cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Plankton
Planktonøkologi
Etter dette systemet vert plankton delt inn i breie produsent-, konsument- og gjenvinnar-grupper. I røynda let ein del planktonartar seg ikkje plassera eintydig i nokon av desse kategoriane. Mange artar er både fotosyntetiske og heterotrofe, avhengig av miljøtilhøva i omgjevnadane.
Storleiksgrupper
Fleire av desse termane, særleg i den øvre delen av skalaen, vert nytta med mange forskjellige definisjonar og etter andre mål.
Planktongrupper frå nanonivå og mindre vart ikkje oppdaga før på 1980-talet, men forskarar reknar med at dei representerer dei største planktongruppene både i individ- og artsmangfald.
Utbreiing
Plankton finst i vatn overalt på kloten. Kor mykje det er varierer derimot lokalt, både horisontalt, vertikalt og med årstidene. Variasjonen er for ein stor grad grunna i tilgang på lys. Alle planktonøkosystem er drivne av solenergi, noko som gjer at planktontettleiken er størst i overflateområda og i område med mykje sol.
Ein annan faktor er tilgang på næring. Mange tropiske og subtropiske havområde har mykje sol, men lite planktonproduksjon på grunn av knappheit på ressursar som nitrat, fosfat og silikat. Dette kjem av havstraumar og sirkulasjon i stor skala. I slike område skjer primærproduksjonen vanlegvis på djupare nivå enn andre stadar, om enn på eit redusert nivå på grunn av det knappe lyset.
Nokre område i havet er uproduktive sjølv om dei har høge konsentrasjonar av større næringsmolekyl. Feltstudium har vist at desse områda manglar jern, og at tilsetjing av dette kan føra til valdsame oppblømingar i somme typar planteplankton. Havet får jernet sitt hovudsakleg frå atmosfærisk støv på vassoverflata. Dette er grunnen til at havområde nær tørre og uproduktive landområde er så rike på planteplankton. Døme på dette er det vestlege Atlanterhavet, som får sandtilskot frå Sahara med vinden.
Somme har foreslått at å «planta» jern i hava kan føra til store nok planteplankton-oppblømingar til å hindra global oppvarming ved å minka CO2-nivået i atmosfæren. Om denne metoden er effektiv nok til å gje nokon tilstrekkeleg effekt er framleis langt frå sikkert.
Tadorna
Tadorna, rustender og gravender, er ei biologisk slekt og ei gruppe fuglar i den biologiske familien Anatidae. Familien Anatidae inkluderer òg svaner, dei største, gjæser, mellomstore og ender som er minst.
Waltalingen
Waltalingen er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 429 meter over havet.
Karsten
Karsten er eit mannsnamn og slektsnamn. Det er ei plattysk form av Kristian og tyder 'kristen'. Ein annan skrivemåte er Carsten.
Døgnrytmesjukdom
Døgnrytmesjukdommar er ei gruppe lidingar som påverkar døgnrytmen, og er oftast sett på som ein type søvnforstyrring. Sjølv om søvnproblem kan vere dei mest merkbare av problemkomplekset, er det no klart at døgnrytmen omfattar mange fleire fysiologiske og åtferdsmessige faktorar enn som så, mellom anna syklusane til kroppstemperatur, appetitt og visse hormon. Menneske med døgnrytmesjukdommar kan ikkje sovne og vakne på tidspunkt som samfunnet krev for skule, arbeid og sosiale gjeremål. Med mindre dei har ein annan søvnsjukdom i tillegg, har dei søvn av normal kvalitet.
Karsten
Karsten har namnedag den 14. mai.
Døgnrytmesjukdom
Dei seks døgnrytmesjukdommane
Det finnast seks typar døgnrytmeforstyrringar, der dei to førstnemnde, jetlag og skiftarbeid-forstyrring, er påført utanfrå og ikkje livslange.
Dei fire siste er kroniske, registrerte av ICD (International Classification of Diseases) som Sykdommar i nervesystemet. Årsakene til søvnfaseforskyvingane er ikkje heilt klarlagde. Syndroma går i ein viss grad igjen i slekta og ser ut til å vere genetisk betinga (hPer2- og hPer3-genane). Nokre gongar oppstår dei etter skadar til hovudet.
Ei anna liding som kan likne på døgnrytmesjukdommar, også når det gjeld behandling, er sesongavhengig depresjon (vinterdepresjon), men denne er (framleis) klassifisert som ei psykisk liding.
Jetlag
Jetlag er namnet på den fysiologiske reaksjonen på endring av kroppens døgnrytme ved å reise gjennom fleire tidssoner ved fly.
Skiftarbeidforstyrring
Problema som skiftarbeidarar får med døgnrytmen og søvnen varierer veldig etter alder, type skiftordning og kor tolerant eller fleksibel den einskilde arbeidaren er for slikt. Nett som nokre tek seg raskt inn att etter ein lang flytur aust-vest medan andre lir svært av jetlag, finst det også varierte individuelle reaksjonar til arbeid i «feil» tidsrom.
Som grundig gjort greie for i HMS-konsekvenser av arbeidstidsordninger i petroleumsvirksomheten: Kunnskapsstatus og kunnskapsbehov, er forsking på området vanskeleg. Ein bør ideelt følgje dei same arbeidarane over tid; ein må sikre seg at nattarbeidet er samanliknbart med tilsvarande dagarbeid; ein må kontrollere for sjølv-seleksjon mellom arbeidarane m.m. I same rapporten seier Dordi Høivik: ”Problemer relatert til det å jobbe skift kan i grove trekk deles inn i tre kategorier:  søvnproblemer, redusert fysisk og psykisk helse, og sosiale og familiære problemer.”
Fleire amerikanske rapportar påstår at opp til 75% kan arbeide fast natt- eller kveldsskift, om dei stort sett held seg til den same rytmen alle sju vekedagane, medan vel 25% ikkje greier vere så fleksible. Få kan takle veksling frå ein skift til ein annan så ofte som ein gong pr. veke. Retninga på endringa spelar også ei rolle: det er til dømes ein lettare overgang frå kveldsarbeid til nattarbeid enn omvendt.
Rapporten om norsk oljeverksemd viser resultat frå fleire spørjeskjemaundersøkingar. Yngre arbeidarar så vel som dei som i utgangspunkt er kveldstypar rapporterte betre søvnkvalitet når dei gjekk natt enn eldre eller morgonfuglane. Det var likevel berre 21% som rapporterte om god søvnkvalitet i periodar då dei gjekk nattskift.
Forskarar i Buenos Aires reknar med at 2 til 5 % av vaksne lir av søvnproblem grunna skiftarbeid. Dei studerte fleire hundre men som arbeider fast anten dag eller natt. Dei fann at nattarbeidarane hadde svært mykje lægre serotoninnivå enn dei som arbeider på dagtid.
Forseinka søvnfasesyndrom
Forseinka søvnfasesyndrom er ein tilstand der den biologiske klokka er stilt inn til å fungere fleire timar seinare enn hos normale menneske. Syndromet oppstår anten tidleg i barndommen eller i puberteten - svært sjeldan etter 20-års alderen. Ca. 0,15 % av vaksne har syndromet, likt for kvinner og menn. Alle markørane for døgnrytme er affiserte: kroppstemperatur, melatonin, kortisol, appetitt m.m. så vel som søvnfase. Søvnen er normal, og søvnrytmen er regelmessig, berre forseinka; dvs at rytmen justerast til døgeret sine 24 timar, berre til «feil» tid. Søvnen kjem ikkje før kl. 02-06, og det er svært vanskeleg å kome seg opp av senga før 8 timer seinare. Diagnosen forseinka søvnfasesyndrom vert ikkje gjeven dersom pasienten på eiga hand kan normalisere døgnrytmen.
Når personar med dette syndromet prøver å arbeide vanleg dagtid, er dei fysisk i same situasjonen som ein elles frisk nattarbeidar; det er skiftarbeid.
Forseinka søvnfasesyndrom er kronisk for vaksne. Det vert ikkje kurert, men kan bli behandla (sjå nedanfor). Det er ofte feildiagnostisert, då det framleis er mange leger som ikkje er klare over døgnrytmeproblematikken.
Opp til 50 % av pasientane som er å lese om i litteraturen, har eller har hatt depression eller ei anna psykisk liding. Då vel 50% ikkje har psykiske problem, er det klart at slike lidingar ikkje kan vere den einaste årsaka til forseinka søvnfasesyndrom og ikkje nødvendigvis er ei årsak i det heile teke. Å prøve å fungere i 08-16-samfunnet fører som oftast til søvnmangel for desse pasientane, og nyare forsking viser at nettopp søvnmangel kan vere årsak til psykiske lidingar.
Bruk av sovemedisinar over lang tid kan tvinge søvnmønstret på plass. Dette fungerer ikkje for alle og er ikkje ei god løysing grunna risikoen for avhenge, depresjon, angst, kvalme, og langtids søvnmangel. Medisinar som modafinil kan brukast i tillegg for å halde seg vaken på dagtid; modafinil er godkjent i USA for skiftarbeidarar i arbeidstida.
Dei som først skildra syndromet, i 1981, var Dr. Elliot D. Weitzman m.fl.
Noreg er eitt av dei landa som bidreg mest til forsking på området, mellom anna ved Universitetet i Bergen.
Vaksne med forseinka søvnfasesyndrom vert gjerne kalla for B- eller også C-menneske.
Mange fleire ungdommar enn vaksne har forseinka søvnfasesyndrom, opp mot 7%, fleire gutar enn jenter. I tillegg kjem dei som vel B-menneskelivsstilen. Dei fleste «veks det av seg» i 20-årsalderen. Ev. søvnmangel, i tillegg til krav om å vere opplagt når hjerne og kropp ikkje vil, går fort utover konsentrasjon, sosiale og atletiske prestasjonar, skolegang, jobb m.m. Ungdommane er spesielt utsette for misdiagnosar av mental karakter, til dømes skulevegring.
Framskuva søvnfasesyndrom
Framskuva søvnfasesyndrom kan seiast å vere det motsette av forseinka søvnfasesyndrom. Det er mykje sjeldnare. Menneske med dette syndromet er nesten uimotståeleg søvnige tidleg på kvelden og legg seg rundt kl 19-20. Dei har normal søvn og vaknar etter dei vanlege 8 timane. Då det stort sett går an å fungere i 08-16-samfunnet, gjev dette syndromet ikkje fullt så store problem som dei andre kroniske.
Syndromet går svært tydeleg igjen i familiar. To ulike mutasjonar i hPer2-genen er avslørde av Louis Ptáčeks forskarteam ved University of California; ingen av dei to mutasjonane er funne i menneske som ikkje har syndromet.
Ikkje-24-time søvn-vaken-syndrom
Også kalla hypernychthemeral syndrom, men ofte kalla berre non-24, dette syndromet liknar på forseinka søvnfasesyndrom med eitt viktig unntak. Det er vanskelegare å leve med, då pasientane ikkje kan justere kroppsrytmane til dei 24 timane det tek jorda å gå rundt seg sjølv. Dei vaknar seinare kvar dag og sovnar tilsvarande seinare kvar dag. Etter nokre veker, kjem dei attende til utgangspunktet. Behandlinga er den same som for forseinka søvnfasesyndrom, men er enda sjeldnare vellykka.
Non-24 hjå totalt blinde er lett å forklare, då lys til netthinna ikkje har effekt. Hjå desse varer "døgnet" som regel berre litt meir enn 24 timar.
Folk med vanleg syn som har non-24 er mykje sjeldnare. Dei har til vanleg eit døgn på rundt 25-27 timar, meir eller mindre regelbunden. Mange av desse har tidlegare hatt forseinka søvnfase.
Irregulært søvn-vaken-mønster
Søvnen varierer frå dag til dag, vanlegvis i minst tre søvnepisodar pr. døger. Til saman, søv pasientane like mange timar pr. døger som er normalt for alderen. Årsaka kan vere feil med døgnrytmen, ofte som følgje av demens.
Diagnostiske verktøy
MSLT er ein enkel test for kor søvnig pasienten er, som regel gjort dagen etter polysomnografi. Pasienten må leggje seg kl 10, kl 12, kl 14 og kl 16 i 20 minutt kvar gong. Dei same målingane som ved polysomnografi blir gjorde. Av spesiell interesse er kor raskt søvn er oppnådd og kva for søvnstadiar pasienten er innom.
Saman med klinisk intervju, er søvndagboka det viktigaste verktøyet i diagnostikk av døgnrytmesjukdommar. Ho ser ofte ut som ei kalenderside med ruter for kvar dag der pasienten skal skrive tidspunkt for å leggje seg, sovne, ev vakenepisodar om natta, vakne, stå opp, om ein har vakna spontant eller av vekkjerklokke o.l., medikamentar m.m. Søvnspesialistar og klinikkar har gjerne utvikla kvart sitt skjema. Eit døme på engelsk er her.
Aktigrafi for søvn bruker eit lite elektronisk måleinstrument som liknar på eit armbandsur. Pasienten har det på den ikkje-dominante armen i ei eller fleire veker. Det har eit minne, og det måler i det minste armrørsler. Nokre av dei måler også lysnivået. Instrumentet har gjerne ein knapp som pasienten trykkjer på for å gje melding om spesifikke hendingar, som medisininntak og leggjetid.
Aktigrafimålingar viser søvnmønstre og er brukt i diagnostikk - ofte i samband med søvndagboka, i vurdering av effekten av visse terapiar og i forsking. Aktigrafi kan bli brukt i tillegg til eller i staden for polysomnografi i ulike situasjonar.
Søvnspesialisten, som ofte er ein nevrolog, barnelege eller psykiater, spør detaljert om pasientens vaner og historikk.
Å ta mål av hormonnivå, særleg melatonin og kortisol, i blod, spytt eller urin til ulike tider på døgnet, kan brukast som diagnostisk verktøy. Då slike framgangsmåtar er langdryge, brukast dei mest i forsking.
Behandling
Innan pasientar søkjer medisinsk hjelp, har dei fleste prøvd mange gongar og på mange måtar å endre søvnmønstret. Dette gjeld spesielt dei som søv på dagtid, då dette er noko som er dårleg akseptert av samfunnet. Pasientane har gjerne fått høyre så mange gongar at dei er late og manglar viljestyrke, at dei tek til å tru at dette er sant.
Søvnspesialisten forklarar kva for terapiar som kan prøvast om pasienten vil prøve å endre døgnrytmen, og legg vekt på at ingen av dei er garantert å verke. Rehabilitering til eit anna yrke som betre høver til søvnmønstret, drøftast. Dersom pasienten studerer, er kveldsskule eller studiar online ein veg å gå.
Justering av døgnrytmen ved kronoterapi og ved bruk av lysterapi og/eller melatonintablettar er dei to metodane som kan brukast.
Kronoterapi
Ved kronoterapi, prøver ein å flytte døgnrytmen «rundt klokka», litt etter litt. Dette krev disiplin og helst ein samarbeidsviljug familie. Resultatet er sjeldan varig, då sjukdom, sjukt barn, fest el.l. vil tvinge pasienten attende til den gamle naturlege rytmen, som gjerne vil feste seg påny.
For forseinka søvnfasesyndrom, til dømes, er det to måtar å gjere dette på.
Pasienten går til sengs 2-3 timar seinare kvar dag inn til ønskjeleg leggjetid nåast. Ein kan, til dømes, leggje seg kl 06 ein dag og kl 09, 12, 15, 18 og 21 dei påfølgjande dagane. Ein legg seg deretter kl 21 i fleire dagar for å feste den nye rutinen. Ein kan så la leggjetida "krype" langsomt til målet, f.eks. kl 22.30. Den "nye" døgnrytmen kan vare i veker eller månader om ein passar på leggjetida. Det er ein viss risiko ved denne forma for kronoterapi. Ein del pasientar har utvikla "Non-24" som resultat.
Yasutaka Homma
Yasutaka Homma er ein japansk fotballspelar.
Døgnrytmesjukdom
Kronoterapi
Pasienten søv så regelmessig som råd i kroppen sin naturlege rytme i ei veke. Den 6. dagen er ho/han oppe ein heil dag, ei heil natt og heile dagen deretter. Den natta er sengetida 90 minutt tidlegare enn vanleg, pasienten held seg til denne leggjetida i 6 netter. Dette repeterast i så mange veker som turvande.
Yasutaka Homma
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Døgnrytmesjukdom
Lysterapi og/eller melatonin pr. PRC
Både sterkt lys til augo og inntak av hormonet melatonin i tablettform påverkar døgnrytmen, alt etter tidspunktet på døgeret. Tidspunktet er viktigare enn doseringa, og presise tidspunkt er såpass individuelle at ein del eksperimentering må som regel til. Lysterapi og melatonin, den eine eller begge, må brukast dagleg for å ha noko særleg effekt.
Skorpa i Kristiansund
Skorpa er ei øy i Kristiansund i Møre og Romsdal. Øya er 0,7 km² stor, men berre 0,06 km² er bebygd område.
Næring, landskap og miljø
Skorpa har nokre små fjell og åsar, elles er mykje av landskapet myraktig med nokre skogholt. Tre område har frå gammalt vore dyrka. Skorpa har eit vakkert naturlandskap og eit rikt dyreliv. I ei vik på øya er det eit naturleg basseng som vert oppdemt ved flo sjø. Bassenget, som kallast Valan, er ein populær badeplass om sommaren, sidan det oppdemte vatnet kan få ein god temperatur.
Det siste gardsbruket på Skorpa vart lagt ned på slutten av 1980-talet. Tidlegare har det òg vore ein minkfarm på øya. På Visnensbrygga var det før brannen i 1997 ei klippfiskbrygge, no er denne ombygd til privat bustad. Det er bru for lette køyretøy frå Skorpa til Kristiansund.
Døgnrytmesjukdom
Lysterapi og/eller melatonin pr. PRC
Illustrasjonen viser fase-respons kurvene, PRC (phase response curves) for menneske for sterkt og svakt lys (mørk og lys lilla) og for melatonin (grøn). Søvnperioden representerer ikkje berre éit døger, men individet sin regelmessige, daglege periode utan bruk av vekkjarklokke el.l.
Dei positive og negative tala til venstre viser kor mange timar framskunding eller forseinking ein kan rekne med, ved bruk av den aktuelle terapien til det aktuelle tidspunktet.
Inntak av melatonin like før leggjetid kan hjelpe for innsovninga (svak hypnotisk effekt), men har då liten effekt på døgnrytmen. Derimot kan melatonin fleire timar før leggjetid ha den same effekten som lys ved oppvaking. Tilsvarande vil melatonin om morgonen føre til at leggjetid kan utsetjast litt om kvelden.
Effektane er additive. Dvs at ein person som greier finne dei optimale tidspunkta og er normalt sensitiv til fase-skifte ved lys og melatonin, vil kunne framskunde søvnfasen med opp til tre timar.
Dosar på 3 mg melatonin var lenge standard, men erfaringar dei siste åra har vist at 1 mg eller enda mindre kan vere like effektiv. Tilsvarande, lysterapi med rundt 10 000 lux er standard, medan styrke på det halve og enda mindre kan vere effektiv. (Vanleg innandørs lys er som regel godt under 500 lux.)
Melatonin får ein berre på resept eller ikkje i det heile teke i dei fleste landa, i Noreg med resept på registreringsfritak. I USA og Canada kallar ein hormonet for eit kosthaldssupplement, og det kan der kjøpast fritt.
Fasefart
Fasefarten til ei bølgje er farten som bølgjefasen forplantar seg med i rommet. Dette er farten som fasen til ein frekvens av bølgja vil forplante seg med. Alle fasane til bølgja, t.d. bølgjetoppen, vil flytte seg med fasefarten. Fasefarten vert uttrykt ved hjelp av bølgja sin vinkelfart, ω, og bølgjetalet, k:
Merk at fasefarten ikkje nødvendigvis er den same som gruppefarten til bølgja, som gjev kor raskt endringa av amplituden til bølgja (kjend som envelopen til bølgja) vil forplante seg.
Bølgjefase i kvantemekanikk
I kvantemekanikk kan partiklar òg oppføre seg som bølgjer med komplekse fasar. Ut frå de Broglie-hypotesen kan ein sjå at
Ved å bruke relativistiske forhold for energi og rørslemengd har vi:
der E er totalenergien (t.d. kvilemassen pluss kinetisk energi), p er rørslemengda, \gamma er Lorentz-faktoren, c er lysfarten, og β er ein brøkdel av c. Variabelen v kan vere anten farten til partikkelen eller gruppefarten til den samsvarande bølgja. Sidan partikkelen har fart v < c ut i frå spesiell relativitet, vil fasefarten til ei slik bølgje alltid vere større enn c, t.d.
Når fasefarten er større enn lysfarten bryt ikkje dette med den spesielle relativitetsteorien, fordi han ikkje fører med seg noko informasjon.
Kjelder
Vitesse d'une onde Voortplantingssnelheid
Tor Mikalsen
Tor Mikalsen var sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund i perioden 2005-2009. Han vart vald inn frå Nord-Troms valkrins.
Mikalsen er busett på Samuelsberg i Kåfjord kommune.
Han stilte ikkje til val ved Sametingsvalet i 2009.
Val Gardena
Val Gardena (tysk Gröden; ladinsk Gherdëina) er ein dal i Trentino-Alto Adige nord i Italia. Han er ein av fem dalar i Dolomittane der majoriteten talar ladinsk. Dialekten av ladinsk som vert tala i denne dalen vert kalla gardenese på italiensk, grödnerisch på tysk og Val Gardena på ladinsk.
Val Gardena er ein austleg sidedeal til Isarcodalen og strekkjer seg oppover mot Sella i aust.
Landsbyar
Det er tre landsbyar i dalen:
Sport
Val Gardena har eit ishockey-lag, HC Gherdeina, som spelar i italiensk Serie A2.
Carolina Kostner er ein kjend kunstløpar og søskenbarnet Isolde Kostner er ein kjend alpinkøyrar frå området.
Turisme
Dalen har stor turisttrafikk både sommar og vinter. Det er rundt 15 000 sengeplassar her og ein finn 84 skiheisar, 176 km med alpintløyper og 98 km med langrennsløyper. Om sommaren er det fjelltur som lokkar turistar til dalen. I 1970 vart alpin-VM arrangert her og det vert årleg arrangert verdscup i alpint.
Kinsarvik skule
Kinsarvik skule er ein kombinert barne- og ungdomsskule i Kinsarvik i Hardanger. Saman med Hauso skule på vestsida av fjorden, er han den einaste ungdomsskulen i Ullensvang herad.
Fram til skuleåret 03/04 var skulen ein rein ungdomsskule. Men etter nedlegginga av barneskulen på Ystanes, vart ungane flytte over til ein nybygd barneskulefløy på Kinsarvik skule.
Skulen har ifylgje Ullensvang herad sine nettsider, 165 elevar. Elevane på ungdomsskulen kjem frå heile austsida av heradet, frå Ytre Bu ved grensa til Eidfjord kommune til Fresvik ved grensa til Odda kommune. Barneskulelevane kjem reisande frå alle bygdene som har Kinsarvik til postadresse. Dette er også eit stort område; frå Ytre Bu til Lutro. Skulen er difor avhengig av skuleskyss.
Skulen har m.a. eigen grusbane, badebasseng, godt IT-utstyr og god kontorplass.
Haakon VII av Noreg
Haakon VII var konge av Noreg frå 1905 til 1957. Etter unionsoppløysinga i 1905 vart det fleirtal i folkerøysting for å tilby den norske trona til han, og Haakon VII vart konge av Noreg den 18. november 1905. Han vart døypt Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel, men gjekk under namnet «prins Carl» før han tok det norske kongenamnet Haakon.
Prins Carl var den nest eldste sonen til kong Frederik VIII av Danmark, og yngre bror av kong Kristian X av Danmark. Farfaren var kong Kristian IX av Danmark, medan morfaren var kong Karl IV av Noreg (Karl XV) av Sverige.
I 1896 gifta han seg med syskenbarnet Maud Charlotte Mary Victoria Windsor, som i 1905 vart dronning Maud. Ho var yngste dotter av kong Edvard VII av Storbritannia og Irland.
22. juni, 1906 vart Maud og Haakon krona som det siste kongeparet i Nidarosdomen i Trondheim.
Under den andre verdskrigen frå 1940 til 1945 var kong Haakon i eksil i London. Kongen og kongefamilien vart eit viktig symbol på norsk motstand mot okkupasjonsmakta.
Han vart etterfylgd som konge av sonen sin, Olav.
Dekorasjonar
Kong Haakon VII var innehavar av følgjande norske og utanlandske ordenar, medaljar og dekorasjonar. Oversikta er basert på Kongehuset si liste over dekorasjonar, med tillegg av andre offisielle utmerkingar det er kjent at han var innehavar av.
Cotton Fields
«Cotton Fields» er ein song skriven av bluesartisten Huddie Ledbetter, betre kjend som Lead Belly. Han har vorte spelt inn av Bill Monroe, Teresa Brewer, Harry Belafonte (1958), The Highwaymen (1961, nådde 13. plassen på Billboard si popliste), Johnny Cash (1962), Johnny Mann Singers (1962), Buck Owens (1963), Odetta (1963), Ace Cannon (1963), The Seekers (1964), New Christy Minstrels (1965), Trini Lopez (1960-åra), Unit 4 + 2 (1965), The Robert De Cormier Singers (1966), The Beach Boys (1969-1970), Wings & Paul McCartney - 1970-åra, Creedence Clearwater Revival (1969), Frantic Flintstones og Buckwheat Zydeco (1994).
Songen nemner at bomullsåkrane (cotton fields) er «nede i Louisiana, berre om lag ein mile frå Texarkana». Dette er ikkje geografisk mogeleg sidan Texarkana ligg om lag 30 miles nord for grensa til Louisiana.
Beach Boys-utgåva
«Cotton Fields» vart spelt inn av det amerikanske popbandet The Beach Boys og gjeven ut på albumet deira 20/20 i 1969 med Al Jardine på solovokal. Songen vart spelt inn 18. november 1968.
Indre Sogn
Indre Sogn er ikkje ei fast geografisk avgrensing, men vert ofte brukt som ei fellesnemning for kommunane og landområdet inst i Sognefjorden. Når ein deler Sogn i to geografiske område, Indre Sogn og Ytre Sogn, omfattar Indre Sogn kommunane Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal. Området midt i Sogn, altså dei kommunane som ligg lengst vest i Indre Sogn, vert av og til omtala som Midtre Sogn.
Indre Sogn har eit samla areal på 8 584 km² og 28 756 innbyggjarar per 27. februar 2020.
Tidleg historie
Ein matrikkel frå 1723 inkluderer desse skipreida i Indre Sogn: Lærdal, Borgund, Årdal, Luster, Marifjøra, Solvorn, Sogndal og Norum. Skipreida i Ytre Sogn var i 1723 Aurland, Nærøy, Systrond, Tjugum, Kvamsøy, Vik, Klævol, Lavik og Utvær.
Amtstida
Då Nordre Bergenhus Amt, det som i dag er Sogn og Fjordane fylke, vart oppretta i 1763 vart amtet delt i fire futedøme: Ytre Sogn og Indre Sogn, Nordfjord og Sunnfjord.
I 1917 gav Det Statistiske Centralbyraa ut "Norges Civile, Geistelige og Judicielle Inddeling", og i tabell 3 finn vi "Rikets inddeling amtsvis i prestegjeld; og sogn, bykommuner og herreder, lensmandsdistrikter, tinglag, sorenskriveri og fogderi." Her kan vi sjå at futedømet heiter Sogn, men at det er delt inn i Indre Sogn og Ytre Sogn sorenskriveri. I Indre Sogn finn ein: Jostedalen, Lærdal, Hafslo, Årdal, Luster og Sogndal. I Ytre Sogn finn vi Aurland, Balestrand, Leikanger, Vik, Lavik], Gulen og Sulen.
Moderne bruk
Jordskiftesoknet til Indre Sogn Jordskifterett omfattar kommunane Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal.
Sogn regionråd er eit samarbeidsorgan for kommunane i Indre Sogn: Aurland, Luster, Lærdal, Sogndal, Vik og Årdal. Regionrådet jobbar med rammevilkår for busetnad og næringsliv, samt med samordning.
Hideo Okamoto
Hideo Okamoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Giudicarie
Giudicarie (òg kalla Val Giudicarie og Valli Giudicarie) er ein dal aust i Trentino, nord i Italia, som inneheld dei øvre delane av elvene Sarca og Chiese.
Gås
Gås (fleirtal gjæser, hanngås ein gasse ) er det norske namnet for eit stort tal av fuglar i den biologiske familien Anatidae. Denne familien inkluderer òg svaner, som for det meste er større enn gjæser, og ender, som er mindre.
Gjæser er monogame og lever i par gjennom heile året, men i motsetnad til dei fleste andre monogame dyr er dei territoriale berre i hekketida. Gjæser med make er meir dominante og tar meir føde enn andre, det medverkar til større ungeproduksjon.
Verkelege gjæser
Dette er dei biologiske slektene som er rekna som gjæser:
Dei følgjande er rekna som gjæser av somme biologar, eller dei kan vere gravender eller forme ein distinkt underfamilie for seg sjølve:
Den gåseliknande coscorobasvana kan vere den næraste slektningen til verkelege gjæser.
Andre fuglar kalla «gjæser»
Det finst andre fugleartar, mest på den sørlege halvkula som vert kalla «gjæser», dei fleste av desse er gravender i underfamilien Tadorninæ. Eit døme er amazongås, Neochen jubata, eit anna er niland Alopochen aegyptiaca som på engelsk har namnet 'Egyptian Goose'. Andre artar som er kalla «gjæser» er:
Ordsoge
Ordet «gås» er mellom dei eldste indoeuropeiske orda, og orda på mange ulike språk er avleidd frå det protoindoeuropeiske *ghans-, som tysk Gans, persisk ghaz, gresk khen, latinsk anser, sanskrit hamsa og slovakisk hus. Ordet blir bøygd med omlyd og noko uregelrett i fleirtal på germanske språk, som gås/gjæser på norsk, gås/gäss på svensk, Gans/Gänse på tysk og goose/geese på engelsk (gōs/gēs på gammalengelsk). Ofte er hogåsa kjend som «gås», medan hanngåsa kan ha eigne namn, på norsk «gåsestegg» eller «gasse», på engelsk «gander».
Familienamn som Hus, kjend frå den tsjekkiske reformatoren Jan Hus, er avleidde frå «gås».
Gjæser i kulturen
Gjæser har vore haldne som matfugl sidan det gamle Egypt og oldtida i India og Kina, og ein har også jakta på villgås gjennom tidene. Gås var særs utbreidd i Europa gjennom mellomalderen, og er tradisjonelt forbunde med feiringar som mortensmesse og jul. I tillegg til gåsekjøt og -egg brukte ein fjørene til fjørpennar og dunet til dyner. I moderne tid er gås blitt mindre vanleg som matfugl, noko som kan ha samanheng med at fuglen inneheld mykje feitt som kan gje ein uønskt smak, men og at han er mindre produktiv og krev behandling som gjer han dårleg eigna for eit mekanisert jordbruk.
Svært mange stader er gåsa rekna som dum, og å kalla nokon ei gås kan vera fornærmande. Fuglen vert gjerne sett opp mot svana der han er rekna som klossete og mindre flott. På engelsk finst uttrykket «all his geese are swans» ('alle gjæsene hans er svaner') om nokon som ser sine eigne gjerningar som meir verdt enn dei er. Ein finn gjæser i eventyr, der dei kan vera ein kjelde til rikdom, som «Gåsa som la gullegg», eller morskap, som i «Tyrihans». Hovudpersonar som er gåsepassarar er langt nede på rangstigen, og kan venta å gifta seg med nokon som er høgt oppe, som i «Åse Gåsepike».
Gjæsene har likevel vore høgt skatta av mellom anna romarane, som meinte fuglen var tileigna gudinna Juno og tilba ein gåseflokk på Kapitolhøgda som skal ha varsla om eit gallaråtak rundt år 390 f.Kr. Gjæser er knytte til fleire helgenar, som Bridget av Irland, Martin av Tours og den heilage Werburga, som skal ha vekka ei gås frå dei daude.
Mjåvatnet
Mjåvatnet er ein innsjø som ligg i Vefsn kommune i Nordland. Europaveg 6 passerer på vestsida av vatnet gjennom den såkalla Mjåvassbygda. På austsida av Mjåvatnet ligg Mjåvassfjellet.
Mjåvatnet ligg i Fustavassdraget mellom Ømmervatnet og Fustvatnet. Dei øvrige innsjøane i vassdraget er Lille Luktvatn og Luktvatn. Innsjøen er lang og smal, og namnet kjem av at innsjøen er mjå, eller smal. I nordenden munnar elvestykket Strauman ut i Mjåvatnet. Det kjem frå Ømmervatnet. I sørenden ligg utløpselva Straumen, som munnar ut i Fustvatnet. Det er ingen andre større elver som renn ut i Mjåvatnet, men det er ein del bekkar. Den største av dei er Sandørbekken, som renn frå Sandørbekkhola og nedover Mjåvassfjellet mot Mjåvatnet. Dette er eit kjent landemerke i området.
Fiskeslaga i Mjåvatnet er dei same som i Fustvatnet; aure, røye og trepigga stingsild.
Melkevatnet
Melkevatnet er eit vatn som ligg i tidlegare Ballangen kommune, no Narvik i Nordland.
Kvåsefjorden
Kvåsefjorden er ein 8 km lang fjord som danna fylkesgrensa mellom Aust-Agder og Vest-Agder. Han dannar òg delar av grensa mellom kommunane Lillesand og Kristiansand. Fjorden har innløp frå Skagerrak ved Meholmen og går hovudsakleg nordover og inn i landet.
Ytst på austsida ligg Ytre og Indre Ulvøya og Ulvøysund, som vert rekna som det vestlege startpunktet for Blindleia, som er den indre skipsleia langs kysten av Lillesand. Mellom Indre Ulvøya og fastlandet ligg Indresund. Litt lenger nord ligg den kilometer lange bukta Hæstaddybningen.
Ytst på vestsida av Kvåsefjorden ligg Torsøya og her går Stanggapet vidare vestover til Randøysund. Litt lenger nord ligg Kvarnesfjorden, den einaste sidefjorden til Kvåsefjorden med ei lengd på 2,5 km. Han er særs smal på det smalaste, berre om lag 5 meter og vert kryssa av Fylkesveg 3.
Vest for Hæstaddybningen smalnar fjorden inn til om lag 200-250 meter og her ligg Malløya midt i leia. Etter om lag ein kilometer vert fjorden breiare igjen og her i den indre delen av fjorden ligg det tre større holmar, Lamholmen, Saltholmen (den største med ei lengd på 300 meter) og Eidjordsholmen.
Det har vore snakk om å byggje ein kanal frå botn av Kvåsefjorden og gjennom eit 300 meter langt eid til botn av Årneskilen i Isefjærfjorden. Dette vil forlenge Blindleia og skjerme båtfolket frå overfarten over den stundom vêrharde Kvåsefjorden.
Potetsorten Rutt
Rutt er ei tidlegpotet som blir dyrka i store mengder i Noreg. Ho blir mykje brukt som kokepotet tidleg i sesongen, i juli og august. Ho er lite mjølen, og blir vanlegvis kokt med skalet på.
Halvor
Halvor er eit norsk mannsnamn avleidd gjennom Hallvor frå norrønt Hallvarðr. Hall- er tolka som 'stein' og varðr betyr 'vaktar'. Halvor og det nærskylde Hallvard har namnedag den 15. mai.
Satoshi Koizumi
Satoshi Koizumi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Ruth
Rut, Rutt og Ruth er mest kjend og brukt som eit bibelsk kvinnenamn med hebraisk bakgrunn. Det finst òg som mannsnamn og slektsnamn, då gjerne med norrønt opphav. Variantar av kvinnenamnet er portugisisk Rute og dei engelske kjælenamna Rue og Ruthie.
Namnet er blitt mykje brukt i både jødisk og kristen namnetradisjon. Ruth var eitt av dei ti mest brukte namna i USA mellom 1900 og 1930.
Rut har namnedag i Noreg den 28. november og i Sverige den 4. januar. Ein feirar Ruth i Danmark den 8. august og i Frankrike den 2. oktober.
Rut i Bibelen
Historia om Rut, som valde eit jødisk liv sjølv om det førte med seg armod og utlegd, blir fortald i Ruts bok. Den hebraiske tydinga av namnet er noko uklar, men det tyder truleg venn, vennleg eller ei som følgjer.
Norrønt Rut
Det norrøne mannsnamnet Rut tyder 'bukk'. I soga om Olav den heilage høyrer me om ein Rut frå Viggja som blir slakta som ein bukk på heilag-Olav sine ordre.
Stadnamn og slektsnamn
Rut og Ruth er begge engelske slektsnamn. Rut er òg blitt brukt som ein namnedel i engelske stadnamn, som grevskapet Rutland i Midlands og det oppdikta grevskapet Rutshire i bøker av Jilly Cooper.
Feodosia
Feodosia (ukrainsk Феодо́сія; russisk Феодо́сия, gresk Θεοδοσία, Theodosía) er ein hamne- og ferieby på Krimhalvøya i Ukraina ved kysten av Svartehavet. Gjennom mykje av historia si har byen vore kjend som Caffa (ligurisk: Cafà) eller Kaffa (krimtatarisk: Kefe). Byen har litt over 100 000 innbyggjarar (2011).
Historie
Feodosia vart bygt på 500-talet f.Kr. av joniske greske kolonisatorar frå Milet under namnet Theodosia (Θεοδοσία), det slaviske bynamnet er ei forvansking av dette. Området vart kjent for sitt rike jordbruk, om som byen var avhengig av. Under antikken var området del av Det bosporanske riket.
Theodosia vart mykje skadd av hunarar på 300-talet e.Kr. I dei fylgjande ni hundreåra var Theodosia ein mindre by, som vart kontrollert av høvesvis Romarriket, gotarar, khazarar, Austromarriket, kiptjakar, frå 1204 til 1261 Republikken Venezia, og deretter av mongolar (den gylne horden). Desse selde byen til republikken Genova år 1266. Frå 1296 til 1307 var Kaffa atter under Venezia, sidan igjen under Genova. Ein blømande handel oppstod i byen, som italienarane kalla for Caffa, og som stort sett hadde monopol på handelen på Svartehavet og som tente som fremste hamn og administrativt sentrum for dei geneusiske koloniane rundt havet, styrt av ein konsul. Byen hyste ei tid ein av dei største slavemarknadene i Europa.
Truleg spreidde svartedauden seg frå Asia via Kaffa år 1347 til resten av Europa. Ein smitteberande mongolsk hær under Janibeg kringsette byen mellom 1346 og 1347. Etter krigarane vart sjuke og døydde vart lika slengde inn i byen med katapultar, og smitta der bybuarane. Då dei genuesiske kjøpmennene flykta heim til Italia førte dei smitta med seg.
Då genuserane byrja legge seg i den osmanske vasallstaten Krim-khanatet erobra den osmanske hærføraren Gedik Ahmet Pasja byen år 1475. Kaffa, på tyrkisk Kefe, vart ein av dei viktigaste osmanske hamnene ved Svartehavet. Den osmanske byen fall for Tsar-Russland saman med resten av Krim i 1783. Han bytte offisielt namn til Feodosia (Феодосия), ei slavifisering av det greske namnet i år 1802.
Under andre verdskrigen vart byen erobra to gonger av tyske troppar, som gjorde stor skade på byen.
Markavatnet i Meløy
Markavatnet er eit vatn som ligg i Meløy kommune i Nordland.
Sorø klosterkyrkje
Sorø klosterkyrkje ligg i Sorø på Sjælland i Danmark og vart reist som gravkyrkje for Hvide-slekta. Biskop Absalon av Lund tilhøyrde slekta og i 1161 kalla han inn cisterciensermunkane frå Esrum kloster for å byggje kyrkja. Ho vart reist i datidas nye materiale, teglstein.
Sankt Bendts kyrkje i Ringsted blei reist om lag på same tid og begge kyrkjene blei oppført av teglstein. Det er funne restar av teglomnar i området og Valdemar I av Danmark bygde Valdemarsmuren ved Dannevirke av teglstein i perioden 1160-80.
Absalon er gravlagd i kyrkja. Blant øvrige som ligg gravlagd her er dei danske kongane Valdemar Atterdag og foreldra hans Kristoffer II av Danmark og Eufemia av Pommern. Den norske og danske kongen Olav Håkonsson - barnebarn av Valdemar Atterdag - ligg òg her. Av andre kjende folk finn ein Ludvig Holberg.
Bygninga
Sorø klosterkyrkje er samansett av eit langt hovudskip og sideskip, krossarmar og høgkor. Kyrkja har 2 x 2 sidekapell. Over kross-skjeringa er det plassert ein takryttar. Hovudskipet får ljos frå ei rad høgtsittande rundbogevindauge som avsluttast mot aust med eit dobbeltvindauge med halvsøyler og omløpande rundstav. Under taket går ei rundbogefrise med dvergsøyler, på gavlen på nordre krossarmen er det bevart ei stigande rundbogefrise som ved ei restaurering på 1800-talet blei kopiert på gavlen på søre krossarmen.
Weiach
Weiach er ein kommune i distriktet Dielsdorf i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 390 meter over havet.
Sorø klosterkyrkje
Bygninga
Sørmuren er noko omdanna etter at bogegangen vart riven på byrjinga av 1800-talet. Sokkelen i nordre sideskip med dvergsøyler er ein kopi frå 1800-talet av eit sokkelfragment funne i kjellaren under nordre krossarmen.
Weiach
Weiach ligg i det nordvestlege hjørnet av Zuercher Unterland, ved grensa til kantonen Aargau. Elva Rhinen, renn om lag 100 meter nord for landsbyen og dannar ei naturleg grense mot Tyskland, og markerer det lågaste punktet i kantonen Zürich (332 moh).
Sorø klosterkyrkje
Bygninga
Vestgavlen er opphavleg sjølv om utsmykkinga med halvsøyler og bogeslag blei fjerna på 1800-talet og erstatta med glatt murverk i sildebeinsmønster. Nordre sideskip har opphavleg hatt ein vestinngang som no er blenda og står som ei innvendig nisje. Den noverande vestdøra blei opna på 1700-talet og portalinnfatninga er frå 1800-talet.
Hilde Anita Nyvoll
Hilde Anita Nyvoll, tidlegare Hilde Anita Nyvoll Vangen, er sametingsrepresentant for Arbeiderpartiet i perioden 2005-2009. Ho vart innvald frå Nord-Troms valkrins. Frå og med 26. september 2007 sitt ho i Sametingsrådet for Arbeiderpartiet.
Nyvoll er busett på Storslett i Nordreisa kommune.
Sevastopol
Sevastopol (ukrainsk og russisk: Севастополь; krimtatarisk: Aqyar, eldre Achtijar; historisk Sebastopol) er ein by i det sørlege Ukraina, heilt sør på Krimhalvøya i Svartehavet. Byen har i kring 379 000 innbyggjarar (2005).
Byen ligg strategisk til og har ei framifrå naturleg hamn i Severnajabukta. Han var tidlegare base for den sovjetiske svartehavsflåten og er i dag den største marinebasen i Ukraina. Den russiske svartehavsflåten har òg hovudbasen sin her, då Russland og Ukraina etter oppløysinga av Sovjetunionen inngjekk ein avtale som gav Russland rett til opphald på Sevastopol-basen. Avtalen gjeld til 2019.
Byen tek mot mange turistar. Mellom turistmåla er dei mange marine musea, og det store panoramaet som viser forsvaret av bastionen Malakov under Krimkrigen. Omgjevnadene rundt byen vert rekna for særleg naturskjønne. Fram til 1996 var Sevastopol ein lukka by. Blant andre næringar enn handel, transport og turisme, finn ein industri samt produksjon av matvarer. Folkesetnaden er i hovudsak russisk-språkleg.
Administrativt høyrer Sevastopol og omlandet til Sevastopol kommune, som administrativt er skild frå resten av den autonome republikken Krim. Kommunen er delt inn i fire rajonar. Ved sidan av byen Sevastopol omfattar kommunen tre byar; Balaklava, Inkerman og Katja og 29 landsbyar.
Etymologi
Sevastopol (eldre staving: Sebastopol) kjem av gresk Σεβαστόπολις (klassisk gresk Sebastópolis; nygresk Sevastópolis). Namnet er samansett av to ord: σεβαστός (sebastós, sevastós), «vyrdnadsverd» og πόλις (pólis), «by». Sebastós var den tradisjonelle greske omsetjinga av latinsk Augustus, den tittelen som låg til den fyrste keisaren av romarriket og etterfylgjarane hans. Namnet er likevel ikkje av gammalt gresk opphav. Byen fekk truleg namnet av tsarina Katarina II av Russland, grunnleggjar av den moderne byen.
Den antikke greske byen som låg på plassen til Sevastopol vart kalla Khersonesos, «halvøy». Namnet er etter det antikke greske namnet på Krim, Khersonēsos Taurikē, «Den tauriske halvøya».
Historie
På 700-talet f.Kr. oppretta grekarar frå Milet ein handelsplass ved dagens Sevastopol. På slutten av 600-talet flytta busetarar frå Herakleia Pontike til staden, som vart den viktigaste busetnaden på Krim. Under romersk og seinare bysantinsk styre beheldt staden sitt greske preg. Etter den mongolske kringsetjinga og påfylgjande innehav forfall staden på 1300-talet.
Då Tsar-Russland erobra Krimhalvøya år 1783 vart byen grunnlagd på nytt og det kjende citadellet vart oppretta. Byen vart ein viktig flåtebase og seinare ei kommersiell hamn. Mellom 1797 og 1826 gjekk byen under det krimtatariske namnet Achtijar. År 1855 vart Sevastopol kringsett av britar og franskmenn under Krimkrigen. Byen fall etter elleve månader. I Panoramamuseet finst Franz Roubaud sitt hundre meter lange panoramamåleri av kringsetjinga. Måleriet vart skadd under andre verdskrigen men har vorte restaurert og har sidan 1954 vore utstilt i den runde museumsbygningen.
Under 2. verdskrigen motstod Sevastopol i 250 dagar mellom 1941 og 1942 aksemaktene si kringsetjing. Byen vart gjenerobra av den raude armeen den 9. mai 1944 og fekk året etter den sovjetiske tittelen helteby.
I sovjettida var Sevastopol ein stad av stor militær vekt og derfor ein lukka by. Han var direkte underlagd styresmakter på republikknivå, fyrst under Russisk SFSR, og etter 1954, då han saman med heile Krim vart overførd til Ukraina, under Ukrainsk SSR. I 1957 vart byen Balaklava ein del av Sevastopol.
Klima
Sevastopol har eit av dei varmaste klimaa i Ukraina med milde vintrar og moderat varme somrar. Sevastopol har eit fuktig subtropisk klima (Köppen si klimaklassifisering: Cfa) nær grensa til fuktig kontinentalklima og steppeklima.
Årsmiddeltemperaturne er 15-16 ºC på dagtid og kring 9 ºC på natta. I dei kaldaste månadane, januar og februar, er middeltemperaturen 5-6 ºC på dagtid og kring 1 ºC på natta. Dei varmaste månadane, i juli og august, er middeltemperaturen kring 26 ºC på dagtid og 19 ºC på natta. Årsmiddelnedbøren er kring 400 mm og byen har kring 2200 soltimar i året.
Despotikó
Despotikó (gresk Δεσποτικό) er ei lita øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Øya ligg i kommunen Andíparos, som er ein del av periferieininga Páros i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
Den litle øya ligg om lag ein kilometer frå Andíparos. Ho er ikkje busett, men det finst sterke indikasjonar på at ho kan ha vore eit sentrum i Kykladane i antikken. I dag vert det gjort arkeologiske utgravingar på øya og funna så langt har vore viktige. Enkelte lekamar ein har funne her er utstilt i museet i Páros by (Parikía) på øya Páros, i lag med andre viktige funn frå området.
Jevne Glassverk
Jevne Glassverk var eit foretak som vart oppretta i 1793 på Fåberg i Gudbrandsdalen. Verket var i drift til 1824.
Glassverket var frå oppstarten til det blei lagt ned spesialisert i å produsere taffelglass òg kjent som lægerglass som var ein ny type vindusglass.
Íos
Íos (gresk Ίος) er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. Íos er ei åslendt med høge klipper langs nesten heile kysten. Ho ligg om lag midt mellom Náxos og Santoríni. Ho er om lag 18 km lang og 10 km brei med eit areal på 109 km².
Íos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Thíra i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Íos 2 024 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 754 innbyggjarar.
Byen Khóra
Hamna på Íos ligg ved Órmos i nordvest. Frå her går det buss eller ein 15 minuttar lang gåtur opp til landsbyen, som vert kalla Khóra eller Íos by. Han består av kvite og svært vakre kykladiske hus, med mange trapper og smale gater. I dag er hovudgata i landsbyen fullstendig basert på turisme med restaurantar, butikkar, barar og diskotek. Bortsett frå hamna og landsbyen Khóra har Íos berre eit par små busetnadar, hovudsakleg eit par spreidde hus i nærleiken av dei store strendene (Psáthi, Ajía Theodóti, Mylopótas, Manganári).
Historie
Íos har ikkje sett så mange spor etter seg i historia. I følgje dei antikke segnene var mor til Homer frå Íos, og han sjølv skal visstnok vere gravlagd her. På øya kan ein sjå den antikke byen Plakotos heilt nord på øya, der ein kan sjå inngangen til ei grav der Homer visstnok ligg. Nord på Íos kan ein òg sjå ruinane etter ei venetiansk borg frå 1400-talet. Øya skal visstnok ha like mange kyrkjer og kapell som dagar i året, 365.
Strender
Íos trekkjer til seg store mengder unge turistar. På 1970-talet brukte mange av dei å sove i sovepose på stranda eller Mylopótasetter å ha festa heile natta. I dag har Mylopótas utvikla seg til ein feriestad for pakketuristar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Dei andre busetnadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Skorpa i Kvænangen
Skorpa (samisk Skárfu)er ei øy i Kvænangen kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg i fjorden Kvænangen sør for øya Spildra og nordvest for øya Nøklan. Det høgaste punktet på Skorpa er Varde på 307 meter over havet.
I 1940 låg ein norsk krigsfangeleir på Skorpa. På øya står Skorpa kyrkje frå 1850, som lenge var hovudkyrkje for Kvænangen. Siste innbyggjar flytta frå øya rundt 1980, og ho har vore utan fastbuande sidan den gong.
Kota Sugawara
Kota Sugawara er ein japansk fotballspelar.
Indiana
Indiana er ein delstat i USA. Hovudstaden er Indianapolis.
Kota Sugawara
Han spela for klubbane Tokushima Vortis, Grulla Morioka, MIO Biwako Kusatsu, Zweigen Kanazawa og FC Osaka.
Magnor Glassverk
Magnor Glassverk er eit norsk glasverk skipa i 1896 under namnet Geijersfors Glassverk. Som namnet seier, ligg verket på Magnor, som er ein stad like ved grensa til Sverige i Eidskog kommune lengst sør i Innlandet fylke.
Johan Svendsen
Johan Svendsen var ein norsk komponist og dirigent.
Svendsen var fødd i Oslo, men levde mesta heile livet i København i Danmark. Hans best kjente verk er Romanse for fiolin og orkester. Svendsen døydde i København, 70 år gamal.
Magnor Glassverk
Glasverket var opphavleg ein filial av det svenske glasverket Eda glasbruk rett over på den andre sida av riksgrensa, og produserte glasvarer for Eda glasbruk fram til 1917. Men medan verksemda på Eda glasbruk på den svenske sida av riksgrensa har vorte nedlagt for mange år sidan, er Magnor Glassverk framleis i drift og produserer servise, vasar og andre kunstgjenstandar i glas. Fleire kjente kunstnarar og formgjevarar har vore med på å utforme glasverket sin kolleksjon. Mellom dei mest kjente er Per Spook, Vebjørn Sand, Per Winge og Ari Behn.
Forutan å vere ein aktiv industri, er Magnor Glassverk ein turistattraksjon med rundt 220 000 besøkande kvart år. Glasverket byr på fabrikkutsal, utstillingar av produkt og ein har høve til å sjå korleis glaset blir forma i glashytta.