cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bleikmarihand
Systematikk
Kew Names and Taxonomic Backbone godkjenner fire underartar:
Utbreiing
I Norsk raudliste for artar (2021) er bleikmarihand vurdert som livskraftig (LC).
DS «Bergensfjord» (1913)
DS «Bergensfjord» vart overlevert til rederiet Den norske Amerikalinje A/S i september 1913. Skipet var bygd av Cammell Laird i Birkenhead i England. DS «Bergensfjord» var søsterskip til DS «Kristianiafjord». Jomfruturen gjekk frå Bergen 28. september 1913 til New York.
Skipet fekk ein eksplosjon i motorrommet i juli 1924, med det resultat at skipet måtte strandast. Skipet vart reparert og var tilbake i trafikk i september same år.
DS «Bergensfjord» var troppetransportskip under andre verdskrig og levert tilbake til rederiet i 1946. Ho vart umiddelbart selt vidare til Panama Lines til bruk i emigranttrafikk til Sør-Amerika. Namnet vart endra til DS «Argentina». I 1952 vart skipet selt vidare til Zim Lines. Det vart då omdøypt til DS «Jerusalem» og sett inn i rute mellom Israel og New York. I 1957 vart namnet endra til DS «Aliya». Skipet vart hugge opp i 1959.
Kamphandlinga i august 1702
Kamphandlinga i august 1702 fann stad frå den 19. til den 25. august 1702 mellom ein engelsk skvadron under viseadmiral John Benbow og ein fransk under admiral Jean du Casse, under den spanske arvefølgjekrigen. Benbow gjekk hardt til åtak på den franske skvadronen, men då dei fleste kapteinane hans nekta å støtte handlinga, klarte du Casse å stikke av. Benbow mista eit bein under kamphandlinga og døydde av sjukdom to månader seinare. To av kapteinane vart seinare dømd for feigheit og skoten.
At Benbow valde å forfølgje franskmennene, i det som vart den siste kampen hans, vart uimotståeleg for fantasien til folket. Hendinga inspirerte til mange balladar, hovudsakleg kalla Admiral Benbow eller Brave Benbow, som vart sungen av britiske sjømenn meir enn hundre år seinare.
Opptak
Då den spanske arvefølgjekrigen braut ut, vart Benbow send til Vestindia med ein liten skvadron. Målet var å unngå at franskmennene tok over dei spanske landområda der. Du Casse vart send til Cartagena med ein skvadron for å overtale dei til å støtte Filip V. Benbow sette etter for å avskjere dei.
Slaget
Den 19. august 1702 møtte skvadronen til Benbow franskmennene langs kysten av Colombia, utanfor Santa Marta, litt aust for munningen til Rio Magdalena. Han gav ordre til skvadronen om å angripe, men «Defiance» og «Windsor» låg akterut og synte ikkje teikn til hastverk og dei måtte få ordre om å setje meir segl. Benbow meinte å vente på «Defiance», men «Falmouth» opna åtaket med å angripe fregatten, og «Windsor» som låg ved sidan av. «Breda» vart med, men «Defiance» og «Windsor» avbraut etter nokre få breisider og let «Breda» ta i mot eld frå franskmennene. Slaget heldt fram til mørket senka seg. «Breda» og «Ruby» følgde etter franskmennene heile natta, medan resten av skvadronen gjekk sin eigen veg.
Forfølginga fortsette gjennom den 29., og «Breda» og «Ruby» avfyrte baugkanonane når dei kunne. Morgonen den 21. starta kampen att og «Ruby» vart hardt skadd. «Defiance» og «Windsor» nekta å delta i kampen, sjølv om dei hadde det siste franske skipet ved breisida si. «Greenwich» hadde no hamna fem timar bak dei andre. Den 22. kapra «Breda» galeien «Anne», som opphavleg var eit engelsk skip kapra av franskmennene, og den øydelagde «Ruby» fekk ordre om å returnere til Port Royal.
Natta den 24. gjekk Benbow mot eit av fiendeskipa aleine og han mista høgrefoten sin då han vart råka av lenkjekuler og returnerte til kvarterdekket så snart skipet var på linje. Flaggkaptein Fogg gav ordre til dei andre kapteinane i skvadronen om å halde slaglinja. Kaptein Kirkby på «Defiance» kom ombord og fortalte Benbow at han heller burde avstå, sidan franskmennene såg så sterke ut. Benbow forstod at dei andre kapteinane hadde same meining, avbraut og segla attende til Jamaica.
Etterverknad
Benbow fekk seinare eit brev frå Jean du Casse etter kampen: Sir,
Eg hadde ikkje store forhåpningar sist måndag om annan enn å ete kvelds i lugaren din: men det var Guds vilje som ville det annleis. Eg er takksemd for det. Når det gjeld dei feige kapteinane dine som let deg i stikken, heng dei opp, for Gud veit dei fortener det.
Med vennleg helsing,
Du Casse Og det var nettopp dette Benbow gjorde. Benbow stilte kapteinane sine for krigsrett då dei kom attende. Kapteinane Kirkby og Wade vart funnen skuldige i feigheit og dømd til døden ved skyting. Wade skal ha vore full under slaget. Kaptein Constable vart frikjend for skuldinga om feigheit, men vart dømd for andre skuldingar og avskjediga i unåde. Kaptein Hudson døydde før han vart stilt for retten. Kaptein Fogg og Vincent vart stilt for retten for å ha signert eit dokument i lag med dei andre kapteinane i skvadronen, der det stod at dei ikkje ville kjempe, men dei hevda dei gjorde dette for å hindre kaptein Kirkby frå å desertere. Benbow vitna i deira favør og dei vart berre suspendert.
Foten til Benbow vart amputert, men han utvikla feber og døydde den 4. november 1702. Kirkby, Wade og Constable vart sende til Plymouth ombord HMS «Bristol», der dommane deira vart stadfesta av prins Georg av Danmark. Kirkby og Wade vart skotne ombord på «Bristol» den 16. april 1703. Fogg og Vincent fekk lov å gå attende i teneste.
Beckmannfjorden
Beckmannfjorden er ei lita bukt like aust for Bellingshausen Point, på austsida av Bay of Isles i Sør-Georgia. Ho vart kartlagd i 1912–13 av Robert Cushman Murphy, ein amerikansk naturalist ombord på briggen «Daisy», som namngav ho etter Ludvig Beckmann, ein norsk skyttar på kvalbåten «Don Ernesto», som mista livet i ei kvalfangstulukke i desember 1912.
Liv Hilde Boe
Liv Hilde Boe er ein norsk etnolog og museumsdirektør fødd i Ålesund. Ho var sjefkonservator ved Norsk Folkemuseum i Oslo i perioden 1991-2000 og deretter direktør 2000-2001.
Boe er utdanna etnolog ved Universitetet i Oslo. Magistergradsavhandlinga hadde tittelen Steinindustrien i Aker og Christiania ca. 1830 – ca. 1914 i 1975.
Før ho kom til Norsk Folkemuseum, leia ho sekretariatet for fotoregistrering under Norsk kulturråd i åra 1977–83. Deretter var ho leiar for Akershus fylkesmuseum (tidlegare Forbundsmuseet i Akershus) perioden 1983–91.
Utmerkingar
Boe fekk Special Award Certificate av UNESCO i 1987 på vegner av Forbundsmuseet i Akershus.
Zsa Zsa Gábor
Zsa Zsa Gabor var ein ungarsk-amerikansk skodespelar. Systrene hennar, Eva og Magda Gabor, var òg skodespelarar.
Malaika Mihambo
Malaika Mihambo er ein tysk friidrettsutøvar frå Heidelberg som vart europameister 2018, verdsmeister 2019 og olympisk meister 2021 i lengdehopp. Ho har ein personleg rekord på 7,30 meter frå verdsmeisterskapen 2019.
The Mexican
«The Mexican» er ein song frå albumet First Base frå 1972 av det britiske bandet Babe Ruth.
Slaget ved Rio de Janeiro i 1710
Slaget ved Rio de Janeiro i 1710 var eit mislukka raid av ein fransk kaperflåte på den portugisiske kolonibyen Rio de Janeiro i august 1710 under den spanske arvefølgjekrigen. Raidet var nesten fullstendig mislukka. Kommandanten Jean-François Duclerc og meir enn 600 mann vart tekne til fange. Portugisarane nekta å sleppe laus eller utveksle fangane og dette medverka til at franskmennene utførte eit nytt vellukka raid året etter.
The Mexican
Songen vart skriven av Alan Shacklock og spelt inn i Abbey Road Studios sommaren 1972. Shacklock skreiv teksten til songen som ein skarpt svar til John Wayne-filmen The Alamo frå 1960, som var full av historiske feil og ikkje synte den menneskelege sida til dei mexicanske soldatane som vart slåtte av styrkane frå Texas i slaget ved The Alamo. Songen har ein drivande trommerytme og funky bass.
Malaika Mihambo
Aktiv
Mihambo gjorde personbeste i lengdehopp med 6,90 meter i 2014. To år seinare tok ho bronsemedaljen i øvinga ved EM i friidrett 2016, før ho under Sommar-OL 2016 flytta sitt personbeste til 6,95 m i finalen og vart nummer 4. I Weinheim 26. mai 2018 forbetra ho rekorden sin til 6,99 meter, seinare same sommaren vart ho europameister med moderate 6,75 m.
Slaget ved Rio de Janeiro i 1710
Duclerc vart myrda i fangenskap i mars 1711 av ukjende drapsmenn.
The Mexican
Songen interpolerer «Per qualche dollaro in più» av Ennio Morricone, frå musikken til filmen For en neve dollar mer.
Malaika Mihambo
Aktiv
2019-sesongen var Mihambo i sitt livs beste form. Ho forbetra den personlege rekorden til 7,07 m i Roma den 6. juni, vidare til 7,16 m i den tyske meisterskapen i Berlin 4. august, for så å toppe rekordreisa med 7,30 meter i VM finalen i Doha den 4. oktober. Under dei olympiske sommarleikane i Tokyo 2021 låg ho på tredjeplass før sjette og siste finaleomgang. I sitt siste forsøk landa ho på 7,00 meter og årsbeste, dermed la ho dei andre medaljevinnarane 3 centimeter bakom seg.
Mihambo vann den tyske meisterskapen i lengdehopp i 2016 og åra 2018-21.
Zsa Zsa Gábor
Gabor debuterte på scena i Wien femten år gammal og vart kåra til «Frøken Ungarn» i 1936. I 1941 kom ho til USA, der ho vart kjend først som skodespelar, seinare for personlegdomen sin og etterkvart ni ekteskap. Ein av mennene hennar, George Sanders, gifta seg seinare med systera Magda. I våre dagar er ho mest «kjend for å vere kjend».
Bjornstadt Bay
Bjornstadt Bay er ei lita bukt som ligg 1,5 nautiske mil nordaust for Gold Harbour, langs austkysten av Sør-Georgia. Namnet går attende til minst 1929.
2MASX J00482185-2507365
2MASX J00482185-2507365 er eit par av okkulterande spiralgalaksar der bakgrunnsgalaksen ligg rundt 780 millionar lysår unna jorda, og dei båe i stjernebiletet Bilethoggaren. Den fremre galaksen viser store støvstrukturar utanfor sjølve hovudskiva som er synlege ved at dei stengjer for lyset frå bakgrunnsgalaksen. Det er ukjend kor vanlege slike støvstrukturar er i galaksar.
Bakgrunnsgalaksen har omtrent same storleik som Mjølkevegen, og er soleis rundt 10 gonger so stor som framgrunnsgalaksen.
Verdens Gang (1868–1923)
Verdens Gang var opphavleg eit vekeblad, seinare ei dagsavis (frå 1885), som vart gitt ut i Kristiania mellom 1868 og 1923. Bladet vart stifta av lærar og telegrafist Peder Olsen, som også var redaktør i avisa fram til han døydde i 1876. I 1878 tok Ola Thommessen over som redaktør. Han gjorde avisa til det mest innverknadsrike dagbladet for venstresida i Noreg, og den mest utbreidde politiske avisa i landet. Etter kvart vart avisa eit organ for Frisinnede Venstre.
Norske Intelligenz-Seddeler vart ein del av Verdens Gang i 1920.
I depresjonstida etter første verdskrig fekk avisa økonomiske vanskar og i 1923 vart forlagsretten seld til Tidens Tegn, som Thommessen hadde stifta då han forlet redaktørstillinga i 1910. Verdens Gang (1868-1923) slutta dermed å eksistere.
Svein Nestegard
Svein Olsson Nestegard var ein norsk kjøpmann, gardbrukar og nynorskmann frå Hol i Hallingdal.
Nestegard var i yngre år butikkmann i Torpo. Frå 1909 til -18 var han styrar av Hol spareforening (handelslag), seinare styrte han Hagafoss Handel frå 1927 til 1954, ei handelsverksemd han var deleigar i. Jamsides dreiv han farsgarden.
Françoise Mbango Etone
Aktiv
Etone deltok i friidretts-VM 1999 i Sevilla, utan å nå finalen i tresteghopp. Året etter vart ho nummer ti i tresteg under Sommar-OL 2000 i Sydney.
Etone sikra seg så sølvmedaljen då VM i friidrett 2001 fann stad i Edmonton, einast russiske Tatjana Lebedeva hoppa lenger. I 2002 vann ho både tresteg- og lengdehopp i Afrika-meisterskapen. Ved verdsmeisterskapen i 2003 hoppa ho 15,05 m, og tok dermed sitt andre VM-sølv. Det var hennar fyrste hopp over 15 meter, som ved førre VM måtte ho sjå Lebedeva framom seg på resultatlista.
Våren 2008 vart Etone afrikansk mester i tresteg. Som ved førre sommar-OL forbetra Etone den personleg rekorden i tresteghopp under Beijing-OL i 2008. Ho presterte 15,39 m, sitt livs lengste tretseghopp, og forsvarte OL-tittelen med god margin.
Frå 2010 representerte ho Frankrike og deltok for landet ved EM i friidrett 2012 i Helsinki, der ho enda på åttandeplass.
You've Lost That Lovin' Feelin'
Låtskriving, innspeling og mottaking
Songe er skriven av Barry Mann, Phil Spector og Cynthia Weil og er eit av dei fremste døma på «Wall of Sound»-teknikken (lydveggteknikken) til produsent Phil Spector. Han vart spelt inn i Studio A i det kjende Gold Star Studios i Los Angeles med 'The Wrecking Crew' på akkompagnement og solovokal av Bill Medley. Bobby Hatfield var visstnok misnøgd med Spector då han fekk vite at han måtte vente til refrenget før han fekk kome inn på vokal. Då Hatfield spurte Spector om kva det var meininga han skulle gjere medan Medley song aleine, svarte Spector: «Du kan dra rett til banken!» Strykarane vart arrangert av den legendariske arrangøren Gene Page. Blant korvokalistane i crescendoet i songen var ein ung Cher. Forma på songen er ein standard pop song med vers-refreng-vers-refreng-mellomspel-refreng eller ABABCB-forma.
Kariem Hussein
Kariem Hussein er ein sveitsisk friidrettsutøvar frå Münsterlingen som i 2014 vart europameister på 400 meter hekk i Zürich, to år seinare fekk han bronsemedaljen i same øvinga ved europameisterskapen i Amsterdam. Hans personlege rekord på langhekken lyder på 48,45 sekundar og vart oppnådd i 2015-sesongen.
You've Lost That Lovin' Feelin'
Låtskriving, innspeling og mottaking
Cynthia Weil fortalte at Etter «Phil, Barry og eg var ferdig med songen, tok me han over til the Righteous Brothers. Bill Medley, som har ei låg stemme, verka å like songen.» Sjølv om han var interessert i songen hadde Medley sine tvil. I eit intervju med magasinet Rolling Stone sa han «Me hadde inga aning om at det skulle bli ein hit. Han var for langsam, for lang og midt i The Beatles og Den britiske bølgja». Songen var rettnok nesten fire minuttar lang, noko som var langt for ein standard song på radio på den tida, men Spector nekta å kutte han ned. På etiketten på plata hadde han derfor skrive «3:05» i staden for den faktiske lengda på songen som er 3:45. Han hadde òg ein falsk slutt som gjorde innspelinga meir dramatisk og som ville få radiovertar til å tru at det var ein kortare song. Då han høyrte den ferdige innspelinga over telefonen, skal Barry Mann ha reagert på den djupe baritonstemma til Medley og sagt til Spector, ««Phil, du spelar han på feil snøggleik!»»
Spector var overraska over at «You've Lost That Lovin' Feelin'» toppa Billboard Hot 100 den 6. februar 1965 og vart liggande der veka den 13. februar 1965. I tillegg kryssa songen over til R&B-lista der han nådde andreplassen.
I Storbritannia
The Righteous Brothers sin «You've Lost That Lovin' Feelin'» debuterte på 35. plass på den britiske Topp 40 den 16. januar 1965. På den same lista debuterte versjonen til Cilla Black på 28. plass. Black hadde vorte ei stjerne ved å spele inn Dionne Warwick sin nylege hit, «Anyone Who Had a Heart» for den britiske marknaden, og nådde toppen av salslista med denne i februar 1964. Produsenten til Black, George Martin, gjentok strategien han hadde nytta på den første hitten til Black ved å la ho spele inn «You've Lost That Lovin' Feeling». Versjonen til Black hadde eit forkorta mellomspel, fordi «Eg vil ikkje at folk skal keie seg»; og ho slapp i tillegg då å synge den klimatiske vokalduetten til the Righteous Brothers. 24. januar låg Black sin versjon på 12. plass, medan the Righteous Brothers låg på 20. plass, medan Black klatra til andreplassen og the Righteous Brothers til tredjeplassen veka etter, etter ei heilsidesannonse av Andrew Oldham i Melody Maker, som lovprisa produksjonen til Spector.
The Righteous Brothers sin «You've Lost that Lovin' Feelin» er den einaste singelen som har nådd Topp 10 i Storbritannia tre gonger, då han gjekk inn att på lista i 1969 (10. plass) og i 1990 (tredjeplass), sistnemnte som oppfølgjaren til nyutgjevinga av Unchained Melody, som nådde førsteplassen etter å ha vorte nytta i filmen Ghost. «You've Lost That Lovin' Feelin'» nådde òg 42. plass i 1977 og 87. plass i 1988.
Nottingham Forest FC-fans syng ofte denne songen til motstandarane etter at Nottingham Forest har skåra mål.
Hall & Oates sin versjon i 1980 vart ein liten hitt i Storbritannia med ein 55. plass. Versjonen til Telly Savalas i 1975 vart meir suksessrik med ein 47. plass.
Andre hitversjonar
I Nederland nådde «You've Lost That Lovin' Feelin'» åttandeplassen i mars 1965 med tre versjonar på rad: the Righteous Brothers og Cilla Black sine, i tillegg til ein lokal versjon av Trea Dobbs.
«You've Lost That Lovin' Feeling» var den einaste singelen frå Soulful, eit album frå 1969 av Dionne Warwick som skulle syne ho som ein R&B-songar etter arbeidet hennar med Burt Bacharach. Han vart produsert i lag med Warwick og Chips Moman og spelt inn i American Sound Studios i Memphis i Tennessee og Soulful vart eit av dei mest suksessrike albuma til Warwcik med ein 11. plass på albumlista, medan singelen «You've Lost That Lovin' Feeling» nådde 16. plass på Billboard Hot 100. I Australia på Go-Set-lista nådde Warwick-versjonen 34. plass i januar 1970. (Warwick-versjonen vert stava «feeling» i staden for den vanlege «feelin'».)
Raphael Gualazzi
Raffaele Gualazzi, kjend som Raphael Gualazzi er ein italiensk songar og pianist. Han representerte Italia i Eurovision Song Contest 2011 med songen Follia d'amore, og kom på 2. plass i finalen, bak Aserbadsjan sitt bidrag, Running Scared av Ell & Nikki.
Dette var fyrste gongen Italia deltok i Eurovison sidan 1997.
H.C. Andersens Lind
H.C. Andersens Lind er eit stort einstamma lindetre i Augustenborg Slottspark. Fram til 2020 var treet 28 meter høgt og hadde ein omkrins på 5,3 meter.
Under treet er det ein benk med utsikt over Augustenborg Fjord der det blir at sagt H.C. Andersen fann skugge og inspirasjon til eventyra sine. H.C. Andersen var på Augustenborg Slott 11.-29. september 1844 som gjest av hertugen av Slesvig-Holsten-Sønderborg-Augustenborg Christian Carl August og hertuginne Louise Sophie. Andersen hadde tidlegare vitja kongeparret på øya Før i Vadehavet, der han møtte hertuginna av Augustenborg, som inviterte han til å besøka slottet.
H. C. Andersen-linda blei svært skadd under ein sterk storm i 2020. Tilbake står ein avbroten stamme som har fått nye skot. Stammen blir halden opprett ved hjelp av to jernbjelkar som kommunen har sett opp i eit forsøk på å verna det historiske treet.
Camp Bay
Camp Bay er ei lita bukt mellom Rosita Harbour og Sunsetfjorden, på vestsida av Bay of Isles i Sør-Georgia. Ho vart kartlagd i 1929 av eit lag frå Discovery Investigations og fekk dette namnet på grunn av ein mellombels leir som vart sett opp på sørsida.
You've Lost That Lovin' Feelin'
Andre hitversjonar
Albumet til Roberta Flack og Donny Hathaway kalla opp etter dei sjølv frå 1972 hadde med ein versjon av «You've Lost That Lovin' Feelin'». Denne vart gjeven ut som den andre singelen frå albumet etter «You've Got a Friend». Flack/Hathaway nådde 30. plass på R&B-lista og 71. plass på Billboard Hot 100 (Cash Box Top 100 Singles 57. plass og Record World 100 Pop Chart på 53. plass).
I 1979 spelte Long John Baldry «You've Lost That Lovin' Feelin'» på Baldry's Out i ein duett med Kathi McDonald. Singelen nådde 45. plass i Canada og 89. plass i USA. Denne versjonen nådde derimot andreplassen i Australia i 1980 og Bill Medley frå Righteous Brothers kalla Baldry/McDonald-versjonen den beste nyinnspelinga av «You've Lost That Lovin' Feelin'». Baldry hadde først spelt inn songen - som «You've Lost That Lovin' Feelin'» - for albumet sitt Looking at Long John i 1966. Baldry/McDonald-duetten nådde òg 37. plass på New Zealand.
Hall & Oates spelte inn songen i 1980 for Voices med eit enkelt arrangement i forhold til den overdådige Righteous Brothers-versjonen. Songen vart gjeve ut som singel og nådde 12. plass i USA.
I 1986 vart «You've Lost That Lovin' Feelin'» spelt av Grant & Forsyth (tidlegare Guys 'n' Dolls) 48. plass i the Nederland, der songen nådde 57. plass i 2002 for André Hazes & Johnny Logan.
Günther Neefs nådde 31. plass i belgiske Flandern i 1996 med «You've Lost That Lovin' Feeling».
«You've Lost That Lovin' Feelin'» gjekk inn på C&W-lista på 41. plass på for Barbara Fairchild i 1975, medan Carroll Baker tok songen til åttandeplass på countrylista i Canada i 1988.
Andre kjende versjonar
Barry Mann har spelt inn songen sin to gonger, første gongen i 1971 på Lay It All Out og igjen på Soul and Inspiration i 2000.
Glen Campbell, som var rytmegitarist i 'The Wrecking Crew' på versjonen til the Righteous Brothers av «You've Lost That Lovin' Feelin'» spelte inn sin eigen versjon av songen som først kom ut i 1999 på albumet My Hits and Love Songs.
Konsertfilmen The Big T.N.T. Show filma ved the Moulin Rouge i Los Angeles 29. november 1965 har med Joan Baez på «You've Lost That Lovin' Feelin'» til eit piano akkompagnert av Phil Spector.
Elvis Presley song songen med Zane Ashton (òg kjend som Bill Aken) sitt unike arrangement i 1970 for konsertalbumet og filmen That's the Way It Is. Presley-versjonen vart repetert i 1972 for albumet Elvis: As Recorded at Madison Square Garden.
Songen vart nytta i filmen Top Gun, sungen av Maverick (spelt av Tom Cruise) til Charlie (spelt av Kelly McGillis) i ein bar.
Under the Main Event Tour i Australia i 1998 framførte John Farnham, Olivia Newton-John og Anthony Warlow i lag «You've Lost That Lovin' Feelin'» og dette vart gjeve ut i 1999 på albumet Highlights from The Main Event.
Reggae-versjonar av «You've Lost That Lovin' Feelin'» er gjevne ut av Lorna Bennett, the Blackstones, Dennis Brown, Ray Darwin, the Heptones og Sugar Minott.
Instrumentalversjonar har blitt spelt inn av Acker Bilk, Paul Brett, Fania All-Stars, Floyd Cramer, Sonny Criss, King Curtis, Johnny Harris, Shake Keane, James Last, Lincoln Mayorga, Junior Mance, Bill Pursell, Boots Randolph, John Schroeder og Kai Winding.
Patrícia Mamona
Patrícia Mbengani Bravo Mamona er ein portugisisk friidrettsutøvar frå Lisboa som i 2016 vart europameister i tresteghopp, tidlegare vann ho bronsemedaljen i same øvinga ved europameisterskapen 2012. Under dei olympiske sommarleikane 2021 var ho i sitt livs form, presterte personbeste med eit hopp på 15,01 meter og vann sølvmedaljen i tresteg-øvinga.
Aktiv
Mamona sette portugisisk rekord med 14,52 meter og vann sølvmedaljen i EM-finalen 2012. Fire år seinare forbetra ho den nasjonale rekorden til 14,58 m og vart europameister ved meisterskapen i Amsterdam. Seinare same sommaren flytta ho rekorden til 14,65 m i OL-finalen 2016, og kom på sjetteplass. År 2021 var Mamona i sitt livs form. Tidleg i i mars kneip ho fyrsteplassen i hall-VM i polske Toruń. Under OL-finalen i Tokyo 1. august 2021 opna ho med å setje landsrekord på 14,91 m, ein rekord ho i fjerde omgangen forbetra til 15,01 meter. Dermed sikra ho seg OL-sølv i øvinga. Yulimar Rojas frå Venezuela var i heilt eiga klasse og sette verdsrekord med eit hopp på 15,67 m.
Origo
Origo er eit matematisk omgrep for nullpunktet i eit koordinatsystem, punktet der aksane møter kvarandre.
Stjerneblomslekta
Stjerneblomslekta (Stellaria) er ei planteslekt i nellikfamilien. Medlemene er eitt- eller fleirårige plantar, oftast om lag snaue. Blomstrane er kvite og stjerneforma. Dei fem kronblada er kløyvde mest til grunnen så dei ofte ser ut som ti. Tre griflar. Kapselen sprekk opp med seks flikar. Elleve artar veks i Noreg.
Norske artar:
Kvæfjordkake
Kvæfjordkake er ei kake laga av kakebotn med marengs, rom- eller vaniljekrem og mandlar. Ho blei kåra til norsk nasjonalkake i 2002 på radioprogrammet Nitimen. Kaka er også blitt kalla «verdas beste», marengsterte, «drømmen» og pinocchiokake.
Historie
Kvæfjordkaka blei vidareutvikla frå «kongekake», ei dansk oppskrift innkjøpt av kvæfjerdingen Hulda Ottestad til Café Alliance i Harstad. Kvæfjordkaka har mellom anna færre mandlar enn den opphavlege kaka. Kaka blei mellom anna kjend i Noreg gjennom oppskrifter i Norsk Ukeblad frå Brita Edland («Mor Hubro»).
Venneforening og hymne
Kvæfjordkake har ei eiga venneforeining, «Kvæfjordkakas venner», som jobber for å ta vare på kulturen rundt kaka og for å utvikla kulturbasert næring i distrikta.
Ola Bremnes, som også kjem frå Kvæfjord, har skrive eit hymne til kaka, «Kvæfjordkaka».
Transklusjon
Transklusjon er eit fenomen innanfor informatikk som skildrar inklusjon av ein del av eit dokument i eit anna dokument gjennom referanse. Omgrepet vart oppfunne av Ted Nelson, som òg er opphavsmannen til omgrepa hypertekst og hypermedia. Nokre hypertekst-system, inkludert Ted Nelson sitt Xanadu-prosjekt, støttar transklusjon. Ein artikkel om eit land kan til dømes inkludere ein tabell eller eit avsnitt som skildrer jordbrukseksporten i landet frå ein annan artikkel som handlar om jordbruk. Framfor å måtta kopiera den inkluderte informasjonen og lagra han på to stader, innarbeider transklusjon modulær design ved å tillate lagring berre ein gong (og, dersom lenketypen stør dette, korrigering og oppdatering) og framvising i ulike samanhengar. Referansen tener òg som lenke mellom begge artiklar.
I Ted Nelson sitt opphavlege framlegg til hypertekst, som han skildra i boka si Literary Machines frå 1982, kan mikrobetalingar automatisk innkrevast frå lesaren for all tekst, uansett kor mange delar av innhald som blir henta frå ulike stader.
Nelson har nyleg vist web-transklusjon gjennom programmet the Little Transquoter (programmert etter Nelson sin spesifikasjon av Andrew Pam). Det skaper eit nytt format som er bygd på porsjonsadresser frå nettstader. Dette verkar slik at når referansen opphøyrer, vil kvar porsjon på resultatsida bli verande klikk-bunden til den opphavlege samanhengen sin. Dette var alltid eit nøkkelaspekt for Nelson, men mangla i dei fleste gjennomføringane av transklusjon.
Sjølvavgrensing
Transklusjon verkar betre når transkluderte tekstelement er sjølvavgrensande, på den måten at dei kan stå åleine, uavhengig av samanhengen. Til dømes vil ordleggingar som «slik ein såg i den førre seksjonen» vere problematiske fordi den transkluderte seksjonen kan verke i ein annan samanheng, og slik skape forvirring.
Bruk i HTML og på verdsveven
Framtidige versjonar av HTML vil ha høve til å stø djupare transklusjon av delar av dokument med bruk av XML-teknologiar, til dømes XPaths dokumentreferering og XSLT-manipulasjonar. Sjå òg rammer på nettsider.
Praksisen med «fjernlading», inkludert data frå andre nettstader, slik som lenker til bilete etc., blir vanlegvis ikkje likt på grunn av bruken av bandbreidde (til og med kalla «tjuveri av bandbreidd») og datakraft, som trengst frå det fjerne datasystemet. Ein seier at dette er å belasta ein annan nettverkstenar og blir ofte sett på som eit døme på «leeching».
Nettannonsering der annonsar, som er leverte av ein annonsør, blir publiserte saman med anna innhald av ein utgjevar, er eit vesentleg unntak frå denne regelen. Ein annonsør føretrekk å levere ein annonse for å kunna registrere når han vart lesen i staden for å la han blir levert av utgjevaren og vere nøydd til å stola på utgjevaren. (Sjå òg webcounter, web-bug).
Mashup er ein mekanisme av nyare dato som i funksjon liknar transklusjon.
Bluebird av Emmylou Harris
Bluebird er det femtande studioalbumet til Emmylou Harris, utgjeve i januar 1989.
Det bestod av ei samling songar av andre artistar, som McGarrigle Sisters, Tom Rush og Rodney Crowell, spelt inn med ein polert countryproduksjon. Det inneheld den siste singelen som nådde topp 10 på countrylista i USA, «Heartbreak Hill». Albumet fekk noko fornya interesse i 2004 då songen «Heaven Only Knows» vart nytta i starten av den femte sesongen av The Sopranos.
Bonnie Raitt var gjesteartist på sporet «Icy Blue Heart». Billboard sa i ei melding om albumet at «Som dei fleste av albuma til Emmylour Harris, er Bluebird strålande utført, med nokre oppsiktsvekkjande og rørande kraftprestasjonar».
Love Potion No. 9
Historie
Songen skildrar ein mann som søker hjelp til å finne kjærleiken, så han snakkar med ei sigøynerkvinne som spår han i handa og finn ut at han treng «love potion number 9» (kjærleikseliksir nr. 9). Eliksiren får han til å forelske seg i alle han ser, og kyssar alt han kjem over, til slutt ein politi mann på eit gatehjørne, som knusar eliksirflaska hans.
I ein innspelt versjon av slutten av songen nytta The Clovers ein annan tekst:
Julmust
Julmust er ein svensk most og leskedrikk. Must blir hovudsakleg drukke til jul og ein del til påske. I påska blir musten kalla påskmust. Drikkane til dei to høgtidene har som regel same oppskrift, men det finst unnatak.
Drikken finst gjennom heile året som «must» av til dømes Apotekarnes. Tidlegare vart Apotekarnes must laga før jul og vart lagra i eit år før han vart seld som julmust.
Historie
Tidleg på 1920-talet vart must lansert som ein alternativ måltidsdrikk till den då populæraste mørke ølet under namnet Münchener-öl eller München-öl. Oppskrifta på musten fekk dei opphavlege eigarane frå Tyskland der Harry Roberts hadde studert kjemi. I 1910 starta dei tilverking i Örebro. Oppskrifta er hemmeleg og berre to personar kjenner til dei eksakte ingrediensane. I tillegg til hemmelege smaksstoff inngår mellom anna malt og humle (no i ekstraktform).
Love Potion No. 9
Norsk versjon
Eldar Vågan har skrive ein norsk tekst. Den norske tittelen er «Rolf Paulsen nr. 9». Denne vart gjeve ut av Vazelina Bilopphøggers på albumet Fem fyrer med ved (Slagerfabrikken/Opel SLP 99 0004) i 1984.
Amar Caballero
To medlemmar var blitt byta ut frå debutplata. Ed Spevock var komen inn for Dick Powell på trommer og Chris Holmes erstatta Dave Pushon på klaverinstrument.
Albumet inneheld ein coverversjon av The Capitols sin «Cool Jerk».
Origo Norge
Origo Norge er ein kristeleg organisasjon som arbeider får å fremje trua på at universet, naturen og livet er skapt, ut frå ei overtyding om at dette synspunktet har mange etiske og filosofiske konsekvensar.
Foreininga meiner ein kan kombinere den kristne trua på skaping med vitskapleg aktivitet på mange måtar, og at det finst minst like godt vitskapleg grunnlag for trua på skapinga som for utviklingslæra.
Amar Caballero
Plateomslaget vart laga av Hipgnosis.
Origo Norge
Styreleiar i 2009 er Professor, Dr. Phil. Peder A. Tyvand.
I samarbeid med den danske systerorganisasjonen gjev Origo ut Tidsskriftet ORIGO, som skal setje søkjelys på vitskap, skaping og etikk. Tidsskriftet har vore utgjeve i Danmark sida 1983.
Carlita Bay
Carlita Bay er ei lita bukt på vestsida av Cumberland West Bay i Sør-Georgia, like vest for Islet Point. Vika vart tidlegare kalla Horseshoe Bay, truleg under kartlegginga av Cumberland West Bay av HMS «Darthmouth» i 1920, men dette namnet vart seinare nytta om ei bukt like sør for Cape George, 25 km unna. Det nye namnet vart foreslått av UK Antarctic Place-Names Committee i 1957.
Carlita Bay er kalla opp etter «Carlita», ein kvalbåt i 1907 og eigd av Compañía Argentina de Pesca, som nytta ho til selfangst og for generelt transportarbeid.
Amguid
Amguid er eit meteorittkrater i Algerie.
Det er kring 500 til 530 meter i diameter, og kring 65 meter djupt og er estimert til å ha ein alder mindre enn 100 000 år, truleg frå pleistocen. Krateret er synleg på overflata.
Krateret vart oppdaga av europearar i 1948, og den første vitskaplege skildringa vart gjort av Jean-Phillippe Lefranc i 1969.
Heaven Only Knows av Emmylou Harris
«Heaven Only Knows» er ein song skriven av Paul Kennerley, og spelt inn av den USA-amerikanske countrysongaren Emmylou Harris. Han kom ut i april 1989 som den andre singelen frå albumet Bluebird. Songen nådde 16. plassen på Billboard Hot Country Singles & Tracks-lista i USA.
Den lange marsjen
Den lange marsjen (kinesisk 长征, pinyin Chángzhēng) frå oktober 1934 til oktober 1935 var den omfattande militære retretten under den kinesiske borgarkrigen som den kinesiske kommunistiske hæren utførte ut av provinsen Jiangxi for å koma unna dei overlegne styrkane til Kuomintang. Retretten førte etter fleire omvegar til det nordlege Shaanxi.
Kommunistane var blitt omringa i sin kinesiske sovjetrepublikk av styrkane til Chiang Kai-shek. Dei braut ut mot vest i byrjinga av oktober 1934. Den reelle militære leiaren for retretten var i byrjinga den tyske militære rådgjevaren Otto Braun, som hjelpte kommunistene på oppdrag frå Moskva). Han blei etterkvart dytta til sides til fordel for Zhou Enlai og Mao Zedong.
Den lange marsjen kryssa eit særs vanskeleig terreng i vestlege Kina. Etter 370 dagar og ein marsj på ca. 9 000 km ende dei overlevande opp i dei nordlege delane av provinsen Shaanxi. Her kunne kommunistane omgruppera og byggja seg opp att. Marsjen markerte byrjinga på Mao si stiging til toppen som leiar for kommunistiske Kina. Den lange marsjen er blitt eit viktig symbol for Kina, også mange år seinare.
Bakgrunn
I 1934 hadde kommunisthæren etablert seg i Jiangxi og skipa ein kommunistisk bastion der. Dei blei raskt fullstendig omringa av langt sterkare Kuomintang-styrkar og deira allierte støttetroppar. Det var ikkje mogleg for kommunistane å stoppa den metodiske framrykkinga som dei betre trena og væpna motstandarane føretok.
Dei første utbrota frå fella blei leia av He Long, Xiao Ke, Xu Xiangqian og Fang Zhimin. Det første skjedde med mindre einingar i juni og var leia av Fang Zhimin. Xiao Te følgde i august.
I oktober kom dei siste 130 000 - soldater og sivile - seg ut frå Kuomintang sitt jerngrep med fire lag blokkhusbefestningar og drog vestover, inn i provinsen Guizhou.
Zunyikonferansen
Etter nokre månader med utmattande marsj mot vest, drive framover av Kuomintangstyrkar, kom dei leiande kommunistane saman til Zunyikonferansen den 6. januar 1935. Det tre dagar lange møtet ende med eit gjennombrot for Mao Zedong. Han kom inn i sentralkomiteen, og gjennom ein av sine næraste leia han i røynda også den militære framrykkinga. Då marsjen fortsette frå Zunyi den 19. januar, hadde Mao ved alliansebygging og manøvrering fått ein heilt dominerande leiarposisjon i partiet, sjølv om han ikkje var formelt vald til leiar for kommunistpartiet.
Til Sichuan
Ein versjon var at hærleiinga ønskeat å trenga inn i provinsen Sichuan for å kunna slå seg saman der med ein annan og sterkare kommunistisk styrke under leiing av Zhang Guotao. Denne styrken var ikkje berre talmessig sterkare, men var også betre forsynt – sovjetiske styrkar stod nemlig i Austturkestan (Xinjiang) og sytte for forsyningar til Zhang Guotao. Etter denne versjonen, som er framstillinga i den maoistiske historieskrivinga, var Kuomintang-styrkame rett og slett for sterke, og #retretten til Guizhou kom av nederlaget kommunistane blei påført rett etter at dei var gått inn i Sichuan.
Ein annan versjon, framlagd av Jung Chang, hevdar at Mao ikkje ønska å sameina sine krefter med dei til Xhang Guotao før han hadde sikret seg ei sterkar leiarstilling. Ho meiner at dei to store militære nederlaga som kommunistene leid, først ved den første inntrenginga i Sichuan og deretter i Guizhou, nærast var planlagde av Mao for å vinna tid for denne maktkonsolideringsprosessen.
Frå Sichuan til Shaanxi
Det var først i mai at Mao sine styrkar rykka inn i Sichuan. Dei to kommunisthærane kunne no sameina krefter. Det#i tok ei avgjerd om å rykka nordover, nærare område som var kontrollert av Sovjetunionen. Etter opprhavleg å ha blitt einige om framrykking langs to aksar, med Mao si gruppe i den austlege og terrengmessig svært vanskelege, blei dette omgjort kort tid etter at framrykkinga tok til. Begge styrkar skulle følgja den austlege, bestemte Mao, og Mao sin styrke låg i tet.
Under denne framrykkinga blei marsjdeltakarane angripne både av kuomintangstyrkar og av lokale krigsherrar. I oktober var dei fremme i Yan'an i det nordlege Shaanxi.
Mao si stilling
Den lange marsjen hadde som følgje at Mao blei ein sjølvsagt leiar for det kinesiske kommunistpartiet. Tidleg under marsjen var Mao sjuk, med ein feber på 41 grader. Under delar av marsjen blei han difor boren i ein spesialbygd berestol. Mange andre deltkarar på marsjen blei også leiande skikkelsar i kommunistpartiet, mellom anna Liu Shaoqi, Zhu De, Lin Biao og Deng Xiaoping.
Olav Vegheim
Olav Thorbjørnsson Vegheim var ein norsk pressemann og politikar frå Bø i Telemark. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1934 til -45.
Vegheim var son til ein småbrukar. Etter han tok middelskuleksamen i 1913 hadde han det neste tiåret eit rad ulike jobbar. I 1914-15 var han handelsbetjent, deretter arbeidde han i avisene Østerdalens Socialdemokrat i 1916, i Folkeviljen i Harstad 1917 og Arbeidets Rett på Røros 1918. Åra 1918-21 var han redaksjonssekretær i Ny Tid i Trondheim, og deretter var han redaktør i avisa Klassekampen i Oslo til mars 1923. Dei neste månadene gjorde han teneste ved kontora til den kommunistiske ungdomsinternasjonalen i Berlin og Moskva, som medlem av eksekutivkomiteen (styret).
Då Arbeidarpartiet i november 1923 vart sprengt og Norges Kommunistiske Parti vart danna, melde Vegheim seg inn i NKP. Dei neste par åra dreiv han med opplysningsarbeid for NKP. I 1925 eller -26 braut han med partiet, og melde seg innatt i Arbeidarpartiet.
Frå mars 1927 var han redaksjonssekretær i Bergens Arbeiderblad til han i 1928 fekk redaktørjobben i Telemark Arbeiderblad i Skien. Den stillinga hadde han heilt til avisa vart stoppa 1. desember 1940. Frå 1941 til 1945 var han vaktmann ved A/S Heistad Fabrikker.
I 1945 vart han konstituert fylkesfullmektig i Telemark og ordførar i Gjerpen.
Honey Ltd.
Honey Ltd. var ei jentegruppe i 1960-åra som bestod av systrene Alexandra og Joan Sliwin, Laura Polkinghorne og Marsha Temmer.
Bakgrunn
Gruppa byrja å synge i lag ved Wayne State University. Dei danna Mama Cats og byrja å synge på lokale stader med andre Detroit-musiakrar som Bob Seger, Glenn Frey og Suzy Quatro. Gruppa flytta til Los Angeles der dei prøvespelte for produsenten Lee Hazlewood som signerte dei og tok dei med i studio for å spele inn musikk med Wrecking Crew. Han gav dei seinare namnet Honey Ltd.
Karriere
Gruppa hadde ikkje nokon kommersiell suksess og gav berre ut eitt album. Versjonen deira av Laura Nyro sin «Eli's Comin'» hamna i skuggen av versjonen til Three Dog Night, som kom få månader seinare. I 1969 vart geuppa med Bob Hope på ein turné og drog til Thailand og Vietnam for å spele for soldatane der. Dei spelte på The Ed Sullivan Show, The Joey Bishop Show, Kraft Music Hall, The Jerry Lewis Show, The Andy Williams Show, Operation: Entertainment og The Bob Hope Christmas Special: Around the World with the USO.
I 1970 hadde Alexandra Sliwin slutta i bandet fo rå gifte seg med J D Souther. Bandet fortsette som ein trio og endra namn til Eve. Den nye gruppa gav ut eit nytt albumm, men det selde dårleg og dei mista kontrakten med LHI. Dei gav seg kort tid etter dette og medlemmane gjekk kvar for seg.
Laura Creamer (fødd Polkinghorne) er ein låtskrivar, songar og arrangør som har spelt inn og/eller turnert med Billy Joel, Bob Seger, Van Morrison, Glenn Frey, Bruce Hornsby, Kid Rock, Eric Clapton og mange andre. Alex Sliwin, Joan Sliwin og Marsha Temmer spelte i den kortvarige gruppa Bijou med tidlegare Association-medlemmane Jules Alexander og Russ Giguere, og skreiv og spelte med Loretta Lynn og andre. Marsha Temmer Darigan hadde ein periode som korsongar og dansar for Tina Turner.
Amsterdam lufthamn, Schiphol
Amsterdam lufthamn, Schiphol (, tidlegare SPL,, nederlandsk Luchthaven Schiphol) er hovudflyplassen i Nederland. Han ligg 18 kilometer sørvest for Amsterdam sentrum.
Fotografihistorie
Fotohistorie viser til utviklinga av fotografiet frå oppfinninga til våre dagar.
Det var i Frankrike det første kjende fotografiet i verda vart teke av Joseph Nicéphore Niépce. Fotografiet vart utvikla vidare steg for steg, og etterkvart kunne også amatørar skaffe seg fotoapparat. Først i vår tid er digitale elektroniske bilete i ferd med å ta heilt over for dei analoge kjemiske fotoprosessane.
Nicéphore Niépce og Daguerre
Det første stabile fotografiet var eit bilde produsert i 1826 av den franske oppfinnaren Nicéphore Niépce. Bilete viste utsikta frå vindauget i heimen til Niépce i Le Gras. Bildet hadde åtte timars eksponeringstid, så han prøvde å finne ein ny prosess. Bilda til Niépce var så diffuse at ein vanskeleg kan rekne dei som heilt vellykka. Derfor gjekk Niépce i 1829 i kompaniskap med Louis Daguerre, og det var dette samarbeidet som førte fram til suksessen med bruk av forsølva koparplater, altså daguerreotypi.
Niépce døydde i 1833, men Daguerre fortsette arbeidet. Daguerreotypi er den eldste forma for fotografi, ei vidareføring av camera obscura. Det første fotografiet, daguerreotypiet, bestod av ei forsølva, polert kopparplata som blei gjort lyskjensle med joddamp, og framkalt i dampen frå oppvarma kvikksølv.
Papirfotografi
Papirfotografi eksisterte frå slutten av 1850, og dette skulle vise seg å vere særskilt levedyktig. Papirfotografi kunne vere ulike ting i 1850-åra. På den eine sida arbeidde nokre fotografar i byrjinga av tiåret i forlenging av Fox Talbots papirbaserte posetiv/negativ-metode. Det vil seie at dei kontaktkopierte papirnegativ til positiv på eit matt papir, sokalla saltpapirkopi. Fotografen Carl Ferdinand Stelzner i Hamburg var tidleg ute med dette. På den andre sida gjorde glasplatenegativ, sokalla kollodiumplater, seg raskt gjeldande utover tiåret. Kollodiumplatene som også blei kalla våtplater, fordi dei berre var lysomfintlege så lenge den kjemiske blandinga var fuktig, det blei brukt for å frå fram posetive papirfotografi. Til dette nytta ein eit spesielt papir som var preparert med eggekvite, albuminpapir. I byrjinga gav begge desse metodane nokså kraftlause bilde, noko som gjorde retusjering, og i nokre tilfelle overteikning nødvendig. Men utviklinga av eit meir glansfylt albuminpapir omkring 1860 gjorde at våtplatemetoden var den som blei den dominerande gjennom dei nærmaste tiåra. For dette nye blanke papiret gjorde det mogleg å framstille skarpare bilde med fine tonale overgangar. Ulempa ved denne teknikken var at emulsjonen måtte påførast rett før sjølve opptaket, og framkallast like etter eksponeringa.
Hans Thøger Winther
Hans Thøger Winther blei fødd på Jylland i 1786. Han var sakførar, men gjekk i 1822 over i forlagsverksemd med eigen bokhandel, boktrykkeri og litografisk anstalt. Mellom anna prenta han ei av dei tidlegaste kunstnarlege illustrerte bøkene i Norge. ”Billedsamling for Ungdommen og dens venner” av Petter Andreas Brandt. Thøger Winther stod også bak ei rekkje tidsskrift som kom ut i 1830 og 1840-åra. Det er verdt å merke seg kor tidleg ute han var med å fange opp nyheita om at Daguerres oppfinning var blitt offentleg kjend. Han understreka at metoden ville bli endå meir avgjerande i framtida, når ein hadde fått til å fiksere bildet på papir i staden for på metall. Thøger let seg også inspirera til å følgje opp ideen om fiksering av bilde på papir på eiga hand. Rett nok så var ikkje metoden fullkommen, før resultatet var framleis negative bilde. 4. oktober 1839 var målet nådd. I mai 1842 kunne Thøger informera om at han før første gong hadde fotografert portrett. Han gjorde det også klart at han no nytta ein papirbasert negativ/posetiv metode, som hadde den fordelen at han kunne få fleire kopiar av det same opptaket. Thøger samanlikna resultata sine med Daguerres og slo fornøgd fast at hans eigne papirfotografi var meir tydelege i framstillinga av detaljar og lys/skygge. Dessutan hadde papirfotografiet andre fortrinn som at papiret var rimelegare enn sølvplater, og at teknikken var enklare.
Eadweard Muybridge
Eadweard Muybridge var ein engelsk-amerikansk fotograf og fotopioner. Han er mest kjend for ein mengde fotografiserar som dokumenterte dyr og menneske i bevegelse. I 1878 sette Eadweard Muybridge opp ein rekke kamera langs ei ridebane, og spente ein tråd til utløysaren på kvart kamera. Etterpå passerte ein hest som dermed drog i snøra og løyste ut kameraa eitt etter eitt. Resultatet av dette var ein serie augeblikksbilde som kunne settas saman, ein slags forløpar for bevegelege bilde på film.
Thomas Alva Edison
Thomas Alva Edison tek patent på kinetoskopet, det første filmkameraet, i 1891. Kinetoskopet består av ein boks med hol, som publikum kunne sjå gjennom. Den første visninga av bevegelege bilde fann stad i 1894 i New York under bruk av 10 kinetoskopar. Seinare blei teknologien erstatta av filmframvisning på lerret, som det er kjent i dag på kino.
Ernst Leitz
På midten av 1920-talet lanserte Ernst Leitz eit 35mm Leica kamera med objektiv som var enkle å skifte. Dette gav rom for 36 bilete på kvar film. Kameraet var fleksibelt på grunn av handformatet og fordi det brukte småbilde-rullfilm. Leicaen var med på å utvikla ein ny stil for fotorepotasjar.
William Eggleston
William Eggleston er ein amerikansk fotograf. Eggleston er rekna som fotografen som for alvor introduserte fargar i kunstfotografi på midten av 1960-talet. Tidlegare var fargebilde noko som berre blei brukt av amatørar og i det kommersielle reklamefotografiet.
Kodak
Kodak lanserte sitt Digitale Camera System i 1991, basert på ombygde filmbaserte kamera frå Nikon. Kodak var ein innovatør når det gjaldt digitale kamera, og disse kameraa tok imponerande gode bilde. Nikon D1 (1999) var det første dSLR-kameraet som i sin heilskap var utvikla av ein tradisjonell kameraprodusent, kameraet hadde ein bildebrikke med 2.74 megapikslar. Neste generasjon kamera var ved Stanford University har forskarane utvikla ein teknologi dei kallar Plenoptic Camera som gjer det muleg å bestemme fokuspunkt og djupneskarpheit etter at bilde er tatt.
Kaja Kallas
Kaja Kallas er ein estisk advokat, økonom og politikar som frå 26. januar 2021 er statsminister i Estland. Ho har sidan 2018 vore leiar i Det estiske reformpartiet.
Liv og virke
Kallas er dotter av den tidlegare statsministeren og nasjonalbanksjefen Siim Kallas og lækjaren Kristi Kallas.
Kallas er utdanna jurist frå Universitetet i Tartu frå 1999. Ho har spesialisert seg på konkurranselovgjeving. Ho har vore advokat og partnar i advokatfirmaa Borenius og Tark & Co., i tillegg til rettleiar ved ein privat handelshøgskule i Tallinn. I 2010 vart ho også MBA-kandidat frå handelshøgskulen.