cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Temperatur
Temperatur definert ut frå den nulte lova
der T er temperatur, n moltalet av gassen og R er gasskonstanten. Dermed kan ein definere ein skala for temperatur basert på trykket og volumet til gassen. Temperaturen i Kelvin er trykket i pascal for ein mol gass i ein boks på ein kubikkmeter, delt på 8,31. I praksis er slike gasstermometer ikkje veldig nyttige, men andre måleinstrument kan kalibrerast til denne skalaen.
Likning 1 viser at for eit fast gassvolum, aukar trykket i takt med temperaturen. Trykk er berre eit mål på krafta gassen påfører veggane i boksen den er i og er relatert til energien i systemet. Ut i frå det kan vi sjå at ein temperaturauke kjem i samband med ein auke i den termale energien til systemet. Når to system med ulik temperatur er i termisk kontakt, vil temperaturen i det varmaste systemet minke, noko som indikerer at varme går frå systemet. Det kalde systemet får tilført varme og temperaturen aukar. Altså vil varmen alltid gå frå område med høg temperatur til område med lågare temperatur, og det er temperaturskilnaden mellom systema som driv varmeoverføringa mellom dei.
Temperatur i gass
For ein monatomisk ideell gass er temperaturen relatert til forflyttinga eller middelfarten til atoma. Kinetisk teori for gass brukar statistisk mekanikk for å knyte denne rørsla til den midla kinetiske energien til atom og molekyl i systemet. Den midla energien er uavhengig av partikkelmassen. Termodynamikken si andre lov seier at to system som vekselverkar med kvarandre vil oppnå same midla energi. Temperaturen er eit mål som er knytt opp til den midla kinetiske energien til systemet. Formelen for den kinetiske energien til eit atom er:
Altså vil partiklar med større masse flytte seg seinare enn lettare partiklar, men vil ha den same midla energien. Denne midla energien er uavhengig av masse fordi alle partiklar i ein gass er i tilfeldig rørsle med kollisjonar med andre gassmolekyl og faste lekamar som kan vere i området. Partiklar med forskjellig masse har forskjellig fartsfordeling, men den midla kinetiske energien er den same (gjeve ved den ideelle gasslova).
Temperatur i vakuum
Temperaturen til ein lekam er proporsjonal med den midla kinetiske energien til molekyla i lekamen. I reint vakuum finst det ikkje molekyl. Det finst ingenting som ein kan måle den kinetiske energien med og temperaturen er dermed udefinert. Om ein plasserte eit termometer i eit vakuum, ville ein ha målt den interne temperaturen til sjølve termometeret og ikkje vakuumet rundt.
Alle lekamar emitterer svart lekam stråling. Over tid vil eit termometer i reint vakuum stråle bort varmeenergi, og temperaturen vil falle til han oppnår nullpunktsenergigrensa.
Eit termometer som ikkje er i direkte sollys (i skugge til dømes) vil likevel vere utsett for kosmisk bakgrunnsstråling. I dette tilfellet vil temperaturen endre seg til energitapet og energitilførsla er like store, og termometeret vil vise 2,725 K som ofte blir kalla temperaturen til verdsrommet.
Temperaturdefinisjon ut frå den andre lova
Det er òg mogeleg å definere temperaturen ut frå termodynamikken si andre lov, som omhandlar entropi. Entropi er eit mål på uorden i eit system. Den andre lova seier at ein prosess anten vil føre til ingen endring eller ein netto auke av entropien i universet.
Temperaturen avgjer varmeoverføringa mellom to system, og sidan ein prosess fører til ein auke av entropi, kan ein vente at det er ein samanheng mellom temperatur og entropi. For å finne dette forholdet, kan ein først sjå på forholdet mellom varme, arbeid og temperatur. Ein varmemotor er ein reiskap som omformar varme til mekanisk arbeid. Arbeidet frå ein varmemotor er knytt til skilnaden mellom varmen ein tilfører systemet med høg temperatur, qH og varmen ein tar ut frå systemet med låg temperatur, qC. Effektiviteten er arbeidet delt på varmen som er tilført systemet eller:
Saltenergi
Verdas første feltlaboratorium på saltenergi
5. juni 2003 opna Statkraft med støtte frå NTNU, SINTEF og Norges forskningsråd eit feltlaboratorium på saltenergi på Sunndalsøra. I dette laboratoriet har ein prøvd ut ulike membranar for å finna ut kva for ein som yter best, kva ein må vedlikehalda og kor lenge dei held. I desse testane har dei nytta vatn frå Aura kraftanlegg og saltvatn frå Sunndalsfjorden. Ved hjelp av desse forsøka er ein eitt skritt nærare å henta ut energi.
Mojstrovica
Mojstrovica er eit fjell vest i Karavankane i Slovenia. Fjellet har tilkomst frå landsbyen Belca i Kranjska Gora kommune.
Saltenergi
Komplette saltkraftverk
Det finst førebels ingen komplette saltkraftverk som er sette i drift. Bygginga av det første, vesle (10 kW) saltkraftverket er planlagd å starta i Noreg (på Tofte i Hurum) sommaren 2008. Statkraft vurderer å etablera eit fullskala, kommersielt saltenergianlegg i 2015.
Distribuert datahandsaming
Distribuert datahandsaming er ein teknologi der fleire datamaskinar jobbar saman som ein slags desentralisert superdatamaskin om å løyse ei felles oppgåve. Kvar datamaskin får sin del av oppgåva som skal behandlast, dermed får ein eit skalerbart system der prosesseringskapasiteten aukar for kvar datamaskin ein legg til, med det resultatet at ein potensielt rår over prosesseringskapasitet som kan overstige det som er tilgjengeleg i ein superdatamaskin.
Toshiki Kushima
Toshiki Kushima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Distribuert datahandsaming
Det mest kjende prosjektet av friviljuge deltakarar for å løyse ei oppgåve med distribuert databehandling er Seti@home som leiter etter liv ute i verdsrommet.
Explorer 2
Explorer 2 var ein amerikansk satellitt. Under oppskytinga 5. mars 1958 vart ikkje fjerdetrinnet på Jupiter-C-raketten kveikt, og satellitten nådde ikkje opp i jordbane.
Toshiki Kushima
Han spela for klubben Verdy Kawasaki.
Temperatur
Temperaturdefinisjon ut frå den andre lova
der wcy er arbeidet som er gjort per syklus. Me kan sjå at effektiviteten berre er avhengig av qC/qH. Fordi qC og qH er knytt til varmeoverføringa ved temperatur TC og TH, vil qC/qH vere ein funksjon av desse temperaturane:
Explorer 2
Mellom instrumenta satellitten hadde med seg var eit instrument som var var på kosmisk stråling og eit anna som kunne merka mikrometeorittar.
Distribuert datahandsaming
Bakgrunnsstoff
http://boinc-wiki.ath.cx/index.php?title=Distributed_Computing
Temperatur
Temperaturdefinisjon ut frå den andre lova
Carnot sitt teorem seier at all reversible maskinar som opererer mellom dei same varmereservoara er like effektive. Altså ein varmemotor som opererer mellom T1 og T3 må ha same effektivitet som ein motor som består av to syklusar, ein mellom T1 og T2, og den andre mellom T2 og T3. Dette kan berre gjelde dersom:
som gjev at
Sidan den første funksjonen er avhengig av T2, blir denne temperaturen kansellert på høgre sida, og det betyr at f(T1,T3) er ei form av g(T1)/g(T3) (t.d. f(T1,T3) = f(T1,T2)f(T2,T3) = g(T1)/g(T2)• g(T2)/g(T3) = g(T1)/g(T3)), der g er ein funksjon med ein enkel temperatur. Me kan no velje temperaturskala med den eigenskap slik at:
Merk at for TC = 0 K er effektiviteten 100 %, og at effektiviteten blir meir enn 100 % for temperatur under 0 K. Sidan effektivitet større enn 100 % bryt den første lova i termodynamikken, betyr dette at 0 K er den minste temperaturen som er mogeleg å få. Visst vi subtraherer høgresida av likning 5 frå delen midten får vi:
der det negative forteiknet indikerer at varme blir ført bort frå systemet. Dette forholdet gjev ein tilstandsfunksjon, S, definert som:
der den senka skrifta indikerer ein reversibel prosess. I ein syklus vil endringa til denne tilstandsfunksjonen alltid vere lik null. Denne funksjonen blir kalla entropien til systemet, som tidlegare skildra. Vi kan omarrangere likning 6 og få ein ny definisjon for temperatur i form av entropi og varme:
For eit system, der entropi S kan vere funksjonen S(E) av energien E til systemet, er temperaturen gjeve ved:
Støvkjuke
Støvkjuke (Oligoporus ptychogaster) er ei kjuke som ein ofte finn på gran seint om hausten. Den ser ut som ein hårete ball, (maks 5 cm.), kvit eller skittenkvit med innslag av brun farge. Den er ei kjuke fordi den til tider kan danne eit porelag på undersida, men i slikt stadium er den ganske sjeldan.
I Noreg er det rapportert fleire funn av soppen til Norsk SoppDatabase, den er svært sjeldan på Vestlandet og ikkje rapportert funne i Nord-Noreg. Som dei fleste kjuker er den ikkje rekna som matsopp.
Dåp
Dåp er ein religiøs seremoni der eit menneske vert dykka ned i eller overausa med vatn. I mange kristne trussamfunn er dåpen den den kyrkjelege handlinga der eit menneske vert teke opp som medlemer. Dåpen har bakgrunn i reinsingsseremoniar som vi finn i mange religionar, der ein gjennom bad eller vasking vert reinsa moralsk eller kultisk. I kristendommen er dåpen eit sakrament som vart innstifta av Jesus, sjølv om han ikkje døypte sjølv.
Dåpsseremonien gjekk tidlegare ut på at barnet skulle dykkast ned i vatn, men frå og med seinmellomalderen er det nok at ein auser vatn over barnet sitt hovud. Etter Luthers litle katekisme er det ikkje vatnet som reinsar ved dåpen, men Guds ord, som er i og med vatnet, og trua, som tryggjer seg til det Guds ord som er lagt til vatnet. Andre kristne samfunn reknar ikkje med barnedåpen, men dåpen med Den heilage anden.
Dåp er i den protestantiske trua det første og grunnleggjande sakramentet, og var lenge obligatorisk i Noreg. Her inneheld dåpsritualet også eit spørsmål om barnet sitt namn, og slik er dåpen også sett på som ei offentleggjering og stadfesting av barnet sitt namn.
Dåpen er òg bruka som ritual i andre religionar. Dåpen spelar ein sentral rolle i religionsutøvinga hos mandearane, som reknar seg som etterfølgjarar av Johannes døyparen.
Litteratur
[http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=MAT&chapter=28&verse=19&lang=2 Matteus 28. kapittel, versa 18-20.]
Per-André Johansen
Per-André Johansen er ein norsk politikar. Han var ordførar i Bindal kommune frå 2007 til 2010. Han var innvald på lista til Arbeidarpartiet.
Han har bakgrunn som lærar, og kom frå stillinga som rektor ved Terråk skole.
Seiji Koga
Seiji Koga er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Avispa Fukuoka, Vissel Kobe og SC Sagamihara.
Klingon
Klingon er eit oppdikta språk som blir brukt av dei innfødde på ein framand planet i den amerikanske TV-serien Star Trek. Det har vorte teke i bruk av ein del entusiastar, som både skriv og talar språket.
Lyden av klingon blei først laga av James Doohan for Star Trek: The Motion Picture. Dei blei vidaretuvikla til eit eige språk av Marc Okrand i 1984. Han valde den sjeldne ordstillingstypen Objekt Verb Subjekt og brukte lydar frå amerikanske urfolkspråk for å få det til å høyrast så uvant og utanomjordisk som mogleg. Dette fokuset på det framande og ukjende skil det frå dei fleste andre planspråk, som er laga for å vera lette å læra og praktiske å bruka.
Fleire verk er blitt omsette til klingon, og det er laga ein eigen klingonsk wiki.
Olav Vigdeild
Olav Vigdeild hadde hovdingesete på Viktil i Frosta. Garden ligg om lag 2 km sørvest for vikinghamna på Fånestangen, og det er grunn til å tru at Vigdeild var brukar av denne hamna. Han levde på første delen av 1200-talet, var lendmann, og mogleg den største hovdingen Frosta har fostra.
Vigdeild var Hertug Skule sin mann og vårbelg, og kjempa mot Håkon Håkonson og birkebeinarane. Olav var med anna førar for 14 langskip som saman med Guttorm frå Suderheim (Sørem på Leinstrand i Trondheim) skulle til Bergen vinteren 1239-40 for å ta kongen. På grunn av motvind og at rykte gjekk føre dei over alt vart plana endra og dei byrja i staden å herja på Møre.
Etter desse herjingane vart Olav med Hertug Skule ned Gudbrandsdalen og ned til Nannestad, der det vart eit slag ved Laaka, som dei vann. Seinare kom dei i kamp med birkebeinarane i Vestre Strete i Oslo. Her rømde vårbelgane og kampen held fram på Halvard kyrkjegard. Olav rømde inn inn i Lavranskyrkja og berga livet ved at Gaute frå Melhus spurde om han ville ha grid, noko Olav sa ja til. Henrik Ibsen skriv om dette i Kongs-Emnerne.
Genovabukta
Genovabukta (italiensk Golfo di Genova) er den nordlegaste delen av Liguriahavet. Ho er om lag 125 km brei og strekkjer seg frå byen Imperia i vest til La Spezia i aust. Den største byen langs kysten av bukta er Genova, som har ei viktig hamn.
Morfologien i hindi
Hindi har eit lite kasussystem, med to-tre kasus. Verbbøyinga er større, med fleire grammatiske kategoriar. Samanlikna med andre indoeuropeiske språk er hindi midt på treet, med mindre bøyingsmorfologi enn språk som sanskrit, latin og norrønt, men meir enn i moderne norsk.
Eit av dei mest slåande trekka ved hindi er den utstrakte bruken av særskrivne postposisjonar.
Substantiv og adjektiv
Substantiv i hindi blir bøygd i tre grammatiske kasus, nominativ, akkusativ og vokativ. Dei blir bøygd i numerus, med trekka singularis og pluralis.
Hindi bruker postposisjonar, som fungerer på den same måten som preposisjonar bortsett frå at dei kjem etter substantivet og ikkje føre. Substantiva står i oblik kasus når dei har postposisjonar. Hindi har seks viktige enkle postposisjonar:
Verb
Hindi har eit rikt system av hjelpeverb.
Konjugasjon
Tabellen nedanfor viser bøyinga av verbet करना / کرنا / karnā «å gjere» i indikativ. Rota av करना / کرنا / karnā er कर / کر / kar. Den andre kolonnen viser konjugasjon i andre person med तुम / تم / tum. For å bøye verbet med तू / تو / tū må ein bruke forma i 3sg, og for å bøye verbet med आप / آپ / āp må ein bruke forma i 3pl.
Presens partisipp her er करता og preteritum partisipp er किया  (med variant i dette tilfellet som करा  — som ikkje er standardform) — begge to må bli bøygd som adjektiv når dei er brukt som adjektiv. Imperativ er eit unntak, den forma er og. For den første av dei to er det कर, og for den andre er det कीजिये (med variationar i dette tilfellet करिये  and करें  — som blir betrakta som substandard). Futurum har også to andre kondisjonalformer, som vi kkje listar opp her.
Hindustānī har to diateseformer, —aktiv og passiv.
Krivošije
Krivošije er eit høgt platå aust i fjellet Orjen (1 894 moh.) i Montenegro, nær Kotorbukta. Over heile platået er det avleiringar frå isbrear etter den siste istida. Krivošije er eit av dei våtaste områda i heile Europa.
Krivošije har historisk lege på møtestaden mellom tre land - Fyrstedømet Montenegro, Austerrike-Ungarn (tidlegare Republikken Venezia) og Det osmanske riket.
Krivošije hadde vore under Austerrike-Ungarn som ein del av Dei illyriske provinsane sidan Wienerkongressen i 1814, oppstod det i 1869 eit lokalt opprør i den ortodokse folkesetnaden som slo ein styrke frå den mektige austerriksk-ungarske hæren. Austerrike-Ungarn gav opp forsøket på å roe opprøret, men vende tilbake i 1881 og tok tilbake området.
Morfologien i hindi
Konjugasjon
I mykje av den Punjabi-påverka regionen i nordvest-India, Pākistān, og den indian delstaten Rājastʰān blir pronomenet आप / آپ / brukt med verb bøygd i तुम / تم / -forma. t.d, आप / آپ / āp .... करोगे / کرو گے / karo ge, आप करो / آپ کرو / āp karo.
Pronomen
Tabellen under viser det personlege pronomenet i første, andre og tredje person, i ulike kasus og formalitetsnivå.
Talord
Språkslektskapet mellom hindi og norsk kjem klårt fram i talorda frå ein til ti.
Konjunksjonar og subjunksjonar
Eit særmerke ved dagens hindi er at konjunksjonar brukt i daglegtala er svært forskjellige frå konjunksjonar brukt i meir formelt eller litterært språk. Mange konjunksjonar brukt i daglegtala har kome inn til hindi frå andre språk. Det litterære språket bruker ikkje desse orda, og har henta konjunksjonar frå sanskrit i staden.
बाप और बेटा bāp aur beṭā «far og son»
Den viktigaste subjunksjonen på hindi er कि ki ‘at’, som står framfor setninga eller predikatet det modifiserer:
Andre subjunksjonar brukt på hindi inkluderer अगर agar «viss» (यदि yadi på litterært språk) og तो भी to bhī eller फिर bhī phir bhi «sjølv om» (यद्यपि... तथापि... yadyapi... tathāpi... på litterært språk).
Syntaks
Hindi er eit SOV-språk, og det har postposisjonar. Dei finitte hjelpeverba kjem til slutt, t.d. maĩ kām kartā hũ «eg arbeid gjerande er» «Eg arbeider». Adjektiva kjem før substantiva i nominalfrasen.
Orddanning
Orddanning i hindi skjer ved avleiiing (med suffiks eller prefiks), eller med samansetjing. Suffiksa er vanlegare enn prefiks. Prefiksa er stort sett lånt frå sanskrit, arabisk eller persisk.
Gauder
Gauder er eit ord som kan brukast om ein luring eller ein flåkjeft. Det kom opphavleg frå nederlandsk.
«Gauder» vert òg nytta som skjellord i negativ betydning om en person med tølpersk eller uheldig personlegheit.
Gauder er òg eit tysk etternamn.
Einar Gerhardsen
Einar Henry Gerhardsen var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han var statsminister frå 1945 til 1951, frå 1955 til 1963 og frå 1963 til 1965.
I 1919 vart han formann i Vegvesenet si arbeidarforening og året etter i Oslo Arbeidersamfunn. Frå 1919 til 1926 var han sentralstyremedlem i Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF), med ein periode som nestformann og som formann. I denne tida var han òg i sekretær i Norsk kommuneforbund i eitt år og sekretær i Det norske Arbeidarparti i tre år. Så vart han sekretær i Oslo Arbeiderparti frå 1926 til 1936.
Under den andre verdskrigen var Gerhardsen aktiv i motstandsrørsla, og han vart arrestert og send til konsentrasjonsleir i Tyskland. Han sat i Sachsenhausen frå 1942 til 1944, så på Grini til freden kom i 1945.
Medan og etter han var statsminister var han ein respektert person, til og med mellom dei som ikkje delte dei sosialdemokratiske synspunkta hans. Han vart populært kalla Landsfaderen for å ha leia til å bygge Noreg etter den 2. verdskrigen. Det vart lagt vekt på å byggja ein velferdsstat, med omfordeling av goda gjennom eit progressivt skattesystem.
I ein biografi om Gerhardsen har det kome fram at han gjorde framlegg om samarbeid med tyskarane sommaren 1940. Dersom det hadde vorte kjent etter krigen, kunne han ha fått store problem med å verta statsminister etter krigen.
Kritikarar av Gerhardsen og Arbeidarpartiet har skildra Noreg i Gerhardsen si styringstid som noko nær ein eittpartistat. I gransking av norske etterretningsorganisasjonar har det kome fram eit samrøre mellom etterretningstenesta og partiapparatet i Arbeidarpartiet.
Den 29. februar 1948 heldt Gerhardsen den såkalla Kråkerøytala. Tala innleia eit oppgjer med Norges Kommunistiske Parti og kommunistar i fagrørsla. Kommunistar i nært samband med Sovjetunionen hadde nett teke makta i Tsjekkoslovakia.
Gerhardsen mottok i 1970 St. Hallvards-medaljen, i 1971 Peer Gynt-prisen og i 1972 Borgardådsmedaljen i gull.
Luštica
Området har ei særs rik kulturarv med 20 kyrkjer, der 18 er ortodokse og to er katolske. Halvøya er ein populær turistattraksjon i Herceg Novi med flotte strender.
Erik den heilage
Erik Jedvardsson den heilage, òg kalla Sankt Erik var i samsvar med historiske kjelder frå 1200-talet konge i Sverige 1150–1160. Han styrte truleg berre deler av Sverige.
Usikre kjelder
Erik stamma moglegvis frå Vestergøtland, og om faren, Jedvard eller Edvard, er ikkje noko kjent. Farsnamnet Jedvardsson er berre indirekte stadfest i ein samtidskilde ved at hans bror vert nemnt som Joar Jedvardsson. I samsvar med ein litterær konstruksjon heitte faren Jedvard Bonde, men det kan ikkje stadfestast av historiske kjelder. Det har på særs løyst grunnlag òg vorte hevda at faren kunne ha vore engelsk, men det byggjer antakeleg på at førenamnet var relativt uvanleg i Sverige på 1100-talet.
Erik var frå 1150 ein rivaliserande konge til kong Sverker den eldre som steig opp krona ca. 1130 og vart myrda i 1156. Etter hans død vart Erik anerkjend ved dei fleste eller alle dei svenske tinga. Eriks styre enda då han sjølv vart myrda i Uppsala i 1160.
Ekspedisjon til Finland
Rundt 1155 vart det sagt at kong Erik gjorde ein ekspedisjon til sørvestlege Finland med den engelskfødde prest Henry som seinare vart kjent som Biskop Henrik den heilage, Finlands nasjonalhelgen. Denne vesle og truleg resultatlause ekspedisjonen har seinare vorte kalla for eit korstog og som byrjinga på det svenske herredømmet over Finland, endå historisk forsking har lagt fram prov på at det ikkje eksisterte noka form for permanent svensk herredømme eller administrasjon i Finland på denne tida.
Familie
For å styrkja sin posisjon som konge greidde Erik å gifta seg med Kristina Bjørnsdatter, ei dansk adelskvinne og ein ætling av kong Inge Stenkilsson den eldre. Kristina sin far var den danske kongsonen Bjørn Haraldsson, òg kalla for Jarnside, og mora var Katarina Ingesdatter, yngste dotter av kong Inge.
Barn:
Mordet på kong Erik
Kongen døydde den 18. mai 1160. Sankt Erikslegenden frå slutten av 1200-talet fortel:
Erik vart myrda i Uppsala etter sigande ved Emund Ulvbane, ein attentatmann som var leigd av folk som arbeidde for at Sverkerætta atter skulle få kontroll over kongedømmet. Ein annan teori er at det var Magnus Henriksson som stod bak, ein annan som kravde trona, og som det i nokre kjelder påstår at han etterfølgde Erik kortvarig som konge.
Helgenforklart
I samsvar med legenda sprang ei kjelde mirakuløst opp på den staden der blodet hans først hadde falle. Sidan 1500-talet vart Sankt Eriks kjelde peikt ut på den nordlege sida til domkyrkja, mellom kyrkja og Fyrisån, og den markert med ein stor støypjarnspumpe. Mellomalderen sin Sankt Erikskilde synest endå å ha vore den noverande Slottskjellaren, 500 meter sør for domskirken. Avrettinga skjedde på den opne plassen sør for domkyrkja. Der stod det fram til 1700-talet Sankt Eriks kapell.
Det skrinet Erik låg i vart på 1700-talet røva av kong Johan den tredje. Johan tok ut Eriks bein og brann skrinet for å selja gullet. Det svenske folket protesterte såpass heftig at kongen måtte motvillig laga eit nytt skrin som vart flytta tilbake til Uppsala der det enno ligg. På skrinet står det skrevet på latin Sangticus Ericus rex ein martyr (Sankt Erik konge og martyr).
Erik hadde ein nasjonalistisk kyrkjepolitikk. Sverige æra han som nasjonalhelgen, men pave Alexander III forbaud hans kult i 1172 mens hans son Knut Eriksson krangelet med både den svenske kyrkja og Roma. Det var særs viktig å ha ein helgen i familien. Paven på sin side forheldt seg til kong Erik som drukkenbolt som døydde som eit resultat av ein slåsskamp med andre fyllikar.
Ettermæle
Sankt Erik er avbilda på Stockholms byvåpen og er skytshelgenen i byen. Han finst òg avbiletet på Stockholms Logoen til patentbyrå der han til æra til alle oppfinnarar vert vurdert som «Sankt Idérik». I juni 2002 vart Sankt Erik utpeikt til månaden sin stockholmere.
Skrinet med levningene av Erik Jedvardsson vart opna opp i 2000, endå utan at det vart gjennomført vitskaplege undersøkingar av levningene. Den 23. april 2014 vart skrinet på nytt opna, men no for at vitskapsfolk kunne gjera ei rekkje analysar for å kartleggja kosthaldet på tida kongen levde og for å forklara kva som forårsaka hans død. Den gamle kongekrona til kongen i kopar som er dekorert med edelstener skal ikkje leggjast tilbake i kista, men skal restaurerast før ho skal stillast ut i sommar og haust.
Jun Ideguchi
Han spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Consadole Sapporo, Shonan Bellmare, Sanfrecce Hiroshima, Sagan Tosu og Tokushima Vortis.
Karimesse
Karimesse eller karenmesse (lat. festum Katherine virginis) er ein tradisjonell kristen merkedag til minne om den heilage Katarina av Alexandria. Dagen blir feira den 25. november, og er avmerkt på primstaven. Katarina har framleis namnedag denne dagen i alle dei skandinaviske landa.
Merket for dagen er som regel eit hjul, ettersom Katarina blei dømd til å radbrekkast på stegle og hjul, eit sverd, ettersom ho blei halshogd då hjulet brast, ei krone, ein mjølbinge eller ein rokk. Også hjulet blei ofte tolka som eit spinnehjul på ein rokk. Karimesse markerte byrjinga på spinnetida, og kunne òg brukast til lysstøyping eller klesvask. Om ein ikkje hadde fått kornet i hus denne dagen, måtte ein svelta i jula.
Andre namn på dagen var Kari med rokken (Seljord), Kari vaskar (Telemark) og Mass mjølbinge (Sunnmøre).
Torfinnsvatnet
Torfinnsvatnet er ein innsjø i Voss herad i Vestland.
Ryosuke Kijima
Ryosuke Kijima er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Oita Trinita, Tokyo Verdy, Roasso Kumamoto, FC Machida Zelvia, Matsumoto Yamaga FC, Kamatamare Sanuki og Maruyasu Okazaki (2019).
Fylkesveg 466
Fylkesveg 466 (Fv466) går mellom Flikka og Sandvatn i Flekkefjord. Veglengda er 28,2 km. Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Fylkesveg 465
Fylkesveg 465 (Fv465) går mellom Kjørrefjord i Farsund og Risnes i Kvinesdal. Veglengda er 83,9 km.
Historikk
Fram til 2006 var strekninga mellom Hangelandsvika og Faret bru del av europaveg 39. Etter at den nye traseen til europaveg 39 vart opna vart den gamle strekninga mellom Rørvik og Faret bru nedgradert og er no del av fylkesveg 551. 24. november 2009 vart strekninga Hanesund-Sande (6,8 km) i Farsund kommune opna som ny veg. Byggearbeida starta hausten 2006. Den nye vegen er på 6,8 kilometer, inkludert Ravneheitunnelen på 3 340 meter. Tunnelen er den lengste vegtunnelen i Agder. I tillegg til vesentleg betre vegstandard, vil dette føre til ei innkorting av strekninga med fire kilometer og seks minuttar kortare reisetid på strekninga. Ytterlegare ti kilometer veg mellom Sande og Ulland skal utbetrast innan 2012. Det er venta ein trafikkauke frå 300 til drygt 1 000 køyretøy i døgnet når vegen er ferdig. Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Fjerdingar i Helgeland
Fjerdingane på Helgeland hadde mot slutten av mellomalderen funksjonar som distikt for innkreving av skattar og avgifter.
Helgeland var i periodar eitt futedømme, i periodar var det delt, nett som det i mellomalderen har vore inndelt i to halvfylke; Rødøy halvfylke på Nord-Helgeland og Herøy halvfylke på Sør-Helgeland. Rødøy halvfylke var òg eit prestegjeld, medan Herøy halvfylke var inndelt i Alstahaug prestegjeld og Brønnøy prestegjeld. Kvart prestegjeld var inndelt i fjerdingar, slik at det i verdsleg samaneng var ialt 12 fjerdingar på Helgeland:
Brønnøy prestegjeld var i følgje Indrebø 1935 og R. Fladby 1978 inndelt i
Rødøy prestegjeld var inndelt i
Avgrensinga kan ha variert. Då tiendpengeskatten vart innkrevd mot slutten av mellomalderen, kan det sjå ut til at Nesna høyrde til Rødøy fjerding.
Majak
I 1957 fann Kysjtymulukka stad på Majak. Det var ei av dei verste atomulukkene i historia. I katastrofen eksploderte ei dårleg vedlikehalden lagringseining, som førte til eit utslepp av 50-100 tonn radioaktivt avfall. Den radioaktive skya forgifta eit ovstort område på 750 km² i austlege delar til Uralfjella. Ulukka vart halden skylt i tretti år og er rekna som den tredje mest alvorlege blant atomulukker, etter Tsjernobylulukka og ulukka på Fukushima I kjernekraftverk i Japan.
Karsk
Karsk, òg kjend som kaffikarsk eller kaffidokter er ein alkoholdrikk laga av sprit (vanlegvis heimebrent) og kaffi, tidvis også sukker. Det er ein tradisjonell norsk drykk som har størst utbreiing i Trøndelag og nordover. Karsk er mest populært i bygder og tettstader, men vert òg drukken av byfolk. Drikken finst òg i Sverige, der han blir kalla kask eller kaffekask.
Blandingsforholdet varierer etter styrken på spriten ein har til rådvelde. Bruker ein vanleg «96 %» heimebrent er ein som regel rausare med kaffien enn med sterkfludiumet. Med vanleg «kjøpsprit» på 60 % hender det at ein blandar halvt om halvt. Ei humoristisk oppskrift er å leggje ein koparmynt i botnen av koppen og så hella på kaffi til den vert borte. Deretter skal ein fylla på sprit til mynten kjem til syne att.
Kaffien som vert nytta til karsk er som oftast svakare enn vanleg kaffi, og på bygdefestar i Trøndelag har det vore vanleg å servere halve koppar med «tynnkaffi».
Trollvassbu
Trollvassbu er ubetent heile året og har 16 sengeplassar. Hytta vart oppført i 1916.
Hideyuki Ujiie
Hideyuki Ujiie er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Omiya Ardija og Thespa Kusatsu.
Nanos
Nanos er eit fjell i Slovenia som deler den kontinentale delen av landet frå kystområda med ei høgd 1313 meter over havet. Fjellet er eit karstisk kalksteinsplatå som er om lag 6 km breitt og 12 km langt i den nordlege forlenginga av Dei dinariske Alpane. Det høgaste punktet på platået er Suhi vrh. Den mest populære destinasjonen er fjelletoppen Pleša på 1262 moh med ei fjellhytte like nedanfor toppen.
I 1987 vart dei sørlege og vestlege fjellsidene erklært eit naturreservat med eit areal på 2632 hektar.
Nanossendaren
Nanossendaren er eit 50 meter høgt radio- og fjernsynsårn på toppen. Sendaren kom i bruk i 1962 og spelte ei viktig rolle i innføringa av fargefjernsyn i det tidlegare Jugoslovaia. Anlegget vart angripe under den slovenske sjølvstendkrigen.
Scotland Yard
New Scotland Yard, ofte kalla Scotland Yard eller The Yard, er hovudkvarteret til Metropolitan Police Service, som er politietaten for Stor-London. Hovudkvarteret ligg på Broadway i Westminster.
Namnet stammar frå hovudkvarteret si opphavlege plassering i ei gate kalla Great Scotland Yard.
Kaftan
Kaftan (av farsi خفتان, khaftân) er ein fotsid frakk eller kjortel med vide erme. Kaftan vert brukt som overplagg for menn og er tradisjonelt boren i Tyrkia, Midtausten og Sentral-Asia.
Kaftanar kan vere heile framme eller utstyrde med opning og knappar. Det er ingen reglar for val av stoff eller fargar, og plagga kan vere rikt dekorerte og også fôra med pelsverk. Plagget har vore vanleg blant tyrkarar, mongolar, tartarar og ortodokse jødar, til dømes i Russland og Polen. Kaftanar av ulike typar har også vorte borne i Syria, Egypt og India.
Ordet kofte, som på norsk i dag særleg vert brukt om strikkejakker, bunadsfrakkar eller sametrøyer, kan stamme frå ordet kaftan. I Sverige og andre stader har lange prestekjolar med vide erme vorte kalla kaftanar. Nemninga vert også brukt om andre plagg med liknande snitt, til dømes den vietnamesiske kvinnekjolen ao-dai.
Simmental
Simmental er ein fjelldal i Berner Oberland i Sveits. Han strekkjer seg frå Lenk til Boltigen, meir eller mindre frå sør til nord (Obersimmental), og frå der til dalen endar ved Wimmis nær Spiez går han frå vest til aust (Niedersimmental). Han består av kommunane Lenk, St. Stephan, Zweisimmen, Boltigen, Oberwil, Därstetten, Erlenbach, Diemtigen og Wimmis. Elva Simme renn gjennom dalen.
Somme landsbyar er viktige vintersportstader i regionen Bern, som Lenk og Zweisimmen. Frå Zweisimmen kan ein òg gå til Gstaad og så til Château-d'Œx.
Lønavatnet
Lønavatnet er eit vatn i Voss herad i Vestland.
Shigeki Tsujimoto
Shigeki Tsujimoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Kyoto Purple Sanga og Tokushima Vortis.
Sommar-OL 1948
Sommar-OL 1948 vart halde i London i Storbritannia. USA vart beste nasjon, medan Noreg tok 1 gullmedalje.
Peca
Peca (slovensk) eller Petzen (tysk) er eit fjell i Karavankane på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Det høgaste punktet ligg på den slovenske sida av fjellet, Kordeževa glava på 2126 moh, medan det meste av fjellet ligg i Austerrike.
Rabbanittisk jødedom
Rabbanittisk jødedom er den hovudretninga av jødedom som reknar Misjná og Talmúd som religiøst autoritative skrifter ved sida av Tanákh. Rabbanittane blir rekna som arvtakarar av farisearane.
I motsetnad til rabbanittisk jødedom står karaittisk jødedom — ei retning som meiner at Tanákh (som dei gjerne kallar Mikrá) åleine er religiøst bindande, og at Misjná og Talmúd ikkje har nokon særskild autoritet. Karaittane sjølve reknar seg som etterkommarar etter sadukkearane.
Rabbanittisk jødedom er vidareført hovudsakleg gjennom mizrahisk, sefardisk, italiensk, jemenittisk og askenasisk jødedom.
Grupper som ikkje kjende til den talmudiske litteraturen, og som dermed fell utanfor skismaet mellom rabbanismen og karaismen inkluderer Beta Israel frå Etiopia og bené Israel frå India. Desse gruppene er i nyare tid i aukande grad vortne integrerte i rabbanittisk jødedom.
Judaismus
Sykloheksan
Sykloheksan (C6H12) er eit sykloalkan med 6 karbonatom og 12 hydrogenatom. Denne sambindinga finst i to konformasjonar. I begge er to av atoma i ringen bøygd ut av planet. I båtforma er begge bøyg i same retning, i stolforma er dei bøygd i motsett retning.
SETI@home
Seti@home(«SETI at home») er eit prosjekt som leiter etter radiosignal i verdsrommet, noko som kan tyda på at intelligent, utanomjordisk liv prøver å oppretta kontakt med jorda. Seti@home nyttar programvara BOINC, som nyttar distribuert databehandling over internett slik at friviljuge kan donera ubrukt datakraft på sine eigne datamaskiner til å leita etter interessante radiosignal.
Tonight I'll Be Staying Here with You
«Tonight I'll Be Staying Here with You» er ein song av Bob Dylan på albumet Nashville Skyline frå 1969. Songen vart gjeven ut som singel same året og nådde 50. plassen på den amerikanske Billboard-lista, og topp 20 i mange land.
SETI@home
Prosjektet nyttar Arecibo-observatoriet der ein tar opp 15,5 timar med data som vert sendt i posten til Space Sciences Laboratory, ved University of California, Berkeley som deler opptaka opp i einingar med data på rundt 107 sekund kvar, desse vert lasta opp på ein internett-tenar der klientprogrammet BOINC kan lasta ned data, analysera dei, og senda resultatet attende.
Bakgrunnsstoff
SETI
Tonight I'll Be Staying Here with You
Singelen nådde Topp 20 i mange land og mange artistar har gjeve ut sine utgåver av songen.
Fylkesveg 467
Fylkesveg 467 (Fv467) går mellom Skjeggestad og Sira i Flekkefjord. Veglengda er 4,4 km. Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Kakkel
Kakkel (av tysk Kachel) er ei plate av porøs leire som er heildekt med glasur av tinn eller bly på utsida. Materialet er mest brukt som kledning til vegger og til kakkelomnar.
Kazuki Teshima
Kazuki Teshima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Kyoto Sanga FC og Gamba Osaka.
Personnamn
Personnamn er namn som viser til ein enkeltperson. Omgrepet kan visa til berre det personlege namnet, som me på norsk gjerne kallar førenamn, eller til det fullstendige namnet som kjenneteiknar ein person, og som ofte inneheld fleire namn i tillegg, som tilnamn, slektsnamn, klansnamn, patronymikon og metronymikon.
Personnamn kan fortelja noko om kven ein er, til dømes om ein er mann eller kvinne, og kven ein høyrer til. Det kan òg brukast til å symbolisera ein person, som i ein signatur. Å nekta nokon eit slikt namn kan oppfattast som at ein nektar dei personverd eller individualitet, og er mellom anna ofte blitt gjort i konsentrasjons- og fangeleirar.
Eit personnamn blir som regel gjeve til ungar kort tid etter fødselen, gjerne ved ein namngjevingsseremoni som dåp. Det kan endrast ved viktige høve, som ved overgangen frå barn til vaksen, når ein gifter seg eller får barn.
Oppheimsvatnet
Oppheimsvatnet er eit vatn på Vossestrand i Voss herad i Vestland.
Urserental
Han er skild frå hovuddalen i Uri, og er knytt til Valais via Furkapasset, til Graubünden via Oberalppasset og til Ticino via Gotthardpasset.
Dalen høyrte til Disentis kloster frå 800. I 1798 vart Urseren ein del av kantonen Waldstätten i Den helvetiske republikken, og i 1803 vart han ein del av kantonen Uri. I 1946 var det trefningar mellom lokale innbyggjarar og den sveitsiske hæren over eit omstridd damprosjekt der planen var å legge heile dalen under vatn.
Pohorje
Pohorje (tysk Bachergebirge) er ei fjellkjede nord i Slovenia, nær byane Dravograd og Maribor. Ho består av metamorfe bergartar og er geologisk ein del av Dei sentrale Alpane, men sidan det ligg så pass langt sør, sør for elva Drava, vert det ofte rekna med i Dei sørlege kalksteinsalpane.
Tösstal
Tössdalen eller Tösstal er ein dal og ein region i kantonen Zürich i Sveits.
Dalen utgjer delar av Zürcher Oberland inkludert distrikta Hinwil, Pfäffikon og Winterthur, i tillegg til delar av Zürcher Unterland (nedre Tössdalen).
Vanlegvis er Tösstal namnet på den øvre Tössdalen, altså den smale delen søraust for byen Winterthur. Elva Töss spring ut ved Tössstock (1154 moh) og renn gjennom dalen med kommunane og landsbyane Steg, Lipperschwändi og Wellenau (landsbyar i Fischenthal), Bauma, Juckern, Blitterswil, Saland, Tablat, Wila, Turbenthal, Zell, Rikon, Kollbrunn og Sennhof nær Winterthur. Tösstal er eit populært fritidsområde.
Nedre Tössdalen er den mykje breiare og flatare delen vest for Winterthur; og utgjer delar av Winterthur kalla Töss og Wülflingen, kommunane Neftenbach, Pfungen, Dättlikon, Embrach, Rorbas, Freienstein og Teufen der elva Töss munnar ut i Rhinen ved Tössegg.
Dinslaken
Dinslaken er ein industriby i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 70 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Emscher i kreisen Wesel heilt nordvest i Ruhrområdet, om lag 15 km nord for Duisburg.
Byen er kanskje mest kjend for travløpsbanen her (Trabrennbahn Dinslaken på tysk).
Lay Lady Lay
«Lay Lady Lay» er ein song skriven av Bob Dylan på albumet Nashville Skyline frå 1969. Som mange av songane på albumet syng Dylan song i ei låg, mjuk stemme, i staden for den høge, nasale songstilen han normalt er kjend for. Songen har vorte ein standard og har vorte spelt av mange andre artistar, mellom andre The Byrds, Ramblin' Jack Elliott, The Everly Brothers, Melanie, Magnet, The Isley Brothers, Duran Duran og Ministry.
Bob Dylan-utgåva
Dylan si utgåve av songen vart gjeven ut på singel i juli 1969 og vart raskt ein hit i USA, der han nådde 7. plass. Singelen gjorde det enno betre i Storbritannia, der han nådde 5. plass. Songen vart opphavleg skriven for filmmusikkemn til Midnight Cowboy, men vart ikkje ferdig i tide for denne filmen.
Songen er skriven i A-dur og har ein fallande kromatisk akkordprogresjon. Den mest gjenkjennelege knaggen i songen, som har langt fleire knaggar enn det som er vanleg for Dylan, er ein gjentakande pedalsteelgitar-riff. Songen har ein særeigen trommerytme spelt av Kenny Buttrey, som rekna spelinga si på songen som ei av dei beste han nokon gong har gjort. Tekstmessig omhandlar songen romantisk og seksuell forventing der songaren ber kjærasten sin om å overnatte med han.
Songen er ofte spelt av Dylan på konsertar og var med på konsertalbuma Hard Rain og Before the Flood. Han finst òg på mange samlealbum.
The Byrds-utgåva
The Byrds si innspeling av «Lay Lady Lay» vart gjeven ut på singel den 2. mai 1969 og nådde 132. plass i USA, men nådde ikkje lista i Storbritannia. Songen vart ikkje gjeve ut på album, men kom like etter studioalbumet deira Dr. Byrds & Mr. Hyde. The Byrds valde å spele inn songen etter at Bob Dylan hadde spelt Nashville Skyline for bandet heime hos bandleiaren Roger McGuinn. The Byrds spelte «Lay Lady Lay» den 27. mars 1969, men produsent Bob Johnston la på kvinneleg koring på innspeligna den 18. april utan løyve frå The Byrds. Singelen vart gjeven ut og det var først då bandet vart klar over den kvinnelege koringa. Bandet vart rasande og følte at koringa var upassande og flaut. The Byrds vart så irriterte på Johnston at dei aldri arbeidde med han igjen.
Andre utgåver
Andre artistar som har spelt songen er mellom andre:
Kakeksi
Kakeksi (av latin cachexia) er ei nemning på ein generelt dårleg helsetilstand som kan arte seg som avmagring, kraftløyse, sterkt nedsett allmenntilstand og liknande. Dette kan vere resultatet av til dømes langvarig svolt / dårleg ernæringstilstand, mage-tarmlidingar og tærande sjukdommar som kreft og tuberkulose.
Diskografien til 10cc
Dette er ein diskografi for det britiske kunstrockbandet 10cc.
Motto
Motto, parole, slagord, slogan eller valspråk er ein kort setning eller eit fyndord som har ei viss tyding for ein person, ei slekt eller ei større eining, som ein institusjon eller ein stat. Slike ord kan til dømes uttrykka kva beraren set høgast eller kva som er grunnkarakteren deira. Mange valspråk er skrivne på latin.
Ordsoge
Ordet «motto» er eit lånord frå italiensk og tyder eigentleg 'ord'. «Parole» tyder det same på fransk. «Valspråk» eller «valord» og «slagord» kjem frå tysk. «Slogan» er eit nyare lånord frå engelsk og kjem opphavleg frå gælisk for 'kamprop'.
Bruk
«Motto» er i norsk språk gjerne forbunde med ein privatperson sitt syn på livet, gjerne som eit fyndord og ein leveregel, f.eks. «Mitt motto er 'Smil til livet, og det smiler attende'». Ordet kan også visa til ein setning som står først i ei bok eller eit kapittel for å visa tendensen eller innhaldet.
Ein brukar gjerne ordet «valspråk» om mottoet til ein monark eller andre framståande personar, til dømes riddarane av den danske Elefantordenen og den svenske Serafimerordenen. Nokre slekter har valspråk som dei kan ha vald sjølve og/eller har blitt tildelt ved adling. Somme riddarordenar har eigne valspråk, som for eksempel den engelske Hosebandordenen. Kongelege og nasjonale valspråk kan brukast på myntar og konge- eller riksvåpen. Valspråka til slekter og ordenar kan få plass på våpenskjoldet deira.
Ordet «slagord» blir gjerne brukt i samband med idrettslag og kampanjar, som fotballklubbar, reklamekampanjar og politiske demonstrasjonar. Om sistnemnde kan ein også bruka ordet «parole».
Døme
Alle dei tre norske kongane etter 1905 har teke valspråket «Alt for Norge», mens dei svenske kongane har teke ulike valspråk. Den noverande svenske kongen Carl XVI Gustav tok som sitt valspråk «För Sverige i tiden».
«Einige og tru til Dovre fell» er den såkalla Eidsvollseiden frå 1814, og denne har blitt kalla Noreg sitt nasjonale motto.
Fylkesveg 468
Fylkesveg 468 (Fv468) går mellom Tonstad og Svartevatn i Sirdal. Veglengda er 32,1 km. Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Lazar Kaganovitsj
Lazar Moisejevitsj Kaganovitsj var ein sovjetisk politikar. Han fekk tilnamnet «Jern-Lazar». Kaganovitsj var fyrstesekretær i kommunistpartiet i Ukraina frå 1925 til 1928. Han bidrog aktivt i tvangskollektiviseringa av jordbruket, noko som førte til ei hungersnaud der millionar av menneske døydde.
Han støtta Josef Stalin sitt kandidatur til å verte sovjetisk leiar under maktkampen etter at Vladimir Lenin var død. Mellom anna juksa Kaganovitsj i valet av ny generalsekretær under partikongressen i 1934. Kaganovitsj var ein av dei fem mest tiltrudde medarbeidarane til Josef Stalin fram til slutten av utreinskingane mot slutten av 1930-talet, men hadde viktige posisjonar i Politbyrået heilt til Stalin døydde. I 1957 vart han fråteken alle verv i partiet, mistenkt for å drive fraksjonsverksemd, før han i 1961 vart ekskludert som ein hardnakka stalinist. Han døydde like før Sovjetunionen formelt vart oppløyst i 1991.
GIMPS
GIMPS, The Great Internet Mersenne Prime Search, er eit forskingsprosjekt i matematikk. Målsetjinga til prosjektet er å finne store mersenneprimtal med hjelp frå programvara Prime95 og MPrime og bruk av distribuert datahandsaming.
Fram til september 2006 har prosjektet vore framgangsrikt og har lukkast med å oppdage ti mersenneprimtal, alle var òg største kjente primtalet då det vart oppdaga. Per 4. september 2006 er det største primtalet 232 582 657 − 1 (eller kort M32582657). Dermed er begge dei siste to mersenneprimtala funne med hjelp frå 700 samanbundne datamaskinar under kontroll av Steven Boone og Curtis Cooper ved Central Missouri State University i USA.
Sidan juni 2006 har GIMPS hatt ein gjennomstraum av over 20 teraflops, som gjer GIMPS til ein av dei mest kraftfulle superdatamaskinane i verda.
Sjølv om programvara for GIMPS er open kjeldekode, er han ikkje teknisk sett fri programvare ettersom det finst restriksjonar som gjeld prisutdeling som brukarane må følgje. Etter at Electronic Frontier Foundation har delt ut Cooperative Computing Awards-prisane er likevel restriksjonane utan verknad.
Oversikt over primtal som er oppdaga
Ein kan skrive primtal på forma Mn, der n er eksponenten. Sjølve primtalet er 2n − 1, til dømes det første primtalet i tabellen under er 232 582 657 − 1.
Liguriahavet
Liguriahavet eller Det liguriske havet (italiensk Mar Ligure, fransk Mer Ligurienne) er ein arm av Middelhavet mellom Den italienske rivieraen (Liguria og Toscana) og øyane Korsika og Elba. Havområdet er truleg kalla opp etter ligurarane som budde ved kysten i antikken.
Havet grensar til landa Italia, Frankrike og Monaco. I aust grenser havet til Tyrrenhavet og i vest til sjølve Middelhavet. Genova er den viktigaste byen langs kysten, og nordvestkysten er kjend den vakre naturen og det behagelege klimaet.
Genovabukta ligg lengst nord i havet. Elva Arno munnar ut i havet i aust, i tillegg andre elvar med utspring i Apenninane. Hamnene i Genova, La Spezia og Livorno ligg ved klippene langs kysten.
På det djupaste er havet om lag 2 850 meter djup, nordvest for Korsika. Området mellom Korsika og det italienske fastlandet vert kalla Korsikakanelen og er om lag 80 km brei. Han skil Liguriahavet frå Tyrrenhavet.
Morfologi
Morfologi (av gresk μορφή morphḗ 'form, skapnad' og λόγος lógos 'ord, lære, fornuft') er læra om former. Nemninga blir brukt innanfor ulike fagfelt om korleis ting er bygde opp, og ho vart laga av Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) i 1796. Han brukte nemninga i biologien, som læra om den ytre forma til levande skapningar. Seinare har ho vorte brukt innanfor fleire andre fagfelt, mellom anna desse:
Alan Freed
Alan Freed, òg kjend som Moondog, var ein amerikansk DJ som vart internasjonalt kjend for å marknadsføre afroamerikansk rhythm and blues-musikk på radio i USA og Europa som rock and roll, og vert rekna som den første som kalla musikksjangeren dette. Mange store afroamerikanske artistar frå den første generasjonen rock and roll-artistar (som Bo Diddley, Little Richard og Chuck Berry) har hylla Alan Freed for haldningane han hans som var med å bryte ned rasegrensene for ungdomen på 1950-talet i USA. Karrieren hans vart øydelagd av payola-skandalen som råka kringkastingsindustrien tidleg i 1960-åra. Han gjekk ut på at radiokanalar fekk betalt av plateselskap for at dei skulle spele artistane deira.
Freed døydde 43 år gammal i Palm Springs i California i 1965 av urinforgifting og skrumplever etter mange år med alkoholmisbruk. I 1986 vart Freed ein del av den første gruppa som vart medlem av Rock and Roll Hall of Fame, som vart bygd i Cleveland til ære for Freed sin medverknad i marknadsføringa av rockesjangeren.
Tvergrov
Tvergrov og i daglegtale Tvergrova er namnet på dei fremste gardane på nordsida av Bondalen i Hjørundfjord. Den er slik heilt i enden av gamle Hjørundfjord kommune og dermed heilt i bytet til gardane i gamle Ørsta kommune.