cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Striden om Kaprolathøgda
Kampane ved Kaprolat 1944
På Kaprolat og Hasselmann var det rundt 200 nordmenn, og av desse vart 117 norske frontkjemparar meldt sakna eller drepne i kamp då dei gjorde teneste i Waffen SS-eininga SS-skijegerbataljon Noreg og vart nedkjempa av Den raude armeen på desse to stadane i dagane 25. og 26. juni 1944. Det sovjetiske angrepet vart innleidd 25. juni etter at SS-styrkane hadde kunna observera at dei sovjetiske styrkane bygde ein veg gjennom det myrete området hjelp hjelp av kavlemattar, tømmer lagt ut i det myrete landskapet opp mot stillingane.
Chris Stewart
Christopher «Chris» Stewart er ein engelsk musikar, forfattar og gardbrukar. Han var den første trommeslagaren i Genesis.
Striden om Kaprolathøgda
Kampane ved Kaprolat 1944
Då Waffen SS-styrkane skjøna at dei var i ferd med å verte nedkjempa, freista ei gruppe å sleppa unna gjennom utbrot mot sør i retning av dei andre tyske stillingane på Hasselmannshøgda, men svært få lukkast i dette. Andre prøvde å gøyma seg i skogen for seinare å gå mot nord/vest. Denne gruppa lukkast etter tolv dagars vandring gjennom skogen å nå støttepunktet Sasjajek.
Chris Stewart
Liv og virke
Stewart gjekk på skulen med Tony Banks og Peter Gabriel og dei tre spelte i lag i skulebandet The Garden Wall, og danna seinare eit band i lag med skulevenene Mike Rutherford og Anthony Phillips, kalla Anon. Dette bandet utvikla seg til Genesis i januar 1967. Stewart er med på dei to første singlane til bandet, «The Silent Sun»/«That's Me» og «A Winter's Tale»/«One-Eyed Hound». Sjølv om det finst fleire demoar frå tida Stewart var med i Genesis på Genesis Archive 1967-75, er han ikkje tilskriven som trommis på nokre av desse. Peter Gabriel ser ut til å ha spelt trommer på nokre og resten er utan trommis.
Striden om Kaprolathøgda
Kampane ved Kaprolat 1944
Rundt 40 norske frontkjemparar skal ha vorte tekne som krigsfangar av dei sovjetiske styrkane.
Chris Stewart
Liv og virke
Jonathan King, som produserte den første plata til bandet, bad Stewart om å slutte i bandet sommaren 1968 fordi han ikkje var god nok. Han vart erstatta av John Silver. Stewart slo seg ned og kjøpte ein gard i Alpujarras i Andalucia i Spania der han framleis bur og jobbar. I 2007 vart han kommunepolitikar her.
Striden om Kaprolathøgda
Etter kampane
Femten norske krigsfangar frå Kaprolat-kampane returnerte til Noreg i perioden mellom hausten 1945 og oktober 1953. Frå russiske kjelder vert det opplyst at dei hadde teke til fange 48 soldatar etter kampane.
Chris Stewart
Liv og virke
Han har skrive sjølvbiografiane Driving Over Lemons: An Optimist in Andalucia (1999) og oppfølgjarane A Parrot In The Pepper Tree og The Almond Blossom Appreciation Society (2006) om gardsarbeidet sitt i Spania.
Striden om Kaprolathøgda
Etter kampane
Området vart verande avstengt etter kampane og i heile etterkrigstiden som ein del av grenseområda mot Finland. Dei falne soldatane vart ikkje gravlagd og har til dels lege framme i dagen sidan. Etter Sovjetunionens fall er det vorte teke initiativ for å bringa levningene etter dei norske frontkjemparane heim til Noreg. Professor Stein Ugelvik Larsen ved Universitetet i Bergen leier den sokalla Kaprolatkomiteen som arbeider med å identifisera leivningane etter dei norske SS-soldatane. Arbeidet finansierast mellom anna av det norske utenriksdepartement med éin million kroner.
Chris Stewart
Liv og virke
Han har skrive sjølvbiografiane Driving Over Lemons: An Optimist in Andalucia (1999) og oppfølgjarane A Parrot In The Pepper Tree (2002) og The Almond Blossom Appreciation Society (2006) om gardsarbeidet og livet sitt i Spania. Three Ways to Capsize a Boat: An Optimist Afloat tek for seg båtliv.
Last Days of the Bus Club (2014) handlar om at dottera dreg vekk for å gå på universitet, og livet til han og kona på garden etterpå.
Bakgrunnsstoff
クリス・スチュワート
Fylkesveg 471
Fylkesveg 471 (Fv471) går mellom Roligheden og Oddernes i Kristiansand. Trasé: Vestre Strandgate - Dronningens gate - Østerveien - Gimleveien - Jegersbergveien - Jegersbergtunnelen - Østerveien. Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Steffen Iversen
Steffen Iversen er ein målfarleg spiss, og reknast som ein særs god hodespelar. Han har lang erfaring på toppnivå gjennom spel i Premier League hos Tottenham. Han har spelt 55 A-landskamper for Noreg, og laga 12 mål (per september 2005).
Tidlegare klubbar:
Riksveg 13
Riksveg 13 (Rv13) går mellom Stavanger i Rogaland fylke og Førde i Sogn og Fjordane fylke. Mellom Dragsvik og Moskog har vegen fylkesvegstatus. Vegen går parallelt med Europaveg 39, men lenger aust. Mellom Oanes og Sand blir vegen også kalla Ryfylkevegen.
Vegen tek av frå E39 ved Schankeholen i Stavanger. Traséen vidare er Hundvågtunnelen - Ryfylketunnelen - Solbakk - Tau i Ryfylke - Hjelmeland Nesvik - Sand i Ryfylke - Suldal - Røldalsvatnet - Seljestad - Odda - Tyssedal - Lofthus - Kinsarvik - Brimnes  Bruravik - Granvin - Voss - Vinje i Voss - Myrkdalen - Vikafjell - Viksøyri - Vangsnes  Dragsvik - Viksdalen. Ved Moskog møter vegen E39 på nytt.
Over Vikafjellet mellom Hordaland og Sogn og Fjordane passerer i gjennomsnittleg 450 køyretøy i døgnet, i januar er talet nede i 150 og i juli er trafikken opp mot 1200 i døgnet.
Ronny Sommerro
Ronny Sommerro er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Nesna kommune frå 2007 til 2011, i eit raudgrønt samarbeid i kommunen mellom Arbeidarpartiet, Senterpartiet og Sosialistisk Venstreparti. Frå 2011 var han varaordførar.
Ryoji Hiroishi
Ryoji Hiroishi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Horndukkar
Horndukkar (Podiceps auritus) er ein fugl i dukkarfamilien. Horndukkaren er hekkefugl i Nord-Amerika og Eurasia, og hekkar også i Noreg.
I Noreg er horndukkaren er vanlegast frå Trøndelag og nordover, men han hekkar òg spreitt på Austlandet. Han føretrekker tjern eller myrområder med open vasspegel, og dessutan skjerma parti av større innsjøar og elvar. Vaksne horndykkarar i sommerdrakt har rustbrune kroppssider, bryst og strupe, svart rygg og hodekrage. Frå nebbrota, gjennom auga og bak på nakken har horndykkaren gule "horn". Han overvintrar i hovudsak langs kysten av Sør-Noreg. På menyen står særleg vassinsekt og småfisk.
Raudlistevurdering
Konklusjon: Horndukkar blir vurdert til raudlistekategori sårbar VU, på bakgrunn av observasjonar og basert på kriteriet C1 (< 10 000 reproduserande individ og 10-20 % bestandsnedgang siste tre generasjonar).
Salernobukta
Salernobukta er ei bukt i Tyrrenhavet på kysten av provinsen Salerno sørvest i Italia. Nordkysten av bukta er turistområdet kalla Amalfikysten, inkludert byar som Amalfi, Maiori, Positano og sjølve byen Salerno.
Lapplands län
Lapplands län (finsk Lapin lääni) var eit len i den nordlegaste delen av Finland. Det vart oppheva ved inngangen til 2010, saman med dei andre finske lena. Det dekte landskapet Lappland, Lappi eller Lapin maakunta.
Salernobukta
Salernobukta grensar til Sorrentinahalvøya i nord, og på andre sida av halvøya ligg Napolibukta.
Lapplands län
Lenet grensa til Uleåborgs län i sør og til Russland, Noreg og Sverige i aust, nord og vest. Det var det største lenet i Finland med ei flatevidd på 98,946 km². Det var også det minst folkesette med 187,777 innbyggjarar (2002).
Lapplands län inneheldt 22 kommunar, av desse har 4 bystatus (utheva).
Bengalsk nyttår
Bengalsk nyttår markerer byrjinga av den bengalske kalenderen og blir feira i Bangladesh og indiske Vest-Bengal, der han begge stader er offentleg høgtidsdag, og av bengalarar verda over. Feiringa blir kalla nôbobôrsjo (bengali নববর্ষ ), som tyder ‘nyttår’, eller poila boisjakh (bengali পহেলা বৈশাখ), ‘første dagen av boisjakh’. I Bangladesh er kalenderen lagt fast slik at nyårsfeiringa alltid fell på 14. april. Andre stader kan dagen falla på 14. eller 15. april. Feiringa er svært viktig for bengalarar, og kan stå for ei ny byrjing og nytt håp om glede, rikdom og velvære.
Unna
Unna er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen er administrasjonsstad i kreisen med same namn.
Bengalsk nyttår
Bakgrunn
Den bengalske kalenderen blei laga av astronomen Fatehullah Shirazi under mogulkeisaren Akbar for å sameina den lunisolare kalenderen bøndene følgde i Bengal med den muslimske månekalenderen. Den muslimske kalenderen til herskarane gjorde at det ofte blei kravd inn skattar utanfor innhaustingstidene, på tidspunkt då bøndene ikkje hadde mykje å bidra med. Den nye bengalske kalenderen la fast nyttåret, og skatteinnkrevjinga, til midten av april, som i den hinduiske kalenderen.
Unna
Unna ligg ved ei gamal handelsrute for salt kalla Hellweg-vegen, i den austlege enden av Ruhrområdet, om lag 15 km aust for Dortmund.
Bengalsk nyttår
Bakgrunn
Den nye kalenderen blei innført frå 10/11. mars 1584, men tok utgangspunkt i kroninga av Akbar 28 år tidlegare, i 1556. Frå då av heitte det nye året bôngabdo, 'bengaliåret'. Den siste dagen i den siste månaden, tsjoitro, blei brukt til å betala skattar og avdrag. Dagen etter pleidde landeigarar å gje søtsaker som gjenytingar. I tillegg pleide kjøpmenn å avslutta reknskapsbøkene sine og opna ei ny ei i samband med nyttåret. Dei kunne også be kundar på søtsaker og fornya handelsavtalane sine med dei. Heile dagen kunne brukast til underhalding og festlege samkomer.
Unna
Historie
I den eldre delen av byen står det mange bindingsverkshus bygd mellom 1500- og 1800-talet. Unna var hovudsakleg ein jordbrukslandsby fram til 1800-talet då han vart industrialisert.
Bengalsk nyttår
Historie
Feiringa har ein særskild plass i bangladeshisk historie. Under kampen for sjølvstende frå [Vest]-Pakistan blei dikta til Tagore eit viktig symbol, og blei forbodne av dei pakistanske styresmaktene. Under bengalsk nyttår i 1965 protesterte kulturgrupper Chhayanat mot dette ved å framføra Tagore sin song til den nye månaden i Ramnaparken i Dhaka. Gruppa har halde tradisjonen med å synga «Esho, he Boishakh, Esho Esho» ('Kom, å boisjakh, kom, kom') under eit banyantre i parken også etter at Bangladesh fekk sjølvstende.
Høgtida i dag
Nyttårsfeiringa blir markert med nyvaska hus og folk, som gjerne byrjar dagen med eit bad, og nye klede. Ein kler seg gjerne i tradisjonelle bengalske drakter: Kvinner i kvite sariar med raude border, menn i dhuti (bengalsk sarong) eller padjama (bukser) og kurta (lang skjorte/kjortel).
Det er vanleg å samla seg under eit stort tre eller på breidd av ein sjø for å sjå sola stå opp. Ofte et ein tradisjonell mat til frukost, som panta bhat (oppbløytt ris) og steikt hilsafisk med grøne chiliar og lauk.
Dagen blir sett på som lukkebringande for vigslar. Mange handelsfolk, særleg gullsmedar, held på tradisjonen med å invitera kundar til å fornya handelsavtalane sine med dei. Hinduar held gjerne podjaer, seremoniar, der ein til dømes signar dei nye reknskapsbøkene med mantraer og svastikateikningar. I Kolkata er det vanleg å vitja Kalighat-tempelet, der det blir lange køar.
I heile Bengal markerer ein dagen med marknader, tivoli og framsyningar, til dømes skodespel som Laily-Majnu, Yusuf-Zulekha eller Radha-Krishna, eller dokketeater. Nokre gamle aktivitetar, som drageflyging i Dhaka, eller okseløp i Munshiganj, var fargerike hendingar som no er heilt eller delvis borte. Derimot er andre tradisjonelle tilstellingar framleis utbreidde, som bali (bryting) i Chittagong eller gambhira (eit slags syngespel) i Rajshahi. Det er også kome til nye tradisjonar, som Boisjakhi-opptoget arrangert av kunstinstituttet ved Universitetet i Dhaka frå midten av 1980-taølet.
Også i London arrangerer det store bengalske samfunnet ein Baishakhi Mela i samband med nyttårsfeiringa, men som regel noko seinare (andre helga i mai) for å minska sjansen for regn.
Anarâšah rs
Anarâšah rs eller Inarinsaamelaiset ry (Enaresamane si foreining) er ein organisasjon som har som mål å bevare og fremje enaresamane sin kultur, stilling og rettar. Medlemskap er opent for alle som av foreininga si leiing blir sett på som enaresamar. Foreininga skil seg med andre ord frå Anarâškielâ servi, som har som mål å fremje det enaresamiske språket, og ikkje er avgrensa på etnisk grunnlag.
Foreininga vart grunnlagt av Anu Avaskari.
Arild Kjerpeseth
{{DEFAULTSORT:Kjerpeseth, Arild
Propan
Propan (C3H8) er eit alkan. Ved normalt trykk og temperaturar over -42 °C er propan ein fargelaus, brennbar og lukftfri gass som er tyngre enn luft. Ein tilset gjerne luktstoff til gassen for lettare å oppdage lekkasjar ved bruk. Propan frys til is ved ca. -190 °C under normalt trykk. Ved moderat auka trykk går propan over til væskeform i romtemperatur, noko ein høyrer om ein rister på ein propanboks eller -flaske.
Bruk av propan
Propan er ei effektiv energikjelde og brukast i det daglege som brennstoff til gassbrennarar slik som kokeapparat på hytter o.l., då gjerne i blanding med butan. 1 kg propan gir 12,8 kWt, noko som svarar til 1,3 liter parafin eller 1,5 liter bensin. Ei standard 11 kilos propanflaske gir med andre ord meir enn 140 kWt.
Propan er eit viktig råstoff i den petrokjemiske industrien til framstilling av etylen og propylen.
Propan har òg vorte vanleg i bruk som drivgass for sprayboksar etter at CRC-forbodet tredde i kraft.
Val Vignun
Val Vignun strekkjer seg nordaustover frå San Bernardino mot Val Curciusa, som er ein sidedal til Rheinwald. Han er om lag 5 km lang og vert drenert av Ri de Fontanalba, sm renn ut i Moesa nær San Bernardino.
Val Ferret
Dei to dalane er knytte saman av ein fjellsti over Col Ferret.
Sveitsiske Val Ferret
Dalen er omgjeve av høge fjell, særleg på vestsida (Mont Dolent, Tour Noir og andre toppar i Mont Blanc-massivet).
Italienske Val Ferret
Den italienske Val Ferret er den første dalen på venstresida av Val d'Aosta, like sør for Mont Blanc-massivet.
Frå Col Ferret (ved grensa), går dalen nedover, nedfor Pré de Bar-breen og dei tårnande Grandes Jorasses-toppane. Elva som renn gjennom dalen heiter Dora di Ferret (fransk Doire de Ferret), som nær La Palud (ved den italienske sida av Mont Blanc-tunnelen), renn saman med Dora di Veny som renn ned frå Val Veny til Dora Baltea, ei sideelv til Po.
Dei største landsbyane er Arnouvaz, Planpincieux og La Palud, alle i kommunen Courmayeur.
Bakgrunnsstoff
Val Ferret (Italie) Val Ferret Val Ferret
Squillacebukta
Squillacebukta (italiensk Golfo di Squillace; latin Scylleticus Sinus eller Scyllaceus Sinus; gresk Σκυλλητικὸς κόλπος, Skullitikos kolpos) er ei bukt i Det joniske havet langs kysten av Calabria i Italia.
Bukta, som er kjend for den vakre naturen, er ein del av Det joniske havet og utgjer delar av austkysten av regionen Calbria. Ho har fått namn etter kystbyen Squillace.
I antikken vart bukta kalla Scylleticus Sinus, etter byen Scylletium, som Strabo nemner ligg på austkysten av Bruttium (i dag Calabria). Det har vore mange skipsforlis i bukta gjennom tidene og ho har ingen naturlege hamner langs kysten.
Nobuhiro Sadatomi
Nobuhiro Sadatomi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Montedio Yamagata, Okinawa Kariyushi FC, Yokohama FC, Arte Takasaki og AC Nagano Parceiro.
Sveaborg
Sveaborg (finsk Viapori eller Suomenlinna) utanfor Helsingfors i Finland er ei av dei største av sjøfestningar i verda. Festninga vert nokre gonger kalla «Nordens Gibraltar», og omfattar fleire øyar ved innløpet til Helsingfors. Sveaborg er Sverige sitt dyraste forsvarsprosjekt gjennom tidene. Sveaborg er teke med på UNESCO si liste over verdsarv på grunn av høg verdi som kulturminne.
På Sveaborg bur det i dag kring 830 personar (2006). Festninga er eigd og administrert av Undervisningsministeriet i Finland. Sjökrigsskolan i Finland er stasjonert på Sveaborg.
Svensketida
Etter at Peter den store grunnla St. Petersburg i Finskebukta sin austlege del, trong Sverige ei sterk festning i området. Byggjearbeida på Sveaborg vart byrja i 1748 under leiing av feltherren Augustin Ehrensvärd, og vart sluttført i 1791. Kong Gustav III av Sverige dreiv fram bygginga.
Då krigen mellom Russland og Sverige i 1808-09 braut ut, var Carl Olof Cronstedt d.ä. kommandant på Sveaborg. Russiske styrkar hærtok Helsingfors ved å marsjera over isen den 2. mars 1808. Ein rekna ikkje med at den første russiske styrken skulle kunna innta Sveaborg så lenge det fanst lager av krut. På Sveaborg var det 7000 mann, i tillegg var den svenske skjergardsflåten med over 200 fartøy i stasjonert der. Cronstedt lét så mange kanonar skyta mot Helsingfors at det vart mangel på krut. Kanonskytinga hadde lite verknad på dei russiske styrkane. Den 23. mars møtte Cronstedt russiske forhandlarar på holmen Lonnan. Den 6. april kom Cronstedt fram til ei semje med russarane om ein ærefull overgjevnad den 3. mai, om ikkje fleire svenske styrkar nådde fram før den tid. Dei svenska kurerane med meldinga om at det trongst forsterkingar nådde fram til Stockholm først den 3. mai, same dag som Cronstedt kapitulerte.
Festninga og krigsskipa vart overlatne til den russiske øvstkommanderande Fredrik Vilhelm von Buxhövden. Etter at Sveaborg vart overteke, vart det endå lettare for den russiske overmakta å ta resten av Finland. Den dårleg førebudde og krigføringa og tapet var mykje av bakgrunnen for statskuppet i Sverige i 1809. Sverige fekk ei ny grunnlov og kong Gustav IV av Sverige måtte reisa frå landet. Han vart etterfylgd som konge av farbroren, Karl XIII av Sverige.
Finland sin nasjonalskald, Johan Ludvig Runeberg, har i nasjonalistisk ånd i diktet Sveaborg skildra Cronstedt som ein forrædar. Runeberg sjølv ynskte at diktet ikkje skulle publiserast, noko som synte ei uvisse knytt til ei slik skildring.
John Mayhew
John Mayhew var den tredje trommeslagaren (samt perkusjonist og vokalist) for det engelske rockebandet Genesis. Han erstatta den tidlegare trommisen John Silver i august 1969. Han er med på albumet Trespass samt plateboksen Genesis Archive 1967-75. Han vart i august 1970 erstatta av Phil Collins.
Det var lite som var kjend om kvar Mayhew forsvann etter han slutta i Genesis. Honorara hans for Trespass vart ikkje henta og det var spekulasjonar om at han var død eller sakna. I 1982 flytta han til Australia der han jobba som snikkar.
I 2006 deltok han på ein Genesis-konvensjon i London i lag med Anthony Phillips og Steve Hackett, og spelte trommer med dette bandet på «The Knife».
Mayhew døydde av hjarteproblem i Skottland i 2009, dagen før han fylte 62 år. Han hadde då arbeidd her som møbelsnikkar.
Bondalen
Bondalen er eit grendelag i Ørsta kommune i Møre og Romsdal fylke.
Bygdesenteret nedst i den ei mil lange dalen heiter Sæbø. Her ligg Hjørundfjord kyrkje, barne- og ungdomsskulen og ei rekke andre viktige kommunale tenester for bygdelaga i Hjørundfjorden, Norangsfjorden og Storfjorden.
Fylkesveg 655 i Møre og Romsdal går gjennom dalen. Bondalselva er ei god lakselv.
Kvinnenamn
Kvinnenamn er personnamn som hovudsakleg blir gjevne til kvinner. Slike namn kan òg knytast til andre vesen eller ting eller for å gjera dei «kvinnelege».
Medan mange kulturar skil mellom kvinne- og mannsnamn, finst det òg ein del som ikkje gjer det (til dømes på Hawaii før amerikaniseringa. ). Det er også vanleg å ha ein større eller mindre del namn som kan brukast av begge kjønn.
Kvinnenamn har ein tendens til å følgja moten meir enn mannsnamn, både ved at bruken endrar seg raskt og ved at ein lettare lager nye, gjerne fantasifulle namn.
Utforming
Ulike samfunn har ulike konvensjonar for korleis ein former kvinnenamn, og det finst ingen universelle reglar. Det finst likevel nokre trekk ved kvinnenamn som er vanlege mange stader i verda.
Form
Kvinnenamn som følgjer latinske-inspirerte, europeiske tradisjonar ender ofte med -a eller -i. Mange av dei er avleidde frå mannsnamn ved å legga til ei ending, gjerne ei som tyder 'lita' (diminutiv) (som -erl, -ette, -ina, -ita).
Rune Sæter
Rune Sæter er ein norsk songar, skodespelar og sceneartist. Han kjem frå Ulsteinvik og er utdanna ved Mountview Academy of Theatre Arts 1999 - 2002.
Kvinnenamn
Form
I norrøn tid laga ein gjerne namn ved å setja saman to delar der andredelen vista kva kjønn beraren hadde. Kvinnelege namneendingar var til dømes -borg, -dis, -frid, -hild, -run og -veig.
Rune Sæter
Han har hatt hovudroller i musikalar som Jesus Christ Superstar (Judas) og Evita (Che). Sæter har ved fleire høve hatt roller ved Det Norske Teatret, som i Hair, Peter Pan, Døden i Teben og Tolvskillingsoperaen.
Rune Sæter er for tida lærar ved Bømlo Folkehøgskule i faget musikal og teater.
Kvinnenamn
Annan bruk
På engelsk har båtar svært ofte kvinnenamn. I India har elvar nesten alltid kvinnenamn.
Fábio Augusto Justino
Fábio Augusto Justino er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Mick Barnard
Mick Barnard er ein britisk gitarist. Han var gitarist i det britiske rockebandet The Farm og ei kort stund i Genesis då Anthony Phillips slutta i bandet. Han spelte 30 konsertar med bandet frå 3. november 1970 til 10. januar 1971, før han var erstatta av Steve Hackett.
Tony Banks sa om Barnard:
"Han var ok, men spelte ikkje kraftfullt nok. Eg hugsar at me hadde Steve på prøvespel, medan me framleis øvde med Mick, og det var ikkje særleg snilt gjort. Me gjorde slutten på «The Musical Box» og han spelte denne vesle gitarfrasen over toppen og me syns det var verkeleg bra. Så akkurat i det me var i ferd med å gje han sparken gjorde han noko som faktisk bra."
Kotorbukta
Kotorbukta (serbisk Бока которска, Boka kotorska; kroatisk Boka Kotorska; italiensk Bocche di Cattaro) er ei bukt sørvest i Montenegro i Adriahavet. Bukta vert stundom kalla den sørlegaste fjorden i Europa, men er i røynda ei oversvømd kløft danna av elva Bokelj som brukte å renne ned frå dei høge platåa på fjellet Orjen. Bukta er ein viktig turistdestinasjon i Montenegro.
Bukta har vore busett sidan antikken og nokre godt bevarte mellomalderbyar ligg ved kysten. Dei vakre byane Kotor, Risan, Tivat, Perast og Herceg Novi, i lag med den vakre naturen kring dei, er alle store turistattraksjonar.
Den religiøse arva som finst rundt bukta, dei mange ortdokse og romersk-katolske kyrkjene og klostra, har gjort området til ein stor pilegrimsstad i regionen.
Historie
Den nærliggjande grenda Risan (Risano) var ein blømande illyrisk by kalla Rhizon så tidleg som 229 fvt. og gav det dåverande namnet til bukta, Rhizonicus Sinus. Rhizon vart underlagd Den romerske republikken i 168 fvt. samstundes med Acrivium, eller Acruvium, som i dag er Kotor (Cattaro).
Brennbart
Brennbart av Kjartan Fløgstad er ein pamflett som kom ut i 2004 på Gyldendal Norsk Forlag. Han går her i rette med påstandar om kven som var nazistar under og før krigen, og kva språklege organisasjonar tok av standpunkt til okkupantmakta under krigen. Moderne intoleranse imot nynorsk med bokbrenning, useriøse sidemålsforsøk og marknadsargumentering imot eit språk får sitt pass påskrive som ei linje mellom nyliberal og nazistisk tenking.
Kotorbukta
Historie
Kotor sjølv vart forskansa tidleg i mellomalderen og var ein av dei viktigare byane i Dalmatia i denne perioden. Han gjekk seinare til Bulgaria og så til Serbia før han vart ein delvis sjølvstendig republikk verna av dei serbiske kongane. Handelsflåten auka gradvis og etter Serbia vart erobra av Det osmanske riket seint på 1300-talet, tok Den venetianske republikken bukta.
Brennbart
Dei norske fascistane etter region
Desse kjeldene er i skarp kontrast med det Hans Fredrik Dahl skriv. Dahl og Guri Hjeltnes frikjenn spesielt vestkant-ungdom i Oslo for all nazisympati i Norsk tro og tanke. Her skriv han at nesten alle desse deltok i illegalt arbeide eller drog til Sverige på slutten av krigen for å bli med i polititroppane, grunna sosialt press.
Språkorganisasjonane under krigen
Forfattaren av Brennbart finn kjeldemateriell for kva standpunkt språkorganisasjonane tok under krigen. Riksmålsforbundet søkte eit tett samarbeid med okkupantmakta for å omvelte det demokratisk fatta vedtaket som var 1938-normalen. Noregs mållag la einstemmig ned aktiviteten for å søkje språkfred, med ein einaste representant som unntak då denne var arrestert av tyskarane og fråverande. Dette i skarp kontrast med historieskrivinga til Hans Fredrik Dahl og Lars Roar Langslet. Dahl i Norsk Idehistorie Bind fem skriv at "andelen av mål- og norskdomfolk som sluttet opp om Quisling var ikke ubetydelig". Vidare skal det i Dahl si verd ha eksistert målfolk som såg Vidkun Quisling og folkemordaren Alfred Rosenberg som vidareførarar av Ivar Aasen sitt arbeidet. Langslet i frikjenn riksmålsforbundet og antar skulda for mangelen på språkfred ligg hos nynorskfolket.
Kotorbukta
Historie
Bokeljane hadde ein sterk flåte med så mange som 300 skip på 1700-talet, og bukta var ein stor rival til Dubrovnik og Venezia.
På byrjinga av 1800-talet vart regionen rundt Kotorbukta ein del av Dei illyriske provinsane, ein del av Det franske keisardømet. Regionen vart seinare erobra av Montenegro med russisk hjelp frå biskopen av Cetinje Petar I Petrović Njegoš og i 1813 vart det oppretta ein union mellom området rundt bukta og Montenegro.
I 1815 vart bukta annektert av Det austerrikske keisardømet (Austerrike-Ungarn etter 1867) og ein del av provinsen Dalmatia (del av Cisleithania etter 1867). I 1848 gav den montenegrinske fyrstbiskopen Petar II Petrović-Njegoš innbyggjarane råd om å kjempe i revolusjonane i 1848 for Josip Jelačić i eit å forsøk på å samle Dalmatia, Kroatia og Slavonia under Habsburg, men folkeforsamlinga i Kotor nekta.
Brennbart
Språkorganisasjonane under krigen
I det som må karakteriserast som den vidare kanonaden retta imot Hans Fredrik Dahl, vert følgjande menneskje brukt for negative attestar som dei gjev imot Dahl: Sissel Myklebust (førsteamanuensis ved UiO), lektor Jon Langdal, Rune Slagstad (dr. Philos) og Odd-Bjørn Fure (tidlegare professor i moderne historie ved UiB og no leiar ved Holocaustsenteret).
Motiva for pamfletten
Der eksisterte fleire utløysande motiv for pamfletten.
Debatten i etterkant av utgjevinga
Lars Roar Langslet løyste debatten ved å legge seg flat.
Hans Fredrik Dahl fekk vondt for å trekke seg ifrå konklusjonane sine, og meinte i eit debattprogram at det måtte vere noko med nynorsken eller målrørsla som fall saman med nazismen og gjorde at målrørsla ikkje kom styrkt ut av krigen. Dahl skulle likevel innrømme at han vanskeleg kunne seie at nynorsken kom svekka ut av rettsoppgjeret etter krigen, då han ikkje visste noko om det. Dette på eit arrangert ordskifte i ein pøbb.
Kotorbukta
Historie
Kotorbukta vart okkupert av Fascist-Italia i 1941, og etter 1945 var det ein del av Republikken Montenegro i Jugoslavia. I dag er dei fleste innbyggjarane ortodokse kristne og ser på seg sjølv som anten serbarar eller montenegrinar, medan om lag 11 % av innbyggjarane er katolske, hovudsakleg kroatar.
Brennbart
Debatten i etterkant av utgjevinga
Andre sider ved Dahl sin argumentasjon var karakterisering av dei som vel nynorsk, og dei lid av eit hat "som ingen i det lange løp kan kontrollere". Slik karakteristikk var det fleire som introduserte.
Finn Erik Vinje
Finn-Erik Vinje, professor i moderne nordiske språk, gjekk inn i debatten. I motpamfletten "NS, Høgnorsken og riksmålet" gjev Vinje si fulle støtte til Hans Fredrik Dahl.
Eitt av motsvara til Vinje kom i fleire innlegg der ein peikar på at Finn-Erik Vinje er fødd Finn-Erik Dahl. Han bytta ut namnet sitt i 1960. Dei som heldt fram dette var leiaren i mållaget, Steinulf Tungesvik, og Olav Kobbeltveit, ein politisk kommentator i Bergens Tidende.
Ragnhild Bjørge gjekk inn med fleire innlegg, som student som skreiv ei mastergradsoppgåve om nynorsk og NS. Etter hennar meining spreier Finn-Erik Vinje myter om målrørsla og Bjørge ser eit fagleg grunnlag for å seie målrørsla ikkje lét seg nazifisere. For Bjørge underslår Vinje dette. Ho meinte i ettertid at Dahl hadde påverka media sin opptreden i debatten, spesifikt innleiinga i Redaksjon En.
Oslopressa og nynorsken
Øystein Rian, professor i historie ved Universitetet i Oslo, skreiv eit lesarbrev om debatten. Han meinte Oslo-pressa møtte Fløgstad og andre målfolk med ein merkeleg mangel på forståing. Rian trekker linjer til tidlegare marginalisering og latterleggjering av målfolk, og saknar ei bevisstheit om korleis Oslo var ein dansk kolonihovudstad i Noreg.
Prisar
Fløgstad fekk prisen Årets nynorskbrukar for 2005, "for framifrå og verdifull dokumentasjon av viktige trekk i norsk kulturhistorie." Prisen vart utdelt av dåverande kultur- og kyrkjeminister Valgerd Svarstad Haugland, som gav Fløgstad ros for å ha drive fram "ein av dei viktigaste språkpolitiske debattane i seinare tid". Fløgstad nytta anledninga til å rette eit spark imot Oslo kommune, for ikkje å tillate sameflagg i 17. mai toget.
Carlos Vela
Carlos Alberto Vela Garrido er ein mexicansk fotballspelar som har spela for Real Sociedad i spansk Primera Division, på lån frå Arsenal i engelsk Premier League, og for det mexicanske landslaget. Han debuterte for Mexico sitt A-landslag i september 2007 i ein vennskapskamp mot Brasil.
Valle di Muggio
Valle di Muggio er ein dal i Ticino i Sveits og den sørlegaste dalen i landet.
Namnet kjem frå byen Muggio, som er den største busetnaden i dalen. Roncapiano er den høgastliggande landsbyen i dalen, der vegen endar. Elva Breggia renn gjennom han, og renn inn i Italia og Comosjøen.
Dalen består av kommunane Breggia, Vacallo og Castel San Pietro.
Midtmaradalen
Midtmaradalen er ein nesten snorrett dal i Årdal kommune i Vestland fylke. Dalen er ein typisk U-dal, og midt i dalen renn elva Midtmaradøla som vert til fossen Midtmaradalsfossen, som renn ut i elva Utla. Utla renn så vidare ned til Øvre Årdal. Utover våren og delar av sommaren vert dalen og sidedalen Stølsmaradalen nytta som beiteområde for villrein. Øvst i Midtmaradalen, ved foten til Store Skagastølstind ligg Skagastølsbu. Ein sti frå Utladalen går gjennom heile Midtmaradalen, over passet der Skagastølsbu ligg og til Turtagrø.
Rocket 88
«Rocket 88» er ein rhythm and blues-song som først var spelt inn ved Sam Phillips sitt studio i Memphis i Tennessee den 3. eller 5. mars 1951. Mange hevdar at dette er den aller første rock 'n' roll-songen, mellom anna Phillips sjølv som seinare vart eigar av Sun Records og som var ein av dei første plateprodusentane innan rock and roll.
Originalversjonen av Jackie Brenston med Ike Turner
Originalversjonen av denne 12-taktsblues-songen var kreditert til Jackie Brenston and his Delta Cats, men dette bandet eksisterte eigentleg ikkje. Songen vart sett i saman av Ike Turner og bandet hans på øvingar ved Riverside Hotel i Clarksdale i Mississippi, og spelt inn av Turner sitt band Kings of Rhythm. Jackie Brenston (1930-1979), som var ein saksofonist med Turner, hadde vokalen på «Rocket 88». Songen var ei hyllest til Oldsmobile-merket «Rocket 88», som akkurat hadde kome på marknaden i 1949. Sjølv om Brenston vart ført opp som låtskrivar i staden for Turner, veit ein i dag at Brenston truleg berre vart ført opp av finansielle årsaker. Suksessen til songen gjorde at Brenston forsvann ut av bandet til Turner for å starte ein solokarrière, men han oppnådde aldri suksess igjen.
Songen bygde på «Cadillac Boogie» frå 1947 av Jimmy Liggins. Han var òg påverka av Pete Johnson sin «Rocket 88 Boogie», ein instrumental som opphavleg vart spelt inn på Los Angeles-selskapet Swing Time Records i 1949.
Med utgangspunkt i jump blues og swingmusikk gjorde Tuner songen råare og starta med eit markant etterslag av trommis Willie Sims, og la Brenston sin entusiastiske vokal over sitt eige piano og ein tenorsaksofonsolo av 17 år gamle Raymond Hill (som seinare vart far til Tina Turner sitt første born før ho gifta seg med Ike). Songen er òg første gong ein forvrengd gitar eller fuzzgitar vert nytta på ein innspeling, spelt av Willie Kizart.
Soga om korleis denne lyden kom til seier at gitarforsterkaren til Kizart vart øydelagd på Highway 61 då bandet køyrde frå Mississippi til Memphis, men at Phillips likte lyden og nytta han.
«Rocket 88» var den nest største rhythm and blues-singelen i 1951, og nådde førsteplass i juni og var på topp i fem veker. Dette gav Philips så mykje pengar at han kunne starte Sun Records.
Ike Turner sin pianointro vart seinare nytta note for note av Little Richard på hans «Good Golly Miss Molly».
Versjonen til Bill Haley
Bill Haley and the Saddlemen spelte inn ei utgåve av «Rocket 88» den 14. juni 1951, eit par månader etter Brenston spelte inn sin versjon Haley oppnådde ein regional hit nordaust i USA og fekk Haley inn i den musikalske retninga som seinare skulle gje han den enorme hitten «Rock Around the Clock» i 1954.
Enkelte som meiner at rock and roll er ei samansmelting av country og rhythm and blues meiner at det er Haley, som på denne tida var ein countryartist, som hadde den første rock and roll-songen med denne versjonen og at det ikkje var Turner/Brenston sin original. Uansett er «Rocket 88» ein prototyp for ein rock 'n' roll-song både i stil og instrumentering, samt det tekstmessige temaet der ein bil vert nytta som metafor for seksuelle og romantiske tema.
Carl Einar Isachsen jr.
Carl Einar Isachsen jr. er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Han var ordførar i Lurøy kommune frå 2007 til 2011 og attvald i 2015.
Isachsen er gardbrukar på garden Hestmona på øya med same namnet.
Musikk
Musikk er lyd som blir skapa for å underhalda, uttrykka seg, eller dyrka fram kjensler i dei som høyrer han. Melodi, harmoni, rytme og vekslinga mellom lyd og stille er viktige element i musikken. Ordet musikk kjem frå gresk mousikê (μουσικη), som er avleidd av ordet for muse.
Alle menneskesamfunn har ei eller anna form for musikk, og det meste kan brukast til å få fram vellyden. Stemmen er kanskje den viktigaste lydskaparen, men det finst òg ei stor mengd musikkinstrument, laga av materiale som tre, skjel, skinn, horn, stein, metall og plastikk.
Ulike typar musikk
I mange samfunn har musikk vorte delt inn i to grove kategoriar. Den eine typen vert laga og høyrt på av folk flest, og kan kallast folkemusikk eller populærmusikk. Den andre krev ei lang utdanning for å laga og kanskje til og med for å verdsetja, og vert gjerne kalla klassisk musikk. Grensene mellom desse typane er aldri heilt faste - ein seriøs komponist kan gjerne bruka ein folkesong i eit verk, medan ein melodi frå eit seriøst verk lett kan verta allemannseige. Seriøs musikk vert ofte kalla klassisk musikk.
Musikk har nært slektskap til rørsle, og dans høyrer saman med fleire musikkformer.
Valsøyfjord
Valsøyfjord er ein kyrkjestad og tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal. Kommunen omfatta området rundt Valsøyfjorden på Nordmøre.
Frå 1837 var han ein del av Aure formannskapsdistrikt. Valsøyfjord blei skilt ut som eigen kommune då Aure blei delt i to 1. januar 1894. Ved opprettinga hdde Valsøyfjord 942 innbyggarar.
1. januar 1965 blei det meste av Valsøyfjord med 1 104 innbyggarar slått saman med Halsa til den nye Halsa kommune. Området på Ertvågøya med 141 innbyggarar blei slått saman mog ed Aure og Stemshaug kommunar ein del av Tustna på Ertvågøya til den nye Aure kommune.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Valsøyfjord kommune frå 1894 til 1965:
Germania
Germania var den romerske nemninga på det geografiske området som strekte seg frå dei vestlege områda av Rhinen til, laust definert, stepperegionane i dagens Russland og Ukraina.
Tarantobukta
Tarantobukta (italiensk: Golfo di Taranto, latin: Sinus Tarentinus) er ei bukt i Det joniske havet sør i Italia.
Germania
Germania var busett av mange forskjellige stammar, mest germanske, men også keltiske og baltiske. Sjølv om dei germanske stammane utgjorde majoriteten, var etnisiteten mangfaldig og blei kontinuerleg forandra gjennom folkevandringar. Dei germanske folka tala germanske språk.
Germania blei inndelt i to regionar av romarane; det indre Germania, vest og sør for Rhinen, som var okkupert av romarane, og det frie Germania, aust for Rhinen.
Tarantobukta
Dei største byane langs kysten er Taranto og Gallipoli. Dei greske koloniane (Magna Graecia) Crotone, Heraklea, Thurii og Sybaris låg langs Tarantobukta.
Italia gjer krav på heile bukta som sitt territorialfarvatn og derfor stengd for internasjonal trafikk. Dette vert derimot ikkje annerkjend av enkelte andre land, som USA og Storbritannia.
Germania
Ordet Germania er det latinske namnet for dagens Tyskland, og det har også gitt opphav til det engelske namnet på landet, (Germany).
Hiromi Sekiya
Hiromi Sekiya er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Baisakhi
Baisakhi eller vaisakhi (pandjabi ਵੈਸਾਖੀ) er ei tradisjonell nyttårs- og vårfeiring for panjabiarar og nepalarar, og ei religiøs høgtid innan hinduismen og sikhismen. Denne dagen minnar sikhar opprettinga av khalsaen, 'den reine fellesskapen', under baisakhi-høgtida i 1699.
Baisakhi fell vanlegvis på 13. eller 14. april etter den vestlege kalenderen.
Høgtida blir feira når sola går inn i stjerneteiknet Steinbukken. Dette skjer vanlegvis den 13. april, men kvart 36. år skjer hendinga og feiringa den 14. april. Sikhar som følgjer den nye nanaksjahi-kalenderen feirar alltid dagen den 14. april.
Self Portrait
Self Portrait er det tiande studioalbumet til Bob Dylan, gjeve ut på Columbia Records i juni 1970.
Det var det andre dobbeltalbumet til Dylan og inneheld hovudsakleg coverversjonar av kjende pop- og folkesongar. Det inneheld òg nokre instrumentalar, originale songar og konsertutgåver av songar i lag med The Band. Det meste av albumet vert sunge i same countrystil Dylan hadde nytta på det førre albumet, Nashville Skyline. Somme meiner Dylan med hensikt gjorde albumet surrealistisk og satirisk, og albumet fekk særs dårleg kritikk då det kom ut. Første setninga i meldinga frå Greil Marcus i Rolling Stone var «What is this shit?» ('Kva er denne skiten?').
Dylan hevda seinare i intervju at Self Portrait var ein slags spøk, langt under standarden han sette i 1960-åra, rett og slett for å få fokuset bort frå seg.
Trass i dårleg mottaking selde albumet raskt til gull i USA og nådde fjerdeplassen der. I Storbritannia gjekk albumet heilt topps.
Songane
Self Portrait fekk kraftig kritikk for både framføringa og produksjonen, og mange kritikarar meinte at songutvalet var for dårleg. Songen «Copper Kettle», skriven av Alfred Frank Beddoe, har likevel fått god omtale gjennom åra.
Den mest kjende songen er kanskje «The Mighty Quinn (Quinn the Eskimo)», ein song frå Basement Tapes-innspelingane som vart spelt inn av Manfred Mann med stor suksess i 1968.
Riksveg 44
Riksveg 44 (Rv44) går mellom Soma – Skjæveland i Sandnes, dessutan ei kort strekning i Stavanger og ei kort strekning i Eigersund.
Før 1. januar 2010 var fylkesveg 44 del av vegen.
Valle Maggia
Valle Maggia (Maggiadalen) er ein fjelldal i Ticino, den italiensktalande kantonen i Sveits som elva Maggia renn gjennom.
Det ligg fleire vakre landsbyar i dalen med tradisjonelle steinhus, vingardar og ppmeieri]]gardar. Hovudnæringa i dalen er turisme, steinbrotdrift og framstilling av mjølkeprodukt.
Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe var ein amerikansk forfattar, diktar, litteraturkritikar og redaktør. Han er mest kjend for sine «gotiske» skrekkforteljingar som til dømes Huset Ushers fall, stemningsfulle dikt som The Raven og for Morda i Rue Morgue, ei av dei første krimforteljingane i verda. Han levde eit myteomspunne liv med alkoholisering og ei rekkje personlege nedturar. Poe var svært viktig for utviklinga av den moderne skrekksjangeren og science fiction.
Livssoge
Poe mista tidleg foreldra sine. Faren, skodespelaren David Poe, forlet mora før han var fødd, og mora Eliza Poe døydde då han var tre år gammal. Han blei teken hand om av den rike kjøpmannen John Allan og Frances «Fanny» Valentine Allan, som let han døypa og påkosta utdanninga hans i England og Richmond i Virginia.
Valle Maggia
Vegen frå Locarno gjennom dalen fører til andre dalar: Bosco Gurin, Val Lavizzara, Val di Campo, Val Bavona, Valle di Peccia, Val Sambuco, alle delar av distriktet Vallemaggia.
Riksveg 44
Diagonalen
Valle Maggia
Høge fossar er vanlege i dalen, sidan mange elvar strøymer ned dalsidene til Maggia.
Riksveg 44
Erstatta av fylkesveg 44/europaveg 39
Erstatt av fylkesveg 44
Eigerøyveien
Nad Tatrou sa blýska
«Nad Tatrou sa blýska» ('Lyn over Tatrafjella') er nasjonalsongen til Slovakia. Teksten er skriven av Janko Matúška i 1844 og sett til ein slovakisk folketone, «Kopala studienku».
Songen blei skriven etter at den slovakiske nasjonalisten Ľudovít Štúr blei avsett frå stillinga si ved det evangelisk-lutherske lyceet i Bratislava. I protest forlét fleire studentar den prestisjefylte institusjonen og bestemte seg for å fortsette studia sine i Levoča. Ein av desse var Janko Matúška. Reisa til Levoča tok dei over dei symbolsk viktige Tatrafjella, og her blei dei vitne til lyn og torden. Matúška gav aldri ut songen sin, og den eldste kjende utgåva blei skriven ned av medeleven Viliam Pauliny-Tóth.
«Nad Tatrou sa blýska» blei utbreidd i opprørstida 1848/1849. Han blei spreidd på folkemunne og gjennom handskrivne nedteikningar, og blei første gong trykt i 1851 som «Dobrovoľnícka», utan opphavsmann. Dette gav rom for noko ulike variantar, der den viktigate er om teksten opphavleg sa «zastavme ich» ('lat oss stoppa dei') eller «zastavme sa» ('lat oss stoppa'). Dei eldste nedskriven utgåvene og den offisielle versjonen sidan 1993 har «zastavme ich».
Førsteverset av songen blei ein del av den tsjekoslovakiske nasjonalsongen 13. desember 1918, der den andre delen blei danna av den tsjekkiske «Kde domov můj». Under andre verdskrigen blei heile songen nasjonalsong for den slovakiske republikken, sjølv om den slovakiske utgåva av den pan-slaviske «Hej, Slováci» blei meir brukt i offisielle funksjonar.
Då Tsjekkoslovakia blei oppløyst i 1993 tok Slovakia i bruk heile «Nad Tatrou sa blýska» som nasjonalsong. «Hej, Slováci» er framleis ein mykje brukt uoffisiell nasjonalsong.
Edøy
Edøy er ein tidlegare sjølvstendig kommune på Edøya og Smøla i Møre og Romsdal fylke oppretta som Edøy formannskapsdistrikt i 1837.
Torgrim Øyre
Øyre er fødd i Kvinnherad. Han var vokalist, tildels også gitarist, i bandet Malignant Eternal (M-Eternal) frå 1991 til 2001. Han spelte og bassgitar i Obtained Enslavement frå 1998 til 1999. Vidare var han sesongbassist i det kjende norske bandet Gorgoroth i 1998.
Edøy
1. januar 1915 blei kommunen igjen delt då Brattvær og Hopen blei skilt ut som eigne kommunar. Edøy hadde no 973 innbyggarar.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for gamle Edøy kommune frå 1915 til 1960:
Hiroyuki Ishida
Hiroyuki Ishida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse, Tokyo Verdy, Ventforet Kofu og Sagan Tosu.
Svarthalsdukkar
Christian Ludwig Brehm skildra svarthalsdukkar som ein art i 1831. Det vitskaplege artsnamnet nigricollis betyr «svarthalsa»: nigri, «svart» er frå latin, collis, «halsa» frå moderne latin.
Skildring
Svarthalsdukkaren er litt mindre enn horndukkar og har ein lubben kropp, luftige fjør bak, fjørtopp på hovudet i hekkedrakt og fjørpryd bak auga, eit spiss og spinkelt svart nebb, relativt bratt panne og ei elegant haldning. Han blir 28–35 centimeter lang, har eit vengespenn på 41–60 centimeter, veg 250–600 gram og kjønna er like.
Ein vaksen fugl i sommardrakt er umiskjenneleg med brune luftige fjør på kroppssidene og i baken, svart rygg, nakke og hovud med gule øyretjafs og raud iris. I vinterdrakta er han mørkegrå på ryggen, nakken og hovudet. Strupen og nedre kinn blir kvite i vinterdrakta. Kroppssida, baken, brystet, halsen og sidan av hovudet er lys gråkvit.
I hekkedrakt kan horndukkar skiljast mest enkelt med raudbrun framside av hals og bryst, og med meir oppreist gul hovudpryd. Svarthalsdukkar og horndukkar i vinterdrakt er svært like, horndukkar har flatare panne, lys nebbtupp og større kvitt område på kinna. I flukt syner svarthalsdukkar eit større kvitt vengespegl.
Revirlætet er ein mjuk «py-iii-(tj)»  og når han speler og gjer krav på territorium har han òg ei låg, vibrerande, hard trille.
Distribusjon og systematikk
Verdspopulasjonen har eit stort utbreiingsområde i Europa, Asia, Afrika og Amerika. Dei fire viktigaste hekkeområda er det vestlege og sentrale Nord-Amerika, Aust-Europa og det vestlege Asia, nordaust i Kina og det sørlege Afrika. Størstedelen av verdsbestanden er trekkfuglar, men i Vest-Europa er det til dømes fleire standfuglbestandar og den afrikanske bestanden er standfuglar. Den nordamerikanske populasjonen overvintrar først og fremst i innsjøar i det sørvestlege USA og Mexico, og langs vestkysten av USA. Mesteparten av den vestpalearktiske, trekkande populasjonen overvintrar langs kysten av Vest-Europa, ved Kaspiahavet og Svartehavet, i innsjøar i Tyrkia og i bukter rundt Middelhavet og Persiabukta. Den austasiatiske populasjonen overvintrar hovudsakleg langs kysten av Japan og søraustkysten av Kina.
Slåttar frå Hallingdal
Hallingstugo
Hardingfeleverket nr 321 og 359. Slåtten finst under fleire namn, og Hallingdølen og Numedølen (i Krødsherad). Ei form vart vidareutvikla av Halldor Meland frå Hardanger (etterraksten). Etter namna å døme har denne slåtten vore spela over heile Buskerud (han er og nytta i Numedal).
359:
Svarthalsdukkar
Underartar
Det utdøydde colombiadukkar (Podiceps andinus), som hekka i innsjøar nord for Bogotá i temperert Andes, vart av nokon kategorisert som ein underart P. n. andinus av svarthalsdukkar.
Slåttar frå Hallingdal
Nils Gudmundsrud
Hardingfeleverket nr 360. Rekna som ein av dei sværaste hallingslåttane å spela. Nils Gudmundsrud var ordførar i Ål, og ein drivande god dansar. Han er far til Gro Gudmundsrud. Slåtten har vore nytta både av Ola Dekko og Ola A. Strand. Slåtten er truleg bygd ut av Ola Dekko, sidan Ola Strand spela ei knappare form. Slåtten skal ha kome frå Knut Skøro.
Svarthalsdukkar
Førekomst i Skandinavia
Arten har spreidd seg mot nordvestre Europa sidan 1800-talet, og Sverige er i dag i randsona av utbreiingsområdet. På byrjinga av 1900-talet var arten berre er ein mellombels gjest i Sverige, den første hekkinga vart funne i 1927. I dag gjer Hornborgasjön ut for den sterkaste høgborga til arten i Sverige, med meir spreidde reirplassar med einskildpar i dammar og flate innsjøar i Sør- og Midt-Sverige, totalt ca. 200 individ, dei fleste i Skåne. I Noreg vart første hekking registrert i 2003, etter det er det gjort to hekkefunn. Arten er elles berre svært sjeldan påvist i Noreg. Danmark har den største populasjonen i Skandinavia med ca. 500 individ per 2011.
Slåttar frå Hallingdal
Silde-Per
Hardingfeleverket nr 361. Nedstilt bass. Er rekna til sentralreportoaret i Hallingdal (men slåtten er og i bruk i Valdres). Silde-Per var ein kar frå Lærdal som selde fisk og sild i øvre Hallingdal. Han skal ha tralla denne slåtten.