berre ein av to provinsar i Hellas som hadde mindre enn fem busetnadar og to kommunar. I dag er Spétses ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.
Ferjer og hydrofoilar går frå Pireus, frå Pláka nær Leonídio og frå Návplio på Peloponnes. Det er strenge reglar for motoriserte køyretøy på øya, så det offentlege transportsystemet består hovudsakleg av hest og kjerre og båttaxiar. Det er enkelte taxiar og bussar på øya, men desse må ha ein spesiell lisens. Dei busette områda er usansett så kompakte at folk flest nyttar scooterar, syklar eller går.
Spétses har ein grunnskule, ein latinskule, eit gymnas og mange kyrkjer spreidd rundt på øya.
Historie
Ein har gjort arkeologiske funn på Spétses som går tilbake til om lag 2000 fvt. I antikken var derimot øya lite viktig. Republikken Venezia fekk kontroll over øya rundt 1220, og gav henne namnet Spezia ('krydder') på 1400-talet ettersom ho låg på ei viktig handelsrute for krydder. Over tid blei nament forgreska til Spetsai.
På 1700-talet slo mange arvanittar seg ned på Spétses etter at Peloponnes var blitt teken av osmanarane og dei var blitt utviste frå Venezia. Dei slo seg ned i Kastelli-området, der dei forsterka det vernande terrenget med murar.
Frå 1821 til 1832 spelte øya ei viktig rolle i den greske sjølvstendekrigen mot Det osmanske riket, og var heimstad til krigsheltinna Laskarina Bouboulina. Den moderne greske fregatten F 453 «Spetsai» og det historiske greske slagskipet «Spetsai» er begge kalla opp etter øya.
På 1960- og 1970-talet trekte øya til seg mange rike grekarar frå mellom anna Athen, som eigde sommarhus her eller budde i store luksusbåtar i hamna.
Byar og tettstader
Småøyar i kommunen:
Daigo Kuroiwa
Daigo Kuroiwa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Till Lindemann
Till Lindemann er ein tysk musikar, mest kjend som vokalist i bandet Rammstein.
Cand.agric.
Cand.agric. eller landbrukskandidat var ein akademisk tittel som vart tildelt av Norges Landbrukshøgskole etter fullført femårig studieprogram. Etter kvalitetsreforma i den høgare utdanninga i Noreg, er graden avløyst av mastergradar i landbruksfag, som mellom anna vert tildelt av Universitetet for miljø og biovitskap i Ås.
Kandidat frå ulike studieretningar på NLH har ofte vore kalla med ulike nemningar, som
Richard Z. Kruspe
Richard Zven Kruspe  er ein tysk musikar mest kjend som gitarist i bandet Rammstein.
Yuji Nakatsuru
Yuji Nakatsuru er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Musikkgruppa Fabel
Fabel er ei norsk musikkgruppe som spelar poprock. Gruppa er frå Sogn og Fjordane og har desse medlemmane:
Odd-Erik Lothe
Odd-Erik Lothe er frå Kjølsdalen i Nordfjord og er den som har skrive det meste av tekstane og musikken til Fabel. Han er utdanna lærar og busett i Bergen. Utanom Fabel er Odd-Erik med i Finn-Erix og Green Granadas.
Khartsyzk
Khartsyzk (ukrainsk Харцизьк) er ein industriby i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 60 000 innbyggjarar (2011). Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Donetsk.
Musikkgruppa Fabel
Laila Beathe Førde
Laila Beathe Førde er fødd og oppvaksen i Bremanger. Ho har musikkutdanning frå Firda vidaregåande skule, Viken folkehøgskule og Musikkonservatoriet i Kristiansand. Laila Beathe bur for tida i Bergen og gjev konsertar under artistnavmnet Laila-B.
Fitjar kyrkje
Fitjar kyrkje ligg på Fitjar i Hordaland, like ved sentrum. Ho høyrer til Fitjar sokn. Kyrkja er ei langkyrkje av tre og har 425 sittjeplassar.
Mellomalderkyrkja
Ein veit ikkje sikkert kva tid den første kyrkja vart bygd, men ho er truleg bygd like etter Moster gamle kyrkje. Den første kyrkja på staden vart bygd i tilknyting til kongsgarden som låg på Fitjar. Sidan kyrkja vart bygd på kongsgarden sin grunn og sidan presten fekk ein del av kongsgarden til prestegard, er det stor grunn til å tru at det var kongen sjølv eller ein av lensherrane hans som bygde kyrkja. Kanskje var dette Aslak Fitjaskalle som Olav II sende her på byrjinga av 1000-talet. Steinen i kyrkja skal i følgje segna ha vore henta frå Sandvik på Osterneset, nord for Fitjar sentrum, og dette kan vel stemme sidan det framleis er spor i berget på at stein er hogd ut herfrå
Ho skal ha vore mykje lik Moster gamle kyrkje på Moster på Bømlo, den eldste kyrkja i Noreg. Mellomalderkyrkja på Fitjar skal derimot ha vore større. Ho var av stein med kyrkjehus, kor av mur og våpenhus i tre. Denne kyrkja var riven då den noverande trekyrkja vart bygd. Stein frå den gamle kyrkja vart nytta som steingard rundt kyrkjegarden.
Nils Skanning var truleg den første presten i kyrkja etter reformasjonen. Han var frå Ystad i Skåne, som den gongen var ein del av Danmark.
Den noverande kyrkja
Den nye kyrkja vart bygd av byggmeister Kaarhus frå Skånevik og byggmeister Wamberg og vart innvigd i 1867 etter at Fitjar vart eit eige sokn i 1862. Fleire lekamar frå den gamle kyrkja vart flytta inn i den nye, som døypefonten frå 1627-1629, ein messinglysestake frå 1600-talet og ein disk frå 1676-1699. Kyrkja fekk ny altertavle, teikna av Holst frå Trøndelag. Altertavla viser eit måleri av krossfestinga. Den gamle altertavla frå 1721 heng på ein av sideveggane i kyrkja. I tillegg har kyrkja ein biletbibel frå 1890.
Fitjar kyrkje har to kyrkjeklokker, ei lita og ei stor. Den litle klokka er frå den originale kyrkja frå mellomalderen, medan den andre vart støypt i Bergen i 1854 av J.F. Becker.
Steinplata som var altarbord gjennom mellomalderen er montert inn i den noverande kyrkja sitt kassealtar etter først å ha vore nytta til dørhelle ved norddøra.
Den første soknepresten i kyrkja var Ivar Olaus Widerøe frå Selbu. Japanaren Nobukazu «Nobu» Imazu er kyrkjelydsprest på Fitjar. Han er den første japanaren som er ordinert i Den norske kyrkja.
Élena Paparízou
Eurovision Song Contest 2001
Fyrste gongen ho deltok i Eurovision var då ho representerte Hellas med Antique i Eurovision Song Contest 2001 i København i Danmark. Den gongen enda duoen på tredjeplass med songen «Die For You».
Eurovision Song Contest 2005
I 2005 vart ho igjen utvald til å representera Hellas i Eurovision, denne gongen som soloartist. Eurovision Song Contest 2005 vart arrangert i Kiev i Ukraina, og her vann Paparízou tevlinga med «My Number One». Ho fekk 230 poeng, 38 poeng meir enn andreplassen, Malta.
Eurovision Song Contest 2006
Paparízou framførte «My Number One» og «Mambo» under Eurovision Song Contest 2006 i Aten i Hellas.
Melodifestivalen 2012
Under Melodifesitvalen 2012, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2012 i Malmö i Sverige, framførte ho songen «Popular», som Eric Saade enda på tredjeplass med i Eurovision Song Contest 2011 i Düsseldorf i Tyskland.
1106 Cydonia
1106 Cydonia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eunomia. Han blei oppdaga den 5. februar 1929 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Taupo
Taupō, eller Taupo, er ein by ved breidda til innsjøen Lake Taupo sentralt på Nordøya på New Zealand. Han er setet til Taupo District Council og ligg i den sørlege delen av regionen Waikato.
Taupo har eit innbyggjartal på 22 000. I 1953 fekk Taupo offisiell bystatus (borough), men har sidan 1989 vorte administrert av Taupo District Council, og distriktet omfattar både sjølve byen Taupo og tilliggjande landområde.
Bolstadøyri stasjon
Bolstadøyri stasjon ligg på Bolstadøyri i Voss kommune i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1883 som del av Vossabanen. Det er lokaltoga på strekkja Bergen-Voss-Myrdal som stoppar på stasjonen. Frå 1883 til 1923 heitte stasjonen Bolstad.
Taupo
Namnet «Taupo» kjem frå maori Taupō-nui-a-Tia. Bokstaveleg omsett tyder det 'Den store kappa til Tia', der Tia er namnet til han som oppdaga innsjøen.
Bolstadøyri stasjon
Bolstadøyri ligg mellom Jørnevik haldeplass og Dale stasjon, 414,13 km frå Oslo.
Taupo
Geografi
Taupo ligg ved utløpet til Tauposjøen, den største innsjøen på New Zealand, i det nordaustlege hjørnet til sjøen der han tømmer seg i Waikatoelva. Elva dannar eit av dei flottaste fossefalla på New Zealand, Huka Falls, eit kort stykke nord for byen. Byen er eit senter for vulkansk og geotermisk aktivitet, og varme kjelder som høver til bading finst fleire stader i nærleiken. Vulkanfjellet Mount Tauhara ligg seks km mot aust.
Taupo ligg ved riksvegen State Highway 1 som her ligg i same trasé som State Highway 5. Byen ligg 53 km nord for Turangi. Han er eit av dei få sentera på New Zealand som aldri har vore knytt til jarnvegsnettet.
Økonomi
Taupo er eit turistsenter, særleg om sommaren, der ein finn panoramautsikt over sjøen, og mot dei vulkanske fjella i nasjonalparken Tongariro National Park i sør. Her finst ei rekkje aktivitetar for tilreisande, mellom anna fallskjermhopp, paragliding, vassport og mountain biking.
Taupo yter tenester til ei rekkje skogbruksverksemder i området, mellom desse Kaingaroaskogen, den største menneskeskapte skogen på den sørlege halvkula, med tilhøyrande trelastindustri. Eit stort sagbruk ligg om lag 3 km nordaust for byen.
Den termiske kraftstasjonen Wairakei geothermal power station ligg nokre få km nord for byen.
Transport
Taupo ligg ved riksvegane State Highway 1 og og State Highwau 5 og turistvegen Thermal Explorer Highway. Alle desse tre vegane går saman i ei elleve kilometers strekning frå Wairakei i til den sørlege delen av Taupo.
Flyplassen Taupo Airport ligg sør for byen. Frå flyplassen har Air New Zealand og Eagle Airways direkte flyruter til Auckland og Wellington
Britemesse
Britemesse er ein gammal nordisk merkedag som blei feira den 7. oktober. Dagen er merkt på primstaven med ei bok, eit hus, piler, to lyngkvistar eller ein karde. Han blei også kalla kåldagen. Dagen er til minne om heilage Birgitta, som fekk helgenstatus i 1391. Ho grunnla birgittinarordenen og eit kloster på Vadstena.
Støttvær
Støttvær er ei øygruppe i Meløy kommune i Nordland. Øygruppa ligg vest for Kunna og Reipå. Dei største øyane i øygruppa er Innerstøtt, Helløya og Svenningen. På Innerstøtt og Svenningen ligg fiskeværet Støtt. Helløya er del av Støttværet naturreservat, som òg dekker fleire mindre øyar og holmar i øygruppa.
Britemesse
I landbruket var dette tida då ein skulle hausta vinterkålen. Karden var rekna som eit teikn på at ein skulle byrja ullkardinga.
Støttvær
Støttafjorden ligg på sørsida av øygruppa, medan Stabbfjorden ligg i nordvest.
Britemesse
Husmerket viser til klosteret, medan boka viser til heilage Birgitta sine openberringar. Karden er ei forvansking av boka. Lyngkvistane er knytte til bjørnehiet.
Innerstøtt
Innerstøtt er den største øya i øygruppa Støttvær i Meløy kommune, Nordland. Ho har eit areal på 2,7 km².
Pekka Koskela
Pekka Koskela er ein finsk skeiselaupar som har spesialisert seg på sprintdistansane 500- og 1000-meter. I desember 2001 sette han juniorverdsrekord på 500-meter med tida 35.89. Sidan har han etablert seg mellom dei 10–15 beste skeisesprintarane i verda. Han vann bronsemedaljen på 1000-meter i verdsmeisterskapen i enskilddistansar i 2005, og vart nummer 10 på 500-meteren under Vinter-OL 2006 i Torino. Pr. desember 2006 har han vunne 500-meteren tre gonger og 1000-meteren ei gong i Verdscupen i skeisesprint. 10. november 2007 sette han verdsrekord på 1000 meter i Salt Lake City med 1:07.00. Pekka Koskela tevlar for laget Seinäjoen Urheilija.
Diffusjon
Diffusjon tyder spreiing og kjem av det latinske verbet «diffundere» som tyder «utbreie» eller «spreie», og brukast om det at noko spreier seg. Det blir brukt om «eigentransporten til stoff», at dei rører seg utan ytre hjelp.
Innan fysikk og kjemi nyttast diffusjon om spreiing av stoff i eit anna stoff, frå høg til låg konsentrasjon i væske eller gass, som når ein drope saft blir tilført vatn, når røyk frå ein skorstein løyser seg opp i luft, når lydar spreier seg, eller når lukt spreier seg i luft. Dette er eit resultat av den tilfeldige, termiske rørsla til molekyl. Når stoffet er jamt fordelt seier ein at det har «diffundert», noko som går raskare jo mindre molekyla er.
I organismen er den termiske rørsla høg ved normal kroppstemperatur, og vilkåra for god diffusjon best, idet oksygen, hormon, næringsstoff og avfallsstoff skal diffundere mellom organa i kroppen, celler og vev.
Diffusjon av væsker gjennom ein membran kallast osmose. Blanding av væsker som ikkje lett lèt seg blande kallast emulsjon. Spreiing av ljos blir kalla dispersjon.
Omgrepet diffusjon blir òg brukt om spreiing mellom menneske, som korleis allel-genet spreier seg ved forplantning, eller for å forklare utviklinga av ein epidemi. Spreiing av idear omhandlar korleis tankemåtar, teknologi, kultur og gjerne rykte blir spreidd og teke i bruk hos mennesket, samfunnsgrupper og kulturar, sjå diffusjon i kommunikasjon
Det ein veit om diffusjon i fysikk og kjemi blir òg freista brukt på nye område, som til dømes det å lage algoritmar som sikrar effektiv spreiing av meldingar til alle i eit nettverk. Dette vert kalla epidemisk ruting.
Kurfyrstedømet Braunschweig-Lüneburg
Kurfyrstedømet Braunschweig-Lüneburg (uformelt Kurfyrstedømet Hannover; tysk Kurfürstentum Braunschweig-Lüneburg) vart det niande kurfyrstedømet i Det tysk-romerske riket i 1692, då den tysk-romerske keisaren Leopold I, opphøgde hertug Ernest Augustus til kurfyrste i Riket som takk for støtta han gav i niårskrigen. Det var protestar mot å innlemme ein ny kurfyrste, og den nye statusen tredde ikkje i kraft før han vart godkjend på riksdagen i 1708.
Historie
I 1714 vart Georg Ludvig konge av Storbritannia, og Braunschweig-Lüneburg og Storbritannia vart ein del av ein personalunion. Eigedomane til kurfyrstane voks i Tyskland òg då dei arva dei formelt svenske områda Bremen og Verden i 1719, og som ein del av Reichsdeputationshauptschluss frå 1803 fekk kurfyrstedømet fyrstebispedømet Osnabrück. Kurfyrstane heldt seg stort sett i England og direkte kontakt med kurfyrstedømet vart gjort gjennom det tyske kanselliet i St James's Palace i London.
Franskmennene hadde kontroll over kurfyrstedømet til oktober 1813 då området vart overteke av russiske kosakkar og slaget ved Leipzig same månad vart den endelege slutten på den napolionske klientstaten, samt heile Rhinforbundet, og Huset Hannover tok over styret igjen. Hannover vart eit kongedømet i Wienerkongressen i 1814.
Damfrosk
Damfrosk (Pelophylax lessonae) høyrer til gruppa ekte froskar, og er den sjeldnaste frosken i Noreg, der han ikkje blei registrert før i 1986. Han likar seg i grunne dammar på stader med masse sol, og mykje insekt. I fleire land, mellom anna England, er damfrosken utrydda, og det var han nær ved å bli i Arendal òg. I dag finst der kring 50 levande individ igjen. Fisk som et rumpetroll er eit problem, og arten er kategorisert som kritisk utryddingstrua på norsk raudliste 2006, 2010, 2015 og 2021 (i same kategori som fjellrev og ulv).
Det er politisk vedtatt at det biologiske mangfaldet skal oppretthaldast i Noreg, og difor blir det nå gjort tiltak i regi av miljøavdelinga hos fylkesmannen i Aust-Agder slik at damfrosken skal få utvida område å leva i.
Raudlistevurdering
Damfrosken blir vurdert til kritisk trua CR grunna ein sterk reduksjon i populasjonsstorleik (85%) i løpet av dei dei siste 10 åra, eit svært lite utbreiingsområde og eit svært avgrensa førekomstareal som er kraftig fragmentert (frå førekomsten i Sverige) og som består av få lokalitetar og få reproduserande individ. Vidare har arten ein svært liten populasjonsstorleik på mindre enn 50 reproduserande individ.
Distriktet Olten
Distriktet Olten er eitt av ti distrikt i kanton Solothurn i Sveits, og ligg kring byen Olten. I lag med distriktet Gösgen, dannar det valkrinsen Olten-Gösgen. Det har i overkant av 50 000 innbyggjarar.
Distriktet har 15 kommunar. I tillegg til Olten er desse Boningen, Däniken, Dulliken, Eppenberg-Wöschnau, Fulenbach, Gretzenbach, Gunzgen, Hägendorf, Kappel, Rickenbach, Schönenwerd, Starrkirch-Wil, Walterswil og Wangen bei Olten.
David Coulthard
David Marshall Coulthard er ein skotsk formel 1-sjåfør som for tida køyrer for laget Red Bull Racing. Han har til saman 13 sigrar og har vore på podiet 61 gonger.
Anita Taring
Tone Anita Taring var ein norsk handballspelar. Ho var rykkromspelar og deltok i 32 landskampar i tida 1979-81.
David Coulthard
Coulthard var fødd i Twynholm i Kirkcudbrightshire, regionen som i dag er Dumfries and Galloway. Han byrja køyre Go Cart sidan han var liten, og byrja etterkvart med Formel Ford i 1989. Han utmerkte seg så mykje at han vann den første «Autosport Young Driver of the Year»-prisen. David Coulthard har og køyrd Formel 3 og Formel 3000.
Williams-Renault
Coulthard starta karrieren i formel 1 då han i 1993 vart testførar for Williams-Renault. Då Ayrton Senna omkom i 1994 overtok Coulthard plassen som andreførar i laget, sjølv om han i nokre løp måtte overlate plassen til den tidlegare verdsmeisteren Nigel Mansell. Han køyrde heile 1995-sesongen for Williams laget og vann sitt første løp, Portugal GP, dette året.
Anita Taring
Taring var Njård-spelar til 1978. Sidan spelte ho for Nordstrand IF til 1989 og hadde enkelte innhopp i laget også seinare. Ho vann NM-sølv i 1980 og vart noregsmeister i 1987.
For det norske landslaget spelte Taring i vel to år, frå september 1979 til november 1981. På dei 32 kampane skåra ho 54 mål.
David Coulthard
McLaren
Framfor 1996-sesongen signerte Coulthard for McLaren og vart lagkamerat med finnen Mika Häkkinen. I løpet av dei seks sesongane dei køyrde saman var Häkkinen jamnt over raskare enn Coulthard og vann 20 løp og to verdsmeisterskap, Coulthard vann halvparten og har ein andre plass i samandraget i 2001 som beste resultat.
I løpet av 2001-sesongen signerte McLaren den uerfarne Kimi Räikkönen og Coulthard fekk dermed ein ny finne som lagkamerat frå 2002-sesongen. Dei tre neste sesongane vann Coulthard to løp, blant anna det prestisjetunge Monaco Grand Prix i 2002. Før 2005-sesongen signerte McLaren Juan Pablo Montoya som lagkamerat til Räikkönen og Coulthard måtte finne seg et nytt lag.
Red Bull Racing
Til trass for mange spekulasjonar om at Coulthard ville liggje opp signerte han for Red Bull Racing føre 2005-sesongen og vart med dette lagkamerat med Christian Klien. Coulthard fann seg godt til rette i det meir uortodokse og ungdommelege laget, til trass for sin forholdsvis høge alder. Han fekk blant anna beskjed frå lagleiinga at han ikkje lenger trengde å barbere seg kvar dag, noko han var vann til frå McLaren. Etter dette har Coulthard ved fleire høve hatt skjegg både under testing og løp. Han har forlenga kontrakten med Red Bull to gonger og skal minst køyre ut 2008-sesongen for laget.
Aiguille de Bionnassay
Aiguille de Bionnassay er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Alpane på grensa mellom det franske departementet Savoie og den italienske autonome regionen Aostadalen. Fjellet har ei høgd på 4 052 meter over havet, og ligg vest for Mont Blanc. Fjellet er omgjeve av isbrear. På nordsida ligg isbreen Glacier de Bionassay, og på sørsida den enorme Miagebreen, som strekkjer seg ned i Val Veny.
Laurdag
Laurdag er den einaste dagen i veka som ikkje er kalla opp etter nokon gud eller himmellekam. I staden viser namnet til det ein brukte å gjera på denne dagen, nemleg å bada eller lauga seg. På andre språk er dagen gjerne kalla opp etter sabbaten, den jødiske kviledagen, eller den romerske guden Saturn. På maorispråket er han òg kalla vaskedagen, rahoroi.
Aiguille de Bionnassay
Aiguille de Bionnassay vart først klatra 27. juli 1865 av Florence Grove, Reginald Somerled Macdonald, Jean-Pierre Cachat, Michel-Clément Payot og Edward N. Buxton.
Laurdag
Det er vanleg å halda val denne dagen i Australia, og på New Zealand er det den einaste lovlege valdagen.
Aiguille de Bionnassay
Kjelder
t
Laurdag
Laurdag som heilagdag
Laurdag er sabbatsdagen innan jødedommen, den opphavlege sjuande dagen, då Gud i følgje skaparforteljinga kvilte.
For jødar markerer dermed laurdagen slutten på veka. For muslimar, som feirar fredag som heilagdag, er han derimot den første dagen i ei ny veke.
Laurdag som helgedag
Kristendommen flytta kviledagen til sundag, og kristne arbeidde lenge på laurdagen. I nyare tid har ein gradvis utvida helga, slik at også laurdagen blei ein fridag. Ei stund hadde ein mellom anna halve skuledagar på laurdagar i Noreg, medan dagen no er heilt undervisingsfri.
Også før laurdagen blei ein fridag var det vanleg å slappa av eller festa på denne dagen, ettersom ein kviledag skulle koma etter. Laurdag er fortsatt ein viktig dag å halda festar på, medan norske ungar er vane med å eta laurdagsgodt på denne dagen.
Abc
Abc er dei tre første bokstavane i det latinske alfabetet og blir brukt om ei heilt grunnleggjande lærebok, opphavleg i det å læra å lesa og gjerne også skriva alfabetet. Omgrepet abc kan også brukast generelt om alle slags grunnleggjande lærebøker eller om viktig grunnleggjande kunnskap innan eit fagområde, til dømes abc for førarprøva eller liknings-abc frå Skatteetaten.
Sidan dei første trykte bøkene kom på 1500-talet, er det blitt gjeve ut ei rekkje abcar på dei fleste språk. Fleire kjende forfattarar har skrive abcar på rim, til dømes H. C. Andersen, André Bjerke og Dr. Seuss. I nyare tid er ABC-bøker, der ein også har gått vekk frå innlæring av bokstavar i alfabetisk rekkjefølge, helst kjende som lesebøker.
Níkos Vértis
Níkolaos Vértis, kjend som Níkos Vértis, er ein gresk songar. Han har gjeve ut fem studioalbum, ein CD-singel og spesialutgåver av to CD/DVD-album.
Tidleg liv
Vértis vart fødd i Gorinchem i Nederland. Då han var seks år flytta familien til Thessaloníki i Hellas, og då han han var sju starta han å spele bouzouki. I 15-årsalderen starta han med song. Året etter flytta han attende til Nederland og budde der i to år medan han gjekk på vidaregåande skule. Han flytta att til Hellas for å gjennomføre verneplikten i militæret, og då han vart ferdig der fortsette han med synginga. Han song på små klubbar i Thessaloníki og andre stader i den greske regionen Makedonia. Sommaren 2002 starta han å syngje på den populære klubben Rodon fram til sommaren etter.
2003–2004: Polú apótoma vradiázei og Páme psukhí mou
I 2003 signerte han med Universal Music Greece og gav ut debutalbumet Polú apótoma vradiázei. Songane «Astéri mou», «An feígeis» og «San trelós se agapaó» og tittelsporet var radiohits ein kort stund. Songane som Peggy Zina syng med på, frå albuma «Eímaste Horía» and «Hanomaste», vart òg radiohits. I vintersesongen 2003–04 flytta Vértis til Aten, der han samarbeiddet med Peggy Zina på klubben Apollon. Under Arion Awards i 2003 vann han i kategorien «beste nye artist».
Concordia Bus Norge
Concordia Bus Norge (tidlegare kjend som Ingeniør M.O. Schøyens Bilcentraler AS) er eit føretak som driv kollektivtrafikk i fylka Akershus, Hedmark, Nord- og Sunnhordland, Oppland, Vestfold og Austfold. Concordia Bus Norge er heilegd av svenske Concordia Bus, som med dotterselskapa Concordia, Swebuss og Swebuss express driv kollektivtrafikk i dei skandinaviske landa Sverige, Danmark, Noreg og Finland.
Orfevs
Orfevs er namnet på ein segngjeten skald i gresk mytologi. Han skulle ha vore son av guden Apollon og musen Kalliope. Han er ofte dregen fram som døme på fager tonekunst. Forteljinga om han er skriven ned av Ovid i metamorfosar.
Orfevs og Evrydike
Orfevs var frå Thrakia, og skulle ekte nymfa Evrydike. I dette bryllaupet var det og ein kar som heitte Aristeas, som trådde etter Evrydike. Då ho rømde frå han, vart ho biten av ein slange, og døydde av eiteren. Orfevs bar ikkje tanken på at Evrydike var daud, og fann vegen ned til Hades, der han spela så vent at sjølve dødsguden gav etter og let Evrydike gå, men berre på det vilkåret at Orfevs skulle gå føre og ikkje snu seg før han var oppe i dagen. Dette lova Orfevs, men før han var komen heilt opp, snudde han seg, og Evrydike kvarv. Etter dette spela Orfevs for seg sjølv, til han vart teken av bakkantiske kvende, og riven i filler. Hovudet hans heldt fram med å synge, seier segna.
Piz Julier
Piz Julier eller Piz Güglia er eit 3 380 m høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet ligg i fjellkjeda Albulafjella.
Orfevs
Seinare utnytting
Orfevs-segna var mykje fortald og skriven av, både i klassisk tid og i nyare tid. Sjølve det musiske draget i forteljinga gjorde at Orfevstradisjonen vart knytt til ein særleg mysteriekult i seinantikken: Dei orfiske mysteria. Han er vist til mange stader, og då renessansen kom, og Ovid vart lesen på nytt, vart forteljinga om Orfevs utnytta som førelegg for den første Operaen av Claudio Monteverdi - som let forteljinga ende godt. Seinare har fleire andre komponistar og skrive opera over denne soga.
Fabel
Ein fabel er ei kort forteljng som ofte er didaktisk og moraliserande og tidvis også satirisk. Sjangeren er nært knytt til eventyret.
Ho har gjerne dyr som hovudpersoner. Plantar, gjenstandar, omgrep og idear vert òg brukte som hovudpersonar i enkelte fablar. Ein kjenner fablar frå den indiske samlinga Pantsjatantra, Æsops fablar og verka til romarane Phaedrus og Avianus. Seinare fabeldiktarar er til dømes franske Jean de La Fontaine. Han inspirerte dei tyske forfattarane Christian Gellert, Johan Gleim og Gotthold Lessing, danske Hans Vilhelm Kaalund, svenske Gustaf Fredrik Gyllenborg og norske Lyder Sagen og Maurits Hansen.
Orfevs
Seinare utnytting
I Engelsk mellomaldertradisjon er segna fortald slik at Orfeo er vorten ein riddar som berger møya si frå alvekongen i hans land. Sir Orfeo er mellom anna omsett av J. R. R. Tolkien.
Waitahanui-elva
Waitahanui-elva (engelsk Waitahanui River) er ei elv i regionen Waikato på Nordøya på New Zealand.
Orfevs
Seinare utnytting
I nordisk balladetradisjon er forteljinga om Orfevs mint i songar som Villemann og Magnhild eller Gudmund og Signeliti, der helten spelar jenta fri frå eit vasstroll, ein havmann eller nykken. Desse balladane hallar sterkt mot den engelske tradisjonen.
Waitahanui-elva
Geografi
Waitahanui er ei av dei tre største elvene som renn inn i Tauposjøen (dei andre er Tongariro-elva og Taupo-Tauranga-elva). Waitahanui renn ut frå åssidene i Kaimanawa Range og kryssar riksvegen State Highway 1 der ho renn gjennom busetnaden Waitahanui, før ho når Tauposjøen.
Orfevs
Seinare utnytting
I nyare tid er stoffet utnytta av Neil Gaiman, som let Orfevs vera son av The Sandman eller Draum av dei evige. I denne versjonen er hovudet hans vakta av eit presteskap, som held han løynd i mange tusen år. Denne teikneserien siterar og Ovid.
Waitahanui-elva
Sportsfiske
Waitahanui er ei populær fiskeelv, og i vintermånadane går regnbogeaure og aure opp i elva for å gyta. I munningen til Waitahanui føregår òg Picket Fence Catch («stakittgjerdefisket)», der ein ofte kan sjå sportsfiskarar stå skulder ved skulder i vatn til brystet tvers over elvemunningen, der dei pørver å fanga så mykje fisk som råd når han går opp i elva.
Debatt om offentleg tilgjenge
I seinare år har det kome til auka spenning mellom lokale maoriar og sportsfiskarar om tilgjenge til elva. Etter den avtalen som gjeld for tida, har sportsfiskarar som har løyst fiskelisens rett til å ferdast 20 meter frå elvebreidda. Somme lokale grunneigarar har ikkje vore samde i dette, slik at det har kome til ein del konfrontasjonar mellom fiskarar og grunneigarar.
Distriktet Thal
Distriktet Thal er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits. Distriktet ligg sentralt i kantonen. I lag med distriktet Gäu dannar det Amtei (valkrinsen) Thal-Gäu. Distriktet har kring 14 000 innbyggjarar.
Kazuhisa Hamaoka
Kazuhisa Hamaoka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Oita Trinita, Ehime FC, Sagawa Printing, Banditonce Kakogawa, Tochigi Uva FC, Nara Club og MIO Biwako Shiga.
Dale stasjon
Stasjonsbygningen som vart reist til opninga av Vossabanen vart teikna av Balthazar Lange, og vart oppført etter ein typeteikning kalla fjerde klasse som også vart nytta til Nesttun stasjon (sidan flytt til Ygre stasjon), Haukeland stasjon, Arna gamle stasjon, Trengereid stasjon, Stanghelle stasjon, Bolstadøyri stasjon, Evanger stasjon og Bulken stasjon på Vossabanen. Då Bergensbanen skulle opnast var stasjonen i Dale vorten for liten, og han vart flytt til Reimegrend stasjon. Til erstatning vart stasjonen på Voss, som var vorten for liten der, teken ned og flytt til Dale. Også den var teikna av Balthazar Lange.
Lozova
Byen har kring 70 000 innbyggjarar og er den nest største byen i Kharkiv oblast etter Kharkiv. Byen vart evakuert den 27. august 2008 på grunn av brann i eit militært lager. Det vart derimot ingen store skadar.
Kantonen Solothurn
Solothurn er ein av kantonane i Sveits. Han ligg i den nordvestlege delen av landet, og grensar i vest og sør mot Bern, i aust mot Aargau, og i nord mot Basel-Landschaft. To av dei ti (statistiske) distrikta er enklavar og ligg ved den franske grensa. Hovudstaden er Solothurn, medan den største byen er Olten.
Kantonen har i overkant av 250 000 innbyggjarar, og er hovudsakleg tyskspråkleg; tysk er det offisielle språket. Ca. 60 % av befolkninga er romersk-katolsk, og resten hovudsakleg protestantisk.
Kommunar
Kantonen har 120 kommunar (Einwohnergemeinden).
Historie
Territoriet til kantonen består av land som i si tid har vorte kjøpt opp av hovudstaden. Det er grunnen til den spreidde landmassen, som inkluderer to ekslavar langs den franske grensa. Desse eksklavane er skilt frå resten av kantonen Solothurn av Basel-Landschaft, og som dannar separate distrikt i kantonen.
Pizza
Pizza er ein matrett som består av ein brødleiv, hovudsakleg laga av kveite, med ulikt fyll på, som tomat, ost eller kjøt. Retten kjem opphavleg frå Italia, men er utvikla vidare i USA og har spreidd seg derifrå til store delar av verda som ei form for snøggmat.
Lynni Treekrem
Lynni Treekrem er ein norsk musikar frå Kristiansund på Nordmøre.
Pizza
Pizzaer er som regel runde og har fyllet oppå, men det finst òg variasjonar, til dømes ved at leivane er firkanta eller ved at leiven er lukka rundt fyllet. Dette siste blir kalla calzone.
Lynni Treekrem
Treekrem vart fødd i 1958 i USA, men allereie da ho var 3 år gammal flytte familien til Noreg og busette seg i Kristiansund. Interessa for song og musikk var stor, og ho underheldt stadig familie og venner. Mens ho gjekk på ungdomsskulen vart ho med i kristiansundsgruppa ''Asterix. Nokre av barndomsvenene hennar var Frode Alnæs og Øyvind Elgenes som seinare kom til å etablere gruppa Dance with a Stranger. Ho deltok òg i fleire talentkonkurransar.
Treekrem har seinare samarbeidd med mange kjende artistar, som Åge Aleksandersen, Frode Alnæs og Jonas Fjeld. Hausten 1991 kom debutplata hennar ut, Ut i vind, som vart godt motteken blant kritikarar og kundar. Den neste plata hennar, Tusenfryd, vart ikkje fullt så populær, men nådde ein fjerdeplass på salslista. Det tredje albumet hennar, Storm vart òg noko lunka motteke. Storm er den «mørke» plata hennar — innspela i ei tid då Lynni gjennomgjekk depresjonar og skilsmisse. I 2003 kom samle-CD-en I manesjen.
Pizza
Den italienske pizzaen
Tradisjonell italiensk pizza har ein tynn brødleiv, og retten blir steikt i kort tid (om lag 2 minutt) ved høg varme (450–450 °C), noko som gjev ei sprø skorpe. Tradisjonelt brukte ein det ein hadde i huset til å ha oppå pizzaen, til dømes ein tomat, nokre oliven og litt ost. Namnet pizza tyder eigentleg «rot».
Visse kombinasjonar blei fastsette typar og har fått namn, til dømes napoletana, margherita og quattro stagioni. I dag får ein helst pizza på eit pizzeria som har spesialisert seg på retten. Pizzabakarar handterer deigen på elegant vis, ved å svinga han i lufta for å raskt laga ein tynn pizza, og dei beste deltek i konkurransar.
Den amerikanske pizzaen
Det var italienarar som var flytta til USA som innførte retten der, men dei gjorde òg nokre endringar. Pizzaleiven blei tjukkare og mjukare, og ein hadde på meir fyll med fleire ingrediensar. I staden for å ha osten under resten av fyllet blei det vanleg å ha eit tjukt lag ost oppå. Medan den italienske pizzaen må etast fersk, kan ein frysa ned amerikanske pizzaer og varma dei opp i ein steikeomn seinare. Den flate forma gjer dei òg lette å frakta, kalde som varme. Dermed er pizza blitt ein enkel og populær type snøggmat, som ein kan nyta både heime og ute, leverte med bud eller laga sjølv. Pizza er sunnare enn mange andre typar snøggmat ettersom han inneheld fleire ulike matsortar som kan gjev ulike næringsstoff. Som annan snøggmat er han likevel temmeleg feitthaldig og er ikkje bra for kroppen i store mengder.
Ryohei Koike
Ryohei Koike er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Markermeer
Markermeer er ein 700 km² stor innsjø sentralt i Nederland mellom Noord-Holland og Flevoland og like sør for den større IJsselmeer. Han er ein grunn innsjø og er berre 3-4 meter djup og er kalla opp etter den tidlegare øya, i dag halvøya, Marken som stikk ut i innsjøen.
Det var opphavleg ikkje meininga at Markermeer skulle vere ein innsjø. Han var tidlegare ein del av Zuiderzee, ei bukt i Nordsjøen som vart demd opp av Afsluitdijk i 1932, slik at Zuiderzee vart til ferskvasssjøen IJsselmeer. Dei neste åra vart store område som tidlegare var ein del av Zuidersee omgjort til store polderar i det omfattande Zuiderzeeprosjektet. Ein av desse polderane, Markerwaard, skulle dekkje område der Markermeer i dag ligg og som ein del av dette prosjektet vart derfor Houtribdijk, òg kalla Markerwaarddijk, bygd i 1976. Denne dika delte hydrologisk IJsselmeer i to og den sørlege delen av Markermeer. På grunn av endringar i planane og tvil om det ville svare seg økonomisk og tørrleggje Markermeer, vart Makerwaard-prosjektet utsett til 1980-åra og Markermeer har sidan den gong vorte økologisk verdifull og eit nytt friluftsområde.
Markermeer vert i dag nytta som eit ferskvassreservoar og ein buffersone mot flaum og tørke. I 2003 vart Nederland råka av tørke og fleire torvdiker stod i fare for å kollapse ved at dei tørka ut. Nederlendingane reverserte då vasstraumen i Amsterdam-området slik at vatnet frå Markermeer hjelpte dei truga områda.
Aiguille du Midi
Aiguille du Midi er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Dei franske Alpane med ei høgd på 3 842 meter over havet.
Det går ei kabelvogn til toppen av fjellet, Téléphérique de l'Aiguille du Midi, som vart bygd i 1955, og som i tjue år var den kabelvogna som nådde høgast i verda. Ein praktfull tur frå Chamonix til toppen av Aiguille du Midi, ei stiging på 2 800 meter, tar om lag 20 minutt.
Toppen har i dag ein utkikksplattform, ein cafe og ein gåvebutikk. Den populære skiløypa Vallée Blanche byrjar her, og den nærliggande hytta Cosmiques, er startpunktet for turar til toppen av Mont Blanc. Frå Aiguille går det ei anna kabelvogn over isbreen Glacier de Geant til Point Helbronner (3 452 m) på den italienske sida av Mont Blanc-massivet. Frå Point Helbronner går det ei kabelvogn til Entrevés, ein landsby nær Courmayeur i Aostadalen (Italia).
Kjeldekode
Ein kjeldekode er eit sett med instruksjonar skrive av menneske i eit programmeringsspråk for å manipulere data.
ABC Startsida.no
ABC Startsida.no er ein av dei eldste og mest populære nettportalane i Noreg. Portalen vart oppretta i 1996 som ABC Startsiden.no. Per 22. desember 2005 var portalen, med 640 000 unike brukarar dagleg, mellom dei tre mest nytta norskspråklege nettstadane på verdsveven. Per 20. februar 2022 er ikkje lenger sida på nynorsk.
I si eiga filosofi-erklæring skriv ABC Startsida.no at dei skal tilby ei teneste med høg kvalitet, utan «design eller finesser som ikkje er naudsynte». Dei legg òg vekt på å ha ein fri redaksjon, og at innhaldet ikkje skal vere forma etter økonomiske interesser.
Frå å vere ein rein nettportal då sida vart lansert, har redaksjonen vorte utvida i fleire retningar. Mellom anna har ABC Startsida eit eige nyhendemagasin, ABC Nyheter (tidlegare kjend som Neste Klikk), ein chat-teneste, WAP-tenester og Blog-teneste, mellom mykje meir.
Selskapet, som er heileigd av Telenor er særs lønsamt, og har gått med overskot frå 1999 til 2006. Omsetnaden auka med om lag 70% frå 2004 til 2005.
Nynorsk
Den 17. mai 2005 lanserte ABC Startsiden.no, i samarbeid med Noregs Mållag ein nynorsk tvillingportal til den opphavlege bokmålsportalen. Føremålet med lanseringa var at ABC Startsida.no skulle vere ein vegopnar for nynorsk innhald på internett. I pressemeldinga frå selskapet heitte det at «Startsiden gjer det VG og Dagbladet ikkje vil...». Dei to versjonane er heilt identiske med kvarandre i utforming og innhald.
Per mars 2006 har den nynorske portalen dagleg 5500 unike vitjarar.
CuteFTP
CuteFTP er ei rekkje filoverføringsprogram utvikla av GlobalSCAPE sidan 1996, med både eit Windows-basert og Mac-basert brukerpanel, laga for både heime- og profesjonell bruk.
CuteFTP vert nytta til å overføra filer mellom datamaskiner og File Transfer Protocol (FTP)-serverar for publisering av nettsider, lasta ned digitale bilete, musikk, multi-media filer og programvare, og sender/mottar filer av alle størrelsar mellom heime og kontor. Sidan 1999 har CuteFTP Pro og CuteFTP Mac Pro òg vore tilgjengeleg i CuteFTP Home med prøvetid.
Seiichi Akahoshi
Seiichi Akahoshi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Oita Trinita.
Digamma
Digamma (Ϝ, ϝ) er ein forelda bokstav i det greske alfabetet. Bokstaven tilsvarar F i det latinske alfabetet.
Aiguille Verte
Aiguille Verte er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Dei franske Alpane med ei høgd på 4 122 meter over havet. Det vart først klatra 29. juni 1865 av Edward Whymper, Christian Almer og Franz Biner. Den andre stiginga var av Charles Hudson, som ein del av ein ekspedisjon som kom via Moine-ryggen.
Ungdomskulen
Ungdomskulen er ei norsk rockegruppe med desse medlemmane: Frode Kvinge Flatland på bass, Kristian Stockhaus på gitar og vokal, samt Øyvind Solheim på trommer. Alle med oppvekst i Sunnfjord, men bur for tida i Bergen. Desse tre har spelt i lag sidan 1999, først under namnet Stockhaus, så Standing Ovation, så Goddamnit og no Ungdomskulen. Europa-turne saman med gruppa "Ai Phoenix". Turnert med gruppa "Datarock" og den engelske gruppa "Young Knives". USA-turne våren 2008. Vinnar av Riksalarm-prisen for 2007, Noregs-turne haust 2007/vår 2008. Ny plate i emning. Har spelt på store festivalar: Quart, Hove, Roskilde, Lost Weekend, Øya.
Diskografi
"Cry Baby" CD - 2007 Gode omtalar i internasjonale musikk-magasin
7" triologi (vinyl) 2005
Singel 1
Singel 2
Singel 3
Merittar
2005: Øyafestivalen Mårenbiennalen byLarm Stavanger
Omtale
Pitcfork om låten I'm on Top
Kjelde
Ungdomskulen
Ring i matematikk
Ring er i matematikk ein algebraisk struktur med to binæroperasjonar, addisjon og multiplikasjon, som har mange av dei same eigenskapane som finst hjå heiltala. Mengda av heile tall, \mathbb{Z}, saman med den vanlege definisjonen av addisjon og multiplikasjon, er eit døme på ein ring. Mengda av alle matriser er eit døme på ein ikkje-kommutativ ring.
Definisjon
Ein ring R er ein (R,+,\cdot), der R er ei mengd og og  binæroperasjonar slik at følgande aksiom held. For alle a,b,c\in R har me:
(R,+) er med andre ord ei abelsk gruppe og (R,\cdot) er ei semigruppe.
Baskisk grammatikk
Konsonantar
I tabellen nedanfor er dei baskiske konsonantane representerte med dei tilsvarande konsonantane i skriftspråket, baskisk har eit så godt skriftspråk at det er mogleg. Unntaka er forklarte nedanfor.
Ergativspråk
Baskisk er eit ergativspråk, dvs at det er eit spesielt kasus, ergativ, for subjektet av transitive verb, medan subjektet for intransitive verb kjem i absolutiv. Absolutiv fungerer samstundes som direkte objekt (akkusativ) for transitive verb. Ergativ vert markert i baskisk med suffikset /-(e)k/, medan absolutiv blir verande umarkert, då det er standardforma av substantiv.
Transnumeral, eintal og fleirtal
Substantiva består av ei numerusfri grunnform (transnumeral), ei eintalsform og ei fleirtalsform. I absolutiv (sjå ovanfor) er formene slik:
Den numerusfrie grunnforma (transnumeral) vert òg kalla ubestemt form. Det dreier seg likevel ikkje om ei ubestemt form som i norsk (ein katt), men heller ei abstrakt tallaus form. Nemninga avgjort form for dei andre formene er heller ikkje heilt korrekt, men veldig vanleg. Nokre lingvistar brukar difor omgrepet individualisert form. Setninga Garfield katua då («Pusur er ein katt») viser tydeleg at det ikkje dreier seg om ei bestemd form.
Kasusbøying
I baskisk vertkasus danna ved substantivendingar, som likevel ikkje må følgje direkte etter substantivet, men etter siste element i ei substantivgruppe. Bøyingsendingane er i «rein» form ved bøying i transnumeral. I eintal vert danna kasusa ved å leggje til markøren /-a(-)/, medan ein i fleirtal omgår endelsesinnledende /-r-/. Man har ikkje grammatisk kjønn i baskisk. Følgjande tabell gjev eit oversyn over regelmessig bøying i baskisk.
Bøyinga av substantiv som sluttar på konsonantlyd skil seg ikkje veldig frå standardbøyinga; endingsinnleiande /-r-/ forsvinn i transnumeralformene, og /-e-/ vert tillagd føre einskilde endingar.
Personlege pronomen
Bøyinga av personlege pronomen følgjer følgjande skjema:
Nominalfraser
Kasusendingane i nominalfrasar vert berre lagt til siste element i gruppa. Dei andre elementa vert ikkje bøygd. Attributive adjektiv står saman med tilhøyrande substantiv. Bat («ein») fungerer som ubestemt artikkel, og står i slutten av nominalfrasen.
Verbalbøying
Substantivbøyinga i baskisk er ganske klår, trass i dei mange kasusa; verbalbøyinga er likevel berykta for sine mange ulike og kompliserte former. Grammatikarar på 1700-talet fann ikkje mindre enn 30 952 ulike former av eitt enkelt verb. Dette er fordi finitte verb i baskisk ikkje berre inneheld referansar til kven som utfører handlinga (som er vanleg i indoeuropeiske språk, som til dømes tysk: ich liebe, du liebst, er liebt og så vidare), men òg til direkte og indirekte objekt for handlinga, og av og til han som svarer.
Her ein nokon former av verbet ukan «å ha» i presens (3sg = 3. person eintal, og så vidare).
Ein gjenkjenner umiddelbart kva for former denne markeringa av verbalformene høyrer til. Ein oversiktleg representasjon av paradigmet måtte ha vore tredimensjonal.
Enkel bøying
Baskisk skil mellom ein såkalla enkel (eller syntetisk) bøying, med former som kjem direkte frå verbet (som i den norske presenssetninga «han elskar»), og ein samansett (analytisk) bøying med hjelpeverb (til dømes den norske perfektumsetninga «han har elska»).