cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaste
I ei meir kontroversiell bruk av omgrepet «kaste» er Sør-Afrika under apartheid og USA under segregeringa blit kalla kastesamfunn, mellom anna i «American Caste and Class» av W. Lloyd Warner (1936), Caste and Class in a Southern Town (1937) av John Dollard og An American Dilemma (1944) av Gunnar Myrdal. Omgrepet «Boston Brahmin» er også blitt brukt om ein lukka «kaste» av overklassefolk frå Boston.
Nessa
Nessa er ei elv i Eidsvoll kommune i Viken. Elvane Vorma, Andelva, Risa, Nessa og Jøndalsåa er omfatta av fuglelivsfreding. I europeisk sammanheng er området sett på som eitt av dei viktigaste fugleområda i Sør-Noreg. Dette er område med svært rikt fugle- og planteliv.
Auguste Rodin
Auguste Rodin, René François Auguste Rodin, var ein fransk skulptør, og blir rekna som ein av Frankrikes fremste representantar for realistisk skulptur.
Dei første åra
Auguste Rodin vart fødd i Paris 1840, og voks opp i arbeidarklassa. Han var det andre barnet til Jean-Baptiste Rodin og Marie Cheffer. Rodin interesserte seg for teikning, og som 10-åring tok han sine første teiknetimar.
I 1851, då han var 11 år gamal, vart han send av faren til onkelen sin kostskole. Han vart der i tre år, men då han kom heim hadde han framleis vanskeleg for å lese og skrive. Som 14-åring kom han inn ved ein spesialskole for teikning i Paris. Han jobba mykje, og det var på denne tida han byrja å oppdage skulptøryrket, og forstod at det var det han ville. Derfor gjekk han mykje i museum for å sjå på antikke statuar. Etter kunstskolen søkte han kunstakademiet, men fekk avslag tre gonger.
Då systera hans døydde brått i 1862 bestemde Rodin seg for å verta katolikk og munk. Fader Pierre-Julien Eymard, som var katolsk prest (og som seinare vart heilagkåra), såg at munkelivet ikkje var noko for Rodin. For å få han ut av depresjonane etter systera sin død oppmuntra Eymard han til å teikne og lage skulpturar. Rodin gjekk ut av munkelivet for å verta skulptør.
Familie
Han møtte i 1864 kompanjongen sin, kvinna han skulle leve saman med, Rose Beurot. I 1866 fekk dei sonen Auguste Beuret. Men dei gifte seg ikkje i før 29. januar 1917, berre nokre månader før dei begge døydde; Rose 16. februar og Auguste 17. november.
Byster til utstillinger i Paris Salon
I fritida byrja han å arbeide med ein portrettbyste av fader Eymard. Han bestemde seg for å levere bysten på den årlege utstillinga i Paris Salon, der kunstnarar kunne vise og selje verka sine. Utstillinga var stor, og gjorde ein suksess kunne ein bli kjent over heile landet.
Militærteneste
30 år gammal var Rodin nøydd å gå inn i garden på grunn av den fransk-prøyssiske krigen som starta i 1870. Heldigvis for Rodin vart han raskt dimittert på grunn av nærsyntheita si. Då Rodin kom heim frå felten hadde han ikkje arbeid, men han fekk snart arbeid hos den store kommersielle skulptøren Albert-Ernest Carrier-Belluse, som han hadde arbeidd hos til og frå i mange år.
Rodin og Carrier Belluse fekk eit oppdrag i Brussel med å dekorere ein stor bygning. Han måtte reise frå Rose og sonen deira for å bli der i 6 år. Her fekk han mykje inspirasjon, hadde ein kreativ periode, og heldt si første utstilling, noko som markerte debuten hans som uavhengig skulptør.
Reise til Italia i 1875
I 1875 reiste han til Italia. Her fekk han inspirasjon til å lage fleire statuar til Paris Salon, og særleg statuane av Michelangelo gjorde sterkt inntrykk og påverka ein stor del av arbeidet hans vidare. Statuane han laga på denne tida viser at han var inspirert av turen til Italia. Likevel var statuane hans meir realistiske enn greske og italienske skulpturar som overdreiv muskulaturen. Den første skulpturen han synte fram av denne typen i Brüssel var «Le Vaincu» (Den overvunne), som den atletiske belgiske soldaten Auguste Neyt stod modell for i atten månader. Rodin var særs nøgd med resultatet, men var ikkje like nøgd med namnet han hadde gjeve statuen. Han vurderte ei tid titlane «L'Homme qui s'éveille à la Nature» («Mennesket stig fram, vaknar opp, frå naturen») og «L'Age d'Arain» («Bronsealderen»). Skulpturen symboliserer oppvakninga av det menneskelege medvitet i tidenes morgon, og det er under dette sistnemnde namnet, «L'Age d'Arain», at skulpturen har vorte kjend. Nokre kritikarar mislikte realismen til skulpturen, nokre trudde til og med at han hadde teke avstøyping av ein levande modell. Nokre kritikarar meinte at det kunne ikkje vere mogeleg for eit menneske å lage ein så realistisk skulptur.
All merksemda han fekk av denne utstillinga gjorde han svært populær. Når han reiste tilbake igjen til Paris i 1877, stilte han ut den same statuen i Paris Salon. No hadde han altså skifta namn på statuen til «Bronsealderen». Kritikarane meinte at statuen var vakker, men stadig for realistisk.
Etter oppdrag frå den franske kunstministeren
Rodin fekk i oppdrag av den franske kunstministeren å lage det første store folkeprosjektet sitt, å lage ein inngangsportal - «Helvetesporten» - for eit kunstmuseum som skulle byggjast i Paris.
Handlinga på denne porten er henta frå Dantes skildring i Divina Commedia av reisa i underverda. Rodin likte Dantes forteljingar svært godt. Fleire av dei mest berømte skulpturane hans som «Tenkjaren», «Kysset» og «Dei Tre Skuggene» kjem frå Helvetesporten. Desse figurane laga han òg uavhengig av «Helvetesporten», og i ulikt format. Mange av statuane vart laga i forskjellige variantar, og slik jobba han spesielt mykje med «Tenkjaren». Han kunne lage same statue av forskjellig materiale. For eksempel laga han «Kysset» både i marmor og bronse. På slutten av 1880-talet kom det fram at museet aldri kunne bli bygt. Likevel fortset Rodin periodevis med dette, fram til han døyr.
Igjennom 1880-åra vart han stadig meir populær, spesielt blant rikfolk, noko som førte til at han fekk mange oppdrag som gjaldt portrettbystar. Ettersom han fekk så mange oppdrag, fekk han fleire menneske til å jobbe for seg, noko folk var ein smule skeptiske til.
Monument for byen Calais
I 1884 fekk Rodin oppgåven med å lage eit monument til byen Calais i Frankrike. Bakgrunnen for dette monumentet skulle hentast frå ei dramatisk hending i 1387, medan hundreårskrigen enno raste. Calais ville ha eit monument til 500-årsmarkeringa, der seks leiande innbyggjarar som redda byen sin frå undergang skulle vere avbilda på monumentet. Han brukte fire år på oppgåva, og vart ferdig i 1888. Monumentet fekk tittelen Les Bourgeois de Calais, «Borgarane i Calais».
Han sysla òg med eit anna stort oppdrag: «Monumentet av Honoré de Balzac», som var bestilte av rikfolk i byen. Han hadde eit fotografi å arbeide ut frå, fordi forfattaren Honoré de Balzac hadde vore død i 40 år. Då han var ferdig, presenterte han ein ni fot høg statue, som vart møtt med sjokk og mistru. Sidan publikum ikkje var nøgd, vart honoraret refundert. Rodin vart såra av kritikken. Han var godt nøgd med statuen.
Verdsutstilling
Ved hundreårsskiftet var Rodin på toppen av karierren sin, og fekk god betaling for verka sine. Rikfolk roste arbeida hans, og gav han ei eiga avdeling på Verdsutstillinga i Paris. Dette gjorde han til ein internasjonalt kjend kunstnar. På denne tida fullførte han mange prosjekt, og når han var som travlast, hadde han 50 personar som arbeidde for seg. Det raste ein del spekulasjonar på grunn av alle assistentane. Folk lurte på kva han gjorde sjølv. På denne tida studerte han dans. Han laga mange skulpturar i spontane rørsler.
Bu- og arbeidsstader (derunder Musée Rodin)
I 1893 hadde Rodin fått seg bustad og arbeidsstad i la Villa des Brillant i Meudon nokre kilometer utanfor Paris i sørvest, men fekk seinare òg disponere l'hôtel Biron i Paris. Dette var eit gamalt herskapshus (palass) som vart nytta som leigegard frå 1905 i påvente av å få eigedomen selt. Leigebuarar i denne tida var mellom andre forfattaren Jean Cocteau (1889-1963), kunstmålaren Henri Matisse (1869-1954), dansarinna Isadora Duncan (1877-1927), skulptøren Clara Westhoff (1878-1954), ektemaken til Rainer Maria Rilke (1875-1921). I 1908 leigde Rodin fire rom som atelier i fyrste høgda (rez-de chaussée) mot terrassen mot sør. Han såg at hagen på eigedomen var eit villniss, og tok til å nytte hagen til å sette opp nokre av sine eigne verk og noka av si eiga samling av antikvitetar. Frå 1911 disponerte han heile l'hôtel Biron åleine. I 1912 overtok staten eigedomen. Rodin hadde inngått ein avtale med staten om at når han døydde skulle staten få arbeida hans, og gjere eigedomen om til eit museum der verka hans skulle vere. Til gjengjeld skulle Rodin få lov til å bu der heilt til han døydde. Muséet finst den dagen i dag, og heiter Musée Rodin. Villa des Brillant i Meudon er òg vorte museum, og inngår i Musée Rodin.
Rodin døydde 17. november 1917 i Meudon, der han er jordfesta. På grava hans står statuen Tenkjaren.
Verk i Noreg
Mannen med nøkkelen er ei avstøyping av ein av figurane i figurgruppa «Borgarane i Calais» (1884-86) som kunstmålaren Frits Thaulow gav til Oslo kommune i 1902. Skulpturen har fått sin plass i Oslo, Henrik Ibsens gate og Sommerrogata i nærleiken av Solli plass, på eit grøntområde kalla Sommerroparken. I samband med at skulpturen vart teke ned for reinsing, vøling og gjenoppsetjing på same plassen, vart han med på utstillinga «Det felles eide» på Kunstnernes Hus i Oslo frå 2. mars til 29. april 2018 av utvalde verk frå Oslo kommunes kunstsamling.
AM 0500-620
AM 0500-620 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 350 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Gullfisken. Den eine galaksen er ein særs symmetrisk spiralgalakse og er sett rett på. Den andre galaksen ligg bakom den først sett ifrå jorda, og er òg ein spiralgalakse. Før blei denne klassifisert som ein elliptisk galakse, men bilete teke av Hubble-teleskopet har vist han støvete spiralarmar lyse knottar av stjerner.
Ferskvatn
Ferskvatn er vatn som inneheld ein svært liten del oppløyste salt, særleg natriumklorid, til forskjell frå saltvatn og brakkvatn. Alt ferskvatn har opphavleg vore nedbør av vassdamp i atmosfæren. Vatnet når innsjøar, elvar og grunnvassmagasin direkte eller etter smelting av snø og is (sjå vasskrinslaupet). Tilgang på ferskvatn er livsviktig for dei fleste artar, særleg i ørkenområde.
For vasslevande dyr som fisk har det mykje å seie kor mykje oppløyst natriumklorid det er i vatnet dei lever i. Dei fleste dyr kan ikkje leva i både fersk- og saltvatn, men nokre artar vekslar mellom dei to. Saltvassfisk har tilgang på ei overflod av salt, og prøver å få så mykje salt ut av kroppen som mogleg, samtidig som dei må halda på vatnet. Ferskvassfisk gjer det motsette, for dei har for mykje vatn i høve til salt i kroppen.
Bloodstained: Curse of the Moon
Bloodstained: Curse of the Moon er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Inti Creates. Det vart utgjeve til 24. mai 2018 til Microsoft Windows, Nintendo 3DS, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation Vita og Xbox One.
Brød
Brød er ein matvare laga av deig som er blitt steikt eller dampa. Det finst ei rekkje ulike brødslag frå heile verda. Dei kan etast varme som kalde, vera ferskvare som varer éin dag eller tola langvarig lagring.
Ingrediensar
Ein kan laga brød av så lite som mjøl og vatn, men salt høyrer òg som regel med, og andre væsker kan brukast. Ein kan bruka mjøl frå ein type korn eller fleire. Kveite er eit særs vanleg kornslag til å laga brød av, ettersom det har eit høgt gluteninnhald som gjer at det lett heng saman. Brød kan òg lagast av til dømes rug eller mais som einaste kornslag.
Frø, nøtter eller krydder kan brukast for å setja smak på brødet. Feittstoff, egg og honning er andre ting ein kan ha i brøddeigen. Mange brød hever ved hjelp av eit stoff som utviklar gass i brødet, kan henda gjær, men det finst òg mange typar flatbrød som ikkje hever.
Brødmaking
For å laga eit brød må ein blanda til ein deig, forma han, og så steika brødet. Skal det heva må ein i kalde klima syta for at det står varmt nok. For at deigen skal få dei rette eigenskapane må ein kna eller elta han akkurat nok.
Der brød er hovudmat er brødbaking ofte blitt rekna som heilag arbeid, gjerne berre for kvinner. Andre stader tok profesjonelle bakarar over det viktige arbeidet med å laga brød. I moderne tid har me fått brødmakarmaskinar som kan baka eit brød over natta.
Tidsfaktorøkonomi
Tidsfaktorøkonomi er eit økonomisk system, der skatt likesom løn står i proporsjon til den tida som eit arbeid krev. Dette forholdet skil tidsfaktorøkonomi frå dei fleste andre økonomiske system, der andre faktorar enn tidas gang ligg til grunn for utrekning av skatt. På seinare tid har den svenske oppfinnaren Karl Gustafson laga ei grundig utgreiing av systemet, men allereie den tyske økonomen Silvio Gesell huste tankar om ein tidsfaktorbasert økonomi. 1976 leverte den svenske folkepartisten Anders Gernandt et forslag til Sveriges riksdag om å innføre tidskatt.
Bakgrunn
Tidsfaktorøkonomien går ut frå føresetnadene om at dei notidige økonomiske systema grunnar seg på forhold som ikkje er til gunst for alle som må etterleve dei, og at ulempene med desse system kunne rydjast unna, viss økonomien var grunna på naturlovene. I samsvar med prinsippa i tidsfaktorøkonomien er dei urettferder som dagens systemer fører med seg avhengige av at det i dag ikkje finst nokre faste reglar for korleis ein må styre med økonomien eller for korleis ein må avgjere verdien til ting. Tidsfaktorøkonomien tar sikte på tilfellet at tida er ein objektiv konstant, som politiske vedtak ikkje kan regulere eller påverke, og går ut frå at denne konstant er den mest rettferdige som grunn for eit økonomisk system.
Føremål
Tidsfaktorøkonomien siktar mot å avløyse rentesystemet med avgifter for utførte arbeid; avgifter som ein tel i tid. I ein tidsfaktorøkonomi kan kapital aldri auke med tida utan at ein arbeidsinnsats som svarar til aukinga er blitt gjort. Siktemålet med tidsfaktorøkonomi er å binde kapitalverdien ved ein naturkonstant, på same måte som volum og vekt i dag er bundne ved faste einingar. På denne måten blir juks og spekulasjon gjort vanskelegare.
Kritikk mot tidsfaktorøkonomien
Tidsfaktorøkonomien har vorte kritisert for å vere for teoretisk for å fungere i røyndommen; at han går ut frå at alle skattepliktige har arbeid.
Alnaelva
Alnaelva eller Alna er den lengste elva i Oslo. Ho spring ut frå Alnsjøen i Lillomarka og har stort tilsig frå Breisjøen, Steinbruvannet, Tokerudbekken og Austensjøbekken. Elva mottar dessutan avrenning frå Oslo kloakknett og ymse trafikkerte flater. Det er i dag minimalt med tilførsel av reint vatn i hovuddelen av elva og Alna endar opp i Bjørvika i indre Oslofjord som ein av dei verste forureiningskjeldene. I 1922 vart nedre del av elva lagt i kulvert frå Kværnerområdet nede i Lodalsøkket. I 1927 vart Alnsjøen drikkevasskjelde, og med dette vart vasstanden redusert. I 1948 vart kulverten gjort lengre austover slik at òg fossefalla frå Svartdalen og ned i Kværnerdumpa i Lodalen, dei såkalla Kværnerfossane, vart ført i avløp. Fram til midten av 1980-talet vart stadig meir av elva lagt under jorda.
Elvane i Oslo frå 1985
Den 11. desember 1985 avgjorde Oslo bystyre at det ikkje lenger var lov å lukke bekkar og elvar, eller fylle att tjern og vatn, samt restriksjonar på bygging i nærleiken av desse. Den nye elvepolitikken vart ført vidare med byrådserklæringa av 2000 og byøkologisk program for 2002 - 2014 der det vart programfesta at elvane i Oslo skal reinsast og røyrlagde strekningar skal opnast der det er mogeleg. Elvebreiddene skal òg gjerast tilgjengelege og gamle kulturminne knytt til elvane skal bevarast.
Med status som den viktigaste byelva i Oslo har Alna lenge vore under uttalt prioritering. I seinare år er det arbeida målretta med opninga av Alna og stadig nye strekk vert reinsa og henta fram i lyset. Planen er å få gjenopna og reinsa heile elveløpet innan rimeleg tid slik at Alna kan renne fritt frå marka til fjorden.
Namnet
Elvenamnet har endra seg både med omsyn til uttale og skrivemåte. Nedarva muntleg uttaleform er i dag Ærna med tostavings tonelag. I skriftlege kjelder finn ein former som mellom anna Alne og Elna. Fleire tradisjonelle stadnamn i kort avstand til det opphavlege elveløpet til Alna har framleis forstavinga Aln-. I Groruddalen finn ein Søndre og Nordre Alna gård samt Alnabru, òg uttalt Ærnabru. Stadnamnet Alnafet om slettelandet på søraustre side av det tidlegare elveløpet til Alna under nordskrenten av Ekebergåsen kjem av norrønt Alnarfit, der siste ledd tyder frodig grasslette. Det finst i gatenamnet Alnafetgata og Alnafetløkka. På 1800-talet vart løkkenamnet mistyda og forvanska til Ahnefeltløkken, sidan ein trudde at løkka hadde namn etter ein familie Ahnefelt. I 1866 fekk den noverande Alnafetgata namnet «Ahnefeltgaden», og i 1874 vart «Ahnefeltløkken Kirkegård» anlagt, no kalla Gamlebyen gravlund.
Gruve 3
Gruve 3 er ei nedlagd gruve utanfor Longyearbyen på Svalbard. Gruva blei sett i produksjon i 1971 og stengd 1996. Ho er no blitt gjord om til Svalbard globale frøkvelv. Gruva er eit tryggleikslager for Nordisk genbank der frø blir lagra under låg temperatur til bruk ein gong i framtida. Genbanken vart etablert i 1984, og blei gjord om til ein global frøbank i 2008.
Alnaelva
Namnet
For øvrig kan namnet problematiserast ved å trekke fram at hovudkjelda til Alna både i skrift og tale ofte er vorte kalla «Alunsjøen». Denne varianten av innsjønamnet Alnsjøen må forklarast som ein kontaminasjon med bakgrunn i førekomstane av mineralet alun i nærleiken av utløpet, eller kanskje heller med Alunverket som vart anlagt for å utnytte desse førekomstane. Namnet til Alnsjøen kan ikkje ha samanheng med mineralet, sidan det ikkje finst kjente alunførekomstar i nærleiken. Oslo byleksikon fastslår at sjøen sitt rette og eigentlege namn er «Alnsjøen».
Gruve 3
Delar av gruva er opne for turistar.
På Svalbard er det permafrost. I gruvene er det minusgrader natt og dag, heile året. I Gruve 3 er det heile tida kring minus 4 °C
Alnaelva
Namnet
Vest i den nordvendte Ekebergskrenten, like ved utløpet til Alna i fjorden, vart det brote alunskifer til framstilling av alun alt i mellomalderen. I perioden 1738-1815 vart Ekeberg hardt skattlagd for den svarte skiferen som kunne gje det verdifulle og brukande alunsaltet. Alunskiferbrotet i Ekebergskrenten vert i dag rekna som eit teknisk og geologisk kulturminne.
Den eldste kjente skriftlege kjelda for det alternative namnet Loelva, mykje nytta gjennom seinare hundreår, finst i Norriges Beskrivelse av Peder Claussøn Friis som vart trykt i 1613. «Loelva» eller «Loen» vert hevda å vere konstruert av han for å forklare bynamnet Oslo («Loens os»). Desse litterære namneformene fekk stor utbreiing både i skrift og tale, og dei har gjeve opphav til namnet Lodalen på nedre del av Alnadalen. Men det gamle namnet Alna overlevde på folkemunne høgare oppe i Groruddalen, der avstanden til Oslo var større. Etter at det vart alminneleg kjent at Alna er det eigentlege og opphavlege namnet, nyttar ein ikkje lenger det konstruerte namnet «Loelva»
Opphavleg geografisk løp
Etter utspringet frå Alnsjøen (237 moh.) svinga Alna seg nedover Groruddalen, Svartdalen og Lodalen. Siste etappe gjekk over Loenga, elvesletta under Ekebergåsen. Derfrå rann elva ut i Oslofjorden.
Eldre tid
Utløpet til Alna var årestad for grunnlegginga av byen Oslo kring år 1000. Her var det lagleg å legge til med vikingskipa som hadde flat botn og kunne gå eit godt stykke opp i elveløpet. Elva var større på denne tida: Breidda ved utløpet var rundt 70 meter og vasstanden var omkring 3 meter høgare enn i dag.
Namnet Mølleteigen viser at det tidleg vart lagt møllebruk ved Alna. Biskopen trong kraft for å male kornet han tok inn som avgift frå alt jordegodset kyrkja eigde. Berre halvannan kilometer frå bispegarden var det store fossefall, i seinare tid kjent som Kværnerfossane, som kunne gje vatn på ei kornmølle. Opphavleg låg mølla ved Kværner under Volin gård. Kornmølla er omtalt i eit gåvebrev frå hertug Håkon av Oslo, Oplandene og Færøyane. Det dreier seg om den same Håkon som i 1299 vart kong Håkon V Magnusson og som flytta hovudstaden i Noreg frå Bergen til den voksande byen ved Alnaoset.
Ved elvane var leira god, og det første teglverket med tilknyting til Alna vart anlagt nede på Øra av hertug Håkon rundt 1290, mellom anna for å skaffe teglstein til utviding av Mariakirken med to 45 meter høye vesttårn.
Frå 1500-talet vart Alna kraftkjelde for oppgangssager, og på 1700-talet var heile 10 sagbruk etablert frå Kværner til Grorud.
Industrialiseringa på 1800-talet
Fleire brannar og flaumar førte til at mølleverksemda ved Kværner gård vart nedlagt i 1852. Nedlegginga medverka til at Oluf Adelsten Onsum i 1853 grunnla den mekaniske verkstaden Kværner Brug på den gamle tomta til Kværner aust i Lodalen. Kværner Brug (eller Kværner ASA som bedrifta heitte seinare år) heldt stand i Lodalen til 1999. I Svartdalsparken nedst i Svartdalen - like søraust for krysset Enebakkveien / Arnljot Gellines vei der Alna i dag vert ført ned i eit stort avløp - står eit minnesmerke over Kværner Brug. Minnesmerket er ein vasskraftturbin. Den gamle industribyen er OBOS i full gang med å forvandle til bustadby, Kværnerbyen.
I 1862 bygde Onsum Svendengen teglverk noko vest for Kværner Brug, det vil sei ved dagens NSB-hallar i Lodalen. På same tid vart Nygård teglverk anlagt aust for Kværnerfossane - på Etterstad.
Ved gangbrua tilknytt Bryn stasjon som vart opna i 1854, renn Austensjøbekken ut i Alna. Her går Alna i Brynsfossen. Under andre halvdel av 1800-talet voks det fram ei rekke verksemder i området rundt Bryn og Brynsfossen. Edanger bryggeri, seinare Akers Bryggeri, vart anlagt i 1880-åra. Ein mursteinsbygning med fabrikkpipe står framleis. I 1889 vart Johan Petersens lin og bommullsvarefabrikk etablert. Bedrifta produserte mellom anna senge- og dekketøy, blåtøysstoff og skjortestoff, og mottok fleire prisar for produkta sine. Med utgangspunkt i Statens vegvesen sitt nye bygg ved Brynsfossen renn Alna under den gamle fabrikken og viser kor viktig elva var som energikjelde. Det vart òg bygt tre teglverk i området på denne tida. Ettersom industrien ved fossefallet i Alna på Bryn voks, spreidde småhusbusetnaden seg frå Bryn stasjon og opp mot Skøyen (nord) og Høyenhall.
Nittelva
Nittelva er ei elv som har utspringet sitt ved Grua der ho raskt renn ned til Harestuvatnet i den sørlege delen av Lunner kommune i Viken fylke. Elva renn roleg vidare sørover og endar etter om lag 37 km i Øyeren. Elva har da tilbakelagt ei strekning på 37 km, og har hatt eit fall på om lag 30 meter. Elva høyrer til oslomarkvassdraga.
Den nordre delen av Nittelva renn gjennom Hakadal og vert der kalla Hakadalselva. Ferda mot Øyeren byrjar med brusande stryk og går over i ei brei, roleg og meandrerande flod gjennom Nittedal. Dei siste kilometrane dannar elva eit skilje mellom Strømmen og Lillestrøm i eit industrialisert område før den endar i eit innlandsdelta ved nordenden av Øyeren i Rælingen. Nitelva og breiddene til elva utgjer eit variert og frodig belte gjennom skogsområde, jordbrukslandskap og busetnad.
Namnet på elva
Nittelva, uttala [²nitæɽʋɑ], heitte på norrønt Nitja. Tydinga av dette namnet er noko usikkert, men det kan ha samanheng med ordet net, i tydinga fiskegarn. Det kan òg komme frå verbet hnita, som betyr "å støte saman" (t.d. bølgjer som støyter saman). Elva danna ein viktig del av livsgrunnlaget for dei tidlegaste busetnadane i området, og vassdraget har vorte utnytta til mellom anna isskjering, tømmerfløyting og drift av møller, sagbruk og kraftverk. Fleire stader langs Nittelva finst restar etter slik verksemd og mange stadnamn langs elva gjenspeglar tidlegare bruk av naturressursane.
Galátsi
Galátsi ligg om lag 5 km nord for Aten. Området bestod tidlegare av jordbruksområde og skog, men i midten av 1920-åra vart det urbanisert. I dag ligg det ein gard igjen i byen, på ein ås i aust, og dette er den garden som ligg nærast Aten.
Nittelva
Namnet på elva
Det er relativt vanleg, truleg mest i Nittedal, å skrive elvenamnet med éin t, altså "Nitelva", men kommunenamnet med to t-ar, altså Nittedal. Denne skilnaden bryt med offisiell norsk skrivemåte, som krev to t-ar i både elvenamnet og kommunenamnet. Skrivemåten "Nitelva" har basis i korkje nyare eller tradisjonell uttale eller i historia til namnet, og er difor ikkje følgd her.
Flora og fauna
Elva er godt eigna til sportsfiske. Opp til Rotnesfossen finst dei fleste av ferskvassfiskane i Noreg, og 21 artar er registrert. Av desse er gjedde, gjørs, åbor og karpefisker dei vanlegaste. Nord i vassdraget finst òg ein bestand av aure. Langs elva kan ein òg oppleve eit innhaldsrikt og variert dyre-, fugle- og planteliv, og har ein viktig økologisk funksjon som leveområde og spreiingskorridor for ein rekke artar. Her kan ein oppleve både tett granskog, frodig lauvskog, myrer, blomsterenger, sivskog og vassplanter. Av dyre- og fugleartar langs elva finn ein bever, gråhegre og rådyr. På grunn av det biologiske mangfaldet er Nitelva eit verna vassdrag, og i nedre del av vassdraget er det oppretta to naturreservat; Sørumsneset og Nordre Øyeren naturreservat.
Odelsbonde
Odelsbonde er ein norsk bonde som eig slektsjord med odelsrett.
Sjølv om ein har hatt ordninga i mange andre land, er odelsinstitusjonen særmerkt for Noreg, der han går langt attende i tid. Di lengre attende i tid, jo snevrare og meir eksklusiv vert ordninga. Den gammalnorske nemninga på ein odelsbonde var hauld, og dei var det etter landskapslovene ikkje mange av.
I det første hundreåret etter 1814 vart det fart i salet av leilendingsbruk frå dei store jordegodsa. Leiglendingane vart sjølveigarar, og dette la grunnlaget for odelsbonden i meir moderne tyding.
Sokotra
Sokotra (jemenittisk arabisk Jazîratu l-suqutrâ), òg skrive Soqotra, er ei øygruppe i Indiahavet, like aust for Afrikas horn. Det næraste fastlandet er Somalia, men øyane høyrer til Jemen på Den arabiske halvøya, som ligg 350 km mot nordvest. Hovudøya Sokotra er 3 625 km², i tillegg høyrer dei tre småøyane Abd al Kuri og Darsa, kjend som «brørne», og Samha, i tillegg til ei rekke mindre klippeøyar til øygruppa.
AM 1316-241
AM 1316-241 eller ESO 508-45 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Vasslangen. Paret er samansett av ein spiralgalakse som, sett ifrå jorda, ligg framfor ein elliptisk galakse. Spiralarmane i spiralgalaksen skuggar delvis for lyset til den bakanforliggjande elliptiske galaksen.
Sokotra
Øyane var lenge ein del av Aden guvernement. I 2004 vart dei ein del av Hadhramaut guvernement, som ligg mykje nærmare øya enn Aden og i 2013 vart øygruppa eit eige guvernement.
Geografi
Sokotra er ein av dei mest isolerte landmassane på jorda som ikkje er av vulkansk opphav. Øyane var opphavleg del av Gondwana-kontinentet, og braut seg laus i mellom-pliocentida for om lag 6 millionar år sidan. Adenbukta nordvest for øyane blei til i den same rift-hendinga.
Hovudøya er litt over 130 km lang i aust-vestleg retning, med ein typisk breidde på 30–35 km frå nord mot sør. Innlandet har ein fjellkjede på opptil 1525 meter. Rundt ligg eit kalksteinsplatå med karsthòler lenger oppe, og ute langs kysten finn ein smale, flate landstriper. I havet veks korall, og det er langgrunt, med djupner på 40 meter funne så langt som 50 km sør for øya, og 20 km nord.
Parma
Parma er delt inn i to delar av den litle elva med same namn. Den italienske diktaren Attilio Bertolucci (fødd i ei grend like utanfor) skreiv: «Som hovudstadsby måtte han ha ei elv. Som ein liten hovudstad fekk han ei lita elv, som ofte er tørr.»
Sokotra
Geografi
Øyane har for det meste tropisk ørkenklima og steppeklima (Köppen si klimaklassifisering: BWh og BSh) med lett regnfall i regntida, meir i fjella enn ved kysten. Monsunen gjev regn, men òg sterke vindar og rørt sjø.
Parma
Historie
Byen vart truleg grunnlagd av etruskarar. Romarane grunnla ein koloni her i 183 fvt. i lag med Modena. Parma var eit trafikknutepunkt ved Via Aemilia og Via Claudia. Han hadde eit forum, som i dag er den sentrale Garibaldi-plassen. I 44 fvt. vart byen øydelagd og August bygde han opp att. Under Romarriket fekk han tittelen Julia for lojaliteten han viste til keisaren.
Sokotra
Natur
Dei isolerte øyane har eit særeige plante- og dyreliv, med mange artar som berre finst på desse øyane. Over ein tredjedel av dei 800 planteartane ein har funne på Sokotra veks ingen annan stad. Fleire fuglar, som sokotrastare (Onychognathus frater), sokotrasolfugl (Chalcomitra balfouri), sokotrasporv (Passer insularis) og gullvengfink (Rhynchostruthus socotranus socotranus), finst òg berre på øygruppa. Dei einaste innfødde pattedyra på Sokotra er flaggermus.
Parma
Historie
Byen vart plyndra av Attila og seinare gjeve av barbararkongen Odoacer til venene sine. Under den gotiske krigen øydela derimot Totila byen. Han vart så ein del av det austromerske eksarkatet Ravenna og endra namn til Chrysopolis, «Gullbyen», truleg sidan skatten til hæren låg her. Frå 569 kom han under langobardane. I mellomalderen var Parma ein viktig stad langs Via Francigena, hovudvegen frå Roma til Nord-Europa, og fleire borger, hospital og gjestgjevarstad vart bygd for å ta imot dei mange pilegrimane. Under frankarane vart Parma hovudstad i eit grevskap (774). Som dei fleste byane i Nord-Italia var han formelt ein del av Det tysk-romerske riket, oppretta av Karl den store, men lokalt vart han styrt av biskopane og den første av desse var Guidobus. I dei påfølgjande kampane mellom Kyrkjestaten og Keisarriket heldt Parma seg stort sett på keisaren si side. To av biskopane i byen vart motpavar: Càdalo, som grunnla domkyrkja vart Honorius II, og Guibert vart Clement III. Ein nesten sjølvstendig kommune vart oppretta rundt 1140. Etter freden i Konstanz (1183) vart stridane med nabokommunane Reggio Emilia, Piacenza og Cremona hardare og målet var kontroll over handelsruta i Podalen.
Sokotra
Natur
Ein viktig planteart er det sokotiske drageblodstreet (Dracaena cinnabari), i tidlegare tider kjelda til ei raud kvae kalla «drageblod».
Parma
Historie
Byen var ein del av striden mellom Welf og Ghibellini. Etter å ha stått på keisaren si side i lang tid, fekk papistfamilane i byen kontroll i 1248. Byen vart så omleira av keisar Fredrik II, som vart knust i slaget som følgde.
Sokotra
Innbyggjarar
Det bur rundt 80 000 menneske på Sokotra. Hadiboh (Tamrida) på nordkysten er den største byen med om lag 43 000 innbyggjarar (est. 2004). Abd al Kuri og Samha har nokre få hundre innbyggjarar, medan Darsa er aude. Dei snakkar suqutri eller andre dialektar av sørarabisk.
Folka som held til i innlandet er nomadar som driv med husdyrhald, særleg kyr og geiter, og noko jordbruk, særleg dadlar. Kystbuane livnærer seg for det meste gjennom fiske, perledykking og handel. Dei viktigaste eksportvarene er tørka fisk (særleg haiprodukt), aloe, ghi og perler. Sokotra er eit fattig område i Jemen med dårleg helsetilbod, infrastruktur og elektritetstilgang, og høg analfabetisme.
Parma
Historie
Parma kom inn under Milano i 1341. Etter ein kort periode med sjølvstende under Terzi-familien (1404-1409) tok Sforza over styret (1440-1449) gjennom dei tilknytte familiane Pallavicino, Rossi, Sanvitale og Da Correggio. Desse oppretta ein slags ny føydalisme og bygde tårn og borger i byen og landområda rundt. Desse lena utvikla seg til sjølvstendige statar. Landa styrte den øvre Tarodalen frå 1257 til 1682. Lensherrevelde Pallavicino strekte seg utover den austlege delen av dagens provinsen Parma med hovudstad i Busseto. Parma var eit unntak i Nord-Italia sidan den føydale inndelinga heldt fram til nyare tid. Til dømes var Solignano eigedomen til Pallavicino-familien fram til 1805 og San Secondo høyrte til familien Rossi langt ut på 1800-talet.
Sokotra
Innbyggjarar
Øybuane var lenge kristne, i følgje deira eigne overleveringar omvende av den misjonerande apostelen Thomas. I løpet av 1600-talet konverterte innbyggjarane til islam.
Historie
Øya var kjend av fleire gamle sivilisasjonar. I Antikken tok ho del i handelen i Indiahavet som kjelde for røykjelse og drageblod, ei raud kvae som blei brukt som medisin og fargestoff. Øya er mellom anna skildra, som Dioscorida, i den greske kjelde navigasjonsteksten Periplus for det eritreiske hav frå det første hundreåra etter Kristus.
Parma
Historie
Mellom 1300- og 1400-talet var Parma senteret i dei italienske krigane. Slaget ved Fornovo vart utkjempa i nærleiken. Franskmennene okkuperte byen 1500-1521 og i korte stunder under paven i 1512-1515. Etter at utlendingane var kasta ut høyrte Parma til Kyrkjestaten fram til 1545.
Sokotra
Historie
Sokotra-øyane var lenge del av Mahra-sultanatet. Den portugisiske oppdagaren Tristan da Cunha gjekk i land der i 1507 og gjorde krav på øya for Portugal, men allereie i 1511 mista det portugisiske imperiet kontrollen tilbake til Mahra-sultanen. Ho blei vitja av nederlendarar på 1600-talet, og i 1834 gjorde Det britiske Aust-India-kompaniet framlegg om å kjøpa øyane. Dei fekk ikkje gjennomslag, men i 1886 gjekk sultanen med på å la sultanatet bli eit britisk protektorat. I 1967 blei så dette ein del av det sjølvstendige landet Sør-Jemen og seinare av Jemen.
Parma
Historie
Dette året gav pave Paul III, Parma og Piacenza som eit hertugdøme til den uekte sonen sin Pier Luigi Farnese, og etterkomarane hans styrte byen fram til 1731, då Antonio Farnese (1679-1731), den siste mannlege arvingen i Farnese-linja døydde. Staten vart så tatt av Ottavio II Farnese (1547-1586). Han renoverte òg bystrukturen for å skape ein verkeleg hovudstad i det litle, men velståande, riket sitt.
Sokotra
Namnesoge
Namnet Sokotra kan vera avleia av sanskrit dvipa-sukhadhara, ‘paradisøya’, eller arabisk souk, ‘marknad’ og qotra ‘drope’, som kan visa til kvaa til drageblodstreet. Den siste forklaringa er støtta av at hovudstaden på hovudøya var kjend som Suq, og qatra er nytta på arabisk om øyar fleire stader.
Parma
Historie
I 1731 vart det kombinerte Hertugdømet Parma og Piacenza gjeve til Huset Bourbon i ei diplomatisk omflytting av dei europeiske dynastia i Italia. Under dei nye herskarane vart det ei nedgangstid i byen. I 1734 vart alle dei flotte kunstsamlingane i hertugpalassa i Parma, Colorno og Sala Baganza, flytta til Napoli.
Parma var under fransk påverknad etter freden i Aachen (1748). Parma vart ein moderne stat med den energiske handlingskrafta til statsminister Guillaume du Tillot. Han la grunnlaget for ein moderne industri og kjempa mot kyrkja sine privilegium. Byen opplevde ein stordomsperiode og det palatinske biblioteket, det arkeologiske museet, biletgalleri og den botaniske hagen vart oppretta.
Under napoleonskrigane (1802-1814) vart Parma ein del av ddet franske departementet Taro.
Etter Wienerkongressen i 1814-15 hadde framgangen til Risorgimento liten påverknad i det rolege hertugdømet. I 1847, etter Marie Louise av Parma døydde, gjekk byen igjen tilbake til Bourbon. Den siste i familien vart knivdrepen i byen, som vart overlaten til enka, Luisa Maria av Berry. 15. september 1859 vart dynastiet avsett og Parma vart ein del av den nyoppretta provinsen Emilia under Carlo Farini. Etter ei folkeavstemming i 1860 vart det tidlegare hertugdømet ein del av Kongedømet Italia.
I tida etter følgde ei nedgangstid og ein samfunnskrise i Parma. Det byrja å gå oppover att for byen då industrien vart utvikla då dei fekk samband til Piacenza og Bologna i 1859, og til Fornovo og Suzzara i 1883. Fagforeininga stod sterkt i byen og frå 1. mai til 6. juni 1908 var det streik. Kampen mot fascismen nådde eit dramatisk punkt i august 1922, då regimeoffiseren Italo Balbo prøvde å gå inn i eit populær bydel. Innbyggjarane organiserte seg i Arditi del Popolo («Folkets overfallsmenn») og pressa tilbake squadristien. Denne episoden vert rekna som det første dømet på motstandsrørsle i Italia.
I den andre verdskrigen var Parma eit sterkt senter for motstandsrørsla. Området rundt togstasjonen vart bombardert av dei allierte våren 1944, men Parma fekk ikkje særleg store øydeleggingar under krigen.
Gerhard Schröder
Schröder er utdanna jurist, og jobba i mange år som advokat, før han blei politikar. Mellom 1990 og 1998 var han statsminister i Niedersachsen. 27. oktober 1998 vart han innsett som kanslar, og avløyste då Helmut Kohl.
I Forbundsdagsvalet 2005 fekk han sterk konkurranse om kanslarvervet frå Angela Merkel. Etter eit jamt val, tok ho over som kanslar i november 2005.
Arctic Coal Company
Arctic Coal Company var eit selskap eigd av Frederick Ayer og John Munroe Longyear.
Piz la Stretta
Piz la Stretta er eit fjell i Livignofjella (Alpane), på grensa mellom Italia og Sveits.
Arctic Coal Company
Selskapet opna kolgruvedrift på Svalbard 10. juni 1906 og reiste Longyearbyen ved gruva. Byen og gruva blei seld til Store Norske Spitsbergen Kulkompani A/S i 1916.
Weaver Nunataks
Weaver Nunataks er ei gruppe nunatakar like sør for Meyer Hills i Heritage Range. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter William E. Weaver, ein meteorolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved Ellsworth-basen i 1962.
Helikståka
Helikståka (katalogisert NGC 7293) er ei planetarisk tåke som ligg rundt 700 lysår unna i stjernebiletet Vassmannen og er mellom dei næraste planetariske tåkene.
Helikståka består av gass kasta av ei døyande sollik stjerna, og i midten av ho ligg det ein kvit dverg som i lag med den planetariske tåka sjølv er det som er att av stjerna.
Webber Nunatak
Webber Nunatak er ein nunatak (495 moh) som ligg 6 nautiske mil (11 km) vest for Mount Manthe i Hudson Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946 og 1947, og namngjeven i 1967 av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter George E. Webber, ein elektroingeniør ved Byrd-stasjonen.
Helikståka
Helikståka blei oppdaga av den tyske astronomen Karl Ludwig Harding før 1824.
Svesfjorden
Svesfjorden er ein fjord i Osen kommune i Trøndelag. Fjorden strekkjer seg 9 km søraustover til garden Sve, som har gjeve namn til fjorden.
Fjorden har innløp mellom bygda Seter i nord og Helvikneset i sør. Det er forholdsvis få busetnader langs fjorden. Utan om Seter i nord og Sve i sør, ligg gardsbruket Angen på nordsida av fjorden. Mårvika og Drageid ligg i aust, medan Ervika og Leivika ligg heilt i søraust. Ved Drageid ligg det eit eid med ei breidd på om lag 250 meter. Grensa mellom Sør- og Nord-Trøndelag går langs dette eidet og på andre sida ligg botn av Bølefjorden
Fylkesveg 5 går langs nord- og austsida av fjorden.
Starnberger See
Starnberg See er ein innsjø sør i Bayern i Tyskland, og er ein populær rekreasjonstad for innbyggjarane i den nærliggande byen München. Av byar langs innsjøen finn ein Starnberg i nord, Seeshaupt i sør og Tutzing i vest. Den litle byen Berg nær Starnberg er den vidkjende staden der Kong Ludvig II av Bayern drukna i innsjøen i 1886.
Ihr Tore zu Zion
Ihr Tore zu Zion, BWV 193, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Innsjøen Tegernsee
Tegernsee er ein innsjø i Bayer-alpane i Bayern i Tyskland. Innsjøen er ein populær feriestad i om lag 50 km sør for München. Fleire småelvar renn ut i Tegernsee frå eit tilsigsområde som dekkjer 212 km². Det einaste utsiget er elva Mangfall ved landsbyen Gmund. I sør av innsjøen ligg det to større bukter og den einaste øya i Tegernsee kalla Ringsee-Insel. Tegernsee er 6,5 km lang og på det breiaste 1,4 km, og utgjer eit areal på nesten 9 km². På det djupaste er innsjøen litt over 70 meter, og vasspegelen ligg 725 meter over havet.
Ihr Tore zu Zion
Han vart komponert i Leipzig i 1726 eller 1727 for innviinga av byrådet. Verket finst ikkje i komplett form i dag.
Innsjøen Tegernsee
Av byar langs innsjøen finn ein Tegernsee, Bad Wiessee, Gmund og Rottach-Egern.
Ihr Tore zu Zion
Teksten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Starnberger See
Innsjøen, som vart danna av isbreane frå Alpane under den siste istida, strekker seg 21 km frå nord til sør og har ei breidd på 3-5 km, og er den fjerde største innsjøen i Bayern. Han inneheld ei lita øy, Roseninsel, og eit enkelt utløp, elva Würm (fram til 1962 heitte innsjøen Würmsee etter elva). Det største tilsiget av vatn kjem frå ei rekkje vatn sør for innsjøen, Osterseen, og elva som renn frå her vert kalla Ach eller Ostersee-Ach.
Bakgrunnsstoff
<br style="clear:both;" />
Ihr Tore zu Zion
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt to songsolistar (sopran, alt) og firedelt kor.
Det består av sju satsar:
Hjelpeverje
Hjelpeverje er ein person som er oppnemnd av overformynderiet (eller av tingretten etter forslag frå overformynderiet) til å bistå og forvalte verdiane for ein myndig person som på grunn av senil demens, utviklingshemming, sinnssjukdom eller andre grunnar ikkje kan vareta sine eigne interesser. Oppnemning av hjelpeverje har ikkje som verknad at den som får hjelpeverje er umyndiggjort. Hjelpeverjeordninga er regulert av Verjemålslova og med tilhøyrande forskrift.
Hjelpeverjen skal som hovudregel vere økonomisk forvaltar og rettsleg representant.
Personen kan sjølv søke om hjelpeverje, og skal som hovudregel samtykke i oppnemninga. Elles kan personen sine nærståande, styrar på sjukeheim mv søke om oppnemning av hjelpeverje. Det skal ligge ved lækjarattest til dømes frå tilsynslækjar som bekreftar behovet.
Når det blir oppnemnt hjelpeverje skal det i oppnemninga bestemmast kva fullmakter hjelpeverjen skal ha - om hjelpeverjen skal bistå i alle saker, eller om her skal vere eit avgrensa oppdrag. Hjelpeverjen må i utgangpunktet levere årleg rekneskap til overformynderiet.
Det vanlege er at ein slektning blir hjelpeverje, men det kan også vere andre som tar på seg slike verv. Viss det er grunnar til det, og vanskeleg å skaffe nokon annan til å ta oppdraget, kan ein advokat bli oppnemnd som hjelpeverje. Hjelpeverje vil ha krav på dekning av utgifter, og vil også kunne krevje betaling for sitt arbeid. Dekning av utgifter og løn er det overformynderiet som godkjenner. Den som har fått oppnemnt hjelpeverje må i utgangspunktet dekke slike kostnader sjølv, men viss vedkomande ikkje har pengar vil kommunen måtte dekke kravet.
Theo Koritzinsky
Theo Koritzinsky er ein norsk akademikar og politikar som var partileiar i Sosialistisk Venstreparti på 1980-talet.
Bakgrunn
Koritzinsky er førsteamanuensis i samfunnsfag ved Høgskolen i Oslo (2006). Han har gjeve ut fleire bøker om didaktikk, mellom anna ''Samfunnskunnskap. Fagdidaktisk innføring'' (2006).
Strahlhorn ved Aletschgletscher
Strahlhorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg ved sida av Aletschgletscher.
Ihr Häuser des Himmels
Ihr Häuser des Himmels, ihr scheinenden Lichter, BWV 193a, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1727 for namnedagen til Fredrik August I. Musikken til stykket er tapt.
Teksten er skriven av Christian Friedrich Henrici (Picander). Opningskoret skildrar eit guderåd med allegoriske figurar, som var vanleg å ha med i gratuleringsverk på denne tida. Dei alligoriske figurane var Providentia (Forsynet), Fama (Berømmelse), Salus (Sunnheit) og Pietas (Fromheit).
Tittelsida har denne dedikasjonen:
Warren Nunatak
Warren Nunatak er ein nunatak som ligg 4 nautiske mil (7 km) aust for Mount Capley, langs austsida av Nimbus Hills i Heritage Range. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Arthur D. Warren, polarlysforskar ved Ellsworth-basen i 1958.
Piacenza
Piacenza (Placentia på latin) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Piacenza i regionen Emilia-Romagna og har om lag 100 000 innbyggjarar.
Antikken
Før romarane grunnla ein busetnad her var området busett av keltiske og liguriske stammer. Piacenza vart grunnlagd i 218 fvt. og formelt kalla Placentia. Same året vann Hannibal slaget ved Trebbia i Piacenza-området, men byen klarte å stå i mot dei kartagiske styrkane. Dei påfølgjande åra vart området rundt byen drenert og det vart bygd ei hamn ved elva Po. Placentia blømde som eit produksjonssenter for korn, hirse og ull. Sjølv om han vart plyndra og rasert mange gonger, kom byen seg alltid på fote att og så seint som på 500-talet kalla Procopius byen Urbs Aemilia Princeps eller «Prinsessa av byane langs Via Aemilia».
Mjerma
Mjerma i Aurskog-Høland i Viken er ei elv i Haldenvassdraget som strekkjer seg frå Mjermen i aust til Hølandselva i vest. Elvestrekninga har eit fall på om lag 47 meter frå Bønsdammen ved Mjermen til Hølandselva, og ved Lundsfossen vert fallet utnytta i produksjon av vasskraft. Tidlegare var elva viktig for tømmerfløyting - tømmeret frå Sootkanalen vart ført gjennom innsjøane Setten og Mjermen ned til Mjerma.
Piacenza
Mellomalderen
Piacenza vart plyndra under dei gotiske krigane (535–552). Etter ein kort periode under Austromarriket vart han erobra av langobardar, som gjorde han til sete i eit grevskap. Etter at frankarane erobra byen på 800-talet vart det ei oppgangstid, hjelpt av plasseringa langs Via Francigena som gjekk frå Roma til Det tysk-romerske riket.
I 1095 var byen åstad for rådet i Piacenza der det første krosstoget vart erklært. Frå 1126 var Piacenza ein fri kommune og eit viktig medlem i Det lombardiske forbundet. I denne rolla tok han del i krigen mot keisar Fredrik Barbarossa og i slaget ved Legnano (1176). Han kjempa òg mot nabokommunane Cremona, Pavia og Parma, og utvida områda sine. Piacenza tok kontroll over handelsrutene mot Genova, der dei første bankmennene frå byen alt hadde slått seg ned, frå grevane i familien Malaspina og biskopen av Bobbio.
På 1200-talet, trass i ein mislykka krig mot keisar Fredrik II var Piacenza framleis ein sterk by ved breidda av Po. Jordbruk og handel blømde i desse hundreåra og Piacenza vart ein av dei rikaste byane i Europa. Dette ser ein igjen i dei mange flotte byggverka som ført opp i denne perioden. Som i dei fleste andre italienske byar på denne tida var det harde indre stridar om å kontrollere byen. Familiane Scotti, Pallavicino og Alberto Scoto (1290-1313) hadde makte i denne rekkefølgja i denne perioden. Scoto sitt styre enda då Visconti av Milano erobra byen og dei heldt han fram til 1447. Hertug Gian Galeazzo skreiv om lovene til Piacenza og flytta Universitetet i Pavia hit. Piacenza kom inn under Sforza fram til 1499.
Den moderne perioden
Ein mynt frå 1500-talet viser mottoet: Placentia floret («Piacenza blømer»). Byen hald fram å vekse, mykje på grunn av jordbruksprodukta frå landsbygda. I denne perioden vart det bygd nye bymurar. Piacenza vart under Frankrike fram til 1521, og seinare, under Leo X, ei kort stund under Kyrkjestaten. I 1545 vart han til slutt ein del av det nyoppretta Hertudømet Parma og Piacenza, som vart styrt av familien Farnese.
Piacenza var hovudstad i hertugdømet fram til Ottavio Farnese (1547-1586) flytta han til Parma. Under hertug Odoardo (1622-1646) døydde 6 000 innbyggjarar ut av 30 000 av svolt og så og 13 000 Piacentini av pest. Byen og landsbygda vart òg plyndra av bandittar og franske soldatar.
Frå 1732 til 1859 vart Parma og Piacenza styrt av Huset Bourbon. På 1700-talet nudde hertugfamilien i Parma, men fleire bygg som høyrte til adelsfamiliane, som Scotti, Landi og Fogliani vart bygd i Piacenza.
I 1802 annekterte Napoleon sin hær Piacenza til Det franske riket. Dei unge innbyggjarane i byen vart send for å kjempe i Russland, Spania og Tyskland, medan mange flotte kunstverk vart stole frå byen og flytta til franske museum.