cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Måleininga tønne
Tønne er ei eldre måleining, hovudsakleg for volum. Eininga vart nytta over nesten heile Europa for den vara tønna var meint for. Storleiken varierte med vareslag og stad.
Volum
Ei tønne tørre varer, som korn, var i Noreg frå 1683 åtte skjeppe, utrekna å tilsvare 139 liter, men storleiken har variert gjennom tidene og mellom ulike distrikt. På ei tønne går det fire fjerdingar eller kvartel a 34,71 liter. Det var òg vanleg å bruka mål som halvtønne.
Ei tønne for flytande varer er 115-120 liter, meir nøyaktig utrekna til 115,8 liter. På ei slik tønne går det tre anker a 38,6 liter. I dag er eit meir standardisert tønnemål 100 kg.
Ei tønne fisk var i Noreg frå 1500-talet 115-120 l. Frå 1683 skulle fisketønna ta 136 pottar, dvs 131,6 liter. Fisketønner på 120 pottar vart òg bruka. Fisketønna vart òg bruka til å måle tjære, tran, øl m.m. I 1683 vart ei norsk og dansk korntønne sett lik 144 potter eller 139,4 liter, i Noreg frå 1824 lik 4,5 ft³, 139 l. Ei tønne smør, sild, øl, tran og feitevarer var 136 potter (41/4 ft3, 131 liter), ei tønne fisk eller tjøre 120 potter eller 116 liter. Ei tønne poteter vart vanlegvis rekna lik 100 kg som svarar til ei korntønne toppmål.
I andre land varierte tønne mellom 100 og 200 l. Ein britisk tun er 252 gallon eller 1144 liter. Den britiske eininga som svarar til tønne er barrel.
I Det nye testamentet er eininga tønne bruka som holmål for korn tilsvarande ikring 360 liter.
Flatemål
Tønne land har òg vore brukt som eit flatemål for dyrka mark, lik det arealet det gjekk ei tønne såkorn på.
Pandemi
Ein pandemi (frå gresk pan - alle, demos - folk), eller global epidemi, er ein sjukdom, som rammar menneske i eit stort geografisk område. Teoretisk sett er det berre når sjukdomen dekker heile verda og påverkar alle menneske at det er tale om ein pandemi. Soleis er til dømes AIDS-epidemien ikkje rekna som ein pandemi. Kreft blir heller ikkje sett på som ein pandemi av di sjukdomen ikkje smittar slik influensa gjer.
Tidlegare var ofte bakteriar (pest) årsak til pandemiar. Men betre smittevern og endå meir antibiotika, har gjort at vi har unngått det dei siste hundre åra. Men auka og ukontrollert bruk av antibiotika, har gjort fleire bakteriar resistente og i dag er det eit visst sannsyn for at ein ny bakterie-pandemi skal ramma oss.
I vår tid er det virus me fryktar mest. På 1900-talet førte virus til tre pandemiar:
Ametaboli
Ametaboli er ei sjeldan form for livssyklus hjå insekt kor den einaste skilnaden på larve og det vaksne insektet er storleiken, stundom òg talet på kroppssegment. Ametabole insekt manglar vengjer, og omfattar mellom anna spretthalar og sølvkre.
Pandemi
Det er stort sannsyn for at ein pandemi igjen skal råka jorda. I tillegg til fugleinfluensaen er det Ebola-variantar ein trur er mest farlege i dag.
Ametaboli
Ametaboli står i motsetnad til hemimetaboli og holometaboli.
Pandemi
Fram til 2020 var det mange som trudde at samansmeltinga av bioteknologi, nanoteknologi og medisin dei neste tiåra, skal føre til ein endeleg slutt på pandemiar og andre alvorlege sjukdomar.
Kjelder
Dansk, svensk og norsk wikipedia Aftenposten innsikt
Hamre kyrkje
Hamre kyrkje står på Hamre i Osterøy kommune i Vestland fylke, og er ei lafta langkyrkje med stutte krossarmar. Kyrkja er frå kring 1600, men ho er ikkje sikkert datert. Tidlegare har kyrkja vore datert til perioden 1620–1640, men ei innskrift på den gamle kyrkjedøra fortel at kyrkja er frå 1585. I ei anna, no dels forsvunnen, innskrift over korbogen vert det fortald at kyrkja vart vølt og forbetra i 1649. Det kan peike mot at kyrkja då alt hadde ein viss alder.
Det har vore kyrkje på Hamre sidan mellomalderen, og Hamre kan ha vore den fyrste kyrkjestaden i Nordhordland. I 1024 vart det vedteke på Mostratinget at Hamre skulle vere staden der hovudkyrkja i Nordhordland skulle stå. Ein veit ikkje om det då allereie var ei kyrkje der eller om ho vart bygd etter vedtaket. Det er truleg at den fyrste kyrkja var ei lita stolpekyrkje. Altaret i dagens kyrkje kan ha stått på same plassen heilt sidan den fyrste kristne tida. Denne kyrkja skal ha vorte avløyst av ei større kyrkje i 1170. Ho stod til dagens kyrkje vart bygd. I kyrkja er det teke vare på nokre bygningsdelar som er frå den førre kyrkja. Desse tyder på at det var ei stavkyrkje.
Romani
Romani er eit ord med fleire tydingar:
Quintal
Quintal er ei gammal måleining for masse som er lik 100 lb, dvs. 45–50 kg. Ein metrisk quintal er lik 100 kg. Eininga har vore i bruk i Storbritannia, Frankrike og spansk- og portugisisktalande land.
Kjelder
Quintal
Sestra i Leningrad oblast
Sestra ligg på Det karelske neset. Ho munna ut i Finskebukta til først på 1700-talet. Etter bygginga av ei demning for å forsyne våpenfabrikken i Sestroretsk, vart ein del av elva omgjort til eit to meter djupt og 10,6 km² stort reservoar kalla Sestroretskij Razliv. Sestra har sidan då munna ut i dette reservoaret, som er skilt frå Finskebukta med ein rygg av kunstige sanddyner. Overskuddsvatn vert dumpa i Finskebukta gjennom ein 4,8 km lang kanal.
Sestra var grenseelv mellom Russland og Sverige mellom 1323-1617, og mellom Russland og Finland frå 1812–1940.
Uralelva
Ural (russisk Урал, kasakhisk: Жайық, Zjajyk eller Jayıq), kalla Jaik før 1775, er ei elv som renn gjennom Russland og Kasakhstan. Ho spring ut frå dei sørlege Uralfjella og endar opp i Kaspihavet etter ei lengd på 2 428 km. Grensa mellom Europa og Asia vert ofte rekna for å gå langs elva.
Elva renn frå austsida av Uralfjella og sørover gjennom Magnitogorsk, og rundt sørenden av Uralfjella, gjennom Orsk der ho snur vestover i 300 km. Ho kjem så til Orenburg der ho mottar Sakmara. Frå Orenburg held ho fram vestover og inn i Kasakhstan. Ved Oral snur ho sørover igjen og svingar seg gjennom ei vid, flat slette før ho munnar ut i Kaspihavet ved Atyrau.
Av sideelvar finn ein:
Sary su
Sary su (òg kalla Sary-Sû og Sarsa) er ei elv sentralt i Kasakhstan. Ho spring ut frå Atasu og renn stort sett vestover til Kzyl-Dzjar der ho snur sørvestover forbi Birlestik og Zjanabas, og så meir rett sørover der ho endar opp i ei rekkje små innsjøar kalla Ozera Segiz eller Segizsjøane. Desse er ofte uttørka. Tidlegare var ho ei sideelv til Syr-Darja, noko ho kanskje framleis er via undergrunnselvar. Vatnet forsvinn derimot frå overflata meir enn 100 km frå Syr-Darja. Namnet Sary su tyder «gult vatn» på tatarsk.
Kodymaelva
Kodyma (ukrainsk Кодима) er ei høgre sideelv til Søndre Buh i Ukraina. Ho spring ut frå ein myrlendt dal nær landsbyen Budej i Kodymsky rajon i Odessa oblast, og renn gjennom Odessa oblast og Mykolaiv oblast før ho munnar ut i Søndre Buh kring 199 km frå munnningen, nær Pervomaisk i Mykolaiv oblast.
Av busetander langs elva finn ein Balta, Holma, Bobrik Persjy og Krive Ozero.
Superleague Formula
Superleague Formula er ein ny motorsportsliga som starta i 2008. Ein nyttar bilar med friliggjande hjul, akkuratt som i formel 1, men istaden for fabrikkslag køyrer ein for fotballklubbar. Kvart fotballlag har berre ein bil. Sal, marknadsføyring og teknologiutvinning vert påkosta av ligaen, noko som begrensar utgiftene til dei deltakande fotballaga.
Hemimetaboli
Hemimetaboli eller ufullstendig forvandling er ein av dei tre ulike livssyklusane ein finn hjå insekt. Dyr med denne forma for utvikling vert kalla hemimetabole.
Superleague Formula
Fotballklubbane som deltok i 2008 sesongen var A.C. Milan · Al Ain FC · A.S. Roma · Atlético Madrid · Beijing Guoan · Borussia Dortmund · CR Flamengo · FC Basel · F.C. Porto · Galatasaray S.K. · Liverpool F.C. · Olympiacos CFP · PSV Eindhoven · Rangers F.C. · RSC Anderlecht · SC Corinthians · Sevilla FC · Tottenham Hotspur FC
Hemimetaboli
Eit hemimetabolsk insekt har tre livsstadium; egg, nymfe og imago eller vaksent insekt. Nymfestadiet skil seg frå det vaksne ved at individet då mellom anna manglar kjønnsorgan og vengjer.
Superleague Formula
Løpa vert vist på sportskanalen Eurosport 2, men mange av fotballaga som driv sine eigne fjernsynskanalar dekkjer og ligaen.
Hemimetaboli
Døme på hemimetabole insekt omfattar m.a. nebbmunnar, øyenstikkarar, døgnfluger, saksedyr, kakerlakkar, rettvenger, termittar og steinfluger.
797 Montana
797 Montana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. november 1914 av Holger Thiele ifrå Hamburger Sternwarte.
Reggae Geel
Reggae Geel er ein reggaefestival som blir halden i Geel i Belgia, som regel den første fredagen og laurdagen i august. Han byrja i 1979, og er den eldste reggaefestivalen i Europa. I 2014 hadde han rundt 55&nbspp;000 vitjande.
Festivalen byrjar gjerne med reggae-deejayar og sound system på fredagen, med hovudopptredenane på laurdagen.
<div class="toclimit-">
Artistar ved Reggae Geel
{|
1901
1901 (romartal MCMI) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
Glasmanet
Glasmanet (Aurelia aurita) er ei særs vanleg stormanet som lever planktonisk i alle hav. Han er òg særs vanleg med norskekysten. Dei har gjennomsiktige kroppar med fire karakteristiske, runde kjønnsorgan.
Stokkvågen
Stokkvågen er ei bygd og ein ferjestad som ligg langs Riksveg 17 i Lurøy kommune i Nordland. Herifrå driv Helgelandske ei dagleg ferjerute til Onøya, Lovund, Sleneset og Træna.
Like nord for Stokkvågen ligg Grønsvik Kystfort, eit minne frå andre verdskrigen. Kystfortet er eigd av Helgeland Museum.
Kent
Kent (opphavleg Cantia) er eit grevskap søraust i England og eit av dei såkalla home counties. Det grensar til East Sussex, Surrey og Stor-London, og har ei grense mot Essex som går langs midten av Themsen-estuaret. Det seremonielle grevskapet Kent omfattar bykommunen Kent og den sameinte styresmakta Medway. Kent har ei nominell grense med Frankrike halvvegs gjennom Kanaltunnelen. Maidstone er hovudbyen. Andre byar er Rochester og Canterbury.
Kent ligg nær London og blir rekna som eitt av Home counties. Det har kyst mot Nordsjøen og Den engelske kanalen, mellom anna det smale Doverstredet. Plasseringa til Kent mellom London og det europeiske kontinentet har ført til at området stadig har vorte råka av konfliktar, som Battle of Britain under den andre verdskrigen. East Kent vart kalla Hell Fire Corner under krigen. England har vore avhengig av krigsskip frå skipsverfta i grevskapet dei siste 800 åra, som Cinque Ports på 1100- til 1300-talet og Chatham Dockyard frå 1500- til 1900-talet. Ein kan sjå Frankrike i klårvêr frå Folkestone og dei kjende kvite klippene ved Dover.
På grunn av dei mange frukthagane og humlehagane vert Kent ofte kalla «England sin hage», eit omgrep som ofte vert nytta i marknadsføringa av grevskapet, sjølv om andre òg har prøvd å ta dette namnet. Av storindustri nordvest i Kent finn ein sement-, papir- og flyproduksjon, men desse er no i tilbakegang. Store delar av Kent ligg innanfor pendlarområdet rundt London. Dei sørlege og austlege delane av Kent har turisme og jordbruk som hovudnæring. Kolindustri var tidlegare ein viktig del av industrien i Kent.
Hirdskrå
Hirdskrå (norr. hirðskrá) er ei norsk lovbok frå mellomalderen som regulerte tilhøvet mellom konge og hird, og omhandla elles dei ulike hirdmennene sine rettar og plikter, og dei ulike gjeremåla og tenestene deira.
Overlevering
Lova finst berre overlevert i ein redaksjon som vart vedteken under kong Magnus Lagabøte. Dette skjedde sannsynlegvis ein gong mellom 1273 og 1277. Grunnlaget for dateringa er at tronfølgjelova av 1273 er sett inn i teksten, og mest alle handskrifta nyttar dei heimlege titlane lendmann og skutilsvein, som i 1277 vart avskaffa til fordel for dei meir europeiske titlane baron og riddar.
Den eldre Hirdskråa
I Heimskringla står det at kong Olav Kyrre gav lover for hirda si. Kva lover dette var, og om dei vart skrivne ned, veit me ikkje.
I den overleverte redaksjonen av lova finst det fleire spor etter ein eldre redaksjon, fyrst og fremst ved tilvisingar til «den eldre Hirdskråa» (hin forna Hirðskrá). I forskinga har dette vore kopla saman med tilvisingar til birkebeinarane i teksta, og dette har danna grunnlaget for oppfatninga om at ei eldre Hirdskrå vart til under kong Sverre.
Innhald
Hirdskråa er delt inn i tre "luter". Første luten inneheld ei kort innleiing og dinest tronfølgjelova av 1273, skipnader for korleis eit kongsemne skal takast til konge og dei eidane som skal seiast fram ved dette høvet. Så følgjer skipnader om dei som har titlar (nafnbœtr), t.d. jarlar og lendmenn.
Andre luten byrjar med ei morallære, som på Island vart kalla Hirdseder (Hirðsiðir). Denne morallæra tek utgangspunkt i dei sju dødssyndene, og fortel om kva desse syndene kan føra til. Vidare vert det gjeve råd om kva moralske dygder hirdmannen bør følgja for å unngå å falla i slike synder. Etter hirdsedene følgjer så skipnader for opptak av hirdmenn, rettar og plikter, ulike tenester som hirdmennene kan verta sette til, kva våpen ein hirdmann skal ha, korleis ein hirdmann skal forholda seg i ufredstider, korleis hærfang (krigsbytte) skal delast, og til slutt korleis usemje innan hirda og hirdmenns brotsverk skal handsamast, om rettargang og hirdstemne. Etter kapittelet om våpen er kong Magnus Lagabøte si rettarbot om sysselmenn skoten inn (kap. 36).
Tredje luten omhandlar gjester og kjertesveinar; korleis dei skal utnemnast og kva som er rettane og pliktane deira.
Heilt til slutt stadfester kong Magnus Lagabøte dei rettarbøtene som vart gjevne av Håkon Håkonsson, og gjev deretter sine eigne.
Gløshaug kyrkje
Gløshaug kyrkje ligg på Gartland i Grong kommune i Trøndelag. Kyrkja inngår i Namdal prosti og vart bygd som ei langkyrkje i 1689.
Historie
På plassen der kyrkja ligg, har det før vore ei stavkyrkje, sannsynleg bygd omkring 1300. 21. februar 1689 sende prost Peder Resen søknad om å få rive den «gamle brøstfeldige» stavkyrkja for å få byggje ei ny kyrkje. Det fekk han lov til, og same år starta arbeidet med ny kyrkje på Fiskum. Rekneskapen for det nye kyrkjebygget viser at kostnadene kom på 36 1/2 riksdalar og seks skilling. Då den nye kyrkja på Fiskum var teken i bruk, vart det vurdert å rive Gløshaugkyrkja for å gjere pengar på materialane.
Til alt hell kjøpte den engelske sportsfiskaren Mr. Thomas Merthyr Guest kyrkja. Guest hadde forpakta laksevald på Gartland og Rosset i 30 år og på same tid kjøpt to gardar på Gartland, deriblant garden som kyrkja står på. Etter at han døydde overtok lady Theodora Guest som eigar, og i 1908 overdrog ho kyrkja til Helmer P. Gartland, som no var eigar av garden som kyrkja står på. I 1910 skøytte Gartland kyrkja over til Harran soknekommune på visse vilkår.
Altarskapet i den gamle kyrkja vart sendt over til England, men i dag er delar av dette ført attende.
Carl Maria von Weber
Carl Maria Friedrich Ernst, Freiherr von Weber var ein tysk komponist, dirigent, pianist og kritikar, ein av dei fyrste betydningsfulle romantiske komponistane.
Weber sine verk, især operaene Der Freischütz, Euryanthe og Oberon påverka i stor grad utviklinga av det romantiske musikkdramaet i Tyskland. Av desse har berre Der Freischütz halde seg på det operaiske standardrepertoaret fram til i dag, men både Euryante og Oberon var viktige verk i komponisten si eiga levetid, og ouverturane frå dei er ofte framførte for seg sjølv.
Weber har og vore prisa for si kunstferdige orkestrering. Hector Berlioz refererte fleire gonger til han i si Avhandling om Orkestrering, medan Claude Debussy sa at lyden av Weber sitt orkester blei oppnådd gjennom å granska sjela til kvart instrument.
Weber er likevel hovudsakleg kjend som opphavsmannen til den autonome tyskspråklege operatradisjonen. Gjennom sin påverknad la han grunnlaget for seinare tyske operakomponistar som Heinrich Marschner, Giacomo Meyerbeer og Richard Wagner, så vel som nasjonalistar som Glinka. Han blei hylla av 1900-talskomponistar som Debussy og Stravinskij; Gustav Mahler, som fullførte Webers uferdige komiske opera Die drei Pintos og laga revisjonar av Euryanthe og Oberon, og Paul Hindemith, komponisten av den populære Symfoniske metamorfosar over tema av Weber.
Weber var òg musikkjournalist, var interessert i folkemusikk, og lærte seg litografi for å kunne gravera sine eigne verk.
Liv
Weber var fetter av Mozart si kone Constanze. Han studerte i Salzburg med Michael Haydn, i München og i Wien med Joseph Haydn og Abbé Vogler.
I 1804 blei han kapellmeister i Breslau. Mellom 1813 og 1816 var han operadirektør i Praha, frå 1816 kongeleg kapellmeister ved operaen i Dresden. Han vart i 1817 gift med songarinna Caroline Brandt.
Abakaliki
Abakaliki er ein by sør-aust i Nigeria. Byen har om lag 128 000 innbyggjarar og er hovudstad i delstaten Ebonyi.
I Abakaliki starta Kirkens Nødhjelp det første langsiktige u-hjelpsprosjektet sitt.
Tropp
Ein tropp er ei militær eining som inneheld 30-40 soldatar.
Troppssjefen er vanlegvis ein løytnant, som kan bli assistert av ein fenrik og fleire lågare befal.
Ein tropp kan verta delt inn i to til fire lag, kvar med 8-10 soldatar.
Tre eller fire troppar saman dannar eit kompani.
Arne Dybfest
Arne Dybfest var ein norsk forfattar og anarkist. Dybfest fall over bord og drukna under ein båttur ved Bergen den 7. juli 1892. Kanskje tok han sitt eige liv
216 Kleopatra
216 Kleopatra er ein hovudbelteasteroide som blei oppdaga av Johann Palisa 10. april 1880 i Pola, Italia. Han er namnsett etter Kleopatra, dronning av Egypt.
Kleopatra har ein av dei mest bisarre utsjånadane i solsystemet. Ved å sende radarsingal som blir reflektert ac asteroiden har ei gruppe forskarar ved radioteleskopet i Arecibo i Puerto Rico greidd å lage ein datamodell av fasongen hans. Da oppdaga dei at han såg ut som bein ein vanlegvis gir til bikkjer. Den beste forklaringa på dette er at det er to omtrent like store asteroidar som har kollidert og «lima» seg saman i staden for å bryte frå kvarandre. Ein tilsvarande asteroide er kanskje 624 Hektor.
Kleopatra er ein relativt stor asteroide, måla er 217 · 94 · 81 km. Samansettinga er typisk M-typeasteroidar, med andre ord så er han metallisk, samansett av nikkel-jern. Han er sett på som eit laust samansett porøst objekt.
Kompani
Eit kompani (frå latin: kompanium, «bror-selskap») er ei taktisk militær eining som normalt inneheld 100-200 soldatar og er sett saman av tre eller fire troppar, men dette kan variera noko. I Noreg kan dette vere frå 50-300 soldatar og befal, og tre til fem troppar. Sjefen for eit kompani er normalt ein offiser tilsvarande kaptein eller major. Fleire kompani saman dannar eininga bataljon.
798 Ruth
798 Ruth er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. november 1914 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Kirenga
Kirenga (russisk Киренга) er ei elv i Irkutsk oblast i Russland. Ho er ei av sideelvane til Lena frå høgre, og er 746 km lang, med eit nedbørfelt på 46 600 km². Kirenga er islagt frå byrjinga av november til slutten av april. Dei viktigaste sideelvane er Ulkan, Minja og Khanda. Byen Kirensk ligg ved munningen av elva.
Terje Pedersen
I OL-sesongen 1964 sette han 1. juli i Oslo ny verdsrekord i landskampen mellom Noreg og Be-Ne-Lux-landa med eit kast på 87,12 m. Han kasta langt i fleire tevlingar utover sommaren, men stoppa inn i mellom på lengder ned mot 75 m. 2. september 1964 vann han i Oslo spydkast-tevlinga i landskampen mellom Noreg og Tsjekkoslovakia. Her smelte han i 2. omgangen til med eit kast på 91,72 m, ei forbetring av hans eigen verdsrekord med over fire og ein halv meter. Han kom såleis til Sommar-OL som ein av dei største gullfavorittane. Med eit lengstekast på 72,10 m i kvalifiseringa kom han ikkje inn mellom dei tolv som fekk kaste i finalen. Som i OL 1960 hamna han på trettande-plassen. I 1964 vart han tildelt Morgenbladets Gullmedalje, men skadar og overtrening førte til at han la opp i 1965.
Terje Pedersen var trenar for spydkastaren Pål Arne Fagernes frå 1996.
Nouakchott
Nouakchott (arabisk: نواكشوط eller انواكشوط) er hovudstaden og den største byen i Mauritania. Byen ligg ved Atlanterhavet.
799 Gudula
799 Gudula er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. mars 1915 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
217 Eudora
Han blei oppdaga av J. Coggia 30. august 1880 i Marseilles. Det var den fjerde asteroideoppdaginga hans.
Asteroiden blei namnsett etter Eudora, ei av hyadene i gresk mytologi.
Tuj
Tuj (russisk Туй) er ei elv i Omsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Irtysj. Ho er 507 km lang og har eit nedslagsfelt på 8490 km². Elva har ei middelvassføring på 27,6 m³/s
Kutsjurhanelva
Kutsjurhan (Kutsjurgan; ukrainsk eller russisk Кучурган; rumensk Cuciurgan) er ei elv i Moldova og Ukraina. Ho er ei sideelv til Dnestr som spring ut i Det podolske høglandet i Ukraina. Ho renn søraustover og dannar ein del av grensa mellom Transnistria i Moldova og Odessa oblast i Ukraina. Elva er 109 km lang og drenerer eit område på 2090 km².
Ei demning er bygd i elva like nord for Dnestr og dannar her Cuciurganreservoaret. Landsbyen Kutsjurhan i Ukraina ligg nær elva like nord for reservoaret og er ein viktig grenseovergang til Transnistria.
Gerhard Munthe
Gerhard Peter Franz Wilhelm Munthe var ein norsk kunstmålar, teiknar, illustratør og tekstilkunstnar. Han var fødd i Heradsbygd i Elverum, der faren var distriktslege. Offiseren Hartvig Munthe var ein eldre bror, forfattaren Margrethe Munthe var ei yngre syster. Kartografen Gerhard Munthe var farbror hans.
Liv og gjerning
I 1870 tok Munthe til som elev hos Johan Fredrik Eckersberg i Kristiania, sidan denne døydde med Knud Bergslien. Frå 1874 til 1876 gjekk han i lære hos landskapsmålaren og slektningen Ludvig Munthe i Düsseldorf. Perioden frå 1877 til 1882 verka han for det meste i München, men var og innom Paris.
I 1890-åra måla han oftast akvarellar, mange med motiv frå høgfjellet, særprega av ei lett kantet penselføring. Ein penselbruk han hadde utvikla før, og som han skulle bruke i seinare måleri og. Fargebruken er noko den same som i oljemåleria, akvarellene er likevel bleikare.
Munthe byrja å arbeide med biletvev i 1888 og under et sjukeleie hausten 1890 med ornamentikk. Han var sentral i utforminga av nyutgåva av Snorre Sturlasons kongesoger (1896-99). Munthe hadde hand om utforminga av boka, val av skrifttypar og trykk. Illustrasjonsbidraga til Heimskringla gjaldt vignettar, og teikningar til Yngelingesagen. Stilen er rytmisk og poetisk, skulle vekke lesaaren sin fantasi framfor å gje ei korrekt gjengiving av den historiske framstillinga. I 1904 kom den illustrerte utgåva av Draumkvæde, prega av den same poetisk-rytmiske stilen.
Gerhard Munthe var 1886-1919 gift med Sigrun Sandberg. Dei budde fleire stader, mellom anna på Stabekk, på Lysaker og etter kvart til Morskogen i Eidsvoll. Sigrun Munthe vov biletvevnader etter fleire av mannen sine teikningar.
Munthe døydde i Bærum.
Sonic Boom Over Europe Tour
Sonic Boom Over Europe Tour var ein turne med hardrock-gruppa KISS. Turneen starta 1. mai 2010. Gruppa kom til Noreg 8. juni på Lerkendal i Trondheim og 14. juni i Vallhall Arena i Oslo.
Magdalena Abakanowicz
Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska var ein polsk bilethoggar og fiberkunstnar, ein av dei leiande i Europa innan tekstilkunst. Ho har laga enorme tekstilskulpturar som har gjort henne verdskjend.
Ho var professor ved Kunstakademiet i Poznań i Polen frå 1965 til 1990 og var vitjande professor ved University of California, Los Angeles i 1984.
Amerikansk pitbullterrier
Amerikansk pitbullterrier er ein amerikansk hunderase av terrier-type, som opphavleg vart avla fram som kamphund, men som no i hovudsak vert brukt som selskapshund og vakthund. Han er i dag forboden i fleire land, m.a. i Noreg, der han har vore forboden sidan 1991. Forbodet er omdiskutert, og har møtt sterk motstand i fagmiljøa. Det vert mellom anna ikkje støtta av Norsk Kennel Klub (NKK). Amerikansk pitbullterrier er den nest mest populære rasen som vert registrert i United Kennel Club, bak jakthunden treeing walker coonhound.
Pyrometer
Forskjellige pyrometer nyttar forskjellige måtar å analysere strålinga på. Både intensiteten og spektralfordelinga til strålinga varierer med temperaturen. Den totale intensiteten til strålinga aukar med temperatur og spektralfordelinga vert forskyvd mot høgare frekvensar med aukande temperaturar. Ein lekam som er kvitglødande er derfor varmare enn eitt som er raudglødande.
Amerikansk pitbullterrier
Lynne og veremåte
Amerikansk pitbullterrier vart forboden i Noreg i 1991. Rasen blir oppfatta som ein farleg hunderase, mykje på grunn av tidlegare bruk som kamphund og fordi han er avla fram for dette føremålet. Nokre hundeeigarar og -organisasjonar støttar ikkje slike forbod. Rasen kan med rett oppfølging og trening verta ein roleg og kjælen familiehund, men han kan ofte vera aggressiv mot andre hundar og dyr, og vanskeleg å trene. Han treng difor sosialisering frå han er kvalp, og ein erfaren eigar.
Pyrometer
Av dei forskjellige pyrometera finn ein totalstrålepyrometeret der den totale energimengda i strålinga vert målt, tostrålepyrometer der to frekvensband av den totale strålinga vert filtrert ut, optisk pyrometer der fargen på strålinga visuelt vert samanlikna med fargen på ein glødetråd.
Amerikansk pitbullterrier
Lynne og veremåte
Italia og Nederland har tidlegare hatt forbod mot denne rasen, men har oppheva det, på grunn av at det ikkje vart mindre angrep på menneske frå hund.
Pyrometer
Alle pyrometer baserer seg på prinsippet om svartlekamstråling, men sidan strålingskjelda aldri ville vere ein svartlekam, er dette ei feilkjelde for alle typar pyrometer. «Graden av svartheit» vert kalla emittans. Dersom ein kjenner emittansen til målelekamen, så kan ein kompensere for denne feilen.
Måling av høge temperaturar vert kalla pyrometri og vert hovudsakleg nytta for temperatur mellom –20 °C og kring +3000 °C.
Amerikansk pitbullterrier
Opphav
Rasen har opphavet sitt i England i 1830-åra, då oksekamp, der hundane angreip oksar i flokk, vart forbode. Då blanda ein bulldog med terrier, og skapte ein kamphund som skulle brukast til såkalla hundekampar. Dessa rasane er no bullterrier, Amerikansk Staffordshire, Staffordshire bull terrier og pitbullterrier. Men hundane i USA hadde større innblanding av bulldog og mastiff, og fekk difor meire kraft på kroppen enn dei engelske, slanke, raske hundane. Rundt 1900 vart hundekampane forbodne, og hundane vart då avla om til ein selskapshund. I 1898 vart rasen godkjend av United Kennel Club (UKC), men då var amstaff, staffordshire bull terrier og amerikansk pitbullterrier same rase, og pitbull og amstaff var like i mange år. I 1936 kom det eit skilje mellom desse rasane, så amerikansk pitbullterrier er eigentleg ein ganske ny rase. UKC er den einaste organisasjonen som har godkjent han som eigen rase.
Utsjånad, anatomi og fysikk
Pitbullterrier skal vere sterk, korthåra, middels stor og hardfør, med ein brei snute. Det finst fleire myter om kamphundar og anatomien, som at dei kan «låse» kjeven, slik at dei ikkje slepp før byttet døyr, men dette er ikkje sant. Derimot har dei ein kjeve som er sterkare enn mange andre middels store hundar, som vil kunne gjere stor skade dersom dei bit. Rasen er middels stor, med ei vekt på ca. 15–25 kg, og ei høgde på ca. 40–50 cm.
Gravvik kyrkje
Gravvik kyrkje er ei langkyrkje frå 1875 i Nærøysund kommune i Trøndelag fylke.
Bygget er i tre og har sitjeplassar til 290 personar.
Kyrkja ligg i Gravvik kyrkjesokn i Namdal prosti, ho låg i Nærøy prosti fram til 1. juli 2015 da det vart lagt ned og slått saman med Namdal.
Galizia
Galizia (ukrainsk Галичина, polsk Galicja, tysk Galizien, også Raudrussland) er ein historisk region i det sentrale Europa, sidan 1945 delt mellom Ukraina (til 1991 Sovjetunionen) og Polen.
I Austerrike: Galizia og Lodomeria
Ved Polen-Litauen sine første og tredje delingar, i 1772 og 1795, utgjorde Austerrike den tredje parten saman med Russland og Prøyssen. Av dei polske områda som Austerrike fekk, vart Kongeriket Galizia og Lodomeria(på ukrainsk Halychyna i Volodmyria), som utgjorde det nordlegaste kronlandet innanfor det habsburgske riket frå 1772 til 1918. Staden Lemberg (Lviv) var landet sin hovudstad.
I året 1863 braut det ut opprør i dei russiske delane av Polen. I dei austerrikske delane var det unntakstilstand 1864 - 1865. Tilstanden i Galizia og Lodomeria var betre enn i dei russiske og prøyssiske delane av Polen. I 1873 vart Galizia og Lodomeria de facto ein autonom provins i Austerrike (det høyrde til elles den austerrikske delen av riket etter delinga i Austerrike og Ungarn i 1867). Polsk vart kronlandet sitt offisielle språk attmed tysk, medan ukrainsk (og yiddish) ikkje vart anerkjende. Frå 1880-talet og framover var emigrasjonen betydeleg, først til Tyskland, sidan til USA, Brasil og Canada.
Første verdskrigen: Konfliktar i Galizia
Under første verdskrigen vart Galizia skodeplass for heftige stridar mellom Austerrike-Ungarn og Tyskland på eine sida og Russland på den andre. I 1914 erobra Russland store delar av landet, men i 1915 kom ein motoffensiv som innebar at landet på ny vart kontrollert av austerrikarane.
I 1918 vart Vest-Galizia innlemma i det restaurerte Polen medan den austlege, ukrainsk-befolka delen kortvarig utgjorde den sjølvstendige staten Den vest-ukrainske folkerepublikken. Under den polsk-sovjetiske krigen (1919 - 1921) vart den Galiziske SSR mellombels skipa som del av Sovjet-Russland. Men krigen fekk det utfallet vart at heile Galizia (føre dette kronlandet Galizia og Lodomeria) vart innlemma i Polen 1921, og dette faktum vart internasjonalt anerkjent i 1923 (trass i ukrainske protestar). Ukrainarane i Galizia utgjorde saman med ukrainarane i Volhynia nær 15 % av Polen si befolkning i mellomkrigstida. Tilhøvet mellom polakkar og ukrainarar vart gradvis dårlegare i denne tida, mykje pga den polske staten sin politikk mot minoritetsgrupperingar.
Andre verdskrigen: Galizia blir delt
Molotov-Ribbentrop-pakta i 1939 innebar for Galizia sin del at landet vart delt i to halvdelar (nokolunde langs den etniske grensa mellom polakkar og ukrainarar). Den vestlege delen vart ein del av Generalguvernementet i det nazistiske tyske riket medan den austlege delen vart innlemma i Den ukrainske SSR i Sovjetunionen. I begge delane vart den polske befolkninga hardt ramma av forfølgingar. I 1941 hamna heile Galizia under tysk okkupasjon da tyskarane gjekk til åtak på Sovjetunionen 22. juni 1941 (Operation Barbarossa). Heile Galizia utgjorde "distriktet Galizia" i Generalguvernementet fram til Den raude arméen sitt inntog i området i årsskiftet 1944/1945. Før frigjeringa vart den store jødiske befolkninga i området mesta heilt utrydda av nazistane og hjelparane deira.
Under krigen var motsetningane mellom polakkar og ukrainarar framleis store. I åra 1944-1947 gjorde så vel ukrainarar som polakkar forsøk på etnisk reinsing i området med gjensidige overgrep. Sidan 1945 er landet på ny delt mellom Polen og Sovjetunionen (1945-1991)/Ukraina (1991-).
800 Kressmannia
800 Kressmannia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. mars 1915 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
John Roberts
John Glover Roberts jr. er ein amerikansk jurist som sidan 2005 har vore justitiarius i den amerikanske høgsteretten.
Roberts vart fødd i Buffalo og voks opp i Indiana. Han graduerte frå Harvard i 1979. Frå 1980 til 1981 var han praktikant for høgsterettsdommar William Rehnquist. Han arbeidde for Ronald Reagan-regjeringa, frå 1981 til 1982 som spesialrådgjevar til generaladvokat William French Smith og frå 1982 til 1986 som assisterande juridisk rådgjevar til presidenten. Då han vart nominert til høgsteretten var han dommar ved den føderale appellretten for District of Columbia.
Roberts vart nominert av president George W. Bush 19. juli 2005 til å bli dommar i høgsterett. Før senatshøyringane var kome i gang, vart Roberts nominert til å bli høgsterettsjustitiarius etter at William Rehnquist gjekk bort 3. september 2005. Senatet godkjende Roberts si utnemning 29. september 2005. I ein alder av 50 år vart han den yngste høgesterettsjustitiariusen på over 200 år.
Fylkesveg 253 i Hordaland
Fylkesveg 253 i Hordaland eller Minde allé går mellom Minde og Fjøsangerveien i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 528 m.
Glastonburyfestivalen
I tillegg til musikk pleier det vera teater, dans, sirkus, kabaret, poesi og andre kunstformer ved festivalen.
Sarata
Sarata er ei elv i Ukraina og Moldova, som munnar ut i Sasyklagunen. Elva spring ut i Moldova og er 120 km lang. Ho drenerer eit område på 1 250 km². Om sommaren tørkar ho inn. Sideelvane hennar er Babei, Gealair og Copceac.
Killala Bay
Killala Bay (Cuan Chill Ala) er ei bukt på vestkysten av Irland, mellom County Mayo og County Sligo. Bukta ligg mellom Kilcummin Head i vest og Lenadoon Point i aust, og dannar estuaret til elva Moy. Landsbyen Killala ligg i det sørvestre hjørnet av bukta.
Ross Strand i Killala Bay, nær Killala, har Blått Flagg-sertifisering.
Slitekjøl
Slitekjøl eller stråkjøl vert brukt på farkostar av tre for verne kjølen mot slitasje. Det er ei list som vert festa under kjølen. Ho vert nagla eller spikra fast i kjølen. Om det vert brukt spikar må dei slåast godt inn så dei ikkje vert stikkande ut om slitekjølen vert nedsliten. Slitekjølen kan skiftast ut om han vert skada eller utsliten. Han vert gjerne laga av bjørk eller osp, som er eit treslag som toler opphald i vatn godt. Andre namn på sliekjølen er kjøldrag, drag eller drog. Nemninga stråkjøl vert brukt på større båtar og fartøy.
Hovdebygda IL
Hovdebygda Idrottslag er namnet på idrettslaget i bygda Hovdebygda i Ørsta kommune. Idrettslaget vart skipa i 1915 etter initiativ frå Ivar J. Aasen.
Anlegga i bygda består av Idrottsplassen som har to store kunstgrasbaner, ei lita grusbane. Ved anlegget er det eit klubbhus med garderobar, kiosk og møtelokale. I seinare tid har namnet «Gullhøna» blitt brukt på anlegget.
Ved Hovden skule ligg det ei lysløype på 2,5 km som har blitt brukt som ein rekrutteringsarena for langrennslauparane både til barmark og skigåing. Der blir det årleg arrangert mindre barnerenn på ski. Løypa kan forlengast med ei sløyfe på om lag 10 km ved gode snøtilhøve. Dagens skitrening går stort sett føre seg på Bondalseidet og løypa ved skulen er for det meste ikkje lengre i bruk.
Bygda har fostra fleire idrettstalent, det mest kjende er Erlend Slokvik, som hevda seg både nasjonalt og internasjonalt i orientering og skiorientering, og som sidan har blitt kjend som trenar og leiar innan friidrett og skiskyting.
Viktige hendingar det siste tiåret er:
218 Bianca
218 Bianca er ein relativt stor hovudbelteasteroide. Som ein S-typeasteroide er han samansett av ei blanding av silikatstein og jern-nikkelmetallar.
Han blei oppdaga av Johann Palisa 4. september 1880 i Pola, Italia og blei namnsett etter operasongaren Bianca Bianchi.
Bianca er au namnet på ein måne rundt planeten Uranus.
Aron
Aron er eit mannsnamn av jødisk opphav med uviss tyding. Det blir også skrive Aaron. Aron har namnedag i Noreg den 1. april.
Tyding
Det hebraiske Ahărōn (אהרן) har ukjend tyding. Tolkingar seier det tyder 'martyrberar', 'opphøgd', 'høgt fjell' eller 'styrkefjell'. Det kan òg stamma frå gammalegyptisk aha rw, 'krigar-løve'.
Bruk
Namnet er kjent i Noreg frå om lag 1340.
I 2009 var det 799 menn som heitte Aron i Noreg. Bruken av namnet har vore i kraftig vekst i 2000-åra.
Middelhavsklima
Lokalisering
Bortsett frå området rundt Middelhavet har ein middelhavsklima i store delar av California, Western Cape i Sør-Afrika, sentrale område av Chile, kystområde i sørlege delar av Vest-Australia og vestlege delar av Sør-Australia.
Ein har òg isolerte døme på mikroklima som liknar middelhavsklima i område der ein generelt har andre klimatypar.
Flyttar ein seg frå område med middelhavsklima og mot polane går ein som regel gradvis over i maritimt klima der ein har meir regn om sommaren. Går ein mot ekvator går ein over i steppeklima.
Nedbør
Om sommaren er vêret i områda med middelhavsklima dominert av subtropiske høgtrykk, der søkkande luft fangar den marine lufta i eit lag nær bakken. Ein kan ha forskjellig fuktforhold, men lite nedbør bortsett frå eit og anna torevêr. Om vinteren vil den polare jetstraumen, og lågtrykka den fører med seg gå nærmare ekvator, og det vert meir regn, eller snø i høge område. Derfor får desse områda nesten all nedbør om vinteren, og ein kan ha to til fem månadar om sommaren utan særleg nedbør.
Eit døme er San Francisco i California i USA som har ein nedbørsnormal på 448 mm frå november til april, medan det berre regnar 52 mm resten av året, og nesten ingen nedbør i juli og august.
Temperatur
Middelhavsklima betyr relativt milde vintrar, men sommartemperaturane kan variere frå område til område. Athen i Hellas kan få svært høge temperaturar om sommaren, medan San Francisco har kjøligare og milde somrar på grunn av oppvelling av kaldt havvatn utanfor kysten. Fordi alle område med middelhavsklima ligg nær store havområde, er det ikkje så store temperaturendringar mellom sommar og vinter (sjølv om den daglege temperaturvariasjonen om sommaren er stor).
Temperaturen om vinteren kan av og til gå under 0 °C og føre til snø, men dette skjer sjeldan ved havnivå. Det nærliggande havet hindrar temperaturen i å stige like høgt som i ørkenområda, som ein ofte har i nærleiken av område med middelhavsklima. Dei høgaste temperaturane får ein som regel i samband med vind frå ørkenområda.
Område som er verna frå kysten eller ligg så pass langt unna kysten at solgangsbrisen ikkje påverkar temperaturen, kan få dei høgaste temperaturane, og temperaturer rundt og over 40 °C er ikkje uvanleg.
Høgareliggande område og område som er verna frå den milde havlufta kan få kaldare vintrar. Dette «tempererte» middelhavsklimaet er mest utbreidd i nordlege område av Italia og Hellas. I desse områda kan planter som ein ofte har i samband med middelhavsklimaet fryse og døy. Dei høgaste områda på stader med middelhavsklima kjem ofte inn under kontinentalklima.
Maridalsvannet
Maridalsvannet er den største innsjøen i Oslo kommune, plassert i Maridalen, mellom Nordmarka og Lillomarka. Innsjøen har eit areal på 3,83 km² og ligg 149 moh. Maridalsvannet er ein del av Nordmarksvassdraget, og tømmer vatnet mot sør, til Akerselva.
Vatnet er den viktigaste drikkevasskjelda i Oslo og dekker ca. 80 % av vassforbruket i Oslo. Vatnet vert reinsa i Oset vannrenseanlegg like ved.
Ein av dei største elvane inn til Maridalsvannet kjem frå Skjærsjøen i vest, der noko av vatnet passerer gjennom Hammeren kraftstasjon, det eldste vasskraftverk i landet som framleis er i dagleg drift.
Oktober 2007: Forureina drikkevatn i Oslo
Den 17. oktober 2007 vart det gjeve ei offisiell åtvaring mot å drikke vatnet som kom frå Maridalsvannet sidan det var oppdaga giardiaparasittar i drikkevatnet på tre ulike stader i Storo-området. Drikkevatnet kom frå Maridalsvannet, gjennom Oset vannrenseanlegg. 21. oktober vart drikkevatnet i Oslo friskmeld.
Arve
Arve er ei avleiing av mannsnamnet Arvid, som kjem frå norrønt Arnviðr. Dette namnet er opphavleg sett saman av orn, 'ørn', og viðr, 'skog'.
Nøytron–antinøytron-oscillasjon
Nøytron–antinøytron-oscillasjon er periodiske overgangar mellom det å vere eit nøytron og eit antinøytron. Slike svingingar er ikkje observert, men i følgje forslag til samlande teoriar for elektromagnetisme, svak kjernekraft og sterk kjernekraft skulle slike svingingar kunne eksisterer med ein periode på over eitt år.
Arve
Arve har namnedag den 1. april.
Nøytron–antinøytron-oscillasjon
Prosessen vil derimot berre skje dersom det finst ein uoppdaga fysisk prosess som bryt baryontalbevaringa.
Arve
Namnet var ein god del brukt i Noreg på førstedelen av 1900-talet, med størst bruk på 1950- og 1960-talet. Deretter har bruken gått ned. I 2009 var det 4 719 norske menn som heitte Arve.
Narve Bonna
Narve Bonna var ein norsk skihoppar frå Lommedalen i Bærum. Under dei fyrste olympiske vinterleikane i 1924 i Chamonix tok han sølv i spesielt hopprenn og kom dermed på plassen etter Jacob Tullin Thams.
Bonna vart seinare involvert i skiproduksjon og skipa Lommedalens Skifabrikk i 1939. Dei produserte Bonnaskia.
Arvid
Arvid er eit mannsnamn som kjem frå norrønt Arnviðr, sett saman av orn, 'ørn', og viðr, 'skog'. Arve og Arnvid er nærskylde namn.
Arvid har namnedag den 1. april.
Namnet var mest brukt som døypenamn i Noreg på 1920- og 1930-talet. I 2009 var det 6 579 norske menn som heitte Arvid.
Agriturisme
Agriturisme eller agroturisme er ei form for turisme der folk vitjer gardsbruk av ulike slag. Agroturisme har ulike definisjonar i ulike land. I Italia vert omgrepet agroturismo brukt hovudsakleg for gardsopphald, medan i andre land kan det omfatta ei rekkje aktivitetar som å hjelpe til med gardsdrift. Det er fyrst og fremst fem typar aktivitetar som kan reknast som agroturisme: direkte produktutsal, landbruksundervisning (ta imot skuleelevar og små grupper), overnatting, friluftsaktivitetar og underhalding.
Agroturisme er ein slags nisjeturisme som er i framgang i mange delar av verda. Agroturisme har blant anna som mål å fremje lokal kunnskap og berekraftig landbruk.
Merksemd
Folk er i aukande grad interesserte i å vite kvar maten deira kjem frå og ynskjer å treffe bøndene og produsentane og forstå korleis varene vert produserte. For mange urbane innbyggjarar, særskilt born, er slike besøk det fyrste høvet dei har til å sjå kvar maten deira kjem frå og at dei er i kontakt anten med mjølkekyr eller ser korleis korn, grønsaker eller frukt vert dyrka.
Samstundes er denne typen turisme ein måte for bøndene å diversifisere aktivitetane sine og garantere fleire kjelder for inntekt. Agroturisme hjelper også bøndene å trekkje publikum si merksemd og forståing om landbruk, og å fremje produkta sine.
Noreg
I Noreg er agriturismen organisert av Hanen og NBG. Dette er bransje- og marknadsorganisasjonar for verksemder innan bygdeturisme og gardsmat. I Noreg fanst det tidlegare to organisasjonar som arbeidde med agriturisme: Norsk Bygdeturisme og Norsk Gardsmat. I 2004 vart organisasjonane slåtte saman under namnet Norsk Bygdeturisme og Gardsmat (NBG).
Hanen har 400 medlemar over heile landet fordelt i 12 regionlag. Hanen samarbeider med Statens vegvesen om vegskiltsymbolet 650.40 for «Gardsmat/bygdeturisme», den sokalla «Veghanen».
Latvia
Latvia er ein populær destinasjon for utanlandske turistar. Det finst mange tilbod om gardsturar der turistane får lære om korleis varene som vert brukte i den latviske mattradisjonen, som til dømes opplagd mjølk, bokkveite, tindved, karveost, rugbrød og øl, vert laga. Samstundes held desse gardane på å bli populære stadar for å promotere og lære om tradisjonell latvisk kost.
Italia
Agroturismo gjeldte fyrst gardopphald i Italia men dei siste ti åra har aktivitetstilboda blitt større.
Indre Hebridane
Dei Indre Hebridane (skotsk-gælisk Na h-Eileanan a-staigh) er ei øygruppe på den skotske vestkysten, søraust for Ytre Hebridane. Desse to øygruppene utgjer til saman Hebridane.
Øyane vert tradisjonelt delte inn i dei nordlege og dei sørlege Indre Hebridane. Dei nordlege høyrer til regionen Highland, medan dei sørlege høyrer til Argyll and Bute. Av dei nordlege ligg den største av øyane, Skye, og fleire mindre øyar, mellom anna Rona, Raasay, Scalpay, Soay, Rùm, Eigg, Canna, Sanday og Muck. Dei sørlege øyane inkluderer mellom anna Mull, Coll, Tiree, Ulva, Iona, Staffa, Colonsay, Oronsay, Jura og Islay.
Mellom dei Indre og Ytre Hebridane ligg The Minch i nord og Hebridesjøen i sør. Tidlegare var heile Hebridane ein sterk skotsk-gælisk-talande region og i 1921 talte meir enn 50 % av folkesetnaden dette språket. I dag er det berre på Ytre Hebridane at gælisk framleis står sterkt. Under folketeljinga i 2001 var det berre på Skye (31%) og Tiree (48%) at meir enn 25 % snakka gælisk, og på Mull, Jura, Gigha og Coll var det færre enn 15 %.
Den moderne økonomien er basert på turisme, jordbruk, fiske og whiskyproduksjon. Øygruppa er utsett for vind og tidvatn og her finst mange fyr til å hjelpa sjøfarten.
Tetris
Skildring
I Tetris må spelaren manipulere fallande former, kalla tetrominoar, for å lage horisontale linjer utan å fylle opp heile spelfeltet. Klossane kan snuast slik at dei passar betre inn i muren, men dei kan ikkje veljast vekk. Når ei rekkja er full, forsvinn ho, og spelaren får poeng. Om fleire rekkjer forsvinn samstundes, får ein ekstra poeng i tillegg til poenga ein får per fullført rekkja. Når ein har fått ei viss mengd av klossar, går ein vidare til neste nivå. For kvart nivå går det litt fortare. Om klossane byggjer seg opp til øvste kanten av speleruta, har ein tapt. Spelet blir stadig vanskelegare etter kvart som ein spelar og tetrominoane faller raskare og raskare.
Historie
Tetris vart først lansert på datamaskinar i Sovjetunionen, men vart raskt populært i heile verda. Spelet vart særleg populært etter at det vart lansert på Game Boy, ein handhalden spelkonsoll, i 1989. Dette gjorde at Tetris vart tilgjengeleg for eit breiare publikum, og det vart eit av dei mest solgte spelkonsollspela gjennom tidene.
Sidan lanseringa har det vorte laga talrike versjonar av Tetris til ulike plattformer og system, og spelet har vorte ein fast favoritt blant mange spelarar. Det har også vorte nytta i forsking på kognitiv psykologi, sidan spelet krev at spelaren må tenke raskt og strategisk for å lukkast.
Til dags dato vert Tetris framleis spelt av millionar av menneske verda over, og spelet har fått ein plass i spelmusea rundt om i verda som eit av dei mest innverknadsrike og ikoniske spelhistoriene.
Baktsjar
Baktsjar (russisk Бакча́р) er ei elv i Tomsk oblast i Russland. Elva er 348 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Baktsjar renn saman med Parbig og dannar Tsjaja, ei sideelv av Ob.
Greatest Hits 1982–1989
Greatest Hits 1982–1989 er det tredje greatest hits-albumet og det 20. albumet totalt, av det amerikanske bandet Chicago, gjeve ut av Full Moon/Reprise Records den 21. november 1989. Det dekkte tida frå Chicago 16 i 1982 til Chicago 19 i 1988.
Ei liknande samling kalla The Heart of... Chicago vart gjeve ut i land utafor Nord-Amerika, med eit anna innhald og fire songar som opphavleg vart gjeve ut på Columbia.
Owen Willans Richardson
Sir Owen Willans Richardson var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1928 «for hans arbeid med det termioniske fenomenet, og spesielt for oppdaginga av lova som er kalla opp etter han».
Frå 1906 til 1914 var han professor ved Princeton University i USA, og frå 1914 til 1924 professor ved King's College i London. Han vart Research-professor ved Royal Society og Director of Research ved King's College frå 1924 til 1944. Han fekk nobelprisen i fysikk i 1928 for arbeid om elektron som vert sendt ut frå glødande metall, den såkalla Edison-Richardson-effekten, og særskild for oppdaginga av Richardson-lova, som viser korleis elektronstraumen frå overflata av eit metall er avhengig av temperaturen.
Han vart adla i 1939.