cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
England
Administrativ inndeling
Historisk sett utgjer grevskapa (counties) det regionale nivået i England. Desse utvikla seg frå gamle politiske einingar frå før samlinga av England, slik som kongerika Sussex og Kent. Andre utvikla seg frå mellomalderlege einingar som hertugdømma Lancashire og Cornwall. Mange grevskap hadde ein grevskapsby (county town), og fekk namn etter denne (til dømes Nottinghamshire etter Nottingham).
Etter den industrielle revolusjonen med påfølgjande urbanisering blei det eit stadig større sprik mellom dei gamle grensene mellom grevskapa og busetjingsmønsteret. Det blei av den grunn nødvendig med ei rekke justeringar og reformer i lokalforvaltninga. Den siste reforma på 1990-talet gav ei inndeling i meir funksjonelle metropolitan counties sentrert rundt større byar (som til dømes Greater Manchester). I tillegg til dei 6 metropolitan counties blei område utan ein større sentralstad inndelt i 34 non-metropolitan eller shire counties. Dei gamle grevskapa blei tekne vare på som seremonielle grevskap.
På det lågaste nivået i lokalforvaltinga finn ein dei verdslege sokna (civil parishes). Desse finst likevel ikkje overalt. London og fleire andre byar har ikkje verdslege sogn.
England har også fått ein heilt ny inndeling på eit høgare nivå enn grevskapa, dei ni regionane. Desse har ikkje folkevalde forsamlingar som grevskapa, men koordinerer visse lokalforvaltingsfunksjonar over større område. Regionane er også valkretsar for val til Europaparlamentet. Eit unntak er regionen Stor-London (Greater London), som både har ein eigen folkevald forsamling (Greater London Authority) og ein direktevald ordførar (Mayor of London). Dei 32 London boroughs og Corporation of London utgjer lokalnivået i hovudstadsregionen.
Geografi
England dekker eit areal på 130 357 km². Landet grenser i nord mot Skottland og i vest mot Wales. Det er skilt frå det europeiske kontinentet av Den engelske kanalen og Nordsjøen og frå Irland av Irskesjøen.
Mesteparten av England består av lågland. Låglandsområda ligg sør og austom Tees-Exe-linja mellom utløpet av elvene Tees og Exe, og pregast av låge krit- og kalksteinsåsar som Chilterns, Cotswolds, North og South Downs med fleire, fråskild av breie leirdaler.
Det penninske høglandet dannar eit nord–sørgåande høgdedrag sentralt gjennom Nord- og Midt-England. Berggrunnen består vesentleg av sandstein og kalkstein frå karbontida. Høgast er fjella i nord med Cross Fell på 893 moh som det høgaste.
Cumbrian Mountains utgjer eit fjellmassiv i det nordvestre hjørnet av England, dels bygd opp av eruptiv, dels av folda ordoviciske og siluriske skifrar. Området er kjent for venkeliken sin, som Lake District. Fleire toppar når over 900 moh, som Scafell Pike på 978 moh.
Den sørvestlege halvøya (Devon og Cornwall) dannar eit anna høglandsområde, mellom anna karakterisert av kuperte sandsteins- og granittplatå, som Dartmoor på 621 moh.
Klima
England har eit mildt, temperert klima. Vêrlaget er særs omskifteleg, gjennomgåande med høg luftfukt.
Middeltemperaturen i kaldaste månaden er dei fleste stadene 3–5 °C, i varmaste månaden 16–18 °C. Årsnedbøren ligg i låglandet stort sett under 1000 mm, i søraust ca. 500 mm. Nedbøren fordeler seg nokså jamt gjennom året.
Varmekraftmaskin
Ei varmekraftmaskin er ei maskin som omformar termisk energi til mekanisk energi i ein termodynamisk syklus. Arbeidsprinsippet bygger på at termisk energi straumar frå område med høg temperatur til område med låg temperatur. Maskinar som nyttar mekanisk energi til å flytta varmeenergi frå eit område med låg temperatur til eit område med høgare temperatur vert kalla kraftvarmemaskinar, varmepumper eller kuldemaskinar.
Flyalarm
Flyalarm er eit varsel om at fiendtlege bombefly er på veg. Varselet vert oftast gjeve ved at ei lydkjelde sender ut kraftig lyd. I Noreg vert alarmen gjeven som korte støyt i om lag eit minutt. Ved flyalarm skal alle søkje dekning så snart råd er.
Fjør (fleirtyding)
Fjør kan vera:
Madura
Geografi og samferdsle
Madura ligg langs meridianen for 7 grader sørleg breidd, og 113 til 114 grader austleg lengd. Ho strekker seg aust-vest, slik dei fleste øyane i Indonesia. Øya er 158 km lang og 31 km på det breiaste. Ho er skilt frå byen Surabaja på Java av eit trongt, grunt sund. Sidan 2009 har ei nybygd bru, Suramadu-brua, opna for direkte vegsamband mellom Madura og Java.
Terrenget på øya er prega av langstrakte bakkar og åsar. Høgste åsane er 430 meter over havet og ligg aust på øya.
Pamekasan er største byen på Madura. Han ligg på sørkysten, omtrent midtvegs på øya. Andre byar er Sumenep i aust, Bangkalan på vestkysten, og Sampang, Kamal og Kalianget, alle på sørkysten. Hovudvegane går langs nordkysten og sørkysten, og ein tvert over midten av øya. Vegane er ringe, med unnatak for vegen mellom Kamal og Pamekasan.
Økonomi
Madura er ein av dei fattigaste regionane i provinsen Aust-Java. Ulikt Java, er jorda lite grøderik og turr. Mangelen på andre utkome har ført til kronisk arbeidsløyse og fattigdom. Desse faktorane ligg til grunn for langvarig og vedvarande utvandring frå Madura. I dag lever eit fleirtal av etniske maduresarar utanfor Madura. Folk frå Madura har vore sterkt representert i den indonesiske staten sine folkeflyttings-program. Desse har gått ut på å flytte folk frå ein stad til ein annan stad, innom Indonesia.
Hushalds-landbruk er hovudpillaren i økonomien. Mais er kjerneavling i matvegen og vert dyrka på dei mange små jordeigedomane på øya. Også kvegavl er avgjerande for landbruket. Denne gjev ekstrainntekter til bondefamiliar, og dannar elles basis for Maduras okseløp. Småskala fiskeri er også viktig til hushalda. Fisket vert drive frå kring 2000 proaer; langstrakte og raske seglfartøy.
Jorda på Madura, som er ueigna til dyrking av mang ei matvare, opnar for dyrking av tobakk og nelliktre. Tobakk er ei viktig eksportvare. Fruktene frå nelliktreet går til produksjon av 'kretek' (nelliktre-sigarettar), berekna på innanlandsmarknaden. Sidan nederlendarane kom til øya, har Madura vore ein større produsent og eksportør av salt. I dag er tre saltgruver i drift, alle under statleg kontroll. Elles er kapok, kopra, og kokosolje viktige salsvarer, samt teak frå skogar i nordvest. Litt olje vert og utvunne.
Historie, styre og kultur
Nederlendarar fekk makt over Madura frå slutten av 1600-talet. Dei delte øya i tre styringsområde, som i 1885 vart samla i eitt og med base på Java. Madura vart del av Indonesia i 1949.
Maduresarane er kjende for sjøfarten sin. Båtar frå Madura lasta med trevarer frå andre øyar, til dømes Borneo, tok del i handelen mellom Indonesia og Singapore. 'Golekan' og 'leti-leti' er dei mest kjende av dei tradisjonelle båttypane på Madura.
Moctezuma II
Moctezuma II også kjend som Motecuhzoma Xocoyotzin, var herskar over Aztekarriket frå 1502 og fram til han døydde i 1520.
Madura
Historie, styre og kultur
Øybuarane er muslimar.
Moctezuma II
Moctezuma blir ofte kalla keisar, men var eigentleg «berre» huey tlatoani, som betyr 'stortalar' av Tenochtitlan. Han er mest kjend for å ha vore den som styrte det aztetiske riket då spanjolane starta invasjonen av Mexico.
Madura
Styre
Madura er oppdelt i fire fylke:
Moctezuma II
Herskaren blei etterfølgd av broren Cuitláhuac.
Madura
Styre
Sumenep omfattar også mange småøyar aust for Madura; kalla Kangean-øyane.
Kultur
Madura sine okseløp sankar stor interesse. Løpa er kring 100 meter lange, og består av eit oksespann med to oksar og ein førar (vanlegvis ein ung gut) på ein enkel treslede. Fleire byar held årleg tevlingar i august og september, med ein stor finale i Pamekasan sist i september eller i oktober.
Skjold kyrkje i Bergen
Skjold kyrkje er ei kyrkje på Skjold i bydelen Fana i Bergen kommune. Ho vart teke i bruk i 1998 og er teikna av Peder A. Ristesund. Skjold kyrkje er soknekyrkje for Skjold sokn og frå midten av 1960-åra og fram til kyrkja stod ferdig hadde kyrkjelyden halde gudstenester i gymsalen på Skjold skole. Kyrkja har langskipform og frå koret er det bygd eit utbygg mot sør. Kyrkja har symmetriske høgstilte sidevindauge, medan alterpartiet har vindauge ført ned til bakkenivå.
Kyrkja har plass til 280 menneske, og sjølve kyrkjerommet er skilt frå to kyrkjelydsrom som tar respektive 150 og 70 menneske. I tillegg er det fleire administrative einingar tilknytt kyrkjebygget og det totale golvarealet er 1510 m².
Sokkeletasjen er bygd i betong med tilfluktsrom, medan første etasje er i armert betong. Berande søyler i tegl står rundt atriet.
Orgelet vart bygd av Orgelwerkstatt Christian Scheffler og innvigd i desember 2000. Det har 23 stemmer og 1408 piper.
Tjatsjiv
Tjatsjiv (ukrainsk Тячів, tysk: Groß-Teutschenau, ungarsk Técső, rumensk Teceu Mare, slovakisk Tyachovo) er ein by ved Tisza i Zakarpattja oblast (provins) vest i Ukraina. Han er det administrative senteret i Tjatsjiv rajon (distrikt).
Byen vart første gong nemnt i 1329 som Thechew (Teutschau), som tyder tysk eng.
Språkrådet
Språkrådet er staten sitt fagorgan i spørsmål om norsk språk. Språkrådet har som hovudoppgåve å verna norsk språk, og styrkja statusen til norsk i notid og framtid. Det gjeld både norsk språk generelt og den nynorske målforma spesielt. I tillegg skal Språkrådet ta omsyn til språkstoda som heilskap i landet, dvs. interessene til nordmenn med anna morsmål enn norsk. Språkrådet skal vidare observera og vurdera språkutviklinga i landet, og på det grunnlaget skal ein òg driva språknormering.
Oppgåver
Språkrådet skal verna norsk språk, og fører tilsyn med språklova for å hindra at språket vert «utvatna». Dei forvaltar rettskrivninga i nynorsk og bokmål, og godkjenner norske ordbøker og ordlistar til bruk i skulen. Vidare gjev dei og gjev råd om stadnamn og andre språklege emne, og arbeidar for at offentlege og private aktørar i Noreg brukar eit klart språk som er lettfatteleg for målgruppa. Språkrådet fremjar norsk teiknspråk og dei nasjonale minoritetsspråka som kvensk og romani. Språkrådet samarbeidar òg med språkinstitusjonar i andre land, mellom anna for å sikra nabospråkforståing i Norden.
Soge
Stortinget slutta seg i 2003 til eit forslag om å omdanna Norsk språkråd til eit nasjonalt kompetansesenter for norsk språk. Språkrådet vart skipa 1. januar 2005, og avløyste då Norsk språkråd. Ved brev frå Kultur- og kyrkjedepartementet 18. mai 2005 vart det fastsett at namnet skulle vera Språkrådet. Språkrådet sin første direktør var Sylfest Lomheim.
Leiing
Språkrådet har eit sekretariat som vert leidd av ein direktør i åremålsstilling. Sidan 1. juni 2020 har Erik Ulfsby vore styreleiar. , etter han var Språkrådet har eit styre som er oppnemnt av Kulturdepartementet. Den 25. november 2010 vart dette styret utnemnt fram til 2014:
Jersey Girl
«Jersey Girl» er ein song skriven og spelt inn av Tom Waits på albumet hans Heartattack and Vine i 1980.
Språkrådet
Leiing
Medlemene i styret møtet i prinsippet som einskildpersonar, og ikkje som representantar for eit lag eller ein institusjon, slik tilfellet var med representasjonen i det gamle Norsk språkråd.
Jersey Girl
Jersey Girl er ein roleg kjærleiksballade Tom Waits skreiv til kona si, Kathleen Brennan, som kom frå New Jersey. Mest gjenkjenneleg er kanskje refrenget med «shalala»-synging. Om dette har Tom Waits sagt: «Eg trudde aldri eg nokon gong skulle synge shalala i songane mine. Dette er første erfaringa mi med shalala»
Språkrådet
Fagråd
Språkrådet har fire fagråd som skal gje fagleg støtte til sekretariatet og styret: (leidd av Ingebjørg Sæbu) (leidd av Åse Lill Kimestad) (leidd av Helge Dyvik) (leidd av Johan Myking)
Jersey Girl
Jersey Girl er ein av dei mest kjende songane til Tom Waits, særleg etter at Bruce Springsteen byrja å spele songen på konsertane sine utover 1980-talet, og til og med skreiv eit ekstra vers til han. Sidan songen i tillegg kan høyrast ut som ein song som Springsteen kunne ha skrive sjølv, er det mange som trur at det er ein original Springsteen-song.
Jersey Girl har òg vorte spelt inn av Jon Bon Jovi.
Førsvatn
Førsvatn er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Det får hovudtilløp sitt frå Langesæåi, og munnar ut i Førsvassåi, som ganske snart tømmer seg i elva Kjela. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Innsjøen er magasin for Kjela kraftverk og det vert overført vatn frå fleire andre vassdrag til magasinet.
Prez-vers-Noréaz
Prez-vers-Noréaz er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 646 meter over havet.
Ken Matsumoto
Ken Matsumoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Prez-vers-Noréaz
Kommunen ligg langs vegen mellom Fribourg og Payerne.
Ken Matsumoto
Han spela for klubben JEF United Chiba.
Home Box Office
Home Box Office (HBO) er ein amerikansk kabelfjernsynskanal som sender kinofilmar, eigenproduserte fjernsynsseriar og diverse originalseriar. Nokre av seriane som er produsert av HBO er: Oz, Sex and the City, The Sopranos, Curb Your Enthusiasm, Six Feet Under, Band of Brothers og Rome.
Nordlia
Nordlia er ein tettstad i Østre Toten kommune i Innlandet fylke. Staden har.
Nordli skule og Nordlien kyrkje ligg her.
Skottland
Skottland er eit tidlegare uavhengig kongedøme i Nordvest-Europa som dekkjer norddelen av øya Storbritannia og øyane kring. Landet er ein av dei fire nasjonane som utgjer Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland, jamnast omtala som Storbritannia.
Nasjonalt
Regjeringsmakt over Skottland er delegert frå det britiske parlamentet til det skotske parlamentet gjennom Skottlandlova av 1998. Det skotske parlamentet har både lovgjevande og utøvande makt; den utøvande makta vert sett i verk av ein eksekutivkomité («Scottish Government») med ein fyrsteminister som leiar. Førsteministeren vert vald av parlamentet og peikar deretter ut ministrar til å styra ilag med seg. Det skotske sjølvstyret inneber ansvar for m.a. utdanning, politi og rettsvesen, helsestell og landbruk. Parlamentet har høve til å regulera inntektsskatten innan visse grenser.
Representantane til parlamentet vert delvis valde frå enkeltpersonkrinsar (der den med flest stemmer vert valt) og dels frå regionale partilister ved forholdstalsval. Det er 73 einmannskrinsar og åtte regionar. Det er vanlegvis val kvart fjerde år, men fyrsteministeren kan skriva ut nyval dersom regjeringa ikkje lenger har fleirtal bak seg i parlamentet.
Etter valet i mai 2007 er Skottland for fyrste gong styrt av ein fyrsteminister frå nasjonalistane (Scottish National Party, SNP). SNP har 47 av dei 129 seta i det skotske parlamentet og er såleis avhengig av støtte frå opposisjonspartia for å få gjennomført politikken sin. Dei har ei avtale om støtte på visse vilkår frå Scottish Green Party (to representantar), men treng i tillegg støtte frå andre parti for å ha fleirtal. SNP vil ha auka makt til det skotske parlamentet og på lengre sikt skotsk sjølvstende. Dei andre partia i parlamentet er det skotske arbedarpartiet (Scottish Labour Party, 46 representantar), toryane (Scottish Conservative Party, 17), dei liberale (Scottish Liberal Democrats, 16) og ein uavhengig representant. Sosialistane (Scottish Socialist Party) hadde seks representantar i føregåande peroide (2003-2007), men tapte alle etter mykje intern uro i partiet med påfylgjande splitting og oppretting av eit nytt sosialistisk parti, Solidarity.
I dei to fyrste periodane (1999-2003 og 2003-2007) var Skottland styrt av ein fleirtalskoalisjon av arbeidarpartiet og dei liberale.
Inchcape
Inchcape eller Bell Rock er eit kjent rev på austkysten Angus i Skottland, nær Dundee og Fife. Begge namna syner til forma på revet. Inchscape kjem frå det skotsk-gæliske Innis Sgeip, som tyder «bikubeøya», og som truleg refererer til ein gammal type bikube. Den største faren med revet er at sjølv om berre ein liten del av det stikk opp av vatnet, er det eit stort område rundt skjeret som er særs grunt og farleg.
Skottland
Geografi
Skottland grensar mot England i sør og omfattar øygruppene Shetland, Orknøyane og Indre og Ytre Hebridane. Landet er geografisk, historisk og kulturelt delt inn i låglandet og høglandet.
Inchcape
Bell Rock fyr er eit fyr som står på revet. Fyret vart bygt i perioden 1807 til 1810 av Robert Stevenson, bestefaren til forfattaren Robert Louis Stevenson.
Diktet The Inchcape Rock av Robert Southey er ein ballade inspirert av revet frå 1802.
Skottland
Geologi
Geologisk kan Skottland delast i tre regionar:
Termisk energi
Varmeenergi er ei form for energi i eit system som aukar i takt med temperaturen til systemet. Generelt kan ein seie at varmeenergi er eit uttrykk som vert nytta til å skildre energiinnhaldet i eit system i forhold til tilførsel og tap av varme, til dømes i forhold til temperaturendringar. I termodynamikk er varmeenergi den indre energien til eit system i termodynamisk likevekt. Uttrykket vert ikkje så ofte nytta fordi det er motstridig. Varme er eit uttrykk som berre vert nytta om ei overføring av energi frå ein lekam til ein annan på grunn av temperaturskilnadar mellom dei to lekamane. Altså kan ikkje ein objekt ha «varme». Dette vert forklart i termodynamikken si andre lov.
Skottland
Geologi
Dei eldste bergartene i Skottland er dei eldste i Europa og blant dei eldste bergartene i verda. Grunnfjellet vart danna for opptil 3000 millionar år sidan. Bergartene er sett saman av gneis som finst vest for Moine-forkastinga på fastlandet, på dei Ytre Hebridane og på øyane Coll og Tiree.
Termisk energi
Indre energi
Indre energi er summen av alle energiformer innan eit system. Han er relatert til molekylstrukturen og molekylaktiviteten i systemet og ein kan sjå på han som summen av kinetisk og potensiell energi til alle molekyla. Den indre energien består av følgjande komponentar:
Skottland
Historie
Skotsk historie går svært langt tilbake i tid. Kongeriket vart sameint i 843 av kong Kenneth I av Skottland, og var eit sjølvstendig land fram til 1. mai 1707, då det gjekk i union med England.
Norihiro Kawakami
Norihiro Kawakami er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba, Tochigi SC, Zweigen Kanazawa, Albirex Niigata Singapore, Geylang International, Tampines Rovers, Trat FC og SC Sagamihara.
15. serierunde i Tippeligaen 2013
15. serierunde i Tippeligaen 2013 vart gjennomført med to kampar laurdag 6. juli, fem kampar søndag 7. juli og ein kamp måndag 8. juli.
tapte borte mot, samstundes som slo  på heimebane. Rosenborg tok dermed innpå leiinga til Strømsgodset, som no berre leia med eitt poeng på Rosenborg. Både, og , hadde like mange poeng både før og etter denne runden, då dei alle spelte uavgjort. spelte borte mot og leia heilt til det siste sekund, då keeperen til, Gudmund Kongshavn skåra på eit hjørnespark fem minuttar på overtid. tok poeng borte mot, det første poenget deira på bortebane denne sesongen og den første uavgjortkampen. I botn av tabellen møtte  på heimebane og vann kampen. Dei tok dermed innpå Start, som låg på plassen over, men låg likevel på sisteplassen.
Reiichi Ikegami
Reiichi Ikegami er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo, Thespa Kusatsu, FC Kariya og FC Gifu.
Nedre Skjoldvegen
Nedre Skjoldvegen er ein veg på Skjold i Fana i Bergen. Vegen går frå Skjoldlia til Harald Skjolds veg. Vegen er om lag 500 meter lang.
Tidlegare gjekk vegen frå Fanavegen. Namnet vart vedteke i 1960.
Rukatunturi-bakken
Rukatunturi-bakken er ein hoppbakke som ligg i Kuusamo, Finland. Han er vanlegvis opningsbakken i verdscupen i skihopping. Den uoffisielle bakkerekorden er sett av Veli-Matti Lindström i 2000, den offisielle er sett av Gregor Schlierenzauer, og er ein meter kortare.
Folurdvatnet
Folurdvatnet er eit vatn som ligg i Tokke kommune i Vestfold og Telemark.
Skjold skole
Skjold skole er ein barneskule på Skjold i bydelen Fana i Bergen kommune. Skulen er bygd i 1958 og teikna av Øystein Nestaas.
Skulen har klassar frå 1. til 7. klasse og har om lag 450 elevar og 55 tilsette.
Angers
Angers er ein by i Frankrike i departementet Maine-et-Loire, 300 km sørvest for Paris. Ein person frå Angers vert kalla angevin.
Skjold skole
Frå 1960-åra til Skjold kirke stod ferdig i 1998 vart gymsalen til skulen nytta som interimkyrkje for Skjold kyrkjelyd.
Angers
Angers har om lag 150 000 innbyggjarar, og nær 270 000 i storbyområdet. Byen har røter tilbake til romersk tid. Han ligg på begge sider av elva Maine, og har seks bruer som kryssar ho. Distriktet langs elva er kjend for sine planteskular og handelsgartneri.
Skjold skole
Skulen ligg i Fanavegen.
Angers
Historie
Dei første teikna etter menneske i Angers er ein steinreiskap som går 400 000 år tilbake i tid. Den første kjende folkegruppa var andecavi, ei gallisk stamme, og vart erobra av romarane. Under romersk styre vart byen kalla Juliomagus.
Rådet i Angers vart halde her i 453.
Byen leid kraftig under invasjonar frå normannarane i 845 og påfølgjande år.
Angers var ein gong hovudstad i den tidlegare provinsen Anjou. På byrjinga av 800-talet vart regionen styrt av ein mektig familie av godsherrar. Han er opphav til Huset Plantagenet, som styrte England frå 1100-talet, og gav namn til Angevin-kongane av England. På denne tida vart sjukehuset Saint-Jean bygd av kong Henrik II av England. Byggverket står framleis i dag, og er no eit viktig museum. I 1204 vart Angers erobra av kong Filip II.
Hugenottar tok byen i 1585, og vendeiske rojalistar leid nederlag i nærleiken i 1793. Fram til den franske revolusjonen var Angers sete for eit lovprist universitet, som vart grunnlagd på 1300-talet.
Grenoble
Geografi
Grenoble er omringa av fjell. I nord ligg Chartreuse, i vest Massif du Vercors og i aust Belledonne. Byen vert ofte vitja av sykkelrittet Tour de France og vert ofte kalla «Alpane sin hovudstad». Byen er stort sett bygd på elvesletta til elva Isere, i ei høgd på om lag 214 meter. Fjellsport har gjort byen til ein viktig turistby, og meir enn 20 skisenter ligg omkring byen. Det næraste er Le Sappey-en-Chartreuse.
Sidan byen ligg i botn av ein dal er det ofte alvorleg luftforureining på grunn av biltrafikk, brenning av søppel, kjemiske fabrikkar, papirfabrikkar og til og med eit kjernefysisk testlaboratorium. Strålingsdetektorar står med faste intervall langs elva Drac.
Grenoble har lenge vore eit senter for tungindustri og gruvedrift. Sjølv i dei minste landsbyane rundt Grenoble kan ein finne forlatne fabrikkar.
Historie
Byen har hatt forskjellige namn gjennom historia:
Etter at Romarriket kollapsa vart byen først ein del av Bourgogne, før han vart teken av Clotaire I, konge over frankarane og son av Clovis. Seinare gjekk byen vidare til dei karolingske kongane, så igjen til kongedømet Arles i Bourgogne og til slutt til hertugane i Vienne. Grenoble vart hovudstad i Dauphiné, ein provins i Frankrike, frå 1349, då den siste hertugen i Vienne selde regionen til Frankrike med vilkår om at arvingen til den franske krona måtte bruke tittelen Dauphin.
Grenoble var vertsby for vinter-OL 1968.
Washington Luiz Mascarenhas Silva
Washington Luiz Mascarenhas Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Mekanisk fjør
Fjør er ein maskindel som kan pressast saman eller strekkast ut når ho vert utsett for ei kraft. Når krafta vert fjerna går fjøra tilbake til si opphavlege form.
Spiralfjør
Spiralfjører er fjørblad som er rulla saman til ein spiral, ofte med fleire omdreiingar. Denne typen vert ofte nytta for å lagra energi, til dømes i mekaniske ur. Eit anna bruksområde er for saman med ein masse å danna ein resonator med ein bestemt periode, som ofte vert nytta som tidsreferanse, for eksempel i mekaniske ur.
One from the Heart av Tom Waits
One from the Heart er eit filmmusikkalbum av Tom Waits for Francis Ford Coppola-filmen med same namn, One from the Heart. Det vart spelt inn frå oktober 1980 til september 1981 og kom ut i 1982. Det var under innspelinga av dette albumet at Waits møtte kona si Kathleen Brennan. Ho var tilsett i studioet der albumet vart spelt inn og kom til å påverke Waits stort i den seinare musikkarrieren hans.
Ryuki Kozawa
Ryuki Kozawa er ein japansk fotballspelar.
One from the Heart av Tom Waits
Crystal Gayle medverkar på store delar av albumet, anten med solovokal eller i duett med Waits. Filmmusikken vart nominert til ein Oscar for beste filmmusikk.
Ryuki Kozawa
Han spela for klubben FC Tokyo.
One from the Heart av Tom Waits
Filmen kom ut på DVD i 2004 med ny og betre lyd av filmmusikken, ein dokumentar om korleis filmmusikken vart laga og tidlegare demoinnspelingar og alternative utgåver som ikkje hadde vore gjevne ut før.
Innhald
Alle songane er skriven av Tom Waits.
Målføret saltværing
Saltværing, òg stundom kalla saltenmål eller saltendialekt, er den tradisjonelle dialekten i regionen Salten i Nordland fylke. Det mest karakteristiske trekket ved dialekten er den store delen apokoperte former. Innanfor Salten skil tradisjonelt Bodø og i nokon grad Fauske ut med utprega bymål. Dei siste tiåra av 1900-talet har bymålet bodøværing og sentrumsmålet i Fauske påverka dialekten i resten av Salten stadig meir.
Inndeling
Salten kan ein dela inn i fire hovudmålgrupper: Nord-Salten, indre Salten, ytre Salten og Sør-Salten. Måla er nært skylde, men har ein del skilnader. Til dømes gjev opphavleg korte stavingar vokalforlenging i indre strøk og konsonantforlenging i ytre strøk. Difor får ein former som skått i Nordfold og skɐ̄t i Leirfjord og vekk, vett og låkk i ytre Salten og Sør-Salten, men elles vē̂k, vēt og lå̄k.
Sør-Salten
Dei sørlegaste måla i denne gruppa utgjer overgangsmålet imellom saltværing og dei nordlegaste helgelandsmåla. I Mevik og Storvik gjeld fylgjande målmerke:
Ved Sørfjorden og opp resten av Gildeskål er apokopen fullt gjennomført utanom substantiv av typen olje og balje. Ein finn au til dels -e i fleirtal av i-stomnar. Beiarn ligg som overgangsmål til målet i indre Salten med målmerka:
Ytre Salten
Til denne gruppa høyrer måla kringom Saltfjorden - det faktiske "Saltamålet". Her ligg målet i Skjerstad som overgangsmål til indre Salten med fylgjande målmerke:
I denne gruppa ligg det einaste bymålet - bodøværing.
Indre Salten
Til den gruppa høyrer måla i Folda og Saltdalen. Målmerka her er:
For indre Folda gjeld fylgjande målmerka:
Drakesundet
Drakesundet (spansk Mar de Hoces, 'Hoceshavet') er sundet mellom sørtuppen av Sør-Amerika ved Kapp Horn i Chile og Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Det knyter saman den sørvestlege delen av Atlanterhavet (Scotiahavet) og den søraustlege delen av Stillehavet og strekkjer seg inn i Sørishavet. Sundet har fått namn etter den engelske kaperen sir Francis Drake. Det gjenverande skipet til Drake, etter å ha segla gjennom Magellansundet, vart fanga av vinden og blese sørover i september 1578. Dette indikerte ope farvatn mellom Atlanterhavet og Stillehavet.
Målføret saltværing
Nord-Salten
Til denne gruppa høyrer måla i Leiranger, Steigen (i dag er Nordfold, Leiranger og Steigen del av heradet Steigen) og Hamarøy. Her gjeld målmerka:
Drakesundet
50 år seinare, då eit uvêr hadde blese dei sør for innløpet til Magellansundet, meinte mannskapet til den spanske sjøfararen Francisco de Hoces at dei hadde sett land og dermed oppdaga dei mogelegeins sundet i 1525. På grunn av dette nytta som spanske og latinamerikanske historikarar og kjelder namnet Mar de Hoces etter Francisco de Hoces.
Målføret saltværing
Vokalane
<i> = /ɪ/ og <ī> = /i:/
Drakesundet
Den første dokumenterte reisa gjennom sundet vart gjort av «Eendracht», med nederlendaren Willem Schouten som kaptein i 1616. På same reisa gav han man til Kapp Horn.
Det 800 km breide sundet mellom Kapp Horn og Livingston Island er den kortaste vegen over til Antarktis frå landområde andre stader i verda. Grensa mellom Atlanterhavet og Stillehavet vert stundom dregen langs ei linje frå Kapp Horn til Snow Island, 130 km nord for fastlandet i Antarktis. Alternativt vert meridianen som går gjennom Kapp Horn nytta som grense. Begge grensene ligg heilt innanfor Drakesundet.
Målføret saltværing
Vokalane
<e> = /ɛ/ og <ē> = /e:/
Drakesundet
Dei to andre passasjane kring Kapp Horn, Magellansundet og Beaglekanalen, er særs smale og vanskeleg å navigere gjennom, særleg for seglskip. Dei kan òg verte isdekte og stundom bles vinden så kraftig at seglskip ikkje kan gå framover. Derfor føretrekte dei fleste seglskipa å segle gjennom Drakesundet trass i særs røffe vêrtilhøve og ope farvatn i fleire hundre kilometer. Dei vesle Diego Ramírez-øyane ligg kring 50 km sør for Kapp Horn.
Målføret saltværing
Vokalane
<æ> = /æ/ og <ǣ> = /æ:/
Drakesundet
Det finst ikkje noko landområde noko stad i verda på breiddegradene som Drakesundet dekkjer og den kraftige Sørishavsstraumen går derfor unhindra gjennom sundet og fører med seg enorme mengder vatn (kring 600 gonger så mykje som Amazonaselva) gjennom sundet og rundt Antarktis.
Målføret saltværing
Vokalane
<y> = /ʏ/ og <ȳ> = /y:/
Drakesundet
Det er ofte mogeleg å sjå kval, delfin og mange forskjellige sjøfuglar, som kjempepetrellar, andre petrellar, albatrossar og pingvinar, i sundet.
Målføret saltværing
Vokalane
<ø> = /œ/ og <ø̄> = /ø:/
Drakesundet
Sundet var lukka fram til kring 41 millionar år sidan i følgje ein kjemisk studie av fisketenner ein har funne i sedimentære bergartar i havområda her. Før sundet opna seg var Atlanterhavet og Stillehavet fråskilde og Antarktis var alngt varmare og utan iskappa. Då dei to havområda vart slått saman starta Sørishavsstraumen og avkjølinga av kontinentet starta.
Målføret saltværing
Vokalane
<o> = /ʊ/ og <ō> = /u:/
<å> = /ɔ/ og <å̄> = /o:/
<a> = /ɑ/ og <ā> = /ɑ:/
Substantiv
Bøyingsmønster for substantiv i saltværingmåla :
Dativ
I saltenmålet er dativ utdøydd for lenge sidan og var berre til i bunden form éintal og fleirtal. Fylgjande bøyingsmønster skal ha golde då det var levande:
Rossens
Rossens er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 706 meter over havet.
Kommunen ligg ved nordenden av Gruyèresjøen. Han består av landsbyen Rossens og den tidlegare kommunen Illens.
Lensbygda
Lensbygda er ein tettstad i Østre Toten kommune i Innlandet fylke. Staden har. Lensbygda ligg tre km. sørom kommunesenteret Lena, mellom Kolbu i vest og Skreia i aust.
Dijon
Dijon er kjend for sennepen som vert produsert her.
Historie
Dijon byrja som ein romersk busetnad kalla Divio, og låg langs vegen frå Lyon til Mainz. Saint Benignus, byen sin vernehelgen, skal visstnok ha innført kristendom til området før han vart martyrdrepen. Denne provinsen var òg heim til Hertugane av Burgund frå tidleg på 1000-talet og fram til seint på 1400-talet, og Dijon var ein svært rik og mektig by, og eit av dei europeiske sentera for kunst, lærdom og vitskap.
Senèdes
Senèdes er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 748 meter over havet.
Fyresvatnet
Fyresvatnet, òg kalla Fyresvatn, er ein innsjø i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Fyresvatnet høyrer til Arendalsvassdraget, og har utløpet sitt via Fyreselv til Nidelva, som munnar ut i havet i Arendal by. Vassdraget er regulert, og reguleringshøgda i Fyresvatnet er ca. 5 m. Med sine 377 djubdemeter er Fyresvatnet den femte djupaste innsjøen i Noreg. Innsjøen er Noregs høgaste beliggande kryptodepresjon. Den djupaste delen når 97 meter under havnivå. Det vert drive stort fiske i Fyresvatnet, også næringsfiske med ruser. Typiske fiskeartar i vatnet er sik (Coregonus lavaretus), aure (Salmo trutta) og røye (Salvelinus alpinus).
Kristinfeltet
Kristinfeltet er eit naturgassfelt sørvest på Haltenbanken i Norskehavet. Utvinning av naturgass og naturgasskondensat frå Kristinfeltet tok til i fast produksjon frå den 3. november 2005.
Equinor er operatør for Kristinfeltet. Feltet har fire produksjonsramer på havbotn med fire produksjonsbrønnar kvar, i alt tolv produksjonsbrønnar, som alle er knytte til den halvt nedsenkbare Kristinplattforma. Dagleg vert det produsert kring 10 millionar kubikkmeter gass, 125 000 fat kondensat og om lag 18 millionar kubikkmeter rikgass.
Reservoaret har eit trykk på 900 bar og ein temperatur på 170 °C. Dette er høgare enn for noko anna felt på norsk sokkel. Reservoaret ligg nesten 5000 meter under havoverflata.
Marcos Alberto Skavinski
Marcos Alberto Skavinski er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Skreia
Skreia er ein tettstad i Østre Toten kommune i Innlandet fylke. Staden har.
Mugdrum Island
Geografi
Mugdrum er ei lågtliggande, sivdominert øy med sunda North Deep og South Deep på kvar side. Øya har eit areal på 0,13 km².
Historie
Namnet kjem frå muc-dhruim, som er skotsk-gælisk for svinerygg. Namnet vart opphavleg nytta om kysten innanfor øya.
Siva på øya vart tidlegare hausta inn for halmtekking og for å verne potetene under omlasting. Fram til 1926 låg det ein gard på øya. Øya er i dag eit naturreservat underlagt Tay Valley Wildfowlers' Association.
I Laing Museum i Newburgh kan ein sjå ei utstoppa utgåve av ein katt med to hovud som vart fødd på Mugdrum på 1800-talet.
Paíon
Paíon (gresk Παΐων) er ein tidlegare kommune i periferieininga Akhaía i Vest-Hellas i Hellas. Paíon inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kalávryta.
Brest i Frankrike
Brest er ein by i regionen Bretagne nordvest i Frankrike, og prefecture (hovudstad) i departementet Finistère. Byen ligg heilt vest i Bretagne, og er ein viktig hamneby og marinebase. Brest har eit folketal på nesten 150 000 innbyggjarar, medan storbyområdet etter ei folketeljing i 1999 hadde 303 484 innbyggjarar.
Berezivka
Berezívka (ukrainsk Березівка, russisk Березовка, Berezovka) er ein by i Odessa oblast i Ukraina. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2011).
Brest i Frankrike
Historie
Det vart bygd festningsverk rundt militærhamna av Vauban (1633–1707). Under den andre verdskrigen hadde tyskarane ein stor ubåtbase i Brest. Byen vart totaltøydelagd under Slaget ved Brest, berre tre bygningar stod igjen, og byen har sidan vorte bygd opp att. Etter krigen var over måtte den vesttyske regjeringa betale fleire milliardar dollar som kompensasjon til dei heimlause og naudlidande innbyggjarane i byen. Den nybygde byen består stort sett av grå granitt- eller betongbygningar.
Geografi
Brest ligg midt i eit dramatisk landskap nær inngangen til Rade de Brest heilt vest i Bretagne.
Andreas Tjernshaugen
Andreas Tjernshaugen var leiar for SV sin ungdomsorganisasjon Sosialistisk Ungdom 1994–1996.
Magnum Rafael Farias Tavares
Magnum Rafael Farias Tavares er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale og Nagoya Grampus.
Leif Ove Andsnes
Leif Ove Andsnes er ein norsk klassisk pianist.
Biografi
Andsnes vart fødd på Karmøy. Han studerte under Jiri Hlinka ved Griegakademiet i Bergen. Han har fått mange prisar. Han har samarbeidd med fleire kjende kor, orkester og songarar, som til dømes tenoren Ian Bostridge, Artemiskvatetten og Det norske kammerorkester. I 2002 spelte han Grieg sin pianokonsert ved den årlege konserten Last Night of the Proms i Royal Albert Hall, London.
Andsnes har òg utmerkt seg som kammermusikar, og saman med bratsjisten Lars Anders Tomter er han kunstnerisk leiar for Risør Kammermusikkfest. Han har òg gjort fleire innspelingar for Virgin og EMI, mellom andre av Chopin, Grieg, Brahms, Schumann, Rakhmaninov, Mozart, Bartók, Haydn, Schubert, Janáček, Liszt og Sjostakovitsj.
I 2007 fekk han ei bistilling som professor ved Norges musikkhøgskole.
Semenivka i Tsjernihiv oblast
Semenivka (ukrainsk Семенівка) er ein by i Tsjernihiv oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2011).
Semenivka vart grunnlagd i 1680-åra og har hatt bystatys i 1958.
Barry Island
Barry Island (walisisk Ynys y Barri) er ei halvøy som er ein del av byen Barry i Vale of Glamorgan i Wales.
Området er i dag ei halvøy, men var fram til 1880-åra ei øy. Då byen voks etter at han vart utskipingshamn for kol, vart det smale sundet fylt opp, og byen voks utover halvøya.
Barry Island er spesielt kjent for underhaldningsparken sin og ei fin strand som er populær blant dei mange turistane som kjem til Barry.
Sultan
Sultan (arabisk سلطان) er ein islamsk tittel med mange historiske tydingar. Opphavleg var det eit arabisk abstrakt substantiv som tydde «styrkje», «autoritet» eller «leiarskap», avleia frå det arabiske masdar سلطة sulṭah, som betyr «autoritet» eller «kraft». Seinare blei tittelen brukt av muslimske herskarar som hevda full suverenitet utan at dei gjorde krav på den altomfattande kalif-tittelen. Tittelen blei også brukt om mektige guvernørar i kalifatet. Ut frå dette blei også ein del andre tydingar avleia.
Dynasti og land som sultanane regjerte over vert kalla sultanat (arabisk سلطنة).
I dag er tittelen lite i bruk, men i tidlegare tider finn vi mange sultanat i den muslimske verda.
Muslimsk monarkisk tittel under sjarialovgjeving
Tittelen ber med seg stor religiøs autoritet og moralsk styrke sidan regenten si rolle var fastslått i Koranen. Sultanen var likevel ikkje ein religiøs lærer eller lærd. I Det bysantinske riket og i delar av austleg ortodoks kristendom, var det ei liknande samanblanding av stat og kyrkje som blei kalla caesaropapisme.
Den første som tok tittelen «sultan» var Mahmud av Ghazni (regjerte frå 998 til 1030 i Sentral- og Sør-Asia). Seinare blei tittelen brukt av dei seljuktyrkiske regentane, herskarane i Det osmanske riket, ayyubide-herskarane og mamelukkane som regjerte i Egypt. Det var «skugge-kalifatet» i Egypt som gav tittelen «sultan» til Murad I (den tredje herskaren av Det osmanske riket) i 1383. Herskarane før han nytta tittelen bey eller emir.
Maliki
Dette var eit alternativt innfødd namn (truleg kjem det av Malik som tyder konge på arabisk) av sultanane av Kilwa i Tanganyika, den kontinentale delen av dagens Tanzania.
Mfalume
Dette er Swahili-tittelen på diverse innfødde muslimske leiarar. Oftast blir det gjort om til sultan i arabisk og dei fleste vestlege språk:
Sultani
Dette var den innfødde herskaren sin tittel i staten Uhehe i det noverande Tanzania.
Aristokratiske titlar
I Det osmanske dynastisystemet brukte dei mannlege etterkommarane av sultanen tittelen nesten som det vestlege prins: Daulatlu Najabatlu Shahzada Sultan (gjeve namn) Hazretleri Effendi. For den direkte ervingen var tittelen: Daulatlu Najabatlu Vali Ahad-i-Sultanat' (gjeve namn) Effendi Hazlatlari. Direkte omsett kan vi seie: Kronprinsen av sultanatet.
Militær rang
I mange av statane som dukka opp etter kalifatet var det eit føydalt militært hierarki som brukte prinsetitlar som Khan, Malik, Amir som rangtitlar.
I det persiske imperiet var tittelen sultan nesten det same som den vestlege graden Kaptein, den femte i rang.
Follsjå
Follsjå er ein innsjø som ligg i Notodden kommune i Vestfold og Telemark. Vatnet vert drenert via Fulldøla, som etter om lag to kilometer tømmer seg i Tinnelva.
Satoshi Kukino
Satoshi Kukino er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Yokohama FC, Tochigi SC og FC Machida Zelvia.
Dag Solstad
Dag Solstad er ein norsk forfattar fødd i Sandefjord.
Solstad debuterte med novellesamlinga Spiraler i 1965, og han har sidan debuten blitt rekna som ein av Noregs leiande forfattarar. Han har gitt ut 30 bøker og er førebels den einaste forfattaren som har motteke Kritikarprisen tre gongar. Bøkene hans har blitt omsett til fleire språk, blant anna dansk, svensk, finsk, nederlandsk, russisk, engelsk, tysk og italiensk. Solstad er busett i Oslo og Berlin.
Solstad gir ut bøkene sine på Oktober forlag.
Anyway, Anyhow, Anywhere
«Anyway, Anyhow, Anywhere» er ein song av det engelske rockebandet The Who, gjeven ut på singel i mai 1965.
Songen har ein call-and-response-tekst, som var vanleg for The Who på denne tida, og ein av dei første innspelingane med gitarfeedback. Songen er den einaste som er skriven av gitarist Pete Townshend og vokalist Roger Daltrey i lag. Ein meiner at gitarsolen er første soloen på plate nokon gong med gitarfeedback. Dette er den første Who-utgjevinga med Nicky Hopkins på piano.
Townshend sa om songen:
"Eg skreiv det første verset og Roger hjelpte meg med resten. Eg var inspirert etter å ha lytta til Charlie Parker og kjende at dette verkeleg var ei fri sjel, og at uansett kva han gjorde med dop og sprit og alt anna, at spelinga sette han og sjela hans fri, og eg ønskte at me skulle vere slik, og eg ønskte å skrive ein song og om det, ein andeleg song."
Songen vart spelt lite på konsertane deira, men har vore stort sett fast sidan 1999. Han finst på konsertalbumet Live at the Royal Albert Hall. Han finst òg på albuma BBC Sessions og The Kids Are Alright.
Medverkande
The Who
Andre medverkande
Andre utgåver
David Bowie spelte inn ei utgåve av songen på albumet hans Pin Ups i 1973.
Ei anna hyllestplate, Substitute- the songs of The Who, har ein versjon av songen spelt av Ocean Colour Scene.
Malin
Malin er ei opphavleg svensk form av det greske kvinnenamnet Magdalena, som betyr «frå Magdala». Magdala var i følgje Bibelen ein liten by i Galilea, og namnet er kjend gjennom den bibelske skikkelsen Maria Magdalena.
Malin har norsk namnedag den 22. juli og svensk namnedag den 10. desember. Nærskylde namn er Mali, Malena og Marlene.
Bruk
Namnet Malin blei danna i Sverige på 1500-talet. Det var særs utbreidd som døypenamn på 1970- og 1980-talet. I 2005 var det over 40 000 svenske kvinner som heitte Malin.
Malin var svært lite brukt i Noreg før ca 1960, men har vore blant dei mest populære døypenamna i Noreg frå ca 1990, og var på ti på topp-lista i perioden 1996–2000. I 2008 var det 8 142 kvinner i Noreg som heitte Malin.
Stadnamn
Malin er òg det russiske namnet på byen Malyn i Ukraina.
Flekkefjord
Flekkefjord er ein by og administrasjonssenteret i Flekkefjord kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg inst i Lafjord, som er det indre framhaldet av Stolsfjorden som munnar ut i Fedafjorden, om lag 10 kilometer innanfor fjordgapet. Flekkefjord hadde 6034 innbyggjarar i 2021.
Geografi
Flekkefjord ligg nært E39, omtrent midtvegs mellom Kristiansand og Stavanger. Byen er eit viktig service- og handelssenter for eit stort omland på begge sidene av grensa mot Rogaland. Gjennom tettstaden går eit smalt elveløp som går frå Lafjord og inn til Grisefjorden som ligg i havnivå innanfor. Den bymessige busetnaden ligg både mot Lafjord og Grisefjorden innanfor. Mot Grisefjorden ligg Hollenderbyen (Øvrebyen) med eit verneverdig bymiljø.
Flekkefjord kyrkje, ei åttekanta tømmerkyrkje frå 1833, ligg på vestsida av elva. I tettstaden ligg Byggeskikksenteret, oppretta i 2011, som vegleiar i vedlikehald og utbetring av eldre, verneverdig byggemasse.
I Flekkefjord har ein mellom anna Flekkefjord videregående skole og Sørlandet sykehus Flekkefjord HF. I Flekkefjord kjem lokalavisa Agder Flekkefjords Tidende ut tre dagar i veka.
Hollenderbyen
Gamlebyen i Flekkefjord fekk kallenamnet Hollenderbyen på bakgrunn av skutene frå Nederland som jamnleg var innom her. Frå 1500- til 1700-talet la fleire hollandske skip til her for å laste hummer, tømmer og stein. Eksporten av norsk tømmer og stein vart brukt som byggjemateriale til å byggje opp Amsterdam i Nederland under hollendertida. Vest-Agder-museet Flekkefjord ligg i denne delen av tettstaden, i nært samband til det gamle bymiljøet. I Hollenderbyen finn ein òg Grand Hotell bygd i 1897 i sveitserstil.
Tatsuya Suzuki (1988)
Tatsuya Suzuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Kofi Annan
Annan blei fødd i Kumasi i den dåverande britiske kolonien Gullkysten, no Ghana. Han kom frå ein styrande familie; begge bestefedrane og ein onkel var stammehøvdingar. Faren hans var halvt ashanti og halvt fante medan mor hans var fante. I følgje tradisjonell ghanesisk namngjeving fortel namnet noko om fødselen til Annan. Kofi tyder at han var fødd på ein fredag, Annan at han var den fjerde ungen i familien, og Atta fortalde at han var fødd som tvilling, noko som blir sett på som svært spesielt i Ghana. Tvillingsystera Efua Atta døydde i 1991.
Kofi Annan byrja karrieren sin i SN-systemet i 1962, då han blei tilsett ved Verdshelseorganisasjonen (WHO). I 1996 blei han vald til generalsekretær i Dei sameinte nasjonane, ei stilling han blei innsett i den 1. januar 1997. I 2001 blei han gjenvald for ein ny periode som leiaren av SN, og han sat perioden ut, til 31. desember 2006.
Kofi Annan var gift med den svenske advokaten og artisten Nane Maria Annan. Dei hadde tre barn - to av dei, Kojo Annan og Ama Annan, var frå eit tidlegare ekteskap Kofi Annan hadde, mens den tredje, Nina Cronstedt de Groot var frå Nane Maria Annan sitt tidlegare ekteskap.
Ralph Siegel
Ralph Siegel er ein tysk musikar, låtskrivar og musikkprodusent.
Ein Lied für Edinburgh
Siegel deltok med tre bidrag i Ein Lied für Edinburgh, den vesttyske uttakinga til Eurovision Song Contest 1972 i Edinburgh i Storbritannia. Singelen «Meine Liebe will ich dir geben» vart framført på tysk av Edina Pop og enda på ein tredelt sjetteplass med 27 røyster. «Hallelujah Man» vart framført på tysk av Marion Maerz og enda på femteplass med 30 røyster, og «Mein Geschenk an Dich», som vart framført på tysk av Adrian Wolf, enda på tolvte- og sisteplass med 13 røyster.
Eurovision Song Contest 1974
RTL Télé Luxembourg valde singelen «Bye Bye I Love You», skriven av Siegel og Michael Kunze, til å representere Luxembourg i Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Bidraget vart framført på fransk og engelsk av Ireen Sheer, og enda på fjerdeplass med 14 poeng; tre frå Irland, to frå Israel, Jugoslavia og Italia og eitt frå Spania, Hellas, Monaco, Belgia og Vest-Tyskland.
Ein Lied für Stockholm
Med singelen «Alles geht vorüber» deltok han i Ein Lied für Stockholm, den vesttyske uttakinga til Eurovision Song Contest 1975 i Stockholm i Sverige. Songen, som vart framført på tysk av Peggy March, skreiv han saman med Kurt Hertha. Bidraget enda på andreplass 128 poeng.
Ein Lied für Den Haag
Saman med Kurt Hertha skreiv Siegel «Sing Sang Song» som dei deltok med i Ein Lied für Den Haag, den vesttyske uttakinga til Eurovision Song Contest 1976 i Haag i Nederland. Singelen vart framført på tysk av Les Humphries Singers, og enda på andreplass med 96 705 røyster. Bidraget som vann vart seinare diskvalifisert og «Sing Sang Song» vart annonsert og promotert som det vesttyske bidraget i Eurovision Song Contest 1976.
Eurovision Song Contest 1976
Etter at vinnaren i den vesttyske uttakinga til Eurovision Song Contest 1976 vart diskvalifisert fekk «Sing Sang Song» av Les Humphries Singers, og skriven av Siegel, representere Vest-Tyskland. Landet enda på 15. plass med tolv poeng; tre frå Jugoslavia, to frå Sveits, Luxembourg, Spania og Frankrike og eitt frå Belgia.