cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Khaiyr
Sjømonster
Sidan Khaiyr ligg over ein aktiv vulkan har skeptikarar peikt på at synet av dyret truleg har vore gassbobler som har brote i overflata på grunn av skjelvingar frå vulkanen. Sidan innsjøen ligg isolert til vert han sjeldan vitja og det har ikkje vorte rapportert om fleire observasjonar.
Haskeir
Haskeir (skotsk-gælisk Eilean Hasgeir), òg kalla Great Haskeir (skotsk-gælisk Hasgeir Mhòr) er ei fjerntliggande, vêrhard øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho ligg 13 km vest-nordvest for North Uist. 1 km mot sørvest ligg skjeret Haskeir Eagach som består av fem staurar. 40 km lenger nordvest ligg øygruppa St Kilda.
Det er ingen ankringsplassar på øya og landgang på dei bratte klippene kan vere vanskeleg sjølv i rolege vêrforhold. Det er fleire naturlege bogar og høge klipper på nordsida av øya, som vert kalla Castle Cliff. Fleire skjer ligg like nord og like sør for øya. Det er lite vegetasjon på øya.
Mykje av berggrunnen er gneis
Historie
Skilðar eller Skilðir (tyder «skjold») kan ha vore det norrøne namnet på Haskeir. Skildar var namnet på øya på eit kart av Nicholas de Nicolay frå 1583. Det er forskjellige teoriar på at dette namnet har vorte overført til dei nærliggande St Kilda, som ein elles ikkje kjenner namneopphavet til.
Det står eit fyr på øya som vart bygt i 1997 og restane etter ei bu, som truleg vart bygt av fiskarar frå Monach Islands.
Maine
Maine er ein delstat i USA. Han ligg på austkysten av landet og grenser mot delstaten New Hampshire i vest, Canada i nordvest, nord og aust, og har kyst mot Atlanterhavet i søraust. Hovudstaden er Augusta.
Pielisjärvi
Pielisjärvi eller Pielinen er den femte største innsjøen i Finland med eit areal på 894,21 km². han ligg i området Norra Karelen i ei høgd på om lag 94 meter over havet. Innsjøen har ei lengd på 107 km, og er 43 km på det breiaste.
Nebraska
Nebraska er ein delstat i USA. Hovudstaden er Lincoln.
110 Lydia
110 Lydia er ein ganske stor hovudbelteasteroide med eit M-type-spektrum; kanskje består han av nikkel-jern legeringar. Asteroidefamilien Lydia er namnsett etter han. Han vart oppdaga av A. Borrelly den 19. april 1870. Asteroiden vart hans andre. Lydia okkulterte ei svak stjerne den 18. september 1999.
Pielisjärvi
Tilsigsområdet til innsjøen er på 13 900 km², der om lag 6 000 km² ligg på den russiske sida av grensa. Innsjøen vart isfri for om lag 9600 år sidan, og i starten rann vatnet ut i den nordlege enden, men på grunn av landhevinga etter den siste istida rann vatnet seinare ut i dei midtre delane av innsjøen, og seinare i dei sørlege delane gjennom elva Pielis.
Heilt nord i innsjøen ligg byen Nurmes. Koli nasjonalpark ligg langs vestsida av innsjøen, og tettstaden Lieksa på austsida.
Asteroiden 1536 Pielinen er kalla opp etter innsjøen.
1503
1503 (romartal MDIII)
Kvite Ernz
Kvite Ernz (luxembourgsk Wäiss Iernz, fransk Ernz blanche, tysk Weiße Ernz) er ei elv som renn gjennom Luxembourg. Ho munnar ut i Sûre ved Reisdorf. Elva renn gjennom byane Larochette and Ermsdorf.
Tomohiro Irie
Tomohiro Irie er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama Flügels.
Dend Forordnede Ny Kirke-Psalme-Bog
Då eineveldet vart innført, ville kongen revidere dei liturgiske bøkene. Nye krav til poesi, både når det gjaldt rytme, rim og biletbruk, gjorde at tida var gått frå Den danske Psalmebog (Thomissøns salmebok) frå 1569. I løpet av 1600-talet hadde mange forleggarar gitt ut salmebøker. Med eineveldet kom ønsket om eins salmesong i heile kongeriket. Kongen gav i 1683 oppdraget til Thomas Kingo, som var biskop i Fyn. Etter seks års arbeid var den første halvparten av salmeboka, Vinterparten, ferdig. Boka vart først godkjend, men fire veker seinare vart godkjenninga trekt attende, fordi ein meinte Kingo hadde gått for langt i omarbeidinga av dei gamle salmane, fordi det teologiske fakultetet ikkje hadde godkjent tekstane, og fordi ein meinte Kingo hadde personlege økonomiske interesser i prosjektet. Det vart så nedsett ein kommisjon som utarbeidde ei salmebok. Det første framegget, heilt utan Kingosalmar, vart forkasta. I 1699 vart endeleg Dend Forordnede Ny Kirke-Psalme-Bog godkjend med 86 Kingo-salmar, 59 av desse frå Vinterparten. Kingo fekk ti års einerett til å trykkje boka.
Kingos salmebok vart utroleg populær. Ho var i bruk i store delar av Noreg heilt til ho i 1870-åra vart avløyst av Landstads kirkesalmebog og Hauges Psalmebog for Kirke og Hus. Også i Danmark heldt mange kyrkjelydar fast på Kingos salmebok, til tross for at det kom nyare bøker. Ved Horsens og Vejle vart boka bruka fram til 1960, og i frikyrkjeleg samanheng var ho enno i bruk 300 år etter at ho kom ut.
Salmeboka er ordna etter kyrkjeåret, slik at det for kvar heilagdag gjenom året er sett opp høvelege salmar. Salmeboka har med kollektbønner, epistel og evangelietekstar for kvar heilagdag, og ho har med kyrkjebønner og andre bønner.
Prokopios
Prokopios (gresk Προκόπιος, latin Procopius, ca. 500–ca. 565) var ein bysantinsk historieskrivar frå Cæsarea i Palestina. Han er særleg kjend for det samtidshistoriske verket Polemon (latin De bellis, 'Krigar'). Prokopios er hovudkjelda til tida rundt keisar Justinianus I, ei tid då Austromarriket utvida seg kraftig med vest. Prokopios var eit førebilete for bysantinsk historieskriving.
Då Belisarius blei send for å nedkjempa ostrogotarriket i Italia i 535 følgde Prokopios han dit. Historikaren opplevde den gotiske kringsetjinga av Roma som varte i eitt år og ni dagar, fram til mars 538, og Belisarius si erobring av gotarhovudstaden Ravenna i 540. Då Belisarius blei send på eit nytt oppdrag i 544 ser ikkje Prokopios ut til å ha vore med. Tekstane hans tyder på at tilhøvet mellom dei hadde kjølna.
Det er uvisst kva tid Prokopios døydde. Han er omtalt i det bysantinske oppslagsverket Suda.
Verk
I verka sine skildrar Prokopios dei austromerske kampane mot persarane, vandalane og ostrogotane i åra 529–553. I Peri Ktismaton (latin De aedificiis, 'Om byggverk') prisa han keisar Justinian som byggherre. I Anekdota (latin Anecdota, 'Uutgjevne skrifter' eller Historia arcana, 'Hemmeleg historie') gjekk han til derimot til åtak mot keisaren og kona hans, Theodora, mot Belisarius og hans kone, og mot andre høgare tenestemenn.
Prokopios skildra klimaendringa i 535-536. Han skildra også herulane sine vandringar mot Nord-Europa, og er blant dei første som skriftleg omtalte danane.
Valuta i ulike land
Namn og forkorting på valutaen i ulike land:
Pielnica
Pielnica [] (tysk Pella eller Piella 1419, Pielica 1441, Pielnyka 1512.) er ei elv søraust i Polen. Ho har fått namn etter det gamle tyske ordet piella. Ho startar i Bieszczadyfjella nær fjellet Skibce og nær grensa til Slovakia i ei høgd på 776 meter over havet og renn gjennom vestlege delar av Pogórze Bukowskie. Elva munnar ut i elva Wisłok ved Besko, nord for Sanok.
Landsbyar
Nowotaniec, Nadolaly, Nagórzany, Wola Sękowa, Odrzechowa, Pielnia, Długie og Besko.
Historie
Elva vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1361.
Salamone Rossi
Liv
Som ung fekk Rossi omdøme som ein gåverik fiolinist, og i 1587 blei han tilsett som hoffmusikar i Mantova. Her blei han konsertmeister og underheldt hertugfamilien og gjestene deira. Han fekk eit så godt omdøme at han fekk fritak frå å ha på seg det gule merket jødar måtte ha i Mantova på den tida. Syster hans, «Madama Europa», var ein operasongar som også opptredde ved hoffet.
Både Rossi og syster hans forsvann då huset Gonzaga tapte for invaderande austerrikske styrkar, som øydela den jødiske gettoen i Mantova. Etterpå tok ein epidemi livet av fleire innbyggjarar.
Verk
Italiensk
Det første utgjevne verket til Rossi kom ut i 1589 og var ei samling av 19 canzonettaer, korte, danseaktige stykker for ein stemmetrio. Han skreiv også meir alvorlege madrigalar med lyrikk frå samtidige store diktarar som Guarini, Marino, Rinaldi og Celiano. I 1600 gav Rossi ut dei første continuo-madrigalane, ei nyskaping som var med på å definera den barokke epoken innan musikk.
Hebraisk
Rossi gav også ut ei samling jødisk liturgisk musikk, השירים אשר לשלמה (Ha-shirim asher li-Shlomo, 'Salomos/Salamones songar') i 1623. Stykka var skrivne i barokkstil og hadde lite til felles med jødisk kantormusikk. Dette var svært nytt innan jødisk musikk, ettersom polyfon musikk hadde vore forbode i synagogar sidan det andre tempelet blei øydelagd. Samlinga braut også med samtidig barokkmusikk gjennom å bruka bibeltekstar på hebraisk i musikken sin.
Instrumental
Salamone Rossi var også nyskapande innan instrumentalmusikk ved å ta i bruk prinsipp frå monodisong, der ein melodi dominerer over andre stemmer. Dei tidlege triosonatane hans bidrog til utviklinga av virtuos fiolinteknikk, og står mellom den instrumentale canzonaen frå seinrenessansen og triosonaten frå seinare barokk.
Slaget ved Mollwitz
Slaget ved Mollwitz var eit slag mellom Preussen og Austerrike den 10. april 1741. Det var det første slaget til den nye prøyssiske kongen, Fredrik II, og begge sider gjorde store militære feil, men Fredrik den store klarte likevel å oppnå siger. Slaget stadfesta makta han hadde over det nyleg erobra området Schlesien og gav han verdifull militærerfaring.
Bakgrunn
Etter at Maria Teresia av Austerrike tok over trona i Kongedømet Böhmen (Tsjekkia) og Kongedømet Ungarn, såg Fredrik II høve til å raskt invadere og annekterte provinsen Schlesien (då ein del av den tsjekkiske krona), som ville gje han nye store landområde og mange nye innbyggjarar til kongedømet sitt. Han tok området med storm og hadde neste okkupert heile regionen. Troppane hans slo seg ned for vinteren og Maria Teresia rekna med ein enkelt kamp då ho sende ein hær på om lag 20 000 mann leia av Wilhelm Reinhard von Neipperg for å ta tilbake provinsen og vise seg sjølv som ein sterk monark.
Marsjen nordover
Denne armen leia av Neipperg tok Fredrik II fullstendig på senga, medan han dvelte i provinsen, og styrkane til Neipperg gjekk raskt nordover forbi Fredrik og hæren hans for å frigjere byen Neisse, som då var omleira av ein liten prøyssisk styrke og ikkje hadde falle enno. Både Neipperg og Fredrik gjekk raskt nordover i eit kappløp om å nå byen først. Vêret var særs dårleg for begge sider, men von Neipperg nådde Neisse først og sette opp ein leir der. Fredrik II og heile hæren hans var no bak fienden sine linjer med ein stor austerriksk styrke mellom seg og resten av kongedømet, og både forsynings- og kommunikasjonslinjene hans var avskoren. Begge sider visste at slaget var uunngåeleg.
Prøyssiske førebuingar
Informasjon frå fanga austerrikske soldatar gjorde at Fredrik nøyaktig viste styrken til Neipperg og kvar dei var ved Mollwitz. Morgontåka og snøen gjorde at Fredrik klarte å snike seg umerka innpå leiren til Neipperg, berre 2000 skritt unna. Dei fleste kommandantane ville då ha gjeve ordre om å angripe leiren og jage bort den austerrikske hæren, men sidan Fredrik aldri hadde kjempa eit slag før, valde han i staden å bringe styrkane sine i stilling langs ei slaglinje. Det var særs tung snø på bakken, som førte til flatt lys og Fredrik feilkalkulerte avstanden til elva på høgresida. Han sette fleire av einingane sine i stilling bak ein sving i elva, der dei ikkje ville kunne kome til å ta del i slaget, og fleire einingar vart sett i stilling vinkelrett til dei to slaglinjene hans på høgresida. Det vart sagt at feltmarskalk Kurt Kristoff von Schwerin tidleg kommenterte at Fredrik hadde miskalkulert avstanden, men han vart ikkje teke omsyn til.
Austerrikske førebuingar
Neipperg var i ein like dårleg situasjon sidan han hadde oppdaga at heile hæren til Fredrik var like utanfor leiren, og ikkje berre var dei fleste soldatane til sengs, men dei var vendt mot nordvest, bort frå prøyssarane. Den austerrikske hæren vakna, sprang desperat frå leiren sin og prøvde å opprette ein god slagstyrke. Til slutt, rundt kl. 13, var begge sider klar til slaget og stod vendt andlet mot andlet.
Etterverknad
Sigeren var eigentleg feltmarskalk Schwerin sitt verk. Den prøyssiske kongen hadde flykta frå slagmarka då det såg ut til at austerrikarane kom til å vinne. Seinare svor Fredrik den store at han aldri igjen skulle forlate styrkane sine på slagmarka og stod fast ved dette til han døydde seint på 1700-talet. Han annekterte provinsen Schlesien frå Det tysk-romerske riket og lærte ei verdifull lekse ved Mollwitz. Han skal ha sagt «Mollwitz var utdanninga mi». Fredrik hadde gjort fleire feil, men klarte likevel å vinne slaget på grunn av dei veltrente soldatane sine. Frå no av viste han aggressivitet og oppelda heile hæren sin til ein aggressiv innstilling. Han gav ein ståande ordre om at kavalerikommandantane hans aldri skulle ta imot eit kavaleriåtak medan dei stod stille. Han nytta i større grad lett kavaleri, hussarar, som fungerte som tiraljørar og speidarar. Seinare skal han ha sagt «Den prøyssiske hæren går alltid til åtak».
Kjelder
''
1504
1504 (romartal MDIV) var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.
Martin Barre
Martin Lancelot Barre er ein engelsk gitarist.
Barre har vore gitarist i rockebandet Jethro Tull sidan 1969. Han har spelt på alle Jethro Tull-albuma utanom debutplata This Was. Stilen hans er ei blanding av Jeff Beck- og Eric Clapton-blues med barokk kompleksitetar frå tidleg 1970-tals progressiv rock og tradisjonell europeisk folkemusikk. Han har òg spelt fløyte både på scenen for Tull og i sitt eige soloarbeid.
Tidleg karriere
Barre byrja karrieren sin med å spele saksofon i Birmingham-bandet The Moonrakers tidleg i 1960-åra. I juli 1966 vart han med i bandet til Beau Brummell, The Noblemen, i lag med tidlegare Moonraker-medlem Chris Rodger, og gruppa endra så namnet sitt til The Motivation. Bandet bestod òg av songar Jimmy Marsh, bassist Bryan Stevens, klaverspelar Mike Ketley og trommeslagar Malcolm Tomlinson. Gruppa spelte på legendariske Marquee Club i London ved to høve og varma òg opp for Cream ved Upper Cut i Forest Gate i London. Dei spelte òg på the Piper Club i Roma i midten av 1967.
Sommaren 1967 forlet Marsh og Rodger bandet og dei andre tok inn tidlegare Clayton Squares-songar Denny Alexander og vart The Penny Peeps. Dei fekk kontrakt med Liberty Records og gav ut to singlar i 1968 - «Little Man With A Stick» med «Model Village» på andre sida og «I See The Morning» med «Curly, Knight of The Road» på andre sida. På dette tidspunktet byta Barre til sologitar.
Alexander forlet bandet i midten av 1968 og gruppa vart eit bluesband kalla Gethsemane. Det nye bandet gjekk i studio, men musikken deira vart aldri gjeve ut og dei gav seg i desember 1968. Etter ein kort periode i Fat Matress med Noel Redding frå bandet til Jimi Hendrix, vart Barre med i Jethro Tull.
Med Jethro Tull
Mot slutten av 1968 var det konflikt mellom Ian Anderson og den dåverande bluesgitaristen Mick Abrahams i Jethro Tull. Etter ein kort periode med gitarist Tony Iommi, som då spelte i bandet som sidan var Black Sabbath, prøvespelte han ein kort periode med Jethro Tull og var med på Rolling Stones Rock and Roll Circus. I tillegg prøvespelte David O'List frå The Nice for Jethro Tull utan suksess. Barre møtte opp for Anderson, men var så nervøs at det var så vidt han klarte å spele. For den neste prøvespelinga hadde han ikkje med seg forsterka eller gitarleidning. Likevel tok Ian Anderson Barre inn i bandet. Dei fire neste tiåra spelte Barre i Jethro Tull. Dei mest kjende gitarverka hans er «Aqualung», «Cross-Eyed Mary» og «Locomotive Breath».
Nyare tid
I 1990-åra byrja Barre å spele som soloartist og spelte inn fire album: A Summer Band, A Trick of Memory, The Meeting og Stage Left. På desse blanda Barre rock og jazzfusion. Mellom anna spelte bassist Jonathan Noyce på eit av albuma, og han vart fast bassist for Tull frå 1996 til 2007.
Barre var fast gitarist i Jethro Tull frem til 2012. Hans siste konsert med bandet var i München 31. juli 2012.
Ettermæle
Signatursoloen til Barre på «Aqualung» frå 1971 vart av lesarane til Guitar Player stemd fram som ein av dei beste gitarsoloane gjennom tidene. Soloen vart òg kåra til ein av dei 100 beste i Guitar World i 2007. Dire Straits-gitarist Mark Knopfler sa i eit intervju i 2005 at Barre sitt arbeid med Ian Anderson var «magisk».
Vinter-OL for ungdom 2016
Vinter-OL for ungdom 2016, offisielt '''Dei 2. olympiske vinterleikane for ungdom''', vart halde frå 12. februar til 21. februar 2016 på Lillehammer i Noreg. Det var dei fjerde olympiske leikane for ungdom, og dei andre olympiske vinterleikane for ungdom. Lillehammer var den einaste kandidaten då dei vart tildelt leikane 7. desember 2011. Leikane vil nytte arenaene frå vinter-OL 1994. I tillegg til Lillehammer vart nokre øvingar haldne på Hamar, i Gjøvik og Øyer.
Europaveg 14 i Sverige
Europaveg 14 (Sverige) er ein svensk stamveg som går mellom Storlien og Sundsvall i Sverige, der han møter europaveg 4. Vegen er 355 km lang, og han er del av europaveg 14.
Pilica
Pilica er ei elv sentralt i Polen og den lengste sideelva til Wisła frå venstre med ei lengd på 319 km. Dette er òg den åttande lengste elva i Polen. Nedslagsfeltet hennar er 9273 km².
Glenamaddy Turlough
Glenamaddy Turlough er ein liten innsjø (turlough) aust for byen Glenamaddy i County Galway i Republikken Irland. Ein turlough er ein innsjø på Irland med sterkt varierande vassnivå og i periodar med lite nedbør kan han verte heilt tørrlagt.
Mick Abrahams
Michael Timothy «Mick» Abrahams var den første gitaristen i Jethro Tull. Han spelte på albumet This Was med bandet i 1968, men konfliktar mellom han og Ian Anderson over den musikalske retninga til bandet førte til at Abrahams forlet bandet så snart albumet var ferdig. Abrahams ønskt eå følgje ei meir bluesretning, medan Anderson ønskte å blande inn meir folk- og jazz. Han vart først erstatta av Tony Iommi, som forlet Tull etter berre nokre veker og sidan starta Black Sabbath, og så av Martin Barre som har spelt gitar i Jethro Tull sidan.
Glenamaddy Turlough
Byen Glenamaddy skal visstnok ha fått namnet sitt frå forma innsjøen har om vinteren då han liknar ein hund.
Natur
Mange tusen vassfuglar overvintrar her. Den største flokken består av heilo. Tundragås kjem òg til innsjøen om vinteren. Dei hekkar på Grønland og over halv bestanden i heile verda overvintrar på Irland. Meir enn 200 songsvaner overvintrar òg i Glenamaddy. Om vinteren finn ein i tillegg brunnakke, spovar og vipe.
Mick Abrahams
Abrahams skapte noko strid hos Tull-tilhengjarane då han i 1990-åra skapte bandet Thiw Was med dei originale medlemmane av Jethro Tull (utanom Anderson) og spelte songar frå den første Jethro Tull-perioden. Anderson vart visstnok ikkje særleg fornærma og i nyare tid har Anderson spelt i lag med dei til tider. Abrahams har òg stundom spelt ein og annan konsert med Jethro Tull.
Koufália
Koufália (gresk Κουφάλια) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Koufália inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Khalkidóna, der han er hovudsete.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Koufália 10 579 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 7 850 innbyggjarar.
Puula
Puula eller Puulavesi er den største innsjøen i området rundt elva Kymmene i Finland. Han høyrer til kommunane Hirvensalmi, Kangasniemi og St. Michel. Puula ligg 95 meter over havet og har eit areal på 331 km². På det djupaste er innsjøen 60 meter, som er nær Porttisalmi ved Simpiän Selkä, det største opne området i innsjøen.
Pork pie-hatt
Ein pork pie-hatt er ein hatt med flat topp som oppstod på 1800-talet og har vore knytt til ulike stilar, frå viktoriansk ungjentemote til jazz- og ska-musikarar. Hatte finst som strå- og filthatt. Namnet har han fått av di han liknar på ein type engelsk kjøttpai.
Pork pie-hatten er låg, ofte med ein flat topp, og har smal brem. Moderne utgåver har ofte eit søkk langs kanten på toppen. Bremmen er som oftast bretta opp, nokre har han ned framme. Hatten er gjerne pynta med eit band, tidvis også med ting som fjører.
Filtversjonen av hatten kan minna om andre hattar som homburg, fedora eller trilby. Stråversjonen minner mykje om straw boater, ein flat stråhatt.
Historie
Nemninga pork pie-hatt blei først brukt om runde, flatlege hattar frå 1850-talet fordi dei hadde ei form som kunne minna om ein engelsk svinepai, pork pie. Slike hattar var hovudsakleg på mote for unge kvinner og jenter i tida 1855-1865, då dei blei brukt ved uhøgtidelege høve, gjerne utandørs, til spaser- eller rideantrekk. Hattane sat framoverlent på hovudet, ofte i kombinasjon med hårnett, silkeband, blomar eller fjører, og var saman med pilleeskehattar eit noko vågalt alternativ til kyse.
På same tida blei pork pie-hattar av ei noko anna utforming – høge, sylindriske hattar med kort brem – brukt av menn, til dømes som soldatuniform. Det finst også satiriske omtalar av jødar med porkpiehatt.
Rundt byrjinga av 1900-talet fekk porkpiehatt ei ny tid som moteplagg, denne gongen først for menn, etterkvart også for kvinner. Han var særleg populær i tida 1920-1950, og var knytt til den namngjetne zoot suiten og til jazzkulturen. Den framståande musikaren Lester Young var mellom anna kjend for å bruka porkpiehat, og etter at han døydde skreiv Charles Mingus skreiv ein elegi tileigna han kalla «Goodbye Pork Pie Hat». Seinare gjekk hatten gradvis ut av bruk i lag med vestlege hovudplagg elles.
I Jamaica og Storbritannia blei porkpiehatt brukt i rude boy-miljøet knytt til skamusikk i 1960-åra, og påverka vidare mod- og skinhead-kulturane. Skamusikaren Laurel Aitken både brukte porkpiehatt og omtalte han i songane sine. Hatten blei på ny kjend gjennom gangsterfilmen The French Connection (1971), der Jimmy «Popeye» Doyle, spela av Gene Hackman, brukte ein porkpiehatt.
Takashi Uemura
Takashi Uemura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Pork pie-hatt
Historie
I vår tid blir hattane framleis brukt som moteelement, særleg viss ein ønskjer ein viss blues-, jazz- eller skastil. Hattetypen er populær blant harediske jødar. Visse moderne militære hattetypar blir også kalla porkpiehatt.
Takashi Uemura
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Vissel Kobe, Sagan Tosu, Kawasaki Frontale, Cerezo Osaka og JEF United Ichihara.
Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer
Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer (Guldbergs salmebok) er ei salmebok som vart utvikla av biskop Ludvig Harboe og Ove Høegh-Guldberg og autorisert i 1778.
Bakgrunn
Den nær einveldige danske statsministeren Ove Høegh-Guldberg og biskopen i Sjælland, Ludvig Harboe, fekk kong Kristian VII til å oppnemne seg til ein tomannskommisjon som skulle utvikle ei ny salmebok. Dei ønskte å modernisere Kingos salmebok, først og fremst ved å reinska ut dei salmane som ikkje hadde den naudsynte «riktighet, verdighet og styrke» eller hadde for svak poesi. For å erstatte salmane dei ville ta ut av den autoriserte salmeboka, fekk Birgitte Cathrine Boye kongeleg stønad for å skrive eller omsetje salmar.
«En Samling af gamle og nye Psalmer»
Salmeboka har 438 salmar som er henta frå desse kjeldene:
Kirsti
Kirsti er ei kortform av kvinnenamnet Kristina som særleg er utbreidd i Noreg og Finland. Det har norsk namnedag den 13. november.
Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer
«En Samling af gamle og nye Psalmer»
124 av dei 133 nye danske salmane i boka er skrivne av Birgitte Christine Boye. Dei to norske er skrivne av Johan Vibe. Boye omsette òg salmar, slik at i alt 146, ein tredel av salmane, kan knytast til henne.
Kirsti
Namnet kjem opphavleg frå det latinske Christiana, 'kristen', som er er avleidd av det greske ordet for Kristus, Christós ('salva'). Namnet er i slekt med Kirsten og svært likt namnet Kjersti.
Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer
Redaksjon og autorisasjon
Boka er ordna etter kyrkjeåret, med utvalde salmar for kvar søndag og elles salmar for andre kyrkjelege handlingar. Vidare har boka nokre morgon- og kveldssalmar og mot slutten heile 38 salmar med Jesu liding som tema.
Naturvernlova
Naturvernlova (Lov 19. juni 1970 nr. 63 om naturvern) gir heimel for oppretting av verneområde: nasjonalparkar, landskapsvernområde, naturreservat, biotopfredningsområde og naturminne. Ho gir også heimel for fredning av både plante- og dyreartar.
Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer
Redaksjon og autorisasjon
Salmeboka kom ut fyrste gong i 1778, og trykt i nye opplag i åra som følgde. Ho vart autorisert og teken i bruk i København i 1781 og i byane i 1783 - men så vart den mektige statsminister Guldberg styrta, og innføringa av boka i landdistrikta vart utsett. Boka fekk seinare større utbreiing i Noreg enn i Danmark, og då Noreg fekk sitt eige styre i 1814, var boka ei av tre autoriserte salmebøker i Noreg - ved sida av Kingos salmebok og Evangelisk-christelig Psalmebog.
1505
1505 (romartal MDV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Lough Corrib
Lough Corrib (Loch Coirib på irsk) er ein innsjø (på engelsk lough) vest i Republikken Irland. Elva Corrib/Galway renn frå innsjøen til havet ved Galway Bay. Innsjøen er den største i Republikken Irland og den nest største på heile Irland etter Lough Neagh med eit areal på 200 km².
Namnet «Loch Coirib» er ei forvrenging av Loch nOirbsean, som er kalla opp etter den mytologiske figuren Orbsen Mac Alloid (ofte kalla Manannán Mac Lir, «Havet sin son», som Isle of Man er kalla opp etter.)
Sir William Wilde skreiv ei bok om innsjøen som først kom ut i 1867.
Den første kanalen i Irland vart graven ut på 1100-talet. Han vart kalla The Friar's Cut (Munkepassasjen) og gjorde at båtar kunne gå frå Lough Corrib til sjøen ved Galway.
Lough Corrib er ein av turistattraksjonane i Irland og trekkjer til seg mange fiskarar. Tidleg i 2007 vart det derimot påvist store mengder av urdyrparasitten Cryptosporidium, som førte til forureining av drikkevatnet i Galway by og eit utbrot av kryptosporidiose.
Ödeshögs kommun
Ödeshög (Ödeshögs kommun) er ein kommune i Östergötland län i Sverige. Folketalet er 5 330. Administrasjonssenteret i kommunen er Ödeshög.
Uleåborg
Uleåborg (sv.) eller Oulu (fi.) er ein by og kommune i landskapet Norra Österbotten i Uleåborgs län i Finland. Uleåborg er med sine om lag 201 100 innbyggjarar den største byen i det nordlege Finland og er den femte største byen i landet. Uleåborg har ei flatevidd på 3.031,64 km².
Uleåborg er einspråkleg finsk.
Historie
Uleåborg er kjend som en handelsstad frå førhistorisk tid. Det finske namnet på byen, «Oulu» kjem frå samisk.
Byen vart grunnlagd av kong Karl IX av Sverige i 1605 og fekk byprivilegium i 1610. Byen vart plassert på fastlandet midt mot øya Linnansaari, der Uleåborgs slott vart bygd nokre år tidlegare. Slottet vart øydelagt av eit lynnedslag i 1793.
Lough Melvin
Lough Melvin er ein innsjø (på engelsk lough) i County Leitrim og Fermanagh i Republikken Irland. Innsjøen har eit areal på 20 km² og er kjend for sine mange unike planter og dyr. Her finn ein sjørøye, oter og tre artar av aure (sonaghan, gillaroo, ferox). Av planter finn ein den utryddingstrua ballblomen, enger med blåtopp og vintereik.
Hellisay
Hellisay (gælisk Theiliseigh) er ei øy sør på Ytre Hebridane i Skottland.
Geografi og geologi
Hellisay ligg mellom Barra og Eriskay. Hellisay er ei av ei rekkje øyar mellom South Uist og Barra og ligg tett opp til naboøya Gighay.
Det er fleire toppar på øya, som på halvøya Charish og Beinn a' Chàrnain (73 moh), Meall Meadhonach (79 moh) og Meall Mòr (75 moh).
Dyreliv
Ein finn mykje vanlege sjøfugl, finn ein falk og kongeørn. Øya er dekke av fjørekoll.
Historie
Namnet på øya har norrønt opphav. Det tyder kanskje «grotteøya». På kartet til Blaeu står det derimot Hildesay, som indikerer at namnet kan kome frå det norrøne Hildeøya.
Busetnaden på øya var Buaile Mhòr nær Eilean a' Ghamhna nordvest på øya. Ein kan framleis sjå restar etter busetnaden.
Som så mange andre øyar i området vart Hellisay sterkt råka av Highland clearances. Først vart innbyggjarane tvangsflytta til naboøyane, før dei vart tvangsflytta vidare. Mange av dei busette seg på Eriskay. Folketalet var på det høgaste i 1841 med 108, men i løpet av tiåret vart nestne alle borte. Det budde likevel eit fåtal folk her til 1890-åra.
1506
1506 (romartal MDVI)
Sement
Sement er eit materiale med adhesive eigenskapar. Finmolne materialar blandast med vatn og herdar eit sterkt bindemiddel. Sement blir stort sett nytta som mørtel eller betong.
Namnet kjem frå latin caementum, «små steinar», som opphavleg er ein referanse til småstein som blei blanda inn for å lage betong.
Moderne sementproduksjon
Kalkstein med høgt innhald av kalsiumkarbonat blir brote og male i fleire omgangar til mjøl. Dette mjølet blir tilsett stoff som gips, bauxitt og kvarts for å styra eigenskapane til den ferdige sementen.
Mjølet blir brent i roterande omnar i fleire omgangar. I første omgang kalisinerast råmateriala ved om lag 1000° C. Då blir karbondioksyd drive ut og ein får kalsiumoksyd (brent kalk). I neste omgang er oppvarminga til 1450° C og ulike mineral blir danna ved reaksjonar mellom oksyd i råmjølet. Det skjer og ei delvis smelting av mjølet og partiklane sintrar saman til små kuler kalla klinker. Klinkeren blir bråkjølt ned til ca. 200° C.
Sementproduksjon i Noreg
Noregs første sementfabrikk blei grunnlagt 1841 på Norde Langøy i Oslofjorden.
I 1968 var det tre sementfabrikkar att i Noreg og dei fusjonerte under namnet Norcem. Produksjonen i Slemmestad blei lagt ned i 1989. Det blir no produsert sement i Brevik og Kjøpsvik.
Nayarit
Nayarit er ein av Mexicos 31 delstatar som ligg i det vestlege og sentrale området av landet. Delstaten grensar til Sinaloa i nord-vest, Durango i nord, Zacatecas nord-aust, Jalisco i sør, og Stillehavet i vest. Nayarit har om lag 949 684 innbyggjarar och eit areal på 26 979 km².
Hovudstaden og største byen er Tepic.
Raufoss IL
Raufoss Idrettslag er eit idrettslag på tettstaden Raufoss i Vestre Toten kommune som vart stifta i 1918. Klubben har grupper for fotball, handball, langrenn, skihopp, friidrett, orientering, symjing og turn.
Fotballaget
Fotballaget har i mange år vore det beste i Oppland, med mellom anna ein fjerdeplass i 1. divisjon i 2000 og femteplass i 2001. I 2004 rykte klubben ned til andre divisjon, men i 2006 rykte han opp att til Adeccoligaen (1. divisjon).
Blees
Blees er ei elv som renn gjennom Luxembourg. Ho munnar ut i Sûre ved Bleesbruck og renn gjennom byane Hosingen, Brandenbourg og Bastendorf.
Paleoøkologi
Paleoøkologi er læra om økologien i fortida og rekonstruksjonen av tidlegare økosystem. På grunn av at det er denne perioden det finst mest bevarte restar frå er det særleg kvartærtida som vert undersøkt, det vil seie dei siste par millionar åra. Vitskapen er knytt til biologi, geologi, kjemi, arkeologi og fleire andre disiplinar, og nyttast til å kasta lys over naturlege så vel som menneskeskapte endringar i fauna og flora over tid.
Paleoøkologien søker særleg å forstå livet i fortida, som vegetasjonshistorie, utviklingshistoria til innsjøar (paleolimnologi), istidar og verknaden av menneskeleg aktivitet som jordbruk, industrialisering og liknande. Ein gjer òg rekonstruksjonar av fysiske og kjemiske tilhøve, til dømes klima, pH, CO2-innhald i atmosfæra og liknande.
Metode
Som regel nyttar paleoøkologar kjerneprøvar frå innsjøar, myrer og is for å vinna ut data å basera rekonstruksjonane sine på. Data som vert brukt i feltet omfattar mellom anna pollen, fossil av plantar og dyr, ulike konsentrasjonar av radioaktive og/eller stabile isotopar, sedimentsamansetnad (litologi), spor av pigment og andre biokjemiske stoff, prosentdel av organisk materiale og meir.
Organismar som særleg eignar seg til rekonstruksjonar av miljøtilhøve omfattar mellom anna diatomear, fjørmygglarvar, bladfotkreps, algegruppene Chrysophyta og Foraminifera, biller og ikkje minst planter.
Filosofi
Palaeoøkologien byggjer på eit uniformitarianistisk prinsipp om at naturlege endringar har vore av same slag som dei prosessane me ser i naturen i dag og at dei har gått føre seg om lag like fort. Dette vert ofte summert opp i setninga "notida er nøkkelen til fortida".
Bruk
Gjennom paleoøkologien kan ein kasta lys over ei rekkje prosessar som går føre seg i naturen; evolusjon, istider og mellomistider, korleis menneskesamfunn og natur påverkar kvarandre, naturlege klimaendringar, svingingar i bestandar av ymse organismar og meir. Sidan mange av desse prosessane går føre seg over lengre tid enn det individuelle forskarar har på seg til å gjennomføra sjølvstendige eksperiment, er det lettare å studera dei gjennom rekonstruksjonar av kva som allereie har skjedd.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2014
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2014 var ei norsk fotballturnering, avvikla i tida 24. april til 23. november. Turneringa over sju rundar med utslagskampar enda med at Molde FK vart norsk meister etter å ha vunne 2-0 over Odds Ballklubb på Ullevaal stadion i Oslo. Det var den 109. Noregsmeisterskapen i fotball.
Stefan Zweig
Stefan Zweig er ein av dei viktigaste tyskspråklege forfattarane i mellomkrigstida.
Liv og virke
Stefan Zweig vart fødd i Wien i 1881 som andre son av ein bøhmisk tekstilfabrikant, Moritz Zweig og ei italiensk bankierdotter. Han voks opp i ein velståande austerriksk-jødisk familie. På gymnasiet utvikla han interesse for litteratur. Han studerte filosofi og litteraturvitskap ved universitetet i Wien.
Zweig er kjend som forteljar, essayist, lyrikar, biograf og dramatikar, og verka hans er omsette til mange språk. Den tidlege lyrikken hans var påverka av franske symbolistar, austerrikske impresjonistar og tyske nyromantikarar. Med bakgrunn i filosofistudiane sine skreiv han fengslande psykologiske noveller omkring kaotiske kjensler og sjelelege kriser (Amok, 1922; Verwirrung der Gefühle, 1927; Schachnovelle, 1942 som vart filmatisert 1960). Han skreiv om fleire historiske personar som Joseph Fouché (1929), Marie Antoinette (1932), Maria Stuart (1935) og Magellan (1938), og i samleverket Baumeister der Welt (1935) skriv han biografiar om mange diktarar: Balzac, Dickens, Dostojevskij, Hölderlin, Kleist, Nietzsche, Stendhal og Tolstoj.
Zweig hadde eit personleg humanistisk og pasifistisk syn som var bakgrunn for romanen Triumph und Tragik des Erasmus von Rotterdam (1934)
Zweig og kona hans tok liva sine i Petrópolis ved Rio de Janeiro i Brasil i fortviling over undergangen til den europeiske kulturen.
Yasushi Kawakami
Yasushi Kawakami er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Harakiri
Harakiri (japansk 腹切り «buk-skjering») eller seppuku (japansk 切腹) er ei form for rituelt sjølvdrap i japansk kultur, kor ein tek sitt eige liv ved å kutte seg sjølv i magen. Eit av dei første nedskrivne tilfella av seppuku skjedde i år 989, då Yasusuke Fujiwara, etter å ha teke opp ein karriere som velrenomert tjuv og kjeltring, blei omringa av politiet og såg ingen utveg anna enn å gjere seppuku. Uttrykket harakiri, som er det uttrykket for seppuku som er best kjent utanfor Japan, er ein daglegdags og meir vulgær måte å uttrykke seppuku på og blir aldri brukt i offisiell samanheng.
I Tokugawa-perioden (1603-1867) blei seppuku ritualisert og institusjonalisert. Seppuku blei også innført som dødsstraff. Det var berre samuraiar som blei tildelt dette «privilegiet» og det sparte dei for ei audmjukande rettssak. Det finst mange måtar og grunnar til å gjere seppuku. For det første blir det skild mellom to hovudkategoriar, frivillig (jijin) og tvungen (tsumebara) seppuku. Motiv for frivillig seppuku kunne t.d. vere å unngå vanære eller fangenskap etter tap på slagmarka (jiketsu), å ta ansvar for sine feil (inseki), sjølvofring, å prove si uskuld (memboku), som ein protest (kanshi), eller å følgje etter nokon i døden, ofte ein meister (junshi). Seppuku blei fjerna som offisiell dødsstraff i 1873.
Ritualet
Seppuku går for å vere ein av dei mest smertefulle måtane å døy på. Uansett kor skarpt bladet er er det likevel vanskeleg å skjere gjennom buken. Ein samurai som utøver seppuku skal skjere frå venstre mot høgre. Han kuttar dermed ikkje berre musklar og feitt og vev, men også indre organ. Det tek ofte timar å døy.
Ein av dei viktigaste institusjonane ved seppuku er kaishakunin, ein som var dyktig med sverdet. Hans oppgåve var å kutte hovudet av han som utøvde seppuku og dermed spare han for mykje smerte, og var han dyktig nok klarte han også å kutte hovudet før han som utøvde seppuku fekk eit forvrengt andletsutrykk. Valet av kaishakunin vart arrangert etter rangen til samuraiane som skulle utøve seppuku. Det var vanleg å velje ein som var kjend for dugleik med sverdet.
Tilsvarande praksis i andre land
Seppuku blir ofte sett på som unikt for Japan, men historia viser at dette ikkje er tilfelle. Andre stader har det også vore vanleg med ærefulle sjølvdrap. I Romarriket levde Marcus Porcius Cato Uticensis, betre kjend som Cato den Yngre. Han er m.a. eit døme på at sjølvmord vart brukt som ein politisk protest; Cæsar hadde knust dei republikanske styrkane, men hadde ingen problem med å gje nåde til både fangar og folk som overgav seg. Cato såg på situasjonen som at han og resten av Roma alltid ville stå i gjeld til Cæsar. Dette ville han ikkje ha noko av. Han tok sitt eige liv ved å stikke seg sjølv i magen med eit sverd. Han døydde ikkje momentant av skaden han påførte seg sjølv. Og historiene skal ha det til at då han kom til medvit, skal han ha rive ut innvolane sine frå såret til han tilslutt fall død om. «Han var Julius Cæsars mest uforgjengelege motstandar. [...] Hans død var ein kraftig politisk protest ikkje berre til Cæsar, men også til dei overlevande republikanske styrkane og folket i Roma» (A. Silke, 2006)
I løpet av det andre hundreåret blei tvunge sjølvmord ein stadig meir populær måte å foreta avretting på blant den romerske eliten. I det tilfelle at eit brotsverk var blitt gjort, kunne ein i staden for å måtte konfronterast med ein audmjukande rettargang og fengsling, få moglegheita til å reise heim til familien sin, mot at ein i løpet av éin dag tok sitt eige liv. Slik fekk ein det som blei sett på som ein ærefull og privat død, verdig klassa og rangen ein hadde.
Handball-NM 1985 for kvinner
Noregsmeisterskapen i handball 1985 for kvinner vart vunne av Gjerpen Idrettsforening gjennom finalesiger 20-17 over Byåsen Idrettslag frå Trondheim.
Finalen
Finalen vart avvikla i Skienshallen torsdag 28. november 1985 framfor 2 500 tilskodarar. Ved pause leia Gjerpen 9-7. I opninga av den andre omgangen auka Skiens-laget leiinga til 12-7. Sidan var NM-triumfen til Gjerpen aldri truga, oppgjeret enda med siger 20-17.
Gjerpen-kapteinen Hanne Hegh skåra 8 mål, 6 av dei på straffekast. Anne Migliosi sette inn 4 mål, medan Liv Schønhardt, Bente Ljostveit Øino, Anniken Kristiansen, alle saman fann nettmauskane 2 gongar. Ann-Iren Haugen skåra 1 mål. Kjerstin Andersen vakta målburet.
Mål for Byåsen laga Trine Haltvik (8), Åse Birkrem (5), Gry Haltvik (2), Anne Sofie Holand og Marit Lægdheim, begge 1. Unni Birkrem var målvakt.
Morten Lunde og Dagfinn Vikanger dømde kampen.
Lough Allen
Lough Allen (Loch Aillionn på irsk) er ein innsjø (på engelsk lough) i County Leitrim i Republikken Irland. Ein mindre del av innsjøen ligg i County Roscommon. Innsøjen ligg like sør for kjelda til elva Shannon, nær Iron Mountains, og er den øvste av dei tre store sjøane langs elva. Dei andre to er Lough Ree og Lough Derg, som begge ligg mykje lenger sør.
Innsjøen er hovudsakleg orientert frå nord til sør, og Shannon renn ut i innsjøen i nord, og ut av innsjøen i sør. Frå Iron Mountains (Slíabh an Íariann) har ein flott utsyn over innsjøen.
Portland i Oregon
Portland er ein by i den nordlege delen av den amerikanske delstaten Oregon. Byen hadde 529 121 innbyggjarar i 2000 og er den største i Oregon.
Byen ligg ved Willamette-elva, sør for denne renn ut i Columbia-elva.
Marco Antônio
Marco Antônio er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Tustning
Tustning er namnet på den undergruppa av nordmøring som tradisjonelt blir tala i den tidlegare kommunen Tustna — no den vestlege delen av Aure kommune på Nordmøre. Tustning høyrer, saman med m.a. halsabygge, straumsnessing, tingvollgjelding og stangvikgjelding, med til dei sentralnordmørske målføra. Typiske sentralnordmørske drag i tustning inkluderer hyppig bruk av kort i og y i ord som vikkå (veke), εi bygd; endinga -å i former som εi stuå og na bøttå; og den gjennomførte monoftongeringa av εi, öu og öy føre stavingsutlydande konsonant.
Pronomen
Vokalen i dei personlege pronomena i første og andre person eintal er ein trong e. Dette er felles med halsabygge, straumsnessing og freiøying, men ulikt æ-formene i aurgjelding, smølværing og kristiansunder.
Flaggspett
Flaggspett (Dendrocopos major) er ein av dei største fuglane i spettefamilien, og han liknar mykje på kvitryggspetten. Ryggen plar vere svart med ein kvit stor flekk på kvar side. Undersida er kvit med ein sterkt raud undergump. Hannen har ein raud liten flekk på nakken. Hoa har ikkje raud flekk på hovudet. Nebbet er kraftig og har ein meiseforma utsjånad. Flaggspetten er om lag 25 cm lang, og veg rundt 70–90 g.
Utbreiing
Den mest talrike av spettane i Europa er flaggspetten. I Noreg held han seg mest i lauvskog, barskog og blandingsskog både på Austlandet og Sørlandet, medan han finst lite på Vestlandet og i Trøndelag. Han tilpassar seg i større grad enn mange av dei andre spettane i landet. Han er den vanlegaste spettarten i heile landet, og det er registrert over tusen par. Talet varierer mykje i takt med frøsetjinga til bartre osv. På grunn av hogst av osp som dei brukar mykje som reir, flyttar dei.
Forplanting
Flaggspetten har alltid eit eige område og kan difor hekke tettare og tettare enn dei andre spettane. Reiret er ofte i osp og har ein diameter på 4,5–5,5 cm. Det ligg helst 5 m over bakken, men heilt ned i 1 m er også vanleg. Området han held til i vert alltid markert med den kjende tromminga på trestammen. Han kan også markere det ved å hakke på eit underlag som gjev god lyd. Egga blir lagde i mai. Han legg som regel 5–7 egg. Egga vert ruga av begge kjønn i 12 dagar. Dei kan også rugast heilt ned til 8–9 dagar, men det er uvanleg. Ungane vert i reiret i 21–23 dagar, og dei vert mata 14 dagar etterpå.
Næring
Han lever av frø frå gran og furu om vinteren, men kan også ete borkebiller. Det er typisk for flaggspetten å ha spettesmier, som han set fast og et frøa frå konglar. Han tek mykje insekt om sommaren, og ein del bær om vinteren. Han tek òg fuglereir frå andre fuglar.
Tilpassing
Flaggspetten er ein standfugl. Han kan flytte langt vekk frå området han lever i.
1507
1507 (romartal MDVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Fødde
Trulege eller moglege
Ole Karsten Sundlisæter
Ole Karsten Sundlisæter er ein norsk komponist og dirigent frå Støren. Han er utdanna ved Trøndelag musikkonservatorium og Conservatoir national de Region in Saint-Maur/Paris.
Produksjonen omfattar både vokalmusikk og instrumentalmusikk. Hausten 2014 blei oratoriet Olav den Helliges dåp framført i Stavanger Konserthus, Rouen og Paris. I 2015 blei operaen Haugtussa i Helheim sett opp i Oslo Konserthus, Frue kirke i Stavanger og Garborgsenteret på Bryne.
Bakgrunnsstoff
Internettsida til Ole Karsten Sundlisæter
Pyhäjärvi i Birkaland
Pyhäjärvi er ein innsjø i landskapet Birkaland sør i Finland. Sjølv om namnet på moderne finsk tyder «heilag sjø», var den opphavlege tydinga «grensesjø». Pyhäjärvi er forma som bokstaven C, der byane Tammerfors og Nokia ligg i nord, og tettstaden Lembois ligg i sør.
Innsjøen får vatn frå elva Tammerkoski som renn gjennom Tammerfors. På grunn av dette er Pyhäjärvi varmare med meir ozon enn innsjøen Näsijärvi, som ligg nord for byen. Ein effekt av dette er at innsjøen har meir liv, men er òg meir forureina.
Det er fleire andre innsjøar i Finland som òg heiter Pyhäjärvi
Ájos Athanásios
Ájos Athanásios (gresk Άγιος Αθανάσιος) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Ájos Athanásios inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Khalkidóna.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Ájos Athanásios 14 753 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 4 967 innbyggjarar.
Płonka
Płonka er ei elv sentralt i Polen og ei av sideelvane til Wkra frå høgre. Den totale lengda er 42,6 km. Kjelda til Płonka ligg i nærleiken av landsbyen Staroźreby, og munningen er nær landsbyen Kołoząb.
Pisa i Polen
Pisa (tysk Pissek) er ei elv ved Dei masuriske sjøane i Ermelandskmasuriske voivodskap i Polen. Ho har ei lengd på 80,4 km. Pisa renn frå innsjøen Jezioro Roś nær Pisz og er ei sideelv til Narew. Ho er dermed ein del av ein vassveg til innsjøområdet til Wisła. Piskaskogen grensar til elva på vestsida.
Namnet til elva, som Pisz, kjem frå det gammalprøyssisk ordet pisa, eller sump. Fordi det prøyssiske folket galindane ein gong heldt til i området kalla Den tyske riddarordenen Pisa for Galinde.
Speidarrørsla
Speidarrørsla er ei barne- og ungdomsrørsle som har som mål å fostre borna til gode, sjølvstendige og sterke samfunnsborgarar. Metodikken byggjer på opplevingsbasert læring, samarbeid i små grupper (patruljar), positive ideal i form av ein speidarlov, og opplevinga og eventyr i naturen.
Rørsla vart starta av Robert Baden-Powell i 1907. Tre år seinare, i 1910, hjelpte søstera Agnes Baden-Powell han med å grunnleggja jentespeidarrørsla.
Historie
Tanken om speidarrørsla byrja under boarkrigen i Sør-Afrika på byrjinga av 1900-talet. Robert Baden-Powell var den kommanderande offiseren i den vesle byen Mafeking som blei truga av ein boarhær mykje større enn dei britiske styrkane i byen. Frivillige gutar avlasta soldatane ved å ta meldingar fram og tilbake, og dei britiske styrkane klarte å forsvara byen. Seinare blei gutane dekorerte med eit merke, ei fransk lilje, som Baden-Powell seinare skulle ta i bruk for speidarrørsla.
Då Robert Baden-Powell kom attende til England i 1903 oppdaga han at dei engelske gutane i byane trengde noko å gjere i fritida si. Så i år 1907 arrangerte Baden-Powell ein prøveleir på Brownsea Island. Deltakarene på leiren var 20 gutar frå ulike samfunnsklassar, desse gutane var dei fyrste speidarane i verda. Etter leiren skreiv Baden-Powell boka Scouting for boys. Året 1908 opna dei fyrste speidargruppene. Idéen med speiding spreidde seg utover heile England og snart hadde ein starta ei heil rørsle. I år 1910 starta systera til Robert, Agnes Baden-Powell speiding for jenter.
I 1920 vart verdas fyrste store internasjonale speidarleir arrangert, Jamboree i London. Der utropa ein Lord Robert Baden-Powell til verdas fyrste og einaste verdsspeidarsjef.
Speidarforbund
Speidarrørsla er delt inn i to verdsomspennande organisasjonar — World Organization of the Scout Movement for gutar og World Association of Girl Guides and Girl Scouts for jenter.
I Noreg finst det to speidarforbund — Norges speiderforbund og Norges KFUK-KFUM-speidere.