cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den tunisiske revolusjonen
Over 200 døydde i opprøret og ei rekkje blei skadde, mange av dei gjennom maktbruk frå politiet. Revolusjonen inspirerte til opprør i ei rekkje andre land i Afrika og Midt-Austen, mellom anna Den egyptiske revolusjonen i 2011.
Smokinya Cove
Smokinya Cove (bulgarsk залив Смокиня, ‘Zaliv Smokinya’) er ei 3,5 km brei vik ved Prince Gustav Channel som trengjer 2,2 km søraustkysten av Trinityhalvøya i Graham Land i Antarktis. Ho har innløp nord for Azimuth Hill.
Quetta
70 % av innbyggjarane er pathanarar, elles er dei største folkegruppene balutsjar, brahuiar og hazaraer.
Quetta ligg strategisk plassert på vegen mellom Afghanistan og Indusdalen over Bolanpasset. Han er ca. 600 km nord for Karachi.
Byen er ein viktig militærstasjon. Han har også mykje handelsverksemd. Det finst fleire basarar her der ein sel kunsthandverk som broderi og onyxarbeider. Quetta har også tekstil- og næringsmiddelindustriar.
Universitetet i byen blei skipa i 1970.
Quetta ligg i eit jordskjelvutsett område. I 1935 døydde omlag 35 000 menneske her etter eit jordskjelv som målte 7,5 på Richters skala. Eit jordskjelv med styrke 6,4 ramma området rundt byen i oktober 2008; fleire hundre omkom.
Edmund I av England
Edmund I (angelsaksisk Ēadmund ), kalla «den eldre», «den rettvise» eller «den strålande», var konge over engelskmennene frå 939 til han døydde. Han var son av Edvard den eldre og halvbror til Æthelstan. Sistnemnde døydde den 27. oktober 939, og Edmund etterfølgde han som konge.
Woodstockfestivalen
Woodstock Music & Art Fair (ofte berre kalla Woodstock eller Woodstockfestivalen) var ein musikkfestival, omtalt som «Ein eksposisjon i vassmannen sin alder: 3 dagar med fred og musikk». Han vart halde på jordet til Max Yasgur, som hadde ein meierigard nær grenda White Lake i byen Bethel i New York, frå 15. til 18. august 1969. Bethel ligg 69 km sørvest for byen Woodstock i New York.
Under den noko regnfulle helga spelte 32 band og artistar føre 500 000 menneske. Det vert av mange rekna som den største og viktigaste hendinga i pophistoria og vart av Rolling Stone skildra som 50 augneblink som endra rockehistoria.
Hendinga vart dokumentert i dokumentarfilmen Woodstock i 1970, og eit filmmusikkalbum, medan Joni Mitchell skreiv songen «Woodstock» til minne om hendinga. Songen vart ein hit for Crosby, Stills, Nash & Young.
Planlegging og førebuing
Woodstock vart sett i gang av Michael Lang, John Roberts, Joel Rosenman og Artie Kornfeld. Det var Roberts og Rosenman som hadde finansane. Lang hadde erfaring som organisator og hadde alt organisert den største festivalen på austkysten til då, Miami Pop Festival, der om lag 100 000 menneske møtte opp dei to dagane festivalen varte. Dei sette følgjande annonse inn i The New York Times og The Wall Street Journal under namnet Challenge International, Ltd.: «Unge menn med uavgrensa kapital på utkikk etter interessant, legitim investeringshøve og føretaksforslag.»
Lang og Kornfeld såg annonsa, og fire menn kom i lag for å diskutere eit tilfluktsstad-liknande platestudio i Woodstock, men ideen utvikla seg til ein utandørs musikk- og kunstfestival. I starten hadde dei planar om ein mindre festival, med kanskje nokre av dei store artistane som budde i Woodstock-området (som Bob Dylan og The Band). Det var skilnader mellom dei fire: Roberts var disiplinert, og visste kva ein trong for at det heile skulle bli ein suksess, medan den tilbakelente Lang såg Woodstock som ein ny og avslappande måte å føre forretningsfolk saman. Det var òg tvil om føretaket, sidan Roberts vurderte å trekke seg ut av prosjektet eller halde fram å pumpe sine eigne pengar inn i det.
I april 1969 var dei nye superstjernene Creedence Clearwater Revival dei første til å signere for festivalen, og ønskte å spele for $10 000. Organisatorane hadde funne det vanskeleg å få andre store namn til området, før Creedence signerte. Trommeslagaren i bandet Doug Clifford sa seinare: «Så snart Creedence signerte, så kom alle dei andre store artistane etter». Creedence spelte kl. 03 på natta og frontmannen John Fogerty ønskte ikkje å vere med i den påfølgjande filmen, så Creedence-medlemmane har sidan vore noko bitre over opplevinga si på festivalen.
Hesiod
Hesiod eller Hesiodos (gresk Ἡσίοδος ) var ein gresk diktar som skal ha vorte fødd i Askra i Boiotia og levd ikring 700 før Kr.f. Ifylgje tradisjonen skal han ha levd samstundes med Homer, ein annan viktig gresk diktar.
Woodstockfestivalen
Planlegging og førebuing
Woodstock vart starta som eit føretak som skulle gå med overskot, høvande kalla «Woodstock Ventures». Det vart først ein gratiskonsert først etter det var klart hendinga tiltrekte seg hundretusenvis fleire folk enn arrangørane hadde rekna med. Billettane for festivalen kosta 18 dollar på føreskot (tilsvarte i 2009 kring 105 dollar etter å ha tilpassa kjøpekraft og 75 dollar etter å ha justert for inflasjon) og 24 dollar ved betaling ved inngangen for alle tre dagane. Billettsalet var avgrensa til plateforretningar i New York City-området, eller via post ved Radio City Station postkontor i Midtown Manhattan. Kring 186 000 billettar vart selde på førehand og arrangørane rekna med at kring 200 000 ville møte opp.
Val av konsertstad
Konserten skulle opphavleg finne stad i Mills Industrial Park i byen Wallkill, som Woodstock Ventures hadde leigd for $10 000 våren 1969. Funksjonærar i byen vart sikra om at det ikkje ville kom fleire enn 50 000. Innbyggjarane i byen var i mot prosjektet. Tidleg i juli vedtok byrådet ei lov som kravde løyve for alle samlingar på over 5000 personar. Den 15. juli 1969 avslo Wallkill Zoning Board of Appeals konserten på grunnlag av at dei planlagde berbare toaletta ikkje ville møte krava til byen. Reports about the ban, however, turned out to be a publicity bonanza for the festival. I følgje Elliot Tiber i boka hans Taking Woodstock frå 2007, tilbaud Tiber seg å ha konserten på motell-området sitt, og hadde løyve for ei slik hending. Han hevdar å ha introdusert arrangørane for mjølkebonden Max Yasgur. Lang hevdar derimot at Tiber tar feil og seiar at Tibert introduserte han for ein eigedomsmeklar, som køyrte han til garden til Yasgur utan Tiber. Sam Yasgur, somen til Max, støttar Lang på dette. Området til Yasgur danna eit naturleg amfiteater nedover mot Filippini Pond på nordsida av området. Scenen vart plassert ved foten av åsen med Filippini Pond i bakgrunnen. Vatnet vart ein populær stad for nakenbading.
Hesiod
Hesiod var son av ein bonde som hadde innvandra frå Kyme i Vesle-Asia. Ifylgje Hesiod gav musene han diktarkallet medan han gjette dyra attmed Helikonfjellet.
Woodstockfestivalen
Val av konsertstad
Arrangørane fortalte igjen styresmaktene i Bethel om at dei ikkje venta meir enn 50 000 menneske.
Trass i motstand frå innbyggjarane, godkjende styresmaktene i Bethel konserten, men byrådet nekta å gje formelt løyve.
Gratiskonsert
Denne seine endringa i kvar konserten skulle haldast, gav ikkje arrangørane nok tid til å førebu seg. Eit møte tre dagar før festivalen starta, følte arrangørane at dei hadde to val. Det eine var å prøve å utbetre gjerda og tryggleiken som kunne ha ført til vald, og den andre var å leggje alle ressursane deira i å gjere ferdig scenen og la Woodstock Ventures ta det økonomiske tapet. Gjerdet vart lagt ned kvelden før konserten starta.
Festivalen
Det store publikumsinntoget til den landlege konsertstaden, førte til omfattande trafikkproblem i Bethel. Det vart sendt ut mange meldingar på radio og fjernsyn om dei store trafikkproblema og at vegar inn i området vart stengde. I tillegg hadde regn ført til gjørmete vegar og jorde. Fasilitetane var ikkje godt nok utstyrte til å stette behova for reinhald og førstehjelp for dei mange menneska som kom. Hundretusenvis kjempa mot dårleg vêr, mangel på mat og dårleg hygiene.
<div style="float: right; margin: 1em; font-size: 85%; background:#cfd; width:26em; max-width: 40%; padding:1ex"> ''«Me var klare til å rocke og me venta og venta og til slutt var det vår tur ... det var ein halv million menneske i søvne. Desse folka var ute. Det var som eit slags måleri av ein scene frå Dante, berre lekamar frå helvete, alle vikla inn i kvarandre og sovande, og dekte av gjørme.''
''Og dette er eit augneblikk eg aldri vil gløyme så lenge eg lever: 500 meter bortanfor i mørket, på åskanten, sat det ein fyr og blinka med ei lommelykt, og i natta kunne eg høyre, 'Slapp av John. Me er med deg.' Eg spelte resten av konserten for den fyren.»''
— John Fogerty om starten til Creedence Clearwater Revival-konserten klokka 0300 på Woodstock.
Sjølv om festivalen gjekk særs fredfullt for seg med tanke på kor mange folk og tilhøva som var involverte, så vart det registrert tre dødsfall. Ein trur det eine var ein heroinoverdose og eit anna ei ulukke då ein traktor køyrde over ein mann på eit jorde. Det vart òg registrert to fødslar under festivalen og fire abortar.
I takt med det idealistiske håpet i 1960-åra, var folk flest nøgd under Woodstock. Det var ei kjensle av sosial harmoni, god musikk, og enorme folkemengder.
Etter konserten såg Max Yasgur, som eigde staden der konserten vart halden, det som ein siger for fred og kjærleik.
Lyd
Lyden under konserten vart styrt av Bill Hanley, som hadde gjort nyvinningar i lydindustrien som gav han den prestisjefulle Parnelli Award. «Det fungerte særs bra», sa han om hendinga. «Eg bygde spesielle høgtalarsøyler på åsane og hadde 16 høgtalarar på ei firkanta plattform oppover mot åsen på 21 meter høge tårn. Me sette det opp for 150 000 til 200 000 folk. Og det kom sjølvsagt 500 000.»
Artistar
Trettito artistar spelte i løpet av dei fire dagane konserten varte:
Mediaomtale
Få journalistar utanom lokale journalistar dekte hendinga. Dei første par dagane av festivalen, la det nasjonale media vekt på problema, men meldingane vart meir positive mot slutten av festivalen, delvis fordi foreldra til konsertgåarane ringde media og fortalte dei at rapportane deira var feil.
Filmar
Dokumentarfilmen Woodstock, regissert av Michael Wadleigh og redigert av Thelma Schoonmaker og Martin Scorsese, kom ut i 1970. Artie Kornfeld (ein av arrangørane) kom til Fred Weintraub, ein direktør i Warner Bros., og bad om pengar for å filme festivalen. Tidlegare hadde Kornfeld fått avslag alle andre stader. Weintraub gav Kornfeld $100 000 for å lage filmen.
Wadleigh fekk med seg eit mannskap på kring 100 frå filmmiljøet i New York. Utan pengar til å betale mannskapet, fekk han i stand ein avtale der dei skulle få dobbel betaling om filmen vart ein suksess og ingenting om det gjekk dårleg. Wadleigh prøvde å lage ein film som omhandla hippiane like mykje som musikken, lytta til kjenslene deira om hendingar som skjedde samstundes som festivalen (som vietnamkrigen), i tillegg til dei fastbuande sitt syn.
Woodstock vann Oscarprisen for beste dokumentarfilm. Filmen vart rekna som kulturelt viktig av amerikanske Library of Congress. I 1994 kom Woodstock: The Director's Cut ut og var utvida med framføringar av Janis Joplin og Jefferson Airplane, Jimi Hendrix og Canned Heat som ikkje var med i den originale filmen. I 2009 vart filmen gjeven ut på DCD, denne gongen på Blu-ray.
Albuma
Det er gjeve ut to album med musikk frå filmen. Det første, Woodstock: Music from the Original Soundtrack and More, vart gjeve ut på tre LP-plater (seinare to CD-plater) med klipp frå ein eller to songar av dei fleste artistane som spelte på festivalen. Eit år seinare kom Woodstock 2 på to LP-plater. Begge albuma inneheld kunngjeringar frå scenen mellom songane. I 1994 vart eit tredje album gjeve ut, Woodstock Diary. Spor frå alle tre albuma, samt mange andre songar som tidlegare ikkje var gjevne ut, vart gjevne ut av Atlantic som ein CD-boks med fire plater kalla Woodstock: Three Days of Peace and Music. Det vart òg gjeve ut eit album kalla Jimi Hendrix: Woodstock i 1994 med berre konserten til Jimi Hendrix på festivalen.
I 2009 gav Joe Cocker ut heile konserten han heldt på Woodstock. Albumet inneheld elleve songar, der ti av dei ikkje var gjevne ut før.
I 2009 vart òg heile konsertar frå Woodstock av Santana, Janis Joplin, Sly & the Family Stone, Jefferson Airplane og Johnny Winter gjevne ut separat av Sony BMG/Legacy, og desse vart òg samla i ein boks kalla The Woodstock Experience. Rhino Records gav i 2009 ut ein CD-boks på seks plater kalla Woodstock: 40 Years On: Back to Yasgur's Farm, med fleire framføringar, scenekunngjeringar og andre tilhøyrande ting.
Etterverknad
Max Yasgur nekta å leige ut garden sin for ein ny festival i 1970, og sa «så vidt eg veit driv eg ein mjølkegard.» Yasgur døydde i 1973, men sonen driv framleis garden.
Innbyggjarane i Bethel stemde ikkje på den ansvarlege under valet i november 1969 på grunn av rolla hans i å føre festivalen til byen. Staten New York og byen Bethel vedtok lover som hindra store menneskesamlingar for å hinder fleire festivalar. For å hindre folk i å vitje staden, vart det spreidd hønsemøkk og under eit jubileum vart traktorar og statlege politibilar nytta til å danne vegsperringar. I 1989 samla 20 000 menneske seg ved staden for 20-årsjubileet. Ein lokal mann sette opp eit minnesmerke på staden og i 1997 sette ei lokal foreining opp eit velkomstskilt. I motsetnad til Bethel har byen Woodstock prøvd å utnytte den kjende festivalen. Bethel har derimot endra meining dei siste åra og har prøvd å knyte band mellom Bethel og Woodstock.
Det vart lagt om lag 80 søksmål mot Woodstock Ventures. Filmen finansierte forlika og gjelda på $1,4 millionar dollar som dei hadde etter festivalen.
Bloomsbury Publishing
Bloomsbury Publishing plc er eit uavhengig internasjonalt forlag med hovudkontor i London. Det har også kontor i Sydney, New York og New Delhi og gjev hovudsakleg ut engelskspråkleg skjønnlitteratur og sakprosa.
Selskapet blei skipa i 1986 av Nigel Newton. Hovudkontoret ligg i Camden i London. Bloomsbury blei børsnominert i 1995. I 2000 kjøpte det opp A&C Black Plc, som mellom anna gjev ut Who's Who og Whitaker's Almanack. I 2005 kjøpte det også barne- og ungdomsavdelinga til Walker & Co og i 2008 Berg Publishers, John Wisden & Co og Arden Shakespeare. I 2012 kjøpte Bloomsbury Fairchild Books, eit akademisk forlag innan mote og design, og i 2013 blei det eigaren av Hart Publishing Ltd.
Bloomsbury er best kjend for å ha gjeve ut britiske versjonar av Harry Potter-bøkene og har vokse mykje det siste tiåret grunna serien til J.K. Rowling. Bloomsbury var i 1999 og 2000 kåra til Publisher of the Year av den britiske bokbransjen. Det gav også ut Finkler Question av Howard Jacobson, som vann Man Booker-prisen i 2010.
Andre forfattarar knytt til Bloomsbury er Khaled Hosseini, William Boyd, Donna Tartt, Elizabeth Gilbert, John Irving, William Dalrymple, Dava Sobel, Heston Blumenthal og Hugh Fearnley-Whittingstall.
Hepatitt C-virus
Hepatitt C-virus (HCV) er årsak til ein viral leverinfeksjon som kallast hepatitt C.
Klassifisering
HCV er eit RNA-virus med ein storleik på 55 – 65 nm. Det har kappe (som stammar frå vertcella) og eit ikosaederforma skjelett der glykoprotein E1 og E2 er festa til eit dobbelt lipidlag i kappa. Inne i kappa finst nukleokapsidet som er samansett utav mange kopiar av core-proteinet og rommar den positivt lada RNA-strengen i genomet.
HCV er det einaste sjukdomsframkallande viruset i slekta Hepacivirus i familien Flaviviridae (i same familien er dessutan virus som framkallar denguefeber, gul feber og skogflåttencefalitt (TBE).
Dei fleste RNA-virus brukar gjeva akutte infeksjonar, men hepatitt C er som oftast ein kronisk og livslang sjukdom. Mennesket er den einaste naturlege verten for HCV. Tidlegare har det ikkje vore mogeleg å granska HCV elektronmikroskopisk eller isolera det i cellekultur.
Dette har vore eit stort hinder for all forsking. På seinare tid har molekylærbiologisk teknikk i kombinasjon med kompliserte reiningsmetodar har ført til viktige framsteg på dette området.
Genom
Hjå HCV er genomet ein positivt lada RNA-streng. I kvar ende sit ein utranslert region (5´UTR og 3´UTR), den eine på 341 og den andre på 225 nukleotid. Mellom desse utranslerte regionane ligg ei open leseramme på mellom 9024 to 9111 nukleotid (ulikt for ulike genotypar). Frå denne opne leseramma kan eitt polyprotein på drygt 3000 aminosyrer avlesast. Sidan kløyver og skapar cellulære og virale proteaser om desse til strukturelle og ikkje strukturelle, regulerande protein. Dei ulike lutene utav genomet kodar for til saman minst 11 ulike preprotein: for 3 ulike strukturelle (structural) preprotein (C/core, E1/envelope og E2), for p7 som har ein noko uviss funksjon og for ytterlegare 6 ikkje strukturelle (non structural/NS) preprotein (NS2, NS3, NS4A, NS4B, NS5A og NS5B). Nokre utav desse er måltavle ved antiviral behandling av hepatitt C.
Bilston
Bilston  er ein by i grevskapet West Midlands i England. Byen ligg i det søraustlege hjørnet av City of Wolverhampton.
Hepatitt C-virus
Genom
Som resultat utav ei endring i den luten av leseramma som kodar for core-regionen finst dessutan eit «F (frame shift)-protein».
5´UTR er det mest konserverte området på genomet og kodar ikkje for protein. Utan nokon translert startfaktor kan det bindast direkte til ei viss ribosomal subeining og såleis spela ei avgjerande rolle når [[protein] translasjonen] skal startast.
Strukturelle protein
C (core) er viktig for oppbygging av viruskapsidet.
E1 og E2 er glykoprotein. Dei er viktige ved oppbygging av viruskappa. Ved infeksjon er fyrst og fremst E2 naudsynt av di det verkar som reseptorbindande protein når virus skal få feste og trengja inn i vertcellene.
Ikkje-strukturelle protein
P7 er eit lite polyprotein. Det er eit viroporin som kan endra membranpermeabiliteten og verka som kanal for kalsiumion. P7 kan truleg vera viktig ved intercellulær overføring av virus i levervev.
NS2 er eit uglykosylert transmembranprotein og dannar saman med tilgrensande region på NS3 ei metallprotease som kløyver seg sjølv (autoprotease) og har stutt levetid.
NS4B er eit integrerande membranprotein som mellom anna kan tena som membrananker ved virusreplikasjon.
NS5A er eit metallprotein som truleg er viktig ved virusreplikasjon ved gripa inn i dei cellulære infeksjonsmekanismane. Binding til ein antiviral interferoneffektor kan medverka til utvikling av resistens mot interferon.
NS5B dannar ei RNA-avhengig RNA-polymerase. som katalyserer syntesen av genomstrengen og difor er særs viktig ved replikasjonen av eit RNA-virus som HCV.
Genotypar
Genetiske skilnader gjer at hepatitt C-virus kan skiftast i minst 6 ulike genotypar (kjenneteikna med arabiske tal: 1,2,3 osv). Ulike område på virusgenomet syner ulike variasjonsgradar. På det fullstendige genomet ligg skilnaden mellom dei ulike genotypane i gjennomsnitt på mellom 30 og 35 %. Kvar genotype har fleire undertypar eller subgenotypar (kjenneteikna med små bokstaver (minuskel): a,b,c osv). I gjennomsnitt er det 20 – 25 % skilnad mellom nukleotidsekvensane hjå dei ulike subgenotypane. Nokre genotypar syner enda større skilnad mellom ulike subgenotypar, men det ser no ut til å råda semje om at ytterligare genotypar ikkje skal innførast. I staden skal såvorne typar oppfattast som variantar av genotypar som er kjende frå tidlegare.
Døme på jamførande analyse av HCV-subgenotypar
(frå eit nukleotid segment på 222 sekvensar (posisjon 7975 til 8196) i NS5-regionen)
Som andre RNA-virus saknar HCV eit korrekturlesarsystem (proof reading system) og muterar difor lett. Innanfor kvar subgenotype kan ein finna fleire nukleotidvariasjonar som kan sirkulera i eitt og same individ, så kalla kvasispesies. I viss mon, men truleg ikkje alltid, er dette eit «darwinistisk» resultat av at virus med hjelp av nye mutasjonar (escape mutants) freistar å unngå eit pågåande immunforsvar.
Allment
Frå ulike hepatitt C-utbrot med kjende infiseringstidspunkt har det vori mogeleg å rekna fram mutasjonsraten og ei såkalla «molekylær klokke» for utviklinga av hepatitt C-virus. Dei ulike genotypane og subgenotypane har ulik geografisk distribusjon. Ved å jamføra mutasjonsraten med oppstilte fylogenetiske stamtre og kjend geografisk utbreiing av ulike geno- og subgenotypar har ein med statistiske metodar komi fram til teoriar om historisk opphav og epidemiologi når det gjeld HCV. Sekvensskilnaden mellom dei ulike HCV-genotypane kunne tyda på at dei oppstod for mellom 500 og 2000 år sidan. Etter nokre hundre år med endemisk infeksjon i visse geografiske område har dei ulike genotypane vorti spalta i subgenotypar, og truleg har nokre utav desse fyrst på seinare tid vorti spreidde til andre regionar. I endemiske område finn ein difor store skilnader mellom dei ulike HCV-linene. Slike virusstammar vert helst isolerte frå menneske som bur i såvorne område eller har emigrert derifrå.
Det rett så avgrensa talet på subgenotypar i Europa og Nord-Amerika kan tyda på at virus har spreidd seg hit i heller sein tid, truleg frå område der HCV lenge har vori endemisk og hatt tid til å danna talrike subgenotypar. Teoretisk kan det sjå ut som om dei globale genotypane 1, 2 og 3 oppstod for om lag 100 år sidan. Fyrst i det 20de hundreåret, framfor alt etter 1940, vart dei spreidde over heile verda på nye og effektive smittevegar. Resultatet av slike ekstrapoleringar står i viss kontrast till den store utbreiinga som mange utav desse geno- og subgenotypane har fått, så utviklinga har truleg teki lengre tid enn det dei teoretiske utrekningane skulle tyda på.
Ulike genotypar
Genotype 1
Subgenotypane 1a og 1b (HCV 1a og 1b) er dei vanlegaste typane i Europa, Nord-Amerika og Japan og står globalt for 60 % av alle HCV-infeksjonar. I Europa og Nord-Amerika finn ein HCV 1a fyrst og fremst hjå unge individ med missbruk. HCV 1b er vanlegare hjå eldre personar med blodtransfusjon i anamnesen. Det ser ut som om overføring av genotype 1, framfor alt subgenotypen HCV 1b tok fart på 1940- eller 1950-talet, truleg i samband med smitteførande blodtransfusjonar og blodprodukt, hemodialyse og usteril medisinsk injeksjonsbehandling. I Japan står til dømes typen HCV 1b for over 70 % av tilfella. Mange utav desse stammane ser ut til å ha komi frå USA, kan henda ved import av blod og blodprodukt.
Effektive serologiske screening-/sældingtestar for HCV-smitte har gjort intravenøs misbruk til den viktigaste smittevegen. Både i Europa, Nord-Amerika og Australia finn vi no høgast seroprevalens hjå misbrukarar. «Misbrukarhepatitt» har sidan vorti spreidd frå industri- till utviklingsland. I 1970-åra byrja HCV 1a til dømes å auka kraftig i Vietnam. I sør, der intravenøs misbruk vart vanleg på 1960-talet i samband med at Vietnamkrigen byrja, finst det i dag mange fleire HCV-berarar enn i nord der slik misbruk fyrst vart vanleg etter at krigen tok slutt. I Sentral-Afrika har epidemiologien hatt ei anna utvikling. Her er genotype 1 (saman med genotype 4) dominerande. Desse genotypane er i sin tur spalta i mange ulike subgenotypar og er i dette området truleg «gamle» infeksjonar som har vori endemiske i lang tid.
Genotype 2
HCV 2 er òg ein global genotype, men han er ikkje like vanleg som HCV 1. Subgenotypane HCV 2a og 2b er framfor alt ikkje uvanlege i Europa, Nord-Amerika og Japan. For HCV 2 gjeld det same som for HCV 1; smitteoverføringa ser ut til å ha teki fart på 1940- og 1950-talet med blod, blodprodukt og usterilt, medisinsk fleirgångsutstyr. HCV 2 dominerer i Vest-Afrika, men her tyder oppspalting i mange ulike subgenotypar på ei anna epidemiologisk utvikling. Truleg er HCV 2 ein «gamal», endemisk genotype i vestafrikanske land.
Genotype 3
Subgenotypen HCV 3a gav i 1960- og 1970-åra ein epidemi der fyrst og fremst yngre, intravenøse misbrukarar vart smitta. HCV 3a vart då prevalent i land der misbruk er heller vanleg og har mellom anna både i Europa, Nord- og Sør-Amerika vorti den viktigaste årsaka til «misbrukarhepatitt». Denne subgenotypen er òg dominerande i den norske misbrukarpopulasjonen. Derimot ser ein ikkje HCV 3a så ofte i Japan og afrikanske land der intravenøs misbruk ikkje er eit like stort problem. Av di ulike subgenotypar av HCV 3 er særs vanlege i Aust-Asia, er det viss mistanke om at HCV 3a er spreidd derifrå, kan henda frå land på det nordindiske subkontinentet.
Genotype 4
Genotype 5
Genotype 6
Denne genotypen finst så godt som berre i Søraust-Asia, mellom anna i Hongkong og Vietnam der han (saman med HCV 3) er dominerande. HCV 6 har stor sekvensspreiing, viker av frå andre genotypar og er (saman med HCV 3) truleg eit «gamalt», «søraustasiatisk» virus. Talet på infiserte personar ser ut til å ha vori heller konstant fram til omkring 1900, då det tok til å auke dramatisk. Ulike virusstammar som ikkje ser ut til å ha samband med kvarandre vart då dominerande i ulike område der dei årsaka mange lokale epidemiar.
Utpå 1980-talet vart tilvekstkurva for HCV 3 flatare. Tidsmessig ser dette ut til å ha samband med betre hepatitt C-diagnostikk, fyrst og fremst i samband med blodoverføring.
Replikasjon
På naturleg veg infiserer HCV berre menneske; i eksperiment dessutan sjimpansar. Målorganet ved infeksjon og replikasjon er fyrst og fremst hepatocyttar i levra. Dinest kan HCV replikerast i dendritiske celler og i lymfatiske B-celler,noko som kan henda er viktig for dei immunologiske komplikasjonane ein kan sjå i samband med kronisk hepatitt C.
Stabilitet
Både etiske innvendingar, skort på sjimpansar til dyremodellar og uløyste problem med isolering i cellekultur har tidlegare mellom anna gjort det vanskeleg å skaffa seg nokon god oppfattning om kor lenge HCV kan vera smittefarleg. Enda om laboratorieresultat ikkje bør overtolkast, kan moderne isolerings- og visualiseringsteknikk no i alle fall gjeva visse haldepunkt når nosokomial HCV-smitte kan førebyggjast. HCV ser ut til å klara seg bra i normal omgjevnadstemperatur. I væske, og kan henda i plasma, ser HCV ut til å vera smittsamt i 5 månader ved 4˚C. I kulturmedium er virus truleg smittsamt i så mykje som 16 dagar ved 37˚C, men berre i 4 min. ved 65˚C. HCV er kjensleg for ultrafiolett stråling i 2 minut. Alkoholar som etanol, 1- og 2-propanol og antiseptiske middel som glutaraldehyd og formaldehyd ser òg ut til å ha effekt.
Olonets
Olonets (russisk Олонец, finsk Aunus, karelsk Anus) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 9000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Olonka, aust for Ladoga.
På 1700-talet endra Olonets fokus frå handel til jernindustri. I 1773 vart byen hovudstad i Olonets gubernija. Elleve år seinare vart den regionale hovudstaden flytta til Petrozavodsk og Olonets vart mindre viktig.
Dagens Olonets er rekna som ein av dei historiske byane i Karelia og det er den einaste byen i republikken der karelar er i fleirtal (over 60 % per 2004). I 1999 feira byen 350-års jubileum.
Eininga cord
Cord er ei gammal britisk og amerikansk måleining for volum, nytta som vedmål. 1 cord er ein 8 fot lang stabel, som er 4 fot høg og 4 fot brei, og vel 1,5 norsk famn. Cord har òg vorte nytta som mål for anna brensel. For kol var éin cord lik 26,5 hundredweight (cwt) eller 1346 kg.
Måleininga har ikkje vorte nytta i Storbritannia etter 1963.
Road Runner av Bo Diddley
«Road Runner» er ein 12-taktsblues framført av den amerikanske rock and roll-artisten Bo Diddley. Han vart opphavleg gjeven ut på singel av Checker Records i januar 1960 og seinare på albumet Bo Diddley in the Spotlight. Songen nådde 20. plassen på Billboard Hot R&B Sides-lista, og 75. plassen på Hot 100. Songen har sidan blitt spelt av mange andre artistar.
Beep-beep-refreenget er ein klår referanse til den teiknefilmkarakteren Roadrunner, eller Bippe Stankelbein.
Andre versjonar
Det amerikanske garasjebandet The Gants gav ut «Road Runner» på singel i 1965 og nådde 46. plassen på Billboard Hot 100, den einaste singelen deira på lista.
As-Suwayda guvernement
As-Suwayda guvernement (arabisk السويداء, Muḥāfaẓat as-Suwaydā’) er det sørlegaste av dei fjorten guvernementa i Syria. Det har eit areal på 5 550 km² og dannar ein del av den historiske regionen Hawran. Hovudstaden og den største byen er as-Suwayda.
Road Runner av Bo Diddley
Andre versjonar
Mange artistar i den britiske bølgja spelte inn «Road Runner»:
As-Suwayda guvernement
Geografisk omfattar guvernementet nesten heile Jabal al-Druze, den austlege delen av Lejah, og ein del av den tørre, austlege steppa Harrat Ash Shamah.
Road Runner av Bo Diddley
Andre versjonar
Fleire ikkje-britiske artistar har òg spelt inn songen, som Aerosmith på Honkin' on Bobo, Hurriganes på albumet Roadrunner og Microwave Dave & The Nukes på albumet deira Goodnight, Dear.
As-Suwayda guvernement
Demografi og folkesetnad
Guvernementet har ein folkesetnad på kring 370 000 innbyggjarar (est. 2011). Det er det einaste guvernementet i Syria som har ein drusar-majoritet. Her bur òg ein større austleg-ortodoks minoritet, og eit lite muslimsk samfunn.
Road Runner av Bo Diddley
Andre versjonar
Songen vart spelt inn som ein del av filmmusikkalbumet Backbeat av ei supergruppe som bestod av Dave Grohl, Dave Pirner, Thurston Moore, Mike Mills, Greg Dulli og Don Fleming.
As-Suwayda guvernement
Demografi og folkesetnad
Dei fleste innbyggjarane bur vest i guvernementet, særleg vest i Jabal ad-Duruz. Berre dei nomadiske beduin-stammenen lever i det ufruktbare området i Harrat Ash Shamah.
Inndelingar
Guvernementet er delt inn i 3 distrikt (manatiq):
Desse er vidare delt inn i ni underdistrikt (nawahi).
Byar og landsbyar
Guvernementet inneheld tre byar, 124 landsbyar og 36 grender.
Det afghanske riksvåpenet
Det afghanske riksvåpenet viser ei oppslått bok omgjeven av ein kveitekrans.
Symbolikk
Det afghanske riksvåpenet frå 1900-talet viser ein mihrab og talarstol i ein moské med påskrifta «Allahu akbar» og ei strålekrone over, årstalet 1298 (١۲۹٨) under og eit afghansk flagg på kvar side. Det er omgjeve av ein kveitekrans med band rundt der den muslimske truvedkjenninga står øvst og «Afghanistan» står nedst. Riksvåpenet i si noverande utforming blei fastsett i den afghanske grunnloven av 26. januar 2004. Våpenet blir brukt både i einsfarga og fleirfargar utgåver. Det er attgjeve på det afghanske flagget i kvitt.
Det afghanske riksvåpenet inneheld ei rekkje symbol på at landet er muslimsk: Mihraben og talarstolen frå moskéen og dei to viktige muslimske utsegnene «Allah er stor» og truvedkjenninga. Kornkransane står for det rike jordbruket i landet.
Årstalet 1298 frå iransk tidsrekning svarer til 1919 i vestleg tidsrekning, då Afghanistan fekk sjølvstende frå Det britiske imperiet.
Soge
Emblemet byggjer på eit som har vore i bruk sidan 1901. Abdur Rahman Khan førte eit svart flagg med eit emblem som er forløparen til riksvåpenet. Emblemet hadde ein mihrab med emirlue over, ei samling sverd, skytevåpen under og omkransa av ein laurbærkrans. Då Amanullah Khan blei konge i 1919 blei emblemet vidareutvikla. Mihraben og hovudplagget fekk fleire detaljar medan våpna blei forenkla til to sverd i kryss. Rub el Hizb omkransa no emblemet. Etter inspirasjon frå sosialismen fekk kongen vedteke eit nytt sosisalistsk emblem med to snøfjell og ei oppstigande sol omkransa av dei ombundne kveiteaksa i 1928.
Då kongedømet blei gjeninnført i 1928 fekk landet eit nytt riksvåpen som kombinerte mihraben og kveitekransen. Det kongelege hovudplagget blei fjerna og årstalet for frigjeringa erstatta våpena. Frå 1970- til 2000-åra fekk landet ei rekkje valdelege regjeringsskifte som òg blei reflektert i omskiftelege våpen.
I 1991 blei riksvåpenet med mihrab gjeninnført i noko endra form, med den muslimske truvedkjenninga øvst. Dette blei teke i bruk att etter at Taliban fall i 2001, og noko endra i 2002 før det fekk si noverande form i 2004.
Roumieh
Roumieh er ein landsby nordaust for Beirut i Libanon. Han er omgjeve av furukledde åsar og ligg 5-10 minuttars køyretur frå kysten. Roumieh er kjend som ein behageleg, vakker fjellandsby med mange hagar.
Landsbyen består hovudsakleg av maronittiske katolikkar og gresk-katolikkar, men òg gresk-ortodokse og armensk-ortodokse. Han har kring 5000 innbyggjarar.
«Roumieh» kjem frå arameisk, som tyder «åsar» refererer til det lokale terrenget.
Historie
Landsbyen vart grunnlagd kring 1500, men det var først på 1900-talet han byrja å vekse. Med ein diaspora i vesten og Latin-Amerika vart landsbyen velståande samanlikna med liknande landsbyar, og innbyggjarane vart i aukande grad utdanna.
Jalajil
Jalaji eller Jolajil (arabisk جلاجل) er ein by i Sudair-området i Saudi-Arabia. Han ligg kring 180 km nord for Riyadh.
Jelena Romanova
Jelena Nikolajevna Romanova, fødd Malikhina, var ein friidrettsutøvar frå Nesjenskoje i Voronezj oblast som representerte Sovjetunionen og seinare Russland på mellom- og langdistansane. Ho vart europameister på 3 000 meter i 1990 og olympisk meister på 10 000 meter i 1992.
Aktiv
Romanovas fyrste internasjonale meisterskap var VM 1987 i Roma der ho vart nummer fem på 5 000 meter og braut 10 000 meter. I Sommar-OL 1988 i Seoul kom ho på fjerdeplass på 3 000 meter med tida 8.30,4, hennar personlege rekord på distansen.
Romanova tok steget heilt til topp ved EM 1990 i Split, då ho vann milløpet på personbeste 31.46,8, og tok sølvmedaljen på 3 000 meter. Også under VM 1991 i Tokyo sprang ho inn til sølv på 3 000 meter, bak landskvinna Tatjana Samolenko. Året etter var rollene omsnudd ved OL 1992 i Barcelona, i finalen slo ho Samolenko i spurten og vann gullmedaljen. Seinare vart Romanova nummer seks både på 3 000 m ved VM 1993 i Stuttgart, og på 5 000-meteren under OL 1996 i Atlanta.
Romanova vart funnen død i husværet sitt i Volgograd i januar 2007.
1G
1G syner til 1. generasjon mobiltelefon, som var eit analogt system. I Norden vart dette NMT.
Historie
Det første kommersielle automatiserte mobiltelefonnettverket blei opna i Tokyo i Japan i 1979 av Nippon Telegraph and Telephone (NTT). I løpet av fem år hadde nettverket blitt utvida til å dekkja heile Japan. Det blei dermed det første nasjonale nettverket for mobil.
I 1981 blei nordisk mobiltelefonsystem (NMT) opna i heile Norden samtidig. Dette blei dermed det første internasjonale nettverket for mobil.
Suprematisme
Grunnlegging
Suprematismen blei grunnlagd under den første verdskrigen, som trass alt var ei rik kunstnarisk tid i Russland. Dei mange nye og frodige kunstuttrykka innan måleri, poesi og teater jamsides ei fornya interesse for tradisjonell russisk folkekunst la grunnlaget for eit rikt miljø der modernistisk kultur vart boren fram.
I 1915 presenterte Kasimir Malevitsj og likesinna både suprematistiske kunstverk og redigerte eit manifest, Ot kubizma i futurizma k suprematizmu: Novy zhivopisny realizm ('Frå kubisme og futurisme til suprematisme: Ny målar-realisme'), som kom ut i 1916.
Dei tidlege suprematistiske verka nytta enkle former som firkantar, sirklar og krossar. Fargepaletten for suprematismen i byrjinga var svart, kvitt, raudt, grønt og blått. Malevitsj nytta seinare fleire fargar (brunt, rosa og lilla) og former, som sirkeldelar og små trekantar, med variasjonar i tilhøvet mellom dei og illusjonar av tredimensjonalitet i verka. I verk frå 1917-1918 nytta Malevitsj kvitt på kvitt der alt som er igjen av figurane er eit svakt omriss. Malevitsj sjølv delte utviklinga av suprematismen inn i tre fasar, «svart», «farga» og «kvit».
Inspirasjonskjelder
Då Kasimir Malevitsj skapte suprematismen i 1915 var han allereie ein etablert målar innan kubofuturismen. I 1912 hadde vist verk i denne stilen sine i utstillingane Eselhalen og Der Blaue Reiter. Malevitsj rekna også produksjonen av Aleksej Krutsjonykh sin futurist-opera Siger over sola, som viktig for skapinga av suprematismen. I 1913 teikna Malevitsj både kostymer og kulissar til operaoppsetjinga i ein stil som både hadde kubofuturistisk preg og peikte fram mot suprematismen, med enkle former og bruk av svart og kvitt. Ei av teikningane av sceneteppet syner ein svart firkant delt diagonalt i eit svart og eit kvitt triangel. Det enkle i desse formene peika på sitt vis fram mot noko heilt nytt.
Malevitsj var elles mykje påverka av den russiske mystikk-matematikaren og filosofen P.D. Ouspenskij. Han skreiv ei bok om «ein fjerde dimensjon eller veg, med tilgang bortom dit dei tre ordinære sansane rekk».
I boka «Den nonobjektive verda», som han gav ut som Bauhaus-bok i 1927, skildrar Malevitsj inspirasjonen som bringa fram eit sterkt bilete av den svarte firkanten mot ein kvit bakgrunn:
Han skapte ein suprematist-grammatikk basert på reine geometriske former; i særleg grad kvadratet og sirkelen. I 0,10-utstillinga i 1915 viste Malevitsj sine tidlege forsøk på suprematistmåling. Hovudverket i denne utstillinga var Svart kvadrat plassert i det russisk-ortodoks tradisjon kallar raudt/vakkert hjørne; staden i huset der det viktigaste ikonet er. Svart boks vart måla i 1915 og vart presentert som eit gjennombrot for både kunstnaren og for kunsten i seg sjølv. Malevitsj måla også Kvitt på kvitt, også det verket framheva som ein milepåle. Kvitt på kvitt var eit gjennombrot frå polykrom til monokrom suprematisme.
Kunstnargruppa og tilknytte kunstnarar
Kunstnarane som stilte ut ved den første suprematist-utstillinga i 1915 var Kasimir Malevitsj, Ksenija Boguslavskaja, Ivan Kljun, Mikhail Menkov, Ivan Puni og Olga Rozanova. Andre medlemmer i Supremus-gruppa var Aleksandra Ekster, Nadesjda Udaltsova, Anna Kagan, Ljubov Popova, Nikolaj Sujetin, Ilja Tsjasjnik, Lazar Khideke og Nina Genke-Meller. Gruppa møttest frå 1915 av for å snakke om filosofien til suprematismen og om å få spreidd den til andre område innanfor kulturlivet.
Det var særleg den «farga» eller «dynamiske suprematismen» som inspirerte andre kunstnarar. El Lisitskij forfølgde sin eigen versjon av rørsla som han kalla «Proun». Det fanst nokre døme på utveksling med konstruktivismen, med suprematistar som Popova og særleg Lisitskij som arbeidde med propaganda og industriell design. Kvitt på kvitt-verka til Malevitsj fann eit svar i svart på svart-serien til den konstuktivistiske kunstnaren Aleksandr Rodtsjenko.
Sujetin nytta suprematistmotiv på verk framstilt på Lomonosov porselensfabrikk i St. Petersburg. Også Malevitsj og Tsjasjnik var tilsett på fabrikken. Malevitsj designa ei suprematist-tekanne. Suprematistane laga også arkitektoniske modellar i 1920-åra, desse viste fram sosialistbygningar som avveik mykje, samanlikna med bygg forma i konstruktivistisk arkitektur.
Malevitsj sitt arkitektoniske prosjekt vart kjend etter 1922 som Arkhitektoniki. I bygga sine framheva han den rette vinkelen, med trekk som minte om De Stijl og Le Corbusier, og som vart godtgjorde med ideologiar knytt til kommuniststyre og likskap for alle. Ei anna side ved formalismen var låg respekt for trekantar som vart «avvist som antikt, heidensk, eller kristeleg».
Avslutting og vidare påverknad
Ideane frå suprematismen blei likevel spreidd vidare på 1920-talet. Kunstnarar som Vasilij Kandinskij og El Lisitskij bar med seg mange av suprematistideane til kunstnarmiljø utanlands, særleg den tyske Bauhaus-rørsla. Den nederlandske kunstnaren Piet Mondrian nytta mange liknande idear i sine geometriske verk.
Suprematismen blei særleg gjort synleg i Vesten gjennom ei utstilling i Berlin i 1927. Alfred Barr kjøpte inn fleire av Malevitsj sine verk for Museum of Modern Art i New York, og dei var med i den banebrytande utstillinga Cubism and Abstract Art i 1936, som hadde stor innverknad på modernismen i USA.
Fleire tiår seinare fann den irakisk-britiske arkitekten Zaha Hadid inspirasjon i suprematismen sin «kreative fridom». Fleire av designa hennar var direkte inspirert av suprematist-verk.
Bingham i Nottinghamshire
Bingham  er ein by i grevskapet Nottinghamshire i England. Han har kring 9000 innbyggjarar.
Phil May
Phil May (, fødd som Philip Arthur Dennis Wadey) er ein engelsk songar. Han vart kjend i 1960-åra som frontmann og songar i The Pretty Things, som han var med å skipe.
May har vore fast medlem av bandet heilt sidan 1965 og er framleis aktiv i bandet i dag, trass i mange utskiftningar av besetninga til bandet. Han skreiv òg mange av tekstane til bandet, mellom anna for albumet S.F. Sorrow.
Songen High Voltage
«High Voltage» er ein song av det australske hardrockbandet AC/DC. Han vart først gitt ut i Australia på singel i juli 1975 og sidan som det åttande sporet på deira andre australske album T.N.T, vart sjølve utgivinga gitt ut som ein frittståande singel. Songen vart skrive av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott, og nådde ein 48. plassen på UK Singles Chart i 1980.
I januar 2018 som ein del av Triple M-lista «Ozzest 100» over «dei mest australske» songane gjennom tidene, vart «High Voltage» rangert som nummer 95.
Bakgrunn
«High Voltage» delar namn med det første australske og internasjonale albumet deira. Det er det niande og siste sporet på den internasjonale versjonen, gitt ut i mai 1976. «High Voltage» vart òg gitt ut som singel i Storbritannia og ulike land i Europa i 1976.
Franglais i Eurovision Song Contest
Franglais i Eurovision Song Contest gjev oversyn over bruken av franglais i Eurovision Song Contest. Franglais er ei blanding av engelsk og fransk. Den fyrste og førebels einaste gongen franglais har vorte framført i Eurovision Song Contest var i 2007 då Frankrike deltok med «L'Amour à la française» av Les Fatals Picards.
Stones av Neil Diamond
Stones er det sjuande studioalbumet til Neil Diamond, innspelt og gjeve ut i 1971. Det var eit av dei bestseljande albuma i karrieren hans. Dirigentar og arrangørar var Lee Holdridge, Marty Paich and Larry Muhoberac.
South Bay på Doumer Island
South Bay er ei 1,7 km brei vik som trengjer 2,8 km inn mellom Cape Kemp og Py Point på sørvestkysten av Île Doumer i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart kartlagd av British Graham Land Expedition i februar 1935 og fekk dette namnet etter plasseringa på øya (Sørvika). Den austlege delen av vika har spesiell vernestatus. På sørsida ligg den chilensk forskingstasjonen Yelcho, som er eigd av Det chilenske antarktiske instituttet og som berre er i drift om sommaren.
Cosmotron
Cosmotron er ein protonsynkrotron i Brookhaven National Laboratory i New York.
Han stod ferdig i 1952 og var då den største partikkelakseleratoren i verda med ein protonenergi på 3 GeV, ein magnetmasse på 1700 tonn og ein banediameter på 30 meter. Maskinen har ikkje vore nytta sidan 1966.
Pudozj
Pudozj (russisk Пудож, finsk Puutoinen) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 10 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Vodla rundt 30 km aust for innsjøen Onega.
Pudozj vart første gong nemnt i 1382 som busetnaden Pudoga, som seinare vart kalla Pudozjskij Pogost. Pudozj fekk bystatus i 1785.
Instituto Antártico Chileno
Instituto Antártico Chileno eller INACH (norsk Det chilenske antarktisinstituttet) er eit offentleg institutt i Chile som har ansvar for å styre og koordinere vitskaplege aktivitetar i Chilensk Antarktis. Det er den nasjonale operatøren i Antarktis og har ei aktiv rolle i saker som omhandlar Antarktis.
Aleksandr Menkov
Aleksandr Aleksandrovitsj Menkov er ein russisk friidrettsutøvar frå Minusinsk som i 2013 vart verdsmeister i lengdehopp.
Menkov sette i juni 2009 i Kemerovo personleg rekord i lengdehopp med eit hopp på 8,16 meter, ein månad før han vann lengdetevlinga ved junior-EM 2009. To år seinare forbetra han sin personbeste fleire gongar, sist til 8,28 m i greske Kalamáta, og etablerte seg i verdseliten i øvinga. I september tok han med 8,19 m sjetteplassen i lengde-finalen då VM i friidrett 2011 fann stad i Daegu i Sør-Korea. OL-sesongen 2012 flytta han den personlege rekorden til 8,29 m i eit stemne Brussel, men mislukkast i dei olympiske leikane i London.
Under verdsmeisterskapen 2013 på russisk jord presterte Menkov over evne i finalen, med eit bestehopp på 8,56 meter vann han ein suveren siger i lengdetevlinga. Ved dei neste verdsmeisterskapane vart han sjettemann i 2015 og fjerdemann i 2017, i den siste tevlinga hamna han fem cm bak bronsevinnaren.
Grächen
Grächen er ein kommune i distriktet Visp i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1619 meter over havet.
Landsbyen ligg på ein terrasse ovanom St. Niklaus i Mattertal, nord for Mischabel-fjella (og Dom). Ovanom landsbyen ligg Riedbreen, som strekkjer seg 5 km frå Ried til Bärgji.
Midt-Tyskland
Midt-Tyskland (tysk Mitteldeutschland) vert nytta som geografisk omgrep for ulike regionar i Tyskland.
Grächen
Grächen fekk vegsamband med utomverda i 1953. Men òg i dag er størstedelen av sjølve landsbyen stengd for biltrafikk.
Grächen er den staden i Sveits med lågast årsnedbør.
Midt-Tyskland
Innan språkvitskapen beskriv uttrykket område der dei midttyske dialektane er utbreidde, avgrensa i nord av den nordtyske Benratherlinja til Mainlinja i sør.
I fyrste halvdel av 1900-talet vart uttrykket òg nytta spesielt om område ved Halle og Leipzig.
Under den kalde krigen var Midt-Tyskland eit vanleg omgrep for Aust-Tyskland i vesttysk språkbruk. Dimed ville ein tydeleggjere at ein hald fast på dei historiske tyske austområda som etter den andre verdskrigen vart de facto annektert av Sovjetunionen eller Polen. Omgrepet vart dimed definert etter ein aust-vest-akse snarare enn ein nord-sør.
Etter at Tyskland vart samla att, vert ofte områda der delstatane Sachsen, Sachsen-Anhalt og Thüringen ligg kalla Midt-Tyskland. Det offentlege kringkastingsselskapet i desse delstatane heiter til dømes Mitteldeutscher Rundfunk.
NM i skiskyting 1979
Noregsmeisterskapen i skiskyting 1979, den 21. i rekka, vart avvikla på Øvrebø i Vest-Agder dagane 2.-4. februar 1979. Meisterskapen omfatta to individuelle tevlingar og ein samlagsstafett. For aller fyrste gong vart det også arrangert ein meisterskap for kvinner, dei med deltok i to individuelle tevlingar og ein samlagsstafett. Juniormeisterskapen i skiskyting vart arrangert samstundes.
20 km
Dato: 2. februar 1979
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 4. februar 1979
<br style="clear:both;" />
10 km
<br style="clear:both;" />
5 km
<br style="clear:both;" />
3 x 5 km stafett
<br style="clear:both;" />
Segezja
Byen vart grunnlagd i 1914 og har hatt bystatus sidan 1943.