cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Åmot i Modum
Åmot er ein tettstad i Modum kommune i Viken. Staden ligg ved Drammenselva og Randsfjordbanen, og Riksveg 35 går gjennom staden. Statistisk sentralbyrå reknar Geithus og Åmot for ein tettstad då området mellom stadene er så tett busett at dei har vakse saman. Det bur til saman i tettstaden Åmot/Geithus.
Oscar Nissen
Elias Gottlieb Oscar Egede Nissen var ein norsk lege og politikar for Arbeiderpartiet, oppvaksen i Tromsø. Oscar Nissen var leiar av Arbeidarpartiet 1906-1911.
Privatliv
Han var gift to gonger, første gong med pianistinna Erika Røring Møinichen Lie, som han vart skild frå i 1895. Same år gifta han seg med Fernanda Holst f. Thomesen, Fernanda Nissen.
Mobilkran
Mobilkran er ei sjølvkøyrande kran. Føremonen med mobilkraner er at dei snøgt kan flyttast mellom ulike arbeidsplassar.
332 Siri
332 Siri er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 19. mars 1892 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Dei tre nornene
Dei tre nornene var i norrøn gudelære tre lagnadsgudinner som heitte Urd, Skuld og Verdande. Dei sat ved brunnen Urdarbrunn under Yggdrasil og spann på lagnadsveven, som synte lagnaden til alle menneske og æsene.
Det er hevda at Urd nok er den førande og mest sentrale av dei tre nornene, og at dei to andre er aspekt av henne. Urd finst og under nærskylde namn i andre språk (Wyrd på Gamalengelsk).
Mange av dei førkristne mytologiane har lagnadsgudinner av dette slaget. Ein finn dei mellom anna gresk mytologi (moirene).
Ulike slag treeningsgudinner finst att i mange indoeuropeiske gudekrinsar.
Wignall Nunataks
Wignall Nunataks er to snødekte nunatakar som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) nordvest for Mount Starlight i Athos Range i Prince Charles Mountains i Antarktis. Dei vart kartlagde frå landmålingar og flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions), 1955-65. Dei fekk namn av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter R. Wignall, som var vêrobservatør på Davis-stasjonen i 1964.
Samur
Samur (russisk Самур) er ei elv i Kaukasus i Russland og Aserbajdsjan og munnar ut i Kaspihavet. Elva er 216 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 14,8 m³/s.
Elva har utspring i vestlege område av Dagestan og den nedre delen av elva renn langs grensa mellom Russland og Aserbajdsjan, før ho munnar ut i Kaspihavet. Mykje av vatnet i Samur vert nytta til kunstig vatning og vassføringa i elva er sterkt redusert.
Kuma
Kuma (russisk Вишера) er ei elv Stavropol kraj og republikkane Karatsjajevo-Tsjerkessia, Kalmykia og Dagestan i Russland og munnar ut i Kaspihavet. Elva er 802 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 12 m³/s.
Elva spring ut frå nordsida av Kaukasus, vest for Kislovodsk i republikken Karatsjajevo-Tsjerkessia. Ho renn nordaustover gjennom Stavropol kraj og byane Mineralnyje Vody, Zelenokumsk, Budjonnovsk og Neftekumsk. Kuma held fram austover og dannar grensa mellom Dagestan og Kalmykia heilt til ho munnar ut i Kaspihavet.
Coscurita
Coscurita er ein kommune i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania.
Belvì
Belvì (sardisk: Brebì) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 634 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 787 meter over havet.
Torstein Lofthus
Torstein Lofthus er ein norsk trommeslagar, opphavleg frå Øystese i Kvam herad. Han har teke utdanning ved Norges Musikkhøgskole og har hatt innverknad på norsk musikk gjennom studioarbeid, live-konsertar og undervisning. Lofthus spelar både i faste band og jobbar som freelansar. Forutan på dei fleste norske jazzfestivalane, har han m.a. spelt i Kina, USA, Sør-Afrika, England, Tyskland, Frankrike, Belgia, Luxembourg, Sverige, Danmark.
Woodberry Nunataks
Woodberry Nunataks er ei gruppe små nunatakar 1 nautisk mil (1,9 km) nord for Lucas Nunatak i Casey Range i Framnesfjella. Dei vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37. Dei vart vitja av eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1962 og kalla opp etter B.D. Woodberry, ein forskar på ionosfæren ved Mawson-stasjonen, eit medlem av gruppa.
Nyttårsdag
Første nyttårsdag eller nyårsdag den 1. januar er den første dagen i det nye året etter den mest utbreidde tidsrekninga i verda, den gregorianske kalenderen. 1. januar er heilagdag i ei rekkje land, og er flaggdag i alle landa i Norden. Det knyter seg både religiøse og sekulære skikkar til nyttårsdagen. I moderne tid har ein etterkvart flytta den største feiringa av det nye året til nyttårsaftan og midnatt kvelden før.
Historie og religiøs tyding
Byrjinga av januar blei først rekna som nyttårsdag i romartida. I 154/153 f.Kr. førte opprør på den iberiske halvøya til at den romerske konsulen Quintus Fulvius Nobilior måtte byrja i stillinga si tidlegare enn det som var vanleg, i midten av mars. Dermed byrja det sivile romerske året også på denne datoen. 1. januar var fast nyttårsdag i den julianske kalenderen, som blei innført av Julius Cæsar i 45. f.Kr. Romarane rekna nyttårsdagen som ein lukkebringande dag, dies faustus. Ein ofra til gudar som Janus og Strenia, ønska kvarandre lykke og gav gåver.
Tidlege kristne markeringar av nyttårsdagen gjekk ut på å motverka utsvevande heidenske markeringane av dagen. Då juledag blei fastlagd til 25. desember rundt midten av 300-talet, blei 1. januar, som fall åtte dagar seinare, ein såkalla oktav i liturgi. Feiringa av 1. januar blir i austleg kristendom kalla Jesu omskjering, i vestleg Jesu namnedag. I fleire kristne kyrkjer er det vanleg med midnattsgudsteneste nyttårsaftan og deretter gudsteneste på nyttårsdagen. Andre kan ha ei felles bønenatt ved inngangen til det nye året. Nokre retningar meiner kristne ikkje bør feira nyttår i det heile.
Nyttår i kristne Europa blei flytta tilbake til mars (25. mars) av konsiliet i Tours i 567, før den gregorianske kalenderen igjen tok 1. januar som årsbyrjing i 1528. Over tid spreidde den nye kalenderordninga seg i Europa og europeisk-påverka område.
Sekulære skikkar
Gjennom tidene har også ulike sekulære skikkar vore knytt til nyttårsdagen. Dei kan vera sosiale, knytt til fellesskap og underhaldning, eller lukkebringande, til dømes ved at ein gjer symbolske handlingar som ein ønskjer skal gjenta seg gjennom året.
Skikkane kan vera uformelle, som å gå tur nyttårsdagen, eller halvformelle, som New York-skikken med calling på 1800-talet der fornemme menn vitja flest mogleg kvinner og la att visittkorta sine. Ein moderne halvformell skikk på den nordlege halvkula er å halda isbadingtreff på nyttårsdagen.
Gåver
Fleire kulturar har hatt tradisjon med å gje nyttårsgåver. Romarane gav kvarandre forgylte dadlar, fiken og laurbærgreiner, seinare små koparmyntar, på nyttårsdagen. Klientar gav velgjerarane sine gåver, og keisarane fekk tributt på denne dagen. Seinare rekna europeiske herskarar med å få kostbare gåver på nyttårsdagen.
I fleire land har også vanlege folk utveksla mindre gåver, ein tradisjon som nokre stader har halde seg til våre dagar. I Napoli gjev ein kvarandre framleis fiken innpakka i laurbærblad som lykkeønskingar. I Frankrike utveksler ein gåver kalla étrennes eller nyttårskort.
Idrett og underhaldning
Ei rekkje ulike tilstellingar finn årleg stad på første nyttårsdag. Nokre er kjende verda over, som nyttårskonserten til wienerfilharmonikarane eller skihoppinga i Garmisch-Partenkirchen. Andre kan vera meir lokale, som opptog eller idrettstilstellingar.
Opptog haldne på nyttårsdagen er mellom anna Junaknoo i Nassau på Bahamas, Mummers Parade i Philadelphia i Pennsylvania, New Year's Day Parade i London og Tournament of Roses i Pasadena i California.
Andre idrettstilstellingar er ekstra fotballkampar i Storbritannia (om ikkje dagen fell på ein torsdag, fredag eller søndag), keisarcupfinalen i Japan, den amerikanske fotballkampen Rose Bowl Game i California etter Rose-paraden og ishockeykampen NHL Winter Classic i USA og Canada.
Nyttårstale
I ei rekkje land blir det sendt ein nyttårstale av stats- eller regjeringsoverhovudet i media på nyttårsdagen. I Danmark og Noreg held statsministeren tale nyttårsdagen, medan monarkane taler nyttårsaftan. Kyrkjeleiarar som paven og erkebiskopen av Canterbury held også gjerne nyttårstalar på nyttårsdagen. Norske biskopar kan halda nyttårstale 1. nyttårsdag, eller 1. søndag etter nyttår.
Første hendingar og lukkebringande handlingar
I Japan er fleire førstehandlingar i det nye året rekna som lukkebringande: Å sjå den første soloppgangen i det nye året (hatsuhinode), gjerne frå kysten eller frå eit fjell, og å vitja eit tempel (hatsumōde), anten like etter midnatt eller i løpet av første nyttårsdag.
Ulike stader i Storbritannia måtte ein spesiell person gå først inn i huset – som regel ein mann, ofte ein mørkhuda eller mørkhåra ein, helst utan lyter som skjegling eller plattfot. Ofte ville ein koma inn gjennom hovuddøra, vitja alle rom og gå ut gjennom bakdøra. Denne «first-footeren», kalla «Lucky Bird» nokre stader, kunne ha med seg gåver som brød, kol, whisky og levande grønt, og kunne som takk få mat eller pengar. Skikken var vanleg fram til 1800-talet i heile Storbritannia, men fanst etter dette stort sett berre i Skottland. Nokre stader var det julebukkar som utførte denne første inn- og utgangen, andre stader kunne ein ganske enkelt opna hovuddøra for det nye året og sleppa det gamle ut bakvegen.
Kven ein møtte først denne dagen kunne vera eit viktig teikn på korleis det skulle gå i det nye året. Eit skotsk ritual mot komande ulukke kunne vera å overføra henne til ein hund ved å driva han ut av huset nyttårsdagen samtidig som ein sa eit formular.
Mat
Visse måltid er rekna som lukkebringande nyttårsdagen. Ein europeisk skikk som har spreidd seg til USA er å eta eit måltid med surkål og ei form for gris – anten grisekjøt eller marsipangris. Andre tradisjonelt lukkebringande retter er sarma, ein slags kålrulettar, på Balkan og sild i Tyskland og Polen. Mange stader i Italia et ein lasagna på nyttårsdagen. Ein et også linser, rosiner og appelsinar som symboliserer rikdom, lukke og kjærleik. I Piemonte et ein riskorn som skal symbolisera pengar. Same symbolikken finn ein att i dei amerikanske Sørstatane, der ein bruker eta svartaugde bønner anten like etter midnatt nyttårsaftan eller ved eit måltid i løpet av nyttårsdagen. Bønnene kan serverast saman med ein mynt eller grøne blad, som skal symbolisera pengesetlar. Nokre tradisjonar seier at ein må eta minst 365 bønner, ei for kvar dag i det nye året.
Det finst også nyttårskaker, til dømes chiacchiere, småkaker forma som linser og dekte med honning, som skal gjera det nye året søtt.
DS «Dølen»
DS «Dølen» var eit norsk dampskip bygt ved Akers mek. verksted i Kristiania i 1866. Det var bestilt av Dampskibsaktieselskapet Bjoren og Dølen. Initiativtakar var Oscar Wergeland frå Christianssand. Skipet gjekk i rutefart på Byglandsfjorden i Setesdal og var systerskip av DS «Bjoren».
Historikk
«Dølen» blei sjøsatt i 1867. Det hadde endestasjon ved Næsset ved Bygland. Frå 1869 gjekk det til Ose. I 1897 fekk «Dølen» selskap av systerskipet «Bjoren» på Byglandsfjorden. «Bjoren» hadde i åra 1867-1897 trafikkert Kilefjorden. Men etter at Setesdalsbanen blei opna i 1896, blei det behov for meir trafikk på Byglandsfjorden. «Dølen» fekk ny salong i 1897 og blei forlenga med 8 fot i 1899.
Med legging av bilvegar frå 1920-talet byrja også trafikkgrunnlaget for dampskip i Byglandsfjorden å forsvinna. I 1931 blei Dampskibsaktieselskapet Bjoren og Dølen oppløyst og dampbåttrafikken lagt ned. Olav Fransson Syrtveit kjøpte båtane og starta opp med fart mellom Bygland og Byglandsfjord. På 1950-talet var det heilt slutt.
DS «Dølen» blei hogd opp, medan DS «Bjoren» gjekk i opplag og forfall. Bjoren låg lenge som nedsokke vrak, før det på 1970-talet blei sett i gang ein aksjon for å berga det som var att av båten og få han restaurert.
Ny-Friesland
Ny-Friesland er ei halvøy og eit landområde heilt nordaust på Spitsbergen i Svalbard. Det utgjer det nordlegaste punktet på øya ved Verlegenhuken, og er avgrensa geografisk i nord av Hinlopenrenna og Hinlopenstretet, av Wijdefjorden mot vest, og av Atomfjella og Chydeniusfjella mot sør. Fjella markerer overgangen mot Olav V Land. Det høgaste fjellet på Svalbard, Newtontoppen, og det nest høgaste, Perriertoppen, ligg i Ny-Friesland. Halvøya har fått namnet sitt etter landskapet Friesland i Nederland.
Ny-Friesland har høge og bratte fjell i sørvest og mindre bratte fjell i nord og aust. I nord ligg to store isbrear: Åsgardfonna og utstikkaren Valhallfonna, og Balderfonna i søraust mot Hinlopenstretet.
Det er ingen busetjingar i området, og det er meldeplikt til Sysselmannen ved ferdsel her. Det austlege kystbeltet mot Hinlopenstredet tilhøyrer Nordaust-Svalbard naturreservat. Kystområdet på begge sider av den inste halvdelen av Wijdefjorden utgjer Indre Wijdefjorden nasjonalpark.
Arve Staxrud var den første som kryssa Ny-Friesland då han i 1913 var på veg for å redde overlevande etter Herbert Schröder-Stanz sin ekspedisjon i Sorge Bay (Sorgfjorden).
Lierbyen
Lierbyen er kommunesenter i Lier kommune i Viken fylke, om lag 7 km nordaust om Drammen. Fylkesveg 285 går ved staden.
Lierbyen var tidlegare definert som tettstad, men frå 1. januar 2013 slo Statistisk sentralbyrå det saman med tettstaden Drammen.
Edmund Burke
Edmund Burke var ein engelsk-irsk filosof, talar, forfattar og statsmann. Burke sat i mange år i det britiske underhuset som medlem av whigane. Her vert han hovudsakleg hugsa for å ha vore ein av dei få som støtta den amerikanske revolusjonen mot den britiske kolonimakta, medan han seinare var ein sterk motstandar av den franske revolusjonen. Burke vert av konservative rekna som den filosofiske grunnleggaren av anglo-amerikansk konservatisme.
Liv
Burke var fødd i Dublin. Faren var advokat, opphavleg protestant og mora katolikk. Til liks med faren, som hadde konvertert til 'Church of Ireland', vart Burke oppdregen i farstrua og var heile livet ein praktiserande anglikanar. Politiske fiendar skulda han likevel ofte seinare for å hyse katolske sympatiar, ei alvorleg skulding sidan han på den tida då hadde vorte utelukka frå offentleg teneste.
Han fekk si fyrste undervisning på ein kvekarskule i Ballitore, knapt 50 km frå Dublin. År 1744 heldt han fram ved Trinity College i Dublin. Tre år seinare danna han ein debattklubb, ein klubb som i 1770 slo seg saman med ein historieklubb og danna College Historical Society. Etter han tok eksamen i 1748 ville faren han skulle studere jus. I 1750 reiste Burke til London og tok til på Middle Temple, men straks etter gav han opp jusstudiane og la ut på reise på det europeiske kontinentet. Han prøvde deretter å livnære seg som forfattar.
Burkes fyrste trykte bok; A Vindication of Natural Society: A View of the Miseries and Evils Arising to Mankind, kom i 1756. Opphavleg vart ho oppfatta som ein seriøs traktat om anarkisme. Mange år seinare, med ei statstenestestilling i spel, hevda Burke, som ein forsvarar av den rådande ordning, at boka var meint å vere ei satire. Mange moderne forskarar held ho for å vere satire, medan andre tek boka for å vere eit alvorleg forsvar for anarkisme. Kor som er, satire eller ikkje, det er den fyrste anarkist-boka, og ho vart teken på alvor av seinare anarkistar som William Godwin. I 1757 gav Burke ut ei avhandling om estetikk; A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful, som vart lagt merke til av så framskotne europeiske tenkarar som Denis Diderot og Immanuel Kant. Året etter skipa han saman med Robert Dudley det mektige Annual Register, ein publikasjon der ulike forfattarar evaluerte internasjonale, politiske hendingar i det føregåande året.
I London hadde Burke nær kontakt med mange leiande intellektuelle og kunstnarar, så som Samuel Johnson, David Garrick, Oliver Goldsmith og Joshua Reynolds. Edward Gibbon skildra han som den mest veltalande og rasjonelle galning han hadde møtt.
Omtrent på same tid vart Burke kjend med William Gerard Hamilton. Då Hamilton vart utnemnd til sjefsekretær for Irland, fylgde Burke han til Dublin som privatsekretær, ei stilling han hadde i tre år. År 1765 vart Burke privatsekretær til den liberale whig-statsmannen Charles Watson-Wentworth (Rockingham), som på det tidspunkt var statsminister i Storbritannia. Dei to vart nære vener og samarbeidspartnerar til Rockingham døydde brått i 1782.
Politikar
I 1765 fekk Burke sete i parlamentet som medlem av underhuset for krinsen Wendover, ein roten valkrins kontrollert av Lord Fermanagh, ein nær politisk alliert av Rockingham. Burke fekk ein leiande posisjon i debatten om dei konstitusjonelle grensene for kongen si utøvande makt. Han argumenterte sterkt mot uavgrensa kongemakt, og for dei politisk partia si rolle i å vidareføre ein prinsippfast opposisjon i stand til å hindre maktmisbruk frå kongen eller særgrupper innanfor regjeringa. Den viktigaste publikasjonen i så måte er Thoughts on the Cause of the Present Discontents frå 1770. Burke uttrykker her motstand mot påverknad frå hoffet og er talsmann for folket sine interesser.
Burke ytra sympati med dei klagene som kom frå dei nord-amerikanske koloniane mot Georg III og representantane hans. Han var mot den strikte maktbrynda som vart vist koloniane. Ein måtte i staden gjere det som var fordelaktig, framfor å følgje det som jusen sa var rett. Han gjekk også fleire gonger til åtak mot forfølginga av katolikkar i Irland og fordømde misbruken og korrupsjonen til Austindia-kompaniet.
Burke vart i 1774 vald til å representere Bristol, den gongen nest største byen i England. Såleis var det ein stor valkrins med truverdige val. Talen til elektoratet i Bristol var prega av Burke sitt prinsipielle forsvar for eit representativt demokrati, og mot eit syn som gjekk ut på at dei valde representantane einast skulle tale for interessene til valkrinsen. Argumentasjonen hans var i så måte med på fremje ein delegatmodell i det politiske systemet. Stønaden han gav til frihandel med Irland, og forsvaret hans for katolsk frigjering, var upopulært hos veljarane hans, noko som førte til at han mista plassen i parlamentet i 1780. Resten av si tid som parlamentsmedlem representerte Burke Malton, ein krins kontrollert av Rockingham.
Under tory-regjeringa til Lord North, 1770-82, gjekk den amerikanske sjølvstendekrigen frå vondt til verre. Taleevnene til Burke var med på å bringe krigen til ein slutt. To av dei mest kjende talane hans kom i desse åra, fyrst Conciliation with America i 1775 og Letter to the Sherifs of Bristol i 177?. North sitt fall førte Rockingham tilbake i maktas sentrum. Burke fekk då hand om hæren si krigskasse, men det brå og uventa dødsfallet til Rockingham gjorde at Burke gjekk av etter få månader.
Burke støtta då ein annan whig, Charles James Fox, i ein koalisjon mot Lord North. Han heldt fram i stillinga si nokre månader, der han viste sine kvalifikasjonar i høve Fox si «India Bill». Koalisjonen braut saman i 1783, og den langliva tory-regjeringa til William Pitt den yngre tok over og sat ved makta i 18 år. Burke høyrde såleis med i opposisjonen resten av livet. Talen The Nabob of Arcot's Debts i 1785 vekte stor interesse, noko som gjorde at det i 1786 vart opna sak mot Warren Hastings, denne vart seinare frådømd embetet som generalguvernør i India. Saka mot Hastings pågjekk frå 1788 til 1795. Burke kalla Hastings ein «generalkaptein for misgjerningane» som aldri åt utan å «skape hungersnaud», hjartet hans var i «kaldbrann til kjernen» og minte både om ei «kongro frå helvete» og «eit glupsk rovdyr slukande skrotten til den daude». Tiltalen var så mykje av ei skrape at det som først såg ut som Hastings måtte verte funnen skuldig, førte til offentleg sympati. Sjølv om Hastings vart frifunnen, hjelpte rettssaka til å etablere prinsippet om at imperiet var eit moralsk tiltak, meir enn ei gjennomført plyndring av korkje Austindia-kompaniet eller av dei tilsette i det.
Oppfatningane om den franske revolusjonen
Trass i at Burke hadde støtta den amerikanske sjølvstendekrigen, som han såg som ein høveleg respons på situasjonen for dei amerikanske kolonistane, fordømde han den franske revolusjonen i sitt Reflections on the Revolution in France i november 1790. Med denne vart Burke ein av dei tidlegaste og sterkaste kritikarane i Storbritannia av den franske revolusjonen. Han såg ikkje revolusjonen som eit steg mot eit representativt, konstitusjonelt demokrati, men som eit valdeleg opprør mot tradisjon og anstendige styresmakter; eit eksperiment fråkopla den samansette røyndomen i samfunnet. Burke hevda dei nye doktrinane i Frankrike var enkle og abstrakte, då dei ikkje tok omsyn til folks eigenskapar og behovet for styring. Difor spådde han det ville ende med ein katastrofe.
Burke var fullstendig usamd med Jean-Jacques Rousseau sin teori om folkeviljen, då han meinte dei fleste menneska i ein nasjon var ute av stand til å styre. Desse skulle i staden leite etter menn som var oppseda i gode kår og med høgre, kristen opplæring, og som gjennom sin posisjon var ansvarleg overfor både sin stand og nasjonen i det heile. Han påstod at eit sivilisert samfunn ikkje kunne skapast av folk med lik respekt, like posisjonar og interesser. Om ei mengd menneske i eit land prøvde å styre kvar sine interesser, ville det føre til at landet ville gå frå å byggje på personlege merittar over til prinsippløyse og mediokritet. Han hevda elles at dei franske ideane arbeidde tvert mot interessene til folket, og sette deira kjæraste skattar i fare.
Tidlegare beundrarar av Burke, så som Thomas Jefferson, Richard Brinsley Sheridan og whig-politikaren Charles James Fox, avfeia Burke som ein reaksjonær og som ein fiende av franskmennene og deira epokegjerande håp. Thomas Paine skreiv The Rights of Man i 1791 som eit tilsvar mot Burke. Derimot sa andre forsvarar av den US-amerikanske revolusjonen, som John Adams, George Washington og Alexander Hamilton, seg samd med Burke sine vurderingar av stoda i Frankrike.
Desse hendingane, og den usemja dei løyste ut i whig-partiet, førte til at partiet vart sprengt og venskapen mellom Burke og Fox tok slutt. I 1791 publiserte Burke eit skriv der han gjentok kritikken av dei radikale og revolusjonære programma som var inspirert av den franske revolusjonen, og gjekk til angrep på dei whigane som støtta desse. Utkoma vart at dei fleste whigane tok Burke si side og gav si støtte til den konservative regjeringa til statsminister William Pitt den yngre, ei regjering som i 1793 erklærte krig mot den revolusjonære regjeringa i Frankrike. Burke kjende seg sliten og gjekk i 1794 ut av parlamentet.
Etter lengre tids sjukeleie døydde Burke sommaren 1797 i Beaconsfield i Buckinghamshire, og vart gravlagd der.
Etterrakst
Burke si bok, Reflections on the Revolution in France, var svært kontroversiell då ho kom ut i 1790. Eit ukontrollert språk og unøyaktige fakta overbeviste mange lesarar om at Burke hadde mista dømekrafta. Etter han var død, derimot, vart verket hans best kjende og mest omtykte. I engelskspråklege land vert Burke ofte rekna som ein av fedrane til moderne konservatisme. Tenkninga hans har hatt stor innverknad på den politiske filosofien til klassiske liberalistar som Friedrich Hayek og Karl Popper. Burkes «liberale» konservatisme, som hevda å vere mot eit statsstyre basert på abstrakte idear og for «organiske» reformer, kan settast opp mot den autokratiske konservatismen til Joseph de Maistre.
945
945 (romartal CMXLV)
Edmund Burke
Etterrakst
Trass i at Burke ikkje var mykje oppteken av økonomiske saker, hadde han stor påverknad på økonomisk tenking i samtida. Han var ein sterk tilhengar av ein open marknadsøkonomi, men var uroleg over industrialiseringa. Burke meinte handel skulle vere rettvis og til nytte for begge partar. Statstyret skulle ikkje regulere handelen og produksjonen.
Historikaren Piers Brendon hevdar at Burke la det moralske grunnlaget for det britiske imperiet, med rettssaka mot Warren Hastings som sjølve lekamleggjeringa. Burke hevda då at «det britiske imperiet må styrast etter ein fridomsplan, for elles vert det ikkje styrt». I dette låg Burke si paternalistiske doktrine om at kolonistyre var ei tillitssak. Det skulle utøvast til nytte for undersåttane slik at dei ein gong oppnådde fødselsretten sin; fridom. Ei følgje av dette synet var at Burke motsette seg opiumshandelen. Denne kalla han for eit smuglareventyr og fordømde det som «den store vanæra for det britiske skussmålet i India».
Novi Sad
Novi Sad (kyrillisk skrift Нови Сад; ungarsk Újvidék; slovakisk Nový Sad, tysk Neusatz) er den nest største byen i Serbia, etter Beograd. Han ligg nord i landet og er det administrative senteret i provinsen Vojvodina og distriktet Sør-Bačka. Byen ligg ved breidda av Donau og Donau-Tisa-Donau-kanalen på nordsida av fjellet Fruška Gora.
Novi Sad har om lag 381 388 innbyggjarar (2006). Han vart grunnlagd i 1694 og har sidan den gong vore eit senter for serbisk kultur. Dette har gjeve han kallenamnet «Serbisk Aten». I dag er Novi Sad både eit økonomisk eit og kulturelt sentrum med ei viktig stilling i serbisk finans og industri.
Opphav
Det har vore menneskeleg busetnad i området der Novi Sad i dag ligg sidan steinalderen (om lag 4500 f.Kr.). Denne busetnaden låg på høgresida av Donau, der dagens Petrovaradin ligg. Regionen vart erobra av keltarar (på 300-talet f.Kr.) og av romarane i det første hundreåret f.Kr. Keltarane grunnla den første festninga i området, som låg på høgresida av Donau. Under Romarriket vart det bygd ei større festning i det første hundreåret e.Kr. kalla Cusum. Dette vart ein del av det romerske Pannonia. På 400-talet vart Cusum øydelagd under invasjonen til hunarane.
Mot slutten av 400-talet hadde austromarane bygd opp att byen og kalla han Cusum og Petrikon. Byen vart seinare erobra av austgotarar, gepidar, avarar, frankarar, bulgarar, og igjen av austromarane.
Regionen vart erobra av Kongedømet Ungarn mellom 900- og 1100-talet. Byen vart først nemnd som Petrovaradin (Pétervárad) i kjelder frå 1237. Same året vart fleire andre busetnader her nemnde. Mellom 1526 og 1687 var regionen under Det osmanske riket. Dei fleste landsbyane her vart då busett av etniske serbarar.
Grunnlegginga av Novi Sad
Då Habsburg tok over området mot slutten av 1600-talet hadde ikkje folk med ortodoks tru lov å busetje seg i Petrovaradin, og serbarar fekk derfor ikkje byggje heimane sine her. På grunn av dette vart ein ny busetnad grunnlagd i 1694 på andre sida av Donau. Det første namnet på denne nye busetnaden var Den serbiske byen (Ratzen Stadt). Eit anna namn på busetnaden var Petrovaradinski Šanac. I 1718 flytta innbyggjarane i landsbyen Almaš til Petrovaradinski Šanac, der dei grunnla Almaški Kraj (Almaš-kvarteret).
Etter ei folketeljing i 1720 hadde Ratzen Stadt 112 serbisk, 14 tyske og 5 ungarske hus. Busetnaden fekk offisielt namnet Novi Sad (Neoplanta på latin) i 1748 då han vart ein «fri kongeleg by».
Det meste av 1700- og 1800-talet var Novi Sad den største byen i verda busett av etniske serbarar. Han var eit kulturelt og politisk senter for serbarar, som ikkje hadde sin eigen nasjonalstat på denne tida. På grunn av den kulturelle og politiske påverknaden, vart Novi Sad kalla «Serbisk Aten» (Srpska Atina på serbisk). Etter ei folketejling i 1843 hadde Novi Sad 17 332 innbyggjarar. Den største etniske gruppa var serbarar, etterfølgd av tyskarar. Byen hadde også mange ungarsk innbyggjarar.
Under revolusjonane i 1848 var Novi Sad ein del av Serbisk Vojvodina, ein serbisk sjølvstyrt region i Habsburgmonarkiet. I 1849 bombarderte den ungarske hæren byen frå Petrovaradin festning og øydela byen. I 1850 var det berre litt over 7000 innbyggjarar att. Mellom 1849 og 1860 vart byen ein del av det fråskilde austerrikske kronlandet Vojvodina av Serbia og Tamiš Banat. Etter at denne provinsen vart løyst opp, vart byen ein del av Bačka-Bodrog fylke.
Etter 1867 vart Novi Sad ein del av den ungarske delen av Austerrike-Ungarn. I denne perioden førte ungarniseringa av området til at den demografiske strukturen endra seg drastisk frå å vere dominert av serbarar til å verte meir etnisk blanda.
Etter den første verdskrigen
25. november 1918 erklærte den serbiske forsamlinga Bunjevci, og andre nasjonar i Vojvodina ein union mellom regionen Vojvodina og kongedømet Serbia. Dette vart gjort i Novi Sad. Sidan 1. desember 1918 var Novi Sad ein del av Kongedømet av serbarar, kroatar og slovenarar, og i 1929 vart han hovudstad i Donau Banovina, ein provins i Kongedømet Jugoslavia.
I 1941 vart Kongedømet Jugoslavia invadert og delt mellom aksemaktene, og dei nordlege delane med Novi Sad vart annektert av Ungarn. Under den andre verdskrigen vart om lag 5000 innbyggjarar myrda og mange andre vart flytta til andre stader. I løpet av det tre dagar lange Novi Sad-raidet i 1942 (21.-23. januar 1942) tok det ungarske politiet livet av 1246 innbyggjarar, mellom andre 800 jødar. Lika deira vart kasta i isvatnet i Donau. Totalt mista rundt 2500 menneske livet i raidet. Innbyggjarar av alle folkeslag kjempa imot autoriteten frå aksemaktene. I 1975 fekk heile byen tittelen heltestatus i Jugoslavia.
Dei kommunistiske partisanane frå Srem og Bačka gjekk inn i byen 23. oktober 1944 under leiing av Todor Gavrilovics Rilc, og tok livet av mange ungarar og tyskarar som vart skulda for å samarbeide med ungarske fascistar.
Novi Sad vart ein del av det nye sosialistiske Jugoslavia. Sidan 1945 har Novi Sad vore hovudstad i Vojvodina, ein provins Jugoslavia og Serbia. Byen opplevde ein rask industrialisering og folketalet meir enn dobla seg i perioden mellom den andre verdskrigen og oppdelinga av Jugoslavia. Etter 1992 vart Novi Sad ein del av den føderale republikken Jugoslavia, som i 2003 vart gjort om til statsunionen Serbia og Montenegro. Sidan 2006 har Novi Sad vore ein del av det sjølvstendige Serbia.
Byen vart øydelagd under NATO-bombinga i Kosovokrigen i 1999. Dei tre bruene over Donau vart øydelagd, i lag med kommunikasjon, vatn og elektrisitet. Fleire bustadområde vart bombardert med klasebomber, medan oljeraffineriet vart bombardert dagleg, noko som førte til alvorleg forureining og omfattande økologiske skader.
Næringsliv
Novi Sad er ein industriby med variert industri, mellom anna petroleumsraffinering, kjemisk, verkstads- og næringsmiddelindustri, framstilling av keramikk, elektriske apparat og anna. Det blir halde ei internasjonal landbruksmesse her kvart år.
Byen har fleire byer over Doanu, elvehamn og jernbane.
Emil Stang d.y.
Emil Stang (d.y.), fødd i Kristiania, død i Oslo, var ein norsk jurist og politikar. Emil Stang var leiar av Arbeidarpartiet 1922-1923.
Distrikt på New Zealand
Distrikt eller Territorial authorities er det nest øvste nivået av lokalstyre på New Zealand, etter regionane (Regional Councils). Det er 73 distrikt: 16 bydistrikt (Cities), 56 district council, og Chatham Islands Council. I fire av distrikta (Nelson City Council, Gisborne, Tasman, og Marlborough) utøver det styrande organet også funksjonane til eit regionstyre, områda med dette styresettet vert på engelsk kalla unitary authorities, einskapleg forvalting eller territoriale regionar. Distrikta er ikkje eintydige underinndelingar innanfor regionane, etter som fleire av dei ligg under meir enn ein region. Taupo District Council utmerkjer seg ved å liggja innanfor grensene til fire ulike regionar (sjå under). Regionane baserer seg på nedslagsfelt til vassdrag, medan distrikta er avgrensa etter lokale tilhøve som samfunnsutbygging og kommunikasjonstilgang, til dømes tilgang til vegnettet. Regionane har ansvar for administrasjonen av mange miljøaktivitetar og offentleg transport, medan distrikta administrer det lokale vegnettet og friområde, avløp, byggeløyve, bruk av landområde og lokale sider ved resursstyring og andre lokalsaker.
Andre øyer
Der er ei rekkje andre øyer styrt spm distrikt (territorial authority) av Ministeriet for lokalstyre (Minister of Local Government). To av dei har «permanent busetjing og/eller permanente bygningar og konstruksjonar». Dei største øyene er opprekna nedanfor med folketal frå folketeljinga i 2001 i parentes:
Lokalstyrereformene i 1989
I mange tiår fram til lokalstyrereformene i 1989 kunne ein busetnad med meir enn 20 000 menneske få status som city. Grensene til distrikta følgde gjerne utkantane i dei utbygde områda, og det vart gjort liten skilnad mellom det urbane området og og det lokalstyrte distriktet.
Inndelinga av lokalstyrte einingar på New Zealand vart omfattande endra i 1989 då nesten 700 distrikt og særskilde område vart slegne saman for å danna 87 nye lokalstyrte einingar. Talet på regionar vart redusert frå 20 til 13, territorial authorities (city/district councils) frå 200 til 75, og særskilde område frå meir enn 400 til 7. Dei nye by- og landdistrikta vart generelt mykje større, og dei fleste omfatta betydelege område, både urbane og rurale. Mange stader som før var styrte av byråd vart no lagde administrativt under eit distriktsstyre.
Eit resultat av dette var at nemninga city etter kvart vart brukt i to tydingar.
Under det noverande regelverket er det minste folketalet i ein ny by (city) 50 000.
Endringar etter 1989
Etter reorganiseringane i 1989 gjennomførte av Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission), har det vore få større reorganiseringar eller endringar av status i lokalstyret. Ufullstendig oversikt:
Rapportar om gjennomførte reorganisasjonsforslag sidan 1999 er tilgjengelege på Lokalstyrekommisjonen (Local Government Commission) si side (lenkje nedanfor).
2007–2009 Royal Commission on Auckland Governance
Den 26. mars 2009 tilrådde Royal Commission on Auckland Governance (Den kongelege kommisjon over styreforma i Auckland) at Rodney, North Shore, Waitakere, Auckland City, Manukau, Papakura, Franklin og Auckland Regional Councils skulle oppløysast, og at heile regionen Auckland skulle bli samanslått til ein «supercity». Området vil bestå av eit byråd (city council) (med sete for tre maori rådsmedlemmer), i tillegg fire urbane og to rurale lokalstyre:
Framlegget har vore til høyringar, og den noverande regjeringa har i hovudsak gått inn for det, men vil ikkje reservera sete for maori rådsmedlemmer i det første valet, og vil heller ikkje ha lokale utøvande councils i den nye superbyen, men ei rekkje utval med mindre formell mynde. Distriktsvis har framlegget fått blanda mottaking, og opposisjonsleiaren, Philip Bruce Goff frå Arbeidarpartiet, ønskjer ei folkeavrøysting over framlegget.
Krigsbarn
Krigsbarn er barn som er særskilt råka av krig. Det kan vera barn unnfanga som følgje av krig, til dømes med soldatar som foreldre, barn tvinga til å flykta frå heimane sine, eller barn som på annan måte er innblanda i krigshandlingar eller følgjene av dei.
Innhaldet i omgrepet «krigsbarn» og opplevingane til dei som omgrepet gjeld varierer etter korleis samfunna dei lever i opplever krig. I nokre høve, som i Nord-Amerika under andre verdskrigen, var krigsbarn ofte barn av soldatar som drog utanlands for å kjempa i krigen, og som voks opp heilt eller delvis utan fedrar. I Storbritannia og Sverige/Finland kan det visa til barn som blei evakuerte på grunn av krigshandlingar og dermed voks opp borte frå familien sin. I land under framand okkupasjon eller med framande soldatar til stades på anna vis, viser krigsbarn ofte til barn fødde av lokale mødrer med slike «framande» soldatfedrar. Nokre barn kan ha kome til gjennom vanlege tilhøve medan andre kan vera følgjer av valdtekt. Korleis statusen deira preger livet til slike krigsbarn er avhengig av synet på dei framande soldatane og tilhøvet til dei. For barn fødd utanfor ekteskap eller barn av blanda opphav, som ofte kan vera tilfellet for krigsbarn, vil lokal toleranse for dette også ha mykje å seia for tilhøva deira.
Hollywood
Hollywood er eit distrikt i byen Los Angeles i California, USA. Staden har sidan tidleg på 1900-talet vore sentral i filmproduksjon, blant anna på grunn av gode lysforhold, betre vêr og eit meir variert landskap(i forhold til New York). Hollywood er på grunn av dette ein kjend stad over heile verda.
Krigsbarn
Krigsbarn i Noreg
Den første interesseorganisasjonen til barn av tyske soldatar, Norges krigsbarnforbund, vart stifta i 1986. Usemje mellom anna om offentleg godtgjerdsle førte i 1999 til skipinga av Krigsbarnfobundet Lebensborn. Foreininga av norske NS-barn vart skipa i 1991.
Hollywood
Hollywood er omtrent synonymt med amerikansk filmproduksjon.
Krigsbarn
Bakgrunnsstoff
Litteratur
Semmering
Semmering er ein kjend vintersportsstad, og har vore vert for konkurransar i den alpine verdscupen fleire gongar. Då den berømte Semmeringbana vart fullført i 1854, frakta ho mange turistar frå Wien dit. Landsbyen har no meir enn 100 000 overnattingar kvart år.
Cerbón
Cerbón er ein kommune i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania.
Motorar med ekstern blanding av luft og drivstoff
Motorar med ekstern blanding av luft og drivstoff er stempelmotorar med innvendig forbrenning som syg inn ei ferdig blanding av luft og drivstiff i gassform. Det finst ulike typar:
Taşköprü i Kastamonu
Taşköprü (tyrkisk for steinbru) er ein by og eit distrikt i provinsen Kastamonu i Svartehavsregionen i Tyrkia. Byen har kring 16 000 innbyggjarar, medan distriktet har nær 45 000 innbyggjarar. Byen ligg 553 meter over havet.
Byen har namn etter ei steinbru bygd på 1200-talet av chobanidane over Gökırmak. Det 68 meter lange spennet vert støtta opp av sju bogar og fører i dag biltrafikk. Taşköprü ligg 42 km frå Kastamonu og er kjend for kvitlauk.
Bjelovar-Bilogora
Bjelovar-Bilogora er eit fylke i Kroatia. Den har 119 743 innbyggjarar (2011). Fylkeshovudstad er.
970
970 (romartal CMLXX)
Loke
Loke er ein fleirsidig figur frå norrøn gudetru. Han var av jotunætt, men òg fosterbroren til Odin. Han gjorde fleire vonde peik mot æsene, men var òg med på fleire morosame eventyr med dei. Loke kan ta dyreform og skifta kjønn, og gjer dette ofte i dei mange historiene han er med i.
Familie
Loke er son av Farbauti og Laufey (Nál), og har to søsken; Byleist og Helblinde. Han er gift med Sigyn, som han fekk to søner med, Narve og Vale. Med gygra Angerboda fekk han dei fæle monstera Fenresulven, Midgardsormen og Hel. Loke var òg mor til Sleipne, hesten til Odin.
Peik
Som ås hjelpte Loke ofte dei andre gudane til å kjempa mot jotnane, medan han som jotun likte å narra og skada æsene. Han klippa håret av Siv, men skaffa henne i ettertid gullhår. Han fekk òg den arge og hemngjerrige Skade til å le ved å binda ei geit fast til testiklane sine.
Spiral
Spiral i matematikk er ei plan kurve som går rundt eit fast punkt, polen, ei uavgrensa mengd vindingar.
Loke
Peik
Han hjelpte mellom anna til då æsene skulle ha gjerde rundt Åsgard, og ein jotun bygde han for dei. Jotunen føreslo eit veddemål, som æsene gjekk med på, oppmuntra av Loke: Dersom jotunen kunne fullføra muren på ein vinter, skulle han få Frøya og sola som løn. Dersom han gjekk over tidsfristen, skulle arbeidet vera gratis. Då det såg ut som om jotunen skulle klara det, skapte Loke seg om til ei merr og lokka vekk hesten hans, Svadilfare. Slik blei Loke mor til Sleipner.
Spiral
Det finst mange typar spiralar og ei av dei enklaste er Arkimedes-spiralen, som ein får når eit punkt flyttar seg med jamn snøggleik langs ei rett linje, som samtidig roterer jamt omkring polen. I polarkoordinatar er likninga r = k · φ.
Loke
Tjuven
Guden får stadig i oppdrag å stela ting for andre, og han er svært flink til det. Mellom anna stal han gullsmykket til Frøya, Brisingamen, medan ho sov.
Mordaren
Det verste peiket hans var drapet av Balder. Loke gav den blinde guden Hod ein boge og ei pil av misteltein, Loke visste at mistelteinen var den einaste planten som kunne skada Balder. Deretter hjelpte han Hod å sikta på den usårlege guden. Balder døydde av skotet, og blei send til Helheim.
Spiral
Ein annan type er den logaritmiske spiralen, som har den eigenskapen at tangenten alltid dannar same vinkelen med linja til polen. Ein annan spiral er òg hyperbolsk spiral.
Ordet spiral vert òg nytta meir populært om romkurver som har uendeleg mange vindingar, som til dømes ein heliks. E
Loke
Mordaren
Æsene sørgde stort over dette, og bad Hel om å få han tilbake. Ho gjekk med på det, men berre dersom alle skapningar i verda ville gråta for han. Det gjorde dei alle, bortsett frå ein: Loke, i skapnaden av ei jotunkvinne.
Den skarpe tunga
Loke er ofte éin som seier det som ikkje skal seiast, han erter folk og røper løynder. Han er òg glad i veddemål, både på eigne og andre sine vegne. Mellom anna vedder han hovudet sitt mot smedekunsten til dvergen Sindre. På dette viset vinn han grisen Gyllenbuste, gullringen Draupne og hammaren Mjølner for æsene, men tapar hovudet. Loke peiker då på at han berre har lova bort hovudet sitt - halsen hans kan ikkje skadast. Dvergen tek då fram nål og tråd og syr att munnen til Loke.
I eddadiktet Lokasenna kjem Loke ubedd til Ægir sitt gjestebod og eglar på seg alle gudane, stort sett ved å fornærma manndommen til æsene og kyskheita til åsynjene.
Straff
Då æsene til slutt blei leie av lureriet til Loke, fanga dei han og batt han fast med tarmane til sonen Narve. Dei stakk ut auga hans og hang ein orm opp over han, som stadig drypp eiter nedi augehola. Kona Sigyn held ein bolle over han slik at gifta ikkje skal plaga han så mykje, men når ho tømmer bollen drypp gifta ned i såra, Loke skrik, og jorda bivrar.
Under Ragnarok skal Loke bli fri igjen og kjempa mot æsene, men han skal òg sjølv døy i slaget.
Aidomaggiore
Aidomaggiore (sardisk Aidumajòre, Bidumajòre) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Oristano i regionen Sardinia. Aidomaggiore har 451 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 250 meter over havet.
Loke
Den gode guden
I ulike historier går Loke frå å vera ein morosam luregud til ein skikkeleg vondskapsfull skapning. Kanskje er han blitt vondare med tida, slik mange gudar endrar karakter med tida. Mellom anna er han ikkje skuld i Balders død i tidlegare forteljingar. For dei nykristna menneska i Norden kan Loke ha blitt ein slags djevlefigur som då sjølvsagt fekk meir vondt i seg enn han tidlegare hadde hatt.
Loke blei nemleg òg sett på som ein vernande gud. I ein færøysk ballade frå 1700-talet, Loka Thaattur, er Loke den som klarer å verna ein bondeson der Odin og Hønir ikkje kan. Odin bruker ein kveiteåker som gøymestad, men trollet som er ute etter guten finn han. Hønir gøymer han i nakkefjøra på ei svane, men trollet finn han der òg. Berre Loke klarer å lura trollet, ved å gøyma guten blant egga til ei flyndre. Trollet finn flyndra, men Loke har fortalt guten at han må springa inn i naustet like ved. Han så gjer, trollet set seg fast i eit kikkehòl (eller noko liknande), og Loke kappar av han foten og set ein stokk og ein stein inn i det som er igjen. Slik drep han trollet og reddar guten.
Sylling
Sylling er ein tettstad i Lier kommune i Viken. Staden har og ligg inst i Holsfjorden, som er ein arm av innsjøen Tyrifjorden. Fylkesveg 284 og fylkesveg 285 går gjennom Syllng.
Al Jumaliyah
Al Jumaliyah (arabisk الجميلية) er ein kommune i Qatar.
Vestsida av Al Jumaliyah ligg langs kysten av Persiabukta. På land grensar kommunen til følgjande kommunar:
Kolbein
Kolbein  er eit norsk mannsnamn sett saman av kol og bein, og kan slik visa til ein som har (kol)svarte føter.
Tranby
Tranby er ein tettstad i Lier kommune i Viken. Staden har.
Volkswagen
Medan VW refererer til bilmerket Volkswagen (Folkevogn), blir forkortinga VAG brukt om konsernselskapet. Forkortingane VAG og V·A·G har gjennom åra hatt ulike tydingar.
VAG stod for Volkswagenwerk AG (Volkswagenwerk Aktiengesellschaft) fram til 4. juli 1985. Då blei føretaksnamnet endra til Volkswagen AG.
Brod-Posavina
Brod-Posavina er eit fylke i Kroatia. Den har 158 559 innbyggjarar (2011). Fylkeshovudstad er.
Volkswagen
V·A·G blei brukt for VW og Audis felles sal- og marknadsorganisasjon for personbilar og nyttekøyretøy, Volkswagen-Audi-Gruppe, fram til 1992 då det blei avgjort at dei to merka skulle separerast profilmessig.
Çekmece
Çekmece er ein by og eit distrikt i provinsen Hatay i Tyrkia. Byen har kring 16 000 innbyggjarar.
Volkswagen
Historie
Selskapet blei grunnlagd på 1930-talet i Tyskland. Den nasjonalsosialistiske regjeringas ønske var at alle skulle ha råd til å kjøpe seg ein bil, bygd etter eit forslag av Ferdinand Porsche. Prototypar av bilen blei kalla KdF-Wagen (Kraft durch Freude), og var tilgjengelege frå 1936. Dei første blei produsert i Stuttgart. Bilen hadde allereie den karakteristiske runde forma og VW-motoren.
Erwin Komenda, som hadde vore sjefdesignar for Porsche, utvikla forma til den velkjende «Bobla».
Den nye fabrikken i Wolfsburg hadde berre produsert nokre få bilar då krigen braut ut. Derfor var dei første masseproduserte bilane militære køyretøy, som den jeep-liknande Kübelwagen og den amfibiske Schwimmwagen.
Etter den andre verdskrigen utvikla Volkswagen seg til ein av verdas største bilprodusentar.
Modellreformer
Volkswagen har hatt spesifikke årstal der det går tydeleg fram at dei har redesigna eller gjort viktige framstøyt på nesten alle modellar dei har ført. Nokre døme på dette er:
30. april
Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
Svensk flaggdag for kong Carl Gustaf.
333 Badenia
333 Badenia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. august 1892 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Spiss i matematikk
Spiss i matematikk er eit punkt på ei kurver der to kurvegreiner går saman med felles tangentretning utan å fortsetje på den andre sida av berøringspunktet. Til dømes har den algebraiske kurva y² = x³ ein spiss i origo. Eit slikt spiss er eit singulært punkt.
946
946 (romartal CMXLVI)
L`Homme Armé
L´homme Armé (den væpna mannen), er ei kjend fransk vise frå 1400-talet. Songen handlar om ein leigesoldat. Desse var svært frykta og vidgjetne i samtida.
Teksten fortel at ein skal ottast den væpna soldaten, og krev at alle skal kle seg i jarnskrud. Melodien er truleg laga av Antoine Busnoys.
Sjølv om visa er verdsleg, og moglegvis ei folkevise, vart han tidleg nytta som førelegg for messer, og det var skrivne mange L`homme Armé-messer frå 1450 og opp mot 1600. Melodien har truleg vore den vanlegaste cantus firmus-melodien i renessansen.
{spire} .
Sulak
Sulak (russisk Сула́к) er ei elv i Dagestan i Russland som munnar ut i Kaspihavet. Elva er 144 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 176 m³/s.
Bidzjan
Bidzjan (russisk Биджан) er ei elv i Khabarovsk kraj og Den jødiske autonome oblasten i Russland og ei av sideelvane til Amur frå venstre. Elva er 274 km lang.