cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NSB type 49
Lokomotivet kom i tre utgåver, 49a, 49b og 49c. Dei vart produserte av Hamar Jernstøberi & Thunes mekaniske verksted, Krupp i Essen og Thunes mekaniske verksted. I tillegg til dei sju leverte lokomotiva, vart sju øydelagde under andre verdskrig i eit bombeangrep under produksjon i Tyskland. Fire lokomotiv som var under bygging på Hamar vart aldri fullførte, men enda som reservedelar for dei eksisterande maskinene. Desse siste 11 lokomotiva var tinga av NSB i 1940. Dei sikta på å gå i tog på den nye Sørlandsbanan. Type 49c overvann under produksjon hos Krupp mange av dei barnesjukdomane som dei tre første maskinene sleit med, og etter krigen hadde dei i gjennomsnitt eit dobbelt så høgt tal årleg køyrde kilometer. Nr. 464 vart tatt ut av bruk i 1953. Det siste lokomotivet (nr. 470) vart tatt ut av bruk den 4. september 1957, og dei 6 attverande lokomotiva vart utrangert 16. desember 1958.
Lokomotiva fekk numra 463, 464, 465, 470, 471, 472 og 473. Offisielt var det berre prototypen, nr 463, som fekk namnet «Dovregubben», men dei andre lokomotiva av type 49 vart raskt kjent under same namn. Lokomotiv nr. 470 står utstilt på Norsk Jernbanemuseum, men det er ikkje køyrbart. Alle dei andre vart hogde opp ved Norsk Jernverk i Mo i Rana i 1959.
Ammókhostosbukta
Ammókhostosbukta (gresk Κόλπος της Αμμόχωστου, Kólpos tis Ammókhostou, tyrkisk Mağusa Körfezi) eller Famagustabukta er bukta mellom halvøya Karpasía og turiststaden Protaras på Kypros. Ho er kalla opp etter byen Ammókhostos, som ligg om lag midt i bukta. Den antikke bystaten Salamis ligg òg i bukta, nord for Ammókhostos. Bukta er kjend for dei kilometerlange sandstrendene.
Réunion
Réunion er ei øy av vulkansk opphav i øygruppa Maskarenane i Indiahavet. Øya ligg om lag 700 km frå Madagaskar og 200 km søraust for øya Mauritius.
Réunion høyer til Frankrike og er både ein oversjøisk region og eit oversjøisk departement (nr 974).
Aktivator i fysikk
Ein aktivator innan fysikk er framandatom som vert sett til eit krystallinsk stoff for at det skal fluorescere.
Salzgitter
Salzgitter er ein by søraust i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg mellom Hildesheim og Braunschweig. I lag med Wolfsburg og Braunschweig, er Salzgitter ein av sju Oberzentren i Niedersachsen (eit slags storbyområde). Arealet til byen er eit av dei største i Tyskland.
Byen er forbunde til Mittellandkanal og Elbe-Seitenkanal via elva Innerste. Dei næraste byane er Braunschweig, 23 km nordaust og Hannover, 51 km nordvest.
Byen vart grunnlagd i 1942, og i lag med Wolfsburg, Leverkusen og Eisenhüttenstadt, er Salzgitter derfor ein av få byar i Tyskland som vart grunnlagd på 1900-talet.
Historie
Salzgitter har sitt opphav på byrjinga av 1300-talet rundt saltkjelder nær landsbyen Verpstedt (seinare Vöppstedt). Namnet utvikla seg frå nabolandsbyen Gitter (som i dag er ein landsby) og vart først nemnd i 1347. Etter 200 år med saltverk ved forskjellige kjelder fekk bøndene i området som i dag er Salzgitter byrettar, men mista rettane då byen kom inn under Hertugdømet Braunschweig-Lüneburg på byrjinga av 1500-talet. Då han vart overført til Preussen i 1803 fekk Salzgitter igjen byrettar, men i 1815 vart dei igjen fjerna då han vart ein del av Kongedømet Hannover.
I 1830 vart det oppretta eit saltbad i Salzgitter.
I 1937 byrja ein gruvedrift etter jernmalm og eit jernverk vart bygd. I oktober 1942 vart ein underavdeling av Neuengamme konsentrasjonsleir oppretta for å gje slavearbeidarar til jernverka. Denne store leiren hadde 2 800 fangar. Det var tre konsentrasjonsleirar i Salzgitter under krigen, og byen vart hardt råka av amerikanske og britiske bombetokt. Etter krigen vart Braunschweig med Salzgitter ein del av delstaten Niedersachsen.
Kvammen kapell
Kvammen kapell er ei arbeidskyrkje i grenda Kvammen i Askvoll kommune i Sunnfjord.
Kapellet vart vigsla 27. november 1977 og høyrer inn under Askvoll sokn i Sunnfjord prosti i Den norske kyrkja. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 låg ho i Askvoll prestegjeld.
Kapellet er teikna av arkitekt Alf Apelseth og er bygd i kvadratisk form i teglstein og betong.
Col Agnel
Col Agnel (italiensk Colle dell'Agnello) er eit 2 744 m høgt fjellpass i Dei cottiske Alpane som knyter saman det franske Département Alpes-de-Haute-Provence med italienske Valle Varait i provinsen Cuneo, regionen Piemonte).
Tross si store høgde er passet relativt lite kjent (Agnel er det tredje høgaste alpepasset etter Col de l'Iseran og Stelviopasset, og det høgste grensepasset i Alpane).
I 2008 passerte syklistane i Tour de France over passet på veg til Prato Nevoso og i 2011 blei Col Agnel passert under 18. etappe av rittet det året. Klatringa blei plassert i den høgaste kategorien, HC.
Out of Control av The Rolling Stones
«Out of Control» er ein song av the Rolling Stones på albumet Bridges to Babylon frå 1997. Songen er skriven av Mick Jagger og Keith Richards og var den tredje singelen deira frå albumet, og den andre og siste singelen i 1998.
Songen vart spelt på Bridges to Babylon-turneen.
Fylkesveg 365 i Hordaland
Fylkesveg 365 i Hordaland (Fv365) går mellom Valestrandsfossen og Ormhaugen i Osterøy kommune. Vegen har ei lengd på 12,3 km.
Meana Sardo
Meana Sardo (sardisk Meàna) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 1 813 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 73.8 km² og ligg i ei høgd på 588 meter over havet.
Pidie Jaya-distriktet
Pidie Jaya er eit distrikt i Aceh-regionen, heilt nord på Sumatra i Indonesia. Distriktet dekkjer eit areal på 1.073,6 km² og hadde ein folkesetnad på omlag 140.000 (2014).
Geologi
Pidie Jaya er utsett for jordskjelv. Den 7. desember 2016 vart distriktet utsett for eit skjelv med styrke 6,4 på Richterskalaen. Episenteret låg omlag 10 km nord for byen Reuleut, på ei djupn på ca. 17 km.
Fylkesveg 366 i Hordaland
Fylkesveg 366 i Hordaland (Fv366) går mellom Valestrand og Hjelvik i Osterøy kommune. Vegen har ei lengd på 7,3 km.
E-nummer
E-nummer eller E-merking er eit sams europeisk merkesystem for dei tilsetjingsstoffa (E-stoffa) som er lovlege å nytta i matvarer for å auke haldbarheita, erstatte sukker eller gje bestemte farger, smak eller konsistens. Bokstaven E står for at stoffa er EU-godkjent. Det finst omtrent 340 godkjente e-stoffer.
I Noreg er Mattilsynet ansvarleg for godkjenning av tilsettingsstoff der alle stoff som blir nytta i næringsmiddel må vere godkjente. Alle godkjente tilsettingsstoff finst i «Tilsetningsstofforskriften» også kalla «positivlista». Lista kan du lese på Mattilsynet sine hjemmesider.
Her følgjer eit oversyn over nkre av de vanlegaste E-numra:
Litteratur
Soot-Ryen, Tron: E-nummerguiden, Oslo 1995. ISBN 82-7384-488-9
Bakgrunnsstoff
E vielas Lista E Список пищевых добавок E100-E199
Isle of Man-pund
Britisk pund blir akseptert og er tvungent betalingsmiddel på Isle of Man, men det motsette er ikkje vanleg sjølv om det ikkje er noko juridisk grund til at IMP ikkje skulle bli akseptert i resten av Storbritannia. IMP er ikkje tvungent betalingsmiddel i Storbritannia. Ein del IMP-mynter finst i andre delar av Storbritannia fordi dei er like i vekt og storleik som britiske pund og kan derfor nyttast i myntautomatar.
IMP blir utstedt direkte av styresmaktene på øya, Isle of Man har ikkje ein sentralbank. Dei første IMP myntane vart utgjevne i 1668 av av kjøpmann i Douglas.
Eurovision Song Contest 2014
Eurovision Song Contest 2014 (ESC 2014), offisielt '''59. Eurovision Song Contest''', var den 59. gongen Eurovision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i B&W Hallerne i København i Danmark, med semifinalar 6. og 8. mai og finale 10. mai 2014. Programleiarane var Lise Rønne, Nikolaj Koppel og Pilou Asbæk. For fyrste gong vart programleiartrioen sett saman av to menn og éin kvinne.
Datoane for tevlinga vart fyrst sett til 13., 15. og 17. mai, men vart seinare endra av DR i samband med Den europeiske kringkastingsunionen.
Det danske kongehuset vart representert av kronprins Frederik av Danmark, kronprinsesse Mary av Danmark, prins Christian av Danmark, prinsesse Isabella av Danmark, prins Vincent av Danmark og prinsesse Josephine av Danmark, som gjestar under finalen. Mary, Christian og Isabella var òg med under familieprøvane til den andre semifinalen, der den australske kringkastaren SSB hadde fått høve til å stå for pauseunderhaldninga. Dei valde truleg å vitja denne semifinalen på grunn av at kronprinsessa kjem frå Australia.
Montenegro og San Marino kvalifiserte seg til finalen for fyrste gong sidan debutane i høvesvis 2007 og 2008.
Krimhalvøya
Etter Den ukrainske revolusjonen i 2014, Den russiske militærinvasjonen i Ukraina i 2014 og Krimkrisen 2014, som enda med Russland si annektering av Krimhalvøya, vart det stadfesta av Den europeiske kringkastingsunionen og DR i slutten av april 2014 at røystene frå Krimhalvøya vil verte rekna som ukrainske på grunn av teleoperatørane i område.
Semifinale 1
Den fyrste semifinalen vil verte kringkasta 6. mai frå B&W Hallerne i København. Dei ti landa med ein kombinasjon av 50 % sjåarrøyster og 50 % juryrøyster som har fått flest poeng frå dei andre landa i denne semifinalen, og tre av dei direktekvalifiserte landa som kan røyste i denne semifinalen, vil kvalifisere seg til finalen. Danmark, Frankrike og Spania må kringkaste og kan røyste i denne semifinalen. EBU vil kunngjøre poenga og plasseringane for kvart land etter finalen. Dette for at sjåarane og juryane som skal røyste ikkje skal verte påverka i finalen og røyste ut i frå dette, men ha eit nøytralt bilete heile tida.
Semifinale 2
Den andre semifinalen vil verte kringkasta 8. mai frå B&W Hallerne i København. Dei ti landa med ein kombinasjon av 50 % sjåarrøyster og 50 % juryrøyster som har fått flest poeng frå dei andre landa i denne semifinalen, og to av dei direktekvalifiserte landa som kan røyste i denne semifinalen, vil kvalifisere seg til finalen. Italia, Storbritannia og Tyskland må kringkaste og kan røyste i denne semifinalen. EBU vil kunngjøre poenga og plasseringane for kvart land etter finalen. Dette for at sjåarane og juryane som skal røyste ikkje skal verte påverka i finalen og røyste ut i frå dette, men ha eit nøytralt bilete heile tida.
Finalen
Finalen vil verte kringkasta 10. mai 2014 frå B&W Hallerne i København. Berre «dei fem store», som er sett saman av Frankrike, Spania, Storbritannia, Tyskland og Italia, og vertslandet Danmark er direktekvalifisert til finalen. I tillegg til desse fekk dei 20 beste frå dei to semifinalane delta.
Andre land
<!--
– The Liechtensteinese broadcaster 1 Fürstentum Liechtenstein Television (1FLTV) had originally intended to participate in the 2013 contest, pending subsidies being sought from the Liechtenstein government in order to join the EBU. However such financial offerings were never granted. The broadcaster at the time had stated that they would try again with the aim to make their debut in 2014. On 10 September 2013, 1FLTV announced that they will not be present at any foreseeable Eurovision Song Contest until such financial support has been granted by the government of Liechtenstein. – The chief executive officer of RTL Télé Lëtzebuerg, Alain Berwick, stated that Luxembourg would not return to the contest, citing the potential financial burden of hosting the contest and a lack of public interest as reasons for this decision. The broadcaster further confirmed on 24 July 2013, that Luxembourg would not be participating in the 2014 contest. – The Monegasque broadcaster Télé Monte Carlo (TMC) informed a Eurovision news website that Monaco would not be returning to the contest in 2014. – On 11 September 2013, Moroccan broadcaster Société Nationale de Radiodiffusion et de Télévision (SNRT) informed and confirmed to a Eurovision news website that they have not ruled out the possibility of making a comeback in the near future, but currently have no plans to make their return at the 2014 contest. – A decision regarding a return to the 2014 Contest by Telewizja Polska (TVP) is expected on 22 November 2013. Poland withdrew in 2012 due to the broadcaster's primary financial focus being on the 2012 UEFA European Football Championship (which Poland co-hosted with Ukraine) along with the 2012 Summer Olympics. – On November 22, 2013 Serbia announces its withdrawal, due to financial reasons. – Participation in the 2014 contest was denied by the official Twitter feed for the Slovakian broadcaster Rozhlas a televízia Slovenska (RTVS), when they were asked by ESC Club Slovakia on 1 September whether they would be taking part in the 2014 contest. – Slovenia has submitted its application to participate in Eurovision 2014. However, sources say a final decision regarding participation will be made in December.
Martis
Martis (sardisk Màltis, Màlti) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 517 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 22.96 km² og ligg i ei høgd på 295 meter over havet.
Mórfoubukta
Mórfoubukta (gresk Κόλπος Μόρφου, Kólpos Mórfou; tyrkisk Güzelyurt Körfezi) er ei bukt på nordvestsida av Kypros i Middelhavet. Ho er kalla opp etter den nærliggande innlandsbyen Mórfou (Güzelyurt). Bukta dannar den vestlegaste kysten av det lausrivne Nord-Kypros, som har kravd bukta som sitt eige territorial farvatn. Det var her Tyrkia lossa av forsyningar og frivillige for å assistere dei tyrkiske kypriotane då valdshandlingane mellom dei greske og tyrkiske kypriotane byrja i desember 1963.
35.18333°N, 32.83333°W
Sveriges landsdelar
Sveriges landsdelar er nemninga på dei tre inoffisielle område som Sverige vanlegvis vert inndela i:
Alain Aspect
Alain Aspect er ein fransk fysikar.
Han har vore forskingsdirektør ved Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS, Institutt for teoretisk og bruksoptikk), Institut d'Optique Orsay, og professor ved École Polytechnique. Han tok doktorgraden i 1983 ved Orsay med avhandlinga Experimental Tests of Quantum Mechanics by Bell's Inequalities. Her skildrar han det kjende Aspect-eksperimentet. Aspect har òg forska eksperimentelt på kvanteeigenskapane til lyset og gjort eksperiment med laseravkjøling av atom.
Han har fått mange prisar og er medlem av Det franske vitskapsakademiet frå 1994.
Herdsla
Herdsla (1924) er det tiande og siste bindet i den episke kronologien til romanserien Dansen gjenom skuggeheimen av Kristofer Uppdal. Det har undertittelen Tørber Landsem og Audun Rambern. Tørber Landsem er ein av hovudpersonane i romanverket, og har vore sentral i tre av dei tidlegare bøkene. Audun Rambern er ein ny hovudperson – han er diktar og bror av Sjugur Rambern frå tidlegare bøker. Boktittelen tyder herdinga, og saman med Uppdal si eiga tolking av temaet for romanen («geniet») er det rimeleg å tolke dette som at boka vil skildre den sluttførande og avgjerande politiske og psykologiske utviklinga av personane og den klassen dei representerer. Uppdal skildra romanverket som ei domkyrkje, med tverrskip og sideskip; i føreordet til Herdsla skriv han at «sjølve bygningen er med alle skip ferdig med Fjellskjeringa. Herdsla er tårnet over bygningen.»
Handlinga i denne romanen går føre seg i perioden 1914–18, og det er mange innslag frå tilhøve i samtida, både i det store samfunnsbiletet, og frå vegvalsdiskusjonen i fagrørsla. Tørbern Landsem har gjennom serien gått frå barndom, via lære- og vandreår i anleggsbransjen til læreår i leiinga av fagrørsla. I dette siste bindet vert han vald til LO-leiar, etter at den sitjande leiaren Lars Lunnan døyr i vervet. Tørber kjem heil og styrkt gjennom alle intrigane i samband med valet, på same måte som han også må gjennomleve fleire andre kriser i privatlivet: alkohol, tilhøvet til kona Mildrianna og ansvaret for alle vala han sjølv må stå inne for.
Forfattaren Audun Rambern er eit utilslørt sjølvportrett frå forfattaren si side. Forfattaren gjengjev systematisk detaljar frå sitt eige liv og frå arbeidet med verket, og legg det i Audun sine hender: «fyrste året sende han ut eit bind kvart år. No køyrer han på med to bind for året, av romanserien sin 'Ut av myrkret'». I sluttkapittelet i romanen vert alle hovudpersonane samla, saman med Audun/forfattaren, som i ørska vekslar mellom å forhalde seg til dei andre personane som faktiske personar og som romanpersonar han har dikta. Verket tonar ut med at Audun framseier kvadet «Avreise mot glitretind», som er ei poetisk oppsummering av den idémessige handlinga i verket. . Her er eit utdrag: «Til endeleg ho renn den stunda, / med han, i ætta, / som er av alle / og som alt må bli med, mot glitretind».
Sandviksfjellet
Sandviksfjellet er eit stadnamn som finst fleire stader i Noreg:
Jærhus
Jærhus er ein type hus som er rekna som typisk for Jæren i Rogaland fylke. Hustypen vart mykje brukt fram mot byrjinga på 1900-talet. Etter kvart vart hustypen rekna som gamaldags, og mange slike hus vart rivne for å gje rom for meir moderne typar. Det finst truleg berre noko over 100 jærhus att. Få av desse er frå tida før 1800, og få er tekne vare på i opphavleg stil.
Husa vart bygde der landskapet kunne gje ly for vinden. Husa vart helst plasserte slik at vinden frå nordvest trefte gavlen, der skutar av stein tok av for det verste. Ein skut er eit utbygg på kvar side av huset. Ein skut har gjerne skråtak og kunne verta nytta som lagringsplass for torv vinterstid. Slik fekk ein ekstra isolering mot naturkreftene. Sjølve huset er gjerne bygd av tre, men med delar kledd med stein. Bordkledinga er gjerne liggjande panel, såkalla vestlandspanel. Slik var det lettare å skifta ut trebord som lett ròtna nede ved bakken i det våte klimaet. I eldre tider vart gjerne bordkledinga tjørebreidd. Seinare tok ein til å måla med brun eller mørkeraud husmåling. Frå kring 1830 vart husa kvitmåla. Kvitmåling var dyrt, slik at mange måla berre fasaden. Taket vart tekt med halm eller gras, og seinare gjerne tegl eller skifer. Dei fleste jærhusa er korte og låge, med ein og ein halv etasje i høgda. I tillegg til skutar har eit typisk jærhus sâltak, inngangsdør med bislag i tillegg til bakdør nokolunde midt på huset. Det er gjerne to vindauge på kvar side av inngangsdøra.
Omgrepet jærhus vart fyrst nytta av samfunnsforskaren Eilert Sundt i 1862.
Stein
Stein viser til bergartar, og blir særleg brukt om bitar av berg og stein som materiale.
Stein er i regelen eit solid og slitesterkt materiale som særleg blir brukt i monumentalbygg, som tempel, slott og viktige offentlege bygg. Det kan skjerast til i blokker og formast til skulpturar eller relieff. I helleform kan stein brukast på golv eller tak.
I Noreg har det vore mindre brukt som byggemateriale, men lause steinar er blitt brukte til å laga steingardar og grunnmurar og til vardebygging.
Steinar kan polerast og brukast som smykkestein. Mindre steinar blir kalla grus, medan sandkorn er så små at dei ikkje blir rekna som steinar.
Krementsjuk-reservoaret
Krementsjukreservoaret (ukrainsk Кременчуцьке водосховище, Kremenchuts’ke Vodoskhovysjtsje) er det største reservoaret i Dnepr. Det er kalla opp etter byen Krementsjuk, og dekkjer i alt i Poltava, Tsjerkasy og Kirovohrad oblast i det sentrale Ukraina. Reservoaret vart skapt i 1959 då Krementsjuk vasskraftverk vart bygd.
Reservoaret er 149 km langt, 28 km breitt og hare i middeldjupne på seks meter. I alt inneheld reservoaret 13,5 km³ vatn. Dei største byane ved reservoaret er Tsjerkasy og Svitlovodsk. Sula-elva munnar ut i reservoaret og dannar eit delta med mange øyar.
Isle of May
Isle of May er ei øy nord i den ytre delen av Firth of Forth, om lag 8 km utanfor kysten av Skottland. Ho er berre 1,8 km lang og mindre enn 500 meter brei. Øya er eigd og styrt av Scottish Natural Heritage som eit nasjonalt naturreservat.
Fylkesveg 367 i Hordaland
Fylkesveg 367 i Hordaland (Fv367) går mellom Hauge og Dale i Osterøy kommune. Vegen er 10,9 km lang.
Isle of May
Dei fleste som vitjar øyar er dagsreisande som tar båten frå Anstruther i Fife. Opp til seks personar kan overnatte i observatoriet. Øya er lukka for publikum frå 1. oktober til 1. mai for å ikkje uroe dei mange selungane som vert fødde her. Scottish Seabird Centre i North Berwick har tre overvakingskamera på øya, som kan styrast frå Seabird Centre av dei vitjande. Av fuglar som er å sjå om våren og sommaren er lundefugl, teist, alke, toppskarv, skarv og terne, samt dei mjuke gråselungane om vinteren.
Gmünd i Niederösterreich
Gmünd er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 25,2 km² og i kring 5 400 ibuarar. Gmünd, som ligg ei 100 km nordvest om hovudstaden Wien, grensar i vest opp mot Tsjekkia.
Isle of May
Historie
Ei av dei første kristne kyrkjene i Skottland stod på denne øya, bygd på 800-talet. Ho vart bygd inn i ein langt eldre gravhaug frå bronsealderen. Det noverande kapellet på staden vart tileigna St. Adrian av May, som vart drepen på øya av danskane i 875. Den opphavlege kyrkja vart utvida på 1100-talet av David I av Skottland, verna av Reading Abbey som vart grunnlagd av svogeren hans Henrik I av England. Munkane avtalte å halde ni prestar på øya for å be for dei skotske kongane.
Relikviane etter St. Ethernan, som døydde der rundt 669, låg visstnok på øya, og ho vart derfor ein populær pilegrimsstad seinare i mellomalderen.
Sidan 1956 har øya vore eit nasjonalt naturreservat og det vart drifta av Nature Conservancy Council, i dag Scottish Natural Heritage.
Fyr
Eit kolfyrt fyrtårn vart bygd her i 1635 (eller 1636 ) av James Maxwell frå Innerwick og John og Alexander Cunningham. Fyrlykta var den første som var permanent bemanna i Skottland og på denne tida rekna som den beste som fanst. Det vart nytta rundt 400 tonn kol kvart år og tre menn måtte til for å halde det i drift.
Ein av dei tre fyrvaktarane, kona hans og fem av seks born vart kvelte av røyken frå fyrlykta i januar 1791. Fyret var stundom vanskeleg å oppdage og eit skip som var kapra frå franskmennene forliste nær Dunbar i 1810 fordi sjømennene trudde ein kalkomn på land var fyrlykta.
Northern Lighthouse Board kjøpte øya i 1814 frå hertugen og hertuginna av Portland for 60 000 pund. Fyret var på denne tida det siste private fyret i Skottland. Det vart bygd eit nytt fyr på øya i 1816 av Robert Stevenson. Det kom i drift same år og er i dag eit verna byggverk, bygd i gotisk stil.
Det vart oppgradert i september 1836 med nye linser, og fleire utbetringar vart gjort i 1885–1886.
Eit anna lite fyrhus, Low Light vart bygd nokre hundre meter frå hovudfyret i 1843 for å danna eit lyspar, slik at skipa til havs kunne skjelne dei forskjellige fyra frå kvarandre. Det kom i bruk i april 1844, men er ikkje i bruk lenger. Bygningen vert i dag nytta som fugleobservatorium.
Fyret vart heilt automatisert i 1989. Det moderne fyret har to kvite blink kvart 15. sekund med ei rekkevidde på 22 nautiske mil. Fyret hadde tidlegare ein tåkelur, men denne kom ut av drift i 1989.
NASA
NASA (National Aeronautics and Space Administration) er den amerikanske statlege romfartsorganisasjonen som er underlagt dei amerikanske føderale styresmaktene. Organisasjonen vart grunnlagd i 1958, eit år etter at sovjetrussarane skaut opp satellitten Sputnik 1. NASA driv både med ubemanna og bemanna romferder.
Visjon og mål
NASA har som visjon å:
NASA har som mål å:
OGAE Second Chance Contest 2018
OGAE Second Chance Contest 2018 (OGAE SCC 2018) var den trettiandre gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Eskilstuna i Sverige, etter at Sverige vann tevlinga i 2017 med songen «A Million Years» av Mariette.
For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 2018 måtte ein ha delteke i ein av dei nasjonale finalane i Eurovision Song Contest 2018; men om ein hadde vunne ein nasjonal finale kunne ein ikkje deltake i OGAE Second Chance Contest.
27 land deltok i tevlinga. Tsjekkia og San Marino (for OGAE Rest of the World) deltok for fyrste gong i OGAE Second Chance Contest, medan Armenia, Frankrike, Romania, Serbia og Sveits returnerte til tevlinga. Georgia og Hellas, som deltok i 2017, deltok ikkje i 2018-utgåva av OGAE Second Chance Contest.
Italia vann OGAE Second Chance Contest for tredje gong, med songen «Il mondo prima di te» av Annalisa.
Hildesheim
Hildesheim er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 105 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Innerste, som er ei sideelv til Leine.
Den romanske domkyrkja St. Maria frå 800-talet vart øydelagd i 1945, men rekonstruert kort tid etter krigen. Denne og kyrkja Michaeliskirche vart plassert på UNESCO si verdsarvliste i 1985.
Historie
Byen vart eit sete for Bispedømet Hildesheim i 815. I fire hundre år styrte prestestanden Hildesheim, før det vart bygd eit rådhus og innbyggjarane fekk noko meir påverknad. I 1367 vart Hildesheim eit medlem av Hansaen.
Byen vart hardt råka av dei allierte sine bombetokt under den andre verdskrigen i 1945, særleg 22. mars. Sentrum, som hadde hatt preg av ein mellomalderby fram til då, vart fullstendig jamna med jorda. Etter krigen vart byen bygd opp att i ein ny stil med betongbygningar i staden for dei eldre bygningane. Seint i 1970-åra byrja ein derimot å rekonstruere det historiske sentrumet. Dei firkanta betongbygningane vart rive ned og erstatta med kopiar av dei opphavlege bygningane.
I 1970-åra vart òg universitetet Stiftung Universität Hildesheim oppretta.
Jan-Erik Aalbu
Jan-Erik Aalbu frå Bærum kommune er sportsdirektør i Vålerenga Fotball. Han har sagt opp stillinga, med verknad frå slutten på 2008-sesongen. Før han kom til Vålerenga arbeidde han som sportssjef i Norges Golfforbund. Han var sportsdirektør i Stabæk Fotball i andre halvdel av 2004-sesongen, sportssjef for kombinert- og hopplandslaget og sportsdirektør på Norges Toppidrettsgymnas.
Som utøvar har han spela for Vålerenga Fotball, og var med på å vinne NM-sølv og seriebronse i 1985. Han gav seg som fotballspelar i 1986. Han har òg vore ein del av Noregs juniorlandslag i skihopping.
Flesbergen
Springaren Flesbergen er ein gamal tvibeitslått som mest truleg har opphavet sitt i Flesberg, og som har vore spela i ei rekkje variantar i Telemark, Numedal og Valdres. Slåtten har vore nytta av Myllarguten, som fekk han frå spelemenn i Numedal, og av Gamle-Kleven, som spela to ulike former av han. Truls Ørpen meinte slåtten skreiv seg frå spelemannen Ola Pålsson i Flesberg, som var fødd i 1771, og sidan følgde slåtten lina nedetter til Eivind Spellemann frå same området. Namnet Flesbergen skriv seg frå desse spelemennene.
Rikard Berge la fram at Knut Lurås fekk slåtten frå Blinde-Knut frå Flesberg. Luråsen tok så slåtten med seg til Telemark.
I Valdres var slåtten ofte kalla Bikkjelåtten eller Hundehenta, før Ola Okshovd bygde han om og vida han ut. Okshovdforma er sidan kjend under namnet Fagerdalen. Hundehenta var nytta av spelemannen Ivar Ringestad frå Vestre Slidre, og er soleis knytt til den eldste tradisjonslina for hardingfele i Valdres.
Olav Sataslåtten skal ha nytta slåtten som hallingspringar, men elles finst ikkje denne slåtten i overlevert form i Hallingdal.
Variantgruppa
Hardingfeleverket har slåtten under gruppenummer 523 (12 variantar).
Recording Industry Association of America
Recording Industry Association of America (RIAA) er ei USA-amerikansk bransjeforeining for musikkutgjevarar, som plateselskap og distribusjonsselskap.
RIAA blei grunnlagd i 1952 med hovudføremålet om å styra ein frekvensstandard for innspeling og avspeling av grammofonplater (RIAA-trinn). Organisasjonen har også delteke i vidare utvikling av lydopptakteknologi, som magnetband (brukt i spoleband og kassettar), CD og digital teknologi.
Furu
Furu, fure eller toll (Pinus sylvestris), ofte kalla tolle i Midt-Noreg, er ein planteart i furuslekta (Pinus). Denne arten er den einaste naturleg viltveksande furuarten i Noreg.
Utbreiing
Furu finst frå Storbritannia i vest, til Sibir i aust, Kaukasusfjella i sør, og Nord-Noreg i nord. I nord veks ho frå havnivå opp til 1000 moh.; i sør veks ho frå 1200 til 2600 moh. Ho finst i heile Noreg.
Utsjånad
Furua vert opp til 35 meter høg. Einskilde tre i særleg gunstig jord har vorte opp til 45 meter. Gamle tre har grov og mørkbrun skorpebork nedst og tynn, lyst raudlet bork høgare opp. Hokonglane sit på stutte skaft, er spisse, og går frå gulbrune til gråbrune i farge ettersom dei mognast.
Recording Industry Association of America
RIAA har gått sterkt ut mot piratkopiering av musikk. På 1980-talet hadde foreininga ein kampanje mot kopiering av musikkassettar. På 2000-talet har ho gått hardt ut mot fildeling av musikk verna av opphavsrett, mellom anna gjennom søksmål.
Furu
Utsjånad
Nålene er lange, og sit parvis i knippe.
Bruk
Furu er eit treslag med mange bruksområde, og er difor viktig for skogbruket. Det blir avverka store mengder furu i Noreg kvart år til bruk i industrien som materiale til bygg- og møbelproduksjon, papirmasse, og framstilling av tjære og terpentin.
Ormehovudfiskar
Ormehovudfiskar (Channidae) er ein biologisk familie av fiskeartar heimehøyrande til Asia og Afrika. Fleire av dei blir brukt som matfisk.
Furu
Bruk
Furuveden er særs rik på kvae. Tidlegare produserte ein såkalla alved ved å la kvista og toppkappa furustammer stå att på rot over fleire år slik at kvaa trekte opp frå rota og ut i veden. Slik vart mesteparten av virket impregnert og eigna seg såleis ypparleg som kledningsmateriale for hus og andre bygningar.
Anna
I Vesterålen veks dei eldste trea i Noreg. Det eldste av desse furutrea er frå år 1228, medan daude trestubbar går heilt tilbake til år 877.
Ormehovudfiskar
Ormehovudfiskane er rovfisk med stor munn og tenner. Andre kjenneteikn er ein lang ryggfinne og lite hovud.
G8
Gruppa av åtte (G8) er ei gruppe av åtte av verdas leiande industrialiserte land: Frankrike, Italia, Japan, Storbritannia, Tyskland, USA, ( G6, 1975), Canada ( G7, 1976), og Russland (som ikkje er med på alle møta), og EU. Den viktigaste G8-hendinga er eit årleg økonomisk og politisk møte mellom stats- og utanriksleiarane, men G8-landa har også andre, mindre viktige møte og sambarbeidsformer.
Bakgrunn og historie
Samarbeidsgruppa har røter i oljekrisa i 1973 og nedgangstidene i økonomien som følgde. For å hanskast med dette grunnla USA den såkalla bibliotekgruppa, ei samling av høgtståande statsmenn frå USA, Europa og Japan som hadde med finans å gjera, for å diskutera dei økonomiske problema. I 1975 inviterte den franske presidenten Valéry Giscard d'Estaing statsleiarane frå dei seks største industrilanda til eit møte i Rambouillet og føreslo jamne møte. Det kom i gang årlege møter med presidentskap som gjekk på omgang. Gruppa av dei seks blei kalla G6 og hadde Frankrike, Vest-Tyskland, Italia, Japan, Storbritannia og USA som medlemmer. I 1976 blei Canada med slik at gruppa blei til G7, og etterkvart blei òg Russland med som meir eller mindre fullverdig medlem i det som no heiter G8.
Jan Jönsson
Jan «Janne» Jönsson er ein svensk fotballtrenar som i dag er hovudtrenar i Aalesunds Fotballklubb.
Han starta trenarkarrieren sin i svensk fotball som trenar for Ljungskile SK frå 1998 til 2000 og for Landskrona BoIS frå 2001 til 2004. I 2005 overtok han som trenar for for Stabæk Fotball. I løpet av tida si som Stabæk-trenar kjøpt spelarar som Joakim Persson, Jesper Jansson, Alan Carlos Gomes da Costa («Alanzinho»), Daniel Nannskog, Markus Karlsson, Somen Tchoyi, Johan Andersson og Pontus Farnerud.
Jönsson leia Stabæk Fotball frå 1. divisjon i 2005 til seriemeisterskap i Tippeligaen 2008. Han gjekk seinare til Rosenborg der han vann to bronsemedaljar før han sette kursen mot Aalesunds FK for å ta over etter Kjetil Rekdal.
Spelarkarriere
Jan Jönsson hadde ein framgangsrik spelarkarriere i Halmstads BK før han vart trenar.
Fylkesveg 368 i Hordaland
Fylkesveg 368 i Hordaland (Fv368) går mellom Lonevåg og Fotlandsvåg i Osterøy kommune. Vegen har ei lengd på 11,8 km.
Tachybaptus
Tachybaptus er ei biologisk slekt av fuglar og medlem av dukkarfamilien, Podicipedidae. Slekta har representantar over store delar av verda, inkludert tropane.
Desse dukkarane hekkar i små koloniar i område av innsjøar med tett vegetasjon. Dei kan flytte til meir opne eller kystnære farvatn når dei ikkje hekkar, og fuglar som hekkar i dei områda der vatnet frys vinterstid kan vere trekkfuglar.
Som alle dukkarar hekkar dei ved vasskanten, fordi dei ikkje er i stand til å gå godt på land med beina som er festa heil bakpå kroppen. Den stripa ungen blir ofte frakta på ryggen av ein av foreldra.
Desse små vassfuglane er gode symjarar og dukkarar, og forfølgjer fisk under vatn. Faktisk tyder namnet Tachybaptus bokstaveleg talt «snøgg dukkar» (frå gresk for «snøgg» og «å dukke»).
Kjønna er like, nøstaktige med kort nebb med ein dunaktig bakende. Vaksne har ei særeigen fjørdrakt og eit rop i hekketida. Om vinteren er fjørdrakta meir fargelaus, grå og kvit.
Pygmédukkaren i Amerika skil seg frå dei andre i slekta ved at han manglar kastanjebrun farge på halsen. Dei andre tre nolevande artane er nært relaterte, alle frå den «den gamle verda».
Artslista
Tachybaptus i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Alaotradukkar, Tachybaptus rufolavatus, blei erklært utrydda i 2010.
Ole Wilhelm Fasting
Ole Wilhelm Fasting var ein norsk ingeniør og forfattar, fødd i Jølster i Sunnfjord.
Fasting gav ut fleire bøker med skildringar av natur og friluftsliv på Vestlandet. Jakt, turar og opplevingar i naturen med karakteristikkar av sunnfjordingen, og skildringar av embetsmannsmiljøet i Førde er sentrale emne i bøkene. Ole Wilhelm Fasting var overlærar ved Bergen tekniske skole frå 1878-1908. Han var ferdig utdanna ingeniør i 1875 etter studiar i Zürich.
Norrland
Norrland er den nordlegste landsdelen i Sverige.
Luft
Luft er namnet på ei samling gasser rundt ein planet, innhaldet i atmosfæra. Lufta på jorda inneheld grovt sett fylgjande gassar:
Sylinder
Ein sylinder er ein tredimensjonal, geometrisk lekam.
Ordet sylinder vert brukt om ulike ting:
Nils Olav Fjeldheim
Nils Olav Fjeldheim er ein norsk padlar frå Tysværvåg.
Fjeldheim vann bronsemedalje i K4 200 m, under det europeiske meisterskapet i Szeged i 1998. I Zagreb same året, vann han og makkaren Andreas Gjersøe sølv i K2 200 m. Saman med Eirik Verås Larsen har Fjeldheim vunne tre verdsmeisterskap, K2 1000 m i 2001 og maratonøvelsen i 2001 og 2002. Saman har dei to og vunne bronse i K2 1000 m under sommar-OL 2004 i Athen.
Podilymbus
Podilymbus er ei biologisk slekt av vassfuglar og medlem av dukkarfamilien, Podicipedidae.
Det finst ein nolevande art av Podilymbus, ringnebbdukkar, Podilymbus podiceps. Han lever store delar av Amerika frå Canada sørover til og med Brasil.
Hydraulikk
Hydraulikk er den delen av hydrodynamikken som omfattar rørsla til væsker og overføring av energi gjennom røyr eller andre lekamar. Vanlegvis brukar ein olje, men vatn kan òg brukast.
Hydraulikk vert brukt først og fremst når ein treng store krefter. Eit typisk bruksområde er anleggsmaskinar, der store hydrauliske sylindrar løftar, senker, tømmer, lukkar, opnar og utfører andre oppgåver. I dagleglivet møter ein gjerne hydraulikk i hydrauliske garasjejekkar og liknande utstyr.
Aggregat
Eit hydraulikkaggregat leverer olja til arbeidselementa. Aggregatet er samansett av oljetank, hydraulikkpumpa, oljefilter, trykkmålarar, trykkavgrensingsventil, oljekjølar tryggleiksventil
Styringar
For å ha kontroll med anlegget nyttar ein ulike typar ventilar. Retninga på væskestraumane styrer ein med retningsventilar. Retningsventilar kan igjen vera styrte av trykk, manuelt med brytarar, elektrisk styrt (ved hjelp av magnetventilar og relé eller PLS) eller liknande. Trykket kan ein styra ved hjelp av ulike trykkventilar og sikkerheitsventilar. Strøyminga i anlegget styrer ein med volumstraumsventilar og tilbakeslagsventilar.
Arbeidselement
Arbeidselementa er dei delane som utfører arbeidet. Hydrauliske sylindrar utfører lineære arbeidsrørsler og hydrauliske motorar ufører sirkulære rørsler.
Service på anlegg
Hydrauliske anlegg treng relativt lite vedlikehald, men ved vanlege rutineservicar, avhengig av bruksområde så er normale oppgåver å skifte olje, filter, gjere reint anlegget utvendig, drenere vatn/kondens frå filter.
Kusjittiske språk
Dei kusjittiske språka utgjer ei grein av dei afroasiatiske språka og blir snakka på Afrikas horn. Dei mest kjende kusjittiske språka er oromo (med 26 mill. talarar ) og somali (med 16 mill. talarar ).
Språkfamilien har fått namn etter den bibelske figuren Kusj etter modell frå semittiske språk.
Inndeling
Dei kusjittiske språka kan grupperast på denne måten:
Tradisjonelt rekna ein også omotiske språk som kusjittiske, men desse er gruppert som ein eigen familie i nyare språkforsking.
Kunstig språk
Eit kunstig språk er eit språk som, i motsetning til naturlege språk, har vorte medvite konstruerte av menneske. Det finst ulike sortar av kunstige språk:
A posteriori er språk som har utgangspunkt i naturlege språk, mens språk som er a priori sakner eit slikt grunnlag, og er derfor heilt nyskapande.
V12-motor
Ein V12-motor er en motor som har 12 cylindarar der stempla er plassert som i ein V.
Lemesóssjøen
Lemesóssjøen (gresk Αλυκή Λεμεσού, Alykí Lemesoú, tyrkisk Limasol Tuz Gölü), òg kalla Akrotírisjøen (gresk Αλυκή Ακρωτηρίου, Alykí Akrotiríou), er ein saltsjø søraust for byen Lemesós på Kypros med eit areal på 10,65 km². Det lågaste punktet er 2,7 meter under havnivå, og på det djupaste er innsjøen berre 1 meter djup. Geologar meiner at innsjøen vart danna ved at småøyar utanfor kysten av Kypros voks i hop.
Sjølve innsjøen vert rekna som eit av dei viktigaste våtmarksområda aust i Middelhavet. Det at 50 % av innsjøen er mindre enn 30 cm djup trekkjer til seg tusenvis av trekkfuglar som stoppar her på veg nordover eller sørover. Ein har estimert at mellom 2 000 og 20 000 flamingoar held til her i vintermånadane.
Arbeidsluft
Arbeidsluft er trykksett luft som vert brukt til å driva pneumatiske anlegg og verktøy, og i sandblåsin o.l. Lufta vert ofte berre kalla trykkluft.
Trykket på arbeidsluft ligg vanlegvis mellom fem og ti bar. Om ein treng gass med svært høgt trykk, brukar ein ofte trykksett nitrogen
Ein kompressor vert brukt til å laga arbeidsluft. Lufta vert deretter tørka, for å unngå korrosjon i verktøy og røyr. Før lufta kjem fram til forbrukaren, går ho gjennom eit filter, så partiklar ikkje skal øydeleggja utstyret. Arbeidsluft kan lagrast i trykkflasker eller brukast direkte.
Instrumentluft
Luft som vert brukt i instrumentering kallast instrumentluft. Instrumentlufta har vanlegvis same trykk som arbeidsluft, men kan ha høgare krav til reinsemd. I eit forgreiningsanlegg kan arbeidsluft og instrumentluft vera to skilde system, men likevel koma frå same stad.
Pikkolotrompet
Pikkolotrompet er eit messingblåseinstrument, og det minste instrumentet i trompetfamilien. Han er vanlegvis stemt i Bb eller i A, men andre variantar finst òg. Lengda på røyra i ein Bb-stemt pikkolotrompet er akkurat halvparten så lange som dei i ein vanleg Bb-stemt trompet.
Soloen i «Penny Lane» av The Beatles er spelt på pikkolotrompet, eit instrument Paul McCartney ville ha til å spela soloen på bakgrunn av ei framføring av Brandenburgkonsert nr. 2 han hadde høyrt på BBC. David Mason speler soloen.
Rollandia
Rollandia er ei biologisk slekt av vassfuglar og medlem av dukkarfamilien, Podicipedidae. Begge desse artane lever i Sør-Amerika.
Artslista
Rollandia i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Live at Last av Steeleye Span
Live at Last er eit konsertalbum av det britiske folkrockbandet Steeleye Span. Det er det første konsertalbumet dei gav ut etter å ha spelt i lag i åtte år og gjeve ut ti studioalbum. Det var opphavleg meint som eit farvellalbum.
Det er eit av berre to album bandet gav ut med John Kirkpatrick som medlem i bandet (om ein ser bort frå det seinare konsertalbumet The Journey), og er derfor òg berre eit av to album med trekkspel som hovudinstrument. Fleire av songane på albumet er nye songar som ikkje var gjevne ut på studioalbum tidlegare.
Innhald
Alle songane er tradisjonelle, bortsett frå der anna er nemnt.
Astrid Hjertenæs Andersen
Astrid Gerd Judith Hjertenæs Andersen   var ein norsk forfattar og lyrikar. Ho vert rekna med mellom dei mest sentrale norske lyrikarane i etterkrigstida.
Andersen debuterte med diktsamlinga De ville traner i 1945 og skreiv i tillegg til ei rad diktsamlingar også ein kortroman og to reiseskildringar.
Ho var gift med biletkunstnaren Snorre Andersen.
Ternopil-dammen
Ternopildammen (ukrainsk: Тернопільський став, kjend som Komsomolsjøen før 1992) er eit reservoar i Ternopil i Ukraina. Det vart skapt i 1548 av Jan Amor Tarnowski som eit ledd i ei rekkje festningsverk kring busetaden hans, Tarnopolborga. På 1500-talet strekte vatnet seg 7 km til den høge demninga som i dag ber Lviv-vegen.
Vatnetn, som var kjend for det gode fiske sitt, hadde mudra til på midten av 1900-talet og vart ytterlegare øydelagd under andre verdskrigen. Han vart ombygd og utvida i 1952 for å omfatte ein del av myrområda som grensa til Seret-elva. Det går framleis ein gammal sovjetisk motorbåt på vatnet.
Californiabukta
Bukta er heim til over 5000 artar av mikroskopiske virvellause dyr, og er trudd å vera ein av havområda med størst biologisk mangfald i verda.
Delar av bukta og øyar i henne er ein verdsarvstad, teken med på UNESCO-lista i 2005.
Minesweeper
Minesweeper, kalla minesveiper på norsk, er eit dataspel for ein person som vart funne opp av Robert Donner i 1989. Målet med spelet er å få vekk minene i eit minefelt utan at dei sprenger.
Spelet har vorte omskrive til mange operativsystem, den mest kjende versjonen er den som kjem med Microsoft Windows.
Årdal gamle kyrkje
Årdal gamle kyrkje er ei kyrkje i Årdal i Hjelmeland kommune i Rogaland fylke. Kyrkja er ei langkyrkje, som var ferdig bygd i 1620.
Byggverket er i tre og har 250 sitjeplassar.
I 1919 stod Årdal nye kyrkje ferdig.
Den gamle kyrkja vart ståande som eit kulturminne, og er for det meste i bruk om sommaren. Til dømes ved Olsok og til bryllaup.
No Security
No Security er eit konsertalbum av The Rolling Stones frå 1998. Albumet er spelt inn under Bridges to Babylon-turneen deira i 1997 og 1998, og er det sjette offisielle konsertalbumet deira.
Albumet kom ut i november 1998 og for å reklamere for albumet, la bandet ut på ein ny turne.
No Security nådde 67. plass på den britiske albumlista, og 34. plass i USA. I Noreg nådde albumet 19. plass.
Japansk bonusspor
Opptak frå Amsterdam Arena 1. juli 1998
Radian
Radian er ein avleia SI-eining for måling av vinkel. Symbolet for radian er rad.
Andre vinkelmål er gradar, som kanskje er best kjend. 360° svarer til 2\pi radianar. Så omrekning frå radianar til gradetal eller motsett kan reknast ut frå dette forholdet. 1 rad = 57,3 grader.
Gradar kan konverterast til radianar gjennom denne formelen:
Ved rekning med radianar er det praksis om mogleg å rekne med eksakte tal, det vil seie brøker:
Waihouelva
Waihouelva (Waihou River) er ei elv som ligg nord på Nordøya på New Zealand. Eit tidlegare namn, Thames River, fekk elva av kaptein James Cook. Namnet «Waihou» tyder direkte omsett frå maori 'nytt vatn'.
Like før elva når havet, kryssar riksvegen State Highway 25 over henne på Kopu-brua, den lengste brua i landet med berre éin køyrebane, 463 m lang, og den einaste attverande svingbrua på ein riksveg på New Zealand. Brua er berykta for køane som dannar seg her av trafikken til og frå Coromandelhalvøya.
Hans Aall
Hans Jacob Aall var ein norsk bibliotekar og museumsbestyrar frå Arendal. Etter å ha teke det filosofiske kandidaturet i 1890 gjorde han i nokre år teneste ved Universitetsbiblioteket. I 1893 var han sekretær for den nordenfjeldske Kunstindustriutstilling i Trondheim og hadde så ein stor andel i grunnlegginga av Kunstindustrimuseet her. Han tok i 1894 initiativet til grunnlegginga av Norsk Folkemuseum, som opna i 1896, og var her sidan konservator og frå 1904 direktør.
Hans Aall var son av Diderich Maria Aall, og oldeborn av Niels Aall. Sjå òg slekta Aall.
Søren
Søren er eit mannsnamn danna som ei dansk form av Severin. Det har namnedag den 23. oktober.
Severin stammar frå Severinus som igjen kjem frå Severus og tyder 'alvorleg, streng'. Det danske namnet blei opphavleg skrive Seffren, Søffren og liknande.
Bruk
Søren er mykje brukt i Danmark, og i 2009 var det det 6. mest utbreidde namnet.
Namnet er kjend i Noreg frå 1400-talet. Det var mykje brukt som døypenamn på 1700-talet og byrjinga av 1800-talet.
Annan bruk
Søren og Mette er tittelen på ein utbreidd dansk lærebokserie i dansk.
På norsk er «søren» også eit utropsord, danna som ei omskriving av Satan.
Halveringstid
Halveringstid er eit omgrep som skildrar lengda på den tida det tek før nivået av radioaktivitet i eit materiale er på det halve. Forureining frå eit stoff med lang halveringstid er meir alvorleg enn frå eit stoff med kort halveringstid; stoffet er skadeleg for omgjevnadane i lang tid. Til dømes har isotopen 239Pu av Plutonium ei lang halveringstid på 24200 år. Somme andre stoff kan ha halveringstider på tusendelar av eit sekund.
Det nepalske flagget
Det nepalske flagget er verdas einaste nasjonalflagg som ikkje er firkanta. Det er sett saman av to rettvinkla trekantar, den eine sett oppå den andre, og kan opphavleg ha vore to trekanta flagg som er blitt eitt.
Albert Abraham Michelson
Albert Abraham Michelson var ein amerikansk fysikar fødd i dåverande Strelno i Preussen (no Strzelno i Polen)
Han fekk i oppdrag av Den internasjonale komiteen for mål og vekt i å avgjere lengda av den internasonale meterprototypen i Paris i forhold til bølgjelengda av lys frå kadmium. I 1920 fann han ved hjelp av instrumenta sine diameteren til stjerna Betelgeuse, noko han var den første til å klare nøyaktig.
I 1907 fekk han Nobelprisen i fysikk for dei optiske presisjonsinstrumenta sine og dei meteorologiske undersøkingane som vart utført ved hjelp av desse. I 1911 vart han aresdoktor ved Universitetet i Oslo.
Ingvar Hestnes
Ingvar Hestnes var ein norsk spelemann frå Valsøyfjorden i Halsa kommune på Nordmøre.
Ingvar Hestnes vart fødd i 1904 av foreldra Nils Hestnes (bonde og stortingsmann) og Anne Skogset. Han vart interessert i felespel som 8-åring, men den første tida spela han berre på ei fjølfele som ein eldre bror hadde laga åt han, og seinare i barndommen vart det mest spel på tyskfele (flatfele, vanleg fele). Da han var 19 år gammal, kjøpte faren ei hardingfele åt han gjennom kristiansundsspelemannen Nils Bakke, og det var hardingfela som kom til å stå hjarta hans nærmast.
I kappleikssamanheng har han vunne 1. premie i hardingfele (Fylkeskappleiken i Møre og Romsdal), 2. premie i hardingfele (Fylkeskappleiken 1967 og 1969) og 2. premie i vanleg fele (Distriktskappleiken 1968, Fylkeskappleiken 1971).