cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Discovery-ekspedisjonen
Målsetjingar
Instruksjonane om dei geografiske måla vart meir spesifikke: «Hovudpunkta av geografisk interesse er [...] å utforske isbarrieren til Sir James Ross til det austlege ytterpunktet; å oppdage landet som Ross meinte flankerer barrieren på austsida, eller for å konstatere at det ikkje eksisterer [...] Visst du skulle bestemme deg for å overvintre i isen... skal den geografiske utforskingsinnsatsen konsentrerast om [...] eit framstøyt mot dei vestlege fjella, eit framstøyt mot sør, og utforsking av den vulkanske regionen».
Kathrin Klaas
Aktiv
Klaas sette personleg rekord med 73,45 m i 2007-sesongen. To år seinare forbetra ho rekorden sin til 74,23 meter i VM-finalen i Berlin og vart nummer 4. I 2010 flytta ho sin personbeste til 74,53 m, året etter nådde ho 75,48 meter ved eit stemne i Ostrava. Etter fjerdeplass i europameisterskapen 2012, presterte Klaas sitt livs lengste sleggjekast i OL-finalen i London. 76,05 meter heldt til femteplass i ei sylskarp tevling. Sidan enda ho på ein ny fjerdeplass i EM 2014 og på ein sjetteplass i VM 2015.
Discovery-ekspedisjonen
Utreise
«Discovery» forlét britisk farvatn den 6. august 1901 og nådde fram til New Zealand via Cape Town den 29. november etter å ha gjort ein avstikkar sør om 40 °S for å utføre magnetiske undersøkingar. Etter tre veker med dei siste førebuingane var skipet klart for reisa sørover. Då skipet la ut frå Lyttelton Harbour den 21. desember, til jubel frå store folkemengder, fall den unge matrosen Charles Bonner ned frå toppen av hovudmasta og omkom. Han hadde klatra opp for å kunne gjengjelde applausen frå publikum. Han vart gravlagt i Port Chalmers to dagar seinare.
Kathrin Klaas
Aktiv
I dei fleste år som aktiv sleggjekastar kom Klaas til å stå i skuggen av den eitt år eldre landskvinna Betty Heidler. Perioden 2007-18 vart Klaas tysk meister i 2014 og 2018, siste året etter at Heidler hadde lagt opp. Elles enda Klaas opp med åtte nasjonale sølvmedaljar i sleggjekasting.
Discovery-ekspedisjonen
Utreise
«Discovery» segla deretter sørover og kom til Cape Adare den 9. januar 1902. Etter ei kort ilandstiging og undersøking av restane etter leiren til Borchgrevink, heldt skipet fram langs kysten av Victoria Land. Ved McMurdo-sundet svinga «Discovery» austover mot land ved Cape Crozier. Her vart eit førehandsavtalt meldepunkt sett opp slik at eventuelle forsyningsskip kunne finne ekspedisjonen. Deretter følgde dei barrieren til det austlege ytterpunktet. Den 30. januar fekk dei stadfesta at det verkeleg var eit landområde aust for barrieren, slik Ross meinte. Området fekk namnet King Edward VII Land.
Dusj
Dei fleste norske heimar har anten eit enkelt dusjkabinett, dusj med forheng i badekar eller dusj med ein eller fleire vegger. Symjehallar og idrettsanlegg har dusjrom, med fleire dusjar.
Discovery-ekspedisjonen
Utreise
Den 4. februar gjekk Scott i land på barrieren og tok med ein observasjonsballong han hadde skaffa til luftundersøkingar. Ombord i denne steig han fort opp til ei høgde på 600 fot (180 m). Shackleton var med under ei andre oppstiging, men alt dei kunne sjå var den uendelege overflata på barrieren. Wilson noterte i si private dagbok at han syntes flygingane var «fullstendige galskap», og eksperimentet vart ikkje gjort på ny.
Winter Quarters Bay
Det fanst ingen dyktige skiløparar i gruppa, og berre Bernacchi og Armitage hadde noko erfaring med hundesledekjøring. Det første forsøket til mennene på å meistre desse teknikkane var lite oppløftande og stadfesta fordommane til Scott mot dei – han føretrekte menneskeleg trekkraft. Farane som dei uerfarne mennene vart stilt overfor under dei uføreseielege og ukjente tilhøva vart stadfesta då ei gruppe som returnerte frå ei avbroten prøvetur til Cape Crozier kom ut for ein snøstorm den 11. mars og stranda i ein isete skråning. Under eit forsøk på å finne ein tryggare stad sklei matros George Vince over kanten av eit stup og forsvann. Vince vart aldri funnen att, og ein kross med ei enkel innskrift som vart reist til hans minne står framleis på toppen av landtungen ved Hut Point.
I vintermånadene mai–august arbeidde forskarane i laboratoria sine medan andre klargjorde utstyr for oppgåvene den neste sesongen. Som avslapping spelte dei amatørteater og hadde lærerike aktivitetar i form av forelesingar. Shackleton redigerte avisa South Polar Times. Utandørsaktivitetane opphørte heller ikkje heilt. Det vart spelt fotball på isen, og dei planlagde magnetiske og meteorologiske observasjonane vart utført. Då vinteren gjekk mot slutten gjorde dei sledeturar for å teste utstyr og proviant i forkant av den planlagde ferda mot sør som Scott, Wilson og Shackleton skulle gjennomføre. Samstundes reiste ei gruppe, under leiing av Royds, til Cape Crozier for å legge igjen ei melding ved stasjonen der. På denne reisa oppdaga dei ein koloni med keisarpingvinar. Ei anna gruppe under leiing av Armitage utforska fjella i vest, og returnerte i oktober med dei første symptoma på skjørbuk i ekspedisjonen. Armitage la seinare skulda for utbrotet på Scotts «sentimentale motvilje» mot å slakte av dyr for kjøtet si skuld. Heile kosthaldet under ekspedisjonen vart raskt lagt om ved at hermetisk kjøtt vart erstatta med ferskt kjøtt, og dermed kom problema under kontroll.
Ferd mot sør
Den 2. november 1902 gav Scott, Wilson og Shackleton seg i veg med hundar og støttegrupper. Målet deira var «å nå så langt sør i ei rett linje på isbarrieren som me kan, nå polen om mogeleg, eller finne nytt land». Den første viktige milepålen vart nådd den 11. november då ei hjelpegruppe passerte Borchgrevinks sørlege rekord på 78°50'. Mangelen på erfaring med hundar vart derimot snart tydeleg, og framdrifta gjekk sakte. Etter at støttegruppene hadde returnert den 15. november, byrja gruppa til Scott å dele opp lasta og transportere halvparten før dei vendte tilbake og henta den andre halvparten. Dette medførte at dei måtte gå tre kilometer for kvar kilometer de hadde i framdrift sørover. Det vart gjort feil med hundeforet, og kombinasjonen av inkompetent handsaming og feil ernæring svekka hundane slik at Wilson vart tvungen til å slakte dei svakaste for å bruke kjøttet deira som fôr til dei andre.
Mennene leid òg. Dei sleit med snøblinde, frostskadar og symptom på tidleg skjørbuk, men dei heldt fram sørover parallelt med fjella i vest. Juledagen vart feira med doble rasjoner og ein Christmas pudding som Shackleton hadde spart for høvet, gøymd blant sokkane sine. Den 30. desember 1902 nådde dei sitt sørlegaste punkt ved 82°17'S, utan å ha forlate barrieren. Problema vart fleire på heimreisa då dei resterande hundane døydde og Shackleton kollapsa med skjørbuk. Wilson erkjente i dagboka si den 14. januar at «me har alle små symptom på skjørbuk». Scott og Wilson sleit seg vidare med Shackleton, som var ute av stand til å dra, gåande ved sidan av og tidvis liggande på sleden. Gruppa nådde til slutt skipet den 3. februar 1903 etter å ha dekt, inkludert etappane for å hente last. Dei brukte 93 dagar på reisa, og la dermed attende i snitt 10 mi kvar dag.
Forsyningsskipet når fram
Forsyningsskipet «Morning» nådde fram medan den sørlege gruppa var undervegs. Organisatorane til ekspedisjonen rekna med at «Discovery» slapp ut av isen tidleg i 1903, slik at det ville vere mogeleg for Scott å gjennomføre ytterlegare ekspedisjonar og målearbeid til sjøs før vinteren sette inn. Planen var at «Discovery» skulle returnere til New Zealand i mars eller april, for så å reise heim til England via Stillehavet, og fortsette dei magnetiske målingane undervegs. «Morning» skulle stå for eventuell assistanse som Scott måtte trenge under denne perioden.
Denne planen heldt ikkje sidan «Discovery» vart verande innefryst. Markham hadde venta dette, og kapteinen på «Morning», William Colbeck, brakte med seg eit hemmeleg brev til Scott der det vart gjeve løyve til å bli endå eitt år i isen. Når dette no var uunngåeleg gjorde nærværet til forsyningsskipet det mogeleg for at nokre ekspedisjonsmedlemmar kunne reise heim. Blant desse var rekonvalesenten Shackleton, som vart send heim mot sin vilje. Scott hadde bestemt at han «ikkje burde risikere ytterlegare vanskar i sin noverande helsetilstand». Historiane om ein konflikt mellom Scott og Shackleton stammer frå denne perioden, eller frå ei usemje ein trur dei hadde mellom seg på veg sørover, då dei to skal ha hatt ei hissig ordveksling. Nokre av desse opplysningane kom frå Armitage. Forholdet mellom han og Scott hadde brote saman, og etter at Scott, Wilson og Shackleton hadde gått bort, valde han å avsløre detaljer som sette Scott i eit dårleg lys. Andre vitner fortalte at Scott og Schakleton stort sett hadde eit godt forhold for ein periode; Shackleton møtte ekspedisjonen då han vendte heim i 1904, og skreiv seinare eit særs hjarteleg brev til Scott.
Andre år
Etter at vinteren 1903 var over førebudde Scott den andre store reisa til ekspedisjonen: klatringa av fjella i vest og utforsking av det indre av Victoria Land. Armitages rekognoseringsgruppe frå dei føregåande åra hadde lagt opp ei rute til ei høgde på 8,900 fot (2,713 m) før dei skulle gjere vendereis, men Scott ønskte å gå vestover frå dette punktet, og om mogeleg til den magnetiske sørpolen. Etter ein dårleg start på grunn av defekte sledar drog ei gruppe som omfatta Scott, Lashly og Edgar Evans ut frå «Discovery» den 26. oktober 1903. Då dei nådde toppen av ein stor isbre, som dei gav namn etter geologen i gruppa, Ferrar, nådde dei ei høgd på 7,000 fot (2,134 m) før dei vart tvungen til å bli i leiren i éi veke på grunn av ein snøstorm. Dette medførte at dei ikkje nådde toppen av isbreen før 13. november. Dei gjekk deretter vidare, forbi Armitages sørlegaste posisjon, og oppdaga polarplatået som dei vart den første gruppa til å vandre på. Etter at geologi- og støttegruppene hadde gjort vendereis, heldt Scott, Evans og Lashly fram vestover over den einsformige sletta i ytterlegare åtte dagar. Dei la bak seg ein avstand på ca. 150 miles (241 km) og nådde sitt vestlegaste punkt den 30. november.
Etter å ha mista navigasjonstabellane i ein storm under oppstiginga til isbreen, visste dei ikkje nøyaktig kvar dei var, og dei hadde ingen landemerker som kunne hjelpe dei med å bestemme posisjonen. Turen tilbake til Ferrarbreen vart gjort under forhold som avgrensa dei til noko meir enn 1,6 km per time. Dei var avhengige av at Scott navigerte etter tommelfingerregelane, samstundes som dei var i ferd med å gå tomme for proviant. Under nedstiginga frå breen fall Scott og Evans ned i ein bresprekk, eit fall som lett kunne fått eit fatalt utfall. Seinare oppdaga dei eit snøfritt område, eller tørr dal, eit sjeldan fenomen i Antarktis. Lashly skildra den tørre dalen som «ein glimrande stad for dyrking av småpoteter». Gruppa nådde «Discovery» den 24. desember etter ein rundtur der dei hadde tilbakelagt 700 mi på 59 dagar. Dagsgjennomsnittet på 14 mi på denne turen, med menneskeleg trekkraft, var langt betre enn det som vart oppnådd med hundar på ferda mot sør den føregåande sesongen. Dette styrkte Scott sine fordommar mot hundar ytterlegare. Polarhistorikeren David Crane kalla denne ferda mot vest for «ei av dei store ferdene i polarhistoria».
Fleire andre turar vart fullført under fråværet til Scott. Royds og Bernacchi gjekk i 31 dagar på barrieren i ei søraustleg retning, og observerte den jamne flata og gjorde ytterlegare magnetiske målingar. Ei anna gruppe hadde utforska Koettlitzbreen i sørvest, og Wilson hadde vore ved Cape Crozier for å observere keisarpingvinar på nært hald.
Andre forsyningsekspedisjon
Scott hadde håpa at «Discovery» var frigjort frå isen innan han kom tilbake, men ho satt framleis fast. Arbeidet med frigjeringa hadde byrja med issager, men etter tolv døgn med arbeid var det berre to parallelle kutt på 450 fot (137 m), og skipet låg framleis 20 miles (32 km) frå ope vatn. Den 5. januar 1904 kom forsyningsskipet «Morning» tilbake, denne gongen saman med «Terra Nova». Colbeck hadde klåre instrukser frå admiralitetet om at dersom «Discovery» ikkje kunne frigjerast frå isen innan ein bestemt dato, skulle skipet forlatast og utstyret bringast heim på dei to forsyningsskipa. Dette ultimatumet var eit resultat av at Markham var avhengig av at statskassen dekte kostnadane for denne andre forsyningsekspedisjonen, sidan ekspedisjonskassen var tom. Admiralitetet ville dekke kostnadene berre på eigne premissar.
Fristen som vart avtalt mellom dei tre kapteinane, var 25. februar, og det vart eit kappløp med tida for forsyningsskipa å nå «Discovery», som framleis satt fast i isen ved Hut Point. Som ei forsikring byrja Scott overføringa av sine vitskapelege prøver til andre skip. Eksplosivar vart brukt for å bryte opp isen og sagingen av isen vart gjenopptatt. Sjølv om forsyningsskipa mot slutten av januar var i stand til å nærme seg skipet, var «Discovery» framleis fast i isen ca. 3 km frå redningsmannskapa. Den 10. februar innsåg Scott at han måtte forlate skipet, men den 14. februar braut brått mesteparten av isen opp, og «Discovery» var endeleg i stand til å segle saman med «Morning» og «Terra Nova». Ei siste sprengladning fjerna den gjenverande isen den 16. februar. Dagen etter, etter at endå eit problem oppstod da ho sette seg fast på ein grunne, kunne «Discovery» sette kursen tilbake til New Zealand.
Heimkomst
Dei viktigaste geografiske resultata som vart oppnådd på ekspedisjonen, var oppdaginga av King Edward VII Land, klatringa av fjella i vest og oppdaginga av polarplatået, den første sledeturen på platået og barriereturen til ny sørleg rekord på 82°17'S. Naturen til Ross Island vart fastslått, Dei transantarktiske fjella vart kartlagt til 83°S, og posisjonar og høgder på meir enn 200 individuelle fjell vart utrekna. Mange andre objekt vart identifisert og namngjevne, og det var omfattande undersøkingar av kysten.
Det vart òg gjort funn av stor vitskapeleg tyding. Desse omfatta snøfrie tørre dalar i fjella i vest, kolonien med keisarpingvinar ved Cape Crozier og vitskapelege bevis på at isbarrieren var ein flytande isbrem. Eit fossilt blad oppdaga av Ferrar, hjelpte med å påvise Antarktika sitt forhold til superkontinentet Gondwana. Tusenvis av geologiske og biologiske prøvar vart samla og nye marine artar vart identifisert. Plasseringa av den magnetiske Sørpolen hadde òg vorte kalkulert med ein rimeleg nøysemd.
Eit generelt bifall frå marinen sin hydrograf-sjef (og tidlegare motstandar av Scott) Sir William Wharton over dei vitskapelege resultata var oppmuntrande. Nøysemda av dei meteorologiske dataa var derimot omstridd i vitskapelege krinsar, og vart kritisert av blant andre presidenten i Physical Society of London, Dr Charles Chree. Scott forsvarte arbeidet til ekspedisjonen, men privat innrømte han at papirarbeidet til Royds hadde vore «frykteleg sjuskete».
Det at dei ikkje unngjekk skjørbuk var eit resultat av medisinsk uvitskap om årsakene til sjukdommen heller enn ekspedisjonen si skuld. På den tida var det kjent at eit kosthald som bestod av ferskt kjøt kunne gje ein kur, men ikkje at mangel på det var ei årsak. Dermed vart ferskt selkjøtt teke med på reisa sørover «i tilfelle me finn oss sjølv angripne av skjørbuk». Under Nimrod-ekspedisjonen i 1907–09 hadde Shackleton unngått sjukdommen gjennom eit forsiktig kosttilskott, som bestod av mellom anna ekstra pingvin- og selkjøtt. Likevel hadde løytnant Edward Evans nesten døydd i løpet av Terra Nova-ekspedisjonen i 1910–13, og skjørbuk var spesielt øydeleggande for Rosshavsgruppa i 1915–16. Det vart verande ein fare frem til årsakene vart fastslått rundt 25 år etter Discovery-ekspedisjonen.
Etterspel
Scott fekk permisjon frå marinen for å skrive den offisielle ekspedisjonsutreiinga, The Voyage of the Discovery, som vart publisert i 1905 og selde godt. Scott si utreiing i boka om samanbrotet til Shackleton på veg nordover mot «Discovery» førte derimot til usemje mellom dei to. Usemja stod spesielt om versjonen til Scott av i kva grad følgjesveinen hans hadde vorte frakta på sleden. Implikasjonen var at samanbrotet til Shackleton hadde årsaka den relativt lite imponerande sørlege rekorden.
Discovery-ekspedisjonen vart starten på den antarktiske karrieren for fleire personar som vart trufaste deltakarar og leiarar for ekspedisjonar i dei komande femten åra. Bortsett frå Scott og Shackleton vendte Frank Wild og Ernest Joyce frå nedre dekk gjentekne gonger tilbake til isen, tilsynelatande ute av stand til å kome seg tilbake til eit normalt liv. William Lashly og Edgar Evans, følgjesveinane til Scott på reisa vestover i 1903, allierte seg med dei framtidige planane til leiaren og vart hans faste sledepartnarar. Tom Crean følgde både Scott og Shackleton på seinare ekspedisjonar. Løytnant «Teddy» Evans, førsteoffiser på forsyningsskipet «Morning», starta å legge planer for ein eigen ekspedisjon før han vart med på laget til Scott i 1910.
Kort tid etter at han tok opp att oppgåvene sine i marinen avslørte Scott at han hadde intensjon om å vende tilbake til Antarktis ovanfor Royal Geographical Society, men informasjonen vart ikkje offentleggjort på dette stadiet. Shackleton kom Scott i forkjøpet då han tidleg i 1907 annonserte sine planer om å leie ein ekspedisjon med dei to målsettingane om å nå både den geografiske og den magnetiske sørpolen. Under press gjekk Shackleton med på ikkje å arbeide frå McMurdo-sundet, sidan Scott hevda det var hans arbeidsområde. Shackleton var derimot tvungen til å bryte dette løftet sidan han ikkje var i stand til å finne ein annan trygg landingsstad. Ekspedisjonen hans var særs vellukka. Framstøyten mot sør enda ved 88°23', mindre enn 100 geografiske miles frå Sørpolen, og gruppa i nord nådde punktet for den magnetiske Sørpolen. Shackleton sitt avtalebrot førte derimot til at forholdet til Scott vart langt verre, og Scott avviste sin tidlegare følgjesvein som ein løgnar og ein kjeltring.
Scott sine planar vart etter kvart ein realitet – ein omfattande vitskapeleg og geografisk ekspedisjon med erobringa av Sørpolen som hovudmålet. Scott var ivrig etter å unngå amatørstempelet som hadde vore knytt til det vitskapelege arbeidet på Discovery-ekspedisjonen. Han utnemnde Edward Wilson som sin viktigaste vitskapsmann, og Wilson valde ut eit erfarent mannskap. Ekspedisjonen sette av stad i juni 1910 i «Terra Nova», eit av forsyningsskipa under Discovery-ekspedisjonen. Åtkomsten til Antarktis samstundes med Amundsen sin norske ekspedisjon kompliserte programmet til ekspedisjonen og det påfølgjande kappløpet om Sørpolen. Amundsen si gruppe nådde Sørpolen 14. desember 1911, og returnerte trygt heim. Scott og fire følgjesveinar, inkludert Wilson, nådde Sørpolen 17. januar 1912; alle fem omkom på heimreisa.
Graslauk
Graslauk (Allium schoenoprasum) er ein art i laukslekta i påskeliljefamilien. Arten har ei nordleg sirkumpolar utbreiing, det vil seie at ein kan finne den rundt heile den nordlege halvkula. Innom utbreiingsområdet er arten mangeforma og det er gjort flerie forsøk på å dele arten inn i underartar og varietetar, men det har vist seg vanskeleg å skilje ut grupper med unike særtrekk.
Skildring
Graslauk varierer i utsjånad og eit par varietetar blir tradisjonelt seld i Norden, som alvargraslauk (var. alvarense Hyl.), sibirgraslauk (var. sibiricum (L.) Hartm.), og hovudvarieteten vanleg graslauk (var. schoenoprasum).
Ein liknande art som ofte blir dyrka er kinesisk graslauk (A. tuberosum) som har ein mild smak av kvitlauk. Den har ikkje holrom inne i blada og har kvite blomstrar, og er ikkje i særskilt nært slekt med graslauken.
Bruk
På graslauk er det blada som blir nytta som krydder. Desse blir anten nytta ferske eller tørka. Blada blir klipt opp i passande lengder på nokre millimeter og blir sett til salatar, eggerøre og til ulike silderettar, og for å lage farge og smak strødd over matrettar som kokt potet og på smørbrød.
Nokre underartar og varietetar
Inndelinga er vanskeleg sidan det finst ei lang rekke mellomformer. Det er derfor ingen endeleg strikt vitskapleg klassifikasjon, men meir eit forsøk på å systematisere materialet. Likevel veks somme innanfor eit naturleg avgrensa område.
Sortar
Mange sortar blir dyrka i hagar og i jordbruket.
Andre sorter er 'Dominant', 'Fitlau', 'Grovbladig, 'Hammenhögs Special', 'Kirdo', Mellanfin', 'Netherbyres Dwarf', 'Polycross', 'Polyvert', 'Silver Chimes', 'Vanlig' og 'Wilan'.
Papágou
Papágou (gresk Παπάγου) er ein tidlegare kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Papágou inngår frå 2011 i kommunen Papágou-Kholargós i periferieininga Nord-Aten i periferien Attikí.
Gullkvefsar
Gullkvefsar (Chrysididae) er ein familie broddkvefsar med meir enn 2 500 kjende artar. Artane er spesialiserte snyltarar på andre kvefsar.
Vatikanpalasset
Palasset er eit samansett kompleks av bygningar som omfattar leilegheitene til paven, hovudkontora til den katolske kyrkja, ei mengd kapell, Vatikanmusea og Vatikanbiblioteket. Totalt er det over 1 000 rom, der dei mest berømte er Det sixtinske kapellet med freskar av Michelangelo og Rafaels stansar med freskar av Rafael.
Gullkvefsar
Gullkvefsar er varmekjære og søkjer gjerne til varme område med direkte solljos.
Artar
Per 2016 er desse 37 artane registrerte i Noreg:
Vatikanpalasset
Palasset blei bygd på 1200-talet, men paven flytta ikkje inn før i 1377 eller 1378. Palasset blei påbygd, pussa opp og utvida mykje på 1400- og 1500-talet.
Julius Nyerere internasjonale lufthamn
Historie
Den tyske koloniregjeringa bygde den første flyplassen i Tanganyika i Kurasini sør for Dar-es-Salaam i 1918. Den fekk namnet Mkeja lufthamn.
Vatikanpalasset
Pave Frans har førebels ikkje flytta inn i Vatikanpalasset, men har føretrekt å bli verande buande i Domus Sanctae Marthae der han har budd sidan konklavet som valde han. Han planla likevel å bruka kontora i Vatikanpalasset.
Craig Huxley
Craig Huxley, òg kjend som Craig Hundley ) er ein USA-amerikansk skodespelar, oppfinnar og musikar. Han leia tre album gjevne ut av Pacific Jazz Records seint i 1960-åra.
Trollmann
Trollmann, trollkar eller trollkall er nemningar for ein mann som ein meiner kan utføra trolldom. Den kvinnelege motparten er trollkjerring eller heks. Det finst førestillingar om trollmenn i ei rekkje kulturar, og dei opptrer i ulike roller i litteraturen. Nokre kjende oppdikta trollmenn er mellom anna Merlin i kong Artur-soga, Gwydion frå walisisk mytologi, og Harry Potter i Harry Potter-universet frå moderne litteratur.
Tradisjonar
I mange ulike samfunn finst eller har det vore førestillingar om at visse menn kan utføra trolldom. Dette kan vera knytt til ein utbreidd religion eller folketru, som sjamanisme eller animisme, eller eksistera på sida av ein religion som ikkje godtek trolldom, som kristendom eller islam. I europeisk tradisjon finst til dømes Svarteboka, ei samling oppskrifter på lækjemiddel og magiske formular tilskrivne Cyprianus, ein trollmann i nokre tradisjonar. Under hekseforfølgingane i Europa blei også ein god del menn drepne som trollmenn.
Raudskjor
Raudskjor kan syna til:
Craig Huxley
I 1967 spelte han nevøen til kaptein Kirk i Star Trek-episoden «Operation Annihilate!». Året etter spelte han ei anna rolle i episoden «And the Children Shall Lead». Som barn spelte han òg på TV i Kung Fu, The Flying Nun og Bewitched.
Huxley fann opp eit musikkinstrument – ei vidareutvikling av blaster beam i aluminium – på 1970-talet. Designet hans vart patentert i 1984. Instrumentet vart brukt i lydsporet til Star Trek: The Motion Picture, og Huxley spelte instrumentet på musikken til 10 Cloverfield Lane.
Kolodkinhøgda
Kolodkinhøgda er eit fjell i Antarktis på 2525 moh. som ligg 1,5 nautiske mil (2,8 km) søraust for Pinegintoppen i Søre Petermannkjeda i Wohlthatmassivet. Det vart oppdaga og kartlagt frå flyfoto av Den tyske antarktisekspedisjonen, 1938–39 og seinare kartlagt frå flyfoto og landmålingar gjort av den norske antarktisekspedisjonen, 1956–60. Fjellet vart kartlagtt på ny av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen, 1960–61, og kalla opp etter Kolodkin, som teikna skipa til Bellingshausen, «Vostok» og «Mirnyj».
Julius Nyerere internasjonale lufthamn
Historie
Ein annan flyplass kjent som Dar es Salaam lufthamn Terminal I vart bygd i Ukonga vest for byen då den første ikkje lenger kunne møta behovet. Denne vart utvida og ein byrja bygga ein ny terminalbygning i 1979. Han vart offisielt opna av Julius Nyerere i oktober 1984.
I oktober 2005 vart Dar es Salaam International Airport (DIA) omdøypt til Mwalimu Julius Kambarage Nyerere International Airport. Tilsaman 3,5 millioner passasjerar nytta flyplassen i åra 1980-2004; eit snitt på  2 770 passasjerar per dag.
I november 2006 vart namnet på flyplassen endra igjen til Julius Nyerere International Airport (JNIA). I 2006 vart flyplassen nytta av 1 249 419 passasjerar
Siin või sealpool maad
«Siin või sealpool maad» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
Riksväg 71
Riksväg 71 i Sverige går på strekninga Borlänge – Malung – Sälen – Norskegrensa. På delen Borlänge-Djurås går vegen saman med riksväg 70. Vegen er sidan 2008 nasjonal stamveg mellom Malung og Borlänge.
Standard og planar
Vegen er landsväg på heile strekninga, med smale vegkantar. Vegen er Svealands høgstliggande nummerskilta veg med rundt 760 m over havet.
Strekket Dala-Järna–Vansbro skal utbetrast, byggstarten blir ca 2016. Dette prosjektet har komme til på grunn av E16-prosjektet og er ikkje utreidd av Vägverket enno (2009).
Det finnast planar for ei ny omkøyring utanom Limedsforsen, der ein detaljert arbeidsplan er utarbeidd, men ingenting er kjent om tidsplanen. Ei forstudie om ei ny omkøyring förbi Yttermalung er òg gjort.
Strekninga Malung–Borlänge kjem til å bytte namn til E16, sjå artikel E16.
Historie
Riksväg 71 vart i 1962 vegnamnet på strekninga (Borlänge–)Djurås–Malung. Samstundes fekk strekninga Malung-Sälen-Särna namnet Länsväg 297. Før det fantest Länsväg 250 Köping–Ludvika–Björbo–Vansbro–Malung–Sälen–Särna, samt Länsväg 246 Djurås–Björbo. Rundt år 2000 vart riksväg 71 forlenga over Sälenfjällen til den norske grensa. Dette strekket var før det sekundär länsväg.
Vegen Djurås-Sälens samhälle følgjer i hovudsak same vegstrekning som på 1940-talet, utanom ved Björbo (truleg 1990-tal ) og Äppelbo (truleg 1980-tal ). Vegen over Sälenfjällen er bygd på 1960-talet, forutan nærast grensa der vegen er frå rundt 1990. Det var heilt veglaust før det vest for Sälens samhälle.
Skeise-NM 1981 i firkamp
Noregsmeisterskapen på skeiser 1981 i firkamp for menn vart avvikla på Kongsvinger helga 31. januar og 1. februar. Kay Stenshjemmet frå Rælingen SK vart norsk meister i firkamp for fjerde og siste gong.
NM på skeiser 1981
<br style="clear:both;" />
500 meter
<br style="clear:both;" />
5000 meter
<br style="clear:both;" />
10000 meter
<br style="clear:both;" />
Blendingsgardin
Blendingsgardin er ei gardin som har som føremål å hindre lys i å sleppe ut av vindauget (til skilnad frå vanlege gardiner, som hindrar lys frå å kome inn, eller innsyn). Blendingsgardiner var påbodne under andre verdskrigen i alle vindauge der ein hadde lys i rommet innanfor. Slike påbod vart utskrive i alle land som var rørt av krigen, medan eksempelvis Sverige som nøytralt land ikkje hadde noko tilsvarande.
Grunnen til påbodet om mørklegging var at nattleg flynavigasjon over landet skulle gjerast mest mogleg vanskeleg ved at ein fjerna alt lys i tettbygde strøk og langs vegar. Òg det vesle som var av lovleg biltrafikk vart rørt ved at hovudlysa vart blenda av med limband eller måling slik at berre ei stripe lys kom ut.
Militærvesenet har i praksis følgt dette opp ved at militære køyretøy har blendingshetter til hovudlysa som vert brukt ved feltøvingar.
Blendingsgardinene i bruk under krigen kunne vera ulikt utforma, men måtte vera lystette. I praksis skaffa dei fleste seg rullegardiner av tjukt svart papir med breidd litt over vindaugsopninga. Kvaliteten på papiret var så som så, så litt utskifting og reparasjon vart naudsynt etter ei tid. Blendingsreglane var leitte å kontrollera, og brot resulterte i ubehageleg besøk av myndigheitene.
Etter at andre verdskrigen var over 8. mai 1945 kunne ein kasta blendingsgardinene. Då vart det i mange norske byar arrangert ein «felles bålfest», der folk kunne koma med blendingsgardinene sine til torga i byen eller ein annan open plass der gardina vart brunne til allmenn jubel.
Unger Island
Unger Island er ei lita, isfri øya i Antarktis som ligg 6,5 km søraust for Cape Hooker. Ho er den vestlegaste av Lyall Islands.
Ho vart opphavleg kartlagd i 1960-åra frå landmålingar og fotografri teken av av US Geological Survey (USGS). Ho er kall opp etter løytnant Pat B. Unger, USNR, militærlege ved Little America V i 1957.
Urban kultur
Urban kultur eller bykultur viser til oppførsel, levemåtar og kultur knytt til livet i byar frå ulike delar av verda og historia.
Med ei snever tyding av ordet «kultur» kan omgrepet femna om ulike kulturuttrykk som på ulike vis har oppstått i, går føre seg i eller på anna vis er knytte til byen. Større hendingar, som marknader, festivalar, høgtider og større offisielle seremoniar, har vore knytt til byar sidan oldtid og mellomalder. Store slott og sakralbygg kan vera sentrale og ved nokre høve tena som utgangspunkt for ein by. Særskilde byggje- og landskapsformer har også oppstått i byar, frå tettbygde som slumområde, bygardar og skyskraparar til opne byrom som avenyar, plassar og offentlege parkar. I moderne tid oppstod nye stader for handel og kultur i byar, som kaféar, kjøpesenter, teater, museum og salongar for kunst og konversasjon. Byar har vore ein særskild inspirasjon for visse sjangrar som flaneri, flanørromanar, hardkokt krim, film noir og hip-hop.
Sosiologiske teoriar om urban kultur
Byforsking til eit stykke inn på 1900-talet såg gjerne for seg at det fanst ei autentisk form for urban kultur. I The City (1921) skilde Max Weber mellom «oksidentale» (vestleg) og «orientale» (austleg) urbanisme. Dei fem trekka som kjenneteikna eit bysamfunn, meinte han, var eit vern rundt byen, ein marknad, eit eige rettssystem, eit samband av organiserte byborgarar og nok sjølvstyre for borgarane til å velja leiarane sine. Tilsvarande la Henri Pirenne fram to hovudtrekk han meinte var grunnleggjande for byutvikling i mellomalderen i Medieval Cities (1925): Eit borgarskap som fekk rikdom og politisk makt gjennom handel, og ei organisering av bybuarar som frigjorde byen frå føydal eller religiøs kontroll. Begge definisjonane bygde på europeisk byutvikling og ekskluderte andre typar bysamfunn; i Weber sitt tilfelle passa berre byar i Nord-Europa og Italia i eit visst tidsrom inn i modellen.
Chicagoskulen i sosiologi var grunnleggjande for utviklinga av urban sosiologi, og bygde på forsking i amerikanske byar tidleg på 1900-talet. Ein representant som Robert Redfield meinte urban kultur nødvendigvis var upersonleg, heterogen og sekulær. I «The Folk Society» skilde han denne typen kultur frå mindre samfunn han kalla «folk community». Han hevda at urbanisering der folk flytta frå slike små samfunn til storsamfunn ville føra til kulturell oppbrot med aukande sosiale patologiar som alkoholisme, kriminalitet, einsemd og skilsmisse.
Gideon Sjoberg innførte eit vidare geografisk og historisk perspektiv for forståinga av urban kultur. I The Preindustrial City, Past and Present (1960) delte han verdas byar inn i før-industrielle og industrialiserte ut frå kva teknologi dei hadde. Til forskjell frå det oppstykka samfunnet skildra over, meinte han at nabolag i før-industrielle byar hadde sterke personlege band som bygde på familie, etnisitet og religiøst tilhøyre. Sjølv om forståinga av urban kultur med dette blei utvida, utgjorde ho ei grov generalisering der til dømes europeiske bystatar frå tidleg moderne tid ikkje passa inn.
Eva Twardokens
Eva Twardokens er ein USA-amerikansk tidlegare skirennar frå Reno i delstaten Nevada som vann bronsemedaljen i storslalåm under alpint-VM 1985.
Aktiv
Twardokens overraska stort då ho rann inn til bronse i storslalåm under VM i alpine greiner 1985 i Bormio. I dei komande verdsmeisterskapane og vinterleikane 1992 og 1994 plasserte ho seg stadig vekk mellom dei ti beste i enkelttevlingar, ikkje mindre enn ti gongar var ho mellom dei ti beste.
Også i verdscupen i alpine greiner makta ho berre sjeldan å sikre seg plass på sigerspallen. Andreplassar i super-G i 1985 og i storslalåm i 1991 var det beste ho oppnådde.
Twardokens la opp i 1995.
Kurasini
Kurasini er eit administrativt område i Temeke i Dar-es-Salaam-regionen i Tanzania. Etter folketeljinga i 2002 hadde området 34 501 innbyggjarar.
Dar-es-Salaam hamn ligg i Kurasini. Oljeterminal her tek imot all råolje til Zambia. Olja vert send gjennom røyrleidningen Tazama til oljeraffineriet i Ndola nord i Zambia. Dette raffineriet forsyner òg Rwanda og Burundi med olje og bensin.
Kevin Borg
Kevin James Borg, kjend som Kevin Borg er ein maltesisk songar. Han bur og arbeider i Sverige, der han òg vart kjend etter at han vann Idol 2008.
Karriere
I 2006 deltok han i den maltesiske nasjonale finalen i Eurovision Song Contest med songen «You're My Dream», og kom på åttandeplass. Året etter deltok han igjen med songen «Whenever», og kom på fjerdeplass.
I 2006 og 2007 prøvde han å få representere Malta i Eurovision Song Contest, men vann ikkje den nasjonale finalen.
Hausten 2008 deltok han og vann Idol 2008. Han vann med vinnarsongen «With Every Bit of Me» med 76 prosent av røystene.
Debutalbumet hans vart utgjeve i mars 2009. Same vår var han også på turnè i Sverige. 10. juni 2009 song Borg både den maltesiske og den svenske nasjonalsongen før ein VM-kamp i fotball mellom Sverige og Malta på Gamla Ullevi i Göteborg. Seinare i 2009 spelte han hovudrolla i den svenske oppsettinga av High School Musical på Göta Lejon. Seinare var han også med på Allsång på Skansen, der han mellom anna song songar frå High School Musical, saman med Caroline Johansson Kuhmunen. Hausten 2011 hadde han rolla Danny i musikalen Grease på Kristianstad Teater med Underhållningspatrullen.
Fotball
Borg spelte ei stund fotball i klubben Floriana FC som ligg i den høgaste divisjonen av maltesisk fotball.
NM i friidrett 1976
Noregsmeisterskapen i friidrett 1976, hovudmeisterskapen, vart avvikla i Askim dagane 13.-15. august 1976. Meisterskapen omfatta 19 tevlingar for menn og 13 for kvinner.
For fjerde året i rad gjekk kongepokalen for kvinner til Grete Waitz, og for andre gong eit vinnarløp på 1500 meter. Høgdehopparen Leif Roar Falkum vart tildelt sin tredje kongepokal.
100 m
<br style="clear:both;" />
200 m
<br style="clear:both;" />
400 m
<br style="clear:both;" />
1500 m
<br style="clear:both;" />
5 000 m
<br style="clear:both;" />
10 000 m
<br style="clear:both;" />
110 meter hekk
<br style="clear:both;" />
400 m hekk
<br style="clear:both;" />
3 000 m hinder
<br style="clear:both;" />
1000 meter stafett
<br style="clear:both;" />
Høgdehopp
<br style="clear:both;" />
Perfeksjon
Perfeksjon, at noko er perfekt, viser til noko som er fullkome eller fullstendig, og som ikkje har behov for å betrast. Det finst mange ulike idear om perfekte skapnader, samfunn og ting, og emnet er blitt handsama innan filosofi av mellom andre Aristoteles, Aquinas og Leibniz.
Fearful Heart
«Fearful Heart» er ein song av den estiske musikkgruppa MiaMee frå 2014. Songen er skriven av Liina Saar og Liisi Koikson.
NM i friidrett 1976
Stavhopp
<br style="clear:both;" />
Fearful Heart
«Fearful Heart» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
NM i friidrett 1976
Lengdehopp
<br style="clear:both;" />
Kulestøyt
<br style="clear:both;" />
Diskoskast
<br style="clear:both;" />
Sleggjekast
<br style="clear:both;" />
100 meter
<br style="clear:both;" />
800 m
<br style="clear:both;" />
3 000
<br style="clear:both;" />
100 m hekk
<br style="clear:both;" />
Spjutkast
<br style="clear:both;" />
Umm Bab
Umm Bab er ein busetnad i Qatar i kommunen Al Rayyan. Han brukte å vere ein del av Al Jemailya kommune før denne kommunen vart slått saman med Al Rayyan. Umm Bab er også kjend som «Palmestranda», på grunn av ei lita gruppe palmar som står på stranda her.
Namnet på busetnaden kjem frå den lokale geografien og tyder «mor til porten». «Porten» syner til ein smal veg eller opning i området mellom to små åsar. I folketeljinga i 2010 hadde staden litt ove 6 000 innbyggjarar.
Historie
I 1948, kort tid etter oljeboringa byrja i Dukhan, vart det bygd ein landsby like sør for Umm Bab for å huse arbeidarar for Qatar Petroleum og lokale innbyggjarar i Umm Bab. Same året vart det bygd ein veg frå Umm Bab til Dukhan.
Industri
Umm Bab er ein av berre to stader i Qatar der det finst store mengder kalkstein og leire som lett kan hentast ut. Den andre staden er Umm Salal. I 1965 vart derfor Qatar nasjonale sementselskap oppretta i området. Den første sementen vart laga i 1969 og fabrikken fekk vatn frå Rawdat Rashed og oljeforsyning frå Dukhan.
This Flight Tonight
«This Flight Tonight» er ein song av Joni Mitchell frå albumet Blue i 1971. Det skotske hardrockbandet Nazareth gav ut songen på singel i 1973 og fekk ein hit.
Rita Kirst
Rita Kirst, opphavleg Rita Schmidt, er ein tysk tidlegare høgdehoppar som representerte Aust-Tyskland. Ho vann øvinga i tre innandørs-EM, utandørs vart ho nummer 4 i tre EM på rad. Schmidt vart fødd i ein landsby i Sachsen-Anhalt som no er riven.
This Flight Tonight
Originalinnspelinga
Joni Mitchell skreiv og gav ut songen i 1971 på albumet sitt Blue. Songen fortel om at Mitchell angrar på at ho drog frå kjærasten sin på eit fly og ynskjer å kome attende. Songen kom òg ut som B-sida til singelen hennar «Carey».
Rita Kirst
Aktiv
Frå 1967 til 1972 vart Rita Schmidt årleg austtysk meister i høgdehopp, i 1975 tok ho sitt sjuande nasjonale meisterskapsgull. Perioden 1968 til 1974 vann ho tre gongar; 1968, 1969, 1972, høgdetevlinga i den europeiske hallmeisterskapen, i 1970 og 1974 enda ho på tredjeplassen i hall-EM.
This Flight Tonight
Nazareth-versjonen
Det skotske hardrockbandet Nazareth omarbeidde songen i 1973 og gjorde han meir mektig. Songen vart ein hit i Canada og Tyskland (der han gjekk til topps) og i Storbritannia. Innspelinga vart produsert av Roger Glover. Singelen nådde 11. plassen på den britiske singellista i november 1973. Bandet spelte inn songen på ny i 1991 for albumet No Jive.
Elu
«Elu» (estisk for Livet) er ein song av den estiske musikkgruppa Maltised frå 2014. Songen er skriven av Jakko Maltis.
«Elu» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
This Flight Tonight
Nazareth-versjonen
Nancy Wilson sa at gitarriffet på Nazareth-versjonen av «This Flight Tonight» inspirerte til riffet på Heart-songen «Barracuda».
Rita Kirst
Aktiv
Schmidt deltok i Sommar-OL 1968 og vart nummer 5, same plasseringa fekk ho òg i Sommar-OL 1972. Under europameisterskapen 1969 stoppa alle dei fire beste kvinnelege høgdehopparane med 1,83 m som best, Schmidt tok høgda i tredje forsøk og vart den einaste som enda utan medalje. To år seinare hoppa Schmidt like høgt i Helsinki-EM og vart på ny nummer 4. Også i den neste europameisterskapen, i Roma i 1974, kom ho på fjerdeplass, då med 1,89 m, jamhøgt med Sara Simeoni som sette italiensk landsrekord og kneip bronsemedaljen.
Rita Kirst svinga seg over 1,92 meter ved eit innandørs-stemne i Sofia vinteren 1974. Våren 1976 hoppa ho 1,90 m i Dresden.
Vegetation Island
Vegetation Island er ei smal øy som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) nord for Inexpressible Island og like vest for Northern Foothills, langs kysten av Victoria Land. Ho vart oppdaga av Northern Party i Terra Nova-ekspedisjonen, 1910–13, som namngav ho fordi steinane her var tett dekte av lav.
Picabo Street
Picabo Street er ein USA-amerikansk tidlegare skirennar frå Idaho som vart verdsmeister i utfor ved VM i alpine greiner 1996, og olympisk meister i super-G under Vinter-OL 1998. I alt vann ho fem VM- og OL-medaljar i tida 1993-98.
Aktiv
Street tok sølvmedaljen i kombinasjonen i VM i alpine greiner 1993 i Morioka. Året etter sikra ho seg ein ny sølvmedalje då ho i Kvitfjell vart nummer to i utforrennet under dei olympiske leikane på Lillehammer. På Kvitfjell vart ho slått av tyske Katja Seizinger, to år seinare var rollene omsnudd. Under verdsmeisterskapen 1996 i Sierra Nevada i Spania vann Street utforrennet framfor Seizinger, i tillegg fekk den amerikanske kvinna bronsemedaljen i super-G-øvinga. Under vinterleikane 1998 i Nagano vann Street olympisk gullmedalje i super-G med minst mogleg margin, ho fekk tida 1.18,02 medan austerrikske Michaela Dorfmeister vart klokka inn på 1.18,03. I OL-utforen vart Street nummer seks.
Street vann ni renn i verdscupen i alpine greiner, alle saman i utfor. Alle sigrane kom i tida desember 1994-februar 1996, den siste kom i Narvik og på skotårsdagen. Begge desse sesongane, 1995 og 1996, vann ho FIS-pokalen som beste kvinnelege utforrennar.
Ho heldt det gåande til Vinter-OL på amerikansk grunn i 2002, utan å oppnå suksess.
«Celebrity Solstice»
«Celebrity Solstice» er eit cruiseskip ått av Celebrity Cruises. Skipet vart bygd ved Meyer Werft GmbH i Tyskland.
Niels Ødegaard
Niels Ødegaard var ein norsk avisredaktør og politikar for Det norske Arbeidarparti og Norges Kommunistiske Parti. Han var sjefredaktør i Ny Dag, ordførar i Gjøvik 1922-40 og 1945-67, stortingsrepresentant 1934-45.
Liv og gjerning
Ødegaard var son til ein skomakar. Sjølv arbeidde han i eit trykkeri frå 1906 til -09 og der etter var han sekretær i O. Mustad & Søn til 1911. Dei to neste åra gjekk han Elverum lærerskole, uteksaminert 1913. Perioden 1913-19 var han lærar både i Gjøvik, Tyldalen, Fluberg og Vardal.
Frå 1919 til 1924 var Ødegaard sjefredaktør i Arbeidarparti-avisa Ny Dag. Då Det norske Arbeidarparti vart splitta hausten 1923 og Norges Kommunistiske Parti vart danna, fylgde partimedlemene på Gjøvik utbrytarane over i NKP. Ødegaard melde seg ut av Norges Kommunistiske Parti året etter og inn i Arbeidarpartiet. Han fekk jobb i nyetablerte Opland Arbeiderblad, og frå 1926 var han sjefredaktør i den avisa. Under okkupasjonen byrja han som disponent for A/S Hunton Bruk, ei stilling han hadde til 1961.
Ødegard var medlem i Gjøvik kommunestyre frå 1919. Etter det neste kommunevalet var han ordførar i byen frå 1922 til han måtte gå av etter okkupasjonen av Noreg i 1940. I mai 1945 tok han over ordførarombodet att, ein posisjon han hadde til ut året 1967. Elles hadde Ødegaard ei sentral rolle også på andre felt i Gjøvik. Han var styreleiar i fleire lokale bedrifter, så som Gjøvik Støperi og mek. Verksted, Gjøvik Skifabrik, Gjøvik Auto og Byggeleverandøren. Ei tid var han også styremedlem i Norges Industriforbund. Den økonomiske politikken han førte vart kalla ødegaardianisme, ei form for blandingsøkonomi.
Periodane 1934-36 og 1937-45 representerte Ødegaard kjøpstadene Hamar, Kongsvinger, Lillehammer og Gjøvik på Stortinget, vald for Arbeidarpartiet. I den fyrste valbolken var han sekretær i Protokollkomiteen, sidan i Sosialkomiteen.
Ødegaard vart utnemnd til heidersborgar av Gjøvik i 1967 og eit monument av han vart reist i 1972.
Golvteppe
Golvteppe er flate matter i tekstil, for det meste til bruk på golv.
Golvteppe finst som metervare (løparar), som teppe og matter, eller som fliser for å dekka eit heilt golv. Føremålet kan vera dekorativt, eller å skåna det underliggande golvet mot slitasje. Heildekkingstekstilar («vegg til vegg») vil ofte òg gje eit lunare miljø, samstundes som det held fast støv som elles ville flyge rundt.
I førre hundreåret var det vanleg at ein samla opp slite tøy, som klesplagg og sengetøy, som seinare vart rive til strimlar. Desse vart så vovne til lange golvløparar (filleryer) etter oppgjeve lengdemål. Disse kunne verta rulla saman og hengde ut til lufting og støvbanking, eventuelt vasking.
Slitasjeutsette stadar som trapper og gangar vart ofte utstyrte med løparar av grov hamp- eller jutevev.
I staden for filleryar kunne ein sjå knytte teppe, der dei finaste kom frå Persia og områda rundt, medan mange vart framstelte industrielt i Belgia, England eller Frankrike.
Nyare byggteknikk, med store betonggolv, førte til at golvfilt vart meir vanleg, spesielt i offentlege miljø som skular og kontor. I tillegg til å gje ei mjukare gangflate, verka filten òg støydempande. Bruken er vorten mindre med tida ettersom flekkar var vanskelegare å få vekk, og ein hadde dårleg kontroll med kva som var mellom fibrane.
Semafor
Semafor (av gresk sema, 'teikn',  og ferein, 'å bera') er eit system for kommunikasjon over lengre avstandar med fri sikt ved hjelp signalflagg som ein held i hendene eller har på ein stolpe med tilsvarande rørlege armar. Stillinga til dei to armane står for ulike bokstavar, tal og andre teikn.
På faste signalstasjonar var det mogeleg å bruke lys, slik at ein òg fekk til også å sende om natta, men då vart det heller nytta morse eller blink. Bruk av slike signalstasjonar var mykje brukte omkring 1800-talet, med fleire system i bruk.
Znamenskiy Island
Znamenskiy Island er ei høg, nesten rund, isdekt øy som ligg i Rennick Bay like nord for enden av Rennickbreen. Ho vart kartlagd av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen i 1958 og kalla opp etter den sovjetiske hydrografen K.I. Znamenskij (1903–41).
Songen The Man Who Sold the World
«The Man Who Sold the World» er ein song av David Bowie. Songen er tittelsporet på det tredje studioalbumet hans, gjeven ut i USA i november 1970 og i Storbritannia i april 1971. Songen har vorte spelt inn av mange andre artistar, mellom andre Lulu, som nådde tredjeplassen i Storbritannia med songen i 1974 og Nirvana som spelte songen i 1993 for MTV Unplugged og introduserte songen for eit nytt publikum.
Songen vart omarbeidd av Bowie med ei kraftig basslinje, güiro som perkusjon og ein langt mørkare stemning for konsertane hans i 1995 og 1997, mellom anna på MTV Europe Music Awards i 1995. Bowie gjekk attende til å spele originalversjonen igjen i 2000-åra.
Inspirasjon og forklaring
Tittelen på songen liknar på tittelen til science fiction-romanen av Robert A. Heinlein frå 1949, The Man Who Sold the Moon, som Bowie kjende til. Songen har ingen likskapar med soga i boka. Personen i songen møter ein slags dobbeltgjengar, som er indikert i det andre refrenget der «I never lost control» er byta ut med «We never lost control». Utanom dette er episoden ikkje forklart, som James E. Perone skreiv: Bowie møter hovudrolla i songen, men det er ikkje klart kva dette uttrykket tyder, eller kven eksakt denne mannen er. Hovudsaka med songen er at han måler - rettnok på ein flyktig måte - hovudrolla som nok eit døme på utskot i samfunnet, som det finst fleire av på albumet.