cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Årstid
Astronomiske, meteorologiske og historiske årstider
Den historiske inndelinga av årstidene er derimot forskjellig frå den meteorologiske inndelinga, og er om lag fire veker tidlegare.
Midtsommar og midtvinter var då naturlegvis midten på sommaren og midten på vinteren.
I den romerske kalenderen byrja kvart år med våren, som var 1. mars. Kvar årstid inneheldt tre månadar. Skotårsdagen (29. februar) var då den siste dagen i året. Den åttande, niande og tiande månaden (Octo, Novo, Dece) fekk namn etter dei romerske tala for åtte, ni og ti.
Kenoúrjo
Kenoúrjo (gresk Καινούργιο) er ein distriktsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Kenoúrjo var hovudsete i den tidlegare kommunen Thestiís, som no er ei kommunaleining i kommunen Agrínio.
Carl I. Hagen
Carl-Ivar Hagen, kjend som Carl I. Hagen, er ein norsk politikar. Han var formann i Framstegspartiet frå 1978 til 2006. I dag er han visepresident på Stortinget og han sit også i ulike stortingskomitéar. Den 30. april 2008 vart det kjent at Carl I. Hagen kjem til å trekkje seg frå poltikken, og at han ikkje tek attval til Stortinget for neste periode.
I 1974 var Hagen ein del av Reformpartiet som braut ut av Anders Langes parti, som seinare vart til Framstegspartiet. Då Reformpartiet gjekk inn att i Frp året etter, tok det ikkje lang tid før Hagen tok over styringa av partiet. Carl I. Hagen stod for ein mindre ytterleggåande liberalistisk økonomisk politikk enn Anders Lange sjølv.
Han er gift med Eli Hagen.
Kwanzaa
Kwanzaa er ei sju dagars afroamerikansk høgtid som varer frå 26. desember til 1. januar, vanlegast feira i USA. Namnet kjem frå swahiliuttrykket «matunda ya kwanza», ‘dei første fruktene’.
Høgtida blei innstifta av den afroamerikanske nasjonalisten Ron «Maulana» Karenga og feira for første gong i 1966. Høgtida hadde utspring i den amerikanske borgarettsrørsla i 1960-åra og var meint å skulle gjeva afroamerikanarar eit band til den kulturelle og historiske arva si frå Afrika. Samstundes er høgtida, ifølgje Karenga, basert på felles humanistiske grunnprinsipp.
Stasjonsvegen i Bergen
Stasjonsvegen er ein veg på Nesttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørvestover frå Nesttunvegen i sentrum av Nesttun til Friggs veg og er om lag 800 meter lang.
Vegen er kalla opp etter Nesttun stasjon på den gamle, nedlagde Nesttun-Osbanen. Namnet vart vedteke i 1953. Vegen er vedteke stengd for gjennomkøyring.
Nes kyrkjeruinar
Nes kyrkjeruinar er restane etter ei mellomalderkyrkje i Nes kommune. Dei står på neset der elvane Glomma og Vorma renn i hop, ved Vormsund. Kyrkjestaden har gjeve namn til kommunen og kyrkja vart vald ut som tusenårsstad for kommunen.
Historie
Kyrkja på Nes vart bygd over ein tidlegare heidensk offerplass på 1100-talet. Det kan ha stått ei trekyrkje på staden før det rundt år 1100 vart bygd ei steinkyrkje i romansk stil. Frå utgravingane i 1957 veit ein at det opphavleg var ei kyrkje med eit skip i vest, noko smalare kor og ein apsis i aust. Seinare vart dette bygd til langkyrkje i romansk stil ved at koret og apsisen vart rivne. Nes kyrkje var hovudkyrkja på denne delen av Romerike og var ei av tre fylkeskyrkjer på Romerike. I 1567, under sjuårskrigen mot Sverige, vart ho stukken i brann. Kyrkja vart bygd opp att og utvida til krosskyrkje i 1697.
Då lynet slo ned i kyrkja i 1854 brann ho ned att. På grunn av at kyrkja låg slik til at det var fare for at ho kunne rase ut i elva, vart ho ikkje reist igjen, men ny kyrkje vart bygd om lag 1 km lenger nord. Noko av inventaret vart redda og flytta til nye Nes kyrkje. I dag brukar ein kyrkjeruinane til å halda bryllaup, gudstenester og konsertar.
Galleri
Nes kirkeruin i 2005.
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro er både namnet på ein delstat søraust i Brasil og namnet på hovudstaden i same delstat. Namnet tyder "Januarelva" på portugisisk.
Byen var hovudstaden i Brasil mellom 1763 og 1960 og hovudstaden i heile det portugisiske imperiet mellom 1808 og 1821. Byen vert som regel berre kalla Rio, og har i tillegg kallenamnet A Cidade Maravilhosa - "Den vidunderlege byen".
Byen er kjend verda rundt på grunn av fleire unike særtrekk: spektakulær natur, den årlege karnevalsfeiringa, samba og andre musikkformer, kjende strender som Copacabana, Ipanema og Leblon, og fortau pynta med svarte og kvite bølgjer. Dei mest kjende landemerka i tillegg til strendene er kristusstatuen Cristo Redentor på Corcovado-fjellet, Sukkertoppen, karnevalsbygget Sambodromen, og Maracanã fotballstadion, som er ein av verdas største. Rio har òg den største skogen i verda som ligg innanfor bygrenser, nemleg Floresta da Tijuca, eller Tijuca-skogen.
Om ein inkluderer drabantbyane, er befolkninga på lag 14 millionar. Rio er den nest største byen i Brasil etter São Paulo, og var hovudstad i Brasil fram til 1960, då Brasília vart gjort om til hovudstad. Personar frå Rio vert kalla cariocas.
Historie
Den 20. januar 1502 kom den portugisiske oppdagaren Gaspar de Lemos til Guanabara-bukta, der han grunnla byen Rio de Janeiro, som tyder "januarelva" på portugisisk. Mange trur at byen fekk namnet sitt fordi sjømennene trudde bukta var eit elveutløp, men det er svært lite truleg at erfarne sjømenn ville ha gjort ein slik feil. På den tida kunne ordet "rio" både tyde ei elv eller andre store vassområde med vatn.
Kort tid etter oppdaginga vart området tatt i bruk av européarar med ymse føremål. Då Magellan kom til området i 1519 for å hente forsyningar, oppdaga han at franske smuglarar brukte bukta for å smugle ut brasiltre. I 1555 kom den franske offiseren Nicolas Durand de Villegaignon til området med ein flåte på to skip og 600 soldatar og nybyggjarar, for å danne den første permanente europeiske busetnaden i området. Kolonien fekk namnet "France Antarctique", og var sett saman hovudsakleg av franske hugenottar og sveitsiske kalvinistar. I 1557 forlet Villegaignon kolonien på grunn av usemjer med enkelte av nybyggjarane.
Sjølve byen vart grunnlagd den 1. mars 1565 av den portugisiske riddaren Estácio de Sá, som gav den namnet São Sebastião do Rio de Janeiro (Sankt Sebastian av Januarelva), for å heidre kong Sebastião I av Portugal. Busetjinga vart kalla São Sebastião i fleire hundreår, før den andre halvdelen av namnet vart brukt. Byen vart grunnlagd som ein base for å førebu ein invasjon av den franske busetjinga, noko som vart gjort i 1567. Byen vart ofte åtaka av piratar, spesielt frå land som var fiendar av Portugal, til dømes Nederland og Frankrike.
Rio vart grunnlagt ved foten av Sukkertoppen, og seinare flytt innanfor eit festningsverk på ei høgd, i tradisjon med europeisk forsvarstaktikk, eit område som fekk namnet Morro do Castelo (slottshøgda). Byen utvikla seg frå dagens sentrum, først mot sør og så mot vest. Denne byutviklinga held fram i dag.
På slutten av 1500-talet byrja det portugisiske kongehuset å sjå på byen som eit strategisk punkt for transporten på Atlanterhavet mellom Brasil, dei afrikanske koloniane og Europa. Det vart bygd fleire festningar, og det vart inngått avtalar med urfolksstammene i området for å verne busetjinga mot inntrengjarar. Nabobyen Niterói var grunnlagd av høvdingen Ararabóia i Tamoio-stammen. Den første næringa i området var sukkerrøyr, og som arbeidskraft brukde portugisarane først urfolk, så afrikanske slavar. Næringa veks raskt sidan sukker av betre kvalitet frå Nord-Brasil vart meir tilgjengeleg.
Fram til tidleg på 1700-talet vart byen truga eller invadert av piratar og buccaneerar, slik som Jean-François Duclerc og René Duguay-Trouin. Då portugisarane fann gull og diamantar i nabokapitaniet Minas Gerias, vart Rio de Janeiro ei meir nyttig eksporthavn enn Salvador, hovudstaden i Bahia, som ligg mykje lenger nord. I 1763 vart koloniadministrasjonen i Portugisisk Amerika flytta til Rio.
Byen var i hovudsak ein kolonihovudstad fram til 1808, då den portugisiske kongefamilien og størstedelen av adelen i Lisboa flytta til Rio de Janeiro for å flykte frå Napoleon si invasjon av Portugal. Hovudstaden i kongedømet var flytta til Rio, som dermed vart den einaste europeiske hovudstaden utanfor Europa. Sidan det ikkje var plass eller infrastruktur nok til å huse alle dei hundrevis av adelsfolka som plutseleg flytta til byen, vart mange av innbyggjarane heilt enkelt kasta ut frå heimane sine.
Då Prins Pedro I erklærte Brasil uavhengig av Portugal i 1822, bestemte han at Rio de Janeiro skulle vere hovudstaden i det nye imperiet. Byen heldt likevel på å misse økonomisk og politisk tyding i høve til São Paulo.
Etter at monarkiet vart erstatta med republikk i 1889, heldt Rio de Janeiro fram med å vere hovudstad.
Fram til byrjinga av 1900-talet var byen avgrensa til området som no er kjent som det historiske forretningsdistriktet i munningen av Guanabara-bukta. Etterkvart byrja bysenteret å flytte seg mot sør og vest, til den såkalla Zona Sul (sørsonen), då den første tunnelen vart bygd under fjella mellom Botafogo og bydelen som no er kjend som Copacabana. Den vakre stranda, i tillegg til det berømte Copacabana Palace Hotel, gjorde at Rio vart kjend som ein festby for strandløver, eit ry som har halde seg fram til i dag, trass i den aukande valden i favelaene og narkotikahandelen.
Mellom 1960 og 1975 var Rio ein bystat, slik som Wien, Hamburg eller Washington D.C. med namnet Staten Guanabara. Det vart gjeve ut eit presidentdekret i 1975, av administrative og politiske grunnar, som fjerna den føderale statusen til byen og innlemma han i delstaten Rio de Janeiro. Framleis er det mange cariocas som ønskjer at Rio skal få denne statusen attende.
Bydelar
Byen vert som regel delt inn følgjande delar: Centro (sentrum), den meir turistvenlege Zona Sul (sørsona), der ein finn dei berømte strendene; Zona Norte (nordsona), som er prega av industri; og Zona Oeste (vestsona), der ein finn det nyare Barra da Tijuca-området
Sentrum
Centro (sentrum) er byen sitt historiske og finansielle sentrum. Av attraksjonar kan nemnast det såkalla 'Paço Imperial', som vart bygd for å huse dei portugisiske guvernørane av Brasil, fleire historiske kyrkjer, slik som Candelária, teateret Teatro Municipal og fleire museum. Næringslivet i byen er sentrert i Centro. O Bondinho(ein berømt trikk) har avgangar frå ein stasjon i Centro, køyrer over 'Arco da Lapa', ein akvedukt i romersk stil frå 1750, som vart gjort om til trikkeveg i 1896, og køyrer ruta si gjennom det kuperte landskapet i Santa Teresa-området like ved.
Fleire av dei største brasilianske selskapa har hovudkvarter her, slik som Petrobrás og CVRD, som er dei to største bedriftene i landet.
Zona Sul
Den sørlege delen av Rio de Janeiro, Zona Sul, er sett saman av fleire distrikt, blant andre dei berømte kyst- og strandområda São Conrado, Leblon, Ipanema, Arpoador, Copacana og Leme. Andre område i bydelen er Botafogo, Flamengo og Urca, som grensar mot Guanabara og Lagoa, Gávea, Jardim Botânico og Laranjeiras.
Nord for Leme, mot Guanabara-bukta, ligg distriktet Urca og Sukkertoppen.
Ein kan kome opp Sukkertoppen med ei taubane frå Praia Vermelha, med ein mellomstopp på Morro da Urca. Utsikta frå Sukkertoppen er ein av byens viktige turistattraksjonar.
Tijuca-skogen ("Floresta da Tijuca") er det største urbane skogsområdet i verda, og har vore nasjonalpark sidan 1961.
Zona Norte
Nordsona i Rio har fleire kjende landemerke, slik som Maracanã fotballstadion, som er ein av verdas største i sitt slag, og med ein kapasitet på omtrent 180,000 menneske. Den internasjonale flyplassen i Rio, Galeão - António Carlos Jobim Aeroporto Internacional ligg òg i nordsona. Dei viktigaste bydelane i Zona Norte er blant andre Tijuca, Grajaú, Vila Isabel, Méier og São Cristóvão.
Zona Oeste
Zona Oeste (Vestsona) er den bydelen som lengst unna sentrum av Rio de Janeiro. Der finn ein Barra da Tijuca, Jacarepaguá, Recreio dos Bandeirantes, Vargem Grande, Vargem Pequena, Campo Grande, Jardim Sulacap og Santa Cruz. Det er store kontrastar når det gjeld levestandard mellom dei ulike delane av området. I tillegg til industriområde finn ein enkelte jordbruksområde.
Vest for den eldste delen av området ligg Barra da Tijuca, som er eit stort kystområde som tidlegare ikkje var utbygd, men som no går gjennom ein fase med svært stor byggjeaktivitet. Veksten i området er svært stor, og trekkjer til seg dei meir velståande delane av befolkninga, i tillegg til enkelte luksusvarebedrifter. Høge bustadkompleks og store kjøpesentera skaper ein kontrast til det kaotiske bysenteret i Rio. Bustadplanleggjinga er inspirert av amerikanske forstader, innblanda skyskraparar. Strendene i Barra da Tijuca er eit populært mål for utflukter blant den lokale befolkninga. Det finst ei lita, men veksande rørsle som arbeider for å skilje Barra frå Rio de Janeiro og danna ein ny sjølvstendig by.
Klima
Rio har eit subtropisk klima.
Bünzen
Bünzen er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 441 meter over havet.
Rio de Janeiro
Sosiale tilhøve
Rio er ein by av kontrastar. Her finst enorme ulikskaper mellom rik og fattig. Sjølv om byen heilt klårt er blant verdas største metropolar, lever 15 % av byinnbyggjarane i fattigdom. Dei verste områda er slumområda som vert kjend som favelaar, ofte bygd oppetter fjellsidene. Her er det vanskeleg å byggja solide hus, og det skjer ofte uhell, særleg på grunn av kraftig regn. I favelaane er det mykje narkotika-relatert kriminalitet, krig mellom gjengar, brutalitet frå politiet si side, mangel på reinhald og andre sosiale problem som oppstår i fattigdom.
Guadaíra
Guadaíra er ei elv i provinsen Sevilla i Andalucia, sør i Spania og er ei av sideelvane til Guadalquivir. Namnet har den same rota guad som den større elva Guadalquivir og kjem frå det arabiske ordet wadi, som tyder «elvedal».
Warner Bros. Records
Warner Bros. Records er eit amerikansk plateselskap som er basert i Burbank i California. Selskapet er eit heileigd underselskap av Warner Music Group, og starta offisielt opp 19. mars 1958.
Guadaíra
Store mengder skum og dårleg lukt er vanleg ved elva om vinteren. Trass i dette lever det mykje dyreliv langs breidda av elva, som ofte er dekt av tre og vegetasjon.
Rio de Janeiro
Sosiale tilhøve
Eit eineståande aspekt med favelaane i Rio er at dei ligg svært nærme dei rikaste strøka i byen. Overklassestrøk som Ipanema og Copacabana ligg pressa innimellm stranda og dei fattige åsane.
Bünzen
Kommunen ligg ved foten av Lindeberg og ei morene som strekkjer seg langs breidda av elva Bünz. Han består av landsbyane Bünzen og Waldhäusern.
Rio de Janeiro
Musikk
Rio vart foreviga i songen "Garota de Ipanema" (The Girl from Ipanema) komponert av Antonio Carlos Jobim. Songen vart seinare spelt inn av både Astrud Gilberto, Frank Sinatra, og Ella Fitzgerald. Songen er den mest kjende songen i stilarten Bossa Nova, som vart til i Rio.
Karneval
Karnevalet i Rio de Janeiro har mange variantar, t.d. dei vidgjetne samba-skule-paradane i utstillingssenteret sambódromo og dei populære 'blocos de carnaval', som går i tog i nesten kvar einaste bydel. Dei mest berømte karnevalstoga er desse:
Funk
Funk er ein svært populær musikkstil i Rio. Han utvikla seg frå Miami Bass-stilen og har vokse mykje dei siste 20 åra. I Rio blir funk laga av enkle menneske som skal uttrykkja livsstilen deira.
Kulturelle hendingar i Rio de Janeiro
Nyttårsfeiringa er også ei viktig hending i Rio. Ho blir feira med konsertar og fyrverkeri i heile Rio, særleg på Copacabana. Folk har på seg kvite klede, og nokre ofrar til ein Candomblé-guddom som heiter Iemanjá.
Idrett
Rio de Janeiro var vertsby for dei pan-amerikanske leikane i 2007. Rio de Janeiro var også ein av kandidatane for Sommar-OL 2012 men tapte for London, England. I 2009 vann dei likevel konkurransen om å bli vertsby for Sommar-OL 2016 og Paralympics 2016 like etterpå.
Av andre sportsarrangement i Rio kan nemnast Brasiliansk Grand Prix og verdsfinalane i sandvolleyball. Jacarepaguá var plassen der fleire billøpskonkurransar fann stad frå 70-90-talet. Surfemeisterskap vart utkjempa på strendene ved byen frå 1985 - 2001. Byen byggjer også eit nytt stadion nær Estádio do Maracanã, som skal kunna husa 145,000 menneske. Det vil bli oppkalla etter den tidlegare FIFA-presidenten, brasilianaren João Havelange.
Idrett er eit svært populært tidsfordriv i Rio. Den vanlegaste er futebol (Fotball). Rio de Janeiro har fire brasilianske fotballklubbar: Botafogo, Flamengo, Fluminense og Vasco.
Andre populære idrettar her er strandfotball, sandvolleyball, surfing, kitesurfing, hanggliding, billøp, jiu-jitsu, segling og rokonkurransar. Den brasilianske dansen/idretten/kampsorten Capoeira er også velkjend. Ein annan sport som blir mykje spelt på strendene i Rio er "Fresco Ball" (eller Matkot), ein type strand-tennis. Dessutan er det også i Rio mange som driv med fiske, som i resten av Brasil.
Rio de Janeiro er eit paradis for fjellklatrarar med hundrevis av klatreruter over heile byen. Også på fjellet Sukkertoppen finst det mange forskjellige klatreruter i ulike vanskegrader.
Hanggliding i Rio de Janeiro tok til på midten av sytti-talet og det viste seg raskt at dette var ein sport som passa godt i Rio. Dette kjem av dei bratte fjella og dei flate strendene ved Atlanterhavet, noko som gjev flotte stader til å ta av og landa. Etter kvart har det vorte svært lønsamt å ta med seg turistar på tandemflyging.
Transport
Bussar er køyretøyet som vert brukt mest til massetransport i Rio. Dei er billege og går ofte, men politikarane i Rio byggjer no ut jarnbanen og undergrunnen for å redusera trafikkorkar og auka kapasiteten.
Det finst to undergrunnsbanar i Rio, og fleire forstadsbanar. I framtida har ein tenkt å byggja ein tredje undergrunsbane til Niterói og São Gonçalo, med undervasstunnel under Guanabara-bukta, som vil avløysa ferjeruta som går der i dag.
Når ein føretek seg lengre reiser i Brasil, reiser folk mest på vegane, med ekspressbussar. I Rio finst det også to hamneanlegg for lasteskip og passasjerskip.
Flyplassar
I Rio de Janeiro finst det 5 lufthamner.
Kjende Cariocas
'Cariocas', som folk frå Rio de Janeiro ofte vert kalla i Brasil, har gjort mange bidrag til historia, kulturen, musikken, litteraturen, utdanninga, vitskapen og teknologien til Brasil. Dette skjedde særleg då Rio de Janeiro enno var hovudstaden i landet. Nokre av dei mest kjende er:
Schrödingerlikninga
Schrödingerlikninga er ei likning som skildrar tilstanden til kvantemekaniske system. Ho vart formulert seint i 1925 og publisert i 1926 av fysikaren Erwin Schrödinger. Likninga skildrar samanhengen mellom energien til partiklar i eit system, og bølgjelikninga deira. Ut i frå schrödingerlikninga kan ein hente all praktisk informasjon om eit kvantemekanisk system. Schrödingerlikninga bryt saman for relativistiske partiklar. Likninga som måtte til for å skildra relativistiske kvantesystem vart seinare funnen av Paul Dirac.
Generelt om likninga
Schrödingerlikninga kan delast opp i to variantar, den tidsavhengige (TDSE) og den tidsuavhengige (TiSE) schrödingerlikninga. For dei fleste system er ikkje TDSE løysbare for menneske. Her må ein bruke datamaskinar. Den tidsuavhengige likninga er mykje greiare å jobba med, men har ein del avgrensingar.
Rio de Janeiro
Ymse
I 1992 var byen vertskap for Rio-konferansen om berekraftig utvikling.
Rio har også vorte brukt som bakgrunn for mange filmar, til dømes Notorious (1946), Orfeu Negro (1959), Mannen fra Rio (1964), James Bond-filmen 007 Moonraker (1979), Blame It on Rio (1984), Wild Orchid (1990), Bossa Nova (2000), The Girl From Rio (2002) og City of God (2002). Filmen The Brazilian Job, ein oppfylgjar til The Italian Job (2004) blir spelt inn i Rio. I 2011 kjem dessutan animasjonsfilmen Rio ut, som finn stad i byen.
Schrödingerlikninga
Den tidsavhengige schrödingerlikninga
For éin einskild partikkel i eit potensial er \hat H gjeven av
Rio de Janeiro
Ymse
I The Simpsons-episoden "Blame it on Lisa", vitja familien Rio de Janeiro, berre for å møta ein myriade av latterleg overdrivne problem. Episoden gjorde folk frå den brasilianske turistnæringa rasande og dei trua med å saksøkja serieprodusentane.
I PlayStation-spelet Driver 2, er ein av banane i Rio.
Schrödingerlikninga
Den tidsavhengige schrödingerlikninga
Her er i den imaginære eininga, ħ er den reduserte planckkonstanten, ∇2 er laplace-operatoren, og \Psi er bølgjefunksjonen, her som ein funksjon av posisjonsvektoren \mathbf r. \mathbf p er impulsoperatoren.
Rio de Janeiro
Ymse
Den naturlege hamna i Rio de Janeiro vart erklært som eitt av dei sju naturskapte underverka av CNN. Kristusstatuen i byen vart også erklært som eitt av dei sju underverka i ei anna liste, gjeve ut av det sveitsiske selskapet New Open World Cooperation.
Schrödingerlikninga
Den tidsavhengige schrödingerlikninga
\hat H er hamiltonoperatoren som representerer den samla energien i systemet. Hamiltonoperatoren er gjeve med ein del som representerer den kinetiske energien (rørsleenergien til partiklane i systemet) og ein funksjon V som representerer den potensielle energien i systemet (som ein kan rekne som omgivnadane til partikkelen i systemet). Funksjonen for potensialet kan avhenge av posisjonskoordinatar og av tida.
Rio de Janeiro
Venskapsbyar
Venskapsbyane til Rio de Janeiro er:
Schrödingerlikninga
Den tidsuavhengige schrödingerlikninga
Med litt matematikk kan ein skilja variablane for posisjon og tid. Dette leiar oss til ei schrödingerlikning som ikkje har tida som variabel. Denne vert kalla den tidsuavhengige schrödinglerlikninga.
Den tidsuavhengige likninga er mindre komplisert å arbeida med teoretisk, men har ein del avgrensingar som den tidsavhengige ikkje har. For det første må potensialet i TiSE vere tidsuavhengig. For det andre kan TiSE berre skildra såkalla stasjonære tilstandar. TiSE fortel oss ingenting om korleis systemet endrar seg med tida, så systemet må vere i ro for at likninga skal gjelde.
Tolking av bølgjefunksjonen
Det kan vere vanskeleg å sjå for seg kva bølgjefunksjonen faktisk representerer. Eigenskapane til bølgjefunksjonen er mellom anna:
Sentrale omgrep
I system der lovane i kvantemekanikken gjeld er det fleire viktige omgrep som gjerne går imot sunn fornuft og kan vere vanskeleg å førestille seg.
Partikkel-bølgje-dualitet
Bølgjefunksjonen representerer ei sannsynsfordeling for kvar ein partikkel er og denne oppfører seg som ei bølgje. Dette betyr at innanfor kvantemekanikken kan ein ikkje sjå på partiklar som punkt i rommet slik ein kan i klassisk fysikk. Partikkelen har ein sjanse til å vere i ein kvar av dei posisjonane som bølgja breier seg over, nokre stadar er det høg sjanse til å finna han, andre stadar er det liten sjanse til å finna han (men ikkje nødvendigvis null), og grunna dette må ein sjå på kvantemekaniske partiklar som eit «område» av sannsyn.
Det at ein kan sjå på partiklar som både punkt og bølgjer, gjev dei ein del spesielle eigenskapar. Den mest kjende av desse er tunnelering. Dette går ut på at partiklar kan under visse omstende tunnelere seg gjennom materie som dei under klassiske forhold ikkje ville hatt energi til å kome gjennom. Dette vert utnytta blant anna i scanning tunneling-mikroskop og tunneldiode
Limbo
Limbo er ein tradisjonell danseleik som stammar frå den karibiske øya Trinidad. Under dansen blir ei horisontal stong sett opp mellom to vertikale stenger. Deltakarane skal dermed prøve å bukte seg under stonga med bøygde bein og bakoverbøygd overkropp utan å røre bakken med nokon annan kroppsdel enn føtene. Deltakarar går ut dersom dei får stonga til å falle av eller kjem borti bakken. Etter at alle deltakarane har fullført sin tur, blir stonga fira noko ned. Konkurransen held fram til berre ein deltakar står att.
Schrödingerlikninga
Normaliseringskravet
Når ein reknar med sannsynsfordelingar er det nødvendig at det ein jobbar med er i systemet. Matematisk vert dette formulert som
Dette er ikkje ein eigenskap, men eit krav til bølgjefunksjonen. Dersom dette ikkje er oppfylt kan det hende at partikkelen ikkje er i vårt univers, eller at du har fleire partiklar i systemet enn det som var planlagt. Å syte for at ein bølgjefunksjon oppfyller dette kravet kallast å normalisera bølgjefunksjonen.
Målingar og Heisenberg
I klassisk mekanikk har ein partikkel alltid ein eksakt posisjon og ei eksakt rørslemengd. I kvantemekanikken har ikkje partiklar eksakte verdiar for alle eigenskapane sine, og når dei vert målte, får ein eit tilfeldig resultat ut i frå sannsynsfordelinga. Schrödingerlikninga kan brukast til å finna sannsynsfordelingane, men kan ikkje brukast til å føresjå nøyaktig kva verdiar det er snakk om.
Heisenbergs uskarpleiksrelasjon er eit godt døme på denne unøyaktigheita. Han seier at dess betre ein måler posisjonen (x) til ein partikkel, dess større vert uvissa i rørslemengda (p), og omvendt. Matematisk vert dette
Om ein til dømes måler posisjonen til ein partikkel svært nøyaktig, vil ikkje sannsynsfordelinga breie seg over eit stort område lenger, sidan posisjonen no er målt, med ein viss nøyaktigheit. Bølgja vil derfor falle saman til å vere ei smal fordeling rundt der partikkelen er målt til å vere. No ser det verken ut som eller oppfører seg som ei bølgje. Det å ta ei måling av ei sannsynsfordeling, kallast difor å kollapse bølgja.
Hagnäs metrostasjon
Hagnäs (finsk: Hakaniemi) er ein stasjon på Helsingfors metro. Han opna 1. juni 1982. Hagnäs stasjon er med i Aki Kaurismäkis film Calamari Union frå 1984. Stasjonen var òg med i Bomfunk MCs musikkvideo «Freestyler»
Thorn Island
Thorn Island er ei øy i Angle i Pembrokeshire utanfor sørvestkysten av Wales. Øya er dominert av eit fort bygt for å forsvare Milford Haven mot den franske marinen. Angle redningsbåt fekk sølvmedaljar i 1878 for å ha redda mannskapet på «Loch Shiel» utanfor øya.
Historie
Fortet på øya vart bygt i 1854. Det ligg tolv skipsvrak rundt øya, som er populære dykkestader.
Fortet vart omgjort til hotell i 1947 og seld i 1999 for 275 000 pund.
Tamrein
Tamrein er rein haldne som husdyr av menneske. Reindrift er blitt starta opp ved at ein har gjeta rein og etterkvart merkt og til ein viss grad avla på han. Det er ingen genetisk skilnad mellom villrein og tamrein. I Noreg er det samisk reindrift frå Hedmark og nordover. Også i dei norske villreinområda har det tidlegare vore drive reindrift, enno er det fire tamreinlag i Sør-Noreg. Villrein og rein som har vore tamrein kan difor ha blanda seg i mange område, slik dei har gjort det på Hardangervidda.
Rundt år 1900 var det om lag 100 000 tamrein i Noreg. I 2003 blei talet estimert til vel 200 000 dyr. 70 % av tamreinen er i Finnmark. Mangel på vinterbeite, uro på kalvingsplassane og tap til rovdyr, spesielt jerv, er dei største problema for reindriftsnæringa.
Tamrein på verdsbasis
Nordisk råd anslo i 2004 at den totale tamreinbestanden i verda var på ca. 1,8 millionar dyr, ca. 1,2 millionar (2/3) av desse lever i Russland. I Russland er det spesielt nenetsarane som driv reindrift, men også russiske samar og vepsarar bidreg til det store tamreinhaldet.
I Sverige var tamreinstammen på ca. 220 000 dyr i år 2000, fordelt på ca. 4 700 reineigarar. Ca. 3 700 av desse var samar. Talet på tamrein varierte mellom 160 000 og 300 000 dyr på 1990-talet.
Reindrift som livsgrunnlag
Samar og andre urfolk har rike tradisjonar med reinkjøtt som matkjelde. Mange har enno reinkjøtt som den viktigaste proteinkjelda. For at kjøttet skulle kunne brukast utover heile året, vert det ofte salta, tørka eller røykt. Tradisjonelt har hele dyret vorte utnytta. Innmat, margebein og såkalla gumppus (blodkaker og blodpølser) reknast som delikatesser i det samiske kjøkkenet. Ein av dei mest kjende samiske matrettane er bidos, ein kjøttsuppe kokt på mykje reinkjøtt og lite vatn. Også finnbiff/reinskav er ein populær kjøttrett laga av strimla reinkjøtt.
Reinsdyrkjøtt er svært magert samanlikna med anna mørkt kjøtt. Det inneheld omkring 4 % feitt.
Korets
Korets (ukrainsk Корець; polsk Korzec) er ein by i Rivne oblast i Ukraina. Byen ligg ved elva Kortsjyk river, 66 km aust for Rivne. Han er det administrative senteret i Korets rajon. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2011).
Bowling Bowling Bowling Parking Parking
Bowling Bowling Bowling Parking Parking er ein konsert-EP frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day.
Brakehaugen
Brakehaugen er ein veg på Nesttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordvestover frå Odins veg til Stasjonsvegen og er om lag 150 meter lang.
Kommentar til siste setning: Veien het Brakehaugen i 1952.
Curiosity
Curiosity (tidlegare Mars Science Laboratory, forkorta MSL) er ein NASA-rover som vart skoten opp 26. november 2011. Han landa ved foten av eit fjell i Gale-krateret på Mars 6. august 2012. Roveren er tre gonger så tung og dobbelt så vid som Mars Exploration Rover-ane som landa i 2004. Roveren har med seg meir avanserte vitskaplege instrument enn det noko anna marsferd har hatt så langt. På marsoverflata vil Curiosity analysera eit dusin av prøver av marsjorda og pulver ifrå boringar i steinar. Forventa levetid til Curiosity er på eitt marsår, eller omtrent 2 jordår. Sonden vil utforska eit mykje større område enn det tidlegare marsroverar har gjort, og har som mål å undersøkja om Mars no og/eller i fortida kan ha eller har hatt føresetnader for liv.
Botby gård metrostasjon
Botby gård (finsk: Puotila) er ein stasjon på Helsingfors metro. Han vart opna 31. august 1998.
Vladimir Zjirinovskij
Vladimir Volfovitsj Zjirinovskij var ein kontroversiell høgreorientert russisk politikar. Han var leiar av det høgrepopulistiske «liberaldemokratiske» partiet.
Zjirinovskij var fødd inn i ein russisk-jødisk familie i Kasakhstan. Han studerte språk og jus ved Universitetet i Moskva, og det går rykte om at han jobba for KGB, sjølv om han har avvist desse rykta. I 1989 grunnla han Russlands liberaldemokratiske parti, som han sidan har leidd. Han har sete i den russiske Dumaen sidan 1993 og stilte til presidentvala i 1991, 1996 og 2000, og fekk høvesvis 8 %, 6 % og 2,7 % av røystene. Han var igjen kandidat ved presidentvalet i 2008.
Limbo (fleirtyding)
Limbo kan visa til:
Østre Grimevann
Østre Grimevann er eit vatn som ligg i Lillesand kommune i Agder fylke. Det renn ut gjennom ein bekk som vert kalla osen til Stigselva, eller Kaldvellvassdraget. Nedover dette vassdraget finst det fire stemmer og restar av gamle tømmerrenner. Ein fløyta tidlegare tømmer ned vassdraget og nytta seg av vasskrafta til å drive ein pappfabrikk. Stemmene har teke vare på, medan resten av anlegget ligg i ruinar.
Østre Grimevann er òg knytt til det noko mindre Vestre Grimevann, der ein kan fiske. På grunn av sur nedbør har heile dette vassdraget vore miljøskadd, og ein har kalka og sørgd for at fisken igjen skal trivast.
Grimevatna har namna sine etter den vesle elva Grima, som renn ut i Vestre Grimevann. Der ligg òg garde Grimenes, òg kalla opp etter elva. Garden er gammal; i universitetet si oldsaksamling (no Kulturhistorisk museum) i Oslo ligg det eit sverd av Petersen type M, som ein har funne på garden. Denne sverdtypen er frå 800/900-talet.
1ste Mai
1ste Mai var ei sosialistisk avis som kom ut i Stavanger, oppkalla etter arbeidardagen første mai.
Avisa var stifta 30. september 1895 som partiorgan for Arbeidarpartiet. Ho kom først ut ein gong i veka, frå 1902 to gonger kvar veka, og frå 1906 som dagsavis. Den seinare skoledirektøren Johan Gjøstein var den første redaktøren og ei viktig drivkraft for avisa.
1ste Mai blei stoppa under krigen. I 1955 blei ho slått saman med Haugaland Arbeiderblad til Rogalands Avis.
Dietwil
Dietwil er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 424 meter over havet.
Kommunen ligg ved elva Reuss. Han består av landsbyen Dietwil og grendene Eien og Gumpelsfahr. Han grenser på to sider til kantonane Zug og Luzern og er den sørlegaste landsbyen i kantonen.
Hærfuglar
Hærfuglar, Upupa, er ei lita slekt av fuglar som høyrer til ordenen Bucerotiformes. Upupa er einaste slekta i den biologiske familien Upupidae.
Byen Guanajuato
Guanajuato er hovudstaden i delstaten Durango i Mexico. Han har eit folketal på om lag 153 364 innbyggjarar i 2005. Byen vart grunnlagd av Antonio de Mendoza y Pacheco i 1546.
Hærfuglar
Det er ulike synspunkt på inndeling av artar og underartar i denne slekta, det er rekna frå ein til fire artar avhengig av taksonomi. Ein art, U. Antaeus på øya St. Helena døyde ut på 1500-talet, truleg på grunn av oppdaginga av øya.
Hærfuglar finst i sørlege og sentrale delar av Europa og Asia og i dei fleste delar av Afrika. Føretrekte habitat er opne landskap, som savannar eller jordbruksland. Dei brukar mykje tid på bakken i jakta på insekt og mark.
Innsprøytingsmotor
Innsprøytingsmotor er ein stempelmotorar med innvendig forbrenning som syg inn luft i sylindrar og drivstoffet vert sprøyta inn gjennom ei dyse. Det finst ulike typar innsprøytingsmotorar:
Caen
Caen er ein by nordvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Calvados i regionen Normandie. Byen har eit folketal på om lag 115 000, medan storbyområdet har om lag 199 490 innbyggjarar. Caen ligg 15 km frå Den engelske kanalen.
Caen er kjend for sine historiske bygningar som vart bygd då Vilhelm I av England regjerte her. Han vart òg gravlagd her. Byen er òg kjend for Slaget ved Caen, kraftige kampar som fann stad i og rundt Caen under Operasjon Overlord i 1944 og som øydela store delar av byen.
Historie
Nesten nøyaktig 600 år før byen vart lagd i ruinar i 1944, vart han på liknande måte øydelagd av krig, då den engelske kongen Edvard III av England i 1346 førte sin hær mot byen i håp om å plyndre han. På denne tida var Caen den rikaste byen i Normandie. 26. juli storma troppane hans byen og plyndra han, noko som kosta 3 000 innbyggjarar livet og medførte at store delar av handelskvarteret i byen brann ned. Berre borga stod att då engelskmenna få dagar seinare marsjerte mot aust og sigra i slaget ved Crecy. Under slaget om Normandie i den andre verdskrigen var det intense og bitre kampar i og omkring Caen mellom allierte styrkar og nazistane. Etter landsetjinga av det britiske 1. korps på Sword Beach den 6. juni 1944, gjekk framdrifta deira i stå utanfor Caen. Britiske og kanadiske troppar braut til slutt gjennom den 9. juli etter å ha kasta tusenvis av bomber under Operasjon Charnwood. Bombekastarane øydela store delar av byen, men gjorde sitt til at dei allierte kunne innta den vestlege delen av byen, ein månad etter planen som var utarbeida av Montgomery. Under slaget søkte mange av innbyggjarane i byen tilflukt i Abbaye aux Hommes, som var bygd av Vilhelm Erobraren 800 år tidlegare.
Gjennoppbygginga etter krigen tok 14 år (1948-1962) og førte til bygningane og byplanen som i dag finst i Caen.
Prawo i Sprawiedliwość
Prawo i Sprawiedliwość (PiS), polsk for Lov og rettferd, er namnet på eit nasjonalkonservativt, populistisk politisk parti i Polen, skipa i 2001 av tvillingbrørne Lech Kaczyński og Jarosław Kaczyński. Partiet går inn for ein etter måten stor statleg innverknad på økonomien, har gjeve lovnader om å styrke lov og orden og å gripe inn mot korrupsjon, og er dessutan såkalla EU-skeptisk, det vil seie at partiet er kritisk til den noverande byråkratiske oppbygginga og gjeng mot auka integrasjon i Den europeiske unionen.
Partiet fekk ved valet til det polske parlamentet i 2015 reint fleirtal i båe kammera, 235 mandatat i Sejm og 61 i senatet. Toppkandidaten for partiet i dette valet, Beata Szydło, vart statsminister i Polen 16. november 2015.
I Europaparlamentet har partiet 19 representantar, og alle desse er med i det konservative og anti-føderalistiske felleseuropeiske politiske partiet Alliansen av europeiske konservative og reformistar, som vart skipa 1. oktober 2009.
Ultravox! av Ultravox!
Låtskriving
Songane «Sat'day Night in the City of the Dead» og «Dangerous Rhythm», i tillegg til andre songar frå albumet, vart skrivne medan bandet vart kalla Tiger Lily. Den første songen vart skriven før punken slo gjennom. Den sistnemnde var inspirert av reggae og var den første singelen deira i februar 1977. Bandet hadde tidleg som mål å kombinere popmusikken frå 1950- og 1960-åra med intensiteten i rock og glamrock og dette utvikla seg til lengre og meir intrikate songar som «I Want to Be a Machine». Songen «My Sex» vart framført med synthesizer. Tekstane på albumet omhandlar miljøet i London der bandet budde i midten av 1970-åra. Tekstforfattaren John Foxx var kraftig inspirert av J.G. Ballard. «Life At Rainbow's End (For All The Tax Exiles On Main Street)» kritiserer dei då såkalla «dinosaur»-banda frå fortida, nemleg The Rolling Stones, som gav ut albumet Exile On Main Street i 1972.
Mottaking
Ada Wilson i The Rough Guide to Rock skreiv at albumet «ikkje klarte å gjenskape energien dei hadde på scenen». I ei seinare melding skreiv Dave Thompson for AllMusic at «det var Ultravox! som først synte kva slags farlege rytmar eit klaverinstrument kan skape. Kvintetten hadde heilt klart sine føregangarar – Hawkwind, Roxy Music og Kraftwerk for å nemne nokon - men det var likevel debutplata til gruppa (med produsenten Brian Eno), innpakka i herja stemningar og tekstar om kollaps og forfall, som transporterte 70-talsroccken frå dei oppblåste beitemarkene til den futuristiske dystopien punken snakka om.»
Kultur
Kultur (frå latin cultura som igjen kjem frå colere, som betyr å dyrke, foredle eller kultivere. ) er eit omgrep som generelt viser til mønster av menneskeleg aktivitet og dei symbolske strukturane som gjev slik aktivitet meining. Ulike definisjonar av «kultur» viser til ulik teoretisk forståing, eller kriterium for undersøking, av kultur. Omgrepet er i moderne tid vanskeleg å definere fordi det blir brukt i veldig mange samanhengar på veldig ulike måtar. På byrjinga av 1950-talet samla dei amerikanske antropologane Alfred Kroeber og Clyde Kluckhohn over 100 ulike definisjonar av ordet brukt i engelsk litteratur.
Det er no vanleg å definere kultur etter tre ulike retningar:
Tifotkreps
Tifotkreps er ein orden krepsdyr innanfor storkreps-klassa. Gruppa omfattar ei rekkje kjende dyr, m.a. krabbar, hummer, kreps og reker. Mange av artane er åtseletarar.
Anatomi
Tifotkreps har, som namnet tilseier, ti gangbein. Desse sit på dei fem bakerste segmenta på thorax, mellomkroppen. Ofte, som hjå krabbar og kreps, er det første paret av desse omdanna til klør.
Frøyas veg i Bergen
Frøyas veg er ein veg på Nesttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordvestover frå Stasjonsvegen til Balders veg og er om lag 170 meter lang.
Tifotkreps
Klassifikasjon
Tifotkreps vert klassifisert i to underordenar (Dendrobranchiata og Pleocyemata) ut frå strukturen på gjellene og beina, og ut frå måten larvane utviklar seg. Dendrobranchiata omfattar rekeliknande dyr med greina gjeller, medan Pleocyemata omfattar andre reker, krabbar, kreps og liknande.
Frøyas veg i Bergen
Vegen er kalla opp etter den norrøne gudinna Frøya og namnet vart vedteke i 1955. Fleire vegar i området har namn frå norrøn mytologi.
Tifotkreps
Klassifikasjon
Etter Martin & Davis kan tifotkreps delast inn i følgjande underordenar og overfamiliar: Orden Decapoda Latreille, 1802
Lanivtsi
Lanivtsi (ukrainsk Ланівці, polsk Łanowce) er ein by i Ternopil oblast i Ukraina. Han er det administrative senteret i Lanivtsi rajon. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2011).
Geltwil
Geltwil er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 681 meter over havet.
Kommunen ligg langs austsida av Lindenberg. Han består av landsbyane Geltwil og Isenbergschwil.
Balders veg i Bergen
Balders veg er ein blindveg på Nesttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordvestover og vestover frå Stasjonsvegen og er om lag 400 meter lang.
Vegen er kalla opp etter den norrøne guden Balder og namnet vart vedteke i 1955. Fleire vegar i området har namn frå norrøn mytologi.
William Heinesen
Andreas William Heinesen, kjend som William Heinesen var ein færøysk forfattar, komponist og biletkunstnar. Heinesen var fødd og døydde i Tórshavn.
Heinesen vert helden for å vere den viktigaste færøyske forfattaren og blant dei viktigaste danskspråklege forfattarane i si tid. Heinesen skreiv på dansk, slik venen og syskenbarnet hans, Jørgen-Franz Jacobsen også gjorde. Forfattardebuten kom med diktsamlinga Arktiske elegier i 1921, men det er som romanforfattar han er mest kjend. Romanen Den sorte Gryde vart eit gjennombrot for han. Han fekk Nordisk Råds litteraturpris i 1965 for romanen Det gode håb frå 1964.
Bøkene hans er omsette til ei rekkje språk.
Gulating
Gulating kan ha ulike tydingar:
Ynys Dulas
Ynys Dulas (Dulas Island) er ei lita øy, utanfor nordaustkysten av Anglesey (Ynys Mon) i Wales. Ho utgjer den austlegaste delen av soknet Llaneilian.
På øya står ein sylinderforma struktur med ein kjegleform på toppen, bygt i 1924 av Lady Dorina Neave frå Llys Dulas Manor for å lagre mat og gje ly til forliste sjømenn.
Sevilla FC
Sevilla Fútbol Club er ein fotballklubb i Sevilla i Andalusia i Spania. Klubben spelar i Primera Division, toppdivisjonen i Spania. Sevilla FC vart skipa 14. oktober 1905 og spela 1934/35-sesongen for fyrste gong på spansk toppnivå.
Sevilla gjekk til topps i UEFA-cupen både i 2006 og 2007. Klubben vann sitt einaste seriemeisterskap i 1946. Fem gongar har Sevilla vunne den spanske cupmeisterskapen, siste gongen i 2010.
Klubben spelar heimekampane på Estadio Ramón Sánchez Pizjuán i bydelen Nervión i Sevilla. Stadion har ein tribunekapasitet på 45 500. Laget spelar i kvite trøyer og bukser, og har ein sterk byrival i Real Betis.
Spelarstall
Namna i tabellen var oppdaterte (30. juli 2020), sist endra i august 2020.
Omleiringa av Maastricht
Omleiringa av Maastricht var eit særs viktig ledd i kong Ludvig XIV av Frankrike sine planar om å erobra Dei sameinte Nederlanda for å hemne dei audmjukande vilkåra han måtte godta frå Trippelalliansen då han prøvde å erobre Spansk Nederland. Etter å ha gjort ein skinnmanøver mot Gent og Brussel, marsjerte Ludvig og hæren hans forbi Maastricht, som vart styrt av både Dei sameinte Nederlanda og bispedømet Liège, i mai 1672 og lèt byen vere i fred. I 1673 vart forsyningslinene hans truga og han valde å erobre byen. Omleiringa byrja 11. juni 1673.
Maastricht var den første store byen som vart angripe av Sebastien Vauban, ein meister innan festningshandverk på denne tida. I tillegg til at han skaut på bymurane med kanonar, gav han ordre om å grave grøfter i eit sikksakkmønster, parallelt til murane. Med å gjere det på denne måten var det vanskeleg for forsvararane å få åtakarane i sikte og slik kunne slik kunne dei ingeniørtroppane nå uskadd fram til bymurane for å plante bomber i muren.
24. juni var minnefestdagen for Johannes Døyparen og kong Ludvig ønskte å erobre byen innan den tid slik at han kunne feire messa i domkyrkja i Maastricht. Grøftene stod ferdig og regimentet til kongen og kompaniet med dei grå musketerane førte an marsjen inn i byen under kapteinløyntnant Charles de Batz de Castelmore si leiing. Han var òg kjend som d'Artagnan. Franskmennene kryssa vollgrava etter harde kampar og erobra eit halvmåneforma festningsverk der nokre av dei hardaste kampane under slaget stod.
Dei fleste av franskmennene vart driven ut av spanske reservestyrkar kort tid etter, men om lag 30 mann heldt ut nesten heile natt. Hertug James Scott av Monmouth prøvde å erobre ein veg som var under spansk kontroll, men måtte trekke seg tilbake etter å ha mista 300 mann. Nederlendingane gjenerobra den halvmåneforma festinga kort tid etter og då hertugen av Monmouth samla troppane sine saman til eit nytt åtak vart dei driven tilbake nok ein gong og denne gong mista grev d'Artagnan livet.
Til slutt gav den franske kongen ordre om at artilleriet skulle setjast i gang igjen og lokka nederlendingane til å overgje seg i løpet av ei veke.
Då Nijmegentraktaten enda krigen mellom franskmennene og nederlendingane vart Maastricht gjeve tilbake, men Ludvig heldt fleire andre av Habsburg sine byar.
Slaget vert kanskje meir hugsa for dei revolusjonerande teknikkane som Vauban nytta, enn for sjølve utfallet av slaget.
Athens i Georgia
Athens er ein by i den amerikanske delstaten Georgia med eit areal på 306,2 kvadratkilometer og eit folketal på 175 085 (2006). Om lag 27 prosent av folkesetnaden i byen er afroamerikanarar. Av folkesetnaden lever om lag 29 prosent under fattigdomsgrensa.
Byen, som vart grunnlagt i 1801 som plass for University of Georgia, ligg i den nordaustlege delen av delstaten, om lag 65 kilometer frå grensa til Sør-Carolina og om lag 100 km aust for delstatshovudstaden Atlanta. På midten av 1800-talet vart byen kalla for Den sørlege Manchester på grunn av dei mange bomullsveveria.
I 1990 gjekk Athens og Clark County saman i éi felles administrativ eining.
Kultur
Byen er kjend for å ha eit veletablert musikkliv og spesielt på slutten av 1970-talet og tidleg på 1980-talet kom fleire nye store band fram, mellom dei R.E.M., The B-52’s og Love Tractor.
Chisone
Chisone (piemontesisk Chison eller Cleson) er ei 50 km lang fjellelv i provinsen Torino i Italia. Ho er ei av sideelvane til Pellice, som igjen er ei sideelv til Po. Chisone renn gjennom Pragelato, Fenestrelle, Perosa Argentina og Pinerolo.
Elva har sitt utspring ved foten av Monte Barifreddo i Dei cottiske Alpane og renn først nordvestover gjennom naturparken Parco Naturale della Val Troncea. Elva går så langs ein stor halvsirkel gjennom Val Chisone og renn så austover forbi Monte Albergian. Chisone munnar ut i Pellice om lag 15 km aust for Pinerolo, den viktigaste busetnaden langs elva.
Fallout 3
Fallout 3 er eit action-rollespel med open verd. Utvikla av Bethesda Game Studios og utgjeve i Nord-Amerika, Europa og Australia i oktober 2008 til Microsoft Windows, PlayStation 3 og Xbox 360. Spelet er det tredje hovudspelet i Fallout-serien.
Ra i glasiologi
Ra er ein grusrygg, ofte ein endemorene. Som oftast refererer Ra (eller Raet) til ei av dei største endemorenane frå den siste istida. Då innlandsisen mot slutten av istida trekte seg attende, kunne han stogge på vegen i fleire hundre år av gongen. Der iskanten vart liggande still (like mykje is smelta tilbake som isen rørte seg framover) samla det seg opp materiale som isstraumen førte med seg frå innlandet: sand, stein og grus. Då så isen trekte seg vidare attende vart dette liggande tilbake som ein svær fold i landskapet der iskanten hadde vore.
Garden Ra i Horten er opphav til det geologiske omgrepet ra.
Vestfold og Østfold
Noregs største ra, mest kjent som Raet, strekker seg på skrå gjennom Vestfold og Østfold, starten i Vestfold er ved Mølen, og det går ut i Oslofjorden ved Borre. I Østfold går morenen i land ved Moss. Morenen demmer opp innsjøar, blant andre Vannsjø.