cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
Sekundantar
Anand hadde dei same sekundantane som hjelpte han i førebuinga til VM i sjakk 2008: Stormeistrane Peter Heine Nielsen, Rustam Kasimdzhanov, Surya Ganguly og Radoslaw Wojtaszek. Topalov arbeidde saman med Jan Smeets, Erwin l’Ami, Ivan Cheparinov og Jiri Dufek. .
Speleskjema og resultat
Alle partia starta klokka 15.00, austeuropeisk sommartid EEST (UTC+3), unnateke det første partiet, som starta klokka 17.00 EEST.
1. parti, Topalov–Anand, 1–0
Grünfeld-indisk, avbyte-varianten, D86
Kommentatorar har helde det som sannsynleg at Anand sin feil i det 23. trekket kom av at han hadde gløymt førebuinga si, som ein reknar med var 23...Ld7 før Kf7.
2. parti, Anand–Topalov, 1–0
Katalansk, ope forsvar, E03
Trekket 16...Sc5 som fjernar kvit sin blokkerande springar var mykje betre for Topalov, svart ville stått godt etter 17.Sd6 b6. Anand meinte at svart begynte å misse kontrollen over stillinga etter 25... Se3?
3. parti, Topalov–Anand, ½–½
Slavisk forsvar, Wiesbaden-varianten, D17
14. ... Tg8! Svart planlegg Ld6, Ke7, f6, Tgc8, Lg8, osv. Kvit må faktisk skunde seg og gjere noko mot dette, noko som ikkje er lett, då springaren hans på c3 er dårleg plassert.
20.b4! Topalov aktiviserer raskt før svart klarer å få alle brikkene sine i spel.
32. ... Lb5! Anand klarer å nøytralisere den einaste svakheita han har, bonden på a6.
Det var ikkje noko handtrykk etter det tredje partiet. På pressekonferansa medga begge spelarane at dei rett og slett hadde gløymt dette.
4. parti, Anand–Topalov, 1–0
Katalansk, Open variant, 5.Sf3, E04
10.Sa3! er eit sterkt nytt trekk i denne stillinga. Anand ynskjer å utvikle brikkene, utan å vinne tilbake bonden. For å beskytte og behalde bonden må svart plassere brikkene dårlege posisjonar.
15.d5! Anand er klar, og startar angrepet.
21. ... Da7? Ein avgjerande feil. Dronninga er trygg, men kongen er ikkje. 21...Dg5! var det siste høvet til å kunne yte motstand. Anand fann raskt det rette svaret, med 22.Sg4! som startar det avgjerande angrepet på den svarte kongen.
5. parti, Topalov–Anand, ½–½
Anand gjentok den slaviske varianten som han forsvarte seg med i det tredje partiet. Han avveik med 15...h5 for å unngå at kvitfeltsløparen vart sperra inne. Då Anand tenkte på sitt 17. trekk forsvann straumen i spelelokalet i tretten minutt. Arrangøren orsaka dette etterpå, grunnen var ein feil i straumsystemet i sentrum av Sofia.
6. parti, Anand–Topalov, ½–½
Katalansk, ope forsvar, E03
Med 39. ... Lh3! stoppar Topalov alle Anand sine vinstsjansar i partiet.
7. parti, Anand–Topalov, ½–½
Anti-Nimzo-Indisk, E00
11. ... Ld7 er eit nytt trekk, i partiet Gelfand-Ivanchuk, Amber (blindt) 2010, spelte Ivanchuk 11...La6.
Etter 21. Kh1 fekk Anand endeleg Topalov ut av opningsførebuinga. Anand hadde her brukt over ein time på klokka, Topalov hadde brukt berre 3 minutt.
25. ... Lb4! 26.Ta1! Topalov spelte eit giftig trekk, og Anand fann det einaste svartrekket. Andre trekk som 26.Se4 ville tapt etter 26...Lxc3 27.bxc3 f5 28.Sd6 Dc5 29.Txg7+ Kxg7 30.Sxe8+ Kf7
MTZ Belarus
Belarus («Белару́с», tidlegare «Белару́сь») er ein serie av firehjula traktorar produsert frå 1950 ved Minsk Traktorfabrikk, MTZ (Мінскі трактарны завод; Ми́нский тра́кторный заво́д, МТЗ) i Minsk i Belarus.
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
8. parti, Topalov–Anand, 1–0
Slavisk forsvar: Tsjekkisk, Wiesbaden-varianten, D17
Svart sitt 54... Lc6?? var ein tabbe som gjorde at svart ikkje lenger kunne dekke bonden på h7 med løparen. Trekket 54... Ld3 ville ha gitt remis.
MTZ Belarus
Traktormerket er velkjend i heile den tidlegare Sovjetunionen, og har i tillegg vorte eksportert til andre land, inkludert Noreg.
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
8. parti, Topalov–Anand, 1–0
Partiet vart avslutta tidleg, og kunne ha halde fram slik: 56.g4 Ld7 57.g5 le8 58.Lg7 Ld7 59.g6 hxg6 60.Kxg6 og svart er kan ikkje gjere noko som han hindre kvit i å trenge inn i stillinga, til dømes: 60...Le8+ 61.Kf6 Ld7 62.Ke7 Lc6 63.d7 Lxd7 64.Kxd7 Kxg7 65.Kxe6.1–0
MTZ Belarus
Etter at Belarus vann sjølvstende, vart namnet på traktormerket endra frå "Беларусь" til "Беларус".
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
9. parti, Anand–Topalov, ½–½
Nimzo-indisk, 4.e3, Gligoric-systemet, E54
Anand missa ein sjanse til å vinne då han spelte 64. Kg3?. Vinsttrekket var 64. Tdd7 a3 65. Kg3 Da1 (65...b2 66. Tc7+ Kd8 67. Ta7 Dd5 68. Ta8+ Dxa8 69. Tg8+ Kd7 70. Txa8) 66. Tc7+ Kb8 67. Tb7+ Ka8 68. Sxb3.
J-type-asteroide
J-type-asteroidar er asteroidar med spektrum likt det til Diogenittmeteorittar. Dei er såleis sannsynlegvis tidlegare bitar av djupare lag av vestaskorpa.
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
10. parti, Topalov–Anand, ½–½
Grünfeld-indisk: Avbytevarianten. Klassisk variant, D86
J-type-asteroide
Spektruma er òg like til det av V-type-asteroidane, men J-typen har eit særs sterkt 1 µm absorpsjonsband.
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
10. parti, Topalov–Anand, ½–½
For å unngå unødige forviklingar, så spelte Anand 25. ... Sd4?! men det beste trekket var 25. ... Lxa6 som sannsynleg kunne blitt følgt av 26.Dxc6 Da1+ 27.Kf2 Dxa2+ 28.Kg3 Da3! 29.Da8+ Df8 30.Dxa7 Le5+ 31.Kh4 Df1 32.g3 Lc8 33.g4 Lf6+ 34.Sxf6+ Dxf6+=, liten fordel til kvit.
J-type-asteroide
Eksemplar på J-typar er 2442 Corbett, 3869 Norton, 4005 1979 TC2, og 4215 1987 VE1.
Verdsmeisterskapen i sjakk 2010
11. parti, Anand–Topalov, ½–½
Engelsk opning: Konge-engelsk variant, firspringar, fianchetto A29
Med 15. ... Sde7! omgrupperer svart brikkene. Feltet d5 er no ledig for svart sin løpar, og det kvite løparparet er ikkje viktig enno. 46. g4?! Nd6?! Kvit svekkar kongefløya si eit forsøk på å skape aktivitet, og Topalov overser det beste svaret, 46. ... Ne7! vinn ein bonde.
På slutten av partiet gjer Anand eit siste forsøk på å vinne, med 60. ... b3! 61. Tc3 Td4! og Topalov bør ikkje forsøke å få b-bonden til å gå inn til dronning. Men Topalov går ikkje i fella.
12. parti, Topalov–Anand, 0–1
Dronninggambit: Lasker-forsvaret, D56
Dette var den einaste vinsten med svart i denne tvikampen. Anand valde det ortodokse Lasker-forsvaret i dronnninggambit, noko som kan tolkast som at han var viljug til å akseptere ein remis. Dette ville medført ein førebels uavgjort tvikamp med 6-6, Deretter ville tvikampen ha halde fram som hurtigsjakk, der Anand har blitt rekna for å vere spesielt sterk.
Topalov valde å spele på å komplisere stillinga, men Anand sitt 16...Nf6!? gav Anand aktive brikker i byte mot den svake bonden på c5.
The Seven Letters from Tibet
The Seven Letters from Tibet er det 72. albumet og det 29. studioalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i juni 2000.
Den norske ambassaden i Tanzania
Den norske ambassaden i Tanzania er ein norsk utanriksstasjon som ligg i sentrum av Dar-es-Salaam, den kommersielle hovudstaden i Tanzania.
The Seven Letters from Tibet
Albumet vart annonsert som ei privat og intim utgjeving. Ingen av spora inneheld trommer eller ein sequencer-rytme. Albumet vart første gongen nemnt i 1998 i heftet som følgde nyutgjevinga av albumet Quinoa, men vart då omtalt som Tibetan Cycle. Denne utgåva av Quinoa hadde eit utdrag av «The Blue Pearl», då kalla «Lhasa».
Den norske ambassaden i Tanzania
Historie
Det diplomatiske sambandet mellom Noreg og Tanzania vart oppretta den 28. september 1964. I 1975 opna Noreg ambassade i landet. I 1981 kom Harald og Sonja på tolvdagers besøk, men budde ikkje i ambassaden. Sonja var tilbake i 1984 og budde då i ambassaden. Tanzania har ikkje ambassade i Noreg.
The Seven Letters from Tibet
På seinare nyutgjevingar står det i omslaget at albumet var «eit djupt kjenslemessig avskjedsalbum for bortgangen til Monika Frose», som var den mangeårige kona til Edgar Froese, og mor til Jerome Froese. Ho designa nokre av dei mest minneverdige plataomslaga til Tangerine Dream i 1970- og 1980-åra.
I januar 2007 vart albumet tilgjengeleg i nettbutikken til Tangerine Dream. For denne utgåva var det einaste originale sporet komponert av Jerome Froese, «The Golden Heart», byta ut med eit nytt spor av Edgar Froese, kalla «The Golden Head». I mars 2009 kom albumet ut på ny med nytt omslag.
Den norske ambassaden i Tanzania
Historie
Norsk bistand til Tanzania hadde starta i 1962 då gjennom Norsk Utviklingshjelp (i dag Direktoratet for utviklingssamarbeid (Norad)). Då Arild Eik vart ambassadør i 1993 vart ambassaden og Norad-kontoret lagt på same stad.
Ambassadørar til Dar-es-Salaam har vore:
Store Kvalfjorden
Store Kvalfjorden (samisk Bossovuotna) er ein fjord på Stjernøya i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørvestover til bygda Store Kvalfjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Nordmannsnes i vest og Lille Mjånes i aust. Bia er ein gard på austsida av fjorden.
Totalfråhald
Totalfråhald eller totalavhald tyder oftast fråhald frå all rusdrykk og rusgift. I Noreg har organisasjonar som Det Norske Totalavholdsselskap stått fremst i kampen for fråhald, og har vore ein del av motkulturrørsla.
1000 Piazzia
1000 Piazzia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. august 1923 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Kjelder
Lista de asteroidi
Khantyhavet
Khantyhavet var eit lite urhav som eksisterte mot slutten av prekambrium til silur. Det låg mellom kontinenta Baltica og Siberia og grensa til hava Panthalassa i nord, Proto-Tethys-havet i nordaust og Paleo-Tethys-havet i sør og aust. Havet oppstod då eit mindre superkontinent kalla Proto-Laurasia (like etter Pannotia) delte seg for om lag 600 millionar år sidan og danna tre mindre kontinent - Laurentia, Baltica og Siberia. Iapetushavet oppstod òg, mellom Laurentia og Baltica. Havet vart lukka då øyogen Sakmarian-bogen kolliderte med Baltica. Nordaust for øybogen oppstod det eit nytt hav, Uralhavet.
Riksveg 80
Riksveg 80 (Rv80) er ein 62 kilometer lang stamveg som går mellom Fauske og Bodø i Nordland.
Riksvegen følgjer nordsida av Skjerstadfjorden og Saltfjorden og passerer tettstadane Valnesfjord og Løding. Ferjesambandet til Røst, Værøy og Moskenes er del av Rv80.
Teti
Teti (sardisk Tèti) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 674 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 43.91 km² og ligg i ei høgd på 714 meter over havet.
Gunnar Fant
Carl Gunnar Michael Fant var ein svensk lingvist, sivilingeniør og professor ved Kungliga tekniska högskolan i Stockholm.
Fant blei verdskjend for forskinga si på talesyntese og sambandet mellom artikulatorisk fonetikk og akustisk fonetikk.
Gunnar Fant tok sivilingeniøreksamen i elektroteknikk 1945. Eksamensarbeidet hans galdt akustikken til menneskerøysta. Etter eksamen heldt han fram med dette arbeidet, fyrst ved Ericsson, seinare ved Massachusetts Institute of Technology (MIT). Han var med og skapte talekommunikasjonsinstituttet ved Kungliga tekniska högskolan (den noverande Institutionen för Tal, Musik och Hörsel), den gongen eitt av svært få i sitt slag i verda. Han var professor i taleoverføring ved Kungliga tekniska högskolan i åra 1966-1987 og deretter professor emeritus.
Arbeidet til Fant førte til ein ny æra i talesynteseen. I 1952 publiserte han, i lag med Roman Jakobson og Morris Halle, ei bok der teorien om fonetiske særdrag blei lagde fram for fyrste gong.
Lunga i Firth of Lorn
Namnet Lunga kjem av det norrøne Langaey, som kan tyda langskip-øya. Andre stadnamn på øya har gælisk opphav.
Øya er 2,54 km² og den fjerde største av Slateøyane etter Luing, Seil og Shuna. Med til reknar ein òg holmane Fiola an Droma, Eilean Iosal, Fiona Meadhonach og Rubha Fiola, sjølv om desse er tidvassøyar ved høgvatn. Det høgaste punktet på Lunga er Bidean na h-Iolaire (gælisk for «Ørnetoppen») som er 98 meter over havet. Rundt Lunga ligg fleire mindre holmar og skjer, mellom dei Belnahua, Eilean Dubh Mor og Fladda i nordvest og Guirasdeal i sørvest. Det ureine farvatnet og sterk tidvasstraum gjer farvatnet rundt Lunga vanskeleg å navigere i. Mellom Lunga og Scarba går den sterke tidvasstraumen Bealach a' Choin Ghlais (den gråe hunden-passet), der straumen kan nå ein styrke på opp mot åtte knop. Straumen vert òg kalla vesle Corryvreckan etter den større malstraumen Corryvreckan mellom Scarba og Jura.
Det er busetnad både på austsida av sjølve Lunga og på Rubha Fiola, den einaste faste busetnaden er knyt ttil eit aktivitetssenter på Rubha Fiola. Det høgaste folketalet som er registrert på øya er 29 innbyggjarar i 1794, folketalet gjekk ned utover 1800-talet og øya hadde ikkje fast busetnad på 1960- og 1970-talet. Ved folketeljinga i 2001 var det registrert 7 innbyggjarar på Lunga.
Persepsjon
Etymologi
Adjektivet perseptuell blir nytta om det som gjeld persepsjon.
Alkoholhaldig drykk
Alkoholhaldig drykkar eller alkoholhaldige drikkar er drikkevarer som inneheld (meir enn eit par promille av) alkoholen etanol. Til dagleg blir dei gjerne berre kalla «alkohol». Alkoholen i drykken er fremstilt ved gjæring eller destillering. Nokre vanlege typar alkoholhaldig drykke er øl, vin og brennevin.
Altmark-saka
«Altmark»-saka er ei nemning på ei hending som fann stad i Noreg i februar 1940, i byrjinga på andre verdskrigen. Noreg var nøytral i krigen, og saka vart ei prøve på nøytraliteten. Hendinga vart nytta som argument frå tysk side om at Noreg ikkje var i stand til å vere nøytral i krigen. Hendinga var med på å leie fram mot operasjon Weserübung, den tyske invasjonen av Noreg. «Altmark» var eit tysk militært støtteskip til kryssaren «Admiral Graf Spee», som hadde drive aksjonar mot britiske handelsskip i Sør-Atlanteren. «Altmark» tok seg av fangane frå desse handelsskipa og måtte gå kryssgang over Atlanterhavet med 300 fangar om bord. Under overfarten nytta «Altmark» norsk og andre nøytrale flagg. Til dette føremålet var «Altmark» mellom anna utstyrt med skorstein som kunne justerast.
Alkoholhaldig drykk
Ein har laga alkoholhaldig drikke gjennom store delar av historia, og drikkane utgjer ein viktig del av mange kulturar. Samtidig kan drikkane føra til misbruk og avhengnad, og gjennom dette ei rekkje samfunnsproblem.
Altmark-saka
Den 14. februar 1940 kom «Altmark» inn i norsk territorialfarvatn og heiste tysk marineflagg. Skipet vart inspisert av norsk nøytralitetsvakt som ikkje oppdaga fangane.
Alkoholhaldig drykk
I store nok mengder vil alkoholhaldig drykk gjera den som drikk han, berusa. Dette kan føra til uheldig oppførsel, helseskader og samfunnsproblem. Alkoholdrikking i mengder som blir sett på som eit problem av samfunnet blir kalla alkoholmisbruk, medan fysisk avhengnad av alkohol blir kalla alkoholisme. På grunn av dette har bruk av alkoholhaldig drykk ofte vore omstridt, og drykken er ofte lovregulert eller forboden i ulike samfunn eller grupper.
Altmark-saka
For britane var «Altmark» eit todelt problem, då dei ikkje var sikre på om «Altmark» frakta fangar. Dersom dei hadde borda skipet, og det hadde vist seg at det ikkje var fangar om bord, ville dei ha sett seg sjølve i eit dårleg lys. Viss det derimot var fangar om bord kunne dei krevje svar frå den norske regjeringa om kvifor dei tillet tyske krigsskip med fangar om bord i eige farvatn.
Alkoholhaldig drykk
Norske drikkevanar
I Noreg vart det omsett alkoholhaldig drykk med til saman 4,9 millionar liter rein alkohol i første kvartal i 2006. I løpet av same periode drakk kvar innbyggjar over 15 år i snitt 1,32 liter rein alkohol, ei auke på 0,8 prosent i høve til fjoråret. Desse tala inkluderer ikkje heimeprodusert alkohol, turistimport eller smuglarvarer.
Altmark-saka
Utanfor Jæren møtte «Altmark» 16. februar fleire britiske jagarar og vart tvinga til å søkje dekning i Jøssingfjord. Ein britisk bordingsaksjon kom ikkje i gang på grunn av to norske kanonbåtar som hevda at «Altmark» hadde vorte undersøkt og ikkje hadde fangar om bord. På grunn av dette måtte den britiske sjefen kontakte admiralitetet for nærare instruksar.
Alkoholhaldig drykk
Bakgrunnsstoff
Getränk
Altmark-saka
Desse instruksane fekk han seinare på kvelden. «Altmark» skulle bordast, og dersom nordmennene opna eld skulle elden besvarast. På denne tida hadde «Altmark» letta anker og freista å renne HMS «Cossack» i senk, med det resultetet at «Altmark» grunnstøytte. Kort tid etter vart «Altmark» borda av britane og dei 300 britiske fangane vart sette fri. Sju tyske sjømenn vart drepne under aksjonen.
«Altmark» vart ein stor propagandasiger på den britiske heimefronten. Spesielt for sjefen for den britiske marinen, Winston Churchill. I tillegg var spesielt Frankrike tilhengar av å nytte «Altmark»-episoden som eit påskot for vidare aksjonar i Noreg.
For Noregs vedkomande vart «Altmark» eit diplomatisk problem. På den eine sida hadde britane krenkt norsk nøytralitet, og på den andre sida hadde eigentleg ikkje tyskarane lov til å transportere fangar i norsk farvatn.
For Tysklands vedkomande vart «Altmark»-saka den utslagsgivande faktoren til ein tysk invasjon i Noreg – Operasjon Weserübung – sidan tyskarane ikkje lenger stolte fullstendig på den norske nøytraliteten og sikkerheita til dei tyske handelsskipa som frakta jernmalm frå Narvik.
Nasjonal Samling si avis Fritt Folk lanserte ordet jøssing etter Jøssingfjord og Altmark-saka. Tanken var at ordet skulle brukast forakteleg om engelskvenlege nordmenn. Etter kvart vart ordet teke opp av Heimefronten og bruka som heidersnamn på tilhengarane deira i Noreg.
Rheichavet
Rheichavet var eit urhav i paleozoikum som låg mellom kontinentet Baltica (Nord-Europa) og fleire terran som braut laus frå Gondwana, inkludert Avalonia i nord, og superkontinentet Gondwana i sør.
Colin Archer
Colin Archer, fødd på Tollerodden i Larvik, død same stad, var båtkonstruktør og båtbyggjar. Han vart særleg kjend for konstruksjonen og bygginga av polarskipet «Fram» på oppdrag frå Fridtjof Nansen. I tillegg konstruerte og bygde han lystbåter, losbåtar og redningsskøyter. Båtar konstruert av han eller i same stil som losbåtene og redningsskøytene, vert gjerne kalla Colin Archer-skøyte.
Colin Archer-bukta på Nabljudenijøya i Karahavet vart namngjeve av baron Eduard Toll. Colin Archer bygde polarskipet hans «Zarja», som han nytta på ekspedisjonar i havområda nord for Russland, der han og skipet òg forsvann.
Archer Peak i Victoria Land i Antarktis er ein fjelltopp kalla opp etter Archer. Archer konstruerte både «Fram» og DS «Southern Cross» som vart nytta til tidlege ekspedisjonar til Antarktis.
Bogø
Bogø er ei dansk øy, like vest for Møn. Øya er om lag 7 km lang og 3 km brei og har eit totalt areal på 13 km². Folketalet er like over 1 000, og 700 av desse bur i den største tettstaden Bogø by. Det høgaste punktet på øya er Kathøj på 32 meter.
Vest for Bogø ligg ei mindre øy, Farø, der motorvegen E47/E55 frå København til dei store øyane Lolland og Falster går. Motorvegane held vidare fram til Tyskland med ferje. Bogø er forbunde med veifylling til både Farø og Møn, og har ein av hovudvegane til Møn. I januar 2007 gjekk øya over til den nye Region Sjælland etter å ha vore ein del av Møn kommune tidlegare.
Øya har eit variert landskap, inkludert skogområde og tradisjonelle landsbyar. Øya var lenge kongefamilien sin eigedom, men i 1769 vart øya lagd ut for sal, og kjøpt av øybuarane for 18 456 rigsdaler. For å kunne betale dette måtte øybuarane kutte ned mykje av skogen på øya og dyrke mark i staden.
The Best of Chicago: 40th Anniversary Edition
The Best of Chicago: 40th Anniversary er eit dobbelt samlealbum og det 31. albumet totalt av det amerikansk rockebandet Chicago, gjeve ut på Rhino Records den 2. oktober 2007. Det består av to plater med 30 av Chicago sine topp 40 singlar i USA. Det er den fjerde samleplata med tidlegare hittar sidan 2000. Dei fleste av songane er forkorta radio- og singelutgåve.
Samlinga The Very Best Of: Only the Beginning (2002) inneheld alle songane på 40th Anniversary utanom spor 13-15 på disk 2.
Sjølv om det ikkje er omtalt på plateomslaget, vert dette albumet rekna som «Chicago XXXI» (31) i diskografien deira, sidan det neste albumet fekk nummeret.
Mellomkambrium
Mellomkambrium (òg kalla Albertum, Acadium eller St. David's) er den andre av tre geologiske epokar i kambrium. Han dekkjer perioden som starta for 513 ± 2 millionar år sidan til og slutta for 501 ± 2 millionar år sidan. Dei merkelege fossila av organismane i Burgess-skiferen levde i denne epoken. Mellomkambrium er vidare delt inn i fem ikkje-namngjeve aldrar av ICS.
Vilhelm Hammershøi
Vilhelm Hammershøi var ein dansk målar frå København. Han måla både portrett, bygningar, landskap og interiør. Særleg kjend vart han for sine, ofte fargefattige, interiørbilete.
Liv og gjerning
Hammershøi var son til ein rik butikkeigar og vart undervist i teikning frå åtteårs-alderen, då han hadde vist eit stort kunstnarisk talent. Mellom 1879 og 1884 vart han utdanna ved Det Kongelige Danske Kunstakademi i København under Frederik Vermehren. Han studerte også under Frederik Rohde, Vilhelm Kyhn og P.S. Krøyer. Hammershøi fekk suksess tidleg, særleg internasjonalt vart han lagt merke til.
Vidzeme
Vidzeme er ein av dei kulturelle og historiske regionane i Latvia. Namnet tyder «Landet i midten» og utgjer om lag fylka Alūksne, Cēsis, Gulbene, Limbaži, Madona, Valka, Valmiera og delar av Aizkraukle, Ogre og Riga som ligg nord for elva Daugava. Stundom vert det kalla Livland, men utgjer berre ein liten del av det tradisjonelle området Livland. Vidzeme utgjer den latviske delen av det som var Svensk Livland og Riga.
Sola kommune
Sola er ein kommune i Rogaland fylke med om lag 27 669 innbyggjarar per 1. januar 2022. Det bur 14 125 i Solakrossen, 6 528 i Tananger, 970 i Hålandsmarka og 1056 i Stenebyen. Ved inngangen til 1980 var folkemengda i kommunen 12 323. Sola kommune tilsvarar det som frå 1840 heitte Sola sokn i Håland herad.
Det er sju valkrinsar i Sola kommune; Tananger, Sola, Håland, Dysjaland, Stangeland, Røyneberg og Grannes.
Geografi
Sola kommune ligg nord på Jæren, ved Hafrsfjord. Kommunen grensar til Klepp kommune i sør, Sandnes kommune i aust og Stavanger kommune i aust og nord. I vest grensar kommunen til Nordsjøen.I Sola finst mange vakre sandstrender, mellom anna Solastranda. Høgaste punkt i kommunen er Kjerrberget (101 moh.).
Øya Rott er kjend for sitt fugleliv. Her ligg det sørlegaste fugleværet i Noreg.
Historie
Sola kommune er rik på spor etter menneskeleg verksemd, frå steinalderen via bronsealderen, vikingtida og fram til i dag. Rike gravfunn, mange fornminne og spor etter store gardar fortel om ei stordomstid heilt attende til bronsealderen. Rægehaugane er det rikaste gravfunnet i Noreg frå bronsealderen.
Kjende namn frå vikingtida er Harald Hårfagre (om lag 865- om lag 933) og Erling Skjalgsson (fødd om lag 975). Begge er viktige i Noregssoga. Erling Skjalgsson er kalla Rygekongen eller Rygane sin konge. Ein kald ettermiddag før jul i 1028 vart han hoggen ned av Aslak Fitjaskalle si stridsøks.
Samlinga av Noreg til eitt rike skjedde truleg rett ved Ytraberget i Sola kommune. Slaget i Hafrsfjord stod i 872 eller nokre år etter det. Ein bautastein med kong Olav V sin signatur vart reist nær toppen av Ytraberget ved 1100-års jubiléet i 1972. Monumentet 'Sverd i fjell' av kunstnaren Fritz Røed vart avduka i 1983. Det ligg i Møllebukta (ved den delen av Hafrsfjord som høyrer til Stavanger kommune).
Sola Ruinkyrkje frå 1120-1150 er restaurert og vart gjenopna i 1995.
Alt på 1200-talet var Sola delt i tre sokn med kvar si kyrkje, ei på Håland, ei på Sola og ei på Tjora. Det var desse tre sokna som i 1840 vart slegne saman til eitt.
Det fyrste heradsstyret i Håland (då skrive Haaland) vart kalla saman i 1837 og valde losoldermann Gabriel Monsen til sin fyrste ordførar. Den tidlegare kommunen Håland herad vart i 1930 delt mellom Sola og dåverande Madla kommune. Madla vart i 1965 slegen saman med Stavanger.
Avis
Solabladet er lokalavisa i Sola. Regionavisa Stavanger Aftenblad har òg nyhende frå Sola kommune.
Leonard
Leonard har norsk namnedag den 6. november.
Variantar av namnet er engelsk Lennard og kortforma Lenny, svensk Lennart, tsjekkisk Lenart, fransk Léonard, tysk Leonhard og Leonhardt og italiensk Leonardi, Leonardo og Lunardi.
Som slektsnamn
Leonard Léonard
Lille Kvalfjorden
Lille Kvalfjorden (nordsamisk Geavlavuotna) er ein fjord på Stjernøya i Alta kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km sørover til garden Lille Kvalfjord i botn av fjorden.
Killary Harbour
Killary Harbour (irsk An Caoláire Rua) er ein fjord på Irland. Det er omstridd om han vart danna av ein isbre eller ikkje. Han dannar delvis grensa mellom grevskapa Galway og Mayo. Fjorden er 16 km lang og i midten er han over 45 meter djup.
På nordsida ligg fjellet Mweelrea med ei høgd på 817 meter. Rett over fjorden, på sørsida og nær munningen ligg grenda Rossroe og det tidlegare ungdomsherberget An Óige som ikkje er i bruk lenger. Denne bygningen var ombygd og utbygd og var tidlegare eit ganske så flott hus som vart nytta av Ludwig Wittgenstein, den kjende filosofen, som ein roleg stad for å skrive like etter den andre verdskrigen. Ein plakett til minne om dette vart avdekt av president Mary Robinson i 1993. Jordbruk er ei viktig næring i området og ved Rossroe ligg eit lakseoppdrettsanlegg, medan blåskjelflåtar er vanlegare i aust.
Aurland kommune
Aurland er ein kommune i Indre Sogn i Vestland fylke. Han grensar i nordvest mot Vik, i nordaust mot Lærdal, i søraust mot Hol i Buskerud fylke og i sør og sørvest mot Voss og Ulvik. Kommunesenteret heiter Aurlandsvangen. Andre bygder er Flåm, Gudvangen, Undredal og Vassbygdi. Kommunen femner om eit svært berglendt landskap der om lag 80 % av arealet ligg over 900 moh. Høgste punktet er Blåskavlen på 1809 moh.
Historie
Det er gjort gravfunn frå bronsealderen og vikingtida i Aurland. Folketalet i Aurland var på sitt meste i 1845, om lag 2 800, og har sidan falle jamnt, først grunna utvandringa til Amerika, seinare som fylgje av den allmenne samfunnsutviklinga.
Kommunesoge
Ulikt dei andre kommunane i Sogn har det vore berre små endringar i grensene til Aurland. Ein må heilt attende til tida før formannskapsdistrikta vart skipa i 1837 for å finne ei stor endring. I 1773 vart Oppheim sokn ført over frå Aurland skipreide til Voss. Sidan har det vore mindre endringar i grensa mellom Aurland og Hol kommune. Aurland gjekk gjennom dei store kommunesamanslåingane på 1960-talet utan grenseendringar.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Aurland kommune frå 1920:
Næringsvegar
Gamle og nye næringsvegar, som geitehald og kraftproduksjon, er basert på ressursane i høgfjellet. Jordbruk og handel er dei tradisjonelle næringane, seinare også skoproduksjon (Aurlandsskoen), kraftproduksjon og turisme.
Turismen knyter seg til den sjeldsynt vakre og varierte naturen: Aurlandsdalen, Flåmsdalen med Flåmsbana, verdsarvområdet Nærøyfjorden og fisket i Aurlandselva. Andre attraksjonar er Lærdalstunnelen, som er verdas lengste vegtunnel, og fjellvegen til Lærdal («Snøvegen») med utsiktspunktet Stegasteinen. Flåm har djupvasskai med stor cruisetrafikk.
Anna
Stamvegen Oslo-Bergen (Europaveg 16) går gjennom Aurland.
Kommunen har to barneskular, ein ungdomsskule og ein vidaregåande skule med landsline innan økologisk landbruk (Sogn Jord- og Hagebruksskule).
Ågrip
Ågrip eller Ágrip af Nóregs konunga sögum, som tyder noko slikt som «Utdrag frå norske kongesagaer», er eit verk skrive ein gong rundt 1190 av ein ukjend forfattar, truleg av ein nordmann i Nidaros. Det er den eldste av alle dei norske kongesogene ein kjenner til.
Teksten er eit samandrag om historia om dei norske kongane, skriven på gammalnorsk. Den etterlatne teksten byrjar med døden til Halvdan Svarte og endar med tiltredinga av Inge Krokrygg. Det vil seie frå om lag 880 og fram til om lag 1136. Både byrjinga og slutten av verket har gått tapt. Ein meiner at originalen har dekt ein større periode, truleg heilt opp til regimet til kong Sverre Sigurdsson. Det var kanskje kong Sverre sjølv som bestilte verket for at han utover si eiga soge, som vart skriven av Karl Jónsson, ønskte å sjå livsverket sitt i ein større samanheng.
«Forfatteren har nyttet både latinske og norrøne skrifter, men også norsk tradisjon, særlig trøndersk, og han viser god kjennskap til norsk lovgivning. Noen god forteller er han ikke, og komposisjonen er ytterst klosset,» skriv brørne Beyer i si Norges litteraturhistorie.
Den vanlege oppfatninga er at den ukjende forfattaren er ein prest med nær tilknyting til erkesetet i Nidaros i Trøndelag. I utgreiinga om hardstyret Noreg vart utsett for etter slaget på Stiklestad, nemner han òg skattebyrda som Alfivasønene innførte (Ågrip;58). Det gjeld tidsrommet like før 1035:
Ågrip vert ofte samanlikna med to andre norske samandrag av norsk historie frå same periode, Historia Norvegiæ og Historia de Antiquitate Regum Norwagiensium, skrivne av Theodoricus monachus. Begge desse vart skrivne på latin, medan Ågrip var banebrytande ved å nytte det språket som vart talt i Noreg i samtida. Det einaste eksisterande manuskriptet er frå første halvdel av 1200-talet i ei islandsk handskrift og vert no oppbevart på Den Arnamagnæanske Samling i København, kategorisert som «AM 325 II 4to».
Lennart
Lennart er eit mannsnamn som er mykje brukt i Sverige. Det er ei nedertysk form av Leonard som er danna av dei gamal-høgtyske namneledda le(w)o, «løve» og harti / herti, «hard», «sterk».
Ourense
Ourense (spansk Orense) er ein by nordvest i Spania og provinshovudstaden i provinsen Ourense i Galicia. Han har kring 110 000 innbyggjarar, om lag 30 % av innbyggjarane i provinsen.
Lennart
Lennart har namnedag 6. november i Noreg og, sidan 1901, 28. september i Sverige og Finland.
Ourense
Byen ligg ved breidda av elva Minho sør i sentrale område av provinsen.
Historoe
Opphavet til byen kan sporast tilbake til romarane og varmekjeldene her kalla Burgas. Desse er framleis synlege i dag. Det var òg trong for å bygge festningsverk her for å verne ein vadestad over Minho. Etter romarane vart Ourense ein del av kongedømet til suebane på 400- til 600-talet, og han vart øydelagd av maurarane i 716. Han vart seinare bygd opp att av Alfonso III av Asturias rundt 877. Vikingane og den arabiske krigsherren Al-Mansur plyndra begge byen og øydela han stort. Det avrt først under Sancho II og systera hans Doña Elvira at byen vart busett på nytt på 1000-talet. Ourense voks først til ein by på 1100-talet.
Jincheng
Jincheng (kinesisk:晋城, pinyin: Jìnchéng) er eit byprefektur søraust i provinsen Shanxi i det nordlege Kina, med grense i sør og aust mot Henan-provinsen. Byprefekturet har eit areal på 9 490 km² med 2,28 millionar ibuarar i 2010.
Joseph Williams
Joseph Stanley Williams er ein amerikansk rockesongar og filmmusikkomponist, mest kjend for arbeidet med rockebandet Toto. Han er son av filmkomponisten John Williams og skodespelarinna/songar Barbara Ruick og barnebarn av jazztrommeslagaren Johnny Williams og skodespelarane Melville Ruick og Lurene Tuttle.
Jincheng
Byprefekturet Jincheng omfattar eitt bydistrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og fire fylke (县 xiàn).
Joseph Williams
Joseph Williams var solovokalist med Toto i midten og slutten av 1980-åra og var med på albuma Fahrenheit (1986) og The Seventh One (1988) før han slutta på grunn av personlege problem. Han er òg med på Toto-albumet Falling in Between i 2006. I 2010 kom Williams med som fast songar i Toto igjen.
Williams gav ut det første soloalbumet sitt i 1982 og etter han slutta i Toto kom fleire album. Mange av medlemmane i Toto har spelt på soloprosjekta hans.
Jincheng
Næring
Gruvedrift er ei viktig næring i Jincheng, samt industriar knytte til foredling av minerala.
Joseph Williams
Joseph Williams har òg skrive musikk til mange filmar og fjernsyn, som «Roswell» og «The Lyon's Den» med Rob Lowe. I 2003 vart han nominert til ein Emmypris for kjenningsmelodien til serien Miracles.
I animasjonsfilmen Løvenes konge song han stemma til den vaksne Simba på songane «Hakuna Matata» og «Can You Feel the Love Tonight».
Nordkokako
Nordkokako, Callaeas wilsoni (maori kōkako), er ein sjeldan og trua sporvefugl med storleik som ein liten kråkefugl som er endemisk for New Zealand. Han levde tidlegare i habitat med blanda skog over store delar av begge hovudøyane og over Stewart Island/Rakiura i sør. I dag truleg utdøydd på Sørøya, gjenlevande populasjon lever på få, spreidde stader på Nordøya og på nokre små, nærliggjande øyar.
Skildring
Nordkokakoar er store sporvefuglar, 38 centimeter og veg 230 gram, har mørk, gråblå fjørdrakt, ei svart maske frå auga og framover. Halen er lang. Nebbet er svart, kraftig og nedbøygd. Beina er òg svarte. Ein hudfold som heng ned frå nebbrota er i klår blå farge på underarten på Nordøya. Underarten på Sørøya hadde oransje hudflik. Kjønna er like og ungfuglane har avdempa farger med svakt lyseraude hudflikar. Desse fuglane spring rundt på bakken heller enn å flyge, og flyg sjeldan over lange distansar.
Dette er fuglar som lever i skogsområde i lågland med høg blanda barskog som inkluderer hardvedsortar av slekta Podocarpus og andre i gultrefamilien, og elles inneheld stort utval av planteartar. Då europeisk kolonisering tok til, var arten utbreidd i skogshabitat på heile Nordøya, vestlege Sørøya og på Stewart Island. I dag reknar ein dei som utdøydde på Sørøya og på Nordøya er han avgrensa til små skogshabitat, dei sterkaste populasjonane i Urewera Range, Bay of Plenty og King Country. Dessutan finst fuglen i små mengder i Northland, åsane Hunua Ranges søraust for Auckland, i sørlege Waikato og nordlege Taranaki. Det finst små bestandar på Little Barrier Island, Tiritiri Matangi Island og Kapitiøya.
Kokakoparet vernar territorium heile året, hannar vernar det over fleire år. Hoa byggjer reiret høgt, men under trekrona. Egglegging kan skje i perioden frå oktober til desember, og dei legg eitt kull i sesongen, på 2-3 egg. Hofuglane startar hekking når dei er ca. eit år gamle, forventa levealder er ikkje kjent, men ein kjenner eit individ som blei 11 år, truleg kan somme leve i over 20 år. Paret kan synge duett med strofer av orgel eller fløyteliknande tonar. Eit typisk rop er eit langsamt, klårt 'ko-ka-ko-o-o-o' som òg er opphavet til artsnamnet på maori.
Føda består hovudsakleg av blad og frukt med tilskot av virvellause dyr, men dei kan òg ete insekt og mate ungar med insekt.
Arten har status som endemisk verna og trua, bestanden estimert til ca. 1500 individ og er aukande, men avhengig av vernetiltak. Trugsmål er habitatstap ved hogst og fragmentering av skog, samt av innførte predatorar som rotter og røyskattar.
Underartane i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011:
Regjeringa Willoch
Statsminister
Stripeflugeskvett
Stripeflugeskvett (Petroica australis) er ein liten sporvefugl i flugeskvettfamilien, Petroicidae. Han er endemisk for New Zealand, lever i habitat med skog over delar av begge hovudøyane og over Stewart Island/Rakiura i sør. Òg på omkringliggande øyar i nord som Little Barrier Island og Kapitiøya. Det er tre underarter som viser variasjon i fjørdrakt. Der er òg skilnader i fjørdrakt mellom kjønna.
Don't Cry Daddy
«Don't Cry Daddy» er ein song skriven av Mac Davis og spelt inn av Elvis Presley i 1969.
Regjeringa Willoch
Utanriksminister
Stripeflugeskvett
Skildring
På Nordøya er hannfuglen av stripeflugeskvetten mørk, nær svart, men nedre bryst og buk er gråleg og dei har ein liten kvit flekk rett over nebbrota. Hofuglen på Nordøya er litt bleikare med grålege område på strupe og bryst. Fjørene har bleike fjørskaft som gjev inntrykk av striper i fjørdrakta. Underarten på Stewart Island er mykje lik den på Nordøya. På Sørøya har hannfuglar eit tydeleg skilje mellom den mørke oversida og ei lys gul underside og nedre bryst. Også her har hannar ein liten kvit flekk over nebbrota. Hofuglar på Sørøya har gråare bryst med uklåre lysare område. Ungfuglar i alle underartane liknar hofuglar. Stripeflugeskvettar måler 18 centimeter og veg 35 gram.
Don't Cry Daddy
Bakgrunn
Songen vart skriven av Scott Davis (òg kjend som Mac Davis) og spelt inn av Elvis Presley den 15. og 21. januar 1969. Songen vart gjeven ut på singel. Rytmesporet vart spelt inn 15. januar og vokalen til Elvis lagt på den 21. januar. Somme spekulerer i om songen vart laga som ei trøyst til faren til Elvis som vart enkemann då kona døydde i 1958. Songen nådde sjetteplassen på den amerikanske singellista og åttandeplassen i Storbritannia.
Det vart teke konsertopptak av songen i andre sesongen i Las Vegas i februar 1970, og fleire av desse er gjevne ut. Middagskonserten den 13. august 1970 ved International Hotel spelte han inn ein versjon som glir rett inn i «In the Ghetto».
Duett
I 1997 laga Lisa Marie Presley ein video av «Don't Cry Daddy», der ho syng songen som ein duett med faren. Videoen vart presentert 16. august 1997, på ein konsert som markerte at det var 20 år sidan Elvis døydde. Videoen nyttar originalvokalen til Elvis, med nyinnspelt akkomapgnement og vokalen til Lisa Marie. Innspelinga var ikkje for kommersielt bruk. Songen skapte fornya interesse i Lisa Marie som plateartist, og synte ein slørete klang i røysta hennar.
Regjeringa Willoch
Statsråd i Finansdepartementet
Statsråd, Industridepartementet
Skandfers baadbyggeri
Skandfers baadbyggeri var eit båtbyggjeri som dreiv verksemd ved Kulstadsjøen i Vefsn kommune i Nordland. Båtbyggjeriet vart etablert av Nils Skandfer i 1903 og heldt til ved den gamle handelsstaden på Kulstadsjøen. Dette skjedde samstundes med at trelastverksemda Nesbruket, som heldt til like ved, hadde stor verksemd med uttak av tømmer og trelastproduksjon. Skandfer hadde blant anna gått i lære hos Colin Archer og båtane han konstruerte hadde mange likskapstrekk med Colin Archer skøytene. Skandferbåtane var dei første seglbåtane med heildekk som vart bygd i Nord-Noreg.
I 1914 var arbeidsstokken hos Skandfer oppe i 75-80 mann. Det vart fortalt at han kunne bygge opptil 10 fartøy samtidig. I 1920 starta dei økonomiske nedgangstidene og Skandfer fekk store økonomiske problem. Året etter vart selskapet overlevert skifteretten. Verftet vart lagt ned i 1921 etter at ein ikkje fann råd med ny finansiering.
Regjeringa Willoch
Statsråd, Handelsdepartementet
Statsråd, Fiskeridepartementet
Statsråd, Helse- og Sosialdepartementet
Statsråd, Samferdsledepartementet
Statsråd, Kommunal- og Arbeidsdepartementet
Statsråd, Olje- og Energidepartementet
Statsråd, Justisdepartementet
Statsråd, Familie- og Administrasjonsdepartementet
Statsråd, Landbruksdepartementet
Statsråd, Miljøverndepartementet
Statsråd, Kyrkje- og Undervisingsdepartementet
Statsråd, Kyrkje- og Undervisingsdepartementet (kultursaker)
Statsråd, Kultur- og Vitskapsdepartementet
Stripeflugeskvett
Skildring
Stripeflugeskvettar var tidlegare utbreidde over heile Nordøya og Sørøya. På Nordøya er dei i dag utbreidde i eit belte frå Bay of Plenty i nord til Taranaki i sørvest. Utbreiinga på Sørøya er konsentrert i nordvest, nord for Søralpane og austover til Marlborough. Utanom dette finst dei berre i mindre isolerte område på vestlege delar av Sørøya og rundt Dunedin på austkysten. Det finst ein levedyktige bestand på Stewart Island/Rakiura, men han er mest vanleg på Little Barrier Island, Kapitiøya og på nokre område på nordlege Sørøya.
Clew Bay
Clew Bay (irsk Cuan Mó) er ei bukt i County Mayo på Irland. Ho inneheld mange drumlinar. I følgje segna er det ei øy i bukta for kvar dag i året. Ovanfor bukta ligg Croagh Patrick, det heilage fjellet på Irland. Clare Island ligg ved inngangen til bukta. Frå den sørvestlege delen av bukta og austover ligg Louisburgh, Lecanvey, Murrisk og Westport. Nord for Westport ligg Newport og vestover frå her ligg Mulranny, porten til Achill. Frå sørsida av bukta, mellom Clare Island og Achill kan ein sjå Bills Rocks.
Clew Bay var O'Malley-familien sin eigedom i mellomalderen, og er særleg forbunde med Grace O'Malley. I bukta ligg òg Dorinish, ei privat øy kjøpt av John Lennon i 1967.
Stripeflugeskvett
Skildring
Stripeflugeskvettar er monogame og para held saman frå år til år. Paret vernar territorium heile året, men hannen er mest aktiv i hekketida med song. Songen er høg og klår med ei avtakande setning 'pvii-pvii-pvii'. Egglegging kan skje i perioden frå juli til januar, og dei kan ha opp til fire kull i sesongen, jamvel seks kull om nokre kull går tapt. Kvart kull er på 2-4 egg. Desse fuglane startar hekking når dei er ca. eit år gamle, og forventa levealder har vore rekna til tre år, men ein kjenner eit individ som blei 16 år.
Føda består hovudsakleg av virvellause dyr, men dei kan òg ete av frukter når dei er tilgjengelege. For det meste tar dei byttet nede på bakken, dei kan sitje på låge greiner og kaste seg ned på bakken når byttet er observert.
Arten har status som verna endemisk utan å vere trua, og bestanden er minkande grunna habitatstap og innførte predatorar.
Underartane i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.6 frå august 2011:
Regjeringa Willoch
Statsråd, konsultativ
George E. Smith
George E. Smith er ein amerikansk fysikar og Nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 2009 saman med Willard Boyle «for oppfinninga av ein halvleiarkrins – CCD-sensor». Smith og Boyle delte den eine halvparten av prispengane, medan Charles K. Kao vart tildelt den andre halvparten «for banebrytande arbeid innan overføring av lys i fiber for optisk kommunikasjon».
Smith fekk ein bachelor of science ved University of Pennsylvania i 1955 og ein filosofisk doktorgrad ved University of Chicago i 1959 med ei avhandling på berre tre sider. Han jobba ved Bell Labs i Murray Hill i New Jersey, frå 1959 og fram til han gjekk av i 1986. Her ledet han forskinga på nye laser- og halvleiarkomponenter.
Thiesi
Thiesi (sardisk Tièsi) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 2 986 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 63.25 km² og ligg i ei høgd på 461 meter over havet.
Nubafjella
Klima
Det finst nesten ingen vegar i fjellet, så dei fleste landsbyane kan ein berre nå til fots på eldgamle stiar.
Folk
Innbyggjarane i Nubafjella høyrer til mange folkegrupper med ulik språk og kultur. Dei blir gjerne omtala som nubafolk, men dette namnet kan òg brukast om nubaýar, dei «svarte» eller urfolka i fjella. Folka lever om kvarandre, og det er ikkje uvanleg med giftarmål mellom folkegruppene.
Islam er hovudreligionen og arabisk det viktigaste språket, som blir brukt som lingua franca i området. Ein snakkar òg kordofanske språk.
I tillegg til nubaýar finst her òg arabiske folkegrupper, særleg baggaraýar, og andre folk som har kome frå det vestlege Sudan. Medan nubaýane tradisjonelt har dyrka jorda har baggaraýane vore vandrande kugjetarar, men i dag er også desse som regel bufaste.
Historie
Det historiske Taqaliriket låg i Nubafjella.
Frå midten av 1980-åra til underteikninga av ein våpenkvileavtale i januar 2002 var området hardt råka av borgarkrigen i Sudan. Ein utanlandsk observatørstyrke leia av Noreg vart send til området for å overvaka våpenkvila i 2002.
Det russiske tsardømet
Det russiske tsardømet (russisk Царство Русское - Tsarstvo Russkoje) er det offisielle namnet på den russiske staten i tida frå då Ivan IV tok tittelen tsar (keisar) i 1547 til Peter den store grunnla Det russiske keisardømet i 1721.
Ivan den skrekkelege
Under Ivan IV (regjerte 1533-1584) fekk tsaren uavgrensa styre. Ivan IV vart krona til tsar og dermed anerkjend av kyrkja som keisar. Theofilos av Pskov hevda at sidan Konstantinopel hadde falle til Det osmanske riket i 1453 var den russiske tsaren den einaste rettmessige ortodokse herskaren og at Moskva var Det tredje Roma, sidan han var den siste etterfølgjaren til Roma og Konstantinopel, senter får kristendom i tidlegare periodar. Denne tanken var ein del av sjølvbiletet til Russland dei neste hundreåra.
Ivan IV tok tsaren si autokratiske makt til nye høgder og han vart kjend som den skrekkelege (russisk gorznyj som tyder «tordnande»). Ivan viste faren med å la ein mentalt ustabil person styre ein stat, og sjølv om han tilsynelatande var intelligent og handlekraftig, leid han av paranoia og depresjonar, og han vart kjend for sine ekstremt valdelege handlingar.
Ivan IV vart storfyrste av Moskva i 1533, berre tre år gammal, og tok over trona i 1547. Kroninga av Ivan som tsar var inspirert av omstendelege kroningsprosessane av dei austromerske keisarane. Assistert av ei gruppe bojarar, starta Ivan ei rekkje nyttige reformer. I 1550-åra innførte han ei ny lovsamling, omorganiserte militæret og det lokale styret.
Russland var stadig i krigar og erobra stadig nye landområde. Ivan slo og annekterte Kazan-khanatet ved Volga i 1552 og seinare Astrakhan-khanatet, der Volga munnar ut i Kaspihavet. Desse sigrane omforma Russland til den multietniske og fleirreligiøse staten han framleis er i dag. Tsaren kontrollerte no områda langs heile Volga og fekk tilgang til Sentral-Asia.
Utviding nordvestover mot Austersjøen viste seg å verte langt vanskelegare. I 1558 invaderte Ivan Livland og hamna såleis ut i ein 25 år lang krig mot Det polsk-litauiske samveldet, Sverige og Danmark. Trass i noko suksess, vart hæren til Ivan pressa tilbake og nasjonen klarte ikkje å feste ein posisjon ved Austersjøen. Samstundes prøvde Devlet I Giray av Krim-khanatet å utnytte denne krigen, og samla saman så mange som 120 000 ryttarar som han raserte Moskva-regionen med fram til slaget ved Molodi, som sette ein stoppar for desse invasjonane. I tiåra etter vart likevel dei sørlege grenseområda stadig plyndra av Nogajhorden og Krim-khanatet, som tok dei lokale innbyggjarane med seg som slavar. Desse krigane sleit på Russland.