cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fordøying
Fordøying eller melting viser til den mekaniske og kjemiske nedbrytinga av komplekse næringsemne i organismar. Nedbrytinga gjev enklare stoff som kan absorberast av organismen og brukast i stoffskiftet hans. Prosessen består alltid av inntak, nyttiggjering av stoff og utstøyting av restar, men kan elles gå føre seg på ulike måtar.
Ein kan skilja mellom intracellulær fordøying, som skjer inne i enkeltceller, og ekstracellulær fordøying som hovudsakleg finn stad i fordøyingskanalen.
Pattedyr utfører fordøying ved å eta mat med munnen der dei bryt han ned mekanisk gjennom tygging med tenner og kjemisk gjennom enzym i spyttet. Maten går så ned matrøyret til magesekken der syre drep dei fleste skadelege mikroorganismane og fortset nedbrytinga. Næringsstoff blir tekne opp i tynntarmen og tjukktarmen før restane blir skilde ut som avføring.
891
891 (romartal DCCCXCI) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Glasgow Walker
Glasgow Walker er det 21. studioalbumet til den skotske musikaren John Martyn og det første med nye songar på fire år.
Det var det første albumet hans der songane vart skrivne på eit klaverinstrument og ikkje på gitar, etter eit forslag frå venen Phil Collins. Det inneheld ein triphopsong, «Cool In This Life», etter at Martyn hadde eksperimentert med triphop på det tidlegare albumet And.
Albumet vart spelt inn i tre periodar. Dei første vart gjort i heimestudioet til Martyn i Skottland, størsteparten vart innspelt i The Washoose i Mill Studios i Kilkenny i Irland sommaren 1999 med Spencer Cozens og Reginald Hastings. Miksinga vart fullført i Abbey Road studios i London.
Kathryn Williams syng korvokal på «Can't Live Without» og «The Field of Play». Ho vart invitert med av Martyn etter at han hadde sett ho framføre «Saturday Sun» under ein konsert som hylla Nick Drake. Williams fortalte om innspelinga: «Han kom to timar for seint, stygt kledd, med smekken open og ein dress med søle på.»
Plateboksen Eagles
Innhald
Eagles
Desperado
On the Border
One of These Nights
Hotel California
The Long Run
Eagles Live
Bonussingel
Aperandía
Aperandía (gresk Απεραντία) er ein tidlegare kommune i periferieininga Evrytanía i Sentral-Hellas i Hellas. Aperandía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ágrafa.
890
890 (romartal DCCCXC)
Sarasenarar
Sarasenarar var eit namn nytta i Europa i antikken og mellomalderen om arabarar og muslimar. Opphavleg var det ei folkegruppe som kom frå ein del av Sinai, men etter kvart, og særleg under krosstoga, vart det nytta om muslimar generelt.
Sarasenar kjem frå det greske sarakēnoí, som tyder austlendingar. Klaudios Ptolemaios var den første ein veit om som nytta uttrykket då han skildra området Sarakene nord på Sinai, kalla opp etter byen Saraka mellom Egypt og Palestina.
Samuel Brown
Samuel Brown var ein engelsk oppfinnar som er kjend for å ha eksperimentert med forbrenningsmotorar tidleg på 1800-talet. Han var utdanna som bøkker og arbeidde mellom anna med å utvikla maskinar for dette faget.
I 1823 og 1826 fekk Brown patent på ein atmosfæremotor. Han nytta ein gassflamme til å varma opp lufta i ein sylinder. Sylinderen hadde utlufting og difor tilnærma atmosfæretrykk. Etter at lufta i sylinderen var oppvarma vart utluftinga stengd og sylinderen var avkjølt med vatn. Dette førte til at volumet av gassen i sylinderen vart mindre og trykket vart mindre enn atmosfæretrykket på utsida. Atmosfæretrykket dreiv difor stemplet innover.
Talkin' New York
Talkin' New York er den andre songen på debutalbumet til Bob Dylan med same namn. Han skildrar kjensla då han først kom til New York City og spelte på kafeane i Greenwich Village, samt livet hans fram til han fekk platekontrakt. Dylan uttrykker kor vanskeleg det var å finne spelestader på grunn av den unike stile hans, «You sound like a hillbilly; We want folk singer here.»
Songen er den første av to songar Dylan skreiv på albumet. Den andre er «Song To Woody». Som ein av dei aller første Dylan-songane han spelte inn, finn ein fleire spor av det som skulle verte synonymt med arbeidet hans. Til dømes linja A lot of people don't have much food on their table/But they got a lot of forks n' knives/And they gotta cut somethin'. har mange gonger vorte trekt fra som eit tidleg eksempel på dei gode tekstane til Dylan.
Linjene Now, a very great man once said/That some people rob you with a fountain pen. er ein referanse til Woody Guthrie-songen «Pretty Boy Floyd».
Vitskap i 1870
Vitskapsåret 1870 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1870.
Europaveg 16
Den lengste vegtunnelen i verda, Lærdalstunnelen med ei lengd på 24 509 meter, ligg på E16. Det gjer òg den over 11,4 kilometer lange Gudvangatunnelen, den nest lengste i Noreg. Mellom Gudvangen og Lærdal er det 51,5 km, og av det 43,0 km i tunnel.
Mellom Bergen og Åsane delar vegen trasé med europaveg 39 og eit lite stykke nord for Belfast med europaveg 18.
Trasé fastlagt av UNECE: Londonderry - Belfast ... Glasgow - Edinburgh ... Bergen - Fagernes - Oslo. I Noreg er E16 skilta mellom Bergen og Riksåsen i Kongsvinger (inkludert arm frå Hønefoss over Sollihøgda til Bærum). Etter omskilting hausten 2012 er delar av tidlegare riksveg 35, riksveg 2 og riksveg 200 del av nye E16 til grensa.
Forlenginga
Oppgavleg enda E 16 i Sandvika, men det vart fremja ynske for UNECE i Genève frå norsk og svensk hald om å forlenge vegen til Gävle i Sverige (via Oslo lufthamn, Gardermoen og Kongsvinger), gjennom omklassifisering av eksisterande veger (,, , . Desse strekninga vart omskilta i 2012 slik at E16 kryssar riksgrensa og endar i Gävle. Det gamle endepunktet i Sandvika er no ei arm på E16.
529 Preziosa
529 Preziosa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. mars 1904 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Tømmerkran
Dei fyrste tømmerkranene vart opererte med vinsjar, men frå 1960-talet tok hydraulisk drift over. På tømmerhengjarar og rammestyrte lastetraktorar er tømmerkrana ofte montert på den bakre lassberande delen, men ho kan òg vera montert bak på traktoren eller den fremre delen av ei rammestyrt maskin. Montering over taket på førarhuset har òg vore nytta.
Somme tømmerbilar er utstyrte med eigne tømmerkraner, men på grunn av at dette reduserer nyttelasta er det meir vanleg å nytta ein separat lastebil med tømmerkran, eller ein hjullastar med tømmergrip til lasting.
Sportsklubben Brann i 2013
Vinter
Inn:
Ut:
Etnesjøen
Etnesjøen, også kalla berre Etne, er kommunesenteret i Etne kommune i Vestland. Tettstaden ligg inst i Etnefjorden og E134 går gjennom staden. Staden har.
Sportsklubben Brann i 2013
Sommaren
Ut:
Resultat
<!---
--->
Brann 2
Andrelaget til Brann spelar i 2013 i Oddsenligaen avdeling 3.
Brann 3
Tredjelaget til Brann spelar i 2013 i 4. divisjon Hordaland fotballkrets 2.
Mazara del Vallo
Mazara del Vallo er ein by i provinsen Trapani sørvest på Sicilia i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg på venstre sida av munningen til elva Mazaro.
889
889 (romartal DCCCLXXXIX)
Mazara del Vallo
Byen er eit jordbruks- og fiskesenter med ei hamn som gjev ly til ein av dei største fiskeflåtane i Italia.
Historie
Mazara vart grunnlagd av fønikarar på 800-talet fvt. med namnet Mazar. Han kom i tur og orden inn under grekarane, kartagarane, romarane, vandalane, austgotarane, austromarane, før han vart erobra av arabarar i 827. Under den arabiske perioden vart Sicilia delt inn i tre administrative regionar, Val di Noto, Val Demone og Val di Mazara, og byen vart eit viktig senter for handel og utdanning. Sentrum av byen, kalla Kasbah, har framleis mykje av særpreget sitt frå denne perioden.
I 1072 vart Mazara erobra av normannarane leia av Roger I.
Etter at keisar Fredrik II gjekk Sicilia til Angevin, etterfølgd av spanske Aragon. Aragonperioden (1282-1409) var ei nedgangstid for Mazara, både politisk, økonomisk og folketalsmessig. Byen kom inn under Savoie i 1713, men regjeringstida deira varte berre fem år før austerrikarane overtok (i 16 år) og til slutt overtok Bourbon. I 1860 vart byen erobra av Giuseppe Garibaldi og Mille og kom så inn under Kongedømet Italia.
8. juli
8. juli er den 189. dagen i den gregorianske kalenderen (190. under skotår). Det er 176 dagar att av året.
Viksdalen
Viksdalen er ei bygd i Sunnfjord kommune i Vestland. Bygda har to dalføre; Råheimsdalen og Eldalsdalen, desse vert samla i et hovuddalføre som fører vidare mot Sande. Senteret i bygda, Vika, ligg ved enden av Råheimsdalen. Her finst skule, barnehage og nærbutikk. Viksdalen kyrkje ligg òg her.
888
888 (romartal DCCCLXXXVIII)
Hang Fire
«Hang Fire» er ein song av the Rolling Stones frå albumet Tattoo You frå 1981.
Songen er eit nakent blikk på det engelske samfunnet på denne tida, der arbeidsløysa var høg og skattane auka. Teksten nemner ein arbeidslaus arbeidarklassemann som heller vil vedde på hestar enn å prøve å gifte seg inn i overklassen, som var den einaste måten å kome seg fram i det engelske samfunnet på.
"You know marrying money is a full time job; I don't need the aggravation; I'm a lazy slob"
Dette er ein av få politiske songar Rolling Stones spelte inn, og vart heller ikkje gjeven ut som singel i England, berre i Nord-Amerika.
"Still Life" (American Concert 1981)
"Still Life" (American Concert 1981) er eit konsertalbum av The Rolling Stones frå 1982. Det vart spelt inn under den amerikanske turneen deira i 1981, mot slutten av året, og kom ut før den europeiske delen av turneen starta sommaren 1982.
Før albumet kom ut gav bandet ut The Miracles-songen «Going to a Go-Go» på singel.
SN
SN, Sn eller sn, er ei forkorting som kan syne til:
Vitskap i 1871
Vitskapsåret 1871 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1871.
Felden
Felden er eit 1272 meter over havet høgt fjell i Volda kommune på Sunnmøre. Fjellet ligg mellom Dalsfjorden i vest og Bjørkedalen i aust. Toppen ligg på ei ganske stor flate. Mot sør er høge flog, frå aust og vest er det godt framkomeleg.
På toppflata har det vore reist eit lite steinhus. I 1823 gav Jakob Persson Bjørkedal ei utgreiing om Felden til bispen i Bergen, Jacob Neumann. Bjørkedal og fleire andre voldingar føretok det året ein tur til topps på Felden. Han fortel at det oppmura steinhuset har vore seks alner langt og fire alner breitt, og har vore tekt av steinheller. Bjørkedal antok at steinhuset kan ha vore eit "Bedehus, hvor man i hedenske Tider tilbad sine Guder og Gudinder, hvilken Formodning ligesom stadfestes ved givne Navne paa de nærmeste staaende Klippetopper. Øst for Felden staar Freiahornet, og i sydøst staar Store- og Lille Toren". Han fortel at tre voldingar besteig Felden bortimot 80 år tidlegare, altså omkring 1745. Den gongen hadde huset stått, men taket hadde falle ned. Desse tre karane, Pål Hesteflot, Rasmus Rangsæter og Ola Sollid undersøkte staden. Dei fann "eendel Folkehaar og Negler, hvorved de betoges af Frygt" og forlet deretter staden omgåande. Bjørkedal fortel at sidan gjekk ingen til topps før enn i 1817. Nokre unggutar gjekk då opp, og "rev meget av Huusets Steene".
Christopher Andreas Holmboe, professor i austerlandske språk, støtta Bjørkedal sine vurderingar i eit foredrag halde i Kristiania i 1870. Han viser til at både buddhistar, hinduar, mongolar og arabarar i tidlegare tider tok vare på hår og neglar. Også Holmboe ser på fjellnamna, og antek at Felden i si tid har vore helga til guden Odin. Og "Asalæren byder til at klippe Neglene paa Liig for at forhale Forfærdigelsen af Skibet Naglefar der gjøres af døde Mænds Negler. Naar det nemlig blev færdigt skulde Verden forgaae".
Quebec
Québec (fransk ) eller Quebec (engelsk eller som fransk) er ein provins i austre Canada. Québec er den største provinsen i utstrekking og det nest største administrative området, etter territoriet Nunavut. Han er den andre folkerikaste i landet, med mesteparten av innbyggjarane busette langs eller nær St. Lawrence-elva. Han grensar til Ontario, New Brunswick, Newfoundland og Labrador, og til USA (statane New York, Vermont, New Hampshire og Maine) i sør.
Det offisielle språket i provinsen er fransk; dette er den einaste provinsen i Canada der engelsk ikkje har denne statusen. Québec vert difor sett på som ein eigen nasjon internt i Canada.
Namn
Ordet quebec - som betyr 'der elva smalnar' på algonkinsk - vart brukt av algonkin-, cree og mi'kmaq-folk for å visa til innsnevringen av St. Lawrence-elva ved Cap Diamant, grunnleggarstaden til byen Québec (3. juli 1608) og «byrjinga av landet og provinsen Canada» (7. september 1535). I 1632 beskreiv Samuel de Champlain staden slik: «[…] eit sund i elva, som indianarane seier […].» Namnet er attestert med ulike stavemåtar: Qvebecq i 1601; Quebeck eller Kébec i 1609; Québec i 1613. og Kebbek
Granítsa
Granítsa (gresk Γρανίτσα) er ein landsby i periferieininga Evrytanía i Sentral-Hellas i Hellas. Granítsa var hovudsete i den tidlegare kommunen Aperandía, som no er ei kommunaleining i kommunen Ágrafa.
530 Turandot
530 Turandot er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. april 1904 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
887
887 (romartal DCCCLXXXVII)
Crasna
Crasna (på rumensk) eller Kraszna (på ungarsk) er ei elv nordvest i Romania og nordaust i Ungarn. Elva er ei av sideelvane til Tisza og har utspring i Transylvania i Romania, nærlandsbyen Crasna. Ho renn gjennom dei rumenske fylka Sălaj og Satu Mare og dei ungarske fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ho munnar ut i Tisza i Vásárosnamény. Byar langs Crasna er Șimleu Silvaniei i Romania og Mátészalka i Ungarn.
Elva er 193 km lang, der 147 km renn i Romania og 46 km i Ungarn. Nedslagsfeltet er 3 142 km² der 2 255 km² er i Romania og 887 km² i Ungarn.
Aerosol
Aerosolar er ørsmå partiklar av anten faste stoff eller ei væske i ein gass. Storleiken på dei varierer frå mindre enn 10 nanometer til meir enn 100 mikrometer i diameter. Denne storleiksskalen representerer partiklar med ein storleik på eit par molekyl til storleikar der tyngda vert så stor at dei fell mot bakken.
Aerosolar i atmosfæren
Nokre aerosolar oppstår naturleg frå vulkanar, sandstormar, skog- eller grasbrannar, levande vegetasjon og sjøsprøyt. Menneskeleg aktivitet, som brenning av fossile brennstoff, dannar òg aerosolar. Midla over heile jorda utgjer antropogene aerosolar—som dei laga av menneskeleg aktivitet vert kalla—utgjer for tida om lag 10 % av den totale mengda aerosolar i atmosfæren.
Kjelder
Det finst både naturlege og menneskelege kjelder til aerosolar i atmosfæren. Dei største kjeldene til naturlege aerosolar er støv som er kverlva opp i atmosfæren av vind, vulkanar og skogbrannar. Sjøsprøyt er òg ei stor kjelde til aerosolar, men dei fleste av desse fell ned att i sjøen dei kom frå.
Den største menneskelege kjelda er forskjellige forbrenningsprosessar, hovudsakleg brenning av fossilt brensel i bilmotorar og kraftstasjonar, eller brenning av tre, som i skogrydding. I tillegg medverkar støv frå anleggsområde og andre landområde der vatn eller vegetasjon er fjerna. Enkelte av desse aerosolane vert sendt direkte inn i atmosfæren, medan andre har opphav i gassar som er sendt opp i atmosfæren, og som så reagerer og dannar partiklar.
Det er venta at utsleppa av partiklar og gassar frå køyretøy vil minke det neste tiåret i både Europa og USA på grunn av at ein er i ferd med å innføre strengare krav til kor mykje utslepp ein kan tillate frå køyretøy. Men sjølv med desse strengare krava vil utsleppa halde fram med å medverke til den globale oppvarminga.
Samansetting
Samansettinga til aerosolar er avhengig av kor dei kjem frå. Partiklar som er kvervla opp av vinden er ofte samansette av mineraloksyd og andre stoff frå jordskorpa. Desse aerosolane kan absorbere lys. Sjøsalt er rekna for å vere den nest største kjelda til aerosolar i atmosfæren, og består hovudsakleg av natriumklorid, som kjem av sjøsprøyt. Andre stoff i sjøsalt er avhengig av samansettinga til sjøvatnet, og inneheld mellom anna magnesium, sulfat, kalsium og kalium. I tillegg har sjøsprøytaerosolar organiske stoff som kan påverke kjemien deira. Sjøsalt absorberer ikkje lys.
Sekundære partiklar som kjem av oksidering av gassar som svovel- og nitrogenoksid til svovelsyre (væske) og salpetersyre (gass). Gassane som desse aerosolane oppstår frå kan ha antropogene kjelder (brenning av fossile brensel) og naturlege biogene kjelder. Ammoniumsalt kan dannast frå ammoniakkbindingar som ammoniumsulfat og ammoniumnitrat (begge kan vere tørre eller i væskeblandingar). Sekundære svovel- og nitrataerosolar medverkar stort til å spreie lys.
Fjerning av aerosolar
I hovudsak vil ein partikkel helde seg lenger i lufta jo mindre og lettare han er. Større partiklar (større enn 10 mikrometer i diameter) fell til bakken, på grunn av tyngdekrafta, i løpet av eit par timar, medan dei minste partiklane (mindre enn 1 mikrometer) kan halde seg i atmosfæren i vekesvis og fell stort sett til bakken i samband med nedbør.
Strålingspådrag av aerosolar
Aerosolar, naturlege og antropogene, kan påverke klimaet ved å påverke strålinga som går gjennom atmosfæren. Direkte observasjonar av effekten aerosolane har er ganske få, så forsøk på å estimere den globale effekten krev datamodellar. Medan ein kan avgjere strålingspådraget frå drivhusgassane med ganske stor nøysemd, er utryggleiken ganske stor når det gjeld aerosolane sin effekt. Resultata ein får frå datamodellane er derimot vanskeleg å verifisere.
Svovelaerosolar
Svovelaerosolar har to store effektar, ein direkte og ein indirekte. Den direkte effekten er å avkjøle planeten på grunn av auka albedo i atmosfæren, og det beste estimatet ein har er på -0,4 watt per kvadratmeter med ein feilmargin frå -0,2 til -0,8 W/m². Denn effekten har derimot stor geografisk variasjon, og ein meiner at den største avkjøling skjer nedstraums store industriområde. Moderne klimamodellar prøver å ta med denne effekten, som ser ut til å legge ein liten dempar på temperaturauken. Den indirekte effekten er at partiklane virkar som kondensasjonskjerner for skyer, og på den måten endrar skyeigenskapane. Ein er derimot meir usikker på om dette fører til avkjøling eller oppvarming.
Svart karbon
Svart karbon eller sot er ein av dei viktigaste absorberande partiklane ein har i atmosfæren. Sot frå fossilt brensel er estimert til å medverke med eit strålingspådrag på +0,2 W/m² med ein feilmargin frå +0.1 til +0.4 W/m². Alle desse aerosolane både absorberer og spreiar sollys og langbølgja stråling frå Jorda.
Helsekonsekvensar
Konsekvensen av å puste inn aerosolar kan føre til både astma, lungekreft, hjarte-karsjukdommar og for tidleg død. Storleiken på partiklane avgjer kor langt ned i pustesystemet dei kjem. Større partiklar vert hovudsakleg stoppa i nasa og halsen og utgjer ikkje store problem, men partiklar som er mindre enn om lag 10 mikrometer kan slå seg til i bronkiane og lungene og føre til helseproblem. Partiklar mindre enn 2,5 mikrometer kan trenge djupt inn i lungene, og dei minste partiklane (mindre enn 100 nanometer) kan gå gjennom lungene og påverke andre organ. Partiklar mindre enn 2,5 mikromter kan trenge inn i arteriane, og føre til betennelse i karsystemet og aterosklerose — som fører til hardare arteriar og mindre elastisitet, og dette kan igjen føre til hjarteanfall og andre hjarte-karsjukdommar. Forskarar har kome fram til at sjølv kort tid i høge konsentrasjonar av slike aerosolar kan føre til slike sjukdommar.
Ein har òg vist at partiklar som er mindre enn 100 nanometer kan passere gjennom cellemembranane, og til dømes flytte seg inn i hjernen. Ein meiner derfor at slike små partiklar kanskje kan føre til mindre hjermeskadar som Alzheimers. Partiklar som kjem frå dieselmotorar er vanlegvis rundt 100 nanometer, og i tillegg kan desse sotpartiklane innehalde kreftframkallande stoff som benzopyren. Dei lovpålagte grensene for slike utslepp går på kor stor masse av slike partiklar ein kan sleppe ut. Dette er derimot eit dårleg mål på helsefaren desse aerosolane utgjer sidan ein partikkel på 10 mikrometer om lag har same masse som ein million partiklar på 100 nanometer i diameter, men denne eine, store partikkelen er mykje mindre ufarleg, fordi den sannsynlegvis aldri vil kome inn i ein menneskekropp - og om den gjer det så blir den raskt fjerna.
Dødsfall knytte til slike utslepp vart først oppdaga tidleg på 1970-talet. Denne typen forureining fører til om lag 200 000 dødsfall i Europa, og om lag 20-50 000 dødsfall i USA.
Svend Foyn
Svend Foyn var ein norsk skipsreiar og grunnleggjar av den moderne kvalfangsten.
Aerosol
EU-lovgjeving
I direktiva 1999/30/EC og 96/62/EC, sette Den europeiske kommisjonen ei grense for kor mykje luft kan innehalde av aerosolar med storleik 10 mikrometer
Svend Foyn
Foyn reiste til sjøs i ung alder og vart skipper allereie då han var 24 år. Han studerte språk i Frankrike og England, sigla til Spania og Frankrike og dreiv samstundes med eksport og import. Han gjorde eit banebrytande arbeid innan selfangst og skapte ein viktig ny næringsveg. Han deltok sjølv i ein selfangstekspedisjon i 1844 og teikna ei ishavsskute som vart mønster for bygging av desse.
Aerosol
EU-lovgjeving
¹ antyda verdi.
Svend Foyn
Foyn organiserte i 1847 sin fyrste kvalfangstekspedisjon til Nord-Noreg. I 1863 industrialiserte han den fyrste granatharpunen med eksploderande hovud basert på Erik Eriksen og Jacob Nicolai Walsøe sin idé og design. I 1864 vart kanonen montert på den fyrste dampdrivne kvalfangstskuta i verda, «Spes & Fides», bygt ved Nylands mekaniske verksted i Christiania. Fartøyet var 94 fot langt, med ein 20 hestekrefters maskin; maksimal fart var sju knop.
Svend Foyn revolusjonerte kvalfangsten, på godt og vondt. Ved sin død etterlet han seg ei formue på fire millionar kroner, og ein industri som etter mange år var nær ved å utrydde dei store havpattedyra.
Foyn bidrog med finansiell støtte til misjonsverksemda og til oppføringa av bedehus, skular og barneheim i Tønsberg. Han vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1853, forfremja til kommandør i 1870 og mottok storkorset i 1893.
Svend Foyn har fleire stader i Antarktis kalla opp etter seg.
Crișul Alb
Crișul Alb (på rumensk) eller Fehér-Körös (på ungarsk) er ei elv vest i Romania (Transylvania) og søraust i Ungarn (Békés fylke). Ho har utspring sør i Apusenifjella. Elva renn gjennom byane Brad, Ineu, Chișineu Criș i Romania, og Gyula i Ungarn. Ho kryssar grensa til Ungarn og skiftar namn til Fehér-Körös, der ho møter Fekete-Körös eit par kilometer nord for Gyula. I lag dannar dei Körös.
886
886 (romartal DCCCLXXXVI)
Fredrik IX av Danmark
I 1922 trulova kronprinsen seg med den greske prinsessa Olga, men trulovinga blei heva etter berre nokre månader. 24. mai 1935 gifta han sig i Storkyrkan i Stockholm med prinsesse Ingrid, dotter av kronprins Gustav Adolf og kronprinsesse Margaretha.
Tetsja
Tetsja (russisk Вишера) er ei elv i Kurgan og Tsjeljabinsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Iset frå venstre. Elva er 243 km lang. Elva er ein del Iset-Tobol-Irtysj-Ob-systemet, som munnar ut i Karahavet. I over seks år dumpa Majak-komplekset systematisk radioaktivt avfall i Tetsja. I løpet av denne tida var det 40 landsbyar langs elva med totalt 28 000 innbyggjarar. Dei siste 45 åra har om lag ein halv million innbyggjarar i regionen vorte utsett får stråling i ein eller fleire høve og utsett dei for strålingsmengder 20 gonger høgare enn dei som vart råka av Tsjernobylulukka.
Fredrik IX av Danmark
Den 16. april 1940, sju dagar etter at landet var blitt okkupert av tyske styrkar, fekk kronprinsparet sitt først barn, Margrethe. Den vesle prinsessa blei sett på som eit lyspunkt i ei mørk tid. Under krigen kunne københavnarane ofte sjå kronprinsparet trilla rundt i hovudstaden med barnevogn eller sykkel. Etter kvart fekk dei prinsesse Benedikte den 29. april 1944 og prinsesse Anne-Marie den 30. august 1946.
Til forskjell frå tidlegare kongar valde Frederik IX å gjera karriere i marinen framfor hæren, og i 1945 blei han utnemnd til kontreadmiral. Han elska livet på sjøen, og som ein ekte sjømann hadde han òg tatoveringar. Han og dronning Ingrid vitja nær sagt kvar hamn i Danmark med kongeskipet «Dannebrog», og drog òg til Grønland og Færøyane.
Frederik IX hadde òg ein stor lidenskap for musikk. Han var dirigent for fleire danske og utanlandske orkester, og skal òg ha vore ein dyktig musikar. Han var også glad i å jakta, og heldt mange samlingar ved jakthytta si i Trend.
Tasjkent
Tasjkent (usbekisk Toshkent og Тошкент) er hovudstaden i Usbekistan og den største byen i Sentral-Asia. Han ligg heilt nordaust i landet, i dei vestlege forfjella til fjellkjeda Tian Shan. Det offisielt registrerte folketalet i byen i 2012 var rundt 2,309,300. Namnet kjem frå tyrkiske tash, 'stein' og 'kand', '[festnings]by', og betyr dermed 'steinbyen'.
Tidlegare var Tasjkent eit svært viktig stopp på Silkevegen frå Asia til Europa. På grunn av plasseringa kom byen først under sogdiansk og seinare tyrkisk påverknad tidleg i historia si, før han blei muslimsk på 700-talet. Han blei hærteken og lagt i ruinar av Dsjenghis khan sin hær i 1219. I 1865 blei han erobra av Det russiske imperiet. Byen blei hardt skadd av jordskjelv i 1966.
Geografi
Tasjkent ligg ved Chirchiqelva, 450-480 moh. i Chatkalfjella. Han ligg i eit område med jordskjelvaktivitet.
Historie
Tasjkent er blant dei eldste byane i Sentral-Asia. Staden kan ha vore folkesett så tidleg som 100-talet f.Kr. På grunn av plasseringa ved fleire karavaneruter blei byen eit viktig knutepunkt for handel mellom aust og vest. Han kom først under sogdiansk og seinare tyrkisk påverknad tidleg i historia si, før han blei muslimsk på 700-talet.
I førislamsk og tidleg muslimsk tid var byen og landet rundt kjend som Dzhadzh, Shash eller Chach. Han er omtalt i Den iranske kongeboka som Chach. Seinare blei byen kjend som Chachkand/Chashkand/Chachkent og Binkent. Det noverande namnet Tasjkent kom i bruk på 1000-talet.
Etter å ha blitt øydelagd av Dsjenghis khan sin hær i 1219 blei byen gradvis bygd opp att som del av Det mongolske riket. Timur Lenk tok byen på 1300-talet og gjorde han til ein av dei største festningsbyane til timuridane. Deretter blei han styrt av shaibanidane frå Bukhara-khanatet. Etter ei tid med sjølvstende blei Tasjkent så teken over av Kokand-khanatet i 1809. I 1865 blei han erobra av Det russiske imperiet.
Byen blei hovudstad for Turkestan autonome sosialistiske sovjetrepublikk i 1918. Han blei hovudstad i Den usbekiske sovjetrepublikken i staden for Samarkand i 1930. Som del av Sovjetunionen såg byen vekst og endringar. Han blei industrialisert og blei etterkvart eit senter for vitskap og ingeniørfag. Folkesamansetjinga blei prega av russiske og ukrainske flyktningar som kom hit under andre verdskrigen og massedeportasjonar hit frå andre stader i unionen, mellom anna av krimtatarar. Usbekarar blei likevel verande den største folkegruppa i byen.
Frå 1966 til 1968 var det ei lang rekke jordskjelv i området som gjorde stor skade, og mykje av byen blei heilt eller nesten jamna med jorda. Mange av bygningane som blei skadd under jordskjelva blei seinare bygd opp igjen.
Då Sovjetunionen braut saman i 1991 var Tasjkent den fjerde største byen i landet. Han blei hovudstad i den sjølvstendige republikken Usbekistan.
Bygningar og attraksjonar
Mange av dei historiske bygningane blei øydelagde etter den russiske revolusjonen og seinare av det kraftige jordskjelvet som ramma byen i 1966. Mykje av den gamle arkitekturen i Tasjkent har såleis gått tapt. Framleis eksisterande bygningar er mellom anna:
Transport
Tasjkent metro er eit moderne t-banesystem og det er det einaste av sitt slag i Sentral-Asia. Tasjkent internasjonale lufthamn ligg 12 km utanfor sentrum, og har over 2 millionar passasjerar i året.
Siciliansk
Siciliansk er eit romansk språk som vert mest nytta på øya Sicilia i Italia, på delar av Calabria, Apulia og Salerno sør i Italia, og litt på Malta. Siciliansk har ikkje status som offisielt språk i noko land, ikkje eingong i Italia.
Ibarra
Ibarra (uttalt ; fullt namn San Miguel de Ibarra; quechua Impapura) er ein by nord i Ecuador. Han har 80 477 innbyggjarar (1990) og er hovudstaden i Imbaburaprovinsen. Byen ligg ved foten av Imbabura-vulkanen ved breidda av Tahuando-elva, rundt 70 km nordaust for hovudstaden Quito.
Siciliansk
Språket har sterk påvirknad frå gresk, italiensk, latin, arabisk, fransk, og fleire andre språk. Det blir rekna at om lag 4,8 millionar snakkar siciliansk. Dei fleste av desse snakkar også italiensk.
Døme
Under er eit døme på fleire former for skriftleg siciliansk i bøna Fader vår. Bøna er også vist på italiensk og latin for samanlikning.
Elvis by Request
Innspelinga fann stad 8. august og 7. oktober 1960 i Radio Recorders i Hollywood. Først vart det skrive fire songar for filmen, men «Britches» og «Summer Kisses Winter Tears» vart droppa. Filmmusikken i filmen bestod berre av to songar, «Flaming Star» og «A Cane and a High Starched Collar.» Ein tidleg versjon av «Flaming Star», som nytta arbeidstittelen til filmen, «Black Star,» vart spelt inn av Presley og seinare gjeven ut i 1990-åra. Den langt mørkare teksten i «Black Star»-versjonen meinte somme kommentatorar at David Bowie refererte til i sin «Blackstar».
To månader etter filmen hadde premiere, gav RCA ut EP-plata Elvis By Request – Flaming Star, som nådde 14. plassen på Billboard Hot 100. Han inneheld tittelsporet og ein av dei avviste songane, «Summer Kisses, Winter Tears», i lag med to av Presley sine listetoppar i 1960, «Are You Lonesome Tonight?» og «It's Now or Never». «Summer Kisses» kom seinare ut på samlealbumet Elvis for Everyone fem år seinare, og «A Cane And A High Starched Collar» kom ut på Elvis: A Legendary Performer Volume 2. «Britches» vart først gjeven ut på Elvis: A Legendary Performer Volume 3 i 1979.
Songen «Flaming Star» vart tittelsopret på Elvis Sings Flaming Star, som var tilgjengeleg i butikkar som selde Singer-symaskinar som eit marknadsføringstriks.
Finders Keepers, Losers Weepers
«Finders Keepers, Losers Weepers» er ein song skriven av Dory og Ollie Jones Josh Bates og spelt inn av Elvis Presley. Songen vart først gjeven ut i 1965 på albumet Elvis for Everyone.
Sosialdemokratane i Slovenia
Sosialdemokratane i Slovenia, Socialni demokrati (SD), er eit slovensk parti skipa i 1990 under namnet Partiet for demokratisk fornying. Det har sidan hatt andre namn, og har slått seg saman med andre grupper, men heiter i dag rett og slett «Sosialdemokratane».
Kjelde
Den tyskspråklege wikipediaen, art. Socialni demokrati, som lesen 29. oktober 2008.
Bakgrunnsstoff
Den offisielle nettstaden til partiet
Unge Venstre
Unge Venstre (Norges Unge Venstre) er ungdomspartiet til det politiske partiet Venstre, og vart stifta 27. januar 1909, med Anders Kirkhusmo som den første leiaren. Noverande leiar, sidan 2017, er Sondre Hansmark frå Askøy i Hordaland.
Formålsparagraf
Unge Venstres Formålsparagraf lyder:
''Norges Unge Venstre byggjer på den liberale ideologien. Organisasjonen arbeider for å fremma ein radikal politikk, tufta på ei liberal samfunnsforståing. Formålet er å samle oppslutning om organisasjonens idéar blant ungdom. Norges Unge Venstre er ein sjølvstendig ungdomsorganisasjon som samarbeider med Venstre.''
Organisasjonen
Ungdom mellom 12 og 35 år kan bli medlemmer i Unge Venstre, forutsett at dei deler organisasjonen sitt politiske syn. Samarbeidet med Venstre er tett. Leiaren av Unge Venstre er automatisk med i sentralstyret i Venstre - dette gjeld på alle plan frå den nasjonale organisasjonen til fylkeslag og lokallag.
Bob Dylan av Bob Dylan
Bob Dylan er debutalbmet til den amerikanske artisten med same namn. Det vart gjeve ut 19. mars 1962 på Columbia Records då Dylan var 20 år gammal. Albumet inneheld berre to originale songar, resten var gamle folkeviser og vart produsert av talentspeidaren John H. Hammond, som signerte platekontrakten med Dylan.
Innspelinga
Dylan møtte John Hammond under ei øving for Carolyn Hester den 14. september 1961 i ei leilegheit som Hester og mannen hennar då, Richard Fariña, delte. Hester hadde invitert Dylan til øvinga som munnspelspelar og Hammond godtok han som studiomusikar etter å ha vore på øvinga.
Unge Venstre
Organisasjonen
Politisk er Unge Venstre ein liberal organisasjon, som står for ein stor grad av personleg og økonomisk fridom for enkeltmennesket, men samtidig er tilhengjarar av offentleg utdanning og velferdsordningar. Miljøpolitikk har òg lenge vore eit viktig politikkområde for Unge Venstre.
Bob Dylan av Bob Dylan
Innspelinga
Hammond fortalte seinare Robert Shelton at han ønskte å signere kontrakt med Dylan «der og då» og inviterte han til kontoret for ei meir formell prøvespeling. Det finst ikkje noko opptak av dette i arkivet til Columbia i dag, men Hammond, Dylan og direktøren i Columbia Mitch Miller har alle stadfesta at det vart gjort ei prøvespeling. Det vert hevda at produsenten Fred Catero, som då var lydteknikar på Columbia Records, eig masterbandet til denne innspelinga.
Unge Venstre
Organisasjonen
Unge Venstre går i motsetning til moderpartiet Venstre inn for norsk medlemskap i EU, sidan landsmøtet i Bergen i 2000.
Unge Venstre er medlem av desse internasjonale organisasjonane
Bob Dylan av Bob Dylan
Innspelinga
Same kveld, på Gerdes, fortalde Dylan Shelton om tilbodet til Hammond, men bad han halde det for seg sjølv fram til kontrakten var godkjend oppover i Columbia-systemet. Stadfestinga kom raskt.
Unge Venstre
Partileiing
==Resultat i skuleval ==
Bob Dylan av Bob Dylan
Innspelinga
Han fekk tid i studio seint i november og i vekene fram til innspelingane, starta Dylan å leite etter nye songar, sjølv om han alt kjende mange songar frå før. I følgje venen til Dylan, Carla Rotolo, «lytta han til platene min, dag og natt. Han studerte Folkways sin Anthology of American Folk Music, synginga til Ewan MacColl og A.L. Lloyd, gitaren til Rabbit Brown, Guthrie, sjølvsagt og blues...plata hans var på planleggingsstadiet. Vi var alle uroa over kva songar Dylan skulle gjere. Eg hugsar tydeleg at det vart snakka om dette.»
Det vart spelt inn sytten songar og fem av dei som vart vald ut til albumet vart faktisk spelt inn på eit einaste forsøk («Baby Let Me Follow You Down», «In My Time Of Dyin'», «Gospel Plow», «Highway 51 Blues», og «Freight Train Blues»), medan masteropptaket for «Song For Woody» vart spelt inn etter eitt mislukka forsøk. Dei fire songane som ikkje kom på albumet vart òg spelt inn på eitt forsøk. Under innspelinga nekta Dylan å gjere to opptak av same song. «Eg sa nei. Eg kan ikkje sjå meg sjølv synge den same songen to gonger på rad. Det er frykteleg»
20. juli
20. juli er den 201. dagen i den gregorianske kalenderen (202. under skotår). Det er 164 dagar att av året.
Bob Dylan av Bob Dylan
Songane
Av songane på albumet var berre to originale songar. Dei andre elleve songane er standard folkeviser og tradisjonelle songar. Han hadde spelt få av desse på konsertane sine på klubbane og kafeane. Berre fire av songane, to av dei originale, vart spelt av Dylan på klubbane i september 1961.
Av dei to originale songane er «Song for Woody» best kjend. I følgje Clinton Heylin står det skrive på det originale tekstarket for «Song For Woody»: «Skriven av Bob Dylan i Mills Bar på Bleecker Street i New York City den 14. februar, for Woody Guthrie.» Melodisk var songen basert på ein av Guthrie sine eigne songar, «1913 Massacre», men det er mogeleg at Guthrie-songen baserte seg på ein enno tidlegare melodi. Som mange visesongarar, inkludert Dylan, tilpassa Guthrie ofte kjende folkeviser til nye songar. Guthrie var den viktigaste inspirasjonskjelda for Dylan på denne tida Bob Dylan kom ut og på fleire av songane kan ein høyre Dylan imitere vokalstilen til Guthrie. «Talkin' New York» refererer til Guthrie-songen «Pretty Boy Floyd».
Dylan vert tilskriven arrangementet på mange av dei tradisjonelle songane, men fleire av dei kan sporast til hans samtidige. Til dømes vart arrangementet på «House Of The Risin' Sun» utvikla av Dave Van Ronk, som var ein nær ven på denne tida. Under innspelinga av «Baby Let Me Follow You Down» nemner Dylan Eric Von Schmidt, som han møtte i Cambridge i Massachusetts. Von Schmidt introduserte arrangementet til Dylan, i tillegg til «He Was a Friend of Mine», som òg vart spelt inn men utelate frå albumet.
Unytta opptak
Fire songar som vart spelt inn under innspelinga av Bob Dylan kom ikkje med på albumet. Tre av desse finst på The Bootleg Series Volumes 1-3 (Rare & Unreleased) 1961-1991: Woody Guthrie sin «Ramblin' Blues» (som enno ikkje er gjeve ut), «House Carpenter», «He Was a Friend of Mine», og ein annan original song, «Man on the Street».
Av desse fire er «House Carpenter» kanskje den best likte. Dette var den siste songen som vart spelt inn for Bob Dylan. Det var ei ny utgåve av den skotske balladen «The Daemon Lover» frå 1500-talet og Clinton Heylin skreiv at «det var den mest ekstraordinære framføringa under innspelingane, like demonisk driven som noko Robert Johnson nokon gong spelte inn.» Sjølv om det var ein favoritt i visemiljøet er det aldri dokumentert at Dylan spelte «House Carpenter» nokon stad.
Ettermæle
Bob Dylan fekk lite omtale då det kom ut og gjekk stort sett umerka forbi, og både Hammond og Dylan var oppgitt over resultatet. I følgje Shelton, som skreiv teksten på omslaget under eit psevdonym, fortalte Dylan han ein månad seinare at teksten til Shelton var betre enn resten av albumet. Dylan har fleire gonger sidan uttrykt misnøye med albumet.
Albumet selde dårleg og Dylan var ei stund kjend som «Hammond's Folly» («Dårskapen til Hammond») i plateselskapet. Mitch Miller, som var direktør i Columbia på denne tida, sa at plata selde 2500 eksemplar i USA, og det var det einaste albumet hans som ikkje gjekk inn på albumlista i USA. I Storbritannia gjekk albumet i 1965 opp til 13. plass.
Trass i at albumet gjorde det dårleg, gjorde den billege innspelinga at det likevel ikkje gjekk så verst. Visealbum på denne tida selde generelt dårleg.
22. desember 1961, ein månad etter innspelinga av Bob Dylan var ferdig, var Dylan i Minneapolis i Minnesota, der han og venen Tony Glover vitja venen Bonnie Beecher. Dylan spelte inn 26 songar på lydband i heimen hennar. Opptaket er vorte kalla «Minneapolis hotel tape» og kom raskt i private hender. Opptaket har synt det musikalske potensialet til Dylan berre ein månad etter debutalbumet.
Salslister
Album
Vitskap i 1872
Vitskapsåret 1872 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1872.
Kvern (fleirtyding)
Kvern kan vera:
885
885 (romartal DCCCLXXXV)
Air av Bach
Air, òg kjend som «Air on the G String» («Air på G-streng») er ein kjend sats frå Orkestersuite Nr. 2 i D-dur, BWV 1068, av Johann Sebastian Bach. Satsen er den andre i verket og er kanskje den mest kjende melodien av alle Bach skreiv.
Bach komponerte truleg denne suiten i 1731. Dette var ikkje den slags musikk han vanlegvis skreiv, og det er lettare kost enn dei normalt meir strenge, religiøse eller fugale verka. Desse verka var berre meint som underhaldning. Det vart truleg først spelt i Leipzig i Zimmermanns kaffihus i Cather-Strasse.
Procol Harum nytta nokre taktar frå dette stykket i hitsingelen deira, «A Whiter Shade of Pale».
Kjelder
Orchestersuiten (Bach)
Karbon
Den vanlegaste oksydasjonstilstanden til karbon er +4, men det er og sambindingar som har oksydasjonstilstanden +2. Karbonmonoksid er eit døme på eit slikt molekyl. Dei største kjeldene av uorganisk karbon er kalkstein, marmor, dolomitt og karbondioksid i atmosfæren og i havet. Organisk karbon kan ein finne i kol, olje, gass, torv, metanhydrat, og i alle levande organismar. Karbon har fleire kjende sambindingar enn noko anna grunnstoff, og fleire enn 10 millionar ulike typar karbonsambindingar er kjende, og langt fleire finst i teorien.
Karbon er det femtande meste vanlege grunnstoffet på jordoverflata, og det fjerde vanlegaste i universet etter hydrogen, helium og oksygen målt etter vekt. Det er den nest vanlegaste grunnstoffet i menneskekroppen etter oksygen, om lag 18.5% av vekta. Den unike emna karbon har til å lage komplekse kjemiske sambindingar gjer at karbon dannar basis for alt kjent liv.
Fysiske eigenskapar
Karbon er eit fast stoff, sjølv ved svært høge temperaturar. Ved atmosfærisk trykk har ikkje karbon eit smeltepunkt, men sublimerer (går direkte frå fast stoff til gassform) ved ca. 3600 °C. Dette er høgare temperatur enn smeltepunktet til noko metall. Sjølv om karbon reagerer kraftig med oksygen, er karbon likevel i mindre grad utsett for oksydasjon enn veikare oksydasjonsmiddel, slik som jern og kopar. Ved romtemperatur vil ikkje karbon reagere med andre stoff bortsett frå dei sterkaste oksidasjonsmidla, og reagerer ikkje med sterke syrer og basar. Ved høge temperaturar vil karbon reagere med oksygen og danne karbondioksid. Karbon er eit svært kraftig reduksjonsmiddel ved høge temperaturar, og mange metall vert framstilt ved at malmen, som gjerne er eit oksid av metallet, vert redusert til fritt metall og karbonmonoksid og karbondioksid. Eit døme er framstilling av jern:
Fe3O4(s) + 4 C(s) → 3 Fe(s) + 4 CO(g)
Allotropar
Rein karbon dannar ulike molekylære bindingar med andre karbonatom ved vanleg temperatur og trykk, og karbon finst i mange ulike former, eller allotropar. Dei tre vanlegaste i naturen er Amorf karbon, Grafitt, og diamant. I tillegg finst det fleire ulike fulleren, nanokarbonrør og grafen.
Grafitt
Den mast stabile allotropen av karbon ved romtemperatur og atmosfærisk trykk er grafitt. Grafitt er eit svart mjukt stoff, som lett spaltar av materiale frå overflata ved kontakt. Dette gjer at grafitt er egna i blyantar og som smørjemiddel. Kjemisk sett er grafitt samansett av lag av heksagonale ringer, der det ikkje er kjemiske bindingar mellom laga, dei held seg saman ved hjelp av van der Waal bindingar, slik at ulike lag lett kan skiljast frå kvarandre. Bindingane i laga er π-bindingar som i aromatiske sambindingar. Sidan desse har delokaliserte elektron, kan elektron flytte seg fritt langs laga, og derfor leier grafitt elektrisk straum.
Amorf karbon
Amorf karbon er den forma ein kan finne i trekol og sot og aktivt kol, og har til vanleg form som eit svart pulver. I denne forma er karbonatoma bundne saman på ein irregulær måte, og manglar ein makroskopisk struktur slik som grafitt. Amorf karbon dannar seg ofte når meir komplekse karbonsambindingar blir brotne ned ved høg temperatur utan tilgang til eller nok tilgang på oksygen.
Diamant
Ved svært høgt trykk blir karbon omdanna til diamant, som er nesten dobbelt så tungt som grafitt. I diamant er karbonatoma bundne i ein tetrahedrisk form, som gir gjennomsiktige kubiske krystallar, som er lik krystallstrukturen til dei to neste grunnstoffa i gruppe 14, silisium og germanium På grunn av at karbon-karbon-banda er svært sterke og krystallstrukturen i diamant er svært regulær, er diamant det hardaste naturlege stoffet når det gjeld motstand mot riping.
Fulleren
Fulleren har ein grafittliknande struktur, men til skilnad frå grafitt, har fulleren ikkje berre heksagonale ringar, men og pentagonale ringar, som får laga til å folde seg til kular, elipsoidar og sylindre. Den mest kjende fullerenet er buckminsterfulleren, som er eit kuleforma molekyl av 60 karbonatom. Buckminsterfulleren dannar ei kule organisert som heksagon og pentagon, og kan minne om ein tradisjonell fotball. Det finst og ei rekke elipseforma fulleren med meir enn 60 karbonatom. Ein annan for for fulleren er karbonnanorør. Desse er forma som ein lang hol sylinder av karbonatom. Fulleren er ein relativ nyoppdaga form for karbon, og var ikkje kjent før 1985. Det er forsett aktiv forsking på fulleren, og alle eigenskapane er enda ikkje kjende.
Lonsdaleitt
Dette er ein krystallinsk form for karbon med mange likskapar med diamant. Londaleitt er gjennomsiktig og har harde krystallar slik som diamant, men har ei anna krystallstruktur. Diamant har ein tetrahedrisk krystallstruktur, medan lonsdaleitt har heksagonale ringar som i grafitt, men til skilnad frå grafitt er dei bundne saman med kjemisk bindingar, som gjer krystallane svært harde. Det er eit svært sjeldent mineral, og blir berre danna på jorda i den intense varmen og trykket i meteorittnedslag.
Kjemiske eigenskapar
Karbon kan danne svært komplekse sambindingar med seg sjølv og andre grunnstoff, og meir enn 10 millionar ulike karbonsambindingar er kjende. Alt liv på jorda baserer seg på denne eigenskapen til karbon. På grunn av dette er kjemi med karbonsambindingar kjent som organisk kjemi, og er ein av to hovudgreiner i kjemien, der uorganisk kjemi er den andre, og er kjemien for alle andre grunnstoff. Nokre enkle karbonsambindingar blir likevel rekna som uorganiske. Dette gjeld enkle korbonsambindingar som karbondioksid og karbonmonoksid, karbonat, karbidar, karbonylar og kjemien til dei ulike allotropane til reint karbon.
Uorganiske karbonsambindingar
[Karbonmonoksid] er ein luktfri, fargelaus og giftig gass med kjemisk formel CO. Han blir danna når karbonsambindingar brenn med utilstrekkeleg oksygentilførsle, og kan i seg sjølv brenne og dannar då CO2. Karbonmonokisd kan reagere med nokre metall og danne uorganiske karbonylsambindingar. Eit døme på dette er nikkeltetrakarbonyl (Ni(CO)4. Dette er ei svært giftig veske som fordampar lett. Nikkeltetrakarbonyl blir brukt til å foredle nikkel, og til fornikling av overflatar, sjølv om det siste bruksområdet er mindre vanleg på grunn av at nikkeltetrakarbonyl er så giftig.
Karbidar er sambindingar mellom karbon og eit metall. Dette er ei gruppe stoff med svært ulike eigenskapar avhengig av metallet.
Thames på New Zealand
Thames er ein by i den sørvestlege enden av Coromandelhalvøya på Nordøya på New Zealand. Han ligg ved Firth of Thames nær munningen til elva Waihou River. Byen er administrasjonssenter i distriktet Thames-Coromandel og ligg i regionen Waikato. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 6 756.
Ein viktig arbeidsgjevar er Toyota New Zealand, der anlegget fram til 1981 monterte bilar av importerte delar (Complete knock down bilar), og som no renoverar importerte bruktbilar. Ein annan er presisjonsverkstaden og støyperiet A & G Price som vart opna i 1868 og som bygde 123 damplokomotiv for New Zealand Railways. No lagar det kjølar til større lystfarty.
Byen vart opphavleg bygd opp under eit gullrusj, og folkemengda talde på det meste kring 18 000 i 1868. I ein periode tenkte ein at byen kunne passera Auckland som den viktigaste byen i området. Eit tidleg læresete i byen var gruveskulen Thames School of Mines. Mange menneske flytta til Thames i oppgangstida, og han vart snart den nest største byen i landet (Auckland har alltid vore den største). Då gullførekomstane tok til å ebba ut, gjekk også innbyggjartalet ned. Byen er stadig den største på Coromandel. Mange av innbyggjarane arbeider med turisme, og lokalt eigde verksemder yter tenester til det omliggjande jordbruksdistriktet.