cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istindhalsen
Istindhalsen er eit isdekt skard mellom Istind og Grunehogna på Ahlmannryggen i Dronning Maud Land i Antarktis. Det vart kartlagd av norske kartografar frå landmålingar og flyfoto av Maudheimekspedisjonen (NBSAE) (1949–1952), leia av John Schjelderup Giæver og frå flyfoto av den norske ekspedisjonen i 1958-59. Det vart namngjeve i samband med Istind.
Strandarve
Strandarve (Honckenya peploides) er ein kyst- og strandplante i nellikfamilien med krypande, lyse røter og grøne, sukkulente (kjøtfulle) små blad som er spisse ytst. Høgda er 4-10 cm. Planten veks på karrig mark og i sand, og har ei sirkumboreal utbreiing. Han er bestanddannande og kan danna låge «teppe» på bakken.
Blomane hjå hoa er svært små, og kvite. Kronblada til hannblomane er klart større, inntil 4 mm lange. Strandarve har 3 griflar, og ein frøkapsel som ved modning deler seg i tre med krokete spissar.
Strandarve er fleirårig og nøysam, han veks på sandgrunn langs strender på heile norskekysten. Planten bind saman sanddyner, ofte saman med strandreddik eller strandrug.
Eit viktig kjenneteikn er at dei kvite blomane er svært små på hoblomane, og sit innimellom gulgrønne begerblad (4 mm), og dessutan at sjølve dei sukkulente blada sit i grupper på stilken slik at dei ovanfrå ser ut som ein firkanta bladstruktur.
Geoff Workman
Geoff Workman var ein engelsk plateprodusent og lydteknikar, mest kjend som produsent og lydteknikar på album av The Cars, Queen, Journey, Foreigner, Drivin N Cryin, Toto, Mötley Crüe og Twisted Sister. Seint i 1970-åra var han lydteknikar på fleire album i lag med Roy Thomas Baker, før han i 1980-åra vart fulltids-produsent.
Bjørnøya-ulykka
Bjørøya-ulukka var ei flyulykke som ramma Luftforsvaret den 28. mars 1954. Eit av Luftforsvaret sine Catalina–sjøfly frå 333. skvadron med kjenneteiknet KK-N (tidlegare LN-OAP frå Vingtor Luftveier) hadde som oppdrag å droppa postsekker til dei meteorologiske stasjonane på Bjørnøya, Hopen og gruvesamfunna i Longyearbyen og Ny-Ålesund på Spitsbergen. Det var ein flytur som vanlegvis tok rundt 17-18 timar.
Hendelsesforløp
KK-N flaug ut frå Skattøra sjøflyhamn i Tromsø om morgonen. Det droppa først posten på Bjørnøya og heldt fram mot Spitsbergen og deretter Hopen. Etter ei vellukka gjennomføring av postsleppa på alle stasjonane vart kursen sett tilbake mot Tromsø. Flyet kom inn over Bjørøya etter 13 timars flyging, men like sør for stasjonen i tett snødrev gjekk flyet i bakken etter ein høgresving om lag klokka 15:00 om ettermiddagen.
Flyet hadde då det styrta ei besetning på 8 og 1 passasjar. Passasjeren var ein programsekretær frå NRK Tromsø som skulle laga reportasje om postflygingane til Svalbard. Medan flyet hadde floge over Bjørnøya hadde stasjonen på øya hatt radiokontakt, men då kontakten like etter vart broten rekna dei med at radioen til flyet hadde vorte øydelagd.
Søk og funn
Etter eit par timar vart det meld frå over radio Tromsø at sjøflyet var sakna. To av mannskapet på stasjonen gjekk då ut på ski sørover for å leita etter spor av flyet. Desse fann det brennande flyvraket om lag fem kilometer frå stasjonen ved 19-tida.
Framme ved vraket fann dei berre ein overlevande som hadde brekt foten, medan resten hadde omkome i styrten. Dagen etter kom to marinefartøy til Bjørøya med havarikommisjon og hjelpepersonell.
Nahliel
Nahliel (hebraisk skrift נַחֲלִיאֵל) er ein haredisk, israelsk busetjing på den okkuperte Vestbreidda. Han ligg nær dei palestinske landsbyane Beitillu og Deir 'Ammar, og kring 20 km frå Modi'in og høyrer til Mateh Binyamin regionale kommune. I 2006 hadde han 278 innbyggjarar. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Vestbreidda ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene hevdar dei har retten på si side.
Busetjinga vart grunnlagd i oktober 1984 av Agudat Israel Workers-rørsla, og vart kalla opp etter den bibelske byen Nahaliel og ei bok av Isaac Breuer, som grunnla Agudat Israel Workers.
Under Al-Aqsa Intifada vart to israelske kvinner overrumpla og skadde av palestinske militante nær Nahliel.
Kavála prefektur
Kavála prefektur (gresk Νομός Καβάλας, Nomos Kavalas) var fram til 2010 eit prefektur i Hellas i periferien Aust-Makedonía og Thráki. Hovudstaden i prefekturet var byen Kavála. Prefekturet inkluderte òg øya Thásos.
Administrativ inndeling
Frå 2011 er det tidlegare prefekturet delt i dei to periferieiningane Kavála og Thásos.
Gantrisch
Gantrisch er eit fjell nordvest i Bern-Alpane, mellom Simmental og Aardalen i kantonen Bern. Fjellet ligg nær Gurnigel-passet, som vanlegvis er utgangspunkt for turar til fjellet. Det går ein sti opp til toppen.
İmam bayıldı
İmam bayıldı er ein tyrkisk matrett med aubergine som hovudingrediens. Retten inneheld også lauk eller kvitlauk og ikkje minst olivenolje. İmam bayıldı kan også bli laga med kjøtdeig, men vanlegvis blir retten laga vegetarisk.
Bakgrunnen til namnet
Direkte omsett betyr «imam bayıldı» ‘imamen svima av’ eller ‘imamen dåna’. Det finst mange historier om kor namnet kjem frå. Ifølgje ei av dei skulle ein imam ha svima av av glede fyrste gongen han smakte på denne retten.
Ifølgje ei anna historie skal ein imam ha gifta seg med dottera til ein rik olivenoljeprodusent. Dei fyrste 12 dagane skal kona hans ha laga aubergine, fylt med tomat, lauk og olivenolje av ypparste kvalitet. På den trettande dagen skal imamen ha fått servert aubergin utan olivenolje, og han skal då ha svima av av sorg.
Sløret i Dronning Maud Land
Sløret er ei lita gruppe klipper langs isveggen i Kirwanveggen, kring 9 km sør for Enden i Dronning Maud Land. Dei vart kartlagt av norske kartografar frå landmålingar og flyfoto av Maudheimekspedisjonen (NBSAE) (1949–52)
Kvitskarvhalsen
Kvitskarvhalsen er eit isdekt skard mellom Mount Kruger og Robinheia i H.U. Sverdrupfjella i Dronning Maud Land. Det vart fotografert frå lufta av Den tyske antarktisekspedisjonen (1938–39). Det vart kartlagd av norske kartografar frå landmålingar og flyfoto av Maudheimekspedisjonen (NBSAE) (1949–52) og flyfoto av den norske ekspedisjonen (1958–59).
Alexandritt
Alexandritt er ein edel varietet av mineralet krysoberyll. Mineralet har den spesielle eigenskapen at det er grønt i dagslys og raudt i lampelys, ein effekt som vert kalla alexandritteffekten.
Mineralet er kalla opp etter den russiske tsar Aleksander II.
Daudehavsrifta
Daudehavsrifta er eit riftsystem som strekkjer seg frå Den aust-anatolske rifta i Søraust-Tyrkia til Raudehavsrifta like utanfor sørspissen av Sinaihalvøya. Ho dannar grensa mellom Den afrikanske plata og Den arabiske plata. Begge jordskorpeplatene rører seg i nord-nordaustleg retning, men den arabiske plata i aust går raskare. Rørslene har danna fleire riftar som mellom anna har blitt til Akababukta, Daudehavet, Galileasjøen og Huladalen.
Påfuglfasan
Påfuglfasan (Polyplectron napoleonis, tidlegare også Polyplectron emphanum) er ein fasan som lever på øya Palawan på Filippinane.
Ocna Mureș
Ocna Mureș (ungarsk Marosújvár, tysk Miereschhall, latin Salinae eller Salinis) er ein by i Alba fylke i Romania.
Påfuglfasan
Fuglen er endemisk for Palawan, det vil seia at han berre finst her. Han er rekna som ein sårbar art av IUCN. Ein rekner med at det finst under 50 000 individ av arten, og at talet er synkande.
Ocna Mureș
Busetnader
Ocna Mureș er ein oraș (mindre bykommune) med desse busetnadane:
Påfuglfasan
Fuglen har kjønnsdimorfisme der hannar har sterkare fargar enn hoer og er større, med ei typisk lengd på 50 cm mot hoene si lengd på 40 cm. Hannen har ein opprett fjørkam som er mørk på fargen, kvit augebrynsstrek og elles svarte på hovud, underside og rygg. Fjørdrakta på kroppen elles er blågrøn, og halen er spetta og har to rekkjer blågrøne augemerke. Hoa er meir brunleg på farge med svakare merke.
Hoa kan likna på mjaueomnhøne Megapodius cumingii eller jungelhøne (Gallus gallus), men har jamnare brunfarge, lengre hale og kortare føter.
Fuglen er avbilda på seglet til byen Puerto Princesa.
Påfuglfasan er truga av habitattap på grunn av tømmerhogst og anna skogrydding, mellom anna på grunn av gruvedrift, i låglandet på Palawan. Han blir også framleis jakta på nokre stader, sjølv om jakt er ulovleg på heile øya.
Kyrkjedalshalsen
Kyrkjedalshalsen er eit isdekt skard mellom Gessnertind og Habermehltoppen i Mühlig-Hofmannfjella i Dronning Maud Land. Det vart kartlagd frå landmålingar og flyfoto av den norske antarktisekspedisjonen, 1956–60.
Laurvig Strandværft
Laurvig Strandværft var eit skipsverft som låg i Rekkevik ved Larvikfjorden. Verftet vart grunnlagt av firmaet Knutsen & Herlofsen, som dreiv skipsreiarlag og frakt med skip, saman med Colin Archer. Archer stod for ein tredjedel av kjøpesummen. Knutsen & Herlofsen for resten. Bakgrunnen for etablering av verftet var dei gode konjunkturane innan skipsfart i 1870-åra. Det første fartøyet Archer bygde her var truleg skonnerten «Aries» i 1875. Då Knutsen & Herlofsen gjekk konkurs i 1886, overtok Archer heile verftet. Han bygde skip der til 1897. Då selde han størstedelen av området.
Neria i Mateh Binyamin
Neria (hebraisk skrift נֵרִיָּה), òg kalla Talmon Tzafon (hebraisk skrift טַלְמוֹן צָפוֹן, tyder Nord-Talmon) eller Talmon Bet (hebraisk skrift טַלְמוֹן ב', tyder Talmon B) er ei nasjonal-religiøs kollektiv, israelsk busetjing på den okkuperte Vestbreidda. Han ligg like ved Talmon og mellom Modi'in Illit og Ramallah og er underlagt Mateh Binyamin regionale kommune. Han har eit folketal på kring 250 familiar. Det internasjonale samfunnet reknar israelske busetjingar i Vestbreidda ulovlege etter folkeretten, men dei israelske styresmaktene hevdar dei har retten på si side.
Landsbyen vart grunnlagd i 1991 av fleire familiar og vart kalla opp etter rabbi Moshe-Zvi Neria.
Flatdalsteinen
Flatdalsteinen er ein runestein frå Flatdal kyrkje i Seljord kommune i Telemark. Steinen låg på kyrkjegarden, rett utanfor kordøra. Han er første gong skildra i presten Hans A. Wille sin sjølvbiografi frå 1765. Innskrifta vart avteikna av M.A. Arendt i 1804. Steinen vart overteken av Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring, som i 1864 gav han til Universitetets Oldsaksamling. I dag er steinen magasinert ved Kulturhistorisk museum.
Innskriften er:
På norrønt vert det:
Ogmundr reist rùnar þessar, ok biđr þess almàtkan Guđ, at hann taki viđr sàl Gamals, er þessi steinn liggr yfir.
Og på moderne norsk:
«Ogmund rista desse runene, og ber den allmektige Gud at han vil ta imot Gamals sjel, han som denne steinen ligg over.»
Nofei Prat
Nofei Prat (hebraisk skrift נוֹפֵי פְּרָת, tyder Prat-scenene) er ei kollektiv, israelsk busetjing på den okkuperte Vestbreidda. Han ligg nær Ma'ale Adumim og høyrer til Mateh Binyamin regionale kommune. I 2006 var der kring 90 familiar som budde i busetjinga. I 2009 var det kring 140 familiar der.
Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.
Landsbyen vart grunnlagd på delar av landområdet til Kfar Adumim i 1992 av ei gruppe nybyggjarar frå Jerusalem. Han vart kalla opp etter den nærliggande Prat-elva.
ABU Song Festivals
ABU Song Festivals er ein låtskrivartevling basert på Eurovision Song Contest. Formatet er sett saman av to tevlingar: ABU TV Song Festival og ABU Radio Song Festival.
Kvart deltakarland vil sende ein song som vil verte framført direkte på radio og fjernsyn og deretter røyste fram ein vinnar.
Historie
Konseptet vart fyrst gjort kjend i 2007, då Den europeiske kringkastingsunionen (EBU) kunngjorde at dei skulle selje Eurovision-konseptet til eit asiatisk selskap. Tevlinga skulle verte om lag identisk med Eurovision Song Contest. Tevlinga fekk opphavleg namnet Asiavision Song Contest, men namnet var endra til Our Sound: The Asia-Pacific Song Contest etter ei avtale mellom arrangørane og Den asiatiske kringkastingsunionen (ABU), som nyttar namnet Asiavision på sine nyhendeutvekslingar.
Den fyrste utgåva skulle vorte sendt i 2009. Seinare vart han utsett til 2010. I 2012 annonserte ABU at tevlinga ville verte halden i Seoul i Sør-Korea 14. oktober 2012 under namnet ABU TV Song Festival. Siste frist for å sende inn bidrag var 18. mai 2012.
Vingtor Luftveier
Vingtor luftveier vart skipa våren 1946 av ei gruppe menn som hadde gjort teneste i det norske Luftforsvaret under den andre verdskrigen. Selskapet etablerte seg på flyplassen på Torp som var bygd i okkupasjonstida, og seinare kalla Sandefjord lufthamn, Torp. Ein av stiftarane hadde vore medlem i den norske 333. skvadron i Storbritannia under krigen, der skvadronen sitt første catalinafly fekk namnet «Vingtor», noko som kan forklara namnevalet på det nye selskapet.
Etter krigen vart eit stort tal allierte fly frå andre verdskrig lagt ut for sal til ein høvesvis rimeleg pris. Dette freista ein del til å starta eiga flyverksemd.
Selskapet fekk ei kort levetid og søkte forgjeves om konsesjon på å fly regulære ruter i Noreg, noko det aldri fekk. I løpet av den korte levetida til selskapet opererte det to maskinar av flytypen Consolidated PBY Catalina Mk.IVb. Kjenneteikna for dei to maskinane var LN-OAR og LN-OAP.
Selskapet gjennomførte nokre flygingar med passasjerar til Nord-Noreg med catalinaflya. Men etter eit havari med den eine catalinamaskinen, LN-OAR i Svolvær 5. august 1947, fekk selskapet mellombels inndrege driftsløyvet, og gjekk seinare konkurs. Ingen menneskeliv gjekk tapt, flyet vart seinare heva frå ca. 190 metes djup, men vart kondemnert.
Elgesem
Elgesem er ein grunnkrins som ligg på Haukerød i Sandefjord kommune i Vestfold. Området ligg langs raet som går gjennom Vestfold.
Vingtor Luftveier
Den gjenverande catalinamaskinen, LN-OAP, vart selt til Luftforsvaret der den vart brukt fram til han havarerte den 28. mars 1954 i samband med postflyging til Bjørnøya, kjent som Bjørnøya-ulukka.
Elgesem
Her finst det eit gravfelt som er eit av Sandefjords mest framtredande fornminne. Funn i gravfeltet viser at det har vore busetjingar frå minst år 500 f.Kr. her. Gravfeltet slik det framstår i dag, består av 8 gravhaugar og ei 45 meter lang skipsforma steinsetting.
Gravfeltet vart arkeologisk utgrave av Nicolay Nicolaysen i 1870, og freda same år.
Feltet har sannsynlegvis opphavleg innehalde mellom 20 og 30 gravhaugar. I tillegg er det òg funne ei mengd umerka graver i området. Mange av desse er forsvunne som ei følgje av busetnad, dyrking og vegbygging. Gravene som er undersøkt har avdekt funn frå ca. år 500 f.Kr. til ca. år 1000 e.Kr, altså frå jernalderen.
Maja Melandsø
Maja Sofie Melandsø var ein norsk arkitekt og malar. Ho var ein pioner på fleire måtar: Ho var ein av dei første kvinnelege arkitektane med fullført studium frå NTH då ho vart uteksaminert i 1931; ho vert rekna som den som innførte den funksjonalistiske arkitekturen i Trondheim – og ho var ein av dei første norske kvinnelege arkitektane med eigen praksis.
Maja Melandsø engasjerte seg både i sosial bustadsbygging og kulturminnevern. Som arkitekt hadde ho ein omfattande produksjon, men bortsett frå at ho som heilt nyutdanna vakte oppsikt med sitt djerve «funkis-bygg» i Trondheim, vart bygningane ho teikna sjeldan omtalt i arkitekturlitteraturen.
Elgesem
Steinsettinga er 40 meter lang og 7 meter brei, og består av 21 steinar av opphavleg 38. Steinane i stamnane er 1,85 meter og 2,5 meter høge.
Maja Melandsø
Oppvekst og studietid
Maja Melandsø var nummer elleve i ein søskenflokk på tolv. Mora var heimeverande, medan faren, Johan Melandsø, var handelsmann. Han etablerte eigen forretning i Trondheim, som grossist i jernvarer.
Maja ville opphavleg verta kunstnar. Etter at ho hadde teke examen artium på latinlinja ved Trondheim katedralskole i 1925, reiste ho til Paris og var elev av Per Krohg i perioden 1926–27. Hennar mor motsette seg kunstnarplana. Ho insisterte på at ei kvinne måtte ha ein «skikkeleg» utdanning og kunne forsørgja seg sjølv. Ho meinte at arkitektyrket ville vera eit godt val. «Vi treng kvinnelege arkitektar, mannfolk er så upraktiske».
Etter at Maja Melandsø hadde supplert examen artium med realfag og hatt bygningspraksis som murerlærling, byrja ho å studera ved Arkitektavdelinga på NTH hausten 1927, som einaste kvinne i sit kull. Ho hugsa seinare med glede gjennombrotet til funksjonalismen på denne tida, med ein ny estetikk som inspirerte både henne og medstudentane.
Til då hadde undervisinga ved Arkitektavdelinga vore basert på Beaux-Arts-tradisjonen og klassiske ideal. No ville studentane ha ei undervising og eit studium som dei meinte var meir samfunnsmessig relevant. Ein av studentane, Tønnes Søyland, skreiv hausten 1930 eit innlegg i tidsskriftet Byggekunst, der han blant anna karakteriserte eit av faga som avleggs og leiinga til avdelinga som ansvarsløs. Søyland vart då utvist frå studiet i tre månadar.
Hans medstudenter, inklusive Melandsø, reagerte med ein spontan streik, som vart dekt både av studentavisa Under Dusken og avisene i byen. Streiken førde til diskusjon mellom studentar og lærarar, og etterkvart òg til eit nytt studieopplegg, som var meir i tråd med det studentane hadde etterlyst: meir samanheng mellom estetiske og tekniske fag, og meir samfunnsrelaterte oppgåver. Diplomoppgåvene frå denne tida viser ein sterk inspirasjon av funksjonalismen.
I studietida var ho ei kort tid assistent, «stud.ass.», for professor Sverre Pedersen. Han var òg hennes rettleiar under arbeidet med det avsluttande diplomarbeidet. Pedersen hadde stått bak planlegging og utforming av fleire større bustadsprosjekt i Trondheim, og tema for Melandsøs diplomprosjekt var å teikna eit bustadsområde. To teikningar av diplomoppgåva er publisert i DigitaltMuseum.
I diplomperioden vart ho med professor Pedersen og andre diplomstudentar på ekskursjon til Berlin for å studera moderne bustadsarkitektur. I Berlin pågikk då den store utstillinga «Deutsche Bauausstellung 1931». Bustadsavdelinga på utstillinga, «Wohnung unserer Zeit» (bustad for vår tid), var utforma av fleire av dei viktigaste representantane for den modernistiske arkitekturen, blant andre Ludwig Mies van der Rohe og Walter Gropius. Utstillinga gjorde inntrykk på den unge Maja Melandsø. Ho teikna sin diplomoppgåve medan ho var i Berlin, som ho sjølv skrev: «.. i skuggen av 'Interbau', fremtidsbyen som #den fremste arkitektane i tida hadde gått saman om å byggja».  I Berlin møtte ho den unge tyskaren Eugen «Ingo» Kaul. Kaul var pressesjef for Berliner Ausstellungs- und Messa-Amt, som arrangerte byggja- og arkitekturutstillinga. Han skulle verta hennes ektemann to år seinare.
Då ho var ferdig utdanna arkitekt i 1931, var det som femte kvinne med fullført arkitekstudium frå NTH. Dei fire første var: Kirsten Sand (uteksaminert i 1915); Elsa E.G. Andersen (1917); Kirsten M. Røsberg (1919) og Ingeborg Tønnessen (1929).
Trondheims første «funkisbygg»
Melandsø teikna det som vert rekna som det første dømet på funksjonalistisk arkitektur i Trondheim. Same år som ho fullførte si utdanning ved NTH, brann hennar far sin forretning, Johan Melandsø & Co. i Trondheim, ned til grunnen. Det var ein to-etasjars trebygning i Fjordgata 25. Han gav si nyutdanna dotter i oppdrag å teikna ein ny forretningsgård på same stad. Det vart ein femetasjes betong- og murbygning, som enno ragar over dei låge trehusa i nabolaget.
Garden var teikna etter dei nye, modernistiske ideala. Den hadde butikkar i første etasje, og kontor i dei fire øvrige. Funksjonen til bygningen kom til uttrykk i dei store glasfelta til butikken – og kontoretasjane sine horisontale vindaugsband. Trappehuset og eit gjennomgåande glasfelt danna dei tydelege vertikale elementa. «Melandsøgården» stod ferdig i august 1932. Den vakte mykje merksemd. Den unge arkitekten vart blant anna intervjua i Dagbladet om sit verk, og journalisten meinte ho høyrde til dei meste ytterleggåande modernistane innan arkitektstanden.
Byantikvaren i Trondheim har oppført Melandsøgården på lista over bygningar som vert sett på som antikvarisk interessante/viktige. Den er òg ein av bygningane som er omtalt i Trondhjems Arkitekturguiden til arkitektsamskipnad for Trondheim: Arkitektur i 1000 år.
Via Oslo til Berlin
I 1932, før Melandsøgården vart offisielt opna, flytta Melandsø til Oslo og arbeida eit års tid hos arkitekt O. Eindride Slaatto. Her fekk ho meir erfaring med funksjonalistiske idear og funksjonalistisk arkitektur i praksis. Slaatto var ein av tida si mest framgangsrike norske arkitektar. I 1933 fekk han Houens diplomet til fond for Dei-No-Fa-garden i Gata til prinsen i Oslo.
Hausten 1933 gifta Melandsø seg med Ingo Kaul, den unge tyskaren som hadde vore guide for nordmennene på diplomekskursjonen to år tidlegare, og flytta til Berlin med han. Gjennom sitt arbeid som pressesjef for Berliner Messa-Amt, kom Kaul i kontakt med fleire av Tysklands kjende arkitektar, blant anna Walter Gropius, grunnleggjaren av Bauhaus. Melandsø møtte òg enkelte av desse berømte funksjonalistene. Ho har sjølv fortalt om eit besøk heime hos Gropius.
Melandsø og mannen hennar fekk fem døtre i løpet av åtte år; fire av døtrene vart fødd medan dei budde i Berlin. Det var dermed ikkje aktuelt med eigen arkitektpraksis medan ho var i Tyskland, men i 1936 teikna ho eit klubbhus for Norsk roklub i Berlin. Klubbhuset stod ferdig året etter. Huset har i dag fått eit tilbygg, men ein kan enno sjå det opphavlege trehuset, med liggjande panel og saltak; ein enkel bygning med eit uttrykk påverka av norsk byggeskikk og ein knapp funksjonalisme.
Attende i Noreg
M. Melandsø (1981)]] I 1939 var ekteparet Melandsø/Kaul i Noreg for å døypa dotter nummer fire, då Tyskland invaderte Polen og andre verdskrig braut ut. Dei tre andre døtrene vart henta frå Berlin, og familien busette seg i Trondheim. Frå då av og i mange år framover hadde Melandsø og familien store problem som følgje av at ho var gift med ein tysk mann. Dette førde til at ho i 1946 måtte ta ut skilsmisse, for å få attende sitt norske statsborgarskap og dermed til opphalds- og arbeidsløyve i Noreg.
Kaul vart sendt ut av landet i 1947, og Melandsø var åleine om å forsørgja seg sjølv og dei fem døtrene. Dei flytta til Kristiansund, som nærast var rasert av det tyske luftangrepet i april 1940 og hadde stort behov for arkitektar under gjenoppbyggingen. I Kristiansund var ho først tilsett hos arkitekt Austigard i rundt eitt år. Deretter hadde ho eigen praksis i nesten ti år og fekk fleire større oppdrag, og var ein av dei som sette sitt preg på Kristiansund sentrum, gjenreisningsbyen. Ho var, ifølgje Findal, den første kvinnelege arkitekten som arbeidde frå hjemmekontor. I Kristiansund teikna ho blant anna det såkalte Løvoldbygget, med Svaneapoteket; eigen bustad med kontor – og ein større leigegard for Kristiansund Bustadsbyggelag.
I 1956 flytta Melandsø og døtrene igjen til Trøndelag. Ho fekk tilbake Haugmarka, heimen i Malvik som Direktoratet for fiendtlig eigedom hadde konfiskert, og byrja å arbeida hos Fylkesarkitekten i Sør-Trøndelag. Her fekk ho ein variert praksis. Ho teikna både herredshus, aldersheim, helsehus, skule og bustadar.
I perioden 1961–1963 budde og arbeidde ho i Sverige, blant anna hos arkitekt Karl W. Ottesen. Deretter etablerte ho eigen praksis i Trondheim. Ho hadde alltid vore oppteken av å utforma gode og rimelege bustader. Like etter krigen hadde ho til og med utvikla eit typehus, «Maja-huset», men dette vart aldri sett i produksjon. Frå 1960-årane og framover teikna ho òg fleire bustader, i tillegg til andre bygningstypar.
Ho engasjerte seg i kulturminnevern, både når det gjaldt bevaring av slagghaugane og Småsetran ved Røros, og områr av Malvik, der ho budde store delar av sitt vaksne liv. Ho var eit engasjert menneske og skreiv fleire artiklar og debattinnlegg, både i Arkitektnytt og dagsaviser, ofte med eigne illustrasjonar.
Maja Melandsø arbeidde som arkitekt i 50 år. Ho var heile livet oppteken av funksjonalistisk arkitektur, men teikna på premissane til brukarane; «hus til å arbeida i, hus til å bu i».
Teikningsarkivet etter Melandsø er donert til Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design, Arkitektursamlinga.
Kunstnar og designar
Melandsø var ein begava teiknar. I studietida på NTH leverte ho fleire karikaturar av professorar og medstudentar til Under Dusken. For denne innsatsen vart ho, som første kvinne, tildelt utmerkinga «Under Duskens penn». Ho teikna karikaturar og illustrasjonar òg seinare i livet. Medan ho arbeidde hos Slaatto, hadde ho ein bijobb som teiknar i Dagbladet. Her illustrerte ho blant anna teatermeldingar.
I 1932 debuterte ho som målar på «Bildende kunstnerinners utstilling», som vart arrangert av Blomqvist kunsthandel i Oslo. Denne utstillinga av arbeida til 88 kvinnelege kunstnarar fekk mykje omtale i pressen. Ho fann tid til å måla etter at ho byrja sitt virke som privatpraktiserande arkitekt, men deltok ikkje på fleire utstillingar.
Ho fekk òg utsmykningsoppdrag medan ho arbeidde som arkitekt. Eit av dei større var i det nye tinghuset Slaatto teikna i Ål i Hallingdal i 1933. I rettssalen målte ho ein stor billedfrise som gjekk rundt dei fire veggane til salen, øvst mot himlingen. Frisen framstelte utviklinga av norsk lov og rett gjennom tidene. Rettssalen er i dag gjort om til mindre lokale, men frisen er halde på. I kommunestyresalen målte ho og Slaatto saman ein frise med naturmotiv og enkelte historiske element.
I 1950 fekk ho utgjeve boka Sort og kvitt i ekteskapet, med hennes eigna tildels krassa karikaturar av relasjonar mellom kvinner og menn, i til arbeids- og familiesituasjonar.
Maja Melandsø var kreativ på mange område. Ho vov blant anna billedvev og laga sølvsmykke.
Gjendine Slålien
Kaia Gjendine Slaalien, kjend som Gjendine Slålien var ei norsk budeie som gav Edvard Grieg viktige impulsar frå norsk folkemusikk. Ho er særleg kjend frå «Gjendines bådnlåt».
Opphav
Gjendine Slålien var dotter av Anne Syversdatter og Erik Hansen Slålien, det første styrarparet på Gjendebu i Jotunheimen. Ho blei fødd på steinhytta Gjendebu der mora var åleine som budeie.
Åtte dagar etter fødselen kom ein prest, Honoratus Halling, med eit turistfølgje til staden. Han døypte henne den 24. juli i sjøen Gjende med følgjesvenene som fadrar. Halling gav henne mellomnamnet «Gjendine», som etter kvart blei tiltalenamnet hennar.
Musikalsk innverknad
Gjendine var budeie fleire somrar, og det var medan ho tente på Skogadalsbøen at ho møtte Grieg, første gongen i 1891. Komponisten blei interessert i songane og bukkehornspelet hennar. Særleg likte han bånsullen ho song for søsterungen sin mens ho vogga det i armane sine. Edvard Grieg og vennen Frants Beyer oppsøkte Gjendine fleire gongar, og Beyer skreiv ned mange av songane hennar, bortsett frå voggesongen. Den foreviga Grieg. Seinare arrangerte han dei for klaver, i Norske Folkeviser, Opus 66, der «Gjendines bådnlåt» er den siste.
Sommaren 1891 hadde Grieg og den faste turkameraten hans, Frants Beyer, med seg ein nederlandsk komponist, Julius Røntgen. Han skal ha fridd til Gjendine, men ho svara nei, ettersom ho aldri kunne tenka seg å reisa frå fjella og Bøverdalen. I staden gifte ho seg med Halvor Slaalien, som hadde vakse opp i same grend som henne. Dei fekk to barn saman.
Gjendine og mannen dreiv ein gard, men ho arbeidde framleis på fjellstover i Jotunheimen. Då dronning Vilhelmina av Nederland og dottera kom for å oppleva den norske fjellheimen, blei Gjendine tilsett som ei slags selskapsdame for dei.
Også komponisten Sparre Olsen fekk Gjendine til å syngja for seg, og brukte songane som element i sine komposisjonar.
Gjendine Slålien døydde i 1972, nesten 101 år gammal. Hytta ho blei fødd i heiter nå «Gjendinebua». Ho er restaurert, og inneheld ei lita utstilling om Gjendine.
Erwin Piscator
Erwin Piscator var ein tysk teatersjef, regissør og skodespelarlærar.
Fylkesveg 956 i Vestfold
Fylkesveg 956 i Vestfold går mellom Gutu og Klevjerhagen i Sande kommune. Vegen er 1,2 km lang.
Sus ahoenobarbus
Sus ahoenobarbus (lokalt pagil, babuy og babuy-ramu, engelsk Palawan bearded pig) er ein svineart i slekta Sus som er endemisk for øyane Balabac, Palawan og Calamianøyane på Filippinane. Dei er 1-1,6 meter lange og rundt 1 meter høge, og veg opptil 150 kg.
Svinet var lenge rekna som ein underart av Borneo-arten Sus barbatus, men under moderne fylogenetikk må han reknast som ein eigen art.
Persienneknatten
Persienneknatten er ei kystklippe på søraustkysten av Lützow-Holmbukta, 2 km vest for Skallevikhalsen. Ho vart kartlagt frå flyfoto tekne av Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37. Klippa vart kartlagt på ny av Den japanske antarktisekspedisjonen (JARE), 1957–62 og namngjeve Sudare-iwa. Det norske namnet er ei omsetjing.
Gebidum
Gebidum er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Fylkesveg 950 i Vestfold
Fylkesveg 950 i Vestfold går mellom Gunnestad og Skoger i Sande kommune.
Trasear: Gunnestad - Fløta bru (8,9 km), Karlsrud - Jonsrud (0,6 km), Skoger jernbanebru aust - Skoger sør (0,1 km).
Kommunar og knutepunkt
(Buskerud) gjennom Drammen
Anne Boleyn
Anne Boleyn, 1. markise av Pembroke (fødd ca. 1501/1507, død ) var den andre kona til Henrik VIII og mor til dronning Elisabeth I.
Kong Henrik VIII sitt ekteskap med Anne og den seinare avrettinga av henne var del av den kompliserte byrjinga på ei politisk og religiøs omvelting, reformasjonen i England, der Anne sjølv aktivt sette i gang kyrkjereformer. Ho hadde stor politisk påverknad og er blitt kalla for «den mest innverknadsrike og viktigaste ektefelle ein konge av England nokon gong har hatt».
Anne Boleyn er kjend for dei dramatiske omstenda kring døden sin. Ho blei avretta for utruskap, incest og forræderi den 19. mai 1536. Det er utbreidd semje om at ho truleg var uskuldig i det ho var tiltalt for, og ho har seinare vore rekna som ein martyr av dei engelske protestantane, delvis grunna verka til John Foxe. Livet hennar har vore utgangspunkt for fleire romanar, skodespel, operaer, fjernsynsdrama og spelefilmar.
Omdiskutert fødselsår
Det viktigaste kjende skriftlege vitnesbyrdet er eit brev Anne skreiv ca. 1514. Ho skreiv det på fransk, andrespråket sitt, til far sin, som då budde i England, medan ho sjølv fullførte utdanninga si i Nederlanda. Professor Ives har peikt på at stilen i brevet og den vaksne handskrifta i det tilseier at Anne må ha vore eldre enn 13 år då brevet blei skrive. Dette blir støtta av ein historieskrivar frå slutten av 1500-talet, som skreiv at Anne var tjue då ho kom attende frå Frankrike. Desse argumenta blir avvist av Warnicke i fleire bøker og artiklar, og dette er òg same konklusjon som dei fleste historikarar støttar. Det nøyaktige fødselsåret vil kanskje aldri bli kjent.
Fødsel og familie
Anne var dotter av Thomas Boleyn, seinare jarl av Wiltshire og Osmonde, og kona hans Elizabeth Boleyn (fødd Elizabeth Howard) som var dotter av Thomas Howard, 2. hertug av Norfolk. Det er ikkje kjend kvar Anne blei fødd, men det var truleg anten i herskapsbustaden til familien hennar, Blickling Hall i Norfolk, eller i den føretrekte heimen deira Hever Castle i Kent.
Då Anne blei fødd, var Boleyn-familien rekna som ein av dei meste respektable familiane i det engelske aristokratiet, sjølv om dei berre hadde hatt adelstittel i fire generasjonar. Seinare blei dei kritiserte for å ha vore sosiale klatrarar, men det var eit politisk angrep på dei. Blant forfedrane til Anne Boleyn var ein borgarmeister av London, ein hertug, to kvinner av aristokratiet og ein jarl, og blant slektningane hennar på morssida var den mektige familien Howard. Anne Boleyn var i røynda meir aristokratisk enn både Jane Seymour og Katarina Parr, to av dei andre konene til Henrik VIII.
Far til Anne var ein respektert diplomat med ei gåve for språk. Han hadd eòg gunsten til kong Henrik VII, og kongen sende han på mange diplomatiske reiser til utlandet. Han heldt fram karrieren sin under Henrik VIII, som blei krona i 1509. På kontinentet gjord Thomas Boleyn sin sjarm og profesjonalitet at han mange beundrarar, blant anna erkehertuginne Margarete av Austerrike, dottera til keisar Maximilian I av det tysk-romerske riket. Ho styrte Nederlanda på vegner av far sin, og var så imponert over Boleyn at ho tilbaud den yngste dotter han ein plass i hushaldet sitt. Normalt måtte ei jente vera 12 år for å oppnå ei slik ære, men Anne kan ha vore yngre, sidan Margarete refererte varmt til henne som «la petite Boleyn» (sjølv om dette kan tolkast ulik, til dømes til å visa til høgda hennar). Anne skal ha gjort eit godt inntrykk i Nederlanda med manerane sine og fliden for å læra. Ho budde der frå våren 1513 til vinteren 1514, då far hennar sørgde for at ho kunne studera vidare i Paris.
I Frankrike blei ho hoffdame for dronning Claude av Frankrike og fungerte òg som omsetjar når det kom engelske vitjande av høg rang til det franske hoffet. I hushaldet til dronninga heldt ho fram med å læra fransk språk, og fekk grundig kjennskap til fransk kultur og etikette. Ho utvikla òg interesse for mote og for religiøs filosofi, noko som seinare bidrog til reformeringa av den engelske kyrkja. Den europeiske utdanninga hennar blei avslutta i 1521, då ho blei kalla tilbake til England av far sin. Ho segla frå Calais, som då framleis tilhøyrde England, i januar 1522.
Framferd og personlegdom
Anne Boleyn blei ikkje rekna som særskild ven i samtida si. Ho var for tynn og fargen blei rekna av mange som for mørk i ein periode då ein førtetrekt lys hud og hår. Likevel var det mange observatørar som var imponerte av dei mørke augo hennar og det lange, svarte håret. Ein italienar som møtte henne i 1532 skreiv at ho var «ikkje av dei venaste kvinnene i verda», men andre meinte at ho var «competent belle» («ganske ven») og «ung og pen».
Folk synest hovudsakleg å ha vorte tiltrekt av karismaen til Anne. Ho gav eit godt inntrykk med sin sikre sans for mote og inspirerte mange nye trendar blant hoffdamene. William Forrest, forfattar av eit samtidig dikt om Katarina av Aragón komplimenterte danseevna til Anne «Her», skreiv han, «var ei frisk, ung dame som kunne trippa og gå».
Ho var ein from kristen i den nye humanistiske renessansetradisjonen. Ho gav òg sjenerøst til velgjering og gav almisser til dei fattige. I ungdommen var ho «søt og glad» og likte å spela, drikka vin og sladra. Ho var òg modig og kjenslevar, men ifølgje fiendar kunne ho òg sløsa, vera nevrotisk, vondskapsfull og snarsint.
Henrik VIII
På tida då Anne Boleyn kom til hoffet til kong Henrik VIII var den første dronninga hans, Katarina av Aragón, populær blant mange. Alle sønene hennar med Henrik hadde døydd i spebarnsalderen, og Henrik var utolmodig etter å skaffa seg ein mannleg arving til trona for å oppretthalda dynastiet sitt og hindra borgarkrig.
Anne Boleyn debuterte ved hoffet i eit maskeradeball i mars 1522 der ho utførte ein detaljrik dans saman med den yngre systera til kongen, fleire andre hoffdamer og kongen si elskarinne – Anne si eiga syster Mary. I løpet av eit par veker etter denne opptredenen var ho kjend som den mest fasjonable og dugelege kvinna ved hoffet og ho har blei referert til som eit «glass of fashion».
Systera til Anne, Mary, hadde tidlegare vore elskarinna til kongen ei kortare tid medan ho var gift med William Carey, ein herre i kongsrådet. Det har gått rykte om at det eine eller begge borna til Mary Boleyn hadde Henrik VIII som far. Nokre historikarar som Alison Weir har stilt spørsmål om sonen til Mary, Henry Carey, faktisk hadde Henrik VIII som far. Ein går ut frå at tilhøvet til kongen til Mary var avslutta lenge før han blei involvert med den yngre systera hennar Anne.
I byrjinga blei Anne Boleyn halden i bakgrunnen, men i løpet av 1528 var det alminneleg kjent at Henrik akta å gifta seg med henne. Slektningane til Anne støtta saken hennar, og dei hadde mange tilhengarar ved hoffet. Innleiingsvis distanserte Anne seg frå politikken. Ho omgav seg med luksus i den nye livsstilen sin, og kongen betalte for kva som helst. Ho skaffa seg ein stor garderobe av festkjolar, pels og juvelar. Ho fekk òg tildelt sin eigen stab av tenarar, fleire hoffdamer og nye palassrom.
I 1529 verka det som om pave Klemens VII ikkje var nærare til å gje Henrik ein annullering av ekteskapet enn han hadde vore i 1527. Spionane til Anne rapporterte at delar av problemet var at nevøen til Katarina av Aragón, Karl V av det tysk-romerske riket, hadde teke paven til fange. Henrik innsåg at det var utenkjeleg at paven ville gje han ei annullering av ekteskapet frå tanta til keisaren.
Etter som dei politiske spenningane auka på kontinentet oppstod det forvirring ved det engelske hoffet då ein tvilte på kardinal Wolsey sin lojalitet til Anne Boleyn. Boleyn-fraksjonen var overtydd om at han var forrædersk, og opprettheldt presset fram til Wolsey fekk avskjed frå stillinga under kongen i 1529. Etter å ha blitt avsett bønnfall kardinalen Anne Boleyn om å hjelpa han attende til makta, men ho nekta. Han byrja då ein løynleg konspirasjon for å tvinga Anne i eksil ved å korrespondera med både paven og dronning Katarina. Då dette blei oppdaga gav Henrik ordre om å arrestera Wolsey, og hadde det ikkje vore for at han døydde av ein alvorleg sjukdom i 1530 ville han ha blitt avretta for forræderi. Eit år seinare blei dronning Katarina forvist frå hoffet og det gamle rommet hennar blei gjeve til Anne.
Med Wolsey ute av vegen var Anne Boleyn blitt den mektigaste personen ved hoffet. Ho hadde betydeleg makt over utnemningar til regjeringa og i politiske saker.
Den sotre irritasjonen hennar over at Vatikanet nekta henne å bli dronning fekk henne til å føreslå eit nytt alternativ for kongen. Ho antyda at han burde følgja råda til religiøse radikale som William Tyndale, som fornekta autoriteten til paven og meinte at det var monarken som burde vera overhovudet til kyrkja. Då William Warham, den konservative erkebiskopen av Canterbury, døydde, fekk Anne Boleyn familiepresten Thomas Cranmer utpeikt til den ledige stillinga. Ho støtta òg at den radikale og lavadelige Thomas Cromwell skulle kunna klatra i sosial og politisk tyding, og medverka til at han enda som den nye favorittrådgjevaren til kongen.
I løpet av denne perioden spelte Anne òg ei stor rolle i engelsk utanrikspolitikk ved å sikra ein allianse med Frankrike. Ho etablerte ein god kontakt med den franske ambassadøren Giles dei la Pommeraye, som var betatt av henne. Med hans hjelp arrangerte ho ein internasjonal konferanse i Calais vinteren 1532 der Henrik håpte at han kunne få den franske kongen sin, Frans I, støtte for det nye ekteskapet sitt.
Før Henrik drog til Calais utnemnde han Anne til markise av Pembroke, og gjorde henne med dette til den første engelske kvinna og borgaren ein kjenner til som blei adeleg i eigen rett og ikkje via arv. Familien til Anne skodde seg òg på tilhøvet. Far hennar, som, allereie var vicomte Rochford, blei utnemnd til jarl av Wiltshire og, med støtte frå ei avtale med kongen og dei irske slektningane til Anne, Butler-familien, òg jarl av Ormonde. Takka vera Anne sin innverknad fekk den fråskilde systera hennar Mary ein årleg pensjon på 100 pund, og sonen til Mary, Henry Carey, fekk sin utdanning på eit prestisjefylt cisterciensarkloster.
Ekteskap
Konferansen ved Calais var ein politisk triumf sidan den franske regjeringa til slutt gav si støtte for ekteskapet Henrik VIII ønskte. Rett etter at dei kom tilbake til Dover i England gjennomførte Henrik og Anne ei hemmeleg ekteskapspakt, og han kunne endeleg gå til sengs med henne etter sju års venting. Ho blei gravid i løpet av nokre få månader og, som vanleg var med kongelege, blei det gjennomført eit andre bryllaup i London den 25. januar 1533.
Hendingane byrja no å koma i hurtig rekkjefølgje. Den 23. mai 1533 nedsette erkebiskopen av Canterbury, Thomas Cranmer, eit eige råd i Dunstable oppnemnd av kongen for å avgjera gyldigheiten av ekteskapet til kongen med Katarina av Aragón, og erklærte dette ekteskapet for daudt og ugyldig. Fem dagar seinare, den 28. mai 1533, erklærte Cranmer ekteskapet til Henrik og Anne for å vera rett og gyldig. Etter sju lange år blei Anne endeleg juridisk kona til Henrik og dronning av England. Katarina blei formelt fråteken tittelen som dronning slik at Anne kunne kronast 1. juni 1533.
På trass av paven erklærte Cranmer no at den engelske kyrkja stod under kong Henrik VIII sin kontroll, og ikkje under Den heilage stolen. Dette var det berømte «brotet med Roma» som signaliserte slutten på engelsk historie som ein romersk-katolsk nasjon. Dronning Anne var lukkeleg over utviklinga, sjølv om ho blei verande katolsk meinte ho at pavedømet hadde ein korrumperande innverknad på kristendomen. Restane av dei katolske tankane hennar kan ein sjå i den prangande andakta for jomfru Maria under kroningsseremonien hennar.
Etter kroninga trekte ho seg tilbake i stille for å førebu seg for fødselen. Ho vart djupt bekymra då Henrik blei forgapa i ei hoffdame og dette førte til deira fyrste samanstøyt. Utruskapen til longen var kortvaring sidan Henrik ikkje ynskte å setja graviditeten til dronninga i fare på noko vis.
Barnet til Henrik og Anne blei fødd litt for tidleg den 7. september 1533 ved favorittbustaden til kongen, Greenwich Palace. Barnet vart døypt Elizabeth til ære for Henrik si mor Elizabeth av York. Ho fekk ein strålande dåpsseremoni, men Anne frykta at dottera til Katarina, Maria, ville truga posisjonen til Elizabeth. Henrik døyvde frykta til dronninga ved å ta frå Maria tenarane hennar og sende henne til Hatfield House som hoffjente for prinsesse Elizabeth som levde med sin eigen storstilte tenarstab. Den landlege lufta var betre for helsa til det nyfødde barnet og Anne var ei kjærleg mor som ofte vitja dottera si. Besøka hennar medførte òg friksjonar mellom henne og stedottera Maria, som tidlegare hadde hatt hengivenheit frå kongen, og som refererte til dronninga som «far min si elskarinne», medan Anne på si side kalla Maria for «den forbanna lausungen».
Livet som dronning
Anne Boleyn hadde ein større stab enn Katarina med over 250 tenarar for personlege behov, alt frå prestar til stallgutar. Det var òg 60 hoffdamer som tente henne og følgde henne til sosiale hendingar. I byte for dette håpa foreldra deira at dronninga ville fungera som ein god husfrue og sørgja for gode ekteskap for dei. Ho hadde streng kontroll med moralen til hoffdamene og det åndelege velveret deira, og ho tukta Margaret Shelton då denne blei tatt i å skriva dikt i bønneboka si. Ho tilsette fleire prestar som tok imot skriftemåla hennar. Favoritten var den religiøst moderate Matthew Parker, som kom til å bli ein av hovudarkitektane til den moderne engelske kyrkja under dottera hennar Elisabet I.
Som dronning førte ho eit strålande hoff. På 1500-talet var dei kongelege forventa å vera ekstravagante for slik å visa styrken til monarkiet. Anne brukte store summar på kostbare kjolar, smykke og hårfrisyrar, strutsefjører, rideutstyr og det finaste av møblement og møbelstoff frå heile verda, men ho sette seg i respekt overfor dei som var for gemyttlege i omgang med henne eller hoffdamene.
Ekteskap blei òg konfliktfylt. Det var rolege periodar med ømheit, men dei stadige sidespranga til kongen opprørte Anne, og ho reagerte med tårer og raseri for kvar ny elskarinne. Henrik på si side fann meiningane hennar om religion og politikk irriterande, og han såg på hennar manglande evne til å gje han ein son som forræderi. Den andre graviditeten hennar enda i ein spontanabort sommaren 1534.
Døden til Katarina av Aragón
I januar 1536 døydde Katarina av Aragón av kreft. Då nyhenda om dette nådde Henrik og Anne skal dei ha kledd seg i skinnande gule klede. Nokre historikarar har tolka dette som ei offentleg gledesytring, men andre har peikt på at gult var den nasjonale sørgefargen i Spania i denne perioden og blei nytta i respekt for dei daude. Det er diskutert om dei kongelege ville feira døden til Katarina offentleg sidan Henrik rekna henne som enke bror sin, prins Arthur.
Same dagen som Katarina blei gravlagd, den 29. januar 1536, spontanaborterte Anne ein son. For dei fleste observatørar var dette personlege tapet byrjinga på slutten for ekteskapet. Kva som skjedde etterpå er blant dei meste kontroversielle periodane av engelsk historie, både som ein personleg tragedie og som ein indikasjon på dei store politiske omveltingane i tudormonarkiet. Medan Anne kvilte ut frå aborten erklærte kongen sjølv at ekteskapet hans var forbanna av Gud. Jane Seymour blei flytta inn i nye leilegheiter og Annes bror blei nekta ærestilvisinga Hosebandordenen, som i blei gjeven til broren til Jane SeymourVed fleire høve i dei påfølgjande månadene uttrykte Anne frykt for at ho kom til å bli skild.
Anne Boleyns fall
I dei siste dagane av april 1536 blei ein flamsk musikar i Anne sin teneste, Mark Smeaton, arrestert og torturert av Thomas Cromwell. Smeaton nekta i byrjinga for at han var elskaren til dronninga, men tilstod under tortur. Han oppgav òg namn på andre hoffmenn, sir Henry Norreys (eller Norris), ein gammal ven av både Anne og kongen. Norris blei arrestert den 1. mai, men sidan han var adeleg kunne han ikkje torturerast. Han nekta for all skuld og svor at Anne òg var uskyldig. Sir Francis Weston vart arrestert to dagar seinare med same tiltale. William Brereton, ein offiser ved kongsrådet, blei òg arrestert under tiltale om hor, men det verker som om han var berre eit offer for gammalt nag frå Thomas Cromwell si side. Den siste skuldingane var bror til dronning Anne, som blei arrestert skulda for incest og forræderi. Han blei skulda for å ha hatt eit seksuelt tilhøve til syster si i løpet av dei siste tolv månadene.
Allereie då Smeaton blei arrestert forstod Anne Boleyn alvoret i komplottet mot henne. Den same dagen tok ho vesle Elizabeth i armane og bønnfall kong Henrik om nåde, men forgjeves. Den 2. mai 1536 blei ho arrestert medan ho åt lunsj og frakta til Tower of London. Ho blei forhøyrd av onkelen sin, hertugen av Norfolk. I fengselet fekk ho eit mindre nervøst samanbrot og forlangte å vita alle detaljar om sin familie og tiltalene mot seg.
Fire av mennene blei tiltalte ved Westminster den 12. mai 1536. Weston, Brereton og Norris heldt fram ved at dei var uskyldige, og berre under tortur sa Smeaton seg skyldig. Tre dagar seinare blei Anne og George Boleyn tiltalte kvar for seg i Tower of London, ho først og han etterpå. Ho var tiltalt for hor, incest, hekseri og høgforræderi. Henrik og elskerinna hans Jane Seymour blei sett ved ein bankett på Thames på same tid. Fleire pamflettar sirkulerte rundt i London som gjorde narr av rettssaka og støtta dronninga.