cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litlelitauen
Litlelitauen (litauisk Mažoji Lietuva; tysk Kleinlitauen; polsk Litwa Mniejsza; russisk Máлая Литвá, Malaja Litva) eller Prøyssisk Litauen (litauisk Prūsų Lietuva; tysk Preußisch-Litauen, polsk Litwa Pruska) er ein historisk etnografisk region i Preussen, seinare Aust-Preussen i Tyskland, der prøyssiske litauarar eller lietuvininkai levde. Litlelitauen utgjorde den nordlege delen av denne provinsen og fekk namnet sitt fordi innbyggjarane stort sett bestod av litauisktalande. Før invasjonen til Den tyske riddarordenen på 1200-talet var størsteparten av området som seinare vart Litlelitauen busett av skalviarar og nadruviarar og var underlagt Kongedømet Litauen seint på 1200-talet. Området vart til ein viss grad avfolka på grunn av krig mellom Storhertugdømet Litauen og Klosterstaten til Den tyske riddarordenen. Krigen enda med Melnotraktaten og landområdet vart busett på nytt av litauiske nybyggjarar, flyktningar som kom tilbake og restar av dei innfødde baltiske folka. Uttrykket Litlelitauen oppstod først mellom 1517 og 1526. Bortsett frå Memelland, som vart eit mandatområde i Folkeforbundet i 1920 etter Versaillestraktaten og vart annektert til Litauen i 1923. Litleliutauen var ein del av Preussen fram til 1945. I dag er ein liten del av Litlelitauen innanfor grensene til Litauen og Polen, medan mesteparten ligg i Kaliningrad oblast i Russland.
Sjølv om nesten ingenting er att etter den opphavlege kulturen på grunn av utkastinga av tyskarar etter den andre verdskrigen har Litlelitauen medverka til litauisk kultur. Den skrivne standardforma av prøyssisklitauisk danna grunnlaget for moderne litauisk. Han var heimstaden til Kristijonas Donelaitis, pastor og diktar som skreiv Årstidene og markerte byrjinga på litauisk litteratur. Vydūnas, ein kjend forfattar og filosof, kom òg frå Litlelitauen.
FSLN
Frente Sandinista de Liberación Nacional (Den Nasjonale Sandinistiske Fridomsfronten) er ei tidlegare nicaraguansk motstandsrørsle og seinare parti. FSLN vart grunnlagt på 60-talet og gjennomførte ein revolusjon i 1979. Partiet sat fyrst med statsmakta i landet frå revolusjonen og fram til 1990, og så frå valet i 2006 og fram til i dag.
Partiet er oppkalla etter motstandsleiaren Augusto César Sandino.
Kjelder
«FSLN (Frente Sandinista de Liberación Nacional)» i Leksikon for det 21. århundrede.
Studentmållaget i Oslo
Studentmållaget i Oslo (forkorta SmiO) er eit av dei største laga i Norsk Målungdom og Noregs Mållag. Dei gjev ut tidsskriftet Mål og Makt og har matpakkesamlingar på Blindern-universitetsområdet kvar veke.
Soge
SmiO vart skipa 31. oktober 1900. Første formann i laget var filologistudent Leiv Heggstad.
Elektronisk rock
Elektronisk rock er ein musikksjanger som omfattar ein kombinasjon av rock og elektronisk musikk, med instrument som ein typisk finn innanfor begge sjangrane. Stilen oppstod seint i 1960-åra, då rockeband som The United States of America, White Noise og Gong byrja å nytte elektroniske instrument i rocken sin. Andre artistar som var tidleg ute med å blande synthesizerar og musique concrète-teknikkar med rockeinstrumentering var mellom andre Silver Apples, Fifty Foot Hose, Syrinx, Lothar and the Hand People, Beaver & Krause og Tonto's Expanding Head Band.
I 1970-åra dukka tyske «krautrock-band» som Neu!, Kraftwerk, Can og Ash Ra Tempel opp og utforska grensene til rocken ved å bruke elektroniske instrument. Sidan seint i 2000-åra har elektronisk rock vorte stadig meir populært. Elektroniske rockeartistar blandar vanlegvis element frå andre musikkstilar, som punkrock, industriell rock, hip hop, techno og synth-pop, som har skapt ei rekkje undersjangrar som indietronica, dance-punk og electroclash.
Bystat
Ein bystat er eit område som er kontrollert av ein by, og som kan vera ein eigen stat, eller ha høg grad av sjølvstende. I tillegg til sjølve byen kan det vera eit område kring, der det vert drive mellom anna landbruk.
For å komme seg inn og ut av av murane måtte ein passere gjennom ein byport.
Historie
Blant tidlege kjende bystatar, var den sumeriske byen Ur.
Olav Aukrust
Olav Aukrust var ein norsk lærar, lyrikar og diktar frå Lom kommune i Oppland fylke. Han skreiv på nynorsk med ein svip av gudbrandsdalmål. Aukrust nytta gjerne lokalområdet som inspirasjon for dei romantiske dikta sine.
Liv og virke
Fram til 1917 arbeidde Aukrust som lærar og etter kvart folkehøgskulestyrar i Lom. Garden der han var fødd og budde heile livet, Nordgard Aukrust, er open for publikum i turistsesongen. Det vert drive ein stor urtehage på staden, men det er òg mogleg å sjå minne etter Aukrust.
Typisk for Aukrust er store, rapsodiske dikt med religiøst og filosofisk innhald. Han brukte gjerne den såkalla wergelandtrokeen, men ikkje så mjukt som Henrik Wergeland – til det var Aukrust for rimglad. Ved sida av Ibsen er han vorten rekna som vår mest rimglade poet.
Mellom Aukrusts mest sentrale dikt kan nemnast Emne. Leif Mæhle skreiv doktoravhandlinga si med utgangspunkt i emneproblematikken i Aukrusts dikting. Eit anna sentralt og velkjent dikt er «Still meg ei storvengja sorg overskygde», som byggjer på ei ekstatisk-mystisk oppleving Aukrust hadde i ungdommen, og som kom til å tyda mykje for diktinga hans. Typisk er òg det stemningsmetta «Einsemd». Kjært for mange er det vesle diktet på fire små strofer som heiter «Ei naki grein»:
Komponisten Sparre Olsen tonesette mellom anna «Fjell-Norig» og «Vårblå himil i mars». Det fyrste er vorte folkeeige som korsong. Camilla Granlien Band har på plata Jarnnetter (2008) brukt mange av tekstane til Aukrust og sambygdingen Tor Jonsson, inkludert «Ei naki grein». Aukrust stod på fleire måtar folketradisjonen nær. Han kunne t.d. bruka lokale segner som emne for dikting, som i «Sota». Han skreiv også populære folkelivsbilete som Aksion på Tande og Bilbeistet.
Aukrust var musikalsk, og ønska å bli musikar, men fekk leddtuberkulose som øydela for desse planane. Han spelte likevel litt folkemusikk frå heimetraktene på fele og munnharpe.
Aukrust si dikting inspirerte fleire andre lyrikarar, mellom dei Aslaug Vaa og Olav H. Hauge, som begge byrja sin lyriske karriere i tilnærma Aukruststil.
Aukrust var gift med Gudrun Blekastad. Fram til 1917 arbeidde han som lærar, og vart etterkvart folkehøgskulestyrar på Dovre og i Gausdal.
Bilethoggaren Dyre Vaa, som er kunstnaren bak Aukrustmonumentet i Lom, gav skulpturen som framstiller St. Clemens på Nidarosdomen, Aukrusts trekk. Nordgard Aukrust, garden der diktaren vart fødd og budde heile livet, er open for publikum i turistsesongen. Det vert no drive ein stor urtehage på staden, men det er òg mogleg å sjå minne etter Aukrust.
Olav Aukrust var onkelen til den folkekjære Kjell Aukrust.
89
89 var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Fulvus og Atratinus var konsular i Romarrikket, eller sjeldnare, år 842 ab urbe condita.
Døde
80er
Sølferbotn
Sølferbotn (samisk Rivdnjebahta) er ein fjordarm av Bøkfjorden på Skogerøya i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km sørvestover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp via Sølferstraumen i nordaust. Det er ingen busetnader ved fjorden.
Krokfjorden
Krokfjorden (samisk Moalkevuotna) er ein fjordarm av Bøkfjorden på Skogerøya i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,4 km nordvestover til botn av fjorden og er forma som ein krok.
Fjorden ligg vest for Krokfjordneset. Det er ingen busetnader ved fjorden.
Skjernøysundbrua
Skjernøysundsbrua stod ferdig bygd i 1964, men vegen fram var ikkje ferdig før i 1966. Brua bind saman Skjernøy med fastlandet i resten av Mandal kommune. Etter at brua kom, har folketalet nesten dobla seg på Skjernøy. Brua er smal, og det skjer ofte at bilar må rygga når dei møter andre bilar på brua.
1920
1920 (romartal MCMXX) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
91
91 var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Døde
90er
S. aureus
S. aureus kan visa til:
Nelson Haedo Valdez
Nelson Antonio Haedo Valdez er ein paraguayansk fotballspelar som har spela i angrep for Paraguay sitt landslag og for Hércules i spansk Primera Division. Det første etternamnet hans er eigentleg Haedo, men i Tyskland var han betre kjent under etternamnet Valdez.
Haedo Valdez voks opp i ringe kår i Paraguay. Han har fortald til tysk presse at då han spelte for Atlético Tembetary i paraguayansk andredivisjon, var han heimlaus og sov under tribunen. Han drog til Europa og Werder Bremen i Tyskland som 18-åring. Han vart fast i A-stallen frå 2003/04-sesongen, men 1. juli 2006 skifta han klubb til Borussia Dortmund, for å få meir speletid. I april 2008 vart han skildra av tyske presse som ein flopp, men i 2008/09-sesongen presterte han betre for Dortmund, og i april 2009 vart kontrakten hans med klubben forlenga til 2012. Før 2010/11-sesongen vart han selt til Hércules i Spania for om lag 3,5 millionar euro.
Haedo Valdez debuterte for Paraguay sitt A-landslag i 2004. Han spelte alle Paraguay sine tre kampar i fotball-VM i 2006, utan å skåra mål. 9. september 2009 skåra han det einaste målet då Paraguay slo Argentina i kampen som gjorde at Paraguay kvalifiserte seg til fotball-VM i 2010.
Lars Meling
Lars Olai Meling var ein norsk skipsreiar og politikar frå Haugesund, son til ein skomakarmeister. Venstre-mannen Meling var statsråd i Handelsdepartementet i den fyrste (1924-26) og den tredje (1933-35) Mowinckel-regjeringa.
Meling vart tilsett i kjøpmanns- og skipsreiarverksemda H.M. Wrangell då han var 16 år gammal. Han arbeidde seg fram til å verte medeigar i verksemda frå 1910. Meling var i fleire tiår ein sentral person i skipsfartsmiljøet i Haugesund, var mellom anna initiativtaker til børsen. Han var formann i Haugesunds Rederiforening 1932–33, og styremedlem i fleire bankar og forsikringsselskap.
Periodane 1904-10 og 1916-25 var Meling medlem av Haugesund bystyre, ordførar 1916–17. Perioden 1922-24 var han fyrste varamann til Stortinget for Venstre frå bykrinsen Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund. Fram til 6. mars 1923 møtte han fast i staden for statsråd Lars Oftedal, var då medlem av justiskomiteen. Sommaren 1924 vart Meling handelsminister då Johan Ludwig Mowinckel danna si fyrste regjering. Då regjeringa vart felt i mars 1926, gjekk Meling til fast plass i Stortinget og formannsvervet i post- og telegrafkomiteen. Permittert frå Tinget den 28. juni 1926 og ut sesjonen, var tilbake i 1927-sesjonen.
Oda Krohg
Ho var leiande av kvinnene i Kristianiabohemen, ei kortvarig kulturpolitisk rørsle på 1880- og 90-talet. Hans Jæger vart rekna som leiar for bohemgruppa.
Oda gifta seg med forretningsmannen Jørgen Engelhardt i 1881 og fekk to barn med han, før ho flytte frå han i 1883. Ho skilde seg formelt i 1888. Kring 1885 vart ho elev av Erik Werenskiold og Christian Krohg. Ho gifta seg med Krogh i 1888, og fekk to barn med han, Nana og Per.
Oda Krohg er kjend for sine landskapsbilete, mellom anna «Sommernatt ved Kristianiafjorden» (1886), «Japansk lykt» (ca. 1887) og «Kinesisk lykt» (1889). Ho måla òg portrett av mellom anna Aasta Hansteen, Ivar Arosenius, Gunnar Heiberg og Christian Krohg.
I boka Syk Kjærlighet frå (1893) skildra Hans Jæger eit trekant-tilhøve, der Jæger hadde sterk kjærleik til ei kvinne som skulle gifta seg med ein målar. Oda Lasson skal vera modell for denne kvinna.
Lettermullen
Lettermullen (irsk Leitir Mealláin) er ei lita øy på vestkysten av Irland i Connemara i County Galway, om lag 57 km frå byen Galway. Øya ligg heilt vest i Galway Bay og er den vestlagste av dei tre øyane Lettermullen, Tír an Fhia og Lettermore, som i lag vert kalla Gorumna. Ho er forbunde til fastlandet via bruer og vegfyllingar.
Lettermullen er ein del av Gaeltacht (irskspråklege regionar i Irland). Namnet kjem frå det irske namnet Leitir Mealláin som tyder «Mealláin si harde åsside».
Makoto Sugiyama
Makoto Sugiyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nissan Motors, Kashima Antlers og Kyoto Purple Sanga.
Frottola
Form
Det fanst fleire typar frottole i samtida, utvikla over same lesten. Songane var tufta på eit rimmønster som var sett saman av ei strofe og eit refreng (Ripresa). Forma er sagt å ha utvikla seg frå ballataen som var vanleg på 1300-talet.
Barzellettaen var ei diktform som ofte vart utsett som Frottola, med nokre omskifte i rimmønsteret. Både barzellettaen og ballataen er skylde med den franske virelai-forma som var kjend frå 1300-talet. Rimmønsteret i diktet var ABAB CDCD AB AB (ripresa, mutazione, volta og omkved). Marchetto Cara var den førande i å setja musikk til desse dikta, og er den leiande komponisten innanfor sjangeren, i lag med Bartolomeo Tromboncino. Båe var tilsette hjå Isabella, og er mest kjende for desse songane.
Framføringspraksis
Sidan frottolaen ikkje gjer seg av med utvida polyfone drag, er forma sagt å vera opphavet, ikkje berre til madrigalen, men og til monodien, og ber i seg kimen til klassisk funksjonsharmonikk. Ein kan rekne seg til, utan å vera viss på det, at songane kunne framførast med tonefølgje, til dømes lutt, eller som fleirstemde songar. Desse songane vann stor åtgaum av di dei fall lett i øyra, var gode å lyde på, og lette å lære seg. Dei første Frottolabøkene vart utgjevne alt i 1504 (Ottaviano Petrucci).
Josquin des Prez skreiv fleire verdslege frottole i si tid. Elles er dei mest kjende frottolakomponistane italienske, mellom dei Marchetto Cara og Bartolomeo Tromboncino. Forma vart snøgt teken til Frankrike, der han vart bygd om til den franske chansonen, slik han vart nytta av Claudin de Sermisy og Clément Janequin.
Isabella d'Este
Isabella tydde særskilt mykje for utviklinga av denne forma. Ho åtte sitt eige hoff, der ho tilsette mange musikarar, og song gjerne sjølv. Ho spela både lutt og tasteinstrument, og kunne framføre frottole sjølv, om ho ville det. Isabella heldt og av italiensk litteratur, og baud personleg om tonesetjing av dikt ho var særleg glad i. Difor er det rimeleg å tru at Isabella har tydd mykje for utviklinga av frottolaen frå folkevise til kunstform, og at ho og har gjeve mykje til framvoksteren av madrigalen i Italia.
Siste bløminngstida
Frå om lag 1514 tok mellom anna Tromboncino til med å laga frottole over tyngre dikting, og på denne tida valde han Francesco Petrarca framfor andre diktarar. Med dette vart songstilen meir høgstemd enn før. Samstundes hadde det flote inn polyfone stildrag, noko som førte frottolaen over i ei ny form: madrigalen. Skilnaden på desse var at Frottolaen var meir tydeleg i samkjensla med fraseoppbygginga, der madrigalen flaut fritt i veg etter tekstrytmen.
Parc fermé
Parc fermé er eit fransk ord som tyder 'avstengd park [område]'. Innan somme motorsportidrettar vert parc fermé nytta om eit sikkert område der konkurransebilar kan stå over natta. Bilar som står parkert i dette området får ikkje rørast av uatoriserte, unnateke for teknisk kontrollar gjord av inspektørar. Dermed hindrar ein at bilar vert tukla med før løp.
Holmengråfjorden
Holmengråfjorden (nordsamisk Ruksesvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km vestover til Innerhamna i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Trifanneset i nord og Luččabavtnjárga i sør. Aust for Luččabavtnjárga går Jarfjorden sørover. Det er ingen faste busetnader ved fjorden.
Oto Grigalka
Aktiv
Grigalka tok bronsemedaljen i kulestøyt ved europameisterskapen 1950. Under dei olympiske leikane 1952 i Helsinki enda han på fjerdeplass i kulestøyt og sjetteplass i diskoskast. I eit stemne på den same bana i slutten av juni 1954 sette han personleg rekord i kulestøyt med 17,20 meter. To månader seinare vann han sølv i øvinga ved EM i Bern, klart slått av storfavoritten Jíři Skobla. Under Sommar-OL 1956 vart Grigalka femtemann i diskoskast.
Grigalka var sovjetmeister i kulestøyt tre år i rad, 1952-54, og fire år i rad i diskoskast, 1953-56. Tidleg i oktober 1958 forbetra han i Kharkov den sovjetiske rekorden i diskoskasting til 56,94 meter.
Rush av Rush
Rush er debutalbumet til det kanadiske progressive rockebandet Rush og vart utgjeve i 1974.
Skjernøy
Skjernøy er ei øy i Lindesnes kommune. Øya er bunde saman med fastlandet ved ei smal bru, Skjernøysundbrua, som vart bygd i 1964. Øya har kring 300 innbyggjarar og er den største øya i kommunen (6 kvadratkilometer). Folkesetnaden fordeler seg på fleire grender: Skjernøysund, Valvik, Farestad og Rossnes. For å koma frå Farestad til Rossnes må ein over ei hengebru som er 110 meter lang og 80 cm brei. På Farestad ligg Skjernøy kapell og den gamle Skjernøy skole, som er gjort om til grendahus.
På ein holme utanfor Skjernøy ligg Ryvingen fyr. Området på og rundt Skjernøy er kjend for rikt fugleliv. I 2003 vart det òg rapportert at ein ulv hadde vitja øya.
Oto Grigalka
Aktiv
Grigalka var gift med Marija Pisareva, høgdehopparen som vann OL-sølv i 1956. Han døydde i ein landsby i Madona kommune i heimlandet Latvia.
Tuakau
Tuakau er ein by i Franklin District, i den delen av distriktet som ligg i regionen Waikato på Nordøya på New Zealand. Folketalet i byen var ved folketeljinga i 2006 3 504, ein oppgang frå 2 856 ved teljinga i 2001.
Rush av Rush
Den første utgjevinga til Rush viser ganske stor inspirasjon frå hardrock/blues-sjangeren. Som tilhengjarar av band som Led Zeppelin og Cream henta dei mykje inspirasjonen frå desse banda, noko som skin igjennom på albumet.
På grunn av trongt budsjett måtte innspelinga av albumet føregå seint på kvelden, i den såkalla «daudtida». Sidan få band ynskte å bruke studio om kvelden, var kostnadane for å nytte studioet billegare då. Dette er eit kjent fenomen blant «stigande» rockestjerner. Eit døme på dette er rockebandet Queen som måtte gjere som Rush på det første albumet sitt.
Tuakau
Byen, som vart grunnlagd i 1840, er tenestestad for det lokale jordbruksdistriktet, og er dessutan bustad til mange av dei tilsette i New Zealand Steel ved Glenbrook. Jordbruksaktivitetane består i sauedrift, mjølkeproduksjon, grønsakdyrking, fruktdyrking og fjørfedrift.
Rush av Rush
Den opphavlege Rush-trommeslagaren John Rutsey trekte seg rett etter utgjevinga av dette albumet på grunn av diabetes og mangel på lyst til å turnere. Han vart erstatta med Neil Peart som då deltok på turneen for førsteutgjevinga. Trommeteknikken til Peart og hans sans for å skrive meningsfylte tekstar viste seg å vere avgjerande for stilen til Rush, som til dømes på det andre albumet til bandet, Fly by Night.
Opphavleg vart plata gjeve ut på plateselskapet Moon Records, og har vorte ganske populær blant samlarar. Etter 1000 utgjevne album signerte Rush for plateselskapet Mercury Records og har utgjeve album hos desse sidan.
Tuakau
Den største grunnskulen i byen er Tuakau Primary, der Edmund Hillary var elev.
Č
Č og č (C med hake) er ein bokstav brukt i ulike språk, vanlegvis for å representere lyden ustemt postalveolat affrikat, uttala som ch i det engelske ordet chocolate. I Noreg vert han brukt i nordsamisk, der han òg vert uttala.
Unikode-kodepunkta er høvesvis U+010C og U+010D for Č og č.
Opphav
Symbolet vart opphavleg nytta i 1600-talets tsjekkiske alfabet etter reformane hans Jan Hus. Ljudevit Gaj tok bokstaven inn i det kroatiske alfabetet frå tsjekkisk i 1830. Deretter vart han innført i dei makedonske, slovakiske, slovenske,, bosniske, latviske, litauiske, pomakiske, berbiske og montenegrinske alfabeta.
Bruk
I alfabeta til berbisk, bosnisk latin, kroatisk, slovensk, montenegrinsk, serbisk, tsjekkisk, sorbisk, skoltesamisk og lakota er han den fjerde bokstaven. I alfabeta til nordsamisk og dei baltiske språka er han den femte, medan han er den sjette i slovakisk. Han vert òg brukt i pashto (tilsvarar چ), gammalsyrisk og saanich.
Č tilsvarar kyrillisk Ч og kan brukast i transliterasjon av ukrainsk, kviterussisk, russisk og bulgarsk med latinsk skrift. I dei latinske formene av serbisk, montenegrinsk og makedonsk, som er standardformer, er han meir brukt.
/Č/ vert òg brukt i det amerikanske fonetiske alfabetet.
Omey Island
Omey Island (irsk: Iomaidh) er ei tidvassøy nær Claddaghduff heilt vest i Connemara ved Irland. Det går ein veg over sanden til øya, men ved høgvatn er vatnet djupt nok til å dekke ein bil.
Øya har fleire spor etter St. Feichín, som Den heilage brønnen heilt vest på øya. Det står òg ei gamal kyrkje på øya. Kyrkja var i fleire hundreår gravlagd under sand, men soknepresten i området fekk hjelp av lokale innbyggjarar og grave ho ut att.
92
92 var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Døde
90er
Bøkfjorden
Bøkfjorden (nordsamisk Báhčeveaivuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark.
Fjorden strekkjer seg 22 km sørover til Elvenes og munningen til Pasvikelva i botn av fjorden og passerer Kirkenes. Ved Kirkenes greinar Bøkfjorden seg i to smale armar. Den austre skjer inn til Elvenes, der Pasvikelva munnar ut, den vestre går inn Langfjorden. Frå utløpet til botnen av fjordarmen Langfjorden er fjorden 33 km lang.
Fjorden har innløp mellom Transperskjeret på Kjelmøya i vest og Gråtaren i aust. Den ytste delen av fjorden går på austsida av Skogerøya. På søraustsida av Skogerøya går fjordarmen Korsfjorden sørvestover til Kirkenes lufthamn. På Skogerøya ligg òg dei små fjordarmane Krokfjorden og Sølferbotn. Reinøya er ei anna øy som ligg midt i fjorden søraust for Skogerøya. Søraust for Reinøya igjen ligg grenda Ropelv.
Ved Kirkenes går Langfjorden sørvestover. Tvers over fjorden for Kirkenes ligg bygda Jakobsnes. Frå her går fjorden inn det siste stykket til Elvenes og Pasvikelva. Fv354 går langs austsida i den indre delen av fjorden.
Bernhard Færøyvik
Bernhard Færøyvik var ein norsk båtgranskar og kysthistorikar. Han vart fødd i Solund i Sogn og døydde i Bergen.
Han tok artium i Bergen 1909, krigsskulen i 1910 og eksamen ved Volda lærarskule 1912. Han var deretter lærar i Volda til 1917, ved Baldersheim middelskole, Bergen 1917-19 og overlærar ved Tanks skole, Bergen 1919-1947.
Det som har gjort Bernhard Færøyvik kjend er arbeidet hans med dokumentasjon av tradisjonelle bruksbåtar. Gjennom pressa og på andre måtar tala han for at musea måtte ta vare på dei gamle båtane. Han starta å reise rundt for å studere gamle båtar. Han målte opp og laga konstruksjonsteikningar av båtar, naust og reiskapar til båtbygging.
Han fekk etter kvart stønad slik at han kunne ta seg mykje fri frå arbeidet i skulen. I 1938 vart han utnemnd til statsstipendiat, og i 1947 vart han konservator ved Norske museers landsforbund, avdeling for sjøbruk.
Etter først å ha samla stoff om, teikna og fotografert båtar på Vestlandet, heldt han fram heilt til Murmanskkysten. Han studerte og båtar på elvar og innsjøar. I tillegg besøkte han Sverige og Finland. Før han døydde i 1950 var han på granskingsferd til Shetland.
Bernhard Færøyvik etterlet seg eit stort materiale. Kona hans Aletta og sonen Øystein Færøyvik ordna dette tilfanget. Det meste av Bernhard Færøyviks samlingar finn vi no på Norsk Maritimt Museum (tidlegare Norsk Sjøfartsmuseum).
I samlinga er det om lag 350 teikningar av båtar, reiskapar og anna som gjaldt ferdsla på sjøen. Han tok og meir enn 1000 fotografi og let etter seg 56 notatbøker med skisser og opplysningar. Han skreiv 22 store og små artiklar i tidsskrift og om lag 50 i dagspressa.
Carlos Alberto Souza dos Santos
Carlos Alberto Souza dos Santos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Shimizu S-Pulse, Vissel Kobe og Thespa Kusatsu.
Inishbofin
Inishbofin (irsk Inis Bó Finne, 'Den kvite kua-øya') er ei øy om lag 8 km utanfor kysten av Connemara i County Galway i Republikken Irland. Ho er om lag 5,5 km lang og 3 km brei, og har rundt 200 innbyggjarar. Ein kan nå Inishbofin med båt frå Cleggan. Ho har òg ein landingsplass for helikopter og det er planlagt ei flystripe.
Historie
Den engelske namnet på øya kjem frå det irske namnet Inis Bó Finne. Namnet har opphav i ei lokal segn. Øya har vore busett sidan bronsealderen. I 668 grunnla St. Colmán eit kloster på Inishbofin som overlevde fram til 900-talet. Her ligg òg ruinar av Oliver Cromwell sine kasernar, som vart bygde i 1652. Då den mykje hata Cromwell hadde makta vart Inishbofin omforma til ein straffekoloni for den katolske prestestanden. Ein uheldig biskop vart bunden fast til «Bishop's Rock» ved fjøre sjø og drukna då vatnet steig.
På Inishbofin ligg Dún Gráinne, restane av eit fort som vart nytta av den legendariske Grace O'Malley, Irland si sjørøvardronning, i tillegg til ruinar av eit keltisk fort frå 1000-talet fvt. Ein meiner at Inishbofin har vore busett i opp mot 10 000 år. Øybuarane omtalar fortet som Oliver Cromwell's Fort. Det vart bygd i 1650-åra under Cromwell-krigane for å kontrollere inngangen til hamna. Inishbofin var ein av dei viktigaste skipshamnene på vestkysten av Irland i seglskipsdagane. Det var ein av dei siste rojalistskansane som fall til Cromwell sin hær og var okkupert av dei fram til slutten av hundreåret. Cromwell-tilhengjarane nytta han som ein samlingsstad for irske menn og kvinner som skulle transporterast til Vestindia.
I dag har øya om lag 200 innbyggjarar. På det meste hadde øya over 1000 innbyggjarar i 1840-åra.
Álvaro Pereira
Álvaro Daniel Pereira Barragán er ein uruguayansk fotballspelar som har spela for São Paulo i den brasilianske fotballigaen på lån frå Inter i italiensk Serie A, og på Uruguay sitt landslag. Han vart seriemeister i Portugal for Porto i 2011 og 2012 og var med på å vinna Europaligaen med Porto i 2011. Same året var han òg med på å vinna Copa América med Uruguay.
Pereira debuterte for Uruguay sitt A-landslag 19. november 2008 i ein vennskapskamp mot Frankrike. Han spelte fast på landslaget på slutten av kvalifiseringa til fotball-VM i 2010, inkludert dei to avgjerande kvalifiseringskampane mot Costa Rica.
Ruhnu
Ruhnu (svensk Runö) er ei øy i Rigabukta i Austersjøen. Øya høyrer til Estland og er ein kommune i Saare maakond. Ruhnu har eit areal på 11,9 km² og om lag 75 fastbuande. Øya ligg 37 km aust for den latviske byen Kolka og 96 km sørvest for den estiske byen Pärnu.
Dagens innbyggjarar på Ruhnu er stort sett estarar, men før 1944 hadde øya i fleire hundre år etnisk svensk folkesetnad, og tradisjonell svensk rett var i bruk. Svenskane på Ruhnu hadde truleg budd på øya i minst 700 år, og dei snakka ein gamaldags austsvensk dialekt (kalla «runsk»).
Historie
Det eldste dokumentet som omhandlar Ruhnu er datert 28. juli 1341, då biskop Johannes i Kurland i eit brev gav innbyggjarane på øya rett til å «halde sin eigedom etter svensk rett».
Under den andre verdskrigen var Ruhnu, saman med resten av Estland, først okkupert av Sovjetunionen (1940-1941) og deretter Tyskland (1941-1944). I november 1943 flytta ei gruppe på 75 innbyggjarar frå øya til Sverige. I august 1944, kort tid før Sovjetunionen igjen okkuperte øya, flykta nesten heile den gjenverande folkesetnaden på øya til Sverige. Berre to familiar vart att på Ruhnu.
Under perioden med sovjetisk okkupasjon etter 1944 vart Ruhnu folkesett av sivile estarar. Øya hadde òg ein liten sovjetisk militær garnison. Folketalet kom aldri over 400 igjen, og etter ein storm på 1970-talet flytta det meste av folkesetnaden frå øya. Etter at Estland igjen vart sjølvstendig i 1991 vart eigedomar og bygningar på øya tilbakeførte til dei opphavlege eigarane frå før den sovjetiske okkupasjonen, eller til etterkomarane deira. Dei fleste av desse var busette i Sverige. Dei fleste av dei valde å ikkje flytte til Ruhnu, men vitjar likevel stundom øya som forfedrane deira budde på.
Ruhnu i dag
Ruhnu har ein liten flyplass og flysamband med Pärnu og Kuressaare. Det er òg ferjesamband til øya.
Ruhnu er eit av dei mest isolerte busette områda i EU.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1936
Fredrikstad vart noregsmeister etter at dei vann over Mjøndalen med 2-0 den 25. oktober. Målskårar for Fredrikstad var Knut Brynildsen som skåra etter det 43. og i det 89. minutt. Dette var den tredje gongen Fredrikstad vann ein Noregsmeisterskap. 20 000 tilskodarar såg kampen på Ullevaal Stadion. Dommar var Kåre Gunnar Kinn.
Fredrikstads vinnarlag: Georg Schuster, Rolf Johannessen, Kjell Pettersen, Gunnar Andreassen, Håkon Johansen, Morten Pettersen, Finn Johannesen, Sten Moe, Knut Brynildsen, Arne Børresen og Arne Ileby.
Fraa By og Bygd
Fraa By og Bygd var eit nynorsk tidsskrift som kom ut frå 1870 til 1879. Tidsskriftet kom ut i Bergen, og var eit av dei fyrste i sitt slag redigert på nynorsk.
Hagbard E. Berner ville gjerne ha Fraa By og Bygd til blad for Det Norske Samlaget, men styremedlemene Olaus Fjørtoft og Hans Jakob Horst ville ikkje ha noko samarbeid med Vestmannalaget. Dessutan emna Samlaget på eige blad.
Dei siste fem åra var Fraa By og Bygd månadsskrift. I desse åra var formannen i Vestmannalaget også skriftstyrar. I rekkefølgje var det Olav Lofthus (6. årgangen), Hans Mo (7.-9. årg.) og Ed. G Johannessen (den tiande og siste årgangen).
Henrik Krohn var drivkrafta bak tidsskriftet i alle år, så då han døydde i 1879 gjekk Fraa By og Bygd inn. Talet på tingarar var i alle år lågt.
Lindesnes
Lindesnes er ei halvøy i Lindesnes kommune i Agder. Her ligg Noreg sitt sørlegaste punkt på fastlandet, 57°58'46"N. Avstanden til Kinnarodden, det nordlegaste punktet på det norske fastlandet, er 1752 km.
Då Spangereidkanalen tvers over Lindesnes var ferdig grave ut 21. juni 2007, definerte Statens kartverk neset om frå å vere ei halvøy til å vere ei øy. Det sørlegaste punktet på det norske fastlandet vart då staden Odden på nordsida av Skjernøysund, om lag 4 km søraust for Mandal by i Mandal kommune (58°00'12,599"N; 07°30'47,689"Ø). Men i februar 2008 omgjorde Statens kartverk denne avgjerda, og på nytt vart sørspissen av Lindesnes det sørlegaste punktet på det norske fastlandet.
93
93 var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Pompeius og Priscinus var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som 846 ab urbe condita.
Døde
90er
Pressemelding
Ei pressemelding er ein tekst som vert send til media for å spreie informasjon med nyhendeverdi. Pressemeldingar er vanleg innan informasjon og samfunnskontakt, og vert vanlegvis sendt med e-post eller telefaks til aviser, radio og TV. Nytt i våre dagar er videopressemeldingar, som også blir sendt til nettavisredaksjonar. Mange blir også spreidd på videodelesider. Eit eksempel er Videopressemelding.no
Pressemeldingar er ikkje nyhendeartiklar, og er ofte subjektive i retning av det distributøren ønskjer å få fram.
Fredrik Monsen
Christian Fredrik Monsen var ein norsk lærar og  politikar, fødd i Kristiania. Han var stortingsrepresentant frå 1922 til 1949, forsvarsminister 1935-39 og og stortingspresident 1945–49.
Liv og gjerning
Monsen tok eksamen ved lærarskulen på Hamar i 1898. Han arbeidde i folkeskulen i Hamar kommune frå 1903, skuleinspektør i Hamar frå 1934 til -41. Åra 1913-16 redigerte han avisa Demokraten (Hamar Arbeiderblad) på Hamar. I alle år frå 1907 til 1945 var han medlem av bystyret på Hamar, ordførar 1917-19, borgarmeister 1919-22.
Hausten 1921 vart Monsen vald inn på Stortinget for Det norske Arbeidarparti i krinsen Hamar, Kongsvinger, Lillehammer og Gjøvik. Ved partisplittinga i 1923 fylgde Monsen og partimiljøet på Hamar over i det nyskipa Norges Kommunistiske Parti. Fram til utgangen av tingbolken 1925-27 representerte Monsen NKP på Stortinget, melde seg innatt Det norske Arbeiderparti framom stortingsvalet 1927.
Monsen var forsvarsminister i den kortliva Hornsrud-regjeringa vinter 1928. Dei neste åra var han ein klår talsmann for nedrustning og avvæpning av militærstellet, var mellom anna hovudmannen bak eit Arbeidarparti-forslag «om avskaffelse av militærvesenet og opprettelse av et civilt grenseoppsyn» i 1932. Då Johan Nygaardsvold danna regjering våren 1935 vart Monsen sjef i Forsvarsdepartementet, eit verv han hadde til 1939. Nå arbeidde Monsen for opprusting av forsvaret. Sommaren/hausten 1945 var han parlamentarisk leiar for Arbeidarpartiet si stortingsgruppe. Etter stortingsvalet 1945 sat han som stortingspresident i tida frå desember 1945 til januar 1949. I same perioden fram til utgangen av 1949 var han medlem av utanrikskomiteen og formann i valkomiteen.
Shunzo Ono
Shunzo Ono er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Kyoto Purple Sanga.
Lille Jarfjorden
Lille Jarfjorden (samisk Civzzavuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km sørover.
Fjorden har innløp ved Jarfjord fyr på vestsida og går sørover på innsida av Cizzavuonnjárga. Det er ingen faste busetnader ved fjorden.
Tommi Mäkinen
Tommi Mäkinen er ein finsk rallyførar. Han køyrde for Mitsubishi i åra 1995-2001 med ein Mitsubishi Lancer Evolution og for Subaru 2002-2003 med Subaru Impreza. Han vann verdsmeisterskapen i rally fire år på rad 1996-1999. Han vann i 24 av dei til saman 139 VM-konkurransane som han køyrde i. Tommi Mäkinen avslutta karrieren sin i 2003.
Mangroveskog
Mangroveskog eller mangrovesumpar er ein tropisk og subtropisk biotop som er utbreidd i kyststrok ved ekvator på alle kontinent unnateke Europa. Det grunnleggande i vegetasjonen her er naturleg nok såkalla mangrovar; tre og buskar som har spesialisert seg på å veksa i tidevatn.
Utbreiing og økologi
Mangrovar finst langsmed kysten både i tropiske og subtropiske strok. Ofte veks dei i samspel med korallrev, som tek av mykje av støyten frå bølgjene frå havet. Nytta er gjensidig; trea tek opp mange næringsstoff og syter for at korallane får det næringsfattige, lyse vatnet dei treng. Øydelegginga av mangroveskogen har mange stader ført til at korallrev har vorte utkonkurrerte av kraftige algeoppblømingar.
Jarfjorden
Jarfjorden (nordsamisk Ruovdevuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 21 km sørover til Jarfjordbotn.
Fjorden har innløp mellom Oterneset i vest og Rundskjeret i aust. Like innfor innløpet ligg den Litle Jarfjorden nesten parallelt til Jarfjorden på austsida. Det ligg få busetnader innover i fjorden før bygda Lanabukt på austsida. Eit stykke lenger sør ligg grenda Storbukt og bygda Tårnet. Her svingar fjorden nesten nitti grader vestover og inn det siste stykket til Jarfjordbotn.
Riksveg 886 går langs sørsida av fjorden.
DRM
DRM kan mellom anna stå for:
Joko Emoto
Joko Emoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Türkmenbaşy
Türkmenbaşy (tidlegare kjend som Krasnovodsk, russisk skrift Красноводск) er ein by i Turkmenistan. Byen ligg i Balkan-provinsen vest i landet, ved Kaspihavet.
Joko Emoto
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Türkmenbaşy
Historie
I 1717 skipa den russiske fyrsten Aleksandar Bekovitsj-Tsjerkasskij ei hemmeleg befesting ved Kaspihavet, ved det tørre elveleiet til det tidlegare utløpet av Amu-Darya. Fram til 1600-talet munna elva ut her, i alle fall så lenge Aralsjøen var vesentleg større. Planen hans var å føra hærstyrkane sine opp det tørre elveleiet og erobra khanatet Khiva. Ekspedisjonen slo feil, og russarane gav opp busetjinga i over 150 år.
Krasnovodsk
I 1869 gjekk russiske styrkar inn i området på nytt. Dei kalte fetningen sin her Krasnovodsk (Красноводск), ei russisk omsetjing av det opphavlege namnet på staden, Kyzyl-Su ('raudt vatn'). Krasnovodsk var base for Tsar-Russland sin ekspedisjonar mot Khiva, Bukhara og dei nomadiske turkmenske stammane.
Jernbanen, det vil seia det som no er den transkaspiske jernbanen, hadde opphavleg startpunkt i Uzun-Ada ved Kaspihavet. Dette blei seinare flytta nordover, til hamna ved Krasnovodsk.
Byen blei teken av Den raude armeen i februar 1920.
Türkmenbaşy
I 1993 blei byen døypt om til ære for den turkmenske livstidspresidenten Saparmurat Nijazov, som titulerte seg Türkmenbaşy ('leiar for turkmenarane'). Dei fleste innbyggjarane i byen er framleis etniske russarar.
Soake
Soaking eller å soake (frå engelsk soak - blautleggje, suge inn) er ei form for kristen bønn eller meditasjon. Ordet er ganske nytt i bruk i Noreg. Soaking blir òg kalla kontemplativ bønn.
Ein kan soake både saman med andre og aleine. Det ein gjer er å finne ei god stilling, til dømes liggje flatt på golvet. Ofte bruker ein musikk til, gjerne instrumental.
Kristne meiner at soakinga hjelper dei å fokusere betre og «bringer dei nærare Gud».
Giewont
Giewont er eit fjellmassiv i Tatrafjella i Polen med ei høgd på 1894 meter over havet.
Det består av tre toppar:
Det er ein fjellovergang mellom Store og Lange Giewont kalla Szczerba (1823 m). Han går mellom dalane (doliny) Kondratowa, Małej Łąki og Strążyska. Lange Giewont og Store Giewont ligg oppfor den nærliggande byen Zakopane, og er godt synleg her frå.
På Store Giewont står det ein 15 meter høgt stålkross og mange pilegrimar kjem her. Det er derimot farleg å opphalde seg her under torevêr.
Geologisk består Giewont av dolomitt- og kalksteinsgrotter, og av gneis og granitt i den sørlege delen.
Den første kjende klatringa av toppen vart gjort i 1830 av Franciszek Herbich og Aleksander Zawadzki (ikkje kommuninsten på 1900-talet). Første gong fjellet vart klatra om vinteren var i 1904 av ei gruppe på fire fjellklatrarar leia av Mariusz Zaruski.
Giewont ligg i den polske Tatra nasjonalpark (Tatrzański Park Narodowy). I polske folkeminne er det knytt til ei segn om ein sovande riddar som vil vakne når Polen er i fare. Profilet til fjellet kan sjå ut som ein liggande riddar.
Östhammars kommun
Östhammar (Östhammars kommun) er ein kommune i Uppsala län i Sverige. Folketalet er 21 389. Administrasjonssenteret i kommunen er Östhammar.
Sagfjorden i Sør-Varanger
Sagfjorden (samisk Málesvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,5 km sørvestover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp på sørsida av Sagfjordneset. Det er ingen busetnader ved fjorden.
1921
1921 (romartal MCMXXI) var eit normalår i den gregorianske kalenderen som byrja på ein laurdag.
Utlandet
Utan dato
94
94 var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I Romarriket var det kjend som året då Calpurnius og Magius var konsular (eller sjeldnare, 847 ab urbe condita).
Dei vestlege Tatrafjella
Dei vestlege Tatrafjella (slovakisk Západné Tatry; polsk Tatry Zachodnie) er ein del av Tatrafjella, som igjen er ein del av Karpatane, på grensa mellom Polen og Slovakia. Fjella grensar til Høge Tatra i aust. I Slovakia ligg dei delvis i dei tradisjonelle regionane Liptov og Orava.
Den høgaste toppen er Bystrá er 2248 moh i Slovakia. Andre kjende fjell er Jakubiná (2194 m) Baranec (2184 m), Baníkov (2178 m), Tri kopy (2136 m) og Ostrý Roháč (2088 m) i Slovakia og Vysoký vrch (polsk Starorobociański Wierch 2176 m), Kasprov vrch (Kasprowy Wierch 1987 m) og Volovec (Wołowiec; 2064 m) på grensa mellom Slovakia og Polen.
Geologi og økologi
Dei vestlege Tatrafjella er verna av Tatranský národný park i Slovakia og Tatrzański Park Narodowy i Polen.
Omnfuglar
Omnfuglar, Furnariidae, er ein familie med om lag 300 artar av sporvefuglar i subtropisk og tropisk Sentral-Amerika og Sør-Amerika.
Dette er ei mangearta gruppe av fuglar som har fått namnet etter den omnliknande forma på reira gjort av leire hos artane i slekta Furnarius. Likevel har dei fleste artane i familien reir inne i hòl (tunnelar) i bakken eller i bergsprekker. Alle artane har overdekt reir. Dei legg opptil seks lysblåe, lysgrøne eller kvite egg som vert ruga mellom 15 og 22 dagar, og ungane forlèt reiret etter 13 - 20 dagar.
Omnfuglar er små til mellomstore fuglar, storleiken varierer frå 9 til 35 centimeter i lengd. Kvar einskild art kan vere spesialisert for ein habitattype, til saman dekkjer dei praktisk talt alle neotropiske habitat, alt frå byparkar med haciendaomnfugl til tropisk lågland i Amazonas med sine mange lauvgranskarar til tempererte golde Andesfjella som har fleire artar av tunnelfuglar. Ved kystane finst to bergkallar (cinclodes), fjærebergkall og brottbergkall.
Taksonomi
Slektene av omnfuglar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Halicz i Bieszczady
Halicz er eit fjell i fjellkjeda Bieszczady sør i Polen. Det har ei høgd på 1333 moh.
Det er eit av dei høgaste fjella i fjellkjeda og frå toppen kan ein sjå resten av Bieszczady i både Polen og Ukraina.
Czesław Miłosz
Czesław Miłosz var ein polsk poet, prosaforfattar og omsetjar av litauisk opphav som i 1980 fekk Nobelprisen i litteratur for at han «med kompromisslös klarsyn tolkar människans utsatthet i en värld av starka konflikter.»  Han snakka fleire språk, men dikta på polsk.
Liv
Miłosz var fødd i Šeteniai i Litauen i dåverande Tsar-Russland, i ein polskspråkleg familie. Han fekk si vidaregåande utdanning i Vilnius, og studerte juss ved Universitetet i Vilnius. Han gav ut si første diktsamling som student, 22 år gammal. Etter denne utdanninga vann han ei statleg stipend for å studera litteratur i Paris.
Seinare arbeidde Czesław Miłosz ei tid i lokal og nasjonal polsk radio. Han arbeidde ved den nasjonale kringkastaren då Tyskland invaderte Polen i 1939, og engasjerte seg i motstanden mot nazistane. Miłosz høyrde makteslaust massakren av jødane i Warszawaghettoen i 1943, noko han seinare skildra i dikt. Året etter var han vitne til øydelegginga av den polske hovudstaden etter Warszawa-opprøret.
Etter krigen blei Czesław Miłosz utnemnd til diplomat, sjølv om han ikkje tilhøyrde kommunistpartiet. Han hoppa av til Frankrike i 1951. I 1960 flytta Miłosz til USA, og i 1970 blei han amerikansk statsborgar. Han blei professor i slaviske språk ved University of California i Berkeley i 1961.
Miłosz vende tilbake til Polen etter at kommunismen fall. Han døydde i Krakow.
Beginish
Beginish (Beiginis på irsk) er ei øy utanfor County Kerry i Republikken Irland som høyrer til Blasketøyane. Ho er berre 14 meter høg på det høgaste og ligg i Blasketsundet, mellom Great Blasket Island og fastlandet. Ho har ein stor koloni med isterner. Øya er òg fødestad for gråsel.
Eilean nan Ròn
Eilean nan Ròn (skotsk-gælisk for 'seløya') er ei øy nær Tongue nord i Sutherland i Skottland. Øya har fått namn etter gråselane som årleg føder hundretals selungar her. Ho er i dag folketom.
Historie
Eilean nan Ròn blei folkesett av leiglendingar som var blitt drivne frå heimane sine under Highland clearances. I 1881 budde det 73 menneske her. Innbyggjarane forlèt øya i løpet av 1930-talet, dei siste tolv i desember 1938. Ein kan sjå ruinar av busetnadane på midten av øya, mellom Mol na Coinnle og Mol Mòr.
Geografi og geologi
Øya er ikkje teknisk sett ein del av Hebridane, sidan ho ligg for langt mot nord. Øya består hovudsakleg av sandstein med bratte klipper i nord og aust, og ein naturleg boge ved Leathad Ballach, som er 50 meter høg og 22 meter brei. Dei høgaste punkta er Cnoc an Loisgein på 76 meter over havet og Cnoc na Caillich på 75 meter over havet.
Det ligg fleire holmar og småøyar utanfor Eilean nan Ròn. Av desse finn ein tidvassøya Eilean Iosal og bortanfor den, Meall Thailm. I sørvest ligg An Innis. Rabbit Islands ligg i Tongue Bay i sørvest.
Dyreliv
Som namnet viser til, held gråsel til på Eilean nan Ròn. Det kjem hundrevis av sel her om hausten for å føde. Om lag 350 selungar vert fødde kvart år. Det finst òg mykje sjøfugl på øya.
Kjelder
''
John Grisham
John Grisham er ein amerikansk jurist og forfattar frå Arkansas i USA. Han vart kjend då boka Firmaets Mann vart filmatisert med Tom Cruise i hovudrolla.
Blasketøyane
Blasketøyane (Na Blascaoidí på irsk) er ei øygruppe utanfor vestkysten av Irland og ein del av County Kerry. Dei var busett fram til 1953 av ein irsktalande folkesetnad. Innbyggjarane vart evakuert til fastlandet 17. november 1953. Mange etterkomarar bur i dag i Springfield i Massachusetts og på Dinglehalvøya der dei kan sjå ut på den tidlegare heimen sin.
Regionar i Litauen
Litauen kan delast inn i historiske og kulturelle regionar (kalla etnografiske regionar). Dei eksakte grensene er ikkje klare sidan regionane ikkje er offisielt politiske eller administrative einingar. Dei er avgrensa av kultur, som bondetradisjonar, tradisjonelt levesett, songar, soger osv. Til ein viss grad dekkjer dei forskjellige regionane forskjellige litauiske dialektar. I visse delar av enkelte regionar talar ein derimot dialektar frå andre regionar.
Blasketøyane
Øybuarane vart ein del av antropologiske og lingvistiske studiar på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet og det vart skrive fleire bøker om dei tradisjonelle skikkane og levesettet.
Regionar i Litauen
Regionar i politikk
Ingen av regionane, bortsett frå Samogitia, har nokon gong vore ein politisk eller administrativ eining. Det har i det siste vore gjort forsøk på å setje grensene deira meir tydleg, sidan ein har planar om å endre systema med fylke i Litauen til etnografiske regionar, som vil få namna landskap (eintal - žemė, fleirtal - žemės). Dette kjem mellom anna av at 10 av fylka i Litauen ikkje har nokon særskild funksjon og at fylka berre er kunstig definert Prosjektet fekk støtte av den tidlegare presidenten Rolandas Paksas, men no er det usikkert om planane kjem til å verte fullført. Dzūkija fekk nyleg nytt våpenskjold og emblem som skal nyttast om planane vert fullført. Om reforma vert gjennomført vert det truleg berre fire landskap, ikkje fem, sidan det meste av Litlelitauen er ein del av Russland og mange litauarar vart vist bort. Innbyggjarane i det relativt små området som er att i Litauen er stort sett nykommarar, sidan dei fleste av dei lokale innbyggjarane døydde i den andre verdskrigen eller vart vist bort. Derfor vil Litlelitauen truleg verte ein del av Samogitia.
Trass i at regionane ikkje er politiske eller administrative einingar har dei fleste regionane sine eigne «hovudstader» (byar som vanlegvis vert rekna som hovudstadane deira). Desse byane er ikkje nødvendigvis dei største i regionen.
Blasketøyane
Dei seks største av Blasketøyane er:
Rudolf Nilsen
Rudolf Nilsen, fødd i Kristiania, var ein norsk diktar og lyrikar. Mange av dikta hans er prega av klassekampen på 1920-talet. Nilsen vert sett på som ein av dei viktigaste arbeidardiktarane i Noreg. Han skreiv òg upolitiske og romantiske dikt, dikt om Oslo og om menneska som levde der. På 1970-talet auka interessa for Nilsen sine verk sterkt, og det blei sett tonar til mange av dikta hans.
Dei siste fem åra av livet var Rudolf Nilsen gift med skodespelarinna Ella Signe Quist Kristoffersen, seinare Ella Hval. Han døydde i Paris, av tuberkulose, berre 28 år gamal.
Rudolf Nilsen er blitt minna ved at eit friområde ved Heimdalsgata 26 i Oslo (betre kjent som "Nr. 13" i eit av Rudolf Nilsen sine dikt) har fått namnet Rudolf Nilsens plass.
Kristianiabohemen
Kristianiabohemen var ein krins kunstnarar, kulturarbeidarar og forfattarar i Kristiania på 1880-talet. Desse vart kalla bohemar av di dei gjorde opprør mot tradisjonelle normer for moral og samfunnsliv. Rørsla høyrde til naturalismen, men med den tydelige vekta dei la på kjensler peika ho også frem mot neste litterære periode, modernismen (nyromantikken).