cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Audioforsterkar
Forforsterkarar
Forforsterkarar er forsterkarar med fleire inngangar, balanse- og volumkontroll. Dei fungerer som eit kontrollsenter i forbrukarutstyr. Utgangane er utstyrte med bufferar, slik at dei kan driva lange kablar, slik at for- og effekforsterkarane kan plasserast i noko avstand frå kvarandre. Det er òg vanleg med ein såkalla tape-monitorutgang, som ikkje vert påverka av volumkontrollen. Nokre forforsterkarar er utstyrte med tonekontrollar, med det er ikkje så vanleg som før. Tidlegare, medan platespelarar var vanlege signalkjelder, var det vanleg at forforsterkarar hadde innebygd RIIA-forsterkarar, men i dag er dette meir sjeldan. Når ein nyttar ein PC med lydkort treng ein eigentleg ikkje ein forforsterkar, men i anlegg med både PC og analoge kjelder, som platespelarar til dømes, har forforsterkarar framleis ein funksjon.
Forforsterkarar vert stort sett nytta i privat samanheng og har som oftast ubalanserte inn- og utgangar, men phono-sokklar, men mange moderne forforsterkarar har éin balansert inngang og ein balansert utgnang, med XLR-sokkel.
Effektforsterkarar
Effektforsterkarar vert nytta til å driva høgtalarar. Dette er spenningsforsterkarar som har stor nok utgangsspenning til å driva ein høgtalar utan å klippa toppane av signalet. Effektforsterkarar bør ha liten utgangsimpsdans (mykje mindre enn inngangsimpedansen til høgtalaren) og vera i stand til å levera stor nok straum til å driva høgtalaren. Effektforsterkarar forsterkar med andre ord både straum og spenning.
Effekforsterkarane for stereofonisk attgjeving har to kanalar, men det vert òg produsert ein-kanals effekforsterkarar, såkalla monoblokker. Seks- og åttekanals effektforsterkarar vert produserte for bruk i 5.1 og 7.1 kringomlydsystem.
Dei fleste effektforsterkarar er bugd med lineære krinsar, men i dei siste åra har det vorte meir vanleg å nytta svitsjmodeforsterkarar. Desse har mykje større verkningsgrad enn analoge forsterkarar og er spesielt fordelaktige i PA-system, der ein ofte nyttar mange effektforsterkarar.
Effektforsterkarar mynta på privat bruk har ofte både ubalanserte inngangar med phono-sokklar og balanserte inngangar med XLR-soklar. Effektforsterkarar for profesjonell bruk har balanserte inngangar med XLR-soklar og/eller 6.5 mm TRS-sokklar. Høgtalarterminalane på forbrukarforsterkarar er som oftast kombinerte bananplugg/spadeterminal, medan profesjonelle forsterkarar ofte er utstyrte med Speakon-terminalar. PA-forsterkarar mynta på permanent installasjon er ofte utstyrte med skueterminalar.
Aktive høgtalarar har innebygde effektforsterkarar. Som oftast har dei aktive delefiltre og separate effektforsterkarar for kvart høgtalarelement (drivar). Føremonen med dette er at forsterkarane kan tilpassast høgtalarelementa. Mellomtone- og diskantelementa trekkjer mykje mindre effekt enn bassdrivaren og greier seg med små effektforsterkarar.
Direktrise i matematikk
Ein direktrise i matematikk er ei linje som generatrisen følgjer, medan han skildrar ei flate. Er direktrisen ein sirkel og generatrisen går gjennom eit fast punkt, vert det skildra ei kjegleflate. Ein direktise er òg namnet nytta om styrelinja til eit kjeglesnitt.
Audioforsterkar
Integrerte forsterkarar
Integrerte forsterkarar kombinerer ein forforsterkar og ein effektforsterkar i same apparat. Dette fører som oftast til ei billigare løysing enn om ein kjøper separate for- og effektforsterkarar. Når mange likevel vel å nytta separate apparat heng det saman med at det gjev noko større fleksibilitet. Til dømes, stiller ulike høgtalarar ulike krev til effektforsterkaren. Med separate effektforsterkarar kan ein tilpassa dei til høgtalarane. Mange integrerte forsterkarar har signalutgangar, slik at forforsterkardelen kan nyttast saman med ein separat effektforsterkar. Dette kan vera aktuelt om ein treng å driva høgtalarar som krev ein kraftigare effektforsterkar enn den som er innebygd.
Integrerte forsterkarar vert stort sett nytta i privat samanheng og har som oftast ubalanserte inn- og utgangar, men phono-sokklar, men nokre har òg éin balansert inngang, og nokre gongar òg ein balansert utgang, med XLR-sokkel.
Otira
For edderkopparten Otira, sjå Amaurobiidae.
Audioforsterkar
Integrerte forsterkarar
Nokre integrerte forsterkarar har innbygd AM- og FM-radio, men i dag er det like vanleg med FM- og DAB-radio. På grunn av dei har same oppbygging som eldre radiomottakarar utan innebygde høgtalarar vert slike apparat ofte kalla ein «receiver» (mottakar). Dette er typisk forbrukarelektronikk og det vert som oftast nytta ubalansert inn- og utgangar, med phono-sokklar. Mange slike forsterkarar har òg utgangar for hovudtelefonar, ofte med ein 3.5 mm TRS-sokkel.
Otira
Otira er ein liten busetnad om lag sju km nord for fjellpasset Arthur's Pass sentralt på Sørøya på New Zealand. Han ligg ved den vestlege tilkomsten til passet, på ein rygg mellom elvene Otira og Bealey høgt oppe i Søralpane. Innbyggjartalet i Otira og nærområdet var 87 under folketeljinga i 2006, ein oppgang på 30 frå 2001.
Audioforsterkar
Hovudtelefonforsterkarar
Hovudtelefonar er små høgtalarar, som må drivast av forsterkarar med liten utgangsimpedans, som i praksis er det same som små effektforsterkarar. Mange forforsterkarar, integrerte forsterkarar, lydkort, miksebord, etc. har hovudtelefonforsterkarar innebygde, men desse er ofte laga meir med tanke på at dei skal vera billige enn med tanke på kvalitet. Det vert difor produsert separate hovudtelefonforsterkarar med linjeinngangar. Hovudtelefonforsterkarar mynta på forbrukarmarknaden har som oftast ubalanserte inngangar, med phono-soklar, medan forsterkarar mynta på profesjonell bruk har balanserte inngangar, med XLR eller 6.35 mm TRS-soklar. Mange hovudtelefonforsterkarar har òg digitale inngangar, som AES3, S/PDIF, USB, etc.
AV-forsterkarar
Audio-video-forsterkarar (AV-forsterkarar) er kontrollsenter for lyd og video, mynta på 5.1 eller 7.1 fleirkanalslyd. Dei inneheld både analog og digital elektronikk og har fleire inn- og utgangar, både for lyd og video. Moderne AV-forsterkarar er ofte tilkopla ein PC via HDMI og/eller USB. Dei har ofte både analoge og digital utgangar for fleire format, både for lyd og video. Dei har innebygde kodekar for fleire video-format, som Dolby Digital, DTS, etc. Det er òg vanleg med innebygd omforming både av lyd (resampling, digital-til-analog-omforming, etc.) og videoformar (4:3, 16:9), oppløysing, etc. Dei har som oftast innebygd LFE-tilpassing. AV-forsterkarar er forbrukarelektronikk og dei har ofte ubalanserte inn- og utgangar, med phono-soklar. AV-forsterkarar vert produserte både med og utan innebygde effektforsterkarar.
Otira
Bygningsmassen består hovudsakleg av gamle jarnvegshus, mange av desse vart bygde i Hamilton og skipa til Sørøya for å verta bygde opp att på staden. I tillegg til jarnvegsstasjonen er her ein pub, ein brannstasjon og 18 hus, 14 av desse busette i 2010.
Audioforsterkar
Tidlege forsterkarar
Det var fyrst etter at Lee de Forest i 1907 fann opp vakumtrioden at det vart mogeleg å laga elektroniske forsterkarar. Den fyrste forsterkaren som nytta trioden vart laga i 1914 av Harold D. Arnold. Tidlege forsterkarar hadde hadde meir forvrengning enn ynskjeleg, med stoda forbetra seg då Harold Black i 1927 fann opp negativ tilbakekopling, som både redusert forvrengninga og førte til flatare amplituderespons. Tilbakekoplinga hadde sessutan den føremonen at ho auka inngangsimpedansen og redusert utgangsimpedansen. I 1932 publiserte Harry Nyquist ei vitskapleg analyse av negativ tilbakekopling, der han utleia eit kriterium for korleis tilbakekoplinga påverka stabiliteten til ein forsterkar. Dette arbeidet førte til at negativ tilbakekopling vart vanleg i så godt som alle forsterkarar.
Edo
Edo kan visa til:
Audioforsterkar
Røyrforsterkarperioden
Etter at det vart vanleg med negativ tilbakekopling vart det etter kvart utvikla etter måten gode røyrforsterkarar, både signalnivå- og effektforsterkarar. Utover 1930-talet vart det vanleg å nytta elektroniske forsterkarar til å driva høgtalarar i kinoar og i radiosendarar og -mottakarar. Ei effekt på 10 Watt vart rekna som mykje på denne tida og det var vanleg med hornhøgtalarar.
I perioden 1947 - 1950 publiserte D.T.N. Williamson ein serie artiklar om audio-røyrforsterkarar. Desse artiklane førte til at mange bygde eigne forsterkarar, men dei hadde òg inflytnad på kommerielle forsterkarar. Røyreffekfrsterkarane Quad QA12 og QA12/P, som kom på marknaden i 1948, og forforsterkaren Quad QC 22, som kom i 1949, er kjente forsterkarar frå denne perioden.
Otira
Nær byen ligg to større ingeniørbragder: Otira Tunnel og Otira Viaduct.
Otiraviadukten
Ovanfor byen ligg Otira Viaduct. Denne vart bygd ferdig i 1999, og spenner over ei strekning på 440 meter med ustabil grunn, og erstattar ein smal svinget og farleg vegstrekning som var utsett for snø- og jordskred og vegstengingar.
Audioforsterkar
Dei fyrste transistorforsterkarane
Det tyske føretaket Intermetall bygde ein prototype av ein transistorforsterkar i 1953 og i 1954 starta Texas Instruments produksjon av transistorar og Industrial Development Engineering Associates tok til å produsera radioar med transistorforsterkarar. I 1955 starta Sony produksjon av radioar med transistorforsterkarar. Men dei fyrste transistorane var ømfintlege og dyre og transistorforsterkarar vart ikkje vanlege før på 1960-talet.
Gjennomslaget for transistorforsterkarar
Tidlege transistorforsterkarar hadde ein hard «metallisk» lyd og mange heldt fram med å nytta røyrforsterkarar. I 1970 synte Matti Otala at grunnen til den ubehagelege lyden skuldast transient intermodulasjon (TIM), på grunn av for låg bandbreidd, som førte til at utgangsspenninga endra seg for sakte. Tilbakekoplingsignalet kunne då bli så kraftig at ein transistor i inngangstrinnet gjekk i metning (moderne effektforsterkarar har stor nok open-sløyfe-bandbreidd til at TIM ikkje er eit problem). Den fyrste forsterkaren som bygde på arbeidet til Otala var den såkalla Otalaforsterkaren, som vart set i produksjon av det norske føretaket Electrocompaniet. Andre produsentar fylgde etter og utover 1970-talet vart transistorforsterkarane så godt som einerådande. Dei fyrste transistorforsterkarane nytta bipolare transistorar, men på 1970-talet fekk MOSFET-transistorar innpass i effektforsterkarar og JFET-transistorar vart vanlege i differensialforsterkarane i inngangstrinnet. JFET-transistorar vart òg tekne i bruk for aktiv volumkontroll og sinal-svitsjing. I dag er alle tre transistortypane i bruk i audioforsterkarar.
Mount Sirius
Mount Sirius er ein fjelltopp, 2300 moh, som ragar over ein kjend, kileforma, isfri utstikkar mellom Walcott Neve og Bowden Neve, 35 nautiske mil (6 km) nord for Bauhs Nunatak. Det vart namngjeve av geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE) (1961-62) etter stjerna Sirius som vart nytta som fikssjerne i området.
Hüttwilersee
Hüttwilersee er ein innsjø i kantonen Thurgau i Sveits. Han ligg nær to andre innsjøar, Nussbaumersee og Hasensee, på grensa mellom kommunane Hüttwilen og Uesslingen-Buch.
Mowinckelkysten
Mowinckelkysten er ei kyststrekning søraust på Bouvetøya mellom Kapp Fie i sør og Kapp Lollo i nord.
Kysten er kalla opp etter Johan Ludwig Mowinckel, som var statsminister i Noreg i fleire periodar i 1920- og 1930-åra.
Litt sør for Kapp Lollo ligg òg Kapp Meteor, som er det austlegaste punktet på Bouvetøya, med Lindsayskjeret. Strekninga frå Kapp Meteor og sørover til Svarthamaren, vert kalla Svartstranda.
Toshio Takabayashi
Toshio Takabayashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
As Subaykhi
As Subaykhi er ein landsby i Ad Dhahirah guvernement nordaust i Oman. Landsbyen ligg like ved Hovudveg 21, sør for Mazim og kring 35 km nordvest for Ibri. Over halve landsbyen er dekt av grøne tre og jordbruksland. Eit åsområde sør for landsbyen heiter Jebel Subaykhi. Seint i 1970-åra bygde halvnomadar meir permanente bygg nær landsbyen.
Diofantos frå Alexandria
Diofant, òg kjent som Diofantus av Alexandria (gresk: Διόφαντος ὁ Ἀλεξανδρεύς, levde kring 200/214 – kring 284/298) var ein gresk matematikar i den hellenistiske perioden. Det er lite som er kjent om livet hans, bortsett frå at han budde og virkte i Alexandria i Egypt. Han arbeidde i den greske matematiske tradisjonen, særleg innanfor talteori.
Diofant blir ofte rekna som opphavet til algebraen, fordi hovudverket hans Arithmetica inneheld dei tidlegaste tilfella av det vi kallar synkopert algebra. Fleire av verka hans er derimot gått tapt, til dømes er det berre bevart seks av 13 bøker av hovudverket Arithmetica. Her prøver han å innføre eit algebraisk teiknspråk, handsamar likningar og likningssystem med stor dugleik, og gjev ikkje alltid slutningane sine i geometrisk form, som i den tidlegare greske perioden.
Mest kjend er undersøkingane hans av diofantiske eller uavgrensa likningar, der han avgjer heiltalige eller rasjonale løysingar av likningssystem.
Hornkonsert nr. 4 av Mozart
'''Hornkonsert nr. 4 i Ess-dur''', K. 495, vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart og fullført i 1786.
Struktur
Verket er i tre satsar:
Verket var skriven for venen til Mozart, Joseph Leutgeb. Partituret vart skriven i blekk av fleire fargar og det er føreslått at dette var ein slags «fargekode».
Rognsvågen
Rognsvågen er ein våg på nordaustsida av Fedje. Bruka som ligg på austsida av vågen er ein del av matrikkelgarden som har fått namn etter vågen. Staden vert i daglegtale ofte kalla Varden (varen) etter varden som står på Vardeskjeret like utanfor vågen.
Truleg har høgda ytst i vågen tidlegare vorte kalla Rogn og har gjeve namn til vågen. Rong kan tyde «krum» eller «langstrekt høgd».
Dei første folka som busette seg i Rognsvågen kom hit rundt 1810 med to familiar. I 1830-åra kom nye folk til garden og det er framleis ætt etter desse busette her i dag. Før denne tid har jorda truleg høyrt til Kopper og Eide.
Debelets
Debelets (bulgarsk Дебелец) er ein by i kommunen Veliko Tărnovo i provinsen Veliko Tărnovo i Bulgaria. Ved folketeljinga i 2011 hadde byen 4 032 innbyggjarar.
Kfar Chleymane
Kfar Chleymane, òg kalla Kfarchleiman eller Kfar Chlaimane, er ein liten landsby i Batroun distrikt nord i Libanon, kring 16 km frå Batroun og 69 km frå Beirut.
Innbyggjarane i Kfar Chleimane er maronittiske kristne.
Etymologi
I følgje A Dictionary of the Names of Towns and Villages in Lebanon kjem namnet Kfar Chleymane kjem frå assyrisk og tyder Landsbyen til Sleiman.
Asman Ridge
Asman Ridge er ein sagtakka rygg kring 10 km lang på sørsida av Arthurbreen, like nord for Bailey Ridge i Ford Ranges i Marie Byrd Land. Han vart oppdaga i 1934 på flyturar på Byrd-ekspedisjonen, og vart namngjeven av U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–41) etter Adam Asman, eit medlem av USAS West Base.
Iffigsee
Iffigsee er ein innsjø nær Lenk i kantonen Bern i Sveits. Innsjøen ligg i Iffigtal, nær Rawil-passet. Sør for innsjøen står Wildhorn (3248 moh).
Kulde
Kulde (mangel på varme) syner til tilhøve med eller subjektiv oppfatning av å ha låg temperatur.
Temperaturen er knytt til varmeenergi i ein lekam eller eit stoff, som igjen er den kinetiske energien til den tilfeldige rørsla til partiklane stoffet består av. Ein lekam har mindre varmeenergi om han er kald enn når han er varm. Om det var mogeleg å avkjøle eit system til absolutt null, ville alle partiklane stoffet består av ha stått i ro. Lekamen ville då hatt null varmeenergi. I skildringa i kvantemekanikk ville stoffet likevel hatt nullpunktsenergi, sjølv ved absolutt null, på grunn av uvisseprinsippet.
Kjøling
Kjøling syner til prosessen med å verte kald, eller å redusere temperaturen. Dette kan ein oppnå ved å fjerne varme frå eit system, eller utsette systemet for eit miljø med lågare temperatur.
Væsker nytta il å kjøle ned lekamar vert ofte kalla kjølevæsker.
Luftkjøling er prosessen med å avkjøle ein lekam med å utsette han for luft. Dette vil berre fungere om lufta har lågare temperatur enn lekamen, og prosessen kan forsterkast ved å auke overflatearealet eller senke massen til lekamen.
Ein annan vanleg metode å kjøle ned ein lekam på er å utsette han for is, tørris eller flytande nitrogen. Dette fungerer ved konveksjon der varmen vert overført frå den relative varme lekamen til den relative kalde kjølemiddelet.
Haukeliekspressen
Haukeliekspressen er ei ekspressbussrute mellom Haugesund og Oslo via Haukelifjell. Ho vert driven av Telemark Bilruter og Tide Buss. Ruta er ein del av nettverket til NOR-WAY Bussekspress, der ho har rutenummer NW180. Ho er hovudnerven i busstilbodet i Vest-Telemark.
Kulde
Kjøling
Laserkjøling og magnetisk fordampingskjøling er teknikkar som vert nytta for å nå særs låge temperaturar.
Haukeliekspressen
Ruta byrja 21. november 1986 med ein dagleg avgang i kvar retning, men har i løpet av åra vorte utvida til tre avgangar i døgnet. Det går i dag avgangar på formiddagen alle dagar, på ettermiddagen alle dagar unntatt laurdag, og kvar natt unntatt natt til sundag. I tillegg går det ein avgang frå Vest-Telemark til Oslo på morgonen med retur på ettermiddagen alle dagar i veka. Heile reisa mellom Haugesund og Oslo er på drygt 45 mil og tek mellom åtte og ni timar, avhengig av kva tid på døgnet ein reiser.
Historisk sett er ruta ei vidareføring av sommarruta over Haukelifjell som busselskap på begge sider av fjellet har samarbeidd om sidan 1911. Sommarruta byrja å gå gjennomgåande mellom Odda og Bø frå 1951, og frå 1967 vart ho heilårsrute. Gjennom tidene har Haukeliekspressen strekt seg til Bergen og Voss i nordvest, Kristiansand i sør og Skien i søraust.
Webers Peaks
Webers Peaks er ei rekkje fjelltoppar på ein rygg som grensar til Splettstoesserbreen i nord, Balishbreen i aust og Dobbratz- og Fendorfbreen i vest i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Dei vart namngjevne av University of Minnesota Ellsworth Mountains Party i 1962–63 etter geologen Gerald F. Webers, som var med gruppa.
Camel av Camel
Camel er debutalbumet til det engelske, progressive rockebandet Camel, utgjeve på MCA Records i februar 1973.
Nyutgjeving
Albumet vart ommastra og gjeve ut på ny i 2002 på London Records med to bonusspor: singelversjonen av «Never Let Go» og eit konsertopptak av «Homage to the God of Light», som var fast på dei tidlege konsertane deira. Ein studioversjon av sistnemnde kom ut på soloalbumet til klaverspelaren Peter Bardens, The Answer, i 1970.
Twin Pinnacles
Twin Pinnacles er ein holme 20 meter over havet som har to toppar og som ligg 200 meter nordaust for Lions Rump på vestsida av innløpet til King George Bay i Sør-Shetlandsøyane. Han vart kartlagt og namngjeven under 1937 av mannskap på RRS «Discovery II» under Discovery Investigations.
Karsten Kobs
Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
Kobs la opp i 2008.
Mount Waldron
Mount Waldron er eit fjell (3100 moh) som ligg 6 km nord of Mount Tuck, oppom Veregava Ridge i Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Det ligg oppom Daterbreen i vest, Orizaribreen i nord, Berisadbreen i nordaust og Hansenbreen i søraust.
Fjellet vart oppdaga av U.S. Navy skvadron VX-6 på ein flytur den 14.-15. desember 1959, og vart kartlagd frå flyfoto teken under denne turen av United States Geological Survey (USGS). Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Kenneth L. Waldron, ein elektrikar i U.S. Navy som overvintra ved Sørpolstasjonen 1957.
The Pointers på Sør-Shetlandsøyane
The Pointers er to holmar utanfor nordvestkysten av Rugged Island, som ligg mellom Eddystone Rocks og Start Point på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis.
Holmane ligg 5,39 km vest for Start Point på Livingston Island, 2,92 km nord-nordvest for Cape Sheffield og 3,54 km aust-nordaust for Eddystone Rocks.
Scottish Aviation Twin Pioneer
Scottish Aviation Twin Pioneer var eit britisk STOL (Short Take Off and Landing) militært transport- og sivilt passasjerfly frå 1950-åra, konstruert med tanke å nytte korte landingsbanar. Det var utstyrt med to Alvis Leonides-motorar og var eit høgvinga fly som var lett gjenkjenneleg på grunn av tre store haleror. Flyet var eit av dei siste etterkrigsflya av denne storleiken som var høgvinga og med halehjul. Det vart bygd i alt 91 fly i tre versjonar. Største avtakeren var Royal Air Force med 39 fly. Det siste flyet vart bygd i 1964.
To eksemplar av flyet vart registrerte i Noreg som LN-BFO og LN-BFX, begge med Fjellfly som eigar. Fjellfly brukte det frå sin base på Geitryggen på ei dagleg rute til Fornebu.
Valmueolje
Valmueolje er ei planteolje laga av valmuefrø frå opiumsvalmuen ved kald- eller varmpressing.
Ulvestad i Volda
Ulvestad ei bygd i Volda kommune og tidlegare Dalsfjord herad.
Bakhabi
Bakhabi er ein landsby i Ad Dhahirah guvernement nordaust i Oman. Han ligg langs Hovudveg 21 ovanfor Abu Silah og nord for Mazim.
Kornmo
Kornmo er lynutladingar utan at ein kan høyre torebrak.
Kornmo kan skuldast at torevêret rett og slett er så langt borte at torebraket ikkje kan høyrast, men det kan òg skje ved sky-til-sky-lyn, lynutlading inne i skya. Slike lyn manglar det sterkt straumførande tilbakeslaget frå jorda, og har derfor ein mindre effekt på lufta kring seg og ikkje så kraftig toreskrall. Slike skyer ligg gjerne forholdsvis høgt, ofte fleire tusen meter opp i lufta.
Kornmo skjer oftast på seinsommaren, noko som hag gjeve namn til fenomenet.
Kjelder
Blitz
Andrew Latimer
Andrew Latimer  er ein engelsk musikar og komponist. Han skipa det progressive rockebandet Camel og er det einaste medlemmet som har vore med i bandet sidan det vart skipa i 1971. Han er mest kjend som gitarist og songar, men speler òg fløyte og klaverinstrument.
Kilifarevo
Kilifarevo (bulgarsk Килифарево) er ein by i kommunen Veliko Tărnovo i provinsen Veliko Tărnovo i Bulgaria. Ved folketeljinga i 2011 hadde byen 2 256 innbyggjarar.
Morten Andreas Rosendahl
Morten Andreas Rosendahl var ein kjøpmann, industrieigar og skipsreiar frå Bergen. Han representerte heimbyen på Stortinget i tida 1859-64.
Rosendahl var son til ein kjøpmann. Han tok sjølv kjøpmannseksamen og dreiv som kjøpmann frå 1831. I 1845 grunnla han ei industriverksemd i Fana som omfatta spinneri, reperbane og nålfabrikk. Seinare byrja han også å reie ut skip. Han var styreformann i Bergen brannforsikringsselskap frå 1868 og i sjøforsikringsselskapet Æolus. Perioden 1870-90 var han forlikskommissær.
Hiroji Imamura
Hiroji Imamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Ole Høilandstøtta
Ole Høilandstøtta er ei klippe som står i sjøen utanfor Victoria Terrasse på nordaustsida av den norske Bouvetøya i Sør-Atlanteren.
Steinen har fått namn etter Ole Høiland (1797-1848) som var ein kjend norsk tjuv frå garden Høiland i Bjelland kommune i Vest-Agder.
Bjelleplystrarfamilien
Bjelleplystrarfamilien er det norske namnet på ein nyleg anerkjent biologisk familie av sporvefuglar. Det vitskaplege namnet er Oreoicidae. Dette er tre slekter med ein art kvar, samla med leveområde avgrensa til Australia, Indonesia og Papua Ny-Guinea. Siste åra fram til 2014 var desse artane trudde å vere medlemmar av plystrarfamilien.
Artslista
Bjelleplystrarfamilien i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Oreoica
Slekt Aleadryas
Slekt Ornorectes
DNA-virus
DNA-virus er virus som nyttar DNA som arvestoff, og dei kan ha både dobbelt- og enkelttråda DNA. Nokre DNA-virus nyttar eit RNA-mellomsteg i økslinga (pararetrovirus). Bakteriofagar er truleg den største biomassen på jorda, og dei aller fleste kjende bakteriofagane er dobbelttråda DNA-virus. Herpesvirus, koppar-virus og pandoravirus er andre døme på DNA-virus.
Dobbelttråda DNA-virus utviklar seg mykje tregare enn RNA-virus. DNA-virus nyttar DNA-polymerasar som kan retta opp att lyte som oppstår ved laging av nye DNA-molekyl. Av ein ukjend grunn utviklar derimot enkelttråda DNA-virus seg omtrent like snøgt som RNA-virus, sjølv om dei nyttar DNA-polymerasar frå verten.
Fleire større dobbelttråda DNA-virus har ein indre membran som femnar om DNA-et, og eit DNA-virus med to kapsid er kjent (faustovirus).
Maskeballet
Maskeballet (Un ballo in maschera) er ein opera frå 1859 med musikk av Giuseppe Verdi og libretto av Antonio Somma. Operaen byggjer på Eugène Scribes Gustave III ou Le Bal Masqué, som igjen baserer seg på mordet på den svenske kongen Gustav III i Stockholmsoperaen i 1792. Operaen finst i ulike versjonar på grunn av sensuren på den tida han blei til i. Den opphavlege versjonen handlar om mordet på kong Gustav III, men i den første oppføring var handlinga lagt til Boston på 1600-talet. Persongalleriet blei bytta ut på grunn av sensuren i mange land, fordi ein hadde innvendingar mot å setja opp ei framstilling av eit kongemord på scena. No til dags er det vanlegast å visa den opphavlege versjonen.
Drapet på kong Gustav III i 1792
Krigen mot Russland hadde øydelagt svensk økonomi. Til trass for dette tenkte likevel kongen på å angripa Frankrike, der revolusjonen var broten ut. Kongen blei etterkvart særs lite populær, og det blei danna ei samansverjing mot han. Den 16. mars 1792 blei han skoten av kaptein Jacob Johan Anckarström under ein maskerade i Stockholmsoperaen, og den 29. mars døydde han av skadane.
Oppføring
Verdi tilbaud den nye operaen sin til Teatro Appollo i Roma, og det kom til lange forhandlingar med den pavelege sensuren. Denne ville at handlinga skulle finna stad utanfor Europa. Dette ende med at handlinga blei flytta til Boston i Massachusetts, og at den svenske kongen blei gjort om til ein engelsk guvernør, kalla Riccardo, greve av Warwick. For mange engelskmenn og amerikanarar var det underleg at det svenske rokokkohoffet skulle flyttast til det puritanske Ny-England, og at den eineveldige svenske kongen skulle bytast ut med ein guvernør. Verket blei uroppført i Roma den 17. februar 1859. Operaen blei ein suksess, og fekk svært gode kritikkar.
Mount Weems
Mount Weems er eit markant fjell, 2210 moh, som ligg 15 km nord for Mount Ulmer nær nordenden av Sentinel Range i Ellsworth Mountains. Det vart oppdaga av Lincoln Ellsworth på den transantarktiske flyturen hans den 23. november 1935. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter P. V. H. Weems, ein oppfinnar i U.S. Navy som utvikla flynavigasjonsinstrument og teknikkar som Ellsworth nytta under flyturen.
Maskeballet
Oppføring
Han blei sett opp i Noreg på Opera Comique i Kristiania i 1921.
Første akt
Første bilete: I morgonaudiensen på slottet tek kongen vennleg imot søknader og bøneskrift. Horn, Ribbing og dei medsamansvorne deira er dei einaste som har ei fjern haldning. Pasjen Oscar gjev kongen eit oversyn over dei som skal innbydast til maskerade på slottet neste kveld. Kongen er glad for å sjå at namnet til Amelia er på lista, men får dårleg samvit fordi mannen hennar er venen hans, kaptein Anckarström. Denne kjem for å snakka med kongen, og åtvarar han mot ei samansverjing som er på gang. Sjølv meiner kongen at folket vil vera med han, men takkar Anckarström for å vera så årvaken. Kongen får så ei utvisingsordre han skal skriva under på. Denne gjeld sigøynerska Britta som det ifølgje rykta driv med trolldom. Når kongen får høyrer pasjen Oscar sine flotte skildringar av Britta får han lyst til å treffa henne. Han avgjer å gjera det forkledd som fiskar, og hoffherrane skal òg møta i forkleding. Anckarström gjentek åtvaringane sina, og kongen lovar å vera på vakt. Andre bilete: I Britta si hytte er det fullt av menneske som vil spåast. Kongen er tilstades, forkledd som fiskar. Han høyrer ho spå matrosen Kristian, som visstnok snart skal forfremjast og få pengar, og snik difor ei forfremjingsordre og pengar ned i lommen på matrosen. Alle blir forbløffa over at spådomen blir oppfylt så raskt, og Britta blir hylla. Ho får vita at Amelia vil treffa henne, og sender alle bort. Men kongen står bak eit forheng, og høyrer Amelia tilstå at ho elskar han og vidare ber om eit middel mot dette. Britta rår henne til å venta til midnatt, for så å plukka ein urt som veks på rettarstaden ved foten av galgen. Etter at Amelia har gått, kjem kongen fram for å bli spådd. Britta føreseier at han vil drepast av ein ven, og dei medsamansvorne kviskrar seg imellom at alt no er oppdaga. Kongen spør vidare om kven som skal bli mordaren, og får til svar «Den første som trykkjer handa dykkar». Like etter kjem Anckarström, som ikkje har høyrt spådomen, og helsar kongen med eit varmt handtrykk. Kongen ler av det heile, og følgjet hans ler med han.
Andre akt
Ved rettarstaden leitar Amelia etter urten ho skal plukka. Ho skjelv av angst. Kongen har følgd etter henne, og erklærer no kjærleiken sin for henne. Anckarström kjem igjen for å åtvara kongen om at dei samansvorne leiter etter han. Anckarström kjenner ikkje igjen kona si fordi ho er tett tilslørt, og tilbyr å føra henne attende til byen. Anckarström og kongen byter kapper, og kongen forsvinn. I det Anckarström og Amelia skal til å gå, blir dei stansa av dei samansvorne, som trur det er kongen dei har framfor seg. Amelia går imellom for å verna mannen sin, som no, forferda, kjenner igjen kona si. Dei samansvorne hånler, og Anckarström tek ei avgjerd om å slutta seg til samansverjinga. Han ber Horn og Ribbing om å møta han neste dag, og fører Amelia tilbake til byen.
Tredje akt
I arbeidsrommet til Anckarström sver Amelia på at ho er uskyldig, men han vil drepa ho som straff for utruskapen hennar. Ho tryglar om i det minste å få ta avskjed med sonen, noko han går med på. Det går så opp for han at det er kongen som er den skyldige, og han drep difor ikkje kona likevel. Ribbing og Horn kjem, og blir overraska over at Anckarström ikkje vil angje dei, men slutta seg til dei. Amelia blir tvinga til å trekkja ein namnelapp frå ei urne med namna til alle dei medsamansvorne, og er ikkje klar over at namnet ho trekkjer, er den som skal drepa kongen. Namnet på lappen ho trekk er Anckarström. Pasjen Oscar kjem med innbydingane til maskeraden den same kvelden, og dei avgjer å nytta dette høvet.
Fjerde akt
Første bilete: I eit kabinett på slottet underskriv kongen tunghjerta ordren om at Anckarström skal flyttast. Han er ikkje glad for å måtta skilja seg frå Amelia. Oscar kjem med eit anonymt brev frå Amelia, og her blir kongen åtvara mot å visa seg på maskeraden. Han trassar åtvaringane, spesielt fordi han vil seia farvel til ho han elskar.
Andre bilete: Etter ei del overtaling får Anckarström Oscar til å røpa kva maskering kongen har. I det kongen kjem, blir han åtvara av Amelia (som er maskert og forandrar stemma) mot å opphalda seg i salen. Kongen kjenner ho igjen, og seier eit kjærleg farvel. Anckarström drep kongen med eit skot. På dødsleiet tilgjev kongen venen sin, gjev han forflyttingsordren og sver på at Amelia er uskyldig. Anckarström angrar, og kneler i djup sorg ved liket til kongen.
Brian McClair
Klubbspel
McClair spelte på skotske Motherwell FC i to sesongar frå 1981. Frå sommaren 1983 var han Celtic-spelar i fire år. Gjennom desse fire åra skåra han 99 mål på 145 kampar for storklubben frå Glasgow. Med Celtic vart han skotsk cupmeister i 1985 og ligameister i 1986.
Mot 850 000 pund vart McClair sommaren 1987 overført til Manchester United. Saman med Mark Hughes danna han over fleire sesongar eit målkåt spisspar for United. Her var han med om å vinne FA-cupen 1990, Cupvinnarcupen 1991 og ligacupen 1992. Perioden 1993-97 sanka han og klubben fire ligatitlar, og i 1994 vart han FA-cupvinnar for andre gong. Etter å ha hatt fast plass i startoppstillinga i åtte sesongar, måtte McClair frå 1995 for ein stor del nøye seg å vere ein mykje nytta innbytar i Manchester United. Ved sesongslutt våren 1998 fekk han gå fritt til Motherwell, der han spelte hausten 1998.
Landslagsspel
McClair landslagsdebuterte i november 1986. Han deltok for Skottland i Fotball-EM 1992 i Sverige, der han skåra sitt fyrste landslagsmål då Skottland slo Sovjetunionen 3-0 i Norrköping. Knapt eitt år seinare, den 2. juni 1993, skåra han sitt andre mål for Skottland, i det som vart hans 30. og siste opptreden i landslagsdrakta.
Victoria Terrasse på Bouvetøya
Victoria Terrasse er ei li langs nordaustkysten av den norske Bouvetøya i Sør-Atlanteren. Ho startar ved Kapp Lollo og Mokollen heilt aust på øya, og strekkjer seg langs kysten 3,9 km nordvestover til området der kysten svingar vestover mot Kapp Valdivia. I motsetnad til dei andre kyststrekningane på Bouvetøya har ikkje kysten nedanfor Victoria Terrasse fått eit eige namn.
Ole Høilandstøtta står i havet like utanfor kysten av Victoria Terrasse.
Jacob Andreas Michelsen
Jacob Andreas Michelsen var ein norsk handelsmann og politikar frå Bergen. Han var far til Christian Michelsen.
Michelsen var son til ein kjøpmann og dreiv sjølv handel i heimbyen, mellom anna med korn og vin. Han var vedvarande medlem i bystyret 1855-82, ordførar i 1865-66 og på ny 1876-78. I Bergen by elles hadde han ei rad styreverv så som i Bergenske Dampskibsselskap, Selskabet for de norske Fiskeriers Fremme, Det Norske Theater og Det dramatiske selskab, samt avdelingsformann i Selskabet til Videnskabelighedens Fremme.
Både i 1868-69 og treårsbolken 1871-73 var Michelsen ein av Bergens fire stortingsrepresentantar, alle sesjonane som medlem av Protokollkomiteen. I tillegg til stortingsvervet var han medlem i den kongelege skattekommisjonen av 1869, dessutan i den svensk-norske konsulatkomiteen 1875.
Malisk mat
Malisk mat er ein variert mattradisjon frå Mali, som liknar mykje på den i andre vestafrikanske land. Ein lagar typisk mat med ris, hirse eller sorghum som basiskost, servert med sausar eller gryteretter av kjøt, grønsaker eller fisk, i tillegg til ulike krydder og oljer. Mali er eit svært tørt land, så avlingar og fisk blir ofte tørka for seinare bruk.
Urter og krydder
Vanlege smakstilsetjingar i tradisjonen er soumbala, som blir laga av fermenterte frø frå Parkia biglobosa eller andre typar frø, saalén laga av røykt, tørka og pulverisert salta fisk og plantar som kvitlauk, lauk, graslauk og persille. • Anis
• Kanel
• Kardemomme
• Kryddernellik
Kfar Abida
Kfar Abida eller Kfar Aabida er ein landsby 2 km sør for Batroun i Batroun distrikt i Nord guvernement i Libanon. Delen av landsbyen i sørvest vert òg kalla det eldre namnet Fadous eller Fadaous.
Tell Fadous
Tell Fadous, Tell Fadaous, Fadaous eller Fadeous er ein tell (ei kunstig høgd) sørvest for Kfar Abida som først vart undersøkt av R. Wetzel og J. Haller i 1945 oppom sementerte strandavleiringar på 6 meter. Eit par Levallois-flintflak vart funnen på toppen av ei sanddyne. Nyare studiar av Hermann Genz og Hélène Sader frå American University of Beirut har vist at tellen var busett fram til tidleg bronsealder, men vart så fråflytta seint på 2000-talet fvt. Ralph Pederson frå Universitetet i Marburg studerte maritim arkeologi av kysten kring Tell Fadous. Pederson indikerte at staden «Tellbukta» kan ha vore nytta som hamnestad for fiskarar i bronsealderen, noko dei mange restane av fisk og stranskjel indikerer. Han fann òg eit flintblad frå yngre steinalder på grunna i Tellbukta.
Malisk mat
Urter og krydder
• Spisskummen
Fylkesveg 714 i Rogaland
Fylkesveg 714 i Rogaland går mellom Hølland og Monsakleiv i Sauda kommune. Vegen er 3,4 km lang.
Kfar Abida
Fadous Sud
Fadous Sud eller Fadaous Sud er ein stad frå yngre steinalder i Qaraoun-kulturen som ligg sør for tellen, kring 300 meter sør for landsbyen. Han vart oppdaga av Maurice Tallon i 1957 mellom sjøen og vegen. Det vart oppdaga at staden strekkjer seg aust for vegen i 1966 av W.E. Wendt, då materiale vart gjenoppdaga og staden undersøkt av Lorraine Copeland og Henri Fleisch. Den store staden dekkjer 400 meter på kvar side av hovudvegen opp til sida av ein wadi.
Fadous Sud viste seg å vere ein enorm flintfabrikk frå yngre steinalder med mange forskjllige typar grå flint og kremfarga chert med store kjernar og flag, og skraper, lange blad, endeskraper, og andre typar. Samlinga hadde særeigne likskapar med dei som vart funne ved Qaraoun frå same tidsepoke. Funna vart lagra ved St. Josef universitet. Ei ny undersøking av staden vart utført i 2005 av Dörte Rokitta-Krumnow.
Malisk mat
Urter og krydder
• Gurkemeie
• Ingefær
• Koriander
• Svartsennep
• Pepar
• Safran
Drikke
Det finst også andre jusar, frå typiske plantar og frukter og av hirse, som guavajus, soursopjus osb. Alkoholdrikkar er lite utbreidde ettersom Mali hovudsakleg er muslimsk.
Diskriminant
Ein diskriminant er eit algebraisk uttrykk som i den enklaste forma si er knytt til løysinga av andregradslikningar.
Diskriminanten til
Her, viss Δ > 0, har polynomet to reelle røter, viss Δ = 0 har polynomet ei reell rot, og viss Δ < 0 så har ikkje polynomet reelle røter. Diskriminanten til det kubiske polynomet
er
Diskriminantane til høgare ordens polynom er mykje lengre. Diskriminanten til ein kvadratisk funksjon har til dømes 16 ledd, og diskriminanten til ein kvintisk funksjon har 59 ledd, og den til eit 6. gradspolynom har 246 ledd.
Definisjon
Uttrykt i røter er diskriminanten gjeven av formelen:
der a_n er den koeffisienten føre og er røtene til polynomet.
Mount Sletten
Mount Sletten er eit kjenneleg fjell oppom Taylor Ridge på vestsida av Scottbreen, 4 nautiske mil (7 km) nordaust for Mount Pulitzer. Det vart oppdaga og grovt kartlagd på Byrd-ekspedisjonen, 1928-30. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Robert S. Sletten som studerte geodesi ved McMurdo-basen i 1965.
Ertebøllekulturen
Ertebøllekulturen var ein arkeologisk kultur som fanst i Sør-Skandinavia og Nord-Tyskland i slutten av mellomsteinalderen frå ca. 5400 til ca. 4000 f.Kr. Klimatisk høyrer kulturen til atlantisk tid, då isdekket over Skandinavia var avslutta. Havvasstanden var rundt 3 meter høgare enn i dag, men sørlege område som i dag er tørt land låg under havet på grunn av landsenkinga forårsaka av isen.
Ertebøllekulturen avløyste Kongemosekulturen, og reflekterer endringane i klima og levevilkår. Kulturen har namn etter Ertebølle ved Limfjorden i Nord-Jylland. Her blei det funne ein kjøkkenmødding, eller ei opphoping av matavfall som kan vera nokre meter høge og fleire hundre meter lange. Ho inneheldt særleg avfall frå østersmuslingar og andre skaldyr. Ein har funne over 200 slike skaldynger berre i Danmark.
Ertebølletida blei etterfølgd av traktbegerkulturen.
Livsform
Ertebøllekulturen var hovudsakleg ein kystkultur afv jegerar, fiskarar og sankarar. I tillegg til sanking av østers og muslingar i sommarmånedane drei ertebøllefolket jakt i indlandet på kronhjort, urokse, rådyr, villsvin, villkatt, gaupe, rev, oter, ulv og mår. Ved havet dreiv dei jakt på svaner og ender, og i havet jakta dei niser og selar og fisa ål, horngjel, torsk og liknande. Kosten var allsidig og kunne veksla frå stad til stad ut frå lokal tilhøve. I tillegg til å bruka dyra til kjøt brukte ein også skinnet og beina deira til reiskapar.
Mykje av jakta gjekk for seg med pil og boge. Bogane var laga av alm. Dei var 160–170 cm lange og med handtak midt på. Pilene hadde to utformingar: ei tverrpil med spiss av flint og ei pil utan spiss men med eit avrunda hovud; truleg til å jakta på mindre pelsdyr, der ein ville unngå å skada skinnet. Fisket fann stad med krok, lyster og ruse. Andre reiskapar, pilespissar, bor, flekker og skraparar til tilverking av skinn, blei laga av flint gjennom slagbearbeiding. Det er funne ein firetakka kam av bein, ein spekklampe av lêr og lêrkar.
Knokkelundersøkingar har vist av isotopsammansetjinga til menneske frå Ertebøllekulturen liknar den til nokre grupper inuittar som hovudsakleg levde av havpattedyr. Gjennomsnittshøgda for menn var ca. 166 cm og for kvinner ca. 154 cm. Dei eldste menneska ein fann gravlagde i Vedbæk var rundt 50 år gamle.
Det er ikkje funne spor etter bustader på østersdyngerne. Ein veit ikkje om østersdyngebuplassane berre var sommarbuplassar eller om ein heldt til her heile året. Eit funn av østersskjel ved Ringkloster i Østjylland rundt 10 km frå kysten tyder på at kystjegerane også oppheldt seg i innlandet i nokre periodar. Ved Skateholm er det funne spor ein har tolka som greinhytter, der dei største er 11 x 6 m.
Fartøy
Ertebøllefolket brukte stammebåtar av lind, mellom anna funne ved Tybrind vig på Vestfyn. Stammebåtane var nær 10 m lange, med spissoval stamn, flat botn og nokså rette sider. Botnen var 3–5 cm tjukk og sidene 1–2 cm tjukke med ei avrunda, fortjukka ripe. Akterstamnen var ca. 60 cm brei. Ein har funne breiblada, nær hjarteforma årer av ask, der ei av årene ein har funne var dekorert med eit symmetrisk motiv. Stammebåten kunne romma 6-8 personar. I akterenden hadde han ein liten eldstad, som kan henga saman med lysing etter ål.
Utforsking
Ertebøllekulturen blei oppdaga i 1849, då ein fann leivningar etter menneskeleg verskemd ved Meilgård på Djursland. Kulturen blei arkeologisk anerkjend i 1850, då arkeologen Jens Jacob Asmussen Worsaae, professor i zoologi i København Japetus Steenstrup og geologen Johan Georg Forchhammer utførte ei felles utgraving av ei skaldynge ved Krabbesholm nordvest i Jylland. Dei kom fram til at skaldyngene måtte stamma frå ei særeigen jakt og sankinglivsform.
Ein har særleg funne kjøkkenmøddingar nord i Danmark, som ved Limfjorden, austkysten av Jylland, Stavns Fjord på Samsø, nordkysten av Fyn, vest- og nordkysten av Sjælland (mellom desse Isefjorden), Roskilde fjord og Øresund). Møddingane kan vera ganske store: Den ved Ertebølle er ca. 140 m lang, ca. 20 m brei og ca. 1,9 m tjukk, medan ein mødding ved Bjørnsholm er ca. 325 m lang, 10–15 m brei og ca. 1,2 m tjukk.
Gravstader
Det er funne fleire gravstader, mellom anna ved Bøgebakke, ved Strøby Egede (Strøbygraven), ved ein tidlegare fjord ved Vedbæk og ved Skateholm i Skåne. I ei grav låg eit barn mellom foreldra sine, i ei anna er ei mor gravlagd med barnet sitt, som var lagt på ei svanevenge. Også spedborn er omhyggeleg gravlagde.
I nokre tilfelle har ein gravlagd folk på eit skinn eller på eit kronhjortgevir. På Skateholm, der ein har kunna skildra to ulike fasar, har ein funne at gravleggingar med gevir høyrer til den eldre gravleggingsfasen. I dei fleste gravene er det funne spor av oker. Nokre av dei døde har fått med seg våpen (flekkekniv, flinteggdolk) eller smykke (tannperler, gjennombora framtenner frå kronhjort og villsvin, sneglehus) i graven.
Hundegraver
Hunden var det einaste tamdyret Ertebøllefolket hadde. På Skateholm er det funne ti hundegraver som kan liknast med gravene for menneske. Dette tyder på at hunden har vore verdsett. Hunderasen verkar å likna på notidas grønlandshund.
Wolfgang Loitzl
Wolfgang Loitzl er ein skihoppar frå Austerrike. Han representerer skiklubben WSC Bad Mitterndorf og hoppar med ski frå Fluege.de. Han debuterte i verdscupen 6. januar 1997 i Bischofshofen. Han vart verdsmeister i normalbakke under Ski-VM 2009.
Meritt
Wolfgang Loitzl har ti medaljar fra internasjonale meisterskap. Av desse har ni vore i laghopp:
Windy Peak
Windy Peak er eit markant fjell, 1910 m, som ligg 3,5 km sørvest for sørenden av Reuther Nunataks i Founders Peaks i Heritage Range. Det fekk dette namnet av University of Minnesota Geological Party i 1963–64 fordi det alltid var kraftig vind nær denne toppen då denne gruppa vitja området.
Inkwilersee
Inkwilersee er ein liten innsjø på grensa mellom kommunane Inkwil i kantonen Bern og Bolken i kantonen Solothurn i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,1016 km².
Boyd Ridge
Boyd Ridge er ein isdekt rygg, 22 nautiske mil lang, som strekkjer seg frå aust til vest og dannar sørenden av Crary Mountains i Marie Byrd Land. Han er skild frå hovudtoppane i gruppa av Campbell Valley. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter John C. Boyd, ein biolog i US Antarctic Research Program ved McMurdo-basen sesongane 1965–66 og 1966–67.
Litle-Kari
Litle-Kari er eit skjer som ligg 1,2 nautiske mil (2,2 km) nordvest for Kapp Lollo utanfor Victoria Terrasse på Bouvetøya. Det vart kartlagd frå skipet «Norvegia» i desember 1927 under den første Norvegia-ekspedisjonen under kaptein Harald Horntvedt. Det vart namngjeve av Horntvedt i samband med Store-Kari som ligg 1 nautisk mil (1,9 km) nordvestover.
Opiumsvalmue
Opiumsvalmue (Papaver somniferum) er ein art i valmueslekta. Han er ein eittårig plante som kan bli opptil 1,5 m høg. Planten har blågrøne blad og ein stor blome som kan vera raud, blåfiolett eller andre fargar.
Ein kan vinna ut opium frå mjølkesafta til den umogne kapselfrukta. Frøa frå den mogne kapselen blir nytta i matlaging som valmuefrø, eller til å laga valmueolje.
Valmuen høyrer heime i middelhavslanda, men blir også dyrka ei rekkje andre stader. Han er blitt observert veksande fleire stader i Noreg, men blir ikkje rekna for å ha ein reproduserande bestand i landet.
Paternalisme
Paternalisme er makta ein person eller stat har over andre menneske. Ordet tyder formynderi og kjem frå det latinske ordet pater som tyder «far». Poenget er at ein skal forhindra menneske i å taka irrasjonelle avgjersler, ved å tvinga folk til å hjelpa seg sjølv igjennom lover. Innanfor medisin tyder uttrykket at helsepersonell avgjer kva som er best for pasienten.
Mjuk og hard paternalisme
Ein kan skilja mellom mjuk og hard paternalisme. Mjuk paternalisme handlar om å fråråda, medan hard paternalisme handlar om å tvinga endring hjå ein person. Dersom ein person skulle gå over ei farleg bru, er det forskjell på om ein fråråder eller om ein fysisk nektar personen å gå over.
Paternalistisk stat – «Nanny State»
Alle land i verda er i ymse grad paternalistiske statar. Statane innfører påbod og forbod som hindrar borgarane i å utføra ymse handlingar som kan ha negative mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar for vedkomande. Paternalistiske lover kan vera påbod om setebelte og redningsvest eller ansvarsforsikring, eller forbod mot:
Anti-paternalisme
Liberalistar meiner velferdsstatar er paternalistiske statar som hindrar borgarane i å leva liva deira. I tillegg til lover, tvingar velferdsstatane menneske til å hjelpa seg sjølve gjennom skattar for å finansiera pensjon, trygder og helsetenester. Ifylgje liberalistane skal ikkje staten fungera som eit moralsk politi for å verna borgarane mot mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar.
«Einkvar har sin rett til å leva sitt liv – til helvete på sin måte» – David D. Friedman.
John Locke meinte så lenge ein person ikkje gjorde harm mot andre personar, kunne han få lov til å leva slik han måtte ynskje.
Lockerbie-saka
Lockerbie-åtaket fann stad ved 19-tida onsdag 21. desember 1988. Flyet vart sprengt i lufta over den skotske småbyen Lockerbie. Alle dei 259 menneska om bord i flyet vart drepne. I tillegg mista elleve personar på bakken livet då restane av flyet fall ned over Lockerbie.
I november 1991 vart Abdel Baset Ali Mohammed Al-Megrahi og Al Amin Khalifa Fhimah frå Libya skulda for å stå bak bombeåtaket. Al-Megrahi vart dømd til livsvarig fengsel i 2001. Fhimah vart frikjend.