cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helensville
Helensville er ein småby på Nordøya på New Zealand. Han ligg 40 km nordvest for Auckland, nær den sørlege utstrekkinga til den naturlege hamna Kaipara Harbour. Innbyggjartalet ved folketeljinga i 2006 var 2 532.
Helensville er også namnet på eit valdistrikt til Parlamentet.
Historie
Landområdet kring Helensville var opphavleg kalla Te Awaroa av maoriane, dette tyder «den lange stien» eller «den lange elvedalen». Dei første europeiske nybyggjarane i distriktet var skotske sagbruksfolk av familien McLeod, som kom til New Zealand frå Nova Scotia. John McLeod bygde i 1862 eit hus kan kalla «Helen's Villa» til ære for kona si, og dette vart ganske snøgt namnet til busetnaden omkring. Huset står framleis i tilnærma opphavleg stand.
Byen voks opp kring sagbruksverksemder med grunnlag i hogst av kauritreet, men frå byrjinga av det 20. hundreåret vart jordbruk og meieridrift stadig viktigare. Han vart også eit turistsenter på grunn av dei varme kjeldene tre kilometer vest for byen ved Parakai.
Utdanning
I byen ligg grunnskulen Helensville Primary School, og ein vidaregåande skule, Kaipara College med kring 700 elevar.
Jarnveg
Helensville ligg ved North Auckland Line og er den første større jarnvegsstasjonen nord for Waitakere. Jarnvegslinja mellom Helensville og Riverhead opna i 1875. Stasjonsbygningen er enno den opphavlege trebygningen frå 1880 som er blitt restaurert.
I 1980 blei det siste passasjertoget mellom Helensville og Auckland stoppa. I juli 2008 opna eit prøveprosjekt med eit pendlartog til Auckland, men linja fekk ikkje nok passasjerar og blei avskaffa att i desember 2009. Det går stadig godstog gjennom byen.
Brettspelet Ticket To Ride
Ticket to Ride er eit brettspel som minnar litt om The Settlers, men har eit fast spelebrett der målet er å få kontroll over jarnbanane mellom byane.
Historie
Det finst òg ein Mystery Train Expansion til spelet, og ein Ticket to Ride Europe-variant med eit litt meir avansert spelebrett. I 2006 kjem endå ein variant, Ticket to Ride Marklin.
Spelet
Spelaren har 45 jarnbanebrikker og to eller fleire løynde mål, som går ut på å knyta saman visse byar med eigne jarnbanebrikker. Motspelarane kan gissa kvar spelaren skal og prøva å sperra vegen med eigne brikker, slik at spelaren må finna alternative ruter.
I Ticket to Ride Europe kan ein i tillegg kjøpa ferjeruter, byggja tunellar og meir.
Eit spel kan ha frå to til fem deltakarar, og tek om lag ein time. Reglane er endå enklare enn i til dømes The Settlers. Nye spelarar (aldersgruppe frå 8 år til vaksen) lærer spelet på få minutt. Men det er mange moglege strategiar, og spelarane sine strategiske val kan ha stor innverknad på resultatet.
Spelarane trekk jarnbanekort etter tur, eller bruker kort dei har på handa til å kjøpa gitte jarnbaneruter på kartet (brettet). Når ein spelar har brukt opp alle brikkene sine, tel ein opp poengsummane til alle spelarane. Ein får poeng for kvar strekning ein eig, for å ha den lengste samanhengande jarnbanen, og for å ha oppfylt dei løynde måla. Ein får minuspoeng for å sitja att med uoppfylte mål.
2000 Herschel
2000 Herschel er ein hovudbelteasteroide av S-typen. Han blei oppdaga den 29. juli 1960 av Joachim Schubart og er namnsett til ære for den engelske astronomen William Herschel.
Arnfinn Kolerud
Arnfinn Kolerud er ein norsk barne- og ungdomsbokforfattar.
Kolerud er fødd i Isfjorden og seinare busett i Måløy i Kinn kommune.
Kolerud debuterte i 1996, og har fått ei rad prisar for bøkene sine. Dei to prisløna bøkene utmerker seg ved å vere stillferdige bøker som med konkrete sansingar frå oppvekst på 1970-talet gjev innblikk i guteliv, tidsbilete og bygdeliv. Den eine boka hans har vorte samanlikna med oppvekstskildringar av Tarjei Vesaas.
Marianne Røise Kielland
Marianne Røise Kielland er ein norsk forfattar. Røise Kielland har gått på Skrivekunstakademiet i Bergen. Ho arbeider på Grünerløkka sykehjem i Oslo, og er medredaktør for tidsskriftet Avsagd hagle. Ho debuterte litterært i 2004 med romanen Kjøttsøvn, som ho fekk Aschehougs debutantstipend for.
Arnfinn Kolerud
I 2018 var boka Snillionen ei av tolv utvalde bøker med filmpotensiale som vart tekne ut til programmet Books at Berlinale.
Titanic (1997)
Titanic er ein film frå 1997, regissert av James Cameron. Den er den mest innbringande filmen som nokon gong har blitt laga. Handlinga er basert på RMS «Titanic» sitt forlis i 1912, der me følgjer to passasjerar på turen: Jack, ein fattig, ung kunstnar, som forelskar seg i Rose, ei jente frå ein rik familie på første klasse. Den kvinnelege hovudrolla har Kate Winslet. Den mannlege hovudrolla var eigentleg tiltenkt Macaulay Culkin. Då filmselskapet 20th Century Fox ville at James Cameron, som òg var produsent for filmen, skulle gje rolla til Matthew McConaughey istadenfor til Culkin, nekta Cameron. Som eit kompromiss tilsette dei til slutt ein annan tidlegare barnestjerne, Leonardo DiCaprio.
Filmen Titanic vann talrike prisar, blant dei Amandaprisen for beste utanlandske film i 1998.
Rolleliste
{| ! Skodespelar !! Rolle
972 Cohnia
972 Cohnia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. januar 1922 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Stream Control Transmission Protocol
Stream Control Transmission Protocol er ein transportlagsprotokoll i IP-protokollfamilien.
The Settlers
The Settlers er eit relativt ungt brettspel frå Tyskland, som har rukke å verta eitt av dei aller mest populære spela i Europa. Det er eit strategispel med sivilisasjonsoppbygging som tema.
Historie
Klaus Teuber laga den første versjonen, Die Siedler von Catan, som vart gjeven ut på spelforlaget Kosmos i 1995. Spelet vann den prestisjetunge prisen Spiel des Jahres dette året. Seinare laga Mayfair Games The Settlers of Catan på engelsk for den amerikanske marknaden og Capcom det same for sal i Japan. Spelet har etter kvart kome ut på mange andre språk, m.a. tjekkisk, dansk, finsk, fransk, gresk, spansk, ungarsk, islandsk, italiensk, koreansk, latvisk, nederlandsk, portugisisk, russisk, slovensk og svensk. På norsk har spelet fått namnet The Settlers.
Det finst fleire utvidingspakkar til spelet, t.d. Sjøfarerne fra Catan (Seefahrer von Catan). Det er òg laga andre variantar av spelet, som Spacefarers of Catan.
Spelet
Spelet består av 37 heksagonar med ulike typar terreng (eller sjø) på, to bunkar kort, nummererte brikker, hus, byar, vegar og ein røvar. Før spelet startar, legg ein ut heksagonane i ei delvis tilfeldig rekkjefølgje slik at dei formar ei øy med vatn rundt. Dette vert spelebrettet. Kvart landområde får eit tilfeldig nummer, som tilsvarar ein mogleg sum av to terningar. Spelarane får etter kvart moglegheit til å flytte røvaren rundt på dei forskjellige områda. Ettersom brettet ikkje vert heilt likt for kvar gong, vil heller ikkje to rundar bli like.
Spelarane kastar terning etter tur, og basert på summen og kvar ein har hus, kan spelarane få utdelt kort. For korta kan dei byta til seg andre kort eller kjøpa seg bygningar og vegar, som dei plasserer i tillatne posisjonar på brettet. Målet er å verta den første til å oppnå ein viss poengsum. Ein skårar poeng for å byggja hus, byar og den lengste vegen på øya, og for å ha flest riddarkort. Korttrekking og terningkasting gjer at det er eit element av flaks i spelet, men som oftast vil det vera spelaren med den mest effektive strategien, som både klarar å hindra motspelarane si utbygging og likevel føra vellukka forhandlingar med dei om kortbyte, som vinn.
Bertine Zetlitz
Bertine Zetlitz er ein norsk musikar som lagar elektronisk popmusikk. Hennar tre siste plater, Beautiful So Far, Sweet Injections og Rollerskating har alle vore blant topp to på VG-lista.
Biografi
Bertine Zetlitz voks opp på Frogner i Oslo. 12 år gamal var ho med i NRKs laurdagsprogram for born og ungdom, Midt i smørøyet. Ho platedebuterte med singelen «Getting Out» i februar 1997, men debutalbumet Morbid Latenight Show kom først i mars 1998. For dette fekk ho Spellemannsprisane «Årets nykommer» og «Årets popartist».
Ho vann ein Spellemannspris i 2003 òg, som «Beste kvinnelege popsolist» for albumet Sweet Injections.
Liefdefjorden
Liefdefjorden er ein fjordarm i Woodfjorden på nordkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han er om lag 22 km lang, og går sørvestover frå Woodfjorden. Liefdefjorden har mange øyar og skjer, og er rekna som eit vakkert turistmål.
Aneurin Bevan
Aneurin Bevan, også kjend som Nye Bevan, var ein britisk politikar. Som grunnleggar av det offentlege helsevesenet National Health Service (NHS) er han rekna som ein av dei største heltane på den britiske venstresida.
Ung arbeidar
Bevan var valisar, fødd i Tredegar i Monmouthshire i Wales. Faren var gruvearbeidar, medlem i Independent Labour Party, og begge foreldra var ikkje-konformistiske kristne.
Aneurin Bevan blei også gruvearbeidar, og lokal fagforeiningsleiar i ung alder. Han fekk stipend frå fagrørsla og tok utdanning ved Central Labour College i London, der han blant anna fekk ein livslang respekt for Karl Marx. Etter han kom heim att i 1921 blei han nekta jobb og var arbeidslaus i periodar. Far hans døydde av lungesjukdom typisk for gruvearbeidarane i 1925.
Frå fagforeining til politikk
Bevan var ein tidleg motstandar av fascismen, og agiterte for britisk støtte til venstresida i Spania under den spanske borgarkrigen. I 1936 gjekk han inn i leiinga i den nye radikale sosialistavisa Tribune, og han gjekk inn for ein samla sosialistisk front på heile venstresida, inkludert dei britiske kommunistane. Dette førte faktisk til at han blei mellombels ekskludert av Labour Party eit halvt års tid i 1939.
Bevan var sterkt imot utanrikspolitikken til Neville Chamberlain, og gjekk inn for at Winston Churchill skulle ta over makta i det konservative regjeringspartiet. Under krigen gjekk han inn for nasjonalisering av kolindustrien og opning av ein andre front i Vest-Europa for å avlaste Sovjetunionen i krigen mot Tyskland. Dette skjedde som kjent ikkje før sommaren 1944. Bevan meinte elles at krigen ville vise at sosiale endringar var nødvendige, noko han visstnok siterte Marx på i eininga.
På maktas tinder
Da Labour Party vann valet i 1945 og skipa regjering, blei han helseminister i regjeringa til Clement Attlee. I dette parlamentet hadde Labour stort nok fleirtal til å få gjennomført planane om ein velferdsstat, trass i konstante åtak på Bevan frå dei konservative. I 1946 blei lova om «nasjonal forsikring» vedtatt, det blei innført trygdeordningar for bl.a. arbeidsløyse og sjukdom, og betre alderpensjonar. I 1948 blei så NHS vedtatt. Etter denne fekk britiske borgarar ei garantert gratis medisinsk grunnbehandling. Lova om NHS blir først og fremst kreditert Bevan, etter hans årelange kamp mot den farmasøytisk-medisinske lobbyen som sette seg tvert imot ei slik lov.
Under Koreakrigen gjekk Bevan ut av regjeringa. På 1950-talet leidde han venstrefløya i Labour Party, som blei kjend som «bevanittane».
Böhmen
Böhmen (tsjekkisk: Čechy; latin, engelsk o.a.: Bohemia; fransk Bohême) er eit historisk område i Sentral-Europa som tidlegare høyrte til Austerrike, og som i dag, saman med det noko mindre Mähren (Moravia), utgjer staten Tsjekkia. Som geografisk region er det i dag òg kjend under det tsjekkiske namnet Čechy. Hovudstaden er Praha. Böhmen grensar i nord til Schlesien (i dag i Polen), i aust mot Mähren, i sør mot Austerrike og i vest og nordvest mot Tyskland.
Historie
Romerske forfattarar er dei første som nemner området, som heimland for boiarane, ei keltisk stamme, som gjennom det latinske Boiohaemum har gjeve namn til regionen. I det første hundreåret før Kristus var området busett av germanske stammar, som seinare immigrerte vestover, og på 500-talet vart erstatta av dei slaviske forløparane for dagens tsjekkarar.
Etter å ha frigjeve seg sjølv frå avarane på 600-talet kom Böhmen under Premyslide-dynastiet sitt herredøme, som varte fram til 1306, då Wenzel III vart myrda i Olmütz. Med omvendinga til kristendomen på 800-talet vart det knytt nære samband til Det austfrankiske kongedømet, som då høyrde til det karolingiske keisardømet, seinare kjend som Det tysk-romerske riket, som Böhmen vart ein del av frå 900-talet. Tittelen konge av Böhmen vart allereie tildelt dei premyslidiske hertugane Vratislav II (1085) og Vladislav II (1158), og vart arveleg i 1198 under Ottokar I. Barnebarnet hans, Ottokar II, grunnla eit kortvarig imperium som òg omfatta dagens Austerrike. På midten av 1200-talet byrja tyskarar å immigrere til områda, som delvis erstatta tapa etter den mongolske invasjonen i 1241. I 1347 vart Karl IV konge i Böhmen, og i Praha grunnla han i 1348 det første universitetet i Sentral-Europa. Böhmen vart fram til 1900-talet sterkt prega av tysk kultur, og det offisielle språket var tysk frå byrjinga av 1600-talet. Dei tyskkulturelle innbyggjarane utgjorde i stor grad eliten, som byborgarar, adel og godseigarar, medan dei vanlege bøndene i større grad var slavisktalande folkeslag som tjekkarar.
Böhmen var eit eige kongedøme under den tysk-romerske keisaren fram til 1627, og vart så ein del av Austerrike. Etter den første verdskrigen vart området ein del av det nyoppretta Tsjekkoslovakia. Böhmen utgjorde saman med Mähren det tyske riksprotektoratet Böhmen-Mähren 1939-1945, og vart så igjen ein del av Tsjekkoslovakia. Etter at Tsjekkoslavkia vart delt i 1993, vart området ein del av den nye staten Tsjekkia.
Kultur
Bøhmisk kjøkken og den bøhmiske blasmusikk er vidkjend.
Mel Lewis
Mel Lewis var ein amerikansk trommeslagar og bandleiar. Han var fødd i Buffalo, New York av russiske foreldre. Fødenamnet hans var Melvin Sokoloff.
Lewis starta å spele profesjonelt som tenåring, og han kom med I Stan Kenton sitt band i 1954. Seinare flytta han til Los Angeles i 1957, og attende til New York i 1963. I New York starta han Thad Jones/Mel Lewis Big Band med Thad Jones. Gruppa starta med uformelle jamsessions med toppmusikarar frå New York, men etterkvart byrja dei å opptre for pubikum. I 1979 fekk dei ein Grammy for albumet Live in Munich.
I 1978 flytta Jones til Danmark, og bandet endra namn til Mel Lewis Jazz Orchestra. Han heldt fram med å leie bandet, spele inn plater og opptredde på Village Vanguard kvar måndagskveld nesten like fram til han døydde. Lewis sitt cymbalspel var unikt, og det skapte ein særeigen og lett gjenkjenneleg stil. Han vart nominert til Grammyprisen fjorten gonger, skreiv ei trommebok og underviste på William Patterson State College i New Jersey.
Hansing
Hansing (jf. å hanse, å gje hans) er den trakteringa førstereisgutar gjev resten av båtlaget når dei er tekne opp i laget. Ordet er avleia av det lågtyske ordet hensen som tyder betale avgift for å bli oppteken i eit laug, og har samanheng med det høgtyske ordet hanse, som kan tyda gruppe, fylgje, eller (handels)selskap.
I eldre dansk språk brukte dei ordet å hønse når den nyopptekne gav pengar eller traktering til dei andre medlemmene i eit laug. Ordet hans eller hansing er bruka om trakteringa ein sjømann gav kameratane fyrste gongen han passerte ekvator. Blant fiskarane, på Lofoten spesielt i tilknyting til feiringa av den store brennevinsdagen, innebar hansinga at skårungen skulle spandere brennevin på dei andre i båtlaget. Tilsvarande skulle første års høvedsmann spandere høvedsmanns hans, og ein som hadde ny båt skulle spandere båthans. Dei som rodde fiske for siste gongen skulle spandere stavhans.
Johan Bojer brukar i Den siste viking omgrepet hamse, hamsing. Elles er òg ord som handse, handsing, hønse eller hønsing nytta om det same fenomenet.
Hansing er og forbunden med andre opptaksseremoniar, ofte slik at han som vert oppteken vert audmjuka eller latterleggjort for resten av gruppa.
973 Aralia
973 Aralia er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 18. mars 1922 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Ban Ki-moon
Ban Ki-moon er ein tidlegare koreansk politikar som etterfølgde Kofi Annan som generalsekretær for Dei sameinte nasjonane 1. januar 2007.
Ban var utanriksminister i Sør-Korea frå januar 2004 til 1. november 2006. Den 13. oktober 2006 vart han vald til stillinga som generalsekretær av Dei sameinte nasjonane av generalforsamling og vart teken i eid den 12. desember 2006.
Utdanning
Ban tok bachelorgraden i internasjonale studiar ved Seoul National University i 1970 og mastergraden i offentleg administrasjon ved John F. Kennedy School of Management ved Harvard i 1985.
Personleg
Ban Ki-moon er gift og har tre born, ein son og to døtrer. I tillegg til morsmålet koreansk snakkar han engelsk, fransk, japansk og tysk. Det har vore stilt spørsmålsteikn ved franskkunna hans, eit språk som den vetorettinnehavande Tryggingsrådsmedlemsnasjonen Frankrike insisterer på at generalsektretæren skal kunne snakke. Dette har ført til noko debatt.
Karriere
Medan han var ambassadør til Austerrike, vart Ban vald som formann for førebuingskommisjonen for Comprehensive Test Ban Treaty i 1999. Under Sør-Korea sitt presidentskap i SN si generalforsamling i den 56. sesjonen, hadde Ban stillinga som kabinettsjef for generalforsamlinga sin president.
Ban har vore aktivt involvert i forholdet mellom Sør- og Nord-Korea. I 1992 tente han som formann for Nord-Sørkommisjonen for sameint kontroll over kjernefysisk energi. I september 2005 hadde han som utanriksminister ei sentral rolle i forhandlingane for å oppklare situasjonen med Nord-Korea sine moglege atomvåpen i fjerde runde av The Six-Party talks i Beijing.
Generalsekretærkandidatur
I februar 2006 erklærte Ban at han ville stille som kandidat til stillinga som Kofi Annan si arvtakar etter 2006, og vart dermed fyrste sør-koreanar nokon sinne som har stilt til denne posisjonen. Han synte seg å vere den best likte kandidaten, og fekk flest røyster i fire meiningsmålingar mellom medlemslanda i Tryggingsrådet, i juli, september, og oktober 2006.
Den 25. september 2006, medan meiningsmålingane fann stad, tala Ban til Asia Society i New York om sitt eige kandidatur og synspunkt om kva som ville verte dei viktigaste problema SN lyt handsame i framtida. Tidlegare det året hadde han tala framfor The Council on Foreign Relations i New York.
Den 2. oktober, i ei uformell meiningsmåling i Tryggingsrådet, fekk Ban fjorten røyster, og eit medlem lèt vere å røyste. Ban var òg einaste kandidat det ikkje vart nedlagt veto mot. Etter røystinga trekte Shashi Tharoor, kandidaten med nest flest røyster, seg og Kina sin ambassadør til SN uttalte seg at «det er klårt av røystinga i dag at Ban Ki-moon er kandidaten Tryggingsrådet kjem til å stø.»
Den 9. oktober valde Tryggingsrådet formelt Ban Ki-moon som sin kandidat. Den 13. oktober adopterte Generalforsamlinga, med overveldande fleirtal, ein resolusjon som utnemnde Ban Ki-moon som ny generalsekretær. Ban tok over for Kofi Annan 1. januar 2007.
Utmerkingar
I 2005 vart han tildelt James A. Van Fleet-prisen av Korea Society i New York for sitt arbeid for å styrke venskapen mellom USA og Sør-Korea.
Kritikk
Ban hevdar å snakke både fransk og engelsk, dei to klårt mest nytte av dei seks offisielle FN-språka, flytande, men har sidan han vart teken i eid hatt vanskar med å svare på spørsmål på fransk frå journalistar.
Somme avisar og tidsskrift har òg sett spørsmålsteikn ved den sørkoreanske kampanjen for Ban, der han vitja alle medlemslanda i Tryggingsrådet for å trygge røyster for seg sjølve ved å skrive under handelsavtaler og love u-hjelp.
I følgje Washington Post har somme vore misnøgde med at Sør-Korea, som 11. største økonomi i verda, har nytte si økonomiske makt til å stø opp om Ban sitt kandidatur. I eit intervju 17. september 2006 sa Ban Ki-moon at desse skuldingane var «grunnlause» og at: «eg veit at eg som leiande kandidat kan verte mål for nøye gransking» og at «eg har heldt på integriteten min».
I Korea har Ban tilnamnet «Ban-joosa», 'byråkraten Ban'. Dette tilnamnet kan nyttast av både tilhengarar og motstandarar, men nytta av motstandarar kan det vera symbol på at han manglar karisma og har ein tendens til å gje etter for press.
Ban har og fått kritikk for ikkje å kritisere dødsstraff hardt nok, særskilt i Barzan al-Tikriti og Awad al-Bandar, to irakiske tenestemenn sitt tilhøve. Dei to vart dømt, saman med Saddam Hussein for drapet på 148 sjiamuslimar i landsbyen Dujail på 1980-talet. Sjølv om Ban skreiv eit brev til den irakiske høgsteretten kor han bad om at ein meir moderat straff vart nytt, skreiv han òg at "kvar [medlems]nasjon sjølv må avgjere" om dødsstraff skal nyttast. Ban har òg motteke ros for å respektere grensene for SN sitt mandat i denne saka.
Bockfjorden
Bockfjorden er ein fjordarm i Woodfjorden på nordkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han går sørvestover frå Woodfjorden mot Sverrefjellet og har ei lengd på om lag 12 km. Innløpet ligg nord for Kapp Kjeldsen.
Inst i fjorden ligg Jotunkjeldene, to varmekjelder frå det tidlegare vulkansk aktive Sverrefjellet. Vasstemperaturen i desse varmekjeldene er over 20 °C. Kjeldene er omgjeve av kalkavsetjingar som det ikkje er lov å gå på. Det ligg fleire andre varmekjelder i området.
Grunnbeløpet i folketrygda
Grunnbeløpet i folketrygda (vanlegvis forkorta til G) blir brukt som grunnlag for å rekne ut norske trygde- og pensjonsytingar. Regelverket kan for eksempel seie at ei yting skal vere på 3G, eller at ein person ikkje har rett på ei gitt yting dersom vedkomande har anna inntekt over 2G. G blir også brukt for å rekne ut pensjonspoeng.
Størrelsen på grunnbeløpets blir vedtatt av Stortinget på bakgrunn av forhandlingar i det årlege trygdeoppgjeret. Dette skjedde første gong då folketrygda blei oppretta i 1967. Beløpet blei då sett til 5400 kroner. Seinare er det regulert 1–3 gongar årleg. Frå 1. mai 2008 tilsvarer 1G 70 256 kroner per år.
Stortinget har vedtatt retningsliner for reguleringa av grunnbeløpet. Det er eit mål at beløpet skal ha same utvikling som løn for yrkesaktive, og i perioden 2003-07 var gjennomsnittleg vekst både i G og årsløn for alle grupper 4,2 prosent per år.
Bakgrunnsstoff
Pensions in Norway
Frakkfjorden
Frakkfjorden (også Frakfjorden ) er ein fjord i Loppa kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 8,5 km sørover til Frakkfjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Kjærnes i sørvest og Meurtan i nordaust, sør for øya Loppa. Det ligg eit par busetnader ved fjorden, som Langstrand, Toften og Innerbukt på austsida og Neset og Skavnakk på vestsida. Ingen av desse har vegsamband til resten av kommunen.
Asiamerika
Asiamerika var ei stor øy som bestod av landmassar frå Laurasia og som skilde dei grunne kontinentalhava frå Eurasia i vest og austlege delar av Nord-Amerika i aust. Denne regionen består i dag av Kina, Mongolia og vestlege delar av USA og Canada. Fossil viser at det levde dinosaurar og tidlege pattedyr på kontinentet. Det eksisterte i sein krittid og eosen. Den nordlegaste delen av kontinentet er i dag på Grønland og under vatn nær Nordpolen.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1912
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1912 vart vunnen av Mercantile etter finalesiger 6-0 over Fram (Larvik) den 20. oktober. Dette var ein omkamp – den første kampen enda med siger 2-1 til Fram, men resultatet vart annullert fordi Fram hadde brukt en ikkje-speleberettinga spelar.
Målskårarar for Mercantile i den andre kampen var Kaare Engebretsen, Harald Johansen, Sigurd Brekke (2), Eystein Holmsen og Hans Endrerud. 2000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Gamle Frogner stadion i Kristiania. Dommar var Tryggve Lund frå Odd. Dette var andre gongen Mercantile vann ein noregsmeisterskap.
Mercantiles vinnarlag: Sverre Lie, Macken Widerøe Aas, Einar Friis Baastad, H. Fredrik Holmsen, Harald Johansen, Carl Frølich Hanssen, Rolf Aass, Sigurd Brekke, Hans Endrerud, Kaare Engebretsen, Eystein Holmsen.
Frams lag: Einar Jensen, Fritz Christophersen, Alf M. Andersen, Alfred Hansen, Peder Henriksen, Henry Jonassen, Carl Christophersen, Olaf Ruud, Johan Hallberg, Thormod Kjeldsen, Ingebretsen.
1. runde
29. september
Semifinalar
30. september 6. oktober
Finale
20. oktober, Gamle Frogner stadion, Kristiania, 2000 tilskodarar. Mål: Dommar: Tryggve Lund, Odd.
Vänern
Vänern er den største innsjøen i Sverige med eit areal på 5 650 kvadratkilometer og eit volum på 153 km³. I Europa er det han tredje største innsjøen etter Ladoga og Onega, og den 29. største i verda. Vänern ligg mellom landskapa Västergötland, Dalsland og Värmland.
Han ligg 44 meter over havet. Vänern er 106 meter på det djupaste medan gjennomsnittsdjupna er 27 meter. Innsjøen vert delt inn i to basseng: Värmlandssjön og Dalbosjön. Vatnet strøymer ut i Kattegat gjennom Göta älv. Vänern vert fylt på av fleire elvar: i nord av Klarälven, som heiter Trysilelva på norsk side og frå sør av vassdraga Tidan og Lidan.
Raymond Davis jr.
Raymond Davis jr. var ein amerikansk kjemikar. Han tok doktorgrad i kjemi ved Yale University i Connecticut i 1942, og var professor ved Department of Physics and Astronomy ved University of Pennsylvania.
Sofia
Sofia (bulgarsk София, Sofija) er hovudstaden og den største byen i Bulgaria. Byen ligg i den vestlege delen av landet, i Sofiadalen ved foten av fjellet Vitosja, og er det administrative, kulturelle og økonomiske senteret i landet. Byen har vel 1,2 millionar innbyggjarar, og er med det den 15. største byen i EU.
Raymond Davis jr.
Davis jr. vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2002 «for banebrytande innsats innan astrofysikken, spesielt for deteksjon av kosmiske nøytrinoar». Han delte halvparten av prispengane med japanaren Masatoshi Koshiba, medan den andre halvparten vart tildelt amerikanaren Riccardo Giacconi.
Vänern
Bakgrunnen til namnet Vänern er ikkje heilt klar. I kjelder frå 1100-talet vart innsjøen kalla Vænir, noko som anten svarer til det von, noko ein voner skal skje, eller til ordet ven, vakker.
Sofia
Kommunen Sofia, som òg blir omtalt som «Hovudstad» (bulgarsk Столична), er den einaste kommunen i byprovinsen Sofia. Han omfattar sjølve byen Sofia, dei tre mindre byane Novi Iskăr, Bankja og Bukhovo, i tillegg til 34 andre busetnader.
Skambankt
Skambankt er ei norsk rockegruppe. Gruppa vart danna i 1994, av folk frå Klepp kommune på Jæren. I starten spela dei nokre konsertar, men gav ikkje ut musikkalbum. I 2004 vart gruppa starta opp att for fullt, og gav ut musikkalbumet Skambankt.
Raymond Davis jr.
Raymond Davis jr. konstruerte ein nøytrinodetektor som bestod av ein stor tank med 600 tonn væske, plassert djupt nede i ei gruve. I løpet av tretti år lukkast han i å fange totalt 2,000 nøytrinoar frå sola og kunne dermed bevise at solenergien kjem frå fusjon. I ein annan gigantisk detektor, kalla Kamiokande, kunne ei gruppe forskarar leia av Masatoshi Koshiba stadfestet resultatet til Davis.
Sofia
Sofia er ein av dei eldste hovudstadane i Europa, og har ei historie som strekkjer seg tilbake til 700-talet fvt., då thrakarar busette seg her. Byen har mellom anna òg vore romersk busetnad. Namnet på byen kjem frå gresk og betyr «visdom», og byen har hatt mange forskjellige namn gjennom tidene, og ein kan framleis sjå spor etter den lange historia til byen.
Skambankt
Frå 2004 av har Skambankt spela på mange festivalar og konsertar i Noreg, Danmark og Tyskland. På Roskilde Festival i 2005 spela dei for 20 000 festivaldeltakarar.
Vänern
Følgjande byar ligg langs Vänern: Vänersborg, Lidköping, Mariestad, Kristinehamn, Karlstad, Säffle og Åmål.
Risten Sokki
Ein av oldefedrane til Sokki var Aslak Jacobsen Hætta, som vart avretta som ein av leiarane for Kautokeino-opprøret i november 1852. Risten sine dikt gjenspeglar desse tapte slektsbanda.
Sofia
Areal og folketal
Kommunen har eit areal på 1 329 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 1 291 591 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 1 202 761 innbyggjarar.
Dei største busetnadane i kommunen er:
Vänern
Lurö skjergard, som ligg sør for Värmlandsnäs, er den største ferskvass-skjergarden i Europa.
Sofia
Storbyområdet
Til storbyområdet for Sofia høyrer heile kommunen Sofia i tillegg til kommunane:
Skambankt
I 2005 lanserte dei EP-plata Skamania, med seks nye songar og to videoar. Mot slutten av året vart «Tom Skalle» på trommer erstatta med «Bones Wolsman». Eit nytt musikkalbum er under innspeling, planlagt for utgjeving i 2007.
Sofia
Storbyområdet
I provinsen Sofia:
Pereslavl-Zalesskij
Pereslavl-Zalesskij (russisk Пересла́вль-Зале́сский – tyder «Pereslavl, som ligg bak skogane»), er ein by i Jaroslavl oblast i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Byen er mest kjend som fødestaden til den russiske mellomalderhelten Aleksandr Nevskij og er ein del av den gylne sirkelen rundt Moskva. Pereslavl-Zalesskij har fleire vakre bygningar og kloster frå mellomalderen og hundreåra etter. Murane som omkransa byen i mellomalderen er synlege fleire stader. Like utanfor byen ligg ein av dei fyrste båtane Peter den store bygde for å lære seg skipsbygging.
Vänern
Vänern er særs fiskerik, med 35 ulike fiskeartar, og eigen laksestamme.
Pereslavl-Zalesskij
Historie
Pereslavl-Zalesskij vart grunnlagd i 1152 av Fyrst Jurij Dolgorukij som ein prosjektert hovudstad for Zalesje. I tida 1175–1302 var byen senter for Fyrstedømet Pereslavl (Zalesskij). I 1302 vart byen ein del av Storfyrstedømet Moskva. Pereslavl-Zalesskij vart øydelagd fleire gonger av mongolane frå midten av 1200-talet til tidleg på 1400-talet. 1611–1612 vart byen igjen øydelagd under den polske invasjonen.
Attraksjonar
Pereslavl-Zalesskij er kjend for sine historiske bygninger, mellom anna:
Byen husar òg Institutt for Programsystemer, som er underlagt Det russiske vitskapsakademiet.
Skambankt
Med i Skambankt (alle har eit alias)
Frontfigur Terje Winterstø Røthing spelar òg i Kaizers Orchestra.
Holin
Holin er membranprotein som vert nytta av bakteriofagar med dobbelttråda DNA i lag med endolysin under oppløysing av bakteriesella ved lytisk syklus.
Sofia
Storbyområdet
I provinsen Pernik:
Holin
På eit visst tidspunkt lagar holin mikron-store hòl i den indre sellemembranen slik at endolysina kan sleppa ut frå cytoplasmaet og gå til åtak på peptidoglykanet i selleveggen utanfor.
Sofia
Storbyområdet
Heile storbyområdet har eit samla innbyggjartal på 1 531 956.
Antikken
Sofia vart grunnlagd av thrakarar som Serdica, kalla opp etter den thrakiske stamma Serdi. Rundt 500-talet fvt. busette stamma Odrysi seg i området, kjend som personar (ethnos) med sitt eige kongedøme. Under ein kort periode på 300-talet fvt. kom byen inn under Filip II av Makedonia og son hans Aleksander den store.
Rundt år 29 e.Kr vart Sofia erobra av Romarriket og omdøypt til Ulpia Serdica. Byen vart eit municipium, eller senter for ein administrativ region under styret til keisar Trajanus (98-117). Den første nedskrivinga om Serdica vart gjort av Klaudios Ptolemaios (rundt 100 e.Kr). Byen vart utvida med små tårn på bygningar, bymurar, offentlege bad, administrative og kulturelle bygningar, ein basilika og eit stort amfiteater kalla Bouleutherion. Då keisar Diocletianus dela provinsen Dakia i Dacia Ripensis (ved breidda av Donau) og Dacia Mediterranea, vart Serdica hovudstad i Dacia Mediterranea. Byen vart utvikla dei neste 150 åra, og Konstantin den store kalla byen «Mitt Roma».
Serdica var ein mellomstor by, men var praktfull med planlagd planering og arkitektur, og eit aktivt sosialt liv. Byen blømde under leiing av den bysantiske keisaren Justinianus, då det vart bygd store slottsmurar kring byen, som ein framleisk kan sjå delar av i dag.
Byen vart øydelagd av hunarar i år 447, men vart gjenoppbygd av Justinianus og omdøypt til Triaditsa.
Mellomalderen
Sofia vart før ein del av Det første bulgarske riket under styret til Krum i år 809. Etter dette vart byen kjend under det slaviske namnet Sredets og voks til ein viktig festning og administrativt sentrum.
Frå 1100- til 1300-talet var Sofia ein viktig handel- og handverksstad. Han vart gjeve namnet Sofia (gresk for visdom) i år 1376 etter kyrkja St. Sofia. Byen vart kalla både Sofia og Sredets fram til 1500-talet, då det nye namnet gradvis erstatta det gamle.
Det osmanske riket
Sofia kom etter kvart inn under Det osmanske riket under leiing av Murad I i år 1382, og vart hovudstad i den osmanske provinsen (beylerbeylik) Rumelia, som eksisterte til 1715 då dei fleste katolikkar emigrerte.
Det sjølvstendige Bulgaria
Sofia var frigjeve av russiske troppar i år 1878 under den russisk-tyrkiske krigen (1877-1878) og vart hovudstad i det autonome fyrstedømet Bulgaria i år 1879, som vart kongedømet Bulgaria i 1908.
Carl Wieman
Carl Edwin Wieman er ein amerikansk fysikar.
Wieman vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2001, saman med tyskaren Wolfgang Ketterle og landsmannen Eric Allin Cornell, for oppnåinga av Bose-Einstein-kondensasjon i fortynna gassar av alkaliatom og for tidlege fundamentale studiar av eigenskapane til kondensat.
Først i 1995 lukkast Cornell og hans medarbeide å oppnå denne ekstreme materietilstanden. Cornell og Wiemann fekk deretter fram eit rent kondensat på rundt 2,000 rubidiumatom ved 20–nK (nanokelvin), dvs. 0,000 000 02 grader over det absolutte nullpunktet.
Uavhengig av arbeidet til Cornell og Wiemans, gjorde Ketterle tilsvarende eksperiment på natriumatom. Kondensatet som han lukkast i å framstille inneheldt meir atom og kunne derfor brukast til å undersøke fenomenet nærmare. Ved hjelp av to separate kondensatorar, som fekk ekspandere inn i kvarandre, kunne ein få fram særs tydelege interferensmønster. Dette eksperimentet viste altså at kondensaten inneheldthelt koordinerte atom.
Wieman tok doktorgrad i fysikk ved Stanford University i 1997, og er professor i fysikk ved University of Colorado.
Sofia
Det sjølvstendige Bulgaria
Under den andre verdskrigen vart Sofia bomba av allierte luftstyrkar seint i 1943 og tidleg 1944, og vart seinare okkupert av Sovjetunionen. Bulgaria sitt regime, som allierte landet med Nazityskland, vart styrta og Sofia vart hovudstad i den kommuniststyrte Folkerepublikken Bulgaria (1944-1989).
Geografi
Sofia ligg strategisk til på Balkan, og er omgjeve av fjell på tre sider. Tre fjellovergangar går gjennom byen, som derfor sidan antikken har lege ved ein svært viktig veg frå Adriahavet og Sentral-Europa til Svartehavet og Egearhavet.
Fleire mindre elvar renn gjennom byen, mellom anna Vladajska og Perlovska. Iskar renn nær dei austre delane av Sofia. Byen er òg kjend for mange mineralkjelder. Det siste hundreåret er det vorte bygd fleire kunstige innsjøar.
Byen ligg 150 km nordaust for Plovdiv, den nest største byen i Bulgaria, 390 km vest for Burgas, 470 kilometer vest for Varna, som er den største hamnebyen i Bulgaria ved kysten av Svartehavhet.
Kultur
Sofia er ein av dei eldste hovudstadane i Europa, og blandar historia sin med notida med ein merkverdig arkitektstil. Historiske landemerker er mellom anna Bojanakyrkja frå 900-talet (ein del av Bulgaria sin verdsarv), og Alexander Nevskijkatedralen (ei av verdas største ortodokse kyrkjer), og den tidlege bysantiske St. Sofiakyrkja.
Meir moderne arkitektur kan ein sjå på den bulgarske nasjonaloperaen og balletten, Ivan Vazov nasjonalteater, Rakovskigatan teaterdistrikt, Slavejkovtorgets utandørs bokmarked, og Kulturens nasjonalpalass, som er Søraust-Europa sitt største kultur- og kongressentrum.
Det finst 16 universitet i byen, mellom anna Sofia universitet, grunnlagd i år 1888. Sofia er òg setet for eit austortodoks og eit romersk-katolsk stift.
Museum
I Sofia finst det mange museum, mellom anna det historiske nasjonalmuseumet, det bulgarske naturhistoriske museum, jord- og menneskemuseumet, det etnografiske museet, det militærhistoriske nasjonalmuseet, det nasjonale polytekniske museet, og det nasjonale jordbruksmuseet. I tillegg finn ein Sofia kunsthall, det bulgarske nasjonalgalleriet for kunst, det bulgarske nasjonalgalleriet for utanlandsk kunst i tillegg til fleire private kunstgalleri.
Demografi
Heile hovudstadskommunen hadde totalt 1 326 377 innbyggjarar i år 2006, ein folketettleik på 917,8 innbyggjarar per kvadratkilometer, det høgaste i landet. Sjølve byen hadde totalt 1 203 680 innbyggjarar.
Forholdet mellom kvinner per 1 000 menn var 1 114 og innbyggjaraldringa var 100,3. Fødselsraten per 1 000 innbyggjarar var 7,9, som stadig har minka dei siste 15 åra, medan dødsraten på 12,2 veks.
Arbeidsløysa er markert lågare enn i andre delar av landet - 2,45 % av den yrkesaktive folkesetnaden i 1999, i forhold til 8,97 % for heile Bulgaria i august 2006. Den store delen av arbeidslause med høgare utdanning, 27 %, i forhold til berre 7 % for resten av landet, er karakteristisk for hovudstaden.
Økonomi
Sofia er det økonomiske sentrumet i Bulgaria. Produksjonssektoren i økonomien er representert av over 800 store fabrikkanlegg, inkludert metallprodukt (75 % av den totale produksjonen i landet), tekstil, gummi og lêrprodukt, trykkprodukt (50 % av den totale produksjonen) og elektronikkprodukt (15 % av den totale produksjonen). Sofia er òg landet sitt finansielle sentrum og heimstad for Den bulgarske nasjonalbanken (i lag med fleire andre bankar). Konstruksjon, handel og transport er andre viktige seksjonar i den lokale økonomien.
Transport og infrastruktur
Med sin velutvikla infrastruktur og strategiske plassering er Sofia eit viktig sentrum for internasjonale jarnbanar og bilvegar. Alle større typar transport (bortsett frå vasstransport) er representert i byen, og det finst åtte jarnbanestasjonar, eit flykontrollsenter, og Sofia flyplass (sentrum for flyselskapet Bulgaria Air). Tre europavegar går gjennom byen: 4, 8 og 10.
Kollektivtrafiken har ei viktig rolle i transporten. Den består av undergrunnsbanen Sofia metro, bussar, sporvogner og trollybussar. Det finst over 15 000 lisensierte drosjebilar i byen.
Shelly Manne
Shelly Manne var ein amerikansk jazztrommeslagar som stod sentralt i utviklinga av cool-jazzen.
Manne var fødd i New York. Han var son av ein trommeslagar, og hadde sine første betalte spelejobbar på ruteskip mellom USA og Europa i slutten av 1930-åra. Frå 1940 av fekk han sjansen til å arbeide for høgre profilerte opptredenar med meir kjende swingartistar. Den første av desse var Joe Marsala, og eit par år seinare spelte han med Coleman Hawkins. Mellom 1946 og 1951 var han ein fast del av Stan Kenton sitt band, i tillegg til å ta enkelte jobbar med Charlie Ventura, Woody Herman, Jazz at the Philharmonic og sin eigen kvintett.
Mot slutten av perioden med Kenton, busette Manne seg i Los Angeles. Han vart her ein av dei mest etterspurde trommeslagarane på vestkysten, og han gjorde alt frå innspelingar med Shorty Rogers til å hjelpe Frank Sinatra med trommespelinga i filmen The Man With The Golden Arm frå 1955. Han spelte med ei mengd ulike jazzmusikarar, og vart særleg knytt til utvilkinga av «vestkystjazzen», den rolege cool jazzen som utvikla seg på vestkysten i 1950-åra. Av artistar som Manne spelte med, og som lausleg kan knytast til sjangeren, er André Previn, Jimmy Giuffre og Chet Baker. I tillegg spelte han likevel vel så mykje med artistar utanfor denne undersjangeren, inkludert fleire album med Ornette Coleman og Sonny Rollins.
I siste halvdelen av 1950-åra jobba Manne både med filmmusikk og TV, samtidig som han leia sitt eige band, Shelly Manne and his Men. I 1960 opna han ein klubb i Los Angeles, «Shelly’s Manne Hole», som var i drift fram til 1974.
974 Lioba
974 Lioba er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. mars 1922 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Sparebanken Sogn og Fjordane
Sparebanken Sogn og Fjordane (SSF) er den største banken i Sogn og Fjordane fylke med ein forvaltningskapital på ca 38 milliardar kroner og 270 årsverk. Banken har 13 salskontor og 21 bank-i-butikk filialar. Sparebanken Sogn og Fjordane har i tillegg kontor i Bergen. Hovudkontoret ligg i Førde i Sunnfjord. Banken er ein av dei første sparebankane i landet som har teke i bruk det nye lovverket til finansnæringa og danna to stiftingar; Sparebankstiftinga Sogn og Fjordane og Sparebankstiftinga Fjaler. Styreleiar i Sparebanken Sogn og Fjordane er Sindre Kvalheim. Bernt Reed er leiar i generalforsamlinga, som har 25 medlemer; 9 valde av innskytarane, 6 medlemer frå dei tilsette og 10 som representerer eigenkapitaleigar.
Konsern
Sparebanken Sogn og Fjordane har følgjande dotterselskap:
Historie
Formålet med sparebankane var frå starten av at dei skulle vere hjelp til sjølvhjelp for folk med små inntekter, og bidra til økonomisk sjølvstende og tryggleik for den enkelte. Sparebanken Sogn og Fjordane er over 160 år gamal og er bygd opp av over 25 sparebankar. Banken starta som Førde Sparebank i 1842. Sparebanken Sogn og Fjordane blei etablert 1. april 1988 ved ei samanslåing av Balestrand Sparebank, Gaular Sparebank, Gloppens Sparebank, Hornindals Sparebank, Innvik Sparebank, Leikanger Sparebank, Stryn Sparebank og Sunnfjord Sparebank. Sunnfjord Sparebank vart etablert i 1973 ved ei samanslåing av Askvoll Sparebank, Førde Sparebank, Jølster Sparebank og Vevring Sparebank. I 1975 blei Brekke Sparebank, Hyllestad Sparebank, Kyrkjebø Sparebank og Lavik Sparebank med og i 1984 kom Gulen Sparebank, Naustdal Sparebank og Sulen Sparebank med. Den 13.oktober 2003 blei Sparebanken Flora-Bremanger ein del av Sparebanken Sogn og Fjordane. Sparebanken Sogn og Fjordane har eit strategisk samarbeid med Gjensidige og lanserte i 2007 ein nasjonal nettbank med base i Førde, Gjensidige Bank. Frå 1. september 2010 har Sparebanken Sogn og Fjordane teke over drifta av Fjaler Sparebank i Dale og Bergen.
Visjon og verdiar
Sparebanken Sogn og Fjordane støttar også opp om, og prioriterar viktige tiltak som anleggsutbygging, breiddeidrett, nærmiljøtiltak og talentutvikling i sitt sponsorarbeid.
Det skotske høglandet
Det skotske høglandet viser til området som utgjer den barske nordre delen av det skotske fastlandet.
Kultur
Dei skotske høglanda er kjende for at dei skotske tradisjonane har halde seg betre der. Det skotske klansystemet heldt seg sterkt her fram til 1700-talet.
I høglanda snakkar ein del menneske framleis skotsk gælisk, sjølv om høglandengelsk òg er brukt og bruken av engelsk stadig veks.
Husdyr har tilpassa seg det harde klimaet i høglandet, og ein har fått rasar oppkalla etter det, til dømes høglandskyr og highland-ponniar.
Historie
Den mest dramatiske perioden i historia til høglandet blir kalla The Highland Clearances. Denne hendinga var ein del av ein generell endringsprosess i heile det britiske jordbruket, som førte til at dei fleste småbøndene vart fordrivne frå bygdene fordi godseigarane ikkje trong dei der lenger, dei var i vegen. I Dei skotske høglanda kom denne prosessen seinare enn i resten av landet, i hovudsak på 1800-talet, den var bråare og enda meir brutal. Heimane vart nedbrende, og mange, særleg barn og eldre, døydde av svolt og sjukdom. Mange måtte utvandre eller flytte sørover. Enno i dag er det fleire sauer enn menneske i Høglanda. Somme meiner det som skjedde òg var ei form for tidleg etnisk reinsing, og ein freistnad på å utrydde den keltiske kulturen. Godseigarane lukkast iallfall, med militær støtte frå styresmaktene, i å redusere folkesetnaden varig, og svekkje keltisk kultur i området.
Fatah
Namnet er på arabisk فتح - eit omvendt akronym danna av det fullstendige arabiske namnet Harakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini, «Palestinas nasjonale frigjeringsrørsle»; og akronymet tyder «erobring».
Al-Fatah vart skipa på slutten av 1950-talet av unge palestinarar, mellom dei Yassir Arafat. Målet deira var å frigjere Palestina frå det dei såg som ein israelsk okkupasjon. Somme har sett organisasjonen som ein terror-organisasjon, særleg i Israel. Partiet Fatah er i dag konsultativ medlem av den Sosialistiske Internasjonalen.
Fatah har ein pågåande konflikt med islamistrørsla Hamas, som no (i 2007) kontrollerer Gaza. Fatah synest derimot å stå sterkare på Vestbreidda.
Fatah sitt ungdomsforbund Fateh Youth (Shabibet Fateh) er konsultativ medlem i IUSY, den internasjonale organisasjonen der også AUF er medlem.
Kjelde: I hovudsak svensk wikipedia.
From Elvis in Memphis
From Elvis in Memphis er det 15. studioalbumet til rock and roll-songaren Elvis Presley, gjeve ut på RCA Records. Det vart innspelt i American Sound Studio i Memphis i januar og februar 1969 under rettleiinga til produsenten Chips Moman og akkompagnert av husbandet hans, uformelt kalla «The Memphis Boys». Etter suksessen til Presley på julesendinga hans i desember 1968 og albumet frå showet, markerte albumet eit steg attende til album som ikkje vart spelte inn for filmmusikk. Kontrakten til Presley med Paramount Pictures var no gått ut.
Gruppa av folk rundt Presley oppfordra han til å forlate RCA sine studio og spele inn albumet i American Sound, eit nytt studio i Memphis som på denne tida hadde produsert ei rekkje hittar. Årsaka til at han gjekk til studioet til Moman var for soul-stilen til husbandet, «The Memphis Boys». Det vart spelt inn fleire countrysongar for albumet, og innspelingane gav dei ei «country-soul»-aktig kjensle. Dette vert mellom anna lagt vekt på med mykje bruk av dobro i arrangementet.
From Elvis in Memphis kom ut i juni 1969 og fekk god kritikk. Albumet nådde 13. plassen på Billboard 200, andreplassen på countrylista og gjekk heilt til topps i Storbritannia. Singelen «In the Ghetto» nådde tredjeplassen på Billboard Hot 100. Albumet selde til gullplate i 1970. Fleire år seinare fekk det framleis god meldingar og vart rangert på 190. plassen på lista til Rolling Stone på lista si frå 2003 over dei 500 beste albuma gjennom tidene.
Bakgrunn
Då Presley kom attende frå militærtenesta si i 1960, skifta manageren hans, Colonel Tom Parker, fokus frå karrieren hans med konsertar og studioalbum, til filmar og filmmusikkalbum. I mars 1961 framførte han det som vart den siste konserten hans på åtte år. Første halvdelen av 1960-åra nådde tre av filmmusikkalbuma hans toppen av poplistene og dei fleste av dei mest populære songane hans kom frå filmar, inkludert «Can't Help Falling in Love» i 1961 og «Return to Sender» i 1962.
Etter 1964 meinte Parker at Presley berre skulle spele inn filmmusikkalbum. Han såg på filmane og filmmusikken som komplementære, at dei marknadsførte kvarandre. Det viste seg at den kommersielle suksessen til filmane og filmmusikkalbuma til Presley gradvis dalte (Paradise, Hawaiian Style; Easy Come, Easy Go; Speedway), medan Presley sjølv i aukande grad var misnøgd med kvaliteten. Frå 1964 til 1968 hadde Presley berre ein hit på topp 10: «Crying in the Chapel» (1965), ein gospelsong spelt inn i 1960. Det vart berre gjeve ut eitt album med nye songar som ikkje var meint for film: gospelalbumet How Great Thou Art (1967), som han vann den første Grammyprisen sin for, i kategorien beste andelege album.