cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Whanganui-elva
Historie
Maori-overleveringar forklarar danninga av elva i ei legende om fjellet Mount Taranaki. Då Mount Taranaki forlet det sentrale platået for å gå til kysten, etterlet det seg ei open revne som vart fylt av elva. I māorisk tradisjon vart elva først utforska av Tamatea, ein av leiarane av den opphavlege innvandringa til det nye landet. Han drog oppetter elva og vidare til Tauposjøen. Mange stader langs elva er oppkalla til ære for han.
Whanganuielva har alltid vore ein viktig samferdsleveg til sentrale strok av Nordøya, både for māoriar og nybyggjarar. Ho er ei vanskeleg ferdsleelv med mange strekningar med fossestryk og innsnevringar. Trass i dette, var elva i mange år hovudinnfallsåra til innlandet.
Før europearane kom, var området kring Whanganui eit av dei tettast busette i landet. Ikkje overraskande vart området kring elvemunningen ein viktig handelsstad etter at innvandrarane kom til regionen.
Sjølv om elva alt var vorten ei viktig ferdselsåre innover i landet, var det Alexander Hatrick som la det viktigaste grunnlaget for elva som handels- og samferdselsrute, då han starta den første regulære dampbåtruta i 1892. Ruta gjekk etter kvart til Taumarunui der jarnveg og hestetransport sørgde for samband lenger nordetter. Ein av Hatricks originale båtar, hjulbåten PS Waimarie, har vorte restaurert og går turar i Wanganui. Ein annan av båtane til Hatrick, MV «Wairua» har også vorte restaurert, og er å sjå på elva.
Tidleg i det 20. hundreåret vart Wanganui River, som ho då var kalla, ein av dei største turistattraksjonane i landet. Den røffe venleiken til elva og landskapet, og maoriane sine kaingaer (landsbyar) langs elvebreiddene, drog til seg tusenvis av turistar kvart år.
Då jarnveglinja North Island Main Trunk var fullført, gjekk behovet for ei dampskipsrute nordover sterkt attende, og den viktigaste økonomiske aktiviteten langs elva vart tømmerdrift. På 1930-talet vart det gjort freistnadar på å opna elvedalen opp til jordbruksområda, men dette vart ikkje vellukka. Ein arv frå denne tida er Bridge to Nowhere (brua til Ingenstad), som vart bygd for å gje tilgang til busetnader som var i ferd med, eller for lengst var fråflytta.
Landingsstader for elvebåtane
Whanganui-elva var livåra til dei tidlege busetnadane langs elvebreiddene. Elvebåtar gjekk i rute på elva, og også inn i sideelvene Ohura-elva og Ongarue-elva så lenge desse ikkje var tilstoppa med tømmerstokkar etter flaumar.
Det er påstått at Taumarunui var den staden lengst oppe i Whanganui-elva som kunne nåast med elvebåt. Elveløpet vart halde i stand av «Wanganui River Trust Board», som mellom anna bygde kontrollmurar for å leia vasstraumen og gjera elveløpet djupare for trafikken. Likevel hende det at elvebåtar stundom måtte vinsja seg opp dei mest vanskelege stryka.
Taonga og maori-krav på land
Av same årsak har elva vore eit av dei mest omstridde områda i landet når det gjeld krav om tilbakeføring av stammeland sette fram for Waitangitribunalet. Juridiske krav som gjeld område ved Whanganui River har vore av dei lengstvarande i newzealandsk rettshistorie, med appellar og rettssaker i 1930-åra, høyringar i 1990-åra og okkupasjon av landområde, slik som den pågåande i Tieke Marae som har stått på sidan 1993, og den mykje omtala okkupasjonen av Moutoa Gardens i 1995.
Bruer
Sjølv om elva er den lengst seglbare på New Zealand, har Whanganui forbausande få vegbruer. Berre to finst på den 290 kilometer lange strekninga mellom Wanganui og Taumarunui. Den mest «berykta» brua over Whanganui skulle byggjast nær Bridge to Nowhere og skulle ha bunde saman busetnadane Raetihi med Taranaki via Mangaparua. Det viste seg at framlegget om bygging var ein vallovnad, og at det ikkje vart noko av bygginga etter valet.
Sandåtinden
Sandåtinden er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1931 meter over havet og er det 256. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Epsach
Epsach er ein kommune i Seeland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 465 meter over havet.
Kommunen består av landsbyane Epsach, Klus og Baar. Han ligg i dei låge åsane mellom Bielsjøen og Seeland.
Rogn frå dyr
Rogn (av norrønt hrogn) er ei vanleg nemning for egg frå dyr som gyter i vatn, som fisk, skaldyr og amfibium.
Utrogn er rogn som sit under yttersida av halen på krepsdyr som hummar.
Rogn som mat
Ein del rogn blir brukt som matemne. Rogn av stør og ein del andre fiskar blir kalla kaviar.
Rogn frå lagasild (svensk löjrom) er ein eksklusiv matrett i Sverige, og Kalix Löjrom er ei verna matnemning i EU.
Torskerogn blir mellom anna brukt fersk, frosen og hermetisk. Rognbakels er ein norsk vaffeltype laga med torskerogn.
Portugal
Portugal er eit land på Pyrenéhalvøya sørvest i Europa. Portugal grensar til Spania og har kyst mot Atlanterhavet. Øyane Madeira og Asorane høyrer òg til Portugal. Landet har ei fortid som kolonimakt og herska mellom anna over Brasil og Mosambik, men har òg sjølv opplevd ytre påverkingar frå ulike folkeslag, som keltarar, fønikarar, romarar, visigotarar og maurarar.
Geografi
Portugal har ei utstrekking på rundt 92 000 km². Elva Tejo deler landet i to. Nord for elva er det mest skogdekka høgland, medan landskapet sør for elva er lågt og bølgande. Klimaet nord i Portugal er fuktig og mildt på grunn av Atlanterhavet. Sør i landet er det varmare, tørrare, og med milde vintrar.
Det vestlegaste punktet i Europa, Kapp Roca, ligg i Portugal.
Dei største portugisiske byane er Lisboa, Porto, Coimbra, Braga, Faro, Portimão, Évora, Leiria, Beja, Viseu, Guarda, Guimarães og Bragança. Folk bur hovudsakleg langs kysten.
Klima
Portugal utgjer den vestlege delen av Pyrenéhalvøya, og møter ofte lågtrykk frå Atlanterhavet om vinteren. Det meste av nedbøren fell i Portugal, og ikkje mykje går vidare til Spania i aust. Fjellområda i den nordlege halvdelen av Portugal forsterkar denne effekten. Enkelte av dei nordlege vêrstasjonane får like mykje nedbør om vinteren som veskysten av Irland og Skottland, med snø i høgda. Lågtrykka streifar vanlegvis berre innom dei sørlegare områda, som Faro og Beja, og her regnar det gjerne berre eit par gonger i veka om vinteren. Vintertemperaturane langs kysten er om lag som langs kysten av Spania, men i fjella er det vesentleg kaldare.
Somrane har som regel fint vêr, medan Atlanterhavet av og til fører med seg litt fukt over land. Temperaturane når vanlegvis 24-30 °C på ettermiddagen langs kysten, medan det er litt lågare temperaturar i fjellområda. I den søraustlege delen av Portugal kan det derimot bli svært varmt, og Riodades målte ein gong 50 °C. Dei nordlege områda kan få ei og anna regnbye om sommaren, medan det stort sett er tørt lenger sør. Temperaturane er òg behagelege om våren og hausten, og nedbøren held seg på eit minimum frå mai til november. Lisboa har ein normal årsnedbør på 708 mm, og berre 17 mm av dette kjem i perioden juni-august. Porto, som ligg lenger nord på kysten, får derimot 1150 mm i året, medan Faro berre får 521 mm (7 mm frå juni til august).
Historie
Det har budd folk på den iberiske halvøya i over 30 000 år, og romerske og greske kjelder (som Herodot, Strabon, Avenius og Hecataeus av Miletus) kalla desse for iberarar. 210 f.Kr. kom romarane til området, og fekk etter kvart området under kontroll. Då romarriket fall på 400-500-talet, under folkevandringastida, kom fleire germanske folkeslag inn i landet. På 700-talet tok maurarane kontroll over store delar av halvøya. Kristne grupper erobra dei nordlege delane av Portugal på midten av 800-talet, men tok dei sørlege delane fyrst i siste halvdelen av 1300-talet. Frå maurarperioden er der fleire arabiske ord, til dømes arroz (‘ris’) og namn (til dømes Fatima og Algarve).
Portugal vart etablert som kongerike av Alfonso I i 1139, og framstod som ei sterk og uavhengig politisk eining fram til midten av 1500-talet. I 1580 kom det ein spansk invasjon leidd av Filip II, og Portugal vart då styrt av den spanske kongen gjennom ein personalunion. Frå 1640 vart så Portugal igjen eit sjølvstendig monarki.
Den spanske invasjonen sette ein stopp for oppdagingsperioden i portugisisk historie. 1400- og 1500-talet hadde nemleg vore prega av internasjonal sjøfart med store oppdagingar og med etablering av handelsstasjonar og koloniar. Portugal hadde etablert koloniar mellom anna i Brasil, Angola og Mosambik. Den nedgangstida Portugal, til liks med Spania, opplevde relativt sett i høve til dei nordlege delane av Europa, vart forsterka av den reføydaliseringa som skjedde på 1500- og 1600-talet.
På 1800-talet var der i Portugal politisk strid mellom reformviljuge og konservative grupper. Repubikanarane stod sterkt, og ein republikk vart etablert i 1910, to år etter at kongen og kronprinsen hadde vorte myrda. Men det var mykje politisk uro, og mellom 1910 og 1926 hadde landet 45 ulike regjeringar. I 1926 skjedde det eit militærkupp. Ein av dei som deltok då var António Salazar, fyrst som finansminister, og frå 1932 og 36 år framover som regjeringssjef. Salazar etablerte eit diktatur der han brukte familien som metafor for samfunnsstyringa: Han sjølv var «faren», medan den katolske kyrkja var «mora». Diktaturet vart styrta i nellikrevolusjonen i 1974 og demokratiske reformer tok til. I 1975 fekk til dømes kvinner røysterett.
I 1986 gjekk Portugal inn i EU. Landet har nytt godt av ulike støtteordningar frå EU, og hatt ein ikkje uvesentleg økonomisk vekst dei siste tiåra.
Alba Mons
Alba Mons (tidlegare Alba Patera) er ein unik vulkansk struktur nord for Tharsis-regionen på Mars. Strukturen er ein enorm skjoldvulkan omtrent 1600 kilometer i diameter, men berre ~6 kilometer høg. Han er den største kjende vulkanen i solsystemet målt i areal og volum (med eit areal på 5,7 km² dekkjer han 5 % av overflata til Mars ). Vulkanen har tynnare lavastraum enn andre skjoldvulkanar på Mars, med både enorme plateliknande lag og hundrevis av lange og tronge kanalar på sidene. Flesteparten av dei tronge kanalane er over 100 kilometer lange; nokre så lange som over 300 km; noko som tyder på utbrot over lang tid av lava med låg viskositet. Alba Mons ligg på eit system av forkastingar som går nordover ifrå Tharsis.
Portugal
Økonomi
Portugal eksporterer mellom anna tekstil, som klede og fottøy, elektriske produkt, vin og fiskeprodukt. Det er verdas største eksportør av kork. Gruvedrift er ein viktig industri og produserer mellom anna svovelkis, kaolin, sink og wolfram. Turisme er i stadig aukande grad ein viktig næringsveg.
Portugisisk økonomi blei hardt råka av finanskrisa frå 2007, og landet måtte be om eit kriselån frå EU i 2011. Etter denne tida har den utviklinga i Portgual fortsett i negativ retning.
Kjelder
🇪🇺
Sikkerheitskopiering
Sikkerheitskopiering av data vert utført for å hindra tap at data på grunn av feil på eller havari av platelagret på ei datamaskin, at data vert sletta ved eit uhell, brann, eller annan katastrofe.
Magnetband
Magnetband har tradisjonelt vorte nytta i profesjonell samanheng, mykje på grunn av at prisen har vore lågare enn for platelager, men òg på grunn av stor skrivehastigheit. At magnetband er eit sekvensielt medium har ikkje så mykje å seia for sikkerheitskopiering. Magnetband har dessutan synt seg å ha liten feilrate og lang levetid. Det finst svært mange ulike format, for ulike marknadar, noko som gjer at det naudsynt å planlegga nøye før ein vel eit format.
Platelager
Dei siste åra har det vorte meir vanleg å nytta platelager for sikkerheitskopiering, på grunn av at kapasiteten har auka kraftig medan prisen har gått ned. Platelager er lettare å nytta enn magnetband, etter som ein slepp å bytta band og ein har tilfeldig (ikkje sekvensiell) tilgang, noko som gjer det snøggare å henta data frå sikkerheitskopien. Eksterne platelager kan tilknytast via USB, IEEE-1394 (Firewire), eSATA, Ethernet, og så vidare. Nettverkstilslutta datalager er spesiallaga einingar for sikkerheitskopiering med Ethernett-tilkopling. NAS har fleire platelager med RAID, slik at om det oppstår feil på eit platelager kan det byttast ut, utan tap av data, ofte utan å slå av eininga.
Optiske media
Optiske media, som CD, DVD og Blu-ray, men skrivehastigheita er låg og dei høver best for små datamengder. Prisen er låg og dei vert ofte nytta av privatpersonar.
Halvleiarlager
For små datamengder eller form midlertidig sikkerheitskopi, kan ein òg nytta ulike former for halvleiarlager, som eksterne flashlager, USB minnepinne, og så vidare.
Botoșani fylke
Botoșani er eit fylke (județ) i Romania (rumensk Județul Botoșani). Det ligg i regionen Oltenia. Administrasjonssenteret er byen Botoșani. Fylket ligg i utviklingsregion Nord-Est i makroregion 2.
Sikkerheitskopiering
Kopieringsstrategi
Fleire ulike strategiar for sikkerheitskopiering er i bruk, tilpassa kor mykje data ein tek vare på. kor viktig data ein tek vare på og så vidare. Som oftast er det brukardata det vert teke sikkerheitskopi av. På ein Linux-distribusjon vert det ofte teke sikkerheitskopi av alt under katalogen /home/. Ein får då med alle brukarspesifikke konfigurasjonar. På Windows-maskinar ligg brukardata under Mine Dokument.
Botoșani fylke
Demografi
Botoșani fylke hadde 412 626 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011. Folketalet i 2018 er estimert til 455 446, med 42,6 % av innbyggjarane busette i dei sju bykommunane.
Etnisitet
Den etniske samansetjinga av befolkninga i fylket ut frå folketeljingane frå 1930 til 2011:
Zharëz
Zharëz er ein tidlegare landkommune i regionen Fier i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Patos.
Sikkerheitskopiering
Kopieringsstrategi
Å ta sikkerheitskopi av operativsystemet er ofte ikkje naudsynt, etter som ein vanlegvis har ein kopi av installasjonsmediet. Men om ein har lagt ned mykje arbeid i å installera programvare og ulike systemkonfigurasjonar kan det vera fornuftig å ta sikkerheitskopi av heile installasjonen. Ein nyttar då som oftast eit verktøy som kopierer eit bilete av heile platelagret. Denne metoden vert òg nytta når same konfigurasjon skal spreiast til fleire like maskinar i eit nettverk.
Zharëz
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Zharëz 5 236 innbyggjarar.
Sikkerheitskopiering
Fullstendig kopi
Ein fullstendig kopi av all data på ei datamaskin er nyttig når ein ynskjer å ta vare på ein «god konfigurasjon», slik at ein kan gå attende til denne om ein får problem med installasjonen seinare, eller om platelagret havarerer. Å ta fullstendig kopi dagleg, kvar veke eller månad krev stor plass, så dette er ikkje ein utbreidd strategi. Men mange tek ein fullstendig kipi av brukardata ein gong eller to i året.
Botoșani fylke
Språk
Morsmål ut frå folketeljinga i 2011:
Sikkerheitskopiering
Inkremental kopiering
Ved inkremental sikkerheitskopiering startar ein med ein full sikkerheitskopi og deretter vert berre data som er endra sida siste kopiert. Dette fører til at ein sparer mykje plass og kan ta sikkerheitskopi til dømes kvar natt utan at det fører til sløsing med plassen. For å henta fram filer frå ein slik sikkerheitskopi treng ein å ha tilgang til den opphavlege fulle kopien ein starta med og alle inkrementale kopiane. Når ein nyttar denne metoden bør ein difor gjera bruk at eit sikkerheitskopiprogram som automatisk set saman dei ulike inkrementale kopiane. Slike program har ofte eit filutforskarliknande brukargrensesnitt, der ein ser filer og katalogar på same måte som i ein vanleg filutforskar.
Zharëz
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Zharëz ein del av distriktet Fier. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Sikkerheitskopiering
Differensial kopiering
Nr ein nyttar differensial sikkerheitskopiering startar ein òg med ein full sikkerheitskopi og ved kvar påfylgjande sikkerheitskopiering vert alle file som er endra etter den fullstendige sikkerheitskopieringa kopierte. Denne fører til at ein treng meir plass enn ved differensial sikkerheitskopiering. Ved denne metoden kan det vera fornuftig å ta fullstendig sikkerheitskopi oftare enne om ein nyttar inkremental sikkerheitskopiering.
Botoșani fylke
Religion
Religiøs tilknytning ut frå folketeljinga i 2011:
Sikkerheitskopiering
Lagring av media
Media med sikkerheitskopiar bør lagrast sikkert, slik at dei ikkje vert usette for brann, fukt, temperatursvingningar, tyveri og så vidare. Å oppbevara dei i eit låst brannsikkert rom reduserer faren for tap. Risikoen kan òg reduserast ved å lagra kopiar i ulike bygningar. Eit alternativ er å lagra dei på eit fjernlager, med netttilgang.
Botoșani fylke
Administrativ inndeling
Fylket har 2 municipiu, 5 oraș og 71 comună.
Distrikt i Noreg
I Noreg finst det landområde som er meir eller mindre fast avgrensa ut frå historiske tilhøve, so som gamle folkeland, men som ikkje treng, men kan svare til administrative regionar i dag. Desse vart kalla landskap på gammalnorsk, men i moderne norsk er ikkje denne tydinga lenger i bruk. I Sverige og Finland er den gamle tydinga av landskap framleis i bruk. I dag blir desse områda omtalt som distrikt, region og område litt om kvarandre.
I storleik er distrikta mellom fylkane og kommunane.
{| width=100%
Erlach i Sveits
Erlach (fransk Cerlier) er ein kommune og hovudstaden i distriktet Seeland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 433 meter over havet.
Saarland
Saarland er ein delstat i Tyskland. Hovudstaden er Saarbrücken. Saarland grensar til Frankrike i sør, Luxembourg i vest og Rheinland-Pfalz i nord og aust. Han er oppkalla etter elva Saar, som er ein del av Mosel og renn gjennom delstaten frå sør til sørvest. Dei fleste innbyggjarane lever omkring hovudstaden Saarbrücken ved den franske grensa.
Ruzhdie
Ruzhdie er ein tidlegare landkommune i regionen Fier i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Patos.
The Buttons
The Buttons er to småøyar som ligg 0,2 nautiske mil nordvest for IÎles Galindez i Argentine Islands i Wilhelm Archipelago. Dei vart kartlagde og namngjevne i 1935 av British Graham Land Expedition under Rymill.
Ruzhdie
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Ruzhdie 2 326 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Ruzhdie ein del av distriktet Fier. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Charlat Island
Charlat Island er ei lita øy som ligg like vest for sørenden av Petermann Island i Wilhelm Archipelago. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter Monsieur Charlat, då fransk visekonsul i Rio de Janeiro.
Kvinnherad kommune
Kvinnherad kommune er ein norsk kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Hovuddelen av kommunen ligg på søraustsida av Hardangerfjorden, på den sørvestlege delen av Folgefonnhalvøya. Ein flik, dei to bygdene Ølve og Hatlestrand, ligg på vestsida av Hardangerfjorden. Elles omfattar kommunen fleire større og mindre øyar, mellom anna Varaldsøy i nord, og Halsnøy, Fjelbergøy og Borgundøy i sør.
Malvik kommune
Malvik er ein kommune i Trøndelag. Den ligg mot Trondheimsfjorden i nord og grensar til Stjørdal i aust, Selbu i sør og til Trondheim i vest. Administrasjonssenteret Hommelvik og Vikhammer er folkesetnadstyngdepunkta i kommunen. Europaveg 6 og Nordlandbanen kryssar kommunen i austleg–vestleg retning.
Kvinnherad kommune
Kommunen er den nest største i Sunnhordland, med eit forholdsvis stabilt folketal på 13 256 (2013).
Malvik kommune
Malvik har tradisjonelt vore eit jordbruksdistrikt, basert på dyrehald og korndyrking, som enno er omfattande. Hommelvik vart bygd opp rundt sagbruk. Verkstads- og næringsmiddelindustri er framståande; på Sveberg har Nortura det største slakteriet i landet. I mellom- og etterkrigstida bygde mange trondheimarar fritidsbustader i Malvik. Seinare har dei nye busetnadene på Vikhammer, Saksvik og Hundhammaren fått eit typisk forstadpreg. Rundt 60 % av dei sysselsette i kommunen pendlar til Trondheim, og Malvik vert rekna som ein del av Trondheimsregionen.
Geografi
Kommunen grensar til Trondheim i vest, Selbu i sør og Stjørdal i aust. Malvik grensar dessutan til Klæbu i eit punkt på Hevillen (412 moh.). Malvik har to små eksklaver (Jøsåsgardane) som er omgjeve av Stjørdal kommune, men berre har vegsamband til Malvik.
Kvinnherad kommune
Den største tettstaden er Husnes, som er hovudsenter for industri, handel og utdanning. Her ligg hjørnesteinsbedrifta Hydro Husnes AS (tidlegare Søral, Sør-Norge Aluminium AS), eit større butikksenter og Kvinnherad vidaregåande skule. Husnes båthamn er fleire år på rad kåra til den mest populære båthamna i landet.
Malvik kommune
Geografi
Kommunen ligg mot Trondheimsfjorden i nord med ei kystlinje på 24 km. Kommunen mæler 168 km², der 124 km² er skog, 14 km² dyrka mark og 7 km² ferskvatn. Homla, med ei samla lengd på 29,5 km, har utløp i Trondheimsfjorden ved Hommelvik. Geologisk ligg kommunen i Trondheimsfeltet, så berggrunnen består i all hovudsak av fyllitt. Dyrka leirbakkar finst langs fjorden og innover eit par dalar opp til ca. 150 moh. Lengre inn i landskapet finst myr, nokre små innsjøar og skogkledde åsar. Det høgaste punktet i kommunen er på 624 moh. og ligg i lia opp mot Baklifjellet (Vennafjellet) på grensa mot Selbu.
Kvinnherad kommune
Administrasjonssenteret Rosendal er eit kjent og populært turistmål. Dei største attraksjonane her er Baroniet Rosendal, som i dag er museum med ei rekkje kulturaktivitetar i turistsesongen, og den storslåtte fjellnaturen, som dannar innfallsporten til Folgefonna nasjonalpark.
Malvik kommune
Samfunn
I Malvik er det éin vidaregåande skule, Malvik vidaregåande. Skulen har i dag eit breitt fagtilbud fordelt på fem ulike studieretningar med 343 elevar.
Kvinnherad kommune
Halsnøy er ein særmerkt del av kommunen. Viktigaste senteret er Sæbøvik, medan ruinane på Halsnøy Kloster er det fremste av mange historiske minnesmerke. Like ved ligg Sunnhordland Folkehøgskule.
Geografi
Den delen av kommunen som ligg aust for Hardangerfjorden, ofte kalla «Fastlands-Kvinnherad», grensar i nord mot Jondal kommune og i aust mot Odda og Etne kommunar. I sør utgjer Åkrafjorden og Skånevikfjorden grensa mot kommunane lenger sør. Den delen som ligg på vestsida av Hardangerfjorden, grensar i nord mot Kvam kommune, og i vest mot Fusa kommune. Lukksund dannar grensa mot Tysnes kommune. På vestsida av Hardangerfjorden ligg elles Stord kommune som næraste nabo.
Malvik kommune
Historie
Malvik vart eigen kommune i 1891 etter å ha vorte utskilt i frå Strinden herad.
Kvinnherad kommune
Geografi
Kommunen har eit samla flatemål på 1137 km². Største øya er Varaldsøy med eit flatemål på 45,4 km². Vidare følgjer Halsnøy med eit flatemål på 38,0 km², Borgundøy på 11,1 km², Snilstveitøy på 6,6 km² og Fjelbergøy på 4,6 km².
Malvik kommune
Konsertar
Café Rampa i kommunesenteret Hommelvik er staden der flest konsertar blir halde. Kaféen er forresten òg kjent frå NRK-programmet Billetten og frå TV3-programmet Hellstrøm ryddar opp.
Kvinnherad kommune
Geografi
Den indre delen av Kvinnherad («Indre luten» på folkemunne) er prega av eit vilt og mektig hardangerlandskap som strekkjer seg frå Folgefonna, Noregs tredje største isbre, og ut mot Hardangerfjorden. Fjellsidene er bratte, og endar somme stader i grøderike u-dalar, andre stader direkte i fjorden. Fleire vassdrag har sitt utspring oppe under breen og dannar imponerande fossar.
I den ytre delen av kommunen («Ytre luten» på folkemunne) overtar sunnhordlandslandskapet. Fjella er lågare, landskapet opnare og meir småkupert. Her finn ein eit mylder av idylliske vågar, sund og øyar.
Malvik kommune
Tusenårsstad
Tusenårsstaden til kommunen er kyrkjestova ved Malvik kyrkje.
Lokalmedia
Kommunen vert dekt av dei to avisene Malviknytt og Bladet. I februar 2017 vart Malvik-Bladet slått saman med Stjørdalens blad under namnet Bladet.
Nygårdsvolden
Nygårdsvolden ligg fem minutt i frå Hommelvik sentrum og var tidlegare ein husmannsplass. Johan Nygaardsvold vart fødd her, men flytta då faren døydde (1897) husa ned til Hommelvik sentrum.
Kvinnherad kommune
Geografi
Det høgaste punktet i kommunen er ein topp på 1662 moh. på Folgefonna. Mellom dei høgste fjella elles er:
Malvik kommune
Mostadmark jernverk
Mostadmark jernverk vart etablert i 1653. Den første jarnsmeltinga starta våren 1657 og produkta var i hovudsak krigsmateriell til festningsanlegg i trondheimsområdet, men verket vart etter kvart hovudleverandør av jarn til kongen av Danmark. Danskekongen vart etter kvart så avhengig av jarnet frå verket at han konfiskerte verket frå eigaren til verket, svensken baronet William Davidson då det braut ut krig mellom Danmark-Noreg og Sverige. Jernverket gjekk konkurs i 1695, men i 1758 vart drifta starta opp att og det vart drive jernverk heilt fram til 1872. Det vart vedteke å leggja ned verket fordi jernverket i europeisk samanheng var eit lite jernverk, og det vart for dyrt å laga kol av tre i tilhøve til prisen på steinkol.
Kvinnherad kommune
Geografi
Kommunen har mange populære lakseelvar: Øyreselva, Austrepollelva, Bondhuselva, Æneselva, Melselva, Hattebergselva, Guddalselva, Blåelva, Omvikdalselva og Uskedalselva. Elles kan ein fiska etter laks og aure i utløpskanalen i Austrepollen, i utløpet frå kraftverket i Matre og i Furebergsfossen.
Arbeids- og næringsliv
Næringslivet har tradisjonelt hatt sterk tilknyting til sjøen, med fiske, fiskeforedling og skipsbygging. Dei største verksemdene innan skipsbygging i dag er Umoe Scat Harding på Seimsfoss, Eide Marine Services i Høylandsbygd, Eidsvik skipsbyggeri i Uskedalen og Hellesøy Verft på Løfallstrand. Mange verksemder produserer elles utstyr og tenester for oljeindustrien.
Ei nyare næring knytt til sjøen er fiskeoppdrett. Langs Kvinnherad si lange sjøline er det etablert ei rekkje anlegg som driv med smoltproduksjon og oppdrett av laks. I lokala til den gamle hermetikkfabrikken på Sunde driv i dag eit av dei største lakseslakteria i fylket, Vikingfjord AS.
Også jordbruk og skogbruk har lange tradisjonar i Kvinnherad og er framleis viktige næringar.
Kvinnherad er ein stor produsent av vasskraft. Kraftstasjonane som ligg i Matre og blir drivne av Sunnhordland Kraftlag med hovudkontor på Stord. Og Mauranger kraftstasjon som drivne av Statkraft. To selskap distribuerer kraft, kommuneeigde Kvinnherad Energi i Dimmelsvik og medlemseigde Fjelberg Kraftlag med kontor på Sæbøvik.
Trollkyrkja
Trollkyrkja  er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet og Rauma kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1888 meter over havet og er det 306. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kvinnherad kommune
Arbeids- og næringsliv
Rikeleg og rimeleg vasskraft var avgjerande då Sør-Norge Aluminium AS på Husnes vart skipa i 1962. På Husnes var det i tillegg ledige areal og ein arbeidsstokk med lange industritradisjonar. Verket vart sett i drift hausten 1965, og etter dette voks folketalet i kommunen sterkt i ein periode. Mange nye verksemder starta opp som underleverandørar for aluminiumsbedrifta.
I dag er det tenesteytande næringar som aukar mest. Handelsnæringa på Husnes har hatt ein eksplosiv vekst. I 2009 opna Husnes Storsenter, som blir rekna som det største handelssenteret i Sunnhordland. På Husnes finst det elles fleire verksemder som yt tenester innan jus, arkitektur og prosjektering. Turistnæringa har hatt ei sterk utvikling. Rosendal er fremste turistmagneten, men elles er denne næringa viktig i mange delar av kommunen.
Fleire offentlege institusjonar i Kvinnherad utgjer viktige arbeidsplassar. Mellom dei større er Valen sjukehus, som er statleg eigd og ein del av Helse Fonna. Fylkeseigde Kvinnherad vidaregåande skule på Husnes er også ein av dei større arbeidsplassane. Det same gjeld den kommunale administrasjonen, som i hovudsak er lokalisert til Rådhuset i Rosendal. Viktige kommunale arbeidsplassar er også barnehagar, grunnskular og ungdomsskular, som i Kvinnherad har ein svært desentralisert struktur. Kvinnherad lensmannkontor hadde tidlegare hovudkontoret i Rosendal, men etablerte seg i 2010 i nye lokale på Husnes. På Husnes ligg også NAV-kontoret.
Tettstader og bygder
Kommunen har etter Statistisk sentralbyrå sin reknemåte åtte tettstader, størst er Husnes med 2254 innbyggjarar. På andreplassen følgjer Sunde og Valen som Statistisk sentralbyrå reknar som ein samanhengande tettstad (2061 innbyggjarar). Vidare følgjer Rosendal (928 innbyggjarar), Sæbøvik (830 innbyggjarar), Uskedal (735 innbyggjarar), Herøysund (420 innbyggjarar), Seimsfoss (362 innbyggjarar) og Dimmelsvik (231 innbyggjarar). (Alle tal frå 2009).
Dei fleste tettstadene i kommunen syner ein sterk vekst, trass i at samla folketal er nokolunde stabilt. T.d. voks innbyggjartalet på Husnes frå 1516 innbyggjarar i 1999 til dagens tal på 2254.
Kvinnheringar er likevel i like stor grad knytte til bygder som tettstader. Bygdene er stort sett det same som dei tradisjonelle skulekrinsane.
Politikk
Kvinnherad kommunestyre består av 35 representantar. Formannskapet har 9 medlemmer.
Kultur
Kulturaktiviteten er stor og mangslungen året rundt. Dei mange festivalane samlar store mengder folk både lokalt og utanfrå, med Rosendal Musikkfestival, Rosendal Mat & Kunstfestival, Festidalen i Uskedalen og Kvinnherad kulturfestival på Husnes som høgdepunkt.
Galleri Guddal i Rosendal har jamlege kunstutstillingar av lokale og nasjonale kunstnarar.
Aviser
Kvinnherad har to konkurrerande lokalaviser, Kvinnheringen med hovudkontor på Husnes og Grenda med hovudkontor i Rosendal. Begge blir redigerte på nynorsk. Kvinnheringen kjem ut måndag, onsdag og fredag og hadde i 2009 eit nettoopplag på 4502 aviser. Grenda kjem ut tysdag, torsdag og laurdag. Nettoopplaget i 2009 var på 2515 aviser. Begge er først og fremst papiraviser, men dei har også nettutgåver. Det er særleg Kvinnheringen som har satsa på nettutgåva. Andre regionale aviser med stoff frå Kvinnherad er Bergens Tidende, Bladet Sunnhordland, Haugesunds Avis og Hardanger Folkeblad.
Samferdsle
Kvinnherad var, med unnatak av Ølve og Hatlestrand, fram til for nokre år sidan heilt avhengig av båt- og ferjesamband til omverda. Då Folgefonntunnelen mot Odda vart opna i 2001, fekk storparten av kommunen fastlandssamband mot aust og nord. Folgefonntunnelen er ein del av riksveg 551 mellom Austrepollen i Kvinnherad og Eitrheim i Odda. Den er 11 137 meter lang og er Noregs tredje lengste vegtunnel.
I mars 2008 vart Halsnøy knytt til fastlandet med ein undersjøisk tunnel til Sunde. Halsnøytunnelen er ein del av riksveg 544, er 4120 meter lang og når 135,5 meter under havet.
Hausten 2009 starta bygginga av den 10 400 meter lange Jondalstunnelen mellom Nordrepollen i Kvinnherad og Torsnes i Jondal. Denne tunnelen er ein del av fylkesveg 107 og vil saman med Folgefonntunnelen knyta saman dei tre kommunane Kvinnherad, Odda og Jondal. Jondalstunnelen er planlagt ferdig i 2012.
Trass i desse store tunnelprosjekta er kommunen framleis avhengig av ferjesamband mot vest og sør. Frå Årsnes går det ferje til Varaldsøy og Gjermundshamn, som begge ligg innanfor Kvinnherad kommune. Frå Ranavik på Halsnøy går det ferje til Skjersholmane på Stord. I sør går det ferje frå Utåker og Matre til Skånevik i Etne. Øyane Fjelbergøy og Borgundøy har ferjesamband til Utbjoa i Vindafjord, Sydnes på Halsnøy og til Skjersholmane på Stord.
Det er snøggbåtsamband mellom Rosendal og Bergen og mellom Sunde, Ranavik og Leirvik. På kvardagar er det også snøggbåtsamband mellom Fjelbergøy, Borgundøy og Leirvik. Frå Leirvik går det snøggbåt vidare nordover mot Bergen og sørover mot Haugesund. På somme avgangar er Kystbussen eit alternativ til snøggbåten.
Dialekt og skriftspråk
Kvinnheradsdialekten, eller kvinnhersmålet, har nokre drag som er felles med andre dialektar på Sørvestlandet, nokre berre med dialektane i Sunnhordland, og nokre er spesielle for Kvinnherad.
Innan kommunegrensene er det også ein del særdrag, t.d. den såkalla «vi-øya» i bygdene frå Løfallstrand til og med Uskedalen. Her brukar folk pronomenet vi, medan ein i resten av kommunen seier me. Dei delane av kommunen som høyrde til andre kommunar før grensereguleringa i 1965, har tradisjonelt hatt ein del særtrekk. I Åkra og på Utåker har dei fleirtal på -r, dei seier jenter og gutar, medan resten av kommunen seier jente og guta. På Fjelberg og Sydnes seier dei de (det), medan resten av kommunen seier da. På Halsnøy seier mange og (også) og ei som på Stord. Dei fleste kvinnheringar seier åg og nærmast æi. På Varaldsøy kan ein høyra ai, som samsvarar med hardangermål.
Dialektane i Kvinnherad er for tida i sterk endring, og det er som vanleg dei unge som endrar mest på målet. Det går mot ei regionalisering, dvs. at bygdedialektane nærmar seg folkemålet i nærliggjande sentrumsområde som Haugesund og Bergen. Industrisamfunnet Husnes, som har hatt stor innflytting frå andre delar av landet, har nok også medverka i denne leia. Trass i endringane held mange særmerkte drag ved dialekten seg godt, også mellom dei unge.
Nynorsk er offisielt administrasjons- og skulemål i Kvinnherad og har elles ei sterk stilling i folks medvit. Dei to lokalavisene blir redigerte på nynorsk, og mange private bedrifter brukar denne målforma både i forretningsbrev, annonsar og nettpublisering. Sør-Norge Aluminium AS brukte berre bokmål dei første åra, men no er verksemda svært bevisst på å bruka nynorsk når dei vender seg til lokalsamfunnet. Også Husnes Storsenter, med eigarar frå Kristiansand og ambisjonar om å trekkja til seg kundar frå store delar av fylket, har vedteke å bruka nynorsk.
Kommunenamn og -våpen
Den tradisjonelle uttalen av kommunenamnet er Kvi`dnhera. Eldre skriftformer er Kvennaherað (i ei fornaldersoge), Kvinnaherad (1366), Kwinherad (1400), Kuinherad (1405), Kuinhærad (1449), Qvinnaherred Skiprede (1453), Quinneheredh (1540) og Quinnherrit (1570).
Førsteleddet i namnet, Kvinn-, er ifølgje Oluf Rygh eit eldre namn på Hattebergselva og Melselva i den historiske hovudbygda Rosendal. Grunntydinga av Kvinn- er «noko todelt eller dobbelt», og det høver svært godt med at dei to elvane renn saman til ei elv like før dei når fjorden. Forma Kvinna- i dei eldste skrivemåtane av kommunenamnet må koma av Kvinnar-, som er genitiv hokjønn av Kvinn-. R-en er seinare slipt bort, kanskje etter påverknad frå r-en i andreleddet, meiner Rygh.
Ein kjenner fleire nærskylde elvenamn der elva deler seg eller fleire elvar renn i hop. Garden Kvinge i Masfjorden ligg ved utløpet av to elvar som renn ut i same bukta. Garden Tvinne på Voss ligg ved ei elv som deler seg og sidan renn saman att. Same opphav har namna Kvinnhovden, ein todelt fjelltopp på Kvamskogen, og Tvinna, ei elv i Stryn kommune. Sophus Bugge meiner at Kving- kjem av det eldre Tvinng- og høyrer saman med den gammalnorske stamma tvinn-, som tyder «noko dobbelt».
Det andre leddet i kommunenamnet, herad, tyder «bygd eller grend».
Kommunevåpenet tek utgangspunkt i tydinga av kommunenamnet og symboliserer to elvar som renn saman til ei. Det er laga av Truls Nygaard etter eit utkast av Magnus Hardeland og er forma som eit blått gaffelkors med bølgesnitt mot ein sølvfarga bakgrunn. Kommunevåpenet blei godkjent i 1982.
Historie
Frå bronsealderen finst også nokre fine døme på bergkunst. Særleg interessant er bergmålinga i Geithidleren på Årsand, måla i raudbrune, gulaktige og svarte fargar. Eit strålekransa solbilete dominerer, elles kan ein sjå hjulkrossar, ulike geometriske figurar og små, stiliserte menneskefigurar. På Hamarhaug er det funne ei helleristning med ei rekkje skip og nokre menneskefigurar. Det finst elles mange gravhaugar frå jernalderen. Desse ligg ikkje ut mot skipsleia, men i nærleiken av gardstunet, som til dømes haugane på Haugland i Uskedalen.
Eit av dei mest interessante båtfunna i Nord-Europa vart gjort i Toftevågen på Halsnøy i 1896. I ei myr vart det funne restar av ein trebåt som var sauma i bokstavleg forstand og dessutan utstyrt med keipar. Halsnøybåten er datert til rundt år 450 e.Kr. og syner ein viktig lekk i utviklinga av dei seinare vikingskipa. Dei svært godt bevarte detaljane, ned til det minste øksehogg, vitnar om eit høgt utvikla handverk. Restane etter båten er oppbevarte på Bergens Sjøfartsmuseum.
Det flottaste forhistoriske funnet i Kvinnherad er den såkalla vikingskatten på Hatteberg. Den vart funnen i bakken i 1932 og bestod av ein stor halsring av sølv, ein armring av gull og eit ringspenne (ei draktnål) av sølv. Gjenstandane er fint utførte, særleg ringspenna, som syner påverknad frå irsk smedkunst. Samla metallvekt er 105 gram gull og 600 gram sølv. Funnet er tidfest til 900-talet.
Eit fascinerande minnesmerke frå mellomalderen er ruinane etter Halsnøy kloster, som vart skipa i 1164 av Erling Skakke frå Etne. Klosteret åtte store jordeigedommar, hadde eige skipssamband med utlandet, og var frå 1350 rekna som eit av Noregs rikaste kloster. I dag er klosterruinen saman med eit mura herskapshus frå 1800-talet gjort om til museum og eigd av Sunnhordland Folkemuseum. Andre viktige minnesmerke frå mellomalderen er Ænes kyrkje og Kvinnherad kyrkje i Rosendal. Begge er bygde i stein. Altertavla i Holmedal kyrkje på Utåker er eit særs vakkert stykkje kyrkjekunst. Det er datert til slutten av 1400-talet og tillagt den kjende nordtyske kunstnaren Bernt Notke.
Baroniet Rosendal, Noregs einaste baroni, vart oppretta på garden Hatteberg i 1678 som bustad for den danske adelsmannen Ludvig Rosenkrantz og den norske kona hans Karen Mowatt. Sjølve slottet vart bygt alt i 1660-åra. Baroniet, som seinare vart gjort om til stamhus, rådde til liks med klosteret over mykje jordegods, og rundt 1870 vart det rekna som den største jordeigedommen i landet. Det meste av dette er no selt bort, og baroniet med parken rundt er blitt museum med Universitetet i Oslo som eigar.
I andre halvdelen av 1800-talet voks Sunde fram som eit av dei fremste industri-, handels- og kommunikasjonssentera i Sunnhordland. Her gjorde gründaren Haktor Thorsen på 1860-talet eit av dei første forsøka på hermetisk nedlegging av brisling. Saman med svigersonen Herman Valvatne bygde han opp ein større hermetikkindustri på Sunde, i 1914 overteken av Chr. Bjelland A/S frå Stavanger. På Sunde grunnla Hans Gravdal i 1892 eit treskipsverft som utvikla seg til eit av dei største i sitt slag i landet. Verftsarbeidarane skipa i 1936 Kvinnherads første fagforeining, «Sunde Jern-, Træ- og Metalarbeiderforening» og gjennomførte ein streik for betre løns- og arbeidsforhold. Også arbeidarane ved hermetikkfabrikken organiserte seg på denne tida, og med dette voks ei moderne arbeidarrørsle fram i kommunen. Både fabrikkanlegget med den høge fabrikkpipa og dei mange trehusa, mellom anna bakeri, butikkar, naust, bustadhus og eit lite båtbyggjeri, dannar i dag eit unikt strandstadmiljø på Sunde.
Storhøa i Rauma
Storhøa er eit fjell i Rauma kommune i Møre og Romsdal og Skjåk og Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1921 meter over havet og er det 269. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kvinnherad kommune
Historie
I tillegg til det som er nemnt finst det ei rekkje museum, eldre bygningar og anna som dokumenterer fortida. På Valen ligg eit av dei eldste kraftverka i Sunnhordland. Undarheim gard på Husnes var opphavleg ein staseleg offisersbustad, seinare budde forfatten Jonas Lie sin familie der, og etter det var det jenteskule og storgard. Kapteinsgarden på Fet i Uskedalen og Malmanger prestegard i Rosendal er andre minne etter embetsmannstida. Det same gjeld den gamle postvegen mellom Herøysundet og Ølfernes, som no er sett i stand som tursti. Langs denne vegen kan ein mellom anna studera mykje vakkert murarbeid. Den gamle bondekulturen blir dokumentert mellom anna på Bygdetunet Rød i Uskedalen og på bygdetun i Omvikdalen og Gjerde i Mauranger. Skaalurensamlinga, skipsbyggingsmuseet i Rosendal, syner den rike skipsbyggingstradisjonen i Kvinnherad.
Bakgrunnsstoff
{| border="0"
Booth Island
Booth Island (eller Wandel Island) er ei kupert, Y-forma øy på vestkysten av Den antarktiske halvøya i Antarktis nordaust i Wilhelm Archipelago. Booth Island er 8 km lang og har ei høgd på 980 meter over havet. Ho vart oppdaga og namngjeven av ein tysk ekspedisjon under Eduard Dallmann 1873-1874, truleg etter Oskar Booth eller Stanley Booth, eller begge, som var medlemmar av Hamburg Geographical Society på den tida. Advisory Committee on Antarctic Names har avvist namnet «Wandel Island», som vart nytta av Belgica-ekspedisjonen, 1897–1899. Det smale sundet mellom øya og fastlandet er Lemaire Channel.
Det høgaste punktet på øya er 980 meter over havet ved Wandel Peak. Damien Gildea kalla toppen «ein av dei mest utfordrande, uklatra toppane på Den antarktiske halvøya». Den 15. februar 2006 vart fjellet klatra for første gong av ei gruppe spanske fjellklatrarar, som likevel ikkje kom seg dei siste 10-15 metrane opp til toppen.
Agdenes kommune
Agdenes er ein tidlegare norsk kommune i Trøndelag fylke. Han låg på grensa mellom dei gamle landskapa Fosen og Orkdalen i Trøndelag. Kommunen låg heilt ytst i Trondheimsfjorden, og grensa mot Ørland og Rissa over Trondheimsfjorden i nordaust, mot Orkdal i søraust, mot Snillfjord i sør og mot øykommunen Hitra over Trondheimsleia i nordvest. Hovuddelane av kommunen slik han var frå midten av 1960-åra var Ytre Agdenes, Lensvik og Ingdalen. 1. januar 2020 blei Agdenes slått saman med Orkdal, Meldal og ein del av Snillfjord til den nye Orkland kommune.
Topografi
Agdenes-området har vekslande natur med fjell og fjord, frodige åkrar og fuktige myrområde, skogkledde lier og nake, vêrhardt landskap.
Klimamessig er kommunen delt i to, og vêrskiljet går i ein fjellrygg gjennom kommunen. Ytre del av kommunen har typisk kystklima med milde vintrar og lite snø, medan indre del har meir vegetasjon, mindre vind og snørike vintrar.
Historie
Kong Øysteins hamn nær Agdenes fyr er ein viktig marinarkeologisk lokalitet.
Den noverande kommunen vart oppretta i 1964, da indre del av gamle Agdenes kommune, Lensvik kommune og Ingdalen krets av Stadsbygd kommune, vart samanslegne. Føre 1964 var gamle Agdenes kommune delt frå Ørland kommune i 1896. Lensvik kommune var delt frå Rissa kommune i 1905, medan Ingdalen høyrte til Statsbygd kommune heilt fram til 1964.
I 1995 vart grenda Moldtun overført frå Agdenes til Snillfjord kommune. Grenda hadde ikkje vegsamband før i 1994, og da vegen kom, var det mot Snillfjord. Derfor var det naturleg at grenda, etter eige ønskje, vart overført til Snillfjord.
Religion
Agdenes kommune svarar til Agdenes prestegjeld i Den norske kyrkja. Kommunen har tre kyrkjer: Agdenes kyrkje, Lensvik kyrkje og Ingdalen kapell.
Kommunevåpenet
Kommunevåpenet med namnet «I hermelin eit raudt skjoldhovud» vart godkjent i 1991. Hermelin symboliserer at dei kongelege heldt til på Agdenes i tidlegare tider, og det symboliserer òg skinnproduksjonen i vår tid. Det raude feltet står for jordbær, for hjartevarme eller for blodet frå øksa til Eirik Blodøks.
Kommuneblomsteren
Kommuneblomsteren for Agdenes er jordbærplanten (Fragaria) som er ei slekt av rosefamilien.
Tusenårsstad
Tusenårsstaden i kommunen er den gamle bustadplassen Fjølåsen. Det er bygd kulturveg opp til Fjølåsen, og langs traséen er det blant anna oppsett over 40 opplysningsskilt. Kommunen har òg planer om å byggje opp att ein del av dei gamle husa.
Interkommunalt samarbeid
Kommunen deltek i fleire interkommunale samarbeid i Hamos-regionen, som inkluderer kommunane Hemne, Agdenes, Meldal, Orkdal og Skaun.
Landbruk
Primærnæringane er sysselsett flest innbyggjarar i kommunen, særleg innanfor mjølkeproduksjon og skogbruk. Pelsdyroppdrett og jordbærproduksjon er òg viktige næringsvegar i kommunen.
Jordbærproduksjon
I over 100 år har jordbærdyrking vore ei betydeleg inntektskjelde for mange gardbrukarar i Agdenes kommune. I 1896 starta Lars H. Selbæk jordbærdyrking i heimbygda si og gav bort plantar til gardbrukarar i heile kommunen.
I 2001 var det rundt 320 dekar med jordbæråkrar i Agdenes kommune. Det største arealet er i Lensvik, men det blir òg dyrka mykje jordbær i Ingdalen og Mølnbukta.
I Agdenes blir det for det meste dyrka bær til konsum, og da er hovudsorten Korona. Da jordbæra kom til Lensvik, var plantane av sorten Abundance, men i 1970-åra kom sorten Zephyr og tok over. Fleire sorter vart prøvd, men Zephyr var hovudsorten frem til først i 1990-åra. Frå da av til no (2007) blir har det vore dyrka mest Korona.
Fram til midten av 1970-åra var det mest norske ungdommar som arbeide som jordbærplukkarar, men i seinare tid er det mest utlendingar som plukkar jordbær, hovudsakleg frå Polen og Litauen.
Kvart år blir «Jordbærtrimmen» arrangert — eit løp til ære for jordbæra som går rundt Utnesvatnet.
Industri
Industritettheita i kommunen ligg over landsgjennomsnittet.
Turisme
Agdenes kommune har rundt 800 fritidsbustader. Rimeleg pendleavstand frå Trondheim ved kysten, men utan ferjer gjer at kommunen er attraktiv for hytteeigarar.
Oscar Niemeyer
Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho var ein brasiliansk arkitekt, fødd og død i Rio de Janeiro.
Niemeyer samarbeidde lenge med Lucio Costa. Dei to arkitektane var med i gruppa som teikna bygninga skulle hyse Undervisningsdepartementet i Rio de Janeiro, ei gruppe leia av Le Corbusier. Dette arbeidet fekk stor innverknad på arkitekturen til Niemeyer. Det fyrste provet på originalitet kom med Pampulha, eit fritidsanlegg ved Belo Horizonte med klubbhus, restaurant og framfor alt São Francisco-kyrkja med sine asymmetriske bogar.
Niemeyer var hovudarkitekt då den nye hovudstaden Brasília vart planlagd og bygd på 1960-talet. Mest alle dei sentrale bygningane i byen vart teikna av Niemeyer. Dei er skapte med ein djerv formfantasi, mellom andre i Dei tre maktene-palasset med sine karakteristiske seglliknande kolonner, i blomkroneforma til katedralen samt i dei konkave og konvekse skålformene på kongressbygninga.
Finsterhennen
Finsterhennen er ein kommune i Seeland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 445 meter over havet.
Han ligg i Grosses Moos, eit særleg frodig område med nesten svartjord i Seeland.
Kvitlenova
Kvitlenova  er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet og Stryn kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1898 meter over havet og er det 294. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.