cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rosens navn
Fjerde dagen, onsdag
Tidleg om morgonen undersøkjer William og Severino liket av Berengario. William trur det var Berengario dei møtte i skriptoriet natta føre og at han tok med seg ei bok derifrå, men dei finn ho ikkje i sakene hans. Derimot oppdagar dei at Berengario har eit svart stoff på to av fingrane på høyre hand (det hadde liket av Venanzio òg) og på tunga, som sannsynlegvis er restar av ei farleg gift som vart stolen frå Severino sitt laboratorium fleire år tidlegare. William skjønnar framleis ikkje korleis dei har fått gifta i seg.
Salvatore og Remigio innrømmer overfor William at dei har vore med i opprørsrørsla til Dolcino, William lover å ikkje bringe dette vidare til inkvisisjonen. Remigio vedgår også at han hadde funne liket av Venanzio i kjøkkenet i Kolossen natta mellom søndag og måndag, men sidan han skulle treffe ei jente frå landsbyen der ulovleg, lét han berre liket liggje.
William greier å dechiffrere teksten Venanzio skreiv med vanleg blekk, truleg ei avskrift av boka som stadig forsvinn og alle er ute etter å finne.
I løpet av dagen kjem til delegasjonane frå pavestolen og fransiskanarordenen, som skal halde meklingsmøte i klosteret. Delegasjon frå paven har med seg soldatar under kommando av Bernardo Gui, fransiskanarane har med seg sin ordensgeneral Michele av Cesena.
Kriminalmysteriet veks no i større monn enn det blir avklara: Alinardo fortel at ein bibliotekar var send til Silos i Spania før Malachia, og kom tilbake med «eit herleg bytte» av bøker, etterpå fekk han straffa av Gud ved å bli tatt «til skuggeverda før tida». Denne bibliotekaren skal også ha snakka språket til dei ikkje-truande, maurisk.
På kvelden går William og Adso på nytt inn i biblioteket. Denne gongen noterer dei første bokstaven i sitata over dørkvelvingane på kartet dei har laga, og oppdagar at labyrinten er organisert etter verdskartet. Bokstavane i rekkefølgje, rom etter rom, gjev område på dette kartet, og romma inneheld bøker frå dei gjevne områda. Dei oppdagar eit rom utan opning, og skjønnar at det er finis Africae. Dei finn ingen måte å komme inn dit på. Det er denne løyndommen Venanzio hadde notert med usynleg blekk, rettleiinga hadde han fått frå Adelmo som hadde fått den frå Belengario, men William skjønnar framleis ikkje meininga med det Venanzio skreiv.
Då dei kom ned frå biblioteket om natta, finn dei at Bernardo har arrestert jenta frå førre natt saman med Severino, ho hadde oppsøkt han for å bytte seksuelle tenester mot mat. Begge vert ført vekk til skjerpa forhøyr, Bernardo meiner ho er ei heks.
Femte dagen, torsdag
Dagen startar med at dei to delegasjonane diskuterer apostolisk fattigdom. Diskusjonen utartar tidvis til slagsmål, mellom anna prøver ein biskop å rive skjegget av ein annan. Under møtet kontaktar Severino William og fortel at Berengario har plassert ei merkeleg bok i laboratoriet hans rett før han døydde, men innan møtet vert avslutta er Severino blitt drepen ved at hovudet hans blir kløyvd med eit astronomisk instrument. Boka som Severino fortalde han hadde funne er fjerna. Seinare finn Adso og William ut at Bencio har tatt ho med til cella si, og sidan levert ho til Malachia mot å få assistentstillinga til Berengario.
Under avhøyret røper Salvatore at han og Remigio har vore saman om ulovlege ting, derfor set dei pavelege soldatane også Remigio i arrest. Bernardo forhøyrer han og får han til å vedgå at han har vore ein tilhengjar av Dolcino. Vidare presser Bernardo Remigio til falsk vedgåing for drapa i klosteret.
Om kvelden held Jorge ein dommedagstale, kor han hevdar at drapa i klosteret har skjedd med godkjenning frå Gud, for å straffe munkane for deira intellektuelle hovmod. Menneskekunnskapen er allereie fullkomen, og det er derfor hovmodig å søkje ny kunnskap ved for eksempel å lese forbodne bøker frå biblioteket.
Sjette dagen, fredag
I dette kapitlet nyttar Eco eit tradisjonelt grep frå kriminallitteraturen ved å kaste fram blindspor rett før oppklaringa: Kanskje morda er motivert i uvennskap mellom italienske og utanlandske munkar, eller kanskje brotsverka skuldast homofilt samkvem blant munkane?
Under morgonsongen fell Malachia om død med svart tunge og tre svarte fingrar på høgrehanda, han er etter alt å dømme også forgifta.
På formiddagen dreg dei to delegasjonane frå klosteret.
På ettermiddagen rår ei spent stemning i klosteret, og Jorge er forsvunnen. Abbeden krev at William avsluttar etterforskinga og forlèt neste dag. Enda ein gong bruker Eco eit tradisjonelt grep frå kriminallitteraturen: Når etterforskaren finn ut for mykje, freistar oppdragsgjevaren å avslutte etterforskinga.
Sjuande dagen, laurdag
Inne i rommet sit Jorge, han har lurt abbeden inn i ein løyndegang i veggen der han omkjem av oksygenmangel. Det var Jorge som var bibliotekar tidlegare, men han måtte slutte då han vart blind. Etter det har han ofra seg til å forsvare løyndommane i biblioteket, mellom anna andre bindet av Aristoteles' Poetikken, som vart fjerna av Venanzio. Han hadde sett inn blada i denne boka med gift. Dei som kom i kontakt med ho (Venanzio, Berengario og Malachia) døydde etter ei stund av å ha slikka på fingrane for å bla. Berengario dytta den døde Venanzio opp i blodtynna i frykt for at hans eigne løyndommar skulle bli avslørte. Jorge hissa opp Malachia til å slå i hel Severino, som også hadde hand om boka. Abbeden trua med å opne biblioteket for alle munkane, derfor drap Jorge han. Det går ikkje klart fram kvifor Adelmo gjorde sjølvmord, med det har å gjere med skriftemålet han hadde hos Jorge og kva Jorge sa under det.
William og Jorge har ein siste diskusjon om latter, som klargjer forskjellen på personlegdommane deira. Jorge er styrt av frykt og er redd latteren kan rive ned dei «evige sanningar» og åtvarar også William mot han, medan han har ein heilt annan open og offensiv innstilling: «Eg ville kjempe. Eg ville sette alt mitt skarpsinn opp mot andres skarpsinn. Det kunne bli ei betre verd enn den der Bernardo Gui sin eld og glødande jern knuser Dolcino sin eld og glødande jern.»
Jorge drep seg sjølv ved å ete dei forgifta sidene i Poetikken. Før han døyr klarar han å sette fyr på biblioteket. Brannen spreier seg til heile klosteret, som blir fullstendig øydelagt.
Dei siste sidene
Etter at munkane har gravlagt dei døde frå brannen, forlèt alle det øydelagde klosteret. William og Adso skil lag i München, langt seinare får Adso høyre at William døyde under Svartedauden. Som vaksen får Adso høve til å sjå klosteret att, alt ligg nå i ruinar. Adso finn restar av manuskripta i biblioteket, som fragment av den store sanninga.
Sidetema
Romanen inneheld fleire sidetema som i varierande grad er del i den sentrale kriminalforteljinga.
Referansar og intertekstlege bindingar
Rosens navn inneheld ei rekkje referansar til hendingar i moderne tid, og intertekstlege bindingar til seinare litteratur. Dette er noko Eco er opptatt av, ved at lesaren har gjort seg kjent med annan litteratur og historiske storhendingar opnar det seg nye lag i teksten:
Intertekstleg bruk av Rosens navn
I romanen Francis Meyers lidenskap av Henrik H. Langeland skildrar han eit fiktivt foredrag av Eco i Universitetets Aula, der teksten er ei attgjeving av innhaldet i Randbemerkninger til Rosens navn.
Manabu Shimano
Manabu Shimano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Rosens navn
Namnet åt romanen
Fleirtydinga i er openberr, og Eco har sjølv ytra at «ein forfattar som har gjeve boka si tittelen Rosens navn må vere førebudd på å møte talrike tolkingar til tittelen.». Det har kome fleire forklaringsmodellar og referansar, til blant anna Pierre Abelard som William Shakespeare. Eco seier sjølv litt om den i Randbemerkninger til Rosens navn. Opphavleg hadde han tenkt på andre titlar, som Brotverket sitt kloster og Adso frå Melk. Han påstår at han kom til å bruke den endelege tittelen fordi omgrepet rose gjev lesaren mange rom for tolkingar. Romanen blir avslutta med eit sitat frå benediktinarmunken Berhard frå Morlas i det tolvte hundreåret: «Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus» («For den rosa som ein gong var, er berre eit namn, det vi har igjen er eit nakent namn»). Som semiotikar er han fengsla av at ting som har forsvunne eller aldri har eksistert, likevel kan leve ved namnet sitt, korleis dette vert reflektert i romanen lèt han att til lesaren å tolke.
Manabu Shimano
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Rosens navn
Kjelder
Forfattarar i kjeldeartikkelen etter punkt 5. B i lisensen:
Hedared stavkyrkje
Hedared stavkyrkje (svensk Hedareds stavkyrka) er den einaste bevarde mellomalderstavkyrkja i Sverige. Kyrkja ligg i Hedared i Borås kommune i Västra Götalands län. Ho er den einaste bevarde mellomalderstavkyrkja utom Noreg som står på plassen der ho vart bygd. Kyrkja er i bruk og det vert helde gudsteneste i henne annankvar sundag.
Type og datering
Hedared stavkyrkje er eit lita einskipa langkyrkje av Haltdalen-typen og er soleis mellom dei enklaste stavkyrkjene me kjenner til. Ho har eit skip og eit lite kor med rak avslutting, forbunde til austveggen.
På grunnlag av typen daterte ein lenge denne kyrkja til 1200-talet, men ny forsking og bruk av årringdatering har slege fast at tømmeret som er brukt var feld først i 1501 (+2/-3 år). Grunna tørketida tømmeret trong tok det to til tre år før tømmerert kunne nyttast. Kyrkja kan slik tidlegast ha vore bygd to år seinare. Eit biskopbrev frå 1506 der bygginga av kyrkja er omtald, stør også opp om denne dateringa.
Eksteriøret
Ytterveggane er av konvekse eikeplankar som vert haldne saman av tradisjonelle vertikale stolpar (hjørnestavar) og svill og stavlegje.
Under ei renovering i 1781 fekk kyrkja eit nytt våpenhus og små rektangulære vindauge. Ein trur at det ikkje var vindauge i kyrkja før dette, men det er usikkert. Våpenhuset vart rive att i ei ny renovering i 1901, då riksantikvaren ynskte å tilbakestille kyrkja til opphavleg utsjånad. Kyrkja vart endå ei gong renovert i åra 1995-97.
Interiøret
Det er ein del som peikar mot at det har vore ei eller fleire kyrkjer på staden før kyrkja som no står der. Under ei renovering i 1934-35 fann ein ei altartavle som var måla rett på ytterveggen. Bilete syner kroninga av Maria møy og det vert datert til slutten av 1300-talat. I kyrkja er det òg eit Madonnabilete som vert datert til 1200- eller 1300-talet. Eit målarstykke som viser Frans av Assisi vert datert til same perioden. Vidare er det eit fransk krusifiks frå 1100-talet og ein nattverdskalk frå 1200-talet.
Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Hedareds stavkyrka» henta frå Wikipedia på svensk 6. september 2008.
Ryuji Ishikawa
Ryuji Ishikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
Jarnsaksa
Jarnsaksa er i norrøn mytologi ei jotnekvinne som er dotter av havgudane Rån og Æge. Dei ni døtrene deira er dei ni møyane som vart mødrer til guden Heimdall.
Max Jakobson
Max Jakobson, f. i Viborg 1923 er ein finsk politikar og tidlegare minister, som var ein sentral arkitekt for den finske nøytralitetspolitikken på 1960-talet.
Jarnsaksa
Jarnsaksa får barnet Magne saman med Tor. Magne har enorm styrke, og berre tre dagar gamal reddar han Tor i kampen mot kjempa Rungne. Magne er den einaste som greier å lyfta foten til Tor vekk frå foten til Rungne.
Kjelder
'', henta inn 20. september 2012.''
Max Jakobson
Jakobson starta karrieren sin som reporter for BBC. Han arbeidde for det finske utanriksdepartementet 1953-1974, og var m.a var Finlands FN-ambassadør og ambassadør i Sverige.
Jakobson var ein av dei Urho Kekkonen stolte på, men han var også synleg i politikken i Mauno Koivisto og Martti Ahtisaari sine presidentperiodar. I 1970 prøvde Kekkonen å få Jakobson til generalsekretær for FN. Initiativet gjekk ikkje gjennom, m.a. fordi Sovjetunionen var mot det. Seinare har det komme fram at også USA var skeptisk til Jakobsson som generalsekretær.
Jakobson var soldat i framhaldskrigen i 1942-43 på det karelske neset, i feltartilleriets II divisjon.
Theodor Kittelsen
Theodor Severin Kittelsen var ein norsk målar, teiknar, bokkunstnar og illustratør. Han henta mykje inspirasjon frå norsk natur, og er kjend for å illustrasjonar til Asbjørnsen og Moe sine norske folkeeventyr og andre motiv frå folketrua. Kittelsen laga òg humoristiske teikningar, gjerne av dyr som oppførte seg som menneske.
Theodor Kittelsen vart i 1908 utnemnd til Ridder av St. Olavs Orden.
Bladet Smult
Teiknarar
Ei rekkje teiknarar fekk prøve seg i Smult, kjende og mindre kjende. Bladet hadde nokre trekkplaster frå byrjinga, som til dømes Lise Myhre, Lars Lauvik, Karine Haaland og Mads Eriksen. Eriksen slapp til med sideserien Gnom, og forteljingar om Paul frå Namsos. Denne siste serien vart skriven på Trønderdialekt.
Elles:
Nokre av desse teiknarane hadde før fått trykt sakene sine i bladet Forresten. Nokre av dei som var med, nytta nynorsk (Styve, Bjølseth, Runde).
Artiklar
Bladet inneheldt nokre artikkelseriar med ymse emne, som Kult-TV-seriar, ein for kvart nummer, med vekt på amerikansk og engelsk krim og Science Fiction (The Avengers, Star Trek, Doctor Who, The man from U.N.C.L.E og Twin Peaks. Seinare kom det og til ei rad artiklar om ulike bløffmakarar, som fortalde om luringar som hadde freista overtyde folk om ting dei meinte dei hadde gjort (eller ikkje gjort), eller om rare band frå 1960-talet.
Siste nummer av Smult vart ekstra tjukt, for å understreke ein god slutt. Det var ikkje mange nok som ville bidra til bladet, og difor vart det lagt ned. Fleire av seriane vart tekne opp i bladet Rocky som kom ut frå august 2003.
Lydia Olsrud
Lydia Olsrud (Lydia Olsrud Norland) var forretningsdrivande i Mosjøen frå 1927 til omkring 1980, det meste av tida som kioskeigar.
Fylkesveg 416
Fylkesveg 416 (Fv416) går mellom Risør og Myra i Vegårdshei. Veglengda er 29,2 km.
Lydia Olsrud
Lydia Olsrud vart fødd og voks opp på garden Olsrud i Grane av foreldra Kristine Lovise Jensdotter og Svein Erik Davidsson, ein svensk skreddar som var kommen til distriktet gjennom sølvgruvedrifta i Svenningdalen. Gjennom faren var ho halvsyster til forfattaren Andreas Haukland.
Fylkesveg 416
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Lydia Olsrud
Som nykonfirmert 15-åring fekk ho teneste hos sokneprest Ole Tobias Olsen i Hattfjelldal, sidan flytta ho til Mosjøen og fekk butikkarbeid. I 1907 var ho med å stifte Øvre Vefsn Ungdomslag, ei tid var ho kasserar i laget. I 1927 starta ho eigen forretning, og i 1927 kjøpte ho eigne lokalar der ho selde tobakk, frukt, grønsaker og sjokolade. Nokre år etter andre verdskrigen vart lokala rivne, men då hadde ho alt kjøpt kiosken som fram til han brann i 1976, var kjend som Lydiakiosken.
Snøggbåt
Ein snøggbåt eller hurtigbåt er ein hurtiggåande båt med høg motoreffekt og eit aerodynamisk skrog som gjer dei raskare enn konvensjonelle båtar.
Lydia Olsrud
I 1930 vart ho gift med stavangermannen Harald Norland. Han døydde vinteren 1945.
Snøggbåt
Snøggbåtar i Noreg
Ruter med snøggbåtar vert ofte kalla ekspress- eller hurtigruter. Frå den første snøggbåten (HF «Vingtor») vart sett i trafikk i Noreg i 1960, er tilbodet stadig utvida og båtane har vortne meir komfortable og pålitelege. Dei har gjort passasjertransporten langs kysten stadig meir effektiv. Hurtigbåtane har gjort det mogleg å utvikle rutetilbodet og samtidig er reisetida korta ned monaleg på mange strekningar. Snøggbåten er mange stader eit raskare alternativ enn vanleg rutebusstransport.
Den 26. november 1999 omkom 16 menneske, då snøggbåten MS «Sleipner» grunnstøtte ved Ryvarden fyr i Sveio i Hordaland.
Lydia Olsrud
Lydiabrygga, som vart eit førebilete for restaureringsarbeidet i Sjøgata i Mosjøen, var det lenge Lydia Olsrud som åtte.
I vår tid er Lydia av næringsdrivande i Vefsn blitt halde fram som eit førebilete både for kvinner og menn.
Hålogaland teater
Hålogaland Teater er eit regionteater for Nord-Noreg. Teateret vart etablert i 1971 som det første regionteateret i Noreg og det første profesjonelle teateret i Nord-Noreg. Det starta verksemda si 15. august 1971.
Opphavleg hadde ein teateroppsettingar i heile Nord-Noreg, men etter starten av Nordland Teater fokuserer teateret hovudsakleg på oppsettingar i Troms og Finnmark. Hovudsetet ligg i Tromsø, der Hålogaland Teater tok i bruk sitt eige teaterbygg den 4. november 2005. Teateret hadde per 21. februar 2006 over 50 tilsette.
Sirkus Eliassen
Sirkus Eliassen er eit band frå Bodø som er samansett av brørne Magnus og Erik Eliassen. Dei debuterte sommaren 2011 med låten «Hjem til dæ», som vart A-lista på NRK P3 og låg høgt oppe på listene hos WiMP og Spotify. Ni månader seinare kom tredjesingelen «Æ vil bare dans» som selde til ti gongar platina, og som dei blant anna opptredde i Senkveld, Lydverket og Skal vi danse med. Gruppa deltok i Melodi Grand Prix 2013 med songen «I Love You Te Quiero».
Kristian Halse
Kristian Halse i Stangvik, Møre og Romsdal, var ein norsk diktar og pensjonert lærar, busett i Vefsn.
Kristian Halse budde i Vefsn sidan han fekk arbeid som lærar ved Vefsn folkehøgskole i 1951. Her arbeidde han til han i 1960 vart tilsett ved Mosjøen vidaregående skole, som var arbeidsplassen hans til 1991.
Han var vararepresentant frå Nordland til Stortinget 1969-73 for partiet Venstre. Frå oktober 1972 møtte han eitt år som fast representant og medlem i landbrukskomiteen.
Bibliografi
Kristian Halse har skrive jubileumsbøker for
Nokre av dikta hans er publiserte i bøkene
Husby kapell
Husby kapell er ei langkyrkje frå 1905 i Nesna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. Kapellet er bygd som eit privat kapell på den gamle storgarden Husby på Tomma, ein gong senter for eit jordegods på Helgeland.
Kyrkja er bygd i tre og skal ha 100 plassar.
Ved kongeleg resolusjon 16. januar 1905 vart det tillate å vigsle eit bedehus oppført på Husby, den gongen i Dønnes sokn, til kyrkjelege handlingar. Husby kapell skulle ha minst 4 gudstenester for året, og kapellet fekk eige kyrkjetilsyn. Uklare retningslinjer for den kyrkjelege bruken av det private kapellet gjorde av biskopen i Sør-Hålogaland stengde kapellet som gudstenestestad på slutten av 1980-talet. Sidan var det i fleire år berre brukt til gravferder, og nokre få andre kyrkjelege handlingar etter særleg løyve frå biskopen. I 2005 vart kapellet igjen teke i bruk som fast gudstenestestad for kyrkjelyden på Tomma. Det er forordna seks årlege gudstenester i kapellet.
Odd Abrahamsen
Odd Abrahamsen var ein norsk forfattar, litteraturkritikar og omsetjar. Han debuterte i 1962 med diktsamlinga Om det finnes en stillhet. I 1983 fekk han Riksmålsforbundets litteraturpris. I 1992 mottok han prisen Fritt Ords honnør for den diktariske innsatsen sin for landa i Baltikum.
Klemetsmesse
Klemetsmesse, Klemet Saudskjær eller båtsok er ei tradisjonell kristen høgtid til minne om den heilage Clemens, ein tidleg biskop av Roma (pave) og martyr. Han blei dømd for å ha bygd kyrkjer, bunde til eit anker og drukna. Dagen er avmerkt på primstaven med eit anker, ei kyrkje eller ei pavekrone.
Den heilage Klemet var vernehelgen for sjøfolk, og på dagen hans skulle alle båtar ligga ved land, gjerne også ut året. Dagen markerte at vinterstormane og kaldfrosten kom. Ein kunne seia om dagen at «Er Klemet mild, blir vinter mild».
Namnet Klemet blei også tolka slik at ein skulle «klemma», altså knipa inn, i maten før jul.
Norsk språknemnd
Norsk språknemnd hadde 30 medlemmer, 15 for kvar målform. Nemnda utarbeidde læreboknormalen av 1959. Ho vart avløyst av Norsk språkråd frå 1972.
Knut Alvsson
Knut Alvsson var ein norsk riddar, kjend som føraren for den siste store nasjonale reisninga mot daneveldet før reformasjonen vart innført.
Herr Knut sat med store gods rundt på Austlandet. Han var ætling av kong Håkon V Magnusson, men var òg av svensk slekt. Soleis kunne han snøgt finne stønad og slekt i Sverige om det skulle røyne på for han. Far hans var den svenskfødde Alv Knutsson, av Giskeætta.
Drapet på Lasse Skjold
Soga om Knut byrjar for alvor i 1497, då futen Lasse Skjold vart drepen på Romerike. Skriftene fortel av Lasse var under Knuts formyndarskap. Knut rådde no for Akershus len, der Lasse Skjold dreiv inn skattar. I 1498 sende bøndene i Akershus klagemål mot Lasse for vørdslaus framferd og urettvis innkrevjing. Bøndene var i ei vand stode på denne tida, og laut vente på svar frå kong Hans. Brevet skulle og klårgjera grunnen til at Lasse vart teken året før.
Bøndene valde å halde ting alt i 1497, slik at oppgjeret skulde skje etter gamal norrøn hevd. Til dette tinget møtte det bønder frå heile Austlandet. Knut møtte opp i lag med biskopen i Oslo og andre høgborne menn. Bøndene bad no Knut om å «halde dei ved Noregs lov», noko Knut samtykte i.
Lasse vart drepen av ein Engelbrekt Gunnarsson, og bøndene i Nes på Romerike og Ullensaker støtta opp om drapet. Dette kom fram i eit brev som var stila til Knut, som laut ta saka på vegner av bøndene. Knut svara at han ikkje heilt ville tru på dette, av di han meinte det var rettvist at drapsmannen åleine skulle bera skulda. Knut drøfta saka med riksrådane i Oslo, og saman kom dei til at allmugen skulle søke om grid for dei samansvorne. Knut freista å gjera saka til ei vanleg drapssak, og lyt ha kjensla av at ei bondereising var på veg. Lars Hamre meiner at Knut og freista vinne tid, og bad motmannen sin Henrik Krummedike, om hjelp på vårparten 1498. No var det alt stor oppreist mellom bøndene sønnafjells, og Knut bad Henrik om hjelp til å stogge dette. Henrik svara ikkje vidare på det. Dette var rekna som Knuts sak.
Rettssaka
I desember 1498 kom det til rettssak om drapet. Denne vart halden med Riksrådet til stades, og Danmark var og representert ved Henrik Krummedike og Kanselliskrivaren Jens Anderssøn, eller Jens Beldenak, biskopen i Odense. Domarane var lagmennene i Oslo, Tunsberg, Skien og Vika. Tingingane gjekk føre seg i nærvær av Riksrådet. Knut Alvsson stod som klagar i saka, og mot han stod ni mann som møtte for allmugen i Akershus. Klagemålet gjekk på drapet, som allmugen svara dei var storleg nøydde til. Lagmennene dømde bøndene til rettarbot for Lasse, og bota skulle gå til ettermålsmannen, som var herr Knut. Drapet var rekna som eit botamål etter gamal skikk, altså eit skadeverk. Så vart det sak mot dei som hadde samla bøndene mot styresmakta, og mot dei som hadde samla til tingmøte. Dei vart dømde til utlægd, og for brot på landefreden. Bøndene bad om nåde då domen vart lesen opp, og lova bot og betring. Dei laut så lova å aldri meir samle seg mot styresmakta. Det er truleg Henrik Krummedike som sette opp desse vilkåra. Med dette er det og truleg at Knut Alvsson kjende seg underlegen Henrik, og med det kom det til splitting mellom dei. Bøtene gjorde det i alle høve vanskeleg for bøndene i 1499 og i 1500.
Politisk oppreist
Kring 1500 kom det til uro i Noreg att. På denne tida hadde kong Hans tapt i eit hærtog mot Ditmarsken, og sleit med å halde kontrollen over Kalmarunionen. Den danske hæren vart meir eller mindre slakta ned der, og dette fekk politiske følgjer både i Noreg og Sverige. I Sverige var dette nok til at folk samla seg kring Sten Sture den eldre, som lenge hadde vore misnøgd med unionstilhøva. Han førte opprøret i Sverige i lag med Svante Nilsson. Knut Alvsson hadde vore i Sverige frå vinteren til 1499, og kom ikkje attende til Noreg før i 1500. Det er hevda han reiste til Sverige for å finne politisk støtte etter nederlaget i Skjold-rettssaka. Kong Hans hadde no sett føre seg herr Henrik som sin mann i Noreg, og dette tolde ikkje Knut. At han so støtta opp om Sture-reisninga, er ikkje underleg.
Kong Hans bad Henrik Krummedike om å halde auge med Knut Alvsson, og har vel soleis hatt ei kjensle av at Knut ikkje var påliteleg lenger. Mykje tyder på at Knut dreiv med planlegging av eit og anna alt i 1499, og det gjekk fråsegner om agitasjon i den norske allmugen. I oktober 1500 var Knut på Hedmarka, og i november i Borgarsyssel. Ikkje lenge etter var han i Oslo, og her ønskte han å syne at han ætta frå Håkon V Magnusson. Han gjorde dette ved å gje store gåver til Mariakyrkja i Oslo, der Håkon var gravlagt. Dette var rekna som eit politisk trekk, for å styrke stillinga i Noreg. Samstundes kalla han seg «riddar i Giske», for å styrke banda til andre norske hovdingætter. Så reiste han til Sverige att.
Sture-opprøret tok til for alvor sommaren 1501. Knut Alvsson gjorde eidar om samband med Sten Sture og Svante Nilsson, for saman å drive kong Hans frå Sverige. Som takk fekk Knut råderett over grenseområda mot Noreg, mellom dei Värmland. Oppseiingsbrevet av traktaten med kongen vart send i august, og det kom til open strid. På denne tida kom det fram at Knut no kravde at alle danske futar i Noreg skulle reise heim. Dette var eit signal til den norske allmugen.
Hausten 1501 vart riksrådane i Bergen urolege. Knut åtte og store gods på Voss, og hadde mykje å seia på Vestlandet. Det var soleis og uro i Vestlandsbygdene. Det var alt frykta for oppreist på Sunnmøre, på Voss, elles i Hordaland, og i Sogn. Samstundes samla Knut ein hær i Sverige for å hjelpe oppreisten austafjells.
Vinteren 1502 kom det til militære trefningar. Henrik Krummedike var kongens mann, og fekk direkte bod frå kong Hans. Henrik hadde mellom anna bod om å konfiskere eigedomane til herr Knut. Det norske riksrådet var passivt i båe leier, og stødde korkje Knut eller Hans. Kongen kravde svar frå Riksrådet, som melde at Knut var rekna som landrådemann etter Magnus Lagabøters landslov, som framleis galdt på denne tida.
Knut gjekk til åtak på festningane sønnafjells, Båhus, Akershus og Tunsberghus. Dei to siste fekk han hand om i mars. Etter dette stod striden om kontroll med festningane, og det var ikkje lett å drive ut Knuts menn frå Akershus festning. Henrik Krummedike sat i Båhus, og der var kampane heller stride. Det var ikkje like lett å få fotfeste på Vestlandet. Knut bad hansaen om hjelp, utan hell. Bøndene kring Bergen tok kongsgarden utan motstand, og bøndene stødde opp om Knut. Dette vara likevel ikkje lenge.
Våren 1502 låg mykje til rette for Knut Alvsson i Noreg. Kong Hans var sett ut av spelet som styresmakt, og riksrådet vakla mot Knut dei med. Erkebiskopen i Nidaros venta på utfallet, er det sagt. Kong hans sende no sonen sin, Hertug Christjern (Christian II), til lands med nye troppar. Hans første slag stod om festninga i Båhus, som framleis var omlægra. Christjern braut omlægringa av Båhus og vann den svenske borga Elvsborg. Verbroren hans Knut, Erik Eriksson, som hadde vore høvedsmann på Elvsborg, vart drepen av arge svenske bønder som mistenkte han for svik.
Drapet på Knut Alvsson
Den 11. august 1502 la Knut fram forslag om tinging med Henrik Krummedike, og det vart semje om at partane skulle møtast den 12. august. Knut hadde då fått fritt leide. Møtet vart av uviss grunn utsett til 18. august. Knut vart hoggen ned, ifylgje seinare kjelder ombord på Krummedike sitt skip. Opprøret la seg ikkje lenge etter.
Saka mot herr Knut
Det er stor historisk semje om at saka som vart halden i Oslo 26. august 1502 var politisk styrt, og at utfallet var til fordel for den danske styresmakta. Henrik hadde brote regelen om fritt leide, og seinare forsking finn mange svake punkt i rettssaka mot Knut, der han vart stempla som svikar mot kongen. Mange av tingmennene i saka var danske, og hadde gode grunnar til å finne at det var Knut som hadde brote inngåtte avtaler. Knut vart kjend skuldig etter norsk lov, noko det seinare har vore stor tvil om. Dei som drap Knut vart frifunne, sjølv om desse påviseleg og hadde brote leidelova. Sjølve saka vitnar om kor svakt norsk hevd og rett stod i åra etter 1500.
Ettermæle
Knut Alvsson fekk mykje åtgaum under den norske nasjonalromantikken på 1800-talet, og vart mint mellom andre av Henrik Ibsen. Det er likevel noko tvil om kor store visjonar Knut har hatt, og om han verkeleg ville fridom for Noreg, eller berre oppreist for si eiga sak. At kampen hadde ei personleg side, er det liten tvil om. Likevel står Knuts forsøk att som den siste store politiske styrkeprøva om norsk sjølvstende før reformasjonen vart innført i 1536.
Michael Yano
Michael Yano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Nordnorsk forfatterlag
Nordnorsk forfatterlag (Nnf, nordsamisk Davvi-Norgga girječálliid searvi) er ein nordnorsk interesseorganisasjon som arbeider for å fremje og ivareta interessa til nordnorske forfattarar, litteratur generelt og nordnorsk litteratur spesielt. Han vart etablert på Kjerringøy i 1972. Blant initativtakarane var forfattar og dramatikar Magnar Mikkelsen (Finnmark), heradsagronom og skribent Knut Moe (Nordland), og forfattarane Asbjørn Dybwad (Troms), Kjell Sandvik og Terje Nilssen (begge Finnmark).
Laget har alltid vore frittalande, og fekk «Fritt Ord-prisen» i 1984. I høve 25-årsjubileet (1997) gav Nnf ut antologien Circum Polaris med bidrag frå femti av medlemmane. Fram til i dag har Nnf gitt ut 21 bøker, saman med bokforlag som Tiden, Orkana og MargBok, eller i eigen regi. Tidlegare gav laget ut medlemsbladet/tidskriftet Skarven, men dette er i dag gått inn. Søknad om medlemskap etter søknad, og vurdering av det litterære rådet. Støtte til drift kom i det vesentlege frå Nordnorsk Kulturråd til det vart lagt ned, og får i dag løyvingar frå dei tre nordnorske fylkeskommunane.
Nnf har kontor i Tromsø, og deler mellom anna ut Nordland fylkes kulturstipend. Ved inngangen til 2019 hadde laget 154 medlemmer, ti av dei æresmedlemmer.
ADHD
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) er ein diagnose frå det amerikanske diagnosesystemet DSM-IV.
I fylgje overslag gjort av Norges Apotekerforeining for 2005, var det i Noreg i underkant av 11000 barn og unge, i aldersgruppa 0 - 19 år, som brukar medisin til behandling av ADHD. Dei aktuelle medisinane er :
Andre legemiddel på godkjenningsfritak:
Tidlegare brukte ein nemninga MBD (minimal brain disorder) om diagnosa.
Tarkjell Våkråk
Tarkjell kom frå garden Våkråk, ikkje langt frå Rødberg. Han var son av Torstein Våkråg, og soneson av lagrettemann Tarkjell Ro. At han var rekna som ein førande spelemann, kan ein rekne av at han vart bodsend så langt unna som Hovet i Hol. Faren Torstein skifte til seg Våkråk, der Tarkjell voks opp. Ætta hadde hadde fleire lagrettemenn attende til 1500-talet, så Tarkjell var av bra folk. Kva slag spel han nytta, er ikkje kjend, men det er mogleg han hadde fått seg fele gjennom kontakt med Kongsberg.
Tarkjell var og ein villstyring, og vart stemna inn for drap i 1693. Han hadde slege ihel skosveinen på heimegarden, Gullik Olsson. Gullik var bror av ei Åse Olsdotter, som Tarkjell hadde eit auge til. Gullik lika ikkje dette, og gav Tarkjell juling. Følgja var at Tarkjell stal ei øks frå Gullik og hogg han ned. På grunn av denne hendinga vart Tarkjell stemna til Gulating, og laut møte der i 1695.
Før han kom så langt var Tarkjell beden om å spela i eit bryllaup på garden Villand, Hovet, 3. april 1694.
På Villand sat på denne tida Elling Nilsson Villand, men det er ikkje funne prov for kven som gifte seg ved dette høvet.
Etter kjeldene syner Tarkjell Våkråk seg som ein villstyring, men og som ein god spelemann, sidan han vart beden om å spela i Hovet, mange mil unna Rødberg.
Prost
Prosten ivaretek arbeidsgjevaren sin styringsrett overfor prestane i prostiet og har biskopen som sin overorda leiar. Prosten er næraste overordna for sokneprestane og prostiprestane.
Prosti
Eit prosti eller prostedøme (norrønt prófastdœmi) er eit geografisk område samansett av fleire prestegjeld eller fleire sokn. Prostiet er tenestedistrikt for prosten.
Prost
Det er 103 prostar i den norske kyrkja. 11 av desse har teneste i eit domsprosti, det er eit prosti knytt til ei domkyrkje, og har tittelen domprost.
Prosti
Den norske kyrkja hadde i 2000 102 prosti. Dersom sokneråda i prostiet ønskjer det, kan dei velje eit prostiråd som eit rådgjevande organ.
Heimebrent
Heimebrent er i Noreg eit omgrep brukt om brennevin produsert utan særskilt løyve. Namnet avspeglar ulovleg produksjon heime hjå privatpersonar, men uttrykket omfattar òg ulovleg produksjon i større skala.
Tradisjonelt vert heimebrent laga av sats: Råstoff som er blanda og sett til gjæring. Mange slag råstoff kan brukast i satsen, men i Noreg er satsen ofte ei blanding av vatn, sukker og gjær. Satsen vert destillert, men ofte med ein kvalitet som gir for store mengder fusel, og brennevinet vert difor reinsa med kolfilter. Ferdig heimebrent er ofte nesten rein alkohol (96% og lågare).
Det er forbode i dei fleste land å lage brennevin utan særskilt løyve, sjølv til eigen bruk. I Noreg er dette heimla i alkoholloven, der det står at ein må ha løyve for å produsere alkoholhaldig drikk. Denne loven gir likevel i § 6-1 høve til brygging av øl og vin til eige bruk.
Årsakene til at det er straffbart å brenne heime er mellom anna at det hindrar styresmaktene i å regulere bruken av alkohol gjennom avgifter, og at heimebrenten kan ha helseskadelege ureiningar som ville vorte fanga opp i internkontrollen til profesjonelle destilleri.
Prost
Prosten vert tilsett av Kyrkjedepartementet. Prosten er leiar for sokneprestane og kapellanane i prostiet.
Stigfossbrua
Stigfossbrua er ei bru over Stigfossen i Trollstigen. Fylkesveg 63 går over brua. Brua og vegen vart opna av kong Haakon VII 31.juli 1936. Arbeidet med brua byrja i 1933, og murarbeidet vart utført i 1934 og 1935. «Stigfossbrua 1935» er prega inn i ein av stabbesteinane.
Prost
Prostetittelen i andre kyrkjer
I den Svenska kyrkan er tittelen prost (etter latin prost honoris causa) ein heiderstittel som biskopen kan tildele prester etter forteneste.
Orografisk stratus
Orografiske skyer er skyer som oppstår når fuktig luft blir løfta over fjell eller andre terrengformasjonar til ei høgd der lufta kondenserer. Ei av dei vanlegaste orografiske skyene er orgrafisk stratus. Som regel oppstår desse skyene i område som vanlegvis har mykje fuktig luft, t.d. i kystnære område. Vanlegvis må terrengformasjonen vere minst 150 m høg for at det skal dannast skyer, men i tørrare luft må det høgare formasjonar til.
Orografisk stratus skil seg frå vanleg stratus ved at dei ofte er stasjonære. Lufta strøymer gjennom skya og dannar konstant skyer der lufta stig, og skyene løyser seg konstant opp der lufta søkk igjen på lesida av fjellet. Omfanget av skya kjem an på fukta i lufta omkring fjellet. Visst lufta er fuktig nok kan skyene bli danna langt nede på losida av fjellet, og strekke seg eit godt stykke nedover på andre sida av fjellet. I tillegg spelar både høgda på fjellet, kor bratt fjellet er, kor kraftig vinden er og kva retning vinden har i forhold til fjellet inn på kor omfangsrike stratusskyene blir. Kraftig vind som bles direkte mot eit bratt fjell skapar kraftigare løft og meir skyer.
Av og til er det ikkje nok fukt i dei lågare luftlaga til at skyene blir danna på bakkenivå. Men luftmassane kan bli heva eit godt stykke over fjellet, der det er kaldare, og då kan det til somme tider bli danna orgrafiske skyer kalla altocumulus lenticularis eller linseskyer.
Faneskyer
Ein variant av orografisk stratus blir kalla faneskyer eller hetteskyer. Desse oppstår på fjelltoppar og på lesida av fjelltoppar. Dei vert danna på litt anna vis enn vanleg orografisk stratus. Når luft strøymer over eit høgt, bratt fjell, vil ein del av lufta hope seg opp på losida av fjellet, slik at det oppstår eit område med høgare lufttrykk her. Dette medfører eit fall i lufttrykket på lesida av fjellet. Eit trykkfall fører også med seg lågare temperatur, som igjen kan føre til kondensasjon visst lufta er fuktig nok. Denne type skyer er ofte vanleg på toppen av fjell som Mount Everest og Matterhorn, men kan også oppstå på lågare fjelltoppar.
Masahiro Nakanishi
Masahiro Nakanishi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vissel Kobe.
RS «Frithjof»
RS (7) «Frithjof» var den første redningsskøyta med motor. Ho var og bygd for å kunne brukast som fiskefartøy.
Redningsselskapet vedtok i 1893 å bygge ei skøyte som ein skulle setje motor i. Redningsfunksjonen skulle kombinerast med fiske. Det vart inngått avtale med Edvard Johannessen Meisfjord om bruk av skøyta som garnbåt. Han overtok «Frithjof» frå båtbyggjar Erik Iversen, Hemnesberget i juni 1894.
Om hausten skulle Trondhjems Mekaniske Værksted (TMV) sette inn ein motor på 12 hk. Motoren skulle leverast av Campbell Gas Engine Company, Halifax, England. Han vart forseinka og ved montering synte det seg at viktige delar mangla. Dei måtte lagast av TMV. Motoren vog nærmare 2000 kg, og det var store problem med å få han til å passe i skøyta. Den 1. februar 1895 var skøyta klar for innsats for Redningsselskapet.
«Frithjof» fungerte aldri tilfredsstillande. Det vart ikkje utført eit einaste redningsoppdrag og resultatet av fisket var lite tilfredsstillande. I 1896 vedtok Redningsselskapet å selje skøyta. Båt og motor vart seld kvar for seg. «Frithjof» vart stroken or skøyteregisteret. Registreringsnummeret vart overteke av RS 7 «Bergen».
Redningsselskapet ville kalle skøyta «Fridtjof Nansen», men fekk ikkje løyve til det. Namnet vart skrive «Frithjof» av førar Meisfjord. Redningsselkapet skreiv «Fridthjov».
Zeta i Montenegro
Piva (serbisk kyrillisk Зета) er ei elv i Montenegro. Ho spring ut nær Nikšić, nedanfor høgda Planinica og renn austover i 86 km før ho munnar ut i Morača like nord for Podgorica.
Namnet Zeta kjem frå ei tidleg rot og tyder «innhausting».
Zeta er den viktigaste sideelva til Morača. Perućica vasskraftverk nær Nikšić (307 MW, 970 GWh) nyttar Zeta til å generere elektrisitet. Etter dette svingar elva seg gjennom Bjelopavlićidalen før ho munnar ut i Morača eit par kilometer nord for Podgorica.
Hiroshima
Hiroshima er ein by på øya Honshû vest i Japan. Han er den største byen i Chugoku-regionen og hovudstad i Hiroshima prefektur. Byen er mest kjend for å vera den første staden ei atombombe blei brukt mot menneske, den 6. august 1945.
Hiroshima har 1 136 684 innbyggjarar (2003) og ei flatevidd på 741,63 km², slik at folketettleiken er 1532,44 personar per km².
Historie
Byen blei grunnlagd i 1589 som hovudstaden til klanleiaren Mori Motonari. Under Meijitida blei han eit viktig bysenter.
Under den første sino-japanske krigen blei Hiroshima ein viktig base for det japanske militæret, noko han heldt fram med under andre verdskrigen. Han blei vald ut av amerikanarane som mål for den første atombomba brukt mot menneske som blei sloppen over byen den 6. august 1945. Eksplosjonen jamna størsteparten av byen med jorda og drap over ein tredjedel av dei 350 000 innbyggjarane før året var omme.
Etter krigen blei Hiroshima bygd opp igjen. Den nye planen for byen inkluderte ein fredspark rundt Atombombekuppelen, ein av dei få bygningane som overlevde bombinga, og som er plassert på UNESCO si verdsarvliste.
Geografi
Hiroshima er kjend som «byen ved vatn». Han har kystline til innlandssjøen Seto, som skil dei tre japanske hovudøyane. Elva Ota har skapt deltaet byen ligg på, og deler han inn i seks øyer. Landet er svært flatt og såvidt over havnivå, men har nokre låge åsar i nord.
Økonomi
Bilfabrikanten Mazda er utan tvil den viktigaste verksemda i byen. Mange modellar som blir selde over heile verda blir produserte her.
Husvær bedehuskapell
Husvær bedehuskapell er ei langkyrkje frå 1936 i Herøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.
Kyrkja er bygd i tre med 80 plassar.
Flørli
Flørli (eller Fløyrli) er ei lita bygd på sørsida av Lysefjorden i Ryfylke, med 13 bustadhus og kraftverk. I dag er det berre to fastbuande på staden. I 1999 blei det gamle kraftverket lagt ned, og erstatta av eit nytt og automatisert kraftverk sprengt inn i fjellet. Før dette var husa busett av arbeidarane ved kraftverket, og bygda hadde skule fram til 1970 og butikk til 1981. I dag er Flørli eit ynda turistmål, spesielt grunna dei 4444 trappetrinna som går ved sida av røyrgata oppover den bratte fjellsida.
Historie
Det var fast busetjing i Flørli frå 1600-talet, truleg bygd kring saga og sagbruket som gjekk i Flørliåna. Bygda blei i 1708 lagt øyde som følgje av eit steinras, men kring år 1800 var det igjen fastbuande i Flørli. I 1802 blei Flørli skilt ut frå Kallali som eigen gard.
Flørli i dag
På 2000-talet blei ein del av husa selde som fritidshus. , og det blei etablert kafé og galleri i den gamle kraftstasjonen. Skulehuset ved fjorden har sidan 2006 vore bustad for kunstnarar frå utlandet, og Flørli hadde i 2011 to fastbuande. Det går rutebåt innom Flørli heile året, og turistferje om sommaren.
Flørlistølen og Flørli turiststasjon
Flørlistølen ligg over Flørli og er tidlegare driven som ein støl. Flørli turiststasjon er eit tidlegare skulehus i Flørli. Begge er i dag turistforeiningshytter, eigd og drivne av Stavanger Turistforening. Stølen ligg ein times gange bratt opp frå fjorden. Den har seks senger og er ubetent heile året. Flørli turiststasjon ligg ca. 100 meter over havet, og er den øvste delen av busetjinga. Turiststasjonen er ubetent om sommaren og er ikkje til bruk om vinteren. Huset er det eldste i Flørli.
Fylkesveg 417
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Smokie
Smokie er eit britisk rockeband som var populært på 1970-talet i Europa, spesielt i Tyskland. Den største hiten deira var Living Next Door to Alice frå 1976.
Oppstarten (1965–1974)
Bandet vart starta opp i 1965 under namnet Essence av Chris Norman (vokal/gitar), Terry Uttley (bass/bakgrunnsvokal), Ron Kelly (trommer) og Alan Silson (gitar/bakgrunnsvokal, og av og til hovudvokal). Bandet hadde fleire namnebyte: i 1968 skifte dei namn til The Elizabethans i 1968, og i 1970 til Kindness.
I 1968, slutta Ron Kelly i bandet, og vart erstatta av Pete Spencer, ein trommeslagar som hadde spelt for fleire mindre band før dette.
Chris Norman (1975–1986)
I 1974 skifte gruppa namn til Smokey, og dei to fyrste albuma deira (Changing All the Time og Pass It Around frå 1975) brukar dette namnet. I 1976 bestemte gruppa seg for å endra skrivemåten til Smokie, for å unngå forveksling med songaren Smokey Robinson.
No (1996–)
Etter at Barton hadde døydd på ein slik brå og trist måte, tok Mike Craft i 1995 over. Albumet The World and Elsewhere frå 1996, var det siste albumet der Alan Silson medverka, før han slutta i 1996. No spelar Smokie mest i Noreg, og då oftast i Bodø. Terry Uttley er einaste gjenverande originalmedlem.
Diskografi
MERK: Samlealbum skal ikkje vere inkludert her
Jelena Polenova
Jelena Dmitrijevna Polenova var ein russisk målar og designar. Ho var ei yngre syster av målaren Vasilij Polenov.
Liv og gjerning
Polenova studerte ved ein måleriskule i heimbyen St. Petersburg frå 1859 til 1869. Denne skulen var open også for kvinner og vart driven av 'Selskapet til framhjelp for kunsten'. Pavel Tsjistjakov var læraren hennar, frå 1864 fekk ho også Ivan Kramskoj til lærar. 1869-70 studerte ho i Charles Chaplin sitt atelier i Paris.
I 1870-åra arbeidde Polenova hovudsakleg med vassfargar. Landskapsmåleria i vassfargar vart fyrste gongen vist offentleg i 1882, ved ei utstilling i St. Petersburg og Moskva. Dei vart der godt mottekne og rosa av kritikaren Vladimir Stasov.
Polenova tok del i utviklinga av ein nasjonal versjon av art noveau innanfor Abramtsevokolonien. Med sine illustrasjonar av russiske eventyr og slavisk mytologi vart ho ein føregangar i den romantiske varianten av jugendstil/art noveau. Temaene og motiva i kunsten hennar frå denne tida er mykje like Ivan Bilibin sine, og delvis Viktor Vasnjetsov sine.
Jelena Polenoa døydde i 1898 i Moskva, av seinfylgjer etter ho skadde hovudet under ei ulukke to år i førevegen.
Eljudner
Eljudner er eit norsk svartmetallband med base på Lillehammer. Bandet blei starta av gitarist Rhafnhugr sommaren 2003. Dei har gjeve ut ein demo (Promo 2003) og EPen Daudingekvider på Northern Silence Productions.
Jod
Jod er eit grunnstoff med kjemisk symbol I og atomnummer 53. Atommassen (u) er 126,9. Jod er med i gruppe nr 17, og i periode nr 5. Det dannar mellom anna stoffet I2, som er eit upolart molekyl. Blanda med til dømes heksan, får det ein mørkelilla farge.
Šavnik
Šavnik er ei elv i Montenegro. Ho spring ut nedanfor fjellet Pogledina nord i landet. Ho er berre 1,5 km lang og det er bygd eit lite vasskraftverk ved elva. Ho renn gjennom byen Šavnik og er ei av sideelvane til Bukovica og høyrer til Svartehavet sitt nedslagsfelt.
Kenji Wakai
Kenji Wakai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Pilegrimsleia
Pilegrimsleia i Noreg er eit moderne oppmerka nett av turvegar knytte til tradisjonen frå mellomalderen om å gå til fots på pilegrimsferd til Trondheim (Nidaros) som lekk i dyrkinga av Heilag-Olav. Leia er på til saman på 1200 km merka og tilrettelagde turvegar som går frå ulike utgangspunkt og fram til vestfronten av Nidaros domkyrkje, og er bunden saman av natur- og kulturminne som tidlegare har hatt religiøs meining :
Arbeidet med kartfesting og merking av Pilegrimsleiene i Noreg, og naudsynleg rydding av vegfar som høyrer til leia, tok til i 1994, og vart førebels planlagt å vare fram til 2010. Leia frå Oslo til Trondheim og Stiklestad vart opna i 1997.
Statens kartverk har godkjend både Pilegrimsleia og Pilegrimsleden som skrivemåtar for stadnamnet i norsk.
Kystpilegrimsleia
Norskekysten var sjølvsagt ein viktig farveg til Nidaros, ettersom det stort sett var lettare å take seg fram i til sjøss enn over land i tidlegare tider. Både norske og utanlandske pilegrimar valfarta her, anten for å reise heile vegen til Nidaros, eller for å vitje mange av dei lokale pilegrimsmåla. Eit eige prosjekt kalla Kystpilegrimsleia har teke for seg denne sida av ferdsla til Nidaros og andre heilage stader i mellomalderen, og lagt til rette for moderne pilegrims-seglas.
Valfartsstaden Nidaros er omtalt i historiske kjelder allereie i 1075 – i Adam av Bremen sitt bokverk «Bremens Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum». Her er også dei ulike pilegrimsrutene til Nidaros nemnt, mellom anna kystpilegrimsleia: «Viss ein seglar frå Ålborg eller Vendsyssel i Danmark, kjem ein i løpet av ein dag over til Viken, som er ein by i Noreg (truleg Oslo). Derfrå held ein til venstre og seglar langs Noregs kyst, og på den femte dagen når ein fram til byen Trondheim. Ein kan også reise ein anna veg, som fører frå danskane sitt Skåne over land til Trondheim. Men denne vegen over fjella tek lengre tid, og ettersom han er farefull, blir han unngått av reisande.» Sjøvegen – Kystpilegrimsleia – utgjorde såleis, ifølgje Adam av Bremen, den viktigaste mest brukte ferdselsåra til Nidaros, sjølv om også sjøvegen kunne vere farefylt, med skiftande vêr og piratar.
Anne-Rita Nicklasson
Anne-Rita Nicklasson er ein norsk politikar for Høgre som var ordførar i Ballangen kommune frå 2007 til 2015.
Nicklasson vart vald med støtte fra Høgre, Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti.
Egham
Egham er ein by i Surrey, innanfor pendlarbeltet til London. Han ligg omkring 30 km sørvest for det sentrale London, ved Themsen og motorvegen M25. Egham Hythe blir ofte rekna som ein del av Egham; dei to har samanlagt omkring 12 000 innbyggjarar.