cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Colour My World av Chicago
Songen vart opphavleg gjeven ut som B-side til «Make Me Smile» i mars 1970. Han vart gjeven ut på ny i juni 1971 som B-sida til nyutgjevinga av «Beginnings». Denne andre singelen nådde sjuandeplassen på den amerikanske Billboard Hot 100.
Verdscupen i langrenn 1983/Menn
Verdscupen i langrenn for menn i 1983-sesongen omfatta 10 tevlingar. Tevlingane tok til 18. desember 1982 og vart avslutta 27. mars 1983. Dei ti renna bestod av fem tevlingar over 15 kilometer, tre over 30 km og to 50-kilometerar. Renna fann stad i Davos i Sveits, Reit im Winkl i Vest-Tyskland, Sarajevo (2) i Jugoslavia, Kavgolovo i Sovjetunionen, Falun i Sverige, Oslo i Noreg, Anchorage i USA og Labrador City i Canada.
Aleksandr Zavjalov frå Sovjetunionen sigra i tre tevlingar og vann FIS-pokalen. Gunde Svan vann dei to siste tevlingane i turneringa, medan Thomas Wassberg, Jan Ottosson, Bill Koch, Jan Lindvall og Asko Autio vann kvar sitt verdscuprenn.
Shimon Peres
Shimon Peres var ein israelsk politikar som har fått Nobels fredspris. Han var president i Israel frå 15. juli 2007 til 2014. Peres blei fødd som Shimon Perski i Wiszniew i dåverande Polen (no Visjniev i Kviterussland). Familien flytta til Tel Aviv i Israel i 1934. Han gifta seg med Sonya Gelman og dei har tre ungar. Peres er søskenbarn til skodespelaren Lauren Bacall (fødd Betty Joan Perske).
Peres var sosialdemokrat, og langvarig medlem av det israelske arbeidarpartiet Avoda. Han gjekk i årsskiftet 2005–2006 ut av arbeidarpartiet og over til det nye sentrumspartiet Kadima. Han var israelsk statsminister frå 1984 til 1986 og igjen frå 1995 til 1996 etter mordet på Yitzhak Rabin. Han har òg vore visestatsminster, utanriksminister i fleire periodar og ein av 25 visepresidentar for Sosialistinternasjonalen. Peres var presidentkandidat i 2000, men tapte då for Moshe Katsav.
Peres fekk Nobels fredspris i 1994, saman med Yassir Arafat og Yitzhak Rabin for «arbeidet deira med å skape fred i Midtausten». I 1997 grunnla han Peres fredssenter.
Kasper Skaanes
Kasper Skaanes er ein norsk fotballspelar som har spela for Idrettsklubben Start og for SK Brann.
Skaanes var ein av fem spelarar som fekk bli med på Brann si B-liste hausten 2012. Det vil seia at han sjølv om han ikkje var profesjonell tippeligaspelar, kunne han vera med å spela i tippeligakampar.
Styggedalstindane
Styggedalstindane (2387 moh.), også kalla Styggedalstindene, inneheld det fjerde høgaste fjellet i Noreg, Store Styggedalstind. Det er ein fjellrygg som utgjer ein del av den større ryggen Styggedals- og Skagastølsryggen i fjellområdet Hurrungane sørvest i Jotunheimen. Styggedalstindane ligg i Luster kommune i Vestland.
Ryggen, som ligg mellom Sentraltind i vest og Jervvasstind i aust, er rundt 800 meter lang og går i aust-vestleg retning. Ryggen er smal med bratt nord- og sørside. Ryggen har to toppunkt, Austtoppen (2387 moh.) og Vesttoppen (2383 moh.), som ligg rundt 300 m fra hverandre.
Styggedalstinden (Austtoppen) er det fjerde høgaste fjellet i Noreg. Sjølv om Vesttoppen òg er eit toppunkt, og høgdemessig er kvalifisert til å kallast det femte høgaste fjellet i Noreg, er han normalt ikkje med i lister over dei høgaste fjella ettersom han har ein primærfaktor på berre 25 m.
Libya
Libya er eit land i Nord-Afrika og har kyst mot Middelhavet mot nord og grense mot Egypt i aust, Sudan i søraust, Tsjad og Niger i sør og Algerie og Tunisia i vest.
Historie
I hellenistisk tid vart Libya nytta om heile Nord-Afrika vest for Egypt. Tre tradisjonelle delar av landet var då Tripolitania, Fezzan og Cyrenaica.
Tripoli og Cyrenaica var romerske koloniar og vart tatt av arabiske muslimar på 600-talet.
Etter andre verdskrigen vart Libya gitt sjølvstende i desember 1951 som ein føresetnad for den allierte fredsavtalen med Italia. Landet vart kongedøme under kong Idris 1. Sidan 1969 har Libya vorte styrt av Muammar Al Gaddafi, som kom til makta gjennom eit kupp og avsette den libyske kongen medan han var på eit kuropphald i Tyrkia.
15. april 1986 vart nær 100 menneske drepne då amerikanske fly bomba mål i den libyske hovudstaden Tripoli og i Benghazi-regionen. Libyas leiar, oberst Gaddafi, hevda å sjølv ha mista ei adoptivdotter, Hanna Gaddafi, i angrepet.
Dei sameinte nasjonane innførte sanksjonar mot Libya i 1992 etter at Pan Am Flight 103 styrta i Lockerbie i Skottland (Lockerbie-katastrofen). Sanksjonane vart fjerna den 12. september 2003, etter at Libya tok på seg ansvaret og å betala 2,7 milliardar amerikanske dollar (USD) til familiane til dei som døydde i styrten.
Den 19. desember 2003 innrømma Libya å ha eit ABC-våpen-program og offentleggjorde samtidig sin intensjon om å øydeleggja alle eksisterande ABC-våpen og få inspeksjonar for å verifisera øydelegginga. Libya vedtok også å avgrensa seg til langdistanserakettar med 300 km rekkevidd. Offentleggjeringa kom etter hemmelege diplomatiske forhandlingar med Storbritannia og Dei sameinte statane sidan mars 2003.
USA avslutta i 2004 sin handelsboikott av landet, som vart innført i 1986. 15. mai 2006 vart det kjend at USA gjenopprettar diplomatisk kontakt med landet for fyrste gong sidan 1980.
I 2011 vart Gaddafi drepen på slutten ein månader lang borgarkrig, og landet fekk nye styresmakter.
Klima
Kystområda av Libya har middelhavsklima og kan få litt nedbør om vinteren i samband med lågtrykk. Sidan lågtrykksaktiviteten varierer frå år til år, vil òg regnmengdene variere. Langs kysten av Sidrabukta, mellom Misurata og Benghazi regnar det enno mindre, slik at ørkenområda når heilt ut til kysten.
Det våtaste område av landet er åsane og platået Jebel Akdhar (Det grøne fjellet) mellom Benghazi og Derna, som kan få så mykje som 600 mm kvart år. Tripoli har ein årleg nedbørsnormal på 384 mm. 100-150 km inn frå kysten fell nedbørsmengdene til under 100 mm og mindre kvart år, og enkelte stader regnar det nesten ikkje i det heile tatt. Dei fleste stader i Sahara kjem eventuelt regn så uregelmessig at nedbørsnormalen i praksis er lik null. Sommaren gjev svært høge temperaturar i ørkenområda, og varme dagar om vinteren. Kysten av Libya kan av og til bli råka av ein svært varm og støvete vind frå ørkenen som fører til svært høge temperaturar, ofte over 50 °C ein dag og to. Dette er det same vindfenomenet som vert kalla khamsin i Egypt. Det lokalet namnet i Libya er derimot ghibli.
Den høgaste temperaturen som er målt nokon gong, vart målt i Libya. Rekorden er på 57,7 °C målt i Al 'Aziziyah den 13. september 1922.
Fylkesveg 131 i Hordaland
Fylkesveg 131 går mellom Nygardstrondi og Øystese i Kvam herad. Vegen er 7,5 km lang.
White Island i County Fermanagh
White Island er ei øy i Lough Erne i County Fermanagh i Nord-Irland. Ho ligg i Castle Archdale Bay utanfor austsida av Lough Erne. Det ligg ruinar av ei gammal kyrkje ved kysten, bygt av munkane i eit tidlegare kloster her. Kyrkja har framleis ein intakt romansk boge i inngangspartiet. Kyrkja og utskjeringa frå staden har status som State Care Historic Monuments. Øya har tilkomst med båt frå Castle Archdale Country Park, nær Irvinestown.
Vikingane gjekk til åtak og øydela klostera i Lough Erne i 837. I 400 år kan derfor desse utskjeringa ha lagt i ruinane før den romanske steinkyrkja vart bygd.
Zapadnaja Litsa
Zapadnaja Litsa (russisk Западная Лица) er ei elv nord på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 107 km lang og har eit nedslagsfelt på.
605 Juvisia
605 Juvisia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. august 1906 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Zapadnaja Litsa
Zapadnaja Litsa spring ut frå Kutsjintundra og munnar ut i Barentshavet. Den største sideelva hennar er Lebjazjka.
Molat
Molat er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho ligg nær Zadar, søraust for øya Ist. Mellom desse øyane ligg sundet Zapundel. Ho har eit areal på 22,82 km² og eit folketal på 207.
Større busetnadar (Molat, Zapuntel og Brgulje) ligg i indre område av øya, og mindre grender ligg langs sjøen. Hovudnæringane på øya er jordbruk, saueavl, fiske og turisme.
Den nordaustlege kysten er stort sett låg med mange viker, medan sørvestkysten er brattare. Øya er stort kledd av ung skog og kratt.
I 1151 vart øya ein del av benediktinarklosteret St. Krševan. Frå 1409 var øya under styret til Republikken Venezia, som leigde øya ut til fleire familiar frå Zadar. Frå 1941 til 1943 var øya ein italiensk konsentrasjonsleir.
Vitskap i 1936
Vitskapsåret 1936 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1936.
CICERO Senter for klimaforskning
CICERO er med i samarbeidsselskapet Miljøalliansen AS.
Pubertet
Pubertet er prosessen som finn stad når kroppen til ein unge utviklar seg til ein vaksen som er istand til å forplanta seg. I denne tida utviklar ein sekundære kjønnskjenneteikn, kroppen veks, og ein produserer nye kjønnshormon. Ofte byrjar også seksualisert åtferd ved puberteten.
Tida då menneske går gjennom puberteten blir gjerne kalla ungdomstid. og kan vera prega av forvirring på grunn av hormona og dei mange endringane som skjer. Men også andre dyr opplever pubertet som kan påverka både utsjånad og oppførsel.
Alder
Kva tid puberteten tek til blir påverka av fleire faktorar innan arv og miljø som ikkje er fullt ut forstått. Rikeleg med føde kan framskunda og underernæring kan utsetja han, men plutseleg tilgang på mat etter lang tids mangel kan òg føra til ein tidlegare pubertet. Varme omgjevnader kan føra til tidlegare pubertet, medan å bu i høgda kan gjera at han kjem seinare. Gjennomsnittsalderen for menarke, byrjinga på den kvinnelege puberteten, har vore frå 12,0 til 18,5 hjå ulike studerte grupper.
Pubertet hjå menneske
Før puberteten skil kjønna seg frå kvarandre nesten berre gjennom forskjellen på kjønnsorgana. Gjennom puberteten blir dei sekundære kjønnskjenneteikna utvikla, og mannlege og kvinnelege kroppar utviklar seg vekk frå kvarandre. Både hjå gutar og jenter aukar hårveksten i armholene og rundt kjønnsorgane. I byrjinga av puberteten veks kroppen stadig raskare, seinare avtar veksten, og når puberteten er slutt veks heller ikkje kroppen meir.
Kvinneleg pubertet
Pubertet hjå kvinner finn stad når dei indre forplantingsorgana blir mogne. Dette blir kalla menarke, og markerer byrjinga på den fruktbare delen av livet. Eggstokkane blir stimulerte av gonadotropinar frå adenohypofysen, follikkelstimulerande hormon og luteiniserande hormon.
Pubertetsalderen varierer normal mellom 10 og 14 år, og det skjer mange endringar:
Mannleg pubertet
Også mannleg pubertet varierer normalt mellom 10 og 14 år. Luteniserande hormon frå adenohypofysen stimulerer interstitialcellene i testiklene til å auka testosteronproduksjonen, som påverkar utviklinga av kroppen til kjønnsmogning. Endringane som skjer ved puberteten er: fjeset, på brystet, magen og ryggen
Kjelder
Artikkelen oppgav som kjelde Anne Waugh og Allison Grant (2001) ''Ross and Wilson: Anatomy and Physiology in Health and Illness'', 9. utg. – Churchill Livingstone, Edinurgh.
Amund Ringnes' øy
Amund Ringnes' øy (engelsk Amund Ringnes Island) er ei av Sverdrupøyane i arktisk Canada. Øya har eit flateinnhald på 5 255 km² og er folketom.
Øya vart kartlagd under Otto Sverdrup sin «Fram»-ekspedisjon mellom 1898 og 1902, og fekk namn etter Amund Ringnes, ein norsk bryggerieigar som var med på å finansiere ekspedisjonen. Naboøya Ellef Ringnes' øy har namn etter broren Ellef Ringnes. Noreg gjorde krav på desse øyane frå 1902, eit krav som vart fråfalle i 1930.
25 or 6 to 4
«25 or 6 to 4», òg skrive «Twenty-Five Or Six To Four», er ein song skriven av den amerikanske musikaren Robert Lamm for Chicago. Han vart spelt inn for det andre albumet deira, Chicago i 1970, med Peter Cetera på solovokal. Songen vart redigert og gjeven ut som singel i juni det året og han nådde fjerdeplassen på den amerikanske Billboard Hot 100-lista og sjuandeplassen på UK Singles Chart. Songen har ein elektrisk gitarsolo med wah-wah-pedal av gitaristen Terry Kath, og har vore med på mange samlealbum av Chicago.
Ein oppdatert versjon av «25 or 6 to 4» vart spelt inn i 1986 for albumet Chicago 18 med James Pankow oppført som medlåtskrivar. Denne hadde det nye medlemmet Jason Scheff på solovokal. Versjonen vart òg gjeven ut på singel og nådde då 48. plassen i USA. Denne versjonen vart òg nytta som B-side for den neste singelen til bandet, «Will You Still Love Me?» i 1986.
Andre versjonar
Songen er blitt spelt av fleire andre artistar, som Straitjacket, Local H, Robert Forster, Intruder, Bruce Foxton, The Moog Cookbook, Earth, Wind, and Fire, Paul Gilbert, Pacifika, Umphrey's McGee og Nick Ingman.
KV
KV, kv, kV eller Kv kan stå for:
Juleoratorium
Juleoratorium (tysk Weihnachtsoratorium) er namnet på eit sakralt musikkverk som fortel den bibelske soga om Jesu fødsel (Luk. 2, Matt. 2) i form av eit oratorium. Juleoratoriet oppstod innan protestantisk kyrkjemusikk på 1600-talet, og mest kjent er Bachs juleoratorium (ofte berre kalla «juleoratoriet») frå 1734-1735.
Dei første oratoria heldt seg til evangelietekstane. Etter kvart vart dramatiske element meir tydelege, og det musikalske formspråket vart rikere.
Ved sida av Bachs juleoratorium finst det juleoratorium skrivne av bl.a.:
Fylkesveg 5132
Fylkesveg 5132 (tidlegare fylkesveg 136 i Hordaland) går mellom Tysse og Bjørkheim i Samnanger kommune. Vegen er 5,9 km lang.
Fylkesveg 137 i Hordaland
Fylkesveg 137 i Hordaland går mellom Hisdal i Samnanger kommune og Hauge i Os kommune. Vegen er 27,7 km lang.
University of York
University of York er eit universitet i byen York i England. Det vart skipa i 1963 og har vorte utvida til meir enn tretti avdelingar og senter, som dekkjer mange forskjellige fag. Universitet har vorte eit av dei 20 beste universiteta i Europa og 70 universiteta i verda ifølgje Times Higher Education/QS World University.
Det tysk-romerske riket
Det tysk-romerske riket, offisielt Det heilage romerske riket av tysk nasjon (tysk Heiliges Römisches Reich deutscher Nation, fork. HRR), var eit tysk imperium som oppstod frå det karolingiske Austfrankarriket på 900-talet og vara fram til 1806 under napoleonskrigane. På norsk er riket vanlegvis referert til som Det tysk-romerske riket. I Tyskland vert det gjerne kalla «Det gamle riket» (i motsetnad til det nye).
Med kroninga av frankarkongen Karl den store til keisar av pave Leo III i Roma 25. desember 800 vart sambandet knytt til det gamle romerske keisarriket. Etter å ha gått delvis i oppløysning vart riket gjenoppretta av Otto den store i 962.
Chris Erichsen
Chris Erichsen er ein norsk musikar, journalist, kortfilmskapar, performancekunstner og redaktør. Han har gjeve ut plater med The Aller Værste!, Løver og Tigre og Ratataboo!, og som soloartist. Frå 2000 til 2006 var han redaktør for tidsskriftet Bok og bibliotek. Han var tidlegare medlem av Norges Kommunistiske Parti, der han var med i partileinga og var kulturredakør i partiavisa Friheten. Han har også vore informasjonsansvarleg ved Henie Onstad Kunstsenter. No er han redaktør for nettstaden scenekunst.no.
Plateutgjevingar
Med The Aller Værste!:
Med Løver og Tigre:
Med Ratataboo!:
Soloutgjevingar:
Det tysk-romerske riket
I 1254 vart for fyrste gong namnet Sacrum Imperium Romanum ('Det heilage romerske riket') nytta, eit namn som understreka motsetninga til det tidlegare heidenske romarriket, men gav òg ei sakral grunngjeving for tyske herskarar sitt overherredøme over «Kveldlandet» (Abendland, den vestlege verda). Tillegget «av den tyske nasjon» (Nationis Germanicae) oppstod i seinmellomalderen. Fram til 1806 var Tyskland sitt offisielle namn Heiliges Römisches Reich deutscher Nation.
Områda riket dekte over varierte gjennom historia, men på det største dekte det dagens Tyskland, Austerrike, Sveits, Liechtenstein, Luxembourg, Tsjekkia, Slovenia, Belgia og Nederland, i tillegg til store delar av dagens Polen, Frankrike og Italia. Gjennom heile historia var Riket delt opp i hundrevis av mindre kongedøme, fyrstedøme, hertugdøme, grevskap, frie keisarbyar og andre einingar.
Nomenklatur
Det tysk-romerske riket gjenoppliva på mange måtar arva etter Vestromarriket som enda då Romulus Augustulus abdiserte i 476. Sjølv om pave Leo III krona Karl den store som Imperator Augustus den 25. desember 800, og son hans Ludvig den fromme òg vart krona til keisar av paven, vart Riket og keisarembete formalisert først nokre tiår seinare, stort sett sidan frankarane ofte brukte å dele riket sitt mellom arvingane etter at herskaren døydde. Ludvig I krona først seg sjølv då faren døydde i 814, men i 816 vitja pave Stefan V, som etterfølgde Leo III, Reims og krona Ludvig på nytt. På denne måten styrkte keisaren pavedømet ved at han gav paven oppgåva med å krone keisarane.
Namna som vart nytta om Riket varierte stort gjennom hundreåra. Romarriket vart nytta i 1034 om landområda under Konrad II og Det heilage riket i 1157. Romersk keisar vart nytta tidlegare om dei nordeuropeiske herskarane frå og med Otto II (keisar 973–983). Keisarane frå Karl den store (keisar 800–814) til Otto den store (keisar 962–973) nytta ein berre Imperator Augustus (både med og utan «romersk»). Namnet Det tysk-romerske riket (tysk Heiliges Römisches Reich latin Sacrum Romanum Imperium) vart nytta frå 1254 og den siste utgåva, Det heilage romerske riket av tysk nasjon (tysk Heiliges Römisches Reich deutscher Nation) vart nytta frå 1512 etter fleire variasjonar seint på 1400-talet.
Institusjonar
Frå høgmellomalderen og framover kjempa riket stadig med dei mange lokale hertugane som prøvde å ta makta for seg sjølv. I mykje større grad enn i andre kongedøme i mellomalderen som Frankrike og England klarte ikkje keisarane å ha mykje kontroll over landområde dei formelt eigde. For å sikre at dei ikkje vart avsette vart keisarane tvungen til å gje meir og meir sjølvstyre til dei lokale herskarane, både adelen og biskopane. Denne prosessen byrja på 1000-talet med investiturstriden og enda meir eller mindre i 1648 med freden i Westfalen. Fleire keisarar prøvde å stoppe den stadige spreiinga av makta deira, men vart hindra av pavedømet og fyrstane i riket.
Konge av romarane
Ein føreståande keisar måtte først veljast til konge av romarane (Rex romanorum/römischer König). Kongar hadde vorte vald sidan uminneleg tid: På 800-talet av leiarane av dei fem viktigaste stammene (saliske frankarar frå Lorraine, ripariske frankarar frå Franken, og saksarane, bayrarar og schwabarar), seinare av dei viktigaste hertugane og biskopane i kongedømet og til slutt av dei såkalla kurfyrstane. Desse valkomitéane vart formelt oppretta i 1356 av Karl IV, kongen av Böhmen gjennom ein resolusjon kalla Den gylne bullen. I starten var det sju kurfyrstar: pfalzgreven av Rhinen, kongen av Böhmen, hertugen av Sachsen, markgreven av Brandenburg og erkebiskopane av Köln, Mainz og Trier. Under trettiårskrigen fekk hertugen av Bayern stemmerett som den åttande kurfyrsten. Ein kandidat til keisarkrona måtte landområde eller pengar til kurfyrstane for å sikre seg stemma deira.
I mange tilfelle tok dette fleire år medan kongen var opptatt med andre oppgåver. Ofte måtte han først løyse stridane i det opprørske Nord-Italia, eller var sjølv i krangel med paven. Seinare keisarar lét vere å la seg krone av paven og slo seg til ro med tittelen utvald keisar. Den siste keisaren som vart krona av paven var Karl V i 1530.
Keisaren måtte vere ein god mann over 18 år. Alle fire besteforeldra hans burde vere av adelsslekt. Det var ingen lover som sa at han skulle vere katolikk, men keisarlova antok at han var. Han trengde ikkje vere tyskar (Karl V og Alfonso av Castille var ikkje, og Henrik VIII av England var ein kandidat til krona i 1519). Frå 1600-talet hadde kandidatane stort sett eigedomar innanfor Riket. Ludvig XIV, kongen av Frankrike, lét Alsace-Lorraine, eit område som då nyleg hadde vorte fransk, vere ein del av riket slik at han kunne verte ein kandidat til trona.
Keisaren kunne aldri utstede ein resolusjon og styre over Riket på eige hand. Makta hans var kraftig avgrensa av dei mange lokale herskarane og frå seint på 1400-talet vart Reichstag oppretta som eit lovgjevande organ i Riket. Dette var ei komplisert forsamling som berre kom saman då keiaren kravde det og på forskjellige stader frå gong til gong. Først etter 1663 vart Reichstag ei permanent forsamling.
Keisaren sine landområde
Talet på område var svært stort og då freden i Westfalen tredde i kraft var det om lag 300. Mange av desse var berre nokre få kvadratkilometer stort, så Riket vart av mange samanlikna med eit «lappeteppe» (Flickenteppich).
Keisarhoffet
Riket hadde to hoff, Reichshofrat ved hoffet til kongen/keisaren (seinare i Wien) og Reichskammergericht (det keisarlege kammerhoffet) som vart oppretta med keisarreforma i 1495.
Keisarkrinsar
Som ein del av Reichsreform vart det oppretta seks keisarkrinsar i 1500, som i 1512 vart utvida til ti. Dette var regionsinndelingar av Riket slik at ein lettare kunne forsvare områda, halde på freden og lettare verne borgarane, i tillegg til skattelegging og oversyn over myntpreging. Kvar krins hadde sin eigen Kreistag.
Frå austfrankarane til inverstiturstriden
Karl den store planla å dele områda sine mellom sønene sine, som var skikken hos frankarane på denne tida. Det viste seg at berre ein av sønene hans, Ludvig den fromme var i live då Karl døydde. Ludvig arva derfor alle områda til faren og keisartittelen. Då Ludvig avgjorde å bryte denne tradisjonen og heller gje landområda sine til berre ein av sønene braut det ut ei rekkje borgarkrigar som enda med oppdelinga i 843. Det er viktig å skilje mellom Austfrankarriket oppretta med oppdelinga av Karl den store sine område i 843 og sjølve Riket. Keisartittelen vart opphavleg gjeve til Lothar I, den eldste sonen til Ludvig, og så gjeve vidare til forskjellige greiner av det karolingiske dynastiet, og stundom berre av mindre viktige herskarar i Nord-Italia. Austfrankarriket utvikla seg til ein eigen eining fram til ein konge utanfor den karolingiske slekta var vald på byrjinga av 900-talet. Kroninga av sonen hans og etterfølgjaren Otto I som keisar, markerte byrjinga på sambandet mellom Austfrankarriket og keiartittelen, noko som varte til Frans II abdiserte i 1806.
Etter oppdelinga av Frankarriket med Verdun-traktaten i 843 heldt det karonlingiske dynastiet fram sjølvstendig i alle tre delar. Den austlege delen gjekk til Ludvig den tyske, som vart etterfølgd av fleire leiarar fram til Ludvig barnet, den siste karonlingaren i den austlege delen, døydde.
Leiarane i Alemannia, Bayern, Franken og Sachsen valde Konrad I av frankarane, som ikkje var av den karolingiske slekta, som leiaren sin i 911. Etterfølgjaren hans Henrik fuglefangar (r. 919–936) frå Sachsen var vald på Riksdagen i Fritzlar i 919 og vart akseptert som herskar over Det austlege riket av vestfrankarane (som framleis vart styrt av karolingarane) i 921. Han kalla seg sjølv Rex Francorum Orientalum (Konge over austfrankarane). Han grunnla det ottonske dynastiet.
Henrik peikte ut sonen sin Otto, som vart vald til konge i Aachen i 936, som etterfølgjaren sin. Då Otto gifta seg med dronninga av Italia, som hadde vorte enke, fekk Otto kontroll over den nasjonen i tillegg. Han vart krona som keisar Otto I (seinare kalla «den store») i 962 og dette var eit viktig skilje sidan Austfrankarriket – og ikkje Det vestfrankiske kongedømet som var restane av dei andre frankiske kongedøma– vart velsigna av paven. Otto hadde alt fått mykje av makta si då han i 955 slo ungarane i slaget ved Lechfeld.
I dokument frå den tida og seinare vart denne kroninga stundom omtalt som translatio imperii, overføringa av riket frå romarane til eit nytt Rike. Dei tyske keisarane såg derfor på seg sjølv som direkte etterfølgjarar av keisarane av Romarriket, og dette er årsaka til at dei kalla seg sjølv Augustus i starten. Likevel kalla dei seg ikkje «romerske» keisarar i byrjinga, truleg for å ikkje kom i konflikt med den romerske keisaren som framleis eksisterte i Konstantinopel. Uttrykket imperator Romanorum vart først vanleg under Konrad II frå midten av 1000-talet.
På denne tida var ikkje det austlege kongedømet «tysk», men eit «forbund» av gamle germanske stammer som bayrarar, alemannarar, frankarar og saksarar. Den politiske unionen til Riket overlevde truleg berre på grunn av dei sterke personlegdomane til Kong Henrik av Sachsen og son hans, Otto. Sjølv om dei formelt vart vald av leiarane i dei germanske stammene, kunne dei i praksis velje etterfølgjarane sine sjølv.
Dette endra seg etter Henrik II døydde i 1024 utan born. Konrad II, den første keisaren frå Det saliske dynastiet, vart så vald til konge i 1024 etter fleire diskusjonar. Korleis kongen vart vald ser då ut til å ha vore avgjort ut frå personleg påverknad, stridar mellom stammene, arv og støtte frå leiarane som etter kvart skulle verte kurfyrstar.
Alt på denne tida var dualismen mellom «områda» som då høyrte til dei gamle stammene med røter frå frankarane og kongen/keisaren sine område synleg. Kvar konge heldt seg helst i heimtraktene sine. Saksarane heldt seg til dømes stort sett i pfalzgrevskapet rundt Harzfjella, som Goslar. Dette endra seg under Otto III (konge 983, keisar 996–1002) som byrja å nytte seg av alle bispedøma i Riket som mellombels administrasjonssete. Etterkomarane hans, Henrik II, Konrad II og Henrik III klarte tilsynelatande å utnemne hertugane i områda. Det er derfor ikkje tilfeldig at terminologien på denne tida endra seg og ein først såg uttrykket regnum Teutonicum (Tysk kongedøme) nytta for første gong.
Stordomen til Riket fall nesten saman under investiturstriden der pave Gregorius VII bannlyste kong Henrik IV (konge 1056, keisar 1084–1106). Sjølv om dette vart oppheva etter Kanossagangen i 1077 fekk bannlysinga store konsekvensar. Samstundes hadde dei tyske hertugane vald ein annan konge, Rudolf of Schwaben, som Henrik IV først slo i 1080 etter ein tre år lang krig. Dei mytiske røtene til Riket vart øydelagd for alltid og den tyske kongen vart audmjuka. Det viktigaste var derimot at kyrkja tydleg viste seg som ein sjølvstendig deltakar i det politiske systemet i Riket og at dei ikkje var underlagt autoriteten til keisaren.
Under Hohenstaufen
Konrad III kom til trona i 1138 og var den første frå Hohenstaufen-familien som skulle gjenopprette stordomen til Riket, sjølv etter dei nye tilhøva som kom med Wormskonkordatet i 1122. Det var Fredrik I Barbarossa (konge 1152, keisar 1155–1190) som først kalla Riket for «Heilag», som han meinte å bruke i samband med lov- og rettssystemet.
Umbaelva i Russland
Umba (russisk Умба) er ei elv på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 123 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 78,2 m³/s.
Geografi
Elva renn ut frå innsjøen Umbozero, som ligg mellom fjella i Khibiny og Lovoziorskije Tundry på Kolahalvøya, 100 km nordaust for Kandalaksja. Frå her renn ho sørover, gjennom eit landskap prega av skog og åsar. Elva vekslar mellom stryk og meir rolege parti, og ho renn gjennom fleire innsjøar, der den største av desse er Kanozero.
Umba renn ut av Kanozero gjennom to separate utløp, rundt 5 km frå kvarandre. Utløpa vert kalla Kitsa og Rodvinga, og det siste deler seg etter nokre kilometer på nytt og dannar enno eit elveløp, kalla Nizma. Kitsa og Rodvinga renn saman igjen i sjøen Pontsjozero. Frå her vert elva igjen kalla Umba, og møter Nizma eit par kilometer lengre nedover elva.
Det tysk-romerske riket
Under Hohenstaufen
Under Barbarossa kom òg ideen om Riket som ei etterleivning av Romarriket til syne igjen, truleg i eit forsøk på å rettferdiggjere keisaren si makt uavhengig av (den no sterke) paven. Ei keisarleg forsamling på Roncaglia-slettene i 1158 tok tilbake keisaren sine rettar etter råd frå quattuor doctores frå rettsfakultetet i Universitetet i Bologna, og siterte fraser som princeps legibus solutus («keisaren [princeps] er ikkje bunden til lova») frå Corpus Juris Civilis sitt Digestae. Det at dei romerske lovene hadde vorte grunnlagd for heilt andre system og ikkje passa inn i strukturen til Riket var tydelegvis ikkje så viktig. Poenget her var at keisarhoffet prøvde å opprette ei lovleg grunnlov.
Keisaren sine rettar hadde vorte kalla regalia sidan investiturstriden, men vart først spesifisert ved Roncaglia. Denne omfattande lista inkluderte offentlege vegar, toll, myntpreging, innsamling av straffeavgifter og investituren, innsettinga og avsettinga av embetsmennene. Desse rettane var no eksplisitt rotfesta i Romersk Lov, ei omfattande konstitusjonell handling, og nord for Alpane erstatta systemet dei gamle føydale lovene, noko som fekk store konsekvensar for Henrik Løve, som var i strid med Barbarossa og som no mista alle landområda sine og vart erklært fredlaus. Barbarossa klarte på den måten i ein periode å knyte dei strie tyske hertugane tettare til Riket.
Ei anna viktig grunnlovsendring ved Roncaglia var opprettinga av ein ny fred (Landfrieden) for alle i Riket. Dette var eit forsøk på den eine sida å verte kvitt alle private feidar mellom dei mange lokale hertugane, og på den andre sida å knyte keisaren sine underordna til eit rettssystem som var ein slags føregangar for dei moderne rettsreglane som i dag er universelt aksepterte, men som ikkje var det på denne tida.
For å løyse problemet med at keisaren etter investiturstriden ikkje lenger kunne nytte kyrkja for å halde på makta, lånte Hohenstaufen meir og meir land til ministerialia, tidlegare ufrie tenestemenn, som Fredrik håpte skulle vere meir pålitelege enn dei lokale hertugane. Opphavleg skulle dei berre nyttast i krig, men denne nye klassen danna etter kvart grunnlaget for riddarane.
Eit anna nytt konsept på denne tida var ei systematisk grunnlegging av nye byar av både keisaren og dei lokale hertugane. Dette kom delvis av ein kraftig folkeauke, men òg for å samle dei økonomiske kreftene på strategiske stader, medan dei tidlegare byane anten eksisterte som gamle romerske byar eller gamle bispesete. Av byar som vart grunnlagd på 1100-talet finn ein Freiburg, som truleg var ein økonomisk modell for mange andre byar i ettertid, og München.
Regjeringstida til den siste Hohenstauferkeisaren, Fredrik II, var på mange måtar forskjellig frå dei tidlegare keisarane. Medan han framleis berre var eit barn regjerte han på Sicilia, medan Barbarossa sin andre son, Filip av Schwaben, og Henrik Løve sin son, Otto IV, konkurrerte med han om tittelen som konge av tyskarane. Etter at han til slutt vart krona til keisar i 1220 risikerte han å kome i konflikt med paven då han erklærte makta over Roma. Han klarte likevel å ta Jerusalem i det sjette krosstoget i 1228 medan han framleis var bannlyst av paven.
Medan Fredrik førte ideen om det mytiske opphavet til Riket til eit sist høgdepunkt var det òg han som tok dei store avgjerslene som til slutt førte til nedbrytinga av Riket. På den eine sida konsentrerte han seg om å skape ein nyskapande stat på Sicilia med offentlege tenester, finansar og andre reformer. På den andre sida var Fredrik keisaren som gav mykje makt til dei tysk hertugane i form av privilegium som den sentrale makta ikkje klarte å kalle tilbake seinare. I 1220 Confoederatio cum principibus ecclesiasticis gav Fredrik frå seg fleire regalia til fordel for biskopane, som tollavgifter, myntpreging og bygging av festningsverk. Statutum in favorem principum frå 1232 utvida desse privilegia til område utanfor kyrkja. Sjølv om mange av desse privilegia hadde eksistert tidlegare vart dei no gjeve til alle. Dette gjorde at dei tyske hertugane kunne halde orden nord for Alpane, medan Fredrik ville fokusere på heimlandet sitt i Italia. Dette var første gong dei tyske hertugane vart kalla domini terræ, landeigarar.
Riddarane i Den tyske riddarordenen vart invitert til Polen av hertug Konrad av Masovia for å kristne prøyssarane i 1226.
Under den lange perioden Hohenstaufenkeisarane oppheldt seg i Italia (1138–1254) fekk dei tyske fyrstane meir makt og byrja å kolonisere dei vestslaviske landområda, noko som stort sett gjekk fredeleg for seg. Riket strekte seg då etter kvart til Pommern og Schlesen.
Jonas Grønner
Jonas Grønner er ein norsk fotballspelar i Eliteserien som spelar for Aalesund (2020).
Det tysk-romerske riket
Etter Hofenstauen
Etter Fredrik II døydde i 1250 klarte ingen av familiane som var verdige til å utnemne ein konge å gjere dette, og dei leiande hertugane valde så fleire konkurrerande kongar. Perioden frå 1246 (som starta med valet av Heinrich Raspe og Vilhelm av Holland) til 1273, då Rudolf I av Habsburg vart vald til konge, vert vanlegvis kalla Interregnum. Under Interregnum mista keisarane mykje av makta si sidan fyrstane fekk tid til å samla saman eigedomane sine og vart meir sjølvstendig herskarar.
I 1257 vart det gjort doble val som førte til ein lang interregnum. Vilhelm av Holland hadde fall året før og Konrad av Schwaben hadde døydd tre år tidlegare. Først stemde tre kurfyrstar (Pfalz, Köln og Mainz) for Rikard av Cornwall, som vart etterfølgjaren til Vilhelm av Holland som konge. Etter eit lite opphald støtta kurfyrsten av Böhmen dette valet. I løpet av dei neste månadane stemde Böhmen og kurfyrstane frå Trier, Brandenburg og Sachsen for Alfonso X av Castile. Riket hadde no to kongar og spørsmålet vart no om kongen av Böhmen ville endre stemma si eller om valet var ferdig etter at fire kurfyrstar hadde valt ein konge og om dei fire kurfyrstane hadde rett til å avsette Rikard om valet av han hadde vore gyldig.
Jonas Grønner
Han har spela på midtbanen for SK Brann.
Umbaelva i Russland
Geografi
Elva munnar ut i Kandalaksjabukta i Kvitsjøen ved byen Umba.
Johann Gottfried Walther
Johann Gottfried Walther var ein tysk organist og komponist. Som organist i Weimar vart han ein nær ven av trimenningen Johann Sebastian Bach.
Fylkesveg 151 i Hordaland
Fylkesveg 151 i Hordaland går mellom Bekkjarvik og Våge i Austevoll kommune. Vegen er 8,9 km lang.
Det tysk-romerske riket
Etter Hofenstauen
Sidan det var så vanskeleg å velje ein konge førte dette til at det vart oppretta eit fast gruppe kurfyrstar, og samansettinga av denne gruppa og prosedyrane deira vart nedskrive i Den gylne bullen i 1356. Denne utviklinga syner kanskje best dualiteten mellom Kaiser und Reich, keisar og rike, som ikkje lenger vart sett på som identisk. Dette ser ein òg på måten kongane etter Hohenstaufen prøvde å kome til makta. Tidlegare var styrken og rikdomen til Riket stort sett avhengig av Riket sine eigne landområde, dei såkalla Reichsgut, som alltid høyrte til den regjerande kongen (og inkluderte mange keisarbyar). Etter 1200-talet vart dette mindre viktig (sjølv om enkelte område framleis høyrte til Riket fram til slutten i 1806). I staden for vart Reichsgut stadig oftare pantsett til dei lokale hertugane for å skaffe Riket inntekter, men òg som løn til dei trufaste hertugane eller sivilisere strie hertugar.
Vitskap i 1937
Vitskapsåret 1937 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1937.
Umbaelva i Russland
Geografi
Den største sideelva er Vjala, som kjem frå Vjalozero og renn saman med Umba 15 km før utløpet i havet.
Jonas Grønner
Jonas Grønner starta på Brann si B-liste; dvs. eit uttak med unge fotballspelarar som fekk spela tippeligakampar sjølv om dei ikkje er profesjonelle tippeligaspelarar. Grønner vart teken med i A-laget til Brann i 2012.
606 Brangäne
606 Brangäne er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. september 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Det tysk-romerske riket
Etter Hofenstauen
I staden for vart kongane, frå og med Rudolf I av Habsburg, i større grad avhengig av landområda til sine eigne familiar for å støtte opp om makta si. I motsetnad til Reichsgut, som stort sett var spreidd og vanskeleg å styre, var desse landområda meir samla og lettare å kontrollere. I 1282 lånte så Rudolf I Austerrike og Steiermark til sine eigne søner.
Med Henrik VII, kom Huset Luxembourg på banen. I 1312 vart han krona til den første heilage, romerske keisaren sidan Fredrik II. Etter han var alle kongane og keisarane avhengig av landområda til sine eigne familiar (Hausmacht). Ludvig IV av Wittelsbach (konge 1314, keisar 1328–1347) hadde eigne landområde i Bayern, Karl IV av Luxembourg, barnebarnet Henrik VII av områda sine i Böhmen. Kongen var derfor mest interessert i å styrke makta si i sine eigne område, sidan dette tente kongen og landområda hans best.
På 1200-talet vart måten landet vart styrt på òg endra. I staden for personlege plikter vart pengar i større grad den vanlege måten å representere økonomisk verdi i jordbruket på. Bøndene måtte i større grad betale skatt for landområda sine. Dette omgrepet for «eigedom» erstatta meir og meir dei gamle lovene, sjølv om dei framleis var tett forbunde til kvarandre. Bortsett frå områda som keisaren eigde direkte vart det stort sett slik at den som eigde eit landområde bestemte. Ein bør merke seg at domsmakta på denne tida ikkje inkluderte lovgjeving, dette var noko som først kom på 1400-talet, og hoffet var nesten heilt avhengig av dei tradisjonelle skikkane og reglane som vart skildra som vanlege.
Det var i denne perioden ein omforma landområda til føregangarane til dei moderne statane. Denne prosessen varierte stort frå landområde til landområde og kom lengst i dei områda som dei gamle germanske stammene hadde høyrt til, som t.d. Bayern. Utviklinga gjekk seinare i dei spreidde områda som vart grunnlagd gjennom keisaren sine privilegium.
Keisarreform
«Grunnlova» til Riket var stort sett ikkje avgjort på byrjinga av 1400-talet. Sjølv om nokre prosedyrar og institusjonar var fastlagd, til dømes ved Den gylne bullen i 1356 der reglane for korleis kongen, kurfyrstane og andre hertugar skulle samarbeide vart avgjort. Det var derfor øydeleggjande at Sigismund av Luxemburg (konge 1410, keisar 1433–1437) og Fredrik III av Habsburg (konge 1440, keisar 1452–1493) forsømte dei gamle kjerneområda i riket og i staden fokuserte på sine eigne landområde. Utan at kongen var til stades vart den gamle Hoftag, samlinga av leiarane i riket, heldt stadig sjeldnare. Reichstag som eit lovgjevande organ eksisterte ikkje enno. Enno verre var det at hertugane ofte kom i strid med kvarandre og som ofte førte til lokale krigar.
Samstundes var det krise i kyrkja òg. Konflikten mellom fleire konkurrerande pavar vart først løyst på rådet i Konstanz (1414–1418); etter 1419 og mykje energi vart brukt på å kjempe mot dei kjetterske hussittane. Ideen frå mellomalderen om ein samla Corpus christianum, der pavedømet og keisardømet styrte i lag, var i tilbakegang.
Med desse drastiske endringane oppstod det mange diskusjonar om sjølve Riket på 1400-talet. Dei gamle lovene var foreldra og passa ikkje lenger til strukturen på denne tida og det vart eit krav med ein ny omgang med Landfrieden. På denne tida oppstod derfor omgrepet «reform», som frå det latinske verbet re-formare opphavleg betydde å gjenvinne ei form som har gått tapt.
Då Fredrik III trong økonomisk støtte frå hertugane i krigen sin mot Ungarn i 1486 og samstundes fekk sonen sin, seinare Maximilian I vald som konge, møtte alle hertugane han med eit krav om å få delta ei keisarleg forsamling. Dette vart opphavet til Reichstag der kurfyrstane og hertugane (og seinare dei frie keisarbyane) møttest. Fredrik avslo kravet, men sonen var meir imøtekomande og kalla til slutt i saman til den første riksdagen ved Worms i 1495 etter at faren døydde i 1493. Her vart kongen og hertugane einige om fire lovforslag, stort sett kjend som Reichsreform («keisarreformen»), som var eit sett med lover som gav det svekka Riket tilbake ein struktur. Mellom anna oppretta dei her keisarkrinsane og Reichskammergericht (det keisarlege kammerhoffet), strukturar som til ein viss grad skulle vare til slutten av Riket i 1806.
Det tok likevel fleire tiår før den nye ordninga var fullt ut akseptert og det nye hoffet faktisk fekk ein funksjon. Først i 1512 tredde keisarkrinsane i kraft. Kongen sikra òg at hoffet hans, Reichshofrat, fekk halde fram parallelt til Reichskammergericht. Dette året fekk keisaren òg den nye tittelen sin, Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation («Heilag romersk keisar av den tyske nasjonen»).
Johann Gottfried Walther
Best kjend er Walther for orgelkoralane sine, ein stil mange meiner berre Bach meistra betre enn han, og for eit av dei fyrste musikkoppslagsverka nokon gong — Musicalisches Lexicon (1732).
Det tysk-romerske riket
Kriser etter reformasjonen
I 1517 starta Martin Luther det som seinare vart kjend som reformasjonen. På denne tida greip mange lokale hertugar sjansen til å motsette seg hegemoniet til keisar Karl V. Ein gjorde så det skjebnesvangre valet om å dele Riket langs dei religiøse grensene, der områda i nord og aust og mange av dei store byane som Strasbourg, Frankfurt og Nürnberg vart protestantiske, medan dei sørlege og vestlege områda vart verande katolske. Dei religiøse konfliktane spreidde seg til forskjellige område av Europa i løpet av det neste hundreåret, sjølv om det i dei tyske områda var relativt roleg etter freden i Augsburg i 1555 og fram til defenestrasjonen i Praha i 1618. Då bømarane gjorde opprør mot keisaren oppstod det ei rekkje konfliktar som fekk namnet trettiårskrigen (1618–1648), og som øydela store delar av Riket. Utanlandske nasjonar, inkludert Frankrike og Sverige, blanda seg inn i konflikten og gjekk inn på motstandarane av keisaren si side. Dei erobra i tillegg store landområde for seg sjølv. Den langvarige konflikten førte til at Riket vart svekka for alltid.
Where Do We Go from Here av Chicago
«Where Do We Go from Here» er ein song av det amerikanske rockebandet Chicago frå det andre albumet deira Chicago II (1970). Han vart gjeven ut som B-sida til singelen «25 or 6 to 4». Singelen nådde fjerdeplassen på den amerikanske Pop Singles-lista i juni 1970.
Det tysk-romerske riket
Den lange nedgangsperioden
Slutten på riket skjedde i fleire steg. Freden i Westfalen i 1648, som enda trettiårskrigen, gav områda nesten totalt suverenitet. Det sveitsiske forbundet, som hadde oppretta eit delvis sjølvstyre alt i 1499, og dei nordlege områda av Nederland, drog bort frå riket. Sjølv om statane i riket framleis hadde nokre restriksjonar, som at dei ikkje kunne danne alliansar mot keisaren, var Riket stort sett ei eining utan makt og eksisterte berre som eit namn. Habsburg-keisarane fokuserte i staden på å styrke sine eigne eigedomar i Austerrike og andre stader.
Where Do We Go from Here av Chicago
Songen er òg den første songen bassisten Peter Cetera, skreiv.
Det tysk-romerske riket
Den lange nedgangsperioden
Då Ludvig XIV kom til makta i Frankrike, var habsburgarane avhengig av stillinga som erkehertugar av Austerrike for å stå imot Preussen, som hadde område innanfor Riket. Gjennom 1700-talet vikla habsburgarane seg inn i fleire konfliktar i Europa, som den spanske arvefølgjekrigen, den polske arvefølgjekrigen og den austerrikske arvefølgjekrigen. Den tyske dualismen mellom Austerrike og Preussen dominerte riket sin historie etter 1740. Frå 1792 og utover var Frankrike periodevis i krig med forskjellige delar av Riket. Riket vart formelt oppløyst 6. august 1806 då den siste heilage romerske keisaren, Frans II (frå 1804 keisar Frans I av Austerrike) abdiserte etter nederlaget mot franskmennene og Napoleon (sjå Pressburg-traktaten). Napoleon omorganiserte mykje av riket inn i Rhinforbundet, ein fransk satellittstat. Huset Habsburg-Lorraine, som Frans var ein del av, overlevde overdraginga av Riket og kunne halde fram som keisarar av Austerrike og kongar av Ungarn fram til Habsburgmonarkiet sitt endelege fall i 1918 etter den første verdskrigen. I mellomtida vart Rhinforbundet erstatta av Den tyske konføderasjonen og Den nordtyske konføderasjonen, fram til dei tysktalande områda utanfor Austerrike vart samla under Preussen i 1871 som Det tyske keisarriket, ein føregangar for dagens Tyskland.
Where Do We Go from Here av Chicago
Eit konsertversjon av songen finst på Chicago at Carnegie Hall frå 1971.
Det tysk-romerske riket
Restar av riket i dag
Det vert stundom hevda at den einaste overlevande delen av riket i dag er det litle, sjølvstendige fyrstedømet Liechtenstein, som ligg mellom Sveits og Austerrike.
Inntil nyleg fanst det framleis ein tronpredentant frå Habsburg, Otto von Habsburg. Trona til Riket gjekk derimot ikkje berre i arv og adelstitlane er ikkje lenger offisielle rangar i Tyskland og dei andre sentraleuropeiske republikkane.
Ettefølgjande tyske rike
Etter slutten av napoleonskrigane vart ein ny tysk union oppretta i 1815. Han varte til 1866 då Preussen oppløyste Den tyske konføderasjonen for å danne Den nordtyske konføderasjonen, som vart ein nasjonal stat i 1871 (sjå Det tyske keisarriket).
Umbaelva i Russland
Fiske
Umba er kjent som ei særs god lakseelv. Saman med Varzuga var Umba den første elva på Kolahalvøya som vart gjort tilgjengeleg for fisketurisme for utanlandske kundar tidleg på 1990-talet, og infrastruktur og innkvartering for turistar er bygd opp langs elva for å møte denne etterspurnaden.
I dei siste åra har derimot talet på laks gått sterkt tilbake, på grunn av ulovleg fiske frå dei lokale innbyggjarane, årsaka av ei arbeidsløyse på opp mot 90% i kommunesenteret Umba, og forverra av det faktum at det går køyrbare vegar langs heile elva, slik at ho er lett tilgjengeleg.
Umba vert òg nytta til tømmerfløyting.
Magic Touch av Mike Oldfield
Songen kom berre ut i USA, Tyskland og Australia.
På den originale miksen song Max Bacon vokal. Denne versjonen finst ikkje på den europeiske utgåva av Islands fordi Max Bacon framleis var under kontrakt med Arista Records på den tida. Versjonen med Bacon på vokal kom derimot ut i USA i 1988. På den britiske utgåva syng Jim Price vokal.
Salslister
Songen nådde tiandeplassen på den amerikanske Billboard Hot Mainstream Rock Tracks-lista.
Kunstmuseum
Kunstmuseum er ein museumstype som stillar ut kunst. Ofte har slike museum både permanente og skiftande utstillingar. Eit kunstmuseum kan vera vigd ein særskild kunstnar, kunstretning, kunst frå eit visst område eller ganske enkelt visa fram ei kunstsamling.
Jukanga
Jukanga (russisk Йоканьга) er ei elv nordaust på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 203 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 74,5 m³/s.
Jukanga renn ut frå innsjøen Alozero sentralt på Kolahalvøya, og munnar ut i Barentshavet like ved halvøya Svjatoj Nos, rundt 300 km aust for Murmansk. Den største sideelva hennar er Sukhaja frå sør.
Antti Rinne
Antti Juhani Rinne er ein finsk advokat og politikar som var statsminister i Finland frå 6. juni til 10. desember 2019.