cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans-Joachim Walde
Aktiv
Walde var ein av verdas beste i tikamp-øvinga gjennom heile tiåret 1963-72. I 1964 vart han vesttysk meister i øvinga, før han same hausten sikra seg bronsemedaljen under Sommar-OL i Tokyo. Tre år seinare var han tilbake i Tokyo, der han vann tikampen i universiaden 1967 med 7 819 poeng. Tidlegare i 1967 oppnådde han 7 992 poeng då han vann eit stemne i Los Angeles framfor Bill Toomey frå USA. Under sommarleikane i Mexico-byen i oktober 1968 gjorde Walde sitt livs beste tikamp-tevling og samla 8 111 poeng (8 094 etter seinare tabell) og tok sølv, verdsrekordhaldaren Bill Toomey vann gullmedaljen. I 1969 vart Walde vesttysk meister for andre gong, året etter sette han verdsrekord i sjukamp. Han vart så tredjemann ved 1971-EM i Helsinki, langt bak europameisteren Joachim Kirst frå Aust-Tyskland og svensken Lennart Hedmark. Walde deltok i Sommar-OL 1972 på vesttysk heimebane, der ein skade gjorde at han trekte seg frå tevlinga etter 4 øvingar.
Christen Mølbach
Christen Mølbach var ein norsk kjøpmann, eidsvollsmann og stortingsmann.
Mølbach var fødd i Kristiansand, der faren var kjøpmann. Sjølv var han ei tid sorenskrivarfullmektig, men tok så til som kjøpmann i Eigersund.
I 1814 var han utsending frå Stavanger amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han slutta seg der til unionspartiet. Ti år seinare var han stortingsrepresentant frå same amtet. Han var då medlem av Lagtinget, og mellom anna av justiskomiteen.
I 1814 budde Mølbach i lystgarden Nesgård i Egersund. Etter jarnbaneutbygginga vart hovudbygninga først nytta som stasjon og seinare rive.
Mølbach døydde i Eigersund i 1834.
Ferenc Gyurcsány
Ferenc Gyurcsány er ein ungarsk politikar, og var statsminister i Ungarn frå 2004 til 2009. Han representerer Det ungarske sosialistpartiet (Magyar Szocialista Párt - MSZP).
Gyurcsány studerte til å bli lærar og fekk bachelorgrad i 1984 frå Janus Pannonius-universitetet i Pécs. I 1990 fullførte han ein mastergrad i økonomi ved det same universitetet. Han vart først med i politikken gjennom den kommunistiske ungdomsligaen (KISZ) i 1984. Frå 1984 til 1988 var han nestleiar i KISZ i Pécs. Frå 1988 til 1989 leia han KISZ sin studentorganisasjon. etter kommunismens fall i 1989 vart han nestleiaren i KISZ sin etterfylgjar, det Ungarske Demokratiske Ungdomsforbundet. I 1990 avbraut han den politiske karrieren sin for å jobba i næringslivet.
I 2002 vendte han tilbake til politikken, som rådgjevar for Péter Medgyessy, som vart statsminister i 2002. Frå mai 2003 til september 2004 var han minister med ansvar for idrett, ungdom og born. Han sat i denne posisjonen då Ungarn vart utsett for ein dopingskandale under sommar-OL i Athen i 2004. Etter samarbeidsproblem med Medgyessy gjekk han av frå regjeringa i september 2004. Like etterpå måtte Medgyessy gå av som statsminister etter at sosialistpartiet sin liberale koalisjonspartnar ikkje lenger kunne godta han. Gyurcsány vart då vald som statsminister av parlamentet, 29. september 2004. Ved parlamentsvalet i 2006 gjekk sosialistpartiet hans fram med litt over eitt prosentpoeng og fekk 43,2 % av røystene. Gyurcsány si koalisjonsregjering vart dermed sitjande.
Gyurcsány gjekk av som statsminister 14. april 2009 og vart erstatta av partifellen Gordon Bajnai.
Gyurcsány er gift for andre gong. Han har to søner frå det første ekteskapet, og ein son og ei dotter frå det andre.
Christian Almer
Christian Almer var ein sveitsisk fjellførar og fyrstebestigar av mange høge fjelltoppar i Vest-Alpane i perioden 1857-84.
Saman med Melchior Anderegg vert han rekna som ein av dei legendariske fjellførarane av si tid. Hans tenester vart søkt av leiande fjellklatrarar som til dømes Edward Whymper, W.A.B. Coolidge, Adolphus Moore, Leslie Stephen, Gottlieb Samuel Studer og Francis Fox Tuckett.
Almer gav hunden Tschingel til den 17 år gamle Coolidge etter eit mislukka forsøk på å nå toppen av Eiger.
Også sonen Ulrich Almer (1849–1940) var i si tid ein velkjend fjellførar.
Vaktelegg
Vaktelegg er egg frå vaktlar. Egga er rundt ein femtedel so store som hønseegg. Dei blir brukte til matlaging i ulike kulturar. Nokre stader er dei rekna som ein delikatesse, andre stader som meir kvardagsleg mat.
Innan japansk matlaging blir egga ofte nytta i bentoboksar. Dei kan også brukast til sushi. I Sør-Korea blir store mengder hardkokte vaktelegg selde i matbutikkar for ein rimeleg penge. I Vietnam blir liknande posar kokte egg selde på gata som ølsnacks. Små pakkar hardkokte egg blir også selde som snacks i Indonesia, der ein også finn egga på grillspyd som satay som tilbehøyr til rettar som soto og bubur ayam. På Filippinane er kwek-kwek ein vanleg gaterett laga av blautkokte egg dyppa i ei oransje røre, sett på spyd og frityrsteikt.
I Brasil, Colombia, Ecuador og Venezuela er det vanleg å festa eit enkelt hardkokt vaktelegg på toppen av ei pylse i brød eller ein hamburger, ofte med ei tannstikke.
Kjøttkake
Kjøtkake eller kjøttkake er ein matrett laga av kjøtfarse som er vorten forma til små «kaker» og steikt. Servert saman med kokte poteter, brun saus, tyttebærsyltetøy og kål- eller ertestuing vert kjøtkakene ofte haldne for å vere typisk norsk mat. Dei er også knytte til heimen og familielievet gjennom uttrykk om «mors kjøtkaker», ein rett ingen kan laga maken til.
Ill i Frankrike
Ill (ILL) er ei elv i Alsace nordaust i Frankrike. Ho er ei av sideelvane til Rhinen frå venstre.
Kjøttkake
Tillaging
I dag er det vanleg å kjøpe ferdig kjøtdeig når ein skal lage kjøtkaker heime, men då retten vart populær var det vanleg å kverne kjøtet sjølv. Kjøtdeigen vert fyrst rørt med salt før potetmjøl og krydder vert rørte inn i deigen. Så vert han spedd med mjølk eller vatn til ynskt konsistens før det vert forma runde eller litt avlange bollar, noko større enn eit egg, som vert bruna i feitt i ei steikepanne. Når dei har fått brun steikjeskorpe vert kjøtkakene tekne opp av steikepanna og hatt over til å trekkje til dei er ferdige i ei gryte med brun saus, eller i kraft eller vatn som det sidan vert laga brun saus av. Ein kan òg ha i andre ingrediensar i kjøtkakedeigen, som rive turka brød og finhakka lauk. Av krydder som er vanlege å bruke i kjøtkaker kan nemnast turka malen ingefær, muskat, pepar og allehande.
Ill i Frankrike
Ho har sitt utspring nær landsbyen Winkel i Jurafjella, og renn så nordover i Alsace, parallelt til Rhinen. Ho mottar fleire sideelvar frå Vogesane, inkludert Doller og Thur. Ill renn gjennom Mulhouse, Colmar og Sélestat før ho munnar ut i Rhinen ved Strasbourg.
Ole Mørch
Ole Clausen Mørch var ein norsk kjøpmann og eidsvollsmann frå Kristiansand.
Ill i Frankrike
I Strasbourg dannar elva ein del av festningsverket frå 1600-talet, og passerer gjennom ei rekkje sluser og kanalar i den vakre gamlebyen, mellom anna distriktet Petite-France, der vatnet ein gong vart nytta som vasskraft for møller og garveri.
Braggio
Braggio  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 691 meter over havet.
Kjøttkake
Historie
Sjølv om retten ofte vert sett som det norskaste av det norske i matvegen, vart han ikkje vanleg mellom breie lag i Noreg før i perioden 1850-1950. Utbreiinga hadde samanheng med at kjøtkverner vart tilgjengelege til ein overkomeleg pris, at støypejarnskomfyrar vart vanlege i heimane og at mange unge kvinner gjekk på husstellskule eller lærte å lage retten medan dei var i tenest i store hushald. Før ein hadde kjøtkverner vart kjøtet finhakka med kniv, noko som var ei arbeids- og tidkrevjande oppgåve som berre dei som hadde tenestjenter kunne unne seg. Kjøtkaker vert steikte i steikjepanne og komfyren gjorde det mykje greiare å lage mat på det viset enn det hadde vore før då matlaging skjedde over open eld i grua.
I dag er mykje av kjøtkakene som vert etne i Noreg kjøpte ferdiglaga. Matvareindustrien produserer kjøtkaker som vert selde som ferskvare, frosne eller hermetiserte.
Liknande rettar
Rettar av kverna kjøt er vanlege i mange matkulturar. Delar av slaktedyret som elles ikkje er særleg høgt verdsette, som innmat eller seige kjøtstykke, kan kvernast opp og verte omtykte rettar.
Ein nærskyld rett til kjøtkakene er dei danske frikadellene, og det er truleg at dei norske kjøtkakene har utvikla seg frå frikadellene i Noreg. Hanna Winsnes hadde i kokeboka si frå 1845 med ei oppskrift kalla «Frikadeller (Kødkager)», medan Henriette Schønberg Erken skil mellom kjøtkaker og frikadeller i si Store kokebok frå 1914, ved at frikadellene er steikte i panne medan kjøtkakene fyrst er bruna i panne og så trekte ferdige i saus.
Andre liknande rettar er karbonadekaker, medisterkaker og ulike kjøtbollar.
Koherens
Koherens tyder «samstemt». Omgrepet vert nytta i samband med bølgjer. Koherente bølgjer er to eller fleire bølgjer som inneheld frekvenskomponentar som er i fase (alle bølgjemaksima i same punkt).
Bølgjene kan innehalda berre ein frekvens (vera monokromatiske), eller dei kan innehalda mange harmonisk relaterte frekvenskomponentar. Bølgjer som inneheld berre ein frekvens vert kalla monokromatiske, spesielt i samband med høgfrekvente elektromagnetiske bølgjer (lysbølger). Kontinuerleg laserlys er eit typisk døme på monokromatiske koherente bølgjer. Pulsa laserlys, derimot, er koherent, men ikkje monokromatisk, etter som av/på-svistjinga er sprangfunksjonar med svært stor bandbreidd. Bølger kan òg vera monokromatisk (ha same frekvens), men likevel vera inkoherente, ettersom bølgjene kan ha forskjellig fase. Kvitt lys er alltid inkoherent, dels fordi bølgjefasane er ulike, dels fordi kvitt lys består av stråling av mange ulike bølgjelengder.
Det motsette av koherens er tilfeldig støy, som til dømes termisk støy.
a) Bølgjene har same fase og frekvens (koherent monokromatisk)
b) Bølgjene har same frekvens, men ulike fasar (monokromatisk)
Ole Mørch
Mørch var fødd i Kristiansand, som son av ein kjøpmann. Han vart sjølv kjøpmann og dreiv trelasthandel. 1825-28 var han «direktør» i Kristiansands sparebank.
I 1814 var Mørch utsending frå Kristiansand til riksforsamlinga på Eidsvoll. Der røysta han med unionspartiet. Han var medlem av finanskomiteen. 17. mai 1814 var han med i deputasjonen som møtte den nyvalde kongen, Kristian Fredrik.
Mørch døydde i heimbyen i 1829.
Hämeenkoski
Hämeenkoski er ein kommune i landskapet Päijänne-Tavastland i Finland. Kommunen har cirka 2 100 innbyggjarar og eit areal på 363,06 km², av dei er 7,83 km² vatn. Hämeenkoski er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Asikkala, Hollola, Tavastehus og Kärkölä.
Hämeenkoski heitte Koski Hl før 1995. Forkortinga Hl står for Hämeen lääni (svensk Tavastehus län).
Koherens
c) Bølgjene har ulik frekvens og ulike fasar (inkoherent)
Monti Lepini
Monti Lepini er ei fjellkjede i Antiappenninane i Lazio sentralt i Italia. Ho ligg mellom dei to provinsane Latina og Roma. Fjellkjeda grenser i nord til Colli Albani, i aust til Ciociaria, i sør til Monti Ausoni og i vest til Agro Pontino. Den høgaste fjelltoppen er Monte Semprevisa (1 536 m).
Namnet kjem truleg frå det latinske lapis (stein), som referer til kalksteinsbergarten som fjellet består av. I antikken vart området busett av volksarar.
Hagane i Ninfa ligg ved Monti Lepini og det finst òg mange grotter her. Av fugle- og dyreliv finn ein vandrefalk, gåsegribb og gråulv.
Rodrigo Millar
Rodrigo Javier Millar Carvajal er ein chilensk fotballspelar som har spela på midtbanen for det chilenske landslaget og Colo-Colo i den chilenske ligaen.
Uigurar
Uigurar (alternativt uyghurar, uygurar eller uighurar, kinesisk skrift 维吾尔, pinyin wéiwú'ěr) er ei turkotatarisk (tyrkisk) folkegruppe som hovudsakleg bur i Xinjiang Uygur autonome region, òg kjent som Aust-Turkestan, i nordvestlege Kina, der dei er den dominerande gruppa i lag med han-kinesarane. Mange bur òg i nabolanda Usbekistan, Kasakhstan og Kirgisistan. Ein anna gruppe uigurar bur i Taoyuan fylke i Hunan-provinsen i sørlege sentrale Kina. Det er mange uigurar òg Beijing og Shanghai.
Uigurane utgjer ei av dei 56 folkegruppene som er offisielt anerkjende av Folkerepublikken Kina. Religiøst er mange uigurar muslimar, og dei siste tiåra har dei vore konflikt mellom dei og statsmakta som følgje av kulturell undertrykking og siniseringspolitikk i Xinjiang.
Mange uigurar bur i eksil i Europa og Asia og den politiske leiaren Rebiya Kadeer lever i eksil i USA. Utanfor Kina er det konsentrasjonar av uigurar i byar som Sydney, Washington D.C., München, Tokyo, Toronto og Istanbul. Det bur om lag 2 500 uigurar i Noreg.
Historie
Xinjiang, eller «Det nye territoriet», var ein forvisingsstad for brysomme kinesarar allereie i Han-dynastiet – under den brutale «første keisaren» Qin Shihuang (259-210 f.Kr.).
Saman med dei såkalla køktyrkarane (òg kalla gokturkarar) var uigurane eit av dei største og mest uthaldande av dei turkotatarisk-talande folkeslaga i Sentral-Asia. Dei bestod som ein stammeføderasjon styrtav Juan Juan-konføderasjonen frå 460 til 545, og deretter av heftalittane frå 541 til 565, før dei blei gjort til ein del av det kokturkiske khaganat. I kinesiske kjelder blei dei omtalte som huíhé og huihu. På 700-talet, då dei fortrengde gokturkarane, oppretta dei eit eige khanat. Det kinesiske huihu er bakgrunnen for nemninga huihui som kinesarar nyttar for muslimar. Det ligg òg til grunn for nasjonalitetsnamnet hui, som blir brukt om ei kinesisktalande muslimsk folkegruppe i Kina.
Khaganatet til uigurane strekte seg frå Kaspihavet til Mandsjuria og bestod frå 745 til 840, då kirgisarane etablerte seg med styrke. Resultatet vart at uigurske stammegrupper flytta seg til ei rekkje nye område, som til Xinjiang og Gansu, og ut på dei sentralasiastiske steppene. I Dzungaria og i Tarimbekkenet oppretta dei kongedømet Idiqut, som heldt fram til 1209, då det underkasta seg mongolane under Djengis Khan.
Før dei konverterte til islam, var det blant uigurane både manikearar, buddhistar og nokre assyriske kristne. Genetisk og kulturelt stammar dei moderne uigurane dels frå nomadiske turkomanske stammar, frå dei mange iransktalende gruppene – som sakaer og sogdianarar som tidlegare hadde busett seg i oasebyene i Tarimbekkenet, og dei centum-indoeeuropeisktalande tocharianarane. Framleis kan ein koma over uigurar med lys hud og lyst hår.
Ei mindre gruppe uigurar drog òg til det som i dag er Gansu-provinsen i Kina, der dei konverterte frå manikeismen til tibetansk buddhisme. I motsetnad til slektningane sin lenger vest konverterte dei ikkje seinare til islam. Dei utgjer med dette eit uvanleg element blant dei turkotatariske folka. Etterkomarane deira bur framleis i dette området, og er kjende som yugurar (kring 10 000 menneske).
Uigurane i Kina
Uigurane proklamerte i 1944 ein eigen stat etter samanbrotet av nasjonalistregimet til Chang Kai-chek, og kalla staten Republikken Aust-Turkestan. Då kommunistane kom til makta i 1949 budde berre 300&nbspl000 kinesarar i Xinjiang, av ein total folkesetnad på om lag 5 millionar. Xinjiang blei «sjølvstyrt region» i 1955, men fekk liten fridom. Kommunistpartiet arresterte tusenvis av uigurar og andre muslimar under tiltale av å vera «godseigarar», spionar eller undergravarar, og jord og buskap blei kollektivisert. I 1966 starta kulturrevolusjonen og alle moskear blei stengde av raudegardistane. Først i 1979, under Deng Xiaoping, blei nokre moskear opna att.
Dei siste ti åra har regjeringa i Beijing vidareført ein kinesifiseringspolitikk som kan minna om politikken i Tibet – sivile han-kinesarar blir oppfordra til å slå seg ned i Xinjiang-provinsen. Motstanden mot den hardhendte kinesiske politikken har vore brei, men har òg ytra gjennom radikale islamske grupper som Aust- Turkestans Islamske Rørsle (ETIM). Hausten 2001 blei 22 uigurar sett i fangenskap i Guantanamo i samband med arrestasjonar i Afghanistan. Organisasjonen ETIM står på SN si terroristliste. Framvoksteren av radikal islam i Sentral-Asia motiverte Beijing til å auka politi- og militærnærværet, og søkja tryggleikssamarbeid med Russland og dei sentralasiatiske landa gjennom den såkalte Shanghai-gruppa.
I 1999 blei leiaren for «Rørsla til dei tusen mødrene», Rebiya Kadeer, arrestert og fengsla i Kina. Ho leidde ein brei velferdsorganisasjon og vart talsperson for uigurane. I 2004 blei Kadeer lauslaten etter påtrykk frå USA, ho fekk Raftoprisen og blei gjenforeint med mannen i USA. Opptøyar blant uigurene har stadig funne stad, med valdelege samanstøytar blant anna i 2004. I juli 2009 braut det hittil kraftigaste uiguriske opprøret ut i provinsen, der minst 159 menneske blei drepne og 1 00asåret ifølgje offisielle kjelder. Den 8.juli innførte dei kinesiske provinsstyresmaktene portforbod i hovudstaden Ürümqi. 1. mars 2014 blei 28 menneske drepe og 162 skadde då fleire menn, væpna med kniv, gjekk til angrep på Kunming togstasjon i Yunnan-provinsen. Kinesiske styresmakter la ansvaret på militante uigurar.
Sidan 2014 har uigurar i Xinjiang vore utsette for strenge kontrollar og restriksjonar av dei kinesiske styresmaktene som råkar dei religiøse, kulturelle og sosiale liva deira. Utvida politiovervåking kan sjå etter teikn på «religiøs ekstremisme» som kan omfatta det å eiga forbodne bøker om uigurar, ha skjegg, eiga eit bønneteppe eller å stoppa å røyka eller drikka alkohol. Styresmaktene har installert overvakingskamera, mellom anna i private heimar.
Minst 120 000 (og kanskje over 1 million) uygurar er blitt internerte i fangeleirar, offisielt «omskoleringsleirar», med føremål å endra dei innsette sin politiske tankegang, their identitet og religiøse syn. I nokre av desse leirane bur dei innsette heile døgnet, i andre blir dei sleppte heim om natta. Innsette blir haldne i leirane i 12 månader eller meir, med grunnlag i korleis dei gjer det på kinesiske ideologiprøvar. Kinesiske statstilsette blir tidvis sende for å overvaka familiane til dei innsette, og kvinner er blitt fengsla på grunn av handlingane til sønene eller ektemennene sine.
Interneringa og den massive overvakinga har ført til breie skuldingar om at Kina driv kulturelt folkemord mot uigurane. I 2018 blei det funne at operasjonane hadde dobla seg i storleik. Satellittbevis tyder på at Kina har øydelagd over to dusin uigurmuslimske religiøse stader mellom 2016 og 2018.
Parallelt med den tvinga interneringa av vaksne blei minst ein halv million barn skilde frå familiane sine berre i 2017. Dei blei haldne i «førskoleleirar» med fengselliknande overvaking og straumgjerde rundt.
I juli 2019 sa 22 land, mellom anna Australia, Storbritannia, Canada, Frankrike, Tyskland og Japan, ifrå at dei var bekymra om internering, overvaking og restriksjonar i Kina, særleg retta mot uigurar og andre minoritetar i Xinjiang. 12. juli 2019 skreiv ambassadørar frå 50 land under på eit brev til leiaren for SN sitt menneskerettsråd og SN-høgkommissæren for mennskerettar som gav støtte til Kina. Dette var hovudsakleg land frå Asia, Afrika og Midtaustent. 20. august 2019 trekte Qatar tilbake underskrifta si frå brevet. I juni 2020 skreiv den amerikanske presidenten Donald Trump under på Uyghur Human Rights Policy Act, som la ned amerikanske sanksjonar mot kinesiske maktfolk som var ansvarlege for omskoleringsleirar.
I juni 2020 publiserte den tyske antropologen og sinologen Adrian Zenz rapporten Sterilizations, IUDs, and Mandatory Birth Control: The CCP’s Campaign to Suppress Uyghur Birthrates in Xinjiang. Denne hevda at uigurkvinner, truga med å bli sende til leirar, blei tvinga til å ta abort, gå gjennom sterilisering eller bli utstyrte med prevensjonsspiralar. Zenz sin analyse av desse statlege tiltaka viste at folkevekstraten i uygur-området hadde gått ned 60 % mellom 2015 og 2018, med ein nedgang på 84 % i dei to største uigur-prefektura. I 2019 gjekk fødselraten ned 24 % i heile regionen. Denne nedgangen står i kontrast til ein nedgang på 4,2 % i heile Kina i 2019. Zenz hevda at desse tiltaka for å få ned fødselsraten blant uigurar svarte til kriteria for folkemord under Artikkel II, seksjon D av SN sin folkemordkonvensjon gjennom pålegging av inngrep med føremål å hindra fødslar innan ei gruppe.
MT-LB
MT-LB (Многоцелевой Тягач Лёгкий Бронированный: Многоцелевой Тягач Лёгкий Бронированный) er eit sovjetisk pansra personellkøyretøy med beltedrift. Det vart utvikla seint på 1960-talet, og brukt i fleire roller, mellom anna for å trekkja artilleri. .
Kjernedata:
Konstruksjon
MT-LB er amfibisk, men til forskjel frå PT-76 sitt vannjetsystem, brukar MT-LB drivbeltene. Disse ligg rundt 6 løpehjul som også fungerer som returhjul, med drivhjulet framme og spennhjulet bak. Den effektive fjøringa gir ein mjuk gange, og med dei breiaste belta er køyring god i blautmyr og djup snø. Førarplassen er framme på venstre side, medan vognkommandøren sin plass er på høgre side under tårnet. Motoren er montert litt på sida for å skape en trong gang til transportromet bak. Denne skal tena som rømningsveg dersom dei fremste lukane ikkje kan brukast. Normal lastekapasitet er 2 tonn, og vogna kan slepe opptil 6 tonn.
Besetning
Besetninga består av førar og vognkommandør. I tillegg er det plass til 11 fullt utrusta infanteristar i bakrommet.
Væpning
Væpninga består normalt av eit 7,62mm maskingevær eller ein tung 12,7mm NSVT montert i eit lite tårn - denne vert handtert av vognkommandøren. Den låge profilen gjer at fleire land ser den som høveleg som plattform til luftvern- og panserbekjempingmissilar samt granat- og bombekastare.
MT-LB (objekt 6) er basisvogna, men den finst i fleire ulike variantar:
Sovjetiske og russiske
MT-LB-T – Brukt for å trekkja artilleri og frakta granatar.
MT-LBV – Forbetra mobilitet og breiare belte (marktrykk 0,27 kg/cm2) - svært god i blautmyr og djup snø, og mykje brukt i «nordområda»
MT-LBV-NS "Altaj" – forbetra mobilitet og breiare belte (marktrykk 0,27 kg/cm2) - tilpassa for sivilt bruk
МТ-LBVMK — versjon med 12,7mm mitraljøse for luftvern av typen Kord maskingevær, og med motor av typen JaMZ-238VM med 240 hestekrefter.
МТ-LBVM1K — versjon tilpassa for bruk i høgfjellet, med motor av typen JaMZ-238BL-1 med 310 hestekrefter og ny radiostasjon.
SA-13 Gopher – Luftvernskøyretøy basert på eit MT-LB chassis
MT-LBVMA (objekt 6MA) med utstyr og væpning som tilsvarar BTR-80
MT-LBVMA1 (objekt 6MA1) med utstyr og væpning som objekt 6MA, men i tillegg ein 30mm granatkastar av type AGS-17
MT-LBVMA2 (objekt 6MA2) med utstyr og væpning som objekt 6MA, men med 23mm ZU-23 luftvernkanon i staden for maskingeværet KPVT.
Skagensmålarane
Skagenmålarane var ein skandinavisk kunstnarskoloni som var verksam i Skagen på Jylland, særleg på 1870- og 1880-talet. Kunsten deira er kjenneteikna av realistiske friluftsmåleri og intense lysskildringar med rike valørar.
Kunstnarar som i kortare eller lengre tid var verksame i Skagen var mellom anna P.S. Krøyer, Oscar Björck, Michael Ancher, Anna Ancher, Christian Krohg og Johan Krouthén.
Kunstnarkolonien er rikt representert på Skagens kunstmuseum.
MT-LB
Sovjetiske og russiske
MT-LBM1 (objekt 6M1) - modifisering av MT-LB med motor av typen JaMZ-238BL-1 med 310 hestekrefter og mekanisk transmisjon samt hydraulisk styresystem.
Dun i Trøndelag
Dun er ei bygd i Namsos kommune i Trøndelag fylke. Staden var administrasjonssenter i tidlegare Fosnes kommune. Dun ligg midt på øya Jøa. Her ligg Jøa barne- og ungdomsskole, Fosnes bygdemuseum og Dun kyrkje.
Dun var heimstaden til Olav Duun.
Thur i Frankrike
Thur er ei elv i departementet Haut-Rhin i Alsace i Frankrike, og ei av sideelvane til Ill frå venstre. Ho har sitt utspring i Vogesane, og renn gjennom landsbyane Thann og Cernay. Ho munnar ut i Ill, som igjen er ei av sideelvane til Rhinen, nær Ensisheim nord for Mulhouse.
Helgøya
Helgøy eller Helgøya er eit namn på fleire øyar i Noreg:
1177 Gonnessia
1177 Gonnessia er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 24. november 1930 av Louis Boyer ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
Kabal
Dei fleste kabalar går opp sjeldnare enn dei ikkje gjer det. Somme kabalar er heilt tilfeldige og mekaniske, og då kan ein i prinsippet rekne ut sannsynet for at han går opp. I andre kabalar er eit godt utfall avhengig av at spelaren spelar godt. Nokre få kabalar er spel med fullstendig informasjon, som tyder at ein i prinsippet kan sjå ut frå korleis han er delt ut om det er mogleg at han går opp, og i tilfelle korleis. Likevel set minnet og tankegangen til mennesket ei grense for dette.
Ein kabal handlar ofte om å leggje ut korta i eit mønster på bordet, og sidan sortere dei «rett» etter visse reglar, til dømes frå lågaste til høgaste valør i kvar kortfarge. Somme kabalar er delte ut slik at det er umogleg å få dei til å gå opp uansett kva ein gjer. Andre kabalar igjen kan teoretisk sett gå opp uansett tangegong.
Kabal kan òg vere nemninga på ein fordekt organisasjon av konspiratorisk karakter.
Buseno
Buseno  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 801 meter over havet.
Nicaragua
Nicaragua er eit land i Mellom-Amerika. Det grensar til Honduras i nord, Costa Rica i sør og har kyst mot Stillehavet i vest og Det karibiske havet i aust. Nicaragua er det største landet i Mellom-Amerika i utstrekning, men har færrast innbyggjarar per kvadratkilometer. Landet har tropisk klima, men det finst regionale skilnader.
Ved folketeljinga i 2005 hadde Nicaragua 5 628 494 innbyggjarar. Valutaen i landet er nicaraguansk córdoba (NIO), som blir delt inn i 100 centavo. Nicaragua er ein republikk. Presidenten heiter Daniel Ortega Saavedra. Han var òg president i Nicaragua i perioden 1985–1990. Fleirtalet i Nicaragua er katolske kristne, 58,5 % av folkesetnaden er katolikkar. 21,6 % er protestantar og 19,8 % har ein annan eller ingen religion.
Det spanske imperiet erobra landa på 1500-talet. Nicaragua oppnådde sjølvstende frå Spania i 1821. Sidan då har landet hatt lange periodar med politisk uro, militær innblanding frå USA, diktatur og økonomiske vanskar. Dette førte til store omveltingar og revolusjon på 1960- og 1970-talet. Nicaragua er i dag ein representativt demokratisk republikk. I 1990 blei Violeta Chamorro vald til president, og var då den første kvinna som blei vald til dette embetet i Latin-Amerika.
Folkesetnaden er blanda, og består hovudsakleg av mestisar (69 %). Folk rekna som kvite er for det meste av spansk opphav, med mindre delar italiensk, fransk og tysk opphav (17 %). Resten består av små grupper marginaliserte afrikansk-ætta og urfolk. Ca. 25 % bur i hovudstaden Managua, den nest største byen i Sentral-Amerika. Språket er spansk, sjølv om nokre innfødde språk, slik som miskito, sumo og rama i tillegg til engelsk kreol, blir brukte i nokre område. Desse ulike kulturtradisjonane har påverka lokale uttrykk, slik som i litteraturen til m.a. Rubén Darío, Ernesto Cardenal og Gioconda Belli. Nicaragua er i stigande grad eit populær reisemål for turistar.
Namn
Namnet «Nicaragua» skal ha blitt gjeve landet av den første spanske conquistadoren som kom dit i 1522, Gil González Dávila. Det skal vera danna av namnet til ein lokal hovding kjend som Nicarao, og spansk agua, 'vatn'. Folket hans er også kjend som nicarao. Namnet kan visa til at det finst to store sjøar og fleire mindre vatn i området. Den største blir kalla Nicaraguasjøen.
Ei anna forklaring er at spanjolar skal ha tolka ei lokal utsegn om til «Nicaragua». Dette kan vera følgjande utsegner på nahuatl: nic-anahuac, som tyder 'Anahuac nådde så langt', 'nahuafolk kom så langt' eller 'dei som kom frå Anahuac kom så langt'; nican-nahua, som tyder 'her er nahuafolket'; eller nic-atl-nahuac, som tyder 'her ved vatnet' eller 'omgjve av vatn'.
Geografi
Nicaragua kan grovt delast inn i tre geografiske regionar: låglandet i vest, fjella i nord, og Mosquitokysten i aust. Låvlandet består av eit fruktbart slettelandskap, og det er her mesteparten av jordbruksvarene i landet blir produserte. Dei tre største byane i Nicaragua, Managua, León og Granada, ligg alle i låglandet. Fjella i nord har eit kjøligare klima. Omtrent ein fjerdedel av jordbruksproduksjonen i landet føregår her, med kaffi som den viktigaste nytteplanta. Moskitokysten består for det meste av regnskog, og er sparsamt folkesett. Klimaet er tropisk og svært fuktig.
Klima
Nicaragua har eit tropisk regnklima med varme og fuktige lågareliggande område i aust. Ein har mykje nedbør året rundt, og på søraustkysten kjem det ofte svært store nedbørsmengder om sommaren med 2500-3750 mm i løpet av eit år. Dette området er eit av dei våtaste i Mellom-Amerika. Orkanar er ein stor risiko på austkysten av Nicaragua, særleg frå september og inn i november. Dei nordvestlege høgareliggande områda er litt kjøligare og har mindre fukt. Dei vestlege områda, inkludert Managua, har meir trykkande forhold. Her er det regntid på sommaren, men med ein markert canicula i juli og august, då det kjem lite regn. Perioden frå desember og ut april er òg svært tørr. I desember og januar har ein ofte vindfulle og noko kjøligare dagar. Årstemperaturen er gjennomgåande 26–29 °C med liten skilnad mellom varmaste og kaldaste månad.
Historie
Tidlege innbyggjarar budde i området så langt tilbake som 12 000 f.Kr. Urfolka som heldt til her seinare i førkolumbisk tid budde i ulike mindre samfunn mellom Mesoamerika og Andesregionane, i eit såkalla mellomområde (Intermediate Area eller Área Intermedia). Dei sentrale delen og dei karibiske kystområde av noverande Nicaragua var folkesette av folk som tala makrochibchanske språk. Dei hadde samla seg i Sentral-Amerika og vandra også til dagens Nord-Colombia og nærliggjande område. Dei livnærte seg hovudsakleg gjennom jakt og sanking og av ein del fiske, og dreiv også bråtebruk.
Kristoffer Columbus kom til området under si fjerde reise til Amerika, i 1502. Han utforska Mosquitokysten på atlanterhavssida av Nicaragua, men møtte ingen innfødde.
Landet blei kolonisert av Spania frå 1524. Området gjekk frå spansk herredøme i 1821 og danna Den mellomamerikanske føderasjonen (República Federal de Centroamérica) saman med noverande Guatemala, El Salvador, Honduras og Costa Rica.
Mosquitokysten, med Bluefields som viktigaste by, låg under britisk herredømes frå 1655 til 1850 og under Honduras frå 1859 til 1860. Han har med visse unntak vore sjølvstyrande sidan, og er no delt mellom regionane Región Autónoma del Atlántico Norte og Región Autónoma del Atlántico Sur.
Etter ein borgarkrig blei Den føderale sentralamerikanske republikken oppløyst i 1840, og Nicaragua blei sjølvstendig. I tida som følgde involverte USA seg ofte i politikken i landet, blant anna i 1909 då dei støtta det konservative opprøret som fekk den liberale presidenten Zelaya avsett. USA okkuperte landet fram til 1933, då fleire år med opprør og geriljakrigføring leida av Sandino gjorde at dei trekte seg ut.
Frå 1936 til 1979 var landet diktatorisk leia av familien Somoza; først av president Anastasio Somoza García fram til 1956. Etter at han døydde overtok sonen Luis Somoza Debayle som president og Anastasio Somoza Debayle som leiar for nasjonalgarden. Luis døydde av naturlege årsaker i 1967 og Anastasio overtok som diktator. Somoza heldt på eit vennleg samband til USA og gav amerikanske selskap store konsesjonar i byte mot pengar. Dette blei ikkje godt motteke av den landeigande middelklassa, som tapte stort; og etterkvart samla det seg ein regimefiendtleg krins rundt Pedro Chamorro, redaktøren av avisa La Prensa.
I 1961 blei den sosialistiske organisasjonen Frente Sandinista dei Liberación Nacional (FSLN), kjend som Sandinistane, stifta. Gruppa dreiv geriljakrig mot regimet, utan særleg suksess gjennom heile 1960-talet. I 1972 blei Managua ramma av eit stort jordskjelv som gjorde omfattande skadar. Det kom nødhjelp frå utlandet, men Somoza sørgde for at oppbygginga av byen blei gjort av hans eigne selskap. Dette førte til auka motstand mot regimet, og auka støtte til FSLN. Det braut ut ein blodig borgarkrig, som enda med at Somoza og andre medlemmar av regimet flykta til USA (der han blei nekta innreise og difor drog vidare til Paraguay) og at opprørarane fekk makta i 1979. Det blei sett opp ein mellombels junta med sandinistleiaren Daniel Ortega i spissen.
Ortega blei vald til president i 1984, og sat med makta til han i 1990 tapte for ein koalisjon av borgarlege parti leidde av Violeta Chamorro. Etter Chamorro følgde så to presidentar frå det liberale partiet PLC, Arnoldo Alemán (1996), og Enrique Bolañosar (2001). I 2006 kom så FSLN tilbake til makta etter 16 år, då Daniel Ortega på nytt blei vald som president i Nicaragua.
Økonomi
Nicaragua er eit fattig land med låg inntekt per kapita og ei enorm utanlandsgjeld. Inntektsskilnadene er blant dei største i verda. På midten av 1990-talet tilhøyrde mindre enn ein femtedel av folkesetnaden middelklassa, og studium har vist at 60 % av inntektene gjekk til 20 % av hushalda i same periode.
Turisme
Turisme er i dag den nest største næringa i Nicaragua. I dei første 7 åra av 2000-talet voks turismen ca. 10-16 % årleg. Veksten har ført til at inntekter frå turisme har stige meir enn 300 % over ein periode på 10 år. Veksten i turismen har òg påverka jordbruk, kommersiell- og finansindustri, og dessutan bygg-og anleggsbransjen positivt. Til trass for positiv vekst gjennom det siste tiåret er Nicaragua enno det minste vitja landet i regionen.
Hainfeld
Hainfeld er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Lilienfeld i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 44,7 km² og i kring 3 800 ibuarar. Landsbyen Hainfeld ligg 439 meter over havet.
Den einaste skrufabrikken i Austerrike, Schmid Schrauben Hainfeld, ligg i Hainfeld.
Maliføderasjonen
Maliføderasjonen var ein kortliva forbundsstat (1959–1960) som omfatta dei tidlegare franske koloniane Fransk Sudan (noverande Mali), Senegal, Øvre Volta (noverande Burkina Faso) og Dahomey (noverande Benin). Modibo Keita frå Mali var president for føderasjonen, og regjeringa hadde sete i Dakar i Senegal.
Staten blei grunnlagd i januar 1959, men allereie i mars det året trekte Dahomey og Øvre Volta seg ut. Føderasjonen fekk fullt sjølvstyre 20. juni 1960. Den 20. august same året trekte Senegal seg ut etter politisk usemje. 22. september blei Republikken Mali erklært av Keita.
Benjamin Harrison
Benjamin Harrison var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1889 til 1893. Harrison var nummer 23 i rekkja over presidentar. Levi P. Morton var visepresident i USA medan Harrison var president.
Havøysund kyrkje
Havøysund kyrkje er ei langkyrkje frå 1961 i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Kyrkja ligg i Havøysund og høyrer til under Nord-Hålogaland bispedøme.
Byggverket er i betong og tre og er bygd med 300 plassar. Arkitekt var Esben Poulsson.
Starokostjantyniv
Starokostjantyniv (ukrainsk Старокостянтинів) er ein by i Khmelnytskyj oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Starokostjantynivsky rajon (distrikt), medan sjølve byen har status som eit eige rajon i oblastet. Byen har kring 35 000 innbyggjarar.
Havøysund kyrkje
Historie
Den første kyrkja i Havøysund var ei kyrkje som opphavleg stod på Måsøya, men blei flytta til Kirkeøra i Havøysund i 1832. Seinare blei denne kyrkja flytta tilbake til Måsøya, men ho blei brend saman med resten av bygda under brenninga av Finnmark i 1944.
Etter krigen avgjorde ein at hovudkyrkja skulle flyttast frå Måsøy til Havøysund att. Først heldt kyrkjelyden til i ei brakke, men etterkvart blei det reist eit kyrkjebygg. Dette blei innvigd av biskop Alf Wiig den 26. november 1961. Mykje av utstyret i kyrkja kom frå brakkekyrkja.
Utsmykking
Altertavla i kyrkja er måla av Terje Grøstad. Motivet er Kristus si oppstanding.
Björg Þorláksdóttir
Björg Karítas Þorláksdóttir, fødd i Vesturhópshólum i Húnaþingi, død i København, var den første kvinna frå Island som fekk ein doktorgrad. 17. juni 1926 vart ho kréert til doktor i psykologi ved Sorbonneuniversitetet iParis, og same året vart ho æra med Riddarkrossen til Den islandske falkeordenen.
Ho var syster til Jón Þorláksson.
Karasjok kyrkje
Karasjok kyrkje er ei kyrkje konstruert i en kvadratisk form, frå 1974 i Karasjok kommune i Troms og Finnmark.
Kyrkja er bygd i tre og har 500 plassar. Arkitekt for kyrkja var Odd Østbye.
Ein kan koma til staden via Riksveg 92 og E6.
LSK Kvinner Fotballklubb
LSK Kvinner Fotballklubb er ein norsk kvinnefotballklubb frå Lillestrøm. Han har vunne Toppserien sju gonger, vunne seks cupgull og tatt «The Double» fem gonger.
Klubben blei stifta 10. oktober 1989 som Setskog/Høland. I 2001 blei han omnemna til Team Strømmen og overtok plassen i Toppserien. Sidan desember 2009 har klubben heitt LSK Kvinner FK.
Spelarstall
Endra 20. august 2020
, målvakt , målvakt
Midnight Special
«Midnight Special» er ei tradsjonell folkevise som ein meiner hadde sitt opphav hos fangar i Sørstatane i USA. Tittelen kjem frå refrenget.
Songen har gjennom musikkhistoria vorte mykje spelt i country-blues-stil frå fangen sitt synspunkt, og har vorte spelt av mange forskjellige artistar.
Historie
Første gong teksten til songen kom på trykk var av Howard Odum i 1905. som t.d.:
Første gong notane kom på trykk var i 1923.
Ragni
Ragni er eit kvinnenamn danna som ei kortform av namn med det norrøne førsteleddet Ragn-, som Ragnhild eller Ragnar. Ragn- kjem frå regin eller rọgn, som tyder 'råd' eller 'avgjering'. I varianten Ragny kan sisteleddet -ny tolkast som 'ny'.
Finn Arnesson
Finn Arnesson var ein norsk stormann, av arnmødlingætta.
Finn var ein lojal alliert av Olav den heilage. I forteljinga om slaget på Stiklestad vert han sett opp mot broren Kalv. I Magnus den godes år som norsk konge høyrer ein ikkje om Finn Arnesson. Derimot spela han ei viktig rolle i Harald Hardrådes styringstid. I den fyrste tid var dei to vel forlikte, men vart seinare uvener. Finn for då til Danmark og gjekk i allianse med kong Svein Estridsson, som gjorde han til jarl i Halland. Under Nisåslaget i 1062 vart han fanga, men kong Harald gav han grid.
Ragni
Ragni har namnedag den 21. august.
Midnight Special
Historie
I mars 1929 gav bandet, no kalla Otto Gray and the Oklahoma Cowboys, ut songen på ny, og denne gongen med den tradisjonelle tittelen.
Sam Collins spelte inn songen og gav han ut i 1927 med tittelen «The Midnight Special Blues» for Gennett Records. Versjonen hans følgjer den tradisjonelle stilen.
I 1934 gav Huddie William «Lead Belly» Ledbetter spelte inn ein versjon ved Angola Prison for John og Alan Lomax, som gav han kredit for songen. Ledbetter spelte inn minst tre versjonar av songen, ein med the Golden Gate Quartet, ei gospelgruppe, 15. juni 1940. Ledbetter endra fleire av tekstlinjene i songen og har fått æra for å gjere songen kjend.
Andre versjonar
Johnny Rivers, Paul Evans, Big Joe Turner og Creedence Clearwater Revival har alle velkjende versjonar av songen. Andre artistar som ABBA, Mungo Jerry, Van Morrison, Odetta, D.O.A., Sonny Terry & Brownie McGhee, Little Richard, Buckwheat Zydeco, Mischief Brew, Josh White, Pete Seeger, Spencer Davis Group, Eric Clapton og Paul McCartney har òg spelt songen.
Ragni
I 2009 var det 259 norske kvinner som heitte Ragni og 26 som heitte Ragny.
Kärkölä
Kärkölä er ein kommune i landskapet Päijänne-Tavastland i Finland. Kommunen har cirka 4 900 innbyggjarar og eit areal på 259,38 km², av dei er 2,84 km²  vatn. Kärkölä er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Hausjärvi, Hollola, Hämeenkoski, Tavastehus, Mäntsälä og Orimattila.
Tranebær
Tranebær (Vaccinium oxycoccos) er ein krypande lyngplante med runde, blanke blad og rosa blomster. Om hausten får han raude bær som er rike på antioksidantar og kan brukast til saft og syltetøy. Bæra inneheld eit forholdsvis høgt nivå av naturlege konserveringsmiddel. Blada er eviggrøne på den måten at blada vert raudbrune om hausten og at det er dei same blada som blir grøne att om våren.
Doller
Doller er ei elv i Alsace (Haut-Rhin) nordaust i Frankrike. Ho er ei av sideelvane til Ill, som igjen er ei sideelv til Rhinen. Elva har ei lengd på 47 km.
Doller har utspring i Vogesane, aust for Ballon d'Alsace i ei høgd på 940 meter over havet. Ho renn hovudsakleg austover, gjennom landsbyane Sewen, Dolleren, Masevaux, Sentheim, Reiningue, før ho munnar ut i Ill i Mulhouse.
Grover Cleveland
Stephen Grover Cleveland var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1885 til 1889 og frå 1893 til 1897. Grover Cleveland er den einaste presidenten i USA som har sete i to presidentperiodar som ikkje har vore samanhengjande i tid. I rekkja over presidentar er han difor nummer 22 og 24.
Mette Elisabeth Finnestad
Mette Elisabeth Finnestad er ein norsk skyttar frå Skjeberg, no busett i Søgne. Ho vart historisk da ho som første kvinne vann Landsskyttarstemnet i 2006 og vart skyttardronning.
Lansskyttarstemnet i 2006 gjekk føre seg i Målselv. Da Finnestad vann, hadde skyttartinget akkurat bestemt at tittelen skulle vera skyttardronning dersom ei kvinne vann, og dette året var det til og med to kvinner på toppen av listene. Finnestad har òg vorte skyttarprinsesse to gonger, begge gongene representerte ho Torsnes skytterlag.
Ho er gift med skyttarkongen frå 1987, Tor Harald Lund frå Søgne.
Ragnvald
Ragnvald er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det har namnedag den 21. august.
Kirovsk i Ukraina
Kirovsk (ukrainsk Кіровськ) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 30 000 innbyggjarar. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk.
Ragnvald
Norrønt Rǫg(n)valdr eller Rag(n)valdr er sett saman av rǫgn (fleirt.) eller ragna (genitiv) som tyder 'gudar' eller 'høgare makter' eller gotisk regin, 'råd'. Sisteledde valdr eller 'valde'' tyder 'hovding, ein som har makt'.
Kirovsk i Ukraina
Kirovsk vart grunnlagd i 1764 som landsbyen Holubivske. Historia følgjer historia til den industrielle utviklinga i Aust-Ukraina tett og voks opp kring kolgruver.
Ragnvald
Reginald, Renaud, Reynold og Reinaldo er andre språkvariantar av namnet.
Kirovsk i Ukraina
12. mai 2016 vart han omdøypt til Holubivka  (Довжанськ) av dei ukrainske styresmaktene.
Olav I av Noreg
Olav Tryggvason av norrønt Óláfr Tryggvason var konge i Noreg frå 995 til 1000, og er tradisjonelt blitt rekna som den store heltekongen i vikingtida, rikssamlaren og den første kristningskongen både på Island og i Noreg.
Sogelitteraturen - tida før 995
Snorre skriv at far til Olav Tryggvason var Tryggve Olavsson, som skal ha vore soneson etter Harald Hårfagre, og mor hans var Astrid Eiriksdotter, dotter av Eirik Bjodaskalle frå Jæren. Faren vart drepen før Olav vart fødd, og mora måtte rømme for å berge livet for seg og sonen. Dei ville fare til Gardarike, men på veg over Austersjøen vart dei tekne av vikingar og Olav vart seld som træl. I seks år var han hjå ein bonde i Estland, før han til sist kom til Gardarike og kom i teneste hjå kong Valdemar. Han skal då ha vore ni år gamal og vart verande i Gardarike i ni år. Då vart han uven med kong Valdemar og om lag 18 år gamal reiste han på vikingferd. Han herja først på Bornholm, deretter drog han til Vendland og kom til kongen der, som Snorre kallar «Burislav». Han vart gift med «dronning Geira», dotter åt kong Burislav, og vart verande i Vendland i tre år.
Medan han var i Vendland, hende det at saksarkeisaren Otto I gjekk til krig mot danskekongen Harald Blåtann. Kong Burislav følgde keisar Otto med ei stor hær, og Snorre fortel at Olav Tryggvason, mågen hans, var òg med i denne hæren. Det var i denne krigen at Håkon jarl den mektigel frå Noreg kom til Danmark for å hjelpe kong Harald Blåtann, der han vann over saksarkeisaren i eit slag ved Danevirke.
Noko seinare vart Geira sjuk og døydde, og Olav sørgde då slik over å ha mist henne, at han ikkje likte seg meir i Vendland. Han fekk seg hærskip og drog på nytt ut i hærferd. Han herja først i Saksland, i Friesland og i Flandern. Seinare herja han i England, Skottland, på øya Man, i Bretland (Wales og Cornwall), i Kumrarland (Cumberland), og for deretter vest til Valland (Nord-Frankrike). I denne tida kalla han seg sjølv for «Åle» frå Gardarike.
Etter fire år kom han til Syllingane (Scilly Isles). Der vart han spådd av ein heilag einebuar at han skulle bli ein stor konge og utrette store ting, og han skulle kome til å omvende mange til tru og dåp. Olav Tryggvason skal ha blitt verande ei lang tid hjå einbuaren og fekk lære om Gud og kristendommen. Han skal òg ha blitt døypt der.
Snorre fortel at «om hausten» etter at han var døypt (truleg omkring 988), segla Olav til England. Der fór han med fred, for i England var dei kristne og han var kristen sjølv. Der traff han «dronning Gyda», syster til Olav Kvåran som var konge i Dublin i Irland. Ho hadde vore gift med ein mektig jarl som no var død. Olav vart då gift med Gyda, og deretter var han stundom i England og stundom i Irland.
Fakta I
Soga om Olav Tryggvason har alle ingrediensane som høyrer med i ei klassisk heltesegn og det meste av innhaldet må reknast som historisk særs usikkert. Mange av opplysningane er påviseleg både feil og mangelfulle og gir ikkje grunnlag for å kunne gi ei reell vurdering av han som person og heller ikkje av norsk historie i dei fem åra han var konge.
I den norrøne sogelitteraturen har han fått ein brei omtale, til dømes i Heimskringla, Fagerskinna , Ågrip , Tjodrek Munk si kongekrønike , den latinske krønika Historia Norvegiæ og i den særskilde soga om Olav Tryggvason av Odd Munk Snorresson. Olav Tryggvason er òg omtala i to diktverk frå om lag år 1200, Rekstefja, truleg av skalden Hallar-Steinn, og Óláfs drápa Tryggvasonar av ein ukjend skald. Alle desse kjeldene vart nedskrivne om lag 200 år eller meir, etter at Olav Tryggvason levde.
Kambalnyj
Kambalnyj (russisk Камбальный) er ein vulkan som ligg sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland.
Olav I av Noreg
Fakta I
I nyare utgåver av Heimskringla er sjølve kongstida hans skildra over nær 50 sider, og sett i høve til kor lite ein i røynda visste om han i medelalderen, er omfanget uvanleg stort. Til samanlikning kan nemnast at om det som hende dei neste femten åra (1000-1015), då ladejarlane styrte Noreg, skreiv Snorre stort sett eit einaste lite avsnitt.
Skaldedikt
I Skaldatal er berre to skaldar knytt til Olav Tryggvason: Hallfred Vandrædaskald og Bjarni skáld. Sistnemnde kan ha vore Bjarni Gullbrárskáld, men noko dikt av han om kong Olav er ikkje kjent. Av Hallfred kjenner vi to dikt om kong Olav :
Olavsdråpa truleg dikta i 996 og handlar om vikingferdene, før han kom til England. Diktet samsvarer i stor grad med sogeteksten.
Arvedråpa er datert til 1001. Dei første versa skildrar kampar på dei britiske øyane, medan resten av diktet handlar om slaget ved Svolder og om korleis kong Olav døydde.
Olav Tryggvason skal sjølv ha gjort skaldedikt, men berre to små vers er kjende.