cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Willi Midelfart
Johan Wilhelm Midelfart var ein norsk kunstmålår og teiknar kjend som Willi Midelfart. Han er mest kjend for sine dekorasjonar i Oslo rådhus, med veggmåleriet Det gror i mottakssalen på rådhuset.Han var fødd i Oslo og døydde same staden.
Liv og gjerning
Midelfart gjekk i lære hos Per Krohg og Otto Sköld i Paris 1925-26, og studerte på Statens Kunstakademi under Axel Revold 1929-30 og 1939-40 hos Georg Jacobsen.
Midelfart reiste mykje og var godt kjend i litteraturen. Han var sosialist, og laget mange illustrasjoner til sosialistiske tidsskrift. Han illustrerte elles Arne Garborgs Bondestudentar (1934-utgåva) og Lise Lindbæks Spania og vi (1946).
Midelfart vart lagd merke til som skildrar av samfunnet. Mellom anna med dystre skildringar frå storbyen Berlin og andre byar. Hans sosiale og politiske engasjement kom til syne i kunst som avdekte folkets kår, framviste menneskeverdet i kvardagen og krigens elende. Mellom tendens-måleria hans er Politiet angriper frå 1932. Midelfart kom på Nasjonal Samlings liste over «ukunst», eit norsk motstykke til det nazi-tyske omgrepet «entartet» kunst.
Seinare på 1930-talet tok han til å måle lyse, naturlyriske landskap med kontrastrik farebruk. Desse verka var ei vending mot det idylliske.
Omframt dekorasjonane i Oslo Rådhus var Midelfart med å utsmykke norske passasjerbåtar. Rådhusfresken Det gror kan oppfattast som vitalistisk prega, med inspirasjonen frå Edvard Munchs verk, men vert like gjerne forstått som ein sosialistisk utopi, og eit idealbilete av det framtidige klasselause samfunnet.
Midelfarts verk finst mellom anna i Nasjonalmuseet og Drammen museum. Ei minneutstilling vart vist i Kunstnerforbundet i 1976.
Borg bispedømme
Borg bispedømme er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispedømmet omfattar heile Østfold fylke og Akershus fylke utanom kommunane Asker og Bærum, som høyrer til Oslo bispedømme. Biskopen har sete i Fredrikstad med Fredrikstad domkyrkje. Biskopen for Borg er Kari Mangrud Alvsvåg, som blei utnemnd i 2022.
Historie
Borg bispedømme vart skilt ut frå Oslo bispedømme i 1969. Per Lønning var den første biskopen i Borg.
Prosti
Fredrikstad domprosti
Nedre Romerike prosti
Vikebukt
Vikebukt er ein tettbygd stad i Vestnes kommune med om lag 400 innbygjarar. Vike kyrkje blei reist i 1970 og har plass til 200 personar.
Borg bispedømme
Prosti
Nordre Follo prosti
Søndre Borgesyssel prosti
Søndre Follo prosti
Vestre Borgesyssel prosti
Østre Borgesyssel prosti
Øvre Romerike prosti
Fellesråd
Bispedømmet har har følgjande fellesråd:
Forteljing
Det finst ei rekkje ulike sjangrar av forteljing som kan ha eigne krav til utforming og innhald. Eit eventyr bør til dømes ha faste eventyrformuleringar, medan ein anekdote bør ha eit godt poeng.
Smaalenenes amt
Smaalenenes amt var ei administrativ eining (amt) som omfatta tidlegare Smaalenene (len). Amtet vart oppretta i 1662 under Akershus stiftamt, og vart i 1918 omdøypt til fylket Østfold fylke.
Kurt Vonnegut
Kurt Vonnegut, var ein amerikansk forfattar og kunstnar.
Han har i hovudsak konsentrert seg om science fiction. Hans mest kjende verk er Slaktehus-5 som utspelar seg under bombinga av Dresden under andre verdskrigen.
Han var son av arkitekten Kurt Vonnegut d.e. og Edith Lieber. Begge foreldra sine familiar stammar opphavleg frå Tyskland. Under krigen opplevde han bombinga av Dresden som amerikansk krigsfange, og denne hendinga var utgangspunktet for den mest berømte romanen hans, Slaktehus-5 (originaltittel Slaughterhouse Five) frå 1969.
Romanar
Dei norske utgåvene er omsette av Torstein Bugge Høverstad, unnateke der det er markert. Utgjevne på Gyldendal Norsk Forlag.
Kafé
Ein kafé er ein offentleg og sosial møteplass i skjæringssonen mellom ein restaurant og ein bar. Som det framgår av namnet, er slike stader gjerne nært knytte til servering av kaffi, men også andre typar mat og drikke. Dette er òg opphavet til kaféane, som vart populære samlingsstader i Europa på 1600-talet, nettopp ved introduksjonen av kaffi.
Nokre av kaféane er såkalla «kafeteriaer», der det dels er sjølvbetening, dels servering over disk.
Historikk
Den tidlegaste kjelda ein har om kaféar er frå Mekka på slutten av 1400-talet. Ein veit òg at to kafear opna i Konstantinopel i år 1554. Dei eldste kjeldene på at det fanst kaféar i Venezia er frå 1685. Den mest kjende, Café Florian opna i 1720 i Venezia og finst endå.
Didaktikk
Didaktikk er lærekunst eller læra om undervisning. Omgrepet kjem frå det greske ordet for undervisning, didáskein, medan adjektivet «didaktisk» kjem frå greske ordet «didaktikós» som tyder ‘høveleg for for undervisning’.
Allmenn didaktikken eit element i pedagogikken. Med basis i faga vert det tala om fagdidaktikk.
Ei tilleggstyding har vi i litteraturvitskapen der didaktiske tekstar karakteriserer tekstar som vil formidle ein moralsk bodskap. Det gjeld blant anna fablane.
Jharkhand
Jharkhand er ein delstat i det austlege India. Han grensar til Chhattisgarh og Uttar Pradesh i vest, Bihar i nord, Vest-Bengal i aust og Orissa i sør. Jharkhand blei danna i 2000 frå den sørlege delen av Bihar. Delstatshovudstaden er Ranchi. Andre større byar i delstaten er Bokaro, Dhanbad, Jamshedpur og Dumka.
Det meste av delstaten ligg på Chota Nagpur-høgsletta, som er kjelde til elvane Koel, Damodar, Brahmani, Kharkai og Subarnarekha. Store delar av Jharkhand – over 29 % – er skogdekte, og det finst fleire ville elefantar og tigrar her. Delstaten har også førekomster av kol, jernmalm, uran, mica, bauxitt og fleire andre mineral.
Jharkhand er eit kjerneområde for adivasiar (stammefolk eller urfolk) som snakkar ei rekkje ulike språk frå tre store språkfamiliar: Sadri, hindi, urdu og bengali, som er indoariske språk; korku, santali, mundari, bhumij, paharia og ho som utgjer mundaspråka, og dravidiske språk som korwa, oraon og sauria paharia. Santalar er ei stor befolkningsgruppe som mellom anna Den norske Santalmisjon har hatt mykje å gjera med.
Innbyggjarar i Jharkhand har kjempa for ein eigen delstat sidan India fekk sjølvstende i 1947. Historiske heltar som mundaleiaren Birsa Munda (1875-1900) har vore lokale symbol og førebilete.
Nova Gorica
Nova Gorica er ein by og ein kommune vest i Slovenia ved grensa til Italia. Han har om lag 35 000 innbyggjarar. Nova Gorica er ein ny by, grunnlagd i 1948 då fredsavtalen med Italia i 1947 endra landegrensa mellom Jugoslavia og Italia, slik at Gorizia hamna utanfor grensene til Jugoslavia i den nedre Vipavadalen. Nova Gorica er i dag det største senteret i den tradisjonelle regionen Goriška i Primorska.
Liebe ist für alle da
Liebe ist für alle da er det niande albumet til det tyske metal-bandet Rammstein. Det blei lansert 16. oktober 2009.
Innspeling
Albumet blei spelt inn i tidsperioden 2008-2009, i Sonoma Mountain Recording Estate, San Rafael, California.
Italia
Italia (italiensk: Repubblica italiana) er eit land i Sør-Europa som ligg på den italienske halvøya og dei to middelhavsøyane Sardinia og Sicilia. I nord blir landet avgrensa av Alpane og møter landa Frankrike, Sveits, Austerrike og Slovenia. Dei sjølvstendige statane Vatikanstaten og San Marino er enklavar i landet.
Shingo Kumabayashi
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Shonan Bellmare, Yokohama F. Marinos, Vegalta Sendai, Tokushima Vortis, Thespa Kusatsu og Blaublitz Akita.
Italia
Historie
Italia var kjernelandet for Romarriket. Etter at riket braut saman blei det delt opp i fleire mindre statar der den viktigaste var Pavestaten. Landet var sentralt i europeisk kulturhistorie, mellom anna utvikling av kunst, filosofi og vitskap i mellomalderen og særleg renessansen.
Dagens Italia blei ein nasjonalstat først i 1861, då dei fleste statane på halvøya blei sameina av kong Viktor Emmanuel II av Savoy-dynastiet. Dei som stod bak samlinga var ministeren hans, Camillo Benso di Cavour, og generalen Giuseppe Garibaldi, som blei ein nasjonal folkehelt. Roma sjølv blei halden av paven i nok eit tiår og blei først del av Italia i 1870, med Vatikanet som ein fortsatt sjølvstendig enklave.
Geografi
Landet strekker seg frå Alpane i nord i ei velkjend støvelliknande form som er omkransa av Middelhavet og Adriahavet. Det omfattar dessutan middelhavsøyane Sardinia og Sicilia. Italia grensar til Frankrike, Sveits, Austerrike og Slovenia. Det omsluttar òg to små land, San Marino og Vatikanstaten.
Italia er delt inn i 20 regionar: Abruzzo, Basilicata, Calabria, Campania, Emilia-Romagna, Friuli-Venezia Giulia, Lazio, Liguria, Lombardia, Marche, Molise, Piemonte, Puglia, Sardinia, Sicilia, Toscana, Sør-Tyrol, Umbria, Valle d'Aosta og Veneto.
Nokre viktige byar:
Klima
De første vêrobservasjonane i historia vart gjort i Italia av store vitskapsmenn som Evangelista Torricelli, Galileo Galilei og andre, og det er mykje forskjellig vêr å observere i Italia. Landet strekker seg ut i Middelhavet og ligg midt i leia for lågtrykk som flyttar seg rundt i havområda. Når lågtrykka flyttar seg innover land gjev dei regn og torevêr, men intensiteten varierer etter kvar ein er i landet og kva tid på året det er. Alpane og Appenninane har meir vinterleg vêr, og er med på å skape lokale skilnadar i låglandet. Dei hindrar òg til dels vêrfrontar frå Atlanterhavet å passere over landet.
Podalen som går på tvers av det nordlege Italia frå Torino til Venezia har størst klimatiske skilnader i landet gjennom året. Sommaren her er varm, men av og til lummer med torvêr og kraftige regnbyger om ettermiddagen. September er som regel tørr og varm med mykje fint vêr før hausten vert fuktigare og kjøligare. Frå desember til februar er dalen ofte dekt av ei kald tåke som kan ligge i dagevis. Austlege delar av Podalen er òg utsett frå den kalde boravinden frå Aust-Europa. Vinterstid er det vanleg med både regn og snø gjennom dalen, men sjeldan særleg kraftig. Dei austlege områda av Podalen er tørrare enn dei vestlege, og Venezia har t.d. ein midla årsnedbør på 770 mm, medan Milano i vest har 1017 mm.
Nord for Podalen finn ein Alpane som har kjøligare og fuktigare vêr, og i høgda her har ein alpint klima. Om vinteren kan det likevel vere sol og klårvêr i høgda, medan Podalen ligg dekt av tåke. I høgder på rundt 1500 m kjem det om vinteren rundt 50 cm snø kvar månad. Aostadalen er den tørraste delen av Alpane, men vinternettene kan bli svært kalde. Om hausten kan det innimellom regne svært kraftig i dei sørlege fjellsidene av Alpane, noko som kan føre til flaum. Det kjem stort sett meir nedbør i den italienske delen av Alpane enn resten av fjellområdet.
Områda sør for Podalen har middelhavsklima, og nordlege byar som Firenze og Pisa har om vinteren mykje mildare vêr og meir sol enn t.d. Milano, og dei har langt mindre tåke. Roma og Napoli har enno mildare vintrar. Somrane er berre litt varmare langs vestkysten av Italia enn i Podalen, medan Adriahavskysten sør for Bari, særleg rundt Tarantobukta, er blant dei varmaste områda i Italia. Andre varme område er kysten rundt Det joniske havet, dei aller sørlegaste områda av Italia og Sicilia. Vinteren i dei sørlegaste områda er milde, men ofte fuktige med torevêr. Høgareliggande strøk i Sør-Italia, som vulkanen Etna, kan av og til få overraskande kraftig snøfall om vinteren. Roma har ein normal årsnedbør på 744 mm, medan Palermo på Sicilia har 512 mm.
Innbyggjarar
Dei fleste innbyggjarane i landet er italienarar. Det finst tysk- og franskspråklege minoritetar i Nord-Italia, og nokre andre små etniske minoritetar.
Fleirtalet (85 %) er katolikkar, men det finst òg religiøse minoritetar av protestantar, jødar og muslimar.
Politikk
Enrico Letta er statsminister.
Dykh-Tau
Tilkomst
Dykh-Tau er lettast å nå frå nord (Russland). Ein kan kome til kandsbyen Bezingi frå Naltsjik i Kabardino-Balkaria med offentleg transport. Fjelleiren ved Bezingi ligg 2180 moh. Frå her tar det vidare to dagar for å nå basen. Frå her tar det vidare to dagar å nå basen for å klatre opp fjellet.
Klatreruter
Dette er ein av dei store toppane i Kaukasus og ligg ved den store Bezingiveggen Bezingibreen. Den første klatringa vart gjort i 1888 av Albert Mummery og Zarfluh. Ruta deira opp sørvestryggen vert ikkje lenger nytta som normalruta, som no er nordryggen.
Fobos-Grunt
Fobos-Grunt er eit planlagd russisk prøvehentingsprosjekt til marsmånen Phobos. Kina skal delta på prosjektet med utstyr. Etter planen vert Fobos-Grunt skoten opp i 2009 og vil vera det første russiske interplanetariske prosjektet sidan den mislykka marsferda Mars 96.
Landegode
Øya har ein barneskule på Fenes. Landego skule er den minste skulen i Bodø kommune. Fram til 1963 låg skulen på Kvig og var internatskule, men seinare flytta han til Fenes. Det finst òg daglegvarebutikk og fiskemottak på øya.
Sør på øya går det veg mellom Fenes og Kvig. Vegen var ferdig i 1994. Landegode har hurtigbåtsamband til Bodø.
På holmen Eggløysa like nord for Landegode ligg Landegode fyr. Fyret vart automatisert og avfolka i 1993. På den vesle Bjørnøya like aust for Landegode ligg Bjørnøy fyr. Dette fyret vart nedlagt i 1972.
Skipsforlis
Nordgåande hurtigrute DS «Haakon Jarl» sokk natt til 17. juli 1924 ved Utgrunnsflesa, 6 sjømil nord for Landegode, etter at det hadde kollidert i tåke med sørgåande hurtigrute DS «Kong Harald». 17 menneske omkom i forliset.
1124 Stroobantia
1124 Stroobantia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. oktober 1928 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Landegode
Skipsforlis
Nordgående hurtigrute DS «Prinsesse Ragnhild» eksploderte og sokk ved Landegode 23. oktober 1940. Om lag 300 menneske omkom, medan 145 menneske vart redda. Årsaka til eksplosjonen er usikker, men ein meiner skipet kan ha gått på ei undervassmine eller at ammunisjon i lasterommet kan ha eksplodert. ,
Juju av Siouxsie and the Banshees
Juju er det fjerde studioalbumet til det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Det vart spelt inn i Surrey Sound studio med Nigel Gray som medprodusent, og kom ut 6. juni 1981 på Polydor. Det vart gjeve ut to singlar frå Juju: «Spellbound» og «Arabian Knights».
Albumet selde godt i Storbritannia og fekk god omtale då det kom ut, særskild den uvanlege gitarspelinga til John McGeoch og vokalen til Siouxsie. Det har stadig vore ein kritikarfavoritt og vert rekna som ein milepåle innan post-punk.
Bakgrunn
Etter den noko elektroniske retninga på det førre albumet deira, Kaleidoscope i 1980, gjekk Siouxsie and the Banshees attende til ein gitarbasert stil på Juju, med McGeoch no som offisielt medlem i bandet. Albumet hadde òg ein intrikat perkusjon av Budgie. I følgje Steven Severin: «Juju var første gongen me laga eit «konseptalbum» basert på mørkare element. Det var ikkje planlagt på førehand, men etter kvart som me skreiv så me definitivt ein raud tråd gjennom songane. Nesten ei forteljing for plata som ein heilskap».
Albumet vart produsert i lag med Gray i studioet hans, Surrey Sound studio. Her eksperimenterte McGeoch med ein sjeldan brukt gitareffekt kalla The Gizmo for albumetsporet «Into the Light». The Gizmo vert plassert over brua eller stolen på gitaren og har hjul som dreg over strengane, som gjev ein lyd som liknar på klassiske strykeinstrument. For «Arabian Knights» transformerte McGeoch ein melodi av Siouxsie, opphavleg i valsetakt, som ho hadde skrive på ein Vox Teardrop-gitar.
På plateomslaget var det eit bilete av ein afrikansk statue som gruppa fann på Horniman Museum i Forest Hill.
Utgjeving
Juju nådde sjuandeplassen på UK Albums Chart, og låg inne på lista i 17 veker. I august 2018 kom albumet ut på 180-grams vinyl med ommastra lyd.
Mottaking
Då albumet kom ut fekk Juju god omtale. Sounds hylla albumet og skreiv at røysta til Siouxsie «verkar å fått ei ny fylde for melodi med ein rik, mørk glattheit». Forfattaren Betty Page skreiv: «Denne eininga opererer imponerande samanhengande, som om hjernane til dei nyskapande musikarane [gitaristen] McGeoch, [trommeslagaren] Budgie og [bassisten] Severin er perfekt samanvove med Siouxsie». Ho hylla òg McGeoch som «den einaste mannen som kan få ein akustisk gitar til å høyrast illevarslande ut». NME rekna «Juju, det fjerde palta deira som kanskje det nest beste albumet deira», og kan reknast som «underhaldning av beste kvalitet». Kritikaren Paul Morley konkluderte med å nemne alle songane: «Høgdepunkt på side ein - 'Spellbound', 'Into the Light', 'Arabian Knights', 'Halloween' og 'Monitor'. Den mest konsistente sida sidan The Scream. Høgdepunkt på side to – 'Night Shift', 'Sin In My Heart', 'Head Cut' og 'Voodoo Dolly'.»
I ei seinare melding skreiv AllMusic: «Den reine intensiteten på Juju er truleg ikkje matcha andre stader i katalogen til Siouxsie and the Banshees. Takka vere dei strålande singlane, den nådelause krafta og den forfriskande dynamikken, er Juju ein post-punk-klassikar.»
I 2007 plasserte The Guardian Juju på lista si over «1000 album du må høyre før du døyr» og skreiv «Gjennom mange år har The Banshees vore meistrar i å skape grublande spaning, og spissa varemerket sitt til det hardaste og mørkaste på Juju.» Juju vart òg inkludert i boka 1001 Albums You Must Hear Before You Die av Robert Dimery.
Ettermæle
I 1995 kalla Cathi Unsworth i Melody Maker Juju «eit av dei viktigaste britiske albuma nokon sinne».
Særskild gitarspelinga til McGeoch er trekt fram av kritikarar og musikarar. Mojo plasserte han i 2006 på lista si over dei 100 beste gitaristane gjennomt idene for spelinga si på «Spellbound». Johnny Marr frå The Smiths sa på BBC Radio 2 i februar 2008 at han verdsette spelinga til McGeoch på «Spellbound» særs høgt. Marr kalla det «smart» med «verkeleg god plukking som er særs ulikt rock'n'roll». I tillegg rangerte Marr i Uncut McGeoch som ein av dei ti favorittgitaristane sine for spelinga si på Juju og Real Life av Magazine. Eit anna medlem av The Smiths, songaren Morrissey snakka om «Spellbound» i eit intervju for den amerikanske radiostasjonen KROQ-FM i 1997: «Nok ein flott singel. Ein hit i England. Men ikkje her, trur eg. Dei var ei av dei beste gruppene seint i 1970- og tidleg i 1980-åra. Siouxsie and the Banshees var glimrande.»
Thom Yorke, Ed O'Brien og Colin Greenwood frå Radiohead, har alle snakka rosande om albumet. John Frusciante i Red Hot Chili Peppers nemnde albumet som ei av dei store inspirasjonskjeldene hans for By the Way. Han sa: «John McGeoch er ein gitarist eg ønskte å vere. Han har ein ny, glimrande ide for kvar song. Eg høyrer mykje på platene han spelte inn med Magazine og Siouxsie and the Banshees, Juju». Billy Corgan i The Smashing Pumpkins valde ut «Arabian Knights» då han snakka om somme av favorittsongane sine på BBC: «Siouxsie and the Banshees klarte å låse opp visse rytmar og kjensler som framleis finst i alt rock i dag».
Medverkande
Siouxsie and the Banshees
Technical
Burgenland
Burgenland (burgenlandkroatisk Gradišće) er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Eisenstadt, arealet er 3 965 km² og folketalet 277 569 (2001). Det er det minst folkerike austerrikske forbundslandet. Burgenland ligg heilt aust i Austerrike, og strekkjer seg langs grensa til Ungarn, med ei kort grense mot Slovakia i nord og Slovenia i sør.
Forvaltning
Burgenland omfattar sju distrikt (Bezirke), som alle har namn etter administrasjonssetet, og to bydistrikt (Statutarstädte):
Soge
Burgenland vart danna i 1921 gjennom samling tysktalande landområde som hadde høyrt til den ungarske delen av Austerrike-Ungarn.
Prättigau/Davos
Prättigau (retoromansk Partenz eller Purtenza) er eit landskap i den sveitsiske kantonen Graubünden. Det består av den 40 km lange dalen til elva Landquart mellom fjellkjeda Rätikon i nord og Plessur-Alpane i sør. Dalen strekkjer seg frå søraust til nordvest. Kryssar ein Wolfgangpasset (1631 moh) øvst i Prättigau, kjem ein sørover til Davos. Flüelapasset (2383 moh.) i aust dannar sambandet til Engadin. Via fotstiar, t.d. over Schlappinpasset (2203 moh.), er det òg kontakt til den austerrikske dalen Montafon i nord.
Saman med kommunen Davos utgjer Prättigau (under namnet Bezirk Prättigau/Davos på tysk og Il district dal Partenz/Tavau på retoromansk) eit forvaltningsdistrikt i Graubünden. Distriktet dekker eit areal på 853 km² og har litt over 26 000 innbyggjarar. Området er nesten reint tysktalende (90 %). I dei to høgastliggjande kommunane (Davos og Klosters) talar ein walsertyske dialektar.
Prättigau/Davos sine nabodistrikt er Landquart og Plessur i vest, Albula og Maloja i sør, og Inn i aust. Dessutan grensar det til Vorarlberg (Austerrike) i nord. Det finst ingen direkte vegsamband til distriktet Maloja eller til Austerrike.
Distrikta i Graubünden er reint administrative einingar. Prättigau/Davos består av sju krinsar (Kreise) og 15 kommunar (Gemeinden), som har stor grad av politisk sjølvstyre. Desse er:
Grålire
Grålire, Ardenna griseus, er ei stor lire i stormfuglfamilien. Ho hekkar ved New Zealand, Australia og sørspissen av Sør-Amerika inkludert Falklandsøyane, og er ein langdistansemigrant som spreier seg over alle verdshava unntatt Indiahavet og Nordishavet.
Skildring
Grålira er 40–51 cm i kroppslengd med ein 94–110 cm vengespenn og ho veg 718 gram i gjennomsnitt. Ho brukar ein flygeteknikk typisk for slekta, bikkar frå side til side på stive venger med få vengeslag, så nær bølgjene at vengetuppen nesten skjer i vassoverflata. Flyginga er kraftig og direkte, med stive og rette venger gjev dei inntrykket av ein veldig liten albatross. Denne lira kan bli identifisert ut frå den mørke fjørdrakta, som òg har gjeve namnet til arten. I vanskelege lystilhøve kan fuglen gje inntrykk av å vere svart, men i godt lys ser ein drakta som mørk sjokoladebrun med ein sølvgrå blink i undersida av vengen.
Sørsamisk morfologi
Sørsamisk morfologi, eller bøyingsverket i sørsamisk er ein typisk representant for bøyingsverket i uralske språk. Språket har mange grammatiske kategoriar som blir uttrykt morfologisk, og bøyingsverket er agglutinerande.
Substantiv
Sørsamisk har 8 kasus, 3 grammatiske, 3 lokale og 2 andre adverbiale. Substantivmorfologien er relativt konservativ, t.d. skil sørsamisk mellom akkusativ -m og genitiv -n, denne skilnaden er forsvunne både i nordsamisk (der begge desse kasusa manglar ending) og i finsk, der suffiksa for akkusativ og genitiv har falle saman til -n. Derimot finn vi dei same suffiksa i den andre enden av den uralske språkfamilien akkusativ -m og genitiv -n i mari, og akkusativ -m og genitiv -ʔ i nenetsisk.
Grålire
Distribusjon og rørsler
Dette er spektakulære langdistansetrekkfuglar. Når hekketida er over i mars til mai, trekkjer dei nordover både i Stillehavet og Atlanterhavet, kjem opp til sub-arktiske farvatn i juni til juli. Dei er selskaplege, og dannar flokkar på opp til 500 000 individ både under trekket, og når dei beitar ved hekkekolonien.
I Atlanterhavet kan dei trekkje i overkant av 14 000 km frå kolonien på Falklandsøyane og nord til mellom 60° og 70° N i Nord-Atlanterhavet; avstandar dekt i Stillehavet er samanliknbare, sjølv om koloniane i Stillehavet ikkje ligg fullt så langt sør, utanfor New Zealand. Merking med elektronisk utstyr som registerer rørsler, har vist at fuglar som hekkar på New Zealand kan reise 74 000 km i året, i snitt meir enn 500 km per dag. Overvintringsområde ligg til havs ved Japan, Alaska og California.
Sørsamisk morfologi
Substantiv
Sørsamiske substantiv kan delast inn i klasser etter kva form stammen har, såkalla stammeklassar. Det grunnleggjande skiljet går mellom likestava og ulikestava substantiv.
Jacques Villeneuve
Jacques Villeneuve, er ein tidlegare motorsportutøvar som har konkurert i, Indycar, Formel 1, NasCar og 24timarsløpet i Le Mahns. Han vart fødd i St-Jean-Sur-Richelieu i Quebec i Canada og er son til den tidlegare Formel 1-køyraren Gilles Villeneuve, som omkom under treninga til Belgia Grand Prix i 1982. Jacques har også ein onkel som heiter Jacques Villeneuve senior som òg driv med motorsport.
Sørsamisk morfologi
Likestava substantiv
Likestava substantiv kan ende på -ie ( guelie «fisk»), på -a (maana «barn»), på -oe (aaltoe «simle») eller på -e (niejte «jente»). Denne vokalen kallast stammevokalen. Stammevokalen gjennomgår ulike endringar for dei ulike kasusendingane.
Jacques Villeneuve
Jacques Villeneuve kom til Formel 1 frå Indycar, der han blant anna vann Indianapolis 500 i 1995. Han vart verdsmeister i Formel 1 i 1997 for det britiske formel 1-laget Williams-Renault
Sørsamisk morfologi
Likestava substantiv
Kasusparadigmet ser dermed slik ut, for dei fire ulike likestava stammeklassetypane (essiv har, som i alle dei samiske språka, ingen eigne fleirtalsformer):
Ulikestava substantiv
Ulikestava substantiv har tre stavingar i siste takt i nominativ eintal, som t.d. almetje "menneske". Det er mogleg å setje opp fire stammetypar, alt etter korleis nest siste vokal endrar seg viss kasusendinga består av ei staving (som t.d. inessiv -isnie), og ikkje berre ein konsonant (som t.d. for akkusativ -m). Med ei tostava kasusending får ordforma over to stavingar i staden for ei (dvs. (dak-te-re) med ei takt blir til (dak.ta)(ris-nie) med to takter). Dermed blir vokalen i den andre stavinga realisert som ie, a, e eller oe, alt etter stammetype:
Adjektiv
Sørsamiske adjektiv kan stå framfor og modifisere eit substantiv, som attributt, det kan vere predikativ, eller det kan bli brukt som substantiv. I det første tilfellet har adjektivet ei særskild attributtform. For nokre adjektiv er attributt- og predikativform identiske. I det andre tilfellet har adjektivet ei predikativform. Det er denne forma som står i ordboka, og det er den som dannar utgangspunkt for kasus-, numerus- og gradbøying. I det tredje tilfellet blir adjektivet bøygd som eit substantiv.
Adjektiv med identisk attributt- og predikativform er t.d. røøpses "raud", onne "liten", gieltegs "spanande. Adjektiv med skilde attributt- og predikativformer er t.d. galmes "kald" (attr. galme), garres "hard" (attr garre). Det er ein tendens i språket til at attributtforma tar over som predikativform.
Adjektiv i sørsamisk er relativt dårleg utforska.
Verb
Sørsamiske verb blir bøygd i person, tempus, numerus og modus. Verba har dei same stammeklassetypane som substantiva.
Person- og tempusbøying
Tabellane nedanfor viser verbbøying i presens av like- og ulikestava verb.
Dei ulikestava verba har ei enklare bøying:
Infinitte former
Infinitte verbformer er former som ikkje blir bøygd i modus, person og tal. Infinitiv er verbet si oppslagsform (det som står i ordboka): Manne sïjhtem åeredh "Eg skal sove". Perfektum partisipp blir brukt om avslutta handling: Mijjeh byöpmedamme "Vi har ete". Tilstandsforma, eller gerundium, fungerer som -ing-forma i engelsk: Manne lim åerieminie, goh tjidtjie bööti "Eg sov då mor kom". Verbgenitiv uttrykker måten noko skjer på, t.d. Aehtjie bööti vaedtsien. "Far kom gåande".
Hjelpeverbet leah
Her er paradigmet for leah «å vere» i presens og preteritum indikativ:
Grålire
I norske farvatn
I Norsk Ornitologisk Forening og Artsdatabanken sitt rapportsystem for fuglar er det meldt inn observasjonar av over 2500 grålirer i åra frå 2006 til 2011. Dei fleste er observerte på Vestlandet, men det finst òg observasjonar nord til Finnmark og ein på Svalbard. Langt dei fleste, over 2000 av observasjonane er registrerte i september månad.
Økologi og status
Grålira lever av fisk og blekksprut. Dei kan dukke til 68 meters djupne etter mat, men meir vanleg plukkar dei føda på overflata, særleg rundt kval som har jaga fisk. Dei vil òg følgje etter fiskebåtar for å ta fiskeavfall som blir kasta overbord.
Dei hekkar i store koloniar og hoa legg eitt kvitt egg. Reirplassen ligg inne i hòler og er fôra med plantemateriale. Lira vitjar hekkeplassen berre om natta for å unngå predasjon.
Maoriar på New Zealand, haustar kvart år om lag 250 000 fuglar for oljer, mat og feitt. Dei hentar ungar opp frå reirhòlene, og saltar dei slik at dei blir haldbare.
Dåpsengel
Ein dåpsengel er ein barokk figur, oftast skoren i tre, mannsstor og utstyrt med eit dåpsfat.
Dåpsenglar vart vanleg i lutherske kyrkjer i løpet av 16- og 1700-talet, spesielt i Tyskland, Danmark og Sverige. Ein typisk dåpsengel heng i taket, og ved hjelp av ein taumekanisme vert engelen fira ned som ein del av dåpseremonien. Det finst òg ståande og knelande dåpsenglar. Vanlegvis held dei dåpsfatet i hendene, men nokre ber dåpsfatet på hovudet. Dåpsengelen framstår som ein brybyggjar mellom himmelen og jorda når han held fram fatet med dåpsvatnet i.
Treskurden vart ofte utførte av lokale handverkarar, og figurane vart måla av målarmeistarar. Dåpsenglane liknar gjerne eit menneske med venger. I opplysningstida vart slike figurar omstridde, både av teologiske og kunstnarlege grunnar, og i mange kyrkjer gjekk dei ut or bruk.
Dåpsenglar i norske kyrkjer
Dåpsenglar har ikkje vore like mykje brukte i norske kyrkjer som i nabolanda. Det er likevel nokre kyrkjer med dåpsenglar, og i Dolstad, Jondal og Voss kyrkjer er dei enno i bruk.
Spellbound av Siouxsie and the Banshees
«Spellbound» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han vart skriven av gruppa med Nigel Gray som medprodusent. Songen kom ut i 1981 på Polydor som den første singelen frå det fjerde albumet deira, Juju.
Utgjeving
«Spellbound» kom ut på Polydor 22. mai 1981. Singelen nådde 22. plassen på UK Singles Chart i 1981. Han nådde òg 64. plassen på den amerikanske National Disco Action Top 80-lista.
12"-versjonen av songen kom ut som bonusspor på 2006-utgåva av Juju.
Mottaking
Melody Maker kalla singelen «spanande». The Guardian omtalte songen som eit «popunder».
I 2006 æra Mojo gitaristen John McGeoch ved å rangere han som ein av dei hundre beste gitaristane gjennom tidene for spelinga si på «Spellbound».
Velenje
Velenje (tysk Wöllan) er ein by og ein kommune i nordaust i Slovenia med litt over 30 000 innbyggjarar.
Stari Velenje, den gamle delen av byen ved foten av borga, vart nemnd første gong i 1264 som ein liten marknadsby. Han var eit senter for handverk og handel. Då det vart starta opp gruvedrift etter lignitt etter den andre verdskrigen voks byen kraftig. Då presidenten i Jugoslavia Tito døydde, byen omdøypt til Titovo Velenje i 1981 ,men det gamle namnet vart gjeven tilbake i 1991 kort tid før Slovenia fekk sjølvstende.
Velenje er hovudkvarter for Gorenje, som produserer hushaldningsartiklar.
Ku Klux Klan
Eit nytt Ku Klux Klan oppstod i Atlanta i 1915. Grunnleggjaren var William J. Simmons, og det er dette Ku Klux Klan som i åra etter dette vart ein populær rasistisk organisasjon med ca. fire millionar medlemmer på sitt høgste på 1920-talet. Sjølv om mange såg på klanen som ekstremistisk, hadde han likevel stor forståing blant mange. Formålet no var å hindre auken av katolikkar, jødar, mørkhuda og andre innvandrarar i USA. Klanen rekrutterte demokratiske og, om i mindre grad, republikanske medlemmer frå heile USA, og klanen stod sterkast i Midtvesten då han nådde toppen av popularitetsbylgja. Dette i motsetnad til den fyrste klanen, som var eit demokratisk sørstatsfenomen.
På denne tida hadde KKK stor innverknad på politikken, og då spesielt i demokratiske krinsar. Mange framståande politikarar var medlemmer. Den demokratiske Vest-Virginia-senatoren Robert C. Byrd er den einaste i det amerikanske senatet i dag som har vore medlem av KKK. Populariteten fall før og under depresjonen, og organisasjonen vart oppløyst under andre verdskrigen av James Colescott.
Namnet Ku Klux Klan vart etter dette eit namn teke i bruk av ulike uavhengige grupper som kjempa mot Civil Rights Act på 1960-talet. Hatet mot katolikkar har gradvis vorte mindre, og det finst i dag katolske klan-grupperingar. Katolikkar som går inn i Ku Klux Klan vert likevel automatisk ekskommunisert, fordi klanen er definert i katolsk kyrkjerett som ein organisasjon som motarbeider kyrkja. I dag er namnet Ku Klux Klan for dei aller fleste synonymt med hat og intoleranse, men enkelte små grupperingar tek det framleis i bruk.
Ensemblevarsling
Ensemblevarsling (Ensemble Prediction System - EPS) er ein metode som dei fleste moderne operasjonelle vêrvarslingssenter nyttar for å kunne sjå kor usikre eit varsel er. Det går ut på at ein køyrer ei rekkje modellar der ein har endra litt på startvilkåra. Dei forskjellige modellane vert så kombinert og dannar eit probabilistisk varsel som kan seie noko om sannsynet for at visse vêrsituasjonar skal oppstå.
På grunn av dei kaotiske eigenskapane til atmosfæren er ein varslingsmodell særs sensitiv for små endringar i startvilkåra til modellen. Ein varslingsmodell må ha startvilkår, som er observasjonsdata henta frå observasjonsnettverket på bakken, satellittdata og anna, som han nyttar til å rekne ut den vidare utviklinga til vêret. Det har vist seg at ein særs liten endring i startvilkåra, det kan vere å flytte ei trykkflate 10 meter opp i atmosfæren, kan få store konsekvensar for kva vêr som vert varsla, særleg 5-10 dagar fram i tid. Dette er hovudårsaka til at ein i dag stort sett ikkje kan varsle meir enn 5-7 dagar fram i tid før varsla vert for usikre.
Med eit ensemblevarsel gjer ein ørsmå endringar i startvilkåra. Ei køyring, kontrollkøyringa, får stå urørt, medan ein gjer ei positiv endring på den eine halvdelen og ei tilsvarande negativ endring på den gjenverande halvdelen. Til dømes flytter ein trykkfeltet opp 10 meter i ei køyring, flytter ein det ned 10 meter i ei anna. I ein troposfære på 10 km høyrest kanskje ei endring på berre 10 meter lite ut, men dette kan få store konsekvensar for utfallet.
Når alle køyringane er ferdig vert dei handsama på mange forskjellige måtar. Ofte vert køyringane samla i såkalla «cluster» (grupper) der køyringar med liknande løysingar vert samla i same cluster. Om ein har mange cluster kan det tyde på at varselet er særs usikkert med mange forskjellige mogelege utfall. Ein kan lage såkalla spaghettiplott, som t.d. kan vise temperaturen på ein spesifikk stad der temperaturgrafen frå kvar enkel køyring er lagt oppå kvarandre. Ein annan måte er kart som syner sannsynet for at ein parameter (som regel temperatur, nedbør eller vind) går over ein viss terskel, t.d. kor mange av modellkøyringane som har temperatur over eit visst nivå i eit område. Ein tredje metode er epsigram, som er ei grafisk framstilling av alle varsla av ei rekkje parametrar for ein spesifikk stad.
Sjølv om ein har mange forskjellige modellkøyringar er det langt frå sikkert at dei har fanga opp heile utfallsrommet, så det er framleis mogeleg å få andre vêrsituasjonar enn dei ensemblet til ei kvar tid varslar, men desse vert rekna som usannsynlege, i alle fall innanfor dei sju-ti første dagane.
Månads- og sesongvarsling
For å lage vêrvarsel som går ein månad eller lenger fram i tid vert som regel ensemblevarslingsmetoden nytta.
Dzenzurskij
Dzenzurskij er ein vulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland.
Arno van Zwam
Arno van Zwam er ein tidlegare nederlandsk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Kärnten
Kärnten (slovensk Koroška) er eit forbundsland (Bundesland) i Austerrike. Hovudstaden er Klagenfurt, arealet er 9 536 km² og folketalet 555 473 (2013). Kärnten ligg søraust i Austerrike, og grensar til Slovenia og Italia.
Forvaltning
Forbundslandet Kärnten omfattar åtte distrikt (Bezirke) og to såkalla Statuarstädte (bydistrikt):
Soge
Før oppløysinga av Austerrike-Ungarn i 1918 var Kärnten eit hertugdømme. Nokre små delar av dette hertugdømmet er i dag del av Slovenia. Det finst ein liten slovenskspråkleg minoritet i den austerrikske delen av Kärnten òg.
Den vidkjende, høgreorienterte politikaren Jörg Haider var i si tid Landeshauptmann (regjeringsleiar) i Kärnten.
Filicudi
Filicudi er ein av dei åtte Eoliske øyane og ligg om lag 40 km nordaust for øya Sicilia. Ho har eit areal på 9,5 km². Det er fleire små landsbyar på øya, som Pecorini Mare og Valdichiesa. Det vert produsert vin, olivenolje, korn og grønsaker på Filicudi. I 1997 vart 7 km² av øya gjort om til eit naturreservat.
Det høgaste punktet på øya er Monte Fossa Felci (774 moh). Andre høgder er Monte Montagnola (349 moh) og Monte Terrione (278 moh). Ved Capo Graziano ligg ruinane av ein landsby frå bronsealderen frå 700-talet fvt.. Utanfor kysten står ei vulkansk søyle kalla La Canna 74 meter opp av sjøen.
History
Det moderne namnet Filicudi er ei forvrenging av det antikke greske namnet på øya, som var Phoenicusa (Fønikarøya). I lag med resten av Dei eoliske øyane har vore busett sidan steinalderen, rundt 3000 år f.Kr. Øya vart busett av nye folkegrupper i bronsealderen. Øya stod folketom i mange hundreår fram til grekarar flytta hit. Romarar og austromarar har òg sett sine spor på øya.
Bølgjeblekk
Bølgeblekk er valsa jernplater med langsgåande bølgjemønster eller trapesforma profil. Platene er påført eit tynt lag med sink ved hjelp av elektrolyse eller varmgalvanisering.
Bølgjeblikk vart oppfunne i Tyskland i 1840-åra. Det vart importert til Noreg frå slutten av 1800-talet. Bølgjeforma aukar bøyemotstanden vesentleg og gjer platene høvelege til taktekking og veggkleding på lette skjelettkonstruksjonar. Platene veg lite, dei er vasstette, rustbestandige, forholdsvis lette å skjere til og lette å transportere. Bølgjelengda har variert, men er vanlegvis rundt 3" eller 7,5 cm. Skruar eller spiker for feste til berekonstruksjonen vert plasserte på ein bølgjetopp for å hindre vatn i å trengje inn. Platene er vanlegvis 0,5 til 0,6 mm tjukke.
1125 China
1125 China er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. oktober 1957 av Purple Mountain Observatory ifrå Purple Mountain Observatory i Nanking.
Helligvær
Helligvær består av mange øyar, holmar og skjer, det er sagt å vere i overkant av 365. Fem av øyane er busett: Sørvær, Brønnøy, Storsørøy, Vetterøy og Vokkøy, der Sørvær er den mest utbygd med mellom anna hurtigbåtkai, gjestekai og butikk. Øyane har til saman rundt 100 innbyggjarar, der om lag 90 av desse bor på Sørvær.
Helligvær har dagleg hurtigbåtsamband til Bodø. Postadressa til øygruppa er 8095 HELLIGVÆR.
Hovudnæringa på øyane er fiske.
Fruktemne
Fruktemne eller støvveg er ho-delen av blomen til dekkfrøa plantar. Han inneheld frøemne. Fruktemnet er danna av eitt eller fleire fruktblad og består av fruktknute, griffel og arr.
Trappar
Trappar er store bakkelevande fuglar med leveområde på tørt og opent steppeland i «den gamle verda» og Australia. Gruppa samlar 26 artar i 9 slekter og utgjer den biologiske familien Otididae i sin eigen orden Otidiformes.
Utanom hekkesesongen er trappar sosiale og lever i flokkar. Dei er vare og vanskelege å nærme seg i dei opne habitat dei føretrekk.
Dei fleste artane har ein minkande bestand eller er utryddingstrua på grunn av jakt og tap av habitat, sjølv om dei offisielt er verna. Stortrappe blei utrydda i Storbritannia på 1830-talet. Ein freistar no å gjeninnføre arten i landet.
Artsliste
Trappar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. 'Slekt Otis''
Slekt Ardeotis
Slekt Chlamydotis
Slekt Neotis
Slekt Lissotis
'Slekt Houbaropsis''
'Slekt Sypheotides''
'Slekt Tetrax''
Holm of Houton
Holm of Houton er ei av dei sørlege øyane i Orknøyane i Skottland.
Holmen ligg i Midland Harbour, ein del av Scapa Flow. Ho ligg sør for Mainland i soknet Orphir, nær Houton, som ho har fått namn etter.
Ass-dur
Ass-dur er ein durskala (ionisk) som byrjar og sluttar på Ass (A♭). Tonerekka er A♭-B-C-D♭-E♭-F-G.
Tryllefløyta
Tryllefløyta eller Tryllefløyten (tysk Die Zauberflöte, K. 620) er ein opera i to akter frå 1791, komponert av Wolfgang Amadeus Mozart til ein libretto av Emanuel Schikaneder. Verket er i Singspiel-form.
Prestmåsøya
Prestmåsøya er ei øy i Sørfold kommune i Nordland. Øya ligg inst i Folda, ved innløpet til Sagfjorden. Det høgaste punktet på Prestmåsøya er 255 moh. Øya er ikkje busett.
Tryllefløyta
Framføringshistorie
I dag er Tryllefløyta eit av dei mest populære verka i operarepertoaret.
Bakgrunn
Tryllefløyta er høgdepunktet i ein periode med auka engasjement frå Mozart si side i Schikaneders teatertrupp, som sidan 1789 hadde halde til ved Theater auf der Wieden. Mozart var nær ven av ein av medlemmene av truppen, tenoren Benedikt Schack (den fyrste til å syngje rolla som Tamino), og han hadde komponert for truppen. Det var ikkje uvanleg at desse komposisjonane vart skrivne i fellesskap. Ein slik komposisjon er operaen Der Stein der Weisen frå 1790, der Mozart skreiv duetten «Nun liebes Weibchen», K. 625/592a) og kan hende òg andre stykke. Som Tryllefløyta er Der Stein der Weisen ein eventyropera, rollene liknar på dei i Tryllefløyta, og mange av songarane som tok del ved premieren av Tryllefløyta tok òg del ved framføringa av Der Stein der Weisen.
Tryllefløyta har klåre element av frimurar-symbolikk; både Schikaneder og Mozart var medlemmar av same frimurarlosjen. Operaen er òg påverka av opplysningsfilosofi, og kan sjåast på som ein allegori til støtte for opplyst einevelde. Nattdronninga representerer irrasjonel-diabolsk obskurantisme, medan antagonisten Sarastro symboliserer den miskunnsame herskaren som styrer med faderleg visdom og innsikt.
Det er tydeleg at Mozart tilpassa rollene til dugleiken åt songarane. Truppen inneheldt både virtuose røyster og vanlege komedieskodespelarar som vart bedne om å syngje for høvet. Dette ser me til dømes i at melodiane til buffo-figurane Papageno og Monostatos ofte først vert spelte av strykarane. På den måten kunne skodespelarane som skulle gestalte desse rollene lettare finne innsatsane sine og tonehøgda. På den andre enden av skalaen har ein Nattdronninga; virtuositeten i hennar musikk er legendarisk i operaverda. I ensemblepartia kombinerte Mozart desse vidt ulike songartypane på ein unik måte.
Båe ariane til Nattdronninga, «Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen» såvel som «O zittre nicht, mein lieber Sohn», vert rekna som noko av det mest krevjande ein koloratursopran kan gje seg i kast med. Dette fordi ariane fordrar ei røyst med dramatisk nerve, men samstundes med ei særs lys og lett høgde. I andre enden av registeret er Sarastro, som fleire gonger syng ein djup F.
Sjølv om kvinnerollene i operaen er skrivne for ulike typar røyster, vart alle kalla sopran på programbladet for premieren.
Roller
Desse songane song med eit orkester som bestod av to fløyter (ei dobla med piccolo), to oboar, to klarinettar (opphavleg bassetthorn), to fagottar, to valthorn, to trompetar, pauke, tre trombonar (alt, tenor og bass) og strykarar.
Oppføringar i Noreg
Tryllefløyta er blitt sett opp fleire gonger i Noreg, både i opphavleg tysk og i ulike norske versjonar. Den første kjende oppsetying av heile operaen blei produsert i 1862 av Kristiania Norske Theater.
I 2005 kom ein nynorsk versjon av operaen med norsk folkemusikkstil. Her spelte mellom anna Odd Nordstoga, Berit Opheim og musikkgruppa Harv.
I 2015 fekk Den Norske Opera og Ballet merksemd for ei oppsetting med komikaren Atle Antonsen i rolla som Papageno.
Gabriel Øidne
Gabriel Øidne var lektor, geograf og statsstipendiat frå Audnedal.
Han hadde artium frå 1938 og vart cand.philol. i 1951 på avhandlinga Audnedalen. Han arbeidde som lektor i Kristiansand frå 1959 til han vart utnemnd til statsstipendiat i 1973. Tidlegare hadde han vore stipendiat ved Norsk historisk kjeldeskriftinstitutt (1951-53) og ved NAVF 1955-59.
Forfattarskapen hans omfattar mellom anna Østkant og vestkant i Oslos politiske historie : sosial og politisk struktur i Oslo 1906-69 (1973) og artikkelen Litt om motsetninga mellom Austlandet og Vestlandet (Syn og Segn, 1957).
Skytevåpen
No kan ein sjølvsagt seie at pil og boge var skytevåpen, men her meiner ein skytevåpen i tydinga eldvåpen. Altså våpen med krutladning. Det fanst elles også armbrøstar, som ser ut som ein kombinasjon mellom pil og boge og eit gevær. Men dei bruka ikkje krut, og er såleis ikkje skytevåpen i denne meininga.
Dei gamle våpna var i stor grad korthaldsvåpen og såleis mest eigna til nærkamp. Unnataket var langbogen, som kunne vere dødeleg på noko hald. Med inntoget til skytevåpna fekk ein våpen som etter kvart verka på større avstand, noko som sjølvsagt hadde alt å seie for t. d. krigføringa.
Lange skytevåpen som måtte haldast med to hender, vart kalla gevær, muskett, arkebuse o.fl. medan kortare skytevåpen som kunne handterast med ei hand, vart kalla pistolar. Seinare kom også revolveren. Ein kan i nyare tid grovt sett dele inn geværa i hagler og rifler, og handvåpna i i revolverar, enkelskotspistolar og halv- og heilautomatiske pistolar. Ein maskinpistol er eit kort gevær som skyt pistolammunisjon.
Daisuke Matsushita
Daisuke Matsushita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Musikkinstrument
Musikkinstrument er gjenstandar laga til for å skapa musikk. Det går ei flytande grense mellom gjenstandar frå dagleglivet som blir brukte til å laga lyd i eit musikkstykke (t.d. vaskebrett) og instrument som er blitt særskild laga for å spelast på av musikarar. Det akademiske studiet av musikkinstrument blir kalla organologi.
Det er funne musikkinstrument som stammer frå steinalderen. Det eldste moglege instrumentet kan vera opptil 67 000 år gammalt, oldsaker som dei fleste godtek som tidlege fløyter er opptil 37 000 år gamle. Kvart samfunn har utvikla sine instrument, og samtidig teke til seg nye instrumenttypar utanfrå. I mellomalderen kunne ein til dømes finna instrument som stamma frå Mesopotamia i Indonesia-øyane, medan ein i Europa brukte instrument som opphavleg kom frå Nord-Afrika.
Ein deler instrument inn på ulike måtar, til dømes gjennom korleis dei lager lyd. Eit gammalt system som kan sporast tilbake til første hundreåret f.Kr. delte instrumenta inn i fire hovudgrupper: Instrument som laga lyd gjennom vibrerande strengar, instrument som laga lyd gjennom vibrerande luft, perkusjonsinstrument laga av tre eller metall, og perkusjonsinstrument med skinntrekk, trommer.
Holm of Huip
Holm of Huip er ei lita øy i Orknøyane i Skottland, i Spurness Sound nordvest for Stronsay.
Musikkinstrument
Seinare er stemmen blitt kalla eit eige instrument, og nyare oppfinningar som ikkje passar inn i systemet er komne til, som tangentinstrument og elektroniske instrument. Det er laga fleire nye system for klassifisering av musikkinstrument, til dømes kan ein dela dei inn etter kva toneområde dei dekker: Sopran, alt, tenor, baryton eller bass.
Holm of Huip
Holmen består av raud sandstein. Øya ligg ovanfor flystripa og Huipness på Stronsay og mellom dei ligg Huip Sound.
Surselva
Surselva er eit distrikt i kantonen Graubünden i Sveits. Det har eit areal på 1373 km² og litt over 20 000 innbyggjarar.