cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iran
Samferdsel
Storleiken og topografien i landet gjer transport mellom landsdelane utfordrande. Sentralt innanlands er hovedvegane Abadan-Teheran-Bazargan. Jarnbane knyter Teheran med hamnebyane i nord og sør. Ei jarnbanelinje til Tyrkia vart opna i 1971. I 2014 opna ei jarnbanelinje mellom Kasakhstan og Iran gjennom Turkmenistan, slik at Iran for første gong fekk samanhengande jarnbanesamband med Kina. Viktige hamnebyar er Khorramshahr, Bandar Abbas, Bushire og Bandar-e Shapur. Kharg er den viktigaste oljeterminalen. Olja vert ført i røyrledninger frå oljefelta litt inne i landet til terminalane ved Gulfen. Byane ligg spreitt og store delar av landet er svært tynt folkesett. Jarnbana har stått for ein stor del av passasjertrafikken på lange strekningar, medan lokaltrafikk og gods vert transportert på veg. Den lengste elva i landet, Karun, er den einaste som er seglbar. På Urmiasjøen og Kaspihavet er det båttrafikk. Den grunne Urmiasjøen kryssast av <a href="./Bru" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx="{&quot;userAdded&quot;:true,&quot;adapted&quot;:true}">bru</a> opna i 2008. Etter at linja frå Kerman via Bam til Zahedan vart fullført i 2008 er jernbanenettet i Iran forbunde med Pakistan ved Zahedan i Sistan og Balutsjistan og det er samanhengande jarnbane frå Bangladesh til Istanbul via Teheran. Dette er tenkt som den sørlege korridoren i «Trans-Asian Railway» mellom Singapore og Istanbul opphavleg foreslegen i 1967. Iran har normalspor, medan Pakistan har breispor og det er skifte av sporvidde i Zahedan. Iran anlegg (per 2018) jarnbanelinje over grensa til Afghanistan.
I 1989 var jernbanenettet på 4600 km kor 150 km med elektrisk drift. Det var i 1989 153.000 km offentleg veg kor 34 % hadde fast dekke. Dei viktigaste hovudvegen er den transiranske vegen mellom Abadan og Teheran, vegen Bazaragan-Teheran-Afghanistan.
Kultur
Som alle antikke sivilisasjoner er kulturen samlingspunkt og hjarte av den iranske sivilisasjonen. Kunsten, musikken, arkitekturen, diktinga, filosofien, tradisjonane og ideologien til dette landet er det som gjør iranaren til ein stolt verdsborgar. Iranarar trur at kulturen deira er den einaste grunnen til at sivilisasjonen deira har overlevd kontinuerleg gjennom tusenvis av år trass i mange katastrofar.
Radio og fjernsyn sender på farsi og fleire andre språk. Iran har offisiell pressefridom, men presse og kringkasting er strengt sensurert.
Litteratur og kunst
Litteraturen har ein viktig posisjon i iransk kultur og landet er kjent meir enn noko for den klassiske diktinga si. Litteraturen går attende til forntida. Det eldste verket er Gatha-songane i den heilage boka til zoroastrismen, Avesta. Den greske historikaren Ktesias fortel at persarane under akemenidane hadde ein episk litteratur som vart framført munnleg. Frå parthisk og sassanidisk tid finst den eldste skjønnlitteraturen verna og òg ein rik religiøs, zoroastrisk litteratur. Songaren og musikaren Barbad høyrde til dei fremste poetane ved det sassanidiske hoffet. Han skreiv lyrikk (tarâne) som vart framført akkompagnert av musikk. Eit viktig verk innan den persiske folkelitteraturen som har oppnådd popularitet i vesten er Tusen og ei natt (Hazâr afsâne) som vart fortalt av sassaniddronningen Sjeherasad til gemal hennar, kong Shahriyar. Etter islam tredde inn i i Iran drøydde det to hundre år før litteratur igjen byrja å skrivast på persisk. Leiande namn i den persiske renessansen var poetar som Rudaki og Daqiqi. Vitskapsmannen og diktaren Khayyam var til nyleg best kjent som ein matematikar i Iran og vart kjend i vest for sine firelinjarar på 1800-talet. Den største episke diktaren er Firdausi, som skreiv det persiske nasjonaleposet Kongeboka (Shahnameh). Dette verket vert rekna som eit nasjonalklenodium i Iran og bidrog til å styrkja det persiske språket i kampen mot arabisk som var offisielt språk i det muslimske kalifatet. Ferdousi la grunnlaget for ein persisk litterær renessanse og takka vera han vart mykje av den iranske mytologien, historiske forteljingar og kulturelle tradisjonar frå oldtida verna.
Poetane Sanai, Attar, Araqi og Rumi skreiv for det meste sufisk litteratur. Den mest elska av alle dei persiske poetane er Hafez som levde stort sett heile livet sitt i Shiraz. Han syng om vinen, den elska venen og hagen. Hans Lyrikksamling (Divan) verta enno i dag brukt av persisktalende som eit bokorakel.
Blant dei fremste klassiske prosaforfattarane er Nizami Aruzi, Ali Hujwiri og Nizam al-Mulk. Nizami Aruzi-verket Fire skrift (Chahâr maqâle) om dei fire kongelege embeta og utøvarane deira (skrivaren, poeten, astrologen og legen) er omsett til norsk.
Blant dei mest populære moderne forfattarane finn vi modernistane Sadeq Hedayat og Forugh Farrokhzad. Den persiske litteraturen har hatt noko innverknad på europeisk litteratur etter renessansen. Goethe vart til dømes inspirert av Hafez i sin poesi og den persiske innverknaden nådde sit høgdepunkt under romantikken. I dag har interessa igjen auka for den persiske litteraturen og det rike uttrykket.
Iran er berømt for miniatyrmåling, kalligrafi og teppeveving. Dei persiske teppa er høgt verdsett på verdsmarknaden.
Høgtider
Den viktigaste høytiden i det iranske året er nyttårsdagen Nouruz (nou tyder ny på persisk og ruz tyder dag). Den er opphavleg ei zoroastrisk høgtid som vert feira på vårjamdøgn. Til nouruz dekker ein på eit nyårsbord, ein såkalt Haftsin (haft tyder sju på persisk, og sin tilsvarer bokstaven s). Der inngår sju ingrediensar som alle byrjar på s på persisk, og er til for å feira den zoroastriske guden Ahura Mazdas sjufoldige identitet:
Natta før siste onsdag før nouruz feirast Chaharshanbe suri (Chaharshanbe suri tyder raud onsdag på persisk). Då tennast bål og deltakarne hoppar over elden samstundes som dei seier Sorkhi to az ein, zardi ein az to, som fritt omsett tyder «Gje meg din varme og ta min bleikheit». Det mytologiske innhaldet i regla er at elden bøter sjukdomar. Ærbødigheita for lyset og elden spelar ei stor rolle i zoroastrismen.
Under nouruz finst òg ein tradisjon som heiter falgosh (fal tyder spå/føresjå og gosh tyder ører), som vert utøvt av barn og ungdomar. Dette går ut på at ein stiller seg på eit gatehjørne, eller bak ein mur, og spør seg stille eit spørsmål om framtida og ventar på den første forbipasserande som snakkar, og tolkar ut frå samtalen deira svaret på spørsmålet.
Sport
Brettspelet backgammon vart oppfunne av persaren Bozorgmehr Bokhtagan i antikken. Det finst òg mykje som tyder på at sjakk vart oppfunnen i Iran, men dette er omdiskutert.
Bryting (fristil) har lenge vore den sterke sporten i Iran. Blant dei største namna i sporten på 1900-talet er Gholamreza Takhti (Jahân-pahlavân) og Mohammad Ali Fardin. I seinare tid har landet òg kunna visa til gode resultat i vektløfting. Hossein Rezazadeh, kjent som den sterkaste mannen i verda, var best i verda i tungvektsklassa i meir enn 6 år.
Irans herrelandslag i fotball har kvalifisert seg til VM 4 gonger (1978, 1998, 2006, 2014). Iran vann òg Asiamesterskapet tre gonger mellom 1968 og 1976, men har ikkje lukkast i å gjera dette igjen etter revolusjonen.
Iran har òg hatt stor framgang i kampsporten taekwondo, og har kome på førsteplass i tre OL på rad, og har òg tidlegare fått ei stort mengd medaljar. I andre kampportgreiner, som karate (shotokan-stilen), har den iranske utøvaren Farzad Forouzan no vunne fleire år på rad. Det er òg ein persisk stil innan kung fu som vert kalla Kung fu toa.
Samfunn
Per 2020, kunne ifølgje iransk løyve ei jente gifta seg etter at ho vart 13 år gammal, men den faktiske gjennomsnittsalderen var 23 år.
Miljø
I 2013 var fire av dei ti meste forureina byane i verda i Iran, ifølgje SN. Ahvaz var på den tida den byen i verda med dårlegast luft. Krympande saltsjøer som Urmiasjøen kan forureina jordbruksland og busetjingar i området. I Iran er det utnytta ferskvatn maksimalt til landbruk og byar, opp til 92 % av det naturlege ferskvatnet i landet brukast i landbruket. Anlegg som brua over Urmiasjøen har truleg forsterka tendensen til uttørking.
Hol i Nordland
Hol er ein tidlegare kommune i Nordland fylke. I dag er han ein del av Vestvågøy kommune.
Frå 1837 var Hol ein del av Buksnes formannskapsdistrikt. 1. juli 1919 blei han frådelt som eigen kommune. Ved etableringa hadde Hol 2 272 innbyggjarar.
Masanori Abe
Masanori Abe er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben FC Gifu (2019).
Wilkins Nunatak
Wilkins Nunatak er den nordaustlegaste av tre nunatakar. Dei ligg 6 nautiske mil (11 km) sørvest for Ickes Mountains på kysten av Marie Byrd Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959-65. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Melvin L. Wilkins i US Navy, som var kvartermeister ombord på USS «Glacier» under utforskinga av denne kysten, 1961-62.
Ica (fleirtyding)
Ica er eit namn på elvar i Sør-Amerika:
Ica er politiske einingar i Peru:
ICA er eit svensk konsern:
Jérémie
Jérémie (haitisk: Jeremi) ein by i Haiti og hovudstad i departementet Grand’Anse i Haiti. Han hadde eit folketal på om lag 31 000 i 2003. Byen er nesten isolert frå resten av landet.
Far til forfattaren Alexandre Dumas den eldre, general Thomas-Alexandre Dumas, vart fødd i Jérémie.
Ryoto Higa
Ryoto Higa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Gifu og Blaublitz Akita.
Askerbanen
Askerbanen er ei dobbeltspora jarnbaneline mellom stasjonane Lysaker i Bærum kommune på grensa til Oslo og Asker i Asker kommune.
Askerbanen er konstruert for høg fart og avlastar den gamle dobbeltspora Drammenbanen på denne sterkt trafikkerte strekninga ved å take fjerntrafikken og mykje av godstrafikken, medan Drammenbanen hovudsakleg vert reservert for den lokale trafikken i dette tettfolka området. Askerbanen har berre dei fire stasjonane Asker, Sandvika, Lysaker og Skøyen, som er sams for både Askerbanen og Drammenbanen, medan Drammenbanen har langt fleire haldeplassar på same strekninga.
Det meste av Askerbanen ligg i dobbeltspora tunnel; det er berre forbi Sandvika i Bærum kommune og ei stutt strekning ved Åstad i Asker kommune at bana ligg i dagen.
Det fyrste byggesteget av Askerbanen, parsellen mellom Sandvika stasjon i Bærum kommune og Asker stasjon i Asker kommune, vart opna i 2005. Det andre byggesteget, parsellen mellom Sandvika stasjon og Lysaker stasjon i Bærum kommune, vart opna i 2011.
Framtidig utbygging
Det er planlagt å forlenge banen til Skøyen stasjon i Oslo. Det er imidlertid ikkje prioritert og er ikkje med i Nasjonal transportplan 2014-2023. Denne utbygginga har òg samanheng med kva for løysing ein etterkvart vil velje for ein ny dobbeltspora tunnel gjennom Oslo.
Schalunen
Schalunen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 500 meter over havet.
Henrik L’Abée-Lund
Aktiv
L'Abée-Lund vann sølvmedaljen på 10 km under NM i skiskyting 2010 på Simostranda, hans einaste individuelle NM-medalje pr 2015. Norsk meister vart Emil Hegle Svendsen.
L'Abée-Lund debuterte i verdscupen i skiskyting i 2011-sesongen. Han var med då Noreg vann verdscup-stafetten i Hochfilzen 9. desember 2012. Seinare i 2013-sesongen fekk han sin fyrste individuell pallplass i verdscupen, ein tredjeplass på 10 km i Sotsji. Høgdepunktet i karriere hans kom då han fekk gå den andre etappen for det norske laget som vann gull i 4 x 7,5 km stafett under VM i skiskyting 2013 i Nové Město na Moravě i Tsjekkia. Ole Einar Bjørndalen, Tarjei Bø og Emil Hegle Svendsen var dei andre gullvinnarane. I same meisterskapen kom han på niandeplassen og vart beste nordmann i 20 km normalprogram.
I januar 2014 vart L'Abée-Lund nummer tre i ein jamn jaktstart i Antholz, knapt fem skundar bak vinnaren. Færre sterke prestasjonar etter den tid førte mellom anna til at han ikkje fekk plass i troppa til VM i skiskyting 2016 på hans heimearena i Holmenkollen.
Rüschegg
Rüschegg er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 890 meter over havet.
Han omfattar landsbyane Heubach, Hirschhorn, Gambach og Graben. Rüschegg ligg i Alpenvorland ved foten av Ochsen (2188 m), Bürglen (2165 m) og Gantrisch (2175 m), som dannar den sørlege grensa til kommunen.
Teheran
Teheran (persisk تهران [tʰɛhə'rɑ:n] el. [tʰɛh'rɑ:n]), stundom skrive Tehran, er hovudstaden i Iran. I Teheran bur om lag 7,4 millionar menneske — medrekna forstadene om lag 11 millionar (1. januar 2004).
Teheran ligg nord i Iran på 1200 moh. ved elvane Jajrud og Karaj.
Det har budd menneske i teheranområdet frå kring 6000 fvt., men ein reknar at sjølve byen Teheran vart grunnlagt på 800-talet.
Bakgrunnsstoff
Offisielle
Jairo Luis Blumer
Jairo Luis Blumer er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Sanga FC.
Arkhangelskiy Nunataks
Arkhangel'skiy Nunataks er ei gruppe spreidde nunatakar kring 5 nautiske mil vest for den sentrale delen av Lazarev Mountains. Dei vart fotograferte av U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946–47, Den sovjetiske antarktisekspedisjonen i 1958, og Australian National Antarctic Research Expedition i 1959. Den største av dei vart namngjeven av den sovjetiske ekspedisjonen etter den sovjetiske geologen Andrej Arkhangelskij og dette namnet vart seinare tilrådd for heile gruppa av Australian Antarctic Names and Medals Committee.
Hol hammo‘éd
Hol hammo‘éd (hebr. חוֹל הַמּוֹעֵד ḥol hammo‘éd) er halvheilagdagane (eller romhelga) mellom dei første og siste dagane av dei vekelange høgtidene pesah (jødisk påske) og sjabu‘ót (lauvhyttefesten). I Israel, der desse høgtidene varar i sju dagar, er første og siste dag fulle heilagdagar og andre til sjette dag er hol hammo‘éd. Reformjødedommen følgjer same skikk som Israel. Andre jødiske retningar utanom Israel feirar desse høgtidene i åtte dagar, og tredje til sjette dag er rekna som hol hammo‘éd.
Ein parallell til hol hammo‘éd finn vi i den skandinaviske romjula, der dagane mellom helgedagane i jula og nyårskvelden blir rekna som del av jula, men utan å ha full helgestatus.
Eva Fett
Eva Nissen Fett, opphavleg namn Eva Nissen Meyer, var den fyrste kvinnelege arkeologen i Noreg, med magistergrad frå Universitetet i Oslo i 1933 med avhandlinga Relieffspenner i Norden. Ho var fødd og døydde i Bergen.
Etter eksamen arbeidde ho ved Bergens Museum i Bergen i tre år med både museumsarbeid og som feltarkeolog på vegner av professor Johannes (Johs.) Bøe, og var elles knytt til dette museet, men hadde aldri fast arkeologisk stilling. Ho gifta seg med arkeologen Per Fett rett før andre verdskrigen, fekk med tida fire born, og gjorde mykje av sitt arkeologiske arbeid «attmed kjøkkenbenken». Forskinga hennar hadde særleg å gjere med busetting i ymse lokalsamfunn over eit tidsspenn frå eldre steinalder til vikingtida, og ho har skrive bidrag til fleire bygdebøker over heile Vestlandet om dette emnet. Saman med ektemannen som bidragsytar skreiv ho Sydvestnorske helleristninger: Rogaland og Lista, som vart utgjeve i 1941.
Valberg
Valberg er ein tidlegare kommune i Nordland fylke, no ein del av Vestvågøy kommune.
Valberg var ein del av Borge formannskapsdistrikt som vart oppretta i 1837. I 1927 vart Valberg skild ut frå Borge som eigen kommune, men vart slått saman med fleire andre kommunar til den nye Vestvågøy kommune den 1. januar 1963. Ved samanslåinga hadde Valberg 662 innbyggjarar.
Masatoshi Ishida
Masatoshi Ishida er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC, SC Sagamihara og Thespakusatsu Gunma.
Iva Karagiosova
Iva Sjkodreva (bulgarsk: Ива Шкодрева, ), gift Iva Karagjozova (bulgarsk: Ива Карагьозова), er ein bulgarsk tidlegare skiskyttar frå Samokov, vest i Bulgaria. Ho vann eitt VM-sølv og to VM-bronsar i 1990 og 1991.
Aktiv
Sjkodreva deltok i VM i skiskyting 1988 i Chamonix og vart nummer åtte i 15 km, berre 16 år gammal. I same sesongen vann ho to tevlingar i verdscupen i skiskyting, eitt i Ruhpolding og det andre i Antholz.
To år seinare var Sjkodreva med på Bulgaria sitt lag som fekk bronsemedalje i lagtevlinga under verdsmeisterskapen i Oslo. Dei same fire kvinnene; Marija Manolova, Silvana Blagojeva, Nadesjda Aleksijeva og Sjokdreva, tok eit steg opp på sigerspallen etter at same øvinga var avvikla under VM i skiskyting 1991 i Lahti. I den same meisterskapen vann Sjkodreva bronse i 15 km, bakom tyske Petra Schaaf og Grete Ingeborg Nykkelmo frå Noreg.
I 1993 tok Iva Kargiosova sin tredje og siste verdscupsiger, atter ein gong i 15 km og i Antholz. Ho vart nummer seks i same øvinga under VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding. Sidan klarde ho ikkje å hamle opp mot dei beste kvinnelege skiskyttarane. Ho la opp etter 2003-sesongen.
Scheunen
Scheunen (German: "barn") er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 575 meter over havet.
Rug
Rug (Secale cereale ssp.cereale) er ein økonomisk viktig kornart og kulturplante i tempererte klima, med nær 90 % av verdsproduksjonen i Europa og Russland. Rug blir i hovudsak brukt til brød.
Botanikk
Rug høyrer til rugslekta og grasfamilien (Poaceae). Den er i nær slekt med kveite og bygg som er i same familien. Liksom dei har rug 7 kromosom i genomet, med stor grad av likskap i innhald og rekkefølge av gena. Ruggenomet er noko større med kring 7 milliardar basepar. Rug er ein diploid art med 14 kromosom. Ulik dei andre kornartane er rugen ein streng kryssbefruktar som er vanskeleg å innavle, men det er mogleg og brukt i foredling av dei F1-hybridane som i stor grad blir dyrka i dag.
Agronomi og økologi
Det meste av produksjonen er som haustrug, her i landet sådd i første delen av september og hausta august neste år. I Noreg er rug den høgast ytande kornarten med ei middelavling i toppåret 2014 på 626 kg/dekar. Hybridsortar gjer det generelt betre enn vanlege rugsortar og haustkveite, også under økologisk dyrking. Rug er meir vinterherdig og trivst best i kontinentale strok. Den har eit sterkt rotsystem og toler tørkesvak sandjord og sur jord betre enn andre kornartar. Slike stresspåkjenningar gjer at rugen har sitt kjerneområde i Baltikum og Aust-Europa. Den gamle finske svedjerugen klarte seg derfor bra i sur skogsjord. Den har også ei spesielt god evne til å buske seg (danne sideskot) fordi den av mangel på såkorn ofte blei sådd eitt og eitt frø.
Rugen er sterk mot sjukdomar, men er utsett for mjølauke (mjøldrøye, Claviceps purpurea) i år med dårleg bestøving. Dei dannar svarte sklerotiar der kornet skulle vere, og desse innheld svært giftige alkaloid som gjer mjølet helsefarleg. Hekseprosessane i Finnmark på 1600-talet er blitt knytt til år med giftig rug.
Opphav og historie
Rug stammar frå Secale cereale ssp. vavilovii som veks vill i Sørvest-Asia. Rug er påvist sanka og kanskje dyrka allereie 9000 f.Kr., i Syria, men det er omstridd om det var dyrka typar. Iallfall forsvinn rugen att som kulturplante og dukkar først opp i Nord- og Aust-Europa i sein bronsealder. Den vanlege oppfatninga er at den var eit ugras i bygg og kveite, som så i desse områda tok over på dårlegare jordartar. Å dyrke rug kan ha skjedd så tidleg som 200 e.Kr, men omfattande dyrking som kornslag kom først i Mellomalderen. Olaus Magnus skriv i 1550 at det berre er i Finland at rug er dagleg kost. Den finske forskaren Hannu Ahokas hevdar at rugen først blei domestisert, dvs. dryssfri, i Finland. Praksisen med å brenne greiner på åkeren ville ta livet av ugrasfrø i jordsmonnet, inklusive dryssande rugfrø. På den måten blei det eit hardhendt utval mot dryssing. Ahokas set den omfattande handelen med såkorn frå Finland i samband med dette. Dette er ikkje det same som svedjejordbruk, som var å svi ned skogen og så forlate åkeren etter få år.
Bruksområde
Rug er i hovudsak brukt til brød og har gluten, men har ikkje kveitens evne til å danne proteinnettverk. Dessutan er proteinprosenten klart lågare. Eit høgare innhald av pentosanar hemmar også danninga av gluten, men dei vil i staden svelle og fange opp CO2 ved sakte gjæring med surdeig. Rugbrødbakst med 100 % rug krev surdeig om det skal bli heva. Syringa bevarer stivelsen, fordi lågare pH hemmar dei stivelsesnedbrytande enzyma (amylase). Dersom stivelsen blir brote ned før hausting pga. groskadar, som lett skjer i rug, kan det øydelegge bakeeigenskapane. Fordi rug har mykje av enzymet fytase, blir den elles ufordøyelege fytinsyra effektivt broten ned i ein surdeig. Dei tyske landbrøda (Mischbrot) er rug blanda med kveitemjøl og syra. Det tyske Pumpernickel (og dansk rugbrød) er 100 % rugbrød av svært grovmale mjøl og heilkorn, Etter syring er det kokt ved 120 gradar i 16-24 timar. Knekkebrød er knytt til område der kvaliteten på rugen ofte ikkje var god nok til å bake brød. Rug er også brukt til dyrefor og som råstoff i spritproduksjon (bl.a. vodka). Dei siste 15 åra har rug brukt til biogass eller bioetanol, fått betydeleg omfang i Tyskland.
Tradisjonar og kultur
Rugtradisjonane er sterke i Aust-Europa frå Finland til Ungarn og vest til Tyskland. Den tradisjonelle grensa mellom rug- og kveitebrødsland gjekk i Rhindalen. Lenger aust var haustkveite ikkje årssikker nok og/eller jordsmonnet for dårleg, Den tradisjonelle kulturkløfta mellom Tyskland og Frankrike var og symbolisert med rug- og kveitebrød.
Alexander Cone
Alexander Cone er ein 1978 moh kjegleforma nunatak i All-Blacks Nunataks, vest for Churchill Mountains i Antarktis. Han vart namngjeven etter John Alexander, som var involvert i operasjonane ved Cape Hallett, Scott-basen og Cape Roberts Project i mange år, frå 1984 og frametter.
Rug
Produksjon
Rug vart fyrst dyrka i Noreg kring år 400 i Rogaland. På slutten av 1800-talet vart rug vanlegare i Noreg. I 1907 var det 150 000 dekar med rug i Noreg. I åra 2006-2015 var det dyrka 62 000 dekar i gjennomsnitt.
Dei største rugprodusentlanda i 2013
Buksnes
Buksnes er ein tidlegare kommune i Nordland fylke som har vore ein del av Vestvågøy kommune sidan 1963.
Historie
Han blei oppretta som Buksnes formannskapsdistrikt i 1837. Hol blei skilt ut frå Buksnes 1. juli 1919. Etter delinga hadde Buksnes 3 188 innbyggjarar. 1. januar 1963 blei Buksnes, Borge, Hol og Valberg slått saman til den nye Vestvågøy kommune. Ved samanslåinga hadde Buksnes 4 416 innbyggjarar.
Kultur
Buksnes kyrkje er frå 1905 og er ei trekyrkje i dragestil.
Elva Ica
Ica er ei 220 kilometer lang elv i Peru som renn sørover frå høglandet i Huancavelica-regionen til Stillehavet gjennom Ica-regionen og passerer regionhovudstaden Ica.
Go Iwase
Go Iwase er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Kyoto Sanga FC og FC Gifu (2019).
Elva Ica
Det naturlege nedslagsfeltet for Ica er 7 711 km², men eit prosjekt som freista å auke og regulere vasstilførsla, Choclococha, har lagt til 392 km².
Camaná
Elvane Colca, Molloco og andre mindre elvar går saman til Majes. Majes endrar namn til Camaná få titals kilometer frå utlaupet.
Ryosuke Tamura
Ryosuke Tamura er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Sanga FC og Sagan Tosu.
Eiichi Katayama
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Formannskapsdistrikt
Formannsskapsdistrikt var ei administrativ eining som blei innført i Noreg gjennom formannskapslovene av 14. januar 1837. Det blei då oppretta 373 formannskapsdistrikt.
I følgje § 1 av formannskapslovane skulle kvart prestegjeld i landet no utgjera eit eige formannskapsdistrikt. På denne måten blei den kyrkjelege inndelinga av landet òg avgjerande for den verdslege delinga og styringa.
Matrikkelloven som kom i 1853 innførte nemningane kommune og herad (herred på bokmål) som erstatning for formannskapsdistrikt.
100 år etter at formannskapslovene blei innført, i 1936, var det 682 herad (landkommunar) og 65 bykommunar i Noreg. Blant byane hadde 43 status som kjøpstad og 22 som ladestad.
Hiromasa Tanaka
Hiromasa Tanaka er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Arrowhead Nunatak
Arrowhead Nunatak er ein lang, smal nunatak 7 nautiske mil søraust for Sullivan Nunatak nær toppen av Nimrodbreen. Han vart kartlagd og fekk dette namnet av den nordlege geolog-gruppa frå New Zealand (1960–61) fordi han i planet likna ein pilspiss (arrowhead på engelsk).
All-Blacks Nunataks
All-Blacks Nunataks er ei gruppe kjenneleg nunatakar som ligg halvvegs mellom Wallabies Nunataks og Wilhoite Nunataks søraust i Byrd Neve. Han vart namngjeven av geolog-gruppa frå New Zealand (1960–61) etter det kjende det newzealandske landslaget i rugby.
Gudleiv Bø
Gudleiv Bø er professor i nordisk litteratur ved Universitetet i Oslo. Han har utgjeve bøker om Arne Garborg, Henrik Ibsen, om folkedikting og populærkultur og har òg publisert ei rekkje artiklar om litterære emne i tidsskrift og samleverk.
Kazuki Chibu
Kazuki Chibu er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Numerus
Numerus er ein grammatisk kategori som uttrykkjer talet på referensar. I språk i vår del av verda finst det to- og trenumerussystem. Norsk har eit tonumerussystem. Forma bok blir ofte brukt til å vise til ei bok, mens forma bøker blir brukt til å vise til fleire enn ei bok. I dei samiske språka har verba og pronomena eit trenumerussystem, med singularis, dualis og pluralis, som viser til ein, to eller fleire referentar, mun boađán / moai bohte / mii boahtit, «eg kjem / vi to kjem / vi (fleire enn to) kjem».
Rímac
Elva Rímac (quechua: pratsam; tilnamn på spansk el Río Hablador : elva som snakkar) renn vestover frå Andes til Stillehavet gjennom Lima-regionen og hovudstaden Lima i Peru og er den mest vektige drikkevasskjelda for Lima-metropolen med Callao.
Rímac dekkjer eit nedslagsfelt på 3 312 km² og har ei lengd på 160 kilometer. Bassenget har 191 innsjøar. Ho startar 5 508 moh. i Nevado Paca i Andesfjella. Øvste delen av elva renn gjennom Huarochirí-provinsen, deretter Lima-provinsen. Utlaupet er i Callao, like ved Jorge Chávez internasjonale lufthamn. Dei største sideelvane er elvane Santa Eulalia, San Mateo o Alto Rímac, Blanco og Surco. I 1962 bygde styresmakta ein 10 kilometer lang tunell forma som ein hevert for å auke drikkevasstilførselen til Rímac med ekstra vatn frå laguna Marcapomacocha. Før tunellen kom var Marcapomacocha ei kjelde til Mantaro og Amazonaselva.
I 1998 vart det oppretta eit reservat i Lima-provinsen, Zona Reservada del Valle del Río Rímac, der miljøet skal vernast og reinskast etter mykje forsøpling og tømming av avlaupsvatn. Elveleiet er habitat for artar som sporvefalk (Falco sparverius), grønisfugl (Chloroceryle americana) og kvitkinnand (Anas bahamensis) samt hegrar som snøhegre (Egretta thula), kvitibis (Eudocimus albus) og natthegre (Nycticorax nycticorax).
I Lima by finst det mange bruer over Rímac, den mest vidkjente er Puente de Piedra frå 1610, òg kalla Puente Trujillo.
Schlosswil
Schlosswil er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 753 meter over havet.
Neådalssnota
Neådalssnota har ei langt søraustside og er derfor eit av dei lettast gjenkjennelege fjella i Trollheimen.
Pat Rizzo
Rizzo byrja å spele i 1960-åra med The Cufflinks, før han byrja å spele saksofon og fløyte i Sly and the Family Stone Han skulle opphavleg erstatte det opphavlege medlemmet Jerry Martini, som hamna i ein krangel med Sly Stone, men åbde Martini og Rizzo vart verande i bandet og vart gode vener. Han erstatta seinare Charles Miller War. I denne tida spelte han òg med Tito Puente og Frank Sinatra.
Rizzo spelte på Ry Cooder-albumet Chicken Skin Music i 1976, konsertalbumet Show Time i 1977 og albumet Jazz i 1978 og han akkompagnerte Cooder på Europaturneen hans i 1977.
Kento Kato
Kento Kato er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Schwarzenburg
Schwarzenburg er ein kommune i distriktet Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 792 meter over havet.
Kommunen vart skapt 1. januar 2011 då kommunane Wahlern og Albligen vart slått saman.
Kyrkja i Wales
Frå Reformasjonen til 1920 var den anglikanske kyrkja i Wales del av Den engelske kyrkja, og statskyrkja i Wales var Den engelske kyrkja. Tidleg på 1900-talet, under press frå frikyrkjelege politikarar, vedtok det britiske parlamentet å skilje den anglikanske kyrkja i Wales frå Den engelske kyrkja gjennom Welsh Church Act 1914. I 1920 vart Kyrkja i Wales fristilt. Dette førte til at Wales, i motsetnad til England, ikkje lenger hadde noka statskyrkje.
Kyrkja i Wales er derfor fullstendig uavhengig av både staten og Den engelske kyrkja; men Kyrkja i Wales anerkjenner erkebiskopen av Canterbury som titulær andeleg leiar av Den anglikanske kommunionen, sjølv om han ikkje har formell myndigheit over Kyrkja i Wales.
Kyrkja i Wales er medlem av Porvoo-fellesskapet.
Kyrkja tillét prestevigsel av kvinner i 1996, og den første kvinnelege presten blei verksam i januar 1997. I 2008 var meir enn 20 % av prestane i kyrkja kvinner. I 2013 godkjende kyrkja at kvinner kunne bli biskopar.
Anna Stang
Anna Stang (fødd Anna Sophie Margrethe Holmsen) var ei norsk kvinnesakskvinne. Ho var den første kvinna som blei Formand i Norsk Kvinnesaksforening, som ho leia frå 1885 til 1886. Ho tok over etter at Hagbart Berner hadde gått av som den første formannen for foreninga.
Ho dreiv privat pikeskole på Kongsvinger i 17 år.
Anna Stang var gift med statsminister Jacob Stang og dei var foreldre til seinare forsvarsminister Georg Stang.
Kvanndalstinden
Kvanndalstinden er eit fjell på 1744 moh. i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Kvanndalstinden er ein spiss og relativt utilgjengeleg topp, omkransa av brear. Toppen vart først klatra av den britiske tindeklatraren William Cecil Slingsby, Charles Hopkins og Lars Jansen i 1885. Etterpå skal Slingsby ha karakterisert Kvanndalstinden som «det brattaste fjellet i Europa».
Fjellet har fleire alternative ruter til toppen. Den mest populære av desse er Vestryggen, som ofte vert klatra i samband med traversen over Venjetindan. På vestryggen finn ein òg den spektakulære pinakkelen Torshammeren.
Klaus Peter Nickel
Klaus-Peter Nickel er ein tysk språkforskar og pedagog frå Danzig, nå Gdańsk i Polen. Han flytta til Kautokeino i 1960 og arbeidde som reingjetar. Nickel har skrive standardgrammatikken over nordsamisk, Samisk grammatikk frå 1990, ei lærebok i samisk, Máhtátgo sámegiela? i lag med Ánne Ristiinna O. Hætta, ei lærebok i nordsamisk, Davvin 1-4 frå 1983-85 i lag med Inga Guttorm og Johan Jernsletten, og ei samisk–tysk ordbok Sámi-duiskka sátnegirji - Saamisch-deutsches Wörterbuch frå 2006 i lag med Pekka Sammallahti.
Yoshitatsu Itano
Yoshitatsu Itano er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Kyrkjetaket
Kyrkjetaket i Isfjorden i Romsdal er eit fjell som strekkjer seg 1439 meter over havet. Det vart kåra til eit av dei 10 beste toppturfjella i Noreg av skimagasinet Fri Flyt.
Stettlen
Stettlen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 570 meter over havet.
Olve Nuva
Olve Nuva (Ǫlvir hnúfa) var ein norsk skald som levde på slutten av 800-talet og i byrjinga av 900-talet.
Far hans var Kåre Vemundsson (Berle-Kåre eller Berdlu-Kåre) frå garden Berle ved Hornelen i Bremanger. Bror hans var Øyvind Lambe, lendmann på Sandnes i Alsta som var farfar til skalden Øyvind Skaldespiller. Syster til Olve var Salbjørg som var gift med Kveldulv Bjalvesson og ho var såleis bestemor til skalden Egil Skallagrimsson. Sonen til Salbjørg var Torolv Kveldulvsson.
I Skaldatal er Olve nemnt som ein av skaldane hjå Harald Hårfagre og han var samtidig med skaldane Torbjørn Hornklove og Audun Illskælda. Det meste vi elles veit om Olve, er det vi kan lese om han i soga om Egil Skallagrimsson. Han er så vidt omtala i islendingesoga om Gull-Tore (gull-Þóris saga).
Vi kjenner til desse dikta av Olve Nuva: «Lausavise» og «Dikt om Tor».
Det optiske spekteret
Det optiske spekteret, visuelt spektrum eller fargespekteret er eit fellesnamn for dei synlege bølgjelengdene til elektromagnetisk stråling.
Yuki Tanaka
Yuki Tanaka er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Hervé Télémaque
Hervé Télémaque er ein haitisk-fransk samtidskunstnar som er assosiert med narrativ og figurativ kunst. Uttrykksformene hans er måling og grafikk. Télémaque er ein viktig representant for avantgardekunsten som utvikla seg i Frankrike i 1960- og 1970-åra.
Hervé Télémaque forlét Haiti i 1957 og studerte ved Art Students League of New York i USA fram til 1960. Der oppdaga han den abstrakte ekspresjonismen og surrealismen som då var populært blant dei USA-amerikanske kunstnarane, og spesielt Arshile Gorky. Hans eigen kunst utvikla seg likevel meir i retning av popkunsten.
Tidleg i 1960-åra fekk kunsten hans internasjonal merksemd, og verka hans kom med på større internasjonale utstillingar. I 1964 var han til dømes med på den 32. Veneziabiennalen.
Han har budd og arbeidd i Paris sidan 1961. Télémaque var ein av dei fyrste kunstnarane innan popkunst i Frankrike. Ved sidan av måling, arbeider han også med kollasjar og montasjar, fyrst og fremst med bruk av farga papir.
Tägertschi
Tägertschi er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 604 meter over havet.
Spikkestadbanen
Spikkestadbanen eller Spikkestadlinja, vanlegvis helst kalla Røykenbanen, er ei 14 km lang einspora jarnbaneline frå Asker stasjon til Spikkestad stasjon i Asker kommune.
Bana har elektrisk drift, og var tidlegare ei strekning av Drammensbanen mellom Oslo og Drammen. Etter at den dobbeltspora Liertunnelen og ny bane over Lierstranda vart opna i 1973, gjekk Drammensbanen beinveges frå Asker stasjon til Drammen i staden for den lange vegen i ei stor sløyfe om Spikkestad i Røyken og ned til Lierbyen i Lier kommune. Den gamle strekninga mellom Asker og Spikkestad kunne difor gjerast om til lokalbana Spikkestadbanen. Haldeplassen Gullaug i Lier kommune vart til å byrje med oppretthalde som endehaldeplass for passasjertrafikken på banen. Men frå 1994 vart bana gjort kortare ved at Spikkestad stasjon i Røyken kommune vart endehaldeplassen. No er det haldeplassen Lier ved munningen av Liertunnelen på Drammensbanen som er den næraste jarnbanehaldeplassen for det stroket som haldeplassen Gullaug låg i tidlegare. På strekninga frå Spikkestad via Lierbyen til Drammen er skjenegangen fjerna og mykje av traseen omgjort til gang- og sykkelveg.
Spikkestadbanen har stasjonane og haldeplassane Asker, Bondivatn, Gullhella og Heggedal i den opphavlege Asker kommune, og Hallenskog, Røyken, Åsåker og Spikkestad i den tidlegare Røyken kommune.
Per Oskar Kjølaas
Per Oskar Alfred Kjølaas var biskop i  Nord-Hålogaland bispedøme i Den norske kyrkja frå 2002 til 2014.
Bok
Bok (frå norrønt bók ) er ei samanbinding av fleire blad av papir, pergament eller anna eigna materiale. Materialet er samanføyd langs ei side, ryggen, og som regel bunde inn i eit meir robust materiale. Den som skriv ut ei bok blir kalla ein forfattar, den som gjev henne ut, ein utgjevar.
I overført tyding kan òg bok vera eit litterært verk, eller delar av eit verk (til dømes Ringdrotten, fyrste bok, eller Fyrste Mosebok).
Historie
Ved midten av 1400-talet tok ein i bruk blokktrykking i Europa. Teknikken går ut på å skjera ut eller gravera inn ei heil side på ei tre- eller metallblokk, og så trykka sida ut frå denne. Dette gjorde det noko lettare å laga fleire kopiar av kvar side; men framleis var boklaging ein arbeidskrevjande prosess.
Etter at Johann Gutenberg fann opp ein metode der ein kunne trykka med utskiftbare typar blei det lettare å masseprodusera bøker. Medan bøker tidlegare hadde høyrt til dei rike og mektige blei det no etter kvart mogleg for vanlege folk å eiga dei.
Per Oskar Kjølaas
Kjølaas har teologisk utdanning frå Menighetsfakultetet i Oslo, og vart cand.theol. i 1974. Han har hatt undervisningsstillingar og prestestillingar, fram til han vart utnemnd til biskop av Nord-Hålogaland i 2002.
Han snakkar svært godt samisk, og han har vore ei drivkraft i arbeidet for å få Bibelen omsett til den nye nordsamiske rettskrivinga. Han har skrive boka Bibelen på samisk (Oslo, 1995), og har også omsett m.a. Luthers vesle katekisme til nordsamisk.
Kjølaas var medlem av Gjønnes-utvalet som greidde ut tilhøvet mellom kyrkja og staten i Noreg, og la fram instillinga si 31. januar 2006.
Kenneth L. Pike
Kenneth Lee Pike var ein amerikansk lingvist og antropolog. Han var ein leiande figur i Summer Institute of Linguistics frå 1940 og fram til han døydde. Pike utførte feltarbeid i Sør- og Mellomamerika, og seinare i Afrika og Søraustasia.
Pike er kjend for sin grammatiske teori tagmemics og for sin analysemetode emic-etic. Boka hans om tonespråk frå 1945 (Tone languages: The nature of tonal systems, with a technique for the analysis of their significant pitch contrasts) var eit tidleg verk innanfor typologisk forsking på tonespråk.
Enoch Powell
Enoch Powell var ein britisk konservativ politikar som sat i parlamentet frå 1950 til 1987, og var helseminister frå 1960 til 1963. Powell var ein kontroversiell politikar med sterke meiningar, og er best kjend for ettertida for Rivers of Blood-talen sin, som gjekk til åtak på innvandringssynet til dei britiske styresmaktene. Talen skapte store reaksjonar, og førte til at han mista plassen sin i skuggekabinettet.
Liv
John Enoch Powell var fødd i Birmingham som son av Ellen Mary Powell, fødd Breese, og Albert Enoch Powell, ein rektor av walisisk opphav. Familien flytta til Kings Norton i 1918, då Powell var seks. Han utmerkte seg som elev ved King Edward's School i Birmingham og studerte frå 1930 ved Trinity College i Cambridge. Også her fekk han særs gode resultat i faga sine, latin og gresk. Han lærte også urdu.
Powell blei utnemnd til professor i gresk ved Universitetet i Sydney i 1937, berre 25 år gamal, men forlet Australia så snart andre verdskrigen braut ut for å verva seg som soldat. Han vart først send til Nord-Afrika og seinare til India. I løpet av krigen blei han forfremma ei rekke gonger, og frå å ha verva seg som meinig ende han opp som brigader.
Politikk
Etter krigen gjekk Enoch Powell inn i politikken for dei konservative, og blei vald inn i parlamentet frå eit valområde i Wolverhampton i 1950. Han peika seg ut som ein god talar, mellom anna levande engasjert i kva det ville seia å vera britisk.
20. april 1968 heldt Powell talen han er blitt best kjend for i ettertid. Her snakka han om frykta mange kvite britar hadde mot mørkhuda innvandrarar frå elles i det britiske samveldet. Særleg hadde han imot den nyleg vedtekne loven Race Relations Act, som gjorde det forbode å diskriminera nokon frå husvære, jobbar eller offentlege tilbod på grunnlag av etnisitet eller nasjonalitet. I talen siterte han anonyme urolege britar, spådde at tilhøvet mellom ulike folk ville bli meir anstrengt og at 10 % av alle britar ville vera mørkhuda i 2000 (7,9 % sa dei var frå ein etnisk minoritet i den britiske folketeljinga i 2001) og viste til eit Vergil-sitat då han sa at «Like the Roman, I seem to see 'the River Tiber foaming with much blood'.» For folk som ikkje kjende opphavet til sitatet høyrdest dette sjokkerande ut, og talen er sidan blitt kjend som «Rivers of blood».
Mange kritiserte Powell for å vera ein rasist og ha auka rasemotsetningar i samfunnet. Partileiaren Heath gav Powell avskjed frå skuggekabinettet, men Powell fekk stor støtte frå arbeidarar og andre. Han fekk likevel aldri nokon høgare post i politikken igjen.
Powell var òg kraftig motstandar av at India skulle få sjølvstende.
Ettermæle
Powell er også blitt nemnd i britiske fleirkulturelle verk, som filmen East is East, The Buddha of Suburbia av Hanif Kureishi og White Teeth av Zadie Smith.
Kodai Fujii
Han spela for klubben Kamatamare Sanuki.
Pompée Valentin Vastey
Pompée Valentin Vastey eller Pompée Valentin, Baron de Vastey var ein haitisk forfattar, lærar og politikar. Vastey var av blanda opphav, med fransk far og haitisk mor.
I 1804, då Haiti erklærte seg sjølvstendig frå Frankrike, vart han kontorsjef for finansminister Andre Vernet, under leiing av Jean-Jacques Dessalines.
I 1811, då Henri Christophe erklærte seg sjølv som konge over Haiti, vart Vastey sekretæren hans. Seinare vart han også privatlærar for sonen hans, Victor Henri. Vastey hevda også at han hadde slåst i hæren til Toussaint og var tremenning til den franske romanforfattaren og dramatikaren Alexandre Dumas den eldre. Vastey er best kjend for essaya sine om historia og samtida i Haiti. I Le Système Colonial Dévoilé kritiserte han til dømes dei dåverande raseteoriane.
Han vart avretta i eit opprør mot kongen i 1820.
Cor Lemaire
Cornelis Johannes Lemaire, kjend som Cor Lemaire, var ein nederlandsk pianist, dirigent og komponist. Han er best kjend for sitt samarbeid med Wim Kan og Annie M.G. Schmidt.
Lemaire kom frå ein kunstnarisk familie. Foreldra hans var Jan Lemaire sr. og Anna Anken, og bror hans var skodespelaren Jan Lemaire jr..
Eurovision Song Contest 1956
Nederland deltok i Eurovision Song Contest 1956 i Ligano i Sveits med «Voorgoed» og «De vogels von Holland», der Lemaire hadde skrive sistnemnde. Kvart land deltok med to bidrag kvar, og det er ikkje kjend kva for poengsum eller plassering dei fekk. Av di røystgjevinga aldri vart offentleggjort kunngjorde ganske enkelt ein talsperson at Sveits hadde vunne.
Vegard Ulvang
Vegard Ulvang er ein norsk langrennslaupar frå Kirkenes i Sør-Varanger kommune.
Han var med i OL i Calgary (1988), Albertville (1992) og på Lillehammer (1994) og fekk tre gull, to sylv og ein bronsemedalje. I perioden 1989–1997 vann han 9 renn i verdscupen. Han vann verdscupen samanlagt i 1990 og kom på andreplass i 1989 og 1992.
Etter at Ulvang la opp som skirennar har han byrja med ein eigen kleskolleksjon, og var elles ofte å sjå på TV 2 saman med Arne Hjeltnes, Arne Brimi og Bjørn Dæhlie i programmet Gutta på tur.
Jiu
Jiu (latinsk Rabon; ungarsk Zsil) er ei elv sør i Romania. Ho startar nær Petroșani der elvane Jiul de Vest og Jiul de Est renn saman.
Ho renn sørover gjennom dei rumenske fylka Hunedoara, Gorj og Dolj før ho munnar ut i Donau eit par kilometer oppfor den bulgarske byen Orjahovo. Ho har ei lengd på 331 km og eit nedslagsfelt på 10 070 km².
Den øvre Jiudalen rundt Petroşani og Lupeni er det største kolgruveområdet i Romania.
Buar og landsbyar
Jiu renn gjennom følgjande byar frå kjelda til munningen: Petroșani (Jiul de Est), Lupeni (Jiul de Vest), Bumbești-Jiu, Turcinești, Târgu Jiu, Filiași, Craiova
Kohei Fujita
Kohei Fujita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kamatamare Sanuki.
Indre Sula
Indre Sula er eit fjell i Surnadal kommune i Møre og Romsdal som ligg i fjellkjeda Trollheimen.
Hiroshi Hatano
Hiroshi Hatano er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane MIO Biwako Kusatsu, Mitsubishi Mizushima og Kamatamare Sanuki.
Den andre industrielle revolusjonen
Den andre industrielle revolusjonen er ei nemning på endringar i samfunnet i tida frå 1871 til 1914, som eit framhald av den industrielle revolusjonen.
I 1871 vann eit samla Tyskland den fransk-prøyssiske krigen og tok opp i seg det industrialiserte området Lorraine. Krigen auka satsinga på utvikling av ny teknologi. I 1914 innleia fyrste verdskrig ei ny tid der teknologisk utvikling var knytt til krig.
I denne tida var det ei sterk utvikling innan kjemisk industri, elektrisk industri, petroleumsindustri, og stålindustri. Masseproduksjon av forbruksvarer vart òg utvikla i denne tida. Døme kan vera produksjon av matvarer, tekstilar og utvikling av transporttenester. Underhalding og media med tidleg kinofilm, radio og grammofon auka sterkt og mange fekk arbeid innan sektoren. Effektivisering og auking av produksjonen var faktorar som leidde fram til depresjonen i mellomkrigstida og den såkalla «nyimperialismen».
I USA var det ei sterk utvikling innan industri knytt til elektrisitet. Oppfinnarar som Nikola Tesla, Thomas Alva Edison og George Westinghouse utvikla system som gjorde det mogleg å nytta elektrisitet til lys og innan produksjon. Frederick Winslow Taylor utvikla teoriar om vitskapleg produksjonsstyring (scientific management). For å effektivisera produksjonen vart samleband introdusert.
Forbrenningsmotorar vart utvikla, noko som danna grunnlaget for den moderne bilen.
Gjuratinden
Gjuratinden (eller Juratinden, Juratind ) er eit fjell på grensa mellom kommunane Molde og Rauma i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1712 meter over havet og er det 701. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Gamle Aker kyrkje
Gamle Aker kyrkje er den eldste ståande bygningen i det noverande Oslo. Ho har adresse Akersbakken 26 og ligg på høgda mellom Akersbakken, Telthusbakken og nordre enden av Akersveien, i den nordre delen av Oslo sentrum. I dag er kyrkja samlingsstad for Gamle Aker kyrkjelyd (skipa i 1861). Soknet høyrer til Oslo domprosti.
Kyrkja har form som ein treskipa basilika. Kunsthistorikar Lorentz Dietrichson meinte at denne kyrkja og dei to kyrkjene Ringsaker kyrkje i Hedmark og Nikolaikyrkja på Gran i Oppland opphavleg har vore likt utforma, og plasserer desse tre kyrkjene i ei gruppe av dei tre eldste kyrkjene i Noreg med basilikaform.
Gamle Aker kyrkje var ei av valkyrkjene i Noreg under valet av representantar til Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814, det vil seie at kyrkja gjorde teneste som vallokale.
Aravallifjella
Aravali- eller Aravallifjella er ei fjellkjede i Nordvest-India og Aust-Pakistan.
Gamle Aker kyrkje
Historie
Ei kyrkje med namnet Aker kyrkje er nemnt i Borgartingslova fra ca. 1080 som ei av dei seks fylkeskyrkjene i Vika. Ifylgje Oslo byleksikon er dette dagens kyrkje, som kan vere bygd av kong Olav Kyrre. Men kyrkja det vart referert til i 1080, er etter alt å døme ei trekyrkje som stod på same staden før dagens kyrkje vart reist. Andre kjelder daterer kyrkja til fyrste del av 1100-talet, og stilhistoriske kriterium kan tyde på at dagens Gamle Aker kyrkje vart bygd på byrjinga av 1100-talet. Kyrkja vart bygd på garden Aker, som var sentralgarden i distriktet og ein av dei tidlegaste i bygda med fast busetnad, truleg med hovudbølet plassert oppå den same høgda som kyrkja ligg på. Det var soleis god grunn til å legge kyrkja her, på ein dominerande høgde med utsyn til (og synleg frå) store delar av soknet. Kyrkjestaden låg også midt i Akersdalen, ved eit naturleg vadestad over Akerselva, og lett tilgjengeleg for kyrkjelyden. Mellomalderens landeveg vestover frå Oslo gjekk rett forbi kyrkja, opp den noverande Akersbakken (som før 1879 heitte Kyrkjevegen) og fortsette langs ein trasé som framleis er bevart i strekningar av gatene Dalsbergstien, Underhaugsveien og Professor Dahls gate. For mange pilegrimar på veg til Nidaros gjekk pilegrimsleia av den grunn forbi Aker kyrkje.
Benny Powell
Powll kom frå New Orleans og byrja å spele profesjonelt då han var 14 år gammal. 18 år gammal spelte han med Lionel Hampton. I 1951 slutta han i bandet til Hampton og byrja å spele med Count Basie, der han var fram til 1963. Powell speler trombonesolo på mellomspelet på innspelinga til Basie frå 1955 av «April in Paris».
Aravallifjella
Aravallifjella er restane av ei urgammal rekkje foldefjell som er slitne ned gjennom erosjon. Kjeda er rundt 800 km lang og går i nordaustleg retning gjennom Gujarat, Rajasthan, Haryana og Delhi i India   og Sindh og Panjab i Pakistan.