cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolsjoj Sjantar
Bolsjoj Sjantar er ei øy i Okhotskhavet i Russland. Ho er den største av Sjantarøyane og har eit areal på 1766 km². Ho er om lag 72 km lang og 49 km brei. Nord på øya ligg ein stor brakkvassjø (Bolsjojesjøen) som har ein smal passasje til havet. I denne innsjøen finn ein nors (Hypomesus japonicus) og Hypomesus olidus.
Det er granskogar på Bolsjoj Sjantar.
Administrativt høyrer øya til Khabarovsk kraj.
Historie
Sjantarøyane vart utforska av russiske utforskarar mellom 1711 og 1725.
Eliel Lagercrantz
Eliel Lagercrantz var ein finsk fennougrist. Han skreiv magisteravhandlinga si i 1919, og doktorerte i Helsingfors i 1927. I studietida studerte han både i Hamburg, Budapest og Paris. Lagercrantz vart professor i Helsingfors i 1965. Han arbeidde også ved Universitetet i Oslo.
Forskingsområde
Lagercrantz arbeidde framfor alt med samiske språk. Han skreiv grammatikkar for tre til då lite utforska samiske språkformer: nordsamiske sjøsamedialektar, arjeplogsamisk/pitesamisk og vefsnsamisk (sørsamisk). I tillegg skreiv han ei tobands ordbok med nesten 9000 ord, der kvar ordartikkel i detalj gjekk gjennom ordformene i kvar einskild samisk dialekt, frå Røros til Kolahalvøya.
Poncione di Piotta
Poncione di Piotta er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Månaden ab
Ab eller av (hebraisk אָב [’āḇ]) er den femte månaden i det jødiske året.
Positiv rett
Positiv rett er eit rettsfilosofisk juridisk omgrep.
Omgrepet dekkjer rett, som er kodifisert, det vil normalt seie fastsett i skriftleg form.
Positiv rett vil såleis normalt finnast i menneskeskapte lover.
Som motsetning til positiv rett kan ein sette naturrett.
Naudlanding
Naudlanding er ei landing med eit luftfartøy som må gjerast i ein naudsituasjon, med eller utan motorkraft, på den mest høvelege staden i nærleiken. Utrykket gjeld særleg utanom flyplass og rullebane.
Naudlanding kan gjerast i situasjonar der tryggleiken i eit luftfartøy er truga, som ved tap av motorkraft eller brann. For å kunne lande trygt må ein ta omsyn til tilhøve som kan verke inn på landinga, som terreng og vind.
Vokal
Ein vokal eller sjølvljod er ein fon (ein ljod) som vert laga med ein ubroten luftstraum gjennom munn, som til dømes dei siste ljodane i dei norske orda ni, ny, du, mo, be, bø, må, bæ og sa. Meir presist kan vokalen definerast slik:
Nemninga vert òg nytta på bokstavar som står – eller stod – for vokalljod.
Etymologi
Litt forenkla er skilnaden mellom vokal og konsonant at ein vokal kan syngjast, medan ein konsonant ikkje kan syngjast. Ordet «vokal» kjem av det latinske vōcālis littera – «talande/syngjande bokstavar» – og har samanheng med uttrykket vokalist.
Ordet «sjølvljod» er etter mønster av det tyske Selbstlaut og spelar på at vokalen kan låta sjølv, medan konsonanten berre læt saman med ein vokal – og difor ikkje kan syngjast utan ein vokal attmed.
Artikulasjon
Posisjonen til tunga og leppene avgjer kva slags kvalitet eller klangfarge ein vokal får. Tungeryggen kan vera høgt oppe eller lågt nede, framme eller bak i munnen. Leppene kan vere runda eller spreidde.
Vokalfirkanten
Posisjonen til tungeryggen varierer i eit todimensjonalt «vokalrom» som blir kalla vokalfirkanten, med ein vertikal og ein horisontal dimensjon. Ein tek gjerne utgangspunkt i eit tenkt - og noko kontroversielt - "høgaste punkt" på tungeryggen:
Den vertikale dimensjonen
Ytterpunkta i den vertikale dimensjonen er trong (engelsk close) og open (engelsk open):
Den horisontale dimensjonen
Ytterpunkta i den horisontale dimensjonen er fremre (engelsk front) og bakre (engelsk back):
Mellomstadium
Trong og open blir kalla opningsgradar, og mellom desse to ytterpunkta har vi vokalar som er trong-midtre (engelsk close-mid) og open-midtre (engelsk open-mid), på det viset at avstanden frå trong til trong-midtre er lik avstanden frå trong-midtre til open-midtre, som er lik avstanden frå open-midtre til open.
Langs den horisontale dimensjonen har vi midt mellom fremre og bakre ein tungeposisjon sentral (engelsk central). Dette er illustrert i dei to tabellane under med tre tronge, urunda vokalar og tre trong-midtre, runda vokalar:
Leppestilling, ein tredje dimensjon
Leppestillinga ved vokalane utgjer ein tredje dimensjon attåt den horisontale og den vertikale leppestillinga. Denne skilnaden i leppestillinga er illustrert visuelt på teikninga til høgre. På alle punkt i vokalfirkanten kan vi uttale både ein urunda og ein runda vokal. Her er nokre døme:
Andre vokaleigenskapar
Vokalen kan òg vera variere langs dimensjonane nasalitet og kvantitet.
Juledag
Juledagen, den 25. desember, er dagen ein i vestleg kristendom feirar Jesu fødsel. I austleg tradisjon vert den tilsvarande festen feira 7. januar.
Tidfestinga av Jesu fødsel
Den første som tidfesta Kristi fødsel til 25. desember var truleg motpaven Hippolytus, som arbeidde på 200-talet. Han meinte at fødselen fann stad i Augustus' 42. regjeringsår. Tidlegare forfattarar har tidfesta fødselen til andre tidspunkt, blant anna var 21. november og 25. november foreslått.
Tradisjonar
I mange land er første juledag den dagen då julegåvene vert opna. Det er òg dagen for julemåltidet i mange land, spesielt i katolske land.
Liturgi
Julegudstenesta juledagen var tradisjonelt eit høgdepunkt i den kristne julefeiringa i Noreg. No har julaftan tatt over som den største gudstenestedagen i Den norske kyrkja. Preiketeksten juledagen er henta frå prologen i evangeliet etter Johannes.
Fylkesveg 655
Fylkesveg 655 (Fv655) går mellom Ørsta og Tryggestad i Stranda. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga) er 51 km lang.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Parkveien Daleveien Fv655
Stortingsvalet 1989
Stortingsvalet 1989 vart halde den 11. september 1989. Oppslutninga var på 83,2 %. Dette valet var det første stortingsvalet med utjamningsmandat. Antalet stortingsrepresentantar auka dermed med 8, til 165.
Stemmetal ved stortingsvalet 1989 etter parti
¹ Samanlikna med samanlagtresultata for Raud Valallianse og Noregs Kommunistiske Parti i 1985.
Máttagáisi
Máttagáisi er eit fjell i Målselv kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1635 meter over havet og er det 13. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Poncione di Valleggia
Poncione di Valleggia er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Kistefjell
Kistefjell er eit fjell i Bardu og Målselv kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1633 meter over havet og er det 14. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Helis Nunatak
Helis Nunatak (Nunatak Helis) er ein kruneforma fjelltopp på 340 moh i Vidin Heights på Varna Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane, Vest-Antarktis. Fjellet er kalla opp etter den gamle thrakiske hovudstaden Helis som ligg ved Sveshtari, nordaust i Bulgaria.
Museum
Ein definisjon vedteken av ICOM (International Council of Museums eller 'Det internasjonale museumsrådet') på generalforsamlinga i København i 1974 seier at eit museum er «ein ikkje-kommersiell varig institusjon som skal tena samfunnet og samfunnsutviklinga; som er open for publikum; som samlar inn, vernar, forskar i, formidlar og stiller ut materielle vitnesbyrd om menneska og deira omgjevnader for studie-, utdannings- og underhaldningsføremål».
Helis Nunatak
Fjellet ligg 3 km vest for Edinburgh Hill, 1,9 km sør for Sharp Peak og 15 km aust-søraust for Madara Peak.
Messinía
Periferieininga Messinía (gresk Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας, Periferiakí enótita Messinías), tidlegare òg skrive Messenia, er ei periferieining i Hellas i periferien Peloponnes. Hovudstaden i periferieininga er Kalamáta.
Messinía grenser i aust til fjellet Taýjetos, i nord til elva Néda og Arkadíafjella, i vest til Det joniske havet og i sør til Messiníabukta. Utanfor sørkysten ligg dei tre Inoússesøyane og den vesle øya Venétiko. Av prefektur grenser Messinía til Ilía i nord, Arkadía i nordaust og Lakonía i aust.
Administrativ inndeling
Tidlegare var Messinía eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i seks kommunar.
Historie
I Homer sine episke dikt er dei austlege områda av Messinía under styret til Menelaos av Sparta, medan vestkysten er under neleidane av Pýlos, men etter Menelaos døydde vart grensa til Messinía pressa så lang aust som til Taýjetos.
Dorianarar kom etter kvart til området, men den rike jorda og det gode klimaet gjorde at Sparta ønska området, og det braut ut krig, der mellom anna den spartanske kongen Teleklos vart myrda av messinianarane. Det heile enda likevel med at Messinía vart ein del av Sparta(om lag 720 fvt.). To generasjonar seinare gjorde messinianarane opprør og med Aristomenes som leiar heldt dei spartanarane unna i 17 år (648—631 fvt., ifølgje Grote). Festninga Íra fall derimot etter ei omleiring som varte elleve år.
Det neste opprøret braut i 464 fvt., då eit kraftig jordskjelv øydela Sparta og tok mange liv. Opprørarane forsvarte seg sjølv i nokre år ved Ithómi, som dei hadde gjort under den første krigen, men dei måtte til slutt forlate Peloponnes. Etter slaget ved Levktra (371 fvt.) inviterte Epaminondas messininarar i eksil i Italia, Sicilia, Afrika og andre stader tilbake til landet sitt. Byen Messíni vart grunnlagd 369 fvt. og vart hovudstad i landet, og som Megalopolis i Arkadia, vart eit mektig hinder for Sparta. Andre byar vart òg grunnlagd på denne tida, men mykje av landområda rundt var tynt folkesett. Sjølv om dei var forholdsvis sjølvstendige vart ikkje Messinía ei verkrleg stormakt og klarte seg ikkje utan hjelp utanfrå.
Etter kvart vart Messinía allierte av Filip II av Makedonia og tok ikkje del i slaget ved Khaeronea (338 fvt.). Dei vart så med i Det akhaiske forbundet. Filip V sende Demetrios av Faros for å erobre Messíni, men tapte og mista livet. Like etter klarte den spartanske tyrannen Nabis å erobre byen, men måtte forlate byen då Filopoemen og megalopolitanarane erobra byen. Under den påfølgjande krigen med Det akhaiske forbundet vart Filopoemen fanga og avretta av messininarane (183 fvt.), men Lykortas tok byen igjen året etter, og han vart igjen ein del av Det akhaiske forbundet.
I 146 fvt. kom Messinía, i lag med dei andre greske statane, inn under Romarriket, og seinare vart det ein del av Austromarriket. Seinare igjen vart det invadert av slavarar.
I mellomalderen vart Messinía ein del av Frankarriket. Det meste av Messinía vart erobra av Det osmanske riket på 1400-talet, men eit lite området vart verande ein del av Republikken Venezia. I 1680-åra vart heile Messinía erobra av Venezia, før osmanarane igjen tok over i 1730-åra. Messinía vart igjen ein del av Hellas under den greske sjølvstendekrigen i 1821. Eit av dei mest kjende slaga under krigen var slaget ved Navarino, der den tyrkiske flåten tapte.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Klima
Klima er varmt med temperaturar noko høgare enn i Aten. Det er ikkje vanleg med snø om vinteren, bortsett frå dei høgaste fjella som Taýjetos.
Fall Out Boy
Fall Out Boy (stytta FOB) er ei pop-pønkgruppe frå Wilmette i Illinois, skipa i 2001. Gruppa er ihopsett av medlemmane Patrick Stump (vokal, gitar), Joe Trohman (gitar, støttevokal), Pete Wentz (bassgitar, støttevokal), og Andy Hurley (trommer, perkusjon).
Todifamilien
Skildring
Todiar varierer i vekt frå 5 til 7 gram og har ei kroppslengd på 10 til 11,5 cm. Dei har fargerike fjørdrakter, liknar isfuglar i kroppsform. Vaksne todiar har grønt hovud, rygg og venger, raud hals, med ein kvit og blågrå stripe på kvar side, og gule dekkfjører på undersida av stjerten. Farga på resten av undersida er bleik og varierer i med arten. Irisane er bleik grå. Dei har lange, flate nebb med tagga kantar; den øvre nebbkjeven er svart og den nedre er raud med litt svart. Beina, og spesielt føtene, er små. Todiar er svært vokale, bortsett frå at jamaicatodi sjeldan gjev læte utanom hekkesesongen i august-november. Lætet er karakterisert av umusikalske summande tonar, pip og gutturale skranglelydar, og dei bruser med strupefjørene under songen. Gulsidetodiar gjer ein rar, surrande skranglelyd med vengene, for det meste under paringsspel eller når dei forsvarer territoriet.
Todiar et små byttedyr som insekt og øgler. Insekt, spesielt grashopper, sirissar, biller, mygg, sommarfuglar, bier, kvefs og maurar dannar den største delen av dietten. Dei kan òg ta edderkoppar og tusenbein, samt ei lita mengd frukt, omkring 2 % av føda. Todiar sit vanlegvis lågt, på ei lita grein, einskildvis eller i par. Dei kan sitje urørleg, eller hoppe litt sidelengs. Om ein todi har oppdaga eit byttedyr som rører seg på undersida av eit blad over han, kan han flyge kort diagonalt oppover for å fange byttet. Dei kan òg plukke byttedyr opp frå bakken, nokon gonger jage byttet med eit par hopp. Todiar er generelt stillesittande; den lengste einskildflyging som er skildra for breinebbtodi er ikkje meir enn 40 meter. Dei er mest aktive tidleg på dagen når solfylt vêr følgjer etter regnvêr, og i månadene mars og september.
Som dei fleste andre råkefuglar, hekkar todiar i hòler i bakken eller i rotne trestammar. Dei grev ut tunellar med nebbet og føtene. Tunellane inn til reirplassen i hòla kan vere 30 cm lange hos kubatodiar og smalnebbtodiar, og frå 30 til 60 cm hos breinebbtodi. Generelt blir ikkje reirplassen gjenbrukt. Kvart kull er på omkring fire egg som begge foreldra rugar, og begge foreldra tar omsut for ungane. Ungane er hjelpelause og blir i reiret til dei kan flyge. Dei kan få mat opptil 140 gonger per dag, den høgaste raten kjent blant fuglar.
Ei førhistorisk slekt, Palaeotodus, er kjent frå fossil datert til tidleg oligocen. Desse fossila vart oppdaga i Frankrike og i Tyskland, det tyder på at familien ein gong hadde langt vidare utbreiing enn i dag.
Artslista
Todiar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Provinsen Ogliastra
Provinsen Ogliastra  (italiensk Provincia dell'Ogliastra, sardisk Provìntzia de s'Ogiastra) er ein tidlegare provins i regionen Sardinia i Italia. Hovudstad var byane Lanusei og Tortolì. Provinsen hadde eit areal på 1 854 km² og totalt 58 026 innbyggjarar (2005). Med så få innbyggjarar var han den minste provinsen i Italia. Provinsen omfatta om lag området Giudicato av Agugliastra frå mellomalderen. Det var 23 kommunar i provinsen og dei største av desse var:
Sekt
Sekt er ei undergruppe av eit større meinings- eller trussamfunn som vanlegvis har skild seg ut frå ei større gruppe. Nemninga blir særleg brukt om religiøse samansluttingar som har en avvikande truvedkjenningar, dogme eller rituale i høve til ei større, meir etablert rørsle, men også om andre flokkar eller særgrupper, til dømes politiske sekter og mindre grupperingar med meiningar som skil seg frå det rådande synet i eit parti. Nemninga kan ha nedsetjande tyding.
Baldassare Castiglione
Baldassare Castiglione, greve av Novilara, var ein framtredande forfattar og diplomat i den italienske renessansen. Han er truleg mest kjend for boka Il Libro del cortegiano ('boka om høvisk framferd'), som vart skriven i 1506, men ikkje utgjeven før i 1528.
Liv
Castiglione vart fødd nær Mantova, men studerte humaniora i Milano frå han var seksten år. Han var av adelsslekt, og laut gje opp studiane for å ta over som førar for familien etter at faren døydde. Nokre av pliktene hans vart utførte for huset Gonzaga som han hadde nær kontakt med. Han var og skyldt Gonzaga-familien på morssida. Castiglione tente ei tid hjå markien i Mantova, Francesco II Gonzaga og markisa, Isabella d’Este.
Frå 1504 budde han i Urbino. Han hadde fått løyve til å reise dit etter tenest, og vart løyst frå stillinga hjå Francesco. Hertuginna i Urbino var Elisabetta Gonzaga, søster av Francesco Gonzaga. Ho synte stor vørdnad for dikting og kunst, og her møtte Castiglione mellom andre Pietro Bembo, ein førande litteraturteoretikar i tida. Castiglione vart sterkt påverka av Vergil, og skreiv sine eigne ekloger etter mønster av denne.
Castiglione skreiv ei rad sonettar etter mønster av Francesco Petrarca og Pietro Bembo. Han skreiv både på Italiensk og Latin. Mange av kjærleiksdikta hans er skrivne til Elisabetta Gonzaga, som han næra sterke kjensler for, men aldri fekk. Han døydde av sterk feber i Toledo i 1529.
Libro del cortegiano
Boka om høvisk ferd er skriven som ein dialog, i same stil som Kongsspegelen. Her set Castiglione opp ein rad med riddarideal som han meinte var naudsynte for ein adelsmann. Castiglione la vekt på Spezzatura, eit krav om at riddaren eller friaren skulle syne kunstene sine med takt, og syne at han var overlegen utan at dette verka udanna eller overkøyrande. Mellom anna skulle han syne kjennskap til musikk.
Han meinte og at kvinner skulle lærast opp i kunsta å spela og synge, og danse attåt. Men desse skulle og halde att og ikkje skryte i overmål. Boka heldt seg som eit ideal for ytre danning i mange år, og fekk innverknad på musikksynet i Italia.
Todi
Todi er ein by og kommune i provinsen Perugia i regionen Umbria i Italia. Todi har 17 016 innbyggjarar (2007). Kommunen grensar till Acquasparta, Avigliano Umbro, Baschi, Collazzone, Fratta Todina, Gualdo Cattaneo, Marsciano, Massa Martana, Monte Castello di Vibio, Montecchio, Orvieto og San Venanzo.
Todi er mellom anna kjend for kyrkja Santa Maria della Consolazione, som ligg utanfor bymuren.
Vassdalsfjellet
Vassdalsfjellet er namnet på fleire fjell i Noreg:
Bálggesvárri
Bálggesvárri  er eit fjell i Lyngen og Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1622 meter over havet og er det 16. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kulturår
1500-talet
1500 1501  1502  1503  1504  1505  1506  1507  1508  1509 1510 1511  1512  1513  1514  1515  1516  1517  1518  1519 1520 1521  1522  1523  1524  1525  1526  1527  1528  1529 1530 1531  1532  1533  1534  1535  1536  1537  1538  1539 1540 1541  1542  1543  1544  1545  1546  1547  1548  1549 1550 1551  1552  1553  1554  1555  1556  1557  1558  1559 1560 1561  1562  1563  1564  1565  1566  1567  1568  1569 1570 1571  1572  1573  1574  1575  1576  1577  1578  1579 1580 1581  1582  1583  1584  1585  1586  1587  1588  1589 1590 1591  1592  1593  1594  1595  1596  1597  1598  1599
1600-talet
1600 1601  1602  1603  1604  1605  1606  1607  1608  1609 1610 1611  1612  1613  1614  1615  1616  1617  1618  1619 1620 1621  1622  1623  1624  1625  1626  1627  1628  1629 1630 1631  1632  1633  1634  1635  1636  1637  1638  1639 1640 1641  1642  1643  1644  1645  1646  1647  1648  1649 1650 1651  1652  1653  1654  1655  1656  1657  1658  1659 1660 1661  1662  1663  1664  1665  1666  1667  1668  1669 1670 1671  1672  1673  1674  1675  1676  1677  1678  1679 1680 1681  1682  1683  1684  1685  1686  1687  1688  1689 1690 1691  1692  1693  1694  1695  1696  1697  1698  1699
1700-talet
1700 1701  1702  1703  1704  1705  1706  1707  1708  1709 1710 1711  1712  1713  1714  1715  1716  1717  1718  1719 1720 1721  1722  1723  1724  1725  1726  1727  1728  1729 1730 1731  1732  1733  1734  1735  1736  1737  1738  1739 1740 1741  1742  1743  1744  1745  1746  1747  1748  1749 1750 1751  1752  1753  1754  1755  1756  1757  1758  1759 1760 1761  1762  1763  1764  1765  1766  1767  1768  1769 1770 1771  1772  1773  1774  1775  1776  1777  1778  1779 1780 1781  1782  1783  1784  1785  1786  1787  1788  1789 1790 1791  1792  1793  1794  1795  1796  1797  1798  1799
1800-talet
1800 1801  1802  1803  1804  1805  1806  1807  1808  1809 1810 1811  1812  1813  1814  1815  1816  1817  1818  1819 1820 1821  1822  1823  1824  1825  1826  1827  1828  1829 1830 1831  1832  1833  1834  1835  1836  1837  1838  1839 1840 1841  1842  1843  1844  1845  1846  1847  1848  1849 1850 1851  1852  1853  1854  1855  1856  1857  1858  1859 1860 1861  1862  1863  1864  1865  1866  1867  1868  1869 1870 1871  1872  1873  1874  1875  1876  1877  1878  1879 1880 1881  1882  1883  1884  1885  1886  1887  1888  1889 1890 1891  1892  1893  1894  1895  1896  1897  1898  1899
1900-talet
1900 1901  1902  1903  1904  1905  1906  1907  1908  1909 1910 1911  1912  1913  1914  1915  1916  1917  1918  1919 1920 1921  1922  1923  1924  1925  1926  1927  1928  1929 1930 1931  1932  1933  1934  1935  1936  1937  1938  1939 1940 1941  1942  1943  1944  1945  1946  1947  1948  1949 1950 1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959 1960 1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969 1970 1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979 1980 1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989 1990 1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999
2000-talet
2000 2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009 2010 2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019
Tru
Tru kan tyde fleire ting på norsk, mellom anna
Fenrik
Fenrik er den nest lågaste befalsgraden, men den lågaste offisersgraden. Denne graden er den same i alle våpengreinane, men den har forskjellige distinksjonar i kvar grein.
Bakgrunnsstoff
Aspirant
Broutona
Broutona, Burotan-jima eller Buroton To er ei lita øy med eit areal på 7 km². Ho ligg i den nordlege delen av dei sørlege Kurilane og høyrer til Sakhalin oblast i Russland. Kysten av øya består av klipper med høgder opp til 274 meter over havet. Desse klippene er svake og vert erodert bort av havet. Dei indre områda av øya har ei høgd på opp mot 800 meter over havet.
Poncione di Vespero
Poncione di Vespero er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits.
Forunderleg, eit vrak som meg
«Forunderleg, eit vrak som meg» er Edvard Hoems gjendikting av salmen «Amazing Grace», ein av dei mest populære salmane i den engelskspråklege verda. Originalteksten vart skriven av John Newton i  1773 og først gjeven ut i 1779.
«Amazing Grace» er omsett til mange språk. I den svenske salmeboka frå 1986 er han trykt med tittelen «Oändlig nåd mig Herren gav», i Norsk salmebok står han med tittelen «Kom, kom og hør et gledens bud», med norsk tekst av Bodvar Schjelderup (1973). Edvard Hoems omsetjing frå 1990 er brukt i Salmer 1997, der salmen står som nr. 61. I Norsk salmebok 2013 er Trygve Bjerkrheim si omsetjing «Å nåde underfull og stor» vald saman med den engelske teksten (nr. 342).
Teksten
Teksten skal ta utgangspunkt Davids takkebøn, slik ho er gjengitt i Fyrste krønikebok 17,16-17.
Bolsjoj Ussurijskij
Heixiazi (kinesisk s=黑瞎子岛 eller Hēixiāzi Dǎo) eller Bolsjoj Ussurijskij (russisk о́стров Большо́й Уссури́йский) er ei sedimentasjonsøy der elvane Ussuri og Amur renn saman på grensa mellom Folkerepublikken Kina og Russland. Ho har eit areal på 327 til 350 km². Ho likk like ved øya Yinlong (kinesisk 银龙岛 (forenkla) 銀龍島 (tradisjonell) Yínlóng Dǎo) eller Tarabarov (russisk о́стров Тараба́ров) og over nitti småøyar (på kinesisk viser Heixiazi berre til den store øya eller til heile øygruppa). Øya ligg nær den store russiske byen Khabarovsk og er derfor strategisk viktig.
Fram til 2004 var Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij emne for ein grensestrid mellom Kina og Russland. Russland okkuperte Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij og Yinlong/Tarabarovøyane i 1929, men dette vart ikkje akseptert av Kina. Medan Russland styrte øyane som ein del av Khabarovsk kraj, kravde Kina dei som ein del av Fuyuan fylke i Heilongjiang-provinsen i den austlege delen av Kina.
14. oktober 2004 vart det underteikna ein komplementær avtale mellom Folkrerepublikken Kina og Russland om den austlege delen av grensa mellom dei to landa, der Russland godtok å gje frå seg Yinlong og rundt halvparten av Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij. Til gjengjeld skulle Kina fråfalle alle krav på resten av Bolsjoj Ussurijskij. I 2005 godtok den russiske dumaen og den kinesiske kongressen denne avtalen.
Avtalen er derimot ikkje godkjend av innbyggjarane på kvar side av grensa. I mai 2005 demonstrerte kosakkar i Khabarovsk mot tapet av halve Bolsjoj Ussurijskij, medan kinesisk media i Hong Kong, Taiwan og andre område utanfor dei kinesiske styresmaktene sin kontroll, kritiserte avtalen.
Regjeringa i Republikken Kina, i dag med base på Taiwan, anerkjende aldri grenseavtalen, så denne regjeringa krev framleis heile Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij.
Nestinari Nunataks
Nestinari Nunataks er nokre fjelltoppar på 470 og 520 meter over havet midt i Huronbreen på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Dei ligg nord i forberga av Tangra Mountains, 210 m frå kvarandre.
Dei er kalla opp etter den bulgarske folkeritualet Nestinari som omfattar berrføtt dansing på glødande kol.
Periferieininga Kardítsa
Periferieininga Kardítsa (gresk Περιφερειακή ενότητα Καρδίτσας, Periferiakí enótita Kardítsas) er ei periferieining i Hellas i periferien Thessalía. Hovudstaden i periferieininga er Kardítsa. Periferieininga er stort sett basert på jordbruk og har ingen provinsar. Kardítsa ligg om lag 300 km frå Aten. Den vestlege halvdelen av periferieininga er dominert av Píndosfjella.
Nestinari Nunataks
Den høgaste toppen ligg 2,5 km aust for Lozen Nunatak, 3,88 km aust-søraust for Kuzman Knoll, 1,1 km nordvest for Plana Peak, 2.6 km nord-nordaust for Levski Peak og 1,49 km aust-nordaust for Ravda Peak.
Periferieininga Kardítsa
Periferieininga grensar til Tríkala i nord, Lárisa i aust, Fthiótida i søraust, Etoloakarnanía og Evrytanía i sørvest og Árta i vest. Dei største elvane er Mégdovas i sør og Piniós i nord.
Historie
Det som i dag er periferieininga Kardítsa var i antikken ein del av Kongedømet Makedonia og seinare Romarriket, Austromarriket, Stor-Vlakhia og frå 1400-talet til 1881 ein del av Det osmanske riket. Etter 1881 har det høyrt til Hellas, først som ein del av det større prefekturet Tríkala-Kardítsa fram til 1947.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Hot Stuff av The Rolling Stones
«Hot Stuff» er ein song av det engelske rockebandet The Rolling Stones frå albumet deira Black and Blue frå 1976.
«Hot Stuff», skriven av Mick Jagger og Keith Richards, vart spelt inn i mars 1975 og var kraftig påverka av disco/funk-stilen i dei dagar, med Charlie Watts på ein tung rytme i lag med Ollie Brown på perkusjon, Bill Wyman med funky bass og mykje bruk av ein MXR Phase 100 pedal av både Keith Richards og wah-wah pedal av gjestegitaristen Harvey Mandel, som tidlegare hadde spelt i Canned Heat. Mandel spelar sologitarpartia i songen, og var ein av gitaristane som vart vurdert som erstatning for Mick Taylor. Valet fall slutt på Ron Wood. Billy Preston spelar piano på innspelinga.
Musikkvideoen syner Wood på gitardelane som vart spelt av Mandel. Songen var den andre og siste singelen frå Black and Blue (etter hitten «Fool to Cry»), men vart ikkje like suksessrik som forgjengaren. Han nådde berre 49. plass i USA. Trass i at singelen selde dårleg, kom bandet til å halde fram å utforske disco- og funk-stilen på seinare album og singlar. Den neste singelen deira, to år seinare, var den funky «Miss You» som nådde heilt til topps i USA.
Siste dagars heilage
Dei siste dagars heilage, ofte kalla mormonarar, er ei fellesnemning for fleire religiøse samfunn som byggjer på læra til den amerikanske predikanten Joseph Smith og profetiane han hevda å ha motteke. Dei ser på seg sjølv som kristne, og lære deira (ofte omtala som mormonisme) byggjer på kristendommen, men forheld seg til fleire tilleggsopenberringar til Bibelen. Dei ulike samfunna legg gjerne vekt på familieliv og sosialt samvær med kyrkjelyden, og utfører sine sakrament i tempel. Hovudboka til Dei siste dagars heilage er Mormons bok.
Den første mormonarkyrkja vart offisielt organisert etter bod frå Herren i Fayette i staten New York ved namnet Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage den 6. april 1830. Sidan 1847 ligg hovudsetet i Salt Lake City i Utah. Etter kvart har rørsla splitta seg i ulike samfunn, men Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage er framleis det største av kyrkjesamfunna.
Det er i dag om lag 14 millionar medlemer av Dei siste dagars heilage, og over 60 000 misjonærar fordelt på 162 land og territorium. Til Noreg kom dei første misjonærane i 1851 og den første medlemen vart døypt i Risør same året. Det er 4500-5000 medlemer (2007) i Noreg, og kyrkjelydar finst i alle delar av landet.
Poncione Piancascia
Poncione Piancascia er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Pia Haraldsen
Pia Renate Haraldsen er ein norsk programleiar og artist.
Issyk-Kul
Issyk-Kul (også Ysyk Köl og Issyk-kol) er den største innsjøen i Kirgisistan og det nest største fjellvatnet i verda, etter Titicaca. Sjøen ligg 1 602 meter over havet, i Tian Shan-fjella nordvest i landet. Han er 180 km lang, 60 km brei, og den største djupna er på 702 meter.
Issyk-Kul tyder 'varm sjø', og han frys sjeldan om vinteren sjølv om lufttemperaturen då kan synka heilt ned till -40 °C. Dette kjem av at vatnet er noko salthaldig. Vatn frå bekkar og smelta snø renn ut i innsjøen, som i dag ikkje har noko utløp.
Menneske og innsjø
Ved austsida av Issyk-Kul ligg byen Karakol (tidlegare Przhevalsk), regionshovudstaden i Issyk-Kul oblast. Ein har funne restar av ein gammal, sunken by i Issyk-Kul, men ein har foreløpig ikkje utført omfattande arkeologiske utgravingar.
Under sovjettida var sjøen eit viktig turistmål, og ein hemmeleg utprøvingsstad for torpedoar.
Økologi
Det blei sett ut sevan-aure i Issyk-Kul på 1970-talet. Fiskeslaget kjem frå Sevansjøen i Armenia, der det er truga. I Issyk-Kul har fiskane derimot klart seg godt, slik at bestanden av opphavlege fiskar der har gått ned.
Soger knytte til innsjøen
Ei vanleg islamsk soge om ein konge som hadde eseløyre er knytt til innsjøen. Kongen heldt skavanken sin hemmeleg, og for å hindra barberane sine i å røpa han fekk han dei avretta etter utført arbeid. Ein av barberane blei så fylt av denne kunnskapen at han ropte det ned i ein brønn, som han meinte òg ville halda på løyndommen. Men han lukka ikkje brønnen etter seg, og vatnet steig og dekte heile kongeriket. Det ligg der den dag i dag, som innsjøen Issyk-Kul.
Vassdalsfjellet i Troms
Vassdalsfjellet  er eit fjell i Balsfjord og Storfjord kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1587 meter over havet og er det 18. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Pia Haraldsen
I 2004 var Haraldsen frilansar for mellom anna VG, der ho var spaltist, TV 2 og ungdomsbladet mag. I oktober 2004 vart ho redaktør i motemagasinet Cosmopolitan. Ho sat òg som meddommar i shoppingprogrammet Shopaholic på TV3, saman med motejournalist Hilde Marstrander og modellpappa René Charles Gustavsen. Seinare har ho blitt eit kjent andlet på TV 2 som programleiar for Kjendisjakten og Frokostquiz på TV2. I februar 2007 byrja ho som politisk redaktør i humorprogrammet Rikets røst på TV 2.
Karin Fossum
Karin Fossum er ein norsk forfattar. Jentenamnet hennar var Karin Mathisen, og dei fyrste bøkene hennar er skrivne under det namnet. Ho er mest kjend som krimforfattar, og krimbøkene hennar er omsette til fleire språk.
Ho debuterte i 1974 med diktsamlinga Kanskje i morgen, som ho fekk Tarjei Vesaas' debutantpris for.
Karin Fossums kjente kriminalromanar har etterforskaren Konrad Sejer i hovudrolla. Til no er det kome åtte romanar om sakene han løyser; Evas øye (1995), ''Se deg ikke tilbake! (1996), Den som frykter ulven (1997), Djevelen holder lyset (1998), Elskede Poona (2000) og Svarte sekunder'' (2002). Ho fekk Brageprisen for Elskede Poona, og alle desse romanane har vorte filmatiserte.
I tillegg til dei suksessfulle krimbøkene har Fossum skrive novellesamlingane I et annet lys (1992) og Søylen (1994), og romanane De gales hus (1999), Jonas Eckel (2002) og ''Natt til 4. november'' (2003). De gales hus er ein roman frå innsida av ein psykiatrisk institusjon, medan Jonas Eckel handlar om ein litt spesiell mann og det litt spesielle forholdet han har til ei kvinne. ''Natt til 4. november'' handlar om eit foreldrepar som må leve i uvisse når dottera brått forsvinn.
Lattermåse
Lattermåse (Leucophaeus atricilla) er ein måsefugl. Han er 36–41 m lang og har eit vingespenn på 98–110 cm. Lattermåsen høyrer heime i Nord- og Sør-Amerika, og er ein sjeldan, men likevel regelbunden gjest i Europa.
Arten kan minne om hettemåse, for dei vaksne fuglane har den same mørke hetta i sommardrakt, men ryggen og oversida på vengene er mykje mørkare grå, hetta strekkjer seg lenger ned i nakken, føtene er mørkare og han er større enn hettemåsen.
Arten vart tidlegare kalla Larus atricilla.
Hekking
Lattermåsen hekkar i myrområde nær kysten, og ofte i store koloniar. Dei byggjer eit stort reir laga hovudsakleg av gras på bakken. Dei legg 3 eller 4 grønlege egg. Rugetida er omtrent 3 veker.
Kjeleelvtinden
Kjeleelvtinden  er eit fjell i Bardu kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1569 m over havet og er det 19. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 m.
Fylkesveg 5914
Fylkesveg 5914 går mellom Vik og Gjevenes i Sykkylven kommune, med arm og ferje til Festøya i Ørsta kommune. Vegen er 18,3 km lang.
Frem til 2019 vart vegen nemnd Fv71
Sedvanerett
Sedvanerett er eit juridisk omgrep for rettsreglar som har blitt danna ved at eit bestemt handlingsmønster, opptreden eller oppfatting av rettar og plikter har blitt følgt over lang tid og blitt rettsleg forpliktande for rettssubjekta.
For at ein sedvane skal sjåast på som rettsleg bindande blir det normalt kravd at den har blitt følgt konsekvent i lang tid og at rettssubjekta på dette feltet har sett den som bindande. Eit anna sentralt moment er om andre rettskjelder taler mot at sedvanen er gjeldande rett. Sedvanerett er særleg vanleg i land som har eit dårleg utvikla rettssystem, men det har framleis stor betydning også i betre utvikla rettssystem.
I norsk rett spelar framleis sedvanerett ei stor rolle særleg innanfor kontraktsretten, forvaltingsretten og i statsretten. I statsretten i form av konstitusjonell sedvanerett. I internasjonal rett er sedvanerett ein faktor i internasjonal privatrett og i folkeretten (folkerettsleg sedvanerett).
Loch Ryan
Loch Ryan strekkjer seg sørover frå Firth of Clyde. Halvøya Rhins of Galloway ligg på vestsida og det skotske fastlandet på austsida (Galloway og Sør-Ayrshire). Fjorden starta ved Milleur Point og Finnarts Point i nord, og er om lag 13 km lang.
Maud av Noreg
Dronning Maud av Noreg var den første dronninga av det sjølvstendige kongeriket Noreg etter unionsoppløysinga i 1905.
Maud var fødd i England som dotter av prinsen av Wales, den seinare kong Edvard VII, og dronning Alexandra, ei dansk prinsesse. Ho var førebudd på eit roleg liv som ei yngre britisk prinsesse, og gifta seg med den danske yngre prinsen Carl av Danmark, utan å vita at han seinare skulle bli kong Haakon VII av Noreg.
Valet av Carl og Maud
Etter Unionsoppløysinga gjorde dei norske styresmaktane eit taktisk strategisk trekk, for å unnvere ei krise etter den bråe lausrivinga, ville dei søke eit trygt styre. Løysinga vart monarki, i første omgang vart ein prins av Bernadotte tenkt, men då dette ikkje vart, fall blikket på prins Carl. Ikkje berre var han nordisk, men han var også gift med ei britisk prinsesse. Dette førte til at Storbritannia ville føle ei sterkare tilknyttning til Noreg, vart det tenkt, og prins Carl vart så kong Haakon VII av Noreg, og Maud vart norsk dronning.
Det nye norske kongeparet hadde ein son, prins Alexander Edward Christian Frederik, som fekk namnet Olav då han vart norsk kronprins. Kong Haakon og dronning Maud blei krona i Nidarosdomen i Trondheim den 22. juni 1906. Dette var den siste kongelege kroninga i Skandinavia.
Dronning i Noreg
Den norske dronninga fekk vera med på kroninga av nevøen, kong Georg VI av Storbritannia, i mai 1937. Ho sat i kongeboksen i Westminster Abbey ved sidan av dronning Mary.
Død
Dronning Maud døydde av hjartefeil medan ho var i London, berre nokre dagar før ho skulle fylla 69, og tre dagar etter ein operasjon. Ho vart send attende til Noreg om bord på det britiske krigsskipet HMS «Royal Oak». Ho vart gravlagd i Det kongelege mausoleet i Akershus festning, som den første frå det nye norske kongehuset.
Dronning Maud Land i Antarktis er kalla opp etter henne.
Provinsen Olbia-Tempio
Provinsen Olbia-Tempio  (italiensk Provincia di Olbia-Tempio, sardisk Provìntzia de Terranòa-Tèmpiu) er ein provins i regionen Sardinia i Italia. Dei administrative oppgåvene vert delt mellom byane Olbia og Tempio Pausania. Han har eit areal på 3 399 km² og totalt 138 334 innbyggjarar (2001).
Loch Ròg
Loch Ròg eller Loch Roag er ein sea loch eller ein fjord på vestkysten av Lewis i Ytre Hebridane.
Provinsen Olbia-Tempio
Området inneheld den historiske regionen Gallura («Gaddura»), på nordaustkysten av Sardinia («Costa Smeralda») i tillegg til øya Maddalenaøyane. I mellomalderen var Gallura ein av fire Giudicati.
Loch Ròg
Vatnet i Loch Roag er klårt og reint og her ligg fleire oppdrettsanlegg for laks og blåskjel. Av naturleg dyreliv i fjorden finn ein mellom anna sel, havørn, fiskehegre og oter.
Av dei mange øyane i fjorden finn ein:
Provinsen Olbia-Tempio
Det er 26 kommunar i provinsen. Dei største kommunane er Olbia, Tempio Pausania, Arzachena og La Maddalena.
Dei mest folkerike kommunane
Per 30. november 2011.
Skogstjerne
Skogstjerne (Trientalis europæa) er ein fleirårig plante i nøkleblomfamilien. Han veks i heile landet, både i skogen og til fjells, og blømer i juni–juli. Skogstjerna får ein eller nokre få kvite, stjerneforma blomster på lange skaft. Desse har seks eller sju kronblad og like mange mjølberarar. Blomsten utviklar kulerund kapsel. Planten vert kring 15 cm høg og har ugreina stengel med små skjelforma blad og store blad i rosett høgt oppe på stengelen. I Jotunheimen er skogstjerna funnen opp til 1580 m. Planten er utbreidd i Europa og Asia.
Kodoridalen
Kodoridalen (òg kalla Kodorigjelet, georgisk კოდორის ხეობა) er ein elvedal i Abkhasia, den sjølvstyrte republikken i Georgia, og fungerer som ei grense mellom republikken og resten av Georgia. Dei øvre delane av dalen var lenge den einaste delen av Abkhasia som den sentrale georgiske regjeringa hadde kontroll over, og vart kalla Øvre Abkhazia (georgisk ზემო აფხაზეთი, Zemo Abkhazeti). I 2008 tok russisk-abkhasiske styrkar kontroll over dalen.
Kodoridalen ligg i dei øvre områda av elva Kodori, nordaust i Abkhasia. Med ei høgd på mellom 1 300 og 3 984 meter dekkjer området over fleire typar landskap. Klima er nesten alpint og fuktig. I løpet av eit år kjem det normalt 1 600 til over 2 000 mm. Middeltemperaturen varierer frå om lag -3 °C i januar til 14 °C i juli.
Fleire landsbyar ligg oppover dalen, og dei største er Sjkhara, Omarisjara, Zemo Azjara, Kvemo Azjara og Lata.
Cornell Lab of Ornithology
Cornell Lab of Ornithology er ei medlemstødd eining av Cornell University i byen Ithaca i staten New York som studerer fuglar og anna dyreliv. Omtrent 250 forskarar, professorar, tilsette og studentar arbeidar i ei rekke program vigde til oppdraget for institusjonen: å tolke og verne jordas biologiske mangfald gjennom forsking, utdanning og medborgarforsking fokusert på fuglar. Det er primært dei 75 000 medlemmene som finansierer verksemda. Cornell Lab publiserer bøker under Cornell Lab Publishing Group, ei kvartalsvis publisering, Living Bird magazine og eit månadleg elektronisk nyheitsbrev. Han forvaltar mange medborgarvitskaplege prosjekt og nettstader, inkludert Webby-prisbelønte All About Birds.
Sayer Nunatak
Sayer Nunatak er ein nunatak med ei høgd opp mot 210 m sør for Williams Point på Varna Peninsula, ved nordkanten av isdekket på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Nunataken det ligg oppom Dragon Cove i nordaust, Griffin Cove i nord-nordvest og Charybdis Cove i sørvest.
Fjellet er kalla opp etter den amerikanske kapteinen Sayer på briggen «General Scott», som dreiv med selfangst i området i 1821-22.
Fjellet ligg 2,3 km sør for Williams Point, 3,8 km vest-nordvest for Pomorie Point, 5,92 km nord-nordvest for Rakovski Nunatak, 7,18 km nordaust for Miziya Peak og 4,9 km nordaust for Kotis Point.
Offiser
Offiser (frå fransk officier av latin officium, 'teneste') viser til folk av ein viss rang innan ulike uniformerte organisasjonar, som militæretog ein del ideelle og frivillige organisasjonar og ombord på fartøy. Det kan også brukast om ein ordensgrad.
Militær bruk
I Forsvaret er ein offiser ein befalingsmann med graden fenrik eller høgare. Ein skil mellom offiserar og meinige.
Bruk på farkostar
I sivil sjøfart og luftfart er ein offiser ein person i leiinga av fartøyet. Han har høgare utdanning og ei spesifikk sertifisering innanfor det området han arbeider.
I andre organisasjonar
Politiet og paramilitære organisasjonar i fleire land bruker nemninga «offiser» om medlemmer av ein viss rang.
Leiarar innan Frelsesarmeen blir kalla offiserar.
Bruceøya
Bruceøya (russisk Остров Брюса eller Ostrov Brjusa) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho er 191 km² stor og det høgaste punktet er 301 meter over havet.
Bortsett frå eit særs lite område på vestsida er Bruceøya dekt av isbrear. Mys Pinegina er eit nes på austsida av øya.
Øya er kalla opp etter Henry Bruce, som tok over for jarlen av Northbrook som president i Royal Geographical Society.
Miereskanalen (Пролив Майерса) går mellom Bruceøya og Northbrookøya.
Sundet som går mellom Bruceøya og Zemlja Georga i vest vert kalla Nightingalekanalen (Proliv Najtingejl).
Poncione Pro do Rodùc
Poncione Pro do Rodùc er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Ruovdoavit
Ruovdoavit  er eit fjell i Bardu kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1550 meter over havet og er det 24. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Pisco
Det har oppstått ein tvist mellom dei to produsentlanda om retten til å produsere brennevinet som ein eksklusivt kulturvare fordi både Chile og Peru reknar pisco som sitt nasjonalbrennevin. I Peru vert det hevda at pisco oppstod i byen Pisco, medan chilenarane har gjeve landsbyen La Unión det nye namnet Pisco Elqui for å gå imot argumentet frå Peru.
Poncione Rosso
Poncione Rosso er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits.
Flisfjorden
Flisfjorden er ein liten fjordarm på nordsida av Storfjorden langs kommunegrensa mellom Ålesund og Sula på Sunnmøre. Fjorden er berre 1,7 km lang og strekkjer seg nordover til Vegsundet, som går aust til enden av Åsefjorden.
Fjorden har innløp ved Flisnesholmen, som ligg midt mellom Flisneset i aust og Kvasneset i vest. Bustadfeltet Myrland ligg inst i fjorden.
Terbium
Terbium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Tb, atomnummer 65 og atommasse 158,92. Det er eit lantanid.
Særlege kjenneteikn
Fysiske eigenskapar:
Befalingsmann
Ein befalingsmann er ein person innanfor militæret som har myndigheit til å gje ordrar eller kommandoar til underlege personell. Til dagleg vert uttrykkjet befal nytta. I Forsvaret har befal gradane frå sersjant/kvartermeister til general/admiral. Korporalar og leiande meinige er ikkje befal, men kan i nokre situasjonar ha mogelegheit til å gje ordrar.
Terbium
Bruk
Terbium vert brukt i legeringar.
Førekomst
Terbium vert aldri funne i fri form i naturen, men finst i mange mineral.
Grensemark
I motsetnad til ei buffersone, kunne eit mark vere dominert av eit enkelt land, og i staden for å vere ei demilitarisert sone, kunne det vere bygt mange forsvarsverk som forsvar mot nabolandet. Sjølv om eit mark generelt var liknande eit grevskap, skilde det seg frå eit normalt grevskap ved at det var viktigare. Eit mark vart styrt av ein markgreve eller marki.
Namnedelen «mark» i landsnamnet Danmark tyder «grense», og viser til danane sitt grenseland.
Loch Seaforth
Loch Seaforth (skotsk-gælisk Loch Shiphoirt) er ein sea loch i Ytre Hebridane i Skottland. Han dannar grensa mellom Lewis og Harris og var tidlegare grensa mellom dei tradisjonelle grevskapa Ross and Cromarty og Inverness-shire.
Råoljemotor
Råoljemotor, tungoljemotor, eller oljemotor, er ein forbrenningsmotor som nyttar råolje som drivstoff. Omgrepet vert stort sett berre nytta om stempelmotor med så lågt kompresjon at drivstoffet ikkje sjølvtenner. Slike motorar vert ikkje produserte lengre, så dei er berre av historisk interesse.
Ulike drivstofftypar
Mange av dei tidlege råoljemotorane kunne nytta fleire ulike typar drivstoff, som parafin, lampeolje, tran og ulike typar planteolje. Råoljemotrar var difor multidrivstoffmotorar. Det som kjenneteikna dei ulike typane drivstoff som vart nytta var at dei ikkje fordampa lett nok til at dei kunne nyttast i forgassarmotorar. Desse oljetypane vart difor ofte omtala som tungolje, eller råolje.
Meir enn ein type
På slutten av 1800-talet var det utvikla mange forskjellige typar råoljemotorar, som glødehovudmotorar, gløderørmotorar (som begge nytta overflatetenning) og i ein periode Hesselmanmotorar (som nytta elektrisk tenning). Mange tyske og franske føretak produserte både ein bensin- og ein råoljeversjon av motorane sine. Men det var glødehovudmotorane som synte seg å vera den enklaste og mest driftssikre typen og som difor etter kvart utkonkurrerte dei andre tungoljemotortypane. Det vart produsert glødehovud båtmotorar til langt inn på 1960-talet.
Parafinmotorar, som er forgassarmotorar med forvarming av drivstoffet, kan sjåast på som ein mellomting mellom dei eigentlege råoljemotorane (som kunne nytta ulike typar drivstoff) og forgassarmotorane, som nyttar lettfordampelege drivstoff som bensin. Etter som dei har forgassarar av same type som bensinmotorar og ikkje kan nytta alle slags tungolje vert dei ikkje rekna som råoljemotorar.
Norddalsfjorden på Sunnmøre
Norddalsfjorden er ein fjordarm av Storfjorden i kommunane Fjord og Stranda på Sunnmøre. Fjorden strekkjer seg 16 km austover, men medrekna Tafjorden som held fram søraustover er han 24 km lang. I gammal tid var namnet «Todarfjorden» og det omfatta også Tafjorden.
Fjorden har innløp i vest mellom Liabygda i nord og Skrednakken i sør. Eit stykke inn i fjorden ligg bygda Eidsdal på sørsida. Frå her går det ferjesamband over til Linge på nordsida. Like aust for Linge ligg bygda Sylte der elva Valldøla munnar ut. Enno lenger inn fjorden ligg Fjøra. Like sør for Fjørå ligg Oksneset der Tafjorden tek til.
Våpengrein
Våpengrein, ofte bare kalt våpen, er til dømes Hæren sine hovudavdelingar inndelt etter oppgåver dei har. Våpengreinene utfører oppdrag direkte i strid. Våpengrein må ikkje forvekslast med forsvarsgrein.
Personellet i våpengreinene ber ulike våpenmerke på kragen eller jakkeslaget på uniformen.
Hærens våpengreiner i Noreg
Militær kommando og kontroll
Manøverelement
Militær eldstøtte
Militær anna støtte
Militær logistikk
Rakovski Nunatak
Rakovski Nunatak er ein nunatak med ei høgd på 430 moh i Vidin Heights på Varna Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Han ligg oppom Rose Valleybreen i nord.
Fjellet er kalla opp etter Georgi S. Rakovski (1821–1867), ein forfattar og leiar i den bulgarske frigjeringsrørsla.
Fjellet ligg 1,58 km vest for Sharp Peak, 3.6 km nordaust for Miziya Peak og 1,38 km nord-nordaust for Madara Peak.