cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Per-Willy Amundsen
Amundsen er utdanna innan økonomiske og administrative fag på siviløkonomstudiet ved Norges handelshøyskole i Bergen (1995), i tillegg til at han tok IKT-fag ved Høgskulen i Sør-Trøndelag frå 1999 til 2001. Han har for det meste arbeidd i IT-bransjen, mellom anna for Harstad kommune og Harstad trygdekontor og ulike datafirma, som Cinet Harstad, Nordata DA og Activ Online Technology. Han har også arbeidd som sjølvstendig næringsdrivande og har erfaring med ulike programmeringsspråk som Visual Basic, Java, C++, HTML, i tillegg til dei fleste operativsystema. Frå hausten 1998 har han jobba med utviklinga av det norske IT-selskapet AOT GoOnline AS, og frå hausten 2003 i stillinga som R&D Manager. I 2001 vart han styreformann i selskapet.
Han byrja i politikken i Harstad FpU, der han var leiar frå 1986 til 1990. Frå 1989 til 1990 var han òg leiar i Troms FpU. I 1999 vart han vald inn i Harstad kommunestyre. Der sat han fram til 2005, frå 2003 som medlem av formannskapet. I tillegg var han leiar i Harstad FrP i perioden 2000–2002.
Gjetingsdalen
Gjetingsdalen er ein dal i Mauranger i Kvinnherad kommune i Vestland.
Dalelva renn gjennom dalen før ho munnar ut i Maurangsfjorden. Gjetingsdalen fekk vegutløysing i 1986, før det gjekk all frakt av folk og varer i båt på fjorden. Fylkesveg 51 i Hordaland går frå Riksveg 551 i Austrepollen til Eikenes, derfrå og oppover dalen går det kommunal veg.
Gardar i drift
Det er om lag 10-20 innbyggjarar i Gjetingsdalen i dag, medan det i 1900 var 92 personar som var busette der. I dag er det berre tre gardar att i drift. Andre gardsbruk har i staden vorte fritidsbustader for utflytte og turistar.
Den fyrste garden ein kjem til i Gjetingsdalen er rekkjetunet Eikenes som er frå 1778. Bråtun er den neste garden og heilt øvst oppi dalen ligg Bakke. På gardane vert det drive med sau, geiter og storfe.
Kraftverk
Dalelva kraft AS vart starta 2010, og har planlagt årsproduksjon på 9.3 gwh/år
Gjetingsdalen Kraft AS vart starta i januar 2007, og har planlagt årsproduksjon på 9.7 gwh/år. Det har også vore planar om fleire kraftverk i dalen.
Skulehuset
Det gamle skulehuset i dalen vert no nytta som grendehus og brukt til forskjellige møte og samkomer. Blant anna den årvisse påskebasaren.
Daniel Frederik Petersen
Johan Daniel Frederik Petersen var ein norsk offiser og eidsvollsmann.
Petersen var fødd i Kristiania, der faren hans då var zahlkasserar. Han vart offiser i 1783, og var deretter i teneste for Preussen. Sidan gjekk han i teneste for Danmark-Noreg, vart premierløytnant i slesvigske infanteriregiment i 1783. Han steig i gradane til kaptein ved det norske jegerkorps i 1788, og vart major i 2. akershusiske infanteriregiment i 1801. I 1807 utnemnd til oberstløytnant, året etter til oberst og kommandør for sønnafjelske infanteriregiment. Han vart sjef for sønnafjelske infanteriregiment i 1811, og deltok i 1814 som visekommandant i forsvaret av Fredriksten festning, då som generalmajor. Same året tok han avskjed frå tenesta.
Petersen var våren 1814 utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll for sønnafjelske infanteriregiment. Han var medlem av konstitusjonskomiteen, og høyrde til sjølvstendepartiet.
Han døydde i hovudstaden i 1816.
Wayne Bridge
Wayne Bridge er ein engelsk fotballspelar. Han spela for West Ham United i engelsk Premier League, på lån frå Manchester City. Han har 36 landskampar for England, men la opp som landslagsspelar i november 2009.
Lennart von Post
Ernst Jakob Lennart von Post var ein svensk geolog og naturvitar.
Kazuyuki Morisaki
Kazuyuki Morisaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Simmefälle
Simmefalle er ein foss i Simmental i kantonen Bern i Sveits. Fossen har eit samla fall på 140 meter.
Lennart von Post
Han var professor i geologi ved Stockholms Högskola frå 1929. I mange år leia han den vitskaplege granskinga av svenske myrer og er mest kjend for utviklinga av pollenanalyse som vitskapleg metode.
Kohei Miyazaki
Kohei Miyazaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Rindarøy
Rindarøy er ei lita øy i Aukra kommune i Romsdal med fastlandssamband til Gossen. På Rindarøy ligg mellom anna Rokta-monumentet, som er sett opp til minne om dei som omkom då lastebåten «Rokta» forliste ved Galleskjæra 3. april 1938. Det er om lag 15 fastbuande på Rindarøy.
Kohei Miyazaki
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Avispa Fukuoka, Montedio Yamagata og Tokushima Vortis.
Daisuke Nitta
Daisuke Nitta er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Tove Karoline Knutsen
Tove Karoline Knutsen er ein norsk kunstnar og politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms fylke i 2005 og gjenvald i 2009 og 2013. Knutsen var festspeldirektør for Festspillene i Nord-Norge i perioden 1997–2001.
Musikkarriere
Knutsen har først og fremst utmerka seg som musikar og songar og som direktør for Festspela i Nord-Noreg frå 1997 til 2001. I 1980 gav ho ut albumet Blå Kveill, eit jazzinspirert visealbum med tekster av den nordnorske poeten Arvid Hanssen I 1984 gav ho ut albumet Veintetid, og vann Spellemannprisen 1984 for dette i klassen visesong.
Ibbenbüren
Ibbenbüren er ein industriby i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg i kreisen Steinfurt, og er den største byen i Tecklenburger Land.
Historie
Ibbenbüren vart nemnd for første gong i 1146 då fyrstbiskopen av Osnabrück, Filipp av Katzenelnborgen, donerte ein tiandedel av sine eigendelar i Ibbenbüren til Getrudenkloster i Osnabrück. Sjølv om Ibbenbüren er mykje eldre og at eit dokument frå 1348 nemner at ei kyrkje vart oppført her i 799, er 1146 rekna som det offisielle grunnleggingsåret for Ibbenbüren.
Seint i mellomalderen høyrte byen til Bispedømet Osnabrück, og på denne tida vart slottet i Ibbenbüren bygd. I dag er det berre få restar igjen av slottet.
Etter kvart kom Ibbenbüren inn under grevane av Tecklenburg. Dette styret varte fram til slutten av 1400-talet eller byrjinga av 1500-talet då han kom inn under Karl V av Det tysk-romerske riket i 1548. Karl V gav han vidare til syster si, Maria av Habsburg, guvernør av Nederland. I denne perioden vert det òg starta utgraving etter kol.
Under den nederlandske revolusjonen skifta Ibbenbüren stadig eigarar mellom Nederland og Spania, og vart gjeve til Huset Orange-Nassau etter freden i Westfalen i 1648. På denne tida starta ein utgraving etter jernmalm, ein industri som varte til første halvdel av 1800-talet. I 1702 vart byen ein del av Preussen, og 1. februar 1724 fekk han kommunerettar. I 1743 vart den første dommaren og borgarmeisteren utpeikt.
Under regjeringstida til Napoleon Bonaparte på byrjinga av 1800-talet høyrte Ibbenbüren til Frankrike, fram til han vart frigjort av Preussen og Russland i 1815. Han kom tilbake til Preussen og vart ein del av regionen Tecklenburg.
Agaete
Agaete er ein spansk kommune som ligg på Kanariøyane. Kommunen ligg på øya Gran Canaria - i nordvest - og er ein del av provinsen Las Palmas.
Kommunane som grensar til er Gáldar og Artenara.
Agaete sitt areal er 45,50 km², og folkesetnaden er om lag 5635 innbyggjarar. Høgste punkt ligg 43 moh.
Rinka
Rinka er ein foss i Logardalen i Solčava kommune i Slovenia. Han er kjelda til elva Savinja. Denne kjelda er erklært eit naturarvområde. Rinkafossen er ein av dei mest kjende fossane i Slovenia og ein populær turistattraksjon. Han er den høgaste av dei tjue fossane i Logarskadalen. Fossen vert vitja året rundt og om vinteren er han ein populær stad for isklatring. Best utsyn mot fossen er frå fjelltoppen Kamniško sedlo.
Tim Howard
Tim Howard er ein amerikansk fotballspelar som spelar som keeper for Everton i Premier League i England, og for det amerikanske landslaget.
Klubbkarriere
Tim er son av ein afro-amerikansk far og ei ungarsk mor som emigrerte til USA etter revolusjonen i 1956. Han voks opp under fattige kår i North Brunswick i New Jersey.
Howard begynte den profesjonelle karrieren sin straks etter vidaregåande skule, då han spelte for North Jersey Imperials i United Soccer Leagues. Han vart kjøpt av Major League Soccer i 1998 og vart overført til MetroStars, der han spelte til 2003. Tim var første reservekeeper bak Tony Meola og seinare Mike Ammann, men vart førsteval som keeper då Ammann vart selt før 2001-sesongen. Sjølv om han ofte spelte bak eit horribelt Metro-forsvar, viste Howard utrulege ferdigheiter. Tim vart kåra til årets keeper i MLS i 2001 og var med på årets lag i MLS i 2001 og 2002.
Tim Howard skreiv under for Manchester United i 2003, midt i MLS-sesongen. Han erstatta den franske landslagskeeperen Fabien Barthez som førstekeeper. Han starta veldig bra i Manchester United med å redda det avgjerande straffesparket i Community Shield mot Arsenal. Men seinare i sesongen mista Howard forma. Det heile starta med tabben som gav eit mål til Porto, eit mål som sende United ut av Meisterligaen. Etter ein kvileperiode fekk Howard attende keeperplassen frå Roy Carroll før FA Cup-finalen i 2004. Howard fekk dermed òg, som første amerikanar, vinnarmedalje i turneringa. Howard vart òg teken ut på årets lag, kåra av PFA, i den første sesongen sin i Manchester United, som einaste United-spelar på laget. I den andre sesongen hans i Manchester United delte han keeperplassen med Carroll, etter at begge spelarane gjorde fleire store feil, slik at det vart umogleg for sir Alex Ferguson å velja mellom dei to.
Mot slutten av sesongen skreiv Howard under ein ny kontrakt som varer til 2009. Sommaren 2005 slepte Manchester United begge konkurrentane hans til keeperplassen, Ricardo og Carroll, på fri transfer. Men dei kjøpte òg den rutinerte nederlandske keeperen Edwin van der Sar like etterpå. Ein skuffa Howard sa etterpå i eit intervju at han ikkje ville ha skrive under på den nye kontrakten viss han hadde visst at van der Sar var på veg til United. Van der Sar erstatta Howard som førsteval til keeperplassen.
I mai 2006 vart Manchester United og Everton samde om ein utlånsavtale for Howard for 06/07-sesongen. Avtalen vart gjort permanent frå sesongslutt 14. februar 2007, då Howard skreiv under ein femårskontrakt med Everton. I 2008/09-sesongen braut Howard klubbrekorden til Everton i flest kampar utan å sleppe inn mål i éin sesong. Han var kaptein for Everton for første gong i ein bortekamp mot Chelsea 12. desember 2009.
Landslagskarriere
Howard starta for det amerikanske landslaget i FIFA World Youth Championship i Nigeria som vart heldt i 1999, og var reserve for Brad Friedel i sommar-OL 2000. 10. mars 2002 fekk han den første A-landslagskampen sin, mot Ecuador. Han fekk først begrensa med speletid på landslaget fordi to langt meir rutinerte keeperar, Brad Friedel og Kasey Keller, stod føre han i køen. Men Friedel la opp som landslagsspelar i februar 2005. 2. mai 2006 vart Howard, som ein av tre keeperar, teken ut til den amerikanske troppen som deltok i fotball-VM 2006 i Tyskland, der han var unytta reserve for Keller. Under landslagstrenaren Bob Bradley vart Howard førsteval som landslagskeeper, og spelte frå start då USA vann CONCACAF Gold Cup i 2007.
Humanitært
Howard har tourettes syndrom og vart kåra til "årets humanitære" i MLS i 2001 for arbeidet sitt med born som har Tourettes. Han er òg ein aktivt engasjert evangelisk kristen.
79
Bakgrunnsstoff
70er
Teikneserien Annika
Annika er ein teikneserie publisert i Norsk Barneblad sidan nr. 6/1991. Håkon Aasnes har skrive, teikna og handfargelagt frå starten. Serien har sine røter i Aasnes’ ”Vi på Eiketun” i Bondebladet, der ungdomsjenta Annika var kjærasten til hovudpersonen Ralle. Med Annika fekk ho sin eigen serie, som òg kom ut med eit album i svart-kvitt i 1997: Annika 1: Den nifse natta!.
Lampione
Lampione (italiensk for lykt) er ei lita øy i Middelhavet, som er ein del av Dei pelagiske øyane og som administrativt høyrer til kommunen Lampedusa. Ho er 700 meter lang, 180 meter brei og har eit areal på 1,2 km². Det høgaste punktet er 36 meter over havet.
Grisvågøya
Grisvågøya er ei øy i Aure kommune i Møre og Romsdal. Øya har eit areal på 13,86 km² og om lag 90 innbyggjarar.
Lampione
Øya er ikkje busett og den einaste bygningen på øya er eit fyr. I følgje ei segn var øya ein stein som hadde falle frå handa til ein kyklop.
Grisvågøya
Øya ligg nord for Ertvågsøya og vest for Skardsøya. Øya har brusamband til Skardsøya. I nord ligg Trondheimsleia og i sør Gjerdevika.
Lampione
Lampione er ein del av eit naturreservat.
Takashi Takusagawa
Takashi Takusagawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Avispa Fukuoka og Shonan Bellmare.
Linosa
Linosa er ei øy i Middelhavet og ei av dei små Pelagiske øyane, som er ein del av provinsen Agrigento i Italia. Øya ligg 205 km frå Sicilia og 113 km frå Tunisia. Ho har eit areal på 5,4 km² og om lag 420 innbyggjarar, som livnærer seg på fiske, jordbruk og turisme. Øya vart først busett på 1500-talet, då sjørøvarar nytta ho som base. Ein kan nå øya med ferje frå Porto Empedocle på Sicilia.
Det vert dyrka kapers, linser og vin på øya, og om sommaren er det noko turisme.
Linosa er i motsetnad til dei to andre øyane i øygruppa, Lampedusa og Lampione, av vulkansk opphav. Vulkanen har vore inaktiv i 2500 år. Det høgaste punktet på øya er Monte Vulcano på 195 meter over havet. Øya har fleire endemiske planteartar.
Jarle Vespestad
Jarle Vespestad er ein norsk trommeslagar frå Jessheim. Han har delteke i ei rad prosjekt og samarbeid, mellom anna med Sigurd Køhn, Stian Carstensen, Silje Nergaard, Supersilent og Tord Gustavsen.
Han har vore med i desse musikkgruppene:
Namnet Noreg
Namnet Noreg har røter i namn som er bruka om dei vestlege delane av det som i dag er Kongeriket Noreg frå før rikssamlinga. «Noreg» er den nynorske forma av namnet, medan bokmålsforma er «Norge».
Namnet i dei eldste kjeldene
Namnet Noreg er kjent som eit namn på eit landområde i skriftlege kjelder frå 800-talet:
Årdal kyrkje
Årdal kyrkje kan visa til:
Namnet Noreg
Namnet i dei eldste kjeldene
Skiljet mellom «nordmenn» og «austmenn» var truleg etablert allereie tidleg i vikingtid. Harald Hårfagre vart kalla krigarhøvding over nordmennene og herre over austmennene. Delvis i strid med faktisk himmelretning var det vanleg å seie at områda frå Agder (Lindesnes) til Hålogaland låg «nord i landet». Denne bruken av ordet nordmenn om dei som held til vest for vasskiljet heng igjen i gamle namn som nordmannsslepa på Hardangervidda. Først kring 1750-1800 vart det vanleg å omtala Vestlandet som ein eigen landsdel.
I nordisk språk er namnet skriftleg dokumentert attende til 980, då det vart bruka på Jellingsteinen i Jylland. I akkusativ er namnet der «NURUIAK», det vil seie «Norvegh». Sisteleddet i namnet er i nominativ «vegr», dvs 'veg'. Førsteleddet er truleg «norðr» 'nord', slik at namnet tyder nordvegen, det vil seie landet mot nord, og namnet må i så fall ha vorte gjeve av gøtar eller danar, nabofolka i sør.
Utviklinga av namnet i norsk
Kulisteinen frå Smøla inneheld den eldste bruken av namnet Noreg på norsk jord. Innskrifta på runesteinen seier truleg «tualf * uintr * ha(f)(þ)i : (k)r(i)(s)(t)(i)(n)*(t)umr : (u)iri(t) * (i) n(u)riki», eller på standardisert norrønt «twelf vintr hafði kristendómr um rétt i Nóregi».
Mehanken
Mehanken er ein springar som har vore mykje nytta i Valdres, men som og finst i Sogn. Slåtten er eit tydeleg døme på tradisjonsmateriale som har vandra fram og attende mellom Sogn og Valdres (som Skinntrøya). Namnet Mehanken skriv seg frå eit visebrot som har vore kjend i Øystre Slidre og som er måta til slåtten, ev. som slåtten har vorte dikta over. Etter Guri Hegge er dette nedskrive:
Namnet Noreg
Utviklinga av namnet i norsk
I dei eldste norrøne handskriftene er namnet skrive både med og utan utan v: «Noreg(h)r» eller «Norveg(h)r». Uttalen var Noregr i nominativ, Noreg(e)s i genitiv, Noregi i dativ og Noreg i akkusativ.
Mehanken
Spelmannen Ola Bøe song stevet i noko meir samantrengt form, kanskje for å få stevet til å høve den raske springartakta:
Namnet Noreg
Utviklinga av namnet i norsk
For å lette uttalen av genitivforma «Noreghs» vart namnet alt før 1300 uttalt med ein svarabhaktivokal e eller i mellom stammen og bøyingsendinga: «Noreghes» eller «Noreghis». Namnet vart sidan trekt saman, slik at nominativforma vart «Noreg(h)e», «Norig(h)e», «Norg(h)e», «Norie».
Mehanken
Steva er forma som firelina balladestrofer, og også innhaldet peiker i retning av at det kan vera ein rest av ei gamal skjemteballade i stil med Tordivelen og flua. Ein Mehank er dialekt for myhank.
Namnet Noreg
Utviklinga av namnet i norsk
Mot slutten av mellomalderen vart skrivemåten 'Noreg(h)' sjeldnare, i staden overtok 'Norg(h)e', spesielt i brev skrive på svensk eller dansk.
Mehanken
Variantgruppa
Slåtten har nr 478 i hardingfeleverket, og det er trykt opp fem variantar.
Namnet Noreg
Utviklinga av namnet i norsk
I 1834 skreiv professor H.I.L.N. Steenbuch frå Trøndelag i Morgenbladet: «Vaar norske Almue, forsaavidt den har bestaaet Kampen med Præster, Skoleholdere og Skolebøger, kalder dog deres Land enten Noreg eller Norri.»
Mehanken
Variantgruppa
.
Namnet Noreg
Utviklinga av namnet i norsk
Historikaren P.A. Munch skreiv i ein svensk artikkel i 1849: «Norska folket själft säger alltid Norig eller Noreg».
I dag er Norge med hard g-uttale vanleg så å seie i heile landet.
Namnet i norske dialektar
I norske dialektar er det tradsjonelt bruka ulike former av namnet. Forma 'Noreg' har i noko utstrekning vore bruka i delar av Telemark og Aust-Agder. Forma 'Norig' har vore bruka i ein del bygdemål i Vest-Agder Forma 'Nåri' har vore bruka langs kysten frå Ryfylke til Oslofjorden og, med einstavings tonelag, i austlandske fjellbygder i Trøndelag. Forma 'Nårje', 'Norge', oftast med tostavings tonelag, har opp mot vår tid vore den vanlegaste i dialektane.
Namnet i nynorsk
Ivar Aasen foreslo namneforma 'Norig', og denne skrivemåten var lenge mest brukt i landsmål. I Norsk Ordbog (1850) skreiv han om namnet 'Norig': «Heder ogsaa Norgje (Norje). Den sidste Form (som egentligt er Dativet af den første), er maaske mest brugelig.» Lars Eskeland førte i si Hjelpebok i Norsk rettskriving (1895) opp både 'Norig', 'Noreg' og 'Norge'. I utgåva frå 1898 skreiv han: «Norge er dativ av Noreg (lyder mest Norje), og det er soleis ei god form».
I 1917 blei 'Norig' og 'Norge' sidestilte i landsmål. I 1938 vart 'Noreg' eineform i nynorsk.
Namnet i andre språk
På fransk, som er det offisielle språket i Verdspostforeininga, er namnet Norvège.
På nordsamisk heiter landet Norgga gonagasriika, på lulesamisk Vuona gånågisrijkka og på sørsamisk Nøørjen gånkarijhke.
Anne Solsvik
Anne Solsvik er ein norsk politikar frå Arendal i Aust-Agder. Solsvik var leiar i Unge Venstre frå 2007 til 2010. Ho har tidlegare vore nestleiar og internasjonal leiar i organisasjonen, og har arbeidd som politisk rådgjevar for Venstre på Stortinget. Ho blei i 2007 vald inn som representant for Venstre i kommunestyret i Arendal.
USS «Hornet»
USS «Hornet» har vore namnet på åtte skip hjå United States Navy.
178
178 var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I Romarriket var det kjend som året då Scipio og Rufus var konsular, eller sjeldnare, som år 931 ab urbe condita.
Norita Ochiai
Norita Ochiai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
USS «Hornet» (CV-12)
USS «Hornet» (CV/CVA/CVS-12) er eit amerikansk hangarskip av Essex-klassa. Konstruksjonen byrja i august 1942 og skipet skulle eigentleg bere namnet USS «Kearsarge», men då USS «Hornet» (CV-8) vart senka etter eit japansk angrep i oktober 1942, vart det nye skipet kalla opp etter dette istaden.
USS «Hornet» vart sjøsett den 30. august 1943 og sett i teneste 29. november 1943. Etter tre månader med trening, slutta USS «Hornet» seg til dei amerikanske styrkane i Stillehavet, der skipet spela ei stor rolle i kamphandlingane under andre verdskrigen og Vietnamkrigen. I fredstid tok USS «Hornet» del i Apollo-programmet, der skipet brakte om bord materiell og astronautar frå den ubemanna AS-202 og dei bemanna romferdene Apollo 11 og Apollo 12.
Den 26. juni 1970 vart USS «Hornet» tatt ut av aktiv teneste og stroke frå Naval Vessel Register i juli 1989. I 1991 vart skipet erklert som eit nasjonalhistorisk landemerke og i 1998 vart skipet eit museumsskip, opent for publikum.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2002
Odd Grenland kom til finalen ved å slå Åssiden, Lyngdal, Bærum, Start, Strømsgodset og Stabæk.
Vålerenga kom til finalen etter å ha slått ut Vang, Eidsvold Turn, Lørenskog, Moss, Viking og Aalesund.
7
7 (VII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Døde
0er
Mjølfjell stasjon
Mjølfjell stasjon ligg på Mjølfjell i Voss herad i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1908.
Stasjonen ligg mellom Ljosanbotn haldeplass og Eggjareid haldeplass,
Det er lokaltoga på strekkja Bergen-Voss-Myrdal som stoppar på Mjølfjell, i tillegg til einskilde fjerntog i helgene.
Det er mange hytter i området. I eldre tid var det stølar på Mjølfjell.
Søraust for Mjølfjell stasjon består fjellet av kvit mylonittisk kvartsitt som vart danna under den sveconorvegiske orogenesen i prekambriumtida.
Byglandsfjord
Byglandsfjord er ein tettstad sør i Bygland kommune i Agder fylke. Staden ligg ved sørenden av innsjøen Byglandsfjorden og har. Riksveg 9 går gjennom staden og tidlegare var det jarnbanesamband via den no nedlagde Setesdalsbanen til Byglandsfjord.
Sørøyane
Dei siste tiåra har Sørøyane i stadig større grad vorte eit omgrep som omfattar alle øyane på Ytre Søre Sunnmøre. Det vil seie kommunane Hareid, Herøy, Sande og Ulstein.
Takahiro Inoue
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Hovden
Det er fleire stader som heiter Hovden:
Hovden er også eit slektsnamn, ein kjend namneberarar er:
Piz Lischana
Piz Lischana er eit 3 105 meter høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet høyrer geologisk med til Dolomittane i Unterengadin, og geografisk til Sesvennafjella.
Trass si svære høgde, er det ganske lett å nå toppen av Piz Lischana. Enklaste ruta går frå San-Jon på 1 420 moh og via fjellhytta Chamanna Lischana (2 500 m). På fjellturen er viktigaste føresetnaden at ein er stø på foten.
Studiespesialisering
Studiespesialisering er eit utdanningsprogram i vidaregåande skule som overtok for den tidlegare studieretninga allmenne, økonomiske og administrative fag hausten 2006.
Studiespesialisering er eit 3-årig utdanningsløp som fører fram til studiekompetanse. Utdanninga har to programområde:
Programmering
Programmering viser til det å fortelja ein maskin, til dømes ein datamaskin, robot eller andre apparat, korleis dei skal løysa ein viss oppgåve.
Ved hjelp av programmeringsspråk kan ein person laga instruksar til ein datamaskin, som fortel den korleis den skal løyse ei gitt oppgåve. Maskinen skjønar ikkje dette språket direkte, difor må det kompilere språket til maskinkode før maskinen eventuelt kan takle instruksjonane.
Ada Byron Lovelace var den fyrste som beskreiv korleis ein maskin kunne programmerast.
Rolf Hellem
Rolf Hellem var ein norsk politikar og stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1965. Han var vararepresentant i periodane 1958–1961 og 1961–1965.
Hellem var fødd i Sør-Frøya i Sør-Trøndelag. Han var son av ingeniøren Torvald Andreas Hellem (1900–1966) og sydama Aslaug Martinussen (1902–1966).
Vintgar
Vintgar eller Blejski Vintgar er ei 1,6 km lang kløft nær Zgornje Gorje i Slovenia, fire kilometer nordvest for Bled. Ho er grave ut av elva Radovna og har bratte veggar som er 50 til 100 meter høge og eit totalt fall på om lag 250 meter. Elva har danna mange små basseng og stryk, og endar i den vakre 13 meter høge fossen Šum.
Historie
Kløfta vart oppdaga i 1891 av Jakob Žumer og Benedikt Lergetporer, og vart raskt utstyrt med stiar og bruer som opna for publikum 26. august 1893. Stiane har sidan vorte renovert fleire gongar. Det er òg bygd eit vasskraftverk i kløfta og ei jernbanebru langs linja Jesenice-Most na Soči kryssar ho. Likevel trekk Vintgar til seg mange turstar i dag.
Som den første kløft tilpassa turistar i området, har ordet «vintgar» gått inn slovensk språk som namn på eit vakkert stykke langs ei elv.
Geologi
Før den siste istida rann elva Radovna austover. Etter at ho vart demd opp av isen, grov ho seg eit nytt elvefar nordaustover gjennom eit mjukt lag av kalkstein frå trias mellom fjella Poljana (884 m) og Hom (844 m), mot Øvre Savadalen.
Bispøyan
Bispøyan er ei gruppe øyar som ligg nord for Kvenvær på Hitra i Trøndelag. De største øyane er Burøya, Olderøya, Monsøya og Henriksøya.
Øyane er i dag fråflytta, men husa vert framleis nytta som feriebustader om sommaren. Bispøyan Hytteierlag AL har vel 70 medlemmer, og det er pliktig medlemskap for bustader som høyrer til Bispøyan Strandplan.
Litteratur
Svein Olderø: «Der vester mellom skjær og bå …», om slekt og hendelser i Bispøyan og omegn. Elektronisk nedlasting kan skje fra Kystmuseet i Sør-Trøndelags nettsted.
KGB
KGB, frå russisk Komitet gosudarstvennoj besopasnosti [Комитет государственной безопасности], «Komiteen for statleg sikkerheit») var etterretningstenesta og sikkerheitspolitiet i Sovjetunionen. KGB blei namnet etter Berija sitt fall i 1953. KGB blei lagt ned i 1991.
KGB blei i Russland etterfølgt av SVR, Sluzjba vnesjnej razvedki Rossii, norsk: Det russiske utanriks etterretningsvesen, som i desember 1991 blei Den russiske føderasjon si utanriksetterretningsteneste. Innanriksdelen av KGB sine oppgåver blei vidareført av FSB, Federalnaja sluzjba bezopasnosti Rossijskoj Federatsii, norsk: Det russiske føderale etterretningsvesen.
Historie
Frå opphavet blei KGB (opphavleg Tsjekaen) sett på som det sovjetiske kommunistpartiet sitt «sverd og skjold».
KGB blei oppløyst etter at den dåverande sjefen, Generaloberst Vladimir Krusjkov, brukte KGB sine resurssar til å støtte kuppforsøket mot Mikhail Gorbatsjov i august 1991. 23. august 1991 blei Krusjkov arrestert og General Vadim Bakatin blei utnemnd til KGB sin formann med mandat til å oppløyse Sovjetunionens KGB. 6. november 1991 opphøyrde KGB offisielt å eksistere. Organisasjonen blei delt i to; FSB fekk ansvaret for indre sikkerheit og SVR for etterretning i utlandet. Federalnaya Sluzhba Bezopasnosti, FSB, er i sine funksjonar i dag svært likt det sovjetiske KGB.
Etteretning utanlands
KGB oppnådde lenge betydelege resultat i etteretning overfor andre land. Land som USA og Storbritannia tok ikkje sikkerheita alvorleg nok. Dette gav KGB høve til å trenge inn i deire etterretningstenester med ideologisk motiverte agentar som for eksempel «Cambridge Five» i Storbritannia. KGB-agentar gav Sovjetunionen detaljert kunnskap om blant anna bygginga av USA si første atombombe - Manhattan-prosjektet. Dette skjedde på grunn av velplasserte agentar som Klaus Fuchs og Theodore Hall.
KGB sitt utanlandske etterretningsarbeid omfatta også spionasje for å sikre Sovjet vestleg vitskap og teknologi. Eit eksempel er den tekniske informasjonen om Concorde-flyet, som Sovjet brukte for å bygge sitt eige overlydsfly Tupolev Tu-155.
Etter kvart KGP på fleire vanskar, som eksempel at Elizabeth Bentley i USA og Oleg Gordievsky i Storbritannia hoppa av. Dessuten blei det vanskelegare og vanskelegare å rekruttere vestlege agentar på ideologisk grunnlag, særleg etter opprøret i Ungarn i 1956 og den sovjetiske invasjonen i Tsjekkoslovakia i 1968.
Undertrykking innanlands og terror
KGB spelte ei betydeleg rolle i å oppretthalde den sovjetiske eittpartistaten, ved forfølging av politiske dissidentar og trakassering av systemkritikarar som Aleksandr Solzjenitsyn og Andrei Sakharov.
NKVD, Narodnyj Komissariat Vnutrennikh Del, russisk: НКВД, Народный комиссариат внутренних дел; Folkekommissariatet for innanrikssaker, var namnet på KGB sin forgjengar, Sovjetunionen si sikkerheitsteneste og hemmelege politi, frå 1934 til 1946.
Somalisk studentforening
Somalisk Studentforening (SSF) arbeider for motivering og stimulering til høgare utdanning for barn og unge med somalisk opphav ved å skape ei positiv haldning til utdanning.
Daiki Fukagawa
Daiki Fukagawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Elisabeth Aspaker
Elisabeth Aspaker er ein norsk politikar for Høgre. Frå 2019 er ho fylkesmann i Troms og Finnmark, med tittelen statsforvaltar frå 2021.
Ho var fiskeriminister i regjeringa Solberg frå 16. oktober 2013 til 16. desember 2015 og EØS- og EU-minister i same regjering frå 16. desember 2015 til 20. desember 2016.
Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms i 2005, og ho var vararepresentant i perioden 1993 til 2001.
Aspaker var personleg sekretær for Else Bugge Fougner i Justis- og politidepartementet frå 20. oktober 1989 til 3. november 1990. Ho var politisk rådgjevar for Kristin Clemet i Utdannings- og forskningsdepartementet frå 30. oktober 2001 til 18. juni 2004. Ho var statssekretær i Helse- og omsorgsdepartementet frå 18. juni 2004 til 30. september 2005.
Guillermo Ochoa
Klubbkarriere
Ruggeri si tid i klubben var prega av kontroversielle og meir eller mindre upopulære avgjerder, og etter berre seks kampar i førersetet fekk han sparken. Ein ny trener tok over, og Guillermo Ochoa var no for første gong fast på eit lag i medvind under den nye trenaren Mario Carrillo. Sidan trenarskiftet starta Ochoa kvar einaste kamp for América, når han ikkje var skada eller på landslagsoppdrag. Med Carrillo som trenar vann Ochoa den første tittelen sin med América, då seriegullet vart teke heim. Ochoa har fått mykje av æra for América si utrulege sigersrekkje på 28 kampar, som strekte seg over to sesongar.
Landslagskarriere
Ochoa fekk landslagsdebuten i ein vennskapskamp mot Ungarn 14. desember 2005. 20 år gammal vart han kalla inn av landslagstrenaren Ricardo Lavolpe til fotball-VM i 2006 som tredjekeeper. Etter VM gjorde den nye trenaren Hugo Sánchez Ochoa til andrekeeper. Han spelte fleire av kvalifiseringskampane til Mexico til fotball-VM i 2010.
Bad Tölz
Bad Tölz er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 18 000 innbyggjarar. Han er administrativt senter i landkreisen Bad Tölz-Wolfratshausen og ligg ved elva Isar.
Historie
Området rundt Bad Tölz har vore busett sidan steinalderen, mellom anna har ein funne spor etter Hallstattkulturen.
Guillermo Ochoa
Landslagskarriere
Guillermo Ochoa er frontfiguren på Nord-Amerikas versjon av EA sitt suksesspel FIFA 08.
Bad Tölz
Historie
Namnet på byen dukkar for første gong opp i dokument mot slutten av 1100-talet. Hainricus de Tolnze bygde ei borg på staden, som kontrollerte elva og trafikken på vegane i området, men denne eksisterer ikkje lenger i dag. I 1331 gjorde Ludvig IV Tölz til ein handelsby.
På 1300-talet var Tölz ein omlastingsstad for salt- og tømmertrafikk på Isar. I 1453 vart handelsgata, kyrkja og borga øydelagd av ein brann. Hertug Albrecht III bygde opp att byen, men denne gongen i stein. Han bygde òg palasset som stod der fram til 1770 då det var så falleferdig at det vart rive ned.
Trettiårskrigen (1618–1648) førte pest og øydelegging til regionen. Under den spanske arvefølgjekrigen byrja det å betre seg for byen, som då handla med kalk og trevarer.
På midten av 1800-talet vart det oppdaga naturlege kjelder rundt Tölz. Byen byrja å fokusere på dei lækjande eigenskapane til desse kjeldene og vart ein kurstad. I 1899 fekk han namnet Bad Tölz.
I 1937 vart ein SS-Junkerschule (ein kandidatskule for SS-offiserar) oppretta i Bad Tölz, som var i drift til slutten av den andre verdskrigen. I tillegg låg det ein underavdeling av Dachau konsentrasjonsleir i byen.
Bad Tölz er i dag kjend som ein kurstad med eit historisk bysentrum frå mellomalderen og flotte utsyn mot Alpane. På vestsida av Isar ligg Kurverwaltung, ein moderne kurstad med vatn rikt på jod.
Spenning
Spenning kan vise til:
Amapá
Amapá er ein delstat lengst nord i Brasil, som grensar mot Fransk Guyana og Surinam. I aust ligg Atlanterhavet, og i sør og vest går grensa mot delstaten Pará.
Geografi
Amapá ligg ved munningen av Amazonaselva, og om lag 2/3 av delstaten er dekt med regnskog. Delstaten er ein stor produsent og eksportør av palmeolje, dessutan mineral som mangan, krom, gull og kaolin.
Historie
Området der Amapá ligg i dag, blei registrert som spansk territorium i 1494. I 1637 oppretta Portugal eit «capitania», slik at territoriet blei ein del av kolonien Brasil. Både Frankrike, England og Holland gjorde krav på Amapá frå 1700-talet til 1900-talet. Først i 1900 blei regionen godteke som brasiliansk territorium. Det var først ein del av delstaten Pará, men blei skilt ut som eit føderalt territorium i 1943. Amapá blei eigen delstat i samband med den nye grunnlova som blei innført i 1988.
Lapporørsla
Lapporørsla (finsk Lapuan liike) var ei finsk politisk rørsle som vart oppkalla etter kommunen Lappo i Österbotten i Finland.
Oppstart
Rørsla starta opp i 1929 som ei anti-kommunistisk og fascistisk prega rørsle som definerte seg som protestantisk. Ho vann raskt oppslutnad over heile landet, særleg frå ytterleggåande bønder som hadde kjempa på den kvite sida under den finske borgarkrigen i 1918. Men ettersom anti-kommunisme var norma i landet etter borgarkrigen, fekk rørsla òg stønad frå leiarar i hæren, kyrkja og industrien. Storbonden Vihtori Kosola frå Lappo og general Kurt Wallenius stod som leiarar for rørsla.
Österbotten hadde vore eitt av dei viktigaste haldepunkta til Dei kvite under borgarkrigen, så anti-kommunistiske haldningar var sterke der. Seint i november 1929 arrangerte det kommunistiske ungdomslaget ei samling i Lappo. Dette ergra lokalbefolkninga som gjorde slutt på møtet med hard hand. Den 1. desember vart det halde eit anti-kommunistisk møte som samla over tusen menneske der i staden. Dette vart oppstarten til lappo-rørsla, og ein vart samde om å krevja bannlysing av all kommunistisk verksemd i Finland.
Politisk press
Det fyrste målet til Lapporørsla var å få innført lovforbod mot kommunistisk verksemd, og midlane kunne vera valdshandlingar og utanomparlamentarisk press. Regjeringa til Pehr Evind Svinhufvud, som vart finsk statsminister i 1930, fremja lovforslag om dette, men fekk ikkje grunnlovsmessig fleirtal. Marsjar og møte vart haldne av rørsla over heile landet. Den 16. juni 1930 kom meir enn 3 000 menneske til Uleåborg for å øydeleggja trykkjepressa og kontoret til den kommunistiske avisa Pohjan Voima. Same dagen vart ei kommunistisk trykkjepresse knust i Vasa. Ein såkalla «bondemarsj» mot Helsingfors vart ei stor maktframvising den 7. juli. Regjeringa gav etter under presset, og ei ny lov til «vern om republikken» forbaud mellom anna kommunistiske aviser i landet.
Rørsla heldt fram med valdshandlingane sine. Den 14. oktober 1930 vart den populære, men liberale tidlegare presidenten Kaarlo Juho Ståhlberg og kona kidnappa, slegne og køyrde til Joensuu. Denne hendinga var med på å endra den nasjonale haldninga til rørsla. Svinhufvud, som hadde vorte vald til president i 1931 med god hjelp og stønad av Lapporørsla, tok no avstand frå henne.
Mäntsälä-opprøret
I februar 1932 vart eit sosialdemokratisk møte i Mäntsälä valdeleg avbrote av væpna Lappo-aktivistar. Hendinga eskalerte til eit forsøk på statskupp som seinare vart kjent som Mäntsälä-opprøret (finsk: Mäntsälän kapina). Tilhengjarar av rørsla, med general Wallenius i spissen, samla væpna styrkar der med tanke på å marsjera mot hovudstaden. Opprøret tok slutt etter at Svinhufvud heldt ein radiotale til opprørarane. Etter ein rettssak, vart lapporørsla bannlyst den 21. november 1932. Wallenius og om lag 50 andre opprørsleiarar vart dømde til fengselsstraff. Ironisk nok vart bannlysinga gjort ved hjelp av lova til vern om republikken, som rørsla sjølv hadde sett i verk.
Ringverknader
Forholda og rykta til Finland utanlands vart utan tvil skadde av den breie støtta Lapporørsla fyrst hadde fått av eliten i landet, og av koplinga mellom rørsla og den finske hæren. Med bannlysinga hadde Lapporørsla utspelt rolla si, men ho fekk ein arvtakar i det politiske partiet Fosterländska folkrörelsen (finsk Isänmaallinen kansanliike, IKL) som hadde eit reaksjonært og nazistisk program, særleg i krigsåra 1939-44. Innverknaden partiet hadde i Riksdagen var likevel avgrensa. Partiet fekk 14 mandat ved valet i 1936, og 8 i 1939. Etter våpenstillstanden mellom Finland og Sovjetunionen hausten 1944 vart partiet forbode.
Henrik Georg Tønder
Tønder var fødd i Skien som son av byfogd Peder Tønder og Elisabeth Gynge. Han var gift og busett i Kragerø og var eigar av Østre Tåtøy. Garden er eit kulturminne.
Hydrobates
Hydrobates er ei biologisk slekt og den einaste slekta i ein familie av stormsvaler. Dette er pelagiske sjøfuglar som er medlem av ordenen stormfuglar, Procellariiformes. I ein periode, og framtil nyleg, var dette taksonet rekna som ein underfamilie av ein samla stormsvalefamilie, Hydrobatidae.
Skildring
Artane i slekta Hydrobates har kroppslengd som spenner i området mellom 13 centimeter for dvergstormsvaler til 27 cm for hawaiistormsvaler. Kroppsvekta kan variere mellom 14 gram og over 100 gram høvesvis for dei to artane. Alle har relativt lange venger og bein som er kortare enn halen i flukt. Mange, men ikkje alle, har gaffelforma eller sterkt kileforma halar. 8 av dei 17 nolevande artane 'manglar' kvit overgump. Dei øvrige artane er for det meste mørke i farga med varierande mengder av kvitt på overgumpen. Popuasjonar av arten stormsvale i Stillehavet manglar kvit overgump. To artar bryt med desse mønstra, ringstormsvala som har kvit underside og kvite markeringar i strupe og andlet, og gråstormsvala som har bleik, grå fjørdrakt.
Artane i denne slekta hekkar og lever generelt på den nordlege halvkula, jamvel om nokre artar migrerer på lange trekk òg sør for ekvator. Perustormsvala hekkar sør for ekvator.
Artane havsvale og stormsvale hekkar på Røst i Noreg.
Igor Bondarevskij
Tidleg sjakkarriere
Igor Bondarevskij deltok i den 5. russiske meisterskapen Gorkij 1935, der han klarte delt 6-7-plass med 4/9, vinnar var Alexander Tolusj. Året etter vann han ei sterk turnering i Leningrad med 11,5/14, utan tap, og med to poeng margin til nummer to. Dette resultatet kvalifiserte han for Sovjetmeisterskapen for 1937. Han fekk i mellomtida delta i den internasjonale turneringa i Moskva i 1937, der han berre kom på 7-8-plass med 2,5/7, vinnar var Reuben Fine. Men den 10. Sovjetmeisterskapen i Tbilisi i 1937 gjekk betre, med solide 9,5/19 og delt 10-12-plass, vinnar var Grigorij Levenfisj. Bondarevskij klarte 3-4-plass i semifinalen til den 11. sovjetmeisterskapen, med 10,5/17, og kvalifiserte seg med dette. Deretter kom ei ny dårleg turnering i den sterke internasjonale turneringa Leningrad/Moskva 1939 med berre 5/17 og 17-plass, vinnar var Salo Flohr.
Hydrobates
Truslar og vern
Fleire artar i Hydrobates-slekta er trua av menneskeleg aktivitet. Av 17 artar er berre 8 klassifiserte som livskraftige, LC. Guadalupestormsvale har ikkje blitt observert sidan 1906 og dei fleste autoritetar reknar arten som utdøydd. Ein annan art, kaliforniastormsvale, er oppført som truga av IUCN på grunn av ein 42 % nedgang over tjue år, og fem andre artar er òg oppførte som sårbare eller verre. I tillegg er to artar så dårleg kjente at dei er oppførte som «mangelfulle data». Ein kjenner ikkje hekkestadane for ringstormsvale.
Stormsvalene i denne slekta står overfor dei same truslane som andre sjøfuglar, spesielt er dei trua av introduserte artar. Guadalupestormsvala vart driven til utrydding av villkattar, og slike introduserte rovdyr er òg årsak til nedgang blant andre artar. Habitatdegradering som avgrensar hekkeområda årsaka av introduserte geiter og griser er òg eit problem, spesielt viss det aukar konkurransen frå meir aggressive gravande petrellar.
Igor Bondarevskij
Sovjetmeister og seinare karriere
Bondarevskij deltok i Intersoneturneringa i Saltsjöbaden i 1948, der han delte 6-9-plassen, og kvalifiserte seg for kandidatturneringa i Budapest 1950. Der fekk han ikkje deltatt fordi han var sjuk. Etter dette spelte han berre nokre få turneringar, der det kan nemnast at han tok ein andreplass etter Svetozar Gligorić i Hastings 1960/61.
Han var blant dei 27 første som vart utnemnd til Stormeister i sjakk av Verdssjakkforbundet FIDE då tittelen vart innført i 1950. Han vart utnemnd til internasjonal sjakkdommar (IA) i 1954, og etter sterke resultat i postsjakk vart han Stormeister i fjernsjakk i 1961.
Trenar for verdsmeisteren
Bondarevskij var ikkje berre ein framifrå spelar, men han var også trenar for Boris Spasskij fram mot verdsmeisterskapen i sjakk. Samarbeidet starta tideleg på 1960-talet, og kulminerte med Spasskij sin siger over Tigran Petrosian i VM-kampen i 1969.
Bondarevskij var økonom av utdanning. Han var gift med Valentina Kozlovskaja, som også var ein sterk sjakkspelar.
Hydrobates
Oversyn artar, status og hekkelokalitetar
Kolonnar i tabellen over:
Ranielli José Cechinato
Ranielli José Cechinato er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Ivar Orgland
Carl Ivar Orgland var ein norsk lyrikar, gjendiktar og ordbokredaktør. Han var frå Oslo, og er gravlagd i Vindafjord kommune i Rogaland.
Han utgav i 1981 språkkurset Lær litt islandsk; og saman med Fredrik Raastad utgav han i 1985/1992 Islandsk-norsk ordbok og i 1993 Norsk-íslensk orðabók.
Krekling
Krekling, krekebær eller kråkebær (Empetrum nigrum) er ein liten, eviggrøn plante i kreklingslekta i lyngfamilien. Han er kjend for bæra sine med same namn, som er blåsvarte og kan etast. Planten trivst i myrområde, høgfjell og i gran- og furuskog.
Blomane er små og raude, med tre gulgrøne begerblad og tre heilt raude kronblad. Ho- og hannplantane er separate.
I Noreg er arten svært utbreidd heilt opp til 1.800 m.o.h. I Nord-Noreg er bæra til krekling kjend som krøyk, krøkebær eller krykkjebær. Bæra har lite smak, men eigner seg godt til å laga saft eller gelé. Dei inneheld mykje vatn og kan vera god for tyrsten når ein er på tur.
Hans Ross
Hans Matthias Elisæus Ross var ein norsk teolog, ordbokredaktør, nynorskforkjempar og statsstipendiat frå Holum i Mandal.
Ross var presteson vart student i 1849 og cand.theol. i 1852. Han arbeidde som lærarvikar, studerte tysk i Tyskland i 1856-1857, engelsk i England 1859-1860 og underviste i språk ved skular i Christiania.
Etter sitt fyrste møte med Ivar Aasen i 1857, fann Ross si livsoppgåve i å vidareføre og utvide Aasens ordboksverk. Frå 1867 til 1888 samla han ordtilfang, og han la vekt på å dokumentere orda i sin kontekst av setningsbygning og grammatikk. Hans hovudverk Norsk ordbog, tillæg til Norsk ordbog av Ivar Aasen, kom ut i hefte frå 1890 til 1895 med supleringshefte i 1902 og 1910.
Dialektprøvene til Ross vart publiserte som Norske bygdemaal i 17 band, 1905 - 1909. Det målpolitiske programmet hans kom til uttrykk mellom anna i Maalreisningen her hjemme, belyst fra utlandet (1878) og i ''Race. Nation. Sprog'' (1909).
Ross vart statsstipendiat i 1877, etter å ha hatt stipend nokre år før. Han var medlem av Vitenskapsakademiet frå 1892. Han var med og skipa Det Norske Samlaget i 1868 og var æresmedlem frå 1897. Han var ugift.
8
Kjelder
0er
Hovden i Setesdal
Hovden er ein tettstad i Bykle kommune i Agder fylke. Staden ligg ved Hartevatnet og riksveg 9, om lag 26 km sør for Haukeli. På Hovden har ein satsa stort på turisme og staden har dei siste åra vore bygd ut til ein omfattande turiststad med høgfjellshotell, hytter og fjellstover. Staden har ei rekkje merkte skiløyper og fotruter. Hovden skisenter er det største skisenteret i Agder-fylka, og trekkjer til seg mange turistar.
Hovden skigymnas har alpin- og langrennslinje. Her er òg noko treindustri og jernvinnemuseum.
Helgebustad
Helgebostad er ei øy som ligg nordvest for Hitra i Trøndelag. Øya del Straumsfjorden som vert kalla Hestnessundet nord for øya og Håvikstraumen sør for øya.
Lenge såg øya ut til å verte fråflytta sjølv om det berre skilde nokre få meter til fast-Hitra ved sørenden av øya. Ein gammal kran frå det nedlagde Trondheim Mekaniske Verksted vart ombygd til vegbru og øya fekk vegsamband til Hitra i 1983.
På 1870-talet og 1880-talet jakta Baron von Leverkusen hjort på Helgebostad, og fekk mellom anna oppført eit stort jaktslott, som tass i forfall står den dag i dag.
Romedalstinden
Romedalstinden (1295 moh.) er eit fjell i Ørsta kommune på Sunnmøre.
Fjellet ligg aust for seterdalen Romedalen, og vest for bygda Ytre-Standal ved Hjørundfjorden. Mot nord ligg bygda Barstadvik, der han vert rekna som ein av Fossetindane.
Tre britar, Charles W. Patchell, J. Simpson og E. V. Mather, var dei fyrste som noterte når dei var på toppen for fyrste gong. Det hende 4. september 1894.
Ruta til topps går frå Ytre-Standal opp på austegga. Derifrå til dels lett klatring til toppen.
Vaskesetel
Nemninga vert i dag helst nytta i ei overførd tyding om førehandsomtale av bøker, trykt på baksida av omslaget til boka som vert omtalt. Det er forlaget som skriv denne omtalen, gjerne med eit stutt referat av handlinga i boka, slik at interesserte lesarar skal få lyst til å lese vidare. Vaskesetelen plar òg presentere forfattaren og noko av det han har publisert tidlegare.
Omgrepet kan òg brukast om tilsvarande førehandsomtale som forlaget sender til bokhandlar og aviser som ledd i marknadsføringa av ei ny bok, anten teksten er trykt i ei brosjyre eller er lagd ut på forlaget sine nettsider. Omgrepet vart første gong bruka i denne tydinga i 1873.
Tilsvarande kan omgrepet vaskesetel òg brukast om filmomtalar, anten dei er trykte på baksida av filmomslaget eller er sende ut til utleige- og salsstader.
Mittageisen
«Mittageisen» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han kom ut på debutalbumet deira The Scream i 1978 som «Metal Postcard (Mittageisen)». Songen vart spelt inn på ny i 1979, denne gongen med tekst på tysk, og gjeven ut på singel i Vest-Tyskland med «Love in a Void» som B-side. Seinare i september det året vart singelen gjeven ut i Storbritannia av plateselskapet Polydor.
Innhald og omslag
Tittelen «Mittageisen» er eit ordspel basert på dei tyske orda «Mittagessen» (middag eller lunch) og Eisen («jarn»). Tittelen var inspirert av fotocollagen til den antinazistiske tyske kunstnaren John Heartfield kalla Hurrah, die Butter ist Alle! som òg vart nytta som omslag til singelen.
Denne fotocollagen vart først nytta på framsida av det tyske magasinet Arbeiter-Illustrierte-Zeitung den 19. desember 1935. Kunstnaren var eit tidleg medlem av Club Dada, som vart skipa i 1916 av Cabaret Voltaire i Zürich. Biletet med tittelen «Hurrah, die Butter ist Alle! / Hurra, smøret er ferdig!» syner ein familie som et forskjellige bitar av metall. Årsaka til biletet var eit sitat frå Hermann Göring: «Jarn gjer alltid ein nasjon sterk, smør og smult gjer berre folk feite».
Låtskriving og innspeling
«Mittageisen» vart skriven av Siouxsie Sioux, John McKay, Kenny Morris og Steven Severin. Teksten vart omsett til tysk av manageren Dave Woods og ei kvinne kalla Renate. Singelenv ar dedisert til John Heartfield.