cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Onekotan
Onekotan er unik fordi ho har ein kaldera fylter med vatn både nord og sør på øya. Den største av desse to ligg i sør og har igjen ei øy midt i innsjøen. Dette vert kalla Tao-Rusyr-kalderaen. Det høgaste punktet på Onekotan er Krenitsyn på 1325 meter over havet, og ligg på øya som ligg i kalderaen. I nyare tid er det danna sekundære vulkankjegler i begge kalderaer og den nordlegaste er nesten heilt fylt att av ein slik, kalla Nemotoppen.
Det er aure i Tsjiornojesjøen, ein av dei to innsjøane på Onekotan.
Mellom naboøyane og Onekotan ligg Det fjerde kurilsundet, Jevreinovsundet og Krenitsynsundet. Naboøyane er Makanrusji med ein vulakn på 1170 moh i nordvest og Kharimkotan med ein 1210 meter høg vulkan i sør.
Lars Knutson Liestøl
Lars Knutson Liestøl var ein norsk lensmann, gardbrukar og politikar for partiet Venstre. Liestøl var statsråd og sjef for Revisjonsdepartementet frå 5. mars 1888 til 22. februar 1889 i Johan Sverdrups regjering. Frå oktober til desember 1888 leidde han også Indredepartementet. Knut Larsson Liestøl og hustru Gyro Grundesdotter var foreldra hans. Knut Liestøl var ein brorson.
Liv og gjerning
Liestøl vart innvald til Stortinget i heile ti periodar, første gong i 1874. Han døyde før han tok fatt på sin tiande periode. Mesteparten av tida var han medlem av justiskomiteen.
Svangerskap
Svangerskap eller graviditet (latin graviditas) hjå menneske er ein tilstand der kvinner ber befrukta eggceller, kalla embryo eller foster, i kroppen. Dei fleste svangerskap finn stad i livmora etter samleie som har ført til befrukting, og endar ved fødsel gjennom fødselskanalen, men det finst unntak for kvar av desse.
Lars Knutson Liestøl
Liv og gjerning
Liestøl var sterkt engasjert i målsaka, og var i 1885 med å vedta jamstillinga mellom dei to målformene i landet.
Büyükyoncalı
Büyükyoncalı er ein by i distriktet Saray i provinsen Tekirdağ i Tyrkia. Han ligg på slettene i Aust-Thrakia, berre 8 km frå Saray og 70 km frå Tekirdağ. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010). . Byen vart grunnlagd i 1861 av tyrkarar frå Krimhalvøya som emigrerte til Tyrkia etter Krimkrigen. Busetnaden vart ein kort periode okkupert av russarane under den russisk-tyrkiske krigen 1877-1878, av bulgararane under den første balkankrigen og av grekarane etter første verdskrigen.
Lars Knutson Liestøl
Liv og gjerning
Liestøl var lensmann i Bygland frå 1866 til 1888 og hadde rydningen på garden Frøysnes frå 1870. Han sat i Bygland heradsstyre i 36 år og var ordførar i bygda i tolv år. Han hadde i tillegg ein rekkje lokale offentlege verv.
Svangerskap
Svangerskap hos menneske varer i rundt 280 dagar eller 40 veker, rekna frå første dagen av siste menstruasjon og fram til fødselen. Ein deler svangerskapet i tre trimester. Dei første 12 vekene, tida der spontanabort er mest vanleg, går med til at embryoet utviklar seg frå ein celleklump til eit foster med menneskeorgan. Det andre trimesteret, fram til veke 28, omfattar vanlegvis tida der mora «føler liv» for første gong. I det tredje trimesteret er fosteret ofte så utvikla at det kan overleva, sjølv ved for tidleg fødsel.
Lars Knutson Liestøl
Liv og gjerning
Han var sjølvlærd i engelsk språk, og studerte engelsk og særskild amerikansk historie. Han hadde også særskilde evner for teikning.
Han vart i 1899 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden.
Pianist
Pianist eller pianospelar er ein musikar som spelar piano. Ein profesjonell pianist kan framføre solostykke, akkompagnere song eller soloinstrument eller spele med eit orkester eller mindre musikalske samansetjingar (ofte kalla kammermusikk). Pianospel kan lett kombinerast med at ein syng, og det finst fleire artistar som syng og speler piano samstundes.
Dei fleste pianistar spesialiserer seg i større eller mindre grad i å framføre verk av visse komponistar eller innan ein avgrensa sjanger. Ein kan til dømes fokusera på musikk frå barokken, romantikken, jazz eller blues. Den kanadiske pianisten Glenn Gould er til dømes kjend for sine tolkingar av Bach, medan norske Morten Gunnar Larsen har utmerkt seg med framføringar av ragtime og tidleg jazz.
Klassiske konsertpianistar startar vanlegvis å spele piano i svært ung alder, nokre så tidleg som i treårsalderen. Det finst fleire døme på pianospelande «vedunderbarn», det vil seia ungar som oppnår stor dugleik på piano i ung alder.
Mange velkjende klassiske komponistar var også dyktige pianistar. Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Franz Liszt, Johannes Brahms, Frédéric Chopin, Edvard Grieg, Agathe Backer Grøndahl, Isaac Albéniz, Benjamin Britten, Sergej Rakhmaninov, George Gershwin og Geirr Tveitt var alle velrenommerte klaverspelarar.
Pianistar i kulturen
Pianospelarar har hovudroller i fleire filmar, som i Pianoet (The Piano) frå 1993, Pianisten (La pianiste) frå 2001, etter ein roman av Elfriede Jelinek, og Pianisten (The Pianist) frå 2002, etter eit memoar av Władysław Szpilman.
Tainoar
Tainoane var ei amerikansk urfolksgruppe frå Karibia. Dei levde på Dei store Antillane: Cuba, Hispaniola, Puerto Rico og Jamaica og på Bahamasøyane. Dei var i nær slekt med arawakane, ei folkegruppe som framleis lever langs det nedre løpet til Orinoco i Sør-Amerika og langs kysten eit stykke austover frå munningen av denne. Arkeologar har konkludert med at tainoane har utvandra frå dette området i hundreåra like etter byrjinga av vår tidsrekning, og med kanoar har dei forflytta seg gradvis lenger nordover langs øyane i øykjeda som vert omtala som Dei små Antillane. Rundt 1000-talet har dei etablert seg på Puerto Rico og Hispaniola, noko seinare på Cuba og Bahamas. På øyane i Dei små Antillane har tainoane seinare vorte undertrykte av dei etterfølgjande karibane, som var eit krigarfolk, medan tainoane var eit meir fredeleg folk. Medan karibane tok kontrollen over Dei små Antillane, heldt tainoane fram det isolerte livet sitt på Dei store Antillane.
Før tainoane kom, var øyane busette av eit primitivt folkeslag som tainoane omtala som guanahatabeyar. Dei vart gradvis drivne vekk, og då spanjolane kom til øyane i 1492, levde guanahatabeyane framleis berre lengst vest på Cuba og på den sørvestlege halvøya på Hispaniola. Cuba er tainoane sitt eige namn på den største øya. Den øya spanjolane døypte Hispaniola, og som i dag er delt mellom Haiti og Den dominikanske republikken, hadde fleire namn blant tainoane – både Hayti, Bohio og Cibao – medan Puerto Rico hadde namnet Borinquen. Bahamasøyane vart omtala som Lucayos. Språket deira, taino, som er utdøydd i dag, høyrde til den arawakiske språkfamilien, som elles var utbreidd nord i Sør-Amerika.
Tainoane livnærte seg ved jordbruk og fiske. Dei dyrka mykje maniok og andre rotfrukter, men også mais, peanøtter og bomull. Kor mange dei var i 1492, er omstridt, men det er truleg at det berre på Hispaniola var ein million menneske eller meir. Femti år seinare var nesten alle utrydda, mellom anna grunna sjukdommar som europearane hadde med seg og tvangsarbeidet dei vart utsette for. Den undertrykkinga og utnyttinga som koloniherrane stod for, vart i samtida skildra av dominikanarmunken Bartolomé de Las Casas.
Kylling
Kjukling eller kylling er på norsk opphavleg namnet på ein ung hønsefugl. Ordet har opphav i det norrøne kjúklingr, og kan brukast på fleire måtar i norsk.
Dirigent
Ein dirigent kan vise til
Tippeligaen 1993
Tippeligaen 1993 starta 1. mai og slutta 17. oktober.
Det vart spelt 22 rundar. Dei to nedste laga rykte ned, medan laget som enda på 10. plass spelte kvalifisering mot dei to laga som kom på andreplass i kvar si avdeling i 1. divisjon.
Hasundhornet
Hasundhornet eller Hasundrabben er ein fjelltopp i Ulstein kommune i Møre og Romsdal fylke. Han har ei høgd på 533 meter over havet. Fjellet har god utsikt over Ulsteinvik, Dimnøya og ut mot fuglefjellet Runde. Hasundhornet er lettast tilgjengeleg etter ein grusa tursti som vart laga i 2020. Turstien går frå ein parkeringsplass ved Bulegene nesten til toppen. Turstien er ca 1.470 m lang, og har ein høgdeforskjell på ca 200 m. Hasundhornet er også godt tilgjengeleg frå andre kantar, mellom anna frå Garshol.
Padru
Padru (sardisk Pàdru, Pàtru) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 2 121 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 158 km² og ligg i ei høgd på 160 meter over havet.
Klaverkonsert
Pianokonsert eller klaverkonsert, kort for Konsert for piano og orkester, er eit som oftast relativt omfangsrikt verk for virtuos pianosolist og symfoniorkester. Mange komponistar har komponert pianokonsertar. Til dei aller best kjende høyrer pianokonsertar av Mozart, Beethoven, Schumann, Brahms, Tsjaikovskij, Grieg, Rakhmaninov, Prokofjev, Sjostakovitsj, Villa-Lobos og Bartók.
Ein klassisk pianokonsert består tradisjonelt sett av tre satsar, fort-langsam-fort, der den første satsen plar ha sonateform med to eksposisjonar (ein for solisten og ein for orkesteret) og den siste ofte er ein rondo. Ein klassisk konsert plar innehalde ein improvisert kadens for solisten si bravuroppvisning. Visse berømte improviserte kadensar har seinare blitt nedskrivne og gjenbrukte. Ein konsert frå seinare periode, til dømes frå romantikken kan sakne eksposisjonen til orkesteret, og gjerne framheve virtuositet og bravur (consert brillant). Forma kan også bli friare, til og med likne eit einsats-tonedikt.
Ilja Repin
Iljá Jefimovitsj Répin var ein russisk kunstmålar og bilethoggar, medlem av Peredvizjnikij-gruppa. Hans realistiske verk uttrykte ofte stor psykologisk djupne og viste fram motsetnadene i den eksisterande samfunnsordninga. Frå slutten av 1920-talet vart det etablert ein Répin-kult i Sovjetunionen, og Répin vart i 1930-åra framhalden som ein modell for sosialrealistiske målar i Sovjetunionen.
Yngre år
Répin kom til verda i landsbyen Tsugujev, nær Kharkov i dagens Ukraina. Foreldra var russiske, faren var tidlegare offiser av gammal kosakkætt. Répin byrja si kunst-verksemd med å assistere ein helgenmålar i hans arbeid. Han reiste i 1866 til St. Petersburg, for å utdanne seg ved byens kunstakademi. For måleriet Jairis dotter fekk han i 1872 tildelt eit reisestipend. Samstundes vart han del av Peredvizjnikij-rørsla. Før han la ut på utlandsreisa fullførte han i 1873 biletet Pramdragarar ved Volga. Måleriet viser ein flokk i fille-kledde menn, gamle og unge, utslitne og sløve, som ein heit sommardag dreg ein båt opp langs floda.
I perioden 1873 til 1876 budde Repin, på stipend frå kunstakademiet, i Italia og Frankrike. I Paris vart han påverka av dei franske impresjonisme, noko som seinare viser att i hans bruk av lys og farge i måleria. Sjølv vart han likevel ikkje impresjonist. Bileta hans vakte ikkje merksemd i Paris. Dette var medverkande til at han innan stipendtida var over, søkte om å få vende tilbake til Russland.
Midtpunkt
I heimlandet måla han i dei komande åra ei rekke samtidsskildringar som vart lagt merke til. Rekruttens avskjed (1880), Den døyande soldatens heimkomst (1883) og Kyrkjeleg prosesjon (med ein politimann til hest, som ved å slå omkring seg i folkemassen med ein knutpisk, ryddar veg for prestane, også 1883) var mellom desse. På same viset var det med Tilbakekomst frå Sibir (1884).
Uvanleg merksemd vakte den skrekkinngytande skildringa Ivan den skrekkelege myrdar sonen sin (1885). Deretter, i 1888, følgde Den heilage Nikolaus hindrar ei avretting. Med brei og robust humor skildrar Repin korleis zaporozje-kosakkar avfattar eitt grovt svar på eit skriv frå den ottomanske sultanen, Muhammed IV. Repin stilte seg med desse og andre verk i spissen for den unge kunstretninga som streva med å forme ein realistisk måte å framstille folkelivet og det nasjonalt lynnet på.
Sjølv om Repin var professor ved kunstakademiet, representerte han opposisjon mot skjønnmåling og formalisme. Han vart hovding for dei unge og kunstlivets midtpunkt. Framleis måla han friske folkelivsbilete, m. a. Kveld i Kviterussland (ei kvinne dansar i ei stove, full av bønder og spelemenn), og han utførte teikningar til litterære arbeid av Gogol, Tolstoj m. fl. Attåt dette laga han mange karakterfulle og levande portrett av berømte personar; Aleksej Pisemskij, Vsevolod Garsjin, Vladimir Stasov, Liszt, Rubinstein og særleg Tolstoj (mange ulike, mellom dei Tolstoj ved plogen).
Seinare år
På 1890-talet braut nye retningar og nye krefter inn i det russiske måleriet, i byrjinga av det nye hundreåret vart desse følgd av atter nye. Interessa for Repins realisme falma mot desse, og sjølv hamna han på sidelinja i offentlegheita. Dei seinare åra budde han mest på sin villa ved Kuokkala ved Finskebukta. Mellom hans verk frå dei siste åra merkar Den store hovdingen (Peter den store til hest med troppane som bakgrunn, 1910) og Riksrådet samla til markering (stort representasjonsbilete, 1911) seg ut.
Gjennom livet måla Repin oftast kvardags-menneske, gjerne bønder og folk frå små kår, sjølv om han på slutten av si karriere også måla medlemmer av det russiske aristokratiet, der i mellom tsar Nikolaj II.
Ymse
Repin er representert i Aleksander III-museet i St. Petersburg (kosakkmåleriet, Tolstoj m. m.) og framfor alt i Tretjakovgalleriet i Moskva. Repin gav ut sine livsminne i 1901.
Répin teikna sitt eige hus, som vart bygt i eit område nord for St. Petersburg. Etter oktoberrevolusjonen i 1917 kom området inn under den nye, sjølvstendige staten Finland. Lenin bad han flytte tilbake til Russland, noko Répin svara nei til. Répin sa han var for gammal til ei slik reise. Han døydde i Kuokkala i Finland i 1930. Etter 1944 tilfall området Sovjetunionen, og småbyen Kuokkala fekk i 1948 namnet Repino, til minne om Répin. Byen ligg no i Leningrad oblast.
Midt-Telemarkrådet
Midt-Telemarkrådet er eit samarbeidsorgan samansett av ordførarar, rådmenn og ein politikar frå opposisjonen i kvar av kommunane Bø, Nome og Sauherad. Det blei etablert i 2002, og skal:
Kultstatus
Ein seier at noko eller nokon har kultstatus dersom dei har ein stor skare av innbitte tilhengjarar. Omgrepet er avleia av religiøse kultar.
Desse tinga, som kan vera alt frå filmar til musikkgrupper til bilar, er ofte ikkje så populære i resten av samfunnet. Dei gjev tilhengjarane eit fellesskap å høyra til, noko som etter kvart kan bli vel så viktig som sjølve kultstatushaldaren.
Igletveiten
Springaren Igletveiten er spela i variantar i Telemark, Numedal, Hallingdal og Valdres. I Valdres er slåtten ofte kalla Kari Hagen eller Raklekjølkin, medan han og er kjend under namnet Vestafe`en i Telemark. Mykje tyder på at slåtten har opphavet sitt hjå spelemannen Jon Kjos. Ein variant av slåtten er bygd ut av Olav Sataslåtten, men han ser ut til å ha vore nytta på Nes før hans tid (Ragnhild Brunsvoll). Elles er det ikkje registrert variantar av slåtten i Buskerud.
Namnet Igletveiten skriv seg frå spelemannen Olav Igletveit frå Seljord, som lærde slåtten av Håvard Gibøen. Då han var komen eit stykke på heimveg, laut han snu av di han hadde gløymt bort slåtten, og gjekk attende til Gibøen for å lære han på nytt. Etter det vart namnet hans knytt til springaren. Mange av variantane nedanfor er knytt til Håvardstradisjonen. Håvard hadde lært slåtten i Sauland, men han ser ut til å ha vore mykje nytta på denne tida.
Det er ein del sams melodisk materiale mellom Igletveiten og springaren Jarand Skinnarland. Båe slåttane byrjar til dømes med den same vendinga, men dei er sett opp i to ulike slåttekrinsar. Variant h, Ragnhild Brunsvoll, har vendingar som peikar mot båe slåttane. Ein kunne tenkje seg at dei to slåttekrinsane båe har sams opphav. Igletveiten har tyngdepunktet sitt i austre Telemark.
Variantgruppa
Hardingfeleverket har registrert slåttekrinsen under nr 522. Det er noko tvil om at variant l frå Lærdal retteleg høyrer til krinsen.
Plantasje
Ein plantasje er ei større landbrukseining der oftast berre éin vekst vert dyrka, og i stor stil. Dette vert også kalla monokultur eller monokultivering. Døme på plantasjeplanter er kaffi, sukker, te, tobakk, bomull, gummipalmar, frukttre osb.
Som plantasje reknar ein vanlegvis store landbrukseiningar i tropane og subtropane som, i tillegg til å ha spesialisert seg på éin type vekst eller éin type husdyr, utnyttar billeg lokal arbeidskraft. Spesialisert produksjon i stor skala og billeg arbeidskraft bidreg sterkt til at produkt som til dømes bananar og appelsinar er lågprisprodukt i den rike delen av verda.
Plantasjane finst i fyrste rekkje i Latin-Amerika, det sentrale og sørlege Afrika og Søraust-Asia.
Ekstremvêret Jostein
Jostein var eit uvêr som mista status som ekstremvêr, det einaste ekstremvarselet så langt som er trekt tilbake. Varselet vart sendt ut 28. august 2005 med fare for full storm på kysten frå Måløy til Smøla og med sterk storm ved Stad. Etter kvart som det kom nyare prognosar viste det seg at utviklinga ikkje vart så kraftig som først venta, og vinden blåste parallelt med kysten i staden for å stå rett inn på. Det vart likevel kraftig vind for å vere i august.
Vind
Kraftigast vind frå føremiddagen 29. august til morgonen 30. august.
Panini
Pāṇini [paːɳɪnɪ], med devanagari पाणिनि, var ein indisk grammatikar som truleg levde på 400-talet f.Kr. og er kjend for systematiseringa av sanskrit. Verket hans aṣṭādhyāyī er den eldste overlevande sanskrit-grammatikken. Det er rekna som grunnlaget for indisk språkforsking, og har også hatt innverknad på moderne lingvistikk.
Liv
Lite er visst om Panini sjølv. Han skal ha blitt fødd ved Salatura i Gandharariket, eit område som no ligg i Afghanistan og Pakistan. Verket hans har blitt tidfesta til mellom 600- og 300-talet f.Kr.
Seinare innverknad
Sanskrit har ein viktig plass innan hinduismen, og mot slutten av vedisk tid såg ein på det som særs viktig å ta vare på form og forståing av religiøse og rituelle tekstar mot uunngåelege språkendringar. Det blei skild mellom sanskrit ('velforma' eller 'samansett språk') og prakrit ('vanleg' eller 'naturleg språk').
Panini bygde på tidlegare grammatiske studie, men verket hans var så omfattande og presist at det fortrengde andre grammatikkar. Verket blei raskt teke i bruk av brahminar og det blei skrive ei rekke kommentarverk. Tradisjonen etter Panini omfatta også semantikk og språkfilosofi.
Då vestlege vitskapsfolk oppdaga Panini tidleg på 1800-talet brukte dei strukturen hans som modell for samanlikningar av indoeuropeiske språk. På 1900-talet blei nokre av metodane hans teke i bruk av moderne lingvistar som Leonard Bloomfield og Noam Chomsky.
Sultanhanı
Sultanhanı er ein by i provinsen Aksaray i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010). Han ligg kring 40 km frå Aksaray og 20 km frå sørbreidda av Tuzsjøen.
Sjølv om jorda kring Sultanhanı er forholdsvis salt, er jordbruk hovudnæringa her med dyrking av korn og sukkerrøyr.
Orion
Orion er eit gresk mannsnamn som er bruka på mange måtar:
Kepez i Çanakkale
Kepez er ein kystby i provinsen Çanakkale i Tyrkia. Han ligg berre 3 km frå sentrum av Çanakkale. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Giovanni Gentile
Giovanni Gentile var ein italiensk filosof og politikar.
Gentile vert i det offentlege medvitet framfor alt i Italia sedd på som det intellektuelle utstillingsvindauget til fascismen. Han var utdanningsminister i den første regjeringa til Benito Mussolini, og gjennomførte ei skulereform kalla opp etter han (Riforma Gentile). Gentile var tru mot fascismen til han vart drepen i 1944.
Først på 1900-talet var Gentile saman med Benedetto Croce ein føregangsmann for fornyinga av italiensk kulturliv. Tenkinga hans var prega av ei blanding av konservativ-borgarleg elitisme, nasjonalisme og radikal avvising av tradisjonell religion. Filosofien hans, «aktualismen», var tilsynelatande heilt upolitisk til å byrje med. Det handla om ein tankebygnad som gjev handling frigjort frå alle reglar og grenser forrang framfor alt anna. Slik Gentile såg det, sameinte alt seg ideelt i ei «rein akt» (atto puro) som var uttrykk for den høgste dygd. Det liksom upolitiske med filosofien hans endra seg med første verdskrigen. Nasjon og stat rykkjer då fram som midtpunkt i tenkinga og publikasjonane hans. Gentile identifiserer stegvis nasjonalstaten og sidan den fascistiske staten med atto puro, som veit alt og difor handlar moralsk.
Gentile slutta seg i 1922 til fascistane, og freista omsetje sine idear om den «etiske staten» (stato etico) i praksis. Til å byrje med hadde han stor innverknad, og han vart feira som den viktigaste intellektuelle i fascismen. Kjend vart han framfor alt for skulereforma, som var liberal i høve til den religiøse dominansen tidlegare. Det endra seg sist på 1920-talet, då Mussolini nærma seg den katolske kyrkja (Konkordatet), noko som ikkje var i tråd med Gentile sine tankar om religion. Han vart likevel verande ein viktig åndeleg figur, sjølv om innverknaden hans minka.
I 1944 vart han drepen i Firenze, truleg av partisanar. Dei nøyaktige omstenda rundt drapet er enno i dag ikkje klarlagde.
I historiske og filosofiske ordskifte er det sterkt delte meiningar om Gentile. Dette var tilfellet alt medan han levde, og har halde fram sidan han døydde. Han vert kalla både idealistisk hegelianar og amoralsk aksjonist. Kritikarar ser filosofien hans som filosofien til fascismen, medan andre meiner aktualismen likså gjerne kan grunngje kommunismen. Mange av tilhengarane hans hevdar det ikkje er nokon samanheng mellom filosofien hans og dei politiske handlingane hans som fascist.
I Italia spelar Gentile heilt til i dag ei viss rolle, då han framleis vert sett høgt av høgre-ekstreme parti.
Vitskap i 1805
Vitskapsåret 1805 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1805.
GlaxoSmithKline
GlaxoSmithKline (GSK) er eit fleirnasjonalt legemiddelfirma med hovudkontor i London i England. Det blei danna i desember 2000 ved ein fusjon mellom Glaxo Wellcome og SmithKline Beecham.
Firmaet tener hovudsakleg på nokre få viktige produkt, mellom anna Avandia mot diabetes og dei antidepressive midla Seroxat og Wellbutrin.
Killing
Killing eller kje, er nemninga på eit ungdyr av geit og geiteliknande artar.
Ordsoge
Ordet «killing» er ikkje det same som kylling, og deler ikkje etymologisk opphav. Det kjem istaden frå norrønt kiðlingr som var ei avleiing av kið ('kje'). Kið har derimot gjeve det engelske ordet kid, som er mykje brukt om menneskeungar, særleg på amerikansk engelsk.
I kulturen
Kje opptrer i folkeeventyr som «Bukkane Bruse» og «Ulven og dei sju geitekillingane», og i nyare forteljingar som «Capra cu trei iezi» ('Geita og dei tre kjea hennar') av rumenske Ion Creangă, eller «Geitekillingen som kunne telle til ti» av Alf Prøysen.
Fylkesveg 76 i Hordaland
Fylkesveg 76 i Hordaland går mellom Gloppo og Tveit i Fitjar kommune. Vegen er 2,8 km lang.
Adilcevaz
Adilcevaz (armensk Արծկե, Artske) er ein liten by og eit distrikt i provinsen Bitlis i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Palau på Sardinia
Palau (sardisk Lu Palàu) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 4 209 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 44.44 km² og ligg i ei høgd på 5 meter over havet.
Vitskap i 1806
Vitskapsåret 1806 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1806.
Pabillonis
Pabillonis (sardisk Pabillònis) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 2 781 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 37.42 km² og ligg i ei høgd på 42 meter over havet.
Gevaş
Gevaş (armensk Ոստան, Vostan og Vestan) er eit distrikt i provinsen Van i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Nostalgi
Nostalgi er eit omgrep av gresk opphav, sett saman av nostos (heim) og algos (smerte/lengt), som først tydde sjukleg heimlengt. Etter kvart glei tydinga av ordet over i å bli ein lengt til ei tidlegare tid, til dømes barndommen.
Det var den sveitsiske legen Jean-Jacques Harder som opphavleg kom på ordet, i 1678 (eller Johannes Hofer i 1688) for å visa til «smerten eit sjukt menneske føler fordi han ikkje er i heimlandet sitt, eller frykter å aldri då sjå det igjen». Det nye omgrepet spreidde seg raskt. Nostalgi blei ein medisinsk diagnose, særleg vanleg blant soldatar, og ein av måtane å helbreda dei frå denne sjuka var å senda dei heim.
Etter kvart blei den opphavlege meininga av ordet borte. Immanuel Kant var den første som hevda at nostalgien var ein etter eit då heller enn eit der. Det er med denne tidsoritenterte tydinga ordet som oftast blir brukt i dag. «Nostalgi» blir brukt om å lengta etter ein særskilt tidsalder eller eller dyrka ting frå denne tida, som musikk, motar, bilar, og så bortetter.
Tundzja
Tundzja (bulgarsk Тунджа, tyrkisk Tunca) er ei elv i Bulgaria og Tyrkia, og den største sideelva til Maritsa. Dei renn i hop nær Edirne i Tyrkia.
Elva har sitt utspring i sentrale område av Balkanfjella, nord for Kalofer, og renn så austover før ho brått snur sørover før Jambol. Slik renn ho heilt til ho munnar ut i Maritsa. Lengda til Tundzja innanfor Bulgaria er 350 km. Ho har om lag 50 sideelvar, og dei viktigaste av desse er Motsjuritsa, Popovska og Sinapovska.
Av landsbyar langs breidda av elva finn ein Kalofer, Jambol og Elkhovo.
Payerøya
Payerøya (russisk Остров Пайера, Ostrov Pajera) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho har eit areal på 160 km².
Payerøya er ein del av Zitsjy land, ei undergruppe i Frans Josefs land.
Øya er kalla opp etter Julius Johannes Ludovicus von Payer, ein austerriksk-ungarar som måla mange landskap frå Arktis og som var ein av leiarane av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen.
Nærliggande øyar
Like aust for Payerøya ligg nokre småøyar:
Sjel
Sjel eller sål er eit omgrep innan filosofi, religion og livssyn knytt til det som er levande, og i mange oppfattingar udøyeleg, i menneske og eventuelt andre levande vesen. Omgrepet blir òg nytta i daglegtale som synonymt med medvit, menneske og drivkraft.
Leslie Penning
Les Penning er ein britisk folkemusikar og komponist, mest kjend for arbeidet sitt med Mike Oldfield på albumet Ommadawn og fleire Oldfield-singlar. Han har fått æra for å ha introdusert Oldfield for mellomaldermusikk då dei spelte i lag i Penrhos Court. Han har òg arbeidd med mange andre artistar, og spelt blåseinstrument og fungert som produsent eller medprodusent og lydteknikar. Han har skapt radiodrama for BBC Hereford and Worcester og musikk for to S4C-fjernsynsseriar: Gwyddion og ei utgåve av Storïau'r Henllys Fawr.
Skei/Surnadalsøra
Skei/Surnadalsøra er ein tettstad i Surnadal kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har og ligg nedst i dalføret Surnadal, ved elva Surna. Busetjinga i området mellom stadene Surnadalsøra, som ligg ved Surnadalsfjorden, og Skei, som ligg noko lenger aust i dalen, har vorte så tett at Statistisk sentralbyrå reknar området som ein tettstad.
Kemerovo oblast
Kemerovo oblast (russisk Кемеровская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Kemerovo, arealet er 95 500 km² og innbyggjartalet er 2 763 100 (2010).
Washingtonmonumentet
Washingtonmonumentet (engelsk Washington Monument) er ein stor obelisk reist til ære for den første presidenten av USA, George Washington. Muonumentet er reist i den vestre enden av parken National Mall i den USA-amerikanske hovudstaden Washington DC. Washingtonmonumentet vart teikna av arkitekten Robert Mills i 1840-åra.
Kemerovo oblast
Demografi
Dei største byane er Novokuznetsk (547 900 ibuarar), Kemerovo (533 000), Prokopjevsk (210 100), Mezjduretsjensk (101 700) og Leninsk-Kuznetskij (101 700).
Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2002 var den etniske samansetjinga:
Vatsja
Vatsja (Въча) er ei elv sør i Bulgaria, og ein av dei største sideelvane til Maritsa. Ho er 105 km lang og har kjelda si der elvane Sjiralasjka reka og Bjunovska reka renn i hop. Elva passerer gjennom demningane Kritsjim og Vatsja, som gjev drikkevatn til Plovdiv og slettene rundt. Vatsja renn vidare gjennom Rodopifjella, og dannar ein djup dal der dei to demningane ligg. Ein viktig by i dalen er Devin.
Vatsja er den nest lengste elva som har sitt utspring i Rodopifjella etter Arda. Elva renn ikkje nær nokre industriområde, og har derfor klårt og reint vatn.
Aurgjeldingar
Aurgjeldingar er folk frå gamle Aure på Nordmøre. Omgrepet vart nytta både om aurgjeldingar som bur i Aure kommune og om utflytta aurgjeldingar. Folk frå Aure sentrum vert kalla auringar og folk frå tidlegare Stemshaug kommune vert kalla stemshaugingar. Merk at folk frå Tustna (som var eigen kommune før 1. januar 2006) berre blir kalla tustningar og ikkje aurgjeldingar. Målføret til aurgjeldingane vert kalla aurgjelding.
Dei austslovakiske åsane
Dei austslovakiske åsane (slovakisk Východoslovenská pahorkatina) eller Det austslovakiske høglandet er den høgare, fjelliknande delen av Det austslovakiske låglandet.
Det er ei stripe med åslendt landskap rundt Den austslovakiske sletta, langs Karpatane.
Viktige byar i området er Michaľany, Dargov, Vranov nad Topľou, Strážske og Michalovce.
Eit viktig rekreasjonsområde er vassreservoaret Zemplínska šírava. Salte kjelder finst ved kurstaden Byšta og andre kjelder ved Kuzmice, Veľaty og Kazimír. Området vert nytta til jordbruk.
22. september
22. september er den 265. dagen i den gregorianske kalenderen (266. under skotår). Det er 100 dagar att av året.
Bozdoğan
Bozdoğan er ein liten historisk by og eit distrikt i provinsen Aydın i Egearregionen i Tyrkia, 76 km frå byen Aydın. Han er ein universitetsby og har kring 10 000 innbyggjarar (2010).
Bozdoğan ligg høgt opp i fjellsida av Madran, som er kjelda til mineralvatnet Pınar. Hovudnæringa i distriktet er jordbruk, særleg oliven, fiken, frukt og grønsaker.
Max Planck
Max Karl Ernst Ludwig Planck var ein tysk fysikar. Han er rekna som grunnleggjaren av kvantemekanikken, og fekk Nobelprisen i fysikk for dette i 1918.
Liv
Planck var fødd i Kiel i ein intellektuell familie av teologar og juristar. Han hadde talent for musikk, men valde å studera fysikk, først ved Ludwig-Maximilians-Universität München i München og deretter ved Humboldt-Universität zu Berlin i Berlin.
Familie
I mars 1887 gifta han seg med Marie Merck (1861-1909), søster av ein skulekamerat. Dei busette seg i Kiel og fekk fire barn saman: Karl (1888-1916), tvillingane Emma (1889-1919) og Grete (1889-1917) og Erwin (1893-1945). Sidan flytta dei til ein villa i Berlin-Grunewald, der fleire vitskapsfolk møttest, til dømes Lise Meitner, Otto Hahn og Albert Einstein. Teologen Adolf von Harnack, som budde i nabolaget, blei ein nær venn.
Marie døydde i 1909, kanskje av tuberkulose. I mars 1911 gifta Planck seg på nytt med Marga von Hoesslin (1882-1948), og same året fekk dei sonen Hermann. Sonen Karl fall under første verdskrigen, medan Erwin blei teken i krigsfangenskap av franskmennene. Dei to døtrene døydde i barsel med få års mellomrom. I 1944 mista Planck heimen og alt sitt vitskaplege arbeid i eit bombeåtak. Året etter blei sonen Erwin arrestert av Gestapo og avretta for medverking i 20. juli-attentatet mot Hitler. Planck tok dette siste tapet tungt. Han flytta med kona og den gjenlevande sonen til Göttingen, der han døydde to år seinare.
Verk
Planck blei rektor ved Humboldt-Universität zu Berlin i 1930. Frå 1930 til 1937 var han leiar for Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG).
Etter at Planck døydde i 1947 blei KWG døypt om til Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (MPG).
John Wood
John Wood er ein britisk lydteknikar og plateprodusent.
Han er mest kjend for sitt arbeid med Incredible String Band, Pink Floyd, Nick Drake, Nico og Squeeze.
Hydraulisk sprang
Eit hydraulisk sprang er eit fenomen i hydraulikk som ein ofte kan sjå i opne straumkanalar, som elvar og avløp. Når væske med høg fart strøymer ut i ei sone med lågare fart, skjer det ei forholdsvis brå heving (eit sprang eller ei ståande bølgje) i væskeoverflata. Den rasktflytande straumen vert raskt bremsa ned og auken i høgda omformar noko av den opphavlege kinetiske energien i straumen til potensiell energi, der noko energi går tapt gjennom turbulens til varme. I ein open straumkanal, som ei elv, vil dette kome til syne som ei ståande bølgje, på liknande måte som ei sjokkbølgje oppstår.
Fenomenet er avhengig av farten til væska i utgangspunktet. Om den opphavlege farten er under ein kritisk fart, så skjer det ikkje noko sprang. Om farten berre så vidt er over den kritiske farten skjer det ein overgang forma som ei bølgje. Om den opphavlege farten aukar enno meir, vert overgangen meir brå, fram til farten vert så stor at bølgja bryt og krøllar seg attende mot seg sjølv. Når dette skjer kan spranget oppstå i lag med kraftig turbulens, kjølvatn, innblanding av luft og bølgjer på overflata.
Det er hovudsakleg to måtar å sjå hydrauliske sprang på og ein har vanlegvis nytta to forskjellige namn om kvar av dei. Mekanismane bak dei er derimot lik.
Dei to hovudmåtane er:
Hydraulisk sprang i atmosfæren
Det kan òg oppstå hydrauliske sprang i luftstraumen over fjell i atmosfæren. Når lufta strøymer over eit fjell vert det danna ei bølgje, ei fjellbølgje. Om dei atmosfæriske tilhøva er riktige, kan dette skape hydrauliske sprang på lesida av fjellet. Desse er særs turbulente og kan vere farleg for luftfarten.
Georges Sorel
Georges Sorel,, var ein fransk filosof og teoretikar omkring revolusjonær syndikalisme.
Sorel sin filosofi omhandlar teorien om myten som motiverande kraft. Dette gjeld både religiøse mytar om himmel og helvete, og arbeidarane sine mytar om revolusjon og generalstreik. Sorel kalla desse «myten om siger» og fellestrekket for desse mytane var at dei fungerte som samlande for gruppa, og motiverte til handling.
Sorel argumenterte mot dei sosialistiske partia som gjekk i det parlamentariske systemet, da han meinte at parlamentarismen var borgarskapet sin arena, og at dei sosialistiske og revisjonistiske partia var borgarskapet sine reiskapar for å avvæpne og passivisere arbeidarane. Sorel mislikte også dei store fagforeiningane, han ville at arbeidarane i staden burde organisere seg i mindre fagforeiningar - eller syndikat - med lokal forankring i arbeidsplassen.
I motsetning til marxistane meinte ikkje Sorel at religion nødvendigvis var ein undertrykkjande og passiviserande faktor. Religion kunne brukast som motiverande myte på lik linje med myten om generalstreik og revolusjon. .
Georges Sorel sin filosofi har spela ei rolle for utviklinga av fascistisk teori og ideologi, særleg for venstrefløya av dei fascistiske partia. .
Vitskap i 1807
Vitskapsåret 1807 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1807.
Kjelfossen
Kjelfossen er den sjette høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall. Han ligg i Gudvangen i Aurland kommune i Vestland. Fossen består av fleire mindre fall. Det øvste fallet er det høgaste med ei lengd på 149 meter. Elva er ikkje regulert. Høgda på fossen er omstridd. Ut frå Statens Kartverk sine kart er høgda mest truleg 755 meter, men Statistisk Sentralbyrå rangerer fossen som den høgaste i Noreg med eit samla fall på 840 meter.
Kjelfossen består av tre fossar. Den største av dei vert ofte kalla Store Kjelfossen og ligg lengst til venstre. Fossen i midten vert kalla Vetle Kjelfossen, medan den siste og minste ikkje har namn.
Kaluga oblast
Kaluga oblast (russisk Калужская область) er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Kaluga, arealet er 29 800 km² og innbyggjartalet er 1 011 000 (2010).
Demografi
Dei største byane er Kaluga (324 700 ibuarar) og Obninsk (104 700).
Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga: 7,6 % oppgav ikkje etnisitet ved folketeljinga.
Pattada
Pattada (sardisk Patàda) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Han har 3 084 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 164.88 km² og ligg i ei høgd på 794 meter over havet.
Londonregjeringa
Londonregjeringa eller Londonregjeringen er ei nemning på Johan Nygaardsvold si regjering medan regjeringa sat i London under den andre verdskrigen.
Regjeringa Nygaardsvold vart utnemnd den 20. mars 1935. Medlemmene i regjeringa måtte reisa frå Noreg den 7. juni 1940 etter at landet hadde kapitulert for Tyskland, og kom ikkje attende til landet før nesten to månader etter frigjeringa. London i Storbritannia vart hovudsetet til regjeringa under den andre verdskrigen. Av hovudsetet London kom namnet «Londonregjeringa».
Glærem
Glærem er ein tettstad i Surnadal kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden hadde og ligg på nordsida inst i Surnadalsfjorden.
Londonregjeringa
I London fekk regjeringa preg av ei samlingsregjering, etter før å ha vore ei rein Arbeidarpartiregjering. Andre politiske parti og Heimefronten kom med i regjeringa.
Ved hjelp av inntekter frå den norske handelsflåten kunne Londonregjeringa betala for den norske krigføringa, hjelpa norske flyktningar i utlandet og samstundes planleggja med tanke på kva Noreg trong etter krigen.
Sjå òg
London-regjeringen
Timok
Timok (serbisk og bulgarsk Тимок, latin: Timacus) er ei elv aust i Serbia og vest i Bulgaria. Det er eit svært greina system av mange kortare elvar, og mange av dei har same namn (Timok). Frå det øvste utspringet i systemet (Svrljiški Timok) til munningen i Donau (som Veliki Timok) er Timok 203 km lang. Elva renn hovudsakleg gjennom Serbia, og berre dei siste 15 km dannar grensa mellom Serbia og Bulgaria.
Svrljiški Timok
Timok startar som Svrljiški Timok (Сврљишки Тимок) nord i Svrljigfjella nær landsbyen Šesti Gabar. Ho renn vestover og passerer mange landsbyar før ho kjem til landsbyen Svrljig, som har gjeve namn til denne delen av elva. Etter at ho har passert fleire landsbyar møter ho Trgoviški Timok og i lag dannar dei Beli Timok.
Beli (Knjaževački) Timok
Beli Timok (Бели Тимок; «Kvite Timok») held fram nordover, parallelt til grensa mellom Serbia og Bulgaria. Elva renn mellom anna forbi den større landsbyen Grljan, og eit par kilometer seinare renn ho gjennom den største byen langs elva, Zaječar. Her møter Beli Timok elva Crni Timok frå aust, og held fram vidare som Veliki Timok. Lengda til Beli Timok er 51 km (115 km med Svrljiški Timok) og har eit nedslagsfelt på 2 167 km². Tidlegare vart ho kalla Knjaževački Timok (Књажевачки Тимок).
Veliki Timok
Den siste delen av elva vert kalla Veliki Timok (Велики Тимок; «Store Timok») eller berre Timok. Elva renn ikkje gjennom større busetnadar (men renn berre 7 km frå Negotin). 15 km før elva munnar ut i Donau vert Timok ei grenseelv, og passerer dei bulgarske landsbyane Bregovo og Balej. Elvemunningen er det mest nordvestlege punktet i Bulgaria, og er berre 28 meter over havet, som er det lågaste punktet i Serbia. Middelvassføringa er 24 m³/s, men dette kan stundom auke til 40 m³/s. Timok er ein del av tilsigsområdet til Svartehavet.
Strma reka-Trgoviški Timok
Trgoviški Timok (Трговишки Тимок) har sitt utspring på vestsida av Balkanfjella, like nedanfor det høgste fjellet i Serbia, Midžor, mindre enn ein kilometer frå den bulgarske grensa, som Strma reka (Стрма река; «bratt elv»). Elva renn austover og renn sør for fjellet Jadovnik, før ho renn nordover og vert Trgoviški Timok. Ved landsbyen Knjaževac renn elva i hop med Svrljiški Timok frå sørvest og dannar Beli Timok.
Crni (Krivovirski) Timok
Crni Timok (Црни Тимок; «Svarte Timok») har opphav på nordsida av fjellet Veliki Maljenik i Kučaj aust i Serbia. Ho renn hovudsakleg nordaustover og forbi mange små landsbyar. I denne dalen finn ein også Gamzigrad, ein viktig arkeologisk utgraving frå Romartida. Ved Zaječar, etter 84 km, munnar elva ut i Beli Timok, og dei dannar i lag Veliki Timok. Fleire av sideelvane hennar kjem frå det kraftig forureina området i Bor, der ein grev ut kopar, og desse forureinar Crni Timok, som igjen er den største forureingskjelda til Timok.
Økonomi og økologi
Ved Čokonjar vart kraftverket Sokolovica oppretta i 1947-1951. Elva har potensial for vidare vasskraftutbygging, men dette er ikkje vorte utnytta.
Det økologiske systemet i elva er kraftig øydelagt på grunn av gruvedrift og tungmetallindustri i Bor og Krivelj, og forureinar Donau med bly, kopar og kadmium.
Elvedalen er ei naturleg rute for veg og jarnbane mellom Niš og Prahovo.
Veleka
Veleka (bulgarsk Велека) er ei elv i søraustlege delar av Bulgaria og nordaust i den europeiske delen av Tyrkia. Ho er 147 km lang, der 123 km renn i Bulgaria, og har sitt utspring i fleire karstkjelder i den tyrkiske delen av fjellet Strandzja (İstranca) og munnar ut i Svartehavet ved den bulgarske landsbyen Sinemorets.
Nær kjelda er elva frå 8 til 10 meter brei, og har eit djup på 2 til 4 meter. Ved munningen er Veleka 50 meter brei og opp til 7-8 meter djup.
Området nær Veleka har rikt dyre- og planteliv, med meir enn 30 artar av ferskvassfisk, der den viktigaste er årbuk. Fem utryddingstrua dyreartar held til i elva, i tillegg til fleire regionalt viktige planteartar.
Gelinkaya
Gelinkaya (tidlegare Keverhavar) er ein by i distriktet Midyat i provinsen Mardin i Tyrkia. Byen har kring 5 000 innbyggjarar (2010) og ligg kring 10 km frå sentrum av Midyat. .
Aurgjelding
Aurgjelding (særleg bruka i ubunden form) eller aurgjeldsdialekt (særleg bruka i bunden form) er målføret som vert tala frå Ertvågsøya og austover i Aure kommune på Nordmøre og er ein variant av nordmøring. (For dialekten på Tustna sjå tustning.) Målføret varierer noko frå stad til stad. Som mange andre stader i landet er mange gamle ord og uttrykk i ferd med å koma bort. Men framleis er det eit tydeleg skilje mellom den nordaustlege luten Stemshaug og Vinjefjorden og den sørvestlege luten Ertvågsøya. Målføret i Aure sentrum er om lag midt i mellom desse og er det som er mest påverka utanfrå. Skiljet mellom gamle og unge aurgjeldingar er òg tydeleg.
Aurgjeldsdialekten liknar på hemnværing og fosenmåla med desse draga:
Aurgjeldsdialekten liknar på andre nordmørsmål med desse draga:
Aurgjeldsdialekten liknar på både ytre nordmørsmål (Valsøyfjorden, Smøla, Averøya, Eide, delvis Tustna, Frei og Gjemnes) og hemnværing med at historisk rð blir uttala som tjukk l.
Ordtilfang
Spesielle bokstavar: ë: mellomting av e og æ, som i ëne (einer), ł: tjukk l, ɲ: nj, som i hoɲɲ (hund), ö: mellomting av a og ø, som i öre (aure)
Ølmåafossen
Ølmåafossen er den sjuande høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall og den nest høgaste ut frå enkeltfall. Han ligg ved Marstein i Romsdalen i Rauma kommune i Møre og Romsdal, like vest for den høgare Mongefossen, men på andre sida av dalen.
Fossen har relativt lite vatn, men får jamnt tilsig av vatn året rundt.
Bygdøy Kongsgård
Bygdøy Kongsgård er ein kongsgard på halvøya Bygdøy, i Oslo kommune. Tidlegare vart staden kalla Øya eller Lagårdsøya (ofte skrive Ladegaardsøens Hovedgaard).
Frå 1. januar 2004 vart drifta av kongsgarden overteke av Norsk Folkemuseum. Bygdøy tilhøyrde kongen av Danmark-Noreg frå 1532. Etter kvart vart noko seld ut, men framleis er det store område som er prega av landbruk.
Tomta er på om lag 2 000 dekar, med 740 dekar dyrka mark. Bygdø Kongsgård er den største mjølkeprodusenten i Oslo og produsere økologisk mjølk. Sjølve garden er ope for publikum, og er drifta av Landbruksavdelinga på Norsk Folkemuseum. Bygdø Kongsgård omfattar gardsbruket, Rodeløkken, Thulstrupløkken, Strømsborg, Kongeskogen, Bygdøy Sjøbad, Hengsenga og Sæterhytta på Dronningberget. Området er freda av Riksantikvaren.
Historie
I 1305 gav kong Håkon V Magnusson garden i morgongåve til kona si, dronning Eufemia av Rügen. Garden har sidan den gongen tilhøyrd eller stått til disposisjon for det norske, dansk-norske eller svensk-norske kongehuset.
I tiåra omkring 1800 blei store delar av eigedomen utparsellert til private landstader, men i 1837 kjøpte kong Karl III Johan resten av garden frå Staten. Sonesonen Karl IV selde den att til Staten i 1863, og den blei da stilt til disposisjon for kongehuset. Oscar I førte opp lystslottet Oscarshall på Kongsgården i 1847–1852, ut mot Frognerkilen. Sonen Oscar II utvikla garden vidare som folkepark for byen og førte opp Kongevillaene ved stranda sørvest på Bygdøy som sumarhus for dei kongelege og gjestene deira. I alt blei seks villaer førte opp, men berre «Villa Sofie» frå 1878 er bevart. I 1881 starta han verdas første friluftsmuseum på eigedomen, Oscar IIs Samling. Dei fem bygningane, med Gol stavkyrkje som midtpunkt, blei i 1907 tatt over av Norsk Folkemuseum.
Etter 1905
Etter unionsoppløysinga i 1905 vart hovudbygninga sett i stand og modernisert, og kong Haakon VII og familien hans, og seinare kong Olav V, nytta han som fast sumarbustad.
Da bygningen vart bygd i 1733 skjedde det svært med stort hastverk og det blei mellom anna nytta tømmer som ikkje var skikkeleg tørka. Bygninga fekk difor tidleg omfattande råteskadar. Seinare endringar, restaureringar og oppussing har ikkje tatt omsyn til dette. Det førte med seg at det blei nødvendig med ei omfattande restaurering som starta i 2004 og pågjekk fram til hausten 2007.
I 2004 vart eigedomen overført til Norsk Folkemuseum. Kong Harald V sa frå seg bruksretten til garden og driftsbygningane, men tok vare på hovudbygninga, bygningane for tenestefolket og parken. Etter overdraginga vert hovudbygninga kalla Bygdøy Kongsgård, og gardsanlegget med parkområda Bygdø Kongsgård.
Til 70-årsdagane sine i 2007 fekk kong Harald og dronning Sonja restaurering og oppgradering av parkskogen Dronningberget i gåve frå regjeringa. Dronningberget ligg nord på Bygdøy og høyrer til kongsgarden. Bysten av grev Herman Wedel Jarlsberg og den sørgjande løva er renovert. Sæterhytten er ført attende til tida rundt 1880.
Vitskap i 1808
Vitskapsåret 1808 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1808.
Tunçbilek
Tunçbilek er ein by i provinsen Kütahya i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar (2009).
Cikcilli
Cikcilli er ein by i distriktet Alanya i provinsen Antalya i Tyrkia. Byen har kring 10 000 innbyggjarar og har vokse meir eller mindre saman med Alanya.
Jørn Holme
Jørn Holme er ein norsk jurist og tidlegare politikar for Venstre. Han var statsadvokat frå 1991 til 2001 då han vart statssekretær i Justisdepartementet for Odd Einar Dørum i Bondevik II-regjeringa, eit verv han hadde frå 2001 til 2004. Frå 2004 til 2009 var han sjef for Politiets sikkerhetsteneste (PST). I oktober 2009 vart han riksantikvar.
Holme er utdanna jurist ved Universitetet i Oslo frå 1986. Han tenestegjorde deretter i Harstad som politijurist i Senja politidistrikt frå 1988 til 1990 og deretter eit år som dommar i Trondenes tingrett. Etter det har hans teneste vore i Oslo, mellom anna som byrettsdommar, førstestatsadvokat i Økokrim og konstituert generaladvokat før utnemninga som statssekretær.
Holme fekk i 2008 kommunikasjonsprisen, som Kommunikasjonsforeningen og Norske Informasjonsrådgivere (NIR) deler ut. Prisen delte han med leiar i Elevorganisasjonen, Vibeke Mohn Herberg.
Holme er òg styremedlem i Fortidsminneforeningen.
9. september
9. september er den 252. dagen i den gregorianske kalenderen (253. under skotår). Det er 113 dagar att av året.
Kor
Eit kor er ei gruppe songarar som syng samstemt eller fleirstemt. Musikken dei syng blir gjerne kalla korsong. Som regel vil eit kor ha minst åtte medlemmer; mindre grupper blir gjerne kalla vokalgrupper eller songrupper.
Eit kor kan synga åleine — a cappella — akkompagnert av musikkinstrument, eller som bakgrunn til instrumentalmusikk. Songkor blir ofte leia av ein dirigent, men mindre kor kan framføra musikk utan.
Det er vanleg for kor å ha ei eller anna form for uniform.