cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pentangle
Starten
Sjølv om dei vert kalla ei folkemusikkgruppe, delte medlemmene forskjellige inspirasjonskjelder. McShee hadde grunnlag frå tradisjonell musikk, Cox og Thompson frå jazz, Renbourn synte ei gryande interesse for tidlegmusikk og Jansch ein smak for blues og samtidige artistar som Bob Dylan.
Kommersiell suksess
Den første offentlege konserten til Pentangle var ein utseld konsert i Royal Festival Hall den 27. mai 1967. Seinare same året gjorde dei ein kort turne i Danmark, der dei vart annonsert som eit rock'n'roll-band, og ein kort turne i Storbritannia, organisert av Nathan Joseph frå Transatlantic Records. Dei var no ikkje lenger knytt til Bruce Dunnett og tidleg i 1968 hadde dei fått Jo Lustig som manager. Med hans hjelp gjekk dei frå å spele på klubbar til konserthallar.
Pentangle signerte ein avtale med Transatlantic Records og det sjølvkalla debutalbumet kom ut i mai 1968. Dette heilakustiske albumet vart produsert av Shel Talmy, som hevdar han nytta ein innovativ måte på å spele inn lyden av dei akustisk gitarane slik at resultatet vart ein lys «bjølleliknande» lyd. Den 29. juni dette året spelte dei i Royal Festival Hall i London. Innspelingane frå konserten utgjorde delar av det andre albumet deira, Sweet Child (November 1968), ei dobbelplate med konsert- og studiooppta. Dette synte den breitt samansette tilnærminga til bandet (og Jansch sine låtskrivareigenskapar) og vert generelt rekna som det kreative høgdepunktet deira.
Basket Of Light følgde i 1969 og vart den største salssuksessen deira på grunn av ein overraskande hitsingel, «Light Flight», som vart populær som kjenningsmelodien for fjernsynsserien Take Three Girls (den første dramaserien til BBC i fargar). Bandet spelte òg inn ledsagande musikk for serien. I 1970 var dei på sitt mest populære og spelte inn musikk til filmen Tam Lin, hadde minst 12 framsyningar på fjernsyn og gjorde fleire turnear i Storbritannia (mellom anna Isle of Wight-festivalen) og Amerika (mellom anna ein konsert i Carnegie Hall). Det fjerde albumet deira, Cruel Sister, frå oktober 1970, selde derimot særs dårleg.. Dette var eit album med tradisjonelle songar, mellom anna ein 20 minuttar lang versjon av «Jack Orion», ein song som Jansch og Renbourn tidlegare hadde spelt i lag som ein duett.
Nedgang
Bandet vendte attende til ei blanding av tradisjonelle og originale songar på Reflection, som vart spelt inn i mars 1971. Dette fekk relativt god mottaking, men utan den store entusiasmen i musikkpressa. På denne tida byrja bandet å verte lei turnelivet og av å arbeide saman. Bill Leader, som produserte albumet sa «Det verka for meg, i etterkant, at kvar dag så hadde eit nytt medlem bestemt seg for å forlate gruppa.» Pentangle trekte seg frå Transatlantic, i ein bitter krangel med Joseph om honorara. Transatlantic hadde visstnok kome fram til at dei i følgje kontrakten hadde rett til å halde attende honorarutbetalingane frå Pentangle-albuma. Joseph peikte på at selskapet hans hadde dekt alle kostnader, som innspelinga, for å lage albuma. Jo Lustig, manageren deira, som hadde forhandla fram Transatlantic-kontrakten, gjorde det klart at kontrakten med han inneheldt ein klausul som gjorde at dei ikkje kunne saksøke han «for noko som helst». Så for å tene pengar på arbeidet sitt, oppretta Pentangle sitt eige musikkforlag, Swiggeroux Music i 1971.
Det siste albumet til det originale Pentangle var Solomon's Seal, som kom ut på Warner Brothers/Reprise i 1972. Colin Harper skildra det som «ei plate om keisamheita til folk, men òg eit produkt av eit band som bestod av dei beste musikarane, låtskrivarane og tolkarane ein har sett». Etter albumet la bandet ut på turne i Storbritannia. Dei siste konsertane vart kansellerte då Thompson vart sjuk.
Nyårsdag 1973 valde Jansch å forlate bandet. «Pentangle Split» var framsida på det første nummeret til Melody Maker i 1973.
Nye besetningar
Tidleg i 1980-åra var det planlagt ei gjenforeining av bandet. På denne tida hadde Jansch og Renbourn brukt tid på solokarrierene sine igjen, McShee hadde ein ung familie, Thompson var hovudsakleg studiomusikar og Cox dreiv ein restaurant på Mallorca. Det gjenforeinte Pentangle debuterte på Cambridge Folk Festival i 1982, men mangla ein trommeslagar fordi Cox hadde brote beinet i ei bilulukke. Dei turnerte i Italia, Australia og Tyskland med Cox først i rullestol.
Jacqui McShee's Pentangle
I 1995 danna McShee ein trio med Conway på perkusjon og Spencer Cozens på klaverinstrument. Det første albumet til trioen var About Thyme, med gjesteartistane Ralph McTell, Albert Lee, Mike Mainieri og John Martyn. Albumet nådde toppen på lista til fRoots. Med saksofonisten Jerry Underwood og bassist/gitarist Alan Thomson i bandet, endra dei namn til Jacqui McShee's Pentangle. Dette bandet gav ut albumet Passe Avante. I 2005 gav dei ut Feoffees' Lands.
Denne besetninga spelte ofte konsertar. Konserten deira i Chipping Norton i Oxfordshire vart innspelt og gjeven ut som At the Little Theatre.
Demian Vitanza
Marco Demian Vitanza er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2011 med romanen Urak.
Pentangle
Jacqui McShee's Pentangle
I august 2002 døydde saksofonisten Jerry Underwood etter sjukdom og vart erstatta av Gary Foote i 2004. Jacqui McShee's Pentangle turnerte framleis i 2006.
Kenny Kirkland
Kenneth David «Kenny» Kirkland var ein USA-amerikansk pianist og klaverspelar.
Etropole Peak
Etropole Peak (Vrah Etropole) er eit 620 moh høgt fjell i Melnik Ridge på Livingston Island og er kalla opp etter byen Etropole sentralt i Bulgaria.
Pentangle
Siste år
Det originale bandet vart formelt gjenforeint i 2008. Dei spelte på BBC TV-programmet Later..with Jools Holland den 29. april 2008, med «Let No Man Steal Your Thyme» og 2. mai 2008 med «Light Flight» og «I've Got a Feeling». Dei la så ut på ein turne i Storbritannia, mellom anna ein konsert i Royal Festival Hall, der dei spelte inn albumet Sweet Child førti år tidlegare.
Stil
Henry Raynor i The Times strevde med å karakterisere musikken deira: «Det er ikkje ei popgruppe, ikkje ei folkemusikkgruppe og ikkje ei jazzgruppe, men det dei prøver på er ei blanding av alle desse stilane, samt andre stilar som eit interssant eksperiment i kvar av dei individuelt.» Sjølv dei tidlegaste songane til Pentangle var karakterisert av ei stilblanding. Songar som «Bruton Town» og «Let No Man Steal Your Thyme» frå 1968 inneheld element av folk, jazz, blues og tidlegmusikk. Då albumet kom ut, bortsett frå pionerarbeidet til Davey Graham, var det nesten ingen andre som blanda stilar som Pentangle, og Pete Townshend skildra det til dømes som «friskt og nyskapande». Då det fjerde albumet deira kom ut, Cruel Sister i 1970, hadde Pentangle fjerna seg frå tradisjonell folkemusikk og nytta meir elektrisk gitar som instrument. På denne tida hadde sjølve folkemusikken flytta seg meir mot rock og bruk av elektriske instrument, så Cruel Sister vart derfor til dømes samanlikna med Fairport Convention sitt Liege and Lief og Steeleye Span sitt Hark! The Village Wait. Pentangle vert derfor rekna som ein av dei første innan elektrisk folk, sjølv om dei mest kjende albuma deira var heilakustiske.
På dei to siste albuma deira gjekk dei meir attende til folk-jazz-opphavet igjen.
Demian Vitanza
Vitanza er halvt italiensk og har vakse opp i Halden. Han har ein master frå London School of Economics og har tidlegare arbeidd som scenekunstnar.
Etropole Peak
Fjellet ligg 660 m aust for Melnik Peak, 620 m vest for Sliven Peak og 1,92 km nordvest for Atanasoff Nunatak.
Saiq
Saiq er ein by i Ad Dakhiliyah nordaust i Oman. Han har sin eigen flyplass, Saiq lufthamn.
Kapitsamotstand
Kapitsamotstand er ein motstand som oppstår i ein varmestraum gjennom ei grenseflate mellom flytande helium og ein fast lekam. Motstanden har berre tyding når temperaturen er under kring 2 K.
Saiq
Klima
Saiq har eit varmt halvtørt klima (Köppen si klimaklassifisering: BSh) med særs varme somrar og kjølige vintrar. Det kjem meir nedbørh er og temperaturane er lågare enn i mange andre byar i Oman på grunn av høgda i Al Hajar-fjella. Den høgaste temperaturen som er målt i Saiq er 37.1 °C, frå 1. august 1997, og den lågaste temperaturen er -3,6 °C, frå 26. januar 1983.
Kapitsamotstand
Effekten er kalla opp etter den sovjetiske fysikaren Pjotr Kapitsa.
Kenny Kirkland
Kirkland byrja den profesjonelle karrieren sin i lag med den polske fusion-fiolinisten Michal Urbaniak på turné i Europa i 1977. Han har sidan spelt med ei rekkje andre jazz- og fusionartistar.
I 1991 gav han ut det første albumet sitt som leiar, Kenny Kirkland, på GRP Records.
Som sideman
Med Franco Ambrosetti Med Carla Bley Med Michael Brecker Med Chico Freeman Med Kenny Garrett Med Dizzy Gillespie Med Billy Hart Med Jay Hoggard Med Robert Hurst Med Elvin Jones Med David Liebman Med Wynton Marsalis Med Branford Marsalis Med Delfeayo Marsalis Med Lew Soloff Med Sting Med Miroslav Vitous Med Jeff «Tain» Watts Med John Scofield Med Arturo Sandoval Med Terence Blanchard Med Hiram Bullock Med Stephen Stills
Berdan Çayı
Berdan Çayı, òg kalla Tarsus-elva, (latinsk Cydnus) er ei elv i provinsen Mersin, sør i Tyrkia. Den historiske byen Tarsus ligg ved elva, som munnar ut i Middelhavet.
Kjelda til elva er i Taurusfjella med dei to kjeldeelvane Kadıncık og Pamukluk. Totalt har elva ei lengd på 124 km (inkludert Kadıncık). Sjølv om elva er forholdsvis kort, er middelvassføringa 42 m3/s, som er større enn dei fleste andre elvar i nærleiken. Nedslagsfeltet hennar er 1592 km2. Like nord for Tarsus dannar elva ein foss, som er ein populær utfluktsstad.
Det er fire demningar langs Berdan. Dei vert nytta for å kontrollere vassføringa og i samband med produksjon av elektrisitet.
Skulderboge
Skulderbogen (på latin: cingulum extremitas superioris eller cingulum membri superioris ) er dei beina som dannar skjelettet i skuldra og som med det knyter saman beina i armen med akseskjelettet. I mennesker er han sett saman av skulderblada, scapulae, kragebeina, claviculae, og den øvste delen av brystbeinet som er kalla brystbeinhandtaket, manubrium sterni. Nokre dyr, slik som fuglar, har enda eit bein i skulderbogen, nemleg os coracoideum. Dette er ikkje det same som mennesket sitt ramnenebb, processus coracoideus. Nokre pattedyr, slik som hund og hest, har ikkje kragebein, og skulderbladet er da berre festa til resten av kroppen med muskulatur og sener.
Ledda i skulderbogen
Det er fem ledd i skjelettbogen, og av dei så er det berre to av dei som blir kalla ekte ledd:
Hos mennesket er det to ekte ledd i skulderbogen. Det eine er det sternoclaviculære leddet mellom brystbeinet og kragebeinet på kvar sin side. Takka vere ei leddskive, discus articularis mellom dei to leddflatene som ikkje heilt passar inn i kvarandre, så vil leddet verke som eit kuleledd. Leddutslaget er 50° abduksjon, 30° fleksjon og 5° adduksjon, og på grunn av dette er sternoclaviculærleddet viktig i sirkumduksjon av armen.
Det acromioclaviculære leddet er bunde saman med leddband, og det er ikkje noko anna enn musklar mellom skulderbladet og brystkassa. Dette muskulære leddet mellom skuldetbladet og brystkassa gir skuldra stor rørsleutslag samanlikna med bekkenbogen, og ein kan sjå at ein gjennom evolusjonen har ofra skulderstabiliteten for å få større mobilitet i leddet da mennesket reiste seg opp på to bein.
Muskulatur
Musklane som verkar inn i skulderbogen, anten stabiliserande eller ved å røre på beina er:
Strandkjeks
Strandkjeks, Ligusticum scothicum eller Ligusticum scoticum, er ein plante i skjermplantefamilien.
Carl Henrik Bjørseth
Carl Henrik Bjørseth er ein tidlegare orienteringsløpar frå Bodø. Åra 1999–2001 vann han to VM-sølv og ein VM-bronse.
Bjørseth var med på NTHI-laga som sigra i Jukola-stafetten i 1990 og 1995, samt vann NM-gull i 1995. I 1998 vart han norsk meister på langdistansen, over tre minutt føre sølvmedaljør Bjørnar Valstad og nærare fem framom bronsevinnar Håvard Tveite.
Shuhei Terada
er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Carl Henrik Bjørseth
Under verdsmeisterskapen 1999 ved Inverness kneip han sølvmedaljen på klassisk-distansen, langt bak landsmannen Bjørnar Valstad. To år seinare i Tampere la Bjørseth beslag på VM-bronsen på klassisk-distansen, landsmannen Jørgen Rostrup tok gull og finske Jani Lakanen sølv. I den same meisterskapen orienterte Bernt Bjørnsgaard, Bjørseth, Tore Sandvik og Bjørnar Valstad inn til sølv på stafetten, Finland vann.
Mount Wild i Graham Land
Mount Wild er er ein kvass fjellrygg med fleire toppar, den høgaste 945 moh, som ligg ved nordsida av innløpet til Sjögrenfjorden på austkysten av Trinityhalvøya i Graham Land i Antarktis. Det vart først kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1945 og kalla opp etter Frank Wild.
Galtefjellet
Galtefjellet er den søraustlege av to klipper på på sørsida av Purka i Hansenfjella i Antarktis. Han vart kartlagt og namngjeve Galtefjellet av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936–37.
Dukat
Dukat er ein gullmynt som vart utmynta mange stader i Europa. Dukaten vart utmynta av 986/1000 gull og vog 3,49 g. Den første dukaten vart utmynta i Venezia i 1284.
Norsk dukat vart utmynta i Kristiania under kong Fredrik III og Kristian V.
East Stack
East Stack er ei kystklippe med ei høgd på 60 moh på austsida av Skotviktangen, 30 km søraust for Edward VIII Bay i Antarktis. Han vart oppdaga i februar 1936 av mannskapet på RRS «William Scoresby» under Discovery Investigations og fekk truleg dette namnet av dei etter utsjånaden og plasseringa nær West Stack.
Kármánsk kvervelgate
Kármánsk kvervelgate er ei rekkje av kvervlar i ein væske- eller gasstraum som strøymer på kvar side av ein sylinder (fart loddrett på sylinderaksen). Kvervlane blir danna avvekslande og med jamne mellomrom på begge sider av sylinderen. Dette gjev trykkpendlinger på tvers av vindretningen og kan t.d. bringe skorsteinar i farlege svingingar. Om ein set spiralforma ribbar på utsida av den øvre delen av skorsteinen, blir svingingane oppheva.
Effekten er kalla opp etter Theodore von Kármán.
Kvitrot
Kvitrot (Laserpitium latifolium) er ei fleirårig urt i skjermplantefamilien. Ho blir 50 til 150 cm høg og har kvite blomar. Kvitrota veks berre i Europa, hovudsakleg i Sentral-Europa. I Noreg finst ho hovudsakleg rundt Langesundsfjorden, ved Bamble, Porsgrunn og Larvik. Arten er i tilbakegang i Noreg.
Alan Gowen
Alan Gowen var ein fusion/progressiv rock-klaverspelar, mest kjend som medlem av Gilgamesh og National Health.
Historie
Gowen vart fødd i North Hampstead i London. Han vart medlem av Assagai i 1971 før han skipa Sunship i 1972 med Jamie Muir (trommer, òg from Assagai) og Laurie Baker (bass). Bandet inkluderte òg Allan Holdsworth på gitar.
Han skipa Gilgamesh i 1973 og byrja eit samarbeid med Hatfield and the North, som til slutt førte til at National Health vart skipa med Hatfield and the North-klaverspelaren Dave Stewart i 1975. Gowen slutta i National Health i 1977, men kom attende ei kort stund for innspelinga av det førte albumet deira.
I 1978 skipa Gowen Soft Heap med Elton Dean, Hugh Hopper og Pip Pyle. Med Dave Sheen som erstattar for Pyle, turnerte bandet som Soft Head sommaren 1978. Han spelte òg inn eit andre album med Gilgamesh det året.
Gowen vart med att i National Health i 1979-1980 og spelte samstundes i Soft Heap på denne tida. Before a Word is Said (1981) vart spelt inn med Richard Sinclair (bass, ei kort stund i Gilgamesh), Phil Miller (gitar, frå National Health) og Trevor Tomkins (trommer, frå Gilgamesh), var det siste albumet Gowen spelte inn før han døydde av leukemi i 1981.
Whitten Peak
Whitten Peak er eit pyramideforma fjell, 445 moh, på Blade Ridge på vestsida av botnen av Hope Bay på Den antarktiske halvøya. Det vart oppdaga av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Otto Nordenskjöld. Det vart namngjeve av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) etter R. Whitten, førstestyrmann på skipet «Eagle», som deltok i operasjonane til FIDS i 1944-45.
Harvest Moon
Harvest Moon er det 22. albumet til den kanadiske musikaren Neil Young, utgjeve 2. november 1992. Mange av musikarane som spelte på albumet, spelte òg på Harvest frå 1972.
Innspeling
Young hadde fått tinnitus etter innspelinga av Ragged Glory i 1990 og den påfølgjande turneen (som gav Weld og Arc i 1991), men han var bestemt på å gå attende i studio. Då han kom til Nashville tok han med seg samarbeidspartnaren Ben Keith og la frå seg den elektriske gitaren og tok fram ein akustisk gitar, piano og banjo, som hadde dominert album som Harvest, Comes a Time og Old Ways.
I tillegg nytta han analogt innspelingsutstyr i staden for digitalt utstyr for å få ei «varmare» kjensle.
Olav Løkken Reisop
Olav Løkken Reisop er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2011 med boka Pastisj.
Harvest Moon
Innspeling
Den påfølgjande turneen vart spelt inn og kom til slutt ut i 2009 som Dreamin' Man, eit konsertalbum frå turneen etter albumet i 1992 der han spelte heile albumet solo, men i anna rekkjefølgje.
Adieu False Heart
Adieu False Heart er det 25. studioalbumet til den amerikanske songaren Linda Ronstadt, spelt inn i lag med cajunsongaren Ann Savoy og gjeve ut i juli 2006. Det nådde 146. plassen på Billboard-lista.
Olav Løkken Reisop
Reisop er frå Kløfta, er utdanna arkitekt og litteraturvitar.
Harvest Moon
Mottaking
Musikknettsida Classic Rock Review kåra Harvest Moon til årets album for 1992. I 1994 vann Young Junoprisen for årets album i Canada. Matthew Greenwald i AllMusic skildra melodien på tittelsporet som «absolutt strålande». Albumet gjorde at Young kunne halde fram den kommersielle suksessen med god respons frå kritikarane som han hadde fått med Freedom og Ragged Glory, og albumet selde til slutt betre enn begge desse. Songen «Harvest Moon» toppa AARP si liste over «16 songar alle over 50 bør eige».
Adieu False Heart
Dette var det siste studioalbumet Ronstadt gav ut før ho pensjonerte seg i 2011 og avslørte at ho hadde fått Parkinsons sjukdom og ikkje lenger kunne syngje. Seinare vart diagnosen hennar endra.
Ronstadt og Savoy hadde tidlegare sunge i lag på Savoy-albumet Evangeline Made: A Tribute to Cajun Music, der dei song i lag som The Zozo Sisters. Dette albumet er ei blanding av cajunmusikk og folkrock. Albumet inneheld ei tolking av The Left Banke-hitten «Walk Away Renée» frå 1966, Harry Belafonte-songen av John Jacob Niles frå 1950-åra, «Go Away From My Window», og den franske songen «Parlez-moi d'amour». Ronstadt syng solo på Julie Miller sin «I Can't Get Over You» med ektemannen til Miller, Buddy Miller på gita, medan Savoy syng solo på Richard Thompson-songen «Burns' Supper».
Ronstadt sa om samarbeidet med Savoy: «Me kunne ha sydd eit sengeteppe, men me er musikarar, så me laga ei plate i lag i staden. Ho syng på fransk - eg snakkar ikkje fransk - men det tradisjonell kjærleik i dette bandet.»
Albumet vart spelt inn i Dirk Powell sitt Cypress House Studio i Louisiana med lokale musikarar, mellom anna frå Red Stick Ramblers og The Mamou Playboys, og Dirk Powell og Joel Savoy,.
Albumet fekk blanda kritikk. Det vart nominert til to Grammyprisar for beste tradisjonelle folkealbum og beste lydteknikar.
Smørfjord
Historikk
Frå gammalt av var det tradisjon å bytte varer og tenester mellom dei fastbuande sjøsamane og reindriftsamane som budde i sommarhalvåret i bygda, med reinflokkane sine som var på sommarbeite ute ved kysten. På samisk vert dette kalla for «verddevuohta», som kan setjast om til «venn» eller «gjestevenn» og dei kalla kvarandre for «verdde». Med moderniseringa av samfunnet, ikkje minst innan reindrifta, forsvann ein del av denne tradisjonen. Byttehandeltenestene som det hadde vore tradisjon for i generasjonar vart det mindre av, noko som også forsterka konfliktnivået mellom fastbuande og reindriftsutøvarane i området.
Smørfjord har hatt eige fiskebruk som med hjelp frå kommunen framleis er i drift. Det har også vore fiskematfabrikk, og i dag er det bygd opp eit sjøsamisk tun, som er ope om sommaren, med eigen kiosk. Den siste som dreiv med sauehald la ned drifta i 2004. Nokre få driv enno med fiske.
Melfjellet
Melfjellet er ei markant klippe aust i Hansenfjella, kring 3,5 km søraust for See Nunatak. Han vart kartlagt og namngjeven av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37.
Floyd Bennett
Floyd Bennett var ein amerikansk pilot. Saman med Richard E. Byrd freista han å nå Nordpolen med fly frå Ny-Ålesund i 1925.
Bennett var utdanna bilmekanikar. I 1917 vart han innkalla til teneste i den amerikanske marinen der han tok flygarutdanning. I 1925 deltok han i Donald B. MacMillan sin ekspedisjon til Grønland saman med Richard E. Byrd. Eit år seinare freista Byrd og Bennett å nå Nordpolen med fly. Den 9. mai 1926 tok flyet til Bennett og Byrd av frå Ny-Ålesund på Svalbard med kurs for Nordpolen. Dei kom tilbake same dag. Den korte reisetida førte til spekulasjonar om dei hadde nådd Nordpolen.
Bennett var ein av favorittane i samband med Orteigprisen i 1927, ein pris på 25 000 doilar til den som klarte å fly utan mellomlanding mellom Paris og New York. Bennett skulle fly saman med Byrd, Bert Acosta og George Noville. Under ei prøveflyging 16. april 1927 i ein Fokker Trimotor havarerte han og vart alvorleg skadd. Han døydde eit år seinare i Quebec i Canada.
Lensvik kyrkje
Lensvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1863 i Orkland kommune, Trøndelag fylke. Bygget er i tre og har 230 sitjeplassar. Arkitekt for kyrkja var Christian Grosch og byggmeister var Steffen Andersen Røe. Ho vart innvia av biskop Andreas Grimelund 26. oktober 1863.
Preikestolen er frå innviingsåret. Døypefonten er frå 1936 og er laga av treskjærar Ole K. Åsmul. Altartavla er frå 1935, er teikna av John Tverdahl og skåre ut av Ole K. Åsmul.
Kazumichi Takagi
Kazumichi Takagi er ein japansk fotballspelar.
Anna Kathrine av Brandenburg
Anna Kathrine av Brandenburg var dronning av Danmark-Noreg gjennom ekteskap med Kristian IV. Ho var fødd i Wolmirstedt i Sachsen-Anhalt og var dotter av Joakim Frederik av Brandenburg og Katarina av Küstrin.
Anna Kathrine blei gift med Kristian på Haderslevhus 27. november 1597.
Ein kjenner ikkje stort til Anna Kathrine, men ho har neppe gjort forsøk på å påverka politikken. Ho var med ektefellen til Noreg på ei lengre vitjing i 1602 og ho var også med under hyllinga av sonen Kristian i 1610.
Anna Kathrine og Kristian fekk seks born; Frederik – 15. august 1599–9. september 1599, Kristian den udvalgte prins Christian i 1603, Sofie – 4. januar 1605–7. september 1605, Elisabeth – 16. mars 1606–24 oktober 1608, Fredrik i 1609 (seinare Fredrik III) og Ulrik i 1611.
MacGregor Peaks
MacGregor Peaks er nokre klipperike fjelltoppar med ei høgd opp mot 350 moh sør på Hurd Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Fjella er kalla opp etter kaptein Christopher MacGregor, kaptein på den britiske selskuta «Minstrel» som vitja Sør-Shetlandsøyane i 1820-21.
Fjella ligg 710 m sørvest for Castellvi Peak, 2,83 km vest-sørvest for Moores Peak og 4,9 km nordvest for Canetti Peak.
Dagfinn Olsen
Dagfinn Henrik Olsen er ein norsk sjømann og politikar frå Lødingen i Nordland. Stortingsrepresentant 2018–19 og frå 2021.
Olsen er utdanna sjøkaptein 1989 og var frå 2005 statslos i Kystverket.
Stortingsperioden 2017–21 var Olsen vararepresentant for Framstegspartiet frå Nordland. Frå 31. august 2018 til 18. desember 2019 møtte han fast på Stortinget ettersom Kjell-Børge Freiberg var statsråd for Olje- og energidepartementet. Gjennom stortingsvalet 2021 kom Olsen inn på Tinget for heile fireårs-bolken. På Stortinget er han medlem i Arbeids- og sosialkomitéen.
Cléry Peak
Cléry Peak er ein fjelltopp, 640 moh, på nordsida av Mount Lacroix, eit kjenneleg massiv ved nordenden av Booth Island i Wilhelm Archipelago. Det vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav det etter svigerfaren sin L. Cléry, ein dugande fransk advokat.
Tobias Angerer
Tobias Angerer er ein tysk tidlegare langrennsløpar frå Traunstein i Bayern. Han vann verdscupen i langrenn både i 2006 og 2007. Mellom 2002 og 2011 erobra han fire OL-medaljar og sju VM-medaljar, seks i sølv og fem i bronse, men ingen meistertittel.
Aktiv
Angerer var med på å ta bronse med Tysklands stafettlag i vinter-OL 2002, og sølv med laget som deltok under ski-VM 2005 i Oberstdorf. Under vinterleikane 2006 fekk han ein ny sølvmedalje i 4x10 km stafett, og tok elles bronsemedaljen på 15 km. Året etter vart det også bronse på 15 km, då ski-VM 2007 vart avvikla i Sapporo. Tidlegare i meisterskapen sikra han tysk dobbeltsiger på 30 km, landsmannen Axel Teichmann vart verdsmeister.
Under ski-VM 2009 i Liberec sikra Angerer seg tre medaljar. Saman med nemnde Teichmann tok han sølv i lagsprinten, og dei to gjekk også på Tyskland sitt sølvlag i 4x10 km stafett. Individuelt sikra han seg så ein bronsemedalje på den avsluttande 50-kilometeren. Også frå vinter-OL i 2010 kom Angerer heim med ein medalje. I den fyrste langrennsøvinga tok han OL-sølv, slått klart i spurten av svenske Marcus Hellner. Angerer gjekk så ankeretappen for Tyskland i 4x10 km stafett under ski-VM 2011 i Oslo. I spurten var han nærast sjanselaus då spurtkanonane Petter Northug og Marcus Hellner sette fart på oppløpet og dermed vart det bronsemedalje på Tyskland.
Verdscupen
Angerer vann verdscupen i langrenn i 2006, ein prestasjon han gjentok i den påfylgjande langrenns-sesongen. I januar 2007 vart han den fyrste mannlege vinnaren av Tour de ski. Sitt fyrste verdscuprenn vann han på nyåret i 2004, ein 30 km i Falun. Fram til januar 2009 vann han ytterlegare ti sigrar i verdscuprenn, den siste ein 15 km i fristil i Rybinsk. I alt har han stått 28 gongar (11-5-12) på pallen etter individuelle tevlingar i verdscupen i langrenn.
Jacobabad
Jacobabad (urduskrift جیکب آباد) er ein by i den pakistanske provinsen Sind. Han er administrasjonssenter for Jacobabad distrikt og Jacobabad taluka. Byen blei grunnlagd av den britiske generalen John Jacob i 1847 ved ein eksisterande landsby. Byen ligg nær grensa til Balochistan. Jernbanelinja til Pakistan Railways og ei rekkje vegar går gjennom byen.
Den transatlantiske flyginga til Alcock og Brown
Dei gjennomførte ei flyging over ein distanse på 312 mil i løpet av 15 timar og 57 minutt, med ein gjennomsnittsfart på 195 km/t. Flyet vart drive av to Rolls-Royce Eagle-motorar, kvar på 360 hk.
Jacobabad
Geografi
Jacobabad har varmt ørkenklima (BWh i Köppen si klimaklassifisering) med særs varme somrar og milde vintrar. Gjennomsnittstemperaturen om sommaren, oppgjeven i 1875, var 37 °C. Den høgaste temperaturen ein har målt her er 52,8 °C, medan den lågaste er -3.9 °C. Området har lite nedbør, og det meste fell i monsuntida frå juli til september.
Historie
Byen blei grunnlagd i 1847 på staden der landsbyen Khangarh låg. General John Jacob, kommandanten av Sind Horse, grunnla byen og var opphav til namnet. Han døydde her i 1858, og er minna ved Victoria Tower sentralt i byen.
Den transatlantiske flyginga til Alcock og Brown
I april 1913 hadde den britiske avisa Daily Mail sett opp ein premie på 10 000 britiske pund til den første som kunne kryssa Atlanterhavet utan stopp, frå kyst til kyst.
Jacobabad
Historie
I Britisk India var Jacobabad administrasjonssenter for Upper Sind Frontier District i Bombay Presidency og ein stasjonsby for Quetta-linja til jernbaneselskapet North-Western Railway. Jacobabad er kjend for sitt historiske fesjå som blei grunnlagd av britane for å få tak i gode hestar til kavaleriet sitt
Den transatlantiske flyginga til Alcock og Brown
Turen varte i 19 timar med ein gjennomsnittsfart på 190 km/t, og i ei høgd som kunne variera mellom like over havoverflata til 3 700 meter. Bensinforbruket var 3 900 liter. Turen kunne ha enda med katastrofe fleire gonger på grunn av motorproblem, tåke, snø og is. Det var takka vera Browns klatring ut på vengen for å fjerna is frå luftinntaket til motorane og Alcock sin dugleik som flygar, trass elendige vêrforhold med dårleg sikt og snø inn i den opne cockpiten, at dei klarte å gjennomføra turen. Flyet vart sterkt skadd i landinga, til trass for at dei fann fram til ei nokoleis flat beitemark, men ingen av flygarane vart skadde.
Alcock og Brown vart løfta opp som heltar for å ha gjennomført flyginga. I tillegg fekk dei prisen på 10 000 pund som var sett opp av Daily Mail, tildelt av den britiske luftfartsministeren Winston Churchill. Dei fekk også begge prisar frå forretningsfolk og private for å ha vore dei første som hadde kryssa Atlanterhavet. Ei veke seinare blei dei slått til riddarar som Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire (KBE) av kong Georg V ved Windsor Castle.
Eit monument som viser dei to flygarane vart reist på London lufthamn, Heathrow i 1954 til minne om flyginga 45 år tidlegare. Det er likeeins sett opp monument både på startstaden på Newfoundland og på jordet der dei landa i Irland.
Alcock vart drepen i ei flyulukke den 18. desember 1919 medan han flaug eit nytt Vickers Viking amfibiefly til Paris airshow då den eine vengen kom bort i eit tre i Normandie på veg til Paris. Brown som aldri meir sette seg i eit fly, levde til den 4. oktober 1948.
Flyginga som vart særs mykje omtalt i åra etter, gjekk snart i gløymeboka i USA sidan ho vart overskugga av Charles Lindbergh si soloflyging over Atlanterhavet frå kontinent til kontinent i 1927.
Eit replika av flyet til Alcock og Brown vart bygd i 1969 av Vintage Aircraft Flying Association i Brooklands. Dette flyet er no plassert i RAF Museum i Hendon i London.
Eurovision.tv
Eurovision.tv er den offisielle internasjonale nettstaden til Eurovision Song Contest. Sida vert drive av Eurovision iTV & Crossmedia Unit i Den europeiske kringkastingsunionen (EBU).
Willy DeVille
Willy DeVille var ein amerikansk songar og låtskrivar. Gjennom den 35 år lange karrieren sin, først med bandet Mink DeVille (1974–1986) og seinare sitt eige band, skapte Deville originale songar med røter i tradisjonelle amerikanske musikkartar. Han arbeidde med artistar innan mange sjangrar, som Jack Nitzsche, Doc Pomus, Dr. John, Mark Knopfler, Allen Toussaint og Eddie Bo. I musikken til DeVille kan ein høyre Latinske rytmar, bluesriff, doo-wop, cajunmusikk, litt fransk cabaret, og ekko frå tidleg 60-talssoul.
Mink DeVille var husband på CBGB, ein historisk nattklubb i New York City, der punkrock vart fødd i midten av 1970-åra. DeVille var med på å definere Brill Building-stilen på ny. I 1987 vart songen hans «Storybook Love» nominert til Oscarprisen. Etter han flytta til New Orleans i 1988, var han med på å setje i gang roots revival innan klassisk New Orleans R&B. Dei sjelfulle tekstane hans og utforskinga av latinske rytmar og stilar, var med på å definere ein ny musikkstil som stundom vert kalla «Spanish-Americana».
DeVille døydde av bukspyttkjertelkreft den 6. august 2009 på eit sjukehus i New York, 58 år gammal. Sjølv om den kommersielle suksessen hans har stige og falle gjennom åra, har ettermælet hans som låtskrivar påverka mange andre musikarar, som Mark Knopfler og Peter Wolf.
Diskografi
Med Mink DeVille:
Som Willy DeVille:
Den store moskeen i Hama
Den store moskeen i Hama (arabisk جامع حماة الكبير ) er ein moske i Hama i Syria. Han ligg kring 400 meter vest for citadellet og vart bygd på 700-talet. Han vart hardt skadd i opprøret i 1982, men er i dag heilt restaurert.
Historie
Han vart bygd av omjadane tidleg på 700-talet etter modell av Omajademoskeen i Damaskus. Den store moskeen hadde vore ei kyrkje under Austromarriket som vart tilpassa islamsk bruk. Sjølve kyrkja er bygd der det ein gong stod eit romersk tempel. Somme av den austromerske strukturen finst framleis, men det meste av bygningen vart øydelagt under den austromerske gjenerobringa av det nordlege Syria i 986. At moskeen opphavleg var ein kristen basilika kan ein sjå i strukturen som har tre gangar, og at taket over bønehallen består av fem kuplar, forma som ein kross.
Den store moskeen har to minaretar. Den eine er firkanta og ligg like ved bønehallen og frå inskripsjonane på sida er han datert til 1124, men somme hevdar at foten av minareten har omjadisk opphav, medan andre meiner han vart bygd i 1153. Den andre minareten er åttekanta og vart bygd av mamelukkane i 1427. Ved sidan av den nordlege hovudgardsplassen er det ein mindre plass der gravene til to ayyubide-kongar frå 1200-talet ligg gravlagd.
Moskeen vart nesten heilt lagt i grus under opprøret i Hama i 1982, men har sidan blitt bygd opp att. Begge minaretane vart øydelagde under opprøret. I 2001 var Den store moskeen heilt restaurert att i nesten kvar einaste detalj.
Kjelder
''
Skulderledd
Skulderleddet, (på latin articulatio glenoidale eller articulatio humeri), på norsk òg kalla glenohumeralleddet er eit ekte ledd i skuldra som bind skulderbladet til overarmsbeinet.
Det beina leddet
Den laterale vinkel på skulderbladet, angulus lateralis scapulae, er den tjukkaste delen av knokkelen og blir somtid kalla skulderbladshovudet. Ei pæreforma grop på skulderbladet kalla leddskåla eller leddpanna, cavitas glenoidalis, er det som artikulerer mot hovudet til overarmsbeinet, caput humeri. Over og under leddskåla finn ein to beinknutar (tuberculi), tuberculum infraglenoidale og tuberculum supraglenoidale. M. biceps brachii festar i den øvre beinknuten.
To distale knokkelframspring på skulderbladet stabiliserer skulderleddet, nemleg skulderhøgda, acromion, som avsluttar skulderkammen, og ramnenebbet, processus coracoideus. Rett medialt for ramnenebbet finn ein utskjeringa incisura scapulae, kvar n. suprascapularis går gjennom. Kring skulderleddet så kler slimposane (bursae) leddet for å minske friksjonen til bindevevet rundt. Desse sliposane er kalla bursae subacromialis, subcoracoideus, musculi subscapularis et subdeltoidea.
Leddkapselen
Skulderleddet er omkrinsa av ein sterk leddkapsel som er laus inferiort. Det gjer at han utan så altfor mykje kraft kan bli dislokert nedover. Det lange hovudet til m. biceps brachii går inn under leddkapselen gjennom ei seneskjede før det bind seg fast i tuberculum supraglenoidale på skulderbladet]].
Muskulatur kring leddet
For å stabilisere leddet enda betre ligg fire skuldermusklar kring leddet, kalla skuldermansjetten (rotator cuff). Desse musklane er m. teres minor, m. infraspinatus, m. supraspinatus og m. subscapularis.
Of Queues and Cures
Of Queues and Cures er det andre studioalbumet til progrock- og jazzfusiongruppa National Health, ein av dei siste representantane for Canterbury scene. Albumet kom ut i desember 1978.
Medverkande
Med:
Secluded Rocks
Secluded Rocks er ei låg, hovudsakleg banddelt klippe mellom Mulebreen og Cosgrovebreen, som ligg 11 km sør-sørvest for Kemp Peak i Enderby Land. Dei vart kartlagte frå landmålingar og flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions), 1954–66 og fekk dette namnet på grunn av den avsidesliggande plasseringa.
Hemus Peak
Hemus Peak (Vrah Hemus) er eit isdekt fjell på 636 moh like nordvest for Bowles Ridge aust på Livingston Island. Fjellet er 850 meter langt frå aust til vest og 550 meter breitt og ligg oppom Kaliakrabreen i nordaust og Perunikabreen i sørvest. Jemus er eit gammalt namn på Balkanfjella, den sentrale fjellkjeda som går frå nord til sør i Bulgaria.
Fjellet ligg 1,51 km nordvest for Mount Bowles (822 moh, toppen av Bowles Ridge), 800 m nord-nordvest for Rayna Knyaginya Peak, 1,01 km nord-nordaust for Chirpan Peak, 3,6 km nordaust for Rezen Knoll, 6,27 km nord for Aleko Point og 3,6 km aust for toppen av Gleaner Heights (531 moh).
Bjørnerot
Bjørnerot (Meum athamanticum) er ei fleirårig urt i skjermplantefamilien. Ho blir opp til 60 cm høg og har kvite blomar. Bjørnerot er den einaste arten i bjørnerotslekta (Meum). Ho veks i Europa og er introdusert til Noreg på eit uvisst tidspunkt. I Noreg er ho sjeldan som viltveksande. Ho har truleg vore dyrka i gammal tid som duft-/krydder- og legeplante.
Harald U. Lied
Lied gjekk Gjøvik gymnas åra 1942-45. Dei to neste åra gjekk han på landbruksskule, fyrst Vinterlandbruksskolen og så Hvam landbruksskole. Etter han tok eksamen ved skogskulen på Brandbu i 1951, arbeidde han i fem år som skogassistent, tre av åra ved Svenska Cellulosa AB i Sollefteå. Frå 1956 til -58 styrte han skogsdrifta på garden til faren. Deretter var han sjølv gardbrukar på garden Berg i Gjøvik kommune fram til 1990. Han var medlem av bystyret i Gjøvik frå 1968 til 1973.
Lied var medlem av sentralstyret i Høgre i tre periodar; 1968-74, 1976-78 og 1981-87. Elles var han aktiv i Europabevegelsen i ei rekke år.
Last Exit to Brooklyn av Mark Knopfler
Last Exit to Brooklyn er eit filmmusikkalbum av den britiske musikaren Mark Knopfler, gjeve ut 3. oktober 1989 av Vertigo Records internasjonalt, og av Warner Bros. Records i USA. Albumet inneheld musikk skriven for filmen Last Exit to Brooklyn i 1989, produsert av Bernd Eichinger og regissert av Uli Edel.
Mottaking
I meldinga si for AllMusic gav William Ruhlmann albumet tre av fem stjerner, og kalla det Knopfler sitt «mest ambisiøse og fullendte filmmusikk». Ruhlmann skreiv at i motsetnad til dei tre første filmmusikkalbuma til Knopfler, høyrtes ikkje musikken for Last Exit to Brooklyn «ut som unytta opptak frå Dire Straits-innspelingar, men i staden som eit fullt orkestrert musikkstykke».
Peter Bonetti
Peter Philip Bonetti var ein engelsk fotballspelar frå London. Han var målvakt for Chelsea FC i tida 1960 til 1979 og spelte 600 ligakampar for klubben, bortsett frå tre sesongar i andre divisjon deltok han på høgste nivå i ligaen.
Bonetti spelte 7 landskampar for England i tida 1966-1970. Både under VM 1966 og VM 1970 var han med i den engelske troppa, men deltok berre i kvartfinalen mot Vest-Tyskland under Mexico-VM, ein kamp England tapte med 2-3.
Han var son til innvandrarar frå Sveits.
FA-cupfinalen i fotball 1970
FA-cupturneringa i fotball 1970 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London laurdag 11. april. 100 000 tilskodarar såg kampen mellom London-laget Chelsea FC og Leeds United ende 2 – 2 etter 120 minutts spel. Onsdag 29. april møttest laga til omkamp på Old Trafford i Manchester med 62 078 til stades på tribunane. Chelsea sikra seg FA-pokalen gjennom å vinne med 2 – 1, også i den kampen måtte det ekstraomgangar til. Det var Chelseas aller fyrste triumf i FA-cupen, etter finaletap i 1915 og 1967.
Finalekampane
På Wembley skåra Jackie Charlton for Leeds i det 20. minutt, Peter Houseman utlikna fire minutt før pause. I det 84. minutt sende Mick Jones Leeds i føringa att, berre to minutt seinare utlikna Chelsea ved Ian Huthinson. Etter mållause ekstraomgangar på Wembley, møttest laga til ny finalekamp 18 dagar seinare. I Manchester skåra Leeds fyrst nok ein gong, ti minutt før pause sette nemnde Jones inn sitt andre finalemål. Peter Osgood utlikna i det 78. minutt og kampen gjekk til ekstraomgangar. 14 minutt ut i fyrste ekstraomgang vart midtstopparen David Webb matchvinnar for Chelsea då han frå kort hald nikka ei mislukka klarering i mål.
Chelsea sitt vinnarlag: Peter Bonetti, Ron Harris (kaptein), John Dempsey, David Webb, Eddie McCreadie, John Hollins, Tommy Baldwin, Charlie Cooke, Peter Osgood, Ian Hutchinson, Peter Houseman. Marvin Hinton var innbytar i begge kampane. I den fyrste kampen spelte han ekstraomgangane i staden for Harris, i det avgjerande oppgjeret kom han inn i det 112. minutt, Peter Osgood gjekk ut.
I den avgjerande kampen bestod Leeds United-mannskapet av David Harvey, Paul Madeley, Jack Charlton, Norman Hunter, Terry Cooper, Billy Bremner (kaptein), Johnny Giles, Peter Lorimer, Allan Clarke, Mick Jones og Eddie Gray. I det fyrste finaleoppgjeret stod Gary Sprake mellom målstengene, og ikkje David Harvey.
Eric Jennings dømde begge kampane.
Gulkroneparakitt
Gulkroneparakitt (Cyanoramphus auriceps), maori kakariki, er ein liten, grøn parakitt. Han er endemisk for New Zealand og lever spreitt på Nordøya, vestlege Sørøya, Stewart Island/Rakiura og på dei subantarktiske Aucklandøyane.
Skildring
Hannfuglar er ca. 25 centimeter med kroppssvekt på 50 gram, hofuglar er noko mindre, 23 cm og veg 40 g. Gulkroneparakittar liknar mykje raudkroneparakitt, og har som denne ei klår grøngul fjørdrakt. Dei skil seg i farger i panne og andlet, gulkroneparakitt har eit raudt band over nebbet og ut til dei raude auga, over det raude feltet har dei gyllengul panne. Ein raud flekk er synleg på undergumpen, dessutan har dei eit blåfiolett område på vengdekkjarane og på nokre ytre handsvingfjører. Halen er relativt lang.
På Nordøya lever gulkroneparakittar i skogkledde område mellom anna i sentrale Taranaki, i Tararuafjella og i Raukumarafjella i nord. På Sørøya er dei spreidde over større område frå vestlege Marlborough og sørover vestlege delar av øya til Fiordland, dessutan i Catlins og i Otago i søraust. Dei finst spreidd over den tredje største øya Stewart Island. Utanom dei tre største øyane i landet kan gulkroneparakittar treffast på mindre øyar, til dømes på Great Barrier Island, Little Barrier Island og på Kapiti Island. Arten lever òg så langt sør som på Aucklandøyane.
Denne parakitten beitar høgt i tre og lever i stor grad av virvellause dyr, særleg skjoldlus, men dessutan plantekost som planteskot, blomar og frø, samt frukt i sesongen. Dei blandar seg ofte med kvithovudmohua eller gulhovudmohua i fleirartsflokkar.
Gulkroneparakittar føretrekk hòle trestammar og greiner til reirplass, dei kan hekke omtrent året rundt. Kullet er vanlegvis på 5-6, maksimum 9 egg. Hoa rugar i 15-20 dagar og ungane kan flyge etter rundt 6 veker.
Arten har status som nær truga, om fuglane finst over store område er dei ikkje vanlege nokon stader. Storleiken på populasjonen er ikkje talfesta, men er minkande.
Bakgrunnsstoff
Yellow-fronted Parakeet
Baktriakamel
Baktriakamel eller berre kamel (Camelus bactrianus) er eit dyr i kamelslekta (Camelus), kjenneteikna av to puklar. Dette og dei kortare beina skil han frå dromedaren.
Baktriakamel har namn frå det antikke landskapsnamnet Baktria i Sentral-Asia. Arten blei domestisert for rundt 4 500 år sidan, truleg i Sentral-Asia. Den ville forma av baktriakamel (villkamel) er kritisk truga av utrydding.
Skildring
Baktriakamelen blir om lag tre meter lang med ei skulderhøgd på over 2,25 m. Vekta er mellom 450 og 690 kg. Halsen er lang og krumma, hovudet lite, augo store og utståande, nasen er krum og øyro korte. Halen er kort med endekvast. Albogar, kne og bryst på tamdyra har hornaktige, hårlause fortjukkingar.
Baktriakamel er uthaldande og kan bera tunge bører, men er ikkje like rask som dromedaren. Kjøtet blir ete og mjølka blir brukt til å laga mellom anna ost og smør. Skinnet blir brukt til lêr, pelshåra til tøyveving og avføringa til brensel.
Utbreiing
Baktriakamelen er utbreidd i Asia, der han er brukt som eit allsidig husdyr. Han blei trolig domestisert i Sentral-Asia for kring 4 500 år sidan. Den ville bestanden (C. ferus) som framleis finst er kritisk utryddingstruga og tel trolig berre rundt 900-1 100 dyr. Desse lever i fire avgrensa område i Gobiørkenen, tre i Kina og eit i Mongolia. Den største populasjonen er i Lop Nor, eit tidlegare testområde for kjernefysiske våpen gjennom 45 år, men no gjort om til viltreservat for den ville baktriakamelen.
Åtferd
Kamelen er ein nøysam planteetar. Han kan eta vanskelege ørkenvekstar, som vekstar med piggar eller høgt saltinnhald. Villkamelen har vist seg å vera i stand til å drikka saltvatn, utan at det har fått negative konsekvensar for dyra.
Hoa går drektig i 12-14 månader og føder normalt berre ein kalv. Den nyfødde kalven kan gå og springa få timar etter fødselen. Han diar mora i opp mot 18 månader, før han blir avvend. Ungdyr blir kjønnsmogne etter cirka 3,5 år. Villkamelen blir sjeldan meir enn 25 år gammal, medan den domestiserte kamelen typisk blir 25-35 år.
Chathamøyane
Chathamøyane (engelsk Chatham Islands, moriori Rekohu, maori Wharekauri) er ei vulkansk øygruppe i Stillehavet som tilhøyrer New Zealand. Øyane ligg 800 km aust for Christchurch på Sørøya. Om lag 650 menneske bur på øyane.
Geografi
Dei to største øyane er busette; Chatham Island og Pitt Island. Resten av øyane er South East Island, Mangere, Little Mangere, Star Keys, The Sisters og The Forty-Fours. Alle øyane har alternative namn på maori og moriori. Det høgaste punktet på Chathamøyane er om lag 294 meter høgt og ligg på hovudøya. Øyane har ei anna tidssone enn resten av New Zealand; dei ligg 45 minutt framfor moderlandet. Naturen på øyane er unik, og inneheld fleire endemiske artar av både planter og fuglar.
Takeshi Aoki
Takeshi Aoki er ein japansk fotballspelar.
Chathamøyane
Europeisk oppdaging
Den 29. november 1791 la HMS «Chatham» til ved hovudøya. Kaptein William R. Broughton erklærte øyane for britisk eigedom og kalla dei opp etter ein britisk jarl, John Pitt, 2nd Earl of Chatham. Enno blir øyane stundom kalla for Broughtonøyane. I dei nærmaste tiåra tok britane til med fiske og kvalfangst i området, men gav opp kvalfangsten rundt 1861. Ein reknar med at rundt 10-20 % av moriori-folket døydde av sjukdommar som dei kvite førte med seg.
Massakren av morioriane
Den 19. november 1835 kom eit britisk leigeskip til Chathamøyane med over 500 væpna maoriar. Maoriane gjekk i land på øyane, drap omsynslaust alle morioriane dei såg og busette seg deretter på øyane som herskarar. Etter dette vart det forbode for dei få gjenlevande morioriane å gifta seg med andre morioriar. Nokre tyske misjonærar kom i 1843, og dei tok morioriar til koner. Dagens morioriar kan difor spora slekta si tilbake til dei tyske misjonærane.
Samfunn
Øyfolket lever i stor grad av jordbruk, sauehald og fiske. Her finst fleire barneskular, godt utbygt vegnett og flyplass på hovudøya. Hit kjem det fly frå Christchurch, Auckland og Wellington. Øyane har nokså høg grad av sjølvstyre, med eit lokalt regjeringssystem. I lokalvalet i 2010 var det heile 71,3 % av øyfolket som stemte; dette var det høgaste talet av alle valkrinsane på New Zealand.
Gourdon Peak
Gourdon Peak er eit fjell 1 km nord for Wandel Peak, ein av dei høgaste toppane på ein rygg som strekkjer seg frå nord til sør på Booth Island i Wilhelm Archipelago i Antarktis. Det vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, og vart namngjeven av han etter Ernest Gourdon, geolog på ekspedisjonen.
Mariano Melgarejo
Manuel Mariano Melgarejo Valencia var president av Bolivia frå 28. desember 1864 til 15. januar 1871.
Melgarejo var fødd i Tarata i Cochabamba-departementet som uekte son av ein spansk-bolivianar og ei quechuakvinne. Han gjorde karriere i hæren, og deltok i fleire militæropprør. Etter ein feila oppreist i 1854 mot Manuel Isidoro Belzu blei han tiltalt for høgforræderi, men benåda av presidenten etter å ha skulda alkoholpåverking for at han tok del i oppreisten.