cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Morton Stanley
Sir Henry Morton Stanley, fødd John Rowlands, var ein britisk journalist og oppdagingsreisande som er mest kjend for søket sitt etter David Livingstone i Afrika. Han var hylla som oppdagar og vart vald inn til det britiske parlamentet på sine eldre dagar, men måtte òg forsvara seg mot skuldingar om å ha vore svært brutal på dei afrikanske ekspedisjonane sine.
Háifoss
Den historiske garden Stöng, som vart øydelagd av eit vulkanutbrot frå Hekla i mellomalderen, er rekonstruert ligg i nærleiken av fossen, og frå her kan ein gå til fossen. Turen tar 5-6 timar kvar veg.
Henry Morton Stanley
Livssoge
Han vart fødd utanfor ekteskap i Denbigh i Wales og gjeve namnet John Rowlands. Mor hans var ei tenestejente med namn Betsy Parry. Kven som var far hans veit ein ikkje, men det kan ha vore ein lokal alkoholikar som heitte John Rowlands, ein advokat som heitte James Vaughan Horne eller ein kjæraste i London. Som lausunge vart han forlaten av mora for å bu hjå to onklar og morfaren, til han var fem år. Då morfaren døydde vart han plassert i ein «fosterfamilie», og då han var seks år vart John plassert i eit fattighus der han budde til han var femten. Deretter var han hjå ulike slektningar fram til han i januar 1859 reiste til USA som sjømann på handelsskipet Windermere.
Amerika
I USA starta John Rowlands eit nytt liv. Han tok etternamnet Stanley frå ein bomullshandlar som han arbeidde for i New Orleans, og som ungguten meinte ønska å adoptera han. Mellomnamnet Morton tok han etter å ha eksperimentert litt med «Morley», «Morelake» og «Moreland».
Under den amerikanske borgarkrigen gjorde Henry Morton Stanley gjorde teneste først for Sørstatane, deretter, etter å ha blitt teken til fange av Nordstatane, for desse. Han fekk amerikansk statsborgarskap og i 1867 byrja han som journalist og Afrika-korrespondent for New York Herald.
Lisbeth Iversen
Lisbeth Iversen har vore medlem av bystyret i Bergen sidan 1999. Ho har ein Master of Management frå Handelshøgskulen BI og ein cand. mag. frå Universitetet i Bergen.
Henry Morton Stanley
Afrika
Stanley imponerte med rask rapportering, mellom anna kunne avisa hans trykka nyheita om at Magdala i Abyssinia var falle før dei britiske styresmaktene var klar over det. I 1869 fekk journalisten i oppdrag av avisa å finna misjonæren David Livingstone, som var forsvunnen for fleire år sidan under ei oppdagingsferd i Afrika. Han drog til Egypt der han overvar opninga av Suezkanalen og deretter til Zanzibar, der han utrusta ein stor ekspedisjon med heile to tusen berarar.
Bredeflaum
Bredeflaum, breflaum eller jøkullaup (islandsk jökulhlaup) er ein plutseleg og ofte katastrofal flaum frå ein isbre. Opphavet til denne typen flaum er anten at ein dam oppdemt av ein bre plutseleg blir tappa eller at eit vulkanutbrot under ein bre raskt smeltar store mengder is. Namnet på omgrepet kjem frå Island der dette er eit fenomen som ikkje er uvanleg.
Fylkesveg 114 i Finnmark
Fylkesveg 114 i Finnmark går mellom Akkarfjord og Hønsebyhamn i Hammerfest kommune. Vegen er 21,9 km lang utanom ferjestrekninga.
Lisbeth Iversen
Iversen er særleg kjend for sitt arbeid med å få realisert Bybanen i Bergen og innføringa av einingstakst på bussane i Bergen.
Fjelltveitvatnet
Fjelltveitvatnet er eit vatn i Bergen kommune i Hordaland. Det ligg ved Fjelltveit i Fana. Vatnet er om lag 1 km langt og 150 meter breitt. Det ligg 57 meter over havet.
Henry Morton Stanley
Afrika
I november 1871 kom Stanley fram til Tanganyikasjøen, der han trefte Livingstone og i følgje sine eigne nedteikningar helsa han med dei kjende orda «Dr. Livingstone, I presume?» (Dr. Livingstone, går eg ut frå?). Etter å ha funne misjonæren utforska Stanley den afrikanske geografien; han siglde rundt Victoriasjøen og namnga Stanley Pool og Livingstone Falls. Deretter tok han fatt på den vanskelege oppgåva med å følgja løpet til Kongoelva. I ettertid skreiv Stanley ei bok om ferda, Through the Dark Continent (1878), som blei mykje lesen.
Fjelltveitvatnet
Vatnet høyrer til Osvassdraget.
Fugleøya i Slovakia
Fugleøya er ei lita øy på 6,86 hektar i Hrušovská zdrž i Slovakia. Ho ligg i Gabčíkovo-reservoaret, sørvest for Šamorín. Øya er kunstig og vart bygd i samband med Gabčíkovo-Nagymaros-dammane i Donau, då ein del skogområde vart lagt under vatn. Øya er ein del av eit føreslått verneområde for vassfuglar. Dei viktigaste fulgane som hekkar her er svartehavsmåse (Larus melanocephalus), som berre hekkar her i heile Slovakia, og raudstilk (Tringa totanus), som i Vest-Slovakia berre hekkar her. Området er forbode område for ålmenta i hekkesesongen og om vinteren.
Lisbeth Iversen
Iversen bur på Totland i Bergen. Ho er gift med Harald Huge Iversen og saman har dei fire barn.
Bredeflaum
Dammar kan også bli demt opp av endemorener eller andre forhold rundt breen. I samband med vulkanutbrot under isen vil det ofte bli smelta ei mengde med vatn som ikkje kjem seg ut og som dermed resulterer i eit jøkullaup som kombinerer begge typane. Det som ofte skapar dei store flaumane er når ei bretunge blir løfta opp av oppdrifta i vatnet og plutseleg brest og slepp laus store mengder vatn som har vore stengt inne av breen.
Heller ikkje i Noreg er dette uvanleg. Det er om lag 20 plassar i Noreg der det har gått eller kan gå jøkullaup med jamne mellomrom. Dei går som regel på seinsommaren når nedsmeltinga har vore størst. I Noreg har dei mest kjende jøkullaupa funne stad i Demmevatnet med store herjingar i Simadalen. Det største var i 1937 der ein har rekna ut at om lag 12 million m³ rann ut i løpet av nokre timar. Fenomenet er òg kjent frå Kollevatnet i Muldal på Sunnmøre der det var relativt store jøkullaup både i 1932 og 1934. I Svartisdalen i Rana vart det i midt på 1950-talet bygd ein tunell for å tappe ut ein bresjø som kvart år vart demd opp aust for Østerdalsisen. .
Dyrsfjorden
Dyrsfjorden er ein fjord på nordsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2,5 km sørover til Ravnhaugen i botn av fjorden.
Paavo Puurunen
Paavo Puurunen er ein finsk skiskyttar.
Henry Morton Stanley
Afrika
Seinare gjekk Stanley saman med kong Leopold II av Belgia om å «utvikla» Kongo-området. Dette skjedde ved bruk av middel så brutale at dei til og med sjokkerte samtida.
Dyrsfjorden
Fjorden har innløp mellom Dyrsnes i vest og Lynggammen i aust. Grenda Mikkelvik ligg på vestsida av fjorden, elles er det få andre busetnader her.
Paavo Puurunen
Puurunen har drive med skiskyting sidan han var ni år gamal, og har no begynt så smått som trenar òg. Han jobbar ellers som snikkar.
Henry Morton Stanley
Afrika
I 1886 leia oppdagaren ein redningsekspedisjon til Emin Pascha, guvernøren i det Equatoria i det sørlege Sudan, som var blitt avskoren frå omverda av mahdistopprøret. Den harde ruta ekspedisjonen tok, førte til at to tredjedelar av dei som var med på han døydde. Men Stanley fann Pascha, overtalte han til å bli med til kysten, og kom fram til Bagamoyo i dagens Tanzania i 1890. Undervegs oppdaga han òg Ruwenzorifjella og Edwardsjøen.
Paavo Puurunen
Puurunen har vore med i verdscupen sidan 1995/96-sesongen. Den beste sesongen hans samanlagt var 1997/98-sesongen då han kom på 13. plass samanlagt. Han vann sitt einaste verdscuprenn i Pokljuka i 2001, i sjølvaste verdsmeisterskapen, på 20 km. Den einaste andre verdscupmedaljen hans, ein bronse på jaktstart, kom òg i VM, i Khanty-Mansijsk i 2003. I OL i Torino i 2006 tok han fjerdeplass på fellesstarten, det beste olympiske resultatet hans. Puurunen er ein mann for store anledningar, i vanlege verdscuprenn har han aldri kome betre enn 6. plass. Han la opp etter 2005/06-sesongen.
Henry Morton Stanley
Storbritannia
Stanley drog etter kvart tilbake til Storbritannia. Han gifta seg med den walisiske målaren Dorothy Tennant og tok opp igjen britisk statsborgarskap. Saman adopterte dei guten Denzil. Frå 1895 til 1900 var Stanley parlamentsmedlem for unionistpartiet. Han blei adla i 1899, og budde dei siste åra av livet mest på ein herregard han hadde kjøpt ved landsbyen Pirbright i Surrey. Her blei han òg gravlagd etter å ha døydd i London i 1904.
Tonium
Tonium (gresk tonas, tyder «utstrekking») er den første geologiske perioden i neoproterozoikum. Han varte i perioden som byrja for 1000 millionar år sidan og enda for 850 millionar år sidan. Perioden er ikkje basert på stratigrafi, men basert på radiometrisk datering.
Henry Morton Stanley
Omdøme
Samstundes som han blei hylla som oppdagaren som opna Afrika, fekk Stanley òg kritikk for å fara fram unødig hardt mot afrikanarane han brukte som hjelparar under reisene sine og mot dei han møtte på vegen. Sjølv meinte han at «the savage only respects force, power, boldness, and decision» — innfødde forstod berre makt og autoritetshevding. I Kongo-området blei han kalla «Bula Matari», 'steinknusaren'.
Tonium
Superkontinentet Rodinia starta å bryte opp i denne perioden.
Henry Morton Stanley
Omdøme
Som forfattar skreiv Stanley levande, men ikkje alltid sannferdig. Han prøvde på det lengste å skjula den kaotiske barndommen sin, og påstod lenge at han var fødd i USA. Også i reiseskildringane hans finn ein lett urette detaljar.
Tonium
Den første spreiinga av acritarchar skjedde i tonium.
Vigra kringkastar
Vigra kringkastar er ein kringkastingsstasjon på Vigra i Giske på Sunnmøre. Han vart etablert i 1935. Han vart særleg kjend for den dramatiske bombinga i april 1940.
Egon
Egon er eit mannsnamn av tysk opphav, danna som ei kortform av gammalhøgtyske namn som begynte på Egin- eller Egil-. Dette viser til ein egg, som på sverd.
Heilage Egon eller Egino var ein abbed i Augsburg som døydde i 1122.
Jerry Yang
Jerry Chih-Yuan Yang er ein taiwansk-amerikansk gründer som var med på å starte søkemotoren Yahoo!, og ein av verdas rikaste menn. Han har vore styremedlem i mellom anna Alibaba, Cisco og Yahoo!
Yang blei fødd i Taipei i Taiwan, men flytta til San Jose i California då han var ti år gammal. Mora hans var enkje og åleineforsørgar for han og veslebroren. Han studerte ved Stanford University, der han saman med medstudenten David Filo laga hobbyprosjektet som skulle bli til nettportalen og søkemotoren Yahoo!
Jerry Yang blei dollarmilliardær som 29-åring i 1997. I fylgje magasinet Forbes hadde Yang i 2002 ei formue på omkring 730 millionar amerikanske dollar. (ca. 4,6 milliardar norske kroner). I 2007 gav han og kona Akiko Yamazaki 75 millionar dollar til Stanford University, som begge hadde studert ved, til å bygga «Jerry Yang and Akiko Yamazaki Environment and Energy Building», kalla Y2E2.
Paulínia
Paulínia er ein kommune i delstaten São Paulo i søraustregionen av Brasil.
Liv-Kjersti Eikeland
Liv-Kjersti Eikeland debuterte i verdscupen i 1999 i Oberhof. Eikeland vann sølv på 15 km i Östersund i desember 2006.
Katrin Apel
Katrin Apel er ein tysk skiskyttar. Ho er to gonger olympisk meister og fleire gonger verdsmeister på stafett med det tyske laget.
Apfel vart fødd i Erfurt i Thüringen i DDR. Ho gjekk på sportsskule (Kinder- und Jugendsportschule) i Oberhof. Frå 1989 til 1993 tok ho lærarutdanning i Schmalkaldehn. Deretter gjekk ho inn i idrettsgruppa i den tyske hæren, Bundeswehr. Ho bur med sambuaren Thomas Burmann i Gräfenroda nær Oberhof.
Apel starta idrettskarrieren sin som langrennsløpar. Etter at ho ikkje klarde å kvalifisera seg til OL på Lillehammer i 1994 gjekk ho over til skiskyting. Allereie i VM i 1996 i Ruhpolding vann ho gull med stafettlaget og i lagkonkurransen. Ho har seinare vore med på to VM-stafettgull til, og OL-gull i stafett i både 1998 og 2002. Individuelt har ho to VM-sølv, og ein OL-bronse. 2001/02-sesongen var Apel sin beste sesong så langt, då vann ho sine tre første verdscuprenn, og kom på 5. plass i verdscupen samanlagt.
Kortfatta merittliste
(per 26. februar 2006)
Brasiliansk real
Real (portugisisk fleirtal reais) er offisiell valuta i Brasil. 1 real er delt inn i 100 centavos. Real har valutakode BRL.
Pierre-Gilles de Gennes
Pierre-Gilles de Gennes var ein fransk fysikar og nobelprismottakar i fysikk. Han arbeidde hovudsakleg med nøytronspreiing og magnetisme.
Han studerte ved École Normale Supérieure etter å ha fått heimeundervisning i 12 år. Etter studiene jobba han som forskingsingeniør ved Commissariat à l'Energie Atomique.
I 1959 vart han postdoktor ved University of California i Berkeley. Deretter var han dei neste 27 månadane i den franske marinen. I 1961 vart han amanuensis i Orsay. I 1968 byrja han å studere flytande krystall.
Ridehest
Ridehest er ein hest som blir brukt til riding på bane eller i terreng. Innan hestesport kan han mellom anna delta i dressur, sprangriding og feltritt.
Home and Away
Home and Away er ein australsk fjernsynsserie som inngår i sjangeren drama. Serien vert send kvar ettermiddag på kvardagane av TV2.
Mbum
Mbum-språket er eit niger-kongospråk som blir tala i Kamerun og Den sentralafrikanske republikken, av høvesvis 38 600 (1982) og 12 500 menneske (1996). I Kamerun blir det tala i regionane Adamaoua og Nord, i Den sentralafrikanske republikken i subprefekturet Bocaranga, langs grensa mot Kamerun. Mbum var tidlegare eit viktig lingua franca i Adamaoua, men denne rolla har etter kvart til overteke av fulfulde. Kamerun-misjonærar tilknytte Det Norske Misjonsselskap lærde mbum fram til om lag 1960.
Grammatikk
Framstillinga av grammatikken byggjer på Hagège 1968, sitert etter Sergej Starostin sin database.
Fonologi
Konsonantsystem:
p  t   k kp b ɓ d ɗ ɡ ɡb f s       h   v   ž m  n ñ ŋ l  v̊ r
v̊ er ein labiodental flap.
Mbum har eit enkelt vokalsystem, med 5 vokalar. Alle vokalane kan vere korte eller lange.
Dei høge og låge vokalane kan vere nasale (/ı̃ ã ũ/). Stavingsstrukten er (K)V(K).
Syntaks
Mbum er eit preposisjonsspråk. Substantivfrasene har dei modifiserande orda (adjektiva, possessor, talord) til høgre for seg, den fulle strukturen er N+A+Num+D. Den grunnleggjande ordstillinga er SVO.
Dagrun Eriksen
Dagrun Jofrid Eriksen er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Ho var stortingsrepresentant for Vest-Agder i 2001-2005 og frå 2006. Ho var vararepresentant frå 1997-2001 (og møtte fast for Jon Lilletun medan han var i regjering) og 2005-2009, og var fast møtande representant etter Lilletuns død i august 2006. Frå hausten 2009 er fast representant.
Eriksen har eitt års høgare utdanning, og har arbeidd som barnehageassistent, lærarvikar og skuleassistent før ho blei heiltidspolitikar.
Kornisk
Kornisk (kornisk Kernowek) er eit keltisk språk, i den brittonske greina av dei øykeltiske språka. Den næraste slektningen til kornisk er bretonsk.
Revitalisert kornisk
Revitaliseringa av kornisk tar til med Henry Jenner sitt arbeid, i 1904. Etter det har det vorte utarbeidd fire ulike revisjonar av Jenner sitt arbeid, basert dels på ulike periodar av klassisk kornisk, og dels på ulike ortografiske prinsipp.
Sameint kornisk
Sameint kornisk (Unified Cornish, UC) vart innført av Robert Nance med læreboka hans Cornish for All, 1929, og det representerer den første splittinga i revitaliseringsarbeidet til kornisk. Til skilnad frå Jenner, som tok utgangspunkt i 1700-talskornisk (moderne kornisk / seinkornisk), ville Nance sameine revitalisert kornisk med mellomalderkjeldene (derfor namnet). Sameint kornisk var det første praktiske framlegget til eit revitalisert kornisk, og det var i nesten 60 år den einaste standarden for revitalisert kornisk. Stavemåten var standardisert, og det Nance laga ord på basis av walisisk og bretonsk som ikkje var belagt i korniske tekstar, og publiserte dei i dei kornisk ordbøkena (1934, 1938).
Moderne kornisk, eller seinkornisk
På 1970-talet var sameint kornisk kritisert for ikkje å vere i stand til å uttrykke ein del fonologiske distinksjonar som må ha vore til stades i klassisk kornisk. Tidleg på 1980-talet publiserte Richard Gendall eit nytt system som var basert på 1700-tals-tekstar, t.d. Nicholas og John Boson, William Rowe og Thomas Tonkin. Dette systemet vart av tilhengarane kalla moderne kornisk, eller revidert moderne kornisk, for å skilje den moderne versjonen frå 1700-talskornisk. Motstandarane kalla det seinkornisk, for å la ordet "moderne" stå for all revitalisert kornisk.
Felles kornisk
Eit anna initiativ, som kom omtrent samstundes, kom frå Ken George. I 1986 presenterte han ei ny rettskriving, kernewek kemmyn, eller felles kornisk. Det tok utgangspunkt i mellomkornisk, men la ein fonologisk analyse til grunn, innretta ortografien etter denne fonologiske analysen, og presenterte reglar for uttale. Dette systemet fekk godkjenning av Kesva an Taves Kernewek/The Cornish Language Board, og fleirtalet av dei kornisktalande bruker dette systemet.
Revidert sameint kornisk
Felles kornisk møtte kritikk, ein av dei meir systematiske kritikarane var Nicholas Williams, som i 1995 presenterte kernowek unys amendys, eller revidert sameint kornisk. Dette systemet bygde, som namnet seier, vidare på sameint kornisk, og det la mellomkornisk til grunn. Revidert sameint kornisk prøver også å vere eit regelmessig system, men samanlikna med felles kornisk ligg det nærare dei attesterte tekstane.
Situasjonen i dag
Kornisk har fått støtte frå EU i revitaliseringsarbeidet, og The Cornish Language Development project har i 2007 sett i gang ein prosess for å kome fram til ein ortografi for kornisk.
Kostenki
Kostenki er ein landsby i Voronezj oblast vest i Russland. Han er kjend for ei rekke funn etter moderne menneske frå eldre steinalder.
Nokre funn er dekte av eit oskelag frå vulkanutbrot i campanium for rundt 40 000 år sidan, slik at staden må ha vore busett før dette. Like over oskelaget blei nokre av dei eldste synålene vi kjenner funne.
Fylkesveg 151 i Finnmark
Fylkesveg 151 i Finnmark går mellom Tufjord og Kalven på Rolvsøya i Måsøy kommune. Vegen er 11,7 km lang.
Dåfjorden i Karlsøy
Dåfjorden er ein fjord på nordsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 11 km sørvestover til bygda Dåfjord i botn av fjorden.
Heiltal
Eit heiltal eller ein integer er eit tal i mengda. Mengda av heiltal blir skrive som \mathbf{Z} eller \mathbb{Z} (tysk Zahl), og omfattar talet 0 og alle naturlege tal og deira negative verdiar.
I likskap med dei naturlege tala og dei rasjonale tala er heiltala ei telbar mengd.
Heiltala dannar under addisjon ei abelsk gruppe.
Fagerfjorden
Fjorden har innløp mellom Falkeberget i vest og Nordnes i aust. Det er ikkje vegsamband til fjorden, men langs austsida ligg gardsbruka (frå nord til sør) Nordheim, Slettvollen, Kveldssol, Fagerfjord og Engenes.
Irland i Junior Eurovision Song Contest
Irland debuterte i Junior Eurovision Song Contest 2015 i Sofia i Bulgaria, med songen «Réalta Na Mara», og vart framført på irsk av Aimee Banks. Bidraga vert valde gjennom den nasjonale uttakinga Junior Eurovision Éire, arrangert av den irske kringkasteren TG4.
Fossen Selfoss
Selfoss er ein foss i elva Jökulsá á Fjöllum nord på Island, om lag 30 km før elva munnar ut i Grønlandshavet. Fossen har eit fall på 11 meter, men er mykje breiare enn han er høg.
Eit par hundre meter lenger nede i renn elva ut i Dettifoss, ein av dei kraftigaste fossane i Europa. Elva har sitt utspring ved isbreen Vatnajökull så vassføringa endrar seg derfor mykje og er avhengig av årstida, vêret og vulkansk aktivitet. Selfoss og Dettifoss er ein del av Jökulsárgljúfur nasjonalpark.
Istiéa-Edipsós
Istiéa-Edipsós (gresk Ιστιαία-Αιδηψός) er ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Istiéa-Edipsós omfattar den nordlegaste delen av øya Évvia. I aust ligg Egearhavet, i nord inngangen til Pagastikósbukta, i vest Maliábukta og i sør Nord-Évvia-bukta.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Terje Rypdal
Terje Rypdal er ein norsk jazzmusikar og -komponist frå Oslo.
Han vart kjend på 1960-talet som gitarist i popgruppa the Vanguards, gjekk seinare over til å spele jazz og har hatt tette samarbeid med musikarar som Jan Garbarek og den danske trompetaren Palle Mikkelborg.
Grunnfjorden på Ringvassøya
Grunnfjorden er ein fjord på nordaustsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5,5 km sørover til Grunnfjord i botn av fjorden.
Inger Lise Hansen
Inger Lise Hansen er ein norsk Kristeleg Folkeparti-politikar. Ho var KrF sin fyrstekandidat i Vestfold ved Stortingsvalet i 2009.
Hansen var leiar av Kristeleg Folkepartis Ungdom (KrFU) 2005-07, og blei vald til 2. nestleiar i KrF på partiet sitt landsmøte i april 2007. Ho blei attvald i 2009.
Hansen er gift med tidlegare leiar i KrFU, David Hansen. Inger Lise Hansen er opphavleg frå Åsgårdstrand i Vestfold. Ho har ein Bachelor i internasjonale studium frå Universitetet i Oslo, og utviklingsstudium frå Høgskolen i Oslo.
Veggefjorden
Veggefjorden er ein fjord på nordsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km sørvestover til Veggefjorddalen i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Veggen i vest og Ytre Karaneset i aust. Veggen, som fjorden er kalla opp etter, er ein fjellvegg på vestsida av fjellet som stuper ned i fjorden. Fjellvegen stig bratt opp til 250 meter over havet og høyrer til fjellet Jonasaksla på 304 meter over havet. Det er ingen busetnader ved fjorden.
Lee Keun-ho
Lee Keun-Ho, med revidert transkripsjon Yi Geun-ho er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Júbilo Iwata i den japanske J-ligaen, og for det sørkoreanske landslaget.
Lee fekk gjennombrotet sitt som profesjonell fotballspelarar hjå Daegu FC i den koreanske K-ligaen. Både i 2007 og 2008 var han toppskårar blant koreanske spelarar i K-ligaen, dette innebar 7. og 5. plass på den samla toppskårarlista. I april 2009 skreiv han under for det japanske laget Júbilo Iwata, i utgangspunktet med ein 9-månaderskontrakt. Han forlenga kontrakten i 2010.
Lee debuterte for Sør-Korea sitt A-landslag 29. juni 2007 som innbytar i ein vennskapskamp mot Irak. Han skåra mål i same kampen.
Ernst Ruska
Ernst August Friedrich Ruska var ein tysk fysikar. Ruska mottok Nobelprisen i fysikk i 1986 «for hans fundamentale elektronoptiske arbeid og konstruksjon av det første elektronmikroskopet». Den andre halvdelen av prisen vart tildelt Gerd Binnig og Heinrich Rohrer «for konstruksjonen deira av Scanning tunneling mikroskop».
Etter å ha fullført sin filosofiske doktorgrad i 1933, fortsette Ruska å jobbe innan elektronoptikk, først ved Fernseh Ltd i Berlin-Zehlendorf og deretter hos Siemens-Reiniger-Werke AG. Hos Siemens var han involvert i å utvikle det første komersielt produserte elektronmikroskopet i 1939. I tillegg til å utvikle teknologi for elektronmikroskop medan han var hos Siemens, jobba Ruska òg ved andre vitskaplege institusjonar og oppmuntra Siemens til å sette opp eit laboratorium for gjesteforskarar. Dette laboratoriet vart først leia av bror til Ruska, Helmut, ein lege som utvikla bruken av elektronmikroskopet for medisinske og biologiske bruksområde.
I 1960 mottok han òg Albert Lasker Basic Medical Research Award.
Dei olympiske ringane
Dei olympiske ringane vart teikna i 1913 av grunnleggjaren til dei moderne olympiske leikane, den franske baron Pierre de Coubertin. Ringane vart det offisielle emblemet for dei olympiske leikane, og vart først brukt i samband med sommar-OL 1920 i Antwerpen.
Symbolikk
Symbolet består av fem samanvovne ringar i fargane blå, gul, svart, grøn og raud, lagt på ein kvit bakgrunn. Coubertin presenterte det nye emblemet i augustutgåva av Revue Olympique i 1913. Her skildra han at ringane skulle symbolisere dei fem verdsdelane (Nord- og Sør-Amerika blir sett som eitt kontinent). Den blå ringen representerer Europa, gul er Asia, svart er Afrika, grøn er for Oseania, og raud for Amerika.
Computer Entertainment Rating Organization
Computer Entertainment Rating Organization (特定非営利活動法人 コンピュータエンターテインメントレーティング機構) (forkorta CERO) er ein japansk organisasjon med hovudkvarter i Tokyo som set aldersmerke på dataspel til spelkonsollar i Japan. Organisasjonen vart grunnlagt i 2002 som ein del av Computer Entertainment Supplier's Association og vart offisielt ein ideell organisasjon i 2003. Dataspel som kjem ut på datamaskinar i Japan blir aldersmerkte av ein annan organisasjon, Ethics Organization of Computer Software (EOCS).
CERO bruker fem etikettar for å merkja dataspel etter kva aldersgruppe dei kan eigna seg for:
A er den lågaste aldersgrensa og gjeld spel som eignar seg for alle aldrar. B eignar seg for tolvårige og eldre, C eignar seg for femtenårige og eldre og D eignar seg for syttenårige og eldre. Z er den strengaste og svarar til ei aldersgrense på 18 år. Dataspel med denne aldersmerkinga kan ikkje kjøpast av mindreårige. CERO brukar også ymse symbol som skal informera om spesifikt innhald ein kan venta å finna i eit spel, til dømes vald, sex, kriminalitet eller grovt språk.
Dei olympiske ringane
Flagget
Emblemet vart offisielt teke opp som symbolet til dei olympiske leikane i 1914, og var tenkt brukt på eit offisielt OL-flagg under sommar-OL 1916, men etter avlysinga av leikane på grunn av den første verdskrigen vart flagga for første gongen heist over stadion i Antwerpen i samband med sommer-OL 1920.
Referansar
Olümpiasümbol Ολυμπιακά σύμβολα 올림픽 심벌 Simboli olimpici Олимпийская символика
Estlandssvenskar
Historie
Sidan tidleg mellomalder, kanskje også tidlegare, har svenskar/skandinavar budd på begge sider av Austersjøen, framfor alt i det noverande Finland, men også i Estland og i Kurland i Latvia.
Så seint som i mellomkrigstida fanst det ein minoritet på omkring 10 000 personar, hovudsakleg busette i kystnære område og på øyane. Minst tusen estlandssvenskar vart att i Estland etter den andre okkupasjonen til Sovjetunionen i 1944, men dei vart forfølgde av sovjetstyresmaktene.
Jakarta
Jakarta (også DKI Jakarta) er hovudstaden og den største byen i Indonesia. Jakarta ligg på nord-vest kysten av Java, har ei landflate på 661,52km2 og eit innbyggjartal på 8,489,910. Byen er økonomisk, kulturelt og politisk sentrum for Indonesia, den største byen i Søraust-Asia og den tolvte største byen i verda. Storbyområdet, kalla Jabodetabek, er det sjette største i verda. Byen har tidlegare heitt Sunda Kelapa (397-1527), Jayakarta (1527-1619), Batavia (1619-1942) og Djakarta (1942-1972).
Etter tuftinga på 300-talet, vart Jakarta ein viktig hamne- og handelsby for Sunda-kongedømet. Som Batavia voks den seg stor som hovudstaden for Nederlandsk Austindia. Byen fekk namnet Jakarta i 1942 under den japanske okkupasjonen av Java, og vart hovudstaden i Indonesia då landet vart sjølvstendig etter Den andre verdskrigen.
Viktige landemerke i Jakarta er mellom anna Den indonesiske børsen, Indonesias Bank, og Nasjonalmonumentet ((Tugu Monas)). Byen er sete for ASEAN-sekretariatet. Han har to internasjonale flyplassar, Soekarno-Hatta og Halim Perdanakusuma, og hamna Tanjung Priok. Byen har fleire intercity- og pendlar-toglinjer og fleire bussruter som fer på særskilte bussvegar.
Geografi
Dei tusen øyane, som administrativt er del av Jakarta, ligg i Jakartabukta nord for byen.
Klima
Jakarta har eit varmt og fuktig ekvatorialt/tropisk klima (Af) etter Köppens system for klassifisering av klima. Plasseringa i den vestlege delen av Indonesia gjer at toppen av regntida er i Januar, med eit gjennomsnittleg nedbør på 350 mm, og tørketida sitt botnpunkt er i august med eit månadleg gjennomsnitt på 60 mm. Byen er fuktig gjennom året med daglege temperaturar mellom 25° og 38 °C.
Soge
Det gamle namnet på Jakarta var Sunda Kelapa. Den første nedteikninga som gjer dette området som ein hovudstad kan sporast til det indianiserte kongedømet Tarumanagara så tidleg som 300-talet. I år 39 skipa kong Purnawarman Sunda Pura som ein ny hovudstad for kongedømet, liggjande på nordkysten av Java. Purnawarman let sju minnesteinar med innskriberingar med hans namn spreidd ut over området, inkludert noverande Banten og Vest-Java provinsane. Tugu innskrifta er rekna for å vere den eldste av dei.
Etter at makta til Tarumanagara vart svekka, blei alle av dei mange territoria, under dei Sunda Pura, del av Sunda-kongedømet. Hamneområdet vart gjeve nytt namn som Sunda Kelapa etter det som er skrive i ein hindumunk sine palmebladmanuskript, som no er å finn i Bodleian-biblioteket ved Oxford-universitetet i England, og ferdnotatar frå prins Bujangga Manik. Innan det fjortande århundret var Sunda Kelapa blitt ei viktig handelshamn for kongedømet. Den første europeiske flåten; fire portugisiske skip frå Malacca, kom fram i 1513, då portugisarane var på jakt etter ei rute for å transportere krydder, særleg svart pepar.
Sunda-kongedømet gjekk inn i ein fredsavtale med Portugal, gjennom å gje portugisarane løyve til å byggje ei hamn i 1522 for å skydde mot den aukande makta til Sultanatet av Demak frå sentral-Java. I 1527 gjekk Fatahillah, ein sumatra-malaysisk krigar frå Demak, til åtak på Sunda-kongedømet og lykkast i å overta hamna den 22. juni 1527. Etter dette vart Sunda Kelapa omdøypt til Jayakarta, gammaljavanesisk for 'sigershandling' eller 'full siger'. I 1628 og igjen i 1629 prøvde sultanen av Mataram å ta byen frå nederlendarane utan å lukkast.
Nederlandske Batavia
Gjennom tilhøvet med prins Jayawikarta frå Banten-sultanatet, kom nederlandske skip til Jayakarta i 1596. I 1602 kom dei første farande frå det Britiske austindiske kompaniet, leia av James Lancaster fram til Aceh, og sigla vidare til Banten der dei fekk løyve til å tufte ein handelspost. Staden vart sentrum for britisk handel i Indonesia fram til 1682.
Tydelegvis gjorde Jayawikarta også handelsband med dei engelske handelsfarande, som var i konkurranse med nederlendarane, gjennom å late dei byggje hus på motsett side av dei nederlandske bygningane i 1615. Då tilhøvet mellom prins Jayawikarta og nederlendarane forverra seg, gjekk Jayawikarta sine soldatar til åtak på den nederlandske festninga. Men sjølv med støtte frå femten britiske skip, var ikkje prins Jayakarta sin hær i stand til å nedkjempe nederlendarane, dels grunna den godt tima ankomsten av Jan Pieterszoon Coen (J.P. Coen). Nederlendarane brende det engelske fortet, og tvinga englendarane i retrett til skipa sine. Med denne sigeren vart den nederlandske maktbasen i området konsolidert. I 1619 gav dei Jayawikarta namnet «Batavia».
Handelsmoglegheiter i hovudstaden til den nederlandske kolonien trekte til seg indonesiske og særskilt kinesiske immigrantar. Det aukande talet på immigrantar førte til byrdar for byen. Spenninga auka då kolonistyret prøvde avgrense kinesisk innvandring gjennom deporteringar. Den 9. oktober 1740 vart 5 000 kinesarar massakrerte og dei etterfølgjande åra var kinesiske innbyggjarar flytt til Glodok utanfor bymurane. Byen byrja flytte vidare sørover etterkvart som epidemiane i 1835 og 1870 leidde folk til å flytte langt sør frå hamna. Koningsplein, no Merdekaplassen vart ferdigbygt i 1818, husvereparken Menteng var påbyrja i 1913, og Kebayoran Baru var det siste Nederlandsk-bygte bustadstrøket.
Byen vart gjenoppkalla «Jakarta» av japanarane under deira okkupasjon av Indonesia under den andre verdskrigen. Etter verdskrigen trekte indonesiske republikanarar seg ut av alliert-okkuperte Jakarta under kampen deira for Indonesisk sjølvstende og etablerte hovudstaden deira i Yogyakarta. I 1950, etter at sjølvstende var sikra, vart Jakarta atter ein gong gjort til den nasjonale hovudstaden. Indonesias skipande president, Sukarno, såg føre seg Jakarta som ein stor internasjonal by. Han var pådrivaren bak store stats-finansierte prosjekt formgjeve i openlys nasjonalistisk og modernistisk ariktektur. Prosjekt i Jakarta omfatta mellom anna ein kløver-forma motorveg, ein stor bulevard (Jalan MH Thamrin-Sudirman), monument som Nasjonalmonumentet, store hotell, kjøpesenter, og ei ny parlamentsbygning.
I oktober 1965 var Jakarta staden for eit feilslått kuppforsøk der 6 høgare generalar vart drepne. Kuppforsøke leidde endeleg til at Sukarto fall og byrjinga på Suharto si «Nye ordning». Eit propagandamonument står ved staden der lika av generalane vart dumpa. Jakarta vart i 1966 erklært eit «særskilt hovudstadsområde» (daerah khusus ibukota), og fekk slik status om lag på line med ein stat eller ein provins. Generalløytnant Ali Sadikin tente som Guvernør frå byrjinga av «den Nye Ordninga» på midten av 1960-talet til 1977. Han fornya vegar og bruer, fremja kunstartane, bygte fleire sjukehus og eit stort tal nye skular. Han fjerna også ut slum-busettarar for nye utviklingsprosjekt—nokre til føremon for Suharto-familien —og prøvde å fjerne rickshawar og forby gatehandlarar. Han byrja ta kontroll med migrasjon til byen for å demme overfolkinga og fattigdom. Omfordeling av land, strukturell justering og utanlandsk investering bidrog til ein eigedoms-boom som endra byens ytre framtoning. Boomen slutta med den austasiatiske finanskrisa i 1997/98, noko som gjorde Jakarta til eit sentrum for vald, protestar og politisk manøvrering. Den lengeverande presidenten, Suharto, byrja miste grepet på makta. Spenningane nådde ein topp ved Jakartaopprøra i mai 1998, der fire studentar vart skotne og drepne ved Trisakti universitet av tryggingsstyrkar; fire dagar med opprør og vald følgde, noko som leidde til eit estimert tal på 1 200 tapte liv og 6 000 skadde eller øydelagde bygningar. Suharto trekte seg som president, og Jakarta har heldt fram som eit sentrum for demokratiske endringar i Indonesia. Det har vore fleire bombeåtak i byen, knytt til Jemaah Islamiah, sidan 2000.
Styre
Offisielt er Jakarta ikkje ein by, men ein provins med særskilt stode som hovudstaden i Indonesia. Den vert styrt mykje på same vis som andre indonesiske provinsar. Til dømes har Jakarta ein guvernør (i staden for ein borgarmeister), og er delt opp i fleire under-regionar med deira eigne styresett. Jakarta, som ein provins, er delt opp i fem byar (kota), tidlegare bykommunar, der kvar av dei er leia av ein borgarmeister, og eit regentskap (kabupaten) leia av ein regent. Det første frie valet av Jakartas guvernør vart heldt i august 2007; valet vart vunne av Fauzi Bowo. Guvernørane har tidlegare vorte utpeika av det lokale parlamentet. Valet er del av ei landsomfattande desentraliseringsprosess som opnar for direte lokalval i fleire område.
Liste over byar i Jakarta:
Det einaste regentskapet i Jakarta er:
Kultur
Som den økonomiske og politiske hovudstaden i Indonesia tiltrekk Jakarta seg mange utanlandske såvel som innanlandske innvandrarar. Mange av innvandrarane er frå dei andre delane av Java, noko som bidreg til ei blanding av båe dialektar frå javanesisk og sundanesisk, og deira tradisjonelle matrettar og sedvaner.
Eit kallenamn for Jakarta er «Den store durianen».
Betawifolket (Orang Betawi, eller 'Batavia-folket') er eit omgrep som vert nytta om etterkomarane av folka som var busette rundt Batavia og vart kjend som ein stamme frå rundt 1700- til 1800-talet. Betawifolket er i hovudsak etterkomarar frå ulike søraustasiatiske etniske grupper leia eller drege til Batavia for å møte behovet for arbeidskraft, og omfatta folk frå ulike delar av Indonesia. Språket og kulturen til desse immigrantane er særskilt frå dei sundanesiske eller javanesiske. Språket er meir tufta på ein aust-malaysisk dialekt og styrkja med lånord frå javanesisk, kinesisk og arabisk. No til dags er Jakarta-dialektane laust baserte på Betawi-språket.
Det har også vore eit viktig kinesisk samfunn i Jakarta over fleire hundreår. Offisielt utgjer dei 6 % av folkesetnaden i Jakarta, men dette talet kan vere underrapportert.
Jakarta har fleire kultursenter, som til dømes Senayan-senteret. Ein finn ofte tradisjonell musikk i hotell for dei høgare stendene, mellom anna wayang og gamelan-framsyningar. Som landets største by og hovudstad, har Jakarta lokka mange nasjonale og regionale kløpparar som håpar på å få eit større publikum og fleire høve til å skape landeplager.
Ironisk nok finn ein sjeldan Betawi-kunstartar i Jakarta, grunna deira vidgjetne låge-profil, og fleirtalet av dei har flytt til utkantstrøka av Jakarta, overvelma av immigrantbølga. Det er enklare å finne javanesiske eller minang-baserte brudlaups-seremoniar i staden for betawi-typen. Likeeins er det enklare å finne javanesisk gamelan enn gambang kromong (ei blanding av betawi- og kinesisk musikk. eller tanjidor (blanding av betawi- og portugisisk musikk) eller marawis (ei blanding av betawi- og yamansk musikk). Jamvel har nokre festivalar som Jalan Jaksa Festival eller Kemang Festival prøvd å ta vare på betawi-kunsten gjennom å invitere artistar til å gjere framsyningar.
Økonomi
Økonomien er nært knytt til finansiell tenesteyting, handel og industriproduksjon. Industriproduksjonen er spreidd over fleire felt, med større sektorar innan produksjon av elektronikk, bilar, kjemikaliar, mekanisk ingeniørverksemd og biomedisinske vitskapar. Jakarta er den mest luksuriøse og travlaste byen i Indonesia. I 2009 hadde 13 % av folkesetnaden i Jakarta ei inntekt per hovud på meir enn 108,000,000 rupiyah (10 000 US-dollar).
Vegtransport
Trass at det finst fleire vide vegar, slit Jakarta med trafikkorker grunna tung trafikk, særleg i det sentrale forretningsstrøket. For å redusere talet på trafikkorker, har nokre av dei største vegane i Jakarta ein 'tre i ein' regel i rush-tida. Denne regelen vart introdusert i 1992, og gjer forbod mot å ha færre enn tre passasjerar i kvar bil på visse vegar.
Tuktukar, kalla bajaj, syter for lokal transport i bakgatene i somme delar av byen. Frå tidleg på 1940-talet til 1991 var dei ei vanleg form for lokal transport i byen. I 1966 vart det estimert at det opererte 160 000 rickshawar i byen; så mykje som 15% av Jakartas arbeidstakarar heldt på med rickshaw køyring. I 1971 vart rickshawar forbode frå hovudvegane, og kort tid seinare prøva styresmaktene å gjennomføre eit totalforbod. Dette reduserte tale deira vesentleg, men fjerna dei ikkje heilt frå trafikkbiletet. Ei særleg aggressiv kampanje for å fjerne dei vart vellukka i 1990 og 1991, men under den økonomiske krisa i 1998, returnerte nokre under mindre effektive kontrollforsøk frå styresmaktene.
TransJakarta hurtigbuss-tenesta opererer på sju reserverte hurtigbuss korridorar i byen; den første frå Blok M til Jakarta Kota opna i januar, 2004.
Ein ytre ringveg er under konstruksjon og er delvis i bruk frå Cilincing-Cakung-Pasar Rebo-Pondok Pinang-Daan Mogot-Cengkareng. Ein bomveg knyter Jakarta til Soekarno-Hatta Internasjonale Flyplass i norddelen av Jakarta. Vidare er det tilknytingar via bomvegar til hamna Merak og Tangerang i vest og Bekasi, Cibitung og Karawang, Purwakarta og Bandung i aust.
Jernbane og vassvegar
Fleire jernbaner tener Jakarta, og koplar byen til naboregionane; Depok og Bogor i sør, Tangerang og Serpong i vest, og Bekasi, Karawang, og Cikampek i aust. Dei viktigaste togstasjonane er Gambir, Jatinegara, Pasar Senen, Manggarai, Tanah Abang, og Jakarta Kota. I rushtida overstig talet på passasjerar i vesentleg mon systemets kapasitet, og opphoping er vanleg.
To linjer i Jakarta Monorail er under bygging: den grøne lina som tener Semanggi-Casablancavegen-Kuningan-Semanggi og den blå lina som tener Kampung Melayu-Casablancavegen-Tanah Abang-Roxy. I tillegg er det planar for eit to liners system av undergrunnsbaner, med ei nord-sør line mellom Kota og Lebak Bulus, med tilknytingar til begge monorail-linene; og ei aust-vest line, som vil møte nord-sør lina ved Sawah Besar stasjonen. Det noverande prosjektet, som byrja i 2005, har vorte utsett grunna pengemangel, og prosjektet vart forlate av utviklaren PT Jakarta Monorail i mars 2008.
Den 30. november 2007 opna KRL (pendlartog) Ciliwung blå linje. Den tenar Jakartas sirkel line, som vart nytt på 1980-talet. Bilettprisen er Rp 5000,00. Den tenar Manggarai, Mampang, Karet, Jend. Sudirman Road, Duri, Angke, Kampung Bandan, Rajawali, Kemayoran, Pasar Senen, Gang Sentiong, Kramat, Pondok Jati, og Jatinegara. Toget har ein kapasitet på 400 passasjerar.
Den 6. juni 2007 byrjar bystyret å introdusere Vassvegen, ei ny båtteneste langs Ciliwung-elva.
Lufttransport
Soekarno-Hatta internasjonale flyplass (CGK) er den viktigaste flyplassen i Jakarta, og Indonesias hovudport til omverda. Den vert nytt båe av private og kommersielle flyfraktarar, og koplar Jakarta med andre indonesiske byar og internasjonale reisemål, og er Indonesias travlaste flyplass. Ein vidare flyplass, Halim Perdanakusuma internasjonale flyplass (HLP) tener mest private og presidentale flygningar.
Utdanning
I Jakarta finst fleire universitet, der det eldste er det statlege Universitas Indonesia (UI) og det private Universitas Nasional (UNAS). Det er også fleire andre private universitet i Jakarta, som Universitas Trisakti og Universitas Tarumanagara, som er to av dei største private universiteta i Jakarta. Som den største byen og hovudstaden, husar jakarta eit stort tal studentar frå ulike delar av Indonesia. Mange av desse bur i studentbustader eller i hybelrom hjå lokale familiar. Eins med andre store byar i utviklingsland finst det mange yrkesskular. For grunnleggande skulegang er det eit stort utval av borne- og ungdomsskular, merka som offentlege (national), private (national and bi-lingual national plus) og internasjonale skular. To av dei viktigaste internasjonale skulane i Jakarta er Jakarta International School og British International Schoool, Jakarta. BIS er ein SEASAC og FOBISSEA-skule.
Sport
Sidane Soekarno-tida har Jakarta ofte blitt vald som staden for internasjonale sportsarrangement som dei Asiatiske leikane i 1962, Asia-cupen 2007 og fleire gonger som vert for dei regionale Sjø-spela (Sea Games). Jakarta er også heimen til fleire profesjonelle fotball-klubbar. Den mest populære av dei er Persija, som regelmessig spelar kampar i Lebak Bulus-stadion. Eit anna lokalt eliteserielag er Persitara. Vinnarane av Galatama-konkurransen, Warna Agung og Jayakarta fotballklubb, har også base i Jakarta. Den største stadionen i Jakarta er Bung Karno Stadium med ein kapasitet på 100 000 tilskodarar. For basketball er Kelapa Gading Sport Mall i Kelapa Gading, Nord Jakarta, med ein kapasitet på 7000 tilskodarar, heimearenaen til det nasjonale basketballaget. Mange internasjonale basketballkampar vert spela i på denne stadionen. Senayan sportskomplekset er sett saman av fleire sportsarenaer, mellom dei Bung Karno fotballstadion, Madya Stadion, Istora Senayan, ei skytebane, ei tennisbanne og eit treningsområde for golf. Senayan-komplekset vart bygt i 1959 med sikte på Dei asiatiske liekane i 1962. Jakarta, saman med Bandung, skal igjen vere vert for Søraust-Asia-leikane i 2011. Førebuingane for å halde leikane har heldt på sidan avslutninga av Søraust-asia leikane i Thailand i 2007. Den indonesiske polosameininga, som det styrande organet for polo i Indonesia, har uttrykt sitt ønske om å vere vert for polo turneringa under Søraust-asia leikane i 2009, etter at det var stadfesta at polo ikkje vart med i Søraust-Asia-leikane 2009 i Laos. Det indonesiske pololaget kom på sisteplass i Søraust-Asia-leikane i 2007.
Media
Jakarta har fleire dagsaviser, som Bisnis Indonesia, Investor Daily, Jakarta Globe, The Jakarta Post, Indo Pos, Seputar Indonesia, Kompas, Media Indonesia, Republika, Pos Kota, Warta Kota, Lampu Merah ogSuara Pembaruan.
Innbyggjarane i byen kan ta inn statleg fjernsyn, TVRI, fleire private indonesiske fjernsynskanalar: TPI, RCTI, Metro TV, Indosiar, StarANTV, SCTV, Trans TV, TV ONE (tidlegare Lativi), Trans 7, og Global TV og lokalfjernsynskanalane Jak-TV, O-Channel og Space-Toon. Tilgjengeleg kabelfjernsyn er First Media og TelkomVision og satellittfjernsyn er Indovision, Astro Nusantara, TelkomVision og Aora TV.
Landemerke
Nasjonalmonumentet (eller Monumen Nasjonal/Monas i lokal nemning9, Nasjonalmuseet, Presidentpalasset, Gambir-togstasjonen, Taman Mini Indonesia Indah, Bung Karno Stadium.
Problem
Som mange storbyar i utviklingsland slit Jakarta med store utfordringar knytt til kraftig urbanisering. Folkesetnaden har auka dramatisk frå 1,2 millionar i 1960 til 8.8 millionar i 2004, om ein berre tel dei folkeregistrerte innbyggjarane. Folkesetnaden til Stor-Jakarta er rekna å vere 23 millionar, noko som svarar til det nest største urbane området i verda.
Den snøgge folkesetnadsveksten har vokse forbi styresmaktene sin evne til å bidra med grunnleggande tenester til innbyggjarande. Som den tredje største økonomien i Indonesia, har Jakarta trekt til seg eit stort tal med gjestar. Folketalet på vekedagar er om lag dobbelt så høgt som i helgene, på grunn av alle innbyggjarane frå Jabodetabek-området som kjem inn til Jakarta. Då styresmaktene ikkje klarar å syte for ei nødvendig transportløysing for det store innbyggjartalet, lir Jakarta også av alvorlege trafikkorker nærast kvar dag. Luftforureining og avfallshandtering er også store problem. Innan 2025 kan folkesetnaden ha nådd 24,9 millionar, utan at ein tel millionane i dei kringliggjande områda.
Flaum
Under regntida lir Jakarta av flaum, grunna tette kloakkrør og vassvegar, avskoging nær snøgt urbaniserande Bogor og Depok, og det faktum at 40 % av byen er under sjønivå, Store flaumar fann stad i 1996 då 5000 hektar land vart overflauma, og 2007. Tap frå skade på infrastruktur og statleg inntening var minst på 5,2 trillionar rupiah (572 millionar amerikanske dollar) og minst 85 personar miste livet. og om lag 350.000 personar vart tvungne å forlate heimane sine. Om lag 70 % av Jakartas areal vart overflauma av vatn opp til fire meter djupt i delar av byen.
Uformell føretaksverksemd
I september 2007 vart ei ny lov gjeldande som hadde til føremål å regulere delar av den offentlege orden. Han gav forbod mot å gje pengar til tiggarar, gateartistar eller gateseljarar. Vidare gjer den forbod mot ulovlege busettingar på elvebreiddar og langs motorvegar, og forbyr spytting og røyking på offentlege transportmiddel. Personar som vaskar bilvindauge og styrar trafikken i travle kryss utan løyve vil også verte straffa. Kritikarar av dei nye reglane har hevada at ei slik lov vil vere vanskelege å handheve, og at han ikkje la vekt på den store fattigdomen mange av innbyggjarane lever i.
Søsterbyar
Jakarta har fleire søsterbyar rundt om i verda:
Georges Charpak
Georges Charpak var ein polsk-fransk fysikar.
Charpak vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1992 for oppfinninga hans og utviklinga av partikkeldetektorar, spesielt trådkammeret.
Oppfinninga til Charpak mogleggjorde oppdaginga av særs kortliva og sjeldne partiklar. Detektoren leverer data direkte til tilkopla datamaskiner som kan analysere store mengder data. Dette gjer det mogeleg å studere forløp med både større oppløysing og tettare tidsintervall enn det som tidlegare var mogeleg med for døme boblekammer.
Charpak tok doktorgrad i kjernefysikk ved Collège de France i Paris i 1954, og byrja å jobbe ved CERN i Geneve i 1959. I 1984 vart han Joliot-Curie professor ved École Supérieure de Physique et Chimie i Paris, og i 1985 vart han medlem av det franske vitskapsakademiet.
Hermannsfjorden
Hermannsfjorden er ein fjord på nordsida av Nordkvaløya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km sørover til botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Kopparneset i sørvest og Langøya i nordaust. Han er omgjeve av relativt høge og bratte fjordsider. På vestsida ligg Kopparberget på 341 meter over havet, og på austsida Svartdalstinden (681 moh) og Bringen (383 moh).
Dvergmalle
Dvergmalle (Ameiurus nebulosus) er ein liten mallefisk som er særs vanleg i ferskvatn nordaust i Nord-Amerika.
Arten er òg sett ut mange stadar, m.a. i Drengsrudvannet ved Asker der han vart sett ut i 1890. I Norsk svarteliste 2012 er dvergmalle vurdert til låg risiko, ettersom han har vore i landet i over 120 år uten å spreia seg til nye vassdrag.