cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baskisk grammatikk
Enkel bøying
Den enkle bøyinga gjeld berre for nokre få, vanlege verb. Verb som brukar denne bøyinga er izan «vere», ukan «ha», egon «vere», etorri «kome», joan «gå (målretta)», ibili «gå omkring», eduki «ha, halde», jakin «vita» og esan «si». I skriftleg baskisk er det òg nokre andre verb som bøye si enkelt, som ekarri «bringe», erabili «bruke», eraman «bere», etzan «liggje» og iraun «vare». Delen enkle verb var større tidlegare, og tekstar frå det 16. århundret inneheld rundt 50 slike verb. I dag vert dei brukte i opphøgt språk. Alle andre verb vert bøygde ved hjelp av hjelpeverb. Enkel bøying inneheld i dag berre to tider – presens og preteritum, og dessutan ei imperativsform.
Thierstein
Thierstein er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nord i kantonen. I lag med distriktet Dorneck dannar det Amtei (valkrinsen) Dorneck-Thierstein. Han har kring 14 000 innbyggjarar.
Baskisk grammatikk
Enkel bøying
Døme: Presens av verbet ekarri «bringe», med nokre ulike variantar av subjekt, direkte og indirekte objekt (3sg = 3. person eintal, og så vidare):
Thierstein
Thierstein består av 12 kommunar med Breitenbach som hovudstad og Kleinlützel som ein eksklave. Dei andre kommunane er Bärschwil, Beinwil, Büsserach, Erschwil, Fehren, Grindel, Himmelried, Meltingen, Nunningen og Zullwil.
Baskisk grammatikk
Enkel bøying
Ein fullstendig tabell over presens av det mykje brukte hjelpeverbet ukan «ha» med fast direkte objekt i tredje person, «det», og variable dativ-objekt vert slik:
Olympique lyonnais
Olympique lyonnais er eit fransk fotballag frå Lyon som spelar i den franske eliteserien. Hovudtrenaren er.
Baskisk grammatikk
Enkel bøying
Til dømes tyder diguzue «dei har det for oss» (subjekt 2pl, indirekte objekt 1pl, direkte objekt 3sg «det»). Dei korrekte formene for eit direkte objekt i 3. person fleirtal vert danna ved å setje inn /-zki-/ etter den første stavinga /di-/, til dømes dizkiot «eg har dei for det», medan diot er «eg har det for han».
Støtt
Støtt er ein liten tettstad og eit fiskevær i Meløy kommune i Nordland. Det ligg på øyane Innerstøtt og Svenningen i øygruppa Støttvær, vest for Kunna og nordvest for Reipå. Støtt hadde 47 fastbuande i 2005.
Baskisk grammatikk
Enkel bøying
Refleksive former (til dømes «eg har meg») finst ikkje i dette skjemaet, og må formast ved omskrivingar.
Støtt
Støtt har butikk og er med i ferjesambandet Ørnes-Vassdalsvik-Meløysund-Bolga-Støtt. Støtt er anløpsstad for snøggbåtruta Nordlandsekspressen mellom Sandnessjøen og Bodø. Støtt var tidlegare ein viktig handelsstad.
Baskisk grammatikk
Samansett bøying
Alle ikkje-enkle verb vert bøygde ved hjelp av samansett bøying, og vert forma ved ei av stammeformene til verbet saman med ei form av eitt av hjelpeverba izan, ukan, edin eller ezan. Dei ulike stammeformene er stammen av verbet sjølv, perfektum partisipp, futurum partisipp og gerundium (eigenleg eit verbalsubstantiv i inessiv). Ukan og ezan vert brukt med transitive verb, izan og edin med intransitive. Vidare detaljar finst her; sjå litteraturliste.
Støtt
På Svenningsheia på Svenningen finst fleire bunkers og restar av kanonstillingar etter den andre verdskrigen.
Stanghelle stasjon
Stanghelle stasjon ligg på Stanghelle i Vaksdal kommune i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1883 som del av Vossabanen. Det er lokaltoga som går Bergen-Voss-Myrdal som stoppar ved stasjonen.
Stanghelle ligg mellom Dale stasjon og Vaksdal stasjon, 432,22 km frå Oslo.
Stasjonsbygningen er teikna av Balthazar Lange, og vart oppført etter ein typeteikning kalla fjerde klasse som også vart nytta til Nesttun stasjon (sidan flytt til Ygre stasjon), Haukeland stasjon, Arna gamle stasjon, Trengereid stasjon, Dale stasjon (sidan flytt til Reimegrend stasjon), Bolstadøyri stasjon, Evanger stasjon og Bulken stasjon på Vossabanen. Då Bergensbanen vart opna vart mange av desse stasjonsbygningane forlenga.
Ring
Ring kan syna til:
Støtt
Vest for Støtt ligg Støttværet naturreservat, som dekker feire småøya og holmar i øygruppa.
Fabiano Cezar Viegas
Fabiano Cezar Viegas er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Vegalta Sendai.
Støtt
Postnummeret til Støtt er 8159 STØTT.
Baskisk grammatikk
Talord
Baskisk brukar eit tjuetalssystem. Til dømes er 40 = 2 x 20, 60 = 3 x 20, 80 = 4 x 20 og 90= 4 x 20 + 10. Ein finn restar av dette systemet i fransk og bretonsk. Dansk brukar òg tradisjonelt eit tjuetalssystem.
Bi og sei kjem tydeleg frå indoeuropeiske språk, medan dei andre elementa er unike for baskisk.
Ordforråd, lånord
Baskisk har halde på sjølvstendet sitt ikkje berre i bøyingsverket, men òg i ordforrådet, trass i over 2 500 år med press frå andre språk på fleire sider. Ikkje desto mindre har det teke opp mange lånord i løpet av historia, spesielt frå latin og romanske språk. Nokre døme er:
Nokre andre lånord stammar frå keltiske språk, som til dømes:
Trass i at baskisk inneheld mange høve for avleiing av ord til nye namn på ting, kjem det stadig ord inn frå engelsk og romanske språk. Det har vore veldig få ord som har gått frå baskisk og til omkringliggande romanske språk, men mange stad- og familienamn i Spania og Latin-Amerika har baskiske røter (til dømes Bolívar, Echeverría og Guevara). Moglege baskiske lånord i romanske språk er:
Anzac-dagen
Anzac-dagen den 25. april er ein dag til minne om soldatar frå dei australske og newzealandske militæra som har kjempa i krigar. Han er offentleg høgtidsdag i Australia og New Zealand, men også på Cookøyane, Niue, Samoa og Tonga.
Dagen blei først markert til ære for medlemmene av Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC) som kjempa i slaget ved Gallipoli under første verdskrigen. Seinare tok ein også med soldatar som hadde kjempa i Frankrike og Belgia, og deretter er alle krigsveteranar blitt æra.
Markeringar på Anzac-dagen kan vera militærparadar, veteransamlingar, minnesgudstenester og kransnedlegging på minnesmerke for falne og liknande seremoniar. Det er også vanleg å drikka kaffi med rom, ein såkalla gunfire breakfast som mange soldatar drakk før dei gjekk ut for å kjempa.
Antratsyt
Antratsyt eller Antratsit (ukrainsk og russisk Антрацит) er ein by i Aust-Ukraina. Han ligg sør i Luhansk oblast (region). Han er det administrative senteret i Antratsyt rajon (distrikt). Byen har kring 80 000 innbyggjarar (2011). Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk.
Antratsyt er kalla opp etter dei store førekomstane av antrasitt, ein type kol.
I 1874 fann kosakken Ivan Dvuzjenov kol i nærleiken og i 1904 vart Antratsyt Bokovsky kolgruve bygt. Ein liten busetnad voks opp kring gruva. I 1920 fekk byen offisielt namnet Bokovo-Antratsyt, men dette vart korta ned til Antratsyt i 1962.
Antratsyt ligg 90 km sør for Luhansk, 130 km nordaust for Donetsk og 32 km vest for grensa til Russland.
Kryptonitt
Kryptonitt er eit fiktivt mineral som er sentralt i teikneserien Supermann. Mineralet har namn etter den fiktive planeten Krypton.
Konstruerbare tal
Eit konstruerbart tal er eit reelt tal c som er slik at punktet (c,0) er konstruerbart etter (i alle fall) dei fylgjande reglane for konstruerbare punkt, liner og sirklar:
Veerplas
Veerplas er ein kunstig innsjø rett aust for Haarlem i Nederland. Han vart grave ut i 1994 for å gje eit fritidsområde i Spaarnwoude-området.
Konstruerbare tal
Me jobbar her med Euklidsk geometri i planet. Reglane for konstruerbare punkt skal reflektera kva me kan gjera med ein passar og ein umerka linjal.
Det franske koloniriket
Frankrike starta å opprette koloniar i Nord-Amerika, Karibia og India, etter at Det spanske riket og Det portugisiske riket hadde oppnådd suksess under oppdagingstida. Frankrike kappast med Storbritannia om å få herredømeover dei nye koloniane. Ei rekkje krigar med Storbritannia på 1700-talet og tidleg på 1800-talet som Frankrike tapte gjorde at dei gav seg med ambisjonane om å halde på koloniar på desse kontinenta, og med det enda det enkelte historikarar kallar et «første» franske koloniriket. På 1800-talet oppretta Frankrike eit nytt rike i Afrika og Søraust-Asia. Somme av desse koloniane eksisterte lenger enn invasjonen og okkuperinga av Frankrike av Nazi-Tyskland under den andre verdskrigen.
Konstruerbare tal
Mengda av konstruerbare tal omfattar alle rasjonelle tal og dannar ein underkropp av dei reelle tala. Spesielt kan det visast at dersom c > 0 er konstruerbar, så er også kvadratrota av c konstruerbar. Det kan også visast at kubikkrota til 2 ikkje er konstruerbar. Dette løyser eit av dei klassiske problema i geometrien, nemleg dobling av kuba. Teorien for konstruerbare tal gjev også ei negativ løysning på problemet med tredelinga av vinkelen.
Det franske koloniriket
Etter krigen starta anti-kolonirørsler å utfordre dei franske styresmaktene. Frankrike kjempa bitre krigar i 1950- og 1960-åra i Vietnam og Algerie for å halde på koloniane. Mot slutten av 1960-åra hadde dei fleste franske koloniane fått sjølvstende, bortsett frå ei rekkje øyar og øygrupper som i dag er ein del av dei oversjøiske områda til Frankrike. Desse dekkjer totalt 123 150 km², som berre utgjer om lag 1 % av det franske koloniriket frå før 1939. I 2009 hadde desse områda 2 624 505 innbyggjarar.
Veerplas
Innsjøen er 450 meter lang og 400 meter brei. På sørsida litt det eit kunstig våtmarksområde som vert nytta for å reinse vatnet. Her og langs den myrlendte austkysten heldt finst mange vadefuglar (som grågås, brunnakke, kvinand). Den lokale fiskeklubben har sett ut karper i innsjøen. Ei 300 m lang sandstrand vart danna på vestsida, i tillegg til grøntareal og fasilitetar til å ta seg av folk som vitjar området.
Tuba
Tuba er det største blåseinstrumentet i messing og det av alle messinginstrumenta som kling djupast. Det er òg eitt av dei siste instrumenta som vart tekne inn i symfoniorkesteret. Til vanleg er det berre éin tuba i eit orkester, og den vert bruka som bass i seksjonen av messinginstrument.
Tubaen har konisk boring, og 3-6 ventilar.
Det har med kvart vorte vanleg å bruka tuba til soloinstrument, og dei mest kjende konsertane for tuba og orkester er skrivne av Ralph Vaughan Williams, Edward Gregson og John Williams. Tuba finst dertil med i både militærkorps, janitsjarkorps og brassband, i sistnemnde vert dei kalla Ess-tuba og B-tuba, og det er vanlegvis to av kvar.
Dei mest ålgjengde tubaene som vert laga i dag, har grunntonen F, Ess, C, eller B. F- og Ess-tubaer vert gjerne kalla basstuba, medan C- og B-tubaer vert kalla kontrabasstuba. Somtid møter ein namnet tenortuba; dette er det same som eufonium.
Richard Wagner fekk sett i stand ein særleg tuba kalla Wagnertuba som var laga i tenor- og bass-storleik.
Tuba vert sjeldan nytta i pop- og rockemusikk, men det finst unntak som tubasoloen i songen «Lydia» av Morten Abel.
Vålerenga kyrkje
Vålerenga kyrkje er bygd i grå granitt med klebersteinsdetaljar, arkitektar er Heinrich Jürgensen og Holger Sinding-Larsen. Ho ligg på Vålerenga i Oslo og blei vigsla i 1902. Ho har eit asymmetrisk plassert tårn, og var den første i Oslo med eit slikt tårn. Kyrkja brann i 1979, berre ytterveggene i stein stod attende. Mellom anna gjekk fresko- og glasmåleri av Emanuel Vigeland tapt. Kyrkja blei vigsla på nytt etter omfattande gjenoppbygging i 1984. Nytt glasmåleri av Håkon Bleken og ei frise av Emanuel Vigeland.
Brannen er tema for songen «Vålerenga kjerke» av Trond Ingebretsen, spela inn med Bjølsen Valsemølle. Songen blir sungen før avspark av tilhengjarane på Vålerenga Fotballs heimekampar.
Kulturminne
Vålerenga kyrkje er eit kulturminne og har nummer 85886 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Jun Uchida
Jun Uchida er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Albirex Niigata.
Bokstaven stigma
Stigma (Ϛ, ϛ) er ein forelda bokstav i det greske alfabetet. Han blei danna som ein ligatur av dei to bokstavane sigma (Σ) og tau (Τ), og blei brukt til å skriva gresk frå mellomalderen til 1800-talet.
Bruk
Bruk er ei nemning som kan verta nytta på ymse område og verksemd, mellom anna innan industri og landbruk.
Kenji Haneda
Kenji Haneda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Cerezo Osaka og Vissel Kobe.
Aarburg
Aarburg er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i det nordlege Sveits. Kommunen har eit areal på 4,4 km² og hadde 7 033 innbyggarar i 2010. Kommunesenteret ligg 412 meter over havet. Aarburg grensar i nord og i vest mot kantonen Solothurn.
Eit stort festningsanlegg frå 1600-talet kneisar over elva Aare.
Oddaprosessen
Oddaprosessen er ein metode for industriell produksjon av nitrogenbaserte kunstgjødsel. Metoden vart utvikla rundt åra 1927-28 av sivilingeniør Erling Johnson medan han arbeidde ved Odda Smelteverk i Odda
Sjølv om Johnson utvikla prosessen medan han arbeidde ved Odda Smelteverk, vart prosessen ikkje brukt i praktisk produksjon ved smelteverket. I staden vart prosessen lisensiert til Norsk Hydro, BASF, Hoechst, og DSM. Kvart av desse føretaka brukte prosessen, introduserte endringar, og lisensierte desse vidare til andre føretak. Per 2004 brukte Yara (Norsk Hydro), BASF, AgroLinz, og GNFC framleis prosessen. På grunn av endringane i prosessen vert han mange gonger referert til som nitrofosfatprosessen.
Vaksdal stasjon
Vaksdal stasjon ligg i Vaksdal i Vaksdal kommune i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1883 som del av Vossabanen. Det er lokaltoga som går Bergen-Voss-Myrdal som stoppar ved stasjonen, i tillegg til nokre fjerntog.
Vaksdal ligg mellom Stanghelle stasjon og Bogegrend haldeplass, 440,53 km frå Oslo.
Stasjonsbygningen vart ført opp til opninga av Vossebanen etter ein typeteikning kalla Hvalstad-typen laga av Georg Andreas Bull.
1108 Demeter
1108 Demeter er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. mai 1929 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Tias Eckhoff
Mathias Gerhard «Tias» Eckhoff var ein norsk formgjevar fødd i Vestre Slidre.
Arbeid
Han arbeidde for Porsgrunds Porselænsfabrik frå 1949, som kunstarleg leiar frå 1953 til 1960, og seinare som konsulent. Dei mest kjende servisa han formgav for Porsgrund var Det Riflete (1952) og Glohane (1955), men han formgav også modellar som Regent, Hankø, Nektar og Meny. Han formgav også fleire restaurantservise og sanitære modellar som handvaskar.
Frå 1957 fekk Eckhoff seg eige teiknekontor i Oslo. Han formgav fleire bestikkseriar for Georg Jensen, sylvbestikket Cypress, Lundtofte, stålbestikka Eckhoff, Opus og Fuga, og Norsk Stålpress, stålbestikka Maya, Una, Tiki og Chaco. På 1970- og 80-talet formgav han fleire stablestolar, Ana og Tomi i plast. I 1995 kom ein stol og eit bord i frompressa finer, Bella.
Han har også formgjeve andre ting som nøklar for Trio Ving og kunstglas for Hadeland glassverk.
Prisar og utmerkingar
(utval)
Bogegrend haldeplass
Bogegrend haldeplass ligg på Bogo i Vaksdal kommune i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1938. Frå 1938 til 1939 var namnet på haldeplassen Boger,
Det er nokre av lokaltoga Bergen-Voss-Myrdal som stoppar på haldeplassen.
Moster gamle kyrkje
Moster gamle kyrkje er ei låg steinkyrkje frå 1100-talet som er reist på tufta til den fyrste kyrkja i landet, som Olav Tryggvason skal ha reist i 995, på same staden han hadde late det heidne hovet brenna. Kyrkja ligg i tettstaden Mosterhamn på øya Moster i Bømlo herad. Kyrkja som står i dag kan framleis vera den eldste ståande kyrkja i Noreg. Kyrkja har to rom, skip og kor, og har omkring hundre sitjeplassar. Moster gamle kyrkje er berre i bruk til særlege tilskipingar og som kyrkje berre ved særlege høve.
K.J. Yesudas
Kattassery Joseph Yesudas vart fødd i Fort Kochi i Kerala av foreldra Augustine og Elizabeth Joseph. Far hans, Augustine Joseph, var ein velkjend malayalisk klassisk musikar og skodespelar i si tid.
I karrieren sin har han sunge meir enn 30 000 songar for tusenvis av indiske filmar på mange språk — som til dømes tamil, kannada, gujarati, telugu og bengali. Han vart òg invitert av den sovjetiske regjeringa til å halde konsertar i Sovjetsamveldet i 1965.
Indias president gav han tittelen Padmashree i 1973.
Ei tid etter at han fekk tittelen hadde Yesudas problem med den kristne kyrkja i India. Dei fleste karnatiske songane er om hindugudar, og Yesudas song dei med så mykje kjensle at kyrkja ottast at han snart ville forlata kristendommen. Han vart nekta alle kristne sakrament for ei stund, og hans første son kunne ikkje bli døypt i kyrkja. Men han heldt fram med musikken og over tid vart kyrkja overtydd om at musikk for han berre var ein måte å dyrka Gud på. «Gud har ingen religion,» sa Yesudas, og det godtok kyrkja til slutt. Han fekk igjen alle religiøse rettar i kyrkja i 1980-åra, og den andre sonen hans, Vijay Yesudas, gav sin første konsert i ei kristen kyrkje. Dr. Yesudas og kona hans, Prabha, har tre søner — Vinod, Vijay og Vishal. Familien bur for tida i Chennai (tidl. Madras) i delstaten Tamil Nadu i India.
STS-123
STS-123 er namnet på ei romferd til den internasjonale romstasjonen. STS-123 leverte den første modulen av det japanske laboratoriet Kibō, og den kanadiske toarma roboten SPDM til romstasjonen. Oppdraget var den tiande siste romferjeferda til den internasjonale romstasjonen, før romferjeprogrammet vart lagt ned i 2010.
Ferda varte i 15 dagar, 18 timar og 12 minuttar, og er såleis den lengste romferda med romferjene til no.
Med ned fra ISS
Tala i parentes viser talet på romferder den eiskilde har vore med på, inkludert denne romferda.
Piz Ela
Piz Ela er eit 3 339 meter høgt fjell i Albulafjella i kantonen Graubünden, mellom Bergün og Savognin.
Nest etter Marmolata i Dolomittane er Piz Ela den høgste fjelltoppen av dolomittstein, og såleis det høgste dolomittfjellet i dei sveitsiske alpane.
Fjellhytta Ela-Hütte på 2 252 moh. er vanlegaste utgansgpunktet for ei bestiging av fjelltoppen. Ei oppstiging som langs alle ruter er heller krevjande. Fjellet ligg midt i Parc Ela, ein 600 kvadratkilometer stor naturpark, oppretta i 2006.
Restar av prosauropodar og sauropodar er dei seinare år påvist i bergarten Hauptdolomit. Desse stammar frå slutten av trias og er rundt om kring 210 millionar år gamle.
Yuichi Nemoto
Yuichi Nemoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Cerezo Osaka, Vegalta Sendai, Oita Trinita og JEF United Chiba.
Trompet
Ein trompet er eit lite massingblåseinstrument med trong, sylindrisk boring og vanlegvis med første overtone i området frå a og over. Trompeten har høgast register av dagens massinginstrument, og blir ofte òg sett på som det med sterkast lyd.
Trompetar i antikken
I antikken og langt opp mot nyare tid var trompeten eit enkelt massinginstrument utan fingerhol eller ventilar. I Egypt vart det funnen ein trompet i gravkammeret til Tutankhamun, som levde i det 14. hundreåret før vår tidsrekning. Denne trompeten er no i Det egyptiske museet i Kairo.
Veerse Meer
Veerse Meer er ein lagune i provinsen Zeeland i Nederland. Han vart skild frå Nordsjøen i 1961 i samband med Deltaprosjektet. Innsjøen er 22 km lang og 1,5 km på det breiaste. Han ligg mellom dei gamle øyane Noord-Beveland, Zuid-Beveland og Walcheren, og er tilslutta elva Schelde ved slusa Zandkreekdam, slik at lagunen har brakkvatn. Det er 13 små øyar i innsjøen som ikkje er busett. Ein del av breidda til innsjøen, som er under vatn ved flo sjø har vorte ein del av naturreservat, medan andre område vert nytta til vassport.
Japanese Experiment Module
Japanese Experiment Module (JEM, japansk Kibō きぼう, 'Håp') er det japanske bidraget til den internasjonale romstasjonen. Dette er den største enkeltmodulen på romstasjonen. Dei første to delane vart skotne opp med romferjeferdene STS-123 og STS-124 i 2008. Den tredje og siste delen vart send opp med STS-127 i 2009.
Hatikvah
«Hatikvah» eller «Hatikva» (hebraisk for 'Håpet') er nasjonalsongen til Israel.
Teksten
{|
Hebraisk tekst
כל עוד בלבב פנימה
נפש יהודי הומיה,
ולפאתי מזרח קדימה
עין לציון צופיה -
עוד לא אבדה תקותנו,
התקוה בת שנות אלפים,
להיות עם חופשי בארצנו
ארץ ציון וירושלים.
Kol od balevav P'nimah -
Nefesh Yehudi homiyah
Ulfa'atey mizrach kadimah
Ayin l'tzion tzofiyah.
Od lo avdah tikvatenu
Angístri
Angístri (gresk Αγκίστρι), òg kalla Agistri, Ankistri og Agkistri, er ei lita øy i Dei saroniske øyane i Saroniabukta i Hellas. Ho er dekt av furuskog og er berre eit par kilometer på tvers. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.
Hatikvah
Hebraisk tekst
Li'hyot am chofshi b'artzenu -
Angístri
Busetnadar
Det er berre tre busetnadar på Angístri - Megalokhóri (eller Mýlos), Skála og Limenária. Megalokhóri er den største landsbyen der dei fleste innbyggjarane bur. Skála ligg tjue minuttar unna til fots, og det er her dei fleste turisthotella er. Limenária er ein svært liten landsby på den andre sida av øya med lite turisme.
Hatikvah
Hebraisk tekst
Eretz Tzion v'Yerushalayim.
Angístri
Plassering
Angístri ligg nær den større saroniske øya Éjina. Herfrå kan ein nå øya med båt på berre ti minutt. Øya ligg ein times båttur frå Pireus.
Hatikvah
Engelsk omsetjing
As long as in the heart, within,
Angístri
Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:
Wasseramt
Wasseramt er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg sør i kantonen. I lag med distriktet Bucheggberg dannar det Amtei (valkrinsen) Wasseramt-Bucheggberg. Det har opp under 50 000 innbyggjarar.
Hatikvah
Engelsk omsetjing
And onward toward the East,
An eye still watches toward Zion.
Our hope has not yet been lost,
The two thousand year old hope,
To be a free nation in our own homeland,
The land of Zion and Jerusalem.
Kosei Nakamura
Kosei Nakamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Montedio Yamagata, Albirex Niigata og Albirex Niigata Singapore.
Finans
Finans er eit fagområde innanfor økonomi som tek for seg måten verksemder, institusjonar og privatpersonar får tak i, forvaltar og bruker pengar over tid. Ei viktig side ved faget er risikoen desse handlingane fører med seg. Fagområdet kan delast inn i tre felt:
Dei store nordveggane i Alpane
Dei seks store nordsidene i Alpane er kjend for sine bratte og høge fjellsider med vanskelege klatreruter. Dei seks nordsidene er:
I 1930-åra kjempa dei beste fjellklatrarane om å vere dei første til å klatre alle desse seks fjellsidene. Gaston Rébuffat, ein fjellguide frå Chamonix og kjend fransk fjellklatrar vart den første til å klatre opp alle seks sidene. Boka hans Etoiles et Tempêtes (Stjernelys og storm) fortel om desse klatreturane.
Tre av desse nordsidene — Eiger, Matterhorn og Grandes Jorasses — er mykje vanskelegare å klatre enn dei andre tre. Dermed vart dei kalla «Triologien». Den første som klatra desse tre i løpet av same året av austerrikaren Leo Schlömmer, frå sommaren 1961 til sommaren 1962. Ivano Ghirardini var den første som klatra Triologien om vinteren, aleine i 1977-1978.
Antoine Busnoys
Antoine Busnoys, eller Anthoine de Busnes, som han stundom vart kalla, var ein fransk-flamsk komponist i tidleg renessanse. Han var fødd om lag 1430 og døydde 6. november 1492.
Liv
Busnoys vart fødd i den vesle bygda Busnes, fylket Pas-de-Calais lengst nord i Frankrike. Han tok namn etter fødestaden, men vi veit elles lite om han før 1461. Det året var han tilsett ved katedralen i Tours, og vart tiltala av den apostoliske domstolen for å ha jult opp ein prest:
Dette skriftet syner at Busnoys stundom kunne ha eit heller voldsomt huglynde. Trass i dette vart han verande i Tours, og vart underdegn i Martinskyrkja der i 1465. Skattmeisteren på same staden var Johannes Ockeghem, og mykje tyder på at Busnoys var i skole hjå den noko eldre komponisten. Seinare på året 1465 kom Busnoys til Poitiers, der han søkte på stillinga som korleiar, utan å få tilsettinga.
I 1467 veit vi Busnoys vart tilsett hjå den nye hertugen av Burgund, Karl den Djerve. I 1471 vart han medlem av hoffkappelet der, og var tilsett ned mellomrom fram til hertugen døydde i 1483.
Då Busnoys døydde ni år seinare, var han i Brügge, tilsett i kyrkja St. Sauveur.
Verk og stil
Busnoys skreiv mange sekulære songar, Chansons, i rondeau-stil. Mange av dei vart svært folkekjære, og stundom er det uvisst om han skreiv arrangement over folketonar, eller om det var tonane hans som vart folkeeige med tida. Nokre av tonane hans vart nytta som Cantus Firmus i messer lenge etter at han var daud. Busnoys skreiv ikkje berre på fransk, men ved eit høve på italiensk, og eit par høve flamsk.
Johannes Tinctoris kalla Busnoys og Ockeghem «dei mest framtredande og vidgjetne utøvarar i musikk-kunsta».
Fransk Louisiana
Louisiana (fransk La Louisiane, La Louisiane française) eller Fransk Louisiana var namnet på eit administrativt område i Ny-Frankrike. Under den franske kontrollen frå 1682-1763 og 1800-1803 var området kalla opp etter Ludvig XIV av Frankrike (fransk Louis) av den franske utforskaren René-Robert Cavelier, Sieur de la Salle. Det dekte opphavleg eit område som inkluderte det meste av nedslagsfeltet til Mississippielva og strekte seg frå Dei store sjøane til Mexicogolfen og frå Appalachane til Rocky Mountains. Louisiana var r delt i to regionar, Øvre Louisiana (fransk: Haute-Louisiane), som starta nord for Arkansaselva og Nedre Louisiana (fransk: Basse-Louisiane). Den amerikanske staten Louisiana i dag er kalla opp etter denne historiske regionen, men dekkjer eit langt mindre område enn det opphavlege franske Louisiana gjorde.
Den franske utforskringa av området starta under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike. Fransk Louisiana var ikkje særleg utvikla på grunn av få folk i område og mangel på økonomiske ressursar. Det franske nederlaget i sjuårskrigen enda med at Frankrike måtte gje frå seg den austlege delen av område i 1763 til sigerherrane Storbritannia, og dei vestlege områda vart gjeven til Spania som kompensasjon for at dei hadde tapt Florida. Frankrike fekk tilbake styret over det vestlege område med den hemmelege San Ildefonso-traktaten i 1800. Napoleon Bonaparte valde å selje område til USA i 1803, og Frankrike var dermed ute av Louisiana for godt.
Roald Dahl
Roald Dahl var ein norsk-britisk forfattar av barnebøker, noveller, filmmanus og sjølvbiografiar, kjend for svart humor og burleske, fantastiske hendingar. Ei rekke av barnebøkene er blitt filmatiserte. Dahl verka også som programleiar som introduserte morbide, humoristiske «grøss» på fjernsyn.
Barndom
Roald Dahl var fødd i Llandaff ved Cardiff i Wales av norske foreldre, skipsmeklaren Harald Dahl og Sofie Magdalene Dahl (fødd Hesselberg). Han blei døypt i Den norske kyrkja i Cardiff og kalla opp etter polfararen Roald Amundsen, ein norsk nasjonalhelt på den tida. Gjennom barndommen og tenåra, frå Roald Dahl var 4 til han var 17, reiste familien til Tjøme i Noreg på sommarferie.
Arbeidsliv
I august 1939, då andre verdskrigen var ved å bryta ut, blei det lagt planar om å fengsla alle tyske borgarar i Dar-es-Salaam. Dei rundt femten britiske borgarane i byen, mellom dei Dahl, blei gjort til offiserar med kommando over infanteritroppar med askariar i King's African Rifles. Kort tid etter, i november 1939 meldte han seg ved flyvåpenet, og trente i Kenya og Irak. Han fekk opplæring i å flyga de Havilland Tiger Moth og Hawker Hart-fly, men som aktiv flyoffiser for No. 80 Squadron RAF blei han sett til å flyga og kjempa i Gloster Gladiator, ein då forelda flytype, og utan å ha fått trening i flykamp.
19. september 1940 fekk Dahl ordre om å fly frå Abu Suweir i Egypt til Amiriya for å tanka opp, deretter til ei ny opptanking i Fouka i Lybia og så tilbake til skvadronen sin ved ei flystripe rundt 50 km sør for Mersah Matruh. Det viste seg at staden han hadde fått oppgjeven var galen, han kunne ikkje finna flystripa, og måtte naudlanda då han mangla drivstoff og mørket var i ferd med å koma. Under naudlandinga trefte understellet ein rullestein og flyet krasja. Dahl fekk brot i skallen, nasen og blei blinda, men klarte å dra seg vekk frå det brennande vraket før han svima av. Opplevinga blei grunnlaget for den første utgjevne teksten hans.
Etter at tyskarane erobra Aten blei Dahl evakuert tilbake til Egypt, før 80 Squadron blei sett saman igjen i Haifa i dåverande Palestina. Derfrå flaug Dahl oppdrag dagleg dei neste fire vekene, men byrja å lida av ein forblindande hovudverk som gjorde han medvitslaus i lufta. Han blei erklært tenesteudyktig og send heim til Storbritannia. Han hadde då nådd løytnants rang. Dahl avslutta krigen med graden Wing Commander, tilsvarande oberstløytnant.
Forfattar
Dahl tok til å skriva i 1942, etter at han var blitt overført til den britiske ambassaden i Washington i USA som assisterande flyattaché. Han var blitt oppfordra av forfattaren C.S. Forester, til å skriva noko frå tida som kampflygar som kunne brukast som propaganda. Det første utgjevne verket hans blei trykt i Saturday Evening Post den 1. august 1942 under tittelen «Shot Down Over Libya», med ei skildring av krasjlandinga hans. Den opphavlege tittelen var «A Piece of Cake» (tilsvarande 'Grei skuring'), men tittelen blei endra til noko meir dramatisk, sjølv om flykrasjet ikkje hadde noko med fienden å gjera.
Dahl gav ut si første barnebok i 1942. The Gremlins handla om små, vondskapsfulle vesen som henta frå flyvåpenfolklore. Walt Disney kjøpte rettane til boka, men det blei aldri laga nokon film. Seinare skreiv Dahl kjende barnebøker som Charlie og sjokoladefabrikken, Matilda, og Verdens største fersken. Mange av barnebøkene blei illustrert av Quentin Blake.
Parallelt med barnebøkene skreiv Dahl også makabre noveller for eit vakse publikum, vanlegvis med ei mørk form for humor og ein overraskande slutt. Mange blei opphavleg skrive for amerikanske blad og seinare samla i antologier som etter kvart fekk litterær anerkjenning over heile verda. Dahl skreiv over 60 noveller, og fekk tre Edgar-prisar: I 1954 for samlinga Someone Like You; i 1959 for samlinga The Landlady; og i 1980 for episoden frå Fortellinger fra det uventede basert på Skin.
Ei kort, relativt mislykka tid på 1960-talet skreiv Roald Dahl filmmanuskript. To av desse, James Bond-filmen You Only Live Twice og Chitty Chitty Bang Bang bygde på noveller skrivne av Ian Fleming. Dahl omarbeidde også sitt eige verk til filmane Willy Wonka and the Chocolate Factory (1971).
På 1980-talet skreiv han to sjølvbiografiske bøker, og saman med kona Felicity skreiv han Memories with Food at Gipsy House, ei blanding av oppskrifter, familieminne og dagdraumar om yndlingstema som sjokolade, lauk og raudvin.
Familie hans
Roald Dahl var gift i 30 år (1953–1983) med den amerikanske skodespelaren Patricia Neal. Dei fekk fem ungar: Olivia, «Tessa» (Chantal Sophia), Theo, Ophelia og Lucy. Tessa og Lucy følgde begge i faren sine fotspor som forfattarar, medan Ophelia er medgrunnleggjar av hjelpeorganisasjonen Partners in Health. Dotter til Tessa Dahl, Sophia Dahl, er også kjend som forfattar og modell.
Olivia døydde av meslingar sju år gammal, medan Theo blei stygt skadd som baby, då barnevogna hans blei påkøyrd av ein drosje. Han leid av væskeoppsamling i hovudet, noko som gjorde at Roald Dahl blei med i utviklinga av ein «Wade-Dahl-Till» (eller WDT)-ventil for å retta på tilstanden.
I 1965 fekk Patricia Neal tre hjerneslag medan ho var gravid med det femte barnet deira. Roald Dahl tok kontroll over rehabiliteringa hennar, og over år klarte ho etter kvart å læra å snakka og gå igjen. Paret skilde lag i 1983. Dahl gifta seg deretter med Felicity («Liccy») Crosland.
74 år gammal døydde Roald Dahl av leukemi heime i Gipsy House i Great Missenden i Buckinghamshire. Han blei gravlagd saman med ei rekke ting han sette pris på i det dotterdottera Sophie Dahl har kalla «ei slags vikingravferd».
Ettermæle
Til hans ære blei eit barnegalleri, Roald Dahl Children's Gallery, opna i Bucks County Museum i nærleiken av Aylesbury. I juni 2005 blei Roald Dahl Museum and Story Centre opna i Great Missenden for å feira hans litterære verk.
Dahl donerte til gode føremål som nevrologi, hematologi og lesekunne, ei støtte enka Felicity vidareførte gjennom Roald Dahl Foundation.
Tema
Barneforteljingane til Dahl er vanlegvis fortalde frå barna sin synsvinkel, og har ofte ein vaksen skurk som hatar og mishandlar ungar, men også minst éin «god vaksen» i kontrast til den vonde. Forteljingane kan minna noko om eventyr ved at dei inneheld mange overdrivingar og groteske, gjerne valdeleg hendingar, men ein klar moral der dei gode heltane vinn fram ved hjelp av oppfinnsomheit eller magi. Ein finn døme på dette i mellom anna Matilda og Charlie og sjokoladefabrikken.
Dahl skildrar også klasseforskjellar i fleire av bøkene, til dømes i Den fantastiske Mikkel Rev (1970) og Danny og den store fasanjakten (1975).
Torp Idrætsforening
Torp Idrætsforening er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Torp i Fredrikstad. Laget vart skipa 23. januar 1915 og har om lag 400 medlemer. Torp IF er aktivt med i bryting, fotball og handball. Lagspelararne har svarte trøyer og kvite bukser, brytarane svarte drakter.
Brynjulf
Brynjulf og Brynjolf er mannsnamn av norrønt opphav. Brynjulf har namnedag den 16. august i Noreg, medan den svenske forma Brynolf har svensk namnedag same dagen.
Rothrist
Rothrist er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 411 meter over havet.
Brynjulf
Det norrøne Brynjolfr er sett saman av brynja, 'brynje', og ulfr, 'ulv'.
Aiguille du Dru
Aiguille du Dru (òg kalla Dru eller Drus) er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Dei franske Alpane. Fjellet har to toppar:
Dei to toppane ligg på vestryggen av Aiguille Verte (4 122 m) og er forbunde til kvarandre av Brèche du Dru (3 697 m).
Arnljot Norwich
Arnljot Norwich var ein norsk forretningsmann og politikar frå Harstad. Han representerte partiet Høgre og Troms fylke på Stortinget frå 1977 til -89. Perioden 1973-77 var han vararepresentant.
Aiguille du Dru
Den første stiginga av Grand Dru var av dei britiske fjellklatrarane Clinton Thomas Dent og J.W. Hartley, i lag med dei sveitsiske fjellførarane Alexander Burgener og Kaspar Maurer, som klatra opp søraustsida 12. september 1878.
Brynjulf
Annan bruk
Henrik Ibsen brukte Brynjolf Bjarme som løyndenamn då han gav ut det første skodespelet sitt, Catilina.
Arnljot Norwich
Norwich gjekk elektrolina ved Trondheim tekniske skole 1944-46 og handelsskule i Harstad 1946/47. Til 1948 arbeidde han som ingeniør i faren sitt elektrofirma, Marcus Norwich i Harstad. I 1949 grunnla han og ein bror elektrofirmaet Brødrene Norwich, eit firma han var disponent for til 1984.
Norwich engasjerte seg i lokalpolitikken for Høgre, og var varaordførar i Harstad 1968-69 og ordførar 1970-77. Tingbolken 1973-77 var han vararepresentant til Stortinget frå Troms fylke, og møtte ved eit par høve medan den faste representanten, Martin Buvik, hadde permisjon. Frå 1977 til 1989 hadde Norwich fast tingsete. Han var då medlem i Industrikomiteen 1977-1981, sekretær i Energi- og industrikomiteen 1981-85 og medlem i Finanskomiteen frå oktober 1985 til mai 1986. Då Gro Harlem Brundtland danna si andre regjering, vart Norwich vald til leiar i Forbrukar- og administrasjonskomiteen, eit verv han hadde dei siste tre åra på Stortinget.
Rothrist
Rothrist grensar i vest mot kantonen Solothurn og ligg ved elva Aare.
Aiguille du Dru
Petit Dru vart klatra det påfølgjande året, den 29. august 1879 av J.E. Charlet-Straton, P. Payot og F. Follignet via sørsida og sørvestryggen. Den første stiginga av begge toppane vart gjort av E. Fontaine og J. Ravanel 23. august 1901. Nordsida, ei av dei seks store nordsidene i Alpane, vart først klatra av Pierre Allain og R. Leininger 1. august 1935. Den italienske fjellklivaren Walter Bonatti klatra ei vanskeleg rute aleine på det sørvestlege bergfestet til Petit Dru (Bonatti Pillar) i august 1955. Denne ruta eksisterer ikkje lenger på grunn av store steinras i 1997, 2003 og 2005, og merka etter raset er synlege frå Chamonixdalen.
Hans Frette
Hans Frette var ein norsk arbeidar og politikar frå Sauda. Han var stortingsrepresentant frå Rogaland og Arbeidarpartiet frå 1977.
Frette var son til ein fabrikkarbeidar. Frå 1942 arbeidde han som bod i Televerket på heimstaden. Sidan hadde han Televerket som arbeidsgjevar til han vart pensjonert. Han var telefonarbeidar frå 1947, telefonmontør frå 1953, telefonformann frå 1967 og montasjeleiar frå 1971.
Piktarar
Piktarane var eit folkeslag som levde i det sentrale og nordlege Skottland fram til vikingtida. Namnet fekk dei kanskje av romarane fordi krigarane var tatoverte eller måla. I romersk tid fanst det to piktiske kongedøme: eitt i sør, som stadig gjekk til åtak på nordgrensa til Romerriket, og eitt i nord, som også busette Orknøyane og Shetland. Ca. 841 blei dei sameint med det gælisktalande folket i Dalriada, som var av irsk opphav, under kong Kenneth I av Skottland.
Hans Frette
Frette deltok i lokalpolitikken og vart vald til varaordførar i Sauda for 1966-67. Deretter var han ordførar i ti år frå 1968 til -77. Han var landsstyremedlem i Det norske Arbeidarparti i tida 1965-1977. I 1977 vart han vald til å representere Arbeidarpartiet og Rogaland på Stortinget, attvald 1981 og 1985. Alle tolv sesjonane på Tinget var han medlem i Samferdslekomiteen.
Piktarar
Piktarane kan ha vore ein rest av ein før-keltisk folkesetnad på dei britiske øyane. Språket deira var i utgangspunktet ikkje-indoeuropeisk eller ikkje-keltisk, men blei stadig meir prega av og blanda med det keltiske språket gælisk etter kvart som dei to folkegruppene blei blanda og integrert.
Ogna
Tettstaden Ogna har og ligg ved Ognabukta.
Piktarar
Lengst heldt piktisk språk og kultur stand i dei nordlegaste delane av Skottland. Det piktiske språket døydde truleg ut til bate for norrønt på Shetland på 1200-talet. Det er mykje som tyder på at dei innfødde overlét øyane til nordmennene på fredeleg vis. Det kan òg vera dei gifte seg inn i og vart ein del av den norrøne folkesetnaden. Nordmennene nytta namnet petar på dei.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2006
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2006 var ei norsk fotballturnering. Det var det 101. Noregsmeisterskapen i fotball. Fredrikstad vart noregsmeistere etter å ha slått Sandefjord 3-0 i finalen.
Kvartfinalar
19. august
Start – Lillestrøm 3-2 e.e.o.
Vålerenga – Fredrikstad 0-3
20. august
Follo – Sandefjord 0-1
Viking – Rosenborg 1-3
Semifinalar
20. september
Fredrikstad – Start 3-2 e.e.o.
21. september
Rosenborg – Sandefjord 2-5
Arunachal Pradesh
Arunachal Pradesh er ein delstat lengst nordaust i India som grensar til Kina i nord, Burma i aust, Bhutan i vest og dei indiske delstatane Assam og Nagaland i sør. Saman med den tilstøytande kinesiske regionen Aksai Tsjin blir området gjort krav på av både India og Kina.
Fleirtalet av innbyggjarane i delstaten høyrer til folkegrupper av tibetansk eller thai-burmesisk opphav. Rundt 35 % er innvandrarar frå Bangladesh eller andre indiske delstatar.
Tangene på Bømlo
Tangene er eit småbruk på Moster i Bømlo kommune. Bruket ligg sør for Rubbestadneset og nord av Folderøyhamn. Er i dag i eie som fritidseiendom.
Aiguille du Plat de la Selle
Aiguille du Plat de la Selle er eit fjell i Dauphiné-Alpane søraust i Frankrike med ei høgd på 3 596 meter over havet. Fjellet høyrer til Soreiller-gruppa, og ein kan nå fjellet frå Saint-Christophe-en-Oisans.
Ovidiu Burcă
Ovidiu Burcă er ein tidlegare rumensk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Ventforet Kofu.
Erling Johnson
Johnson var utdanna kjemiingeniør, med eksamen frå Kristiania Tekniske Skole i 1913. Johnson var amanuensis ved kjemisk institutt ved Norges Landbrukshøgskole frå 1913 til 1916, der han var assistent for professor Sebelien. Arbeidet konsentrerte seg om gjødslingsspørsmål.
Frå 1915 til 1921 var Johnson forsøkskjemikar ved North Western Cyanamide Company i Odda, her og med vekt på gjødslingsspørsmål. Statens Råstoffkomité 1921. Han var kjemisk og teknisk leiar for A/S Monopol malingsfabrikk ved Florvåg på Askøy ved Bergen, og var tilsett ved Jakobsens Fabrikker A/S i Oslo frå 1921 til 1924. Han var sjefskjemikar ved Odda Smelteverk A/S frå 1925. Johnson var truleg den fremste kjemikaren ved Odda Smelteverk. Han vart ved bedrifta til han gjekk av for aldersgrensa i 1963.
Norsk Kjemisk Selskap si medalje til minne om Guldberg og Waage si massevirkingslov vart innstifta 11. mars 1964 i samband med selskapet si feiring av 100-års dagen for Cato Maximilian Guldberg og Peter Waage si oppdaging av massevirkingslova. Medaljen vert tildelt vert tildelt norske kjemikarar som ei anerkjenning for eit vitskapleg og eller teknisk kjemisk arbeid utført i Noreg. Sjefskjemikar Erling B. Johnson fekk medaljen den 11. mars 1964.
Eta
Eta (Η, η) er den sjuande bokstaven i det greske alfabetet. I klassisk gresk svarte bokstaven til H i det latinske alfabetet, men seinare har han utvikla seg til ein lang, open e-lyd, som seinare har blitt til ein i i nygresk.
Girona FC
Girona FC er eit spansk fotballag frå Girona som spelar i Segunda División (2020). Hovudtrenaren er Francisco Rodríguez Vílchez (2020).
1109 Tata
1109 Tata er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet og går i bane innanfor asteroidefamilien Hygiea. Han blei oppdaga den 5. februar 1929 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Heta
Heta (Ͱ, ͱ) er ein forelda bokstav i det greske alfabetet. Bokstaven tilsvarar Ⱶ i det latinske alfabetet.
Reidar Brendeland
Reidar Brendeland er ein norsk artist og låtskrivar. Han er vokalist i bandet Vestlandsfanden, og går under klengenamnet «Fanden». Brendeland kjem frå Sauda i Rogaland og var tidlegare med i 3 Busserulls.
Fylkesveg 862
Fylkesveg 862 (Fv862) går mellom Hungeren i Tromsø kommune og Straumsbotn i Berg kommune. Vegen er 115,6 km lang utanom ferjestrekninga.
Historie
Heile vegstrekninga vart opna av samferdselsminister Torild Skogsholm 21. august 2004. Tidlegare gjekk riksvegen via Larseng på Kvaløya til Bakkejord. Vegen frå Eidkjosen via Kattfjorden til Brensholmen var tidlegare fylkesveg. Det var òg vegpartia mellom Botnhamn og Kjosen (Stønnesbotn), mellom Mefjordaksla og Senjahopen, og mellom Ersfjord og Skaland. Vegen mellom Kjosen og Mefjordaksla var tidlegare del av fylkesveg 861. Vegen mellom Skaland og Straumsbotn hadde tidlegare riksvegnummer 864.
Bisjkek
Bisjkek er hovudstaden i Kirgisistan og blei etablert i 1878. Han har rundt 700 000 innbyggarar.
På kirgisisk er Bisjkek ein type mjølkespann som blir bruka til å gjære hoppemjølk. Frå 1926 til 1991 var byen kjent som Frunze, etter den bolsjevikske kommandøren Mikhail Frunze.
Bykjernen har breie gater og marmor-bygningar som er kombinert med bygningar og leilighetskompleks i sovjetisk stil.
Historie
Bisjkek har opphav ved ein festning i Kokhand-khanatet skipa i 1825. I 1864 blei festningen jamna med jorda, men busettinga blei gjenoppretta i 1877 av det russiske styret. I 1926 blei byen døypt om til Frunze etter Mikhail Frunze, ein lokal leiar som bidrog til å dempe motstanden mot den bolsjevikske regjeringa.
Etter brotet med Sovjetunionen blei Kirgisistan uavhengig i 1991 og byen blei på nytt døypt om til Bisjkek. I dag er det ein pulserande og relativt moderne by, og inneheld blant anna den amerikanske luftvernbasen Ganci. (Russland har eigen luftvernbase nær Kant.)
Fredrikstad/Sarpsborg
Avstanden i luftlinje mellom sentruma i dei to byane er om lag 12 km.
Arkebuse
Arkebuse (uttalt arke'bys; frå fransk arquebuse, opphavleg frå tysk hakenbühse eller 'hakebørse') er eit handhalde skytevåpen med langt løp som vart oppfunnen i sein mellomalder. Namnet skriv seg frå haka, eller kroken, som var festa under kolben eller framme under løpet. Når våpenet var lagt inntil skuldra («presentert») eller lagt i anlegg, kunne kroken fange opp den sterke rekylen.
Ordet «arkebuse» har danna «arkebusering» som tyder 'avretting ved skyting'.
Skildring
Arkebusen var eit grovkalibra våpen der diameteren på løpet kunne koma opp i 2 cm. Vekta kunne vera på over 10 kg. Sjølv om rekkevidda var nokre hundre meter var det ikkje treffsikkert på slike avstandar. Dei fleste arkebusar vog mindre enn ein muskett og kunne difor brukast utan støttegaffel. Dette er nok grunnen til at arkebusen vart nytta heilt til inn på byrjinga 1600-talet. Avfyringsmekanismen var ein enkel flintlås.
Utbreiing og bruk
Arkebusen vart oppfunnen i Spania på slutten av 1400-talet og vart eit utbreidd våpen i løpet av 1500-talet. Slaget ved Pavia i 1525 står att som ein av dei store demonstrasjonane av arkebusen si slagkraft som krigsvåpen, då fransk kavaleri vart nedkjempa av spanske infanteristar væpna med arkebusar.
Arkebusen vart og nytta i stort monn i Japan på 1500-talet. Krigsherren Oda Nobunaga (1534-1582) utforma ein strategi der ashigaru væpna med arkebusar stod i tre rekkjer bak palisader av tre og skaut som førebuing til kavaleriet si framrykking. Metoden med tre rekkjer av skyttarar synte seg å vera god, då to rekkjer kunne lade medan den tredje fyrte av. Denne gav ei voldsom eldkraft overfor motstandaren. Bruk av arkebuse og alle andre skytevåpen, vart forbode i Japan ved shogunat-dekret i Tokugawa-perioden (1603-1868).
Mot slutten av 1500-talet byrja den kraftigare musketten gradvis å ta over for arkebusen i infanteriet, ikkje minst på grunn av evna til å trenge gjennom rustningar.
Masataka Sakamoto
Masataka Sakamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Chiba og Albirex Niigata.
Erling Moen
Erling Moen var ein norsk lærar, offiser og forfattar av teikneseriar, barnebøker og folkekomediar for amatørteater.
Moen var frå Måndalen i Rauma kommune i Romsdal. Han tok utdanning på folkehøgskule, befalsskule og lærarskule. Frå 1916 var han lærar ymse stader. Perioden 1926-51 var han lærar i Holt i Aust-Agder.
Forfattaren Moen debuterte i 1915 med Hermenn : skodespel i fire akter. Seinare skreiv han i alt 11 skodespel, med titlar som Heimebrenning, morospel i ei akt (1921/1923), oppfølgjaren Tømmermenn (1927), Nordigards-kår (1931) og Mikkel rev : Nordigards-komedie i 3 akter (1932). Karakteren Ola Nordigard som han utvikla gjennom desse komediane var frå 1941 til 1944 teikneserie i Nynorsk vekeblad med teikningar av Arne Wold. Serien gjekk seinare i bladet Bygdeungdommen. Fonna Forlag gav ut tre teikneseriealbum: Ola Nordigard og jomfru Bertine (1943), ''Ola Nordigard og Jomfru Bertine Nr. 2 (1945) og Quo vadis Ola Nordigard?'' (1946).
Kappa
Kappa (Κ, κ) er den tiande bokstaven i det greske alfabetet. Bokstaven svarar til K i det latinske alfabetet.