cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akers mekaniske Verksted
Akers mekaniske Verksted, ofte forkorta '''Akers mek. Verksted eller berre Akers Mek., Akers-mek. og AmV''', var ein mekanisk verkstad, seinare verft, oppretta ved Akerselva i Oslo i 1841. Ein av grunnleggjarane var orlogskaptein Peter Severin Steenstrup, son til Poul Steenstrup.
I 1854 flytta Akers mek. Verksted til Holmen på vestsida av Pipervika, til det området som no er komplekset Aker Brygge. Verksemda heldt fram med å bygga og vølte skip og utstyr fram til 1982 da det blei nedlagd, og bygde i den seinare tida dessutan oljeboringsplattformer i stål. Den store verkstadbygningen og nokre andre bygningar står der framleis i ombygd skapnad, elles er alt rive og erstatta med nye bygningar, plassar, kaier og staffasje som ikkje har noko med det gamle å gjere. Tørrdokken ligg òg der framleis, med innseglingsporten fjerna og permanent fylt med vatn som ein liten fjord eller kil.
Handball-VM 2021 for kvinner
9. desember 2021 trekte Kina laget frå meisterskapen, etter at det vart påvist Covid-19 i laget. Dei resterande kampane som Kina skulle spele, vart sette til 10–0-siger til motstandarlaga.
Gruppe A
--
Gruppe B
-
---
Gruppe C
--
-
Gruppe D
--
Gruppe E
-
Gruppe F
---
--
Gruppe G
-
Gruppe H
--
---
Metodologisk kollektivisme
Metodologisk kollektivisme er eit vitskapsteoretisk omgrep som inneber at sosiale fenomen (grupper, institusjonar, samfunn, språk) skal forståast som heilskapar (system) og ikkje som einkskilddeler (t.d. individ). Det motsette av metodologisk kollektivisme er metodologisk individualisme.
Handball-VM 2021 for kvinner
Gruppe I
---
Gruppe II
---
Gruppe I
--
Gruppe II
--
Gruppe III
--
Gruppe IV
--
Kvartfinalar
--
---
Semifinalar
--
Yoshikatsu Kawaguchi
Yoshikatsu Kawaguchi er ein japansk fotballspelar. Han spelte m.a. på det japanske landslaget under fotball-VM 2010 i Sør-Afrika.
Aleksandrs Cauņa
Aleksandrs Cauņa er ein latvisk fotballspelar som har spela for CSKA Moskva i den russiske fotballigaen og for det latviske fotballandslaget. I 2008/09-sesongen spelte han fem kampar for Watford i engelsk Football League Championship, der han var på lån.
Cauņa debuterte for Latvia sitt A-landslag 2. juni 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Spania. Han skåra det første landslagsmålet sitt 28. mars 2009 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Luxembourg.
Forlidas Ridge
Forlidas Ridge er ein fjellrygg som dannar vestsida av Davis Valley i Dufek Massif i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Charles W. Forlidas, ein sambandsmann ved Ellsworth-basen vinteren 1957.
Variole
Variole er eit nøttestort, kuleforma krystallaggregat, som finst i einskilde basiske bergarter, særleg basaltar. Aggregatet er bygd opp av krystallnåler i radiær anordning. Den tilsvarande teksturen blir kalla variolittisk.
Bousquet Island
Bousquet Island er ei øy som ligg like aust for Herring Island i Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump i 1946 og 1947. Ho vart namngjeven av C.R. Eklund, vitskapleg leiar ved Wilkes Station, etter Edward A. Bousquet i US Navy som var av dei som overvintra 1957 ved stasjonen under Det internasjonale geofysiske året (IGY).
Bousquet Island ligg 17 km sør-søraust for Casey Station, som vert opererert året rundt av australske Antarctic Division frå Hobart i Tasmania. Stundom vert ho òg kalla Little Herring Island. Weddellselar ynglar ved denne øya.
Little Wonder
Bakgrunn
Bowie brukte namna på alle dei sju dvergane i teksten. Den sampla, talte linja «If it's good to ya, it's gotta be good for ya» under instrumentalen kjem frå den talte introen til eit konsertopptak av Steely Dan-songen kalla «Bodhisattva» frå plateboksen Citizen Steely Dan. James E. Perone gav to ulike tolkingar av teksten, og skreiv at songen kan rett og slett representere somme karakteristikkar av personlegdomen til Bowie, eller eit romvesen som observerer ulike sider ved livet på jorda. Tromme-breaket er sampla frå The Winstons-instrumentalen «Amen, Brother», ein populær trommesolo som ofte er blitt sampla og er omtalt som «Amen break». Akkordprogresjonen er liknande den tidlegare Bowie-songen «Can't Help Thinking About Me.»
Europeisk 12"-versjonen
Det vart òg gjeve ut tre promosinglar på CD.
Musikkvidoe
Musikkvideoen til «Little Wonder» var regissert av Floria Sigismondi ein italiensk-kanadisk fotograf og regissør. Han er sett til ei dystopisk verd med mutantar, og syner raske klipp av Bowie som ein aldrande Ziggy Stardust og Halloween Jack som vandrar i gatene og undergrunnen i New York. Videoen inneheld videoskulpturar av kunstaren Tony Oursler. Bowie sa om arbeidet til Sigismondi: «Eg syntest ho har eit flott blikk, flotte teksturar og glimrande klipp.» Videoen er i den permanente utstillinga til Museum of Modern Art i New York.
Degtjarsk
Degtjarsk (russisk Дегтя́рск) er ein by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 15 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Vjazovka, ei sideelv til Tsjusovaja, rundt 65 km vest for Jekaterinburg.
Byen vart grunnlagd i 1914 og fekk bystatus i 1954.
Conner Reeves
Conner Reeves er ein engelsk songar-låtskrivar. Han er mest kjend for albumet Earthbound frå 1997.
Reeves har hatt fem singlar inne på topp 40 i Storbritannia og har vore nominert til ein BRIT Award. Reeves har òg skrive songar for andre artistar, som Artful Dodger, Joss Stone og Sami Yusuf. Han skreiv òg songen «As Love Is My Witness» for det irske popbandet Westlife på albumet Where We Are.
Flyulukka på København lufthamn, Kastrup
Flyulukka på København lufthamn, Kastrup var ein flyulukke som fann stad 26. januar 1947 på København lufthamn, Kastrup då ein Douglas DC-3C (C-47) frå KLM Royal Dutch Airlines styrta like etter start etter ein mellomlanding på veg frå Amsterdam til Stockholm. Alle 22 ombord omkom, mellom dei den svenske arveprinsen Gustaf Adolf av Sverige, far til den noverande kongen av Sverige, Carl XVI Gustaf av Sverige.
Birds of Passage
Birds of Passage (spansk: Pájaros de verano) er eit episk drama frå 2018 regissert av Ciro Guerra og Cristina Gallego. I Dagbladet sin omtale blir filmen nemnt som «narkofilm om urfolk i Colombia.» Filmen skildrar ein familie i eit wayuu-samfunn når eit medlem involverer seg i narkotikahandel og samfunnet gradvis taper tradisjonane sine og den tidlegare livsstilen. Filmen vart vald til å opne den 50. utgåva av Director's Fortnight-delen ved filmfestivalen i Cannes 2019. Han vart vald ut som den colombianske framføringa for beste framandspråklege film ved den 91. Oscar-utdelinga i 2019.
Bakteppet
På Guajira-halvøya i nordaustlegaste delen av Colombia lever familieklanar av wayuu-folket. Filmen går inn i ein familiefeide som skal ha hendt frå ca. 1968 til 1980-talet der narkotikahandel blir ein sentral del av konflikten.
Som ein del av av protestane mot Vietnamkrigen vaks hippierørsla i USA og reisande «fredskorpsarbeidarar» kom til Guajira-halvøya. Desse folka skapte aukande spurnad etter marihuana og etterkvart ein eksportmarknad for narkotika som førte med seg rikdom for nokre av klanfamiliane.
Historikarar har hevda at det ikkje finst prov for at wayuu-folket eller korpsdeltakarar frå USA var innblanda i narkotikahandel slik som filmen skildrar det.
Handlinga
Filmen opnar med ein seremoni for ei ung wayuu-kvinne som er medlem av ein familie der dei følger gamal tradisjon og rituale. Her møter ho Rapayet som fortel henne at han vil gifte seg med henne. Kvinna er dotter åt matriarken Úrsula i ein familien med status. Ettersom eit giftemål vil medføre stor prestisje for Rapayet sin familie, får Rapayet vite at medgifta vil vere høg målt i smykke og buskap. Rapayet kjenner wayuu-folk som dyrkar marihuana og tar til med sal til korpsarbeidarane frå USA. Ein av korpsarbeidarane tilbyr Rapayet ein forretningsavtale for å eksportere stoffet. Med pengane frå handelen vert Rapayet i stand til å betale heile medgifta for den unge wayuu-kvinna.
Fleire år seinare er handelen skalert opp, Rapayet har blitt kartelleiar, ekstravagant rikdom og velstand er komne inn i samfunnet og livsstilen er endra. Filmen syner at fleire leverandørar og mellommenn blir involvert og det utviklar seg til total konfrontasjon mellom to familieklanar. Til dømes må Rapayet drepe venen sin som var med på å starte opp verksemda.
Historia som filmen fortel om vegen frå urfolk med klankultur og ritual til narkotikakartell med medlemmar i gangsterroller er annleis enn historia om dei store kartella som seinare voks opp i Medellín og Cali, men med fellestrekk som fråvere av staten som regulerande makt når økonomiske interesser styrer verksemd i samfunnet.
Produksjon
Ideskaping for og produksjonen av Birds of Passage tok til ti år tidlegare då regissørane Cristina Gallego og Ciro Guerra vart interesserte i wayuu-folket medan dei filma The Wind Journeys, ein annan film frå området. Filmskaparane baserte Birds of Passage på verkelege historier dei høyrde under denne undersøkingsfasen og innlemma medlemmer av samfunnet i produksjonen. I følgje regissørane var omtrent 30 % av rollebesetninga samansett av lokale wayuu-folk.
Fanatec
Fanatec er eit merkenamn ått av den tyske produsenten Endor AG som lagar maskinvare til simracing, som til dømes kraft-tilbakekopla ratt (inkludert direktedrevne ratt), pedalar, girskifarar og stolar. Produkta deira er utvikla i Tyskland og produsert i Kina.
Historie
Endor AG vart grunnlagt i 1997, og blei børsnotert i 2006.
I 2005 vart Xbox 360 lansert, og Fanatec CSR var inkludert som det einaste rattet det var mogleg å kopla til trådlaust forutan Microsoft sitt eige ratt.
I 2006 signerte Fanatec ein 5-års kontrakt med Porsche om at Fanatec kunne produsera offisielle Porsche-ratt til simracing.
I 2009 vart Forza Motorsport 3 utgjeve, og Porsche 911 Turbo S-ratta laga av Fanatec var det einaste kompatible kraft-tilbakekopla rattet forutan Microsofts sitt eige trådlause racingratt.
Sponsing
I 2021 vart Fanatec tittelsponsor for den europeiske GT2-serien.
Nordisk meisterskap i sykling 1974
Nordisk meisterskap i sykling 1974 vart avvikla ved Stjørdal i Nord-Trøndelag frå 2. til 4. august.
100 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Forskingsstasjonar i Antarktis
Fleire nasjonar har permanente forskingsstasjonar i Antarktis og desse bassane er spreidde over store område. I motsetnad til basane i Arktis er stasjonane i Antarktis anten bygde på fjell eller is som ikkje flyttar på seg. Mange av stasjonane er bemanna året rundt og kring 30 land (2006), som alle har skrive under på Antarktistraktaten, driv sommarstasjonar eller heilårsstasjonar på kontinentet. Talet på personar som driv og assisterer forskinga på kontinentet og dei nærliggande øyane varierer frå kring 4 000 om sommaren til 1 000 om vinteren. I tillegg til desse permanente stasjonane finst det kring 30 feltleirar som vert oppretta kvar sommar for særskilde forskingsprosjekt.
Telefon, Telefon
«Telefon, Telefon» er ein song av Margot Hielscher. Han representerte Vest-Tyskland i Eurovision Song Contest 1957 og enda på fjerdeplass med åtte poeng. Teksten er skriven på tysk, men inneheld òg litt engelsk, fransk, italiensk og spansk.
Margot Hielscher song til ein telefon og fortalte at ho likar å motta nyhende, frå tekstane er det underforstått at dette er nyhende frå ein elskar, via telefon. I løpet av songen, tok ho telefonen og svarte på engelsk, fransk, italiensk og spansk. På slutten av songen, tok ho opp att telefonen og forklarte, på telefon, at ho ikkje kunne snakke meir fordi songen var slutt.
Det er det fyrste bidraget som vart sunge på spansk.
Graeme Edge
Graeme Charles Edge er ein engelsk musikar, mest kjend som trommeslagar og låtskrivar i bandet The Moody Blues. Han har òg drive sitt eige band, the Graeme Edge Band.
Edge danna i 1974 Graeme Edge Band, medan The Moody Blues hadde ein fleire år lang pause. Sidan 1991 har bandet hatt to trommeslagarar på scenen under konsertane sine, den andre er Gordon Marshall.
Elisa Ulvig
Elisa Margrethe Ulvig var ein norsk lærar og forfattar. Ho var frå Hyllestad kommune og busett i Oslo. Ulvig var lærar på Vahl skole og Lakkegata skole i Oslo.
Ulvig skreiv fleire artiklar i årboka til Den Norske Turistforening og i tidsskriftet Samtiden. Ho var også redaktør for medlemsbladet til Dyrebeskyttelsen ei stund.
Elisa Ulvig har gjeve ut fleire bøker, mellom anna Utenom alfarvei frå 1917 med forteljingar frå heimekommunen Hyllestad.
Boving Island
Boving Island er ei lita øy i Antarktis sør i Newcomb Bay, som ligg 150 meter aust for McMullin Island i Windmill Islands. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump i 1946 og 1947. Ho vart namngjeven av ANCA etter F. Boving, tredjeoffiser på MV «Thala Dan» i 1965, som assisterte ei sjømåling i nærleiken.
John Sebastian
John Benson Sebastian  er ein USA-amerikansk singer-songwriter, gitarist og munnspelspelar, som er mest kjend for å ha starta The Lovin' Spoonful, eit band som vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 2000 og for konsertframføringa si på Woodstockfestivalen i 1969. I 1976 gjekk han til topps på den amerikanske singellista med «Welcome Back».
Etter at The Lovin' Spoonful vart oppløyst i 1969, starta Sebastian ein solokarriere.
Vesikulær
Vesikulær er eit omgrep nytta om ein lavabergart med talrike holrom (vesiklar) danna ved at gassar har sleppt unna under størkinga. Holromma har seinare blitt fylla med mineral. Pimpstein er eit døme på ein vesikulær bergart.
Dendritt
Dendritt (av gresk) tre) er eit fleirtydig omgrep. Dendrittisk eller dendrittaktig er noko som har treliknande forgreiningar.
Ventifakt
Ventifakt er ein vindslipt stein eller blokk. Laus stein som stikk opp i område med sanddrift, får gjerne planslipte flater som møtest med skarpe kantar. Den sida av steinen som har lege ned i sanden, har bevart den opphavlege utsjåanden.
Ventifaktar blir vanlegvis danna under ørkenforhold. I Noreg finst noko vindslitt stein i område som låg berr då vinden feia ned frå isbreane ved avslutninga av siste istida, til dømes på Jæren.
Frost Spur
Frost Spur er ein fjellrygg mellom Lewis Spur og Alley Spur på nordsida av Dufek Massif i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Charles Frost, ein logistikkspesialist i Antarktisavdelinga til National Science Foundation.
Ode til gleda
«Ode til gleda» (opphavleg tysk tittel An die Freude) er eit dikt skrive i 1785 av den tyske diktaren Friedrich Schiller. Diktet er særleg kjent i tonesetjinga til Ludwig van Beethoven og brukt i hans 9. symfoni. I denne forma blei det teke i bruk av Europarådet og Den europeiske unionen som europeisk hymne med namnet Europahymnen.
Tonesetting
Ludwig van Beethoven arbeidde i mange år med si tonesetting av oden, men vart først ferdig i slutten av 1823. Han brukte heile 1. og 2. strofe, og dessutan delar av 2. og 4.
Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi føreslo i 1955 Beethoven sin versjon som europeisk hymne. I 1972 vart hymnen vedteken av Europarådet, og frå 1985 har songen òg vore hymne for Den europeiske unionen. Etter ønske frå Europarådet arrangerte Herbert von Karajan tre offisielle instrumentalversjonar, ein for klaver, ein for blåseinstrument og ein for orkester. Traktaten om ei forfatning for Europa slo òg fast at hymnen er hymne for Den europeiske unionen.
Tekst i Beethoven sin versjon
Med Beethovens tillegg og endringar i kursiv.:O Freunde, nicht diese Töne!
Norsk tekst
Tramteatret i NRK har laga ei omsetjing til norsk:
Vêrteikn
Vêrteikn er ulike metodar å føresjå vêret på ved hjelp av teikn i naturen eller almanakken. Vêrteikna oppstod i tida før moderne meteorologi og vêrvarsling via radio og andre media kunne gje folk meldingar om kva vêret kom til å verte dagen etter eller fleire dagar framover.
Vêrteikna vart ofte skildra i form av ordtak eller reglar, som gjerne gjekk i arv og som kunne lyda forskjellig frå stad til stad i landet. Enkelte vêrteikn knyt seg til særskilde plassar, som ein fjelltopp, medan andre vêrteikn knyt seg til korleis dyr (særleg insekt og fuglar) oppfører seg.
Mange av vêrteikna ein kjenner i dag har rot i meteorologiske fenomen, men langt frå alle stemmer. Her til lands har mange vêrteikn rot i at vêrsystema som oftast kjem vestfrå, så ved endringar i til dømes skydekke i vest, kunne ein ofte seie noko om korleis vêret truleg vart det neste døgeret.
Ring rundt sola/månen
I klårvêr kan ein stundom sjå ein ring rundt sola eller månen, ein såkalla halo. Dette kjem av ørsmå iskrystallar høgt oppe i troposfæren som dannar tynne cirrusskyer. Desse bryt lysstrålene frå sola og dannar ein halo. Når ein varmfront nærmar seg eit område vil ein som regel først merke dette i form av desse tynne cirrusskyene. Etter kvart som varmfronten nærmar seg vert skyene lågare og tjukkare, og til slutt er det stor sjanse for nedbør. Dette har gjeve opphav til vêrteikn som «I dag du om sola ser ein stor ring. I morgon du av sola ser ingenting».
Skyer i aust og vest
Det finst mange variantar som skildrar sola i forhold til skyene om morgonen og kvelden. Ein har til dømes «når sola går ned i sekk, står ho opp i en bekk» eller «morgen rød gir aften bløt». Begge desse knyt seg til at skysystema vanlegvis trekker inn frå vest, og om sola går «ned i ein sekk», altså at det er skya i vest, så vil skyene truleg trekke inn i løpet av natta, og neste dag er «sola vekk», det har vorte skya. Tilsvarande kan «morgen rød», der sola i aust skin på skyene i vest, vere eit teikn på at skyene i vest vil trekke innover i løpet av dagen og gje regn til kvelden.
Ein har òg det motsette tilfellet der teikn på klårvêr i vest indikerer at det er betre vêr på veg. Ei glipe i skydekke i vest fører til at sola kan skine gjennom og farge skyene raude, og dette har gjeve opphav til vêrteikn som «aften rød gir morgen søt».
Skyer og fjell
Mange vêrteikn knyt seg til skyer (eller tåke) som legg seg rundt fjelltoppar. Mange teikn på endringar i vêret merkar ein først i høgda, så skyer rundt fjelltoppar tyder på auka fukt i høgda, som igjen kan medføre skyer og nedbør.
Capling Peak
Capling Peak er ein fjelltopp, 2730 moh, på nordsida av Crollbreen,,5 nautiske mil søraust for Bramble Peak i Victory Mountains i Victoria Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–64, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Robert W. Capling i US Navy, flymaskinist og flyteknikar på Hercules-flyet ved McMurdo-basen i løpet av Operasjon Deep Freeze 1967 og 1968.
Cameron Island
Cameron Island er ei lita øy like nord for Hailstorm Island i Swain Islands i Antarktis. Denne regionen vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operasjon Highjump (1946-47), ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) (1956), og den sovjetiske ekspedisjonen (1956). Øya vart landmålt i 1957 av C.R. Eklund, som namngav ho etter Richard L. Cameron, sjefsglasiolog ved Wilkes Station i 1957.
Vêrteikn
Regnboge
Av vêrteikn knytt til regnbogen finn ein mellom anna at regnboge om kvelden varslar om godvêr. Om kvelden står sola i vest, og som nemnt over er det sjanse for betre vêr når ein har klårvêr i vest. Tilsvarande kan ein regnboge om morgonen tyde på at regnvêret er på veg mot oss frå vest.
Eit anna vêrteikn knytt til regnbogen er at han varslar om ein vêrtype med regnbyer. Ein må nødvendigvis ha regn ein stad og sol som skin på regnet for å få danna ein regnboge. Regnbyer vert danna i cumulusskyer, som kan verte høge og tjukke, men som sjeldan har stor horisontal utstrekking. Derfor vert det klåre område mellom desse skyene som sola kan skine gjennom, og ein kan få sol og regn om ein annan.
Torevêr
Vêrteikn som knyt seg til at torevêr kan gje vêromslag stemmer ikkje alltid. Ein situasjon der vêrteiknet kan stemme er når ein har hatt ein periode med varmt og fuktig vêr. Når ein kaldfront då fører kaldluft med seg innover dette området kan ein få særs ustabil luft som medfører kraftige regnbyer og ofte torevêr.
Flo og fjøre
Luftrykket påverkar havnivået med at høgtrykk pressar havoverflata ned, og lågtrykk til at vasstanden vert høgare enn normalt. Som regel vil ein alt ha uvêr samstundes med at ein får ekstra høg flo (stormflod), men stundom kan floa ha vorte uvanleg stor kort tid før uvêret slår til. Tilsvarande vil ein som regel alt ha høgtrykk og fint vêr når fjøra er stor, og såleis vil desse vêrteikna som regel ikkje kunne seie noko om vêret som kjem.
Tåke
Kva retning tåka seier noko om vindretningen. Om tåka trekker ut mot havet og bort frå land tyder dette på frålandsvind, som ofte medfører fint vêr. Om det motsette er tilfelle vil ein få fuktig luft inn frå havet og kanskje nedbør og vindauke.
Fuglar og dyr
Fuglar jaktar gjerne på insekt og flyr derfor i høgda der insektene finst. Insekta er ofte vare for endringar i luftfukta, og søker dekning mot tørrare luft, som regel nærare bakken, når luftfukta aukar. Så når fuglane, t.d. svalene, fyk høgt, tyder det på at insekta fyk høgt og at lufta i høgda er tørr. Dette vil ein som regel ha i finvêr. Trekker svalene ned mot bakken tyder det på at ein kan få dårlegare vêr.
Nokre vêrteikn knytte seg til at når husdyra trekte mot fjellet så vart det godt vêr, og trekte dei heimover så vart det dårleg. Dette kan kome av at ein merkar vêrendringar først i høgda, og ikkje nødvendigvis med at husdyr er ekstra vare for vêrendringar. Når vêret vert dårlegare i høgda, kan husdyra trekke nedover mot lågare høgder for å unngå vindauke eller økande fukt (tåke).
38. motoriserte infanteribrigade
38. motoriserte infanteribrigade (russisk 38-я отдельная гвардейская мотострелковая Витебская ордена Ленина, Краснознамённая, ордена Суворова бригада), full nemning er 38. sjølvstendige garde Vitebsk Raude Fane med orden av Suvorov og Lenin motoriserte infanteribrigade, er ein russisk brigade forlagt til Belogorsk i Amur oblast.
Kvenflagget
Kvenflagget (kvensk kvääniflaku) er eit flagg som sidan 2009 har vorte nytta av kvener i Noreg, Sverige og Finland. Flagget er designa av Bengt Johansson-Kyrö.
Formgjeving
Formgjevaren til kvenflagget er kunstnaren Bengt Johansson-Kÿrö frå Jukkasjärvi utanfor Kiruna i Nord-Sverige. Flagget har mørkeblå bakgrunn og motiv frå ein solblome eller ei solrose (kvensk aurinkonkukka eller auringonkukka) som er funne på ei rekke gjenstandar i det kvenske området: Kvenland. Døme på slike gjenstandar skal mellom anna vera jakthorn, vevstolar, båtar m.m. Solrosa vert stadig nytta innan tradisjonelt käsityö, som er kvensk kunsthandverk.
Bruk
Flaggdesignen var klar allereie i 2007 Kvenlandsförbundet arrangerte ein konkurranse for å få laga eit kvenflagg. Johansson-Kyrös design vann konkurransen. Det var først i 2009 at Kvenlandsforbundet vedtok å ta flagget i bruk. Dette skjedde på eit møte med medlemmer frå Noreg, Sverige og Finland.
Dork
Dorken er gjerne av saueskinn, men også av reinskinn. Han har som regel ein eller to splittar i halsen og oppståande krage. Kantane kan vera laga av anna skinn eller band. Elles har dorken lite pynt.
Kvenflagget
Bruk
Flagget vart først brukt på ei offentleg flaggstong utanfor rådhuset i Kiruna på Kvenfolkets dag i 2013. I 2017 vart flagga hange opp ved Rådhuset i Storfjord kommune, og for første gang flagga ein kommune i Noreg på Kvenfolkets dag.
På landsstyremøtet i Norske Kveners Forbund 29.-30. april 2017 vart flagget til Kvenlandsforbundet òg vedtatt brukt av NKF.
I mars 2018 heisa mellom anna Kvænangen kommune kvenflagget for første gang, det same gjorde Nordreisa, Porsanger og Troms fylkeskommune , og i mars 2019 vart flagget heisa i Tromsø på Kvenfolkets dag.
I 2018 avslo det norske Kommunal- og moderniseringsdepartementet ei oppfordring frå Norske kveners forbund om ei offentleg godkjenning av Kvenflagget. Departementet sa samtidig at norske kommunar og andre stod fritt til å bruka flagget til å markera Kvenfolkets dag og andre hendingar.
Eisenhüttenstadt
Eisenhüttenstadt er ein by i delstaten Brandenburg i Tyskland med i kring 25 000 ibuarar. Byen ligg på vestbreidda av Oder, grenseelva mot Polen, ei 25 km sør om Frankfurt an der Oder.
Kvenflagget
Bruk
I 2022, 15 år etter at flagget vart til, fekk Johansson-Kyrö utdelt den første nordiske kvenske kulturprisen for innsatsen sin. I grunngjevinga for prisen stod det:
Eisenhüttenstadt
Eisenhüttenstadt (Jarnverksbyen) vart planlagt og bygt frå juli 1950 som ein sosialistisk by for dei tilsette ved eit smelteverk, eit verk som den dag i dag (2019) er viktigaste sysselsetjaren i byen.
Kulestøytaren Udo Beyer er frå Eisenhüttenstadt.
Kvenflagget
Bruk
"Siden 2007 og 2013 har flagget blitt den viktigste materielle markøren for det kvenskfinske. Johansson-Kyrös vinnerbidrag fra 2007 i Kvenlandsförbundets konkurranse tar ett urgammelt kven- og finnesymbol inn i et hav av nye muligheter for alle kvener og likesinnede. Bengt Johansson-Kyrö er den riktige mottaker av den første nordiske kvenske kulturprisen."
Tregan
Tregan er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Elbasan.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Tregan 3 036 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Tregan ein del av distriktet Elbasan. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
$1,000,000 Weekend
$1,000,000 Weekend er det 26. studioalbumet til den amerikanske instrumentale rockegruppa The Ventures. Det vart utgjeve i 23. desember 1967 på Dolton Records. Albumet nådde 55. plassen på Billboard Top 200-lista.
Etter fleire album med eit tyngre rockepreg enn dei hadde før, mellom anna med eit par psykedeliske album, består dette albumet mest av easy listening, ei ganske radikal endring frå dei førre albuma.
Gale Ridge
Gale Ridge er ein rygg, 12 nautiske mil lang som strekkjer seg nordvestover frå Mount Dover i Neptune Range i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Phillip L. Gale, ein meteorolog ved Ellsworth-basen, vinteren 1962.
Vikinggraben
Vikinggraben er ei smal, langstrekt forkastingsgrøft i nordre delen av Nordsjøen, midt mellom Shetland og Noreg.
Han vart laga ved innsøkk særleg i midt- og seinjura, og er no fylt opp med tjukke avleiringar frå mesozoikum og tertiær der det er funne mange førekomstar av olje og gass. I sør held Vikinggraben fram i Sentralgraben, som òg inneheld ei rekkje petroleumsførekomstar.
Denne geologiske formasjonen ligg ca. 300 km vest for Rogaland. I perm-perioden var han eit landfast søkk mellom to fjellkjeder. Vikinggraben er omtrent 300 km lang (nord-sør) og 40 km brei (aust-vest). Geologisk er kjernen djupt nede i kaledonsk grunnfjell, medan dette etter permperioden er overlagt med 5 000 meter tjukke lag av sediment frå avrenning frå Baltica-kontinentet. Nedst består han av grunnfjell, så inntil 3 000 m sandstein frå trias og jura, inntil 1 000 m kalkstein frå krit, og øvst skifer frå paleocen (200-500 m) og eocen (500 m).
64. motoriserte infanteribrigade
64. motoriserte infanteribrigade (russisk 64-я отдельная мотострелковая бригада) er underlagd 35. kombinerte armé i den russiske hæren. Han er forlagt til Knjaze-Volkonsoje i Khabarovsk kraj.
Oppfinning
Oppfinning er ein ny eller unik måte eller teknologi til å gjera noko på. Dette kan vera ein heilt ny metode, apparat eller anna produkt, eller det kan vera ei forbetring av ei tidlegare oppfinning. Ein person som står bak ei eller fleire oppfinningar blir kalla ein oppfinnar. I dag kan ein ofte verna oppfinningane sine med patent. Oppfinningar kan spreia seg mellom ulike område gjennom kopiering, eller ved at ein endrar og tilpassar ein ny ide til sitt miljø. Påverknad og investeringar frå utlandet kan også medføra spreiing av oppfinningar.
Ulike område for oppfinning
Oppfinningar kan vera vitskapleg-teknologiske, sosiopolitiske og humanistisk-kulturelle.
Nokre døme på vitskapleg-teknologiske oppfinningar er materiale som bronse, stål og plast, vaksinering, antibiotika, stigbøyle, jernbane, flyging, telefon, atomvåpen, datamaskinar og Internett.
Sosiopolitiske oppfinningar kan vera nye lovar, institusjonar og prosedyrar som endrar former for sosial oppførsel eller lager nye former for menneskeleg samhandling og organisering. Nokre døme er den internasjonale Havrettstraktaten, som for første gong regulerte aktivitetar på ope hav, ei rekkje prøyssiske lover frå 1880-talet, som Krankenversicherung (1883) og Invaliditäts- und Altersversicherung (1889), som innførte sjukeforsikring og pensjon, ordningar som moderne sjukepleie, Raudekrossen, speidarrørsla, supermarknader og konsept som maktfordelingsprinsippet, menneskerettar, satyagraha og dyrerettar.
Humanistisk-kulturelle oppfinningar er knytt til alle moglege kulturuttrykk, og kan vera like gjennomgripande som vitskapleg-teknologiske. Dei kan omfatta ulike alfabet, nyord og nye uttrykk, kulturelle strøymingar som renessanse, romantikk, symbolisme, sosialrealisme, surrealisme, postmodernisme eller psykoanalyse, nye litterære sjangrar som tragedie, sonette eller roman, former for bilde- og utøvande kunst som oljemåleri, litografi, fotografi, film, musikalsk atonalitet, jazz, rock, opera og symfoniorkester. Innan filosofi finst oppfinningar som formell logikk, dialektikk, semiotikk, anarki, behaviorisme, positivisme, pragmatisme og dekonstruksjonisme. Religiøse oppfinningar er mellom anna monoteisme, panteisme, buddhisme, metodisme, mormonisme, deisme og sekularisme. Nokre av desse tendensane eller trendane kan verka som å allereie ha eksistert som idear eller å ha utvikla seg spontant, men dei fleste har hatt oppfinnarar bak seg.
Ulike oppfinningstypar
Innan økonomi kan ein skilja mellom produktinnovasjon, der ein lager eit nytt eller forbetra produkt, og prosessinnovasjon, der ein forbetrar eller fornyar metoden å laga produkt på.
Mount Carnes
Mount Carnes er ein fjelltopp på 2 nautiske mil aust for Saint Pauls Mountain i Asgard Range i Victoria Land. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Philip A. Carnes, ein ingeniør- og byggleiar for Antarctic Support Services, som oversåg bygging og vedlikhald utført ved Amundsen-Scott-stasjonen, Siple-stasjonen og McMurdo-basen i tre sesongar 1973–76.
Makrý Jalós
Makrý Jalós (gresk Μακρύ Γιαλός) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Makrý Jalós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ierápetra.
Henjum kyrkjestad
Henjum kyrkjestad ligg på garden Henjum i Leikanger i Sogn. Stavkyrkja på Henjum vart truleg bygd av storbonden der mellom 1100 og 1300, og ho stod ovanfor der Palnafjøsen står i dag. På midten av 1300-talet åtte ho jord i fire gardar: Henjum, Røysum, Halland og den til no ukjende garden i Skaganum, Skaginn, som kanskje kan vera Skahaug. At kyrkja på Henjum åtte i desse fire gardane kan tyda på eit nært samband mellom desse – kanskje låg alle gardane under Henjum då kyrkja vart bygd? I 1544 vart kyrkja på Henjum nedlagd, og inntektene vart lagde til Korskirken i Bergen.
Dendritt i geologi
Dendritt i geologi er forgreina avsetjingar på sprekker i bergartar. Desse er avsette under vatn og består av mangan- og jernoksid. Dendrittformer kan ofte minna om planteavtrykk, og vert ofte forveksla med desse.
Cloyd Island
Cloyd Island er ei klipperik øy i Antarktis mellom Ford og Herring Island i sørlege delen av Windmill Islands utanfor Budd Coast. Ho vart først kartlagd frå flyfoto teken under US Navy Operasjon Highjump og Operasjon Windmill i 1947-1948. Ho vart namngjeven av US-ACAN etter J. R. Cloyd i transporttenesta i hæren som var observatør under Operasjon Windmill som oppretta astronomiske kontrollstasjonar i området i januar 1948.
Eduardo da Silva
Eduardo Alves da Silva, ofte kjent berre som Eduardo er ein brasiliansk-kroatisk fotballspelar, som spelar for Sjakhtar Donetsk i den ukrainske fotballigaen og for det kroatiske fotballandslaget. Eduardo voks opp i Rio de Janeiro, der han vart oppdaga av speidarar frå Dinamo Zagreb i 1999, og fekk kontrakt med klubben. Han fekk kroatisk statsborgarskap i 2002.
Eduardo vart seriemeister i Kroatia med Dinamo Zagreb i 2006 og 2007. I 2004 og 2006 vart han kåra til årets kroatiske spelar og i 2007 vart han toppskårar i den kroatiske toppdivisjonen. Same året vart han kjøpt av Premier League-klubben Arsenal i England for om lag 7,5 millionar pund. Etter tre sesongar i Arsenal vart han i juli 2010 kjøpt av den ukrainske toppklubben Sjakhtar Donetsk for om lag 6 millionar pund.
Eduardo debuterte for Kroatia sitt A-landslag 16. november 2004 som innbytar i ein privatlandskamp mot Irland. Han skåra det første landslagsmålet sitt mot Hongkong 1. februar 2006. Han vart ikkje teken ut i Kroatia sin tropp til fotball-VM i 2006. Under fotball-EM i 2008 var han skada etter eit stygt beinbrot, og kunne difor ikkje vera med i Kroatia sin tropp.
Ole Christian Andersen Nøstvig
Ole Christian Andersen Nøstvig var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Velfjord i Nordland.
Far hans var gardbrukar i Velfjord. Sjølv tok han over farsgarden i 1804 og dreiv denne i lang tid. I 1838 vart han vald inn i det fyrste heradsstyret og var ordførar i fleire år. Også fleire år som forlikskommissær og valmann.
Nøstvig representerte Nordlands amt på Stortinget 1830-37 og 1842-45. Til Stortinget 1827 og 1828 var han 1. varamann, og møtte på omframstortinget 1828 frå 3. juni. Både i 1830, -33, -36, -42- og -45 var han medlem av kyrkjekomiteen, på omframstortinget 1836-37 av kyrkjekomite nr 2. Elles var han 1830 og -33 medlem av matrikkelkomiteen, 1833 av komiteen om tiend i Finmarken, 1836, 1836-37 og 1845 av valkomiteen samt medlem av Lagtinget 1836, 1836-37, 1842 og 1845. I 1836 var han medlem av riksretten mot Severin Løvenskiold.
Han døydde på garden sin Velfjord i 1852 «af langvarig Sygdom».
Vindauge i geologi
I Noreg finst eit godt døme ved Atnasjøvindauget. Det er eit grunnfjellsområde på ca 20 × 30 km omgjeve av overskyvde sparagmittiske bergarter på alle sider. Ei rekkje liknande, små og store slike tektoniske grunnfjellsvindauge ligg under dei kaledonske skyvedekka langs to nesten parallelle soner gjennom fjellkjeda mellom Vestlandet og Finnmark.
Vitrofyr
Vitrofyr er ein bergart, ein porfyrisk lavabergart med grunnmasse av glas. Han har same kjemiske samansetnad som rhyolitt.
Opal
Opal er eit amorft mineral eller såkalla mineraloid som består av silisiumdioksid (kiselsyre eller silika, SiO2) med varierande innhald av vatn, vanlegvis 4–9 %. Edle opalar er av dei mest verdfulle edelsteinane.
Rolf Losnegård
Rolf Losnegård er ein norsk forfattar, dramatikar og dramaturg. Det årlege Kinnaspelet på øya Kinn utanfor Florø og skodespelet Herr Kurz og damene er eit par av produksjonane til Losnegård.
Opal
Opal finst særleg i holrom i dagbergartar og sedimentære bergartar, og er danna ved avsetjing frå varme, kiselsyrehaldige løysingar. Han kan òg avsetjast i samband med varme kjelder. Opal blir òg danna som skalmateriale hjå til dømes radiolarar og diatomear.
Rolf Losnegård
Losnegård er frå Hyllestad kommune i Sogn og flytta til Askvoll kommune i Sunnfjord som niåring. Han arbeider ved Aldateatret.
Opal
Edelopal har eit vent fargespel og er ein verdfull edelstein. Desse finst særleg i Australia. I 1970-åra byrja det å kome syntetisk edelopal av fyrsteklasses kvalitet på marknaden. Edel opal kan òg vere gulraud og nesten klår og blåleg. Vanleg opal er gjennomskineleg eller uklår og syner ikkje fargespel.
Rolf Losnegård
Rolf Losnegård har skrive over 20 skodespel for teater omkring i Noreg, arbeidd med drama i NRK og som dramaturg ved fleire teater, og vore leiar i Dramatikerforbundet. Han har også sett om drama og forteljingar til norsk, og gitt ut romanar og noveller. Gaularspelet og Dragseidspelet er to historiske drama frå handa til Losnegård.
I 1987 vart han tildelt Fylkeskulturprisen for Sogn og Fjordane.
Optisk akse i mineralogi
Optisk akse i mineralogi har ein i ein dobbeltbrytande krystall der ein optisk akse tilsvarar ei retning som er karakteristisk ved at lysfarten som forplantar seg i denne retninga er uavhengig av polarisasjonsretninga til lyset. Difor vil upolarisert lys som forplantar seg i denne retninga, ikkje bli splitta opp i ein ordinær og ein ekstraordinær stråle.
Dobbeltbrytende krystall har anten éin eller to optiske aksar.
Volatilar
Volatilar er i geologi dei komponentane i eit magma, som blir konsentrert i den fluide fasen, særleg vatn og karbondioksid, men òg hydrogensulfid, hydrogenfluorid, hydrogenklorid og andre, og dessutan mindre mengder av løyste metallsambindingar.
Dei utgjer ofte store delar av skorpa på månar og dvergplanetar.
Detritus i geologi
Detritus (av latinsk for «lausriven», adjektiv detrital) er eit geologisk omgrep for lausmateriale som har oppstått ved forvitring av faste bergartar. Lausmateriale vert ofte forflytta via sedimentære prosessar til avsetjingssystem som elveleie, innsjøar og hav. Diagenesiske prosessar kan transformere desse sedimenta tilbake til stein gjennom sementering og litifisering og danne sedimentære bergartar som sandstein. Desse bergartane kan så igjen forvitrast og danne ein ny generasjon med sediment.
Leoš Janáček
Leoš Janáček var ein romantisk komponist frå den tsjekkiske delen av Austerrike-Ungarn. Saman med Antonín Dvořák og Bedřich Smetana er han rekna som ein av de viktigaste tsjekkiske komponistane.
Stryneelva
Stryneelva er ei elv i Stryn kommune i Vestland. Elva kjem frå Strynevatn (29 moh.) og munnar ut i Nordfjord i tettstaden Stryn. Ho er 8 kilometer lang. Det viktigaste tilløpet til Strynevatnet er Hjelledøla frå aust og Erdalselva frå søraust. Hjelledøla heiter Videdøla ovanfor samanløpet med Skjeringsdalselva frå nord. Denne har sine øvste kjelder på Strynefjellet.
Vitrinitt
Vitrinitt er eit omdanningsprodukt av vedmateriale som utgjer ein dominerande komponent i steinkol, og som dessutan finst som finfordelte partiklar i sediment. Omdanninga (innkolinga) skjer under påverknad av jordvarmen og fører til gradvis auke i evna vitrinitten har til å reflektere lys, frå under 0,5 til ca 5 % refleksjon. Vitrinittrefleksjonsmåling er eit sentralt hjelpemiddel i rutinemessige undersøkingar av jordvarmepåverknaden i sediment i samband med oljeleiting.
Leoš Janáček
Dei tidlege verka til Janáček var påverka av samtidige komponistar, som Dvořák, men seinare verk er særs originale og peiker framover mot modernismen. Gjennombrotet hans kom med det første av dei mogne verka, operaen Jenůfa som blei uroppført i Brno i 1904 og som etter førsteoppføringa i Praha i 1916 opna vegen til verdas store operasenar.
Nils Isaksson Kulstad
Nils Isaksson Kulstad var ein norsk gardbrukar, fiskar, lensmann og stortingsmann frå Vefsn i Nordland. Han var farfar til Nils M. Kulstad.
Faren var leiglending på garden Kulstad. Han tok over bygslet av garden etter far sin, og dreiv denne. I 1863 kjøpte han garden og dreiv han til ein son tok over. Han dreiv også fiske og var 1841-57 lensmann i Vefsn. Elles var han medlem av heradsstyret i mange år og av forlikskommisjonen.
Kulstad var 3. representant frå Nordlands amt på Stortinget både i 1839 og i 1842. I 1839 medlem av næringskomite nr 1, 1842 av justiskomiteen.
Stryneelva
Stryneelva renn gjennom Strynedalen, som er ein U-dal med fjell på begge sider opp mot 1500 moh. Elva har meandrerande elveløp som buktar seg gjennom eit frodig kulturlandskap. Ho er rekna som ei god lakseelv.
Nils Isaksson Kulstad
Han døydde på garden sin, Jomfruremma i Vefsn, i 1875.
Grob Ridge
Grob Ridge er ein smal rygg, 3 nautiske mil lang, 3 nautiske mil sør for Dyrdal Peak ved sørenden av Forrestal Range i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Richard W. Grob, ein kokk ved Ellsworth-basen, vinteren 1957.
Dronning Charlotte
Dronning Charlotte kan visa til:
Leoš Janáček
Liv
Leoš var fødd i Hukvaldy nordaust i Mähren som son av landsbylæraren Jiří Janáček (1815-1866) og Amalie Grulichová (1819-1884). Faren ville helst at Leoš skulle følgje familietradisjonen og bli lærar, men det musikalske talentet til sonen var så openbert at faren gav etter. I 1865 byrhja Leoš Janáček på augustinarklosteret St Thomas i Brno, der han var med i koret leidd av Pavel Křížkovský og tidvis spelte orgel. Mellom 1866 og 1869 gjekk han på den tyske realskulen, og frå 1869 til 1872 studerte han ved den slaviske lærarskolen. I 1872 blei han musikklærar der, og leidde også fleire kor.
Frå 1874 til 1875 studerte han ved orgelskolen i Praha, blei korleiar ved den filharmoniske foreininga Umělecká beseda og blei venn med Antonín Dvořák. I 1877 blei han privat pianolærar for den talentfulle tolvåringen Zdeňka Schulzová (1865-1938), som han seinare gifta seg med. Zdeňka var dotter av rektoren ved den slaviske lærarskulen som Janáček studerte og seinare underviste ved. Paret gifta seg 13. juli 1881, då Zdenka var femten. 15. august 1882, på Zdeňka sin syttenårsdag, blei dottera Olga fødd. Dei unge foreldra skilte mellombels lag, men 16. mai 1888 kom sonen Vladimír til verda. Begge ungane var sjukelege og kom til å døy unge.
Cronk Islands
Cronk Islands er ei gruppe øyar i Antarktis som ligg nordaust for Hollin Island i Windmill Islands. Dei vart først kartlagde frå flyfoto teken av US Navy Operasjon Highjump i 1946 og 1947. Dei vart namngjevne av US-ACAN etter Caspar Cronk, glasiolog ved Wilkes Station i 1958.
Leoš Janáček
Liv
9. november 1890 døydde sonen Vladimír, og 26. februar 1903 også dottera Olga, og ekteskapet knaka i samanføyingane. Desse tunge personlege tilhøva fekk sitt kunstneriske uttrykk i operaen Osud ('Skjebne'). Janáček blei pensjonert frå musikklærarstillinga på lærarskulen i 1904. Same året blei operaen Jenůfa uroppført i Brno. Det blei en stor lokal suksess, men motstandaren hans i Praha klarte hindra at operaen blei oppført i nasjonalteateret i hovudstaden. Først i 1916 blei operaen oppført i Praha, og med denne oppføringa fekk Janáček sitt endelege gjennombrot.
I 1915 møtte den 62 år gamle Janáček den 38 år yngre, gifte Kamila Stösslová. Dei byrja ei lidenskapleg, i det minste frå hans side, brevveksling som til saman omfatta nesten 730 brev. Breva er ein viktig kjelde til komponisten sine kunstnariske intensjonar. Inspirert av Stösslová komponerte han mellom 1917 og 1919 'Dagboka til ein som forsvann'. Etter at den endelege revisjonen var klar starta han på sitt neste «Kamila»-inspirerte verk, operaen Káťa Kabanová. Janáček og Stösslová heldt kontakten så lenge han levde; tilhøvet var platonisk, men blei ei ytterlegare belasting for ekteskapet hans.
I 1919 blei Janáček leiar for det nystarta private konservatoriet i Brno, og etter at staten overtok i 1920 blei han professor i komposisjon. Han skreiv nesten alle sine meisterverk det siste tiåret han levde: operaene Katja Kabanova, Den lure vesle reven, Tilfellet Makropulos og Huset til dei døde, begge strykekvartettan sine, sinfoniettaen og Glagolittisk messe.
Ved sida av komponistgjerninga og undervising ved lærarskulen skreiv han regelmessig artiklar for kultursidene i avisa Lidové noviny.
August 1928 døydde Janáček i eit sanatorium i Moravská Ostrava) som følgje av hjartelamming etter ein lungebetennelse.
Musikk
I 1874 blei Janáček ven med Antonín Dvořák og begynte å komponera i ein relativt tradisjonell romantisk stil. Etter operaen Šárka (1887-1888) innførte han element frå mährisk og slovakisk folkemusikk.
Janáček samla i årevis heimlege folkesongar, observerte tsjekkisk språkføring og lytta til naturlydar. Desse studia påverka av komposisjonane hans, og stilen var prega av den såkalla «språkmelodien», ikkje minst i vokalverka. Han utvikla også ein teori om språkmelodien. Janáček stod langt frå hovudstrøymingane i tidas europeiske musikk – han blei ein av dei store fornyarane på 1900-talet og ein av dei viktigaste operakomponistane i musikkhistorien.
Ved å bruka rytme, tonefall og bøyingar frå tsjekkisk skapte han svært karakteristiske songmelodiar i operaen Jenůfa. I denne operaen utvikla og nytta Janáček omgrepet «talemelodiar» for å byggja ein heilt eigen musikalsk og dramatisk stil ganske uavhengig av den dramatiske metoden til «wagnerianarane». Han studerte under kva høve talemelodiar endra seg, psykologien og temperamentet til talarane, og samanhengen i talen. Alt bidrog til å skapa truverdige dramatiske rollar i dei mogne operaene hans, og blei ein av dei tydelegaste markørane i stilen hans. Janáček tok desse stilistiske trekka mykje lengre enn Modest Musorgskij, og han kan sjåast på som ein forløpar for Béla Bartók. Det stilistiske grunnlaget for dei seinare verka hans blei skapte i perioden 1904-1918, men Janáček skreiv mesteparten av verka sine – og dei best kjende – i det siste tiåret av livet sitt.
Forfattaren Max Brod dikta i nært samarbeid med Janáček om librettoane til fem av operaane, og hjelpte dermed Janáček til å slå gjennom på den internasjonale operasenen – det var utenkeleg å oppføra opera på tsjekkisk utanfor Tsjekkia, sjølv i Praha var det ikkje sjølvsagt. Brod hadde den vanskelege oppgåva å bringa teksten i samsvar med ein musikk som var basert på den tsjekkiske språkmelodien. Dette gjekk ikkje utan innrømmingar frå komponisten, og derfor er ikkje den «tyske» Jenůfa ein notetru kopi av den tsjekkiske originalen. Brod bidrog også til eit aukande ry for Janáček med talrike utgjevingar og den første biografien om komponisten.
Køge
Historie
Køge er kjend for slaget ved Køge bukt i 1677. Den danske kommandanten Niels Juel med 38 skip og 6 992 mann sigra over den svenske flåten med 48 skip og 8 636 mann. Svenskane tapte over 3 000 soldater og 8 skip. Sigeren er rekna som den største Danmark-Noreg hadde til sjøs.
Leoš Janáček
Musikk
Mange av verka til Janáček er svært originale og har sterke individuelle trekk. Han trekk tonaliteten svært langt, harmonikken, instrumenteringa og tonesatsen er sterkt prega av folkemusikalske element, men peiker likevel tydeleg mot modernismen.
Køge
Historie
Rådhuset i Køge er frå rundt 1550, og gamlebyen har elles fleire gamle bygningar frå tida 1550 til 1660. Dette var ei tid då borgarane her slo seg opp på eit rikt sildefiske i Øresund. Byen blei teken av svenske soldatar fleire gonger under Svenskekrigane. Karl X Gustav forskansa byen, men då han trekte seg ut i 1660, var Køge utpint økonomisk. Krigane mot England tidleg på 1800-talet var heller inga lukke for byen. I 1807 stod slaget ved Køge, der ein dansk milits blei slått av britiske styrkar. I 1816 slutta Køge å vera garnisonsby.