cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Statsrett
Ut frå ein meir formell definisjon kan ein seie at statsrett er rettsreglar som berre kan endrast etter prosedyren i Grunnlova § 112: At grunnlovsforslag må fremmast på eit Storting, det må vere stortingsval, og så er det eit nytt Storting som må gjere grunnlovsvedtaket - og med 2/3 fleirtall i Stortinget. Dette gjeld først og fremst reglane i Grunnlova.
Charcot Island
Charcot Island eller Charcot Land er ei øy i Antarktis. Ho er 48 km lang og 40 km brei og er isdekt utanom nokre fjell som trengjer gjennom isen på nordkysten. Ho ligg 58 km vest for Aleksanderøya, og kring 50 km nord for Latady Island. Øya ligg i Bellingshausenhavet. Eit landemerke på øya er Cape Byrd, det nordlegaste neset på øya.
Historie
Charcot Island vart oppdaga on 11. januar 1910 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot, som etter at mannskapet hans insisterte kalla ho Charcot Land. Han gjorde dette og hevda han æra faren, Jean-Martin Charcot, ein kjend fransk lækjar. At det var ei øy vart bevist av Sir Hubert Wilkins, som fauk kring øya den 29. desember 1929.
Tsjernusjka
Tsjernusjka (russisk Черну́шка) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tanyp, ei sideelv til Belaja, rundt 170 km sør for Perm.
Charcot Island
Kollapsande isbru i 2009
Isbrua som held Wilkins isbrem til kysten av Antarktis og Charcot Island var 28 km lang, men berre 500 brei på det smalaste. I 1950 var han 99 km lang. Ho braut sundt i april 2009 over eit område som målte 12,5 gangar 2,4 km. Isbrua kollapsa raskt og vart til hundrevis av isfjell.
Tsjernusjka
Han vart første gong nemnt som ein landsby i 1859. I 1919 vart ein jernbanestasjon bygt nær landsbyen, som opplevde ein stor folkeauke som følgje av dette. Grunnlegginga av byen vert rekna som 1945 då han fekk status som urbanliknande busetnad. I 1966 fekk han bystatus.
Aintree
Aintree er ein by og eit verdsleg sokn i distriktet Sefton i Merseyside i England. Han ligg mellom Walton og Maghull, rundt 10 kilometer nord for Liverpool sentrum.
Byen er best kjent som heimstad for hesteveddeløpsbanen Aintree Racecourse, som sidan 1800-talet har arrangert hesteløpet Grand National. På 1950- og 1960-talet var det òg ein fem kilometer lang motorsportbane på staden, som brukte dei same tribunane som hesteløpet. Ei kortare utgåve av banen blir framleis brukt til forskjellige arrangement, men billøp vart det slutt med i 1982.
Byen var historisk ein del av Lancashire, og namnet Aintree, som ein rekna kjem av saksisk opphav, med tydinga «eitt tre» eller «tre som står aleine».
Leeds and Liverpool Canal går gjennom byen.
Erlend Bratland
Erlend Bratland er ein norsk songar som vart kjend i Noreg då han vann TV-konkurransen Norske Talenter den 9. mai 2008.
Bakgrunn
Bratland er opphavleg frå Kvinnherad kommune, men budde i 2008 i Haugesund. Bratland var elev på utdanningsprogram for restaurant- og matfag på Karmsund vidaregåande skule i Haugesund, men valde å slutte på skulen etter første året for å satse på musikken. Bratland er kjent for sin emo-stil som fleire medium har kommentert ikkje passar den musikken han prøver å formidle. Likevel er det òg fleire medium som rosar han for nettopp dette.
Tidleg karriere
Berre 13 år gammal stilte Bratland opp i musikalen Oliver saman med det lokalet Blandakoret på Husnes. Etter dette var han med i ein oppsetting av musikalen Chess på Bømlo. Bratland har òg utmerkt seg i Ungdommens Kulturmønstring (UKM), der han gjekk heilt til landsmønstringa i 2007, og Talent Haugaland.
Norske Talenter
Erlend Bratland stilte opp på audition i Bergen i samband med talentkonkurransen Norske Talenter. Han vakte stor oppsikt med sin «mørke» klesstil i ein skjorte med bilete av Marilyn Manson, som stod i sterk kontrast til hans songmåte, som er mjukare. Versjonen hans av «O Holy Night» rørde domar Jan Fredrik Karlsen, som sa: «Herregud. Det er ikkje noko tvil om kva for eit talent du har. Du trefte meg rett i hjartet. Takk skal du ha». I semifinalen song Bratland songen «Nella Fantasia» med raud hårfarge, og vann den siste av dei fem semifinalane. I finalen valde Erlend songen «Lost» av Anouk og grøn hårfarge, og vann tilslutt finalen med 36 % av stemmane. Einskilde samanlikna stemmen hans til songaren Jan Werner undervegs i Norske Talenter, og sjølv takka han avlidne Werner etter konkurransen og sa «Jan Werner er jo eit av førebileta mine. I ei stund som dette, går tankane mine til han».
Etter sigeren i Norske Talenter vart Bratland òg plukka ut til å reise rundt om i Noreg på 15 stader i samband med Idol-turné sommaren 2008, saman med tidlegare Idol-deltakarar som Glenn Lyse, Bjørn Johan Muri og Kim Rune Hagen. Bratland byrja like etter sigeren å spele inn sin aller første singel, versjonen hans av songen «Lost», med plateselskapet Sony BMG.
Videoar med Bratlands framferd på Norske Talenter vekte interessa til kjendisbloggaren Perez Hilton som skreiv «Det er dobbeltgjengaren min!», og la ut ein film av Erlend på sin blogg. Anouk som hadde songen «Lost», som Erlend vann med, vart òg oppmerksam på han, og uttalte «Utruleg bra songval, Erlend! Du gjorde det strålande, og du kom deg til perezhilton.com, og det gjorde eg òg takka vere deg. Tusen takk for at du gjorde så mange klår over songen min».
Første singelet og album
Den 16. mai, berre to veker etter at han vann i Norske Talenter, vart Bratlands utgåve av «Lost» lagt ut for nedlasting hos Telenor. Veka etter var singelen nr. 4 på VG sin singelliste. 28. mai var Erlend song nr. 1 på VG-lista Topp 20, etter berre 2 veker. I slutten av juni vart det òg kjent at Jan Fredrik Karlsen, ein av dommarane frå Norske Talenter, vart Bratlands manager. 27. oktober 2008 gav han ut debutalbumet True Colors som selde til gull i løpet av kort tid. For albumet vart han nominert til årets nykomar under Spellemannprisen 2008 medan «Lost» vart nominert til årets hit.
Mount Gale
Mount Gale er eit fjell ved nordenden av Frecker Ridge i Anare Mountains i Victoria Land i Antarktis. Det ligg ved sørsida av samløpet mellom Ludvigbreen og Kirkbybreen. Det vart namngjeve av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter offiser d'A.T. Gale, tidlegare i Royal Australian Navy, som var ein sjøoppmålar under Australian National Antarctic Research Expeditions («Thala Dan») og som utforska denne kysten, 1962.
Az én apám
«Az én apám» (norsk 'min far') er ein song frå 2019 som vert framført av den ungarske songaren og rapparen Joci Pápai. Songen var det ungarske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel. Pápai representerte òg Ungarn i Eurovision Song Contest 2017 med songen «Origo».
Om songen
«Az én apám» er skriven av Joci Pápai sjølv, saman med Ferenc Molnár Caramel. Songen var eit av 30 bidrag til den ungarske songtevlinga A Dal, arrangert av kringkastaren MTVA og tv-kanalen Duna. Etter å ha kvalifisert seg frå dei innleiande rundane og semifinalane, var «Az én apám» ein av åtte finalistar 23. februar 2019. Songen vann finalen etter å fått flest røyster i telefonavrøystinga og vart dimed det ungarske bidraget i Eurovision Song Contest 2019. Dette var andre gongen Joci Pápai deltok i Eurovision Song Contest, etter å ha kome på åttandeplass for Ungarn i 2017 med låten «Origo».
Ein omarbeidd versjon av songen og ein musikkvideo vart publiserte 14. mars 2019.
Eurovision Song Contest
I januar 2019 vart Ungarn trekt ut til å delta i den fyrste semifinalen av Eurovision Song Contest. Semifinalen vart halden i Expo Tel Aviv i Israel tysdag 14. mai, og Ungarn hadde startnummer 7. «Az én apám» enda på 12. plass i sin semifinale og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.
Nyon
Nyon er ein by og ein kommune i kantonen Vaud i det sørvestlege Sveits. Kommunen har eit areal på 6,8 km2 og hadde 18 469 innbyggarar i 2009. Kommunesenteret ligg 403 meter over havet. Nyon er hovudstad i eit distrikt som har namn etter byen.
Byen ligg ved Genfersjøen, ca. 25 kilometer nord for Genève. Jarnbanen som knyter Genève saman med resten av Sveits går gjennom Nyon. Også motorvegen E25 går gjennom Nyon.
Det europeiske fotballforbundet UEFA har hovudkvarter i Nyon.
Folk
Friidrettsutøvaren Léa Sprunger er frå Nyon.
The Lovin' Spoonful
The Lovin' Spoonful er ei USA-amerikansk musikkgruppe danna i 1965 i New York City. Musikken til gruppa kan samlast under sjangerane folkrock og poprock.
The Lovin' Spoonful lukkast å nå høgt på salslistene allereie i 1965. Begge låtane Do You Believe In Magic og You Didn't Have to be so Nice var mellom dei 10 beste på Billboard-lista. Året etter, 1966, kom dei tre mest kjende songane til gruppa; Daydream, Did You Ever Have to Make up Your Mind?, og Summer in the City. Alle desse tre nådde eit stort publikum, der i mellom også i Noreg. Gruppa hadde ytterlegare to hitar hausten 1966; Rain on the Roof og Nashville Cats.
I 1967 vart Boone og Yanovsky fengsla for bruk av marijuana, deretter forlet Yanovsky gruppa. Han vart erstatta av gitaristen og musikkprodusenten Jerry Yester. Året etter gjekk John Sebastian ut av Lovin' Spoonful for å verte soloartist. Albumet Revelation: Revolution '69 vart innspela utan Sebastian, og vart gruppas siste studioalbum. Denne LP-en kom ut i 1969, etter gruppa var oppløyst.
Sidan 1991 har ei musikkgruppe med namnet The Lovin' Spoonful turnerte større delar av den vestlege verda. Nokre medlemmer av opphavsbesetninga har alltid vore med, men aldri nøkkelfiguren Johan Sebastian.
The Lovin' Spoonful vart vald inn i Rock and Roll Hall of Fame i 2000.
Ragnar Udjus
Ragnar Udjus er ein norsk politikar og mediamann frå Landvik i Aust-Agder. Han representerte Senterpartiet og Vest-Agder på Stortinget frå 1973 til 1981.
Udjus gjekk Birkeland folkehøgskole 1950-51, og tok befalskurs hos Luftforsvaret i Stavern i 1953. Deretter utdanna han seg 1955-57 til agronom ved Holt landbruksskole. Sidan arbeidde han 1958-60 som kontrollassistent i kommunane kring Grimstad. Frå 1960 til -63 var han formannsskapssekretær og likningsassistent i Landvik kommune. Etterpå var han 1965-68 redaktør i Agder Tidend perioden og 1967-72 tilsett ved NRK-kontoret i Kristiansand.
Pyrolusitt
Pyrolusitt er eit tetragonalt mineral som består av mangandioksid, MnO2, dimorft med ramsdellitt. Det er eit omvandlingsprodukt av andre manganmineral og opptrer oftast i massiv eller jordaktig form (brunstein), sjeldan som krystall (polianitt). Fargen er gråleg til svart.
Avalanche Ridge
Avalanche Ridge er ein fjellrygg, 1,5 km lang som strekkjer seg nord frå Pillsbury Tower og skil Basecamp Valley frå Austin Valley i Jones Mountains i Antarktis. Han vart kartlagt av ei gruppe frå University of Minnesota 1960–61, og fekk dette namnet av dei på grunn av dei stadige snørasa på sidene av ryggen.
Old Red-avsetningane
Old Red-avsetningane eller Old Red Sandstone (tyder «gammal raud sandstein») er ein bergart av betydeleg vitskapleg interesse, særskild innanfor paleontologi. Dei dannar ein geologisk formasjon frå slutten av silurtida.
Avsetningane finst i Wales, Skottland og England der han grensar mot dei to førstnevnte, og i området rundt Omagh i Nord-Irland. Old Red Sandstone er ein ekstremt stor lagpakke av sedimentære bergartar (vesentleg brune og raude, derav namnet) datert til devontida. Det er ein marin formasjon som vart avsett frå 408 til 370 millionar år sidan då eldre silurske bergarter vart heva ved danninga av Pangaea og eroderte og glei ut i ein ferskvassjø eller ei rekkje store elvedelta. Formasjonen er særs mektig, opptil 11 000 meter einskilde stader, og kan delast i tre ledd «Nedre», «Midtre» og «Øvre» frå eldst til yngst. Den eldste delen av Old Red-avsetningane, frå silur, vart tidlegare kalla downton.
Old Red Sandstone er dermed rik på marine fossil. Agnathan fisk, alle utdøytt i dag unntatt slimål og niauge, er særs vanlege, likeeins panserfiskar og planter. På byrjinga av 1800-talet vart paleontologien av formasjonen studert intensivt av Hugh Millar, Henry Thomas dei la Beche, Roderick Murchison og Adam Sedgwick -- tolkinga til Sedgwick plasserte avsetningane i devon, og faktisk var det òg han som introduserte uttrykket devon. Mange av dei første diskusjonane innan stratigrafi omhandla Old Red Sandstone. Old Red Sandstone kan finnast saman med konglomerat-formasjonar, mellom anna ved Fowlsheugh Nature Reserve i Aberdeenshire i Skottland.
Old Red Sandstone i Noreg
Ringerikssandstein er avsett på same tid og har tilsvarande samansetnad og utsjånad som Old Red Sandstone.
Bygningar av Old Red Sandstone
I område der formasjonen er nær overflata, er mange bygningar bygd av stein av formasjonen, til dømes i området omkring Stirling i Skottland, Stonehaven, Perth i Skottland og Tayside. Innbyggjarane i Caithness nordaust i Skottland brukte òg steinen mykje.
Acadia nasjonalpark
Acadia nasjonalpark er ein 191,78 km² stor nasjonalpark i delstaten Maine i USA. Nasjonalparken vernar ein større del av øya Mount Desert Island, og nokre andre mindre øyar og landtunger langs atlanterhavskysten.
Acadia nasjonalpark vart oppretta 8. juli 1916, og er den einaste i det nordaustlege USA.
Joshua Key
Joshua Key er ein amerikansk soldat frå Oklahoma, som deserterte frå krigen i Irak. Han bur no i Canada. Han er kjend gjennom boka The Desert's Tale (Attgjevinga til desertøren), som vart fortalt til Lawrence Hill, som skreiv sjølve boka. Key er USA-kritisk til Irakkrigen.
Pyrosmalitt
Pyrosmalitt er eit brunt mineral med samansetjing (Fe,Mn)8Si6O15(OH,Cl)10. Det er kjent frå skarnførekomstar i Värmland. Mineralet er påvist som eit sjeldant mineral frå druserom i grefsensyenitt ved Grorud i Oslo.
Deverall Island
Deverall Island er ei lita isdekt øy, som stig opp av Rossbarrieren like nordaust for Beaumont Bay. Ho vart namngjeven av New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (1960–61) etter William H. Deverall, ein radiooperatør på Scott Base i 1961.
Thomas Jefferson National Accelerator Facility
Thomas Jefferson National Accelerator Facility (TJNAF), ofte berre kalla Jefferson Lab eller JLab, er eit fysikklaboratorium ved Newport News i Virginia i USA. Det har sidan 1. juni 2006 vorte operert av Jefferson Science Associates, LLC, eit prosjektsamarbeid mellom Southeastern Universities Research Association, Inc. og CSC Applied Technologies, LLC. Fram til 1996 vart det kalla Continuous Electron Beam Accelerator Facility (CEBAF) og dette namnet vert framleis ofte nytta om hovudakseleratoren.
Laboratoriet er særleg kjend for elektronakseleratoren. Maskinen byggjer på lineærakseleratorprinsippet og resirkulerer elektronstråla opptil fem gonger. Foreløpig vert det køyrd eksperiment med 4 GeV elektronstråle, men planen er å oppgradere til heile 12 GeV.
Usoljej
Usolje (russisk Усо́лье) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 5000 innbyggjarar. Han ligg på høgre (vestre) bredda av elva Kama, på motsett side av byen Berezniki, og rundt 160 km nord for Perm.
Staden vart grunnlagd i 1606 og han fekk bystatus i 1940.
Gallipoli Heights
Gallipoli Heights er ei gruppe fjelltoppar og ryggar kring 7,5 nautiske mil sør-søraust for Monte Cassino i Freyberg Mountains i Victoria Land i Antarktis. Dei vart namngjevne i tilknyting til Lord Freyberg og Freyberg Mountains av den nordlege geologiske gruppa frå New Zealand, 1963–64.
Savo Milošević
Savo Milošević er ein tidlegare serbisk fotballspelar. Han er den spelaren som flest landskampar og mål for Jugoslavia og Serbia. Han slutta for Serbia sitt herrelandslag i fotball etter den siste kampen i VM 2006. Som klubbspelar har han spelt for Partizan (1992-1995), Aston Villa (1995-1998), Real Zaragoza (1998-2000 og 2002), Parma (2000-2004), Espanyol (2002-2003), Celta Vigo (2003-2004), CA Osasuna (2004-2007) og Rubin Kazan (2008). Han har også delteke i VM i fotball 1998 og i EM i fotball 2000 der han blei toppskårar saman med Patrick Kluivert med 5 mål.
Deep Blue
Deep Blue var ei datamaskin som blei utvikla av IBM med tanke på å spele sjakk. Ho var den første datamaskina som vann eit sjakkparti mot ein regjerande verdsmeister (Garri Kasparov). Maskina vann det første partiet 10. februar 1996, men Kasparov kom tilbake og vann til slutt 4–2. Etter dette blei Deep Blue kraftig oppgradert, og spelte mot Kasparov igjen i mai 1997. Denne gongen vann maskina til slutt 3,5–2,5.
Deep Blue-prosjektet blei starta under namnet «ChipTest» av Feng-hsiung Hsu ved Carnegie Mellon University i Pittsburgh i Pennsylvania. Hsu hadde byrja å arbeide for IBM i 1989, og jobba saman med Murray Campbell på parallelle beregningar. Systemet fekk etter kvart namnet «Deep Thought» – etter namnet på datamaskina i boka The Hitchhiker's Guide to the Galaxy – men fekk til slutt altså namnet Deep Blue.
Maskina var i stand til å evaluere kring 200 millionar posisjonar på sjakkbrettet i sekundet, i tillegg til at ho var i stand til å lære sjølv, ved å analysere tusenvis av større sjakkparti spelt av profesjonelle utøvarar. På toppen av dette var stormeisteren Joel Benjamin også med på å finjustere systemet ytterlegare.
Dewart Island
Dewart Island er den sentrale øya i Frazier Islands i Vincennes Bay. Øya vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operasjon Highjump (1946–47) og posisjonen vart fastsett av Australian National Antarctic Research Expeditions (1956). Ho vart namngjeven av Carl R. Eklund etter Gilbert Dewart, ein seismolog ved Wilkes Station i 1957.
Camelback Ridge
Camelback Ridge er ein kort fjellrygg med ei høgder opp mot 1180 og 1141 moh i endane, like vest for Pemmican Bluff i Jones Mountains. Han vart kartlagt av ei gruppe frå University of Minnesota, 1960–61, som namngav han etter den kamelrygg-liknande utsjånaden.
Barnes Ridge
Barnes Ridge er ein rygg 7 nautiske mil lang, med ei høgd opp mot over 1200 moh and som strekkjer seg mellom Youngbreen og Ellenbreen ved austsida av Sentinel Range i Ellsworth Mountains i Antarktis. Han grensar til Rutfordstraumen i aust og Arapyabreen i vest.
Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1957–59, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Stephen S. Barnes, ein forskingssjef ved Byrd-stasjonen i 1958.
Gland
Gland er ein by og ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 432 meter over havet.
Kommunen ligg ved nordbreidda av Genfersjøen i regionen La Côte.
Verdas naturvernunion har hovudsete i Gland.
Arpad Elo
Elo var fødd i Egyházaskesző i Ungarn. Han flytta som barn til USA med foreldra sine i 1913. Han var professor i fysikk ved universitetet i Marquette i Milwaukee i Wisconsin. Han var også ein svært dyktig sjakkspelar. Allereie innan 1930-åra var han den sterkaste spelaren i Milwaukee, ein av dei sterkaste sjakkbyane i USA. Elo vann «The Wisconsin State Championship» åtte gonger. Elo døydde i Brookfield i Wisconsin i[ [1992.
Elo sitt ratingsystem
Elo er mest kjend for ratingsystemet ha utvikla for sjakkspelarar. Det originale sjakkratingsystemet blei utvikla i 1950 av Kenneth Harkness, som var økonomisjef i Dei sameinte statanes sjakkforbund (USCF). Innan 1960 utvikla Elo sin eigen formel, basert på alle data som vart samla opp ved å bruke ratingsystemet til Harkness. Formelen hadde grunnlag i matematiske metodar henta frå statistikkfaget, og utgjorde ein forbetring av Harkness-systemet. Det nye ratingsystemet blei godkjend på eit møte i USCF i St. Louis i Missouri i 1960.
I 1970 bestemte Verdas sjakkforbund (FIDE) seg for å bruke ELO-ratingsystemet. Frå då av, og til midten av 1980-åra, var det Elo sjølv som stod for ratingkalkulasjonane. Arbeidet med kalkuleringane var på den tida ei relativt overkommeleg oppgåve, sidan det var færre enn 2000 spelarar som blei rata av FIDE. Etter kvart gav FIDE ansvaret for ratingberegningane vidare til andre enn Elo. FIDE la også til nye reglar for «kvalifikasjonar for rating» i handboka si som tildelte vilkårlege ratingar (vanlegvis i 2200-området som er det lågaste sjiktet for ein sjakkmeister) for spelarar som skåra minst 50 % i nokre få, utvalde turneringar, som til dømes sjakkolympiadar. Elo med fleire protesterte mot desse nye reglane, grunngjeve med at dei var vilkårlege og politisk drivne fram.
Veresjtsjagino
Veresjtsjagino (russisk Вереща́гино) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 120 km vest for Perm.
Han vart grunnlagd i 1898 som ein busetnad for arbeidarar under bygginga av jernbanestasjonen Otsjorskaja (russisk: Очёрская) på Perm – Vjatka-jernbanen. I 1904 vart namnet endra til Voznesenskaja (russisk: Вознесенская, og i 1916 til Veresjtsjagino (etter målaren Vasilij Veresjtsjagin som var her i 1904). Busetnaden fekk bystatus i 1942.
Pyromorfitt
Pyromorfitt er eit grønt blymalm, og eit oftast grønt mineral i apatittgruppa, eit klorhaldig blyfosfat, Pb5(PO4)3Cl. Det finst som sekundærmineral i oksidasjonssonen i blyførekomstar. På same måte opptrer to tilsvarande samband: arsenatet mimetesitt (mimetitt), Pb5(AsO4)3Cl, med gul til brun farge, og vanadinitt, Pb5(VO4)3Cl, eit vanadat med oransje til raud farge. Dei tre minerala finst ofte i vene heksagonale krystall.
Gambone Peak
Gambone Peak er eit fjell, 1620 moh, 7 nautiske mil sørvest for Coronet Peak, ved samløpet mellom Leap Yearbreen og Blackbreen i Bowers Mountains i Antarktis. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–64, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant J.C. Gambone, administrativ assistend for befalsstaben til U.S. Naval Support Force i Antarktis, 1967 og 1968.
Mount Gauss
Mount Gauss er det nordlegaste fjellet av Kirkwood Range i Victoria Land i Antarktis. Det vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen, som namngav det etter professor Carl Friedrich Gauss, ein tysk matematikar og astronom.
Tønnes Puntervold
Tønnes Houge Puntervold var ein norsk handelsmann og skipsreiar frå Eigersund.
Puntervold dreiv omfattande nærinsgverksemd i heimbyen Eigersund frå 1850-åra. Han er i dag særleg kjend for å ha vore den fyrste som oppretta eit regulært redningsstell langs jærkysten.
Dieglman Island
Dieglman Island er ei stort sett isdekt øy med mange klippeframspring, som ligg på nordvestsida av Edisto Channel i Highjump Archipelago. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og kalla «Dieglman Islets», men seinare sovjetiske ekspedisjonar (1956–57) kartla dette som ei enkel øy med mange klippeframspring. Namnet vart endra av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) om denne enkle øya. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter E.D. Dieglman, ein pilot i U.S. Navy Operasjon Highjump under fotograferinga av området i 1946–47.
Nonneseter haldeplass
Nonneseter er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen, oppkalla etter Nonneseter kloster, som låg her i mellomalderen, og som det framleis er bygningsrester av rett attmed haldeplassen. Haldeplassen ligg utanfor den vestre sideinngangen til jarnbanestasjonen Bergen stasjon, og gjev ein snøgg og stutt overgang mellom Bybanen og lokal- og regiontoga på Bergen stasjon. Området høyrer til i Bergenhus bydel.
Pully
Han er ein av dei austlege forstadane til byen Lausanne, ved breidda av Genfersjøen (Lac Léman) og ved foten av vingardane i Lavaux ved vegen til Vevey og Montreux. Frå Pully til bysentrum i Lausanne er det om lag tre kilometer.
Nonneseter haldeplass
Haldeplassen opna 22. juni 2010, saman med dei andre haldeplassane på det fyrste byggesteget av Bybanen sørover frå Bergen sentrum. Gata som haldeplassen ligg i, er opa for busstrafikk og nytta av bussar som skal til Bystasjonen.
Kvar 17. mai vert Nonneseter haldeplass nytta som endestasjon for Bybanen i den tida det bergenske 17-maitoget, kalla prosesjonen, går i Christies gate. Denne gata krysser Kaigaten, der Bybanen går, like før den ordinære endestasjonen, Byparken. Det er lagt til rette med pens for ekstraordinært sporskifte i Kaigaten for at ruteavviklinga skal kunne fungere utan å kome i konflikt med prosesjonen. Bybanen vil heller ikkje stoppe på haldeplassen Bystasjonen under prosesjonen.
Risvollan
Risvollan er eit område i Trondheim. Det er mellom dei sørlegaste områda av Trondheim aust for Nidelva. Området er dominert av Risvollan borettslag, som er landets største frittståande borettslag.
Boston i England
Boston er ein by i grevskapet Lincolnshire i det vestlege England. Han er hovudby i distriktet Boston, og har 55 750 innbyggjarar (2001).
Namnet er ei samantrekning av St. Botolph's Town. Han fekk byrettar i 1545, og er den første av fleire byar med dette namnet.
Historie
Den eldste busetnaden ein kjenner til vart visstnok oppretta i 654, då ein saksisk munk ved namn Botolph grunnla eit kloster ved elva Witham. Ein del historikarar tvilar på dette, og meiner at byen har ein annan bakgrunn.
Byen er ikkje nemnd i Domesday Book (1086), men landsbyen Skirbeck er nemnd der. Skirbeck har lenge vore ein del av Boston, og namnet eksisterer no berre som eit kyrkjeleg sokn.
I løpet av 1000- og 1100-talet voks Boston, og i mellomalderen vart han ei viktig hamn for handelen med kontinentet. Det var særleg ull som vart skipa ut, og lokalt seier ein ofte at Boston vart «bygd på ull». Andre eksportvarer var salt, korn og bly. På 1400-talet gjekk det nedover med ullhandelen, og industrien flytta til andre delar av landet. Dermed forsvann òg ein viktig del av grunnlaget for rikdomen i byen.
På 1200- og 1300-talet kom munker frå fire ordenar til Boston; dominikanarar, fransiskanarar, karmelittar og augustinarar. Klostera deira vart oppløyste under Henrik VIII. Spisesalen frå eit av dei vart i 1965 gjort om til eit teater, og vert no kalla Blackfriars Arts Centre.
Henrik VIII gav byen eit charter i 1545, og frå 1552 valde Boston to representantar til parlamentet.
I 1607 forsøkte ein gruppe pilegrimer leia av William Brewster og William Bradford å reise frå Boston til Nederland. Det var på den tida forbode å emigrere, og dei vart arresterte og fengsla i Laugshallen. Dei fleste av dei slapp fri året etter, og la ut mot Nederland, der dei busette seg i Leiden. Dei vart etter kvart uroa over moralen i Nederland, og reiste med skipet «Mayflower» mot Amerika. I 1620 steig dei i land ved Plymouth Rock. Gruppen er blitt kjent som pilegrimsfedrane.
Mot slutten av det 1700-talet vart myrområda rundt byen drenert, og kunne dyrkast opp. Boston kunne dermed byrje å selje korn til London. Den første banken vart opna i 1774, og i 1776 tillet parlamentet opprettinga av ein vektarstyrke som patruljerte i gatene på natta.
Byen vart igjen ei viktig hamn på 1700-talet, etter at jernbanen kom dit i 1848. Eit nytt hamneanlegg vart konstruert i 1884. Boston hadde ein viktig jernbaneterminal inntil 1960-åra, då byen vart råka av nedskjeringar.
På 1900-talet fortsette byen som ei viktig hamn, spesielt for eksport av korn, gjødsel og tømmer. Den første kinoen opna i 1910. I 1919 vart Central Park, som er ein sentralt stad i bybiletet, anlagt. Byen fekk elektrisitet tidleg i hundreåret, og frå 1924 vart elektriske gatelys installert.
Boston har hatt stor tilflytting sidan slutten av 1900-taket, særleg frå Aust-Europa og Portugal. Det har oppstått ein spent situasjon mellom forskjellige folkegrupper, som under EM i fotball 2004 førte til opptøyar i byen.
Paul Ramdohr
Paul Ramdohr var ein tysk mineralog.
ECARE
ECARE, spansk akronym for Estación Científica Antártica Ruperto Elichiribehety, er ein uruguayansk sommarstasjon oppretta av Det uruguayanske antarktisinstituttet den 22. desember 1997 på Den antarktiske halvøya.
ECARE ligg i Hut Cove, søraust for Hope Bay og nordaust på Den antarktiske halvøya, like ved den argentinske Esperanza-basen. Stasjonen kan ta imot sju personar og vert nytta til å forske på det omliggande området. Hanv ar tidlegare ein britisk stasjon kalla Trinity House.
Stasjonen er kalla opp etter Ruperto Elichiribehety, ein uruguayansk marineløytnant som i 1916 leia ein uruguayansk ekspedisjon for å redde Shackleton-Rowett-ekspedisjonen som var stranda på Elefantøya.
Mount Gawn
Mount Gawn er eit markant fjell, 2190 moh, sentralt i King Range nordvest i Victoria Land i Antarktis. Det vart namngjeve av den nordlege geologiske gruppa frå New Zealand, 1963–64, etter J.E. Gawn, ein radiotelegrafist ved Scott-basen, 1963–64.
Grøtøy gamle handelsstad
Grøtøy gamle handelsstad låg i Steigen kommune i Nordland på øyane Grøtøya, Manshausen og Naustholmen. Handelsstaden vert grunnlagd i 1690 og var ein av dei største i Nordland fram til det gjekk konkurs i 1923. I fleire generasjonar tilhøyrde staden familien Schøning.
Grøtøy handelsstad blei grunnlagd av Oluf Hartvigsen (1656–1746). Han hadde arva Grøtøya etter faren Hertvig Arnesøn som var prest i Steigen. Det starta med eit lite føretak med handel og jektebruk. Oluf Hartvigsen skaffa seg fortrinnsrett på å frakte varer for gardbrukarane i distriktet, varer som skulle til Bergen og til fiskeværa i området.
Handelsstaden låg på ein strategisk plass og var siste stoppestad før Vestfjorden for fiskarane som skulle på Vestfjordfisket.
Historie
Oluf Hartvigsen var gift to gonger. Fyrste kona Maren Pedersdater Leth døydde i 1717 og i 1722 gifta han seg opp att med Apollona Schøning (1694–1784). Han var då 66 år gamal og ho 28 år. Dei fekk 6 barn saman. Oluf døydde i 1746 og Apollona kunne ikkje drive handelsstaden åleine og gav den difor over til sonen Arent (1727–1774). Han tok etternamnet til mora og slik blei eigarane på Grøtøya heitande Schøning.
Arent fekk eigedomsrettane til Grøtøya ved kongeleg resolusjon i 1762 og frå denne tida vert øya eit privateigd føretak.
Arent gifta seg med Sophie Maria Meldal i 1752 og dei fekk 7 born. I 1774 døydde begge to av tyfus og sonen Ole Meldal Schøning tok over drifta 19 år gamal. Tre år seinare gifta han seg med tremenningen sin, Birgitte Sophia Jentoft. Dei fekk 6 born. Ole Meldal Schøning døydde av tuberkulose i 1785 og i 1793 blei Grøtøya avhendt ut av Schøning-slekta, til Andreas Falster.
Den eldste gjenlevande sonen til dei tidlegare eigarane på Grøtøya, Arent Schøning, hadde odelsrett på handelsstaden. Han bygde fyrst sin eigen handelsverksemd på Helnes i staden, der han hadde arva jord. I 1803 tok han att Grøtøya med odelsretten for 1,850 riksdalar.
Handelsstaden la stadig nye gardar inn under seg og i 1839 blei også posten flytta til Grøtøya. Arent Schøning overdrog handelsstaden til sonene Søren og John Schøning i 1846, to år før han døydde.
Det nye føretaket
Brørne starta med å utvide handelsstaden. I 1850 fekk dei bygd krambua og ei pakkebu på Manshausen. De bytta ut dei to jektene dei hadde – «Sophia Jørgine» og «Lykkens Prøve» – med galeasen «Falken» og galeasjekta «Carolina», som begge forliste i 1854 og blei erstatta av «Forsørget» og «Karen Dorthea» som begge var jekter. Seinare blei ein ny galeas kalla «Neptunus» kjøpt inn. Føretaket dreiv nå i hovudsak med kjøp av fisk og tilverking av fiskeprodukt, særleg klippfisk. Dei blei også deleigarar av eit føretak i Lofoten som nytta seg av fiskeavfall.
I 1860 blei Steigen prestegjelds Sparebank oppretta på Grøtøya, med Søren Schøning som pådrivar. Same år blei det bygd eit losjihus på Grøtøy, som vert nytta av fiskarane når dei var på Grøtøya og venta på høveleg vær. Losjeringa stod Sophie Amalie, kona til Søren Schøning for. Til tider kunne det vere meir enn 1,000 innkvartert på Grøtøya.
Søren døydde i 1861 og John vert eineeigar av føretaket. Helsa hans var ikkje god og ansvaret blei for mykje for han. Han tilbydde difor sonen til broren Ole, Gerhard Schøning, stillinga som soussjef i føretaket.
Det var John som stod for bygginga av hovudgarden på Grøtøya, som står framleis. Den blei ferdig 1863. John stod også for å få et eige dampskip til handelsstaden, men han døydde like før det blei ferdigstilt. Skipet fekk namn etter han. Dampskipet «John Schøning» gav nye moglegheiter, også innanfor handelen. Tidlegare hadde handelsstaden berre kunne handle med Bergen og Trondheim, men nå vert rekkevidda utvida til hovudstaden Christiania.
Gerhard Schøning-perioden
John var ugift og hadde difor ingen direkte arvingar. Sonen til Søren var ikkje interessert i føretaket og difor hadde John testamentert det til Gerhard Schøning, som allereie hadde drive det lengje. Gerhard tok over ei verksemd i vekst og det var også oppgangstider i Nordland. Storsildfisket slo til kvart år, noko som gav store inntekter og gode tider for handelsstaden.
Gerhard var også interessert i å framstille fiskeprodukta best mogleg og derfor reiste han til Tyskland for å studere betre metodar. I Tyskland fann han også ein marknad for varane til handelsstaden, og han byrja å eksportere direkte dit, heller enn via kjøpmenn i Bergen som tidlegare. Han ville vere minst mogleg avhengig av Bergen.
Drifta blei utvida og Grøtøy blei også grossist for andre små kjøpmenn i området. Gerhard fekk mura opp kai ved Manshausen, kor det blei reist et stort kol- og saltlager. Skip kom direkte hit frå eksporthamner i utlandet.
Dampskipdrifta blei utvida, dampskipet «Grötö» blei kjøpt inn, «John Skjønning» blei avhendt og erstatta med ein større med same namn. I 1876 låg det meir enn 500 fartøy i Grøtøysunda og i løpet av same sesong var det 1,524 båtar innom staden.
I 1873 blei det bygd telegraf på Grøtøy, bak hovudbygningen. Den gamle telegrafbygningen brann ned i 1907. Straks etter at den gamle brann blei ein ny reist. Denne overlevde den andre brannen i 1912 og står framleis på øya.
Også salt- og kollageret på Manshausen blei utvida og Manshausenbrygga vert bygd. Da den stod ferdig ein gong på 1870-talet, var den den største trebygningen nord for Trondheim.
Øyungen i Oslo
Øyungen er eit vatn i Nordmarka i Oslo. Det er 0,75 km² stort, ligg 283 meter over havet, og høyrar til den austre greina av Nordmarksvassdraget.
Vatnet er demma opp med den store Øyungsdammen i søraust, der Skarselva renn ut og ned til Dausjøen, 154 meter over havet, og derfrå er det utløp gjennom Dausjøelva til Maridalsvannet, 149 meter over havet. Øyungen inngår såleis i drikkevassforsyninga for Oslo, men ligg så langt til skogs at vatnet ikkje er underlagt restriksjonar på grunn av dette. Frå Dausjøen og nedetter er det restriksjonar.
Grøtøy gamle handelsstad
Gerhard Schøning-perioden
Handelsstaden handla også vin og brennevin som blei kjøpt inn i store fat og tappa på flasker og avhenda i krambua.
Øyungen i Oslo
Øyungen er er eit veleigna og populært fiskevatn for barnefamiliar og for sportsfiskarar, lett tilgjengeleg frå Skar i Maridalen. Her er det mogleg å få aure, røye og abbor. Folk over 18 år må ha kjøpt fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon. Det er fine teltplassar ikring dei søndre delane av vatnet. Dessuten ligg ein godkjend bålplass på kvar si side av utløpselva ved Øyungdammen.
Grøtøy gamle handelsstad
Hus på Grøtøya, Manshausen og Naustholmen
Hovudhuset blei bygd etter initiativ av John Schøning i 1863 og inneheld 22 rom. Byggverket er i tømmer og blei først reist i Namdalen, deretter blei tømmeret merka og flytta til Grøtøya. På framsida av huset er det ein altan på godt over 100 kvadratmeter.
Under den andre verdskrigen vert huset nytta av Narvik gamleheim som var blitt evakuert hit.
Hovudhuset er restaurert og framstår slik det var da handelsstaden gjekk konkurs i 1923. Dette gjelder både eksteriør og inventar.
Villa Haugen var husvære for Arentine Schøning og blei reist i 1908. Under andre verdskrig vert huset nytta til barneheim. Villa Haugen blei rive i 1948. I 1998–2001 blei det bygd opp att frå det ein kunne finne av bilde og anna informasjon av Jan Peter og Sonja Krogh. Huset står no slik det gjorde da det blei reist, på de gamle grunnmurane.
Hellandshuset eller Helgelandshuset blei reist i den perioden Søren og John Schøning leia handelshuset, rundt 1860. Dette huset vert nytta av fiskarar som leide seg plass og overnatta samstundes som dei venta på å kunne reise over til Lofoten. Det var Sørens ektefelle Sophie Amalie som hadde det daglege ansvaret for dei som losjerte på øya. Hellandshuset brann ned i 1912.
Manshausenbrygga blei bygd av Gerhard Schøning og vert nytta til salt- og kollager. Bygningen var Nordlands største trebygning. Det blei rive ned ganske raskt etter konkursen. Brygga var 65 meter lang, 3 etasjar høg og hadde 5 heisetårn. Sildesaltinga gjekk føre seg her og tørrfisken blei også hengt opp og tørka i denne bygningen.
På Manshausen var det også eit bøkkarhus og eit trandamperi. Bøkkarhuset står framleis.
Manshausen blei kjøpt av Børge Ousland i 2010.
Nybutikken låg på Naustholmen og blei reist etter brannen i 1912.
Erviksanden
Erviksanden er ei sandstrand i Ervik. Den er ca 1 km lang. Her kjem store bølger inn som gjer dette til ein attraktiv stad for surfarar, men på grunn av ein del understraum er det ikkje alltid so trygt å surfe der. Det ligg også store menger vrakrestar etter lasteskipet MS «Emsland» som vart bomba i 1944. Dette ligg omtrent midt på stranda eit stykke ut i. Ein kan ikkje sjå det når det er flo. Skarpe gjenstandar stikk opp under havoverflata og kan vere livstruande. Vêret og bølgene skiftar fort. Stranda i Hoddevik er meir egna for surfing.
Alexander I av Hellas
Alexander I var konge av Hellas frå 1917 til 1920 og prins av Danmark. Han var nest eldste son av kong Konstantin I av Hellas og dronning Sofia av Hellas.
Aoraki/Mount Cook nasjonalpark
Aoraki/Mount Cook nasjonalpark er ein nasjonalpark som ligg på Sørøya på New Zealand, nær byen Twizel. Aoraki/Mount Cook, det høgaste fjellet på New Zealand, og busetnaden Aoraki/Mount Cook village ligg inne i parken. Området vart oppretta som ein nasjonalpark i oktober 1953, og er sett saman av område som vart verna så tidleg som i 1887 for å ta vare på det særeigne dyrelivet og vegetasjonen her.
Geografi
Parken omfattar eit område på 707 km². Isbrear dekkjer 40 % av arealet, mellom desse Tasmanbreen i hellingane til Aoraki/Mount Cook.
Alle dei 20 fjelltoppane på New Zealand som er over 3 000 meter, utanom Mount Aspiring/Tititea, ligg i parken. Mellom desse er det høgaste fjellet på New Zealand, Aoraki/Mount Cook, 3753 moh. Andre markante fjell er Tasman, Hicks, Sefton og Elie de Beaumont. Fjella i Søralpane er unge i geologisk forstand, mindre enn ti millionar år, og dei er stadig under oppbygging. Landhevinga i området der nasjonalparken ligg, er på fem til ti millimeter årleg. Det er rekna ut at det gjennom tidene har vore om lag 25 km landheving, men landhevinga har vorte motverka av erosjon.
Parken grensar til Westland Tai Poutini nasjonalark på Søralpane. Til saman utgjer dei delar av Te Wahipounamu South Westland verdsarvstad, som er kjend for framståande naturverdiar.
Flora og fauna
Vegetasjonen i Aoraki/Mount Cook nasjonalpark består av over 400 planteslag, av desse er meir enn 100 innførte artar, som til dømes den fargerike hagelupinen, moreller og ulike bartre. Under normale tilhøve veks skogen opp til om kring 1300 moh., og tuveformande gras mellom 1300 og 1900 moh. På dei høgaste klippene i Aoraki/Mount Cook er det funne kring 14 artar lav. Det meste av parken ligg over skoggrensa, slik at voksterlivet består hovudsakleg av alpine plantar som til dømes Mount Cook-lilje (Ranunculus lyallii), den største soleieblomen i verda, store, alpine tusenfryd og grasslaget Aciphylla colensoi.
Der er om lag 35 til 40 fugleartar i parken, mellom desse kea, den einaste alpine papegøyen, og den godt kamuflerte australpiplerka. Keafuglen finst no berre i Søralpane. Små insektetarar som tïtitipounamu (skogklatresmett) og pïwakawaka (viftestjertar) held til i småskog og buskar, saman med eit mindre tal med to større fuglar, duer og nattsvermarugle. Innførte artar som finkar og sporvar held til i krattlandskapet. Den vesle fjellklatresmetten, ei trua art, er den einaste med permanent tilhaldsstad i høgfjellet. Svartstylteløparen, eller Kakī, den sjeldnaste vadefuglen i verda, held til langs elvebreiddene til Tasmanelva.
Parken er òg tilhaldsstad for mange virvellause dyr. Mellom desse er store augestikkarar, sirissar, grashopper, 223 dokumenterte artar av møll og sju endemiske sommarfuglar. Ein svart alpin wētā, også kjend som Mount Cook-fluga, lever over snøgrensa. Den sjeldne gekkoen Naultinus gemmeus (engelsk jewelled gecko) held til i parken, men er sjeldan å sjå. Innført gemse og himalayatahr kan jaktast på.
Rekreasjon
Parken er populær for fotturisme, skisport, jakt og fjellklatring. Miljøverndepartementet, Department of Conservation, administrerer aktivitetane i parken.
Austin & Ally
Austin & Ally er ein amerikansk komedie-serie laga av Kevin Kopelow og Heath Seifert som blei send på Disney Channel frå 2. desember 2011 til 10. januar 2016. Serien hadde premiere i Noreg 16. mars 2012.
Davis-stasjonen
Davis-stasjonen er ein permanent base i Antarktis driven av Australian Antarctic Division (AAD). Han er den største forskingsstasjonrn til Australia og ligg ved kysten av Cooperation-havet i Princess Elizabeth Land (Ingrid Christensen Kyst) og er eit isfritt område (antarktisk oase) i Antarktis kalla Vestfold Hills.
Historie
Den første som steig i land her var den norske kvalbåtkapteinen Klarius Mikkelsen på «Thorshavn» i 1935. Mikkelsen kalla åsane opp etter Vestfold i Noreg, som han meinte likna.
Varden som nordmennene reiste her vart funnen av medlemmar av Australian National Antarctic Research Expeditions (ANARE) i 1960, men gjekk tapt i mange år før han igjen vart funnen i 1995.
I januar 1957 leita eit lag frå ANARE leia av Phillip Law etter ei høvande stad for stasjonen. Dette viste seg å vere vanskeleg fordi det var få gode ankerplassar og dei hadde lite ferskvatn att. Etter to dagars leiting, valde dei til slutt å setje stasjonen på eit lite platå oppom ei svart sandstrand. Lossinga starta og 13. januar 1957 vart det halde ein liten seremoni som offisielt opna den nye stasjonen. Han fekk namnet Davis til ære for kaptein John King Davis.
Davis vart lagt ned for ein kort periode den 25. januar 1965 for ei ombygging av Casey-stasjonen. Han vart opna på ny 15. februar 1969 og har vore i kontinuerleg drift sidan den gong. Dei små hyttene som stasjonen opphavleg bestod av forfall seint i 1970- og tidleg i 1980-åra og stasjonen vart ombygd.
Davis har vorte den største stasjonen til Australia i Antarktis og det vert forska på mange felt.
Klima
Davis-stasjonen har eit arktisk klima:
Annapolis
Annapolis er hovudstaden i delstaten Maryland. Hann er òg hovudsete for fylket Anne Arundel. Byen ligg på Chesapeake Bay. Hann vart oppkalla etter Anne av Storbritannia, som vart dronning av England, Skottland og Irland frå 1702 - 1714. I 2004 vart det estimert at Annapolis hadde 36 408 innbyggjarar.
Assar Rönnlund
Bernt Assar Rönnlund var ein svensk langrennsløpar frå Umeå. I løpet av si tid som aktiv vann han seks VM- og OL-medaljar, tre i VM og tre i OL, tre i stafett og tre individuelt, tre i gull og tre i sølv. Mellom 1959 og 1969 vann han 13 individuelle svenske meisterskap og eitt SM-gull med IFK Umeå.
Karriere
Rönnlunds store meisterskap var VM 1962 i Zakopane, der han vart verdmeister både på 15 km og 4 x 10 km stafett, i tillegg tok han sølvmedaljen på femmila bak landsmannen Sixten Jernberg.
Gullmedaljar i svenske meisterskap
Rönnlund vann Vasaloppet i 1967. Han vart tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje i 1962, og 1968 fekk Holmenkollmedaljen.
Texaco
Texaco (kort for Texas Company) er eit amerikansk petroleumsmerke. Det var eit sjølvstendig oljeselskap fram til 2001, då det fusjonerte med Chevron. Symbolet til selskapet er ei raud eller kvit Texas-stjerne med ein T inni.
Selskapet blei grunnlagd i 1901 som Texas Fuel Company etter oljefunn i Spindletop ved Beaumont i Texas. I 1905 byrja det operera i Belgia som Continental Petroleum Company. Gjennom fleire tiår kjøpte det opp fleire andre oljeselskap i ulike land, og stod bak ei rekkje bensinstasjonar. Merket er velkjend i USA, Latin-Amerika og Vest-Afrika og noko mindre i Europa.
Texcaco fusjonerte med Chevron i 2001 og danna selskapet ChevronTexaco. I 2005 blei namnet endra til Chevron igjen, med Texaco som eit merke. I juli 2010 blei Texaco-merket fjerna frå over 1 100 bensinstasjonar i dei midatlantiske statane av USA – Delaware, Indiana, Kentucky, Nord-Carolina, New Jersey, Maryland, Ohio, Pennsylvania, Sør-Carolina, Virginia, Vest-Virginia, Washington D.C. og delar av Tennessee.
I 1995 fusjonerte dei norske og danske Texaco-delane med Norsk Hydro under namnet HydroTexaco, seinare YX energi. Dette selskapet blei selt i 2007 til Reitangruppen.
Nygård haldeplass
Nygård er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Stasjonen ligg i Bergenhus bydel i Bergen, og opna 22. juni 2010.
Å juletre
«Å juletre» er ein julesong med opphav i den schlesiske folkesongen «Ach Tannenbaum» ('Å edelgran') frå 1500-talet. Songen er kjend i si tyske juleutgåve «O Tannenbaum» frå 1800-talet og i omsetjingar som engelske «O Christmas Tree» og fransk «Mon beau sapin». Han blei omsett til norsk av Arne Bendiksen i 1981. Han er den eldste julesongen som nemner eit juletre. Songen peiker seg også ut som eit tidleg døme på ein julesong utan religiøst innhald.
Melodien er brukt i ei rekkje andre songar, mellom anna i amerikanske delstatssongar, i tøysesongen «En bussjåfør» og kristne songar som «Jeg er en ringe vandringsmann».
Tekst
Teksten i songen kan førast tilbake til 1500-talet. Han fanst i fleire variasjonar, ein av dei blei gjeven att i ei lutt-bok frå 1590 og opp att av Melchior Franck i ein quodlibet frå 1615.
Teksten til den moderne tyske julesongen om edelgrana er sett saman frå ulike kjelder. Førsteverset kjem frå ein song av Joachim August Zarnack frå 1820, der den eviggrøne edelgrana er samanlikna med ein lite tru kjærast, med tekst som «O Mägdelein, o Mägdelein, wie falsch ist dein Gemüte» i andreverset. Læraren Ernst Anschütz gav att songen i samlinga Deutsche Volkslieder mit Volksweisen für Volksschulen i 1820. Han knytte teksten saman med folketonen «Es lebe hoch, es lebe hoch, der Zimmermannsgeselle», som songen er blitt kjend med. I 1824 gav Anschütz att ein omarbeidd versjon som berre nytta det første verset frå den eldre songen og la til to nye vers, slik at berre treet er nemnd. Denne versjonen har også ei klarare juletilknyting enn dei eldre tekstane.