cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sør-Noreg valkrins
Sametingsvalet i 2005
Ved Sametingsvalet i 2005 stilte desse partia og vallistene i krinsen:
Det vart innvald fire representantar til Sametinget frå krinsen. Det eine mandatet vat eit utjamningsmandat.
Sametingsrepresentantar for Sør-Norge valkrins i perioden 2005-2009 har vore Rita-Alise Porsanger for Norske Samers Riksforbund, Jørn Are Gaski for Arbeidarpartiet, Johan Mikkel Sara for Samer bosatt i Sør-Norge og Kirsti Guvsám for Norske Samers Riksforbund.
Sametingsvalet i 2001
Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 2001 i krinsen.
Sametingsvalet i 1997
Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 1997 i krinsen.
Sametingsvalet i 1993
Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 1993 i krinsen.
Sametingsvalet i 1989
Parti og vallister som stilte til Sametingsvalet i 1989 i krinsen.
Nordværnes
Nordværnes eller Nord-Værnes er ei bygd på sørsida av Tjongsfjorden i Rødøy kommune i Nordland. Bygda ligg ved ein sideveg til Fylkesveg 17, nemleg Fylkesveg 440 og får vitjing av Nordlandsekspressen mellom Bodø og Sandnessjøen kvar dag. Det bur ikkje så mange fastbuande her, og bygda har ikkje eigen skule eller barnehage. Men båtverkstadene Rødøy Slip og Marina AS og Heen-Bygg held til her, og her finst ei samling av båtmotorar i bygda.
Feriehuset Villa Midnattsol, som vert drive av eit gardbrukarpar, ligg òg på Nordvernes.
Cree-montagnais-naskapi
Cree-montagnais-naskapi (også omtalt som cree) er ei kjede av algonkinske dialektar eller nærskylde språk som blir tala av 117 410 menneske i Canada og 100 i Montana i USA. Ein skil mellom ni ulike dialektar eller språk (grannespråka er innbyrdes forståelege, men har ulik ortografi, mellom språka heilt i aust og vest er det problem å forstå kvarandre):
Viktige dialektskilnader
Det er vanleg å skilje dei ni dialektane frå kvarandre på grunnlag av utviklinga av proto-algonkinsk *r (Leonard Bloomfields *l); merk at skog-cree stort sett har ð, bortsett frå eit område lengst vest i Saskatchewan, som har r:
James Cronin
James Watson Cronin var ein amerikansk fysikar.
Cronin mottok Nobelprisen i fysikk i 1980 «for oppdaginga av brot mot fundamentale symmetriprinsipp i nedbrytinga til nøytrale K-meson». Han delte prisen med Val Fitch. Dette brotet vart oppdaga i prosessar der nøytrale K-meson desintegrerer.
Han vart professor ved University of Chicago frå 1971, og ved University of Utah frå 1997 der han leiar det såkalla Pierre Auger Project som omfattar måling av kosmisk stråling.
Dudváh
Dudváh er ei elv på låglandet vest i Slovakia. Ho er 97 km lang med eit nedslagsfelt på 1507 km² og ei middevassføring på 1,3 m³/s nær landsbyen Siladice. Elva spring ut frå Čachtice i Dei vesle Karpatane og renn nesten parallelt til Váh. Dudváh munnar ut i ei gammal grein av Čierna Voda, som igjen munnar ut i Vesle Donau.
247 Eukrate
247 Eukrate er ein heller stor hovudbelteasteroide. Han er mørl og består sannsynlegvis av enkle karbonsambindingar.
Han blei oppdaga av Robert Luther 14. mars 1885 i Düsseldorf.
Asteroiden blei namnsett etter Eukrate, ei nereide i gresk mytologi.
Jektvika
Jektvika kan syna til:
Tal
Tal er grunnomgrepet i aritmetikken og eit tal er ein abstrakt matematisk eining som skildrar ein storleik.
Naturlege tal
Naturlege tal er positive, heile tal, altså 1, 2, 3, 4, 5 og så vidare. I titalssystemet vert naturlege tal representert ved dei ti talsymbola eller sifra frå 0 til 9. Tal som er høgare enn ni vert representert med kombinasjonar av desse talsymbola. Symbolet for mengda av naturlege tal er \mathbb{N}. I samband med addisjon utgjer denne mengda ei semigruppe.
Heiltal
Dei negative tala er tala som er mindre enn null. Dei vert representerte ved å indikera det motsette, positive talet med eit minusteikn framfor. Når me kombinerer dei negative heiltala med dei naturlege tala og null, får me mengda av heiltal, symbolisert ved \mathbb{Z}. I samband med addisjon utgjer denne mengda ei gruppe og i samband med både addisjon og multiplikasjon utgjer den ein ring.
Rasjonelle tal
Rasjonelle tal er tal som kan uttrykkast som ein brøk med ein heiltals-teljar og ein nemnar som er eit naturleg tal. Brøken m/n er den storleiken du får når et heiltal m vert delt i n like store delar. To ulike brøkar kan representera det same talet, for eksempel representerer 1/2 og 2/4 det same talet. Brøkene kan vere negative, positive eller null. Symbolet for mengda av dei rasjonelle tala er \mathbb{Q}.. I samband med addisjon er denne mengda ei gruppe og i samband med både addisjon og multiplikasjon utgjer den ein kropp; fraksjonskroppen til heiltala.
Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Kyrkje- og undervisingsdepartementet var eit norsk departement som eksisterte frå 1814 til 1982.
Tal
Komplekse tal
Dei komplekse tala er alle tala som kan vera røter til polynomlikningar med reelle koeffisientar, det vil seia alle tala som kan skrivast på forma a + bi, der a og b er reelle tal og. Dersom a = 0 kallar me a + bi for eit imaginært tal. Dersom b = 0, får me eit reelt tal. Komplekse tal korresponderer med punkter i det komplekse planet og mengda av dei komplekse tala er symbolisert ved \mathbb{C}. I samband med addisjon er denne mengda ei gruppe og i samband med både addisjon og multiplikasjon utgjer den ein kropp; den algebraiske lukkinga av dei reelle tala.
Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Kyrkjedelen av departementet ligg i dag under Kultur- og kyrkjedepartementet. Undervisingsdelen ligg i Kunnskapsdepartementet.
Historie
Etter at Noreg var blitt ein sjølvstendig stat i 1814, blei seks departement oppretta same år. Kyrkje- og undervisingsdepartementet var det første og vart kalla 1. departement. Dernest følgde Justisdepartementet, Politidepartementet, Indredepartementet, Finans- og tolldepartementet og Departementet for krigsadministrasjonen.
Namnet Kirke- og undervisningsdepartementet blei innført frå 17. november 1818.
Under Kåre Willoch si regjering blei departementet i 1982 delt og ansvaret for kultursaker, høgare utdanning og forsking blei overført til det nye Kultur- og vitskapsdepartementet.
I 1990 blei dei to departementa reorganisert. Dei to nye departementa var Kyrkje- og kulturdepartementet og Utdannings- og forskingsdepartementet.
Fylkesveg 894
Fylkesveg 894 (Fv894) går mellom Rundvatnet i Gamvik kommune og Kjøllefjord i Lebesby kommune i Finnmark. Vegen er 22,4 km lang.
Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Historie
Frå 1. januar 2002 blei avdelingane i det opphavlege gamle departementet flytta til Utdannings- og forskingsdepartementet då kyrkjesaker frå same dato blei flytta til det nyoppretta Kultur- og kyrkjedepartementet.
Fylkesveg 894
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Kyrkje- og undervisingsdepartementet
Historie
Med Jens Stoltenberg si 2. regjering skifta departementet namn til Kunnskapsdepartementet.
Hraunfossar
Hraunfossar er ein foss i Borgarfjörður vest på Island som består av fleire krystallklåre småelvar over eit 900 meter breitt område som renn direkte ut frå Hallmundarhraun, ei lavaslette danna etter eit utbrot frå ein av vulkanane under isbreen Langjökull. Hraunfossar fell ut i elva Hvítá frå bergskår av mindre porøs stein i lavaen, derfor namnet hraun, som tyder lava på islandsk. Hraunfossar ligg nær Húsafell, Reykholt og den store lavagrotta Víðgelmir.
Like ved Hraunfossar ligg ein anna foss kalla Barnafossar. Namnet på denne fossen kjem frå ei ulukke som skal ha funne stad her i tidlege tider. Det var ei naturleg bru over fossen og to born frå ein nærliggande gard fall av brua og drukna. I følgje enkelte segn skal mora etterpå ha øydelagd brua, medan andre segn seier det var eit jordskjelv.
Fründenhorn
Fründenhorn er eit 3 369 m høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Det ligg sør for fjellvatnet Oeschinensee ved Kandersteg. Mot vest er det over Fründenjoch (2983 m) knytt til Doldenhorn. Austover er fjellet langs Oeschinenjoch (3 172m) knytt til Oeschinenhorn, vidare mot aust langs fjellryggen ligg Blüemlisalp. På sørsida stig alle desse fjella opp frå isbreen Kanderfirn med bratte fjellveggar. Fründenhorn hevar seg over ein isbre som tek til mellom Fründenjoch og Oeschinenjoch og sidan flyt mot nord i retning Oeschinensee.
Toppturar
8. juli 1871 stod F.R. Corradi, Emil Ober, Peter Rubi og Fritz Ogi på toppen av Fründenhorn, som dei aller fyrste.
Normalvegen til Fründenhorn går langs nordvestegga. Frå Fründenhütte går ein over Fründengletscher opp på nordvestegga, dit opp leier ei breside. Over denne sida, til endes for nok ein bergrygg, når ein fjelltoppne.
Ei spektakulær rute går langs sørvestegga. Egga starta frå Fründenjoch, som ein når ved å gå over Fründengletscher. Ruta er delvis utrusta med faste sikringar for fjellklatring.
Lotta i Bråkmakergata
Lotta i Bråkmakergata (svensk Lotta på Bråkmakargatan) er ein av Astrid Lindgrens figurar. Lotta er mellom tre og fem år og er ganska sikker på at ho kan det meste.
Bøker
Barnen på Bråkmakargatan frå 1956 er den første boka i serien, og sjølv om heile familien medverkar, er det likevel den yngste dottera, Lotta, som er hovudpersonen. Ho heng opp plettar i eit tre og leikar at ho er ei geit som beitar lauv. Den 140 sider langa boka vart illustrert i fargar av Ilon Wikland og vart gjeve ut av Rabén och Sjögren.
Lotta på Bråkmakargatan frå 1961 vert innleia med at Lotta vaknar arg frå ein maredraum. Som om det ikkje var nok så ville mor til Lotta at ho skulle ha på seg ei trøye som klødde og stakk, noko den arge Lotta ikkje tolererte. Boka vart illustrert av Ilon Wikland og gjeve ut på Rabén & Sjögrens forlag.
Visst kan Lotta cykla er ei biletbok frå 1971 utgjeven av Rabén & Sjögren som handlar om når Lotta syklar for første gong. Ho gjer det på rein trass, fordi ingen trur at ho kan. Og fordi ho ikkje får noko sykkel låner ho ein altfor stor sykkel og fer iveg langs Bråkmakergata. Boka vart illustrert av Ilon Wikland.
Visst kan Lotta nästan allting frå 1977 utspelar seg kring jul og handlar om kva som hender når det ikkje finst eit einaste juletre att til sals i den vesle byen der Lotta, Mia-Maria og Jonas bur med foreldra sine. Boka vart illustrert av Ilon Wikland og gjeven ut av Rabén & Sjögren.
Visst är Lotta en glad unge frå 1990 utspelar seg i påsken og borna i Bråkmakergata håpar på at påskeharen skal ha gøymt godterifylte påskeegg på tomta, men godteributikken var stengd! Men Lotta har ei hemmelegheit ute i bua. Boka, som vart utgjeven av Rabén & Sjögren, vart illustrert av Ilon Wikland.
Lottas komihågbok frå 1993 er eit samlingsverk og ei dagbok. Boka er illustrert av Ilon Wikland og utgjeven av Rabén & Sjögren.
Bacillus subtilis
Bacillus subtilis er ein gram-positiv bakterie som lever i jord, der han spelar ei nykelrolle i økosystemet.
Noregsmeisterskapen i fotball for gutar 16 år
Noregsmeisterskapen i fotball for gutar 16 år eller Telenor Cup er ei årleg fotballturnering for G16-lag, innført i 2009. Turneringa vart vurdert kutta ut i forkant av budsjettforhandlingane for 2011, men NFF avgjorde 7. desember 2010 å vidareføre satsinga.
Ashburton på New Zealand
Ashburton (maori Hakatere) er ein by og eit distrikt i regionen Canterbury på austkysten av Sørøya på New Zealand. Han er det tredje største senteret i Canterbury, etter Christchurch og Timaru. Området kring Ashburton vert ofte nemnt som Mid Canterbury, som også er namnet på idrettslag som representerer dette distriktet
Namngjeving
Ashburton vart namngjeven av oppdagaren, kaptein Joseph Thomas, som sat i leiinga av New Zealand Land Association, etter Francis Baring, 3. Baron Ashburton, som var medlem av organisasjonen Canterbury Association (som arbeidde for å skipa ein engelsk koloni i Canterbury).
Eit vanleg tilnamn på Ashburton er «Ashvegas», ei ironisk samanlikning med Las Vegas. Dette kan vera på grunn av den respektable og konservative haldninga til innbyggjarane i motsetnad til det blømande nattelivet i pubane i byen, sett opp mot det å vera eit lyspunkt midt i øydemarka (Las Vegas) eller på slettene (Ashburton).
Vêrlag
Stort sett har Ashburton same vêr som Christchurch, eit turt, temperert klima. Sidan byen ligg lenger inne i landet og på ei større høgde enn Christchurch, er det turrare i Ashburton, og skilnadane i temperaturar er også større. Det er ikkje uvanleg at temperaturane om sommaren når over 35°C, medan ein om vinteren regelmessig har frost og årlege snøfall. Det største snøfallet i Ashburton var 60 cm den 12. juni 2006.
Økonomi
Mykje av industriverksemdene i Ashburton rettar seg mot det omkringliggjande jordbrukslandet, men byen er òg tilhaldsstad for nokre uvanlege verksemder: Designline, den einaste bussprodusenten på New Zealand, Ashford Handicrafts, den største produsenten i verda av spinnerokkar , Bruce McIlroys Rolls-Royce og Bentley bilrestaureringsverksemd og Peter Lynn Kites som designar og produserer og eksporterer store drakar til bruk i reklameverksemd og i kitesurfing.
Ashburton har ei dagsavis, Ashburton Guardian; AshburtonOnline, ei vevside for Mid Canterbury distriktet, og ei gratis vekeavis The Courier og ein radiostasjon.
Torstein
Torstein er eit mannsnamn sett saman av norrønt Þórr, '(guden) Tor', og steinn, 'stein'. Þorsteinn var den norrøne forma av namnet, medan det blei skrive Thorsten på gammaldansk og gammalsvensk.
Ashburton på New Zealand
Økonomi
Det ligg ei lita flystripe, Ashburton Aerodrome, ved byen.
Torstein
Utbreiing
Þórstæinn er det tredje vanlegaste mannsnamnet funne i nordiske runeinskripsjonar frå vikingtida, og ein reknar derfor med at namnet var svært vanleg i Norden då. Dei vanlegaste skrivemåtane for namnet var þurstin, þorstain og þurstain.
Namnet er i nyare tid mest vanleg i Tyskland i forma Thorsten og Torsten, og på Island i forma Þorsteinn. Den norske forma Torstein har ikkje vore blant dei mest brukte namna i Noreg dei siste tre hundre åra, men forma Tosten var mykje brukt på 1700-talet.
Ashburton på New Zealand
Rekreasjon
Innanfor bygrensene er tilboda avgrensa til det ein kan venta i ein by av denne storleiken, her er ein kino og ein symjehall. Her finst òg to golfbanar. Her er elles ein gangveg langs nordsida av elva mot kysten.
Torstein
Kjende namneberarar
Personane i listen er ordna kronologisk etter fødselsår.
Kjelder
Torsten Torsten 토르스텐 Þorsteinn Torsten
Ashburton på New Zealand
Rekreasjon
Litt lenger innover i landet, betrar tilhøva seg. Strendene ved Ashburton er bratte og steinete, og lite høvelege for symjing, men ikkje så verst for surfing. Den kunstige Hoodsjøen vart opna like søraust for Tinwald i 2001 for delvis å bøta på mangelen på høvelege stader for rekreasjon ved sjøen. Her kan ein ro, symja og stå på vass-ski. Elvene Ashburton, Rakaia og Rangitataelva byr på godt fiske, og særleg Rakaia er kjend for laksefiske. I dei øvre delane av Rangitata kan ein driva elvepadling og rafting. Rakaia er kjend for for jet-båtsport. Innsjøane Heron, Camp, Clearwater og fleire mindre sjøar, ligg kring ein halv times reise innover i landet, og byr på vass-sport og fiske. Frå vegen til desse innsjøane går fotturruter til Mount Somers.
Mount Hutt er eit framståande skisenter på Sørøya, ein time innover i landet, like forbi Methven.
248 Lameia
Han blei oppdaga av Johann Palisa 5. juni 1885 i Wien og blei namnsett etter Lameia, ei av elskarinnene til guden Zevs.
Fylkesveg 895
Vegen tar av frå E6 ved Skiippagurra og går i retning sørvest på sørsida av Tana til riksgrensa.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Jektvika i Rødøy
Jektvika eller Jektvik er ei bygd og ein ferjestad som ligg langs kystriksvegen på sørsida av fjorden Værangen i Rødøy kommune i Nordland. Bygda er eit knutepunkt som ligg sentralt i kommunen, og har eigen barnehage og skule, grendehus og kafé. Bygda har òg eigen butikk. Denne gjekk konkurs i 2009, men skifte eigar og starta så opp att.
Når ein køyrer langs kystriksvegen er ein avhengig av ferja Jektvik-Kilboghamn for å koma seg vidare, så denne ferjestrekninga kan vera sterkt trafikkert sommarstid. Ferja kan òg leggja til kai ved Bygda Sørfjorden på denne overfarten. Jektvik har òg ferjesamband til diverse øyar i kommunen; det går nesten dagleg ferje til Gjerøya, Rødøy, Selsøyvik, Storselsøy og Nordnesøy herifrå.
Messier 41
{{Infoboks open stjernehop }} Messier 41, M41 eller NGC 2287 er ein open stjernehop i stjernebiletet Den store hunden som ligg cirka 4 grader sør for Sirius. Med det blotte auget ser ein hopen som ein lysflekk. Mange av stjernene kan ein sjå i kikkert, men ettersom hopen dekker meir enn 1/2 grad synest han best i vidvinkelokular. Hopen blei oppdaga før 1654 av Giovanni Battista Hodierna, men kan ha vore kjend allereie for Aristoteles kring 325 f.Kr.
Stjernehopen er rundt 190 millioner år gammal.
Elvar i Estland
Elvane i Estland er korte og har hovudsakleg lita vassføring. Berre ti elvar er lenger enn 100 km. Den største elva er Narvaelva (som er 77 km lang) på den russisk-estiske grensa. Ho har ei vassføring som er større enn alle dei andre til saman.
A
Aavoja – Agali – Ahja – Alajõgi – Allika – Ambla – Ammeelva – Angerja – Antsla – Apna – Aruküla – Atla – Audru – Avaste – Avijõgi
Øresvik
I Øresvik finst det eigen skule, idrettslag og fleire små bedrifter, mellom anna campingplassen Polar Camp Hilstad.
Elvar i Estland
E
Emajõgi (Embach) – Elbu – Elva – Enge – Erra – Esna
G
Gauja – Gorodenka
H
Haavakivi – Halliste – Harku – Helme – Hilba – Humalaste – Hundikuristiku – Härjapea – Häädemeeste – Hüüru
J
Jaamaelva (Struuga) – Jurgaelva – Jõelähtme – Jõku – Jägala – Jänijõgi – Järveotsa
L
Laatre – Laeva – Lahavere – Leevi – Leisi – Lemmejõgi – Lemmjõgi – Liivi – Lintsi – Lodja – Loo – Loobu – Luguse – Luutsna – Lõve – Lähkma
M
Maadevahe – Maidla – Massu – Munalaskme – Mustajõgi – Mustjõgi (Endla) – Mustjõgi (Gauja) – Mustjõgi (Jägala) – Mustjõgi (Tallinn) – Mustoja (Lahemaa) – Mustvee – Muuga – Mõra – Mädajõgi – Mädara – Mähe
N
Nahavere – Naravere – Narvaelva – Nasva – Nurtu – Navestielva – Nuutri – Nõva
O
Ongaelva – Orajõgi
P
Paadrema – Paala – Pada – Pala – Paleelva – Paltra – Pede – Pedeli – Pedja – Peeda – Peetri – Penijõgi – Piigaste – Piilsi – Pikknurme – Piritaelva – Piusaelva – Porijõgi – Poruni – Prandi – Preedi – Punapea – Purtse – Põduste – Põltsamaaelva – Pärlijõgi – Pärnuelva – Pääsküla – Pühajõgi (Ida–Virumaa) – Pühajõgi (Saaremaa)
R
Raasiku – Rannametsa – Rannamõisa – Rannapungerja – Raudna – Reiu – Reopalu – Retla – Riguldi – Räpu
S
Saarjõgi – Saki – Saku – Salajõgi – Sallaelva – Salmeelva – Sauga – Seljaelva – Sigaste – Sillaorsa – Sitapätsi – Soodla – Struuga (Jaama) – Surju – Surjupera – Suuremõisa – Sõmeru – Sõtke – Sämi
T
Taebla – Tagajõgi – Tarvastu – Tatraelva – Teenuse – Timmkanal – Tirtsi – Tiskre – Toolse – Topi – Tori – Treppoja – Tuhala – Tuudi – Tänassilma – Tõdva – Tõlla – Tõrvajõgi – Tõrvanõmme – Tõstamaa
U
Ulila – Umbusi – Ura – Uueveski
V
Vaemla – Vaidava – Vainupea – Valgejõgi – Valuoja – Varaelva – Vardi – Vardja – Varsaallika – Vasalemma – Vaskjõgi – Veelikse – Velise – Vigala – Vihterpalu – Visela – Visula – Vodja – Vorsti – Võhanduelva – Võhkse – Võhu – Võlupe – Võsu – Väike Emajõgi – Vändra – Värska – Vääna
Ä
Ärma
Kifjorden
Kifjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Lima
Lima er hovudstad og største by i Peru med 7,2 millionar innbyggjarar (2000, inkludert hamnebyen Callao). Byen ligg midt i Peru i nord-sør-retning og ved stillehavskysten.
Kawasaki
Kawasaki (japansk: 川崎市; -shi) er ein by i Kanagawa i Japan.
Dravidiske språk
Den dravidiske språkfamilien inkluderer om lag 26 språk som blir brukt av meir enn 200 millionar menneske. Dravidiske språk finst hovudsakleg i sør-India og Sri Lanka, men ein finn også nokre i sentrale og austlege delar av India, Pakistan og Nepal.
Kawasaki
Kawasaki ligg ved munningen av elva Tama. Mellom Tokyo og Yokohama, på austsida av Tokyobukten, ligg industriområdet Keihin og den vestlege forstaden, som er eit bustadområde for personar som pendlar til Tokyo.
Lima
Sentrum i Lima vart utnemnt til verdsarvsområde av UNESCO i 1991.
Dravidiske språk
Den dravidiske språkfamilien har ikkje klart slektskap med andre språkfamiliar. Mange kjennemerke minner ein om uralske og altaiske språk. Nokre lingvistar har prøvd å visa at dei har noko slektskap, men dei fleste meiner berre at dei hadde kontakt med kvarandre ein gong. Folk har også prøvd utan suksess å visa slektskap med japansk, baskisk, koreansk, sumerisk, australske aboriginarspråk og språket til den gamle indussivilisasjonen.
Dei største moderne dravidiske språka er tamil, telugu, kannada og malayalam. Brahui, brukt i Pakistan, er det einaste dravidiske språket som berre er brukt utanfor India.
Lima
Geografi
Ei segn i Lima seier at dei invaderande spanjolane hadde spurt lokalbefolkninga kor den beste staden å bygge ein by var, og lokalbefolkninga hadde (som hemn) peika ut plassen der byen ligg. Mange ser på klimaet her som det verste i heile Peru; nokre mil sør for Lima er det mykje meir sol. Lima har berre 1284 soltimar i året, 28,6 timar i juli og 179,1 timar i januar eineståande låge verdiar, vurdert ut frå breiddegrad.
Callao
I hamnebyen Callao ligg både ei stor hamn og flyplassen til Limas.
Jolly Old Saint Nicholas
Tekst
Den tradisjonelle teksten vart publisert i 1881 og er:
Kysuca
Kysuca (ungarsk Kiszuca) er ei 66 km lang elv nord i Slovakia og ei av sideelvane til Váh frå høgre. Elva har gjeve namn til den uoffisielle regionen Kysuce.
Elva spring ut nær landsbyen Makov. Først renn elva sørvestover, rundt Javorníky til høgre og Kysucké Beskydy-fjella til venstre, før ho renn gjennom Turzovka og byen Čadca. Frå her snur ho sørover og renn mellom Javorníky til høgre og Kysucká vrchovina til venstre. Ho passerer Horelica, Krásno nad Kysucou, Kysucké Nové Mesto før ho munnar ut i Váh i Žilina. I Kysucadalen sør for Čadca, går ei jernbanelinje og E75.
Danny Elfman
Daniel Robert «Danny» Elfman er ein amerikansk komponist og musikar.
Elfman komponerer filmmusikk og han har skrive mykje av musikken til Tim Burton sine filmar. Han har også komponert musikk till andre filmar, blant anna Mission: Impossible og Men in Black, i tillegg til å ha komponert signaturmelodien till den animerte serien The Simpsons. Han har også gjort musikken til Corpse Bride, Edward Scissorhands og Black Beauty.
Ved sida av filmmusikken har Elfman medverka i nokre popgrupper.
Kjelder
.
What Child Is This?
«What Child Is This?» er ein julesong med tekst av William Chatterton Dix i 1865. På den tida arbeidde Dix som ein bestyrar i eit forsikringsselskap og var vorten sjuk. Medan han vart betre «såg han lyset» og byrja å skrive fleire salmar, mellom anna denne teksten som vart tonesett med melodien til «Greensleeves», ei tradisjonell engelsk folkevise. Sjølv om han vart skriven i England er han meir populær i USA enn i heimlandet i dag.
Komposisjon
Teksten er henta frå eit dikt skriven av Dix som «The Manger Throne». Delen av diktet som vart nytta til songteksten består av i alt tre vers. Det første verset stiller eit retorisk spørsmål i første halvdel, medan svaret kjem i andre halvdelen. Det andre verset inneheld eit anna spørsmål som vart besvart, medan det siste verset er ein generell appell til alle om å «ta imot Kristus». Melodien er blitt skildra som «sjelfull», «stemningsskapande og vakker».
Kanchipuram
Kanchipuram er ein gammal kongeby og eit viktig pilegrimsmål i hinduismen. Byen ligg i den indiske delstaten Tamil Nadu.
Mikkelfeltet
Statoil er operatør for Mikkelfeltet. Mikkel ligg 35 km sør for Åsgardfeltet og nord for Draugenfeltet, og er bygd ut med undervassanlegg. Dette er knytt til undervassanlegget Midgard, som høyrer til Åsgardfeltet. Brønnstraumen går til Åsgard B-plattforma, og gassen vidare til Kårstø i Rogaland via røyrleidninga Åsgard transport.
Hovudforsyningsbasen ligg i Kristiansund, medan driftsorganisasjonen har hovudkontor i Stjørdal.
249 Ilse
249 Ilse er ein hovudbelteasteroide. Han har ein uvanleg sein rotasjonsperiode, omtrent 3,5 døgn.
Han blei oppdaga av C. H. F. Peters 16. august 1885 i Clinton, New York USA og blei namnsett etter Ilse, ei legendarisk tysk prinsesse.
Kanchipuram
Byen var hovudstaden til Cholariket frå det andre hundreåret f. Kr., og hovudstad for pallavadynastiet frå 600- til 800-talet. Han var lenge eit hovudsete for den tamilske kulturen. Sanskritdiktaren Kalidasa skildra han som den beste blant byar.
Kanchipuram er sentral for buddhistar, djainar og hinduar. I sjølve sentrum ligg heile 126 tempel, medan det finst fleire i områda rundt.
Byen ligg ved elva Palar. I tillegg til tempel er han kjend for å produsera svært forseggjorte sariar av silke.
Dneprhøglandet
Dneprhøglandet (ukrainsk Придніпровська височина) er ei slette søraust i Europa i området mellom elvane Dnepr og Bug. Han ligg sentralt i Ukraina, i oblasta Zjytomyr, Kiev, Vinnitsa, Tsjerkasy, Kirovohrad og Dnipropetrovsk.
Val Logsdon Fitch
Val Logsdon Fitch er ein amerikansk fysikar ved Princeton University. Fitch mottok Nobelprisen i fysikk i 1980 oppdaginga av brot mot fundamentale symmetriprinsipp i henfallet til nøytrale K-meson. Han delte prisen med James Cronin.
Fitch gjekk ut frå Gordon High School og byrja på Chadron State College der han gjekk i tre år før han vart teken opp i U.S. Army i 1943. Seinare gjekk han ut frå McGill University med ein Bachelorgrad i elektroteknikk i 1948 og fullførte ein filosofisk doktorgrad i fysikk i 1954 ved Columbia University. Under andre verdskrigen var han ein del av Manhattanprosjektet ved Los Alamos. Han er eit medlem av fakultetet ved Princeton University
Laila Marie Yrvum
Laila Marie Yrvum er ein norsk songar, musikar og tradisjonsinnsamlar av romanislekt frå Tynset og Alvdal i Nord-Østerdalen og med røter frå Nordmøre. Laila Yrvum blir rekna blant dei viktigaste formidlarane av romanifolket sin kultur i Noreg i dag. Laila har budd mykje på Raufoss, men er i dag busett på Moss i Østfold.
952 Caia
952 Caia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. oktober 1916 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Crimean Astrophysical Observatory.
Rajčanka
Elva dannar grensa mellom fjella Lúčanská Malá Fatra og Strážovské vrchy. 32 km av elva kan nyttast til skipsfart.
Av byar langs elva finn ein Rajec, Rajecké Teplice og Žilina.
Ekstrem ultrafiolett stråling
Ekstrem ultrafiolett stråling (engelsk Extreme ultraviolet, EUV eller XUV) er ultrafiolett elektromagnetisk stråling med høg energi, med bølgjelengd på mellom 124 nm og 10 nm. Ifølgje Planck–Einstein-likninga har ho dermed foton med energi frå 10 eV opp til 124 eV (tilsvarande høvesvis 124 nm og 10 nm). Solkoronaen dannar ekstrem ultrafiolett stråling naturleg. Ein kan også laga strålinga ved hjelp av plasma og synkrotrone lyskjelder. Sidan ultrafiolett stråling type C (UVC) går til 100 nm, er det noko overlapp mellom dei to typane.
Catharinus Elling
Elling var fødd i Oslo, der han òg døydde. Han studerte pianospel og komposisjon i Leipzig 1877–1878 og i Berlin 1886–1887. Frå 1896 til 1908 var han lærar ved Oslo musikkonservatorium. Han skreiv blant anna symfoniar, ein fiolinkonsert, kammermusikk og ein opera. Mange musikarar som seinare skulle bli framtredande i norsk musikkliv, til dømes Fartein Valen, byrja å studera under Elling.
Elling gav og ut mange artiklar om norsk folkemusikk, og var ein av dei første som gjekk aktivt inn for å skrive ned folketonar i Noreg. Elling sitt grunnarbeid er verdifullt, sjølv om han ikkje støtt tok omsyn til dei tonale avvika frå det klassiske som fanst i folkemusikken.
Han var bror av ingeniøren Ægidius Elling, som fann opp gassturbinen.
Verk
(ikkje fullstendig)
Polsk
Polsk er eit vestslavisk språk som er brukt i Polen der det er det offisielle språket, og i tillegg i grannelanda Litauen, Kviterussland, Slovakia og Tsjekkia, og i land folkesette av polske innvandrarar. Forskarar reknar med at det finst mellom 39 og 48 millionar menneske som snakkar polsk i dag.
Polsk er det største vestslaviske språket både ut frå talet på talarar og bruksområde. Det høyrer til den lechitiske greina av språkgruppa, saman med pommerske talemål og den utdøydde polabisken, og dannar eit dialektkontinuum med slovakisk og tsjekkisk. I tillegg har polsk påverka dei austslaviske språka kviterussisk og ukrainsk. Sjølv om einskilde slaviske språk utvikla seg annleis, er det framleis ei viss grad av gjensidig forståing mellom dei grunna tidlegare politisk-etniske tilhøve.
Nokre forskarar meiner at schlesisk og kasjubisk er dialektar av polsk. Andre hevdar at desse to er forskjellige språk.
Dialektar og nærskylde språk
Hovuddialektar:
Sidedialektar:
Begge dei grenselandske dialektar vert ni snakka utanfor Polen av dei polske minoritetane i Litauen, Kviterussland og Ukraina. «Nyare blanda dialektar» er eit omgrep som vert brukt for å vise til dei nye dialektane som vert danna på tidlegare tyske territorium Polen fekk etter den andre verdskrigen.
Polsk står nærast i skyld med andre lechitiske språk: Kasjubisken og den utdøydde polabisken, men det dannar eit dialektkontinuum med slovakisk (nærast i skyld bortsett frå lechitiske språk ) og tsjekkisk. Sjølv om dialektkontinuumet mellom polsk og sorbiske språk vart brote, er forholdet mellom dei framleis klårt synleg. Nedersorbisk viser fleire særdrag til felles med polsk, medan oversorbisk har same tilhøvet med tsjekkisk.
Kviterussisk og ukrainsk, som høyrer til den austslaviske gruppa, er påverka på polsk. Russisken er ogso slektningen til polsk, men leksikalsk avstand er litt større enn i forhold til kviterussisk og ukrainsk. Frå sørslaviske språk står slovensk nærmast den vestslaviske greina, medan makedonsk og bulgarsk viser det store talet på innovative særdrag som ikkje kan verte kjende att i andre slaviske språk.
Språkgeografi
Ifylgje siste folketeljinga frå 2011 er det 37 815 606 menneske i Polen med polsk som fyrstemål, som svarer til om lag 98 % av befolkninga. Polsk vert snakka og i grannelanda Litauen (av 234 989 polakkar busette der snakkar 187 919, altso 80 %, polsk, ) Kviterussland (berre rundt 10 000 polsktalande, sjølv om talet på polakkar er mykje høgare ) og Ukraina (18 593 av 144 130 polakkar). Den polske befolkninga i den tsjekkiske delen av Schlesien snakkar ein overgangsdialekt med særdrag av både polsk og tsjekkisk. Denne dialekten har stor prestisje i området. Polsk vert ogso tala i USA, Australia og fleire land i Vest-Europa på grunn av utvandring frå Polen i laupet av 1800-, 1900- og 2000-talet.
Indre
Forskarar vurderer at det felles urslaviske språket byrja å brytast ned i mindre dialektgrupper rundt 500-talet, medan polsk utvikla seg frå den vestlege gruppa på 900-talet. Vanlegvis vert polsk språkhistorie delt inn i fire periodar: gamalpolsk (til 1500-talet), mellompolsk (frå 1500- til 1772), tidlegare nypolsk (1772-1945) og moderne polsk (frå 1945).
I gamalpolsk periode viser språket svært mykje fellesutvikling med grannespråka pommersk og polabisk, men ogso med tsjekkisk og slovakisk. Mellom dei viktigaste endringane finst den lechitiske omljoden, utvikling av nye former for preteritum, presumptiv og imperativ, tap av separate former for aorist og imperfektum og fleire omlagingar på bøyingssystemet i nominalgruppa. I tillegg kan det observerast ulike ljodvekslingar, til dømes utvikling av lange vokalar, blanding av nasale vokalar og bortfall av konsonantiske sonantar.
Ytre
Polske stad-, folke- og personnamn opptrer so tidleg som i 800-talet i tekstar skrivne på latin. Den bayerske geografen frå 800-talet nemner dei slaviske folkegruppene, mellom anna desse som seinare sameina seg for å skape Polen. Dagome iudex som stadfesta at Polen var eit kriste land var truleg skrive seint på 900-talet. Fyrste setninga på polsk finst i Boka frå Henryków: day, ut ia pobrusa, a ti poziwai — la meg male og du kvil. Dei fyrste tekstane skrivne heilt på polsk kjem frå 1200- og 1300-talet. Ein kan nemne mellom anna «Bogurodzica», ein religiøs lovsong, og preikene frå Święty Krzyż. I denne perioden får polsk mange lånord frå latin, tysk og tsjekkisk, og seinare ogso italiensk og fransk. Oppfinning av trykking, Reformasjonen og den sokalla «Gylne Fridomen» førte til framheving av polsken som språket til hoffet, administrasjonen og byråkratiet.
Polen sitt tap av sjølvstende i 1795 markerer byrjinga av den nypolske perioden som held fram til 1945. Denne tida er prega av sterk germanisering og russifisering av den polsktalande befolkninga inntil slutten på den fyrste verdskrigen og etterpå i laupet av den andre. Polsk utvikla seg litt forskjellig i dei ulike delane av det førre Polen: Medan polakkar i Galizia, som var kontrollert av Austerrike og seinare av Austerrike-Ungarn, oppnådde stor grad av autonomi og fekk rett til å bruke sitt eige språk, vart folket i delane som høyrde til Preussen og seinare Tyskland germanisert gjennom ulike rettsakter, som til dømes skuleplikt med tysk som einaste undervisingsspråk. I Russland-tilhøyrande delar pågjekk det russifisering på valdeleg vis. Trass i dette kan ein observere ei kraftig utvikling av polsk litteratur. Henryk Sienkiewicz, ein polsk forfattar kjend hovudsakleg for sine historiske romanar, fekk Nobelprisen i 1905.
Polen gjenoppnådde sjølvstende i 1918. Då byrja ulike sosiolektar å utvikle seg. Då vart det ogso innført ein ortografisk reform som framleis gjeld i dag. Etter den andre verdskrigen, på grunn av store migrasjonar frå aust til vest grunna i grenseskifte, vart polsk eit ganske einsarta språk. Det hadde lita dialektal differensiering, bortsett frå einskilde behaldne særdrag.
Konsonantar
Statusen av mjuke konsonantar, dvs. om dei er allofonar av dei harde, eller er kvart og eit eit separat fonem, er vanskeleg å fastslå. Bortsett frå postalveolarar kan dei opptre berre i avgrensa tilfelle. Fonema /)/ og / / høyrer ikkje til det nåtidige polske foneminventaret, men kan dukke opp i austlege dialektar og i sceneuttale.
Vokalar
I polsk finst det seks orale vokalfonem: //, //, //, //, // og //. Dei svarer til ti grafem: <i>, <y>, <u> og <ó>, <e>, <o> og <a>. Vanleg uttalemåte for /i/ er [i], for /ɨ/ – /ɨ/, for /u/ – [u], for /ɛ/ – [ɛ], for /ɔ/ – [ɔ], medan for /a/ – [ä]. Allofonisk variasjon er ikkje stor. Grafema <ą> og <ę> markerer i skrift som oftast ulike kombinasjonar av vokalar med nasalert element – annan vokal eller konsonant – og uttalen deira avheng av posisjonen deira i ordet.
Uttalen av vokalar, nasale vokalar inkludert, kan variere litt i ulike regionar og er knytt til kvalitative endringar av gamle lange vokalar. I mange dialektar har til dømes den gamle lange a-en utvikla seg til // i staden for //. Schlesisk og særleg kasjubisk har kvar for seg sine eigne særskilde trekk i vokalsystemet.
Trykk
I polsk er som oftast den nest siste stavinga i ordet trykktung. Denne regelen gjeld for slavisk arveleksikon og størstedelen av lånord frå ulike språk. Unntaket er fleire verbalbøyingsformer: presumptiv og fleirtal i preteritum: chcielibyśmy (~«me ville»), robiliśmy («me gjorde»), latinske og greske lånord som sluttar på -ika, -yka: matematyka («matematikk»), logika («logikk»), nokre samansetningar: rzeczpospolita («republikk»), czterysta («fire hundre») og ein del andre ord som tradisjonelt får uregelmessig trykk på grunn av ulike faktorar (analogi, lån, osv.). Unntaka dannar ikkje tydelege kategoriar verken morfologisk eller semantisk sett, difor opptrer det ofte forskjellige feil i trykkleggjing. Mange, særleg yngre språkbrukarar, flyttar trykket alltid til den regelmessige, nest siste stavinga.
Morfologi
Polsk er eit flekterande språk med fem ordklasser som kan bøyast: substantiv, adjektiv, pronomen (personlege, eigedoms-, demonstrative, relative, spørje-), talord og verb. I tillegg kan visse adjektiv og adverb ha gradbøying. Orda i nominalgruppe bøyer i sju kasus (nominativ, genitiv, akkusativ, dativ, lokativ, instrumental og vokativ), to tal (eintal og fleirtal ) og tre kjønn (maskulinum, femininum, nøytrum; bortsett frå substantiv som har ibuande genus). Verba bøyer i person (niosę «eg ber» – niesiesz «du ber»), numerus (niosę «eg ber» – niesiemy «vi ber»), tempus (niesiesz «du ber» – niosłeś «du bar»), aspekt (nieść «å bere ein gong» – nosić «å bere fleire gonger» – zanieść «å ha bore» – zanosić «å bere akkurat no») og modus (niosę «eg ber» – zaniósłbym «eg ville ha bore»). I visse former får verba ogso genusbøying (niosłem «eg bar-maskulinum» – niosłam «eg bar-femininum»). Infinitiv (nieść «å bere») og ei rekkje partisippformer er ogso medtekne i paradigmaa for verbalbøying: presens adverbial partisipp (niosąc «berande-adverb»), presens adjektival partisipp (niosący «berande-adjektiv»), aktivpartisipp for preteritum (niósłszy «*havande bore») og perfektum partisipp (niesiony «boren»). Det finst ogso ei verbalform for preteritum som svarer til norske konstruksjonar med ubestemte pronomen ein og man (niesiono «ein bar»).
Når det gjeld orddanning, er avleiing veldig vanleg, med mange produktive morfem. Samansetting førekjem derimot ikkje so ofte. I mange samanheng der germanske språk ville helst ha eit samansett substantiv, har polsk anten eit uttrykk med adjektiv, eller med eit anna substantiv i genitiv.
Syntaks
I polsk er SVO umarkert ordstilling, men rik morfologi tillèt å bruke ogso andre ordstillingar for å understreke det snakkaren meiner er viktigast i setninga. Dette gjer at polsk syntaks er nokso lausare i samanlikning med til dømes germanske eller romanske språk. Dette særdraget har polsken til felles med størstedelen av slaviske språk. Makedonsk, bulgarsk og kyrkjeslavisk er oppsiktvekkjande unntak. Plasseringa av ulike ledd i setninga spelar lik rolle i polsn som bruk av bunden og ubunden artikkel i språka der binding er ein levande grammatisk kategori:
Alle fire setningar tyder om lag det same: ein katt sit på bordet, og alle er korrekte. Det er fokus som er annleis i dei. I (1) er den viktigaste informasjonen at det er katten som sit på bordet, i (2) — at det er på bordet der han sit, i (3) — at han sit, medan i (4) — at han sit på bordet, medan nokon annan gjer noko anna (til dømes står, ligg eller sit ein annan stad).
Polsk er eit pro-drop-språk som tyder at pronomena som fungerer som subjektet i setninga kan vere utelatne om dei ikkje er trykktunge. Den morfologiske strukturen av eit polsk verb inneheld allereie informasjon om person og ofte ogso kjønn, difor er pronomena redundante og kan fjernast.
Skriftsystem
Polsk har alltid vore skrive med latinske bokstavar. Dei fyrste dokumenta brukte ulike skrivemåtar, som oftast delvis inspirerte av tysk og tsjekkisk skriftspråk. På 1500-talet forsøkte Jakub Parkoszowic å innføre ortografiske reglar, men forslaget hans vart aldri populært. Særdrag av moderne ortografi opptrer i mellompolsk periode og viser ein stadig evolusjon der radikale reformer vart avviste til fordel for dei som baserte på nokso kaotisk, men allereie godt etablert skriftleg tradisjon. Den siste store reforma av rettskriving fann stad i 1936. Endringane innførte etterpå er små og som oftast gjeld skrivemåten av eigennamn, store bokstavar, teiknsetjing osv. og vert vedtekne og utgjevne av Det polske språkrådet.
Det moderne polske alfabetet består av 32 bokstavar:
a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż
A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż
Bokstavane med diakritiske teikn er rekna som sjølvstendige og vert brukte ved alfabetisk sortering. Ordet łabądź («svane») opptrer difor i oppslagsverk etter ordet liczba («nummer»). I tillegg opptrer sju digrafar: ch, cz, dz, dź, dż, rz og sz, medan bokstavar Q, V og X ikkje dukkar opp i polske ord, unnateke nokre nyare lånord.
Isambard Kingdom Brunel
Isambard Kingdom Brunel var ein britisk ingeniør. Brunel var med på ei rad byggjeprosjekt i Storbritannia. Mellom anna bruer, dampbåtar, jarnvegar og tunnelar. Han er mest kjend for bygginga av Great Western Railway, den store vestjarnvegen, mellom vestre England og Wales og London.
Brunel var ein nyskapar som ikkje alltid lukkast, men likevel var først ute med mange løysingar på gamle byggeproblem. Han bygde den første tunnelen under ei farbar elv og utvikla den første propelldrivne dampbåten, som òg var det største skipet bygd til då.
Brunel vart i ei kåring organisert av BBC kåra til den nest viktigaste briten gjennom tidene (etter Winston Churchill).
Noregsmeisterskapen i fotball for jenter 19 år
Noregsmeisterskapen i fotball for jenter 19 år eller Telenor Cup er ei årleg fotballturnering for J19-lag, som vart innført i 2008.
Kawasaki Heavy Industries
Kawasaki Heavy Industries, Ltd. (川崎重工業株式会社, Kawasaki Jūkōgyō Kabushiki-gaisha) er eit internasjonalt føretak med base i Japan. Hovudkvartera ligg i i byane Minato-ku, Tokyo og i Kobe. Føretaket vart skipa i 1896 og er kalla opp etter grunnleggjaren Shozo Kawasaki. Namnet har ingenting med byen som heiter Kawasaki å gjere.
Kawasaki Heavy Industries er godt kjend for sine motorsyklar og terrengkjøretøy, men produsererer og tog, luftfartøy, produkt for industri og romfart. Føretaket driv dessutan skipsbygging gjennom dotterselskapet Kawasaki Shipbuilding Corporation.
Utvalde produkt
<Gallery> Fil:KawasakiNinja.jpg|Kawasaki ZX-6R Fil:Kawasaki c751b train 2.jpg|Kawasaki c751b passasjertog Fil:Kawasaki Ki-45.jpg|Kawasaki Ki-45 frå andre verdskrig Fil:Kawasaki Shipbuilding Co. (headquarters 1).jpg|Kawasaki skipsverft i Kobe </Gallery>
Tynset Idrettsforening
Tynset Idrettsforening er eit idrettslag på Tynset i Hedmark, stifta i 1900. Laget har avdelingar som driv med fotball, friidrett, gymnastikk/turn, handball, judo, orientering, skeiser, ski, symjing og taekwondo. Avdelingane med flest akive er fotball, orientering og skeiseløp.
Idrettslaget held til på Nytrømoen, der det er både grasbane og ei fotballbane frå 2007 med kunstdekke, friidrettsbane og skeisebane om vinteren.
Fotballlaget, som er medlem av Trøndelag Fotballkrins, deltok i 2015 på nivå fire i norsk seriefotball. Laget spelar i raude drakter og kvite bukser.
Kjelder
Tynset IF si heimeside
Huron-istida
Huron-istida var ei istid som varte frå 2400 millionar år sidan til 2100 millionar år sidan under periodane siderium og rhyacium i æraen paleoproterozoikum. Det var ein av dei strengaste istidene i historia og enkelte geologar meiner at ho var særs lik snøballjord-istida som skjedde i neoproterozoikum.
1482
1482 (romartal MCDLXXXII)
Polarbanen
Polarbanen var jernbanen mellom Fauske og Narvik som Adolf Hitler planla og starta arbeidet med under den andre verdskrigen. Omkring 30 000 menneske var opptekne med jernbanebygginga mellom Mo i Rana og Drag i Tysfjord i tidsrommet 1943–1945. Halvparten av desse var russiske krigsfangar som var slavearbeidarar. Fangeleirane låg tett i tett langs traseen i Dunderlandsdalen, Saltdalen og i Sørfold. Mange spor etter jernbanebygginga er synlege også i dag, både i form av ferdige tunellar og brupilarar.
Bakgrunn
Som ein del av bygginga av Festung Norwegen, ville Det tredje riket utvide jernbanen i Noreg, som på sommaren 1940 var ferdigbygd berre nord til Mosjøen, slik at han gjekk heilt til Kirkenes, rett ved grensa til Sovjetunionen. Bygginga av Nordlandsbanen vart utført under norsk leiing og med norsk arbeidskraft, men bygginga av Polarbanen, nord for Fauske, vart leidd av tyske styresmakter.
Etter den andre verdskrigen
Etter krigen valde dei norske styresmaktene å avbryte arbeidet med den delvis ferdige passasjen. Delar av grunnen til dette kan ha vore moglegheita for at Sovjetunionen ville krevje kompensasjon for arbeidskrafta frå dei russiske slavane. Men heller ikkje på 1970-talet, då debatten om jernbane i Nord-Noreg gjekk for fullt, vart arbeidet teke opp att. Under bygginga av Europaveg 6 gjennom Nordland vart noko av traséen teken i bruk som bilveg.
Turiec ved Váh
Turiec (ungarsk Turóc) er ei elv nordvest i Slovakia med ei lengd på 77,4 km. Ho er ei sideelv til Váh, og munnar ut i henne nær byen Martin. Elva spring ut frå fjella Store Fatra. Turiec fylke er kalla opp etter denne elva.
Kifjorden i Tromsø
Kifjorden er ein fjord på nordaustsida av Kvaløya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til botn av Sørfjorden, som er ei lita vik i fjorden. Aust for Sørfjorden ligg ei anna vik kalla Nordfjorden.
Fjorden har innløp mellom Sjurgamneset i vest og Skjoldholmen i aust. Inst i Nordfjorden ligg garden Kifjord.
Mette Karlsvik
Mette Karlsvik er ein norsk forfattar som debuterte i 2005 med romanen Vindauga i matsalen vender mot fjorden. Ho vart tildelt Tarjei Vesaas' debutantpris for 2005. Andre romanen hennar heiter Flytårn og kom ut i 2007.
Tidsline i Harry Potter-bøkene
Handlinga i Harry Potter-serien spinn seg ut i tida frå 1991, då Harry Potter fyller elleve, til 1998. Serien inneheld òg referansar og tilbakeblikk til ting som skjedde før denne tida. Ved hjelp av informasjon frå bøkene har lesarar laga ei tidsline som viser kva handlingar som skjedde på kva tidspunkt. Det finst fleire sjølvmotseiingar i tidslina, men Rowling har sjølv innrømma at ho har vanskar med matematikk, så perfekt kronologi kan ein ikkje rekna med.
Utgangspunkt
Lesarane har laga ei tidsline for Harry Potter-litteraturen ut frå ein liten informasjonsbit. I Harry Potter og Mysteriekammeret får lesarane vite at spøkjelset Nesten-Hodeløse Nikk døydde den 31. oktober 1492. I den same boka feirar Nesten-Hodeløse Nikk den 500. «dødsdagen» sin. Denne feiringa må difor finne stad den 31. oktober 1992. Sjølv om Nesten-Hodeløse Nikk fortel Harry at han har vore daud i «nesten 400 år» i kapittel 7 i Harry Potter og De vises stein, er dette truleg ein feil frå forfattaren si side, og difor har fans valt datoane ut frå dødsdagen til Nikk. Ein kan også finne ut av tidslina frå å lese på gravene til faren (Jakob) og mora (Lilly) til Harry då dei var i Gudriksdal i Harry Potter og dødstalismanene.
Sjølvmotseiingar
Sjølv om det er enkelte problem med denne tidslina, blir ho brukt av fans og av Warner Bros. si tidslinje av serien (eit innslag i DVD-versjonen av Filmen Harry Potter og Mysteriekammeret og Filmen Harry Potter og fangen fra Azkaban inneheld datoar som er interpolert frå dette datosystemet, slik som at Harry Potter sin bursdag er sett til 31. juli 1980, og at den første sigeren over Voldemort er 31. oktober 1981).
Problem med tida
Ofte når datoar blir gjevne, er dei gjevne med ein dag i veka som ikkje stemmer ilag med den faktiske datoen i historia. Eit enkelt slikt døme kjem fram i Harry Potter og fangen fra Azkaban då Rakel Rummefiold refererer til 16. oktober 1993 som ein fredag, sjølv om 16. oktober 1993 faktisk er ein laurdag. Dette blir vanlegvis forklart med kunstnarisk fridom.
Det er òg sjølvmotseiingar i bøkene på dette området. Til dømes i Harry Potter og ildbegeret er både 1. og 2. september oppgjevne som måndagar, og i Harry Potter og fangen fra Azkaban er Bukknebb si rettssak sett til 20. april, sjølv om fans etter nøye lesing av teksten har komme fram til at rettssaka ikkje kan vere seinare enn i februar.