cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Escolca
Escolca (sardisk Iscròca) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 589 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 14.76 km² og ligg i ei høgd på 416 meter over havet.
Brütal Legend
Brütal Legend er eit action-eventyrspel utvikla av Double Fine Productions og utgjeve av Electronic Arts for PlayStation 3 og Xbox 360. Det vart utgjeve 13. oktober 2009 i Nord-Amerika og 16. oktober same året i Europa. Brütal Legend skulle i utgangspunktet bli publisert av Vivendi Games, men etter samanslåinga med Activision valde sistnemnde å fjerna spelet frå lanseringsplanane. Spelet vart seinare teke opp av Electronic Arts til publisering, noko som resulterte i at Activision og Double Fine båe sende søksmål mot kvarandre grunna vanskar om publiseringa, men desse er no blitt samde utanfor retten.
Speldesignaren Tim Schafer var inspirert til å skapa spelet etter sine eigne tidlegare musikalske erfaringar. Hovudpersonen i spelet er Eddie Riggs, gjeve stemmen til Jack Black. Han er ein «roadie» som blir send til ei fantasiverd inspirert av kunststilen på omslaga til tungmetall-album. Eddie blir frigjeraren i verda, der han leier dei undertrykte menneska mot ein hær av overnaturlege vesen ved å bruka ei stridsøks, den magiske Flying V-gitaren sin og ein hot rod som han kan endra på. I tillegg til Black, vil spelet også ha røystene til tungmetall-musikarar som Lemmy Kilmister, Rob Halford, Ozzy Osbourne og Lita Ford, røystene til kjendisar som Tim Curry, i tillegg til over hundre metall-songar som Schafer har valt å inkludera i spelet.
Camilo José Cela
Camilo José Cela var ein spansk forfattar og nobelprisvinnar. Han var ein provoserande, produktiv skribent som gav ut både skjønnlitterære verk og sakprosa. Det mest kjende verket hans, La familia de Pascual Duarte, er det mest omsette spanske verket etter Don Quijote.
Livssoge
Cela var fødd i Iria Flavia i Padron-distriktet i den spanske provinsen A Coruña. Mora hans hadde britisk bakgrunn og far hans var forfattar på deltid. Cela tok til å studera juss ved universitetet i Madrid, men studia blei avbrotne av den spanske borgarkrigen, og han fullførte dei først 27 år gammal.
Ulikt mange andre kjende forfattarar, som Lorca, Orwell og Hemingway, kjempa Cela for regjeringgstyrkene til Franco. I tida si som korporal såg Cela mykje gru og blei sjølv såra. Etter krigen arbeidde han ei tid for den spanske sensuren, men kom òg til sjølv å bli utsett for han.
Cela gifta seg med María del Rosario Conde Picavea i 1944, og dei fekk ein son saman. Ekteparet budde stort sett i Madrid før dei flytta til Mallorca i 1954. Her starta Cela det anti-fascistiske litteraturtidsskriftet Papeles de son armadans. Han blei medlem av det spanske akademiet i 1957, og utnemnd til senator i 1977.
Han blei tildelt Nobelprisen i litteratur for 1989. Ekteskapet hans braut saman same året, etter at forfattaren møtte den mykje yngre Marina Castaño som han meinte var ei muse, ein guddommeleg inspirasjonskjelde, for han. Dei to gifta seg i 1991.
Vald og samfunnskritikk
Debuten som forfattar kom i 1942, med den grufulle og valdelege forteljinga La familia de Pascual Duarte. Boka blei stoppa av den spanske sensuren, og Cela unngjekk truleg fengsling på grunn av si falangistfortid. Boka blei endeleg tillaten i Spania i 1946. Også La colmena frå 1951, som skildrar fleire hundre menneske i dagane etter at borgarkrigen tok slutt, blei forboden, men utgjeven i Latin-Amerika. Boka blei smuglesen i Spania fram til ho blei tilleten i 1963.
Nacht und Nebel
Nacht und Nebel (norsk 'Natt og tåke' ) var eit program for utsletting av motstandarar av nazismen.
Programmet vart sett i gang ved Führerlass, forordning frå Føraren Adolf Hitler, den 7. desember 1941. Formålet var at politiske aktivistar skulle forsvinne i tyske leirar. Av dette kjem uttrykket NN-fange. NN-fangane skulle arbeide seg til døde ved å gjere hardt fysisk arbeid på minimale matrasjonar. Av kjente norske NN-fangar var Trygve Bratteli, Osmund Faremo, Kristian Ottosen, Henriette Bie Lorentzen og Nils Onsrud.
Camilo José Cela
Vald og samfunnskritikk
Cela eksperimenterte stadig med romansjangeren. Ein ny skrivemåte som ikkje slo så godt an var Oficio de Tinieblas frå 1973, ein slags antiroman sett saman av eit tusental korte avsnitt og fragment utan noko form for punktuering, som mangla både hovudperson og noka klår handling.
Nacht und Nebel
Natt og tåke (fransk: Nuit et brouillard) var òg tittelen på ein dokumentarkortfilm med referanse til konsentrasjonsleirane under den andre verdskrigen, med den franske Alain Resnais som regissør.
Camilo José Cela
Forbodne ord
Frå 1950-åra til 1974 gav Cela ut fleirbindsverket Diccionario secreto, den hemmelege ordboka, der han samla fargerike ord og uttrykk som var velkjende, men som ein likevel aldri kunne sjå på prent.
Fredrikstad Fotballklubb
Fredrikstad FK vart stifta den 7. april 1903. Klubben spelar i 2. divisjon, PostNord-ligaen og har eit lag i 3. divisjon avdeling 2. Noverande hovudtrenar er Per-Mathias Høgmo.
Historie
Fredrikstad fotballklubb vart stifta i 1903 var fotball ein lite utbreidd idrett i Noreg. Fotball var i mange av dei eldste klubbane eit tillegg til andre etablerte idrettar, som ski eller friidrett.
Tilfeldigheiter ville ha det til at engelskmannen H.W. Kenworthy, som budde i Sarpsborg, ønskte å spele den engelske idretten fotball. Han reiste derfor til Fredrikstad for å delta på treningane til FFK. Då han kom heim til «Sarp» ønskte han å etablere ein klubb der òg. Ideen vart godt motteke i Sarpsborg og Sarpsborg FK vart grunnlagd 8. mai 1903. Den første kampen mellom dei to laga vart spelt året etter føre 600 tilskodarar. FFK vann den historiske kampen 4-0. Sarpsborg og Fredrikstad etablerte den første kretsserien og inspirerte til opprettinga av mange nye klubbar i åra som følgde.
FFK brukte ikkje raude og kvite drakter då klubben vart grunnlagd i 1903. Faktisk endra klubben drakter sju gonger frå 1903 til 1927, då dei endeleg landa på dei draktene som vert nytta i dag. Draktene er basert på fargane til den polske landslagdrakta, som i si tid vart gjeve som ei gåve. FFK kopierte fargane og vart ein venskapsklubb med det polske landslaget. Dette forholdet er no gått i gløymeboka både i Fredrikstad og i Polen.
FFK stifta Østfold Bandykrets den 27. januar 1935 saman med Gleng Fotballklubb og St. Croix Idrettsforening.
Under den tyske okkupasjonen vart det ikkje spelt organisert fotball sidan alle spelarane streika til støtte for motstandsrørsla. Etter krigen vart fotball meir populært enn nokon gong og Fredrikstad sette nok ein publikumsrekord mot Sarpsborg. Det skjedde i semifinalen i cupen i 1945. Derimot var det lite suksess utpå banen. FFK nådde tre cupfinalar på fire år, men tapte alle. Gjennombrotet kom i 1949, då FFK vann sin tredje ligatittel.
50- og 60-talet var særs suksessrike år for FFK. Klubben tok heim ligagullet seks gonger og sølvet sju gonger. Cupen vart vunne fire gonger. I 1957 ein ny milepåle vart nådd då FFK vann sin andre «the double». Etter å ha vunne ligagullet i 1960 deltok Fredrikstad i europacupen som det første norske laget nokonsinne. FFK vann sensasjonelt 4-3 over Ajax heime. Returkampen i Amsterdam enda 0-0 i første runde.
Byen Fredrikstad hadde ei økonomisk stordomstid i Noreg i førre hundreår. Først som ein stor leverandør av maskinar til skogsindustrien og deretter som eit senter for skipsverftsindustrien. På eit tidspunkt var verftet i Fredrikstad det største i Skandinavia. Det var ei optimistisk stemning blant innbyggjarane i byen, noko det har blitt påstått vart spegla att i den spelande fotballstilen til FFK, av nokon oppfatta som den mest underhaldande fotballen i landet. Klubbens første cuptriumf i '32 fekk Jørgen Juve, ei legende i norsk fotball, til å uttale:
Kanskje var det på grunn av atmosfæren at klubben vart så suksessrik og kanskje var det òg derfor nedturen byrja. Etter år med ære og ry starta klubben å bli meir konservativ, sjølv om ingen ville innrømme akkurat det. Andre klubbar vart profesjonalisert, medan spelarane i FFK framleis hadde fotballen som ein hobby ved sida av normale jobbar. Treningsregime vart strengare enn tidlegare, men i Fredrikstad følte ein at å trene meir enn to gonger i veka ville øydeleggje moroa ved å spele fotball.
Fredrikstad sleit gjennom heile 1970-talet. Dei nådde cupfinalen i 1971, men tapte for Rosenborg, som no var på god veg til å bli den nye stordomen i norsk fotball. To år seinare, og for første gongen i historia til klubben, rykte FFK ned ein divisjon. I 1975 var dei tilbake i øvste divisjonen, men dei vart der berre to år før neste nedrykk var eit faktum.
FFK vart eit heislag mellom divisjonane heilt fram til 1984. Og sjølv om klubben vann cupen dette året, så vart cupgullet i 1984 starten på ein lang nedtur for Fredrikstad. Med heile ni seriemeisterskap og elleve cupmeisterskap i skapet glimra raudbuksene med sitt fråvær frå toppen av norsk fotball resten av 80-talet og heile 90-talet.
I 2002 rykte FFK opp frå andredivisjon til førstedivisjon og under 100-årsjubileet 2003 rykte klubben opp til eliteserien og tilbake i toppen av norsk fotball. Etter 20 år i «bakgarden» til norsk fotball, og etter to imponerande opprykk på rad, har FFK no igjen etablert seg i toppen av norsk fotball. Med NM-siger i 2006 markerte FFK seg igjen for alvor blant dei aller beste laga i Noreg.
Fredrikstad FK (FFK) kom på åttandeplass under Anders Grönhagen sitt styre. Året før kom FFK òg på åttandeplass, men då under Knut Torbjørn Eggen. I nyare tid står seriesølvet frå 2008 som ein sterk prestasjon. I 2009 rykte laget ned i 1. divisjon etter å ha spelt kvalifisering mot Sarpsborg 08. Laget rykte opp att til Tippeligaen 2011 etter å ha spelt kvalifisering mot Hønefoss FK i november 2010. Fredrikstad rykte igjen ned i Adeccoligaen etter ein 15. plass i Tippeligaen 2012.
Drakt og logo
Den sjuande draktforslaget vart introdusert for Fredrikstad i ein kamp mellom FFK og på Fredrikstad stadion 7. oktober 1926. Fredrikstad ynskte å nytte fargane til det polske landslaget og eit brev vart sendt til det polske fotballforbundet. Fredrikstad FK mottok dette svaret:
Det polske fotballforbundet gav sine draktfargar til klubben, og 17. mars 1927 vart det offisielt avgjort av dette òg skulle bli Fredrikstads drakter. Sidan den gongen har draktene endra seg lite bortsett frå sokkane, som gjekk frå å vere raude og kvite til å vere heilkvite i 1997.
Logoen til FFK, ein vimpel med ein fotball og initialane F.F. (den originale forkortinga for Fredrikstad Fotballklubb var F.F.), har vore omtrent uendra sidan han vart introdusert i 1909. Vimpelen var opphavleg grøn og kvit, men då Fredrikstad introduserte dei noverande raude og kvite draktene vart også fargane på vimpelen endra.
Stadion
Gamle Fredrikstad stadion vart innvigd i 1914 og fekk grasmatte i 1921. Fredrikstad stadion var første stadion i Noreg med flaumlys. Publikumsrekorden vart sett i 1956 i ein kamp mot Larvik Turn. 15 534 tilskodarar møtte opp for å sjå denne kvartfinalen i cupen. Den siste oppgraderinga av stadion vart gjort før 2004-sesongen, med ein påfølgjande publikumskapasitet på 10 500 personar.
Den nye heimebanen vart bygd før 2007-sesongen på gamle Fredrikstad Mekaniske Verkstad, òg kjent som «Værste». Dette var ein gong Skandinavias største skipsverft, og langsidene på nye stadion er bygd inn i dei gamle verkstadshallane, noko som gjev ein heilt unik arkitektur. Verkstadhallane har historie heilt tilbake til 1870, ei historie som no er bygd inn i langsidene på nye Fredrikstad stadion. I tillegg er det bygd to separate tribunar på kortsidene. Det nye stadionet har ein kapasitet på 12 500 tilskodarar.
I mai 2007 vart Fredrikstad Stadion av Dagbladet kåra til det flottaste stadionet i Noreg.
Seriemeisterskap (9)
1937–38, 1938–39, 1948–49, 1950-51, 1951-52, 1953-54, 1956-57, 1959-60, 1960-61.
Cupmeisterskap (11)
1932, 1935, 1936, 1938, 1940, 1950, 1957, 1961, 1966, 1984, 2006.
Spelarprofilar
FFK-spelarar som har fått gullklokka (talet på landskampar i parentes):
Æresmedlemmar
Arne Pedersen, Fritz Karlsen, Kjell Gustavsen, Roar Johansen, Kjell Andreassen, Asle Arntsen, Frithjof Gjermundsen og Jan Hermansen
Belaja Kholunitsa-elva
Belaja Kholunitsa (russisk Бе́лая Холуни́ца) er ei elv i Kirov oblast i Russland og ei av sideelvane til Vjatka frå venstre. Elva er 160 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Belaja Kholunitsa spring ut frå dei vestlege områda av Øvre Kamahøgdene, og renn gjennom eit flatt landskap. Elva er islagt frå november til april. Elva vert nytta til tømmerfløyting.
Byen Belaja Kholunitsa ligg ved elva.
Allhjulsdrift
Allhjulsdrift vert ofte nytta på traktorar, skogsmaskiner, anleggsmaskiner, militære og andre sivile køyretøy som vert nytta i terrenget eller på glatt underlag. Mange personbilar vert òg leverte med allhjulsdrift.
Traktorar
Moderne landbrukstraktorar er ofte utstyrte med firehjulsdrift. Dette aukar trekkrafta på sleipt og glatt underlag og fører til betre framkomstevne. At det er drift på framhjula gjer det òg lettare å styra traktoren i sidehellingar og på glatt underlag. Ein annan føremon er at framakslingar med drift ofte er utstyrte med bremsar, noko som aukar sikkerheita ved køyring med tilhengar. Ved bruk av frontmontert reiskap, som til dømes frontlastar, er firehjulsdrift svært nyttig.
Ein av dei fyrste traktorane som hadde drift på meir enn to hjul var den engelskproduserte Saunderson Model A, som kom på marknaden i 1905. Han hadde tre hjul, med drift på alle tre, og var dermed allhjulsdriven. I 1907 bygde Deutz i Tyskland ein firehjulsdriven motorplog med firehjulsdrift, men han vart ikkje sett i produksjon. I 1918 laga franskmannen de Mesmay ein firehjulsdriven traktor, med mindre framhjul enn bakhjula. I 1919 kom den firehjulsdrivne traktoren Fitch Four Drive på marknaden. Det italienske føretaket Motomeccanica produserte to rammestyrte traktorar med firehjulsdrift, P4 (frå 1918 til 1930) og P4M (frå 1919 til 1942). I 1920 kom den franske motorplogen Auror med firehjulsdrift. Frå 1923 til 1926 produserte Lanz ein rammestyrt firehjulsdriven traktor med råoljemotor. Traktoren, som hadde typebetegnelsen HP «Allradbulldog», vart for komplisert og dyr og vart ingen suksess. Massey Harris produserte ein traktor med fire like store hjul og firehjulsdrift frå 1930 til 1936, men han hadde for liten motor og var for komplisert og dyr for samtida. Fleire andre produsentar var òg tidleg ute med firehjulsdrivne traktorar, med ingen av dei fekk gjennomslag på marknaden.
Det var fyrst då rammestyrte traktorar med fire like store hjul kom på marknaden sist på 1950-talet at marknaden reagerte positivt. I byrjinga var det fyrst og fremst i Nord-Amerika at desse traktorane vart tekne i bruk. Om lag samtidig byrja fleire europeiske føretak å produsera framakslar tilpassa fleire traktormerke. Desse skilde seg frå dei nordamerikanske stortraktorane ved at framhjula var mykje mindre enn bakhjula på traktoren, noko som reduserte prisen og gjorde traktorane meir manøvrerbare. Men det var fyrst mot slutten av 1960-talet at denne typen allhjulsdrift fekk noko særleg utbreiing og det var fyrst på 1970-talet at firehjulsdrivne landbrukstraktorar vart vanlege. I dag har dei fleste nye traktorar firehjulsdrift.
Skogsmaskinar
Tidlege skogsmaskiner var ofte ombygde jordbrukstraktorar med halvbelte. Etter som meir spesialiserte skogsmaskiner vart utvikla vart dei utstyrte med store hjul på alle akslar og det var vanleg med drift på alle hjula. Når alle hjula vart utstyrte med kjettingar, og skogbotnen ikkje var alt for blaut, fekk dei like god framkomstevne som beltemaskiner.
Dei fleste moderne skogsmaskiner er rammestyrte og hjuldrift fører til at dei vert smidigare og lettare å manøvrera i terrenget enn beltemaskiner. Maskiner med hjuldrift har den føremonen at dei kan nyttast på veg utan at han vert øydelagt. Dei kan og halda høgare fart, slik at lønsemda aukar. Dei fleste moderne skogsmaskinar har difor fire-, seks- eller åttehjulsdrift. Lassberande maskiner har ofte boggi på den bakre delen, så når maskina skal nyttast på blautt underlag kan boggien utstyrast med belte.
Anleggsmaskiner
Anleggsmaskiner arbeider ofte på sleipt og ujamnt underlag og vart tidleg utstyrte firehjulsdrift. Mange anleggsmaskiner, som bulldosarar, gravemaskinar og liknande har beltedrift, men for gravemaskiner er det like vanleg med hjuldrift. Hjuldrift har den føremonen at maskinene får rolegare gange og mindre slitasje. Dei kan òg halda høgare fart, både under arbeid og under transport. Dette er grunnen til at hjullastarar har utkonkurrert beltelastarar.
Dumparar har så godt som alltid hjuldrift med drift på fire eller seks hjul. Store dumparar med stiv ramme har ofte dieselelektrisk drift, med elektriske motorar i hjulnava. På gravemaskiner med firehjulsdrift er det vanleg med hydrostatisk drift. Desse maskinene kan ha ein hydraulisk motor i kvart hjulnav, andre har mekanisk nedgiring etter hydraulikkmotoren.
431 Nephele
431 Nephele er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. desember 1897 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Allhjulsdrift
Terrengkøyretøy
Terrengkøyretøy er dei som har mest bruk for firehjulsdrift og det vart tidleg gjort forsøk med firehjulsdrivne bilar for bruk på dårlege vegar og i utmark. Både skogsmaskinar, anleggsmaskinar er som oftast utstyrte med allhjulsdrift. Firehjulsdrivne terrengbilar som Landrover og Daimler-Benz Unimog vert nytta til mange ulike føremål, som transport, brannbilar, osb.
Sokalla firehjulingar har i seinare år vorte populære, både for nyttekøyring og for rekreasjonskøyring. Eit av dei viktigaste bruksområda er innan reindrift. Uvettig bruk kan føra til stor skade på vegetasjonen. Dette problemet er spesielt merkbart om dei vert nytta til unødvendig og uvettug køyring i polare strøk.
Militære køyretøy er ofte utstyrte med drift på alle fire, eller seks, hjula, slik at dei kan nyttast i terrenget og på glatte eller ubrøyta vegar. Slike køyretøy har som oftast stor frigangshøgd for å hindra at dei skal verta hengande på steinar og stubbar. Allhjulsdrivne køyretøy har høgare marsjfart enn beltekøyretøy og kan brukast både på veg og i terrenget.
Den USA-produserte Willys «Jeep» vart set i produksjon i 1940. Frå 1960-talet og utover nytta den norske hæren den firehjulsdrivne Volvo L-3314N.
Lastebilar
Anleggslastebilar og andre lastebilar som vert nytta for transport på sleipt og glatt underlag er ofte utstyrte med allhjulsdrift. Det er òg vanleg med differensialsperre på slike bilar. Trekkvogner som vert nytta på bratte vintervegar har og stor nytte av allhjulsdrift. Men som oftast er slike bilar utstyrte med boggi, som kan ha drift på ein eller begge akslar. På brøytebilar fører firehjulsdrift til at ein får betre veggrep på glatte vegar.
Personbilar
Opp gjennom historia har det vore gjort mange forsøk på å marknadsføra firehjulsdrivne bilar. Ein av dei fyrste vart produserte av k. u. k. Hofwagenfabrik Ludwig Lohner & Co. i Wien i 1899. Han var konstruert av Ferdinand Porsche og vart driven av elektriske motorar, plasserte i hjulnava. Bilen hadde ein bensinmotor som dreiv ein dynamo og var den fyrste bensin-elektriske hybridbilen i historia.
I 1907 bygde Daimler Motoren Gesellschaft ein firehjulsdriven bil, Dernburg-Wagen, som òg hadde styring på alle fire hjula. I 1934 kom Mitsubishi PX33 på marknaden. Det var den fyrste japanske bilen med firehjulsdrift. Jensen FF, som var i produksjon frå 1966 til 1971, er ein annan kjent firehjulsdriven bil.
Personbilar med firehjulsdrift var lenge for dyre til at dei fekk nokon større betydning. Audi var ein pioner på dette området då dei i                                        1980 innførte den firehjulsdrivne modellen Audi Quattro. Quattro vart ein svært populær rallybil og førte til at interessa for firehjulsdrift auka.
Det er fyrst i det siste tiåret at personbilar med firehjulsdrift har fått noko vesentleg marknadsdel. I Noreg har gode økonomiske tilhøve ført til at mange har fått råd til å kjøpa bil med firehjulsdrift, anten dei har bruk for firehjulsdrift eller ikkje.
Racerbilar
I 1903 bygde dei nederlandske brørne Jacobus og Hendrik-Jan Spijker ein firehjulsdriven raserbil med ein sekssylindra bensinmotor på 60 hk. Dette var den fyrste bilen i historia med sekssylindra motor.
Bogen ved Ofotfjorden
Bogen er ein brei fjordarm på nordsida av Ofotfjorden i Evenes kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 8 km nordover til tettstaden med same namn.
Fjorden har innløp mellom Vollen i vest og Foratangen i aust. Bygda Liland ligg heilt ytst i fjorden på vestsida. Her ligg òg Skogøya. I tillegg til Bogen og Liland ligg grendene Dragvik, Lenvik, Austervika, Botn og Fora ved fjorden.
E10 går langs nordsida av fjorden, medan Fv7552 går langs vestsida.
Bogen i Ofoten
Bogen er ein tettstad i Evenes kommune i Nordland fylke. Tettstaden, i Norsk Allkunnebok kalla strandby, ligg ved botnen av fjordarmen Bogen. Folketalet vart i 1946 registert til 128, fordelt på 17 hus. Seinare har folketalet stige til mellom 300 og 400. Europaveg 10 passerer gjennom bygda i hovudretning aust-vest.
Guy Verhofstadt
Guy Verhofstadt er ein belgisk liberal politikar som var statsminister i Belgia frå 12. juli 1999 til 20. mars 2008.
Han vert rekna som ein ivrig EU-føderalist, og var favoritten til den tyske kanslaren og den franske presidenten til å verte ny president for EU-kommisjonen i 2004. På grunn av motstand mot Irak-krigen oppnådde han ikkje støtte frå land som hadde støtta denne krigen.
Esporlatu
Esporlatu (sardisk Isporlàtu) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 396 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 18.4 km² og ligg i ei høgd på 473 meter over havet.
Guy Verhofstadt
Verhofstadt er flamskspråkleg, utdanna som jurist. Han var politisk aktiv under studenttida og blei seinare tilsett som sekretær for Willy De Clercq, som då leia det flamske liberale partiet (PVV). I 1982, som tjueniåring, blei han sjølv leiar av partiet.
Prosjekt Gutenberg Australia
Grunna forskjellige lover innan kopirett i Australia og USA, har Prosjekt Gutenberg Australia ein del verk som ikkje er tilgjengeleg i det amerikanske Prosjekt Gutenberg. Mellom anna arbeid av Margaret Mitchell, George Orwell, H. P. Lovecraft og Dylan Thomas.
Med introduksjonen av ein handelsavtale mellom USA og Australia, vil alle arbeid som var på sida når avtalen kom i kraft, framleis vere i det offentlege domene og vist på denne nettsida. Arbeid av forfattarar som døydde etter desember 1954 vil no først bli offentleg domene tidlegast i 2024.
Hans Bagger
Hans Bagger, Hans var ein dansk teolog, prest og biskop.
Pınarhisar
Pınarhisar (bulgarsk Бунархисар, Bunarhisar) er ein by og eit distrikt i provinsen Kırklareli i Marmararegionen i Tyrkia. Byen har 10 463 innbyggjarar (2010).
Hans Bagger
Skolegang og studie
Hans Bagger vart fødd i Lund i Skåne, som på den tida var dansk, av foreldra Ole Bagger og Maria Lauridsdotter. I 1656 byrja han på latinskolen i byen. I 1663 studerte han vidare på Københavns universitet, sidan på universitetet i Greifswalde, som den gongen vart styrt av Sverige, ved universitetet i Rostock og ved universitetet i Wittenberg der han studerte under Abraham Calovius.
Pınarhisar
Byen var ein del av forsvarslinja Lüleburgaz - Karaağaç - Bunarhisar under den første balkankrigen. Busetnaden vart erobar av bulgararane, men teken attende av Det osmanske riket i løpet av den andre balkankrigen.
Hans Bagger
Skolegang og studie
I 1669) reiste han heim til Lund. Her fekk han ein professorstilling i filosofi, og han vart konrektor ved universitetet i Lund. I 1672 reiste han på ny ut for å studere, denne gongen til Oxford og Cambridge i England for å studere austerlandske språk.
Biskop over Sjælland
I 1674 vart han kalla heim for å bli stiftsprost og prest ved Vår Frue kirke i København. Han gifta seg 12. november 1674 med Margrethe Schumacher, søster til Peder Griffenfeld. Året etter vart han utnemnd til biskop over Sjællands stift, 29 år gammal.
Administrator og liturg
Hans Bagger arbeidde for streng luthersk ortodoksi, og for at Danmark-Noreg skulle vere eit reint luthersk land. Då katolikkane forsøkte å få innpass i landet, stod Hans Bagger i spissen for motstanden. Han motarbeidde òg kalvinistane.
Som biskop deltok han i arbeidet med revisjon av «Danske Lovs 2. bog», og han var å revidere kyrkjeritualet. Han fekk samla mange bededagar til ein felles bededag på 4. fredag etter påske. Det var Hans Bagger som skreiv bededagsbøna.
I 1688 utgav han ny alterbok, ei handbok for prestane.
(Such an) Easy Question
«(Such an) Easy Question» er ein song spelt inn av Elvis Presley i 1962. Han vart skriven av Otis Blackwell og Winfield Scott. Songen vart først gjeven ut på albumet Pot Luck i 1962 og i 1965 kom han ut på singel etter at songen vart nytta i Presley-filmen Tickle Me.
Singelen kom ut etter «Crying in the Chapel» og nådde 11. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100. Som med «Crying in the Chapel», gjekk «(Such an) Easy Question» til topps på Billboard Easy Listening-lista og låg to veker på toppen av lista i juli 1965.
1. divisjon fotball for menn 1976
1. divisjon 1976 starta 25. april og slutta 17. oktober.
Det vart spelt 22 rundar. Dei tre nedste laga rykte ned. Det vart gjeve to poeng for siger og eitt poeng for uavgjort.
I siste serierunde vann Molde 6–1 over Strømsgodset. Jan Fuglset scora alle seks måla for Molde, noko som var tangering av rekorden til Odd Iversen for den øvste divisjonen frå 1968.
Rovaniemi
Byen og den omkringliggjande kommunen, Rovaniemen maalaiskunta, vart slegne saman 1. januar 2006. Den nye kommunen har ei flatevidd på 8 016 km² (byen Rovaniemi var 374 km²) og om lag 60 000 (mot 35 298 i Rovaniemi før samanslåinga).
Rovaniemi hyser mellom anna Lapplands universitet, Finlands nordlegaste universitet.
9. oktober
9. oktober er den 282. dagen i den gregorianske kalenderen (283. under skotår). Det er 83 dagar att av året.
Leif Helge Kongshaug
Leif Helge Kongshaug i Averøy) er ein norsk politikar (Venstre). Han var stortingsrepresentant for Møre og Romsdal frå 1997–2001 og igjen frå 2005 til 2009.
Kongshaug er utdanna lærar. Han sat i Averøy kommunestyre frå 1979 til 1997, 1986 til 1997 som ordførar. I 1997 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandat frå Møre og Romsdal. I 2001 mista han stortingsplassen, men vart statssekretær i Landbruksdepartementet i den andre Bondevik-regjeringa.
Under valkampen før stortingsvalet i 2005 vart Kongshaug ramma av ein alvorleg kreftsjukdom. Han vart igjen vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal, men tok ikkje opp plassen sin dei første månadene av stortingsperioden grunna sjukdomen. Gunn Berit Gjerde møtte som vara for han. Kongshaug fekk plass i Næringskomiteen på Stortinget.
Kjelder
stortinget.no
Tsjulym ved Ob
Tsjulym (russisk Чулым) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 1799 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 785 m³/s.
Elva renn stille og sterkt meanderande gjennom mesteparten av lengda si. Medrekna kjeldeelva Belyj Ijus (Kvite Ijus) er ho 2 023 km lang.
Langs elva ligg byane Nazarovo, Atsjinsk og Asino.
Steppin' Out of Line
«Steppin' Out of Line» er ein song av Elvis Presley. Han vart spelt inn for og nytta i filmen Blue Hawaii i 1961, men kom ikkje med på albumet med musikk frå filmen. I staden for vart «Steppin’ Out of Line» gjeven ut på det neste albumet,  Pot Luck. I 1997 vart Blue Hawaii gjeven ut på ny med fleire bonusspor, og då òg «Steppin’ Out of Line».
Bolsjaja Koksjaga
Bolsjaja Koksjaga (russisk Большая Кокшага; marisk Кугу Какшан, Kugu Kakšan) er ei elv i Kirov oblast og Mari El i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 297 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva tilførsel av vatn frå snø og regn, og frå november til april er elva vanlegvis islagd.
Elva spring ut frå barskogane i Kirov oblast der området er tynt folkesett av russarar og marifolket. Dei største busetjingane ved Koksjaga er Kiknur og Santsjursk i Kirov oblast. I Mari El renn elva gjennom Marisenkinga, der ein finn blandingsskog og myrområde. Her finn ein òg Bolsjaja Koksjaga-reservatet. Bolsjaja Koksjaga renn òg gjennom Kujbysjev-reservoaret, og så ut i Volga nær Koksjaisk i Mari El.
Den største sideelva til Bolsjaja Koksjaga er Bolsjoj Kundysj.
Rafting
Rafting er populært på Bolsjaja Koksjaga om våren frå april til mai. Om sommaren vert elva grunn og blokkert av tømmerstokkar.
432 Pythia
432 Pythia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. desember 1897 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Manfredonia
Manfredonia er ein by i provinsen Foggia i regionen Puglia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar. Byen ligg ved kysten av Adriahavet, om lag 35 km nordaust for Foggia med jernbane og sør for fjellet Gargano
Kjerfjorden
Kjerfjorden er ein fjordarm på vestsida av Tjeldsundet på Tjeldøya i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg om lag 5 km austover.
Manfredonia
Historie
Området rundt Manfredonia vart busett i antikken av Dauni-stamma, som kom hit frå Illyria. Den blømande greske kolonien kom seinare inn under samnittane og vart gjenerobra rundt 335 fvt. av kong Aleksander av Ipiros, onkel til Aleksander den store. I 189 fvt. vart han erobra av romarane.
Kjerfjorden
Fjorden har innløp mellom grenda Kjerstad og Breidstrandneset. Like innanfor ligg Kjerfjordstraumen og her kryssar fylkesveg 711 fjorden. Innanfor brua er det ingen busetnadar langs fjorden. Fjordsidene er høge og bratte, særleg på nordsida der dei stig bratt opp til over 500 meter.
Fluminimaggiore
Fluminimaggiore (sardisk Frùmini Majòri) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 2 882 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 108.18 km² og ligg i ei høgd på 63 meter over havet.
Manfredonia
Historie
I år 663 vart han erobra av og øydelagd av slavarar. På 800-talet vart han ei stund underlagt sarasenarane.
I 1042 gjorde normannarane byen til sete i eit av dei tolv grevskapa sine, medan Monte Gargano vart verande under Austromarriket. Normannarane vann ein avgjerande siger der over den austromerske generalane Argyrus i 1052. Byen vart så erkebispedøme i det normanniske grevskapet Puglia.
Etter eit jordskjelv i 1223 vart vatnet i lagunane helseskadeleg og den gamle byen vart forlaten. Den moderne byen Manfredonia vart bygd av kong Manfred mellom 1256 og 1263, nokre kilometer frå ruinane av den antikke byen. I 1528 stod Manfredonia imot eit fransk åtak leia av vicomten av Lautrec. I 1620 vart han øydelagd av osmanarane, som berre etterlet borga og delar av bymurane.
Bolsjoj Kundysj
Bolsjoj Kundysj (russisk Большо́й Ку́ндыш; marisk Кугу Кундыш, Kugu Kundyš) er ei elv i Kirov oblast og Mari El i Russland og ei av sideelvane til Bolsjaja Koksjaga frå høgre. Elva er 173 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Bolsjoj Kundysj renn over myrene i Marisenkinga. Landsbyen Kilemary ligg ved Bolsjoj Kundysj. Elva får hovudsakleg vasstilførsel frå snøsmelting.
André N. Skjelstad
André Nikolai Skjelstad er ein norsk politikar (Venstre). Han var stortingsrepresentant for Nord-Trøndelag frå 2005 til 2009 og frå 2013.
Skjelstad er fødd i Trondheim og oppvaksen på Verrastranda i Verran kommune, der han er gardbrukar. Han har utdanning frå forsvaret og landbruksfagleg utdanning. Sidan 1995 sit han i kommunestyret i Verran. Sidan 2001 er han leiar for Nord-Trøndelag Venstre. I 2005 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandat frå Nord-Trøndelag, og sat i Arbeids- og sosialkomiteen fram til han tapte attval i 2009. Skjelstad vart på ny stortingsrepresentant i 2013.
Skjelstad er gift og har fire born.
Florinas
Florinas (sardisk Fiolìnas) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 1 538 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 36.06 km² og ligg i ei høgd på 417 meter over havet.
Aluminium
Aluminium er eit metallisk grunnstoff med sølvfarga glans. I kontakt med luft vert eit tynt oksidasjonslag danna på overflata. Dette hindrar vidare korrosjon. Aluminium veg omtrent ein tredel av stål og kopar. I rein form har aluminium liten styrke. For det meste vert derfor aluminiumlegeringar som er smibare og lette å bearbeide nytta i maskiner og ved støyping. Aluminium har utmerkt korrosjonsmotstand og held lenge. Det er ikkje magnetisk.
Produksjon
Aluminium er det fjerde vanlegaste grunnstoffet på jorda. Det finst i store mengder i jordskorpa. Likevel ante ingen nokonting om eksistensen av dette grunnstoffet før Humphry Davy oppdaga det på 1800-talet. Dette nye, blanke metallet var lenge uhyre verdifullt; t.d. demonstrerte den franske keisarfamilien rikdomen sin gjennom å byta ut sølvtøyet sitt med bestikk av aluminium. Etterkvart som produksjon av aluminium auka i omfang gjekk prisen fort ned.
Aluminiumoksid framstilt frå bauxitt vert brukt til produksjonen. Amerikanaren Charles Hall og franskmannen Paul Héroult kom i 1886, uavhengig av kvarandre, fram til ein elektrolytisk prosess for framstilling av aluminium. Denne vert kalla Hall-Héroult-prosessen og er framleis i bruk. Kryolitt løyser aluminiumoksid ved ein temperatur som gjer industriell produksjon praktisk mogleg. Aluminiumion vert redusert til aluminiummetall ved katoden.
Prosessen er ikkje problemfri. Særleg utslepp av fluor har vore eit problem. I tillegg kan produksjonen føra til utslepp av svoveldioksid, tjøre, PAH og sot. Nyare teknologi reduserer desse problema. I tillegg er produksjonen energikrevjande.
I Noreg vert aluminium mellom anna produsert i Høyanger, Sunndalsøra, Karmøy, Husnes og Årdal.
Tjørvåg
Tjørvåg er ein tettstad i Herøy kommune på Sunnmøre. Tettstaden ligg på Gurskøy og har 389 innbyggjarar. Lenge var det ein stor selfangar-flåte som hadde Tjørvåg som heimehamn. Til saman var det 17 ishavsskuter som var heimehøyrande i Tjørvåg i tida 1905 til 1970. I dag har bygda ei verksemd som foredlar selprodukt. Tidlegare var Smedvik mek. verkstad bygda si hjørnesteinsbedrift.
Osam
Òsam (bulgarsk Осъм) er ei elv nord i Bulgaria med ei lengd på 314 km og eit nedslagsfelt på 2 820 km². Ho har sitt utspring ved foten av fjellet Levski i Balkanfjella i ei høgd på 1 821 meter. Osam munnar ut i Donau nær landsbyen Nikopol. Det antikke namnet på elva var Assamus.
Osam renn mellom anna igjennom Lovetsj, Trojan, Letnitsa og Levski.
Kultur i 1988
Kultur i 1988 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1988.
Litteratur
Prisar: Naguib Mahfouz vann Nobelprisen i litteratur
Utvalde utgjevingar: Cat's Eye (Katteøyet) av Margaret Atwood, Nervous Condition av Tsitsi Dangarembga, The Fifth Child av Doris Lessing, The Satanic Verses (Sataniske vers) av Salman Rushdie, O Alquimista (Alkymisten) av Paulo Coelho, Sourcery og Wyrd Sisters av Terry Pratchett
Skodespelet M. Butterfly av David Henry Hwang hadde premiere på Broadway.
Norske utgjevingar: Adams dagbok av Knut Faldbakken, Herman av Lars Saabye Christensen, Hudløs himmel av Herbjørg Wassmo, Hvem har ditt ansikt? av Liv Køltzow, Maria, Maria av Anne Karin Elstad, Oda! av Ketil Bjørnstad, Små nøkler, store rom av Bjørg Vik
Musikk
Roy Orbison opplevde ny popularitet med fjernsynskonserten Roy Orbison and Friends, A Black and White Night, som blei send i USA i januar dette året. Samarbeidsprosjektet Traveling Wilburys Vol. 1 steig på listene og det nye albumet hans, Mystery Girl, var ferdig i november. Utamatta av innspelingar, reising og konsertar døydde han i desember av eit hjarteattakk. Hendinga blei slått stort opp over heile verda.
Tjørvåg
Undervising
Tjørvåg skule vart opna i 1949. I Stokksund i Tjørvåg ligg Stokksund skule. Skulen vart oppretta i 1974 som Indre Herøy ungdomsskule. Barneskulen vart oppretta i 1999. Fyrst som barneskule for Tjørvåg krins. Seinare også for Myrvåg krins. Skulen har 167 elevar skuleåret 2014-2015. 73 elevar på ungdomstrinnet og 94 elevar på barnetrinnet.
Kultur i 1988
Musikk
Turnéar: Amnesty International arrangerte ein Human Rights Now-turné med fleire artistar, Metallica utførte sin Monsters of Rock-turné, Michael Jackson sin BAD Tour og George Michael sin Faith Tour.
Døde: Ciaran Bourke, artisten Divine, Andy Gibb, Radamés Gnattali, Sylvester James, James McCracken, Roy Orbison, Giacinto Scelsi, Kaikhosru Shapurji Sorabji, Lord Melody, Henryk Szeryng, Jaromír Vejvoda, Mogens Wöldike
Tornes
Tornes er ein tettstad i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har og ligg på nordsida av Frænafjorden, seks kilometers køyring sørvestom kommunesenteret Elnesvågen.
Avanos
Avanos (gammalgresk Αβανος) er ein by og eit distrikt i provinsen Nevşehir i Sentral-Anatolia i Tyrkia, 18 km nord for Nevşehir, hovudstaden i provinsen. Han ligg i det historiske området Kappadokia. Byen har kring 12 000 innbyggjarar, medan det bur kring 35 000 innbyggjarar i distriktet. Byen ligg 920 meter over havet.
Avanos heitte i antikken Venessa og ligg ved den lengste elva i Tyrkia, Kızılırmak.
Hovudnæringa i byen er produksjon av leirvarer og keramikk.
Germanischer Lloyd
Germanischer Lloyd var eit tysk klassifikasjonsselskap grunnlagd 16. mars 1867. Hovudkontoret låg i Hamburg, og selskapet hadde 176 kontor i 80 land, og over 7 500 tilsette.
12. september 2013 fusjonerte Germanischer Lloyd med Det Norske Veritas (DNV) til selskapet DNV GL Group.
Furtei
Furtei (sardisk Futèi) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 1 629 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 26.11 km² og ligg i ei høgd på 90 meter over havet.
1. divisjon fotball for menn 1977
1. divisjon 1977 starta 25. april og slutta 16. oktober.
Fiskefjorden i Tjeldsund
Fiskefjorden  er ein fjordarm på vestsida av Tjeldsundet i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark og Lødingen kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 3,5 km nordvestover til grenda med same namn.
San Severo
San Severo er ein by i provinsen Foggia i regionen Puglia i Italia med om lag 55 000 innbyggjarar.
Han ligg ved foten av fjellet Gargano.
Lavangsfjorden ved Tjeldsundet
Lavangsfjorden er ein fjordarm på austsida av Tjeldsundet i Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg om lag 5 km søraustover til Lavangen, som har gjeve namn til fjorden.
San Severo
Historie
Etter å ha gjort opprør mot keisarriket vart han totalt øydelagd av keisar Fredrik II av Det tysk-romerske riket i 1233 og vart seld til Tempelriddarordenen. Etter dette vart han ein keisarby og sete for guvernøren av Capitanata - eit gamalt namn på provinsen Foggia - og provinsen Molise. I 1579 vart han seld til fyrstinna av Sangro.
Lavangsfjorden ved Tjeldsundet
Fjorden har innløp mellom Evenskjer i nord og Fjelldal i sør. Aust i fjorden går bukta Trøsen innover. Riksveg 824 går langs sør- og austsida av fjorden, medan Fv115 går på nordsida.
San Severo
Historie
I 1799 vart byen erobra av franske soldatar og øydelagd igjen. Overherredøme gjekk i arv frå benediktinarmunkane i klosteret ved Torremaggiore, Tempelriddarane, Kongedømet Napoli og familien som eigde Sangrodalen, herrane av Torremaggiore.
I 1627, 1828 og 1851 vart byen råka av kraftige jordskjelv.
Kargıpınarı
Kargıpınarı (tidlegare Gilindire) er ein by i provinsen Mersin i Tyrkia. Han ligg i distriktet Erdemli, 12 km aust for denne byen og 25 km vest for Mersin. Byen har kring 12 000 innbyggjarar (2011)
Hovudnæringa i byen er jordbruk, særleg sitrusfrukt.
24. oktober
24. oktober er den 297. dagen i den gregorianske kalenderen (298. under skotår). Det er 68 dagar att av året.
Nedorazumenija
Nedorazumenija (russisk Остров Недоразумения; Ostrov Nedorazumenija) er ei øy i Okhotskhavet i Magadan oblast i Russland. Ho ligg i Amakhtonbukta (russisk Амахтонский залив; Amakhtonskij Zaliv) utanfor Nagajevbukta (russisk Бухта Нагаева; Bukhta Nagajeva) eller vest for hamna til Magadan, som ligg på nordsida, om lag 20 km frå byen.
Nedorazumenija ligg 3 km utanfor kysten og er om lag trekanta. Ho er 3,5 km lang og er 2 km på det breiaste.
På nordaustsida av Nedorazumenija ligg busetnaden Ribatsjij.
Innerfjorden
Innerfjorden er namnet på fleire fjordar i Noreg:
Agrínio
Busetnaden i Agrínio går tilbake til antikken. Antikkens Agrínio låg 3 km nordaust for dagens by. Nokre murar og grunnmurar er grave ut i nyare tid. I mellomalderen og fram til 1925 vart området kalla Vrakhóri (Βραχώρι).
Store delar av innbyggjarane var ei stund tobakksbønder på slutten av 1800-talet og på byrjinga av 1900-talet.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei ti tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 94 181 innbyggjarar, medan kommunaleininga Agrínio hadde 59 329 og tettstaden med same namn 46 899 innbyggjarar.
Historie
I følgje gresk mytologi vart byen bygd av kong Agrios, Thestievs sin son. Han vart øydelagd av Kassander i 314 fvt.
I perioden under Det osmanske riket var området stort sett busett av tyrkarar. I 1585 vart byen forlaten under opprøret til Theodoros Migas. På byrjinga av 1700-talet vart han administrativt senter for Etoloakarnanía (då som eit sanjak kalla Karleli). Byen var delaktig i den greske sjølvstendekrigen. Han vart mellombels frigjort 11. juni 1821 og vart ein permanent del av Hellas i 1830 etter Konstantinopeltrakataten.
Under den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 kom mange innbyggjarar frå Vesleasia til byen.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Shipping
Shipping er eit engelsk lånord som på norsk refererer til reiarlag- og frakteverksemd med skip, til dei som arbeider i føretak innan denne sektoren og dessutan til aksjar og verdipapir relatert til slik verksemd.
Skipet i eit land og mannskap vert kalla handelsflåte.
Shippingverksemd er ein sentral del av verdsøkonomien og 90 % av verdshandelen vert utført av handelsflåten i verda som vert utgjort av meir enn 50 000 skip. Meir enn 150 land disponerer skip og deira samla mannskap tel meir enn 1 000 000 personar.
Tammerfors
Tammerfors (svensk), finsk Tampere, er ein by i Finland. Med 204 385 innbyggjarar (2006) er han den nest største byen i Finland og den største innlandsbyen i Norden. Tammerfors ligg mellom innsjøane Näsijärvi og Pyhäjärvi.
Historie
Byen blei grunnlagd av Gustav III av Sverige den 1. oktober 1779 ved fossefalla mellom sjøane Näsijärvi og Pyhäjärvi, der det blei bygd ei demning. Namnet på byen kjem frå dette, fors (foss) og damber (demning). Den lokale vasskrafta førte til rask utvikling av industri i området, og vidare ein eksplosiv folketalsauke. I laupet av dei tretti åra frå 1820 til 1850 voks innbyggjartalet frå rundt tusen til tre tusen.
Hallingdal
Hallingdal er eit dalføre i Viken fylke, som strekkjer seg frå nordenden av innsjøen Krøderen til dei nordlege og nordaustlege delane av Viken som grensar til Vestland fylke. Dalføret er omgjeve av høge fjell på begge sider og består av dei seks kommunane Flå, Nesbyen, Gol, Ål og Hol rekna nedanfrå, og Hemsedal i ein sidedal nordvest for Gol. Distriktet har til saman 20 522 innbyggjarar (2013) og dekkjer eit område på 5 830 kvadratkilometer.
Ordsoge
Namnet på dalføret kjem av norrønt Haddingjadalr. Fyrste ledd kan vera av folkenamnet haddingjar hallingar, eller mannsnamnet Haddingi, i begge tilfelle antakeleg ei avleiing av norrønt haddr, «kvinnehår», som her kan tolkast som «den langhåra».
Historie
Dei første menneska som busette seg i dalen, var nok veidarar som var knytt til Hardangervidda, der dei jakta villrein. I jernalderen var dalen eit senter for utvinning av myrmalm, og dette la grunnlaget for velstand og busetting. Segnene nemner ein kong Hadding som skulle ha gjeve dalen namn (ei gissing freista å tidfeste denne hovdingen til om lag 750). Dei eldste gardane i dalen kan tidfestast til noko før vikingtida. Dei største og eldste gardane har for det meste namn etter klåre landskapsdrag, slik som Rygg, Dal, Sand, Hol, Nes, Foss. Dei første utskiftingane gav namn som Sindrol eller Nerol (syndre og nødre Hol). Som tida gjekk tok folk og til å rydja gardar lengre opp i fjellet, og tok i bruk områda som før hadde vore nytta til stølsdrift. Skurdalen, Ustedalen og Rukkedalen er soleis rydda i nyare tid (Skurdalen ikkje før etter 1700).
Segnene fortel at det har vore fleire kongar som har slost om makta i dalen i tidleg historisk tid (Slaget på Ustedalsfekjo).
Tradsjonelt har dei nordvestlege områda i dalen vore nært knytt til Vestlandet, spesielt i tida før Bergensbanen vart lagt gjennom dalen. Dei sentrale og sørlege delane har derimot vore nærare knytt til Austlandet, spesielt Ringerike, noko som vart forsterka då Bergensbanen opna.
Juridisk sorterte Hallingdal opphavleg under Gulatinget og høyrte til Stavanger bispedømme, men etter makeskifte mellom bispane i Stavanger og Oslo, datert 10. april 1631, vart dåverande Hallingdal og Valdres prosti lagt inn under Oslo bispedømme og slik Oslo lagdømme juridisk. Då Hamar bispedømme gjenoppstod i 1864 vart derimot Hallingdal og Valdres delt, i det Valdres vart lagt til Hamar og Hallingdal framleis som eit geistleg distrikt under Oslo, der Ringerike og Hallingdal prosti vart oppretta. Desse vart derimot skilt i to prosti frå 1914, da Hallingdal prosti vart oppretta som eige prosti. Prostiet kom inn under Tunsberg bispedømme då dette vart oppretta i 1948, etter eit Odelstingvedtak den 24. november 1947.
Prostesetet ligg i Ål prestegjeld, der Ål kyrkje er hovudkyrkje og sokneprest i Nesbyen og Flå, Eivind Fagermoen, for tida er fungerande prost.
Samferdsel
Gjennom Hallingdal går Bergensbanen og riksveg 7 (Oslo–Gol–Bergen over Hardangervidda). Frå Gol går riksveg 52 gjennom Hemsedal vidare over til Lærdal, og fylkesveg 51 over fjellet til Leira i Valdres. Frå Hol går fylkesveg 50 gjennom Holsdalføret over til Aurland der den møter E 16. Frå Geilo fører fylkesveg 40 over til Numedal. Det er eit tett vegnett i fjellet, delvis på grunn av seterdrift, men i fyrste rekkje som resultat av kraftutbygginga.
Næringsliv
Kommunane samarbeider i Hallingdal regionråd, og utgjer Hallingdal næringsregion (NHO). Området er rettsområdet for Hallingdal tingrett under Borgarting lagmannsrett, og verkeområde for Hallingdal prosti under Tunsberg bispedømme. Distriktet utgjorde tidlegare Hallingdalens fogderi.