cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ola Eiriksson Bø
Bø var gardbrukarson, og tok utdanninga si på lærarskulen på Hamar. Han arbeidde som lærar etter det. Han var tre og eit halvt år i USA og på amtsskulen i Aust-Agder frå 1897 til 1899.
Bø fekk idé om å skipa ein folkehøgskule i Valdres då han var lærar i Aust-Agder. Han innleidde om saka på ei ungdomsstemne på Rogne i Øystre Slidre kommune sommaren 1899 der Valdres ungdomslag vart skipa. Møtet gjorde vedtak om å arbeida for ein folkehøgskule, og etter eit brev frå Bø 30. juni 1899, slutta alle kommunane i Valdres seg til skuleskipingsplanen.
2. oktober 1899 vart folkehøgskulen opna for fyrste gong i mellombelse lokale på Løkje hotell i Vestre Slidre kommune. Då Valdresbanen opna i 1906, flytte skulen til garden Øvre Nes på Fagernes. I 1911 flytte så skulen til Leira der skuletunet er i dag, og sommaren 1912 vart skulebygningen sett opp. Ola Eiriksson Bø var styrar der så lenge han levde.
Frå 1901 var Bø den drivande krafta i skipinga av eit museum i Valdres, og 7. juni 1906 opna det som seinare har fått namnet Valdres Folkemuseum. Bø var formann i museumsstyret fram til han døydde. Bø sat i styret for Austmannalaget frå 1903 til 1905 og var leiande i målreisinga i Valdres. I 1903 var han med og grunnla avisa Valdres.
Basspedalar
Basspedalar er eit elektrisk musikkinstrument med fotstyrte pedalklaviatur med ei rekkjevidde på ein eller fleire oktavar. Dei første basspedalane frå 1970-åra bestod av eit pedalbrett og ein tonegenerator frå ein analog synthesizer pakka saman som ei eining. Basspedalane er plugga inn i ein bassforsterkar eller eit PA-system slik at lyden kan høyrast. Sidan 1990-åra har basspedalar vanlegvis vore nytta som MIDI-kontrollørar knytte til ein MIDI-kompatibel datamaskin, elektronisk synthesizer eller synthmodul for å skape musikalske tonar.
Basspedalar tener same funksjon som pedalbrettet på eit pipeorgel eller elektrisk orgel, og skapar vanlegvis lydar i bassregisteret, som i orgelterminologi er 16'-pipa. Somme basspedalar har ein 8'-pipe (ein oktav høgare) som kan nyttast på eigahand eller kombinert med 16'-pipa. Basspedalar vert brukt av klaverspelarar for å utfylle det handspelte klaverinstrumentet, eller musikarar som speler andre instrument (til dømes elektrisk bass eller elektrisk gitar) eller heilt på eiga hand. Basspedaleiningar har vanlegvis mindre rekkjevidd (13 notar) enn pedalklaviaturet på eit kyrkjeorgel (som ofte er 32 pedalar). Basspedalar med større rekkjevidd er uvanleg, men finst, som 17 notar (C til E), 20 notar (C til G) og 25 notar (C til C to oktavar over). I tillegg har basspedalar vanlegvis kortare pedalar enn dei ein finn på eit kyrkjeorgel.
Eit tidleg og populært basspedalapparat var Moog Taurus. Fleire rockegrupper brukte basspedalar, som The Doors, Yes, Genesis, Van der Graaf Generator, Led Zeppelin, Rush, U2 og The Police.
National Security Agency
National Security Agency («Nasjonal tryggingsetat»), avstytt NSA, er eit statleg etterretningsorgan i USA. NSA arbeider med å hindra spionasje mot USA frå utlandet, men driv òg sjølv med omfattande spionasje i form av avlytting av elektronisk kommunikasjon. NSA samarbeider tett med GCHQ i Storbritannia og BND i Tyskland.
Vikane
Vikane er eit ord med fleire tydingar:
Afrika
Afrika er den nest største verdsdelen, både i folketal og areal, etter Asia. Med ei flatevidd på 30 244 050 km² (inkludert øyane) dekker han 20,3 % av alt landarealet på jorda. Dei 800 millionar afrikanarane utgjer om lag sjuandeparten av alle menneske på jorda.
Arkeologisk og genetisk forsking tyder på at menneskja opphavleg kom frå Afrika og utvandra til resten av verda. Det er her ein finn dei eldste busette områda i verda.
I dag er verdsdelen hovudsakleg kjend for krig, svoltkatastrofar, AIDS-epidemi og fattigdom. Dette er eit noko skeivt bilde, ettersom me sjeldan høyrer om dei afrikanske landa der det går bra. Likevel er det slik at sidan Afrika blei kolonisert har verdsdelen strevd med å koma seg på beina.
Religion
Religion er ein viktig del av livet til mange afrikanarar, og dei har mange forskjellege religiøse trussystem. Dei mest utbreidde er kristendom og islam, der dei har tilføyd sine eigne tradisjonar. Mange følgjer òg heilt eller delvis gammal, gjerne animistisk, folketru. Det finst òg små grupper av afrikanske jødar.
Kultur
Ettersom menneska sannsynlegvis har levd lengst på det afrikanske kontinentet, har dei skapt mange ulike kulturar og kunstverk her. Det finst fleire førhistoriske bergunstskattar over heile kontinentet. Dei egyptiske pyramidane peiker seg ut i nord, medan den store Djenné-moskéen er eit hovudverk i Vest-Afrika.
Meir daglegdags kunst er treskjering, korgveving, kroppsdekorasjon og ein rik utøvande tradisjon av dans, song og forteljing.
Geografi
Afrika har ei landegrense berre til Asia i nordaust, men til og med den tynne Suez-landbrua er i dag er gjennomskoren av Suezkanalen. I nord ligg Middelhavet som ei grense mot Europa, og elles møter Afrika Atlanterhavet og Indiahavet. Kystlina til kontinentet er 26 000 km, noko som viser at ho er mykje jamnare enn den 32 000 km lange kystline til vesle Europa (som er 9 700 000 km²).
Det nordlegaste punktet er Ras ben Sakka i Marokko (37°21′ N) og det sørlegaste Kapp Agulhas i Sør-Africa (34°51′15″ S). Mellom desse er det rundt 8 000 kilometer. Frå det vestlegaste punktet, Kapp Verde (17°33′22″ W), til austlegaste, Ras Hafun i Somalia (51°27′52″ E), er det om lag 7 400 km.
Runde
Runde er ei øy i Herøy kommune på Sunnmøre. Runde er internasjonalt kjent for fuglefjellet, men har også mykje besøk frå skattejegarar som ynskjer å finne gull- og sølv-myntar etter «Akerendam»-forliset ved øya på 1700-talet. I 2009 blei den internasjonale forskingsstasjonen Runde Miljøsenter etablert på Runde.
Geografi
Runde ligg nordvest i kommunen med busetnad i aust, og nord. Garden Runde ligg på austsida, medan Goksøyr ligg på nordsida. På Kvalneset heilt i nordvest på øya, ligg Runde fyr, oppretta i 1767 som eit av dei første i Noreg og sett i ubemanna drift i 2002. Det høgste punktet er Varden med sine 332 meter over havet søraust på øya, men Rundabranden er lettare å sjå der han stig 294 meter nesten rett opp frå havet i vest. Vegen til Runde har kome over Rundebrua frå Remøy sidan 1982. Før den tid var sjøvegen einaste måten å kome seg til Runde.
Afrika
Geologi
Det afrikanske kontinent består av fem gamle grunnfjellsområde eller kratonar, som er sveisa saman med yngre fjellkjeder. Bergartar frå prekambrium er blottlagt i overflata på 57 % av kontinentet, medan resten har yngre avleiringar oppå dette grunnfjellet. For mindre enn 200 millionar år sidan reiv Sør-Amerika, Antarktis og Australia seg laus frå superkontinentet Gondwana og Afrika fekk då meir eller mindre den noverande forma si.
Runde
Geografi
Fuglefjellet ligg på vestsida av Rundefjellet og er heim til om lag 500 000 fugl, mellom dei lundefugl, havsule, krykkje, alke og lomvi. Skarveura ligg på nordsida av øya, og her finst ein av verdas største koloniar av toppskarv. I dei bratte grasbakkane på nord- og austsida finst ein stor bestand med havhest. Sidan byrjinga av 2000-åra har bestandane av dei fleste av dei største arts-populasjonane gått tilbake, ganske visst av sviktande tilgang på føde.
Afrika
Geologi
Sjå òg den afrikanske plata.
Runde
Geografi
I tidlegare tider var fuglefjellet ei kjelde til matauk. Folk fanga fugl, særleg lundefugl, og sanka egg og samla dun. Denne praksisen tok heilt slutt i tida kring 1940. Fuglefjellet på Runde vart totalfreda som naturvernområde i 1957.
Grunnkrinsen Runde hadde 133 innbyggjarar med eit allsidig virke per 1. januar 2005. Innbyggjarane her står òg bak innsamlingsprosjektet Herøy Village. Næringslivet på Runde omfattar eit gartneri, fiskeri, jordbruk, campingturisme med tilknytte servicebedrifter, guida turar både på sjøen og til lands og ein leirskule.
I 1982 vart Runde tilknytt resten av kommunen med veg då Rundebrua vart ferdigstilt.
Demografi
Ved folketeljinga vinteren 1801 budde 94 menneske på Runde, fordelt på 20 huslydar. Hundre år seinare var det 164 fastboande i til saman 24 bustadhus. Ut gjennom 1900-talet voks folketalet vidare, til 272 i 1950 og til 283 i 1960. Frå den tid har talet på busette minka, særleg kraftig har fallet vore i tida etter 1990. I 2001 budde 164 menneske på øya. Åtte år etterpå var det kome ned i 119, «Meir enn halvparten av desse er over 50 år».
Historie
Folket på Runde levde av jordbruk og fiske. På øya er det god voksterjord, og på fjellet gode beite som småfe kunne nytte seg av heile året, då staden jamnast har eit rimeleg mildt vinterklima. Nærleiken til fiskefelta gjorde det mogleg å drive fiskje heile året.
Runde har ei lang historie med mange dramatiske hendingar knytte til vêret. Fleire forlis, nokre berre nemnde i segner, andre med store skattar som er berga, førte til oppføringa av Runde fyr. Seinare, i 1880, tok ei dramatisk ulukke med mange augnevitne livet av 8 personar der dei fleste var frå Runde.
«Akerendam»
Det går segner om at eit skip i den spanske flåten, «Castillo Negro», forliste ved Runde på slutten av 1500-talet. Den nederlandske austindiafararen Akerendam gjekk i alle høve ned nord av øya like etter at det blei bygd i 1725. Skipet skulle eigentleg til Batavia (noverande Jakarta i Indonesia), men blei drive ut av kurs av ein storm i Nordsjøen. Heile mannskapet på 200 døydde, og ei mengd gull- og sølvmynter forsvann i havet. Vrakrestar og lik blei vaska opp på Runde. Sommaren 1725 henta ein ut ein del av lasta, men arbeidet blei snart gjeve opp. No og då fann rundebuane myntar frå vraket, og desse kan ha gjeve opphavet til sogene om det forliste spanske armadaskipet.
I 1972 fann sportsdykkarane Bengt-Olof Gustafsson, Stefan Persson og Eystein Krohn-Dale att vraket. Året etter blei staden undersøkt av Bergens Sjøfartsmuseum. Ein fann rundt 57 000 myntar, 6 600 av dei av gull. Ein del av dei blei tekne til sjøfarsmuseet, ein annan til Myntkabinettet i Oslo, medan dei tre dukkarane fekk to tredjedelar av skatten. 7 % av funnet gjekk til den nederlandske staten. Funnet frå Akerendam førte til ei lovendring som gjorde alle vrak eldre enn 100 år automatisk freda. Funnet er også omtala som Rundeskatten.
«Arisan»
I 1992 vart fuglebestanden truga då malmskipet MS «Arisan» lak fleire tonn med tungolje etter det gjekk grunn på skjeret Geitmaren og forliste. Skipet vart liggande til det brotna i to og gjekk ned.
«Runde Miljøsenter»
Runde Miljøsenterer ein internasjonal miljøforskingsstasjon, eit formidlingssenter og ein møteplass for kurs, seminar og konferansar. Senterbygget vart opna 1. oktober 2009. Sidan plassen ligg i eit freda og svært sårbart naturområde, vart senteret bygd med det fremste innan miljøteknologi, med fokus på miljøvennleg bygningsmateriale, energieffektivitet, vass-sparing og gjenbruk av eige avfall og avløpsvatn.
Runde som slektsnamn
Det var 271 personar som hadde Runde som slektsnamn i Noreg i mars 2005.
Kvalme
Kvalme eller nausea (av latin nausea, og av gresk ναυσία - nausia ) er ei kjensle av uro eller ubehag i den øvre delen av magesekken, med ein ufriviljug trong etter å kaste opp. Det blir somme gonger fylgt av oppkast, men ikkje av regel. Langvarig kvalme blir rekna som eit utmattande symptom.
Mens vi venter på Melodi Grand Prix
Mens vi venter på Melodi Grand Prix var ein fjernsynsserie som gjekk på NRK1 18. og 25. februar 2016. Programmet vart vist i samband med den kommande utgåva av Melodi Grand Prix 27. februar 2016, og det vart vist klipp og fakta frå tevlinga si historie.
Kvalme
Kvalme er eit ikkje-spesifikt symptom, som tyder at det finst fleire moglege årsaker. Vanlege årsaker er rørslesjuke, ørske, uvete, mage-tarmkatarr og matforgifting. Det er ein vanleg attåtverknad ved bruk av lækjemiddel som til dømes kjemoterapeutika (cellegift) og vomitiv. Det kan også skuldast angst, avsky og depresjon. Morgonkvalme kan oppstå i tidleg svangerskap.
Lækjemiddel som førebyggjer og mildnar kvalme blir kalla antiemetika.
Vårjamdøgn
Vårjamdøgn eller vårjamdøger er saman med haustjamdøgn dei døgna då natt og dag er like lange overalt på jorda. Etter vårjamdøgn vert dagane lengre og nettene kortare på den nordlege halvkula, der dagen ofte har markert byrjinga på våren. Skjeringspunktet mellom solbanen (ekliptikken) og himmelekvator vert kalla vårjamndøgnspunktet eller vêrpunktet.
Vårjamdøgn kjem rundt 21. mars. Oftast fell vårjamdøgn på 21. mars som vert kalla det offisielle vårjamdøgn. Første påskedag er den første sundagen etter fullmånen som kjem etter 21. mars.
I fleire kulturar feirar ein nyttår eller vårhøgtider ved vårjamdøgn. Nauroz (persisk nyttår) blir feira på denne dagen. I delar av Aust-Europa feirar ein våren ved å brenna eller drukna dokker av Marzanna, ei gammal slavisk gudinne. Fleire nyheidenske feiringar finn stad, som den germanske høgtida ostara. Maria bodskapsdag, som vanlegvis fell på 25. mars, har òg tradisjonelt vore ein nyttårsdag i Europa. På dei britiske øyane var dette ein av «quarter days», dagar då leige skulle betalast, tenestefolk kunne hyrast og skuleterminar starta.
Storebottegge
Storebottegge (òg Storebotteggi) er eit fjell i Vang i Innlandet og Hemsedal kommune i Viken. Det har ei høgd på 1829 meter over havet og er det 412. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Vårjamdøgn
Kjelder
Equinox
Forgassarmotor
Forgassarmotorar er stempelmotorar med innvendig forbrenning, der flytande drivstoff vert omdanna til gass og blanda med innsugingslufta før den brennbare gassen vert ført inn i forbrenningskammret (sylinderen). Det flytande drivstoffet vert omdanna til gassform i forgassaren, som er plassert på innsugningsmanifolden. Før forgassaren står det eit luftfilter, som fjernar støvpartiklar frå lufta. Forgassarmotorar kan vera firetaktsmotorar eller totaktsmotorar. Firetakts forgassarmotorar vert ofte kalla Ottomotorar.
Termodynamisk syklus
Dei aller fyrste forgassarmotorane arbeidde etter Lenoir-syklusen, men etter at Christian Reithmann i 1860 laga den fyrste firetaktsmotoren har firetakts forgassarmotorar arbeidd etter Beau de Rochas-syklusen. Etter at Dugald Clerk i 1888 laga ein totaktsmotor som nytta trykket i veivhuset til å fylla sylinderen har òg totakts forgassarmotorar arbeidd etter Beau de Rochas-syklusen.
Kompresjonstilhøve
Kompresjonsforholddet kan ikkje vera for høgt, etter som gassblandinga i sylinderen då vill ta til å sjølvtenna og gje motorbank. Etter som ulike drivstofftypar har ulike oktantal må kompresjonsforholdet avpassast etter drivstofftypen. Parafinmotorar kan ha så lågt kompresjonsforhold som 4,5:1, medan eldre motorar beregna på lågoktan bensin kunne ha kompresjonsforhold frå 6,5:1 til 7:1. Moderne bensinmotorar har ofte kompresjonsforhold på 8:1 til 10:1 og nokre rasermotorar som nyttar spesialdrivstoff kan ha kompresjonsforhold heilt opp til 12:1. Verkningsgraden aukar når kompresjonsforholdet aukar og forgassarmotorar har lågare verkningsgrad enn dieselmotorar, som har opp til dobbelt så stort kompresjonsforhold som bensinmotorar.
Drivstoff
Forgassarmotorar kan vera bensinmotorar eller parafinmotorar. Den vanlegaste typen drivstoff er bensin, men i perioden frå 1. verdskrig og fram til 1950-talet var parafin eller traktorbensin ofte nytta som drivstoff for traktormotorar, på grunn av at det ikkje var avgift på parafin.
Tenning
Forgassarmotorar syg inn ei brennbar blanding av drivstoff og luft, som vert sett fyr på av ein elektrisk gneiste. Dette vert ofte kalla framandtenning. For at gneisten skal kunna setta fyr på gassen kan ikkje forholdet drivstoff/luft vera for lågt. Forgassarmotorar har difor eit spjeld i forgassaren (gasspjeldet), eller i innsugningsmanifolden på direkteinnsprøyta motorar, som struper innløpet og avgrensar kor mykje brennbar gass som vert sleppt inn i sylindrane. Dette står i sterk kontrast til direkteinnsprøyta motorar, der det berre er drivstoffmengda som vert variert.
For å generera ein elektrisk gneiste vert tennpluggane kopla til ein høgspenningsgenerator på rett tidspunkt. Høgspenning vart generert ved å lagra elektrisk energi i ein spole når det flyt ein elektrisk straum i ein krins og så prutseleg bryta krinsen ved å opna ein brytar (stiftane). Når krinsen vert broten tek den elektriske energien den vegen som har minst impedans, som er gapet mellom stiftane på tennpluggen. Tidlegare vart det nytta ein roterande fordelar med ein brytar som slutta/braut den elektriske krinsen og kopla til rett tennplugg. Men på moderne forgassarmotorar vert det nytta elektronisk tenning, som er både er meir nøyaktig og meir påliteleg.
Utbreiing
Fram til slutten av 1970-talet var så godt som alle personbilar utstyrte med bensinmotorar. Før 1950-talet hadde òg mange nyttekøyretøy, som lastebilar, anleggsmaskinar og traktorar, bensinmotorar, men dieselmotorar tok etter kvart over i tyngre køyretøy. Frå 1950-talet tok dei meir effektive dieselmotorane over for drivkjelde i tunge køyretøy.
Med nokre få unntak nyttar alle motorsyklar og mopedar bensin som drivstoff. Det same gjeld hagebruksreiskapar, små innanbords båtmotorar, påhengsmotorar, propellfly og så vidare.
Herr, wie du willt, so schicks mit mir
Herr, wie du willt, so schick's mit mir, BWV 73, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Kaspar Bienemann skreiv teksten til den første satsen i 1582, Ludwig Helmbold for den siste i 1563, medan det er ukjend kven som skreiv resten. .
Den første koralen er basert på Wo Gott der Herr nicht bei uns hält (Zahn 4441a) av ein ukjend komponist og vart først nedskriven i Joseph Klug sin Geistliche Lieder frå 1529, publisert i Wittenberg. Koralen i slutten er basert på Von Gott will ich nicht lassen (Zahn 5264b) òg av ein ukjend komponost, og vart først publisert i 1557 av Jehan Chardavoine i Recueil dei plusieurs chansons divisè en trois parties (Lyon, Frankrike).
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for valthorn ossia orgel obbligato, oboar I/II, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med tre songsolistar (sopran, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av fem satsar:
Vladimir Kramnik
Vladimir Borisovitsj Kramnik er ein russisk sjakkspelar. Han slo Garri Kasparov i tittelkamp om verdsmeisterskapen i sjakk i 2000, og vart deretter rekna som den 14. klassiske verdsmeisteren i sjakk. Han forsvarte tittelen i VM-kampar i 2004 og 2006, men miste tittelen i VM-turneringa i Mexico City i september 2007 til indaren Viswanathan Anand.
Per 1. januar 2008 hadde Kramnik ein FIDE-rating på 2799. Han toppa dermed Verdssjakkforbundet FIDE si ratingliste, saman med verdsmeisteren Viswanathan Anand.
Tidleg karriere
Kramnik si første internasjonale sjakkturnering var U-14-verdsmeisterskapen i 1989, der han kom på 2. plass etter bulgararen Veselin Topalov. I 1991 vann han U-18-verdsmeisterskapen i Guarapuava, Brasil.
Kramnik fekk sitt store gjennombrot i 1992: Han vann blant anna ei stormeisterturnering i Gausdal, og blei tatt ut til Russland sitt lag til sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i Manila. Her klarte han 8,5 poeng på 9 parti, ein fantastisk prestasjon. I 1992 vart han også tildelt stormeistertittelen - som ein av dei få som har hatt så rask framgang at han ikkje rakk å bli utnemnd til Internasjonal Meister i sjakk først.
I åra etter 1992 etablerte Kramnik seg som ein av toppspelarane i verda, med svært mange gode turneringsresultat.
Siger over Kasparov i VM-kamp i 2000
Garri Kasparov var verdsmeister i sjakk frå 1986. Han braut i 1993 med verdssjakkforbundet FIDE, og arrangerte deretter sine eigne VM-kampar. Kasparov skulle eigenleg spele VM-kamp i 2000 mot Alexei Shirov frå Spania. Dette då Shirov hadde slått Kramnik i ein kvalifiseringskamp. Men Kasparov og Shirov klarte ikkje å bli einige om dei økonomiske vilkåra for VM-kampen, og dermed fekk Kramnik sjansen. I oktober 2000 var det dermed klart for VM-kamp i London mellom Kramnik og Kasparov. Kramnik møtte svært godt førebudd til kampen, og vann to parti, spelte 13 remis og tapte ikkje eit einaste, og overtok dermed VM-tittelen etter Kasparov.
Ungdiabetes
Ungdiabetes er ungdomsorganisasjonen til Norges Diabetesforbund. Ungdiabetes arrangerer kurs, årleg sommarleir og andre arrangementer for barn og ungdom med diabetes nasjonalt og lokalt.
Vladimir Kramnik
Tittelforsvar i 2004
I oktober 2004 møtte Kramnik ungararen Peter Leko i tvikamp om VM-tittelen i Brissago i Sveits. Leko leda tvikampen før det siste partiet, med 7-6, og trong berre remis for å bli verdsmeister. Men Kramnik vann dette siste partiet, kampen enda dermed uavgjort 7-7, og etter dei reglane som gjaldt for VM-kampen beheldt dermed Kramnik VM-tittelen.
Ungdiabetes
Organisasjonen hjelper unge diabetikarar å få svar på ting dei lurar på rundt diabetes i høve til behandling, og korleis dei skal forhalde seg til sin diabetes. Det er også eit mål å få diabetikarar i kontkat med kvarandre for å utveksle erfaringar og utvikle venskap.
Freeciv
Freeciv er eit gratis strategispel med open kjeldekode. Spelet er basert på Civilization-serien, men utgjeve under GPL-lisensen. Freeciv er hovudsakleg laga for Linux, men det er også laga versjonar både for Windows og for Mac OS X. Spelet er også tilgjengeleg på norsk.
Vladimir Kramnik
Usemje og gjenforening 2006
Verdssjakkforbundet FIDE anerkjende ikkje Kasparov som verdsmeister, og hadde sine eigne arrangement. Frå 1999 arrangerte FIDE sine VM-kampar som utslagsturneringar (cup) med 128 deltakarar. Dette førte til at eit par av dei som blei verdsmeistrar, Khalifman i 1999 og Kasimsjonov i 2004, ikkje eingong var rangert blant dei 40 beste i verda. Dette gjorde at FIDE sin VM-tittel ikkje blei tatt heilt på alvor i sjakkverda. Samtidig sleit Kramnik etter 2004 med helseproblem, og hadde berre middelmådige turneringsresultat, noko som gjekk ut over prestisjen til hans VM-tittel.
I 2005 gjekk FIDE bort frå å arrangere VM som utslagsturnering, og arrangerte i staden ei VM-turnering for 8 spelarar i San Luis i Argentina. Både Kasparov og Kramnik vart inviterte til å vere med, men begge takka nei. Kasparov hadde lagt opp, medan Kramnik meinte han hadde krav på ein tvikamp i staden for ei alle-mot-alle-turnering. Situasjonen var dermed like uklar som før, sjølv om FIDE sitt offisielle standpunkt var at Kramnik med dette hadde sagt frå seg alle krav på VM-tittelen.
Veselin Topalov frå Bulgaria vann VM-turneringa i San Luis. Kramnik tilbaud Topalov å spele VM-kamp, for å sameine titlane. Desse forhandlingane førte ikkje til noko, men i 2006 tok presidenten i FIDE, Kirsan Ilyumzhinov oppatt dette, og klarte å få til ein avtale om ein VM-kamp. Sameiningskampen vart så spela på hausten i 2006, i Elista i den autonome russiske republikken Kalmykia. Kramnik vann denne kampen, etter mykje utanomsportsleg bråk og anklagar om juks frå Topalov si side. Den ordinære kampen enda 6-6. VM-tittelen var deretter avgjort med 4 hurtigsjakk-parti, der Kramnik vann 2,5-1,5.
VM-tittelen tapt i 2007 og omkamp i 2008
Ein del av avtalen mellom Kramnik og Topalov var at begge forplikta seg til å delta i ei dobbeltrundig VM-turnering med 8 deltakarar som vart halden i Mexico City i september 2007. Ingen av dei klarte å vinne denne turneringa, det klarte i staden Viswanathan Anand frå India.
Kramnik fekk sjansen til å vinne tilbake VM-tittelen: Eit anna av vilkåra i avtalen var at han skulle få ein omkamp mot den som måtte bli verdsmeister. Denne omkampen mot Anand vart spela i Bonn, Tyskland 14-29. oktober 2008, og var planlagt til maksimalt 12 parti. Anand viste seg overlegen i denne tvikampen, og vann 3, 5 og 6. partiet. Dei andre partia vart remis. Kampen var dermed langt på veg avgjort, Anand leda 4,5-1,5. Dei tre neste partia vart remis, før Kramnik vann 10. partiet og reduserte til 6-4. Men i det 11. partiet kom Kramnik dårleg ut av opninga, og tilbaud remis etter 24. trekk, noko Anand naturlegvis tok imot: Anand vann dermed VM-kampen 6,5-4,5.
Turneringsresultat og Sjakk-Oscar
Vladimir Kramnik vann Sjakk-Oscar for åra 2000 og 2006. Sjakk-Oscar blir gitt til den beste spelaren siste år, etter ei avstemming blant sjakkjournalistar og sjakkekspertar verda over. Det russiske sjakkbladet 64 har delt ut prisen sidan 1995.
Lipid
Lipid er definert som alle feittoppløyselege (lipofilt), naturlege molekyl, som feitt, oljer, voks, kolesterol, sterolar, feittoppløyselege vitamin (som vitamin A, D, E og K), monoglyserid, diglyserid, fosfolipid og andre. Den viktigaste biologiske funksjonen til lipid er mellom anna å lagre energi, fungere som strukturelle komponentar i cellemembranar og medverke som viktige signalmolekyl.
Lipid er ei mangfaldig gruppe av stoff som har mange viktige biologiske funksjonar, som å fungere som ein del av cellemembranar, lagre energi og sende vidare signal. Lipid kan i store trekk definerast som hydrofobiske eller amfifiliske små molekyl som har heilt eller delvis opphav frå to forskjellige typar biokjemiske delar eller «byggesteinar»: ketoasyle og isoprene grupper. Ved å sjå på dei på denne måten kan lipid delast inn i åtte kategoriar: Feittsyrer, glyserolipid, glyserofosfolipid, sfingolipid, sukkerlipid og polyketid, sterole lipid og prenole lipid.
Heiterwanger See
Heiterwanger See er ein liten innsjø i Tyrol i Austerrike. Overflata er om lag 1,37 km² stor og på det djupaste er han 61 meter. Innsjøen er kjend for å vere rik på fisk på og keisar Maximilian I av Austerrike var ofte her og fiska. Det er derimot lite algar i innsjøen, som er svært klår med ein sikt på opp til 15 meter. Eit vasskraftverk er òg knytt til av elvene som renn ut i innsjøen, og derfor er ofte vasstanden lågare om vinteren enn vanleg.
Binnel Bay
Binnel Bay er ei bukt på søraustkysten av Isle of Wight i England. Ho ligg mellom landsbyane St. Lawrence og Niton. Bukta vender sørover mot Den engelske kanalen med ei kystlinnje på 1,2 km. Ho strekkjer seg frå Binnel Point i aust til Puckaster Cove i vest.
Bukta ligg aude til og er best synleg frå Binnel Point.
Yuta Toyokawa
Yuta Toyokawa er ein japansk fotballspelar.
Fryske Akademy
Fryske Akademy, grunnlagt i 1938, er eit forskings- og dokumentasjonssenter for spørsmål knytte til Friesland og til frisisk språk, samfunn og kultur. Institusjonen held til i Coulonhûs i Ljouwert.
Yuta Toyokawa
Han spela for klubbane Kashima Antlers og Fagiano Okayama.
Fryske Akademy
Fryske Akademy gir ut Wurdboek fan de Fryske taal ('Frisisk ordbok'), den viktigaste ordboka for frisisk. Akademiet spelar generelt ei viktig rolle i arbeidet for å fremje frisisk språk, både ved å gi innspel og kunnskap i språkdebatten og gjennom forsking på og bruk av språket. Akademiet har gitt ut kring 1000 vitskaplege bøker og ei rad artiklar og rapportar. Kring halvparten er publisert på frisisk.
Fryske Akademy deltek i internasjonalt samarbeid, særleg med institusjonar knytte til andre europeiske minoritetsspråk. Gjennom Mercator-nettverket har Fryske Akademy ansvaret for «Mercator-Education», dvs. at det skal vere knutepunkt for spørsmål knytte til bruk av minoritetsspråk på alle utdanningsnivå.
Høgbrøthøgde
Høgbrøthøgde er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1821 meter over havet og er det 427. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Uppland
Uppland er eit landskap i Svealand aust i Sverige. Uppland grensar i sør til Södermanland, i vest til Västmanland, i nordvest til Gästrikland og i aust til Austersjøen. Landskapet har 150 000 synlege fornminne.
Thomsen Islands
Thomsen Islands er ei gruppe småøyar som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) sørvest for Speerschneider Point, utanfor vestsida av Île Renaud i Biscoe Islands. Ho vart først nøyaktig vist på eit argentinsk kart frå 1957. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Helge Thomsen, ein dansk meteorolog, som i mange år frå 1946 var ansvarleg for dei årlege rapportane til Dansk Meteorologisk Institut om havisen i Arktis.
Gudmund Vindland
Gudmund Vindland er eit pseudonym for ein norsk forfattar. Forfattaren er mest kjend for debutromanen frå 1979, Villskudd - Sangen til Jens. Denne romanen handlar mellom anna om forholdet Gudmund Vindland hadde til forfattaren Jens Bjørneboe. Debuttromanen er selt i over 100 000 eksemplar.
Sulefjellet
Sulefjellet er eit fjell i Vang kommune i Innlandet og Lærdal kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1812 meter over havet og er det 446. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
1605 Milankovitch
1605 Milankovitch er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 13. april 1936 av Petar Đjurković ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Gysbert Japiks
Gysbert Japiks, også skrive Japicx eller Japix, var ein lærar og frisiskspråkleg forfattar fødd i Boalsert i Nederland. Han vert rekna som grunnleggjaren av nyare frisisk litteratur, og er den store klassikaren innanfor denne litteraturen.
Guglielmo Marconi
Guglielmo Marconi var ein italiensk fysikar og ingeniør. Han var ein pioner innan trådlaus telekommunikasjon, og fekk Nobelprisen i fysikk i 1909. Marconi sitt arbeid var særleg viktig for kringkastingsteknikk.
Gysbert Japiks
Litterær produksjon
Den fyrste diktsamlinga til Japiks, Friessche Tjerne kom ut i 1640, og inneheldt bryllaupsdikt som Japiks hadde foredla i litterær form. Bryllaupsdikt var ein populær sjanger i frisisk folkedikting på 1600-talet. Den andre diktsamlinga, Friesche Rymlerye kom ut i 1668, altså etter Japiks var død. Denne boka var sett saman av tre delar: kjærleiksdikt, moraliserande tekstar og religiøse dikt. Kjærleiksdikta var formelt prega av renessansen, medan dei to andre delane var haldne i ein barokk stil.
Rettskriving
For å skrive ned dikta, måtte Japiks setje saman ei ny rettskriving, då det frisiske skriftmålet hadde gått ut av bruk på 1500-talet. Japicx valde å normere med utgangspunkt i talemålet i samtida. For å attgi uttalen støtta han seg til det ortografiske systemet som var nytta i nederlandsk, men brukte òg element frå engelsk, mellom anna gjennom teikna «ea» og «oa».
Guglielmo Marconi
Liv
Guglielmo Marconi vart fødd i Bologna som andre son til den italienske landeigaren Giuseppe Marconi og den irske kona Annie Jameson. Han gjekk på privatskule i Bologna, Firenze og i Livorno. Han studerte ved Universitetet i Bologna. Allereie i ungdomen interesserte han seg for vitskapar knytt til fysikk og elektrisitet. Han studerte arbeida til James Clerk Maxwell, Heinrich Hertz, Righi, Lodge og andre.
Gysbert Japiks
Japiks og målreisinga
Gysbert Japiks var ein viktig symbolfigur for den frisiske målrørsla på 1800- og 1900-talet. Gjennom han kan òg frisisk vise til litteratur og ei skriftspråkleg utvikling i mellomfrisisk tid. Eit døme var minnefesten til ære for Japiks den 7. juli 1823 i Boalsert. Her var heile den frisiske eliten representert, og under festtalen tala guvernøren frisisk. Det indikerte eit visst haldningsskifte at ein her såg på frisisk som eit viktig minnesmerke og eit interessant studieobjekt. Det var i sin tur med på å leggje tilhøva til rette for frisisk målreising seinare på 1800-talet.
På 1800-talet var det òg ei retning med professor Everwinus Wassenbergh i spissen som ville nytte Japiks-normalen til språknorm. I Japiks hadde frisarane ein diktar som kunne jamstellast med Horats, meinte Wassenbergh. Dei som ville ha ein meir etymologisk skriftnormal basert på gamalfrisisk, til dømes juristen Montanus de Haan Hettema, meinte Japiks representerte eit forfall og ei «forhollânsking» av frisisken.
Gysbert Japiks-prisen
Provinsstyresmakten i Friesland har sidan 1947 gitt ein litteraturpris i namnet etter Gysbert Japiks, «De Gysbert Japicxpriis». Denne litteraturprisen skal gå til det beste frisiske litterære verket frå perioden mellom kvar prisutgiving.
Fridlevstad
Fridlevstad er ein tettstad i Karlskrona kommun i Blekinge län i Sverige, om lag 5 km vest for Rödeby. I 2010 hadde tettstaden 713 innbyggjarar.
Guglielmo Marconi
Oppfinningar
Frå 1890 arbeidde Marconi med trådlaus telegrafi. I [1895 byrja han med eksperiment heime på garden til faren. Han greidde å utvikla eit apparat som ein kunne senda trådlause signal med. Rekkevidda var kring tre kilometer.
Han tok patent på systemet sitt i Storbritannia, med britisk patent nummer 12039. I 1897 grunnla han føretaket Marconi’s Wireless Telegraph Company Ltd. med hovudkontor i London. Den [12. desember 1901 lukkast den fyrste transatlantiske trådlause overføringa. I 1909 fekk Marconi Nobelprisen i fysikk. Seinare arbeidde han med korleis ein kunne nytta kortbølgjer og mikrobølgjer. Han døydde den 20. juli 1937 i Roma.
Abbetal
Abbetalet (kjent òg som V-talet eller konstringensen) av eit transparent materiale, er eit mål for materialet sin optiske dispersjon (variasjon i brytningsindeks med bølgjelengda til lyset) i høve til brytningsindeksen. Talet er kalla opp etter den tyske fysikaren Ernst Abbe (1840–1905), som definerte talet.
Abbetalet V av eit materiale er definert som
Spel
Spel er underhaldningsleiker med fastsette reglar som ein eller fleire personar kan bruka. Brettspel er utbreidd over heile verda og har vore spelte i tusenvis av år, medan dataspel og andre elektroniske former for spel er dei nyaste formene.
Vikane i Herøy
Vikane er eit område og ein matrikkelgard på sørsida av Bergsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.
Vikane går frå Igesund i sørvest til Myklebust og Eggesbø i aust. Vegen inn i Vikane kjem frå Myklebust, medan ein berre kjem seg direkte frå Igesund til fots. Bygningsmassen i Vikane er stort sett bustadhus, men i den vesle, naturlege hamna Toftestøda, finn ein fleire naust og båtplassar. Toftestøda er òg ein populær badeplass.
Vikavatnet som grunna oppdemming heng saman med Igesundsvatnet, har namnet sitt etter Vikane.
Shuhei Akasaki
Shuhei Akasaki er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Strategispel
Strategispel er som regel brett-, video- eller dataspel der spelarane sine avgjersler spelar ei stor rolle for utfallet av spelet. Ordet vert brukt om mange ulike typar spel som har eit visst innslag av strategiske element, sjølv om dei ikkje dreiar seg berre om strategiske prinsipp.
Strategispel innan data har eksistert i lang tid. Frå tidenes arkademorgon til sjangeren fekk sitt gjennombrot til dei store massene ved Sid Meier sin Civilization-serie.
Me kan dela strategispel inn i fleire undergrupper:
Nerdrum haldeplass
Nerdrum haldeplass ligg på Kongsvingerbanen i Lillestrøm kommune. Haldeplassen har stopp for lokaltoga mellom Asker og Årnes/Kongsvinger. Haldeplassen vart opna i 1932.
Trivial Islands
Trivial Islands er ei gruppe småøyar som ligg 1,5 nautiske mil (2,8 km) aust for Lacuna Island og 7 nautiske mil (13 km) nord for Vieugue Island i Biscoe Islands. Ho vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) frå flyfoto teken av Hunting Aerosurveys Ltd. i 1956-57. Ho fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi øyane er små, keisame og uinteressante. Trivial tyder uviktig på engelsk.
Linnea Dale
Linnea Dale er ein norsk songar og låtskrivar frå Tinn.
Dale deltok i Idol på TV 2 i 2007. I semifinalen 10. oktober song ho den sjølvkomponerte låta «What Do I Know About Love», og ho vart røysta ut frå tevlinga 16. november etter å ha sunge ein låt av a-ha, som var kveldens tema. I seinare tid har ho utmerkt seg som gjestevokalist på dei bestseljande singlane «Ambitions», Sometimes og Awake med musikkgruppa Donkeyboy.
Den første soloplata hennar Lemoyne Street kom ut i april 2012, med produsenthjelp frå Øystein Greni og Nikolai Eilertsen frå BigBang. EP-en Children of the Sun blei lansert 27. januar 2012 og singelen And Then the Sun Comes Up kom 14. mars 2012.
Den andre soloplate Good Goodbyes kom ut i april 2014, med produsent og låtskrivarhjelp frå Paal Waaktaar og Kim Edward Bergseth. Dale tok del i Melodi Grand Prix 2014 med låta «High Hopes» frå albumet.
Hustru
Hustru, kone og kjerring er nemningar brukte om ein kvinneleg ektefelle. Det å vera hustru, og gjennom dette mor, er i mange kulturar rekna som ein nødvendig del av eit kvinneliv.
Juridisk stilling
I jamstilte samfunn er hustrua juridisk jamstilt med ektemannen, men i patriarkalske samfunn kan ho vera økonomisk, juridisk og seksuelt underlagt han. Dette kan til dømes gå ut på at ho ikkje kan eiga noko, gjere avtaler eller ta avgjerdsler om seksuallivet sitt utan hans samtykke. Mannen kan også ha større mogleik for å ta ut skilsmål enn ho har.
Ansvar
Til det å vera hustru kan det følgja visse oppgåver og plikter. Desse går mellom anna ut på at ein er forventa å leva saman med ektemannen, som regel ha seksuell omgang med han, og ofte føda og oppdra ungar. Det blir som regel venta at ho viser truskap til mannen, og gjerne at ho ter seg innanfor visse normer, som å kle seg sømeleg.
Ofte har ei hustru ansvar for hus og heim, det vil seia mat- hus og kledestell. Dette kan vera ein fulltidsjobb og kvinna blir då kalla husmor. Ho kan stå for kvinnearbeidsoppgåvene på til dømes ein gard som gardkone. Ei hustru kan også bidra økonomisk til ekteskapet, anten gjennom eige arbeid eller ved å ha med seg ei medgift.
Religion
I norrøn tid leia husfruer ofte blót som hadde med heimen å gjera. I hinduismen har gifte kvinner visse oppgåver under seremoniar. I nokre hindutradisjonar faster gifte kvinner éin dag årleg for velferda til ektemaken (karvatsjauth).
Utsjånad
Ei kvinne kan markera statusen sin som gift ved å ha på seg ulike plagg, som norsk koneskaut eller indisk sari, eller symbol, som giftering eller eit pannemerke.
Kjende koner
Gifte kvinner kan bli kjende og få status gjennom ektemannen. Dette gjeld til dømes mange dronningar og presidentfruer. Tidlegare i europeisk og norsk kultur var det også vanleg at ei kvinne fekk tittel gjennom ektemannen, som «oberstinne» om ein var gift med ein oberst, eller «prestekone» om ein var gift med ein prest.
Mange gudinner blir framstilte som gifte kvinner. Særleg den hinduistiske Sita blir ofte kalla ei perfekt hustru.
Andre omgrep
Ei kvinne blir kalla brur når ho går inn i ekteskapet. Ei kone som ektemannen har døydd frå blir kalla enkje.
1606 Jekhovsky
1606 Jekhovsky er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. september 1950 av Louis Boyer ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
Talet 42
Talet førtito (42) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 41 og før talet 43.
I science fiction-boka The Hitchhiker's Guide to the Galaxy leitar hovudpersonen etter svaret på det ultimate spørsmålet om livet, universet og alle ting («the Ultimate Question of Life the Universe and Everything»). I slutten av boka får han vita at svaret er 42.
Bergart
Bergart er eit geologisk uttrykk som vert nytta til å klassifisere forskjellige typar stein på same måte som art vert nytta i biologien. Læra om bergartane vert kalla petrologi, som omfattar dei bergartdannande prosessane i og på overflata av jorda, men mest klassifiseringa av bergartane ut frå strukturen og kva for mineral dei er bygd opp av.
Bergarter er danna av mineral og material frå eldre forvitra bergarter, og er kjemisk samansett. Men òg kalkrike rester frå dyr (kalkstein og marmor) kan inngå i ein bergart. Det er måten bergarten er vorte danna på og samansetjinga av minerala som gjev bergartane forskjellige eigenskapar.
Det vert skild mellom tre hovudgrupper av bergarter, ut frå korleis dei har vorte danna.
Rankonøse
Rankonøse (òg Rankonosi) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1771 meter over havet og er det 536. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Nordvestre Rankonosi er ein annan topp på fjellet. Det har ei høgd på 1704 meter over havet, som er det 742. høgaste i landet.
Takahiro Sekine
Takahiro Sekine er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Rohr i Solothurn
Rohr er ein kommune i distriktet Gösgen i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 578 meter over havet.
Vennisfjellet
Vennisfjellet  er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1776 meter over havet og er det 523. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Toyofumi Sakano
Toyofumi Sakano er ein japansk fotballspelar.
Vennisfjellet
Nordre Vennisfjellet er ein annan topp på fjellet med ei høgd på 1665 meter over havet. Dette er den 914. høgaste fjelltoppen i landet. Nordvestre Vennisfjellet har ei høgd på 1660 meter over havet og er eitt av fleire fjell som deler 944. plassen på lista over dei høgaste fjelltoppane i landet.
Toyofumi Sakano
Han spela for klubbane Urawa Reds, Tochigi SC og Ehime FC.
Byggslekta
Bygg (Hordeum) er ei planteslekt i grasfamilien der me mellom anna finn kornslaget bygg (Hordeum vulgare). Dyrka bygg kjem frå den ville byggplanten (Hordeum spontaneum) som framleis veks i Midtausten.
Byggslekta omfattar rundt 30 artar som veks i heile den tempererte delen av den nordlege halvkula og Sør-Amerika, og i Sør-Afrika. Grasslaga kan vera både eittårige og fleirårige.
1607 Mavis
1607 Mavis er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. september 1950 av Ernest Leonard Johnson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Klanten
Klanten er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1769 meter over havet og er det 544. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Millstätter See
Millstätter See er ein innsjø Kärnten i Austerrike nordaust for den vesle byen Spittal an der Drau. Han er om lag 12 kilometer lang og opp til 1,8 kilometer brei. På det djupaste er han 142 meter, og kan nå temperaturar på 25 °C om sommaren. Dermed er innsjøen ein av dei varmaste innsjøane i Austerrike, og årsaka er vatn som kjem frå varme kjelder i innsjøen.
Innsjøen var danna av ein isbre under siste istid, og spora etter isbreen er tydeleg på begge sider av innsjøen. Fjella like nord for innsjøen strekkjer seg opp til 2000 meter over havet, og i sør opp mot 900 m.
Namnet kjem frå landsbyen Millstatt som ligg like ved innsjøen.
Stüsslingen
Stüsslingen er ein kommune i distriktet Gösgen i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 465 meter over havet.
Kommunen ligg langs ei elv i fjella Rebenfluh og Gugenkette
Naja Marie Aidt
Naja Marie Aidt er ein dansk forfattar. Ho vart fødd i Aasiaat på Grønland og voks opp dels på Grønland og dels på Vesterbro i København. Aidt debuterte i 1991 med diktsamlinga Så længe jeg er ung.
Mugnetinden
Mugnetinden er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1740 meter over havet og er det 616. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Naja Marie Aidt
Naja Marie Aidt er tildeld fleire prisar, mellom anna Nordisk råds litteraturpris 2008 for novellesamlinga Bavian. Komitéen sa i grunngjevinga for tildelinga at gjennom heile boka går ein straum som på same tid er både yndefull lett og illevarslande dyster og at Aidt har innteke ein framståande plass i sin generasjon av danske forfattarar. For Bavian fekk ho òg den danske Kritikerprisen for 2006. Aidt har Statens Kunstfonds hædersydelse.
Bøkene til Aidt er ikkje omsette til norsk, men nokre av dei er komne i italiensk, svensk og tysk utgåve.
Kiting
Kiting, også kalla kitesurfing eller kiteboarding, er ein sport der utøvaren blir trekt med vinden etter ein drake. Namnet på sporten kjem av det engelske namnet på drake, kite. Kiting kan gjerast på vatn der utøvaren står på eit brett, eller på snø der utøvaren står på snøbrett eller ski. Draken er festa til eit trapes som sit rund hoftene, og ein styrer draken med hjelp av fire liner som er festa til ein styrepinne.
Takahiro Kunimoto
Takahiro Kunimoto er ein japansk fotballspelar.
Trundle Island
Trundle Island er ei øy som ligg 1 nautisk mil (1,9 km) nordaust for Jingle Island, Pitt Islands i Biscoe Islands. Ho vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd. i 1956 og kartlagd frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Mr Trundle, ein fiktiv person i Charles Dickens-romanen Pickwick Papers.
Tarva kapell
Tarva kapell er ei trekyrkje frå 1872 i Ørland kommune (tidlegare Bjugn) i Trøndelag fylke. Kapellet har 55 sitjeplassar.
Kyrkjegarden ved kapellet vart teken i bruk i 1921.
Grindane
Grindane er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1724 meter over havet og er det 663. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Tupman Island
Tupman Island er ei øy som er 2 nautiske mil (3,7 km) lang og som ligg aust for Pickwick Island i Pitt Islands i Biscoe Islands. Ho vart vist på argentinske kart frå 1957. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Tracy Tupman, eit medlem av Pickwick Club i Charles Dickens-romanen Pickwick Papers.
1608 Muñoz
1608 Muñoz er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Augusta. Han blei oppdaga den 1. september 1951 av Miguel Itzigsohn ifrå La Plata Astronomical Observatory i La Plata.
Jakutsk
Jakutsk (russisk Яку́тск, jakutisk Дьокуускай, Djokuuskaj) er hovudstaden i republikken Sakha (Jakutia) i Russland. Han ligg rundt 5000 km aust for Moskva og 450 kilometer sør for polarsirkelen. Byen hadde like under 250 000 innbyggjarar i 2007.
Historie
Jakutsk vart grunnlagt i 1632 som eit kosakkfort, men det voks ikkje til ein by før etter oppdaginga av store reservar av gull og andre mineral på 1880- og 1890-talet. Det vart drive omfattande utvinning av desse reservane gjennom industrialiseringa under Stalin. Den raske veksten av tvangsarbeidsleirar i Sibir medverka òg til utviklinga i Jakutsk.
Økonomi og næringsliv
Byen har avdelingar av mange gruveselskap, mellom anna ALROSA som med sine diamantgruver i Sakha står for 20 % av produksjonen av rådiamantar i verda.
Transport
Jakutsk er endepunktet for Lenavegen, men byen har berre samband til vegen via ferje om sommaren, eller om vinteren over den frosne Lena, sidan Jakutsk ligg på på vestsida av elva, og det ikkje finst bruer over Lena i Sakha. Store delar av året er det ikkje mogeleg å krysse elva, når ho anten er full av drivande is, eller isdekket ikkje er sterkt nok til å halde køyretøy, eller når vasstanden er høg og elva turbulent under vårflaumen. Så i praksis sluttar Lenavegen på austsida av Lena, i Nizjnij Bestjakh (russisk: Нижний Бестях), ein urbanaktig busetnad på rundt 4000 menneske.
Ei stor veg- og jernbanebru over Lena er planlagt bygd innan 2013, då Amur-Jakutsk-banen endeleg vil knyte byen til Bajkal-Amurbanen. Brua vil verte over tre kilometer lang, og vert bygt rundt 40 km oppfor ved Tabaga, der elva er smalare og ikkje dannar eit stort oversvømd område om våren.
Om vinteren fungerer den frosne Lena som veg for lastebiler som bruker han til å levere forsyningar til fjerntliggande utpostar.
Skræmetindane
Skræmetindane er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1714 meter over havet og er det 700. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Jakutsk
Transport
Jakutsk er òg ein stor elvehamn ved Lena.
Kris Kristofferson
Kristoffer Kristofferson er ein amerikansk countrysongar og filmskodespelar. Han er mellom anna kjend for songane «Me and Bobby McGee», «For the Good Times», «Sunday Mornin' Comin' Down» og «Help Me Make It Through the Night», som alle blei hittar for andre artistar. Kristofferson har skrive songar åleine og samarbeidd med låtskrivarar frå Nashville som Shel Silverstein.
Jakutsk
Transport
Jakutsk lufthamn ligg 7 km nord for bysenteret, og den mindre Magan lufthamn 13 km mot nordvest.