cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1233 Kobresia
1233 Kobresia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. oktober 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Krohnåsvegen
Krohnåsvegen er ei gate i Fana i Bergen som går mellom Lagunevegen ved Lagunen Storsenter og Bjørnevegen. Vegen er om lag 750 m lang.
Gata fekk namn i 1961 etter Krohnåsen sør for vegen, som igjen er kalla opp etter Krohn-slekta som eigde området frå 1765 til 1872.
Tidlegare gjekk Krohnåsvegen frå Fanavegen og gjennom heile Laguneparken og Lagunen Storsenter. Vegen gjennom Laguneparken skifta namn til Lagunevegen. Delar av Krohnåsen ligg langs Apeltunvatnet og var tidlegare ein del av traseen til jernbanelinja Osbanen, som gjekk mellom Nesttun og Os. Denne delen av vegen er i dag ein del av nasjonal sykkerute 1.
Prost Aleksander av Konstantinopel
Aleksander av Konstantinopel er ein helgen i den ortodokse kyrkja. Han var biskop av Bysants. Byen blei gjeven namnet Konstantinopel under bispetida hans.
Aleksander vart fødd i Asia og blei utdanna i Konstantinopel. Han tenestegjorde i militæret i ein periode, men la etterkvart bak seg det verdslege livet. Han vart munk i eit kloster på ein aude stad i Syria nær Antiokia under igumen Ilja. Etter fire år fekk han igumen si velsigning til å verte eremitt. Då han reiste ut i ørkenen tok han berre evangeliet med seg. Aleksander var i ørkenen i sju år. Då talte Gud til han og bad han gå ut og preike til heidningar. Aleksander døypte den lokal borgarmeisteren, Ravul, som seinare vart via som prest og i 30 år var han biskop i Edessa. Mange av innbyggjarane i byen vart døypte samstundes med Ravul og dei brende dei heidenske gudebileta sine ein stad i byen.
Handa frå grava
Handa frå grava Systema "Perimetr", lit. "Perimeter" System, med GRAU Index 15E601, òg kjend som Perimeter, er eit automatisk kommando- og kontrollsystem for kjernefysiske interkontinentale ballistiske missil. Systemet er eit godt døme på MAD mutual assured destruction - avskrekking-konseptet som tyder at alle er sikre på å verta utsletta dersom nokon av atommaktene skulle freista å slå til med eit massivt angrep først. Systemet kan automatisk skyte ut alle russiske interkontinentale ballistiske missil (ICBM) ved å sende ut naudsynte avfyringskodar til missila dersom sensorar oppdagar mange kjernefysiske eksplosjonar på russisk jord.
Radiologiske sensorar frå mange stader i Russland les strålingsnivået og samanliknar dette med normalen. Andre sensorar samanliknar seismikk, lysforhold og lufttrykk. Alle data frå slike sensorar vert overførde til ein sentral med ei datamaskin som kan avgjere om Russland har vore utsett for eit atomangrep eller ikkje utan at personar er til stades i kommandosentra. Dersom svaret er ja, vert rakettar sende opp med utløysingskodar til alle missila som vert styrde mot mål som er programmert inn på førehand. Ein vonar at dette systemet ikkje er aktivt heile tida, men vert aktivert ved farlege kriser. Ein trur likevel at systemet vert halde ved like og er klart til bruk i 2017.
Eit liknande system fanst i USA, og var kalla Emergency Rocket Communications System (ERCS).
Elva Mayenne
Mayenne er ei elv vest i Frankrike. I lag med elva Sarthe og sideelva hennar Loir dannar ho elva Maine, som igjen er ei sideelv til Loire.
Ho har sitt utspring i departement Orne mellom Pré-en-Pail og Alençon. Ho møter Sarthe ved Angers.
Departement og byar langs elva:
Hoeksche Waard
Hoeksche Waard er ei øy mellom elvane Oude Maas, Dordtsche Kil, Hollands Diep, Haringvliet og Spui i provinsen Zuid-Holland i Nederland. Øya er stort sett ein jordbruksregion og ligg sør for Rotterdam. Hoeksche Waard består av oppdemde område (polderar) og etter St. Elizabeth-flaumen i 1421 vart det meste av området overfløymd og området har vorte gradvis tørrlagt ved hjelp av dike dei siste hundreåra.
Hoeksche Waard består av kommunane:
Hoeksche Waard grensar til:
Maxsandro Barbosa de Oliveira
Maxsandro Barbosa de Oliveira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
St. Anatolij av Petsjersk
St. Anatolij av Petsjersk er ein helgen i den ortodokse kyrkja. Han var ein eremitt og arbeidde på 1100-talet i Kievo-Petsjerskaja Lavra i Kiev og etter hans død vart han her gravlagd i klosteret Blizjnije petsjery.
Maxsandro Barbosa de Oliveira
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Frankfurt
Frankfurt kan vera:
法蘭克福 (消歧義)
St. Mokij og St. Mark
St. Mokij og St. Mark er to helgenar i den ortodokse kyrkja. Dei vart gripne som kristne og sende til domstol av keisar Maximian. Dei nekta å ofre til heidenske gudar og vart derfor drepne ved halshogging på 300-talet.
José Jadílson dos Santos Silva
José Jadílson dos Santos Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Mbabane
Mbabane er hovudstaden i Eswatini. Folketalet til byen er 70 000 (2003). Han ligg ved Mbabane-elva og sideelva Polinjane i Mdimba-fjella. Han er òg administrasjonssenter for Hhohho-distriktet.
Byen voks fram etter at Esawtini sitt administrasjonssenter vart flytta frå Manzini i 1902. Han er òg eit kommersielt sentrum for regionen. Det vert drive gruvedrift av tinn og jarn ikkje langt unna.
Den gjennomsnittlege årstemperaturen er 15 °C i juli og 22 °C i januar.
Cavigliano
Cavigliano er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 366 meter over havet.
Kommunen ligg langs jernbanelinja gjennom Centovalli til Italia.
Hystad skule
Hystad skule er ein offentleg barneskule på Hystad i Stord kommune. Rektor ved skulen er Liv Skjønberg.
I 2007 vart eit nytt bygg opna på skulen.
Kantonen Zug
Zug er ein av kantonane i Sveits. Han ligg i det sentrale Sveits. Kantonen har eit areal på 239 km², og hadde 114 711 innbyggarar i 2009. Hovudstaden i kantonen er byen Zug.
Geografi
Zug grensar til kantonane Zürich i nord, Schwyz i sør, og Luzern og Aargau i vest. Landskapet er dominert av åsar og langstrakte fjellryggar. 1 580 meter høge Wildspitz i fjellmassivet Rossberg er det høgste punktet i kantonen. Zugsjøen ligg for ein stor del i kantonen.
Språk og samfunnn
Tysk er skriftspråk i kantonen, talemålet høyrer til den sveitsartyske dialekta. Om lag 22% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. 62% av folket er medlemmer av den romersk-katolske kyrkja, medan 18% soknar til protestantismen.
Kommunar
Zug består av elleve kommunar: Baar, Cham, Hünenberg, Menzingen, Neuheim, Oberägeri, Risch, Steinhausen, Unterägeri, Walchwil og Zug.
Historie
Den eldre historia til kantonen er praktisk talt identisk med hovudstaden Zug si. I 1798 danna kantonen ein del av Tellgau, ein slags stat i det indre av Sveits. Noko etter vart Zug eit av distrikta i den vidstrakte kantonen Waldstätten i republikken Helvetia. Kantonen Waldstätten bestod også av det som i dag er kantonen Schwyz, kantonen Luzern, Unterwalden og kantonen Uri.
Max Grundig
Max Grundig (fødd 7. mai 1908 i Nürnberg i Tyskland, død 8. desember 1989 i Baden-Baden) var grunnleggjaren av elektronikkfirmaet Grundig AG.
Emisjon i fysikk
Emisjon eller elektronemisjon er i fysikk det fenomenet at elektron under særskilde tilhøve blir frigjort frå overflata av eit stoff. Normalt vil elektrona vere bundne til stoffet av elektriske krefter, og må tilførast energi for å bli frigjort.
Skulpturen Laksen
Laksen er ein 65 meter lang steinskulptur som førestiller ein laks. Han ligg ved lakseelva Jølstra og den såkalla «utstillingsplassen» i Førde sentrum i Vestland fylke. Han er den lengste einskildskulpturen i Noreg. Laksen vart laga av den danske bilethoggaren Jørn Rønnau i 1991.
Breidsundet i Herøy i Møre og Romsdal
Breidsundet er eit sund mellom øyane Nerlandsøya og Remøya i Herøy kommune i Møre og Romsdal.
Grundig
Grundig er eit eit tysk etternamn som desse personane har:
Grundig er òg eit namn på eit firma:
Nakkehoved Fyr
Nakkehoved Fyr var opphavleg eit sams namn for to fyrtårn som ligg på høgda av ei tretti meter steil skråning, ein klint med namnet Fyrbakkerne, som reiser seg opp frå stranda ved Nakkehoved om lag to kilometer aust for Gilleleje heilt nord på Sjælland i Danmark. Då det austre av desse fyra, på posisjonen 56°07′08.7″N, 12°20′58.5″E, vart teke ut or bruk i 1898, er namnet Nakkehoved Fyr vorte reservert for det vestlege av dei, som ligg på posisjonen 56°07′09.38″N, 12°20′34.97″E.
Grensa mellom Kattegat og Øresund er definert som ei rett line over sjøen frå Kullen ytst på halvøya Kullaberg i Höganäs kommun nordvest i Skåne i Sverige til Gilbjerg Hoved, det nordlegaste punktet på Sjælland, rett vest for Gilleleje. Nakkehoved Fyr markerer innseglinga til Øresund frå Kattegat saman med Kullens fyr ytst på denne halvøya. Dei to fyra har såleis vore viktige for skipa når det gjeld å få landkjenning, det vil seie å få auge på faste og attkjennelege punkt på land til å navigere etter når ein kjem frå open sjø, og såleis finne fram i desse farvatna før dei moderne elektroniske navigeringshjelpemidla stod til rådvelde.
Nakkehoved Fyr har eit 21 meter høgt tårn, og blinkar kvart tjuande sekund med tre blink à 0,3 sekunds lengd rett etter kvarandre (gruppeblink). Ljosstyrka er på 229.358 candela, og ljoset er synleg over ein avstand på 25 nautiske mil (om lag 46 kilometer) i klårt vêr.
Soga til dei to fyra på Nakkehoved
Det vart fastsett ved kongeleg resolusjon 10. desember 1770 at det skulle byggjast to fyr attmed kvarandre på Nakkehoved, slik det var lett å skilje desse fyra, som lyste ved hjelp av opne kolbål i ei jernkorg på toppen av tårna, frå det eine fyrtårnet på Kullens fyr på Skånesida av innseglinga til Øresund. Siktelinja moot dei to fyra på Nakkehoved gjorde det mogleg å halde klar av grunnene nord for Gilleleje. Dei to fyra var teikna av arkitekt G.D. Anthon, vart bygd for kongens rekning, og stod ferdige i 1772. Båe var firkanta fyrtårn i mur, samanbygd med kortsida og gavlen på kvar sitt fyrvoktarhus. Det vestre fyret var det høgste, på 9 meter; det austre var på 7,5 meter. Men dei var i drift berre frå 1. april til 31. august 1772, av di det med det same vart strid om betalinga av fyravgifta, og dei kom ikkje i drift att før i 1800, overlos, seinare kontreadmiral, Poul Løvenørn, tok initiativ til å nytte dei til fyrtekniske eksperiment. Det vart installert lukka kolfyring med innretningar som sytte for trygg regulering av lufttilgangen, slik at forbrenninga gjekk føre seg på rett måte.
I 1833 vart begge fyra bygd om med oljebrennarar, og det vart installert eit spegelsystem som gav ei fast, kvitt ljos. Det vestre fyret fekk 18 speglar med tilhøyrande lamper, og det austre 8 speglar og lamper. Samstundes med at det austre fyret vart teke ut or bruk i 1898, vart tårnet på det vestre fyret bygd høgare og fekk den høgda på 21 meter som det framleis har. Det fekk roterande linseapparat og ein 6-veikers oljebrennar, som i 1906 vart skifta ut med ein glødenettsbrennar som nytta petroleum. I 1955 vart denne brennaren skifta ut med ei elektrisk glødelampe. Fyret vart fram til 2003 passa av ein overfyrvaktar som budde i fyrmeisterhuset på staden. Fyret hyser i dag Fyrhistorisk Museum, som det austlege fyret òg er ein part av, og som opphavleg hysa dette museet. Dette fyret er no restaurert til den utsjånaden det hadde i 1800, og er eit av dei få kolfyrte fyra som er teke vare på i heile verda.
Freda område kring fyra
Området ikring fyra er eit EU-habitatområde og er freda. Fyrbakkerne, som altså er ei 33 meter høg skråning, klint, ned mot stranda og sjøen, er dekt av kratt og har eit rikt fugleliv. Langs toppen av klinten går stigen Fyrstien mellom Nakkehoved og Gilleleje, og langs denne stigen er det mange steder med prektig utsyn over Øresund mot både Hornbæk, Kattegat og hamna i Gilleleje. Området er ornitologisk observasjonsstad saman med Gilbjerg Hoved og Hesbjerg bakke, som ligg 1 kilometer unna, og som med sine 50 meter over havet, inklusive den gravhaugen som ligg på toppen, er det høgste punktet i Gilleleje-området.
Bjørnevegen i Bergen
Bjørnevegen er ei gate på Apeltun i Fana i Bergen. Heile gata går på den tidlegare traséen til Nesttun-Osbanen frå Sætervegen og sørover langs Apeltunvatnet til Krohnåsvegen. Vegen er om lag 1,2 km lang og er ein del av nasjonal sykkerute 1. Det meste av vegen er framkommeleg for bil, men er stengd for andre enn gåande og syklistar like før han går over i Krohnåsvegen.
Namnet vart vedteke i 1961. Fleire vegar i dette området har òg dyrenamn.
From Acid to Zen
From Acid to Zen er det niande albumet frå den norske Rock'n'roll-gruppa Bigbang. Plata vart berre gjeve ut i den amerikanske marknaden. Ho er stor sett sett saman av songar frå tidlegare album, men har to nye songar.
Utliggar
Leitar du etter ein artikkel om uteliggarar?
Ein utliggar er eit flyteelement festa på sida av ein kano/båt for å stabilisere farkosten.
Ravneveien i Lørenskog
Ravneveien er ein blindveg på Rasta i Lørenskog kommune i Akershus fylke. Han går austover frå Ørneveien. Midt i vegen kryssar han Haukeveien. Namnet vart godkjent 1. januar 1977.
Sommar-OL 1968
Sommar-OL 1968 vart halde i Mexico by i Mexico. USA var beste nasjon, medan Noreg tok gull ved gullfiraren i kajakk.
Doping
Dette var dei første leikane med dopingprøvar. Desse førte òg til den første diskvalifisjonen; det blei påvist alkohol hjå den svenske femkamputøvaren Hans-Gunnar Liljenwall.
Uro
Like før leikane fann Tlatelolcomassakren, der hundrevis av studentar blei drepne av meksikanske tryggingsstyrkar, stad.
Den tynne lufta i Mexico by, som ligg 2700 moh., gjorde at mange utøvarar i uthaldingsgreiner fekk problem.
Ørneveien i Lørenskog
Ørneveien er ein blindveg på Rasta i Lørenskog kommune i Akershus fylke. Han går austover frå Falkeveien. Namnet vart godkjent 1. januar 1977.
Horstad gård
Horstad gård (alternativ dialektisk skrivemåte Hårstad) er ein gard i Åbygda i Bindal kommune i Nordland fylke. Garden, som skriv seg frå jernalderen, har i dag skipsreiaren og finansmannen Fredrik Olsen som eigar, etter at han overtok garden etter far sin, Thomas Olsen. Det totale arealet er på om lag NaN. Eigendommen, som sidan 1960 har vore i familien Olsen sitt eige, har både jakt- (små- og storvilt) og fiskerettar (i Åelva), og vert i dag leigd ut til turistføremål, kurs, konferansar og liknande. Otto Sverdrup, den kjende polfararen og oppdagaren, vart fødd på garden den 31. oktober 1854. Bygningane på garden har sidan 2001 gjennomgått omfattande oppussing og omjusteringar. Mellom anna er forpaktarbustaden heilrenovert og bygd saman med det eldste fjøset som skriv seg frå 1800-talet.
Gardsdrifta
Sidan 1870-talet og fram til i dag har garden vore driven ved hjelp av ein tilsett bestyrar/forpaktar og innleigd hjelp. Mjølkeproduksjonen vart lagt ned på 1970 talet, og ein gjekk over til kjøtproduksjon då dette vart sett på som meir lønsamt i lengda. Driftsbygninga frå 1941 står i dag tom. Eigarane har omdisponert det eldre steinfjøset til reiskapsbu. Den dyrka jorda vert leigd bort som tilleggsjord. Det vert også drive med hogst i mindre skala. Det kunne i periodar vere så mange som 15-20 personar i arbeid på garden sysselsett med forskjellige gjeremål.
Otervegen i Bergen
Otervegen er ein blindveg på Apeltun i Fana i Bergen, på nordsida av Apeltunvatnet. Vegen er ein avstikkar vestover frå Bjørnevegen mot Apeltunvatnet og er om lag 200 meter lang, med ein 150 meter lang avstikkar. Vegen er omgjeve av bustadhus.
Grundig AG
Grundig AG er eit tysk elektronikkføretak frå Nürnberg.
Otervegen i Bergen
Namnet vart vedteke i 1961 og fleire andre gater i området har òg dyrenamn.
Grundig AG
Grundig vart grunnlagt av Max Grundig.
Luis Robson
Luis Robson er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Kýthira
Kýthira (gresk Κύθηρα, italiensk Cerigo), stundom skrive Kythera eller Cythera, er ei øy i Hellas og historisk sett ein del av Dei joniske øyane. Kýthira er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí. Frå 2011 omfattar kommunen òg den mindre naboøya Andikýthira.
Kýthira ligg like sør for det austlegaste neset på Peloponnes og har eit areal på 280 km². Det kuperte terrenget kjem av vedvarande vind frå det omliggande havet som har forma kysten til bratte klipper med djupe bukter. I mange hundreår hadde øya ein strategisk posisjon, og sidan antikken og fram til 1800-talet låg øya ved krossvegen for kjøpmenn, sjømenn og erobrarar. Dermed har ho hatt ei lang og variert historie, og har vorte påverka av mange sivilisasjonar og kulturar. Dette kan ein sjå igjen i arkitekturen og i visse tradisjonar og vanar, som er påverka av grekarar, venetianarar, osmanarar, britar og andre.
Historie
21. mai 1864 vart øya igjen ein del av Hellas.
I hovudbyen Khóra (eller Kýthira), inne i borga, kan ein finne det historiske arkivet til Kýthira, det nest største i Dei joniske øyane etter arkivet på Kérkyra.
Kýthira i dag
Som med mange av dei mindre egeeiske øyane minkar folketalet på Kýthira. Folketalet var på topp i 1864 med 14 500 innbyggjarar, men har gradvis minka sidan den gong til om lag 4 000 i dag.
Geografisk, kulturelt og historisk ligg Kýthira nærare Dei joniske øyane, men ho ligg administrativt under Periferieininga Øyane i Attikí.
Hovudbyen Khóra ligg på den sørlege delen av øya, men har ikkje hamn som knyter han til andre stader. Hovudhamna på Kýthira var tidlegare Ajía Pelajía, men i dag er det Diakófti, som har samband til Peloponnes. Landsbyen Livádi er i ferd med å bli handelssentrum på øya.
Turisme
Kýthira sin økonomi er hovudsakleg tufta på turisme. Høgsesongen varer frå slutten av mai til midten av september, og i løpet av denne perioden vert folketalet på øya stundom tredobla. Hovudmengda av turistane er greske turistar frå fastlandet.
Øya har mange strender av forskjellig type og storleik, men på grunn av det kuperte terrenget er berre halvparten av desse tilgjengeleg via veg. Berre fem av landsbyane på øya ligg langs kysten.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Carl Woese
Carl Richard Woese er ein amerikansk mikrobiolog frå staten New York, kjend for å ha definert det biologiske riket Archaea i 1976 etter å ha analysert ribosom-RNA.
Kýthira
Byar og tettstader
Dei største busetnadene på øya elles er:
Drottningholms slott
Drottningholms slott med slottsparken er eit kongeleg lystslott ved Drottningholm på Lovön i Mälaren i Sverige. Frå 1981 er Drottningholms slott den svenske kongefamilien sin offisielle bustad.
Shinya Aikawa
Shinya Aikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Drottningholms slott
Drottningholms slott er rekna som den mest fornemme slottet frå den svenske stormaktstida. Slottet fekk namnet sitt allereie i 1580, medan Johan III av Sverige var konge. Han lét byggja eit steinhus til si dronning Katarina Jagellonica.
1500-talsslottet vart kjøpt av Hedvig Eleonora i 1661, men slottet brann den 30. desember same året. Etter den øydeleggjande brannen fekk arkitekten Nicodemus Tessin d.e. i oppdrag å byggja eit nytt slottsbygg ut frå fri murane og kjellarane som fanst att av Johan III sitt slott. Tessin sitt slottsbygg var for ein stor del ferdig og innreiinga byrja på då han døydde i 1681. Sonen Nicodemus Tessin d.y., fekk etterpå stå for innreiinga. Han leigde hjelp frå nokre av dei fremste kunstnarane i landet, og til utforming av hagen.
Tessins sitt hovudbygg, som i formgjeving er påverka av fransk-hollandsk klassisisme, rommer det praktfulle trappehuset og paraderoma, medan dei to sidelengdene inneheld bustadrom. Vidgjetne husrom er Hedvig Eleonora sitt paradesengkammar og Lovisa Ulrika sitt gustavianske bibliotek.
Elektrostriksjon
Elektrostriksjon (av elektro- og latinsk «trekkje saman») er ein eigenskap hos alle elektriske ikkje-leiande stoff, eller dielektrikum, som gjer at dei endrar form når dei vert utsette for eit elektrisk felt. Det vert særskild nytta om dei deformasjonane som er uavhengig av om retninga på det elektriske feltet vert reversert.
Elektrostriksjon er ein eigenskap ved alle dielektrika og skil seg frå den motsette effekten, piezoelektrisitet, som berre finst i einskilde, piezoelektriske material. Elektrostriksjonen er omtrent proporsjonal med den elektriske susceptibiliteten, med den elastiske stivleiken og med kvadratet av feltstyrken. For dei fleste stoffa er elektrostriksjonen liten, men for einskilde keramiske material er han så stor at han kan utnyttast praktisk til å generere lyd- og ultralydbølgjer.
Drottningholms slott
Ved slottet vart det skipa til ein eksklusiv park i fransk barokk stil. Store delar av parken er teke vare på. Ei stor del av arbeidskrafta var krigsfangar frå krigar med Russland. Skulpturane av bronse er verk av ein av den nordeuropeiske renessansen sine mest framtredande skulptørar, Adrian de Vries. Samlinga vart ført til Sverige som krigsbyte dels frå Praha, dels frå Frederiksborg i Danmark. I utkanten av parken ligg Kina slott.
Ernst Thälmann
Ernst Thälmann var leiaren i det tyske kommunistpartiet KPD under mykje av Weimar-republikken. Han vart arrestert av Gestapo i 1933 og halden i einecelle i elleve år, før han vart skoten på Adolf Hitler sin ordre i 1944.
Shinya Aikawa
Han spela for klubbane Consadole Sapporo og FC Gifu.
Kýthira
Byar og tettstader
Småøyar i kommunen:
Drottningholms slott
Drottningholms slott kom til å verta dei kongelege kvinnene sitt slott. I 1744 vart slottet gjeve som det som brullaupsgåve til prinsesse Lovisa Ulrika av Preussen då ho gifta seg med den svenske tronfylgjaren Adolf Fredrik av Sverige. Lovisa Ulrika gav Carl Hårleman i oppdrag å byggja på slottsfløyane med ein etasje for å få rom til bibliotek og portrettgalleri. Ho fekk òg sett opp Drottningholmsteatern.
Drottningholm vart seld i 1777 av Lovisa Ulrika til den svenske staten. Vedlikehaldet av slottet heldt ikkje mål, men reparasjon vart byrja under kong Oscar I av Sverige. Ei grundig restaurering vart gjort i åra 1907-1911.
Ernst Thälmann
Liv
Då USPD vart kløyvd i 1920, vart Thälmann med over i KPD, og der vart han snart vald inn i sentralkomiteen. Han mista jobben av politiske grunnar i 1921, og i 1922 vart han og familien forsøkt drepne då høgreorienterte nasjonalistar kasta ein handgranat inn i husværet deira. Thälmann var med på organiseringa av den mislykka oppstanden i Hamburg i 1923, og måtte gå under jorda ei rid.
Frå februar 1924 var Thälmann viseformann i KPD. Frå mai same året var han medlem i den tyske riksdagen, og same året vart han vald inn i Komintern sin eksekutivkomite. I 1925 vart han først leiar i Rote Frontkämpferbund, KPD sin forsvarsorganisasjon, og sidan leiar i partiet. Han var òg presidentkandidat for KPD ved valet dette året. I 1927 vart Thälmann såra av eit sverdslag då han deltok i ein demonstrasjon i Berlin.
Ved den 12. partikongressen til KPD (9. juni-15. juni 1929) slo partiet og Thälmann inn på ei konfrontasjonslinje overfor SPD. Dette var etter at 32 menneske vart drepne av politiet under maidemonstrasjonar som var forbodne av innanriksminister Carl Severing frå SPD. Thälmann følgde retningslinjene frå Komintern, som i denne perioden gjekk ut på at sosialdemokratar og sosialistar var «sosialfascistar».
Den 13. mars 1932 var Thälmann igjen presidentkandidat, mot Paul von Hindenburg og Adolf Hitler. KPD sitt slagord var: «Ei stemme for Hindenburg er ei stemme for Hitler, og ei stemme for Hitler er ei stemme for krig.» Kort tid etter dette foreslo Thälmann einskapsfront med SPD mot Hitler. Etter Hitler vart kanslar 30. januar 1933 foreslo Thälmann at KPD og SPD saman skulle organisere ein generalstreik men dette vart ikkje noko av. Den 7. februar var det sentralkomitemøte i det allereie forbodne KPD, der Thälmann understreka at væpna kamp for å styrte Hitler-regimet var nødvendig. Den 3. mars vart han arrestert av Gestapo i Berlin.
Han såg fram til rettssaka, men den vart aldri halden. Regimet ottast at han ville bruke rettssaka som plattform for ein appell til verdsopinionen mot Hitler, slik Georgi Dimitrov hadde gjort i rettssaka etter riksdagsbrannen. Då han fylte 50 år den 16. april 1936 fekk han helsingar frå menneske over heile verda. Same året braut den spanske borgarkrigen ut, og to bataljonar i dei internasjonale brigadane vart kalla opp etter han.
Ernst Thälmann tilbringa over elleve år i einecelle. Den 17. august 1944 vart han overført frå fengselet i byen Bautzen til konsentrasjonsleiren Buchenwald, der han dagen etter vart skoten og kroppen hans straks vart brend, slik Hitler hadde gitt ordre om. Nazistane hevda sidan at han og Rudolf Breitscheid hadde omkome i eit bombeåtak 23. august.
Centovalli
Centovalli er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 708 meter over havet. Den 25. oktober 2009 vart kommunane Borgnone, Intragna og Palagnedra slått saman til kommunen Centovalli.
Ernst Thälmann
Liv
Etter krigen vart Ernst Thälmann mykje heidra i Aust-Tyskland, med skolar, fabrikkar, gater og jamvel barneorganisasjonen til kommunistane oppattkalla etter han. I 1960-åra kalla Cuba opp ei lita øy etter han.
Då han leidde KPD godtok Thälmann det sovjetiske hegemoniet i den internasjonale kommunistrørsla og over KPD. Dei som ville ha ein meir sjølvstendig kurs vart sette på sidelinja. Dette har vorte kritisert av mange på den tyske venstresida. Clara Zetkin meinte Thälmann var «uinformert og teorisvak». KPD si linje med å sjå SPD som ein fiende, særleg frå 1929, blir ofte kritsert for å ha svekt dei anti-nazistiske kreftene.
1234 Elyna
1234 Elyna er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 18. oktober 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Dordrecht
Dordrecht er ein by og kommune i provinsen Zuid-Holland i Nederland med om lag 120 000 innbyggjarar. Han er den tredje største byen i provinsen. Kommunen dekkjer heile øya Dordrecht som grensar til elvane Oude Maas, Beneden Merwede, Nieuwe Merwede, Hollands Diep og Dordtsche Kil.
Namnet Dordrecht kjem frå Thyre, namnet på elva og det mellomnederlandske drecht som tyder «kanal».
Historie
Byen vart grunnlagd langs elva Thure midt i ei torvmyr. Denne elva var ei grein av elva Dubbel og rann om lag nær elva Bagijnhof. I 1049 vart byen nemnd i skriftlege kjelder for første gong. Grev Dirk IV vart myrda dette året nær Thuredrech.
Dordrecht fekk byrettar av Vilhelm I av Holland i 1220 og han er derfor den eldste byen i Holland.
I 1253 vart det grunnlagd ein latinskule i Dordrecht. Han eksisterer framleis som Johan de Witt Gymnasium og er det eldste gymnaset i Nederland. Frå 1600 til 1615 var Gerhard Johann Vossius rektor ved denne skulen.
16. april 1421 råka St. Elisabeth-flaumen store delar av Sør-Holland og gjorde at Dordrecht vart ei øy. Over 100 000 menneske omkom i flaumen.
På grunn av den strategiske plasseringa til byen, utvikla han seg til ein viktig handelsby. Handelen bestod hovudsakleg av vin, tømmer og korn.
I 1572 samla representantar frå alle byane i Holland seg i Dordrecht for å erklære seg sjølvstendig frå Spania og anerkjende Vilhelm av Orange som leiaren for den nye nederlandske staten.
I 1618/1619 fann eit viktig kyrkjemøte stad, kalla synoden i Dordrecht, som avslutta ein teologisk strid mellom ortodokse kalvinistar og liberale arminianistar som førte landet til randen av borgarkrig.
Frå 1780 til 1787 var Dordrecht senter for patriotane som ville fjerne den arvelege statthaldarpsosisjoen til Huset Orange-Nassau. Nederland var trass alt ein republikk de jure. Like etter følgde fleire byar etter og William V flykta frå Holland. Svigerbror hans, kong Fredrik Vilhelm II av Preussen, hjelpte Vilhelm V og 18. september 1797 kapitulerte Dordrecht til prøyssiske troppar. Patriotane vart slått og Vilhelm V vart gjenninnsett som statthaldar.
På 1700-talet vart Dordrecht mindre viktig og Rotterdam vart den største byen i regionen. Dordrecht hadde likevel ein nøkkelposisjon i forsvaret av Holland og hadde militære avdelingar til langt ut på 1900-talet. Under mobiliseringa i august 1939 vart infanteri og artilleri sende til Dordrecht for å forsvare øya.
Mot slutten av den andre verdskrigen under vinteren 1944-45 låg Dordrecht og området rundt midt i krigssona mellom dei to fiendane. Grensa mellom okkuperte og frigjorde område gjekk langs Hollands Diep.
I 1970 vart kommunen Dubbeldam (om lag 10 000 innbyggjarar) og den sørlege delen av kommunen Sliedrecht ein del av Dordrecht slik at heile øya Dordrecht vart ein enkelt kommune.
Emissivitet
Ein perfekt absorbator har emissivitet e = 1, og vil sjå ut som ein svart lekam. Huda til mennesket har emissivitet for synleg lys mellom e = 0,80 (mørk hud) og e = 0,65 (ljos hud). Ein skil mellom total emissivitet, som omfattar heile spekteret, og spektral emissivitet, som syner til emissiviteten ved ei særskild bølgjelengd.
Ekornvegen i Bergen
Ekornvegen er ein veg i Fana i Bergen. Han går frå Sætervegen og ein boge tilbake til Sætervegen. Vegen er om lag 650 meter lang og går gjennom eit villaområde.
Namnet vart vedteke i 1970 og har som fleire andre vegar i området eit dyrenamn.
Elva Sarthe
Sarthe er ei elv vest i Frankrike. I lag med elva Mayenne dannar ho Maine, som igjen er ei sideelv til Loire.
Ho har sitt utspring i departementet Orne nær Moulins-la-Marche. Ho renn gjennom følgjande departement og byar:
Eit par kilometer etter ho renn i saman med elva Loir, møter ho Mayenne nord for byen Angers. To andre sideelvar er Evre og Huisne.
Kjernemagnetisk resonans
I kjemien er NMR-spektroskopi ein mykje brukt metode for å måla eigenskapar til molekyl.
Verkemåte
Som i andre spektroskopiske metodar vert stoff påverka av elektromagnetiske bølgjer. I NMR er det atomkjernar som vert påverka av radiobølgjer. Atomkjernane må i tillegg vera utsette for eit sterkt magnetfelt. Slik kan ein studera kjernespinn.
Mange atomkjernar har spinn. Både elektron, nøytron og proton har spinn på &;1/2. Ein atomkjerne med upara nukleon vil derfor ha spinn. Desse vil vera magnetiske og vil, dersom dei vert plassert i eit sterkt magnetfelt, orientera seg med eller mot dette. Visse frekvensar av elektromagnetisk stråling vil få spinn til å skifta retning. Energi vert absorbert.
Når to atom av same grunnstoff er i ulike kjemiske miljø, vil dei oppleva litt ulikt magnetfelt. Dette fører til at dei gjev ulike signal. Slik kan ein til dømes skilja hydrogenatom i eit alkan og hydrogenatom i ei aromatisk gruppe. Dette gjev kjemisk skift.
Bruk
Det same prinsippet vert brukt i medisinen, men som MR eller MRI (magnetic resonance imaging).
Sjå òg
Leximi i mendjes
Emittans
Emittans, strålingsemittans, utstrålingstettleik eller strålingseksitans er tilhøvet mellom energien per tidseining som vert send ut frå ei kjelde i form av stråling og arealet av strålekjelda. Emittansen vert målt i watt/m².
Kjelder
emittans – fysikk. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/emittans/fysikk
1235 Schorria
1235 Schorria er ein marskryssarasteroide. Han blei oppdaga den 18. oktober 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
IJsselmonde
Zwijndrechtse Waard
Opphavleg var Zwijndrechtse Waard, der landsbyen Zwijndrecht ligg, var ein gong ei eiga elveøy og den vestlege greina av Waal rann mellom dei. Denne delen av Waal vart demd opp i begge endar og Waard vert i dag rekna som ein del av IJsselmonde.
Grenser
IJsselmonde grensar til:
Kommunar
IJsselmonde består av kommunane:
Nordre Otervegen
Nordre Otervegen er ein veg på Apeltun i Fana i Bergen. Han er ein blindveg sørover frå Bjørnevegen og ligg i eit busdtadfelt like nordom Otervegen på nordsida av Apeltunvatnet. Vegen er om lag 220 meter lag ned ein 60 meter lang avstikkar mot vest.
Namnet vart vedteke i 1979. Fleire andre vegar i området har òg dyrenamn.
Peder Johnsen
Peder Johnsen var ein norsk skipper og eidsvollsmann fødd i Dypvåg i Aust-Agder.
Johnsen var underoffiser i sjøforsvaret. Ei tid rekneskapsførar ved Kristiansands verft, før han vart skipper. I 1814 var Johnsen utsending frå sjødefensjonen (sjøforsvaret) til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han høyrde til sjølvstendepartiet.
Han døydde i Kristiansand i 1836.
Otto Albert Blehr
Otto Albert Blehr var ein norsk jurist og politikar. Han representerte det politiske partiet Venstre. Blehr var gift med kvinnesakskvinna Randi Blehr. Blehr hadde ei rekkje politiske verv. Han var stortingsmann for Nordre Bergenhus amt frå 1883 til 1888, for Nordland frå 1895 til 1900. Frå 1891 til 1893 var han statsminister i den norske statsrådsavdelinga i Stockholm og norsk statsminister frå 21. april 1902 til 22. oktober 1903. Siste statsministerperioden var frå 1921 til 1923.
Blehr var stiftamtmann i Kristiania frå 1905 til 1917 og norsk delegat i Folkeforbundet 1920 og frå 1922 til 1925.
Kongen utnemnde Blehr den 7. november 1898 til storkrossen av St. Olavs Orden.
Belo Horizonte
Belo Horizonte er ein by og ein kommune med om lag 2,5 millionar ibuarar i det søraustlege Brasil, og er hovudstad i delstaten Minas Gerais. Heile storbyområdet har ikring 5,2 millionar ibuarar.
Belo Horizonte vart frå 1890-åra den fyrste byen i Brasil bygt etter moderne byplanlegging.
Tatsunori Arai
Tatsunori Arai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Brenta-massivet
Brenta-massivet er ei fjellkjede i Dei italienske Alpane og ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane i provinsen Trento.
Tatsunori Arai
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Shizuoka FC, Sagan Tosu, JEF United Chiba og Shonan Bellmare.
Brenta-massivet
Brenta-massivet grensar til Ortleralpane i nord på andre sida av Nocedalen, og til Adamello-Presanella i vest på andre sida av Campo Carlo Magno-passet og elva Sarca. Fiemme-alpane ligg aust for Adigedalen.
Herculaneum
Herculaneum (it. Ercolano) var ein romersk by ved Napolibukta på ein stad som i dag er byen Ercolano (kring 55 000 innbyggjarar i den italienske provinsen Napoli i Campania. Herculaneum delte skjebne med Pompeii, og vart lagd øyde i samband med eit pyroklastisk utbrot frå vulkanen Vesuv den 24. august 79. I motsetnad til Pompeii der innbyggjarane vart gravlagd i oske, omkom innbyggjarane i Herculaneum av dei giftige gassane frå utbrotet. Herculaneum hadde på den tida kring 5 000 innbyggjarar. Herculaneum var rekna som ein rikare by enn Pompeii.
Brenta-massivet
Fjelltoppar
Dei største fjelltoppane i Brenta-massivet er:
Herculaneum
Herculaneum står på UNESCO si liste over verdsarv.
Brenta-massivet
Fjellovergangar
Dei største fjellovergangane i Brenta-massivet er:
Venstrepartiet dei grøne
Da hadde det ei tid vore gjort freistnader på ei brei sameining av folk frå Alþýðubandalagið (Folkealliansen), Alþýðuflokkurinn (Sosialdemokratane), Kvennalistin (Kvinnelista) og Þjóðvaki (ei utbrytargruppe frå sosialdemokratane) i eitt samla parti, men det lukkast ikkje.
Endskapen på drøftingane om ulike alternativ for samling av venstrekreftene blei å skipe ei ny politisk rørsle, bygd på strid for sosial rettferd, sjølvstendig utanrikspolitikk og miljøvern. Partiet fekk 9,1 prosent av røystene og 6 medlemer av Alltinget. Ved valet i 2003 gjekk det litt tilbake, fekk 8,8 prosent av røystene og 5 medlemer av Alltinget. Ved valet i 2007 gjekk VG derimot mykje fram, fekk mesta 15 % av røystene og 9 medlemer innvalde i Alltinget. Valet i 2009 gav ny framgang, med 21,7 % av røystene og 14 alltingsmandat. Resultatet var likevel svakare enn dei fleste meiningsmålingane før valet, som gav partiet opp under 30 % oppslutnad. Venstrepartiet vart det tredje største partiet på det nye Alltinget.
Partiet er med i det nordiske venstrepartisamarbeidet Nordic Green Left Alliance, ilag med mellom andre norske SV.
Edendale
Edendale er det tiande albumet frå den norske Rock'n'roll-gruppa Bigbang.
Þingvellir
Þingvellir nasjonalpark, eller Tingvalla på Island, er ei slette i ein dal på Island, og blir rekna som ein del av verdsarva. Staden ligg ved den største innsjøen på Island, Þingvallavatn. Tingvellir skal vera den staden der islendingane heldt sitt første landsting, kring år 930. Det islandske parlamentet Alltinget (islandsk Alþingi) fører historia attende til Alltinget frå norrøn tid (norrønt Alþing). Tinget fungerte òg som ein domstol.
Utover den historiske verdien sin er Þingvalla òg kjend for eit variert og vent geologisk landskap. Tingstaden er omgjeven av bratte veggar av stein og vulkansk lava, som står att frå den tida Thingvallavatn oppstod gjennom ein sprekk mellom kontinenta for tusental år sidan. I området er det mange jordskjelv.
Området vart erklært som nasjonalpark i 1928, og vart teke med på UNESCO-lista over verdsarv i 2004.
Einingsladning
Einingsladning vert nytta om ei elektrisk ladning som er like stor som eininga for ladning i det einingssystemet som vert nytta. Det vart òg nytta om den elektriske elementærkvanten.
Kjelder
enhetsladning. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/enhetsladning
Corippo
Corippo er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har berre innbyggjarar  og er den minste kommunen i Sveits. Han har eit areal på og kommunesenteret ligg 558 meter over havet.
Trass i at han er så liten har han offisiell nettstad, sitt eige kommunevåpen, ei landsbykyrkje, ein restaurant og ein borgarmeister som leiar eit kommuneråd på tre medlemmar. Landsbyen har vore sjølvstendig som kommune sidan 1822.
Olav Knutsson Tveiten
Olav Knutsson Tveiten var ein norsk lærar, lensmann, gardbrukar og eidsvollsmann frå Valle i Aust-Agder.
Tveiten døydde på garden sin i Valle i 1837. På kyrkjegarden ved Valle kyrkje står ein grovhogd bautastein av granitt med namnet hans og minneordet “Bonden skal ha sin odel”.
Bioturbasjon
Bioturbasjon er eit uttrykk i oseanografi og limnologi nytta om avsetting og blanding av sedimentpartiklar av bentale dyr eller planter. Dette er typisk leddormar (som havbørsteormar, fåbørstemakkar), toskjela skalldyr (som muslingar), sniglar, sjøpølser eller andre organismar. Prosessar desse dyra gjer, som graving og innføring og avføring av sedimentkorn og anna, flyttar desse sedimentkorna og blandar sedimentmassen. Grenseflata mellom sedimenta og vatnet får auka areal som følgje av bioturbasjon, og dette påverkar dei kjemiske flukane og dermed utvekslinga mellom sedimenta og vassøyla over. Somme organismar kan vidare forsterke den kjemiske utvekslinga ved at gangane dei grev vert fylte med vatn, ein prosess kalla bioirrigasjon. Botnflora kan påverke sedimenta på liknande måte som dei gravne gangane til dyra kan ved at rotstrukturar vert fylte med vatn. Bioturbasjon er ein diagenesisk prosess og er medverkande til å endre den fysiske strukturen og dei kjemiske eigenskapane til sedimenta.
Romanen 1984
1984 (originaltittel: Nineteen Eighty-Four) er ein dystopisk framtidsroman av George Orwell som kom ut i 1949. Boka skildrar eit statisk, klassedelt samfunn som er prega av tankestyring og overvaking. Boka var eit gjennombrot for Orwell. Ho er blitt kjend over heile verda, og stadig brukt som varsel for ei trugande samfunnsform.
Romanen blei skriven i skuggen av andre verdskrigen med inspirasjon frå mellom anna Nazityskland og Sovjetunionen. Det er lett å kjenna igjen indoktrinering, krigshissing, tortur, styrt språkendring, historieomskriving, Stalin sine deportasjonar og Hitlerjugend frå den verkelege historia.
Hovudpersonen i boka er Winston Smith, som ikkje klarer underordna seg den strenge tankestyringa. Ein annan viktig person er Store Bror, Big Brother på engelsk, som har gått inn i språket som eit omgrep for samfunnsovervaking.
Like viktig var omgrepet nyspråk eller nytale, eit språk som skulle avgrensa tankane til innbyggjarane ved å forenkla og fjerna alle ord som skildra noka form for fridom, og gjerne gje orda motsett innhald av det dei hadde før.
Vinkelfart
Storleik og retning
Vinkelfart er ein vektorstorleik, som tyder at han har både ein storleik (eller vektorlengd), og ei retning. Storleiken og retninga til vinkelfarten skildrar rotasjonsaksen.
Vinkelfartsvektoren har tre dimensjonar. Retningslinja er gjeven ved rotasjonsaksen, og høgrehandsregelen indikerer den positive retninga:
I to dimensjonar (planrørsle) er vinkelfarten framleis ein vektor med tre komponentar. Han har derimot to skalarkomponentar lik null med omsyn til dei to kartesiske aksane som ligg i rotasjonsplanet. Den tredje komponenten er då ikkje lik null, løyst med omsyn på den tredje kartesiske aksen, normalt på rotasjonsplanet. Derfor treng vinkelfartsvektoren i to dimensjonar berre representerast av komponenten langs den tredje dimensjonen, ein skalar som vanlegvis er positiv for rørsle mot klokka og negative for rørsle med klokka.
Generelt for å skildre vinkelfarten i n-dimensjonar må ein ha ein -dimensjonal vektor. Dette talet er dimensjonen til Lie-algebraen i Lie-gruppa til rotasjonar i eit n-dimensjonalt skalarproduktrom.
Pogrom
Ein pogrom (frå russisk погром) er ein term for massive åtak på minoritetar som budde i desse landa med mishandling og massedrap av menneske og øydelegging av eigedom.
Vinkelfart
Sirkelrørsle
For alle partiklar på ein roterande fast lekam som flyttar seg har vi
der \mathbf{v} er den totale farten til partikkelen,  er translasjonsfarten til lekamen, \mathbf{r} posisjonen til partikkelen, og  er posisjonen til senteret av lekamen.
Pogrom
Uttrykket er ofte nytta om åtak på jødiske busetjingar, då det oftast var jødane som var utsette for slike overgrep i tsar-Russland.
Vinkelfart
Sirkelrørsle
For å skildre rørsla kan «senteret» vere eit kva som helst punkt i lekamen eller eit tenkt punkt fast på lekamen (translasjonsvektoren er avhengig av dette valet), men vanlegvis vel ein massesentrumet, fordi det fører til at enkelte likningar vert enklare.
Ikkje-sirkulær rørsle i eit plan
Viss rørsla til ein partikkel er på eit plan og er skildra av ein posisjonsvektor-funksjon r(t) — med omsyn til startpunktet i planet — er vinkelfartsvektoren der er den lineære fartsvektoren. Likning (1) gjeld for ikkje-sirkulære rørsler, t.d. rørsle i elliptiske banar.
Pogrom
Den største av pogromane i historia er sjølvsagt det nazistiske forsøket på å utrydde den jødiske folkesetnaden i Europa heilt. Meir presist blir nett denne enorme pogromen omtala som Holokaust eller Shoah.
Vinkelfart
Utleiing
Vektor v kan løysast i to komponentar: <span style=\s*"vertical-align:-16%;"> som er vinkelrett på r, og <span style=\s*"vertical-align:-31%;">  som er parallell til r. Med omysn på ein omkrets med senter i startpunktet og radius r, har den parallelle komponenten ei radiell retning, og den vinkelrette komponenten har ein tangential retning. Ei radiell rørsle fører ikkje til rotasjon av partikkelen (relativt til startpunktet), for å finne vinkelfarten kan ein sjå bort frå den parallelle (radielle) komponenten. Derfor vert rotasjonen berre danna som følgje av den tangentiale rørsla, og vinkelfarten er berre avhengig av den vinkelrette (tangentiale) komponenten.
Pogrom
Eurasia hadde ikkje mange tiåra før andre verdskrigen vore rysta av pogromar (t.d. i Tyrkia) som er mindre kjende, men som i gru og omfang på mange måtar kan måle seg med dei organiserte drapa av jødar, sigøynarar og homofile av alle nasjonalitetar under siste verdskrigen. Dei systematiske massedrapa dei daverande tyrkiske styresmaktene organiserte på den armenske befolkninga i Tyrkia under første verdskrigen, blir av mange kalla eit folkemord. Tyrkiske styresmakter nektar framleis for at dette var tilfellet, sjølv om mellom ein halv million og 1,5 millionar sivile armenarar vart drepne.
Vinkelfart
Utleiing
Den tangentiale komponenten har storleik der representerer arealet til eit parallelogram der to av sidene er vektorane r og v. Dividerer ein dette arealet med storleiken til r får ein høgda til parallelogrammet mellom r og sida av parallelogrammet parallelt til r. Denne høgda er lik komponenten av v som er vinkelrett på r.
Når ein har ei rein sirkelrørsle er vinkelfarten lik den lineære farten delt på radiusen. For generell rørsle er vinkelfarten bytta ut med komponenten normalt på r, dvs. når ein då set likning (2) og (3) i lag får ein
Likning (4) gjev storleiken til vinkelfartsvektoren. Retninga til denne vektoren er representert ved einingsvektoren. Denne einingsvektoren — som er ortogonal til både r og v, og på sida av vektoren — får ein ved å normalisere :
Då vert heile vinkelfartsvektoren gjeven ved å multiplisere storleiken med einingsvektoren som ein får av retninga: som, på grunn av likning (4) og (5) er lik som igjen er lik likning (1) over.
Fjøllmanngjenta
Namnet Fjøllmanngjenta skriv seg frå Rauland, der ein fjøllmann tyder det same som ein raulending. Slåttenamnet følgjer lina etter Håvard Gibøen, som kan ha gjeve slåtten dette namnet. Der det finst former etter Luråsen gjennom til dømes Myllarguten, finst slåtten under andre nemne (Luråsgangar). I Telemark finst det og nokre stev knytt til slåtten. Det finst og ei heil folkevise knytt til stevet om fjøllmanngjenta:
Variantgruppa
I Hardingfeleverket har slåttekrinsen nr 118 (band I) og 119 (band VII). Slåttekrinsen kan delast inn i to undergrupper, a-i, og j-m. Den første er knytt til Eirik Medås, den andre til Nils Rekve.
Nr 118:
Nr 119:
Hiroshi Kichise
Hiroshi Kichise er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Mito HollyHock, Albirex Niigata Singapore og Gainare Tottori.
Maurits Hansen
Maurits Christopher Hansen var ein norsk lærar, skulestyrar og forfattar frå opplysingstida og romantikken som skreiv lyrikk, sakprosa og lærebøker
På fleire område var Hansen langt framom samtida si: han skreiv det som kan vere den første kriminalforteljinga i verda, han tok i bruk litterære teknikkar som først seinare blei tatt opp igjen, til dømes av Henrik Ibsen, han var ein pionér i arbeidet for at jenter skulle få ta høgare utdanning, og han var langt framom si tid med et framlegg om å forenkle den norske grammatikken.
Liv
Maurits Hansen blei fødd i Modum der faren, Carl Hansen (1757–1826), var residerande kapellan. Mora heitte Abigael Wulfsberg (1758–1823). Familien flytta til Porsgrunn året etter Maurits var fødd, og frå 1806 budde dei i Skedsmo – faren var sokneprest begge stadene. Frå 1809 gjekk Hansen på Kristiania katedralskole. Han tok examen artium i 1814 og skreiv seg inn på universitetet i Kristiania for å studere språk og estetikk, men på grunn av skral økonomi måtte han arbeide for føda og gav snart opp studiane. I 1815 blei han lærar ved Borgerskolen i Kristiania. Året etter fekk han ein betre lærarpost ved Krigsskolen, her var han òg bibliotekar nokre år.
20. oktober 1816 gifta han seg med lærarinna Helvig Leschly (23. april 1789 – 26. februar 1874). Saman oppretta dei ein høgre undervisningsinstitusjon for jenter som dei dreiv i to år. Etter dette blei Maurits Hansen lærar ved Trondhjems borgerlige realskole, og etter fem år her fekk han ein adjunktpost ved katedralskolen i Trondheim. I 1826 blei han tilsett som styrar for middelskolen i Kongsberg. Her òg dreiv han og kona ein skole for jenter. Blant anna underviste han dottera Johanne Katrine med tanke på å føre henne fram til examen artium, men han levde ikkje lenge nok til at ho fekk tatt eksamen. Hadde ho gjort det ville ho blitt den første kvinnelege artianar i Noreg, i staden gjekk det førti år før Cecilie Thoresen blei det (1882).