cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Páramo
Fauna
Sekstini fugleartar er rekna som «komplette brukarar» av páramo-habitat, «41 artar har det som sine primære habitat og 16 er indikatorartar». Andeskondor, òg kalla «kongen av Andesfjella», er ikkje lenger ofte sett. Dei mest talrike fuglefamiliar i páramo inkluderer ørner, kolibriar, omnfuglar, tanagarar, og tyrannar, amerikanske flugesnapparar. Nokre kolibriar held ut det kalde klimaet ved å gå inn i torpor, ein slags nattleg dvalemodus.
Kolibriar, bier og fluger er alle viktige pollinatorar i páramo, medan fuglar og mindre pattedyr som kaninar og marsvin er viktige frøspreiarar. Mange av dei større pattedyra i páramo er sjeldne på grunn av jakt.
Menneskeleg påverknad
Menneske kan ha hatt nærvere i páramo i Andesfjella i opptil 15 000 år. Avskoginga har vore omfattande og i nokre tilfelle, som dei nordlege Andesfjella, er 90-95 % av skogen rydda. På andre stadar i Venezuela og Colombia finst indikasjonar på at menneske busette seg for minst 800 år sidan, og brukte landet til jordbruk og jakt.
Då europearane kom til Amerika, introduserte dei framande plantar og dyr som i stor grad påverka økosystema, spesielt storfe.
Fylkesveg 6964
Fylkesveg 6964 går mellom Stor-Augla og Bruem i Steinkjer kommune. Vegen er 6,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 265 i Nord-Trøndelag.
Is There Anybody Out There?
Is There Anybody Out There? er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen, som nesten er for ein instrumental å rekne, vart gjeven ut på albumet deira The Wall i 1979.
Komposisjon
Den første halvdelen av songen byggjer vidare på konseptet bak «Hey You», som er songen før «Is There Anybody Out There?» på albumet. Denne delen er roleg med mørk synthesizerlyd med setninga «Is there anybody out there?» som vert gjentatt fire gonger. Den andre halvdelen er ein instrumentaldel i form av ein klassisk gitar solo. I fleire intervju har David Gilmour fortalt at han prøvde å spele den, men vart aldri nøgd med resultatet. Den klassiske studiomusikaren Ron di Blasi vart henta inn av Michael Kamen for å spele soloen. Gilmour seier òg at det eigentleg var Bob Ezrin som skreiv songen, men at Roger Waters tok æra for den. Den kvinande sireneliknande lydeffekten under songen vart laga på same måte som på den tidlegare Pink Floyd-songen «Echoes». Effekten er laga av Gilmour på gitar. Songen inneheld to klipp frå TV-program, og desse to er klipp frå episodar av Gunsmoke og Gomer Pyle, USMC.
Medverkande
med:
Personell per Fitch og Mahon.
Blind-Anna
Anna Ivarsdotter Opedal var ein kjend norsk tradisjonsberar i Indre Hardanger på 1800-talet. Til vanleg vart ho kalla Blind-Anna.
Anna Opedal vart blind etter at ho fekk koppar i barndommen. I mange år tente ho i prestegarden hjå prosten Niels Hertzberg i Ullensvang. På sine eldre dagar budde ho hjå ei syster, og fekk stønad frå kyrkjesoknet. Ho var kjend i lokalmiljøet som ei uvanleg påliteleg kjelde til eventyr, segner og folkeviser.
Kristiansund lufthamn, Kvernberget
Kristiansund lufthamn, Kvernberget er ein flyplass eigd og driven av Avinor AS. På Kvernberget ligg det òg ein helikopterterminal med flygingar til nokre av dei norske oljeriggane i Norskehavet.
Blind-Anna
Kjelder
Bokmålswikipedia referte til desse kjeldene:
Kristiansund lufthamn, Kvernberget
Flyplassen blei bygd i 1970, og fekk namn etter Kvernberget like ved. Fjellet, på 205 moh., er det høgaste på Nordlandet og var òg det høgaste i Kristiansund kommune føre Frei kommune vart innlemma den 1. januar 2008.
Fotballklubben Hald
Frå 1. januar 2012 vart FK Hald slått samam med Sund Idrettslag til Sund Sportsklubb. Sund SK spelar kampane sine på Hald stadion.
Konserthus
Eit konserthus er ein bygning laga spesielt for store innandørs konsertar, til dømes med symfoniorkester.
Bygd for musikk
Konserthus er ofte imponerande bygningar. For å gje god akustikk må dei ha store, planlagde salar. Ofte blir òg utsjånaden på bygget tenkt ut og utforma på liknande vis, slik at nye konserthus kan bli nyskapande landemerke der dei er reiste.
Algebraisk funksjon
Ein algebraisk funksjon er ein matematisk funksjon som tilfredsstiller ei algebraisk likning der koeffisientane er polynom.
Leo Eitinger
Leo Eitinger var ein norsk lækjar og psykiatar fødd i Austerrike-Ungarn, seinare Tsjekkoslovakia. Han var psykiatriprofessor ved Universitetet i Oslo som særleg er kjend for det vitskaplege arbeidet sitt om psykiske seinskadar hos Holocaust-offer. Han var sjølv ein overlevande frå dei nazistiske konsentrasjonsleiaren.
Han blir rekna som ein framståande forkjempar for menneskerettane. Særleg sakene til jødane, krigsfangane og krigsveteranane var viktige for han. Eitinger deltok i oppbygginga av moderne norsk psykiatri etter krigen, og leia i mange år Universitetets psykiatriske klinikk (UPK) på Blindern i Oslo.
Bakgrunn
Eitinger vart fødd av jødiske foreldre i landsbyen Lomnice (Lomnitz), nær Brno (Brünn) i Mähren i det noverande Tsjekkia innanfor det som den gong var Austerrike-Ungarn og som seinare blei Tsjekkoslovakia.
Som ungdom var han aktiv som sosialistisk sionist. Han studerte filosofi og medisin ved Masaryk-universitetet i Brno, og vart uteksaminert som lege i 1937. Etter eksamen vart han innkalla til teneste i det tsjekkoslovakiske luftvåpenet.
Andre verdskrigen
Etter at Hitler-Tyskland okkuperte Tsjekkoslovakia i mars 1939, flykta Eitinger i november same året, med hjelp frå Odd Nansen. Han hadde sjølv arbeidd for Nansenhjelpen. Ved hjelp av Nansenpass enda han i Noreg og byrja legekarriere og dreiv også privat praksis.
Då dei tyske okkupantane også kom til Norge vart han i desember 1940 fråteken lisensen fordi han var jøde. Eitinger involverte seg snart i motstandsarbeidet og gjekk i dekning som sagbruksarbeidar på Nesjestranda i Romsdal. På Nesjestranda var det fleire flyktningar frå Tsjekkoslovakia, mellom anna Otto Eisler med familie og familien Lustig. Eitinger vart arrestert i mars 1942 og sat mellom anna i Vollan fengsel og på Falstad. I november 1942 kom toget fra Trondheim for seint til DS «Donau», og jødane frå Trøndelag sat på Bredtvet til dei vart deporterte med «Gotenland» i februar 1943.
Eitinger kom til Auschwitz 4. mars 1943 og der arbeidde han mellom anna på sjukehuset i hovudleiren. Basert på tal frå fangar i innkomande transportar rekna Eitinger med at 85-90 % vart drepne straks dei kom til Auschwitz. I Auschwitz vart han kjent med Elie Wiesel. På sjukestova var han vitne til korleis pasientane vart sorterte. Nokre pasientar vart lagt inn til pleie medan andre med ein gong vart tekne livet av med 10 cm3 karbolsyre sprøyta rett i hjartet. Under SS-lege Friedrich Entress var det spesielt mange som vart drepne på denne måten. Eitinger vart mellom anna sett til å fabrikkere dødsattestar med dødsårsaker for personar som vart avliva, ofte vart papira fylt ut medan pasienten venta på å dødssprøyta. Eitinger meinte tilhøva i leiren vart betre då Rudolf Höß i 1943 vart erstatta av Arthur Liebehenschel som kommandant. Under Liebehenschel var det ingen vilkårlege avrettingar og vaktane fekk forbod mot å slå fangane, ifølgje Eitinger, og dette skapte stor misnøye i SS.
Tidleg i 1945 vart gjenlevande fangar i Auschwitz jaga vestover mellom anna mot Buchenwald. Mellom desse var Eitinger, Samuel Steinmann, Julius Paltiel, Assor Hirsch, Pelle Hirsch og Nathan Fein frå Noreg. Dei norske studentane der fekk mat sendt av Danske Røde Kors og studentane gav det vidare til dei jødane. Steinmann, Paltiel og Hirsch-brørne gøymde seg 6. april 1945 då jødane i leiren vart sorterte ut og avnretta i eit steinbrot. Då ein ikkje-jødisk tsjekkar på Eitingers alder døydde, vart kartotekkorta bytta om slik at Eitinger slapp unna. Nathan Fein forsvann, han vart truleg avretta. Få dagar seinare vart leiren frigjort av amerikanske styrkar. Dei kvite bussane henta ut dei norske studentane i Buchenwald, medan dei fem jødane ikkje fekk vere med og dei kom seg til Danmark på eiga hand. Eitinger vitna i straffesaka mot Vidkun Quisling. Han gav også forklaring for Salten forhørsrett om opplevingane i Auschwitz.
Etter krigen
Universitetet i Oslo sin pris for menneskerettar har namnet Lisl og Leo Eitingers pris.
Prisar og utmerkingar
Eitinger vart utnemnd til kommandør av St. Olavs orden i 1978. I 1988 vann han Fritt Ords Pris «for konsekvent bruk av det frie ord, på vakt mot fremmedhat og intoleranse, med nestekjærlig omsorg for krigens og voldens ofre.» I 1973 vart han æresmedlem Den tsjekkoslovakiske psykiatriske forening som takk for utvikling av kollegiale og vitskaplege samband mellom forskarar i Noreg og Tsjekkoslovakia.
Han var æresmedlem av Det tsjekkoslovakiske medisinske akademi og var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi. Han var æresmedlem av Nors psykiatrisk forening.
Kjemisk ekvator
Kjemisk ekvator er eit relativt nytt uttrykk som forskarar frå University of York gav i 2008 til eit skilje dei oppdaga mellom den forureina lufta over Indonesia og stort sett rein luft i atmosfæren over Australia.
Skiljet i atmosfæren på den nordlege halvkula og atmosfæren på den sørlege halvkula fell ikkje saman med den intertropiske konvergenssonen.
Kurajfjella
Kurajfjella er ei fjellkjede i i Altaj kraj i Sibir i Russland. Ho grenser i sør til Kurai- og Tsjujabekkenet og dannar den sørlege delen av eit metamorf dom-system.
Dei største evane i Kurajfjella renn hovudsakleg nordover, der dei renn fleire hundre kilometer gjennom dei nordlege områda av Altajfjella og gjenom Teletskojesjøen.
Fylkesveg 6966
Fylkesveg 6966 går mellom Støa og Skjelstad i Steinkjer kommune. Vegen er 28,6 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 266 i Nord-Trøndelag.
Tomoya Ichikawa
Tomoya Ichikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Troms fylke
Troms (nordsamisk Romsa, kvensk Tromssa ) er eit tidlegare fylke i Noreg. Det grensa til Finnmark fylke i nord, til Nordland fylke i sør og til Lapplands län i Finland og Norrbottens län i Sverige i aust. 1. januar 2020 blei det del av nye Troms og Finnmark fylke.
Fylket hadde kystline mot Norskehavet, og landskapet er prega av både hav og fjell. Det omfatta talrike øyar, som Senja, Kvaløya og Ringvassøy, og fjordar, med Lyngenfjorden som den lengst. I kystområdet har fiske alltid vore den viktigaste næringsvegen. I det fjellrike innlandet, derimot, har ein hovudsakleg livberga seg gjennom dyrehald.
Det norske forsvaret var ein viktig arbeidsgjevar i Troms. Den sjette divisjonen, fleire fly- og helikopterbasar og radarstasjonar ligg her.
Politisk styring
Troms fylkeskommune hadde eit parlamentarisk styresett i motsetnad til formannskapsmodellen som er det vanlege i kommunar og fylkeskommunar. I denne modellen vel fylkestinget eit fylkesråd som er det utøvande organet. Tilhøvet mellom fylkesrådet og fylkestinget er då prinsipielt det same som mellom regjeringa og Stortinget. Fylkesrådet er avhengig av å ha tillit i fylkestinget for å kunne styre. Fylkesrådet i Troms var etter valet i 2015 sett saman av fem personar utgått frå Arbeidarpartiet (Ap), Senterpartiet (Sp), Venstre (V) og Kristeleg folkeparti (Krf).
Partifordeling ved val:
Fylkesvåpen
Fylkesvåpenet viser ein griff. Dette er eit fabeldyr som er halvt løve og halvt ørn. Som våpen symboliserer griffen motet til ørna og styrken til løva. Griffen var merket til Bjarkøyætta. Denne slekta var i seinmellomalderen ei av dei rikaste og mektigaste i Noreg. Baron Bjarne Erlingssøn som døydde i 1313 førte griffen som våpen. Godset hans omfatta sannsynlegvis store delar av det som i dag er Troms fylke.
Politikk
Det er 37 representantar i fylkestinget.
Partifordeling etter valet i 2015:
Klima
Klimaet i Troms er prega av den kompliserte topografien, som gjev stor skilnad mellom kyststrøk og indre strøk.
Om sommaren bles bakkevinden som regel frå nord-nordaust ved kysten, medan det i fjordar og dalføre bles inn mot dei varmare indre strøka. Om vinteren bles det ofte kald utfallsvind og ved kysten er retninga som regel frå søraust til sørvest. Kuling og storm er ikkje så hyppig som på utsette kyststrekningar i Nordland og Finnmark.
Februar er den kaldaste månaden av året med ein middeltemperatur på kring –2 °C, medan middeltemperaturen i indre dalstrøk varierer frå –6 til –9 °C. Dei lågaste minimumstemperaturane som er målt er frå -10 til –15 °C ved kysten og frå –30 til –40 °C i dalstrøka. Middeltemperaturen for juli er 11–12 °C ved kysten og kring 14 °C i indre dalstrøk. Når det i midnattssoltida strøymer varm luft frå søraust, kan det bli opp mot 30 grader ved kysten og over dette i indre strøk.
På grunn av topografien varierer nedbøren sterkt i fylket. Årsnedbøren er omkring 750 mm i ytre kyststrøk og 1000-1500 mm i ein maksimalsone langs kystfjella. Over dei skjerma dalstrøka fell det berre 300-600 mm. Nær kysten kan det somme år komme særs mykje snø i samband med ustabil havluft frå nordvest. Ytre strøk har ein del tåke på sommaren, men det er elles sjeldan tåke i lågareliggande strøk.
Hans Olav Tungesvik
Hans Olav Tungesvik var ein norsk psykiater og politikar frå Skånevik i Hordaland. Han var stortingsrepresentant for Hordaland for Kristeleg Folkeparti i perioden 1977–1985.
Hans Olav Tungesvik tok legeutdanning som han fullførte i 1964. Deretter spesialiserte han seg i psykiatri. Han hadde stilling som fylkespsykiater i Finnmark, sjeflege ved Modum Bad og var dagleg leiar av Frihamn psykiatriske senter i Skånevik. På 1970-talet hadde han radioprogrammet Eit kvarter med legen.
Tungesvik sat òg som leiar i Noregs Mållag frå 1965 til 1970 og formann i Folkeaksjonen mot sjølvvald abort frå 1974 til 1975.
Hans Olav Tungesvik var far til senterpartisten Steinulf Tungesvik, som hadde leiarvervet i Mållaget ein periode i 2005, nøyaktig 40 år etter at faren fekk same vervet.
Kringkastaren ABC
Kringkastaren ABC kan vera fleire ulike selskap
Keltarsjøen
Keltarsjøen (irsk An Mhuir Cheilteach; walisisk Y Môr Celtaidd; kornisk An Mor Keltek; bretonsk Ar Mor Keltiek) er eit havområde i Atlanterhavet sør for Irland. Det grensar i aust til St George's Channel, Bristolkanalen og Den engelske kanalen, i tillegg til kystområda av Wales, Cornwall, Devon og Bretagne. Den keltiske arva til dei tilstøytande landområda har gjeve havområdet det namnet det har, først foreslått av E. W. L. Holt i 1921. Den nordlege delen av havområdet vart tidlegare rekna som ein del av St George's Channel og den sørlege delen hadde ikkje noko eige namn. Behovet for eit eige namn på havområdet oppstod på grunn av at området har felles geologi og hydrologi. Namnet vert i dag hovudsakleg nytta av oljebransjen og fiskeindustrien.
Transendental funksjon
Ein transendental funksjon er ein ikkje-algebraisk funksjon. Han oppfyller ikkje ei polynomisk likning der koeffisientane i seg sjølv er polynomiske, i motsetnad til ein algebraisk funksjon, som oppfyller ei slik likning. Med andre ord er ein funksjon med ein variabel transendental om han er algebraisk sjølvstendig til denne variabelen.
Australian Broadcasting Corporation
Australian Broadcasting Corporation eller ABC er den nasjonale allmennkringkastinga i Australia. Selskapet er statleg finansiert, og har fjernsyns-, radio- og direktekopla tenester både på nasjonalt og regionalt nivå. ABC byrja radiokringkasting i 1932 som ein samanskiping av tolv radiostasjonar under namnet Australian Broadcasting Commission, men endra namn til Australian Broadcasting Corporation i 1983.
Årstad
Årstad er ein bydel i Bergen. Bydelen ligg sør for sentrum, og det budde om lag 36 350 menneske der i 2009. Bydelen med namnet Årstad har ikkje same grenser som det gamle Årstad prestegjeld, og t.d. er garden Årstad ikkje med i Årstad bydel.
Namnet «Årstad» kjem av «Alrekstad», som var namnet på kongsgarden som låg i området. Alrekstad har ei soge som er eldre enn Bergen by, med spor attende til ein Kong Alfred som skal ha budd der på 400-talet. Alrekstad vert nemnd fleire gonger i kongesogene.
Årstad sokn vart skilt ut frå Fana prestegjeld i 1752 og vart lagt til hospitalskyrkja St. Jørgen i Bergen. I 1886 vart Årstad skilt ut frå St. Jørgen som eige prestegjeld. Seinare er fleire delar av Årstad frådelt som eigne prestegjeld: St. Markus i 1928, Fridalen og Solheim i 1957.
Det kom sterk industrivekst i Årstad i andre halvdel av 1800-talet. Bergen Mekaniske Verksteder og Wingaards Jernstøberi etablerte seg i Solheimsviken i 1850, og folketalet auka då raskt. I 1801 hadde Årstad sokn 290 innbyggarar, i 1900 budde det 4782 menneske i Årstad, og då kommunen vart innlemma i Bergen i 1915 var folketalet 10 774.
Årstad var eigen kommune fram til 1915, då han vart ein del av Bergen kommune.
Pierre Cochereau
Pierre Cochereau (9. juli 1924–6. mars 1984) var ein fransk organist og komponist, fødd i Saint-Mandé i Val-de-Marne. Han var vidkjend for improvisasjonskunsten sin og var organist i Notre Dame i Paris frå 1955 til han døydde i 1984.
Masahiko Inadomi
Masahiko Inadomi var ein japansk forfattar, omsetjar og universitetslektor i japansk ved Universitetet i Oslo.
Han var den første japanaren som tok cand. philol.-graden med norsk som hovudfag ved Universitetet i Oslo, der han skreiv hovudoppgåva «Den plettfrie. En analyse av Sigurd Hoels Møte ved milepelen», som seinare òg vart utgjeve i bokform. Inadomi kom til Noreg i 1954. Inadomi fortalde seinare i eit intervju med Aftenposten at det var Bjørnsons Bondefortellinger som lokka han til Noreg. Inadomi vart utnemnd til universitetslektor i 1971.
«Chunichi-Inadomi-fondet for norsk-japansk kulturutveksling» er oppkalla etter han. Fondet vart oppretta etter at den japanske avisa Chunichi Shimbun, som arrangerte ei Edvard Munch-utstilling i Japan i 1970-71, hadde donert overskotet av utstillinga på ¥10 000 000 til Universitetet i Oslo. Leiinga for Chunichi Shimbun ynskte å heidre den store innsatsen Masahiko Inadomi hadde lagt ned i samband med dei to Munch-utstillingane, og for norsk-japansk kultursamband generelt.
Inadomi var ein av drivkreftene bak «First Nordic Symposium in Japanology» som vart halde i 1981.
Katrine Tjølsen
Katrine Tjølsen er ein norsk sjakkspelar, kvinne-IM i sjakk (WIM), og såleis ein av dei beste kvinnelege sjakkspelarane Noreg har hatt. Ho har også vore ein av dei beste unge sjakkspelarane i Noreg uansett kjønn: Ho vann NM for kadettar (under 16 år) i 2007 og vart noregsmeister i sjakk for juniorar i 2010.
Noregsmeister i sjakk i kadettklassa, Junior-noregsmeister i sjakk og deltaking i eliteklassa
Katrine Tjølsen var også ein av dei beste unge sjakkspelarane i Noreg uansett kjønn. Under Noregsmeisterskapen i sjakk på Hamar i 2007 vann ho kadettklassa (aldersklassa 14-16 år) berre 14 år gamal.
Og under Noregsmeisterskapen i sjakk i Fredrikstad i 2010 vann vart ho noregsmeister i sjakk for juniorar på overtydande vis. Ho leia frå start til mål, og fekk 7,5 poeng på 9 rundar, eit heilt poeng framom nestemann. Ho var dermed kvalifisert for øvste klasse i NM 2011, eliteklassa, og kamp om noregsmeistertittelen. Ho var den andre norske kvinna som klarte å kvalifisere seg for eliteklassa, den første var Silje Bjerke.
Katrine Tjølsen blei første kvinnelege norske spelar som vann eit parti i eliteklassa då ho under NM i 2011 i Oslo vann i første runde, og då ho vann også neste parti leia ho overraskande eliteklassa åleine. Etter kvart var motstanden hardare: Ho var rangert lavest av dei 18 elitespelarane, men kom til slutt på 13.-plass med 4 poeng av 9 moglege, godt over forventa skår.
WIM-tittel
Ho oppnådde i 2008 den internasjonale tittelen Kvinne-FM i sjakk (WFM), og klarte i starten av november 2009 også krava til Kvinne-IM i sjakk (WIM).
Under Benidorm Open i Spania i mai 2009 tok Katrine Tjølsen si første innteikning i tittelen Kvinne-IM i sjakk (WIM) med 6 poeng på 10 rundar og ein ratingprestasjon på 2250. Ho tok den andre innteikninga i Arctic Chess Challenge i Tromsø i august 2009. Den tredje kom under junior-VM i sjakk i Argentina i oktober 2009. Der var 6 poeng etter 8 rundar mot sterke motstandarar nok til ei innteikning teljande som 9 rundar. Til slutt i junior-VM blei ho nr 9, med 8 poeng på 13 rundar, ein ratingprestasjon på 2279 og eit WIM-napp på 13 parti.
Katrine Tjølsen blei dermed den femte norske WIM. Ho hadde eigen FIDE-rating på 2194 pr 1. november 2009, så det gode resultatet i junior-VM medførte også at ho passerte kravet om eigen rating på over 2200 med god margin. Verdssjakkforbundet FIDE kom med den offisielle utnemninga i byrjinga av januar 2010.
Deltaking for Noreg i sjakk-OL
Ho deltok på fjerde bord for Noreg sitt kvinnelag under sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i 2008. Der gjorde ho eit godt resultat og tok 6 poeng av 9 moglege mot sterk motstand. Ho spelte på førstebord for Noreg i Sjakk-OL 2010, med 3 poeng på 10 parti.
Katrine Tjølsen har spelt for Bergens Schakklub. Ho har ikkje spelt turneringssjakk etter mars 2014.
Levende Historie
Levende Historie er eit populærhistorisk magasin som kjem ut seks gonger i året. Bladet vert utgjeve av Historieforlaget A/S, og vert redigert på bokmål.
Selje kloster
Soga om Sunniva
Opprettinga av bispesete på Selja i 1068 og seinare bygging av eit benediktinarkloster vert sett i samanheng med Sunniva-legenda. Ho finst i tre versjonar frå mellomalderen, der den mest omfattande er «Acta Sanctorum in Selio». Ho er skriven på latin om lag 1170. Her vert det fortalt at Sunniva var ei kongsdotter frå Irland som var namngjeten for venleiken og rikdomen sin. Ein heidensk, brutal friar ville true henne til ekteskap, men i staden for å underkaste seg denne mannen gav ho seg av fri vilje over til ein ukjend lagnad ved å dra frå Irland med folka sine i tre skip utan segl, ror eller årar. «Det var ein heil flokk, menn, kvinner og barn, som gav seg havsens bølgjer i vald for å sleppe unna brottsjøane til det verdslege livet [...] Etter ei lang reise på sjøen førte Gud dette storarta reisefølgjet til ein del av Noreg som vert kalla Fjordane fylke [...] Då sjøen hadde lagt seg, landa den heilage Sunniva og brorparten av følgjet hennar på ei øy som heiter Selja; der vart dei buande, og av frykt for heidningane slo dei seg til i grotter og jordhòler. Resten av følgjet landa på ei øy som heiter Kinn; der budde dei på same måte og fekk seg mat til livberging ved å fiske.» Folk på fastlandet i Selje såg med vonde augo på dei som nett hadde kome og skulda dei for å stele sauane deira som hadde beite på øya.
Den heidne Håkon jarl (jarl 970–995) drog sjølv til øya i lag med sine folk for å drepe dei i den tru at dei var hærmenn. Sunniva og følgjet hennar bad då om at fjellet måtte falle over dei - betre det enn at dei skulle falle for sverdet åt heidningane «Og det gjekk som dei ynskte. Fjellet styrta ned, knuste dei alle på ein gong og gav attende åt himmelen dei heilage sjeler som på det viset var frelst frå raseriet til dei valdelege.» Dette kunne ha vore slutten av historia om Sunniva og Seljemennene, men slik vart det ikkje: «På den tida hende det at nokre handelsmenn sigla forbi øya Selja. På stranda såg dei likesom ei strålande søyle av klårt ljos – det nådde heilt opp til himmelen. Det uvanlege synet gjorde dei både forundra og forvitne. Då dei nærma seg søyla, fann dei eit hovud av eit menneske under den; det stråla av ljos og gav ein herleg ange.» I soga om Olav Tryggvasson vert desse handelsmennene kalla Tord Eigileivsson og Tord Jorunarsson. Det vart til at kong Olav Tryggvasson fekk høyre historia. Han drog sjølv til Selja i lag med biskopen sin og eit stort følgje. Der fann han leivningane etter Seljemennene. Sunniva sin lekam vart funnen heil og utan lyte. Kongen lét byggje ei kyrkje på staden og Sunniva sine bein vart skrinlagde i 996. Seljumannamesse vert i dag feira 8. juli. Historia om Sunniva har klåre legendariske trekk. Like fullt er det mange som vel å tru at den har ei kjerne av sanning i seg. Tusenårsjubileet for Selja som heilag stad vart feira i klosteret 7. juli 1996.
Biskopane til Selja
Det var Olav Kyrre som oppretta dei fyrste bispeseta her i landet: Oslo, Nidaros og Selja. Dette hende i 1068 reknar ein med.
Bjarnvard den saksiske var den fyrste biskopen til Selja, og vart vigsla av paven sjølv i 1047. Etter vigslinga kom han i ein lojalitetskonflikt mellom erkebiskopen i Hamburg Bremen og kongen. Han drog difor til Island. Der vart han den sjette misjonsbiskopen på øya og soga fortel: «Han vigsla mangt det går gjetord om: kyrkjer og klokker, bruer og brønnar, vad og vatn, bjøller og andre nyttige ting. Og dette auka hans heider og og den akting folk følte for han.» Bjarnvard heldt til på Island i 20 år, så lenge Harald Hardråde styrte. Siden drog han tilbake til Noreg og vart biskop på Selja. «Sidan for han til Bjørgvin og der døydde han, og alle er samde om at han hadde vore ein framifrå mann.» Magne vert nemnd i 1115 og 1128. Ved eit høve, attgjeve i Morkinskinna, irettesette han kong Sigurd Jorsalfare. Kongen ville skilja seg frå dronninga og gifte seg med ei kvinne som het Cecilie. «Og det trur du at du kan gjere i mitt bispedøme – å føre skam over Guds lov, den heilage kyrkja og bispeembetet?» Kongen vart rasande, drog frå Bjørgvin i all hast og gifta seg i Oslo.
Svein Det einaste vi veit om den neste biskopen er at namnet hans Svein. Han er nemnt i ei islandsk bispeliste, men utelaten i ei norsk.
Ottar Islending var biskop i Selja i 1130. I eit svensk brev kjem det fram at han var deltakar på eit bispemøte i Lund i 1135. Noreg var under Lund erkebispesete frå 1104.
Sigurd var deltakar ved ein synode i Lund i 1139. Sigurd fekk oppleve at Noreg fekk eigen erkebispestol i 1152. Han må ha vore tilstades i Nidaros ved det høvet. Dit kom også den engelske kardinalen Nicholas Breakspear som like etterpå (1154) vart vald til pave. Biskop Sigurd døydde i 1156 eller -57. Etter at Sigurd var død, vart ikkje kongebrørne Inge og Øystein samde om kven som skulle verte neste biskop i Selja. Øystein valde sin kapellan Pål til biskop mens Inge jaga Pål bort og valde ny biskop.
Fylkesveg 101
Fylkesveg 101 (Fv101) går mellom Søtholmen og riksgrensa ved Kornsjø i Halden kommune. Veglengda er 11 km med variabel standard.
Selje kloster
Biskopane til Selja
Nikolas Petersson frå Sogn var den neste biskopen av Selja. Namnet og staden er det einaste vi veit om han.
Fylkesveg 101
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Selje kloster
Biskopane til Selja
Pål opptrer igjen i 1170, han må da ha vore innsett att, og flytta skrinet med Sunniva sine leivningar frå Selja til Bergen og den nybygde domkyrkja der. Det er semje om at biskopane slutta å ha tilhald på Selja etter flyttinga av Sunniva-skrinet i 1170. Samstundes er det også dei som meiner at biskopane aldri har budd på Selja, i alle fall at dei i lange periodar oppheldt seg i Bergen. Ei støtte for synet om at biskopen budde på Selja fram til 1170 kan vera at heilt fram til 1152 omtalar kjeldene dei som biskop «i Seliu».
Sidan 1930 har Den katolske kyrkja hatt Selja som titulærbispedøme med sin eigen titulærbiskop. Den noverande titulærbiskopen til Selja er biskop Pero Sudar i Sarajevo (sidan 1993). Forgjengaren hans var biskop Eurico dos Santos Veloso frå Brasil.
Klosteret sine abbedar
Sjølv om klosteret si verksemd strekte seg over 400 år, kjenner vi berre namnet på sju abbedar. Så lenge biskopane hadde tilhald på Selja, er det nærliggande å tru at dei hadde det øvste andelege ansvar for klosteret. Ein trur og at dei fyrste abbedane var engelske, men at nordmenn tok over etter kvart.
Sigurd Detmarsson er den fyrste abbeden vi kjenner namnet på. I 1238 drog han til Island og vart biskop på Skálholt og var det fram til 1268. Vi kjenner ikkje til kor lenge han før det var abbed i Selje kloster.
Einar vert nemnd som abbed i 1305, året klosteret brann. 15. mai same år for han til Bergen for å verte abbed i Munkeliv kloster, noko som vart rekna som ei forfremjing.
Heming var abbed i åra 1305–1326, utnemnd av biskop Arne. Heming vart innsett under ein seremoni i Bergen domkyrkje 20. februar 1306. I 1326 vart han vald til ny abbed i Munkeliv. Heming var i fylgje biskop Audfinn ein «forsiktig, kyndig og rettskaffen mann både i andelege og verdslege saker.»
Erling følgde etter Heming som abbed frå 1326. Han hadde tidlegare vore munk i Munkeliv.
Jon Eindridsson vart abbed i 1338, truleg frå Munkeliv. Munken Erlend Josteinsson hadde det året send ei klage til biskop Håkon i Bergen om slett styring av klosteret. Både Erlend, Jon og presten i Selje, Aslak, måtte møte i bispegarden og forklåre seg. Vi kjenner ikkje til resultatet av møtet, men Jon vert året etter utnemnd til biskop på Skålholt. Han fekk verke der berre ei kort tid all den tid han døydde 16. mars 1341.
Orm vart vigsla til abbed for Selje kloster 11. november 1339. All den tid munkane ikkje greidde å velje abbed på rette måten (ved å fylgje dei kanoniske reglane) vart han vald av biskop Håkon. Munkane Erlend Josteinsson og Arnbjørn var utsendingar frå Selja ved vigslinga.
Håkon er den siste abbeden i Selje kloster vi kjenner namnet på. Han vert nemnd i 1451. Den siste abbeden i Selje kloster vart truleg driven ut av biskop Finnboge Niklasson mellom 1461 og 1474.
Kongelege på Selja
Mellomalder
Olav Tryggvason har ein sentral plass i Selja si historie. Han steig i land på øya i 996, fann leivningane etter Seljumennene (sagaen seier ikkje eintydig at Olav fann leivningane etter Sunniva) skrinla dei og gav påbod om bygging av ei kyrkje. Denne kyrkja var nok ikkje Mikaelskyrkja, men utan tvil Sunnivakyrkja, all den tid Flateyeboka særskild nemner at Olav tufta kyrkja «utanfor helleren». Det er Olav Tryggvason å takke at Selja vart ein helgenstad etter 996 og det fremste religiøse senteret på Vestlandet. Året etter, i 997, samla Olav bøndene frå fire fylke, Sogn, Fjordane, Sunnmøre og Romsdal til ting på Dragseidet på Stadlandet. Her gav han dei valet «anten skulle dei taka imot kristendomen og late seg døype eller så skulle dei halde slag med han. Men då bøndene såg at det ikkje var råd for dei å slåst mot kongen, vart det bestemt at alt folket skulle late seg kristne.»
Olav den heilage. I 1015 vende Olav heim til Noreg frå vikingferd og ville gjere krav på krona. Ingen norsk konge frå mellomalderen har fått ein slik posisjon som han. Han landa på Selja. Soga fortel: «Dei kom frå havet inn til Stad og landa på ei lita øy som heiter Sæla. Då sa kongen at dei hadde kome til land på ein lukkedag. Han sa dei var kome «på Sælo» (av sæla for lykke.) Så gleid kongen i leire med den eine foten og støtte seg med det andre beinet på kne. Han sa: «Nå fall eg». Rane (kongens fosterfar) svara: «Du fall ikkje herre. Men du fekk fast fot i Noreg». Kongen lo og sa: ‘Slik kan det gå om Gud vil’.»
Kong Sverre er den neste av Noreg sine kongar som vitja Selja. Dette fann stad i 1176, året før han vart konge. Han hadde kome over frå Færøyane og nå var han på veg nordover langsmed kysten på veg til Nidaros: «Han stansa ei tid på Selja for der hadde han kjende. Ein prest der fortalde han nogrant det han ville vite. Av dette skjøna Sverre kor stor motstandar erkebiskopen hadde vore av brørne hans. Han meinte han hadde lite håp om hjelp frå den kanten kor brørne hans var førte til fall. Og så drog han sørover igjen og ut av landet.»
Moderne tid
Arne Grimstad
Arne Grimstad er ein norsk forfattar og skulemann. Ivar Grimstad var bror hans.
Selje kloster
Kongelege på Selja
Olav V Den 11. august 1968 steig kong Olav V i land på Selja for å ta del i feiringa av 900-årsjubileet for opprettinga av Selja bispedøme i 1068. Med på feiringa var Bjørgvinbispen og kyrkjeministeren samt 10 000 av bygdefolket. Harald Dåverande kronprins Harald, i dag konge i Noreg, var med på 900-årsfeiringa. Kongen tok og del på Dragseidet i 1997, då tusenårsjubileet for kristninga av fire fylke vart feira.
Arne Grimstad
Han var son av gardbrukar Olaf Grimstad og Kjellaug Grimstad. Han utdanna seg til lærar og starta som styrar ved realskulen i Skånevik, seinare lærar ved Fagerlia skule i Ålesund til han tok til som programsekretær i barne- og ungdomsavdelinga NRK i 1959. Han har seinare vore rektor ved Olavsskulen folkehøgskole og undervist i mediefag ved Distriktshøgskolen i Volda. Han har gitt ut mange romanar, mellom anna med tema frå fangstmiljøet i ishavet og utvandringa til Canada. Han er ein mykje nytta kåsør og foredragshaldar og ein ivrig avisdebattant.
Selje kloster
Kyrkjene
Mikaelskyrkja Det er liten tvil om at Mikaelskyrkja er den eldste av kyrkjene på Selja. Det er ei hòlekyrkje med eit alter inst og ein mur på sørveggen. Hòla ligg 40–50 m høgare enn sjølve klosterområdet (59 moh.). Det er mange døme på at hòlekyrkjer er vigde til erkeengelen Mikael. I Noreg er det enda ei (Norsjø i Telemark) og det er fleire på kontinentet. Om Seljumennene og Sunniva er å sjå på som historiske personar, ville dei ha bruk for ei kyrkje. Då ville hola vore eit naturleg val. Mikaelsdyrkinga er eit av dei eldste teikn på kristen påverknad her i landet. På veggene i kyrkja er det restar etter måling. Tidlegare er det og funne merke etter krokar til opphenging av lampar. (no ikkje lenger synleg) Det overhengande fjellet i og framfor hòla vert kalla helleren. Rommet inne i hòla vert kalla Salen som er eit særs gamalt namn for 'bustad'. Arkeologiske utgravingar framfor helleren syner at det har vore busetjing der i perioden 200-570 e.Kr.
Arne Grimstad
I 2005 fekk han Kongens Fortenestemedalje i gull.
Språkstrid
Språkstrid eller målstrid er uttrykk nytta om diskusjonar kring språkbruk i mange land.
Selje kloster
Kyrkjene
Sunnivakyrkja Sunnivakyrkja ligg oppe på helgenstaden utanfor helleren som Flateyboka (1389) nemner: «Olav (Tryggvasson) fekk reist ei kyrkje framfor helleren der den ærefulle jomfrua sin lekam vart funnen.» Dette hende i 996. Det er semje om at Olav si kyrkje var bygd i tre og at Sunnivakyrkja i mur vi i dag ser ruinane av kom til ved eit seinare høve, truleg på slutten av 1000-talet. Under vølinga av klosteret på 1930-talet, vart det funne eit brannlag nord om Sunnivakyrkja, noko som kan tyde på at den fyrste kyrkja brann ned. Kyrkja vi i dag ser ruinane av er ikkje stor, 14m lang og 6,5m bred. Den hadde ikkje tårn.
Språkstrid
Noreg har ein pågåande og til tider heftig språkstrid som gjeld dei to målformene bokmål og nynorsk. Men i mange andre land au er det språkstridar. Det kan gjelde stillinga til heilt ulike språk, som fransk og flamsk i Belgia, men au vera ein strid mellom nærskylde språk som dei to målformene i Noreg. Såleis striden mellom kastiljansk og katalansk i Catalunya, og mellom ukrainsk og russisk i Ukraina. Eit anna døme er striden som i førre hundreåret rasa mellom gamalgresk og nygresk i Hellas, og som enda med full siger for det nygreske målet (Sjå meir om dette i artikkelen målreising).
Java
Java er ei av Sundaøyane. Nesten heile øya er av vulkansk opphav, og har heile 38 fjell med konisk form, eit teikn på at dei er gamle vulkanar. Området er sterkt ramma av jordskjelv.
Selje kloster
Kyrkjene
Albanuskyrkja Nede på sletta vart bispekyrkja bygd. Ei domkyrkje er alltid vigd til Kristus (jfr. Nidarosdomen). Difor er det at Flateyarboka nemner Kristkyrkja som truleg er namnet på den fyrste kyrkja nede i klosterområdet. Den var domkyrkje i 100 år fram til 1170. Bygginga av den fyrste kyrkja vart truleg starta i høve opprettinga av bispesetet i 1068. Denne kyrkja vart utvida på slutten av 1200-talet. Ved den siste utvidinga fekk kyrkja tårnet som står der i dag. Det er gjort funn som syner at både kyrkja og tårnet i si tid var kvitkalka. Tårnet er 14 m høgt. Nedst i taket i tårntrappa er det murt inn ein stein med runer med innskrifta: "Her er Tores kvilestad". I Odense er det ei kyrkje frå same tida som er vigde både til Maria og Albanus noko som Odd Munk gjev grunn til å tru også kan vere tilfelle på Selja.
Språkstrid
Det er språkstir i mange land, denne lista har berre nokre døme:
Selje kloster
Kyrkjene
Fylkeskyrkja Fylkeskyrkja må vere soknekyrkja som var ei trekyrkje frå 1100-talet. Den låg på Bø på austsida av øya. Tuftene er framleis synlege. Soknepresten budde i mellomalderen på Selja men ikkje i klosteret, derimot på Bø. Kyrkja vart riven i 1654 og ført opp som soknekyrkje på fastlandet.
Jakob Fjelde
Jakob Henrik Gerhard Fjelde var ein norsk-amerikansk bilethoggar.
Språkstrid
Meir kortvarige stidar kan ha gjeldt rettskrivingsreformar, som
Selje kloster
Selja som pilegrimsmål
Straks etter at Sunniva og Seljemennene vart skrinlagde i 996 vart Selja eit pilegrimsmål. I mellomalderen hadde Noreg tre store pilegrimsmål. Det var Sunniva på Selja, St. Olav i Nidaros og krusifikset i Røldal stavkyrkje. Av desse var Selja det fyrste. Selja var eit knutepunkt langsmed kysten. Det låg halvvegs mellom Bergen og Nidaros og var ein naturleg stad for reisande å stanse. Vikingar som skulle til Island, sigla fyrst til Stad. Derifrå la dei kursen rett vest og etter å ha sigla i sju dagar var dei framme. Selja hadde alt som var naudsynt til å vere det perfekte pilegrimsmål: ein martyr, opphøgd til helgen, ei heilag hòle og ei kyrkje med skrinlagde relikviar. Dessutan ei lekande kjelde som er nemnd alt i Flateyaboken: «I den helleren der ein fann kroppen til Sunniva, sprang det fram ei kjelde av berget og frå den rann det ein liten bekk. Mange sjuke menneske som drikk av bekken vert friske av den.» Seinare fann bekken eit anna leie under bakken og i dag kjem den fram i ei oppkome nede ved klosteret som ein kallar «Sunnivakjelda». Det er funne fem pilegrimsmerke i klosteret, frå Sør-Tyskland, Nederland og Italia. Merka vart funne samla, i ei grav på kyrkjegarden attmed klosteret. Merka fortel oss at den avlidne på sine pilegrimsferder hadde vitja fleire av Europa sine store pilegrimsmål. Seljumannamesse 8. juli er tatt med på primstaver alt tidleg på tusentalet og messedagen er likeins nemnd i alle landskapslovane frå midten av tusentalet. Dagen er tatt med i den kristenrett som kong Olav Haraldsson fekk fastsett på Moster i 1024. Det at Olav Kyrre la eit bispesete til Selja talar sitt tydelege språk om kor viktig staden var som som helgensstad. Det at Albanus-kyrkja måtte utvidast, syner også at det må ha vore stor trafikk til staden. Terassane framfor Sunnivakyrkja trur ein vart bygd for å gje plass til alle pilegrimane på dei store høgtidsdagane. I vår tid har Selja som pilegrimsmål opplevd ein renessanse. På messedagen er det fleire som går pilegrim fra Bø ut til klosteret, mens andre går lange avstandar med Selje kloster som mål.
Jakob Fjelde
Fjelde var fødd og oppvaksen i Ålesund. Han reiste i 1876 til Kristiania (Oslo) og var elev av Brynjulf Bergslien, studerte sidan i København og Roma. Fjelde var sterkast påverka av dansken H.W. Bissen, som han lærte av under opphaldet i den danske hovudstaden. Verka hans er prega av ein slags varsam naturalisme.
Åra 1884-87 budde Fjelde i Bergen. Her laga han bystar i marmor av kjøpmann Christian Sundt og kona hans. Desse finst i Bergens Billedgalleri.
I 1887 utvandra han til US-Amerika, slo seg ned i den unge byen Minneapolis i delstaten Minnesota. Fjelde laga utkast til fleire statuar. Bronsestatua av ei lesande kvinne, Muse of History (1890), står i det offentlege biblioteket i Minneapolis. Også Ole Bull-statuen står i Minneapolis. Denne arbeidde han på då han døydde, statuen vart ferdigstøypt og avduka året etter. Fjelde laga elles fleire portrettbystar, både før han utvandra og ikkje minst i USA.
Fjelde fekk oppdraget med å lage delstaten Minnesota sitt monument til minne om eit regiment frå delstaten som deltok i borgarkrigsslaget ved Gettysburg. Dette soldatmonumentet vart i 1893 utplassert på slagmarka i Gettysburg. Han laga elles bronsegruppa Hiawatha og Minnehaha, men denne vart ikkje støypt og oppsett i Minneapolis før lenge etter Fjelde var komen i grava.
Han døydde i Minneapolis. Herman Fjelde var broren hans.
Yasushi Fukunaga
Yasushi Fukunaga er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Urawa Reds og Vegalta Sendai.
M-80
M-80 er ei jugoslavisk/serbisk amfibisk stormpanservogn. Ho blei sett offentleg for fyrste gong i 1975. M-80 blei etterfølgd av BVP M80A i jugoslavisk teneste.
LPG
LPG er ei forkorting for engelsk Liqufied Petroleum Gas, eller petroleumsvåtgass. LPG er ei blanding av hydrokarbon som er i gassform ved normalt trykk og temperatur. Dei viktigaste gassane er propan og butan. LPG kan ved nokre høve vera rein propan, ved andre høve rein butan eller ei blanding av desse to.
LPG vert normalt lagra og seld under trykk på stål- eller komposittbehaldarar. Her er dei under så kraftig trykk at de blir flytande, av dette kjem liquified.
LPG vert mellom anna nytta som drivstoff for køyretøy. LPG er rekna som eit «grønt» drivstoff, sidan det gjev relativt lite utslepp i eksos. Gaffeltruckar som vert nytta innandørs, som til dømes i lagerbygningar, vert vert ofte køyrde på LPG. På enkelte bensinstasjonar kan ein få kjøpt LPG.
Fylkesveg 6976
Fylkesveg 6976 går mellom Fossem og Sunnan bru i Steinkjer kommune. Vegen er 4,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 276 i Nord-Trøndelag.
Isfjorden IL
Isfjorden Idrettslag er eit idrettslag heimehøyrande i Isfjorden i Rauma kommune. Laget vart skipa 18. mars 1918 og er aktivt med i fotball, handball, nordiske greiner på ski, volleyball og på skeiser. Tidlegare har laget også hatt utøvarar i friidrett.
Anton Beinset
Anton Konrad Beinset var ein norsk redaktør og forfattar. Han var medarbeidar i avisa Den 17de Mai frå 1916-27, redaktør av Fædrelandsvennen i Kristiansand 1928-32, redaktør av Tunsberg 1933-34, politisk medarbeidar i Dagbladet 1936-58.
Isfjorden IL
Laga til Isfjorden IL spelar i raude fargar. I 2019 deltok fotballaget på nivå 7 i seriesystemet. Kring 1990 gjesta fotballaget nivå 4.
Langrennaren Håvard Bjerkeli og friidrettsutøvaren Karoline Grøvdal var begge aktive i Isfjorden Idrettslag. I 1997 vann Isfjorden IL sølvmedaljen i 3 x 10 km stafett under noregsmeisterskapen med Bjerkeli og slektingane hans, Trond Einar og Bård Jørgen Elden på laget.
Anton Beinset
Beinset var radikal venstremann og brukte pennen flittig for å forsvare synet sitt.
Bibliografi
På Beinset i Midsund står framleis diktarstova hans «Naustloftet», nyleg restaurert av Midsund Slekt- og Historielag
Aung Zaw
Aung Zaw er (18. februar 1968) redaktør i det uavhengige magasinet The Irrawaddy, som hovudsakleg dekker diktaturet Burma og søraust-Asia generelt.
Goran Vasilijević
Goran Vasilijević er ein tidlegare serbisk fotballspelar.
Han spela for klubben JEF United Ichihara.
The Irrawaddy
The Irrawaddy er eit uavhengig internasjonalt magasin som i hovudsak tek føre seg tema som handlar om diktaturet Burma og Søraust-Asia generelt. Bladet er ikkje tilknytt nokon politiske organisasjonar, men har som føremål å fremje fridom, uavhengig presse og frigjering av informasjon. Bladet har høg truverd og kan vise til tingarar med tilknyting til internasjonale organisasjonar og statsapparat over heile verda.
Irrawaddy vert redigert på engelsk, har ingen innteningsføremål, og vert halden i drift av donorar frå heile verda. Bladet vert trykt av Nopburee Press i Chiang Mai (Thailand), der redaksjonen òg har hovudkontor.
Irrawaddy Publishing Group vart tufta i 1992 av eksil-burmesarar i Thailand.
Alexandre Guilmant
Félix-Alexandre Guilmant var ein fransk organist og komponist.
Saman med Charles-Marie Widor grunnla han den fransk-romantiske orgelskulen, etter at dei hadde lært hjå den belgiske organisten Jaak-Nicolaas Lemmens på stipend frå orgelbyggjaren Aristide Cavaille-Coll.
Fylkesveg 102
Fylkesveg 102 (Fv102) går mellom Ende og riksgrensa i Halden. Veglengda er 5,7 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Parafin
Parafin er ei fargelaus brennbar væske som vert utgjort av hydrokarbon. Parafin kan utvinnast frå råolje. Parafin har kokepunkt frå om lag 150 °C til om lag 250 °C. Parafin har ein tettleik (eigenvekt) på kring 0,80 kg/l. Kjemisk vert parafin utgjort av hydrokarbon med mellom 12 og 15 karbonatom.
Parafin vart fyrst funne fram til av den tyske forskaren Carl Reichenbach.
Bruk
Fram til 1950 var parafin viktig som drivstof for parafinmotorar. Parafin vert òg nytta som drivstoff for jetmotorar, då under namn som "Jet A1", «JP-4», «JP-8», «F34», «F35», osv. Raffinert parafin har òg vorte nytta som rakettdrivstoff, under namnet RP-1.
I tida før ein fekk elektrisitet var parafinlamper i bruk over heile verda. Desse gjev eit skarpt klårt ljos, som er mykje kraftigare enn frå talgljos og er difor mykje betre enn talgljos, både som leseljos og til anna arbeid. Innføringa av parafinlampa vart sett på som eit stort framsteg.
Parafin er òg mykje nytta til oppvarming, særleg av bustadhus. På grunn av forureininga frå oljefyrar vert oppvarming med parafin sett på som eit miljøproblem. Parafin vert òg i nokon grad nytta til koking innan matlaging. I mange utviklingsland vert det nytta parafin som ikkje er så mykje raffinert, som kan innehalda stoff som elles vert fjerna.
Parafin kan nyttast til å fjerna lus frå hår, men ein bør ikkje få parafin på huda.
Piano
Eit piano, òg kalla pianoforte og klaver, er eit tangentinstrument med strenger. Når ein tangent vert trykka ned, slår ein filtkledd hammar til strengen, for så å fyka attende. Strengen vert dempa når tangenten vert sleppt opp att.
Nokre kjende pianomakarar er Bösendorfer, Steinway, Kawai og Yamaha.
Kjende pianokomponistar er Frédéric Chopin og Edvard Grieg. Kjende pianistar er Glenn Gould og Leif Ove Andsnes.
Skandinaviske Skoledagbøker A/S
Skandinaviske Skoledagbøker A/S er mellom anna ansvarleg utgjevar av Studentkalenderen.
Nobody Home
«Nobody Home» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen er gjeven ut på albumet deira The Wall i 1979.
I denne songen skildrar hovudpersonen Pink det einsame livet sitt bak den mentale muren sin. Han har ingen å snakke med, og alt han har er ting rundt seg. Enkelte referansar til Pink sitt øydelagde ekteskap vert òg nemnd, og heile lydbilete til songen er som om han skulle vore spelt på eit piano i ein bar. Songen skildrar noko av det same Waters sjølv gjekk igjennom under turnéen til Pink Floyd i 1977, som var bandet sin første store stadionturné. Songen har òg referansar til Pink Floyd sin tidlegare frontfigur, Syd Barrett, som fekk svært dårleg psykisk helse etter omfattande narkotikabruk. Gilmour har i seinare intervju fortalt at songen skildrar korleis mange rockestjerner på turné tenkjer.
Tekstlinjene I got nicotine stains on my fingers I got a silver spoon on a chain Got a grand piano to prop up my mortal remains
handlar derimot om Richard Wright, som hadde eit problem med kokain på den tida.
Medverkande
Personell per Fitch og Mahon.