cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Damal Krishnaswamy Pattammal
Konsertverksemd i India og utanlands
Pattammal har teke del i mange prosjekt over store delar av India så vel som i USA og andre land. Sjølv om ho har fått mange tilbod om å syngje for filmar, har ho berre teke imot dei tilboda som dreidde seg kring religiøse og patriotiske songar. Ho har gjort mange komposisjonar av Subrahmanya Bharati og andre patriotiske indiske komponistar populære.
Læraren Pattammal
Pattammals songstil har tiltrekt seg mange studentar. Fremst blant studentane hennar var den yngre bror hennar D. K. Jayaraman, som song saman med henne på talrike konsertar og som akkurat som Pattammal sjølv vart tildelt Sangeetha Kalanidhi-prisen i 1990. Nokre av dei andre studentane hennar er: Charumathi Ramachandran, Geetha Rajashekar og Nithyasree Mahadevan (som er barnebarnet åt Pattammal). Ho har òg undervist studentar frå fleire land.
Prisar og utmerkingar
Pattammal har vorte tildelt mange prisar i løpet av karrieren sin. Dei viktigaste prisane hennar er:
Mona
Mona er eit kvinnenamn som kan ha fleire ulike opphav. Mona har namnedag den 4. mai i Noreg, Sverige og på Færøyane.
Namnet var særs populært i Noreg på 1960-talet, då over 1,2 % av nyfødde jenter fekk namnet. I 2009 var det 12 575 norske kvinner som heitte Mona.
Opphav
Mona kan vera ei kortform av det fønikiske eller latinske namnet Monika eller det spanske Ramona. Det kan vera ein engelsk skrivemåte for det irske Muadhnait, som er danna av muadh, 'god', og ei diminuitivending, eller ein transkripsjon av eit arabisk namn (منى) som betyr 'ønske', også skrive Mouna og Muna.
Nordlege Keltma
Nordlege Keltma er ei elv i Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Vytsjegda frå venstre. Ho har ei lengd på 155 km og eit nedslagsfelt på. Ho frys til i byrjinga av november og er isdekt til byrjinga av mai. Dei største sideelvane hennar er Okos, Vol, Votsj og Prub frå venstre og El frå høgre.
Nordre Keltma har utspring nær grensa til Perm kraj, søraust i Komi. Ho renn nordvest- og vestover. Breidda av elva er stort sett myrlendt. Tidlegare vart elva mykje nytta til tømmerfløyting.
Mellom 1785 og 1822 vart det bygd ein 20 km lang kanal mellom dei to elvane, som knyter Vytsjegda til Kama og Volga. Kanalen var i drift i 16 år før han vart lagd ned i 1836.
Eichberg i St. Gallen
Eichberg er ein kommune i valkrinsen Rheintal i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 500 meter over havet.
Hola Prystan
Hola Prystan (ukrainsk Гола Пристань, russisk Голая Пристань, Golaja Pristan) er ein by i Kherson oblast (provins) i Ukraina. Elva Konka (ei sideelv til Dnepr) renn gjennom byen.
Golaja Pristan vart grunnlagd i 1709.
Normaltid
Normaltid er i Noreg middeltida for den meridianen som ligg 15 grader austanfor Greenwich.
Norsk normaltid samsvarar med mellomeuropeisk tid og er ein time føre (større tal) Greenwich tid (GMT), òg kalla verdstid, UT.
Klokka stillast i 2007 etter normaltid i tida fram til 25. mars kl.0200 og frå 28.oktober klokka 0200, alle klokkeslett etter norsk normaltid.
Den delen av året vi ikkje har normaltid, er klokka stilt ein time fram, og vi har sommartid.
Sult-prisen
Sult-prisen er ein litterær pris som frå 1998 vert utdelt årleg av Gyldendal Norsk Forlag. I følgje statutta skal prisen gå til eit eminent yngre forfattarskap, uavhengig av kva forlag forfattaren er tilknytt. Prisen er på 250 000 kroner.
Timuridedynastiet
Timuridane  var eit tyrkisk-mongolsk dynasti som herska over Sentral-Asia – heile moderne Iran og Afghanistan og delar av Pakistan og India – frå 1300-talet. Timuridefyrsten Babur grunnla seinare det indiske Mogulriket.
Grunnlegging
Dynastiet blei grunnlagd av emiren av Kesh (Shahrisabz), kjent som Timur Lenk. Timur erobra store delar av Transoxiana frå 1363 og framover ved ulike alliansar (Samarkand i 1366, Balkh i 1369), og blei anerkjend som herskar over dei i 1370. I 1389 hadde han fjerna kartidane frå Afghanistan (Herat) og rykte inn i Iran og Irak frå 1382 (Isfahan erobra i 1387, muzaffaridane fjerna frå Shiraz i 1393 og jalayridane kasta ut av Bagdad). I 1394/95 triumferte han over den gylne horden og fekk herredøme over Kaukasus. Han underla seg det nordlege India i 1398 og okkuperte Delhi. I 1400/01 tok han Aleppo, Damaskus og det austlege Anatolia, øydela Bagdad i 1401 og triumferte over ottomanarane ved Ankara i 1402. Under Timur Lenk blei Samarkand utropt til «verdas sentrum».
Svabo kraftverk
Kraftveket nyttar fallet frå inntaksmagasinet Andfiskvatnet til Ranelva. Andfiskvatnet er oppdemt og er regulert mellom 241 til 231 moh. Elva Andfiskåga er delvis tørrlagt som følgje av reguleringa.
Det er installert turbin på 3,2 MW. Middels årsproduksjon er på 20 GWh. Kraftverket er bygd i tilknyting til eit vassverk.
Eigar er Mo Industripark AS.
Mitsuyuki Yoshihiro
Mitsuyuki Yoshihiro er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Consadole Sapporo, Ehime FC, Tokyo Verdy og FC Machida Zelvia.
Korgen
Korgen er administrasjonssenter i Hemnes kommune i Nordland. E6 går gjennom Korgen. Korgen har skule, kyrkje, gjestegard, campingplass og fleire butikkar. Statkraft Helgeland har hovudkontor i Korgen. Det finst også to Spisnesbakeriar i sentrum av Korgen.
Etymologi
Tydinga til namnet Korgen er uvisst, men det kan ha samanheng ordet Korga=Vidjering, i så fall frå den bukta Røssåga gjer rundt staden.
Historie
Handelsstaden på Korgøyra vart grunnlagt av Ludvig Schultz Knoph i 1795, etter at han i 1787 hadde fått kongeleg løyve til å drive gjestgjeveri og bondehandel på staden.
Den tidlegare kommunen Korgen
Korgen var eigen kommune frå 1. juli 1918, då Korgen vart skild ut frå Hemnes kommune, til 1. januar 1964, då Korgen vart slått saman med Hemnesberget, den sørlege delen av Sør-Rana og ein del av Hattfjelldal til nye Hemnes kommune.
Sokn
Korgen er eit sokn i Hemnes prestegjeld. Korgen kyrkje vart bygd i 1863. Soknet omfattar den nedste delen av den gamle kommunen, med dalføra Leirskardalen og Bryggfjelldalen. Den øvste delen av det gamle heradet er Blekvasslia sokn.
Industritraktor
Industritraktor er ein kraftig dimensjonert traktor, ofte ein forsterka versjon av ein landbrukstraktor. Dei fyrste industritraktorane var mynta på transport og dukka opp sist på 1920-talet. Spesielt i Tyskland var det vanleg å produsera både ein landbruksversjon med jarnhjul og ein «verkehr-versjon» (transportversjon). Dei fyrste transporttraktorane hadde heilgummihjul, men ut på 1930-talet vart dei leverte med luftfylte dekk. Desse var ofte utstyrte med ljos, store skjermar og førarhus og vart nytta til transport både på offentleg veg og innan industriområde.
På 1960-talet laga mange traktorprodusentar forsterka versjonar av landbrukstraktorar. Desse vart nytta til transport, kommunaltraktorar og ymse arbeid innan industrien. Som dei fleste anleggsmaskinane var industritraktorane gule av farge. Dei var òg populære som utgangspunkt for traktorgravarar, mobilkraner, skogsmaskinar osv. Mange dumparar og baklastarar var òg bygde med ein industritraktor som stamme. I dei nordiske landa var spesielt BM Volvo og Ford populære som grunneining for skogs- og anleggsmaskinar. Men International Harvester, John Deere og Massey Ferguson produserte òg industritraktor som dei nytta som grunnstamme for traktorgravarar. Etter kvart utvikla desse spesialmaskinane seg til sjølvstendige produkt og salet av industritraktorar gjekk tilbake.
Helin
Helin er ein innsjø som ligg i kommunane Vestre Slidre og Vang i Innlandet. Innsjøen vart regulert i samband med utbygginga av Åbjøra kraftverk, og vasspegelen kan regulerast med opptil 2 meter. Helin er ein vindeksponert klarvassjø med ein nokså rik botnvegetasjon, mellom anna kransalgar heilt ned til 15 meters djup. Denne vegetasjonen gjev ein høg produksjon av botndyr.
I 1930 vart eit 35 km² stort område mellom Helin og Syndinvatna i aust freda som botanisk plantenasjonalpark. I skiferura under fjellet Gila og langs Helin veks fleire sjeldne planter, mellom anna urvalmue (Papaver relictum). Elles er Helin er omgjeve av bjørkeskog.
Helin er verna i samsvar med Verneplan I for vassdrag.
David James
David Benjamin James er ein engelsk fotballspelar. Han har spela som keeper for Portsmouth, og for det engelske landslaget. James har hatt ein svært lang karriere og er den spelaren som har spelt flest kampar i engelsk Premier League, ein rekord han sette 14. februar 2009 då han spelte sin kamp nummer 536. Under fotball-VM i 2010 var han den eldste spelaren i turneringa, 39 år gammal. Han debuterte for England sitt A-landslag 29. mars 1997 i ein vennskapskamp mot Mexico. I 2010 passerte han 50 landskampar.
Yuki Tamura
Yuki Tamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Ehime FC, FC Gifu og Gainare Tottori.
Australbukta
Australbukta (engelsk Great Australian Bight) er den vide bukta som Indiahavet dannar inn mot sørkysten av Australia. Grensa mot sjølve Indiahavet blir trekt langs ei linje frå sørvestspissen av Australia til sørvestspissen av Tasmania, der Indiahavet møter Stillehavet.
Dei kystnære delane av bukta er eit grunt sokkelområde, medan delen mot Indiahavet har djupner på over 5000 m.
Bracklesham Bay
Bracklesham Bay er ei bukt på vestsida av Manhoodhalvøya i West Sussex i England. Bukta vender ut mot Den engelske kanalen og Isle of Wight, som ein kan sjå frå stranda. Frå her kan ein òg sjå fyret Nab Tower og Spinnaker Tower i Portsmouth.
Bukta er sandete og med grus lenger bak. Stranda vert mykje nytta av brettseglarar, dykkarar og surfarar, samt fossiljegerar på det kjende fossilleiet Bracklesham Beds. Grunnfjellet er londonleire og bitar av leire finst innimellom sanden.
Landsbyane Bracklesham og East Wittering ligg sentralt i bukta og ho grensar til Selsey i sør/austenden, medan landsbyen West Wittering ligg på vestsida. Den næraste byen er Chichester, som ligg 13 km nordover.
Kjelder
''
Andrij Pjatov
Andrij Valerijovytsj Pjatov er ein ukrainsk fotballspelar. Han spelar i 2016 som keeper for Sjakhtar Donetsk i den ukrainske fotballigaen, og for det ukrainske landslaget. Han vart seriemeister i Ukraina med Sjakhtar i 2009, 2010, 2011, 2012 og 2013 og vann UEFA-cupen i 2009.
Røst kyrkje
Røst kyrkje ligg på Røst i Nordland. Kyrkja er ei langkyrkje i tømmer med 270 plassar. Ho vart vigsla 26. september 1900 sist ombygd i 1971.
Dagens avløyste ei eldre steinkyrkje som var blitt for lita. Den kyrkja vart vigsla treeiningssøndag 5. mai 1839. Ei endå eldre kyrkje blåste ned under ein orkan i januar 1835. Tårnet frå denne kyrkja står enno på kyrkjegarden på Røst. Til saman kan det ha stått fem forskjellige kyrkjer på Røst.
Altarskapet i Røst kyrkje gav prinsesse Elisabeth av Habsburg som ei votivgåve rundt 1520. Ho var tretten år gammal då ho reiste sjøvegen til Danmark for å bli Christian II si dronning. På reisa kom ho ut for ein storm. I takksemd for at ho overlevde, gav ho altarskap til fem kyrkjer på kysten av Noreg.
Røsvik kyrkje
Røsvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1883 i Sørfold sokn i Salten prosti. Byggverket er i tre og skal ha 600 plassar.
Disputasen i Leipzig
Disputasen i Leipzig var eit teologisk ordskifte om reformasjonsideane åt Martin Luther. Han fann stad på Pleissenburg (Pleißenburg) på universitetsområdet i Leipzig, og vara frå 27. juni til 16. juni 1519. I byrjinga deltok berre Johann Eck og Andreas Bodenstein (Karlstadt), men Luther sjølv kom til tredje dagen.
Gålåvatnet
Gålåvatnet er ein innsjø som ligg 775 meter over havet på høgfjellsdraget vest for Hundorp i kommunane Sør-Fron og Nord-Fron i Gudbrandsdalen. Setergrenda Gålå ligg ved vatnet, med utsyn mellom anna mot Jotunheimen i vest og Rondane i nord.
Gålåvatnet vart opphavleg kalla Gålåen, eit namn som truleg er danna av ordet gard i tydinga «gjerde» etter alle ledegjerda for fangstfolk ved vatnet.
Kvart år vert Peer Gynt-spelet vist ved Gålåvatnet.
Ledley King
Ledley Brenton King er ein engelsk fotballspelar. Han spelar i forsvar for Tottenham Hotspur, og for det engelske landslaget. Han har spelt heile karrieren sin for Tottenham og var klubbkaptein frå 2005 til 2009 og igjen frå 2010. Han debuterte for England sitt A-landslag i ein kamp mot Italia i mars 2002.
10. mai 2009 vart han arrestert for overfall og lekamskrenking utanfor ein nattklubb i London. Han bad seinare offentleg om orsaking for hendinga.
Bridgwater Bay
Bridgwater Bay er ei bukt i Bristolkanalen, 5 km nord for Bridgwater i Somerset i England ved munningen til elva Parrett. Ho består av store område med slamflater, marskland, sandflater og grusryggar. Nokre av ryggane er dekte med vegetasjon. Bukta har vore erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse sidan 1989, samt ein Ramsarstad og eit internasjonalt viktig våtmarksområde.
I tillegg til elvane Parrett, Brue og Washford renn fleire kanalar ut i bukta, som Huntspill frå Somerset Levels.
Monika
Monika og Monica er kvinnenamn av latinsk eller fønikisk opphav. Tydinga av namnet er ikkje fastsett, men det kan koma av gresk monos, 'åleine', eller latinsk monere, 'gje råd'.
Monika og kortforma Mona har namnedag den 4. mai i Noreg, Sverige og på Færøyane. Heilage Monika, mor til kyrkjefaren heilage Augustin, har festdag den 27. august, og har gjort namnet utbreidd i den kristne verda.
Monique er ei fransk form av namnet.
Bruk
Namna var mykje brukt i Noreg siste halvdelen av 1900-talet, med ein topp på 1970-talet. I 2009 var det 11 742 norske kvinner som heitte Monica og 2 913 som heitte Monika.
Wolf-Rayet-stjerne
Wolf-Rayet-stjerner (forkorta WR) er varme stjerner som gjennomgår store tap av masse gjennom stjernevind. Spektruma til Wolf-Rayet-stjerner framviser breie emisjonslinjer, noko som gjer dei lette å identifisera, sjølv på større avstandar. Wolf-Rayet-stjerner kan ha massar på 10-50 solmassar, overflatetemperaturar mellom 25000 og 50000 K og luminositetar mellom 100.000 og éin million gonger luminositeten til sola.
Wolf-Rayet-stjerner blei først identifiserte av dei franske astronomane Charles Wolf og George Rayet i 1867. Dei blir delte inn i tre breie spektroskopiske klassar; WN, WC og WO:
Grunna den kraftige stjernevinden som Wolf-Rayet-stjerner har, har dei ytre hydrogenrike laga blitt blåste av, og ytst ligg i staden regionar der produkt av kjernereaksjonar er til stades. Wolf-Rayet-stjerner kan stamma frå O-stjerner.
Nihilisme
Nihilisme skil seg ifrå skeptisisme ved at skeptisisme ikkje nektar for at det finst sanning; skeptisismen ville berre nekta for dette om det fanst nok empiriske bevis. I tillegg kjem ikkje skeptisismen til nokon konklusjon når det gjeld moral.
Nihilisme vert ofte assosiert med filosofen Friedrich Nietzsche som brukte nihilismen i sine skriflege verk. Sjølv om omgrepet i dag ofte vert nytta for å brennemerke ateistar generelt, og særleg Nietzsche sitt verdssyn, retta han det mot kristendommen. Nietzsche synest at kristendommen fornektar den fysiske verda i favør av eit ideal som ikkje eksisterer. Nihilismen er ifølgje Nietzsche ei dekadent kulturutvikling som må overvinnast.
Agathonísi
Agathonísi (gresk Αγαθονήσι) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho er omringa av mange mindre øyar og har to landsbyar: Megálo Khório og Mikró Khorió. Hamna på Agathonísi ligg i Ájos Jeórjos og her finn ein dei einaste hotella på øya. Øya ligg 67 km aust for Pátmos, ein båttur på om lag 2 timar og 30 minutt.
Agathonísi er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kálymnos i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Traktormotor
Traktormotorar er konstruert for å tola at det vert teke ut stor effekt over lang tid, etter som traktorar vert nytta for å dra arbeidsreiskap. Traktormotorar er difor kraftigare dimensjonerte og har lågare turtal enn bilmotorar, noko som òg fører til at dei har gode seigdragingseigenskapar.
Tidleg utvikling
Dei fyrste traktorane med forbrenningsmotor, som kom på slutten av 1800-talet, var utstyrte med ein-sylindra saktegåande motorar med stort slagvolum. Etter 1900 vart 2-sylindra motorar òg tekne i bruk, men dei var framleis saktegåande og hadde stort sylindervolum. Både rekke- og boksermotorar var i bruk. Som døme på traktorar med boksermotor kan nemnast Ivel og International Harvester Mogul 45 og 30-60.
Dei fyrste traktormotorane var ikkje særleg driftsikre og krav mykje vedlikehald. Materialteknologien var framleis primitiv og levetida var stutt. Virkningsgraden var òg låg i høve til moderne motorar og både effekt og verkningsgrad vart redusert etter ei tid. Særleg ventillar og lager var eit problem i den fyrste tida. Men etter som materialteknologien og produksjonsmetodane vart betre auka både verkningsgraden og levetida på motorane.
Forgassarmotorar
Fram til 1950 hadde dei fleste traktorar forgassar- eller glødehovudmotor. Forgassarmotorane nytta bensin eller parafin som drivstoff. Parafin var billigare, men det var meir omstendeleg å starta parafinmotorar. Det var vanleg å starta motoren og køyre han varm på bensin og så kopla over til parafindrift når han hadde kome opp i normal arbeidstemperatur. På grunn av at parafin ikkje brann like godt som bensin var det ofte problem med at noko uforbrendt parafin lak forbi stemplet og hamna i motoroljen. Dei aller fleste forgassarmotorane som vart nytta som traktormotorar var firetaktsmotorar.
Glødehovudmotorar
Mange europeiske traktorar hadde glødehovudmotorar, òg kalla semidiesel, som gjekk på billig råolje. Sylindertoppen hadde ikkje kjøling og under kompresjonstakta vart brennstoffet sprøyta imot dei raudglødande veggene i eit kammer i sylindertoppen, der oljen fordampa. Når stemplet pressa oksygenrik luft inn i kammeret, vart oljedampen antent av dei raudglødande veggene i kammeret.
Med unnatak av dei aller fyrste glødehovudmotorane, som Richard Hornsby & Son produserte i nokre år frå 1896 og utover, var dette totaktsmotorar, som trekte inn luft via veivhuset, og som òg kunne startast i motsett rotasjonsretning. På nokre traktorar, som til dømes Lanz, vart denne eigenskapen nytta i staden for reversgir. Om ein kvelte motoren i ein motbakke, slik at han stogga, hende det at motoren starta i feil rotasjonsretning, noko som ikkje var ufarleg om føraren ikkje reagerte snøgt nok. På Lanz Bulldog ser ein sylindertoppen på den einsylindra motoren i framenden av traktoren. Bolinder Munktell og Lanz nytta glødehovudmotorar heilt inn på 1950-talet, før det gjekk over til dieselmotorar.
Dieselmotorar
I Tyskland har det vore produsert traktorar med dieselmotorar heilt frå 1922, då Benz-Sendling BS 6 kom på marknaden. Men det var fyrst rundt starten av femtitalet at dieselmotoren for alvor vart teken i bruk i andre land. Ein av grunnane til at det tok så lang tid før dieselmotoren slo gjennom var at ein dieselmotor har om lag dobbelt så stor kompresjon som forgassar- og glødehovudmotorar og langsamare forbrenning, noko som fører til at kreftene som verkar på dei bevegelege delane er større enn for forgassar- og glødehovudmotorar. Ein dieselmotor stiller difor større krav til materialkvalitet og toleransar på kritiske delar, noko som fører til at prisen aukar. Ein dieselmotor set òg større krav til kvaliteten på drivstoffet. Ein annan faktor, som ein ikkje skal sjå bort frå, var at kundane var skeptiske til ny teknologi. Mange såg meir på innkjøpsprisen enn på totaløkonomien over heile levetida til traktoren.
Dieselmotorar utnyttar energien i drivstoffet betre enn forgassar- og glødehovud-motorar. Dei er driftssikre og har betre seigdragingseigenskapar enn forgassarmotorar. Rundt starten av femtitalet hadde utviklinga av dieselmotoren kome så langt at føremonene med betre økonomi og driftsikkerheit overtydde skeptikarane om at dieselmotoren høyrde framtida til. Skiftet til dieselmotor gjekk svært snøgt då det fyrst var kome i gang og etter 1960 hadde så godt som alle traktorar dieselmotor.
Innføringa av turboladarar
På 1970-talet og utover har mange større traktormotorar vore utstyrte med turboladar. Turboladarar har ein kompressor som vert driven av eksosen, ved hjelp av eit turbinhjul plassert på same aksling som kompressorhjulet. Turboen roterer med opp til 90 000 o/min og pressar luft inn i sylinderen under trykk, slik at gamal eksos vert spyla ut og sylinderen vert fylt med meir luft. Meir luft betyr høgare molekyltettleik (meir oksygen), så ein kan brenna meir drivstoff. Bruk av turboladar fører til auka effekt i høve til sylindervolumet og betre brenseløkonomi. Når turboen komprimerte lufta vert ho oppvarma og utvidar seg. Nokre av dei største traktorane er difor utstyrte med ladeluftkjølar, som kjøler ned lufta frå turboen før ho går til sylinderen. Det vert difor plass til meir luft i sylinderen og ein kan brenna meir drivstoff. Resultatet er større effekt i høve til sylindervolumet. Bruk av turboladar og ladeluftkjølar medfører at ein tek ut større effekt per sylindervolum, noko som aukar belastningane på motoren og reduserer levetida om motoren ikkje er konstruert for bruk av turboladar.
Shogo Nishikawa
Shogo Nishikawa er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Tokushima Vortis, Montedio Yamagata, Yokohama FC, Tochigi SC og FC Ryukyu (2019).
Grønvatnet
Grønvatnet er eit vatn som ligg i Skjåk kommune i Innlandet.
Svartisen kraftverk
Svartisen kraftverk er eit vasskraftverk inst i Holandsfjorden i Meløy kommune i Nordland fylke. Eigar er Statkraft med 70% og Nordland Fylkeskommune med 30%.
Kraftverket vart sett i drift i 1993. Storglomvatnet var ferdig oppdemt i 1998, og er magasin for kraftverket. Vatnet er regulert mellom 585 og 460 moh. Magasinkapasiteten er på 3,5 milliardar kubikkmeter vatn. Kraftverket får òg delar av vatnet som tidlegare vart ført mot Glomfjord kraftverk, som deretter fekk redusert produksjon. I tillegg vert det henta vatn inn frå eit stort «takrennesystem» ikring fjellområdet. Kraftverket ligg ved Svartisen, og smeltevatn frå breen er viktig for drifta av kraftverket.
Kraftverket har ein francisturbin på 350 MW frå då verket vart sett i gang, og eit nytt aggregat på 250 MW vart installert i 2012. Svartisen kraftverk vart då det største kraftverket nordafjells. Årsproduksjonen er på 2200 GWh.
Jacob Young
Jacob Young på Lillehammer) er ein norsk jazzgitarist- og komponist.
Marbach i St. Gallen
Landsbyen ligg mellom Rebstein og Altstätten.
Harestuvatnet
Harestuvatnet er eit vatn ved Harestua sør i Lunner kommune i Viken fylke. Vatnet ligg 234 moh. Det er om lag 4300 m langt og 950 m breitt. Det om lag 6 meter djupt i snitt og er ca. 15 meter på det djupaste. Arealet er om lag 1,9 km². Vatnet har ein bestand av åbor, lake, sik, gjedde og aure samt kreps. Harestuvannet renn inn i Strykenvatnet ved Stryken i sør og vidare frå der inn i tjernet Strekan og så ut i Hakadalselva.
Vuvuzela
Vuvuzela er eit meterlangt, smalt plasthorn, som har vore utbreidd blant sørafrikanske fotballtilhengarar sidan rundt 1990.
Den monotone lyden fra vuvuzelaene er kraftig og gjennomtrengjande, og har møtt mange protestar. Lyden kan nå opp i heile 127 desibel og dermed gjeva hørselstap.
Tettstaden Bjugn
Bjugn (tidlegare Botngård) er ein tettstad i Ørland kommune i Trøndelag fylke. Staden var tidlegare administrasjonssenter i Bjugn kommune og frå 1. januar 2020 administrasjonssenter for Ørland kommune. Staden har.
I samband med Kommunereforma i Noreg blei det vedteke at Bjugn kommune og Ørland kommune skulle slå seg saman frå 1. januar 2020, til ein ny kommune med namnet Ørland kommune. Den nye kommunen skulle ha Botngård – som skifta namn til Bjugn – som administrasjonssenter.
Urnordisk
Urnordisk eller frumnorderlendsk er språksteget i dei skandinaviske språka i tida mellom ca. år 200 og 500 av den vestlege tidsrekninga og var språksteget mellom urgermansk (ca. 2000 fvt.–200 evt.) og synkopetida (500–700) — då dei mest trykklette stavingane fall bort og det norrøne kom til.
Primærkjelder
Ein har funne ca 200 ulike runeinnskrifter på det urnordiske språket jamt fordelt over heile Skandinavia. Innskrifta på dei danske gullhorna som truleg er frå 400-talet evt., er det best kjente dømet på urnordisk språk. Ho lyder slik: «ek Hlewagastiʀ holtijaʀ horna tawido.» Teksten ville på norrønt lyda om lag slik: Ek Hlégestr hyltir horn táða. Gullhorninnskrifta vert ofte omsett slik: Eg Legjest frå Holt (eller skogmannen eller Holts sønn) gjorde hornet. R indikerer eit fonem som vart uttala som ein mellomting mellom stemt s og en tungespiss-r. I norrøn tid fall R saman med r. Over alt i Skandinavia møter ein den same språkforma i urnordiske runeinnskrifter, men nokre meiner dei kan sjå somme lokale skilnader i grammatikken.
Forskingshistorie
Urnordisk er eit så arkaisk språkform at ein frå tysk side har hevda at gullhorninnskrifta like gjerne kunne vera gammal tysk. Men om gullhorna er frå 400-talet evt. og urnordisk då hadde vore skilt frå urgermansk i over to hundre år, vert den tyske påstanden lite truverdig. Gamalhøgtysk reknar ein frå 700-talet — altså etter synkopetida.
Taliban
Taliban (pasjto طالبان‎ ṭālibān 'studentar'), er ei islamistisk gruppering som oppstod i Pakistan og Afghanistan på 1990-talet. Gruppa er kjend for å ha hatt makta i Afghanistan frå 1996 til 2001, og for å stå bak ei rekkje åtak mot militære og sivile. Taliban er hovudsakleg støtta av pasjtunarar som følgjer ein fundamentalistisk type av sunniislam.
Rørsla oppstod i Nord-Pakistan på 1990-talet, etter at sovjetiske troppar trekte seg ut av Afghanistan og landet braut ut i borgarkrig. Ein held føre at Taliban oppstod ved pakistanske koranskular som hadde støtte frå Saudi-Arabia, kjend for å støtta ei intolerant linje innan sunniislam. Leiaren for Taliban i Pakistan er rekna for å vera mulla Muhammed Omar.
Frå hausten 1994 gjorde dei seg merka i Afghanistan. Etter å ha etablert seg sørvest i landet tok dei kontroll over Herat-provinsen i september 1995 og hovudstaden Kabul i 1996. I 1998 hadde dei herredøme over rundt 90 % av landet.
Taliban hadde som mål å innføra fred, tryggleik og sin versjon av sjaria i landet. I førstninga var dei velkomne blant lokalbefolkninga, nettopp ved å gjera område trygge for handel og ferdsel. Dei innførte også ei rekkje reglar og straffer som blei sterkt kritiserte, til dømes påbod om å ha skjegg for menn og å dekka seg til med burka for kvinner; forbod mot musikk, film og fjernsyn, amputasjonar som straff for tjuveri og steining for drap og utruskap.
Etter terroråtaka i USA 11. september 2001 blei Taliban skulda for å gje ly til terrorgruppa al-Qaida. Afghanistan blei invadert av USA og ei rekkje allierte, og Taliban-regimet blei styrta. Sidan har amerikanske styrkar drive klappjakt på talibanleiarar, samtidig som fleire grupper tilknytte Taliban har vakse fram i Afghanistan og Pakistan. I åra som har følgd har talibantilknytte grupper hatt årlege «våroffensivar» retta mot diplomatiske og militære mål og mot afghanske sivile. Forsøk frå den afghanske regjeringa på å forhandla fram fred med Taliban har ikkje ført fram.
I Pakistan skal Tehrik Taliban Pakistan (TTP), leia av Hakimullah Mehsud, ha stått bak ei rekkje sjølvmordsåtak og andre åtak. Ubekrefta rykte går også ut på at mullah Omar og andre leiarar skal ha slått seg ned i den pakistanske byen Quetta.
MetLex
MetLex er eit norsk meteorologisk leksikon på nett, publisert av Meteorologisk institutt. Innhaldet på MetLex kan nyttast fritt, om lag som innhaldet på Wikipedia. Programvara som ligg til grunn er MediaWiki og brukargrensesnittet er òg svært likt Wikipedia sitt grensesnitt. Til skilnad frå Wikipedia er innhaldet kvalitetssikra av fagfolk ved Meteorologisk institutt.
Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris
Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris vert delt ut av Riksmålsforbundet til ein norsk barnebokforfattar eller ein omsetjar av utanlandske barnebøker. Sidan 1988 vert prisen delt ut årleg.
Žilina
Žilina (tysk Sillein, ungarsk Zsolna, polsk Żylina, latinsk Solna) er ein by nordvest i Slovakia, rundt 200 km frå hovudstaden Bratislava. Han er den fjerde største byen i Slovakia med rundt 85 000 innbyggjarar. Byen er eit viktig industrisenter og den største byen ved elva Váh. Han er òg sete i Žilina kraj og ein Žilina okres.
Historie
Området rundt Žilina har vore busett sidan steinalderen (rundt 20 000 f.Kr.). På 400-talet flytta slavarar til området. Dei første skriftlege kjeldene om Žilina er frå 1208 då han vart kalla terra de Selinan. Frå andre halvdel av 900-talet til 1918 var han ein del av Kongedømet Ungarn.
Byen starta å utvikle seg frå rundt år 1300 og hadde alt bystatus i 1312. I 1321 fekk han status som fri kongeleg by av kong Karl I. 7. mai 1381 gav kong Ludvig I ut Privilegium pro Slavis som gjorde dei slaviske innbyggjarane til likemenn av dei tyske innbyggjarane ved at halvparten av bystyret no skulle vere slavarar. Byen vart brend ned av husittar i 1431.
På 1600-talet vart Žilina eit senter for produksjon, handel og utdanning, og under barokken vart det bygd mange kloster og kyrkjer, i tillegg til Budatín-borga. I revolusjonane i 1848, vann slovakiske frivillige, ein del av keisarhæren, eit slag i nærleiken mot ungarske honvedar og gardistar.
Byen blømde på andre halvdel av 1800-talet då det vart lagt jernbane til byen. Denne stod ferdig i 1872 med linje til Košice og i 1883 fekk byen jernbanesamband med Bratislava. Nye fabrikkar sprang opp, som den manufakturfabrikken Slovena (1891) og Považie kjemiverk (1892).
Han var ein av dei første kommunane som signerte Martin-erklæringa (30. oktober 1918) og fram til mars 1919 var han sete for dei slovakiske styresmaktene. 6. oktober 1938, kort tid etter München-avtalen, vart sjølvstyret til Slovakia som ein del av Tsjekkoslovakia erklært i Žilina.
Shunsuke Maeda
Shunsuke Maeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Oita Trinita, FC Tokyo, Consadole Sapporo og Gainare Tottori.
Hålogaland lagmannsrett
Hålogaland lagmannsrett har sitt hovudsete i Tromsø og er ein av seks lagmannsrettar i Noreg.
Lagmannsretten er ankedomstol over avgjerder i dei tingrettane som høyrer til lagdømmet - både i straffesaker og i sivile saker, sjå nærare om sakshandsaminga i artikkelen lagmannsrett. Lagmannsretten sine avgjerder kan - i noko avgrensa omfang - bli påkjært eller anka til Høgsterett.
Historie
Hålogaland lagmannsrett vart grunnlagd i 1890 med sete i Tromsø. Fram til 1936 vart ankar i sivile saker handsama av Trondhjem stiftsoverrett.
Matt Busby
Matthew William Busby var ein skotsk fotballspelar og -trenar, særleg kjend frå si tid som trenar for Manchester United på 1950- og 1960-talet. Høgdepunktet nådde han då Manchester-klubben i 1968 vann Europacupen.
Spelar
Busby spela høgrehalf for den engelske klubben Manchester City frå 1929 til -36 og deretter for Liverpool FC fram til 1940. Under 2. verdskrigen, 1941-43, spela Busby 38 kampar og skåra fem mål for Hibernian FC i ein eigen regional fotballiga i Skottland. Busby spela ein landskamp for Skottland, ein kamp mot Wales i Cardiff i 1933 som enda med siger 3-2 for heimelaget. Hans einaste triumf som spelar kom då Manchester City i 1934 vann den engelske cupfinalen med 2-1 over Portsmouth.
Trenar
Våren 1945 fekk Busby tilbod om å trene Manchester United. Hans tid som lagsjef (manager) i Manchester United var svært suksessfylt, med fem ligameisterskap (1952, 1956, 1957, 1965 og 1967) og to sigrar i FA-cupen (1948 og 1963). I 1968 leia Busby klubben til topps i den gjævaste klubbturneringa, Europacupen. Manchester United vart dermed den fyrste engelske klubben som vann Europacupen.
Busby var med under flyulukka i München i 1958, der 23 menneske omkom, mellom dei åtte United-spelarar. Busby vart hardt skadd i ulukka, så assistenten tok over leiinga av laget for ei tid. Frå september til desember 1958 var Busby, mellombels, landslagssjef for Skottlands landslag i seks kampar.
Eitt år etter sigeren i Europacupen i 1968 pensjonerte Busby seg og vart avløyst av Wilf McGuiness. McGuiness lukkast lite, så Busby leia Manchester United våren 1971.
Wolf-Rayet
Wolf-Rayet kan visa til:
Kristoffer Trondsen
Kristoffer Trondsen eller Kristoffer Rustung (ca. 1500-1565) var admiral og lensherre i Noreg og Danmark, kaperkaptein og sjørøvar.
Kristoffer Trondsen nytta aldri sjølv namnet Rustung, dette er eit namn som dukka opp på han i Danmark seint på 1600-talet av ukjend opphav. Seglet hans synte bokstavane K og T. På seglet er det eit våpenskjold, og det er ukjend om han teikna dette sjølv eller om han arva det frå forfedrane sine. Våpenet er synt i boka til Nicolas Bergh om våpenskjold.
Biografi
Kristoffer var truleg fødd rundt 1500 i Seim i Kvinnherad. Kven forfedrane hans var er noko usikkert, men anetre frå 1600-talet synte at foreldra var Trond Sigurdsson og Karen Koll, men slike anetre har vist seg å ikkje alltid vere til å stole på.
Etter å ha flytta til Trondheim rundt 1527 vart han ei slags høgrehand for erkebiskop Olav Engelbrektsson og Kristoffer svor truskap til han i eit brev i 1533 ). Engelbrektsson var den siste katolske erkebiskopen i Noreg. Kristoffer skulle verne kysten frå sjørøvarar, men enda opp med å verte skulda før sjørøveri sjølv etter å ha kapra nederlandske og skotske handelsskip. Vincens Lunge var av dei som kravde at dei stolne varene skulle leverast tilbake eller så måtte Kristoffer avrettast.
Året etter var Kristoffer tilsett som kaperkaptein med kaperbrev og tittelen «Christoph von Trundheim, Marskalk in Norweger» frå grev Fredrik av Pfalz. Med vern frå Karl V av Det tysk-romerske riket og Maria av Bourgogne vart han involvert i krigen til Karl V mot Frankrike. Ein gong reiste han frå Veere i Zeeland med tre skip og enda opp med å ta ni skip frå franskmennene.
I 1542-1543 fekk han amnesti hos Kristian III av Danmark etter å ha søkt om dette, og han vart tilsett som marineoffiser, som Danmark-Noreg desperat var i beit for. Sidan Kristoffer no hadde vorte ein kjend mann, rådde kongen sine rådmenn han om å gje han amnesti. Først fekk han berre kommando over eit lite skip med eit mannskap på 20 mann, men etter berre tre månader hadde han stige i gradene og vorte admiral, kalla «Rigernes Admiral». Då han var admiral kommanderte han 40 skip med om lag 5000 mann. På denne tida var han den einaste nordmannen med ei leiande stilling i marinen.
Som admiral segla han mellom anna til Island for å roe ned eit lite opprør, og kjempa seinare i den nordiske sjuårskrigen mot den svenske admiralen Jacob Bagge.
Kristoffer døydde i 1565, rundt 70 år gammal.
Familie
Kristoffer var gift med ei kvinne kalla Karen (eller Karine ). Det er fleire teoriar om kor ho kom i frå, men det er ikkje funne sikre kjelder. Ho kan ha vore frå Trondheim og heitt Schanke eller Skanke.
Borna hans med Karen var:
Søre Osen
Coop Marknad Søre Osen er den lokale daglegvarebutikken, og har hatt funksjonen Post i butikk sidan postkontoret i grenda vart nedlagt.
Vestre Trysil skule ligg på Sjøenden. Skulen er barneskule for elevar frå begge sider av Osensjøens søre del, i tillegg til Tørberget, Storsvea og Rysjølia. Søre Osen barnehage held til i same bygg som Vestre Trysil skule.
Søre Osen kyrkje ligg på austsida av Osensjøen, cirka 8 kilometer nord for Sjøenden.
Sommartid
Sommartid er den delen av året der klokka blir stilt fram ein time i forhold til normaltid. Fleire land har innført dette for å utnytte dei lyse delane av døgnet.
Sommartid vert nytta i dei tempererte stroka i verda, i tropane varierer dagen så lite at det er lite praktisk der.
I Europa var det i 2017 berre Island, Russland og Kviterussland som ikkje hadde sommartid.
Sommartid i ulike land
På den nordlege halvkula nyttar ein sommartid i månadene mars/april til oktober/november. Den sørlege halvkula har sommartid frå oktober til februar/mars.
Frå 2007 vart sommartida utvida i store delar av USA og Canada med fleire veker, frå andre søndagen i mars til første søndag i november. Argumentasjonen for utvidinga var energisparing.
Sommartid i Noreg
Noreg har hatt sommartid i 1916, 1943–45 og 1959–65. Dessutan var det sommartid også om vinteren frå og med 11. august 1940 til og med 2. november 1942. Noreg har deretter hatt sommartid kvart år sidan 1980. I 1996 vart alle EU-land (og Noreg) samde om at sommartida startar siste søndag i mars og sluttar siste søndag i oktober.
Ein hugseregel for kva veg klokka skal stillast, er å stille visarane mot sommaren, altså framover (mot sommaren) om våren, og bakover (mot sommaren) om hausten. I USA er det eit uttrykk som seier Spring Forward, Fall Back. Ordspelet gjenspeglar det å hoppe framover og å falle bakover.
Dei som arbeider natta ein stiller klokka, følgjer normalt klokka og ikkje talet på timar. Det vil seie at om ein lege har vakt den siste helga i oktober frå laurdag klokka 22:00 til søndag kl. 06:00, så får han betalt for 8 timar, sjølv om han har arbeidd timen lmellom 02:00 og 03:00 to gonger.
Helse
Sommartid vart innført i ei tid då ein visste lite om døgnrytmene til menneske. Ein rekna då med at helseeffekten helst ville vere positiv med ein tilleggstime med dagslys om ettermiddagen. Det er no klart at kroppen si synkronisering med soloppgangen er presis, og studiar viser at dei aller fleste toler dårleg overgangen til sommartid.
Blodhemn
Blodhemn er drap for å hemne drap på ein slektning. Slekta til ein drepen person let drapsmannen, eller ein or slekta til drapsmannen, drepe. Blodhemn er typisk for ættesamfunn utan noko sterk sentral styringsmakt, der ætta tek hand om rettshandhevinga. I den tidlegaste nordiske lovgjevinga freistar lovgjevarane å tøyme skikken, som vart halden for å vere plikt. Blodhemn har vore skikk i samfunn mange ulike stader i verda.
Gjerdingen
Gjerdingen er eit vatn som ligg i kommunane Jevnaker og Lunner i Nordmarka i Viken fylke. Vatnet høyrde ikkje opphavleg til nedslagsfeltet til Akerselva, men ein tunnel grave ut mellom 1900 og 1909 mellom Gjerdingen og Daltjuven i søraust, og ein tunnel vidare frå der til Store Sandungen, gjer at Maridalsvannet òg tar imot vatn frå dette vassdraget.
Issei Takayanagi
Issei Takayanagi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Mutualisme
Mutualisme er ein symbiose mellom ulike organismar, kor begge partar får eit positivt utbytte av tilhøvet. Døme på dette kan t.d. vera oksehakkarar som lever av parasittiske insekt dei plukkar av store pattedyr, maur som passar på bladlus og til gjengjeld får sukker, klovnefisk som fangar mat til sjøanemonene dei bur i eller for den saks skuld tilhøvet mellom mennesket og hunden.
Mellom dei mest ekstreme døma på mutualisme kan me nemna lav, som er felles vekst mellom sopp og alger, eller ymse korallar som har innlemma fotosyntetiserande algar i kroppen sin. Mitokondriane og kloroplastane i eukariote celler er truleg òg opphavleg mutualistiske bakterier.
Det finst fleire ulike former for mutualisme. Obligat mutualisme er når dei ulike artane som er involverte ikkje kan overleva utan kvarandre, til dømes ballblom og ballblomfluge. Fakultativ mutualisme er når dei ulike partane har fordel av samlivet, men fint klarar å overleva på eiga hand.
NORCD
NORCD er eit norsk plateselskap med (2005) meir enn 50 titlar i katalogen.
Selskapet satsar på smal musikk, som folke-, jazz-, improvisasjons- og verdsmusikk.
Mellom artistane finst Nils Petter Molvær, Arve Henriksen og Berit Opheim.
NORCD vert leia av saksofonisten og komponisten Karl Seglem.
Bakgrunnsstoff
NORCD på nett
Andefamilien
Andefamilien (Anatidae) høyrer til ordenen andefuglar (Anseriformes) som igjen går inn som del av klassen fuglar, Aves. Familien femnar om ender, gjæser og svaner. Fellestrekk for andefamilien er symjehud og nebb som er flata ut i ei viss grad. Familien har ei kosmopolitisk utbreiing, finst på kontinenta i verda bortsett frå Antarktis og på dei fleste av øygruppene i verda. Dette er fuglar som er tilpassa gjennom evolusjonen for symjing på vassoverflata, og i nokre tilfelle dukking, i det minste på grunt vatn. Familien inneheld rundt 160 artar i 50 slekter. Dei er generelt planteetarar, og er monogame hekkefuglar. Ei rekkje artar er trekkfuglar. Nokre få artar er gjort til fjørfe i husdyrhald, både gjæser og ender er endra gjennom avl – tamgjæser. Dun frå ender og gjæser og spesielt ærfugl har vore høgt skatta gjennom lang tid. Mange andre er jakta på for mat og rekreasjon. Fem artar er utdøydde etter år 1600, og mange fleire er trua av utrydding.
Skildring og økologi
Ender, gjæser og svaner er små til store fuglar som har ein generell brei og langstrakt kropp. Dukkartar varierer frå dette i å vere rundare. Ein finn variasjon i storleik frå beltedvergand, så lita som 26,5 cm og 164 gram, til trompetersvane, på så mykje som 183 cm og 17,2 kg. Vengene er korte og spisse, og støtta av sterke vengmusklar som genererer raske rytmar i flukt. Dei har vanlegvis lang hals, men dette varierer mellom artane. Beina er korte og sterke, og sit langt på baksida av kroppen, mest på dei meir akvatiske artane. Kombinert med kroppsforma kan akvatiske gjere nokre artar klossete på land, men dei er betre til fots enn andre vassfuglar som dukkarar og sjøfuglar som petrellar. Dei har symjeføter. Nebba av dei fleste artane er utflata i større eller mindre grad. Desse inneheld rifla lamellar som er særleg effektive hos artar som filtrerer føde frå vatn.
Fjørene er gode til å støyte bort vatn på grunn av spesielle feittstoff. Mange av endene viser kjønnsdimorfisme, med hannane som meir fargerike enn hoene, jamvel om fenomenet er snudd om hos artar som maorirustand. Svaner, gjæser og plystreender manglar kjønnsdimorfisme i fjørdrakt. Ender, gjæser og svaner er vokale fuglar, produserer ei rekkje variantar av kvak- og snadrelydar, tutelydar, trumpetlydar og anna avhengig av art, ofte har hoer ei djupare stemme enn hannfuglane.
Hekking
Artane i andefamilien er generelt sesongmessige og monogame hekkarar. Nivået på monogami varierer innan familien, mange av dei mindre endene berre oppretthalde bindinga for ein sesong, og finn ein ny partnar året etter, medan dei større svaner, gjæser og nokre av dei meir territoriale endene opprettheld parsamband over ei rekkje år. Anatidae er særmerkt for å vere ein av få fuglefamiliar der hannfuglar har penis, dei fleste artane er tilpassa for paring på vatn. Dei konstruerer enkle reir frå materialar i nærleiken, ofte fôrar dei reiret med eit lag av dun plukka frå brystet til hoa. Hos dei fleste artane rugar berre hoa egga. Ungane er godt utvikla ved klekking, og er straks i stand til å finne føda sjølv. Ein avvikande art er gaukand, ein komplett reirparasitt som legg egga sine i reir av måsar og sothøner. Ei rekkje andre ender kan av og til legge egg i reira åt andre fuglar av same arten i tillegg til å produsere sine eigne ungekull.
Tilhøve til menneske
Menneske har hatt eit langt tilhøve med ender, gjæser og svaner, dei er viktige økonomisk og kulturelt til menneske, og fleire andeartar har drege nytte av ei tilknyting til menneske. På den anna side er nokre Anatidae øydeleggjande skadedyr i jordbruket, og har fungert som vertar for zoonosar som fugleinfluensa.
Slekter
Slektene i Anatidae i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Sørfjord I kraftverk
Sørfjord I kraftverk er eit vasskraftverk i Botnvassdraget i Hamarøy kommune i Nordland fylke.
Kraftverket nyttar fallet på 515 meter frå Brynvatnet og havnivå ved Sørfjorden. Brynvatn er oppdemt av ein 185 meter lang og 31 meter høg steinfyllingsdam. Magasinkapasitet er 72 millionar m3. Vatnet er regulert mellom 515 og 435 moh. Til magasinet vert det overført vatn frå ei rekke bekkeinntak og frå Gammeloftvatnet, som er regulert mellom 712 og 670 moh. Det vert òg overført vatn frå Sørfjord II kraftverk.
Brynelva er regulert som følgje av kraftverket.
Kraftverket starta produksjonen i 1983 og vart utvida i 2003.
Det er installert ein Francisturbin på 67 MW. Middels årsproduksjon er på 260 GWh.
Nedbørsfeltet er på totalt 108 km2.
Kraftverket er eigd av Narvik Energi.
Altsaksofon
Altsaksofon er eit medlem av saksofonfamilien og er eit treblåseinstrument. Instrumentet er i størrelse den fjerde i rekka av saksofonane og er stemt i Eb, éin oktav over barytonsaksofonen.
Altsaksofonen vert ofte brukt i pop-, rock og jazzmusikk, men vert òg mykje brukt til klassisk musikk.
Kjende utøvarar av instrumentet er Charlie Parker, Cannonball Adderley, David Sanborn og Sigurd Køhn.
Druridge Bay
Druridge Bay er ei 11 km lang bukt i Northumberland i England, som strekkjer seg frå Amble i nord til Cresswell i sør. Northumberland Coast Country Park ligg ved bukta og delar av området er eigd av National Trust. Områda innanfor bukta er erklært naturreservat.
Under den andre verdskrigen vart det bygd forsvarsverk rundt Druridge Bay som ein del av førebuingane mot ein inavsjon av Storbritannia. Dette omfatta murar og panservernsblokker, bunkersar og minefelt.
I 1980-åra var det planar om å byggje eit atomkraftverk i området, men sterke protestar førte til at dette vart skrinlagt.
Fullsenn
Fullsenn er ein innsjø som ligg i kommunane Nord-Aurdal og Øystre Slidre i Innlandet.
Oberriet
Oberriet er ein kommune i valkrinsen Rheintal i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 420 meter over havet.
Nilsmesse
Den heilage Nikolas var biskop i Myra i Tyrkia og døydde midt på 300-talet. Han var mellom anna helgen for sjøfarande, og denne dagen skulle ein etter tradisjonen ikkje segla. Biskopen er også kjend for å ha gjeve fattige gjennom gåver. På grunn av dette er han blitt knytt til gåvegjeving rundt jul, i nederlandske område gjennom Sinterklaas-tradisjonen den 5.-6. desember, i mange andre land som julenissen den 24.-25. desember.
I Noreg var det i tillegg tradisjon å laga eller vøla sko denne dagen.
Kjelder
Nikolaus von Myra
Sørfjord II kraftverk
Sørfjord II kraftverk er eit vasskraftverk i Botnvassdraget i Hamarøy kommune i Nordland fylke.
Kraftverket nyttar fallet på 62 meter mellom Kjerringvatnet og Brynvatn. Brynvatn er inntaksmagasin for Sørfjord I kraftverk.
Kraftverket starta produksjonen i 1983.
Det er installert ein Francisturbin på 4 MW. Middels årsproduksjon er på 10 GWh.
Kraftverket er eigd av Nordkraft som er eigd av Narvik Energi.
Helgelandsbrua
Helgelandsbrua er ei 1065 meter lang skråstagbru som knyter saman kommunane Alstahaug og Leirfjord i Nordland. Brua kryssar Leirfjorden mellom fastlandet og øya Alsten og er ein del av Fylkesveg 17.
Frøplantar
Frøplantar (Spermatophyta eller Phanerogamae) er ei plantesystematisk avdeling av plantar som set frø, i motsetnad til sporeplantar som formeirer seg med sporar. Dette er den største gruppa av nolevande plantar, med over 260 000 nolevande artar.
3. serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013
3. serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013 vart gjennomført med tre kampar laurdag 27. april, to kampar søndag 28. april og to kampar måndag 29. april.
Frøplantar
I botanikken har ein lenge delt frøplantane inn i dekkfrøa plantar (Magnoliophyta) og nakenfrøingar (Gymnospermae), som omfattar divisjonane Pinophyta (bartre), Cycadophyta (konglepalmar), Ginkgophyta (gingko) og Gnetophyta. Dei største familiane er marihand- og korgplantefamilien.