cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvitsøy kringkastar
Kvitsøy kringkastar eller Kvitsøy kringkaster er eit anlegg for kringkasting, eller med andre ord ein stor radiosendar. Anlegget vart bygt i åra 1981 og 1982 i Kvitsøy kommune utanfor Stavanger. Kvitsøy kringkastar opna med ny 1.200 kW mellombylgjesendar, jamfør Stavanger kringkastar. Sendaranlegget var då det kraftigaste nord i Europa. I tillegg kom fleire 500 kW kortbylgjesendarar for utsending av kringkastingssendingar til sjøfolk og nordmenn i utlandet, den såkalla utanlandssendinga.
Antennemasta for mellombylgje er om lag 115 meter høg. Antenna vart plassert rett ved havet på grunn at radiobylgjene vert leia godt over og gjennom havvatnet. Eit problem er vêrlaget rett ved Nordsjøen, med stormar og mykje regn. Ved slike tilhøve er det lett å få rust på installasjonane. I tillegg kan det vera problematisk å oppretthalda ei stabil spenning til driftsstraumen. Til drift av anlegget vart det lagd to særskilde sjøkablar for straum. To kablar vart lagde på grunn av sikring mot straumavbrot. Ved eit høve var det brot på begge kablane, og ein måtte til med straumaggregat.
Kortbylgjeanlegget avløyste gradvis Fredrikstad kringkastar og vart i slutten av 1980-åra utvida med eit ekstra sendaranlegg i Sveio nord for Haugesund.
I 2004 vart kortbølgjesendaren på Kvitsøy kringkastar lagt ned, og i 2006 vart mellombølgjesendaren stengd.
Edelgranslekta
Edelgran (Abies) er ei biologisk slekt av tre i furufamilien. I edelgranslekta inngår om lag 50 artar eviggrøne bartre. Fleire artar av edelgran er innførte i Noreg, først og fremst som hagetre eller for produksjon av juletre og pyntegrønt.
Oberembrach
Oberembrach er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 459 meter over havet.
Edelgranslekta
Nålene til edelgran har butt spiss, og dei har eit lyst band på undersiden. Dei skil seg frå nålene til granslekta ved at nålene går heilt ned til greinskotet, medan nålene på tre i granslekta er festa på ei lita forhøgning.
Oberembrach
Kommunen ligg i øvre Wildbachtal. Han omfattar landsbyen Oberembrach i tillegg til grendene Hausen, Madlikon, Mühlberg, Ober-, Untermettmenstetten, Ober-, Unterwagenburg, Rotenfluh, Sonnenbühl, Stigen og Stürzikon.
Bulldosar
Ein bulldosar, eller ein stålstut, er ein beltetraktor med frontskjer, som vert nytta til tungt anleggsarbeid, som planeringsarbeid i ulendt terreng, vegarbeid, og liknande. På grunn av at belta har stort areal har bulldosarar lågt marktrykk og kan arbeida på laus eller vasstrekt grunn. Bulldosarar vert produserte i mange storleikar, frå nokre tonn opp til 150 tonn. Til dømes har Komatsu D575 ei masse på rundt 150 tonn og ei motoreffekt på 858 kW (1167 hk).
Belte og vangar
Belta er plasser på beltevangane, som kvar har eit hjul i kvar ende og fleire mindre støtterullar mellom dei to hjula. Belta vert drivne av dei bakre hjula. Støtterullane sikrar at belta har god kontant med bakken over heile lengda. Vanlegvis er det òg eit par bererullar som helt den øvre delen av beltet oppe. På fig. 1 og 3 ser ein tydeleg desse.
Belta er laga av kraftige stålplater som toler å arbeida i jord, sand og steinbrot. Men belta, hjula og dei mange støtterullane vert likevel utsett for slitasje over tid. For å redusera slitasjen på drivhjulet er det på nokre bulldosarar plassert over vangane, fig. 4.
Skjer
Det kraftige frontmonterte skjeret er festa på vangane, figur 1 og 3, slik at skuvekrafta vert overført så direkte som mogeleg til belta. Skjeret vert heva og senka med hydrauliske sylindrar. På moderne bulldosarar kan og skråstillinga av skjeret endrast ved hjelp av hydrauliske sylindrar. På fig. 3 ser ein tydeleg hydraulikkslangane til sylindrane som justerer skråstillinga av skjeret. Når bulldosarar vert nytta til flytting av lausmassar vert dei ofte utstyrte med større skjer.
Motor
Dei fleste moderne bulldosarar er utstyrte med dieselmotor, av same saktegåande type som i landbrukstraktorar. Motorane er ofte utstyrte med turboladar og nokre gonger etterkjøling. Ettersom bulldosarar likevel må ha stor tyngd er det ikkje noko problem at dieselmotorar har stor masse.
Drivverk
Bulldosarar er som regel utstyrte med hydrodynamiske dreiemomentforsterkarar, slik at dreiemomentet og fart kan endrast trinnlaust. Girkassen på moderne bulldosarar tillèt òg vanlegvis girskifte under full last, slik at det ikkje er naudsynt å stogga for å skifta gir. Dette fører til at maskina arbeider smidigare og meir effektivt og gjer arbeidet til maskinføraren enklare. Mange moderne bulldosarar har hydrostatisk kraftoverføring, som òg tillèt trinnlaus endring av farten.
Styring
Mange eldre bulldosarar hadde både styrekoplingar og styrebremser, manøvrert med spakar. For å svinga vart drivhjulet i innersvingen kopla fri med styrekoplinga. For å gjera svingen krappare kunne drivhjulet i innersvingen i tillegg bremsast. Ved køyring i nedoverbakke bremsa motoren, så når det eine drivhjulet vart kopla fri med styrekoplinga, utan at styrebremsa vart nytta, svinga bulldosaren til motsett side av det den gjorde i motbakke eller på flatmark. Etter kvart vart det vanleg med differensial og styrebremser. Bulldosarar som har hydrostatisk kraftoverføring vert styrte ved at rotasjonshastigheita på dei to drivhjula vert endra individuelt og trinnlaust. Som oftast kan òg belta køyrast i kvar si retning, slik at maskina snur på staden.
Bruksområde
Bulldosarar vert nytta til mange ulike føremål, spesielt innan tungt anleggsarbeid. Dei høver godt til planering av jord og steinmassar, til å fjerna kratt og torv når utmark skal takast i bruk for vegar, industriområde, bygningar, og liknande. Dei høver òg godt til planering av kupert jordbruksareal; matjordlaget vert då fyrst skrapa av og lagt til side, for å verta lagt på plass att etter at terrenget er planert.
Historie
Den fyrste bulldosaren såg dagens ljos i 1924 då ein beltetraktor vart utstyrt med eit frontmontert skjer. På dei fyrste bulldoserane vart skjeret lyfta med ein vinsj.
Skalare
Skalare (Pterophyllum) er ei slekt ciklidar som høyrer til dei mest vanlege akvariefiskane. Det finst tre registrerte artar, alle med opphav i Amazonasbassenget i Sør-Amerika.
Kjenneteikn
Skalaren er lett å kjenne att på den lateralt flattrykte kroppsforma og dei lange finnane. Dette er ei kroppsform som ikkje er særleg vanleg mellom ciklidane. I naturen har dei som regel stripar langsmed sidene, noko som gjer dei betre kamuflert i vegetasjonen dei heldt til i.
Levesett
Skalarar er rovfisk som tek byttet sitt via bakhaldsangrep. Som regel et dei små fisk og større virvellause dyr, i akvarium er dei lette å venna til tørrfor. Unge skalarar lever i stim, men dannar par for livet når dei vert vaksne.
Hoa legg dei opptil 1000 egga sine på røter eller blad og vernar dei saman med hannen aggressivt mot andre fisk. Som andre ciklidar har skalaren avansert yngelpleie, men utan munnruging.
Artar
P. scalare Lichtenstein, 1823
Denne varianten er den vanlegaste. Allereie i 1909 vart dei importert som akvariefisk til Europa, og i dag er dei å få i dei fleste akvariebutikkar. Eksemplara som er i handelen er som regel framavla i fangenskap, og finst i mange ulike fargevariantar.
P. altum Pellegrin, 1903
Pterophyllum altum lever i Orinoco-bassenget og i øvre delar av Rio Negro-vassdraget. Fargen er vanlegvis sølv med mørke stripar på sidene, stundom med raude flekkar i vaksen alder. Denne arten er den største i slekta; det er registrert eksemplar som har målt 50 cm frå rygg- til gattfinnespiss. I motsetnad til andre artar i slekta er ikkje P. altum nokon lett art å ha i akvarium, særleg er formeiringa vanskeleg.
Han skil seg frå P. scalare m.a. ved å ha brattare rygg frå hovudet opp mot ryggfinnen og med ein salforma innbukting over nasen.
P. leopoldi Gosse, 1963
Pterophyllum leopoldi har horisontalt lengre kropp enn dei andre artane, og kan skiljast frå P. scalare ved at det vertikale bandet som går over auga ikkje skrånar bakover. Arten kjem frå Amazonas og nokre sideelver, men er enno ikkje fullt godkjend som eigen art.
Ofotfjorden
Ofotfjorden er ein fjord i Norskehavet i Nordland og den tolvte lengste fjorden i Noreg med ei lengd på 78 km og den attande djupaste med eit djup på 553 meter på det djupaste.
Raudsildre
Raudsildre (Saxífraga oppositifólia) er ein låg eviggrøn plante i sildrefamilien med karakteristiske motsette småblad og intenst raudfiolette blomstrar.
Utsjånad
Det latinske namnet Saxifraga kjem av saxum, 'berg', og franere, 'sprenge'. Det viser til nyresildra, som har nyreforma blad, og etter signaturlæra då kunne hjelpe mot nyresjukdomar. Ho kunne «sprenge» nyrestein. Oppositifolia tyder: 'med motsette blad'.
Ofotfjorden
Namnet kjem frå det norrøne Ófóti (eit stadnamn) og fótr ('fot'), som truleg skildrar forma på fjorden.
Raudsildre
Utsjånad
Raudsildra har krypande skott med stive blad i fire rader. Ho blomstrar svært tidleg på våren med raudfiolette, toppstilte blomstrar. Ho dannar tette tuver som kan dekke store flater, og frå tuvene sender ho utløparar som ofte heng utover bratte bergskrentar. Til liks med andre planter som veks på tørre heiar har og raudsildra ei lang pælerot.
Klara
Klara er eit kvinnenamn som kjem frå latin clarus som tyder strålande, lysande eller òg vidgjeten. Namnet har same opphav som ordet klar eller klår, som kom via lågtysk vart teke opp i norrønt som ordet klárr.
Namnet har vore bruka i Skandinavia sidan 1400-talet. Det fekk eit stort oppsving på slutten av 1800- talet, men bruken av namnet har gått mykje attende dei siste tiåra.
Klara har namnedag 12. august i Noreg og Sverige.
Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga i 1801 vart 150 personar manntalsførte med namnet Clara (eller Klara).
I teljinga frå 1900 var det 6 700 personar som het Klara (Clara).
I 2007 er det om lag 3 400 som har Klara (eller Clara) til første fornamn – meir enn 90 % skriv namnet med K.
Fiktive personar
Klara Klok, rådgjevar med fast vekebladspalte
Raudsildre
Utsjånad
Raudsildra blomstrar svært tidleg; er snøen djup kan ho blomstre under snøen.
Utbreiing
Ho veks i svært ulike biotopar. Soleis er ho å finne både på tørre forblesne stadar, som moreneryggar, forvitringsgrus, opne reinroseheier og steinete strender. Raudsildra veks og i seine, våte snøleie, og på overrisla mark, helst med kalkrik grunn..
Ho er ein arktisk plante med cirkumpolar utbreiing. I tillegg til at ho finst i arktis, veks ho i alle fjellområde i Europa. Ho er funnen opp til 2350 m.o.h.på Galdhøpiggen. Ho er den blomeplanta som er funna lengst mot nord. På Nord-Grønnland veks ho på 83°15' N ved Fr.E.Hyde-fjorden.
Kultur
Grønlandske inuittar et dei søtlege blomstrane når dei kjem fram om våren. I Noreg er raudsildra eit varsel om vår, og slik gler ho dei som går på ski i fjellet på vårvinteren.
Raudsildre er provinsblomster for Nunavut i Canada, og fylkesblomster i Nordland.
Ofotfjorden
Geografi
Dette er den lengste fjorden i Nordland og den fjerde lengste i Nord-Noreg. Landskapet Ofoten er kalla opp etter fjorden. Kommunane Tjeldsund og Evenes ligg på nordsida. På sørsida ligg Narvik i den inste delen og Ballangen lenger ute. Lødingen (og Lofoten lenger ute) og den store Vestfjorden ligg vest-sørvest for Ofotfjorden.
Fjordarmar
Fleire mindre fjordar forgreinar seg frå hovudfjorden. Ramsundet er eit sund som går nordover til Tjeldsundet på austsida av Tjeldøya. Lenger inn finn ein den breie bukta Bogen på nordsida, og fjordarmen Ballangen rett over på andre sida. Skjomen er den lengste fjordarmen og ligg litt aust for Ballangen. Han vert kryssa av E6 via Skjombrua. Ved Narvik går Beisfjorden søraustover og vert kryssa av E6 via Beisfjordbrua. Nordaust for Narvik går Rombaken austover til Rombaksbotn. Også denne fjorden vert kryssa av E6 og Rombaksbrua. Den inste delen av Ofotfjorden, får Narvik og inn til Bjerkvik, vert kalla Herjangsfjorden.
Ved munningen av Ofotfjorden, på sørsida, ligg ein annan fjord, den smale Efjorden, som strekker seg søraustover. Denne fjorden vert kryssa av E6 via Efjordbruene.
Dyreliv
Ofotfjorden har eit rikt dyreliv med store mengder sild i fjorden om vinteren. Dette har trekt til seg kval (spekkhoggarar). Dykkarar har stundom observert hummar i fjorden, noko som gjer han til den nordlegaste staden i verda der hummar er observert. Torsk er vanleg året rundt. Makrell er vanleg frå juli til midten av september. Havørn og oter er òg vanleg rundt fjorden.
Verdsveven
Verdsveven (engelsk World Wide Web eller berre the Web) er eit nettverk av hypertekst-sider (websider) på Internett. Han er i dag den mest brukte tenesta på nettet, og er gjerne dét dei fleste meiner når dei snakkar om å bruka nettet.
Ofotfjorden
Omgjevnadene
Fjorden er omgjeve av fjell, nokre av dei 1500 meter høge, og i Skjomen opp mot 1700 meter over havet der isbreen Frostisen ligg. Det einaste større låglandet ligg på nordsida, rundt flyplassen Evenes, men det er mindre området nær fjorden i smale dalar (som på Narvikhalvøya der Narvik ligg). Fjella er dekte av skog opp til 500 meter og bjørk er den mest vanlege tresorten her.
Sjøslaget
I slaget ved Narvik under den andre verdskrigen var Ofotfjorden åstad for fleire sjøslag og mange skip ligg i dag på botn av fjorden, særleg i nærleiken av hamna i Narvik. Desse er særs populære hos dykkarar, men er i dag erklært krigsgraver og er rettsverna. Den tyske jagaren «Georg Thiele» vart bora i senk og er framleis synleg i med jernbane mellom Straumsnes og Rombak.
Verdsveven
For å kunna visa ei webside som ligg på Verdsveven, treng nettlesaren ein URL (Uniform Resource Locator), til dagleg kalla «web-adresse». Eit døme på ein URL er.
Andre typar filer (enn hypertekst) kan òg knytast til Verdsveven, t.d. PDF-dokument, vanleg tekst eller bilete. Ei webside kan òg fungera som «portal» til heilt andre funksjonar på Internett, t.d. filoverføring eller e-post.
Sjølv om han er ei ganske ny oppfinning, har Verdsveven i dag truleg over 800 millionar brukarar (sjå tal nedanfor).
Historie
Den første nettlesaren for hypertekst kom i november 1990, frå sveitsiske CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire). Dei ante potensialet i oppfinninga og kalla tenesta «World Wide Web» (verdsvid vev) eller berre «www».
Den 15. januar 1992 vart tenesta gjort offentleg tilgjengeleg, og i løpet av det neste halvtanna året vart det sett i drift om lag 50 webtenarar rundt omkring i verda. Etter kvart utgjorde dette ein «kritisk masse», og Verdsveven vart med eitt den mest effektive måten å finna informasjon på Internett på.
I løpet av 1993–1994 vart det publisert mange millionar websider for firma, vitskaplege institusjonar og ikkje minst privatpersonar over nesten heile verda, og dette var truleg den viktigaste grunnen til at folk flest fekk augo opp for Internett rundt midten av 90-talet.
Talet på webtenarar har deretter vakse raskt. Her er nokre estimat:
STS-125
STS-125, også kjend som HST-SM4 (Hubble Space Telescope Servicing Mission 4), er ei romferd med romferja Atlantis som vart skoten opp den 11. mai 2009. Målet for romferda er det aldrande romteleskopet Hubble som får sitt femte og siste vedlikehald, før James Webb-teleskopet vert skoten opp tidlegast 2013.
Verdsveven
Historie
Berre på om lag 1/3 av webtenarane ligg det informasjon fritt tilgjengeleg for alle. På 1/3 er innhaldet reservert for registrerte brukarar, og på resten er det ikkje noka innhald av generell interesse å snakka om, det er stort sett søkjemotorar og peikarar til andre webtenarar, pluss websider med personleg innhald eller meldingar om at «innhaldet er uferdig».
Forsøk på å rekna ut kor mange brukarar Verdsveven har, har kome fram til ulike svar. Internet World Stats rekna i 2004 ut at 812 931 592 menneskje har tilgang til Verdsveven, og at 286 642 800 (35%) av desse brukar engelsk, 105 736 200 (13 %) kinesisk, 66 763 800 (8 %) japansk og 55 887 100 (7 %) spansk.
STS-125
Romteleskopet Hubble
Astronautane om bord på Atlantis skulle over 5 planlagde romvandringar installere nye instrument og reparere eksisterande instrument om bord, i tillegg til å skifte batteri og innstallere nye gyroar. Servicing Mission 4 (SM4), var det siste vedlikehaldet for romteleskopet Hubble.
STS-400 Launch On Need
Dette er første gongen sidan 2001 at to romferjer står på oppskytingsplatform 39-A og 39-B samstundes. Romferja Endeavour vil stå klargjord på 39-B, medan Atlantis er i verdsrommet. Skulle det skje noko med Atlantis som hindrar mannskapet i å returnere til jorda med romferja, kan ein ikkje søkje naudhamn i den internasjonale romstasjonen, ettersom den går i ei anna bane. Difor står romferja Endeavour klargjord til utskyting. Oppdagast det skadar på Atlantis som gjer det umogleg for mannskapet å returnere trygt attende til jorda, kan mannskapet evakuerast over til Endeavour. Vert ein slik redningsaksjon naudsynt, får den ferda tildelt namnet STS-400. Går alt som normal, så vil Endeavour istaden flytte til plattform 39A for den neste planlagde ferda til den internasjonale romstasjonen.
IMAX-film
I samarbeid med Warner Bros. Pictures og IMAX Corporation har NASA hatt med eit IMAX 3D kamera med på romferja. Denne skal opp til Hubble for å filme vedlikehaldet av teleskopet. IMAX har lagd ei rekkje filmar som handlar om verdsrommet, som Destiny in Space frå 1994 som og inneheld klipp frå Hubble.
Mannskap på STS-125
Talet i parantes viser talet på romferder for kvar astronaut, denne romferda inkludert.
Tawari
Tawari (Ixerba brexioides) er eit dekkfrøblada blomeberande tre, det einaste medlemet av den einaste karplantefamilien som er endemisk (stadeigen) på New Zealand. Det finst berre på Nordøya, mellom Waitomo og Kaitaia, og er brukt i produksjon av honning. Treet veks ofte i område med kauritre.
Utsjånad
Treet kan veksa seg opp til 15 meter høgt med ein stamme frå 10 til 20 cm i diameter. Det har vakre, kvite blomar, og blømer frå oktober til sist i desember, vanlegvis seinare di høgare og lenger sør det veks.
Gordon Miller Bourne Dobson
Gordon Miller Bourne Dobson var ein britisk fysikar og meteorolog som gjorde viktig forsking på ozon.
Han var professor i Oxford og er kjent for dei grunnleggjande undersøkingane sine av ozon i atmosfæren. Ved hjelp av sitt fotospektrometer påviste han i 1920-åra hovudtrekka i variasjonen av ozonet med årstida og med lufttrykket, seinare òg den vertikale fordelinga av ozonet i atmosfæren. Dobsoninstrumentet fekk utstrekt bruk verda over, og einskilde målestasjoner har måleserier på 50 år. Nå blir òg ozonmålingane gjort ved hjelp av satellitt. Dobson har òg gjeve namn til måleininga dobsoneinig.
Veidnes kapell
Veidnes kapell er eit kapell frå 1981 i Lebesby kommune i Troms og Finnmark.
Vasslivatnet i Hemne
Vasslivatnet er eit vatn som ligg i Heim kommune i Trøndelag fylke.
Montessori-grunnskolen i Bergen
Montessori-grunnskolen i Bergen er ein skule i Bergen basert på Montessori-systemet, utvikla av den italienske legen og barnepedagogen Maria Montessori. I dette systemet held læraren seg i bakgrunnen, medan ein stimulerer barna sin eigne frivillige verksemd. Her er òg spesielt tilpassa materiell ein viktig faktor.
Skulen vart stifta i 1990 og har sidan 1991 halde til i Paradisalleen på Paradis i Fana bydel. Skulen har òg ein barnehage i Nesttunbrekka 85.
Heinrich Barkhausen
Georg Heinrich Barkhausen var ein tysk fysikar. Han er kjend for grunnleggjande arbeid over elektronrøyr og elektronikk. Han oppdaga barkhauseneffekten, som dannar noko av grunnlaget for domeneteorien for magnetisering av stoff.
Frå 1911 var han professor i svakstraumsteknikk i Dresden.
Inklinometer
Inklinometer er eit apparat til måling av den magnetiske inklinasjonen.
Eit nålinklinometer består av ei magnetnål som kan dreie seg i eit vertikalplan om ein akse gjennom tyngdepunktet til nåla. Når omdreiingsaksen blir stilt vinkelrett på den magnetiske meridianen på vedkomande stad, kan inklinasjonen lesast av på ein sirkelforma graddelt skala.
Yushi Ito
Yushi Ito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Bygdebladet
Bygdebladet er ei lokalavis som kjem ut i Ørskog i Møre og Romsdal fylke. Avisa kjem ut onsdag og laurdag i kommunane Vestnes, Ørskog, Stordal, Skodje og Haram.
Ansvarleg redaktør er Kjell Opsal.
Filmen Love You till Tuesday
Love You till Tuesday var ein marknadsføringsfilm laga for å vise talenta til David Bowie, laga i 1969. Filmen var det siste forsøket til manageren hans, Kenneth Pitt, på å føre Bowie til eit breiare publikum. Pitt hadde gått i gang med filmen etter forslag frå Günther Schneider, produsenten for det tyske TV-showet 4-3-2-1 Musik Für Junge Leute for ZDF.
Produksjon
Pitt leigde inn venen Malcolm J Thomson til å regissere ein halvtimes film, som synte sju av songane til Bowie (fire frå debutalbumet, og dei nye songane «When I'm Five» og «Ching-a-Ling». Filmen inneheld òg eit pantomimestykke, The Mask. Før filminga starta 26. januar 1969, la Bowie til ein ny song for den planlagde filmen - «Space Oddity». Kjærasten hans på denne tida, Hermione Farthingale, og venen John Hutchinson er òg med i filmen. Bowie sjølv hadde på seg ein parykk gjennom filmen, då han hadde klypt seg kort for ein audition som soldat i filmen The Virgin Soldiers, basert på romanen med same namn av Leslie Thomas. Tyskspråklege versjonar av tre songar og forteljinga til pantomimesekvensen vart òg spelt inn. Filminga var ferdig 7. februar 1969.
Filmen kosta langt meir enn Pitt hadde sett for seg og han hamna i krangel med Thomson, som ønskte å lage «Space Oddity»-segmentet (der Bowie spelar både 'Ground Control' og 'Major Tom', der sistnemnde vart forført av rom-jomfruer) langt meir vågal. Ingen ønskte derimot å kjøpe og Schneider hadde slutta i ZDF. Pitt skrinla resultata og fortsette å vere manageren til BOwie fram til 1971.
I 1984, då Bowie var på sitt mest populære, førte auken i heimevideomarknaden til at Pitt tok kontakt med Polygram, som gav ut filmen i mai det året. Deram gav ut eit filmmusikkalbum same månaden.
Filmen kom ut på DVD i 2005.
Pyntegrønt
Pyntegrønt er greinar og bar av grøne vekster, bruka til dekorasjonar. Ein skil gjerne mellom klippegrønt, som vert bruka om bar av gran, furu, edelgran eller sypressar, og snittgrønt, som vert bruka om kristtorn og finare dekorgrønt til bukettar. Anna naturmateriale, som mose og lav, kan også klassifiserast som pyntegrønt. Det er vanleg å skilje mellom juletre og pyntegrønt, men per definisjon kan også juletre kallast for pyntegrønt. Sjølv om ein held juletre utanfor statistikken, er jula toppsesong for pyntegrønt.
Filmen Love You till Tuesday
Kjelder
''
Uppsala
Uppsala er ein bykommune og den største tettstaden på Uppsalaslätten i det svenske länet Uppsala län. Byen ligg om lag 67 kilometer nord for Stockholm, og er etter innbyggjartalet den fjerde største i landet. Uppsala universitet, som er det eldste universitetet i Skandinavia, skipa i 1477, ligg i byen. Domkyrkja i Uppsala, bygd frå 1200 til 1400-talet, er Nordens største gotiske domkyrkje. Elva Fyrisån renn gjennom dei sentrale områda av byen.
Gamle Uppsala, med gravhaugar, gravfelt og andre fornminne, og ei kyrkje frå mellomalderen, er no ein lut av Uppsala. Det som no heiter Gamle Uppsala hadde opphavleg namnet Uppsala, (skrive ub salum på slutten av 900-talet, altså Upsalum), og var frå 1164 sete for erkebiskopen. Det noverande Uppsalas tidlegaste namn var Östra Aros, der det opphavlege namnet var Aros og tyder elveos, som i dette høvet refererer seg til elva Fyrisåns utløp i Mälaren. Namnet vart så til Östra Aros for å skilje denne staden frå Västra Aros (som vart til Västerås). Då erkebispesetet vart flytta frå det opphavlege Uppsala til Östra Aros om lag 1273, fylgde namnet Uppsala med. Slik vart Östra Aros til Uppsala, medan det opphavlege Uppsala fekk namnet Gamla Uppsala.
Namnå
Namnå er ein tettstad i Grue kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Staden har og ligg ved Namnåa, like nordom staden der ho renn ut i Glomma, fem km nordom kommunesenteret Kirkenær.
Solørbanen, som er stengd for persontrafikk, går gjennom Namnå.
Cleidopus gloriamaris
Cleidopus gloriamaris er ein fiskeart i familien furukonglefiskar (Monocentridae), og den einaste medlemmen av si slekt. Det vitskaplege namnet kjem av latin gloria og maris, som tyder «venleiken frå havet».
Utbreiing og habitat
Cleidopus gloriamaris er heimehøyrande i kystområda utanfor Queensland, New South Wales og Western Australia. Ein finn han på ei djupn frå 6 til 200 meter i rev og hamner. Fisken finst både i det austlege Indiahavet og det vestlege Stillehavet.
Skildring
Cleidopus gloriamaris vert opptil 22 cm lang. Han har ein fyldig og rund kropp som er nesten heilt dekt av store, ru skjel med skarpe, bakoverpeikande ryggsøyler. Hovudet er stort, med slimete groper der kantane er grove, og det er verna av solid bein. Snuten er stump og spring fram frå den breie munnen. Tennene er små og tynne, og ein finn dei på kjevane, ganebeinet og plogbeinet. Det er to groper som inneheld bioluminescente bakteriar i underkjeven, nær kantane i munnen, og desse er skjulte når munnen er lukka. Denne fotoforen er grøn på unge fiskar og vert raud etter kvart som fisken vert eldre. Den fyrste ryggfinnen har 5–7 sterke ryggsøyler. Dei er ikkje festa i nokon membran og peikar annankvar til venstre og høgre. Den andre ryggfinnen har 12 mjukstrålar. Kvar bukfinne inneheld ei diger ryggsøyle, nesten like lang som hovudet, og 3–4 rudimentære strålar. Ryggsøyla i buken kan låsast medan ho er utslegen i ein viss vinkel i høve til kroppen. Gattfinnen inneheld 11–12 strålar og brystfinnane 14–15 strålar.
Skjela på Cleidopus gloriamaris er gulkvite med svarte bakkantar som formar det karakteristiske mønsteret som har gjeve namnet til familien furukonglefisk. Leppene, kjakane og delar av kjeven er svart. Frå underkjeven til fotoforane går det ei raud stripe. Arten er veldig lik dei andre fiskane i furukonglefiskfamilien, og vert av nokre plassert i same slekt som dei andre i denne familien. Cleidopus skil seg frå Monocentris-slekta ved at han har eit smalt bein utanfor augehòla og på same stad som lysorgana, medan dette ligg nær spissen av underkjeven på fiskane i Monocentris-slekta. Arten skil seg også frå Monocentris japonica ved at han har ein rundare snute.
Forhold til menneske
Cleidopus gloriamaris er relativt vanleg på djupt vatn, men fordi han er reservert, var han i byrjinga berre kjend gjennom eksemplar som var kasta i land av stormar. Fisken vert nokre gonger fanga av kommersielle trålarar, og han er populær for folk med saltvassakvarium. Han er ganske hardfør, men må gjevast steinete gøymeplassar og levande mat.
Rafz
Rafz er ein kommune i distriktet Bülach in the northwest of the kanton of Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 419 meter over havet.
Rafz grensar til Tyskland i nord og har ein grenseovergang ved Schluchenberg med Baltersweil i Baden-Wurttemberg.
Ragde
Ragde er eit stadnamn og gardsnamn i sentrum av Odda. Namnet vert òg nytta som eit slektsnamn og eit etternamn. I nyare tid har Ragde vorte ein del av tettstaden Odda. Området vart før nytta til jordbruk, men er no bygd ut som eit bustadområde. Det er òg litt industriverksemd, som bilfirma, mekanisk verkstad, avistrykkeri og bensinstasjonar. Hovudkontoret til avisa Hardanger Folkeblad låg tidlegare på Ragde. Meieriet kulturhus, eit meieri ombygd til kulturhus ligg òg på Ragde.
Kenji Takahashi (1985)
Kenji Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Klinometer
Eit klinometer er ein hellingsmålar, det vil seie eit instrument for måling av vinklar i vertikalplanet. Eit klinometer kan brukast til å måle blant anna:
Teksdalsvatnet
Teksdalsvatnet er ein innsjø som ligg i Ørland kommune i Trøndelag fylke.
Klinometer
Enkel metode
For å rekne ut høgda på ein lekam, til dømes eit tre eller ei flaggstong ved hjelp av klinometer og måleband nyttar ein denne formelen:
H = ((l*tan v)+a) der
Charleville-Mézières
Charleville-Mézières er ein by og kommune nordaust i Frankrike, og préfecture (hovudstad) i departementet Ardennes, som igjen er ein del av regionen Champagne-Ardenne. Byen ligg ved elva Meuse (eller Maas) og har i dag nærare 60 000 innbyggjarar.
Glaselektrisitet
Glaselektrisitet eller positiv elektrisitet er ei nemning som vart nytta av franskmannen Charles François de Cisternay du Fay då han i 1733 oppdaga at det finst to slag elektrisitet. Den negative elektrisiteten vart kalla lakkelektrisitet.
Charleville-Mézières
Historie
Kommunen Charleville-Mézières vart oppretta i 1966 av fem tidlegare kommunar som alt danna ein enkel agglomerasjon. Desse kommunane var Charleville, Étion, Mézières (tidlegare préfecture), Mohon og Montcy-Saint-Pierre. Ein annan kommune, Le Theux, hadde alt vorte ein del av Mézières i 1965.
Glaselektrisitet
Kjelder
glaselektrisitet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/glasselektrisitet
Heikki Kovalainen
Heikki Kovalainen er ein finsk formel 1 førar som køyrer for laget Mclaren-Mercedes
Kovalainen vart tidleg i karrieren støtta av Renault sitt førarutviklingsprogram, der han vann World Series by Nissan-meisterskapet og kom på andreplass i GP2-serien. Deretter signerte han kontrakt med Renault som fulltids testsjåfør for Renault F1 føre 2006-sesongen. Renault vart verdsmeister dette året. Året etter fekk han rolla som andreførar. Sesongen starta dårleg for Kovalainen, men han hamna på andreplass under Japan Grand Prix, då det stod igjen 2 løp den sesongen. Då sesongen var ferdig hadde Kovalainen slått teamkollega Giancarlo Fisichella, som på papiret skulle vere ein betre sjåfør.
Før 2008 sesongen, gjekk Kovailainen over til Mclaren. Der vart han andreførar etter teamkollega Lewis Hamilton. Denne sesongen hamna Kovalainen i pole position ved Silverstone og fekk sin første siger under Ungarn Grand Prix. Kovalainen hamna på pallen tre gonger denne sesongen og enda på ein sjuandeplass i førarmeisterskapet.
Odd Nordstoga
Odd Nordstoga er ein norsk musikar, songar og komponist frå Vinje i Telemark. Han bur i dag i Oslo.
Tidlegare har han vore medlem i gruppa Something Odd, der han i 1997 plate-debuterte med albumet Something Odd. Han har også samarbeidd med Øyonn Groven Myhren i plateprosjektet Nivelkinn, som dei vann Spellemannprisen 2002 for i klassen folkemusikk/ gamaldans. I 2004 gjorde Nordstoga solo-debut med albumet Luring, som fekk svært gode kritikkar frå pressa og selde meir enn 160 000 eksemplar i Noreg. I ettertid har han fylgd opp med album som Heim te mor, Pilegrim, November og Bestevenn.
Biografi
Odd Nordstoga voks opp på garden Plassen i Vinje i Telemark som den yngste av fire sysken. Foreldra, Ellen og Olav, dreiv garden der dei attmed mjølkeproduksjon, dyrking av grønsaker og hytteleige, viser fram huset der forfattaren Aasmund Olavsson Vinje vart fødd og voks opp i. Det fyrste instrumentet Nordstoga spela var eit trekkspel han fekk som åtteåring, og i ettertid har han sunge og spela ei rekkje ymse instrument. Han var elev på Voss Folkehøgskule i 1991–92, der han gjekk på musikklina.
Debut
Nordstoga gjekk på lærarhøgskulen i Bergen og møtte der sine medmusikantar i gruppa Something Odd. Sjølv brukte han i 1997 nemninga «urban bygderock» om sekstetten, som same året gav ut den sjølvtitla og -finansierte debutplata der dei song på vinjemål. Platesleppet under Vossa Jazz i mars fekk ikkje noka nemneverdig interesse frå media. Den fyrste riksavisa vurderte plata i november, der omtalaren rulla terningkast fire og skrytte «Mykje bra musikk kjem frå norske dalføre om dagen». Plata skaffa dei ein platekontrakt med BMG Norway og rett etter kom oppfylgjaren Solreven i 1998.
Albumet gav to mindre radioslagerar med songane «Fuggel i karmen» og «Ingen eg kjenner». Albumet selde mindre bra og plateselskapet gav dei opp. I 2000 endra gruppa namn frå Something Odd til Nordstoga, signerte kontrakt med plateselskapet Grappa og gav ut det sjølvtitla albumet Nordstoga. Han fekk på nytt nokre respektable, men mindre radioslagerar med «Dag» og «Bie på deg». Likevel vann den han prestisjefylte Edvard-prisen for songen «Bie på deg», men gruppa vart oppløyst kort tid etter.
I perioden 2001-2003 konsentrerte Odd Nordstoga seg mest om tradisjonell folkemusikk frå Telemark. Då skipa han si andre gruppe, Blåmann Blåmann, som utgjorde Nordstoga sjølv og nokre gamle vener frå Vinje. Av desse kan nemnast gitaristen Asgaut H. Bakken, fløytespelaren Silje Hegg og hardingfelemeisteren Lars Underdal. Nordstoga gav i 2001 ut eit album titulert etter namnet på gruppa. Frå albumet fekk han på ny ein radioslager med songen «Tippe Tippe Tuve».
Det var i 2003 at den store ålmenta fekk augo opp for Odd Nordstoga då han deltok med songaren og skodespelaren Herborg Kråkevik for å skrive og spela tittelsongen i Edith Piaf-framsyninga hennar, kalla «Eg & Edith». Framsyninga sjølv og albumutgjevinga selde begge mindre bra, men tittelsongen fekk fleire roteringar på radio. Nordstoga, i lag med lyrikaren Stein Versto frå Vinje, medverka også med songen «Rosevev» på dette albumet. Nordstoga hadde også jobba saman med Kråkevik for ein film basert på ei novelle om forfattaren Tarjei Vesaas.
Gjennombrot
I 2004 signerte Nordstoga for plateselskapet Universal og spela inn albumet som skulle vera det verkelege gjennombrotet hans, Luring. Albumet selde meir enn 160 000 eksemplar og vart verande på toppen av dei norske salslistene i 14 veker. Hovudsongen frå albumet, «Kveldssong for deg og meg», vart særs populær der Nordstoga byggjer på bakgrunnen og erfaringa han har som folkemusikar, og blandar desse røtene og denne tradisjonen med amerikansk country- og folk-rock. Songen vart den som oftast vart spela på radio i 2004. Teksten til «Kveldssong for deg og meg» er henta frå barneboka Elefantmusikken som utgjer ei rekkje underfundige og sprelske dikt. Diktet om den hylande grisen, som Odd Nordstoga har sett melodi til, er skrive av forfattaren Ragnar Hovland. Andre songar som «Lause ting», «Hallo hallo», «Texas» og «Farvel til deg» vart også plukka opp frå albumet og spela fleire gonger på radio.
Turneen som fylgde i kjølvatnet av salssuksessen vart kalla Luringturen. Her spela Nordstoga saman med sine medmusikantar i Daz Nordstogaz Allstars, for eit publikum som utgjorde meir enn 60 000 personar. Odd Nordstoga vann dei to mest prestisjefylte prisane, som Beste mannlege artist og Årets artist ved Spellemannprisen 2004 i februar 2005. Sommaren 2005 drog han ut på ein ny turne, som vart kalla Luringturen MK-ll.
Nordstoga har også vore involvert i TV-produksjonar. I 2004 spela han musikken for barneserien Linus i svingen som vart vist på NRK 1. Tittelmelodien, «Svingensongen», vart utgjeven på samleplata Tidenes beste barneplate 2. Saman med John Vinge laga han musikk til julekalender-serien til NRK, Jul i Svingen, som vart vist på TV fyrste gong i desember 2006. Han har også delteke med musikk for TV-serien UHU!.
I 2006 kom albumet Heim te mor ut. I september 2008 fylgde Pilegrim. Songtekstane derfrå er skrivne av Ragnar Hovland og Stein Versto, og Nordstoga sjølv har stått for tonesetjing.
Albumet November vart gjeve ut 4. oktober 2010. I eit intervju med Dagbladet sa han fylgjande om dette albumet; «Denne plata vert som ein bryllaupsmiddag der eg reiser meg opp og slår på glaset. No har eg merksemda retta mot meg, og eg ynskjer å bruke ho til å fortelja.» I oktober 2011 kom han ut med albumet Bestevenn, med fleire songar laga til eller inspirert av serien Vaffelhjarte på NRK. I mars 2013 vart Nordstoga plateaktuell med albumet Heimafrå. Albumet er laga saman med sambygdingen Ingebjørg Bratland som eit folkemusikkprosjekt, med songar som tek utgangspunkt i heimstaden Vinje. I 2014 fekk Odd Nordstoga prisen Årets nynorskbrukar, saman med broren Aasmund Nordstoga.
Andre prosjekt
I juni 2005 deltok Nordstoga saman med nokre jazzmusikarar og spela stykket «Pilegrim» til ros frå kritikarane ved Festspela i Bergen. Lyrikken var skriven av Stein Versto og Ragnar Hovland, som begge tidlegare hadde medverka på «Luring». Dette verket vart gjeve ut 15.september 2008 på CD etter ei innspeling gjort i lydstudio januar 2008.
I august 2005 gjorde han eit lite gjesteframmøte i den norske rap-gruppa Klovner i kamp ved å syngje i koret på singelen deira, «Syng». Han har også gjort prosjekt for Frelsesarmeen og med ulike folkemusikkprosjekt med ulike musikarar, mellom anna utføring av det kjende telemarksstykket Storegut saman med broren Aasmund Nordstoga og Lars Underdal, og eit gjesteframmøte med gruppa Fake It or Leave It som spelar The Beatles-songar i folkemusikktradisjonen. Det siste fortel mykje om fleksibiliteten både hjå Beatles-songane og kapasiteten til Odd Nordstoga.
Lakkelektrisitet
Lakkelektrisitet eller negativ elektrisitet er ei nemning som vart nytta av franskmannen Charles François de Cisternay du Fay då han i 1733 oppdaga at det finst to slag elektrisitet. Den positive elektrisiteten vart kalla glaselektrisitet.
Kjelder
glaselektrisitet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/glasselektrisitet
Fortidsminneforeningen
Fortidsminneforeningen er eit norsk lag som arbeider for å ta vare på fortids- og kulturminne, særleg bygningar og bygningsmiljø. Laget eig og tek vare på fleire eigedommar rundt om i landet, mellom anna fleire kyrkjer og stavkyrkjer. Fortidsminneforeningen eig mellom anna Borgund stavkyrkje, Urnes stavkyrkje, Hopperstad stavkyrkje, Per Amundsagarden, Vøienvolden gard og Lysøen.
Fortidsminneforeningen har rundt 8 000 medlemmer i 21 avdelingar og er medlem av Norges kulturvernforbund.
Foreininga deler ut Urnesmedaljen.
Historikk
Laget blei stifta i 1844 under namnet Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring av norske kunstnarar, etter initiativ av målaren Joachim Frich og med støtte frå Johan Christian Dahl.
På 1800-talet hadde norske kunstnara på studieturar i bygder og dalføre «oppdaga» den norske kulturarva. Under studiane sine i Tyskland hadde dei også knytta kontakt med personar og organisasjonar som arbeidde for bevaring av kulturminne. Målaren J.C. Dahl (1788–1857) var den første som tok til orde for å bevara dei gjenverande og rivingstruga stavkyrkjene, og han prøvde å vekka internasjonal forståing for dei gjennom utgjevinga av plansjeverket Denkmale einer sehr ausgebiltdeten Holzbaukunst aus den frühesten Jahrhunderten in den innern Landschaften Norwegens i 1836-37. Han føreslo også å restaurera Håkonshallen og Nidarosdomen. Tiden kring 1840 var ei økonomiske oppgangstid med gryande industrialisering. Dette førte til modernisering på mange felt, men også til radikale samfunnsendringar som truga gamle kulturformer. Samtidig oppstod nasjonalromantiske strøymingar som gav grobotn for tanken om å ta vare på tradisjonelle kulturytringar. Dahl var ikkje stifta av fortidsminneforeininga, men blei det første æresmedlemmet.
Eigedommar
Foreninga eig og tek vare på meir enn 40 eigedommar rundt om i Noreg, mellom anna:
Vestre Jakobselv kyrkje
Vestre Jakobselv kyrkje, tidlegare Vestre Jakobselv kapell, står i Vestre Jakobselv i Vadsø kommune i Finnmark fylke, og er ei langkyrkje frå 1940. Ho er teikna ved kontoret til Statens bygningsinspektør og er bygd i tre. Teikningar laga til Kronprins Olavs og Kronprinsesse Märthas kapell i skogsbygda Tørberget i Trysil kommune vart gjenbrukte. Inventaret i kyrkja er frå byggeåret eller seinare.
Bø Blad
Bø Blad er ei lokalavis som kjem ut Bø i Vestfold og Telemark fylke. Avisa kom ut første gong i 1986, grunnlagd av tidlegare stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet og SV, Arne Kielland. Avisa kjem med 48 utgåver i året.
Vestre Jakobselv kyrkje
Vestre Jakobselv kyrkje høyrer til Vadsø kyrkjesokn i Varanger prosti.
Mimikry
Mimikry er, i biologi, ei tilpassing der ein art liknar ein annan. Det vert brukt både som åtak og forsvar, og førekjem i ei rekkje forskjellige dyregrupper.
Vestre Jakobselv kyrkje
Kyrkja kom uskadd frå krigen, men vart ei tid brukt som sjukehus til erstatning for Vadsø sjukehus.
Bø Blad
Ansvarleg redaktør er Hilde Eika Nesje.
Mimikry
Når mimikry vert brukt av primære byttedyr, etterliknar utsjånaden deira artar som av ulike grunnar vert sett på som anten uetandes eller skremmande. Eit døme på dette er dei amerikanske mjølkeslangane, som trass i at dei er heilt ufarlege har fargeteikningar som dei særs giftige korallslangane. Predatorar unngår som regel individ med slike mønster, sidan det kan kosta dei livet å ta feil av artane.
Rovdyr som brukar mimikry i jakt omfattar m.a. falsk pussarfisk, som utnyttar det mutualistiske tilhøvet mellom pussarfisken og ei rekkje større fisk. Pussarfisken et parasittar og daudt vev frå store rovfisk og får såleis både beskyttelse mot å bli eten og eit godt måltid, medan dei store fiskane får betre helse av tilhøvet. Den falske pussarfisken lever derimot av små kjøtbitar han riv laus frå byttet sitt. Sidan han er farga som ein pussarfisk kjem han mykje tettare innpå dei store fiskane enn han elles ville ha gjort utan å setja seg sjølv i livsfare.
Magnor
Magnor er ein tettstad i Eidskog kommune i Innlandet fylke. Staden har, og ligg tre km frå grensa mot Sverige (Eda kommun).
På Magnor ligg verksemdene Magnor glassverk, H-vinduet Magnor og Hydro Aluminium Profiler.
Jarenga
Jarenga (russisk Яренга eller Яреньга) er ei elv i Republikken Komi og Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vytsjegda frå høgre.
Elva har utspring i regionen Ust-Vymskom i Republikken Komi, 5 km søraust for stasjonen Vezjajka. Elva renn først nord, før ho svingar vest, sør og så søraust. Elva er 152 km lang der 70 km er i Komi og 82 km i Arkhangelsk oblast. Ho munnar ut i Vytsjegda 5 km nedanfor landsbyen Jarensk.
Elva frys til i midten av oktober og vert fri for is att i månadsskiftet april - mai. I den øvre delen av elva er det mykje furu og lerkeskog langs breidda.
Av sideelvar frå venstre frinn ein Malaja Jarenga, Efimov rutsjej, Sazondjol, Vezjaj, Kus, Gimn, Urbasj, Siarevo, Krjokovka og Intom. Av sideelvar frå høgre finn ein Tsjelev rutsjej, Kidbjol, Surojol, Uktym, Otsjeja, Tsjervenka og Kizjmola.
Elva renn gjennom busetnadane Jarenga, Panty, Ust-Otsjeja, Savkino, Tohta, Lysimo, Bogoslovo, Paladino Øvre Bazluk og Zapan Jarenga.
I elva finn ein fisk som laks, gjedde åbor, harr, mort lake og hork.
Collège de France
Professorane ved Collège de France omfattar i våre dagar leiande forskarar på mange ulike felt. Målet for institusjonen er både å vere framtredande innan forsking og å formidle ny kunnskap til ålmenta. Førelesingane er såleis opne for alle og kvar professor må alltid førelese i eit nytt tema. Dermed tryggar ein at det alltid er aktive forskarar som held stillingane. Alle lærestolane er personlege utnemningar og samansetjinga av tema vil såleis kunne variere frå tidsperiode til tidsperiode. Collège de France held verken eksamen eller gjev vitnemål.
Sørungen
Sørungen er ein innsjø som ligg i Selbu kommune i Trøndelag fylke.
Sørvikvatnet
Det er mykje aure i vatnet og det er òg påvist mort der.
Jordmagnetisme
Jordmagnetisme eller geomagmetisme er det magnetfeltet som finst på jorda. Magnetfeltet er omtrentleg ein magnetisk dipol med den eine polen nær den geografiske nordpolen og den andre polen nær den geografiske sørpolen. Ei tenkt linje mellom ei to magnetiske polane ville helle med cirka 11,3° mot rotasjonsaksen til jorda.
Reint fysisk er den magnetiske polen som finst nær nordpolen ein magnetisk sørpol, sidan ein magnetisk nordpolen vert dradd mot denne. Av same årsak ligg i fysisk samanheng den magnetiske nordpolen til jorda nær sørpolen. I daglegtale meiner ein derimot magnetpolen ved nordpolen når ein snakkar om den magnetiske nordpolen og magnetpolen ved sørpolen når ein snakkar om den magnetiske sørpolen. Sett utanfrå vil ein kunne sjå jorda som ei magnetisert kule, der mange kraftlinjer, eller feltlinjer, strålar ut frå eitt område, den magnetiske sørpolen, og vert trekt inn mot eit anna, den magnetiske nordpolen. Retninga til feltet og variasjonane i styrken like nær jorda er særs lik det ein ville få om ein plasserte ein stavmagnet, ein magnetisk dipol, med magnetisk moment på 7,91 · 1022 Am², i sentrum av jorda. Feltet som strekkjer seg kring jorda kallar ein eit dipolfelt.
Feltstyrken ved polane er den dobbelte av styrken ved ekvator, høvesvis ca. 60 000 nT (nanotesla) og 30 000 nT ved jordoverflata. Forflyttar ein seg utover frå jorda, vil feltet minke med tredje potensen av avstanden (1/R³).
At feltet eksisterer kan truleg forklarast med dynamoteori. Det magnetiske feltet strekkjer seg titusentals av kilometer ut i rommet og dannar der magnetosfæren.
Ryosuke Sasagaki
Ryosuke Sasagaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Ehime FC.
Kazuyuki Mugita
Kazuyuki Mugita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Sierra de Aralar
Sierra de Aralar er ei fjellkjede nord i Spania som grovt sett skil provinsane Gipuzkoa og Navarra. Fjellkjeda er populært for turgåing og andre utandørsaktivitetar.
Ho dekkjer eit areal på 208 km² og består av eit karstmassiv med mange forskjellige steinformasjonar, raviner og grotter som er kjelde til mange baskiske segner, folketru og soger. Mange av desse sogene vart samla av antropologen Jose Miguel Barandiaran, som vart fødd i området i byen Ataun. Kalksteinformasjonane dannar mange holrom og kammer fylte med vatn, og nokre av desse er opne for turistar, som Mendukillo-grotta ved landsbyen Astitz.
I tillegg finst mange små dolmenar, steinsirklar og andre førhistoriske spor i området, 17 i Gipuzkoa og 44 i Navarra. Desse har støtta opp om den mytiske karakteren området har hatt for det baskiske folket.
Døgnrytme
Døgnrytme, også kjend som cirkadisk eller cirkadian rytme, er eit resultat av ulike biologiske prosessar som styrer rytmiske gjentakingar av biokjemiske, fysiologiske og åtferdsmessige fenomen hjå både planter og dyr. Ordet «cirkadian» kjem av dei latinske orda «circa» og «dies» og tyder ‘omtrent dagleg’. Døgnrytmar vert studert innanfor vitskapsgreina kronobiologi.
Rytmane er internt genererte, og dei held fram også når det ikkje finst ytre påverknad, til dømes i konstant mørke. Perioden, om lag 24 timar, er ikkje påverka av temperatursvingingar. Rytmane vert justerte etter eksterne signal, primært dagslys og vekslinga mellom lys og mørke. Visse celler, tekne frå hjernen til laboratoriedyr, held fram med å vise rytmen i vekevis i ei skål med næringsstoff.
Sierra de Aralar
Fjelltoppar
Dei viktigaste fjelltoppane er:
Døgnrytme
Den indre «klokka» kontrollerer og koordinerer dei daglege mønstera for søvn og aktivitet, torste, appetitt og matmelting, kroppstemperatur, hormonproduksjon og andre biologiske fenomen.
Vadsø kyrkje
Vadsø kyrkje er ei langkyrkje frå 1958 som står på ei høgd i Vadsø by i Vadsø kommune i Finnmark. Kyrkja var bygd i betong i åra 1954-1958 og artikekten for bygget var Magnus Poulsson, som òg var ein av hovudarkitektane for Oslo rådhus. Kyrkja er soknekyrkje i Vadsø kyrkjesokn i Varanger prosti.
Sierra de Aralar
Plante- og dyreliv
Vegetasjonen i området består hovudsakleg av bøk og er typisk for atlanterhavssida av Den iberiske halvøya.