cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Radialmotor
Oppbygging
Sylindrane er plasserte i ei «stjerne» rundt veivakselen og rådane er opplagra i eit felles nav som driv veiva på veivakselen. Alle sylindrane er plasserte i same plan, så stjernemotorar har stor diameter, men ein stutt byggemåte. For å få så jamt dreiemoment og så lite vibrasjon som mogeleg har firetakts stjernemotorar alltid eit ulike sylindertal, som fem, sju eller ni. Totakts stjernemotorar derimot kan ha eit like sylindertal. Til dømes bygde Adolf Schnürle i 1940 ein åttesylindra totakts stjernemotor.
Dei fyrste stjernemotorane hadde berre ein krins med sylindrar, men for å få plass til fleire sylindrar tok ein etter kvart til å nytta fleire krinsar. Til dømes hadde Republic P-47 Thunderbolt ein 18-sylindra tokrins stjernemotor, med ni sylindrar i kvar krins. Pratt & Whitney R-4360 hadde 28 sylindrar i fire krinsar og Lycoming XR-7755 hadde 36 sylindrar, med fire sylindrar i ni krinsar. Den sovjetiske Zvezda M503 hadde 42 sylindrar, med sju sylindrar i seks rekkjer.
Fly
Dei fleste stjernemotorane vart nytt i fly og hadde luftkjøling. Dei radialt plasserte sylindrane var plasserte direkte i propellvinden, så det var ikkje naudsynt med separat kjølevifte. At ein ikkje trong kjølevæske var ein føremon, etter som den ekstra massen ville ha redusert nyttelasta. Under fyrste verdskrig var fly med stjernemotorar vanlege og sjølv om bruken avtok var dei framleis i bruk til jetmotorane tok over. Det vert framleis produsert stjernemotorar for småfly. Til dømes produserer det australske føretaket Rotec små sjusylindra stjernemotorar og HCI Aviation i USA femsylindra stjernemotorar.
Stridsvogner
Continental R-670 og R-975, som opphavleg var flymotorar, vart nytta i fleire stridsvogner i hæren til USA.
Racerbilar
Monaco-Trossi frå 1935 er ein av dei få racerbilane med stjernemotor.
Motorsyklar
Den tyske motorsykkelen Megola frå 1920-taket hadde ein femsylindra stjernemotor.
Shkodërsjøen
Shkodërsjøen (albansk Liqeni i Shkodrës, serbisk Скадарско језеро, skadarsko jezero) er ein innsjø på grensa mellom Montenegro og Albania, og den største innsjøen på Balkan. Innsjøen er kalla opp etter byen Shkodër (Skadar, Scutari, İşkodra) nord i Albania. Overflata ligg seks meter over havnivå, og kan variere mellom 370 og 530 kvadratkilometer. Innsjøen får det meste av vatnet frå elva Morača og renn ut i Adriahavet via den 41 km lange elva Buna (Bojana på serbisk), som dannar grensa mellom Albania og Montenegro den siste halvdelen før ho når havet.
Den montenegrinske delen av innsjøen og området rundt vart utnemnd til nasjonalpark i 1983. Dette er ein av dei største fuglereservoara i Europa med 270 fugleartar, mellom anna nokre av dei siste pelikanane i Europa. Innsjøen inneheld òg mykje måse og hegre, i tillegg til store mengder fisk, som karpe, laue og ål.
I 1996 vart området ein del av Ramasarkonvensjonen si liste over våtmarksområde av internasjonal tyding.
Arade
Arade er ei elv i Algarve i Portugal. Ho har kjelda si i Caldeirãofjella og renn gjennom byen Silves. Arade munnar ut i Atlanterhavet ved byen Portimão.
Under Det portugisiske riket var Arade framkommeleg for skip heilt opp til Silves, der det låg ei viktig hamn, særleg for handel med kork. I dag kan berre mindre båtar nå så langt opp i elva.
Beaver Island
Beaver Island er ei øy i Antarktis, som er 3 km lang og 1,5 km brei, ved sørenden av Beaver Glacier i Amundsen Bay. Ho vart først vitja i 1956 av eit lag frå Australian National Antarctic Research Expeditions leia av P.W. Crohn, og gav ho dette namnet på grunn av nærleiken til Beaver Glacier.
Alf Haugland
Alf Haugland  var ein norsk diktar.
Fyrste boka til Haugland kom ut i 1981 og heitte med Det er vi som er skyld i inflasjonen. Det var ei diktsamling skriven på bokmål. Redaktøren i Telemark Tidend, Halvor J. Sandsdalen, overtala han til å skrive på nynorsk, og dei seinare bøkene hans er på den målforma. Haugland hadde byrja med skriving lenge før, alt i sju-årsalderen sende han avgarde fyrste innlegget sitt til Norsk Barneblad. Det var starten på eit langt liv som skribent i mange ulike blad og aviser, ofte under psevdonym. Han røpte to av løyndnamna sine, Kal Korsvann og Stein Flottin, men det var fleire andre også. For Kragerø-avisa Vestmar skreiv han limericks i fem år frå 1947, og han hadde dikt på trykk i Aftenposten og skreiv for NRK Telemark og Otto Nielsen i Søndagsposten. Ein flittig bidragsytar var han også i Telemark Tidend, og han hadde ting på trykk i Tyrihans.
Dikta til Haugland er gjerne i fri form, og er oftast stutte. Pennen hans kunne vere skarp og han skreiv mykje om aktuelle emne, og han nyttar seg også av humor. I eit dikt beklagar han t.d. at ein minister ikkje er frå Bykle, for hadde han det vore kunne han skrive ein limerick om han. Politisk høyrde han til på venstresida, og han stod på kommunevallista til Sosialistisk Venstreparti i Nome kommune seinast i 2011.
Haugland arbeidde i NSB og budde i Drangedal, Kragerø og Rollag. Han var mellom anna stasjonsmeister på Norefjord stasjon, Rollag stasjon og Veggli stasjon. Som pensjonist flytte han attende til Nome og Lunde.
Han fekk Rollag kommune sin kulturpris i 1989, Nome kommune sin kulturpris i 2002 og han mottok Målprisen til Buskerud Mållag. I 2004 framførte Sondre Stordalen eit bestillingsverk på festivalen Viser ved kanalen, der han hadde sett musikk til tekstar av Alf Haugland. Verket heitte Vår lokale Alf.
NS
NS, Ns, nS og ns kan tyde:
Orbiting Geophysical Observatory
Orbiting Geophysical Observatory eller OGO var seks amerikanske forskingssatellittar som vart skotne opp i perioden 1964 til 1969. Føremålet med satellittane var å utforske plasmamiljøet, partikkelstråling og elektromagnetiske tilhøve i den øvre atmosfæren og den lågare magnetosfæren.
Caia
Caia er den største elva i distriktet Portalegre i Portugal. Ho er ei sideelv til Guadiana som ho munnar ut i ved byen Badajoz. Dei siste 11 km av elva dannar grensa mellom Portugal og Spania.
Aasmund Olavsson Vinje
Aasmund Olavsson Vinje var ein norsk forfattar, journalist, lærar og jurist.
Vinje var ein av dei fyrste etter Ivar Aasen sjølv som aktivt tok i bruk landsmålet, i både prosa og lyrikk. Med kjende dikt som «Våren», «Ved Rundarne», «Den dag kjem aldri» og «Blåmann», har han vorte ståande for ettertida som ein av dei mest folkekjære lyrikarane i Noreg. Lyrikken hans vart til i overgangstida mellom Henrik Wergeland sin død i 1845 og det såkalla moderne gjennombrotet, og vert gjerne litteraturhistorisk plassert under den poetiske realismen.
Han var dessutan ein markant føregangsmann innanfor norsk journalistikk, både som Christiania-korrespondent i Drammens Tidende og med sitt eige blad Dølen. Vinje markerte seg som ein retorisk medviten kritikar av både samfunnstilhøve, politikk og litteratur, og som ein som hadde tvisyn, altså som såg sakene frå to sider.
Opphav og slekt
Farfaren til Aasmund Olavsson, Aasmund Torjussen, kom frå garden Vå på Rauland i Vest-Telemark, men selde garden og var sidan brukar på ulike gardar i Vinje og Mo i Vest-Telemark. Han gifta seg i 1782 med Ingeborg Asbjørnsdatter. Aasmund og Ingeborg hadde to søner. Den yngste, Olav Aasmundsen (f. 1786 på garden Ljostad), vart i ung alder utskriven som soldat, og var med både i Napoleonskrigane i 1808 og krigen i 1814. Når han var heime, arbeidde han som gardsgut rundt om i Vinje. 11. november 1813 gifta han seg med Thorbjørg Gjermundsdatter Gøytil (f. 1787) frå Gøytilsgrenda i Eidsborg. På dette tidspunktet bygsla han parten Uppistog Vinje.
Tidleg liv
Mora døydde før han fylte 10 år, og han kjende medansvar for dette. Faren, som var ein viktig kulturberar og opplysingsmann i Vinje, gifta seg på nytt i 1831, og Aasmund fekk ein halvbror som heitte Olav. Ungane vart tidleg sette i tidleg i arbeid, og Vinje vart sett til vere å gjetar. Han var glad i dyra, og hadde stor sans for geitene. Kyrne rekna han nærast som familiemedlemmer. Gjennom gjetarlivet fekk han stoff til seinare dikt som «Blaamann».
Hausten 1834 vart han konfirmert med «Udmærket godt» i kristendomskunnskap, og både soknepresten og faren ville ha han til å verte omgangsskulelærar i heimbygda. Vinje tok då «hjelpeseminaret» i nabokommunen Kviteseid. Han gjekk der to vintrar, og oppnådde beste karakter og det beste avgangsresultatet nokon gong ved skulen. Det var prosten Søren Schive i Tinn som uteksaminerte han.
Etter opphaldet i Kviteseid vart han omgangsskulelærar i Smørklepp og Grungedal, dei øvste grendene i Vinje, med ei årslønn på 13 speciedalar. Om somrane låg han dels på setrane med buskap, dels tok han på seg gardsarbeid i bygda. Dessutan skaffa han seg inntekter ved å brenne brennevin. Det selde han utan omsyn til lova om brennevinssal. På denne måten klarte han å leggje til side noko kapital. I tillegg fekk han ein morsarv på 12 speciedalar. Etter vel fem års arbeid som skulemeister, hadde han klart å spare omkring 100 spd.
Lærarutdanning og arbeid som lærar
Aasmund Olavsson Vinje hadde tenkt å utvandre til Amerika, men presten Anton Elias Smitt overtala han våren 1841 til å byrje på Asker seminar. Han fekk tilbod om eit lån på 50 spd. Vinje slo til, og om sommaren gjekk han til fots til seminaret, som på den tida vart styrt av Knud Gislesen. Ved sidan av pensumet las han mykje anna, og i jula 1842 besøkte han for fyrste gong Christiania. I juli 1843 tok han eksamen med karakteren «Udmærket duelig».
Etter ein halvt munnleg lovnad av Anton Elias Smitt, søkte Vinje på posten som klokkar i Vinje kyrkje og lærar ved den nye fastskulen i bygda, men ein annan søkjar, medseminaristen Olav Fetveit, gjekk framom, trass i at Vinje hadde vikariert i posten ei stund. Vinje oppfatta dette som ei sosial forbigåing, og byrja igjen å tenkje på emigrasjon til Amerika. Skulekommisjonen tilbaud han ein klokkar- og omgangslærarpost i annekssoknet Rauland, men denne tok han ikkje imot. I staden drog han til Christiania i håp om å tene som klokkar hjå emigrantpresten Johannes Wilhelm Christian Dietrichson, men stillinga var alt teken. På vegen forhøyrde han seg om ein skulelærarpost i Skien, og i Christiania søkte han også om å verte lærar ved asylet, men begge stader fekk han avslag fordi han hadde for gode papir. Heller ikkje fekk han ein post han søkte på i Nes i Hallingdal.
Familien rådde han til å søkje ein timelærarpost ved Mandal Borgerskole. Den fekk han i februar 1844 og tiltredde 1. mars same året. Ved sidan av skuletimane, som skaffa han ei lønn på omtrent 120 spd i året, gav han privatundervising. Samtidig følgde han, som elev, undervisinga i dei høgare klassane, og medlærarane hans gav han privatundervising i tysk, fransk og latin. Han las også mykje på eiga hand, til dømes Kant, Fichte og Hegel. Han meinte han var for gammal til å studere, tok sikte på sjømannslivet og forsøkte å gå til sjøs våren 1846. Ikkje lenge etter vart han sett i land som ubrukeleg.
Vinje tok etter kvart til å interessere seg for handel. 25. januar 1847 hadde han skaffa seg handelsbrev i Kristiansand. Planen var å drive tømmer frå Åseral, men det vart det aldri noko av. Truleg tok han borgarbrev fyrst og fremst for å få stemmerett. Allereie då han kom til Mandal hadde han vorte kjend med bondepolitikaren Søren Jaabæk. Vinje gav Jaabæk undervisning i tysk, og Jaabæk tilrådde Vinje til vala i 1847. 5. august]det året vart han vald til 4. valmann for Mandal, men det vart aldri politikar av han. Venskapen deira vart seinare sett på prøve etter eit gardskjøp der Jaabæk kausjonerte for Vinje og til slutt måtte betale heile lånet.
Vidareutdanning og arbeid som journalist og jurist
Dei fyrste venene hans i Christiania var Henrik Ibsen og Paul Botten-Hansen. Saman med dei gav han ut det satiriske bladet Andhrimner – namnet var henta frå kokken i Valhall i norrøn mytologi. Førebiletet for bladet som også vart kalla «Manden», var den dansk-jødiske diktaren Meïr Aron Goldschmidt og tidsskriftet hans, Corsaren, som Vinje også skreiv ein artikkel om i Andhrimner. Særleg nær vart venskapen med Botten-Hansen, i den krinsen som vart kalla «Westphalerne». På denne tida skreiv Vinje dessutan i andre organ, som Christiania-Posten og i Botten-Hansen sitt Illustreret Nyhedsblad.
Vinje tok i 1851 «Anden-Examen» (examen philosophicum med realfaga matematikk, naturhistorie, zoologi, astronomi, fysikk og kjemi), der han stod med karakteren haud. Vidare tok han til som Christiania-korrespondent for Drammens Tidende. I dei nesten åtte åra han hadde denne stillinga, skreiv han om lag 700 korrespondentbrev frå hovudstaden. Året før hadde han vore i økonomiske problem, men jobben for Drammens Tidende fekk han på rett kjøl att. Til slutt tente han 300 spd i året der, i tillegg til at han ofte skreiv i andre blad, forfatta høvessongar for betaling og opptredde som talar både i og utanfor hovudstaden.
Dølen, dårleg økonomi og omflakkande liv
Han var politisk aktiv og mista stillinga si som statstilsett jurist då han kritiserte utanrikspolitikken til staten.
Ekteskap, sjukdom og død
20. juni 1869 gifta han seg med Rosa Constance Sophie Kjeldseth (f. 28. oktober 1836) som hadde late seg skilje frå lensmannen i Rendalen, Abraham T. Enevoldsen. Det var vanskeleg å finne ein prest som ville vie ein fråskild, men soknepresten i Vestre Aker, A. W. Fangen, tok på seg oppdraget. Sommaren same år var Vinje på sin siste fottur i Jotunheimen saman med Ernst Sars. I november og desember heldt han sju føredrag i Bergen over estetiske og historisk-filosofiske emne, og i dei fyrste månadene av 1870 heldt han føredrag i Tønsberg og Larvik. 19. mars opptredde han for siste gong i ei større forsamling, då han tala for attval av Bjørnson som formann i Studentersamfundet, men i løpet av møtet vart han kasta ut av motstandarane.
12. april 1870 døydde kona hans nokre dagar etter at ho hadde fødd ein son, Olaf. Tapet gjekk veldig inn på Vinje, og i eit par månader måtte han bu hjå halvbroren sin ved Kongsvinger. Kort tid etter at han hadde vendt tilbake, vart han innlagd på Rikshospitalet, men han lengta til fjells, og 26. juli forlét han sjukehuset. Han kom ikkje lenger enn til Gran på Hadeland. Om morgonen 30. juli vart han funnen død, og det viste seg at han hadde hatt ein kreftsvulst i underlivet.
Aasmund Olavsson Vinje er gravlagd ved Systerkyrkjene i Gran, der det er reist eit monument over han. 17. mai kvart år er det tradisjon å hylle Vinje med tale og kransenedlegging ved Vinje-monumentet på Gran.
Lyrikk
Om Vinje kunne drive gjøn med det meste, avdekte lyrikaren av same namn eit djupt og kjenslevart sinn. Han fann sitt eige språk etter at han var blitt førti år, og det løyste ut lyrikaren i han:
Opninga på kapittelet "Vaarstigen og der norigjenom" i "Ferdaminni" syner dette klårt:
Sans for metrikk
Vinje hadde sans for metrikk og veik ikkje unna for krevjande strofeformer. I diktet «Vaaren» nyttar han både antikt versemål og avanserte rimmønster. Han kunne også ta folkediktinga til førebilete. «Den dag kjem aldri» kan t.d. kallast ei nystev-vise.
Parallelt med Ivar Aasen var Vinje ein pioner for nynorsk, songbar lyrikk, og til liks med Aasen greidde han å slå gjennom med dikta sine hjå folk flest. Målforma har ikkje vore til hinder. Dei har også båe vore med på å brøyte vegen for andre folkekjære landsmålslyrikarar som Arne Garborg og Per Sivle.
Dølen og anna journalistikk
Vinje er rekna som ein føregangsmann i norsk journalistikk med vekebladet Dølen frå 1858. Før han skreiv Dølen var han journalist, i løpet av 8 år skreiv han heile 700 artiklar i Drammens Tidende. Som forfattar skreiv han dikt og reiseskildringar. Skrivestilen hans var prega av evna hans til sjå ei sak frå fleire sider, og viste ofte eit tvisyn, mellom anna når det gjaldt norsk nasjonalromantikk. Vinje var ein av dei fyrste til aktivt å ta i bruk landsmålet til Ivar Aasen.
Eit flogvet fra Telemark
Aasmund Olavson Vinje var det ein ofte kallar eit flogvet. Det har nok hatt sitt å seia at han var frå eit fylke der folkemusikk og folkedikting alltid hadde hatt gode kår, men han var svært gåverik, og arbeidde seg fram på ein kronglete veg frå plassgut til embetseksamen, banebrytande journalist, målmann og framståade lyrikar i ei tid då 'Statens lånekasse for studerende ungdom' ikkje fanst. Trass i alt som måtte skilja i personlegdom og framferd, hadde han noko sams med Ivar Aasen som også kom frå små kår. Aasen valde rett nok bort ein akademisk karriereveg for ikkje å svikte det folkelege grunnlaget sitt. Det gjorde ikkje Vinje, men han heldt likevel fram med å vera ein mann av folket. Han ville vera «sant meg sjølv», kort sagt, han ville vera «døl».
Han hadde ei sjeldsynt uttrykksevne. Han tala og skreiv råkande og djervt på ein måte som mange kunne misunne han og/eller bli støytte av. Det kan ikkje neittast at han vart sedd på som ein flåkjeft iblant, noko far hans og var kjend for å ha vore. Ivar Aasen legg vekt på at Vinje hadde mot til å kjempe for ei god sak, sjølv om det kunne ska han sjølv, og skriv mellom anna:
Bibliografi
Tidsskrift Diktsamlingar Anna
Miran Kabe
Miran Kabe er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Ventforet Kofu og Giravanz Kitakyushu.
Gorduno
Kommunen ligg nord for Bellinzona ved høgrebreidda av elva Ticino.
Akrotíri på Kreta
Akrotíri (gresk Ακρωτήρι) er ei halvøy og ein tidlegare kommune på Kreta, aust i periferieininga Khaniá. Det antikke namnet var Kiamon, medan ho under Austromarriket vart kalla Kharaka.
Akrotíri ligg på nordsida av øya. Ho er nesten sirkelforma og er forbunde til resten av øya mellom byane Khaniá og Soúda. Sør for halvøya ligg Soúdabukta. Det meste av halvøya ligg på eit platå over sjøen. Langs nordkysten ligg ei rekkje med åsar. Det ligg fleire feriestader langs Akrotíri, som Stavrós, Kalathás og Maráthi.
Akrotíri var tidlegare ein eigen kommune i periferieininga Khaniá, men inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Khaniá.
Gravene til Eleftherios Venizelos og son hans Sofoklis ligg på Akrotiri. Her vart det greske flagget reist for å utfordre tyrkarane og stormaktene, og halvøya vart eit hovudkvarter for den kretiske revolusjonen.
Tre kloster ligg i åsane i nord. Ajía Triáda vart grunnlagd av to venetianske munkar som hadde vorte ein del av den ortodokse kyrkja på 1600-talet. Eit anna kloster, Katholikó, i dag forlate, vart grunnlagd på 400- eller 500-talet.
Kjevle
Kjevle (av norrønt kefli) er ein reiskap som kan nyttast for å glatte ut deig. Det består av ein sylinderform valse med handtak. Ofte kan handtaka vera festa til ein aksel som går gjennom valsen, men kjevlet kan òg vera laga i eitt stykke. Kjevlet er oftest gjort av tre, men finst òg i stein, metall, porselen, plast og kombinasjonar av desse. Kjevlet vert rulla fleire gongar over deigen slik at deigen gradvis vert flatare og tynnare. Kjevle kan ha ei lengd på 30-40 cm, men kan også vera kortare. Diameteren kan vera om lag 8-12 cm på tjukke kjevle, og 2-3 cm på tynne pinnekjevle.
Bruk
Kjevle kan brukast til baking av tynne kaker og brød og til botn eller lok i terter, paiar og pizza. Det er også brukt til å laga nudlar, pasta og annan fylt deig.
I eldre tider i Noreg var det vanleg at bakstekjerringar fór rundt på bygdene og baka flatbrød, lefse og andre brødvarer, og det var vanleg at bakstekjerringa hadde med seg ei eller fleire av tenestejentene på garden. Når dei fyrst var i gang, var det vanleg at dei baka store stablar med flatbrød og anna brød som stod seg lengje. Bakstekjerringane hadde stor røynsle med å kjevla ut tynne deigar, og dei la ofte stor flid i arbeidet, for ikkje å «skjemma ut fingrane sine». Mange gardar hadde eit eige eldhus der bakinga gjekk føre seg.
Kjevletypar
Det finst ulike typar kjevle:
Kjevle i kulturen
Ettersom baking gjerne har vore kvinnfolkarbeid, har kjevlet alltid vore innan rekkevidd for kona. Av den grunn vert kjevlet i teikneseriar ofte framstillt som kvinna sitt «våpen», som i teikneserien Finbeck og Fia.
Korrupsjon
Korrupsjon eller smørjing er det å gje eller ta imot muter for tenester. Ein kan finna korrupsjon på alle nivå i eit samfunn, frå mindre muter til politi, helsepersonell eller utdanningsvesen til personar med høge stillingar i politikk, verksemder eller andre organisasjonar.
Både å gje og å ta imot muter er forbode i dei fleste land, men er likevel utbreidd mange stader. I Noreg er korrupsjon lovregulert gjennom Straffeloven.
Kjellaug Ese
Kjellaug Ese er ein norsk-amerikansk sjukepleiar og forfattar.
Ho vart fødd i Balestrand og emigrerte til USA i 1956, der ho utdanna seg til anestesisjukepleiar og busette seg i Minnesota. Ese har arbeidd som anestesisjukepleiar ved Mayo-klinikken i Rochester i Minnesota. Seinare dreiv ho ein privat pleieheim. Sommaren 2018 flytta Ese tilbake til Norge og busette seg i Sogndal.
Strålingsavkjøling
Strålingsavkjøling har ein når ein lekam mistar meir energi ved stråling enn han får tilført frå omgivnadane.
Storskala-sirkulasjonen i jordatmosfæren er driven av skilnadar i absorbert solinnstråling per kvadratmeter. Sola varmar opp Jorda meir i tropisk strøk enn i polare område. Atmosfærisk sirkluasjon og havstraumar omfordeler ein del av denne energien som merkande varme og latent varme ved hjelp av mellom anna stortstilte vindsystem og syklonar i atmosfæren. Tropane strålar altså mindre varme ut i verdsrommet enn dei ville gjort om det ikkje fanst sirkulasjonsstraumar på Jorda. I tillegg ville polområda hatt større strålingsavkjøling. Dei tropiske områda har større strålingsavkjøling (meir utstråling) enn polområda på grunn av høgare overflatetemperatur her.
I liten skala kan ein kjenne eit døme på strålingsavkjøling framfor eit kaldt vindauge om vinteren. Den sida av andletet som vender mot vindauget blir kaldare enn den som vender inn mot rommet.
1465 Autonoma
1465 Autonoma er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. mars 1938 av Arno Arthur Wachmann ifrå Hamburger Sternwarte i Bergedorf i Hamburg.
Vaktel
Fuglen er liten, om lag 17 cm, og er vanskeleg å få auge på i feltet, både på grunn av den kamuflerande fargen i fjørdrakta hans, og fordi han gøymer seg i høgt gras.
Med det karakteristiske lætet av snøgge, trestavings ytringar, blir denne vaktelarten oftare høyrt enn sett. Han har lange venger samanlikna med andre hønsefuglar, og er ein trekkfugl. Han må ikkje forvekslast med engvaktel (Coturnix japonica), heimehøyrande i Asia. Dei to artane har lik fjørdrakt, men mykje ulikt læte. Begge artane blir somme stader røkta som fjørfe.
Skildring
Vaktel er ein liten, kompakt, bakkelevande fugl, kroppslengda er berre 16–18 cm. Med det er han kortare enn t.d. stare, men han har eit vidt vengespenn på 32–35 cm. Vekta er 70 til 155 gram. Dei har størst kroppsmasse før trekket ved slutten av hekkesesongen. Hoa er generelt litt tyngre enn hannen. Dei er i hovudsak beige med vekslande mørkebrune og lyse langsgåande striper, oversida er langt mørkare enn undersida. Begge kjønn har ei kvit augestripe, og hannen syner eit lyst strupeområde med eit svart felt midt på strupen. Hoa har grått i strupeområdet. Som det sømer seg for artar med trekkande natur, har vaktelen lange venger, i motsetnad til typisk kortvenga skogshøns.
Hekkeområdet er i det meste av Europa, Nord-Afrika og austover gjennom Sentral-Asia til Mongolia. Området strekker seg sør til nordlegaste Pakistan, India og Nepal sør for Himalaya, og inn i Bhutan der vaktlar kan hekke i over 3000 moh. Det finst òg fleire isolerte område i Afrika sør for Sahara der han er hekkefugl. I sørlegaste Iberia, Nord-Afrika, det indiske subkontinentet og sørlegaste Afrika har plassar der vaktel lever året rundt. Trekkvanane er samansette og varierande frå år til år, men dei store overvintringsområda er Afrika sør for Sahara og det indiske subkontinentet.
Dette er ein art som lever av frø og insekt på bakken. Vaktlar er notorisk vanskelege å oppdage, dei held seg skjult i vegetasjon, og er motviljuge til å flyge, føretrekker å krype unna i staden. Sjølv når han blir skremt opp, held han seg lågt og fell snart ned under skjul. Ofte er den einaste indikasjonen på nærværet den karakteristiske rytmiske trestavings bytt-byll-bytt-songen til hannen. Lætet blir ytra for det meste om morgonen, kvelden og nokre gongar om natta.
Hekkebiologien er kompleks, dei kan opptre som monogame, polygame eller bigame. Hannane kjem vanlegvis hekkeområdet før hoene. I Nord-Europa byrjar hekking frå midten av mai, og med gjentatt hekking kan fortsetje til slutten av august. Hoa dannar ei grunn skrape i bakken som er tynt fôra med vegetasjon. Egga blir lagde med 24-timars mellomrom for å danne eit kull på mellom 8 og 13 egg. Desse har ein skittenkvit til kremgul bakgrunn med mørkebrune flekker eller klasar. Hoa byrjar ruginga etter at alle egga er lagt og rugar aleine. Egga blir klekte synkront etter 17–20 dagar. Kyllingane er sjølvstendige kort tid etter klekking, forlèt reiret og kan finne føde. Dei blir tatt vare på av hoa som rugar på dei medan dei er små. Kyllingane flyg når dei er rundt 19 dagar gamle, men blir i familiegruppa i 30–50 dagar. Oftast har paret eit kull i året, men somme kan ha eit tidleg kull i sør, før dei dreg lenger nord til neste hekking.
IUCN kategoriserer arten som globalt livskraftig (LC).
Vaktel i Noreg
Fuglen hekkar fåtalig i Noreg, men er lista i kategorien sårbar (VU) på den norske raudlista for artar. Populasjonen av hekkefuglar er estimert til mellom 50 og 250 individ, i tillegg trur ein det kjem fuglar til landet som ikkje hekkar. Bestanden varierer frå år til år.
Utbreiinga i Noreg er konsentrert om Austlandet, spreidd langs agderkysten til Rogaland. Eit anna tyngdepunkt er Møre og Romsdal og Trøndelag. Observasjonar kan vere iblanda rømde fjørfe.
Næraste hekkeområde er Sverige, i små mengd i Finland, på Shetland og han har òg hekka på Færøyane.
Multifunksjonar
Ein multifunksjon f: A --> P(B) er ein funksjon frå ei mengd A til potensmengda til ei mengd B.
Bakgrunn for definisjonen
Ein funksjon er ei tilordning f: A --> B slik at for alle a i A finst ein unik b = f(a) i B. Ein multifunksjon er uformelt ein «uekte» funksjon der b ikkje er unik. Til dømes er den inverse funksjonen til ein funksjon ofte ein multifunksjon. Den formelle definisjonen gjeve ovanfor sikrar at me likevel har med ein funksjon å gjera, sidan me let funksjonen ta mengder i staden for enkeltelement. Døme: f(x) = 'alle y slik at y2 = x' er ein multifunksjon, når f(4) = {-2,2}.
Vaktel
Forholdet til menneske
Denne arten har dei siste åra sett ein auke i utbreiinga i USA og Europa. Likevel er det meste av denne auken hos hobbyister. Det søkk i delar av utvalet sitt som Irland.
I 1537 utvikla dronning Jane Seymour, tredje kone til Henrik VIII av England, som då var gravid med den framtidige kongen Edvard VI av England, ein umetteleg trong til vaktel, og hoffmenn og diplomatar i utlandet vart beordra til å finne tilstrekkelege forsyningar til dronninga.
Forgifting
Viss vaktel har ete visse plantar, kan kjøttet frå vaktel vere giftig. Eit av fire menneske som et slikt kjøtt får symptom prega av muskelsår, og kan òg få nyresvikt. Det er framleis er uklårt kva plantar som valdar gift i vaktelkjøttet.
Magh Tuireadh
Magh Tuireadh (uttalt Moytura), er namnet på staden for to mytiske slag i keltisk mytologi. Namnet tyder Pålesletta. Tradisjonen legg staden til Connacht, vest i Irland. Det er omstridt om han i røynda ligg nær Galway eller Sligo.
Første slaget ved Magh Tuireadh
Då Tuatha dé Danann først kom til Irland, førte kong Nuada dei i eit slag mot Firbolc, dei opphavlege innbyggjarane på øya, og kongen deira, Eochaid mac Eirc. I dette slaget mista Nuada armen sin.
Andre slaget ved Mach Tuireadh
Det andre slaget er rekna som det viktigaste, av di Tuatha dé her slost mot fomorane, ei slekt av keltiske risar, eller Titanar. Soga om dette slaget er skrive ned på 1000-talet.
Etter det første slaget laut Nuada få skaffa seg ei sølvhand, men vart rekna som uskikka til å leie Tuatha dé i slag. Halvfomoren Bres som var gift med Brigit tok over makta, men vart avsett. Difor leita han opp fomorane og kongen deira, Balor, for å vinne over Dana-folket. I rådløysa som følgde, dukka Lugh Lamhfada opp, og synte seg som den nye leiaren for Dana-folket. Nuada gav trona frå seg til Lugh, og dei planla slag dei neste sju åra. Dei tre handverkarane i Danafolket smidde våpen i denne tida. Dagda gjorde òg ei avtale med Morrigan for å vinne på fomorane i kampen. Kjelda Slane vart signa slik at dei såra kunne lækjast der. Dette vart gjort av Dian Cecht og dottera hans.
Smiekunsta til Goibniu sytte for at ingen av våpna til Tuatha dé vart brotne utan at dei voks saman att, og Ruadan, sonen til Brigit og Bres vart send for å drepa Goibniu. Goibniu vart såra, men drap Ruadan med hans eige spjut, som han sjølv hadde smidd, og vart lækt i kjelda Slane.
I slaget vart Nuada og Macha, dotter av Emmas, drepne av Balor. Lugh møtte Balor og venta på at det drepande auget hans skulle opne seg. Då dette hende, sende han ein slyngestein i auget på han så han fall. Dette fekk fomorane til å misse motet.
Boobyalla Islands
Boobyalla Islands er to småøyar 2 nautiske mil nordaust for Kirkby Head i Enderby Land. Dei vart kartlagd frå flyfoto teken under Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter det australske piletreet, «Boobyalla».
Magh Tuireadh
Andre slaget ved Mach Tuireadh
Lugh fann Bres einsam på slagmarka, og Bres bad om å få leva. Han lova å syte for at kyrne i Irland aldri gjekk tomme for mjølk, men Tuatha dé meinte dei greidde seg. Då lova Bres å signe avlinga for eit år, men danafolket meinte dei greidde seg. Lugh lét Bres leva om han lærde bort kunsta å pløye, så og hauste.
Knut Mykland
Knut Mykland var ein norsk historikar, for det meste knytt til Universitetet i Bergen. Han spesialiserte seg særleg på dansketida og hendingane knytt til 1814. Mykland framheva positive drag ved unionen med Danmark. Han la vekt på at hopehavet i Danmark-Noreg gav føremoner for norsk økonomi. Han var fødd i bygda Mykland i Aust-Agder fylke, og døydde i Bergen.
Han byrja å studere ved Universitetet i Oslo i 1940. Krigen førte til eit avbrot i studia, og han flykta til Sverige og vart norsk politisoldat. Etter frigjeringa byrja han med hovudfagsstudiar i historie med Sverre Steen som vegleiar. Mykland vart saman med Alf Kaartvedt utnemnd til den fyrste professoren i historie ved det nyoppretta Universitetet i Bergen i 1957. Denne stillinga hadde han til 1987. Han var hovudredaktør for femtenbinds-verket Norges Historie, som kom ut på Cappelens Forlag i perioden 1976-1980. Han var sjølv forfattar av binda om tida frå 1648 til 1720, og om perioden 1784-1814. Då sosialhistoria fekk fornya interesse på 1970-talet, var Mykland mellom initiativtakarane til digitaliseringa av folketeljinga frå 1801. Seinare dette tiåret sette han i gang det nordiske forskingsprosjektet Sentralmakt og lokalsamfunn der Danmark-Noreg og Sverige-Finland vart systematisk samanlikna.
Myklands skrivestil ber preg av grundig kjeldekunnskap. Han illustrerer poenga sine med utsegner frå primærkjeldene, slik at sitata tilsynelatande er heilt innvevd i teksta.
Historiesyn
Mykland vidarefører tradisjonen frå konservative historikarar som Torkel H. Aschehoug og Yngvar Nielsen. Desse hevdar at unionen med Danmark i hovudsak var fordelaktig for norsk økonomi og kultur. Mykland er ein talsmann for at Oldenborg-staten var eit av dei mest liberale regima i samtidas Europa. Han hevdar òg at skattenivået i Noreg i dansketida var relativt lågt, kanskje berre 2-3%. Mykland peikar også på at straffenivået var relativt lågt. Påstanden om lågt skattenivå førte til ein langvarig debatt med Kåre Lunden som har eit "kolonialistisk" utbyttingsperspektiv på dansketida. Ynskje om norsk sjølvstende før 1814 kom ifylgje Mykland frå borgar- og embetsmannshald, ikkje frå bønder. Misnøya var ikkje retta mot Oldenborgregimet i seg sjølv, berre mot heilstatspolitikken og målsetjingane i denne. Bøndene opprettheldt lojaliteten mot kongen og regimet. Mykland hevdar at Kristian Fredrik i 1814 handla på oppdrag av Fredrik 6., målet var å gjenopprette unionen Danmark-Noreg. Han ser kornleveransane frå Danmark til Noreg som indisium på dette motivet; "uten [ kornet ] ingen riksforsamling, intet kongevalg, ingen 17. mai"
Storkenebbslekta
Storkenebbslekta (Geranium) er ei slekt i storkenebbfamilien. Ho inneheld 422 artar og veks i alle tempererte delar av verda, men er særleg vanleg i dei austre middelhavslanda. I Noreg veks fjorten artar.
MmHg
mmHg, millimeter kvikksølv (òg kalla torr) er ein eining for måling av trykk. Han er ikkje ein del av SI-systemet. mmHg blir helst nytta i helsevesenet som eining for blodtrykk. Eininga kjem opphavleg frå kor mange millimeter kvikksølvet i eit barometer steig eller sokk i samband med variasjonar i lufttrykket.
Bjørn Helland-Hansen
Bjørn Helland-Hansen var ein norsk oseanograf som har fått det meste av æra for å ha oppretta Geofysisk Institutt i Bergen. Dette førte til at Vilhelm Bjerknes kom til Bergen for å styre den meteorologiske avdelinga av instituttet. Her oppretta Bjerknes Bergensskulen i meteorologi, som danna grunnlaget for den moderne vêrvarslinga. Likningane om atmosfæriske straumar som Bjerknes utvikla, blei vidareført av Helland-Hansen til å gjelde for havstraumar, og la med det, saman med svenskane Vagn Walfrid Ekman og Johan Wilhelm Sandström, grunnlaget for den moderne fysiske oseanografi.
Karriere
Helland-Hansen vart fødd i Oslo. Han starta først med medisinstudiar, men viste òg interesse for studiar av solaktivitet. I 1898 vart han med Kristian Birkeland på ein ekspedisjon i Nord-Noreg for å studere nordlys. Dei kom ut for ein forrykande vinterstorm og Helland-Hansen fraus fleire fingrar, som då måtte amputerast. Etter dette gav han opp medsinstudiane og byrja som assistent hos Birkeland i Kristiania for å studere solflekkar. Her møtte han Johan Hjort, som freista han til å byrje med havforsking i staden. Helland-Hansen flytta til København og lærte faget hos professor Martin Knudsen, som på den tida var ein av dei fremste forskarane innan faget.
Berre to år seinare, i 1900, kom Helland-Hansen til Bergen som vitskapleg assistent ved Fiskeristyret (som seinare vart Fiskeridirektoratet). Dei første åra reiste han mykje på tokt med skipet «Michael Sars» i lag med Fridtjof Nansen, som då var zoolog ved Bergens Museum. Nansen hadde laga ein plan for utforskinga av Norskehavet og denne blei gjennomført av Helland-Hansen i 1901-1904. Data frå desse tokta utgjorde hovudgrunnlaget for det klassiske verket «The Norwegian Sea» av Helland-Hansen og Nansen i 1909.
I 1906 vart Helland-Hansen styrar for Den Biologiske Stasjon. Helland-Hansen deltok til ei viss grad i det fiskeribiologiske arbeidet, bl.a. medverka han til statistiske undersøkingar av torsk og hyse i Nordsjøen. Eit anna område han engasjerte seg i var vekselverknadar mellom straumane i det nordaustlege Atlanterhavet og klimaet i Nord-Europa. Dette er forsking som framleis er aktuell.
I 1910 prøvde Universitetet i Oslo å få eit professorat for Helland-Hansen, med sterk støtte frå Bjerknes og Nansen. Regjeringa la fram eit forslag om personleg professorat i Kristiania, men Stortinget ville ikkje svekke det viktige havforskingsarbeidet i Bergen og vedtok i 1911 eit lønstillegg, midlar til ein assistent og nytt forskingsfartøy for Helland-Hansen i Bergen. Det nye forskingsfartøyet stod klart i 1912 og fekk namnet «Armauer Hansen».
Første verdskrig kom kort etter, og Helland-Hansen nytta denne perioden til intens forsking. I 1916 publiserte han ein ny metode i oseanografien for bruk og tolking av TS-diagrammet. Denne metoden blei etter kvart brukt over heile verda.
Etter freden i 1918 fortsette Helland-Hansen med storstilt oseanografisk forsking, frå store feltundersøkingar til teori og databehandling, i tillegg til at han hadde ansvar for undervisning og administrativt arbeid ved instituttet. I tillegg deltok han i utviklinga av Christian Michelsens Instiutt (CMI) som oppstod i 1930. Helland-Hansen var første styreformann i instituttet, ein stilling han hadde i 25 år.
1466 Mündleria
1466 Mündleria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. mai 1938 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Ođđasat
Ođđasat er eit nyheitsprogram på samisk som vert sendt i NRK, SVT og YLE fem dagar i veka, ti månader i året. Fjernsynsprogrammet Ođđasat vert sendt frå NRK Sápmi sitt studio i Karasjok. Programmet varer 12 minutt og inneheld nyhendeinnslag og ei vermelding. Programmet er teksta på bokmål av NRK, på svensk av SVT og på finsk av YLE. Intervju på andre språk enn nordsamisk er dubba til nordsamisk, og dubbinga er teksta.
Malm i Verran
Malm er ein tettstad i Steinkjer kommune i Trøndelag med. Staden var kommunesenter i tidlegare Verran kommune.
Malm ligg på nordsida av Beitstadsundet, ein arm av Beitstadfjorden som igjen er ein arm av Trondheimsfjorden. Frå Malm er det om lag 30 km. til Steinkjer og rundt 150 km til Trondheim. Tettstaden er i dag prega av fråflytting etter at Fosdalens Bergverk blei lagt ned.
Før 1906 var Malm ei typisk jordbruksbygd. Frå 1906 til 1997 dreiv Fosdalens Bergverk gruvedrift på staden. Hovudnæringa i dag er småindustri og jordbruk.
Malm er kjend for Malm Trekkspellklubb, som har fleire NM-gull i trekkspel, seinast under NM i Bøde i 2006. I 2006 hadde Malm hundreårsjubileum, og det blei avduka ei byste av den lokale revyartisten, songskrivaren og tidlegare rektoren ved Malm skole, Mikael Høyem.
På Malm ligg Malm kyrkje frå 1885.
Eystein Eggen
Eystein Eggen var ein norsk forfattar fødd i Oslo.
Bakgrunn
Eggen var frå ei skrivande ætt, tidlegare kjend under namnet Skogstad, etter garden med same namnet i Kvikne i Hedemark. Han hadde fleire andre norske forfattarar i næraste familie. Forfattaren og lokalhistorikaren Eystein Eggen (1886 -1973) var farfaren, og lyrikaren Arnljot Eggen var onkelen. Grunnlaget hans var likevel morsætta frå Hov i Ålen, ei gammal bondeslekt som er mykje omskriven av mellom anna Johan Falkberget. Til denne ætta høyrer folket frå Storlia same bygd, som og har fostra mange forfattarar: bygdemålsdiktaren og politimeisteren Mons Lie, Jonas Lie den eldre, «heimens diktar», Erik Lie, stiftar av Den norske Forfatterforening, Bernt Lie, truleg vår fremste gutebokforfattar, og Jonas Lie den yngre, som under pseudonymet Max Mauser skreiv kriminalromanar og var NS-politiminister under krigen.
Forfattarskap
Eggen publiserte i 1969 Knut Hamsuns vei til fascismen i Edda, Norsk tidsskrift for litterturvitenskap, tett følgd av ein sosiologisk studie av Olav Aukrust. Sidan var han aktiv i samfunnsdebatten, med mange artiklar om litterære, historiske og politiske emne. Nest etter ætta var røynslene frå Norges landbrukshøgskole, Norges bygdeungdomslag og Noregs mållag hovudgrunnlaget for at han i 1993 kunne gje ut Gutten fra Gimle, ei skildring av si eiga oppvekst som NS-barn. Agnar Mykle - en dikterskjebne frå 1994 bygde på personleg kjennskap til Mykle.
Som romanforfattar debuterte Eggen med Generalen 1996. Boka tok utgangspunkt i Carl Gustav Fleischer sin lagnad under andre verdskrigen. Deretter kom mellomaldarromanane Hov i 1997 og To konger i 1999.
Eggen blei statsstipendiat frå 2003. To år før hadde Arbeidarpartiet frå talarstolen i Stortinget hevda at Eggen var «et symbol på en hel generasjon». Han hadde fronta fram beklaginga av «skyggen» som skuldlaust var blitt kasta over livet til NS-barna. Framstegspartiet reiste samstundes spørsmålet om Eggen var «diskriminert grunnet hans foreldres NS-bakgrunn, viss det skulle være tilfelle er det meget bekynringsfullt og alvorlig.» Regjeringa grunnga utnemninga med at «Eystein Eggen har gjennom verksemda si gjort mykje for å kasta lys over den vanskelege stillinga for NS-barna i det norske samfunnet.»
Christianssands Mek. Værksted
'''Christianssands Mek. Værksted''' var skipsverft og mekanisk verkstad i Kristiansand.
Sokn
Eit sokn er den lågaste forvaltingseininga innanfor kyrkja i land som Noreg og Danmark. Fleire sokn kan danne eit prestegjeld, altså ha ein sokneprest saman, medan kvart sokn skal ha ei soknekyrkje.
I Den norske kyrkja vel medlemmene av soknet to organ, eit sokneråd og eit kyrkjeleg fellesråd. Det skal vere kyrkje i kvart sokn. I Den katolske kyrkja er eit sokn den lågaste juridiske eininga. Lågare einingar, messestader og kapelldistrikt, er alltid underlagt eit sokn og ein sokneprest, men kan likevel ha eit visst sjølvstyre.
Soknekyrkjer
Mange eldre soknekyrkjer blei bygde om på 1800-talet, etter at kyrkjelova av 1851 bestemte at kvar soknekyrkje skulle ha plass til minst tre tidelar av innbyggjarane. Mange av dei var langkyrkjer som blei forlenga eller som fekk krossarmar.
Anderson Gonzaga
Han spela for klubbane Albirex Niigata, Fagiano Okayama og FC Machida Zelvia.
Olav Steinar Namtvedt
Olav Steinar Namtvedt var ordførar i Radøy kommune(1991-2007). Han representerer Senterpartiet og vart i 2003 attvald til ordførar. Men signaliserte før valet i 2007 at han ikkje kom til å ta attval. Og gav stafettpinnen vidare til Jon Askeland (Sp). Namtvedt hadde vore folkevald i Radøy i 28 år då han trekte seg tilbake i 2007.
Vatsfjorden
Like innanfor innløpet ligg Raudnes på vestsida og rett nord for neset ligg Indralandsvika ved grenda Indraland. Nord for Indraland ligg grendene Eikanes og Hamre, medan Stokkaland ligg tvers over fjorden på austsida. Det ligg fleire holmar i den indre delen av fjorden og nord for desse vert den inste delen av Vatsfjorden kalla Åmsosen, etter tettstaden Åm.
Boree Islands
Boree Islands er to småøyar 2 nautiske mil vest for Point Widdows i Enderby Land. Dei vart kartlagde frå flyfoto teken frå Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter «boree», eit dialektnamn for somme artar av akasie i Australia.
Vatsfjorden
Vatsfjorden har dei siste åra vorte utsett for forurensing grunna fleire uhell med kvikksølv frå eit oljeskrot mottaksanlegg, eigd av AF Gruppen. Dette anlegget blei etablert i 2004.
Vatsfjorden er grunn og ligg godt verna for vêr og vind. Han har derfor vore nytta til å kople saman store condeep-oljeplattformar. Den siste var Troll A.
Yrkefjorden
Yrkefjorden er ein fjordarm av Vindafjorden eller Krossfjorden og utgjer den vestlege delen av «krossen». Fjorden er om lag 12 km lang og har ein sidefjord, Vatsfjorden, som går rett nordover om lag halvvegs inn i fjorden. Vatsfjorden er om lag 5 km lang.
Yrkefjorden ligg langs grensa mellom kommunane Vindafjord i nord og Tysvær i sør. Innløpet i aust ligg mellom Metteneset i sør og Fløkje i nord. Nordvest for innløpet går Sandeidsfjorden vidare nordover.
Det ligg berre små busetnader langs fjorden. På sørsida ligg grenda Vassendvik, om lag rett sør for innløpet til Vatsfjorden. Inst i fjorden ligg bygda Yrke, som fjorden er kalla opp etter.
Kvitryggspett
Kvitryggspett (Dendrocopos leucotos) er ein fugl i spettefamilien.
Utsjånad
Fuglen er 24-26 cm. lang, og liknar flaggspetten i fjørdrakta, berre med kvite linjer over vengjene (framfor prikkar), og ein kvit nedre rygg. Hannen er raud på hovudet, mens hoa er svart.
Læte
Tromminga er typisk, og er langt utdregen jamført med andre spetter og varer i to sekund. Ho kan kjennast på ein avvaktande og kraftig opning, og ein akselerasjon på slutten samstundes som lyden vert svakare, til liks med ein bordtennisball før han legg seg til ro på golvet. Ropet er eit raskt skrattande «goeddi-goeddi-goeddi», tonfallet er noko det same som hos ein steinvendar. Kvitryggspetten har og ein lokkelåt som liknar flaggspetten, eit «kick». Skilnaden kan vere at kvitryggspetten har ein tjukkare lyd med lågare tonehøgd, og ikkje heilt like skarp, meir som «bjyck». Når fuglen er uroleg vert læta oppatteken i ujamne ramsar.
Hekking
Fuglane hakkar ut eit hol på 7 cm i diameter og om lag 30 cm djupt i ein gammal trestamme, gjerne ein osp. Hoa legg tre til fem kvite egg. Paret deler på ruginga, som varer i 10-12 dagar.
Føde
Fuglen et biller som han finn under borken på tre, larvar og insekt, frø og bær. Dette er ein art som er knytt til lauvskog som har rikeleg med daude tre.
Vern
I Noreg har Samnanger kommune fått eit spesielt ansvar for å verne om sin bestand av kvitryggspett.
Kjelder
Norsk Raudliste 2006, 8MB
Bruno Lopes
Bruno Lopes er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Albirex Niigata.
Gnosca
Kommunen ligg ved høgrebreidda av elva Ticino ved inngangen til Riviera.
Sissel Solbjørg Bjugn
Sissel Solbjørg Bjugn var ein norsk forfattar. Ho debuterte i 1978 med diktsamlinga Den første avisa på Lofotveggen, som ho fekk Tarjei Vesaas' debutantpris for. Bjugn gav ut fleire prisløna diktsamlinger og barnebøker, i tillegg til romanar. Gjennom heile forfattarskapen vart Bjugn rekna for å vere nyskapande og orginal med ein stil som grensar til absurdisme, òg når ho skriv for barn.
Om Sissel Solbjørg Bjugn
I 2018 gav Tor Eystein Øverås ut boka Skrive, teikne, røre og slåst der han teiknar eit portrett av Bjugn. Boka inneheld også dikt, tekstar og illustrasjonar som Bjugn hadde på trykk i aviser, tidsskrift og antologiar.
Sandsfjorden
Sandsfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:
Preonzo
Preonzo er ein kommune i distriktet Bellinzona i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 250 meter over havet.
Kommunen ligg ved høgrebreidda av elva Ticino mellom Bellinzona og Biasca.
1467 Mashona
1467 Mashona er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 30. juli 1938 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Tutti
Som eit musikalsk uttrykk vert det nytta på forskjellig vis:
Frolendingen
Frolendingen er ei avis utgjeve i Froland kommune. Ho kjem ut ein gong i veka og dekker bygdene Froland og Mykland. Avisa starta opp i 2005.
Mikrokreditt
Mikrokreditt er ei nemning brukt om små lån til menneske som ikkje blir rekna som kredittverdige av vanlege bankar. Kreditten blir gjeven som ei form for hjelp til sjølvutvikling, der fattige menneske får kapital slik at dei kan starta si eiga verksemd og koma seg ut av fattigdomen. Ordninga er ei aukande form for utviklingshjelp som kan vera svært vellukka.
2005 var utnemnd til år for mikrokreditt av SN.
Historie
Det var i 1970-åra at ein medvite tok til å bruka mikrokreditt som ei form for utviklingshjelp. Studentorganisasjonen Accion International var truleg den første som gjekk over til dette, i 1973, då dei som eit forsøk gav fattige menneske i Recife i Brasil lån som kunne gjera dei sjølvberga, i staden for å vera underlagde lånehaiar. I løpet av fire år gav Accion 885 lån som hjelpte til med å skapa eller rygga 1 286 arbeidsplassar. 90 % av dei utlånte midla blei betalte tilbake. Forsøket viste at dette hadde mykje større positive effektar enn å bygga infrastruktur for innbyggjarane.