cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Austromarriket
Namnet på keisarriket
Namnet Det bysantinske riket stammar frå det originale greske namnet på Konstantinopel, Byzantion. Det er eit moderne namn introdusert i 1557, eit hundreår etter riket fall, av den tyske historikaren Hieronymus Wolf som presenterte den bysantinske historia i verket Corpus Historiae Byzantinae. Namnet blei oppfunne for å skilje Austromarriket frå oldtidas Roma og Hellas. Omgrepet har ikkje blitt standard i norsk historieskriving, men blir likevel ofte bruka, spesielt i kunsthistoria.
Keisarriket sin arv
Austromarriket hadde ein tendens til å omforme seg etter skiftande situasjonar, og var den mest stabile europeiske staten i datida.
Det militære og diplomatiske maktapparatet til denne staten sikra Vest-Europa frå mange av dei potensielt øydeleggjande invasjonene frå aust, i ei tid da dei kristne kongedømma i vest sannsynlegvis ikkje ville klart å forsvara seg tilstrekkeleg. Austromarriket, som var truga av fiendar gjennom heile den lange levetida si, danna eit effektivt skjold mot persarane, arabarane, seldsjukkane og for ei tid, osmanarane.
Religion
Den før nemnde bruken av ordet «romersk» om det som er knytt til Konstantinopel, lever på religionsområdet til ein viss grad vidare på arabisk blant kristne i området ved Middelhavet mellom Tyrkia og Egypt. Dei kristne som slutta seg til bysantinsk tradisjon i desse områda fordeler seg i dag på ei kyrkje som er ortodoks, og ei anna kyrkje som er katolsk og med det sameint med Paven i Roma. Paradoksalt nok er det dei ortodokse som går under nemninga «romarar», medan katolikkane blir kalla melkittar, etter malak ('konge'), noko som snarare får ein til å tenkje på ei statskyrkje av noko slag.
Austromarriket introduserte kristendommen til ein stor del av Aust-Europa, noko som etter kvart førte til etableringa av det såkalla bysantinske samveldet (eit uttrykk oppfunne av historikarar på 1900-talet). Tidlege austromerske misjonærar spreidde den ortodokse kristendommen til dei slaviske folka, der han framleis er den dominerende religionen, spesielt i dagens Bulgaria, Makedonia, Russland, Serbia og Ukraina og det er framleis grekarane sin religion.
Mindre kjent i Vesten er innverknad bysantinsk religiøs autoritet hadde på millionar av kristne i Etiopia, dei koptiske kristne i Egypt og dei kristne i Georgia og Armenia. Dette er kyrkjer som i det vesentlege deler ortodoks tru, men dels skil seg ut ved det at dei ikkje tilslutta seg alle dekreta frå konsilet i Khalkedon.
Robert Byron, ein av dei grekofile på 1900-talet, hevda at stordommen til Austromarriket kom frå det han kalla ein trippelfusjon; ein romersk kropp, eit gresk hovud og ei mystisk sjel.
Kunst, arkitektur og litteratur
Bysantinsk kunst og arkitektur var stort sett baserte på kristne historier og kristendommen sine personlegdommar, ikon var ein viktig del av det ortodokse samfunnet. Bysantinarane favoriserte kuppelen, bogegangar og den såkalla greske krossar planutforminga. Tallause døme på gamle bysantinske kyrkjer, med deira tradisjonelle mosaikkar av helgenar og figurar frå Bibelen, står framleis som prov på bysantinarane sine avanserte arkitektoniske kunnskapar. Mot slutten av 1800-talet inspirerte bysantinske bygningar ei mindre bølgje av ny-bysantinsk arkitektur, spesielt i Russland.
Eit anna område der bysantinarane utmerkte seg var i praktisk litteratur. Ein serie med kompetente forfattarar, både menn og kvinner, produserte mange verk av praktisk verdi i felt som offentleg administrasjon, militære saker og i dei praktiske vitskapane. Bysantinarane sine tidlege teologiske skrifter var viktige i utviklinga av vestleg filosofi, og historieskrivinga deira hadde stor innverknad på seinare nedskriving av russiske krønikar. Størstedelen av bysantinsk litteratur blei skriven på klassisk gresk, sjølv om litteratur på folkemålet au etter kvart utvikla seg, men da i eit mykje mindre tempo enn i Vesten. Det blei skrive lite fiksjonslitteratur, det mest kjende er det episke diktet Digenis Akritas, skrive i ei blanding av klassisk gresk og mellomaldergresk.
Det meste av skriftene var relatert til historie, teologi, biografi og hagiografi. Men keisarriket sitt største bidrag til litteraturen var kan hende deira metodiske preservasjon av meisterverka frå oldtida, og samlingar av gamle verk om spesielle tema, med små revisjonar, da mest innanfor medisin og historie.
Økonomi
Den bysantinske økonomien var den mest avanserte i Europa i mange hundreår. Den bysantinske solidusen var mest bruka som internasjonal mynteining i 700 år, til denne rolla gradvis blei overteken av dei italienske handelsrepublikkane etter 1204. Keisarriket sine rikdommar var utan like i Europa og Konstantinopel var ein av dei rikaste byane i verda. Den økonomiske velstanden blei godt hjelpt av at Austromarriket var den viktigaste av dei vestlege endepunkta for silkevegen, Konstantinopel var au det viktigaste kommersielle sentrumet i Europa gjennom det meste av mellomalderen. Da osmanarane tok byen stengde dei landvegen mellom Europa og Asia og dette førte til starten på slutten for silkevegen.
Bysantinsk handel var stor og lite kontrollert av staten. Rentenivå, profitt og prisar blei regulerte av lov og handheva gjennom eit laugsystem, import og eksport blei taksert med eit stabilt nivå på ti prosent. Det var aldri noka arbeidsløyse, det var veldig vanskeleg å seie opp tilsette, og det blei kravd at arbeidsføre som gjekk ledige tok arbeid tilbydd av det offentlege. Riket sitt økonomiske grunnlag var handelen, Konstantinopel var plassert på eit viktig knutepunkt både for handelsvegane aust–vest og nord–sør, og Trapisunt var ei viktig hamn for handelen med Austen. Dei eksakte handelsrutene varierte med åra grunnet krigar og ustabile politiske situasjonar.
Råsilke blei bringa til riket frå Kina og India og det blei laga fine brokadar og klede som blei selde til høge prisar over heile verda. Keisaren hadde monopol på silkehandelen, råsilken blei raffinert gjennom keisarlege fabrikkar og seld til autoriserte grossistar. Seinare blei silkeormane smugla inn i keisarriket og silkehandelen blei mindre viktig. Andre eksportvarer var gull, smykke, emaljerte verk og utskjeringar i elfenbein og halvedelsteinar, det blei produsert vin som blei eksportert nordover. Pelsklede, slavar, tømmer, metall og rav blei importerte frå nord og tørka fisk blei importert sørfrå.
Büren zum Hof
Büren zum Hof er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 510 meter over havet.
Shinnosuke Nakatani
Shinnosuke Nakatani er ein japansk fotballspelar.
Büren zum Hof
Han ligg aust i Rapperswilplatået og omfattar landsbyen Büren zum Hof, og husgruppene Kapf, Speichhüsli og Neu Dorzenmatten.
Austromarriket
Økonomi
På 1000-talet byrja endringar som etter kvart skulle underminere den bysantinske økonomien. Italienarane skaffa seg silkeormar sjølve, noko som førte til at verdien av det keisarlege monopolet blei kraftig redusert. Krossriddarane forandra handelsrutene til fordel for dei italienske statane, og tyrkarane sine territorielle anneksjonar førte til at Konstantinopel blei tvinga til å finne nye måtar å fylle opp matreservane. Av politiske og militære grunnar blei keisaren tvinga til å gje dei italienske kjøpmennene reduksjonar i skattane. Plyndringa av Konstantinopel av krossfararane i 1204 var ein økonomisk katastrofe for keisaren, sjølv om Palaiologos-dynastiet vann tilbake byen klarte dei aldri å stable økonomien på beina att.
Shinnosuke Nakatani
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Austromarriket
Lov og kunnskap
Keisar Justinian sine lovskrifter, Corpus Juris Civilis, og revisjonane seinare keisarar gjorde (spesielt under det makedonske dynastiet) utgjorde grunnlaget for utviklinga av juss som eit vitskapsfag. Lovskriftene la til rette for eit meir utvikla system for ankerett, og eit system for maritim lov som vi framleis kan sjå innverknaden av i dag. Bysantinsk lovverk har kan hende bidrege meir til moderne lover enn forgjengaren, romersk lov.
Administrasjon
Austromarriket skilde seg frå andre statar i datida med det at dei la vekt på å ha eit halvprofesjonelt byråkrati i staden for direkte styre av monarken. Den bysantinske administrasjonen blei delt inn i tre grupper; den palatinske, den provinsielle og den sentrale. Innanfor dette kan systemet igjen delast i fleire undergrupperingar. Juridiske og finansielle embete blei fordelte mellom dei tretten permanente statsdepartementa i den sentrale administrasjonen.
Riket bidrog sterkt til utviklinga av politikk og regjeringssystem som ein vitskap. Det bysantinske byråkratiet blei eit førebilete for mange av dei systema som dei moderne nasjonalstatane utvikla sidan.
Luiz Eduardo dos Santos Gonzaga
Luiz Eduardo dos Santos Gonzaga er ein brasiliansk fotballspelar.
Essiv
Essiv er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til essiv er som, likeins som. Essiv finst i finsk og i andre austersjøfinske språk.Eit døme frå finsk er Hän työskentelee opettajana «Han/ho arbeider som lærar» (opettaja «lærar»), jf. eit døme med predikativet i nominativ: Hän on opettaja «Han/ho er lærar».
Translativ
Translativ er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til translativ er overgang frå ein tilstand til ein annan.
Translativ finst i finsk og i andre austersjøfinske språk. Eit døme frå finsk er Hän käänsi kirjan norjaksi (norja «norsk»). Jf. også Sano se suomeksi! «Sei det på finsk!». Uttrykka «på finsk, tysk, osb.» blir også uttrykt med translativ, sjølv om det ikkje er omsetjing med i biletet.
Inessiv
Inessiv er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til inessiv er i, inni. Termen inessiv blir brukt for finsk og dei andre austersjøfinske språka, og for tilsvarande kasus i lule- pite-, ume- og sørsamisk.
Eit døme frå finsk er Kirja on laukussa «Boka er i veska» (laukku «veske»). Inessiv i dei samiske språka skil seg frå dei austersjøfinske ved at der inessiven i austersjøfinsk er eit indre lokalkasus som kontrasterer med det ytre  lokalkasuset adessiv, har dei samiske språka ikkje denne skilnaden. Inessiv i dei samiske språka har eit større bruksområde, og tilsvarer både indre og ytre lokalkasus i dei austersjøfinske språka.
Termen inessiv
Termen inessiv er først brukt for finsk i Gustaf Renvall sin finske grammatikk frå, etter eit framlegg frå Rasmus Rask. Rask sett i den nordsamiske grammatikken sin først opp eit system for finsk, der han kallar ordformer danna med kasusendinga -ssa/-ssä for indiforholdet, latinsk inessivus, til skilnad frå -lla/llä, som han kallar vedforholdet, latin allativus. Deretter viser han til den nordsamiske forma vare ald’ ("på fjellet"), som han kallar vedforhold, og sanest ("i ordet") og girkost’ ("i Tempelet"), som han kallar indiforhold (s. 36).
I og med at nordsamisk ikkje skil mellom "i-kasus" og "frå-kasus" har nordsamiske grammatikkar frå og med Friis kalla den nordsamiske kasusforma lokativ.
Kunqu
Kunqu (kinesisk skrift 昆曲, pinyin kūnqǔ; Wade-Giles: k'un-ch'ü, «Kun-melodiar») er den eldste kinesisk opera-forma som framleis blir framført. Ho har ei historie som går attende til 1400-talet til regionen Wu, og blir sagt å ha røter i byen Kunshan, mellom Suzhou og Shanghai. Lengjer tilbake i historia er hi inspirert av songdramaforma nanxi.
Frå 1500-talet og inn på 1700-talet var kunqu heilt dominerande innan den kinesiske operaverda. Forma blir sett på som forløparen til ei rekkje nyare operaformer, som Pekingopera.
Kunqu mista raskt populariteten sin mot slutten av Qing-dynastiet, og rundt 1930 var forma så godt som forsvunnen. I dei følgjande åra blei ho likevel gjennoppliva av enkelte intellektuelle og pekingoperautøvarar. Ho blir framleis framført ei rekkje stadar i Kina.
I nyare tid har kunqu blitt framført profesjonelt i sju byar i Fastlands-Kina: Beijing, Shanghai, Suzhou, Nanjing, Chenzhou, Yongjia/Wenzhou og Hangzhou, og dessutan i Taipei på Taiwan. Ikkje-profesjonelle operaselskap som praktiserer kunqu finst ei rekkje andre stadar.
I 2001 blei kunqu utsett av UNESCO som den første immaterielle verdsarv frå Kina, då ho blei skriven inn på UNESCO si liste over Meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.
Ulv
Ulv (Canis lupus) er eit rovdyr frå hundefamilien som jagar i flokk. Ulven var tidlegare vanleg i store delar av verda, men i dag finst han berre i enkelte område i Nord-Amerika, Europa, Asia og Midtausten. Ulven var tidlegare vanleg i Noreg òg, men er nå blitt ein svært truga art i landet. Vår heimlege ulveart blir kalla gråulv for å skilja han frå andre ulvetypar, som raudulv, prærieulv og etiopisk ulv. I tillegg har han gått under andre namn, som varg og gråbein.
Utsjånad
Ulvar blir vanlegvis rundt 1 meter høge og éin til éin og ein halv meter lange. Halen er rundt ein tredjedel av heile lengda. Dei kan vega mellom 23 og 60 kg, hannane er større enn tispene.
Pelsfargen er vanlegvis grå eller gråbrun, men dyra kan òg ha andre vanlege hundefargar, som raudleg, brun, svart og kvit, det siste særleg i område der snø er vanleg. Svært gamle ulvar grånar i fargen. Dei har sjeldan mønster i pelsen, bortsett frå rundt auga.
Tamme hundar stammar frå ulvar, og sjølv om dyra skil seg frå kvarandre i lynne og utsjånad, er dei framleis same art. Ulven skil seg likevel anatomisk frå hunden på nokre område: Han har ein duftkjertel på oversida av halen som hundane manglar, han har alltid gylne auge, føtene er lengre med større labbar og kjeven er skarpare i forma.
Levesett
Ulvar lever i flokkar med eit strengt sosialt hierarki. Dei blir styrte av éin dominerande ulv av kvart kjønn, ofte eit par, men ikkje alltid. Dei dominerande ulvane et først av eit nedlagt bytte og kan formeira seg. Dei andre ulvane et etterpå og kan sjeldan få kvelpar som veks seg store.
Yngre ulvar forlet gjerne flokken og vandrar rundt åleine til dei finn ein ny flokk. I villmarka er vanleg levealder 6–9 år, men ulvar i fangenskap kan nå ein alder på 16 år.
Ulv og menneske
Menneske har lenge sett på ulvar med ærefrykt. Ein har oppfatta dyra som trugande beist, slik som til dømes Fenresulven i norrøn gudetru. Omskrivingar som varg og gråbein blei brukte for å sleppa å omtala ulven ved namn. Samstundes har menneska ønskt å ta i bruk styrken til dyra ved å bruka dei i namn, som Ulf, eller namn med ulv som element. Jentenamnet Ylva kjem òg frå dette dyret.
Dyra har hatt rolla som fosterforeldre i myten om Remus og Romulus og i den nyare Jungelboka. Ein ulv er også dyktig hjelpar i teikneserien Fantomet.
Menneske og ulvar har og vore konkurrentar om dei same byttedyra. Ein ulveflokk kan drepe opptil 144 elgar i året, og det same kan eit ulvepar utan kvelpar kan gjere det same. Medan dei to artane slo seg saman i eit fruktbart samarbeid i form av hunden, har menneske alltid ført krig mot ulvar som tok husdyra deira. Det er òg tilfelle der ulv har drepe menneske. Dei siste 50 åra kjenner ein til at det er 17 tilfelle i Europa og Russland der ulv har drepe menneske. Det siste (2017) tilfelle var ei svensk dyrepassar som vart drepen i 2012. Med det industrialiserte samfunnet er mange av leveområda til ulvane blitt øydelagde og mange av dei viktigaste byttedyra forsvunne, samstundes som ein har drive effektiv ulvejakt. På grunn av dette er ulven utrydda eller svært truga i mange område. Ein del ser framleis på ulven som trugsmål mot seg sjølv og næringsgrunnlaget sitt, og ønskjer å avgrensa arten vidare.
Mikrosekund
Mikrosekund er ei SI-eining for måling av tid, avleia av sekund. Eit mikrosekund er lik 10−6 sekund. Symbolet for mikrosekund er µs. Dersom µ-symbolet ikkje er tilgjengeleg, kan ein bruka symbolet us i staden.
Bruk
Mikrosekund er ei vanleg eining for å måla korte tidsintervallar. Ho blir mellom anna brukt innan tidtaking i fleire idrettar, som bob og aking.
Konvertering
1 µs = 1 × 10−6 sekund
1 µs = 1000 nanosekund
1000 µs = 1 millisekund
Sekunde
Bestefar
Bestefar er ei nemning på ein mannleg besteforelder - faren anten til nokon si mor, morfar, eller far, farfar.
Bestefedrar i kulturen
I mange kulturar har det vore vanleg å kalla opp gutar etter bestefar sin. Eit barnebarn kan då få delar av eller heile namnet til bestefaren. Den amerikanske presidenten George Herbert Walker Bush er til dømes kalla opp etter morfaren sin, George Herbert Walker.
Skaparguden i den tradisjonelle religionen til det vestafrikanske sererfolket blir mellom anna kalla Kopé Tiatie Cac, 'Gud bestefar'. Eit av namna for den første guden i kinesisk mytologi, Jadekeisaren, er «himmelske bestefar» (天公, Tiān Gōng). I burmesisk folkereligion er Mandalay Bodaw ein av 37 offisielle nat (åndevesen) utforma av kong Anawrahta av Bagan.
I slavisk juletradisjon er Bestefar Frost og barnebarnet hans Snøjenta utbreidd som gåvegjevar. I ukrainsk kultur er det vanleg å setja opp ein kornbunt i huset kalla didukh, 'bestefar', som symboliserer forfedrane.
Abessiv
abessiv er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til abessiv er utan, som i finsk Hän tuli rahatta «Han/ho kom utan pengar» (raha, «penge»). Abessiv finst i finsk og i andre austersjøfinske språk. Abessiv er i finsk midre brukt enn tidlegare, meir vanleg er preposisjonen ilman.
Koki Oshima
Koki Oshima er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashiwa Reysol og Kataller Toyama.
Elativ
Elativ er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til elativ er ut av. Elativ finst i finsk og i andre austersjøfinske språk, og i fleire samiske språk, m.a. sørsamisk. Eit døme frå finsk er Tyttö otti kirjan laatikosta, «Jenta tok boka ut av skuffa» (laatikko «skuffe»). Elativ blir også brukt som objekt for visse verb, som pitää «like», Pidän sinusta «eg liker deg« (sinä «du»). Elativ i samisk og finsk skil seg frå kvarandre ved at den finske elativen er eit indre lokalkasus som kontrasterer med det ytre lokalkasuset ablativ, mens samiske språk ikkje har den skilnaden, slik at elativ her har eit større bruksområde.
Omgrepet kan òg nyttast om ein adjektivgrad som finst på m.a. arabisk og spansk, og semantisk ligg mellom komparativ og superlativ.
Eduardo Gonçalves de Oliveira
Eduardo Gonçalves de Oliveira er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Clavaleyres
Clavaleyres er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 454 meter over havet. Kommunen er ein tysktalande eksklave i den fransktalande kantonen Fribourg.
Leondári i Aust-Attikí
Leondári (gresk Λεοντάρι), tidlegare Kándza (gresk Κάντζα), er ein landsby i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Leondári høyrer til kommunaleininga Pallíni i kommunen Pallíni i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.
Tâmpa
Tâmpa (tysk Zinne eller Kapellenberg; ungarsk Cenk; latinsk Mons Cinum) er eit fjell og ein del av Postăvarumassivet i den sørlege delen av Dei austlege Karpatane i Romania. Fjellet omkransar nesten heilt byen Brașov. Det har ei høgd på 960 meter over havet, nesten 400 meter over byen.
Fjellet består nesten berre av kalksteinsformasjonar.
Det meste av fjellet (1,5 km²) er erklært naturreservat på grunn av sjeldne dyr (bjørn, fuglar, sommarfuglar – 35 % av sommarfuglartane i landet) og planter (ein sjeldan variant av blåveis). Det går fleire turstiar til toppen og ein bilveg. Ei kabelvogn går frå hytta og restauranten Casa Pădurarului ved foten av fjellet til Restaurantul Panoramic på toppen. Frå toppen er det flott utsyn over byten og på klåre dagar kan ein sjå heile Burzenland.
Tasuku Hiraoka
Tasuku Hiraoka er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Harald Heide-Steen jr.
Harald Heide-Steen jr. var ein norsk skodespelar, komikar og songar som blant anna var kjent frå rolla som «Dynamitt-Harry» i Olsenbanden-filmane. Han var også kjent som improviserande komikar, gjerne i tospann med Rolv Wesenlund under namnet Wesensteen på slutten av sekstitalet. Heide-Steen jr. var erfaren innan revy- og teatermiljøet, og i tillegg har han hatt fleire soloopptredenar der han var kjent for sine mange figurer, bl.a. «Rikstyristsjef Ottmar Johansen», «Sylfest Strutle», «Russisk ubåtkaptein» og «Flykaptein» for flyselskapet Spantax. Heide-Steen var ein av dei mest populære og folkekjære skodespelarane og komikarane i Noreg.
Harald Heide-Steen jr. var son av Harald Heide Steen. Han var far til songaren Frikk Heide-Steen.
Gossler Islands
Gosslerinsel er ei gruppe øyar som ligg 1,5 nautiske mil vest for Cape Monaco på Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Dei strekkjer seg over 3 nautiske mil frå nord til sør. Dei vart oppdaga og namngjevne av ein tysk ekspedisjon under Eduard Dallmann, 1873–74.
Tonologien i kantonesisk
[[Fil:Zero to ten in Cantonese Chinese.ogg|mini|Talorda frå 'null' til 'ti' på kantonesisk:
]] Kantonesisk er eit tonespråk som høyrer til den sinittiske greina av sinotibetansk. Kantonesisk har sju ulike leksikalske tonar, T1–T7. Den toneberande eininga er stavinga. Med nokre få unnatak utgjer morfema i kantonesisk éi staving, slik at fleirstavingsord så å seie alltid har fleire morfem. Nokre av tonane er illustrerte til høgre, med uttale. Transkripsjonen av kantonesiske vokalar byggjer på Duanmu (2009: 83).
Analyse
Det kantonesiske tonesystemet skil seg på fleire viktige punkt frå det i mandarin. For det fyrste må stavingane delast i to typar:
Ingen trykkveike stavingar
Ein annan viktig skilnad på kantonesisk og mandarin er at kantonesisk ikkje har trykkveike stavingar: alle stavingar blir uttala med ein tone, og høyrest trykksterke ut (Baker & Ho 2006: xvi).
Tonesandhi
Kantonesisk har, som mandarin, tonesandhi (Yip 2002), men berre hos dei som skil mellom T1 (H) og T7 (MH):
Regelen seier at tonen HM (T7) blir til H (T1) føre ein H, som i dette dømet:
Her blir HM 三 sám endra til H sáḿ føre HM 杯 búi 'kopp'. HM 杯 búi 'kopp' står derimot uendra, for den følgjande tonen er MH 水 søí 'vatn'.
Millisekund
Bruk
Millisekund blir brukt for å måla hendingar som tek tilsvarande lita tid. Døme på ting ein kan måla i millisekund:
Sekunde
Dei transilvanske fjella
Dei transilvanske fjella er det generelle namnet på fjella som ligg rundt alle fire sider av Det transilvanske platået i Transilvania i Romania og dannar den sørlege og søraustlege delen av Karpatane. Fjella fungerer som ein mektig, naturleg festning mot dei omliggande områda og vaktar tilkomsten frå Den store ungarske sletta i vest.
Den sørlege delen av Dei transilvanske fjella består av Dei transilvanske Alpane og er dei høgaste og lengste fjella i området. Dei stig til opp mot 2500 meter over havet.
Komitativ
komitativ er eit kasus som blir brukt til å merke visse adverbiale setningsledd. Grunntydinga til komitativ er med. Komitativ finst i finsk, i andre austersjøfinske språk, og i samiske språk. Språkhistorisk sett er komitativ eit ganske nytt kasus i alle desse språka, det er eigentleg ein grammatikalisert postposisjon kanssa «med». Eit døme frå finsk er Tässä on Porvoo vanhine taloineen «Her er Borgå med sine gamle hus» (vanha talo «gammalt hus»).
I samiske språk blir komitativ også brukt for å uttrykkje instrumentet, som instumentalis i ein del andre språk, t.d. nordsamisk Eksámenvástádusa galgá čállit čáhppes tuššapeannain dahje dábálaš čáhppes peannain «Eksamenssvaret skal bli skrive med svart tusjpenn eller vanleg svart penn» (peanna «penn»).
Dráfi
Dráfi (gresk Ντράφι) er ein landsby i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí i Hellas. Dráfi høyrer til kommunaleininga Pikérmi i kommunen Rafína-Pikérmi.
Tempeltre
Tempeltre (vitskapleg namn Ginkgo biloba) er den einaste overlevande arten av ei stor gruppe nakenfrøingar som hadde ei stordomstid i jura- og krittida, men oppstod allereie i permtida i jorda si oldtid. Ein har funne 270 millionar år gamle fossil av gruppa. Treet fanst vilt i den kinesiske provinsen Sichuan, men har etter ca. 1000 e.kr. blitt utbreidd i heile Aust-Asia som eit heilagt tre i tempelanlegg. Alle ville populasjonar verker å ha blitt utrydda, og det er mogleg at arten i dag berre finst som kultivert prydtre. Ginkgo er saman med konglepalmane dei einaste frøplantane som produserer rørlege sædceller.
Tempeltreet blei kjent i Europa etter at det blei skildra av Engelbert Kaempfer i 1712. Etter dette blei treet òg populært i europeiske parkar. I nokre europeiske byar har tempeltreet òg vore brukt som gatetre sidan det krev lite stell. Vanlegvis er det hanntrea som blir brukte, sidan hotrea ber frukt som luktar sterkt av roten ost. Artsskildringa blei gjort av Linné i 1771.
Namn og systematikk
Namnet «tempeltre» viser til tydinga treet har i tempelparkar. Opphavet til namnet Ginkgo kan koma frå ein skrivefeil av treet sitt europeiske «oppdagar» Engelbert Kaempfer. Tempeltreet heitte tidlegare Yín Xìng på kinesisk (銀杏 = «sølvaprikos»; i dag Bái Guǒ, 白果), etter utsjånaden på frukta. Dette blei omsett til japansk med Ginkyō (= «sølvfrukt»; i dag Ichō). Kvifor Kaempfer erstatta y-en med ein g, er uklart.
Tempeltreet blir rekna for å vera nært i slekt med bartrea, men dei nøyaktige slektskapstilhøva blant nakenfrøeingar er framleis ikkje heilt klarlagt.
Skildring
Tempeltreet er eit sommargrønt tre som blir opptil 40 m høgt. Mest karakteristisk er blada, som er vifteforma, dels tydeleg tvidelte med eit hakk i midten (jf. artsepitetet biloba = «toflika»). Det er ein særbuplante, det vil seia at det finst særskilde hann- og hoplantar. Fruktene liknar på plommer og smakar søtt, men utviklar ei intens lukt av smørsyre.
Bruk
I Asia blir fruktene og frøa brukte til matlaging. Tempeltreet har likevel større tyding som lækjemiddel. Fruktene og ekstrakt frå blada blir brukte til å framstilla medisin som styrkar blodforsyninga, spesielt av hjernen. Sjølv om ekstrakta blir marknadsførte som at dei skal vera bra for hukommelse og Alzheimers sjukdom, viser dei beste vitskaplege forsøka at Ginkgo biloba ikkje har nokon slik effekt.
Tempeltre kan nå ein høg alder. Ein kjenner til individ på over 1500 år. I Botanisk hage i Oslo finst eit tre planta i 1870 som ein reknar med er det eldste treet av arten i Nord-Europa.
Tonologien i mandarin
Analyse
Det er vanleg å analysere dei fire tonane ved hjelp av tala frå 1 til 5 i figuren til høgre, der 1 representerer den lågaste tonehøgda og 5 den høgaste. Då kan dei fire tonane analyserast slik:
Men dei fire tonane blir ikkje alltid uttala slik. T3 varierer allofonisk mellom 214 og 21. Det kan hevdast at analysen over er ei overnøyaktig fonetisk skildring, og at dei fonologisk er noko enklare. Yip (2002) og Duanmu (2009) analyserer dei slik:
Bru
Ei bru er ein konstruksjon laga for kryssing av til dømes elver eller juv. I nyare tid er det òg blitt vanleg å byggja bruer over smale havstykke, som sund eller fjordar. Bruer kan bli brukte for å letta trafikken, både ved fotgjengararbruer over vegar og jernbanespor eller bruer for tog eller vegtransport over ei anna ferdselsåre.
Å byggja bruer er ein kunst som ingeniørar har imponert med i tusenår. Romarane er kjende for å ha bygd bruer overalt der riket deira spreidde seg.
Michele Canini
Michele Canini er ein italiensk tidlegare fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Tonologien i mandarin
Analyse
Det korte fallet (21) i T3 blir då rekna som ei reint fonetisk gliding ned til den låge tonen.
Trykkveike stavingar
Men ikkje alle morfem i mandarin har ein leksikalsk tone. Fleire grammatiske partiklar manglar leksikalsk tone, og blir realisert med ulike tonar i ulike tonale omgjevnader. Ein seier at dei har nøytral tone. Den nøytrale tonen blir – som ein hovudregel – realisert med ein låg tone etter T1, T2 og T4 og med høg tone etter T3. Døme er spørjepartikkelen 吗 / 嗎 ma, underordningspartikkelen 的 de og perfektivpartikkelen 了 le.
Også morfem med leksikalsk tone blir i visse omgjevnader realiserte med nøytral tone. Døme er verba 来 / 來 lái 'kome' og 去 qù 'dra av stad', som kan kombinerast med verba 上 shàng 'gå opp' og 下 xià 'gå ned', og som då blir uttala utan leksikalsk tone:
Det er vanleg å seie at stavingar utan leksikalsk tone er trykkveike. Dei grammatiske partiklane 吗 / 嗎 ma, 的 de og 了 le er då trykkveike, til liks med 来 / 來 lái 'kome' og 去 qù 'dra av stad' i dei samansette verba ovanfor. Duanmu (2009) skriv at trykksterke stavingar i standard mandarin har to moraer, medan trykkveike stavingar har éin mora, og at 来 / 來 lái 'kome' og 去 qù 'dra av stad' blir uttala høvesvis [làí] og [tɕʰýỳ] som trykksterke og toneberande og som [le] og [tɕʰy] som trykkveike og tonelause. Her er to andre døme:
Tonesandhi
Skildringa av tonologien i mandarin er ikkje komplett utan ein omtale av tonesandhi, det at særskilde tonar endrar form ved sida av særskilde andre tonar:
Matheus Ferraz
Matheus Ferraz er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Deisswil bei Münchenbuchsee
Deisswil bei Münchenbuchsee er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 530 meter over havet.
Deisswil bei Münchenbuchsee er ein gatelandsby med spreidde gardar nordvest for Moossee.
Tafjord
Kraftselskapet Tafjord Kraft har store vasskraftverk i området. Tafjord har gjeve namn til Tafjordfjella som strekker seg frå Tafjorden til Rauma og Skjåk. Det er særleg nedbørsfelta i Tafjordfjella og fallhøgdene i Tafjordvassdraget som blir utnytta i kraftverka.
Tafjorden er namnet på sjølve fjordarma som endar i strandstaden Tafjord. Til Tafjordbygda høyrer også dalføret oppover med Rødalen og Kaldhussæterdalen. Dei mest fjerntliggande gardane oppover i dalføra hadde buder ved sjøen, i «Fundergata», i budene kunne dei og overnatte. Tafjorden høyrde tidlegare til Dale kyrkje og kyrkjekleda hang gjerne i budene. Tilsvarande buder hadde bøndene oppe i Valldalen på Sylte.
I 1911 skreiv Amund Helland om Tafjorddalføret: «Dalen og elven er meget brat, hvorfor veien gjør 4 slyng og stiger videre oppover dalen. Veien stiger på hele strækningen fra sjøen til Onilsvatn temmelig stærkt, næsten uafbrudt med stigning 1:12.» Frå Heimste Rødal til Øvre Rødal var det på denne tida berre rideveg, oppover Kallhusdalen til Kaldhussæter var også berre rideveg i 1911.
4. april 2013 vart campingplassen i Tafjord råka av eit steinras. Fleire campingvogner vart totaltskadd, men sidan campingplassen var vinterstengd, vart ingen personar skadde.
Kentaro Kakoi
Kentaro Kakoi er ein japansk fotballspelar.
Karve
Karve (Carum carvi) er ein toårig skjermplante og krydderplante. Planten er vanleg og veks vilt i Noreg. Elles har arten ei sirkumpolar utbreiing.
Planta er kring 40 cm høg med greina stengel og lysgrøne 2-3-dobbelt finna blad med sitjande finnar. Øvre stengelblad har to små finna blad ved grunnen av gladslira. Karve har kvit eller raudleg blomster. Frukta er 4 mm lang. Karve blømer kring juni månad i turre bakkar nær og på dyrka mark.
Både rota og blad har vore brukt til mat. Frøa vert brukt som krydder, og er viktige smakssetjarar i akevitt, surkål og pultost. Dei unge blada blir kalla «karvekål» og kan brukast som spinatvekst.
Karve har òg vore brukt som medisin.
Goudier Island
Goudier Island er ei lita øy med glatte klipper som ligg 0,05 nautiske mil nord for Jougla Point i hamna Port Lockroy på Wiencke Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, og kalla opp etter E. Goudier, maskinsjef på ekspedisjonsskipet «Français».
-54
54 f.Kr. var eit år i den før-julianske romerske kalenderen. I den romerske samtida var det kjend som «året då Appius og Ahenobarbus var konsular», eller sjeldnare, år 700 Ab urbe condita ('frå byen blei bygd').
Viștea Mare
Viștea Mare er eit fjell i Făgărașfjella i Dei sørlege Karpatane i Braşov fylke i Romania. Med ei høgd på 2527 meter over havet er fjellet det tredje høgaste i landet.
Wataru Sasaki
Wataru Sasaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben FC Tokyo.
Guesalaga Island
Guesalaga Island er den nordlegaste av to øyar som ligg utanfor austsida av Lecointe Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart namngjeven av Den chilenske antarktisekspedisjonen i 1947 for kommandøren Capitán de Navío Federico Guesalaga Toro.
Eugene V. Debs
Eugene V. Debs var ein amerikansk arbeidarleiar og politikar, og han var presidentkandidat for det amerikanske sosialistpartiet fem gonger.
Debs kom frå byen Terre Haute i delstaten Indiana. Han blei vald til delstatsforsamlinga i Indiana for Demokratane i 1880, og danna ei fagforeining for jernbanetilsette som var den første verkelege fagforeininga i landet i 1893. Dette var American Railway Union (ARU), som hadde ein vellykka streik mot jernbaneselskapet Great Northern Railway i april 1894. Debs blei seinare same året fengsla for første gongen fordi fagforeininga hans støtta dei streikande arbeidarane ved Pullman-fabrikken som laga jernbanevogner. Den føderale regjeringa blanda seg inn i konflikten, og sende regulære troppestyrkar frå US Army inn som streikebrytarar. Streiken blei knust, og ARU likeins.
Denne erfaringa radikaliserte Debs, som stilte opp som presidentkandidat for Social Democratic Party i 1900. Sidan var han kandidat for Socialist Party of America i 1904, 1908, 1912 og 1920, siste gongen mens han sat i fengsel.
Debs var klart anti-rasistisk, han fordømde rasismen gjennom alle sine år som sosialist, og formulerte ein gong sitt enkle syn slik: «The Socialist Party is the party of the working class, regardless of color – the whole working class of the whole world.»
Debs var ein karismatisk talar som bruka mykje av vokabularet til kristendommen og den oratoriske stilen til evangelisk kristendom, sjølv om han generelt var skeptisk til organisert religion.
Den 16. juni 1918 heldt Debs ein antikrigstale i Canton, Ohio, i protest mot første verdskrigen. Han blei på grunn av det arrestert etter Spionasjelova av 1917, og dømd til ti års fengsel, pluss tap av stemmeretten og den amerikanske statsborgarskapen på livstid. Mens han sat i fengsel i Atlanta, var han presidentkandidat for sosialistpartiet ved valet i 1920. Han fekk nesten ein million stemmer.
På slutten av året 1921 fekk Debs nåde av president Harding, og han blei sleppt ut av fengselet. Men helsa hans var øydelagd for godt.
I 1976 fekk Debs att statsborgarskapen sin, post mortem.
Diemerswil
Diemerswil er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 600 meter over havet.
Diemerswil ligg på søraustsida av Moosseedalen og omfattar grendene Dörfli, Kohlholz, Mettlen, Moos, Riedmatt og Wydacker.
Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige
Kristian II, i Danmark skrive Christian II var konge i Noreg, Danmark og Sverige, av den danske slekta Oldenborg. I Sverige er han kjend under tilnamnet Kristian Tyrann.
Dióni
Dióni (gresk Διώνη) er ein landsby i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí i Hellas. Dióni høyrer til kommunaleininga Pikérmi i kommunen Rafína-Pikérmi.
Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige
Liv
Christian vart fødd i 1481 på Nyborg slott som son av kong Hans og Christine av Sachsen. Han var dansk-norsk konge i perioden 1513–1523 og svensk konge 1520–1523. Før han kom på trona, hadde han vore visekonge i Noreg i 1506–1513. Her lærde han norsk lynne å kjenna og dei norske stormennene lærde kva Christian stod for, nemleg ei klar anti-aristokratisk linje. Målet var å setja det norske riksrådet ut av spel, slik at han fekk full kontroll over landet og dermed fekk styrkt kandidaturet sitt ved det komande kongevalet.
Kjærleik
I Noreg møtte han to hollandske kvinner som begge fekk mykje å seie for livet hans: Dyveke, som han møtte ved ein dansefest på rådhuset i Bergen, og mor hennar, Sigbrit Willums.
Før Christian vart krona, vart han tvunge av dei danske stormennene til å underskriva ei streng handfestning, som avgrensa kongehuset si makt på mange vis. Ei tilsvarande handfestning måtte han underskriva før han vart vald til norsk konge. Her vart det mellom anna teke inn avtalepunkt som styrkte den norske adelen.
Giftarmål
I 1515 gifta han seg med Isabella av Habsburg, den seinare keisar Karl V si yngre søster, som frå no av vart kalla med den skandinaviske forma av namnet sitt, Elisabeth. Trass dette ekteskapet var Dyveke framleis kongen si elskarinne og store kjærleik, han installerte henne i ein villa passeleg nær kongeslottet. I 1517 døydde Dyveke uventa. Kongen meinte at lensmannnen på Københavns Slott, Torben Oxe, hadde forgifta henne. Trass i forbøn frå Riksrådet og hoffet lét kongen Torben Oxe halshogga. Etter denne episoden neglisjerte kongen adelen, og Riksrådet handla heretter nesten utelukkande etter råd frå mor Sigbrit og Malmö sin borgarmeister, Hans Mikkelsen. I denne perioden hadde Sigbrit nærast status som finansminister i landet.
Etter at Dyveke døydde fekk kong Christian endeleg interesse for den unge dronninga si, og ekteskapet utvikla seg til eit av dei mest harmoniske i kongehuset si historie. Den karakterfaste og trufaste Elisabeth støtta kongen i eitt og alt. Etter at han måtte gå frå trona reiste ho med han utanlands, og fungerte som representant ovanfor utanlandske statsoverhovud då han prøvde å vinna kongemakta attende. Elisabeth konverterte til protestantismen i 1523, og då ho døydde i 1526 måtte Christian sjå at alle tre borna vart tekne av hennar katolske slektningar for at dei skulle kunna veksa opp i «den rette tru».
Styre
Kristian II vart av svenskane kalla Kristian Tyrann, men han er òg omtalt som den første rennesansekongen i Norden, fordi han meisla ut ein ny politikk, tufta på nye ideal om statsstyringa. Kongen skulle ta ansvaret for styringa av heile samfunnet. Kongen, og ikkje adelen, skulle ta ansvaret for bøndene og landarbeidarane. Kongen, og ikkje Paven, skulle styre kyrkja. Kongen, og ikkje hanseatane, skulle kontrollere handelen. Når kongen tok større ansvar for statsstyringa, trong han òg større inntekter. Han skreiv difor ut ein rad med tilleggsskattar ut over dei skattane som var heimla i den norske landslova. Men ut frå dei nye ideala om statsstyringa var det Kongen, og ikkje bøndene på tinget, som skulle avgjere kva bøndene skulle betale i skatt. Den siste av desse ekstraskattane var tiendpengeskatten (innkrevd 1521-22), som påla folket å betale ein tidel av formuen i skatt.
Krig
Christian II hadde lenge gått i tankar om å ta den svenske krona, og hadde prøvd å vinna henne utan hell i 1517 og 1518 medan den svenske riksforstandaren Sten Sture og erkebiskopen Gustav Trolle. I 1520, etter at paven hadde bannlyst Sten Sture, gjekk kongen igjen til åtak på Sverige. I kampen som følgde blei riksforstandaren dødeleg såra, og sjølv om enka hans Kristina Gyllenstierna fortsatt kjempa, ende krigen med at borga i Stockholm blei overgjeven mot av svenskane fekk fullt amnesti. Den 4. november let Christian seg krona som arvekonge.
Riku Matsuda
Han har spela for klubbane FC Tokyo og Cerezo Osaka (2019).
NM i sykling 1997 i tempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1997 i temporitt for menn vart avvikla med individuell tevling 22. juni og lagtempo 24. juni på Hallingby i Ringerike kommune.
Al Pacino
Alfredo (Al) James Pacino er ein skodespelar frå Sambandsstatane med sicilianske anar. Han er særleg kjend frå Gudfaren-filmane regissert av Francis Ford Coppola.
Filmografi
Al Pacino har medverka i mellom anna desse filmane:
NM i sykling 1997 i tempo
50 km temporitt
<br style="clear:both;" />
70 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Noregsmeisterskapen i sykling 1997 i temporitt for kvinner vart avvikla med individuell tevling sundag 22. juni på Hallingby.
Kvinner, 30 km
<br style="clear:both;" />
Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige
Krig
Han feira deretter dette med fest på Stockholm slott. Den fjerde dagen blei portane til slottet stengde, og mange av bispane og adelsmennene som var til stades blei fengsla. Dei blei så skulda for kjetteri, noko kongen og rådgjevarane hans meinte dei aldri hadde gjeve amnesti for. Dei blei avretta i det som er blitt kalla Stockholms blodbad. Seinare skulle kongen, anten personleg eller gjennom underordna, drepa rundt 600 menneske, medrekna barn, i Sverige og Finland. Kristina Gyllenstierna og fleire adelskvinner blei tekne som fangar til Danmark.
Etzelkofen
Etzelkofen er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 529 meter over havet.
Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige
Opprør
Den 26. mars blei farbroren hans hylla som Frederik I i Viborg, medan lovane Christian hadde gjeve blei brende opp som «skadelege og stridande mot gode skikkar». 13. april forlét Christian med familie og trufaste tilhengjarar til Nederland. Kongen hadde håpa å finna hjelp der, men ende opp med å leva der i eksil i åtte år.
Siste forsøk
I 1531 gjekk Christian i land med troppar i Noreg, der han blei hylla som konge. Året etter blei han lokka til forhandlingar i København under løfte om fritt leide. Kong Frederik braut løftet og let Christian føra som fange til Sønderborg slott. I 1549 blei han så overført til Kalundborg slott, der han fekk lov til å bevega seg utandørs og gå på jakt.
Då Christian III, sonen til Frederik, døydde i januar 1559, blei vakthaldet rundt gamlekongen igjen styrkt og privilegia hans innskrenka, trass i at han nå var 77 år gammal. Ein frykta nye maktkampar frå Christian, men berre tre veker seinare døydde han, og fekk ei kongeleg gravferd før han blei lagt til kvile i Gråbrødrekirken i Odense ved sida av foreldra sine. Christian II er den einaste danske kongen som har overlevd etterfølgjaren sin på trona.
-55
55 f.Kr. var eit år i det første hundreåret f.Kr. I den romerske kalenderen var det rekna som året Crassus og Pompeius var konsular, eller som 699 ab urbe condita.
Vânătoarea lui Buteanu
Vânătoarea lui Buteanu er det åttande høgaste fjellet i Romania og det femte høgaste i Făgărașfjella etter Moldoveanu (2544 m), Negoiu (2535 m), Viștea Mare (2527 m) og Lespezi (2522 m).
Kommunar i Noreg
Kommunane i Noreg fungerer som ei administrativ og folkevald styrt politisk eining med ansvar for å gjennomføre visse lovpålagte funksjonar, som til dømes skular, vegstell, ivartetakinga av eldre og hjelpetrengande, brannstell, renovasjon og anna, innanfor eit definert geografisk område.
I Noreg er det to typar kommunar med ulike oppgåver og funksjonar. Den eine typen er kommunen eller primærkommunen, som det er fleire av innanfor kvart fylke; sjå tabellen nedanfor. Den andre typen er fylkeskommunen. Kvar fylkeskommune dekkjer kvart sitt heile fylke, unnateke Oslo, og har namn etter fylket. Av di Oslo er fylke og kommune i eitt, er Oslo ikkje organisert som fylkeskommune, berre som kommune (primærkommune). Vala av dei skal sitje i kommunestyra i kommunane og av dei som skal sitje i fylkestinga i fylkeskommunane går føre seg samstundes, men som to sjølvstendige val, kvart fjerde år.
Kommunane er uavhengige forvaltingsorgan og sjølvstendige rettssubjekt etter kommunelova. Det kommunale sjølvstyret er avgrensa av særskilde lovheimlar. Dei som bur i kommunen må betale skatt og avgifter til kommunen for drifta av han og ivaretaking av dei oppgåvene som ligg til kommunen. Men kommunane er òg avhengig av økonomiske løyvingar frå staten.
-56
År 56 f.Kr. var eit år i det første hundreåret f. Kr. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Lentulus og Philippus var konsular (eller sjeldnare som 698 ab urbe condita).
Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond
Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond vart skipa i 1952 etter ei testamentarisk gåve frå sokneprest Alfred Andersson-Rysst. Avkastinga frå fondet, det vil seia rentene, vart opphavleg delt ut annakvart år til eit lovande yngre nynorsk bokmenneske og annakvart år som stønad for samkjensle mellom Noreg og Færøyane eller Noreg og Island. Etter at fondet i 2015 vart ein del av i Samlagsfondet, vert prisen no berre gitt til stønad for samkjensle mellom Noreg og Færøyane eller Noreg og Island.
Styret i fondet har tre medlemmer som er oppnemde av litteraturselskapet Det Norske Samlaget.
Mottakarar av stipendet
Dei som har fått prisen som nynorsk bokmenneske er merkte med NN etter namnet. Dei andre har fått stipendet for arbeidet sitt for å styrke samkjensla mellom Noreg og Island eller Noreg og Færøyane.
Mineral
Eit mineral er eit naturleg uorganisk stoff som er danna i geologiske prosessar (òg omtala som mineraldannande prosessar) og som har ein definert krystallstruktur og ei bestemt kjemisk samansetjing. Så langt er meir enn 3 500 ulike mineral skildra, og fleire nye blir oppdaga kvart år. Studie av minerala blir kalla mineralogi. Mange mineral er viktige råstoff i kjemisk og metallurgisk industri, og blir da kalla industrimineral eller malm.
Den kjemiske samansetjinga kan variere frå reine grunnstoff (jf. gull og diamant) til komplekse samansetjinger (jf. silikata) som i visse tilfelle kan variere mellom kjende endepunktar i eit mineralsystem (t.d. feltspat-gruppa).
Følgjande karaktertrekk er ofte nytta til å bestemme kva for eit mineral ein har i hende:
Khalkoútsi
Khalkoútsi (gresk Χαλκούτσι) er ein landsby i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí i Hellas. Khalkoútsi høyrer til kommunaleininga Oropíi i kommunen Oropós.
Masataka Kani
Masataka Kani er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo, Shonan Bellmare og Zweigen Kanazawa.
Fjøllrosa
Gangaren Fjøllrosa (2/4-takt), er ein telegangar som skal vera dikta av spelemannen Lars Fykerud over eit eldre stev. Det var og Fykerud som gav slåtten namn (etter ei Fjellrose), og dei store formene skriv seg frå han. Før Fykerud bygde ut slåtten, var dette ein stubb som var nytta mellom anna i Heddal.
I Telemark har slåtten vore nytta mykje som konsert- og kappleiksnummer.
Ferenbalm
Ferenbalm (fransk Les Baumettes) er ein kommune i Bern-Mittelland i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 485 meter over havet.
Ferenbalm ligg på platået mellom elvane Saane og Bibern. Kommunen har ikkje eit sentrumn, men består av landsbyane Ferenbalm, Vogelbuch, Kleingümmenen, Rizenbach, Biberen, Jerisberg, Jerisberghof, Haselhof og eksklaven Gammen.
Welhavens gate 9 i Moss
Welhavens gate 9 er eit historisk bygg i Moss kommune. Welhavens gate 9 hadde tidlegare gateadressen Kongens gate 37. Huset har gjennom tidene skifta husnummer opptil fleire gonger. Tidlegare gatenamn i Welhavens gate var Raadet, fram til 1882. Etter den store bybrannen i Moss i 1881, som ramma 39 hus, fekk mange av husa nye nummer. Som ein konsekvens av bybrannen fekk Welhavens gate 9 husnummer 37. Mellom 1885 og 1904 vart det reist ein bygning til med nummer 37 i Kongens gate. I 1910 vart huset delt i to leilegheiter; leilegheit 1 og leilegheit 2. Huset vart igjen ombygd i 1980, og fekk vernedato frå 01.04.2018.