cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den estiske grunnlova
Grunnlovsendring
Den estiske grunnlova kan endrast etter vedtak i Riigikogu, nasjonalforsamlinga i Estland. Det er kravd eit fleirtal på minst tre femdelar for at ei endring skal gå gjennom, og ho må i tillegg stadfestast i ei folkeavstemming eller med eit nytt vedtak i nasjonalforsamlinga i den påfølgjande perioden, også dette med fleirtal på minst tre femdelar.
Ierissós
Ierissós (gresk Ιερισσός) er ein distriktsby i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas og hovudsete i kommunen Aristotélis.
Pilsens Samlingsparti
Partiet fekk 65 røyster, som utgjorde 0,07 % av røystene i Vest-Agder, og kom ikkje inn på Stortinget i denne omgang.
Fylkesveg 38 i Oppland
Fylkesveg 38 i Oppland går mellom Hilden og Prestkvern i Gran kommune. Vegen er 3,9 km lang.
Dyfjorden i Måsøy
Dyfjorden er ein fjord på austsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km vestover til Langfjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Krykkjeneset i nord og Dyfjordneset i sør. Fjorden er om lag 29 meter på det djupaste, om lag midt i fjorden.
Det er ingen busetnader ved fjorden.
О
Den kyrilliske bokstaven О er den sekstande bokstaven i det russiske alfabetet. I det norske alfabetet blir han transkribert  'O'.
Kilobyte
Kilobyte (utt. KJI-lo-bajt, forkorta KB) er ei måleeining for datamengder. Ein kilobyte er det same som 1 024 byte, eller om lag like mykje informasjon som ei halv side med maskinskriven tekst.
IKT-verda bruker prefiksa kilo-, mega-, giga- og tera- litt annleis enn SI. Dette skapar iblant forvirring.
Langfjorden på Rolvsøya
Langfjorden er ein fjord på austsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 6,5 km vestover til Langfjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Kalveskjeret i nord og Kyrkjeneset i sør. Det ligg fleire busetnader langs nordsida av fjorden. Kalven ligg heilt ytst i fjorden på øya med same namn, medan Gunnarnes ligg lenger inne. Frå Gunnarnes går det ferje ut fjorden og over til Havøysund.
Inst i fjorden deler han seg i to delar. Sandfjorden går nordvestover, medan Langfjordbotn går sørvestover. Sandsona langs fjorden er langgrunn, men sørsida er mindre djupare og her finn ein òg det djupaste punktet på 51 meter.
Fv151 og Fv153 går langs nordsida av fjorden.
Lyngfamilien
Med kreklingfamilien (Empetraceae) og vintergrønfamilien (Pyrolaceae) omfattar lyngfamilien drygt 100 planteslekter. Krekling- og vintergrønfamilien var sjølvstendige familiar i Cronquist-systemet, men dette blei ikkje vidareført i APG II-systemet etter nærare studium. Derimot opererer mange forskarar enno med desse to familiane, eventuelt som underfamiliar.
Bruk
I slekta Vaccinium finst etande bær som blåbær, tyttebær og tranebær. Nokre artar i lyngfamilien blir brukt i blomsterdekorasjonar, til dømes slekta Erica. Slekta Rhododendron omfattar mange prydbuskar og potteplanter (asalea).
Lyngplantar i Noreg
Dei mest kjende lyngartane i Noreg er røsslyng, blåbær, tyttebær, blokkebær, klokkelyng, krekling, mjølbær og tranebær.
Kotingaer
Kotingaer, vitskapleg namn Cotingidae, er ein stor familie i ordenen Passeriformes. Dei finst i Sentral-Amerika og Sør-Amerika.
Skildring
Kotingaer lever i skoghabitat eller i utkanten av skog og har ein diett av frukt, somme artar også insekt. Dette er ei ueinsarta gruppe, men alle har breitt, krumma nebb, avrunda venger, og sterke bein. Kotingafamilien kan vere den familien av sporvefuglar som varierer mest i storleik, alt frå 8-cm for fuglekongekotinga til 50 cm for tomatparasollfugl, sjølv om den førstnemnte kanskje ikkje er ein ekte kotinga.
У
Den kyrilliske bokstaven У (у) er den 21. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den norske bokstaven O.
Kotingaer
Skildring
Hannar av mange kotingaartar, for eksempel andesklippehane, har kraftfulle farger, eller dekorasjonar med fjørduskar eller fargerike hudfolder, som parasollfuglar Cephalopterus, med sin parasolliknande kam og lange hudfold på halsen. Andre, som stentorpiha, har karakteristiske og langtrekkande kallerop. Hoene av dei fleste artane har meir nedtona farger enn hannane. Dei fleste artane er polygyniske, og berre hoer har ansvar for egg og ungar. Hos mange artar har hannane detaljrike kurtiseringritual, ofte med spel i grupper. I slekter som lever i trekroner som Carpodectes, Cotinga og Xipholena samlar hannane seg oppe i eit eller fleire tre, medan andre som lever på bakken viser spelet på bakken. Purpurskjeggkotinga lever i grupper av blanda kjønn der ei ho legg eitt egg og dei andre i gruppa syter for føda til ungen. Reira kan variere i utforming alt etter art. Mange artar legg eitt egg i eit reir som er så spinkelt at egget er synleg frå undersida. Dette gjer reira mindre iaugefallande og mindre sårbare for åtak frå predatorar. Artar som et frukt byggjer meir solide skålforma reir. Klippehanane gjer reira sine av jord og søle og fester reira til bergsider.
Artslista
Kotingaer i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Carpornis
Slekt Pipreola
Slekt Ampelioides
Slekt Zaratornis
Slekt Phytotoma
Slekt Doliornis
Slekt Ampelion
Slekt Phoenicircus
Slekt Rupicola
Slekt Snowornis
Slekt Haematoderus
Slekt Pyroderus
Slekt Cephalopterus
Slekt Perissocephalus
Slekt Cotinga
Slekt Lipaugus
Slekt Tijuca
Slekt Procnias
Slekt Porphyrolaema
Slekt Carpodectes
Slekt Gymnoderus
Slekt Conioptilon
Slekt Phibalura
Slekt Calyptura
Jorsala
Jorsala (genitiv av Jorsalir) var det norrøne namnet på Jerusalem. I norske omsetjingar av dei norrøne kongesogene kan ein bruka omgrepa Jorsalaborg om byen, og Jorsalaland eller Jorsalaheim om området.
Ordet har gjeve tilnamnet «Jorsalfare» for ein person som hadde vore i Jerusalem på valfart eller krosstog, som kong Sigurd Jorsalfare.
Kari Aagaard
Kari Aagaard er ein norsk tidlegare handballspelar frå Hamar. Ho spelte 92 landskampar og skåra 54 mål for Noregs landslag i tida frå juni 1973 til november 1978. Både i 1973 og i 1975 deltok ho i verdsmeisterskap i handball. Kantspelaren var aktiv i Hamarkameratene til 1972, sidan vann ho mange pokalar med den norske toppklubben Vestar frå Oslo til ho la opp i 1980?
Aagaard er tilsett i Norges Håndballforbund i Oslo.
Methicillin-resistente gule stafylokokkar
Methicillin-resistente gule stafylokokkar (avstytt MRSA etter vitskapleg artsnamn S. aureus) er gule stafylokokkar (Staphylococcus aureus) som toler methicillin og mange andre antibiotikum. Methicillin er ikkje lenger nytta klinisk og er heller ikkje lenger produsert kommersielt, men MRSA-bakteriar er òg resistente mot alle antiobiotikum basert på β-lactam, utanom den siste generasjonen av kefalosporin.
Methicillin vart introdusert i 1959, og året etter, i 1960, vart dei fyrste tilfella av methicillin-resistens rapporterte frå eit sjukehus i Guildford nær London. Før 1990 var dei fleste MRSA-bakteriane knytte til sjukehus (på engelsk avstytt HA-MRSA), men etter kvart vart menneske òg smitta av MRSA utanfor helseinstitusjonar (på engelsk avstytt CA-MRSA). I tillegg finst det MRSA-bakteriar knytte til storfe (på engelsk avstytt LA-MRSA).
Paul-Eerik Rummo
Paul-Eerik Rummo er ein estisk politikar, omsetjar og forfattar.
Rummo er parlamentsmedlem for Eesti Reformierakond (Det estiske reformpartiet) i fjerde periode. Han var estisk kultur- og utdanningsminister frå 1992 til 1994 og folkesetnadsminister frå 2003 til 2007.
Han er son av forfatteran Paul Rummo. Paul-Eerik studerte litteraturvitskap ved Universitetet i Tartu, med eksamen i 1965, og arbeidde deretter ved ulike teater i Tartu og Tallinn. På morsida er han av romanislekt. Paul-Eerik Rummo er gift med Viiu Härm, som er forfattar og skodespelar. Paret har 4 ungar.
Som forfattar debuterte han i 1962 med Ankruhiivaja (ankerløfte), og han har skrive nærare 20 bøker. Som omsetjar arbeider han med engelske og russiske forfattarar, og har mellom anna omsett Pusjkin, Dylan Thomas og T.S. Eliot til estisk. Han fekk i 1966 Juhan Liiv-prisen og i 2005 Litteraturprisen til det estiske kulturfondet.
Chicago XXXV: The Nashville Sessions
Chicago XXXV: The Nashville Sessions er det 23. studioalbumet og det 35. totalt av bandet Chicago, gjeve ut i 2013. Det vart spelt inn i The Sound Kitchen mellom konsertar og er i samling av nyinnspelingar av klassiske Chicago-songar.
Knud Bull
Knud Geelmuyden Bull var ein norsk-australsk målar som var bror av fiolinisten og komponisten Ole Bull og arkitekten Georg Andreas Bull.
Han fekk truleg den første målarutdanninga si i København, og fekk seinare ein del undervising hjå Jacob Calmeyer i Bergen. I 1833–34 var han elev av J.C. Dahl i Dresden.
I 1845 drog han frå Stockholm til Storbritannia, der han laga ei trykkplate for 100 spesidalar for å kunna produsere falske norske pengesetlar. Han blei avslørt, stilt for retten og dømd til forvising til Australia i 14 år. I 1846 kom han til straffekolonien på Norfolkøya vest for Australia. Året etter blei han flytta til Tasmania. I 1853 blei han frigjeven, men blei som mange andre forviste fangar verande i Australia. Han slo seg ned i Hobart, der han etablerte seg som profesjonell landskapsmålar.
Han flytta til Sydney i 1856. Året etter blei han tatt for sjekkforfalsking, men frifunnen på grunn av mangel på bevis. I åra som følgde gav han undervising og tok diverse tilfeldig arbeid, men måla lite sjølv.
Knud Bull er rekna som ein pioner innan australsk målarkunst. Han er representert i alle dei sentrale musea i Australia. Berre nokre få verk av han er kjende frå Noreg.
Stoppelfjorden
Stoppelfjorden er ein fjord på vestsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km austover til Stoppelfjordskjeret i botn av fjorden.
San
San kan visa til:
SAN SAN SAN SAN fa:SAN 산 (동음이의) SAN SAN SAN San SAN (višeznačna odrednica) Сан SAN
Verdas hovudstader
Dette er ei liste over verdas hovudstader, sortert alfabetisk etter land:
Colossus
Colossus var verdas fyrste elektroniske datamaskin. Maskina vart bygd i Storbritannia under 2. verdskrigen for å knekkja tyske krypterte meldingar. Colossus var laga spesielt for å knekkja kodane til den tyske Lorenz SZ42-maskina, som var ei meir avansert enn Enigma. Colossus hadde dimensjonane 4,5 × 3,2 × 2,5 m og ein effekt på rundt 6 kW.
Bygginga
Utviklingsarbeidet vart leia av Tommy Flower ved utviklingsavdelinga til det britiske postverket i Dollis Hill. Grunnen til at postverket var med var at ei gruppe der, leia av Tommy Flower, dreiv og eksperimenterte med å bruka radiorøyrer for å kopla opp telefonlinjer. Den fyrste maskina, MK 1, vart installert ved Bletchley Park i desember 1943 og sett i drift i januar i 1944, eit par år før Eniac. Maskina synte seg å fungera godt og det vart bestilt enda ei. Den andre maskina var ein litt modifisert versjon og vart kalla MK2. Til saman vart det installert ti Colossus-maskinar i Bletchley Park. Dei arbeidde 24 timar i døgnet og teknikarane arbeidde på skift for å halda dei i gang.
Teknologi
Colossus nytta radiorøyr for å utføra Bolsk algebra og hadde meir enn 2500 røyr, med ein sampla effekt på rundt 6 kW. Levetida til radiorøyr vert forkorta når dei vert slegne av og på. For å redusera feilraten var glødinga til røyra alltid på. Då maskinane var i drift arbeide dei 24 timar i døgeret, så dette førte ikkje til problem.
Rådata vart lesne inn frå ein papirhòlband, ved hjelp av ein papirhòlbandlesar konstruert av Arnold Lynch. Hòlbanda vart lesne ved hjelp av fotosensorar laga av katodefyljarar. Spenninga frå fotosensorane vart så forsterka ve hjelp av EF36 pentodar. Desse hadde ei glødespenning på 6.3 V. Glødestraumen var på berre 200 mA, medan det vanlege på denne tida var 300 mA. Colossus hadde over 1700 pentodar av denne typen, så den lågare glødestraumen førte til ei innsparing på over 1 kW. Denne lesaren arbeidde med ei hastigheit på 5000 teikn i sekundet.
Maskina var ikkje ei generell datamaskin, men var spesiallaga for å knekkja den tyske Lorentz SZ42-koden. Ho vart programmert med brytarar på eit kontrollpanel. Lorentz SZ42 hadde tolv kodehjul og arbeidde med ei ordlengd på 5 bit. Colossus dekoda ikkje datastraumen, men rekna ut startposisjonane til kodehjula i Lorentz SZ42. Sjølve dekodinga vart så utført av ei anna maskin, kalla ei «Tunny».
Øydelegging og rekonstruksjon
Etter krigen gav Winston Churchill ordre om å øydelegga maskina og all dokumentasjon, for å unngå at andre nasjonar skulle få vite at Storbritannia var i stand til å knekkja krypterte meldingar. Dette lukkast han langt på veg med. Informasjon om Colossus lak ikkje ut før på 1970-talet. Det viste seg seinare at vitskapsfolk frå USA som hadde arbeid ved Bletchley Park under krigen hadde teke med seg dokument. I 1995 måtte myndigheitene i USA frigi denne informasjonen på grunn av Freedom of Information Act og dokumenta vart publiserte på internett. I 1993 starta Tony Sale arbeid med å rekonstruera Colossus og maskina vart prøvekøyrd i 1996.
Ф
Den kyrilliske bokstaven Ф (ф) er den 22. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstaven F.
I russisk er denne bokstaven berre i bruk i framandord.
Astri Bech
Astri Knudsen, gift Astri Bech, er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 103 landskampar i tida frå februar 1970 til desember 1977 og stod for 69 nettkjenningar. Både i 1971, 1973 og 1975 var ho med Noregs lag i Handball-VM. Rykkromspelaren var aktiv på Kjelsås IL frå 1967 til ho la opp i 1980.
Steinar Hoen
Steinar Breidsvoll Hoen er ein norsk forretningsdrivande og tidlegare friidrettsutøvar. Han representerte IK Tjalve i Oslo. Han vart europameister i høgdehopp 9. august 1994 med resultatet 2,35 m, som inntil 9. august 2006 (altså på dagen 12 år) var meisterskapsrekord for EM. Hoen er 1,92 m høg.
Hoen sette sin første norske rekord den 22. juni 1991 med eit hopp på 2,27 m. Ein månad seinare sletta Håkon Särnblom denne rekorden. Denne rekorden hadde Särnblom i berre fjorten dagar, til dess Hoen 4. august 1991 gjekk over 2,29 m i eit stemne i Bergen. Sidan forbetra han den norske rekorden centimeter for centimeter til han stoppa på 2,36 m.
Hoen vart i 2007 leiar for Bislett Games.
Pave Benedikt XVI
Pave Benedikt XVI var Den katolske kyrkja sin pave frå han vart vald 19. april 2005 til han gjekk av 28. februar 2013. Som pave var han øvste leiar for den katolske kyrkja, og samstundes statssjef i Vatikanstaten, ein liten sjølvstendig stat midt i Roma. 11. februar 2013 sa Benedikt XVI at han ville abdisere, gå av, klokka 20.00 28. februar 2013 på grunn av manglande styrke i kropp og tankegang.
Bakgrunn og utdanning
Ratzinger vart fødd i den vesle marknadsbyen Marktl am Inn i Bayern i Tyskland. Han byrja på guteseminaret i 1939. To år seinare vart han tvangsinnmeld i Hitlerjugend, og 16 år gamal vart han i 1943 innkalla til krigsteneste i eit anti-luftskyts-korps og gjennomgjekk rekruttskule i den tyske hæren i november 1944. Våren 1945 vart han teken som krigsfange, etter seiande etter å ha desertert, og vart repatriert i juni same år. Deretter byrja han på teologiske studium saman med bror sin Georg.
Prest
Han vart – saman med bror sin – ordinert til prest 29. juni 1951 av kardinal Michael von Faulhaber, og studerte deretter vidare i Roma i to år. I 1953 kom avhandlinga hans ut, Menneske og Guds hus i den heilage Augustins lære om kyrkja, som hausta mykje anerkjenning. Deretter fylgde engasjement ved ei rekkje tyske universitet som professor fram til 1977. I 1962 vart han utnemnd til rådgjevar for erkebiskopen av Köln, Kardinal Joseph Frings, i samband med at Frings deltok på Det andre vatikankonsilet. Det er svært uvanleg at nokon får ei slik utnemning berre 35 år gamal. Han vart etter konsilet medlem av Vatikanet sin internasjonale teologiske kommisjon (1969–1977).
I 1972 grunnla han det teologiske tidsskriftet Communio saman med Hans Urs von Balthasar, Henri de Lubac og andre. Communio, som no kjem ut på tysk, engelsk og spansk, har vorte eit av de viktigaste tidsskrifta for katolsk-kristen tru.
Erkebiskop og kardinal
24. mars 1977 vart han utnemnd til erkebiskop av München und Freising av pave Paul VI. Han vart konsekrert 28. mai same år i München. Paul VI utnemnde han 27. juni 1977 til kardinal. Dette var to uvanlege karrieresprang i løpet av eit år: Fyrst rett til eit erkebispesete utan å vere vanleg biskop fyrst, og så kardinalsembetet i ein alder av 50 år og med berre ein månad bak seg som biskop.
Pave Johannes Paul II kalla han i 1981 til Roma som prefekt for Kongregasjonen for truslæra (tidlegare inkvisisjonen), president for Den pontifikale bibelkommisjon og president for Den internasjonale teologiske kommisjonen. På grunn av desse pliktene gjekk han av som erkebiskop av München og Freising 15. februar 1982. I 1993 vart han fremja til kardinalbiskop av Velletri-Segni, og i 1998 vart han visedekanus for kardinalkollegiet. Han var medlem av:
Ratzinger fylte 75 år i 2002, og leverte i tråd med til kyrkjelova sin avskjedssøknad. Pave Johannes Paul II aksepterte ikkje søknaden. I 2002 vart han vald til ny dekanus, eller leiar, for kardinalkollegiet. Han etterfylgde Bernardin Gantin, som ynskte å flytta heim til Benin etter å ha fylt 80 år. Han fekk då òg, i samsvar med tradisjonen, kardinalbispesetet Ostia i tillegg til Velletri-Segni.
Paveval og pave
30. september 2003 sa Ratzinger at «vi bør be for paven» og skapte overskrifter over heile verda og spekulasjonar om Johannes Paul II var dødssjuk. Han når aldersgrensa for stemmerett ved paveval, 80 år, fyrst 16. april 2007, og var difor stemmeføre ved konklavet 2005. Som dekanus var han ein sjølvskriven kandidat til pavestolen, og han har mange av dei eigenskapane ein pave blir forventa å ha. Mange meinte at dei konservative haldningane hans kunne komma til å telja mot han. Ein grunn til at han vart vald er at han står nær teologien åt den tidlegare paven, som sjølv hovudsakleg utnemnde konservative kardinalar. Mange legg vekt på at den katolske kyrkja no treng ro for å tilpasse seg ei ny tid og gjennomføre enkelte reformer, og ser på Ratzinger som ein naturleg «overgangspave». Han har òg vist organisasjonstalent og evne til moderne kyrkjeleiing. Samtidig har det vore ynske om ein pave som ikkje blir sitjande like lenge som Johannes Paul II. Den relativt høge alderen åt Ratzinger kan vera ein av grunnane til at han vart vald.
Ratzinger vart av mange oppfatta som paven si «høgre hand» og òg ein av dei nærmaste venene åt paven. Under paven sin langvarige sjukdom i 2004 og 2005 fekk han ei stendig meir framståande rolle. Han laut taka over mange av pliktene åt paven.
Som kardinal uttrykte Ratzinger eit ynske om få trekkja seg attende for å skriva fleire bøker. Åt vener skal han ha sagt at han er klar til å akseptera ei kvar byrde Gud legg på akslene hans.
Х
Den kyrilliske bokstaven Х (х) er den 23. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den skotske lyden ch i «loch».
Anton Fredrik Klaveness (1874–1958)
Anton Fredrik Klaveness var ein norsk skipsreiar.
Han gjekk inn i familiereiarlaget A. F. Klaveness i 1898, der han etterfølgde far sin Anton Fredrik Klaveness (1839–1904) som direktør. Namnet vart då endra til A. F. Klaveness & Co. AS.
Familiereiarlaget var grunnlagt i Sandefjord allereie i 1799 under namnet Klaveness & Co. AS, basert på seglskuter. Den nye reiaren byrja overgangen frå segl til damp. Etterkvart disponerte reiarlaget ei rekkje dampskip som DS «Storstad», DS «Seierstad» og DS «Stiklestad». Reiarlaget vart etter kvart eit viktig dampskipsreiarlag etter norsk målestokk. I 1907 vart hovudkontoret flytta til Lysaker i Bærum. Selskapet vart omdanna til aksjeselskap i 1916.
I 1918 tok han initiativ til stiftinga av Filharmonisk Selskap og gav store gåvebeløp for drifta. Han var ordførar i representantskapet til Filharmonisk Selskaps Orkester frå 1919 til 1929.
Han innstifta fleire legat for kunstnarar. Sønene Anton Fredrik Klaveness (1903–1981) og Dag Klaveness (1913–1986) stifta Anton og Therese Klaveness reise- og studiestipendium i sitt namn.
Høgtunga
Høgtunga er namn på fjell fleire stader i Noreg:
Anton Fredrik Klaveness (1874–1958)
Klaveness kjøpte i 1920 Lysebu i Voksenkollen og utvikla staden med Magnus Poulsson som arkitekt. I 1946 selde han eigedomen til særs generøse vilkår til Fondet for dansk-norsk samarbeid etter ei innsamling til eit norsk nasjonalgåve til Danmark som takk for Danskehjelpa med matvarer under andre verdskrigen.
Klaveness vart kommandør av St. Olavs Orden i 1952.
Manchester
Manchester er ein hamne- og industriby i Nordvest-England, og kjernen i det seremonielle grevskapet Stor-Manchester. Byen har 464 000 innbyggjarar (2008).
Innbyggjarane vert kalla Mancunians eller berre Mancs. Ofte refererer ein til heile Stor-Manchester som Manchester, men området består av fleire sjølvstendige byar. Det varierer mellom desse kor sterk tilknyting innbyggjarane følar til Manchester by, og til dømes i Salford set dei fleste lite pris på å bli omtalt som Mancunians.
Historie
Området var folkesett alt i romersk tid. Gnaeus Julius Agricola reiste eit fort der, og gav det namnet Mamucium, som tyder brystforma ås. I Castlefield er det konstruert ein kopi av eit romersk fort av den typen som stod i byen.
På 1300-talet kom fleire vevarar frå Flandern til byen, og starta ein lang og viktig tradisjon med tøyproduksjon. Byen fortsette å vere ein liten marknadsby fram til den industrielle revolusjonen. Då maskinene gjorde inntoget sitt byrja han å vekse kraftig, og var ei tid det viktigaste industrielle senteret i verda. Nærleiken til Liverpool bidrog sterkt til dette, sidan den store hamna der gjorde det lett å eksportere var frå Manchester.
I 1990-åra vart Manchester frykta for gjengrelatert kriminalitet, spesielt etter fleire skotvekslingar mellom unge menn. Væpna kriminalitet er enno eit problem i byen, og han har av ein del vorte kalla Gunchester. Gjennom ei rekkje program iverksett av Greater Manchester Police og innsats frå lokale innbyggjarar har ein på byrjinga av 2000-talet sett ei betring.
Den 15. juni 1996, kl 11.20, sprengte Det provisoriske IRA ei stor bombe i sentrum av byen. Den førte til massive øydeleggingar. Ingen omkom, men 206 menneske fekk medisinsk handsaming for skadar og sjokk.
By og storbyområde
Manchester har 463 000 innbyggjarar (2008), i eit område på 115,65 km². Stor-Manchester, som er eit administrativt storbyområde rundt byen, har 2 553 800 innbyggjarar (2006) i eit område på 1 276,03 km², og omfattar Manchester og ni andre distrikt.
Det urbaniserte området til Manchester, der mesteparten ligg innanfor dei administrative grensene til Stor-Manchester (men òg i mindre delar av tilgrensande grevskap), hadde 2 244 931 innbyggjarar ved folketeljinga i 2001. Området omfattar 558,43 km², og inkluderer fleire større byar, blant anna Bolton, Oldham, Rochdale og Stockport.
Området rundt Wigan er ein del av Stor-Manchester, men er samstundes eit eige urbanisert område sidan han byggmessig ikkje heng heilt saman med Manchesterområdet.
Økonomi
Manchester var ein av dei leiande byane ved den industrielle revolusjonen på 1800-talet, og ein leiande by innan produsering. Økonomien til byen er i dag i stor grad basert på service-tenester, og, var per 2007, den raskast veksande i Storbritannia. Byen vart i 2007 rangert som den beste, eller det nestbeste, staden å gjere forretningar i Storbritannia, og det åttande beste i Europa. Stor-Manchester representerer over £42 milliardar av Storbritannia sitt BNP, det tredje største av alle engelske grevskap og meir enn både Wales og Nordaust-England.
Manchester er eit økonomisk senter innan det lokalet, regionale og den internasjonale marknaden. Det er eit av dei største finansielle sentera i Europa med meir enn 15 000 menneske tilsett innan bank og finans ved meir enn 60 bankinstitutt. The Co-operative Group, det største kundeeigde føretaket i verda, har utgangspunktet sitt i Manchester og er ein av dei største føretaka til byen.
Musikk
Joy Division, Oasis, The Stone Roses, The Hollies, Simply Red og The Smiths er kjende band frå byen. Musikksjangeren madchester har opphav (og namn) frå Manchester.
Sport
Fotballklubbane til byen som er med i Premier League er Manchester United FC og Manchester City FC. Arenaene Old Trafford og City of Manchester Stadium ligg i byen.
Penicillium oxalicum
Penicillium oxalicum er ein penselmuggsopp. Han lagar oksalin og roquefortin som eit mellomprodukt i syntesen av oksalin. Ei fylogenetisk undersøking fann at han vart ein eigen art før både Penicillium griseofulvum og penicillinmugg.
Manchester
Sport
Forbausande nok vart fotball forbode ved lov i Manchester by i 1908, med følgjande grunngjeving: «Whereas there hath been heretofore great disorder in our town of Manchester, and the inhabitants thereof greatly wronged... by a company of lewd and disorder persons using that unlawful exercise of playing with the football in ye streets of the said town, breaking many men's glass windows at their pleasures, and other great enormities.» (= og andre store uhyrlegheiter).
I 2002 var byen vertskap for dei XVII samveldeleikane.
Media
Både The Guardian (tidlegare Manchester Guardian, nummer utgjeve frå London, men med ein stor lesarkrins i Manchester med omheng) og Manchester Evening News (eigd av The Guardian) blir utgjeve i Manchester.
Byen har nest etter London den største TV-produksjon i Storbritannia. Granada Television hadde opphavleg hovudkontoret sitt i Manchester, men det ligg i dag i London. BBC har sitt nordvestre hovudkontor i byen og planlegg å flytte blant anna sportsporduksjonen dit.
Utdanning
Det er to universitet i Manchester, Manchester Metropolitan University og University of Manchester. Det siste vart grunnlagt i 2004 gjennom at Victoria University of Manchester og UMIST vart slått saman.
Manchester Grammar School vart bygd i 1515.
Transport
Manchester har ein flyplass, Manchester International Airport, som årleg blir nytta av 20 000 000 passasjerar, noko som gjer han til den tredje største flyplassen i Storbritannia. Flyplassen har tilgjenge til over 180 destinasjonar. British Airways brukar flyplassen som eit knutepunkt.
Det er to hovudstasjonar for jernbanetrafikk, Manchester Piccadilly og Manchester Victoria, og dessutan mange mindre stasjonar. På slutten av 1980-talet vart byen sitt sporvognsnett bygd ut. Nettet består av linjer på til saman 37 kilometer og har 37 haldeplassar. Sidan 2000 vart byen omslutta av vegen M60, og frå denne strålar motorvegane M67, M56, M602–M62, M61, M66 og M62 ut i ulike retningar. Etter den industrielle revolusjonen går fleire kanalar inn til byen.
Johan Henrik Rye
Johan Henrik Rye var ein norsk jurist og politikar.
Rye var fødd i Bø i Telemark. Folketeljinga 1801 viser at han og ein eldre bror då losjerte hos ein lærar på katedralskulen i Kristiania. Tre år seinare gjekk han ut frå katedralskulen som student. År 1808 vart han fenrik ved marineregimentet i København. Han tok eksamen ved krigsskulen i 1809 og juridisk embetseksamen 1812. Frå 1809 til 1814 var han premierløytnant ved Københavns infanteriregiment; han vart då innvilga avskjed som dansk offiser.
Same året, 1814, vart han auditør ved Fredriksvern verft. Frå 1816 var han ekspedisjonssekretær i marinedepartementet, frå 1822 i finansdepartementet.
Rye vart byfut og sorenskrivar i Larvik i 1828. Deretter amtmann i Jarlsberg og Larvik amt frå 1831 til 1833. Etter dette var han høgsterettsassessor. I 1844 var han med å stifte Den norske livrenteforening, laga sjølv planen.
Rye var medlem av fleire kongelege kommisjonar. Den fyrste var ein om formannskapslova, 1833-34. Lengst sat han i lovkommisjonen, 1835-43, i den tida var han permittert frå høgsterett. Elles var han med og såg på den militære straffelova (1858), embetsverket for Kristiania (1858), og ei pensjonslov (1852). I den siste kommisjonen var han formann.
Tufjorden
Tufjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Johan Henrik Rye
Rye vart vald til Stortinget frå Christiania i 1836, gjenvald både i 1839, 1842 og 1845. 1836 var han president i Lagtinget, 1836-37 var han stortingspresident saman med Søren Anton Wilhelm Sørenssen. På alle fem stortinga var han formann i budsjettkomiteen og medlem av Lagtinget. I 1845 var han medlem av riksretten. Mangeårig, 1837-66, medlem av bystyret for Kristiania.
I 1847 vart Rye utnemnd til riddar av St. Olavs Orden, i 1864 kommandør av same. Han vart også tildelt den danske Dannebrogordenen og den svenske Nordstjerneordenen.
Han døydde i Kristiania i 1868. Mathias Rye var sonen hans, Olaf Rye var bror hans.
Valfjorden i Måsøy
Valfjorden er ein fjord på vestsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km austover til Valfjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Skarvodden i nord og Rossvikskjeret i sør. Det er berre busetnader inst i fjorden rundt Valfjordbotn. Her ligg mellom anna Sørkjosen på sørsida. Valfjorden er 46 meter på det djupaste, heilt ytst i fjorden.
Fv151 går langs nordsida av Valfjordbotn.
Fylkesveg 52 i Oppland
Fylkesveg 52 i Oppland går mellom Framstad og Amundrud i Gran kommune. Vegen er 6,9 km lang.
Før 1. januar 2010 vart vegen kalla fylkesveg 55 i Oppland.
Fylkesveg 56 i Oppland
Fylkesveg 56 i Oppland går mellom Ringstad og Lynnebakken i Gran kommune. Vegen er 3,8 km lang.
Tufjorden på Rolvsøya
Tufjorden er ein fjord på vestsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km austover til Fjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Kjerkeneset i nord og Tunæringen i sør. Fiskeværet Tufjord ligg på nordsida av fjorden. Fjorden er ein terskelfjord og innløpet er berre 2,5-3 meter djupt. Lenger inne er fjorden 23 meter på det djupaste. Den inste delen av fjorden er særs langgrunn. Ved fjøre sjø trekk vatnet seg 600 meter utover i fjorden.
1656
1656 (romartal MDCLVI) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Lambeth Palace
Lambeth Palace er den offisielle residensen til Erkebiskopen av Canterbury i London. Palasset ligg ved Themsen i Lambeth, ikkje langt frå Palace of Westminster. Det blei overtatt av erkebiskopen omkring år 1200.
I moderne tid er palasset mest kjend for Lambeth Conference, ein konferanse for alle anglikanske biskopar, som blir halde kvart tiande år.
Balder
Balder (norr. Baldr) er i norrøn gudetru son av Odin og Frigg. Han budde i Breidablikk, var gift med Nanna og hadde saman med henne sonen Forseti. Balder var gud for rettferd, og den venaste av alle æsene. Ein kenning for Balder var den vene, ein annan den myrda guden.
Drapet på Balder
Balder eller mor hans hadde ein draum om korleis han blei drepen. Ettersom draumar blei sett på som profetiske, blei Frigg straks redd for at noko skulle skje sonen, og gjekk rundt og fekk alle ting til å lova at dei ikkje skulle skada Balder. Den einaste ho oversåg var mistelteinen.
Sidan Balder var blitt usårleg, mora æsene seg med å skyta på han med pil og boge. Einast Hod var ikkje med på moroa, for han var blind. Den slu halvguden Loke lokka Hod til å skyta med ei pil laga av misteltein, og slik blei Balder drepen likevel.
Det blei stor sorg då den vene guden døydde, og Frigg bad gjennom Hermod dødsgudinna Hel om å sleppa han ut frå dødsriket. Ho gjekk til slutt med på dette, men berre dersom heile verda sørgde over Balder. Dette gjorde alle, med eitt unntak: Jotunkvinna Thokk, som eigentleg var den forkledde Loke. Så måtte Balder likevel fara til Hel. Kroppen hans ble lagt i skipet hans, og han blei brend i det saman med kona, som hadde døydd av sorg. Hesten hans i full utrusting vart òg med på likbålet.
Snorre fortel at Loke fekk den endelege straffa si etter dette, at han blei bunden fast i ei fjellhole og lagt under ein giftslange. Tidlegare versjonar av myta om Balder nemner ikkje eingong Loke som involvert i historia.
Enden og byrjinga
Drapet på Balder skal vera byrjinga på Ragnarok, men etter at verda er gått under vil det koma ei ny verd der Balder skal bli gjenfødd og forsona med drapsmannen sin, Hod. Denne delen kan vera inspirert av dei nye forteljingane om Jesus som tok til å spreia seg i den norrøne verda.
PISA
PISA står for Programme for International Student Assessment, og er eit internasjonalt forskingsprosjekt i regi av OECD. Føremålet er å kartleggje kva kompetanse skuleelevar har i lesing (i morsmålet),matematikk og naturfag, og det er 15-åringar som vert testa. Studien vert gjennomført kvart tredje år med ulik vekt på dei tre fagområda. I 2000 var det lagt vekt på lesing, i 2003 på matematikk og i 2006 på naturfag. I undersøkinga i år 2009 låg hovudvekta igjen på lesing. Resultata frå denne undersøkinga vert publiserte hausten 2010.
I Noreg er Institutt for lærarutdanning og skoleutvikling ved Universitetet i Oslo prosjektansvarleg.
Bakgrunn
Medlemslanda i OECD har sett i gang PISA for å fremje den kompetansen som ein meiner at unge innbyggjarar treng for å fungere i eit moderne samfunn. Utgangspunktet er at ein meiner utdanning og skule utgjer investeringar for framtida. Dette utgangspunktet må sjåast i samanheng med føremålet åt OECD om å fremje økonomisk samarbeid og vekst.
Lesing er vald som kunnskapsområde av di det utgjer ein basis for andre former for skulefagleg kompetanse. Naturfag og matematikk er valde av di desse faga vert sedde på som særleg viktige i samfunn som er avhengige av vitskapleg og teknologisk utvikling.
På same tid fokuserer PISA på breiare og meir integrerte former for kompetanse enn som har vore vanleg i andre testar, dvs. at ein legg ikkje berre opp til å måle dugleikar (ferdigheiter), men òg har som mål å sjå på korleis elevane trekkjer slutningar og korleis dei bruker kunnskap i ein konkret samanheng. Difor legg ein opp til oppgåver som er meinte å vere røyndomsnære og knytte til aktuelle situasjonar i moderne samfunn. PISA prøver òg å kartleggje òg læringsstrategi, motivasjon og sjølvoppfatning hjå elevane. Testane inneheld òg spørsmål som gjeld arbeidsmiljø i klasserommet.
OECD har eit skulepolitisk mål om at PISA skal gje ulike styresmakter kunnskap om sterke og svake sider ved læreplanar og læringsresultat i dei ulike landa.
Metode
PISA-undersøkinga blir gjennomført kvart tredje år, med vekt anten på lesing, matematikk eller naturfag. Nokre av tekstane og oppgåvene går igjen frå gong til gong, slik at det blir mogleg å fastslå korleis det faglege nivået utviklar seg. Ønsket om å måle endringar over tid er bakgrunnen for at ikkje alle tekstar og oppgåver i PISA-undersøkinga blir publiserte.
Datamaterialet til PISA-undersøkinga blir samla inn fri løpet av ein seks månader lang periode, frå 1. mars til 31. august i prøveåret. Frå kvart av deltakarlanda i PISA må minst 150 skular og minst 4500 elevar delta. Det internasjonale PISA-senteret avgjer kva for nokre skular og elevar som skal vere med i undersøkinga. Elevar kan bli trekte ut sjølv om dei går på vidaregåande skular eller på spesialskular.
Oppgåvene i PISA er bygde opp av eit stimuli (ein tekst, ein tabell, eit kart, e.l.) og spørsmål som passar til dette stimuliet. Til kvart stimuli finst fleire spørsmål, slik at elevane kan arbeide grundig med teksten framfor å setje seg inn i heilt nye samanhengar for kvart spørsmål.
Ustedalsfekjo
Slaget på Ustedalsfekjo
Den vanlege segna er knytt til ei trefning mellom to kongar. Den eine er kalla Islands-kungjin i segnene, den andre har ikkje namn. Islands-kungjin er rekna som ein inntrengjar i segnene, og dei to hovdingane møttest på Ustedalsfekjo og heldt eit langt slag. Etter segna laut Islands-kungjin gje seg, og drog seg ned til garden Isungset. Her døydde han, fortel segna.
PISA
Metode
Om lag 60 prosent av oppgåvene er fleirvalsoppgåver, der elevane skal krysse av det svaralternativet som verkar mest riktig. Dei resterande 40 prosent av oppgåvene er såkalla opne oppgåver, der elevane sjølve skal forfatte eit svar. Eit spesialutdanna rettekorps vurderer seinare kvart enkelt elevsvar med utgangspunkt i ein internasjonal vurderingsrettleiing.
Ustedalsfekjo
Slaget på Ustedalsfekjo
Segnene er ikkje historisk klåre, og informanten til nedskrifta sluttar slik:
PISA
Resultat
I PISA-undersøkinga frå 2006 skårar elevar frå Finland høgast av alle landa i naturfag. Noreg kjem dårlegast ut av dei nordiske landa, og berre seks OECD-land skårar svakare. Tek ein utgangspunkt i dei nivåa som er fastsette i PISA-analysen, kan ein kalle elevar som presterer på dei tre høgste nivåa (nivå 4-6) for "fagleg sterke elevar". Blant dei finske elevane er 53 prosent "fagleg sterke", mot berre 23 prosent for dei norske elevane.
Ustedalsfekjo
Slaget på Ustedalsfekjo
''Dæ ha vore moro å veta noko lite meir um kosslein dæ gjekk te, å kor dei komo ifrå, å ko mange dei vore og alt slikt, men d`æ ikji nokon sum veit dæ no, må veta, for dæ æ so mykji lengji sea. Ha dei visst dæ, dei so skrivo desse gamle bøkadn um alle kongadn å kjempudn, so ha dei vel sett dæ inn i, men dei kunna kje veta greie på alle ting, dei held, må veta.'' (Nedskriven av Ivar Aasen. Informant truleg Sander Røo).
Kjelde: Leiv Heggstad, Eventyr og segner på målføre.
PISA
Resultat
I matematikk gjer Finland det best av OECD-landa, men dei aller beste resultata oppnådde ikkje-medlemslandet Taiwan. Av dei ti beste landa er fem frå Aust-Asia. Noreg kjem under gjennomsnittet for OECD og skårar også på dette området svakare enn i 2000 og 2003.
Eit viktig funn i PISA-undersøkingane er skilnaden mellom gutar og jenter. Noreg er eit av dei landa med minst skilnader mellom kjønna i realfaga. Skilnaden er ikkje signifikant når det gjeld naturfag, men gutane presterer signifikant betre enn jentene i matematikk. Når det gjeld lesing, er differansen stor i favør av jentene. I lesing tilsvarer skilnaden mellom gutar og jenter om lag eit skuleår.
Samfunnsdebatt
Dei tre PISA-undersøkingane frå 2000, 2003 og 2006 har ført til ein brei diskusjon om tilstanden i den norske skulen.
Alle dei politiske partia på Stortinget har uttrykt tillit til PISA-undersøkinga, men PISA-undersøkinga har likevel vore kontroversiell. Tidlegare statssekretær i Kunnskapsdepartementet, Helge Ole Bergesen, skriv i boka "Kampen om kunnskapsskolen" (2006) at kunnskapsminister Kristin Clemt brukte PISA-undersøkinga for alt ho var verdt for å etablere ein testkultur i den norske skulen.
Den andre hovudtypen av kritikk rettar seg ikkje mot bruken av PISA-undersøkinga, men mot PISA-undersøkinga i seg sjølv. Kritikarane har mellom anna peika på at vanskegraden på oppgåvene kan bli ulik frå land til land når oppgåvene blir omsette frå eit språk til eit anna, eller at oppgåvene handlar om tema og problem som er meir aktuelle i nokre land enn i andre. Det er òg peikt på at oppgåvene er teksttunge, og at dei dermed i større grad måler leseforståing enn t.d. naturfagleg løysingskompetanse. PISA-forskarar avfeier noko av denne kritikken ved å vise til at alle OECD-land er med på å velje ut tekstar og oppgåver til PISA-prøvene.
Forskarar som vil setje validiteten og reliabiliteten til PISA-undersøkinga på prøve, kan få tilgang til eit omfattande datamaterialet frå den internasjonale nettstaden til PISA (www.pisa.oecd.org). Forskarar kan også få tilgang til PISA-oppgåvene ved å vende seg til dei nasjonale PISA-sentera (ILS i Noreg).
Funky Butt
Funky Butt er eit norsk jazzband inspirert av New Orleans-jazzen.
Erkebiskopen av Canterbury
Erkebiskopen av Canterbury er den viktigaste av dei to erkebiskopane i Den engelske kyrkja med tittelen «Primate of all England», og preses for Den anglikanske kyrkja. Alle overhyrdane i Canterbury erkebispedømme blir rekna med i ei ubroten rekkje heilt sidan katolsk tid.
1657
1657 (romartal MDCLVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Volve
Som oftast var volva ei eldre kvinne som stod utanfor ættesamfunnet. Ho reiste rundt, ofte saman med ein flokk yngre folk, og kunne kallast på i krisesituasjonar. Ei dyktig volve var frykta og respektert, og tok seg godt betalt for tenestene sine.
Emulator
Ein emulator er ein type dataprogramvare som etterliknar hardwaren i spelkonsollar og eldre personlege datamaskinar, slik at ein kan nytta spel og anna programvare som eigentleg ikkje var tiltenkt å verta brukt på andre datasystem. Bruken av slik programvare er som oftast omstridt, især juridisk sett.
Ole Ramshus Sælthun
Ole Ramshus Sælthun er ein norsk journalist og forfattar. Han er frå Lærdal.
Ч
Den kyrilliske bokstaven Ч (ч) er den 25. bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstavkombinasjonen TSJ.
Torp-regjeringa
Oscar Torp si regjering var ei rein Arbeiderparti-regjering. Den sat frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.
Statsminister
Utanriksminister
Statsråd Finans- og tolldepartementet
Statsråd Kommunal- og Arbeidsdepartementet
Statsråd Landbruksdepartementet
Statsråd Fiskeridepartementet
Statsråd Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Statsråd Sosialdepartementet
Statsråd Justis- og politidepartementet
Statsråd Samferdselsdepartementet
Statsråd Forsvarsdepartementet
Statsråd Handels- og Skipsfartsdepartementet
Statsråd Industridepartementet
Trollfjorden på Rolvsøya
Trollfjorden er ein fjord på nordsida av Rolvsøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km sørover til Bukta i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Trollfjordneset i vest og Flåskjæret i aust. Dei einaste busetjingane ligg inst i fjorden. Her ligg gardane Bukta og Perstrand. Fjorden er 22 meter djup på det djupaste, heilt ytst i fjorden. Trollsundet, mellom Rolvsøya og Ingøya på nordsida, ligg utanfor Trollfjorden.
Einangsteinen
Einangsteinen er ein runestein frå 300-talet rista med den eldre futharken øvst i Gardbergfeltet i Vestre Slidre i Oppland fylke. Einangsteinen og Barmensteinen frå Selje i Nordfjord er dei eldste, norske runesteinane frå folkevandringstida som framleis står der dei vart reiste.
Som kan tolkast som:
Rivne
Rivne (ukrainsk Рівне) eller Rovno (polsk Równe; russisk Ровно; jiddisk ראָוונע) er ein historisk by vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Rivne oblast (provins) og det omliggande Rivne rajon (distrikt) i oblastet.
Rivne er eit viktig transportknutepunkt med den internasjonale Rivne lufthamn og jernbanesamband til Zdolbuniv, Sarny og Kovel, samt motorvegar til Brest, Kiev og Lviv.
Byen har kring 250 000 innbyggjarar (2010).
Historie
Rivne vart først nemnd i 1283 som ein av busetnadane i Halytsj-Volhynia. Frå andre halvdel av 1300-talet var han under Storhertugdømet Litauen og frå 1569 i Det polsk-litauiske samveldet. I 1492 fekk byen Magdeburgrettar. Etter delinga av Polen vart Rivne i 1793 ein del av Det russiske imperiet og i 1797 varet han administrastivt senter i Volhynian guvernement.
Under første verdskrigen og i kaosperioden kort tid etter, var han ei kort stund under tyske, ukrainske, bolsjevikiske og polske styrkar. I april-mai 1919 var Rivne mellombels hovudstad i Den ukrainske folkerepublikken. Då krigen var over vart byen, ein del av polske Volhynia voivodskap i mellomkrigstida.
I 1939, som følgje av Molotov-Ribbentrop-pakta og delinga av Polen, vart Rivne okkupert av Sovjetunionen. Frå desember same året vart Rivne senter i det nyoppretta Rivne oblast i Ukrainske SSR. Den 28. juni 1941 vart Rivne erobra av Nazi-Tyskland, som sidan gjorde byen som administrativt senter i Reichskommissariat Ukraina. På den tida var halvparten av innbyggjarane i Rivne jødar. Av desse vart kring 23 000 tekne til ein furuskog i Sosenki og myrde mellom 6. og 8. november. Ein ghetto var toppretta for dei gjenverande 5000 jødane. I juli 1942 vart dei sende 70 km nord til Kostopil der dei vart avretta. Seinare vart det bygd eit stort minnesmerke for dei.
2. februar 1944 vart byen frigjort av den raude armeen i slaget ved Rovno og vart verande ein del av Sovjetiske Ukraina fram til oppløysinga av Sovjetunionen i 1991.
I 1958 byrja TV-tårnet i byen kringkastinga si. I 1969 gjekk den første trikken gjennom byen og same året vart Rivne lufthamn opna.
Skorpa i Hol
Skorpa er eit fjell i Hol kommune i Viken fylke. Fjellet har to toppar på respektive 1674 og 1667 meter over havet. Desse toppane er dei 873. og 900. høgaste fjella i Noreg med ein primærfaktor på minst 50 meter.
Roger Moens
Roger Moens er ein belgisk tidlegare friidrettsutøvar som spesialiserte seg på 800 meter. Han tevla også på distansane 400 meter, 1500 meter og ei engelsk mil.
Det konservative partiet i Storbritannia
Det konservative partiet (engelsk tittel The Conservative and Unionist Party) er det største partiet på høgresida i britisk politikk. Det konservative partiet har røter i det historiske Tory-partiet, som blei grunnlagt i 1678. På grunn av dette kallar ein framleis ofte partiet for Tory Party, medan medlemmene kan kallast Tories. Det konservative partiet var i regjering i Storbritannia i to tredjedelar av 1900-talet, men var i opposisjon til Labour i 13 år frå 1997 til 2010. Frå 2010 regjerte det i koalisjon med Liberaldemokratane. I 2015 danna det ei fleirtalsregjering.
Roger Moens
Karriere
I 1956 var Roger Moens med på det belgiske laget som sette ny verdsrekord på 4 x 800 meter stafett med tida 7,15.8. Etter planen skulle Roger Moens ha vore med til sommar-OL 1956 i Melbourne, men han skadde seg mot ein jernstolpe og rakk diverre ikkje skipet. Sjølv om han gjekk glipp av leikane, sigra han over den nye OL-vinnaren på 800 meter, Tom Courtney i Oslo den 31. juli 1957. Moens fullførte på 1,46.0, medan Courtney kom i mål på 1,46.2.
Då sommar-OL 1960 i Roma nærma seg, var Moens alt 30 år gamal, men valde å delta i OL for fyrste og siste gong. Moens kom til 800 meter-finalen, men Peter Snell frå New Zealand vart for sterk for han. Snell kom i mål på 1,46.3 og Moens fekk tida 1,46.5 og vann dermed olympisk sølv. På tredjeplass kom George Kerr frå Jamaica med tida 1,47.0.
I 1990 vart Roger Moens ein av ni idrettsutøvarar som fekk Bislett-medaljen for historiske prestasjonar på Bislett stadion.
Nikolaj G. Basov
Nikolaj Gennadijevitsj Basov var ein sovjetisk fysikar og pedagog.
Prisar og utmerkingar
(utval)