cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Solveig Sundbø Abrahamsen
Solveig Sundbø Abrahamsen er ein norsk politikar for Høgre. I stortingsperioden 2013-2017 var ho fast møtande stortingsrepresentant som vara for kunnskapsminister Torbjørn Røe Isaksen. Frå 2007 og fram til dette var ho ordførar i Seljord kommune i Telemark fylke. Ho var den første kvinnelege ordføraren i kommunen.
Til Stortingsvalet i 2017 er ho Telemark Høgre sin førstekandidat.
Reknesbanen
Banen vart bygt i 2008 og har kunstgrasdekke, undervarme og flaumlys. Tidlegare heitte banen Træffbanen og var då ein grusbane. Banen har ein kapasitet på kring 1500, av dette 300 sitjeplassar under tak.
Wieluń
Wieluń var tidlegare blant dei viktigaste byane i kongeriket Polen, og var hovudstad for Wieluń-landet (Ziemia wieluńska). Han hadde fleire vitjingar frå kongar og andre høgtståande personar, men byen fekk ein tilbakegang etter den svenske invasjonen av Polen (1655–1660), og kom seg aldri etter dette. I september 1939 blei byen bomba under den tyske invasjonen av Polen som førte til andre verdskrigen. Bombinga av Wieluń drap rundt 1 300 sivile og såra hundrevis andre; 90 % av bykjerna blei lagd i grus. Detter var eit av dei første bombetokta i Europa under andre verdskrigen.
1285 Julietta
1285 Julietta er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. august 1933 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Sportsklubben Træff
Sportsklubben Træff er eit idrettslag frå Molde, hovudsakleg med tilhald i vestlege delar av byen. Klubben spelar denne sesongen i 2023.
Klubben vart stifta 1. oktober 1924 og driv i dag med fotball og handball, der dei fram til nyleg har stilt lag i førstedivisjon i handball for kvinner og tredjedivisjon for menn. Tidlegare dreiv klubben òg med ski og sykkel. Klubbfargane er kvite trøyer, grønne bukser og kvite strømper. Klubben har ca. 1000 medlemmar, og er den nest største klubben i Molde.
Træff har bygd hallen Træffhuset for handball, klatring og fotball like ved Reknesbanen nordvest for Molde sentrum.
Arild Stubhaug
Arild Stubhaug er ein norsk forfattar. Han har skrive biografiar om m.a. Sophus Lie og Niels Henrik Abel. Stubhaug har også utgitt diktsamlingar og prosabøker.
Stubhaug vaks opp på Fitjar. Han er cand.mag. frå Universitetet i Bergen med faga matematikk, litteraturvitskap og religionshistorie. Han debuterte som forfattar i 1970 med diktsamlinga Utkantane. I 1996 gav Stubhaug ut biografien Et foranskutt lyn om Niels Henrik Abel. Stubhaug vart tildelt Brageprisen for boka og ho er omsett til fleire språk som engelsk, tysk, fransk, japansk og kinesisk. Då han vart utnemnd til statsstipendiat frå 2005 vart det m.a. grunngjeve med at han hadde bidrege til å gi norsk matematikk og naturvitskap eit løft, nasjonalt og internasjonalt.
Han er gift med forfatteren Kari Bøge.
Please Mr. Postman
«Please Mr. Postman» var debutsingelen til The Marvelettes for Tamla (Motown) og den første Motown-songen som nådde førsteplassen på Billboard Hot 100-lista i USA. Singelen klarte dette seint i 1961. Songen vart igjen ein hit i 1975 og nådde toppen av same liste, denne gongen med The Carpenters,.
Tidleg i 1961 prøvespelte The Marvelettes (då kalla «The Marvels») for Berry Gordy og Tamla/Motown. Marvels-medlem Georgia Dobbins trong ein original song for prøvespelinga og fekk ein bluessong av venen William Garrett, som ho så omarbeidde for gruppa. Dobbins forlet gruppa etter prøvespelinga og vart erstatta. Gordy signerte ein kontrakt med gruppa og leigde inn «Brianbert»—Brian Holland og Robert Bateman—for å skrive om songen ein gong til. Freddie Gorman var òg involvert i omskrivinga.
Songen vart spelt inn med The Funk Brothers som backingband, inkludert Marvin Gaye på trommer.
«Please Mr. Postman» har vorte spelt mange gonger av andre band, mellom anna The Beatles på albumet deira With the Beatles frå 1963. Her er han sunge av John Lennon. Seinare vart songen ein hitt for The Carpenters, som igjen førte songen til toppen av singellista i USA tidleg i 1975.
Kirsten Bråten Berg
Kirsten Marie Bråten Berg er ein norsk songar, best kjend som folkemusikar, og sølvsmed. Ho er saman med Hallvard T. Bjørgum rekna som ein fornyar av norsk folkemusikk.
Bakgrunn
Kirsten Bråten vart fødd i Arendal. Ho kom frå ein musikalsk familie, faren var bygdespelemann. Ho var med i eit visesongmiljø i heimbyen, men interesserte seg også for folkemusikk. I 1970 drog ho til Oslo og blei folkedansinstruktør i Noregs Ungdomslag. Her kom ho med i folkemusikkmiljøet rundt Club 7.
I Oslo fekk Kirsten Bråten også augo opp for sølvsmedyrket. Ho tok seg jobb i gullsmedfirmaet David-Andersen og studerte eitt år på gullsmedlina på Oslo Yrkesskole. Deretter gjekk ho i lære hjå sølvsmeden Torleiv H. Bjørgum frå Rysstad i Setesdal, som også var spelemann. Berg tok sveinebrev i 1976 og meisterbrev som gullsmed i 1986.
Musikkarriere
I 1977 vart ho gift med Bjørgulv N. Berg, ein gardbrukar frå Rysstad i Valle kommune i Setesdal. Her var eit aktivt folkemusikkliv, der Kirsten Bråten Berg møtte kvedarar som Tarjei og Gro Heddi Brokke og musikarane Gunnar Stubseid og Hallvard T. Bjørgum. Ho blei med i gruppa Slinkombas, og gav også ut soloplater.
Berg vart utnemnd til Riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden for innsatsen sin som kunstnar og kulturformidlar i 2005. I 2008 vart ho medlem av Agder Vitskapsakademi.
Deco
Anderson Luis de Souza, kjend under kallenamnet Deco, er ein brasiliansk-portugisisk tidlegare fotballspelar. Han vann UEFA-cupen 2003 og Meisterligaen 2004 med FC Porto og Meisterligaen 2006 med FC Barcelona. I 2004 fekk han EM-sølv med Portugals landslag.
Klubbspel
Deco flytta til Portugal i 1997. I mars 1999 fekk han kontrakt med FC Porto, der han fekk ei sentral rolle i det offensive spelet til eit ungt mannskap. Han var dei neste åra med om å vinne serien i 1999, 2003 og 2004, samt tre nasjonale cupmeisterskap. Våren 2003 vann Porto 3-2 over Celtic FC i UEFA-cupfinalen i fotball 2003. Eitt år seinare skåra Deco det andre målet då Porto slo AS Monaco 3-0 i meisterligafinalen 2004 i Gelsenkirchen. Han fekk elles prisen som finalens bestemann.
Sommaren 2004 vart Deco overført til FC Barcelona mot 15 millionar euro. Med det spanske storlaget vart han seriemeister i 2005 og 2006. Han fekk sølvballen 2004 i kåringa av beste fotballspelaren i Europa og vart kåra til årets spelar 2006 i Barcelona. 17. mai 2006 spelte han heile kampen då FC Barcelona sigra med 2-1 over Arsenal FC frå London i meisterligafinalen på Stade de France i Paris.
Etter fire år i spansk klubbfotball gjekk Deco sommaren 2008 over til engelske Chelsea FC mot 10 millionar euro. Delvis plaga med skadar, og elles svakare form, fekk han ikkje plass i troppene som sigra i FA-cupen 2009 og 2010. Derimot fekk han nok kampar til å vinne ligapokal med Chelsea FC i 2010.
I august 2010 skreiv Deco kontrakt med brasilianske Fluminense FC. Han la opp i 2013.
Torstein Tveito
Torstein Tveito er ein norsk politikar for Senterpartiet. Han var ordførar i Kviteseid kommune i Telemark fylke frå 2003 til 2011.
Halvor Asphol
Halvor Asphol er ein norsk kolonialhandlar og tidlegare skihoppar som representerte Kleive Idrettslag. Han kom på sjetteplass under skiflygings-VM 1981, og vart nummer to og kom pallen i eitt verdscuprenn i 1982.
Karriere
Asphol debuterte i verdscupen i St. Nizier i Frankrike i februar 1980, der han vart nummer 11. Seinare i sesongen vart han nummer åtte i Vikersund. Han deltok i verdsmeisterskapen i skiflyging 1981 i Oberstdorf der han vart nummer seks. Under hoppveka 1981/82 var han i sitt livs form då han splitta den austerrikske duoen Hubert Neuper og Armin Kogler ved å kome på andreplass i storbakken i Bischofshofen 6. januar 1982. Samanlagd vart han nummer fem i hoppveka.
Asphol var ein typisk krafthoppar som gjorde sine beste tevlingar i store bakkar. Hans lengste skihopp var på 175 meter, ei tangering av den dåverande noregsrekorden. Etter 1982 klarte han ikkje å hevde seg mellom dei beste og la opp i 1985.
Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
1980: Nr 8 i Vikersund 1981: Nr 6 i skiflygings-VM i Oberstdorf og i verdscupen i Engelberg 1982: Nr 2 i Bischofshofen 1984: Nr 4 i Sapporo 1985: Nr 10 i Lahti
Kolonialhandlar
Asphol overtok i 1984 eit familiefirma som dreiv handel med kolonialvarer på Kleive i Molde. Sidan har han drive firmaet, som i 2011 heiter Halvor Asphol Dagligvarer (Joker Kleive).
Grand Prix
Grand Prix (fransk: Stor pris) er nemninga på fleire konkurransar:
MS «Nordlys» (1994)
MS «Nordlys» er et skip i Hurtigruten ASA, og siglar hurtigruta langs norskekysten. Skipet vart bygd på Volkswerft GmbH i Stralsund i Tyskland i 1994, er 121,8 meter langt og 19,2 meter breitt og har ein marsjfart på 18 knop. Skipet har 226 passasjerlugarer, inklusive seks såkalla suiter.
MS «Nordlys» er systerskip til hurtigruteskipa MS «Kong Harald» og MS «Richard With», og erstatta MS «Nordstjernen», som byrja å gå i turisttrafikk til Svalbard.
Ulukke
Torsdag 15. september 2011 byrja skipet å brenne ca. 10 nautiske mil frå Ålesund. Brannen starta i maskinrommet og vart snøgt svært stor med veldig røykutvikling. Kjølevassinntaka i maskinrommet vart ståande opne og båten byrja ta inn vatn. Skipet mista motorkrafta og ei redningsskøyte taua skipet til kai i Ålesund, og brannen kunne sløkkast av brannvesenet i byen. Den enorme røykutviklinga gjorde det uråd for mannskapet å gå over og sjekke alle kahyttane slik rømingsplanane seier dei skal. At ulukka skjedde ved frukosttid og like før båten var inne ved kai i Ålesund gjorde at dei fleste passasjerane var på høgare dekk, noko som letta berginga av passasjerane. Alle passasjerane vart berga trygt i land. Då skipet la til kai var eit stabiliseringsstag ute, og det vart pressa inn i skipssida og laga eit hol på 38 gonger 8 cm. Det tok ei tid før ein oppdaga denne skaden. Skipet fekk etterkvart sterk slagside, og det var ei tid fare for at det skulle kantre før det lukkast å tette lekkasjane og pumpe ut vatnet.
To av mannskapet omkom under ulukka, ni vart sende til Ålesund sjukehus og to alvorleg skadde til Haukeland Universitetssjukehus i Bergen. Til saman kom 16 personar til skade.
Bryggen i Bergen
Bryggen i Bergen, eller Tyskebryggen, omfattar dei gamle hanseatiske trehusa på austsida av Vågen i det sentrale Bergen. Dei er organiserte slik at dei ligg i rekkjer langsmed smale gater eller smau som går innover frå kaia, slik at den fronten av husgavlar som ein vanlegvis ser på fotografi av Bryggen, berre er den fremste av husa i kvar av desse husradene. Etter storbrannen 4. juli 1955 er det til saman 61 freda bygg att på Bryggen, som er teken med på UNESCO si liste over kulturarven i verda.
Bryggen var frå 1350 til 1754 sete for Det tyske kontor i byen og det sentrale knutepunktet for den hanseatiske handelsverksemda i Noreg, og vart kalla Tyskerbryggen heilt fram til midt på nittenhundretalet. Mariakyrkja i Bergen, som ligg rett i nærleiken av Bryggen, var i lang tid kyrkja til hanseatane, og hadde gudstenester på tysk.
Soga
Dei arkeoligiske granskingane etter brannen nord på Bryggen i 1955 har synt at det har vore bryggjer og landgangsvòrar med lagerhus her heilt sidan tidleg i mellomalderen, og at den Bryggen som hanseatane bygde seg, soleis har gamle anar og i og for seg fylgjer eit planmønster som òg kjenneteikna dei eldste bryggjene. Etter kvar av brannane og anna øydelegging som råka Bryggen, vart grunnen på branntomta og utover i fjøra fylt opp med brannrestar og med skrot frå byen før oppattbygginga tok til, og slik vart nivået høgare og strandlinja flytta utover i Vågen etter kvart. Desse laga med skrot hadde gjenstandar og bygningsrestar i seg som har gjeve arkeologane gode opplysningar om livet og verksemda både på Bryggen og i byen elles, og dei svarte laga etter kvar av brannane har vore viktige under dei arkeologiske utgravingane for å tidfeste gjenstandane etter om dei låg i, over og under brannlag. Tidfestinga kunne gjerast ved å samanhalde brannlaga med historisk kjende brannar.
Fram til 1901 gjekk Bryggen samanhengande heilt fram til den såkalla Kjøttbasaren attmed Dreggsalmenningen i sør, etter å ha vorte bygd opp att etter ein brann i 1702 som la heile Bryggen og mykje av byen i oske. Men i 1901 vart den søndre parten av Bryggen, mellom Nikolaikirkeallmenningen og Kjøttbasaren, riven ned og erstatta av høge byhus av mur i ein slags tillempa Bryggenstil, teikna av arkitekt Jens Zetlitz Monrad Kielland. Men det sørlegaste av dei gamle husa hadde fått stå, og er no ein part av Det Hanseatiske Museum. Det har òg opp gjennom tidene vore på tale å rive resten av dei gamle husa på Bryggen og erstatte dei med moderne hus som mange i Bergen meinte var meir verdige ein storby, og ordskiftet om dette har vore intenst til tider. Men fredinga av Bryggen i si tid sette ein ende for denne diskusjonen.
Etter storbrannen nord på Bryggen 4. juli 1955, og dei påfylgjande store og langvarige arkeologiske utgravingane på branntomta, vart det bygd moderne hus her i 1980. Utforminga av dei husa som vart bygde med fasadane mot Vågen vart gjort som ein slags moderniserte kopier av dei som brann. Attom desse vart det bygd eit hotell med teglsteinsfasadar og høge saltak, som til trass for det moderne preget står i god i harmoni med resten av husa på Bryggen. Nordaust på branntomta, rett attmed Mariakirken, vart òg bygningen til Bryggens Museum reist i ein strekt avvikande stil. Stort sett er det semje om at dei nye bygningane fell inn i miljøet på ein arkitektonisk god måte.
Hetebølgje
Ei hetebølgje er ein lengre periode med særs varmt vêr, ofte i samband med høg luftfukt. Det er ingen universelle definsjonar på ei hetebølgje, og definsjonane varierer frå område til område. Temperaturar som folk frå varme klima reknar som normale, kan reknast som ei hetebølgje i eit normalt kjøligare område. Uttrykket vert brukt både om vanlege vêrvariasjonar, og om heilt spesielle varmeperiodar som kanskje berre skjer ein gong kvart hundre år. Alvorlege hetebølgjer har ført til katastrofal avvlingssvikt, tusenvis har omkomme av hypertermi, og store område har fått straumbrot på grunn av auka bruk av luftkondisjonering. Enkelte meiner at nokre av hetebølgjene oppstår som følgje av global oppvarming.
Hetebølgjer oppstår ofte under hundedagane om sommaren. Det franske ordet for hetebølgje er til og med canicule, som kjem av det italienske ordet canicula, som tyder «lita tispe». Enkelte område på Jorda har oftare hetebølgjer enn andre, slik som område med Middelhavsklima.
Helse
Stundom har ein faktisk observert at dei normale dødstala i eit område etter ei hetebølgje har gått ned, og ein meiner at årsaka til dette er at personar som er så sjuke at «dei ville omkomme dei neste vekene likevel» stryk med i hetebølgja. Sidan hetebølgja «reinskar opp» fører det til færre dødsfall i tida etterpå.
Straumbrot
Hetebølgjer fører som regel til auka bruk av luftkondisjonering, der dette er vanleg, og dette medfører så auka straumforbruk. Dette kan stundom føre til alvorlege straumbrot, som skapar ein enno meir alvorleg situasjon og auka varme innomhus.
Skogbrannar
Om hetebølgja oppstår under ein tørke, som tørkar opp vegetasjonen, kan dette medverke til skogbrannfaren. Under den alvorlege hetebølgja i Europa i 2003, vart Portugal råka av skogbrannar som øydela 3010 km² skog og 440 km² jordbruksland, og gjorde skadar for om lag €1 milliard.
Johan Galtung
Johan Galtung er ein norsk samfunnsforskar og professor i fred og konfliktløysing.
Galtung er fødd i Oslo og utdanna seg som sosiolog og matematikar. Han peika seg etter kvart ut som ein pioner innan freds- og konfliktforsking, mellom anna ved å grunnleggja fredsforskingsinstituttet PRIO i Oslo, det første av sitt slag i Europa. Han er direktør for det internasjonale TRANSCEND-nettverket for fred og utvikling og grunnleggjar av Transcend-metoden. Han har verka som meklar i over 40 konfliktar, som i Sri Lanka, Afghanistan, Nord-Kaukasus og Ecuador.
I 1987 fekk Galtung den såkalla «alternative Nobelprisen».
Galtung gav ut sjølvbiografien ''Johan uten land. På fredsveien gjennom verden'', som han fekk Brageprisen for, i 2000. Han har òg gjeve ut barneboka En flyveappelsin forteller i 2004.
I 2011 vart Galtung skulda for antisemittisme etter eit foredrag ved Universitetet i Oslo og eit innlegg i tidsskriftet Fri Tanke der han mellom anna tala om «jødemakt».
Seglskip
Eit seglskip eller ei seglskute er eit sjøgåande skip kor segl som utnyttar vindkrafta sørgjer for framdrifta. Seglskipa hadde storheitstida si på 1700- og 1800-talet. Etter kvart overtok dampskip og seinare motorskip. For mindre skuter eller båtar med segl, vert nemninga seglbåtar nytta. Men det er ingen klår definisjon på skilnaden mellom båt og skip.
Seglskipstypar
Seglfartøy vert klassifiserte etter riggen og skroget kjem i andre rekke. Ein galeas, til dømes, kan ha same skrog som ei jakt og ein bark kan ha same skrog som ein fullriggar. Namngjevinga er ikkje alltid konsekvent og kan variera etter geografisk område. På nokre veslandsdialeter vart ei jakt ofte kalla ei «jekt», og for å skilja dei to typane kalla ein dei gamle jekterene med råsegl for «bomsegljekter».
Samlinga av Tyskland
Samlinga av Tyskland, eller Reichsgründung (grunnlegginga av riket) skjedde 18. januar 1871. Under riksgrunnlegginga vart det vedteke at fleire små statar skulle gå saman i det Tyske keisarriket, og at Preussen skulle ha ei leiande rolle i riket.
Det tyske riket vart danna av m.a. desse statane:
Etter den fransk-tyske krigen, som vart vunne av Tyskland, vart Elsass-Lotharingen med i riket.
Giovanni Gabrieli
Giovanni Gabrieli (fødd mellom 1554 og 1557, død 12. august 1612 i Venezia) var ein italiensk organist og komponist. Han var ein av dei viktigaste musikarane på si tid og representant for den venetianske skulen i overgangen mellom renessansen og barokkmusikken.
Liv
Gabrieli vart mest truleg fødd i Venezia. Faren kom frå byen Carnia og reiste til Venezia kort tid før Giovanni vart fødd. Giovanni studerte hos onkelen sin, komponisten Andrea Gabrieli, som òg kan ha oppfostra nevøen sin. Giovanni var ein periode i München for å studere hos Orlando di Lasso ved hoffet til Albert V av Bayern, truleg var han her til 1579. I 1584 eller 1585 vart han andreorganist i Markuskyrkja i Venezia, og etter onkelen døydde i 1586 overtok han onkelen sin posisjon som komponist og førsteorganist.
Etter at onkelen døydde byrja Giovanni å gje ut mykje av musikken hans. Andrea publiserte lite sjølv, men Giovanni meinte tydelegvis at musikken hans var god nok til å gjevast ut, og har derfor æra for at mykje av musikken til Andrea er bevart.
Karrieren til Gabrieli skaut fart etter at han tok ein tilleggspost ved Scuola Grande di San Rocco. Som med postane ved San Marco heldt han òg denne livet ut. San Rocco var det mest prestisjefylte og velståande av alle venetianske brorskapa, og hadde nest etter Markuskyrkja det største musikalske miljøet. Mykje av musikken til Gabrieli vart skriven for San Rocco, men det meste skreiv han nok for San Marco.
Markuskyrkja var ein av dei leiande musikalske institusjonane på denne tida og virket til Gabrieli der gjorde han til ein av dei viktigaste komponistane i Europa. Sacrae symphoniae (1597) var ei stor inspirasjonskjelde og skapte slik furore at det kom komponistar frå heile Europa til Venezia for å studere. Han fekk tydelegvis elevane sine til å studere madrigalar med det same, for i tillegg til den grandiose venetianske fleirkorsstilen tok dei òg med seg den meir intime madrigalstilen. Heinrich Schütz og andre hjelpte til å overføre impuls frå den tidlege barokkmusikken til Tyskland, ein trend som fekk stor tyding for musikkhistoria framover. Den tyske barokken som kulminerte med musikken til Johann Sebastian Bach var grunnlagt på denne sterke venetianske tradisjonen.
Etter om lag 1606 vart Gabrieli stadig sjukare og ein starta å utnemne assistentar til oppgåver han ikkje lengre kunne utføre. I 1612 døydde han av komplikasjonar etter nyrestein.
Musikk
Gabrieli komponerte i mange av stilartane frå denne tida, men bortsett frå tidleg i karrieren skreiv han berre vokal og instrumental kyrkjemusikk.
Som andre komponistar før han nytta han den spesielle arkitekturen i Markuskyrkja med motståande balkongar til å skape uvanlege romverknader. Ein sette opp to kor som stod fråskilte på kvar sin balkong og song saman i fleirstemt polyfoni. Slik oppstod ein stereofonisk verknad der akustikken og ekkoet var ein del av effektane. På den tida var det vanleg å fylle ut eller erstatte vokalstemmer med instrument, og etterkvart starta Gabriel å skrive reine instrumentale satsar der han tok omsyn til særpreget til instrumenta.
Mesteparten av musikken er skriven slik at eit kor eller ei instrumentalgruppe først vert høyrt til venstre og så svarar musikarane til høgre (antifon). Gabrieli var den første som laga nøye anvisingar til samansetnad av instrument- og songargrupper. Akustikken i Markuskyrkja - og den har endra seg lite på fire hundre år - var slik at rett plasserte instrument kunne høyrast klårt og tydeleg langt unna. Dermed kan instrumentering som ser pussig ut på papiret lyde perfekt balansert i San Marco.
Eit av dei mest kjende stykka hans, In Ecclesiis, er eit krondøme på fleirkors-stil med fire separate instrumentalgrupper og songarar som vert støtta av ein stødig generalbass.
Verk
Gabrieli vert rekna som den viktigaste musikalske figuren i overgangen mellom renessanse- og barokkmusikken. Han brukte generalbass alt tidleg i karrieren, og han var ein av dei første i musikkhistoria som brukte dynamiske markeringar (i Sonata pian e forte).
Namngjetne komponistar som Michael Praetorius og spesielt Heinrich Schütz var elevar av Gabrieli.
Dei første publiserte verka hans vart gjevne ut i ei samling som kom ut i Venezia i 1575. I 1587 gav han ut ei samling av onkelen Andreas sine songar.
Dei viktigaste samlingane til Gabrieli er
Påverknad
Arne Nordheim var ein beundrar av Gabrieli, og i Nordheims første orkesterverk, Canzona per Orchestra (1960), bruker han den venetianske skule sin ide med å sette saman forskjellige kontrastar og slektande klangblokker - sjølvsagt i sitt eige tonespråk.
Wollert Konow (fleirtyding)
Wollert Konow var namnet til fire norske politikarar:
Amundsenhavet
Amundsenhavet er eit randhav til Sørishavet som ligg utanfor kysten av Marie Byrd Land i Antarktis. Amundsenhavet strekkjer seg frå Thurston Island i aust til Siple Island i vest og grensar til Bellingshausenhavet og Rosshavet.
A Beautiful Mind
A Beautiful Mind er ein film inspirert av erfaringane til den nobelprisvinnande økonomen John Nash med schizofreni. Filmen var regissert av Ron Howard og kom ut i 2001. Han vann fire Oscarprisar, for beste film, beste regissør, beste kvinnelege birolle og beste tilverka manus, og var også nominert i fire andre kategoriar. Hovudrolla vart spela av Russell Crowe.
Amundsenhavet
I 2002 kalva eit 3 400 kvadratkilometer stort isfjell i Amundsenhavet frå Thwaitesbreen.
Rondvatnet
Rondvatnet er ein smal innsjø i Rondane i Sel kommune i Innlandet. Ved sørenden ligg hytta Rondvassbu. Rondvatnet skil dei austlege delane av Rondane frå den vestlege delen, Smiubelgen.
Amundsenhavet
Amundsenhavet er kalla opp etter den norske polarforskaren Roald Amundsen (1872–1928) og vart namngjeve i februar 1929 under den andre Norvegia-ekspedisjonen.
Rondvatnet
Om sommaren går det båt som fraktar turgåarar mellom nord og sør i innsjøen.
Pat Jennings
Patrick Anthony Jennings er ei nordirsk tidlegare fotballmålvakt. Han spelte 119 landskampar for Nord-Irland over ein periode på 22 år. Jennings deltok i over 1000 kampar på toppnivå.
Klubbspel
Jennings vakta målet til tredjedivisjonslaget Watford FC i 1963/64-sesongen. Sommaren 1964 vart han overført til Tottenham Hotspur mot 27 000 pund. Dei neste 13 åra var han målvakt i 591 obligatoriske klubbkampar for London-laget. Han var med om å vinne FA-cupen 1967, ligacupen 1971, UEFA-cupen 1972 og ligacupen 1973.
I august 1977 vart Jennings overført til byrival Arsenal FC, eit lag som sigra i FA-cupen 1979 med 3-2 over Manchester United, men elles gjekk på finaletap i FA-cupen 1978, FA-cupen 1980 og Cupvinnarcupen 1980. 26. februar 1983 vart han den fyrste spelaren i engelsk fotball med 1000 offisielle kampar. Han la opp i 1986.
Elias Lönnrot
Elias Lönnrot var ein finsk forskar innan folkedikting- og språk.
Han lærde seg å lesa og skriva finsk allereie som femåring. Det mest kjende verket hans er samanstillinga av det finska nasjonaleposet Kalevala.
FA-cupfinalen i fotball 1967
FA-cupturneringa i fotball 1967 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 20. mai 1967. 100 000 tilskodarar såg London-laget Tottenham Hotspur vinne klubbens femte FA-pokal, etter å ha sigra med 2-1 over byrival Chelsea FC.
Kampen
Høgrevengen Jimmy Robertson gav Tottenham leiinga med ein markkrypar i det 40. minutt. Midtvegs i andre omgang la Frank Saul på til 2-0 på ei pasning frå same Robertson. Bobby Tambling reduserte til 1-2 for Chelsea på ei heading seks minutt føre full tid.
Chelsea stilte med: Peter Bonetti, Allan Harris, Eddie McCreadie, John Hollins, Marvin Hinton, Ron Harris (kaptein), Charlie Cooke, Tommy Baldwin, Tony Hateley, Bobby Tambling og John Boyle.
Ken Dagnall dømde kampen.
Edlandsvatnet
Edlandsvatnet er ein innsjø i Gjesdal kommune i Rogaland, nær Ålgård.
Det er knytt til Limavatnet ved Skokkbrua (E39) og munnar ut i Figgjoelva.
Weddellhavet
Weddellhavet er ein del av Sørishavet og inneheld Weddellvirvelen. Havområdet er definert som bukta mellom kysten av Coats Land og Den antarktiske halvøya. Det augstlegaste punktet er Cape Norvegia ved Prinsesse Märtha Kyst i Dronning Maud Land. Aust for Kapp Norvegia ligg Kong Haakon VII Hav. Mykje av den sørlege delen av havet, opp til Elephant Island, er permanent dekt av is, Filchner-Ronne isbrem. Havet ligg innanfor dei to overlappande kravområda til Argentina (Argentinsk Antarktis) og Storbritannia (Britisk Antarktis), og strekkjer seg òg delvis inn i kravområdet til Chile (Chilensk Antarktis). På det breiaste er havområdet kring 2 000 km på tvers og det dekkjer eit område på kring 2,8 millionar km².
Havet er kalla opp etter den britiske sjømannen James Weddell som segla inn i havområdet i 1823 og så langt sør som til 74 °S. Same året hevda den amerikanske kapteinen Benjamin Morrell å ha sett land kring kring 10–12° aust for den faktiske austgrensa til havet. Han kalla dette Ny-Sørgrønland, men ein fann ut at landet ikkje eksisterte då ein utforska området nærare tidleg på 1900-talet. Den som kom lengst sør i Weddellhavet før moderne tid var skotten William Speirs Bruce i 1903.
Forskjellige isbremmar, som Filchner-Ronne isbrem, ligg langs Weddellhavet. Somme av isbremmane på austsida av Den antarktiske halvøya, som brukte å dekkje kring 10 000 km² over Weddellhavet, hadde heilt forsvunne i 2002.
Lengdegrad
Lengdegrad skildrar ein stad på jorda aust eller vest for ei nord-sør-linje kalla nullmeridianen. Symbolet for lengdegrad vert stundom skrive som den greske bokstaven λ (lambda). Lengdegrad vert uttrykt som ein vinkel som går frå 0° ved nullmeridianen til +180° austover og −180° vestover. I motsetnad til breiddegrad, som har ekvator som eit naturleg nullpunkt, er det ingen naturlege nullpunkt for lengdegrad. Derfor er det vald ein referansemeridian. Britiske kartografar hadde lenge brukt Greenwich-meridianen i London, medan andre referansar vart brukt andre stadar, inkludert El Hierro, Roma, København, Jerusalem, St. Petersburg, Pisa, Paris, Philadelphia og Washington, DC. I 1884 bestemde derimot International Meridian Conference at Greenwich-meridianen skulle vere nullmeridianen.
Weddellhavet
Av dyreliv i havområdet finn ein mellom anna weddellsel.
Lengdegrad
Kvar lengdegrad vert vidare delt inn i 60 bogeminutt, som igjen vert delt inn i 60 sekund. Ei lengdegrad kan derfor skrivast 23° 27′ 30" E. Skal ein ha større grannsemd må ein omforme minutta og sekunda til desimalar. Ein kan òg uttrykke minutta som desimalar, slik som 23° 27.500′ E. Gradane kan òg uttrykkast som desimaltal: 23.45833° E. For utrekningar må vanlegvis vinkelen omformast til radianar, så lengdegrad kan òg uttrykkast på denne måten som ein brøkdel av π (pi) med forteikn, eller som brøkdel av 2π utan forteikn. I utrekningar vert vanlegvis vest og aust bytta ut med negativt forteikn for den vestlege halvkula. Av og til vert forvirrande nok negative forteikn òg brukt for den austlege halvkula. Årsaka til at den austlege halvkula er positiv er fordi det er konsistent med eit høgrehands kartesisk koordinatsystem der Nordpolen er oppover.
Weddellhavet
Weddellhavet har av forskarar vorte rekna som det klåraste vatnet av alle hav på jorda. Nederlandske forskarar frå tyske Alfred Wegener Institute kunne sjå ei Secchi-skive på ei djupne på 73,5 meter den 13. oktober 1986. Dette tilsvarar omtrent destillert vatn.
Lengdegrad
I motsetnad til ei breiddegrad, som nesten alltid er heilt lik seksti nautiske mil eller om lag 111 km, varierer ei lengdegrad mellom 0 til 111 km. Lengda mellom to breiddegrader er cosinus til breiddegraden. Meir nøyaktig er:
Weddellhavet
Weddellhavet er eit viktig område for danninga av djuphavsvatn via cabbeling, den største drivkrafta i termohalin sirkulasjon. Djuphavsvatn som vart danna via cabbeling i Nord-Atlanteren kjem av skilnader i temperatur og saltinnhaldet i vatnet, medan det i Weddellhavet kjem av saltinnhald og vindavkjøling.
Hurtigfrysing er eit vanleg fenomen i Weddellhavet.
Lengdegrad
der φ er breiddegrad. Formelen kan også skrivast slik:
Ein kan finne lengdegraden ein stad ved å rekne ut tidsskilnaden mellom posisjonen og UTC-tid. Det er 24 timar i eit døger, 360 grader i ein sirkel og sola flyttar seg 15 grader per time over himmelen. Så om tidssona til ein person er tre timar føre UTC-tida, så er personen nær 45° breidde (3 timar × 15° per time = 45°). Ein kan derimot ikkje finne posisjonen sin nøyaktig, fordi ein kan vere kor som helst innanfor tidssona. For å gjere utrekninga nøyaktig treng ein eit kronometer (klokke) sett til UTC-tid, og ein må finne den lokale tida ved å sjå på sola eller astronomiske observasjonar.
Søk etter ei løysing
Målinga av lengdegrad er viktig både innan kartografi og navigasjon. Historisk sett var det å finne lengdegraden viktig for å gjere trygg navigasjon til sjøs. Ein trong å vite både lengde- og breiddegrad. Breiddegraden var lett å finne ved astronavigasjon, der ein brukte høgda til Polarstjerna eller sola midt på dagen. Lengdegrad var det derimot verre å finne, og dei første navigatørane måtte bruke bestikknavigasjon. Dette var derimot lite nøyaktig på lange reiser der ein ikkje kunne sjå land, og desse reisene førte stundom med forlis.
Oppdaginga av korleis ein kunne måle lengdegrad nøyaktig var ein av dei viktigaste oppdagingane på 1600- og 1700-talet. Den første løysinga for å lage kart var det Giovanni Domenico Cassini som kom fram til i 1681, ved å bruke Galileo Galilei sin metode basert på å observere dei relative posisjonane til månane til Jupiter, som hadde kjende banar. Men å bruke denne metoden utan å ha ein profesjonell astronom til stades, og særleg det å måle desse posisjonane til sjøs gjorde denne løysinga særs vanskeleg.
Lengdegradshandlinga og Harrison sitt kronometer
Havariet til den britiske flåten leia av Sir Cloudesley Shovell førte til den britiske Lengdegradshandlinga, som oppretta ein pris til personen som klarte å finne ein praktisk metode å avgjere lengdegraden til sjøs. Dette klarte til slutt John Harrison med kronometeret sitt, som seinare vart kjend som H-4.
I dag veit vi den nøyaktige tida i London, UTC-tid, på andre måtar. Ved å merke seg kortid sola kryssar meridianen din (står beint i sør), kan du finne den nøyaktige tida, og dermed lengdegraden. Dette er det grunnleggande prinsippet til Harrison sitt H-4-kromometer. Denne oppfinninga var òg eit gjennombrot for det å lage presise klokker.
Seinare utvikling
Ein standard metode for å avgjere lengdegrad vart etter kvart å bytte kronometer mellom observatorium, for å avgjere den presise skilnaden i den lokale tida, brukt i lag med astronomiske observasjonar. Ein annan metode var å observere formørking av stjerner på forskjellige observatorium. Frå midten av 1800-talet, i staden for å byte ut kronometer vart telegrafsignal brukt, og radiosignal følgde tidleg på 1900-talet. Frå 1970- og 1980-talet vart satellittmålingar brukt.
Bellingshausenhavet
Bellingshausenhavet er eit havområde langs vestsida av Den antarktiske halvøya, vest for Alexander Island, aust for Cape Flying Fish på Thurston Island, og sør for Peter I Øy. I sør ligg, frå vest til aust, Eights Coast, Bryan Coast og vestlege område av English Coast i Vest-Antarktis. Vest for Cape Flying Fish ligg Amundsenhavet.
Bellingshausenhavet har eit areal på og er på det djupaste 4470 meter.
Havområdet er kalla opp etter admiral Fabian Gottlieb von Bellingshausen, som utforska området i 1821.
Seint i pliocen, for kring 2,15 millionar år sidan, landa Eltanin-asteroiden her. Dette er det einaste kjende nedslaget på djupt hav i verda.
VM i skiskyting 1984
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1984 var den fyrste med kvinner på startstreken. Meisterskapen vart arrangert i tida frå 29. februar til 4. mars 1984 i Chamonix i Frankrike, og bestod av to individuelle øvingar over høvesvis 5 og 10 km, samt 3 x 5 km stafett. Ettersom dei mannlege skiskyttarane deltok i Vinter-OL 1984 i Sarajevo, var det ikkje nokon verdsmeisterskap for menn.
Dei 35 deltakarane kom frå 12 land; Austerrike, Australia, Bulgaria, Canada, Finland, Frankrike, Noreg, Sovjetunionen, Sverige, Tsjekkoslovakia, Ungarn og USA. Dei fem norske påmelde; Siv Bråten, Sanna Grønlid, Ingeborg Krokstad, Mette Mestad og Gry Østvik, deltok i begge dei individuelle øvingane. Venera Tsjernysjova frå Sovjetunionen vann gull i alle tre tevlingane.
5 km sprint
Dato: 3. mars
<br style="clear:both;" />
10 km
Dato: 29. februar
<br style="clear:both;" />
3 x 5 km stafett
Dato: 4. mars
<br style="clear:both;" />
Flassavatnet
Flassavatnet er ein innsjø i Gjesdal kommune i Rogaland, nær Ålgård.
Forsvarsminister
Ein forsvarsminister er den statsråden som har ansvaret for forsvaret i eit land. Noregs forsvarsminister er Ine Marie Eriksen Søreide frå Høgre.
Bangkwang
Bangkwang sentralfengsel er eit hovudfengsel i Nonthaburi, like nord for Bangkok i Thailand, som var ferdigbygd i 1931. Fengselet blei bygd med rom for rundt 4 000 fangar, men hadde i 2018 rundt 6 000.
Bangkwang huser menn dømde til fengselsstraffer på 25 år og høgare, dømde som har anka dommen sin, og fangar som venter på å bli avretta. Fengselet har hatt fleire utanlandske fangar, og er blitt skildra i The Damage Done av den australske smuglaren Warren Fellows.
1287 Lorcia
1287 Lorcia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 25. august 1933 av Sylvain Julien Victor Arend ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Carlo Gesualdo
Carlo Gesualdo (fullt namn Don Carlo Gesualdo, Principe di Venosa var ein napolitansk prins og komponist mest kjend for sine utrykksfulle madrigalar, mange skriven i eit dristig kromatisk tonespråk ein ikkje finn maken til før på 1800-talet. Gesualdo er òg herostratisk vidkjend for å ha gjort nokre av dei mest berykta morda i musikkhistoria.
Biografi
Gesualdo vart fødd inn ein aristokratisk familie der faren var regjerande prins av Venosa, moren Girolama var niesa til Pave Pius IV og Carlo Borromeo onkelen hans. Ved hoffet fekk Carlo Gesualdo tidleg ei grundig musikalsk utdanning og opplæring i bassluttspel. Han spelte òg cembalo og gitar, og viste liten interesse for noko anna enn musikk. Etter at bror hans døydde rykte han opp i arverekkefølgja, og vart regjerande prins i 1586.
Same år gifta han seg med syskenbornet sitt Donna Maria d'Avalos som to år seinare starta ein kjærleiksaffære med Fabrizio Carafa, hertugen av Andria. Dei heldt det gåande i to år før Gesualdo fekk nyss om affæren. Han let då som han skulle på ein fleire dagars jakttur, men vendte attende same kveld og tok kona og elskaren in flagrante delicto («på fersken»). Kva som så skjedde vart aldri heilt klargjort, men det er ganske klart at han drap hustrua Maria på eiga hand. Same natt døydde òg elskaren og ei dotter med uklart farskap. Ei rettsleg undersøking førte ikkje til nokon endeleg konklusjon, men for å unngå hemn frå familiane til ofra, flykta Gesualdo til familieslottet og vart der dei neste fire åra.
Han gifta seg på ny i 1594 etter bistand av onkelen, kardinal Alfonso Gesualdo. Paret busette seg i Ferarra og i løpet av dei to åra dei budde der skreiv han truleg størstedelen av komposisjonane sine, spesielt dei fire første madrigalbøkene. Så trekte han seg igjen tilbake til slottet Gesualdo.
Etter 1600 døydde det einaste barnet han hadde med den andre kona. Gesualdo gjekk no inn i ein stadig sterkare depresjon og skreiv mest kyrkjemusikk. I 1611 publiserte han sine siste verk. Gesualdo døydde isolert i slottet Gesualdo i Avellino.
Ein trur at han leid av ei form av bipolar liding.
Musikk
Verka til Gesualdo omfattar ei rekkje kyrkjemusikalske komposisjonar, mellom anna responsoriar for liturgien i den stille veka. Dessutan skreiv han motettar og seks bøker med madrigalar. Ei sjuande madrigalbok er tapt.
Tidsmessig høyrer Gesualdo til i overgangsperioden mellom renessansen og barokken, men stilmessig er han forankra i 1500-tals vokalpolyfoni. Komposisjonane hans er kjenneteikna av hyppig bruk av kromatikk og uventa modulasjonar for å understreke meiningsinnhaldet tekstmaterialet. Slik står han i tradisjonen til andre madrigalistar som Luca Marenzio og Claudio Monteverdi. Verka til Gesualdo var akseptert i hoff- og akademiske kretsar fram til midten av 1600-talet, men forsvann raskt straks operaen gjorde inntog.
Limavatnet
Limavatnet er ein innsjø i Gjesdal kommune i Rogaland fylke.
Det er knytt til Edlandsvatnet ved Vaula bru (E39).
Årbogen idrettspark
Årbogen idrettspark er heimebanen til ved Årbogen i Drammen kommune.
Idrettsparken består av to grasbanar og ein kunstgrasbane for fotball, i tillegg til eit eige tennisanlegg med fire tennisbanar og tilhøyrande klubbhus og mange turløyper for mellom anna langrenn.
Steining
Steining er ein avrettingsmetode der det vert kasta stein på den dømde til han døyr. Steining er føreskriven i Bibelen og er òg ein tradisjonell avrettingsmåte i mange muslimske land. Iran er det einaste landet i verda der metoden blir brukt som offisiell avstraffing, men steining blir òg nytta i samband med sjølvjustis i andre land.
Normalt skjer steining ved at ei folkemengd kastar stein på den dømde. Steinane skal vera store nok til å gjera skade, men ikkje så store at dei fører til tap av medvitet eller død med eitt treff. Avrettingsmåten kan derfor ta lang tid og er svært smertefull. I nokre tilfelle skjer døden ved kveling fordi den dømde er dekt med stein og så svekka at pusteorgana ikkje er sterke nok til å trekka inn luft.
LSD
LSD (forkorting for lysergsyredietylamid), også kalla syre, er eit kraftig, semisyntetisk, psykedelisk narkotikum. Ei vanleg dose var i 1960-åra på mellom 100 og 200 mikrogram, i dag ligg ei vanleg brukardose på 50-100 mikrogram. Stoffet står på narkotikalista
Effekten av LSD kan variera kraftig avhengig av faktorar som tidlegare erfaring, innstilling, og miljø i tillegg til dosestyrken. LSD gjev oftast ei kjensle av forsterking og endring av kjensler, sansar, minne og medvit for mellom åtte og fjorten timar. I tillegg kan LSD gje synsbedrag som geometriske mønster i rørsle, spor etter gjenstandar i rørsle, og skarpe fargar. LSD fører strengt teke ikkje til hallusinasjonar, men heller illusjonar og livaktige dagdraumliknande fantasiar der ordinære gjenstandar og erfaringar får ei heilt ny framtoning eller meining. Større dosar kan føra til synestesi. Bruk av stoffet kan føra til ei varig endring av personlegdom og livsoppfatning.
LSD vert syntetisk framstilt av lysergsyre frå mjølaukesopp, ein sopp som veks på korn. LSD er vart for oksygen, ultrafiolett stråling og klor, særleg i blanding. Stoffet kan halda på verknaden i fleire år om det vert halde vekke frå lys og fukt og ved låg temperatur. I rein form er LSD farge- og smaklaust med ein svakt bitter smak. LSD vert oftast teke oralt (gjennom munnen). Stoffet er vanlegvis teke opp i ein papirlapp, sukkerbit eller gelatin.
Bruken av LSD har gått kraftig ned dei siste åra.
Historie
LSD vart fyrst framstilt i 1938 av det sveitsiske lækjemiddelfirmaet Sandoz. Dei psykedeliske eigenskapane vart oppdaga ved eit uhell fem år seinare. Stoffet var nytta som eit terapeutisk hjelpemiddel.
Under den kalde krigen var ulike etteretningsorganisasjonar særs interesserte i om det var mogleg å nytta LSD i samband med avhøyr og til tankekontroll på både individnivå og samfunnsnivå. CIA utførte omfattande forsking på LSD.
Frå tidleg på 60-talet byrja miljø med tilgang på stoffet å ta det i bruk til «rekreasjon». Bruken spreidde seg i fleire miljø, og rusen vart til tider knytt til spirituelle opplevingar.
Den utsvevande bruken av LSD utanfor dei medisinske krinsane, spesielt mellom hippiane på 60- og 70-talet, vart som ein politisk brannfakkel, og førte til at vestlege styresmakter la ned forbod mot stoffet, også til medisinsk bruk.
Anna Bache-Wiig
Anna Bache-Wiig er ein norsk forfattar og skodespelar.
Anna Bache-Wiig er dotter av Harald Bache-Wiig, professor i nordisk litteraturvitskap ved Universitetet i Oslo, og Sylvi Penne, førsteamanuensis i norsk ved Høgskulen i Oslo. Anna Bache-Wiig voks opp i Bærum, og var i fleire år medlem av Bærum Barneteater.
Skodespelar
Bache-Wiig debuterte som skodespelar i NRK-ungdomsserien Borgen skole i 1988. Sidan den gongen har ho gått på Romerike Folkehøgskole og Statens Teaterhøgskole i 1998. Etter fullført utdanning arbeidde ho ein periode ved Rogaland Teater, før ho byrja ved Den Nationale Scene i 2003. Der har ho markert seg i mange stykke, mellom anna med tittelrolle i Antigone av Alexander Öberg og Mats Kjelbye (2002) og Ronja Røverdatter av Astrid Lindgren (2003), og som medverkande i Kameliadamen av Alexandre Dumas, En midtsommernattsdrøm av William Shakespeare (begge i 2004), Idioten av Fjodor Dostojevskij (2005) og Falne engler av Gunnar Staalesen (2006). Ho har òg gjesta Trøndelag Teater, der ho mellom anna spelte tittelrolla som Hedda Gabler i 2006 og fekk ein Hedda-nominasjon for tolkinga.
Utanfor teateret har ho mellom anna medverka i NRK-dramaserien Lekestue frå 2002, og i filmane Buddy (2003), Naboer (2005), Sønner (2006), Blodsbånd (2007) og Varg Veum – Falne engler (2008).
Forfattar
I 2003 debuterte Bache-Wiig som forfattar med romanen Det aller fineste, der ho gjev eit innblikk i det å vere tenåring på slutten av 1980-talet. Romanen fekk gode meldingar og vart òg teken godt imot av publikum. I 2005 gav ho ut den andre romanen sin, Sommernattsdrømmen, og i 2009 kom ho ut med romanen Lasses hus. I 2010 gav ho ut si fyrste biletbok, Don Fritjof, som ho vann Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris for.
FORBANNA
FORBANNA er eit pønkeband frå Flekkefjord og Kvinesdal. Dei er kjende for å spele på mange små scener i Oslo, mellom anna Revolver, Welhavens og Gamla. I 2006 starta bandet å spele, og har dei seinare åra gjort seg til kjenne med hardcore pønklåtar som «Fuck Bush, tegn med tusj» og «Før eg dør». I 2009 varma dei opp for Kvelertak, der eitt av bandmedlemmene vart headhunta til å spele med det norske rockebandet Bloodlights. No er to av bandmedlemmene, Vidar Åsly og Geir Egenes, ein del av Bloodlights, men FORBANNA er framleis aktive.
Det paraguyanske flagget
Det paraguayanske flagget hadde tidlegare to ulike sider. Det kvite feltet inneheldt på den eine sida av flagget det paraguyanske riksvåpenet og på den andre sida seglet åt finansforvaltinga. I dag er riksvåpenet på begge sider av flagget. Riksvåpenet syner ei femtagga, gyllen stjerne, kalla «maistjerna» etter fridomsdagen 14. mai.
Koral
Koral er eit fleirtydig omgrep knytt til kyrkjeleg song og musikk. Ordet kjem frå latin choralis, gresk khoros, jamfør kor.
Fjernsynskanal
Ein TV- eller fjernsynskanal er ein radiokanal som vert nytta for å senda videosignal (fjernsyn). Omgrepet kanal synte opphavleg til eit avgrensa frekvensområder som var avsett for eit bestemt radiosignal, som i samband med fjernsyn er signalet som overfører eit fjernsynsprogram.
Koral
Den opphavlege tydinga
Etter den opphavlege tydinga er koral den einstemmige, rytmisk frie songen nytta for framføring av liturgiske tekstar, spesielt i Den katolske kyrkja, hos oss nå vanlegvis kalla gregoriansk song.
Fjernsynskanal
Kvar einskild sending er tildelt eit slikt frekvensområdet av myndigheitene og kringkastarane er ansvarleg for å avgrensa signalet som vert overført til det tildelte frekvensområdet, slik at dei ikkje forstyrrar radiosignala som overfører andre kanalar. På grunn av at radiolyttarane of fjernsynssjåarane vende seg til at dei ulike kringkarane alltid sendte i same frekvensområder (kanal) tok ein etter kvart òg til å nytta omgrepet kanal om dei ulike kringkastarane. Då same kringkastar etter kvart vart tildelte fleire kanalar vart omgrepet forbunde med ein bestemt programprofil, som òg vert kalla programpakke.
Koral
Gammal avvikande tyding
Det første hundreåret etter reformasjonen vart gammal koralsong (gregoriansk song) enno bruka i evangelisk-lutherske kyrkjer. På denne tida vart ordet koral òg bruka om koralsongarane.
Moderne tyding
I moderne terminologi vert ordet koral i lutherske kyrkjer på germansk språkområde bruka om den einstemmige songen på morsmålet i kyrkjelyden, enkelt sagt alminneleg salmesong.
Martin Luther bruka uttrykket geistliche Lieder (åndelege viser) om denne songen. I den lutherske gudstenesta vart songen på morsmålet sentral, og i løpet av 1600-talet si form i salmesongen under nemninga koral.
Melodiar til salmar er samla i ei koralbok.
Stutteri
Eit stutteri er ein stad som driv med al og oppdrett av hestar.
Historisk blei hestar ala av adelsfolk. I mellomalderen gav nokre av desse kloster i oppdrag å driva stutteri, ettersom dei lesekunnige munkane kunne føra stambøker. Spanske karteusarmunkar er særleg kjende for å ha ala fram andalusiaren på 1400-talet.
Seinare grunnla herskarar stutteri der dei kunne ala fram hestetypane dei ville ha. Statsstutteri gav gjerne tilgang til alshingstar utan at ein måtte betala dyre avgifter.
Dei austerrikske stutteria i Kladrub (no Kladruby i Tsjekkia) og Lipizza (no Lipica i Slovenia) blei grunnlagde i 1579 og 1580, og gav opphav til lipizzanar- og kladruberhestane.
På 1600-talet blei det grunnlagd fleire statlege stutteri for å sikra tilgangen på krigshestar til hærane. I Sverige blei det grunnlagd statsstutteri i Strömsholm, Flyinge og Ottenby på denne tida.
I 1665 gav Ludvig XIV av Frankrike ordre til ministeren Colbert om å laga ei stutteriordning for heile landet. Stutteria skulle ala, forska på og forbetra hesterasane. Bygginga av det første av dei, Haras du Pin, tok til i 1715. I dag er dette eitt av 23 franske statsstutteri.
Anna
Namnet til den tyske byen Stuttgart stammar frå stutteri.