cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Manuskriptet Borgarkrigen i Frankrike
Den viktigaste politiske hendinga for kommunismen og sosialismen i desse åra blei Parisarkommunen i 1871, då parisiske borgarar gjorde opprør og klarde å kontrollere byen i to månader. Marx skreiv i april/mai same år ein av sine i ettertida mest kjende tekstar om den blodige undertrykkinga av opprøret, Borgarkrigen i Frankrike, der han kom med eit entusiastisk forsvar av Kommunen. Igjen dreier det seg om eit verk som ikkje blei offentleggjort då; det blei fyrst kjent i 1930-åra. I manuskriptet trekte Karl Marx igjen sin tidlegare konklusjon om at proletariatet ikkje må slå seg til ro med å få grep om maktapparatet til staten, det må rykkje det opp med rota. Marx priste den nye forma for folkestyre som «kommunardane» etablerte.
Kritikk mot Gothaprogrammet
Under det siste tiåret av livet sitt gjekk det raskt nedover med Marx si helse, og han var ikkje lenger i stand til å oppretthalde det trykket på forfattarskapen sin som hadde kjenneteikna han før. Tida til maratonløpet var forbi. Men han makta å engasjere seg tungt i einskilde dagsaktuelle spørsmål, særleg i Tyskland og i Russland.
Tidleg i mai 1875 skreiv Marx med stønad frå Engels eit brev til Eisenach-fraksjonen av den tyske sosialdemokratiske rørsla. Brevet blei ikkje utgitt før i 1891, altså etter døden hans. Marx og Engels hadde lenge stått denne rørsla nær. Brevet gav kanskje dei mest detaljerte tilvisingane og kommentarane frå Marx si hand om programmatiske forhold for revolusjonær strategi. Her drøfta han «diktaturet til proletariatet», overgangsfasen mellom kapitalisme og kommunisme, proletarisk internasjonalisme og partiet til arbeidarklassa.
Dette brevet blei det siste større verket frå Marx si hand.
Utgangspunktet var ein planlagd partidannande kongress i byen Gotha. To grupper eller parti skulle her tilnærme seg kvarandre: Etter planen ville eisenacherfraksjonen faktisk slå seg saman med lasallefraksjonen og saman skipe eit sameint parti, det som etter endå nokre år blei til Det tyske sosialdemokratiske partiet (SPD). Eisenacharane (namnet kjem frå byen Eisenach der dei hadde vedteke det dei meinte var eit strengt marxistisk program i 1869) hadde sendt eit programutkast, «Gothaprogrammet», til Marx for kommentar. Marx meinte det var negativt påverka av ider frå den avdøde tyske sosialistpolitikaren Ferdinand Lassalle (1825-1864), ein mann som Marx hadde sett som ein opportunist som var villig til kompromisse med regjeringa om krava til arbeidarrørsla.
Då kongressen blei halden i Gotha seint i mai, blei det kritiserte programmet derimot vedteke med berre mindre endringar.
Sassulitsch-Brief - Brev til Vera Sassulitsj
Hans noko mindre intense arbeid med Russland avdekte ein interessant ideologisk fleksibilitet. Det dreiar seg om Marx sin korrespondanse med Vera Ivanovna Sassulitsj (1849-1919), ei russisk narodnika som var på full fart til å bli marxistisk revolusjonær.
I det som er blitt kjent som Sassulitsj-brevet (8. mars 1881) drøfta han sjansen for at situasjonen i Russland kunne vere slik at dette føydalsamfunnet kunne hoppe over det kapitalistiske utviklingsstadiet og gå rett over til å byggje kommunismen på grunnlag av felleseigetradisjonar i russiske jordbrukslandsbyar.
Død og gravferd
Marx levde i fattigdom i dei siste åra av livet sitt, heilt avhengig av økonomisk stønad frå vennene og særleg den spesielle vennen og medforfattaren Engels som hjelpte familien med dei daglege utgiftene og gjelda. Sjukdomssvekkinga hans gjorde at framdrifta med økonomiske arbeid heilt stoppa opp; han leid blant anna av kronisk bronkitt.
Han blei gravlagd tre dagar etter i Highgate Cemetery i London. Ni personar var til stades ved gravferda. Det var Engels, Eleanor, svigersønene Charles Longuet og Paul Lafargue, og fem andre med nære band til dei avdøde - Wilhelm Liebknecht, Friedrich Lessner, G. Lochner, Carl Schorlemmer og Ray Lankester - som òg var overtydde sosialistar.
Innskrifta på gravstøtta, eit monument reist i 1954 av Det britiske kommunistpartiet, er «Workers of all lands, unite!». Den opphavlege gravsteinen var i utgangspunktet enkelt utsmykka.
= Barna til Marx =
Berre tre av barna til familien voks opp. Det var døtrene Eleanor, Jenny Caroline og Laura, som liksom foreldra sine engasjerte seg i den sosialistiske rørsla. Laura gifte seg i 1868 med Paul Lafargue (1842-1911), Jenny gifte seg i 1872 med Charles Longuet (1839-1903), og Eleanor levde frå 1883 saman med Edward Aveling (1849-1898). Alle tre svigersønene var aktive som sosialistiske agitatorar; dei to fyrstnemnde i Frankrike og den siste i Storbritannia. Ingen gav faren sin nokre barnebarn.
Begge dei to døtrene som overlevde faren, Laura og Eleanor, var språkintelligente og engasjerte seg i omsetjingsarbeid. Eleanor omsette til og med to stykke av Ibsen til engelsk: Fruen fra Havet og En folkefiende. Noko anna dei skulle få til felles var at dei skulle gjere sjølvmord. Ved begge tilfelle var det i sjølvmordspakter med respektive makar, men i Laura sitt tilfelle blei ho lurt til det - Edward hadde aldri tenkt å ta gift sjølv.
Ifølgje eit gjenstridig rykte hadde Marx ein son utanfor ekteskapet: Frederick Demuth, fødd 1851, sonen til hushalderska hans Lenchen Demuth (1820-1890). Ho hadde arbeidt hos familien heilt sidan 1843. Ungkaren Engels tok ansvaret for farskapet og spara tilsynelatande Marx for ansvaret. Etter Marx døydde flytte ho til Engels og blei hushalderska hans. Dei to i fellesskap tok seg av Karl Marx sine historiske leivningar. Ho døydde av kreft i november 1890, og etter eit ønske frå Jenny blei ho gravlagd i familiegrava til familien Marx.
= Ettermæle =
Verka og tenkinga til Karl Marx blei sterkt gjeldande etter at han døydde. Blant politikarar som meinte seg påverka av tankane hans finn ein Eduard Bernstein, Karl Kautsky, Rosa Luxemburg, Otto Bauer, Julius Martov, Lev Trotskij, Martin Tranmæl, Einar Gerhardsen, Johan Nygaardsvold, Olav Oksvik, Vladimir Lenin, Josef Stalin, Mao Zedong, Pol Pot, Kwame Nkrumah, Fidel Castro, Enver Hoxha og Kim Il-sung.
= Verk =
Verkutgåver
= Litteratur =
Andre bøker
= Bakgrunnsstoff =
= Kjelder og referansar =
= Sjå òg =
Adiaterman
Adiaterman (av gresk a, «ikkje», dia, «gjennom», og therme, «varme») er noko som er ugjennomtrengeleg for varmestråling. Glas er adiatermant for stråling med større bølgjelengd enn 4 μm eller 0,004 mm.
Inchcolm
Inchcolm er ei øy i Firth of Forth i Skottland. Ho vart ofte angripe under dei skotske sjølvstendkrigane og under begge verdskrigane vart det bygd festningsverk her for å verne om Edinburgh, som ligg i nærleiken. Inchcolm er i dag ein attraksjon med eit tidlegare kloster.
Geografi
Inchcolm ligg i Firth of Forth utanfor sørkysten av Fife utanfor Braefoot Bay. Ho ligg aust for Forth Bridge, sør for Aberdour i Fife og nord for Edinburgh. Mellom øya og fastlandet ligg området Mortimer's Deep.
Jean Jaurès
Jean Léon Jaurès var ein leiande fransk sosialist. Han er særleg kjend for å ha prøvd å hindre storkrigen som braut ut i 1914. Jaurès var akademikar, og sat i nasjonalforsamlinga i fleire periodar. Han var mellom anna aktiv i kampen for å få sett fri den uskuldig dømde jødiske offiseren Dreyfus i den vidgjetne Dreyfus-saka, og i kampen for å skilje kyrkje og stat, noko som lukkast i 1905.
Dei franske sosialistane var kløyvde i fleire grupper på slutten av 1800-talet. Jaurès arbeidde for å sameine dei, og lukkast med det i 1905, med skipinga av Parti Socialiste Unifie - Section Francaise de l'Internationale Ouvriere. Hovudorganet til det sameinte sosialistpartiet var avisa l'Humanite, grunnlagd av Jaures året før. Denne avisa finst framleis.
Jaures stod i den republikanske tradisjonen frå den store franske revolusjonen i 1789 og framover. Han såg sosialismen som ei fullføring av demokratiseringa av samfunnet.
Jaurès er blitt feilaktig framstilt som pasifist, men var anti-militarist. Han ville omdanne militærvesenet i retning av eit heimevernsforsvar, noko han la fram i boka Den nye hæren i 1910. Ein slik milits ville vere sterk i forsvar, men uråd å bruke mot eiga befolkning og til angrep på andre land, meinte Jaurès.
Dette var eit ledd i det som blei Jaurès' største og siste kamp, kampen mot krigen som trua. Jaures prøvde fleire gonger å få den Andre Internasjonalen til å vedta samtidig generalstreik i alle krigførande land tilfelle krigsutbrot, men utan å lykkast i å få forpliktande vedtak. Han tala og skreiv mykje mot krigsfaren. I høgreavisene blei Jaurès kalla «landssvikar» og «tysk agent», og den 31. juli 1914 blei Jean Jaurès skoten og drepen av ein høgrenasjonalist. Dagen etter braut første verdskrigen ut. Mordaren, Raoul Vilain, sat fengsla under heile krigen, men blei frifunnen i 1919 i ei kontroversiell rettsavgjerd.
Thor Bekeng
Thor Bekeng var ein norsk politikar. Han blei medlem av Nasjonal Samling i 1935. Bekeng blei konstituert som fylkeskontorsjef i Troms i januar 1941, og i april blei han fylkeskontorsjef i Finnmark. Den 14. april 1941 blei Bekeng satt inn som fylkesmann i Finnmark av Nasjonal Samling, etter at forgjengaren Hans Julius Gabrielsen blei arrestert. Han var fylkesmann fram til 1944 då Johan Andreas Lippestad tok over.
Helse, miljø og tryggleik
Helse, miljø og tryggleik (HMT) eller Helse, miljø og sikkerheit (HMS) er eit omgrep som vert brukt i arbeidslivet om arbeidsplassane sitt interne arbeid med helsevern, miljøvern, arbeidsmiljø og tryggleik for dei tilsette. Tilrettelegging for HMT skal førebyggja skader og miljøøydeleggingar, sikra dei tilsette eit sunt arbeidsmiljø og sikra at verksemda følgjer krava i arbeidsmiljølova.
Alle verksemder, med nokre få unntak har krav på seg om å arbeida systematisk med HMS i samsvar med Forskrift om Systematisk helse-, miljø og sikkerhetsarbeid i virksomheter («Internkontrollforskrifta»). Verksemder i petroleumsbransjen skal retta seg etter krava i Forskrift om helse, miljø og sikkerhet i petroleumsvirksomheten (rammeforskrifta).
Bon Scott
Ronald Belford «Bon» Scott var ein britisk-australsk musikar, best kjend som vokalist for hard rock-bandet AC/DC i perioden frå 1974 til han døydde i London i 1980.
Barndom og ungdom
Bon Scott sine foreldre var Charles og Isabelle Scott, og han var fødd i den skotske småbyen Kirriemuir, der han budde til han var seks år. Så flytta familien til Melbourne i Australia. Allereie i første klasse på skulen viste han at han hadde anlegg for musikk, og han begynte med å spele blokkfløyte, og deretter trommer og piano. Då han blei femten år hoppa han av frå skulen og begynte i fleire jobbar, som blant anna traktorsjåfør, arbeidar på ein fiskebåt og vektmålemaskin-mekanikar.
Ada Haug
Ada Brita Haug Grythe var ein norsk fjernsynsmedarbeidar med ein karriere på 38 år i NRK si barne- og ungdomsavdeling.
Bon Scott
Mange forskjellige band
I 1966 begynte Bon for bandet The Spectors, som trommeslagar og vokalist. I 1967 gjekk han over til The Valentines. The Valentines gav ut tre plater som kom på dei lokale topp-listene, She Said, Pelicular Hole In The Sky og My Old Man's A Groovy Old Man. I 1970 blei medlemmane i The Valentines arrestert for å ha ulovlege substansar (narkotika). Etter kvart fekk Bon tilbod frå progressiv rock-bandet Fraternity om å bli med i deira gruppe, og han takka ja. Fraternity gav ut to plater for RCA Australia, Live Stock i 1971 og Flaming Galah i 1972. Dei bestemte seg for å prøve lykka i Europa og i mesteparten av 1973 reiste dei rundt på kontinentet. Dei fekk blant anna ros frå bandet Geordie, der Brian Johnson, som seinare overtok for Bon Scott i AC/DC, var vokalist.
Kjersti Alveberg
Kjersti Alveberg var ein norsk koreograf og dansar fødd i Oslo som vann ei rekkje norske og internasjonale prisar. Gjennom karrieren sin var ho dansar og koreograf i fleire frie dansegrupper, og som dansar arbeidde ho særleg for Det Norske Teatret.
Bon Scott
AC/DC
I 1974 fekk Bon tilbod om å kome på audition til AC/DC. Det blei mykje fram og tilbake, og han tilbaud sine tenester både på bass og trommer, men etter at Dave Evans tabba seg ut på ein konsert fekk han jobben som vokalist. Han blei bandet sin frontfigur og var den som førte AC/DC inn i rampelyset. Bon var vokalist på albuma High Voltage, T.N.T., Dirty Deeds Done Dirt Cheap, Let There Be Rock, Powerage og Highway to Hell. Under turneen til Powerage blei det gjort opptak av konserten i Apollo theatre i Glasgow, og dette resulterte i live-albumet If You Want Blood You've Got It. Albuma Back in Black og For Those About to Rock som blei gitt ut etter at han døydde, er dedikert til han. Back In Black er ei av dei mest selde platene gjennom historia, uavhengig av sjanger.
Ada Haug
Karriere
Ada Haug Grythe var cand.mag. og pedagog frå Universitetet i Oslo. Frå 1961 var ho tilsett i NRK, der ho særleg arbeidde med program for barn og ungdom. I løpet av 1960-talet var ho programleiar for Tenpluggen og Vi unge, og i 1970 var ho med på å utforma Flimra. Ho var nesteleiar i Barne-og ungdomsavdelinga frå 1974 til 1980, og programredaktør frå 1980 til 1991. Frå 1991 og fram til ho vart pensjonert i 1998 var ho ansvarleg for småbarnsprogramma.
Kjersti Alveberg
Alveberg debuterte som koreograf ved Den Norske Nasjonalballett i 1975 og fekk særleg merksemd for Nå frå 1984, som ho året etter fekk Ballettkritikarprisen for. Ho fekk også mykje merksemd for den fyrste heilaftans balletten sin, Volven frå 1989. Ballettane til Alveberg inneheld ofte humor. Utdanninga si har ho frå Ballettinstituttet i Oslo og frå New York, Amsterdam, Paris og London. I tillegg er ho cand.mag. frå Universitetet i Oslo.
Bon Scott
Ronald Belford Scott døyr
Miljøet han vanka i bestod av mykje festing og natteliv og Bon Scott levde eit hardt liv. Han hadde eit stort forbruk av alkohol, og det må kunne seiast at han var alkoholikar. Den 19. februar 1980 ende dette i tragedie. Bon Scott hadde vore på ein fest i London, hadde fått i seg store mengder alkohol. Han blei så køyrd heim av ein kjenning, og somna på turen. Bon blei lagt igjen i bilen då sjåføren hans ikkje klarte å flytte han. Dagen etter låg Bon på same stad, og ein ambulanse blei tilkalla. Han blei erklært død då han kom til Kings College Hospital. Dødsårsaka var offisielt akutt alkoholforgifting men inntrenging av mageinnhald i lungene var også medverkande. Familia gravla han på Fremantle Cemetery's Memorial Garden i Fremantle, Australia, byen der han hadde vakse opp etter at familien flytta dit.
Kjersti Alveberg
Kjersti Alveberg har også laga fleire produksjonar for fjernsyn, der den mest kjende nok er Aske, skodde, støv for vinden (1986) som ho året etter fekk Amanda-prisen for. Andre kjende verk ho stod bak var Rav for Carte Blanche til Festspela i Bergen i 1988, og Volven for Operaballetten i 1989. Av seinare arbeid ho gjorde som koreograf kan ein nemne Nett no! på Det Norske Teatret i 2002, Hysj! som vart laga til opninga av Nasjonalbiblioteket i 2005 og @lice for Rikskonsertane i 2008.
Ada Haug
Karriere
Ada Haug Grythe var gift med Odd Grythe, som døydde i 1995. Ho var barnebarn til målaren og kunstkritikaren Kristian Haug.
Bon Scott
Etter Bon
Etter tragedien med dødsfallet til Bon Scott var framtida til AC/DC usikker, men Malcolm Young sa at han visste at Bon sitt ønske var at dei skulle halde fram. Brian Johnson blei deretter bandet sin nye vokalist. Malcolm forklarer det slik: «We knew he had to be good because even Bon liked him, and Bon didn't like many people!»
Kjersti Alveberg
I 2005 gav ho ut boka Visjoner – øye på dans, der ho fortel om livet sitt som koreograf.
Institutet för de inhemska språken
Institutet för de inhemska språken (finsk Kotimaisten kielten keskus eller Kotus, på nordsamisk Ruovttueatnan gielaid guovddáš) er ein lingvistisk forskingsinstitusjon som blir drive av den finske staten. Focis har omtrent hundre tilsette, og den primære oppgåva deira er å utføre grunnforsking og anvend forsking på språka i Finland, dvs. finsk, svensk, nord-, enare- og skoltesamisk, sigøynarspråket romanés og teiknspråk. I tillegg driv Focis ei rådgjevarteneste for språkspørsmål. Dei viktigaste oppgåvene til Focis er å vera norm- og rådgjevar for myndigheiter og ålmenta, å lage ordbøker for dei ulike språka, og å stø opp om bruken av desse språka i samfunnet.
Focis er normativt organ for alle språka i Finland.
Skagafjörður
Skagafjörður er ein fjord nord på Island, mellom Tröllaskagi og Skagi. Området er eit av dei beste jordbruksområda på Island med mellom anna mjølkekyr og sau, i tillegg til avl av hest, som området er kjent for. Skagafjörður er det einaste kommunen på Island der det finst fleire hestar enn menneske. Det ligg to kommunar rundt fjorden: Skagafjörður kommune og Akrahreppur. Han er eit jordbrukssenter og ein finn i tillegg noko fiskeri i byane Sauðárkrókur og Hofsós.
Det er tre øyar i fjorden: Málmey, Drangey og Lundey.
Mundheim
Mundheim er ei lita bygd i enden av Øynefjorden nord for Varaldsøy i Kvam herad i Vestland. Bygda var tidlegare ein del av Varaldsøy kommune og hadde i 2003 168 innbyggjarar.
Namnet Mundheim kjem anten frå det norrøne ordet mundr som tyder gåve/ bruregåve, eller av munr, som tyder trivsle. Riksveg 49 går gjennom Mundheim og nordover til endepunktet Norheimsund. Riksveg 48 har dels same strekning som 49, men svingar mot Fusa frå Mundheim. Mundheim hadde lenge eige postnummer, men har i dag sams postnummer med Omastrand.
Ungane frå Mundheim går på barne- og ungdomsskule i Strandebarm. Næraste vidaregåande skular er i Fusa, Øystese og Norheimsund. Like innanfor Mundheim ligg garden Nes, ein del av eit tidlegare klyngjetun. Her er både strandsitjarstova, gamleløa, eldhus og stabbur, alle frå 17- og 1800-talet, restaurerte. Ei typisk vestlandsk lemstove frå 1863 er òg flytt til tunet og innreidd som to utleigehusvære. Geitehuset er også restaurert til ei utleigeeining.
Radiopersonlegdomen Svanhild Mundheim voks opp i Mundheim. Ho er òg ein namneberar for bygda; i dag er det 75 personar som har Mundheim til etternamn, ifylgje Statistisk Sentralbyrå.
Fylkesveg 209 i Hordaland
Fylkesveg 209 i Hordaland går mellom Knarrevik kai og Våge i Fjell kommune. Vegen er 8,7 km lang.
Breiðafjörður
Breiðafjörður er ei stor grunn bukt eller fjord vest på Island, om lag 50 km brei og 125 km lang. Han skil området Vestfirðir frå resten av landet. Breiðafjörður er omkrinsa av fjell, inkludert isbreen Snæfellsjökull på halvøya Snæfellsnes på sørsida.
Natur
Breiðafjörður har eit flott landskap som består av grunn sjø, små fjordar og bukter og den indre tidvassone som er strødd med over 3 000 øyar, holmar og skjer. Området utgjer om lag halvparten av tidvassområdet på Island og tidvatnet kan ha ein skilnad på opp til 6 meter. Grunnfjellet vart danna av riftvulkansime seint i tertiærtida. Området består hovudsakleg av haugar av basaltisk lava som er kraftig erodert av isbreane, som har danna eit variert landskap med fleire geotermiske varmekjelder, som ein kan sjå ved fjøre sjø.
Plante- og dyreliv
Den store tidvassona har eit stort biologisk mangfald, omfattande tareskogar og andre viktige habitat for fisk og virvellause dyr. Området har 230 artar med karplanter og rundt 50 hekkande fugleartar, inkludert toppskarv, polarmåse, havørn, ærfugl, teist og polarsvømmesnipe. Området er ein viktig stoppestad for ringgås og polarsnipe. Steinkobbe og havert held til på øyane og skjera her.
Fleire kvalartar finst òg i fjorden, som nise, kvitnos, spekkhoggar og vågekval.
Øyar
Øyane i Breiðafjörður har vore busett så lenge det har vore folk på Island, men i dag er berre nokre få av øyane busett året rundt. Mange av øyane vert berre nytta om sommaren og naturresursar som edderdun er hovudnæringa til mange bønder her. Nokre av øyane er:
Økonomi og økologi
Fiskeri, turisme og innhausting av tang og tare er dei største inntektskjeldene i området.
Breiðafjörður er gyteplass for mange av dei viktigaste fiskeartane ved Island.
Transport
I fint vêr er det mogeleg å sjå kystlinja av Vestfirðir frå Snæfellsnes. Frå hamna ved Stykkishólmur går det ferje over til Vestfirðir, men ein kan òg køyre med bil og ta vegen aust for Snæfellsnes langs Hvammsfjörður, den smalaste delen av Breiðafjörður.
Kultur og historie
Mange av øyane i fjorden har vore busett opp gjennom tidene. Den viktigaste av desse er Flatey. I mellomalderen, særleg på 1100-talet, låg det eit augustinarkloster her som representerte eit kultursenter på Island. Den mest omfattande mellomalderdokumentet, Flateyjarbók, vart skriven her. Seinare vart øya ein viktig handelsstasjon.
Raul Meireles
Raul José Trindade Meireles er ein portugisisk fotballspelar som spelar for Fenerbahçe i den tyrkiske fotballigaen, og for det portugisiske landslaget.
Meireles begynte fotballkarrieren sin hjå Boavista i heimbyen Porto. Sommaren 2004 vart han kjøpt av topplaget FC Porto, og vart snart førsteval på midtbanen for klubben. Han var med på å vinna den portugisiske serien fire år på rad, frå 2006 til 2009, for Porto. Han var med på vinna den europeiske Meisterligaen med Chelsea i 2012. Med Fenerbahçe vart han seriemeister i Tyrkia i 2014.
Han debuterte for Portugal sitt A-landslag i 2006, og var med i troppen til fotball-EM i 2008, der han skåra eitt mål.
Speyer
Speyer er ein by i Tyskland i delstaten Rheinland-Pfalz med om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg ved Rhinen, om lag 25 km sør for Ludwigshafen am Rhein og Mannheim. Det eldste kjende namnet på byen er Civitas Nemetum, kalla opp etter den germanske stamma Nemeter, som budde i området. Rundt år 500 fekk byen namnet Spira etter elva Speyerbach, som munnar ut i Rhinen her.
Speyer har eit kompakt sentrum som er dominert av Speyer domkyrkje, fleire andre kyrkjer og Altpörtel (Den gamle byporten). I domkyrkja, under høgalteret, ligg gravene til åtte tyske keisarar og kongar.
Historie
Domkyrkja i Speyer står på UNESCO si verdsarvliste. I 1987 vitja pave Johannes Paul II dombyen.
Venskapsbyar
Speyer er venskapsby med den britiske byen Spalding, den franske byen Chartres og den italienske byen Ravenna.
Byen feira 2 000-årsjubileum i 1990 med talrike utstillingar, konsertar og andre arrangement. Mellom anna vitja George H. W. Bush og Mikhail Gorbatsjov byen etter invitasjon frå kanslar Helmut Kohl.
Ussuri
Ussuri (russisk Уссу́ри; kinesisk: Wūsūlǐ Jīang 乌苏里江) er ei elv i som renn langs grensa mellom Primorskij kraj i Russland og Kina. Ho er ei av sideelvane til Amur frå høgre.
Elva er 897 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 1150 m³/s og eit totalt fall på 1549 meter. Ussuri spring ut frå nordaustlege område av fjella Sikhote-Alin. Ussuri har mange gonger hatt katastrofale flaumar. Ho er islagt frå om lag november til april. Elva er rik på fisk, som harr, gjedde, pukkellaks (russisk: «gorbusja») og laksearten keta (Oncorhynchus keta).
Dei største busetnadane langs Ussuri er Tsjugujevka, Kirovskij og Lesozavodsk.
Dei største sidelvane hennar er Arsenevka, Bolsjaja Ussurka, Bikin, Khor, Mulinkhe og Naolikhe.
Det har vore stor usemne om Ussuri som grenselinje og i mars 1969 oppstod det ein væpna konflikt i området mellom Kina og Russland. I 1977 kom det i stand ein avtale som regulerer skipsfarten på Ussuri.
Inchgarvie
Inchgarvie (stundom kalla «Inch Garvie») er ei lita øy i Firth of Forth. Øya har hatt busetnader sidan seint på 1400-talet, men er ikkje lenger busett.
Namnet kjem frå Innis Garbhach som på skotsk-gælisk tyder «Ru øy».
Det vart bygd eit slott på Inchgarvie av King James IV kring 1490, truleg som ei festning. Mellom 1519 og 1671 vart borga nytta som fengsel. Seinare vart det bygd fleire festningsverk på øya. I 1878 starta bygginga av Forth Rail Bridge på Inchgarvie, men planane vart skrinlagde. Seinare vart brua bygd og ein av utkragane var ein del av kaianlegget på øya.
Parcel of Rogues
Parcel of Rogues er det femte studioalbumet til det britiske folkrockbandet Steeleye Span, gjeve ut i 1973. Det var det mest suksessrike albumet deira så langt og nådde topp 30 på den britiske albumlista.
Albumet oppstod ut frå eit teaterprosjekt som bandet heldt på med i ein versjon av Robert Louis Stevenson sin Kidnapped, som vart sett opp i Edinburgh. Boka og skodespelet var basert på den skotske jakobittar-rørsla, og medan dei utvikla skodespelet kom bandet over mykje skotsk poesi frå 1700-talet som dei nytta for albumet.
Om albumet har eit tema er det endringa og spaninga mellom det gamle og det nye. «The Weaver and the Factory Maid» handlar om uroa i den tidlege industrialiseringa. Det er ein skarp kontrast mellom akustiske songar som «The Ups and Downs» og den funky og forvrengde songen «Robbery with Violins».
«Robbery with Violins» er betre kjend som «The Bank of Ireland» (i boka til O'Neill). Ein versjon av melodien vart nytta i filmen Titanic.
Plateomslaget syner ei budeie på dekorerte fliser, og syne kanskje til Sound Techniques, studioet dei nytta, som tidlegare hadde vore eit meieri og som framleis hadde ein statue av ei ku på veggen.
Bandet brukte trommer på dette albumet for første gongen sidan debutalbumet. Dette kom dels av bakgrunnen til Rick Kemp i rock. Etter albumet kom ut drog bandet på ein amerikansk turné som oppvarmingsband for Jethro Tull. Etter dette valde bandet å hyre ein fulltidstrommeslagar, Nigel Pegrum. Trommene tok bandet meir i retning av rock, som ein kan høyre på «The Wee Wee Man» og «Cam Ye O'er Frae France».
Albumet vart teken med på lista til magasinet Classic Rock over dei ti viktigaste britiske folkrockalbuma.
Innhald
Alle songane er tradisjonelle, utanom der anna er nemnt
Resesjon
Ein resesjon er ein tidsperiode med nedgang i BNP, altså negativ økonomisk vekst, i to eller fleire kvartal på rad. Resesjonar fører gjerne med seg aukande arbeidsløyse og anten fallande eller sterkt aukande prisar (deflasjon eller stagflasjon).
Ein langvarig eller særleg alvorleg resesjon blir kalla ein depresjon. Den best kjende depresjonen følgde i kjølvatnet av børskrakket på Wall Street i 1929. Denne blir kalla den store depresjonen.
Pierre Monteux
Pierre Monteux var ein fransk dirigent. Han dirigerte ved Ballets Russes i Paris. Han jobba òg med Metropolitan Opera og Boston symfoniorkester, og med Koninklijk Concertgebouworkesteret i Amsterdam. Han grunnla i 1930 Orchestre Symphonique de Paris, og blei i 1961 leiar på livstid for London Symphony Orchestra.
Bikinelva
Bikin (russisk Бики́н) er ei elv i Primorskij og Khabarovsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Ussuri frå høgre. Elva er 560 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Dei største sideelvane hennar er Altsjan, Batsjelaza og Zeva.
Av byar langs elva finn ein mellom anna Bikin.
Guitars av Mike Oldfield
Guitars er det 19. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut i 1999. Konseptet på albumet var at det berre vart framført av gitarliknande instrument.
Bakgrunn
Oldfield speler all musikken på albumet sjølv, og nyttar berre gitarar av forskjellige typar. Mellom anna nytta han ein Roland MIDI-utstyrt gitar, som han nytta til å utløyse trommesamplingar og skape strykar-liknande lydar. «Four Winds» består i fire delar, der kvar del er eit musikalsk portrertt av dei fire himmelretningane (nord, sør, aust, vest).
Turneen Live Then & Now 1999 marknadsførte dette albumet og Tubular Bells III.
Lars Sonck
Lars Eliel Sonck var ein finsk arkitekt.
Carl Morten Amundsen
Carl Morten Amundsen er ein norsk teatersjef, dramaturg og sceneinstruktør.
Han er utdanna cand.mag. ved Universitetet i Bergen (1986). Amundsen har vore tilsett som dramaturg ved Den Nationale Scene (1986–1990), Det Åpne Teater (1990–1992) og Nationaltheatret (1993–2000). Sidan 1. januar 2000 har han vore teatersjef ved Teatret Vårt (Regionteatret i Møre og Romsdal). Han har vore leiar i Norsk Teaterlederforum sidan 2004. Amundsen har også arbeidd i utlandet, han var dramatikar ved Carrousel Theater an der Parkaue i Berlin i 1992.
Mellom produksjonane hans er Natt, rett før skogene av Bernard-Marie Koltès ved Torshovteatret i 1996 og Et rom for kjærlighet av Malin Lagerlöf på Teatret Vårt i 2004. Han har også skrive skodespelet Trollspeilet frå 1991.
I 2005 takka Carl Morten Amundsen og to andre kulturpersonar i Molde nei til å stå vakt ved Frelsesarmeen si julegryte grunna organisasjonen si handtering av ei homofilisak.
Aerostatikk
Aerostatikk (av gresk aero og «stå stille») er læra om likevekt mellom forskjellige gassar i ro, særskild luft, eller mellom ein gass og lekamar som vert haldne oppe av gassen. Aerostatikk utgjer ein del av grunnlaget for den fysiske meteorologien og vert mellom anna nytta til å avgjere oppdrifta til gassfylte luftfartøy, ballongar og liknande.
Admittans
der
SI-eininga for admittans er siemens (symbol S). Eininga mho, med symbolet ℧ (ein opp-ned omega Ω), vart tidlegare nytta. Oliver Heaviside gav namn til admittans i 1887.
Når impedansar er kopla i parallell vil bruk av admittans, i staden for impedans, som oftast føra til enklare matematiske uttrykk, men alt som kan reknast ut ved å nytta admittans kan òg reknast ut ved å nytta impedans.
Bruk innan elektro
I ein elektrisk krins er G=1/R konduktansen, der R er elektrisk motstand og B=1/X er suseptansen, er der X er reaktansen. Når det flyt ein elektrisk straum gjennom ein admittans går noko av energien tapt i konduktansen, ved at han går over til termisk energi. Suseptansen lagrar energi mellombels, denne energien går ikkje tapt og vert ført attende til krinsen.
Erjon Bogdani
Erjon Bogdani er ein albansk fotballspelar. Han har spela for Chievo i italiensk Serie A og for det albanske landslaget. Bogdani har spelt i ti år, sidan 2000, for ymse klubbar i dei to øvste divisjonane i italiensk fotball. Han passerte 50 landskampar for Albania i 2009.
Sør Arena
Sør Arena er heimebana til i Torsvika på Lundsiden i Kristiansand Agder. Ved fotballkampar er det mogeleg å ha ein tilskodarkapasitet på 14 300, alle under tak. Frå sesongen 2011 er kapasiteten skore ned til ca. 11 700. Stadionet opna med kamp mot Viking 15. april 2007. Stefan Bärlin misbrukte sjansen til å bli første målscorar da han brann eit straffespark etter 10 minutt, i staden vart det Vikings Søren Berg som fekk denne æra, medan Ygor Santiago vart den første målskåraren til Start på den nye heimebanen. 14 448 tilskodarar såg oppgjeret, ein rekord som vil komme til å stå ein stund då kapasiteten seinare er blitt redusert.
Arenanamnet er sponsorbestemt, og har samanheng med eit sponsorat frå Sparebanken Sør.
Fasilitetar
Sør Arena er bygd berre for fotball og til skilnad frå den gamle heimebanen til Start, Kristiansand stadion, ikkje løpebanar mellom tribunane og grasmatta. Anlegget har 16 sponsorlosjer og gourmetrestaurant med kapasitet på 500 personar. Media har langt betre arbeidsforhold enn på Kristiansand stadion.
Anlegget gjev plass til administrasjonen til Start, idrettsklubben, treningssenter og anna næringsverksemd. Spelarar og trenarar har òg langt betre arbeidsforhold enn før. Total er det 22 000 m² næringsareal i anlegget.
Totale byggekostnader var opp mot 500 millionar kroner. Starts del av dette var 250 millionar. Da planane vart godkjend i 2005 var kostnadene rekna til 177 millionar kroner.
Myrdalsfossen
Myrdalsfossen er den 72. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Myrdalen i Aurland kommune i Vestland. Myrdalsfossen kan ein sjå frå Flåmsbanen. Fossen har eit fleirtrinnsfall på om lag 100 meter, ein hestehale som fell ned i eit smalt gjelt på rundt 40 meter og ei rekkje mindre fall og kaskadar.
Sør Arena
Konsertarena
Sør Arena fikk sin elddåp som konsertarena 26. juni 2007 då Elton John spelte for over 20 000 tilskodarar. 17. juni 2008 heldt Dolly Parton konsert på Sør Arena for eit publikum på ca. 8 000. I 2010 hadde a-ha ein av avskjedskonsertane sine der.
Strandebarm kyrkje
Strandebarm kyrkje står i Strandebarm i Kvam herad i Vestland fylke, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1876. Arkitekt for kyrkja var Ole Vangberg.
Den noverande kyrkja er den tredje ein kjenner til har vore i Strandebarm. Den fyrste, som var ei stavkyrkje, finn ein fyrst nemnd i kjeldene frå 1306. Stavkyrkja brann ned i 1659. Det vart då bygd ei ny kyrkje som stod til ho vart riven i samband med bygginga av den noverande kyrkja.
Fylkesveg 210 i Hordaland
Fylkesveg 210 i Hordaland går mellom Møvik og Polleide i Fjell kommune. Vegen er 9,5 km lang.
Bolsjaja Ussurka
Elva har utspring i Sikhote-Alin og munnar ut i Ussuri ved byen Dalneretsjensk
National Oceanic and Atmospheric Administration
National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) er eit vitskapleg byrå i det amerikanske Handelsdepartementet fokusert på tilhøva i havet og atmosfæren. NOAA sender ut åtvaringar om uvêr, kartlegging av hav og himmel, retningslinjer for bruk og vern av ressursar ved kysten og på havet, og forsking for å betre forstå miljøet. I tillegg til dei sivilt tilsette, har forskingsavdelinga til NOAA 300 uniformerte tenestemenn som utgjer NOAA Corps.
NOAA har fem vitskapelege direktorat:
Dei vitskaplege direktorata vert tent av fleire stabskontor, samt NOAA-korpset (NOAA Commissioned Corps), eit paramilitært offiserkorps som handsamar skip, fly og helikopter, og tenestegjer i vitskaplege og administrative stillingar.
Hestekastanje
Hestekastanje (Aesculus hippocastanum) er eit lauvfellande tre i hestekastanjefamilien - ein liten plantefamilie som no ofte blir rekna inn i såpebærfamilien, saman med lønn. Treet kan verte 25–30 meter høgt. Hestekastanjen kan bli gammal, 200 til 400 år. Namnet hestekastanje har det av at frøa er blitt brukte til dyrefor i uår. Blada er store, samansette av 5-7 småblad. Om våren er knoppane på treet klebrige. Hestekastanjen blomstrar i juni, med store kvite blomstrar med gule og raude flekkar.
Hestekastanjen har ein frukt som er rund med piggar på, og innom skalet ligg ei nøtt som minner om kastanjenøtta. Nøttene på hestekastanjen er giftige. Likevel har dei, som kastanjenøttene, vore malne til mjøl. Mjølet har vore bruka både som dyrefôr og menneskeføde i naudsår. Under 2. verdskrigen vart det blanda i brødmjølet og bruka som marsipan- og kokoserstatning i Danmark. Stivelsen inneheld giftig saponin, og uttrekk har vore bruka som vaskelut. Bark og blad har òg vore bruka til plantefarging.
Treet høyrer naturleg heime i fjellområda på Balkan, men i Noreg har det har spreidd seg frå hagar og parkanlegg og i låglandet opp til Nordland. Delar av treet er nytta i naturmedisin.
Dei mest kjende hestekastanjane i Noreg står som ein allétre i Bygdøy allé i Oslo, udøydeleggjorte i Jens Book-Jensen si oslovise.
Gard Kvale
Gard Kvale er ein norsk symjar. Kvale, som representerer Bergens Svømmeclub, har styrken sin i medleyøvingane og dei lange friøvingane.
Kvale representerte Noreg under sommar-OL 2008 der han sette norsk og personleg rekord på 200 meter fri. Han gjekk likevel ikkje vidare til semifinale. Kvale vann heatet sitt, då han sumde inn til 1.48,73 i kvalifiseringa.
Eli Sjursdotter
Eli Sjursdotter er tittelen på Johan Falkberget sin gjenombrotsroman frå 1913, og ein norsk film frå 1938 basert på romanen.
Handling
Eli av den stolte ætta frå Hov i Ålen vert midt under den store nordiske krigen i 1719 forelska i den svenske soldaten Per Jønsa, ein overlevande frå tragedien ved Skardørene. Far hennar Sjur hatar svenskane og liker forholdet ille.
Film
Filmen Eli Sjursdotter hadde premiere 31. oktober 1938 på Eldorado kino i Oslo. Sonja Wigert spelte Eli Sjursdotter og Sten Lindgren Per Jönsa i filmen. Ingjald Haaland spelte Sjur Halgutusvein, far til Eli.
Tuzlylagunane
Tuzlylagunane (ukrainsk Тузловські лимани, rumensk Limanele Tuzlei) er ei gruppe lagunar (limanar) sør i Bessarabia (Budjak) i Ukraina. Lagunane er ein del av Tuzlylagunen nasjonalpark. Namnet på lagunane kjem frå tyrkisk Tuzlu, som tyder salthaldig.
Gruppa består av dei tre lagunane Sjagany, Alibey og Burnas og dei mindre lagunane Solone, Khadzjider, Karatsjaus, Budury, Kurudiol, Martaza, Mahala, Vesle Sasyk og Dzjantsjey. Lagunane dekkjer i alt 206 km², maksdjupna er 1,6-2,5 m og snittdjupna 1,0-1,3 m. Lagunane er skilde frå Svartehavet av ein 29 km lang sandbanke, som er 60-400 meter brei og 1-3 meter høg.
Georges Bataille
Georges Bataille var ein fransk forfattar, antropolog og filosof. Han nytta òg pseudonyma Pierre Angélique, Lord Auch og Louis Trente, og er særleg kjend for erotiske og grenseoverskridande skildringar med eit morbid tilsnitt.
Liv og virke
Bataille var fødd i Billom i Auvergne. Fyrst tenkte han å studere til presteskap og gjekk då på eit katolsk presteseminar, men forneka trua si i 1922. Han har ofte vore sitert på å seia at han såg på bordella i Paris som sine eigentlege kyrkjer, eit konsept ein finn igjen i verka hans.
I byrjinga av 1930-åra vart Bataille medlem av Cercle communiste démocratique (Den kommunistiske demokratiske krinsen), skipa og styrt av Boris Souvarine, og han skreiv for denne rørslas tidsskrift La Critique sociale (Sosialkritikken). For å sleppe å ha tankane sine som arbeid, tok han i 1949 ei stilling som bibliotekar på Bibliothèque Inguimbertine i Carpentras (Vaucluse i Provence-Alpes-Côte d'Azur).
Bataille er grunnleggjar av fleire tidsskrift og forfattargrupper. Verka hans er rike i tal og forskjellige i tematikk, han skreiv mellom anna tolkningar, dikt og essay om dikting, kunst og erotisisme. Somme tider nytta han pseudonym og nokre av publikasjonane hans vart forbodne. I si eiga tid vart han ignorert og forakta av samtidige som Jean-Paul Sartre som ein forfektar for mystisisme, men posthumt hadde han sterk innverknad på dekonstruktivistar som Michel Foucault, Philippe Sollers og Jacques Derrida som alle var tilknytte tidsskriftet Tel Quel. Ein kan finne innverknad i Jean Baudrillard sine verk so vel som i Jacques Lacan sine psykoanalytiske teoriar.
Tidleg vart han tiltrekt til surrealismen, men vart uven med grunnleggjaren André Breton. Likevel pleia han eit vennskapeleg forhald til dei etter andre verdskrigen. Mellom dei to verdskrigane var han medlem av den veldig innflytningsrike franske skulen Collège de Sociologie der andre fråfalne surrealistar var medlem. Dei som gjorde størst innflytning på Bataille var m.a. Hegel, Freud, Marx, Marcel Mauss, Marquis de Sade, Alexandre Kojève og Friedrich Nietzsche. Nietzsche forsvarte han i eit merkverdig essay mot ei tilegning til naziane.
For å driva fram ein ny religion skipa han ei hemmeleg foreining Acéphale, som hadde som mål å skape «samfunnet for dei som ikkje hadde eit samfunn», og eit stuttliva offentleg tidsskrift med same namnet. Tidsskriftet Acéphale kom ut fyrste gongen 24. juni 1936 med berre åtte sider, og med ein framsideteikning av André Masson som tydeleg peika attende på Leonardo da Vincis vidgjetne framstilling av dei harmoniske tilhøva mellom ein naken manns kropp, armer og bein (Den vitruviske mann), men her med avhogd hovud og kjønnsorganet omgjort til dauinghovud. Bataille hadde ein fascinasjon for menneskeofringsritual, og hadde mora seg med å syne fram bilete av menneskeofringar for gjester på kafear i Paris i det same dei skulle setje seg til bordet. Boka L’Histoire de l'œil som han skreiv om lag 1926 (omsett til norsk), hadde som tema fantasiar av morbid-seksuell art.
Kristen Vangsbakken
Kristen Vangsbakken er ein norsk motocrossutøvar, opphavleg frå Skjåk, men busett i Oslo. Han har vunne ni noregsmeisterskap i motorcross.
Vangsbakken er barnebarn av folkemusikaren Alfred Bismo.
Pálak panír
Pálak panír (hindi पालक पनीर [pālak panīr]) er ein nordindisk matrett som består av panír (usalta ferskost) og spinat i karrisaus.
Feigefossen
Feigefossen (Feigumfossen) er den 73. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Feigom i Luster kommune i Vestland fylke.
Dalnjaja
Dalnjaja (russisk Да́льняя) er ei elv i Primorskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Bolsjaja Ussurka. Elva er 135 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut frå vestsida av Sikhote-Alin. Elva har eit samla fall på 830 meter.
Fylkesveg 211 i Hordaland
Fylkesveg 211 i Hordaland går mellom Ågotnes og Solsvik kai i Fjell kommune. Vegen er 4,6 km lang.
Kosovskojesjøen
Kosovskojesjøen er ein innsjø i Russland, nær Sjimsk.
Eyjafjörður
Eyjafjörður (òg kalla Øy(a)fjorden) er den lengste fjorden nord på Island. Han ligg i det nest folkerikaste området på Island. Området har store landbruksareal, og stor verksemd innanfor fiske i fjorden.
Geografi
Fjorden er lang og smal og er omtrent 60 km lang. På det breiaste er han 15 km mellom Siglunes og Gjögurtá ved enden av fjorden, men stort sett er han 6-10 km brei. To mindre fjordarmar, Ólafsfjörður og Héðinsfjörður ligg på vestsida av fjorden.
Fjorden er omringa av åsar og fjell på begge sider, men fjella er langt høgare på vestsida i fjellkjeda på halvøya Tröllaskagi. I dei ytre delane av fjorden er det ingen låge kystområde, sidan dei bratte åsane går direkte ut i havet. Lenger sør er det nokre striper med lågland på begge sider av fjorden og desse er breiast på vestsida.
Fleire dalar går vidare frå Eyjafjörður, dei fleste av dei i vest og dei to viktigaste er Hörgárdalur og Svarfaðardalur. Dalsmynni er den einaste dalen på austsida. Den største dalen vidare frå Eyjafjörður held fram sørover. Han er lang og breid og inneheld eit av dei største jordbruksområda på Island.
Øya Hrísey i midten av Eyjafjörður er den nest største øya langs kysten av Island og vert ofte kalla Perla i Eyjafjörður.
Folkesetnad
Den største byen er Akureyri som ligg inst i fjorden, andre tettstader er Dalvík, Ólafsfjörður, Hrísey, Árskógssandur, Hauganes, Hjalteyri, Hrafnagil, Svalbarðseyri og Grenivík. Dei fleste av desse busetnadane baserer seg på fiskeri og jordbruk, men Akureyri er senteret i området med mellom anna eit universitet.
GNU Grand Unified Boot loader
GNU GRand Unified Boot loader, og kjend som GNU GRUB eller berre GRUB er ein operativsystemlastar for Linux. Denne vert utvikla av Free Software Foundation og er fri programvare lisensiert under GNU General Public License.
GRUB har i dei fleste Linuxdistribusjonar tatt over rolla som standard operativsystemslastar for forgjengaren LILO.
Ronny Deila
Ronny Deila er ein norsk fotballtrenar. Han er trenar for New York City FC (2020).
Deila vart 14. januar 2008 presentert som hovudtrenar for Strømsgodset. Han er tidlegare forsvarsspelar og var i tillegg assistent under trener Dag-Eilev Fagermo i perioden 2006 – slutten av 2007. Deila har òg trent Brodd I.L frå Stavanger. Då Fagermo forsvann til som trenar i slutten av 2007, tok Ronny Deila over som hovudtrenar i Strømsgodset.
Deila har tidlegare spelt for Urædd, Odd Grenland (1993–2004), Viking (2005) og Strømsgodset (2005–2008). Han vart cupmeister for Odd i 2000. Deila gjorde comeback på fotballbanen då han i mai 2009 signerte kontrakt med 3. divisjonsklubben Sparta/Bragerøen.
Ronny Deila har i ung alder hatt fleire sesongar som hovudtrenar for Strømsgodset. Strømsgodset har vunne eit cupmeisterskap og hatt gode plasseringar i Tippeligaen under Deila, mellom anna sølv i Tippeligaen 2012.
Skjálfandi
Skjálfandi er ei bukt nord på Island. Namnet tyder «skjelvande» på norsk og kan referere til jordskjelv som oppstår ganske ofte i området. Dei fleste jordskjelva er derimot for svake til at dei kan merkast.
Bukta vart opphavleg danna av isbrear og to elvar munnar ut i ho: Skjálfandafljót, som er ei breelv og Laxá som er ei ferskvasselv. Laxá er kjend for laksen som finst her (lax tyder laks på norsk) og delar av elva er verna av Ramsar-konvensjonen.
Den største staden i Skjálfandi er Húsavík, som ligg på andre sida for Kinnarfjöll, fjellkjeda på andre sida av bukta og som er dekt av snø året rundt. Den høgaste toppen her er på rundt 1 100 meter. Som dei fleste fjell på Island har dei vulkansk opphav.
Bukta er kjend for dei mange kvalartane som stundom held til her. Det er lettast å observere desse på kvalsafari frå Húsavík.
Den svenske vikingen Gardar Svavarsson var den første europearen som busette seg på Island, rundt 860. Han bygde eit hus Skjálfandi, men var her berre eitt år før han forlet Island igjen.
Krigsskule
Krigsskule er namnet på Forsvaret sine utdanningsinstitusjonar for høgare leiarutdanning. Skulane er akreditterte høgskular. Krigsskulane utdannar offiserar, er treårige og gir ei akademisk utdanning i kombinasjon med praktisk leiarutdanning. Eksamen frå ein av Forsvaret sine krigsskular gir ein bachelorgrad i militært leiarskap eller militære studiar.
Studentane ved krigsskulane blir kalla kadettar, og har i studietida den offisersgrada dei hadde ved starten av studiet.
Pinse
Pinse er ei kristen høgtid som vert feira femti dagar etter at Jesus stod opp igjen påskedag. Ho er til minne om at Den heilage anden kom til apostlane, og vert rekna som fødselsdagen til den kristne kyrkja.
Robin Dale Oen
Robin Dale Oen er ein norsk symjar frå Bergen. Han er den eldre broren til no avdøde Alexander Dale Oen og representerer klubben Vestkantsvømmerne.
Pinse
Namnet «pinse» stammar frå det greske ordet «pentekoste», som betyr femtiande. Dette var opphavleg namnet for den jødiske høgtida sjabu‘ót som vert feira den femtiande dagen etter pesah.
Robin Dale Oen
Oen heldt per august 2008 noregsrekorden på 50 m fri med tida 23,10, sett i 2004. Han har og rekorden på 50 m fri i kortbane, med tida 22,34, sett i 2003, og 4x50 m medley stafett med Vestkantsvømmerne, med tida 1.39,76.
Pinse
I eldre nynorsk har kvitsundag vore ein vanleg nemning på pinsedagen (jf. den islandske nemninga hvítasunnudagur).
2. pinsedag, det vil seie måndagen rett etter pinsedag, er offentleg fridag i Noreg og i mange andre europeiske land.
Pinse er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.
Rafik Halliche
Rafik Halliche, arabisk رفيق حليش er ein algerisk tidlegare fotballspelar. Sidan 2008 har han delteke i 41 for det algeriske landslaget.
Halliche gjekk til den portugisiske klubben Benfica frå Alger-klubben Hussein Dey i januar 2008, og vart straks lånt ut til Madeira-klubben Nacional, der han 0var på utlån i to sesongar. Han debuterte for det algeriske landslaget i ein kamp mot Senegal 31. mai 2008, då han kom inn som innbytar for Antar Yahia. Han spelte i den avgjerande kvalifiseringskampen mot Egypt til fotball-VM i 2010. Han deltok òg i Afrikameisterskapen i 2010. Han skåra Algerie sitt einaste mål i sigeren mot Mali, men vart utvist i semifinalen mot Egypt etter å ha fått to gule kort i 1. omgang.
Frode Thingnæs
Frode Thingnæs var ein norsk jazzmusikar (trombone), komponist, arrangør og orkesterleiar, utdanna ved Det kgl. musikkonservatorium i Danmark. Han spelte (1959-) i eit orkester leidd av Bjørn Jacobsen, Gunnar Brostigen, Mikkel Flagstad og Kjell Karlsen, han leidde eigne besetningar (1961-) og medverka på ei rekkje utgjevingar med Egil Kapstad, Terje Rypdal, Laila Dalseth, Espen Rud, Bjørn Alterhaug og Per Husby. Han blei nær engasjert i Count Basie-storbandet (1975).
På pop-fronten bidrog han ei tid i Popol Ace, samt dirigerte Kringkastingsorkesteret. Han skreiv (med Philip Kruse) musikken til Melodi Grand Prix-bidraga Hvor er du? (1974) og Mata Hari (1976), begge framført av Anne-Karine Strøm. Thingnæs var òg dirigent og medverkande i Forsvarets Stabsmusikkorps og i over 30 år dirigerte han Kampen Janitsjarorkester.