cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hellas i antikken
Institusjonar i det atenske samfunnet
Den grunnleggande maktinstansen i Aten var Folkeforsamlinga, som var eit allmøte; her kunne alle frie menn over 18 år komme med lovframlegg, debattere ope og røyste for eller i mot nye lovar. Folkeforsamlinga kom saman om lag 40 gongar i året. Med loddtrekking i Folkeforsamlinga vart Rådet på 500 menn over 30 år veld ut. Desse menna skulle førebu saker før folkeforsamlinga kom saman, og kunne sitte i eitt år av gongen. Årsaka til at det vart trekt lodd om kven som skulle sitte i rådet var at mektige borgarar ikkje skulle kunne tvinge til seg røyster og maktposisjonar. Atenarane såg på loddtrekking som den høgste demokratiske valforma, og velde difor òg ut medlemmane i domstolane på den måten.
Dei einaste som laut vinne sin posisjon gjennom røystegjeving i Folkeforsamlinga var dei ti militære leiarane, som vart kalla Strategane. Strategane fekk stor makt i den atenske polisstaten, men laut ha stønad frå eit fleirtal i Folkeforsamlinga bak seg for ikkje å misse plassane sine.
Aten vs. det moderne Vesten
Når vi lærer om alt Vesten har fått av kulturell og vitskapsmessig kapital frå Aten, verkar det som om atensk kultur var mykje «mildare» enn den spartanske, etter standardane som gjeld i vår tid.
Her var til dømes kvinner sin posisjon i praksis på fødebenken, eller på kjøkenet, i større grad enn vi har sett i seinare vestleg historie. Framståande, gifte atenske menn skulle til ei kvar tid ha god tilgang til elskarar eller prostituerte; dei måtte vere unge gutar eller unge jenter, for at dei skulle fylle rommet for tidtrøyte i livet til den vanlege atenske borgaren. Kvinnene sin posisjon i samfunnet var hovudsakleg å gje mannen ektefødde gutebarn og å passe på heimen, og mannen sjølv hadde ikkje særleg mange plikter ovanfor kvinna. Norma var å gifte vekk dottera når ho var mellom 12 og 15 år, for på den måten å sikre seg mot anklager om at jenta ikkje var jomfru — for det var straffbart for menn å leve i eit ekteskap om kona hadde vorte valdteken elle ikkje hadde vore tru. Kvinna skulle heller ikkje ta del i selskapslivet.
Røysteretten låg hos om lag 40 000 menn, i ein folkesetnad som telte om lag 300 000. Det vil med andre ord seie at polisstaten Aten langt i frå var noko demokrati i moderne vestleg forstand. Aten ville truleg vorte utsett for boikottar frå store delar av Europa med eit sånt system i dag. Dei som vart uteletne frå demokratiet var kvinnene, born og ungdom under 18, dei fastbuande utlendingane (hovudsakleg handelsmenn; metoikar), slavar og frigjevne slavar. Heile det atenske samfunnet (som resten av den greske sivilisasjonen) var bygd på slavedrift.
Slavane fanst rett nok i alle posisjonar i samfunnet; ein finn sprikande døme på mellom anna slavar som arbeidde som legar og politifolk, og slavar som sleit seg sund i steinbrott eller fungerte som ufrie prostituerte. Med andre ord var det ingen yrkesgrupper som var spesielt tilpassa slavar, slik vi fann i meir moderne slaveøkonomiar som til dømes Sørstatane i USA. Like fullt var det vanlege synet på slavar at dei var slavar av natur, nett som atenarane var frie av natur og kunne ta sjølvstendige val om kva dei ønskte å gjere med liva sine.
Ein finn heller ikkje nokre døme på at atenarane tilpassa offentlege kontor til fysisk eller psykisk uføre menneske. I gresk kultur var alle former for uføre ein straff frå gudane, og vi finn døme på at atenarane viste stor forakt for uføre.
Gresk utvandring og kolonisering
Allereie rundt 750 fvt, byrja ein storstilt gresk utvandringsepoke som kom til å vare i 250 år. Polisstatane hadde stor vekst i folkesetnad og makt, og det skrinne jordbrukslandet i Hellas hadde ikkje kapasitet til å halde so mange folk med mat.
Koloniar vart opretta av greske bystatar. Vestover fanst det greske koloniar heilt bort til Katalonia, austover heilt bort til det indre Svartehavet.
1539 Borrelly
1539 Borrelly er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Themis. Han blei oppdaga den 29. oktober 1940 av André Patry ifrå Observatoire de Nice i Nice.
Illinois
Illinois er ein delstat i USA i Midtvesten. Hovudstaden er Springfield.
Koronarkrinsløpet
Koronarkrinsløpet eller koronarsirkulasjonen er eit krinsløp som forsyner blod til hjartemuskelen. Dei blodårene som forsyner oksygenrikt blod til hjartemuskelen kallast kranspulsårer, koronarkar, kransarteriar eller koronararteriar (av latin cor - 'hjarte'). Dei er ein del av krinsløpssystemet, men ein reknar som oftast koronarkrinsløpet som eit eige krinsløp.
Kranspulsårene går av frå livpulsåra rett etter aortaklaffen. Det er stor variasjon i korleis dei ligg, men den vanlegaste varianten er ei åre til venstre og ei til høgre (lat. arteria coronaria cordis sinistra og dextra) frå livpulsåra. Kranspulsårene ligg i all hovudsak utanpå hjartet.
Skjene
Skjener er tradisjonelt stålprofilar lagt parvis som køyreveg. Samla blir dei to skjenene, med underlag kalla skjenegang eller berre spor. Skjener blir nytta av transportmiddel som jarnbane og sporvogn, men dei kan òg vera underlag t.d. for kraner i hamner. I nyare tid er det konstruert skjenegang med ei skjene, det finst òg skjenegang med tre eller fire skjener.
Dei fyrste jarnskjenene
Dei fyrste jarnskjene for skjenegåande transport var tynne blekkstrimlar som blei spikra fast på trestokkar som låg parvis parallelt med køyreretninga. Etter kvart blei blekket erstatta av støypejarn, som i Coalbrookdale eller i kolgruvene i Sheffield etter 1776. Ei føremon med dette systemet var at ein kunne nytte vanlege vogner utan særskilte hjul.
Framstilling
Skjener er laga av valsa stål, og toppen som skal ligge mot hjula blir herda. Skjenene blir til vanleg laga ferdig på fabrikken i lengder på 120 meter. Dersom dei skal ligge i kryss eller krappe kurver blir dei sveisa saman eller bøygd på fabrikken. Skjener for slakere kurver (radius over 300 meter) blir gjerne bøygd på plassen der dei blir lagde. Skjenene blir så sveisa eller klinka saman.
Kvalitetar
Det er vanleg å klassifisera skjener etter vekt pr. meter. I dag er tre storleiker i bruk på jarnbaneskjener.S 49 med 49 kg/m stål er den minste. S 54 med 54 kg/m er standardskjene og UIC 60 veger 60 kg/m, og blir nytta på strekningar med særskild stor påfreistnad, t.d. høg fart. Nedgrovne rilleskjener for sporvogn er oftast S 41.
Ein føremon med lettare skjener er sjølvsagt lågare pris. Men dei har heller ikkje så lett for å få solslyng av di dei har mindre masse som skal utvida seg når temperaturen stig.
Skjener blir òg klassifisert etter styrken på godset, som blir måla som strekkfastheit i N/mm2. Vanlege tal er 700, 800 og 900.
Sjå òg
<!--
Um bei späteren Gleisbauarbeiten Verwechselungen auszuschließen, wird auch heute noch der Typ der Schiene und das Herstellungsdatum in den Steg eingeprägt. Vignolprofile werden meist mit einem Buchstabenkürzel gefolgt von einer Zahl benannt. Die erste Zahl steht für das Gewicht des Profils pro Meter in kg. Ein Gleis der DB enthält also etwa 120 Tonnen Stahl pro 1000 Meter.
Die Befestigung der Vignolschiene auf den einzelnen Schwellen erfolgt unter Zwischenlage eines sogenannten Schienenstuhles, der einerseits den Schienenfuß aufnimmt und zur Schwelle hin die Bohrungen bzw. Aussparungen für die Befestigungsschrauben und Federelemente bereitstellt.
Rillenschiene
Die Rillenschiene ist ein gewalztes Stahlprofil, das insbesondere zum Bau von Gleisen für Straßenbahnen verwendet wird. Sie hat im Vergleich zur Vignolschiene in den Kopf eine Rille eingewalzt. Jener Teil einer Rillenschiene, der zusammen mit dem Schienenkopf die Rille herstellt, wird auch Fahrkante genannt. Die Führung des Fahrzeuges bzw. des Radsatzes erfolgt somit über Spurkranz und Fahrkante.
Die Rille gewährleistet, dass der Fahrbahnbelag beziehungsweise das verlegte Pflaster immer den Spurkanal freihalten, in dem der Spurkranz rollt. Das Säubern des Spurkanals von anderem Schmutz oder Sand wurde früher von Hilfsarbeitern, den sogenannten Ritzenschiebern erledigt, heute erfolgt dies jedoch maschinell mit Schienenreinigungsfahrzeugen.
Vor der Erfindung der Rillenschiene als Einzelprofil wurden häufig zwei Vignolschienen direkt nebeneinander verschraubt, oder ein spezielles Winkelprofil seitlich an einer Vignolschiene angeschraubt.
Kranschiene
Eine zweite Variante der Vignolschiene ist die Kranschiene; diese ist im Vergleich zu den bei der Eisenbahn eingesetzten Schienen niedriger und hat einen dickeren Steg, damit sie der stärkeren Belastung standhält.
Einspur-Schienen
Einschienenbahnen benutzen als Schiene Betonbalken mit seitlicher und mittiger Spurführung. Für die seitliche Spurführung genügen senkrecht montierte Flachstahlbänder, die die Spurführungskräfte auf seitlich am Fahrzeug angebrachte waagerechte Führungsrollen übertragen. Sofern die seitliche Spurführung nicht auch für die Energiezufuhr herangezogen wird, können hierfür auch Holz- und Betonbalken verwendet werden.
Das seltenere System der mittigen Spurführung wird bei Fahrzeugen verwendet, die auch am allgemeinen Straßenverkehr teilnehmen (z. B. Nancy). In diesem Fall wird in den Fahrbahnbelag eine Rille gefräst, in die besonders geformte (meistens U-förmige) Schienen eingelassen werden, in die der Führungszapfen des Fahrzeuges eingreift.
Hängend geführte Kabinenbahnen und Schwebebahnen haben meist stählerne Schienen, auf denen die Räder laufen, die Schienen ihrerseits sind wieder an Traggestellen oder Betonbalken aufgehängt.
Pilzschiene
Eine der ältesten Stahlschienenformen überhaupt bestand nur aus dem verdickten Schienenkopf mit der Lauffläche und einem senkrechten Steg zur Versteifung und Befestigung. Die Befestigung bestand aus einer Einspannung in besonders geformte Steinquader. Es handelt sich hierbei also um eine Unterform der Stuhlschiene. Wegen ihrer Querschnittsform wurden diese Schienen auch Kopf-und-Steg-Schienen oder Pilzschienen genannt. Der senkrechte Steg bot nur wenig Durchbiegungswiderstand, so dass im Laufe der Entwicklung auch an der Unterseite der Schiene eine Verdickung angebracht wurde. Diese Entwicklung führte zunächst unten beschriebenen Doppelkopfschiene und später, nach systematischen Versuchen, zu der noch heute gebräuchlichen Vignolschiene.
Fischbauchschiene
Wegen der relativ leichten Fahrzeuge hatten frühe Eisenbahnschienen wesentlich weniger Auflagepunkte als heute. Üblich waren Stützpunktabstände von ca. einem Meter. Da es andererseits noch nicht möglich war, lange Schienenprofile zu walzen, wurden vielfach gusseiserne Schienen von einem Meter Länge verwendet. Dies bedeutet, dass diese Schienen nur an ihren beiden Enden auflagen. Mit zunehmenden Radsatzlasten führte dies zu immer größeren Durchbiegungen der bis dahin verwendeten Pilzschienen, die zu unruhigem Fahrzeuglauf und erhöhtem Verschleiß führten.
In Anlehnung an das beim Brückenbau geläufige Prinzip des Fischbauchträgers wurde gegen 1789 von William Jessop die Fischbauchschiene entwickelt. Es handelt sich dabei um eine ca. einen Meter lange Schiene, deren Höhe an der Unterseite von den Enden zur Mitte hin stetig zunimmt, wodurch ein höherer Durchbiegewiderstand erreicht wird. Allerdings ist der Materialverbrauch für Fischbauchschienen relativ hoch; auch lassen sie sich nicht durchgehend walzen. Mit der Einführung kürzerer Stützpunktabstände und der Möglichkeit, längere Schienenstücke zu walzen, wurde diese historische Schienenform aufgegeben.
Keilkopfschiene
Keilkopfschienen sind den Vignolschienen sehr ähnlich. Im Gegensatz zu diesen sind die Flanken der Schienenköpfe keil- bzw. trapezförmig abgeschrägt, so dass der Querschnitt des Schienenkopfes nach unten hin abnimmt. Keilkopfschienen kommen vornehmlich bei Bergbahnen zum Einsatz. Als Fahrschienen werden sie beispielsweise bei der Pöstlingbergbahn in Linz oder der Reichenbachfallbahn in Meiringen verwendet, die über eine zusätzliche auf den Schienenkopf wirkende Zangenbremse verfügen. Zahnstangen des Systems Strub werden aus Keilkopfschienen mit erhöhtem Kopf gefräst.
Stuhlschiene
Als Stuhlschienen werden Schienen bezeichnet, die nicht unmittelbar auf den Schwellen oder einer Zwischenplatte aufstehen, sondern seitlich am Schienensteg befestigt werden. Zu diesem Zweck wurden anfangs speziell geformte "Schienenstühle" verwendet, in denen die Schienen mit Holzkeilen fixiert wurden.
Aufgrund ihrer Befestigungsart benötigen Stuhlschienen keine Aufstandsfläche und verfügen daher nicht zwingend über einen breiten Schienenfuß. Dadurch sinkt allerdings auch der Durchbiegungwiderstand, so dass es schneller zu Ermüdungsbrüchen kommen kann. Daher hat sich die Stuhlschiene gegenüber der Vignolschiene nicht durchsetzen können.
In einigen Ländern (z. B. Frankreich) hat man zeitweilig bei einfachen Verhältnissen bei Erneuerungsarbeiten Stuhlschienen durch Vignolschienen ersetzt und diese in dem vorhandenen Oberbau seitlich eingespannt. Durch die Vibrationen beim Befahren der Gleise lockern sich aber die Federklemmen und müssen von Zeit zu Zeit nachgespannt werden, so dass auch diese Bauform wartungsintensiv ist.
Häufigste Form der Stuhlschiene ist die Doppelkopfschiene (s. u.)
Doppelkopfschiene
Eingebaute Schienen werden nur auf der Innenseite von den Radsätzen angefahren, also einseitig abgenutzt. Zur Erhöhung der Lebensdauer dreht man auf schwach befahrenen Gleisen die Schienen oder tauscht sie gegeneinander aus, so dass die noch intakte Außenkante der Schiene nun innen zu liegen kommt. Mit der Doppelkopfschiene sollte die Lebensdauer der Schiene weiter erhöht werden, indem ein symmetrisches Profil mit je einem Schienenkopf an Ober- und Unterseite verwendet wurde. Somit erhielt man vier Einbaumöglichkeiten, indem die beiden Schienenköpfe nacheinander als Lauffläche genutzt und zusätzlich die Schienen nach dem beschriebenen Verfahren gegeneinander getauscht wurden. Die damaligen Erfahrungen zeigten dann jedoch daß die Schienen mit dem damaligen Material schon brüchig wurden, bevor sie zur mehrmaligen Nutzung gedreht werden konnten. Doppelkopfschienen wurden wie die oben beschriebenen Stuhlschienen mittels Schienenstühlen auf den damals verwendeten steinernen Schwellen befestigt.
VM i skiskyting 1962
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1962, den fjerde i rekka, vart avvikla 4. mars 1962 i Hämeenlinna i Finland. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.
Skjene
Stromschienen
Im Gegensatz zu den vorgenannten Schienenformen dienen Stromschienen weder dem Tragen noch der Führung eines Fahrzeugs, sondern dessen Versorgung mit elektrischer Energie. Hierfür werden ausrangierte Gleisschienen oder andere Bauformen verwendet.
VM i skiskyting 1962
20 km
Dato: 4. mars
<br style="clear:both;" />
Skjene
Weblinks
-->
Sergey
Sergey er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 613 meter over havet.
Kommunen ligg ved foten av Mont Suchet.
Tbilisi
Tbilisi (georgisk: თბილისი, også kjend under det tyrkiske namnet Tiflis) er hovudstaden og største byen i Georgia. Byen ligg i dalen der elva Mtkvari (Kura) renn, aust i landet. Han har har om lag 1,1 millionar innbyggjarar.
Byen vart hovudstad i landet på 300-talet under Vakhtang Gorgasali, den georgiske kongen av Kartli (Iberia), og er eit viktig industrielt, sosialt og kulturelt senter i Kaukasus. Byen ligg strategisk til mellom Europa og Asia, langs den historiske Silkevegen. Tbilisi har derfor mange gonger skifta herskarar, noko ein kan sjå igjen i den varierte arkitekturen.
Byen har vore heim til folk av forskjellige kulturar, religionar og etnisitet, og som ein ortodoks kristen by er Tbilisi ein av få stader i verda der ein synagoge ligg ved sida av ein moske. I nyare tid har Tbilisi vorte kjend for den fredlege roserevolusjonen etter eit forfalska parlamentsval i 2003, der den georgiske presidenten Eduard Sjevardnadse måtte gå av.
Tidleg historie
Ifølgje segna var området Tbilisi ligg i, dekt av skog så seint som i år 458. Ei segn som er mykje fortalt, er at kong Vakhtang I Gorgasali av Georgia jakta i skogen med ein falk (eller hauk). Falken gjekk til åtak på ein fasan, men under kampen fall begge to i ei varmekjelde og døydde. Kong Vakhtang vart så imponert over desse varmekjeldene at han hogde ned skogen og bygde ein by på staden. Namnet Tbilisi kjem frå det gamle georgiske ordet «Tpili», som tyder «varm». Namnet Tbili eller Tbilisi («varm stad») vart derfor gjeve til byen på grunn av dei mange svovelhaldige kjeldene i området.
Arkeologiske utgravingar har vist at området rundt Tbilisi var busett alt 3000 år fvt. Dei første nedteikna kjeldene ein har, kjem derimot frå andre halvdel av 300-talet, då ei festning vart bygd her av kong Varaz-Bakur. Mot slutten av 300-talet kom festninga inn under persarar, men på midten av 400-talet kom området tilbake til kongane av Kartli (Georgia). Kong Vakhtang I Gorgasali (som regjerte på siste halvdel av 400-talet) har stort sett fått æra for å ha grunnlagd Tbilisi, men bygde eigentleg berre byen opp att.
Tbilisi vert hovudstad
Kong Datsji I Ujarmeli (byrjinga av 500-talet), som tok over etter Gorgasali, flytta hovudstaden frå Mtskheta til Tbilisi som følgje av testamentet etter faren. På denne tida var ikkje Tbilisi hovudstad over eit sameint Georgia, som ikkje inneheldt den vestlege delen av dagens Georgia, på den tida kjend som Colchis. Kong Datsji I bygde bymurar rundt byen, og byen voks jamnt og trutt i åra framover på grunn av den strategiske plasseringa til byen langs handelsruta mellom Europa og Asia.
Utanlandske herskarar
Den strategiske plasseringa til Tbililsi var ikkje berre ein fordel og byen vart mykje kjempa om av forskjellige rike som Persia, Austromarriket, Arabia og Seldsjukkane. Den kulturelle utviklinga av byen var derfor sterkt avhengig av kven som styrte byen til ei kvar tid.
Frå 570-580 tok persarane over Tbilisi og herska over han i om lag hundre år. I 627 vart byen plyndra av hærar frå Austromarriket og khazarar. Frå 736-738 rykte den arabiske hæren under Marwan II Ibn-Muhammad inn i byen, og oppretta eit emirat her. Arabarane skapte ein viss orden i området og introduserte eit meir formelt og moderne rettssystem i Georgia. I 764 vart byen igjen plyndra av khazarar, som framleis var under arabisk kontroll. I år 853 invaderte den arabiske leiaren Bugha Al-Turki og hæren hans Tbilisi for å opprette eit kalifat. Det arabiske herredøme i Tbilisi varte fram til om lag 1050, sidan dei lokale georgiarane aldri klarte å drive dei bort. I 1068 vart byen nok ein gong plyndra, denne gong av seldsjukkane under sultan Alp Arslan.
Îlots de Guébriant
Îlots de Guébriant er to småøyar vest for Den antarktiske halvøya, nord i Marguerite Bay, som ligg 5 nautiske mil (9 km) søraust for Cape Alexandra, det søraustlege neset på Adelaide Island. Dei vart oppdaga under Den franske antarktisekspedisjonen 1908–1910 under Jean-Baptiste Charcot og vart namngjeven av han etter Jean Budes de Guébriant, som var ein fransk katolsk misjonær som reiste til Kina.
Øyane vart kartlagde av Falklands Islands Dependencies Survey (FIDS, føregjengaren til British Antarctic Survey) i 1948. Dei vart kartlagde på ny av Royal Navy Hydrographic Survey Unit i 1963.
Tbilisi
Tbilisi som hovudstad over eit sameint Georgia og og den georgiske renessansen
I 1122, etter kraftige kampar mot seldsjukkane, som involverte minst 60 000 georgiarar og opp til 300 000 tyrkarar, gjekk kongen av Georgia, David IV, inn i Tbilisi. Etter slaga om Tbilisi flytta David IV residensen sin frå Kutaisi i Vest-Georgia til Tbilisi. På 1100- og 1200-talet blømde Tbilisi både økonomisk og kulturelt, og mot slutten av 1100-talet nådde folketalet 80 000. Byen var eit viktig literært og kulturelt senter, ikkje berre for Georgia, men for heile den siviliserte verda. Under Dronning Tamar si regjeringstid arbeidde Sjota Rustaveli i Tbilisi medan han skreiv det vidkjende episke diktet Riddaren i tigerskinnet. Denne perioden vert kalla «den georgiske gullalderen» eller «den georgiske renessansen».
Îlots de Guébriant
Begge øyane er langstrekte og strekkjer seg frå nordaust til sørvest. Den mindre (nordlegaste) av dei to er kring 500 meter lang og 200 meter brei og det høgaste punktet er 92 meter over havet. Den sørlege øya er om lag like brei men er kring 1100 meter lang og mykje lågare. Mellom øyane ligg eit kring 200 meter breitt sund. Om sommaren vert dei nesten isfrie. Kring 1 km sørvest for øyane ligg Mission Rock, som òg er kalla opp etter misjonæren de Guébriant.
Tbilisi
Den mongolske invasjonen
Den gylne alderen i Tbilisi varte ikkje lenger enn eit hundrår. I 1236 kom Georgia under mongolsk styre etter å ha tapt stort mot dei. Nasjonen opprettheldt eit slags sjølvstyre, men Tbilisi vart kraftig påverka av mongolarane det neste hundreåret både politisk og kulturelt. I 1320-åra vart mongolarane vist bort frå Georgia med makt og Tbilisi vart igjen hovudstad i eit sjølvstendig Georgia. Svartedauden råka byen i 1366.
Frå seint på 1300-talet til slutten av 1700-talet kom Tbilisi under forskjellige utanlandske herskarar som invaderte området, og vart fleire gonger brunne til grunne. I 1386 vart byen invadert av Timur Lenk. I 1444 vart byen invadert og øydelagd av Jahan Shah (sjahen av Tabriz i Persia). Frå 1477 til 1478 vart byen halde av stamma Ak Koyunlu frå Uzun Hassan. I 1522 kom Tbilisi under persisk styre, men vart frigjort av kong David X av Georgia. Under denne perioden vart mange delar av Tbilisi bygd opp att eller renovert. På 1600- og 1700-talet kjempa Det osmanske riket og Persia om kontroll over byen. Kong Erekle av Georgia prøvde fleire gonger å frigje Tbilisi frå persisk styre og lukkast, men til slutt, i 1795, vart Tbilisi brend til grunne av sjah Agha-Mohammad Khan. Då Erekle skjønte at Georgia ikkje ville klare å halde ut mot Persia søkte han hjelp hos Russland.
Tbilisi under russisk kontroll
I 1801 då det georgiske kongedømet til Kartl-Kakheti vart ein del av Det russiske keisardømet vart Tbilisi senter i Tibilisi Gubernia. På byrjinga av 1800-talet byrja Tbilisi igjen å bløme økonomisk og politisk. Nye bygningar vart reist, hovudsakleg i europeisk stil, samt nye vegar og jernbane, som knytte byen til andre viktige byar i Russland og andre delar av Kaukasia. I 1850-åra hadde Tbilisi igjen vorte eit viktig handels- og kultursenter. Fleire vidkjende folk la sin elsk på byen, som Aleksander Pusjkin, Leo Tolstoj, Mikhail Lermontov, Romanov-familien og andre.
Îlots de Guébriant
På klåre dagar kan ein sjå Îlots de Guébriant frå Rothera forskingsstasjon, ein avstand på kring 28 km.
Tbilisi
Tbilisi under russisk kontroll
Etter den russiske revolusjonen i 1917 vart Tbilisi hovudstad i eit sjølvstendig Georgia.
Sjølvstende: 1918–1921
I 1918 vart Tbilisi statsuniversitet oppretta som det første unviersitet i Kaukasus, ein draum georgiarane hadde hatt i mange år, men som dei ikkje hadde fått lov til å opprette av russarane. 25. februar 1921 invaderte den 11. Den raude arméen Tbilisi etter harde kampar i utkanten av byen, og erklærte landet for sovjetisk.
Under kommuniststyret
I 1921 vart Georgia okkupert av sovjetiske bolsjevikar frå Russland, og fram til 1991 fungerte Tbilisi som hovudstad i Transkaukasisk SFSR (som inkluderte Armenia, Aserbajdsjan og Georgia), og seinare som hovudstad i Georgisk SSR. Under det sovjetiske styret auka folketalet i Tbilisi kraftig og byen vart meir industrialisert. Han vart ein av dei viktigaste byane politisk, sosialt og kulturelt i Sovjetunionen i lag med Moskva, Kiev og Leningrad.
Tbilisi var åstad for massive antirussiske demonstrasjonar i 1956 (i protest mot den antistalinistiske politikken til Khrusjtsjov), 1978 og 1989, som førte til blodige inngrep i det første og siste tilfellet.
Etter lausrivinga frå Sovjetunionen
Etter lausrivinga frå Sovjetunionen har Tbilisi opplevd periodar med stor uro og opprør. Etter ein kort borgarkrig i løpet av to veker i desember 1991 og januar 1992 (då styrkar for Gamsakhurdia og motstandarar braka saman) var Tbilisi åstad for væpna konfliktar mellom russisk mafia og illegale bedrifter. Sjølv under Sjevardnadze (1993-2003), var det mykje kriminalitet og korrupsjon i alle samfunnslag. Den fallande økonomien og stor arbeidsløyse førte til at mange innbyggjarar sleit. Masseprotestar fann stad i november 2003 etter at eit forfalska parlamentsval tvinga meir enn 100 000 menneske ut i gatene, noko som starta roserevolusjonen. Etter 2003 har Tbilisi vorte mykje meir stabilt, med mindre kriminalitet og betre økonomi.
Spandau
Spandau er ein bydel i Berlin, og ligg hovudsakleg ved den vestre breidda til elva Havel med grense mot forbundstaten Brandenburg, landkrinsen Havelland og byen Potsdam.
I det delte Berlin etter 1945 høyrde Spandau til den britiske sektoren, og var fram til 1990 ein del av Vest-Berlin. Fram til 1920 hadde Spandau vore ein eigen bykommune, og framleis kjenner mange innbyggjarar ein sterkare identitet med Spandau enn med Berlin. Etter den andre verdskrigen oppretta sigersmaktene Spandau-fengslet der krigsforbrytarar sat.
I Spandau er Zitadelle Spandau og Rathaus Spandau sjåverdige bygningar.
Suchy
Suchy er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 581 meter over havet.
Aus tiefer Not schrei ich zu dir
Aus tiefer Not schrei ich zu Dir, BWV 38, er ein kyrkjeleg koral kantate av Johann Sebastian Bach.
Det er ukjend kven som har skrive teksten, bortsett frå første og siste sats, der Bach nytta Martin Luther si tyske utgåve av Salme 130 frå 1524 , vers 1 og 5.
Koraltemaet Aus tiefer Not schrei ich zu dir (I) (Zahn 4437) er tilskriven Martin Luther og vart først trykt i LutherGeystliche Gesangk Buchleyn i Wittenberg (1524).
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for oboar I/II, trombonar I/II/III/IV, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo (inkludert fagott, violone, fiolonsell og orgel), i lag med fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Tekst
'''1. Koral (Koral) ''' Aus tiefer Not schrei ich zu dir,
Herr Gott, erhör mein Rufen;
Und meiner Bitt sie öffne!
Denn so du willt das sehen an,
Was Sünd und Unrecht ist getan,
Wer kann, Herr, vor dir bleiben?
'''2. Resitativ (alt) ''' In Jesu Gnade wird allein
Weil durch des Satans Trug und List
Der Menschen ganzes Leben
Cowboy-Laila
Laila Preikschas Nygjerdet, betre kjend som Cowboy-Laila, er ein norsk country-artist. Ho vart fødd i Bergen, men voks opp på Ådalsbruk i Løten kommune. Cowboy-Laila platedebuterte i 1980 med Gi en liten blomst og ho skriv både tekst og melodi til songane sine sjølv.
Aus tiefer Not schrei ich zu dir
Tekst
Was könnte nun
Die Geistesfreudigkeit zu unserm Beten geben,
Cowboy-Laila
I 1993 vart biografien Cowboy-Laila: Med døra på gløtt, skriven av Torbjørn Bakken, gjeven ut.
Aus tiefer Not schrei ich zu dir
Tekst
Wo Jesu Geist und Wort nicht neue Wunder tun?
'''3. Arie (tenor) ''' Ich höre mitten in den Leiden
Ein Trostwort, so mein Jesus spricht.
'''4. Resitativ (sopran) ''' Ach! Dass mein Glaube noch so schwach,
Und dass ich mein Vertrauen
Auf feuchtem Grunde muss erbauen!
Wie ofte müssen neue Zeichen
Mein Herz erweichen!
Wie? kennst du deinen Helfer nicht,
Der nur ein einzig Trostwort spricht,
Und gleich erscheint,
Eh deine Schwachheit es vermeint,
Vertraue nur der Allmachtshand und seiner Wahrheit Munde!
'''5. Arie (Terzetto) (sopran, alt, bass) ''' Wenn meine Trübsal als mit Ketten
Ein Unglück an dem andern hält,
So wird mich doch mein Heil erretten,
Dass alles plötzlich von mir fällt.
Wie bald erscheint des Trostes Morgen
Auf diese Nacht der Not und Sorgen!
'''6. Koral ''' Ob bei uns ist der Sünden viel,
1540 Kevola
1540 Kevola er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. november 1938 av Liisi Oterma ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Suscévaz
Suscévaz er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 445 meter over havet.
Aus tiefer Not schrei ich zu dir
Tekst
Bei Gott ist viel mehr Gnade;
Sein Hand zu helfen hat kein Ziel,
Wie groß auch sei der Schade.
Er ist allein der gute Hirt,
Der Israel erlösen wird
Aus seinen Sünden allen.
Francisco Goya
Francisco José de Goya y Lucientes var ein spansk kunstmålar og grafikar. Han var knytt til hoffet i Madrid, og arbeida for kongane Karl IV og Ferdinand VII. Han er kalla far til den moderne kunsten.
Goya levde sine siste år i sjølvpålagt politisk eksil i Bordeaux i Frankrike.
Piniós i Thessalía
Piniós (gresk Πηνειός), òg kalla Pineios og Peneus, er ei elv i Thessalía i Hellas. Elva er kalla opp etter guden Penevs, men har dei siste 1000 åra som regel vorte kalla Salambria.
Piniós renn frå Píndosfjella og munnar ut i Egearhavet nordaust for Témbi, nær Stómio. Ho dannar eit stort delta, som er kjend for vakker natur og mange dyreartar og som er verna av internasjonale miljøvernsavtalar. Ho har ei lengd på 216 km og har kjelde nord i Píndosfjella, aust for Métsovo. Meteoraområdet og byane Tríkala og Lárisa ligg ved Piniós. I 1960-åra vart det bygd ein motorveg mellom Aten og Thessaloníki i Témbidalen, men dette øydela ikkje det spesielle miljøet.
Slagskipet «Piniós» er kalla opp etter elva.
Piniós på Peloponnes
Piniós (gresk Πηνειός) er ei elv på Peloponnes i Hellas. Ulikt Piniós i Thessalía er ho truleg ikkje kalla opp etter guden Penevs.
Elveløp
Elva har utspring i Erýmanthos (Olonós), og munnar ut i ei bukt sørvest for Gastoúni i Det joniske havet. Ho renn over den sørlege halvdelen av Ilíasletta og renn mellom anna gjennom:
Ho renn vidare mellom Roupáki og Ajía Mávra, sør for Kavásila og aust for Vartholomió.
Historie
I antikken rann elva aust for det som i dag er Stafidókambos, den militære flyplassen Andravida i Lekhainá, og tidlegare våtmarksområde, som i dag er tørka opp for å nyttast til jordbruk, nær Ájos Pandeleímonas.
I 1960-åra vart det bygd ei demning på elva som skapte Piniósreservoaret, som gav vatn til det meste av Ilía. Vatnet er derimot giftig og kan ikkje drikkast. I dag går det ein veg over demninga som er nesten 2 km lang med eit vasskontrolltårn på midten. Elva tørkar sjeldan ut om sommaren, men mange av sideelvane hennar tørkar inn.
Halže
Halže , tysk Hals, er ein by vest i Tsjekkia (okres Tachov/ Plzeňský kraj) med 943 innbyggjarar.
Bakgrunnsstoff
Halže
Skarvflytindan
Skarvflytindan er eit fjell i Jotunheimen i Vågå kommune i Innlandet. Det består av ein rygg med tre tindar. Søre Skarvflytinden er den høgaste på 2210 meter over havet, som er det 49. høgaste i landet. Dei to andre er Nørdre Skarvflytinden (2073 moh) og Midtre Skarvflytinden (2154 moh). Skarvflybreen ligg på austsida av tindane.
Hornskei
Hornskei er ein reiskap ein nyttar til å ete. Hornskeia er laga av horn, oftast av storfe. Horn av geiter og vêrar har og vorte brukt. Ein kjenner til at horn har vorte nytta til å laga bruksgjenstandar og smykker heil sidan steinalderen.
Horn er lett å forme. Først tek ein vekk beinet som er inne i hornet og kappar av den harde spissen. Til hornskeier vert hornet delt på langs. Så varmar ein det varsamt opp, antan i vatn eller over open eld. Hornbiten vert sett i press i ei skeipresse for å få rett skap på skeibladet. Etter eit døger kan ein forme skeia, pusse og polere henne.
Det er vond smak av ei ny skei. Det er vanskeleg å vaske opp hornskeier i varmt vatn. Då vil dei lett miste fasongen. Tidlegare var det vanleg at kvar hadde si personlege skei, som hadde sin faste plass. Det kunne ofte vera ein sprekk i veggen. Etter bruk slikka brukaren god av skeia og sette ho på sin plass.
Hornskeier har, liksom treskeier, vorte rekna som betre å ete med enn meir moderne metallskeier.
Hornskeier har vorte brukt til å glatte tøy med.
I moderne landbruk vert dei fleste kalvane avhorna som små. Det kan difor vere vanskeleg å få tak i emne til hornskeier.
H2O: Just Add Water
H2O (eng. H2O: Just Add Water) er ein australsk fjernsynsserie utvikla av Jonathan M Shiff. Serien er filma ved akvariet Sea World og andre stader i Gold Coast i Queensland. Han handlar om tre tenåringsjenter, Emma (Claire Holt), Rikki (Cariba Heine) og Cleo (Phoebe Tonkin), som blir havfruer i kontakt med vatn.
Serien blei først send på australske Network Ten og seinare Disney Channel Australia i 2006. I Europa blei han først send sommaren 2007 på Jetix, og seinare på Disney Channel, NRK (NRK1 og NRK Super).
Stokkand
Stokkand (Anas platyrhynchos) er den største av grasendene i Noreg og er ogso den vanlegaste.
Kjenneteikn
Ein vaksen andrik vert om lag 1,5 kg og er 50–65 cm lang med eit vengespenn på 81–98 cm. Hoa er litt mindre med sine 1,3 kg. Hoa har lysebrunt nebb med enkelte mørke sjatteringar, medan andriken har einsfarga grøngult nebb. Vengene til stokkanda har eit karakteristisk blått område med kvite band framfor og bak. Andriken skiftar utsende og frå november til mai har han praktdrakt med eit skinande grønt hovud.
Forvekslingsart
Stokkanda kan forvekslast med fleire andre grasender, slik som skeiand, stjertand og brunnakke. Skeianda har eit kraftig nebb og eit blått felt fremst på vengen, denne er også betydeleg mindre enn stokkanda. Stjertanda er slankare og har ein lengre hals enn stokkanda. Brunnakken er betydeleg mindre og har eit kvitt felt på oversida av vengen.
Utbreiing
Stokkanda er vanleg i heile Noreg. Ho er veldig tilpassingsdyktig og held til frå skjergarden og heilt opp til vierregionen. Arten er jaktbar og årleg vert det felt om lag 50 000 stokkender.
Hov i Ålen
Hov i Ålen er ein gard i Holtålen kommune i Trøndelag fylke. Det har vore skyss-stasjon, kyrkje, gilde og tingstad på garden og han er det gamle senteret i rørosregionen. Han blei senter for Ålen kommune i 1854 og er i dag skole- og adminstrasjonssenter for Holtålen kommune, med adresse Hovsletta.
På staden finst store felt med gravhaugar der det under krigane med Sverige frå 1573 til 1814 vart bygd skansar. Ein del av ei gammal stavkyrkje på garden står i dag på Trøndelag Folkemuseum i Trondheim, som del av Haltdalen stavkyrkje. Før koparmalmen som grunnla Røros Kobberverk vart funne av Hans Aasen i 1644 var det einast vidsveimde Ålen med Tynset skog der Røros bergstad seinare voks fram mellom gamle setervollar. I mellomalderen hadde Ålen høgaste prosent bondeodel i Trøndelag, med konsentrasjon kring Hov. Der gjekk vegen frå Härjedalen i aust saman med vegen frå Østerdalen i sør.
Det gamle bygdesenteret har ned gjennom tidene vore opphavet for mange kjende ætter. Bergsvein var fornamnet mest nytta på sjølve Hov. I nyare tid er første offentlege person ein "Herr Bersuend Hoff" på 1600-talet. Han hadde kallsbrev på å verta prest i Holtålen, vart vraka av kyrkjelyden, slik Johan Falkberget fortel i "Nattens brød", der hovudpersonen An-Magritt køyrer med Hovistuten. Både ho og stuten har i dag statue i bygda, kapellanens namn vart ført vidare av fengselsdirektør Bergsvein Hov (1910-1992). Garden og folket er òg omtala i boka "Av jarleætt" kor Falkberget kallar garden for "Tun".
Treycovagnes
Treycovagnes er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 457 meter over havet.
Island
Island, offisielt Republikken Island, er eit øyrike i det nordlege Atlanterhavet mellom Grønland og Storbritannia, nordvest for Færøyane. Island var norsk skattland frå 1263 til 1814, og fekk sjølvstende frå Danmark i 1944.
Historie
Island vart kolonisert av norsk-irske og norske utvandrarar i slutten av 800-talet og gjennom 900-talet. Island har eit av dei eldste parlamenta eller nasjonalforsamlingane i verda, Alltinget, som vart danna i 930.
Island var sjølvstendig i meir enn 300 år, men vart frå 1263 underlagt Noreg. Då Noreg gjekk i union med Danmark fylgde Island med, men då Noreg gjekk tapt for Danmark i 1814 vart Island verande dansk. Eit avgrensa sjølvstyre vart innført i 1874, og sjølvstende fylgde i 1918. Den danske kongen var statsoverhovud fram til 1944, då Island vart ein republikk.
Landet blir bygd
Fyrste gongen Island vert nemnt i skriftlege kjelder er etter den irske munken Dicuil sine nedskrivingar av 825. Diverre var dette inga generell geografisk skildring av landet. I staden freista munken å kasta ljos over eit par spurningar som tidlegare forfattarar ikkje hadde vore samde om. Den fyrste spurninga galdt om eit land langt i nord, kalla Thule, var heilt omgjeve av is. Den andre spurninga galdt om året i nord berre hadde éin dag og éi natt, på seks månader kvar. Det kan ikkje vera tvil om at Dicuil meinte Island då han skreiv Thule. Dette veit vi i og med at grekaren Pytheas, som levde i Massalia (Marseille) på 300-talet f.Kr., må ha sikta til Noreg då han skildra eit Thule som alt var busett. Forteljinga hans Dicuil er viktig fordi ho lèt vita at øya på tidleg 800-talet stort sett var folketom.
Are skreiv ei lita bok, Íslendingabok, som på kring tjue sider tek for seg heile den islandske historia ned til hans eiga tid. Ei anna kjelde om den tidlege busetjinga av øya er Landnámabók, som er ei langt meir omfattande framstilling. Til å byrja med kan Are ha vore involvert, men boka ligg no føre berre i utvida og seine redaksjonar frå 1200-talet og utover. Landnámabók omhandlar dei om lag 400 personane som tok land på Island. Boka legg ofte ut om kvar desse menneska kom ifrå då dei la i veg til Island, og dessutan om kven som var forfedrane deira.
Moderne historikarar tek jamvel desse kjeldene som regel med ei klype salt. Dette kjem av at sjølv om historia åt islendingane på Are si tid etter måten var kort og oversiktleg, kunne særskilde oppfatningar av landnåmet og av gamle eigedomstilhøve ha spelt ei viktig rolle for dei seinare islandske hovdingslektene. Desse var i innbyrdes strid på 1100- og 1200-talet. Som ei fylgje av dette kan noko av innhaldet i Landnámabók vera reint oppspinn. Islendingane tykte like eins vel om å framstilla seg sjølve som ætlingar av dei gamle kongane i Norden og andre store hovdingar. Desse sistnemnde opplysningane er rekna til nokre av dei aller minst truverdige i Landnámabók.
Dei fyrste islandske historikarane knytte busetjinga av øya til det dei såg på som eit hovudskilje i norsk historie. Are Frode og etterfylgjarane hans understreka at landnåmet på Island fann stad samstundes med at Harald Hårfagre tok til med å leggja Noreg under seg. Dei som hovudsakleg dreiv dette framover skal ha vore hovdingar som ikkje fann seg i det nye kongedømet, Haralds ofríki ("tyranni"). Dei fleste historikarane har gått ut frå at dei fleste som utvandra frå Noreg kom frå Vestlandet, men Nielsen har kome fram til at fordelinga var 30,9 % frå Hålogaland og Namdalen, 10,9 % frå Midt-Noreg (Trøndelag sør for Namdalen og Møre og Romsdal), 24,7 % frå Sogn og Fjordane, 15,4 % frå Hordaland, 10,9 % frå Rogaland og Agder og 7,3 % frå Austlandet.
Are Frode tidfeste landnåmet åt Ingolf Arnesson til 870, og dessutan meinte han at den eigenlege landnåmstida var over i 930. Men funnmaterialet tyder derimot på at landnåmet tok til eit par tiår tidlegare, kring 850. Dei islandske hovdinggravene er òg mykje fattigare enn dei norske frå den same perioden. Dette vert tolka som at det islandske hovding-sjiktet hovudsakleg er vakse fram av bondeklassen, og dessutan at dei litterære kjeldene i regelen overdriv statusen åt desse hovdingane før landnåmet.
Fristaten
I ein viss forstand kan ein seia at Island vart eit eige rike allereie på 900-talet. Men i motsetnad til Norden i rikssamlingstida vart ikkje dette riket skipa gjennom erobring, og det vart heller ikkje bygd på militærmakt. Når islendingane omtala riket sitt, kalla dei det vár lǫg, "vår lov". Med lǫg meinte dei båe "lov" og "lovområde"; like eins som Trøndelag, norrønt Þróndalog, opphavleg tydde lovområdet åt trønderane.
Det var med opprettinga av Alltinget, som nemnt i 930, at dette lovområdet vart skipa.
Geografi
Island er den åttande største øya i verda og ligg like sør for polarsirkelen, om lag 1000 km vest for Noreg. Øya ligg på den midtatlantiske ryggen der dei eurasiatiske og nord-amerikanske kontinentalplatene glid frå kvarandre. Dette gir geologisk ustabile tilstandar med stadige jordskjelv og vulkanutbrot. Sjå kartet som viser kor den midtatlantiske ryggen går i gjennom Island, og at dei mest aktive vulkanane ligg på denne ryggen. Men den geologiske aktiviteten gjev òg varme kjelder som islendingane nyttar til oppvarming, kraftproduksjon og i turistnæringa. Island har ein aktiv «bassengkultur» i dei mange symjebassenga utandørs, som er varma frå varme kjelder. Til dømes har Reykjavík sju offentlege bad, av dei er berre eitt under tak.
Grovt sett kan Island delast i to: kystområda som er innskorne av fjordar og innlandet som for ein stor del består av fjellområde, lavaørkenar og isbrear. Folk bur stort sett langs kysten, særleg i reykjavíkområdet sørvest på Island. Det går veg rundt heile øya, og det er mogleg å krysse innlandet med terrengbilar på sumaropne fjellvegar.
Klima
Klimaet på Island er maritimt, sterkt påverka av den varme Golfstraumen og lågtrykka som mest alltid passerer nær Island. Lågtrykka gjer Island til ein vindfull og skya stad, og Reykjavík har i snitt over 40 dagar med sterk kuling eller meir. Snittemperaturen i Reykjavík er 11 °C i juli og -1 °C i januar, og er den hovudstaden med lågast middeltemperatur om sumaren (om ein ser bort frå Nuuk på Grønland).
Sumrane er litt turrare enn vintrane, med regn eller regnskurer eit par gonger i veka. Dei vulkanske ørkenane nordaust på Island ligg i regnskuggen av dei store breane og får mindre enn helvta av nedbørsmengda som Reykjavík får. Reykjavík har om lag same års-nedbør som Oslo, 779 mm, men like mange dagar med regn som Bergen, heile 213 dagar.
Ingen stader på Island får særleg varmt vêr, og berre i dei nordaustlege områda er det vanleg med temperaturar over 20 °C om sumaren. Den nordlege kysten har ofte det mildaste vêret på grunn av sørleg vind som gjev ein fønvindeffekt over dei sentrale fjell-områda.
Det meste av Island er dekt av snø frå november til april, men periodar med mildvêr og regn kan minke eller fjerne snødekket i sørlege og austlege område i korte periodar. Kraftige vinterstormar kan føre til snøstorm, som gjer det vanskeleg å ferdast utanfor Reykjavik.
Energi
På Island er 85 % av oppvarminga geotermisk. 12 % er elektrisk og dei siste tre prosentane er oljebasert. 55 % av straumen kjem frå dei geotermiske kraftkjeldene, resten frå kol, vasskraft og olje. Difor marknadsfører Island seg sjølv som eit av dei landa i verda som nyttar høgast del fornybar energi. Hovudstaden Reykjavík kallar seg «den røykfrie hovudstaden».
Bruken av geotermisk varme på sagaøya har lange tradisjonar. Det vert nemnt i sogene at mellom anna Snorre Sturlason hadde ein kunstig dam han bada i kvar morgon. Dammen vart tilført vatn frå ei varm kjelde like ved. Denne dammen er seinare utgraven av arkeologar.
I dag vert det teke ut energi på to måtar. Den eine er å pumpe det geotermiske vatnet til eit reservoar, og derifrå spreia det til bygningar som skal verta varma opp. Det andre er å la vatnet frå høgtemperaturområde (der temperaturen er over 150 grader og vatnet er under trykk) drive dampturbinar som produserer straum. Islands framtidige mål er å verta det fyrste landet i verda med eit hydrogensamfunn, der all energi er ei eller anna form for hydrogen.
Politikk
Parlamentet på Island, Alltinget, har 63 medlemer, som vert valde for fireårsperiodar. Regjeringsleiar er statsministeren, som saman med regjeringa har regjeringsmakta. Statsministeren vert utnemnd av presidenten. Presidenten er statsoverhovud og vert vald kvart fjerde år.
Økonomi
Den islandske økonomien er nært knytt til fiskeindustrien som står for over 60 % av eksportinntektene. Såleis er økonomien var for fall i fiskeprisane og fall i fiskebestanden. Omsynet til fiskeressursane er òg hovudårsak til at Island er imot medlemskap i EU.
Med billeg elektrisk kraft lokkar Island til seg utanlandske investorar som vil driva tungindistri. Det gjeld bl.a. produksjon av aluminium og jarnsilicium som er vortne viktige eksportprodukt. I løpet av dei siste tiåra har i tillegg sørvisnæringar og turisme fått meir å seia for økonomien.
Islandske finansinsitusjonar har på 2000-talet hatt sterk vekst, og gjort omfattande investeringar i utlandet. Den store veksten har på same tid gjort finanssektoren sårbar for internasjonale svingingar i økonomien. Under den internasjonale finanskrisa i 2008 fekk islandske bankar som Glitnir, Landsbanki og Kaupthing så store problem med likviditeten at dei ikkje var i stand til å stå på eigne bein, og vart overtekne av den islandske staten.
Fylke
Island er delt inn i 23 fylke (sýslur, eintal sýsla):
I tillegg til fylka er det 14 byar eller kaupstaðir:
Sjå òg
🇪🇺
VM i skiskyting 1961
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1961, den tredje i rekka, vart avvikla 25. februar 1961 i Umeå i Sverige. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.
20 km
Dato: 25. februar
<br style="clear:both;" />
Family Guy
Family Guy er ein animasjonsserie frå USA skapt av Seth MacFarlane for Fox Broadcasting Company i 1999. Første sesongen av han vart vist på norsk TV2. No går serien på Viasat 4 i Noreg.
Serien handlar om Griffin-familien, der Brian er den alkoholiserte snakkande hunden, Meg er den vennelause dottera i huset, Stewie er eit morderisk spedborn med planar om verdsherredøme og Peter er familieforsørgjaren. Serien er kjend for grov språkbruk, referansar til sex og lange sekvensar med avhopp frå handlinga.
Jenny Island
Jenny Island eller Isla Juanita er ei klipperik øy i Antarktis som ligg 3 nautiske mil aust for Cape Alexandra, søraustneset på Adelaide Island, nord i Marguerite Bay. Øya er 3,5 km lang og er 500 meter på det høgaste. Jenny Island vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen (1908-1910) under Jean-Baptiste Charcot og vart namngjeven av han etter kona til fenrik Maurice Bongrain i den franske marinen, som var med på ekspedisjonen.