cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurdisk
Kurdisk er eit nordvest-iransk språk eller eit dialektkontinuum i den indoeuropeiske språkfamilien. Det vert tala av kurdarar, fyrst og fremst snakka i delar av Iran, Irak, Syria og Tyrkia. Det området der kurdisk er det hovudsaklege språket vert kalla Kurdistan, men ettersom språkområdet er delt mellom ulike land finst det ikkje noko fastlagt kurdisk standardspråk. Dei viktigaste regionale standardane er det nordlege kurmanji og sorani som blir tala lengre aust og sør. I tillegg utgjer zaza-goranispråk som zazaisk ei tydeleg eiga gruppe.
Nord og vest i Kurdistan vert kurdisk skrive med latinske bokstavar. Sør, aust og sentralt i Kurdistan vert ei modifisert form av arabisk skrift nytta.
Iliaden
Iliaden (gresk Ιλιάς, Iliás) er eit epos som plar verte halde for å vere den eldste bevarte teksten på gresk, og med det også den eldste europeiske litteraturen. Iliaden tek for seg ein del av historia om kringssetjinga av byen Ilion (Troja), det vil seie trojanarkrigen. Iliaden er saman med Odysséen dei to store diktverka som vert tilskrive den ioniske diktaren Homer. Om Homer eigentleg har levd og om han verkeleg er opphavsmannen til desse verka er omdiskutert, men det er truleg at begge diktverka kjem frå ein lang tradisjon av muntleg poesi. Iliaden og Odysséen vert tradisjonelt datert til 700-talet f.Kr., men somme forskarar meiner at dei er seinare.
I alle høve skildrar Iliaden ei bronsealder-verd, noko som høver godt med tida Troja vart lagt i røys, om lag 1200 f. Kr.
Iliaden er forfatta på daktylisk heksameter og omfattar cirka 16 000 vers som av vert delt inn i 24 songar.
Ordet Iliad tyder «høyrer til Ilion». Ilion er namnet på sjølve byen, medan Troja (gresk: Τροία) er staten rundt Ilion, som Priamos herska over. Ilion og Troja vert ofte brukt om einannan utan noko skilje i tyding.
Handling
Bak dei krigførande flokkane finn ein dei greske gudane, som har skild seg i flokkar for og mot Troja. Hera og Athene held med akaiane, medan Afrodite held med trojanarane. Bakgrunnen for dette vert såvidt nemnd. Zevs syner seg å tvile noko på kva side han skal velja, men lyt helst føye Hera i hennar val.
Iliaden sluttar med gravferda til Hektor, sonen av kong Priamos. Såleis får vi ikkje her noko omtale av det endelege fallet, som er handsama i Æneiden og i Odyssevs-kvædet.
Christian Malcolm
Christian Malcolm er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå Cardiff. Han vann i 2010 EM-sølv på spesialdistansen 200 meter og var i 2005 og 2007 med om å vinne VM-bronse i 4 x 100 meter stafett for Storbritannia.
Aktiv
Walisaren Malcolm vart med tida 20,29 sekund nummer 2 på 200 m under Samveldeleikane 1998 i Kuala Lumpur. Våren 2000 vann Malcolm same distansen på 20,54 ved hall-EM i Gent. Eit halv år seinare vart han femtemann i 200-meterfinalen under OL i Sydney på tida 20,23, 0,03 sekund unna bronsemedalje.
Malcolm var i sitt livs form då verdsmeisterskapen 2001 vart avvikla i Edmonton. På 100 meter gjorde han personbeste med 10,11 sekund. I semifinalen på 200 meter vann han sitt heat og sette personlege rekord på sterke 20,08 sekund. Like fort gjekk det ikkje i finalen på distansen, 20,22 heldt til femteplass.
År 2002 enda Malcolm på fjerdeplass på 200 meter ved europameisterskapen i München, 0,06 sekund unna bronsemedalje. I den same meisterskapen fekk han gull i 4 x 100 m stafett, ein medalje som fleire år etterpå vart annullert då ankermannen Dwain Chambers viste seg å ha vore dopa. Av same grunn gjekk også stafett-sølvmedaljen frå VM 2003 fløyten, laget i Paris-VM var det same som i München.
I Sommar-OL 2008 vart Malcolm nummer fem på 200 meter. Under EM 2010 i Barcelona presterte han årsbeste med 20,38 sekund i finalen, og kom i mål fattige 0,01 sekund etter gullvinnaren.
Osuga ved Vazuza
Osuga (russisk Осуга) er ei elv i Tver og Smolensk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vazuza frå venstre. Elva er 100 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 8,7 m³/s.
Fårevejle Stationsby
Fårevejle Stationsby er ein liten dansk by på Nordvestsjælland i Odsherred kommune, Region Sjælland. Byen har 1,778 innbyggjarar (2013). Den ligg om lag to kilometer frå Fårevejle Kirkeby. Begge byane ligg i den no tørrlagde Lammefjorden.
Flora kapell
Flora kapell er ei langkyrkje frå 1936 i Selbu kommune i Trøndelag fylke.
Tilgang til staden er via fylkesveg 6730 og fylkesveg 705.
Lasse Kjus
Lasse Kjus er ein norsk alpinist med fleire store triumfar fra internasjonale meisterskap.
Kjersti Grini
Kjersti Elizabeth Grini er ein norsk tidlegare handballspelar, oppvaksen på Gran og Jaren på Hadeland. I tida 1994-2001 vann ho med Noregs handballandslag gull, sølv og bronse i tre ulike europameisterskap, gull- og sølvmedalje i høvesvis VM 1999 og 2001, og OL-bronse i 2000.
Lasse Kjus
Den første store sigeren sikra Kjus i kombinasjonen under OL 1994 på Lillehammer. Under VM i alpint 1999 i Vail vann han gull i storslalåm og super-G. Han har òg vunne verdscupen samanlagt to gonger, i sesongane 1995/1996 og 1998/1999. I 1999 vart Kjus tildelt Aftenpostens Gullmedalje.
Kjersti Grini
Aktiv
Grini debuterte på det norske landslaget mot Jugoslavia 11. november 1987. Meisterskapsdebuten fekk ho i VM 1990 i Seoul. Ho fekk ikkje plass i OL-troppen 1992, ei heller i troppen til VM 1993 på heimebane, noko som førte til mykje mediastøy. Landslagssjefen Sven Tore Jacobsen skal ha vore misnøgd med hennar taktiske evner.
Lasse Kjus
Totalt har Kjus vunne femten medaljar i internasjonale meisterskap (VM/OL) (tre gull, åtte sølv og fire bronse).
Kjersti Grini
Aktiv
Den nye landslagssjefen frå 1994, Marit Breivik, gav Grini tillit, og særleg dei seinare 1990-åra til 2001 hadde ho ei dominerande rolle i det norske landslaget. Ho fekk bronsemedalje i EM 1994 og sølvmedalje i EM 1996. Deretter vart ho europameister 1998 i Nederland og verdsmeister i 1999 på heimebane, etter ein finalekamp på Lillehammer der ho sette inn åtte av Noregs 25 mål. Både under Sommar-OL 1996, EM 1998 og Sommar-OL 2000 vart ho kåra til plass i meisterrekka (All Star Team). Norsk toppskårar var Grini også då det vart siger i bronsefinalen under Sommar-OL 2000 i Sydney. Den 16. desember 2001 skåra ho ni av Noregs mål då Russland vann VM-finalen 2001 med 30-25 i italienske Merano. Med dei ni nettkjenningane hadde Grini skåra 1003 landslagsmål for Noreg, i det som var hennar 201. og, skulle det vise seg, siste kamp med det norske flagget på brystet.
Lasse Kjus
Han la opp som alpinist i 2006.
Modularitet i lingvistikken
Modularitet i lingvistikken er ein teori om at oppbygnaden av språket berre delvis kan forklarast ved hjelp av allmenne ikkje-språklege fenomen som mellom anna fysiologi, akustikk, persepsjon, konversasjonelle prinsipp, minne og allmenne lærings- og omgrepsdannings-prinsipp. Når vi har skrella vekk dei delane av oppbygnaden av språket som slike allmenne ikkje-språklege fenomen forklarer eller gjer greie for, står det att ein kjerne av reint språklege fenomen som ikkje kan utleiast av noko utanfor språket. Modularitet er særskilt knytt til chomskyansk lingvistikk, ei hovudretning av generativ lingvistikk. Modularitetsteorien innanfor lingvistikken byggjer i fyrste rekkje på teorien om modularitet i psykologien som blei sett fram av den amerikanske filosofen Jerry Fodor (1935–) i boka The Modularity of Mind (1983).
Kjersti Grini
Aktiv
Grini spelte på Lunner IL då ho vart toppskårar i den norske toppdivisjonen 1990. I 1991 vart ho hanka inn til Bækkelaget SK, og med osloklubben spelte ho finale i Europacupen både i 1994 og 1995, begge oppgjera enda med tap for Grini. Ho braut med Bækkelaget i 1997, og var ein sesong i Toten HK. Sidan spelte ho på Tertnes IL i Bergen, der ho våren 2000 var med å tape finalen i EHF-cupen med eitt mål. Ho melde deretter overgang til danske Ikast, ein klubb ho vart nasjonal cupmeister med i 2001 og vinnar av EHF-cupen i 2002.
Siste åra som aktiv var Grini plaga med skadar, noko som leidde til at ho la opp i 2003.
Logos Live
Frå den to timar lange konserten vart 50 minuttar med original musikk frå konserten gjeve ut på albumet. Heile konserten kom ut på Tangerine Leaves Volume 1: London 1982. Den same konserten vart framført på Fairfield Halls i Croydon den 31. oktober 1982 og gjeven ut på Tangerine Tree Volume 12: Croydon 1982.
I følgje Johannes Schmoelling er dette eit av favorittalbuma hans.
Innhald
Utgjevinga av Logos Live deler ikkje dei to sidene opp, men desse tematiske seksjonane er blitt remiksa og nyinnspelte og brukte på andre album som separate spor. Somme CD-plater kombinerer dei to sidene til eitt enkelt spor.
1870
1870 (romartal MDCCCLXX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
BBC America
BBC America er ein fjernsynskanal som er eigd og drive av BBC Worldwide i USA. Dei fyrste sendingane tok til den 29. mai 1998 og kanalen er tilgjengeleg både på kabel og over satellitt.
Sidan kanalen starta sendingane har BBC America vist program frå BBC og andre britiske TV-kanalar. Dette inkluderer både komediar, drama og livsstilsprogram. På dagtid viser nettverket reprisar på komediar (mellom anna Benny Hill), seriar om utbetring av bustader (mellom anna Changing Rooms og Cash in the Attic) og nyhende frå BBC World News. Det er på kveldstid at nettverket viser nye program.
Maskesongar
Maskesongar (Curruca conspicillata, òg Sylvia conspicillata) er ein fugl i songarfamilien og medlem av slekta Curruca, som òg vert kalla «typiske songarar». Det artsspesifikke namneleddet conspicillata er frå latin conspicillum, ein stad å sjå frå, tilsvarer «å ha på seg briller». Arten har hovudsakleg utbreiing i Nordvest-Afrika, Sørvest-Europa, nærliggande øyar i Atlanteren og Middelhavet, dessutan ved austre Middelhavet inkludert Kypros.
Skildring
Dette er ein liten «songar», han har ei kropsslengd på ca. 13 centimeter og veg i området 7,8 til 13,1 gram og er ein mellomting mellom tornsongar og atlassongar i fjørdrakt. Maskesongarar har brun overside og brungul underside, med kastanjefarga vengeflekker og ein kvit strupe. Vaksne hannar har grått hovud og kvit augering som gjev arten namnet. Umodne fuglar liknar både tornsongar og raudstrupesongar, og identifikasjon er vanskeleg ute i feltet. Songen er ei snøgg, høg trille.
Maskesongarar hekkar i nordvestlige Afrika, sørvestre Europa frå Iberia til Italia, på dei store øyane i vestlege Middelhavet, og vidare på Kypros og kystnære område i Midt-Austen. Underarten S. c. orbitalis lever på Kapp Verde, Kanariøyane og Madeira. Den nordlegaste delen av populasjonen trekker til Nord-Afrika inkludert Egypt. Denne fuglen er ein sjeldan streiffugl til Nord- og Vest-Europa.
Desse små sporvefuglane lever i tørt, ope landskap med buskar. I likskap med slektningane sine, er maskesongar ein insektetar.
Storleiken på populasjonen er estimert til ca. 332 000-900 000 individ. Arten er klassifisert som livskraftig.
Pforzheim
Pforzheim er ein by i Tyskland i delstaten Baden-Württemberg med om lag 116 000 innbyggjarar. Byen ligg ved starten av Schwarzwald og er kjend for smykke- og klokkeindustrien. På grunn av dette har han fått kalla namnet «Goldstadt» eller «Gullbyen». Byen ligg mellom byane Stuttgart og Karlsruhe der dei tre elvane Enz, Nagold og Würm renn saman, og markerer grensa mellom Baden og Württemberg, men ligg i området Baden.
Pforzheim er ein kreisfri by, men er samstundes administrativt sete for landkreisen Enz, som ligg rundt byen.
Under den andre verdskrigen vart byen bombardert fleire gonger. Det kraftigaste bombeåtaket, og eit av dei mest øydeleggjande under heile krigen vart utført av Royal Air Force (RAF) kvelden 23. februar 1945. Om lag ein fjerdedel av innbyggjarane, meir enn 17 000 menneske, mista livet, og om lag 83 % av bygningane vart øydelagt. Dei allierte meinte at byen produserte presisjonsinstrument for tyskarane og var eit transportsenter for tyske troppar.
Etter krigen vart all stein og betong frå dei øydelagde bygningane samla i saman i ein stor haug utanfor byen, som òg vart gjort i Stuttgart og München. Ein bygning kalla Wallberg vart reist som eit betonglokk over denne haugen, som etter kvart har vorte dekt av jord og vegetasjon. I løpet av tjue år etter krigen vart Pforzheim gradvis gjenoppbygd og har fått ein meir moderne utsjånad.
Historisk går byen tilbake til romartida og ein busetnad frå om lag år 90 e.kr. I 1080 fekk han byrettar (ty. Marktrecht).
I 1888 var Pforzheim målet for den første bilturen på ein landeveg då Bertha Benz (utan ektemann Carl Benz) tok meg seg dei to sønene sine på ein tur frå Mannheim - ei meir enn 60 km lang reise ein veg.
Osma
Osma (russisk Осьма) er ei elv i Smolensk oblast i Russland og ei av sideelvane til Dnepr frå venstre. Elva er 104 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut sørvest i Vjazemskoj-høgdene og renn først sørvestover før ho svingar nordvestover. Osma munnar ut i Dnepr ved byen Dorogobuzj.
Fårevejle Kirkeby
Fårevejle Kirkeby er ein liten by på Nordvestsjælland med 731 innbyggjarar (2013). Byen er naboby til Fårevejle Stationsby. I krypten under Fårevejle kyrkje ligg ei kiste med restene etter James Hepburn, 4. jarl av Bothwell som var gift med Maria I av Skottland.
Fårevejle Kirkeby høyrer administrativt til Odsherred kommune i Region Sjælland.
Hans Petter Buraas
Hans Petter Buraas er ein norsk alpinist.
Under OL 1998 i Nagano tok han gull i slalåm. Buraas har køyrt 10 sesongar i Verdscupen i alpint (per 2005), og står så langt med éin rennsiger.
Kallenamnet hans er «Burre».
Aimo Kaarlo Cajander
Aimo Kaarlo Cajander var ein finsk forstmann, botanikar og statsmann, fødd i Nystad. Mellom 1922 og 1939 leia han tre finske regjeringar, mellom anna regjeringa som styrte Finland til utbrotet av Vinterkrigen.
Botanikk og skobruk
Cajander studerte biologi frå 1903, året etter byrja han studere skogbruk ved Universitetet i München. Frå 1911 til 1934 var han professor i skogvitskap og skogbruk ved Helsingfors universitet, og frå 1934 til 1943 var han generalsekretær for Finlands skog- og parkvesen.
Politikk
Frå 2. juni til 14. november 1922 var Cajander Finlands statsminister. På ny statsminister i ei kortliva regjering 18. januar til 31. mai 1924. I 1927 melde Cajander seg inn i det sosialliberalistiske Nasjonalt Framstegsparti, der han var partiformann frå 1933 til han døydde ti år seinare. Forsvarsminister 1928-29 og medlem i den finske riksdagen 1929-33 og 1936-43.
12. mars 1937 tok Cajander over statsministerposten for tredje gong, no som leiar av ei fleirtalsregjering beståande av Sosialdemokratane, Svenska folkpartiet, Agrarförbundet (Centern) og hans eige Nasjonalt Framstegsparti. Regjeringa vidareførte nedrustningspolitikken så langt at då Sovjetunionen 30. november 1939 invaderte Finland, måtte mange av soldatane gå i krigen i eigne klede og med eige gevær. Dette gav opphav til uttrykket Model Cajander, om ein dårleg utstyrt hær. Cajander gjekk av 1. desember 1939, etter å ha vorte møtt med sterk kritikk av Väinö Tanner, som tok over som finsk statsminister.
Zbrutsj
Zbrutsj (ukrainsk Збруч, polsk Zbrucz) er ei elv vest i Ukraina, ei venstre sideelv til Dnestr.
Jan Mayen
Jan Mayen er ei 377 km² stor arktisk øy med kyst mot Grønlandshavet i nord og Norskehavet i sør. Øya er delvis dekt av ein isbre. Øya ligg på 70,59° N 8,28° V. Her ligg òg den nordlegaste aktive vulkanen i verda, Beerenberg, som med sine 2277 meter òg er eit av dei høgaste fjella i Noreg. Andre norske vulkanar er Bouvetøya og Peter 1.s øy. Fiskerisona ved Jan Mayen er 293 049 km². I 1980 vart den økonomiske sona utvida til 200 nautiske mil rundt øya, til protestar frå naboøyane Island og Grønland.
Zbrutsj
Ho renn gjennom Det podolske høglandet og har gjeve namn til Zbrutsj-idolet, ein skulptur av ein slavisk gud (800-talet) som vart oppdaga ved elva i 1848. Idolet er 2,67 meter høgt og har sidan 1851 stått i Kraków arkeologisk museum.
Jan Mayen
Jan Mayen er ein del av Kongeriket Noreg, er ikkje eit biland og er ikkje omfatta av Svalbardtraktaten. Øya vert administrert av Fylkesmannen i Nordland, men er ikkje ein del av Nordland fylke.
Zbrutsj
Elva er ei naturleg grense mellom Ternopil oblast og Khmelnytskyj oblast. Mellom 1772 og 1793 var elva ein del av grensa mellom Polen og Austerrike, medan ho mellom 1793 og 1807 og mellom 1815 og 1918 var ein del av grensa mellom Austerrike og Det russiske imperiet. I denne tida vart elva òg kalla Pidhirtsi.
Jan Mayen
Oppdaginga av øya
Dei fyrste mogelege haldepunkta for kunnskap om Jan Mayen skriv seg frå 500-talet, og det er grunn til å rekne med at Jan Mayen var kjend i vikingtida. Henry Hudson gjenoppdaga øya i 1607 og kalla ho Hudson's Tutches. Etter det vart øya observert fleire gonger av navigatørar og kvalfangarar som gjorde krav på ho eller endra namn på ho. Kvalfangarar frå Hull i England kom til øya i 1611 og gav øya namnet Trinity Island, i 1612 kom den franske kvalfangararen Jean Vrolicq til øya og gav ho namnet ein Île de Richelieu. I 1614 gav den engelske kapteinen John Clarke øya namnet Isabella, same år som Jan Mayen fekk namnet øya har i dag. Joris Carolus gav øya namnet etter ein av kapteinane sine, Jan Jacobs May van Schellinkhout, som hadde kome til øya tre år tidlegare.
Zbrutsj
Elva er 247 km lang og drenerer eit område på 3 330 km².
Jan Mayen
Kvalfangst
På byrjinga av 1600-talet skipa nederlandske kvalfangarar fleire kvaloljekokeri på øya, slik at dei kunne utvinne olje frå kvalspekket. På det meste var 1000 mann i aktivitet på øya i sumarmånadene og fleire mindre festningsverk vart bygde for å hindre plyndring. Intensiv fangst førte nesten til utrydding av grønlandskvalen, og kvalfangsten rundt Jan Mayen vart stogga mellom 1640 og 1650. Øya vart forlaten og i laupet av dei neste 230 åra vitja berre få skip øya.
Det er framleis nokre restar av spekk-kokeria og nokre kvalfangargraver, og for nokre år sidan vart to større skytevåpen funne nær hovudfangststasjonen.
Ny aktivitet
Etter kvalfangstperioden på 1600-talet var det ingen aktivitet på øya før mot slutten av 1800-talet. Ein austerriksk-ungarsk vitskapeleg ekspedisjon gjennomførte kartlegging og utforsking av øya i 1882-83. Karta deira var i vanleg bruk fram til 1950-åra.
På byrjinga av 1900-talet byrja nordmenn med fangst av fjellrev. Revejakta vart avslutta i slutten av 1920-åra, då intensiv fangst hadde ført til ein sterk nedgang i reveflokken. Av dei fyrste 13 fangsthyttene står fem framleis att.
Den fyrste meteorologiske stasjonen vart oppretta i 1921 av Hagbart Ekerold og med unnatak av vinteren 1940-41 har det vore kontinuerlege meteorologiske observasjonar på Jan Mayen. Av den fyrste meteorologiske stasjonen finst det berre tuftene og lause restar igjen.
Øya vert annektert av Noreg
Delar av øya vart okkupert av Meteorologisk institutt på vegner av Noreg i 1922, og heile øya i 1926. Øya vart underlagd norsk suverenitet ved kongeleg resolusjon 8. mai 1929 og vart ein del av kongeriket 27. februar 1930, jf. Jan Mayen-lova sin § 1.
Veslefrikkfeltet
Veslefrikkfeltet er eit olje- og gassfelt som ligg i blokkene 30/3 og 30/6 i Nordsjøen. Statoil er operatør for feltet. Feltet vart funne i 1981 og produksjonen starta i 1989. Ein fast boreinstallasjon, Veslefrikk A-platformen, vert nytta til å bora produksjons- og avgrensingsbrønnar. Ein halvt nedsenkbar borerigg, Veslefrikk B, vart nytta til utvinning av olje og gass. Totale investeringar i feltutbygginga er rekna å verta 20,3 milliardar NOK. Utvinnbare reservar var i 2006 rekna til å vera 56,2 millionar Sm3 råolje og 2,8 milliardar Sm3 naturgass.
Jan Mayen
Øya vert annektert av Noreg
Jan Mayen var administrert frå Oslo, gjennom Sysselmannen på Svalbard fram til 1. januar 1995. So vart Jan Mayen lagt under Fylkesmannen i Nordland. At Jan Mayen er ein del av riket, i motsetnad til dei antarktiske rådvelda som er gjort til biland, gjer at konvensjonar som Noreg er forplikta av, òg gjeld på Jan Mayen viss det ikkje er teke unna i ratifikasjonen.
Andre verdskrig
Bortsett frå vinteren 1940-41 har det vore kontinuerlege meteorologiske observasjonar på Jan Mayen. I frykt for tyske åtak vart det i 1940 avgjort å brenne stasjonen og evakuere mannskapet til England. Men vurderingar av den strategiske verdien til vêrobservasjonane, mellom anna for konvoitransporten til Murmansk, gjorde at ein ynskte å starte opp verksemda igjen. Året etter, i 1941, returnerte mannskapet saman med norske soldatar. På det meste talde styrken 52 mann. Det vart ikkje gjort freistnader frå tysk side på å setje i land troppar på øya, men tyske fly og ubåtar vitja Jan Mayen fleire gonger for å rekognosere og skaffe seg vêrobservasjonar. Unnataksvis skaut tyske fly mot menn og anlegg på bakken, men skadane vart ikkje store, slik at mannskapet kunne levere meteorologiske data gjennom heile krigen.
Veslefrikkfeltet
Olja frå Veslefrikk vart ilandført gjennom Osebergrøyrleidninga til Stureterminalen. Gassen vert ilandført gjennom Statpiperøyrleidninga.
Jan Mayen
Andre verdskrig
I 1959 vart leivningane av mannskapa på dei to flya gravlagde på krigskyrkjegarden i Narvik.
Hausten 1943 gav den norske regjeringa amerikanarane lov til å skipe ein radiolyttestasjon på Midt-Jan for å kunne peile inn den hemmelege tyske radio- og meteorologiske stasjonen på Grønland. Den amerikanske basen gjekk under namnet Atlantic City. Eit vilkår var at amerikanarane skulle fjerne stasjonen og forlate øya straks etter at krigen var ferdig. Amerikanarane vart ståande på Jan Mayen til februar 1946. Den norske regjeringa var sterkt opptatt av amerikansk tilbaketrekking for å hindre at Sovjetunionen skulle få eit påskot for å krevje liknande eller større militære anlegg på Svalbard.
Jan Mayen var den einaste delen av Kongeriket Noreg som fullt ut var under den lovlege norske regjeringa sin kontroll.
Utviding av den økonomiske sonen
I 1980 vart den økonomiske sona utvida til 200 nautiske mil rundt øya, til protestar frå naboøyane Island og Grønland. Andsynes Island godtok Noreg ved avtaler med Island 28. mai 1980 og 22. oktober 1981 ei innsnevring av Jan Mayen-sona, ved at den økonomiske sona til Jan Mayen vert avgrensa av den islandske 200-milssona og ikkje ved midtlina. Tvisten med avgrensinga mot Grønland si økonomiske sone vart avgjort i Jan Mayen-saka mellom Danmark og Noreg av den internasjonale domstolen i Haag i 1993. Avtalene med Danmark og Island vart fremja av Kongen i statsråd 13. februar 1998 og vedteken av Stortinget 2. april 1998
Nedtrapping av verksemda
Ekspedisjonen på kystradiostasjonen Jan Mayen radio vart i 1995 nedlagd og overført til Bodø radio, der han vert styrt via satellitt.
Loran-C-stasjonane i Noreg vart i 2004 avgjort nedlagde innan 1. januar 2006, inkludert stasjonen på Jan Mayen. Regjeringa kunngjorde 9. desember 2005 at dei ynskte å kome med eit framlegg for vidare drift av stasjonane og 23. juni 2006 kunngjorde Fiskeri- og kystdepartementet at drifta ved dei fire norske Loran-C-stasjonane vert lengd til ut 2009. Årsaka til lenginga av drifta er knytt til auka interesse for det bakkebaserte navigasjonssystemet i Europa. Departementet har fått oppmoding frå mellom anna EU, Storbritannia og Frankrike om vidare drift av stasjonane.
Verneplan
Direktoratet for naturforvaltning skulle hausten 2007 sende ut eit høyringsframlegg til verneplan for Jan Mayen. Ifylgje framlegget vil to område verte verna, eit lengst sør på Sør-Jan og eit anna lengst nord på Nord-Jan. Området på Midt-Jan med Forsvaret og Meteorologisk institutt sine stasjonar vert fleirbruksområde. Verneområdet vil gå ut til 12 n.m., men ein vil gje unnatak for fiskeria og det vert ei minstehøgd for overflyging og minsteavstand til fuglefjell. Fylkesmannen i Nordland vert forvaltningsstyresmakt for verneområdet. Verneplanen vart sett i verk i 2008.
Geografi
Øya vert delt inn i tre delar, det smale og låge midtpartiet Midt-Jan og dei berglendte Nord-Jan og Sør-Jan.
Naturforhold
Jan Mayen er ein del av den midtatlantiske ryggen. Denne undervasskjeda strekkjer seg heilt sør til Bouvetøya, og er av vulkansk fjell, danna for inntil ein million år sidan i sprekksona mellom kontinentalplatene til Amerika og Europa/Afrika. Jan Mayen er den synlege toppen på eit av desse vulkanske fjella, der fjellfoten er om lag 3000 meter under havet. Jan Mayen sitt kjenneteikn er den 2277 meter høge vulkanen Beerenberg som for ein stor del er dekt av isbrear og utgjer heile den nordlege delen av øya (Nord-Jan). Beerenberg, som framleis er ein aktiv vulkan, hadde sitt siste utbrot i 1985. Heile øya er av vulkansk opphav, men om sumaren gjev mose, gras og hardføre blomar farge til det elles svarte landskapet. Berggrunnen liknar mykje på store delar av Island.
Fjell
Jan Mayen er det einaste området i Noreg som har aktive vulkansystem og vulkanske bergartar avsett etter istida. Den snødekte vulkanen Beerenberg er framleis aktiv og er den nordlegaste aktive vulkanen i verda. Beerenberg er ein stratovulkan og har hatt seks utbrot sidan 1732, der det siste utbrotet var i 1985. Framleis stig det damp både frå hovudkrateret og somme andre stader på øya.
Innsjøar
Ved den smalaste delen av øya ligg dei to einaste innsjøane på øya, Nordlaguna og Sørlaguna. Nordlaguna er 40 meter på det djupaste og var ei viktig ferskvasskjelde. Men i dei siste tiåra har området som skil lagunen frå sjøen vorte smalare, slik at høge bylgjer slår over og gjer vatnet brakt. Sørlaguna er mykje større, men so grunn at ho kan turke ut om sumaren.
Klima
Øya ligg i overgangen mellom arktisk og temperert klima med relativt milde vintrar og kalde sumrar, med ein månadleg middeltemperatur på Midt-Jan som ymsar mellom +5 °C og -6 °C. Øya ligg i lågtrykksbana på den nordlege halvkula som ofte fører mild luft sørfrå. Årsnedbøren ymsar med dei topografiske tilhøva, men er om lag 700 mm på Midt-Jan. Øya er ofte dekt av skodde, og dei omkringliggjande havområda er islagde frå februar til april.
Flora
Vegetasjonen er dominert av småvaksne urter, lav og mose. Det veks ikkje buskar og tre på Jan Mayen. Somme artar er endemiske.
Fauna
Avstand frå andre landområde gjer at artsrikdomen er avgrensa på Jan Mayen, men øya er likevel ein viktig hekkestad for fleire sjøfuglartar, og 27 fugleartar hekkar fast på øya. Dei store koloniane med havhest, alkekonge og polarlomvi vert rekna for å ha både nasjonal og internasjonal verneverdi. . Andre store førekomstar av fugleartar er krykkje og lunde. Totalt er det observert 98 ulike fugleartar som vitjar øya frå tid til anna.
Dei to mest kommersielt verdfulle marine ressursane rundt øya er reke og haneskjel.
Nordlaguna på Midt-Jan er det einaste ferskvassøkosystemet som ikkje turkar inn i turre periodar og har ein førekomst av ferskvassrøye som ein meiner har vore isolert frå omverda mellom 1500 og 4000 år.
Administrasjon
Jan Mayen vart okkupert i 1925 og er regulert ved lov av 27. februar 1930 nr. 2 . Det heiter her at Øya Jan Mayen er en del av Kongeriket Noreg, dvs. same formulering som i Svalbardlova. Grunngjevinga ligg i å knyte desse to områda fast til riket, slik at Grunnlova sitt krav om udeleligt og uafhændeligt Rige skal gjelde. Men lova seier ikkje noko om administrasjonen, bortsett frå rettsvesenet.
Det er gjeve ei rekkje føresegner til lova og i føresegn om administrasjonen av 21. november 1980 er det fastsett at sysselmannen på Svalbard inntil vidare arbeider som sysselmann på Jan Mayen, med same «forretningsområde» som i Svalbardlova, bortsett frå forretningane som politimeister, notarius publicus og hjelpedomar. Denne ordninga vart endra hausten 1994, slik at arbeidsoppgåvene frå 1. januar 1995 ligg til Fylkesmannen i Nordland, men utan at Jan Mayen er del av noko fylke eller sjølv er gjort til noko fylke.
Innbyggjarar
Dei einaste innbyggjarane på øya er personell frå Forsvaret og Meteorologisk institutt, i alt 18 personar. Av desse er 14 personar tilsett i Forsvaret medan dei hine er tilsett av Meteorologisk institutt. . Talet på innbyggjarar aukar i sumarhalvåret då vedlikehald vert utført på installasjonane på øya. Tenestetida er seks månader eller eitt år, og personellbyte skjer i april og oktober. Forsvaret sitt personell driftar ein Loran-C stasjon. Både den meteorologiske stasjonen og Loran-C-stasjonen ligg få kilometer frå Olonkinbyen, der alt personell bur.
Næringsliv
Det finst ingen utnyttbare naturressursar på Jan Mayen, bortsett frå fisk i havet. Den økonomiske aktiviteten er avgrensa til drift av den norske radio- og vêrstasjonen som ligg på øya og Loran-C-stasjonen til Forsvaret (Forsvarets logistikkorganisasjon IKT).
Jan Mayen radio
Jan Mayen radio var ein norsk kystradiostasjon på Jan Mayen som vart bygd i 1921. I september 1940 vart stasjonen øydelagd av norske styrkar og mannskapet sendt til Island. I 1941 vart ein ny stasjon bygd. Etter krigen vart denne flytt til ein ny stad. Stasjonen vert i dag kontrollert frå Bodø Radio via satellitt, men ein kan ta lokal kontroll over radioen ved sambandsbrot mot Eik jordstasjon.
Kommunikasjon
Tilgjenge til Jan Mayen er avgrensa. Enklaste måten å kome seg dit er med fly, der ein landar på den 1585 meter lange flystripa på øya. Jan Mayen flyplass er vêrutsett og vert hovudsakleg nytta av Forsvaret sitt C-130 Hercules, som kjem med forsytingar kvar andre eller tredje månad. Byggjinga av Jan Mayen flyplass starta i august 1960 og det fyrste flyet, eit Catalinafly frå Luftforsvaret, landa 17. september 1960 for å hente ein person som var akutt sjuk med bukhinnebetennelse. Det fyrste sivile flyet landa 29. oktober 1961 og var ein Douglas DC-4 frå Braathens SAFE. Før flyplassen vart bygd fekk Jan Mayen post på vinterstid ved flyslepp frå Catalinafly. Øya har inga naturleg hamn og det kan vere farleg å lende frå båt, men det er mogeleg både på nord- og sørsida.
Under ein tur til Jan Mayen, Bjørnøya og Spitsbergen i 1954 kom postflyet ut for ei ulukke på Bjørnøya.
Jan Mayen sitt postnummer er 8099 og amatørradiokoden er JX. Internettdomenet .sj er tildelt Svalbard og Jan Mayen, men er ikkje teke i bruk.
1871
1871 (romartal MDCCCLXXI)
BBC Worldwide
BBC Worldwide Limited er eit dotterselskap av BBC, som blei oppretta etter ei omorganisering av forløparen BBC Enterprises i 1995.
Worldwide er ansvarleg for mange kommersielle verksemder, hovudsakleg med produkt frå BBC. Selskapet investerer også i filmar og TV-produksjonar. Worldwide vil ofte tilby pengestøtte for utvikling av BBC-produksjonar og sikrar seg for dette ulike rettar til programma. Worldwide har også gjort dette med program laga av andre enn BBC, slik som dramaet Mine All Mine som blei laga av Red Production Company og vist på BBC sin konkurrent ITV.
Worldwide driv også med sal og distribusjon av program internasjonalt, og dei driv TV-kanalar over både kabel og satellitt, slik som UKTV i Storbritannia, BBC America i USA og BBC Canada i Canada. Dei gir ut bøker og magasin, der det mest kjende magsinet er Radio Times, gir ut VHS og DVD, lydbøker, musikk, CD-ROM, driv med språkundervisning, utdanningsvideoar og opplæring, interaktiv telefoni, sal av filmopptak frå bibliotek, sal av abonnement på blad, arrangerer utstillingar, direktesender frå større og mindre hendingar, og har juridisk kontroll over film og andre media.
Desse kommersielle verksemdene gir BBC Worldwide eit overskot som går til BBC slik at BBC kan investere i fleire program. I rekneskapsåret som slutta pr 31. mars 2008 hadde BBC Worldwide eit overskot på £118 millionar av ei omsetning på £916 millionar.
Likevel har BBC ofte blitt kritisert i dei siste åra på grunn av pengane dei tener på Worldwide. Nokre av konkurrentane har protestert på at Worldwide har ein fordel av at dei kan utnytte og selje frå BBC sin programkatalog.
Jizerafjella
Jizerafjella (tsjekkisk Jizerské hory; tysk Isergebirge; polsk Góry Izerskie, òg kalla Izerafjella) er ein del av dei vestlege Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Den største delen av fjellkjeda er danna av granitt, og enkelte område av basalt. Fjella har fått namnet sitt frå elva Jizera, som har sitt utspring ved den sørlege fjellsida av Smrk.
Den høgaste toppen er Wysoka Kopa (1 127 m) i Polen. Andre fjelltoppar er Smrk (1 124 m), med eit utkikkstårn, Jizera (1 122 m) og Stóg Izerski (1 107 m).
Områda her kan få svært mykje nedbør. 30. juli 1897 målte vêrstasjonen Nová Louka heile 345,1 mm på eit døger, noko som framleis er rekord i Europa.
Historie
Dei første busetnadane i området går tilbake til førhistorisk tid. Seinare slo keltiske og germanske stammer, og sorbarar seg ned i dalane. På 1300-talet kom tysktalande kolonistar til området, og byrja å hogge ned urskogen. Permanente busetnadar vart oppretta, og på 1500-talet vart det grunnlagd fleire glasverk her. Glasproduksjonen hadde stor effekt på økosystemet, og urskogen vart gradvis erstatta av rasktveksande gran. Andre viktige industriar var tinngruver, metallurgi og tekstil.
På andre halvdel av 1900-talet vart økosystemet kraftig råka av utslepp frå kraftverk i Zittau-området som brende brunkol. Granskogen vart kraftig redusert, men forholda betra seg etter kommunsimens fall i 1989. Koldagbrot i det tidlegare Aust-Tyskland vart lagt ned, i tillegg til fleire store kraftverk. Reinseanlegg for utsleppa vart installert ved det enorme kraftverket Turów i Bogatynia på den polske sida av elva Lausitzer Neisse.
Turisme
Jizerafjella er ein populær stad for vintersport, sykling og turar. Ved Bedřichov ligg eit skisenter. Dei internasjonale langrennsløpa Jizerská 50 og Bieg Piastów (i Polana Jakuszycka) føregår her.
Av landsbyar rundt fjella vinn ein Liberec, Frýdlant v Čechách, Nové Město pod Smrkem, Świeradów Zdrój, Szklarska Poręba, Desná, Tanvald og Jablonec nad Nisou.
Col du Pillon
Col du Pillon er ein fjellovergang i kantonen Vaud i Sveits. Fjellovergangen, som er 1 546 meter over havet, går gjennom dei vestlege sveitsiske Alpane og knyter saman Aigle og Le Sépey med bygda Les Diablerets.
Col de l'Iseran
Col de l'Iseran er med det høgastliggande køyrbare fjellpasset i Alpane. Det ligg i Dei graiiske Alpane i det franske Département Savoie. Den asfalterte strekninga der ein del av Route des Grandes Alpes.
Vegen knyter saman fjelldalane Isère (Tarentaise) og Arc (Maurienne) renn gjennom. Den eigentlege passvegen strekker seg frå Val-d'Isère i nord til Bonneval-sur-Arc i sør. Nordsida er brattast, vegen har ei stigningsgrad frå 7 til 12 % og går gjennom ei rekke tunnelar og overbygg. Her finn ein kjente vintersportstader som Tignes og Val-d'Isère. På sørsida går vegen i det fri gjennom ein karrig fjelldal. Vegen er berre farbar om sommaren, om vinteren blir den brukt som alpintrasé under skiområdet Espace Killy.
Rett vest for passhøgda ligg Pointe des Lessières, ein relativt lett tilgjengeleg topp på med eit flott utsyn over passvegen.
Tour de France
Så langt har Tour de France gjort bruk av Col de l’Iseran vore i åra 1938, 1939, 1949, 1949, 1963, 1992 og 2007. Iseran stod på programmet i 1996 òg, men dårleg vær gjorde at klatringa over passet blei tatt ut.
762 Pulcova
762 Pulcova er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. september 1913 av Grigorij Neujmin ifrå Krim-observatoriumet.
Marianne Rokne
Marianne Rokne er ein norsk tidlegare landslagsspelar i handball frå Bergen. Ho vann i tida 1999-2006 både VM- og EM-gull, VM-sølv og OL-bronse med Noreg.
Klubbspel
Allereie 13 år gammal fekk Rokne trene med Tertnes IL sine beste spelarar, og 16 år gammal debuterte ho i toppserien. Den hardtskytande rykkrom-spelaren spelte så på Tertnes til 2003, og var i 2000 med på å spele laget til finale i EHF-cupen, der det enda med eittmålstap for Bergens-klubben. Frå 2003 til ho la opp i 2009, spelte Rokne seriehandball i Danmark med klubbane SK Århus, Aalborg og GOG Svendborg.
Landslagsspel
Rokne fekk sin landslagdebut i 1998. Ho var med på Noregs lag som vart verdsmeister under VM 1999 på heimebane, der ho var ein av tre norske spelarar som måtte sjå finalekampen frå tribuneplass. Året etter reiste ho heim med ein bronsemedalje etter Sommar-OL 2000 i Sydney. I desember 2001 vann ho VM-sølv i italienske Meran, der Noreg gjekk på eit femmålstap mot Russland i finalen. Etter VM i Italia måtte Rokne vente i fem år før ho på ny fekk spele i ein stor meisterskap. Grunna skade i troppen til EM 2006 i Sverige kom ho inn i laget etter turneringa var i gang. Her imponerte ho med sin skotstyrke og vart ein viktig spelar då Noreg gjekk heilt til topps og vart europameister. Rokne skåra fire av dei norske måla i ein finale som enda med norsk siger 27-24 over Russland. Ho spelte sin 101. og siste landskamp i 2007, og skåra 294 mål.
Finnmark Dagblad
Finnmark Dagblad er ei avis utgjeven i Troms og Finnmark fylke. Med eit opplag på rundt 9 500 er ho den største avisa i tidlegare Finnmark fylke. Hovudkontoret ligg i Hammerfest, med lokalkontor i Alta, Lakselv og Honningsvåg.
Avisa kjem ut alle vekedagane. Ansvarleg redaktør er Lars Petter Einarsson, medan Gudrun B. Rollefsen er administrerande direktør.
Finnmark Dagblad har tidlegare heitt Vestfinnmark Arbeiderblad og Vestfinmarken Socialdemokrat.
Det er A-pressa som eig avisa, medan ho igjen har aksjemajoriteten i den samiske avisa Min Áigi og eig vekesavisa Finnmarksposten, som kjem ut i Honningsvåg.
1872
1872 (romartal MDCCCLXXII)
Ordførarar i Gildeskål
Ordførarar i Gildeskål (Gildeskål kommune i Nordland) har vore:
No Roses
No Roses er eit studioalbum av Shirley Collins og The Albion Country Band. Det vart spelt inn i Sound Techniques og Air Studios i London, sommaren 1971. Det vart produsert av Sandy Roberton og Ashley Hutchings (ektemannen til Shirley Collins på den tida). Albumet kom ut i oktober 1971 på Pegasus.
Heile 27 forskjellige musikarar spelar på albumet, som består av tradisjonelle folkeviser. Dette skjedde då folk besøkte innspelingane og vart spurt om dei ville delta. «The Murder of Maria Marten», ein lengre song om mordet i den raude låven, er delt inn i fleire delar, der britisk folkrock er blanda med meir tradisjonelle partar. Shirley Collins hadde brukt ein liknande teknikk på «One Night As I Lay on My Bed» på Adieu to Old England.
Somme songar, som «Poor Murdered Woman» og «Murder of Maria Marten» består av store delar av Fairport Convention-besetninga frå slutten av 1969 (Liege and Lief). Faktisk spelar Fairport Convention-medlemmen Ashley Hutchings på alle, Simon Nicol og Richard Thompson på åtte og Dave Mattacks på tre av dei ni songane på albumet.
«Claudy Banks» består av ein komponert duett av Alan Cave på fagott og den britiske frijazz-saksofonisten Lol Coxhill. «Hal-An-Tow» består av medlemmar frå to vokalgrupper, The Watersons (Lal og Mike Waterson) og The Young Tradition (Royston Wood). Både trommeslagaren Roger Powell og pianisten Ian Whiteman hadde tidlegare spelt i lag i bandet Mighty Baby.
Innhald
Alle songane er arrangement av tradisjonelle folkeviser.
Medverkande
Medverkande kjem frå databasen Mainly Norfolk.
Stortingsrepresentantar 1883-1885
Stortingsrepresentantar 1883-1885 er ei liste over alle stortingsrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet i 1883 for perioden 1883 til 1885. Det var totalt 114 representantar, fordelt med 83 til Venstre, 31 til Høgre.
Pridi Banomyong
Pridi Banomyong var ein thailandsk politikar og professor. Han var statsminister i Thailand frå 24. mars 1946 til 23. august 1946.
Johannes Schmoelling
Johannes Schmoelling er ein tysk musikar og klaverspelar. Han var medlem av electronicagruppa Tangerine Dream frå 1979 til 1985. Han var lærd innan klassisk musikk og byrja å spele piano då han var åtte år gammal. 12 år gammal hadde han byrja å spele pipeorgel og meistra instrumentet så godt at han fekk jobb som organist ved fleire forskjellige kyrkjer. I 1978 var Schmoelling ferdig å studere med eksamen som lydteknikar og sikra seg jobb i teater ved det prestisjefylte Schaubühne am Halleschen Ufer i Berlin. Han enda perioden sin i Tangerine Dream mot slutten av 1985 for å satse på ein solokarriere og gav ut fleire soloalbum og mykje musikk for mange tyske fjernsynsprogram. I 2000 skapt ehan sitt eige plateselskap, Viktoriapark.
Tjasmyn
Byar langs elva er mellom andre Kamianka, Smila og Tsjyhyryn.
Khmost
Khmost (russisk Хмость) er ei elv i Smolensk oblast i Russland og ei av sideelvane til Dnepr frå høgre. Elva er 111 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Under den andre verdskrigen sette dei tyske styrkane opp ei forsvarslinje ved elva i juli 1943.
BBC Arabic Television
BBC Arabic Television er ein fjernsynskanal frå BBC som sender nyhende og informasjon til Midt-Austen. Han starta opp den 11. mars 2008. Kanalen blir driven av BBC World Service, og er av di finansiert av utanriksdepartementet til Storbritannia. På 90-talet prøvde òg BBC seg på ein arabisk kanal, men han stengde etter to år då mange av dei tilsette gjekk over til å arbeide for Al Jazeera. Nemnde kanal er òg i dag hovudkonkurrenten til BBC Arabic.
Chicago 18
Chicago 18 er det femtande studioalbumet til det amerikanske bandet Chicago, gjeve ut 29. september 1986. Det var oppfølgjaren til det store hitalbumet Chicago 17 frå 1984, og var det første utan det opphavlege medlemmet Peter Cetera.
Bandet spelte inn ein moderne versjon av klassikaren deira «25 or 6 to 4» (48. plass). Så vart «Will You Still Love Me?» (3. plassen) og «If She Would Have Been Faithful...» (17. plassen) hittar. Scheff var solovokalist på alle desse tre singlane. Sjølva albumet inneheld ein kort, acappella blåsarriff, Pankow sin «Free Flight». Chicago 18 selde til gullplate og nådde 35. plassen på den amerikanske albumlista.
Innhald
Ei nyinnspeling versjon av «When Will the World Be Like Lovers?» (Robert Lamm/Tom Keane/David Foster) finst på Robert Lamm sitt soloalbum frå 1995 Life Is Good In My Neighborhood. Den opphavlege versjonen frå Chicago 18-innspelingane finst òg på nett.
Mottaking
Chicago 18 (Full Moon/Warner Bros. 25509) selde til gullplate og nådde 35. plassen i USA, der det låg 45 veker på lista. Det gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia.
Niagara Falls av Chicago
Etter suksessen med singlane «Will You Still Love Me?» (3. plass i USA) og «If She Would Have Been Faithful...» (17. plass), nådde «Niagara Falls» berre 91. plassen på Billboard Hot 100-lista.
Video
Som dei fleste av musikkvideoane til Chicago seint i 1980-åra var det mange forskjellige folk i videoen. Hovudsoga omfatta eit par som prøvde å få ting til å fungere. Bandet er ikkje med i videoen.
Parameter
Ein parameter (gresk: παράμετρος) er ein konstant eller variabel storleik som andre variablar eller resultat avheng av.
Brünigpasset
Brünigpasset er ein fjellovergang mellom kantonane Bern og Obwalden i Sveits. Fjellovergangen i 1 008 meters høgde knyter saman Meiringen i kantonen Bern med Lungern i Obwalden i det sentrale Sveits.
763 Cupido
763 Cupido er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. september 1913 av Franz Kaiser ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Brünigpasset
Over fjellskardet går det både køyreveg og jarnveg. Køyrevegen vart bygt 1861-68, medan jarnvegen vart opna i 1888. Jarnbanen vert trafikkert av 'Zentralbahn' som går mellom Luzern and Interlaken. Køyrevegen er heilårsveg.
Parameter
Matematikk
I likninga
til dømes, er A, \omega_c og \phi parametrar, medan t er ein kontinuerleg aukande variabel.
Fysikk
I fysikk er ein parameter nemninga på storleikar som under eit eksperiment eller ved ei teoretisk undersøking kan haldast konstante eller varierast uavhengig av kvarandre. Undersøkinga vil vise korleis resultatet er avhengig av ein eller fleire av parametrane.
Programmeringsspråk
I programmeringsspråk skil ein mellom formelle og aktuelle (argument) parametrar. I ein funksjonsdefinisjon fungerer formelle parametrar som plasshaldarar for aktuelle parametrar (og kalla argument). I MatLab-funksjonen
function y=leggsaman(a, b)
til dømes, er a og b formelle parameter. I denne samanhengen vert a og b kalla ei parameterliste. Når ein kallar funksjonen,
er verdiane 7 og 5 aktuelle parametrar.
Generativ grammatikk
Innanfor chomskyansk grammatikk fekk omgrepet parameter ei sentral rolle på 1980- og 90-talet, i den såkalla prinsipp- og parameterteorien (også kalla styrings- og bindingsteorien, eller GB). I følgje denne teorien er språkevna medfødd hos, som ein universell grammatikk, felles for alle menneske, og dermed for alle språk. Skilnadene språka i mellom kjem av grammatikkane har sett visse parameter ulikt. Døme på slike parameter er kjerne først/sist (som gjev pre- eller postposisjonar), og PRO-drop (om setningar må ha subjekt eller ikkje).
80 Sappho
80 Sappho er ein ganske stor hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av Norman Pogson den 2. mai 1864 og er namnsett etter den greske poeten Sapfo.
Floren kapell
Floren kapell er ei langkyrkje frå 1902 i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke. Kapellet ligg i grenda Flornes i Stjørdalen, på sørsida av Stjørdalselva.
Tveitakvitingen
Tveitakvitingen er den høgste fjelltoppen i Samnanger og Bjørnafjorden. Toppunktet ligg 1299 moh. Det er populært å gå på skitur på Tveitakvitingen vinterstid. Frå toppen er det god utsikt både vestover, mot havet, og austover mot Hardangerfjorden og Hardangerjøkulen.
Namnet Tveitakvitingen kjem frå ein gard med namnet Tveita som ligg øvst i Hålandsdalen (ved foten av fjellet).
Super Mario Bros.
Super Mario Bros. er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo for Nintendo Entertainment System. Det vart gjeve ut i Japan september 1985, i Nord-Amerika 1986 og i Europa mai 1987. Spelet handlar om røyrleggjarane Mario og Luigi skal frigjere prinsesse Toadstool som er blitt bortført av Bowser.
Super Mario Bros. er blitt omlaga eller gjeve ut på nytt på fleire plattformer. Det er mellom anna inkludert i samlinga Super Mario All-Stars på SNES, er blitt overført til Game Boy Advance som ein del av NES-classics-serien, og er tilgjengeleg som ei nedlasting frå Virtual Console på Wii.
Oppsett
I Super Mario Bros. styrer spelaren Mario, og eventuelt Luigi om det er to spelarar. Målet er å kome seg gjennom Sopperiket (en: Mushroom Kingdom) utan å bli treft av undersåttane til hovudfienden, Bowser, for å berge prinsesse Toadstool. Totalt er dei åtte verder, med fire nivå i kvar av dei. Spelaren får nokre liv for kvar omgang, og ein mistar desse ved å koma borti fiendar, dette ned i hòl eller om tida for nivået går ut. Spelet er over om ein går tom for liv.
Mario kan hoppa på fiendar for å åta dei, og dette har ofte ulike effektar på dei mange typane fiendar; nokre vil umiddelbart bli nedkjempa, andre vil berre forandre form. Gjennom spelet vil Mario koma over utstyr som kan gjere han sterkare. Mario kan gjere seg større med å plukke opp soppar. Desse gjer at han toler meir og kan knuse brune blokker. Han kan også plukke opp Eld-blomar som lèt han skyte små eldkuler mot fiendane. Om Mario finn ei glødande stjerne kan han gjere seg usårleg mot dei fleste hinder i eit kortvarig tidsrom.
Ordførarar i Hadsel
Ordførarar i Hadsel ( Hadsel kommune i Nordland) har vore:
Kura i Russland
Elva renn frå Nord-Kaukasus til Nogaisteppa. Novopavlovsk vart grunnlagd på venstresida av elva i 1777.
Thor Hushovd
Hushovd er ein spurtspesialist som satsar på dei klassiske sykkelritta, samt spurtpoeng og etappesigrar i dei store etapperitta. Han vann grøn trøye i Tour de France i 2005 og 2009.
Junior
Hushovd byrja å sykle som 10-åring, og vann det fyrste rittet sitt på tempoetappen over 5 kilometer under Vårtråkken i 1988. På det norske juniorlandslaget vann han i 1995 ein etappe i Tour of Frankfurt, og i 1996 vart han juniornoregsmeister i både tempo- og landevegsritt. Han kom også på tiande plass på temporittet under juniorverdsmeisterskapen dette året.