cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Southern Cross-ekspedisjonen
«Camp Ridley» ved Kapp Adare
Kapp Adare vart oppdaga av James Clark Ross under hans antarktisekspedisjon frå 1839 til 1843. Ved neset ligg eit langt strandbelte, der Bull og Borchgrevink steig i land i 1895. Dette strandbeltet er heimstad for ein av dei største koloniane med adeliepingvinar i Antarktis. Borchgrevink hadde i 1895 uttalt at «på denne spesielle staden er det rikeleg med plass for hus, telt og forsyningar». Overfloda av pingvinar ville gje tilgjenge både på vinterrasjoner og fyringsolje.
Lossinga starta same dag, den 17. februar. Først vart dei 75 hundane sende i land saman med sine samiske oppassarar, og dei to vart dermed dei første til å overnatte på det antarktiske kontinentet. I løpet av dei neste tolv dagane vart resten av utstyret og forsyningane frakta i land, og to prefabrikkerte hytter i furu frå Strømmen Trævarefabrik i Noreg vart oppført. Den eine skulle fungere som mannskapsbrakke, den andre som lager. Dette var dei første bygningane som vart reist på kontinentet. Ei tredje hytte vart sett opp av reservematerial og skulle tene som magnetisk observatorium.
«Bustadkvarteret» hadde stusseleg med plass for ti menn og verka heller ikkje særleg solid – Bernacchi skildra det seinare som «4,5 gangar 4,5 meter, surra fast med tau til den steinete grunnen». Hundane vart halde i ein kennel stabla opp av lagerkasser. Den 2. mars var leiren ferdig etablert. Han vart døypt «Camp Ridley» etter jentenamnet til mor til Borchgrevink, og flagget til hertugen av York vart heist. Same dag drog «Southern Cross» til Australia for å opphalde seg der om vinteren.
Den første rekognoseringa
Det var berre få veker igjen før vinteren vilje setje inn for alvor, og det var difor viktig å gjere prøveturar med sledane for å teste utstyret og bli kjent med dei næraste områda. Den 22. april la Borchgrevink, Fougner, Bernacchi og Savio ut på den første sledeturen på havisen i Robertsonbukta med 20 hundar og proviant for 20 dagar. Den første natta bles det opp til storm, og morgonen etter var isen i bukta brote opp. Frå teltplassen sin på ei lita strand omgjeve av høge klipper vart Savio og Fougner sende ut i ein seglduksbåt for å hente hjelp, medan Borchgrevink og Bernacchi snart vart fortvilte vitne til at bukta vart fylt av issørpe og isflak, som var til stor fare for dei to i båten. Ved å hugge trinn i isen som dekte klippane, var dei etter mykje strev i stand til å kome seg til toppen av klippene. Dei fekk etter kvart auge på sine to kameratar som hadde berga seg inn på ei lita strand, og som no òg arbeidde seg oppover fjellsida. Etter fleire dagar med livsfarleg slit kom dei seg omsider heilskinna tilbake til leiren. Alle dei tjue hundane vart skylt på havet under stormen, men éin av dei dukka opp i fin form på Kapp Adare fleire veker seinare.
I tillegg til denne mislukka sledeturen vart det fanga prøveeksemplar av fuglar og fisk og slakta selar og pingvinar for føde og olje. Utandørsaktivitetane vart kraftig avkorta, då den antarktiske vinteren for alvor sette inn i midten av mai.
Den antarktiske vinteren
Då vinteren byrja å feste grepet, vart mennene i aukande grad innesperra i den ukomfortable forlegningen. Dette var ein stor prøve; Bernacchi skreiv om aukande keisemd og irritasjon: «Offiserar og menn, ti av oss til saman, røynde at humøret vart tynnslitt.» I denne perioden vart det klårt at Borchgrevink mangla dei leiareigenskapane ein slik situasjon kravde. Han var, som Bernacchi skreiv, «i mange høve (...) ikkje ein god leiar». Polarhistorikaren Ranulph Fiennes skriv at det rådde eit «demokratisk anarki», der møkk, uorden og passivitet høyrde til dagens orden.
Borchgrevink var ingen erfaren vitskapsmann, og den manglande kompetansen hans med instrument og observasjontaking var til stor uro for fleire i gruppa. Likevel makta dei å oppretthalde eit program med vitskaplege observasjonar. Fysisk trening vart gjennomført utanfor hytta når vêret tillét det, og Savio laga ein improvisert sauna i snøskavlen langs hytta. Det vart òg arrangert ein konsert med lysbilete, songar og høgtlesing. I denne perioden var det to hendingar som nær hadde fått ein dødeleg utgang; i den første vart eit stearinlys forlate brennande ved sida av ei køye, og det tok fyr i hytta, som fekk store skadar. Ved eit anna tilfelle vart tre menn nesten kvelt av kolos, medan dei sov.
Gruppa var godt utstyrt med ei rekkje basismatvarer – smør, te og kaffi, sild, sardinar, ost, suppe, hermetisk innmat, plumpudding, tørka poteter og grønsaker. Det vart likevel klaga på at det ikkje var teke med nokre luksusvarer. Colbeck noterte at «all hermetisert frukt berekna på overvintringa var anten ete opp på reisa eller etterlate ombord». Det var òg mangel på tobakk. Trass i at den opphavlege tobakksbehaldninga var på eit halvt tonn, hadde berre skråtobakk vorte teke med i land.
Yorkøya
Då det gjekk mot vår, gjorde gruppa seg klår for meir ambisiøse ferder innover land med bruk av hundar og sledar. Inst i Robertsonbukta oppdaga dei ei øy som dei kalla Duke of York Island etter vernaren til ekspedisjonen. Yorkøya sin geologi vart grundig undersøkt, og dei etablerte ein framskoten base som utgangspunkt for forsøk på å nå Mount Sabine i Admiralitetsfjella i sør. Basen bestod av utstyr og eit stort proviantdepot som var frakta over isen frå Kapp Adare. I tillegg bygde dei ei lita hytte av skiferstein som husly.
Frå toppen av Yorkøya kunne Borchgrevink observere to isbrear i sør. Desse gav han namna Dugdalebreen og Murraybreen. Breane var skilt av ein fjellrygg, som fekk namnet Geikielandet. Denne fjellryggen var målet for den første sledeferda frå Yorkøya. I fleire dagar undersøkte dei området opp til ei høgd av 1800 meter, og sjølv i den høgda oppdaga dei ulike lavartar. Dei fann òg fjører og eggeskall, som tydde på at dei hadde funne hekkeplassar for ispetrellen. Vidare framdrift sørover med hundesledar var likevel ikkje mogleg, så omfanget av den vidare utforskinga avgrensa seg til kystlinja av Robertsonbukta.
Utforsking av Rosshavet
Første stoppestaden var Foyn Island i øygruppa Possession Islands, der ein metallboks etterlate av Bull og Borchgrevink i 1895 vart funnen att. Dei fortsette vidare sørover langs kysten av Victoria Land og oppdaga fleire øyar. Éin av desse kalla Borchgrevink opp etter sir Clements Markham, utan at ærevisinga førte til at han endra den fiendtlege innstillinga si til ekspedisjonen. «Southern Cross» seglte vidare til Ross Island og freista å gå i land ved Cape Crozier, ved foten av Mount Terror. Der var Borchgrevink og kaptein Jensen nær ved å drukne i ei flodbølgje skapt av kalving frå isbarrieren. Dei følgde same rute austover langs barrieren som Ross hadde seglt seksti år tidlegare, og fann vika der han nådde den sørlege rekorden sin. Observasjonar viste at barrierekanten hadde trekt seg om lag 50 kilometer sørover sidan den gongen, noko som innebar at dei allereie hadde passert rekorden til Ross. Borchgrevink ville freiste å kome seg i land på barrieren og fann ein plass der iskanten var låg nok til at det var mogeleg å gå i land. Den 16. februar gjekk han, Colbeck og Savio i land med hundar og sledar og tok seg opp til barriereoverflata. Dei gjennomførte ein marsj nokre kilometer sørover til eit punkt dei kalkulerte til å liggje på 78°50'S, ein ny sørleg rekord. Dei var dei første menneska som hadde gått på isbarrieren, og for dette hausta dei Amundsens heider: «Vi må innsjå at ved å stige opp på barrieren, opna Borchgrevink vegen mot sør og fjerna det største hindret for dei påfølgjande ekspedisjonane». Ti år seinare etablerte Amundsen under sin vellukka sørpolsekspedisjon leiren Framheim like i nærleiken.
På den vidare reisa nordover stoppa «Southern Cross» på Franklin Island utanfor kysten av Victoria Land og gjennomførte ei rekkje magnetiske målingar. Desse indikerte at posisjonen til den magnetiske sørpolen som forventa låg i Victoria Land, men lenger nordvest enn tidlegare trudd. Ekspedisjonen sette deretter kursen heimover. Dei kryssa den sørlege polarsirkelen 28. februar, og 1. april sende dei telegram frå Bluff på New Zealand med melding om at dei var vendt tilbake i god hald.
Etterspel
Ekspedisjonen fekk ei kjølig mottaking då «Southern Cross» nådde England i juni 1900. I geografiske krinsar bar ein enno nag til Borchgrevink for at han klarte å skaffe støtte frå Newnes, men uansett var ålmenta si interesse først og fremst retta mot førebuingane til Scott av Discovery-ekspedisjonen, som skulle reise ut året etter. Borchgrevink meinte at ekspedisjonen hans hadde vore særs vellykka, og uttalte at: «Den antarktiske region kan kome til å bli eit nytt Klondike» – gjennom høvet for fiske, selfangst og mineralutvinning. Han viste at det var mogleg å overvintre i Antarktis og gjorde ei rekkje geografiske oppdagingar. Disse inkluderte øyar i Robertsonbukta og i Rosshavet, og dessutan ilandstigingar på Franklin Island, Coulman Island, Ross Island og Rossbarrieren. Kartlegginga av kyststrekninga langs Victoria Land resulterte i «den viktige oppdaginga (...) av Southern Cross Fjord, så vel som den glimrande leirplassen ved foten av Mount Melbourne». Han meinte at det viktigaste dei hadde oppnådd, var kome seg oppå isbarrieren og reise til «det sørlegaste punktet noko menneske hadde vore».
I 1901 vart Borchgrevinks bok om ekspedisjonen, First on the Antarctic Continent, publisert. Den engelske utgåva kan i stor grad ha vorte formulert av journalistane til Newnes, og han vart kritisert for den journalistiske stilen sin og ein skrytande tone. Forfattaren, «kjent for verken beskjedenheit eller taktfullheit», la ut på ein foredragstur i England og Skottland, men mottakinga var generelt laber. Dei andre ekspedisjonsmedlemmane hadde av Newnes vorte pålagt ei karantenetid på seks månader frå Borchgrevink si utgjeving før dei kunne publisere sine eigne bøker. Bernacchi overheldt fristen då han på tampen av 1901 gav ut To The South Polar Regions, der han i lita grad rørde konfliktane som oppstod mellom ekspedisjonsdeltakarane. Dagboksnotatane hans, som vart utgjeve i 1998 av barnebarnet Janet Crawford i boka That First Antarctic Winter, viser likevel til fulle konfliktane som oppstod mellom Borchgrevink og mennene hans. I 1905 utkom Borchgrevinks norske utgåve av ekspedisjonsskildringa, Nærmest Sydpolen Aaret 1900, ein utvida versjon av den engelske boka.
Hugh Robert Mill uttalte at medan dei vitskaplege resultata frå ekspedisjonen var færre enn forventa, mykje på grunn av at notata til Hanson hadde forsvunne på mystisk vis, var ekspedisjonen «interessant som eit flott stykke vitskapleg arbeid». Dei meteorologiske og magnetiske tilhøva i Victoria Land var vorte registrert gjennom eit heilt år, posisjonen til den magnetiske sørpolen var berekna, og prøver av floraen på kontinentet, fauna og geologi var samla inn. Borchgrevink påstod òg å ha oppdaga nye insektarter og dyrearter som lever på grunt vann, og han meinte å kunne bevise at einskilde var «bipolare», dvs. artar som lever nær både i nord- og sørpolområda.
Det tok lang tid før geografimiljøa i Storbritannia og elles i verda gav ekspedisjonen formell heider. Borchgrevink fekk medlemskapar i Royal Geographical Society, seinare følgde andre ærevisingar og medaljar frå Noreg, Danmark og USA, men merittane til ekspedisjonen fekk ingen utbreidd heider. Markham heldt fram med angripa sine på Borchgrevink og skildra han som utspekulert og prinsipplaus. Amundsen si varme hyllest var ei einsleg anerkjennande røyst. Scotts biograf David Crane rekna med at dersom Borchgrevink hadde vore ein britisk marineoffiser, ville ekspedisjonen hans ha vorte motteke annleis i Storbritannia, men «ein norsk sjømann/skulemeister ville aldri bli teke seriøst». Ein forseinka heider kom i 1930, lengje etter Markham var død, då Royal Geographical Society tildelte Borchgrevink selskapet sin æresmedalje «Patron's Medal». RGS innrømde at Southern Cross-ekspedisjonen i tida si ikkje fekk den heideren pionerarbeidet fortente, og at storleiken på problema ekspedisjonen overvann var vorte undervurdert.
Sunni-triangelet
Sunni-triangelet er ein tett folkesett region i Irak, nordvest for Bagdad, som hovudsakleg er busett av sunnimuslimske arabarar.
Hjørna i det grovt trekanta området vert vanlegvis rekna å liggje nær Baqubah (på austsida av triangelet), Bagdad (på sørsida), Ramadi (på vestsida) og Tikrit (på nordsida). Kvar side er kring 125 km lang. Området omfattar byane Samarra og Fallujah.
Området var ein sterk støttespelar for den tidlegare irakiske presidenten Saddam Hussein, og mange statlege tilsette, politikarar og militære leiarar frå og med 1970-åra kom frå dette området. Saddam sjølv var fødd like utafor Tikrit.
Omgrepet Sunni-triangelet vart nytta av og til frå 1970-åra blant akademiske Irak-spesialistar, vanlegvis for å skilje det frå dei nordlege og sørlege områda av landet.
Prærielauk
Prærielauk (Allium cernuum) er ei fleirårig plante i laukslekta i påskeliljefamilien som høyrer naturleg heime i Nord-Amerika.
Prærielauk har ein ikkje-lagdelt, slank, konisk lauk som gradvis smalnar til fleire kjølforma gras-liknande blad (2–4 mm breie). Kvar mogen lauk har ein einskild blomsterstengel, som sluttar i ein nikkande skjerm med kvite eller rosa blomstrar. Prærielauk blomstrar i juli-august. Blomstrane mognar til kuleforma, furete frukt som seinare opnar seg og frigjer mørke skinnade frø. Planta har ikkje smålauk i blomsterstanden.
Planten veks i tørr skog, steinrøyser og på prærien. Han finst naturleg i Nord-Amerika frå New York til British Columbia sør til Virginia og Kentucky og sør i fjella. Lauken kan etast og har ein sterk lauksmak. Prærielauk blir også brukt som prydplante.
Allium cernuum form major har større planter større blomstrar enn normalarten.
Tom Høgli
Tom Høgli er ein norsk tidlegare fotballspelar. Han spelte m.a. for Club Brugge i den belgiske fotballigaen. Han har òg landskampar for Noreg. Han debuterte for A-landslaget 20. august 2008 i ein privatlandskamp mot Irland. Tom Høgli voks opp i kommunen Skånland i Troms fylke, og han begynte tidleg med både fotball og ski. Etter kvart satsa han på fotballen. Han spelte på SOIF, det lokale fotballaget i Skånland. Han gjekk så vidare til Bodø Glimt, og nokre år seinare hamna han på Tromsø IL.
Fyr & Flamme
Fyr & Flamme er ein dansk sangduo som består av songaren Laurits Emanuel og songaren og skodespelaren Jesper Groth. Duoen fekk suksess i 2020 med låtane «Menneskeforbruger» og «Kamæleon». Duoen er kjend for sine danskspråklege tekster og sitt 1980-talsinspirerte lydbilete.
I mars 2021 vann Fyr & Flamme Dansk Melodi Grand Prix med låten «Øve os på hinanden», og fekk dimed representere Danmark i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland. Duoen enda på ellevteplass i sin semifinale og nådde difor ikkje finalen.
Kullavik
Kullavik er ein svensk tettstad i Kungsbacka kommun i Hallands län i Halland. I 2005 hadde tettstaden 3 119 innbyggjarar.
Klebelsbergbreen
Klebelsbergbreen er ein isbre, 13 km lang og 3,5 km brei, som ligg ved sørsida av Finsterwalderbreen og flyt nordvest frå det sentrale platået i Graham Land mot enden av Lallemandfjorden. I lag med Finsterwalder- og Haefelibreen, flyt han inn i Sharpbreen der denne møter fjorden. Han vart først kartlagt frå platået i 1946-47 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), og vart namngjeven av dei etter Raimund von Klebelsberg, ein austerriksk glasiolog.
Kasabovabreen
Kasabovabreen (bulgarsk ледник Касабова, ‘Lednik Kasabova’) er ein 6 km lang og 3,5 km brei isbre på Davis Coast i Graham Land på Den antarktiske halvøya. Han drenerer fjellsidene av Mount Bris, Chubra Peak, Sredorek Peak og Chanute Peak i Korten Ridge, og flyt nordvestover og ut i Orléans Strait inst i Lanchester Bay.
Isbreen er kalla opp etter den bulgarske flypioneren Rayna Kasabova (1897-1957), som deltok i den første balkankrigen og vart den første kvinna som tok del i flykampar den 30. oktober 1912.
Bare Trees
Albumet inneheld den originale versjonen av «Sentimental Lady», som seinare vart spelt inn på ny av Bob Welch, som skreiv songen, akkompagnert av Mick Fleetwood, Christine McVie og Lindsey Buckingham) for soloalbumet French Kiss. «Spare Me a Little of Your Love» vart spelt fast på konsertane til bandet frå 1972 til 1977.
Teksten til Kirwan-songen «Dust» var henta frå eit dikt av Rupert Brooke.
«Thoughts on a Grey Day» er eit dikt lese av ei eldre kvinne, Mrs. Scarrott, som budde nær heimen til bandet i Sør-England.
Medverkande
Fleetwood Mac
Andre medverkande
Svale Solheim
Svale Solheim var ein norsk folklorist, politikar og forfattar. Han var fødd i Naustdal. Solheim tok studenteksamen med latin og gresk i 1923, studerte eit par år filologi før han drog til sjøs. Han var eit aktivt medlem av Norges Kommunistiske Parti og deltok også aktivt i motstandskampen under krigen. Solheim tok filologisk embetseksamen 1934 med norsk som hovudfag, historie og geografi som bifag. Frå 1935 til 1956 var han tilsett ved Institutt for sammenlignende Kulturforskning som leiar av den folkloristiske forskninga. Han tok doktorgraden i 1940 på avhandlinga Nemningsfordomar ved fiske. 1952–1956 var han førstearkivar ved Norsk Folkeminnesamling og frå 1. august 1956 professor i folkeminnevitskap ved Universitetet i Oslo. Han etterfølgde Reidar Th. Christiansen og vart etterfølgd av Olav Bø.
Forskninga hans var prega av materialistisk funksjonalisme. Dette er tydlegast i hovudverket hans: Norsk sætertradisjon frå 1952. Sjølv om boka er deskriptiv og manglar kapittel om teori og metode, ser vi at han klart og oftast overtydande forklarar førestillingar om det overnaturlege ut ifrå materielle forhold. I 1958 skreiv han ein epokegjerande artikkel om historisitet i folkeviser, og han var ein av redaktørane som utarbeidde katalogen over dei skandinaviske balladetypane (TSB katalogen).
Solheim var ein dyktig pedagog og ein avhalden førelesar. Han vekte oppsikt med sine førelesningar om Draumkvedet midt på 1900-talet, og ga inspirasjon til mange yngre, sjølvstendige forskarar som var opptekne av dette materialet, m.a. Olav Bø, Brynjulf Alver, Ådel Gjøstein Blom.
På Norsk fjellfestival 2008 vart Norsk Sætertradisjon som einaste fagbok, kåra som ei av dei ti beste norske fjellbøker.(Aftenposten 11. juli 2008)
Fånes
Fånes er ei grend på nordsida av Frosta kommune i Nord-Trøndelag og ligg mot Trondheimsfjorden. Namnet Fånes kjem av "faaen" som tyder "bleik", noko som viser til farga på eit berg. Etter 1600-talet høyrer vi om to gardar, nedre og øvre Fånes. Nedre Fånes har gardsnummer 19 og Øvre Fånes gardsnummer 20. Frå desse gardane er det skilt ut fleire gardar og plassar gjennom tidene. Heile grenda er på 0,8 km². Fylkesveg 64 i Nord-Trøndelag går gjennom grenda og det er 6 km til kommunesenteret.
På fleire stader langs fjorden er det funne gravrøyser frå bronsealderen og vidare ei steinøks av porfyr med rombisk form frå bronsealderen. I 2003 vart ei vikinghamn oppdaga som var frå år 1000 eller litt seinare.
Historie
Erkebiskop Aslak Bolt reiste om Fånes og overnatta i saalhuset (herberge), før han drog vidare til Ytterøy. Han fekk Fånes nedre av fru Elsebe Ottesdotter Rømer (1366 - 1448) frå Austrått. Elsebe (Elisabet) var truleg ein slektning av Aslak, då begge var av Rømerslekta. Elsebe var oldemor til fru Inger frå Austrått (1493 - 1555. Garden gav han vidare til erkesete i Nidaros. Langt seinare, i 1754, var kaptein Wiljam Wessel eigar av Fånes nedre. Han var bror åt Peter Wessel Tordenskjold.
Næringsliv
Tidlegare var jordbruk og fiske hovudnæringane. På Fånes var det ei brukbar hamn med eit rikt fiske i fjorden utanfor, men no er det ingen som driv fiske lenger, no vert det berre drive jordbruk og anna verksemd.
Hayden White
Hayden V. White var ein historiefilosof frå USA som var professor ved University of California i Santa Cruz. White er særleg kjend for si inndeling av historieskriving i fire ulike typar, basert på litterære kriterium.
Liv og gjerning
White vart utdanna ved Wayne State University fram til 1951, og ved University of Michigan til 1956. Han avviste den rådande historiefilosofien i USA, med si vektlegging av kausalitet. I staden skulle ein gå tilbake til studiet av det historiske dokumentet, som han meinte hadde vorte forvist til fordel for studiar av andre historiefilosofiar. Han hevda historikarane hadde vorte språkskeptikarar, tvilande til sin eigen ordbruk.
I verket Metahistory frå 1973 førte White bruken av tropar i lingvistisk forstand vidare; til ein generell diskursiv stil som han fann låg under ein kvar historikars arbeid. Historiografien i kvar ein epoke var underlagd ein særleg trope. Metaforen er kanskje den mest anvendelege tropen.
White gjekk i 1975 til sak mot politisjefen i Los Angeles, som han skulda for ulovleg bruk av offentlege midlar nytta til å overvake aktiviteten ved universitetet. White fekk medhald, noko som sette grensene for kva som er lovleg politisk overvaking i staten California.
Whites historietypologi i følgje Francis Sejersted
I artikkelen Historiefagets fortellinger i Nytt Norsk Tidsskrift 4/1995 nytta den norske historikaren Francis Sejersted dei litterære klassifikasjonsskjema til Hayden White på norske historikarar. I følgje denne kategoriseringa finst det fire former; romansen, komedien, satiren og tragedien.
Joseph Stiglitz
Joseph Eugene Stiglitz er ein USA-amerikansk samfunnsøkonom, fødd i Gary i Indiana, og leiande talsmann for nykeynesianismen. For arbeidet med å analysere marknader med «asymmetrisk information» vart han i 2001 tildelt Nobelprisen i økonomi, saman med to andre økonomi-forskarar.
Liv og gjerning
Stiglitz er ein vitskapsmann som har bidrege mykje med ny og verdifull forsking, og som har vore ein ivrig samfunnsdebattant og politisk aktør. I perioden frå 1995 til 1997 leidde han president Bill Clinton sitt råd av økonomar, medan han frå 1997 til 2000 var sjeføkonom i Verdsbanken.
I 2001 tok Stiglitz imot Sveriges Riksbanks økonomipris til minne om Alfred Nobel, saman med George Akerlof og Michael Spence, «för deras analys av marknader med asymmetrisk information» som til dømes forsikrings- og kredittmarknadene og utviklingsøkonomiar. Stiglitz gav i 2002 ut boka Globalization and its discontents (Globalisering: en stor desillusjon) der han kritiserer særleg Pengefondet (IMF) for å ha mislukkast i kampen mot global fattigdom. I oppfylgjaren Making globalization work frå 2006, på norsk Globalisering som virker (2008) kjem han med forslag til korleis globaliseringa kan fungere betre.
I september 2008 hevda Stiglitz at den globale finanskrisa kom av Irak-krigen. Han sa at «krigshungrige republikanske presidentar legg frøet til dei store økonomiske krisene i verda», og «Krigen i Irak var dårleg planlagd, noko som gjorde at USA vart tvinga til å bli i landet i lang tid. Krigen vart kostbar, og det oppstod eit underskot i statsfinansane. For å dekke dette underskotet måtte regjeringa i USA ta opp store lån».
Stiglitz meiner at ein perfekt marknad er svært sjeldan, eit syn tvert mot den nyklassiske skulen i økonomifaget. Han hevdar at dei fleste marknader har systematiske manglar, noko som grunngjev at det er trong for omfattande politiske tiltak i mange marknader.
Judaspengar
Judaspengar (Lunaria annua) er ein opptil meterhøg, eitt- eller toårig plante av krossblomfamilien.
Han får store, raudfiolette blomstrar, i sjeldne tilfelle vert dei kvite. Blada er hjarteforma, grovt kvasstanna med flattrykte hår. Stengelen har sprikande hår. Blomstrane utviklar store, heilt flate skulper med flate frø. Frøa sit i to rekkjer i kvart av dei to skulperomma. Når frøa er mogne, fell fruktblada av skulpene, og den tynne, pergamentaktige skiljeveggen kjem til synes. Det er denne som har gjeve opphav til namnet Judaspengar eller Måneskulpe. Dei dekorative skulpene har gjort judaspenge til ein ynda prydplante, og frå parkar og hagar er han forvilla slik at han i Noreg har naturalisert seg frå Østfold, nord til Oslo og langs kysten til Bergen.
Planten kjem opphavleg frå Sør-Europa, men finst òg austover i Eurpopa til vestlege Sibir.
Kulltorp
Kulltorp er ein svensk tettstad i Gnosjö kommun i Jönköpings län i Småland. I 2005 hadde tettstaden 327 innbyggjarar.
Massiv
Eit massiv eller fjellmassiv er eit større samanhengande fjellområde som består av bergartar som er meir motstandsdyktige mot erosjon eller som er heva ved forkastingar.
Kjelder
Liste des massifs montagneux Lista dels massisses montanhoses Горная система Гірська система
Fylkesveg 332 i Troms
Fylkesveg 332 i Troms går mellom Samuelsberg og Sommarvoll i Kåfjord kommune. Vegen er 3,1 km lang.
Diskografien til Thin Lizzy
Dette er diskografien til Thin Lizzy, eit irsk hardrockband danna i Dublin i 1969. Bandet var opphavleg leia av frontmann, bassgitarist, låtskrivar og songar Phil Lynott, og deira mest kommersielt vellykka songar er «The Boys Are Back in Town», «Whiskey in the Jar» og «Jailbreak», alle store internasjonale hittar som framleis blir jamleg spelte på hardrock og klassisk rock-radiostasjonar.
Den noverande besetninga av Thin Lizzy avgrensar seg til å spela live og ikkje spela inn nytt materiale som Thin Lizzy - nytt materiale av noverande medlemmer av Thin Lizzy blir gitt ut under namnet Black Star Riders. Thin Lizzy opptrer framleis på sporadisk basis, og besetninga består no av den mangeårige gitaristen Scott Gorham, klaverspelaren Darren Wharton og fire andre medlemmer som ikkje var med under hovudinnspelingskarrieren til bandet.
Singlar
1 I somme land kom «Whiskey in the Jar» ut tidleg i 1973. 2 Oppført som «The Greedies» - Lynott, Gorham, Downey, Steve Jones og Paul Cook. Denne besetningar var ofte omtalt som «Thin Lizzy og The Sex Pistols»
Flaske
Ei flaske er ein type behaldar med hals og trong opning som i hovudsak blir bruka til å oppbevare væske i. Flasker er typisk laga i glas eller plast, og finst i mange ulike fasongar og storleikar.
Ei norsk heilflaske var tidlegare på 0,7 liter, mens ei halvflaske var på 0,35 liter. No skal ei heilflaske vin eller sprit innehalde 0,75 liter, ei halvflaske 0,375 liter.
Aserbajdsjansk historie
Aserbajdsjan (aserbajdsjansk Azərbaycan) er eit land i Kaukasusområdet i Eurasia. Landet grensar til Kaspihavet i aust, den russiske republikken Dagestan i nord, Georgia i nordvest, Armenia og Tyrkia i sørvest og Iran i sør. Innbyggjarane i Aserbajdsjan er etnisk varierte, men flesteparten er aserbajdsjanarar, eit tyrkisk folkeslag som utgjer om lag 9 millionar menneske i den sjølvstendige republikken Aserbajdsjan.
Etter meir enn 80 år under Det russiske imperiet, vart Den aserbajdsjanske demokratiske republikken grunnlagd i 1918. Staten vart invadert av sovjetiske styrkar i 1920 og vart verande under sovjetarane fram til Sovjetunionen braut saman i 1991.
Eldre steinalder
Grotta Azykh i området Fizuli i Aserbajdsjan vert rekna som ein av dei eldste busetnadane til proto-mennesket i Eurasia. Ein har funne restar etter før-acheuléenkulturen i dei nedre laga av grotta. Kulturen er ein av dei eldste, og på mange måtar lik Olduvai-kulturen i Tanzania, og Lascaux-kulturen søraust i Frankrike.
Frå eldre steinalder har ein i Aserbajdsjan funn frå Aveidag, Taglar, Damjily, Yatagery, Dash Salakhly og somme andre stader. Utskjeringane i steinane i Qobustan, sør for Baku, syner scener frå jakt, fiske, arbeid og dans, og er datert til mellomsteinalderen.
Nyare forsking har indikert av Edens hage har vore mindre metaforisk enn tidlegare trudd. Arkeolog David Rohl har følgd fleire geografiske referansar i Første Mosebok til verkelege stader i det sørlege Aserbajdsjan, nærare bestemt Aji-dalen kring det moderne Tabriz i Iran.
Yngre steinalder
Yngre steinalder (ca. 5000-talet–3000-talet fvt.) var ein overgangsperiode frå steinalderen til bronsealderen. Det er funne mange busetnader frå yngre steinalder i Aserbajdsjan, og frå karbondaterte gjenstandar i denne perioden har ein vist at folk bygde heimar, lagde våpen av kopar og var kjende med vatningsjordbruk.
Bronse- til jernalderen
Påverknaden frå gamle folkeslag og sivilisasjonar, som sumerarane og elamittane møttest i området kring Aserbajdsjan. Mange forskjellige kaukasiarar ser ut til å vere dei tidlegare innbyggjarane i Sør-Kaukasus og kaukasiske albanarar ser ut til å ha vore mest dominerande.
På 700-talet fvt. slo dei halvnomadiske kimmeriane og skytarane seg ned i området til Kongedømet Mannai. Assyrarane hadde òg ein sivilisasjon som blømde vest for Urmiasjøen i fleire hundreår før Media og Albania, som ikkje må forvekslast med Albania på Balkan, vart oppretta. Dei fleste dokument og inskripsjonar frå antikken som vert nytta til historiske analysar av området, kjem frå assyrarane og frå kongedømet Urartu. For den antikken historia til Aserbajdsjan, nyttar dei fleste vestlege historikarar greske, arabiske, romerske og persiske kjelder. Ein trur at albanarane var dei første innbyggjarane i Aserbajdsjan. Tidlege innflyttarar var mellom andre folk frå Skythia på 800-talet fvt. Sør-Kaukasus vart etter kvart erobra av akamenidane kring 550 fvt. I denne perioden spreidde parsismen, læra til Zarathustra, seg i Aserbajdsjan. Akamenidane vart slått av Aleksander den store i 330 fvt. Etter at selevikdane vart svekka i Persia i 247 fvt. tok eit armensk kongedøme kontroll over delar av det moderne Aserbajdsjan mellom 190 fvt. og 428 evt. Kaukasiske albanarar grunnla eit kongedøme i det første hundreåret fvt. og vart i stor grad verande sjølvstendige fram til sasanidane danna ein provins av kongedømet i 252 evt. Den albanske herskaren, kong Urnayr, innførte offisielt kristendomen som statsreligion på 300-talet og Albania vart verande ein kristen stat fram til 700-talet. Sasanid-kontrollen enda då dei vart slått av dei muslimske arabarane i 642.
Den påfølgjande folkevandringa til dei eurasiatiske og sentralasiatiske nomadane heldt fram i eit kjent mønster i historia til Kaukasus sidan antikken, frå tida kring Sasanid-persarriket til dei aserbajdsjanske tyrkarane på 1900-talet. Av dei iranske nomadane som drog til og frå Aserbajdsjan finn ein skytarane, alanane og kimmerianane. Altaiske nomadar som khazarar og hunarar var òg innom området. Murane og festningsverka i Darband vart bygde kring tida til sasanidane for å hindre nomadane i å gå over fjellovergangane i Kaukasus. Nomadane slo seg derimot ikkje ned for godt i området.
Akamenidane og selevikdane
Etter at Media-riket fall, vart heile dagens Aserbajdsjan invadert av den persiske kongen Kyros den store på 500-talet fvt. Dette første persiske riket hadde stor innverknad på den lokale folkesetnaden, sidan religionen parsismen steig fram. Mange av dei lokale albanarane vart kjende som eld-dyrkarar, som kan ha vore eit teikn på parsisk tru, som set heilag eld svært høgt. Zarathustra, grunnleggjaren av religionen, kan ha vore inspirert av dei brennande gassane som siv ut av jordoverflata i området kring dagens Baku.
Dette riket var ganske kortvarig og vart erobra berre to hundreår seinare av Aleksander den store og førte til at den hellenistiske kulturen steig fram gjennom heile det tidlegare persiske riket. Selevkidiske grekarar tok over Kaukasus etter at Aleksander døydde i 323 fvt, men vart etter kvart angripen av press frå Roma, lausrivande grekarar i Baktria, og partarar, eit anna nomadisk iransk folk frå Sentral-Asia, som gjorde store innhogg i dei nordaustlege selevkid-områda frå seint på 300-talet fvt. til 200-talet fvt. og dette førte til slutt at dei lokale kaukasiske folka kunne opprette eit sjølvstendig kongedøme for første gong sidan den mediske invasjonen.
Albania, romersk-partisk rivalisering og sasanidisk erobring
Regionen vart ein krigsskodeplass for romarane og partarane og det meste av Albania vart underlagt dei romerske legionane til Pompeius, medan dei sørlege områda var kontrollerte av Partia. Ein steininskripsjon av det ein meiner er den austlegaste bevarte romerske inskripsjonen finst like sørvest for Baku ved Gobustan. Han vart skriven av Legio XII Fulminata under keisar Domitian.
Etter delinga av Armenia mellom Austromarriket og Persia i 387 evt, fekk dei albanske kongane attende kontrollen over provinsane Uti og Artsakh (sør for Kura), då dei sananianske kongane gav desse til dei albanske Arsakid-herskarane mot betaling til Persia.
Historikarar frå mellomalderen, som Movses Khorenatsi og Movses Kaghankatvatsi, skriv at albanarane konverterte til kristendom på 300-talet etter at Gregorius opplysaren frå Armenia forkynna i landet. Kristendomen spreidde seg berre gradvis i Albania, og ein stor del av albanarane vart verande parsiar og heidningar fram til den islamske erobringa.
Islamsk erobring
Muslimske arabarar slo sasanidane og austromarane då dei marsjerte inn i Kaukasus-området. Arabarane gjorde Albania til ein vasallstat etter at den kristne motstanden, leia av prins Javanshir, overgav seg i 667. Mellom 800- og 900-talet byrja arabiske forfattarar å omtale regionen mellom elvane Kura og Aras som Arran. På denne tida kom arabarar frå Basra og Kufa til Aserbajdsjan og erobra landområda som dei innfødde folka hadde reist frå.
Seldsjukkane og etterfølgjande statar
Etter at Abbasid-kalifatet vart svekka, vart Aserbajdsjan i tur og orden underlagt mange dynasti som salaridane, sajidane, shaddadidane, rawadidane og buyidane. Frå byrjinga av 1000-talet vart området gradvis erobra av bølgjer av Oghuz-tyrkiske folk frå Sentral-Asia. Det første av desse tyrkiske dynastia var ghaznavidane frå det nordlege Afghanistan, som tok over delar av Aserbajdsjan i 1030. Dei vart etterfølgd av seldsjukkane, ei vestleg grein av Oghuz som erobra heile Iran og Kaukasus og pressa inn i Irak, der dei styrta buyidane i Bagdad i 1055.
Seldsjukkane vart hovudherskarane i det enorme riket som omfatta heile Iran, Irak og Aserbajdsjan fram til slutten av 1100-talet. I seldsjukk-tida skal den viktige vesiren av seldsjukk-sultanane Nizam ul-Mulk ha innført mange reformer innan utdanning og byråkrati. Det var etter han døydde i 1092 at den velorganiserte seldsjukk-staten byrja å svekkast. Dette vart forsterka då sultan Ahmad Sanjar døydde i 1153.
Lokalt vart seldsjukk-områda styrt av atabegar, som teknisk sett var vasallar under seldsjukk-sultanane, men stundom styrte dei meste på eigahand. Tittelen Atabeg var vanleg under seldsjukk-styret i Midtausten frå starten av 1100-talet. Under styret deira frå slutten av 1100-talet til tidleg på 1200-talet, steig Aserbajdsjan opp som eit viktig kulturelt senter for dei tyrkiske folka. Palassa til Atabeg eldegizidane (eldeniz) og shirvanshahane var vertskap for mange viktige folk på denne tida, som store muslimske kunstnarar og vitskapsfolk. Den mest kjende av Atabeg-herskarane var Shams al-din Eldeqiz (Eldeniz).
Under seldsjukkane vart det gjort store framsteg innan forskjellige vitskapar og filosofi av iranarar som Bahmanyar, Khatib Tabrizi, Shahab al-Din Suhrawardi og andre. Persiske diktarar som Nizami Ganjavi og Khaqani Shirvani, som budde i denne regionen, stod for høgdepunktet i raffinert persisk litteratur i mellomalderen. I tillegg opplevde regionen stor utbygging i denne tida og den unike arkitekturen frå seldsjukkane er vist i festningsmurar, moskear, skular, mausoleum og bruer i Baku, Ganja og Absjeron, som vart bygde på 1100-talet.
I 1225 enda Jalaleddin Kharazmshah frå Khwarezmid-riket Atabeg-styret.
Mongolane og Ilkhanid-styret
Mongolinvasjonen i Midtausten og Kaukasus var særs øydeleggjande for Aserbajdsjan og naboområda. Frå 1220 byrja Begin beg å betale skatt til mongolane. Jebe og Subotai gjorde den vesle staten nøytral. I 1231 okkuperte mongolane det meste av Aserbajdsjan og tok livet av Khorezmshah Jalaladdin, som hadde styrta Atabeg-dynastiet. I 1235 øydela mongolane byane Ganja, Shamkir, Tovuz, Shabran på veg for å erobre Kiev-riket. I 1236 var heile Transkaukasia underlagd Ogedei khan.
Slutten på mongol-styret og rivaliseringa mellom den svarte og den kvite sauen
Den siste Il-khanid-herskaren, Abu Sa'id, døydde utan arvingar, noko som førte til at Ilkhan-staten vart oppløyst til små sultanat. Den neste staten i området til Aserbajdsjan, i 1330-åra, var jalayiridane, som styrte Irak, det vestlege Persia, og det meste av Aserbajdsjan. Jalayirid-sultanatet varte kring 50 år, men vart avbroten av erobringa til Timur Lenk og opprøra til Kara Koyunlu (Qara Qoyunlu) som òg vart kalla «svartsau-tyrkarar».
Den første Jalayirid-herskaren var Hasan Buzurg (d. 1356) som tok trona i Tabriz i 1337. Sonen hans Shaikh Uvais slo dei største potensielle rivalen sine, khobanidane (etterkomarar av Amir Koban av khobanidane) og forsterka styret sitt. Han regjerte over Aserbajdsjan frå 1360 til 1374 i ein periode med fred og stabilitet. Etter styret til den svake sultanen Husain, vart jalayrid-staten svekka.
Timur Lenk (Amir Timur) sette i gang ein øydeleggjande invasjon av Aserbajdsjan i 1380-åra, og innlemma mellombels Aserbajdsjan i det store området sitt, som dekte det meste av Eurasia. Shirvanshah-staten under Shirvanshah Ibrahim I var òg vasallar under Timur Lenk og støtta han i krigen mot mongolherskaren Tokhtamysh av Den gylne horden. Aserbajdsjan opplevde uro og religiøs ufred i denne perioden på grunn av sekteriske konfliktar starta av hurufi, bektashi og andre rørsler.
Etter Timur Lenk døydde i 1405, kom den fjerde sonen hans, Shah-Rukh til makta og regjerte til 1446. Vest for området til Shah-Rukh, oppstod to nye rivaliserande tyrkiske statar - Kara Koyunlu kring Vansjøen og Ak Koyunlu (eller «kvitsau-tyrkarar») kring Diyarbakır. Opphavleg var det Kara Koyunlu som var herskande då høvdingen deira Kara Yusuf sigra over sultan Ahmad, den siste av jalayiridane, og erobra det sørlege Aserbajdsjan i 1410. Han oppretta hovudstaden sin i Tabriz. Under Jahan-Shah, utvida Kara Koyunlu områda deira inn i det sentrale Iran og så langt aust som Khurasan. Seinare vart derimot Ak Koyunlu viktigare under Uzun Hasan, og sigra over Jahan-Shah og Qara Qoyunlu i 1468. Uzun Hasan regjerte over heile Iran, Aserbajdsjan og Irak fram til han døydde i 1478. Både Ak Koyunlu og Kara Koyunlu heldt fram Timurid-tradisjonen med å verne litteratur, dikt og kunst, noko dei kjende islamske miniatyrmåleria i Tabriz syner.
Rogerstoppane
Rogerstoppane er eit lita gruppe fjelltoppar som ligg like sørvest for Dufekfjellet i Sør-Rondane. Det vart kartlagd av norske kartografar i 1957 frå flyfoto tekne under U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og kalla opp etter kapteinløytnant William J. Rogers jr. i U.S. Navy som var flykaptein for eit av tre flymannskap under U.S. Navy Operasjon Highjump under flyfotograferinga av kystområda her.
Aserbajdsjansk historie
Shirvanshahane
Shīrwān Shāh eller Sharwān Shāh, var namnet på eit persisk folk av arabisk opphav i mellomalderen. Shirvanshahen oppretta ein innfødd aserbajdsjansk stat og vart herskarar av Shirvan, ein historisk region i dagens Aserbajdsjan. Shirvanshahane oppretta det lengste islamske-dynastiet i den islamske verda.
Rolla til Shirvanshah-staten var viktig i den nasjonale utviklinga av Aserbajdsjan. Shirvanshahane var i stor grad sjølvstendige som lokale herskarar og vasallar frå 861 til 1539, og hadde ein kontinuitet som varte lengre enn noko anna dynasti i den islamske verda. Det er to periodar for den sjølvstendige Shirvan-staten: først på 1100-talet under sultanane Manuchehr og Axsitan, som bygde festninga i Baku, og den andre på 1400-talet under Derbendid-dynastiet. Mellom 1200- og 1300-talet, var shirvanshahane vasallar under mongolane og Timur Lenk.
Shirvanshahane Khalilullah I og Farrukh Yassar leia ein særs stabil periode i historia til dynastiet. Shirvanshah-palasset i Baku (som òg var gravstaden til dynastiet) og Halwatiyya Sufi Khaneqa vart bygde i regjeringstida til desse to herskarane på midten av 1400-talet. Shirvanshah-herskarane var meir eller mindre ortodokse sunni-muslimar, og stod derfor mot dei heterodokse shia-muslimane frå Safavid Sufi-ordenen. I 1462 vart Shaykh Junayd, leiaren for safavidane drepen i eit slag mot shirvanishanane, nær byen Gusar (han vart gravlagd i landsbyen Hazra) – ei hending som førte til ein ny fase i historia til Aserbajdsjan.
Safavidane og starten på shia-islam
Safavidane (Safaviyeh) var ein religiøs Sufi-orden danna i 1330-åra av sjeik Safi Al-Din (1252–1334), som ordenen er kalla opp etter.
Safavidane, leia av Ismail I, utvida basen deira, plyndra Baku i 1501 og forfølgde shirvanshahane.
Under styret til Ismail I og sonen hans Tahmasp, vart shia-islam tvungen på dei tidlegare sunni-muslimske innbyggjarane i Iran og Aserbajdsjan. Dette gjekk særleg hardt for seg i Shirvan, der mange sunni-muslimar vart massakrerte. Iran vart eit føydalt teokrati i denne perioden og sjahen vart rekna for å vere det guddommeleg utvalde overhovudet for stat og religion. I denne perioden fekk Qizilbashi-høvdingane stillingar som wakilar (eller juridiske administratorar) med embete ansvarleg for styret av provinsane og klassen shia-islamsk Ulema vart skapt.
Krigane mot det sunni-islamske Osmanske riket heldt fram under regjeringstida til sjah Tahmasp. Dei viktige aserbajdsjanske byane Shamakha, Ganja og Baku vart okkuperte av osmanarane i 1580-åra.
Under styret til sjah Abbas I (1587–1630) tok monarken på seg ein tydeleg persisk nasjonal identitet som fall saman med shia-islam. Styret til Abbas I representerte høgdepunktet i utviklinga av staten og han klarte å drive attende osmanarane og gjenerobre Aserbajdsjan og Shirvan i 1603.
Khanata seint på 1700-talet og tidleg på 1800-talet
Medan borgarkrigen stoppa opp i Iran, var det meste av Aserbajdsjan okkupert av osmanarane (1726 til 1736). Samstundes (frå 1722 til 1735), under regjeringstida til Peter den store, vart kyststripa langs Kaspihavet som bestod av Derbent, Baku og Salyan underlagt Det russiske imperiet.
Etter at Safavid-riket braut saman, kom Nadir Shah Afshar (Nadir Guli Bey), ein tidlegare slave som hadde stige i gradane militært hos det turkmenske Afshar-folket i Khorasan (ein vasallstat under safavidane) til makta. Han tok kontrollen over Iran frå afghanarane i 1729 og sette så i gang eit ambisiøs tokt og erobra område så langt aust som Delhi, men forsterka ikkje den persiske basen sin og uttømde armeen sin. Nadri hadde effektiv kontroll over sjah Tahmasp II og styrte så som regen for den ungen Abbas III, fram til 1736, då han fekk seg sjølv krona som sjah. Kroninga av Nadir Shah fannstad i Mughan, innanfor grensene til dagens Aserbajdsjan, der det aserbajdsjanske militæret og aristokratiet var samla.
Etter at Nadir Shah vart myrda i 1747 vart det persiske riket under afsharidane oppløyst. Fleire muslimske khanat, skildra som aserbajdsjanske i somme kjelder og som iranske av andre, vart i røynda sjølvstendige   medan resten var under nominell persisk styre. Innanfor Aserbajdsjan oppstod khanata Shirvan, Baku, Karabakh, Ganja, Quba, Shaki, Talysh, Erivan, Nakhchivan og andre små bystatar. Khanata var i konstant strid med kvarandre og mot ytre trugslar. Dei mektigaste av dei nordlege khanane var Fat'h Ali Khan i Quba (død 1783), som klarte å samle dei fleste nabokhanata under styret sitt og starta eit felttog for å ta Tabriz i kamp mot Zand-dynastiet. Andre mektige khanat var det i Karabakh, som la under seg khanatet Nakhchivan og delar av khanatet Erivan.
I 1796 raida og erobra Agha Muhammed Khan Qajar Aserbajdsjan og Georgia. Somme khanat tok den lagnadstunge avgjesla om å be russarane om støtte, medan andre aserbajdsjanarar var nøgde med Qajar-styret. Russarane, som på denne tida kontrollerte Georgia, hadde alt underlagd seg dei fleste khanata i Kaukasus i 1806. Qajarane svarte på desse hendingane med å erklære krig, som varte fram til 1813 då russarane invaderte Tabriz. I følgje professor Tadeusz Swietochowski: Det korte og suksessrike russiske felttoget i 1812 vart avslutta med freden i Gulistan, som vart signert den 12. oktober året etter. Avtalen gjorde at Det russiske imperiet innlemma store iranske område, inkluderte Dagestan, Georgia med provinsen Sheragel, Imeretia, Guria, Mingrelia og Abkhasia, samt khanata Karabagh, Ganja, Sheki, Shirvan, Derbent, Kuba, Baku og Talysh.
I følgje Svante Cornell: I 1812 enda Russland ein krig med Tyrkia og gjekk offensivt ut mot Iran. Dette førte til freden i Gulistan i 1813, som gav Russland kontroll over store område som til då hovudsakleg hadde høyrt til Iran. Heile Dagestan og Georgia, inkludert Mingrelia og Abkhasia vart formelt avstått til Russland, samt åtte aserbajdsjanske khanat (Karabakh, Ganja, Sheki, Kuba, Shirvan, Talysh, Baku og Derbent). Persarane utfordra derimot raskt styret til Russland i området noko som førte til ein militær katastrofe. Iran tapte kontroll over heile Aserbajdsjan, og med Turkemenchai-busetnaden av 1828 truga Russland å opprette kontroll over Aserbajdsjan med mindre Iran betalte krigsskadeerstatning. Britane støtta iranarane på dette området, men dei russiske soldatane hadde marsjert så langt sør som Tabriz. Sjølv om somme område (inkludert Tabriz) vart gjevne attende til Iran, var Russland i røynda på sitt mest vidstrekte.