cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Halldor Ukristne
Tilnamnet «ókristni» betyr «den ukristne» og ein reknar med at namnet kjem av at Halldor var mellom dei som avviste kristendommen og heldt seg til dei gamle gudane. Det er kjent at Eirik jarl var tolerant i høve til religion og let folk flest få tru på det ville. Ein har vel hatt lett for å tru at samfunnet dermed var lite «kristna» då ladejarlane styrte. Men dersom det ikkje var noko særsyn at folk heldt på dei gamle gudane, kan ein undre seg på kvifor han fekk eit slikt tilnamn; kanskje var grunnen motsett, og nettopp den at det på denne tida var heller uvanleg i å rekna seg som «ukristen»?
VM i friidrett 2009
5 000 meter
<br style="clear:left" />
10 000 meter
<br style="clear:left" />
110 meter hekk
<br style="clear:left" />
Jevgenij Garanitsjev
Jevgenij Aleksandrovitsj Garanitsjev er ein russisk skiskyttar frå Novoilinskij i Perm kraj.
Nyiragongo
Nyiragongo er ein vulkan heilt aust i Den demokratiske republikken Kongo. Han ligg i Virunga nasjonalpark, nær grensa til Rwanda. Nyiragongo når 3469 meter over havet og er ein av dei mest aktive vulkanane i Afrika.
Stein Buan
Stein Buan (fødd 1952) er ein norsk skribent og forfattar frå Roa på Hadeland, no busett på Harestua.
Jevgenij Garanitsjev
Garanitsjev vann bronsemedaljen på 20 km under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Eit svakt renn i 7,5 km sprint førte til at han ikkje fekk plass på det russiske stafettlaget som vann OL-gull.
Stein Buan
Buan har arbeidt som telemontør og vaktmester.
Jevgenij Garanitsjev
Gararanitsjev vann 7,5 km sprint i Holmenkollen i 2012, 0,7 sekundar framom tyske Arnd Peiffer. Det er Garanitsjevs einaste individuelle triumf i verdscupen i skiskyting, elles har han seks andreplassar og sju andreplassar. Derimot har han vore med å vinne fire verdscup-stafettar for Russland.
Stein Buan
Han er aktiv i kulturlivet både som skribent, forteljar og musikar, og kombinerer gjerne kåseri med song og musikk. Han har oppretta Steinbrøttet forlag der han har gjeve ut eigne bøker. Den første boka hans Gerhardsenlandet er ein oppvekstroman frå Roa.
Buan er òg leiar for organisasjonen kulturBANEN (2010), ein organisasjon som arbeider for kulturakitivitetar langs Gjøvikbanen: «Vi ønsker at hver enkelt aktivitet skal framstå som del av et helhetlig kulturtilbud, som perler på et spor, fra Operaen til Skibladner».
VM i friidrett 2009
400 meter hekk
<br style="clear:left" />
4 x 100 meter stafett
<br style="clear:left" />
4 x 400 meter stafett
<br style="clear:left" />
20 kilometer kappgang
<br style="clear:left" />
50 kilometer kappgang
<br style="clear:left" />
Høgdehopp
<br style="clear:left" />
Stavhopp
<br style="clear:left" />
Lengdehopp
<br style="clear:left" />
Tresteghopp
<br style="clear:left" />
Kulestøyt
<br style="clear:left" />
Vakre vegers pris
Vakre vegers pris (offisielt Vegdirektørens pris for vakre veger) er ein konkurranse som blir arrangert av Statens vegvesen og delt ut på arrangementet Veg- og trafikkdagane.
VM i friidrett 2009
Diskoskast
<br style="clear:left" />
Sleggekast
<br style="clear:left" />
Spydkast
<br style="clear:left" />
Tikamp
IAAF annullerte i 2016 Pogorelov sitt resultat.
100 m
Dato: 17. august <br style="clear:left;" />
200 m
Finale: 21. august <br style="clear:left;" />
400 m
Finale: 18. august <br style="clear:left;" />
800 m
Finale: 19. august <br style="clear:left;" />
1500 m
Finale: 23. august <br style="clear:left;" />
5000 m
Finale: 22. august <br style="clear:left;" />
10 000 m
Dato: 15. august <br style="clear:left;" />
Maraton
Dato: 23. august <br style="clear:left;" />
20 km kappgang
Dato: 16. august <br style="clear:left;" />
400 m hekk
Dato: 20. august <br style="clear:left;" />
3000 m hinder
Finale: 17. august <br style="clear:left" />
Høgdehopp
Finale: 20. august <br style="clear:left;" />
Stavhopp
Finale: 17. august <br style="clear:left;" />
Lengdehopp
Finale: 23. august <br style="clear:left;" />
Tresteghopp
Finale: 17. august <br style="clear:left;" />
Kulestøyt
Finale: 16. august <br style="clear:left;" />
Diskoskast
Finale: 21. august <br style="clear:left;" />
Sleggjekast
Finale: 22. august <br style="clear:left;" />
Spydkast
Finale: 18. august <br style="clear:left;" />
Sjukamp
Dato: 15./16. august <br style="clear:left;" />
Stjertmeis
Stjertmeis (Aegithalos caudatus) er ein meiseliknande sporvefugl i stjertmeisfamilien. Fuglen er utbreidd i mesteparten av skogbeltet i palearktis, med unnatak av Island og Nord-Afrika. I Noreg finst fuglen i lauv- og blandingsskog i Sør-Noreg nord til Trondheimsfjorden, meir spreidd lengre nord og i Nordland og Troms. Han er ein sjeldan streiffugl i Finnmark. Hekkeområda er som oftast frodige og høgproduktive lokalitetar, ofte med høgstamma skog. Arten hekkar sjeldan i dei ytre og mest eksponerte kystområda på Vestlandet og i Trøndelag. Stjertmeisa likar best fuktige biotopar som t.d. orebelter langs vassdrag, bekkedalar og sumpskogområde. Fuglane treng ikkje større samanhengande skogområde og finn gode hekkelokalitetar i lauvskogrike kulturlandskap, spesielt der det framleis finst våtmarker.
Utsjånad
Fuglen er ca. 16 centimeter lang og 7-9 gram. Han har lang stjert, kort nebb, kvitt hovud og er rosa på skuldrene og sidene. Ryggen er svart.
Levevis
Stjertmeis er ein stand- og streiffugl, men somme år med ujamne mellomrom kjem det invasjonar frå aust. Dette kan hende i alle delar av landet. Hekkebestanden i Noreg varierer mellom 5000 og 20000 par. Stjertmeisa et mest insekt heile året. Om vinteren streifar stjertmeis rundt i små flokkar som oftast er sett saman av eit par foreldrefuglar og avkomet deira frå siste hekkesesong. Tidleg på våren, ofte i mars, vert flokkane splitta opp i par. Det vert utveksla individ mellom vinterflokkane, helst ved at unge hoer flyttar over i andre flokkar.
Fuglen byggjer kunstferdige reir. I april-mai legg hoa 10-12 egg. Desse vert ruga i 12-14 døgn. Ungane blir i reiret
Vetrhus
Vetrhus er eit stadnamn og etternamn som blir brukt fleire stader i Noreg:
Harnes
Harnes er eit gammalt gardsnamn frå nordspissen av Harøya i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Namnet består av stavingane har-, truleg i tydinga 'fjell' eller 'berg' og -nes (landtunge mot sjøen), ifølge Norske Gaardnavne. Har kan opphavleg ha vore namnet på øya (Harøya). I skriftlege kjelder er namnet første gong nemnt i Aslak Bolts jordebok, der det er skrive inn ein gong mellom 1432/33 og 1450. Det er gjort gravfunn på garden som truleg stammar frå jarnalderen, og det er også gjort ei rekkje funn frå steinalderen. Husa på Harnes låg samla i eit klyngetun fram til utskiftinga i 1861. Då vart garden delt opp i sju gardar, Bergan, Nystauå, Ingebrigtstauå, Skjesvolla, Myra, Masstauå og Gjerdet. Harnes låg i Sandøy kommune fram til samanslåinga med Ålesund i 2020.
County Commercial Cars Limited
County Commercial Cars Limited var eit britisk firma som spesialiserte seg på å bygge om tohjulstrekktraktorar til firehjulstrekk. Firmaet starta 1929 med å bygge om toaksla lastebilar til treaksla med tandemdrift bak. Dei begynte seinare å bygge om traktorar til firhjulsdrift. Den fyrste populære modellen var ein ombygd Fordson Major. Traktorane var opphavleg tenkt som jordbrukstraktorar, men på grunn av god framkommelegheit vart dei òg populære i anleggsbransjen og i skogbruket. I Noreg var dei fleste Countyane utstyrte som traktorgravarar. I 1983 gjekk firmaet konkurs, men vart reetablert som County Tractors Limited. Ombygginga av traktorar heldt fram til 1987 då firmaet vart kjøpt opp av Benson Group. Etter dette vart berre nokre få traktorar ombygde; den siste i 1990.
Ein ungefärbt Gemüte
Ein ungefärbt Gemüte, BWV 24, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert av Leipzig i 1723 for den fjerde sundagen etter treeiningssundag, som fall på 20. juni dette året, premieredagen for stykket.
Fleire har skrive teksten til verket. Erdmann Neumeister skreiv teksten til sats 1, 2, 4 og 5, Johann Heermann for den siste koralen, medan Matteusevangeliet, kapittel 7, vers 12 er nytta for tredje sats.
Ein veit ikkje kven som er opphavet til loraltemaet O Gott, du frommer Gott (Zahn 5148),m en det vart nytta av Heermann som melodi til salmen hans frå 1630, og vart nytta i mange salmer på slutten av tiåret.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for clarino, oboar I/II, oboar d'amore I/II, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor. Det består av seks satsar:
Tekst
'''1. Arie (alt) ''' Ein ungefärbt Gemüte
Von deutscher Treu und Güte
Macht uns vor Gott und Menschen schön.
'''2. Resitativ (tenor) ''' Die Redlichkeit
Ist eine von den Gottesgaben.
Dass sie bei unsrer Zeit
So wenig Menschen haben,
Das macht, sie bitten Gott nicht drum.
Denn von Natur geht unsers Herzens Dichten
Mit lauter Bösem um;
Soll's seinen Weg auf etwas Gutes richten,
So muss es Gott durch seinen Geist regieren
Und auf der Bahn der Tugend führen.
So mache dir den Nächsten nicht zum Feinde
Durch Falschheit, Trug und List!
Ein Christ
Soll sich der Taubenart bestreben
Geysir på Island
Geysir er ei varm kjelde i Haukadalur på Island. Namnet kjem av norrønt gjósa. Utbrot i kjelda kan slynge vatn opp til 60 meter opp i lufta.
Ein ungefärbt Gemüte
Tekst
Und ohne Falsch und Tücke leben.
Geysir på Island
Ordet blir òg bruka om alle varme kjelder med utbrot.
Ein ungefärbt Gemüte
Tekst
Mach aus dir selbst ein solches Bild,
Wie du den Nächsten haben willt!
'''3. (Koral) ''' Alles nun, das ihr wollet,
dass euch die Leute tun sollen,
das tut ihr ihnen.
'''4. Resitativ (bass) ''' Die Heuchelei
Ist eine Brut, die Belial gehecket.
Wer sich in ihre Larve stecket,
Der trägt des Teufels Liberei.
Wie? lassen sich denn Christen
Dergleichen auch gelüsten?
Gott sei's geklagt! die Redlichkeit ist teuer.
Sieht wie ein Engel aus.
Man kehrt den Wolf hinein,
Den Schafspelz kehrt man raus.
Wie könnt es ärger sein?
Verleumden, Schmähn und Richten,
Verdammen und Vernichten
Ist überall gemein.
Der liebe Gott behüte mich dafür!
'''5. Arie (tenor) ''' Treu und Wahrheit sei der Grund
Aller deiner Sinnen,
Wie von außen Wort und Mund,
Sei das Herz von innen.
Gütig sein und tugendreich
Macht uns Gott und Engeln gleich.
'''6. Koral ''' O Gott, du frommer Gott,
Ohn den nichts ist, was ist,
Von dem wir alles haben,
Gesunden Leib gib mir,
Und dass in solchem Leib
Ein unverletzte Seel
Und rein Gewissen bleib.
County i USA
Eit county i USA er ei administrativ geografisk eining i delstatane. Eit county kan samanliknast med eit norsk fylke. I 48 av delstatane nyttar ein nemninga county, men Louisiana og Alaska nyttar parish og borough (sokn). Vidare blir alt nemnt som fylke.
Til saman er det 3086 fylke i alle delstatane, med eit gjennomsnitt på 62 fylke per delstat. I nokre av delstatane blir einskilde byar rekna for å stå utanfor fylka, dette gjeld spesielt Virginia med 39 uavhengige byar, men og Baltimore i Maryland og Saint Louis i Missouri er uavhengige. Inkludert desse er det 3141 fylke og tilsvarande einingar. Flest fylke har Texas, med 254, og færrast har Delaware, med tre fylke.
Funksjonen til fylka varierer frå delstat til delstat. I nokre av delstatane har fylka liten betydning utanom å vere geografiske område. I andre delstatar har dei ei svært viktig oppgåve i lokalpolitikken. Fylka har ofte ansvaret for skolar og fleire offentlege tenester. I USA er det òg svært vanleg at skolane blir drivne av eigne skoledistrikt. Desse distrikta er oftast samanfallande i storleik med fylka, men er eigne styresmakter med rett til å ilegge skattar. Byar er ofte heilt eller delvis unntatt frå fylka sin styringsrett. Det gjev seg utslag i ulikt nivå på offentlege velferdstilbod innanfor og utanfor bygrensene.
Det folkerikaste fylket i USA, Los Angeles County i California, har meir enn ti millionar innbyggarar, eit høgare folketal enn 41 av delstatane i USA. Det nest folkerikaste fylket er Cook County i Illinois med eit folketal på litt over fem millionar. Fylket med færrast folk som likevel har permanent busetnad er Kalawao County i Hawaii, med 86 innbyggjarar i 2019.
Namn
County har ofte namn etter folk, landformer, stader i andre land eller delstatar og dyr. Ganske mange av dei har namn som stammar frå urfolksspråk, fransk eller spansk. Det er vanlegast å ha namn etter folk, ofte politiske figurarar eller nybyggjarar. Det vanlegaste county-namnet er Washington County, som er brukt 31 gonger, og har namn etter den fyrste presidenten i USA, George Washington. Jefferson County med namn etter Thomas Jefferson er nest vanlegast og er brukt 26 gonger. Dei vanlegaste namna for county som ikkje er oppkalla etter ein president er Franklin (25), Clay (18) og Montgomery (18).
BioFoto
BioFoto er ein norsk samskipnad for naturfotografar. Samskipnaden har om lag 1 500 medlemmar (sommaren 2010), og er open for medlemmar frå dei andre nordiske landa.
County i USA
Namn
Etter folk er den vanlegaste namnekjelda for county geografiske landformer eller plasseringar. Dei kan også kallast opp etter fylke i andre delstatar, eller etter stader i land som Storbritannia. Det vanlegaste geografi-inspirerte namnet er Lake. Ord frå urfolksspråk og namn på urfolksleiarar og stammar har også gjeve namn til fleire fylke. Ganske mange namn kan også stamma frå ransk eller spansk, som Marquette County etter den franske misjonæren Jacques Marquette.
BioFoto
Historie
Samskipnaden vart oppretta i 1979, og hadde som målsetting å bli eit fagleg og sosialt forum for naturfoto-interesserte. Organisasjonen sprang ut frå studentmiljøet rundt Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab, Museet.
Vandrefalk
Vandrefalk eller ferdafalk (vitskapleg namn Falco peregrinus) er ein fugl i falkefamilien. Han lever som trekkfugl i nordlege område og standfugl i sørlege.
Utsjånad
Vandrefalken har svartgrå rygg medan undersida er lys, spetta med mørk grått. Nebbet er mørkegrått med gultone mot rota. Iris er svartbrun, medan føtene er gule hos vaksne individ og blågrå hos yngre.
Fuglen vert mellom 40 og 50 cm lang og har eit vengespenn på 95-110 cm. Hannfuglen kan vega inntil 700 g, medan hoa kan bli opptil 1100 g. Hannen er på storleik med ei kråke og hoa med ein ramn.
Levevis
Vandrefalken fangar bytte, nesten utelukkande fuglar i duestorleik, gjennom styrtdykkingar på over 200 km/t frå ei stor høgd. Farten og tyngda til fuglen gjer det mogleg å slå ut byttet i lufta. Vandrefalken er tilpassa raske flygingar gjennom små framspring i nasebora som styrer den kraftige luftstraumen vekk frå dei, og blinkhinner framfor augo som vernar dei samtidig som falken kan sjå.
Vandrefalken legg egg rett på underlaget på ei fjellhylle. Fuglen er monogam.
Utbreiing
Vandrefalken er den mest spreidde og framgangsrike rovfuglarten. Han finst over heile jordkloten bortsett frå i Antarktis, ørkenstrøk og delar av Sør-Amerika.
Ekvipotensiell temperatur
Ekvipotensiell temperatur, òg kalla Theta-e, er eit mål på stabiliteten til lufta ved eit visst trykk, fukt og temperatur. Viss ein tenkjer seg ein luftpakke med ein viss temperatur eit godt stykke over bakkenivå, der all fukt kondenserer og fell ut som regn, så kan den latente varmen som vert frigjeve brukast til å varme opp den tørre lufta. Temperaturen i ein slik luftpakke vert kalla ekvivalent temperatur. Ekvipotensiell temperatur får ein då ved å rekne oss langs tørr-adiabaten ned til havnivå. Til dømes kan luftpakken i utgangspunktet ligge i 1000 m høgd med ein ekvivalent temperatur på 5 °C. Visst ein senkar luftpakken tørr-adiabatisk (ca 1 °C/100 m) vil den ekvipotensielle temperaturen i dette tilfellet vere 5 °C + 10 °C = 15 °C.
Denne metoden kan ein bruke som eit mål på stabiliteten til lufta i forskjellige trykknivå.
Likninga for theta-e er som følgjer:
der:
Pokljuka
Pokljuka er eit skogkledd karstplatå i Julialpane, nordvest i Slovenia. Platået ligg mellom 1 100 og 1 400 meter over havet, og utgjer ein del av nasjonalparken Triglav. Området ligg dels innafor kommunane Bled, Bohinj og Gorje.
Pokljuka er eit kjent område for vintersport og fjellvandring. Sidan 1993 har det mest årleg vorte arrangert renn i verdscupen i skiskyting. VM i skiskyting 2001 vart i sin heilskap arrangert i Pokljuka, medan det OL-åra 1998 og 2006 vart avvikla enkeltrenn i verdsmeisterskapane 1998 og 2006. Skiskytingsarenaen i Pokljuka ligg i luftlinje 15 km vest for landsbyen Bled.
Nils Nilssen Dahl
Nils Nilssen Dahl var ein norsk prest og stortingsmann.
1838 vart Dahl pers. kapellan i Melhus. Attåt kapellanstillinga var han forlikskommissær og sparebankdirektør. Fyrst i 1851 fekk han fast embete som sokneprest, i Eid i Nordfjord. Også i Eid var han direktør i sparebanken. Etter tre år tok Dahl avskjed, og døydde fire veker seinare.
Dahl var stortingsrepresentant for Sør-Trøndelag på alle tingsamlingane 1845-51. 1848 var han president i Odelstinget og formann i adressekomiteen. I 1851 var han visepresident i Odelstinget, og formann i tre komitear. Dei tre komiteane var høvesvis konstitusjons-, trykkings-, og arbeidarkomiteen. På stortinget høyrde han til den liberale fløya. Dahl vart rekna mellom dei beste talarane i stortinget.
Han var far til Walter Scott Dahl.
Havmannprisen
Premien vert utgjort av eit diplom, eit nordlandsåkle og eit pengebeløp.
Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Ach wie flüchtig, ach wie nichtig, BWV 26, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert for den 24. sundagen etter treeiningssundag i 1724, som fall på 19. november dette året. Teksten omhandlar det korte og unyttige livet og er skriven av ein ukjend diktar. Som svar på teksten skreiv Bach ein av dei raskaste og mest danseliknande kanatane sine.
Tekst
'''1. (Koral) ''' Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Ist der Menschen Leben!
Wie ein Nebel bald entstehet
Und auch wieder bald vergehet,
So ist unser Leben, sehet!
'''2. Arie (tenor) ''' So schnell ein rauschend Wasser schießt,
'''3. Resitativ (alt) ''' Die Freude wird zur Traurigkeit,
Die Schönheit fällt als eine Blume,
FA-cupfinalen i fotball 1980
FA-cupturneringa i fotball 1980 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 10. mai 1980, med om lag 100 000 tilskodarar til stades. Andredivisjonslaget West Ham United frå London vann FA-pokalen etter siger 1-0 over byrival Arsenal FC. Pr 2020 er det siste gongen eit lag utanfor toppserien har triumfert i FA-cupen.
Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Tekst
Die größte Stärke wird geschwächt,
Es ändert sich das Glücke mit der Zeit,
FA-cupfinalen i fotball 1980
Kampen
West Ham sitt vinnarlag bestod av: Phil Parkes, Ray Stewart, Billy Bonds (kaptein), Alvin Martin, Frank Lampard, Paul Allen, Trevor Brooking, Geoff Pike, Alan Devonshire, Stuart Pearson, David Cross.
Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Tekst
Bald ist es aus mit Ehr und Ruhme,
FA-cupfinalen i fotball 1980
Kampen
George Courtney var dommar.
Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Tekst
Die Wissenschaft und was ein Mensche dichtet,
Wird endlich durch das Grab vernichtet.
'''4. Arie (bass) ''' An irdische Schätze das Herze zu hängen,
Ist eine Verführung der törichten Welt.
'''5. Resitativ (sopran) ''' Die höchste Herrlichkeit und Pracht
Wer gleichsam als ein Gott gesessen,
Entgeht dem Staub und Asche nicht,
Und wenn die letzte Stunde schläget,
Und seiner Hoheit Grund zerbricht,
Wird seiner ganz vergessen.
'''6. Koral ''' Ach wie flüchtig, ach wie nichtig
Sind der Menschen Sachen!
Das muss fallen und vergehen.
Wer Gott fürcht', bleibt ewig stehen.
MS «Granvin»
M/S «Granvin» er ein fjordbåt bygd i Bergen av A/S Mjellem & Karlsen i 1931 og gjekk i rutefart for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap fram til 1968, men leigd inn att av HSD og fortsette å gå i lokalrutefart i Hardanger fram til ruta vart nedlagd i 1987. Skipet fekk status som verneverdig fartøy av riksantikvaren i 1995 og er eigd av Veteranskipslaget Fjordabåten. 27. oktober 2011 vart skipe freda av Riksantikvaren.
MS «Granvin»
Skipet vart levert frå AS Mjellem & Karlsen i Bergen (byggenr. 63) i mars 1931 og vart nytta i lokalrutefart for HSD i Hardanger. Somrane 1931-1934 gjekk ho òg i turistruta Norheimsund-Eidfjord-Ulvik. 21. februar 1933 var «Granvin» var på veg i rute frå Hardanger til Bergen då ho gjekk på grunn på Tjuvaholmen nord for Øystese og sokk. Ho vart heva av bergingsbåt «Herkules» og reparert. Sommaren 1935 vart turistruta overtatt av den nye HSD-båten «Eidfjord».
Under den tyske invasjonen av Noreg den 9. april 1940 gjekk «Granvin» i rute i Indre Hardanger. Ho vart rekvirert som troppetransport for norske soldatar saman med «Eidfjord» og «Hordaland» som var i same område. 24. april 1940 frakta «Granvin» og «Eidfjord» norske soldatar frå Kinsarvik til Granvin, då fem tyske motortorpedobåtar gjekk til åtak på dei norske styrkane i «Eidfjord» var teken som tysk krigsbytte, medan «Granvin» rakk å kome seg ut før sjølve angrepet. Ho fortsette i rutefart.
I 1968 vart ho seld til Olav Linga i Folkedal og leigd attende av HSD og fortsette i lokalruta Granvin-Ulvik. Same året vart ho noko ombygd og fekk større lasterom. Masta vart òg flytta framover og ho fekk ny straumlinjeforma skorstein. Ein ny motor vart sett inn. I 1987 vart ruta lagt ned og «Granvin» gjekk i opplag.
I mars 1988 vart skipet seld til Veteranskipslaget Fjordabåten i Bergen for å bevarast som veteranbåt. Ho vart delvis restaurert. Masta vart flytta attende og ny skorstein lik den originale vart montert. Ho vart nytta til turar i sommarhalvåret. I 1995 fekk ho status som verneverdig fartøy av Riksantikvaren og 27. oktober 2011 vart ho freda.
Dihydroksyaceton
Dihydroksyaceton er ein triose, ketose og eit av dei minste monosakkarida.
Larvikitt
Larvikitt er ein monzonittisk djuperuptiv bergart som er kjent for sitt vakre fargespel. Han blei kåra til nasjonalbergart i Noreg i 2008.
Bergindustri
Larvikitt er den viktigaste natursteinen i Noreg som blir utvunnen i stor skala. I steinbrota tar ein ut to hovudvariantar; lys larvikitt og mørk larvikitt. Det kan vere betydelege variasjonar i utsjånad på steinen mellom dei ulike lokalitetane. Brota ligg hovudsakleg i Larvik i Vestfold og litt inn i Porsgrunn i Telemark. Larvikitt er berre funne i Oslofeltet, hovudsakleg ved Larvik og områda rundt. Den blir brukt til fasadar, gravmonument, benkeplater, fliser og liknande over heile verda. Bergarten har fått namn etter byen Larvik. Som handelsvare blir larvikitt ofte marknadsført under namn som Lys labrador, Mørk labrador, Blue pearl, Emerald pearl og liknande, og er blitt ein viktig eksportartikkel. I 2005 blei det eksportert larvikitt for 660 millionar kroner.
Stratigrafi
Larvikitt førekjem vanleg i den sørlege delen av det som blir kalla Oslofeltet. Dette er ein monzonittisk djuperuptiv som utgjer ei hovudgruppe av bergartane i Oslofeltet.
Petrologi
Larvikitt høyrer til dei magmatiske bergartane (vulkanske). Den er ein djupbergart, også kalla intrusiv størkningsbergart, som er blitt danna under høgt trykk og høg temperatur djupt nede i jordskorpa. Den består i hovudsak av alkalifeltspat og plagioklas. Mindre mengder biotitt, augitt, nefelin, magnetitt, ilmenitt, olivin og kvarts kan vere til stades.
Larvikitt har eit blåleg fargespel som kjem av lysbryting i mikroskopiske lamellar av plagioklas i alkalifeltspat (Schiller-effekt). Bergarten får dermed ein spesiell glans som gjer den attraktiv som pryd- og bygningsstein. Dette fargespelet har av mange blitt forveksla med fargespelet frå plagioklasvarianten labradoritt. Fargespelet i labradoritt liknar på fargespelet i larvikitten, men her skuldast det variasjon av natriuminnhaldet i krystallane.
Larvikitt som bygningsmateriale
Larvikitt har blitt brote som byggestein til kyrkjer og andre byggverk sidan mellomalderen. Likevel starta den kommersielle drifta ikkje før på 1880-talet. Det første brotet blei starta av Ferdinand Narvesen i 1884. På den tida kalla geologane den for labrador. Det var før Waldemar Christofer Brøgger i 1890 beskreiv bergarten som ein augitt-syenitt og gav den namnet larvikitt etter byen Larvik som låg like ved. Seinare har det synt seg at larvikitten i lokalitetane for det meste kan klassifiserast som alkali-monzonittar. Trass dette blir larvikitt den dag i dag seld under namn som labrador, syenitt og granitt, truleg fordi desse namna kling litt betre.
Norsk nasjonalbergart
Larvikitt vart i februar 2008 kåra til nasjonalbergart for Noreg. Den var ein av ti mellom 50 bergartar som var blitt plukka ut av ein fagjury, som gjekk vidare til folkerøysting. Då røystinga var over den 18. januar, hadde larvikitt fått 40 % av røystene og låg an til å bli ein klar vinnar. Sidan larvikitt er så «typisk norsk» som den er, kunne fagjuryen lett slutte seg om denne bergarten. Kåringa blei presentert i høve 150-årsjubileet til Norges Geologiske Undersøkelse den 6. februar 2008.
Thulitt som tidlegare er blitt kåra til «Norges nasjonalstein», er ikkje diskreditert av kåringa av Noregs nasjonalbergart.
1502 Arenda
1502 Arenda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. november 1938 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Hortulan
Hortulan (Emberiza hortulana) er ein eurasisk medlem av busksporvfamilien Emberizidae. Han hekkar i sørvestlege Eurasia frå Portugal i vest til nordvestlege Mongolia i aust. Arten er nesten utdøydd som hekkefugl i Noreg og er oppført som kritisk trua, CR, på norsk raudliste. Hortulan er ein trekkfugl som lever i Afrika sør for Sahara vinterstid.
Slektsnamnet Emberiza er frå gamalhøgtysk, «ein sporv». Det spesifikke namnet hortulana er frå latinsk hortulanus, «det som høyrer til hagen».
Skildring
Hannen har grågrønt hovud, gul strupe og gule augeringar. Undersida er oransjebrun. Hoene kan skiljast frå hannane ved ei mattera farge på hovudet. Ungfuglane er farga ganske lite iaugefallande. Hortulan skil seg òg frå andre sporvar, til dømes gulsporv, i kroppsform. Hortulanen er slankare og vengene er lengre og smalare. I regionen rundt Hellas og Tyrkia kan hortulanen forvekslast med rustsporv (Emberiza caesia). Hannfuglar av rustsporven har likevel eit gråare, meir gråblått hovud og ei djupare, meir metta rustbrun farge på undersida. Med ei lengde på 16-17 cm og ei vekt på 17 til 28 gram, er hortulan omtrent på storleik med ein gråsporv. Han lever av frø og insekt.
Utbreiing og habitat
Hortulan er ein openberr trekkfugl. Han overvintrar i subtropisk Afrika i og rett sør for Sahel-beltet. Etter eit opphald på fem månader kjem han tilbake til hekkeområdet i april eller mai. Som sommargjest lever hortulan over delar av det europeiske kontinentet, men ikkje i store delar av sørleg Spania og Portugal. Han manglar dessutan i store delar av Frankrike, finst ikkje på Dei britiske øyane, i Danmark, og i Noreg hekkar han berre fåtalig i eit lite område i Hedmark. Han hekkar i større tal i nordaustlege Tyskland, Polen, over Dei baltiske landa til Finland og har ein stadig tynnare populasjon i austlege Sverige. Hovudområdet for hekking er i eit breitt belte frå Søraust-Europa og Anatolia til Kaspiahavet, vidare austover gjennom sørlege Russland og nordlege Kasakhstan til nordvestlege Mongolia og litt inn i nordvestlegaste Kina.
Hekking
Hortulanhoa konstruerer reiret på bakken og har i regelen to kull i året. Reiret er godt gjøymt i vegetasjon, er skålforma gjort av stilker, gras og mose og dessutan hår og finare gras til polstring. Hoa bygger reiret aleine før ho legg 4-5 egg, som varierer mykje i farge. Desse rugast i 11-12 dagar. Reirperioden etter klekking er 12-13 dagar.
Status og vern
Arten er ikkje truga av utrydding globalt. Med ein grovt estimert populasjon på 8-18 millionar modne individ er han kategorisert som globalt livskraftig av IUCN, men bestanden minkar regionalt. Truleg minkar bestanden i alle europeiske regionar. Ein trur nedgangen i Europa kan skuldast intensivering av jordbruket med overgang til større einingar og bruk av giftige plantevernmidlar. Utvikling av areal for avling av biodrivstoff er ein del av dette biletet. Resultatet har blitt arealreduksjon av passande habitat og mangel føde. Hortulanjakt under trekket har òg vore medverkande trugsmål mot arten i Europa. Hortulanen var rekna som del av kulturarv og gastronomisk tradisjon i Frankrike. Jakt gjekk føre seg i Sør-Frankrike trass i EU sitt fugledirektiv frå 1979 og vern mot jakt i landet frå 1999. Ei meir effektiv handheving av jaktforbodet skal vere sett i verk frå 2017.
I Noreg etablerte hortulanen seg som hekkefugl på 1800-talet og populasjonen auka til anslagsvis 20 000 individ før han tok til å minke sterkt på 1950-talet. Minkinga heldt fram etter tusenårsskiftet og bestanden var i 2018 på 14 individ. Den attverande kjende hekkestaden ligg i distriktet Solør i Hedmark.
Diverse
Maksimal levealder registrert for hortulan er seks år og ti månader for ein fugl funne død i Sveits.
Hortulanen sin song blir sagt å ha inspirert Ludwig van Beethoven til å skrive den femte symfonien.
Aegospotami
Aegospotami  eller Aegospotamos er ei lita elv i Tyrkia som munnar ut i Hellespont, nordaust for Sestos. Ved munningen stod det eit avgjerande slag i 405 fvt. der Lysander øydela atenarane sin flåte og enda peloponnesarkrigen
Ein bystat med same namn, som ein har funne på myntar frå 400- og 500-talet, og sjølve elva låg i det antikke Thrakia i Khersonese.
Vetrhus i Selje
Vetrhus er ei grend i Stad kommune i Vestland. Staden ligg på austsida av fjorden Nordpollen.
Aksel Hennie
Aksel Hennie er ein norsk skodespelar, regissør og manusforfattar. Han har spelt i filmane Jonny Vang, Uno og Buddy, og hadde hovudrolla i storfilmen Max Manus.
Karriere
Aksel Hennie har spelt i ei rekkje filmar, mellom anna 1732 Høtten (1998), Jonny Vang (2003), Buddy (2003), Hawaii, Oslo (2004) og Uno frå 2004 som han i tillegg regisserte og skreiv manus til. Etter Jonny Vang gjekk karrieren raskt framover for Hennie. Han spelte mellom anna i Ulvesommer og Buddy. I sistnemnde, regissert av Morten Tyldum, spelte han rolla som Geir. Filmen vart ein stor suksess i Noreg og fekk svært god kritikk. Hennie gjennomførte nesten alle stunta sjølv. Han gjorde derimot ikkje stor lukke på dei svenske, danske og finske kinomarknadane.
Sidan 2005 har Hennie òg vore med på å laga reklamefilm med stor suksess. Reklamefilmane hans vann Gullfisken 2007 og 2008, der han var regissør. I 2007 var han aktuell i miniserien Torpedo.
Graffiti
Ceel var kunstarnamnet til Aksel Hennie då han laga graffiti på nittitalet. I 1996 vart han og kameraten Rem dømde for høvesvis fire og ni tilfelle av tagging. Dei fekk begge erstatningsdommar og fengsel på vilkår, og Hennie vart utstøytt av miljøet som var av den oppfatninga at han tysta på kameratane sine. Dette danna grunnlaget for suksessfilmen Uno som Hennie skreiv og regisserte mange år seinare. Fleire av personane i den tidlegare kretsen rundt han er i dag ein del av det politiet omtalar som gjeng- og ransmiljøet på Austlandet. Dommen mot Hennie var ein av dei første taggardommane i Noreg.
Måneformørking
Ei måneformørking er ei formørking som oppstår når månen går inn i den skuggen jorda skapar så ikkje noko direkte sollys treffer månen. Noko sollys blir avbøygd i jordatmosfæren og treffe månen sånn at han ikkje blir heilt svart. Dette er eit svakt lys som blir mest raudleg på grunn av lysbrytinga. Så lenge månen er oppe er måneformørkingar synlege frå heile jordkloten.
Procellaria
Procellaria er ei slekt av fem artar i stormfuglfamilien Procellariidae. Dei er langvenga sjøfuglar som lever pelagisk på den sørlege halvkula.
Alla artane ber trivialnamnet «petrell» trass i at dei er nærare i slekt med gruppa lirer. Somme plasserer Procellaria saman med slekta Bulweria i ei gruppe som kallast «Procellaria-petrellar» som i sin tur vert plassert nærare kvalfuglar. Dette er store lirer med samanvaksne røyrforma naseborer på oversida av nebbet. Dei flyg på stive venger med ein effektiv flygeteknikk typisk for lirer. Kvithakepetrell og gråpetrell følgjer ofte skip på Indiahavet og på Sør-Atlanteren. Artane er mykje like og i farvatna der fleire av artane førekjem, til dømes utanfor Ny Zealand kan det vere vanskeleg å identifisere artar.
Procellaria finst i kalde og tempererte farvatn på den sørlege halvkula. Utanom hekketida lever dei eit pelagisk liv. Fjellpetrell er arten som regelmessig søker lengst nord då han overvintrar så langt nord som utanfor Mexico-kysten.
Dei kjem på land på øyar og fuglefjell berre for å hekke. Dei hekkar i jordhòler og legg berre eitt kvitt egg per hekkesesong. Dei lever av fisk, blekksprut, anna pelagisk føde og utkast frå fiskebåtar.
Alle fem artar er meir eller mindre truga, gråpetrell er klassifisert som nær truga av IUCN, dei andre som sårbare.
Artar
Procellaria-lirer i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Grete Randsborg Jenseg
Grete Randborg Jenseg er ein norsk forfattar, dramatikar, skodespelar og pedagog.
Ho har gjeve ut 17 bøker og har fått 14 omsetjingar til andre språk. Som ungdomslitterær forfattar mottek ho Statens stipend for eldre fortjente kunstnere.
Graviton
Graviton er i fysikk ein hypotetisk elementærpartkkel som formidlar gravitasjon innanfor ramene til kvantefeltteori. Om han finst er gravitonet venta å vere masselaust (fordi gravitasjonskreftene verkar å ha uendeleg rekkevidd) og må vere eit spinn-2-boson. Spinnet kjem av at kjelda til gravitasjonen er stress-energi-tensoren, ein andregrads tensor. I tillegg kan det visast at alle masselause spinn-2-felt ville gjeve ein kraft som ikkje kan skiljast frå gravitasjonen. Dette indikerer at om ein oppdagar ein masselaus partikkel med spinn 2, så må det vere gravitonet.
Scarface (1983)
Scarface er ein amerikansk film frå 1983, regissert av Brian de Palma. Al Pacino har hovudrolla som den cubanske gangsteren Tony Montana. Filmen er blitt særs populær, også blant ungdom grunna referansar til alkohol, narkotika og vald. Filmen har fått 18 års aldersgrense på grunn av dette.
Filmen er ein nyinnspeling av Howard Hawks sin klassikar frå 1932, som også heitte Scarface.
Ekvivalent temperatur
Ekvivalent temperatur er temperaturen ein luftpakke vil ha om ein trekkjer ut all vassdamp frå han i ein adiabatisk prosess.
Luft inneheld vassdamp som har fordampa frå vasskjelder (innsjøar, hav, osv.). Fordamping krev energi, som blir teke frå lufta. Viss all vassdamp i ein luftpakke med temperatur T og blandingsforhold r blir kondensert ut vil det bli frigjeve latent varme som aukar temperaturen til luftpakken:
r
\,L_v : latent varme frå fordamping (2400 kJ/kg {ved 25 °C} til 2600 kJ/kg {ved -40 °C})
\,c_{pd} : spesifikk varme for luft i konstant trykk (\approx 1004 J/(kg·K))
Frans Hals
Frans Hals var ein nederlandsk målar, som vert rekna som ein dei store portrettkunstnarane i Nederlanda.
Liv og gjerning
Hals flytta til Haarlem frå Antwerpen i unge år. Han spesialiserte seg i ein målarsjanger, og tok i bruk nye komposisjonar som til dømes å vise berre bysta av enkeltmenneske, og til måle store scener med gruppeportrett. Nokre av dei største verka hans er framelis i Haarlem, der Hals budde nesten heile livet.
Lite er kjent om Hals som elev og om hans tidlege verk. Han var påverka etter studiane med den lærde målaren Karel van Mander, ein kunstnar som fylgde høgrenessansetradisjonen. I 1616 måla han sitt fyrste store gruppeportrett, Banketten for offiserane i St. Georgs skyttarlag, som no er utstilt i Frans Hals Museum i Haarlem.
Etter dette arbeidet visste Hals å fri seg frå dei eldre og rigide oppstillingane. Han portretterte grupper i rørsle, utført med vibrerande, livlege, freidige og snøgge penselstrøk og ein rik bruk av fargar. Den kromatiske effekten og snøgge målinga, som ikkje heng seg opp i detaljar, men femner dei flyktige uttrykka til personane, er karakteristisk for Hals sine portrett før 1610.
Hals vart kjend med den caravaggiske stilen gjennom Utrecht-skulen sine måleri. Han brukte sidan ofte diagonalt lys og nøytral grundering, medan den tette, tjukke målinga hans minner om Peter Paul Rubens og Antwerpen-skulen.
Hals var ein kjend målar i samtida. Han dreiv ein effektiv verkstad og hadde mange elevar og fekk fleire etterfylgjarar. Både måla han store offisielle portrett og bilete av mektige aristokratar, medan han i ein del tilfelle nytta han modellar frå kvardagslivet, som drankarar, fiskargutar, vertshusjenter, fløytespelarar, vakre sigøynarkvinner og gamle hekser. Alle personane vart avbilda med eit kjenslevart nærvær.
Hals måla sine lerret utan å lage skisser, med ein teknikk som ein kanskje kan kalle «impresjonistisk». Etter 1640 utvikla Hals ein kjøligare palett og ser ut til å konsentrere seg om svart og kvitt, som nokre gongar gav dramatisk spenning.
Hals var medlem av Sint-Lucasgildet i Haarlem frå 1610.
NM i sykling 1993 i tempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1993 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 22. juni og lagtempo 24. juni i Molde i Møre og Romsdal.
70 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Noregsmeisterskapen i sykling 1993 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 20. juni i Molde i Møre og Romsdal.
Kvinner, 30 km
<br style="clear:both;" />
Chessel
Chessel er ein kommune i distriktet Aigle i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunen ligg på høgrebreidda av elva Rhône.
Bex
Bex er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits, i distriktet Aigle. Han ligg nokre få kilometer sør for systerbyen Aigle. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 424 meter over havet. Kommunen ligg langs elva Avançon. Han er den tredje største kommunen i distriktet og strekkjer seg frå breidda av elva Rhône (395 moh) til Les Diablerets (3210 moh). Han består av landsbyen Bex og grendene Le Châtel, Les Dévens, Le Chêne, Fenalet, Les Posses, Le Bévieux, Frenières og Les Plans.
Bex ligg austsida av elva Rhône i ein vid dal omgjeven i aust av Bern-Alpane og i vest av Chablais-Alpane.
1503 Kuopio
1503 Kuopio er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eunomia. Han blei oppdaga den 15. desember 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Akhelóos
Akhelóos (gresk Αχελώος), òg kalla Achelous eller Acheloos, er ei elv vest i Hellas. Ho er 217 km lang og den nest lengste elva innanfor Hellas etter Aliákmonas. Elva danna i antikken grensa mellom Akarnania og Aitolia. Akhelóos munnar ut i Det joniske havet. Elveguden i gresk mytologi, Akhelous, er kalla opp etter elva.
Elva har i dag sitt utspring i periferieininga Tríkala ved Lákmos i Píndosfjella i ei høgd på om lag 2 000 m. Ei av dei første sideelvane hennar er Aspropótamos, som tyder «kvit elv». Elva renn langs grensa til periferieininga Árta, som òg er grensa til periferien Ípiros. Ho renn vidare langs grensa mellom Kardítsa i aust og Etoloakarnanía i vest, og nokre kilometer nedanfor med Evrytanía i aust. Ho renn ut Kremastásjøen, det største reservoaret i Hellas. Dit renn òg mellom anna sideelvane Agrafiótis og Mégdovas. Elva går vidare vest for Panetolikófjella, og vest for Agrínio renn ho ut i eit myrområde der ho vert kryssa av ei 2 km lang bru på E55. Elva munnar ut i Det joniske havet og delvis ut i Pátrabukta via Mesolóngilagunen vest for Mesolóngi.
Tidlegare namn på elva var Thoas, Thestios og Axenos.
Oppdemming
I 1960-åra starta konstruksjonen av demningar langs Akhelóos. Kremastádemninga stod ferdig i 1967 og skapte den største kunstige innsjøen i landet. I 1969 var Kastrákidemninga, noko lenger ned i elveløpet, ferdig, og Kastrákisjøen vart til. Vidare nedover vart Strátosdemninga bygd på grensa mellom Etoloakarnanía og Evrytanía. Han stod ferdig i 1989. Reservoara vert nytta til produksjon av vasskraft og gjev straum til vestlege og sentrale område av Hellas.
Ei fjerde demning er bygd ved Mesokhóra høgare opp i elveløpet. Føremålet har vore å overføre vatn frå Akhelóos i tunell gjennom Píndosfjella til Thessalía for å vatne landbruksområde der. Demninga står ferdig, men er så langt ikkje teke i bruk. Prosjektete er stoppa av miljøomsyn.
Stader langs elva
Frå toppen og nedover:
Selje i Nordfjord
Selje er ein tettstad i Stad kommune i Vestland. Staden var kommunesenteret i tidlegare Selje kommune som 1. januar 2020 vart slegen saman med Eid kommune.
Tettstaden har og ligg sørvest på Stadlandet, innom øya Selja. Tett ved sentrum ligg Seljesanden og Selje kyrkje. Den tradisjonelle næringsvegen er fiske og jordbruk, men Selje har også ein del industriarbeidsplassar.
Kari Arnestad
Kari Jenny Kristine Arnestad var ein norsk evangelist, kurator og forfattar.
Ho var dotter til ein lærar og vaks opp i Angedalen i Førde og på Hestenesøyra i Gloppen. Arnestad gjekk på folkehøgskule på Vereide og bibelskule i Oslo. Ho var reisesekretær i Oppland krets av Det Norske Misjonsselskap i 20 år. Arnestad tok sosialskule og arbeidde som kurator ved Hvite Bånds kurhjem i Oslo og ved Risby kurhjem på Dokka. Kari Arnestad budde i Gloppen frå 1973. Ho omsette salmen Hvo ene lader Herren råde til nynorsk (Norsk Salmebok nr 459).
Otto von Schrader
Otto von Schrader var ein tysk admiral. Han vart fødd i Aust-Preussen i Tyskland, i det som i dag er Polen.
Schrader hadde frå april 1940 til 31. januar 1943 tittelen Admiral der Norwegische Westküste. Frå februar 1943 til mai 1945 hadde Schrader tittelen Kommandierender Admiral der Norwegische Westküste, eller kommanderande admiral for den norske vestkysten. Schrader var såleis øvste sjef for den tyske marinen «Kriegsmarine» på vestkysten av Noreg under den andre verdskrigen. Schrader hadde hovudkvarteret sitt i Bergen.
I 1943 godkjende han ved tre høve avrettinger av kommandosoldatar (som kravd i den berykta «Kommando-ordren» frå 18. oktober 1942).
Han tok sitt eige liv den 19. juli 1945 i Bergen.
Deere & Company
Deere & Company, betre kjent under merkenamnet John Deere, er er eit multinasjonalt føretak som produserer landbruksmaskinar og anleggsmaskinar. Føretaket er verdas største traktorprodusent.
IMAX
IMAX er eit filmformat laga av IMAX Corporation. Ein standard IMAX-skjerm er 22 meter brei og 16 meter høg, men han kan vera større.
Vakuol
Væska i vakuolen er ei vassløysing av uorganiske ion, sukker, organiske syrer, eventuelt fargestoff og meir. Vakuolar inneheld òg hydrolytiske enzym som spaltar visse organiske sambindingar.
Aichi
Aichi er eit prefektur i Chūburegionen på øya Honshu i Japan. Hovudstaden i Aichi er Nagoya, og det er elles 34 andre byar i prefekturet.
Romfarar
Den mest kjende kosmonauten er truleg Jurij Gagarin (1934–1968), som var det første mennesket i verdsrommet. Gagarin gjennomførte eitt jordomløp i romfartøyet Vostok 1 den 12. april 1961.
Den mest kjende astronauten er truleg Neil Armstrong (fødd 1930), som var det første mennesket som sette foten på overflata av Månen, 21. juli 1969.
Kinas første taikonaut var oberstløytnant Yang Liwei, som letta frå Jiuquan-senteret i Gansu i romfartøyet Shenzhou 5 den 15. oktober 2003. Yang Liwei gjennomførte 21 timar i bane.
Aichi
Geografi
Aichi preferktur ligg om lag halvveges ned Honshu-øya. Kystlina inneheld Isebukta og Mikawabukta. Aichi dannar ein stor del av Nobisletta, vest til Kisoelva. Yahagielva renn gjennom det sentrale Aichi, og i aust er det meir skogkledd. Høgaste punkt er Chausuyama, 1415 moh. Aichi grensar til prefektura Nagano, Shizuoka, Gifu og Mie.
Demografi
Aichi har eit folketal på 7 296 527 (2006), og er soleis det fjerde største prefekturet etter folketal. Nagoya i vest er den fjerde største byen i Japan. Områda i aust er mindre tettbygde, men ogso her er det fleire store industriområde, og Aichi hadde den høgaste folketalsvoksteren i 2007, foran Tokyo.
Industri
Aichi er det tyngst industrielle prefekturet i Japan, og er mellom anna hovudsete for Toyota Motor Corporation, verdas største bilprodusent, i byen Toyota. Andre store selskap som har fabrikkar i prefekturet er Daimler Chrysler, Fuji Heavy Industries, Mitsubishi Motors, Pfizer, Sony, Suzuki, og Volkswagen.
Severin Eskeland
Severin Eskeland kan visa til:
Missouri
Missouri er ein delstat i USA. Hovudstaden er Jefferson City. Staten ligg i Midtvesten, rundtom det nedre løpet til Missourielva. Delstaten grenser til Iowa i nord, Illinois, Kentucky og Tennessee i aust, Arkansas i sør og til Oklahoma, Kansas og Nebraska i vest.
Persia
Persia er eit vestleg namn på Persarriket, og var namnet på landet Iran fram til 1935.
Innbyggjarane har sjølve alltid nytta namnet Iran (Ayran). Persia har vore nytta i vesten, og truleg skuldast dette antikke greske skrifter.
Truleg kjem namnet av provinsen Fars som ligg i sør i Iran.
Gunnar Nordström
Han tok doktorgraden i 1909 ved Helsingfors universitet og var dosent der frå 1910 til 1918. Han vart professor ved Tekniska högskolan i Helsingfors 1918–23.