cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Delmenhorst
Delmenhorst er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg mellom Bremen og Oldenburg.
Historie
Delmenhorst vart først nemnd i eit dokument i 1254, etter at greven Oldenburg, Otto I, kjøpte staden nær elva Delme i 1234. Det vart bygd ei borg for å verne om den nye busetnaden i 1247. Den påfølgjande greven, Otto II, flytta inn i borga. 15. juli 1371 vart byen erklært ein sjølvstendig by etter Bremenlova.
Etter ei kort tid under styret til biskopen i Bremen frå 1421 til 1436 vart Delmenhorst gjeve tilbake til Oldenburg. Delmenhorst vart seinare frykta for sine røvarriddarar leia av grev Gerd. Dette enda i 1482 ved at borga vart omleira av biskopen i Münster. Etter dette kom derfor byen under styret til Münster fram til grev Anton I vann byen og borga tilbake i 1547.
Etter at den siste arvingen til Anton, Kristian, døydde i 1647, gjekk Delmenhorst igjen tilbake til Oldenburg. Sidan Oldenburg på denne tida vart styrt av ein slektning av den danske kongen var Delmenhorst no under dansk kontroll.
Under den industrielle revolusjonen opplevde Delmenhorst kraftig økonomisk vekst, mykje på grunn av Bremen. Sidan Bremen låg i ei anna tollsone måtte kjøpmenn som ville eksportere varer ut frå Bremen betale dyre tollavgifter. Dei eksporterte berre derfor varene til dei omliggande landsbyane.
I 1903 vart Delmenhorst ein kreisfri by, som gjorde at han no hadde sjølvstyre og ikkje vart styrt av noko land. I 1930-åra og depresjonen gjekk enkelte av fabrikkane konkurs, men byen haldt fram med å vekse og innlemma dei omliggande landsbyane rundt seg. Under krystallnatta i november 1938 vart synagogen brend ned av nazistane, som kom til makta i Tyskland i 1933. Etter den andre verdskrigen låg Delmenhorst i den britiske okkupasjonssonen og måtte handsame tusenvis av flyktningar frå Aust-Tyskland, som no var okkupert av Sovjetunionen. I 1950 budde meir enn 57 000 menneske i Delmenhorst.
Frå 1960-åra auka arbeidslausa i byen og meir enn 13 % gjekk utan arbeid, medan 7 % levde på trygd.
702 Alauda
702 Alauda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. juli 1910 av Joseph Helffrich ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Svartedauden
Kultur
Pesten er omtalt i kjende litterære verk som Dekameronen av Boccaccio, Canterbury-forteljingar av Geoffrey Chaucer og Piers Plowman av William Langland.
Døden fekk også ei viktig rolle i biletkunst og tilknytte dramtiske verk frå denne tida, som i framstillingar av dødsdans (danse macabre) der daudingar opptrer saman med levande frå alle samfunnslag.
Ellen Einan
Ellen Johanna Einan var ein norsk lyrikar.
Einan vart fødd i Svolvær. Ho debuterte 51 år gamal med diktsamlinga Den gode engsøster i 1982. Diktinga til Einan var særmerkt av bruk av automatskrift som diktarmetode, og ho vart rekna med mellom dei viktigaste samtidslyrikarane i Norden.
Diktsamlingar
Alle bøkene er komne ut hjå Solum Forlag, med mindre anna forlag er nemnd.
Ska
Ska er ein musikkstil som starta på Jamaica tidleg på 1960-talet. Han var påverka av mento (ei lokal form for calypso) og rhythm ’n’ blues. Ska er kjenneteikna av ein veldig rytmisk stil, ofte med framståande offbeat, og har gjeve opphav til bl.a. rocksteady, reggae, dub og dancehall, og har påverka mange andre musikksjangrar, ikkje minst punk. Tidleg på 1960-talet var ska den dominerande musikksjangeren på Jamaica, og blei også populær i Storbritannia.
Den første ska-innspelinga skal ha blitt gjort av trommespelaren Count Ossie, ein nyabhingi-rastafarianar. Typiske ska-band hadde instrument som piano, gitar, bass, trommer og blåseinstrument, inkludert saksofon.
Ska er både dansemusikk og sosial protest. Tekstane ironiserer ofte rundt klasseskilje, rasediskriminering og kjønnsstereotypar.
Jamaikansk ska
Blant dei originale jamaikanske ska-artistane finn ein Desmond Dekker & The Aces, Prince Buster, The Skatalites, Toots & the Maytals og ein ung Bob Marley. I løpet av 1960-talet gav ska opphav til rocksteady, ei langsamare musikkform som blei vidareutvikla til den enda langsamare reggaemusikken.
Musikken var særleg populær i den jamaikanske subkulturen kalla rude boys, som oppstod blant arbeidslause ungdommar. Dei imiterte overklassen ved å kle seg i kvite skjorter, svarte dressar, svarte slips og svarte hattar. Saman med ska og rocksteady spreidde rude boy-kulturen seg til Storbritannia, der han blei blanda med skinhead-rørsla. Mange ska-låtar er tileigna «Rudy» – prototypen av ein rude boy. Eksempel er «A message to you, Rudy» av The Specials og «Rudie can't. fail» av The Clash.
Two tone-ska
Ska opplevde ei oppblomstring på 1970- og 80-talet, då det skjedde ei gjensidig befrukting med punk og new wave i Storbritannia. Resultatet blei ein enda raskare og røffare ska, ein meir samfunnsengasjert punk, og for det tredje ein ny stil, skapunken. 80-talls-skaen, òg kalla 2Tone-ska, er eksemplifisert ved Bad Manners, The Selecter og The Specials. Madness vert òg ofte rekna til denne kategorien, sjølv om deira nutty sound òg henta inspirasjon frå mange andre stader.
Rammeproblemet
Rammeproblemet er eit av dei store problema innanfor kunstig intelligens. I situasjonskalkulus, ein formell metode for å skildre føresetnader og verknader av handlingar ved hjelp av verknadsaksiom, er eit rammeaksiom ei utsegn om kva som ikkje vert endra av ei gitt handling. Rammeproblemet er å finne ein måte å logisk uttrykkje dynamiske domene utan å måtte eksplisitt framsetje kva som ikkje vert endra av alle handlingane - for store domene kan det krevje veldig mange rammeaksiom. John McCarthy og Patrick J. Hayes definerte dette problemet i artikkelen Some Philosophical Problems from the Standpoint of Artificial Intelligence i 1969. Seinare fekk det ei vidare tyding innanfor handlingsfilosofi og epistemologi, der det vert formulert som problemet med å avgrense kva for oppfatningar som må endrast etter handlingar.
Namnet kjem frå tradisjonell teiknefilmanimasjon, der ein teiknar dei figurane som rører på seg over ei bakgrunnsramme som er lik i kvart bilete.
Ska
Two tone-ska
Namnet 2Tone-ska er avleidd av skaen sine fargar, svart og kvit. Dette spelar på både på rude boys sin svart-kvite kleskode og til solidariteten mellom svarte og kvite. Det siste gav seg ikkje minst utslag i at mange ska-band var multietniske, men òg i tekstane (jf. Madness sin anti-apartheid-låt «Ghost Train»). I Storbritannia var ska framfor alt populær blant skinheads (vel å merke dei tradisjonelle eller antirasistiske, som hadde identiteten sin i arbeidarklassen).
The Clash og No Doubt høyrer til punk-artistane som har vore sterkt påverka av ska. I Noreg har The Aller Værste! vore dei mest framståande representantane for ska-inspirert musikk på denne tida.
Ska i dag
Ei tredje ska-bølgje oppstod midt på 1990-talet. Denne er kjenneteikna ikkje minst ved ei internasjonalisering, ved at det blei danna ska-band i mange ikkje-engelsktalande land.
Braut-Ånund
Braut-Ånund eller Onund, var i følgje norrøne soger ein konge av Ynglingeætta i Sverige som herska på midten av 600-talet. Han var far til Ingjald Illråde. Han fekk namnet sitt av di han brøytte skog og rydde vegar til nye stader i landet.
Ska
Ska i dag
I Noreg kan Hopalong Knut, Lame Ducks, Dread ein walking (tidlegare Misvær skaforening), Offender, No Torso, Ska Patrol og Skanksters reknast til denne bølgja.
Braut-Ånund
Ynglingatal seier det slik:
Etter Snorre miste Ånund livet i ei stor leirskrie, som drukna både han og hæren hans. Dette hende under Himinheid. Den eldste Noregshistoria har ei noko anna framstilling. Her vert han drepen av ein styvbror som heiter Sigurd. Halvdan Koht kommenterer:
Koht legg altså ei anna meining inn i strofene over enn det Snorre gjer.
841
841 (romartal DCCCXLI)
Addington Hills
Addington Hills er ein park i Shirley i London, som blir forvalta av London Borough of Croydon. Han ligg ikkje i Addington i London slik ein kanskje skulle tru utifrå namnet; han har namnet frå før drabantbyen Shirley blei bygd. For det meste er han dekt av skog.
Samløp
Uttrykket samløp vert òg nytta om stader der kanalar, isbrear, fjordar og sund møter kvarandre
Bakgrunnsstoff
合流
Fylkesveg 410 i Hordaland
Fylkesveg 410 i Hordaland (Fv410) går mellom Manger kai og Toska i Radøy kommune. Vegen har ei lengd på 5,8 km.
840
840 (romartal DCCCXL)
Røykenvikbanen
Historie
Røykenvikbanen vart primært bygd for transport av tømmer etter stortingsvedtak i mars 1894, men fekk etterkvart òg ein viss persontrafikk. Frå starten var det haldeplass ved Andfossen, men rundt 1930 vart motorvogner sett inn i trafikk på banen og ein uoffisiell haldeplass ved Augedalsbakken vart opna (ca. 700 meter nord for Brandbu).
Stasjonen på Brandbu var banens einaste mellomstasjon. Den låg særs usentralt i høve til sentrum i bygda. Toget vart derfor etterkvart utkonkurrert av bussrutene til Jaren. Persontrafikken på banen opphøyrde derfor alt i 1949, medan godstrafikken heldt fram november 1957. Ca. 800 meter av strekninga vart etter nedlegginga behalde som sidespor ved Jaren stasjon (Jaren–Andfossen), mens resten av banen vart fjerna i 1960.
Røykenvik stasjon vart brannskadd i 1964 og vart riven året etter. Lokomotivstall og godshus er bevart. Stasjonsbygninga på Brandbu vart riven i 1984, men godshuset er framleis i bruk som lager. Riksveg 34 går i dag tvers over stasjonsområdet.
Ålandshavet
Ålandshavet (svensk Ålands hav) er farvatnet som ligg sør i Bottenvika mellom Åland og det svenske fastlandet. Havområdet ligg mellom Kvarken og Bottenhavet og sjølve Austersjøen. Sjøen er ofte krapp her. Den smalaste delen heiter Södra Kvarken.
Ålekvabbar
Ålekvabber er ei gruppe piggfinnfiskar. Alle artane er marine og er særleg utbreidd i arktiske og antarktiske strøk. Gruppa vert òg kalla ålebrosme.
Skildring
Ålekvabber har ein langstrekt kropp med samanhengande rygg-, hale- og gattfinne. Mange artar manglar bukfinner, medan brystfinnene ofte er store og runde. Dei største artane, som Macrozoarces americanus, vert opptil 1,1 meter lange.
Arna gymnas
Arna gymnas var ein vidaregåande skule i Arna bydel i Bergen kommune. 1. august 2006 vart han slått saman med Garnes vidaregåande skule, og det nye namnet vart Garnes vidaregåande skule.
Col de la Bonette
Col de la Bonette er eit høgt fjellpass i dei franske maritime Alpane nær grensa til Italia.
Arna gymnas
Historie
Skulen vart skipa som middelskule i 1935, og hadde ikkje eksamensrett. Frå 1950 fekk skulen eksamensrett og vart realskule. I 1965 vart skulen gymnas. Frå 1972 til 1976 husa skulen to av klassene til Garnes Husflidskule. Husflidskulen, seinare Garnes vidaregåande skule, har sidan 1972 nytta gymsalen til Arna gymnas. Hausten 1977 starta skulen eit samarbeid med Garnes Husflidskule og Arna yrkesskule om eit toårig grunnkurs, og då elektronisk tekstbehandling kom inn på undervisningsplana låna gymnaset vekk utstyr, lærar og rom til husflidskulen.
1. august 2006 vart Arna gymnas slått saman med Garnes vidaregåande skule, og fekk namnet Garnes vidaregåande skule. Garnes vidaregåande skule føreslo at den nye skulen skulle få namnet Garnes vidaregåande skule etter staden skulen ligg på, eller Hambro vidaregåande skule etter Cristian Hambro som i 1887 starta Garnes Folkehøiskole på Garnes. Arna gymnas ville at skulen skulle få namnet Arna vidaregåande skule, eit namn Arna yrkesskule tok i bruk i 2010. Den nye skulen fekk to avdelingar. Avdeling Garnesstølen heldt til lokalane til Arna gymnas, og avdeling Tunesvegen heldt til i lokalane til Garnes vidaregåande skule. Ein ny rektor vart tilsett, tidlegare lærar på Garnes vidaregåande skule frå 1975 og hovudlærar frå 1977, Aud Åsne Kvamme. 1. august 2016 vart Garnes vidaregåande skule slått saman med Arna vidaregåande skule. Den nye skulen fekk namnet Arna vidaregåande skule, og har tre avdelingar: Vestlivegen, Garnesstølen og Tunesvegen.
Elliott Smith
Etter å ha vore medlem av rockegruppa Heatmiser i fleire år, byrja han som soloartist i 1994. Etter å ha utgjeve eit par plater på dei uavhengige plateselskapa Cavity Search Records og Kill Rock Stars, signerte han etter kvart for det langt større plateselskapet DreamWorks Records. Smith fekk eit gjennombrot med songen «Miss Misery», som vart brukt i filmen Good Will Hunting. Songen vart oscarnominert i 1997.
Col de la Bonette
Passhøgda dannar grensa mellom departementa Alpes-de-Haute-Provence og Alpes-Maritimes. Den smale, men gjennomgåande asfalterte vegen SG 3, knyter saman Ubaye-dalen ved Jausiers med Tinée-dalen ved Saint-Étienne-de-Tinée. Passet blir danna av toppane Cime de la Bonette (2 860 moh) og Cime des Trois Serrières (2 753 moh).
Elliott Smith
Smith sleit med depresjonar, alkoholisme og narkotikamisbruk i fleire år, og desse emna kom ofte fram i musikken hans. Han døydde 34 år gammal, etter to knivstikk i brystet. Obduksjonen klarte ikkje å prove om han tok livet av seg eller vart drepen.
Col de la Bonette
Historie
Frå 1890 og framover blei fleire militæranlegg bygd opp, to av dei ligg rett ved vegen. Bunkersanlegg i samband med Maginotlinja vart sett opp i åra 1931–1940. Dagens veg – bygd i 1960–1961 – er i vår tid lite viktig trafikalt.
Elliott Smith
Barne- og ungdomsår
Steven Paul Smith vart fødd i 1969 i Omaha i Nebraska. Mora, Bunny Welch, var musikklærar på ein barneskule, medan faren, Gary Smith, var medisinstudent. Foreldra skilde seg om lag eit år etter at Smith vart fødd. Smith flytta då saman med mora til Duncanville i Texas. Faren gjekk inn i luftforsvaret og vart send til Filippinane. Smith hadde ein hard barndom, og namnet til mora sin kjærast, Charlie, dukka opp i fleire av songane hans. Familien var ein del av Kristi Samfunn gjennom store delar av Smiths barndom, men byrja etterkvart å gå til ei metodistkyrkje.
Smith byrja å spele gitar då han var rundt 11–12 år gammal. Gitaren hadde han fått av faren. På denne tida komponerte han også sitt første pianostykke. 14 år gammal flytta Smith til Portland i Oregon, for å bu saman med faren, som på den tida jobba som psykiater. Det var i desse tidene Smith først byrja bruka alkohol og narkotika. I tillegg byrja han også å eksperimentere med lydopptak. På vidaregåande skule spelte og song Smith i gruppene Stranger Than Fiction, A Murder of Crows og The Greenhouse. Ei stund etter at Smith var ferdig med vidaregåande i 1987, byrja han å kalle seg sjølv «Elliott».
Heatmiser
Smith tok gjekk ut frå Hampshire College i Amherst i Massachusetts med ei grad i filosofi og statsvitskap i 1991. På colleget i Hampshire starta Smith gruppa Heatmiser saman med klassekameraten Neil Gust. Etter studietida vart Tony Lash og Brand Peterson inkluderte i gruppa. Dei hadde som mål å drive med musikk på heiltid i Portland. Dei spelte inn to album og ein EP for Frontier Records, før dei signerte ein kontrakt med Virgin Records, og gav ut det siste albumet sitt, Mic City Sons.
Merksemda solokarrieren til Smith fekk, skapte spenning mellom han og gruppa. Heatmiser vart oppløyst før utgjevinga av Mic City Sons, Albumet vart gjeve ut på Caroline Records, eit plateselskap som var eigd av Virgin.
Roman Candle
Ikkje lenge før oppløysinga av Heatmiser, byrja Smith å spele inn musikk på eiga hand. Solomaterialet var meir nedstemt enn i Heatmiser, og songtekstane handla om avhenget til narkotika, depresjon og svik.
Det første soloalbumet hans, Roman Candle, kom ut i 1994, etter at Smith sin daverande kjærast overtydde han til å sende opptak av songane sine til Cavity Search Records. Eigaren, Christopher Cooper, spurte med ein gong om å få gje ut resten av albumet han hadde spela inn. Berre ein av songane på albumet var bandakkompagnert.
Første gong Smith opptredde åleine var i 1994. Ikkje lenge etter vart han spurt om han ville opne for Mary Lou Lord på ein vekeslang turne i USA. Smith var med på fleire korte turnear med Lord etter dette.
Elliott Smith og Either/Or
I 1995 kom det sjølvtitulerte albumet Elliott Smith ut på Kill Rock Stars. Albumet likna mykje på det førre, men inneheldt hint av eksperimentering og modning. Størstedelen av albumet hadde blitt spela inn av han sjølv. I 1996 lagde filmskaparen Jem Cohen kortfilmen Lucky Three: an Elliott Smith Portrait, der Smith spelte nokre songar. To av desse vart med på det neste albumet hans, Either/Or. Albumet kom ut på Kill Rock Stars i 1997 og fekk gode meldingar. På dette albumet inneheldt fleire av songane bass, trommer, keyboard og elektriske gitarar, alle instrumenta vart spela av Smith. Tittelen på albumet kom frå filosofen Søren Kierkegaard si bok med det same engelske namnet (dansk Enten - Eller), som handlar om tema som angst, frykt, død og Gud.
«Miss Misery» og Oscar
I 1996 bidrog Smith med fleire songar på lydsporet til Gus Van Sant sin film Good Will Hunting. Smith spela mellom anna inn ein orkestrert versjon av songen «Between The Bars» saman med komponisten Danny Elfman for filmen. Ein av dei andre songane han bidrog med var den nye songen «Miss Misery», og tre andre tidlegare ikkje-utgjevne songar. Filmen vart ein suksess, og Smith vart oscarnominert for songen «Miss Misery». Han var ikkje ivrig etter å vere i rampelyset, og framførte songen på oscarutdelinga berre etter at produsentane hadde informert han om at songen kom til å bli spela den kvelden – anten av han eller ein annan artist. Den 5. mars 1998 framførte Smith «Miss Misery» på fjernsynsprogrammet Late Night with Conan O'Brien.
Eit par dagar seinare spelte han ein forkorta versjon av songen på oscarutdelinga. James Horner og Will Jennings vann prisen for beste låt med songen «My Heart Will Go On» (sungen av Céline Dion) frå filmen Titanic. Smith sa seg ikkje misnøgd etter ikkje å ha vunne prisen.
XO og Figure 8
I 1998, etter suksessen med Either/Or  og «Miss Misery», signerte Smith ein kontrakt med det større plateselskapet DreamWorks Records. På denne tida vart Smith deprimert. Medan han var i Nord-Carolina vart han rusa og fall ned frå ei klippe. Han landa i eit tre som spidda han, men som samtidig dempa fallet.
Conrad Schnitzler
Biografi
Schnitzler var fødd i Düsseldorf. Faren var tysk og mora italiensk. Han var gift og hadde tre barn, mellom anna sonen Gregor Schnitzler, fødd i 1964 i Berlin og som er filmregissør. Schnitzler døydde av magekreft den 4. august 2011 i Berlin.
Schitzler laga introduksjonsmusikken for debut-EP-en til det norske black metal-bandet Mayhem, Deathcrush i 1987, etter eit møte med gitaristen Euronymous i midten av 1980-åra. Det instrumentale sporet, kalla «Silvester Angfang», vart tilfeldig vald ut frå arkivet til Schnitzler under besøket. Stykket vert framleis spelt på dei fleste konsertane til bandet.
Elliott Smith
XO og Figure 8
Albumet Figure 8 kom ut i 2000, og både Rothrock, Schnapf, Brion og Waronker var med på innspelinga. Delar av albumet vart produsert i Abbey Road Studios i England. Albumet fekk for det meste positive meldingar og kom opp på 99. plass på Billboard 200. Albumet fekk skryt for powerpop-stilen og komplekse arrangeringar.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1970
Elliott Smith
XO og Figure 8
På albumcoveret og promoteringsbiletet av Smith såg det ut som om han hadde slutta med narkotika og tatt seg saman. Ein større turne for å promotere albumet følgde, under denne turneen opptredde han på fjernsynsprogramma Late Night With Conan O’Brien og The Late Show with David Letterman. Tilstanden hans byrja etter kvart å forverre seg fordi han hadde blitt heroinavhengig anten på slutten av eller ikkje lenge etter turneen.
Siste år og innspelinga av From A Basement On The Hill
Ein oppfølgjar til Figure 8 var planlagd å bli laga saman med Rob Schnapf, men innspelinga vart stoppa. Smith byrja også å distansere seg frå manageren Margaret Mittleman. Han byrja endeleg å spele inn eit nytt album med berre han og John Brion som produsentar ein gong i 2001. Paret hadde spelt inn ein monaleg mengd musikk for albumet, då Brion konfronterte Smith med narkotika- og alkoholmisbruket hans. Vennskapen deira enda raskt, og Smith kasserte alt materialet dei hadde spela inn til da. Når Brion sende ei rekning for den avbrotne innspelinga til DreamWorks, planla leiarane i plateselskapet, Lenny Waronker og Luke Wood, å ha eit møte med Smith, for å finne ut kva som gjekk gale under innspelinga av albumet. Smith gav uttrykk for at han syntest at plateselskapet forstyrra privatlivet hans, han meinte også at DreamWorks promoterte Figure 8 for dårleg. Møtet viste seg å vere fruktlaust, og ikkje lenge etter sende Smith ein beskjed til leiarane, der han gav beskjed om at han kom til å ta livet av seg om han ikkje vart løyst frå kontrakten sin. I mai 2001 byrja Smith å spele inn albumet på nytt, for det meste på eiga hand, men med noko hjelp frå David McConnell, ein medlem av gruppa Goldenboy. McConell fortalde musikkmagasinet Spin at Smith i denne perioden røykte heroin og crack for over 1 500 dollar kvar dag, snakka ofte om sjølvmord, og prøvde å ta ein overdose fleire gonger.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1973
Elliott Smith
Siste år og innspelinga av From A Basement On The Hill
Smith opptredde sjeldan gjennom 2001 og 2002. Ei melding av ein av konsertane hans viste angst for tilstanden hans: håret hans var uvanleg langt og feitt, og publikum måtte rope ut delar av teksten til ein av songane hans. Den første av dei berre tre konsertane han heldt i 2002 vart skildra som «opplagt ein av dei dårlegaste framsyningane nokon gong av ein musikar» og som eit «uuthaldeleg...mareritt». Ein reporter for eit internettmagasin kom med utsegna: «...det vil ikkje overraske meg i det heile tatt om Elliott Smith endar opp død innan eit år».
Conrad Schnitzler
Diskografi
1974
Elliott Smith
Siste år og innspelinga av From A Basement On The Hill
25. november 2002 var Smith innblanda i ein krangel med politiet i Los Angeles under ein The Flaming Lips/Beck-konsert. Smith sa seinare at han forsvarte ein mann han trudde vart plaga av politiet. Politiet trudde at han var ein uteliggjar, og skal ha slått og arrestert han og kjærasten, Jennifer Chiba. Dei to sat ei natt i varetekt. Handa og ryggen til Smith vart skadde i episoden, noko som førte til at han måtte avlyse mange konsertar. Wayne Coyne, hovudvokalisten i The Flaming Lips og venn av Smith uttalte redsle for Smith sine handlingar og korleis han framstod, han sa at han «såg ein person som hadde mista kontrollen over seg sjølv. Han var trengande og sutrande. Han var alt ein ikkje ville ha i ein person».
Conrad Schnitzler
Diskografi
1978
Elliott Smith
Siste år og innspelinga av From A Basement On The Hill
Smith hadde prøvd å slutte med narkotika fleire gonger, men sa at han «ærleg talt ikkje kunne klare det første steget ... Eg kunne ikkje seie det ein skulle seie og meine det». Hausten 2002 la Smith seg inn på Neurotransmitter Restoration Center i Beverly Hills for å starte på eit kurs for behandling av narkotikamisbruket sitt. Etter at han fylte 34 år 6. august 2003 gav han opp alkohol, koffein, raudt kjøt, raffinert sukker og bruken (nokre gonger misbruk) av psykiatriske medikament. Ting gjekk på denne tida betre for Smith enn det hadde gjort på fleire år. Han byrja å eksperimentere med noise-musikk og jobba på kjærasten, Jennifer Chiba, sin iMac med føremål om å lære seg å spele inn musikk på datamaskin, sidan det var den einaste metoden han var ukjend med. I august 2003 gav Suicide Squeeze Records ut ein vinylsingle i avgrensa opplag av songen «Pretty (Ugly Before)», ein song Smith hadde spela på konsertar sidan Figure 8-turneen. Steve Hanft skildra Smith sine siste seks månader som «lyset i enden av tunnelen» og var overtydd om at Smith ikkje brukte narkotika lenger, og var frisk.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1980
Fylkesveg 411 i Hordaland
Fylkesveg 411 i Hordaland (Fv411) går mellom Sletta og Tveit i Radøy kommune. Vegen har ei lengd på 5,4 km.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1981
Lüneburg
Lüneburg er ein by i Tyskland i delstaten Niedersachsen med om lag 70 000 innbyggjarar. Byen ligg om lag 50 km søraust for Hamburg og er administrasjonsstad i landkreisen med same namn. Byen dannar eit storbyområdet i lag med dei omliggande kommunane Adendorf, Bardowick og Reppenstedt med litt over 100 000 innbyggjarar.
Elva Ilmenau, ei av sideelvane til Elbe, renn gjennom Lüneburg.
Elliott Smith
Død og reaksjonar
Rettsmedisinaren sin rapport viste at ingen spor etter ulovlege stoff eller alkohol var i kroppen hans då han døydde. Han hadde medisinar i seg mot depresjon og ADHD, men berre på føreskrivne nivå. Ikkje lenge etter Smith sin død sette fansen i gang med eit minnesmerke utanfor Solutions Audio (4334 Sunset Boulevard i Los Angeles i California), staden der albumcoveret til Figure 8 vart tatt. Det vart skrive avskjedsbeskjedar, og plassert lysestakar og tomme ølflasker med merke som hadde blitt nemnde i nokre av songane til Smith. Eigaren av Solutions har latt minnesmerket stå for augeblikket. Minnekonsertar vart halde både i England og USA. Ein underskriftskampanje for å gjera ein del av Silver Lake-området til ein minnepark i Smith si ære vart raskt sett i gang. Kampanjen fekk over 10 000 underskrifter, men ingen planar om å lage minneparken er annonserte. Eit minnesmerke vart avduka på den tidlegare ungdomsskulen hans, Lincoln High, i juli 2006.
Lüneburg
Historie
Byen har sitt opphav i antikken og kan vere byen Leufana eller Leuphana (gresk: Λευφάνα) som vart nemnd av Klaudios Ptolemaios (2.10) som ein by nord i Tyskland vest for Elbe. Alle er derimot ikkje einige om dette.
Elliott Smith
Død og reaksjonar
Sidan Smith døydde har fleire artistar laga songar til eller om Smith. Det har også blitt utgjeve hyllestalbum sidan døden hans: To: Elliott From: Portland, Home to Oblivion: Elliott Smith Tribute (piano) og A Tribute to Elliott Smith.
Lüneburg
Historie
I mellomalderen vart byen svært rik som følgje av handel med salt som vart utvinne ved å koke vekk vatnet som vart henta frå kjelder med særs salthaldig vatn i området. Det var fleire saltverk rundt byen, og saltet vart eksportert til dei omliggande lena. Langs den gamle saltruta vart det transport via Lauenburg til Lübeck og frå her vidare til alle kystområda i Austersjøen. Lüneburg var lenge ein av hovudstadane til hertugane av Braunschweig-Lüneburg, og byen og saltet her frå var ein av dei største medverkande faktorane til at Hansaen vart rik og mektig.
Elliott Smith
Etter Smith sin død
From a Basement on the Hill vart endeleg utgjeve 19. oktober 2004 av ANTI- (ein del av Epitaph Records). Familien til Smith kontrollerte dødsbuet hans, og bestemde seg for å hente inn Rob Schnapf og Smith sin tidlegare kjærast Joanna Bolme for å mikse og ordne albumet. Sjølv om Smith såg for seg at albumet skulle vere eit dobbel-album (eller eit vanleg album med ein «bonusdisk»), vart det utgjeve som eit vanleg album med 15 songar. Mange av dei mørkaste songane som vart spela inn vart ikkje med på albumet, men fleire av dei har seinare leke ut på Internett.
Lüneburg
Historie
Lüneburg vart først nemnd i 956. Etter ei lang oppgangstid vart han mindre viktig etter 1600. Saltgruvene vart stengd i 1980, og enda ein tusen år lang tradisjon med saltutvinning. I 1989 vart det oppretta eit universitet i byen. Det avskoga området som følgje av saltproduksjonen danna det unike landskapet kalla Lüneburger Heide (Lüneburgheiane eller vidda).
Elliott Smith
Etter Smith sin død
8. mai 2007 vart albumet New Moon gjeve ut på Kill Rock Stars. Albumet inneheldt 24 songar spela inn av Smith mellom 1994 og 1997. Albumet debuterte på 24. plass på Billboard 200, med 24 000 selde kopiar den første veka. Albumet fekk gode meldingar, og kom på 15. plass på Metacritic si liste over dei 30 albuma med beste meldingar i 2007. Ein stor del av inntektene til albumet skal gå til ein organisasjon som jobbar for å hjelpe vaksne med låg inntekt og heimlause barn i Portland.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1983
Elliott Smith
Etter Smith sin død
Elliott Smith and the Big Nothing, ein biografi skriven av Benjamin Nugent, vart gjeve ut litt etter From A Basement On The Hill, rett etter årsdagen for Smith sin død. 25. oktober 2007 kom boka Elliott Smith, skrive av Autumn De Wilde, ut. Boka inneheld bilete, handskrivne songtekstar og intervju med fleire av dei næraste venene til Smith, og ein CD med fire live-songar som ikkje har blitt utgjevne før.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1984
1985
1988
1989
1990
703 Noëmi
703 Noëmi er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. oktober 1910 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Conrad Schnitzler
Diskografi
1991
1992
1993
1994
1995
1997
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2015
Georgisme
Georgisme er eit filosofisk og økonomisk teorisett oppkalla etter Henry George (1839-1897). Dei økonomiske teoriane kjem ut frå at sjølv om alle eig det dei skapar, så høyrer jordareal og alt anna i naturen til alle menneske.
Variantar av georgisme
Dei fleste tidlege georgistiske gruppene kalla seg for Single Taxers, noko som på norsk vil vera enkeltskatt- tilhengjarar. George såg på dette som ei rett skildring av gruppene sitt politiske mål. Målet var å erstatta alle typar skattlegging med ein jordverdiskatt. Seinare grupper inspirert av Henry George finn ein i miljøvern- grupper og mellom folk med interesse for økonomi.
I eit økonomisk klima der skattane er høge og det politiske miljøet er stabilt, er det vanskeleg å få innført jordverdiskatt på ein rask måte. «Georgisme» har vorte eit meir generelt omgrep, som tek opp i seg sjølv små endringar i retning av idealet om ein erstatning av alle typar skattar med ein enkel jordverdiskatt.
Enkelte georgistar er ikkje nøgd med ordet «georgisme». Etter kvart er Henry George lite kjend. Prinsippa var tenkt på før han, og «ismer» oppkalla etter ein enkelt person har mista popularitet. Enkelte nyttar «Geoisme». Omgrepa avspeglar og ulike vinklingar, men alle retningane er samde om at jordverdiar skal skattast av. Fleire har tankar om ei borgarløn, der alle statsborgarar av eit land mottek sin del av inntektene staten har for å selja eller leiga vekk naturressursar.
Vidkjende georgistar
Lev Tolstoj, Sun Yat Sen, David Lloyd George, Winston Churchill, George Grey, Walter Burley Griffin, Clarence Darrow, Mark Twain og Albert Jay Nock.
Panotakananske språk
Panotakanske språk er eit framlegg til ein språkfamile for språk som blir snakka i Peru, vestre Brasil, Bolivia og nordlege Paraguay. Språkfamilien består av to greiner, panospråka and takanaspråka (Adelaar & Muysken 2004; Kaufman 1990, 1994), med 33 språk. Det er leksikalske og grammatiske likskaper mellom dei to greinene, men om det også er genetisk slektskap er framleis ope (jf. Loos 1999).
Dei fleste panoaspråka blir snakka i Peru eller vestre Brasil, eit par i Bolivia. Alle tanakaspråka blir snakka i Bolivia, men ese’ejja blir også snakka i Peru.
Desimaltal
Desimaltal er tal som er sett saman av ein heiltalsdel og ein fraksjonsdel. Desse to delane er skilt med eit desimalskiljeteikn. Eit døme kan vere talet «49,90» der heiltalsdelen er «49» og fraksjondelen er «90».
Desimalskiljeteikn
Desimalskiljeteiknet er det teiknet som blir brukt for å skilje heiltalsdelen og fraksjonsdelen av eit desimaltal. I Skandinavia (inkludert Noreg) og ei mengd andre land nyttast «,» (komma), medan i USA, Storbritannia og andre engelskspråklege land nyttast «.» (punktum). Desimaltalet som blir skrive «49,90» i Skandinavia blir altså skrive «49.90» i engelskspråklege land. (I desse landa blir komma brukt til å skilje tusengrupper i tal, der vi brukar punktum eller mellomrom i Skandinavia.)
Nøyaktigheit
Desimaltal kan ikkje brukast til å skildre alle reelle tal, men brukast likevel ofte som ei tilnærming eller avrunding fordi dei er enkle å forstå. Nøyaktigheita ved slik avrunding blir avgjort av mengda desimalar i det avrunda desimaltalet. Det kan vere så mange desimalar du vil i eit tal.
Organisasjonen av ukrainske nasjonalistar
Organisasjonen av ukrainske nasjonalistar, OUN (Організація українських націоналістів), var ei ukrainsk politisk rørsle skipa i Polen i mellomkrigstida. OUN godtok vald som politisk reiskap mot utanlandske og innanlandske motstandarar. I 1942 vart det òg skipa ei militær grein av rørsla, kalla UPA.
OUN sitt erklærte mål var å skipe ein nasjonalstat på etnisk ukrainsk område. Dette skulle skje ved ein nasjonal revolusjon leidd av eit diktatur. Dei gjekk imot demokrati, mangel på disiplin og mjuk linje overfor fiendar, og bygde på tankane til Dmytro Dontsov, som gjekk inn for ein «nasjonalisme med handling», det vil seie vald. Idéane var mykje godt dei same som i andre fascistiske rørsler i Aust-Europa, som til dømes Ustasja i Kroatia. Jødane vart sedde som «dei mest trufaste støttespelarane til bolsjevikregimet og fortroppen for moskovittisk imperialisme i Ukraina». Dei gjekk òg til massedrap på den polske befolkninga i dei områda OUN såg som ukrainske.
Etter krigen heldt OUN fram blant ukrainarar i utlandet. Sidan 1991, da kommunismen fall og Ukraina vart sjølvstendig, starta dei aktivitetane sine i Ukraina att, no som Kongressen av ukrainske nasjonalistar (KUN). KUN er med i Vårt Ukraina-blokka, leidd av president Viktor Jusjtsjenko.
Torolf Elster
Torolf Elster (fødd var ein norsk journalist og forfattar frå Oslo. Han var kringkastingssjef frå 1972 til 1981.
Som forfattar er han best kjent for krimbøkene sine.
Syre
Ei syre er eit stoff som kan gje frå seg H+ ioner (proton), syra kan reagera med ein base og danna eit salt og har pH-verdi under 7 i vassløysning. Sterke syrer er fullstendig protolyserte i vatn, medan svake syrer berre er delvis protolyserte. Det vil seia at ikkje all syra reagerer med vatnet.
Generelt kan ein reaksjon mellom ei syre og vatn skrivast slik:
Ein skil mellom organiske og uorganiske syrer. Aminosyrer og karboksylsyrer er organiske syrer. Dei sterkaste syrene, som svovelsyre, er uorganiske.
Definisjonar på ei syre
Svante Arrhenius definerte ei syre som eit stoff som kan gje frå seg hydrogenion når ho er løyst i vatn. Etter denne definisjonen må syrer vera vassløyselege. Det er ikkje nødvendig om ein brukar definisjonen til Brønsted og Lowry. Ei Lewis-syre treng ikkje eingong å innehalda hydrogen.
Reaksjonar
Salt vert danna i nøytraliseringsreaksjonar mellom syrer og basar. Denne reaksjonstypen er viktig i analysemetoden syre-base-titrering. Endepunktet i titreringa vert funne ved hjelp av ein indikator eller ved pH-målingar.
Bruk av syrer
Ein del organiske syrer vert brukt i matlaging. Eddiksyre i form av eddik er mykje brukt, mellom anna i dressingar. Nokre av syrene vert brukt som konserveringsmiddel.
Bilca Mare
Bilca Mare er ei sideelv av Suceavaelva. Ho har kjelda si i Ukraina. Elva kryssar så grensa til Romania, der ho munnar ut i Suceavaelva nær landsbyen Bilca.
Andre Internasjonalen
Andre Internasjonalen var ei samanslutning av sosialistiske parti hovudsakleg i Europa mellom 1889 og første verdskrigen. Det leiande partiet i Internasjonalen var det tyske sosialdemokratiske partiet SPD, både i kraft av oppslutninga det hadde i landet og i kraft av den teoretiske tyngda si, med medlemmer som Karl Kautsky, Eduard Bernstein og Rosa Luxemburg.
Andre Internasjonalen bestod av breie masseparti, og medlemspartia hadde på det meste om lag 3,5 millionar medlemmer og ei oppslutning ved val på om lag 12 millionar veljarar. Dei viktigaste medlemspartia var det tyske sosialdemokratiske partiet SPD og det franske sosialistpartiet PS-SFIO (Parti Socialiste - Section Francaise de l'Internationale Ouvriere).
SPD og SFIO
Det som prega det tyske sosialdemokratiske partiet SPD og dermed også eit stykke på veg Internasjonalen, var ein slags «sentrisme», der ein i ord følgde ein ortodoks marxisme, mens ein i praksis utvikla ein pragmatisk reformisme. Dette var særleg utprega der fagforeiningane stod sterkt, som i Tyskland.
Også det austerrikske sosialdemokratiske arbeidarpartiet og det belgiske sosialistpartiet var viktige parti i den Andre Internasjonalen, mens til dømes det britiske arbeidarpartiet og det russiske sosialdemokratiske partiet av ulike grunnar hadde mindre innverknad.
Kongressane
Høgste organet i Andre Internasjonalen var kongressane. Kongressane blei haldne i Paris i 1889, Brüssel i 1891, Zürich i 1893, London i 1896, Paris i 1900, Amsterdam i 1904, Stuttgart i 1907, København i 1910 og Basel i 1912.
Oppløysing og framhald
Organisasjonen gjekk i oppløysing etter at første verdskrigen braut ut i 1914. Dei fleste medlemspartia i dei krigførande landa makta ikkje å stå imot presset frå styresmakter og ein til å begynne med krigsvennleg opinion, og støtta sine eigne lands regjeringar. Viktige unnatak var det italienske sosialistpartiet og det russiske sosialdemokratiske partiet. Noreg var nøytralt, så Arbeidarpartiet her i landet blei ikkje sett på denne prøva.
Ghoul
Ghoul er eit vesen i arabisk folketru. Dei held til på gravplassar der dei plyndrar graver og et lik. Ordet ghoul er ei engelsk omskriving av det arabiske ordet الغول (ghūl), som tyder «demon».
Ghul er òg namnet på ein demon som lever i ørkenen og kan ta form av eit dyr, vanlegvis ei hyena. Dette vesenet tek uforsiktige ørkenvandrarar i bakhald, drep dei og et dei.
Ghoul i populærkulturen
Ghoular og ghoul-liknande skapningar har ofte vorte brukt i litteratur, film, spel og musikk. Ein kan finna ghoular mellom anna i bøkene om Harry Potter, i C.S. Lewis sine bøker om Narnia, filmen The Ghoul frå 1933 og i rollespelet Dungeons and Dragons.
839
839 (romartal DCCCXXXIX)
838
838 (romartal DCCCXXXVIII)
Tempel
Tempel er ei nemning som blir brukt om heilage bygningar innan mange religionar. Ordet kjem frå latin templum som tyder 'heilag stad'. Eit tempel blir som regel rekna som ein stad der ein guddom held til, og ein utfører gjerne ei form for tilbeding der. Det finst ofte reglar for kven som kan koma inn og korleis ein skal oppføra seg i tempel.
Bruk av ordet
Tempel er eit vidt omgrep som kan femna om gudshus innan fleire religionar. Det blir noko sjeldnare brukt innan dei abrahamittiske religionane, der muslimar aldri vil omtala ein moské som eit tempel, dei fleste kristne har mange ulike namn på sakralbygg men bruker sjeldan tempel, og jødar ofte samlar seg i ein synagoge eller shul ettersom Tempelet i Jerusalem ikkje finst lenger. Det finst likevel kristne tempel innan ortodoks kristendom og mormontrua, og mange reformjødar brukar ordet tempel om gudshus.
Bruk av tempel
Truande kan gå til tempel for å tilbe guddommar, til dømes ved å be, utføra offerhandlingar, og bli signa av gudebilde eller prestar. Ein kan òg gå til tempel for å vera saman med andre truande.
Det kan stillast visse krav til dei som vil inn i tempel, som at dei skal vera (rituelt) reine og passande påkledde. I visse religionar får berre dei som høyrer til religionen koma inn i tempelet. Det blir òg venta at ein viser ein viss respekt for guddommen.
Aftenpostens Gullmedalje
Aftenpostens Gullmedalje er ein av dei høgste utmerknadene som vert utdelt innan norsk idrett. Gullmedaljen vart skipa i 1933 av Idrettsbladet. Året etter, i 1934, vart han overteken av Morgenbladet, og fekk namnet Morgenbladets gullmedalje. Frå 1993 til 1996 heitte prisen Stiftelsen Morgenbladets gullmedalje. Frå 1997 vart prisen heitande Aftenpostens Gullmedalje.
Ifylgje statuttane skal prisen delast ut for årets beste idrettsprestasjon, og kan berre gjevast éin gong til same idrettsutøvar.
Teofilus
Namnet finst mellom anna som latinsk Theophilus, fransk Théophile, spansk og portugisisk Teófilo og tysk Theophil. Theophile har vore bruka som ei hokjønsform. Namnet er òg omsett til latin som Amadeus og til tysk som Gottlieb.
Teofilus som bibelsk namn
Både Evangeliet etter Lukas og Apostelgjerningane er dedikerte til Teofilus. Denne dedikasjonen er det vanleg å forstå symbolsk, Teofilus kan vere eit namn som omfattar alle dei som vil ta imot den bodskapen skriftet ber med seg.
Sjå òg:
Theophilus
Drangey
Drangey ('Drangøy' på norsk) er ei øy midt i Skagafjörður på Island med bratte klipper på alle kantar. Øya er restane av ein 700 000 år gamal vulkan og består hovudsakleg av vulkansk tuff.
Han vart først nemnd i Soga om Grette som tilfluktsstaden til den fredlause Grette Åsmundsson, som budde sine sist år her i lag med bror sin Illugi og slaven hans Glaumur. Seint på hausten 1031 vart Grettir myrda av Þorbjörn Öngull.
Ei gamal segn seier at to troll, ein mann og ei kvinne, skal ha reist over fjorden med kua si då sollyset brått steig opp av havet og alle tre vart til stein. Drangey representerer kua og Kerling, kvinnetrollet, ligg sør for ho. Det andre trollet er Karl, som ligg nord for øya, men han forsvann for lenge sidan.
Fugleliv og fangst
Fuglelivet på Drangey er variert og yrande og dei vanlegaste artane er lomvi, alkefuglar og lundefugl. Lomviane hekkar i klippene, medan alkene held seg i djupe sprekker under klippene. Lundefuglen grev seg derimot holer på kanten av klippene. I tillegg til desse hekkar krykkje og havhest i klippene, og i tillegg finn ein ramn og falk på øya.
Drangey har i lange tider vore vårbod for dei lokale innbyggjarane. Kvar vår vitja dei øya for å samle inn egg og fuglar. Dei nytta tau for å klarte dei bratte klippene etter egg, medan fuglane vart fanga med flåtar under klippene. Desse flåtane vart dekte av fuglesnarer av hestehår. Fuglefangarane heldt stort sett til i skur på stranda heilt sør på øya. Frå her la dei òg ut på fiske i båtane sine. På det meste var opp mot 200 mann involvert i fuglejakta og på det meste fanga dei rundt 200 000 fuglar. Bruken av snarer vart avvikla i 1966.
837
837 (romartal DCCCXXXVII)
Tropenatt
Tropenatt, tropedag eller tropedøgn er omgrep nytta om visse temperaturtilhøve i Noreg. For at ei natt skal kunne kallast ei tropenatt kan temperaturen gjennom natta aldri ha gått under 20 ºC, medan maksimumstemperaturen i løpet av eit døgn må ha vore over 30 ºC for at det skal kallast ein tropedag. Om maksimumstemperaturen har vore over 30 ºC i løpet av eit døgn, samstundes som temperaturen gjennom døgnet aldri har vore under 20 ºC, så vert det kalla eit tropedøgn.
Tidlegare vart ei tropenatt definert som ei natt der temperaturen aldri fall under 25 ºC, men sidan dette nærast aldri skjer i Noreg, vart definisjonen på 1940-talet «fornorska» til 20 ºC. Ingen av omgrepa er definerte av Verdas meteorologiorganisasjon, men vert òg nytta elles i Skandinavia.
Færder fyr er den vêrstasjonen i landet som har registrert flest tropenetter, men dei er òg registrert heilt nord til Makkaur fyr (70,7 N) på Finnmarkskysten.
Fylkesveg 412 i Hordaland
Fylkesveg 412 (Fv412) i Hordaland går mellom Uthell og Helland i Radøy kommune. Vegen er 3,7 km lang.
Fylkesveg 414 i Hordaland
Fylkesveg 414 i Hordaland (Fv414) går mellom Kvalheim og Marøy i Radøy kommune. Vegen har ei lengd på 3,9 km.
PIN-kode
Ein PIN-kode («Personal Identification Number») er eit numerisk passord som ein blant anna kan måtte oppgje ved start av mobiltelefonar, ved uttak frå minibankar, og ved bruk av visse offentlege tenester.
Vanlegvis består PIN-koden av fire siffer. Bakgrunnen for dette er at det skal vere relativt sikkert og samstundes vere ganske lett å hugse. Dersom alle kombinasjonar av dei fire siffera vert brukte, finst 10 000 ulike kombinasjonar av ein PIN-kode på fire siffer.
705 Erminia
705 Erminia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 6. oktober 1910 av Emil Ernst ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Vår frue
Vår frue er ei nemning om Jomfru Maria som særleg blir nytta innan katolisismen. «Vår Frue-messe» eller «vårfru'mess'» er ei eldre nemning på Maria bodskapsdag, som tidlegare alltid vart feira 25. mars.
Variasjonar
Ein finn nemninga i namn på fleire ulike språk, til dømes Vår Frue på norsk, Vor Frue på dansk, Notre-Dame på fransk, Nuestra Señora på spansk og Our Lady på engelsk. På italiensk er det vanleg å bruka nemninga Madonna, 'mi frue'. På tysk bruker ein ofte berre «frue», som i Frauenkirche eller Liebfrauenkirche, som er stuttformer av omgrepet Kirche Unserer Lieben Frau.
I tillegg finst ei rekkje variasjonar over «Vår Frue» knytt til tru, stader og hendingar, til dømes:
Bruk
Variasjonar over namnet blir brukt til å namngje kyrkjer, skular og anna. I Danmark finst ein liten by kalla Vor Frue på Sjælland i tillegg til ei rekke kyrkjer.
Den franske nemninga Notre-Dame kan inngå i namn på gravplassar og andre heilage stader, og dessutan i geografiske namn som, mellom anna, namn på kommunar og andre administrative einingar. Gravplassen Cimetière Notre-Dame-de-Belmont i Québec i Canada, kommunen Notre-Dame-de-Bondeville i Seine-Maritime i Frankrike, bydelen Notre-Dame Limite i Marseille i Frankrike, er nokre få av ei mengd slike samansettingar med Notre-Dame.
Noreg
Mariakyrkjer har det òg vore i Nidaros (Trondheim), der ein framleis har ei Vår Frue kyrkje, i Oslo, Sarpsborg og Tunsberg (Tønsberg) i si tid. I mellomalderen var dessutan mange kyrkjer vigsla til jomfru Maria (og eventuelt ein annan helgen i tillegg) utan at dei er kjende under nemningane Vår frue-kyrkjer eller Maria-kyrkjer. Andebu kyrkje i Vestfold er eit døme på dette, vigsla til Sankta Maria og Sankt Nikolaus. Skiptvet kyrkje i Østfold, vigsla til jomfru Maria, er eit anna døme.
Sverige
Kyrkjer med namnet «Vårfrukyrkan»:
Kyrkjer med namnet «Mariakyrkan»:
Kyrkjer med namnet «Sankta Maria kyrka»:
Frankrike
Basilikaer, det vil seie kyrkjer som er gjeve ein særleg status i samsvar med reglar og prosedyrar i Den katolske kyrkja, soleis ikkje berre bygningstypen basilika:
Katedralar, det vil seie «biskopkyrkjer» (domkyrkjer):
Mange tidlegare katedralar har hatt, eller har framleis namnet Notre-Dame:
Likeeins finst i Frankrike fleire Cathédrales Notre-Dame-de-l'Assomption, katedralar som er vigsla til Maria med referanse til dogmet om hennar himmelfart:
Dessutan finst fleire Cathédrales Notre-Dame-de-l'Annonciation, katedralar som er vigsla til Maria med referanse til bodskapen ho fekk om å bera fram Guds son:
Kyrkjer («église Notre-Dame»):
Kapell:
Albert Fert
Albert Fert er ein fransk forskar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk for 2007 saman med Peter Grünberg. Dei to fekk prisen for utviklinga av ein teknologi som har ført til at storleiken på harddiskar i datamaskinar er vorte kraftig redusert dei siste åra.
Biografi
Fert tok eksamen ved École normale supérieure i Paris i 1962. Han tok ein mastergrad i 1963 på Université Paris IV - Sorbonne, og tok doktorgraden sin i 1970 på Université Paris-Sud. I 1988 oppdaga Fert den kvantemekaniske gigantmagnetoresistanseffekten (GMR), som samstundes og heilt uavhengig vart oppdaga av Peter Grünberg frå Forschungszentrum Jülich.
836
836 (romartal DCCCXXXVI)