cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oppstodekyrkja i St. Petersburg
Seinare år
I juli 1970 vart styringa over Oppstodekyrkja overført til Isakskatedralen. Avkastinga frå katedralen vart då nytta til restaurering av Oppstodekyrkja. Ho vart gjenopna i august 1997, etter 27 års restaurering. I dag er ho er mosaikkmuseum. Før oktoberrevolusjonen var kyrkja aldri i bruk som eit vanleg gudshus. Etter som ho eine og åleine var tileigna minnet om den drepne tsaren, vart ho einast brukt til minnegudstenester.
Klockrike
Staden blei kjend for mange i 1948, då Harry Martinson utgav romanen Vägen till Klockrike. 8.-10. mai 2009 arrangerte Harry Martinson-selskapet eit arrangement i Klockrike for å markere at det var 60 år sidan Vägen till Klockrike blei gjeven ut.
Oppstodekyrkja i St. Petersburg
Seinare år
Kyrkja er i dag ein av dei store turistattraksjonane i St. Petersburg.
Skrellar
Skrellar er ein reiskap til å skrella matvarer med, særleg grønsaker som poteter. Slike skrellarar kan ha namn etter hovudbruksområdet sitt, som grønsakskrellar, rotskrellar, gulrotskrellar eller potetskrellar. Til forskjell frå ein vanleg kniv har skrellarar høvelforma blad som er skarpt på innsida. Den motståande sida hindrar kniven frå å gå for djupt inn i det ein skreller. Skrellarar kan også brukast til strimling av råvarer.
Klockrike
Klockrike var eigen kommune fram til kommunesamanslåinga på 1950-talet. Tettstaden Klockrike, åtte kilometer sør for Borensberg, oppstod omkring Klockrike stasjon ved jernbanestrekninga Linköping – Fågelsta, som blei innvigd i 1897.
Klockrike kyrka blei innvigd i 1830 og erstatta då mellomalderkyrkja frå ca. 1300, som fekk store skader under herjingane til danskane i Sverige i 1567. I 1818 blei den gamle kyrkja råka av lynnedslag. Det påfølgjande brannen øydela klokketårnet og smelta kyrkjeklokkene. I samband med bygginga av den nye kyrkja blei den gamle riven i 1825. Den nye kyrkja blei bygd i samarbeid med Brunneby kyrkjelyd.
Skrellar
Historisk har ein brukt vanlege kjøkenknivar eller fruktknivar til å skrella med. På 1900-talet blei det utvikla ulike skrellarar som er blitt utbreidde over heile verda.
Utforming
Utforminga av skrellaren kan variera mellom ulike område. Ein del skrellarar er best tilpassa for høgrehendte eller venstrehendte, medan andre passar like godt for bruk med begge hender.
Dreiherrnspitze
Dreiherrnspitze er ein 3 499 meter over havet høg fjelltopp i Hohe Tauern i Alpane, på grensepunktet mellom den italienske provinsen Bolzano og dei austerrikske forbundslanda Tirol og Salzburg. Fjellet ligg vestlegast i fjellrekka Tauernhauptkamm.
Skrellar
Utforming
Høvelbladet kan gå parallelt med skaftet på skrellaren, som på ein kniv, eller stå vinkelrett på han som på ein barberhøvel. Bladet kan sitja heilt fast i skaftet, eller det kan ha høve til å snurra. Blad kan vera av rustfritt stål, karbonstål eller keramisk materiale.
Mange skrellarar har også ein spiss i enden som ein kan nytta for å skjera ut grohol i ei potet.
Det finst også ein del humoristisk utforma skrellarar, til dømes gulrotskrellarar som har form som ei gulrot eller som ein blyantspissar.
Dreiherrnspitze
Fjellet vart stige fyrste gongen i 1861 av lokale folk som la til rette for at det kunne utførast militær kartlegging av landområdet. Fjelltoppen Dreiherrnspitze er grei å nå frå sørvestsida. Austsida av fjellet vart klatra fyrste gongen midt på 1920-talet.
Terra Nova-ekspedisjonen
Terra Nova-ekspedisjonen (1910–1913), offisielt British Antarctic Expedition 1910, var ein britisk ekspedisjon leia av Robert Falcon Scott. Ifølge han var hovudmålet å ta seg til Sørpolen for å sikre at det britiske imperiet fekk æra for prestasjonen. Scott og fire følgjesveinar nådde Sørpolen 17. januar 1912, men oppdaga at at dei hadde tapt «Kappløpet mot Sørpolen» for ekspedisjonen leia av Roald Amundsen, som hadde vore der trettitre dagar tidlegare. På ferda tilbake til Cape Evans-basen omkom Scott og laget hans. Dagbøkene deira vart funne under eit søk etter sørpolgruppa åtte månader seinare, og dermed vart ekspedisjonen si historie kjend.
Gouldbreen
Gouldbreen er ein isbre, 22 km lang, på austkysten av Graham Land i Antarktis, som flyt søraustover og ut i Millfjorden, vest for Aagaardbreen. Han vart først kartlagt av Falklands Islands Dependencies Survey i 1946–47, og namngjeve «East Gouldbreen». I lag med «West Gouldbreen» vart han rapportert å fylle eit tverrgåande søkk over Graham Land, men ytterlegare landmåling i 1957 avslørte at det ikkje var noko topografisk samanheng mellom dei to. Namnet Gouldbreen, etter Rupert T. Gould, ein britisk polarhistorikar og kartograf, vert i dag berre nytta om denne breen, medan den vestlege breen har fått namnet Erskinebreen.
Terra Nova-ekspedisjonen
På denne tida var Scott den mest erfarne leiaren av polarekspedisjonar i Storbritannia, og hadde leia Discovery-ekspedisjonen til Antarktis i 1901–04. Terra Nova-ekspedisjonen, oppkalla etter forsyningsskipet til ekspedisjonen, var eit privat initiativ finansiert med innsamla midlar og eit mindre statleg tilskot. Vidare hadde han støtte frå den britiske marinen som bidrog med erfarne sjøfolk, og frå Royal Geographical Society. I tillegg til målsetjinga om å nå Sørpolen, gjennomførte Scott òg eit omfattande vitskapeleg program, og utforska Victoria Land og Dei transantarktiske fjella. Eit forsøk på å ta seg i land for å utforske King Edward VII Land mislukkast derimot. Ei gruppe reiste òg til Cape Crozier i juni og juli 1911 midt under den strenge antarktiske vinteren.
Scott sin heltestatus i Storbritannia var utan konkurranse i mange år etter han døydde, og det vart reist få spørsmål om årsakene til ulukka. Den siste fjerdedelen av 1900-talet vart ekspedisjonen granska nærmare, til dømes har Scott si dagbok fått stor merksemd fordi den detaljerte framstillinga kastar lys over hendingane rundt tragedien. Det er kome frem fleire kritiske synspunkt om årsakene til utfallet, og det vert framleis diskutert i kva grad Scott hadde skuld i det som skjedde.
Bakgrunn
Etter Discovery-ekspedisjonen tok Scott opp att den sjømilitære karrieren sin. Men han hadde framleis ambisjonar om å vende tilbake til Antarktis, og då med erobringa av Sørpolen som overordna mål. Discovery-ekspedisjonen leverte eit betydeleg bidrag til kunnskapen om Antarktis, men ein kom ikkje lenger sør enn 82° 17' S og kryssa ikkje Rossbarrieren. Discovery-ekspedisjon sin base låg i McMurdo-sundet, og Scott var overtydd om at dette var hans eige «revir» som han aleine hadde rett til å bruke som utgangspunkt for nye ekspedisjonar. I 1909 tok han i mot meldinga om at ein ekspedisjon leia av Ernest Shackleton nesten hadde lukkast i å nå Sørpolen. Med utgangspunkt i Scott sin gamle base kryssa Shackleton Rossbarrieren, oppdaga ruta over Beardmorebreen til Antarktisplatået, og heldt fram mot Sørpolen. Han vart tvungen til å gjere vendereis på 88° 23' S, mindre enn 180 km frå polpunktet. Scott likte dårleg at Shackleton hadde brukt «hans» base. Dette forsura forholdet mellom dei to, og auka motivasjonen til Scott til å overgå Shackleton.
Under førebuingane til den føreståande ekspedisjonen var Scott klar over at andre liknande ekspedisjonar vart planlagt. Ein japansk ekspedisjon var i emning; Den australasiatiske antarktisekspedisjonen under Douglas Mawson skulle starte i 1911, men hadde startstad frå ein annan sektor av kontinentet. I mellomtida hadde Roald Amundsen, ein potensiell rival, kunngjort planar om ei arktisk reise.
Mannskap
Sekstifem menn (inkludert reservar) danna mannskapet i Terra Nova-ekspedisjonen. Dei vart valde ut frå 8 000 kandidatar, og inkluderte seks tidlegare deltakarar frå Discovery-ekspedisjonen saman med fem som hadde vore med Shackleton på Nimrod-ekspedisjonen 1907–09. Løytnant Edward Evans, som hadde vore navigasjonsoffiser på «Morning» under støtteoperasjonen til Discovery i 1904, vart utnemnd til Scott sin nestkommanderande. Han hadde skrinlagt planane om sin egen ekspedisjon, og overførte den økonomiske støtta si til Scott.
Av personellet frå den britiske marinen var løytnant Harry Pennell, som skulle vere navigatør og ta kommandoen på skipet når mannskapet til Scott hadde gått i land, i tillegg til dei to sanitetsløytnantane George Murray Levick og Edward L. Atkinson. Den tidlegare marineoffiseren Victor Campbell, kjend som «The Wicked Mate», var ein av få deltakarar som var dugande på ski, og han vart vald til å leie gruppa som skulle undersøke Kong Edward VII Land. I motsetnad til Discovery-ekspedisjonen var bidraget til marinen primært mannskap utan offisersgrad, inkludert Antarktis-veteranane Edgar Evans, Tom Crean og William Lashly. To offiserar utanfor Royal Navy vart valde ut: Henry Bowers, kjend som «Birdie», ein løytnant frå den indiske marinen, og Lawrence Oates, kjend som «Titus», ein kaptein frå 6. kavaleriregiment. Den velhaldne Oates tilbydde tenestene sine gratis og donerte òg 1 000 pund (2009-verdi ca. 75 000 pund) til ekspedisjonen.
Som leiar for det vitskapelege programmet oppnemnde Scott Edward Wilson som sjefsforskar. Wilson var Scotts nærmaste fortrulege i laget; under Discovery-ekspedisjonen hadde han følgt Scott til ekspedisjonen sitt sørlegaste punkt. Han var ikkje berre ein dugande zoolog, men òg ein talentfull illustratør. Den gruppa vitskapsmenn han leia var – ifølge Scotts biograf David Crane – «den mest imponerande gruppa forskarar som hadde vore på ein polarekspedisjon» – og inkluderte fleire som seinare skulle hauste stor respekt som forskarar: meteorologen George Simpson, den canadiske fysikaren Charles Wright, og geologane Frank Debenham og Raymond Priestley. Den leiande geologen Thomas Griffith Taylor, biologen Edward W. Nelson og assisterande zoolog Apsley Cherry-Garrard utfylte laget.
Cherry-Garrard hadde ingen vitskapeleg trening, men var Wilsons protesjé. Han hadde, som Oates, medverka med 1 000 pund til finansieringa. Etter først å ha vorte avvist av Scott, opprettheldt han bidraget sitt, noko som imponerte Scott tilstrekkeleg til at han omgjorde avgjersla si. Scotts biograf David Crane skildrar Cherry-Garrard som «den framtidige fortolkaren, historikaren og samvitet til ekspedisjonen.» Herbert Ponting var fotograf, og bilete hans kom til å gje avgjerande informasjon om ekspedisjonen og det tragiske utfallet. Etter råd frå Fridtjof Nansen rekrutterte Scott òg den unge norske skieksperten Tryggve Gran.
Transportmidlar
Scott avgjorde å ha ein oppdelt transportstrategi, med bidrag frå hundespann, motordrivne sledar og ponniar. Han utnemnde Cecil Meares til å overta ansvaret for hundespanna, og rekrutterte Shackletons motorspesialist, Bernard Day, til å føre motorsledane. Oates skulle ha ansvaret for ponniane, men sidan han ikkje kunne slutte seg til ekspedisjonen før i mai 1910, sette Scott Meares til å skaffe dei. Meares hadde derimot ingen erfaring med hestar, noko som resulterte i ponniar av låg kvalitet og yteevne.
Ekspedisjonen til Shackleton 1907–09 var den første som tok i bruk motorkraft og ponniar i Antarktis. Scott meinte at ponniene hadde vore til god nytte for Shackleton, og var imponert over potensialet til motorsledane. Likevel baserte Scott seg på at ekspedisjonsdeltakarane skulle trekke utstyret etter at motorsledane og ponniene hadde trekt sledane over Rossbarrieren og dermed spart mennene for krefter til dei seinare etappane opp Beardmorebreen og over Antarktisplatået. I praksis fekk dei berre ei kortvarig glede av motorsledane, og alderen og den dårlege forfatninga til ponniane gjorde at heller ikkje dei var til særleg nytte. Erfaringane til Scott frå Discovery-ekspedisjonen hadde gjort han skeptisk til om hundespanna var til å lite på, men han skreiv at han innsåg at dei var særs effektive i dei rette hendene. Etterkvart som ekspedisjonen gjekk framover vart han stadig meir imponert over eigenskapane deira.
Finansiering
I motsetnad til Discovery-ekspedisjonen, der finansiering vart ordna i fellesskap av Royal Society og Royal Geographical Society, vart Terra Nova-ekspedisjonen organisert som eit privat initiativ utan særleg institusjonell støtte. Scott rekna totalkostnaden til 40 000 pund (3 millionar pund etter 2009-kurs), der halvparten av dette etter kvart vart dekt av eit statleg tilskot. Resten vart skaffa ved private donasjonar og lån. Ekspedisjonen fekk i tillegg støtte gjennom gratis materiell og hjelpemidlar frå kommersielle firma. Pengeinnsamlinga vart i hovudsak organisert av Scott, noko han fortsette med i Sør-Afrika, Australia og New Zealand etter at «Terra Nova» hadde segla frå britisk farvatn, og det tok ein stor del av tida og energien hans.
Mål
I den første offentlege appellen sin erklærte Scott:
Det fanst òg naturvitskapelege og geografiske mål – sjefsforskar Wilson framstilte det vitskapelege arbeidet som hovudmålet til ekspedisjonen: ''«Ingen skal seinare kunne sei at dette berre var ei poljakt. Me vil at erobringa av Sørpolen berre skal vere eitt av fleire vitskapelege resultat.»''
Wilson håpa å vidareføre studiane av pingvinkolonien på Cape Crozier som vart starta under Discovery-ekspedisjonen, og å gjennomføre eit forskingsprogram av eit omfang som ingen tidlegare hadde sett innan geologi, magnetisme og meteorologi. Vidare eksisterte det planer om å utforske Victoria Land, og Kong Edward VII Land, Campbell som leia sistnemnde, skreiv at det var den utforskinga heile ekspedisjonen dreidde seg om.
Utreise
«Terra Nova» segla frå Cardiff 15. juli 1910. Arbeid med finansieringa gjorde at Scott vart oppteken, og han slutta seg til ekspedisjonen først i Sør-Afrika. Han forlèt skipet i Melbourne for å fortsette pengeinnsamlinga, medan «Terra Nova» fortsette til New Zealand. I Melbourne venta eit telegram frå Roald Amundsen, der han informerte Scott om at nordmennene «fortsetter mot sør»; telegrammet var den første indikasjon Scott fekk på at han var med i eit kappløp. På spørsmål frå pressa om hans reaksjon, svarte Scott at planane hans stod fast, og at han ikkje ville ofre det vitskapelege målet til ekspedisjonen for å vinne kappløpet til polen. I dagboka si skreiv han at Amundsen hadde eit god høve til å lukkast, og kanskje fortjente å vinne visst han hadde hellet med seg.
Scott gjekk igjen ombord i «Terra Nova» på New Zealand, der ytterlegare forsyningar vart teke ombord, inklusive 34 hundar, 19 sibirske ponniar og tre motordrivne sledar. «Terra Nova» forlét Port Chalmers kraftig overlasta 29. november 1910. I løpet av dei første dagane av desember vart skipet utsett for ein kraftig storm. På eitt tidspunkt, der skipet kjempa mot tung sjø og pumpene ikkje fungerte, måtte mannskapet lense henne med bøtter. Stormen førte til at dei mista to ponniar, ein hund, ti tonn kol og 65 liter bensin. Den 10. desember møtte dei den sørlege pakkisen og vart hindra i 20 dagar før dei klarte å bryte gjennom og fortsette sørover. Forseinkinga, som Scott skildra som «rein og skjer uflaks», kosta dei 61 tonn kol.
Cape Evans-basen
Då dei kom fram utanfor Ross Island 4. januar 1911, speida mannskapet etter moglege stader å gå i land rundt Cape Crozier på den austlege delen av øya, før dei sigla vidare til McMurdo-sundet i vest, der både «Discovery» og «Nimrod» tidlegare hadde gått i land. Etter at Scott hadde vurdert ulike overvintringsstader, valde han eit nes han frå Discovery-ekspedisjonen huska som «Skuary», om lag 15 km nord for basen frå 1902 på Hut Point. Scott håpa at denne staden, som han døypte om til Cape Evans etter sin nestkommanderande, ville gje ein trygg ankringsplass, og etter kvart som havet sør for plassen fraus til, ville gjere det mogeleg å passere over isen til Hut Point og Rossbarrieren. Mannskapa vart sendt i land med ponniar, hundar, dei tre motoriserte sledane (der éin gjekk tapt under lossing), og det meste av forsyningane. Scott uttrykte undring over styrken til ponniane då han såg dei frakte forsyningar og materiell frå skip til land. Ei prefabrikkert hytte som målte 50 x 25 m vart reist og gjort eigna til bustad frå 18. januar.
Amundsen når fram
I planane til Scott inngjekk at ei gruppe under leiing av Victor Campbell skulle segle «Terra Nova» austover til halvøya King Edward VII Land, aust for Rossbarrieren, eller som eit alternativ til Victoria Land i nordvest. Der skulle dei overvintre og seinare utføre rekognoseringar og vitskapelege undersøkingar. I tillegg til Campbell bestod medlemmane i gruppa av Priestley, Levick, Abbot, Dickason og Browning.
Campell og mannskap kasta loss og segla austover den 26, januar 1911. Då dei ikkje fann ein eigna landingsplass på King Edward VII Land, valde Campbell å segle til Victoria Land. På returen vestover støtte «Terra Nova» på Amundsen sin ekspedisjon i Hvalbukta, ei vik i Rossbarrieren. Amundsen var høfleg og gjestfri, rigga til for Campbell i nærleiken av leiren, og tilbaud han òg hjelp med hundane. Campbell avviste høfleg tilbodet og reiste tilbake med mannskapet sitt til Cape Evans for å avlegge rapport om utviklinga.
Scott fekk meldinga 22. februar under den første depotlegginga til ekspedisjonen. Ifølgje Cherry-Garrard var den første tanken til Scott og mennene hans å storme over til Hvalbukta og gjere opp med Amundsen. Scott registrerte derimot hendinga roleg i dagboka si: «Éin einaste tanke festar seg i hovudet mitt. Den anstendigaste, i tillegg til den klokaste, løysinga for oss er å halde fram akkurat som om dette ikkje hadde skjedd. Å gå vidare og gjere så godt vi kan til heider for vårt land, utan frykt eller panikk.»
Depotlegging, 1911
Ifølgje Cherry-Garrard føregjekk avreisa 27. januar «i all hast på grensa til panikk». Framdrifta var treigare enn venta, mellom anna fordi ponniane gjekk med redusert trekkevne etter at trugene dei trengde over Rossbarrieren var blitt etterlatne på Cape Evans. Den 4. februar etablerte gruppa Corner Camp, 64 km frå Hut Point, der ein snøstorm heldt dei attende i tre døgn. Eit par dagar seinare, etter at marsjen heldt fram, sendte Scott dei tre svakaste ponniane heim (to omkom på vegen). Då dei kom nærare den planlagde breiddegraden, vart Scott uroa for at dei attverande ponniane ikkje ville klare seg med mindre gruppa snudde med ein gong. Mot rådet til Oates – han ynskte å gå vidare og bruke ponnikjøttet etterkvart som ponniane kollapsa, avgjorde Scott å leggje Eitt-tonn-depotet ved 79° 29'S, ca. 50 km nord for den tiltenkte plasseringa.
Scott drog tilbake til Safety Camp med hundespann, etter å ha risikert sitt eige liv for å redde eit hundespann som hadde fall i ein bresprekk. Wilson syntes dette var ein «vanvittig risiko» – Scott vart stadig meir imponert over prestasjonane til hundespanna. Då dei langsamare ponniane returnerte, var eitt av dyra i så dårleg forfatning at det døydde kort tid etterpå. Seinare gjekk dei overlevande hestane gjennom havisen nær Hut Point. Trass i eit energisk redningsforsøk omkom ytterlegare tre ponniar. Av dei åtte hestane som reiste ut med forsyningar til depota, var no berre to tilbake.
Vinteren 1911
Den 23. april 1911 forsvann sola for resten av vintermånedane og ekspedisjonsdeltakarane slo seg til ro i hytta på Cape Evans. Under det sjømilitære regimet til Scott vart hytta delt av ein mur som bestod av transportkassar, slik at offiserar og ivrige stort sett levde fråskilde; forskarane vart rekna som «offiserar» i denne samanhengen. Alle vart heldt i verksemd: det vitskapelege arbeidet fortsette, observasjonar og målingar vart gjort, utstyr vart overhalt og tilpassa for framtidige reiser. Dei overlevande ponniane trong dagleg mosjon, og hundane kravde jamleg tilsyn. Scott brukte mykje tid på å rekne lasting av sledane for den komande marsjen mot polen.
I rutinen inngjekk òg jamlege førelesningar frå eit breitt spekter av emne: Ponting om Japan, Wilson om teikning, Oates om hestehald, og geolog Frank Debenham om vulkanar. For å sikre at den fysiske forma vart opprettheldt vart det ofte spelt fotball i halvmørket utanfor hytta, Scott skreiv ned at «Atkinson er langt den beste spelaren, men Hooper, PO Evans og Crean er òg ganske bra.» Avisa South Polar Times, som hadde blitt produsert av Shackleton under Discovery-ekspedisjonen, stod opp att under redaksjonen til Cherry-Garrard. Den 6. juni vart det arrangert ein fest for å markere 43-årsdagen til Scott, ein annan fest 21. juni markerte vintersolkverv.
Northern Party
Etter å ha formidla meldinga om Amundsens tilkome, segla laget til Campbell, som no var døypt om til Northern Party, nordover frå Cape Evans den 9. februar 1911, og nådde fram til Robertson Bay i nærleiken av Kapp Adare 17. februar. Der bygde dei ei hytte i nærleiken av den norske oppdagaren Carsten Borchgrevink sitt gamle hovudkvarter.
Gruppa heldt seg vinteren 1911 i hytta. Dei sledeturane som var planlagt for sommaren 1912 kunne ikkje gjennomførast fullt ut på grunn av tilstanden på havisen, og at dei ikkje lukkast med å finne ei alternativ indre rute. «Terra Nova» kom tilbake frå New Zealand 4. januar 1912 og transporterte laget til ein stad i nærleiken av Evans Coves, ei plassering omtrent 400 km sør for Kapp Adare og 400 km nordvest for Cape Evans. Planen var at dei skulle plukkast opp 18. februar etter å ha gjort seg ferdig med ytterlegare geologiske undersøkingar,, men på grunn av tung pakkis, var fartøyet ikkje i stand til å nå inn til dei. Gruppa, med magre rasjonar som dei måtte supplere med fisk og selkjøt, heldt seg vinteren i 1912 i ei snøhole som dei grov ut på Inexpressible Island. Her vart dei utsett for store påkjenningar – frostskadar, svelt, dysenteri, ekstrem vind, låge temperaturar, og ubehaget med å måtte bruke ein spekkomn i eit trongt rom.
I byrjinga av april 1912 prøvde Edward Atkinson, som hadde kommandoen på Cape Evans i fråveret til Scott, å sende fire mann opp langs kysten av Victoria Land for å kome Campbell og hans menn til unnsetning. Atkinson si gruppe starta 17. april, men forsøket mislukkast på grunn av dårleg vêr. Northern Party sette kursen for Cape Evans 30. september 1912, ei ferd som innebar kryssing av den farefulle Drygalskitunga. Browning var svært sjuk og Dickason vart nesten utsliten av dysenteri, men heile gruppa klarte å nå Cape Evans 7. november etter ei farefull ferd. Geologiske prøvar og anna materiale som vart samla inn av Northern Party vart henta frå Cape Adare og Evans Coves av «Terra Nova» i januar 1913.
Første geologiske ekspedisjon, januar – mars 1911
Formålet med denne reisa var geologisk utforsking av kystområdet vest for McMurdo-sundet, i eit område mellom McMurdo Dry Valleys og Koettlitzbreen. Dette arbeidet vart gjennomført av ei gruppe som bestod av Griffith Taylor, Debenham, Wright og PO Evans. Dei gjekk i land frå «Terra Nova» 26. januar på Butter Point, på kysten av Victoria Land, tvers over McMurdo-sundet for Cape Evans. Den 30. januar etablerte laget hovuddepotet sitt ved Ferrarbreen. Dei gjennomførte undersøkingar i McMurdo Dry Valleys og ved Taylorbreen, før dei flytta seg sørover til Koettlitzbreen. Etter vidare arbeid der, starta dei tilbaketuren 2. mars og tok ei sørleg rute til Hut Point, der dei nådde fram 14. mars.
Andre geologiske ekspedisjon, november 1911 – februar 1912
Dette var ei vidareføring av arbeidet utført i løpet av den førre ekspedisjonen, denne gongen med fokus på området Granite Harbour ca. 80 km nord for Butter Point. Taylor hadde denne gongen med seg Debenham, Gran og Forde. Hovudturen starta 14. november, og innebar at dei måtte krysse eit vanskeleg havisparti til Granite Harbour, der dei nådde fram 26. november. Hovudkvarteret vart etablert på eit område dei kalla Geology Point, og ei steinhytte vart bygd. I dei neste vekene utforska og kartla dei Mackaybreen, og fleire formasjoner på nordsida av breen vart identifisert og namngjevne. Mennene venta å bli plukka opp av «Terra Nova» 15. januar 1912, men skipet kunne ikkje nå fram til dei. Dei venta til 5. februar før dei valde å dra sørover, og vart redda frå isen då dei endeleg vart oppdaga frå skipet den 18. februar. «Terra Nova» vart i januar 1913 sendt ut for å hente geologiske prøvar frå begge ekspedisjonane.
Vinterekspedisjonen til Cape Crozier
Denne reisa var Edward Adrian Wilson sin idé. Han hadde foreslått ein slik ekspedisjon i zoologidelen av den vitskapelege rapporten til Discovery-ekspedisjonen, og var ivrig etter å følgje opp tidlegare forsking. Det vitskapelege føremålet med reisa var å sikre seg egg frå keisarpingvinane frå hekkeplassane ved Cape Crozier på eit tidleg fosterstadium, slik at «vesentlege punkt i utviklinga av fuglen kunne dokumenterast». Dette kravde ei ferd midtvinters for å få egg kort tid etter befruktinga. Eit sekundært mål var å eksperimentere med matrasjonar og utstyr i forkant av polferda sommaren etter. Scott godkjende dette, og eit lag som bestod av Wilson, Bowers og Cherry-Garrard drog av stad 27. juni 1911.
Ekspedisjonar i den antarktiske vinteren hadde ikkje tidlegare vorte forsøkt; Scott skreiv at «det var eit dristig vågestykke, men dei rette mennene bestemte seg for å prøve det.» Cherry-Garrard skildra seinare påkjenningane i dei 19 dagane det tok å reise dei 100 km til Cape Crozier. Utstyr, klede og soveposar var konstant islagt; 5. juli fall temperaturen under -60 °C «– 109 kuldegrader [ F ] – så kaldt som nokre og kvar ønskjer å halde ut i mørket og i frosne klede», skreiv Cherry-Garrard. Ofte var den daglege tilbakelagte distansen berre eit par kilometer.
På Cape Crozier klarte dei tre mennene trass store vanskar å få bygd ei hytte av stein, snøblokker og eit stykke tre dei brukte i taket. Dei var då i stand til å vitje pingvinkolonien og samle fleire egg frå keisarpingvinane. Igloen vart nesten øydelagd i ein kraftig snøstorm. Stormen tok òg med seg teltet som dei var avhengige av for å overleve heimreisa, men heldigvis fann dei dette igjen, ein halv kilometer unna. Gruppa la i veg på turen tilbake til Cape Evans, og kom fram 1. august. Dei tre egga som overlevde reisa gjekk først til Natural History Museum i South Kensington, og deretter vart dei grunnlaget for ein rapport frå dr. Cossar Stewart på University of Edinburgh. Egga kunne derimot ikkje bidra til å bevise Wilson sine teoriar.
Cherry-Garrard skildra seinare dette som «den verste reisa i verda», og brukte det som tittel på boka som han skreiv i 1922 som ei skildring av heile Terra Nova-ekspedisjonen. Scott kalla denne vinterlege reisa for «ein fantastisk prestasjon», og var særs nøgd med utprøvinga av rasjoner og utstyr: «Vi er så nær det perfekte som erfaring kan bringe oss.»
Ekspedisjonen til Sørpolen
Den 13. september 1911 la Scott fram planane sine for ferda mot Sørpolen. Seksten menn skulle byrje reisa over Rossbarrieren med hjelp av motorsledar, ponniar og hundar til Beardmorebreen, der hundane skulle returnere og ponniane nyttast til proviant. Deretter skulle tolv menn i tre grupper fortsette oppover breen og dra sledane sjølv. Berre éi av desse gruppene skulle fortsette frem til Sørpolen, dei andre skulle vere støttegrupper og sendast attende ved spesifiserte breiddegrader. Scott ville avgjere samansetnaden av sørpolgruppa undervegs.
Pengeurt
Pengeurt (Thlaspi arvense) er ein eittårig plante i krossblomfamilien.
Terra Nova-ekspedisjonen
Ekspedisjonen til Sørpolen
Motorgruppa (Lt. Evans, Day, Lashly og Hooper) starta frå Cape Evans 24. oktober med to motordrivne sledar, og skulle trekke forsyningar til 80° 30'S og vente på dei andre der. Innan 1. november hadde begge motorsledane brote saman, den siste etter 94 km. Mennene måtte sjølv trekke 336 kg med forsyningar dei resterande 240 km til avtalt plassering, og nådde fram to veker etter planen. Den neste gruppa, som hadde starta frå Cape Evans 1. november, tok dei ikkje igjen før 21. november.
Day og Hooper returnerte til basen 24. november med ein rapport til Simpson, som då hadde ansvaret på Cape Evans. Det var meininga at hundane òg skulle returnerast, men på grunn av det langsame tempoet valde Scott å ta dei med vidare. Den 4. desember slo ekspedisjonen leir nær Gateway (passasjen mellom Rossbarrieren og Beardmorebreen) og ein snøstorm tvinga mannskapet til å bli verande i leiren fram til 9. desember, og å forsyne seg av rasjoner meint for bre-etappen. Då snøstormen løya, vart dei resterande ponniane skotne; dei var særs utmatta og kunne ikkje lengre trekke. Den 11. desember returnerte Meares og Gerov med hundane til basen. Med seg hadde dei ei melding om at «stoda ikkje er så rosenraude som dei kunne ha vore, men vi held motet oppe og håpar lukka snur.»
Pengeurt
Planten vert 10-50 cm høg, og har oftast ugreina, snau stengel utan bladrosett. Kronblada er kvite. Blada er tanna, grøngule med spisse bladøyro som sluttar seg om stengelen, og som visnar nedanfrå etterkvart som planten veks. Frøa mognar i talrike, 10-15 mm breie skulper, kvar med om lag ti frø.
Terra Nova-ekspedisjonen
Ekspedisjonen til Sørpolen
Dei resterende tolv mennene klatra Beardmore, og 20. desember la dei att eit depot øvst på breen. Det var framleis ingen avklaring frå Scott om kven som skulle vere med i sørpolgruppa. Den 22. desember, ved 85° 20'S, sendte Scott tilbake Atkinson, Cherry-Garrard, Wright og Keohane som første støttegruppe. Scott gav Atkinson munnleg ordre om at hundane skulle sendes ut for å assistere polfararane på returreisa.
Dei to siste gruppene heldt fram sørover under betre forhold som gjorde at dei makta å ta igjen noko av tida dei tapte på Rossbarrieren. Innan 30. desember var dei à jour med tidsplanen til Shackleton frå 1908–09. Den 3. januar 1912, ved 87° 32'S, avgjorde Scott samansetnaden til sørpolgruppa – fem mann (Scott, Wilson, Oates, Bowers og Edgar Evans) skulle fortsette, medan Lt. Evans, Lashly og Crean skulle returnere som den siste støttegruppa. Avgjersla om å ta fem mann fram involverte nye utrekningar av last og rasjoner, sidan alt hittil hadde vore basert på grupper på fire mann.
Pengeurt
Han veks som åkerugras og i vegkantar og sandstrender, i Noreg frå låglandet opp opp til 1050 moh. Han er sjeldnare lengst nord, men er funnen på Svalbard. Elles er han spreidd over store delar av verda.
Terra Nova-ekspedisjonen
Ekspedisjonen til Sørpolen
Sørpolgruppa heldt fram mot målet og passerte vendepunktet til Shackleton (88° 23'S) den 9. januar. Sju dagar seinare, om lag 25 km frå målet, oppdaga dei det svarte flagget til Amundsen og innsåg at nordmannen hadde kome dei i forkjøpet. Dei nådde polpunktet 17. januar 1912, og fann at Amundsen hadde vore der 14. desember 1911. Han hadde sett igjen eit telt, nokre forsyningar, og eit brev til kong Haakon i Noreg, som han høfleg bad Scott om å levere.
Pengeurt
Planten har sterk, laukaktig lukt som kan gje usmak på mjølka om kyrne et for mykje av han.
Terra Nova-ekspedisjonen
Ekspedisjonen til Sørpolen
Scott skreiv i dagboka si: «Sørpolen. Ja, men under heilt andre omstende enn venta... Gode Gud! Dette er ein frykteleg stad og forferdeleg nok for oss som har slite for å kome hit utan å få gleda av å vere dei første.» Han konkluderte med oppføringa: «No står ein desperat kamp att [for å få meldinga gjennom først]. Eg undrar meg på om vi kan makte det.»
Pengeurt
Pengeurt er ein kulturplante som har følgd jordbrukskulturen. Han kom til Noreg frå Europa for eit par tusen år sida. Opphavleg kom han truleg frå Sentral-Asia.
Terra Nova-ekspedisjonen
Ekspedisjonen til Sørpolen
Etter å ha stadfesta posisjonen og planta det britiske flagget, vendte gruppa til Scott heimover neste dag. I løpet av dei neste tre vekene hadde dei god framdrift, og dagboka til Scott omtaler fleire «gode dagsmarsjar». Likevel byrja Scott å uroe seg for den fysiske tilstanden til mennene, og særleg for Edgar Evans, som leid av alvorlege frostskadar og som Scott skildra som «ein god del nedkjørt.» Tilstanden for føtene til Oates vart ei aukande uro sidan gruppa nærma seg toppen av Beardmorebreen og gjorde seg klare for nedstiginga til Rossbarrieren.
Den 7. februar starta dei nedstiginga, men fann denne hardare enn venta og hadde vanskar med å finne att depota. Trass i dette gav Scott ordre om ein halv dags «geologisering», og 14 kg med prøver vart lagt til sledane. Edgar Evans si helse vart no raskt svekka; ei skade i handa ville ikkje gro, han var alvorleg frostskadd, og hadde truleg òg skada hovudet etter fleire fall på isen. «Den vanlege sjølvsikkerheita hans er heilt borte», skreiv Scott. Alle leid av underernæring, men som den kraftigast bygde påverka det Evans mest. Nær botnen av breen kollapsa han og døydde 17. februar.
På etappen tilbake over Rossbarrieren vart dei fire overlevande utsett for nokre av dei mest ekstreme vêrtilhøva som nokon gong er registrert i denne regionen. Vêret, og den vanskelege snøflata («som å trekke slede over ørkensand» – Scott, 19. februar) bremsa dei kraftig, og det same gjorde den stadig dårlegare foten til Oates. Scott håpa på ei endring i vêret, men februar gjekk mot slutten og temperaturen fall ytterlegare. Den 2. mars kom dei fram til depotet midt på Rossbarrieren, men det viste seg at oljelageret var kraftig redusert på grunn av fordamping: «Sjølv med dei mest rigide sparetiltaka kan dette knapt føre oss til neste depot ... 115 km unna.» Det same hadde skjedd ved neste depot som dei fann 9. mars, og det var framleis ingen teikn til «hundane som ville ha vore vår frelse.»
Dagsmarsjane var no redusert til mindre enn 8 km, og dei leid av desperat mangel på mat og drivstoff. På eller rundt 17. mars gjekk Oates, openbert tilrekneleg, ut av teltet, og sa ifølge Scott: «Eg skal berre utanfor, og eg kan kome til å bli der ei stund.» Dette offeret var derimot ikkje nok til å redde dei andre. Scott, Wilson og Bowers vart sittande vêrfaste på eit punkt 18 km sør for Eitt-tonns-depotet, etter å ha vorte stoppa av ein kraftig snøstorm 20. mars. Trass i daglege forsøk på å kome vidare, klarte dei det ikkje. Det siste dagboksnotatet til Scott, datert 29. mars 1912, den datoen ein trur dei døydde, avsluttar med desse orda:
"«Kvar dag har vi vore klare til å kome oss vidare til vårt neste depot 18 km unna, men utanfor teltdøra er det framleis eit kvervlande kvitt kaos. Eg trur ikkje me kan håpe på noko betring no. Me skal kjempe til siste slutt, men me vert svakare, sjølvsagt, og det kan ikkje vere lenge til slutten nå. Det er synd, men eg trur ikkje eg kan skrive meir. R. Scott. For Guds skyld, ta vare på våre folk.»"
Etterfylling av Eitt-tonns-depotet
Like før avreisa mot polpunktet gav Scott instruksjonar til Meares, og gjentok dei til Simpson, at det skulle bringast nye forsyningar til Eitt-tonns-depotet. Desse ordrane spesifiserte transport av «fem XS rasjonar, eller om det var knapt, i det minste tre ... og så mykje hundemat som mogeleg, depotet skal vere på plass innan 10. januar 1912». Då Atkinson returnerte til Cape Evans 28. januar], oppdaga han at minimumsmengda på tre rasjoner var lagt i depotet, men ikkje hundemat. Han avgjorde å ta dei to manglande rasjonane med seg til Eitt-tonns-depotet sjølv, men tok tilsynelatande ikkje omsyn til mangelen på hundemat. Mankoen på hundematen gjorde at det vart nesten umogeleg for Atkinson å utføre Scott sine ordre om å «ta hundane med sørover».
Akuttsituasjonen som oppstod da Lt. Evans vart redda frå Rossbarrieren endra planane til Atkinson, og oppgåva med å forsyne Eitt-tonns-depotet gjekk til Cherry-Garrard, som den einaste tilgjengelege «offiseren». Med han var den dyktige hundekøyraren Dimitri Gerov. Atkinson var enno ikkje uroa over tryggleiken til polfararane, sidan Scott ikkje var forseinka, og gruppa hadde hatt planmessig framdrift da Evans sist såg dei på Antarktisplatået. Atkinson sine munnlege ordre til Cherry-Garrard, slik dei vart hugsa og nedskrive seinare, var «å reise til Eitt-tonns-depotet fortast råd og levere maten der. Viss Scott ikkje hadde kome før meg, måtte eg sjølv finne ut kva eg skulle gjere», og «hugs at Scott ikkje var avhengig av hundane for å returnere, og at hundane ikkje måtte risikerast». Scott hadde tidlegare gjort det klart at han ville spare hundane til vitskapeleg arbeid i den tredje sesongen.
Cherry-Garrard forlét Hut Point med Gerov og to hundespann 26. februar og kom fram til Eitt-tonns-depotet 4. mars. Scott var ikkje der, så dei rasjonane dei hadde med seg vart lagt i depotet. Forsyningane for gruppa til Cherry-Garrard heldt til 24 dagar, nok til at dei kunne vente i om lag åtte dagar før de måtte returnere til Hut Point. Alternativet var å fortsette sørover, men då ville det bli naudsynt å bryte ordrane til Scott (men ikkje Atkinsons instruks om å «sjølv finne ut kva du skal gjere») fordi mangelen på hundemat gjorde at hundar måtte ofrast langs vegen. Cherry-Garrard valde å vente på Scott, men etter seks dagars venting, den 10. mars, vart vêret dårlegare. Med minkande forsyningar, og sjølvsagt utan at Cherry-Garrard kjende til at polfararane kjempa for sine liv berre 100 km unna, starta dei tilbaketuren. Seinare skreiv Atkinson at «eg er sikker på at ingen annan offiser i ekspedisjonen kunne gjort det betre», men Cherry-Garrard var resten av livet plaga av tanken på at dei vêrfaste kameratane kunne vorte berga om han hadde teke andre avgjersler.
Søk
Dei attverande ekspedisjonsmedlemmane (med unntak av Campbell sitt lag som framleis var borte) venta på Cape Evans gjennom vinteren, og heldt fram det vitskapelege arbeidet. På våren måtte Atkinson, no leiar av ekspedisjonen, vurdere om ein skulle konsentrere seg om redning av Campbell si gruppe, eller prøve å finne lagnaden til polfararane. Etter eit møte med heile gruppa valde dei å først søke etter spor av Scott. Eit søkelag sette av stad 29. oktober, i lag med muldyr som hadde kome frå «Terra Nova» under forsyningsturen hennar førre sommar.
Den 12. november fann dei teltet som inneheldt dei frosne lika av Scott, Wilson og Bowers. Atkinson las relevante delar av dagbøkene til Scott, og korleis katastrofen hadde gått føre seg vart kjend. Etter at dagbøker, personlege ting og nedskrivingar var samla inn, vart teltet lagt over lika og ein varde av snø reist, toppa av ein kross laga av skia til Tryggve Gran. Tryggve Gran brukte Scott sine ski, og skal ha sagt at iallefal skia sklle fullføre turen. Laget søkte òg etter Oates lenger sør, men fann berre soveposen hans. Den 15. november reiste dei ein varde i nærleiken av der dei trudde han var omkomme.
Ved retur til Hut Point 25. november fekk dei reie på at laget til Campbell på eiga hand hadde redda seg trygt tilbake til basen 5. november.
Etterspel
Sidan Campbell no var den øvste marineoffiseren til ekspedisjonen, overtok han kommandoen fram til «Terra Nova» nådde fram 18. januar 1913. Før den endelege avreisa vart ein stor trekross reist ved Observation Hill, på ein stad med utsikt over Hut Point. Krossen vart påført namna til dei fem døde, saman med eit sitat frå Alfred Tennyson-diktet «Ulysses»: «To strive, to seek, to find, and not to yield».
Tapet av Scott og mennene hans overskygga alt anna i nyhendebiletet, inklusive bragda til Amundsen. I mange år var biletet av Scott som ein tragisk helt uhandgripeleg, for sjølv om det var splittingar mellom nokre av dei som hadde hatt nær omgang med ekspedisjonen, inkludert slektningar av dei omkomne, vart denne usemja aldri offentleg kjend. Den offentlege oppfatninga var så godt som uendra heilt fram til 1970-åra, då nesten alle med direkte berøring av ekspedisjonen var døde.
Lars von Trier
Lars von Trier er ein dansk filmregissør og manuskriptforfattar som er fødd i København og utdanna frå instruktørlina på Den Danske Filmskole i København i åra 1979 til 1983 som ein av dei yngste elevane skulen har hatt. Han heitte opphavleg Lars Trier, men tok med adelsnemninga «von» som eit spøkefullt svar på at ein av lærarane på filmskulen hadde karakterisert han som aristokratisk i sitt filmsyn.
Terra Nova-ekspedisjonen
Etterspel
Kontroversane blussa opp med utgjevinga av Roland Huntford-boka Scott og Amundsen (1979, gjeve ut og sendt som fjernsynsserie i 1985 under namnet The Last Place On Earth). Huntford var kritisk til den visstnok autoritære leiarstilen til Scott og hans dårlege personvurderingar, og skulda han for fleire organisatoriske feil som i sum førte til den triste lagnaden til sørpolgruppa. Det personlege ryet til Scott vart svekka av desse åtaka, Ranulph Fiennes, Susan Solomon og David Kraner forsøkte på ulikt vis å redde ryktet til Scott. Kraner gjorde i følgje historikaren Stephanie Barczewski «ein enorm jobb med å rette opp att [biletet av] Scott som eit heilstøypt menneske.»
Lars von Trier
Lars von Triers filmar var frå byrjinga prega av vilje til å eksperimentere med filmen som medium ved å nytte eit slags hypnotisk biletspråk. Dette var allereie å sjå i avgangsfilmen frå filmskulen, Befrielsesbilleder, og var utvikla vidare i hans Europa-trilogi og i fjernsynsseriane Riget.
Terra Nova-ekspedisjonen
Etterspel
Dei fleste polarhistorikarar er samde om at dugleiken til Amundsen med ski og hundar, og hans lange erfaring med snø og is, gav han store fordelar i kappløpet mot Sørpolen. I Scott sine vurderingar av ekspedisjonen, som han skreiv medan han under ekstreme forhold låg og venta på døden, peikar han på mange uhell, og ikkje på organisasjonsmessige feilvurderingar som årsak til den ulukkelege situasjonen dei var kome i. Dei som i likskap med Huntford klandrar Scott for ulukka, avviser dette som eit forsøk på å rettferdiggjere seg sjølv, medan Cherry-Garrard nemnde: «heile affæren er berre ei mengde viss-ar» ; ei opphoping av avgjersler og omstende som kunne slått ut annleis, men som til slutt førte dei i døden. Men «me var like kloke som ein kavar annen var før hendinga.» Diana Preston sin dom etter å ha oppsummert alle hendingane omkring reisa mot sør er: «Poenget er ikkje at dei feila til slutt, men at dei var så nær ved å lukkast.» Med tanke på at den trulege årsaka til at polfararane døydde var svelt og/eller skjørbuk, er spørsmålet om innhaldet i matrasjonane interessant. Ekspedisjonen baserte seg på den ernæringsvitskapelege kunnskapen i 1910, det vil seie før vitamin C og årsakene til skjørbuk var kjende. Ein la vekt på at eit høgt proteininnhald var naudsynt for å erstatte dei kaloriane kroppen forbrukte under det tunge arbeidet med å dra sledane. Kaloriverdiane i rasjonane som vart sett opp var kraftig overvurdert, noko som ikkje vart klart før lenge etter. Dagsrasjonen per mann var fastsatt til 450 g kjeks, 340 g pemmikan, 85 g sukker, 57 g smør, 20 g te og 16 g kakao. Ponnikjøtt kunne supplert denne dietten etter at ponniene hadde gjort unna trekkjobben, men slike tilskot ville ikkje ha gjeve balanse i kaloriunderskotet for meir enn i korte periodar.
Lars von Trier
Lars von Trier og Thomas Vinterberg skipa i 1995 eit dansk kollektiv av filmregissørar som kalla seg Dogme95, som skulle stå fram som ei motkraft til kommersialiseringa av spelefilmen og den store interessa for spektakulære effektar i filmane som fylgde med kommersialiseringa. Målet med Dogme95 og dei såkalla dogmefilmane var å setje soga og skodespelet i framgrunnen i filmen, i motsetnad til sjølve mediet. Difor formulerte Lars von Trier og Thomas Vinterberg ti «reinleikslovnader» ("The Vow of Chastity") for Dogme95. Etter desse lovnadene skulle mellom anna opptaka gjerast på den aktuelle staden, utan at det av omsyn til filmen vart plassert kulissar eller andre rekvisita der; filmen skulle gå føre seg her og no og ikkje innehalde overflatiske og overnaturlege handlingar; det skulle ikkje leggjast ljod på filmen som ikkje var med når opptaka vart gjort; det skulle ikkje nyttast særskild ljossetting, men det kunne nyttast ei lampe festa til kameraet dersom ljoset var for dårleg for filming; optiske filter skulle ikkje nyttast; kameraet skulle haldast i handa; regissøren skulle ikkje krediterast.
Ideane om dogmefilmar vart introdusert under filmfestivalen i Cannes i 1995. Den fyrste dogmefilmen var Thomas Vinterbergs Festen (1998), og deretter fylgde Lars von Triers Idioterne.
Bakgrunnsstoff
Lars von Trier hjå Det Danske Filminstitut
Paulo Silas
Paulo Silas er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
To Be Continued
To Be Continued... er ein samleboks på fire plater av Elton John med musikk frå dagane med Bluesology og fram til albumet kom ut. Det vart spelt inn fire nye songar for albumet («Made for Me», «You Gotta Love Someone», «I Swear I Heard the Night Talkin'» og «Easier to Walk Away»).
I USA selde albumet til gullplate i juni 1992 og platinaplate i november 2006.
Knislinge
Knislinge er ein tettstad i Östra Göinge kommun i Skåne län i Sverige. I år 2005 hadde tettstaden 3 016 innbyggjarar. Knislinge ligg cirka 25 kilometer nord for Kristianstad.
Gregorybreen
Gregorybreen er ein isbre som flyt ut i Cierva Cove nord for Breguetbreen, på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart vist på argentinske kart frå 1957. Isbreen vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter H. Franklin Gregory, ein amerikansk pioner i utviklinga og bruken av helikopter.
Greenbreen
Greenbreen er ein isbre på austsida av Graham Land i Antarktis, 9 km lang og 7,5 km brei, som flyt frå platået nordaust og så aust til vestsida av Hektoriabreen. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter John R. Green, leiar for FIDS ved Deceptionøya i 1950 og ved Argentine Islands i 1951.
Pinegintoppen
Pinegintoppen er eit sentralt fjell, 2595 moh, på Isdalsegga i Søre Petermannkjeda i Wohlthatmassivet. Det vart oppdaga og kartlagd frå flyfoto av Den tyske antarktisekspedisjonen, 1938-39. Det vart kartlagd frå flyfoto og landmålingar av den norske antarktisekspedisjonen, 1956–60. Den sovjetiske antarktisekspedisjonen kartla det på ny i 1960–61, og kalla det opp etter den sovjetiske polfararen N.V. Pinegin (1883–1940).
Schwarzenberg i Vorarlberg
Schwarzenberg er ein kommune i Bregenzerwald i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen, som høyrer til distriktet Bregenz, dekker eit areal på 25,8 km² og hadde knapt 1900 ibuarar i 2016. Landsbyen Schwarzenberg ligg 696 meter over havet, ei 11-12 kilometer søraust for byen Bregenz.
Turismen er ei viktig næring for mange i Schwarzenberg.
Stortingsgata
Stortingsgata er ei gate i sentrum av Oslo, mellom Wessels plass attmed Stortingsbygningen og byrjinga av Henrik Ibsens gate ved det søraustre hjørnet av Slottsparken. Gata går parallelt med, og sør for Karl Johans gate.
Sørsida av Stortingsgata er dominert av forretningar, serveringsstader og hotell. På nordsida, mellom Stortingsgata og Karl Johans gate, ligg parkområda Eidsvolls plass og Studenterlunden, bygningen til Nationaltheatret og nedgangane til Nationaltheatret jarnbane- og T-banestasjonar.
Stortingsgata er ei viktig gjennomfarståre for kollektivtrafikken, med trikk- og bussliner.
Vårpengeurt
Vårpengeurt (Noccaea caerulescens  eller  Thlaspi caerulescens  (J. & C. Presl) eller  Thlaspi alpestre ) er ein to- eller fleirårig plante i krossblomfamilien.
Planten vert 10-30 cm høg, og har snau stengel med bladrosett som ofte overvintrar. Kronblada er kvite eller lysfiolette. Blada er blågrøne og sluttar seg om stengelen, og som visnar nedanfrå etterkvart som planten veks. Frøa mognast i 5-10 mm breie hjarteforma skulper, kvar med mange frø.