cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Inés de Suárez
Erobringa av Chile
I slutten av 1539 søkte de Valdivia, med hjelp frå ein mercedarianar-prest, om offisielt løyve for Suárez til å bli ein del av gruppa av 12 spanjolar som han skulle leie i ei ferd mot sør. I svarbrevet frå Francisco Pizarro til Valdivia i januar 1540 gjev han løyve til at Inés kan følgje med Valdivia som hushjelpa hans, med følgjande ord til Inés: «... som de Valdivia fortel meg, mannfolk er redde for å ta del i ei slik lang reise, og du særs modig som vil utsetje deg for ei slik fare...»
Under den lange og opprivande turen mot sør, kom Suárez i tillegg til ta omsorg for Valdivia, òg til å handsame sjuke og såra, ho fann vatn til dei i ørkenen, og verna Valdivia mot ein av rivalane då han prøvde å undergrave verksemda og prøvde drepe Valdivia. Dei innfødde amerikanarane hadde allereie opplevd åtak frå spanjolane i samband med Diego de Almagro si ferd i 1535-1536. Dei brente avlingane sine og tok husdyra bort frå reiseruta, slik at spanjolane ikkje skulle finne føde for seg og dyra dei hadde med i følgjeskapen.
I desember 1540, elleve månader etter at dei forlét Cuzco, nådde Valdivia og følgjet hans dalen til elva Mapocho. Der valde Valdivia å etablere hovudstaden i territoriet. Dalen var vid med stor folkemengd. Jorda deira var fruktbar, og det var rikeleg med friskt vatn. To høge åsar gav høve til defensive posisjonar. Like etter framkomsten freista Valdivia å overtyde innbyggjarane om dei gode intensjonane sine, og han sendte ut delegasjonar med gåver til mapuche-leiarane, caciquearane.
Dei innfødde tok imot gåvene, men under leiing av Michimalonco gjorde dei sameint åtak mot spanjolane og var på nippet til å overrumple dei. Plutseleg kasta dei innfødde våpna sine og flykta. Indianarar som var i fangenskap meldte at dei hadde sett ein mann, på ein kvit hest som bar eit nakent sverd, som steig ned frå skyene og åtok dei. Spanjolane vedtok at dette var ein mirakuløst utsjåande Santo Iago, og i takksiging kalla dei den nye byen Santiago de la Nueva Extremadura. Byen vart offisielt vigd inn 12. februar 1541.
Første øydelegging av Santiago
I august 1541, då Valdivia var opptatt med arbeid ved kysten, oppdaga Suárez ei ny samansverging for å ta makta frå Valdivia. Etter at intrigemakarane var tatt hand om, snudde Valdivia merksemda si mot indianarane og han inviterte sju caciquearar til å møte han for å gjere avtale om levering av matvarer. Då indianarane kom, tok Valdivia dei som gislar for å tryggje forsyningar og for tryggleik for nybyggjarane i området. Den 9. september tok Valdivia med seg førti mann og forlét byen for å slå ned ein opprør av indianarar nær Aconcagua.
Kaptein Alonso de Monroy fekk ansvar for vern av byen. Tidleg om morgonen den 10. september 1541 varsla ein ung peruansk leigesoldat, ein yanaconar, Monroy om at skogen rundt byen var full av innfødde. Suárez vart spurt om ho trudde det var klokt å gjere gislane frie som ein gest for fred. Ho svarte at ho såg på det som ein dårleg idé, for om indianarane overmanna spanjolane ville gislane verte einaste forhandlingsmakta deira. Monroy aksepterte rådet hennar og heldt krigsråd.
Like før daggry den 11. september reid væpna spanjolar ut for å utfordre indianarane. Talet på fiendar, leidd av Michimalonco, vart først rekna til 8000, seinare til 20 000 mann. Trass baten av hestar og dugleik med sverd vart spanjolane pressa til retrett mot aust ved middagstid, over Mapochoa-elva, og midt på ettermiddagen valde dei sjølv å trekkje seg tilbake til bysenteret av tryggleiksgrunnar.
Slaget raste heile dagen. Brannpiler og faklar sette fyr på det meste av byen, fire spanjolar vart drepne saman med ei mengd hestar og andre dyr. Situasjonen var vonlaus for dei spanske erobrarane. Presten, Rodrigo Gonzalez Marmolejo, sa seinare at kampen var som dommedag for spanjolane, berre eit mirakel redda dei.
Suárez bar mat og vatn til mennene i kampen, pleidde såra, og gav dei oppmuntring og trøyst. Krønikeskrivaren Mariño de Lobera skreiv om kva ho gjorde under slaget: «... og ho gjekk blant dei, fortalde dei at viss dei kjente seg trøytte og viss dei vart såra, så ville ho lækje dei med eigne hender ... ho var der mennene var, òg mellom hestehóvane. Ikkje berre lækte ho krigarane, ho liva dei opp og reiste moralen deira, sendte dei fornya tilbake i kampen... ein ryttar som akkurat hadde fått lækt sår, var så sliten og svak frå blodtap at han ikkje greidde å stige på hesten. Denne frua var så rørt av bøna om hjelp at ho sette seg inn situasjonen og hjelpte han til å stige på hesten ...»
Suárez innsåg motløysa hos mennene og den ekstreme faren som situasjonen førte med seg, ho gjorde derfor eit framlegg. Heile dagen hadde dei sju caciquearane i fangenskap komme med oppmuntrande tilrop til folket sitt. Inés føreslo at spanjolane skulle halshogge dei sju og kaste hovuda ut blant indianarane for å skremme dei. Det kom somme innvendingar mot planen, sidan fleire menn kjente byen stod for fall og at fangane kunne bli einaste forhandlingskortet med indianarane. Suárez insisterte på at framlegget hennar var den einaste sjansen som stod att for å løyse problemet deira. Ho drog deretter til huset der Francisco Rubio og Hernando dei la Torre vakta på høvdingane, og ho gav ordre om avrettinga. Mariño dei Lobera fortel at vakta, la Torre, spurte: «På kva måte skal vi drepe dei, min frue?» «På dette viset,» svarte ho, greip la Torre sitt sverd og hogg sjølv av hovuda.
Etter dei sju vart halshogge og hovuda kasta ut blant indianarane, kledde de Suárez seg med brynje og hjelm, og kasta ei kappe over skuldra, køyrte ut med den kvite hesten sin. Eit vitneprov seier at «ho gjekk ut på plassen og sette seg framføre alle soldatane og oppmuntra dei med ord av ein slik overdriven ros at dei handsama henne som om ho var ein modig kaptein, ... og ikkje ei kvinne som kledde seg som soldat i jernrustning.»
Spanjolane drog føremon av forvirring og uorden skapt blant indianarane av blodige hovud, og inspirert av den modige kvinna som nå leidde dei, lykkast spanjolane i å drive den uorganiserte styrken ut frå byen. Ein historikar skreiv: «Indianerne sa etterpå at dei ville vunne over dei kristne om det ikkje var for ei kvinne på ein kvit hest.»
Som vedkjenning for mot og djervskap, fekk de Suárez ein encomienda i 1545 frå de Valdivia. I testamentet hans finn ein: «... det er sikkert at viss dei ikkje hadde blitt drepne og kasta blant landsmennene, ville det ikkje vore ein einaste levande spanjol igjen i denne byen ... ved å ta opp sverdet og la det falle over nakken på fangane har du frelst oss alle.»
Seinare liv
Suárez heldt fram med å leve opent med Pedro de Valdivia fram til rettssaka mot han i Lima. Han vart klaga for å vere gift, samstundes som han openlyst budde saman med henne. I bytte for å bli sett fri, og i stillinga hans som guvernør, vart han tvungen til å gje slepp på henne og bringe kona, Marina Ortiz de Gaete, til Chile. Ho kom fram etter at Valdivia døydde i 1554.
I 1549 vart Suárez gift med Rodrigo de Quiroga, kapteinen til Valdivia. Ho var då 42 år gamal og brudgomen var 38 år. Etter giftarmålet, levde ho eit mykje roleg liv i velgjerning i heimen. Ho vart halden i stor akt i Chile, som ei djerv kvinne og ein fantastisk kaptein. Etter at Valdivia var død, vart de Quiroga to gonger sjølv guvernør i Santiago, i 1565 og i 1575. Suárez og Quiroga døydde begge i Santiago de Chile i 1580 med kort mellomrom.
Anna informasjon
Suárez er hovudpersonen i fleire historiske romanar, som Inés y las Raíces de la Tierra, av Maria Correa Morande (ZigZag, 1964), Ja mamma Inés - Crónica Testimonial (Andres Bello, 1993) av Jorge Guzmán, og Inés, jeg elsker deg! (spansk Inés del alma mia) av Isabel Allende (HarperCollins, 2006). I notat frå forfattaren skreiv Allende: «Denne romanen er eit arbeid av intuisjon, men kvar likskap med hendingar og personar knytt til erobringa av Chile er ikkje tilfeldig.»
Antarktistraktaten
Antarktistraktaten og tilknytte avtalar, som i lag vert kalla Antarktistraktatsystemet eller ATS, regulerer internasjonale forhold med omsyn til Antarktis, det einaste kontinentet på jorda utan innfødde folkeslag. Avtalen dekkjer alle landområde og isbremmar sør for |60 °S. Traktaten, som trødde i kraft i 1961 og som i dag 50 nasjonar har skrive under på, definerer Antarktis som eit vitskapleg reservat med fridom til å utføre vitskaplege utforskingar samstundes som han forbyr all militær aktivitet på kontinentet. Traktaten var den første nedrustingskontrollavtalen som vart oppretta under den kalde krigen. Hovudkvarteret til sekretariatet for Antarktistraktaten har sidan september 2004 lege i Buenos Aires i Argentina.
Antarktistraktaten
Hovudavtalen vart opna for underskriving 1. desember 1959 og tredde offisielt i kraft 23. juni 1961. Dei originale underskrivarane var dei tolv landa som var aktive i Antarktis under Det internasjonale geofysiske året (IGY) 1957–58. Desse var Argentina, Australia, Belgia, Chile, Frankrike, Japan, New Zealand, Noreg, Sør-Afrika, Sovjetunionen, Storbritannia og USA. Desse landa hadde oppretta over 50 stasjonar i Antarktis for IGY. Avtalen var eit diplomatisk uttrykk for det operasjonelle og vitskaplege samarbeidet ein hadde fått til «på isen».
Andre avtalar
Andre avtalar — kring 200 anbefalingar som ein har kome fram til og ratifisert på medlemsmøta — omfattar:
Møter
Antarktistraktaten sine årlege konsultasjonsmøte (ATCM) er eit internasjonalt forum for styre og administrasjon av regionen. Berre 28 av dei 49 deltakarlanda har rett til å delta i avgjersler ved desse møta, sjølv om dei 21 andre landa har lov å delta på møtet. Dei avgjersledeltakande landa er Rådgjevande partar og, i tillegg til dei 12 originale underskriftslanda, omfattar dette 16 land som har synt interessa si i Antarktis ved å utføre omfattande vitskapleg aktivitet der.
Medlemmar
* Krav overlappar.
** Reservert rett til å krevje område.
I 2012 er det 50 medlemsland der 28 har rådgjevande makt og 22 møterett. Av dei rådgjevande medlemslanda med stemmerett omfattar dette dei sju landa som har gjort krav på Antarktis som eit nasjonalt territorium. Dei 22 andre nasjonane har ikkje anerkjent krava til dei andre, og heller ikkje erklært at dei har tatt ei stilling til det.
Mitsuhiro Seki
Mitsuhiro Seki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Roasso Kumamoto, Giravanz Kitakyushu, Tokyo Verdy og Kagoshima United FC.
Elsfjord
Elsfjord er ein tidlegare kommune i Nordland (kommunenr. 1829). Kommunen vart skild ut frå Hemnes som eigen kommune i 1929. Frå 1. januar 1962 vart Elsfjord slått i hop med Drevja, Vefsn og Mosjøen kommunar til Vefsn kommune.
Elsfjord er òg eit sokn i Vefsn prestegjeld. Då Elsfjord kyrkje vart bygd i 1955, høyrde kyrkjelyden enno til Hemnes prestegjeld.
Elsfjord hadde fram til 2021 ein kommunal fådelt skole med barnehage. Etter at denne vart vedtatt nedlagd, vart det i 2021 oppretta ein montessoriskole i dei same lokala.
Fram til 1945 gjekk riksvegen nordover gjennom Elsfjord. Derfrå var det ferjesamband ut Elsfjorden til Hemnesberget. Ferjetrafikken tok slutt då vegen over Korgfjellet vart opna. Nordlandsbanen passerer Elsfjord, men stasjonen i Elsfjord er nedlagd, og næraste jernbanestasjon er Drevvatn stasjon. Det har vore planar om å byggje ein stor flyplass for Helgeland ved Vesterbekkmoen - Drevvatnet i Elsfjord, men planane har stoppa opp på grunn av regional usemje og usikre verprognosar.
På vestsida av Elsfjorden ligg Elsfjorden naturreservat, som inngår i verneplan for barskog i Noreg.
Styx
Styx er i gresk mytologi den underjordiske elva som vert oppfatta som ei grense mellom livets rike og dødsriket.
Gudinna Thetis gjorde de nyfødde sonen sin, Akhilles, usårleg gjennom å dyppe han i elva Styx. Men hælen som ho heldt i vart ikkje dyppa. Under den trojanske krigen vart Akhilles skoten i hælen av ei pil og døydde. Dette er opphavet til uttrykket akilleshæl.
Lik andre elvar hadde Styx ei eiga gudinne eller vassnymfe, som også vart kalla Styx. Ho var gift med titanen Pallas, og deira dotter var sigersgudinna Nike.
Zell i Zürich
Zell er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 541 meter over havet.
Vegard Sletten
Vegard Sletten var ein norsk ungdomslagsmann, redaktør og forfattar.
Zell i Zürich
Zell ligg i øvre Tösstal. I Zell-Rikon ligg eit tibetansk kloster, Tibet Institute Rikon. Kommunen omfattar òg grenda Kollbrunn.
Vegard Sletten
Sletten tok artium ved St. Svithuns skole i Stavanger, og hadde filologiutdanning frå Oslo (fransk bifag) og Paris (Sorbonne og Écoles des Hautes Études Sociales et Politiques. I 1929–41 var han var journalist i Stavanger Aftenblad. Under den tyske okkupasjonen vart han nekta å reise frå Stavanger, og han var då med i den illegale pressa der. Sletten sat på Grini frå 1944 og ut krigen.
I 1945 vart han journalist i Verdens Gang, og frå 1967 til 1977 redaktør. Samtidig med jobben i Verdens Gang, redigerte han også Norsk Tidend i tretti år, frå 1946 til 1975. Sletten var aktiv nynorskmann og leiar av Noregs Ungdomslag i åra 1947–55, formann i Norsk Journalistlag i 1946–49 og 1956–62, og i Norsk Presseforbund i 1962–71. Han var også leiar av Den europeiske ungdomskampanjen i 1952-1959, ein organisasjon til forsvar for NATO.
Han var son av Klaus Daae Sletten og nevø til presten Jakob Hveding Sletten og barnebarn til Christopher Bruun.
Han vart slegen til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1971. Han var også riddar av Finlands løves orden.
Legatus
Grunntydinga av det latinske ordet legatus er 'utsending, sendemann' (av legare, 'senda; utnemna').
I romartida var legatus nytta som embetstittel med ulike tydingar:
Olav A. Loen
Olav Andreasson Loen var ein norsk bonde og forfattar frå Loen i Stryn. Han skreiv også under pseudonymet Olav Alvheim.
Han var formann i Firda Ungdomslag 1950-1955. Han tok også initiativet til Årbok for Nordfjord i 1951, og var redaktør for årboka fram til 1979. Loen har ein stor og variert litterær produksjon. I 1970 gav han ut boka Bygda gav diktarsyn, ei samling av 25 korte forfattarbiografiar.
Ansjos
Ansjos (Engraulis encrasicolus) er ein liten sildefisk som er vanleg i kystnære farvatn i Middelhavet og aust i Atlanteren. Han er lett å kjenne att på den kjegleforma snuta og dei store augene og kjeften. Arten førekjem ikkje vanleg i norske farvatn, men vert rett som det er påtreft sør i Nordsjøen.
I Sør-Europa er ansjosfisket mellom dei viktigaste fiskeria.
Kjenneteikn
Ansjosen har ei langstrekt blågrøn til grå kropp med store skjel som sit laust. Snuta er lang og kjegleforma og kjeften brei - overkjeven går langt bak auga. Bukfinnane sit lenger framme på kroppen enn den relativt korte ryggfinnen. Langs sidene har fisken ei sølvblank linje (ikkje funksjonell som sidelinje) som bleiknar når dyret vert eldre.
Levesett
Ansjos lever pelagisk i stim nær kysten, stundom òg i lagunar og elveos. Stimane vandrar, med ein tendens til å gå lenger nord og høgare i vassmassane om sommaren. Dei beitar hovudsakleg på dyreplankton dei tek opp med gjellegitteret sitt, det vil seie ein silaktig struktur som består av minst 50 gjellestavar på dei fremre gjellebogane.
Ansjoslarvar heldt seg relativt høgt oppe i vatnet. Det tek berre eit år for dei å bli kjønnsmogne, men dei gyter likevel sjeldan meir enn to gongar i løpet av livet sitt.
Norsk «ansjos»
Ansjos som i Noreg vert omsett som joleansjos, ansjosfilet og liknande, er i røynda brisling som ofte er fiska i norske fjordar.
Hic Rhodus, hic salta!
Hic Rhodus, hic salta! tyder «Her er Rhodos, hopp her!» og er eit sitat frå den latinske omsetjinga av Æsop-fabelen «Storskrytaren». Ein idrettsmann fortel at han ein gong gjorde eit rekordhopp på øya Rhodos, og no vil han skaffa vitne på at det er sant. Ein av tilhøyrarane svarar: «Dersom det er sant, er det ikkje turvande med vitne. Her er Rhodos, hopp her!»
Livsejávrre
Livsejávrre er ein innsjø som ligg i Hamarøy kommune i Nordland.
Pico Posets
Posets eller Punta de Llardana er det nest høgaste fjellet i Pyreneane etter Aneto. Det ligg i den spanske provinsen Huesca og er 3371 meter over havet.
Fjellet vart første gong klatra den 6. august 1856 av H. Halkett.
Berg i St. Gallen
Kommunen ligg langs vegen mellom St. Gallen og Arbon og mellom Bodensjøen og åsane som stig opp sør og vest for innsjøen. Han har bestått av landsbyane Ober- og Unterberg sidan mellomalderen.
Val Müstair
Val Müstair (tysk Münstertal, italiensk Val Monastero) er ein kommune og ein dal i distriktet Inn i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Dalen strekkjer seg inn i Italia og grensar til Fuornpasset, (2 149 moh) med Sør-Tyrol på andre sida og Vinschgau-Val Venosta (914 moh).
Kommunen vart skapt 1. januar 2009 då Tschierv, Fuldera, Lü, Valchava, Santa Maria Val Müstair og Müstair vart slått saman.
Benediktinarklosteret St. Johannes ved Müstair er ein verdsarvstad som truleg vart grunnlagd av Karl den store.
Dei viktigaste landsbyane i Val Müstair er Tschierv (1660 meter), Valchava (1412 meter), Santa Maria (1375 meter), Müstair (1247 meter) (i Sveits) og Taufers im Münstertal i Sør-Tyrol. Ingen av sidedalane er busette, men vegen over Umbrailpasset (og Stelviopasset) går via Santa Maria.
Største delen av dalen ligg i kantonen Graubünden i Sveits. Ein liten del ligg i regionen Trentino-Alto Adige (Sør-Tyrol) i Italia. Grensa går i om lag 1 245 meter høgd mellom Müstair og Taufers-Tubre på 1240 meter.
Elva som renn gjennom dalen er Ram (Il Rom eller Rombach).
Masaaki Nishimori
Masaaki Nishimori er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Roasso Kumamoto, FC Kagoshima, V-Varen Nagasaki og Renofa Yamaguchi FC.
Daishiro Miyazaki
Daishiro Miyazaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Roasso Kumamoto.
Esko Aho
Esko Aho er ein finsk politikar for partiet Centern i Finland (finsk Suomen Keskusta). Han var statsminister i Finland frå 1991 til 1995.
Aho var i åra 1983–2003 medlem av den finske Riksdagen. I åra frå 1991 til 1995 var han statsminister i Finland. I 2000 stilte han til val som president, men tapte i andre valomgang for Tarja Halonen. Han tok deretter eit pauseår frå politikken for å undervise ved Harvard University. Ved valet i 2003 forlét han Riksdagen, trekte seg tilbake frå politikken og vart president for SITRA, det finske nasjonale fond for forsking og utvikling. Sidan 1. januar 2009 har han vore knytt til Nokia som sjef for avdelinga for relasjonane og ansvaret til selskapet.
Politisk ettermæle
Esko Aho vil verte ståande som den som leidde Finland inn i EU. Partiet hans, som fekk det meste av røystene frå bygdene i Finland, var imot EU-medlemskapet. Tidleg i 1990-åra var det ein djup økonomisk depresjon i landet, og regjeringa til Ahos måtte ta upopulære avgjerder for å senke arbeidsløysa. Dette gjorde han upopulær og medverka til fallet til regjeringa ved valet i 1995. Centern i Finland fekk dermed ein åtte år lang periode i opposisjon.
Puig Major
Puig Major er det høgaste fjellet på Mallorca i Spania. Det ligg i Serra de Tramuntana og er 1445 meter over havet. Fjellet ligg i ein millitærsone og er stengd for ålmenta. Nabotopen Puig de Massanella vert derfor det høgaste fjellet det er mogeleg å nå (1346 moh).
Lough Beg
Lough Beg (frå gælisk Loch Beag) er ein liten innsjø nord for Lough Neagh i Nord-Irland. Innsjøen ligg på grensa mellom County Londonderry og County Antrim.
Church Island ligg i innsjøen og her låg det eit kloster før vikingtida. Om sommaren er det vanlegvis mogeleg å nå øya til fots. På grunn av dei mange sjeldne plantene og trekkfuglane som stoppar her, er området verna som ein del av Lough Beg nasjonale naturreservat.
Athletic Bilbao
Athletic Club (baskisk Bilboko Athletic Kluba), kjend som Athletic Bilbao eller berre Bilbao i Noreg, er ein fotballklubb i Bilbao i Spania. Klubben vart skipa i 1898. Athletic Bilbao er eitt av dei fire laga i spansk Primera División som er eit medlemsstyrt idrettslag; Real Madrid, FC Barcelona og Osasuna er dei andre.
Atheltic Bilbao har spela i Primera División av La Liga sidan starten i 1929. Klubben har vorte seriemeister åtte gongar, første gongen i 1930 og den siste i 1984. Bilbao vann i 1903 den første Copa del Rey, og sin 24. og hittil siste cuptittel i 1984. I 1977 nådde laget finalane i UEFA-cupen og spela 2-2 mot italienske Juventus, men med regelen om verdet av bortemål mot heimemål vart det tap for laget frå baskarland. 35 år seinare spela Athletic Club seg til finalen i Europaligaen, arvtakaren for UEFA-cupen. I dei heilspanske finaleoppgjeret på nasjonalstadion i Bucuresti vart det tap 0-3 mot Atletico Madrid.
Athletic Bilbao er velkjend for å ha bringa fram unge baskiske fotballspelarar, samt å ha rekruttert baskiske toppspelarar frå andre klubbar, til dømes Javi Martínez. Athletic sin politikk har vore å signere spelar som er fødde eller har vokse opp i det vidare baskarland; det vere seg regionane Bizkaia, Gipuzkoa, Álava og Navarra i Spania, eller områda Labourd, Soule og Nedre Navarra i Frankrike. Dei seinare åra har ein letta litt på kravet om tilhøyrsle til baskarland, og enkelte spelarar utan regional tilknyting har spela for klubben.
Athletic Club spelar heimekampane på Estadio de San Mamés, som har plass til 39 750 tilskodarar. Laget spelar i raude- og kvitstripete trøyer og svarte bukser.
Klubben har også eit kvinnelag, som har vunne fire spanske seriemeisterskap.
Andreas Grass
Andreas Grass er ein austerriksk låtskrivar. Han har mellom anna skrive musikken til A Place of Peace og Claire's Room.
Österreich rockt den Song Contest 2013
Saman med Nikola Paryla, Alexander Kahr og Natália Kelly skreiv han den engelskspråklege songen «Shine» som sistnemnde sendte inn til Österreichischer Rundfunk (ORF). Songen vart vald ut til å delta i Österreich rockt den Song Contest, den austerrikske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013, og vart framført av Kelly. I finalen vann bidraget og fekk representere Austerrike.
Eurovision Song Contest 2013
I Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige deltok Austerrike i den fyrste semifinalen 14. mai 2013 og enda på 14. plass med 27 poeng; fire frå Kroatia, Danmark og Irland, tre frå Moldova og Belgia og to frå Kypros, Serbia og Italia og eitt frå Estland, Slovenia og Storbritannia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget femteplass med ei rangering på 6,32 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på 15. plass med ei rangering på 12,33. Desse resultata gjeld berre om berre juryane og berre fjernsynssjåarane i alle deltakarlanda hadde røysta, men resultata er likevel upresist av di det ikkje er offentleggjort kor mange røyster kvart land fekk frå juryen og sjåarane. Landet kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen 18. mai 2013. På scena hadde Kelly med seg fem støttevokalistar: Karin Bauer, Regina Mallinger, Birgit Kubica, Harald Baumgartner og Monika Ballwein.
Náxos
Náxos (gresk Νάξος, italiensk Nasso, tyrkisk Nakşa)) er ei øy i Hellas og den største øya i Kykladane i Egearhavet med eit areal på 430 km². Ho var sentrum for den gamle kykladiske kulturen.
Náxos hadde tidlegare to kommunar, Náxos og Drymalía, men desse inngår frå 2011 som kommunaleiningar i kommunen Náxos og dei små Kykladane, som òg omfattar dei mindre øyane Donoúsa, Koufonísia, Skhinoúsa og Iráklia. Kommunen høyrer til under periferieininga Náxos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Náxos er hovudstad i periferieininga.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Náxos 12 726 innbyggjarar, medan tettstaden Náxos by hadde 7 070 innbyggjarar.
Náxos er ein populær turistdestinasjon med fleire lett tilgjengelege ruinar. Ho har mange vakre strender som Ajía Ánna, Ájos Prokópios, Kastráki, Mikrí Vígla, Pláka og Ájos Jeórjos, dei fleste nær Khóra.
Náxos er den frodigaste øya i Kykladane. Ho har god tilgang på vatn, som det elles finst lite av i området. Fjellet Zas (999 moh) er den høgaste toppen i Kykladane og fører til orografisk nedbør, som gjev meir nedbør på Náxos enn dei omliggande øyane.
Náxos i mytologien
I følgje gresk mytologi var den unge Zevs oppdradd i ei grotte i fjellet Zas (Zas tyder Zevs). Homer nemner «Dia», som tyder «den heilage gudinneøya».
I følgje ei anna segn skal Aloadae ha sett fjella Óssa og Pílio oppå kvarandre før Ólymbos, og gudane såg på dette som ein trugsel. For å løyse problemet fortalde Artemis Otus, ein av dei to brørne til Alodane, at om han stoppa omleiringa av Olympos, så ville ho verte elskaren hans ved Náxos. Ei anna soge fortel at Aloadae faktisk hadde slått seg ned på Náxos.
Maiblom
Maiblom (Maianthemum bifolium) er ei urt i maiblomslekta i aspargesfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.
Náxos
Historie
På 700- og 600-talet fvt. dominerte Náxos handelen i Kykladane.
Whittle Dene
Whittle Dene er ein innsjø 19 km vest for Newcastle upon Tyne i England og er eit kompleks av reservoar og reinseanlegg som er det siste stadiet i vassforsyninga til Newcastle upon Tyne og Gateshead.
Náxos
Historie
I -502|502 fvt. gjorde innbyggjarane på Náxos opprør mot herrane sine i Persia. Dette opprøret førte til eit større jonisk opprør og så til den gresk-persiske krigen mellom Hellas og Persia.
Whittle Dene
Historie
Komplekset vart bygt mot slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Komplekset dannar ei rekkje av reservoar langs A68-vegen som er knytte saman via tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjeldene til Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område.
Dyre- og planteliv
Det er mange forskjellige habitat rundt komplekset, med barskog og blandingsskog, nøytrale grassletter og myrlendte grassletter. Mot slutten av mars kan ein vanlegvis sjå dei første sandsvalene over reservatet, og sommaren mykje svale og seglarar. Fuglar som hekkar her er mellom anna toppdykkar og toppand.
Náxos
Historie
Etter det fjerde krosstoget erobra Det latinske riket og venetianaren Marco Sanudo øya og tok like etter resten av Kykladane. Her oppretta han sjølv Hertugdømet Naxos. 21 hertugar i to dynasti styrte øygruppa fram til 1566, då osmanarane erobra øygruppa. Det venetianske styre heldt fram på spreidte øyer i Egearhavet fram til 1714.
Den osmanske administrasjonen vart i praksis verande hos venetianarane. Svært få tyrkarar slo seg ned på Náxos og den tyrkiske påverknaden på øya er liten. Det tyrkiske styret varte fram til 1821 då øyane gjorde opprør. Náxos vart til slutt ein del av Hellas i 1832.
Maiblom
Planta er 10 cm høg, har hjarteforma blad frå jordstengelen og to på stengelen. Ho har ein allsid klase med små kvite 4-talsblomstrar og små raude søte bær. Blomane har fire mjølberarar. Maiblom blømer kring mai i lauv- og barskog. Planta veks over heile Noreg, men sjeldan lengst i nord. Ho er funnen opp til 1265 m i Setesdal. Planta er giftig. .
Lyngør fyrstasjon
Lyngør fyrstasjon er eit fyr på ei lita øy, Kjeholmen, utanfor Tvedestrand i Agder, i nærleiken av Lyngør. Fyrbygningen er i betong med fyrtårnet bygd inntil gavlen (tverrveggen) ut mot havet.
Coney Island i Lough Neagh
Coney Island er den einaste busette øya i Lough Neagh i Nord-Irland. Ho ligg om lag 1 km frå Maghery i County Armagh. Coney Island har ei rik historie som går tusenvis av år bakover og ein trur at øya vart vitja av St. Patrick.
Lyngør fyrstasjon
Fyret har 3. orden linseapparat med ei lysvidde på 12,0 nautiske mil. Fyret kom i drift i 1879, samstundes med Homborsund fyrstasjon. I 1946 vart fyrbygningen utvida med eit maskinhus med generatorar og luftkompressorar for tåkelur, og det vart bygd bustad med uthus for fyrassistentar. Lyngør fyrstasjon er difor eit godt døme på ein fyrstasjon der fleire familiar hadde tilhald.
Fyrstasjonen vart automatisert og avfolka i 2004. Tåkesignalet, ein diafon, er teke vare på, men trykktankane er fjerna, så signalet vert ikkje lenger nytta.
Fyret er eit tidleg døme på betongbygging i landet. Fleire av dei opphavlege installasjonane er intakte: fyrbygningen med bustad, maskinhus, ny og gamal oljebu, bustad for fyrassistent, uthus, tuft etter ei smie, vegar, landing i betong med to naust og ei oljekai. Fyrstasjonen ligg i nærleiken av dei verneverdige bygningane på Lyngør, og er freda etter lov om kulturminne som ein del av landskapet og bygningane på Lyngør.
Klima
Det står ein vêrstasjon frå Meteorologisk Institutt ved Lyngør fyrstasjon med synopnummer 1467. Han står 4 meter over havet og har vore i drift sidan februar 1947.
Langset
Langset er ein tettstad i Eidsvoll kommune i Viken. Staden har og ligg ved sørenden av Mjøsa, på austsida av der innsjøen renn ut i Vorma. Frå Langset er det 2,5 km til sentrum i tettstaden Minnesund. Europaveg 6 og Dovrebanen går gjennom Langset.
Her ligg Langset skole og Langset kyrkje.
Krattmjølke
Krattmjølke er ein art i mjølkefamilien. Planta er utbreidd i Europa og Asia.
Planta vert kring 40 cm høg. Ho har ein lite greina stengel og breie om lag snaue blad. Blomsteren 1 cm brei. Kattmjølke blømer kring juli i småskog og på turre steinete stader. I Noreg er planta vanleg over det meste av landet, men er fåtalig i Finnmark og Troms.
Mörschwil
Mörschwil er ein kommune i valkrinsen Rorschach i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 550 meter over havet.
Kommunen ligg langs vegen frå Rorschach til St. Gallen mellom elvane Steinach og Goldach. Han består av landsbyen Mörschwil og mange spreidde grender og hus.
Høgtrykk
Eit høgtrykk er eit område der det atmosfæriske lufttrykket er større enn i dei omliggande områda. I enkelte land blir desse områda kalla antisyklonar. Atmosfæren prøver alltid å kome i likevekt med seg sjølv og derfor blir faktorar som lufttrykk og temperatur forsøkt utjamna. Dette fører til at lufta strøymer frå høgtrykk mot lågtrykk for å utjamne trykkskilnaden. Høgtrykk er assosiert med rolege vindforhold og subsidens. Subsidens er søkkjande luftrørsler som gjer at lufta blir adiabatisk oppvarma. Dermed vil eventuelle skydropar fordampe i høgtrykkssituasjonar og det blir lite skyer på himmelen. Mangelen på skyer fører til at temperaturskilnaden mellom dag og natt ofte aukar i forhold til lågtrykkssituasjonar. Om dagen vil meir solinnstråling føre til auka temperatur, medan overflata blir avkjølt ved langbølgja utstråling om natta.
Klimatologisk oppstår høgtrykka oftast i subtropiske område (om lag 25-35° N eller S). Over ekvator fører kraftig solinnstråling til at luftmassane blir løfta opp i høgda og ført enten nord eller sør. Denne lufta blir så avkjølt, og byrjar å søkkje ned mot overflata i subtropiske strøk. Denne sirkulasjonen er kjend som Hadleyceller. Den søkkjande, tørre lufta er hovudårsaka til at dei fleste ørkenane ligg på desse breiddegradene.
Høgtrykk dekkjer ofte eit større område og har svakare overflatevind enn lågtrykk, fordi større overflatefriksjon på trykkgradienten og corioliskrafta hindrar sirkulasjonen rundt høgtrykket. Lufta strøymer alltid motsett veg rundt eit høgtrykk og eit lågtrykk på same halvkule. På nordlege halvkule strøymer lufta med klokka rundt eit høgtrykk, medan det er motsett på sørlege halvkule.
Nokre høgtrykk varer så lenge at dei får spesielle namn. Det sibirske høgtrykket er eit tilnærma stasjonært høgtrykk som kan vare lenger enn ein månad om vinteren. I Europa kjenner ein til Asorehøgtrykket, som amerikanarane kalla Bermudahøgtrykket. Dette er eit kraftig høgtrykk som ofte gjev fint vêr i Nord-Atlanteren. I dei sørlege områda av dette høgtrykket vil den austlege vinden ofte føre havbølgjene inn mot austkysten av Nord-Amerika i løpet av orkansesongen.
Sjå òg
Υψηλό Βαρομετρικό
Yusuke Sato (1982)
Yusuke Sato er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane SC Tottori og Roasso Kumamoto.
Scintillometer
Eit scintillometer er eit vitskapleg apparat som vert brukt til å måle optiske forstyrringar i atmosfæren kalla funkling eller scintillasjon. Årsaka til desse scintillasjonane er små svingingar i brytingsindeksen til luft. Lufta sin brytingsindeks vert påverka av temperatur, fukt og trykk. Apparatet kan dermed måle varmeoverføringa mellom jordoverflata og lufta over, som vert kalla «kjensleg varmefluks». Apparatet kan òg brukast til å oppdage klarluftturbulens, som elles ikkje er mogeleg å oppdage før ein kjem ut for det.
Blåmeis
Blåmeis (Cyanistes caeruleus, framleis ofte Parus caeruleus) er ein fugl i meisefamilien. Ho er om lag 12 cm lang, og veg 11 gram.
Utsjånad
Blåmeisa er ljoseblå på issen, vengjene og stjerten. Brystet og buken er gul. Leten til hoa er mykje bleikare enn til hannen. Ungfuglane har gulvorne kinn og ein grågrøn isse. Blåmeisa er ein hardfør og særs nyfiken fugl. Nyfikna og kreativiteten gjer at blåmeisa kan finna nye ting å eta når ho er nøydd til det. Somme har sagt at blåmeisa enkelte stader har hakka laus vindaugskitt og ete dette for å overleva.
Utbreiing
Blåmeisa finst i store delar av Europa og det vestre Asia. Blåmeisa si utbreiing er, sett bort frå to små område i det nordlege og sørlege Iran, avgrensa til det vestlege palearktis. Fuglen finst over mykje av Europa, i nord og i større høgder i Alpane og truleg også i fjellområde på Balkan, men for dei siste er kartlegginga ufullstendig.
Blåmeisa manglar på Island samt i nordlege delen av Skottland og på mange av øyane utanfor. Dei ytre Hebridane vart kolonisete først i 1963. I Skandinavia innskrenkar utbreiinga seg til dei sørlegare og midtre landsdelane og låglandsområda, medan fuglane ikkje lever i fjelltraktene. Nordgrensa for utbreiinga ligg i Noreg kring 67° nord, i Sverige rekk det samanhengande hekkeområdet til 61°, ved kysten eit smalt belte til 65° nord. I Finland når utbreiinga til 65° nord, gjennom 1900-talet har blåmeisa utvida arealet der nordover. Frå det sørlege Finland strekker nordgrensa søraustover til sørlege delen av Ural. Austgrensa er kompleks og variabel. Denne kan ha samanheng med vestgrensa til asurmeisa, ein art som ekspanderer vestover.
Underartane si utbreiing og ulikskapar
Nærståande fuglar som hekkar på Kanariøyane og i det nordvestre Afrika vert i dag kategoriserte som ein eigen art, kalottmeis (Cyanistes teneriffae).
Levevis
Blåmeisa er ein sosial fugl som gjerne held seg saman med andre fuglar om vinteren. Om vinteren leitar ho ofte etter mat saman med kjøtmeisa i sokalla meisetog.
Fuglen hekkar frå mai til juli. Blåmeisa får 7–14 egg, og rugetida er 13–15 dagar. Ungane forlèt reiret etter om lag 16 dagar. Ho nyttar ofte gamle hole tre som hekkeplass, men ho hekkar òg gjerne i fuglekasser. Blåmeisa er den fuglen som med størst intensitet tek opp kampen med flugesnapparen for å tryggja seg fuglekassene om våren. Ho kan òg driva vekk større og sterkare kjøtmeiser.
Blåmeisa er fylkesfugl for Buskerud.
Institusjon
Ein institusjon er ein sosial arena der aktørar samhandlar. Aktørane kan ofte spele ulike roller i samsvar med formelle eller uformelle reglar. Institusjonane er såleis normfaste og vedvarande; ein kan forventa seg same åtferda frå dei, uavhengig av kven som er aktørar, og institusjonar held fram som før, endå om aktørane jamt vert bytte ut. Døme på institusjonar er familien, der ein har rollene som forelder og barn, og skulen, der ein til dømes har rollene elev og lærar. Institusjonar utgjer ein viktig del av samfunnsvitskapelege studiar, som sosiologi, statsvitskap og økonomi, då ein reknar dei som ein grunnleggjande del av samfunnet. Ein vanleg definisjon av samfunnet er difor at det er eit sett av ulike institusjonar.
Talcott Parsons
Talcott Parsons, fødd og oppvaksen i Colorado, er kan henda den mest kjende amerikanske sosiologen. Han grunnla funksjonalismen, og hadde stor innverknad på sosiologien på 1950- og 1960-talet. Han var knytt til Harvard-universitetet nesten heile livet sitt, og utvikla eit teoretisk system for samfunnsanalyse, kalla strukturell funksjonalisme.
Institusjon
I kvardagstala snakkar ein helst om institusjonar i samband med organisasjonar og offentlege anstaltar.
Talcott Parsons
Mønstervariablar
I The Social System (1951) legg Parsons fram eit sett av mønstervariablar, som seier noko om samhøvet ein sosial aktør har med andre sosiale aktørar:
Til dømes vil relasjonane mellom aktørane i ein institusjon som familien, som vert prega av nære kjensleband, oftast vera ekspressive. Medan samhøvet mellom ein seljar og ein kunde på ein marknad vil vera instrumentell. Dimensjonen ekspressiv/instrumentell svarar til ein viss grad til skiljet Ferdinand Tönnies lagar mellom Gemeinschaft/Gesellschaft for å skildra menneskelege relasjonar.
Langvatnet i Gildeskål
Langvatnet er ein innsjø som ligg i Gildeskål kommune i Nordland.
Langvatnet i Tysfjord
Langvatnet (lulesamisk Tjoaddnejávrre) er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen, som er den største, ligg i Hamarøy kommune i Nordland. Innsjøen har eit areal på 5,46 km², der 5,45 km² ligg i Noreg. Grensa mellom Noreg og Sverige går ved utløpet i aust. Utløpselva Rikkekjåhkå dannar grense mellom kommunane Jokkmokk og Gällivare i svensk Lappland.
Robert Merton
Robert King Merton var ein amerikansk sosiolog, best kjend for å ha oppfunne uttrykket «sjølvoppfyllande profeti». Han skapte òg fleire omgrep som er gått inn i daglegtalen, slik som «rollemodell»
Storparten av karrieren sin underviste Merton ved Columbia University i New York by.
<!-- Robert Merton, grundare av teorin ”Strain” (sociologi) Mertons påstod att brott inte beror på ett plötsligt socialombyte utan snarare p.g.a. en social struktur som värdesätter vissa egenskaper hos alla medborgare utan att ge alla medborgare samma möjligheter att uppnå dessa egenskaper. Den här sortens brist hos ett samhälle och dess integration mellan vad som krävs och vad som tillåts som orsakar avvikande beteende. Ett avvikande beteende beror då på den sociala strukturen i ett samhälle och inte ett plötsligt socialombyte som tidigare kriminologer påstod. Merton använder sig att tidigare teorier om normlöshet i ett samhälle för att beskriva nedbrytningen av det normfulla systemet.
Mertons teori fokuserar inte på brottslighet utan snarare på olika handlingar av avvikande beteende som kan leda till kriminellt uppförande. Merton uppmärksammar det faktum att det finns vissa mål som är starkt framhållna i samhället t.ex. utbildning, arbete mm. Emellertid får inte alla samma och jämställda möjligheter för att uppnå dessa mål. Steget efter är då enligt Merton avvikande beteende.
Merton presenterade fem sätt av anpassning till Strain orsakade av begränsade möjligheter till sociala godkända mål och medel. Han menar inte att varenda en som inte får möjligheterna till att uppnå målen uppträder avvikande. Snarare reaktionen, eller sätt att anpassa sig beror på individens attityd mot sociala och kulturella mål och statliga medel för att uppnå dem.
Det tredje sättet att anpassa kallas ritualism. Individer som tillhör den här kategorin överger de sociala målen de förr trodde de kunde uppnå och ägnar sig åt sin rådande livsstil. De spelar enligt reglerna och lagarna samt har en daglig skyddande rutin.
Reträtt, det fjärde sättet att anpassa sig, skiljer sig på så sätt från ritualism att individen inte bara överger målen utan också medlen. De drar sig till alkoholism och ett drogberoende. De flyr till en livsstil bestående av meningslöshet och är overksamma.
Det sista sättet av anpassning kallas revolutionärt och sker när målen och medlen blir tillbakavisande, tillåts inte för individen. Istället skapar individen sina egna mål och medel, genom revolutionära och rebelliska aktiviteter, så som protester. -->
Chilensk Antarktis
Chilensk Antarktis (spansk Territorio Antártico Chileno) er kravområdet til Chile i Antarktis. Chilensk Antarktis strekkjer seg frå 53 °V til 90 °V og frå Sørpolen til 60°S, og overlappar delvis kravområda til Argentina og Storbritannia. Det vert styrt av Cabo de Hornos kommune på fastlandet i Sør-Amerika.
Antártica er namnet på kommunen som adminsitrerer territoriet. Kommunen Antártica vert styrt av kommunen Cabo de Hornos med sete i Puerto Williams heilt sør i Chile og hyører til Chilensk Antarktis, som er ein del av regionen Magallanes y la Antártica Chilena. Kommunen Antártica vart oppretta 11. juli 1961, og låg under provinsen Magallanes fram til 1975, då Chilensk Antarktis vart oppretta.
I følgje ei folketeljing i 2002 dekkjer Antártica eit område på 1 250 000 kvadratkilometer og har 130 innbyggjarar (115 menn og 15 kvinner). Dette omfattar ikkje personellet i dei ikkje-chilenske basane i området.
Den største busetnaden ligg på King George Island og består av Frei Montalva-stasjonen, som har ein flyplass (Teniente Rodolfo Marsh Martin Aerodrome, ICAO-kode SCRM ), med samband til kommunesenteret, landsbyen Villa Las Estrellas.
I nærleiken ligg Professor Julio Escudero-basen, kontrollert av Det chilenske antarktiske instituttet (INACH), under Utanriksdepartementet. Dette er det chilenske hovudanlegget for vitskapleg utforsking av Antarktis.
Captain Arturo Prat-basen er ein chilensk forskingsbase i Antarktis på Greenwich Island. Denne opna 6. februar 1947 og er den eldste chilenske basen i Antarktis. Fram til 1. mars 2006 var han ein base for den chilenske marinen. Fram til februar 2004 var han fast bemanna, men har sidan berre vore bemanna om sommaren som base for meteorologisk og ionosfærisk forsking.
Den einaste permanente chilenske stasjonen på fastlandet i Antarktis (Den antarktiske halvøya), O'Higgins-basen, har vore i drift sidan 18. februar 1948. Han ligg på Puerto Covadonga.
Vibeke Larsen
Larsen byrja i Arbeidarpartiet og var vararepresentant i sametingsperioden 2001–2005. Frå 2004 hadde ho fast plass i staden for Per Solli, og sat så som fast representant frå 2005 til 2017. Frå og med 26. september 2007 til 2013 sat ho i Sametingsrådet for Arbeidarpartiet.
I desember 2016 felte ein koalisjon mellom Arbeidarpartiet, Árja og Høgre det sitjande sametingsrådet leia av Aili Keskitalo, og danna nytt sametingsråd med Larsen som sametingspresident. I januar 2017 vart Ronny Wilhelmsen vald til presidentkandidat for Arbeidarpartiet før sametingsvalet 2017. I protest gjekk Larsen ut av partiet og avsette Wilhelmsen som visepresident. Ho starta så partiet Šiella, som stilte til val i 2017 utan å få inn nokon representantar. Larsen sat som president fram til valet i 2017.
Ho meldte seg seinare inn i Nordkalottfolket, og vart vald inn på Sametinget for dei i perioden 2021–2025.
Larsen er busett på Bjerkvik i Narvik kommune i Nordland fylke.
Talesyntese
Talesyntese er namnet på ein spesiell type dataprogram, som simulerer menneskeleg tale. Talesynteseprogram er av to typar. Dei kan enten lese opp tekst dei får som input (som når ein brukar får eit program til å lese opp e-posten for seg), eller dei kan generere tale ut frå eit visst sett av inputdata (som når programmet formidlar informasjon på grunnlag av inputdata, t.d. kan det generere ei setning Neste buss går om 25 minutt. ut i frå informasjon henta i ein busstabell, og kunnskap om kva klokka er akkurat no).
Ulike metodar for talesyntese
Talesynteseprogram har lenge brukt den såkalla difonmodellen, i dei siste åra har dei også brukt Hidden Markov Models, eller HMM. Tidlegare har det og vore arbeidd med fullstendig syntetisk tale, der lydane har vorte produsert med å kombinere formantane for kvar lyd. Problemet med den syntetiske innfallsvinkelen er at resultatet blir nett syntetisk, ei stemme med «robotklang». Dei fonetiske eigenskapane til menneskeleg tale er langt meir komplisert enn berre dei lågaste formantane.
Eit alternativ til talesyntese er å spela inn alle replikkane ein vil at maskina skal seie, og så spele dei av i rett augneblink (t.d. beskjedar av typen «Neste stopp - Storgata» og «For opplysningar om saldo - tast fire». Problemet med dette alternativet er at systemet er lukka, det kan berre lese opp eit viss mengd setningar. Forsøk på å kombinere slike meldingar (t.d. ved å lese inn talord eitt og eitt og deretter setje dei saman til store tal) gjev svært dårlege resultat, i og med at setningsintonasjonen i dei ulike bitane ikkje passar saman.
Det motsette av talesyntese er taleattkjenning, dataprogrma som er i stand til å overføre tale til skrift.
Opne kjeldekode-versjonar av talesyntese
Universitetet i Edinburgh har utvikla den såkalla Festival-plattforma, som eir ei utviklingsplattform for talesyntese, og som er tilgjengeleg for engelsk, spansk, kroatisk og walisisk. For finsk er det no tilgjengeleg ein open syntetisator, Suopuhe, frå 2004.
Norsk talesyntese
Den mest kjende norske talesyntesen er Telenors Talsmann. Elles har SINTEF arbeidd med talesyntese, det same gjorde Nordisk språkteknologi før dei gjekk konkurs.
Muhammad al-Mahdi
Muhammad al-Mahdī (eller Muhammad ibn Hasan ibn Ali eller Qasim Muhammed eller den skjulte imamen er i fylgje Tolverretninga i Shia den tovlte imamen og Mahdi (messias). Han vert innanfor denne religiøse retninga rekna som den store frelsaren. Dei truande meiner at Muhammad var fødd i 868 og har vore skjult av Gud sidan 873 for seinare å stå opp att for å fullbyrde misjonen sin. Når han står opp att skal det oppstå ein fullkommen islamsk stat med fred og velstand til endetid. Før Mahdi står opp att vil det vere ei stor krise i verda der alle leiande doktriner og ideologiar vil falle saman og store leiarar i verda vi forsøke å løyse problema, men dei vil feile. Dei truande trur då at det vil verte klart at det er ingen som kan skape rettferd i verda utanom Gud sitt sendebod, Mahdi.
Framkalling av Mahdi
Magasinet New Yorker har hevda at dei amerikanske styresmaktene trur på dette og difor planlegg å angripe Iran med atomvåpen for å stoppe Ahmadinejad.
Picos de Europa
Picos de Europa (tyder «Europatoppane») er ei fjellkjede, om lag 20 km innanfor nordkysten av Spania i dei autonme regionane Asturias, Cantabria og Castilla y León. Fjella er ein del av Dei kantabriske fjella. Den mest aksepterte teorien for opphavet til namnet er at dette var dei første fjella i Europa ein såg når ein kom med skip frå Amerika.
Geografi
Nesten heile fjellkjeda består av kalkstein, og isbreerosjon har skapt eit imponerande karstområde. Det høgaste fjellet i kjeda er Torre de Cerredo med ei høgd på 2468 meter over havet. Mange andre fjelltoppar går over 2000 meter. Området er populært hos fjellklatrarar og fotturistar. Det ligg fleire fjellhytter i fjella.
Natur
Av dyr som lever i regionen finn ein brunbjørn (Ursus arctos pyrenaicus), gaupe (Lynx pardinus) og ulv (Canis lupus signatus). Det er òg ein del gemse i fjell. Av fuglar finn ein alpekråke og musvåk.
Det meste av regionen er i dag verna som Picos de Europa nasjonalpark i Cantabria, Asturias og León. Delen av parken i Asturias var den første nasjonalparken i Spania.
Grotter
I Picos de Europa ligg mange av dei djupaste grottene i Spania, som Torca del Cerro (−1589 m), Sima de la Cornisa (−1507 m), Torca los Rebecos (−1255 m) og Pozo del Madejuno (−1252 m). Det pågår framleis jakt etter nye grotter og utforsking av desse.
Gastronomi
Det finst grupper av gjetarar som dreg opp til Picos frå dalane om sommaren med sau, geit, ku og stundom gris. Området er kjent for dei pikant blåe ostane som Queso de Cabrales, som tradisjonelt modnar i grottene.