cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sture
Bruken av namnet i Noreg
I teljinga frå 1900 var det 5 som het Sture.
I 2007 er det om lag 430 som har Sture til første fornamn.
Hans Petter Lundgaard
Hans Petter Lundgaard er ein norsk  jurist, mest kjend som Forbrukarombod.
Etter juridikum var han først tilsett som universitetslektor ved Universitetet i Oslo frå 1963. I 1971 tok han over som leiar for Forsikringsklagekontoret. I 1973 vart Forbrukarombodet oppretta. Inger Louise Valle vart tilsett som det første Forbrukarombodet. Medan ho var statsråd i regjeringa Nordli frå 1976 til 1980, og deretter Stortingsrepresentant til 1981, var Lundgaard fungerande Forbrukarombod. Valle sa frå seg stillinga i 1981, og Lundgaard fekk deretter den ledige stillinga på permanent basis. I 1986 vart han utnemnd til lagdommar i Eidsivating lagmannsrett, som seinare skifta namn til Borgarting lagmannsrett. Han gjekk av for aldersgrensa i 2005.
The Best of Jethro Tull – The Anniversary Collection
The Best Of Jethro Tull - The Anniversary Collection var ein samleplate av Jethro Tull frå 1993. Han inneheld nokre av dei mest kjende songane til bandet frå 1968 til 1991.
Viking Fotballklubb
Viking Fotballklubb er ein fotballklubb i Stavanger. Klubben spelar i Eliteserien og har eit lag i 3. divisjon avdeling 3. Noverande hovudtrenar er Bjarne Berntsen.
Viking er den største og leiande fotballklubben i Rogaland fylke. Fotballklubben har vore mellom dei beste i norsk fotball ei rad år. Særleg på 1970-talet vann klubben mange seriemeisterskap. Lenge låg klubben på fyrsteplass på maratontabellen for øvste divisjon i norsk fotball. Etter seriegullet i 1991 har klubben ofte ikkje kjempa heilt i toppen, og har kome bak Rosenborg på maratontabellen.
Noverande tropp
''Oppdatert 1. juli 2020''
Kjende spelarar
André Danielsen er den Vikingspelaren med flest kamper, 552 fram til han slutta i 2019.
Supporterklubb
VikingHordene er Viking F.K. sin offisielle supporterklubb.
Terskelfjord
Ein terskelfjord eller treskelfjord er ein fjord som har monaleg mindre djup ved munningen enn lenger inn. Dette gjer at det vert lite utskifting av vatnet i fjorden. Terskelen er vanlegvis laga av ein endemorene frå isbreen som grov ut fjorden.
Sandnes Ulf
Sandnes Ulf er ein fotballklubb frå Sandnes, Rogaland, stifta 3. mai 1911 som fotballklubben «Ulf». Denne sesongen spelar Sandnes Ulf i 2023. Noverande hovudtrenar er.
I 2004 fusjonerte klubben med dåverande Sandnes FK og fekk då sitt nåverande namn. Etter samanslåinga er Sandnes Ulf den største fotballklubben i kommunen. Sandnes Ulf spelar sine heimekampar på Sandnes Idrettspark.
Sandnes Ulf spelte i 2006 i 2. divisjon avdeling 3. Klubben enda på 2. plass etter å ha kjempa om den eine opprykksplassen i store delar av sesongen. Men ei ustabil avslutning på sesongen gjorde at dei enda heile 11 poeng bak opprykkslaget Mandalskameratene. 2. plassen gav likevel Sandnes Ulf ein sponsa fotballtur til La Manga i sesongoppkjøringa til 2007-sesongen.
Også 2005-sesongen var ein klar framgang for Sandnes Ulf. Då hausten fekk sitt inntog på fotball-Noreg i 2005, melde Sandnes Ulf seg på i opprykkskampen i 2. divisjon avdeling 3. Men det tok likevel ikkje lang tid før klubben blei hekta av. Til slutt enda dei opp på 4. plass.
Tropp
Oppdatert 1. juli 2020
Engelberger Aa
Engelberger Aa (eller Engelbergeraa) er ei elv i Sveits. Ho spring ut vest for Surenenpasset i kantonen Uri, og renn gjennom dalen Engelberg (Obwalden) og Nidwalden. Ved Buochs munnar ho ut i Vierwaldstättersee. Ho er derfor ei sideelv til elva Reuss.
Sandnes Ulf
Profilar
Laget sin største spelarprofil er Asle Andersen som signerte for klubben Mars 2006. Asle Andersen med erfaring frå Tippeligaen og 1. Divisjon, har blitt ein sterk tilvekst for laget. Andersen fungerte i 2006 som spelande assistenttrenar saman med hovudtrenar Johan Selvig.
Liste over viktige spelarar:
Dyrøy kommune
Dyrøy kommune (nordsamisk Divrráid suohkan) ligg i Troms-området i Troms og Finnmark fylke. Kommunen femner Dyrøya og ein del av fastlandet austom øya. Kommunen grensar til Sørreisa i nordaust, og Salangen i sør. Over Tranøyfjorden og Solbergfjorden i nordaust ligg Senja. Dei viktigaste næringsvegane har vore jordbruk og fiske, men begge delar har vore i tilbakegang dei siste åra. Folketalet har vore minkande i fleire tiår.
Det har vore brusamband frå Dyrøya til fastlandet sidan 1994 då Dyrøybrua vart opna. Av større stader på fastlandet er Brøstadbotn, Espenes og Kastnes.
Grunnkrinsar
På fastlandet: På Dyrøya: Utan oppgjeve bustad (5)
Historie
Dyrøy kommune vart oppretta 1. september 1886, då han vart skild ut frå Tranøy kommune. Kommunen hadde då 1281 innbyggjarar. 1. januar 1964 vart den delen av Tranøy kommune som låg på fastlandet, overført til Dyrøy kommune. Etter dette hadde kommunen 2278 innbyggjarar.
Ola Okshovd
Ola Okshovd var ein norsk spelemann frå Øystre Slidre i Valdres. Han har mellom anna vore læraren til Haldor Røyne.
Okshovd var den førande spelemannen i Øystre Slidre i si tid, og jamførast ofte med Olav Moe. Dei førande læremeistrane hans var faren Gullik Okshovd, Jøger Sagahaugen og Nils Beitohaugen.Som andre spelemenn av same generasjon la han seg etter konsertspel, og var mykje i lag med spelemenn frå andre bygder, mellom dei A. C. Kleven og Johan Kleven frå Krødsherad. Okshovd har æra for å ha bygd ut og brigda om på fleire gamle valdresslåttar, mellom dei springaren Bikkjelåtten, som han døypte om til Fagerdalen. Han henta og ein del utanbygds spel til Valdres, som han brøytte om i valdrestradisjon. Han var nok påverka av Lars Fykerud, på same vis som Olav Moe. Haldor Røyne kalla han seinare ein "spelemann av Guds nåde". Samstundes heldt Okshovd liv i det gamle spelet frå Øystre Slidre, og mange av dei mest sermerkte slåttane herifrå er spela i tradisjon etter han.
Slåttar skrivne ned etter Ola Okshovd
Hardingfeleverket har trykt opp 23 slåttenedskrifter etter Okshovd. Dei fleste er gjort av Arne Bjørndal, men det finst og nokre etter Truls Ørpen og Eivind Groven.
Gangar 6/8:
Gangar 2/4:
Springar:
Rocher de Monaco
Rocher de Monaco («Monacoklippa») er ein 141 meter høg monolitt i Middelhavet i Monaco.
Klippa har alltid vore ein ettertrakta stad heilt sidan førhistorisk tid. Massalia koloniserte området og kalla det Monoïkos (gammalgresk Μόνοικος). Rocher de Monaco var òg den første erobringa til Grimaldi-familien, som herska over landet i meir enn 700 år etter at guelfaren François Grimaldi kledde seg ut som ein fransiskanarmunk for kome inn i byen og opne portane for soldatane sine.
Fristaden Christiania
Christiania er eit område ved festningsvollane på Christianshavn i København. Skiftande regjeringar har godteke stor grad av sjølvstyre på området, mot at restaurantar og andre firma betalar meirverdiavgift (moms) på omsetnaden. Øvste styringsorgan er allmøtet.
Kaldfront
Ein kaldfront er definert som grensa mellom to luftmassar av ulik temperatur, der den kaldare lufta erstattar den varmare lufta. Fronten er nesten alltid knytt til eit lågtrykk. Den kaldare lufta er tyngre, og kiler seg dermed inn under den varme lufta. Den varme lufta blir løfta, kondenserer og dannar skyer, hovudsakleg av type cumulus. Ein kaldfrontpassasje fører oftast til at vinden endrar styrke og dannar vertikale rørsler (turbulens) som kan føre til atmosfæriske forstyrringar føre og like bak kaldfronten som regnbyer, torebyer, byelinjer og i verste fall tornadoar. Lufta bak kaldfronten er vanlegvis tørrare og kaldare enn lufta den byter ut, så i det ein kaldfront passerer vil temperaturen som regel falle. Om vinteren kan det derimot skje at lufta nær overflata er kaldare enn lufta som blir bytta ut i samband med ein kaldfront. Då vil temperaturen stige i luftlaga nær overflata. Dette blir kalla ein maskert kaldfront. Kaldfrontar er kjenneteikna ved kraftige vertikale luftrørsler. Og dei konvektive skyene som oppstår fører ofte til regnbyer eller torevêr. På baksida av ein kaldfront blir det ofte oppklåring før ustabil luft overtar i kaldsektoren eit stykke bak fronten. Her blir det ofte danna cumulusskyer og byevêr. Kaldfrontar er òg assosiert med vindskjer (endring av vindretning og vindstyrke), der vinden ofte dreiar med klokka etter at fronten har passert (t.d. frå sørvest før fronten til nordvest bak fronten). Dette vindskjeret fører til ein konvergens (opphoping) av luft nær fronten, som også er med på å bidra til at lufta stig. I tillegg vil vindstyrken som regel auke gradvis etter kvart som kaldfronten nærmar seg med rolegare vind bak fronten.
Fristaden Christiania
Innbyggjarane, som okkuperte den nedlagde militærkasernen der i 1971, ser på området som ein fristad, og brukar namnet Fristaden Christiania, Det fri Christiania eller det færøyske namnet Frístaðurin Christiania. Dei har laga eigne lover og sitt eige flagg, og kallar seg christianitter.
Kaldfront
Ein skil mellom to typar kaldfrontar, anafront og katafront. Anafront er den «klassiske» skildringa av ein kaldfront, der kaldlufta presser den varmelufta oppover og det blir danna skyer og nedbør. Ein katafront er ein front der lufta ofte søkk langs frontflata. Visst kaldlufta trenger igjennom ei kaldfrontflate i høgare nivå kan det føre til kraftig instabilitet som kan gje byger eit godt stykke føre bakkefronten. Dette vert kalla ein «split front» eller dobbel kaldfront. Katafrontar har ofte mindre nedbør og svakare vindskjer i sjølve fronten enn anafrontar, i tillegg til raskare oppklåring etter fronten.
Fristaden Christiania
Hasj vart omsett openlyst i Christiania fram til 2004, og vert ikkje sett på som narkotika av innbyggjarane, medan andre narkotiske stoff er bannlyst.
Kaldfront
Ein kaldfront oppstår som regel i eit frontsystem i lag med ein varmfront. Kaldfronten flyttar seg raskare enn varmfronten, og den delen av varmfronten som kaldfronten har innhenta blir kalla ein okkludert front eller okklusjon.
Fristaden Christiania
Bilar er ikkje tillatne på området.
Kaldfront
På vêrkart er kaldfronten markert med blå linjer og trekantar som viser retninga fronten flyttar seg.
Fristaden Christiania
Namnet Christiania kjem frå nemninga christianitt, som opphavleg var ein innfødd frå bydelen Christianshavn.
Larvotto
Larvotto eller Larvotto Terano er namnet på den største offentlege stranda i Monaco og namnet på området som stranda ligg i. Lavrotto er ein del av den tradisjonelle bydelen Monte Carlo.
Kornband
Kornband, eller nek, er ein bunt med korn som er bunden saman på midten. Dette har ein bruka til å samla korn for tresking, til å fora husdyr og som mat til fuglar.
Metode
I tidlegare tider vart kornet skore med sigd i skuronna, og når ein hadde ein høveleg stor bunt, vart han bunden saman med halmstrå som vart lagt rundt midten på bandet og knytt.
Kornbanda vart så sette på staur, eller skola opp mot kvarandre, for å tørkast. Når dei var tørre vart dei kjøyrt inn og lagra på kornlåven. I ei tid då kornet vart handsama mange gongar var det praktisk at kornet var bunta saman til høveleg store kornband. Kornbanda kunne ikkje vera tjukkare enn at halmen kunne knutast rundt dei. At dei ikkje var så tjukke førte òg til at dei tørka snøggare.
Dei fyrste sjølvbindarane nytta metalltråd til å binda kornbanda saman med, men det førte til problem når halmen vart nytta til fôr eller strø, ved at krøtera kunne eta i seg bitar av ståltråden. At ei ku åt i seg «kvast» kunne bety eit økonomisk tap om ho måtte avlivast. Problemet vart løyst ved at det vart utvikla bindeapparat som nytta sisalgarn.
Julenek
I Norden har det lenge vore vanleg å setja et kornband med havreaks, eit fugle- eller julenek, utanfor huset i jula, ofte på ei stong. Julenek er eit kornband av havre som tradisjonelt blir sett ut til småfuglane til jul. Slike nek har vore vanlege i Norden, og kan sporast tilbake til 1700-talet, men er truleg vesentleg eldre. Dei er vanlege motiv på tradisjonelle julekort.
Opphavet til skikken med å setja opp kornnek eller kornband til jul er usikkert. Den første gongen slike nek er nemnde skriftleg er i 1753, då Erik Pontoppidan skildra skikken på Vestlandet: «Jule-Aften gaaer den Norske Bondes Hosspitalitæt saavidt, at han end ogsaa byder Fuglene til Giest, settende et utærsket Korn-Neeg uden for Lade-Døren paa en Stang, hvorved Spurrer og andre smaa Fugle holde seg ret lystige.» Fordi prestar på 1700-talet skal ha fordømt skikken som heidensk, har nokre gjetta på at juleneket opphavleg var eit førkristent vinteroffer. Andre forskarar har tolka julenek som eit vern mot vonde makter, som eit offer til ein vegetasjonsguddom, eit hjelpemiddel til å halda liv i ein heidensk kornande, eller som ei magisk bestikking for å hindra at fuglar skulle øydeleggja avlinga for neste år. Dei trudde kanskje at om fuglane fekk ein eigen bit av dei fine, dyre frøa til jul, ville dei vera mindre glupske resten av året. Skikken kan også ha hatt utspring i at både menneske, dyr og fugler skulle få litt ekstra til jul. Han kan minna litt om svensk julstång, avkvista tre som blei sette opp utandørs til jul.
I visse overleveringa var ikkje nek til for fuglar, men for bukkane til guden Tor. Kornneket skulle setjast opp på julaftan og ein fekk ikkje ha dopp i grytan (julemat) til kornneket var oppe. Det skulle sitja så høgt som mogleg, og ein vart tevla om å få det høgaste neket. Ein trudde mellom anna at dette skulle verna mot lynnedslag resten av året.
Gordon Bajnai
György Gordon Bajnai er ein ungarsk politikar og var statsminister i Ungarn frå 14. april 2009 til 29. mai 2010. Han vart fødd i Szeged. Bajnai studerte internasjonal politikk i Budapest.
Gordon Bajnai vart statsminister i Ungarn 14. april 2009 etter at den sitjande statsministeren, Ferenc Gyurcsany gjekk av. Bajnai kjem frå det same partiet som Gyurcsany, Det ungarske sosialistpartiet (Magyar Szocialista Párt) og førte vidare den same partikoalisjonen som Gyurcsany leia. Etter sosialistpartiet sitt massive valnederlag i 2010 gjekk han av som statsminister.
Koji Sato
Koji Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Fylkesveg 311
Fylkesveg 311 (Fv311) går mellom Snekkestad i Horten og Tønsberg. Veglengda er 15,0 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Masaharu Nishi
Masaharu Nishi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka og Ventforet Kofu.
Karatsjajevo-Tsjerkessia
Karatsjajevo-Tsjerkessia (russisk Карачаево-Черкесская Республика, karatsjaiisk Къарачай-Черкес Республика, tsjerkessisk Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ) er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Tsjerkessk, arealet er 14 100 km² og innbyggjartalet 478 500 (2010).
Folkesetnad
Den einaste større byen er Tsjerkessk (116 300 ibuarar).
Folkesetnaden i republikken er etnisk samansett. Karatsjaiar og tsjerkessarar utgjer til saman om lag halvparten av folket. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Delen russarar har gått markert ned sidan oppløysinga av Sovjetunionen, frå 42,4 % i 1989. I 2006 vart det oppretta ein eigen abazinsk rajon (kommune) i republikken, etter ei folkerøysting, og i 2007 vart det òg oppretta ein eigen nogaiisk rajon.
Tiriltunga
Tiriltunga er namnet på ei kvedargruppe som vart skipa hausten 1983. Med i gruppa var Kari Lønnestad frå Telemark, Heidi Løvlund frå Telemark og Gunnlaug Lien Myhr frå Hallingdal. Samarbeidet mellom Gunnlaug og Heidi tok til då dei møttest på Voss Folkehøgskule hausten 1980. Tradisjonsstoffet deira vart for det meste henta frå eigne bygder, men dei nytta og stoff frå Røros, i samarbeid med spelemannen Sven Nyhus. I tillegg laga dei og melodiar sjølve.
Alle jentene song, og arrangementa vart laga for dei tre stemmene i fellesskap. Heidi Løvlund tok seg av sjølve noteskrivinga. Elles nytta dei og tradisjonelle og mindre tradisjonelle instrument:
Den første plata deira, Tiriltunga, vart slept i 1985, og vart ein suksess i folkemusikkmiljøet. Gruppa sette truleg standard for arrangert folkemusikk dei følgjande åra. På denne tida samarbeidde dei og med Geir Lystrup.
Den andre plata, Det er tungvint fri, vart slept som CD, og bar preg av å vera endå meir gjennomarbeidd. Men no var jentene ved å gå kvar til sitt, og det vart ikkje fleire plater med Tiriltunga. Samarbeidet vart og innstilt da Heidi Løvlund vart sjuk og seinare døydde av kreft.
SS-17
MR-UR-100 Sotka (NATO-kallenamn SS-17 SPANKER) eller SS-17 var eit interkontinentalt ballistisk missil med fleire stridshovud (MIRV) utvikla og utplassert i Sovjetunionen frå 1978 til 1993. Missilet hadde ei maksimal rekkevidde på 11000 km og kunne bera fire stridshovud med ei sprengkraft på 550 kilotonn TNT kvar. Navigasjonen var tre system med tregleiksnavigasjon, og trefftryggleiken vart oppgjeven til 450 meter frå målet. Missilet skulle skytast ut frå fast silo, og drivstoffet var flytande.
Science fiction
I science fiction-boka The Third World War, av general sir John Hackett, eksploderer eit stridshovud frå ein SS-13 3500m over Birmingham i England. I boka vert 300 tusen menneske drepne på få minutt, og 250 tusen til, døyr i etterverknadene.
Tatsunori Hisanaga
Tatsunori Hisanaga er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka, Yokohama F. Marinos og Omiya Ardija.
Consequences av Peter Hammill
Consequences er det 33. studioalbumet til den engelske musikaren Peter Hammill, gjeve ut på hans eige Fie! Records i april 2012. Som på det førre albumet hans, Thin Air, spelar Hammill alle instrumenta, skreiv alle songane og produserte heile albumet på eiga hand.
Newcastle United
Newcastle United Football Club er ein engelsk profesjonell fotballklubb. I 2011/12-sesongen spelar klubben i Premier League, toppnivået i engelsk fotball, etter å ha rykt opp frå Football League Championship i 2010. Klubben blei stifta i 1892, og blei vald inn i The Football League i 1893. «The Magpies», som er kallenamnet til Newcastle, spelar heimekampene sine på St James' Park i Newcastle.
Spelarstall
Oppdatert 27. juli 2020
Mikhális Sifákis
Mikhális Sifákis er ein gresk fotballspelar med landskampar for Hellas. Han spelar keeper for Aris Thessaloniki.
Sifákis vart fødd i Iráklio på Kreta og begynte å spela fotball som 9-åring. Den første klubben hans var Atsalénios Iraklíou. I 1999 gjekk han over til klubben OFI Kreta i same byen, der han spelte på B-laget til 2002. I 2002 fekk han sin første proffkontrakt med OFI. Han spelte for dei fram til 2007, då han gjekk på lån til Olympiakos i Pireus. Med dei vann han den greske ligaen og cupen, men han spelte berre to kampar for A-laget. I 2008 vart Sifákis selt til Aris Thessaloniki, der han framleis spelar i 2009-2010-sesongen.
I 2004 kom Sifákis med på det greske U21-landslaget. Han spelte 15 kampar for dei. 14. oktober 2009 fekk han sin første A-landslagskamp for Hellas, då dei slo Luxembourg 2-1 i den siste kampen i gruppespelet i kvalifiseringa til fotball-VM i 2010. I dei to avgjerande kvalifiseringskampane mot Ukraina var Sifákis reservekeeper.
Pedar Jalvi
Pedar Jalvi eller Peđar Jalvi var Finlands første samiske forfattar. Jalvi var fødd i Outakoski i Utsjoki og døydde i Enare. Han var også kjend som Pekka Pohjansäde, Piera Klemetinpoika Helander og Lemehaš-Biehtár. Han gav ut Muohtačalmmit i 1915.
Langskip
Langskip er ei samlenemning på skip som i hovudsak vert rodd, og som er mykje lengre enn dei er breie. Langskip har vore nytta av fleire ulike folkeslag.
Glâne-elva
Glâne er ei elv i kantonen Fribourg i Sveits.
Langskip
Norrøne langskip
Dei norrøne langskipa var under vikingtida store opne båtar med klinkbygd skrog, som regel av eik, kraftig grunn kjøl, ofte høge stamnar (særleg forut), mange årepar, sideror i bakstamnen, mast midtskips, rektangulært segl og faste tofter over dekk. Dette var typiske skip som gjekk lett i sjøen og hadde lange smekre linjer.
Maskingevær
Maskingevær er eit heilautomatisk skytevåpen som kan fyre av skot i rask rekkjefølgje utan at skyttaren treng å ta ladegrep eller trykke inn avtrekkaren på nytt for kvart skot. Maskingevær kan vere montert på køyretøy og operatøren kan skyte derifrå, eller fotsoldaten kan bere geværet under flytting og setje det på ein to-fot i stillinga. Eit fastmontert eller mykje tungt maskingevær vert kalla mitraljøse.
Har maskingeværet kaliber 20 mm eller større, er det ein maskinkanon. Det vil seie at det er umogeleg eller upraktisk å bruke geværet i handa.
Maskingevær kan ha eitt eller fleire løp. Har maskingeværet fleire løp som roterer kallar ein maskingeværet for ein «gatling». Ein føremon med denne konstruksjonen er at det er fleire røyr som skiftar på å fyre av skot og kvart løp kan dermed verte kjølt ned mellom kvart skot. Alternativt kan skyttaren auka skottakten.
Gratangen kommune
Gratangen kommune (nordsamisk Rivttáid suohkan) er ein fjordkommune i Troms-området i Troms og Finnmark fylke. Han ligg sør i fylket, og grensar til Narvik kommune i Nordland i sør, i nord og aust mot Lavangen, og i vest mot Skånland i nye Tjeldsund kommune. Over Astafjorden i nordvest ligg Ibestad kommune. Kommunen ligg rund fjorden Gratangen, som han har fått namnet etter.
Historie
Den 25. april 1940 vart 34 soldatar i Trønderbataljonen drepne her i kamp med tyske soldatar.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Gratangen kommune frå 1930:
A Grounding in Numbers
A Grounding in Numbers er det 11. studioalbumet til den engelske progressive rockegruppa Van der Graaf Generator. Det kom ut 14. mars 2011. Denne datoen, skriven på amerikansk vis med månaden først, er 3.14, som er dei første tre tala i π. Det andre sporet, «Mathematics», syner til Euler-likskapen, stundom kjend som det matematiske diktet. Albumet held fram den musikalske retninga som trioen byrja med på det førre albumet, men er gjeven ut på eit nytt selskap, Esoteric Recordings. Albumet vart miksa av Hugh Padgham.
Bakgrunn
Førebuingar for arbeidet med det nye albumet byrja seint i 2008 og tidleg i 2009, då bandmedlemmane byrja å samle songfragment og utveksle «idear, teoriar, reglar og retningslinjer». I april 2010 møttest bandet for nokre intensive innspelingsdagar i Cornwall der heile albumet vart arrangert, innøvd og innspelt i løpet av ei veke. Over dei neste månadane vart spora overdubba, redigert og tilpassa av bandmedlemmane i sine eigne studio ved å utveksle filer over internett og på CD-R. I september 2010 var materialet klart til å miksast og dei tok kontakt med Hugh Padgham. Etter tre veker i studioet hans i London, Sofasound, var albumet klart.
Île-de-Batz
Île-de-Batz (Enez Vaz på bretonsk) er ei øy utanfor Roscoff i Bretagne i Frankrike. Øya er ein kommune i departement Finistère. Kommunen har 594 innbyggjarar fordel på 3,05 km².
Alfred Nijhuis
Alfred Nijhuis er ein tidlegare nederlandsk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
SS-24
SS-24 (NATO-kallenamn Scalpel, russisk РТ-23 УТТХ «Мо́лодец») var eit interkontinentalt ballistisk missil (ICBM) som vart utvikla og produsert i Dnjepropetrovsk i Ukraina fram til 1991. Missilet var i utgangspunktet basert på utskyting frå ei jernbanevogn, og hadde ein bererakett med tre-trinn. Nyttelasta var 10 MIRV-stridshovud, kvart med 550 kilotonn sprengverknad. Det vart òg utvikla ein versjon som kunne skytast frå silo, SS-24V.
Ein vidareutvikla versjon, RT-25, vart påbyrja, men ikkje fullført på grunn av START-avtala.
Polskava
Polskava er ei elv i Slovenia. Ho er 40 km lang.
State University of New York
State University of New York (SUNY) er eit delstatsuniversitet i staten New York i USA. Det vart grunnlagt i 1816 og har i dag studium ved åtte universitet, fire av universitetssentra sp, ligg ved Cornell University, femten høgskolar (college, åtte tekniske høgskolar og tretti lokale høgskolar (community colleges). SUNY er det største universitetssystemet i USA, og eit av dei største i verda.
Universitetet i Buffalo vart opphavleg etablert i 1846 som eit privat universitet med medisinsk fakultet, og vart i 1962 fusjonert med State University of New York. I dag er Universitetet i Buffalo (State University of New York at Buffalo) med sine 28 192 studentar (2008) (av det 19 022 undergraduate), 1 827 akademisk tilsette, 83 Bachelorgradstudium, 133 Mastergradstudium, 78 doktorgradsstudium og 4 profesjonsstudium, tre campus (Amherst og to i sentrum), forskningsmidlar på USD 323 000 000 (2007) og årleg budsjett på USD 1 300 000 000 (2007); sjølve flaggskipet i det statlege universitetssystemet i New York. State University of New York at Buffalo er medlem av Association of American Universities.
I 2007 var det i alt 427 000 studentar innskrive på fulltid, deltid, gjennom fjernundervisning eller etter- og vidareutdanning. Det var 99 778 regulære studentar på bachelor- eller masterstudia ved SUNY i 2006, pluss studentane ved sjølvstendige college og community college. Skulepengane er US$ 4 800 - 6 000, avhengig av studiestad, men US$ 9 166 ved medisinstudia.
Studiestadar og campus
Studiestadane ved SUNY er:
Atsuo Watanabe
Atsuo Watanabe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Velferdsstat
Velferdsstat er ein stat som sikrar innbyggjarane visse grunnleggjande ytingar innanfor område som sosialpolitikk, helsetenester og utdanning. I ein velferdsstat er velferda til innbyggjarane i staten er eit formulert mål for den offentlege politikken, og staten treffer tiltak for å nå desse måla.
Kva omfattar velferdsstaten?
Ein kan skilje mellom eit klassisk og eit utvida velferdsomgrep. Det klassiske omhandlar trygging av økonomiske og materielle levekår, særleg gjennom overføringar til dei aller fattigaste.
Det utvida velferdsomgrepet inkluderer fleire verkefelt, som til dømes helse, arbeid, utdanning, tryggleik og politisk deltaking. Det omfattar også ei større brukargruppe, då velferdspolitikken ikkje berre rettar seg mot dei fattigaste, men omfattar større delar av folkesetnaden.
Funksjonen velferdsstaten fyller i samfunnet kan definerast i forhold til arbeidsmarknaden og nærmiljøet. Desse gjev på den eine sida økonomiske midlar og på den andre pleie og omsorg. Velferdsstaten sin funksjon blir her å løyse oppgåver marknaden og nærmiljøet ikkje klarer, og den skal slik syte både for direkte økonomisk støtte og omsorg.
Historie
Velferdsstaten vert vanlegvis sett på som ei europeisk oppfinning. Mellom 15- og 1800-talet vart det sett iverk fattiglover i mange vest-europeiske land. Bak desse lovene låg både ein freistnad på å avgrense betleriet og eit ynske om meir rettferdig fordeling av samfunnsgoda. Fattiglovene skulle gi ei behovsprøving av dei hjelpetrengande. Dei arbeidsuføre skulle få almisser i form av naturalia eller pengar, medan dei arbeidsudyktige skulle straffast med arbeid i arbeidshus.
Den spede starten til velferdsstaten kom som ei reformbølgje frå slutten av 1800-talet, og var ein reaksjon på dette systemet. Det var på denne tida ein først byrja å snakke om velferdsstaten, sjølv om opphavet til omgrepet er uklårt. Den tyske kanslaren Otto von Bismarck var tidleg ute med å fremje sosiale forsikringsordningar. Ei viktig årsak til dette var ynsket om å sikre sosial stabilitet og ro. I denne tida stod både folkeleg opprør og rivaliserande venstreorienterte ideologiar fram som trugande for den politiske eliten. Velferdsstaten vart eit middel for å hjelpe dei fattigaste og tekkjast folkemassane. Desse ordningane vart difor ofte oppretta som fond der arbeidarar og arbeidsgjevarar saman stod for finansieringa.
Etter andre verdskrigen kom større endringar i tenkjemåtane kring velferdsstaten. I Vest-Europa gjekk fleire land over frå ordningar basert på forsikringsprinsippet til universelle trygdeordningar som omfatta heile folkesetnaden. I 1942 presenterte den britiske økonomen William Beveridge ein rapport som skulle danne grunnlaget for utviklinga av den britiske velferdsstaten etter krigen. Rapporten var påverka av keynesianske tankar om statleg kontroll over arbeidsmarknadspolitikken. Slike grep skulle sikre låg arbeidsløyse. Samtidig skulle ein «national insurance», innbetalt av personar i arbeidsdyktig alder, ytast arbeidslause, enkjer og personar som var sjuke.
Helsepolitikk vart også sterkare knytt til sosialpolitikk, og rettigheitsaspektet ved helse vart forsterka mellom anna gjennom å bli slege fast som «fundamental menneskerett» av FN.
I dei fleste land har velferdsstaten vorte kritisert. Nokre hovudpoeng for kritikarane har vore at eit slikt system er særs kostbart å oppretthalde og at offentleg hjelp kan verke passiviserande for mottakarane. Dette har særleg vore tilfelle i USA, der ein ein òg hatt store velferdspolitiske løft. Under Franklin D. Roosevelt vart eit program med namnet Aid to Families with Dependent Children sett i verk i 1935. Dette programmet gav personar rett til offentlege stønadar etter behovsprøving, og vart seinare synonymt med omgrepet welfare. Velferd fekk i USA særs dårlege konnotasjonar, og omgrepet har vorte møtt med såkalla workfare-program.
Sidan 1990-åra har kritikken vorte kraftigare. Det har vorte vanleg å sjå velferdsstaten som under press frå to sider. For det første avgrensar globaliseringa fridomen nasjonale myndigheiter har for å finansiere velferdsordningar gjennom skattelegging. For det andre fører moderniseringa i samfunnet til skepsis til myndigheitene sin ekspertise og lågare oppslutnad om statlege løysingar.
Skilnader mellom land
Utviklinga av trygdeordningar og offentlege tilbod skil seg frå land til land. Den historiske utviklinga av ordningane vil prege både nivået på hjelp og stønader og korleis hjelpa vert fordelt mellom samfunnsgruppene.
Den norske velferdsstaten
Den norske velferdsstaten vert gjerne rekna for å vere ei utgåve av ein meir generell «skandinavisk modell». Ikkje minst gjeld dette utforminga av trygdesystemet. Viktige prinsipp bak modellen er grunntryggleik for alle samfunnsmedlemmer og omfattande universelle ordningar under statleg ansvar. Ein finn tilsvarande kjenneteikn innan helsetenestene, der den skandinaviske modellen er særmerkt av at det offentlege både finansierer og driv størstedelen av tenestene.
Dei siste hundre åra har Noreg gått gjennom store velferdspolitiske endringar. Tida frå 1870-åra og fram til slutten av mellomkrigstida har vorte karakterisert som «sosialhjelpsstaten». I denne tida vart hjelpa fokusert mot dei med dårlegast råd. Den første trygdeordninga, ulukkesforsikringa for industriarbeidarar, kom i 1894, og trygdeetaten vart oppretta året etter under namnet «Riksforsikringsanstalten». I tiåra etter vart det oppretta trygdeordningar for fleire av dei svakare gruppene i samfunnet.
Parallelt med utviklinga av trygdeordningar vart andre sider ved velferdsstaten sette på dagsorden. Politikarane tok tak i problema kring arbeidsløyse. Rundt hundreårsskiftet vart offentlege arbeidskontor oppretta i fleire norske byar, og offentleg arbeid og naudsarbeid vart nytta for å motverke nedgangstider i arbeidsmarknaden. Det var også ei utvikling innanfor helsesektoren. Det vart utdanna fleire legar, samtidig som førebyggande arbeid, institusjonsbygging og organisert folkehelsearbeid skaut fart.
Frå siste del av 1930-åra kom prinsippet om universelle trygdeordningar sterkare fram i norske reformplanar. Under Nygaardsvold-regjeringa vart det innført alderstrygd (1936), uføretrygd (1936-1937), utvida sjuketrygd (1935-1936) og arbeidsløysetrygd (1938). Det vart òg planlagt barnetrygd. (Kjelde: B. Furre: Norsk historie 1905-1990, side 159-162).
I krigsåra 1940-1945 var Nasjonal Samling, med sosialminister Birger Meidell og seinare Johan Andreas Lippestad, ein pådrivar for å auke statlege trygdeordningar, dei innførte krigspensjon og barnetrygd.
Desse statlege trygdeordningane kom vidare til uttrykk i samarbeidsprogrammet etter krigen, og det vart etter kvart ei universell barnetrygd, sjuketrygd, alderstrygd og arbeidsløysetrygd. Størsteparten av dei ulike ordningane vart i 1967 samla i folketrygda. Det viktigaste unntaket er sosialhjelpa, som var ei vidareføring av dei tidlegare fattig- og forsorgslovene. Denne ordninga har vore eit kommunalt ansvar, og har halde fram som ei behovsprøvd ordning.
Eit sentralt problem for den norske velferdsstaten er ein stadig vekst i utgiftene til trygder, pensjonar og helsetenester. Den demografiske utviklinga går i retning av ein folkesetnad meld eldre snittalder. Dette inneber at det vil vere fleire personar som mottek stønad og hjelp og færre skattebetalarar med inntekt frå ordinært arbeid.
«Alternative» modellar
Ein har tradisjonelt delt dei vestlege velferdsstatane inn i tre typar «sosialpolitiske regime». I tillegg til den skandinaviske modellen, har ein dei «konservative» velferdsstatane (Austerrike, Frankrike, Tyskland og Italia). Ordningane i desse statane har liten økonomisk fordeling mellom samfunnsgruppene, fordi stønadene vert retta mot enkeltgrupper, og ikkje alle borgarar. Den tredje kategorien, dei «liberale» velferdsstatane (USA, Canada og Australia), er kjenneteikna ved ein blanding av universelle og ikkje-universelle ordningar med eit relativt lågt nivå på stønadane.
Skilnadane mellom dei ulike landa har minska over tid. Dette er mellom anna fordi land utanfor Skandinavia har auka den delen av BNP som går til velferdsføremål. Utvidinga av EU sitt verkefelt har også ført til ei harmonisering av regelverket for sosial rettar, sjølv om velferdspolitikken i medlemslanda for det meste vert overlate til kvar enkelt stat.
Litteratur
Социальное государство
Bjørnøy
Bjørnøy er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland. Bjørnøy ligg mellom Hundvåg i vest og Roaldsøy i aust. Øya er busett og er det er mykje busetnad, men framleis finst det store «grøne» område. Øya er knytt til Austbø på Hundvåg med brua over Skadesundvegen. Til aust ligg brua over til Roaldsøy ved Roaldsøyvegen.
Patriarken Abraham
Abraham er rekna som grunnleggjar og patriark for dei abrahamittiske religionane. Han er òg rekna som forfar til dei som historisk høyrer til desse religionane. Soga om Abraham er omtalt i Fyrste mosebok i Bibelen.
Abraham i 1. mosebok
Soga om Abraham byrjar i den sumeriske byen Ur i Mesopotamia. Tarah, far til Abram, tar med familien og vandrar ut av Ur. Dei slår seg ned i Karan. Her får Abram eit kall om for å fare til Kanaan, eit land Gud vil gje han i eige. Denne soga er knytt til ei folkevandring det nomadiske amorittiske folket gjorde som følgje av uroa som rådde i landet deira. Abram reiste sidan vidare til faraos Egypt, og han vart svært rik.
Abram var gift med Sarai. Med trellkona Hagar fekk han sonen Ismael. Då Abram var 99 år, skipa Gud ei pakt med han. Han skulle ikkje lenger heite Abram, men Abraham, og kona skulle heite Sara, og med ho skulle han bli stamfar til ei tallaus ætt. Som teikn på pakta skulle alle gutebarn av slekta hans omskjerast åtte dagar gamle.
Sara fekk sonen Isak, og Isak fekk sonen Jakob, som sidan fekk namnet Israel, stamfar til jødane.
I Koranen
Abraham er nemnd i 25 av dei 113 kapitla (suraene) i Koranen. Koranen lyfter fram Abraham sin religion, som var fri for avgudsdyrking. Dei som står Abraham nærast, er dei som følgjer han, står det i 3,61. Verken jødar eller kristne følgjer Abrahams religion, fortel Koranen. Abraham var ein reint Gud-søkjande, han hadde den opphavlege, uforvanska religionen.
Abraham og Ismael reiste Kaaba, huset, og gjorde det til eit pilegrimsmål og ein fredlyst stad.
Andre forteljingar om Abraham
I Midrasj Rabba, ei samling rabbinske forklaringar, blir det fortald at Abraham som ung gjorde narr av avgudsdyrking. Han hadde fått i oppgåve å passa faren sin verkstad og utsal av avgudsbilete, og viste kor absurd det var å dyrka dei. Til dømes knuste han mange av statuane med ein stokk og plasserte stokken i hendene til den største. Då faren kom attende, fortalde han at avgudsbileta hadde krangla.
Fylkesveg 312
Fylkesveg 312 (Fv312) går mellom Hesby i Tønsberg kommune og Dokka i Hof kommune.
Patriarken Abraham
Andre forteljingar om Abraham
I fleire forteljingar frå mellomalderen er Abraham i konflikt med ein konge, typisk Nimrod. Kongen representerer det vonde eller avgudsdyrking, mens Abraham presenterer det gode eller monoteistisk gudsdyrking. I Midrasj Rabba 38:13 finst til dømes ein tekst der Nimrod gjev ordre om at Abraham skal tilbe elden. Abraham svarer med å spørja om han skal tilbe vatnet, som sløkkjer elden, skya, som ber vatnet, vinden, som spreier skyene, eller mennesket, som står mot vinden. Då tok Nimrod og kasta han på elden. Ved eit under kom Abraham uskadd frå det.
Fylkesveg 312
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Chemin des Révoires
Chemin des Révoires er ein gangsti i bydelen Les Révoires i fyrstedømet Monaco.
Det høgaste punktet i Monaco ligg langs denne gangvegen med ei høgd på 161 meter over havet. Ein del av terrenget i fyrstedømet er særs bratt og er høyrer geografisk til Dei maritime Alpane som strekkjer seg ut i Middelhavet.
Syracuse i New York
Syracuse er ein by sentralt i delstaten New York i USA med 148 000 ibuarar. Byen er fylkessete i Onondaga County. Syracuse er del av eit storbyområde med over 660 000 fastbuande.
Syracuse er namnet på fleire byar i USA. Truleg er dei oppkalla etter den italienske byen Siracusa på austkysten av Sicilia.
Loke sår havre
Handling
Elsbet Aaslien er ei ung jente som ventar barn med sonen på ein storgard. Elsbet får veta at guten skal ha jenta på ein annan storgard, Store Ask, og ho ser aldri meir til han. Ho gjer likevel kva ho kan for å halde barnefaren skuldfri. Ho ser det som svik mot han og mot den kjærleiksopplevinga ho har hatt, om ho gjev opp namnet hans, endå om ho vert utsett for press frå presten sjølv.
Fattig og ugift som ho er, ser ho ikkje annan utveg enn å dra til fattiggarden i hovudbygda for å føde. Sjølv er ho oppvaksen på ein av markheimane eller husmannsplassane i området, men ho er opphavleg av Svartholætt. Det som ein gong var ættegard, er blitt fattiggard etter at det gjekk nedover med Svartholfolket. Svarthol er som ein motting der dei som samfunnet ikkje har bruk for, vert samla opp og repsektlaust handsama: utslitne kjerringar, legdkallar og sinnsjuke. Og ho møter unge jenter i same situasjon som ho sjølv er i. I ei scene som mest av alt liknar ein omsnudd auksjon på ein slavemarknad, røyner ho koss legdsfolk vert «selde» som var dei slavar:
Elsebet er og vitne til koss andre unge jenter lyt gje frå seg borna til legdsystemet og fattigkassa. Ho føder ein gut. Men ho kan ikkje tenkje seg å skiljast frå sonen sin, som framleis er sped, på denne måten. Ei grufull natt er ho vitne til koss ei ung jente blir hundsa av fødselshjelparen medan ho ligg og føder. Då jordmora endeleg kjem, er både mor og barn døde. Då har Elsbet fått nok. Ho orkar ikkje tanken på at sonen skal ende som mishandla og utnytta legdunge, og vel å gå i tjernet med barnet på armen. Under flukta tidleg neste morgon velt liksom heile livet innover henne. Og ho stirer attende på garden der han ligg «med lange raden av sløve, døde glas – Svarthol fattighus. Sidste Elsbet indleg på sin egen gaard» (Loke saar havre 1922, s. 90.)
Tema og bodskap
Temaet ligg gøymd i tittelen. I sjølve «vaarosen» finst Lokes utsæd, og lesaren lyt etter kvart skjøna at Lokes utsæd er svik. Eller sagt på ein annan måte: Temaet er sosialt vanstell som botnar i klasseskilnad og vantande sosialt samvet, som igjen fører til svik mot fattige og hjelpelause, mellom dei unge kvinner og born. Svik mot dei hjelpelause er svik mot kjærleiken i alle tydingar av ordet, ja, mot livet sjølv.
Bodskapen i boka var aktuell nok då boka kom ut. Ingeborg Refling Hagen kjende godt til frå sin eigen heimkommune Stange, den redsla eldre folk hadde for miste arbeidsevna og koma «atti vegen» som det heitte. Det var det same som å hamne på fattighuset. Motivet er mellom anna sentralt i Den første morgentimen: «Bli til hefte for dem som trengte hvert øyeblikk for å berge livet. Det var redselen som hang som en skugge over alle som tok til å trekke på årene.» Men forfattaren har gitt seg den fridomen som ligg i å skuve handlinga attende i tid: «Hændelsen er saa gammel som fra den tiden sognet hadde bare én kirke, mens sjølve prestgar'n i flatbygden endda var gard tilgagns, og aatte hele prestmarken og mange hem i den.» Slik opnar soga. Og slik kling ho ut: «Hændelsen er gammel - helt fra den tia da Austdalsbonden i Vestbygda solgte Austdalsmarka til Ask for en okse.»
Seinare omarbeiding
Ingeborg Refling Hagen sette seinare novella inn i Den første morgentimen som er tredje bandet av Livsfrisen. Som vanleg i Livsfrisen har ho omarbeidd novella noko. Ho har modernisert språket litt, og let Elsebet og ei anna ungjente gjera seg somme refleksjonar som ikkje var med då forteljinga kom ut første gongen i 1922. Bøkene i Livsfrisen har ei rammeforteljing der ein kan følgje forfattarens alter ego, den unge Ingrids, vokster som menneske og diktar. I rammeforteljinga vert temaet i novella utdjupa. Mot slutten av boka er det og lagt inn inn ein fiktiv dialog mellom Ingrid og Elsbet. Den siste stig fram for Ingrid i eit syn, og no blir ho sett i samband med nærskylde kvinnelagnader i verdslitteraturen.
Seinare referanse
Den norske filmen Snart 17 har noko av den same tematikken, men her vel den unge jenta abort. Filmen har teke nokre av replikkane frå «Loke sår Havre».
Îles Saint-Marcouf
Îles Saint-Marcouf er to små øyar utanfor kysten av Normandie i Frankrike, som ikkje er folkesett. Dei ligg i regionen Baie de la Seine i Den engelske kanalen, 6,5 km aust for halvøya Cotentin ved Ravenoville og 13 km frå øya Tatihou og hamna ved Saint-Vaast-la-Hougue.
Den største øya, Île du Large, ligg 500 meter aust for den mindre Île de Terre. Dei har eit totalt areal på 1,4 km² og ei maksimal høgd på 10 meter.
Øyane har fått namnet sitt frå St. Marcouf, ein helgen som døydde på Îles Saint-Marcouf 1. mai 588. Det låg eit kloster på øya fram til 1400-talet.
Britisk okkupasjon
Under den franske revolusjonskrigen vart øya halde i nesten sju år av Royal Navy som ein strategisk transportbase.
I juli 1795 var øya okkupert av sjømenn frå Western Frigate Squadron under Kaptein Sir Sidney Smith på HMS «Diamond». Han ofra to av kanonskipa sine, HMS «Badger» og HMS «Sandfly», for å bruke materialet til å byggje festningsverk på øyane, og sette opp ein mellombels garnison. Fleire forsvarsverk vart bygd av Royal Engineers, og avdelingane Royal Marines og Royal Artillery vart oppretta.
Øya fungerte som ein transportbase for blokkaden av Le Havre. Eit kraftig åtak av franske troppar vart drive tilbake i mai 1798.
Øya vart gjeven tilbake til Frankrike etter Artikkel 3 i Freden i Amiens i 1802, og dei siste britiske styrkane drog bort frå øya i mai 1802.
Etter 1803 bygde franskmennene festningsverk på øya, eit sirkulært tårn med våpenbatteri.
Den andre verdskrigen
Under den andre verdskrigen vart øya det første området som vart tatt på D-dagen av dei allierte styrkane som kom sjøvegen. 04:30 den 6. juni 1944 gjekk soldatar frå det 4. og 24. US Cavalry i land på øyane for å sikre innfarten til Utah Beach.
Naturreservat
Øyane er direkte styrt av den franske regjeringa, og dannar eit verna naturreservat med avgrensa tilgang.
Buøy
Buøy er eit delområde i Hundvåg bydel i Stavanger kommune i Rogaland fylke.
SS-25
SS-25 (NATO-kallenamn SS-25 Sickle; GRAU 15Ж58 («15Zh58»), òg kalla RS-12M Topol) er eit mobilt interkontinentalt ballistisk missil utvikla i Sovjetunionen og vert brukt i dei strategiske rakettstyrkane til Russland.
Buøy
Delområdet har eit areal er 1,19 km² og innbyggjartalet i 2005 var 1792 personar. Buøy er inndelt i 4 grunnkretsar.
Rosenberg Mekaniske Verksted ligg på Buøy. Buøy er i dag kjend for det 17,5 meter høge og 3,5 meter breie vasstårnet som står på toppen av øya. Tårnet vart bygd i 1919-1920 og er eit kjent landemerke i Stavanger. I 1977 vart Buøy knytt til fastlandet via Bybrua.
Grunnkretsar
11030100 Buøy består av
Anatolios av Konstantinopel
Den heilage Anatolios av Konstantinopel {død 3. juli 458) var ein patriark av Konstantinopel på 400-talet.
Liv
Anatolios var fødd i Alexandria på andre halvdelen av 300-talet. Han vart ordinert som diakon av Kyrillos av Alexandria. Han og Kyrillos var med på det tredje økumeniske konsilet i Efesos i 431, der deltakarane fordømde læra til Nestorius, som ut frå ortodoks syn var kjettersk.
Etter at Kyrillos døydde i 444 vart Anatolios verande diakon i Alexandria. Den nye erkebiskopen av Konstantinopel, Dioskoros av Alexandria, fylgde læra til Eutyches, som hevda at Guds natur i Kristus har absorbert den menneskelege. Dette vart sett på som kjettersk av den ortodokse kyrkja, som meinte læra undergrov grunnlaget for Kyrkja si lære om frelse og bot for mennesket. I 449 heldt Dioskoros og tilhengarane hans eit konsil som var støtta av keisaren, men fordømd som kjettersk av seinare ortodokse. Flavian, som var patriark i Konstantinopel, forfekta dette ortodokse synet, vart avsett/
Anatolios vart vald som den nye patriarken og byrja ivrig å gjenopprette klarskap i rettruskapen. På eit kyrkjemøte i 450 fordømde han læra til Eutyches og Dioskoros. Pave Leo I nekta først å godta ein biskop som var blitt utnemnd av ein kjettar, men etter at Anatolios hadde demonstrert rettrua si blei han akseptert.
Keisar Theodosius hadde støtta eutychianismen. Då han døydde 28. juli 450 fekk landet Austromarriket nye leiarar som derimot såg på denne læra som kjettersk. Året etter, i 451, vart det fjerde økumeniske konsilet halde i Kalkedon med hjelp av patriark Anatolios. Deltakarane ved det kalkedonske konsilet stadfesta dogmet om å tilbe Kristus som «ein perfekt guddom og eit perfekt menneske, ein ekte Gud og eit ekte menneske».
Kyrkja kjempa mot kjetteri i lang tid. og Anatolios var i kontinuerleg kamp mot kjetterske lærer fram til han døydde i 458. Sjølve dødsfallet har vore mistenkt for å vera eit drap utført av kjettarar.
DNA
DNA (kort for engl. deoxyribonucleic acid, norsk deoksyribonukleinsyre) er eit makromolekyl som inneheld genetisk informasjon, og som er grunnlaget for utviklinga av alle kjende levande organismar og ein del virus. Hovudrolla til DNA er å lagra informasjon på lang sikt. DNA inneheld «oppskrifta» på alle cellekomponentar, t.d. protein og RNA. Dei delane av DNA som inneheld denne informasjonen kallast gen, medan andre delar har strukturelle roller, eller er viktige i reguleringa av geneuttrykkinga.