cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den vesle ungarske sletta
Den vesle ungarske sletta eller Vesle Alföld (ungarsk: Kisalföld, slovakisk: Malá dunajská kotlina, tyrks: Kleine Ungarische Tiefebene) er ei slette på om lag 8 000 km² nordvest i Ungarn, sørvest i Slovakia (Podunajská nížina – Det donauske låglandet) og aust i Austerrike. Ho er ein del av Den pannoniske sletta som dekker det meste av Ungarn.
Geografi
Sletta grensar til Karpatane i nord, Bakony-Vértes-åsane (ved Balatonsjøen) i sør, og Wien-bekkenet og Alpane i vest. I Ungarn inkluderer ho det meste av fylka Győr-Moson-Sopron og Vas, og dei vestlege delane av Komárom-Esztergom og Veszprém.
Naboområda Kemeneshát, Sopron-Vas-sletta og Steirisches Hügelland vert stundom rekna som ein del av Vesle Alföld, men ungarske og austerrikske geografar nyttar uttrykket i ei smalare tyding.
Historie
Sletta har vore eit viktig jordbruksområde sidan steinalderen. Den sørlege delen av ho høyrte til den romerske provinsen Pannonia mellom 1. hundreåret og 400-talet, og vart seinare busett av tyskarar og slavarar, og sidan om lag 900 av ungararar. Frå om lag år 1000 høyrte området til Kongedømet Ungarn. Etter den første verdskrigen vart Vesle Alföld delt mellom Ungarn, Tsjekkoslovakia og Austerrike. I 1990-åra bygde Slovakia store demningar og vasskraftverk ved Gabčíkovo.
Flemming
Flemming og Fleming er eit namn som opphavleg viste til nokon frå Flandern, ein flamlending (jf. flamsk). Namnet er kjend frå Storbritannia, Tyskland og Danmark. Den norrøne forma av namnet var Flæmingr. Flemming har norsk namnedag den 16. oktober.
Tore Hamsun
Tore Hamsun var ein norsk kunstmålar og forfattar, oppvaksen fyrst i Hamarøy, seinare Grimstad. Han var son av forfattaren Knut Hamsun og skodespelaren Marie Hamsun.
Han var utdanna ved Statens kunstakademi. Fleire av bøkene hans blei omsett til tysk. Hamsun omkom i ei trafikkulykke på Austlandet.
Bibliografi
(alle på Gyldendal Norsk Forlag)
Vitskap i 1821
Vitskapsåret 1821 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1821.
Spirefossen
Spirefossen er den 11. høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall. Han ligg i Gloppen kommune i Vestland og stupar ned frå Myklebustbreen mot Sanddalsvatnet ved Kappstad. Like i nærleiken ligg den høgare Strupenfossen.
Paddy Moloney
Paddy Moloney (gælisk Pádraig Ó Maoldomhnaigh, ) var ein irsk musikar, komponist og produsent, som var med å skipe og var leiar i den irske gruppa The Chieftains. Han spelte på alle albuma deira.
Paddy Moloney var fødd i Donnycarney i Dublin i Irland. Då han var seks kjøpte mor hans ei tinnfløyte til han, ogdå han var åtte byrja han å spela uilleann pipes, irsk sekkepipe. Han lærte etterkvart òg å spela bodhrán og knappetrekkspel.
Seint i 1950-åra møtte han Seán Ó Riada og vart med i gruppa hans, Ceoltóirí Chualann, tidleg i 1960-åra.
I lag med Sean Potts og Michael Tubridy skipa Paddy Moloney det tradisjonelle irske bandet The Chieftains i Dublin i november 1962. Som bandleiar var han den fremste komponisten og arrangøren deira, og skreiv musikk for filmar som Treasure Island, The Grey Fox, Braveheart, Gangs of New York og Stanley Kubrick-filmen Barry Lyndon.
Moloney arbeidde òg som studiomusikar for Mike Oldfield, The Muppets, Mick Jagger, Paul McCartney, Sting, Don Henley og Stevie Wonder.
Yahşihan
Yahşihan er ein by og eit distrikt i provinsen Kırıkkale i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010), medan distriktet har kring 14 000.
Metan
Metan (CH4) er eit organisk molekyl som består av eit karbonatom og fire hydrogenatom, og er dermed det enklaste alkanet. Metan opptrer i gassform under normale tilhøve og blir rekna for å vere ein drivhusgass.
Eigenskapar
Metangass er ein fargelaus, luktfri og brannfarleg gass som er lettare enn luft. Blanding av metan og luft kan vera eksplosiv og har gjennom historia forårsaka mange alvorlege gruveulukker.
I motsetnad til dei andre enkle alkana (etan, propan og butan) kan ein ikkje omdanne metan til væske under høgt trykk. Metan blir difor kalla ein tørrgass.
Metan er meir effektiv som drivhusgass enn karbondioksid.
Metanmolekylet har tetraedrisk struktur.
Bruk av metan
Metan blir brukt som varmekjelde i bustader og til forbrenning i industrien, mellom anna ved energiproduksjon i gasskraftverk. I Noreg er bruken av gass til oppvarming og matlaging i private bustader førebels ikkje så vanleg, men aukar stadig.
Metan er hovudelement i produksjon av metanol.
Som ein hovudkomponent i naturgass er metan nyttig som drivstoff. Forbrenning av eit metanmolekyl med oksygen til stades, gir eitt karbondioksidmolekyl (CO2) og to vassmolekyl (H2O):
Ploaghe
Ploaghe (sardisk Piàghe) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 4 538 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 96.27 km² og ligg i ei høgd på 427 meter over havet.
Metan
Førekomst og danning av metan
Metan er eit av hovudelementa i jordatmosfæren og spelar ei rolle under danninga av nattskyer. Metan er òg eit hovudelement i atmosfæren rundt andre planetar, til dømes rundt Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun. Til tross for det låge kokepunktet på 162 minusgrader, finn ein likevel metan i fast form som is på enkelte månar og planetar i solsystemet.
Metan blir danna i naturen ved at organisk materiale (plante- og dyrerestar) rotnar. Ein får òg danna metan ved nedbryting av søppel og husdyrgjødsel, noko som har ført til eksplosjonsulukker og brannar på gardsbruk og søppelplassar. Som ein kuriositet kan nemnast at ei ku i snitt produserer 500 liter metangass i løpet av ein dag.
10. september
10. september er den 253. dagen i den gregorianske kalenderen (254. under skotår). Det er 112 dagar att av året.
Gaupe
Gaupe (Lynx lynx eller Felis lynx) er eit kattedyr som er utbreidd både i Europa og Asia. Gaupa høyrer til kattefamilien og er mellom dei rovdyra som står øvst i matkjeda. Det finst ni kjende underartar, men ikkje alle vert internasjonalt anerkjende. Gaupa er det einaste viltlevande kattedyret i Skandinavia.
Skildring
Gaupa vert gjerne 80-130 cm lang, målt frå nasetipp til halerot, med tillegg av ein ca. 11-25 cm lang hale. Mankehøgda hos vaksne dyr varierer frå 50-70 cm og vekta ligg normalt på ca. 13-35 kg hos vaksne individ. I Noreg, Sverige og Finland vert gjerne hanngaupa ca. 18-26 kg, mens hogaupa vert ca. 13-18 kg (Gaupe og rådyrprosjektet i Noreg). Gaupa har eit ganske rundt hovud, spisse små øyre, og ein etter måten kvadratisk kropp til katt å vere, der bakkroppen er steil. Pelsen varierer frå gul til gråbrun med mørke flekker eller striper. Flekkene varierer frå område til område. Halen er kort og har svart haletipp. Gaupe har eit utprega skjegg. Dei har lange bein og mykje hår rundt potane, noko som er eit resultat av tilpassing til eit kaldt klima.
Gaupa har godt syn og god høyrsel. I vill tilstand lever ho gjerne til den vert 10-12 år gammal, sjølv om det finst gauper som har vorte heile 24 år gamle.
Utbreiing
Det opphavlege utbreiingsområdet strekte seg frå Pyreneane i sør over eit breitt belte til Aust-Sibir i nordaust, i tillegg til det nordvestlege Europa. På 1960-talet vart gaupa utrydda i store delar av Vest-Europa. I Noreg vart ho nesten utrydda dei første tiåra på 1900-talet, men bestanden tok seg opp att utover på 1950-talet og 1960-talet. I dag har gaupa på nytt byrja å erobre skog- og fjelltraktene på kontinentet, godt hjelpt av mennesket. I 2002 kom dei første kulla til verda i Tyskland.
Gaupe i Noreg
Gaupe finst i dag i faste bestandar over heile fastlands-Noreg, med unnatak av vestlandsfylka der førekomsten er meir sporadisk. Frå 1996 til 2004 vart gaupebestanden på landsbasis redusert med ca. 40 %, frå ein minimum totalbestand på 370-410 gauper i 1996 til ca. 250 gauper før jakta i 2004. Før jakta i 2004 var det registrert minimum 42-44 familiegrupper av gaupe i Noreg. Mot slutten av 1970-talet inntok gaupa òg område der ho tidlegare ikkje hadde vore, og etablering av reproduserande gaupe i Finnmark skjedde truleg så seint som i 1980 (Direktoratet for naturforvaltning, 2005). Etter at jaktkvoten minska, har bestanden av gaupe teke seg noko opp og vert no forventa (ved inngangen til 2005) å vere på noko over 300 dyr. Den totale bestanden av gaupe i Noreg, Sverige og Finland er truleg på over 3.000 dyr.
Levesett
Gaupa er ein einsam smygjeger som trivst best åleine, eit typisk skogsdyr, som berre unnataksvis beveger seg i ope lende eller i nærleiken av menneske. Ho jagar for det meste i skumringa og om natta. Små og mellomstore klauvdyr er typiske byttedyr, spesielt rådyr. Gaupa forsyner seg òg av sau i utmark, der slike dyr er tilgjengeleg.
Reproduksjon
Hoer og hannar treffer kvarandre berre under paringstida, som gjerne finn stad i perioden februar-april. Etter omtrent 10 veker kjem ungane til verda, i ei hole. Kulla består vanlegvis av 2-3 ungar. Dei lever av morsmjølk fram til desember (Noreg), men et gjerne fast føde frå dei er eit par månader gamle. Ungane treng lang tid saman med mora for å lære smygjakt. Først når dei er 8-9 månader gamle meistrar ungane teknikken. Hogaupa og ungane er saman nesten heilt til neste kull kjem.
Anna
I 2015 fekk gaupa endra vernestatusen frå Sårbar, VU (Vulnerable) til Sterkt truga, EN (Endangered) på den norske raudlista.
Gunnebo slott
Gunnebo slott ligg nordaust i Mölndals kommun (Stensjöns församling), mellom Mölndal og Pixbo.
Det ligg nær Rådasjön og Stensjön. Historia til Gunnebo kan fyljast attende til slutten av av 1300-talet, då namnet fyrste gongen vert brukt om ein storgard med tilhøyrande kvern. Det nåverande Gunnebo slott vart bygd av den rike kjøpmannen John Hall d.e., som i 1778 kjøpte Gunnebo for å byggje seg eit sommarhus som stod i stil med at han var ein av dei rikaste mennene i Sverige. Han vart kalla 'Rike Hall' i samtida. Slottsanlegget inneheld ein hovudbygning i tre og eit parkanlegg. Parken er ein av dei best bevarte i Sverige frå si tid. Arkitekt var Carl Wilhelm Carlberg og mange av originalteikningane hans av Gunnebo er i dag i samlingane til Röhsska museet i Göteborg. Parken er open for alle og det vert arrangert guida omvisingar inni slottet.
Marie Hamsun
Marie Hamsun, fødd Andersen, var ein norsk skodespelar og forfattar frå Elverum. Ho gav ut to diktsamlingar og fleire barnebøker, mellom anna Bygdebarn-serien i fem bind (1924–57). Frå livet med ektemannen Knut Hamsun skreiv ho to memoarar: Regnbuen (1953) og Under gullregnen (1959). Marie og Knut Hamsun hadde barna Tore, Arild, Cecilia og Ellinor.
Belgorod oblast
Belgorod oblast (russisk Белгородская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Belgorod, arealet er 27 100 km² og innbyggjartalet er 1 533 000 (2010). Provinsen grensar til Ukraina i sør.
Demografi
Dei største byane er Belgorod (356 400 ibuarar) og Staryj Oskol (221 100).
Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Toussaint L’Ouverture
I 1793 allierte L’Ouverture seg med Spania, som hadde den austlege delen av øya Hispaniola, altså det som i dag er Den dominikanske republikken. Spania var då i krig med Frankrike, i ein del av dei franske revolusjonskrigane. Seinare same år invaderte også Storbritannia Saint-Domingue og okkuperte kystane.
Geil
Geil (frå norrønt geil), gote eller gutu er ein veg eller ei fegate med stengsler på begge sider brukt til å føra husdyr gjennom. Ein geil kunne til dømes gå frå tunet på ein gard til utmarka og brukat til å jaga dyra til og frå beitet. Mange norske stadnamn har geil i seg og vitnar om kor geilene har gått, til dømes namnet Geilo, som er dativ fleirtal av geil.
Toussaint L’Ouverture
4. februar 1794 ratifiserte det jakobinardominerte nasjonalkonventet eit tilbod om frigjeving for alle slavar som var lojale mot revolusjonen. Tilbodet hadde kome frå utsendingen Léger-Félicité Sonthonax 29. august 1793. Dette leidde til at L’Ouverture tok styrkane sine med til den franske revolusjonære arméen, der han vart brigadegeneral. Han sigra over Storbritannia og Spania i fleire slag, og vart i praksis leiar for Saint-Domingue. Han erklærte seg likevel lojal mot Den fyrste franske republikken. I 1801, då han også hadde erobra den spanske delen av Hispaniola, lét han det gå ut ei grunnlov for eit sjølvstendig Haiti.
Då Napoléon Bonaparte vart leiar for Frankrike, prøvde han å få i gang att slaveriet i Saint-Domingue. I mai 1802 kapitulerte L’Ouverture til styrkane til Napoléon (leidde av Charles Leclerc, svogeren til Napoléon) på det vilkåret at han framleis var ein fri mann, og at troppane hans skulle innlemmast i den franske arméen. Leclerc braut likevel løftet sitt og tok L’Ouverture til fange ein månad seinare. L’Ouverture vart ført til Frankrike, der han døydde av kulde, svolt og mishandling på festninga Fort de Joux i Jurafjella i 1803. Men det at L’Ouverture var død, var ikkje slutten på frigjeringskampen. Det var ikkje før 1. januar 1804, då Jean-Jacques Dessalines erklærte den nye staten Haiti sjølvstendig, at landet verkeleg var fritt.
Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane
Dette er eit oversyn over kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane, det vil seie gudshus i Sogn og Fjordane fylke som er vigsla for gudstenestebruk i Den norske kyrkja. Det er 79 kyrkjesokn i Sogn og Fjordane fylke. I kvart av sokna er det ei eller fleire kyrkjer, og i tillegg kan det vere kapell. Kyrkjer i Den norske kyrkja vert eigde av sokna. Kapella og bedehuskapella som er lista er vigsla for gudstenestebruk i Den norske kyrkja og dei kan vere eigde av sokna, men dei kan også vere eigde av andre, som lokale lag eller organisasjonar som Normisjon.
Sogn og Fjordane høyrer til Bjørgvin bispedøme. Bjørgvin er eit av dei eldste bispedøma i landet og frå starten låg bispesetet for Vestlandet på den vesle øya Selja på sørsida av Stadtlandet, heilt nord i Sogn og Fjordane. I fylgje soga gav Olav Tryggvason ordre om at det skulle byggjast ei kyrkje på Selja etter at han fann bein med søt ange i hola på Selja.
Den eldste bevarde kyrkja i fylket er Urnes stavkyrkje som vart bygd kring 1130. Ho er det eldste trebygget i landet og ho står på UNESCO si verdsarvliste. Berre kring ti år eldre er Hopperstad stavkyrkje og Kaupanger stavkyrkje. Dei to eldste steinkyrkjene, Kinn kyrkje og Vereide kyrkje, er truleg frå kring 1160. I heilt andre enden av tidsskalaen finn ein Vassenden kapell frå 2002 og Sandane kyrkje frå 1997. Dei fleste av kyrkjene i fylket er frå 1800- og 1900-talet. Særleg i siste halvdelen av 1800-talet vart det bygd mange kyrkjer, og det vart samstundes rive mange eldre kyrkjer som ikkje lenger var tenlege, anten fordi dei var vortne for små eller fordi dei var i for dårleg stand, eller begge delar.
I oversikta er også teke med seks museumskyrkjer som tidlegar har vore eigde av sokna, men som no som no er eigde av Fortidsminneforeninga eller Miljøverndepartementet. Det gjeld Borgund stavkyrkje, Gaupne gamle kyrkje, Hestad kapell, Hopperstad stavkyrkje, Hove kyrkje og Urnes stavkyrkje. I dei vert det halde gudsteneste berre ved særskilde høve. Også Olden gamle kyrkje og Gimmestad gamle kyrkje fungerer meir som kulturminne enn som vanlege soknekyrkjer, men dei er eigde av sokna. Det er også mellomalderkyrkjene Kvamsøy kyrkje og Kinn kyrkje der det berre vert halde nokre få vanlege gudstenester i året, fordi det meste av gudstenestene no i staden vert haldne i kvar seg Sæle kyrkje og Florø kyrkje.
Arkitektur
Dei langt fleste av kyrkjene i fylket er langkyrkjer. Det gjeld alle mellomalderkyrkjene, både steinkyrkjene og stavkyrkjene, og dei fleste av kyrkjene som vart bygd på 1800-talet og fyrste halvdelen av 1900-talet. Det er to krosskyrkjer i fylket, Olden gamle kyrkje frå 1759, og Eikefjord kyrkje som vart bygd som langkyrkje i 1812, men utvida med krossarmar i 1874. I tillegg har Gimmestad gamle kyrkje stutte korsarmar, eit vanleg drag på dei lafta 1600-talskyrkjene. Fylket har også fire åttekantkyrkjer; Lavik kyrkje frå 1865, Tjugum kyrkje frå 1863, Innvik kyrkje frå 1822 og Loen kyrkje frå 1838. Dei fleste av kyrkjene som er bygd dei siste femti åra er arbeidskyrkjer og har meir varierte og gjerne fleksible løysingar for kyrkjerommet.
Kyrkjer og kapell i Sogn og Fjordane fylke
Lista er i utgangspunktet sortert alfabetisk etter namnet på kyrkja, men kan sorterast om etter kriteria stad, kommune, sokn, prestegjeld, prosti og innvigd ved å klikke på symbolet ved sidan kolonnenamnet øvst i tabellen. For dei fyrste kriteria vert lista då omsortert alfabetisk etter kvar seg stadnamn, kommunenamn, soknenamn, prestegjeldsnamn og prostinamn, medan omsortering frå kolonnen innvigd vil gje ei kronologisk sortering av lista etter årstalet kyrkjene vart innvigde.
Jakob Kjersem
Jakob Kjersem var ein norsk langdistanseløpar frå Tresfjord som sprang for Hjelvik IL.
Han tok i alt 7 norske meisterskap i høvesvis terrengløp, landevegsløp og skogsløp. Han deltok i OL i London i 1948 og OL i Helsingfors i 1952, og fekk totalt 37 landskampar for Noreg i friidrett. Jakob Kjersem skipa Den norske maratonklubb (no KONDIS). Som yrkesaktiv livnærte han seg mellom anna som journalist, bonde og tømmerhoggar.
Decca Records
Decca Records er eit britisk plateselskap som vart skipa i 1929 av Edward Lewis. Den amerikanske delen av selskapet vart skipa seint i 1934, men etter kvart vart sambandet til det britiske selskapet broten i fleire tiår. Selskapet var kjend i Storbritannia for å utvikle nye innspelingsteknikkar. Både den amerikanske og den britiske delen av selskapet er i dag ein del av Universal Music Group, som er eigd av Vivendi, eit mediakonsert med base i Frankrike.
Historie
I løpet av 1939 var Decca det einaste plateselskapet i Storbritannia i tillegg til EMI.
I 1942 gav Decca ut songen «White Christmas», sunge av Bing Crosby. Singelen er den mestseljande slike gjennom alle tider.
Det amerikanske RCA braut med EMI for å slutte seg til Decca i 1958, noko som gjorde at Decca fekk lov til å selje Elvis Presley sine songar i Storbritannia på merket til RCA.
Frå og med 1940-talet hadde den amerikanske delen av Decca mange country-artistar i stallen, mellom andre Kitty Wells, Johnny Wright, Ernest Tubb, Webb Pierce og Red Foley. Seint på 1950-talet signerte Patsy Cline med det amerikanske Decca frå Everest Records og hun gav ut tre album og mange singlar, medan ho levde og mange fleire album og singlar vart gjeven ut etter ho døydde i 1963. Loretta Lynn signerte med Decca tidleg på 1960-talet og vart verande hos selskapet dei neste tiåra.
Nei til The Beatles
Det britiske Decca hadde fleire mislykka mogelegheiter. I 1960 ville dei ikkje gje ut «Tell Laura I Love Her» av Ray Peterson etter at han var spelt inn og trykt, og dei øydela til og med mange tusen eksemplar av singelen. Ei utgåve av songen, spelt av Ricky Valance vart gjeven ut av EMI og låg på førsteplassen på dei britiske listene i tre veker. Ein meir kjend og større tabbe kom i 1962 då sjefen for Decca, Dick Rowe, sa nei til å ta inn ei ung gruppe frå Liverpool som kalla seg The Beatles. Han meinte at gitarmusikk var på veg ut. Dette vart seinare kjend som den største tabben dette tiåret.
Ironisk nok vart avslaget til The Beatles den indirekte årsaka til at eit av de største banda frå 1960-talet, The Rolling Stones, signerte for Decca. Dick Rowe var dommar på ein talentkonkurranse med George Harrison og Harrison nemnde for han at han burde ta ein nærare kikk på «The Stones», som Harrison hadde sett på konsert nokre veker før. Rowe såg på gruppa og signerte dei raskt etterpå. Ein av dei første songane som The Rolling Stones fekk ein hit med med var ein song dei fekk av The Beatles.
Andre artistar som har gjeve ut plater på det britiske Decca eller nokre av dei mindre lisenserte plateselskapa deira er mellom andre Pat Boone, The Everly Brothers, Bobby Darin, Ricky Nelson, Duane Eddy, The Drifters, Eddie Cochran, Del Shannon, Roy Orbison, The Crystals, The Ronettes, Ike and Tina Turner, The Bachelors, Anthony Newley, The Zombies, Billy Fury, Bobby Vee, Brenda Lee, Tom Jones, Glass Harp, The Who, Camel og Genesis.
Nedtur
Britiske Decca mista ei viktig kjelde for amerikanske utgjevinga då Atlantic Records bytta britisk distributør til Polydor Records i 1966 fordi Atlantic då fekk tilgang til britiske artistar som dei ikkje fekk med distribusjonsavtalen til Decca.
1970-talet vart katastrofal for Decca. The Rolling Stones gjekk frå selskapet i 1970 og andre artistar følgde etter. Avtalane til Decca med fleire plateselskap starta å falle saman. RCA gjekk frå Decca for å starte opp sitt eige kontor i Storbritannia i 1971. The Moody Blues var den einaste internasjonale storheita som vart verande hos selskapet. Likevel grunnla Decca det første progressive plateselskapet i Storbritannia, Deram Records, i 1966 og da pønkrocken tok av i 1977 vart Decca sett på som eit klassisk plateselskap som berre hadde sporadiske suksess.
PolyGram sikra seg restane av det britiske Decca berre dagar etter at Edward Lewis døydde i januar 1980. I dag vert selskapet styrt av Universal Music og Decca er eit førande merke for både klassisk musikk og «Broadway-musikk».
Ivan Kramskoj
Ivan Nikolajevitsj Kramskoj var ein russisk kunstmålar og kunstkritikar. Han var initiativtakar til kunstnarforeininga Peredvizjnikij som vart grunnlagd i 1870.
Kramskoj var av småborgarleg bakgrunn, fødd i Ostrogozjsk. Frå 1857 studerte han ved Det keisarlege kunstakademiet i St. Petersburg, der han oppnådde to prisar. Då kunstelevane hevda at dei sjølve skulle få velje sine emne, reagerte leiinga av akademiet sterkt avvisande. Seinare, då akademiet som obligatorisk emne for ei tevling sette «Gjestebod i Valhall», braut 14 yngre kunstnar med Kramskoj i spissen ut or den akademiske skulen. Dei danna eit særskilt kunstnarlaug kalla Kunstnarartellet.
Under påverknad av idear frå russiske, revolusjonære demokratar hevda Kramskoj eit kunstsyn der han stilte krav om at kunstnaren skulle tene samfunnet, prinsipp om realisme i kunsten, dessutan moralsk innhald og nasjonalitet i kunsten. Kramskoj vart ein intellektuell leiar for demokratisk innstilte kunstnarar. I 1870 grunnla han saman med likesinna kunstmålarar ei foreining for vandreutstillingar kalla Peredvizjnikij. I alle år var han stødig forsvarar av denne kunstnargruppa sine mål.
Kramskojs kunstnariske styrke låg i portrettet, noko det finst mange prov på i Tretjakovgalleriet i Moskva (Nekrasov, Saltykov-Sjtsjedrin, Grigorovitsj, Tolstoj m.fl.). I dette galleriet finst også hans kjende måleri Kristus i ørkenen og Utrøysteleg sorg (bilete av hustrua hans ved eit barns død). Trass i at Kramskoj var ujamn i sine verk og ikkje hadde lag med større komposisjonar, var han ein av Russlands fremste målarar av si tid. Særleg gjennom opposisjonen mot akademiets forelda stillover hadde han som person stor innverknad på den moderne russisk målarkunsten.
Han døydde der han hadde verka, i St. Petersburg.
Bob Seger
Robert Clark «Bob» Seger er ein USA-amerikansk songar-låtskrivar, gitarist og pianist.
Han hadde lokal suksess i Detroit-området og spelte som Bob Seger and the Last Heard og Bob Seger System i 1960-åra. Tidleg i 1970-åra hadde han droppa «System» frå namnet og fortsette å streve mot breiare suksess med forskjellige andre band. I 1973 sette han saman Silver Bullet Band, ei gruppe med musikarar frå Detroit-området. og med dette bandet oppnådde han nasjonal suksess med albumet Live Bullet, som var eit konsertopptak med Silver Bullet Band i 1975 i Cobo Hall i Detroit. I 1976 fekk han det nasjonale gjennombrotet sitt med studioalbumet Night Moves. På studioalbuma sine arbeidde han mykje med det Alabama-baserte Muscle Shoals Rhythm Section, som var med på fleire av dei bestseljande singlane og albuma. Seger spelar roots rock med ei klassisk, ru og ropande stemme og har skrive og spelt inn songar som handlar om kjærleik, kvinner, arbeidarar og er eit døme på heartland rock. Seger har skrive fleire hittar, som «Night Moves», «Turn the Page», «Still the Same», «We've Got Tonight», «Against the Wind», «You'll Accomp'ny Me», «Shame on the Moon», «Like a Rock» og «Shakedown», som vart skriven for Beverly Hills Cop II. Seger har òg skrive ein song i lag med Eagles, hitten «Heartache Tonight», og den ikoniske innspelinga av «Old Time Rock and Roll» vart kåra til ein av Songs of the Century i 2001.
Med ein karriere som har vart over fem tiår er Seger framleis aktiv. Seger vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 2004 og Songwriters Hall of Fame i 2012.
Biografi
Mot slutten av sommaren hadde Seger vendt attende til musikken med eit nytt band, og gav ut Mongrel mot slutten av året. Han løyste opp bandet og gav i 1971 ut Brand New Morning som visesongar. Etter dette albumet byrja han å spele med duoen Dave Teegarden og Skip «Van Winkle» Knape, og duoen akkompagnerte han på Smokin' O.P.'s i 1972, som var det første albumet gjeve ut på Palladium Records, eit selskap han danna med Andrews. Albumet selde dårleg, og det same gjorde Back in '72 (1973) og Seven (1974), og han gjekk attende til Capitol Records med Beautiful Loser i 1975. For innspelinga av Beautiful Loser, danna Seger Silver Bullet Band, som bestod av gitaristen Drew Abbott, bassisten Chris Campbell, klaverspelaren Robyn Robbins, saksofonisten Alto Reed og trommeslagaren Charlie Allen Martin. Seger marknadsførte Beautiful Loser med ein omfattande turné med Silver Bullet Band, og sjølv om albumet ikkje vart ein hit, gav det han ein brei tilhengjarskare over heile landet. Turneringa gav resultat i 1976, då Live Bullet, eit dobbeltalbum spelt inn i Detroit, vart ein hitt, og låg over tre år på den amerikanske albumlista, og selde til gullplate. Sidan selde albumet til 4x platina.
Populariteten til Live Bullet sende det neste studioalbumet til Seger, Night Moves (1976) inn på topp 10 tidleg i 1977. Night Moves vart ein stor hit med hitsinglar som «Night Moves», «Mainstreet» og «Rock & Roll Never Forgets». Stranger in Town, som kom sommaren 1978, vart ein like stor suksess med hittar som «Still the Same», «Hollywood Nights», «We've Got Tonite» og «Old Time Rock & Roll». Stranger in Town stadfesta Seger som ein av dei mest populære rockeartistane i Amerika. Det neste albumet til Seger, Against the Wind i 1980, vart det første albumet hans som gjekk til topps på albumlista og alle dei store hittane, «Fire Lake», «Against the Wind», «You'll Accomp'ny Me», var balladar. Konsertalbumet Nine Tonight forsette den store salssuksessen i 1981 og selde tre millionar eksemplar og nådde tredjeplassen på den amerikanske albumlista.
Seger følgde opp med The Distance i 1982. The Distance var det første albumet sidan Seven som vart spelt inn med ekstra studiomusikarar, noko som førte til at gitaristen Abbott slutta i bandet i frustrasjon. Det neste tiåret var det stadige utskiftingar i besetninga til Silver Bullet Band. The Distance inneheldt «Shame on the Moon», den største hitsingelen hans til då, men albumsalet stoppa på ein million eksemplar, og indikerte at populariteten hans var dalande. Seger gav heller ikkje ut album eller turnerte like ofte som tidlegare og i resten av 1980-åra gav han berre ut eitt album til, Like a Rock i 1986. Like a Rock og den påfølgjande turneen var begge suksessar, og bana veg for «Shakedown», ein song frå filmmusikken til Beverly Hills Cop II, som gjekk til topps på singellista i 1987. Fire år etter denne utgjevinga kom han attende med The Fire Inside. Sjølv om albumet selde til platina og nådde topp 10, var det stort sett berre dei faste tilhengjarane til Seger som kjøpte albumet, og det same skjedde med It's a Mystery i 1995, som vart det første albumet hans sidan Live Bullett, som ikkje selde til platina. Det fekk likevel gullplate.
Seger hadde så ein lang pause og brukte tid med familien. Desse rolege åra vart berre avbroten av at han vart innlemma i Rock & Roll Hall of Fame i 2004. Til slutt, i 2006, etter ein 11 år lang pause, gav Seger ut Face the Promise, det første albumet hans sidan Beautiful Loser i 1975 som ikkje vart spelt inn med Silver Bullet Band. Det hadde ingen store hitsinglar, men «Wait for Me» nådde topp 20 på Billboard Adult Contemporary-lista. Face the Promise gjorde det likevel bra og debuterte på fjerdeplassen på Billboard-lista og selde til platina. Eit par arkivprosjekt følgde så og i 2009 kom samleplata Early Seger, Vol. 1 der songar som ikkje tidlegare var gjevne ut, kom saman med nyinnspelingar av gamle songar. I 2011 kom dobbeltplata Ultimate Hits: Rock & Roll Never Forgets, som selde til platina og gav han ein liten hit med ein coverversjon av Tom Waits sin «Downtown Train». Eit nytt album, Ride Out kom ut oktober 2014 og debuterte på tredjeplassen på Billboard-lista.
Øyvind Fjeldheim
Øyvind Fjeldheim er ein norsk journalist og programleiar i TV2. Han leier underhaldningsprogrammet «Avspark lørdag» og stod tidlegare for aktualitetsprogrammet «Fredag».
Fjeldheim begynte i TV2 i 2004 som kjeldefinnar og reportar for debattprogrammet «(t)abloid». Før dette jobba han i seks år som reportar og programleiar i TV Haugaland.
Øyvind Fjeldheim kjem frå Haugesund, og er utdanna lærar med media som spesialfag.
Otterøya
Otterøya er ei øy i Namsos kommune. Ho har eit areal på 143 km² og den tredje største øya i Trøndelag. Ho er heimøya til Idar Lind og har 800 fastbuande.
Otterøya har brusamband med fastlandet over Lokkaren. Namsfjorden ligg på sørsida av øya, medan Lauvøyfjorden. Nord for Otterøya ligg øyane Elvalandet og Jøa.
11. august
11. august er den 223. dagen i den gregorianske kalenderen (224. under skotår). Det er 142 dagar att av året.
Vitskap i 1822
Vitskapsåret 1822 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1822.
Pozantı
Pozantı (gammalgresk Πενδοσις, Pendhòsis, tidlegare arabisk El Bedendum) er ein liten by og eit distrikt i provinsen Adana i Tyrkia, langs hovudvegen frå byen Adana til Taurusfjella. Pozantı ligg vd foten av fjella. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Lindemanprisen
Lindemanprisen er ei årleg utmerking, administrert av «Lindemans legat» ved Noregs musikkhøgskole som i si tid vart starta av Ludvig Mathias Lindeman. I perioden 1978-1993 var prisen delt mellom komponist, utøvar og pedagog. Prisen var i 2005 på 150 000 norske kroner, og vinnaren har sidan 2001 hatt ei ekstra rolle med å velje ut mottakaren av den årlege «De unges Lindemanpris» på 50 000 kroner. Prisvinnaren her må vere under 35 år. Utdelinga skjer i slutten av oktober i Lindemansalen på Noregs musikkhøgskole i Oslo.
Vangsnes
Vangsnes  er ei bygd og eit kyrkjesokn i Vik kommune i Vestland.
Garden Vangsnes har truleg namnet etter Vangsen 'plogskjeret', eit skjer i sjøen utanfor Vangsnes. I eldre tid var det tre klyngjetun på Vangsnes: Indreneset, Midtun og Ytreneset. Stølane til Vangsnes er Kallbakk, Kleivadalen, Endresete, Godstøl og Gjelet. Staden er mest kjend den store statuen av Fridtjof den frøkne, som keisar Wilhelm II av Tyskland fekk sett opp i 1913. Frå Vangsnes er det ferjesamband over til Hella og Dragsvik på nordsida av Sognefjorden.
Vangsnes sokn
Vangsnes sokn høyrde fram til og med 1849 til Leikanger prestegjeld, då vart Tjugum sokn, Fjærland sokn (Mundal) og Vangsnes sokn skilde ut til det nye Balestrand prestegjeld. Ved kommunegrenseendringa i 1964 vart Vangsnes sokn overførd til Vik prestegjeld.
Flugesnappar
Flugesnappar, bokmål 'fluesnapper', er mellom anna nytta som namn på ein fugleart og på grupper av fuglar som snappar insekt i flukt:
På engelsk språk nyttar dei i tillegg omgrepet 'flycatcher' om andre fuglegrupper:
Andre tydingar:
Abel Pacheco
Abel Pacheco de la Espriella frå San José) er ein kostarikansk politikar som representerer Partido Unidad Social Cristiana (PUSC). I april 2002 vart han vald til president i Costa Rica og var det frå 2002 til 2006. Då overtok Óscar Arias Sánchez som president etter Pacheco.
Porto Torres
Porto Torres (sardisk Posthudòrra, Portu Tùrre, Poltu Tùrri) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 22 306 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 104.41 km² og ligg i ei høgd på 5 meter over havet.
Mandearar
Mandearar (av arameisk manda, 'erkjenning') er ein gnostisk trusretning med om lag 70 000 utøvarar spreidde omkring i verda, i hovudsak har dei hatt tilhald i Irak og søre Iran. Mandearane reknar seg som etterkommarar av tilhengjarane til Johannes døyparen.
Lære
Mandearane har ei rad heilage bøker som vart nedskrivne på 600-talet på austarameisk, ei syrisk dialekt. Bøkene fortel om ein frelsar, Manda d'Hayye som vart send til jorda av Lyskongen for gje menneska den innsikta, eller gnostis, som kan fri sjela frå fangenskap i materien og leie ho attende til opphavet – den himmelske lysverda.
Det viktigaste sakramentet er dåpen som skjer ved nedsenking i rennande vatn. Dei vert døypte på nytt kvar gong dei har vorte kultisk ureine. I Irak, der dei fleste mandearane har hatt tilhald, har dåpen skjedd i Tigris, som dei rituelt kallar for Jordan. Elvane som har sine kjelder i dei kurdiske fjellområda reknast symbolsk å springe ut frå den himmelske lysverda. Som ein gnostisk religion er mandeanismen utprega dualistisk; motsatsar som godt–ondt, lys–mørker, sjel–materie er derfor viktige. Religionen har forbod mot drap, sjølvmord, å stele, å ljuge, ekteskapsbrot, skilsmål, vald, å nyte alkohol eller narkotika, omskjering, tatoveringar eller piercing, og dessutan eit forbod mot å sørgje over dei døde. Religionen er strengt pasifistisk.
Prestane leier dåpsseremoniane og andre seremoniar som det heilage måltidet med utdeling av brød og vatn, handspålegging og omfattande gravferdsritual.
Historie
På Jesus si tid var det fleire synkretistiske døyparsekter som heldt til ved Jordanelva.
Johannes døyparen kan reknast som grunnleggar av religionen, i den forstand at mandearane skal vere ætlingar av Johannes sine disiplar. Etter den store jødiske oppstanden under Bar-Kochba 132 – 135 vart dei som jødane fordrivne til Babylon. Mandearane tok med seg den løynde læra dei sa dei hadde etter døyparen Johannes.
Mani reknast òg som ein grunnleggjar, men han skal ha brote med den sanne læra då han utvikla ho vidare til manikeismen.
Under islam har dei hatt skiftande tilhøve, men mandearane har ikkje, som jødar og kristne, vore rekna blant skriftfolket. Derfor har dei ikkje rett til eigne skolar, ekteskapa deira er ikkje godkjende og barna deira vert rekna som fødde utanfor ekteskap. Til tider har dei hatt ein noko betre stilling, sidan dei har vore rekna som ætlingar til dei mytiske sabearane, som er omtalte i Koranen og islamsk litteratur.
Mandearane i Irak
Mandearane har frå gammalt budd i spreidde smågrupper langs Eufrat, Tigris og Shatt al-Arab og i Bagdad og Basra. I løpet av det siste hundreåret har fleire flytta til storbyane. Mange av dei har der komme til velstand, blant anna ved arbeid i gullsmedbransjen. Under Saddam Hussein hadde mandearane eit visst vern. I 2003 var det i følgje UNHCR — FNs høgkommisjonær for flyktningar — 30 000 mandearar i Irak, mandeiske organisasjonar opererer med vesentleg høgre tal.
Etter Irakkrigen har mandearane vore forfølgde av ytterleggåande islamistar. Mange har vore utsette for tvungen konvertering til islam, og dei har vore utsette for drap og kidnapping med sikte på pengeutpressing. Over 80 % av dei irakiske mandearane skal ha flykta til utlandet, og i 2009 er det neppe meir enn 5 000 mandearar att i Irak. Dei fleste held til i Sør-Irak, eit lite miljø av mandeiske sølvsmedfamiliar held enno til i Bagdad. Den gamle religionen og etniske minoriteten står derfor i fare for å døy ut i landet.
Christian Matras
Christian Matras var ein færøysk språkforskar og forfattar.
Matras var fødd i Viðareiði heilt nord på Færøyane men gjekk på skule i Tórshavn saman med dei jevnaldrande, seinare forfatterkollegane William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen. Han studerte nordisk ved Københavns Universitet, og leverte doktoravhandling i 1933. Frå 1952 var han dosent ved universitetet, før han i 1965 vendte tilbake til Færøyane som professor og leiar av det færøyske fakultetet ved Universitetet på Færøyane.
Arbeida hans omfattar færøysk litteratur-, språk- og kulturforskning. Christian Matras var også kjend for sine dikt, spesielt for naturlyrikken, og for omsetjingar til og frå færøysk.
Matras' første storverk var Føroysk-donsk orðabók = Færøysk-dansk ordbok saman med M. A. Jacobsen i 1928. Sidan har Matras og Jacobsen vore eit synonym for denne klassikaren som kom i nye utgåver i 1961, 1977 og 1995.
Krunefossen
Krunefossen er den 12. høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall. Fossen ligg i Kjenndalen i Stryn kommune i Vestland. Fossen får vatn frå Krunebreen, ein brearm av Jostedalsbreen, like nord for Kjenndalsbreen.
Christian Matras
Matras utga også viktige utgåvar av Jens Christian Svabos og Johan Henrik Schrøters tidlege verk. Desse var dei første, som skreiv på færøysk og dei var derfor nødt til å sjølv skape ein færøysk ortografi. Denne var meir fonetisk enn den seinare rettskrivinga til Hammershaimb.
Stor innverknad på færøysk litteratur hadde også utgåva av Føroya kvæði : corpus carminum Færoensium, innsamla av Svend Grundtvig og Jørgen Bloch på 1800-talet. Dei færøyske kvada er her dokumentert i 7 bind, og utgjer ein viktig del av den færøyske kulturarva.
Matras vart tildelt Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond i 1971.
MINUSTAH
United Nations Stabilization Mission In Haiti (fransk: Mission des Nations Unies pour la stabilisation en Haïti, MINUSTAH) er ei fredsskapande innsatsgruppe frå SN i Haiti som har vore i drift sidan 2004. Ho har både ein militær og ein sivil komponent. Den militære komponenten er samansett av ein fleirnasjonal styrke der den brasilianske hæren stiller med den største kontingenten og med leiarskap. I mai 2008 omfatta styrken 9 055 uniformerte personar, der 7 174 av dei var militære og 1 881 politi. Den sivile komponenten av MINUSTAH omfattar både internasjonalt og lokalt rekruttert personell.
Mandatet til MINUSTAH går fram til oktober 2010. Hédi Annabi, som var den dåverande øvste sivile leiaren for gruppa, omkom under jordskjelvet i Haiti 2010.
Gymnas
Gymnas (frå gresk, gymnos, som tyder naken) er det gamle omgrepet på den del av vidaregåande skule som omfatta almenfag, språkfag, realfag m.m. Dei elevane som gjennomførte gymnaset med ståkarakterar, bestod examen artium. I dag høyrer desse gymnaslinene inn under det normale 13-årige løp i skulen.
Paul Moon
Paul Moon  er ein newzealandsk historikar og professor ved Auckland University of Technology. Han er ein profilert skribent om historiske og biografiske emne på New Zealand, og har spesialisert seg i historia til in maorifolket, Waitangitraktaten og den tidlege perioden av britisk styre.
Paul Moon har ein Bachelor of Arts-grad i historie og politiske studiar, ein Master of Philosophy-grad med utmerking, ein Master of Arts-grad med utmerking, og ein doktorgrad i filosofi. Han vart i 2003 innvald som Fellow of the Royal Historical Society ved University College London.
Gymnas
Fleire vidaregåande skular har helde på gymnas i namnet. Særleg gjeld dette private vidaregåande skular.
Paul Moon
Moon er kjend for studiane sine om Waitangitraktaten, og han har gjeve ut to bøker om dette emnet. Han har også skrive biografiar om guvernørane William Hobson og Robert FitzRoy, og også om høvdingen i Ngā Puhi, Hone Heke. I 2003 gav han ut boka Tohunga: Hohepa Kereopa, ei utgreiing om tohunga (menneske med ulike evner) i iwien Ngāi Tūhoe. Han har òg skrive ein større biografi om Ngā Puhi-politikaren og kotahitanga (leiar for maoriparlament) Hone Heke Ngapua (1869–1909), og skreiv bestseljaren Fatal Frontiers – ei historie om New Zealand i 1830-åra. I tillegg til å skriva bøker, er Moon ein flittig bidragsytar i nasjonale og internasjonale akademiske tidsskrift innanfor ulike historierelaterte emne.
Moon er for tida professor i historie ved fakultetet Te Ara Poutama (Faculty of Māori Development) ved Auckland University of Technology, der han har undervist sidan 1993, og er sett på som ein av dei økonomisk mest vellukka forfattarane på New Zealand, basert på ein kombinasjon av dei talrike utgjevingane og salet av kvar av bøkene hans.
Astrakhan oblast
Astrakhan oblast (russisk Астраханская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Astrakhan, arealet er 44 100 km² og innbyggjartalet er 1 010 100 (2010). Provinsen grensar til Kasakhstan i aust, og har kystlinje til Kaspihavet.
Demografi
Den einaste større byen er Astrakhan (520 300 ibuarar).
Fleirtalet av folket er etniske russarar, men Astrakhan oblast er eit av dei minst etnisk homogene av områda med status som oblast. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Ion
Eit ion er eit atom eller molekyl som har elektrisk ladning. Dersom eit atom mistar eller tek til seg elektron, blir det ionisert – altså at det i staden for å vere elektrisk nøytralt, har det fått ein elektrisk ladning som tiltrekk eller fråstøyter andre ion. Ion med motsette ladningar tiltrekk kvarandre og kan danna ionebindingar.
Nigel Mansell
Nigel Mansell er ein britisk motorsportutøvar som både vart verdsmeister i Formel 1 i 1991 og i det CART World Series året etter. Det første formel 1 løpet til Mansell var Austerrike Grand Prix i 1980 og brukte 15 år av karrieren sin på formel 1. Då karrieren enda i 1995, hadde han køyrd for lag som Lotus, Williams, Ferrari og McLaren. Nigel Mansell er (pr. 2009) den mestvinnande briten innan formel 1, med 31 løpsigrar og ligg samanlagd som nummer fire, etter utøvarar som Michael Schumacher, Alain Prost og Ayrton Senna. Nigel Mansell vart vald inn i International Motorsports Hall of Fame i 1995.
Ion
Ei samling ion som ikkje er i løysing, eller ein gass med eit visst tal ladde partiklar, blir kalla plasma. Dette blir sett på som den fjerde aggregattilstanden fordi han oppfører seg svært ullikt frå andre gassar, væsker eller faste stoff.
Typar av ion
I eit nøytralt atom er talet på proton og elektron likt. Dersom eit ion har fleire proton enn elektron har det positiv ladning og er eit kation. Dersom det har fleire elektron enn proton er ladningen negativ og ionet er eit anion.
Ion kan lagast av eit einskildatom (til dømes klorid, Cl-) eller av fleire saman som samansette ion. For ion danna av eitt atom, er ioneradiusen til anion større enn atomradiusen til grunnstoffet. Ioneradiusen til kation er mindre enn atomradiusen.
Formlar for ion
I kjemien uttrykker ein ladningen til ion ved hjelp av eit heva pluss- eller minsuteikn etter formelen for ionet, med eit tal framfor dersom ladningen er større enn ein. Det enkle hydrogenionet skriv ein då som H+, medan sulfat blir skrive SO32-.
Biologisk tyding
Plantar tek opp mineral i ioneform. Ettersom dei må bruka energi for å flytta dei elektrisk lada partiklane inn i rota, har dei ei rekke ionepumper der kation dei treng blir bytta mot positive hydrogenion medan anion blir betalte med negative hydroksidion. Ettersom plantar som regel tek opp fleire kation enn anion, vil jorda rundt rotnettet etter ei tid bli forsura.
Historie
Det var likevel først i 1884 at mekanismane bak det som skjedde i elektrolysen til Faraday blei forklart av Svante Arrhenius i doktoravhandlinga hans. Då teorien hans til sist blei godteken, blei han tildelt Nobelprisen i kjemi for 1903.
Trivialnamn
Trivialnamn er namn på kjemiske stoff og sambindindingar vi bruker i kvardagen. Dei er som regel enklare å seia, men er ikkje litterære, systematiske eller latinske namn.
Øysand
Øysand er ei grend lengst nord i Melhus kommune. Elva Gaula dannar grense i nord og aust mot Leinstrand i Trondheim kommune. Mot vest ligg ei langgrunn sandstrand ved Gaulosen, ein arm av Trondheimsfjorden. Lengst sør kryssar E39 frå Klett mot Orkanger. Øysand er ei flat slette der det meste av flatevidda vert nytta til dyrking av korn. Det finst òg noko industri, og ein campingplass ved stranda. Den mest vidkjende øysandingen er skodespelaren Ivar Gafseth, som er kjend frå The Julekalender og Trøndelag Teater.
Under andre verdskrig planla tyskarane å byggja opp ein ny by i området, som skulle verta kalla Neu-Drontheim (Ny Trondheim). Etter planen skulle byen ha fleire hundre tusen innbyggjarar, og vera knytt til ei stor marinehamn.
Streiffugl
Streiffugl er ei nemning for fuglar som streifer omkring i eit større område. Det blir òg nytta om fugl på avvege, altså utanfor sitt naturlege tilhaldsstad. Omgrepet er nytta i motsetnad til standfugl og trekkfugl.
Sivrihisar
Sivrihisar (tyrkisk for spiss borg) er ein by og eit distrikt i provinsen Eskişehir i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010), medan distriktet har kring 25 000. Byen ligg 1070 meter over havet.
Sivrihisar ligg 13 km nord for den historiske staden Pessinos, med ruinar av ei austromersk borg. Borga har gjeve namn til byen.
Gresk geografi
Gresk geografi viser til geografien i Hellas, eit land søraust i Europa på den sørlege delen av Balkanhalvøya. Hellas er omringa av Bulgaria, Nord-Makedonia og Albania i nord, Det joniske havet i vest, Middelhavet i sør og Egearhavet og Tyrkia i aust. Landet strekkjer seg om lag frå 35°00′N to 42°00′N og frå 19°00′E to 28°30′E, og dette gjer at landet har nokså variert klima.
Landet består av det greske fastlandet og rundt 3000 øyar, inkludert Kreta, Dodekanesane med Ródos, Kykladane og Dei joniske øyane med Kérkyra (Korfu). På fastlandet finn ein halvøya Peloponnes som er forbunde til resten av Hellas via Korinteidet.
Hellas har ei kystlinje på 15 000 km. 80 % av Hellas er fjellkledd og landet er av dei mest kuperte landa i Europa. Dei vestlege områda av Hellas består av innsjøar og våtmarksområde. Píndosfjella ligg sentralt i landet med ei snitthøgd på 2 650 moh. Dei held fram som øyane Kýthira, Andikýthira og til slutt øyane Kreta og Ródos. Øyane i Egearhavet er toppar av undervassfjell som geologisk høyrer til Píndos.
Det sentrale og vestlege Hellas består av høge og bratte fjelltoppar med mange dalar i mellom og karstiske landskap, inkludert Metéora- og Víkosravinen. Sistnemnde er ei av dei største verda og den nest djupaste etter Grand Canyon i USA med ein høgdeskilnad på meir enn 1 100 meter. Ólymbos er det høgaste punktet i Hellas, og det fjerde høgaste fjellet i Europa sett ut frå primærfaktor, med ei høgd på 2 919 moh. Rodopifjella dannar grensa mellom Hellas og Bulgaria og dette området er dekt av store og djupe skogar. Sletter finn ein aust i Thessalía i sentrale delar av Makedonia og i Thráki.