cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sulak
Elva startar der elvane Avar Kojsu og Andi Kojsu renn saman på nordsida av austlege Kaukasus. Ho renn nordover gjennom den 700-1500 meter djupe Sulak-kløfta og kjem ut av fjella til ein brei dal. Etter å ha passert byen Kiziljurt svingar elva gradvis mot aust og dannar eit stort delta ved utløpet i Kaspihavet.
Bidzjan
Elva har ei breidde på 30-60 meter og ei djupne på 1,5-7 meter. Bidzjan spring ut frå Hingganfjella og renn sørover til ho munnar ut i Amur. Ved elva ligg byen Birobidzjan som er det administrativt sentrumet i Den jødiske autonome oblasten og som delvis er kalla opp etter elva. Bidzjan er avbilda på våpenet til oblasten.
Sulak
Sulak vart nytta som vassforsyning for byane Makhatsjkala og Kaspijsk. Langs Sulak er det bygd ei rekkje vasskraftverk (Miatl, Tsjiryjurt, Tsjirkej og Bavtugaj) med ein samla potensiell produksjon på 1345,6 MW.
I.M. Pei
Ieoh Ming Pei, kjend som I.M. Pei er ein kinesiskfødd arkitekt busett i USA. Han er ein av dei mest vidgjetne arkitektane i verda, og er rekna for å vera den siste store modernistiske arkitekten.
Pei har teikna fleire eigenarta, monumentale byggverk, mellom anna glaspyramiden utanfor Louvre i Paris, skyskraparen til Bank of China i Hongkong og National Gallery of Art i Washington, D.C..
Mator
Historie
Mator døydde ut på 1840-talet. Det vart snakka i Sibir, i dei nordlege delane av Sajanfjella ikkje langt frå nordgrensa til Mongolia. Talarane budde i eit stort område frå Jenisej til Baikalsjøen. Taigi og karagassisk, som av nokon blir halde for eigne språk, var sannsynlegvis dialektar av mator. Mator-talarane vart assimilert inn i dei altaiske språka som blir snakka i det same området, spesielt khakassisk og tuvinsk.
Berbarar
Berbarar er tradisjonelt nomadefolk. Dei oppstod som folkegruppe i Aust-Afrika for over 10 000 år sidan, og er slik eit urfolk i Nord-Afrika. På 600-talet og 1100-talet blei berbarane fortrengde av innvandrande arabarar, og har sidan stort sett hatt tilhald i fjell- og ørkenområda nord i Afrika.
Covaleda
Covaleda er ein kommune i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania.
Statens skogskole
Statens skogskole var ein skole som tok sikte på å utdanne skogteknikarar for å rekruttere funksjonærar til det offentlege og det private skogbruket.
Staten hadde skogskolar i Kongsberg, Bygland, Evenstad, Steinkjer og Osen. Oppland fylke hadde skogskole i Brandbu. Skolane kombinerte praktisk og teoretisk undervisning. Då Norges Landbrukshøgskole vart etablert på Ås, vart det bestemt at skogskolane dessutan skulle vere forskolar for skogutdanninga ved landbrukshøgskolen. Sidan vart skogskolen på Kongsberg spesialisert som forkurs til landbrukshøgskolen. Dette forkurset vart nedlagt i 2000. På slutten av 1980-talet vart dei andre skogskolane integrerte i distriktshøgskolane. Skolane vart likevel oppretthaldne som eigne undervisningsstader, men rundt år 2000 vart skogutdanninga nedlagt på dei fleste av dei gamle skogskolane.
I dag gir Høgskolen i Hedmark høgskoleutdanning i skog- og utmarksfag på Evenstad.
Staten hadde òg praktiske skogskolar, statens yrkesskole for skogbruk, på Sønsterud og Saggrenda ved Kongsberg. Desse skolane er overtatt av fylkeskommunane.
Kolbjørn
Kolbjøn  er eit nordisk mannsnamn sett saman av kol, som kan visa til svartfarge, og bjørn. Kolbjørn har namnedag den 9. juni.
Namnet var vanleg i Noreg i mellomalderen. Det blei særleg brukt på Austlandet etter reformasjonen.
Zeytinli
Zeytinli er ein by i distriktet Edremit i provinsen Balıkesir i Tyrkia. Byen har krnig 17 000 innbyggjarar.
Byen er kjend for olivendyrking og namnet på byen tyder faktisk «oliven» på tyrkisk. Byen ligg ved foten av fjellet Ida.
Albagiara
Albagiara (sardisk Ollàsta) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Han har 263 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 215 meter over havet.
Akin Düzakin
Akin Düzakin er ein tyrkisk-norsk illustratør og barnebokforfattar busett i Noreg sidan 1987. Han er utdanna i industridesign frå Ankara og frå Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Der han studerte frå 1987 til 1994.
Akin Düzakin har illustrert ei lang rad barnebøker, mellom anna bøkene om Tvillingbror og Tvillingsøster av Liv Marie Austrem, som han fekk Brageprisen for i 1995 og 1997. Saman med Oddmund Hagen fekk han Unni Sands bildebokpris for 1998 for biletboka Over jordet.
Akin Düzakin er særleg kjent for vakre akrylmaleri i delikate fargenyansar med poetiske, lett naivistiske motiv og tydelege figurar. Han har store biletskapande evner og uvanleg stor handverksmessig tryggleik i arbeida sine. Düzakin blir sett på som ein av dei aller beste illustratørane i Noreg i dag og kanskje den førande biletbok-illustratøren.
Akin Düzakin bur og arbeider i Son sør i Akershus.
Kåre Nordstoga
Kåre Nordstoga er ein norsk musikar med orgel som hovudinstrument. Frå 1984 har han vore domorganist i Oslo domkyrkje.
Under Spellemannprisen 1994 vann Nordstoga saman med Knut Buen og Leif Rygg klassen folkemusikk/ gamaldans for plata Bjølleslåtten.
Bira
Bira (russisk Бира) er ei elv i Den jødiske autonome oblasten i Russland og ei av sideelvane til Amur frå venstre. Elva er 424 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Kåre Nordstoga
I 2006 fekk Nordstoga Lindemanprisen.
Bira
Bira får hovudsakleg tilførsel av regn og stundom kan ho flaume over og oversvømme vegnettet og Den transsibirske jarnvegen.
Byen Birobidzjan ligg langs elva.
Saint Helier
Saint Helier, jèrriais St Hélyi, fransk Saint-Hélier, er den største byen og hovudstaden på den britiske øya Jersey. Han har om lag 28 000 innbyggjarar.
Byen har namn etter einebuaren Helier, som er vernehelgen for Jersey.
Ose Countryfestival
Ose Countryfestival er ein musikkfestival på Ose i Bygland kommune i Setesdal. Han blei halden for første gong i 1983.
Historie
Festivalen byrja i 1983 på Reiårsfossen Camp på Osefita i Setesdal med ca. 11 000 vitjande, noko som var mykje meir enn arrangøren hadde hatt forhåpingar om. Festivalen blei flytta litt rundt og blei mellom anna halden i Dalen og i Seljord, men kom så tilbake til Ose der han blei verande i fleire år.
Hovudartist i 2004 var, som i 1983, Wendel Adkins. I 2005 var det The Pirates Of The Mississippi, 2006 var det countrystjernene Dwight Yoakam og Bobby Bare, i 2007 Pam Tillis og i 2008 opptredde norskætta Lynn Anderson på festivalen.
I 2008 gjorde Anita Hegerland eit comeback på Ose Countryfestival. Lynn Anderson opptredde saman med mannen Mentor Williams og Arne Benoni, eit norsk svar på Jim Reeves.
I 2009 var Steinar Albrigtsen hovudattraksjonen. Det var i tillegg stor fokus på lokale band frå Setesdalsregionen.
2010 såg ei gjenforeining av Big Hand Saloon med Ottar «Big Hand» Johansen og Claudia Scott, Casino Steel og Tore Andersen.
I 2019 opptredde mellom anna Steinar Albrigtsen og Monika Nordli.
Festivalsjefen gjennom mange år har vore Signe Røinås.
Ales
Ales (sardisk Àbas) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Ales har 1 440 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 194 meter over havet.
26. mai
Døde
mai
Cidones
Cidones er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Ole G. Hovi
Ole Gudbrandsson Hovi var ein norsk jurist og politikar frå Lomen i Vestre Slidre i Oppland. Han var stortingsmann 1913-15.
Hovi var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han skulevegen og vart student frå Hauges Minde i Kristiania i 1883. Etter å ha teke cand.jur.-eksamen i 1889, var han han åra 1890-93 fullmektig hos sorenskrivaren i Mid-Gudbrandsdal og Valdres. Sidan var han overrettssakførar i Nord-Aurdal til han i 1913 fekk stillinga som sorenskrivar i Nordre Helgeland. Frå 1919 var han sorenskrivar i Voss, busett på Vossevangen.
Hovi var ei tid formann i Valdres krins-venstreforeining og representerte valbolken 1913-15 einmannskrinsen Valdres på Stortinget, vald for Arbeiderdemokratene. På Tinget var han medlem i Justiskomite nr 2 og av Lagtinget.
Nysa-familien
Nysa-asteroidane (også kjende som Hertha-familien eller Polana-familien) er ei gruppe asteroidar i hovudbeltet som går i bane rundt Sola ved mellom 2,41 og 2,5 AE. Asteroidane i denne familien har eksentrisitetar på mellom 0,12 og 0,21 og ei banehelling på mellom 1,4 og 4.3 grader. Familienamnet kjem frå den mest massive lekamen i familien som er 44 Nysa.
973
973 (romartal CMLXXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
948
948 (romartal CMXLVIII)
Eskil i Tyrkia
Eskil er ein by og eit distrikt i provinsen Aksaray i Sentral-Anatolia i Tyrkia, på sørsida av Tuzsjøen. Byen har kring 16 000 innbyggjarar og ligg 932 meter over havet.
Søralpane
Søralpane (engelsk Southern Alps) er ei fjellkjede som går langsetter vestsida på Sørøya på New Zealand. Ho lagar eit naturleg skilje langs heile Sørøya. Nemninga «Søralpane» gjeld i dei fleste samanhengar heile fjellkjeda, sjølv om separate namn vert bruka på mange av dei mindre kjedene som dannar delar av henne.
Aoraki/Mount Cook er det høgaste punktet på 3 754 moh. Det er 16 andre toppar i denne kjeda som når opp over 3 000 meter i høgde. Ein stor del av fjelkjeda er teken vare på som del av ulike nasjonalparkar, dei mest kjende er Westland National Park, Mount Aspiring National Park og Aoraki/Mount Cook National Park. I følgje ei undersøking seint på 1970-talet fanst det over 3000 isbrear større enn eit hektar i Søralpane. Den største av desse, Tasmanbreen, er 29 km lang.
Søralpane fekk namnet sitt av kaptein James Cook den 23. mars 1770, som skreiv om den «enorme høgda» deira. Dei hadde tidlegare vore omtala av Abel Tasman i 1642, og hans omtale har ofte vorten omsett med «land som er høgt løfta opp».
Søralpane ligg langs grensa til ei geologisk jordskorpeplate, ein del av «eldringen i Stillehavet», med Stillehavsplata i søraust, som skuvar seg vestover og kolliderer med den nordgåande Indo-Australske plata i nordvest. Gjennom dei siste 45 millionar åra har samanstøyten skuva opp ei 20 km tjukk steinmengde frå Stillehavsplata og danna alpane, men mykje av dette er erodert bort. Oppløftinga har vore snøggast i dei siste fem millionar åra, fjella held enno i dag på å heva seg gjennom tektonisk trykk, og fører til jordskjelv langs forkastingssona Alpine Fault. Trass i den betydelege landhevinga er det meste av den relative rørsla langs Alpine Fault sidevegs, ikkje vertikal.
På grunn av at Søralpane er orienterte på tvers av dei vanlegaste, vestlege vindane, dannar fjellkjeda framifrå tilhøve for seglflyging. Byen Omarama, som ligg i le av fjella, er internasjonalt kjend for desse gode tilhøva. Vindane frå vest dannar også eit vêrmønster kjent som Nor'west arch, der fuktig luft vert skuva opp over fjella, og dannar ein boge av skyer på ein elles blå himmel. Dette vêrmønsteret er ofte synleg om sommaren over Canterbury og North Otago. 'Nor'wester' er ein fønvind på linje med Chinookvinden i Canada, der fjellkjeder som støyter mot fuktige vindar tvingar lufta opp, slik at ho vert avkjølt og fuktigheita kondenserer til regn. Dette gir varme og tørre vindar i lufta som kjem ned att i le av fjella.
Predikativ
Predikativet i ei setning er eit setningsledd som strukturelt står i same posisjon som objektet, men som skil seg frå objektet ved at det har same referanse som subjektet, og dermed også står til eit verb som viser nett det.
Overformynderiet
Overformynderiet har som oppgåve å vareta umyndige - mindreårige og umyndiggjorde - sine interesser, særleg på det økonomiske området. Dei syter for oppnemning av verje og hjelpeverje og fører tilsyn med desse. Overformynderiet forvaltar midlar for dei umyndige, og fører kontroll i dei tilfella der verje eller hjelpeverje forvaltar midlar. Overformynderiet fattar vedtak i ein del viktige saker, så som om ein umyndig skal selje fast eigedom, bruke eller fråfalle odelsrett.
Ei av dei mest praktiske problemstillingane er at overformynderiet tar kontroll over pengane viss eit barn arvar meir enn kr 75.000.
Bakgrunnsstoff
Verjemålslova av 1927
Det sørkoreanske flagget
Det sørkoreanske flagget (hangul 태극기, hanja 太極旗, romanisert namn taegeukgi) er kvitt med eit yin yang-symbol i raudt og blått i midten. Rundt dette merket står fire symbol frå det gamle verket Yijing i kvart hjørne.
Flagget blei utforma i 1882 under kong Gojong av Bak Yeong-hyo, den koreanske ambassadøren til Japan. Kongen utropte det som det offisielle flagget for landet den 6. mars 1883.
Allai
Allai (sardisk Àllai) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Allai har 364 innbyggjar og ligg i ei høgd på 60 meter over havet.
Agathis
Agathis, også kjend som dammar og kauri, er ein type eviggrøne bartre som veks med store, udelte stammar. Slekta høyrer til den eldgamle kranstrefamilien, og var utbreidd under juratida, men finst no berre i små område på den sørlege halvkula.
Artar
Det finst i dag 21 artar av Agathis.
982
982 (romartal CMLXXXII)
334 Chicago
334 Chicago er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 23. august 1892 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Cigudosa
Cigudosa er ein kommune i provinsen soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania.
953
953 (romartal CMLIII)
Preludium og fuge i E-dur, BWV 566
Preludium (Toccata) og fuge i (C eller) E-dur, BWV 566 er eit orgelverk skriven av Johann Sebastian Bach før 1708. Det består av fire delar og er eit tidleg verk av Bach.
Forma minnar om preludium og fuger av Buxtehude.
Bach skreiv òg ei utgåve av verket transponert til C-dur, som kunne spelast på orgel stemt i middeltone der E-dur ville høyrast disharmonisk ut på grunn av temperamentet til orgelet. Det finst fleire innspelingar av C-dur-utgåva på historiske instrument.
Ciria
Ciria er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Askiagrava
Askiasgrava er eit gravminne i Gao i Mali. Grava blei bygd på 1490-talet, og er rekna som gravstaden til den første keisaren i songhairiket, Askia Mohammad I. Askiagrava er i dag ein verdsarvstad som omfattar det pyramideforma gravminnet, to moskéar med flate tak, ein gravplass og eit forsamlingsområde.
Anlegget er framleis i levande bruk, både som moské og som kultursenter for byen Gao.
Kristian den femtes danske lov
Kristian den femtes danske lov vart underskriven av kong Kristian V av Danmark-Noreg den 15. april 1683.
Danmark fekk dermed ei lov, ei landslov, som var gjeldande for heile kongeriket. Inntil då hadde det vore tre ulike lover, dei såkalla landskapslovene.
Jyske Lov gjaldt tidlegare for Fyn og Jylland, Sjællandske Lov for Sjælland, Møn, Lolland og Falster og Skånske Lov for Skåne, Halland, Blekinge og Bornholm. Jyske Lov var den nyaste og vart difor òg nytta utanom Jylland.
Danske Lov er detaljert og uutførleg i sine lovreglar, i samsvar med den (kasuistiske) metoden som var vanleg. Det var tale om ei samanskriving av ei rad samfunnsmessig viktige problemstillingar, som før enten hadde vore regulert ut frå sedvane eller ved landsskapslovene.
Danske Lov gjev såleis reglar innanfor ei rad forskjellige emne. Innan strafferett vert det, som noko nytt, prøvd å grunngjeva straff ut frå førebygging av kriminelle handlingar.
Lovsamlinga fekk merksemd òg i utlandet og finst omsett til engelsk, latin, tysk og russisk. Lova bør sjåast i samanheng med rettstradisjonen i Europa. Frå 1100-talet hadde det vorte vanleg med ei større samanskriving av gjeldande sedvanerett. Utviklinga vart skunda på av den katolske kyrkja.
Noreg fekk i 1687 si Kristian den femtes norske lov, som i form og innhald vart mykje lik Danske Lov.
Tradisjonelle regionar i Hellas
Dei tradisjonelle regionane i Hellas var tidlegare offisielle administrative regionar. I dag er dei erstatta av periferiar, men dei blir framleis mykje brukt i meir uformelle samanhengar.
Borzjaelva
Borzja (russisk Борзя) er ei elv i Zabajkalskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Onon frå høgre i nedslagsfeltet til Amur. Elva er 304 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 2,8 m³/s.
Elva spring ut frå Kukulbejfjellet. Elva frys til i november og vert isfri att i april. Stundom tørkar elva heilt ut.
Byen Borzja ligg ved elva.
Lesjaskog
Lesjaskog ligg lengst nord i Gudbrandsdalen. Det er ei fjellbygd der landbruk fram til nå har vore viktigaste næringsveg. Klimaet så nær fjellet er lite eigna for kornproduksjon, så her er det sauehald og storfe med mjølk- og kjøtproduksjon som er dominerande. Sauehaldet har dei siste 20 åra vore sterkt plaga av at jerv drep og lemlestar store mengder lam i løpet av sommaren da dyra går på fjellbeite. Mjølkeproduksjonsbruka er i ferd med å bli færre fordi bruk blir slått saman eller leigde ut til andre. Ein del er sysselsett i offentleg tenesteyting, industri og transport.
Lesjaskogsvatnet ligg på 612 meter over havet og har utløp i begge endar, eit fenomen som visstnok berre finst i ein annan innsjø i heile verda. Lesjaskogsvatnet ligg altså på vasskiljet mellom aust og vest, det er Rauma som renn vestover og Lågen som renn austover. Lesjaskog skule er ein barne- og ungdomsskule.
Anela
Anela (sardisk Anèla) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Anela har 645 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 446 meter over havet.
Akaogiitt
Akaogiitt er ein monoklinisk krystall og er eit mineral av titandioksid. Den er ein av fire naturleg forekommande polymorfismar (mineral med same samansetting, men med ulik struktur) av titandioksid, TiO2, som er godkjent av International Mineralogical Association (IMA). Dei andre er anatas (tetragonal), brookitt (ortorombisk) og rutil (tetragonal).
Espejón
Espejón er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
27. mars
27. mars er den 86. dagen i den gregorianske kalenderen (87. under skotår). Det er 279 dagar att av året.
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Akaogiitt
Akaogiitt er gitt namn etter Masaki Akaogi frå Gakushuin universitet i Tokyo. Mineralet vart godkjent av IMA i mars 2008.
Geir P. Solstad
Geir Petter Solstad er ein norsk marknadsøkonom. Han har vore toppleiar i fleire selskap, mellom anna administrerande direktør for Rema 1000 Norge AS og administrerande direktør for møbelkjeda LIVING AS.
Han har tidlegare vore både styreleiar og marknadssjef for Viking Fotballklubb. Han har i fleire år sete som styremedlem i mellom anna Norsk Toppfotball, Noregs Fotballforbund, Noregs Idrettsforbund og Noregs Olympiske komité.
I dag er Solstad sjølvstendig næringsdrivande gjennom sitt eige selskap Spire Utvikling AS. Han er mellom anna styreleiar i Bay Auto AS, Kristiansands Auto AS, Bilservice Holding AS og Rott Regnskap & Rådgiving AS. Han er og styremedlem i Norfresh AS, Norgeshus AS og Norgeshus Eiendom AS
Jordreform
Ei jordreform er ei omfordeling av landbruksareal, normalt ved at store eigedommar vert stykka opp frivillig eller med tvang, og delt ut til eigedomslause landarbeidarar eller småbønder. Dette har vore vanlegast i jordbruket og mindre vanleg i skogbruket.
Det finst ei rekkje historiske døme på jordreformar, som ofte (men ikkje alltid) er knytte til «progressive», venstreorienterte politiske rørsler. I nokre tilfelle, som i Sverige i 1757–1807 og i Noreg på 1800-talet, var føremålet ikkje sosial omfordeling av ressursar, men å styrkje effektiviteten i jordbruket. Både innføringa og opphevinga av føydal liveigenskap i Europa skjedde gjennom radikale jordreformer, med høvesvis sentralisering og fordeling av eigarskap. Vidare må ein også sjå på den sovjetiske kollektiviseringa under Stalin som ei jordreform.
Gunnar Kvassheim
Gunnar Kvassheim er ein norsk politikar, som representerer partiet Venstre. Han vart innvald på Stortinget frå Rogaland fylke i 1997, og sat som stortingsrepresentant fram til Stortingsvalet 2001. Ved Stortingsvalet 2005 vart han vald inn att som representant. Han er Venstre sin miljøpolitiske talsmann.
Gunnar Kvassheim vart fødd i i Eigersund. Han vart utdanna høgskulekandidat i Samfunnsfag frå Rogaland Distriktshøgskule i 1975. Frå 1976 til 1997 jobba han som journalist og redaktør i Dalane Tidende. Han sat i Eigersund kommunestyre frå 1975 til 1983 og i Rogaland fylkesting frå 1979 til 1987.
Kvassheim var statssekretær ved Statsministerens kontor frå 19. oktober 2001 og til regjeringa Bondevik II gjekk av i 2005. Han var òg parlamentarisk leiar for Venstre si stortingsgruppe frå 1997 til 2001. I stortingsperioden 2005-2009 er han leiar av energi- og miljøkomiteen.
Argun i Asia
Argun (russisk skrift Аргунь; kinesisk Hailar He; mandsjurisk Ergune bira) er ei elv som renn langs grensa mellom Russland og Kina og ei av sideelvane til Amur frå høgre. Elva er 1620 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva renn frå vestsida av Store Khingan i Indre Mongolia. Argun renn saman med Sjilka og dannar Amur.
Elva frys til i slutten av november og vert isfri att tidleg i mai. Dei viktigaste sideelvane hennar er Urov, Urjumkan, Gazimur frå venstre og Genkhe go Njuerkhe frå høgre.
Det finst over 60 fiskeartar i elva, mellom anna karpe og stillehavslaks.
Michael Faraday
Michael Faraday var ein engelsk kjemikar og fysikar. Han var ein svært god eksperimantell forskar, og er mest kjend for å ha oppdaga elektromagnetisk induksjon i 1831 og lovene for elektrolyse i 1833.
Faraday har fått ei måleining oppkalla etter seg, nemleg Farad, som er SI-eininga for elektrisk kapasitans.
954
954 (romartal CMLIV)
Arhavi
Arhavi er ein by og eit distrikt i provinsen Artvin nordaust i Tyrkia. Han ligg aust på den tyrkiske kysten av Svartehavet, kring 80 km frå byen Artvin og 30 km frå grensa til Georgia.
Rebollar
Rebollar er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Thomas Alexandre Dumas
Thomas Alexandre Dumas, eigentleg Thomas Alexandre Davy de la Pailleterie, var ein fransk general, fødd på Santo Domingo i Haiti og død i Villers-Cotterets. Han var far til forfattaren Alexandre Dumas den eldre.
Dumas var sonen til marki Pailleterie og ei svart slavinne, Marie-Césette Dumas. Då han var 12 år gammal, døydde mora, og faren tok han attende til Frankrike og let han få ei aristokratisk utdanning. Med mora sitt namn gjekk Thomas Alexandre Dumas i 1786 inn i den franke hæren som husar. Han gjorde karierre i revolusjonsåra, og deltok som høg offiser i krigar i Italia og Egypt. Han vart gift med Marie-Louise Elisabeth Labouret i 1792. I 1802 vart sonen Alexander fødd. Sonen vart seinare ein vidgjeten forfattar, og i verka sine skal han ha dikta vidare på talrike eventyrlege episodar frå livet til faren.
Hedalen stavkyrkje
Hedalen stavkyrkje står i Hedalen i Sør-Aurdal kommune i Innlandet, og er ei stavkyrkje frå 1160-åra. Kyrkja er no ei krosskyrkje, men var frå starten langkyrkje. Dei lafta krossarmane vart påbygde i 1699, og skipet i mellomalderkyrkja utgjer sidan den vestre krossarmen. På slutten av 1700-talt fekk kyrkja ny altartavla, sett saman av eit krusifiks og eit skåp frå mellomalderen. Altartavla er overmåla og skjuler opphavet. Krusifikset er frå omkring 1250. Madonnaskåpet blir tradisjonelt datert til siste halvdel av 1200-talet.
Kyrkja er soknekyrkje i Hedalen kyrkjesokn i Valdres prosti.
Nikolaikyrkja i Leipzig
Nikolaikyrkja (tysk Nikolaikirche) er ei av dei best kjende kyrkjene i Leipzig. Kyrkja er frå nyare tid kjent som staden der måndagsdemonstrasjonar byrja i 1989.
Nikolaikyrkja blei grunnlagd i 1165. Etter reformasjonen var kyrkja sete for den første superintendenten (biskopen) i Sachsen.
I 1983 byrja ein halda måndagsbøner (Montagsgebete, Friedensgebete) i kyrkja. Bønene var innført av den lutherske pastoren Christian Führer, som tilhøyrde fredsrørsla i DDR. I 1989 byrja dei med måndagsdemonstrasjonar å be for alle som ønskte seg forandring i DDR. Den 9. oktober 1989 fann den største demonstrasjonen stad med meir enn 70 000 fredelege demonstrantar som ropte «Wir sind das Volk» ('Vi er folket').
Enetsisk
Enetsisk eller jeniseisamojedisk er eit uralsk språk. Det høyrer til den nordlege delen av den samojediske språkgreina. Andre nordsamojediske språk er nenetsisk, juratisk og nganasansk.
Etter den russiske folketeljinga frå 2010 var det 43 enetsiskspråklege av ei befolkning på 227 enetsar. Etter den sovjetiske statistikken frå 1989 var det 110 enetsiskspråklege, av dei hadde 95 enetsisk som morsmål og 15 enetsisk som andrespråk. Enetsisk blir snakka i Sibir, i den nordlege delen av asiatisk Russland, Tajmyr langs breidda av Jenisej.
Det finst to ulike enetsiske språk, tundraenetisk og skogsenetsisk.
Skogsenetsisk
Skogsenetsisk er den minste av dei to språka. Det vart vinteren 2006/2007 snakka av ca 35 personar (6 i Dudinka, 20 i Potapova og 10 i Tukhard. Den yngste talaren er fødd i 1962, den eldste i 1945. Mange av talarane er trespråkleg, i skogsenetsisk, tundranenetsisk og russisk, og snakkar helst tundranenetsisk.
Det var tidlegare radioprogram i skogsenetsisk, dei vart lagt ned i 2003, men det var framleis i 2007 ei side publisert i skogsenetsisk, omtrent ein gong i månaden, på avisa taimyr24. Det vart i alle fall fram til 2007 undervist i skogsnenetsisk på det pedagogiske instituttet i Dudinka.
Ardara
Ardara (sardisk: Àldara) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Ardara har 782 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 296 meter over havet.
Juratisk
Juratsisk er eit uralsk språk. Det høyrer til den nordlege delen av den samojediske språkgreina. Andre nordsamojediske språk er nenetsisk, enetsisk og nganasansk.
Juratsisk døydde ut på 1800-talet, og vi har ikkje så mykje kjennskap til dette språket. Det stod i ei mellomstilling mellom nenetsisk og enetsisk, men kan likevel klassifiserast som eit eige språk.
Forskingshistorikk
Den primære kjelda til juratsisk er notatane til M.A. Castrén frå 1850-talet.
Liten fuge i g-moll, BWV 578
Liten fuge i g-moll, BWV 578 er eit stykke for orgel komponert av Johann Sebastian Bach medan han var i Arnstadt (1703-1707). Det er ei vanleg misoppfatning at «liten» i tittelen viser til at fugen er «lite» viktig, men Bach gav stykket denne tittelen for at det ikkje skulle forvekslast med den seinare Stor fantasi og fuge i g-moll, BWV 542, som er lengre.
Partitur
Temaet i fugen på fire og ein halv takt er ein av dei mest gjenkjennelege melodiane til Bach. Fugen er skriven for fire stemmer, slik at pedalstemma vert rekna likeverdig med dei tre manuelle stemmene, sjølv til så stor grad at føtene må, i ein passasje seint i fugen, spele sekstandedelsnotar som mottema.
Bjørnør
Bjørnør er ein tidlegare kommune i Sør-Trøndelag. Den 1. juni 1892 vart Bjørnør delt opp i kommunane Stoksund, Roan og Osen.
Gards- og slektshistoria for Bjørnør er dokumentert i verket Bjørnørfolket av Sigurd Brattgjerd og ei rekkje medforfattarar.
981
981 (romartal CMLXXXI)
Muradiye
Muradiye er ein by og eit distrikt i provinsen Van i Tyrkia. Byen har kring 16 000 innbyggjarar.
Rollamienta
Rollamienta er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Heisekran
Ei heisekran er ei maskin som vert nytta for tunge løft. Typiske oppgåver er lasting og lossing av stykkgodt til/frå lastebåtar, av- og pålasting av lastebilar og jarnbanevogner, løft av materialar på byggeplassar, osb.
Odde Litle
Odde Litle Glumsson (norrønt: Oddi inn litli Glúmsson) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet på Orknøyane.
Heisekran
Krantypar
Det finst mange forskjellige typar kraner, tilpassa ymse oppgåver.
Odde Litle
Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 85 og 88). Der er det sagt at han var frå Breidefjorden på Island og at han var dugande til å dikte. Patronymet «Glumsson» og heimstadnamnet gjer det nærliggande å gisse på at han ætta frå den kjende skalden Glum Geirason som levde på Island i tida 950-975.
Heisekran
Tårnkran
Tårnkraner er utførte som eit svingbart tårn, med ein utliggar (bom). Både tårnet og bommen er laga av stålfagverk. På undersida av bommen er det plassert ei laupekatt som kan flyttast over heile lengda på bommen. Gjennom laupekatta går det eit ståltau som går ned til ei talje som er festa til ein krok.
Odde Litle
Ein haust, truleg i 1148, kom han, saman med skalden Årmod, til Ragnvald Kale Kolsson jarl på Orknøyane og jarlen tok godt imot dei og gjorde dei til hirdmenn. Under eit stort julegjestebod dikta jarlen ei vise og utfordra Odde Litle til å gjere han etter, og dei to visene er sitert i Orknøyingasoga; 13. visa av lausaviser av Ragnvald jarl og 1. visa av lausaviser av Odde Litle. Det var òg ved dette høvet at jarlen lyste ut at han ville fare på pilegrimsferd til Jorsalaheim (Jerusalem), og Odde Litle var ein dei mennene som då rådde seg til å vere med på ferda.
Heisekran
Tårnkran
Krana står som oftast på ei plattform med utstikkande støttelabbar som syter for god stabilitet. I tillegg er det i bakkant montert motvekter av betong.
Odde Litle
Om sumaren tre år seinare (1151), la dei ut frå Orknøyane med 15 storskip. I Orknøyingasoga er ferda skildra over fem kapittel (86-90); det meste handlar om sjølve reisa og berre kort om opphaldet i det heilage landet. I soga er det frå denne ferda sitert fire av dei dikta som vi har etter Odde Litle; vers 2, 3 , 4 og 5 av lausavisene.
Candilichera
Candilichera er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Odde Litle
Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Odde Litle etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.
Heisekran
Tårnkran
Tårnkraner vert i stort mon nytta på byggeplassar, for å lyfta byggemateriale på plass. Dei har ein stor føremon med at dei tek lite plass.
Lastebilkran
Lastebilkraner er kraner monterte på lastebilar, som vert nytta for lasting og lossing av tungt gods. Lastebilkraner er ofte monterte retta bak førarhuset, eller heilt bak på lastebilen. Tidlege lastebilkraner vart drivne av ein vinsj, men frå 1960-talet og utover har dei fleste kranene vore hydrauliskt drivne. Dei har \og ofte hydraulisk manøvrerte støttelabbar for å auka stabiliteten under arbeid. Kranene reduserer nyttelasten tilsvarande massen til krana, så mange lastebilkraner er utstyrte med snøggkopplingar, slik at dei enkelt kan monterast av og på.
Traverskran
Traverskraner er fast installerte kraner som vert nytta for å lyfta og transportera ting over korte avstandar. På hamner, til dømes, vert dei nytta for å flytta konteinarar, i fabrikkar vert dei nyttast for å flytta materialar og tunge gjenstandar. Mindre traverskraner som hansamar konteinarar er nokre gongar skenegåande, medan andre er sjølvgåande med gummihjul.
Kabelkran
Kabelkraner vert fyrst og fremst nytta innan skogbruk, for å henta ut tømmer i ulendt lende.
Flytekran
Flytekraner er kraner som er monterte på pontongar, skip eller lekterar. Dei kjem i mange forskjellige utførelsar og storleikar. Store flytekraner vert nytta ved montering av utaskjers installasjonar, som til dømes oljeinstallasjonar i Nordsjøen.
135 Hertha
135 Hertha er ein stor hovudbelteasteroide av M-typen. Han er ein del av Nysa-familien. Ljoskurvedata frå Hertha indikerer eit flatt objekt og radarobservasjonar viser at asteroiden er ikkje-metallisk. Hertha blei oppdaga av Christian H. F. Peters 18. februar 1874 i Clinton i New York. Ein okkultasjon av asteroiden blei observert i år 2000.
Ingolf
Ingolf er eit mannsnamn av norrønt opphvav, sett saman av gudenamnet Ing (Yngve) og ulfr, 'ulv'. Det norrøne namnet var Ingolfr eller Ingulfr, og namnet kan også skrivast Ingolv, Ingulf og Ingulv. Ingo er ei nordtysk kortform, medan Ingi er ei tysk kortform som kan brukast som kallenamn.
974
974 (romartal CMLXXIV)
Death Valley
Death Valley er ein dal i California i USA. Han er det lågaste punktet i Nordamerika, og ligg 86 meter under havnivå.
Ingolf
Bruk
Namnet er kjend i Norden og Tyskland. I Noreg var namnet særleg brukt først på 1900-talet, med ein topp i 1910-åra, då over 0,30 % av nyfødde gutar kunne få namnet. I 2009 var det 736 norske menn som heitte Ingolf, 75 som heitte Ingolv, 70 som heitte Ingulf og 14 som heitte Ingulv.
Pewet Island
Pewet Island er ei øy på sørsida av estuaret til River Blackwater i Essex i England.
Pewet Island ligg utanfor grenda Bradwell Waterside. Ho er kjend for funn av gamle saksiske fiskefeller av tømmer.
Bjørge
Børge, Børre, Berge og Birger er nærskylde namn.
Salah
Salah (arabisk صلاة, Koran-arabisk صلوة, persisk نماز namāz) betyr 'å be' eller 'å signa', og er vanlegvis brukt om dei fem faste daglege tidebønene i islam. Salah er ein av dei fem søylene innan sunni-islam, og ein av dei ti greinene i sjia-islam. Det er derfor obligatorisk for kvar muslim. Å gjennomføra salat er nest etter sjahadah (truvedkjenninga) den viktigaste religiøse skikken i islam.
Zwarte Water
Zwarte Water («Svarte Vatn») er ei elv i Overijssel i Nederland. Ho har sitt utspring like sør for Zwolle der dei to elvane Soestwetering og Nieuwe Wetering renn saman. Zwarte Water renn så nordover gjennom Zwolle og snur nordaustover. Ho mottar Vechte nær Hasselt og renn så forbi Zwartsluis før ho munnar ut i Zwarte Meer («Svartesjøen», som heng i hop med IJsselmeer) nær Genemuiden.
Zwarte Water er ikkje ei grein av elva IJssel eller eit anna namn på Vecht. Elva er derimot forbunde med IJssel via to kanalar, Willemsvaart (frå tidleg på 1800-talet og ikkje lenger i bruk) og Zwolle-IJssel-kanalen.
Jupiter
Jupiter har fleire tydingar:
Arzachena
Arzachena (sardisk Alzachèna, Altzaghèna) er ein by og kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Arzachena har 13 650 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 85 meter over havet.
Valderrodilla
Valderrodilla er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
28. mars
28. mars er den 87. dagen i den gregorianske kalenderen (88. under skotår). Det er 278 dagar att av året.
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Voi Voi
«Voi Voi» (finsk for 'Au da') var det norske bidraget i Eurovision Song Contest 1960 i London i Storbritannia, framført på norsk og finsk av Nora Brockstedt. Bidraget enda på fjerdeplass med elleve poeng.
Uttrykket «voi voi»
«Voi voi» er eit finsk uttrykk for overvelde eller eit sukk. På norsk kan «voi voi» tyde «au da», «uff da», «å, å» og «å kjære». Songtittelen «Voi Voi» er dimed ikkje samisk sjølv om teksten handlar om ei samejente. På samisk vert «voi voi» skrive «vuoi vuoi».
Melodi Grand Prix 1960
«Voi Voi» vart vald ut av Norsk rikskringkasting (NRK) til å delta i den fyrste utgåva av Melodi Grand Prix, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1960. Songen måtte gjennom ein semifinale der han vart sungen av Inger Jacobsen. Bidraget vann og gjekk vidare til finalen der det vart framført av Nora Brockstedt. «Voi Voi» vann og fekk vere det fyrste bidraget til å representere Noreg.
Melodi Grand Prix 2012
I finalen i Melodi Grand Prix 2012 song kvar av finalistane; Nora Foss al-Jabri, Tommy Fredvang, Plumbo, The Carburetors, Yaseen og Julie Maria, Tooji, Lise Karlsnes, Malin, Petter Øien og Reidun Sæther, med unntak av Bobby Bare, sin eigen versjon av songen.
Flå i Melhus
Flå er namnet på ei bygd og ein tettbygd stad i Melhus kommune som tidlegare var ein eigen kommune. Per Borten var ordførar i kommunen frå 1945 til 1955.
Flå blei oppretta då Melhus blei delt i to i 1880. Kommunen hadde då 614 innbyggjarar. 1. januar 1964 blei Flå, Horg, Hølonda og Melhus kommunar og ein del av Buvik slått saman til den nye Melhus kommune. Då hadde Flå 843 innbyggjarar.
969
969 (romartal CMLXIX)
Pewit Island
Pewit Island er ei busetnadslaus øy nord for Hamford Water utanfor kysten av Essex i England. Den nærmaste byen er Harwich ligg lenger opp kysten i nord.
Rotnes
Rotnes er ein tettstad som er kommunesenter i Nittedal kommune i Viken. Rotnes ligg ved Nitelva og Riksveg 4 og Gjøvikbanen går gjennom bygda. Staden har.
Valdeprado
Valdeprado er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
335 Roberta
335 Roberta er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. september 1892 av Anton Staus ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
142 Polana
142 Polana er ein veldig mørk og primitiv hovudbelteasteroide av F-typen med ei karbonhaldig overflate.
Asteroiden er eit større medlem av Polana-familien, ei undergruppe av Nysa-familien. Han vart oppdaga av Johann Palisa 28. januar 1875 og namnsett etter byen Pola (no Pula) i Kroatia, der Palisa gjorde oppdaginga.
Gaukmesse
Gaukmesse eller Philippi et Jacobi er ein merkedag feira 1. mai til minne om apostlane Filip og Jakob, son til Alfeus.
På primstaven var dagen avmerkt med ein dobbel kross eller med ein fugl, tolka som ein gauk - derav namnet gaukmess. Andre stader er dagen kalla «vesle gangdagen», og markert med tilsvarande opptog som på «den store gangdagen», som vart feira ved markusmesse.
Gaukemesse fell saman med feiringa av Valborgmesse.
955
955 (romartal CMLV)
Uranus
Uranus kan referera til
Fleire skip har hatt namnet «Uranus».
Tajueco
Tajueco er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Bismarckfjella
Bismarckfjella er ei fjellkjede på Papua Ny-Guinea. Eit av fjella i fjellkjeda er Mount Wilhelm, det høgaste fjellet i Oseania.
Fjellkjeda har namn etter Otto von Bismarck. Området ho ligg i var tysk koloni frå 1880-talet til 1914.
Ingoda
Ingoda (russisk Ингода) er ei elv i Zabajkalskij kraj i Russland. Elva er 708 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Ingoda spring ut i Khentijfjella sørvest i Zabajkalskij kraj, og renn nordaustover i ein brei dal mellom Jablonovyjfjella og Tsjerskijfjella. Ved byen Tsjita snur elva mot søraustover, og dalen smalnar til medan elva renn gjennom fleire fjellryggar. Rundt 20 km før byen Sjilka munnar Ingoda saman med elva Onon, og dannar elva Sjilka. Ved munningen er middelvassføringa hennar 72,6 m³/s.
Ingoda er islagt frå byrjinga av november til slutten av april. Dei nedste delane av elva er seglbare.
Byen Tsjita ligg ved elva. Den transsibirske jarnvegen går gjennom dalføret til Ingoda.
979
979 (romartal CMLXXIX)
Libysk dinar
Dinar (arabisk دينار) er mynteininga i Libya. Libysk dinar har ISO 4217-koden LYD. Ein dinar tilsvarer 1000 dirham (درهم). Den libyske dinaren vart innført i 1971 og erstatta det libyske pundet.
Neptun
Neptun kan syna til:
Fleire skip er blitt kalla «Neptun».
Sponvika
Sponvika er ein tettstad i Halden kommune i Viken fylke. Staden ligg ved munningen av Iddefjorden, like ved grensa til Sverige og har.
Pluto
Pluto kan syna til:
Valtajeros
Valtajeros er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
336 Lacadiera
336 Lacadiera er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 19. september 1892 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Banari
Banari (sardisk Bànari) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Banari har 580 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 419 meter over havet.
Benetutti
Benetutti (sardisk: Benetùtti) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Benetutti har 1 862 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 406 meter over havet.
27. mai
Døde
mai
Onon
Onon (russisk Онон; mongolsk Онон гол – Onon gol) er ei elv i Zabajkalskij kraj i Russland og i Mongolia og ei av sideelvane til Don frå venstre. Elva er 818 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut frå austsida av Khentijfjella. Dei øvste 298 km av elva er i Mongolia. Rundt 20 km før byen Sjilka renn Onon saman med elva Ingoda og dannar elva Sjilka.
Onon er det øvste tilløpet til Amur og elvesystemet Amur—Sjilka—Onon utgjer til saman ei av dei ti lengste elvane i verda (2874 km + 560 km + 818 km) med ei total lengd 4252 km.
Kardítsa
Kardítsa (gresk Καρδίτσα) er ein by og ein kommune i periferieininga med same namn i Thessalía i Hellas. Han er òg hovudsete i periferieininga. Området har vore busett sidan rundt år 9000 fvt. Kardítsa ligg sørvest for Palamás og Lárisa, vest for Fársala og Vólos, nordvest for Aten, Lamía, Domokós og Sofádes, nord for Karpenísi, nordaust for Árta og søraust for Tríkala, Grevená, Ioánnina og Kalambáka.
Kardítsa har skular, latinskular og gymnas. Her ligg veterinærinstituttet til Thessalía universitet, kyrkjer, bankar, eit postkontor og ein togstasjon langs Tríkala-Kardítsa-Domokós-linja. Kardítsa er ein av dei mest syklistvenlege byane i Hellas med mange sykkelstiar. Om lag 30 % av all transport i byen skjer på sykkel.
Historie
Kardítsa var den første byen i Europa som vart frigjeve frå nazistane sin okkupasjon under den andre verdskrigen. Felttoget i Thessalía vart utkjempa av ELAS (gresk Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός, Ellinikós Laikós Apelevtherotikós Stratós), eller Det greske folkets frigjeringshær, den militære avdelinga til den venstreorienterte Nasjonal Frigjeringsfront (EAM).
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Tardelcuende
Tardelcuende er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Kardítsa
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 56 747 innbyggjarar, medan kommunaleininga Kardítsa hadde 44 002 og tettstaden med same namn 38 554 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
IJssel
IJssel, stundom kalla Gelderse IJssel (Gelderlandske IJssel) for å skilje ho frå Hollandse IJssel, er ei 120 km lang grein av Rhinen i provinsane Gelderland og Overijssel i Nederland. Ho renn frå Westervoort, aust for byen Arnhem, før ho munnar ut i IJsselmeer (kjend som Zuiderzee fram til Afsluitdijk stod ferdig i 1932). I mellomalderen var IJssel sin elvemunning Vlie. Ho er ein av tre store greiner som Rhinen deler seg i kort tid etter ho passerer grensa mellom Tyskland og Nederland. Dei to andre er Nederrijn og Waal. Namnet IJssel meiner ein kjem frå det germanske ordet i sala, som tyder «mørkt vatn». Vassføringa i IJssel kan variere stort. Middelavassføringa er 300 m³/s, men kan variere frå 140 til 1 800 m³/s.
IJssel som den nedre delen av Oude IJssel
IJssel var ein gong den nedre delen av Oude IJssel («Gamle IJssel»), ei lita elv med utspring i Tyskland og som i dag er ei 70 km lang sideelv til IJssel. Dei renn i hop ved Doesburg. Sambandet mellom Rhinen og IJssel er sannsynlegvis kunstig og ein trur det vart graven ut for hand i romartida under general Nero Claudius Drusus som eit forsvarsverk mot germanske stammer og for at romarane kunne transportere troppar på ho. Den noverande Oude IJssel er, etter Rhinen, den elva som fører mest vatn til IJssel. Kjelda til Oude IJssel ligg nær Borken i Nordrhein-Westfalen. Først renn ho sørvestover, før ho nesten renn i hop med Rhinen nær Wesel. Så snur ho nordvestover, og etter Isselburg kryssar ho grensa til Nederland. Ho munnar ut i IJssel i Doesburg.
IJssel som grein av Rhinen
Då kanalen mellom Rhinen og IJssel vart graven ut vart Rhinen den største vasskjelda til IJssel, sjølv om relativt lite vatn frå Rhinen kjem inn i IJssel-systemet. Forskjellige sideelvar kan stundom gje mykje vatn til IJssel, til dømes Berkel og Schipbeek. IJssel er den einaste greina i Rhindeltaet som tar imot sideelvar.
Nær elvemunningen deler derimot IJssel seg òg opp i fleire greiner i det relativt litle IJsseldeltaet. Dei fleste greinene i deltaet er demma opp for å hindre flaum. Fleire av småelvane i deltaet renn derimot uhindra. Dette står i kontrast til eldre tider då Zuiderzee med tidvatn vart omforma til den grunne og ferske IJsselmeer utan tidvatn, noko som hindra vidareutvikling av deltaet.
IJssel er meir eller mindre ei elv på eiga hand, sjølv om ho får vatn frå Rhinen kan ho fint klare seg utan vatnet ho får herfrå.
Sideelvar og kanalar
Følgjande kanalar og sideelvar er knytt til IJssel:
Delta
Nær byen Kampen munnar IJssel ut i IJsselmeer via eit lite elvedelta. Greinene i deltaet vert kalla, frå vest til aust, Keteldiep, Kattendiep, Noorddiep, Ganzendiep og Goot. Av desse er Keteldiep og Kattendiep kanalar som er transportårer. Noorddiep har vorte stengd i begge endar.
Delta er delvis delt med elva Vecht, som renn som Zwarte Water (Svarte Vatn) ut i Zwarte Meer. Denne innsjøen kunne kanskje vorte rekna som ein del av IJsseldeltaet.
Jernbanebruer (med næraste stasjon på venstre og høgre breidd):
Néa Ionía i Magnisía
Néa Ionía (gresk Νέα Ιωνία, tyder «Ny-Jonia») er ein by i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Byen var tidlegare ein eigen kommune, men er frå 2011 ei kommunaleining i kommunen Vólos. Han har fått namnet sitt etter flyktningane som kom til området frå Jonia etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Néa Ionía 33 815 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 32 661 innbyggjarar.
976
976 (romartal CMLXXVI)
Isebakke
Isebakke er ein tettstad i Halden kommune i Viken. Staden ligg ved Iddefjorden, om lag midt mellom Svinesund og Halden by. Riksveg 21 går ved Isebakke. Han har.
Francoregimet
Francoregimet var regimet til Francisco Franco i Spania frå den spanske borgarkrigen slutta i 1939 til etter Franco døydde i 1975.
Opphavet
Hausten 1931 vart Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (JONS) danna. Dei gjekk inn for respekt for katolsk tradisjon, imperialistisk ekspansjon, kamp mot separatisme, avskaffing av parlamentarisme, oppløysing av alle marxistiske og andre «antinasjonale» parti, statskontroll over økonomien, oppdeling av dei store jordegodsa, forbod mot klassekamp og obligatorisk medlemskap for både arbeidarar og arbeidskjøparar i «nasjonale syndikat». Partiflagget bestod av dei syndikalistiske fargane raudt og svart, med dei katolske kongane sitt emblem i midten, og skulle symbolisere både den ærerike fortida og den revolusjonære notida.
I 1933 vart så Falange Española danna av Primo de Rivera, som ved dette høvet blant anna sa: «Vi kjempar for ein totalitær stat som vil fordele goda mellom små og store menneske.» (Carsten, side 198). I 1934 gjekk JONS saman med Falange i Falange Española de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista, med JONS sitt flagg, emblem og slagord. . I løpet av 1934-1935 utvikla dette partiet seg til det Carsten kallar eit «proper Fascist party, with the Fascist salute and blue shirts as uniform».
Etter at det militære opprøret mot den lovleg valde republikanske folkefront-regjeringa hadde byrja i 1936, voks medlemstalet i Falange raskt i dei områda general Franco kontrollerte.
I april 1937 bestemte Franco at Falange og monarkist-militsen Requetés skulle sameinast i éin politisk formasjon under leiing av han sjølv, Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista. Det nye offisielle partiet var eit konglomerat av høgreorienterte tendensar, og var i realiteten den politiske armen til militæret. (Carsten, side 203). Dette partiet vart det einaste lovlege i 1939, og Falange sin hymne Cara al Sol vart den halv-offisielle songen til Francoregimet.
Etter maktovertakinga
Då borgarkrigen var slutt i 1939, vart rolla til partiet endå meir beskjeden, men det same gjaldt òg rolla til fascistpartiet i Italia og nazistpartiet i Tyskland etter at eittpartistaten var etablert der. Partia hadde i røynda berre spela ei viktig rolle før maktovertakinga. Berre det at den opphavlege Falange hadde vore for veik til å prøve seg på noka maktovertaking sjølv, og regimet såleis måtte etablerast ved militærkupp. Men om den opphavleg høgreradikale Falange skulle ha vunne makt anna enn gjennom militæret, måtte det òg ha skjedd i ein allianse med meir tradisjonalistiske høgrekrefter, og det ville uansett ha resultert i eit kompromiss mellom tradisjonalistisk og meir radikal høgretenking.