cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slaget ved Ledsund
Plasseringa til slaget
Hovudskipsfartsåra mellom hamnene i Stockholm i Sverige og Åbo i Finland passerer gjennom Åland. Han går inn Ledsund frå sørvest med Föglö på søraustsida og Lemland i nordvest. Ein ankerplass på kysten av Flisö i Föglö er verna frå dei sørvestlege vindane av to mindre øyar. Denne ankerstaden vart tidlegare kalla Granhamn, svensk for Gran eller hamn. På moderne kart er han markert som Rödskärs flädan etter den større av dei to øyane. Den mindre øya vert i dag kalla Granhamns holmen. Ho må ikkje forvekslast med øya Granhamn i Stockholmsøyane.
Namn
Det russiske namnet Grengam er det tradisjonelle russiske kyrilliseringa av Gränhamn, ei eldre staving av Granhamn. I Sverige kallar ein slaget opp etter Ledsund, og i Finland slaget ved Flisö
Russisk forteljing
Den svenske skvadronen bestod av eit 52-kanonars linjeskip, fire fregattar og ni mindre fartøy, med totalt 156 kanonar og over 1000 sjømenn. Dei gjorde eit forsøk på å angripe den russiske flåten. General Mikhail Golitsyn klarte å finne ei fordelaktig stilling i det smale Flisesund og gav ordre om å plassere skipa sine i ein halvsirkel. Det svenske linjeskipet og dei fire fregattane gjekk inn i sundet på jakt etter dei russiske skipa. To fregattar gjekk på grunn, slik at det vart vanskeleg for resten av skvadronen å manøvrere.
I den harde kampen som følgde vart alle dei fire svenske fregattane borda. Det einaste skipet som kom seg unna var flaggskipet il Siöblad.
Etterverknad
Begge sidene hevda at dei vann slaget. Dei var berre samde om at dei fire svenske fregattane vart kapra av russarane. Det vart ikkje fleire viktige sjøslag mellom den russiske og svenske marinen etter dette før Sverige tapte krigen med freden i Nystad.
Walking Out
«Walking Out» (norsk 'går ut') er ein popsong frå 2019 som vert framført av den armenske songaren Srbuk. Songen er skriven av Lost Capital, tokionine og Garik Papoyan – som òg skreiv det armenske bidraget frå 2014 for artisten Aram Mp3. «Walking Out» var det armenske bidraget til Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel.
Eurovision Song Contest
«Walking Out» vart vald ut av Armenias offentlege TV-selskap til å representere landet i Eurovision Song Contest. Artisten Srbuk vart vald som den armenske representanten i november 2018. «Walking Out» vart offentleggjort 10. mars 2019.
«Walking Out» var det fyrste bidraget på scena i den andre semifinalen torsdag 16. mai 2019 i Expo Tel Aviv. Songen enda på 16. plass i semifinalen, og var dimed ikkje kvalifisert til finalen laurdag 18. mai.
Phelps Island
Phelps Island er ei lita øy som ligg like vest for nordenden av Shirley Island i Windmill Islands i Antarktis. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av U.S. Navy Operasjon Highjump og Operasjon Windmill i 1947 og 1948. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Robert F. Phelps, flymannskap under U.S. Navy Operasjon Windmill som oppretta astronomiske kontrollstasjonar i området i januar 1948.
Fujian
Fujian (hanzi 福建, pinyin Fújiàn) er ein provins på søraustkysten av Kina. Fujian grensar til Zhejiang i nord, Jiangxi i vest, og Guangdong i sør. Øya Taiwan ligg i aust, bortom Taiwansundet. Hankinesarar er i fleirtal, men provinsen er kulturelt og språkleg ein av dei mest mangleta provinsane i Kina. Han dekker ei flatevidd på 121 400 km². Folketalet vart i 2009 berekna til 36,27 millionar. Fuzhou er hovudstad i provinsen.
Namnet Fujian er ei samansetting av Fuzhou og Jianzhou (dagens Jian'ou), to byar i Fujian, danna under Tang-dynastiet. Den kinesiske enkeltteiknsforkortinga er 闽 for Min.
Geografi
Provinsen er rik på fjellandskap, og vert ofte omtala som «åtte delar fjell, ein del vatn, og ein del dyrka jord». Dei høgstliggande delane er i nord, med Wuyi Shan som dannar grense mellom Fujian og Jiangxi. Av dei kinesiske provinsane er han den mest skogdekte av alle, i 2009 voks det skog på 62,96 % av flatevidda. Høgste fjelltoppen i Fujian er den 2 157 meter over havet høge Huanggang i Wuyi Shan.
Folkesetnad
98 % av innbyggarane i Fujian er han-kinesarar. Ulike min-talande folk utgjer dei største undergruppene av han-kinesarar i provinsen. Hoklo, foochow, teochew og putian er mellom desse.
Hakkaer, eit han-kinesisk folk med sin eigne særkjenne, bur i dei sørvestlege delane av provinsen. Hui'an, også ei grein av han med særeigen kultur, bur på søraustkysten av Fujian, nær Chongwu i Hui'an fylke. Shefolk, spreidd over fjellområde i nord, er den største minoritetsgruppa i provinsen.
Forfedrane til mange etniske kinesarar rundt om i verda, særleg i Søraust-Asia, vandra ut frå Fujian. Etterkomarar av fujianske emigrantar utgjer ein majoritet av kinesarar busett i Singapore, Malaysia, Indonesia og Filippinane. Fujian, særleg Fuzhou, er den største avsendaren av kinesiske emigrantar til US-Amerika.
Økonomi
Frå 1949 og fram til 1979 vart Fujian rekna som eit militært frontlinjeområde mot Taiwan, og næringslivet fekk ingen stimulansar. Ein tungindustriell akse frå Nanping til Longyan i det indre av provinsen var einaste større næringsutviklinga.
Fujian er kupert og har heller lite jordbruksland. Målt mot folketalet har Fujian minst jordbruksareal av alle provinsar i Kina, og er ikkje sjølvforsynt med mat. Grunna topografien er landbruket konsentrert om dei austlege og sørlege delane av provinsen. Det varme klimaet og rikelege nedbørsmengder gjev elles gode tilhøve for landbruk. Ris er den viktigaste kornavlinga, deretter søtpoteter, kveite og bygg. Ein haustar jamt tre avlingar om året, i eit rotasjonssystem der ris vert kombinert med andre vekstar. Dyrking av salsvekstar som sukkerrøyr, raps, tobakk, erter og ei rad ulike tropiske frukter har auka kraftig i kystområda. Provinsen er ein leiande teprodusent i Kina, og har den største totalavlinga med longan. Fujian var tidleg ute med reformer i landbruket, og produktivitetsveksten var stor gjennom heile 1980- og 1990-åra. Driftseiningane er i hovudsak små. I 1998 sysselsette jordbruket 81 % av befolkninga.
Fujian og naboprovinsen Guangdong fekk ei nøkkelrolle då Kina etter 1978 la om den økonomiske politikken. I 1980 fekk Xiamen status som ei av fire «særlege økonomiske soner». Denne førte til store utanlandske investeringar, også frå Taiwan, der folket talar same dialekten som i det sørlege Fujian. Særleg fart skaut utbygginga av eksportorientert industri, som vart basert på billeg arbeidskraft. Industrien er dominert av mange små føretak i både lettindustrien og den tyngre foredlingsindustrien. Det meste er konsentrert langs kysten i byprefektura Xiamen, Zhangzhou, Quanzhou på den eine kanten og Fuzhou på den andre.
Handelen med matvarer som sukker, hermetikk, krydder, keramikk, vesker, klede, elektriske- og elektroniske komponentar, bygningsmaterialar og kjemiske produkt er svært omfattande. Xiamen, Quanzhou og Zhangzhou står for 40 prosent av bruttonasjonalprodukt i Fujian-provinsen.
Tenesteytande næringar som turisme, finans og infrastruktur er bygd opp med kapital frå Hong Kong. Hamnene er mykje utbygde, dei største er i Xiamen, Fuzhou og Quanzhou.
Handelen med den kinesiske heimemarknaden er hemma av få jarnvegar. Topografien har vore hindringa for jarnbanen, så vegnettet er dess viktigare. Xiamen og Fuzhou har internasjonale flyplassar. Frå desember 2008 har Fujian hatt direkteruter med Taiwan frå desse to flyplassane.
Energiforsyninga er basert på vasskraft, supplert med varmekraft.
Administrasjonseiningar
Provinsen er delt opp i ni einingar på prefekturnivå:
I den kinesiske oldtida
Arkeologiske funn frå Keqiutou (壳丘头 på øya Pingtan, 70 km søraust for Fuzhou, viser at yngre steinalder slo inn i det nordlege Fujian ca 6 000 år f.Kr. Funna omfattar verktøy av steinar, knoklar, skjel og jade; nåler og spinnrokkar viser at folk kjende til vevkunsten. I Tanshishan (昙石山) er oppdaga halvt underjordiske sirkelforma bygningar, og funn i Huangtulun (黄土崙, datert til ca 1 300 år f.Kr.) tyder på at bronsealderen var i gang.
Funna viser at urinnvånarane i provinsen var austronesarar. Truleg hadde dei vandra inn over havet frå Søraust-Asia. Dei var nesten ukjende med jordbruk og livnærte seg ved fiske. Desse menneska slo seg ned særleg langs elva Min. Busettinga i det kringliggande, svært ulendte og skogdekte området var tynn. Først under Qin- og Han-dynastiet vart området utforska av han-kineserane. Dynastia sende ut embetsmenn for å bygge opp forvaltningsstrukturar. Urinnvånarane vart under Han-dynastiet trengt nordover, og hamna til sist nord for dagens Shanghai.
Det gjekk lang tid før folka vart vovne inn i den kinesiske kulturkrinsen, for under krigarrika-tida etablerte eit rivaliserande rike seg i Fujian. Kongeslekta Yue hadde grunnlagt riket på 200-talet f.Kr., etter at deira gamle rike var erobra av staten Chu. Under Qin-dynastiet vart området formelt innlemma i Qin-området. Då Qin-dynastiet braut saman etter få år og det vart borgarkrig, støtta kong Wuzhu av Minyue krigsherren Liu Bang i hans kamp mot Xiang Yu. Liu Bang oppretta seinare med Wuzhu si hjelp Han-dynastiet, og i år 202 f.Kr. fekk Minyue status som eit uavhengig, men tributtpliktig kongerike. Minyue fekk bygge festningar, til dømes i Fuzhou og i Wuyi Shan, og rett til å utvide sitt herredømme ut over dagens Fujian. Minyue rådde då over Fujian, det austlege Guangdong, det sørlege Zhejiang og det austlege Jiangxi. Kulturelt vart Minyue sinifisert. Kulturen var ei blanding av austronesiske og hankinesiske element.
Etter kong Wuzhu døydde, hevda kongedømmet sine militære tradisjonar ved stadige angrep på grannefolk. I 111 f.Kr. gjekk han-keisaren til angrep for å fjerne trusselen som låg i eit sterkt Minye. Keisaren angreip kongedømmet i ein koordinert aksjon frå sjøsida og over land. Dermed fall Minyue. Herskarane i Fuzhou gav opp kampen før det kom til endeleg militært nederlag.
Han-dynastiet gjekk i oppløysing tidleg på 200-talet. Området vart under Tre rike-tida kontrollert av Wu-dynastiet. Grunnleggaren av Wu, Sun Quan, brukte nesten tjue år på å få Shan Yue-folket til å underkaste seg.
Tidleg på 300-talet, etter at det vestlege Jin-dynastiet braut saman, vart Kina angripe av nomadefolk frå nord. Dette og fleire borgarkrigar førte til stor innvandring av kinesarar til Fujian. Dei fleste immigrantane stamma frå åtte sentralkinesiske klanar; Lin (林), Huang (黄), Chen (陈), Zheng (鄭), Zhan (詹), Qui (邱), He (何) og Hu (胡). Dei fire førstnemnde namna er mellom dei vanlegaste slektsnamna i dagens Fujian.
I nord- og sør-dynasti-tida låg Fujian under maktfeltet til dei sørlege dynastia. Herskarane la sterkt vinn på å få han-kinesarar til å busette seg i Fujian.
Blomstringsperioden under Tang- og Ming-dynastia
Frå Tang-dynastiet si tid, 618-907, var Fujian ein sentral del av det kinesiske keisarriket. Utviklinga i provinsen har sidan då vore prega av handel og sjøfart. Under Tang- og Song-dynastia flytta Kinas økonomiske tyngdepunkt sørover, særleg etter An-Lushan-opprøret på 700-talet var immigrasjonen til sørområda sterk. Innvandrarane vart under Fem dynasti og ti kongerike-tida leia av general Wang. Kongeriket Min vart danna, med Fuzhou som hovudstad. Etter Wangs død vart Min-riket sterkt svekka av indre strid, og etter kort tid vart riket slukt av det sørlege Tang-dynastiet.
Folketalet i området vart seksdobla i løpet av 150 år. Dette førte på den eine sida til ein kamp for å få strekt landbruksressursane så det vart nok mat til alle. På den andre sida hadde ein tilstrekkeleg arbeidskraft til å kunne bygge risterrassar, vinne ny jord og byggje irrigasjonskanalar. Fujian var i Kina på 900-talet teknologisk leiande på desse felta. Byen Fuzhou vart ein viktig hamne- og handelsby, eksporten av te var særleg viktig.
Frå 800-talet busette arabiske handelsfolk seg i Kina. Dei dreiv handel først og fremst frå Quanzhou. Quanzhou vart snart ei større handelshamn enn Fuzhou og Guangzhou. Ei tid var byen truleg den største hamnebyen i heile Orienten. Under første del av Ming-dynastiet var Quanzhou utgangspunkt for admiral Zheng He sine store ekspedisjonar, den første av dei tok til i 1405. Ved sidan av auka handel og sjøfart var det også eit stort oppsving innan handverk, kunst og vitskap. Fujian høyrde då til Kinas mest velståande område. Relativt mange av dei høgre embetsmenn i keisarriket, frå Song- til Yuan-dynastiet, stamma frå Fujian. Tida frå 1000-talet til 1300-talet vert rekna som ein gullalder for Fujian.
Eit opprør av ikkje-kinesarar i byen Quanzhou øydela byen. Samstundes truga japanske piratar dei sørkinesiske kystane. Sentralregjeringa svara med eit forbod mot sjøhandel. Handelen leid av at mudder la seg i elvehamna til Quanzhou. Yuan-dynastiet sitt fall styrta regionen ut i kaos. Sjølv om sjøhandelsforbodet vart heva i 1550, etter at sjørøveriet var knust av kinesarane og av japanarane under Toyotomi Hideyoshi, tok ikkje handelen seg oppatt til sitt tidlegare nivå. Handelsbyar utanfor Fujian, så som Guangzhou, Hangzhou, Ningbo og Shanghai, tok over det meste.
Det sterke økonomiske oppsvinget hadde ført til kraftig befolkningsvekst. Nedgangstidene som følgde, førte til massiv utvandring. Fujianesarar slo seg ned på Taiwan, Filippinane og i delar av det moderne Malaysia og Indonesia. Ming-dynastiet sitt fall leia til innvandring frå andre delar av Kina, men ettersom utvandringa til oversjøiske område og til Guangdong varde ved, auka folketalet lite. Dei siste tilhengarane av det styrta ming-styret angreip i 1650 hollendarane på Taiwan og jaga dei frå øya. For å svekke ming-lojalistane på Taiwan innførte dei nye makthavarane i Kina, Qing-dynastiet under Kangxi-keisaren, på ny forbod mot sjøhandel. I 1689 vart denne siste ming-bastionen styrta og Qing-styret innlemma Taiwan i keisarriket som del av provinsen Fujian. Ved den tid nådde utvandringa frå Fujian til Taiwan sitt høgdepunkt. Ein stor del av befolkninga i dagens Taiwan stammar frå desse fujianesarane.
Nødpeilesendar
Ein nødpeilesendar er ein enkel radiosendar som sender ut signal i samband med nødsituasjonar. Ein slik sendar kan løysast ut automatisk eller manuelt. Sidan 1982 har Noreg hatt påbod om at skip og fiskebåtar skal ha nødpeilesendar.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Verdsmeisterskapen i roing 1982 vart avvikla på Rotsee nord om Luzern i Sveits, med finalar helga 28. og 29. august. Mennene tevla i 12 i ulike båtklassar og kvinnene i 6.
Noreg vann 2 gullmedaljar, ei i dobbeltsculler og den andre i toar utan styrmann.
Fujian
Utanlandske makter grip inn
Frå tidleg på 1600-talet gjorde utanlandske handelsaktørar seg gjeldande i Fujian. Ein grunn til dette var at kinesarane under Qing-dynastiet hadde forbod mot å drive oversjøisk handel. Kinesarane tapte den første opiumskrigen og vart tvinga til Nanjingtraktaten, ein avtale som frå 1842 opna enkelte hamner for utanlandshandel. Amoy (Xiamen) og Fuzhou var to av frihamnene. Også misjonærar og industriutviklarar slo seg ned der. Særleg i Fuzhou vart det etablert skular og aviser etter europeiske førebilete, noko som skapte grobotn for revolusjonære idear. Traktatshamna Xiamen vart snøgt ein stor og viktig by.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Singlesculler
<br style="clear:both;" />
Fujian
Utanlandske makter grip inn
Fujian var overfolka, samstundes som enkelte britiske koloniar mangla arbeidskraft. Ein britisk handelsmann, James Tait, drog nytte av tilhøva og starta i 1847 opp den såkalla kulihandelen. Mange frå Fujian vart flytta frå provinsen til kolonistasjonar, der dei gjekk inn i teneste som billeg arbeidskraft. Mellom 1876 og 1898 vart 1,36 millionar menneske «eksportert» frå Xiamen til Søraust-Asia.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Dobbeltsculler
<br style="clear:both;" />
Fujian
Utanlandske makter grip inn
I 1885 vart Taiwan skilt frå Fujian og gjort til eigen provins. Etter den første sino-japanske krig (1894-95) og Shimonoseki-traktaten kom Fujian under sterk japansk innverknad. Mange utanlandske selskap, fremst britiske, investerte i industribygging.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Toar utan styrmann
<br style="clear:both;" />
Fujian
Utanlandske makter grip inn
Utanlandskinesarar som i oversjøiske område hadde vorte inspirert av republikansk tankegods, vende også tilbake til Fujian. Dei var med å legge tilhøva til rettes for avviklinga av Qing-dynastiet. Gjennom fleire tiår med borgarkrigar og imperialistmakters kolonikrigar var Qing-styret militært svekka.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Toar med styrmann
<br style="clear:both;" />
Fujian
Den republikanske perioden
Etter at Qing-dynastiet vart styrta i 1911, stridde ulike krigsherrar om makta over Fujian. Yuan Shikai kontrollerte provinsen ei kort tid, Li Houji, Sun Chuanfang og Zhou Yinren var militærguvernørar. Mellom 1918 og 1920 rådde Chen Jiongming den sørlege delen av provinsen. I dei to åra vart ambisiøse reformer sette i verk i Zhangzhou. Chen vart i 1920 kalla til Guangdong for å støtte Sun Yat-sen. Forvaltningsapparatet hans i Zhangzhou fall då saman.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Firar utan styrmann
<br style="clear:both;" />
Fujian
Den republikanske perioden
I 1926 kom Fujian, i samband med Nordfelttoget, under kontroll frå Kuomintang. Dette innleia ein fase med relativ stabilitet. Vinteren 1933/1934 braut ut opprør leia av Li Jichen, Chen Mingshu og Cai Tingjie. Oppstanden toppa seg med at Fujian erklærte seg uavhengig av sentralregjeringa i Nanjing. Denne separatistrørsla vart slått ned med stor brutalitet på under to månader.
Khankala
Khankala (russisk skrift Ханкала, tsjetsjensk Хан-ГӀала, Ẋan-Ġala) er ein tettstad i Groznenskij-distriktet i Tsjetsjenia i Russland. Byen ligg aust for hovudstaden Groznyj. Folketalet ved folketeljinga i 2002 var 7 908.
Fujian
Den republikanske perioden
Under den andre sino-japanske krigen okkuperte japanske styrkar kystområda i Fujian. Den kinesiske provinsregjeringa trekte seg innover til Yong'an. Under den kinesiske borgarkrigen mellom nasjonalistane og kommunistane fann krigshandlingar stad også i Fujian.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Firar med styrmann
<br style="clear:both;" />
Fujian
Under folkerepublikken
Borgarkrigen enda med at kommunistane tok kontroll over det kinesiske fastlandet og grunnla Folkerepublikken Kina i 1949, mens Kuomintang-regjeringa trekte seg tilbake til Taiwan. Konfrontasjonen mellom dei to maktene spelte seg ut langs kysten av Fujian. Provinsen hadde lite kontakt med resten av Kina, grunna dei vanskelege kommunikasjonane. Fram til ei jarnbanelinje vart bygt, opna i 1956, hadde det aldri vore gjort større investeringar i provinsen. Fujian vart hardt ramma av den feilslåtte næringspolitiske satsinga kalla Det store spranget og seinare av Kulturrevolusjonen.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Dobbeltfirar
<br style="clear:both;" />
Fujian
Under folkerepublikken
Den sterke akademiske tradisjonen som hadde vart ved sidan det sørlege Song-dynasti si tid bestod likevel inn i det realsosialistiske Kina. Ei rekke av medlemene av det kinesiske vitskapsakademiet kjem frå Fujian.
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Åttar
<br style="clear:both;" />
Fujian
Under folkerepublikken
Etter reformpolitikken slo inn seint i 1970-åra byrja utanlandsk kapital å flyte inn i kystregionane i Fujian, ikkje minst frå Taiwan. Fleire av byane i Fujian har sidan vorte nokre av dei rikaste samfunna i Kina. Stor tilvandring frå fattigare og ofte tettare folkesette område i det nordlege og det sentrale Kina er ei fylgje av den økonomiske veksten.
Styresmakter
Den regionale leiaren i Kinas kommunistparti er Yu Weiguo. Guvernøren er Tang Dengjie (2019).
Verdsmeisterskapen i roing 1982
Lettvekt dobbeltsculler
<br style="clear:both;" />
Lettvekt, firar utan styrmann
<br style="clear:both;" />
Lettvektsåttar
<br style="clear:both;" />
Det brasilianske herrelandslaget i handball
Brasil sitt herrelandslag i handball er det mannlege landslaget i handball for Brasil. Det representerer landet i internasjonale handballturneringar, og vert regulert av Confederação Brasileira de Handebol. Landslaget har delteke i internasjonale turneringar sidan 1958.
Villa Lorna
Villa Lorna er ein stor gamal sveitsarvilla to kilometer vest for sentrum i Balestrand. Villaen er ein av mange sveitsarvillaer i Balestrand og vart bygd i 1904/05 av den britiske jernbaneingeniøren James Livesey (1831-1924). Byggmeister var A. Korsvoll frå Eivindvik, og huset fekk først namnet Villa Livesey.
James Livesey
James Livesey var frå Preston i England og var utdanna sivilingeniør. Livesey var kjend som mannen bak store jernbaneprosjekt mellom anna i Spania, Argentina, Peru, USA, India og Egypt. Livesey var 74 år gamal då han fekk skøyte på eigedomen i Balestrand. I 1905 fekk Livesey, som utanlands statsborgar, rett til å ha eigedom i Noreg.
Anna Lorna Bellew
Anna Lorna Bellew flytta med Livesey frå England til Balestrand og jobba som hushaldar eller selskapsdame. I 1909 gifta ho seg med kunstmålaren Hans Andreas Dahl (1881-1919), son til kunstnaren og keisarvenen Hans Dahl. Dei to budde i England om vintrane og i Balestrand om somrane. Dahl døydde berre 38 år gamal i 1919, og same året førte Livesey eigedomen sin i Balestrand over til Bellew.
Walter Normann
Anna Lorna Bellew gifta seg på nytt med den tyske ingeniøren Walter Normann. Han var også son av ein kunstnar som heldt til i Balestrand, Eilert Adelsteen Normann.
Arv og auksjon
Bellew sin son, Eric Anthony Bellew Dahl, og kona Constanse tok over Villa Lorna i 1950. Dei budde i London og var i Balestrand berre om somrane. I 1978 vart eigedommen seld på auksjon til Jenny og Nils Ese. Seinare kjøpte ekteparet Jorun Eithungjerde og Cornelius Echter von der Leyen villaen frå sonen Tage Ese, og budde der saman med borna Unn Christina og Bjørn fram til 2001.
Det brasilianske herrelandslaget i handball
Resultat i internasjonale turneringar
''Resultata som er vist under er berre turneringar der Brasil har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.''
Lucky Man av Emerson, Lake & Palmer
«Lucky Man» er ein song av den engelske progressiv rock-gruppa Emerson, Lake & Palmer frå debutalbumet deira frå 1970. Han var skriven av Greg Lake då han var berre 12 år gammal og spelt inn av trioen med hjelp av improviserte arrangement. Songen inneheld ein av dei tidlegaste Moog synthesizer-soloane i rockehistorien. «Lucky Man» kom ut på singel i 1970 og nådde topp 20 i Nederland. Songen gjekk òg inn på singellista i USA og Canada. Singelen vart gjeve ut på ny i 1973 og gjekk då igjen inn på lista i både USA og Canada.
Glyká Nerá
Glyká Nerá (gresk Γλυκά Νερά, tyder søte vatn) er ein tettstad og ein tidlegare kommune aust på halvøya Attikí i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Peanía i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.
Mount Darby
Mount Darby er eit fjell med ei høgd opp mot 1750 moh ved skiljet mellom Rhonebreen og Matterhornbreen i Asgard Range i Victoria Land. Fjellet ligg 1,4,5 km nordvest for Mount J. J. Thomson. Det vart namngjeve av New Zealand Geographic Board (1998) etter Marie Darby, ein marinbiolog ved Canterbury Museum i Christchurch. Reisa hennar i 1968 til McMurdo Sound i «Magga Dan» var første gong ein kvinneleg forskar frå New Zealand vitja Antarktis.
Alatyr
Alatyr (russisk Ала́тырь, tsjuvansk Улатăр) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg der elvane Sura og Alatyr renn saman, rundt 150 km sørvest for Tsjeboksary.
Han vart grunnlagt i 1552 som ein militær utpost og fekk bystatus i 1780. Alatyr vart viktigare etter bygginga av jernbanen Moskva—Rjazan—Kazan i 1894.
Mount Dalmeny
Mount Dalmeny er eit fjell 1610 moh, 6 nautiske mil aust-søraust for Drabek Peak og 3 nautiske mil vest for Redmond Bluff i Anare Mountains i Victoria Land. Det vart oppdaga i 1841 av kaptein James Clark Ross i Royal Navy, som namngav det etter Archibald Primrose, Lord Dalmeny, då lord i Admiralitetet.
Undrumsdal kyrkje
Undrumsdal kyrkje er ei langkyrkje frå 1882 i Tønsberg kommune i Vestfold og Telemark.
Det har vore kyrkje i Undrumsdal sidan mellomalderen, men dei tidlegare kyrkjene stod andre stader i bygda. Ei stavkyrkje frå mellomalderen vart avløyst av ei tømmerkyrkje i 1730. Etter at kommunen tok over i 1876, vart ny kyrkje oppført. Kyrkja vart restaurert i 1881 og 1998.
Kjersti Holmen
Kjersti Holmen var ein norsk skodespelar som verka innan teater, fjernsyn og film.
Holmen utdanna seg ved Statens Teaterhøgskole, og debuterte som skodespelar i 1980. Debuten kom i teaterkomedien Mannfolk av Arild Feldborg. I 1985 slo ho gjennom som filmskodespelar i Orions belte. Ho spelte også i fjernsynsseriar.
Holmen hadde sønene Elias Holmen Sørensen og, begge skodespelarar, med skuespiller Reidar Sørensen. Seinar blei ho sambuar med Sverre Anker Ousdal.
Sack Island
Sack Island er ei klipperik øy som ligg 300 meter aust for sørenden av Holl Island i Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken under U.S. Navy Operasjon Highjump i februar 1947. Ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Norman F. Sack som var fotograf under U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og assistent under Operasjon Windmill under fotograferinga i januar 1948.
Jadrin
Jadrin (russisk Я́дрин, tsjuvansk Етěрне) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 10 000 innbyggjarar. Han ligg på høgre bredda av elva Sura, rundt 70 km sørvst for Tsjeboksary.
Han vart grunnlagd i 1590 som ein festningsbusetnad og fekk bystatus i 1781.
Peterson Island
Peterson Island er ei klipperik øy i Antarktis med to viker på nordsida, som ligg like vest for Browning Peninsula i sørlege delen av Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump og Operasjon Windmill i 1947 og 1948. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter løytnant Mendel L. Peterson i US Navy forsyningsoffiser ved Operasjon Windmill då det vart oppretta astronomiske kontrollstasjonar i området i januar 1948.
Benlein Point
Benlein Point er det sørlegaste neset på øya. Det vart namngjeve av US-ACAN for bygningssnekkaren Franklin J. Benlein i US Navy ved Wilkes Station i 1958.
Mackemer Point
Mackemer Point er nordvestlegaste neset på Peterson Island. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter flymannskap Frederick W. Mackemer i US Navy ved Wilkes Station i 1958.
I'm Afraid of Americans
«I'm Afraid of Americans» er ein song av den engelske musikaren David Bowie, gjeve ut på singel frå albumet Earthling i 1997. Songen var skriven av Bowie i lag med Brian Eno, og var opphavleg spelt inn under innspelinga av Outside i 1995 men ikkje gjeve ut før ei grov miks kom ut på musikken til filmen Showgirls. Songen vart så spelt inn på ny for Earthling. Songen vart ein topp 20-hit i Canada og nådde 66. plassen på Billboard Hot 100 og låg 16 veker på lista. Dette var den siste singelen til Bowie som nådde Hot 100 før «Blackstar» og «Lazarus» etter han døydde.
Bakgrunn
Bowie skildra kjenslene bak songen: «Han er eigentleg ikkje så fiendtleg mot amerikanarar som til dømes «Born in the U.S.A.»: han er berre sardonisk. Eg reiste til Java då den første McDonald's-restauranten kom der. Og det var som, «jammen for faen då.» Invasjonen av ein kva som helst homogenisert kultur er så deprimerande, oppføringa av enno ein Disney World i, til dømes Umbria, enno meir. Det kveler den urfolkskulturen og avgrensar livsuttrykket.»
Utgjevingar
«I'm Afraid of Americans» var opphavleg spelt inn med David Richards som lydteknikar og ein grov miks kom ut på albumet for filmen Showgirls i 1995 (der refrenget er «I'm afraid of the animals,» i staden for «I'm afraid of Americans»). Han vart så spelt inn på ny for Earthling.
Ein CD-singel for «I'm Afraid of Americans» kom ut i USA og Canada. Singelen inkluderte ikkje albumversjonen av songen, men i staden fleire miksar laga av Nine Inch Nails og drum and bass-artisten Photek. Nine Inch Nails sin «V1»-miks vart meir populær enn originalversjonen, hovudsakleg på grunn av den tilhøyrande musikkvideoen, som førte til at han kom ut på somme utgåver av dei seinare samleplatene Best of Bowie (2002), Nothing Has Changed (2014), and Bowie Legacy (2016).
Showgirls-versjonen, Nine Inch Nails sin «V1»-miks og Mark Plati sin «Original Edit,» var alle på bonusplata som følgde digibook-utgåva av Earthling i 2004.
Versjonar og remiksar
Nine Inch Nails: Trent Reznor, Charlie Clouser, Keith Hillebrandt, Dave «Rave» Ogilvie, Danny Lohner
Innhald
A-side:
B-side:
Konsertversjonar
Sonic Youth framførte songen i lag med Bowie på konserten hans i høve 50-årsdagen hans i New York City i januar 1997. Ein versjon framført i juli 1997 under Earthling-turneen kom ut på Look at the Moon! (Live Phoenix Festival 97) (2021), og eit anna opptak spelt inn under GQ Awards i New York City den 15. oktober 1997, kom ut på LiveAndWell.com i 2000 (og på ny i 2021). Bowie framførte songen igjen for 40-årsdagen til Howard Stern i 1998. Bowie spelte songen 25. juni 2000 på Glastonburyfestivalen som kom ut i 2018 på Glastonbury 2000. Eit anna konsertopptak av Bowie, spelt inn på BBC Radio Theatre i London den 27. juni 2000, kom ut på bonusplata som følgde dei første utgåvene av Bowie at the Beeb i 2000. Songen vart framført under Reality-turneen i 2003 og ein versjon spelt inn i Dublin i Irland i november 2003 vart gjeven ut på DVD-en A Reality Tour i 2004, i tillegg til konsertalbumet A Reality Tour i 2010. Eit anna konsertopptak kom ut i 2021 på David Bowie At The Kit Kat Klub (Live New York 99) som ein del av plateboksen Brilliant Live Adventures.
Albumet Hawaii Five-O
Hawaii Five-O er eit instrumentalt studioalbum av The Ventures. Det er kalla opp etter den populære TV-serien frå 1968, og opnar med kjenningsmelodien frå serien. Albumet kom ut i 1969 på Liberty Records og nådde 11. plassen på Billboard Top LP-lista, og låg inne på lista i 24 veker. Albumet selde til gullplate hos RIAA i USA den 21. juli 1971. Tittelsporet vart gjeven ut på singel og vart ein stor hit som nådde fjerdeplassen på Billboard Pop Singles-lista.
GoldenEye av Tina Turner
«GoldenEye» er ein song framført av Tina Turner, og kjenningsmelodi til James Bond-filmen frå 1995, GoldenEye. Songen vart skriven spesifikt for Turner av Bono og the Edge frå U2, då dei fekk vite at ho hadde blitt invitert til å syngje songen til den komande Bond-filmen. Songen vart produsert og miksa av den britiske produsenten Nellee Hooper, mest kjend for arbeidet sitt med Massive Attack, Madonna, U2 og Björk. Songen nådde tiandeplassen på UK Singles Chart og topp 5 i mange land i Europa.
«GoldenEye» vart først gjeven ut på filmmusikkalbumet og året etter på albumet til Turner, Wildest Dreams. Songen har sidan blitt spelt inn av Nicole Scherzinger i 2010 for videospelet GoldenEye 007.
Gail Ann Dorsey
Frå 1993 til 1996 spelte Dorsey òg mykje med Tears for Fears, og samarbeidde med låtskrivinga i bandet. Ho har òg spelt med Bryan Ferry, Boy George, the Indigo Girls, Khaled, Jane Siberry, The The, Skin, Gwen Stefani, Charlie Watts, Seal, Gang of Four, Susan Werner, ani difranco og Dar Williams.
I tillegg har ho gjeve ut tre soloalbum: The Corporate World (1988), Rude Blue (1992) og I Used To Be... (2003).
Eudyptes
Eudyptes er ei biologisk slekt av seks pingvinartar. Felles karakteristiske trekk inkluderer iaugefallande gulfarga fjørpryd på hovudet, som kraftige augebryn, dessutan raudfarge i nebbet, og rosa føter. Dei hekkar på New Zealand og sub-antarktiske øyar i Sørishavet. Alle legg to egg, men det første egget dei legg er vesentleg mindre enn den andre.
SN-bygningen
SN-bygningen (òg kjend som SNs sekretariatbygning) i New York City står som eit landemerke i Turtle Bay på austsida av Manhattan, med utsikt mot East River. Hovudkvarteret har adressa United Nations Plaza 760 og ligg langs First Avenue mellom 42nd Street og 48th Street. Bygningen stod ferdig i 1952 etter teikningar av den amerikanske arkitekten Wallace K. Harrison som prosjektleiar i samarbeid med ei rekkje internasjonalt anerkjende arkitektar som rådgjevarar, blant dei Oscar Niemeyer frå Brasil og Le Corbusier frå Frankrike, som hadde størst innverknad på utforming av anlegget. Framfor den 39 etasjar høge bygningen står nesten 200 flaggstenger, der flagget til medlemslanda står i alfabetisk rekkjefølgje. 5 000 menneske arbeider der.
Eudyptes
Skildring
Lætet frå desse fuglane er meir samansett enn blant andre pingvinartar, med varierte strofer av ulik lengd.
SN-bygningen
SN sitt hovudkvarter inkluderer tre større bygningar:
Eudyptes
Skildring
Eudyptes-pingvinar hekkar på øyar i dei sørlege delar av verdshava, det største mangfaldet finn ein rundt New Zealand og omkringliggande øyar. Kurtise og åtferd ved hekking er meir utvikla enn blant andre pingvinartar. Begge kjønna tar del i ruging av egg og ungar.
Fylkesveg 334 i Rogaland
Fylkesveg 334 i Rogaland går mellom Brattebø og Sentrum i Sandnes kommune. Vegen er 3,9 km lang og utgjer Håbafjellvegen, nordre del av Gamle Ålgårdsvegen, Austråttbakken og Øylandsgata.
SN-bygningen
Området vert definert som internasjonalt og nøytralt territorium.
Eudyptes
Skildring
Desse pingvinane legg to egg, men det første er mindre enn det andre. Alle artane viser det sjeldne fenomenet, den første egget (eller egg-A) er monaleg mindre enn den andre (egg-B). Det er mest ekstremt hos klippehopparpingvin, kor det første egget gjennomsnitt berre har 60 % av storleiken til det andre egget. Grunnen til dette fenomenet er enno ukjent.
SN-bygningen
Frå 1946 til 1950 heldt den nystarta generalforsamlinga i SN til i bygningen som i dag rommar Queens Museum.
Eudyptes
Artsliste
Eudyptes i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Ny verdensliste med norske fuglenavn NOF, 20.04.2017
SN-bygningen
Norske bidrag til bygget
Då bygget var under planlegging og SN var leidd av nordmannen Trygve Lie vart dei skandinaviske landa bedne om å donera og utsmykka kvart sitt rom. Noreg fekk tildelt salen der Tryggleiksrådet har møte. Rommet vart utforma av arkitekten Arnstein Arneberg, kunstnaren Per Krogh laga veggmåleriet som heng rett bak det hesteskoforma møtebordet, medan Else Poulson designa tapetet.
Det er òg brukt marmor frå Fauske i bygget, ikkje minst synleg frå møte i generalforsamlinga der dei grøne marmorflisene dannar bakgrunn for talarstolen.
Fylkesveg 334
Fylkesveg 334 finst i fleire fylke i Noreg:
Der Blaue Reiter
Der Blaue Reiter (tysk:den blå ryttaren) var ei tysk ekspresjonistisk kunstnargruppe. Ho vart danna i München i 1911 og var aktiv til 1914. Vasilij Kandinskij og Franz Marc var dei to målarane i gruppa med størst innverknad på samtidskunsten.
Der Blaue Reiter vart danna etter at kunstnargruppa 'Neue Künstlervereinigung' hadde refusert Kandinskij sitt måleri Das Jüngste Gericht frå ei utstilling. Kandinskij, Marc, og andre utbrytarar frå Neue Künstlervereinigung. Mellom desse fann ein August Macke og russarane Aleksej von Jawlensky og Marianne von Werefkin.
I åra 1911-14 heldt gruppa fleire store utstillingar i Tyskland. Ho gav også ut bokverket Almanach Der Blaue Reiter som inneheldt artiklar av Kandinskij og Marc, samt samtidskunst og primitiv kunst. Primitivismen var ei viktig inspirasjonskjelde for medlemene av Der Blaue Reiter. Dei henta også inspirasjon fra mellomalderkunst og barnekunst, og var opptekne av abstrakt former. I det heile var Der Blaue Reiter ei vending bort frå ei eurosentrisk og konvensjonell oppfatning av biletkunsten.
Målarane i gruppa var ikkje forplikta til eit felles manifest, men kunstnarane søkte alle mot å uttrykke åndelege erfaringar gjennom kunsten sin. Dei hadde stor tru på den moderne målarkunsten, på samanhengen mellom biletkunst og musikk, og på dei åndelege og symbolske assosiasjonane i den enkelte fargen. Under sjølv målinga, skapinga av verket, la dei vekt på å tilnærme seg og utføre biletuttrykket spontant og intuitivt.
Der Blaue Reiter var den eine av to tyske kunstnargrupper som var viktige for utviklinga av ekspresjonismen, den andre var Die Brücke som vart danna i Dresden i 1905. "Der Blaue Reiter" gjekk i oppløysing då 1. verdskrigen braut ut i 1914.
Tor Fuglset
Tor Fuglset er ein tidlegare fotballspelar og journalist frå Molde. Han var ein teknisk dyktig angrepsspelar.
Klubbspel
Fuglset debuterte på tredjedivisjonslaget Molde FK i 1968 og spelte våren 1969 på Odda sitt lag på same nivå. Sommaren 1969 melde han overgang til topplaget Fredrikstad FK, der broren Jan Fuglset allereie var. Frå vårsesongen 1971 til sommaren 1972 spelte Tor Fuglset på oslolaget Lyn. Han var så overført til nederlandske FC Den Haag. Etter to skadeplaga sesongar i Nederland gav han opp fotballen. I 1979 gjorde han forsøk på å kome tilbake i Molde-drakta, men måtte gje opp for godt.
Olsenbanden - Operasjon Egon
Olsenbanden - Operasjon Egon (orig. Olsen-Banden) er ein norsk komedie frå 1969, og den fyrste filmen i filmserien om Olsenbanden. Filmen vart regissert av Knut Bohwim og produsert av Teamfilm. Filmen er basert på den danske filmen Olsen-Banden frå 1968 med manus skreven av Henning Bahs og Erik Balling.
Tor Fuglset
Landslagsspel
Talentfulle Tor Fuglset hadde både junior- og ungdomslandskampar bak seg då han fekk sin landslagsdebut på Noregs A-lag i september 1970. Fram til november 1972 deltok han i 9 landskampar og skåra 2 mål. Han skåra på straffespark i debutkampen 13. september og i EM-kvalifiseringskampen mot Bulgaria i Sofia 15. november 1970, eit oppgjer som enda uavgjort 1–1.
Olsenbanden - Operasjon Egon
Filmen vart vist på kino for fyrste gong 11. august 1969 på Saga Kino og Soria Moria Kino. Filmen fekk svært dårlig kritikk av kritikarar i VG og Dagbladet, men den vart ein stor suksess på kino og totalt 523 000 såg filmen på kino.
Filmen vekka reaksjonar blant nokon på grunn av nokre erotiske scener.
Handling
Når Olsenbanden forsøker å gjera eit innbrot i ein tobakkbutikk i Sofiegaten i Oslo, klarar Kjell å knusa heile butikkvindauget ved ein feil. Politiet dukkar raskt opp på staden og pågrip Egon, som er den einaste av banden som ikkje har rømt frå staden.
Egon kjem ut frå Botsfengselet og blir henta av Benny, Kjell og Basse. Banden reiser vidare til Café Lefsa for å ta nokre øl. Egon tek turen opp til Connie i massasjeinstituttet i andre etasje, medan Benny, Kjell og Basse blir igjen i fyrste etasje for å spela biljard. Kjell ringer heim til Valborg, men får kjeft for å ha tatt med borna til Café Lefsa og massasjeinstituttet i andre etasje som Valborg kallar for "hølet".
Etter å ha delt ut gåver til alle jentene på massasjeinstituttet legg Egon fram sin store plan for Benny og Kjell. Planen dreiar seg om å stela det tyske kunstverket Kaiseroppsatsen som skal stillast ut i anledning den tyske kulturveka i Oslo. Kunstverket er godt sikra i eit utstillingsmonter som ved ein liten berøring fraktar kunstverket ned i ei underjordisk sjakt i tillegg til at det er mykje kameraovervaking i rommet. Kriminalbetjent Hermansen er óg handplukka av politisjefen til å vokta Kaiseroppsatsen.
Medlemmane i Olsenbanden brukar tida godt for å måla og planlegga kuppet og får god hjelp av både Basse, Ulla og Connie. På det siste møtet før kuppet så kjem det fram at Benny berre har bestilt, men ikkje betalt, for flybilettane til Las Palmas som banden skal benytta seg av etter kunstverket er stole. Korkje Benny, Egon eller Kjell har dei litt over 4000 kronene som skal til, og dei ender difor med å stela bankboka til Birger, sonen til Kjell.
På kuppdagen reiser Olsenbanden og Basse til museumet der kunstverket er stillt ut og Egon, Benny og Kjell tek seg ned i den underjordiske sjakta som fører til museumet. Basse går inn i museumet og får ein annan gut til å ta på utstillingsmonteret slik at Kaiseroppsatsen går ned i de underjordiske sjakta. Banden kjem seg opp frå sjakta med Kaiseroppsatsen og reiser saman med Basse med bil mot flyplassen på Fornebu.
Politisjefen er sikker på at kuppet er utført av ein internasjonal bande, men blir på tross av dette einig med Hermansen om å etterlysa Olsenbanden. Egon, Benny og Kjell har brote seg inn på området der Benny sin bil vart taua til, og tilfeldigvis kjem Hermansen køyrande forbi og legg merke til eit hol i gjerdet. Olsenbanden er i ferd med å henta tilbake bilen og berre ein vakthund som klarar å ta vekk merksemda til Hermansen gjer at Egon, Benny og Kjell kjem seg vekk med Kaiseroppsatsen.
Banden gløymer Kaiseroppsatsen i dottera til Kjell si barnevogn og dei tek ein tur innom Café Lefsa på veg heim. Valborg kjem tilfeldigvis forbi kaféen og ser barnevogna som står utanfor. Sidan Kjell ikkje er å sjå i 1. etasje ber Valborg kafévert Hansen gje beskjed til Kjell om at ho reiser heim til mora og tek med seg barnevogna. Olsenbanden er oppe i massasjeinstituttet og ser gjennom avisene som skriv om kuppet av Kaiseroppsatsen. Ulla kjem innom Café Lefsa og fortel til Benny at ho er gravid. Hansen fortel til Olsenbanden at Valborg har reist og teke med seg barnevogna.
Hermansen dukkar opp utanfor Café Lefsa, men Olsenbanden kjem seg vekk derifrå med ein bil. Dei forsøker å ta igjen Valborg og ungane som er reist med toget. Banden går fleire gongar tom for bensin og blir difor nøydde til å stjele nye bilar for å komma seg vidare. Politiet er i hælene på banden, men den hyppige byttinga av bilar forvirrar politiet, med Hermansen i spissen.
Når Olsenbanden endeleg når igjen toget får dei ikke hjelp av Valborg til å henta ut barnevogna som står plassert i ei godsvogn på enden av toget. Dei kobler difor vogna frå toget og vogna endar på Kløna stasjon og krasjar inn i politibilen til Hermansen. Olsenbanden får med seg barnevogna inn i ein lastebil, men Hermansen klarar å ta dei igjen til fots og spring rett inn på lasteplanet til vogna. Bak i lastebilen står det to piano som Kjell og Hermansen tilfeldigvis har hamna oppi. Hermansen blir skada når pianoet stoppar i ein lyktestolpe, medan Kjell kjem frå det utan ei skramme.
Olsenbanden oppdagar så at barnevogna ikkje inneheld Kaiseroppsatsen. Egon køyrer difor frå staden åleine med lastebilen. Han køyrer til nærmaste ferjekai, medan Benny og Kjell blir plukka opp av Valborg og ungane i bil. Hermansen vert tipsa av fergebilletøren som Egon har tilbudt lastebilen til for berre fem kroner. Hermansen, som har blitt fenglsla av politisjefen, røymer frå den lokale politistasjonen for å ta opp jakta etter Egon. Det ender med at Egon går ombord på ferja, men at Hermansen ikke legg merke til han og køyrer difor rett gjennom ferja og ut i sjøen.
Hermansen har blitt parkeringsvakt og legg merke til at Olsenbanden Bykassa i Oslo og sel billige bananer. Han prøver å ta opp jakta på banden men sklir på ei banan.
Rollebesetning
I tillegg spelar Ingeborg Cook rolla som Connie, Egon Olsen sin kjærast, medan Synnøve Strigen spelar Bitten, Lillian Lydersen spelar Kate, og Kari Laila Thorsen spelar Mona. Sverre Anker Ousdal gjer rolla som ansatt på bensinstasjonen. Per Arne Knobelauch spelar pornofotografen i bladbutikken Six, og Kari Diesen spelar rolla som ekspeditør i bladbutikken Six. Ivar Medaas gjer rolla som lensmannen medan Alf Hallgren spelar politibetjenten som køyrer Hermansen.
Produksjon
Knut Bohwim fekk sjå den danske filmen Olsen-Banden i 1968 gjennom ein bekjent som jobba i distributøren av Nordisk Film sine norske filmar. Filmen vart ikkje ein suksess på norsk kino og Bohwim ynskja difor å spela inn ein nyinnspeling med norske skodespelarar.
Dei fleste scenane som gjekk føre seg innandørs vart spelt inn i Teamfilm sitt studio i Keysers gate 1 i Oslo. Den siste scena i filmen vart spelt inn ved Mengshol i Ringsaker kommune og bilen som Hermansen køyrer i sjøen ligg framleis på havbotn.
Manus
Henning Bahs og Erik Balling skreiv manusskriptet til den danske filmen, og dette vart samstundes nytta i den norske versjonen. Sverre Holm og regissør Bohwim tilrettelagde manusskriptet for norske forhold.
Musikk
Musikken til filmen vart laga og produsert av Egil Monn-Iversen. Musikken frå filmen har aldri blitt gjeven ut i etterkant. Den danske filmen brukte musikken som vart produsert av Bent Fabricius-Bjerres, og som seinare har blitt ikonisk både i Noreg og Danmark. Originalmusikken frå den danske filmen vart ikkje brukt før oppfølgaren Olsenbanden og Dynamitt-Harry som hadde premiere i 1970.
Skilnader frå danske Olsen-Banden
Den norske filmen er i stor grad ein kopi av den danske filmen Olsen-Banden, der scene for scene er spelt inn på nytt med norske skodespelarar og i norske kulissar. Den norske versjonen tek utgangspuktet i det samme arbeidarklassemiljøet som den danske originalen med eit nedlagsfelt på austkanten av Oslo. Det finst nokre skilnader mellom dei to filmane, blant anna at karakteren Hermansen er i mindre grad basert på fysisk humor enn den tilsvarande danske karakteren Mortensen.
Ein annan skilnad i den norske versjonen er at Egon fortel at han er fødd 13. mars 1923 - altså to år tidligare enn den danske Egon Olsen.
Kritikk
Filmen fekk terningkast ein i VG, og kritkaren kritiserte både manuskript og prestasjonen til skodespelarane og regissøren. Fotograf Mattis Mathiesen og komponist Egil Monn-Iversen fekk likevel gode skussmål i kritikken til avisa. Kritikaren i VG skreiv følgande i sin kritikk: «resultatet er et produkt som ligger langt under grensen for den flateste folkekomedie.»
Kozlovka
Kozlovka (russisk Козловка, tsjuvansk Куславкка) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 12 000 innbyggjarar. Han ligg på høgre bredda av elva Volga, rundt 70 km søraust for Tsjeboksary.
Busetnaden vart grunnlagt i 1671. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1938 og bystatus i 1967.
Armin Hary
Armin Hary er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Quierschied i Saarland. Under Sommar-OL 1960 i Roma vart han olympisk meister på 100 meter, to år etter han vart europameister på same distansen. Både i EM 1958 og OL 1960 vann han gull for Tyskland på 4 x 100 m stafett. Han vart elles fyrstemann som fekk notert 10,0 sekundar på 100 meter.
Aktiv
Hary vann 100 meter under EM 1958 i Stockholm, der han sprang andreetappen på Tyskland sitt vinnarlag på 4x100 m stafett. Same sesongen fekk Hary notert verdsrekordtida 10,0, men kontrollmålingar viste at bana halla med 11 cm, éin centimeter meir enn maksimumsgrensa på 10 cm.
Den 21. juni 1960 sprang Hary i mål på 10,0 under eit stemne i Zürich, ny verdsrekord. Under OL 1960 i Roma opplevde Hary sitt store høgdepunkt då han sprinta inn til gull på tida 10,2. Det var fyrste gang på 32 år at gullet på sprintdistansen gjekk til eit anna land enn USA. I finalen på 4x100 m stafett kom Tyskland i mål bak laget frå USA, men eit kvarter etter finalen vart det klart at USA var diskvalifisert grunna ei feil veksling. Tysklands tid på 39,5 var tangering av lagets eigen verdsrekord.
Etter dei olympiske leikane vart Armin Hary suspendert av det tyske friidrettsforbundet på grunn av strid rundt ei reiserekning, og han la opp som aktiv utøvar.
John Moberg
John Moberg var ein norsk journalist og forfattar. Han var busett på Leikanger.