cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hemmo Silvennoinen
Aktiv
Nyårsaftan 1955 vart Silvennoinen utestengd frå den finske hopptroppen som deltok i den tysk-austerrikske hoppveka, grunna brot på forbodet om å nyte alkohol. Etter protestar frå lagkameratane vart avgjerda omgjort, og dagen etter gjekk Silvennoinen heilt til topps i nyårshopprennet i Garmisch-Partenkirchen med Kirjonen på andreplass. Silvennoinen kom på tiandeplass i det spesielle hopprennet under vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo. Same sesongen vann han hopprennet i Lahti-spelen, med to poengs margin til andremann, enno ein gong var det Kirjonen. I 1957-sesongen tok han sølvmedalje i den finske skimeisterskapen, noko han gjentok fem år seinare.
Etter fleire sesongar med svakare prestasjonar, gjorde Silvennoinen i 1961 sin beste prestasjon i Holmenkollen. Han hadde berre Nikolaj Sjamov frå Sovjetunionen framom seg på resultatlista, då alle poenga var talde opp. Hoppveka 1961/62 kom Silvennoinen på tredjeplass samanlagt, utan å kome på pallen i eit einaste av dei fire renna i hoppveka. No var det landsmannen Eino Kirjonen som vart hoppvekevinnar. Under Ski-VM 1962 i Zakopane vart Silvennoinen beste finne i normalbakken med ein fjerdeplass, i storbakken vart han nummer 24.
Carlo Janka
Carlo Janka er ein sveitsisk skirennar frå Obersaxen i kantonen Graubünden.
Aktiv
Janka debuterte i verdscupen i alpint i desember 2005, og tok sine fyrste poeng i desember 2006 med ein 20. plass i storslalåm i Alta Badia.
I utforrennet i Lake Louise i Canada 29. november 2008 suste Janka, frå startnummer 65, inn til ein overraskande andreplass. To veker seinare, 13. desember 2008, tok han steget heilt til topps i storslalåmrennet i Val-d’Isère og sikra seg dermed sin fyrste siger i verdscupen. Under alpin-VM i Val-d’Isère i februar 2009 vart han verdsmeister i storslalåm og fekk bronse i utfor. I 2008/09-sesongen vann han også pokalen som bestemann i den alpine kominasjonen av verdscupen.
Janka var i 2010-sesongen den beste skialpinisten i verda. Under vinter-OL i Vancouver vann han gull i storslalåm, kom på fjerdeplass i den alpine kombinasjonen, åttandeplass i super-G og på ellevteplass i utfor. Han vann verdscupen samanlagt og vart nummer to både i storslalåmcupen, utforcupen og kombinasjonscupen.
I 2011 vart han nummer tre i den totale verdscupen, bakom Ivica Kostelić frå Kroatia og sin eigen landsmann, Didier Cuche. Seks gongar kom han på pallen i verdscuprenn, hans einaste siger kom i storslalåm i Kranjska Gora i mars månad. 2012-sesongen vart heller mislukka for Janka, med ei einaste pallplassering.
Rudersdal kommune
Rudersdal kommune er ein dansk kommune som ligg i Region Hovedstaden på Sjælland.
Kommunen er ny etter kommunereforma i 2007 og er ei samanslåing av dei tidlegare kommunane Søllerød kommune og Birkerød kommune.
Kommunen har 54,991 (2013) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Holte.
Fylkesveg 66 i Hordaland
Fylkesveg 66 i Hordaland går mellom Sagvåg og Sagvåg ferjekai i Stord kommune. Vegen er 706 meter lang.
Comes Love
«Comes Love» er ein jazzstandard frå 1939, komponert av Sam H. Stept med tekst av Lew Brown og Charles Tobias. Songen vart nytta i Broadway-musikalen Yokel Boy, med Phil Silvers og Buddy Ebsen, då han vart introdusert av Judy Canova.
Hekksaks
Hekksaks er ein hagereiskap brukt til å klippa hekkar, buskar og greiner med. Manuelle hekksakser kan vera forma som ei stor saks, medan motoriserte hekksakser kan ha fleire knivar som skjer av greinene.
Fylkesveg 66
Fylkesveg 66 finst i fleire fylke i Noreg:
Hekksaks
Motoriserte hekksakser kan bruka strøm eller bensin. Elektriske sakser er nokså lette, men treng ein ledning om ein ikkje bruker batteri. Batteri på si side kan gjera saksa tung.
Bensindrivne sakser kan vera sterke, men også tunge og noko vanskelegare å starta enn dei elektriske. Dei fleste motoriserte hekksakser har ei tryggleiksinnretting som gjer at dei berre verker når brukaren held i handtaka.
Liste over atomubåtar
Dette er ei liste over atomubåtar.
Atomubåtar har energiforsyning frå spalting av atomkjernar. Drivstoffet gir frå seg radioaktiv stråling, og spaltinga av atomkjernar gir frå seg radioaktiv stråling.
Gistad
Gistad er ein tettstad i Linköpings kommun i Östergötlands län i Östergötland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 285 innbyggjarar.
Segrdkan
Segrdkan (kurdisk سێگردکان ) er ein by i Arbil guvernement i Irak. Han ligg 75 km søraust for byen Erbil og 60 km sørvest for byen Koy Sinjaq.
Emeq ha-Ma'ajanot regionale kommune
Emeq ha-Ma’ajanot regionale kommune (hebraisk מועצה אזורית עמק המעיינות, Mo'atza Azorit Emeq Hamaayanot), fram til 2008 kalla Beit She'an-dalen regionale kommune (hebraisk מועצה אזורית בקעת בית שאן, Mo'atza Azorit Bik'at Beit She'an) er ein regional kommune nord i Israel som omfattar dei fleste busetnadane i Beit She'an-dalen. Området til den regionale kommunen grensar til Jezreeldalen i vest, i nord til Nedre Galilea, i aust til Jordanelva og i sør til Jordandalen og Samariaåsane. Det bur kring 9700 innbyggjarar fordelt på seksten kibbutzim, og seks moshavim i kommuneområdet. Byen Beit She'an ligg midt i området, men er ein eigen kommune.
Kommunehuset ligg like aust for Beit She'an.
Theodor von Oppolzer
Theodor von Oppolzer var ein austerriksk astronom og matematikar av bøhmisk opphav.
Etter å ha teke den medisinske doktorgraden i 1864, vigde han seg heilt til astronomien. Han var professor i Wien frå 1875 og arbeidde særleg med utrekning av komet- og planetbanar. Dei viktigaste publikasjonane hans var Lehrbuch der Bahnbestimmung der Planeten und Kometen (1870 og 1880), og Canon der Finsternisse (1887), som inneheld elementa for alle sol- og måneformørkingar i tidsrommet 1205 f.Kr. til 2161 e.Kr.
Han var son av fysikaren Johann Ritter von Oppolzer.
Krateret Oppolzer på månen og asteroiden 1492 Oppolzer er namnsette etter han. I tillegg var asteroiden 237 Coelestina namnsett etter kona hans og 153 Hilda og 228 Agathe etter dei to døtrene hans.
Røldalstunnelen
Røldalstunnelen er ein vegtunnel på Europaveg 134 og Riksveg 13 i Ullensvang kommune i Vestland. Tunnelen går gjennom Røldalsfjellet mellom Hordadalen og Seljestadjuvet. Han er 4 657 meter lang og det høgaste punktet i tunnelen er 876 moh. Røldalstunnelen vart opna i 1964, og var den lengste vegtunnelen i Noreg til Haukelitunnelen opna i 1968.
Som mange andre tunnelar i Noreg er Røldalstunnelen noko plaga med kondens. Kondensen kan føra til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar til når ein køyrer inn i tunnelen.
Nordic Fest
Nordic Fest er ein norsk alkoholfri heavy metal-festival.
Festivalen vart starta i 2002 med ein dag og 6 band, og har utvikla seg til ein fire dagars festival (2008) med band frå heile Europa. Festivalen vert halden på Sub Scene i sentrum av Oslo, som òg har halde Infernofestivalen, by:Larm og Øyafestivalen, men Nordic Fest er den som har vore der lengst.
Fylkesveg 70 i Hordaland
Fylkesveg 70 i Hordaland går mellom Sagvåg skule og Vikanes i Stord kommune. Vegen er 2,0 km lang.
Ifigeneia
Ifigeneia (gresk Ἰφιγένεια) var i gresk mytologi dotter av Agamemnon og Klytaimnestra. Ho blir nokre gonger kalla dotter av Thesevs og Helena oppfostra av Agamemnon og Klytaimnestra. Ho er kjend for at faren prøvde ofra henne for å blidgjera gudinna Artemis.
Asteroiden 112 Iphigenia er kalla opp etter henne.
Stihl
Byrjinga og mellomkrigstida
I 1926 stifta Andreas Stihl A. Stihl Ingenieursbüro Bad Cannstatt. I byrjinga produserte føretaket dampkjelar og bensindrivne vaskemaskinar. Dei hadde òg agenturet for Rinco motorsager. Stihl utvikla så ei elektrisk motorsag, som kom på marknaden i 1926, Det var ei tomannssag, med ein masse på 48 kg og ein effekt på 2,2 kW. I 1929 kom den fyrste bensindriven motorsaga til Stihl. Ho hadde ein effekt på 6 hk (4,4 kW) og ein masse på 46 kg. I 1930 starta produksjonen av ei mindre elektrisk motorsag, på 25 kg. Denne saga kunne nyttast av ein eller to mann. Stihl tok ut mange patentar. I 1933 patenterte dei ei sagkjede dei hadde utvikla og i 1934 fekk dei patent på automatisk kjedesmørjing. I 1935 produserte Stihl eit bogesverd og i 1936 vart det sett i gang produksjon av ei bensindriven bogesverdsag. Same året fekk føretaket patent på sentrifugalkoplinga. Alle patenta til Stihl gav dei ein føremon på marknaden. I 1947 tok produksjonen av ei trykkluftdriven sag til. I 1928 vart det bygd ein ny fabrikk i Rems. I 1938 kom tomannssaga BDKH på marknaden. Denne saga hadde lettmetallsylinder og var på berre på 37 kg. Effekten var på 7 hk (5,2 kW).
2. verdskrig
I 1943 kom KS 43, som var ei tomannssag på 36 kg og ein effekt på 8 hk (5,9 kW). Andreas Stihl var nazist og fekk så store ordrar på KS 43 frå Wehrmacht at noko av produksjonen laut settast bort til føretaket PPK i det tyskokkuperte Frankrike. På grunn av at Tyskland var i krig med vestmaktene vart det fritt fram for andre produsentar å nytta patenta til Stihl. I etterkrigstida helt PPK fram med å produsera tomannsmotorsager etter mønster frå Stihl. I Nord-Amerika vart òg sagene til Stihl kopierte i stort mon. Hogstselskapet Blodell, Steward & Welch (BBS) i Britisk Columbia i Canada, som før krigen hadde importert sager til eige bruk frå Stihl og drive service på dei, tok til å produsera liknande sager, med med Williers motorar som dei importerte frå England. BBS var eigentleg ikkje interesserte i å produsera motorsager for andre og i 1944 selde dei denne delen av verksemda, som då vert starten på Burnett. Då krigen slutta, var fabrikkane til Stihl øydelagde på grunn av bombing, og alt laut byggast opp att.
Alzheimers sjukdom
Sjukdomsforløpet tek fleire år, men vil til slutt føra til at pasienten blir pleietrengande og til sist døyr. Typisk vil ein pasient leva 4-10 år frå ein stiller diagnosen, men dette kan variera.
John Trivers
Biografi
Trivers starta musikkarrieren i bandet Lost and Found, fronta av Eric Bloom, som han seinare samarbeidde med i Blue Öyster Cult.
Stihl
Etterkrigstida
I perioden 1949 til 1963 produserte Stihl traktorar. Dei har òg produsert små luftkjølte dieselmotorar, boreaggregat, etc.
Alzheimers sjukdom
Ein har større sjanse for å utvikla Alzheimer med alderen, men sjukdommen kan også debutera tidleg i livet. Alzheimers sjukdom råker rundt 3 % av alle over 65 år, og 12–15 % av alle som er over 80.
Stihl
Etterkrigstida
I dag er Stihl verdas største produsent av motorsager, og produserer mange forskjellige modellar.
Nyhavn
Nyhavn er eit hamnekvarter i København, og eit av dei mest vitja turistmåla i byen. Hamna vart graven ut frå 1671 til 1673 av svenske krigsfangar etter Karl Gustav-krigane som eit alternativ til den eksisterande hamna.
Alzheimers sjukdom
Førebygging og behandling
Medisinen har ikkje funne solide førebyggjande tiltak eller behandlingsmåtar for Alzheimers sjukdom. Diabetes, høgt blodtrykk, høgt blodkolesterol og røyking er knytt til høgare risiko for å utvikla sjukdommen, medan ein livsstil som er sunn for hjarte og blodkar er knytt til lågare risiko. Bruk av hjernen til intellektuelle oppgåver som lesing, brettspel, kryssord, sosial omgang eller å spela musikkinstrument medfører også lågare risiko. Også nokre medikament, som betennelsesdempande middel og østrogentilskot for kvinner, kan redusera risikoen, men truleg berre ved å utsetja utviklinga av han.
Nyhavn
Kong Fredrik III hadde på slutten av 1660-talet eit prosjekt for ein kanal som skulle gå frå hamneløpet og heilt inn til Kongens Nytorv. Kongen byrja å dra på åra på dennne tida, og planen hans enda i ein skuff og vart ikkje realisert. I 1670 overtok Christian V trona og då vart det umiddelbart fart i plana. Kongen sende ut ein ordre datert 28. desember same år, og her befalte han «..den forordnede Havn til det nye Torv udi tilstundende Aar 1671 at lade forferdige.»
Fullt så fort gjekk det ikkje å få kanalen ferdig. Arbeidet vart gjort av soldatar, hovudsakleg svenske krigsfangar frå den nyleg avslutta krigen med Sverige.
Alzheimers sjukdom
Førebygging og behandling
Visse medikament kan redusera symptom på sjukdommen. Ved å hemma nedbrytinga av acetylkolin blir meir av dette stoffet tilgjengeleg for pasienten, og funksjonar som bruker denne transmittoren kan betrast. Tilstanden kan også betrast ved ulike tiltak i dagleglivet og gjennom å la pasientar få variert stimulering.
John Trivers
Biografi
Frå 1972 til 1979 spelte han i Broadway-musikalar som Grease, der han i 1976 møtte den framtidige kona og partnaren sin Elizabeth (Liz) Myers. I 1980 byrja han å studere postproduksjon i film og fjernsyn ved UCLA. Tidleg i 1980-åra var han òg medlem av Vancouver-bandet Prism, og han har spelt med Janis Ian, Mary Travers, Peter Allen og Tina Turner.
Trivers og kona flytta til Los Angeles og byrja eit selskap som laga musikk til reklamar, Trivers-Myers Music. I lag skreiv dei kjende tema som vart nytta på CBS Evening News, og den prisvinnande reklamekampanjen for Apple Computer Macintosh, regissert av Ridley Scott og Adrien Lyne.
Nyhavn
Opphavleg innvigde Christian V området som «Nyhavnskanalen», men i dag heiter det berre Nyhavn. Severdige er dei over 300 år gamle husa som er vorte verna.
H.C. Andersen og Nyhavn
Diktaren H.C. Andersen budde fleire stadar i Nyhavn. I september 1834 flytta han inn i nr. 20 hos Karen Sophie Larsen. I 1848 flytta han inn hos skipper Anholm. Den 23. oktober 1871 flytta han inn hos fotograf Thora Hallager som dreiv pensjonat i huset, frå 1873.
Pete Christlieb
Christlieb speler saksofonsoloane på Steely Dan-songen «Deacon Blues» ¨på albumet Aja; Natalie Cole-albumet Unforgettable og den lengre saksofonsoloen på songen «FM (No Static at All)» frå filmen med same namn.
Som leiar eller delvis leiar
Med Doc Severinsen
Bustan al-Marj regionale kommune
Bustan al-Marj regionale kommune (hebraisk מועצה אזורית בוסתן אל-מרג', Mo'atza Azorit Bustan al-Marj) er ein regional kommune nord i Israel. Området grensar til Jezreeldalen og ligg nord for Afula. Kommunen omfattar fire arabisk landsbyar:
Pete Christlieb
Som sidemann eller gjest
Med Louie Bellson
Med Wayne Bergeron
Med Frank Capp
Med Rosemary Clooney
Med Natalie Cole
Med Bob Florence
Med Bill Holman
Med Quincy Jones
Med Phil Kelly & The Northwest Prevailing Winds
Med The Manhattan Transfer
Med Frank Mantooth
Med Diane Schuur
Med Keely Smith
Med Gary Urwin Jazz Orchestra
Med Tom Waits
Med Anthony Wilson
Rødovre kommune
Rødovre kommune er ein dansk kommune som ligg i Region Hovedstaden på Sjælland. Kommunen vart danna i 1970 og ikkje endra ved kommunereforma 1. januar 2007.
Kommunen har 37,529 (2013) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Rødovre.
Fylkesveg 70
Fylkesveg 70 finst i fleire fylke i Noreg:
Dragkal
Ordet er samansett av 'draga' og 'kale' (tau).
You've Changed
«You've Changed» er ein popsong skriven av Bill Carey med musikk av Carl Fischer i 1942. Melodien nyttar fallande kromatisme.
Songen vart først spelt inn 24. oktober 1941 av Harry James & His Orchestra (vokal av Dick Haymes) og har sidan blitt spelt inn av mange artistar. Ei innspeling av Connie Russell briefly reached the Billboard charts in 1954.
Karl Ferdinand Sohn
Karl Ferdinand Sohn var ein tysk målar kjend for sine bilete basert på tekstar av sentrale diktarar. Dei viktigaste verka hans kom i 1830- og 1840-åra.
Sohn var fødd i Berlin. Han var elev av Wilhelm von Schadow og fylgde i 1826 med til Düsseldorf då Schadow vart leiar av kunstakademiet der. Etter ei lengre utanlandsreise vart Sohn i 1832 sjølv lærar ved Düsseldorf-akademiet. Gjennom sitt lange vyrkje ved akademiet, frå 1838 som professor, sette han sitt tydelege preg på den såkalla Düsseldorfskulen. Nordmennene Christen Brun, Carl Lorck og Peter Nicolai Arbo og sveitsaren Rudolf Koller var mellom elevane hans. Sohn forlet akademiet for godt i 1863.
Sohn var lyrisk romantikar som henta inspirasjon og motiv frå litterære kjelder som Torquato Tasso, William Shakespeare, Johann Wolfgang Goethe og fleire andre diktarar. Han nytta ein måleteknikk der det vart lagt vekt på mjuke overgangar mellom dei ulike fargane og fin karnationsbehandling. Samtida sette pris på det sentimentale i kunsten hans. Arbeid som Dei to Leonoraer, Hylas sitt rov, Romeo og Julie og Lorelei vart høgt verdsette, sameleis med Tasso og dei to Leonoraer frå 1849, eit verk som er i eiga til Nasjonalgalleriet i Oslo. Sohn måla gjerne vakre kvinner, og laga også mange portrett, særleg av kvinner.
Peterborough
Byen ligg ved elva Nene, i eit lågtliggande og flatt område, vest for The Fens. Distriktet omfattar nokre landsbyar, som Wittering og Thorney. Byen er eit jernbaneknutepunkt og eit handelssentrum med teglverk, jernbaneverkstadar, maskin- og næringsmiddelindustri. Byen er eit anglikansk bispesete. Katedralen, som vart innvigd i 1238), er bygd i seinnormannisk stil.
Byen voks opp omkring eit benediktinarkloster frå 655, vart herja av vikingar på på 800- og 1000-talet og øydelagd av brann i 1117. Peterborough fekk status som new town i 1967.
Byen Peterborogh har eit eige fotballag som heiter Peterborough United FC. Dei spelar i Coca-Cola Championship, som er det nest øvste nivået i engelsk fotballiga.
Pete Carr
Jesse Willard «Pete» Carr er ein USA-amerikansk gitarist. Carr spelte på hitar av Joan Baez, Luther Ingram, Bob Seger, Joe Cocker, Boz Scaggs, Paul Simon, The Staple Singers, Rod Stewart, Barbra Streisand, Wilson Pickett, Hank Williams jr. og mange fleire over dei siste fire tiåra. Han har òg spelt inn og produsert fire soloalbum og var eine halvdelen i duoen LeBlanc and Carr. Carr har spelt mykje ved FAME Recording Studio i Muscle Shoals i Alabama og Muscle Shoals Sound Studio i Sheffield i Alabama. Han var sologitarist i den kjende Muscle Shoals Rhythm Section. Carr er kjend for å vere allsidig og bruke både elektrisk og akustisk gitar innan ei rekkje stilartar som folk, rock, pop, country, blues og soul.
I tillegg har Carr vore lydteknikar og produsent på mange album gjennom åra, og fått fleire Grammy-nominasjonar for dette. I 1974 vart han nominert til to Grammyprisar for Paul Simon-albumet There Goes Rhymin' Simon og i 1981 for Against the Wind av Bob Seger. I tillegg har Carr produsert Bob Seger sitt Stranger in Town med hitten «Old Time Rock and Roll».
Prisvinnande innspelignar Pete Car har spelt på
Songar på toppen av Billboard-lista:
Album på toppen av Billboardlista: Grammy-vinnande album:
Alfred Ritscher
Alfred Ritscher var ein tysk polarutforskar. Som kaptein i den tyske marinen leia han den tyske antarktisekspedisjonen 1938–39. Ekspedisjonen kartla store delar av Dronning Maud Land som vart namngjeve Neuschwabenland.
Ritschertind og Ritscherflya i Dronning Maud Land er kalla opp etter han.
Santamartasabelveng
Santamartasabelveng (Campylopterus phainopeplus) er ein stor kolibri som er endemisk for Sierra Nevada de Santa Marta i det søramerikanske landet Colombia. Arten er klassifisert som kritisk truga (CR) av Verdas naturvernunion, IUCN.
Skildring
Santamartasabelvengen får ei lengd på ca. 13 centimeter. Det kraftige 25 millimeter lange nebbet er svakt nedbøygd. Hannen er overvegande grøn: krona er grøn og han er glitrande grøn frå nakken og bakover oversida. Halsen og brystet er glinsande blå. Den rektangulærforma halen er stålblå til svart. Nebbet er svart. Hofuglen skil seg frå hannen med litt mattare kinn, og undersida er gråkvit med grøne flekker på sidene. Den grøne halen har nokre grå flekker.
Kolibrien lever i fuktige skogbryn og i skuggefulle plantasjar. Blant dei plantasjane han føretrekker er bananplantasjar på dei sørlege skråningane til Sierra Nevada de Santa Marta i San Sebastián de Buenavista. Han lever i høgder mellom 1200 og 4800 meter over havet, og han gjer vertikale trekk slik at i den tørre årstida frå februar til mai helst finst på 1200-1800 meter. I den fuktigare sesongen frå juni til oktober kan du sjå han i dei største høgdene med det typiske páramo-økosystemet opp til snøgrensa. På dei nordlege skråningane finst han berre på den austlege enden av det øvre løpet av Rio Macotama.
Fuglen beitar vanlegvis åleine i låge til middels høge nivå av vekstane han et av. Når han et nektar skjer det i skuggefulle og delvis opne område. Når han syng, sit han som regel på høge, synlege greiner. Han hekkar i perioden frå april til juni.
Ettersom berre 15 % av den opphavlege vegetasjonen i Sierra Nevada de Santa Marta står att, er det naturlege habitatet til arten trudd å vere truga. Det største trugsmålet kjem frå ulovleg dyrking av marihuana og kokain. Men tidlegare har òg dyrking av kaffi og bananar sidan 1950 hatt negative effektar på økosystemet. Hekkeområda til denne fuglen er i mykje mindre gjestfrie område og er soleis mindre utsette for trugsmål. Populasjonen er estimert til under 10 000 individ.
Aurdalsegga
Aurdalsegga er ein ujamn rygg som er 8 km lang og som ligg oppom Nikolaevtoppen, like søraust for Aurdalen i Søre Petermannkjeda i Wohlthatmassivet i Antarktis. Han vart oppdaga og kartlagt frå flyfoto av den tredje tyske antarktisekspedisjonen, 1938–39, og kartlagt på ny frå flyfoto og landmålingar av Maudheimekspedisjonen, 1956–60.
Liberisk dollar
Liberisk dollar er mynteininga i det afrikanske landet Liberia. Liberisk dollar har ISO 4217-kode LRD. Ein dollar er inndelt i 100 cent. Den liberiske dollaren blei innført i 1943, men var òg valutaen i landet mellom 1847 og 1907. I den første perioden var den liberiske dollaren knytt til amerikansk dollar. I 1907 innførte Liberia britisk vestafrikansk pund, som var knytt til britisk pund. Den liberiske dollaren blir forvalta av den liberiske sentralbanken.
Valutaen blir vanlegvis forkorta med dollarteiknet $, eller alternativt L$ eller LD$ for å skilja han frå andre dollarvalutaer.
Ymittós i Aten
Ymittós (gresk Υμηττός) er ein tidlegare kommune i forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Dáfni-Ymittós i periferieininga Sentral-Aten i periferien Attikí. Han har namn etter fjellet Ymittós.
Beat Feuz
Beat Feuz er ein sveitsisk skirennar frå Schangnau i kantonen Bern. Han vart nummer to i verdscupen i alpint 2012.
Aktiv
Feuz debuterte i verdscupen i desember 2006 i Reiteralm, utan å utmerke seg. Sesongane 2008 og 2009 gjekk han skadd. Hans beste plassering i verdscupen 2010 var ein 12. plass i den alpine kombinasjonen i Wengen.
Gjennom heile 2012-sesongen var Feuz med i tetkampen om verdscuptroféet. Ved sesongslutt stod han med 1 330 poeng, og kom dermed 25 poeng bak verdscupvinnaren Marcel Hirscher frå Austerrike, men var nesten 200 poeng føre tredjemann, nordmannen Aksel Lund Svindal. Feuz vann fire av verdscuprenna, og stod i alt 13 gongar på pallen.
Verdscupsigrar
* Delt med Klaus Kröll
Kardinalitet
I matematikk er kardinalitet av ei mengd den eigenskapen som skildrar storleiken av mengda ved å bruke eit kardinaltal. Nokre gonger brukar vi omgrepet på ein numerisk måte. For endelege mengder er då kardinaliteten mengda element i mengda.
Samanlikning av mengder
Når vi samanliknar to mengder, seier vi at ei mengd A og ei mengd B har same kardinalitet viss og berre viss det eksisterer ein bijeksjon, dvs. ein injektiv (ein-til-ein-) og ein surjektiv (på-) funksjon mellom dei to mengdene. Til dømes har mengda av partal den same kardinaliteten som mengda av naturlege tal, sidan funksjonen f(n) = 2n er ein bijeksjon. Bijeksjonar blir òg kalla ein-til-ein-korrespondanser.
Telbare og ikkje-telbare mengder
Kvar og ei mengd som har den same kardinaliten som mengda av naturlege tal, blir sagt å vere ei telbar uendeleg mengd viss kardinaliteten er mindre enn den for dei naturlege tala når han er ei endeleg mengd, elles er mengda ikkje-telbar.
Kardinaliteten for dei naturlege tala er alef-null ({\aleph_0}), medan kardinaliteten for dei reelle tal er.
Kardinaliteten for dei naturlege tala er mindre enn kardinaliteten for dei reelle tala (jf. Cantors diagonalargument). Kontinuumhypotesen uttrykkjer at det ikkje finst noko kardinaltal mellom kardinaliteten for dei reelle tala og kardinaliteten for dei naturlege tala. (Denne hypotesen er uavhengig av Zermelo-Fränkels aksiomsystem, og kan difor ikkje bevisast eller bli motprova i dette systemet.)
Døme og øvrige eigenskapar
Ein slik eigenskap tillèt samanlikning av kor mange element som er innehalde i to eller fleire mengder utan behov for ei mellommengd (dvs. dei naturlege tala).
Tekn at det finst ei slik mengd og kall denne X. La Y vere potensmengda av X, card Y = 2^(card X). Av dette følgjer sjølvmotseeinga card Y > card X.
Amerikabever
Amerikabever eller nordamerikansk bever (Castor canadensis) er ein av dei to artane av bever. Han skil seg frå europeisk bever ved leveområdet sitt; opphavleg levde den amerikanske beveren berre i Nord-Amerika, i dagens USA, Canada og Mexico. I dag er han også introdusert til Sør-Amerika, og det finst grupper med amerikabever i Europa. Amerikabever kan delast inn i ei rekkje underartar.
Utsjånad
Utsjånaden hjå amerikabever er annleis enn europeisk bever på ei rekkje punkt, m.a. er den amerikanske varianten noko mindre enn hin. Også genetisk er dei ulike, då amerikabever har 40 kromosom medan den europeiske har 48. I Russland har ein gjort omfattande forsøk på å kryssa dei to artane, men det nærmaste ein kom ein hybridbever, var ein daudfødd unge. Difor er det lite truleg at ein vil få slike hybridbeverar sjølv om artane nokre stader lever på same område.
Historie
Opphavleg reknar ein med at det levde mellom 100 og 200 millionar bevereksemplar i Amerika før europerane oppdaga kontinentet. Det vart drive omfattande pelsjakt på bever i Amerika frå 1600-talet og oppover. Då ein innførte vernetiltak for beveren seint på 1800- og i byrjinga av 1900-talet var beverbestanden i Amerika svært liten. I dag finst det mellom 10 og 15 millionar beverar på kontinentet. Mange stader vert beveren no sett på som eit skadedyr, særleg når dei går inn i urbane byområde og lever der.
På Eldlandet, der beveren vart innført på 1940-talet på grunn av pelsen, har dyret gjort store skader. Beveren har ingen naturlege fiendar her, og trea han feller gror ikkje til att på same måten som nordamerikanske tre. Difor har ein vedteke ein plan for å utrydda beveren frå området.
Brighton
Historie
Det er funne spor etter ein, etter målestokken til perioden, større busetjing frå yngre steinalder i byen. Ein steinsirkel frå perioden var verna inntil 1820, då ein gardbruker meinte det var for mange vitjande og begravde steinane. Arkeologar har påvist fleire gravplassar frå begerkulturen i området, og det finst òg ei rekkje graver med rikt gravgods frå bronsealderen.
I Domesday Book (1086) kallast den dåverande landsbyen Bristemestune. Ved slutten av mellomalderen heitte han Brighthelmstone, og var ein liten fiskerlandsby. Han vart brunne ned av franskmennene 1514, under krigen som starta etter Westminstertraktaten (1511). I 1545 søkte innbyggjarane kongen om å få ei kanon til å forsvare byen. Dei laga då eit kart som viste åtaka til franskmennene i 1511; karta ligg i bymuseet til Hove.
Heilt opp til midten av 1700-talet var Brighton ein liten fiskerlandsby. Men i 1753 publiserte dr. Richard Russell ein teori om helsebringande effektar ved sjøbad. Han slo seg ned i Brighton, og dermed trekte rike og sjuke dit for å nyte dei same effektane som han. Innan 1780 hadde store hus byrja å springe opp, og Brighton vart ein fasjonabel badeby. I 1786 leigde prinsen av Wales, den seinare Georg IV, ein gard ved Brighton. Han fekk reist han kongelege paviljongen, som er eit landemerke i byen.
Grand Hotel-attentatet
På morgonen 12. oktober 1984 sprengte Det provisoriske IRA ei kraftig bombe på Grand Hotel, der leiarar i Det konservative partiet deltok på ein konferanse. Bomba eksploderte nær rommet til dåverande statsminister Margaret Thatcher, men ho kom uskadd frå attentatet. Fire menneske omkom, blant anna Sir Anthony Berry. Fleire regjeringsmedlemmar vart skadd, blant anna Norman Tebbit, men ingen av ministrane var blant dei omkomne. Etter attentatet uttalte PIRA at Thatcher hadde vore heldig denne gongen, men medan ho må vere heldig kvar gong trong PIRA berre å vere heldig éin gong.
Oaxen
Oaxen har rike førekomstar av kalkstein, som er henta ut herfrå sidan 1800-talet.
Øya har samband til fastlande med bilkabelferje. Oaxens Skärgårdskrog er ein luksuriøs restaurant på Oaxen.
Jackie Kelso
John Joseph Kelson jr., profesjonelt kjend som Jackie Kelso, var ein USA-amerikansk jazzsaksofonist, fløytist og klarinettist.
Buskhokko
Buskhokko (Ortalis guttata) er ein medlem av hokkofamilien som lever i vestlege til sørlege område av Amazonasbassenget i Sør-Amerika.
Jackie Kelso
I 1940-åra spelte han med Barney Bigard, Marshal Royal, Lucky Thompson, Kid Ory, Benny Carter, Benny Goodman, Lionel Hampton og Roy Milton. I 1950-åra spelte han med Johnny Otis, Billy Vaughan, Nelson Riddle, Bill Berry, Ray Anthony, Capp-Pierce Juggernaut, Bob Crosby, C.L. Burke og Duke Ellington. Han spelte med Gene Vincent and His Blue Caps i 1958. Frå 1964 til 1984 arbeidde han som studiomusikar, i tillegg til innspelingar med Mercer Ellington og Mink DeVille, og turnerte verda over med Hampton, Ellington og Vaughan, og så på The Concert for Bangladesh. Det er truleg at han spelte fløytesoloen i midten av The Left Banke-hitten «Walk Away Renee» frå 1966.
Diskografi
Med David Axelrod
Buskhokko
Skildring
Dette er ein liten til mellomstor hokko, ca. 49-55 centimeter i kroppslengd. Fjørdrakta har brun overside som blir mørkare mot nakke og hovud, hals og bryst har små kvite flekker, undersida er lysare brun. Dei har ein raud naken hudsekk i strupeområdet. Nebbet er blåleg, beina er rosa.
Jackie Kelso
Diskografi
Med José Feliciano
Med Lionel Hampton
Buskhokko
Skildring
Utbreiingsområdet for nominatforma er i Colombia frå søraustlege Boyacá-departementet og sørover aust for Andesfjella, i Ecuador og Peru aust for Andes. Dessutan store delar av Bolivia nord for Cochabamba og i Amazonas i Brasil med nordgrense omtrent langs Rio Negro og Vaupés. Ein underart, O. g. remota finst i eit avgrensa isolert område sør i Brasil, i delstatane Mato Grosso do Sul, lengst aust, og i tilgrensande, nordre São Paulo.
Shaqlawa
Shaqlawa (kurdisk Şeqlawe, شەقڵاوە, arabisk شقلاوة) er ein historisk by i Erbil guvernement i Irakisk Kurdistan i Irak. Shaqlawa har kring 25 000 innbyggjarar og ligg 51 km nordaust for Erbil, ved foten av fjellet Safeen. Byen ligg mellom fjella Safeen og Sork, litt meir enn tusen meter over havet. Byen er hovudsakleg busett av kurdarar, med ein assyrisk minoritet. Shaqlawa har mange fossar og eit frodig landskap.
Buskhokko
Skildring
Buskhokkoar lever i varierande typar av skog eller i utkanten av skog, og beitar ofte lågt i tre, skjult av lauvverk. Dei kan gå ned på bakken og meir sjeldan høgt opp i trekroner. Habitater er i lågland og for eksempel i Peru helst under 1700 moh. og under 1100 moh i Ecuador. I Ecuador er dei mest talrike med nærleik til vatn. Dei beitar i grupper på 4-6 fuglar og føda er ofte frukt.
Shaqlawa
Klima
Shaqlawa har eit middelhavsklima (Csa) med særs varme somrar og relativt kalde, våte vintrar. Temperaturane er ofte under null på vinteren. Det er heller ikkje uvanleg med snø. Sidan temperaturen her er noko lågare om sommaren enn mange andre stader i Irak, kjem det ofte tusenvis av turistar her frå dei varmare stadane i landet.
Jackie Kelso
Diskografi
Med andre
Buskhokko
Skildring
Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, men arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC. Nominatforma er vanleg i delar av utbreiingsområdet, i alle landa.
Bengbu
Bengbu (kinesisk: 蚌埠; pinyin: Bèngbù) er eit byprefektur i den nordaustlege delen av provinsen Anhui i Kina. Prefekturet har eit areal på 5 945 km² og 3 164 467 innbyggjarar (2010). Byprefekturet Bengbu består av fire distrikt og tre fylke.
Geografi og historie
Byen Bengbu har i mange hundreår vore det sentrale transport- og handelsmidtpunktet for norddelen av provinsen Anhui og for tilgrensande område. Byen ligg på begge side av den store elva Huai He.
Namnet Bengbu tyder skjellkaien og kjem av at staden tidlegare var eit senter for fisket etter ferskvassperler.
Under den kinesiske borgarkrigen vann den kommunistiske Folkets frigjeringshær i 1948, nær Bengbu, ein avgjerande siger over Chiang Kai-shek sine nasjonalistiske hærstyrkar nær Bengbu, under den såkalla Huaihaikampanjen.
Samferdsle
Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i byen Bengbu. Byen Bengbu er også stoppestad på Jinghubana som strekker seg frå Beijing til Shanghai via storbyane Tianjin, Jinan, Nanjing og Suzhou i Jiangsu.
Tanzaniansk shilling
Tanzaniansk shilling (swahili shilingi, engelsk shilingi) er valutaen i Tanzania. Han er oppdelt i 100 senti (eng. cent). Den tanzanianske shillingen blei innført i 1966 og erstatta austafrikansk shilling. Den nye valutaen kom i bruk frå 14. juni 1966 med same nominelle verdi som den føre.
Tidlegare mynteiningar i Tanzani er austafrikansk florin, austafrikansk rupi, zanzibarsk rupi, zanzibarsk riyal og tysk austafrikansk rupi.
Myntar
Ved innføringa av shillingen i 1966 blei det sett i sirkulasjon myntar på 5, 20 og 50 cent og dessutan 1 shilling. I takt med inflasjonen har ein gradvis innført myntar med høgare verdi. Myntar som er i sirkulasjon i dag er verdt 50, 100 og 200 shilling.
Setlar
I 1966 innførte Benki Kuu Ya Tanzania pengesetlar med verdiane 5, 10, 20 og 100 shilling. Desse har gradvis blitt erstatta av myntar. Setlar som er i sirkulasjon i dag har verdiane 500, 1000, 2000, 5000 og 10 000 shilling.
Det tyske krosstoget
Bakgrunn
I 1187 erobra Saladin Jerusalem frå krossfararstatane. I eit forsøk på å ta byen tiblake vart det tredje krosstoget sett i gang av kong Filip II August av Frankrike, kong Rikard Løvehjarta av England og den tysk-romerske keisar Fredrik I Barbarossa. Fredrik Barbarossa døydde etter å drukna i Anatolia og det tyske krsstoget, som kan ha bestått av mellom 100 000 og 150 000 mann, vendte heim att Det heilage landet vart verande ein sterk muslimsk skanse.
Den eldre son til Fredrik, Henrik VI, erklærte eit nytt krosstog og håpte at den massive slagkrafta til det tredje krosstoget framleis kunne utnyttast, og mange mann svarte:
Mange lågadelege vart òg med i krosstoget og etter kvart var ein mektig arme på veg søraustover.
Det tyske krosstoget
Henrik VI valde å utnytte faren sin trugsel om å ta Austromarriket og sendte ei trugande brev til den austromerske keisaren Isak II Angelus. Isak hadde vorte styrta i april 1195 av broren Aleksius III Angelus. Aleksius underla seg kravet til Henrik VI med ein gong og samla inn høge skattar frå sine undersåttar for å betale krossfararane 5000 pund gull. Før Henrik kom seg vidare døydde han, men då var alt ein stor del av tyskarane på veg mot Palestina. Krossfararane gjekk i land ved Akko i september 1197 og erobra Sidon og Beirut. Då meldinga om at keisaren var død nådde krossfararane returnerte dei heim att utan fleire sigrar.
Kjelder
''
FA Premier League 2008/09
FA Premier League 2008/09 var den 17. sesongen av Premier League. Ligaen begynte laurdag 16. august og vart avslutta i mai. Terminlista vart offentleggjort måndag 16. juni.
Manchester United var regjerande meister og dei nyopprykte laga var West Bromwich og Stoke City som kom på høvesvis 1. og 2. plass i Football League Championship. Hull rykte opp etter å ha slege Bristol City i play-off-finalen på Wembley 24. mai 2008.
Karat
Karat kan visa til:
Dolmar GmbH
Dolmar GmbH er eit tysk førtak, eigd av Makita. Dolmar produserer motorsager og hagereiskapar. Hovedkontoret ligg i bydelen Hamburg-Wandsbek i Hamburg. Føretaket var, saman med konkurenten Stihl, ein av pionerane innan utvikling og produksjon av motorsager, og er spesielt kjent for tomannssagene sine. Føretaket er oppkalla etter Dolmarfjellet i Thüringen.
Soge
I 1952 tok Dolmar til å produsera einmannssaga CP, som hadde girdrift og vridbart sverd, slik at ho kunne nyttast både for felling og kapping. I 1957 kom model CF, som hadde membrannforgassar.
I 1975 vart kjøpte Fichtel & Sachs seg inn i føretaket og fekk aksjemajoriteten. Grunnen var truleg at dei ynskte å syna at wankelmotoren høvde bra som motorsagmotor. Etter som wankelmotoren er så godt som vibrasjonsfri verka dette lovande, men motorsager med wabkelmotor vart ingen kommersial suksess. I 1991 vart Dolmar oppkjøpt av det japanske føretaket Makita. Dolmar produserer framleis motorsager, men er ikkje lenger ein leiande produsent.
Galleri
<Gallery> Fil:Bundesarchiv Bild 101I-307-0757-23A, Italien, Baumfällen.jpg|Italienske soldatar feller eit tre med ei Dolmar tomannssag i 1943 Fil:CB35.jpg|Domar CB35. med bogesverd Fil:Dolmar Chainsaws 8805.jpg|To Dolmar einmannssager i framgrunnen, og ei tomannssag i bakgrunnen Fil:KMS4.jpg|Dolmar KMS4, med wankelmotor </Gallery>
Großes Wiesbachhorn
Großes Wiesbachhorn er ein 3 564 meter over havet høg fjelltopp i forbundslandet Salzburg i Austerrike, den tredje høgste fjelltoppen i Hohe Tauern. Det frittståande, bredekte fjellet er hovudtoppen på Fuscher/Kapruner-ryggen. Den djupe avgrunnen mot aust og søraust har med sine 2 418 meter den største høgdeskilnaden mellom dal og tind i Aust-Alpane.
Niccolò Fontana Tartaglia
Niccolò Fontana Tartaglia var ein italiensk matematikar, ingeniør, landmåler og bokhaldar. Han publiserte mange bøker, inkludert dei første italienske omsetjingane av Arkimedes og Euklid. Tartaglia var den første som brukte matematikk til å studere banane til kanonkuler, og arbeida hans vart seinare stadfesta av studiet til Galileo av lekamar i fritt fall.
Großes Wiesbachhorn
På slutten av 1700-talet kleiv to bønder ved namn Zanker og Zorner frå landsbyen Fusch til topps på fjellet, som dei aller fyrste menneska.
Niccolò Fontana Tartaglia
Tartaglia fann løysinga av den generelle tredjegradslikninga og meddelte han etter oppmoding frå Girolamo Cardano. Då Cardano offentleggjorde løysinga, oppstod ein kraftig strid med offentlege disputasar og smedeskriftar.
Großes Wiesbachhorn
Fyrstebestiginga av nordvestveggen fann stad den 15. juli 1924 og vart gjort av Franz Riegele og Willo Welzenbach. Dei nytta for fyrste gong isnaglar, noko som seinare vart vidareutvikla til isskruar. Nordvestveggen var ein av dei klassiske isveggane i Aust-Alpane, i dag er isbreen smelta vekk.
Niccolò Fontana Tartaglia
Tartaglia var ein dugande matematikar og ingeniør og skreiv om ballistikk, festningsanlegg og bruken av dykkarklokker. Av verka hans finst Nova Scientia (1537), General trattato di numeri et misure (1556) og omsetjingane hans av Euklid og Arkimedes.
Hold Me av Fərid Məmmədov
«Hold Me» (engelsk for 'Hald meg') var det aserbajdsjanske bidraget i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, framført på engelsk av Fərid Məmmədov. Songen er skriven av Dimítris Kontópoulos, John Ballard og Ralph Charlie al-Fahel.
Milli Seçim Turu 2013
79 artistar deltok i til saman åtte ulike semifinalar i Milli Seçim Turu 2013, der dei song ulike songar. Éin deltakar gjekk vidare frå kvar av dei seks fyrste semifinalane, medan to gjekk vidare frå dei to siste. Məmmədov vart fyrst vald ut til å delta i den sjette semifinalen. Då han gjekk vidare til finalen deltok han med «Hold Me». Vinnaren vart vald ut av ein jury og gjennom telefonrøysting.
Eurovision Song Contest 2013
Sidan berre Frankrike, Italia, Spania, Storbritannia og Tyskland, kalla dei fem store, og vertslandet Sverige er direktekvalifisert til finalen må kvart land kvalifisere seg i éin av dei to semifinalane. Aserbajdsjan vart vald ut til å delta i den andre semifinalen 16. mai 2013 i Malmö Arena.
Fylkesveg 71
Fylkesveg 71 finst i fleire fylke i Noreg:
Bernt Balchen
Bernt Balchen var ein norsk, seinare norskamerikansk flypioner, oppdagar og offiser.
John von Neumann
John von Neumann var ein ungarsk-amerikansk matematikar som bidrog med mykje viktig innanfor kvantefysikk, mengdelære, datateknologi, økonomi og dei aller fleste felta innanfor datavitskap.
Hold Me av Fərid Məmmədov
Semifinale 2
Songen vil starte som nummer fire, etter Makedonia med «Pred da se razdeni» av Esma og Lozano og før Finland med «Marry Me» av Krista Siegfrids.
John von Neumann
Tidleg liv
Som den eldste av tre sysken, vart von Neumann døypt Neumann János i Budapest, son av Neumann Miksa (Max Neumann), ein advokat som jobba i ein bank, og Kann Margit (Margaret Kann). John Von Neumann, kalla «Jancsi», voks opp i ein ikkje-praktiserende jødisk familie, og demonstrerte i tidleg alder eit utruleg minne. Då han var seks år gammal, var han i stand til å dividere åttesifra tal i hovudet. Von Neumann vart tidleg interessert i matematikk, naturen til tala og logikken i verda rundt seg. Alt i seksårsalderen, ein gong mora hans stirte tomt ut i lufta føre han, spurde han henne «Kva er det du reknar ut?»
Karriere
Han mottok doktorgraden sin i matematikk frå universitetet i Budapest då han var 23 år gammal. Han studerte samstundes kjemi i Sveits.
Frå 1926 til 1930 var han privatdosent i Berlin.
Mayaspråk
Mayaspråk utgjer ein språkfamilie som blir snakka i Mexico og det nordlege Mellom-Amerika. Mayaspråka blir snakka av over 6 millionar mayaar, hovudsakleg i Guatemala, Mexico og Belize. I 1996 anerkjende Guatemala formelt 21 mayaspråk innanfor grensene sine, medan Mexico anerkjenner ytterlegare åtte.
John von Neumann
Karriere
Frå 1936 til 1938 vitja Alan Turing Instituttet, og fullførte ei doktoravhandling under rettleiing av Alonzo Church. Besøket skjedde kort tid etter Turing hadde gjeven ut rapporten «On Computable Numbers with an Application to the Entscheidungsproblem» (1936), som involverte konsepta logisk design og den universelle maskinen. Von Neumann må ha kjent til ideane til Turing, men det er ikkje klårt om han brukte dei i utviklinga av IAS-maskinen ti år seinare.
I 1937 vart han amerikansk statsborgar. I 1938 mottok han prisen Bôcher Memorial Prize for arbeidet sitt innan analyse.
Resultat
Von Neumann var opphavet til spelteorien, og utgav klassikaren Theory of Games and Economic Behavior med Oskar Morgenstern i 1944. Desse to utvikla her nytteforventningsteoremet som vert nytta i moderne økonomi. Han sette konseptet «MAD» (Mutually assured destruction, «gjensidig sikra øydelegging»), som dominerte amerikansk atomvåpenstrategi under den kalde krigen. Han jobba i Teoridivisjonen ved Los Alamos saman med Hans Bethe og Victor Weisskopf under andre verdskrigen, som ein del av Manhattanprosjektet for å utvikle dei første atomvåpna.
Von Neumann-arkitekturen
Von Neumann gav namnet sitt til von Neumann-arkitekturen som vert brukt i dei fleste ikkje-parallelle datamaskinar, på grunn av utgjevinga si om konseptet, men mange føler at denne namngivingen ignorerer bidraga til J. Presper Eckert og John William Mauchly som jobba med konseptet under arbeidet sitt med ENIAC. Nesten alle kommersielt tilgjengelege heimedatamaskiner, mikrodatamaskinar og superdatamaskinar er von Neumann-maskinar.
Mayaspråk
Mayaspråkfamilien er ein av dei best dokumenterte og mest studerte i Amerika. Dei moderne mayaspråka stammar frå urmaya, eit språk ein trur blei snakka for minst 5000 år sidan og som har vorte delvis rekonstruert. Mayaspråk er ein del av det mesoamerikanske språkområdet, ein språkbunt som har utvikla seg gjennom tusenvis av år i Mesoamerika. Alle mayaspråka har dei typiske trekka frå dette området. Døme på dette er ergativitet og bruken av relasjonelle substantiv i staden for preposisjonar.
John von Neumann
Cellulære automata
Han skapte feltet cellulære automata utan datamaskiner, han konstruerte dei første døma på sjølv-replikarende automata med papir og blyant. Termen von Neumann-maskin viser òg til sjølv-repliserande maskinar. Von Neumann beviste at den mest effektive måten gruvedrift kunne drivast på i stor skala, som å grave ut ein heil måne, eller asteroidbelte, er gjennom nytta av sjølv-repliserande maskiner, for å dra fordel av den eksponensielle veksten til desse mekanismane.
Bernt Balchen
Balchen vart fødd på garden Myra på Drangsholt i Tveit kommune nær Kristiansand. Han var son av kommunelege Lauritz Balchen (f. Kristiansand 1869) og Dagny Balchen (f. 1879). Førenamnet fekk han etter farfaren sin, Bernt Balchen (f. Øvrebø/Vennesla i 1832).
Flygar og eventyrar
Bernt Balchen vil bli hugsa som ein av pionerane innan polarflyging. Han byrja som flyelev på Kjeller alt i 1914. Balchen melde seg i 1918 som frivillig i den finske borgerkrigen, og kjempa under Carl Gustaf Mannerheim. Han tok militært flysertifikat ved Marinens Flygeskole i Horten i 1921. Deretter var han flygar i Marinens flygevåpen.
I 1925 var han flygar på redningsaksjonen til Amundsen/Ellsworth til Spitsbergen. I 1926 søkte han permisjon og drog til Svalbard for å vere reserveflygar og ein del av bakkemannskapet i Ny-Ålesund då Roald Amundsen skulle dra mot Nordpolen med luftskipet «Noreg». På Svalbard møtte Balchen Richard E. Byrd og hjelpte han med å reparere flyet «Josephine Ford», ein Fokker Trimotor om skulle brukast på luftferda mot Nordpolen. Det blir karakterisert som «generøst» at Roald Amundsen lånte ut eit ekspedisjonsmedlem til ein konkurrent. Det var då òg lenge rekna at Byrd var den første som flaug over Nordpolen, medan Amundsen/Nobile-ekspedisjonen berre vart nr. 2.
Det er seinare, blant anna ut frå Balchens observasjonar som augevitne og røynsle bak spakane på «Josephine Ford», dokumentert at Byrd kan ha bløffa og ikkje nådde fram til Nordpolen 9. mai 1926, slik han påstod. Første overflyging av den geografiske nordpolen skjedde difor klokka 0125 natt til den 12. mai 1926 med luftskipet «Noreg». Om bord var den 16 menn store besetninga med blant anna Roald Amundsen, Lincoln Ellsworth, Umberto Nobile og Oscar Wisting.
Byrd inviterte likevel Balchen til USA under mellomlandinga si på tilbaketuren etter forslag frå Russel Owen, som var med Byrd som korrespondent for New York Timst. I 1926 reiste Balchen til USA. Eit nært samarbeid med Byrd som varte i mange år starta. Balchens første oppgåva var å presentere flyet «Josephine Ford», som stod på utstilling. Saman med Floyd Bennett, som hadde ført «Josephine Ford» for Byrd, drog han så på ein stor USA-turné med flyet den 7. oktober. Turnéen var sponsa av Guggenheim Foundation og varte til 23. november. Deretter vart flyet plassert på permanent utstilling hos Ford i Detroit.