cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pietisme
Lågkyrkjeleg vekkingskristendom
Noko av den same verknaden som forkynninga til Hans Nielsen Hauge, hadde forkynninga til Læstadius i Nord-Skandinavia, spesielt blant det samiske folket.
Dei pietistiske straumane har enno kraft til å påverke europeisk tankesett, og dei kan enno ha tildels stor innverknad på somme kristelege organisasjonar. Men i kyrkja og dei landsomfattande organisasjonane er det i vår tid andre kulturstraumar som dominerer.
Kjelder
Annan litteratur:
Sapporo
Sapporo er ein storby på øya Hokkaido nord i Japan. I innbyggjartal er han den femte største byen i Japan, og den tredje største i utstrekning. Sapporo er òg provinshovudstad for Hokkaido.
Byen er kanskje mest kjend for dei olympiske vinterleikane som vart helde der i 1972, men òg for ein årleg snøfestival og eit kjent bryggeri. Byen var òg vert for Ski-VM i 2007.
Live at Vega
Live At Vega er ein dobbel live-cd med opptak frå konserten Kaizers Orchestra hadde i Vega i København 6. oktober 2005. Denne konserten vart også filma og er å finna på DVD-en Viva La Vega
CD 1
The Red Flag
«The Red Flag» er ein song skriven av iren Jim Connell i 1889. Han har vore og er mykje bruka i den irske og britiske arbeidarrørsla, og i andre engelsktalande land, iallfall av dei som reknar seg som sosialistar.
Connell vart fødd i County Meath aust i Irland, og flytta som vaksen til Dublin, der han arbeidde som hamnearbeidar til han vart svartelista for å prøve å fagorganisere arbeidarane. Han fór til London for å bu og arbeide der, og vart inspirert til å skrive ein sosialistisk høgsong etter å ha høyrt ei forelesing i Social Democratic Federation. Han sette ned orda medan han sat på toget frå Charing Cross Station til heimen sin i New Cross, i Sør-London. Teksten blir vanlegvis sungen til den tyske julesongmelodien «O Tannenbaum».
Live at Vega
CD 2
1. Evig Pint (live) 2. Ompa Til Du Dør (live) 3. Maestro (live) 4. Mr. Kaizer, Hans Constanze Og Meg (live) 5. Sigøynerblod (live) 6. Bak Et Halleluja (live) 7. Resistansen (live) 8. 170 (live) 9. Die Polizei (live)
The Red Flag
I 1920 skreiv Connell: ''«Trudde eg at songen ville leve? Ja, den siste linja syner at eg gjorde det: «This song shall be our parting hymn». Eg nølte lenge over denne siste linja. Eg spurde meg sjølv om eg ikkje gjekk over streken. Men eg tenkte at med å skrive denne songen gav eg uttrykk for ikkje berre mine eigne beste tankar og kjensler, men dei beste tankar og kjensler til kvar einaste ekte sosialist eg kjende. Eg avgjorde at siste linja skulle stå.»''
Det er nokre alternative versjonar. For eksempel blir «The workers' flag» somtid sunge i staden for «The people's flag», eller «beneath its fold» i staden for « within its shade».
Tuzluca
Tuzluca (georgisk Կողբ; russisk Когб; armensk Elîdizk; tidlegare kjend som Koghb, Kulp og Goghb) er ein by og eit distrikt i provinsen Iğdır i Aust-Anatolia i Tyrkia. Delar av distriktet utgjer grensa mellom Tyrkia og Armenia.
Petter Thomassen
Petter Johan Thomassen var ein norsk næringsdrivar, samt stortingsrepresentant for partiet Høgre. Han representerte Nordland fylke på Stortinget frå 1977 til 1997, og var industriminister i Willoch-regjeringa 1985–86 og næringsminister i Syse-regjeringa 1989–90.
Liv og gjering
Thomassen var fødd i Salangen i Troms, der faren var gardbrukar. Under andre verdskrigen vart småbruket deira gjort til innkvarteringsstad for tyske soldatar, der det òg vart reist ein leir for russiske krigsfangar. Thomassen har skildra tida i boka Barneår i krig frå 1986.
Etter examen artium studerte Thomassen til siviløkonom ved Handelshøjskolen i København i tida 1960-63. Han tok arbeid i databransjen og var systemkonsulent i Oslo 1964-65 før han var disponent i NordlandsData AS i Bodø 1965-76, eit firma han bygde opp frå grunnen.
Thomassen var medlem av Bodø bystyre 1968-75, og medlem av Nordland fylkesting og fylkesutval 1972-79 (gruppeleiar 1972-77 og fylkesråd 1976-77). Frå 1976 var han i 14 år medlem av sentralstyret i Høgre, siste to åra som 2. nestleiar.
I 1977 vart Thomassen vald inn på Stortinget frå Nordland, og vart sitjande frem til 1997. Etter ein fireårsperiode i kommunal- og miljøvernkomitérn fekk han i 1981 plass i finanskomitéen, der han var formann 1983-85 og medlem 1987-89. I 1985 tok han over som industriminister i Willoch-regjeringa, ein posisjon til regjertinga gjekk av i mai 1986. Deretter var han medlem av Stortingets forbrukar- og administrasjonskomité til 1987. Thomassen var så næringsminister i Syse-regjeringa 1989–90. I 1991 gav han ut ei bok om Syse-regjeringas fall.
Gardsnamn
Gardsnamn er namnet på ein gard. Ein namnegard kan vera delt opp i fleire gardsbruk, som ofte har eigne bruksnamn.
Gardsnamnet som historisk kjelde
Garden som driftseining i norsk landbruk vart etablert i eldre jernalder, i hundreåra før Kristi fødsel. I Noreg er naturnamn som Berg, Ås og Vik haldne for å vere dei eldste.
Namnet Stein på ein gard kan visa til ein stor kampestein eller bautastein som stod på garden.
Namn som endar på vart bruka frå eldre jernalder og fram mot mellomalderen, kanskje helst i tida 600-1000.
I hundreåra etter svartedauden vart det nesten ikkje rydda nye gardar. Gardar som vart lagde aude, kunne verte gløymde og miste namnet sitt, eller få nye namn som Aune og Øygarden.
Gardar som er rydda i nyare tid, kan ha fått namn som er danna etter mønster av jernalder- og mellomaldergardar. Men i slike høve finst det oftast nyare kjelder som seier oss når garden er rydda.
Gardsnamn som slektsnamn
Mange etternamn og slektsnamn i Noreg har rot i gardsnamn, ved at gardsnamnet vart bruka etter personnmanet nærast som ein adresse. Mot slutten av 1800-talet utvikla dette seg til eit fast etternamn, men likevel slik at folk lenge endra etternamn dersom dei flytta frå ein gard til ein annan.
Standardverket Norske Gaardnavne har ei oversikt over norske gardsnamn.
Lindebukk
Lindebukk (Oplosia cinnerea, tidlegare O. fennica) er ei bille i trebukkfamilien. Han høyrer til underfamilien Lamiinae, som vert kjenneteikna av å ha hovudet vertikalt ståande på kroppen, og er utbreidd i storparten av Europa til Kaukasus. I Noreg finn me han langsmed kysten frå Oslofjorden til Aust-Agder, i dei same områda som vertstreet lind. Arten er ikkje vanleg i Noreg, men det finst likevel sannsynlegvis nokre av dei beste bestandane i Skandinavia.
Lindebukken er 9 til 13 millimeter lang og lett å kjenna att på fargeteikningane på dekkvengjene.
Økologi
Lindebukken er, som namnet tilseier, først og fremst knytt til treslaget lind her i Skandinavia. Han er òg funnen på andre lauvtre, til dømes ask, bøk, hassel og or. Han nyttar helst greinar som ligg på bakken og er infiserte med sopp. Larvane lever under barken, men borar seg inn i ytterveden når dei skal forpuppa seg i mai. Utviklingstida er to år, og dei vaksne billene kjem fram i mai-juni. Dei let att etter seg hol med ein diameter på 4-5 mm.
Çelikhan
Çelikhan er ein by og eit landleg distrikt i provinsen Adıyaman i Tyrkia. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2010).
Makrakómi
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 16 036 innbyggjarar, medan kommunaleininga Makrakómi hadde 5 617 og tettstaden med same namn 2 245 innbyggjarar.
Naruto
Naruto er ein anime- og mangaserie skriven og teikna av Masashi Kishimoto. Han handlar om Naruto Uzumaki, ein ung ninja som drøymer om å bli hokage, hovudninja i landsbyen.
Edderkoppar
Edderkoppar, kongroer eller kinglar (Araneae) er ei gruppe leddyr. Dei er ein orden i klassen edderkoppdyr (Arachnida). Over 35000 artar er skildra. Desse er fordelt på 110 familiar.
Skildring
Storleiken til edderkoppar varierer frå få millimeter til over 25 centimeter. Dei tyngste blir opptil 150 gram. Dei fleste edderkoppane lever på land. Edderkoppar har åtte bein. Kroppen er delt i ein forkropp og ein bakkropp. Augene sit framme på sida av dyret, og det kan ha seks eller åtte av dei.
Hos mange artar er hoa større enn hannen, ofte mykje større. Det hender at hoa et hannen. Nokre artar har kompliserte paringsritual.
Nokre edderkoppartar spinn nett som dei fangar bytte i. Silken dyra brukar til dette, vert produsert i kjertlar i bakkroppen. Kvar art har sitt mønster på nettet. Andre driv snikjakt. Dei sit skjult til eit bytte dukkar opp. Når det skjer, fangar dei byttet raskt. Alle edderkoppar er giftige, men dei norske artane er ufarlege for menneske. Gifta vert produsert i kjertlar ved kjevane.
Utvikling
Edderkoppar oppstod i devontida, og har levd på jorda i nærare 400 millionar år. Dei finst over det meste av jorda, i ørken, i regnskog og i polare område.
Edderkoppar i Noreg
Det er registrert 562 edderkoppartar i Noreg. Dei fleste lever i skog og mark, men mange finst nær folk, som husedderkopp og stor husedderkopp.
England Dan & John Ford Coley
England Dan & John Ford Coley var ein amerikansk softrockduo som bestod av Danny Wayland «England Dan» Seals og John Edward «John Ford» Coley. Dei var aktive i 1970-åra. Duoen gav ut 11 album og ni singlar i karrieren sin og er mest kjend for singelen «I'd Really Love to See You Tonight» frå 1976 som nådde andreplassen på den amerikanske singellista og førsteplassen på Adult Contemporary-lista. Etter dei vart oppløyste fortsette Seals som Dan Seals og hadde ei countrykarriere i 1980-åra som gav han 11 countryhittar.
Karriere
Duoen byrja medan dei var vener og klassekameratar ved W. W. Samuell High School i Dallas i Texas. Seals og Coley spelte først i popgruppa Southwest F.O.B. («Free on Board»).
Delfí
Delfí (gresk Δελφοί) er ein sentral arkeologisk funnstad i Hellas. I dag er det namnet på ein landsby og ein kommune i periferieininga Fokída i periferien Sentral-Hellas.
I antikken var det staden for det viktigaste orakelet til guden Apollon. Den greske verda følte ærefrykt for Delfí på grunn av ομφαλός (omfalos)-steinen, «verdas navle» og sentrum i universet. I den indre eldstaden (ἑστία, hestia) i tempelet til den delfiske Apollon (Ἀπόλλων Δελφίνιος, Apollon Delfinios) brann ein evig flamme (άσβεστος φλόγα). Etter slaget ved Plaitaia sløkte dei greske byane sine flammar og førte ny eld frå eldstaden til Hellas. I grunnleggingsfortellingane om dei greske koloniane vart kolonistane først vigde ved Delfí. . Opphavleg heitte Delfí Pytho, av det greske verbet píthin (= å rotne), på grunn av stanken då slangen Python rotna etter at Apollon hadde drepe henne.
England Dan & John Ford Coley
Karriere
Seals var den yngre broren til Jim Seals som i 1970-åra spelte i softrockduoen Seals and Crofts. Kallenamnet til Dan i barndommen var «England Dan» fordi han var sotr fan av det engelske rockebandet The Beatles, og han snakka stundom med ein tilgjort engelsk aksent.
Delfí
Plassering
Delfí ligg på eit platå i fjellsida på Parnassós, ved sidan av heilagdomen til Apollon, orakelet. Denne halvsirkulære tilkomsten er kjent som Faedriades og ligg over Pleistos-dalen. Sørvest for Delfí, rundt 15 km borte, ligg hamnebyen Kírra og Korintbukta.
England Dan & John Ford Coley
Karriere
Begge turnerte kring i Texas der dei hadde ein hit, «The Smell of Incense», som nådde 43. plassen på poplista i 1969. Bandet spelte delte plakat med artistar som Led Zeppelin. Medan dei var i bandet byrja Dan Seals og John Coley sitt eige akustiske band, Colley and Wayland. Dette fekk sidan namnet England Dan & John Ford Coley, og duoen fekk kontrakt med A&M Records. I 1971 flytta dei til Los Angeles der dei varma opp for mange forskjellige band. Gjennombrotet deira kom i 1972 med songen «Simone». Han vart ein hit i Japan og dei gjekk òg inn på lista i Frankrike, men ikkje i USA.
Delfí
Apollon
Namnet Delfí eller Delfoi har samanheng med «hol» (δελφ, delf) eller «livmor» (δελφός, delfós) og kan indikere arkhaisk djup respekt for Gaia, moder jord, ei jordgudinne på staden. Apollon er forbunde med staden med sitt epitet (Δελφίνιος Delfinios), som tyder anten «den i Delfí» eller «den av livmora». Epitetet har samanheng med delfinar («livmorsfiskar») i den homeriske hymnen til Apollon (linje 400) som fortel om korleis Apollon først kom til Delfí i form av ein delfin, og bar kretiske prestar på ryggen.
England Dan & John Ford Coley
Karriere
Duoen vart frigjeven frå kontrakten sin med A&M etter tre album. Duoen fortsette og kom over songen «I'd Really Love to See You Tonight», skriven av den unge Parker McGee. Dei gav ut ein demo og spelte han på kontoret til Bob Greenberg ved Atlantic Records. Atlantic hadde ein etikett kalla Big Tree og artistrepresentante for Big Tree, Doug Morris, høyrde songen gjennom veggen og kom inn i rommet. Då Greenberg ikkje ønskte songen, sa Morris at han ville ha songen og tilbaud duoen ein kontrakt.
Duoen hadde seks singlar på topp 40 mellom 1976 og 1979. Av dei største hittane deira var «Love Is the Answer» (skriven av Todd Rundgren) (1979), «I'd Really Love to See You Tonight» (1976), «Nights Are Forever Without You» (ein annan McGee-song) (1976), «It's Sad to Belong» (1977) og «We'll Never Have to Say Goodbye Again» (1978).
Delfí
Apollon
Ei anna segn seier at Apollon gjekk til Delfí frå nord og stoppa ved Tempe, ein by i Thessalía for å plukke laurbær, ei plante som var heilag for han. Til minne om denne segna fekk vinnarane av dei pythiske leikane ein laurbærkrans plukka i Tempe.
Oddvar Morstøl
Oddvar Morstøl var ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Han var ordførar i Rauma kommune i 12 år frå 1974 til 1985. I hans periodar vart mellom anna Rauma sjukeheim og Rauma Rådhus bygd.
Delfí
Apollon
Delfí var staden for eit viktig tempel til Phoebus Apollon i tillegg til dei pythiske leikane og det kjende orakelet. Sjølv i romersk tid fanst hundrevis av votivstatuar slik dei vart skildra av Plinius den yngre og sett av Pausanias. Frasane «kjenn deg sjølv» (γνῶθι σεαυτόν) og «ingenting til overs» (μηδὲν ἄγαν) skal ha vore gravert inn i tempelet, i tillegg til bokstaven E.
England Dan & John Ford Coley
Seinare
Dan Seals vart ein suksessrik countrymusikar i 1980-åra med hittar som «Meet Me in Montana» (med Marie Osmond) og «Bop». John Ford Coley starta ein skodespelarkarriere på fjernsyn og film i 1980-åra og byrja å spele musikk att i 1990- og 2000-åra. Han var medprodusent for artistar som Eddie Money (med Vince Gill) og Tom Wurth.
Seals døydde den 25. mars 2009 etter å ha blitt benahdla for lymfom.
Oddvar Morstøl
Morstøl var vararepresentant for Kristeleg Folkeparti til Stortinget i perioden 1977-1981. Frå kommunen vart oppretta i 1964 er han saman med Torbjørn Rødstøl den ordføraren som har hatt vervet lengst.
Delfí
Apollon
Apollon drap den ktoniske slangen Python, og ifølgje nokre kjelder kona til slangen Pythia som levde ved sidan av Den kastaliske kjelda, fordi Python hadde prøvd å valdta Leto medan ho var gravid med Apollon og Artemis. Lika av paret vart drapert rundt vengjestaven hans, kadukeusen som symboliserte guden. Kjelda flaut mot tempelet, men forsvann under jorda og skapte ei kløft som gav frå seg gass som fekk orakelet i Delfí til å gje sine profeti. Apollon drap Python, men måtte straffast for det, sidan Python var son av Gaia. Heilagdomen tileigna til Apollon var truleg opphavleg tileigna Gaia og seinare kanskje til Poseidon.
Orakelet
Prestinna av orakelet i Delfí var kjent som Pythia.
H.W. Parks skriv at grunnlegginga av Delfí og orakel her fann stad før den nedskrivne historietida, og at opphavet er ukjend.
7. juni
7. juni er den 158. dagen i den gregorianske kalenderen (159. under skotår). Det er 207 dagar att av året.
Delfí
Skattkammeret
Frå inngangen til området, når ein held fram nesten heilt opp til sjølve tempelet, står mange votivstatuar og talrike skattkammer. Desse vart bygt av forskjellige statar, både dei på fastlandet og oversjøiske, for å minnast sigrar og som takk til orakelet for råd som var viktige for dei sigrande. Det mest imponerande er det no restaurerte skattkammeret til Athen, bygt til minne om den athenske sigeren i slaget ved Marathon. Athenarane hadde tidlegare fått råd av orakelet om å stole på sine «tremurar». Themistokles gjetta at tremurane viste til skipa til Athen, noko som sikra siger i det kjende slaget ved Salamis. Eit anna imponerande skattkammer på staden vart gjeven av byen Sífnos, som hadde rike sølv- og gullgruver, og derfor førte opp det sifniske skattkammeret.
Tholos
Tholosen ved heilagdomen til Athene Pronaia er ein sirkulær bygning som vart oppført mellom 380 og 360 f.Kr. Han bestod av 20 doriske søyler plassert med ein ytre diameter på 14,76 meter med 10 korintiske søyler i det indre. Tholosen ligg rundt 800 meter frå hovudruinane ved Delfí. Tre av dei doriske søylene har vorte restaurert, noko som gjer han til den mest populære staden i Delfí for turistar til å ta bilete.
Den «delfiske Sibyl»
Den delfiske Sibyl var ein legendarisk profetisk figur, som skal ha profetert i Delfí kort tid etter trojanarkrigen. Profetia som vert tillagt henne, sirkulerte i nedskrivne samlingar av profetiske utsegn saman med orakla til figurar som Bakis. Sibyl hadde ingen samband til orakelet til Apollon, og må ikkje forvekslast med Pythia.
Dagens Delfí
I mellomalderen vart delar av Viotía og Fokída busett av arvanittar. Då dei kom til Hellas etter å ha vorte invitert dit av frankiske herskarar i området, bygde dei ein landsby på det fråflytta tempelområdet med marmor frå søyler, bygningar osv som berebjelkar og tak i sine improviserte hus. Arkeologar frå École française d'Athènes lokaliserte staden i 1893 til Delfí i antikken. Arvanittlandsbyen Kastrí vart flytta frå tempelområdet til ein annan stad.
Det moderne Delfí (av og til skrive Delfoi) ligg vest for den arkeologiske funnstaden. Det vert passert av ein stor motorveg mellom Ámfissa og Itéa og Arákhova. Dei to hovudgatene er einvegskjørte og tronge. Delfí har òg ein skole og eit torg (plateia). Samfunna inkluderer Khrissó som i antikken var Krissa. I 2011 hadde landsbyen 854 innbyggjarar.
Administrativ inndeling
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 26 716 innbyggjarar, medan kommunaleininga Delfí hadde 1 767 og tettstaden med same namn 854 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Kjelder
''
Biševo
Biševo (italiensk Busi) er ei øy i Adriahavet, som høyrer til Kroatia. Ho ligg ligg ved den dalmatiske halvøya, 5 km sørvest for øya Vis, og har eit areal på 5,8 km², og 19 innbyggjarar (i 2001). Øya består av kalkstein, og det høgaste punktet er Straženica på 239 m. På midten av øya er det dyrkande marker, medan nordsida av øya er dekt av furuskog, og sørsida av kratt eller berr stein. Sjøen rundt er rik på fisk. Hovudnæringa på øya er vindyrking og fiske.
Eit benediktinarkloster vart grunnlagd på Biševo i 1050 av Ivan Grlić (italiensk Giovanni Gherlich) frå Split, men det vart 200 år seinare forlate på grunn av trugselen for sjørøvarar. Kyrkja av St. Silvester er bevart nær ruinane av klosteret.
Der kysten er bratt er det mange grotter, og den mest vidkjende er Den blå grotta, som har vore tilgjengeleg sidan 1884, og som ein berre kan kome inn i med båt. Ho er 18 meter lang, 6 meter djup og 6 meter høg. Inngangen til grotta er berre 1,5 meter høg og 2,5 meter brei. Frå klokka 10 til 13 skin sollyset gjennom opninga av grotta, og reflekterer frå den kvite havbotn, slik at lyset i grotta vert blåfarga, og lekamar i vatnet sølvfarga.
555 Norma
555 Norma er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. januar 1905 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Svir
Svir (russisk Свирь, finsk Syväri, estisk Sviri) er ei elv i Leningrad oblast i Russland. Elva er 224 km lang og har eit nedslagsfelt på. Svir renn frå Onega og vestover til Ladoga, og renn dermed mellom dei to største innsjøane i Europa. Elva har ei middelvassføring på 785 m³/s og er den største elva som munnar ut i Ladoga.
Heilt sidan Peter den store knytte saman elvane Svir og Neva med Ladogakanalen har elva vore ein del av Volga-Austersjøkanalen og forløparane til denne. Det er to vasskraftverk langs Svir.
Elva passerer Aleksandr-Svirskij-klosteret, som pleide å hyse Svirlag, ein av dei mest frykta gulagane. Områda rundt elva var åstad for kraftige kampar under den finske framhaldskrigen frå 1941 til 1944.
Terje Winterstø Røthing
Terje Winterstø Røthing er gitarist i det norske bandet Kaizers Orchestra. Han blei med i gruppa i 2000, men hadde òg vore med på prosjekta bandmedlemene hadde før dette. Terje var ein gamal musikarkamerat av Janove Ottesen og Geir Zahl, og hadde vore med på alle innspelingane Blod, Snått & Juling og gnom hadde gjort. Terje hadde, som Geir, bakgrunn frå Klepp Rockeklubb og spelte funk/rockegitar i Zombie Porkchop og seinare indie-gitar i Watershed. Han er dessutan vokalist og gitarist i punkbandet Skambankt.
Asbest
Asbest- (frå gresk: a(ikkje) sbestos (sløkkbart) via ei latinsk feiltolking av asbestos (uleska kalk). Namnet asbest vert nytta om ei gruppe fibrøse mineral som vert utgjort av hydrogen-magnesium-silikat. Fibrane har vore kjend sidan oldtida, og vorte nytta i ymse industriprosessar. Støv av asbest er kreftframkallande, noko ein fann ut på 1970-talet.
Terje Winterstø Røthing
Winterstø Røthing er kjent som «blondina» i Kaizers Orchestra, og er også den yngste i gruppa. I følgje bandintroduksjonen til Janove Ottesen på konsertar spelte Terje tidlegare i Johnny and The Sexual Problems som han turnerte med på Balkan på 90-talet.
Asbest
Asbest blei blanda med bindemiddel som sement eller limstoffar og valsa ut til plater eller matter. Det blei nytta til bremsesko og -klosser, pakningar i motorar og maskinar, rundt glødelekamar i komfyrplater og elektriske omnar. Blanda med sement fekk ein Eternit-plater som blei bruka til å kle hus med, både på veggar og tak.
Asbest blei rekna som svært nyttig av di det både var varmeisolerande, brannsikkert og fibrane var både fleksible, sterke og strekkfaste. Innanding av relativt små mengder asbeststøv av enkelte sortar har vist seg å føre til auka risiko for fleire sjukdommar, som asbestose og kreft. Mange land har difor innført forbod mot all bruk av stoffet i byggematerialar og anna bruk som gjev risiko for at nokon skal bli eksponert for stoffet.
Frå midten av 1990-talet har asbest vore forbode i biltilbehøyr. Erstatningsmidla er fibre av Aramid, Twaron og Kevlar.
Tyrifjord videregående skole
Tyrifjord Videregående skole er ein vidaregåande skule skule som ligg i Hole kommune i Viken. Skulen høyrer til adventistsamfunnet, og kristentru er difor ein viktig del av skulemiljøet.
På TVS kan ein velje mellom treårig studiespesialiserande og toårig yrkesfagleg opplæring. På studiespesialiserande opplæring har ein retningane realfag, samfunnsfag og økonomi og språkfag. På yrkesfagleg opplæring har in toårig helse- og sosialfag-linje med retning helsefagarbeidar. Skulen har også allmennfagleg påbygging etter gammal reform. Allmennfagleg påbygging gjev studiekompetanse på lik linje med studiespesialiserende opplæring, og kan takast på eitt år.
På skulen kan ein bu på internat eller vere dagelev.
Tag der Deutschen Einheit
Tag der Deutschen Einheit, 'dagen for tysk sameining', er nasjonaldag i Tyskland og blir feira den 3. oktober, til minne om sameininga av Aust- og Vest-Tyskland på denne datoen i 1990.
Det kunne vore meir naturleg å legga feiringa til dagen Berlinmuren fall i 1989, den 9. november, som òg var datoen den første tyske republikken blei grunnlagd i 1918 og dagen kuppforsøket til Hitler blei avverja i 1923. Dessverre var 9. november òg dagen for Kristallnacht, dei første store nazist-leidde forfølgingane av jødar, i 1938. Derfor blei dagen då den formelle sameininga fann stad vald i staden.
Før sameininga feira Vest-Tyskland ein dag med same namn den 17. juni. Dette var ei noko propagandastyrt markering av eit austtysk opprør i 1953, hovudsakleg mot auka arbeidskvoter, som blei slått ned med sovjetisk hjelp. I Aust-Tyskland var nasjonaldagen den 7. oktober.
Giovanni Artusi
Giovanni Maria Artusi var ein italiensk musikkteoretikar, forfattar og renessansekomponist.
Artus har fått eit herostratisk ry som ein av dei mest reaksjonære kommentatorane i musikkhistoria etter å ha gått til åtak på innovative musikarar som rundt år 1600 bidrog til den tidlege utviklinga av barokkmusikken.
Liv og virke
Den best kjende episoden i livet til Artusi, og ein av dei best kjende i historia til musikk-kritikk, fann stad mellom 1600 og 1603. Då gjekk Artusi til åtak på ein ikkje namngjeven komponist, men det var tydeleg at målet var Claudio Monteverdi. I forordet til den femte madrigalsamlinga si svarte Monteverdi på åtake med å føreslå at ein burde skilja musikken i to retningar: den gamle renessansestilen, som han kallla prima prattica, og den nye barokkstilen, seconda prattica. Prima prattica skildra han som det polyfone idealet frå 1500-talet, karakterisert av streng kontrapunktikk, førebudde dissonansar og jambyrdige stemmer. Seconda prattica var den nye monodiske stilen som la vekt på sopran- og bass-stemmene, og dessutan representerte byrjinga på ein bevisst funksjonell tonalitet.
Det finst berre att nokre få komposisjonar etter Artusi: ei bok med canzonetter for fire stemmer (Venezia, 1598) og ein Cantate Domino for åtte stemmer (1599), alle haldne i ein konservativ stil.
Kaninhopping
Kaninhopping er ein dyresport der ein førar leier ein kanin gjennom ein oppmerkt bane med hinder. Kaninhopping starta i Sverige på 1970-talet. I Noreg er det først og fremst ein hobby for barn og unge mellom 7 og 25 år, særleg jenter, men det finst også eldre og mannlege deltakarar.
Kaninhopping består av fire offisielle greiner: rett, krokete, lengd og høgd. Innan greinene rett og krokete finst det igjen fire klassar; Lett, middels, vanskeleg og elite. I lett-klassen er det åtte hinder på opptil 28 cm. I middels er det ti hinder på opptil 35 cm. I vanskeleg er det ti hinder på opptil 42 cm. I elite er høgda på 50 cm, og då er det tolv hinder.
Slavjankaelva
Slavjanka (russisk Славя́нка) er ei elv i Leningrad oblast i Russland og ei av sideelvane til Neva frå venstre. Elva er 31 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Slavjanka spring ut frå eit myrområde rundt 9 km sørvest for byen Pavlovsk, og renn nordaustover mot Pavlovsk, der ho renn gjennom parkane som ligg rundt det store Pavlovsk-palasset. Ho held fram mot nord og munnar ut i Neva i Rybatskoje-området i Sankt Petersburg. Ved munningen er elva om lag 1,5 meter djup. Slavjanka er ei typisk sletteelv som renn særs sakte.
Vitskap i 1894
Vitskapsåret 1894 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1894.
Potetsorten Laila
Laila er ein halvtidleg potetsort som er mykje seld i Noreg. Potetene er ovale med rosa skal og ein svak gulfarge inni. Kokte poteter av denne typen har god smak, særleg tidleg på hausten. Poteta er godt eigna i gryterettar og supper, og noko mindre eigna som bakt potet.
Sjælland
Sjælland er den største øya i Danmark, med meir enn 2 millionar innbyggjarar. Ho ligg mellom øya Fyn og Skåne i Sverige. Mellom Fyn og Sjælland ligg sundet Storebælt, som vert kryssa av Storebæltbrua, medan Øresundbrua går over Øresund til Skåne.
Hovudstaden i Danmark, København, ligg på austsida av Sjælland, i tillegg til øya Amager. Andre større byar på Sjælland er Roskilde, Helsingør, Slagelse, Næstved, Holbæk, Køge, Kalundborg med fleire.
Ordsoge
Namnet «Sjælland» tyder anten 'sel-land' eller 'fura land'. Den gammaldanske forma er Sialand (1231), medan den eldste kjende forma er Siolundi. Det latinske namnet er Selandia, det tyske Seeland og det engelske Zealand.
Opphavsoge
I norrøn mytologi vart øya danna då gudinna Gefjon lurte Gylfe, den første svenske kongen av Gylfaginning. Ho fjerna eit stykke land frå Sverige, og flytta det til Danmark, og slik vart øya Sjælland til. Landstykket som vart fjerna frå Sverige vart fylt med vatn og vart innsjøen Mälaren.
Geografi
Sjælland er hovudsakleg eit morenebakkelandskap med fleire låge dalar, åsar og sletter. Kysten er fot det meste låg og sanddekt med ei rekkje bukter, som Isefjord, Roskilde Fjord og Køge Bugt i aust. Nokre stader finst det klipper, som kalkklipper (kalkklint på dansk) ved Stevns Klint og leirklipper ei rekkje andre stader. I nord er det mange sjøar, som Arresø og Esrum sø. Store areal er dyrka mark.
Folkesetnad
Dei fleste av dei 2 208 348 innbyggjarane på Sjælland (2013) bur i og rundt den danske hovudstaden København. Den danske dialekten som blir tala her heiter sjællandsk, og er utgangspunktet for riksdansk.
Ernest Shackleton
Liv
Shackleton var fødd i Kilkea i County Kildare i Irland. Han starta Antarktis-karrieren sin som fenrik på Discovery-ekspedisjonen leia av Robert Falcon Scott. Scott og Edward Adrian Wilson nådde 82°17'S den 31. desember 1902, som då var det sørlegaste punktet noko menneske hadde vore. Ernest Shackleton var òg med i «Sør-gruppa», men vart beordra til å vente på 82°15'S med hundane.
Det har i ettertid vorte hevda at Scott og Shackleton i løpet av denne ekspedisjonen vart uvener og at dette var grunnen til at Shackleton ikkje fekk vere med til det sørlegaste punktet. I løpet av turen sørover utvikla Shackleton skjørbuk, og han vart difor send tilbake til England av Scott tidleg i 1903, før ekspedisjonen var over. Einskilde forfattarar har hevda at dette vart gjort på trass av at Shackleton på dette tidspunktet var så godt som symptomfri og at motivet til Scott var å kvitte seg med eit ekspedisjonsmedlem han så på som ein konkurrent. Sjølv om det er usikkert korleis tilhøvet mellom Scott og Shackleton var på det personlege planet, kom dei i dei neste åra til å vere dei leiande i Storbritannia innan polarekspedisjonar. Som ei følgje av dette konkurrerte dei om midlar frå dei same sponsorane, og det var uunngåelig at det vart konkurranse mellom dei to. Dei stod òg, til ei viss grad, for eit skilje i britisk polarteknikk. Der Scott dyrka det tradisjonelle britiske med menn som trekte sledar til fots, var Shackleton av same oppfatning tidleg i karrieren sin. Begge satsa på hestar og motoriserte framkomstmiddel, men dei viste seg dårleg eigna. Hundar hadde dei vanskar med då dei ikkje «forstod» hundar og hundane ikkje «forstod» herrane sine. Dei vart i tillegg dårleg fôra og pressa til å dra det dobbelte av normal last. Dei vart òg tvinga til å trekkje i gangfart, noko som er unaturleg for ein hund som ynskjer å trave i «joggefart». Det er mogleg at Shackleton til slutt lærde av feila sine og godtok det Roald Amundsen gong på gang prøvde å innprente britane: bruk hundar og ski.
Han vart mest kjend for Nimrod- og Endurance-ekspedisjonen i Antarktis, som han sjølv leia. Førstnemnde nådde lengst sør på 88°23', 180 km frå polpunktet i 1909. Sistnemnde varte frå 1914 til 1916 og ekspedisjonsskipet «Endurance» (bygd i Sandefjord i 1912) vart knust av isen. Shackleton drog til Sør-Georgia med ein liten livbåt, der han fekk henta hjelp. Han fekk hjarteinfarkt og døydde i Grytviken på Sør-Georgia under den fjerde ekspedisjonen sin til Antarktis.
Flytypen Avro Shackleton er kalla opp etter han.
23. juni
23. juni er den 174. dagen i den gregorianske kalenderen (175. under skotår). Det er 191 dagar att av året.
Tore Askildsen
Tore Askildsen (fødd 24. august 1957 i Mandal) er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti) som var ordførar i Mandal kommune frå 2011 til 2015. Han var varaordførar i kommunen frå 2007 til 2011. Frå 2015 er han fylkesvaraordførar i Vest-Agder.
Før Askildsen vart ordførar, var han daglig leiar for Norea Mediemisjon frå september 1997. Før dette var han landsungdomssekretær i Norsk Luthersk Misjonssamband. Han har utdanninga si frå Fjellhaug utdanningssenter sin misjonshøgskole og har også vore forkynnar for NLM sitt hovudstyre og ungdomssekretær i Agder krets av NLM.
Askildsen er gift og har tre barn.
Byar i Ungarn
Ungarn har 3 152 busetnadar. Av desse er 298 byar (ungars város, fleirtal városok; terminologien skil ikkje mellom by og småby), og 2 854 landsbyar eller tettstader (ungarsk község, fleirtal községek). Hovudstaden Budapest har ein spesiell status og er ikkje ein del av eit fylke, medan 23 av byane er såkalla byfylke (megyei jogú város – 'by med fylkesrettar'). Alle fylkesete, bortsett frå Budapest, er byfylke, i lag med fem andre byar som har eit folketal på meir enn femti tusen.
Den største byen er hovudstaden Budapest og den minste er Pálháza med 1 114 innbyyggjarar (2001). Den største tettstaden er Isaszeg (folketal: 10 256). Det er meir enn 100 tettstadar eller landsbyar med mindre enn 100 innbyggjarar, medan den minste landsbyen har færre enn 20 innbyggjarar.
Største byar i Ungarn
Dette er ei liste over dei største byane i Ungarn.
stjernene tyder: **** hovudstad *** regionssenter ** fylkessete * by med fylkesrettar
Wikibooks
Wikibooks er eit wikiprosjekt og eit systerprosjekt til Wikipedia. Med Wikibooks ønskjer ein å skape bøker i fellesskap, skrivne og utgjevne under ein fri lisens – til fri bruk på same måte som Wikipedia. Wikibooks er styrt av Wikimedia Foundation.
Kyrfossen i Hordaland
Kyrfossen er den 32. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Osa i Ulvik herad i Vestland. Fossen har eit totalt fall på om lag 450 meter og det største fallet er 360 meter. Kyrelvi, som fossen er ein del av, er eit av dei få vassdraga i området som ikkje er regulert.
Ein ser best fossen frå anleggsvegen til Osafjellet. Vegen er ein bomveg.
Elva drenerer mindre isbrear og nedbørsfltetet på nordvestsida av det 1406 meter høge Kyrelvfjellet. Etter fossen renn elva ut i Austedøla som no er regulert i samband med vasskraftutbygginga Lang-Sima.
Vassmengda i elva er relativt liten og varierer med nedbør og snøsmelting.
Sølvkre
Sølvkre eller sylvkre (Lepisma saccharina) er eit lite insekt som høyrer til børstehalane. Dei vaksne dyra er mellom 7 og 12 mm lange. Insektet er også kjent under den folkelege nemninga «sølvfisk».
Kroppsforma er noko flattrykt, langstrekt og smalar av bakover. Kroppen er dekt av små, blanke skjel, og bakarst har dyret tre lange haletrådar.
Sølvkreet trivst best på varme stadar med høg luftfuktigheit, og ein finn dei gjerne på badet og på kjøkkenet. Dei er lyssky, og kjem fram om natta for å ete. Med typiske raske, buktande/symjande rørsler rømmer dei frå lyset når ein til dømes kjem inn på badet, difor har dei fått namnet «sølvfisk» på folkemunne. Om dagen gøymer dei seg vekk i sprekkar, under golvfliser og golvbelegg, under kjøkkenbenkar, bak fliser og panel osb. Dyra et alle slags stivelses- og sukkerhaldige stoff som brødsmular, mjøl, såperestar, tapetklister osb. Dei et òg proteinhaldige stoff som døde insekt. I tarmen har sølvkreet enzym som gjer at dei òg kan fordøye papir. Dette gjer at dei i nokre tilfelle opptrer som skadegjerarar i museum og arkiv ved at dei til dømes gneg seg inn i bøker og frimerkesamlingar.
I Noreg finn ein sølvkreet så langt nord som til Bodø.
Domokós
Domokós (gresk Δομοκός) er ein landsby og ein kommune i periferieininga Fthiótida i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Domokós ligg nord for Lamía og grensar i vest, nord og aust mot periferieiningane Kardítsa, Lárisa og Magnisía i Thessalía.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 11 495 innbyggjarar, medan kommunaleininga Domokós hadde 4 633 og tettstaden med same namn 1 531 innbyggjarar.
Verona
Verona er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Verona i regionen Veneto og har om lag 260 000 innbyggjarar. Byen ligg i ein stor sving i elva Adige nær Gardasjøen. På grunn av dette vart området ofte råka av flaum fram til 1956, då Mori-Torbole-tunnelen vart laga slik at 500 kubikkmeter med vatn frå Adige går rett ut i Gardasjøen når det er fare for flaum.
Historie
Verona vart grunnlagd av euganeiar, som måtte avstå byen til kenomanarane (550 fvt.). Romarane erobra Podalen og området rundt Verona rundt år 300 fvt. Verona vart ein romersk koloni i 89 fvt., og så ein municipium i 49 fvt.
Byen vart etter kvart viktig fordi han låg ved vegkrysset til fleire vegar. Stilicho slo Alarik og vestgotarane her i 403, men då gotarane tok Verona i 489 var dette starten på den gotiske perioden i Italia. Teoderik den store bygde palasset sitt her og i germanske segner er namnet Verona forbunde med han. Byen var underlagt gotarane gjennom heilt gotarkrigen (535-554), bortsett frå ein enkelt dag i 541 då ein armensk offiser slo seg gjennom ein inngang. I 569 vart han erobra av Alboin, konge av langobardane, og i kongeriket deira vart han den nest viktigaste byen. Her vart Alboin myrda av kona si i 572. Hertugane av Treviso residerte ofte her. I Verona gjorde Adalgisus, son til Desiderius, i 774 eit siste desperat forsøk på å stå imot Karl den store, som hadde øydelagd det lombardiske kongedømet. Verona var då residens for kongane av Italia, og styret i byen gjekk i arv i familien til Grev Milo, stamfedrene til grevane av San Bonifacio. Frå 880 til 951 budde dei to frå Berengari-familien her. Otto I av Det tysk-romerske riket avstod Verona til markien av Hertugdømet Bayern.
I den tida, 1277-1302, sonen hans, Albert, var capitano førte byen krig mot grevane av San Bonifacio, som fekk støtte hos Huset Este. Av sønene til Albert; Bartolomeo, Alboino og Cangrande I, fekk berre den siste ta styringa over byen (1308). Han var ein krigar og fyrste som gav stønad til forfattarar som Dante og Francesco Petrarca og målaren Giotto. Ved hjelp av makt eller avtalar fekk han kontroll over byane Padova (1328), Treviso (1308) og Vicenza.
Alberto vart etterfølgd av Mastino II (1329-1351) og Alberto, son til Alboino. Mastino heldt fram med onkelen sin politikk og erobra Brescia i 1332, noko som tok makta hans til andre sida av Po. Han kjøpte Parma (1335) og Lucca (1339). Etter Kongen av Frankrike, var han den rikaste fyrsten på denne tida. I 1327 danna det seg derimot eit mektig forbund mot han som bestod av Firenze, Venezia, Visconti-familien, Este-familien og Gonzaga. Etter ein tre år lang krig var Scaliger sine område redusert til Verona og Vicenza (Mastino si dotter, Regina-Beatrice della Scala gifta seg med Barnabò Visconti). Mastino sin son Cangrande II (1351-1359) var ein ond, lastefull og tvilsam tyrann. Han stolte ikkje på sine næraste og omgav seg med leigesoldatar frå Brandenburg. Han vart myrda av bror sin Cansignorio (1359-1375), som bygde vakre palass, akveduktar og bruer i byen, og oppretta ein statskasse. Han tok òg livet av den andre bror sin, Paolo Alboino. Det ser ut til at brodermord vart ein fast familietradisjon for Antonio (1375-87), Cansignorio sin ekte bror, tok livet av broren Bartolomeo, og hissa dermed opp folket sitt, som så gav støtte til Gian Galeazzo Visconti av Milano som gjekk til krig mot han. Etter å ha brukt opp alle midlane sine flykta han frå Verona den 19. oktober 1387 og Scaliger-familien sitt styre i byen var over.
Antonio sin son Canfrancesco prøvde fåfengd å ta tilbake makta i Verona (1390).
Guglielmo (1404), den ekte sonen til Cangrande II, var heldigare og med støtte frå folket dreiv han ut milanesarane, men døydde berre ti dagar seinare og Vernoa vart underlagt Venezia (1405).
Frå 1509 til 1517 var byen underlagt keisar Maximilian I av Det tysk-romerske riket.
Verona vart okkupert av Napoleon Bonaparte i 1797, men påskemandag gjekk innbyggjarane saman og dreiv ut franskmennene. Det var då Napoleon gjorde ein slutt på Republikken Venezia. Verona kom inn under Austerrike då Napoleon signerte Campo Formio-traktaten i oktober 1797. Austerrikarane tok kontroll over byen 18. januar 1798. Han vart tatt tilbake frå Austerrike med Pressburg-traktaten i 1805 og vart ein del av det napoleonske kongedømet Italia. Etter napoleonskrigane kom Verona tilbake til Austerrike og vart ein del av det austerriksk-styrte kongedømet Lombardia-Venetia. I 1866, etter ein seks veker lang krig, vart Verona, i lag med resten av Venetia, ein del av Kongedømet Italia.
Perioden under fascismen var eit mørkt kapittel for Verona. Som i resten av Italia vart dei jødiske samfunna møtt med antisemittisk propaganda og lover frå 1938 som gjorde at føretaka deira vart lagt ned og mange lokale innbyggjarar vart ført til nazistiske og italienske konsentrasjonsleirar. Eit austerriksk fort (i dag kyrkja Santuario della Madonna di Lourdes) vart nytta til å sperre inne og torturere allierte troppar, jødar og antifascistar etter 1943, då Verona vart ein del av Den italienske sosialrepublikken.
Megabunus diadema
Megabunus diadema er ei vevkjerring (langbein) som finst utbreidd i nordvestlege delar av Europa: på Island og Færøyene, Storbritannia, vest i Frankrike og nord i Spania. I Noreg finst han òg, på vestkysten frå Trøndelag til Vest-Agder.
Kjenneteikn
Megabunus diadema er, som andre vevkjerringer, eit åttebeint lite dyr med særs lange bein i høve til kroppen, lange bein-aktige pedipalpar og augo plassert på ein slags «pidestall» (augetuberkel) om lag midt på kroppen. Arten er lett å skilja frå andre nordiske artar på strukturen som har gitt han namnet sitt; «diademet» som omkransar augetuberkelen.
Hoene er som regel 3,2-4,8 mm lange. Hannar er særs sjeldne, sidan arten for det meste formeirar seg ved partenogenese - jomfrufødsel.
Levesett
Megabunus diadema lever på stein i barskog og blandingsskog, på myrer og i lyngheier. I motsetnad til mange andre vevkjerringar er ikkje arten særleg sensitiv overfor lys.
Hagen i Tyskland
Hagen vart først nemnd rundt 1200 som namnet på ein gard der elvane Volme og Ennepe renn saman. Byen byrja å vekse på 1800-talet i samband med kolbrytinga og stålproduksjon i Ruhr-området. I 1928 var Hagen ein by med meir enn 100 000 innbyggjarar. I byen ligg FernUni Hagen, det einaste fjernutdanningsuniversitet i Tyskland, med om lag 56 000 studentar (2004/05), som gjer det til det største universitetet i Nordrhein-Westfalen.
Yenice i Mersin
Yenice er ein by i distriktet Tarsus provinsen Mersin i Tyrkia. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2011). Han ligg 15 km frå Tarsus og 43 km frå Mersin. Kysten av Middelhavet ligg 30 km mot sør.
Byen vart grunnlagd i 1543 under Det osmanske riket av oghuz-tyrkarar.
Under andre verdskrigen møttest den tyrkiske presidenten İsmet İnönü den britiske statsministeren Winston Churchill i ei togvogn ved Yenice jernbanestasjon for å diskutere rolla til Tyrkia i krigen (30. januar 1943). Dette møte vert vanlegvis og feilaktig kalla Adanakonferansen.
Rudolf
Rudolf er eit mannsnamn av norrønt eller anna germansk opphav. Det er sett saman av rud-, som kan ha opphav i norrønt hróðr eller gammelsaksisk hrôt, som begge betyr 'hyllest, berømming', og -olf, som kan stamma frå norrønt ulfr eller gammalhøgtysk wolf, 'ulv'. Hróðolfr var ei norrøn og Rodhulf ei gammalsvensk form av namnet.
Rudi og Ruud er kortformer, medan Rolf og Rollo er nærskylde namn. Rudolfine er ei kvinneleg form.
Rudolf har namnedag i Noreg og Sverige den 27. mars.
Bruk
I Tyskland var Rudolf og Rudolph populære namn på gutebarn på første halvdelen av 1900-talet.
Tangfluger
Tangfluger (Coelopidae) er ein familie fluger som lever i fjæresona i tilknyting til rotnande tang. Gruppa er mellom dei mest artsfattige flugefamiliane, og omfattar berre om lag 40 artar på verdsbasis. Tre av desse er registrerte i Noreg.
Kjenneteikn
Tangfluger er, i motsetnad til mange andre grupper fluger, relativt enkle å klassifisera til art. Familien omfattar middels store fluger med robuste kroppar som er noko flattrykte ovanifrå og mørke på farge. Vengjeparet er, hjå norske artar, gulbrunt på farge, men det finst òg artar som ikkje har vengjer i det heile teke. Hovudet er utstyrt med store augo, særs konkav form og tydelege antenner av den såkalla aristate typen. Det er òg tilgrodd med velutvikla, «skjegg-liknande» børster.
Sjølve kroppen til tangflugene er dekt med hår, både grove og fine. Beina er gulbrune og kraftige, særleg lårsegmentet på første beinpar.
Larvane er kvitaktige, avlange og smalnar mot framenden. Bortsett frå nokre få små taggar på buken mellom dei ulike kroppssegmenta har dei glatte overflatar. Spiraklane deira (det vil seie opningane til trakesystemet) er tilpassa slik at dei ikkje druknar sjølv om tangen dei lever i skulle bli dekt av vatn.
Levesett
Tangflugene lever i beltet av oppskòla tang på strender. Larvane deira likar seg best i fuktig og rotnande tang, der dei et både av tangen og av anna organisk materiale som sopp og ymse detritus.
Dei vaksne insekta er særs raske, og flyg ofte i sverm. Det er registrert svermar på opp mot fleire hundre individ som stundom sit heilt stille i lag utan at ein veit kvifor. Når fare trugar dei gøymer dei seg i tanga. Ein kan finna tangfluger så godt som heile året - det er kjend funn frå januar sjølv frå Noreg.
Det er kjend at tangfluger reagerer positivt på somme kjemikaliar, til dømes xylen, kloroform og trichloretylen. Det hender stundom at dei kan dukka opp på stadar der desse stoffa vert brukt mykje.
Artar i Noreg
Frå Noreg kjenner me tre artar ekte tangfluger, to i slekta Coelopa og ein i den nærskylde slekta Malacomyia. Coelopa-artane er lettast å kjenna att på «skjegget» nedst på hovudet - hjå Coelopa frigida er det langt grovare enn på C. pilipes.
Kelly Clarkson
Kelly Brianne Clarkson er ein amerikansk songar fødd i Texas. Ho var med i fyrste sesong av American Idol i 2002, og vann heile konkurransen. Då ho deltok i World Idol, vart ho likevel slått av Kurt Nilsen.
Kelly Clarkson er den idol-artisten som har hatt størst suksess i verda, om ein ser på platesal. Debutsingelen hennar, «A Moment Like This», kom rett inn på førsteplassen på US Billboard Hot 100 og laga ny rekord for det høgaste hoppet til førsteplassen i historia til topplista. Singelen blei den som selde mest i USA i 2002.
Anders Frihagen
Anders Rasmus Frihagen var ein norsk politikar og bankmann. Han var statsråd i Nygaardsvoldregjeringa frå 1939 til 1945.
Frihagen var frå Åheim i Vanylven. Han avla eksamen ved Volda lærarskule i 1914 og var deretter eitt år lærar på Volda millomskule og gymnas. Gjekk sidan befalskurs før han studerte jus ved universitetet i Kristiania. Etter juseksamen i 1922 arbeidde han to år i Finansdepartementet. 1924-36 var han inspektør i Bank- og Sparebankinspeksjonen. I 1936 vart han sjef for den nyoppretta statlege industribanken.
Hausten 1939 vart arbeidarpartimannen Frihagen utnemnd til handelsminister. Våren 1940 fylgde han regjeringa heile vegen til Tromsø. Då regjeringa forlet landet i juni, vart Frihagen beordra til Stockholm. Mars 1942 vart han overflytta til London, der han nokre månader etter vart tildelt posten som forsyningsminister.
Sommaren 1945 gjekk han tilbake til direktørstillinga i Den norske Industribank og hadde denne til 1957. 1951-62 var han også direktør for Bankinspeksjonen. I fleire år var han styreformann i A/S Sydvaranger og sidan i A/S Frionor.
Hestetagl
Bruk
Hestetagl har vorte nytta til fiolinbogar, tekstilar, reip, fyllstoff i madrassar og snarer. Til fiolinbogen brukar ein hår frå halen på hesten. Håra, som gjerne må vere 75 cm lange vert spent mellom froschen og spissen, og er den delen som stryk over strengene. Taglet kan strammast med ein skrue på froschen.