cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fem dynasti og ti kongerike-tida
Under Fem dynasti og ti kongerike-tida var det mykje og vedvarande politisk strid og kamp i Kina. Gjennom perioden vart det danna, og fall, fem dynasti og meir enn ti kongedøme i det tidlegare samla keisarriket. Dei fem dynastia låg alle i det nordlege Kina, medan ni av dei ti lengstliva kongedøma fanst i det sørlege Kina.
Magne Greger
Magne Greger var ordførar frå 2003 til 2007 i Alstahaug kommune i Nordland. Han representerer Arbeidarpartiet.
Jonny Finstad
Jonny Finstad er ein norsk politikar. Han var ordførar i Vestvågøy kommune for Høgre i perioden 2007–2015.
Finstad vart vald som stortingsrepresentant for Høgre frå Nordland fylke ved stortingsvalet i 2017. I perioden 2013-2017 var han 1. vararepresentant.
Jackie Joyner-Kersee
Jacqueline «Jackie» Joyner-Kersee er ein tidlegare sjukjempar og lengdehoppar frå Illinois i USA. Jackie Joyner-Kersee er tre gonger olympisk meister, fire gonger verdsmeister og ho held den gjeldande verdsrekorden i sjukamp: 7291 poeng. Broren hennar Al Joyner var gift med den no avdøde sprintdronninga Florence Griffith-Joyner.
Karriere
Jackie Joyner deltok i både sjukamp og lengdehopp i sitt fyrste OL i Los Angeles under sommar-OL 1984. I sjukamp vann ho sølv med 6385 poeng, fem poeng bak vinnaren Glynis Nunn frå Australia. Ho hoppa 6,77 meter i lengdehopptevlinga og enda her på ein femteplass. Broren hennar, Al Joyner, deltok i dei same leikane og vart olympisk meister i tresteg.
I 1986 gifte Jackie Joyner seg med trenaren sin, Bob Kersee. Året etter deltok ho i VM i friidrett i Roma. Den 13. august dette året hadde Joyner-Kersee delteke i ei hopptevling i Dresden og hoppa heile 7,45 meter der. Med det hadde ho den gjeldande verdrekorden medan VM i friidrett stod på. Ho tevla i både lengdehopp og sjukamp og presterte å bli verdsmeister i begge øvingane. Vinnarhoppet hennar i lengde kom på 7,36 meter, og i sjukamp fekk ho 7128 poeng.
1988 var året for sommar-OL 1988 i Seoul. Verdsrekorden i lengdehopp vart slått i juni dette året av sovjetiske Galina Tsjistjakova, som fortsatt held han. Men det vart Jackie Joyner-Kersee som vart olympisk meister i lengdehopp med eit vinnarhopp på 7,40 m. Tsjistjakova enda på bronseplass, rett bak austtyske Heike Drechsler. I sjukamptevlinga sette Joyner-Kersee den gjeldande verdsrekorden i sjukamp med 7291 poeng; sølvvinnaren Sabine John kom nesten 400 poeng bak.
1990-åra
Under VM i friidrett 1991 i Tokyo forsvara Joyner-Kersee lengdehoppgullet frå Roma med eit hopp på 7,32 meter. I sjukamptevlinga greidde ho diverre ikkje å fullføra på 200 meter sprint, og vart dermed slått ut. Året etter deltok ho i begge øvingane under sommar-OL 1992 i Barcelona. I lengdehopp presterte ho 7,07 meter, noko som var nok til bronsemedalje bak vinnaren Heike Drechsler og Inessa Kravets. Ho vart endå ein gong olympisk meister i sjukamp med 7044 poeng.
Jackie Joyner-Kersee deltok også under VM i friidrett 1993 i Stuttgart, men berre i sjukamp. Til gjengjeld vart ho verdsmeister i øvinga for siste gong i karrieren, med 6837 poeng. Under sommar-OL 1996 i Atlanta hadde ho ein skade som gjorde at ho ikkje greidde å fullføra sprintløpa i sjukampen. I lengdehopptevlinga hoppa ho sju meter blank og fekk olympisk bronse.
Dei fire åra etter Atlanta-OL heldt Jackie Joyner-Kersee fram med både friidrett og korgball. I år 2000 bestemte ho seg for å trekkja seg tilbake.
1755
1755 (romartal MDCCLV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Mikko Korhonen
Korhonen sine arbeid om samisk verbbøying gjev eit komparativt studium av samisk morfologi, sjølv om det var historisk orientert var det eit skifte av fokus frå den lydhistoriske innrettinga som hadde prega forskinga med Erkki Itkonen og Paavo Ravila. Han spesialiserte seg også på skoltesamisk, og gav i lag med Jouni Mosnikoff og Pekka Sammallahti ut ein av dei første publikasjonane basert på nyare skoltesamisk materiale, i 1973. I "Innføring i samisk språkhistorie" frå 1981 oppsummerte Korhonen andres og eiga forsking på samisk språkhistorie, denne boka er framleis standardreferansen innanfor dette feltet.
Dei siste åra arbeidde Korhonen også med andre tema. Den faghistoriske framstillinga hans frå 1986 var ei kvalitiativt forbetring av ein sjanger som i all for stor grad hadde vore prega av panegyrikk og oppramsing av titlar, Korhonen presenterte ei nyskapande analyse av fennougristikken si historie i Storfyrstedømmet Finland, og sett forgjengarane sine inn i både ein internasjonal vitskapleg og ein allmennpolitisk tradisjon, samtidig som han vurderer konsekvensane dei ulike vegvala mot slutten av 1800-talet fekk for finsk språkforsking gjennom heile det neste hundreåret.
Eilean Rìgh
Eilean Rìgh er ei øy i Indre Hebridane på vestsida av Skottland. Ho ligg i Loch Craignish, kring 300 m utanfor kysten av Argyll. Namnet er skotsk-gælisk for «Kongeøya», men ein kjenner ikkje til kva konge det er snakk om.
Mikko Korhonen
Korhonen hadde eit personleg professorat i fennougristikk ved Universitetet i Helsingfors, og var forskingsleiar for eit prosjekt om typologi i dei uralske språka, då han uventa døydde. Med det dødsfallet mista finsk fennougristikk dermed både ein dyktig kollega og prosjektleiar, og fagfeltet mista eit professorat.
Ulla-Maija Kulonen, som var gift med Korhonen, gav posthumt ut eit manus han hadde skrive om teoriar for korleis språkevna oppstod i menneskeslektas historie, Kielen synty. I 1996 kom ei samling av Korhonen sine viktigaste artiklar, til sekstiårsdagen for fødselen hans.
Eilean Rìgh
Historie
Øya har spor etter to fort frå jernalderen.
I 1930-åra budde Sir Reginald Johnston på øya. Han hadde vore lærar for Puyi, den siste kinesiske keisaren. Johnston moderniserte husa her, bygde eit buddhisttempel og bygde ein hage i kinesisk stil. Øya har vore hos fleire private eigarar sidan den gong.
Einar Hareide
Einar Hareide var ein norsk fiskebåtreiar, organisasjonsmann, stortingsrepresentant og partiformann.
Einar Hareide hadde administrative verv. Han sat i styre, og som formann i fleire næringsverksemder, dei fleste på Sunnmøre. Han hadde og verv innan kristelege organisasjonar, særleg i Norges Kristelige Ungdomsforbund og Det Norske Misjonsselskap.
På Stortinget representerte han Møre og Romsdal KrF i fem periodar frå 1945 til 1965. Han sat i Sjøfarts-og Fiskerikomiteen i alle 20 åra. Han var og visepresident i Lagtinget.
Lund i Bergen
Lund er ein gard i Fana i Bergen kommune nord for Håland og Samdal ved den tidlegare grensa mot Arna.
Einar Hareide
Han vart kommandør av St. Olavs Orden i 1965
Lund i Bergen
Geografi
Garden ligg på sørvestsida av dalen som Dyrdalselva renn gjennom, nord for Orrtua (358 moh) og Lundåsane (361 moh) og sørvest og vest for Hausdalshorga (784 moh). Garsbruka ligg heilt sør i garden, som òg strekkjer seg langt nordover forbi Rambjørnsvatnet mellom Livarden (683 moh) og Sletteggane.
Garden grensar til Unneland i nord, Øvstebø i aust, Samdal i søraust, Håland i sør, Frotveit i sørvest, Bontveit i vest og Lid i nordvest.
Østlandets Blad
Østlandets Blad er ei lokalavis med hovudkontor i Ski i Viken fylke. Avisa blir utgjeven i Follo-kommunane.
Alf Hurum
Alf Hurum var ein norsk komponist og kunstmålar.
Liv
Alf Hurum vart fødd den 21. september 1882 i Kristiania. I 1905 byrja han å studere komposisjon i Berlin, mellom anna hjå Max Bruch.
I 1909 drog han til Paris og vart der halvtanna år. I Paris vart han kjend med impresjonismen, både som musikk og som biletkunst, og han dyrka begge desse kunstartane. Han kjente bileta åt Edvard Munch frå før, og han sa sjølv at Munch hadde særleg stor innflytnad på hans eigen personlegheit. Når han såg bilete høyrde han musikk, og når han høyrde musikk såg han fargar; eksempel på dette har han fastheldt t.d. i komposisjonane Impressions og Akvareller. Det sner og det sner var inspirert av Kittelsen.
1916 drog han til Petrograd, der han opplevde Eldfuglen av Igor Stravinskij, noko som gjorde eit uutsletteleg inntrykk på han.
Han budde i Noreg nokre år før han i 1924 flytte til Hawaii for å bli der resten av livet; kona hans var derifrå. Han grunnla der Honolulu symfoniorkester og drog på turnéar med dette orkesteret både til USA og Europa.
Alf Hurum slutta etterkvart å komponere for å konsentrere seg om kunstmåling. Han døydde i Honolulu den 15. august 1972.
88 Thisbe
88 Thisbe er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Han vart oppdaga av C. H. F. Peters den 15. juni 1866 og namnsett etter Thisbe, ei heltinne frå ein antikk romersk fabel. Ein stjerneokkultasjon av Thisbe vart observert 7. oktober 1981. Resultatet frå okkultasjonen indikerte ein diameter på 232 kilometer, ein større diameter enn det ein opphavleg rekna med.
Arne Nordheim
Arne Nordheim, var ein norsk komponist og musikkritikar.
Liv
Arne Nordheim vart fødd den 20. juni 1931 i Larvik. 1948–51 studerte han ved Musikkonservatoriet i Oslo. I 1954 vart det første verket hans, Essay for strykekvartett, oppført ved Ung Nordisk Musikkfest i Stockholm. Han såg ikkje dette stykket som sitt opus 1 — strykekvartetten frå 1956 skal vera hans første riktige verk.
Nordheims viktigaste sjanger er orkesterverk. I dei tidlege verka som Aftonland, Canzona og Epitaffio prøver han å gje dei tradisjonelle instrumenta ein ny klang. Han byrja etter kvart å bruke elektronikk på magnetband og hadde i ei tid elektronikk som hovudtema. Frå denne tida stammar reint elektroniske verk som Solitaire, men òg verk der elektronikken vart blanda med tradisjonelle instrument som td. slagverk. Han har òg skrive mykje for radio og fjernsyn, teater og ballett der han eksperimenterte mykje og gav musikken nye grenser.
Utmerkingar
Arne Nordheim budde i Grotten, Statens æresbustad for kunstnarar.
Akvarium
Eit akvarium er ein gjennomsiktig glastank med vatn og levande dyr og/eller plantar i, vanlegvis fisk. Omgrepet vert òg nytta om bygningar med mange akvarier i, t.d. Akvariet i Bergen og Akvariet i Ålesund.
Historie
Akvarietradisjonen stammar sannsynlegvis frå den tradisjonelle japanske karpeoppdretten, som spreidde seg til Europa via munkar. Det var i Kina akvaria tok steget inn i private heimar, der det var vanleg med enkle vassbehaldarar med paradisfisk i husa til rike folk. I moderne tid har hobbien utvikla seg til eit folkefenomen, og per i dag kan alle heimar med innlagd straum og vatn få seg vakre og spanande undervatnsmiljø frå kvar som helst i verda.
Private akvarium
I private heimar vert akvarium gjerne innreidd med undervassplantar og tropisk fisk, som regel med eit botnlag av grus og/eller sand. Stein, røter og diverse pyntegjenstandar er òg vanleg. Dei fleste akvarier har òg eit system av filter, termostatar, luftinnsprøytarar, kraftige lys og liknande for å halda innbyggjarane friske og raske.
Offentlege akvarium
Offentlege akvarium er dyreparkar med vasslevande dyr, og finst i mange byar. Desse har som regel store samlingar med mindre akvarium, i tillegg til ein del verkeleg store med t.d. sel, hai, pingvinar eller delfinar. Det første offentlege akvariet vart opna i London i 1853. I Noreg var Akvariet i Bergen først ute, i 1960.
Folketru
Folketru er førestillingar, opplevingar, konklusjonar, skildringar og skikkar som ikkje samsvarer med det som vert ålment godteke innanfor ein religion, eller som ikkje vert godteke etter aksepterte vitskaplege metodar. Folketru vert òg kalla overtru, ei nemning som mest vert nytta i ei nedsetjande tyding, og difor ikkje har plass i moderne vitskaplege studiar og skildringar av fenomenet.
Folketru gjeld gjerne viktige ting knytt til livet, arbeidstilhøva eller ein stad, ikkje minst i slike høve der det er knytt noko risikofylt eller utrygt til situasjonen. Skikkar og førestillingar som kan karakteriserast som overtru er soleis ofte knytt til høgtider som fødsel, dåp, giftarmål, sjukdom, død og til tida etter døden, eller til stader som til dømes kyrkjer og kyrkjegardar, vegkryss, eller til slike framtoningar i naturen som skil seg ut på ein eller annan urovekkande måte. Folketru kan soleis til dømes vera at ein meiner det finst vette, nissar, troll eller englar, at talet 13 bringar ulukke, at ein viss gjenstand som ein blyant eller ei skjorte bringer lukke, at ein kan skremma vekk vilt eller fisk om ein nemner dei ved namn, eller at ein kan sjå på magen til ei svanger kvinne om ho venter gut eller jente.
Somme fenomen innan folketrua kan vere kjende og meir eller mindre godteke av alle i eit samfunn, utan at alle og ein kvar naudsynleg trur på alvor at fenomenet er sant, slikt som til dømes at det gjev lukke å finne ein firkløver, og ulukke om ei svart katte kryssar vegen framfor ein.
Yasmin Syed
Yasmin Syed er ein norsk skodespelar, kanalvert og programleiar.
Syed er fødd i London. Mora er frå Noreg medan faren var indiskguyanar. Familien hadde tenkt å busetja seg i Guyana, men faren hennar døydde der, berre 39 år gammal. Ho flytta som 2-åring til Vinje i Telemark, der ho voks opp.
Yasmin Syed studerte musikk, teater og dans ved Pacific Lutheran University i Tacoma i den amerikanske delstaten Washington med fordjuping i song.
I 1997 spelte ho den kvinnelege hovudrolla i den norske filmen Halvveis til Haugesund. Filmen er ein road-movie og var ein del av hovudprogrammet under filmfestivalen i Haugesund. I 1999 spelte ho politioverkonstabel i Familiesagaen de Syv Søstre på TV 2. Same år vart ho også tilsett som kanalvert på NRK1. I 2002 og 2003 var ho med i livssynsprogrammet Styk Live på NRK. Jula 2008 leidde ho Julemorgen saman med Kåre Magnus Bergh. Ho har også eit eige band, Yasmin's Bandpower. I 2009 mottok ho Kringkastingsprisen.
I 2013 var Yasmin Syed aktuell som programleiar for den nye fjernsynssatsinga Dialektriket på NRK. I programmet reiste ho rundt i Noreg for å finna ut kva det er med dialektane som er så viktig for nordmenn.
Værnes kyrkje
Værnes kyrkje er ei langkyrkje frå 1100-talet i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg like ved Værnes lufthamn.
Byggverket er i stein og har 320 plassar. Kyrkja er bygd frå 1130 til 1190 i romansk stil.
Tilgang til staden er via Fv32 og Europaveg 14.
1757
1757 (romartal MDCCLVII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Mississauga
Mississauga er ein by som ligg i den kanadiske provinsen Ontario. Med eit folketal på 721 599 (tal frå 2016) er han den sjette største byen i Canada. Den er òg i sterk folkeauke; folketalet i byen har om lag dobla seg på 20 år. Dette er mykje på grunn av at byen ligg nær Toronto, og blir rekna som ein forstad. I byen ligg òg eit av dei viktigaste finansdistrikta i Canada; mellom andre har Microsoft hovudkvarteret sitt her.
Måne
Måne kan visa til:
Verdsmusikk
Verdsmusikk (engelsk World Music) er ei nemning som i regelen dekkjer all musikk som ikkje fell inn under kategoriane vestleg popmusikk, vestleg klassisk musikk, eller musikkformer av amerikansk opphav, slik som jazz, hip-hop, country og rock.
Nemninga vart skapt på midten av 1980-talet av den britiske platebransjen for å kategorisere musikk som fall utanfor kategoriane nemnt ovanfor.
Nemninga dekkjer òg popmusikk frå Afrika, Asia og Latinamerika, vestleg popmusikk som nyttar element frå dei nemnde kontinenta, og tradisjonsmusikk, som regel frå utanfor Europa og USA, men ikkje utelukkande.
Nemninga vert nytta ulikt i ulike land, og det er ikkje uvanleg at popmusikk på fransk vert kategorisert som «world music» i amerikanske platebutikkar.
Omgrepet har vorte kritisert for å vere eurosentrisk og upresist, og for å vere lite egna for klassifisering av musikk. Utifrå eit musikalsk eller kulturelt synspunkt er det i utgangspunktet ingen fellestrekk mellom dei ulike musikksjangerane som fell inn under kategorien verdsmusikk.
Landbruks- og matdepartementet
Landbruks- og matdepartementet har ansvar for norsk matpolitikk og landbrukspolitikk. Matpolitikken skal sikra forbrukararne trygg mat av rett kvalitet gjennom ein sunn matproduksjon. Det skal leggjast til rette for eit ernæringsmessig fullgodt kosthald. Landbruks- og matdepartementet har i samarbeid med Fiskeridepartementet og Sosial- og helsedepartementet ansvar for utforming av matpolitikken og forvalting av matvaresystemet frå primærproduksjon fram til forbrukarane.
Historie
Den 1. oktober 2004 skifta det tidlegare Landbruksdepartementet namn til Landbruks- og matdepartementet. Landbruksdepartementet vart oppretta ved kongeleg resolusjon av 17. februar 1900 med verknad frå 1. april 1900 under namnet Det Kongelige Landbrugsdepartement. Før den tid sorterte landbrukssaker under Indredepartementet. Skogdirektoratet (1875), Landbruksdirektoratet (1877) og Veterinærdirektoratet (1894) gjekk inn i Landbruksdepartementet ved opprettinga i 1900.
Minda Ramm
Minda Mathea Olava Ramm var ein norsk forfatter som i alt skreiv fire romanar og nokre noveller.
Liv og forfattarskap
Minda Ramm gjekk på privat artiumkurs i Kristiania saman med blant andre Betzy Børresen og Anna Bugge. I studieåra var Ramm kvinnesakforkjempar og aktiv innom studentlaget Skuld, ein forløpar for Norsk Kvinnesaksforening, men seinare blei ho meir kritisk til kvinnesaksrørsla. Ho tok Cand.real.-eksamen i 1890 og i 1893 gifta ho seg med forfattaren Hans E. Kinck som ho fekk to born med.
Den neste romanen, ''Overtro. Skildringer fra ottiårene'' (1898), er mindre vellukka og fekk lite merksemd. I 1909 kom den tredje romanen, Valgaar, ei satirisk skildring av livet i eit lite samfunn.
Den fjerde og siste romanen til Minda Ramm, Fotfæstet (1918), blir rekna som den beste boka hennar. Romanen har eit sivilisasjonskritisk drag ved at den skildrar korleis menneska kløyvest mellom natur og kultur, og deira strev med å finne ein idebasert ståstad i livet.
Steinar Horsgård
Steinar Horsgård var ordførar 2003–2007 i Dønna kommune i Nordland. Han representerer Senterpartiet, og hadde ordførarposisjonen med støtte frå Sosialistisk Venstreparti og Høgre. Horsgård stilte ikkje til valet i 2007.
Middelfriveg
Middelfriveg er i fysikk den gjennomsnittlege avstanden som ein partikkel (foton, atom eller molekyl) flyttar seg før han kolliderer med noko.
Utleiing
Tenk deg ei partikkelstråle som går ut frå eit mål, og tenk deg så ei uendeleg tynn målplate. Atoma (eller partiklane) som kan stoppe partikkelstråla er vist i raudt. Storleiken på middelfrivegen er avhengig av eigenskapane til systemet som partiklane er i:
Der \ell er middelfriveg, n talet på målpartiklar per volumeining, og sigma er det effektive tverrsnittsarealet for kollisjon.
Arealet til plata er L^{2} og volumet er L^{2}dx. Det typiske talet på atom som stoppar i plata er konsentrasjonen n gangar volumet, t.d. n L^{2}dx. Sannsynet for at ei partikkel i stråla vil stoppe i plata er nenttoarealet til dei stoppande atoma delt på heile arealet til plata.
der \sigma er arealet (eller meir formelt spreiingstverrsnittet) til eitt atom.
Fallet i stråleintensiteten er lik den innkomande stråleintensiteten multiplisert med sannsynet for at partiklar i stråla vert stoppa av plata.
Dette er ei ordinær differensiallikning.
og løysinga av denne er kjend som Beer-Lambert-lova og har forma , der x er avstanden som stråla har gått gjennom målet, og I_{0} er intensiteten til stråla før ho nådde målet.
Delar av partiklar som ikkje stoppar (vert dempa) av plata vert kalla transmisjon der x er lik tjukkleiken til plata x=dx.
Middelfriveg i kinetisk teori
I kinetisk teori er middelfrivegen til ein partikkel, som eit molekyl, middelavstanden partikkelen går mellom kollisjonar med andre partiklar i rørsle. Formelen gjeld framleis for ein partikkel med høg fart relativt til farten til ei gruppe identiske partiklar med tilfeldig plassering. Om farten til dei identiske partiklane har ei maxwellfordeling for farten, gjeld følgjande forhold:
og det kan visast at :
der kB er Boltzmannkonstanten, T er temperatur, p er trykk og d er diameteren til gasspartiklane.
Tabellen under syner nokre typiske verdiar ved forskjellig trykk
Middelfriveg i radiografi
I radiografi med gammastråling er middelfrivegen til ei stråle med monoenergiske foton middelavstanden fotona går før dei kolliderer med atoma i målmaterialet. Han er avhengig av materialet og energien til fotona:
der μ er lineær dempingskoeffisient, μ/ρ er massedempingskoeffisient og ρ er tettleiken til materialet. Massedempeingskoeffisienten kan ein slå opp eller rekne ut for alle material og energikombinasjonar ved å nytte ein NIST-database.
I radiografi med røntgentstråling er utrekninga av middelfrivegen meir komplisert sidan fotona ikkje er monoenergiske, men har noko energifordeling kalla spektrum. Sidan fotona flyttar seg gjennom målstoffet vert dei dempa med sannsyn som er avhengig av energien deira. Som følgje av dette vert fordelingsendringa i prosessen kalla spektrumherding. På grunn av dette vil middelfrivegen til røntgenstråler endre seg med avstanden.
Stundom vert tjukkleiken til eit stoff målt i tal på middelfrivegar. Stoff med ein tjukkleik på ein middelfriveg vil dempe 37 % (1/e) av fotona. Dette konseptet er nært knytt til halvverdiskikt (HVL). Stoff med ein tjukkleik på ein HVL vil dempe 50 % av fotona.
Middelfriveg i partikkelfysikk
I partikkelfysikk er ikkje omgrepet middelfriveg ofte nytta, og ein snakkar i staden for om eit liknande omgrep kalla dempingslengd. For energirike foton, som hovudsakleg vekselverkar med elektron-positron-par, er strålingslengd nytta omtrent som middelfrivegen er i radiografi.
Overtru
Overtru er ei til vanleg nedsetjande nemning på folketru, som er slike førestillingar eller handlingar som ikkje tek utgangspunkt i, og som kan strida mot, akseptert kunnskap, vitskap, fornuft eller godteke religiøse dogme eller skikkar. Desse førestillingane kan til dømes dreia seg om at ting og dyr har overnaturlege og åndelege eigenskapar eller at ei handling eller hending har mystiske resultat.
Omgrepet overtru har i historia ofte vorte brukt av tilhengjarane av etablerte religionar (t.d. kristne i Noreg) for å framstilla folketru som usann. Ateistar og andre som ikkje trur på overnaturlege ting kan kalla alle typar religiøse førestillingar for overtru.
Biologisk mangfald
Biologisk mangfald, biodiversitet eller naturmangfald er variasjon mellom og innan alle biologiske artar i alle grupper av organismar, og miljøet, økosystemene og dei økologiske prosessane som desse artane og organismane er ein del av.
Mangfaldet kan målast på fleire nivå. Genetisk mangfald viser til den genetiske variasjonen innan ein art; anten mellom populasjonar eller innanfor same populasjon.
Artsmangfald viser til variasjonen av artar som finst i eit område. Eit vanleg brukt mål er talet på artar. Eit meir presist mål er «taksonomisk mangfald», der ein i tillegg ser på breidda av taksa. Til dømes vil ei øy med to fugleartar og éin pattedyrart ha større mangfald enn ei øy med tre fugleartar og ingen pattedyr.
Mangfald av habitat og økosystem er sjølve grunnlaget for det biologiske mangfaldet, både på gen- og artsnivå. Dette mangfaldet er vanskeleg å måla fordi grensene mellom dei ulike områda er flytande.
I praksis vert det biologiske mangfaldet i eit område oftast målt ved artsrikdom.
Idehistorie
Omgrepet biologisk mangfald dukka først opp hjå Norse og McManus i 1980. Det vart fort korta ned til biomangfald (biodiversity), og fekk sitt store gjennombrot som konsept med Ed Wilsons bok med same namn i 1988.
I 1992 skreiv over 150 land under på SN-konvensjonen om biologisk mangfald. Her fekk omgrepet ein klår, eintydig definisjon, i tillegg til at landa forplikta seg til å ta vare på biomangfaldet sitt. I kva grad konvensjonen faktisk vert følgd opp er diskutabelt. I arbeidet med å ta vare på biologisk mangfald er det først og fremst viktig å kartlegga det; ei oppgåve som mange stadar er fullstendig avhengig av idealistisk innsats.
Áššu
I ein periode trykte avisa korte samandrag av kvar artikkel på norsk, men denne praksisen gjekk dei etter kvart bort i frå.
Avisa blei gjeven ut av Sámi Aviisa AS som er eigd av Nordavis AS (35,0%), Norske Samers Riksforbund (32,5%) og Norske Reindriftssamers Landsforbund (32,5 %).
Samanslåing: Ávvir
På ein pressekonferanse 15.8.2007 la Áššu og Min Áigi fram planar om å slå seg saman til ei samisk dagsavis, Ávvir. Den nye avisa erstatta dei to gamle på Samefolkets dag, 6. februar 2008.
Severia
Severia (russisk Северщина, Seversjtsjina; ukrainsk Сіверія eller Сіверщина, Siveria eller Siversjtsjyna, polsk Siewierszczyzna) er ein historisk region nord i Ukraina og sørvest i Russland, rundt byen Novkhorod-Siverskyj (tidlegare Novgorod-Severskij), på grensa mellom Russland og Ukraina.
Hasard
Hasard, (frå fransk gjennom spansk azar, 'uheldig terningkast' frå arabisk az-zahr 'terningen' eller yasara 'han spela terning') viser til om sjansespel og risikoåtferd i generell tyding, og spesielt om pengespel der slump er avgjerande for utfallet.
Fylkesveg 277 i Troms
Fylkesveg 277 i Troms går mellom Huselv og Husøy i Lenvik kommune. Vegen er 11,7 km lang.
Hasard
I Noreg er det ulovleg å medverke til anna pengespel enn det som er tillate med heimel i Lov om pengespill.
Severia
Severianar
Regionen har fått namn etter severianar, eit austslavisk folk som busette område nærare år 1000. Dei viktigaste busetnadane deira er mellom det som i dag er byane Novkhorod-Siverskyj, Tsjernikhiv (Tsjernigov), Putyvl (Putivl), Khlukhiv (Glukhov), Liubetsj, Kursk, Rylsk, Sevsk og Brjansk.
Severianane støtta khazarane og aust-polanane og vart erobra av Oleg av Novgorod, som innlemma landområda deira i det nye fyrstedømet Kievriket. Under Jaroslav den vise (1019–1054) hadde severiane mista mykje av særpreget sitt og områda i Severia langs den øvre delen av elva Desna kom under Tsjernikhiv sin kontroll.
Hasard
I nokre land, som t.d. Monaco, er pengespel ei stor økonomisk verksemd.
Severia
Fyrstedømet
I 1096 oppretta Oleg av Tsjernigov det store Severiske fyrstedømet, som strekte seg til dei øvre delane til Oka. Fram til slutten av hundreåret var fyrstedømet ein bufferstat mot åtak frå kiptsjakar. Etter mongolinvasjonen av Russland fall fyrstedømet i grus, men vart verande intaktt gjennom tatarinvasjonane. Ein kjenner lite til Severia i denne perioden på 1200- og 1300-talet på grunn av få skriftlege kjelder. På 1400-talet to Storthertugdømet Litauen over området. Etter at dei tapte slaget ved Vedrosja, gjekk det severiske fyrstedømet til Storfyrstedømet Moskva, og var ein del av Det russiske riket i fleire hundreår, bortsett frå ein kort periode mellom 1618 og 1648, då det var innlemma i Det polsk-litauiske samveldet etter Deulinoavtalen (1618).
På 1700-talet oppretta hetmanar av Ukraina bustader i byane Baturyn, Khlukhiv og Potsjep. Sørleg Khlukhiv utvikla seg til eit ein sann hovudstad i Ukraina på 1700-talet.
Etter Oktoberrevolusjonen vart Severia, med mykje ukrainsk arkitektur og folk, delt mellom dei sovjetiske republikkane Ukrainsk SSR og Russisk SFSR og området vart dermed delt i to.
Derek Walcott
Derek Alton Walcott er ein karibisk forfattar som skriv dikt og skodespel. Han blei tildelt Nobelprisen i litteratur i 1992.
Bakgrunn
Walcott var son av Warwick Walcott og Alix Maarlin. Han var fødd i Castries, hovudstaden på Saint Lucia, som tvilling til Roderick Walcott. Dei hadde også ei syster, Pamela. Begge foreldra var lærarar og høyrde til metodistminoriteten på øya. Dei var også interesserte i kunst; faren skreiv dikt og dreiv med akvarellmåling og mora delte ofte poesi med barna. Faren døydde berre 31 år gammal, då Walcott var svært ung. Mora livnærte familien som lærar og sydame.
Som ung lærte Walcott å måla av målaren Harold Simmons. Han fann inspirasjon hjå Simmons og tidlegre kunstnarar som Cézanne og Giorgione.
Han fekk stipend til å studera ved University College of the West Indies i Kingston på Jamaica. Etter å ha gått ut frå universitetet flytta Walcott til Trinidad i 1953, der han verka som lærar, kritikar og journalist.
Virke
Walcott gav ut sitt første dikt som fjortenåring, eit miltonsk religiøst dikt som han fekk på trykk i avisa The Voice of St Lucia. Diktet blei kritisert som blasfemisk i ein engelsk katolsk prest i same avis. Atten år gammal debuterte Walcott med ei sjølvutgjeven diktsamling med økonomisk støtte frå mora. Gjennombrotet hans kom med In a Green Night, som kom ut i 1962. Samlinga tek for seg historia til Karibia i ein koloniell og postkoloniell kontekst.. Diktinga hans er generelt prega av den valdsame karibiske historia, med slaveri og undertrykking. Walcott bruker òg mykje symbolikk frå myter sett i samanheng med samfunnet, som i det episke diktet Omeros (1990), der han omarbeider Oddysséen av Homer til å finna stad i Karibia, London og den amerikanske vesten.
Forfattaren var også ein aktiv dramtikar. Han skipa Trinidad Theatre Workshop i 1959 og blei verande aktiv i styret for teateret i fleire tiår. Han vekte internasjonal merksemd med skodespelet Dream on Monkey Mountain (1970). Det blei produsert på NBC-TV i USA året det kom ut, og sett opp av Negro Ensemble Company off-Broadway i New York City året etter. Stykket vann Obie-prisen for «beste utanlandske skodespel». Året etter blei han utnemnd til offiser av Den britiske imperieordenen (OBE) for arbeidet sitt.
Derek Walcott blei tilsett som lærar ved Universitetet i Boston, der han skipa Boston Playwrights' Theatre i 1981. Han delte tida si mellom Boston og reiser til Karibia og andre stader fram til han gjekk av med pensjon i 2007. I 2009 blei han scholar-in-residence ved Universitetet i Alberta. I 2010 blei han Professor of Poetry ved Universitetet i Essex.
Personleg liv
Walcott gifta seg med sekretæren Fay Moston i 1954. Dei fekk ein son, Paul, men skilde seg etter to år. Han gifta seg opp att med Margaret Maillard, som var sjelesørgar på eit sjukehus. Dei fekk to døtrer, Elizabeth og Anna, og skilde lag på midten av 1970-talet. I 1976 inngjekk Walcott sitt tredje ekteskap, Norline Metivier, men også dette ende med skilsmål.
Walcott døydde 87 år gammal, heime på Cap Estate på St. Lucia den 17. mars 2017.
889 Erynia
889 Erynia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 5. mars 1918 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Eilean Shona
Eilean Shona (skotsk-gælisk Eilean Seòna, mogleg frå norrønt Sjoney) er ei tidvassøy i Loch Moidart i Skottland. Det tidlegare gæliske namnet var Arthraigh, som tyder «Fjøreøya».
Puma
Skildring
Pumaen finst i mange fargevariantar, frå lys gråbrun til nesten heilt svart. Nyfødde ungar har mørke flekkar. Storleiken varierer òg, kroppslengda kan vera frå 100-195 cm og vekta 36-103 kg. Dette har å gjera med det store utbreiingsområdet, det finst ei ulike underartar som alle er tilpassa sine miljø.
Levevis
Pumaen er ein einsam jeger som jaktar i kveldinga og tidleg om morgonen. I spesielt aude område (utan menneske) jagar dei òg på dagtid. Som hjå dei fleste andre kattedyr er jakten basert på sniking, men den kan òg sprinta over korte avstandar. Dei et mykje hjort, men dei aller fleste pattedyr står på menyen.
Dyret hevdar store revir, der dei ulike kjønna sine kan overlappa. Dette fører til at hannen får oversikt over når hoa er i brunst. Då dannar dei par og lever saman i to veker. Kullet er på 2-6 ungar og vert fødd i bortgjemte hi fora med mose og lyng. Dei vert verande med mora i om lag to år.
Eilean Shona
Ho vart leigd ut til forfattaren J. M. Barrie i 1920-åra, som nytta ho som sommarferiestad for seg sjølv og fostersønene Michael og Nicholas Llewelyn Davies. Det var her har skreiv manuset til 1924-utgåva av filmen Peter Pan.
Øya er i dag eigd av Robert Devereux.
Det bur i dag 11 personar på øya, men i 1851 vart det rapportert at 37 familiar flytta frå øya til den nærliggande busetnaden Dorlinn etter potetsjuke.
Det ligg fleire mindre øyar rundt Eilean Shona, som Riska Island, Eilean an Fhèidh og Eilean Tioram. Eilean Shona House ligg oppfor Riska og Castle Tioram. Det er fleire hytter til leige på øya, i tillegg til hovudhuset.
89 Julia
89 Julia er ein stor hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av den franske astronomen Édouard Stephan den 6. august 1866. Asteroiden var hans første av to asteroideoppdagingar; nummer to var 91 Aegina. Asteroiden er sannsynlegvis namnsett etter sankt Julia av Korsika.
Ein stjerneokkultasjon av 89 Julia vart observert 20. desember 1985.
1758
1758 (romartal MDCCLVIII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Agathon Bartholomæus Hansteen
Agathon Bartholomæus Hansteen var ein norsk politikar, ordførar og stortingsmann.
Hansteen vart fødd i Moss, faren arbeidde i tolletaten. Han gjekk ut frå Kristiania skole i 1830 og tok ex. phil. året etter, før han tok teologisk eksamen i 1836.
Den 25. oktober 1837 vart Hansteen adjunkt i Trondheim. Han vart utnemnd til sokneprest i Mo i Rana den 17. august 1843 og ordinert same året. Den 18. september 1852 vart han prost i Nordre Helgeland prosti. Hansteen var kjend som ein mild og lite autoritær prest. Lensmannen i Mo i Rana omtala han som ein «i enhver henseende begavet prest, en rettlinjet karakter og en interessert kommunemann».
Hansteen var ordførar i Rana i fire år og sidan stortingsrepresentant i 1851 og 1854. Han døydde i 1895, 83 år gamal.
Hansteen vart første gong gift den 7. august 1844 med Adolphine Frederikke Dreyer (1820–1845) og deretter med Alette Schjelderup den 25. februar 1852.
1759
1759 (romartal MDCCLIX)
Ytterøy kyrkje
Ytterøy kyrkje er ei langkyrkje frå 1890 i Levanger kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg på Ytterøya.
Byggverket er i tømmer og har 350 plassar.
Kyrkja er bygd i nygotisk stil.
Amitav Ghosh
Amitav Ghosh er ein bengalsk forfattar frå India. Ghosh skriv romanar på engelsk, og er ein viktig person innan den såkalla boomen til anglo-indisk litteratur som tok til på 1990-talet.
Ghosh er fødd i Calcutta i India, og voks opp der og i Bangladesh og på Sri Lanka. Han studerte ved universiteta i Delhi, Alexandria og Oxford, der han tok doktorgrad i sosialantropologi. Ghosh har undervist ved universitet i India og USA. Han er busett i New York med kona Deborah Baker, som han har to ungar med.
Allison i Texas
Allison er eit utanforliggjande område nordaust i Wheeler County i Texas i USA. Han vart grunnlagd i 1929 som ein stoppestad for Panhandle and Santa Fe Railway og byen vart kalla opp etter direktøren for jernbanelinja, R. H. Allison. Byen hadde flest innbyggjarar i 1941 med 200. I 2000 hadde han om lag 135 innbyggjarar.
Asbestkeramikk
Asbestkeramikk er keramikk som det er blanda ein viss del knust asbest inn i. «Asbestkeramikk» er med andre ord meir ein term på ein teknikk enn ein term for ein stilart.
Det verkar som om skikken med å blande asbest i leira oppstod i den austlege delen av Finland rundt 4500 f.Kr. Deretter vart skikken med asbestkeramikk verande i det austlege og nordlege Fennoskandia heilt til slutten av eldre metallalder og dermed tidleg jarnalder, ca. 300 f.Kr. I dei austlege og sørlege delane av norskekysten vart asbest teke i bruk i løpet av bronsealderen og heldt seg i bruk til mellomjarnalderen, rundt 600 f.Kr.
Sisyfos
Sisyfos (Σίσυφος) var konge, helt og skrekkeksempel i gresk mytologi. Han er kjend for den evige straffa si med å rulla ein stein opp på eit fjell, og har gjeve opphav til uttrykket sisyfosarbeid. Sisyfos skal ha grunnlagt og vore konge av Korint. Han var son av Aiolos og Enarete og gift med Merope, som han fekk den seinare korintarkongen Glaukos med. I nokre seinare kjelder blir det òg sagt at han var far til Odyssevs.
Den sløge kongen
Som konge skal han ha oppmuntra skipsfart og handel, men òg ha prøvd å karra til seg mest mogleg rikdom, gjerne ved å drepa reisande. Homer og seinare diktarar kallar han ein av dei største sløgingane i verda. Då dødsguden, Thanatos, kom for å henta han, klarte kongen å lenkja han fast slik at verken han eller nokon andre trong å døy. Til slutt måtte Ares koma og fri guden, medan Sisyfos blei send til dødsriket.
Kongen hadde fleire kort i ermet. Han hadde avtalt med kona si at ho ikkje skulle ofra noko for han, slik ein brukte å gjera for dei døde. Han gjekk til Hades og klaga over at kona ikkje utførte pliktene sine, og bad om å få dra tilbake til jorda og snakka til henne. Så snart han var fri, nekta han å dra tilbake. Til slutt måtte Hermes ta han til dødsriket med makt.
Som straff for alle triksa, ugjerningane eller at han hadde røpa gudane sine løynder, måtte Sisyfos dytta ein stor stein opp på eit fjell. Så snart steinen var oppå toppen, rulla han ned igjen, og Sisyfos måtte ta til på nytt. Av dette har me fått uttrykket sisyfosarbeid, om eit tungt og endelaust arbeid som tilsynelatande ikkje fører nokon veg fram.
Sysifos har fascinert seinare kunstnarar og tenkjarar fram til vår tid. Welcker meiner han skildrar mennesket som stendig tørster etter meir kunne. I essayet Le Mythe de Sisyphe liknar Albert Camus Sisyfos med menneskelivet, som er eit absurd strev utan mål, og som me likevel lever.
Donetsk oblast
Donetsk oblast (ukrainsk Донецька область) er ein provins (oblast) aust i Ukraina. Hovudstaden heiter Donetsk. Historisk sett har provinsen utgjort mesteparten av Donbas-området. Provinsen har eit areal på 26 500 km².
Donetsk er den mest folkerike provinsen i Ukraina, med 4,6 millionar innbyggjarar (2006). Dette skuldast nokre store industribyar og dessutan urbane område rundt desse byane. Provinsen har mykje tungindustri, blant anna kolgruver og dessutan jarn- og stålverk.
Ved den ukrainske folketellinga i 2001 var dei etniske gruppene i Donetsk oblast: ukrainarar – 2 744 100 (56,9%), russarar – 1 844 400 (38,2%), grekarar - 77 500 (1,6%), belarusarar - 44,500 (0,9%) og andre (2,3 %).
Russiske styresmakter har hatt den dominerande kontrollen over provinsen etter at dei annekterte han den 30. september 2022.
Historie
Styresmaktene i Donetsk truga med at dersom Viktor Jusjtsjenko vann presidentvalet i Ukraina i 2004, ville ein halde folkeavstemming om Donetsk skal erklære seg som ein sjølvstendig provins i Ukraina. Denne folkeavstemminga vart seinare avlyst.
Folkerepublikken Donetsk
Sidan 2014 var Donetsk oblast og Luhansk oblast delvis kontrollerte av pro-russiske separatistar. Delelina gjekk midt gjennom dei to regionane med byane Donetsk og Luhansk på den austelege sida av grensa, mens blant anna Kramatorsk og Mariupol fram til krigen i Ukraina var kontrollert av regjeringa i Kyiv. Folkerepublikken Donetsk og Folkerepublikken Lugansk proklamerte i 2014. Viktor Janukovitsj, som vart avsett i 2014, er fra Donetsk-området. Kramatorsk har sidan fungert som hovudstad for den delen av Donetsk oblast som er under ukrainsk kontroll. Russiske styrkar har uoffisielt vore i området sidan 2014. Det har vore uklart om striden i Aust-Ukraina bør bli definert som ein ukrainsk borgarkrig eller som ein krig med Russland.
Birsay
Birsay er ein tettstad i eit sokn (parish) med same namn, nordvest på øya Mainland på Orknøyane, om lag 31 km frå Kirkwall. Staden er omtala fleire stader i Orknøyingasoga, der han er kalla «Byrgesherad» (norrønt: Birgisherað). Namnet skriv seg truleg frå elvenamnet Birgisá.
Knut Nystedt
Knut Nystedt var ein norsk komponist, dirigent og organist som er mest kjend for kormusikken og kyrkjemusikken sin. Han debuterte som organist i 1938 og som dirigent i 1945.
Donetsk oblast
Folkerepublikken Donetsk
Russland sin president, Vladimir Putin, kunngjorde den 21. februar 2022 at Russland anerkjende dei to utbrytarområda som uavhengige, og inngjekk ein venskaps- og bistandsavtale med opprørsleiarane med rett for Russland til å etablere militærbasar og utplassere rakettar. Den 24. februar sende Russland militære styrkar inn i Ukraina - ifølgje Putin for å tryggje freden i Aust-Ukraina. Dermed eskalerte krigen i Ukraina ytterlegare.
Birsay
Den gamle hovudstaden
Soknet er i dag i hovudsak ei jordbrukskommune men er mest kjend for dei mange kulturminna i området. Tettstaden Birsay blir gjerne omtala som «den gamle hovudstaden på Orknøyane», og ein viser då gjerne til Orknøyingasoga (kap.31) som fortel at orknøyjarlen Torfinn Sigurdsson den mektige «hadde jamleg sitt sæte i Byrgesherad» og til opplysinga (i kap. 52) om at staden var det første bispesetet på Orknøyane.
Knut Nystedt
Livsløp
Knut Nystedt vart fødd i Oslo. På 1930-talet studerte han orgel, komposisjon og orkestdirigering med Arild Sandvold, Bjarne Brustad og Per Steenberg som lærarar. I 1947 hadde han studieopphold i USA, og hadde Ernest White og Aaron Copland som lærarar. Han var organist ved Lilleborg kirke 1938–1946 og ved Torshov kirke 1946–1982. Frå 1964–1985 var han professor i kordireksjon ved Universitetet i Oslo, og i den samanhengen skipa han og dirigert koret Schola Cantorum. Mest kjend er han nok som skipar og kunstnerisk leiar for Det Norske Solistkor 1950–1990, og han har reist på turne med koret i mange land.
Birsay
Den gamle hovudstaden
I nærleiken av tettstaden, finn ein tidvassøya Brough of Birsay, der ein har funne spor av både piktisk og norrøn busetjing. Der er òg restar av eit kompleks av bygningar, mellom anna eit kyrkjebygg som kanskje har høyrt saman med eit kloster. Det har tidlegare vore ein teori om at setet til Torfinn jarl var ute på øya, men i dag trur ein at det må lokaliserast til nærleiken av tettstaden Birsay på Mainland.
Bispesetet
Då Torfinn jarl kom attende til Orknøyane tidleg i 1050-åra, etter å ha vore på pilegrimsferd til Roma, slutta han med å fare i hærferd, og Orknøyingasoga fortel at han då let bygge ei Kristkyrkje i Birsay. Det blir òg sagt at der vart etablert det første bispesetet på Orknøyane, og Kristkyrkja fungerte dermed som bispedømet sin katedral (domkyrkje). Kyrkjehistorikaren Adam av Bremen opplyser at erkebiskop Adalbert i Hamburg-Bremen, etter påbod frå paven (iussu papae), vigsla ein mann med det norrøne namnet «Thorulf» til biskop i Blascona på Orknøyane.
Knut Nystedt
Stil
Som komponist har Nystedt stått sentralt gjennom ein periode med ulike musikalske straumdrag. Stilmessig ser vi mykje påverknad frå folkemusikk og renessansemusikk, særleg i den tidlege perioden. På 1940- og 1950-talet finn vi fleire nyklassiske trekk, medan han på slutten av 1950-talet står fram med impresjonistiske og radikale trekk. Folkemusikken finn vi att i seinare verk, t.d. på 1980-talet.
Birsay
Bispesetet
Torfinn jarl skal sjølv ha blitt gravlagt ved kyrkja då han døydde omkring 1065, og seinare (omkring 1115) vart òg sonesonen hans, Magnus Erlendsson jarl (den heilage Magnus), gravlagt der.
Omkring 1136 fekk biskop Vilhelm den gamle visse for at Magnus jarl var heilag, og han let då kista hans grave opp og leivningane vart lagt i eit skrin og plassert på altaret, inne i Kristkyrkja. Ikkje lenge etter, truleg det same året, vart relikviane etter Magnus jarl flytta til Kirkwall, for nokre år seinare å bli sett inn i den nybygde St. Magnuskatedralen. Samstundes vart òg bispesetet flytta til Kirkwall. Den vesle Kristkyrkja i Birsay var då ikkje lenger den viktigaste kyrkja på Orknøyane, men etter den tida var ho truleg i lang tid i bruk som soknekyrkje for folket i regionen.
Knut Nystedt
Prisar
Nystedt har fått fleire prisar og utmerkingar for arbeidet sitt. Han vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1966. Tittelen hans vart forfremja til kommandør av same orden i 2005. Nystedt har òg vunne Norsk kulturråds musikkpris i 1980, og Spellemannprisen i 1978 for albumet Contemporary Music From Norway. I 1998 vann han Edvard-prisen sin ærespris. I 1993 fekk han Lindemanprisen.
I 1975 vart Nystedt tildelt "Distinguished Service Citation" ved Augsburg College (Minneapolis) for innverknaden sin på korpomposisjon i USA. Han er også utnemnd som æresprofessor ved Universitetet i Mendoza, Argentina (1991).
Birsay
Bispesetet
Omkring 1664 vart kyrkja ombygd, eller ei ny soknekyrkje vart bygd om lag på same staden, og ho fekk namnet St Magnus kyrkja. Ein har funne eldre bygningsrestar i det sør-austlege hjørnet av grunnmuren, som truleg skriv seg frå den opphavlege Kristkyrkja. Så seint som på slutten av 1800-talet, skal folk på staden framleis ha omtala kyrkja som «the Christ's Kirk».
Truleg hadde biskopane på Orknøyane seinare i middelalderen, framleis ein residens i Birsay, nemnt med det latinske namnet «Mons Bellus».
Kyrkja har i dag ikkje lenger funksjon som eit gudshus, og «The Magnus Church Birsay Trust» eig no kyrkja og syter for drift og vedlikehald.
Jarlepalasset
Ruinane som i dag blir kalla «Jarlepalasset i Birsay» er restane av eit slott som vart bygt av Robert Stewart (1533-1593) 1. jarl av Orknøyane. Han var ein uekte son av den skotske kongen Jakob (James) V (1512-1542) og halvbror til Maria I av Skottland (Maria Stuart).
Drift og vedlikehald av palasset blir i dag utført av Historic Environment Scotland (sjå ref.).
Notar
<references group="Note"/>
Arve Sandal
Arve Sandal er ein norsk journalist. Han er fødd på Sandane i Gloppen kommune, og busett i Førde. Sandal var journalist i Sunnmørsposten 1974-1982 og NRK Sogn og Fjordane 1982–1986. Saman med Ole Fretheim skipa han videoproduksjonsselskapet Vest Vision i Førde 1986.
Arve Sandal har gitt ut fleire praktbøker.
Grimstad Adressetidende
Grimstad Adressetidende er ei avis som blir utgjeven i Grimstad i Agder. Avisa kjem ut tre gonger i veka.
Ivar Grøvik
I 1943-1944 gjekk han eit vinterkurs på Møre Folkehøgskule, og året etterpå gjekk han jordbruksskulen på Eidså.
Lokalhistorikar og forfattar
Ivar Grøvik hadde ei stor breidde i sitt engasjement, og var ein produktiv forfattar.
I 1958 vart han skrivar og kasserar i Sunnmøre Historielag, skrivar vart han verande fram til 1983. Frå 1959 vart han også med i skriftstyret for Tidsskrift for Sunnmøre Historielag, mesteparten av tida fram til og med 1983 som skriftstyrar.
Johannes Buset hadde laga ferdig gardssoga for Vartdalstranda fram til 1950. Ivar Grøvik tok på seg å føre verket vidare til 1960-talet, samstundes som han gjekk gjennom heile manuskriptet. Dette første bandet av Vartdalssoga kom så ut i 1964.
Bygdebokredaktør
I 1972 tilsette Ørsta kommune Ivar Grøvik som bygdebokredaktør. Han stod for to band med Kultursoge for Hjørundfjord som kom i 1975 og 1977. Deretter fekk han laga ferdig band 2 av Vartdalssoga i 1982. Her skulle kome eit band til, og mykje av arbeidet med dette hadde han fått gjort då han vart sjuk. Han rakk likevel å få laga eit jubileumsskrift til 100-års-jubileet for Ørsta kommune i 1983.
Tillitsverv og skriving
I 30 år, frå 1954 var han med i styret for Møre folkehøgskule, frå 1961 som formann. Han skreiv 75-årsskriftet for skulen, med tittel etter eit dikt av Henrik Straumsheim: «Ungdomstida - ei von på ny».