cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klima i Russland
Klimaet i Russland har eit rykte på seg for vere ekstremt kaldt. Likevel har store delar av landet ein gjennomsnittleg dagtemperatur over 20 °C om sommaren, og ein kan til og med få enkelte hetebølgjer. Torebyene vert sjeldan kraftige bortsett frå i fjellområda og på dei sørlege steppene. Ein kan ha periodar med lett regn eller snø over store delar av landet, og sjølv om periodane kan vare ganske lenge kjem det sjeldan store mengder. Dei einaste stadane som har ein normal årsnedbør over 1000 mm er kysten av Stillehavet og enkelte stasjonar i fjellet.
Statsreligion
Omgrepet statskyrkje er relativt
Omgrepet statskyrkje er lite presist og må nyttast som et relativt omgrep. Det kan definerast forskjellig og og innhaldet kan avgjerast på ulik måte. I den aktuelle debatten vert det til dels nytta som eit konnotasjonsord, det vil seie eit ord som gjev ulike assosiasjonar og som det vert knytt ulike førestillingar eller kjensler til. Motsetnaden til statskyrkja er ofte frikyrkja.
Klima i Russland
Den europeiske delen av Russland ligg langt nok vest til at maritim luft frå Atlanterhavet stundom kan påverke vêret. Aust for Uralfjella, i den asiatiske delen av landet, oppstår det ei enorm og kald luftmasse ut på hausten, som vert liggande til ut på våren. Det er dei lågareliggande områda som merkar denne kulda mest, og i åssidene kan temperaturen vere så mykje som 20 °C varmare. Likevel vil dei fleste områda av Sibir kome under -40 °C kvar vinter, og enkelte stader kan bli mykje kaldare. Den store temperaturskilnaden mellom aust og vest, gjer at moskovittar like gjerne kan dra vestover som sørover for å finne varmare forhold. Heile landet er kaldt nok til at det kan dekkast av eit 30 cm snødekke, som vert liggane heile vinteren. Russland har derimot hatt varmare vintrar dei siste tiåra, noko som vert sett på som eit teikn på global oppvarming. Særleg i den europeiske delen av landet har ein ikkje hatt kuldebølgjer like ofte som tidlegare, og dei har heller ikkje vore like intense.
Statsreligion
Omgrepet statskyrkje er relativt
Det mest vanlege kjenneteiknet ved statskyrkja er at statlege organ, inkludert statsoverhovudet, er involvert i styring og forvaltning av kyrkja. Denne involveringa kan vere meir eller mindre omfattande både politisk, administrativt og økonomisk.
Klima i Russland
Våren kjem fort på og i løpet av april og mai er det meste av snøen borte. Bortsett frå på den arktiske kysten og i dei austlege områda, kjem mesteparten av nedbøren om sommaren i form av regnbyer. Noko overraskande får Russland mesteparten av nedbøren sin i form av regn, og ikkje som snø. Sommaren varer derimot ikkje lenge, og allereie i september kan dei første snøflaka falle i Sibir når kaldlufta startar å byggje seg opp att.
Statsreligion
Forankring i konstitusjonen
Ei statskyrkje har gjerne ei forankring i konstitusjonen eller anna særskilt lovverk. Dei konstitusjonelle førsegenene kan vere nedfelt i ein eller fleire paragrafar i grunnlova i landet. Vedkommande kyrkje si konfesjonelle særpreg kan vere gjeve i grunnlova. Dette er tilfelle i Danmark. Likevel har den danske statsministeren understreka at Danmark har ei folkekyrkje og ikkje ei statskyrkje. Ikkje desto mindre er den danske folkekyrkja innvevd i den offentlege forvaltninga og på sentralt hald styrt av eit eige kyrkjeministerium. Fleire land med katolsk eller ortodoks dominans har i sine konstitusjonar føresegner om støtte til dei respektive kyrkjesamfunna, til dømes Malta, Argentina og Hellas. Dei aktuelle kyrkjene er likevel sjølvstendige. Truleg er det meir adekvat å kalle dei for nasjonale kyrkjer enn for statskyrkjer.
Klima i Russland
Det europeiske Russland
Det er lett å forstå kvifor dei fleste byane i Russland ligg i vest. Klimaet her er meir som ein kjøligare versjon av det sentraleuropeiske klimaet, og langt mildare enn den ekstreme kulda i aust. Kysten av Barentshavet vert varma opp av Golfstraumen, sjølv om han ligg nord for polarsirkelen. Vintrane her får ein god del snøbyer, og er litt kaldare enn Moskva, medan somrane er fuktige med ein del yr. Våren er den tida på året det er størt sjans for klårvêr.
Statsreligion
Forankring i særskild lovverk
I tillegg til føresegnene i grunnlova kan det finnast ei særleg kyrkjelovgjeving vedteke av nasjonalforsamlingA. Eksistensen av ei slik særlovgjeving tyder ikkje nødvendigvis at kyrkja er ein statskyrkje. Slik vurderer Svenska Kyrkan seg etter nyordninga frå år 2000. Dei to kyrkjesamfunna i Finland som er definert som offentlegrettslege, den evangelisk-luthersk folkekyrkja og den ortodokse kyrkja, forstår seg heller ikkje som statskyrkjer. Dei er sjølvstendige juridiske subjekt og kan ikkje verte påtvunge lovavgjersler frå Riksdagen som krenkjer karakteren deira av trussamfunn.
Klima i Russland
Det europeiske Russland
Dei skogkledde indre områda av det europeiske Russland, inkludert St. Petersburg og Moskva, får regn eller snø om lag annakvar dag, og ikkje fullt så ofte lenger sør. Regnbyene kjem av og til med tore om sommaren, særleg i områda nær Ukraina. Desse regnbyene varer ofte ikkje like lenge som snøvêret om vinteren, men det kjem sjeldan snø i store mengder. I periodar utan sommarregn kan ein få tørke, og då kan ofte eit røykteppe frå skogbrannar dekke store område. På dei sørlege steppene kan av og til ein tørr og varm vind, kalla sukhovei, øydelegge avlingar.
Statsreligion
Forankring i særskild lovverk
Generell religionslovgjeving i eit land kan omfatte både ei eventuell statskyrkje, ei folke- eller majoritetskyrkje som ikkje er statleg, og andre trus- og livssynssamfunn. Det er til dømes tilfelle i Finland.
Klima i Russland
Det europeiske Russland
Temperaturane i den europeiske delen av Russland vert sjeldan så låge som i Sibir, men det er òg sjeldan å sjå temperaturar over 5-6 °C mellom desember og mars. Våren og hausten er som regel kort, og kjem ofte omkring den same tida kvart år. Frosten kjem i oktober, og i november byrjar det å snø. Smeltinga om våren startar i april.
Statsreligion
Utpeiking av kyrkjelege leiarar
I de fleste statskyrkjer har styresmaktene påverknad på kven som blir tilsett i sentrale leiarstillingar. Først og fremst gjeld dette biskopane (sjå bispeval). Staten si makt kan variere frå suverent å kunne utnemne kven han vil, slik det oftast var vanleg i tidlegare tider, til å vere meir avgrensa eller kondisjonal. Avgrensingane kan vere lagt av system med kyrkjelege nominasjons- og avstemmingsprosessar som gjer at staten anten må utnemne den som har fått flest stemmer eller er bunde til å velje blant prioriterte kandidatar. Det første er tilfelle i Danmark, det andre gjeld i prinsippet i England. Dersom et statsoverhovud eller ei regjering har ein reell rett til å velje mellom kandidatar til bispeembete og eventuelle andre kyrkjelege leiarstillingar, må den statlege påverknaden reknast som stor.
Klima i Russland
Det europeiske Russland
Klimaet er litt varmare og meir variert nær Kaukasusfjella, som ligg heilt sør i Russland.
Statsreligion
Utpeiking av kyrkjelege leiarar
Om ikkje berre biskopane, men òg det øvrige presteskapet i eit kyrkjesamfunn er statstenestemenn, er det nærliggande å kalle vedkomande kyrkje ei statskyrkje. Ut frå et slikt kriterium kan Den norske kyrkja klart omtalast som ei statskyrkje.
Klima i Russland
Sibir
Sidan Nordishavet er islagd store delar av året, har Sibir ikkje store opne vassflater som kan halde temperaturen i sjakk. Dette gjer at sommaren er forholdsvis varm, medan vinteren kan få svært låge temperaturar. Byen Jakutsk har hatt temperaturar under -60 °C om vinteren og nærare 40 °C om sommaren, ein skilnad på nesten 100 °C. Verkhojansk er derimot kjend for å vere den kaldaste byen i verda og her har ein hatt temperaturar ned mot -68 °C, det kaldaste som er målt på den nordlege halvkula. Den gjennomsnittlege minimumstemperaturen i januar er -53 °C.
Statsreligion
Finansiering
Et mogeleg men ikkje nødvendig kjenneteikn ved ei statskyrkje er at ho er finansiert ved tildelingar. Statskyrkjer har gjerne ha hatt eit innslag av offentleg finansiering, men omfanget har variert og gjer det framleis. Tildelingane kan kome frå staten, frå kommunane eller frå begge. Det finst statskyrkjer som har ein relativt sjølvstendig økonomi og som skaffar mesteparten av ressursane sine gjennom bidrag frå medlemmene (kyrkjeskatt e.l.). Den danske folkekyrkja er i det vesentlege finansiert gjennom medlemsbidrag. Mange kyrkjesamfunn kan få direkte eller indirekte statleg støtte. I mange tilfelle er den offentlege støtta stor, utan at dette gjer dei til statskyrkjer. Til dømes gjeld dette landskyrkjene i Tyskland og ei rekke kyrkjesamfunn i Italia.
Offisiell medverknad
Ei statskyrkje er vanlegvis majoritetskyrkje. I land med majoritetskyrkjer kan desse kyrkjene vere involvert i offisielle hendingar på annan måte enn andre trussamfunn, sjølv om dei formelt ikkje er statskyrkjer. Dette gjeld i ein rekke land med katolske eller ortodokse majoritetskyrkjer, og tilsvarande i land med dominerande påverknad frå andre religionar. Ei kyrkje kan vere statskyrkje eller ha sterke band til staten sjølv om berre eit mindretal av folkesetnaden er medlemmer. Som døme dette verte ofte Church of England nemnd.
Nokre konklusjonar
Gjennomgangen over viser at statskyrkje ikkje er eit stringent omgrep. Omgrepet vert avgjort ut frå historiske forhold og tar organisasjonsmessig ulik form i dei enkelte land. Det kan vere vanskeleg å sei kva for konkrete faktorar som må vere til stades for at ei kyrkje skal kunne kallast statskyrkje.
Det er sakssvarande å sjå på ordet statskyrkje som eit glideskalaomgrep. Kor statskyrkja byrjar eller sluttar på denne skalaen er ikkje lett å fastslå. Omgrepet er relativt. Ei kyrkje kan vere meir eller mindre statskyrkje. Dette er avhengig av kor sterke band det er mellom staten og kyrkja. Eit minstekrav er ein eller annan formell relasjon til styresmaktene og eit eller anna innslag av statleg styring. Kva desse juridiske og styringsmessige banda består i er situasjonsavhengig og landspesifikke.
Klima i Russland
Sibir
Om vinteren er temperaturane ofte brutale, og den kalde luftmassen strekkjer seg vanlegvis frå Bajkalsjøen til Verkhojansk. Lufta er derimot klår og svært roleg. Ein kan høyre lyden av sin eigen pust som frys til is, eller iståke som set seg på bakken. Dette vert kalla «kviskringa til stjernene» av dei lokale innbyggjarane. Den iskalde og tunge lufta vert liggande i ro over Sibir heile vinteren, og er årsaka til Sibirhøgtrykket.
Statsreligion
Nokre konklusjonar
Talet på statskyrkjer i den vestlege verda har gått sterkt tilbake. Berre nokre ganske få er no igjen. I andre delar av verda er det mange land som har ein offentleg religion. Mange muslimske land har islam som statsreligion, og eit mindre tal har høvesvis buddhismen og hinduismen som offisiell religion.
Den norske kyrkja som statskyrkje
Den norske kyrkja var statskyrkje i Noreg fram til 21. mai 2012. I grunnlova § 2 var den evangelisk-lutherske religionen definert som den offentlege religion til staten. Som ei følgje av dette var biskopar og prestar i Den norske kyrkja statlege embets- og tenestemenn.
Klima i Russland
Det fjerne austen
Sibir har eit ekstremt klima med svært kalde vintrar, men klimaet kan vere nesten like barskt i dei austlegaste delane av Russland. Her kan ein ha kraftig vind året rundt, enkelte gonger over orkan styrke, både på vinteren og sommaren. På vinteren fører dette til ein kraftig vindavkjølingseffekt. Om vinteren gjev kulda frå Sibir svært låge temperaturar, medan kaldluft frå Nordishavet og det nordvestlege Stillehavet føre til tåke og kjølig vêr om sommaren. Ingen andre stader i verda går isfjella så langt mot ekvator som i Okhotskhavet. Våren er kanskje den finaste tida på året og har kaldt, men ofte klårt vêr.
Statsreligion
Den norske kyrkja som statskyrkje
I Noreg var det òg eit krav at halvparten av regjeringa var medlemmar av statskyrkja, då regjeringa var Den norske kyrkja sitt øvste styre (kyrkjeleg statsråd). Kongen av Noreg var Den norske kyrkja sitt overhovud. Han var, og er fortsett, forplikta til å vedkjenne seg til den evangelisk-lutherske religionen, og til å handheve og verne denne (Grunnloven § 4). Kongen er som monark utan personleg religionsfridom.
Klima i Russland
Det fjerne austen
Forholda på Kamtsjatka varierer mykje frå aust mot vest. Dei indre områda får mest sol og er det tørraste området, medan snøstormar kan råke kystområda. Petropavlovsk-Kamtsjatskij, som ligg heilt sør på halvøya, er den byen i Russland som får mest snø. Dei søraustlege områda av Russland får derimot eit meir monsunpåverka klima, som i den nordaustlege delen av Kina. Vladivostok er kaldare enn Moskva, men mykje våtare om sommaren.
Statsreligion
Den norske kyrkja som statskyrkje
Ein del tilhengjarar av statskyrkjeordninga legg vekt på at Kongen i kyrkjeleg statsråd var eit kyrkjeleg organ. Andre meiner dette organet utøver politisk styring av kyrkja. Dette var ifølgje Norsk senter for menneskerettar problematisk for kyrkja sin eigen religionsfridom.
Det har i meir enn 100 år vore diskusjonar om Den norske kyrkja framleis skulle vere statleg eller om ein skulle skilje kyrkja frå staten. I denne samanhengen hadde den siste statlege utreiinga (Gjønnes-utvalet) presentert eit tredje alternativ: Lovforankra folkekyrkje. Etter dette alternativet var Den norske kyrkja framleis forankra i lovverket, men samstundes var ho eit eige rettssubjekt med sjølvstendig styre. Ei tilsvarande løysing var vald i Sverige frå år 2000.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1917
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1917 vart vunnen av Sarpsborg etter finalesiger 4-1 over Brann den 14. oktober. Målskårarar for Sarpsborg var Einar Nordlie, som skåra i det 16. og 44. minutt, Alf Simensen som skåra i det 57. minutt, og Asbjørn Halvorsen, som skåra i det 59. minutt. For Brann skåra Bjarne Johnsen i det 50. minutt. 10 000 tilskodarar såg kampen på Stavanger stadion i Stavanger. Dommar var Arne Wendelborg, Frigg. Cupfinalen i 1917 var den første som vart spelt på gress.
Meisterskapen var open for alle interesserte klubbar. I perioden 1905–1916 hadde berre eitt lag frå kvar krins fått delta.
Sarpsborgs vinnarlag: Ingvald Martinsen, Bruun Hansen, Henry Hansen, Petter Pedersen, Asbjørn Halvorsen, Peder Jensen, Einar Andersen, Einar Nordlie, Erling Gustavsen, Alf Simensen og Per Holm.
Branns lag: Sigurd Wathne, Hjalmar Sunde, Frithjof Tønnesen, Sigurd Bøschen, George Deans, John Johnsen, Alf Berstad, Torkel Trædal, Bjarne Johnsen, Rudolf Olsen og Laurentius Eide.
2. runde
26. august.
3. runde
23. september
Semifinalar
30. september
Finale
14. oktober, Stavanger stadion.
Bedikàt ḥaméṣ
Søk etter chametz (hebr. bedikàt ḥaméṣ, ofte skrive bedikat chametz) er eit rituale utført av ortodokse jødar før høgtida pesach. Ritualet går ut på å finna chametz, matvarer som er forbodne under pesach, og brenna dei. Under pesach skal ein eta usyra brød, medan brød baka med surdeig og fem forbodne kornslag er chametz og dermed forbodne. Det er dermed gjerne slikt brød ein leiter etter under ritualet.
Sjølv om jødisk lov føreskriv at ein skal fjerna alle chametz-betar på storleik med ein oliven eller meir, inneber reinsinga før pesach ofte ei større vårreingjering der ein skrubber sprekker i kjøkkenbenken for å vera sikker på at alt som måtte vera av forbode mjøl og gjær er borte.
Det rituelle chametz-søket finn stad kvelden før pesach. Det er tradisjonelt husbonden i ein familie som leiter etter chametz. I nyare tid er det også blitt vanleg å la barna gjera det. Først lyser ein ei signing over søket (על ביעור חמץ, al biyur chametz). Deretter bruker ein levande lys til å leita gjennom alle rom etter smular, som ein børste med ei fjør oppi ei treskei. Ofte blir det plassert nokre småbetar brød i det reingjorte huset for at ein skal vera sikker på å finna noko. Ofte gøymer ein ti betar til minne om dei ti landeplagene.
Etter søket blir det som måtte vera igjen av chametz erklært eigarlaust. Det ein har funne blir brunne dagen etterpå i seremonien biur chametz.
Tverrfjorden i Loppa
Tverrfjorden (samisk Doaresvuotna) er ein fjordarm av Øksfjorden i Loppa kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km sørvestover til Tverrfjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Sirineset i nord og Tverrfjordneset i sør. Frå Sirineset går det ferje over til Øksfjord på andre sida av Øksfjorden. Sletta er ei lita grend som ligg på nordsida av fjorden. Det ligg òg spreidde bustader på sørsida.
Slovakisk geografi
Slovakia er eit land i Sentral-Europa med fjellrike område i nord og flatt terreng i sør.
Kongedømet Livland
Kongedømet Livland var ein stat formelt utnemnd av Ivan IV av Russland under den liviske krigen. 10. juni 1570 kom den danske hertugen Magnus av Holstein til Moskva der han vart krona til konge av Livland. Magnus la først ein eid om å aksepterte Ivan som sin overherre og fekk i byte vasallkongedømet Livland. Områda i det nye kongedømet måtte derimot erobrast først. Den nye kong Magnus av Livland drog frå Moskva med 20 000 russiske soldatar for å erobre det svensk kontrollerte Reval. Ivan håpa på støtte frå Fredrik II av Danmark-Noreg, den eldre broren til Magnus, men fekk det ikkje. Mot slutten av mars 1571 gav Magnus opp kampen om Reval og drog frå omleiringa.
Slovakisk geografi
Slovakia ligg mellom 49°36'48" og 47°44'21" nord og 16°50'56" og 22°33'53" aust.
Riksveg 73
Riksveg 73 (Rv73) går mellom Trofors og riksgrensa i Hattfjelldal.
Slovakisk geografi
Det nordlegaste punktet er nær Beskydok, eit fjell på grensa til Polen, nær landsbyen Oravská Polhora i Beskidane. Det sørlegaste punktet ligg nær landsbyen Patince ved Donau på grensa til Ungarn. Det vestlegaste punktet er ved Morava, nær Záhorská Ves på grensa til Austerrike. Det austlegaste punktet er nær toppen på Kremenec, eit fjell nær landsbyen Nová Sedlica der grensene til Slovakia, Polen og Ukraina møter kvarandre.
Riksveg 73
Vegen mellom Fellingfors og Storvatnet på grensa mellom Grane og Hattfjelldal var bygd før 1880, og stod ferdig til Hattfjelldal i 1886. Vegen vart utbetra mellom 1894 og 1898, samt sist på 1930-talet. Vegen frå Hattfjelldal via Krutådalen til riksgrensa mot Sverige vart ferdig først rundt 1950.
Slovakisk geografi
Det høgaste punktet er fjellet Gerlachovský štít i Høge Tatra med ei høgd på 2655 meter over havet, medan det lågaste punktet er Bodrog på grensa til Ungarn, 94 meter over havet.
Skeiv teori
Skeiv teori (òg kalla queerteori) er ein teori om seksualitet og kjønn innanfor feltet skeiv forsking. Teorien har som hypotese at seksuell orientering og kjønnsidentitet er delvis eller heilt sosialt konstruert, og at individ derfor ikkje kan omtalast med breie definisjonar som «homofil», «heterofil», «mann» eller «kvinne».
Kongedømet Livland
I 1577 då Magnus hadde mista støtta frå både bror sin og Ivan kalla Magnus på støtte hos den liviske adelen om å drive ut utlendingane. Han vart så angripe av Ivan sine styrkar og tatt til fange. Då han slapp fri tok han tilbake den kongelege tittelen. Magnus var dei siste seks åra av livet sitt i slottet i Pliten i Kurland der han døydde.
Skeiv teori
Skeiv teori motsett seg heteronormativitet; at menneske blir sett i seksuelle kategoriar, og at særleg sosiale konstruksjonar og gruppeidentitetar blir tufta på eit skarpt skilje mellom «oss» og «dei».
Slovakisk geografi
Landet har eit areal på. 31% av landet er dyrkbar mark, 17 % er beitemark, 41 % skogar og 3 % åkerland. Dei gjenverande 8 % er hovudsakleg dekte av menneskeskapte strukturar og infrastruktur, og elles ulendte fjell.
Slovakia grensar til Polen i nord, Ukraina i aust, Ungarn i sør, Austerrike i sørvest og Tsjekkia i nordvest, og har ei total landegrense på 1474 km, den lengste mot Ungarn.
Topografi
Slovakia er hovudsakleg delt i to topografiske område, fjellområda med Karpatane i nord og låglandet med Den pannoniske sletta i sør. Om lag to tredjedelar av landet ligg i Dei vestlege Karpatane, som startar med Dei vesle Karpatane i vest og held fram som Fatra-Tatra-området.
Slettelandskapet i sør er delt inn i tre. Låglandet rundt Morava er ein del av Wienbekkenet, låglandet rundt Donau i sør høyrer til Den vesle ungarske sletta, medan låglandet i aust er ein del av Den ungarske sletta.
Elvar og innsjøar
Det meste av landet ligg i nedslagsfeltet til Donau. Berre områda rundt Poprad og Dunajec i nord vert drenert til Austersjøen via Wisła. Grensa mellom nedslagsfelta til Donau og Wisła er ein del av Det europeiske vasskiljet.
Donau er den største elva i landet og utgjer ein del av landegrensa mot Ungarn. Dei største sideelvane hennar er Váh, Hron og Ipeľ. Ei anna viktig elv er Tisza som utgjer 5 km av grensa mot Ungarn i sørvest.
Den største naturlege innsjøen er Veľké Hincovo pleso i Tatrafjella med eit areal på 0,2 km². Det er òg fleire kunstige innsjøar, den største av desse er Oravareservoaret på 35 km².
Økonomisk geografi
Bruttonasjonalprodukt var 1,66 billiardar slovakisk koruna i 2006, som svarar til om lag 450 milliardar norske kroner, eller rundt 78 000 kroner per innbyggjarar.
BNP per sektor:
Donegal Bay
Donegal Bay (Bá Dhún na nGall på irsk) er ei bukt nordvest på Irland. Tre grevskap – Donegal i nord og vest, Leitrim og Sligo i sør – har kystlinje mot bukta som grensar til Atlanterhavet i vest. Byen Donegal og elva Eske ligg inst i bukta.
Donegal Bay er den største bukta på Irland og her finn ein òg den høgaste klippa i Europa, Slieve League, som er 601 meter høg.
Donegal Bay sine strender er nokre av dei beste surfestrendene i Europa på grunn av at dei får inn bølgjene frå vest og traktforma til bukta, som gjev høge bølgjer og gode surfeforhold. Rossnowlagh og Bundoran vert av surfemiljø i Europa rekna som dei beste surfestrendene på Irland med gode fasilitetar og glimrande vasskvalitet.
Slovakisk geografi
Økonomisk geografi
Dei vestlege regionane er meir utvikla enn dei i aust. I 2004 hadde Bratislava region det høgaste BNP-et per innbyggjarar med 573 976 SK, som er meir enn det dobbelt av landsgjennomsnittet. BNP per innbyggjar var 152 786 SK i Prešov region i nordaust, 60% av landsgjennomsnittet.
Jordbruk
Dyrkbar mark utgjer om lag 29% av Slovakia. Dei vanlegaste avlingane er kveite, bygg, mais, sukkerroer og poteter. Vindyrking er omfattande i sørlege område, hovudsakleg rundt Dei vesle Karpatane, Det donauske låglandet og Tokaj-området. Avl av buskap, som gris, kyr, sau er òg vanleg.
Energi
Fossile brensel, særleg olje og gass, vert importert. I 2004 var den viktigaste energikjelda kraft frå atomkraftverk (55,7 %), som ein finn ved Jaslovské Bohunice og Mochovce. Ei anna energikjelde er vasskraftverk (13,9 %), og dei største av desse er Gabčíkovo-dammen i Donan og andre i Váh, Slaná, Orava og Hornád. Andre kjelder er kol (10,9 %), naturgass (7,9 %) og olje (2,4 %). I 2005 konsumerte Slovakia 24,93 milliardar kWh elektristet.
Klima
Klimaet i Slovakia er delt to i av same fjellrekkja som delar landet. Låglandet med Donaudalen i sørvest er det varmaste område av landet. Her kan òg fuktig luft strøyme nordover frå Middelhavet slik at fleire dagar i juli og august kan ha høg luftfukt. Resten av Slovakia har nesten like varme forhold om dagen, men nettene er som regel kjøligare, særleg i høgareliggande område. Sommaren er den våtaste tida på året, men i det store og heile er Slovakia eit tørt land til å vere i Europa. Torebyene vert færre i september og oktober. Seint på hausten kan derimot nedbøren ta seg opp igjen og gje nokså grått og trist vêr før vinteren kjem. Bratislava har ein normal årsnedbør på 649 mm, som er representativt for store delar av landet.
Kalde luftmassar kan ofte legge seg til i dalane mellom fjella i Karpatane, og byar som Presov og Kosice kan få tåke fleire dagar på rad. I Bratislava har ein derimot meir vanlege vinterforhold med eit par særs kalde dagar, men òg nokre milde innimellom. Høgare terreng, som Tatrafjella, er generelt kaldare enn Donaudalen og kan få ein god del snø. Dei høgsate toppane kan få snø alt frå september. Generelt er det derimot oftare mindre skyer i fjellområda enn låglandet i aust.
Ytre Lokkarfjorden
Ytre Lokkarfjorden (samisk  Oiggut Rohkalvuotna ) er ein fjord på sørsida av Stjernsundet i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km sørover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Siiggánjárga i aust og Ytre Lokkarfjordneset i vest. Litt lenger aust ligg Indre Lokkarfjorden. Det ligg eit par isolerte bustader inst i fjorden.
Astrid Versto
Astrid Versto er ein norsk journalist og diplomat. Ho vart norsk ambassadør til Kroatia i 2015. <!--
Virke
Versto er utdanna ved Telemark lærarhøgskule og Norsk journalisthøgskule og har arbeidd som lærar. Som journalist i NRK hadde ho fleire oppgåver, blant anna nyhendeanker i Dagsrevyen og leiar av politisk avdeling.
Frå 2000 til 2004 var Versto kommunikasjonsdirektør i Norad og samstundes òg leiar for personal- og administrasjonsavdelinga. I 2005 byrja ho i stillinga som informasjonssjef på Slottet kor ho etterfulgte Wenche Rasch.
Ho var ministerråd ved Noregs ambassade i Austerrike frå 2008 til 2012. Versto vart i statsråd 13. mars 2015 utnemnt til ambassadør i Kroatia.
Versto var nestleiar i Noregs Mållag frå 1987 til 1988.
Familie
Ho er dotter av Aslak Versto og syster til Olav Versto og Stein Versto. Ho er gift med Terje Svabø. -->
Frank Wilczek
Frank Wilczek er ein amerikansk fysikar. Med H. David Politzer og David Gross fekk han Nobelprisen i fysikk i 2004 for oppdaginga deira av asymptotisk fridom i teorien for fargekraft.
Han tok Master of Arts i matematikk ved Princeton University i 1972 og doktorgrad i fysikk same stad 1974. Han har arbeidt ved Institute for Advanced Study ved Princeton University og ved Kavli Institute for Theoretical Physics i Santa Barbara og sidan professor i fysikk ved Massachusetts Institute of Technology.
Gweebara Bay
Gweebara Bay er ei bukt på vestkysten av grevskapet Donegal på Irland.
Kontinentet Ur
Ur er det første kontinentet ein kjenner til og det oppstod truleg for om lag 3 milliardar år sidan i tidleg arkeikum. Ur kolliderte med kontinenta Nena og Atlantika for om lag ein milliard år sidan og danna superkontinentet Rodinia. Ur overlevde ei lang stund og vart først delt opp då superkontinentet Pangaea delte seg for om lag 208 millionar år sidan i Laurasia og Gondwana. Det utgjer i dag delar av Afrika, Australia, India og Madagaskar. Då det vart danna var det truleg det einaste kontinentet på jorda og vert derfor av somme rekna som eit superkontinent, sjølv om det truleg var mindre enn det Australia er i dag.
Norddeutscher Bund
Norddeutscher Bund, eller Det nordtyske sambandet var ein union av statar som eksisterte 1867–1871 mellom oppløysinga av Den tyske konføderasjonen og grunnlegginga av det tyske riket. Det nordtyske sambandet var først og fremst ein handelsunion og sementerte prøyssisk kontroll over dei 22 statane i Nord-Tyskland. Gjennom tollunionen vart denne kontrollen utvida sørover. Grunnlova laga av Bismarck vart grunnlaget for det seinare moderne Tyskland.
Jonas Ekman Fjeldstad
Jonas Ekman Fjeldstad var ein norsk geofysikar, oppvaksen i Røyken. Han var professor i oseanografi ved Universitetet i Oslo frå 1947 til 1964.
983 Gunila
983 Gunila er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. juli 1922 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Byar i Ukraina
1. januar 2010 var det 459 byar (ukrainsk мiсто, misto) i Ukraina. Nedanfor er ei liste over alle byane med folketal frå folketeljinga i 2001.
Bystatus
Bystatus i tabellen står for
Aleksandr Litvinenko
Aleksandr Valterovitsj Litvinenko var ein russisk tidlegare tilsett i den russiske tryggingstenesta FSB og seinare systemkritikar busett i Storbritannia. Han er kjend for å ha blitt forgifta med ein dødeleg dose radioaktivt polonium.
Litvinenko hoppa av til Storbritannia i 2000, der han fekk politisk asyl. Han blei britisk statsborgar i oktober 2006. Han markerte seg som ein skarp kritikar av presidenten i Russland, Vladimir Putin, og av FSB, som han kalla ein røvarorganisasjon. I boka Blowing up Russia frå 2002 skulda han tryggingstenesta for å ha sprengt fleire bustadblokker.
Forgifting
Avisa The Sunday Times rapporterte 19. november 2006 at Litvinenko var blitt forgifta og kjempa for livet på eit sjukehus i London med store mengder av tungmetallet thallium i kroppen. Seinare kom det fram at han blei forgifta av polonium-210.
Svensk Estland
Svensk Estland (Svenska Estland) var eit landområde Sverige styrte i Baltikum under den svenske stormaktstida. Det omfatta landskapa Harrien, Jerwen og Wierland, og seinare Dagö, innan noverande Estland. Største by var Reval (dagens Tallinn). Sverige måtte gje tapt alle tre områda til Russland i samband med freden i Nystad i 1721.
Sigmund Løvåsen
Sigmund Løvåsen er ein norsk forfattar. Frå 2012 er han formann i Den norske Forfatterforening.
Rundabranden
Rundabranden er ein fjellformasjon på øya Runde i Herøy kommune på Sunnmøre.
Rundabranden røyser seg 294 meter rett opp frå havet, og utgjer det nesthøgste punktet der den ligg nordvest på Rundefjellet. Sett frå Holmefjorden, ser formasjonen ut som eit trappetrinn, eit motiv som har vorte eit lett gjenkjenneleg landemerke og symbol på kampen mot naturkreftene. I Herøysongen heiter det mellom anna: og Rundabranden stolt ur havet kneiser
Floing
Floing er eit vêrfenomen ved kysten med plutseleg vind og regn når det er godvêr om sumaren. Det treng ikkje vera regn, men det kan blåse kraftig opp og skape utfordring til dømes på fjorden i båt Fenomenet oppstår som regel i samband med flo sjø og dette er dermed truleg bakgrunnen for namnet «floing». Om det ikkje regner blir fenomenet ofte kalla ein vindfloing.
Paul Henriksen
Paul Bernhard Henriksen frå Arbeidarpartiet var ordførar i Hvaler kommune frå 2003 til 2007.
Jan Ivar Rødland
Jan Ivar Rødland var ordførar i Granvin kommune frå 2007 til 2011. Han representerte Arbeidarpartiet. Ingebjørg Winjum overtok etter han.
984 Gretia
984 Gretia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. august 1922 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Zealandia
Zealandia (òg kalla Tasmantis) er eit nesten undersjøisk kontinent som sokk i havet etter det lausreiv seg frå Australia for 60-85 millionar år sidan, og frå Antarktis for mellom 130 og 85 millionar år sidan. Det kan ha vorte fullstendig dekt av havet for om lag 23 millionar år sidan. Det meste av kontinentet, 93 %, er framleis under Stillehavet. I dag er det berre New Zealand og nokre øyar som stikk opp av havet.
Zealandia er nesten halvparten så stort som Australia. Som kontinent er det uvanleg langt og tynt. Det rekkjer frå 19° sørleg til 56° sørleg breiddegrad. To parallelle ryggar som går frå nord til sør utgjer store delar av kontinentet. Den vestlege ryggen er hovudsakleg undersjøisk med nokre platå. På den austlege ligg Ny-Caledonia og New Zealand.
Høgskolen i Lillehammer
Høgskolen i Lillehammer (ofte forkorta HIL) var ein norsk statleg høgskole som eksisterte frå 1994 til 2016, då han gjekk inn i den nye Høgskolen i Innlandet.
Høgskolen blei etablert ved høgskulereforma 1. august 1994 som nyutgåva av den tidlegare Oppland Distriktshøgskole. I september 2016 vedtok HiL og Høgskolen i Hedmark å slå seg saman til Høgskolen i Innlandet.
Skulen hadde vel 3200 studentar og 240 tilsette.
Hertugdømet Livland
Hertugdømet Livland (latin Ducatus Ultradunensis; latvisk Pārdaugavas hercogiste) var eit område i Storfyrstedømet Litauen og seinare Den polsk-litauiske realunionen, som eksisterte frå 1561 til 1621.
I 1566 vart Hertugdømet Livland oppretta og Unionavtalen mellom landeigarane i Livland og styresmaktene til Litauen. Jan Hieronimowicz Chodkiewicz vart den første guvernæren og hertugen (1566–78). Han vart ein provins i Storfyrstedømet Litauen fram til 1569. Etter Lublinunionen i 1569 vart han ein del av eit kondominat med Kongedømet Polen og Storfyrstedømet Litauen.
Delar av hertugdømet vart erobra av Sverige under den polsk-svenske krigen og erobringane deira vart respektert i Altmarktraktaten i 1629. Realunionen heldt på dei austlege områda av Hertugdømet som fekk namnet Inflanty, fram til den første delinga av Polen i 1772, då det vart annekert av Katarina den store sitt russiske keisardøme.
Provinsen Sud Sardegna
Provinsen Sud Sardegna (italiensk Provincia del Sud Sardegna) er ein provins i regionen Sardinia i Italia. Hovudstaden er byen Carbonia. Han har eit areal på 6 530 km² og totalt 351 586 innbyggjarar (2018). Det er 107 kommunar i provinsen.
Ingunn Klepsvik
Ingunn Klepsvik er ein norsk lærar, bistandsarbeidar og diplomat. Ho var norsk ambassadør i Tanzania 2010-2014.
Klepsvik er utdanna lærer og arbeidde i ungdomsskulen i tolv år. I 1971 gjekk ho inn i Fredskorpset og vart sendt til Kenya. Etter å ha vendt attende til Noreg og læraryrket engasjerte ho seg òg i lokalpolitikken og vart representant for Sosialistisk Venstreparti i kommunestyret.
I 1983 byrja ho i Norad, der ho i 2001 vart regiondirektør for regionane Latin-Amerika, Midtausten og Søraust-Europa og frå 2007 til 2008 var assisterande direktør. Klepsvik var ein periode òg fungerande direktør i Norad. Karrierepostane i Norad veksla med diplomatiske posteringer. I 1997 vart ho utnemnd til ambassadør ved den nye norske ambassaden i Managua i Nicaragua, etter å ha vore chargé d'affaires der. Året etter vart ho sideakkreditert til Costa Rica og Panama. I 2009 vart Klepsvik utnemnd til ambassadør i Venezuela, men allereie i 2010 kom ny utneming til ambassadør i Tanzania med sideakkreditering til Seychellane året etter.
I 2009 utnemnde kongen Klepsvik til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsfortjeneste.»
Ingunn Klepsvik er syster av Karsten Klepsvik, som òg er norsk diplomat.
Jordatmosfæren
Jordatmosfæren er eit lag av gass som ligg omkring planeten jorda og som blir helde på plass av gravitasjonskreftene. Han inneheld om lag 78 % nitrogen og 21 % oksygen i tillegg til spor av andre gassar og vassdamp. Denne gassblandinga blir vanlegvis kalla «luft». Atmosfæren vernar livet på jorda ved å absorbere ultrafiolett solstråling og reduserer ekstreme temperaturskilnader mellom dag og natt.
Atmosfæren har inga fast grense. Han blir gradvis tynnare med høgda og forsvinn til slutt ut i verdsrommet. Tre fjerdedelar av atmosfæren si masse finn ein mellom jordoverflata og opp til 11 km høgd. I USA er personar som reiser over ei høgd på 80 km rekna for å vere astronautar. Høgda 120 km markerer grensa der effektane frå atmosfæren blir merkbare ved reisa tilbake til jorda. Kármánlinja, ved 100 km, er også ofte brukt som grensa mellom atmosfæren og verdsrommet.
Oppbygging
Temperaturen i jordatmosfæren varierer med høgda, og det matematiske forholdet mellom temperatur og høgde varierer mellom dei forskjellige atmosfærelaga:
Grensene mellom desse laga blir kalla tropopause, stratopause og mesopause.
Den gjennomsnittlege temperaturen i atmosfæren ved jordoverflata er 14 °C.
Trykk
Atmosfærisk trykk heng direkte saman med vekta av lufta. Lufttrykket varierer fordi mengda av luft (og vekta av ho) over jordoverflata varierer frå stad til stad og med tida. Det atmosfæriske trykket fell med om lag 50 % frå overflata til ei høgd på 5 km (dvs at om lag 50 % av den totale atmosfæriske luftmassen finst i nivået under 5 km). Det atmosfæriske trykket ved havnivå er rundt 1013 hPa (eller millibar (mb)).
Sjå òg Tilstandslikninga.
Atmosfæren sin tjukkleik
Men:
Samansetting
''Kjelde for tala over: NASA.
Mindre komponentar av luft som ikkje er tatt med over:
Heterosfære
Under turbopausen, i ei høgd på rundt 100 km, endrar ikkje samansetninga av jordatmosfæren seg noko særleg (bortsett frå variasjon av vassdamp). Denne delen av atmosfæren blir derfor kalla homosfæren. Over 100 km byrjar derimot gassamansetninga til atmosfæren å variere med høgda. Dette kjem i hovudsak av at utan vertikal blanding så fell gasstettleiken eksponentielt med høgda med ein rate som er avhengig av den molare massen. Dette gjer at gassar med større masse, som oksygen og nitrogen, forsvinn raskare med høgda enn lettare gassar som helium, molekylært hydrogen og atmoisk hydrogen. Dermed eksisterer det eit lag kalla heterosfæren over homosfæren der samansettinga av jordatmosfæren varierer. I dei øvre delane av atmosfæren er det helium og hydrogen (molekyl og atom) som dominerer gassamansettinga. Den eksakte høgda der heterosfæren og laga den inneheld varierer mykje med temperaturen.
Tettleik og masse
Lufttettleiken ved havnivå er om lag 1,2 kg/m3. Naturlege variasjonar av barometertrykket skjer i alle høgder som følgje av vêret. Denne variasjonen er relativt liten i høgdene der menneske bur, men kan variere stort i den ytre atmosfæren på grunn av varierande solinnstråling. Den atmosfæriske tettleiken minkar når høgda aukar. Denne variasjonen kan ein rekne ut ved å bruk tilstandslikninga. Meir avanserte modellar blir brukt av meteorologar og romfartsselskap for å føresjå vêret og kva tid satellittar vil falle ned i atmosfæren.
I følgje Det amerikanske nasjonale senteret for atmosfærisk forsking er «den totale gjennomsnittlege massen av atmosfæren 5.1480 x 1018 kg med ein årleg variasjon på 1.2 til 1.5 x 1015 kg på grunn av varierande mengder vassdamp. Den gjennomsnittlege massen av vassdamp er estimert til 1.27 x 1016 kg og den tørre luftmassen til 5.1352 ±0.0003 x 1018 kg.»
Samansettinga av atmosfæren som er vist over, er vist i form av volum. Visst vi tenkjer oss at gassane oppfører seg som ideelle gassar, kan vi legge til prosentdelen p multiplisert med deira molare masse m for å få totalen t = p·m. Massen til ein enkelt gass vil då vere p·m/t. Dermed kan vi finne ut kor stor del av atmosfæren sin masse kvar gass utgjer: 75,523 % er nitrogen, 23,133 % oksygen, 1,288 % argon, 0,053 % karbondioksid, 0,001267 % neon, 0,00029 % metan, 0,00033 % krypton, 0,000724 % helium og 0,0000038 % hydrogen.
Utviklinga av jordatmosfæren
Den moderne atmosfæren blir av og til kalla jorda sin «tredje atmosfære» for å skilje den noverande kjemiske samansetninga frå to tidlegare kjemiske samansetningar som ein kjenner til. Den første atmosfæren bestod hovudsakleg av helium og hydrogen, men blei raskt broten ned av varme frå den framleis smelta jordoverflata og sola.
For rundt 3,5 milliardar år sidan vart overflata kald nok til å danna ei skorpe, men det var framleis mykje vulkansk aktivitet som slapp ut damp, karbondioksid og ammoniakk. Dette førte til den «andre atmosfæren», som i hovudsak var karbondioksid og vassdamp i tillegg til litt nitrogen. Det var så godt som ingen oksygen, men nylege forskingsresultat tyder på at det kan ha vore så mykje som 40 % hydrogen ). Denne «andre atmosfæren» hadde om lag 100 gonger så mykje gass som den noverande atmosfæren. Ein antar at karbondioksid førte til ein kraftig drivhuseffekt som hindra jorda i å fryse til.
Fotosyntesiske planter oppstod seinare og omforma meir karbondioksid til oksygen. Ettersom tida gjekk blei karbon absorbert i fossilt brensel, sedimentære bergartar og dyreskjel. Oksygen reagerte med ammoniakk og danna nitrogen, i tillegg til at bakteriar omforma ammoniakk til nitrogen. Plantene voks i omfang og oksygennivået auka stort, medan karbondioksidnivået minka. I starten blei oksygenet kombinert med forskjellige kjemiske stoff (som jern), men etter kvart begynte oksygenet å bygge seg opp i atmosfæren, noko som førte til masseutryddingar og vidare evolusjon. Når ozonlaget oppstod byrja livet på jorda å bli betre verna mot ultrafiolett stråling. Denne oksygen-nitrogen atmosfæren er «den tredje atmosfæren».
Denne moderne atmosfæren ar ei samansetning som er tvungen fram av blågrøne algar i havet. O2 oppstår ikkje naturleg i atmosfæren og blir oppbrukt av ikkje-organiske kjemiske reaksjonar, dyreliv, bakteriar og planter om natta, medan CO2 vert produsert. Så CO2 byggjer seg opp i atmosfæren, men blir tatt opp av algar i havet, som så produserer O2 som igjen blir ført tilbake til atmosfæren.
Stortingsvalet 2009
Stortingsvalet 2009 vart skipa til måndag 14. september 2009. Det vart vald stortingsrepresentantar for perioden 2009 til 2013. Alle norske statsborgarar som hadde fylt 18 år innan utgangen av 2009 hadde røysterett.
I 204 av dei 430 kommunane i landet vart det også heldt val søndag 13. september i heile eller delar av kommunen. Valet føregjekk ved personleg oppmøte i eit vallokale på valdagen eller gjennom førehandsstemming. Det var mogleg for alle å førehandsstemma frå 10. august til fredagen før valdagen.
Samstundes som stortingsvalet heldt ein også sametingsvalet 2009 og kyrkjevalet 2009
Stemmetal og mandat ved Stortingsvalet i 2009
Kolonnane «endring» syner endring i forhold til valet i 2005 i prosentpoeng og mandat.
B.R. Ambedkar
Bhimrao Ramji Ambedkar var ein indisk jurist og politikar, kjend som den «indiske grunnlovsfaren». Etter å ha studert i India, USA og Europa vigde han seg til å kjempe for rettane til lågkastehinduar. Ved frigjeringa i 1947 vart han utnemnd til justisminister i den nye kongressregjeringa, men trakk seg attende i 1951, fordi han ikkje tykte at regjeringa innfridde løftene ho hadde gjeve til dei lågaste kastane. Sidan konverterte han til buddhismen og fekk mange lågkastehinduar til å følgje han i dette, for på den måten å frigjere seg frå den hinduiske kasteideologien. Ambedkar har òg forfatta fleire bøker om indisk sosialpolitikk.
Fiskarbonde
Fiskarbonde er ein person som driv med både fiske og jordbruk. I dag finst det knapt fiskarbønder att, men tidlegare var dette eit svært utbreidd yrke langs heile kysten av Noreg.
Fiskerbonden
Jørenvågssalen
Jørenvågssalen (òg stundom skrive Jørenvågsalen, Jørgenvågsalen el. Jørgenvågsalen), òg kalla Søfjellet, er eit nord–sørgåande fjell vestanfor Skarven og Gullsteinsdalen og austanfor Sinnsetten på øya Tustna i Aure kommune på Nordmøre. Det høgste punktet, Jurtinden, er 857 moh.. Andre toppar er Leirtinden (760 moh.) og Knubben (680 moh.).
Superkontinentet Nena
Nena var eit gammalt superkontinent som bestod av kratonar frå Arktika, Baltica og Aust-Antarktis. Det oppstod for rundt 1,8 milliardar år sidan og vart ein del av det globale superkontinentet Columbia. Nena er eit akronym som kjem av Nord-Europa og Nord-Amerika.
Stjernsundet
Stjernsundet (nordsamisk Joahkku) er eit sund mellom Stjernøya i nord og fastlandet i sør i Alta og Loppa kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Sundet strekkjer seg 30 km frå vest til aust.
På sørsida av sundet ligg fjordane Ytre og Indre Lokkarfjorden og Øksfjorden. Ved austenden av sundet går Altafjorden sørover til Alta.
Kenorland
Kenorland var eit av dei tidlegaste superkontinenta på jorda. Ein meiner det oppstod under neoarkeikum form lag 2,7 milliardar år sidan ved at kratona på denne tida slo seg saman, samt at det vart danna ny kontinentalskorpe. Kenorland bestod av landmassar som seinare vart Laurentia (i dag Nord-Amerika og Grønland), Baltica (i dag Skandinavia og Baltikum), Vest-Australia og Kalahari. Vulkanske gangsvermar og paleomagnetisk orientering har påvist eksistensen til kontinentet. Kjernen av Kenorland, det baltiske skjoldet har spor som går tilbake til over 3,1 millionar år sidan. Yilgarn-kratonen i dagens Vest-Australia inneheld zirkonkrystallar som er 4,4 milliard år gamle, tett opp til danninga av sjølve jorda.
985 Rosina
985 Rosina er ein marskryssarasteroide. Det vil seia at banen hans i løpet av eit krinsløp kryssar banen til Mars. Han blei oppdaga den 14. oktober 1922 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1918
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1918 vart vunnen av Fotballklubben Kvik (Fredrikshald) etter finalesiger 4–0 over Brann den 13. oktober. Målskårarar for Kvik var Johnny Helgesen, som skåra i det 58. og i det 61. minutt på straffe, Arne Andersen, som skåra i det 71. minutt, og Alf Flinth, som skåra i det 89. minutt.
10 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Marienlyst i Drammen. Dommar var Ragnvald Smedvik, Frigg. Dette var første gong Kvik vann ein noregsmeisterskap.
Kviks vinnarlag: Ole Paulsen, Johan Svendsen, Otto Klein, Ole Paulsbo, Thomas Andresen, Fritz Karlsen, Peder Puck, Alf Flinth, Johnny Helgesen, Arne Andersen og Hartvig Olavesen.
Branns lag: Sigurd Wathne, Laurentius, John Johnsen, Alexander Olsen, George Deans, Gerhard Gran, Johan Greve, Finn Berstad, Torkel Trædal, Alf Berstad og Odd Johnsen.
1. runde
De øvrige 20 klubbane hadde walk over.
3. runde
8. september.
4. runde
22. september.
Semifinalar
29. september.
Finale
13. oktober, Marienlyst, Drammen. Dommar Ragnvald Smedvik, Frigg
Storfolk
Storfolk var i eldre tid folk av høg stand eller rang. Embetsmenn, geistlege, godseigarar og andre med mykje pengar vart rekna som storfolk. I motsetnad til resten av Europa hadde ikkje Noreg adel, så skilnadane var mykje mindre enn i Sverige og Danmark.
Russell på New Zealand
Russell, tidlegare kalla Kororareka, var den første permanente europeiske busetnaden og hamnebyen på New Zealand. Han ligg i området Bay of Islands i regionen Northland, nord på Nordøya. Ved folketeljinga i 2006 var folketalet 816, ein auke på berre 12 frå teljinga i 2001. Saman med talet på tilreisande og tilfeldig overnattande ligg folketalet på vel 1100. Mange av bustadane i området er brukte som fritidsbustader og til turistføremål.
Maoriopphav
Då europeiske og amerikanske skip byrja å reisa til New Zealand tidleg på 1800-talet, såg dei innfødde maoriane at det kunne liggja store føremonar i å handla med desse framande.
I Bay of Islands var det ei rekkje trygge ankringsstader og ein stor māorifolkesetnad. For å trekkja til seg skip, byrja maoriane å forsyna dei med matvarer og tømmer. Det dei venta attende var respekt, skytevåpen, alkohol og andre europeiske handelsvarer.
Kororareka voks og utvikla seg som følgje av denne handelen, men vart snøgt illgjeten som eit lovlaust samfunn, fullt av prostitusjon og drukkenskap, og vart kjend som «the Hell Hole of the Pacific» ('Helvetshola i Stillehavet'). Europeiske lover hadde hadde ingen innverknad her, og maorilover vart sjeldan handheva innanfor byområdet.
Hovudstaden på New Zealand
Ved år 1840 hadde Russell vorte eit viktig handelssenter, og byen var ei vital forsyningshamn for kval- og selfangarar. Då den newzealandske kolonien vart grunnlagd dette året, var guvernør William Hobson motviljug til å peika ut Kororareka som hovudstad på grunn av det dårlege ryktet byen hadde. I staden kjøpte han land ved Okiato, sju km lenger mot sør, og gav denne staden namnet Russell til ære for koloniministeren, lord John Russell. Eit år seinare vart hovudstaden flytta til Auckland, etter ordre frå dei Australia-baserte britiske kolonistyresmaktene.