cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Opotiki
Planteliv
Lenger inn i landet er det temperert regnskog. Skoghimlingen er dominert av høge tre, slike som tawa, puriri og pukatea som er sterkt overvaksne av epifyttar (bregne-, lilje- og orkide-familiar) og lianar, mellom desse klatreveksten kiekie (Freycinetia banksii). I underskogen veks mange bregnar av ulik storleik, inkludert trebregnar opp til 10 m høge, den store, giftige nesla Urtica ferox og den svært giftige tutu-busken (Coriaria).
I fjellområda må regnskogen gje tapt for mindre tett Nothofagus bøkeskog. Underskogen er dominert av Gahnia-gras og spreidde buskar som den illeluktande Coprosma foetidissima. Over skoggrensa veks den tjukkblada Olearia-busken og alpine urter. Den vesle alpine Tutu-busken, Coriaria pottsiana, er endemisk i distriktet.
Dei lægre elvedalane med tilhøyrande terrassar er svært produktivt jordbruksland, medan plantefelt med innførte tømmerslag for kommersielle føremål (vanlegast Pinus radiata, montereyfuru) kan veksa kring utløparane av åsane.
Dyreliv
Av innførte dyreartar som vert sett på som skadedyr er hjortedyr, svin, geit og revekusu (possum) vanlege i skogsområda, og villsauer og -kveg kan finnast som «rømlingar» frå kringliggjande gardar. I dei utbygde områda er fuglelivet ei blanding av innførte artar frå Storbritannia (svarttrast, måltrast, ulike finkar, sporvar, fasanar, stokkand, hauk, kaliforniavaktel, Callipepla californica), og naturlege arter som tuihonningetar, Prosthemadera novaeseelandiae, maoriviftestjert, den vesle igatagerygone, gråbrystbrillefugl, Zosterops lateralis, maskaraisfugl, Todiramphus sanctus, og ein underart av sultanhøne kalla pukeko (Porphyrio porphyrio melanotus) på New-Zealand.
Dei opphavlege ferskvassfiskane, utanom ål, er alle små, og vert fanga og brukte til agn i fiskesesongen. Innført aure finst i somme elver. Sjøen i distriktet har eit rikt dyreliv som til dømes blautdyr (pipi) (Paphies australis), tuatua, kina, skjel, sjøkreps, matfisk som snapper (Chrysophrys auratus), australlaks (Chrysophrys auratus) og knurr. Kommersiell akvakultur er i startfasen (musling og østers).
Tidleg maorihistorie
Endå fleire generasjonar seinare kom Mataatua-folket til Whakatane frå ein stad dei kalla Parinuitera, som kan vera enten Young Nick's Head eller ein stad på Ahuahu (Great Mercury Island). Dagens Whakatohea- og Whanau a Apanui-stammar påstår å vera etterkomarar frå giftarmål mellom Mataatua og tidlegare innvandrarar. Vandringa innover i landet, kalla Te Heke o Te Rangihouhiri, som etter kvart danna Ngāi Te Rangi iwi ved Tauranga, har også bidrege til populasjonen.
Ein av dei første forfedrane til Whakatohea, Tarawa, heldt bakgrunnen sin løynd og påstod at han hadde sumt til distriktet med hjelp frå overnaturlege fiskar han kalla kjæledyra eller borna sine (pōtiki). Der han kom i land, like vest for Opotiki, plasserte han kjæledyra sine i ei kjelde, som dermed vart fylt med hans mana. Kjelda o pōtiki mai tawhiti («til borna langt bortefrå») vart vidgjeten, og kortforma av namnet vart seinare bruka på heile distriktet. «Opōtiki» tyder derfor (staden) med born.
Seint 1700- og tidleg 1800-tal
Den første kontakten mellom lokale maoriar og europearar var i 1769, då kaptein James Cook segla langs kysten av Bay of Plenty. Tidleg på 1800-talet byrja eit fåtal europeiske og amerikanske handelsmenn og kvalfangarar og ferdast hit. På 1820-talet fann det stad fleire hærferder sørover, drivne av Ngā Puhi-grupper frå Northland. Sjølv om Opotiki-stammane hadde byrja å få tak i eldvåpen på den tida, var dei undertalige i utstyr og måtte trekkja seg attende frå kysten til det ulendte, skogkledde landet innanfor.
1830- og 40-åra vart meir fredelege, og stammane vende attende til kysten for å ta opp att handelen med europeiske kvalfangarar og handelsfolk. Kristne maori-misjonærar byrja å undervisa i lese- og skrivekunne og religion. I 1840 vart Waitangitraktaten teken omkring for å verta underteikna, og dette etablerte det britiske overherredømet, i alle fall i namnet. På denne tida var landsbyen ved Opotiki kjend som Pā Kowhai, og der var andre landsbyar ved Tunapāhore og Te Kaha.
På 1850- og tidleg på 1860-talet heldt utviklinga fram. Maoristammane tok opp europeiske dyrkingsmetodar, korn- og husdyrslag, først og fremst kveite, svin og fersken, og dreiv bytehandel med Auckland. Enno var det berre få vestlege nybyggjarar i distriktet. Mellom desse utlendingane var Henry Agassiz, bror av den kjende sveitsisk-amerikanske vitskapsmannen Louis Agassiz, og Karl Völkner, ein tysk misjonær som var gått over til den anglikanske kyrkja.
Krigar
Den britiske invasjonen av Waikato førte til at Whakatohea-stammen støtta anti-britiske styrkar. I 1864 sende dei ut ei gruppe krigarar for å støtta Ngāi Te Rangi-stammen som dei var i slekt med, og som hadde vunne over britane ved Gate Pā. På vegen langs kysten vart dei angripne av kombinerte styrkar frå britane og Te Arawa-samanslutnaden. Overhøvdingen i Whakatohea, Te Aporotanga, vart teken til fange og avretta av kona til ein Arawahøvding som hadde vorte drepen i kampen. Sjølv om denne gjerninga var i samsvar med gammal maoriskikk, hadde kampane hittil gått føre seg etter «kristelege» reglar, så denne hendinga vart følgjeleg teken som eit teikn på at britane ikkje lenger var sjå på som ein sivilisert fiende.
Giorgio Chiellini
Giorgio Chiellini er ein italiensk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Juventus i Serie A og for det italienske landslaget. Han vart seriemeister i Italia med Juventus i 2012, 2013 og 2014 og vart kåra til årets forsvarsspelar i Serie A i 2008, 2009 og 2010. I 2004 var han med på å ta bronsemedalje med Italia i sommar-OL i Aten. Han debuterte for A-landslaget i november 2004 i ein kamp mot Finland og var med på å ta sølv i fotball-EM i 2012.
Opotiki
Krigar
I samsvar med gammal maorisedvane, tok maoriane hemn (utu) ved å drepa misjonæren Karl Völkner, som dei meinte hadde vorte rekruttert til agent av den britiske guvernøren, Sir George Grey, og som hadde sendt hemmelege rapportar. Denne hendinga førte til invasjonen av Opotiki av britiske styrkar i 1865. I løpet av nokre få år hadde Opotikidistriktet vorte busett av militære nybyggjarar, og maoristammane drivne til landsbyar med svært lite tilknytt land. Ein halvhjarta geriljakrig heldt fram, leia av Whakatoheahøvdingen Hira te Popo og høvdingen i Tuhoe-stammen, Eru Tamaikowha, men dei måtte til slutt overgje seg, og vart gjevne amnesti.
Krigstilstanden blussa opp att i 1870 då geriljahøvdingen Te Kooti flytta sine operasjonar til området. I nokre få år heldt han og tilhengjarane hans til i det vanskeleg tilgjengelege området Te Wera heilt sørvest i Opotikidistriktet. Etter at han vart lova amnesti flytta han til Ohiwa Harbour på kysten mellom Opotiki og Whakatane, der han seinare døydde.
Vega kyrkje
Vega kyrkje er ei langkyrkje frå 1864 i Vega sokn i Sør-Helgeland prosti.
Opotiki
Seinare historie
Då det til sist vart fredeleg i distriktet, var det meste av den dyrkbare jorda oppteken av britiske nybyggjarar og bruka til saue- og kvegdrift, seinare til mjølkeproduksjon. Ved slutten av det nittande hundreåret hadde ein generasjon av både nybyggjarar og maoriar vakse opp saman, og det hadde vakse fram samværsformer og inngifte mellom dei. Distriktet mista fleire menn i dei to verdskrigane, men leid eit enno større tap under pandemien i 1918-1919, då fleire av dei små samfunna vart øydelagde.
Vega kyrkje
Byggverket er i tre og skal ha 430 plassar.
Opotiki
Seinare historie
På grunn av det relativt vesle arealet av dyrkbar jord, og og eit utrygt innløp til hamna, vart dei ikkje noko av dei opphavlege planane om at Opotiki skulle verta eit større sentrum i Bay of Plenty. I det tjuande hundreåret måtte byen tola å sjå flyttingar av forretningsverksemder og offentlege instansar til Whakatane, ein situasjon som heilt nyleg er byrja å gå den andre vegen, og med aukande folketal i byen. Store flaumar i 1950- og 60-åra, og førte til at det vart bygd flaumvern, dette har effektivt hindra seinare overfløymingar. Ein større velstandsauke sist i kiwi-produksjon og -omsetjing på denne tida.
Ursy
Ursy er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 704 meter over havet.
Robert F. Kennedy
Robert Francis «Bobby» Kennedy, også kalla «RFK»,, var ein amerikansk politikar fødd i Brookline i Massachusetts. Han var son av Joseph Kennedy og bror av den amerikanske presidenten John F. Kennedy og senator Edward Kennedy. Under brorens presidentperiode var han justisminister. Han vart drepen i eit attentat i California 1968 mens han førte valkamp for å bli presidentkandidat for Demokratane.
Under andre verdskrigen meldte den 18 år gamle Kennedy seg til US Navy der han gjennomgjekk grunnopplæring. Han var ikkje i aktiv krigsteneste.
Robert Kennedy gjekk på college ved Harvard og tok eksemen i 1948 og tok juridikum ved University of Virginia Law School i 1951. Kennedy var gift frå 17. juni 1950 med Ethel Skakel og saman fekk dei elleve born.
Da storebroren stilte som presidentkandidat, var det Robert Kennedy som organiserte valkampen. Han vart justisminister etter valsigeren. Av oppgåvene han konsentrerte seg om som justisminister var arbeidet mot den organiserte kriminaliteten og tilknytinga denne hadde inn i amerikansk fagrørsle, mellom anna leiaren for de amerikanske transportarbeidarane Jimmy Hoffa. Han var heile tida ein del av presidentens innarste krets, særleg kom dette fram under invasjonen i Grisebukta og Cubakrisa.
Robert Kennedy støtta aktivt den amerikanske borgarrettsrørsla og var ein viktig politisk støttespeler for denne.
Etter drapet på president John F. Kennedy heldt Robert Kennedy fram som justisminister for Lyndon B. Johnson, men samarbeidet mellom desse var ikkje godt. Etter ni månader vart Kennedy vald som senator frå New York. Johnson planla å stille til attval som president i 1968, men etter Tet-offensiven i februar same år vart det klart at krigen i Vietnam ikkje gjekk som forventa, og Johnson trekte seg frå valkampen 31. mars. Den 16. mars hadde Kennedy erklært seg som kandidat. Kennedy vann primærvala i Indiana og Nebraska, men tapte i Oregon. Det var difor viktig for Kennedy å vinne primærvalet i California, slik at han kunne få eit forsprang på sin sterkaste rival, Hubert Humphrey.
Kennedy vann valet i California 4. juni, men vart skoten av den 24 årige palestinaren Sirhan Sirhan etter at han hadde halde sin takketale tidleg om morgonen 5. juni. Kennedy døydde på sjukehuset 6. juni 1968.
Robert Kennedy er gravlagt på Æresgravlunden i Arlington.
Heipiplerke
Heipiplerke (Anthus pratensis) er ein fugl i erlefamilien.
Utsjånad og læte
Heipiplerka er knapt 15 cm lang og dermed noko mindre enn trepiplerka som elles liknar mykje. Samanlikna med denne er heipiplerka litt gråare i fargen og brystet er mindre gulaktig og finare streka. Bakkloa hos heipiplerka er mykje lengre enn på trepiplerka. Beina er raudaktige og nebben tynn og spiss.
Lokkelåten til heipiplerka er eit skarpt «ist» eller «ististist», i nærleiken av reiret høyrest ofte eit uthaldande og monotont «tlitlitli». Songen, som fuglen framfører i korte songflukter, er høg og fin. Fuglen startar å synge før songflukta, og stig deretter opp frå ei tue eller ein stein, og vender i regelen ikkje attende til utgangspunktet når han glir ned.
I felt kjenner ein heipiplerka frå trepiplerka snarare på grunn av omgjevnaden og læta enn på utsjånaden. Heipiplerka si songflukt er heller ikkje like iaugefallande som trepiplerka si.
Utbreiing
Heipiplerka hekkar i det vestlege palearktis, på austsida av Grønland, på Island, Jan Mayen og Færøyane, og vidare austover i Europa til og med det nordvestlege Russland. Storparten av verdspopulasjonen er trekkfuglar som overvintrar i vestre og sørlege delar av Europa, det nordlege Afrika og søraust i Asia. Fuglane som hekkar på dei britiske øyane og i kystområda vest på det europeiske fastlandet er derimot standfuglar.
Taksonomi
Heipiplerka vert delt opp i to underarter:
Førekomst i Noreg og trekktilhøve
Heipiplerka er ein av dei vanlegaste fugleartane i Noreg, og bestanden har vore rekna til godt over 1 million par. Arten hadde til 2002 ei stabil utvikling i talet på fuglar. Populasjonen gjekk sterkt attende i perioden 2002 til 2012. Forskarane meinte at nedgangen kan vere relatert til klimaendringar. Heipiplerka trivst best til fjells i område med lite vegetasjon, i vierregionen og lavregionen, på myrer i bjørkebeltet og til dels også i lågareliggande område, og på opne heier langs kysten. Ho er vanleg over det meste av landet, men i søraust er ho sjeldan, og skyr skogen, og om sommaren også jordbrukslandskapet.
Heipiplerkene dreg ut av landet i september-oktober, og kjem attende i april-mai. Trekket går mot sørvest. På trekket sørover ser ein fuglane ofte i flokkar i ope lende og ved vatn. Dei overvintrar rundt Middelhavet, i Vest-Europa frå Belgia og sørover og i det nordvestlege Afrika. Mange ringmerka fuglar er kontrollerte i Belgia på hausttrekket. Men norske fuglar kan også finnast i England om hausten. Norske fuglar har ei kystnær trekkrute sørover, og brukar same ruta på vårtrekket nordover. Fuglane frå Finnmark kan overvintre lengre aust, som Italia. Men også fuglar frå Finnmark kan overvintre i det vestlege overvintringsområdet. Vårtrekket frå Nord-Afrika startar i mars, og allereie i slutten av denne månaden er dei første fuglane komne til Noreg. Hovudtyngda kjem i april, og dei siste i mai. Til fjelltraktene i Sør-Noreg og til Nord-Noreg kjem fuglane i mai.
Føde
Heipiplerkene livnærer seg i sommarhalvåret hovudsakleg på små dagaktive insekt og edderkoppdyr av alle slag, i vinterhalvåret også på små sniglar og frø.
Booby's Bay
Booby's Bay er ei sandstrand nær Padstow i Cornwall i Storbritannia. Ho ligg nær Constantine Bay og neset Trevose Head.
Rodynske
Rodynske (ukrainsk Родинське, russisk Родинское, Rodinskoje) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 11 000 innbyggjarar (2011).
Palestinarar
Palestinarar er ein person frå Palestina, både i moderne tyding og det større historiske området.
I moderne språkbruk blir ordet oftast bruka som nemning på hovudsakleg muslimske og i mindre grad kristne, arabiskspråklege grupper med bakgrunn frå det sørvestlege Levanten — hovudsakleg Israel, Vestbreidda, vestlege delar av Jordan, Gazastripa og tilgrensande område i Egypt. Inntil tida etter Andre verdskrigen inkluderte omgrepet òg jødar — både sefardiske og mizrahiske jødar, med dokumentert lokal busetnadshistorie i over eit halvt tusen år, og askenasiske jødar, som hovudsakleg kom flyttande til området frå 1800-talet av. Desse gruppene inngår òg i PLO sin definisjon av palestinarar, med atterhald om at dei lyt ha budd i området «før den sionistiske koloniseringa tok til» (jamfør PLO-charteret) eller vera direkte etterkommarar på farssida etter folk som budde i området «før den sionistiske koloniseringa». I PLO sitt program for ein demokratisk og sekulær stat vert dette vegskiljet sett ved Balfour-deklarasjonen i 1917. I varierande grad har omgrepet òg vore bruka om samaritanarar, druzarar og mange andre etniske og/eller religiøst definerte grupper.
PLO-charteret frå juli 1968 definerer palestinarane slik:
Romsonden Galileo
Galileo var ein romsonde send ut av NASA for å studere planeten Jupiter og Jupiter sine månar. Sonden, som er oppkalla etter astronomen Galileo Galilei, vart skoten opp den 18. oktober 1989 med romferja Atlantis på oppdrag STS-34. Sonden kom fram til Jupiter omtrent seks år seinare, den 7. desember 1995.
Lettklinker
Lettklinker er eit byggemateriale laga av brent leire forma til små, porøse kuler med ei hard overflate. Lettklinker er også kjend under namnet Leca som er eit produktnamn og varemerke, og som etterkvart har vorte degenerert og brukt som fellesnemning på lettklinker. Leca er eit akronym, henta frå det engelske Light Expanded Clay Aggregate. Materialet er lett og har god isolasjonsevne.
Ein laga fyrst lettklinker eller Leca i USA i 1917. I Skandinavia har materialet vorte laga sidan 1930-talet.
I Noreg har lettklinker vore seld av Norsk Leca, som vart skipa i 1954. Selskapet har vorte selt fleire gonger. I dag er Leca Norge ein del av det fleirnasjonale føretaket Saint-Gobain. Det vert laga lecakuler ved Lecafabrikken i Rælingen og lecablokker i fabrikkar i Borge ved Fredrikstad og Vestnes ved Molde.
Per Krohg
Per Lasson Krohg var ein norsk biletkunstnar. Han var son til kunstnarane Oda og Christian Krohg, og var sjølv far til kunstnarane Guy Krohg og Morten Krohg.
Per Krohg var fødd i Åsgårdstrand, men familien budde under oppveksten hans i Paris. Han viste store kunstnarlege talent tidleg, og han var elev fyrst hjå far sin frå 1903 til 1907, og frå 1909 til 1910 hjå Henri Matisse. Han vart påverka av kunststraumingane i Paris, og særleg kubismen vart viktig for utviklinga av uttrykksforma hans.
Krohg har utsmykka mange offentlege bygg med store freskomåleri, mellom anna Tryggingrådet sin sal i SN-bygget i New York, vestibylen i Fysikkbygningen ved Universitetet i Oslo og Oslo rådhus.
Émile Durkheim
Émile Durkheim var ein fransk vitskapsmann, kjend som ein av grunnleggarane av sosiologi og antropologi.
Biografi
Émile Durkheim blei fødd i byen Épinal i departementet Vosges og kom frå ein jødisk familie der både far hans og bestefar hans hadde vore rabbiar. Durkheim sjølv førte eit fullstendig sekulært liv og i fleire av arbeida sine forsøkte han å vise at religiøse fenomen kjem av sosiale forhold.
Durkheim blei elev ved École normale supérieure i Paris etter gymnaset (lycée) og i 1882 avla han høgare lærareksamen (agrégation) i filosofi. Han blei professor med ansvar for undervisning i samfunnsvitskap og pedagogikk ved Universitetet i Bourdeaux frå 1887 og ved Sorbonne i Paris frå 1902. Han måtte vente til 1912 før undervisninga hans offisielt omfatta sosiologi også. Durkheim ville tone ned at mykje av arbeidet hans omfatta pedagogikk og førelesingane hans i dette faget blei først utgjevne etter at han var død. Pedagogikkurset var det einaste ved Sorbonne som var obligatorisk for alle og Durkheim sine idéar fekk såleis mykje å seie for komande lærarar i gymnas og i høgare utdanning.
I 1896 starta han tidsskriftet L'Année Sociologique og samla rundt seg ei gruppe forskarar som i ettertid har vorte omtala som «Annéeskulen» i fransk sosiologi.
Det sosiale faktumet
Durkheim søkte å lage ein vitskap for den sosiale orden ved å studere denne som «... måtar å handle på, å tenkje og føle på, som er utanfor individet og som er gjevne ei ytre tvingande makt (pouvoir) og som i kraft av denne påtvingar seg individet.» For Durkheim var det avgjerande at ein skulle studere det sosiale frå ei utside – som ting.
I boka Det religiøse livet sine elementære former framstiller Durkheim dette litt annleis. Det sosiale framstår her som eit kollektivt ideal: «Eit samfunn kan verken skapast eller gjenskapast utan, på same tid, skape eit ideal.» Dette tek form av eit kollektivt medvit skapt gjennom ei syntese av dei einskilde medvita, men denne syntesa har ein særskild eksistens. Ein kan ikkje gå frå dei einskilde medvita til det kollektive medvitet. Tvert om vil dei einskilde medvita ofte berre ytre seg som variantar av det kollektive medvitet.
Verknader av Durkheim
Boka Om den sosiale arbeidsdelinga hadde ein omfattande politisk verknad i Frankrike i åra etter at den kom ut. Ho blei tolka som eit vitskapleg grunnlag for solidarismen som var ein viktig radikal politisk retning på 1890-talet og hadde politikaren Léon Bourgeois som den fremste leiaren. Denne perioden var prega av store streikerørsler, den opprivande Dreyfus-affæren og strid mellom republikken og den katolske kyrkja. Denne striden enda i skilje mellom stat og kyrkje i 1905. Dei radikale som styrte staten i denne tida, såg solidaritet som eit nytt sekulært grunnlag for republikken. Den usikre situasjonen til republikken ville finne ei løysinga i den organiske solidariteten og den fremste oppgåva til staten blei frå denne tida å fremje denne sosiale samkjensla.
Katie Melua
Ketevan «Katie» Melua er ein britisk-georgisk songar og musikar. Sidan ho var 9 år har ho budd i Nord-Irland og seinare England.
Tidleg liv
Ketevan Melua vart fødd i Kutaisi i Georgia i 1984 og budde som unge i byen Batumi i Adsjaria, der far hennar arbeidde som hjartespesialist. I 1993 flytta familien til Belfast i Nord-Irland, der faren fekk ei stilling ved det velsedde sjukehuset Royal Victoria Hospital, og Ketevan gjekk på St. Catherine's Primary School og katolske Dominican College i Fortwilliam.
Familien flytta til det sørvestlege London i 1998. Som femtenåring vann Melua ein talentkonkurranse i den britiske fjernsynskanalen ITV med å synge Badfinger-songen «Without You». Ho studerte seinare utøvande kunst på BRIT School i Croydon, der ho fekk A-karakterar i musikk. Melua tok til å skrive songar i 2001 medan ho framleis gjekk på gymnaset. Her vart ho oppdaga av produsenten og låtskrivaren Mike Batt.
Thor Myklebust
Thor Myklebust var ein norsk politikar for Venstre og Det Nye Folkepartiet. Han sat på Stortinget frå 1965 til 1973.
Myklebust vart fødd i Kvinnherad og voks opp på garden Myklebust i Uskedalen. Han gjekk på Sunnhordland folkehøgskule i 1924-1925 og Bladmannskulen i 1927. Han tok over gardsdrifta på Myklebust i 1933 og dreiv garden til 1965. Han var òg journalist i Bergens Tidende frå 1947 til 1978.
Gabriel Tarde
Gabriel Tarde var ein fransk jurist, sosiolog og kriminolog. Han var kjend som ein av grunnleggarane av kriminologien, sosialpsykologien og mediesosiologien. Tarde var lenge domar i Sarlat (Dordogne) og seinare professor ved Collège de France i Paris frå 1900.
Tarde sin sosiologi
Tarde la vekt på imitasjon for å forstå samfunnslivet. Idéar, synspunkt og konkret åtferd tek vi frå andres idéar, synspunkt og åtferd. I stor grad er denne gjensidige påverknaden umedviten. Tarde samanlikna den sosiale imitasjonen med hypnose eller søvngjengeri. Imitasjon formar eit sosialt minne som er grunnlaget for all erfaring.
Dette hindrar ikkje at nye idéar, synspunkt og åtferder vil oppstå, men oppfinning er sjeldnare enn imitasjon og oppstår gjerne hjå eitt enkelt individ. For at ei oppfinning skal få ein sosial verknad må den spreie seg. Det kan skje gjennom familien, veneflokken, gjennom folkemengda i byen, gjennom massemedia, osb. Oppfinningar fører gjerne til motseiingar og strid mellom ulike synspunkt eller åtferder. Ei motseiing oppstår «... alle dei gonger ein nøler med å ta i bruk eller å forkaste ein ny modell som ein får tilbod om, eit nytt uttrykk, ein ny rite, ein ny idé, ein ny kunstretning, ein ny oppførsel» (omsett frå s.32 i Les lois sociales publisert på Les classiques des sciences sociales ). Ei motseiing må føre til ei tilpassing mellom stridande krefter både i og utanfor individa og dermed til ein ny samfunnstilstand. Prosessen med imitasjon, oppfinning og motseiing kan då byrje på nytt.
Verknader av Tarde
Verknaden av Tarde sine arbeid var mykje større i USA. Av dei som var påverka av Tarde kan nemnast filosofen William James og journalisten Robert E. Park som var opptatt av Tarde sine analyser av avismedia. Park grunnla seinare den kjende Chicago-skulen i amerikansk sosiologi.
Tarde har vorte gjenoppdaga i heimlandet hans ved arbeida til Gilles Deleuze og interessa for Tarde har lenge vore aukande. Bøkene hans har sidan 1998 kome ut i ein serie på forlaget Seuil.
Ramstein Air Base
Ramstein Air Base er ein amerikansk flybase i Ramstein-Miesenbach, nære Kaiserslautern i Tyskland. Flybasen blei bygd av Frankrike i 1951, da området var fransk mandatområde i Tyskland rett etter krigen. Basen blei så tatt over av US Air Force som sidan har drive basen. Ramstein er ein NATO-base, og forutan amerikanske styrkar finst det også canadisk, tysk, britisk, fransk, belgisk, polsk, tsjekkisk, norsk, dansk og nederlandsk personell der. Norsk NATO-personell får støtte frå NOSU (Norwegian Support Unit). Talet på offiserar er flytande, men ligg rundt 20. I tillegg er det to til tre norske vernepliktige soldatar ved NATO-hovudkvarteret CC AIR HQ.
Basen er den største i det amerikanarane kallar «Kaiserslautern Military Community (KMC)», der meir enn 16 400 amerikanske styrkar er plasserte, og 5 400 sivile amerikanarar jobbar. 6 200 tyske sivile jobbar også der. Basen brukast mest til transportfly.
Jenta med garde
Jenta med garde er namnet på ein lausslått frå Valdres, del av ein større slåttekrins med utbreiing over mange dalføre. Difor er slåtten rekna til vandreslåttane. Slåtten er for det meste nytta til lausdans, men er og nytta som gangar, særskild i Numedal og Telemark. Det knyter seg ei rekkje stev til dei ulike formene av slåtten. Slåtten er ikkje registrert vestafjells, og difor er det rimeleg at kjerneområdet for slåtten er Buskerud. Slåtteformene har ulike namn, som Rikanguten, Spursmann, Suserua, Sullarguten eller Skripalåtten. Mange av steva og namna knyter dei ulike formene til gamle tradisjonar for frieri. I det førindustrielle bondesamfunnet var ei jente med gard (ei odelsjente), noko av det gjævaste ein kar kunne vinne.
Namnet jenta med garde skriv seg frå stevet:
Eller
Variantgruppa
Slåttekrinsen har variantnummer 105/128 i Hardingfeleverket.
nr 128:
Gilgit-Baltistan
Gilgit-Baltistan, tidlegare Nordområda eller Federally Administered Northern Areas (FANA), er det nordlegaste området i pakistansk Kashmir og Pakistan. Det grensar til Afghanistan i nord, Kina i nordaust og indisk Kashmir i søraust.
Geografi
Hovudstaden i det lite folkesette området er Gilgit, som har 10 414 innbyggjarar (1. januar 2007). Skardu er ein annan viktig by. Før delinga av Kashmir var Baltistan ein del av provinsen Ladakh, og Skardu var vinterhovudstad i provinsen.
Regionen omfattar den vestlege delen av Himalaya, og ein finn høge fjell som Nanga Parbat, Shaigiri og fleire andre fjelltoppar i Rupaldalen. Indus renn inn i området frå Ladakh i indisk Kashmir og fortset gjennom Gilgit-Baltistan og resten av Pakistan. Karakoramvegen bind saman territoriet med Xinjiang i Kina, og er ein turistattraksjon i seg sjølv.
Fleire regionale språk blir tala her, som dei dardiske shina og khowar, austiranske wakhi, tibetanske balti og det isolerte språket burusjaskisk.
Status
Statusen til Gilgit-Baltistan er omstridd. Området er del av den tidlegare fyrstestaten Kashmir, men kom under pakistansk kontroll i 1947. Dette blir feira som ein frigjeringsdag i Pakistan. Gilgit-Baltistan United Movement har gjennom mange år kjempa for eit sjølvstyrande Gilgit-Baltistan, medan Balawaristan National Front kjempar for sjølvstende.
Fram til 2009 var området kjend som «Nordområda» (Northern Areas) og styrt direkte frå Islamabad. Frå 2009 har Gilgit-Baltistan hatt eigen guvernør og rettssystem, lik dei andre provinsane i Pakistan, men utan å ha status som provins. Endringane er kontroversielle elles i Kashmir og i India, ettersom ei de facto-innlemming av Gilgit-Baltistan i Pakistan vil vera til hinder for eit sjølvstendig og/eller udelt Kashmir.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes er det 22. studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 2008. Det består av tre plater og to 10-tommars vinylplater i ei bok på 80 sider. Det er det andre albumet i prosjektet hans, Hofner Blue Notes.
Emo
Emo tyder emosjonell, og omgrepet blir ofte nytta for å beskriva gitarbasert alternativ rock der relasjonar og personlege kjensler dominerer tekstane. Omgrepet byrja å bli nytta på midten av 1980-talet, og då om hardcore-bandet Rites of Spring.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Boka er knytt til historia om 'The Delmonts', eit oppdikta band frå tidleg på 1960-talet, som utvikla seg til The Hofner Bluenotes. Ho fortel òg ei kort historie om gitaren Hofner, og kor viktig gitaren har vore for musikkutviklinga i Storbritannia. Boka er rikt illustrert med bilete frå perioden og falske plakatar og avisutklipp om bandet, i lag med nokre av måleria til Rea og bilete av Hofner-gitarar. Musikken vart spelt inn av Rea (gitar), Colin Hodgkinson (bass) og Martin Ditcham (trommer), som er med i boka, i lag med Niel Drinkwater og Robert Ahwai.
Enghumleblom
Enghumleblom (Geum rivale) er ei fleirårig urt som høyrer til rosefamilien.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Etter albumet kom ut la Rea ut på ein turné i Europa. Han og bandet spelte saman som ein kvintett. Konsertane var delte inn i tre: først spelte dei berre songar frå Delmonts (CD1), så somme bluessongar frå Fabulous Hofner Blue Notes (CD2), og i den tredje delen dei største hittane til Rea, som «The Road to Hell», «Josephine» og «On the Beach».
Emo
Historie
Den opphavlege emoen oppstod innan sjangrane postpunk og hardcore på midten av 1980-talet, og ein nytta også omgrepa Emotional Hardcore eller emocore. Andre tidlege band som blir rekna som innverknadsrike innan sjangeren er Gray Matter, Ignition, Shudder to Think, Fugazi og Embrace.
Enghumleblom
Utsjånad
Enghumleblomen har jordstengel som veks eit kort stykke kvart år. Jordstengelen har svak nelliklukt. Enghumleblomen overvintrar med ein friskt grøn bladrosett på jordoverflata. Neste vår skyt det stenglar opp frå bladhjørna i rosetten. På toppen av stengelen, som vert opp til 50 centimeter lang, sit blomen. Ofte er det to blomar på kvar stengel. Blomen har eit klokkeforma beger som er purpurbrunt og lode. Kronblada er mørkt rosa. Det store begeret gjer at blomen alltid verkar halvopen. Blomen er lutande, men rettar seg opp når frøa mognar. Han blømer ofte i mai.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Innhald
CD 1 The Delmonts
Emo
Historie
På nittitalet voks det fram nye band som dels kom til å omdefinera omgrepet. Band som Sunny Day Real Estate, Elliott, The Promise Ring og Get Up Kids haldt eit lågare tempo, men hadde same klangbilde og tematikk i tekstane.
Enghumleblom
Utsjånad
Griffelen fell ikkje av etter pollineringa. Når frøa mognar veks han til ein krok. Når kroken brotnar vert griffelenden hard og skarp. Kroken krøkjer seg då lett fast i dyr og menneske. På den måten kan frøa verte spreidde.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Innhald
(Dei same 16 spora er på dei to vinylplatene.)
Enghumleblom
Utbreiing
Enghumleblom veks ved bekkar og på fuktige lysningar i skogen. Han veks over Sentral- og Mellom-Europa. I Noreg veks han over heile landet, og over skoggrensa. På Dovre er han funnen opp til 1460 meter over havet.
Døla-Is
Døla-Is var ein isfabrikk på Busmoen ved Lillehammer. Fabrikken produserte ymse slags is og var ekspertar på saftis.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Innhald
CD 2 The Hofner Bluenotes
Døla-Is
Den tidlegare fabrikken skal no gjerast om til leilegheiter.
The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes
Innhald
CD 3 The Hofner Bluenotes
Short Stories / Tall Tales
Som det førre albumet, vart det produsert av Steve Katz.
Kinky
Kinky kan visa til:
Villaz-Saint-Pierre
Villaz-Saint-Pierre er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 729 meter over havet.
2. serierunde i Oddsenligaen avdeling 4 2013
2. serierunde i Oddsenligaen avdeling 4 2013 vart gjennomført med to kampar laurdag 20. april, to kampar søndag 21. april og ein kamp måndag 22. april. Resten av kampane vart utsett til 15. og 29. mai.
Domenico Criscito
Domenico Criscito er ein italiensk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Zenit St. Petersburg i den russiske toppdivisjonen, og for det italienske landslaget. I 2008 tok han del i Italia sin tropp til OL i Beijing, og han debuterte for A-landslaget 12. august 2009 i ein vennskapskamp borte mot Sveits.
Ordliste
Ei ordliste er alfabetisk oppsett av ord i eit språk. Formålet med ordlista kan vere å finne opplysningar om rettskriving, grammatisk kjønn, bøyingsformer eller uttale. Til skilnad frå ordbøker inneheld ikkje ordlistene fullstendige opplysningar om ordsoge, bruksmåtar og uttale.
Ordlister er i norsk utarbeidd til skulebruk og ved rettskrivingsendringar.
Istidskreps
Istidskreps (Mysis relicta) er eit lite krepsdyr som lever i ferskvatn over store delar av den nordlege halvkula. Han liknar kril, med store augo, lange antenner og godt utvikla symjebein (pleopodar) og kan bli opp til 25 mm lang.
I Noreg finst istidskrepsen naturleg i nokre få djupe innsjøer på Austlandet. I tillegg er ho sett ut i fleire vatn i von om å auka bestanden av røye, noko som diverre har verka totalt mot si hensikt. Norsk svarteliste 2007, som er ei oversikt over framande artar i norsk fauna, reknar ho mellom 217 kritiske artar som gjer stor skade på økosystem dei ikkje høyrer naturleg heime i.
Spreiing
Istidskreps finst i Russland, Skandinavia og Tyskland. Ho er ein typisk istidsrelikt, det vil seie at arten berre finst naturleg i djupe innsjøar som ligg under den marine grensa og har hatt samband med havet på eit tidspunkt etter dei siste istidene. Ein trur arten fanst i langt fleire innsjøar rett etter istida enn han gjer i dag, men at dei har forsvunne frå dei fleste opphavlege leveområda på grunn av konkurranse, predasjon og høg vasstemperatur. Istidskrepsen klarar seg ikkje særleg godt når temperaturen i vatnet stig over 13-14 °C, og døydde ut frå dei fleste grunne sjøane kor dei fanst i løpet av varmare periodar.
Økologi
I norske sjøar er livssyklusen til istidskrepsen som regel på 1-2 år. Ho utnyttar heile sjøen, og et både planteplankton, dyreplankton og daudt organisk materiale. Undersøkingar i vatn både med naturlege og utsette bestandar viser ingen synleg næringsbiologisk skilnad. Unge individ et planteplankton, små organiske partiklar og planktoniske hjuldyr. Frå 7-8 mm lengde tek dei til å eta krepsdyrplankton, særleg vasslopper av slektene Daphnia og Bosmina.
Dette kosthaldet har ført til statusen deira som svartelista framande artar. Vasslopper er nemleg særs viktige element i kosthaldet til plankton-etande laksefisk, som røye. Når istidskrepsen er i stand til å beita meir effektivt på dette planktonet, har det ført til at røyebestandane har gått drastisk ned i vatna kor pungreka er sett ut. Dette har vore stikk i strid med intensjonane; då mysis vart sett ut i si tid var det for å få transportert næringsstoff frå botnnivået i sjøen og opp i dei frie vassmassane.
Dette har ikkje slått til. Det har nemleg vist seg at røyer og pungreker oppheldt seg i forskjellige delar av vatnet til forskjellige tider på døgeret. Istidskreps beitar pelagisk på plankton om nettene, men «gøymer seg» på botnen, der røya ikkje kan sjå ho, om natta. Botnlevande fisk, som lake, har vist seg i stand til å utnytta mysis som ressurs.
Grunnen til at istidskreps har vore så skadeleg i vatna dei har vorte sett ut i, har å gjera med samansetnaden av fiskesamfunn. Der arten finst naturleg, finst det ofte opp i 20 ulike artar fisk, fleire som er særs effektive dyreplankton-etarar. Her har difor konkurransen vore langt jamnare, sidan mysis her har kivast om maten med dyktige ressurs-utnyttarar som sik, krøkle og lagesild heller enn dei noko meir tafatte røyene. I vatna kor ho er utsett består derimot fiskebestandane hovudsakleg av nokre få artar laksefisk som er avhengige av mat både langs botnen og pelagisk.
Talet 46
Talet førtiseks (46) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 45 og før talet 47.
Ordenstalet som svarar til talet førtiseks er førtisjette (46.).
Alise
Alise og Alisa er kvinnenamn med fleire moglege opphav. Alise har norsk namnedag den 3. september.
Alise og særleg Alisa kan vera slaviske former av engelske Alice, som igjen er ei form av tyske Adelheid. Dei kan også vera former av arabisk Elissa, eit anna namn på dronning Dido av Kartago. Namna kan òg knytast til Elise, Alissa og liknande namn, som kan ha ulike opphav.
Cystisk fibrose
Cystisk fibrose (CF), òg kalla mucoviscidose, er ein autosomalt recessiv, arveleg eksokrin kjertelsjukdom som påverkar lunger, biholer, sveittekjertlar og fordøyelsessystemet og fører til kroniske andedretts- og fordøyelsesproblem.
Vandreslått
Det motsette av vandreslåttar er stadeigne slåttar, som ikkje har vore å finne andre stader enn i eitt einskild distrikt, dalføre eller kommune. Definisjonen av vandreslått er noko flytande, men ein legg stort sett til grunn at slåtten finst i minst to distrikt innanfor Hardingfeleområdet. Vandringsruta følgjer gjerne ferdsla til kjende spelemenn frå eit område til eit anna. Nokre av slåttane kan sporast eit godt stykke attende i tid, men sjeldan lenger enn 1700-talet. Statistikken nedanfor syner at mange av dei mest utbreidde slåttane høyrer til slåttetypen gangar i 2/4-takt. Gangarane i båe taktformer syner størst utbreiing, framfor springarane. Slåttevandringa skaut for alvor fart kring 1800 og utover.
Cystisk fibrose
Historie og statistikk
Cystisk fibrose vart først skildra som ein sjukdom seint i 1930-åra av Dorothy Hansine Andersen. Det er den vanlegaste genetiske sjukdommen blant folk med europeiske forfedrar. Om lag 1 av 25 personar av europeisk opphav er berar av ein cystisk fibrose-mutasjon – dei har eitt vanleg gen og eitt CF-gen. Sidan cystisk fibrose er eit recessivt gen, må ein ha båe CF-genutgåvene for å få symptoma som eitt av 2500 born får. Den høge førekomsten av dette dødelege genet kan forklarast med at CF berarar som ikkje viser teikn til symptom stort sett er motstandsdyktige mot sjukdommen kolera, fordi det ekstreme vasstapet i tarmane blir hindra. Folk frå stader der kolera ikkje er eit problem viser ein lågare førekomst av CF. Genetisk rådgjeving og genetisk testing er tilrådd for familiar som kan vera berarar av cystisk fibrose.
Attentat
Eit vellukka attentat vert nokre gonger kalla for snikmord. Eit snikmord utført med skytevåpen blir nokre gonger kalla snikskyting, men treng ikkje nødvendigvis å vere eit døme på skarpskyting.
Vandreslått
Dei fleste slåttane av dette slaget syner ofte to kjerneområde, gjerne Krødsherad og Hardanger. Slåttar som kan sporast attende til minst to spelemenn på 1700-talet, som levde i kvar sin ende av tradisjonsområdet, er den eldste typen vandreslåttar. Nokre slåttar kan på same vis sporast attende til ein spelemann i eitt område, til dømes Nils Rekve eller Guttorm Grimelid. I løpet av dei neste hundre åra har slåtten rukke å verte assimilert inn i den lokale slåttetradisjonen. Eit døme i lista nedanfor, hallingen Skorin, har vandra i nyare tid. I dette høvet kan tradisjonen daterast til eit møte mellom Sevat Sataøen og Olav Groven kring 1920. Difor er det noko uvisst om nett denne slåtten fyller kriteria for vandreslåttar, sidan slåtten ikkje "seig ned" i telemarkstradisjonen på same vis som slåttane Knut Lurås henta hjå Nils Rekve.
I dag er det vondt å seia om det kjem nye vandreslåttar til, ettersom yngre spelemenn hentar slåttar som dei vil frå heile hardingfeleområdet, sjølv om alle tek hand om kvar sin kjernetradisjon. Alle er samde om kva for slåttar som høyrer heime i ulike dalføre, slik at ein gangar frå Telemark held seg som Telegangar, jamvel om han er spela av ein spelemann frå Valdres.
Carbis Bay
Carbis Bay (kornisk Karrbons) er ein landsby i Cornwall i Storbritannia. Carbis Bay vert ofte rekna som ein del av Lelant, ein eldre busetnad sør for Carbis Bay, sjølv om han er nærare og nesten går i eitt med St Ives. I 2001 hadde Carbis Bay/Lelant til saman 3482 innbyggjarar. Landsbyen ligg ovanfor bukta med same namn. Ho grensar til Porthminster Point i vest og til Hawke's Point i aust, og ligg om den populære stranda som landsbyen er kalla opp etter. Bukta er ein del av den større St Ives Bay.
Vandreslått
Gangar i 6/8
Desse slåttane finst i hardingfeleverket band I.
Gangar i 2/4
Alle desse finst i Hardingfeleverket, band 3 (supplementsformer band 7).
Vestbygd kyrkje
Vestbygd kyrkje ligg på Vågehamn i Lødingen sokn i Ofoten prosti. Kyrkja er ei langkyrkje i tre med 230 plassar. Ho vart bygd i 1885 og sist ombygd i 1963. Arkitekt for kyrkja var Johannes Henrik Nissen.
Aktiebolaget Volvo
Aktiebolaget Volvo (òg kjent som Volvokonsernet og Volvo Group) er ein svenskeigd produsent av nyttekøyretøy, anleggsmaskinar, dieselmotorar og delar til jetmotorar. Føretaket har rundt 115 000 tilsette, ved fabrikkar i 19 land. Produkta vert selde i rundt 180 land. Føretaket produserte tidlegare personbilar, men Volvo Personvagnar er no eigd av det kinesiske føretaket Zhejiang Geely Holding Group. Den fyrste Volvo-bilen, kalla ÖV4, vart ferdig laga den 14. april 1927 i Göteborg.
Ett (skrift)språk
Ett (skrift)språk er eit norsk politisk parti.
Partiet vart stifta av norsklærar Einar Smørdal, og har som fanesak å fjerna nynorsk frå skulen og offentleg sektor. Dei stilte til val ved Stortingsvalet 2009 i Akershus fylke og fekk 103 røyster.
Utrecht
Utrecht er ein by i Nederland og administrasjonssete i provinsen Utrecht. Han ligg i nordaustenden av Randstad og er den fjerde største byen i landet med om lag 290 000 innbyggjarar. Storbyområdet rundt Utrecht har opp mot 820 000 innbyggjarar.
Utrecht sitt gamle bysentrum har mange bygg og strukturar frå byen vart grunnlagd og framover. Han har vore det religiøse senteret i Nederland sidan 700-talet. I dag er han sete for erkebiskopen av Utrecht, den øvste nederlandske leiaren i den romersk-katolske kyrkja. Utrecht er òg sentrum for den protestantiske kyrkja i Nederland.
Utrecht har det største universitetet i Nederland og fleire andre høgare utdanningsinstitusjonar. På grunn av den sentrale plasseringa i landet er han òg eit viktig trafikknutepunkt for både veg og jernbane.
Eldre historie
Ein har funne spor etter menneske rundt Utrecht frå bronsealderen, men byen vart grunnlagd som ein romersk festning (castellum), truleg i år 47 e.Kr. Det vart bygd ei rekkje slike festningar i området etter at keisar Claudius avgjorde at riket ikkje skulle utvidast lenger nord. Grensa gjekk langs det som den gong var hovudgreina til Rhinen, som på denne tida rann lenger nord enn i dag. Namnet på festninga var berre Traiectum, som synte at ho låg ved ein vadestad over Rhinen. Seinare fekk han namnet Ultra Traiectum («festinga på den andre sida») for å skilje ho frå andre busetnader med same namn. Etter kvart vart dei to namna slått saman og utvikla seg til det noverande namnet.
På 100-talet vart tremurane erstatta av steinmurar. Det finst framleis restar av desse i dag rundt Dom-plassen.
Frå midten av 200-talet invaderte germanske stammer stadig dei nordlege romerske områda og rundt 275 reiste romarane frå Utrecht. Utrecht vert først nemnd igjen på 600-talet då frankarane under Dagobert I bygde ei kyrkje her for St. Martin innanfor murane til den romerske festninga. Under krigar med frisarar vart kyrkja øydelagd.
Senter for kristendom i Nederland
Frå midten av 600-talet reiste engelske og irske misjonærar for å konvertere frisarane. Paven utpeikte Willibrordus som erkebiskop over frisarane, og dette vert rekna som starten på erkebispedømet Utrecht. I 723 gav den frankiske kongen festninga i Utrecht og det omliggande landet til biskopane, og frå den tid vart Utrecht ein av dei mektigaste maktsentera for den romersk-katolske kyrkja i Nederland.
Utrecht var først i konkurranse med handelsbyen Dorestad i nærleiken, men etter at Karl den store døydde og i kombinasjon med vikingtokt i området tok Utrecht over rolla som ein av dei viktigaste byane i Nederland. At Utrecht var eit viktig senter for kristendomen kan ein sjå ved at Adriaan Florenszoon Boeyens frå Utrecht vart pave i 1522 (den siste ikkje-italienske paven før Johannes Paul II).
Då frankarane oppretta føydalismesystemet vart biskopane av Utrecht fyrstbiskopar.
Slutten på sjølvstendet
I 1528 selde biskopen både byen og landområda rundt til Karl V av Det tysk-romerske riket, som vart herre over Dei sytten provinsane (noverande Benelux og nordlege delar av Frankrike). Denne overgangen var ikkje lett for byen som hadde fått eit visst sjølvstende og innbyggjarane ønskte ikkje å gje frå seg makta til den nye herren. Karl valde å byggje borga Vredenburg for å huse ein stor garnison som skulle halde orden i byen. Borga stod mindre enn 50 år før ho vart øydelagd i eit opprør under den nederlandske revolusjonen.
Dei sameinte Nederlanda (1579-1815)
I 1579 signerte dei sju nordlege provinsane Utrechtunionen, der dei valde å gå i saman mot det spanske styret. Utrechtunionen vert rekna som starten på Dei sameinte Nederlanda. Innbyggjarane dreiv ut biskopane frå byen, og først i 1853 gjeninnførte den nederlandske regjeringa bispesetet.
Mangelen på strevebogar gjorde at den store domkyrkja i byen kollapsa då Utrecht vart råka av ein tornado i 1674.
Freden i Utrecht i 1713 avslutta den spanske arvefølgjekrigen. Det mest varige resultatet av denne avtalen var at Spania avstod Gibraltar til Storbritannia.
Moderne historie sidan 1815
Tidleg på 1800-talet vart rolla til Utrecht som festningsby utdatert. Dei gamle festningsverka til Nieuwe Hollandse Waterlinie vart flytta aust for Utrecht. Festningsvollane vart rivne ned slik at byen kunne vokse. Vollgravene vart ikkje rørt og danna ein viktig del av Zocher plantsoen, ein park forma som ein engelsk hage og er stort sett intakt i dag.
I 1843 opna jernbanesambandet mellom Utrecht og Amsterdam. Etter dette vart Utrecht det viktigaste knutepunktet i det nederlandske jernbanenettverket. Då den industrielle revolusjonen skaut fart i Nederland og festningsvollane vart rive ned, voks Utrecht frå 1880-åra etter kvart utanfor mellomalderbysentrumet og nye nabolag som Oudwijk, Wittevrouwen, Vogelenbuurt og Lombok i vest.
Under den andre verdskrigen vart Utrecht okkupert av tyskarane fram til den tyske generalen overgav Nederland den 5. mai 1945. Sidan verdskrigen har byen vokse stort.
301
301 (romartal CCCI) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Postumius og Nepotianus var konsular, eller sjeldnare som år 1054 ab urbe condita.
Osmotisk trykk
Osmotisk trykk er eit hydrostatisk trykk laga av ei løysing i eit område omslutta av ein semipermeabel membran på grunn av ulik konsentrasjon på dei ulike sidene av membranen.
Asteroidemånen Dactyl
(243) Ida I Dactyl er ein liten asteroidemåne (diameter 1.4 km) som går rundt asteroiden 243 Ida. Dctyl vart oppdaga på eit bilete teke av Galileosonden den 28. august 1993; det var medlem av Galileo-teamet Ann Harch som fann månen 17. februar 1994. Månen fekk namnet sitt etter daktylane, som etter gresk mytologi levde på fjellet Ida.
Dactyl har omløpstid på 1,54 dagor og ein gjennomsnittsavstand til Ida på 108 km, med ein inklinasjon på 9° til Idas ekvator. Vi veit ikkje så mykje om banen, i og med at Galileo tilfeldigvis var svært nær då bileta vart tekne.
Opphavet til Dactyl er uklåre. Den eine hovudhypotesen er at Dactyl og Ida vart danna samtidig, og den andre er at det først berre var ein asteroide, og at dei vart skild frå kvarandre seinare av ein kollisjon. Begge hypotesane er problematiske.
Dactyl var den første asteroidemånen som vart oppdaga, og med den oppdaginga stoppa den til då langvarige diskusjonen om asteroidar kunne ha månar eller ikkje.
Bakgrunnsstoff
243 Ida
Rychely Cantanhede de Oliveira
Rychely Cantanhede de Oliveira er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo og Montedio Yamagata.
Villorsonnens
Villorsonnens er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 699 meter over havet.