cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slovenia
Historie
Då den andre verdskrigen braut ut var Jugoslavia frå starten av nøytralt, men 25. mars 1941 vart regenten, prins Paul, pressa til å inngå allianse med aksemaktene. To dagar etter vart han avsett i eit militærkupp. Tyskland reagerte med å invadera Jugoslavia 6. april 1945, støtta av Italia, Ungarn og Bulgaria. Slovenia vart delt opp mellom Italia, Tyskland og Ungarn. Okkupasjonstida var ei blodig tid i heile Jugoslavia, med uoversiktlege konfliktlinjer mellom kommunistiske partisanar under Tito og andre motstandsgrupperingar, som ofte enda opp med å alliera seg heilt eller delvis med dei tyske og italienske okkupantane mot kommunistane. I Slovenia oppstod ein organisasjon kalla domobranstvo (heimevern) (deltakarane domobranci), som var drivne av anti-kommunisme og kjempa mot partisanane, som òg var aktive i Slovenia. Etter slutten av krigen gjennomførte Tito sine partisanar i mai 1945 omfattande massakrar på domobranci, kroatiske ustasja-soldatar og andre som hadde prøvd å flykta til den britiske okkupasjonssona i Austerrike, kjend som Bleiburg-massakrane. Talet drepne er vanskeleg å slå fast, men går opp i fleire titusen. Den tyske minoriteten vart driven ut av landet. Med fredsavtalen overtok Jugoslavia dei slovenske områda som hadde vore italienske i mellomkrigstida, men målet om òg å få byen Trieste, som hadde ein stor slovensk minoritet, vart ikkje oppnådd. Jugoslavia vart reorganisert som ein sosialistisk føderasjon, og Slovenia vart ein av dei seks delrepublikkane.
Sample Nunataks
Sample Nunataks er ei gruppe nunatakar som ligg ved samløpet mellom av Lovejoy- og Harlinbreen i Usarp Mountains. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Gerald M. Sample i U.S. Navy som var radiotelegrafist på eit R4D-fly 1961–62, og igjen i 1962-63 for ei gruppe frå US Geological Survey (USGS) som kartla desse nunatakane.
Slovenia
Historie
Under Tito sitt styre var landet eit stabilt kommunistisk diktatur, men etter Tito sitt brot med Stalin i 1948 på mange måtar friare enn landa som låg under sovjetisk dominans. Etter at Tito døydde i 1980 vart leiarskapet overtatt av eit kollektivt presidentskap med ein representant frå kvar republikk, med rullerande leiarskap for eit år om gongen. Slik prøvde ein å behalda stabiliteten, men dei indre spenningane i føderasjonen meir og meir tydelege. Økonomiske nedgangstider førte til at Slovenia raskt sakka akterut i levestandard for dei kapitalistiske nabolanda, sjølv om det var den rikaste av dei jugoslaviske delrepublikkane. I 1986 vart Milan Kučan partisjef i kommunistpartiet i Slovenia og starta ein liberaliserings- og demokratiseringsprosess. Den auka pressefridomen som han tillét skapte store spenningar i forhold til det kommunistiske leiarskapet sentralt og den føderale hæren. I 1989 heldt Slovenia det første frie valet i Jugoslavia, då det skulle veljast ny slovensk representant til det føderale presidentskapet. Kommunistpartiet sin kandidat tapte valet for opposisjonskandidaten Janez Drnovšek. Etter at Slobodan Milošević kom til makta i Serbia, den største av delrepublikkane, oppstod det stadig større spenningar mellom Slovenia og Serbia. 23. januar 1990 marsjerte den slovenske delegasjonen ut av Jugoslavias kommunistforbund sin ekstraordinære partikongress etter at dei ikkje hadde lukkast i å få fleirtal for eit einaste av ei rekkje reformforslag dei hadde fremja. Slovenia gjekk lenge inn for ei omorganisering av Jugoslavia til ein lausare konføderasjon, men då det viste seg umogleg å få Serbia med på dette vart det større og større oppslutning om tanken å forlata Jugoslavia. I april 1990 heldt Slovenia dei første frie parlaments- og presidentvala, der opposisjonskoalisjonen DEMOS kom til makta. Kučan vart vald til president. 23. desember 1990 vart det heldt folkerøysting om sjølvstende frå Jugoslavia, som gav 88,5 % fleirtal for lausriving. 26. juni 1991 erklærte Slovenia seg som sjølvstendig stat, noko som utløyste ein ti dagar lang krig mot den jugoslaviske hæren. Dei slovenske styrkane sigra over hæren militært, og hæren vart forhindra frå å fortsetja krigen av det serbiske leiarskapet i Beograd, som var villige til å la Slovenia gå og heller bruka militære ressursar i den komande krigen i Kroatia. Meklarar frå EU forhandla fram ein avtale om at Slovenia skulle leggje sjølvstendeerklæringa på is i tre månader, mens den jugoslaviske hæren trekte seg ut. 15. januar 1992 vart Slovenia sitt sjølvstende anerkjent av EU, og 22. mai vart landet medlem av FN, saman med dei andre post-jugoslaviske statane.
Bruno Correa
Bruno Correa er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Slovenia
Historie
Sidan sjølvstendet har Slovenia vore prega av stabilitet. Landet er ein av dei rikaste av dei tidlegare kommuniststatane i Aust-Europa. Det har vore stor politisk semje om å verta med i den europeiske integreringsprosessen. Etter folkerøystingar vart Slovenia medlem i NATO 29. mars 2004 og EU 1. mai 2004.
Politikk
Slovenia er ein parlamentarisk republikk, med ein president som vert vald av folket kvart femte år, og ein statsminister vald av nasjonalforsamlinga. Statsministeren har det meste av den reelle makta. Nasjonalforsamlinga heiter Državni zbor og har 90 medlemer, som vert valde kvart fjerde år. Ein av plassane er reservert for den italienske minoriteten og ein for den ungarske minoriteten. Presidenten, Danilo Türk, vart vald i desember 2007. Statsministeren sidan parlamentsvalet i oktober 2004 heiter Janez Janša og representerer Det slovenske demokratiske partiet (Slovenska demokratska stranka), det største av fire parti i ei sentrum-høgre koalisjonsregjering. Det største opposisjonspartiet, som har sete ved makta det meste av tida sidan 1992, er det liberale partiet Slovenias liberale demokrati (Liberalna demokracija Slovenije).
Noreg har hatt ein ambassade i Ljubljana sidan 1. desember 2003. Slovenia er representert i Noreg ved ambassaden sin i København.
Økonomi
Landet har dei siste åra gjennomført privatisering i bankvesenet, telekommunikasjon og offentlege tenester. Restriksjonar på utanlandske investeringar har blitt bygd ned og direkte utanlandsk investering er venta å auka. Dei viktigaste handelspartnarane er Tyskland, Italia og Austerrike.
Øya Storbritannia
Øya Storbritannia er den største av Dei britiske øyane, og ligg mellom fastlands-Europa og Irland. Øya utgjer størstedelen av landområdet til Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland, som på norsk som regel vert kalla Storbritannia. På engelsk er namnet «Great Britain».
Slovenia
Økonomi
Slovenia innførte den europeiske fellesvalutaen euro den 1. januar 2007.
Øya Storbritannia
Øya Storbritannia er den største øya i Europa, og kjem på 8. plass i verda. Ho har ei flatevidd på 229.850 km². Ho omfattar det meste av landa England, Skottland og Wales som no utgjer nasjonen Storbritannia. I tilllegg høyrer andre, mindre øyar òg til kvart av desse landa.
Kvifor Storbritannia?
Namnet på øya viser til at det er landet der britane bur. Men det finst òg eit anna område der britar, eller bretonarar, held til. Det er Bretagne i Frankrike, eller Brittany på engelsk. Sidan den britiske øya er større enn den bretonske halvøya, blei ho kalla Storbritannia.
Slovenia
Kunst og litteratur
France Prešeren (1800-1849) har status som nasjonalforfattar. Han har mellom anna skrive nasjonalsangen Zdravljica (Ein skål). I nyare tid har musikkgruppa Laibach gjort seg merka internasjonalt.
Cayman Togashi
Cayman Togashi er ein japansk fotballspelar.
Slovenia
Idrett
Slovenia si plassering i Alpane har gjort at vintersport er populært. Kjende er vintersportsstadane Kranjska Gora, som arrangerer verdscuprenn i alpint, og Planica, som har ein kjend skiflygingsbakke.
Cayman Togashi
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Slovenia
Bakgrunnsstoff
🇪🇺
Călărași fylke
Călărași er eit fylke (județ) i Romania (rumensk Județul Călărași). Det ligg i regionen Valakia. Administrasjonssenteret er byen Călărași. Fylket ligg i utviklingsregion Sud – Muntenia i makroregion 3.
Demografi
Călărași fylke hadde 306 691 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011. Folketalet i 2021 er estimert til 303 288, med 39,9 % av innbyggjarane busette i dei fem bykommunane.
Språk
Morsmål ut frå folketeljinga i 2011:
Religion
Religiøs tilknytning ut frå folketeljinga i 2011:
Administrativ inndeling
Fylket har 2 municipiu, 3 oraș og 50 comună.
Yalour Islands
Bakgrunnsstoff
Personleg fotosoge frå mars 2007: bartosik.org
Osp
Osp (Populus tremula) er eit lauvtre i poppelslekta som er kjend for å skjelva mykje og høglytt med lauvet. Treet veks i Nord-Europa og Asia. I Noreg finst den nordlegaste førekomsten av osp i Gamvikneset i Finnmark. Dette er den nordlegaste naturlege førekomsten i verda.
Osp er tradisjonelt blitt brukt til å laga matilåt av, fordi treet ikkje set smak på maten, og held seg lyst og vakkert også når det blir gammalt. Det blir brukt til å laga sikre fyrstikker med liten etterglød, og til å laga cellulose og sponplater.
Kenta Hirose
Kenta Hirose er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare og Tochigi SC.
Vjatsjeslav Molotov
Vjatsjeslav Mikhajlovitsj Molotov var ein sovjetisk politikar og diplomat. Han var den einaste av dei framståande bolsjevikane som overlevde Josef Stalin sine utreinskingar på 1930-talet. Han var utanriksminister for Sovjetunionen frå 1939 til 1949 og frå 1953 til 1956.
Molotov vart i 1957 fråteken verva sine, og send som ambassadør til Mongolia. Nikita Khrusjtsjov hadde vorte ny leiar for Sovjetunionen, og ein trudde at Molotov ynskte å eit meir stalinistisk styresett.
Molotov-Ribbentrop-pakta og molotovcocktail har namn etter Molotov. Byen Perm bar namnet Molotov frå andre verdskrigen fram til 1957.
Soyuz-13 Rock
Soyuz-13 Rock er ein nunatak, 1270 moh, 2 nautiske mil (3,7 km) søraust for Schoonmaker Ridge i Cook Mountains. Han er kalla opp etter det sovjetiske romfartøyet Soyuz 13 frå den 18. desember 1973.
Zaozhuang
Zaozhuang (kinesisk: 枣庄; pinyin: Zǎozhuāng) er eit byprefektur i provinsen Shandong i Kina, nær ved Gulehavet. Byprefekturet har eit areal på 4 550 km² og hadde vel 3,7 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Zaozhuang omfattar fem distrikt (区 qū) og eitt byfylke (市 shì).
Næringsliv
I prefekturet finst store førekomstar av kol, og gruveindustrien er ei hovudnæring.
Samferdsle
Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i Zaozhuang. Zaozhuang ligg også på jarnbanelinja JingHu, også denne trafikkerer strekninga Beijing-Shanghai.
Kinas riksveg 206 går gjennom området. Han strekker seg frå kystbyen Yantai i nord til kystbyen Shantou i provinsen Guangdong i sør. Vegen passerer gjennom provinsane Shandong, Jiangsu, Anhui, Jiangxi og til sist Guangdong.
Soyuz-18 Rock
Soyuz-18 Rock er ein markant nunatak 3 nautiske mil (6 km) vest for Cheney Bluff i Cook Mountains. Fjellet har ei høgd på 1230 moh og er pyramideforma, særleg sett frå vest. Han er kalla opp etter det sovjetiske romfartøyet Soyuz 18 frå 24. mai 1975.
Scythian Nunatak
Scythian Nunatak er ein isolert rygg kring 1 nautisk mil (1,9 km) søraust for Trudge Valley i Allan Hills i Oates Land. Han vart undersøkt av New Zealand Antarctic Research Program (NZARP) Allan Hills Expedition (1964). Dei oppdaga at toppen alltid var dekt av ei sky av snøfokk og namngav fjellet etter landet til skytarane, som i følgje romarane var kjend for mykje snøfokk.
Jondal kommune
Jondal er ein tidlegare norsk kommune i Hardanger i Hordaland fylke. Han låg på Folgefonnhalvøya på sørsida av Hardangerfjorden, og grensa mot Odda og Kvinnherad kommunar i sør, mot Ullensvang herad i aust og nordaust og mot Kvam herad i vest og nordvest. 1. januar 2020 vart kommunen slegen saman med Odda kommune og Ullensvang herad til nye Ullensvang kommune.
Dei fleste innbyggjarane bur i Kysnesstrand, Torsnes, Solesnes, Svåsand, Jondal og Herand. Innover mot Folgefonna ligg bygdene Nedre og Øvre Krossdalen.
Gurzelen
Gurzelen er ein kommune i distriktet Thun i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 591 meter over havet.
Kommunen ligg mellom elva Aare og øvre Gürbetal. Han omfattar landsbyane Ober- og Niedergurzelen og spreidde gardshus.
Forst-Längenbühl
Forst-Längenbühl er ein kommune i distriktet Thun i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 652 meter over havet.
Kommunen vart oppretta 1. januar 2007 då Längenbühl og Forst vart slått saman.
Det ligg tre mindre innsjøar i kommunen: Dittligsee, Geistsee og eit mindre vatn.
Winter Island
Winter Island er ei øy 0,5 nautiske mil (0,9 km) lang og som ligg 0,1 nautiske mil (0,2 km) nord for Skua Island i Argentine Islands i Wilhelm Archipelago. Winter Island vart namngjeven av British Graham Land Expedition (BGLE), 1934–37, som gjorde denne øya til vinterbasen sin i 1935.
Falkland Islands Dependencies Survey oppretta ein base på Winter Island i 1947, Base F (Argentine Islands). Hovudhytta vart bygd på staden til den gamle BGLE-hytta, og fekk namnet «Wordie House» etter sir James Wordie, medlem av Shackleton sin Imperial Trans-Antarctic Expedition som vitja hytta under bygginga.
Basen vart flytta til den nærliggande IÎles Galindez i mai 1954, og kalla Faraday Station i 1977.
Wordie House har vorte bygd opp att og er i dag eit historisk minnesmerke.
Constanța fylke
Constanța er eit fylke (județ) i Romania (rumensk Județul Constanța). Det ligg i regionen Dobrudsja. Administrasjonssenteret er byen Constanța. Fylket ligg i utviklingsregion Sud-Est i makroregion 2.
Demografi
Constanța fylke hadde 684 082 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011. Folketalet i 2018 er estimert til 766 315, med 69,2 % av innbyggjarane busette i dei 12 bykommunane.
Etnisitet
Den etniske samansetjinga av befolkninga i fylket ut frå folketeljingane frå 1930 til 2011:
Sveits
Geografi
Sveits strekkjer seg nord og sør for Alpane og har eit særs variert landskap og klima innanfor eit avgrensa område på. Innbyggjartalet er om lag 7,7 millionar med ein gjennomsnittleg folketetleik på kring 186 menneske per kvadratkilometer. Den sørlege halvdelen av landet er meir fjelldominert og langt tynnare folkesett enn den nordlege halvdelen. I den største kantonen Graubünden, som ligg heilt innanfor Alpane, er folketettleiken berre 27 /km².
Sveits ligg mellom 45 og 48 grader nrod og 5 og 11 grader aust. Det består hovudsakleg av tre topografiske område: Dei sveitsiske Alpane i sør, Det sveitsiske platået eller mellomlandet, og Jurafjella i nord. Alpane er ei høg fjellkjede som kryssar den sentrale og sørlege delen av landet og utgjer 60 % av det totale arealet. I dei høge dalføra i Alpane finn ein mange isbrear og totalt utgjer dei kring 1000 kvadratkilometer. Desse isbreane er kjelda til fleire store elvar, som Rhinen, Inn, Ticino og Rhône, som renn i fire forskjellige retningar gjennom heile Europa. Det hydrografiske nettverket omfattar fleire av dei største innsjøane i Sentral- og Vest-Europa, som Genfersjøen, Bodensjøen og Lago Maggiore. Sveits har meir enn 1500 innsjøar og 6 % av ferskvassreservane i Europa ligg her. Innsjøar og isbrear dekkjer om lag 6 % av landet.
Constanța fylke
Religion
Religiøs tilknytning ut frå folketeljinga i 2011:
Administrativ inndeling
Fylket har 3 municipiu, 8 oraș og 59 comună.
Sveits
Geografi
Om lag hundre av fjelltoppane i Sveits stig over 4000 meter over havet. Med ei høgd på 4634 moh er Dufourspitze det høgaste fjellet, men Matterhorn (4478 moh) er nok meir kjend. Begge ligg i Wallis-Alpane i kantonen Valais. I Bern-Alpane oppfor den breforma Lauterbrunnendalen finn ein 72 fossar, dei velkjende fjella Jungfrau (4158 moh) og Eiger, og mange vakre dalar. I søraust ligg den lange dalen Engadin med St. Moritz-området i kantonen Graubünden. Det høgaste fjellet i dei nærliggande Bernina-Alpane er Piz Bernina (4049 moh).
Gran
Gran (Picea abies) er eit tre i granslekta som er svært vanleg i Norden. Dette bartreet blir ofte kalla norsk gran, skogsgran eller vanleg gran for å skilja det frå andre grantypar.
Sveits
Geografi
Den meir folkerike nordlege delen av landet utgjer 30 % av landet og vert òg kalla Mellomlandet. Dette området er meir ope og åslendt, delvis skogkledd og delvis med opne enger, men er framleis forholdsvis kupert. Dei største innsjøane finst her i tillegg til dei største byane i Sveits. Den største innsjøen er Genfersjøen (Lac Léman på fransk), vest i Sveits. Rhône renn både inn og ut av Genfersjøen.
Gran
Grantre blir brukt som planke- og møbelmateriale, som råstoff til å laga tremasse, cellulose, papir og kartong. Det er òg brukt til dekorasjon, særleg som juletre.
Alison Henrique Mira
Alison Henrique Mira er ein brasiliansk fotballspelar.
Gran
Skildring
Grantre er tette bartre med mange kvasse nåler på 12–24 mm. Treet er tvikjønna og blømer i mai–juni. Dei om lag 4 cm lange, raude eller lysegrøne hoblomane står ytst på dei øvre greinene medan dei mindre hannblomane veks lenger nede og nær krona. Konglane er dei lengste i granslekta og blir 9–17 cm lange.
Rotsystemet spreier seg utover, slik at trea ikkje har feste djupt i jorda. Dei kan derfor lett blåsa overende i sterk vind, særleg om jorda er grunn eller oppbløytt. I Noreg kan treet bli opptil 50 meter høgt med ein stammediameter på opptil 1,5 meter.
Alison Henrique Mira
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Sveits
Klima
Alpane i den sørlege halvdelen av Sveits har alt og seie for klimaet her. Nordsida av Alpane er ofte utsett for dei same kuldebølgjene ein har i Sør-Tyskland, medan sørsida ofte kan få mild middelhavsluft og forholdsvis fine temperaturar. Nordsida har som regel meir regn eller snø, og mindre sol enn den sørvendte sida som har meir sol og mindre, men ofte meir intense byger. Alpane er eit mekka for skisportinteresserte, og vinterlågtrykk frå både Middelhavet og Atlanterhavet kan gje store mengder snø i desse fjellområda.
Gran
Skildring
Grantrea kan ha ulike former ut frå kvar dei veks. Trea er ofte kjegleforma, gjerne med rette greiner som står vassrett ut frå stammen. I område med mykje snøfall kan greinene vera korte og peika nedover for å minska vekta dei må bera om vinteren. Andre veksttypar av gran er kamgran, som har tynne greiner hengande som hår, og slangegran, eit tre med svært få sidegreiner. Krypande tre som slår rot frå greinene kan ein finna i verharde område, på fjellet og langs kysten.
Sveits
Klima
Det kaldaste området i Sveits ligg derimot ikkje i Alpane men i La Brévine (som òg vert kalla det sveitsiske Sibir), lengst nordvest i landet i ein av dalane rundt Jurafjella på grensa til Frankrike. Her samlar det seg opp kaldluft om vinteren, og det kaldaste som er målt i Sveits er -42 °C i dette området i januar 1987. Kaldt er det òg i Mittelland, som ligg mellom Jurafjella og Alpane. Dei fleste storbyane finn ein i dette området. Kaldluft frå Sibir strøymer med den nordaustlege vinden kalla «bise» inn i dette lågareliggande områda, og ein kan ha bitande kulde i fleire veker i strekk, i tillegg til tåke og lett snø. I høgda, frå om lag 1000 m og oppover, er derimot ofte samtidig sol og mykje høgare temperaturar, gjerne 10 °C eller høgare. Mindre dalar i Alpane er verna frå bisevinden, og kan ha nokså tørre og milde forhold, men det kan bli kaldt om nettene. Av og til bles fønvinden nordover og gjev stigande temperaturar og svært tørre forhold. Den relative fukta kan bli lågare enn 10 % i slike tilfelle, men vindstyrken kan bli over 38 m/s i dalar som ligg i nord-sør retning. Vinden vert derimot ofte mykje svakare før den når ned til områda der folk bur. Episodar med fønvind er vanlegast om hausten og våren.
Gran
Skildring
Gran kan bli 200–300 år gammalt. Ho veks best på fuktig, næringsrik jord, men kan godt tola skugge. For å trivast treng treet stabilt vinterklima.
Utbreiing
Det veks gran over heile Nordausteuropa, austover frå Noreg og Polen, og i fjella i Sentral-Europa. Uralfjella utgjer eit skilje der underarten Picea obovata tek over på austsida.
Sveits
Politikk
Sveits er nøytralt. Landet har eit 500 000 mann sterkt forsvar; Den sveitsiske nasjonalmilitsen omfattar så godt som alle menn i landet mellom 20 og 40.
Gran
Utbreiing
Treet kom først til Noreg for om lag tre tusen år sidan, men er no eitt av dei vanlegaste i landet, og fortsatt under utbreiing. Det veks naturleg dei fleste stader, bortsett frå på Vestlandet og i Nord-Noreg. Det finst likevel enkelte spreidde bestandar så langt nord som i Karasjok og Sør-Varanger.
Sveits
Politikk
I 2. verdskrigen skaut det sveitsiske luftvernet ned både tyske og allierte krigsfly som flaug over landet.
Kultur
Sveitsarar står bak fleire moderne oppfinningar, som rayon, cellofan, borrelåsen, lommekniven og mjølkesjokolade. Men trass i det kjende sitatet av Orson Welles i filmen Den tredje mann frå 1949, er ikkje gaukuret ei sveitsisk oppfinning – det er tysk.
Spectator Nunatak
Spectator Nunatak er ein isolert, hovudsakleg isdekt nunatak som består av hornblende, og som ligg 4 nautiske mil (7 km) vest for Pomerantz Tableland i Usarp Mountains. Fjellet vart nytta som ein landmålingsstasjon av geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE) (1963–64), som gav han namnet på grunn av plasseringa.
Byar i Saudi-Arabia
Dette er ei liste over byar i Saudi-Arabia.
Ryohei Okazaki
Ryohei Okazaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shonan Bellmare og Roasso Kumamoto.
Heiligenschwendi
Heiligenschwendi er ein kommune i distriktet Thun i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1123 meter over havet.
Kommunen ligg på ein terrasse ovanom Thunsjøen.
Atsuki Sawada
Atsuki Sawada er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Go Ito
Go Ito er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Mitsuki Saito
Mitsuki Saito er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Shonan Bellmare (2019).
Ryo Takano
Ryo Takano er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Shonan Bellmare og Yokohama F. Marinos (2019).
Three Nunataks
Three Nunataks er tre nunatakar, som stort sett er isdekte, 2 nautiske mil (3,7 km) sørvest for Haven Mountain ved nordvestkanten av Britannia Range. Han vart namngjeven av gruppa som vitja Darwinbreen under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1956-58.
Avisa Nordhordland
Nordhordland er ei avis som kjem ut i Lindås i Nordhordland i Vestland fylke. Avisa dekker seks kommunar i Hordaland og Sogn og Fjordane: Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Masfjorden, Fedje og Gulen. Avisa er den største lokalavisa i distriktet, og konkurrerer med avisa Strilen, som òg dekkjer området Nordhordland.
Strilen, som er fleire år eldre, vart passert som den største avisa i regionen i 2004.
Offisielle lesartal frå Forbruker og Media viser at avisa har 19 000 lesarar av papirutgåva, og 7 000 lesarar av nettutgåva.
Sullivan Nunatak
Sullivan Nunatak er ein lang, smal nunatak 2 nautiske mil (3,7 km) aust for sørenden av Wellman Cliffs i Geologists Range. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå tellurometermålingar og flyfoto, 1960-62. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter James G. Sullivan, ein geolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved McMurdo-basen, vinteren 1961 og sommaren 1961-62.
Det osmanske riket
Riket var mektigast på 1500-talet under sultan Suleiman den store. Det hadde likevel størst utstrekking i 1683, då det strekte seg frå Wien i vest, gjennom Midtausten og Nord-Afrika, til dagens Iran og Den arabiske halvøya i aust. Sjølv om riket var stort, hadde det berre rundt 40 millionar innbyggjarar.
Ein sultan styrte riket saman med diwanen, ei regjering sett saman av vesirar og leia av storvesiren. Seinare tok sultanane den muslimske tittelen kalif, det åndelege overhovudet til alle muslimar. I fleire hundreår såg ein på desse sultanane som dei einaste som hadde rett til å erklæra heilag krig.
Weihai
Weihai (kinesisk: 威海, pinyin: Wēihǎi) er eit byprefektur heilt aust i provinsen Shandong i Kina. Weihai ligg ved Gulehavet, ved innløpet til den indre delen av det same havet, kalla for Bohaibukta. Byprefekturet har eit areal på 5 436 km² og hadde vel 2,8 millionar ibuarar i 2010.
Det osmanske riket
Historie
Historia om Det osmanske riket er omfattande og spenner over sju hundreår. Det er mange forskjellige perspektiv; nokre baserer seg berre på den militære delen av historia, krigane som riket var innblanda i, og kva det underla seg og seinare måtte gje frå seg, medan andre peikar på den indre utviklinga. Denne artikkelen prøver å ha eit meir generelt perspektiv.
Weihai
Byprefekturet Weihai omfattar eitt bydistrikt (区 qū) og tre byfylke (市 shì).
Tent Rock
Tent Rock er ein liten nunatak forma som ryggen på eit telt, 1 nautisk mil (1,9 km) sørvest for Thomas Rock og 7 nautiske mil (13 km) vest for Ricker Hills i Prince Albert Mountains i Oates Land. Han vart kartlagd og namngjeven av den sørlege geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE), 1962-63.
Weihai
Weihai har varme kjelder, og ut for kysten ligg mange småøyar.
Det osmanske riket
Opphav
Det osmanske riket oppstod som ein Uç Beyliği (ei form for adel) innanfor Seljukstaten i Anatolia mot slutten av 1200-talet. Denne staten var sjølv underlagt Ilkhanatet (ein del av Det mongolske riket) på den tida. Det er ei utbreidd oppfatning hos historikarar at Osman I erklærte sjølvstende i 1299, men det er vanskeleg å fastsette det nøyaktige tidspunktet.
Weihai
Næringsliv
Weihai er ein hamneby og eit fiskerisentrum, med ein del lettindustri. Avstanden til Sør-Korea er liten, så Weihai har eit stort innslag av koreanske næringsaktørar og tek også mot mange turistar frå Korea. Weihai er kjerneområde for dyrking av peanøtter og frukt.
Samferdsle
Weihai har samband med utomverda gjennom både veg, tog og fly. Frå flyplassen går ruter til fleire kinesiske storbyar, samt til to flyplassar i Sør-Korea.
Det osmanske riket
Riket vert grunnlagd (1299-1453)
I riket sin vekstfase vart identiteten og karakteren til riket definert, og det sikra seg sin plass i historia under Mehmet II, «erobraren». Det var i denne perioden at den osmanske eliten (kjernen av tyrkarar rundt Osman I) diskuterte korleis ein skulle organisere ein ny stat. Det er viktig å legge vekt på det ekspanderande riket sin geopolitiske situasjon. Det hadde kontakt med og kunne hente erfaringar frå mange forskjellige kulturar. Ut frå kunnskapen sin om tidlegare imperium og sogene deira, var den osmanske eliten av den klare oppfatning at det ikkje var sverdet aleine som kunne bygge og vedlikehalde store imperium.
Weihai
Historie
Den nordkinesiske flåtestyrken, den såkalla Beiyangflåten, hadde base i Weihai. Under den første japansk-kinesiske krig var byen kringsett. Dei kinesiske krigsskipa som hadde berga seg etter sjøslaget ved Yalu vart øydelagde i hamna den 2. februar 1895. Øvstkommanderande admiral, Ding Ruchang, tok deretter sitt eige liv.
Frå 1898 til 1930 var Weihai ein britisk koloni, under namnet Weihaiwei.
Det osmanske riket
Riket vert grunnlagd (1299-1453)
Den osmanske eliten hadde stor tru på at sverdet måtte styrast av mannen, og ikkje omvendt. Det var viktig å finne sterke og dyktige menn som var villige til å samarbeide for å erobre store delar av Europa, Asia og Afrika. Det var òg viktig å organisere og regjere desse erobra områda på ein tilfredsstillande måte, og etablere ein struktur det ville vere vanskeleg å bryte ned seinare. Den osmanske eliten gav prioritet til politiske idear som legitimerte imperiet. Berre med desse ideane var det mogeleg å skape samhald mellom så mange forskjellige folkeslag, kulturar og religionar, og få alle desse til å dra i same retning. Ideen og kulturen som vart skapt i desse tidene var så sterk at det tok 300 år med forfall og katastrofar å bryte ned riket. Under bygginga av dette enorme riket vart det utvilsamt utøva både urett, vald og øydelegging. Men det ville vore urettferdig ikkje å gje godkjenning til den historia som byrja på 700-talet, då tyrkarane byrja å utvandre frå eit sarasenarrike i forfall.
Trass i at Det osmanske riket oppstod før Osman I, vert han sett på som grunnleggaren av riket og han var den første høvdingen (Bey på tyrkisk). Han erklærte sjølvstende frå Austromarriket og skapte ein front mot det, og hans eige rike fekk namn etter han. Tidlegare tyrkiske leiarar sleit med interne konfliktar. Osman I flytta hovudstaden til Bursa, der han prega mynt i sitt namn. Som bevis på hans gode ettermæle var uttrykket «måtte han bli like god som Osman» mykje brukt hos tyrkarar, og det vert til dels framleis nytta i dag. Mehmet II var berre tolv år då han vart sultan, og han vart omtalt som ein «lærd krigar». Hans militære dugleik vart demonstrert ved slaget om Konstantinopel. Han naut full støtte frå heile riket. Den nytta han til å reorganisere staten sin struktur og militærvesen.
Veksten (1453-1683)
Ein kan dele inn veksten av Det osmanske riket i to periodar. Den første perioden var prega av erobringar og vekst; frå erobringa av Konstantinopel i 1453 til Sultan Suleiman den store sin bortgang i 1566. Dette var ein periode med store bragder sett med osman-tyrkiske auge. Etter erobringa av Konstantinopel ekspanderte imperiet nordover. Slaget ved Kosovo Polje var eit gjennombrot for osman-tyrkarane, trass i at den serbiske riddaren Miloš Obilić klarte å drepe den dåverande sultan Murat I. Sigeren var grunnlaget for ekspansjonen vidare inn i Sentral-Europa. Sultan Selim I (1512-1520) gjekk mot aust, slo Safavidane i Persia under slaget på Chaldiran, og etablerte ein egen marine i Raudehavet. Etterfølgjaren hans Suleyman den store skulle auke makt og storleiken til imperiet ytterlegare. Etter å ha tatt Beograd, erobra han Ungarn i 1526, men tapte 16 000 mann i Slaget ved Mohács. Det ungarske kongedømet braut saman etter dette, og Huset Habsburg overtok dei delane av Ungarn som tyrkarane ikkje tok. Suleyman den store heldt fram mot Wien, men klarte ikkje å ta byen før vinteren kom og tvinga han til retrett. Ikkje lenge etter vart fyrstedøma Transylvania, Valakia og Moldavia under Det osmanske riket.
I aust vart Bagdad erobra frå Det persiske riket i 1535, stadig under leiing av sultan Suleyman den store. Dette førte til at tyrkarane fekk kontroll over store delar av Midtausten. Det osmanske riket gjekk inn i sin gullalder i regjeringstida til Suleiman den Store, òg kjend som Lovgjevaren.
Fabio da Conceicao Amorim
Fabio da Conceicao Amorim er ein brasiliansk fotballspelar.
Det osmanske riket
Veksten (1453-1683)
Dei 230 åra med ubroten vekst avslutta med den første omleiringa av Wien i 1529. Åtaket på Wien var ikkje eit eigentleg erobringsforsøk, men nærast ein reaksjon på Huset Habsburg si innblanding i Ungarn. Dei osmanske styrkane tapte rundt 25 000 mann, medan motparten sitt tap var minimale. Dette førte òg til at nokre av imperiet sine allierte vendte dei ryggen. Paven mante no til eit krosstog mot tyrkarane, etter at han tidlegare hadde inntatt ein relativt passiv haldning. No var Det osmanske riket ikkje lenger berre ein inntrengar og okkupasjonsmakt, men ein varig faktor i europeisk politikk. Det andre slaget om Wien i 1683, då kongen av Polen, Jan III Sobieski, braut omleiringa til tyrkarane, vart eit vendepunkt i den 300 år lange kampen mellom dei kristne rika i Sentral-Europa og Det osmanske imperiet. Riket gjekk no inn i ein langvarig periode med stagnasjon.
Fabio da Conceicao Amorim
Han spela for klubben Shonan Bellmare.
Det osmanske riket
Stagnasjonen (1683-1827)
I denne perioden hadde Det osmanske riket ei rekkje av sultanar som trass i gode føresetnadar ikkje klarte å nå måla sine i same grad som Mehmet II, Selim I og Suleiman I. Under denne stagnasjonen vart imperiet svekka av krigar mot Persia, Den polsk-litauiske realunionen, Russland og Austerrike. Den russiske ekspansjonen sørover gav opphav til ei rekkje på ti krigar mellom Det russiske imperiet og Det osmanske imperiet på 1600-talet-1800-talet. Det osmanske imperiet viste stor uthald under desse krigane og heldt stand lenge.
Då Kara Mustafa tapte slaget om Wien i 1683 mot Jan III Sobieski frå Polen, byrja tilbaketrekkinga frå Europa. Kara Mustafa fall ikkje i slaget, men vart avretta i Beograd i desember 1683 som følgje av nederlaget. Etter nok eit nederlag i den store tyrkiske krigen i 1699 gav Det osmanske riket for første gong frå seg område i Karlowitz-traktaten. Desse vesentleg ungarske områda hadde vore under Det Osmanske riket sin kontroll i 200 år. Men tyrkarane slo Russland i Pruth-felttoget i 1712, og Passarowitz-traktaten skapte ein kortvarig fred mellom dei to imperia frå 1718 til 1730. Etter dette samla tyrkarane seg til ein kraftinnsats og sigra over Austerrike i 1736. Ved Beograd-traktaten fekk osmanarane igjen nokre av dei europeiske områda som hadde gått tapt i 1699.
Det osmanske riket konsentrerte seg etter kvart om å haldet det dei hadde vunne framfor å ekspandere ytterlegare. Riket byrja å utvikle byane på Balkan, dei ytre postane mot europeisk ekspansjon. Ein byrja å utbetre levekåra for innbyggjarane i riket. Skattetrykket vart redusert, det vart oppretta konsulat, og handel, handverk og industri vart oppmuntra. Tida vart kalla «tulipanæraen» etter eit motiv som vart mykje nytta i dekorativ kunst. Det vitskaplege forspranget som den muslimske verda hadde hatt over Europa, vart innhenta i denne perioden. I stagnasjonsperioden klarte tyrkarane ikkje å halde tritt med utviklinga hos dei europeiske rivalane Frankrike, Storbritannia, Austerrike og Russland.
Krigar vart tapt og område avstått på Balkan og i Kaukasus til fordel for Austerrike og Russland. Område som Egypt og Algerie fekk reelt sjølvstende, sjølv om dei i namnet høyrde til riket. Frankrike og Storbritannia fekk auka innverknad i Nord-Afrika. Under sultan Selim III vart det gjort forsøk på å modernisere systemet. Men mange av reformene som sultanane forsøkte å gjennomføre for å fornye riket vart motarbeida av konservative krefter, både dei religiøse og det no korrupte elitekorpset janitsjarane. Janitsjarkorpset vart til slutt utsletta i 1826.
«Europa sin sjuke mann» (1828-1908)
Trass i stagnasjonen hadde Det osmanske riket halde sin posisjon som stormakt heilt fram til 1800-talet, men då byrja oppløysninga av det enorme riket. Samtidig var perioden prega av omfattande moderniseringsforsøk med reorganisering og forandringar i alle delar av riket. Karikaturen til høgre er frå denne perioden (1885) og viser korleis riket vart oppfatta. Det er ein parodi av ein funksjonær i det osmanske utanlandskontoret (anda). Papegøyen, apen, og grisen (britar, italienarar og tyskarar) som plagar han er vaktarar og omsetjarar (europeiske stormakter). Russarane er i bakgrunnen som bjørnar.
Perioden er kjend som Tanzimat (tyrkisk for 'reorganisering') og varte frå 1839 til 1876. I denne tida vart hæren kraftig modernisert. På same måte gjekk banksystemet gjennom store reformer. Ei byrjande industrialisering førte til at handverkslauga fekk konkurranse frå moderne fabrikkar. Økonomisk hadde imperiet problem med å innfri låna det hadde tatt opp i europeiske bankar. Militært hadde det problem med å forsvare seg mot utanlandsk aggresjon og dei balkanske minoritetane sine ønske om lausriving. Frankrike okkuperte Egypt i 1798 og erobra Algerie i 1830. Montenegro fekk autonomi i 1798, og Serbia i 1804. Hellas frigjorde seg i 1829 etter ein lang sjølvstendekamp med hjelp av utanlandske frivillige og trugslar om intervensjon frå stormaktene si side. Vasallstatane på Balkan oppnådde auka sjølvstende.
Ei viktig endring var at imperiet slutta å gå til krig aleine og etablerte alliansar med europeiske land. Det vart inngått ei rekkje alliansar med land som Frankrike, Nederland, Storbritannia og Russland. Krimkrigen vart utkjempa i allianse med Frankrike, Storbritannia og Kongedømet Sardinia for å stanse den russiske frammarsjen, som vestmaktene var uroa for. Dei allierte slo Russland i september 1856.
Av alle idear Det osmanske riket tok imot frå vesten var nasjonalismen ein av dei viktigaste ideologiane. Osmanarane måtte ikkje berre uroe seg for nasjonalismen innanfor eigne grenser, men òg utanfor. Mange nasjonale minoritetar gjorde opprør i løpet av 1800-talet. Det er vorte sagt at desse opprøra var avgjerande for den politikken som Det osmanske riket måtte ta opp på 1900-talet, men årsakene til opprøra er omstridde. Det osmanske riket hevda sjølv at årsakene til dei nasjonalistiske opprøra var interne og at dei vart støtta av krefter som hadde skjulte mål.
Eit opprør i Bosnia-Hercegovina i 1875 spreidde seg til Bulgaria og utløyste intervensjon frå Austerrike-Ungarn, Serbia, Montenegro og Russland. Russarane marsjerte nesten inn i Istanbul, men vart stansa etter press frå vestmaktene. Fredssluttinga i 1878 etter Berlinkongressen førte til at Austerrike-Ungarn tok Bosnia-Hercegovina, medan Serbia, Montenegro, Valakia og Moldovia vann fullt sjølvstende. Bulgaria vart skild ut som autonomt fyrstedøme. Kypros vart overlate til britane til gjengjeld for britisk støtte i krigen mot Russland. Frankrike sikra seg herredømet i Tunis. Av landvinningane i Europa var berre Albania, Novi Pazar og Thrakia tilbake.
Det osmanske riket fekk ein kortvarig periode med konstitusjonelt styre medan konfliktane med indre og ytre fiendar pågjekk. Reformkreftene, kjend som Ung-osmanarane, gjennomførte i 1876 eit militærkupp og tvinga sultan Abdülaziz til å abdisere til fordel for Murat V. Han var mentalt sjuk og måtte gå av etter få månader, og kuppmakarane tilbaud Abdülhamit II (1876-1909) trona mot løfte om å innføre konstitusjonelt monarki, noko han gjorde 23. november 1876. Ei grunnlov (Kanûn-ı Esâsî) vart utforma og eit parlament med representantar for alle folkegrupper i imperiet vart kalla saman. Men det første konstitusjonelle styret varte berre i to år, til Abdulhamit oppløyste parlamentet i 1878.
Oppløysninga (1908-1922)
Mot slutten av 1800-åra vart arva etter Ung-osmanarane tatt opp av ein ny generasjon progressive tyrkarar, no med eit sterkare innslag av tyrkisk nasjonalisme. Ungtyrkarane (tyrkisk: Jöntürkler) var ein patriotisk organisasjon, offisielt kjend som «Komiteen for eining og framsteg» (tyrkisk: İttihat ve Terakki Cemiyeti, engelsk: Committee of Union and Progress). Leiarane gjorde opprør mot Sultan Abdülhamit II i 1908 og tvinga fram gjeninnføringa av konstitusjonelt styre. Dei hadde regjeringsmakta i Det osmanske riket til slutten av den første verdskrigen i november 1918.
Oppløysinga av imperiet hadde pågått lenge då Kreta gjekk tapt i 1898, etter at eit opprør i den greske folkesetnaden førte til at stormaktene greip inn og tvinga fram opprettinga av ein autonom republikk under formell osmansk suverenitet, men med ein gresk prins som president. I 1908 vart øya annektert av Hellas.
I 1908 vart òg Bosnia-Hercegovina formelt annektert av Austerrike-Ungarn, og Bulgaria nytta sjansen til å erklære seg som eit fullt sjølvstendig kongedøme.
Italia sitt ønske om å skaffe seg eit kolonirike gjorde at landet med støtte frå vestmaktene gjorde invasjon i Libya i 1911. Den osmanske hæren under general Musta Kemal Pasja gjorde sterk motstand, men italienarane si overmakt til sjøs førte til at både Libya og øya Ródos og dei andre Dodekanesane vart avstått til Italia i 1912.
Det var mykje uro på Balkan før den første balkankrigen braut ut i 1912. Den osmanske hæren sin styrke på Balkan var stor, og tilsynelatande var den moderne. Men det var berre på overflata, i røynda var han korrupt, dårleg leia, dårleg trent og lite stridsdyktig. Etter opprør i Albania, og oppmuntring av italienarane sin militære framgang, gjekk Balkanligaen (som bestod av Serbia, Montenegro, Hellas og Bulgaria) til åtak på dei ottomanske styrkane i oktober. Albania erklærte sjølvstende 28. november. Det vart inngått våpenkvile 2. desember. Det osmanske riket måtte avstå nesten alle sine gjenverande område i Europa – Albania, Kosovo, Novi Pazar-regionen, Makedonia og det meste av den historiske regionen Thrakia. Berre eit bruhovud vart tilbake, ei kyststripe frå Svartehavet til Middelhavet.
Sigerherrane vart likevel ueinige om fordelinga av erobringane, og i den andre balkankrigen i 1913 gjekk Det osmanske riket saman med dei andre balkanstatane mot Bulgaria og lukkast i å gjenerobre delar av Thrakia, om lag til dei noverande grensene.
Under den første verdskrigen innleia det ungtyrkiske styret ei massiv forfølging av den store og mektige armenske minoriteten i riket. Konsentrert armensk busetnad fanst i det historiske Armenia i riket sine austlege delar mot Kaukasus, men armenarane utgjorde òg eit stort innslag i byfolkesetnaden i heile riket, der dei var kjend som dyktige handelsmenn. Dei første isolerte massakrane mot armenarar i det austlege Anatolia vart opptakten til ein statleg organisert utryddingsaksjon, til dels med bakgrunn i frykta for at armenarane skulle gå saman med riket sine kristne fiendar.
I 1915 innførte staten lover retta mot armenarane, og organisasjonen Teşkilat-ı Mahsusa vart oppretta for å gjennomføre deportasjonar og massedrap over dei neste to åra. Kanskje så mange som 1,5 millionar armenarar vart drepne eller omkom under deportasjonane, som det er brei semje om å omtale som det første folkemordet på 1900-talet. Talet på døde er derimot usikkert og omstridd, og den tyrkiske staten nektar for at det fann stad. Tilsvarande skuldingar om brutalitetar mot dei greske og assyriske minoritetane er òg retta mot Det osmanske riket.
Med våpenstillstanden i Mudros 30. oktober 1918 måtte Det osmanske riket trekke seg tilbake frå alle sine område utanfor Anatolia og godta alliert okkupasjon av hovudstaden Istanbul og byen İzmir (Smyrna). Som vilkår for fred måtte osmanarane godta ei oppdeling av riket ved Sèvres-traktaten av 10. august 1920. Ifølge denne skulle Italia og Hellas få overta store delar av Antatolia sin kyst, Armenia sin sjølvstende og heile Midtausten skulle delast mellom Storbritannia og Frankrike.
Den osmanske regjeringa vart sett på som passiv og mista respekt hos folk. Han vart kritisert for å avgje for store landområde etter krigen. Hellas hadde idear om eit nytt Stor-Hellas og forsøkte med base i det okkuperte İzmir å utvide sitt herredøme langs heile kysten mot Egearhavet i den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922. Frankrike okkuperte Hatay og Syria og ønska i tillegg delar av Anatolia. Italienarane ville ha den sørlege delen av Anatolia, som dei òg var lova. Britane hadde allereie Arabia, Palestina, Libanon, Jordan og Irak. Den tyrkiske nasjonalismen blussa opp, spesielt næra av frykta for gresk ekspansjon. Ført av Mustafa Kemal, ein tidlegare sigerrik general i den osmanske hæren, slo tyrkarane tilbake. I april 1920 oppretta Kemal Pasja ei revolusjonsregjering med hovudkvarter i Ankara. Han avgjorde å slå tilbake med militær makt mot okkupasjonen av tyrkiske område. Dei allierte var krigstrøytte og trekte seg raskt tilbake. Det vart halde mange kongressar, mellom anna ein nasjonal kongress i Sivas. Der vart det avgjort at gresk sjølvstende i Aydin, Manisa og Bahikesir var uakseptabelt.
Republikken Tyrkia vart oppretta 29. oktober 1923.
Det osmanske riket omfatta mellom anna fleire kurdiske fyrstedømme. Likevel fekk tyrkarane eit eige land etter krigen, men ikkje kurdarane. Tyrkarane meinte sjølve at dei hadde gjeve avkall på (meir enn) nok av imperiet sitt som følgje av krigen, og ville ikkje avstå meir land for at Kurdistan skulle få sitt eige område.
I 1999, etter 76 år, skjenka det tyrkiske parlamentet statsborgarskap til dei noverande medlemmane av osmanfamilien. Den siste som fekk statsborgarskap var det noverande overhovudet for familien, Ertuğrul Osman V. Han fekk det i 2004, men flytta ikkje tilbake til Tyrkia. Han bur for tida på Manhattan i New York i USA.
Staten
Det osmanske riket vart administrert ved hjelp av erfarne kristne, jødar og folk frå andre etniske og religiøse grupper, i motsetnad til andre herskarar, som favoriserte folk av eigen religion og nasjonalitet. Det var eit fornuftig val for ein raskt ekspanderande stat, som trong lokalkjende undersåttar til å styre imperiet. Denne pragmatiske haldninga kom òg til uttrykk ved at riket i byrjinga brukte gresk språk i sin diplomatiske korrespondanse med framande makter. Sultanane brukte rådgivarar (såkalla vesirar) som ofte vart vald blant lojale kristne – grekarar, italienarar og andre. Diplomatar omtalte ofte imperiet som بابِ علی (Bâb-i-âlî «Den store porten» eller «Porten»), som viste til den store slottsporten til det keisarlege Topkapı-palasset, der Sultanen tok i mot utanlandske ambassadørar. Andre trur det stammar frå imperiet si plassering og byen Istanbul, som ein slags passasje mellom Europa og Asia, aust og vest. Folk frå vest omtalte ofte Det osmanske riket som Det tyrkiske rike eller berre Tyrkia, noko som er noko misvisande. Det osmanske riket må ikkje forvekslast med den moderne nasjonalstaten Tyrkia. Riket produserte lite varer, bortsett frå osmantyrkiske bønder som produserte matvarer. Det osmanske riket var ikkje økonomisk utnyttande eller oppstått og motivert som dei europeiske kolonirika. Den osmanske regjeringa var opptatt av å verne landet og å sørgje for tryggleik og harmoni. Det er ein del vestlege og kristne som forbinder Det osmanske riket med vald på grunn av riket sine siste år, men dette var heller eit resultat av nasjonsbygging, og ikkje av den osmanske administrasjonen. Elles er Det osmanske riket òg kjend for å vere eit sentrum for forskarar og vitskapsmenn, og det er først på 1700-talet at de vart forbigått av andre europeiske stormakter når det gjeld teknologi og medisin.
Sultanar
Sultanen var den offisielle eineherskaren i riket. Dynastiet vart som oftast kalla Osmanli eller Huset Osman. Dei første herskarane kalla seg for bey og gav med det til kjenne at dei aksepterte Suljek-sultanatet sin forrang og overherredøme, etterfølgjarriket etter Ilkhanat-sultanatet. Murad I var den første tyrkaren som tok tittelen «sultan» (konge). Med erobringa av Konstantinopel i 1453 var staten på veg til å verte eit mektig rike med Mehmed II som herskar, eller padishah, i Europa ofte omtalt som Stortyrken (den store tyrkar). Frå 1517 og framover var sultanen òg Kalif av Islam, og fram til 1922 (eller 1924) var Det osmanske riket synonymt med Kalifatet, den islamske verdsstaten. Sultanen hadde mange titlar som Herskar av Huset Osman, Sultanane sin Sultan, Khanane sin Khan, og frå 1517, Kommandør av dei trufaste og etterfølgjar av Profeten for Universets Herre, mao. kalif, som teoretisk sett gav han herredøme over alle andre muslimske herskarar i heile verda.
Organisasjon
Det var ein del endringar i organisasjonen opp igjennom tidene, men det var òg mykje som var konsekvent. Den øvste herskaren var alltid sultanen. Dei utvikla ein avansert organisasjon over tid. Dei hadde ei veldig sentralisert regjering med Sultan som overhovud, men hadde òg ein veldig effektiv kontroll på sine provinsar og byar. Dei hadde ein klasse som vart kalla askeri, som inkluderte adelege, militære offiserar og den religiøse klassen ulema. Middelklassen vart kalla reaya. Denne klassen hadde ingen allusjonar til religion, det viste i ein meir praktisk forstand at ein ikkje høyrte til askeriklassen. Likevel har klasseskiljet aldri vore like stort i Det osmanske riket som i land som Storbritannia og Russland.