cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaza by
Moderne tid
Britane vann kontroll over byen med det tredje slaget ved Gaza i 1917 under fyrste verdskrigen. Etter krigen vart Gaza ein del av Palestinamandatet. I 1930- og 1940-åra voks Gaza kraftig. Det vart bygt nye bydelar langs kysten og dei sørlege og austlege slettene. Internasjonale organisasjonar og misjonærgrupper stod for det meste av bygginga. I 1947 vart Gaza tenkt som ein del av den arabiske staten i høve delingsplanen til Dei sameinte nasjonane, men vart okkupet av Egypt under den arabisk-israelske krigen i 1948. Folketalet i Gaza auka då mange flyktningar strøymde dit frå nærliggande byar og landsbyar som vart erobra av Israel. I 1957 innførte den egyptiske presidenten Gamal Abdel Nasser ei rekkje reformer i Gaza, mellom anna innan utdanning og sivile tenester.
Gaza vart okkupert av Israel under seksdagarskrigen i 1967 etter at den egyptiske hæren vart slått. Det oppstod ofte konfliktar mellom palestinarane og dei israelske styresmaktene i byen sidan 1970-åra. Spaningane førte til den første intifadaen i 1987. Gaza var eit senter for konfrontasjonar under dette opprøret, og dei økonomiske tilhøva i byen vart verre.
Palestinsk kontroll
I september 1993 signerte leiarane av Israel og Palestinsk frigjeringsorganisasjon (PLO) Osloavtalen. Avtalen gjorde at dei israelske styrkane trekte seg ut frå Gaza og overlet administrasjonen av området til Den palestinske sjølvstyresmakta (PNA). PNA, leia av Yasser Arafat, valde Gaza som det første hovudkvarteret sitt.
I 2005 trekte Israel ut soldatane sine frå Gazastripa og fjerna tusenvis av israelarar som hadde busett seg på området. Sidan den gong har Hamas vore involvert i ein stundom valdeleg maktkamp med den rivaliserande, palestinske organisasjonen Fatah. Den 25. januar 2006 vann Hamas ein overraskande siger i det palestinske valet. I 2007 styrta Hamas Fatah-styrkane på Gazastripa, medan Hamas-medlemmar vart fjerna frå PNA-regjeringa på Vestbreidda. I dag vert Hamas rekna som ein terrororganisasjon av dei fleste vestlege landa, og har de facto kontroll over byen og Gazastripa.
I mars 2008 skulda ei rekkje menneskerettsgrupper den israelske blokaden av byen for å gjere den humanitære situasjonen i Gaza verre enn den nokon gong hadde vore sidan Israel okkuperte området i 1967, og at israelske luftåtak mot militante mål i tett folkesette område, ofte tok livet av uskuldige sivile. I 2008 gjekk Israel til åtak mot Gaza. Israel erklærte at åtaket var eit svar på dei mange rakettåtaka og bombekastaråtaka frå Gazastripa inn i Israel sidan 2005, medan palestinarane hevda at dei svara på dei fiendtlege innfalla til Israel og blokaden av Gazastripa. I januar 2009 hadde minst 1 300 palestinarar mista livet i konflikten.
Geografi
Det sentrale Gaza ligg på ei slette og kring ei høgd på 45 meter over havet. Det meste av den moderne byen er bygd langs denne sletta, nedanfor høgda, særleg i nord og aust, der forstadane til Gaza ligg. Stranda og hamna ligg 3 km vest for sentrum av byen og rommet i mellom består av låge høgder.
Kommunen dekkjer i dag kring 45 kvadratkilometer. Gaza ligg 78 km sørvest for Jerusalem, 71 km sør for Tel Aviv, og 30 km nord for Rafah. I nærleiken ligg Beit Lahiya, Beit Hanoun og Jabalia i nord, og landsbyen Abu Middein, flyktningleiren Bureij, og byen Deir al-Balah i sør.
Folkesetnaden i Gaza er avhengig av grunnvatn som einaste kjelde til drikkevatn og jordbruk. Den næraste elva er Wadi Ghazza i sør, som har kjelde ved Abu Middein langs kysten. Ho fraktar noko vatn om vinteren, men er tørr om sommaren. Det meste av vassforsyninga vert omleidd til Israel.
Ei høgd søraust for Gaza, kalla Tell al-Muntar, stig til 270 meter over havet. I fleire hundreår vert det hevda å vere staden der Samson førte byportane til filistrane. Åsen er krona med ein muslimsk heilagdom (maqam) tileigna Ali al-Muntar. Det ligg gamle muslimske graver kring trea, og overliggaren over døra har to arabiske inskripsjonar frå mellomalderen.
Storvatnet i Ballangen
Storvatnet (nordsamisk Ránujávri) er ein innsjø som ligg i tidlegare Ballangen kommune, no Narvik i Nordland.
Gaza by
Klima
Gaza har eit varmt halvtørt klima (Köppen: BSh) med milde vintrar og tørre, steikande somrar. Våren kjem kring mars-april og dei varmaste månadane er juli og august, med ein normal makstemperatur på 33 °C. Den kaldaste månaden er januar då temperaturane vanlegvis ligg kring 7 °C. Det kjem sjeldan regn, og det som kjem fell som regel mellom november og mars. Årsmiddelnedbøren er 301 mm.
Folketal
I følgje osmanske skattelister frå 1557, hadde Gaza 2 477 mannlege skattebetalarar. Statestikken frå 1596 syner at folkesetnaden i Gaza var muslimar fordelte på 456 hushaldningar, 115 ungkarar, 59 religiøse personar og 19 handikappa. I tillegg var det 141 jundiyan eller «soldatar» i den osmanske hæren. Av dei kristne var det 294 hushaldningar og sju ungkarar, medan det var 73 jødiske hushaldningar og åtte samaritansk hushaldningar. I alt var det estimert 6 000 innbyggjarar i Gaza, noko som gjorde han til den tredje største byen i Osmansk Palestina etter Jerusalem og Safad.
I 1838 var det kring 4 000 muslimar og 100 kristne skattebetalarar, som indikerer eit folketal kring 15 000 eller 16 000—som var større enn Jerusalem på den tida. Det samla talet på kristne familiar var 57. Før fyrste verdskrigen braut ut, var folketalet i Gaza 42 000; men harde kampar i Gaza i 1917 førte til at folketalet fall kraftig.
I ei folketeljing i 1997 av Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS) hadde Gaza og den tilhøyrande al-Shati-leiren eit folketal på 353 115.
Venskapsbyar
Gaza er venskapsby med:
Mirakelet til huset Brandenburg
Mirakelet til huset Brandenburg syner til dødsfallet til tsarinne Elisabeth av Russland (52 år gammal) i byrjinga av 1762.
Seks år ut i sjuårskrigen var forsvaret til Kongedømet Preussen kraftig svekka og dei hadde nettopp mista den viktige hamnebyen Kolberg ved Austersjøen til russarane. Fredrik II av Preussen rekna krigen som tapt og var på randen av sjølvmord. 5. januar 1762 døydde tsarinne Elisabeth og nevøen hennar Peter III tok over trona. Peter var kjend for å vere tilhengjar av Preussen, og han trekte derfor troppane sine attende og enda krigen utan at det gagna russarane. Prøyssarane, som til då hadde vorte pressa frå alle kantar, kunne dermed konsentrere seg om austerrikarane og klarte til slutt å gå ut av krigen som sigerherrar.
Mot slutten av den andre verdskrigen var Berlin igjen omkransa av den russiske armeen. Adolf Hitler minnast mirakelet 200 år tidlegare og håpte at Tyskland igjen skulle reddast av ei uventa hending, som at Franklin D. Roosevelt skulle døy eller at det kom til usemje mellom Winston Churchill and Josef Stalin.
Kjelder
''
Świdnica
Świdnica (tysk Schweidnitz, tsjekkisk Svídnice) er ein by sørvest i Polen med kring 60 000 innbyggjarar. Han ligg i Nederschlesiske voivodskap og er den sjuande største byen der. 1975–1998 var han ein del av det tidlegare Wałbrzych voivodskap.
Bastia
Bastia er ein by og kommune nord på Korsika i Frankrike. Han er préfecture (hovudstad) i departementet Haute-Corse og har om lag 40 000 innbyggjarar. Bastia er òg ei viktig hamn på Korsika og er vidkjend for vinen sin.
Świdnica
Historia
Świdnica vart ein by i 1250, sjølv om det ikkje finst dokument lenger som stadfester dette. I starten høyrte byen til hertugdømet Wroclaw (Breslau) og fekk to viktige privilegium for å støtte opp om utviklinga. I 1290 hadde Świdnica bymurar med seks portar, handverket og handelen blømde. Frå 1291 til 1392 var byen hovudstad Hertugdømet Świdnica.
Mot slutten av 1300-talet vart byen underlagt Kongedømet Böhmen og byen voks gradvis i denne perioden. Den siste piast-hertugen var Bolko II av Świdnica, og då han døydde i 1368 og landområdet hans vart styrt av hustrua fram til 1392. Då ho døydde vart landområdet innlemma i Böhmen av Wenzel IV. I 1493 vart byen omtalt av Hartmann Schedel i Nürnbergkrønika som Schwednitz.
Bastia
Geografi
Byen ligg nordaust på Korsika ved byrjinga av Cap Corse. Bastia er den største hamna og handelssentrum på øya. Den årlege middeltemperaturen er om lag 15,3 °C og det er vanlegvis fem dagar med frost i året. Bastia har ofte kraftig vind og har ein normal årsnedbør på meir enn 700 mm, men har òg meir enn 340 dagar med sol på eit år.
Historie
Før genuesarane okkuperte Korsika var Cardo ein stor by. Rundt byen var det små landsbyar der fiskarar frå Cardo budde. Den litle hamna vart kalla Porto Cardo, som tyder «hamna i Cardo».
Świdnica
Historia
I 1471 var det 47 handelslaug i drift i byen, og nesten 300 heimar hadde rettar til å brygge øl, og større kveg- og humlemarknader vart ofte halde. Ølet vart sendt til mange byar i Europa, som Breslau, Praha, Heidelberg, Kraków og Pisa.
Bastia
Historie
Genuesarane ville ha ei verna hamn frå havstormane og under guvernør Leonello Lomellini i 1380, byrja dei å konstruere ein bastiglia, ein tilfluktstad eller festning.
Świdnica
Historia
I 1526 vart heile Schlesien, inkludert Schweidnitz, underlagt Habsburgmonarkiet. Trettiårskrigen (1618–1648) gjekk hardt ut over hertugdømet. Byen vart annektert av Kongedømet Preussen under den første schlesiske krigen og så omgjort til ei festning. Schweidnitz vart ein del av det prøyssisk-leia Tyske keisardømet i 1871 under samlinga av Tyskland.
Bastia
Historie
Etter kvart hadde bastigliaen (Bastia) meir framgang og vart viktigare enn Cardo.
Bastia var hovudstad av Korsika fram til 1791.
Erik Palmén
Erik Herbert Palmén var ein finsk meteorolog. Han jobba i lag med Vilhelm Bjerknes og var ein del av Bergensskulen i meteorologi, som skapte teorien bak syklonar og vêrfrontar. Palmén var ein av meteorologane som var med på å forklare dynamikken i jetstraumar ved University of Chicago (i lag med mellom anna Carl-Gustaf Rossby). Han gjorde òg mykje grunnleggande arbeid med datainnsamling frå radiosondar, og kvalitetssjekka fleire datasett som vart mykje brukt av andre forskarar. Palmén skreiv artiklar innan fleire fagfelt knytte til meteorologi, som geofysikk og oseanografi. Boka, «Atomspheric Circulation Systems: Their Structure and Interpretation» frå 1969, som han skreiv i lag med Chester W. Newton, vert framleis brukt av mange universitet rundt om i verda i dag.
Palmen var direktør for Det finske havforskingsinstituttet, professor ved Helsingfors universitet og medlem av Det finske vitskapsakademiet.
Stavanger Museum
Stavanger Museum var ein institusjon som femna fleire historiske bygg og samlingar i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Rogaland Kunstmuseum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.
Stavanger Museum blei stifta i 1877 og gav namn til Muségata. I hovudmuséet finst no ei kulturhistorisk avdeling, ei zoologisk samling, og eit bibliotek.
I tillegg til utstillingane i Stavanger Museum-bygget finst òg Stavanger Sjøfartsmuseum ved Vågen i Stavanger og Norsk Hermetikkmuseum i Gamle Stavanger. Dei gamle herskapshusa Ledaal og Breidablikk høyrer òg med til samanslutninga. Skipa Anna af Sand og Wyvern er del av sjøfartsmuseet, og zoologisk avdeling har ein ornitologisk stasjon på Revtangen.
Seuzach
Seuzach er ein kommune i distriktet Winterthur i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 455 meter over havet.
Riksveg 15
Riksveg 15 (Rv15) er ein stamveg som går mellom Otta i Sel kommune og Måløy i Vågsøy kommune. Vegen har ei lengd på 280,3 km, av dette 135,8 km i Oppland og 144,5 km i Sogn og Fjordane.
Han tar av frå E6 i Otta og følgjer Ottadalen vestover forbi Lalm, Vågåmo, Lom og Bismo til Grotli. Vidare vestover langs sørsida av Strynsvatnet, gjennom Stryn sentrum, frå Innvikfjorden over til Hornindalsvatnet, langs sørsida av dette vidare vestover til Nordfjordeid, langs nordsida av Nordfjord til Måløy.
Historikk
Dagens veg mellom Grotli og Ospeli bru, Nye Strynefjellsvegen med tre tunnelar, vart opna i 1977. Den gamle hovudvegen vart turistveg og utgjer i dag riksveg 258. Begge vegstrekningane er føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.
Strekninga mellom Stryn og Nordfjordeid med tilhøyrande tunnelar vart opna i 1992 etter at vegarbeidet vart starta i 1966. Første delstrekning var mellom Nordfjordeid og Hjelle.
Ny veg vestover frå Nordfjordeid med riksvegstandard og to tunnelar vart opna på slutten av 1990-talet. Den eine tunnelen, Erviktunnelen, har fortau for at skuleborn frå Ervik skal kunne gå trygt til skulen i Kjølsdalen.
Gate 2 Rv15
Skårhaugstranda E39 Rv15
Riksveg
Noreg
I Noreg er riksvegar drivne av Statens vegvesen og staten ber utgiftene for planlegging, bygging, utbetring, vedlikehald og drift. Riksvegar er merkte med svart vegnummer på kvitt, firkanta skilt med svart bord.
Norske riksvegar har sidan 2010 vore delte inn i to kategoriar, europavegar og vanleg riksvegar. Tidlegare blei desse kalla stamvegar, og ein hadde med ein tredje kategori, andre riksvegar. Desse blei frå 2010 av fylkesvegar.
Riksvegar er merkte med nummerskilt i kvite siffer på grøn bakgrunn og har, med nokre unntak, nummer som er lågare enn 20.
Dei andre riksvegane har nummerskilt med svart skrift på kvit bakgrunn. Regionale riksvegar har to siffer i nummeret, medan meir lokale og kortare riksvegar har tre siffer.
Bortsett frå vegar med særskilt status eller vern er alle vanlege riksvegar er asfalterte. «Grusvegpakken» var prosjektet som sørgde for at alle dei gjenverande riksvegane som ikkje hadde verdi i følgje Nasjonal verneplan for veger og bruer fekk asfaltdekke. Riksveg 716 mellom Bergli og Valen på Frøya i Sør-Trøndelag var den siste riksvegstrekninga med grusdekke. Dei to kilometerane som stod igjen blei asfaltert den 17. desember 2003, mellom anna ved hjelp av dåverande samferdselsminister Torild Skogsholm.
Riksvegar som blir haldne som grusvegar i tråd med verneplanen er riksveg 252 (Tyin–Eidsbugarden), riksveg 258 (Grotli-Ospeli bru) og riksveg 886 (Bjørnstad–Jacobselv).
Peter III av Russland
Peter III, fødd som Karl Peter Ulrich, var tsar av Russland i seks månader i 1762. Han var hertug av Schleswig-Holstein-Gottorp frå 1739 til 1762. Han høyrde til ei linje av fyrstehuset Oldenburg, og grunnla linja Romanov-Holstein-Gottorp.
Han var einaste son av hertug Karl Friedrich av Holstein-Gottorp og Anna Petrovna, ei dotter av Peter den Store. Ifølgje dei fleste historikarar var han mentalt umoden og svært pro-prøyssisk, noko som gjorde han til ein upopulær leiar. Han skal ha vorte myrda som følgje av eit komplott som var leidd av Aleksej Orlov, bror til elskaren til Katarina, Grigorij. Det er uklart i kva grad kona hans var direkte involvert i mordet. Kona hans etterfølgde han på trona som Katarina II.
Galatasaray
Fotball
Galatasaray er det einaste tyrkiske fotballaget som har vunne ei stor europeisk fotballturnering. I 2000 vann klubben UEFA-cupen. Finalemøttet mellom engelske Arsenal og Galatasaray fann stad i København 17. mai 2000. Ingen av laga hadde skåra etter 120 minuttars spel, straffeskytinga enda med 4-1 til det tykiske laget. Noko etterpå vann laget den såkalla Supercupen. Klubben har vunne den tyrkiske seriemeisterskapen 19 gongar, og 14 gongar sigra i den nasjonale cupmeisterskapen.
Sidan januar 2011 har fotballaget spela heimekampane på nybygde Türk Telekom Arena. Fram til dess var Ali Sami Yen med plass til knappe 24&nsbp;000 tilskodarar heimebane til klubben.
Spelarstall
Oppdatert 12. august 2020 og eit namn lagt til den 17. august.
Basketball
Galatasaray sitt basketballag for kvinner vann FIBA Eurocup i 2009.
Synnøve Solbakken-Härkönen
Synnøve Solbakken-Härkönen var sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund i perioden 2005-2009. Ho vart vald inn frå Karasjok valkrins.
Ved sametingsvalet i 2009 stod Solbakken-Härkönen på 17. plass på lista til NSR i Ávjovárri valkrins, men ho vart ikkje innvald.
Solbakken-Härkönen er direktør i forlaget Davvi Girji.
Terje H. Tretnes
Terje Hallgeir Tretnes, kjend som Terje H. Tretnes, er ein samisk politikar. Han er partileiar i Samefolkets parti, og var representant for partiet sitt i Det norske sametinget i periodane 2001-2005 og 2005-2009.
Tretnes var ein av medlemmane i den såkalla «firarbanden», dvs. ei gruppe på fire einpartirepresentantar som utgjorde delar av Norske Samers Riksforbund sitt parlamentariske grunnlag frå 2005 til 2007.
Tretnes var fyrstekandidat for Samefolkets parti i Ávjovárri valkrins ved sametingsvalet i 2009, men han vart ikkje innvald.
Mulhacén
Mulhacén er det høgaste fjellet i det kontinentale Spania og på Den iberiske halvøya. Fjellet ligg i fjellkjeda Sierra Nevada i Cordillera Penibética. Det er kalla opp etter Abu l-Hasan Ali, eller Muley Hacén som han vert kalla på spansk, den nestsiste kongen av Granada på 1400-talet, som i følgje segna er gravlagd på toppen av fjellet.
Ein kan nå toppen av Mulhacén på ein dag frå landsbyane Capileira eller Trevélez, men det er vanlegast å overnatte i fjellhytta i Poqueira.
Valhall
Valhall er i norrøn mytologi festhallen til Odin der æsene og einherjane held sine gilde.
I Åsgard reiste gudane ei stor og mektig borg, og midt i denne borga låg dei frodige Idavollane. Her bygde gudane store, mektige hallar, og den aller flottaste av desse var Valhall. Det var hit valkyriene kom med einherjane, vikingane som har falle i krig. «Val» tyder på norrønt 'fallen krigar'.
I den store hallen Valhall er det Odin som herskar. Stor må Valhall vera om det skal vera rom for alle vikingar som døyr i krig. Det blei sagt at Valhall har 640 dører, og at kvar dør er så brei at 960 einherjar kan gå side om side gjennom døra. Taket er dekt med gylne skjold og veggane er laga av spydskaft.
Singsås
Singsås er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Sør-Trøndelag fylke, frå 1837 ein del av Holtålen kommune (Holtaalen) formannskapsdistrikt. Namnet kan vera avleidd av det norrøne mannsnamnet Singulfr, men dette er noko uvisst.
Singsås vart skild ut som eigen kommune frå Holtålen i 1841 og hadde då 1 272 innbyggjarar.
1. januar 1964 vart Singsås slegen saman med Budal, Soknedal og Støren kommunar til den nye Midtre Gauldal kommune. Singsås hadde ved samanslåinga 1 554 innbyggjarar.
Løkenfeltet
Løkenfeltet er ein tettstad i Nannestad kommune i Viken. Staden har og ligg ein km austom Eltonåsen og 13 km sørom kommunesenteret Teigebyen. Løkenfeltet er eit nyare bustadfelt.
Singsås
Elva Gaula, Rørosbanen og Fylkesveg 30 går gjennom bygda.
Torvastad
Torvastad er ein tidlegare norsk kommune i Rogaland fylke, oppretta som Torvastad formannskapsdistrikt i 1837.
1. februar 1855 vart Haugesund (1066 innb) skild ut frå Torvastad. Torvastad hadde 3242 innbyggjarar etter delinga.
1. november 1881 vart Skåre skild ut frå Torvastad. Innbyggjartalet i Torvastad vart då 1918.
Tromøysundet
Tromøysundet er eit sund som skil Tromøya i Arendal kommune frå fastlandet innanfor. Tromøysundet går i retning aust-søraust og vestover.
Saparmyrat Nyýazow
Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow var presidenten i Turkmenistan frå 1991 fram til han døydde i slutten av 2006. Han har sidan 1985 vore ein av dei mektigaste personane i Turkmenistan.
Pérotin
Pérotin (Perotinus), òg kjend som Magister Perotinus eller Perotinus magnus (fødd mellom 1150 og 1165, død mellom 1200 og 1225) var magister ved klosterkyrkja og katedralen Notre-Dame i Paris og den viktigaste komponisten i Notre Dame-skolen.
Saparmyrat Nyýazow
Nyýazow vart foreldrelaus i ung alder. Faren hans døydde i kampen mot tyskarane i andre verdskrigen, og resten av familien døydde i jordskjelven som lagde Asjkhabad øyde i 1948. Han vart oppdregen på ein sovjetisk barneheim, og vart medlem av kommunistpartiet der han steig i gradene og vart til slutt leiar for Kommunistpartiet i Det turkmenske SSR - seinare kjent som Turkmenistans demokratiske parti. Då Sovjetunionen fall i 1991 heldt Nyýazow på makta, og han vart dimed fyrste presidenten i landet.
Storvatnet i Flakstad
Storvatnet er eit vatn i Flakstad kommune i Lofoten. Det ligg aust i kommunen, mellom Napp og Vareid.
Pérotin
Alt ein veit om han er basert på utsegner frå Johannes dei Garlandia (kring 1240) og Anonymus IV (etter 1279) og ifølgje Anonymus IV er Pérotins musikkhistorisk viktig på grunn av  vidareutviklinga av tostemt organum frå forgjengaren Léonin til organum triplum og organum quadruplum (tre og fire stemmer).
Eit viktig trekk ved komposisjonsstilen hans er å ta ein enkel og velkjent melodi og strekke han ut i tid til kvar staving vert hundrevis av sekunder lange og så bruke kvar note av melodien (tenoren, latin for «halde» eller cantus firmus) som eit grunnlag for rytmisk komplekse, samanvevne linjer over cantus firmus. Resultatet var at ein eller fleire vokalstemmer song frie linjer (diskant) som flytta seg raskt over den langsame, flytande bordunen. Verka til Pérotin er bevarte i Magnus Liber Organi.
Tysk
Tysk er eit indoeuropeisk språk på den germanske språkgreina, saman med mellom andre engelsk og dei skandinaviske språka.
Budal
Budal er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Sør-Trøndelag fylke, frå 1837 ein del av Støren formannskapsdistrikt.
Tysk
Det som til vanleg blir kalla tysk, er høgtysk, i motsetnad til lågtysk. Lågtysk eller nedertysk blir framleis tala av mange menneske i dei nordlege delane av Tyskland, men færre enn før. Nederlandsk kan seiast å vere ei form for lågtysk. Lågtysk har hatt stor påverknad på dei skandinaviske språka, ikkje minst norsk, på grunn av mykje samband i sjøfart og handel tidlegare. Eit nærskyldt språk som òg finst i Nord-Tyskland og Nederland, er frisisk, som blir sagt å liggje ein plass mellom tysk og engelsk.
Budal
Budal vart skilt ut som eigen kommune i 1879. Kommunen hadde då 585 innbyggjarar.
Tysk
Geografisk område
Tysk blir i hovudsak tala i desse landa: Tyskland, Austerrike, Sveits og Luxemburg. Tysk vert òg nytta i Oppeln-regionen i Polen, delar av Belgia og Romania, Sør-Tirol i Italia og Elsass i Frankrike. I tillegg vert tysk tala i fleire tidlegare koloniar av desse landa. Til dømes Namibia (tidlegare Tysk Sørvest-Afrika) der mange er tyskspråklege. I mange aust-europeiske land, medrekna Russland, Ungarn og Slovenia er det fleire tyskspråklege minoritetar. I Amerika vert tysk mest nytta i USA. Om lag 125 millionar menneske har tysk som morsmål, og fleire hundre millionar snakkar det som framandspråk. Tysk er det tredje mest populære framandspråket på verdsbasis, og det nest mest populære i Europa, USA og Aust-Asia (Japan). Det er eit av de offisielle språka i EU.
Saparmyrat Nyýazow
I 1993 tok han tilnamnet Turkmenbasji som tyder «Leiar for alle turkmenarar» radt som Atatürk gjorde i Tyrkia. Den 29. desember 1999 vart han utnemnd til «president for livet» av dei (sokalla) lovgjevande styremaktene i Turkmenistan, men han har like fullt sagt at det skal haldast val i 2010.
Budal
1. januar 1964 vart Budal slegen saman med Singsås, Soknedal og Støren kommunar til den nye Midtre Gauldal kommune. Budal hadde ved samanslåinga 529 innbyggjarar. Enodd var det tidlegare kommunesenteret i Budal kommune. Ved Enodd møtest elvane Bua i Sørtrøndelag (som har gjeve Budal namnet) og Ena. På Enodd ligg trevareverksemda Budalsmøbler AS.
Tysk
Geografisk område
Tysk var tradisjonelt det fyrste framandspråket i Noreg, og det viktigaste akademiske språket. Etter den andre verdskrigen har tysk fått sterk konkurranse av engelsk. Det er i dag det nest mest populære framandspråket, etter engelsk språk. Mange nordmenn lærer tysk på skulen.
Saparmyrat Nyýazow
Nyýazow har ein autoritær leiarstil, og var kjend for sjølvdyrkinga si. Han meinte at Turkmenistan ikkje hadde nokon nasjonal identitet, og har difor freista byggja landet i sitt bilete. Han gav byen Krasnovodsk ved Kaspihavet namnet Turkmenbasji etter seg sjølv, i tillegg til at fleire skular, lufthamner og jamvel ein meteoritt har fått namnet hans. Alle offentlege bygningar har store portrettbilete av han på veggene, og statuer av han sjølv og mora er spreidde over alt landet. Dei mest kjende statuene er den som er plassert midt i Karakum-ørkenen, og gullstatuen som er montert på ei skiva som gjer at han alltid ser mot sola. Han har ogso bode at det skal byggjast eit stort palass i Asjkhabad til minne om han.
Britney Spears
Britney Jean Spears er ein amerikansk popsongar og dansar fødd i Kentwood i Louisiana. Ho har også erfaring som skodespelar og forfattar, og har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame. Britney Spears gifta seg i 2004 med Jason Alexander i Las Vegas, dei vart skilt berre 55 timer seinare. Den 18. september 2004 gifta ho seg med Kevin Federline og vart skilt 7. november 2006 og rakk å få 2 born med han.
Tysk
Geografisk område
Ei form for tysk språk som tidlegare var utbreidd i store delar av Europa, er jiddisch (yidish), daglegspråket til mange askenasiske jødar. Jiddisch sprang ut av mellomalderhøgtysk.
Torvastad
1. januar 1965 vart det meste av Torvastad (3783 innb) slege saman med Avaldsnes, Kopervik, Skudenes, Skudeneshavn, Stangaland og Åkra til den nye Karmøy kommune.
Samstundes vart ein mindre del av Torvastad (Vibransøy krins, 70 innb) overført til Haugesund kommune.
Tysk
Historiske lydendringar
Det som er ein av dei tydelegaste skilnadene mellom høgtysk og dei andre germanske språka er den andre tyske lydforskyvinga. For om lag 1000 år sidan skjedde det ei endring av 't' til 's' mange stader, spesielt blei 't' ofte omgjort til dobbel 's'. Døme på ord er:
Grammatikk
Tysk er eit flekterande språk, dvs. dei grammatiske tilhøva mellom orda blir i relativt stor grad uttrykt med hjelp av suffiks og andre morfologiske prosessar.
Substantiv
Startar alltid med stor bokstav.
Numerus
Tysk skil mellom eintal og fleirtal for substantiv, adjektiv og pronomen.
Genus
Tysk har tre genera, maskulinum, femininum og nøytrum.
Genussystemet i tysk har ein biologisk basis, slik at der Mann, der Ochs er maskuline og die Frau, die Kuh er feminine. Det finst mange unnatak frå denne regelen. Det mest kjende er substantivet das Mädchen, som tyder ‘jenta’. I dette fallet kjem ordet inn under ein annan regel, som seier at ord som er danna med endinga -chen har genus nøytrum.
Kasus
Tysk har fire kasus: nominativ, akkusativ, dativ og genitiv.
Nominativ markerer at setningsleddet er subjekt eller er predikativ (predikativ ved verba sein, werden, bleiben og heißen).
Vinny Burns
Vinny Burns er ein engelsk hardrockgitarist og produsent, mest kjend for arbeidet sitt med banda Dare, Ten og Bob Catley. Han har òg vore medlem av Asia, Ultravox, Hugo, FM, The Ladder, Phoenix Down, og i sine eigne prosjekt med Sam Blue, Burns Blue. Han er aktiv som produsent og eig sitt eige platestudio («The Viper Room»).
Tysk
Kasus
Setningsleddet skal stå i akkusativ med dei verba som tek direkte objekt i akkusativ eller når leddet står som eit preposisjonsuttrykk (PU) med ein preposisjon som tek akkusativ.
Setningsleddet skal stå i dativ ved indirekte objekt og ved dei verba som tek direkte objekt i dativ, eller når leddet står som eit preposisjonsuttrykk (PU) med ein preposisjon som tek dativ. Setningsleddet skal òg stå i dativ ved eigedomsdativ. Dette blir ofte nytta i staden for genitiv for å uttrykkje eigedomstilhøve til kroppsdelar eller klesplagg. Døme: Zieh dir die Schuhe aus! (Ta av deg skoa!). Nokre viktige verb tek direkte objekt i dativ, som til dømes verba helfen og 'danken''.
Tromøysundet
Sundet er om lag 12 km langt, og breidda varierer frå 200 m til om lag 500 m.
Brive-la-Gaillarde
Brive-la-Gaillarde (oksitansk: Briva la Galharda) er ein by og kommune i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Corrèze og har om lag 50 000 innbyggjarar.
Historie
Sjølv om det har vore busetnadar her sida 1. århundret byrja byen først å vekse på 400-talet rundt ei kyrkje tileigna Saint-Martin-l'Espagnol. På 1100-talet vart det bygd murar rundt byen og under Hundreårskrigen vart enno ein mur bygd. Desse festningane finst ikkje lenger og er erstatta av boulevardar.
Kommunen hadde namnet Brive fram til 1919, då han fekk det nye namnet Brive-la-Gaillarde. Ordet «Gaillarde», som vert nytta i fransk, står sannsynlegvis for mot eller styrke i bynamnet, men kan òg referere til dei gamle bymurane.
Tysk
Kasus
Setningsleddet skal stå i genitiv når det uttrykkjer eigedomstilhøve eller tilhøyrsle, eller der leddet er eit preposisjonsuttrykk (PU) med ein preposisjon som tek genitiv. På norsk blir eigedomstilhøve ofte kommunisert med ein preposisjon (bilen til Maria), med å hengje på ein -s etter eigaren (Marias bil) eller med sin-genitiven (Maria sin bil). På tysk er det vanlegare å nytte forma Der Vater des Kindes (Faren til barnet), med ved eigennamn kan ein gjerne bruke -s, slik som norsk: Marias Wagen (Marias bil).
Vinny Burns
Med Ten
Studioalbum and EPs
Tysk
Verb
Til liks med norsk, blir tyske verb delte inn i svake og sterke verb.
Tromøysundet
Tromøysundet er innseglingsleia til Arendal hamn frå aust, og ganske store skip kan gå gjennom sundet. Fartøy på veg vestover kan, om dei ønskjer smult farvatn, halde innaskjers ved å segle vestover Tromøysundet og helde fram sørover gjennom Galtesund.
Vinny Burns
Med Ten
Konsertalbum
Saparmyrat Nyýazow
Utdaningssystemet i Turkmenistan lærer alle unge turkmenarar at dei skal elska Turkmenbasji. Skriftene og talene hans er den viktigaste delen av innhaldet i lærebøkene. Den aller viktigaste teksta er «Ruhnama», Sjeleboka, eit nasjonalt epos skrive av Nyýazow. Alle bøker som vart skrivne i sovjettida er forbodne, og biblioteka har so å seia ingen andre bøker enn dei Nyýazow har skrive. I 2004 baud han at alle landsbybiblioteka i Turkmenistan skulle stengjast, for di han meinte at folk på den turkmenske landsbygda ikkje kunne lesa.
Andre ting Nyýazow har gjort for å få fram ein turkmensk kultur er å introdusera eit eige turkmensk alfabet til staden for det kyrilliske, definert dei ulike livsstadia, og gjeve dagane og månadene nye namn. Januar heiter no «Turkmenbasji», og april er oppkalla etter mor hans.
Nyýazow var kjend for å laga lover etter eigne innfall. Blant anna har ikkje menn på TV lov til å bruka sminke - dette fordi han hadde problem med å skilja menn og kvinner frå kvarandre på TV. Det er ikkje lov å nyta tobakk i Turkmenistan, fordi Nyýazow måtte slutta å røykja etter å ha vorte operert for kreft. Han la òg ned forbod mot langt hår, skjegg og gulltenner.
1. mars 2005 vedtok Nyýazow at alle sjukehus utanføre Asjkhabad skulle stengjast. Grunnen vart gjeven i ei tala dagen før: «Kvifor skal me øyda opp gode medisinske spesialistar på landsbyane når dei kan jobba i hovudstaden?»
Etter at det visstnok vart freista eit attentat mot han i 2002 vart mange arresterte for å vera konspiratørar eller deira familie. Kritikarar meiner at attentatet var planlagt for at Nyýazow skulle kunna kvitta seg med den politiske opposisjonen i landet.
Tromøysundet
Den gamle uthamna Narestø med verneverdig busetnad ligg like innanfor det austre utløpet til Tromøysundet. Litt lenger vest ligg industristaden Eydehavn med ei bedrift som tidlegare heitte Arendal Smelteverk. Ved Eydehavn låg i eldre tid lastehamna Neskilen. Her var det utskiping av trelast og malm frå jerngruvene like ved. På Tromøya ligg tettstaden Kongshavn. Tromøybrua går frå Tromøya til fastlandet, og kryssar Tromøysundet.
Tromøysundet var òg eit kjent kystruteskip som krigsforliste i Nordsjøen under den andre verdskrigen. Skipet var eigd av Arendals Dampskipsselskap.
Tysk
Determinativ
Determinativar står framfor substantiv og eventuelle adjektiv eller talord, og rettar seg etter substantivet i kasus og genus.
Døme
Korte døme på språket.
Ich esse Eis (presens). Ich aß Eis (preteritum). Ich habe Eis gegessen (perfektum partisipp).
Sidan tysk er eit flekterande språk, kan ein nytte kasus til å markere fuksjonen til setningsleddet, i staden for preposisjonar, slik ein ofte gjer på norsk.
A: S  V    IO(D)    DO(A) T: Ich gebe der Frau ein Eis.
Naoki Wako
Naoki Wako er ein japansk fotballspelar.
Distrikt i England
Distrikt i England er den lågaste vanlege administrative eininga for lokalstyre. Distrikta er dermed på same nivå som norske kommunar. Nivåa over er grevskap og deretter regionar.
Den noverande distriktordninga blei innført i England og Wales i 1974, og erstatta eit eldre system som omfatta municipal boroughs, urban districts, rural districts og county boroughs. England har halde seg til dette rammeverket med nokre endringar. Wales har derimot innført ei ny ordning der distrikta er erstatta av county og county boroughs.
Administrasjon
Vanlege distrikt er underlagt grevskapet dei ligg i, mens sameinte styresmakter er sjølvstyrte. Ein skil òg mellom bydistrikt (metropolitan districts) og andre distrikt; bydistrikta er sjølvstyrte og fungerer nokså likt som sameinte styresmakter. Nokre distrikt har nemningar borough (opphavleg burh, 'befesta by', seinare med tydinga 'valkrins'). Administrasjonsmessig er det ingen skilnad mellom borough og district, og bruken er normalt eit spørsmål om historisk status.
Vidare inndeling
Eit distrikt kan vera ytterlegare inndelt i kretsar (wards) og/eller verdslege sokn. Desse einingane har eit avgrensa lokalstyre. Kretsar blir mest brukt i byar, slik at kvar bydel utgjer ein krets. Sokn brukaer ein hovudsakleg på landet. Dei består gjerne av ein landsby eller fleire landsbyar som ligg svært nær kvarandre.
Talet på distrikt i England
Talet på distrikt kan variera gjennom samanslåingar og oppdelingar. I 2009 var det totalt 354 einingar på distriktsnivå. Desse omfatt:
Aalborghus
Aalborghus slott eller berre Aalborghus er ein festning som ligg i Ålborg i Danmark. Slottet vart reist etter initiativ av den dansk-norske kongen Kristian III i perioden frå 1539 til 1555 som festning. Arkitekt var byggmeister Morten Bussert. Anlegget viste seg ikkje å kunne fungere som festning og gjekk dermed over til å bli nytta som hovudsete for lendmannen til kongen.
Aalborghus`historie går imidlertid lenger att enn 1500-talet. Det eldste ein kjenne til blei omtala fyrste gong i 1340 og låg noko lenger mot sør. Dronning Margrete Valdemarsdotter var ein av eigarane.
Kong Hans vart fødd på Aalborghus i 1455 og i 1513 døydde han òg her etter eit fall frå hesten. Det er svært lite att av det opphavelege anlegget; berre austfløya. Nordfløya blei bygd på under Kristian IV på 1630-talet.
Aalborghus er eit kulturminne.
Solage
Solage (fødd kring 1360, død kring 1410) var ein fransk komponist. Han komponerte dei fleste stykka i Chantilly Codex, den viktigaste kjelda til musikken innan ars subtilior.
Ein kjenner lite til livet hans bortsett frå det ein kan kome fram til ut frå musikken hans. Han kan ha vore knytt til hoffa til Gaston Fébus og Jean, hertugen av Berry, og kanskje til og med pavehoffet i Avignon.
Tony Blair
Anthony Charles Lynton Blair, betre kjend som Tony Blair, var britisk statsminister frå 1997 til 2007. Han var og leiar for det britiske arbeidarpartiet Labour frå 1994 til 2007. Han er kjend for å ha omforma det til det såkalla New Labour, eit meir marknadsretta sosialdemokratisk parti. Han er òg den første britiske arbeidarpartimannen som er blitt vald til statsminister tre gonger på rad.
Solage
Musikken hans er typisk for perioden på slutten av 1300-talet. Den esoteriske karakteren til musikken hans gjer at han høyrer til Ars subtilior, ei musikalsk utvikling som la vekt på intellektuelle gåter, komplekse rytmar, innvikla kontrapunktiske knep og uvanlege harmoniar, som førte til at musikken høyrdest ganske moderne ut.
Tony Blair
Tidleg liv og karriere
Tony Blair vart fødd i Edinburgh i Skottland, men voks opp i Durham i Nord-England. Faren Leo var ein advokat og jussprofessor med politiske ambisjonar som blei stoppa av eit slag han fekk då Tony var elleve. Også sonen studerte juss, ved St. John's College i Oxford.
Medan faren hadde vore aktiv i det britiske konservative partiet, var det arbeidarpartiet Tony Blair melde seg inn i i 1975. Han stilte til sitt første parlamentsval i det sikre konservative setet i Beaconsfield i 1982. Ikkje uventa tapte han, men leiarar var blitt merksame på den unge politikaren, og han blei arbeidarpartiet sin kandidat for krinsen Sedgefield, nær oppvekststaden sin, i 1983.
Vegen til toppen
Vel inne i det britiske parlamentet steig Blair raskt i gradene, og han blei del av opposisjonen si alternative skuggeregjering i 1988. Dei konservative hadde likevel makta i landet, og Blair var aldri minister i ei ekte regjering.
Då Labour-leiaren John Smith døydde av hjarteinfarkt i 1994. Tony Blair og vennen Gordon Brown var begge sett på som gode kandidatar, men Blair hadde større støtte blant folket, og på eit velkjent restaurantmøte den 31. mai det året gjekk Brown med på å overlata kandidaturet til Blair. Han blei deretter vald til leiar framfor John Prescott og Margaret Beckett.
Nye Labour
Kort tid etter at Blair tok over leiarskapet, gjekk han inn for å endra mange av grunnhaldningane til arbeidarpartiet. Mellom anna endra han ein klausul frå det opphavlege partiprogrammet som gjekk inn for nasjonalisering av produksjonsmidla. Saman med medhjelparane sine gav han òg partiet eit nytt image som skulle visa at det var moderne, og klart til å styra landet. Dei tre hovudprioritetane hans, sa Blair på partikonferansen i 1996, var «utdanning, utdanning og utdanning». For å markera skiljet til partiet kalla Blair det ofte «New Labour», det nye arbeidarpartiet.
Endringane skapte mykje misnøye blant venstresida i partiet, men gav det òg nye veljarar. Dette, kombinert med misnøye til John Major sitt konservative styre, gav Blair og Labour ein braksiger ved valet i 1997, etter 18 år med dei konservative ved roret. Blair var 43 år gammal, og blei den yngste statsministeren i Storbritannia sidan Robert Jenkinson, jarlen av Liverpool, i 1812. Gordon Brown blei finansminister.
Statsministergjerning
Som leiar for landet utførte Tony Blair fleire store og mindre endringar i korleis det blei styrt. Han erstatta to kvarterlange spørjetimar i veka til éin enkelt på ein halvtime. Han tilsette ein offisiell talsmann som fekk utstrekt makt. I størstedelen av leiarperioden var denne talsmannen Alastair Campbell, som òg hadde stått for mykje av valkampen.
Viktige lovar
Human Rights Act, loven om menneskerettane, blei innført under Blair i 1998, og var den første loven som gav britane noko som kan minna om grunnlovsfesta. Freedom of Information Act, som gav rett til større innsyn i offentlege dokument, kom i 1999, men er blitt kritisert for å ikkje gje stort nok innsyn.
Styringsreformer
Dei nasjonalistiske rørslene i Wales og Skottland fekk nokre ønske oppfylt då ei walisisk nasjonalforsamling og eit skotsk parlament blei oppretta. I 1999 gjennomførte Blair ein stor reformasjon av Overhuset der han kvitta seg med dei fleste representantane som hadde arva stillinga si, med det føremålet å innføra handplukka livstidsrepresentantar i staden. Den nye overhusordninga er endå ikkje utarbeida (2005).
Fred og krig
I den første perioden til Blair blei fredsprosessen i Nord-Irland, som var blitt starta under John Major, ført i land med Langfredagsavtalen (Good Friday Agreement). Avtalen involverte dei britiske og irske regjeringane, i tillegg til dei fleste politiske partia i Nord-Irland. Nokre månader etter at talen var underskriven blei Blair den første britiske statsministeren til å tala i den irske nasjonalforsamlinga.
Seinare gav Blair sin fulle støtte til den kontroversielle amerikanske invasjonen av Irak i 2003, og sende 46.000 britiske troppar, ein tredel av den britiske militærstyrken, til landet. Mange britar reagerte svært sterkt på denne støtta, og Blair blei blant anna skulda for å ha overvurdert sannsynet for at Irak hadde klare masseøydeleggingsvåpen, ignorert juridiske råd om at invasjonen kunne bryta internasjonal rett, og til og med ha loge for parlamentet. Frå denne konflikten kom tilnamnet «Bliar» B-lygnaren, og fleire andre ukvemsord. Han er mellom anna blitt kalla for skjødehunden til president Bush, men har på den andre sida også lagt press på presidenten om å hjelpa til med å få fred i Israel og Palestina.
Under valkampen før det britiske parlamentsvalet i mai 2003 satsa det konservative mellom anna på den personlege motviljen mange veljarar følte for Tony Blair, og den konservative partileiaren Michael Howard kalla han ein lygnar offentleg. Labour svarte med å setja eit personleg fokus på motstandaren, og kampen mellom dei to partia blei bitter og personfokusert.
Privatliv
Under praksistida si hos advokatfirmaet til Derry Irvine, der han trefte den framtidige kona si, Cherie Booth.
Dei to gifta seg den 29. mars 1980. Dei har fire ungar, Euan, Nicky, Kathryn og Leo; sistnemnde var det første barnet fødd til ein sitjande britisk statsminister på 150 år (sidan John Russell fekk ein son i 1849).
Tony Blair er praktiserande anglikanar medan Cherie er katolikk. Statministeren har aldri gjort noko politisk ut av trua si, men politiske kommentatorar meiner ho har påverka dei politiske haldningane hans.
Musfuglfamilien
Musfuglar er ei lita gruppe fuglar som ikkje står nært andre grupper, men det kan vere dei står nærare papegøyar enn andre. Musfuglar har derfor fått status som ein orden Coliiformes. I tillegg er gruppa ein familie Coliidae. Distribusjonen er avgrensa til Afrika sør for Sahara, og Coliiformes er einaste ordenen som berre finst på dette kontinentet. I forhistorisk tid hadde dei større utbreiing i og vart tilsynelatande utvikla frå Europa.
Skildring
Dei er slanke, grålege eller brunlege fuglar med mjuke, hårliknande kroppsfjør. Musfuglar har vanlegvis rundt 10 centimeter kroppslengd, med ein lang og tynn hale på ytterlegare 20-24 centimeter. Vekta kan vere 45-55 gram. Dei beitar i skog og søkjer gjennom lauvverk som gnagarar på jakt etter bær, frukt og knoppar. Denne vanen saman utsjånaden på beina, gjev namn på gruppa. Dei er akrobatiske, og kan hengje opp ned når dei et. Alle artar har sterke klør og reversible ytre tær. Dei har også fjørtopp og kraftig nebb.
Musfuglar er sosiale og lever i flokkar på om lag tjue i terreng med tynnvaksen skog.
Desse fuglane byggjer koppforma reir i tre, reira er laga av kvistar med ei kantlinje av gras. Kvart kull er på 2-4 egg. Ungane er ganske utvikla ved klekking og forlèt reiret tidleg for å trene til flying.
Artar
Musfuglar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Colius
Jón Sigurðsson
Jón Sigurðsson var leiar av den islandske sjølvstenderørsla på 1800-talet.
Bakgrunn
Jón Sigurðsson var fødd i Hrafnseyri, nær Arnarfjörður, vest på Island, som son til presten Sigurður Jónsson. Han fór til København i Danmark i 1833 for å studera historie ved universitetet der, og etter kvart få arbeid ved Den arnamagnæanske samlinga, som på den tida hyste manuskripta til dei islandske ættesogene. Han vart ekspert på islandske ættesoger og på islandsk historie. Han tok aldri nokon universitetseksamen, ettersom islandsk politikk kom til å ta meir og meir av tida hans.
Jón Sigurðsson gifta seg med søskenbarnet sitt, Ingibjörg Einarsdóttir, og dei busette seg i København, der heimen deira vart eit senter for alle islendingar i byen. Dei hadde ingen born, men kalla «alle islendingar [for] borna deira». Han drog til Island kvart år, 29 gonger i alt, for å leia møta i Alltinget, som på den tida var eit rådgjevande organ for den danske regjeringa og kongen. Dei danske styresmaktene tok etter kvart omsyn til den veltalande måten som Jón Sigurðsson fremja islandske interesser på, og i 1874 fekk Island eit avgrensa sjølvstyre i innanrikssaker.
Jón Sigurðsson vert ofte omtala som president sidan han var preces i det islandske litterære selskapet (Hið íslenzka bókmenntafélag) i ei årrekkje.
Ettermæle
Fødselsdagen til Jón, 17. juni, er i dag nasjonaldagen til Island. Han har vorte heidra med bilete på dei islandske setlane, mellom anna på 10- og 500 krónur-setelen, og på frimerke som eithundreårsdagane for når han vart fødd og døydde, 150-årsdagen for når han vart fødd og like eins då den islandske republikken vart danna i 1944 (på den 133. fødselsdagen hans).
Busskort
Eit busskort er eit rektangulært kort med magnetstripe som folk kan bruke til å betale bussturar. I dag er det svært vanleg at skulebarn får busskort, kortet bruker dei for å få gratis skyss til og frå skulen.
Sjå og
Adgangskort
Capo
Ein capo (frå italiensk capo, ‘hovud’) er ei klype som kan setjast på tvers over gitarhalsen, slik at dei vibrerande strengane blir kortare og tonane frå dei dermed vert lysare.
Øya Kinn
Kinn er ei øy som ligg vest for Florø i Vestland. Øya Kinn var tidlegare del av Kinn kommune, men vart etter kommunesamanslåinga i 1964 innlemma i Flora kommune. Frå 1. januar 2020 er ho ein del av Kinn kommune.
Kinn kyrkje har lange tradisjonar knytt til seg, truleg heilt attende til år 1150. Eit eige spel, Kinnaspelet, er skrive om Kinn og kyrkja der.
Kulturminneskilt
I 2014 vart det sett opp kulturminneskilt på Kinn. Eine skiltet står på kaia, og det andre skiltet står i starten av turløypa på søraust sida av Kinn. Ved kulturminna som ligg langs stien på sørsida av Kinn er det sett opp små skilt med eigne QR-kodar. Teksten på skilta på kaia er utarbeidd av Flora historielag, medan teksten på skiltet på søraustsida er utarbeidd av Sogn og Fjorande fylkeskommune.
Tidlegare Kinn kommune
Kinn kommune vart skipa i 1838 og hadde same utstrekkinga som Kinn prestegjeld. I 1861 vart Florø, med 846 innbyggjarar, skilt ut frå Kinn kommune som ladestad. Etter delinga budde det 6 531 personar i Kinn kommune. Fem år etter, i 1866, vart Bremanger utskilt frå Kinn som eigen kommune. Etter delinga budde det 1 852 personar i nye Bremanger kommune og 4679 att i Kinn kommune. I 1923 vart kommunen delt i tre og Bru og Eikefjord skipa som eigne kommunar. Eikefjord hadde ved opprettinga 929 innbyggjarar, og Bru hadde 1 560, medan det budde att 2 508 i Kinn kommune. I 1964 vart Bru, Eikefjord, Kinn og Florø slått saman til nye Flora kommune.
Folketalsutvikling
Før delinga av kommunen i 1923 var Kinn den mest folkerike kommunen i Sogn og Fjordane. Ved delinga hadde den gamle kommunen til saman 4997 innbyggjarar.
Folketalsutvikling for tidlegare Kinn kommune frå 1923 til 1964:
Nye Kinn kommune
Ein ny kommune med namnet Kinn kommune er vedeteken skipa frå 2020 gjennom samanslåing av Flora og Vågsøy kommune.
Marie Therese Nordsletta Aslaksen
Marie Therese Nordsletta Aslaksen er sametingsrepresentant for Samer bosatt i Sør-Norge i perioden 2009-2013 og 2013-2017.
Aslaksen bur i Oslo og arbeider som lærar.
Stadel bei Niederglatt
Utanom landsbyen Stadel består kommunen av dei tre grendene Windlach, Raat og Schüpfheim.
Helse Førde
Helse Førde HF (helseføretak) har ansvaret for dei offentlege spesialisthelsetenestene i Sogn og Fjordane. Det omfattar tre klinikkar og ein divisjon, fordelt på fire sjukehus og andre somatiske og psykiatriske institusjonar i Nordfjord, Sunnfjord og Sogn. Føretaket har i tillegg ansvaret for ambulansetenesta i fylket.
Clara Øberg er styreleiar og Jon Bolstad er Adm. Direktør.
Historie
Første styreleiar var Per Ytrehus, og første direktør var Leif Kapstad.