cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Store Kufjorden
Store Kufjorden (samisk Stuora Vuođđovuotna) er ein fjord på sørsida av øya Seiland i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 9,5 km nordover frå Rognsundet til Kufjordbotn i botn av fjorden.
Fjorden er omgjeve av høge og bratte fjell som strekkjer seg 600-700 meter bratt opp begge sider av fjorden. Fjorden er 158 meter på det djupaste, like søraust for Store Kufjordneset.
Leprabakterie
Leprabakterien vart oppdaga i 1873 av Gerhard Armauer Hansen i hudprøver.
Universitetet i Tromsø – Noregs arktiske universitet
Universitetet i Tromsø – Noregs arktiske universitet, til dagleg UiT Noregs arktiske universitet eller berre UiT (nordsamisk: UiT – Norgga árktalaš universitehta), inntil 1. august 2013 Universitetet i Tromsø (forkorta UiT; inntil 2006 forkorta UiTø) er det universitetet i verda som ligg lengst nord. Universitetet har campusar i Tromsø, Narvik, Alta, Harstad, Hammerfest, Bardufoss og Kirkenes, og vart vedteke oppretta i 1968. Kong Olav V av Noreg opna universitetet i 1972. Det er eitt av åtte universitet i Noreg.
Universitetet i Tromsø vart fusjonert med Høgskolen i Tromsø 1. januar 2009, med Høgskolen i Finnmark 1. august 2013 og med høgskolane i Narvik og Harstad den 1. januar 2016. Etter fusjonen i 2013 vart namnet endra til UiT – Noregs arktiske universitet.
Tone Tvedt Nybø
Tone Tvedt Nybø er ein norsk politikar som representerer Kristeleg Folkeparti. Ho var ordførar i Randaberg kommune frå 2007 til 2011.
456 Abnoba
456 Abnoba er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. juni 1900 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf og Friedrich Karl Arnold Schwassmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Vassøy
Vassøy er ei lita øy, få minutt med båt frå Stavanger. Vassøy høyrer til Storhaug bydel som ligg på austkanten av Stavanger. Øya har eigen barneskule der elevtalet er kring 70. Når elevane går ut av barneskulen må dei pendla til byen.
Det har i mange år vore eit ordskifte om mogleg brusamband til Vassøy, men førebels klarar Vassøybuen seg med ferjesamband til Stavanger.
Rockin' Around the Christmas Tree
«Rockin' Around the Christmas Tree» er ein julelåt skriven av Johnny Marks og spelt inn av Brenda Lee i 1958 for Desca 9-30776.
Bakgrunn
Trass i at stemma høyrest ganske vaksen ut, var Lee berre 13 år gammal då ho song inn songen. Med på innspelinga var Hank Garland på gitar, medan Boots Randolph spelar saksofonsoloen.
Ein instrumentalversjon av songen finst som bakgrunnsmusikk for fjernsynsprogrammet Rudolph the Red-Nosed Reindeer i 1964, som berre hadde med musikk skriven av Marks. Songen vart òg nytta i filmen Hjemme alene i 1990.
Salslister
Decca gav ut singelen i både 1958 og 1959, men selde ikkje særleg før Lee slo gjennom i 1960. Då jula kom det året klatra «Rockin' Around the Christmas Tree» til 14. plassen på Billboard Hot 100. Han fortsette å selje godt kvar jul dei enste åra og klatra så høgt som tredjeplassen på julesonglista til Billboard i desember 1965.
Songen nådde sjetteplassen på den britiske singellista i 1963, og på grunn av digital nedlasting gjekk han inn på UK Singles Chart i 2013, då han nådde ein 63. plass. I fleire tiår var Brenda Lee den einaste kjende versjonen av songen.
Kim Wilde- og Mel Smith-versjonen
Ein versjon av Kim Wilde og Mel Smith (omtalt som «Mel & Kim» som ein parodi på den då populære systergruppa Mel and Kim), med Pete Thomas, nådde tredjeplassen på UK Singles Chart jula 1987. Songen vart spelt inn til inntekt for Comic Relief. I musikkvideoen kan ein sjå dei to som held ein julefest med gjester som The Mekon og komikarpartnaren til Smith, Griff Rhys Jones medan julekoret vert spelt av bandet Curiosity Killed The Cat.
Bob Rivers-parodi
Bob Rivers spelte inn ein parodi av songen kalla «Shoppin' Around for a Christmas Tree» for albumet White Trash Christmas i 2002.
Andre versjjonar
Artistar som har spelt inn songen er mellom andre:
Brorpart
Brorparten var den arveluten som etter gammal rett gjekk til ein bror ved eit arveskifte. Søsterparten var halvdelen av brorparten.
Ved arveskifte i Noreg vart skiftekostnader, gjeldskrav og gravferdskostnader dekte før arven vart gjort opp mellom arvingane. Ein attlevande ektefelle skulle ha sin halvdel av eit bu med felleseige før arven vart delt. Etter lova skulle attlevande ektefelle arve ein brorpart i arvebuet, men praksis viser at det sjeldan vart etterlevd. Arvebuet vart delt berre mellom attlevande slektningar. Etter gammal norsk, svensk, dansk og slesvigsk rett gjaldt den hovudregelen at mann tok dobbelt lut mot kvinne, jamfør Kristian den femtes norske lov 5-2-29. Regelen vart avskaffa i Sverige ved forordning 19. mai 1845, i Danmark ved lov av 21. mai 1845 og i Noreg ved arvelova av 31. juli 1854.
Ignace Heinrich
Ignace Heinrich var ein fransk friidrettsutøvar, fødd i Ebersheim i Bas-Rhin, som i 1950 vart europameister i tikamp.
Aktiv
Heinrich vart under 2. verdskrigen kalla til krigsteneste for Nazi-Tyskland. Etter å ha vore sovjetisk krigsfange fekk han sommaren 1945 vende heim til farsgarden i Ebersheim.
I 1947 deltok Heinrich for fyrste gong i ein tikamp og sanka 6 300 poeng. Under Sommar-OL 1948 i London tok han med 6 974 poeng, einast den unge USA-amerikanaren Bob Mathias var betre. To år seinare vann Heinrich tikampen ved europameisterskapen 1950 med sine 7364 poeng, 67 poeng føre islendingen Örn Clausen. Sundag 29. og måndag 30. juli 1951 møttest dei to i eit meistermøte i Reykjavik. Clausen leia etter fyrste dag, men Heinrich kom tilbake andre dag og vann med 7 476 poeng mot Clausens 7 453. Dermed forbetra han den franske tikamp-rekorden for femtande og siste gong. Prestasjonen tilsvarar etter dagens tabellar 6934 poeng.
Heinrich vart fransk meister i tikamp åra 1947, 1948, 1949 og 1952. Dessutan var han fransk meister 1949 i lengdehopp og i 1952 fransk meister i så vel 110 meter hekk som i stavhopp.
Ommund Vareberg
Ommund Vareberg er ein norsk lokalpolitikar som representerer Høgre. Han var ordførar i Rennesøy kommune frå 2007 til 2011.
Fylkesveg 809
Fylkesveg 809 (Fv809) går mellom Sandnessjøen i Alstahaug kommune og i Dønna kommune.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Parakai
Parakai er ein busetnad på Nordøya på New Zealand i regionen Auckland. Han ligg 43 kilometer nordvest for Auckland, nær den sørlege utstrekkinga til den naturlege hamna Kaipara Harbour og tre kilometer frå Helensville. Folketalet var 1 371 ved folketeljinga i 2006.
Parakai er kjend for dei varme kjeldene sine med naturleg geotermisk mineralvatn. Det ligg ei rekkje kjelder med mineralvatn i området, og det er høve til fleire slag fritidsaktivitetar.
Dei fleste av innbyggjarane i Parakai held til i nærleiken av hovudgata, Parkhurst Road, som fører ut mot South Head. South Head-området har mykje jordbruk, mjølkeproduksjon, saueavl og hjortefarming.
Den vesle maoribusetnaden ved Haranui Marae ligg om lag 25 km frå Parakai og er rekna som ein del av Parakai-samfunnet.
Ein av dei større attraksjonane i Parakai er flyplassen Parakai Aerodrome, som har ein 760 meter lang kalksteinsrullebane. Hangarar, vedlikehald for materiell, drivstoff og andre tenester er tilgjengelege for tilreisande eller lokale flygarar, og fallskjermhopping trekkjer til seg folk frå heile Auckland-området. Ei vid rekkje av lettare flygeaktivitetar har hatt tilhald i Parakai sidan i 1960-åra.
Historie
Parakai har fått namnet sitt frå den nærliggjande Kaipara Harbour og Kaipara-elva - ordet «Parakai» er rett og slett ei omstokking av Kaipara for å unngå misforståing.
Den første europeiske nybyggjaren var Charles Fordyce, som flytta til området i 1875. Reservatet Hot Springs vart oppretta av sentrale styresmakter i 1881 og administrasjonen av det overlate til bystyret i Helensville - sjølv om «kjeldene» på dette tidspunktet berre var nokre gjørmehol innimellom krattet i reservatet.
Reading FC
Reading Football Club er ein engelsk fotballklubb som spelar i Football League Championship, det 2. nivået i engelsk fotball. Klubben vart stifta i 1871, og vart vald inn i The Football League i 1920. «The Royals», som er kallenamnet til Reading, spelar heimekampane sine på Madejski Stadium i Reading. Byen Reading ligg i den engelske regionen Søraust-England, omtrent seks mil vest for London.
Parakai
Historie
Kring 1892 var det gjort mange forbetringar kring kjeldene. Skikkelege bad vart sette opp for badegjestene, eit fire-roms badehus vart òg reist i dette tiåret. Tidleg på 1900-talet skaffa regjeringa til vege midlar til å utvikla kjeldene med nye bygningar og bad. Desse vart opna i 1907, og vart straks svært populære blant publikum.
I 1908 vart det første offentlege pensjonatet opna ved «Helensville Hot Springs», det same året som byen offisielt fekk namnet Parakai.
Reading FC
Spelarstall
Endra 28. august 2020
Parakai
Historie
Det første større offentlege badet vart opna i 1912, saman med tennisbanar og bowlingbanar i Parakai Domain. Kort etter vart det bygd ein sportspaviljong, og dei to pensjonata som byen no hadde, var støtt overfylte av menneske som vitja byen.
Under den første verdskrigen vart to nye store pensjonat bygde, og midt i 1920-åra hadde Parakai ei oppgangstid med fleire tilreisande i helger og fridagar enn byen kunne ta hand om. Dei tilreisande ville mellom anna vitja dei varme kjeldene som hadde fått ry på seg for å lindra mange helseplager.
I 1926 gjorde symjeklubben Helensville Swimming Club bada ved Parakai til sin heimebane, noko dei framleis er. Under den andre verdskrigen var badeanlegget ein populær stad å vitja for amerikansk militærpersonell.
I 1950-åra vart byen råka av ulukker. Dei to viktigaste pensjonata brann ned i løpet av eit år, Parakai House i 1956 og Springside året etter. Bygningen Billiard Hall slapp unna brannen og vart seinare flytta til flyplassen der han tener som klubblokale og rom for fallskjermpakking.
I 1958 vart ei ny grunnskule opna, og bygningane er moderniserte i løpet av det siste tiåret.
I 2007 vart her starta bygging av eit nytt kjøpesenter.
457 Alleghenia
457 Alleghenia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. september 1900 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf og Friedrich Karl Arnold Schwassmann ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Synkrotronstråling
Synkrotronstråling er elektromagnetisk stråling send ut av ladde partiklar som fer med relativistisk fart i eit magnetfelt. Strålinga vert send ut grunna akselerasjonen magnetfeltet utset partiklane for. Synkrotronstråling er nært knytt til bremsestråling der eit fritt elektron vert deakselerert av eit ion utan å verta fanga inn.
Bylgjelengda til synkrotronstrålinga går ned når energien til elektronet aukar. Synkrotronstråling er sterkt polarisert og produserer mykje av strålinga frå Krabbetåka, pulsarar, og radiogalaksar.
Borisoglebsk
Borisoglebsk (russisk Борисогле́бск) er ein by i Voronezj oblast i Russland med om lag 65 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Vorona, nær munningen i Khopjor, rundt 200 km aust for Voronezj.
Borisoglebsk vart grunnlagt i 1698 og er kalla opp etter dei to russiske helgenane Boris og Gleb. Staden fekk bystatus i 1779.
Borisoglebsk flybase ligg 6 km aust for byen.
DS «Mercur» (1883)
DS «Mercur» (kallesignal HDGB / LFXA) var et kombinert laste- og passasjerskip som ble overlevert i 1883 som DS «Kong Dag» til Det Søndenfjelds-Norske Dampskibsselskab (DSND) i Oslo. Skipet var byggnummer 188 ved Lindholmen varv som var eigd av Motala Verkstad i Göteborg i Sverige. Ho gjekk i rute mellom Oslo og Hamburg til 1889 då skipet vart kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS). Skipet vart omdøypt «Mercur» og sett inn på ruta Bergen – Newcastle i England. På 1930-talet gjekk ho i kystruter, og vart også nytta som avløysarskip i hurtigruta. I 1939 vart skipa nedrigga til lekter og omdøypt «Else». I 1952 vart ho seld til Belgia. Den vidare lagnaden på skipet er ukjent.
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Merkur er den minste planeten i solsystemet vårt.
Historie
Etter å ha gått i ruta Oslo – Hamburg for Det Søndenfjelds-Norske Dampskibsselskab under namnet «Kong Dag», vart skipet i august 1889 kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab. I november same året vart ho omdøypt til DS «Mercur», og i 1900 vart ho sett inn på ruta Bergen – Newcastle. Etter ei grunnstøyting i 1906 gjennomgjekk DS «Mercur» ein hovudreparasjon og fekk nye salongar og master. 22. oktober 1919 var skipa undervegs frå Trondheim til Bergen med stykkgods då ho grunnstøytte og sokk ved Leksa i Trondheimsfjorden. DS «Mercur» vart heva i juli 1920 og slept til Mjellem & Karlsen Verft i Bergen for reparasjon. Skipet fekk ny innreiing, og i 1922 var ho ferdig reparert. DS «Mercur» gjekk i kombinertruta langs norskekysten, og var òg avløysarskip i hurtigruta på 1930-talet. 11. januar 1939 kjøpte Einar Cook i Bergen skipet, rigga henne ned til lekter. Lekteren vart seld til Kristiania Portland Cementfabrik i Oslo seinare same år, og omdøypt «Else». I 1951 kjøpte Johan Nilsen i Fredrikstad lekteren, og i februar 1952 vart han selt til Belgia. Den vidare lagnaren er ukjend.
1992-filmen Aladdin
Aladdin er ein amerikansk animert musikk-fantasyfilm frå 1992, produsert av Walt Disney Feature Animation og utgjeve av Walt Disney Pictures. Filmen er den trettiførste animerte langfilmen frå Disney og den fjerde som var produsert i tiåret kjent som Disney-renessansen, som varte frå 1989 til 1999. Aladdin var produsert og regissert av Ron Clements og John Musker, og er basert på det arabiske folkeeventyret under same namn frå eventyrsamlinga Tusen og ei natt.
Stemmeskodespelarane i den engelskspråklege utgåva av filmen er mellom andre Scott Weinger, Robin Williams, Linda Larkin, Jonathan Freeman, Frank Welker, Gilbert Gottfried og Douglas Seale. Filmen følgjer Aladdin, ein arabisk gategut, som finn ei magisk lampe som inneheld ein ånd. For å gøyme lampa frå storvisiren kler han seg ut som ein velståande prins, og prøver å imponere sultanen og dottera hans.
Nasjonal Digital Læringsarena
Nasjonal digital læringsarena (NDLA) er eit fylkeskommunalt samarbeid som har som mål å tilby frie, opne læremiddel på Internett, i alle fag i den vidaregåande skulen.
Samarbeidet vart starta opp som eit prosjekt i 2007, og alle fylkeskommunane utanom Oslo stod bak. Målet er å kjøpa inn eller sjølv utvikla digitale læremiddel for alle fag i den vidaregåande skulen. Til skulestart 2013 vil det vere over 40 faglege inngangar.
NDLA sine læremiddel er fritt tilgjengelege og kan nyttast både som tilleggsressursar til andre læremiddel, eller som sjølvstendige læremiddel. Eigne fagredaksjonar har ansvaret for å utvikla og kvalitetssikra læremidla i dei ulike faga.
Prosjektet vart frå 1. juli 2009 organisert som eit interfylkeskommunalt samarbeid (IS) etter paragraf 27 i Kommunelova. Hordaland Fylkeskommune har hovudkontoret, og har teke på seg det juridiske ansvaret på vegner av dei andre fylkeskommunane. NDLA har ikkje fast tilsette, men leiger inn om lag 50 medarbeidarar frå fylkeskommunane. Om lag 60 prosent av stoffet er kjøpt inn frå andre leverandørar.
I 2009 brukte NDLA rundt 30 millionar kroner. Det tilsvara om lag 10 prosent av dei midlane fylkeskommunane fekk av staten til læremiddel. I 2010 auka tilskotet til NDLA til rundt 20 prosent av læremiddelpotten. Seinare har finansieringa vorte endra slik at kvart fylke betaler kr. 400 per elev per år.
Bakgrunnen
Ifølgje vedtektene til NDLA er formålet med samarbeidet «å legge forholdene til rette for:
Fylkesrådmann Paul M. Nilsen i Hordaland fylkeskommune peikar i ei utgreiing på at NDLA er eit svar på den utfordringa Kunnskapsdepartementet kom med i 2006. Departementet oppmoda då fylkeskommunane til å satsa på å utvikla digitale læremiddel og lova ut ein sum på 50 millionar kroner til dette føremålet.
Vg 2-elevane i den vidaregåande skulen fekk frå hausten 2007 lovfesta rett til gratis læremiddel. Frå 2009 gjeld denne retten alle tre årstrinn. I Opplæringslova er ansvaret for å kjøpa inn læremiddel lagt på fylkeskommunane.
Fylkesrådmannen peikar på at fylkeskommunane skal skaffa læremiddel av høg kvalitet, og dei skal også distribuerast på ein framtidsretta og tilgjengeleg måte. Den tradisjonelle ordninga for lærebøker vil bli svært dyr. I tillegg har det ikkje blitt produsert bøker for fag med få elevar. Å skaffa læremiddel for desse faga er også fylkeskommunen sitt ansvar.
«Kostnader ved innkjøp av bøker er høy. Det er også kostbart å utvikle digitale læremidler, men bruken over tid vil gi store innsparinger for fylkeskommunene/skolene sammenlignet med kostnadene for bøker som trenger utskiftning i snitt hvert tredje eller fjerde år. Opprettelse av fagredaksjoner i NDLA åpner for en stipulert besparelse på i overkant av 60 millioner kroner pr år for fellesfagene når de digitale læremidlene er i en ordinær driftsfase (år tre-fire av satsingen)», skriv fylkesrådmann Paul M. Nilsen i si utgreiing.
Kritikarane
Lærarorganisasjonane har protestert fordi dei meiner prosjektet kan føra til fagleg einsretting og at lærarane taper retten til å velja mellom ulike læremiddel på fritt grunnlag. Mange har også peikt på at det faglege innhaldet i dei nye læremidla er for svakt, og at sidene er lite oversiktlege og funksjonelle. Leseforskarar meiner at det er uheldig at alt skulearbeid skal gjerast digitalt. Dei hevdar at det er tyngre å lesa lange, kompliserte tekstar på PC enn på papir.
Frå nynorskhald har det kome kritikk mot kvaliteten på nynorsken i mange av læreverka. Nynorsk Forum, som representerer 24 riksdekkande nynorskinstitusjonar, har sendt eit protestbrev til styret i NDLA. Dei peikar på at nynorskelevane er usikre språkleg, og at læremiddel som ikkje held mål vil styrkja dette.
NDLA sitt svar til kritikarane
NDLA seier på si side at det er skivebom frå Forleggerforeningen når dei hevdar at NDLA øydelegg den noverande marknaden for læremiddel. Det er ny teknologi og nye kommunikasjonsløysingar som er årsak til at marknaden er i endring. Dei meiner utviklinga er global, og syner til det som skjer innanfor musikkbransjen og avisbransjen.
«Fylkeskommunene har forstått og tatt disse utviklingstrendene på alvor. Gjennom NDLA forberedes skolene for framtida ved at det investeres i kompetanse og teknologisk infrastruktur for å få en god og kvalitetssikret kanal av lærestoff til lærere og elever. I tillegg åpner en skolene opp for et stort mangfold av kunnskapstilbud som ligger tilgjengelig i den nye flate verdenen av informasjon. Her er det og rom for den kompetanse og tradisjon som forlagene representerer», skriv NDLA på nettsidene sine.
Lille Kufjorden
Lille Kufjorden (samisk Unna Vuođđovuonaš) er ein fjord på sørsida av øya Seiland i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km nordover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Junkerhamnklubben i vest og Klubben i aust. Junkerhamn er ein liten våg og ein gard like ved Junkerhamnklubben. Utover denne er det ingen busetnader ved fjorden. Fjorden er 81 meter på det djupaste, like ved Klubben.
Tvilling
Tvillingar er to søsken som har blitt til av same svangerskap og har vore saman i livmora. Tvillingar kan oppstå ved at to eggceller blir befrukta i same syklus (toegga tvillingar), eller av at eitt befrukta egg deler seg til to foster (einegga tvillingar). Einegga tvillingar har likt arvemateriale - dei er svært like kvarandre og har alltid same kjønn. Toegga tvillingar er like ulike kvarandre som vanlege søsken, men har same alder.
Einegga og toegga tvillingar
Einegga tvillingar oppstår når eit befrukta egg deler seg i to, og blir til to individ. Eit befrukta egg har berre eit genmateriale, slik at einegga tvillingar vil vere genetisk like. Dei kan ha felles morkake og fostersekk, eller ha kvar sin, alt etter når i svangerskapet delinga i to individ fann stad. Er delinga særs sein, kan tvillingane vere samangrodde i kvar andre i større eller mindre mon, såkalla siamesiske tvillingar. Siamesiske tvillingar er difor alltid likekjønna. Om dei kans kiljast frå kvarnadre ved operasjon, er avhenging av om dei har livsviktige organ saman, eller ikkje.
Toegga tvillingar er resultatet av at to egg blir befrukta. Dei har kvar sin fostersekk og kvar si morkake, og er ikkje meir genetisk like enn vanlege sysken.
Frekvens
I Noreg omfattar rundt 1 % av alle svangerskap tvillingar. Noko under halvparten av desse er einegga. Talet på eingegga tvillingar er likt hjå alle folkeslag, medan talet på toegga tvillingar kan variera. Sidan toegga tvillingar oppstår ved eggløysing av meir enn eitt egg i ein menstruasjonssyklus, kan sjansen for å få toegga tvillingar vera større for enkeltindivid som har arva større sannynlegheit for dette, og for eldre kvinner.
Tvillingsvangerskap er også vanlegare ved kunstig befrukting der ein set inn meir enn eitt befrukta egg i livmora. Frekvensen av tvillingsvangerskap har dermed auka i takt med bruk av kunstig befrukting.
Ulike dyrartar har ulik frekvens av fleirfødslar. Somme artar får sterilt avkom dersom tvillingane er ulikt kjønna. Dette gjeld mellom anna ku. For dei fleste artar er dette ikkje eit problem.
Komplikasjonar ved fleirbarnsgraviditetar
Fleirbarnsgraviditar har auka risiko for:
Venceslaus Ulricus Hammershaimb
Bakgrunn
Hammershaimb var av tysk ætt på farssida, men voks opp på Færøyane og kjende seg som færøying. Han vart utdanna som teolog i København der han vart kjend med den danske presten og filosofen Grundtvig, men busette seg på Færøyane i 1855, der han var prest på Streymoy. Heile tida interesserte han seg for, og studerte, dei ulike dialektane av morsmålet sitt, færøysk. Han vart prost på Færøyane i 1867, og var på Lagtinget i tre periodar. Han budde med kona i Danmark frå 1878 til han døydde i København i 1909.
Lingvistisk arbeid
I 1846 gav Hammershaimb ut ei bok om færøisk ortographie eller rettskriving. Denne boka har vore gjeldande for færøysk språkføring opp til vår tid. Skriftspråket la han sterkt opp til det norrøne utgangspunktet. Til slutt vart det eit kompromiss, som er akseptabelt for alle dei færøyske dialektane. I tillegg ligg ikkje skriftspråket alt for fjernt frå gamle tekstar, og andre nordiske språk.
Kenneth Sivertsen
Kenneth Sivertsen, fødd på Mosterhamn i Bømlo kommune), var ein norsk gitarist, songar (visesong, jazz), artist, komponist og humorist. Han var tidlegare kjærast og samarbeidde kunstnarleg med Herborg Kråkevik. Sivertsen er kjend som ein svært dyktig multikunstnar, og har blant anna samarbeidt med framtredande amerikanske jazzmusikarar som Michael Brecker, Mike Mainieri, Tony Levin og Bob Mintzer.
27. februar 2005 fall Sivertsen om på kaia i Haugesund på grunn av eit epilepsianfall, og fekk hjerneblødning. Delar av hovudskallen hans vart då fjerna på grunn av blodsamlingar i hovudet, og sidan operert inn att. Sivertsen var sidan hjerneblødninga på institusjon, delvis på sjukehusa i Haugesund og Bergen, og delvis på rekonvalesensheim. Sivertsen døydde julaftan 2006, 45 år gammal.
Open leseramme
Opne leserammer (ofte avstytt ORF etter engelsk open reading frame) er delar av leserammer som ikkje inneheld stoppkodon. Dei er definerte av eit startkodon og eit stoppkodon og er ei rekkje av nukleotid der tre og tre av dei kan tydast som kodon.
Opne leserammer i eit genom er mogelege gen, sidan dei kan svara til eit omsett peptidprodukt. Det er derimot ingen garanti for dei faktisk er gen.
Hardangerbrua
Hardangerbrua er ei hengebru som fører Riksveg 7 og 13 over Eidfjorden i Hardanger. Ho vart opna 17. august 2013 og går mellom Vallavik på vestsida og Bu på austsida. Brua erstatta ferjesambandet Bruravik-Brimnes.
Brua er 1 380 meter lang, og med det den lengste hengebrua i Noreg. Hovudspennet er lengre enn mellom anna det på Golden Gate Bridge i San Francisco i USA. Brutårna har ei høgd på 202,5 meter, medan seglingshøgda er 55 meter. På nordsida av fjorden går ein ny arm av Vallaviktunnelen fram til brua. Tunnelen har ei munning som er 23 meter høg, kanskje den største tunnelportalen på ein vegtunnel nokonsinne.
Brua var kalkulert å kosta i overkant av 1,8 milliardar 2005-kroner, noko som skulle finansierast gjennom bompengar, fylkeskommunale tilskot, innsparte ferjetilskot og ordinære statlege midlar.
Hardangerbrua vart i 1996 røysta ned av Stortinget, men i løpet av åra fram til den nye avrøystinga endra opposisjonen standpunkt i saka, og bruprosjektet vart vedteke 28. februar 2006 med 79 mot 24 røyster. Arbeidet med prosjektet starta 26. februar 2009, og gjekk utan større avbrot fram til opninga den 17. august 2013. Det var kommunal- og regionalminister Liv Signe Navarsete som stod for den offisielle opninga. Fleire hundre menneske deltok på opninga. Mellom dei var også ein delegasjon frå Elektroarbeidernes Fagforeningsom demonstrerte mot at det hadde vore sosial dumping ved bygging av brua.
Tilhengjarar av brua har argumentert for at ho vil letta køyring både lokalt i Hardanger og mellom Austlandet og Vestlandet. Aust-vest vil brua føra til utbetring av riksveg 7 over Hardangervidda og nord-sør av riksveg 9 og riksveg 13. Motstandarar av brua har drege fram at auka trafikk over Hardangervidda vil føra til vanskar for villreinstamma der. Ei bru vil føra til endring av fjordlandskapet, og ein ikkje vil kunna gå under brua med høge cruiseskip, slik at mellom anna Eidfjord og Ulvik ikkje kan vitjast av slike skip lenger. Mange turistar kjem til område for å sjå det særmerkte landskapet. Eit anna motargument er at brua ikkje har høgt nok trafikkgrunnlag, og ikkje vil vera så kostnad-nytte-effektiv som ein del andre moglege vegtiltak.
B
Bokstaven B (b) er den andre bokstaven i det latinske alfabetet. I kyrillisk skrift har han symbolet Б. Det er òg andre bokstaven i det greske alfabetet (Β, β), som det latinske stammar frå. B er ein leppelyd. Det semittiske namnet på bokstaven tyder 'hus' (hebraisk beth, jamfør Betlehem som tyder 'brødhus'). I den opphavlege biletskrifta har teiknet vore eit riss av eit hus. Grekarane omdanna namnet til betâ. Etruskarane og etter dei romarane kalla bokstaven be. I fleire språk (spansk, russisk, nygresk) kan bokstaven vise til anten ein bilabial (b) eller ein labiodental (ein mellomting mellom norsk b og v). I den eldre runerekka var B det 18. teiknet. I den yngre runerekka var B det 13. Den greske bokstaven beta har saman med den føregåande alfa gjeve namn til alfabetet.
India
India er det største landet i Sør-Asia og utgjer hovudparten av det indiske subkontinentet. Det grensar til Pakistan i vest og nordvest, Kina, Nepal og Bhutan i nord og Burma og Bangladesh i aust og søraust. Kyststripa er rundt 7 517 km lang og grensar til Indiahavet, med Arabiahavet i vest og Bengalbukta i aust. Øystatane Sri Lanka og Maldivane ligg nær India, medan det indiske forbundsterritoriet Andamanøyane og Nikobarane, ein del av Søraust-Asia, ligg lenger ute i havet.
Den nordlegaste delen av landet omfattar Himalaya og lågare fjellkjeder. Elvar som Brahmaputra og Ganges renn sør frå Himalaya og gjennom den fruktbare og tett folkesette Gangessletta i Det nordindiske låglandet. Den sørlege delen av landet er dominert av Deccanplatået som er avgrensa av Dei austlege Ghatfjella og Dei vestlege Ghatfjella på kvar side. Klimaet varierer frå tropisk monsunklima i sør til temperert eller kaldt i nord.
India er ein sambandsstat sett saman av 29 delstatar og 7 territorium. Hovudstaden i India er New Delhi. Andre storbyar er Mumbai (tidlegare Bombay), Kolkata (Calcutta) og Chennai (Madras).
Flatevidda på over 3 000 000 km² gjer India til verdas sjuande største land, medan folketalet på rundt 1,18 milliardar (estimat frå 2010) gjer det til verdas andre folkerikaste. Landet er også kjend som verdas folkerikaste demokrati. Det har ein omfattande og raskt voksande økonomi. India har den fjerde største økonomien i verda etter kjøpekraftsparitet og den tolvte største etter BNP. I 2007 voks BNP med 9 %.
Namn
India og Bharat er likestilte offisielle namn på landet. Namnet India er ei gresk avleiing av Indus, elva som på sanskrit heiter Sindhu og også har gjeve nemninga «hindu». Namnet blir brukt om det moderne India i nokre indiske språk og utanlands. Tidlegare kunne «India» også visa til den delen av verda India ligg i, Sør- og Søraust-Asia (Ostindia).
Topologi
Landet ligg på den indiske plata, ei jordskorpeplate som ved å driva nordover har danna Himalaya, verdas høgaste fjellkjede, som ligg i dei nordlege grenseområda av landet. Den tidlegare havbotnen som no ligg sør for fjellkjeda blei gradvis fylt med elveslam, og er i dag den fruktbare Gangessletta. Elvane Ganges og Yamuna renn aust langs denne sletta og ut i Bengalbukta. I vest er ho avgrensa av Aravallifjella, som igjen blir avløyst av Tharørkenen.
Resten av landet ligg på den opphavlege indiske plata, med fjellkjedene Satpura og Vindhya i sentrale India som nordgrense. Desse kjedene går parallelt frå Arabiahavet i Gujarat austover til det kolrike platået Chota Nagpur i Jharkhand. Aust for fjella ligg Deccan, eit platå med Dei vestlege Ghatfjella og Dei austlege Ghatfjella langs kvar kyst. På platået finn ein dei eldste bergartane i India, nokre av dei over ein milliard år gamle. Større elvar i dette området er Godavari, Mahanadi, Kaveri og Krishnaelva, som alle renn ut i Bengalbukta, og Narmada og Tapti, som munnar ut i Arabiahavet.
India omfattar to øygrupper: Korallatolla Lakkadivane i sørvest, og vulkanøyane Andaman og Nikobar i søraust.
Klima
Klimaet skifter frå tropisk i sør-India til temperert eller kaldt i nord-India, men heile landet bortsett frå Himalaya-fjellområdet har òg monsunklima. India har to forskjellige monsuntider, den nordaustlege monsunen frå desember til februar, og den sørvestlege monsunen frå juni til september. Tida mellom dei to monsunane er tørr og svært varm, med temperaturar over 45 grader i mange område. Denne perioden heiter «brannstjernetida» i sør-India.
Plante- og dyreliv
India er eit land med stort biologisk mangfald. Av alle artane i verda lever 12,6 % av alle fuglar, 11,6 % av fisk, 7,6 % av pattedyr, 6,2 % av reptil, 4,4 % av amfibium og 6,0 % av dekkfrøplantar her. Mange av dei indiske artane stammar frå Gondwana frå før den indiske plata braut laus. Deretter førte samanstøytet med Laurasia til ei utveksling av artar. Fleire økoregionar har artar som berre finst her – 33 % av planteartane, 45,8 % av reptil og 55,8 % av amfibium lever berre i India. Derimot er berre 12,6 % av pattedyra og 4,5 % av fuglane endemiske, sidan mange av desse dyra har vandra inn i området frå resten av Asia etter ei vulkan- og klimaskapt masseutrydding for 20 millionar år sidan.
Store delar av landet er tredekte; ved siste undersøking var 12 % av arealet tjukk skog. Lengst sør i landet veks tropisk regnskog medan ein finn tørr eviggrøn skog med mykje teak i sentrale og nokre sørlege område, torneskog sentralt i Deccan og den vestre Gangessletta, salt og barskog i Himalaya. Tre som banyan, gudefiken og neem er viktige i indisk daglegliv, kultur og medisin. Lotusblomen har også ei viktig symbolsk rolle, og er nasjonalplanten i landet.
Menneskeleg aktivitet som jakt og nyrydding har ført til utryddingar og trugsmål mot fleire artar. 172, eller 2,9 %, av artane på IUCN si raudliste held til i India, mellom anna asiatisk løve, bengalgribb og nasjonaldyret bengaltiger. I dag er det oppretta fleire naturreservat for å verna truga plante- og dyreliv.
Folkesetnad
Folketalet i India er estimert til 1,2 milliardar, noko som gjer landet til det andre folkerikaste i verda. Medianalderen er 24,9 år og den årlege folkeveksten 1,38 %. Landet har 22,01 fødslar per 1000 innbyggjarar. Tilhøvet mellom kjønna er 944 kvinner per 1000 menn. Folkeveksten dei siste 50 åra har vore sterk, hjelpt av betra helsestell og matproduksjon. I løpet av 1900-talet auka talet på innbyggjarar i byar kraftig, og i 2001 hadde landet 35 byar med over éin million innbyggjarar. Samstundes budde framleis over 70 % av indarar på landsbygda.
Det indiske samfunnet har tradisjonelt vore lagdelt, i eit system kjend som det indiske kastesystemet. Den medfødde kasten kan avgjera kven ein kan gifta seg med, samhandla med og kva moglegheit ein har i samfunnet. Rikdom og privilegium er skeivt fordelte mellom ulike samfunnslag. Ein veksande middelklasse gjer at fleire får tilgang på gode, men landet er framleis prega av fattigdom. Trass i program for å minka fattigdom og auka lesekunne lever mengder av landsbybuarar under harde kår. Flukta frå landsbygda fører til framvekst av slumområde i dei store byane.
Språk
Det blir snakka fleire hundretals språk i landet, 29 av dei har over ein million talarar. Språka kjem hovudsakleg frå to språkfamiliar, den indoariske (brukt av rundt 74 % av indarar, særleg i nord) og den dravidiske (rundt 24 %, særleg i sør). Hindi og engelsk er offisielle språk på statleg nivå i India, i tillegg kan kvar delstat ha offisielle språk. Berre hindi blir tala av over 10 % av innbyggjarane. Engelsk er eit viktig administrasjons-, handels- og utdanningsspråk, og det bur fleire engelsktalande i India enn i Storbritannia og Nord-Amerika til saman.
Religion
Hinduismen, buddhismen og djainismen er rekna for å ha byrja eller utvikla seg i India. Ifølgje folketeljinga frå 2001 var 80,5 % av indarar hinduar, 13,4 % muslimar, 2,3 % kristne, 1,9 % sikhar og mindre grupper buddhistar, djainar, jødar, parsarar og bahaiar. Landet har den tredje største muslimske befolkninga og den største muslimske minoriteten av landa i verda.
Historie
Den moderne staten India oppstod først i 1947, men landområdet det ligg på har ein omfattande historie. Panjab blei folkesett av tidlegmennesket Homo erectus under pleistocen, og laga steinverktøy av acheuléentypen. Dei første moderne menneska kom truleg til Sør-Asia for rundt 70 000 til 50 000 år sidan. Bhimbetka-hòlene i sentrale Madhya Pradesh har vore busette sidan minst 9000-talet f.Kr., og inneheld hòlemåleri frå rundt 7000 f.Kr.
Frå rundt 2600-1900 f. Kr. utvikla indussivilisasjonen med landbruk, byar, handel og eit skriftsystem seg langs elvane Indus og Sarasvati. Denne kulturen blei avløyst av vedisk tid, då indoariske innvandrarar til Nord-India la grunnlaget for mykje av hinduismen. Det blei danna ei rekkje rike, som mahajanapadarika, ulike stader på subkontinentet. På 200-talet f.Kr. dekte Mauryariket store delar av Sør-Asia, med leiarar som Chandragupta Maurya og Asjoka den store. Asjoka var ein tidleg buddhist, og gjorde sitt til at buddhismen blei spreidd til store delar av Sør-Asia. Mauryadynastiet blei etterfølgd av fleire andre storrike, som Gupta, Tsjalukya, Tsjola, Pallava og Pandya. Fleire av rika skapte tilhøve for å utvikla kunst, kultur og vitskap på høgt nivå, og er rekna som gylne tidsaldrar i India.
Sørvestkysten av India hadde teke imot kristendommen frå 4/500-talet og islam på 600-talet, men muslimar nordfrå større omveltingar frå 700-talet. Delhisultanatet blei danna først på 1200-talet og Mogulriket, som dekte store delar av India, på 1500-talet. Dei fleste rika hadde muslimske herskarar, men ofte mange ikkje-muslimske innbyggjarar. Berre Vidjayanagara i sør og Radjputrika i nordvest var framleis under hindustyre.
Europearar byrja å etablera seg i India på 1600-talet for å driva handel, og koloniinteresser og ulike lokale rike kjempa med og mot kvarandre om større herredøme. Britane vann Bengal frå mogulane i 1757 og erobra Marathariket i 1818, og var ved midten av 1800-talet direkte eller indirekte herskarar over størsteparten av India, kjend som Britisk India. Det britiske austindiakompaniet styrte kolonien fram til opprøret i 1857, då den britiske krona tok over.
På 1890-talet byrja ein kampanje for indisk sjølvstyre. Kampanjen blei svært populær på 1920-talet under Mahatma Gandhi si leiing. Særmerket til Gandhi si lære var bruk av ikkje-valdelege måtar for å stå imot den britiske regjeringa. I 1947 lykkast frigjeringskampen endeleg, og India blei sjølvstendig med sosialisme, demokrati og sekularisme som grunnprinsipp. Sjølvstendet medførte delinga av Britisk India i India og Pakistan og utbreidd vald mellom ulike religiøse grupper.
Politikk
Den indiske grunnlova er den lengste grunnlova til noko sjølvstendig land, og trådde i kraft 26. januar 1950. Han definerer India som ein sjølvstyrande, sosialistisk, sekulær og demokratisk republikk. Landet blir leia av ei folkeforsamling med to kammer basert på Westminster-modellen. Overhuset Rajya Sabha er organ for delstatane medan underhuset Lok Sabha er organ direkte for folket.
Daugavpils
Daugavpils er den nest største byen i Latvia etter Riga med om lag 110 000 innbyggjarar. Han ligg om lag 230 km søraust for hovudstaden Riga, ved breidda av elva Daugava. Daugavpils har ei strategisk plassering på og grensar til både Kviterussland og Litauen, i tillegg til at Russland berre ligg 120 km unna. Byen er omgjeven av mange innsjøar.
India
Partipolitikk
På føderalt nivå er India det folkerikaste demokratiet i verda. Landet har nokre store nasjonale parti, som Kongresspartiet, Bharatiya Janata Party og Communist Party of India (Marxist), og fleire regionale. Sidan sjølvstendet har regjeringsmakta vore mest halden av Kongresspartiet, partiet Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru og seinare etterkomarane til Nehru høyrde til. Frå 1950 til 1990 hadde Kongresspartiet fleirtal i parlamentet, bortsett frå i to korte periodar. I 1977 og 1980 vann valalliansen Janata Party fleirtal på grunn av folkeleg misnøye mot unntakstilstanden innført av Indira Gandhi og Kongresspartiet i 1975. Ved valet i 1989 vann ein koalisjon leidd av Janata Dal i allianse med koalisjonen Left Front valet, men lukkast berre med å halda på makta i to år. Kongresspartiet kom tilbake til makta.
Daugavpils
Historie
Byen si historie byrjar i 1275 då steinborga Dinaburg (Dünaburg) vart bygd av den liviske riddarordenen i landområde som formelt var underlagde Storfyrstedømet Litauen. Som ein del av Det russiske keisardømet vart han kalla Borisoglebsk (1656-1667) og Dvinsk (1893-1920). Byen vart omdøypt til Daugavpils i 1920 då han vart ein del av det sjølvstendige Latvia. Byen var åstad for slaget ved Daugavpils frå 1919 til 1920. Dvinsk var okkupert av Russland i 1940-41 og av nazistane i 1941-44. Jødane i byen gjorde sterk motstand mot tyskarane i denne perioden. Under den kalde krigen låg flybasen Lotsaki 12 km nordaust for byen.
India
Partipolitikk
Ein valdeleg konflikt mellom føderalstaten og ei sjølvstendrerørsle for den religiøse sikhminoriteten hadde ført til at Indira Gandhi blei drepen av livvaktene sine i 1984. Sonen Rajiv Gandhi tok over rolla som partileiar, men også han blei drepen, av ein sjølvmordsbombar frå LTTE, i 1991. Ved valet same året fekk ikkje Kongresspartiet fleirtal, men lukkast i å danna ei mindretalsregjering som blei sitjande heile femårsperioden. Regjeringa innleidde ein økonomisk liberaliseringsprosess som opna for internasjonal handel og utanlandske investeringar. På denne tida endra også den politiske partistrukturen i landet seg, med fleire regionale parti der dei tidlegare hovudsakleg hadde bygd på tilhøyrsle til kaste, etnisk eller religiøse samfunn.
I 1996 blei det hindunasjonalistiske Bharatiya Janata Party (BJP) for første gong det største partiet i Lok Sabha. Partiet danna ei kortvarig regjering i 1996. I 1998 danna det saman med fleire andre parti ei regjering som blei sitjande heile perioden, den første gongen nokre andre enn Kongresspartiet gjorde dette. I 2004 blei Kongresspartiet igjen det største partiet i Lok Sabha, og danna ei koalisjonsregjering støtta av BJP-motstandarar. Etter to periodar ved makta blei partiet så forkasta ved parlamentsvalet i 2014, der BJP blei det første politiske partiet sidan 1984 til å vinna fleirtal.
Indre konfliktar
Gjennom si moderne historie har India opplevd fleire valdelege samanstøyt mellom religiøse, språklege og kastebaserte grupperingar. Det har funne stad fleire, ofte langvarige, opprør på politiske grunnlag. Frå opprettinga er det oppretta fleire nye delstatar, ofte på grunn av språklege krav. Delstatane kan også ha konfliktar seg imellom om ressursar, som vatn.
Indisk Kashmir har veksla mellom fredelege tilstandar og full krig om området mellom India og Pakistan sidan sjølvstendet i 1947. Området har sett både terrorisme og militær undertrykking, og er framleis ikkje i fred.
Sidan 1967 har maoist-inspirerte grupper, kjende som naxalittar, drive opprør i austlege delar av India. Rørsla oppstod i Vest-Bengal og har spreidd seg til Chhattisgarh og Andhra Pradesh, alle fattige område med mykje ulikskap.
Punjab opplevde uro og opprør frå 1970-talet, då panjabitalarar, særleg sikhar, tok til å krevja større sjølvstyre og ein eigen delstat. Denne konflikten førte til drapet på fleire væpna sikhar som hadde søkt tilflukt i Det gylne tempelet, drapet på Indira Gandhi som følgje av dette, og dødelege opptøyar mot sikhar som reaksjon på hendinga etterpå.
Hinduar og muslimar var både offer og åtakarar i døydelege opptøyar med utgangspunkt i øydelegginga av Babrimoskeen i Ayodhya i 1992. Moskeen blei riven av hinduaktivistar som meinte han stod på fødestaden til Rama. Rivinga førte til store opptøyar i heile India. Konflikten braut ut att med store dødstal i Gujarat i 2002.
Militærvesen
Det indiske forsvaret er den tredje største militærstyrka i verda, og er reint yrkesmilitært, ettersom India ikkje har verneplikt. Presidenten i India er øvste leiar. Landet har tette forsvarsband med Russland, Israel og Frankrike, som er hovudvåpenleverandørar for landet.
Internasjonale tilhøve
Sidan sjølvstendet har India vore med i Det britiske samveldet. Landet har spelt ein viktig rolle i opprettinga og drifta av Organisasjonen av alliansefrie nasjonar. Økonomisk vekst og større deltaking i den globaliserte økonomien har auka India sin påverknad på det internasjonale samfunnet, og landet har delteke aktivt i Den sørasiatiske regionale samarbeidsorganisasjonen (SAARC) og Verdshandelsorganisasjonen (WTO).
Administrativ inndeling
Kvar delstat og forbundsterritoria Puducherry og Delhi har sitt eige parlament og regjering basert på Westminster-modellen. Delstatane har sjølvstyre i svært mange saker, og får enda meir politisk makt i dag etter kvart som koalisjonar blir vanlegare i føderalregjeringa. Dei andre fem territoria blir direktestyrt frå sentralregjeringa av utnemnde administratorar.
Økonomi
Dei 516,3 millionar arbeidstakarane i India gjer landet til verdas andre største også i denne samanhengen. Jordbrukssektoren står for 28 % av BNP, medan industri for 18 % og tertiærnæringar for 54 %. Viktige jordbruksproduk er ris, kveite, matolje, bomull, jute, te, sukkerrøyr, potet, fisk og dyreprodukt. Viktige industriar er tekstil, kjemisk industri, matindustri, stål, transportutstyr, sement, gruvedrift, petroleum, maskinar og programvare. I 2008 stod landet for 1,68 % av verdshandelen, med petroleumsprodukt, tekstilar, smykke, programvare, kjemikalie og lêrprodukt som viktige eksportvarer. Landet importerer mellom anna råolje, maskinar, edelsteinar, gjødsel og kjemikalie.
Helse
Verdsbanken rapporterer at 50 % av barna på landsbygda og 38 % av barna i byane er undervektige. Underernæringa er høgt konsentrert i somme område og blant vanskelegstilte kastar og stammar. Ifølgje World Health Organization døyr 900 000 indarar kvart år gjennom å drikka smittefarleg vatn eller pusta ureina luft. Sjukdommar som filariasis, malaria, spedalsksjuke, struma og trakom er endemiske i landet. Per 100 000 innbyggjarar finst det 50-60 legar.
Utdanning
Over 95 % av barn i India får grunnskuleutdanning, men berre 40 % av ungdommar tek vidare utdanning (9.-12. klasse). 60 % av ungdoms- og vidaregåande skular er private. 10 % har tilgang til høgare utdanning, hovudsakleg blant høgare samfunnslag. Desse studentane utgjer likevel over ti millionar.
Media
Sjølvstendige indiske media har eksistert sidan kolonitida. Det finst i dag aviser, radio og fjernsyn på fleire språk. I tillegg til ei rekkje private stasjonar blir All India Radio og fjernsynsstasjonen Doordarshan drivne som statleg kringkasting.
Landskap
Landskap er eit avgrensa geografisk område. Ein kan bruka omgrepet i to hovudtydingar, ei naturgeografisk og ei kulturgeografisk/kulturhistorisk. Ofte kan eit landskap vera knytt til ein viss naturtype, geografisk form, planteliv og liknande.
India
Samferdsle
India har eit nettverk av nasjonale motorvegar som bind saman alle dei større byane og delstatshovudstadene. Rundt 65 % av all varetransport og 80 % av passasjertransport i India skjer langs vegar. 40 % av vegtrafikk skjer langs dei nasjonale motorvegane, sjølv om desse berre dekker 2 % av vegnettverket. Samstundes er mange av vegane, særleg i byane, plaga av kødanning og ulukker. Landet har berre 1 % av verdas køyretøy, men står for 8 % av dødsulukker med køyretøy i verda.
Landskap
Eit landskap treng ikkje nødvendigvis å falla saman med moderne administrative grenser eller landegrenser, og dei nøyaktige grensene for eit landskap kan vera omtrentlege.
India
Samferdsle
Det indiske jernbanenettverket er 63 465 km langt – det lengste i verda, og det fjerde mest brukte. Tog blir brukte til langtransport og nokre stader til jobbreising, som i Mumbai, der lokaltoget frakter 6,3 millionar passasjerar til dagen og har den tettaste passasjertettleiken i verda.
Landskap
Ordet «landskap» kjem truleg frå lågtysk lantschop, jamfør norrønt landskapr, 'tilhøve i eit land, landsdel') Ordet hadde ei anna tyding i gammalnorsk der landskapr vart nytta synonymt med våre ord landsdel og region. Denne tydinga har ein framleis i svensk. Ein kan nytta ordet i samanhengar som kulturlandskap, fjordlandskap, bylandskap eller månelandskap. Det kan bli nytta om innreiinga av større rom innomhus som i kontorlandskap og skulelandskap. Landskap kan òg bli nytta i overført tyding som i «politisk landskap».
Bjerkreim kommune
Bjerkreim kommune ligg sør-aust i Rogaland fylke og grensar i nord til Gjesdal, i sør til Eigersund, i vest til Hå og Time og i aust til Sirdal i Vest-Agder fylke. Delar av kommunen er rekna å vera ein del av Høg-Jæren, men kommunen vert mest sett på som ein del av regionen Dalane.
India
Samferdsle
Tradisjonelle framkomstmåtar som gonge, riding og kjerrer er framleis i utstrekt bruk. Sykkel er også mykje brukt, og i 2005 hadde over 40 % av indiske hushaldningar ein sykkel. Private køyretøy til leige er handdregen, sykkel- eller motorisert rickshaw og bil. Bilproduksjonen auka kraftig i landet på 2000-talet, og det blei vanlegare å eiga bilar i byane, men framleis er graden av privatbilisme i landet som heile låg.
Landskap
I naturgeografisk forstand omfattar eit landskap synlege trekk i eit landområde, i første rekke sjølve landformene, som fjell, bakkar og skråningar, sletter og vassvegar som elver, innsjøar og hav. I landskapet inngår også levande element som vegetasjonsdekket og menneskeskapte element: Arealbruk, bygningar og andre menneskeskapte strukturar. Vekslande element som lys og vêrforhold er viktige i eit kvart landskap. Eit måleri med eit omfattande utsyn av eit stykke natur, som fjell, fjord, tre og lignende, blir kalla eit landskapsmåleri.