cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slaget ved Waterloo
Tredje fase: Det franske kavaleriangrepet
Minst ein britisk artillerioffiser lét vêr å følgja Wellingtons ordre om å søkja dekning i næraste karré under dei franske kavaleriangrepa. Kaptein Cavalié Mercer som kommanderte 'G' Troop, Royal Horsa Artillery, såg på troppane frå Braunschweig som var utplassert på kvar side av hans kanonar som så nervøse at han heldt sit batteri med seks 9-kanonane til pund i verksemd under heile kavaleriangrepet, og med stor effekt: Av ukjende grunner vart det ikkje gjort noko forsøk frå dei franske kavaleristane for å uskadeleggjera kanonane ved å spikra fenghullet medan dei var inne i dei britisk-allierte linjene. I samsvar med Wellingtons ordre var artilleristane difor istand til å returnera til kanonane og skyta på det franske kavaleriet medan dei trekte etter kvart seg tilbake angrep. Etter ei rekkje angreip på åsryggen ved Mont-Saint-Jean trekte dei franske kavaleristane seg tilbake, med store tap og utan å ha oppnådd noko gjennombrot. Tapstall for dei franske kavaleristane er vanskeleg å anslå. Leiande offiserar, særlege generalane, hadde store tap. Fire divisjonskommandantar vart såra, ni brigadegeneralar vart såra, og ein drepen. Det var eit klårt teikn på deres mot og vane med å leia frå fronten. Den franske historikaren Henry Houssaye oppgjev at Grenadiers à Cheval bestod av 796 mann den 15. juni, men berre 462 den 19. juni, medan Régiment dei l'Impératrice Dragon sin mista 416 av 816 over same periode. Divisjonsgeneral Guyots tunge kavaleridivisjon mista 47 % av sin opphavlege styrke.
Det vart etter kvart klårt, sjølv for Ney, at kavaleri åleine oppnådde lite. I seinaste laget organiserte han eit samla angrep, med divisjonsgeneral Bachelus divisjon og oberst Tissots regiment (frå divisjonsgeneral Foys divisjon, frå Reilles II. korps, om lag 6 500 infanteristar) pluss dei franske kavaleristane som framleis var istand til å kjempa. Detta angrepet gjekk langs mykje av den same vegen som dei føregåande angrepa av tungt kavaleri.[131] Det kombinerte franske angrepet vart stoppa ved eit motangrep av kavaleri frå the Household Brigade leidd av Uxbridge. Det britiske kavaleriet klarte likevel ikkje å slå det franske infanteriet og måtte trekkja seg tilbake etter tap frå infanteristane #seg muskettild.[132]
Fjerde fase: Erobringa av La Haye Sainte
Omtrent samstundes med Neys kombinerte infanteri- og kavaleriangrep på senter og høgre del av Wellingtons linje vart element av d'Erlons I. korps samla, leidde av 13. Régiment dei Légère, og gjorde eit fornya angrep på La Haye Sainte. Angrepet lukkast, delvis fordi the King's German Legion gjekk tom for ammunisjon. Dei modige tyske soldatane hadde halde senter av slagmarken nesten heile dagen og hindra den franske framrykkinga. Marskalk Ney flytta deretter beredent artilleri (ridende artilleri) opp mot Wellingtons senter og byrja å skyta mot infanteristane #seg karréer på nært hold med kardesk. Regimenta 30th og 73rd hadde så store tap at dei måtte trekkja saman for å danna ein brukbar karré. Kva Napoléon trong for å halda fram angrepet hadde skjedd. Marskalk Ney var nær å bryta gjennom senter av dei britisk-allierte styrkane.
Saman med artilleriilden vart dei britisk-allierte styrkane òg beskutt av franske tiraljørar frå La Haye Sainte. Situasjonen var så kritisk at fanene til 33rd regiment og Halketts brigadar vart sende til bakre linjer for å sikra  dei, skildra av historikaren Alessandro Barbero som, «... eit tiltak som sakna sidestykke.». Generalløytnant Carl von Alten beordra ein enkelt bataljon frå King's German Legion å gjenerobre La Haye Sainte. Bataljonen under oberst Ompteda klarte å jaga vekk nokre franske tiraljørar, men vart så angripe av franske kyrassérer i flanken. Ompteda vart drepe og bataljonen nedkjempa. Eit nederlandsk-belgisk kavaleriregiment som vart beordra til å angripa flykta i staden frå slagfeltet, beskutt av sit eige infanteri. Generalmajor Merlens 3. Brigade Lichte Cavalerie angreip det franske artilleriet som hadde teke stilling nær La Haye Sainte men vart nedkjempa. Den nederlandske kavaleridivisjonen, Wellingtons siste kavalerireserve bak det britisk-allierte senter hadde tapt halvparten av sin styrke. På trass av sina tap var det franske kavaleriet framleis ein trussel og tvang det britisk-allierte infanteriet til å halda seg i karré. Stadig meir fransk artilleri vart braka framover.
I denne perioden av slaget vart mange av Wellingtons generalar og rådgjevarar drepe eller såra, blant dei generalmajor Somerset, oberstløytnant Gordon, oberst dei Lancey, generalløytnant Alten og generalmajor Cooke. Situasjonen var kritisk og Wellington, innestengt i ein karré og uvitande om hendingane utanfor den, var desperat for tilkoma til dei prøyssiske styrkane og støtte.
Tilkome av IV. prøyssiske korps: Plancenoit
General Friedrich Wilhelm von Bülows IV. korps var den første prøyssiske styrken som kom den franske høgre flanken, han retta styrken mot Plancenoit for å nytta den som eit springbrett mot dei bakre franske stillingane. Feltmarskalk Blücher ynskte å sikra sin høgre flanke ved at styrken trong fram gjennom skogen Boi sin de Paris. Blücher og Wellington hadde utveksla meldingar sidan klokka 10:00 og hadde avtalt fremstøtet mot Frichermont dersom Wellingtons senter var under angrep.
Omtrent på denne tida, medan det franske kavaleriangrepet pågikk for full styrke vart 15. brigade frå IV. korps send for å få kontakt med styrkane frå Nassau på Wellingtons venstre flanke, i området Frichermont-La Haie, brigaden sin beredne artilleri og ekstra artilleri var utplassert på dets venstre flanke for støtte. Napoléon sende divisjonsgeneral Lobaus VI. korps for å avskjera resten av Bülows IV. korps som heldt fram mot Plancenoit. Den prøyssiske 15. brigaden dreiv Lobaus styrkar ut av Frichermont med eit bajonettangrep og heldt så fram opp høgdene ved Frichermont, beskjøt franske jegerar med 12-kanonane til pund og pressa på mot Plancenoit. Dette leidde Lobaus korps til retrett til området ved Plancenoit, pressa Lobau forbi baktroppane til Armee Du Nords høgre flanke og var ein direkte trussel mot dets einaste retrettvei. Den 16. prøyssiske brigaden under von Hiller pressa òg framover mot Plancenoit.
Napoléon hadde sendt alle dei åtte bataljonane i den unge garden (fransk: la jeune Garde) for å forsterka styrkane til Lobau, som var hardt pressa av prøysserne. Den unge garden gjekk til motangrep og etter svært harde kampar sikra dei landsbyen Plancenoit, men vart så utsett for nye angrep frå prøysserne og drevet ut av Plancenoit. Napoléon sende to bataljonar av keisargarden inn i Plancenoit og etter å ha kjempa seg fram med bajonettane gjenerobret denne styrken landsbyen.
Zieten sin flankemarsj
Seint på ettermiddagen hadde general Zietens I. korps kome i styrke i området rett nord for garden La Haie, mot Wellingtons venstre flanke. General Müffling som var dei prøyssiske styrkane #seg liasonoffiser hos Wellington red for å koma korpset i møte. Zieten hadde då fått fram sin 1. brigade, men hadde vorte bekymra over synet av soldatar på vidvanke (engelsk: stragglers) og skadde frå avdelingane frå Nassau og den prøyssiske 15. brigaden. Zieten fekk inntrykk av at styrkane trekte seg tilbake og i det han var usikker på om hans eigne styrkar ville blandast inn i ein generell retrett byrja han å flytta sina styrkar vekk frå Wellingtons flanke og i retning den prøyssiske hovudstyrken nær Plancenoit. Då general Müffling oppdaga detta fekk han overtydd Zieten at han måtte støtte Wellingtons venstre flanke. General Zieten beordra sina troppar til å gjenoppta marsjen mot Wellington og tilkoma av hans styrke tillét Wellington å forsterka sit hardt pressa senter ved å flytta kavaleri frå venstre flanke.
Det prøyssiske I. korps heldt fram å angripa dei franske styrkane føre Papelotte. Om lag klokka 19:30 var stillinga for dei franske styrkane bøygd i ein slag bua, linja gjekk frå Hougoumont på venstre flanke, via garden La Haie Sainte til Plancenoit på høgre flanke. Divisjonsgeneral Duruttes styrkar hadde teke stillingane ved La Haie Sainte og Papelotte i ei rekkje med angrep, men trekte no attende seg bak Smohain utan å kunna stoppa det prøyssiske 24. regimentet då det gjenerobret begge stadar. Det 24. prøyssiske regiment rykte fram mot dei nye franske stillingane, vart slått tilbake og angreip igjen støtta av schlesiske riflemenn (tysk: schützen) og F/1. milits (tysk: landwehr). Dei franske styrkane trekte først seg bakover for det fornya prøyssiske angrepet, men prøvde så å halda stand, gjenerobre Smohain og halda fast på åskammen og dei siste husa i Papelotte.
Det 24. prøyssiske regiment fekk kontakt med ein skotsk bataljon heilt på sin høgre flanke og saman med det prøyssiske 13. militsregimentet dreiv dei dei franske styrkane ut av desse stillingane. Heldt fram angreip frå 13. prøyssiske regiment og 15. brigade tvinga dei franske styrkane vekk frå Frichermont. Divisjonsgeneral Duruttes divisjon, i ferd med å angripast av skvadronar frå kavalerireserven til general Zietens I. korps, trekte seg ut av slagfeltet. Det prøyssiske I. korps rykte så fram til vegen mot Brussel, som samstundes var den einaste retrettveien for dei franske styrkane.
Femte fase: Angrepet til keisargarden
Med Wellingtons senter utsett etter La Haye Saintes fall og fronten ved Plancenoit mellombels stabilisert sette Napoléon inn sin siste reserve, den såg langt ubeseirede keisargarden. Angrepet som byrja rundt klokka 19:30 var meint å trenga gjennom Wellingtons senter og pressa hans styrkar vekk frå prøysserne. Det er uklart kva for styrkar som deltok, men sannsynlegvis deltok fem bataljonar av den midlarar keisargarden, og ikkje grenaderane eller jegerane i den gamle garden. Tre bataljonar frå den gamle garden følgde med framover og danna andre linja til angrepet, men vart verande i reserve og angreip ikkje direkte den britisk-allierte linja.[155]
Napoléon oversåg sjølv den innleiande utplasseringa av keisargarden (den «midlarar» og den «gamle»). Den «midlarar» garden grupperte seg i bataljonsformasjonar, kvar med om lag 550 mann, med 1./3. (1. bataljon, 3. régiment dei grenadiers) leidde av divisjonsgeneral Louis Friant og brigadegeneral Paul Jean-Baptiste Poret dei Morvan, til høgre langs vegen. Til venstre for dem og bak dem var brigadegeneral Harlet med 4. régiment dei grenadiers, så 1./3. (1. bataljon, 3. régiment dei chasseurs) under divisjonsgeneral Claude-Etienne Michel, deretter 2./3. (2. bataljon, 3. régiment dei chasseurs) og til sist ein stor formasjon med to bataljonar, totalt 800 soldatar frå 4. régiment dei chasseurs leidde av general Henrion. To batteri med beredent artilleri følgde med i angrepet og kvar formasjon vart leidd av ein general.
I reserve bak dem var tre bataljonar av den «gamle» keisargarden, frå høgre mot venstre 1./2. (1. bataljon, 2. régiment dei grenadiers), 2./2. (2. bataljon, 2. régiment dei chasseurs) og 1./2. (1. bataljon, 2. régiment dei chasseurs). Napoléon lét marskalk Ney kommandera angrepet og han leidde den «midlarar» garden skrått mot høgre sidan av det britisk-allierte senter i staden for å angripa rett mot senter. Napoléon sende Neys ADC (fransk: aide-dei-camp, assistent i felt) oberst Crabbé for å få Ney til å endra angrepsretninga men Crabbé klarte ikkje å nå frami tide. Andre franske styrkar følgde på for å støtta keisargarden. På venstre flanke kom infanteri frå divisjonsgeneral Reilles II. korps som ikkje var i kamp ved Hougoumont og kavaleri rykt òg fram. På høgre flanke tok element frå divisjonsgeneral d'Érlons I. delen til korp i angrepet, krysset åsryggen og kom i kamp med den britisk-allierte linja. Av desse gjekk brigadegeneral Pégots brigade frami tiraljørorden, rørt seg nord og vest for La Haye Sainte og gav ildstøtte til Ney og divisjonsgeneral Friants 1./3. régiment dei grenadiers.
Keisargarden vart først beskutt av nokre bataljonar frå Braunschweig, men retursalvene frå grenaderane pressa bataljonane frå Braunschweig tilbake. Oberstløytnant Colin Halketts brigade med 30th Foot og 73rd utveksla eld, men vart drive tilbake i forvirring, inn i regimenta 33rd og 69th. Oberstløytnant Halkett vart skutt i andletet og alvorleg skadt og heile brigaden trekte seg tilbake i uorden. Andre britisk-allierte troppar byrja òg å gje etter. Eit motangrep av styrkar frå Nassau og restane av oberstløytnant Kielmansegges 1st Hanoverian Brigade frå den britisk-allierte andre linja, leidde av prinsen av Oranien, vart òg slått tilbake og prinsen vart alvorleg såra. Brigadegeneral Harlet beordra fram 4. régiment dei grenadiers og senter av den britisk-allierte styrken var i fare for å bryta saman. På dette tidspunktet kom den nederlandske generalen David Hendrik Chassés divisjon. Dei var Wellingtons siste reservar og gjorde ein viktig innsats for å avvisa angrepet til keisargarden.
Chassés relativt uthvilte nederlandske divisjon vart oppført av eit batteri med beredent artilleri under kaptein Carel Frederik Krahmer dei Bichin. Det nederlandske batteriet opna ei øydeleggjande salve inn i dei fremrykkende flanken til franske grenaderane, blant anna vart general Michel drepe. Dette stoppa ikkje 1./3. régiment dei grenadiers fremrykking såg general Chassé beordra sin første brigade under oberst Hendrik Detmers å angripa dei tallmessig underlegne franske styrkane med bajonett, noko som førte til at den franske eininga stoppa og braut saman.
Til venstre for 4. régiment dei grenadiers var karréer danna av 1./3. og 2./3. régiment dei chasseurs, dei hadde lide endå større tap frå artilleribeskytning enn grenaderane. Då angrepet deres nådde åsryggen, fann dei den tilsynelatande forlaten. Plutseleg reiste rundt 1 500 soldatar frå Foot Guards under generalmajor Peregrine Maitland seg. Dei hadde lagt seg ned for å skjerma seg for fransk artilleri og skaut på kort hold øydeleggjande salvar mot den fremrykkende keisargarden. Jegerane frå keisargarden omgrupperte seg for å svara på dei britiske salvene, men byrja å gje etter. Rundt 300 fall etter den første salva. Eit bajonettangrep frå the Foot Guards braut deretter den franske formasjonen, medan britane på sin side braut formasjon i forfølginga av keisargarden.
Bataljonane frå keisargarden 4. régiment dei chasseurs med 800 mann kom fram på flanken til dei britiske gardistane og dei to bataljonane med Foot Guards mista alt samhald. Dei laupte attende opp bakken som ein uorganisert gruppe med franskmennene etter seg. På bakketoppen kom den franske styrken over batteria som hadde gjeve store tap for 1./3. og 2./3. régiment dei chasseurs. Dei opna eld og jaga vekk artilleristane. Venstre flanke av den franske formasjonen kom så under beskytning av ei større gruppe britiske tiraljørar. Den franske styrken jaga dei på flukt, men tiraljørane vart erstatta då regimentet 52nd Light Infantry, leidde av oberst John Colborne, angreip frå flanken til den franske styrken med kraftige skotsalver. Franskmennene returnerte elden og drap eller såra om lag 150 soldatar frå the 52nd. Det britiske regimentet angreip igjen. Under det fornya britiske angrepet braut motstanden frå den franske keisargarden saman. Ein avgjerande faktor for det franske sammenbruddet var at dei såg styrkane som kom frå aust ikkje var franske under marskalk Grouchy, men prøyssiske.
Dei siste soldatane frå den franske keisargarden trekte seg raskt tilbake. Ei bølgje av panikk gjekk gjennom dei franske linjene då det forbløffande nyhendet spreidde seg: «Garden trekkjer seg tilbake. Kvar mann for seg sjølv!» (fransk: «La Garde recule. Sauve qui peut!») Den britisk-allierte øvstkommanderande Wellington reiste seg i stigbøylane på hesten Copenhagen og veifta med hatten for å gje signal til ein generell offensiv. Dei gjenverande britisk-allierte styrkane strøymde framover mot franskmennene som var i rask retrett.
Dei overlevande frå den franske keisargarden samla seg ved dei tre bataljonane i reserve (nokon hevdar det var fire) rett sør av La Haye Sainte. Eit angrep frå generalmajor Frederick Brigaden til adam og ein bataljon landwehr frå Hannover, støtta av generalmajorane Vivian og Vandeleurs kavaleribrigadar på deres høgre flanke, pressa den franske formasjonen mot oppløysing. Dei einingane frå den franske keisargarden som framleis heldt saman trekte seg tilbake mot vertshuset La Belle Alliance.
Erobringa av Plancenoit
Omtrent samstundes med angrepet til keisargarden byrja dei prøyssiske 5., 14. og 16. brigadane å trenga gjennom Plancenoit i det tredje angrepet den dagen. Landsbykyrkja var i brann, medan kyrkjegarden, som var senteret til det franske forsvaret, var overstrødd med lik. Fem bataljonar frå keisargarden var utplassert for å støtta den unge garden, kor så godt som alle no var sett inn i forsvaret, i tillegg til restar av divisjonsgeneral Lobaus VI. korps. Det avgjerande for kampane viste seg å verta skogsområdet Chantelet sør for landsbyen. Generalløytnant Pirchs II. korps hadde kome med to brigadar og forsterka angrepet til IV. korps ved å rykka fram gjennom skogen. Musketerbataljonane i det prøyssiske 25. regimentet pressa 1./2. (1. bataljon, 2. régiment dei grenadiers) frå den gamle garden ut av Chanteletskogen, utflanket Plancenoit og fremtvang ein fransk retrett.
Den gamle garden trekte seg tilbake i god orden inntil dei møtte massen av franske soldatar som flykta i panikk etter #den mislukka angrepa til garden mot den britisk-allierte styrken og vart ein del av den flukta. Det prøyssiske IV. korps rykte fram forbi Plancenoit der dei kom over mengder av franske soldatar som flykta frå britisk forfølging. Dei prøyssiske styrkane kunne ikkje skyta, i frykt for å treffa Wellingtons framrykkande styrkar. Detta var den femte og siste gongen kontroll over Plancenoit skifta. Franske styrkar som ikkje flykta saman med keisargarden vart omringa i deres stillingar og nedkjempa, med store tap på begge sider.
Oppløysing
Den høgre flanken til den franske styrken, venstre flanke og senter hadde no alle gjeve etter. Den siste franske styrken med samhald var to bataljonar frå den gamle keisargarden rundt vertshuset La Belle Alliance, dei hadde vorte plassert der for å vera ein siste reserve og for å verna Napoléon ved ein eventuell fransk retrett. Napoléon håpte å samla den franske arméen bak dem,[172] men etter kvart som retrett gjekk over i flukt var dei òg nøydt til å trekkja seg tilbake. Dei tok stilling med ein bataljon på kvar side av La Belle Alliance, i karré for å verna seg mot kavaleriangrep frå koalisjonsstyrkane. Inntil han vart overtydd om at slaga var tapt og han måtte flykta, kommanderte Napoléon karréen til venstre for vertshuset. Generalmajor Kavaleribrigaden til adam angreip og tvinga denne karréen tilbake, medan prøyssiske styrkar angreip den andre.
Såra og døde
Slaget ved Waterloo gav dei britisk-allierte styrkane under Wellington tap på rundt 17 000 daude og såra. Dei prøyssiske styrkane under Blücher tapte rundt 7 000 mann, av dei 810 i ei eining, 18. regiment, i Bülows 15. brigade, dei hadde kjempa både ved Frichermont og Plancenoit, og soldatane vart tildelt 33 Jernkors.[180] Tapane for den franske sidan under Napoléon var mellom 24 000 til 26 000 soldatar drepe eller såra, blant dei 6 000 til 7 000 teke til fange, med ytterlegare 15 000 forsvunne (desertert) rett etter.Dei fleste såra og daude vart liggjande natta over på slagfeltet, dei prøyssiske styrkane forfølgde franskmennene og dei britisk-allierte styrkane var alt for utmatta til å gjera noko før dagen etter. Mellom 20 til 40 tusen såra og daude og rundt 10 tusen daude hestar låg på eit område på 2 gjeng 3 kilometer. Både daude og såra vart plyndra, først forsvann pengar, klokker og effektar, deretter klede, overlevande soldatar frå alle sider deltok i plyndringa. Dei lettare såra vart etter kvart handsama på staden, medan dei med større sår stort sett vart frakta til Brussel der det vart etablert provisoriske feltsjukehus. Ved slag på den tida forventa britiske leger rundt 10 % såra, etter Waterloo var det rundt 30 %, altså tre gjeng så mange.
General Jomini om Napoléon sitt nederlag
Brigadegeneral Antoine-Henri dei Jomini, ein av dei fremste militære skribentane om Napoléonskrigene, hadde ei rekkje overtydande forklaringar på Napoléons nederlag i slaget ved Waterloo.
Romantiske og forvrengte framstillingar av slaget
Både i tekst og bilete vart slaga ved Waterloo i ettertid dels romantisk framstelt og dels vart hendingane forvrengt. Endel bunnet i ulike nasjonar og behovet til styrkar for å framheva sin innsats, i tillegg kjem den alminnelege forvirringa og mangel på oversyn for dei som deltek i ein slik hending. Blant beretningane om slaget er skildringar av kavaleri som angrip kavaleri der dei to fiendtlige formasjonane rir mot kvarandre i stor fart og forårsaka omfattande kollisjonar. Gransking av rapportar viser at slike kollisjonar mellom stridande kavaleriformasjonar i stor fart ikkje fann stad; styrkane heldt mindre fart og hadde større avstand mellom kvar kavalerist.
Under retretten til keisargarden mot vertshuset La Belle Alliance skal nokon av gardesoldatane ha vorte beden om å overgje seg, eit tilbod som skal ha vorte avvist, i ettertid berømt som utropet: «Garden døyr, den overgjev ikkje seg!» (fransk: «La Garde meurt, ella ne sjå rend pas!»).[195] Det er mest truleg at det er ein av mange «gode historier» frå slaget; om Pierre Cambronne kom med noko utrop, så var det ifølgje han sjølv «drite» (fransk: merde). I forfattaren Victor Hugos berømte dikt «L'expiation» vert omtalt slagfeltet som «den gråtungen sletta» (fransk: la morne plaine), medan området på forsommeren 1815 ikkje var skjebnetungt og grått. Historia om korleis finansmannen Nathan Mayer Rothschild vann ein formue ved å vera den første til å vita om seiane til koalisjonen er kjend av mange, men formuen var eit resultat av Rothschilds satsing på at kursa skulle gå opp og ikkje på ei enkelt hending som seiar i eit slag.
Typisk for forvrengte framstillingar om slaget er namnet. Det var aldri nokre kampar så langt nord som Waterloo og medan Gneisenau foreslo å kalla det slaget om La Belle Alliance, og franskmennene meinte slaget ved Mont-Saint-Jean var passande, så vart det altså Waterloo, dels fordi det var Wellingtons kvarter og del sin fordi det var lett å uttala for britane. Den mest sentrale forvrengning om slaget er at det var franske styrkar som vart slått av engelske. I tillegg til Blüchers avgjerande bidrag med rundt 50 tusen soldatar så bestod Wellingtons styrke av soldatar frå Hannover, Sachsen og Det sameinte kongeriket Nederlandene (dagens Nederland og Belgia). Av totalt om lag 120 tusen soldatar på sida til koalisjonen var under ein tredjedel britiske, sjølv i Wellingtons britisk-allierte styrke var det fleire soldatar frå tysktalende område (rundt 31 tusen), enn det var britiske soldatar (rundt 26 tusen) med i slaget.
Slagfeltet i dag (2017)
Nokon delar av slagfeltets terreng har vorte endra sidan 1815. Turismen byrja dagen etter slaget, kaptein Mercer noterte den 19. juni at: «ein vogn kom frå Brussel, passasjerane steig av og heldt fram for å sjå på feltet.» I 1820 beordra kong Vilhelm I av Nederland konstruksjonen av eit monument. Løvehaugen (fransk: La Butta dei Lion) vart laga med 300 000 kubikkmeter med jord teke frå åskammen kor senteret av den britisk-allierte linja låg og fjerna med det den sørlege sidan av Wellingtons hulvei. Andre deler av terrenget og landmerke i området har vorte verande så godt som uendra sidan slaget. Dette inkluderer dei bølgjande åkrane austom vegen Brussel–Charleroi, så vel som bygningane ved herregarden Hougoumont, garden La Haye Sainte og vertshuset La Belle Alliance.
Bortsedd frå Løvehaugen med dets besøkssenter er det fleire meir tradisjonelle, men sjåverdige monument rundt på det som var slagfeltet. Ei samling monument der vegen frå Brussel til Charleroi kryssar Braine L'Alleud-Ohain markerer massegraver over troppar frå Storbritannia, Nederlandene (i dag Nederland og Belgia), Hannover (i dag ein del av Tyskland) og the King's German Legion. Eit monument over dei daude franske soldatane, kalla den såra ørna (fransk: L'aigle Blessé ) markerer staden der det vert anteke at ei eining frå keisargarden danna karré mot slutten av slaget. Eit monument over daude prøyssiske soldatar er reist i landsbyen Plancenoit, på staden der ein av deres artilleribatteri tok stilling. Mausoleet over general Guillaume Philibert Duhesme er ein av få graver; den er plassert ved sida av kyrkja i Ways, ein tettbebyggelse i kommunen Genappe. Sytten britiske offiserar er gravlagd i krypten i det britiske monumentet på kyrkjegarden i Evere ved Brussel.[205] Restane av ein ukjend soldat som hadde delteke i slaget, vart funne i 2012. Han var ein lett pukkelrygget infanterist, rundt 1,60 høy og vart treft i brystet av ei fransk kule. Geværet han hadde, mynter og staden han vart funne leidd ekspertar til å anta at han var ein soldat frå Hannover.
Albreda
Albreda eller Albadarr er ein by i Gambia som er samanvaksen med Juffure. Han ligg i regionen North Bank, i den vestre delen av landet, 24 km søraust for hovudstaden Banjul. Albreda hadde 1 356 innbyggar ved folketeljinga 2013. Fleire stader i Albreda og Juffure er del av verdsarvstaden Kunta Kinteh Island and related sites, som vitnar om den transatlantiske slavehandelen og annan internasjonal handel. Albreda var ein fransk koloni mellom 1681 og 1857, då staden var blitt heilt omgjeven av brittiskkontrollerte område og blei overlaten til Storbritannia.
Oskestrupemaursmett
Oskestrupemaursmett, Herpsilochmus parkeri, er ein liten maursmett i maurfuglfamilien. Han har eit særs avgrensa leveområde i nedfallsområdet til Rio Mayo, ei sideelv til Huallaga i Moyobamba-provinsen, San Martín-regionen, Peru.
Den første prøven av denne arten vart samla i 1983, og i 1986 vart han skildra første gongen. Oskestrupemaursmett har status trua hos Birdlife International.
Uncovered av Tony Joe White
Uncovered er det 17. studioalbumet til den amerikanske musikaren Tony Joe White, gjeve ut 5. september 2006 på Swamp Records i USA og Munich Records i Europa.
Albumet inneheld sju nye songar i tillegg til nye innspelingar av «Rainy Night in Georgia», «Taking the Midnight Train» og «Did Somebody Make a Fool Out of You». Han har med seg fleire gjesteartistar på albumet, som Mark Knopfler på «Not One Bad Thought», Michael McDonald på piano og vokal på «Don't Look Down», Eric Clapton på «Did Somebody Make a Fool Out of You» og J.J. Cale på «Louvelda». Waylon Jennings var med på «Shakin' the Blues» og det var ein av dei aller siste gongane han var i studio før han døydde.
Allmusic skreiv om albumet: «White trengde aldri å heve stemma si, fordi krafta i den neste kviskrande stemma har krafta til ein langsamtbrennande flamme som vert eit flammehav. For dei som ikkje alt visste det, White er tilbake -- og det som det står etter.»
Courtedoux
Courtedoux er ein kommune i Porrentruy i kantonen Jura i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 470 meter over havet.
Kommunen ligg på ei høgd over Creugenatdalen.
Kristian Erlandsson Listad
Kristian Erlandsson Listad var ein norsk gardbrukar, treskjerar og målar i Sør-Fron.
Lene Marlin
Lene Marlin Pedersen, kjend som Lena Marlin, er ein norsk popmusikar og låtskrivar.
Kristian Erlandsson Listad
Listad var klokkar i Sør-Fron og skar krusifiks, preikestolar og anna kyrkjekunst til fleire kyrkjer i Gudbrandsdalen. Han skal ha hatt hjelp av broren Halvor Melgard då Sødorp kyrkje vart utsmykka. Listad skar også ut figurar og former på hus og på gravsteinar, desse har ein «meir personleg svip». Han dreiv i tillegg med dekorasjonmåling og gjekk gjerne under namnet Blomstermeisteren.
Lene Marlin
Liv og virke
Pedersen vart fødd i Tromsø, og flytta dit med foreldra frå den vesle bygda Stordalstrand ved Ullsfjorden då ho var 3 år.
Ho vart oppdaga i heimbyen av NRK Troms sommaren 1997, og etter å ha spelt inn nokre låter i studio hos NRK Troms vart ho oppdaga av Virgin Records. Den fyrste singelen vart utgjeven i 1998 og heitte «Unforgivable Sinner». Denne vart kåra til årets låt under Spellemannprisen 1998. I 1999 vann ho MTV-Europes pris som beste nordiske artist. Under Spellemannprisen 1999 vart ho kveldens store vinnar med heile fire prisar for albumet Playing My Game og singelen Sitting Down Here. Ho vann prisane for årets artist, årets nykommer, popsolist og årets låt. I 2007 fekk ho Gammleng-prisen i open klasse.
1957 Angara
1957 Angara er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 1. april 1970 av Lyudmila Ivanovna Chernykh ifrå Krim-observatoriumet i Nauchnij.
Hothem Cliffs
Hothem Cliffs er ei rekkje bratte klipper ved nordsida av enden av Canadabreen i Asgard Range i Victoria Land i Antarktis. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names i 1997 etter Larry D. Hothem, ein amerikansk geodesist som overvintra med Australian National Antarctic Research Expeditions ved Mawson-stasjonen i 1969, og med US Geological Survey frå 1991.
Lene Marlin
Liv og virke
I januar i 2013 hadde sesong 2 av TV-programmet Hver gang vi møtes premiere, og Lene Marlin deltok saman med Kurt Nilsen, Ole Paus, Marion Ravn, Magnus Grønneberg, Morten Abel og Anita Skorgan. Ho gav òg ut ein nyinnspelt versjon av monsterhiten Unforgivable Sinner, etter ei avstemming på facebooksida si.
I oktober 2014 vart Lene Marlin tildelt Åpenhetsprisen av Mental helse for openheita si om at ho hadde freista å ta livet sitt. I november 2014 vart ho nominert til Årets namn av Dagbladet av same grunn. I mars 2015 fekk ho Fredrikkeprisen, som er heidersprisen til Norske Kvinners Sanitetsforening, for openheita si rundt psykisk helse.
Lene Marlin flytta til London sommaren 2008 etter å ha budd ei tid i Oslo. Ho stadfesta i eit intervju med Dagbladet i august 2008 at ho og Kåre Conradi var sambuarar. I 2020 fekk paret ei dotter.
Alligator Peak
Alligator Peak er eit markant kjegleforma fjell ved toppen av Alligator Ridge i Boomerang Range i Antarktis. Det vart kalla opp etter nærleiken til Alligator Ridge av gruppa frå New Zealand i 1957–58 under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, 1956–58.
Nøtterøy kyrkje
Nøtterøy kyrkje ligg på Nøtterøy i Færder kommune, Vestfold og Telemark. Ho er soknekyrkje i Nøtterøy sokn. Vestskipet og tårnfoten utgjer det opphavlege kyrkjebygget. Kyrkja blei opphavleg bygd omkring 1100 i gråstein i romansk stil. Ho er utvida mot aust som korskole i to tilbyggingsetappar som gjekk føre seg i 1839 og 1883. Kyrkja har om lag 500 sitteplassar og to galleri.
Kyrkja utgjer midtpunktet i eit vakkert kyrkje- og gravlundsanlegg. Like ved ligg det eit lite parkanlegg med eit krigsminnesmerke, utført av bilethoggaren Carl E. Paulsen, oppført til ære for norske krigsveteranar. Eit relieff ved minnetavla i våpenhuset i kyrkja, over falne frå andre verdskrigen, er laga av same kunstnaren.
Austislandstraumen
Austislandstraumen er ein havstraum som går søraustover utanfor Island og vidare mot Færøyane. Straumen har opphav frå området sørvest for Jan Mayen. Straumen fører vatn som er ei blanding av vatn frå Austgrønlandstraumen og atlantisk vatn. Vatnet har relativt låg temperatur og saltinnhald. Somme år fører straumen drivis til nord- og austkysten av Island.
Nøtterøy kyrkje
Det finst steinrelieff på enkeltsteinar i kyrkjemuren. Desse kjem kanskje frå den opphavlege kyrkja og kan i så fall daterast til siste halvdel av 1100-talet.
Kyrkjeskipet er ein modell av ein korvett. Det var ei gåve frå Johannes Pedersen Bruu og blei hengt opp i 1817.
Midt i kyrkja heng det ei stor prismelysekrone, som blei skjenka som gåve av Nøtterøys mange skipsreiarar i 1868.
Altertavla blei måla av Jakob Lindegaard rundt 1770. Biletet viser Jesus på krossen, omkransa av jomfru Maria og Maria Magdalena knelande ved krossfoten og Johannes som står til høgre for krossen. På vengjene til altertavla kan ein sjå to figurar. Den eine symboliserer vona (ankeret) og den andre trua (krossen). I toppstykket er det hebraiske gudsnamnet Jahwe måla i gull.
Jerusalemstein
Jerusalemstein (arabisk حجر القدس ; hebraisk אבן ירושלמית) er ein type bleik kalkstein, dolomitt og dolomittisk kalkstein, som er vanleg i Jerusalem-området. Han har vore brukt til byggjestein sidan antikken. Ein av desse kalksteinane, meleke, er brukt i mange av dei mest kjende byggverka i regionen, som Vestmuren.
Jerusalemstein vert framleis nytta som byggstein og i jødiske seremoniartiklar som menoraer og sedertallerkenar. I 2000 var det 650 steinbrotselskap drivne av palestinarar på Vestbreidda.
Øvre Vang kyrkje
Øvre Vang kyrkje er ei krosskyrkje i Vangsåsen i Hamar kommune, Innlandet. Ved vigslinga i 1907 vart ho kalle Vangsåsen kapell. Det utvendige panelet er frå 1948, og det er òg gjort om noe på interiør og inventar.
Kyrkjegarden vart vigsla i 1921. Bak kyrkja står eit bårehus frå 1974.
Alpehumle
Alpehumle eller stor fjellhumle (Bombus alpinus) er ei humle som lever opp til mellomalpin sone i fjellet. Ho har svart pels på mellomkroppen og oransje pels på heile bakkroppen utanom på det fyrste leddet.
Alpehumle er ei av dei største humlene i fjellet og kan ofte finnast på blømande vier om våren. Arten kan finnast ned i bjørkebeltet; men er lite vanleg i låglandet, der han stundom kan finnast langs kysten, særskilt i Nord-Noreg og om våren.
Mathias Askevold
Mathias Askevold var ein «bladmann og litterat» frå Askvoll kommune i Sunnfjord.
Alpehumle
Alpehumle kan forvekslast med polarhumle, ein mindre art. Arbeidarar av alpehumle kan forvekslast med dronningar av sørleg form av lapphumle og dronningar av berghumle.
Alpehumle finst i Fennoskandia, på Kolahalvøya og i Alpane. I Noreg er ho vanleg i fjellet frå nord i Rogaland til Finnmark.
Mathias Askevold
Askevold gav ut fleire dikt i aviser og tidsskrift. Dikta er blitt skildra som «vakre».
Cornelius Middelthon
Cornelius Middelthon var ein norsk kjøpmann og Høgre-politikar frå Stavanger. Han var stortingsrepresentant 1919-24 og arbeidsminister i tre regjeringar i 1920-åra.
Liv og gjerning
Middelthon var son til ein kjøpmann i Stavanger. Han var frå 1886 tilsett i familieverksemda i Stavanger, og tok over eigarskapen i 1890. Forretninga omfatta dampskipsekspedisjon, utreiing av skip samt handel med korn og sild. Middelthon utvida aktiviteten til også å omfatte kolhandel og sal av maskinar til hermetikkindustrien.
Middelthon var formann i Stavanger (Rogaland) Skogselskap 1911–34, formann i Stavanger Handelsforening 1903–09 og styremedlem i Den Norske Handelsstands Fællesforening 1906–09. Han var elles formann i Stavangers Kunstforening i 10 år og hadde styreverv i ei fleire industritiltak.
Frå 1916 til -22 var Middelthon medlem i sentralstyret i Høgre. Perioden 1919-21 representerte han partiet og einmannskrinsen Holmen i Stavanger på Stortinget, i den neste treårsperioden var han vald frå kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland. På Stortinget var han med i Vegkomitéen, formann i komiteen 1922–23.
Middelthon var 1920-21 arbeidsminister i Otto B. Halvorsen si første regjering, i 1923 i Otto B. Halvorsen si andre regjering i 1923 og i 1923-24 i Berge-regjeringa 1923–24. Abraham Berge og alle statsrådane i regjeringa han leidde, vart i 1926 stilt for riksrett. Alle vart frifunne i 1927.
Fredrik Sandberg
Fredrik August Zahn Sandberg var ein norsk jurist og embetsmann, fødd i Fredrikstad. Han var stortingsrepresentant frå Moss og Drøbak i tida 1874-79. Christen Sandberg var far hans.
Fredrik Sandberg vart student i 1844 og cand.jur. i 1853. Han var fullmektig hos byfuten i Moss frå 1854, overrettsakførar frå 1857. I 1875 fekk han stillinga som politimeister i Moss, frå 1881 til han døydde i 1901 var byfut same staden.
Sandberg var i mange år medlem av bystyret i Moss, eit par gongar som ordførar. Tingbolkane 1874-76 og 1877-79 var han valkrinsen Moss og Drøbak sin representant på Stortinget. 1874-sesjonen var han medlem i Justiskomite nr 2, sidan i Justiskomiteen.
Deep Cuts
Deep Cuts er det 18. studioalbumet til den amerikanske musikaren Tony Joe White, gjeve ut 10. juni 2008 på Swamp Records i USA og Munich Records i Europa.
White nyttar moderne rytmar og loops, skapt av sonen Jody White. Fleire av songane på albumet er nyinnspelingar av songar frå dei første albuma til White.
Nøtterøy golfbane
Nøtterøy golfbane er ein golfbane i på Nøtterøy i Færder kommune i Vestfold og Telemark. Den ligg i Hellaskogen, like ved kommunens administrasjonssentrum Borgheim. Bygginga av banen starta i 2001, og den opna i 2003. Samstundes med opninga blei òg Nøtterøy golfklubb stifta.
Banen har 18 hòl og har par på 72. Den er om lag 6500 meter lang, og har fem teestader. Det er òg ein korthòlsbane med seks hòl, samt ein drivingrange. Banen er teikna av Jeremy Turner, medan arkitekten til klubbhuset er John H. Støre.
Kulturminne
På Nøtterøy golfbane er det registrert ti kulturminne frå jernalderen. Av desse er det sju busettings-/aktivitetsområde, eitt veganlegg, eitt gravfelt og éi ryddingsrøys. Alle kulturminnene bortsett frå to av busettingsaktivitetsområdene er freda.
Byar i Bulgaria
Liste over 257 busetnader i Bulgaria med bystatus, ordna etter folketalet ved folketeljinga i 2011:
Storbyområde
Det er definert eit storbyområde for 17 av byane i Bulgaria:
Lebesby Oppvekstsenter
Lebesby Oppvekstsenter - Avdeling skole er ein norsk offentleg grunnskule som ligg i Lebesby Bygdetun i Lebesby kommune i Troms og Finnmark fylke. Han har 34 elevar i fire skoleklassar, desse er fordelt på klassetrinn frå fyrste til tiande. Skulen dekkjer heile barne- og ungdomstrinnet.
Leiar for skulen er rektor Johnny Myhre.
Heckmann Island
Heckmann Island er den største øya i austlege delen av Thorfinnøyane, som ligg 7 nautiske mil nord for Byrd Head i Mac. Robertson Land i Antarktis. Ho vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37 og kartlagd på ny av Australian National Antarctic Research Expeditions. Ho vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter B. Heckmann, overstyrmann på «Nella Dan» i 1965.
Sommarstadberga
Sommarstadberga er eit nes like nord for Rønningen langs den austlege kysten av Nøtterøy i Færder kommune.
På Sommarstadberga er det ei gravrøys frå bronsealderen/jernalderen som har status som freda kulturminne.
Autokton
Aukokton (av auto- og gresk for ‘stad, land’) tyder ‘staddanna’ og vert nytta innan ulike fagfelt.
I antropologi er omgrepet nytta om ein folkesetnad som så lenge ein har opplysningar tilbake i tid har levd i landet sitt.
I limnologi vert omgrepet nytta om organisk materiale som er danna i innsjøen sjølv, og om sediment (både organiske og uorganiske) som består av materiale danna i innsjøen.
I geologi er autokton det motsette av allokton.
Drikken arak
Arak kan visa til fleire ulike typar asiatisk brennevin. I Midtausten er nemninga knytt til produkt smaksett med anis, i Sør- og Søraust-Asia kan arak vera laga av gjæra palmesaft eller sukkermelasse og ris. Ordet «arak» kjem opphavleg frå arabisk og tyder bokstaveleg 'saft' eller 'sveitte', men viste tidlegare helst til ʿaraq at-tamr, [gjæra] daddelsaft'.
Arak med anissmak laga av druedestillat er særleg utbreidd i Libanon og kringliggjande land. Han minner mykje om gresk ouzo og tyrkisk raki. Drikken er klar på farge, men blir kvit når ein blandar han med vatn.
I Sudan er det lokale, klare brennevinet laga av daddelsaft eller sorghum kjend som araqi eller aragi. Ein tilsvarande drikk er også kjend frå Saudi-Arabia.
I Indonesia lager ein romliknande arak av sukkermelasse og kaker av tørka ris. Denne drikken kan vera brun eller klar på farge.
I Mongolia er arak laga av gjæra hestemjølk. Namnet har minst vore brukt sidan 1300-talet.
Bruk
Arak kan drikkast åleine eller saman med måltid.
Drikken har vore nytta i Norden til punsj og til matlaging. Han er framleis i utstrekt bruk i Sverige, der han i tillegg til i punsj kan brukast til bakverk, sjokolade og is.
Produksjon og lovgjeving
Arak kan lagast på ulike måtar, både i småskala (liknande heimebrent) eller industrielt. I Libanon er alkoholvolumet for drikken fastsett til 53 %, og betre produkt går gjennom tre destillasjonar. Andre stader er arakproduksjon uregulert eller utført ulovleg. Feilprodusert arak kan innehalda det døydelege stoffet metanol.
I muslimske land med streng sjarialovgjeving kan produksjon og bruk av arak vera ulovleg, som i Sudan sidan 1983. Drikken er også blitt forboden i dei indiske delstatane Kerala (i 1996) og Karnataka (i 2007).
DS «Iris» (1901)
DS «Ingerid» (kallesignal MDHL/LFHA) var eit dampskip bygt i 1901 som passasjer- og lasteskip for nederlandske Stoomvaart Mij Noorwegen ved Gourlay Brothers & Co, i Dundee.
I april 1907 vart det kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og omdøypt DS «Iris».
Historie
I februar 1907 avgjorde Det Bergenske Dampskibsselskab å kjøpe ei nederlandsk linje, Stoomvaart Mij Noorwegen, som sidan 1857 hadde drive linjefart mellom Rotterdam og Vestlandet. Med selskapet fekk BDS tre kombinerte passasjer- og lasteskip, som vart ein del av flåten til BDS. Dei tre fartøya fekk namna, og DS «Iris». Sistnemnde var det nyaste og største av desse og var eit velutrusta passasjerskip. Skipet vart kjøpt for 411 859 kroner.
Kort tid etter BDS tok over skipet havarerte det og grunnstøytte på Jæren og vart så ombygd. I 1908 fekk skipet ny donkeykjele og i 1912 vart det sett inn nye hovudkjelar og ein Telefunken-Marconi-radio ved Bergen Mekaniske Verksted.
Då første verdskrigen braut ut, var «Iris» blant fartøya som vart nytta til å frakte heim att franske og britiske turistar.
28. februar 1929 fekk ein lastearbeidar ombord i «Iris» ankelen broten. Ei sildetønne kom rullande mot beina til mannen, som ikkje såg tønna i tide.
I 1929 fekk skipet straumlinjeror og i 1938 vart spise- og røykjesalongen ombygd. Året etter vart det sett inn ny radio og ekkolodd.
I april 1940, då andre verdskrigen braut ut, vart «Iris» disponert til Nortraship. Før krigen var over, 4. oktober 1944, grunnstøytte skipet og vart vrak ved innseglinga til Cape Harrison i Labradorkysten i Canada ved ankomst frå Hebron. Om ettermiddagen var skipet på veg inn til Cape Harrison med forsyningar og personell for den amerikanske vêrstasjonen der og det var dårleg vêr då skipet grunnstøytte. Ho hadde vore innom fleire hamner på nordaustkysten av Canada for den amerikanske hæren. Reisa hadde starta byrja i St. John's den 16. august og ho for ut frå Hebron mot Cape Harrison den 3. oktober. Skipet sprang lekk under grunnstøytinga og maskinrommet vart fylt med vatn. Innan kl. 22 var vatnet kome ein meter over hovuddekket. Alle lugarane var òg under vatn, men sidan fartøyet ikkje sokk djupare ned i vatnet, valde ein å halde seg ombord til morgonen etter då USCG «Laurel» kom fram, og ein gjekk frå «Iris». Mannskapet på 36 og dei 47 passasjerane vart alle berga, men skipet vart vrak.
Det vart gjort høyringa i New York den 16. oktober 1944.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 213 bruttoregistertonn og 670 nettoregistertonn og lasteevna var 1 020 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 1 307 m³ om sommaren og 1 439 m³ om vinteren. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Gourlaay Bros. Oppgjeven yting var 1 110 iHk (indikerte hestekrefter) og 251 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 12-13 knop.
Kvitflankemaursmett
Kvitflankemaursmett (Myrmotherula axillaris) er ein liten fugl i maurfuglfamilien.
Dette er fuglar med utbreiing i tropisk Sentral-Amerika og Sør-Amerika frå El Salvador og Honduras i nord sørover til Amazonas-områda av Bolivia og sørlege Brasil, og dessutan på Trinidad og Tobago. Kvitflankemaurfugl finst samanhengjande i heile austlege Orinoco i Venezuela og i heile Amazonasbassenget sør til områda drenert av dei tilstøytande elvene Tocantins og Araguaia i Brasil. Det finst åtskilte grupper på søraustkysten av Brasil, nord gjennom Guyana-regionen i den nordaustlege delen av Sør-Amerika til Stillehavet og i kystnære regionar av Ecuador, Colombia og Venezuela. Det nordlege Andes skil gruppene av populasjonar i nordvest frå Amazonas-populasjonen.
Skildring
Dette er ein vanleg og tillitsfull fugl i primær og gjenreist skog, vi finn dei i par og i små grupper. Dei deltar òg i fleirartsflokkar, men ikkje så ofte som andre Myrmotherula-maursmettar. Hoa legg to kvite egg med purpurfarga flekker, som blir ruga av begge kjønn i 16 dagar til klekking, i eit lite, koppforma reir av plantefiber og daude blad. Reiret ligg lågt i eit tre eller ein busk.
Kvitflankemaursmett beitar på små insekt og andre leddyr tatt frå kvister og vegetasjon i nedre greiner av trea.
Kvitflankemaursmett er vanlegvis 10 til 11 cm lang, og veg ca. 8 gram. Den vaksne hannen har mørk grå overside, svart underside, og svarte venger med band av kvite flekker. Flankane og undersidene av venger er kvite. Hofuglar og ikkje-kjønnsmodne hannar har brun overside, gulaktig til gulbrun underside og svakt flekka, raudbrune venger. Flankane og undersidene av venger er kvite, omtrent som hos hannen.
Hannar av den særeigne vestlege underarten M a. melaena har svart overside og underside, og hoa er mørkare enn nominatforma M a. axillaris.
Han har ein 'kvip' fløytelyd etterfølgt av ein trillande trrrrrr. M a. melaena har eit to-tona rop, og eit plystra avtakande pee pee pee-pee-pee-pee-pee-puu-puu rop. Gjeve skilnadene i fjørdrakt og vokalisering, kan dei to formene moglegvis vere ulike artar.
Oversyn underartar etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010
Flaming Pie
Flaming Pie er det tiande studioalbumet til Paul McCartney, gjeve ut i 1997. Det var det første studioalbumet hans på over fire år, og vart stort sett spelt inn etter McCartney hadde arbeidd med det populære Beatles Anthology-prosjektet. Albumet vart spelt inn fleire stader i ein periode på to år, og to songar var frå heilt attende til 1992. Fleire vener og familie av McCartney, mellom anna sonen hans, James McCartney, spelte på plata. I notata i omslaget til Flaming Pie sa McCartney: «[The Beatles Anthology] minna meg om The Beatles-standarden og standarden som me nådde med songane. Så på ein måte var det eit oppfriskingskurs som sette ramma for dette albumet.»
Flaming Pie nådde andreplassen i både Storbritannia og USA og selde til gullplate. Albumet fekk god kritikk og nådde òg Topp 20 i mange andre land. Ti år etter albumet kom ut, hadde det selt over 1,5 millionar eksemplar.