cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nationalmuseet i København
Arkeologisk verksemd
Museumseininga Danmarks Oldtid har som oppgåve å samle inn, registrere, take vare på og spreie kunnskap om gjenstandar, innretningar og andre spor etter menneskeleig verksemd som kan kaste ljos over den kulturelle utviklinga i førhistorisk tid i Danmark, det vil seie frå dei eldste tidene til slutten av vikingtida om lag år 1050 e.Kr. Hovudarkivet i Danmark for alle meldingar, utgreiingar og rapportar om arkeologiske utgravingar og funn av gjenstandar i heile landet ligg til denne eininga. For å trygge og take vare på fornminna kan eininga òg gjere arkeologiske utgravingar i heile Danmark. Undersøkingar og tidfestingar etter naturvitskaplege metodar vert gjort innanfor felt som pollenanalyse, kvartærgeologi, makrofossilanalyse (frøanalyse), treartsanalyse og dendrokronologi (tidfesting på grunnlag av årringsmønsteret i trevirke).
Utstillingar
Museet har fleire permanente utstillingar, mellom anna:
Av arkeologiske funn frå Danmark kan ein til dømes sjå funn frå steinalderen, lurar frå bronsealderen, myrlik, våpen og smykke frå jarnalderen. Elles kan ein sjå Danmarks eldste mynt, gjenstandar frå kyrkjer frå mellomalderen, mellom anna ei stor samling gylne altar, egyptiske mumiar, 4000 år gamle greske marmorfigurar og kultgjenstandar frå Amerika før Christoffer Columbus si tid, og mykje anna. I tillegg til dei permanente utstillingane vert det ofte skipa til ymse særutstillingar.
Nationalmuseets andre utstillingar
Under Nationalmuseet ligg det fleire andre avdelingar og utstillingsstader, mellom anna:
Leonídio
Leonídio (gresk Λεωνίδιο) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Leonídio inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Kynouría og er hovudsete i kommunen.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Leonídio 5 869 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3 761 innbyggjarar.
VX
VX er eit av dei giftigaste stoffa som nokon gong er framstelt. VX nervegift er den meste kjende nervegifta. Det kjemiske namnet er O-etyl-S-[2(diisopropylamino)etyl] metylfosfonotiolat og molekylformel er C11H26NO2PS.
Kjemikaren Ranajit Ghosh oppdaga nervegiftene i V-serien ved eit offentleg forskingsinstitutt ved Porton Down, England i 1952.
VX er rekna som områdenektande våpen (engelsk:"area denial weapon") på grunn av sine fysiske eigenskapar. Med sin høge viskositet og lave volatilitet, har VX tekstur og kjenst som høykvalitets motorolje. Dette gjer gifta spesielt farleg, sidan den held seg lenge i miljøet. Den er lukt- og smaklaus, og den kan spreiast som væske eller ved fordampning som små mengder av damp. Det verkar som nervemiddel ved å blokkera enzymet acetylcholinesterase. Normalt skulle ein elektrisk nervepuls frigjera acetylcholine i ein synapse som stimulerer muskelsammentrekning.
Acetylkolin vert brote ned til nøytrale stoff som (eddiksyre og kolin) av acetylkolinesterase-enzymet. Viss meir muskelsammentrekning er naudsynt, må nerven avgi meir acetylcholine. VX blokkerer verknaden av acetylkolinesterase og fører til vedvarande sammentrekninger av alle musklane i kroppen. Vedvarande sammentrekning av mellomgolvmusklane medfører død ved kveling.
Songen It's Hard
«It's Hard» er ein song skriven av Pete Townshend og gjeve ut på det tiande albumet til The Who, It's Hard i 1983. Han vart gjeven ut som den tredje og siste singelen frå albumet. B-sida var John Entwistle sin «Dangerous». Singelen gjekk ikkje inn på singellista, men nådde 39. plassen på Billboard Hot Mainstream Rock Tracks. Dette vart den siste originale Who-singelen før «Real Good Looking Boy» i 2004.
VX
Så lite som 200 mikrogram er nok til å drepa eit gjennomsnittsmenneske avhengig av måten stoffa setjast til livs på. Viss den absorberte dosen ikkje er for høg, kan dauden unngåast viss motgift vert injisert umiddelbart. Det mest vanlege motgifta er atropin og pralidoksim. Militært personell er ofte utstyrt med ein ferdigopptrekt sprøyteeining med atropin.
Atropin verkar ved å binda og blokkera eit sett av acetylcholin-reseptorar (kjend sommuskarin acetylcholin reseptor, mAchR), slik at oppbygninga av acetylcholine som er produsert ved tap av acetylcholinesterasefunksjonen ikkje lenger kan påverka sin verknadsstad. Dette forhindrar ufrivilljuge muskelrørsler slik at musklane som diafragma ikkje står i konstant sammentrekning. Injeksjon av pralidoxime regenererer bunde acetylcholinesterase.
Torkild Fosse
Torkild Olsson Fosse var ein lærar og stortingsmann frå Sauland i Telemark. Han var medlem av Venstre.
Fosse var son til ein gardbrukar. Han vart seminarist frå Holt seminar i 1846 og var i dei komande åra privatlærar. I 1854 vart han lærar ved borgarskulen i Tromsø, frå 1856 også timelærar ved middel- og realskulen i byen. Han avla eksamen til artium i 1864, men tok ikkje studiar fatt. I staden heldt han fram som lærar i Tromsø og han var bibliotekar ved Tromsø kommunale bibliotek. Han slutta lærargjerninga i 1898.
Fosse var i over 20 år medlem av bystyret i Tromsø, og ordførar i fleire år. Han representerte bykrinsen Tromsø og Bodø på Stortinget frå 1883 til 1888. Perioden 1883-85 var han medlem av justiskomiteen, samt 1883 av traktatkomiteen. Medan han 1886-88 var medlem av Lagtinget og av justiskomite nr 2.
Typografi
Typografi er eit omgrep for utforminga av skrift, bokstavar og andre grafiske element i trykte skrift som til dømes bøker og aviser, eller når dei på anna måte inngår i ein tekst som synast fram. Omgrepet femner om utforminga av skrifttypar og storleiken på dei i teksten, lenga av kvar av linene i teksten og storleiken på avstanden mellom dei, formatet på tekstsida, kvaliteten på papiret, bruken av fargar og dessutan sjølve trykkjeteknikken. I det store og heile dreier det seg om korleis dei trykte sidene skal utformast, mellom anna for å verte lette å lese eller for å gje det inntrykket ein er ute etter å formidle. Personar som har opplæring og kunnskap om dette i fagleg samanheng, vert kalla typografar.
Faget typografi oppstod som eit handverk då ein på 1400 - 1500-talet fann fram til kunsten å trykkje bøker, fyrst med treplater der bokstavane var utskorne i heile sider som vart sverta inn og prenta, seinare ved at kvar av sidene vart sett saman av bokstavar utskorne på kvar si lause blokk, slik Johann Gutenberg kom fram til. I vår tid har digitale hjelpemiddel teke over, og typografane sit no framføre datamaskinar.
Allentown av Billy Joel
«Allentown» er ein song av den amerikanske songaren Billy Joel og opningssporet på albumet The Nylon Curtain frå 1982. Songen vart gjeven ut som singel med musikkvideo. «Allentown» nådde 17. plassen på Billboard Hot 100, der han låg seks veker på same plass og selde til gullplate.
Songen vart seinare gjeven ut på Greatest Hits: Volume II (1985), 2000 Years: The Millennium Concert (2000), The Essential Billy Joel (2001) og 12 Gardens Live (2006).
Då det kom ut, og særleg dei neste åra, vart «Allentown» ein hymne for den vanlege arbeidaren i Amerika, og representerte både lengselen og frustrasjonen i arbeidarklassen i Amerika seint på 1900-talet.
Tema
Songen handlar om den fallande produksjonsindustrien i Amerika på denne tida. Meir spesifikt handlar han om det deprimerande arbeidarlivet til innbyggjarane i Allentown i Pennsylvania etter nedgangen til, og etter kvart lukkinga av, Bethlehem Steel.
Rytmen ein høyrer i introen, «Hey»-delen av refrenget og slutten, minnar om lyden til valseverket som omdannar stålbarrar om til I-bjelker eller andre former. Dette gjev songen ein smak av tidleg industriell musikk, som står i kontrast til den dominerande akustiske gitaren og pianoet på resten av songen.
Historie
Då Joel først starta å skrive songen, heitte han opphavleg «Levittown», etter ein by på Long Island nær Hicksville, der Joel voks opp. Han hadde skrive akkordprogresjonen og teksten til songen, men sleit med å finne eit emne for songen. Joel hadde lese om den fallande stålindustrien i Lehigh Valley, der småbyane Bethlehem og Allentown ligg. Sjølv om stålindustrien låg i Bethlehem og ikkje i Allentown, valde Joel å kalle songen «Allentown» fordi det høyrdest betre ut og var lettare å finne noko som rima på «Allentown.»
Ixobrychus
Ixobrychus er ei biologisk slekt av røyrdrumar og medlem av hegrefamilien, Ardeidae. Slekta samlar dei minste røyrdrumane, inkludert den eurasiatiske arten dvergrøyrdrum.
Mjelde skipreide
Mjelde skipreide var ei av elleve skipreider i Nordhordland, som femna om sørlege delar av Osterøya. Ho var namngjeven etter grenda Mjelda (òg skrive Mjelde) som før hadde eiga kyrkje.
Ixobrychus
Artslista
Ixobrychus i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Allentown av Billy Joel
Historie
Eit år etter songen vart gjeven ut sende borgarmeisteren i Allentown eit brev til Joel der han bad han om å sende nokre av inntektene sine frå songen til byen. Borgarmeisteren Joseph Daddona, som sende brevet, sa det ville nyttast til stipend for framtidige musikarar. Den 20. januar 1983 vart brevet sendt til Joel og ei lokal avis skreiv ein artikkel om dette dagen etter, og siterte Daddona:
Ikkje berre ville dette vore ein flott måte å dele ein liten del av ein stor formue til andre i Allentown, men vil òg halde songen 'Allentown' og Billy Joel-legenda (som du alt har blitt her) i live.
Då Joel framførte songen i Leningrad under konserten som seinare vart gjeven ut som Концерт, introduserte han songen ved å samanlikne han med situasjonen for dei unge i Sovjetunionen på den tida:
"Denne songen handlar om dei unge som lever nordaust i Amerika. Liva deira er elendig fordi stålfabrikkane vert lagt ned. Dei ønskjer å kome seg bort, men dei blir verande fordi dei vart lærte opp til å tenkje at ting blir betre. Kanskje det høyres kjent ut."
Reaksjon til songen i Allentown
Songen vart møtt med blanda kritikk i Allentown. Somme kritiserte songen for å vere nedverdigande og full av arbeidarklasse-arketypa. Men då Joel kom til albumet etter songen hadde vorte ein hit, fekk han nøkkelen til byen av borgarmeisteren, som omtalte songen som «a gritty song about a gritty city.»
Føre publikum på ein utseld konsert på Stabler Arena i nabobyen Bethlehem, skreiv People at Joel vart møtt med en fem minuttar lang ståande ovasjon då han avslutta det tredje ekstranummeret med «Allentown» Jubelen steig enno meir då Joel til slutt sa «Don't take any shit from anybody.»
Mjelde skipreide
Geografisk område etter noverande inndeling:
Arreton Down
Arreton Down er eit 29,77 hektar stort område av særleg vitskapleg interesse på Isle of Wight, ein status det har hatt sidan 1979 på grunn av dei biologiske tilhøva her. Området er eit populært fritidsormåde.
Panathinaïkó Stádio
Panathinaïkó Stádio (gresk Παναθηναϊκό Στάδιο) er ein friidrettsstadion i Aten i Hellas. Stadionet vart bygd i om lag 566 f.Kr. og vart ombygd til marmor i 329 f.Kr. Seinare har stadionet vorte renovert tre gonger. Sommar-OL 1896, sommar-OL 1906, som ikkje er offisielt anerkjend av Den internasjonale olympiske komité (IOK), og sommar-OL 2004 vart arrangert på Panathinaïkó Stádio.
Fermi-Dirac-statistikk
Fermi-Dirac-statistikk er ei statistisk skildring av farts- og energifordelinga for partiklar med halvtalig spinn. Det vil sei partiklar, dvs partiklar med spinn ½ɦ, 3/2ɦ osv, der ɦ er Plancks konstant h dividert med 2π. Slike partiklar blir kalla fermionar. Skildringa fører til pauliprinsippet. Han vart utvikla i 1926 av Enrico Fermi og, uavhengig av han, av Paul Dirac.
Mahmudabad fylke
Mahmudabad fylke (persisk شهرستان محمودآباد) er eit fylke i Mazandaran i Iran. Det administrative senteret i fylket er Mahmudabad. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 90 054. Fylket er delt inn i dei to distrikta Sentral-distriktet og Sorkhrud-distriktet. Fylket har dei to byane Mahmudabad og Sorkhrud.
Alina Pasj
Alina Ivanivna Pasj er ein ukrainsk songar, rappar og skodespelar. Ho deltok i den sjette sesongen av ukrainske X Factor. I 2022 vann ho den ukrainske songtevlinga Vidbir 2022 med songen «Shadows of Forgotten Ancestors», og ho skulle representere Ukraina i Eurovision Song Contest 2022. På grunn av strid rundt ei reise til russisk-annekterte Krim, valde Pasj å trekkje seg frå oppdraget.
Bakgrunn
I juni 2019 gav Pasj ut albumet Pintea: Misto. To år etter følgde det tredje albumet hennar Rozmova, som gav henne to YUNA-nominasjoner.
Festninga i Mainz
Festninga i Mainz var ein garnisonsby mellom 1620 og 1918. Mot slutten av napoleonskrigane, under vilkåra i freden i Paris i 1815, gjekk Mainz til Det tyske forbundet og vart ein del av ei rekkje strategiske festningsverk som verna konføderasjonen.
Alina Pasj
Eurovision Song Contest 2022
Pasj deltok i Vidbir 2022, det ukrainske svaret på norske Melodi Grand Prix. Vinnaren av Vidbir får representere Ukraina i Eurovision Song Contest. Pasj deltok med låten «Shadows of Forgotten Ancestors». Songen vann juryavstemminga og vart nummer to i telefonavstemminga, og vann Vidbir 2022 samanlagt. Han skulle dimed representere landet i Eurovision Song Contest 2022 i Torino. Få dagar etter sigeren vart det likevel strid rundt eit besøk Pasj hadde hatt på russisk-annekterte Krim i 2015. I Ukraina er det strenge reglar for innreise til Krim, blant anna må ukrainarar søke om innreise, og innreisa må skje via Ukraina.
Festninga i Mainz
Festninga i Mainz hadde samband via ei bru over Rhinen til festningslandsbyen Kastel eller Kassel på andre sida.
Kosmás
Kosmás (gresk Κοσμάς) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Kosmás inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Kynouría.
Up the Junction av Manfred Mann
Up the Junction er eit filmmusikkalbum av Manfred Mann som består av songar skrivne av Mann og Mike Hugg for filmen frå 1968 med same namn. Albumet kom ut 16. mars 1968 på Fontana Records (TL/STL 546023/2/68).
Alina Pasj
Eurovision Song Contest 2022
Pasj leverte inn dokumentasjon på at ho hadde reist inn via Ukraina, men kringkastaren Suspilne meinte dokumentasjonen var fabrikkert. Til slutt valde Pasj å trekkje seg frå oppdraget om å representere Ukraina i Eurovision Song Contest, og kommenterte at ho «ikkje ville ha denne virtuelle krigen og hatet. Den viktigaste krigen no er den ytre, den som kom til landet mitt i 2014» – med tilvising til krigen i Aust-Ukraina. Hendinga skjedde òg midt under den spente krisa mellom Russland og Ukraina, der Russland hadde deployert store styrkar langs grensa til Ukraina.
Up the Junction av Manfred Mann
Matthew Greenwald i Allmusic meinte at albumet «var eit av dei beste filmmusikkalbuma i 1960-åra» og Manfred Mann hadde «kasta pop-skinnet og utvikla seg til eit veldig bra jazz-band»
Kosmás
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Kosmás 362 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 356 innbyggjarar.
Phillip Wilson
Phillip Wilson var ein USA-amerikansk jazztrommeslagar. Han var med å starte opp Art Ensemble of Chicago og var medlem av Paul Butterfield Blues Band, som han kom med i 1967. Han spelte inn tre album med gruppa.
Seinare skipa Wilson, i lag med Gene Dinwiddie og Buzz Feiten, som òg hadde vore medlem av Butterfield Blues Band, jazzrockbandet Full Moon tidleg i 1970-åra. Han spelte òg inn musikk med The Last Poets, Olu Dara, David Murray, Anthony Braxton og Lester Bowie.
Wilson var framleis aktiv musikar då han vart myrda i New York City den 25. mars 1992 av Marvin Slater. Slater vart dømd i 1997 til 33 år i fengsel.
Som gjestemusikar
Med Lester Bowie Med Anthony Braxton Med Paul Butterfield Med Julius Hemphill Med Sam Lazar Med Roscoe Mitchell Med David Murray
Mount Damm
Mount Damm er eit snødekt fjell, 1130 meter over havet, mellom Heidemannbreen og Nottarpbreen i Queen Elizabeth Range. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå tellurometermålingar og frå flyfoto tekne av US Navy, 1960–62, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Robert Damm, ein biolog i US Antarctic Research Program ved McMurdo-basen, 1963–64.
Gene Dinwiddie
Gene Dinwiddie  var ein amerikansk bluessaksofonist, som er mest kjend som medlem av Butterfield Blues Band.
Dinwiddie hadde spelt sidan 1950-åra innan både jazz og blues før han i 1967 vart med i blåserekkja i Butterfield Blues Band. Her vart han verande til gruppa vart oppløyst i 1971, før han vart medlem i ein avleggjarane, Full Moon.
Det var òg i 1960-åra at han var medlem av James Cotton Blues Band og i 1970-åra arbeidde han som studiomusikar, mellom andre for B.B. King, Paul Butterfield, Gregg Allman, Melissa Manchester og Jackie Lomax.
Frankenthal
Historie
Staden heitte opphavleg Franconodal, og vart første gongen omtalt i 772. Namnet viser til ein frankisk busetjing frå slutten av 400-talet. Framvoksteren til byen tok for alvor til på 1100-talet, etter at Erkenbert, ein adelsmann frå Worms, grunnla eit augustinsk stift på staden i 1119. Dette stiftet utvikla seg raskt til eit næringsmessig og kulturelt sentrum i regionen. Frankenthal fekk offisiell status som by i 1577.
Mellom slutten av 1500- og byrjinga av 1600-talet, i forkant av trettiårskrigen, vart Frankenthal utbygd til den sterkaste festninga på vestsida av Rhinen i kurfyrstedømet Pfalz. Men i 1689, under niårskrigen, vart byen sett i brann av franske troppar og nesten fullt øydelagt.
Ein porselensfabrikk som starta opp i 1755 vart avvikla igjen etter 45 års drift, men produkta frå denne er enno etterspurte som verdifulle antikvitetar. Mellom 1770 og 1773 vart dei to byportane Worms-porten (Wormser Tor) og Speyer-porten (Speyerer Tor) bygt, og desse er enno verna.
Frå 1798 til 1815, i kjølvatnet av dei franske revolusjonskrigane, var Frankenthal under fransk styre. Deretter tilfall byen, saman med resten av Pfalz vest for Rhinen, kongedømet Bayern.
Under andre verdskrigen vart rundt 90 % av bykjernen øydelagt i eit bombeåtak 23. september 1943.
Perikum
Perikum (Hypericum) er ei planteslekt i perikumfamilien. Ho omfattar rundt 450 artar, mest urter med motstilde blad og gule blomar.
Blada har oljekjertlar som viser seg som lyse prikkar når ein held dei mot lyset.
I Noreg finst det fem viltveksande perikumartar. Dei vanlegaste er firkantperikum (H. maculatum) og prikkperikum (H. perforatum).
Perikumbrennevin er eit gammalt universalmiddel i Noreg. I helsekostsamanheng blir perikumpreparatar ofte selde under namna «johannesurt» eller «perikumolje».
Via Dolorosa
Via Dolorosa (latin «smertevegen») er ei gate i Gamlebyen i Jerusalem. Namnet har opphav i at ein reknar vegen for å vera den Jesus følgde då han bar krosset på vegen til krossfestinga. Den noverande vegen på rundt 600 meter går vest frå Antonia-borga til Gravkyrkja, og er ein mykje brukt pilgrimsveg. Vegen blei fastlagd på 1700-talet, og erstatta då ulike tidlegare variantar. Sidan seint på 1400-talet har det vore fjorten krossvegsstasjonar knytt til vegen. I dag er ni av dei langs sjølve vegen og fem inni Gravkyrkja.
Turn! Turn! Turn!
«'''Turn! Turn! Turn! (to Everything There Is a Season)», ofte forkorta til «Turn! Turn! Turn!'''» er ein song som er henta frå Forkynnaren i Bibelen (med unntak av den siste linja) og sett til musikk av Pete Seeger i 1959. Seeger venta til 1962 før han spelte inn si eiga utgåve av songen, og gav han ut på The Bitter and the Sweet på Columbia Records. 45% av alle honorara for songen er donerte til Israeli Committee Against House Demolitions, fordi som Seeger sa: «(i tillegg til musikken) skreiv eg seks ord». Songen vart ein internasjonal hit seint i 1965 då han vart spelt inn av The Byrds. Deira utgåve nådde førsteplassen i USA og 26. plass i Storbritannia.
Teksten og tittelen
Teksten er henta nesten ordrett frå Forkynnaren, slik ein finn han i Kong Jakob-bibelen frå 1611, sjølv om ordrekkefølgja er endra for songen. Forkynnaren vert tradisjonelt tilskriven kong Salomon.
Den bibelske teksten fastslår at det er ein tid og stad for alt: latter og sorg, læking og drap, krig og fred osv. Linjene er opne for mangfaldige tolkingar, men i songen får dei som regel tydinga om ei bøn om verdsfred, med vekt på den siste linja: «a time for peace, I swear it's not too late.» Denne linja og tittelen «Turn! Turn! Turn!» er dei einaste som Seeger skreiv sjølv.
Tidlege viseutgåver
Songen vart først gjeven ut av visegruppa The Limeliters på albumet deira Folk Matinee i 1962, då med tittelen «To Everything There Is a Season». The Limeliters gav ut si utgåve fleire månader før Seeger si eiga utgåve kom ut. Ein av medlemmene i The Limeliter var Jim McGuinn (òg kjend som Roger McGuinn), som seinare arbeidde med visesongaren Judy Collins. For henne omarrangerte han songen for albumet Judy Collins 3 i 1963. Collins si utgåve vart kalla «Turn! Turn! Turn! (To Everything There Is a Season)», den same tittelen som bandet til McGuinn, The Byrds, seinare nytta når dei spelte songen i 1965.
The Byrds-utgåva
«Turn! Turn! Turn!» var den tredje singelen av The Byrds og kom ut 1. oktober 1965 på Columbia Records. Songen kom òg ut på albumet Turn! Turn! Turn!, som kom 6. desember same året. The Byrds-utgåva er den mest suksessrike versjonen av songen, og singelen nådde førsteplassen i USA og 26. plass i Storbritannia.. Teksten til The Byrds-utgåva er den eldste teksten som nokon gong har hamna på førsteplassen i USA.
Nesten tre tiår etter songen kom ut, hadde han ei viktig rolle i filmen Forrest Gump frå 1994.
Andre sine utgåver
Songen er òg spelt av ei rekkje andre artistar:
Valentinvêrhane
Valentinvêrhane (Crocosmia aurea) er ei plante i vêrhaneslekta i sverdliljefamilien. Arten er kjend frå Aust- og Sør-Afrika.
I Noreg er arten ein framandart som er komen inn som prydplante og er funnen ein gong forvillla i Rakkestad i Østfold i 1944. I Framandartslista 2018 er arten ikkje risikovurdert.
Drivved
Drivved eller rekved er trevirke som er skylt opp på stranda etter å ha drive rundt på havet.
I mindre velståande tider var slik ved ein verdifull ressurs for kystbuarar, både som fyringsved og byggemateriale. Trevirke som hadde lege ei stund i saltvatn, var gjerne meir motstandsdyktig mot råte på grunn av saltinnhaldet.
Rekved var i lange tider det einaste brukbar trevirket som fanst på Grønland, der det blei nytta til gjenstandar som elles ville vore vanskelege å laga, som årar og spantar til båtar. Også på Færøyane var rekved svært viktig, og blei hovudsakleg brukt som byggemateriale for bustadhus saman med stein og torv.
Lawdar
Lawdar er ein by og sete i Lawdar-distriktet sørvest i Jemen. Han ligg i Abyan guvernement. Han vert tent av Lawdar lufthamn.
Historie
I oktober 2010 var det opprør i Lawdar. Ein konvoi med militæroffiserar var blitt send frå Hadramaut for oppretthalde orden. Dusinvis vart drepne i konflikten mellom jihadistar og hæren.
Real Good Looking Boy
«Real Good Looking Boy» er ein song skriven av gitaristen i det britiske rockebandet The Who, Pete Townshend. Han vart opphavleg gjeven ut i 2004 på samlealbumet Then and Now, og var ein av to nye songar på det albumet, i lag med «Old Red Wine». Desse to var dei første nye songane The Who hadde gjeve ut på 15 år. Han vart seinare gjeven ut som ein forkorta singel med den andre nemnde songen som B-side. «Real Good Looking Boy» vart seinare framført i 2007 i rockemusikalen The Boy Who Heard Music.
Songen var ei hyllest til Elvis Presley og opnar med nokre pianolinjer frå songen «Can't Help Falling in Love».
Atlantic Council
Atlantic Council er ei amerikansk tankesmie i kategorien internasjonal politikk. Tankesmia vart grunnlagt i 1961, og skulle vere eit forum vestlege intelektuelle leiarar og politikarar. Det finst ti regionale senter relatert til internasjonal tryggleik og global økonomisk framgang. Hovudkvarteret er i Washington, D.C.. Tankesmia er medlem av Atlantic Treaty Association
Historie
Under grunnlegginga vart det sagt at siktemålet med tankesmia var å fremje samarbeidet mellom USA og Europa som byrja etter Andre verdskrigen. Arbeidet har mellom anna gått ut på å publisere meiningsmålingar om kva europearar og amerikanarar tykkjer om transatlantisk og internasjonalt samarbeid. Fokuset var på frihandel og økonomi.
Wilhelm Wien
Wilhelm Wien var ein tysk fysikar, som i 1893 brukte varme og elektromagnetisme til å utleie Wiens forskyvningslov. Lova seier at bølgjelengda for energimaksimum i termisk stråling er omvendt proporsjonal med temperaturen i lekamen som stråler.
Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1911 for arbeida sine om varmestråling.
Mount Danforth
Mount Danforth er eit isfritt, pyramideforma fjell over 2 000 meter over havet, som ligg like aust for Mount Zanuck på sørsida av Albanusbreen i Dronning Maudfjella. Det vart oppdaga i desember 1934 av eit geologisk lag under Byrd-ekspedisjonen under Quin Blackburn, og vart namngjeve av Richard E. Byrd etter William H. Danforth frå Purina Mills i St. Louis, som medverka på ekspedisjonen.
Australsivhauk
Australsivhauk (Circus approximans) er ein rovfugl i haukefamilien, ein stor kjerrhauk som hekkar over store delar av Australia, Ny-Guinea og på stillehavsøyar inkludert New Zealand.
Skildring
Australsivhauken er ein relativt stor hauk, hofuglar er størst, ca. 60 cm og 850 gram, hannfuglar 55 cm og 650 gram. Fjørdrakta for unge fuglar er mørk brun, men blir gradvis lysare med alderen. Vaksne fuglar er mørk brune på oversida og hovudet, men lysare i andletet. Overgumpen er heilt kvit. Undersida av kroppen er raudleg brun med mørkebrune striper. I flukt viser australsivhaukar lange, svakt V-forma venger som har «fingrar» av sprikande primærfjører. Undersida av vengene kan bli heilt kvite hos dei eldste fuglane. Halen er litt avrunda, hos vaksne er halen lys med mørke tverrstriper.
Ein kan finne australsivhauken i delar av Australia som ikkje er tørre, på søraustre Ny-Guinea, på sørlege stillehavsøyar som New Zealand, Vanuatu, Ny-Caledonia, Fiji, Tonga og på Wallis-øyane. Dei er streiffuglar til fleire andre øyar som til dømes Cookøyane, og regelmessig til øyar som Aucklandøyane og Campbelløyane.
Australsivhaukar jaktar ved å flyge lågt og sakte, kan dessutan sveveflyge høgt. Habitata er våtmarker inkludert sumpar, saltmyrer, rismarker. På New Zealand òg område der sauar beitar og elles det meste av landskapstypar, men unngår skog og urbaniserte område. Utanom hekketida lever dei vanlegvis einslege, streifer til nye område, men kan òg samlast i store flokkar på over 100 fuglar om vinteren.
I samband med førebuing til hekkesesongen etablerer hannen eit territorium i mai eller juni som dei startar å patruljere. Vern av territoriet kan skje gjennom oppvisingar mellom stridande hannar i lufta, seinare kan ein sjå oppvisingar i samband med kurtisering som inkluderer stup. Hoa byggjer reiret, vanlegvis på bakken i våte område. Ho legg 2-5, maksimum 7 egg som ho rugar aleine. Klekkinga skjer etter 31-34 dagar, i denne perioden matar hannen maken sin. Etter klekking held hannen fram med å bringe føde til hoa, som ho då fordeler til ungane. Ungane kan flyge etter 6-7 veker. Dei er 2-3 år nå dei blir hekkefuglar, hoer kan starte etter eitt år. Det eldste kjente individet av australsivhauk på New Zealand blei over 18 år.
Maghadih
Maghadih er ein landsby sørvest i Jemen. Han ligg i Abyan guvernement.
Hosanger skipreide
Geografisk område etter noverande inndeling:
På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene. Frå 1853 femna Hosanger tinglag om soknene Hosanger, Mo og Seim. Gjerstad og Stamnes gjekk inn i det nye Haus tinglag og Hamre gjekk inn i det nye Hamre tinglag.
Nenyfjorden
Nenyfjorden er ein 16 km lang fjord mellom Red Rock Ridge og Roman Four Promontory på vestkysten av Graham Land i Antarktis.
Historie
Denne kysten vart først utforska i 1909 av Jean-Baptiste Charcot som gav namnet til ei bukt ligg lenger nord enn denne fjorden. British Graham Land Expedition (BGLE) som kartla området i detalj i 1936-1937, og som koordinerte arbeidet sitt med Charcot sitt og nytta namnet Nenyfjorden til bukta mellom Red Rock Ridge og Roman Four Promontory.
Svartaks
Han blir 10–30 cm høg og veks i tuer. Stråa, blada og bladslirene er dekte av hår. Planten blomstrar i juli–august. Blomane sit i ein topp som er 2–4 cm lang, 1 cm brei, sylindrisk og vanlegvis brunfiolett. Småaksa sit tett, så toppen minner om eit stort aks. Arten veks på fuktig, ofte kalkhaldig grus i fjellet og nordlege strøk. Han finst i snøleie, rasmark, bekkekantar og reinrosehei.
Svartaks er sirkumpolart utbreidd i arktiske strøk. Han finst òg i mange fjellkjeder lengre sør, mellom anna Pyreneane, Alpane, Appenninane, Kaukasus, Dei pontiske fjella, Pamir, Tian Shan, Altaj, Himalaya, dei vestlege fjella i Nord-Amerika og Appalachane. Arten finst òg i nokre fjell i tropane og på den sørlege halvkula, som Borneo, Australia, New Zealand, Dei subantarktiske øyane, Hispaniola og Sør-Amerika.
Trisetum spicatum i vid tyding varierer mykje morfologisk, og det finst former med både tetraploid og heksaploid kromosomtal. Botanikarane har så langt ikkje blitt samde om korleis artskomplekset bør splittast i eventuelle underarter og artar.
I Noreg er svartaks vanleg i heile fjellkjeda frå Haukelifjell til Nordkapp. I Jotunheimen veks han opptil 2220 moh., i Nord-Noreg går han opptil 700 moh. og i Nord-Sverige er han funnen opp til 1550 moh. Arten er òg vanleg på Svalbard og Jan Mayen.
Nielsenfjorden
Nielsenfjorden er ei fjord mellom Cape North og Gregory Bluffs på nordkysten av Victoria Land. Han vart namngjeven av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) etter kaptein Hans Nielsen på M.V. «Thala Dan» som vart nytta til å utforske denne kysten i 1962.
Makrarah
Makrarah er ein landsby sørvest i Jemen. Han ligg i Abyan guvernement.
Svartrotte
Svartrotte, Rattus rattus, er eit pattedyr i musefamilien. Ho er ein mindre slektning av brunrotta. Svartrotta kom opphavleg frå dagens India og Pakistan og var til stades i Europa allereie i antikken. Svartrotta blir ofte nemnt som arten som spreidde pesten under Svartedauden i Europa og Asia på 1300-talet. Enkelte historikarar har trekt dette i tvil i nyare tid, då det arkeologiske materialet frå mellomalderen i Noreg ikkje viser spor etter svartrotter utanom i kystbyane. Ho kan soleis ikkje ha spreidd pesten i landdistrikta. Svartrotta kan likevel ha vore med på å innføra pesten til landet. Ho har seinare fått eit redusert utbreiingsområde, og forsvann truleg frå Noreg for om lag 100 år sidan. Svartrotta kan ha komme til Noreg sporadisk med skip etter den tid, men har ikkje etablert seg på nytt. Ho er framleis talrik i middelhavsområdet, store delar av Afrika og Asia.
Tyrós
Tyrós (gresk Τυρός) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Tyrós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sør-Kynouría og er hovudsete i kommunen.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Tyrós 2 063 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 217 innbyggjarar.
Alenfit skipreide
Alenfit (Olundfit) skipreide var ei av elleve skipreider i Nordhordland, som stort sett femna om sørvestre delen av noverande Lindås kommune.
Geografisk område etter gammal inndeling:
Geografisk område etter noverande inndeling:
På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene. 1853 vart Alenfit tinglag oppløyst, og områda vart overført til Lindås tinglag, Hosanger tinglag og dei nye Hamre tinglag og Manger tinglag.
Arrochar Alps
Arrochar Alps er ei fjellgruppe kring Loch Long, Loch Fyne og Loch Goil, nær landsbyane Arrochar og Lochgoilhead i Argyll i Skottland. Fjella er populære turområde og tilgjengelege frå Glasgow. Dei er dei største fjella i Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark og ein del av dei strekkjer seg inn i Argyll Forest Park. Tronge dalar som skjer seg inn i fjella er mellom andre Glen Croe, Hells Glen og Glen Kinglass.
Stars Are Blind
«Stars Are Blind» er ein song av Paris Hilton frå albumet Paris frå 2006.
Flavour
Flavour (engelsk for smak, vert sjeldan omsett til norsk i denne samanhengen) er ein eigenskap som skildrar kvarkane som byggjer opp baryon, som proton og nøytron, og meson.
Flavour kan sjåast på som ei skildring av kva type kvark det er snakk om, sidan dei seks kvarktypane, u, d, s, c, b og t er berarar av kvar sin smak. Dei lettaste kvarktypane u og d er berarar av «isospinn opp» og «isospinn ned» og byggjer opp vanleg stabil materie, det vil sei atomkjernar som består av proton og nøytron. Dei fire andre kvarktypane s, c, b, og t byggjer opp ustabil materie med typiske levetid på 10–6–10–12 sekund for s, c og b. Toppkvarken, t, er så ustabil at han neppe rekkjer å danne baryon eller meson før han desintegrerer.
Trynefjorden
Trynefjorden er ein fjord på nordsida av Langneset i Vestfold Hills. Han vart kartlagd og namngjeven av Lars Christensen-ekspedisjonen i 1936-37.
Dawson Peak
Dawson Peak er eit markant, isfritt fjell, 2070 meter over havet, som ligg 5 nautiske mil sørvest for Mount Picciotto i Queen Elizabeth Range. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter John A. Dawson, ein polarlysforskar frå US Antarctic Research Program ved Amundsen-Scott-stasjonen, 1958.
Abbasabad fylke
Abbasabad fylke (persisk شهرستان عباس‌آباد) er eit fylke ved Kaspihavet i Mazandaran nord i Iran.
Fylket vart fråskild fråTonekabon fylke og skipa i 2009.
Det administrative senteret i fylket er Abbasabad. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 45 589.
Fylket er delt inn i dei to distrikta Kelarabad-distriktet og Salman Shahr-distriktet. Fylket har dei tre byane Abbasabad, Kelarabad og Salman Shahr.
In My Own Dream
In My Own Dream er det fjerde studioalbumet til The Butterfield Blues Band, gjeve ut i 1968. Det fortsette trenden frå det førre albumet, The Resurrection of Pigboy Crabshaw, i retning av ein meir soul-prega stil, som vert understreka av den førsteklasses blåserekkja (med ein ung David Sanborn). Albumet vart ikkje like godt motteke av kritikarane eller fansen som dei førre albuma.
Tittelsporet innheld ein lang solo av Sanborn. Philip Wilson spelar trommer på albumet. Albumet inneheld tre songar skrivne av bassisten Bugsy Maugh, og på to av dei syng han sjølv solo. Albumet er òg det siste Butterfield-albumet med dei originale medlemmane Mark Naftalin og Elvin Bishop, som begge gav seg ut på solokarrierer med varierande suksess.
Salslister
Billboard (Nord-Amerika)
Set You Free This Time
«Set You Free This Time» er ein song av det amerikanske folkerockbandet The Byrds, skreiven av bandmedlemmet Gene Clark. Han kom ut på albumet Turn! Turn! Turn! i desember 1965. I følgje Clark vart songen skriven i løpet av eit par timar då dei var på turne i Storbritannia i 1965, ein kveld etter dei hadde vore i lag med Paul McCartney på klubben Scotch of St James i London. Clark syng solovokal og spelar akustisk gitar og munnspel på songen. «Set You Free This Time» omhandlar eit samlivsbrot og vendingane i vokalen til Clark og den ordrike teksten tyder på at han var inspirert av Bob Dylan. Songen har òg ei vag countryrockkjensle. Akkordprogresjonen er derimot utypisk for ein countrysong.
Singelen kom ut den 10. januar 1966. Den selde derimot dårleg og nådde berre 79. plass på den amerikanske singellista. Som følgje av dette byrja Columbia Records i Amerika å reklamere for B-sida i staden for, «It Won't Be Wrong», og singelen klatra etter kvart til 63. plass. Etter ei melding i NME der dei sa at B-sida var betre enn «Set You Free This Time», så gjekk CBS Records så langt at dei gav ut singelen på ny med «It Won't Be Wrong» som A-sida. Dette forvirra dei britiske radio-DJane som ikkje visste kva song dei skulle spele. Dette kan ha medverka til at singelen ikkje nådde singellista i Storbritannia. I samband med den britiske utgjevinga filma BBC ein kort promofilm frå The Byrds. Dagen då dei skulle filma skjedde det ein fysisk krangel mellom manageren Jim Dickson og rytmegitaristen David Crosby og sjølv om det vart filma noko, vart ikkje klippet sendt.
Songen vart framført av bandet på enkelte amerikanske TV-show i 1966, men etter at Clark forlet bandet i mars 1966, slutta dei å spele han på konsertar. Clark spelte ofte songen på sine solokonsertar.
Finn Ravndal
Finn Ravndal er ein norsk fysikar.
Han byrja studia sine på linja for teknisk fysikk ved NTH i 1961. I 1966 var han ferdig utdanna sivilingeniør med ei diplomoppgåve innan teoretisk fysikk under leiing av Harald Wergeland. To år seinare mottok han graden dr.ing. med eit arbeid innan teoretisk elementærpartikkelfysikk. Frå 1968 fortsette han vidaregåande studium ved California Institute of Technology der han i 1971 fekk ein Ph.D. grad. Han blei der i tre år til som postdoc og fortsette som forskar ved NORDITA i København frå 1974 til 1976. Då blei han tilsett som professor i teoretisk fysikk ved Universitetet i Oslo der han arbeidde fram til 2012. Ravndal er spesielt kjent for grunnleggjande arbeid innan teoretisk elementærpartikkelfysikk og kvantefeltteori.
Project Pluto
Project Pluto eller Pluto-prosjektet var eit militærstatleg program i USA som skulle utvikla eit atomdrive kryssarmissil på 1960-talet. To eksperimentelle ramjet-motorar vart testa av Energidepartementet i USA på Nevada Test Site i 1961 og 1964.
Hermafroditos
Hermafroditos eller Hermafroditus (gresk Ἑρμαφρόδιτος), tidvis også Afroditos, var ein tvikjønna gud i gresk mytologi. Namnet «Hermafroditos» er opphavet til orda «hermafroditt» og «hermafrodittisme».
Hermafroditos var fødd som sonen til Hermes og Afrodite, men blei tvikjønna då han smelta saman med nymfen Salmakis.
Mytologi
Namnet til Hermafroditos er avleidd av namna til foreldra. Hermes og Afrodite er ifølgje nokre gudeslekstavler halvsøsken, men pardanning mellom søsken var ikkje særleg uvanleg i den greske gudeverda.
Ifølgje Ovid blei Hermafroditos oppdregen av nymfer på Ida-fjellet, eit heilag fjell i Frygia (no Tyrkia). Som femtenåring keia han seg og la ut på reise gjennom Lykia og Karia. I skogen i Karia, nær Halikarnassos (no Bodrum i Tyrkia) møtte han najaden Salmakis i kjelda hennar. Ho blei kjær i Hermafroditos og prøvde å forføra han, men blei avvist.
Då han trudde najaden var borte, kledde Hermafroditos av seg og bada i kjelda. Då kom Salmakis overraskande på han, omfamna han og kyssa han. Medan ungguten kjempa imot bad Salmakis til gudane om at dei aldri måtte skiljast. Denne bøna blei oppfylt, og dei to smelta saman til eitt vesen. Då bad Hermafroditos til foreldra sine om at kvar einaste som bada i kjelda måtte få same skjebnen.
Ishockey under Vinter-OL 1968
Ishockey under Vinter-OL 1968 vart arvikla i tida frå 4. til 17. februar 1968 i Grenoble. Kampane vart avvikla på Palais des Sports, eit stadion med plass til 12 000 tilskodarar. Sovjetunionen tok gull, Tsjekkoslovakia sølv og Canada bronse.
Sovjetunionen sitt meistermannskap
Målvakter: Viktor Konovalenko, Viktor Singer Forsvarar: Aleksandr Ragulin, Viktor Kuzkin, Vitalij Davidov, Igor Romisjevskij, Viktor Blinov, Oleg Zajtsev Løparar: Vjatsjeslav Starsjinov, Anatolij Firsov, Venjamin Aleksandrov, Jurij Moisejev, Viktor Polupanov, Jevgenij Zimin, Vladimir Vikulov, Boris Majorov, Anatolij Jonov, Jevgenij Misjakov.
Fereydunkenar fylke
Fereydunkenar fylke (persisk شهرستان فریدونکنار) er eit fylke i Mazandaran i Iran. Det administrative senteret i fylket er Fereydunkenar. Det vart utskild frå Babolsar fylke i 2008. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 56 055. Fylket er delt inn i dei to distrikta Sentral-distriktet og Dehferi-distriktet. Fylket har éin by: Fereydunkenar.
Lady Samantha
«Lady Samantha» er ein song av Elton John med tekst av Bernie Taupin. Han vart gjeven ut den 17. januar 1969, seks månader før debutalbumet Empty Sky kom ut. Songen vart gjeven ut som bonusspor på dette albumet i 1995.
Den første singelen til Elton John, «I've Been Loving You», gjorde det ikkje bra i Storbritannia. Det gjekk ikkje noko betre med denne, men fekk god omtale av kritikarane. Songen vart spelt ein del på radio, men selde heller dårleg. Det var den siste singelen til John på Philips og den første singelen han gav ut i USA, på DJM, men han selde dårleg òg der. Han vart gjeven ut på ny eitt år seinare, på Congress, men gjekk ikkje på listene den gongen heller.
Songen vart gjeven ut som B-sida på DJM-utgåva av singelen «Rocket Man» i 1972, og igjen på samlealbumet til DJM kalla Lady Samantha i 1980.
Andre versjonar
Den amerikanske rockegruppa Three Dog Night spelte inn songen i 1969 på det andre albumet deira Suitable for Framing.
Anita Krohn Traaseth
Anita Krohn Traaseth er ein norsk næringslivsleiar. Ho var administrerande direktør i Innovasjon Norge frå 2014 til 2019 og administrerande direktør i Hewlett-Packard Norge AS frå 2012 til 2014. Ho er no styreleiar i ei rekkje selskap og organisasjonar, blant dei Startup Norway og Bocuse d’Or Norge.
Karriere
Traaseth er oppvaksen i Sandefjord, og flytta seinare til Oslo. Ho har utdanning innan leiing og kommunikasjon frå Handelshøyskolen BI. Ho starta karrieren sin som trainee i IBM i 1996. Ho har vore administrerande direktør i kommersialiseringsselskapet Simula Innovation og leiar av gründerselskapet Intelligent Quality. Ho var strategidirektør i Det Norske Veritas Software frå 2002 til 2005. Ho vart tilsett som leiar for den norske programvareavdelinga av Hewlett-Packard i 2009, og var administrerande direktør i Hewlett-Packard Norge frå 2012 til 2014. I august 2012 byrja ho å publisere ein personleg blogg om leiing med tittelen Tinteguri.
I 2014 vart Traaseth tilsett som administrerande direktør i Innovasjon Norge. I 2018 vart det kjent at styreleiaren Per Otto Dyb ønskte å setje stillinga til Traaseth på dagsorden i styret, og i samband med dette skreiv Aftenposten at Traaseth i 2016 hadde fått ei skriftleg åtvaring frå eit samla styre i Innovasjon Norge for blant anna mangelfull rolleforståing, manglande evne til å ta kritikk og problematiske utspel, og med ei liste på 13 «forbetringspunkt». Næringsminister Torbjørn Røe Isaksen stansa styrebehandlinga. Etter at Per Otto Dyb fekk beskjed om at han ikkje var innstilt til attval som styreleiar og deretter trekte seg, uttala fungerande styreleiar Jørand Ødegård Lunde at «styret har tillit til administrerende direktør så lenge ikke noe annet er behandlet i styret». Dei tillitsvalde i Innovasjon Norge gav si støtte til Traaseth. Avisa Dagens Næringsliv fann ingen kritikk mot Traaseth i styreprotokollane. 22. november 2018 sa Traaseth opp stillinga si i Innovasjon Norge. Resultatet for Innovasjon Norge det året vart skildra av Aftenposten som «tidenes beste».
2. juli 2019 vart det kunngjort at Traaseth skulle leie regjeringa sitt rådgjevande utval for innovasjon og vekst i grøntsektoren. I august 2019 vart Traaseth også tilsett i ei seks månaders prosjektstilling som rådgjevar for rektor Curt Rice ved Oslomet – storbyuniversitetet. I juli 2019 vart Traaseth styremedlem i European Innovation Council.
Forfattarskap
Den 3. mars 2014 publiserte Traaseth som debutant på Cappelen Damm boka Godt nok for de svina: en leders refleksjoner om mot, sårbarhet og troverdighet, og boka gjekk rett inn på fyrsteplass på bestseljarlista i Noreg i kategorien «generell litteratur». I august 2014 vart boka lansert på engelsk, på Amazon.com som e-bok. I september 2019 kom Traaseth sin fyrste roman Kamel uten filter på forlaget Aschehoug. Våren 2020 lanserte ho saman med Fremantle media mentorpodcasten Godt nok for de svina, som låner namnet frå den fyrste boka hennar. I april 2021 kom Fisken på disken, ein frittståande oppfølgjar til Godt nok for de svina, og også denne gjekk rett inn på fyrsteplass på bestseljarlista.
Prisar og utmerkingar
Traaseth har motteke fleire prisar, blant dei:
Bjørkemus
Bjørkemusa finst i diverse landskapstypar. Det har blitt foreslått at ho tilbringer sommaren i våtmarksområde og flyttar til skogområde om vinteren. Ho ligg i dvale i seks månader i året, og mister på den tida opp til halve kroppsvekta si.
Christoph Martin Wieland
Wieland er spesielt kjent for boka Geschichte des Agathon som kom ut i 1766-67. Ho er rekna som den første tyske danningsromanen. I perioden 1762-66 omsette han 22 av Shakespeare sine i alt 37 drama til tysk. Han utgav tidsskriftet Der teutsche Markus i perioden 1773-89.
Pollen
Pollen (blomsterstøv) er dei hannlege sporane (mikrosporar) til frøplantar. Pollen er ein umogen hannleg gametofytt. Pollenkorna inneheld mikrogametofytten til planten som vil levera dei hannlege kjønnscellene når pollenkornet spirer på arret.
Dei fleste pollenkorn er mellom 0,1 og 0,01 mm store. Pollenveggen har porer, spaltar og folder ordna i geometriske mønster som er karakteristiske innanfor visse familiar og slekter, det same gjeld for oppbygning og ornamentering.
Utvikling
Pollen blir danna i pollensekkane av pollenmorceller (mikrosporocyttar) som deler seg ved reduksjonsdeling (meiose I og II). Kvar mikrosporemorcelle dannar ein tetrade med fire mikrosporar. Mikrosporane deler seg (mitose) og dannar pollen som inneheld ei generativ celle og éi (hjå dekkfrøplantar) eller fleire (hjå andre frøplantar) vegetative tubeceller omgjevne av ein tjukk ornamentert vegg (eksine). Veggen verner pollencella mot uttørking. Han er laga av sporopollenin, eit av dei mest motstandsdyktige stoffa som finst i naturen.
Når pollenet spirer på arret blir det ein mogen gametofytt. Den vegetative cella veks ut som ein pollenslange nedover griffelen og til frøemnet. Ved kontakt med frøemnet vil dei to sædcellene gjennomføra den doble befruktinga som er unik for dekkfrøplantar: ei sædcelle går saman med eggcella og dannar ein zygote som gjev opphav til kimen til det komande frøet, medan den andre sædcella går saman med dei diploide eller dikaryote endosperm-kjernene og dannar triploid endosperm eller frøkvite i kimsekken.
Pollinering
Plantar kan dra nytte av vind, vatn, dyr eller liknande for å flytta pollen mellom plantar og oppnå at ulike individ pollinerer kvarandre. Plantar som nytter vindpollinering produserer store mengder pollen - ein enkelt engsyreplante kan til dømes danna 400 millionar. Frå bartre, rakletre og gras kan det fyka som støvskyer. Hjå insektbestøva plantar er pollenet kleba saman og ofte sterkt ornamentert.
Pollenallergi
Nokre menneske (og dyr) utviklar allergi mot pollen frå visse planteartar. Dei pollentypane som har størst tyding ved pollenallergi kjem frå treslaga or, hassel og bjørk. Pollenallergi kjem av at ein reagerer allergisk på visse protein som finst i nokre pollentypar. På fagspråket blir pollenallergi kalla sesongallergisk rhinitt, på folkemunne høysnue. Kroppen reagerer på proteinet i pollen og frigjer histamin og andre betennelsesframkallende substansar som kan føra til nysing, rennande nase og augekløe.
Pollenforsking
I 1676 var Nehemiah Grew den første til å finna ut at pollen hadde ein tilsvarande funksjon som sæd hjå dyr. Dei er likevel ulike: Kvart pollenkorn inneheld ein (haploid) gametofytt som produserer sædceller på eit senere stadium, meda sperma hjå dyr houedsakleg består av sædceller.