cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reinarknuten
Reinarknuten (787 moh) er eit fjell i Hjelmeland kommune i Rogaland. Fjellet ligg på sørsida av Tysdalsvannet, der fjellet reiser seg loddrett mot toppen. Det finst ei merka turløype frå Bjørheimshei hyttefelt. På toppen av fjellet har ein utsikt over heile Ryfylke.
Else Breen
Else Breen er ein norsk  forfattar. Ho har gjeve ut verk både innan skjønnlitteratur og faglitteratur.
Breen er fødd i Molde og seinare busett på Tjøme. Ho har utdanning som magister i litteraturvitskap med forsking på Jens Zetlitz og lyrikk på 1700-talet.
Sålefjell
Sålefjell er namnet på dei to høgste fjella på Karmøy. Søre Sålefjell har ei høgd på 132 moh, og er det høgste punktet på Karmøy. Nordre Sålefjell ligg 1,5 km lenger nord, og er 119 moh. Fjella ligg mellom dei tre stadane Kopervik, Åkrehamn og Skudeneshavn.
Else Breen
Else Breen har undervist på forskjellige skoletrinn og på høgskolenivå. Forfattarskapet omfattar barnebøker, høyrespel for barn (NRK), romanar, noveller og faglitteratur, mellom anna litteraturverket «slik skrev de» (1998) og (1995) og Jens Zetlitz - et tohundreårsminne (1990), omsett til 12 språk.
Prisar og utmerkingar
Prisare for ungdomsbøker: Departementet sin pris 1970, Österreichischer Kinderbuchpreis 1978, Katholischer Kinderbuchpreis 1979.
Keiichiro Nuno
Keiichiro Nuno er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Thespakusatsu Gunma.
The Kingston Trio
The Kingston Trio var ein amerikansk visetrio som vart danna i 1957 i San Francisco av Dave Guard, Bob Shane og Nick Reynolds.
I perioden 1958–66 gav dei ut ei rekkje suksessfulle musikkalbum og singlar, hovudsakleg for Capitol Records. John Stewart erstatta Guard i 1961.
Gruppa vart oppløyst i 1967.
Coelleira
Coelleira er ei lita øy ved munningen av estuaret O Barqueiro på nordksyten av Galicia i Spania. Øya høyrer til kommunen O Vicedo.
Yutaka Azuma
Yutaka Azuma er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Tokushima Vortis.
Athamaniká
Athamaniká (gresk Αθαμανικά) eller Tzoumérka (gresk Τζουμέρκα) er eit fjell nordaust i periferieininga Árta, søraust i periferieininga Ioánnina og sørvest i periferieininga Tríkala i Hellas. Fjellet ein del av fjellkjeda Píndos og har ei høgd på 2 469 moh.
Fjellet har ei lengd på om lag 40 km frå nord til sør og er 15-20 km breitt. Elva Árakhthos renn i vest.
Skogar dominerer dei lågareliggande områda og inneheld furu og gran, medan grassletter og buskar, i tillegg til berre område, dominerer i høgareliggande område. Området rundt fjellet inneheld landsbyar, skogsvegar, turstiar og eit skisenter.
Lilly
Lilly, Lily, Lillie og Lili er kvinnenamn med ulike opphav. Lilly har namnedag den 16. september i Noreg og den 6. september i Sverige.
Namna kan vera kjæleformer av Elizabeth, kortnamn for Lilian eller visa til det engelske ordet for 'lilje', lily (tidlegare også lilly). I tydinga 'lilje' er det knytt til den kristne symbolikken med at blomen viser til reinskap.
Lilly og Lilley kan også vera slektsnamn. Namnet kan stamma frå gammalengelsk Linleia, 'rydding der ein dyrkar lin'.
Lill er eit liknande namn.
Bruk
Lilly er eit vanleg namn i Sverige, der det blei innført frå Storbritannia på 1800-talet. Det var også mykje brukt på norske jentebarn først på 1900-talet.
Knut Gjengedal
Knut Gjengedal var ein norsk lærar og forfattar frå Hyen.
Han debuterte i 1928 med Guten fraa einsemda, og skreiv i alt 13 bøker, alle på nynorsk, og av desse seks barnebøker. Skildringane frå bøkene hans er henta frå natur og nærområde i Gjengedalen i Hyen der han budde det meste av livet sitt. I 1937 vann han Melsom-prisen. Han fekk Kyrkje- og undervisningsdepartementet si premiering for den første barneboka, Kronekongen og andre soger (1948), og igjen for Bortanfor Blåbreen (1951). Barneboka Glomfolket (1954) vart sett på som eit debattinnlegg i kampen mot sentralisering.
Ei minnestøtte over han vart reist i 1991 ved skulen i austre Hyen der han hadde verket sitt.
Grasrotrørsle
Grasrotrørsle er innan politikk og organisasjonsliv ei nemning på ei folkerørsle eller folkeaksjon som er organisert frå «folkedjupet». På engelsk er nemninga grassroots movement. Ordet er inspirert av det tyske «Graswurzel». Om det vert organisert ei kunstig grasrotrørsle ovanfrå og ned, vert det på engelsk kalla astroturfing, noko som kan omsetjast med kunstgrasrørsle. Astroturfing er henta frå kunstgras- merket Astroturf. Døme på falske grasrotrørsler er rørsler som vert organiserte av eit føretak eller ei styresmakt. For å organisera ei kunstig grasrotrørsle kan ein til dømes hyra inn eit informasjonsbyrå. Grunnen til at ein kan ynskja å organisera ei slik «kunstig» rørsle er at ei grasrotrørsle ofte har høgt truverde. Ei grasrotrørsle vert sedd på som ei spontan organisering av idealistiske menneske, grunna på dugnad.
Bakgrunn
Ei grasrotrørsle kan gjerne arbeida for å løysa lokale problem. Ofte viser det seg at andre lokalsamfunn har same problemet. Innan miljørørsla er slagordet handla lokalt, tenkja globalt nytta (frå Think Globally, Act Locally). Av dette kjem nemninga glokalisering, som spelar på globalisering.
Grasrotrørsler blir organiserte av eit nettverk av innbyggjarar. Idéen er politisk engasjement for saker, same om det er krav om endring eller å forsvara noko som det er, gjennom krav frå veljarar og samfunnsmedlemmer «nedanfrå», heller enn at eksisterande politiske leiarar styrer prosessen «ovanfrå og ned». Slike aktivitetar forekjem over heile det politiske spekteret.
MF «Solskjel»
M/F «Solskjel» er ei bilferje som høyrer til Fjord1 MRF (tidl. Møre og Romsdal fylkesbåtar). M/F «Solskjel» vart bygd i 1981 og fekk namn etter etter øya Solskjel i Tustna kommune på Nordmøre. Ho er 64,4 m lang og 11,3 m brei, og med si 882-KW maskin har ho toppfart på 12 knop. Godkjend lastekapasitet er 35 bilar og 326/198 passasjerar. Ferja går no i ruta Brattvåg–Dryna–Fjørtofta–Harøya på Sunnmøre.
Grasrotrørsle
Bakgrunn
I USA meiner dei at den første gongen ordet «grassroots» vart bruka, var då senator Albert J. Beveridge frå Indiana i 1912 sa om det Progressive Partiet, at "dette partiet har komme frå grasrøtene. Det har vakse fram frå jordsmonnet til vanlege folk sine harde naudsyn."
Bakgrunnsstoff
풀뿌리 민주주의
Stadieveksling
Stadieveksling er ei konsonantveksling som finst i dei samiske språka frå og med umesamisk og nordover, i dei austersjøfinske språka, og i dei samojediske språka nganasansk og selkupisk.
Stadieveksling kan gjerne karakteriserast som «konsonantismen sitt motstykke til omlyd». I finsk og samisk er vekslinga morfologisk styrt, men opphavleg var ho fonologisk styrt.
Finsk
Det prototypiske tilfellet har vi i tostavingsstammar, der ein ustemt lukkelyd (p, t, k) initialt i den siste stavinga blir lukka av eit suffiks, og som følgje av det blir stemt (i prinsippet b, d, g, men i moderne finsk får vi  v, d, Ø). Dermed har vi finsk tapa ‘vane’, katu ‘gate’, joki ‘elv’, som i genitiv, som lukkar stavinga med suffikset -n, blir til tavan, kadun, joen. Dette er døme på kvalitativ stadieveksling.
Vi har også kvantitativ stadieveksling, kuppi ‘kopp’, hattu ‘hatt’, takki ‘jakke, frakk’ blir i genitiv kupin, hatun, takin. Konsonanten i open staving blir kalla sterkt stadium, mens den i lukka staving blir kalla svakt stadium. I dei moderne språka har stadieveksling vorte ei morfologisk veksling — vi kan ha sterkt stadium også i lukka staving og svakt stadium i open, som i finsk nominativ/genitiv liike/liikkeen ‘rørsle’. Her har det tidlegare vore ein final lukkelyd, vi har hatt *liikeʔ/liikkeʔen, med sterkt stadium i open staving, som forventa, i dag er dei fonologiske vilkåra endra, men stadievekslinga har halde seg uendra.
Kvantitativ stadieveksling står sterkare i grammatikken enn kvalitativ. Kvalitativ stadieveksling er nesten ikkje i bruk i nye lånord eller i namn. Gamle lånord som katu 'gate' og lato 'låve' (jf. svensk ladugård) har genitivsformer kadun, ladon. Nyare lånord, som auto 'bil', og namn, som Kati, får ikkje stadieveksling. Spesielt interessant er minimale par som satu/Satu, som både er eit substantiv (som tyder 'eventyr') og eit jentenamn. I genitiv er eventyret sadun, men jenta kan vere både Sadun og Satun. Kvantitativ stadieveksling, derimot, gjeld nesten utan unntak, både for lånord deodorantti - deodorantin, frakki - frakin, teleskooppi - teleskoopin og namn Matti - Matin, Seppo - Sepon, Riikka - Riikan, Otto - Oton (men Anette - Aneten eller Anetten).
Samisk
Stadieveksling i samisk har tre ulike stadium.
Selkupisk
Stadieveksling i selkupisk minnar sterkt om den finske, vi har kätto ‘tarm’, genitiv kädön.
Nganasansk
Nganasansk har kvalitativ stadieveksling for lukkelydar og frikativar. Stadieveksling opptrer mellom vokalar og i konsonantsamband som består av nasal og lukkelyd. Døme i tabellen nedanfor, alle døma viser sterkt/svakt stadium for nominativ og genitiv eintal:
Historisk-komparative tilhøve
Med stadievekslinga distribuert i dei to utkantane av det uralske språkområdet (i aust og vest), trudde forskarane tidlegare at det var eit ururalsk fenomen, som hadde gått tapt i dei andre uralske språka. No har dei fleste gått bort frå denne teorien, og ser dei austlege og vestlege stadievekslingane som resultat av uavhengige, men parallelle utviklingar. Teorien om parallell utvikling er ikkje så urimeleg, i og med at lydendringane vi ser går att i andre samanhengar i andre språk. Frå eit norsk synspunkt ser ein t.d. at finsk sterkt stadium svarer til «norske» konsonantar, mens svakt stadium svarer til «danske», i norsk/danske ordpar som hatt/hat og hat/had.
Stadieveksling i samisk skil seg frå den austersjøfinske. Her får vi ikkje ei svekking av ustemte konsonantar, men ei forlenging, eller til og med dissimilering av konsonantar i open staving. Eit døme er Sápmi ‘Sameland’, som etymologisk er same ord som finsk Häme ‘Tavastland’ og Suomi ‘Finland’, og som er Sámi i genitiv. Her er -m- den opphavlege konsonanten, og sterkt stadium har fått ein initial -p-. Her kan med andre ord ikkje Verners lov stå bak.
Hiroaki Nagashima
Hiroaki Nagashima er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Tokushima Vortis.
Kyrkjenuten
Kyrkjenuten er det sjuande høgaste fjellet i Rogaland med ei høgd på 1602 meter over havet. Det ligg i Sauda kommune.
Luis de Milán
Luis dei Milán (født rundt 1500, død rundt 1561), òg kjent som Lluís del Milà, Lluís Milà, Luys Milán, Luis Milán eller Luys dei Milán var ein spansk musikkteoretikar, renessansekomponist og vihuelist (eit gitarliknande instrument).
Liv
Milán var den første komponisten som publiserte musikk for vihuela dei mano, eit instrument som hovudsakleg var i bruk på Pyrenéhalvøya og i nokre italienske statar på 1400- og 1500-talet. Han var òg den første musikaren som gav tekstlege tempoopplysingar i musikken sin, til dømes «ni muy apriessa ni muy a espacio sino con un compás bien mesurado», dvs. 'ikkje for hurtig eller for langsamt, men i ein moderat takt'.
Han levde visstnok heile livet sitt i Valencia. Rundt 1538 verker det som han var verksam ved hoffet til hertugen. I 1535 gav han ut den første boka si, El juego dei mandar, om eit musikalsk selskapsspel. Året etter publiserte han den viktigaste boka si, Libro dei música dei vihuela dei mano intitulado El maestro, tileigna kong Johan III av Portugal. Denne tileigninga, og seks villancicoar med portugisisk tekst, gjer det rimeleg å tru at han reiste i Portugal og var ei god stund der. Det finst ein anekdote om at han reiste til Portugal som følgje av ein duell og at kong Johan adla han under opphaldet.
Verk
'El maestro' er den første musikksamlinga i historia for vihuela og var truleg skriven for aspirerande vihuelister. Musikken er ordna frå enkel til komplisert slik at ein nybyrjar kunne utvikle seg frå stykke til stykke. Samlinga inneheld meir enn førti fantasiar, seks pavanar, tolv villancicoar, såvel som sonetos og andre stykke. Nokre stykke er for vihuela solo, andre for song med vihuela-akkompagnement. Mange stykke krev ein virtuos utøvar sjølv om forsiringar ikkje er detaljert gjevne. Komposisjonsstilen varierer frå enkel homofoni til polyfoni og virtuose passasjar.
Den siste publikasjonen hans, El cortesano (1561) gjev eit livleg og underhaldande bilete av livet ved hoffet til hertugen i Valencia. Sjølv om det ikkje inneheld musikk gjev verket ei verdifull forteljing om ein av dei profesjonelle musikarane på denne tida.
Musikken til Luis Milán vert mykje spelt av dagens klassiske gitarister då han lett kan tilpassast gitaren.
Île Claude-Bernard
Île Claude-Bernard er ei klipperik øy 0,25 nautiske mil lang og 0,05 nautiske mil aust for Buffon Islands i Archipel de Pointe Géologie. Ho vart kartlagd i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter Claude Bernard, ein kjend fransk fysiolog.
Fantasi i musikk
Fantasi er eit omgrep i den seriøse musikken for eit musikkstykke i fri form, anten som ein leik over eit kjent tema eller spelt som ein improvisasjon utan førebuing eller notar. Å fantasere vart særleg tidlegare brukt om å improvisere.
Særleg i barokken vart fantasiar nytta om frie musikkstykke på linje med preludium og toccata. Fantasiane kunne innehalde både ein og to fuger.
Bolsjaja Tsjeremsjanka
Bolsjaja Tsjeremsjanka (russisk Большая Черемшанка) er ei elv i Altaj kraj i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre.
Elva renn gjennom Belojarsk og oppstår der Vesle Bolsjaja Tsjeremsjanka og fleire andre elvar renn saman. Elva er 15 km lang og ikkje breiare enn 10 meter. Under vårflaumen plar flaumsletta til Ob dekke heile elva.
Av fisk i elva finn ein brasme, mort, åbor, gjedde og hork
Kompletorium
Kompletorium (frå latin, eigentleg 'avslutting') er ei tidebøn som vert beden som ei liturgisk kveldsbøn før leggjetid.
Liturgi
Under nemninga kveldbøn har denne tidebøna fått plass i Gudstenestebok for den norske kyrkja. Liturgien for denne kveldsbøna inneheld følgjande ledd:
Burla
Elvar har ei lengd på 489 km og eit nedslagsfelt på. Breidda av Burla er myrlendt og ho renn over Kulundasteppa. I tørre år endar elva i innsjøen Bolsjoje Topolnoje på russisk territorium, medan ho i våte år renn ut i innsjøen Bolsjoj Azjbulat i Kasakhstan.
Middelvassføringa til elva ved munningen i Bolsjoje Topolnoje er berre om lag 3 m³/s.
Alvanuten
Alvanuten (224 moh.) ligg ved Aksdal i Tysvær kommune i Rogaland. Området har mange stiar til mellom anna Valhest på 313 moh.
Pavane
Ein pavane var ein hoffdans for par frå byrjinga av 1500-talet i renessansen. Dansen har truleg opphav i Spania. Dansen var utført med langsame, høgtidlege rørsler i todelt takt og gjerne brukt som fordans til gaillarde. Etter 1550 gjekk pavane og gaillarde av moten (etterfølgd av passamezzo og saltarello).
Stilen vart vidareført av komponistar av instrumentalmusikk, særleg av virginalistane i England.
Catalonia
Catalonia er eit historisk område i det nordaustlege Spania, som i dag dannar ein autonom region. Catalonia grensar til Frankrike og Andorra i nord, Middelhavet i aust, Valencia-regionen i sør og Aragón i vest. Kystlinja er 580 km lang.
Regionen har 7,3 millionar innbyggjarar, og regionshovudstaden er Barcelona. Catalonia er den regionen i Spania med størst industriell produksjon.
Dei offisielle språka i regionen er katalansk, spansk, aranesisk (ein dialekt av oksitansk) og katalansk teiknspråk. Namnet til Catalonia på katalansk er Catalunya, på oksitansk Catalonha, på spansk (kastiljansk) Cataluña, og på fransk Catalogne.
Klima
Klimaet er i Catalonia er variert. Dei folkesette områda ved kysten har middelhavsklima. I dei indre områda finn ein hovudsakleg kontinentalt middelhavsklima. I Pyreneane finn ein alpint klima.
I middelhavsområdet er somrane tørre, varme og fuktige med solgangsbris og maksimumstemperaturar rundt 30 °C. Somrane er den våtaste årstida i dalføra i Pyreneane med mange regnbyer. Vintrane er kjølige eller kalde, avhengig av kvar ein er i regionen. Det fell ein del snø i Pyreneane, og stundom òg i lågare høgder, sjølv ved kysten. Generelt er våren og hausten den våtaste tida.
Foula
Foula (av norrønt Fuglaey, 'Fugløy') er ei øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg om lag 26 km vest i havet om Shetland Mainland og er den busette øya i Storbritannia som ligg lengst frå andre stader der det bur folk. I 2001 budde det 31 personar på Foula. Øya har sidan starten på 1900-talet vore eigd av familien Holbourn. Viktigaste næringsvegane på øya er sauehald og ornitologisk turisme.
Catalonia
Klima
Dei indre områda av Catalonia er varm og tørr om sommaren. Temperaturen her kan nå 35 °C, og stundom til og med 40 °C. Nettene er kjøligare her enn ved kysten med temperaturar rundt 14 til 16 °C. Tåke er ikkje uvanleg i dalane og på slettene og kan ofte ligge lenge. Om vintrane kan dette medføre periodar med frysande yr.
Foula
Øya er kjend for dei høge klippene og alle fuglane som held til der, mellom anna raudnebbterne, smålom og storjo.
Det går ferjer frå landsbyen Ham på Foula til Walls og Scalloway på Shetland Mainland, og fly frå flystripa på Foula til Tingwall.
Catalonia
Historie
Regionen kom under vestgotarane i fire hundreår etter at Romarriket kollapsa. På 700-talet erobra maurarane området og regionen vart lagt under al-Andalus. Etter nederlaget mot emir Abdul Rahman Al Ghafiqi sine troppar ved Tours i 732, erobra frankarane dei tidlegare vestgotiske statane som hadde vorte erobra av muslimane eller hadde vorte allierte med dei i det som i dag er den nordlegaste delen av Catalonia. Karl den store oppretta i 795 det som vart kjend som Marca Hispanica, ein buffersone bortanfor provinsen Septimania som bestod av lokalt styrte småkongedøme. Desse var ein forsvarsbarriere mellom Umayyad-maurarane i Al-Andalus og Det frankiske kongedømet.
Foula
I nærleiken av Foula er det ei grunne kalla Hoevdi Grund eller Shaalds of Foula. Det stikk opp til like under havflata og har vorte banen til mange fartøy. Seinsommaren 1914 rende den store atlanterhavsdamparen RMS «Oceanic», som då var i krigsteneste for Royal Navy, på revet og vart ståande fast. Mannskapet vart berga, men det gjekk ikkje å få drege det store skipet av revet og i løpet av fjorten dagar vart Oceanic broten ned og slukt av havet.
Catalonia
Historie
Det katalanske kulturen byrja å utvikle seg i mellomalderen ut frå fleire av desse småkongedøma som var organiserte som små grevskap i den nordlege delen av Catalonia. Grevane av Barcelona var frankiske vasallar utpeikt av kongen av Frankrike, som dei var underlagt då (801–987).
Foula
I 1986 vart det sett opp eit fyrtårn på sørspissen av øya. Det hadde opphavleg acetylengass som energikjelde, men har vorte bygd om for solenergi og vindkraft.
Norrøn arv
Foula var mellom dei siste stadane der norn var morsmålet, og dialekten på øya ber framleis spor etter det. Øya var òg ein av dei siste stadane der dei følgde strengt Udal law, eit lovsystem med klåre likskapar med odelsretten.
Catalonia
Historie
I 987 anerkjende ikkje greven av Barcelona den franske kongen Hugo Capet og det nye dynastiet hans, som effektivt endra det frankiske styret. To år seinare, i 989, erklærte Catalonia seg sjølvstendige. I 1137 gifta Ramon Berenguer IV av Barcelona seg med dronning Petronila av Aragon og oppretta ein personalunion mellom grevskapet Barcelona og Kongedømet Aragón som skapte kongemakta Aragón.
Det var først i 1258, med Corbeil-traktaten, at kongen av Frankrike formelt sa opp det føydale herredøme over grevskapa i Fyrstedømet Catalonia til kongen av Aragon Jakob I, arving av Ramon Berenguer IV. Som ein del av kongemakta Aragon vart Catalonia ei sjømakt og var med på å utvide kongemakta med handel og erobringar til kongedømet Valencia, Balearane, og til og med Sardinia, Sicilia, Korsika, Napoli, Aten, Kanariøyane og Amerika.
Foula
Tidsrekning
På Foula fortsette dei å gå etter den julianske kalanderen då resten av Storbritannia gjekk over til den gregorianske i 1752. Dei held seg til den julianske kalanderen ved at dei hadde skotår i år 1800, men dei hadde ikkje skotår i år 1900, og dei vart etter det liggjande ein dag før den julianske kalanderen og tolv dagar etter den gregorianske, slik at til dømes fyrste juledagen fall på det som er den 6. januar i resten av Storbritannia.
Catalonia
Historie
I 1410 døydde kong Martin I utan arvingar. Som følgje av dette, etter Caspe-pakta, tok Ferdinand av Antequera frå det kastiljanske dynastiet Trastamara over kongemakta Aragon som Ferdinand I av Aragon.
Foula
Fotnotar
Denne artikkelen byggjer på «Foula» henta frå Wikipedia på engelsk 16. mai 2007.
Catalonia
Historie
Barnebarnet hans, kong Ferdinand II av Aragon gifta seg med dronning Isabella I av Castilla i 1469. I dag vert dette sett på som starten på kongedømet Spania. På den tida var både Castilla og Aragon to forskjellige område med sine eigne tradisjonelle institusjonar, styresett og lover. Den politiske makta glei gradvis frå Aragon mot Castilla, og etter kvart frå Castilla til Det spanske riket.
I ein lengre periode heldt Catalonia, som ein del av den tidlegare kongemakta Aragon, på sin eigne vanar og lover, men desse vart gradvis underminert i overgangen frå føydalisme til den moderne staten. I løpet av dei neste hundreåra var Catalonia generelt på den tapande sida i ei rekkje lokale konfliktar som førte til stadig meir sentralisering av makta i Spania, som det katalanske opprøret (1640–1652).
Den viktigaste konflikten var den spanske arvefølgjekrigen, som starta då Karl II av Spania (den siste spanske Habsburger) døydde utan arvingar i in 1700. Catalonia, og dei andre områda som tidlegare utgjorde kongemakta Aragon i mellomalderen, støtta det habsburgske kongesemne Karl av Austerrike, medan resten av Spania hovudsakleg slutta seg til den franske kandidaten frå Bourbon, Filip V. Etter Barcelona fall den 11. september 1714, vart «den spesielle statusen» til dei tidlegare områda i Aragon og institusjonane deira avskaffa gjennom Nueva Planta-resolusjonen, der alle områda vart innlemma i kongemakta Castilla, som provinsar under ein samla spansk administrasjon.
Nasjonalisme
Catalonia er eit område med ein sterk eigenidentitet, og mange katalanske nasjonalistar ønskjer meir sjølvstyre eller fullstendig sjølvstende frå Spania.
Katalansk språk er eit viktig symbol for mange innbyggjarar i regionen. Over halvparten har det som morsmål og bruker språket dagleg. Kastiljansk, det ein vanlegvis reknar som spansk, har vore dominerande i lang tid, og under Francotida var bruk av katalansk forbode. Sidan diktaturet fall i 1975 er katalansk teke meir i bruk offentleg, mellom anna som administrasjonsspråk.
Eit anna viktig symbol for Catalonia er det gul- og raudstripa flagget, Senyera. Dei som kjempar for katalansk sjølvstyre nyttar ofte ein variant av flagget, Estelada, som har ein blå trekant med ei kvit stjerne inst ved stonga.
Politikk
La Generalitat er sjølvstyreinstitusjonen i Catalonia. Han omfattar eit parlament, ein president og ei regjering eller utøvande råd. Størsteparten av den juridiske makta er likevel underlagt Spania. Regionen har sidan 1979 kjempa for høgre grad av sjølvstyre, trass i at den har det tredje høgste nivået av sjølvstyre av alle dei autonome einingane i Spania, etter Navarra og Baskarland. La Generalitat avgjer sjølv i saker som gjeld kultur, miljø, kommunikasjon, transport og offentleg tryggleik, men når det gjeld ting som utdanning, trygd og domstolar, må Catalonia underordna seg resten av Spania. I eit ekstraordinært møte på ettermiddagen den 27. oktober 2017 erklærte det katalanske parlamentet at regionen er ein sjølvstendig republikk. Ein time etter tok senatet i Spania over styringa av regionen, i tråd med paragraf 155 i den spanske grunnlova. Regjeringa og president Carles Puigdemont blei avsett fordi dei har arbeidd for å skilja Catalonia frå Spania, noko som er ulovleg etter grunnlova. Senatet i Madrid utlyste samstundes nyval i regionen 21. desember.
Provinsar
Catalonia er delt inn i fire provinsar:
Ricardo Rodríguez Suárez
Ricardo Rodríguez Suárez er ein spansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar Tokushima Vortis.
Vêris
Vêris, vedis, glattis eller islag er eit tunt, glatt og klårt islag som legg seg på bakken, tre eller andre lekamar.
Glattis kan ein få anten ved at underkjølte vassdropar frys til is så snart dei treffer bakken, eller ved omslag frå kulde til mildvêr når vassdropar treffer underlag som har ein temperatur under 0 °C.
Islag på ein veg fører til ein særs glatt vegbane.
Truga artar
Raudlisting
Ei internasjonal og fleire nasjonale raudlister gjev i dag oversyn over ei rekkje truga artar, og i kva grad dei er truga. Dei truga artane blir delte inn i sårbar, sterkt truga eller kritisk truga.
Kritisk truga artar
CR, Critically endangered, viser til artar som har svært høg risiko for å døy ut – 50 prosent sannsyn for å døy ut innan 3 generasjonar, minimum 10 år.
Sterkt truga artar
EN, Endangered, viser til artar som har svært høg risiko for å døy ut – 20 prosent sannsyn for å døy ut innan 5 generasjonar, minimum 20 år.
Sårbare artar
VU, Vulnerable, viser til artar som har høg risiko for å døy ut (10 prosent sannsyn for å døy ut innan 100 år).
Nær truga (NT, Near threatened) viser til artar som kan bli truga og dermed ikkje er heilt livskraftige.
MK
MK vert nytta for å skildre ein båttype og står fremst i båtnamnet, til dømes MK «Heland». MK står for motorkutter og vert lite nytta i dag, då båttypen ikkje lenger er vanleg. I staden har MS teke over som det mest nytta for båtar med same storleiken.
Håkon III av Noreg
Bakgrunn
Håkon vart truleg fødd på Færøyane som den andre uekte sonen til den framtidige kong Sverre og frilla hans Astrid Roesdotter, ein gong på 1170-talet. Dette var under den norske borgarkrigstida.
Borgarkrigstida i Noreg varte frå om lag 1130 til 1240. I denne tida pågjekk det mange ulike stridar av ymse omfang og styrke. Bakgrunnen for desse stridane var dei uklare norske tronfylgjelovene, sosiale forhold og kampen mellom ulike aristokratiske parti og mellom kyrkja og kongen. Det var for det meste to ulike flokkar, kjent ved ulike namn. Til slutt stod striden mellom birkebeinar og baglar. Midtpunktet for flokkane var som oftast ein kongsson som vart sett opp som kongsemnet til flokken. Sverre og Håkon var leiarar for birkebeinane.
Strid
Håkon vert første gongen nemnt som ein av leiarane for faren sine styrkar i eit slag mot baglarane i Oslo i 1197. Seinare er han nemnt fleire gonger som ein av hærleiarane til Sverre. Då Sverre døydde, 9. mars 1202, erklærte han på dødsleiet at han ikkje hadde andre levande søner enn Håkon. Han skreiv òg eit brev til Håkon der han rådde han til å koma til forlik med kyrkja, som Sverre hadde vore i strid med gjennom heile regjeringstida si. Då meldinga om at Sverre var død nådde Håkon i Nidaros vart han tatt som hovding av dei birkebeinane som var der. Same våren vart han hylla som konge på Øyratinget.
Død
Håkon hadde, ifylgje sagaen, eit anstrengt forhold til faren Sverre si dronning, Margret Eiriksdotter. Då Sverre døydde ville Margret ta med seg dottera deira, Kristin, til Götaland, der ho kom frå. Håkon sine menn tok kongsdottera frå Margret med makt, fordi Håkon ville ha henne hjå seg. Etter kvart skal Margret ha kome til ei ordning med Håkon og fylgt han.
I jula 1203 vart Håkon sjuk etter ei årelating. Han døydde 1. januar 1204. Margret kom snart under mistanke for å ha forgifta han. Ho prøvde å reinvaska seg ved å la ein av mennene sine bera jarn på hennar vegne, men mannen vart sterkt forbrent. Dette vart tatt som prov på at ho var skuldig, og ho måtte flykta til Sverige.
Håkon Sverresson var ikkje gift, og då han døydde hadde han ingen kjente arvingar. Han vart difor etterfylgt av den fire år gamle nevøen sin, Guttorm Sigurdsson. Men etter at Håkon var død kom ei kvinne, Inga frå Varteig, som Håkon hadde hatt som frille ei tid i 1203, til birkebeinane med ein gut som ho sa var Håkon sin son. Guten hadde vorte fødd i det som i dag er Eidsberg kommune etter Håkon sin død. Inga vart trudd, og sonen hennar vart seinare kong Håkon Håkonsson.
I løpet av den korte regjeringstida si klarde Håkon å få Noreg løyst frå det kyrkjelege interdiktet og avslutta borgarkrigane, iallfall for ei tid. Om freden ville ha vart dersom Håkon hadde fått leva er umogleg å seie. Slik som det gjekk så utløyste hans tidlege død ei ny oppblussing av kampane. Baglaren Erling Steinvegg såg sjansen sin, og berre nokre månader etter at Håkon døydde hadde han reist ein flokk og kome til Noreg for å krevja trona.
Grav og ettermæle
Håkon vart gravlagd i Kristkyrkja i Bergen. Denne kyrkja vart riven i 1531. Staden der ho stod, på området til det som i dag er Bergenhus festning, er merkt av med eit minnesmerke.
Hovudkjeldene våre til Håkon sitt liv er Sverressoga og Baglarsoga, som begge vart skrivne kort tid etter hendingane dei omtalar, tidleg på 1200-talet.
Rossbyparameter
Der \phi er breiddegraden, \omega er vinkelfarten til jordrotasjonen og a er den gjennomsnittlege jordradiusen.
Sjølv om begge involverer corioliseffektar, skildrar rossbyparameteren endringa av effekten med breiddegraden, og må ikkje forvekslast med rossbytalet.
Hajime Eto
Hajime Eto er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Han har trenar AC Nagano Parceiro.
Bad Zurzach
Bad Zurzach er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 341 meter over havet. Han er setet i distriktet.
Bad Zurzach vart tidlegare berre kalla Zurzach og namnet vart endra i 2006 etter ei folkeavstemming. Kommunen ligg ved Rhinen og har ei mineralkjelde og eit utandørs badeanlegg.
Postposisjon
Ein postposisjon er ein adposisjon som står etter objektet sitt, som t.d. i finsk kautta «via» i uttrykk som Helsingin kautta «via Helsingfors».
Napen
Frå toppen er det utsikt over store delar av Ryfylkeheiane, samt Blåsjø-anlegget.
Skule Bårdsson
Skule var fødd om lag i 1189. Han var son av Bård Guttormsson og halvbror av kong Inge Bårdsson. Då Inge døydde i 1217 vart den 13 år gamle Håkon Håkonsson konge mot Skule sitt kandidatur, men Skule, som hadde tittel av jarl, fekk mykje av den røynlege makta og arva alt godset etter bror sin. Etter kvart som Håkon vart vaksen utvikla det seg ein maktkamp mellom Håkon og Skule. Som forsøk på å forsona dei to gifta Håkon seg med dottera til Skule, Margrete Skulesdotter, i 1225. I 1237 fekk Skule tittelen hertug. Dette var ikkje nok til å stagga ambisjonane hans, og i 1239 fekk han gitt seg sjølv kongsnamn på Øyrating.
Egil Rasmussen
Egil Rasmussen var ein norsk forfattar, litteraturkritikar og pianist. Han voks opp i Tromsø.
Îles Buffon
Îles Buffon er ei gruppe på tre nærliggande, klipperik øyar, som i lag strekkjer seg over 0,25 nautiske mil, og ligg 0,1 nautiske mil aust for Petrel Island i Archipel de Pointe Géologie. Dei vart kartlagde i 1951 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter Georges Buffon, ein kjend fransk naturalist.
Egil Rasmussen
Dr.philos i 1949, doktorgradsavhandlinga heitte Kunstneren og samfunnsbildet. Han skreiv litteraturkritikkar for Aftenposten frå 1948 til 1964. Forfattardebuten kom med romanen Østen og vesten i 1923 og han fekk utgitt til saman 13 romanar før han døydde. Den siste skrivekaren : En norsk bygdelegende kom ut posthumt i 1966.
Torstein Flakne
Torstein Flakne er ein norsk musikar frå Melhus. Han fekk eit gjennombrot med bandet The Kids som hadde hiten «Forelska i Lærern». No er han gitarist og vokalist i bandet Stage Dolls.
Skule Bårdsson
Flokken til Skule vart kalla vårbelger. Han tok kontroll over Trøndelag før han reiste sørover mot Oslo. Vårbelgene vann eit slag ved Låka i Nannestad, men i mai 1240 vart han slegen av kong Håkon og hæren hans i Oslo. Skule reiste attende til Nidaros. Då Håkon sine men kom til byen flykta han til Elgeseter kloster. Der vart han drepen av kong Håkon sine menn og klosteret brend ned.
Berd
Berd (russisk Бердь) er ei elv i Altaj kraj og Novosibirsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre.
Skule Bårdsson
Mellom anna islendingen og sogeskrivaren Snorre Sturlason stod på sida til Skule i striden.
Berd
Elva spring ut frå vestsida av Salairryggen og renn 30 km i Altaj kraj før ho kryssar grensa til Novosibirsk oblast. Ho munnar ut i Berdskbukta i Novosibirsk-reservoaret, som oversvømte dei nedste 40 km då det stod ferdig. Elva er 363 km lang (opphavleg 416 km), med eit nedslagsfelt på 8 740 km². Middelvassføringa er på 45,8 m³/s.
Skule Bårdsson
Skule Bårdsson er ein av dei mest omdiskuterte personane i norsk mellomalderhistorie. Historikarar har ofte tatt parti for anten Håkon Håkonsson eller Skule. P.A. Munch, som var svært innflytelsesrik mellom historikarar på 1800-talet, såg Håkon som den store modernisatoren, og Skule som representant for ei svunnen tid. I mot dette synet står Halvdan Koht, som gav eit brennande forsvar for Skule i artikkelen "Skule jarl" i Historisk tidsskrift i 1924. Her vert Skule presentert som den gåverike statsmannen som gjorde slutt på borgarkrigstida og samla landet, men vart felt av Håkon Håkonsson og mennene rundt han sine eigeninteresser. Sikkert er det at Skule ser ut til å ha gått inn i maktkampen mot Håkon med alle korta i sine hender, men likevel klarde å tapa. Likevel vart det etterkomarane hans, gjennom dottera sitt giftarmål med Håkon, som styrte landet vidare etter at dei begge var døde.
Berd
Elva frys til i byrjinga av november, og er isdekt til april.
Skule Bårdsson
Henrik Ibsen sitt skodespel «Kongsemnerne» frå 1863 handlar om striden mellom hertug Skule og kong Håkon.
Berd
Det ligg to byar ved Berd, Berdsk og Iskitim.
Akihiko Kamikawa
Akihiko Kamikawa er ein japansk fotballspelar og -trenar.
Vlasikha
Vlasikha (russisk Власиха ) er ei lita elv i Altaj kraj i Russland og ei av sideelvane til Barnaulki frå venstre. Elva er 17 km lang og delar av ho renn gjennom sørvestlege delar av byen Barnaul
Akihiko Kamikawa
Han har trenar Grulla Morioka.
Vlasikha
Elva har kjelde i nærleiken av landsbyen Sjakhi Pavlsoky om lag 240 meter over havet. Øvre delar av elva er stundom tørrlagd. Elva vert nytta som drikkevasskjelde.
Knut S. Vikør
Knut Sigurdson Vikør er ein norsk historikar og professor. Han var dagleg leiar for Senter for Midtausten- og islamske studiar ved Universitetet i Bergen frå 1988 og fram til 2002, då han fekk permisjon for å vikariere som førsteamanuensis ved Historisk institutt ved same universitet. I 2005 vart han fast tilsett som førsteamanuensis ved instituttet. Han har markert seg som den kanskje den fremste eksperten i Noreg på historia til islam, og har forutan dei akademiske avhandlingane, skrive fleire bøker retta mot eit generelt publikum.
Han fullførte hovedfag i historie og vart Cand. polit. under professor Rex Sean O'Fahey rettleiing i 1979. Han vart Dr. philos. ved Universitetet i Bergen i 1992.
Instrumentalisme
Instrumentalisme eit eit syn i vitskapsfilosofien som står for at omgrep og teoriar berre er nyttige intellektuelle reiskapar (instrument) i omtalen av vitskaplege storleikar. Verdien deira ligg ikkje i om dei er sanne eller falske (eller meir korrekt om dei skildrar røyndomen slik han er), men i kor effektive dei er til å forklara og føreseia fenomena. T.d. er elektron og gen (storleikar i vitsk. teoriar) ikkje delar av røyndomen, men tvert imot nyttige fiksjonar eller heuristiske konstruksjonar som vert innførte for å organisera erfaringane på ein tenleg måte.
Preposisjon
Preposisjonar eller styreord er adposisjonar som står framfor objektet sitt, som til dømes på i «på badet».
Sjå òg
விபக்தி
Melchior Vulpius
Vulpius var kantor i Schleusingen (Thüringen) fra 1589 til 1596, og sidan bykantor i Weimar. Den første stillinga gav lite økonomisk utbytte, men med stillinga i Weimar, som han hadde i 20 år, var han godt økonomisk stilt. I denne tida gav han ut Kirchegesänge und geistliche Lieder (1604) og Ein scön geistlich Gesangbuch (1609).
Blant melodiane i Ein scön geistlich Gesangbuch (1609) vert fire nytta i koralboka i Den norske kyrkja. Melodien «Christus der ist mein Leben» er nytta til mange salmer, blant dei  Norsk salmebok nr 100 «Han stod med strålekransen», vidare nr 171 «Guds kyrkje syng kring vide jord», nr 616 «Anden over vatnet sveiv» og nr 740 «Fagert er landet» («Lobt Gott den Herrn, ihr Heiden all»).
Menighetsfakultetet
Det teologiske Menighetsfakultet er ein norsk privat, ubunden akkreditert (offentleg godkjend) vitskapleg høgskole. Fakultetet ligg ved Majorstua i Oslo.
Hovudmålet til Menighetsfakultetet er å utdanne prestar, kateketar, diakonar og kristendomslærarar på universitetsnivå, til teneste i kyrkje, samfunn og skole.
Historie
Det teologiske Menighetsfakultetet blei grunnlagt i 1907 av ei gruppe norske akademikarar, politikarar, prestar og lekfolk som ønskte å etablere ei teologisk utdanning på grunnlaget av Den heilage skrifta og den lutherske trusvedkjenninga.
Bakgrunnen for opprettinga av fakultetet var Kyrkjedepartementets utnemning av Johannes Ording til ein lærestol ved Det teologiske fakultetet, Universitetet i Oslo. Lærestolen i systematisk teologi var ledig etter at professor Fredrik Petersen døydde i 1903, og i 1906 blei den liberale teologen Ording utnemnd til professor i teologi etter ei langvarig strid som heldt på å føre til ei krise i den norske regjeringa. Utnemninga hadde ikkje stønad hos majoriteten i lærarstaben ved Det teologiske fakultetet, og professor Sigurd Odland og kyrkjestatsråd Christian Knudsen valde å gå av etter at Ording blei utnemnd.
Ei rekkje menneske i krinsen kring Odland gjekk no saman om å skipe ein ubunden institusjon som skulle utdanne prestar til teneste i Den norske kyrkja. 16. oktober 1907 blei grunnleggingsdokumentet underteikna, og hausten 1908 kunne fakultetet opna dørene med berre 8 studentar (eit tal som auka til 14 før slutten av semesteret). Dei første lærarane var Sigurd Odland (Det nye testamente), Edvard Sverdrup (Kyrkjehistorie), Peter Hognestad (Det gamle testamente), Ole Hallesby (Systematisk teologi). Frå 1919 fekk den akademiske lærarstaben også rett til å kalle seg professorar.
Institusjonen fekk eksamensrett for cand.theol-graden i 1913, i praktisk teologi frå 1925 og cand.philol. i 1977. I 1990 fekk fakultetet jamvel rett til å dele ut forskningsgraden dr. theol. og frå 2001 graden dr. art. I 2005 blei fakultetet akkreditert institusjonelt av NOKUT.
I dei seinare åra har fakultetet teke steg mot ei større økumenisk breidde, og byr no på utdanning i samarbeid med Metodistkyrkja, Frelsesarmeen, Pinserørsla og Den katolske kyrkja.
Studium
Menighetsfakultetet tildeler gradane bachelor, master, candidatus/a theologiae og candidatus/a philologiae (sistnemnte fram til 2007). Fakultetet tildeler òg forskningsgraden ph.d. innanfor fagområda teologi og kristendomskunnskap.
Fakultet tilbyr følgjande studieprogram som fører fram til gradane nemnt ovanfor:
Menighetsfakultetet er i dag den største teologiske utdanningsinstitusjonen i landet med ca. 80 tilsette (av dei 50 lærarar/forskarar) og om lag 900 studentar (2005). MF blir leia av eit styre valt av forstandarskapet ved skolen.
SN-mandat
SN-mandat er eit omgrep som vanlegvis viser til eit langvarig internasjonalt oppdrag som er godkjent av Hovudforsamlinga i SN, eller spesielt Tryggingsrådet. SN-mandat involverer ofte fredsstyrkar.
Fredrikstad Domprosti
Fredrikstad Domprosti er eit tenestedistrikt i Borg bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner kommunane Fredrikstad og Hvaler. Sidan prostiet er knytt til Fredrikstad domkyrkje, er det leia av ein domprost.
Før Borg bispedøme vart oppretta heitte prostiet Nedre Borgesyssel prosti.
Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.
Det er 11 sokn i prostiet (2014), eitt i Hvaler, ti i Fredrikstad.
Prestegjeld
Tidlegare var prestetenesta organisert gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Fredrikstad Domprosti desse prestegjelda:
Îlot Breton
Îlot Breton er ei lita klipperik øy som ligg 0,2 nautiske mil sørvest for Empereur Island. Ho vart kartlagd i 1950 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av dei etter den hovudsakleg bretonske mannskapen.
Verdalsøra
Verdal, også kalla Verdalsøra, er ein by i Verdal kommune i Trøndelag fylke. Staden ligg ved Trondheimsfjorden, kring utlaupet av Verdalselva, og er administrasjonssenter i kommunen.
Emil Boyson
Emil Boyson var ein norsk forfattar.
Han debuterte i 1927 med prosaboka Sommertørst som han sjølv kalla ei historie, men det var i fyrstehand lyrikar han skulle gjera seg kjend som. Han skreiv lyrikk i ein modernistiske stil, med eit språk som bryt med kvardagsspråket, men ofte i ei tradisjonell form og strofemønster. Han gjendikta han også både nyare og eldre lyrikk til norsk.
Antonio del Pollaiolo
Antonio di Jacopo d'Benci, meir kjend som Antonio del Pollaiolo var ein italiensk målar, bilethoggar, gravør og gullsmed under ungrenessansen. Også broren Piero del Pollaiolo var ein framifrå målar.
Liv og gjerning
Pollaiolo var fødd i Firenze, der faren lærte han opp til gullsmed. Som målar var han truleg elev av Andrea del Castagno. Tidvis gjennom livet delte han verkstad med broren Piero, verka til dei to er sterkt inspirert av antikken. I fylgje Giorgio Vasari utførte dei to brørne disseksjonar for å forstå korleis menneskekroppen er oppbygd, og var på den måten tidlege representantar for den florentinske renessansens kombinasjon av vitskap og biletkunst.
Pollaiolos meisterverk er måleriet Helgenen Sebastians martyrium, måla kring 1473-75. Dette biletet viser ein til dels ny måte å framstille menneskekroppen på, med tydeleg muskulatur. I stikket Strid mellom nakne menn frå omkring 1474, eit verk inspirert av Andrea Mantegna, er handlinga endå meir valdeleg og der muskelstrukturen vert framvist fullt ut. I dei to måleria Apollon og Dafneog Herkules og Antevs har han plassert figurane i eit lyrisk landskap, men det er det kroppslege og ikkje topografien som spelar hovudrolla.
Frå 1484 arbeidde Antonio del Pollaiolo med å utsmykke grava til pave Sixtus IV i Peterskyrkja i Roma. Her arbeidde han med å forme bronsefigurar. Straks før han døydde fullførte han arbeidet med mausoleet over pave Innocens VIII. Måten han utforma dette gravminnet kom til å verte kopiert på mange gravmonument i ettertida.
Pollaiolo døydde i Roma som ein rik mann.
Cato
Cato, òg skrive Kato, er eit mannsnamn. Personar med dette namnet har namnedag 27. mai. Namnet kjem frå latin catus (klok) og tyder den vise. I Noreg er det 2661 personar som heiter Cato.
Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga i 1801 vart ingen manntalsførte med namnet Cato.
I teljinga frå 1900 var det 160 personar som het Cato eller Kato.
I 2007 er det ca 2950 med dette namnet, 90 % (per 01.01.2007 2661) skriv det med C.
Ob
Ob (russisk Обь) er ei stor elv vest i Sibir i Russland. Ho er 3650 km lang, 5410 km om ein tel med tilførsleelva Irtysj. Elvesystemet Ob-Irtysj er den andre lengste elva i Russland og, alt etter kva mål ein bruker, den femte eller sjuande lengste i verda.
Namn
Ob vert kalla As, Jag, Kolta og Jema av khantiar, Kolta eller Kuaj av nenetsarar, og Umar eller Omar av sibirtatarar.
Geografi
Ob vert danna 25 km sørvest for Bijsk i Altaj kraj der elvane Bija og Katun renn saman. Begge desse elvane har kjeldene sine i Altajfjella, Bija frå Teletskojesjøen og Katun frå isbreane ved Belukha. Ob snor seg vestover og nordover til ho når 55° N, og frå her renn ho hovudsakleg nordvestover og nordover før ho snur austover og ut i Obbukta, ei lang bukta i Karahavet og Nordishavet.
Elva deler seg i meir enn ein arm, særleg etter ho har teke imot Irtysj. Irtysj har utspring i Kina og er faktisk lengre enn sjølve Ob. Frå kjelda til Irtysj og til munningen av Ob er elva den lengste i Russland med 5410 km. Andre store sideelvar er Tom, Tsjulym, Ket, Tym og Vakh frå aust, og frå vest og sør Vasiugan, Irtysj (med Isjim og Tobol) og Sosva.
Det kombinerte Ob-Irtysj-systemet er det tredje lengste systemet i Asia (etter Chang Jiang og Huang He i Kina) med ei lengd på 5410 km og eit nedslagsfelt på.
Området rundt Ob består stort sett av steppe, taiga, myrer, tundra og halvørken. Elvesletta til Ob er kjenneteikna av mange sideelvar og innsjøar. Klimaet rundt elva har lange, kalde vintrar og korte somrar.
Ob er isdekt sør til Barnaul frå tidleg i november til nær slutten av april, og nord for Salekhard frå slutten av oktober til byrjinga av juni. Etter snøsmelting på høgslettene opplever den øvre delen av elva vårflaumar frå byrjinga av april, og deretter ein seinare flaum etter snøsmelting i Altajfjella og eventuelt høgare vassføring i september og oktober som følgje av haustregn. Midtdelen av Ob har ein uavbroten periode med stor vassføring om våren og sommaren, frå midten av april. Nedre Ob har høgare vassføring frå seint i april eller tidleg i mai. Her kan ho nå dei høgaste nivåa i juni, juli eller så seint som i august.
Dei nedre delane av elva frys vanlegvis til frå slutten av oktober eller i november. Heile elva er vanlegvis frosen i slutten av november.
Giovanni Paolo Pannini
Giovanni Paolo Pannini eller Panini var ein italiensk målar og arkitekt, vidast kjend som 'vedutista', det vil seie utsiktsmålar eller målar av bylandskap.
Ob
Dyreliv
Det finst rundt 50 fiskeartar i elva eller Obbukta. Ein finn mellom anna fleire størjeartar og ulike typar Coregoninae-fiskar som nelma (Stenodus leucichthys nelma), muksun (Coregonus muksun), tsjirr (C. nasus) og peled (C. pelea) og andre fiskar som abbor, gjedde, karpe, lake og den sibirske karpearten Leuciscus baicalensis.
Giovanni Paolo Pannini
Liv og gjerning
Den unge Pannini utdanna seg til scenograf i fødebyen Piacenza. I 1711 flytta han til Roma, der han studerte teikning med Benedetto Luti og vart mykje påverka av Canaletto og hans målarstil og motivval. Pannini vart ein berømt palassdekoratør, og stod for omfattande arbeid i Villa Patrizi (1718–25) og Palazo de Carolis (1720). Målaren Pannini er mest kjend for sine utsikter over Roma, der han viste særleg interesse for dei antikke byggverka i byen. Mellom hans mest berømte verk er L'interno del Pantheon og hans vedute-måleri av galleri med utsikter frå Roma. Dei fleste av desse arbeida hans, spesielt dei av ruinar, blandar ulike stilar og stilperiodar på ein overdriven, stykkevis måte.
Ob
Bruk
Ob vert nytta til vatning, drikkevatn, vasskraft, fiske og transport.
Giovanni Paolo Pannini
Liv og gjerning
Pannini underviste i Roma både ved Accademia di San Luca og Académie de France. Ved den sistnemnde kunstskulen inspirerte han på sine eldre dagar eleven Jean-Honoré Fragonard I verkstaden hans arbeidde både ein annan fransk målar, Hubert Robert, og hans eigen son, Francesco Pannini. Stilen hans kom til å påverke andre vedutisti, som til dømes eleven Antonio Joli, så vel som Canaletto og Bernardo Bellotto. Pannini laga gjennom åra ein del måleri over store festførestillingar. Han var elles aktiv som portrettmålar.
Ob
Bruk
Totalt 14880 km av elvane i nedslagsfeltet til Ob kan nyttast til skipsfart. Dei øvre delane er farbare om lag 190 dagar i året, medan den nedre delen er farbar i 150 dagar.
Giovanni Paolo Pannini
Liv og gjerning
Han døydde i Roma.