cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Where Are We Now?
Omslag
Omslaget på singelen vart som albumet designa av Jonathan Barnbrook. I følgje Pegg syner det monokrome oppnedbiletet «ein tynn Bowie som lener seg 45 grader mot mikrofonstativet sitt,» då han spelte i Radio City Music Hall i New York City hausten 1974. Han var opphavleg tenkt som plateomslag for The Next Day, men der nytta ein i staden ei modifisert utgåve av omslaget til “Heroes”.
Bunkerbombe
Bunkerbomber er bomber utforma for å kunna råka mål under bakken eller bak forsterka lag, som ein bunker. Slike bomber kan vera utforma for å kunna nå gjennom armert betong som er fleire titals meter tjukk.
Where Are We Now?
Utgjeving
Dei to åra før singelen kom ut hadde Bowie halde for seg sjølv at han igjen var i studio, og berre dei direkte involvert i den indre krinsen hans var klar over det. Som fansen, vart ikkje platesjefar og journalistar informerte før i siste augneblink. I følgje biografen Nicholas Pegg sa Alan Edwards i Outside Organisation, som i mange år leia PR-avdelinga til Bowie i Storbritannia, at han først fekk vite om singelen fire dagar før han kom ut. Med liten tid til å planlegge informerte Edwards sine mest pålitelege journalistkollegare om å køyre overskriftene morgonen då singelen kom ut som om det ikkje hadde vore noko planlegging i det heile.
I løpet av få timar etter singelen kom ut nådde Bowie dei store overskriftene verda over og singelen og førehandstingingar for The Next Day toppa iTunes-lista, og klatra etter kvart til sjetteplassen på UK Singles Chart. Trass i all mediamerksemda kring utgjevinga, var ikkje Bowie sjølv i media i det heile og Visconti let seg i staden intervjue og vart det ein intervjuar kalla Bowiesi «røyst på jorda». I følgje Chris O'Leary, under intervjua før utgivinga gjekk Visconti og dei andre musikarane langt på veg for å diskutera «avviket» med «Where Are We Now?» og skildra musikken på det kommande albumet som «livleg, gitarfeitt og høglydt.»
Sal
The Next Day gjekk til topps på iTunes-listene i 17 land den 8. januar: Austerrike, Belgia, Canada, Danmark, Finland, Frankrike, Tyskland, Greece, Iceland, Italy, Luxembourg, Nederland, Portugal, Spania, Sverige, Sveits og Storbritannia. Han nådde topp 10 i Australia, Japan, New Zealand, Noreg og USA same dagen.
Mottaking
Då «Where Are We Now?» kom ut fekk han god omtale. Lucy Jones i NME gav songen ros og kalla han ein «song som sette seg på hjernen», og skildra han som ein av Bowie sine beste: «Du kjem til å sjå denne på samleplater om eit par år.» Annie Zalenski i Ultimate Classic Rock meinte òg at songen sette seg på hjernen og likte den dystre kvaliteten i musikken og i røysta til Bowie. Zalenski skreiv vidare at songen ikkje syner Bowie som ei rolle, slik mange av dei tidlegare songane hans gjorde, men rett og slett berre som han sjølv – «Mennesket Bowie» – og skreiv «Det er kanskje ein rar stad for det urørlege ukonet - men denne personaen passar han likevel godt.» Pitchfork-skribenten Mark Richardson la merke til aldringa i røysta til Bowie og skreiv «røysta hans er sliten og klok ... det er litt foruroligande i byrjinga ... men det whiskey-våte, nattlege, musikalske akkompagnement gir han den perfekte konteksten.» Richardson sa om tittelen: «'Where are we now?' er eit spørsmål Bowie ikkje ville ha stilt på same måte på 1970-talet; den gongen hadde han kanskje venta eit svar, men no er han gammal nok til å forstå at du eigentleg aldri finn ut av det.»
Musikkvideo
Musikkvideoen var regissert av Tony Oursler, og syner Bowie og ei kvinne som samanhengande «andlet i eit hol»-dokker som sit på ein pommelhest, Bowie med «dei permanent engestelege augo til den eldre Hertugen av Windsor,» som Robert Everett-Green sa det. Kvinna viste seg seinare å vere artisten Jacqueline Humphries, kona til Oursler. Bowie og Oursler ønskte nokon som såg ut som den personlege assistenten til Bowie, Corinne «Coco» Schwab, slik ho såg ut i 1970-åra i Berlin, der ho Bowie og Iggy Pop hang saman.
Pol
Pol eller POL kan referere til:
Ordinat
Ein ordinat er den eine koordinaten i eit rettvinkla koordinatsystem. Den andre er abscisse. Ordinaten er den andre av dei to koordinatane (ofte kalla x og y), og i lag definerer dei eit punkt i koordinatsystemet.
Kjelder
Kartesisches Koordinatensystem
Powerslave
Powerslave er det femte studioalbumet til det engelske heavy metal-bandet Iron Maiden. Det vart gjeve ut den 3. september 1984 på EMI i Europa og systerselskapet Capitol Records i Nord-Amerika, og kom sidan ut på Sanctuary/Columbia Records i USA i 2002.
Albumet er kjend for det gamle egyptiske temaet i plateomslaget, som kjem frå tittelsporet. Ein liknande design vart nytta under turneen for å marknadsføre albumet. The World Slavery-turneen byrja i Warzsawa i Polen den 9. august 1984, og vert rekna som den lengste og mest slitsame turneen til bandet. Konsertalbumet Live After Death bestod av konsertopptak frå turneen.
På albumet finn ein ei musialsk attforteljing av Samuel Taylor Coleridge sitt «The Rime of the Ancient Mariner», med bitar av det originale diktet som tekst. Med ei lengd på 13 minuttar og 45 sekund var han den lengste songen til Iron Maiden i over 30 år, før han vart forbigått av den 18 minuttar lange «Empire of the Clouds» frå albumet The Book of Souls i 2015.
Powerslave er kjend som det første albumet for bandet med same besetning som på det førre studioalbumet. Denne besetninga vart verande intakt på dei to neste albuma. Det er òg det siste albumet deira så langt som inneheld eit instrumentalt stykke.
«2 Minutes to Midnight» og «Aces High» vart gjevne ut som singlar.
Bakgrunn, låtskriving og innspeling
Etter at den særs suksessrike World Piece-turneen var over i desember 1983, der Iron Maiden hadde spelt på store konsertstader og arenaer i USA for første gongen i karrieren, tok bandet tre veker ferie i januar 1984, før dei møttes på Jersey. Som med føregangaren til Powerslave, Piece of Mind (1983), var dette der dei felste songane vart skrivne før dei spelte inn plata i Compass Point Studios i Nassau på Bahamas.
Bassisten Steve Harris har fortalt at songen «Rime of the Ancient Mariner» vart skriven på relativt kort tid på grunn av tidspress. Han var inspirert av Samuel Taylor Coleridge-diktet med same namn, og nyttar to direkte sitatet frå diktet, som 'Water, water everywhere – nor any drop to drink'. Med ei lengd på over 13 minuttar inneheld songen fleire parti i forskjellige stemning og vart ein fan-favoritt. Under turneen deira i 2008–09, Somewhere Back in Time-turneen, sa gitaristen Dave Murray, vokalisten Bruce Dickinson og Harris at dette var den kjekkaste songen dei spelte på turneen.
Då plata var ferdig innspelt tok bandet ein ny ferie, medan albumet vart miksa i Electric Lady Studios i New York, før dei møtte opp i Ft. Lauderdale i Florida for å øve for World Slavery-turneen. Turneen byrja i Polen i august 1984, og enda i Californa seint i 1985. Det var første gongen eit heavy metal-band hadde spelt ein heil konsert bak Jernteppet i Europa. Det var òg første gongen bandet spelte i Sør-Amerika, der dei spelte for 300 000 menneske under den første Rock in Rio som spesialgjester hos bandet Queen. Albumet og videoen Live After Death vart spelt inn i løpet av fire konsertar i Long Beach Arena i LA og Hammersmith Odeon i London, og nådde høvesvis andre og førsteplassen på den britiske salslista.
I alt var turneen 13 månader lang og vitja 28 land. Powerslave debuterte på andreplassen på UK Albums Chart. I følgje både Nicko McBrain og Adrian Smith, gjorde Powerslave Iron Maiden kjende «særs raskt», i stader som Brasil, der hundrevis av fans venta utafor hotella og restaurantane der bandet var.
«Flash of the Blade» vart nytta i filmmusikken til Dario Argento-skrekkfilmen Phenomena i 1985 og vart spelt av det amerikanske bandet Avenged Sevenfold på det doble konsertalbumet deira, Live in the LBC & Diamonds in the Rough. Rhapsody of Fire har òg spelt songen på albumet From Chaos to Eternity. Songen «Flash of the Blade» vart spelt i ein episode av Jem and the Holograms.
Mackaybreen
Mackay bretunge er ei bretunge av Mackaybreen, som stikk ut i Granite Harbour i Victoria Land. Han vart først kartlagt under Terra Nova-ekspedisjonen (1910–13) og namngjeven i samband med Mackaybreen.
Parallell-linjal
Ein parallell-linjal er eit instrument for å teikne parallelle linjer. Instrumentet består av to linjalar som er knytte saman på ein slik måte at dei alltid er parallelle, sjølv om avstanden mellom dei vert endra.
Parallell-linjalen vart oppfunnen kring 1584 av Fabrizio Mordente, men vart ikkje vanleg å bruke før på 1700-talet.
Rock 'n' Roll Damnation
Låtdetaljar
Låten er skriven av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott, og vart spelt live av bandet under Powerage-turneen, og vart òg spelt live under verdsturneen i 2003, sungen av Brian Johnson, Scotts erstattar etter han døydde i 1980. Han dukka òg opp på konsertalbumet If You Want Blood You've Got It frå 1978. Songen var òg med på soundtrack-albumet til Iron Man 2.
«Rock 'n' Roll Damnation» var det siste sporet som vart spelt inn under Powerage-innspelingane, etter at plateselskapet overtalte bandet til å gå tilbake i studio og laga ein radiovenleg singel som kunne få litt radiospeling. Tiltaket vart ein viss suksess, og gav bandet sin første singel på hitlistene i Storbritannia, der han nådde 24. plassen. Låten inneheld klapping og maracas og har ingen tradisjonell gitarsolo, i motsetning til dei fleste andre AC/DC-låtane.
Record World skreiv at låten «har ein monstergitar-hook og rockar hardare enn omtrent alt anna.»
På den første utgåva av den britiske versjonen av Powerage er ikkje «Rock 'n' Roll Damnation» med; side 1 opnar med «Gimme a Bullet». På nokre seinare britiske og europeiske utgåver vart singelversjonen av «Rock 'n' Roll Damnation» lagt til som opningssporet på albumet. Etter kvart vart fullversjonen av songen standard.
«Cold Hearted Man», som var med på dei første britiske og europeiske utgivingane, vart fjerna frå albumet omtrent samtidig som «Rock 'n' Roll Damnation» vart lagt til. Det finst likevel ein 10-spors LP med begge låtane i (i alle fall) Storbritannia (katalognummer K 50483 (SD19180), som er identisk med 9-sporversjonen), Tyskland (ATL 50 483) og Portugal (ATL 50483 SD 19180).) Desse versjonane inneheld singelversjonen av «Rock 'n' Roll Damnation» og har ei uttoning for «Riff Raff» (britiske kassettversjonar hadde fullversjonen av «Riff Raff» fram til dei ommastra utgåvene i 1994).
Morten Ågheim
Morten Ågheim var ein norsk tidlegare skihoppar frå Åga i Rana kommune. Han vart noregsmeister i normal bakke i 1999.
Karriere
Ågheim debuterte i verdscupen i november 1997 på Lillehammer. Sesongen etter var han mellom dei aller beste skihopparane i Noreg, og gjorde enkelte sterke prestasjonar i verdscupen. Hans beste plassering i verdscupen kom då i Harrachov 20. desember 1998, ein 4. plass i stor bakke. Seinare i sesongen vart han samanlagd nummer 13 i den tysk-austerrikske hoppveka og var med på det norske laget som vart nummer 6 i laghoppinga under VM i Ramsau. Han vart noregsmeister då han vann tevlinga i normalbakken på Raufoss, med klar margin til sølvgutane Roar Ljøkelsøy og Christian Meyer. I 2000-sesongen vann Ågheim sølv i begge bakkane under NM-renna, begge gongane bak Lasse Ottesen. I internasjonale tevlingar makta han ikkje lengre å hevde seg. Han la opp 2002. Ågheim budde i Mo i Rana.
Fylkesveg 528
Fylkesveg 528 finst i fleire fylke i Noreg:
Marin Mersenne
Marin Mersenne, Marin Mersennus eller le Père Mersenne var ein fransk katolsk prest og munk, teolog, matematikar og musikkteoretikar, ofte kalla «akustikkens far».
Mersenne studerte saman med René Descartes ved jesuittkollegiet i La Flèche frå 1604 til 1609 og studerte teologi ved Sorbonne i Paris frå 1609 til 1611. I 1611 gjekk han inn i Paulanerordenen og vart prestevigd følgjande år. Frå 1620 gjorde han mange reiser gjennom heile Vest- og Sør-Europa.
Formidlar og forskar
I yngre dagar var Mersenne ein trongsynt skolastikar, men gjorde heilomvending midt i livet og vart ein gloande motstandar av det aristoteliske verdsbiletet, og av okkulte retningar som alkymi, astrologi, kabbala og Rosenkrossordenen. I staden støtta han dei astronomiske teoriane til Galilei og filosofien til René Descartes. Frå 1623 korresponderte Mersenne aktivt med, eller oppsøkte leiande vitskapsmenn, blant anna Galilei og Descartes. Dermed vart han ein viktig formidlar av informasjon og kontakt mellom vitskapsmennene til tida, særleg mellom matematikarar som Pierre Gassendi, Gilles Personne de Roberval, Blaise Pascal og Pierre de Fermat. Det vart sagt at dersom ein informerte Mersenne om ein oppdaginga var det det same som å offentleggjere han. Han anspora Gassendi til å gje eit tilsvar til Descartes sine Meditasjonar og han gjorde Christiaan Huygens merksam på kor nyttig pendelen var på tidsmålingar, noko som førte til oppfinninga av pendeluret.
Han var likevel ikkje berre ein formidlar, òg som forskar gav Mersenne viktige bidrag. I 1626 publiserte han tekstsamlinga Synopsis mathematica der han handsama matematikk og mekanikk og gav bidrag til akustikk og musikkteori. Han handsama òg sykloider.
Lista hans over (førehandstrua om) primtala M_p er berømt:
Der p er eit primtal. Tal med denne eigenskapen blir i dag kalla mersennetal. Lista er feil og ufullstendig, men likevel har generasjonar av talteoretikarar fortsett med undersøkingar rundt desse tala.
Akustikk
I akustikken undersøkte Mersenne samanhengen mellom frekvens og tonehøgd og fann ut at frekvensen til ein vibrerande streng er direkte proporsjonal med kvadratrota av spenninga til strengen F og omvendt proporsjonal med strenglengda l og kvadratet av tverrsnittet q.
Mersenne gav den første verdien for lydsnøggleiken i luft ved å måle tida mellom munningsflamme og smell, og fann den for høge verdien 448 m/s. I Harmonie Universelle frå 1636 målte han tida frå ein direkte lyd kom tilbake som ekko frå ein vegg på kjent avstand og fann 316 m/s. Det riktige er ca. 342 m/s.
I boka Traité de l’harmonie universelle (1636–37) handsama Mersenne affektlæra som var ein populær musikkteori og -praksis på den tida. Boka er ei verdifull informasjonskjelde for musikkhistoria på 1600-talet. Mersenne gav òg eit forslag til temperert stemming der han delte oktaven i 12 like halvtonar, der halvtone skilt av ein ratio på 1.05946 som var meir presis enn forslaget til Vincenzo Galilei.
Fylkesveg 7108
Fylkesveg 7108 går mellom Kolvereid og Korsnes i Nærøy kommune. Vegen er 3,6 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 528 i Nord-Trøndelag.
Pol i elektronikk
Ein elektrisk pol er spenningsuttaka frå ein elektrisk likestraumsgenerator, ein akkumulator eller liknande, i eit galvanisk element. Det er òg nemning på elektrodane.
Tunjë
Tunjë er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Gramsh.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Tunjë 1 393 innbyggjarar.
Valentine's Day av David Bowie
«Valentine's Day» er ein song av den engelske musikaren David Bowie, gjeven ut som den fjerde singelen frå det 24. studioalbumet hans The Next Day. Singelen vart gjeven ut 19. august 2013. Dette var den siste 7"-singelen frå eit nytt album medan Bowie levde. Teksten er basert på psykologien til ein skuleskytar.
Innspeling
«Valentine's Day» var ein av dei siste songane spelte inn for The Next Day. Akkompagnementet vart spelt inn den 24. juli 2012 i The Magic Shop i New York City, medan vokalen til Bowie vart spelt inn 18. september 2012 i Human Worldwide Studios i New York City.
Video
Videoen for «Valentine's Day» vart regissert av Indrani Pal-Chaudhuri og Markus Klinko, som tidlegare hadde samarbeidd med Bowie i 2002 på albumet hans Heathen. Han syner Bowie på ein forlaten Red Hook Grain Terminal i Red Hook i Brooklyn i New York. I videoen speler Bowie ein G2T Hohner-gitar medan han framførte songen. Mange samanlikna videoen med den kontroversielle videoen til den føregåande singelen, «The Next Day» og skildra han som meir «dempa». Men det var visuelle hint mot våpenvald og NRA, som indikerte at videoen hadde eit forsiktig anti-våpenmelding.
Medverkande
I følgje biografen Chris O'Leary:
Produksjon
Al Qahirah-distriktet
Al Qahirah-distriktet er eit distrikt i Taiz guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 149 394 innbyggjarar.
NM i skiskyting 1994
Noregsmeisterskapen i skiskyting 1994, den 36. i rekka, vart avvikla i Orkdal i Sør-Trøndelag i tida 1.-6. mars 1994.
20 km
<br style="clear:both;" />
10 km
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 6. mars 1994
<br style="clear:both;" />
Draup
Draup er ei musikkgruppe beståande av Liv-Jorun Bergset (fødd 1984) og Randi-Merete Roset (fødd 1984) som begge kjem i frå Stryn i Sogn og Fjordane. Duoen lagar musikk ved å spele på drikkeglas. Begge artistane gjekk musikklinja ved Firda vidaregåande skule og starta allereie der å arrangere og komponere musikk både for glas aleine, men og saman med andre instrument.
NM i skiskyting 1994
15 km
<br style="clear:both;" />
Draup
TV
Bergset og Roset deltok i TV-programmet Norske Talenter på TV2 i 2008 og enda opp i finale og til slutt på ein 10. plass.
NM i skiskyting 1994
7,5 km
<br style="clear:both;" />
Draup
Glas som instrument
Matias Orheim (1884-1958) er mannen som introduserte glasmusikken i Nordfjord. Salmediktaren og lekpredikanten oppdaga kunsten å spele på glas i Kina, og tok med seg lærdomen heim til Nordfjord. I 1984, i samband med jubileet for markere at det var hundre år sidan Orheim vart fødd, tok kulturskulelærar Bjarte Sætre på seg oppdraget med å spele på glasa til Orheim. Seinare har Sætre laga fleire musikkinstrument beståande av glas (også kalla glasmusikkar) og lært opp unge musikkinteresserte i Stryn.
NM i skiskyting 1994
3 x 7,5 km stafett
Dato: 6. mars 1994
<br style="clear:both;" />
Rosa Mota
Rosa Maria Correia dos Santos Mota er ein portugisisk tidlegare langdistanseløpar frå Porto som i 1987 vart verdsmeister og 1988 olympisk meister i maratonløping. Ho vann elles dei tre fyrste maratonløpa for kvinner i europameisterskap; 1982. 1986 og 1990.
Aktiv
Under EM 1982 i Aten sprang kvinner maraton i ein internasjonalt meisterskap for aller fyrste gong. På dei siste kilometerane av løpet stod medaljekampen mellom italienske Laura Fogli, norske Ingrid Kristiansen og Rosa Mota. Mota drog til sist ifrå og vann med ein margin på 25 og 35 sekundar til Fogli og til Kristiansen. Året etter måtte Mota nøye seg med fjerdeplassen på maraton ved VM i Helsinki, litt over halvminuttet bakom sølv- og bronsemedaljørane. Under sommarleikane 1984 i Los Angeles sprang ho inn til bronse, 39 sekundar bak sølvvinnar Grete Waitz og 37 sekundar framom Ingrid Kristiansen på fjerdeplass. I 1985 sprang Mota sitt livs kjappaste maraton då ho i Chicago Marathon kom i mål på tida 2.23.29, ho vart likevel slått av Joan Benoit frå USA og Ingrid Kristiansen.
Både i EM 1986 i Stuttgart og i VM 1987 i Roma var Mota i ei eiga klasse i kvinnene sitt maratonløp, i Stuttgart kom ho i mål fire minuttar før nummer to og i Roma passerte ho målstreken meir ein sju minuttar føre sølvmedaljøren. Derimot vart det tette oppgjer då ho vann den olympisk gullmedaljen i Seoul hausten 1988 og då ho i 1990 for andre gong forsvarte EM-tittelen i maraton.
Bandung
På 1700-talet bygde dei nederlandske koloniherrane opp te-plantasjar i fjellskråningane på staden. Ein veg vart bygt for å knyte saman plantasje-området med hovudstaden 180 km unna i nordvest. Dei nederlandske bybuarane kravde at staden skulle verte eigen kommune, noko dei oppnådde i 1906. Gradvis utvikla Bandung seg til ein ferieby for plantasjeeigarane. Luksuriøse hotell, restaurantar, kafear og europeiske butikkar vart opna.
Etter Indonesia vart sjølvstendig i 1945, voks byen snøgt. Utviklinga og urbaniseringa endra Bandung frå ein idyllisk småby til ein tettbygd metropol med over to millionar menneske. Naturressursane har vorte sterkt utnytta, særleg gjennom nedbygging av utmarksområda til villastrok og forretningsbygg. Trass i at byen har måtte takle mange vanskar, til dømes søppelfjerning, eit kaotisk trafikk-system, samt flaumar, er Bandung framleis eit attraktivt mål for immigrantar og helgebesøkande.
Parameter i matematikk
Døme:
MacKinnonbreen
MacKinnonbreen er ein isbre som flyt nordover langs vestsida av Reilly Ridge og ut i Sledgersbreen i Lanterman Range i Bowers Mountains. Han vart namngjeven i 1983 av New Zealand Antarctic Place-Names Committee (NZ-APC) etter D.I. MacKinnon, ein geolog, som var med geologane til New Zealand Antarctic Research Program (NZARP) i området 1974-75.
Polaritet
Polaritet har fleire tydingar og kan syne til:
Sjå òg
極性
Bjerkem
Bjerkem er ein gard som ligg i Henning i Steinkjer kommune i Trøndelag. Her kan gjester bu og overnatte i leilegheit og vitje Bunadburet med utstilling av bunader og folkedrakter.
På garden vert det drive økologisk korn- og mjølkeproduksjon. Garden har vore i drift i nesten 2000 år, og det finst her fleire gravhaugar som det er gjort funn i.
Miles Copeland III
Miles Axe Copeland III er ein USA-amerikansk platesjef og tidlegare manager for The Police. Copeland var seinare manager for Sting. I 1979 skipa Copeland plateselskapet I.R.S. Records og var produsent for R.E.M., The Bangles, Berlin, The Cramps, Dead Kennedys, The Alarm, The Go-Go's og andre.
Paritet
Paritet er i matematikk ein eigenskap ved tal som seier om eit tal er deleleg med 2 (like paritet) eller ikkje deleleg med 2 (odde paritet). Tal med like og odde paritet vert høvesvis kalla partal og oddetal.
Bandura
Bandura er eit luttliknande strengeinstrument som stammar frå det som i dag er Ukraina. Det har seks strenger over gripebrettet og seks eller fleire strenger ved sida av. Halsen er kort og har to skruerader, kroppen er oval med kvelvd botnen og plant lok.
Ordsoge
Den eldste kjende omtalen av bandura går attende til ei polsk krønike frå 1441, der det blir nemnt at den polske kongen Sigismund III hadde ein bandurist av ukrainsk opphav ved hoffet sitt.
Ein trur omgrepet «bandura» kant ha kome inn i ukrainsk via polsk, anten frå latin eller frå det greske pandora eller pandura, sjølv om visse forskar meiner at det blei innført direkte frå gresk.
Ordet kobza blir ofte nytta som synomyn til bandura, og omgrepa har blitt nytta om kvarandre fram til midten av 1920-talet. Av og til finn ein også det kombinerte omgrepet kobza-bandura, men sjeldan i talespråk.
Historie
Bruk av luttliknande instrument i områda som no utgjer Ukraina kan førast attende til år 591. Då skreiv ein bysantinsk-gresk kronikør om bulgarkrigarar som hadde med seg luttliknande instrument kalla ”kithara”.
Banduraen stammar opphavleg frå orienten. I løpet av mellomalderen blei han spreidd til Sør-Europa, og på 1400-talet spreidde han seg til Aust-Europa.
Instrumenta blei populære blant den austeuropeiske adelen, og ukrainske banduraspelarar er nemnde fleire stader i både Russland og Polen. Keisarinne Elisabet av Russland (dotter til Peter den store) var i løyndom gifta med den ukrainske hoffbanduristen sin, Aleksej Razumovskij.
Bruken av instrumentet gjekk tilbake blant adelen med innføringa av vestlege musikkinstrument og musikkmote, men det blei verande eit favorittinstrument blant dei ukrainska kosakkane.
Utvikling
Oppfinninga av instrumentet blir tilaggt den italienske luttkomponisten Francesco Landini. Sjeldne ikonografiske bevis (av artistar som Alessandro Magnasco) viser han framleis i bruk i Italia rundt år 1700. Liknande instrument er blitt dokumentert i Veslerussland i det føregåande hundreåret.
I hendene på dei zaporogiske kosakkane gjekk banduran gjennomg betydelege endringar, på grunn av utviklinga av eit særskilt repertoar. På grunn av den primære rolla si som akkompagnement til den episke songtypen duma blei utforminga tilpassa denne funksjonen.
På 1700-talet blei instrumentet utvikla til ei form med 4–6 strenger over eit gripebrett med eller uten band og opptil 16 diskantstrenger i ein diatonisk skala over loket. Banduran heldt på denne forma fram til slutten av 1800-talet.
Banduraen gjekk gjennom store endringar på 1900-talet parallelt med utviklinga av ukrainsk nasjonalisme og fridomsrørsle. Sanksjonar innførte av den russiske regjeringa i 1876 avgrensa bruken av det ukrainske språket kraftig, noko som fekk til følgje at òg bruken av banduran som konsertinstrument gjekk tilbake.
På 1900-talet fekk banduran ein renessanse og interessa for instrumentet auka, ikkje minst blant studentar og intellektuelle.
Fylkesveg 7112
Fylkesveg 7112 går mellom Strøm og Horvereid i Nærøy kommune. Vegen er 1,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 532 i Nord-Trøndelag.
Endokondral ossifikasjon
Endokondral ossifikasjon er ein av to vesentlege prosessar der pattedyr utviklar eit skjelettsystem, systemet der rudimentært knokkelvev blir forma. Til skilnad frå intramembranøs ossifikasjon, som er den andre prosessen der knokkelvev blir forma, så finn ein brusk ved endokondral ossifikasjon. Det er også ein viktig prosess ved den rudimentære skapinga av lange knoklar, lengdevekst i knoklane og naturleg læking av knokkelbrot.
Cliff Williams
Clifford Williams er ein engelsk musikar, mest kjend som bassist og korvokalist i det australske hardrockbandet AC/DC. Han starta den profesjonelle musikkarrieren sin i 1967 og hadde tidlegare vore med i dei engelske gruppene Home og Bandit. Hans første studioalbum med AC/DC var Powerage i 1978. Williams vart innlemma i den amerikanske Rock and roll Hall of Fame som medlem av AC/DC i 2003. Williams kunngjorde at han trekte seg frå AC/DC i 2016, men kom tilbake på comebackalbumet Power Up i 2020 saman med bandkollegaene Brian Johnson og Phil Rudd. Sideprosjekta hans omfattar mellom anna velgjerdskonsertar.
Manifest
Manifest (frå lat. manifestus) er ei fråsegn eller erklæring om på ein klar og tydeleg måte gjer kunnig eit framlegg, ei programerklæring eller ein ideologi. Eit manifest vert som oftast underskrive av kjente personar. Kjende døme på manifest er pakta til dei Dei sameinte nasjonane, Déclaration des droits de l'homme et du citoyen (Deklarasjon om rettigheitene til folket og innbyggarane), som vert vedteke av Den franske nasjonalforsamlinga i 1789, Charta 77, etc.
Pythári
Pythári (gresk Πυθάρι) eller Pithári (Πιθάρι) er ein distriktsby i periferieininga Khaniá i periferien Kreta i Hellas. Pythári var hovudsete i den tidlegare kommunen Akrotíri, som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Khaniá.
Little Darlin'
«Little Darlin'» er ein amerikansk rockesong gjort kjend av The Diamonds.
The Diamonds-versjonen
The Diamonds-versjonen kom ut ein månad seinare. The Diamonds var frå Canada og nådde andreplassen på Billboard Hot 100, der han låg i åtte veker. Billboard rangerte denne versjonen på tredjeplassen for heile 1957.
Andre versjonar
Songen vart seinare spelt inn av Elvis Presley for det siste albumet hans, Moody Blue (1977). Rock-and-roll-revival-gruppa Sha Na Na framførte «Little Darlin'» på Woodstock-festivalen i 1969.
Mathias Skaar
Mathias Johan Rasofiel Arnesson Skaar var ein norsk handelsmann og politikar, fødd i Syvde på Sunnmøre. Han var ordførar i Røst frå 1929 til 1941. I perioden 1922-24 var han stortingsrepresentant for Nordland der han representerte Høgre.
Liv og gjerning
Skaar var fødd på matrikkelgarden Indre-Skår i Syvde. Då han var 13 år gammal selde foreldra bruket, som mor hans var frå, og flytta med dei fem borna sine til Kårøya i Røst. Her var han i unge år fiskar, og var elles ein tur over til Nord-Amerika. Frå 1897 var Skaar væreigar og handelsmann på Røst. Han var medlem av heradsstyret i dåverande Værøy og Røst kommune frå 1898.
Skaar vart hausten 1921 vald inn på Stortinget for landkrinsane i Nordland. I den treårsperioden han hadde sete på tinget, var han medlem av Næringskomiteen. Saman med sambygdingen Harald Nilsen tok han i 1923 initiativet til eit skriv til fylkesmannen i Nordland som 210 røysteføre røstværingar skreiv under på, med krav om at Røst skulle skiljast ut som eigen kommune. Etter at kommunen var delt sommaren 1928, var Skaar ordførar i Røst frå 1929 til han vart avsett av okkupasjonsmakta i 1941.
Henry Hey
Henry Hey er ein USA-amerikansk klaverspelar, låtskrivar, produsent, arrangør og musikalsk leiar. Han har arbeidd med artistar som David Bowie, Empire of the Sun, Rod Stewart og George Michael. Som soloartist var han med å skipe jazzfusion-bandet Forq og medlem av bandet Rudder. Hey har vore produsent for ei rekkje artistar som Lucy Woodward, Tony Kadleck, Shunzo Ohno og Lisa Lisa. Hey har spelt musikk for fleire store filmar, som Ocean's Twelve, The Secret Life of Walter Mitty og The Hundred-Foot Journey.
Fylkesveg 532
Fylkesveg 532 finst i fleire fylke i Noreg:
I Honestly Love You
«I Honestly Love You» (først gjeve ut i Australia som «I Love You, I Honestly Love You») var ein stor hitsingel for Olivia Newton-John i 1974. Songen vart den første for Newton-John som nådde toppen av listene i USA og Canada.
Han vart gjeven ut på albumet Long Live Love i Storbritannia av EMI, og sidan på albumet If You Love Me, Let Me Know i USA på MCA. Songen var skriven av Jeff Barry og den australske låtskrivaren Peter Allen. Allen spelte inn songen kring same tid for albumet Continental American. Han finst òg i musikalen om livet til Allen, The Boy from Oz. VH1 plasserte songen på 11. plass på lista dei over dei 40 beste softrock-songane gjennom tidene. Med denne songen vann Newton-John Grammyprisen for både årets plate og årets kvinnelege popartist. Andy Williams gav ut ein versjon i 1974 på albumet sitt You Lay So Easy on My Mind.
Eit klipp av songen vert spelt over radio under det andre haiåtaket i filmen Haisommer frå 1975.
Lister
Newton-John gav ut songen på ny i 1977 med B-sida «Don't Cry for Me Argentina». Han nådde då 48. plass i USA.
1998-versjonen
I 1998 gav Newton-John ut ein ny versjon av «I Honestly Love You» frå albumet hennar Back with a Heart, med Babyface på korvokal. Denne nådde 67. plass på Billboard Hot 100, den første singelen hennar på lista der på seks år.
Manifest for demokratisering av Europa
Manifest for demokratisering av Europa er eit manifest frå 120 intellektuelle frå 16 europeiske land, med økonomen Thomas Piketty i brodden, der dei tek til orde for ei restrukturering av Den europeiske unionen, for å gjera han meir demokratisk. Manifestet nemner fleire konkrete tiltak, men tek til orde for ein omfattande diskusjon av tiltaka.
Demokratisering og effektivisering
Manifestet tek til orde for eit europeisk parlament med større fullmakter enn i dag, til erstatning for den teknokratiske styreforma ein har i dag. Det vert gjort framlegg om at 80 % av delegatane til det europeiske parlamentet skal koma frå dei nasjonale parlamenta, der talet på representantar kra kvart nasjonalt parlament står i høve til folketalet. Målet er at det europeiske parlamentet skal representera folkemeininga på ein meir rettferdig måte.
Det vert teke til orde for å gi det europeiske parlamentet avgjerande makt, meir på linje med dei nasjonale parlamenta. På den måten vonar ein å unngå at enkeltland blokkerer viktige framsteg. Dette vert sett på som ein måte å effektivisera styreforma på.
Økonomi
Manifestet tek til orde for eit større europeisk budsjett og ei meir rettferdig skatteinnkrevjing. Forslaget går ut på at budsjettet i hovudsak skal koma frå fire store bidrag:
Målet er å firedobla EU-budsjettet. Det er tenkt at halvparten av budsjettet skal gå attende til dei nasjonale budsjetta, ein fjerdedel skal brukast til forsking og utdanning og resten skal fordelast til andre føremål.
Verdscupen i skiskyting 2011
Verdscupen i skiskyting 2011 tok til 1. desember 2010 og vart avslutta 20. mars 2011. Turneringa omfatta 26 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige, Hochfilzen i Austerrike, Pokljuka i Slovenia, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz i Italia, Presque Isle og Fort Kent i USA, Khanty-Mansijsk i Russland. , Oslo i Noreg og
Dei mannlege utøvarane tevla i fire 20 km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, sju jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fire stafettar over 4 x 7,5 km. Tarjei Bø frå Noreg vann verdscup-turneringa, få poeng framom fjorårsvinnaren, landsmannen Emil Hegle Svendsen. Martin Fourcade frå Frankrike vart tredjemann.
Dei kvinnelege utøvarane tevla i fire 15 km normalprogram, ti stk 7,5 km sprint-tevlingar, sju jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fire stafettar over 4 x 6 km. Kaisa Kaisa Mäkäräinen frå Finland sikra seg IBU-premien, medan Andrea Henkel frå Tyskland kneip andreplassen føre Helena Ekholm frå Sverige på tredjeplass.
Fylkesveg 535
Fylkesveg 535 finst i fleire fylke i Noreg:
Prologue av Renaissance
Prologue er det tredje studioalbumet av det engelske progressive rockebandet Renaissance, gjeve ut i 1972.
Oversyn
I 1972 vart den dåverande besetninga av Renaissance oppløyst, og heldt berre att den tidlegare The Gentle People-songaren Annie Haslam og den tidlegare klaverspelaren i Rupert's People, John Tout, for å byggje eit nytt band kring. Dei nye bandmedlemmane som kom inn var bassisten Jon Camp, trommeslagaren Terence Sullivan og gitaristen Mick Parsons. Kort tid etter, omkom Parsons i ei bilulukke. Gitaristen Rob Hendry vart henta inn i siste augneblink for å erstatte han for innspelinga i juni og juli 1972 og slutta i bandet så snart albumet var ferdig innspelt.
Fordi Prologue var ein ny start for bandet, med ei besetning som ikkje inneheldt nokre av dei originale medlemmane, vart det ofte omtalt som det «første» albumet deira (til dømes på albumet Live at Carnegie Hall).
Sjølv om alle songane er originale Renaissance-songar, var dei ikkje alle skrivne av dei dåverande medlemmane, men av det tidlegare medlemmet Jim McCarty (frå den første besetninga) og Michael Dunford (tidlegare Nashville Teens, og ei tidlegare besetning av Renaissance), i lag med tekstforfattaren Betty Thatcher. Dunford vart ein del av bandet att då Hendry slutta, men var ikkje eit offisielt bandmedlem under innspelinga av det neste albumet, Ashes Are Burning i 1973.
Nyutgjevingar
I 1978 vart Prologue gjeve ut på nytt, i lag med det neste albumet, Ashes Are Burning, som eit dobbeltalbum kalla In the Beginning (Capitol Records, USA). Den originale dobbelplata inneheld heile Prologue, men ein song frå Ashes var korta ned. CD-utgåva av In the Beginning frå 1988 (på ei plate) har redigerte versjonar av «Rajah Khan» og to songar frå Ashes Are Burning. Prologue vart gjeve ut på CD i den originale forma si på Repertoire Records i 1995.
I 2018 gav Esoteric Recordings ut ei ommastra og utvida utgåve av albumet.
Innhald
Introduksjonen til tittelsporet er lånt frå byrjinga av Frédéric Chopin sin Revolusjonsetude.
Medverkande
Henta frå plateomslaget.
Lahti-renna 1963
Dei årlege internasjonale skirenna i Lahti 1963 vart avvikla helga 2. og 3. mars. Norske Reidar Hjermstad stod for ei historisk bragd då han vart bestemann i begge langrenna for menn. Sovjetunionens Alevtina Koltsjina sigra i kvinne-langrennet, hennar landsmann Jurij Simonov vann kombinert-tevlinga. Arrangørlandets Juhani Kärkinen gjekk til topps i det spesielle hopprennet.
15 km
<br style="clear:both;" />
50 km
<br style="clear:both;" />
Kombinert
<br style="clear:both;" />
Haldor Andreas Haldorsen
Haldor Andreas Haldorsen var ein norsk fabrikkeigar, konstruktør og disponent frå Rubbestadneset på Bømlo. Han sat på Stortinget for Venstre i to periodar, 1945-1950 og 1950-1953.
Elisabeth Hoff
Elisabeth Hoff er ein norsk sjukepleiar som var leiar for Verdshelseorganisasjonens hjelpearbeid i Syria 2012–19. I 2019 flytta ho virket sitt til Libya.
Haldor Andreas Haldorsen
I 1903 bygde han den fyrste norske forbrenningsmotoren, noko som var starten på Wichmann Motorfabrikk.
Lahti-renna 1963
Hopprenn
<br style="clear:both;" />
10 km
<br style="clear:both;" />
Elisabeth Hoff
Hoff vart fødd i Ålesund og utdanna sjukepleiar. Ho jobba ved Ullevål sjukehus i Oslo der ho vidareutdanna seg til jordmor. Sidan tok ho fleire mastergradar, ein i pedagogikk ved Universitetet i Trondheim i 1988, og ein i Community Health (samfunnsmedisin) ved University of California, San Francisco frå 1991. Ho har òg ei grad i International Relations/Conflict Resolution frå Harvard Law School i USA frå 1996.
McLeanbreen
McLeanbreen er ein sidebre som ligg nord for Mount Hemphill sørvest i Anare Mountains, og som flyt vest og ut i den nedre delen av Ebbebreen like sør for Beamanbreen. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Kenneth S. McLean, ein topografiingeniør med ei av gruppene frå US Geological Survey (USGS) som kartla området i 1962-63.
Haldor Andreas Haldorsen
Han var gift med Anne Serine Christiansen (27.10.1889–14.7.1978), dei fekk 13 born saman.
Vadim Sasjurin
Vadim Leonidovitsj Sasjurin er ein belarusisk tidlegare skiskyttar frå Petrozavodsk som i perioden 1995-2001 tok seks medaljar i ulike verdsmeisterskap i skiskyting. Han vart verdsmeister med Belarus sitt firemannslag i 4 x 7,5 km stafett i 1999, og fekk ytterlegare tre fleire stafettmedaljar. Individuelt tok han bronsmedaljen på 20 km i VM 1996 og sølvmedaljen i same øvinga i 2001.
Maria Riesch
Maria Riesch, gift Höfl-Riesch i 2011, er ein tysk tidlegare alpinist frå Garmisch-Partenkirchen som vann Verdscupen i alpine greiner 2011. Ho tok to gullmedaljar under Vinter-OL 2010 i Vancouver, og ein i Sotsji i 2014, dessutan vart ho verdsmeister i slalåm i 2009 og i superkombinasjon i 2013. Mellom 2007 og -14 vann ho ti medaljar (5-1-4) i OL og VM. Også hennar yngre syster Susanne Riesch har hevda seg på internasjonalt nivå i alpin skiidrett.
Aktiv
Storvaksne Riesch, ho er 181 cm høg, forsynte seg grovt av medaljane i junior-verdsmeisterskapane 2001-04, der ho sanka ni medaljar, fem av dei i gull.
Det internasjonale gjennombrotet kom i 2004-sesongen. I januar og februar månad vann ho tre renn i verdscupen, eitt i kvar av greinene utfor, super-G og slalåm, og enda på tredjeplass i verdscupen i alpine greiner 2004.
Dei neste to sesongane sleit Riesch med skadar, både skulder- og kneskadar, og klarte ikkje å hevde seg i dei renna ho stilte i. 1. desember 2006 vann ho i kanadiske Lake Louise det fyrste utforrennet i verdscupen for sesongen, men makta ikkje å fylgje opp i resten av 2007-sesongen.
Riesch var tilbake i verdstoppen i 2008-sesongen. Ho vann to tevlingar i verdscupen og sikra seg FIS-pokalane for både super-G og kombinasjonsgreina. Totalt vart ho nummer tre i verdscupen i alpine greiner 2008. Dei to etterfylgjande sesongane vart ho nummer to i verdscupen, begge gongane bakom verdseinaren Lindsey Vonn frå USA. Begge desse sesongane vann ho pokalen som beste kvinnelege slalåmrennar.
Riesch vann slalåmtevlinga under VM i alpine greiner 2009 i Val-d’Isère, hennar fyrste internasjonale medalje på seniornivå. Året etter vart ho under Vinter-OL 2010 i Vancouver olympisk meister både i slalåm og i superkombinasjon. I Vancouver vart ho elles den fyrste kvinnelege alpinisten som plasserte seg mellom dei ti beste i samtlege fem OL-greinene.
Al Qanawis-distriktet
Al Qanawis-distriktet er eit distrikt i Al Hudaydah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 72 336 innbyggjarar.
Maria Riesch
Aktiv
I 2011 vann Riesch verdscupen i alpine greiner etter ein uvanleg tett strid med Lindsey Vonn. Ved sesongslutt stod Riesch med 1728 poeng, tre fleire enn Vonn. Gjennom sesongen vann ho seks verdscuprenn, men sigeren kom fyrst og fremst gjennom jamt godt prestasjonar i nær sagt alle dei fem greinene. Under verdsmeisterskapen 2011 heime i Garmisch-Partenkirchen tok ho bronsemedaljar i både utfor og super-G.
Riesch vann gullmedaljane i superkombinasjonen både under VM i alpine greiner 2013 og vinterleikane 2014 i Sotsji. Under VM i Schladming fekk ho elles bronsemedaljar i utfor, samt med Tysklands mix-lag i lagtevlinga. Medan ho i Sotsji sikra seg sølvmedaljen i super-G. Begge desse sesongane, 2013 og 2014, hamna Riesch på andreplassen i kampen om den store vinnarpremien i verdscupen i alpine greiner. Ho vann tre utforrenn i verdscupen 2014, og fekk dermed FIS-pokalen i den greina. Hennar 27. og siste siger i verdscupen kom i Cortina d'Ampezzo den 24. januar 2014. Ved sesongslutt la ho vekk konkurranseskia.
Elisabeth Hoff
Hennar første stasjonering var for Palestinakomiteen i Kairo i 1987. Så jobba ho for internasjonale hjelpeorganisasjonar i land som Egypt, Zimbabwe, Afghanistan, Somalia, Rwanda og Armenia. For Verdshelseorganisasjonen var ho rådgjevar for familierådgiving i Regional Office for Africa (AFRO). Så var ho representant for organisasjonen i Armenia. Ho har òg vore Chief of Operations for Unitaid og for The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria.
Då ho var WHO sin lokale representant i Syria 2012–19 bygde ho, ifølgje eit intervju med Hanne Skartveit, opp eit hjelpeapparat frå sju til over to hundre medarbeidarar. Det vart i juli 2019 kjent at ho blei WHO sin nye representant i Libya.
Ho vart i 2018 tildelt Gunnar Sønstebys minnefond. Prispengane gav ho til eit humanitært prosjekt ho driv i Syria. Seinare i 2018 vart ho Årets Peer Gynt og ho mottok Erik Byes Minnepris for 2017.
I 2019 utkom det ein biografi om henne.
Hoff vart i 2021 utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden for ypperleg innsats for menneskja.
Pascals trekant
Pascals trekant, Pascals triangel eller Pascals taltrekant er ei geometrisk framstilling av binomialkoeffisientane i ein trekant. Han er kalla opp etter Blaise Pascal, sjølv om han hadde vore kjend og studert i fleire hundreår før han.
The Kylie Tapes 94–98
The Kylie Tapes 94-98 er ei VHS-utgjeving av den australske songaren Kylie Minogue. Filmen er ei samling musikkvideoar frå 1994 til 1998 som vart utgjeven berre i Australia i 1998.
Lidia Şimon
Lidia Elena Șimon er ein rumensk tidlegare langdistanseløpar som  i 1998 vart europameister 1998 og verdsmeister 2001 i maratonløping. Ho vann elles OL-sølv 2000 og to VM-bronsar på same distansen, samt ein EM-bronse på 10 000 meter.
Aktiv
Șimon vann si fyrste internasjonale medalje då ho i 1997 vart nummer tre i maratonløpet under verdsmeisterskapen i Aten, vel to minuttar bak vinnaren Hiromi Suzuki frå Japan. Året etter vann Șimon ein ny bronsemedalje, då på 10 000 m i europameisterskapen i Budapest. Sonia O’Sullivan frå Irland vann milløpet etter ein sterk sisterunde, medan portugisiske Fernanda Ribeiro kneip sølvmedaljen framom Șimon. Under VM 1999 tok Șimon endå ein bronsemedalje då ho atter satsa på maratonløpet, der ho enda 42 og 39 sekundar bak medaljevinnarane i mål.
Under Sommar-OL 2000 i Sydney tok Șimon eitt steg opp på sigerspallen til sølvmedalje, slått med åtte sekundar japanske Naoko Takahashi. Året etter kjempa Șimon om sigeren ved VM i Edmonton mot ein annan japansk maratonløpar, Reiko Tosa, og vann gullmedaljen med ein margin på seks sekundar. Sidan deltok Șimon i internasjonale meisterskapløp til 2012, utan ho makte sanke fleire medaljar.
Brit Salbu
Brit Salbu er ein norsk kjemikar og strålevernforskar. Ho er professor ved Fakultet for miljøvitskap og naturforvaltning ved Noregs miljø- og biovitskaplege universitet. Ho leier eit senter for ypperleg forsking, Center for Environmental Radio Activity (CERAD).
Salbu tok hovudfag i kjemi i 1974 og doktorgraden (dr. philos.) frå Universitetet i Oslo i 1984.
Ho har særleg forska på miljøkjemi og radioekologi. Ho har vore leiar av isotoplaboratoriet ved NMBU frå 1987 og har leidd NATOs miljøtryggingspanel. Ho er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og sidan 2004 fellow ved Royal Society of Chemistry i Storbritannia.
Jul-Anders
Jul-Anders er ein førjulstradisjon frå Nord-Noreg. Kvelden 30. november er Jul-Anderskvelden i somme bygder i Salten. Då kom han Jul-Anders på besøk i heimane, og han måtte handsamast på skikkeleg vis om han ikkje skulle bli vreid og gjere ugagn – i verste fall røve med seg ungar i huset.
Bakgrunnen for julandersskikken er ikkje kjend. Jul-Anderskvelden fell saman med St. Andreas' dag. Det er derfor grunn til å tru at det er ein samanheng mellom Jul-Anders og katolsk tid i Noreg. Men noko av innhaldet i skikken minnar òg om heidensk tid med bortføring av ungar som eit viktig element. Jul-Anders liknar òg på ein figur vi møter ved juletider i andre delar av landet, julebukken, og til ein viss grad òg på eit nyare fenomen i Noreg, halloween. Julandersskikken er ikkje dokumentert skriftleg frå eldre tid, og vi har såleis berre munnleg tradisjon å bygge denne artikkelen på.
Det var helst unge, vaksne menn som gjekk Jul-Anders. Dei måtte kle seg ut etter visse reglar. Drakta skulle ha dyrepreg, gjerne med skinn frå ville dyr, men det kunne òg vere frå husdyr. Dyrepreget kunne vere understreka ved at Jul-Anders gjerne hadde ei kurumpe festa til drakta. Fottøyet skulle stå i stil, og maska var laga av skinn og skulle vere så grotesk som mogleg, gjerne med hoggtenner og horn, og med blodflekker og flenger. Som døme på slike groteske innslag kunne vere horn som var fylte med blod, eller ei anna raudfarga væske, og som «tilfeldig» kunne få lekkasje medan Jul-Ander var innom ein stad.
Det var ofte fleire julandersar i følgje, og somme av dei hadde gjerne ei bjølle rundt halsen eller festa til drakta slik at det høyrdest når «hån Jul-Anders» nærma seg. Dei hadde òg ein lang stav i eine handa, og gjerne ein sekk over skuldra. Når følgjet nærma seg ein gard, ringla dei kraftig med bjøllene og dunka med staven i døra eller veggen. Møtet med folk i huset var prega av ritual. Jul-Anders vart gjerne spurt om kvar han kom frå, og då var svaret gjerne «Riebivagge», eit område langt inne i fjellet. I somme tradisjonar skulle Jul-Anders seie denne regla til husbondsfolket:
Så vart følgjet invitert i hus og bydd å ete.
Polaritet i fysikk
Polaritet eller polarisasjonsretning for ein magnet blir gjeve ved å sei kva for ein pol som er nordpol og kva for ein som er sørpol. Eit polarisert dielektrikum har positiv polaritet på den sida der det er overskot av positiv ladning. For ein elektrisk likestraumskjelde blir gjeve polariteten for tilkoplingsklemmene (straumuttaka) med + for den høgaste og - for den lågaste spenninga. Når ein slik kjelde koplast til ein lastmotstand, går straumen i lasta frå pluss til minus.
Kjelder
polaritet – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/polaritet/fysikk
Mick Glossop
Mick Glossop er ein engelsk plateprodusent og lydteknikar.