cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kabelkran
Fleirtromla vinsj
I Nord-Amerika vart det ofte nytta store kabelkraner, men desse høvde dårleg i Noreg. Fleire norske produsentar utvikla og produserte difor mindre kabelkraner. Hordaland mekaniske verksted var tidleg ute med Vossavinsjen, som vart nytta i samband med kabelkraner. Seinare utvika Igeland i Grimstad og Nestestog i Vinje kabelkraner for traktor. Nestestog produserte verdas fyrste radiostyrte kabelkran.
Soge
Dei fyrste taugbanane vart bygde i Aust-Asia for rundt 5000 år sidan, og vart nytta til å frakta varer over tronge slukt. . I mellomalderen var slike banar tekne i bruk i Europa og Japan. I Noreg vart det bygd løypestrengar i siste halbdel av 1800-talet. Den eldste norske løypestrengen ein kjenner til vart bygdt på garden Fykesund i Hardanger i 1865. Det vart ofte nytta ein 7 mm tjukk ståltråd, som var stramma opp med eit spel (ein manuell vinsj). På grunn av det bratte terrenget høvde løypestengen godt i Noreg, og i 1875 vart ein løypestreneg nytta for å frakta tømmer i Lyseklosterskogen. I 1951 nytta Oskar Svenden ein flyttbar løypestreng for å frakta tømmer for Løveskjold Fossum i Valebø. I denne banen vart det nytta 8 mm ståltau.
I tida etter 2. verdskrig var kabelkraner viktig for norsk skogbruk, men etter at det vart bygd skogsvegar avtok bruken. Men i særleg ulent terreng er dei enda i bruk.
Galleri
<Gallery> Fil:Cascade Mountains 06.jpg|Ei dampdriven kabelkran under arbeid i Kaskadefjella i USA i 1918. Fil:Débardage_par_câble_en_montagne_(2).jpg|Bruk av kabelkran i Pyreneane i Frankrike i 1965. Fil:Bundesarchiv Bild 183-1987-0507-026, Sachsenbrunn, Bergen von Holz.jpg|Ei traktormontert kabelkran i Sachsenbrunn i Tyskland i 1987. Fil:Bundesarchiv Bild 183-1988-0307-007, Gotha, Seilzug zum Holzrücken.jpg|Innvinsjing av tømmer i oppoverbakke i Gotha i Tyskland. Fil:Larix3TJD.JPG|Traktormontert kabelkran (Larix 3T) under transport i Lozère i Frankrike. Fil:Wiwtl6.jpg|Kabelkran i Oregon i USA. Fil:Larix3TenMezenc.jpg|Traktormontert kabelkran i Mont Mézenc i Frankrike. </Gallery>
Concordia (fleirtyding)
Concordia kan visa til:
Bølgjeteori
Bølgjeteorien for språkendringar blei føreslegen av Johannes Schmidt (1843-1901), i verket Verwandtschaftsverhältnisse der indogermanischen Sprachen frå 1872. Teorien går ut på at språklege innovasjonar spreier seg som bølgjer, ut i alle retningar frå eit sentrum, som vist på figuren til høgre.
Jamføring med stamtreteorien
Teorien blei presentert som eit alternativ til stamtreteorien til August Schleicher (1821-1868). Dei nordgermanske (eller nordiske språka) gjev eit godt døme på problema med stamtreteorien. Tradisjonelt har dei nordgermanske språka vore delte i ei vestnordisk og ei austnordisk grein:
Denne inndelinga kan underbyggjast ved ein gamal felles innovasjon i austnordisk, nemleg denne lydendringa:
Vestnordisk manglar innovasjonen, jamfør islandsk/ færøysk brú 'bru' og norsk (nynorsk) bru, mot svensk/dansk/norsk (bokmål) bro. Men seinare har det skjedd mange innovasjonar som er felles for norsk (nynorsk), svensk og dansk, norsk (bokmål), til dømes samanfallet i talemålet mellom konjunksjonen og og subjunksjonen å. På dette grunnlaget kan ein setje opp eit alternativt stamtre for nordisk:
Sidan ein kan setje opp to ulike og inkompatible stamtre for nordgermansk, har vi eigentleg vist at stamtreteorien ikkje held i dette tilfellet, og at bølgjeteorien gjev ei betre framstilling av tilhøva. Dei to innovasjonane som er nemnde ovanfor, overlappar kvarandre i norsk (nynorsk).
Bombe
Bombe er nemninga på gjenstandar laga som ein hol lekam av metall eller anna, fylt med stoff som er meint for å drepe menneske, øydelegge bygningar, transportmiddel og anna ved å eksplodere på utpeikte stader. Bomber kan vere fylt med til dømes høgeksplosivt sprengstoff, kjernefysisk sprengladning, giftig gass, brennbart materiale som er vanskeleg å slokke, stoff som gjev mykje røyk. For å få bombene til å eksplodere i rett tid, vert det nytta ulike utløysingsmekanismar som til dømes lunte, fjernstyrte innretningar, tidsur og anna. For bomber som vert sleppte frå fly, kan det nyttast mekanismar som får bomba til å gå av når ho råkar målet.
Ordet bombe vert nytta om både militære våpen, og om ulike former for sprenglekamar nytta av ikkje-militære under konfliktar eller for å terrorisere samfunnet. Bomber kan såleis vere både primitive, heimelaga konstruksjonar eller teknisk avanserte industriprodukt, framstilt og utforma på ulike vis og i ulike storleikar. Sprengbomber er slike bomber som drep og øydelegg ved at høgeksplosivt sprengstoff eksploderer. Gassbomber er bomber som sprengast for å forgifte menneske, dyr, land og vatn ved hjelp av giftig gass og anna stoff. Brannbomber er bomber fylte med napalm eller bensin i form av ein gelé, meint å brenne i hel menneske, setje fyr på bygningar og anna. Atombomber eller hydrogenbomber er bomber som nytter kjernefysiske sprengladningar, og som kan gjere særs store øydeleggingar både ved detonasjonen, og som fylgje av den radioaktive strålinga som oppstår etter detonasjonen. Bomber av militære typar vert frakta mot målet i fly, missil (rakettar) eller dronar; massebombing av byar, slagmarker og installasjonar vert ofte gjort av særskilde bombefly. Bilbomber er primitive bomber laga ved at bilar vert fylt med sprengstoff, særleg nytta av terroristar for å drepe, øydeleggje og skape frykt ved å verte detonert der det er samla mykje folk, eller for å råke bygningar og installasjonar.
Masnedø
Masnedø er ei dansk øy mellom Sjælland og Falster. Øya har eit areal på 1,68 km² og 156 innbyggjarar. Ein kan kome til Masnedø via Masnedsund bru frå Sjælland, eller via Storstrøm bru frå Falster. Dei to bruene danna tidlegare ein hovudveg for bilar og jarnbane mellom dei to større øyane, men i dag tar Farøbruene seg av det meste trafikken over sundet.
Baja California
Baja California (uttalt ˈbɑːhɑː kælɨˈfɔrnjə) er ein delstat i Mexico som er både den nordlegaste og den vestlegaste delstaten i landet. Hovudstaden er Mexicali og største byen er Tijuana.
Masnedø
I 1912 vart det bygd ei militær festning på øya. Festninga var noko av det første tyskarane tok i 1940 då dei invaderte Danmark. I 1974 vart festninga lagt ned, og omgjort til eit kunstgalleri og som ein stad for musikkfestivalar.
Baja California
Baja California grensar til California i USA i nord, Sonora i nordaust, Californiabukta i aust, Baja California Sur i sør, og Stillehavet i vest.
Han har om lag 2,844,469 innbyggjarar og arealet er på 69,921 km².
Akklamasjon
Akklamasjon (frå latin acclamatio, 'tilrop') er ei høglytt anerkjenning, særleg uttrykt gjennom sterk klapping. Å vedta noko eller velja nokon ved akklamasjon vil seia at valet blir gjort ved at forsamlinga klappar, utan votering.
Fylkesveg 172 i Oppland
Fylkesveg 172 i Oppland går mellom Hunndalen og Bråstadberget i Gjøvik kommune. Vegen er 7,8 km lang.
Trase: Raufossvegen – Hans Mustads Gate – Marcus Thranes Gate – Trondheimsvegen.
Raudeberg
Raudeberg er ein tettstaden i Kinn kommune, Vestland. Staden har og ligg ved Ulvesundet på austsida av Vågsøy. Staden var administrasjonsstad for gamle Nord-Vågsøy kommune.
Næringslivet er dominert av skipsverft (Blaalid, Båtbygg) og fiskeindustri. Skulen heiter Raudeberg skule og det går om lag 125 elevar. Barnehagen heiter Skarevik barnehage, og kyrkja heiter Nord-Vågsøy kyrkje. Her er vassverk og ei småbåthamn som er stor nok til om lag 50 båtar. Næringslivet er knytt til sjøen. I sentrum ligg Skarevik («Vikja»). Namnet Raudeberg kjem i frå den raude steinsorten (olivin, som blir raud når den oksiderer) som fjellet/berget er bygd opp av ovanfor sjølve bygda.
Fylkesveg 820
Fylkesveg 820 (Fv820) går mellom Sortland og Ramberg i Bø kommune. Veglengda er 73,1 km.
Vegen går langs vestsida av Sortlandssundet, over Vikeidet til Frøskeland ved Eidsfjorden. Frå der langs indre del av Eidsfjorden, over Skjellfjordeidet og langs sørsida av Skjellfjorden og austsida av Ånnfjorden. Vidare opp til skaret med Ryggedalstunnelen og ned Ryggedalen til Bø.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Pierre Abélard
Pierre Abélard var ein fransk filosof og teolog. Abélard var ein av grunnleggjarane av skolastikken. Brevvekslinga han hadde med eleven og kjærasten sin, Héloïse, er noko av det han er mest kjend for. Han vart i 1141 dømd for kjetteri.
Ґ
Bokstaven Ґ er den femte i det kyrilliske alfabetet, og vert uttala som G i «gut».
Bokstaven var tidlegare brukt i ukrainsk og kviterussisk, men under Sovjetunionen vart han erstatta med Г.
I ukrainsk heldt diaspora (spreidde folkegrupper) fram med å bruke han, og han har vorte gjeninnført i alfabetet etter Ukraina sitt sjølvstende. Bokstaven har òg vorte føreslått gjeninnført i kviterussisk, men det har til no ikkje hendt.
UEFA-cupen
UEFA-cupen var ei årleg fotballturnering for europeiske fotballag som vart arrangert av UEFA i tida 1971-2009.
UEFA-cupen vart historie i 2009. UEFA oppretta i staden Europaligaen (UEFA Europa League).
Begge dei italienske klubbane Juventus og Inter vann UEFA-cupen tre gongar, til liks med engelske Liverpool FC. Viking deltok flest gongar av norske klubbar, i elleve turneringar. Ingen norsk klubb tok seg nokon gong til åttandedelsfinalen.
Langeland
Langeland er eit stadnamn fleire stader:
Xhosa
Xhosa (utt., isiXhosa) er eit bantuspråk som blir tala i Sør-Afrika og Lesotho. Xhosa er eitt av elleve offisielle språk i Sør-Afrika, og blir brukt av om lag 7 214 000 menneske, eller nær 18 % av sørafrikanarar. Ein som har xhosa som morsmål blir også kalla xhosa.
Som andre bantuspråk er xhosa eit tonespråk, der det ligg meiningsforskjellar i om tonen i eit ord er stigande, fallande, høg eller låg. Språket er også kjenneteikna av klikkelydar, ofte uttrykt som «xh» i byrjinga av eit ord, som i ordet «xhosa».
Konsonantar
Xhosa er framfor alt kjent for klikklydane sine, sannsynlegvis eit lån frå san-språk (urfolksspråka i det sørlege Afrika). Tabellen listar opp fonema med IPA-verdiar og med bokstavane frå den offisielle rettskrivinga.
Izu av Tangerine Dream
Izu er det 121. albumet totalt og det 28. konsertalbumet til den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i mars 2010.
I september 2009 spelte Tangerine Dream i Japan for første gongen sidan 1983. Konserten vart teken opp og filma, og kom ut våren 2010 på både DVD og som dobbel-CD. Konserten var ein del av Metamorphose-festivalen.
Dei første 200 personane som bestilte plata direkte frå nettbutikken til Eastgate fekk med eit gratis postkort, signert av heile bandet.
Fylkesveg 186 i Oppland
Fylkesveg 186 i Oppland går mellom Elverom og Hugulia i Nordre Land kommune. Vegen er 18,4 km lang.
Ѓ
Bokstaven Ѓ er den åttande i det kyrilliske alfabetet, og vert brukt i makedonsk. Nokre gonger er han likeverdig med ђ, for det meste i serbiske ord.
Quintanilla de Onsoña
Quintanilla de Onsoña er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Handball-NM 1981 for kvinner
Noregsmeisterskapen i handball 1981 for kvinner vart vunne av Glassverket Idrettsforening etter finalesiger 16-12 over storfavoritten Skogn Idrettslag.
Finalen
Finalen vart avvikla i Drammenshallen 20. desember 1981 framfor 2 500 tilskodarar. Skogn leia 10-8 ved pause, i den andre omgangen auka laget frå Drammen til sluttsiffera 16-12.
Gunn Moen vart toppskårar for Glassverket med 4 nettkjenningar (1 på straffe), Sussy Faye og Anne Lene Lier stod for kvar sine 3 mål, medan Bente Hasland og Kirsti Espeseth begge skåra 2 mål, Torill Iversen og Gro Christoffersen fann nettmauskane kvar sin gong. Målvakta Turid Smedsgård var kampens beste aktør.
Anne-Grete Strøm-Erichsen
Anne-Grete Strøm-Erichsen er ein norsk arbeidarparti-politikar frå Bergen. Frå 2005 til 2009 og i 2012-2013 var ho forsvarsminister og frå 2009 til 2012 var ho helseminister i regjeringa Stoltenberg II. Strøm-Erichsen vart også innvald på Stortinget frå Hordaland i 2005 og attvald i 2009.
Handball-NM 1981 for kvinner
Finalen
Skogn sine målskårarar var Eli Brenne (4), Randi Eriksen (3), Annepetra Jensen 2, Marit Breivik Løkeberg, Brit Marit Leine, Gerd Bjørnaas, alle 1.
Anne-Grete Strøm-Erichsen
Strøm-Erichsen gjekk reallinja på Langhaugen gymnas mellom 1965 og 1968 og Danielsen skole frå 1968 til 1969. Deretter utdanna ho seg til EDB-ingeniør ved Høgskolen i Bergen frå 1970 til 1974 og tok South Dakota School of Mines & Technology i perioden 1980–1981.
Handball-NM 1981 for kvinner
Finalen
Atle Nordbo (Nydalen) og Per Otto Røng (Grei) dømde kampen.
Anne-Grete Strøm-Erichsen
Strøm-Erichsen var operatør ved EDB-avdelinga på Universitetet i Bergen frå 1974-1977, og deretter arbeidde ho som programmerar på Nordisk Institutt ved Universitetet i Bergen frå 1977 til 1984, før ho byrja som systemkonsulent og systemsjef i GPI AS i perioden 1984–1987 og som dagleg leiar i Talesystemer AS i perioden 1987–1988. Ho var seniorkonsulent i Siemens Nixdorf mellom 1988 og 1991 og seniorkonsulent i BDC AS frå 1991 til 1995.
Strøm-Erichsen har også vore varaordførar (1998–1999), ordførar (1999–2000) og byrådsleiar (2000–2003) i Bergen. Ho har i tillegg representert Bergen som president i Organization of World Heritage Cities.
Taktro
Tradisjonelt brukte ein trebord lagt kant i kant til taktro. I moderne tid har ein også teke i bruk pløyde bord, sponplater som er fuktbehandla og vassfast limt kryssfiner som materiale.
Eilev Groven Myhren
Eilev Groven Myhren er ein norsk musikkvitar, filolog og omsetjar.
Myhren har hovudfag i musikk, og har norsk, norrønt og folkeminnevitskap i fagkrinsen. Nynorskomsetjinga hans av verket The Lord of the Rings kom ut i desember 2006. Med tittelen Ringdrotten er omsetjinga særkjenna av aktivt bruk ulike norske talemål og skriftnormalar for å skildra dei ulike folkeslaga i Midgard. Han fekk nynorsk litteraturpris for 2006 for omsetjinga; det er andre gong prisen vert delt ut for eit omsetjingsarbeid.
Han har seinare omsett Tolkiens bok Hobbiten til nynorsk, Tiden 2008.
Folkemusikk og kor
I Groven Myhrens hovuddoppgåve i musikk: Fons et origo, arven fra europeisk renessanse i norsk folkemusikk og dans, vert den norske springaren og polsen drøfta i lys av tredelte danseformer frå renessansen. Arbeidet med norsk folkemusikk har nedfelt seg i artiklar, mellom anna i Årbok for norsk folkemusikk. Groven Myhren spelar sjølv hardingfele, har spela til dans og delteke på kappleik.
Han har i fleire år verka som kordirigent, laga arrangement og skrive musikk for kor.
Eilev Groven Myhren er son av Magne Myhren og Dagne Groven Myhren, og bror av Øyonn Groven Myhren.
Sylfest Lomheim
Sylfest Lomheim er ein norsk språkvitar og folkeopplysar frå Hafslo i Sogn. Frå 1. januar 2004 til 1. september 2010 var han direktør for Språkrådet.
Karriere
Lomheim er utdanna som filolog ved Universitetet i Oslo. Han var i mange år knytt til Høgskolen i Agder, der han mellom anna underviste i omsetjingsteori ved fagomsetjarstudiet. Frå 1987 til 1992 var han rektor ved høgskulen. Han har òg hatt arbeidsopphald i Frankrike. Lomheim var mellom 2004 og 2010 direktør i Språkrådet, statens rådgjevande organ for språkspørsmål i Noreg.
Fylkesveg 821
Fylkesveg 821 (Fv821) går mellom Frøskeland i Sortland kommune og Myre i Øksnes kommune. Veglengda er 23,7 km.
Vegen går mellom Frøskeland over Frøskelandseidet, langs austsida av Steinlandsfjorden og vidare til Myre.
Sylfest Lomheim
Bøker
Omsetjingar
Medforfattar
Guayanaskjoldet
Guayanaskjoldet (spansk el Escudo Guayanés) er eit to milliardar år gammalt prekambrisk grunnfjellsskjold, eit av dei eldste på jorda. Det ligg i nordaustre Sør-Amerika som strekkjer seg frå Colombia i vest til nordre Brasil i aust og dannar ein del av den nordlege kysten av Sør-Amerika.
Høglandet i Guyanas dekkjer det meste av Guyana, Surinam og Fransk Guyana og delar av Colombia, Venezuela og Brasil.
På skjoldet finst platåfjell (tepuis). Det høgste er Roraima, 2 810 moh. Dessutan finst fjellet Pico da Neblina heilt i utkanten på 2 994 moh. Her finst fleire spektakulære fossar som Angelfossen (980 meter), Kukenanfossen (600 m) og Keiateurfossen (250 m).
Høglandet er dekt av dei største urørte regnskogsområda i verda og vert skydd av fleire store nasjonalparkar. Guayanaskjoldet har svært høg biodiversitet og mange endemiske arta. Det finst over 3000 virveldyrarta: 1168 ferskvassfisk, 269 amfibiar (54 % endemiske), 295 reptil (29 %), 1004 fuglar (7,7 %) og 282 pattedyr (11 %). Virvellause dyr er dårleg dokumenterte, men det finst fleire endemiske sommarfuglar og gjødselbiller. Dt er registrert 13 367 artar av karplantar, rundt 40 % er rekna som endemiske.
De musikalske dvergene
De Musikalske Dvergene er ei rockegruppe frå Bergen som vart starta i 1980 av Bo Grønningsæter og Helge Grønhaug.
De Musikalske Dvergene har opp gjennom åra hatt ein fast kjerne, men musikarane har variert noko. Frå starten var Bo Grønningsæter (slagverk), Allert Bøkenes (gitar), Erling Hjertnes (bass), Helge Grønhaug (vokal og gitar), Arne Grønhaug (gitar) gruppa. Perkusjonisten Bo Grønningsæter vart erstatta av Per Helge Hansen.
Det var denne besetninga, forsterka av Karsten Olsen (slagverk), som spelte inn gruppas første LP En klase bananer & en enkel seng. Plata vart spelt inn i Sigma Lydstudio i 1988. Karsten Olsen overtok på slagverk for Per Helge Hansen, og denne besetninga vart uforandra inntil Allert Bøkenes slutta etter utgjevinga av bok/singel Ned Abels Allé i 1991. Etter enkelte førebelse løysingar blir han erstatta av pianist Yngve «Fluebinder» Jacobsen. Denne besetninga var uendra fram til 2008. Da overtok Thor Inge Stokke for Karsten Olsen på slagverk.
Nynorsk Vekeblad
Nynorsk Vekeblad var eit bildeblad med artiklar og forteljingar som kom ut i tida 1934–1954. Då For Bygd og By gjekk inn ved nyttår 1932, vart det våren 1933 nedsett ei arbeidsnemnd for eit nytt nynorsk vekeblad. Første nummeret av Nynorsk Vekeblad kom 20. juni 1934. Det kom som ei sideutgåve av Illustrert Familieblad. Det var 10 sider med eigeprodusert stoff på nynorsk. Resten var stoff omsett frå Illustrert Familieblad. Ein del av dette var lysingar. Ved krigsutbrotet i april 1940 stogga bladet. Samarbeidet med Illustrert Familieblad tok slutt. Etter at ny finansiering var ordna, kom Nynorsk Vekeblad ut att 1. oktober 1940. No som eit heilt sjølvstendig blad. Frå 1943 vart det overteke av Fonna Forlag som gav ut bladet fram til 1954.
Teikneseriane Ingeniør Knut Berg på eventyr og Vangsgutane har utspringet sitt i Nynorsk Vekeblad.
Redaktørar
Redaktørar har vore:
Turid Smedsgård
Turid Smedsgård er ein norsk tidlegare handballspelar frå Drammen. Ho var målvakt i 113 landskampar i tida frå 1978 frå 1989, einast 8 av kampane kom etter vinteren 1984. I 1981 vart ho norsk meister med Glassverket IF.
Smedsgård var aktiv i Glassverket IF til 1987 og deretter Oslo-laget Nordstrand IF til 1994. I desember 1981 bidrog ho mykje til at Glassverket vann NM-finalen med 16-12 over Skogn IL, Glassverket var då eit 2. divisjonslag. Året etter vart Smedsgård kåra til beste målvakt i Handball-VM 1982, ein meisterskap der Noreg vart nummer 7. Skadar kom til å prege ein større del av den tid ho var aktiv.
Fylkesveg 187 i Oppland
Fylkesveg 187 i Oppland går mellom Kolbjørnshus og Sandmoen i Nordre Land kommune. Vegen er 9,8 km lang.
Kalkunar
Kalkunar (Meleagris) er ei biologisk slekt av to store artar av nolevande hønsefuglar. Ein art, kalkun, Meleagris gallopavo, òg kjent som villkalkun, har naturleg leveområde i skog i Nord-Amerika og Mellom-Amerika. M. gallopavo er same arten som tamkalkun, opphavleg domestisert frå ein underart i sørlege Mexico. Den andre arten, M. ocellata, kjent som flekkalkun, lever i skogshabitat på Yucatán-halvøya.
Kalkunar er klassifisert i fasanfamilien og taksonomisk orden Galliformes, hønsefuglar.
En klase bananer & en enkel seng
En klase bananer & en enkel seng er eit musikkalbum som vart gjeve ut av De musikalske dvergene i 1988.
Fingal's Cave
Fingal's Cave er ei sjøgrotte på øya Staffa i Indre Hebridane i Skottland, og ein del av det nasjonale naturreservat eigd av National Trust for Scotland. Ho består av heksagonale basaltsløyler og liknar Giant's Causeway i Nord-Irland og søylene nær Ulva. Desse har oppstått ved avkjøling av varm lava, som seinare har kome fram på grunn av erosjon.
Storleiken, det naturlege kvelvforma taket og ein nifs lyd skapt av ekkoet frå bølgjene, gjer grotta ei kjensle av å vere ein naturleg katedral. Det gæliske namnet Uamh-Binn tyder «melodigrotta».
Grotta vart «oppdaga» av Joseph Banks i 1772. Ho vart då kalla Fingal's Cave etter helten frå eit episk dikt av den skotske dikthistorikaren James Macpherson. I irsk mytologi er helten Fingal kalla Fionn mac Cumhaill.
Den romantiske komponisten Felix Mendelssohn vitja grotta i 1829 og skreiv overturen Die Hebriden, ofte berre kalla Fingal's Cave-overturen, inspirert av dei rare lydane i grotta. Mendelssohn gjorde slik grotta til ein populær turistdestinasjon. Andre kjende personar som vitja grotta på 1800-talet var forfattaren Jules Verne, diktarane William Wordsworth, John Keats og Alfred, Lord Tennyson, og målaren William Turner, som målte «Staffa, Fingal's Cave» i 1832. Dronngg Victoria vitja òg grotta.
Ein av dei tidlege songane til Pink Floyd for filmen Zabriskie Point vart kalla opp etter grotta, men ikkje nytta i filmen.
Holidays in Eden
Holidays in Eden er det sjette studioalbumet til det det britiske rockebandet Marillion. Albumet vart utgjeve i juni 1991.
Albumet nådde 7. plass på den britiske albumlista. Det vart utgjeve tre singlar frå albumet. «Cover My Eyes (Pain and Heaven)» kom ut i mai 1991 og nådde 34. plass på den britiske singellista. «No One Can» kom ut i juni og nådde 33. plass. «Dry Land» kom ut i september og nådde 34. plass.
Arbeidet med det førre albumet, Seaons End, hadde gått overraskande glatt for Marillion. I stor grad skuldast nok det at songar Steve Hogarth hadde hatt med seg fleire idear då han vart medlem i gruppa, og at gruppa på det tidspunktet allereie hadde jobba med musikalske idear i ganske lang tid. Dessutan var både den nye songaren og resten av gruppa særleg skjerpt og ville gjere eit godt inntrykk på kvarandre. Då det var tid for å lage neste album, måtte dei starte heilt frå grunnen av, og det vart ein vanskelegare prosess. Det viste seg at Steve Hogarth og resten av gruppa hadde to ulike metodar for å komponere musikk.
H is someone who comes up with an idea for a song and will work on it night and day until he beats it into submission. It is only then that he will step back and look at his handiwork to ask the question, is it any good?
The rest of the band are more into navel gazing until we come up with what we think is a gem of an idea, discarding everything else. We'll work on it to polish it up and then stick it in a box for a while, afraid to play with it in case we ruin it and keen to see if we still like it when we get it out again later.
Marillion hadde planlagt å bruke Chris Kimsey som produsent for det nye albumet. Han hadde vore produsent for albuma Misplaced Childhood (1985) og Clutching at Straws (1987), med godt resultat. Men Kimsey var oppteke med produsentjobb for The Rolling Stones og hadde ikkje tid, og dermed måtte Marillion finne ein annan produsent. Dei valde Christopher Neil, som tidlegare blant anna hadde produsert Mike + The Mechanics. Han lova å ikkje gjere Marillion til Mike + The Mechanics, men likevel vart Holidays in Eden det mest pop-prega albumet til Marillion.
Holidays in Eden vart utgjeve i remastra utgåve i februar 1998, med demoversjonar, B-spor og alternative versjonar. Albumet finst òg i ein remastra utgåve utan bonus-CD-en.
Lister
Album
DM V
DM V er det 122. albumet totalt og eit remiksalbum av den tyske electronicagruppa Tangerine Dream, utgjeve i mars 2010.
DM V er det femte albumet i Dream Mixes-serien som byrja med The Dream Mixes i 1995. Trass i at sonen til Edgar Froese, Jerome Froese, slutta i bandet i 2006, var det han som tok seg av dei fleste remiksane på dette albumet, slik han hadde gjort med dei andre albuma i serien. Edgar bidrog berre på det siste sporet med ein alternativ miks av sin eigen «Mombasa», som opphavleg kom ut nokre månader tidlegare på eit anna remiksalbum, Booster III (2009).
RS «J.M.Johansen»
RS 53 «J.M.Johansen» var den første redningskryssaren som vart bygd for Redningsselskapet. Redningskryssaren var resultatet av ein konkurranse Redningsselskapet lyste ut i 1945. Målet med konkurransen var å kome fram til eit redningsfartøy som skulle drivast av motorkraft. Ein av førstepremievinnarane var Richard G. Furuholmen. Han fekk i oppdrag å teikne den nye redningskryssaren. Fartøyet vart kontrahert ved Standard Båtbyggeri i Drammen i januar 1946. Problem, med mellom anna å skaffe materialar, gjorde at «J.M.Johansen» først vart sjøsett 14. oktober 1948. Han vart overlevert til Redningsselskapet 27. mars 1949. «J.M.Johansen», som var 23,77 meter lang, er det lengste trefartøyet som har vore i Redningsselskapet sin flåte. Huda var av eik. Dekket var av pitchpine. Det meste av dei andre trematerialane var eik.
Dette nykonstruerte fartøyet som fekk ein betydeleg høgre byggepris enn tidlegare redningsfartøy, var ei gåve frå væreigar 	Julius Marencius Heiberg Johansen. Som så mange andre redningsfartøy fekk «J.M.Johansen» namn etter gjevaren.
Seglføringa på «J.M.Johansen» var mesan og ei mindre fokke. Desse vart mest brukte som støttesegl. Hovudframdrifta kom frå to Wichmann dieselmotorar på 100/120 hk. Ein 8 tonns dieseltank gav ein aksjonsradius på 10 døger. Farten var 10,5 knop, og besetninga var på 6 mann.
«J.M.Johansen» vart bygd for å kunne hjelpe fiskeflåten i fjerne farvatn. I 1949 var kryssaren sikringsfartøy under overfart og fiske for fleire fartøy som deltok i torskefiske på Vest-Grønland. Ved Nord-Island fekk eit av fiskefartøya, MK «Teistevoll», motortrøbbel. I nærmare to døger freista «J.M.Johansen» å berge kuttaren. Til slutt måtte dei gi opp fartøyet. Mannskapet på 17 vart redda.
Mannskapet på «J.M.Johansen» fekk Emile Robins belønning for denne redninga.
På tilbaketuren frå Grønland slepte redningskryssaren ei fiskefartøy til Tórshavn på Færøyane, ein distanse på 630 nautiske mil.
Under teneste for Redningsselskapet redda «J.M.Johansen» 70 menneske frå ein sikker daude. 84 fartøy fekk assistanse.
Fylkesveg 189 i Oppland
Fylkesveg 189 i Oppland går mellom Tomlevoll og Nordgardane i Nordre Land kommune. Vegen er 4,7 km lang.
Dvergenes andre
Dvergenes andre er eit musikkalbum som blei gjeve ut av De musikalske dvergene i 1990.
Václav Klaus
Václav Klaus i Praha) er ein tsjekkisk økonom og politikar. Han blei den andre presidenten i Tsjekkia i 2003, og var tidlegare finansminister i Tsjekkoslovakia og statsminister i Tsjekkia.
Plateliaisjøen
Det vert òg gjort undervassarkeologi i innsjøen. Forskarar meiner at vasstanden var mykje lågare i innsjøen tidlegare og at mange øyar i dag er under vatn. I Plokštinėskogen, ikkje langt frå innsjøen, ligg restane av ein gamal sovjetisk oppskytingsbase for atomrakettar.
DS «Venus» (1890)
DS «Venus» (kallesignal JVCH) var eit dampskip bygt i 1890 som eit passasjer- og lasteskip for ukjend eigar ved C.S. Swan & Hunter i Newcastle. Det vart lagt opp etter sjøsetjinga ved verkstaden. I november 1892 vart det kjøpt uferdig av Det Bergenske Dampskibsselskab for kring 430 000 kroner og levert til selskapet i mars 1893 som «Venus». Skipet vart sett rett inn i Englandsruta Bergen-Stavanger-Newcastle upon Tyne.
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Venus er ein planet i solsystemet.
Historie
«Venus» gjekk i Englandsruta det meste av karrieren sin, berre avbroten av første verdskrigen. Då krigen braut ut var det hundrevis av utanlandske turistar, britiske og franske, i Bergen. Trass i trugselen om krigshandlingar i Nordsjøen, sendte Bergenske ei rekkje skip i over Nordsjøen for å få turistane heim. «Venus» var blant desse skipa.
I juni 1930 vart skipet omdøypt til «Sylvia», då namnet vart teken over av den nye MS Venus (1930). Den 20. september 1933 vart skipet selt til Brødrene Anda i Stavanger for opphogging.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1095 bruttoregistertonn, 589 nettoregistertonn, og lasteevna var 740 dødvekttonn. Volumet på lasteromma var 976 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra trippel ekspansjon dampmaskin, levert av Wallsend Slipway Co. i Newcastle i England. Oppgjeven yting var 1 200 ihk (indikerte hestekrefter) og 250 nhk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 13 knop. Skipet var bygd i stål og hadde køyeplassar fordelt på 44 personar på 1. plass (1. klasse), 14 på 2. plass og 52 på 3. plass på vinteren og på sommaren vart 1. plass utvida til 58 passasjerar, medan 3. plass vart justert ned til 32.
Skipet fekk nye donkeykjelar i 1899, 1903 og 1908. I 1914 fekk skipet radio frå Telefunken. Nytt straumlinjeror vart sett inn i 1928.
Vinje kommune
Vinje er etter Rendalen den største kommunen i Sør-Noreg i høve flatevidd og han er til dømes større enn Vestfold fylke. Administrasjonssenteret i kommunen er Åmot. Lokalavisa er Vest-Telemark Blad, som kjem ut tre gonger i veka.
Geografi
Fleire dalar går gjennom Vinje i sør og aust, og i dalane er det rikeleg med skogsstrekningar. Den nordvestre delen av kommunen ligg i Hardangervidda, det meste av dette som ein del av Hardangervidda nasjonalpark. Kommunen har ein om lag 90 000 daa stor eigedom i nasjonalparken, Berunuten Vest, med seks hytter til bruk for alle som måtte koma forbi. Eigedomen vart kjøpt frå brukseigaren Treschow i Larvik i 1979.
Busetnaden i Vinje fylgjer dalane. Folketettleiken er låg, med om lag 1,2 innbyggjarar per km². Europaveg 134, fylkesveg 37 og fylkesveg 38 møtest ved kommunesenteret Åmot, som er den einaste tettstaden i kommunen. Elles er busetnaden i kommunen spreitt, men samlar seg til dels omkring Krossen i Rauland og Edland/Haukeligrend.
Opp mot fjellområda finst det fleire større vatn, mellom anna Møsvatn som er eitt av dei største vatna i Telemark. Møsstrond kyrkje er den høgstliggjande kyrkja i Noreg og ligg på øya Hovden i Møsvatn. Det høgste fjellet i Vinje er Vassdalseggi på 1658 moh., som ligg på grensa mot Rogaland. Vassdraga i kommunen har gjeve gode føresetnader for kraftutbygging.
Næringsliv
Skog- og jordbruk med hald av husdyr er viktige næringar i kommunen. Vinje er den kommunen med flest hytter i Telemark, og mange vel å kombinere jordbruk med gardsturisme og utleige av hytter. Industrien i kommunen er liten og femner noko verkstad-, trevare- og møbel- og næringsindustri. Fleire av vassdraga i Vinje er utbygde, og fire kraftverk i kommunen har ein produksjon på kring 1,9 TWh i året.
Kommunen har i fleire år hatt god økonomi. I 2002 var frie inntekter per innbyggjar 33 478 kr, mot snittet i landet på 24 771 kr. Dette kjem i hovudsak av kraftinntekter frå Tokke-utbygginga på 60- og 70-talet. Innbyggjarane i kommunen nyt framleis godt av dette gjennom låge straumprisar. I tillegg er store fjellområde mot Hardangervidda utbygde av dampprosjekt som Songavatn og Møsvatn.
Den største arbeidsgjevaren i Vinje er kommunen, og attføringssenteret i Rauland er den største private arbeidsgjevaren. 39,4% av dei sysselsette jobbar i offentleg administrasjon. Skular i kommunen er Edland skule, Rauland skule, Vinje oppvekstsenter, Øyfjell oppvekstsenter, Åmot skule. Av andre viktige arbeidsgjevarar kan nemnast Qmatec Drilling.
Samferdsel
Fleire viktige vegar går gjennom kommunen, mellom anna Europaveg 134 frå Drammen til Haugesund, som er det sentrale sambandet mellom Aust- og Vestlandet sør for Hardangervidda. Vegen fylgjer dalføret til Vinjeåi frå Åmot og nordvestover. Riksveg 9 tek av frå Haukeli til Kristiansand. Frå Åmot tek fylkesveg 37 av nord mot Rauland-Rjukan og fylkesveg 38 sørover mot Dalen-Vrådal.
Kultur
Krossen er sentrum i Rauland, og her har Raulandshuset og Rauland kunstmuseum samla verka til Dyre Vaa og Knut Skinnarland i to galleri. På Plassen i grenda Vinje står Vinjestoga, barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje, og like attmed er det reist eit monument til minne om han. I Åmot står to monument av Halldis Moren Vesaas og Tarjei Vesaas.
I Smørklepp er fleire verk av Henrik Sørensen og Harald Kihle samla i galleriet Vinje Biletgalleri. Litteraturdagane i Vinje blir skipa til kvar september, og om vinteren trekkjer skistadene Rauland og Haukeli til seg turistar kvart år.
Kommunenamn og -våpen
Namnet Vinje stammar frå norrønt vin, som tyder eng. Ein person frå Vinje blir gjerne kalla ei vinbyggje (f), ein vinbygge (m) eller fellesnemninga vinbygg.
Saratov
Saratov (russisk Сара́тов) er ein stor by sør i Russland. Han er administrativt senter i Saratov oblast og har ei stor hamn ved Volga. Byen har om lag 840 000 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane er etniske russarar, men her bur òg mange tatarar, ukrainarar, jødar og etniske tyskarar.
Historie
Under tsar Fjordor Ivanovitsj vart det bygd fleire busetjingar for å styrke landegrensa. Sommaren 1586 vart festninga Samara grunnlagd. I 1589 vart festninga Tsaritsyn (seinare Stalingrad og i dag Volgograd) bygd i regionen der Volga og Don renn nær kvarandre. Saratov vart bygd i 1590 midt mellom Samara og Tsaritsyn etter ønske av grev Grigorij Zasekin. Bygningane vart reist i tre i dei øvre delane av Volga, eit år før sjølve eit år før grunnlegginga av den eigentlege byen. Om våren vart bygningane teke frå kvarandre, kvar tømmerstokk vart merka og heile byen vart levert til den noverande staden. Ein slik metode gjorde at ein kunne byggje ein heil by i løpet av berre nokre veker.
Frå sovjettida og fram til 1991 var Saratov ein lukka by som var stengd for alle utlendingar. Dette kom av at det var ein militær flyfabrikk ved staden. Han var heimstaden til det første mennesket i verdsrommet, Jurij Gagarin.
Tysk samfunn
Saratov var òg heimwstad for volga-tyskarar. Fram til 1941 var Pokrovsk, i dag Engels, like over Volga for Saratov, hovudstad i ein eigen tysk republikk. Volga-tyskarane talde 800 000 på byrjinga av 1900-talet.
Då den andre verdskrigen braut ut vart alle tyskarane flytta i eksil til Sibir og Kasakhstan, og få kom nokon gong tilbake til regionen. Frå starten av 1980-talet flytta mange tilbake til Tyskland. Den romersk-katolske St. Klementy-kyrkja er eit minne om den tyske fortida til Saratov, sjølv om ho i 1960-åra vart omgjort til ein kinosal.
Mali
Mali er ein stat i Vest-Afrika som har grenser til Algerie i nord, Niger i aust, Burkina Faso og Elfenbeinskysten i sør, Guinea i sørvest og Senegal og Mauritania i vest. Landet har inga kystline, men dekkjer i staden delar av Sahara i nord. Ein finn to store elvar, Niger og Senegal, og dei fleste innbyggjarane av landet i sør. Landet, som tidlegare var kalla Fransk Sudan, tok namnet sitt etter Maliriket.
Geografi
Landet er stort sett flatt, med savanne rundt elva Niger i sør og sanddekte sletter i nord. I nordaust ligg Air Massif og Djado Plateau. Størsteparten av landet ligg i Sahara, som kan gje landet ei støvete skodde i den tørre årstida og somme tider streng tørke.
Det finst mange naturressursar i Mali, og gull, uran, fosfat, kaolin, salt og kalkstein er dei mest utvunne.
Klima
Det meste av Mali har eit savanneklima, der den intertropiske konvergenssona fører til regntid i dei sørlege områda av landet. Dei nordlege områda ligg utanfor nedslagsfeltet til nedbøren, og har eit meir ørkenprega landskap. Monsunen byrjar sakte å gjere seg gjeldande utpå våren i Sahelområdet, og gjev litt forfriskande regn i den elles trykkande varmen. Maksimumstemperaturen nærmar seg ofte 40 °C på denne tida. Dei nordlege områda er mindre fuktig, men varmen er minst like steikande.
Midt på sommaren har det intertropiske regnbeltet flytta seg nord til om lag 20ºN. I juli og august ved ei breiddegrad på om lag 13ºN, som er dei sørlege områda av Mali, er forholda meir tropiske med regn nesten kvar dag og litt lågare temperaturar. Bamako har ein årleg nedbørsnormal på 1120 mm. Beltet frå 13º til 20ºN er framleis steikande varmt, men har nok fukt til at ein kan få ettermiddagsbyer og torevêr. Ein god sommar kan det kome totalt 150 mm, medan det andre år kan kome så godt som ingenting. Dette skjedde både på 1970- og 1980-talet då Sahelområdet vart råka av fleire alvorlege tørkeepisodar.
Det meste av regnet i Sahel kjem frå aust i samband med byger og bygelinjer. Bygelinjene oppstår ofte når austvinden frå fjella i Tsjad blandar seg med den sørvestlege vinden sør for den intertropiske konvergenssona. Desse bygene fører med seg kraftig vind og kraftig regn, som ikkje varer særleg lenge, men som virkar oppfriskande og kjøler ned landskapet. Regntida endar raskt rundt Sahel, og desember og januar kan ha ganske så behageleg klima med varme dagar, kjølige netter og mykje sol. Om vinteren kan derimot ein nordaustleg vind, kalla harmattan, blese opp i 15 m/s (stiv kuling), og føre med seg ein god del støv som gjev dårleg sikt.
Historie
Fra ca. 500 til 1600 fanst det i det noverande Mali-området tre vestafrikanske rike som følgde kvarandre og kontrollerte den transsahariske handelen av gull, salt, slavar og andre verdifulle varer. Det fyrste av desse rika var Ghanariket, som var dominert av soninkefolk som snakka mande. Riket utvida seg gjennom Vest-Afrika frå 700-talrt til 1078, då det blei erobra av almoravidane.
Hornsund
Hornsund er ein 30 km lang fjord på vestsida av Spitsbergen på Svalbard. Inst i fjorden forgreinar han seg i Samarinvågen, Brepollen og Burgerbukta. Fjorden er det naturlege skiljet mellom Sørkapp Land og resten av Spitsbergen. I Hornsund ligg det ein polsk vitskapeleg stasjon i Isbjørnhamna, først tatt i bruk i det internasjonale geofysiske året 1957-1958. Ved stasjonen bur det 25–30 menneske. Her blei det 1. februar 1990 oppretta eit norsk postkontor, 9177 Hornsund. Postkontoret blei lagt ned 20. september 2002.
Mali
Historie
Maliriket blei danna i den øvre delen av Nigerelva kring 1250. Den legendariske helten Sundjata er rekna som grunnleggjaren, og riket nådde høgdepunkte sitt på 1300-talet. Under Maliriket ble byane Djenné og Timbuktu senter for både handel og muslimsk tenking. Islam kom til landet med muslimske kjøpmenn som drog gjennom Sahara frå meir nordlege strøk. Landet er rekna som fullt islamisert før år 1300. Etter Maliriket voks Songhairiket fram.
Max Middleton
David Maxwell «Max» Middleton er ein engelsk låtskrivar og klaverspelar som opphavleg var ein hamnearbeidar på hamna i London. Middleton er mest kjend for å spele Fender Rhodes elektrisk piano, Minimoog-synthesiser og Hohner clavinet. Han byrja den profesjonelle karrieren sin for Jeff Beck og spelar mellom anna på albumet hans Blow by Blow.
Mali
Historie
Sudanrepublikken fekk saman med Senegal sjølvstende frå Frankrike den 20. juni 1960, og gjekk saman i Maliføderasjonen. Senegal trekte seg ut etter berre nokre månader, og Sudanrepublikken skifta namn til republikken Mali 22. september.
Hornsund
I området rundt Hornsund finst ei rekke kulturminne. I Gåshamna har det vore utgravingar i eit kvalfangstanlegg frå 1600-talet.
Fylkesveg 191 i Oppland
Fylkesveg 191 i Oppland går mellom Leppa bru og Loengsbygda i Nordre Land kommune. Vegen er 10,3 km lang.
Mali
Historie
Presidentar:
Max Middleton
Biografi
Etter arbeidet med Jeff Beck eksploderte karrieren til Middleton, og han vart særs travel utover i 1970-åra. Han spelte i the Hummingsbirds i lag med kollegaer frå Jeff Beck Group/Flare, Bob Tench og Clive Chaman, og spelte i studio for alle frå Pete Brown til Kate Bush, og han spelte mykje med Chris Rea i 1980- og 1990-åra.
Kjelder
''
Mali
Språk
Det offisielle språket i Mali er fransk. Desse språka har status som nasjonalspråk: bambara (bamanankan), bomu, tiéyaxo-bozo, toro-so-dogon, maasina-fulfulde, hassaniyya-arabisk, mamara-senufo, kita-malinké, soninke, koyraboro-senni-songhay, syenara-senufo, tamasheq og xxaasongaxango. Mali har til saman 57 språk.
Te Aroha
Te Aroha er ein landleg by i Thames Valley i regionen Waikato på New Zealand. Han ligg i distriktet Matamata-Piako. Innbyggjartalet var 3 768 ved folketeljinga i 2006. Byen ligg 53 km nordaust for Hamilton og 50 km sør for Thames. Namnet Te Aroha kjem av maorinamnet på fjellet Mount Te Aroha. I ei maoriforteljing klatra Rāhiri opp på fjellet og såg heimbygda si i det fjerne, og fekk ei kjensle av kjærleik (aroha) for henne. Namnet er ofte attgjeve på engelsk som place of love ('kjærleiksstaden').
Mali
Regionar
Mali er inndelt i åtte administrative regionar pluss eitt distrikt, Bamako; jamfør lista nedanfor. Regionane og distrikta har namn etter den viktigaste byen. Dei tre nordlege distrikta, Gao, Kayes og Kidal, har to tredelar av flateinnhaldet, men berre 10% av folketalet. Mali har til saman 703 kommunar.
Te Aroha
Næringsvegar
Te Aroha ligg midt i eit jordbruksområde med vekt på mjølkeproduksjon, og mykje av aktiviteten i byen dreier seg om tenesteyting til denne verksemda. Turisme er også veksande i byen.
Geografi
Waihouelva renn gjennom Te Aroha. I nærleiken, mot aust, ligg foten til fjellrekkja Kaimai Ranges, og byen ligg under det 952 meter høge fjellet Mount Te Aroha. Mot nord ligg det sumpaktige låglandet i Hauraki Plains. Sist på 1800-talet var Te Aroha ein kjend badeby dit folk drog for å «ta vatnet». Varme kjelder og mineralvasskjelder ligg i nærleiken av bysentrum, det same også verdas einaste naturlege varme sodavass-kjelde (Mokena).
Rubikiaisjøen
Rubikiaisjøen er ein innsjø i Litauen. Han er kjend for alle øyane (13 eller 16) som til saman dekkjer eit areal på 1,1 km². Av busetnader langs innsjøen finn ein Rubikiai. Den vesle elva Anykšta renn ut frå innsjøen og ut i Šventoji. I 1960 vart Rubikiaisjøen erklært eit landskapsreservat og er i dag ein del av Anykščiai regionpark. Det er fleire campingstader langs innsjøen.
Ytraberget
Ytraberget er ei halvøy i Hafrsfjord i Sola kommune. Ytraberget heng saman med Indraberget, mellom Sørnesvågen og Grannesvågen. Harald Hårfagre (ca 865-ca 933) fullførte samlinga av Noreg til eit rike ved Slaget i Hafrsfjord, og dei siste motstandarane flykta opp til bygdeborga på Ytraberget mot slutten av slaget. Bygdeborgen på Ytraberget er nemnt i Snorres kongesagaer Heimskringla, det var truleg her agderkongen Kjøtve den rike søkte tilflukt før han rømde vidare nedover Jæren. På toppen av berget er det eit platå på ca 100 x 50 m. Det er dette som er selve bygdeborgen. Eit særtrekk ved Ytraberget er de tre, kanskje fire, små tuftene på om lag 8 x 5 m. Ein bautastein med Kong Olavs signatur blei reist på toppen av Ytraberget ved 1100-årsjubiléet til slaget i Hafrsfjord i 1972. Det er gode bade- og fiskemulegheiter ved Ytraberget.
Røyskatt
Skildring
Sommarpelsen er lysebrun med kremgul underside og vinterpelsen, som også blir kalla hermelin, er kvit. Halen er svart heile året. Røyskatten kan forvekslast med den nærskylde snømusa (lat. Mustela nivalis), men snømusa er mindre og har ein kortare hale som er kvit om vinteren.
Røyskatten kan bli 8–10 år gammal.
Levevis
Røyskatten er spesialist på å fanga smågnagarar, men han tek også andre smådyr, fuglar og egg. Når han har rikeleg med føde hamstrar han, det er kjent at røyskatt kan stela mat eller andre ting frå kjellarar og liknande, og lagra det.
Røyskatten kan ha leie i steingjerde, røyser, urer, seterhus og båtnaust. Om vinteren lagar han eit bol som han kan halde til i. Slike bol finst også på open mark, særleg på stadar der snøen fyk saman i fonner, og i forlatne hus. Vinterbolet blir bygd på same måten som ynglehiet, gjerne av tørre strå og fóra med hår og skinnfiller av smågnagarar.
Storleik og utsjånad
Røyskatten har ein lang, slank kropp (16–29 cm). Hovudet er smalt og langt, men sjølve snuten er kort. Halen er lang. Bakbeina er vinkla og mykje lengre enn frambeina. Hannen kan vega 170–200 gram, hoa berre 80–90 gram. Totallengda for hannen er om lag 37 cm og for hoa om lag 31 cm. Halen er om lag 10 cm.
Sommardrakta tek til å visa seg i mars. Den raudbrune fargen kjem først til syne oppå hovudet og ryggen. Drakta er ferdig i mai, og er matt raudbrun ovantil og på utsida av beina. Undersida er gulbrun eller gulkvit, men kan òg vera heilt kvit. Overgangen mellom oversida og undersida er skarpt teikna. Øyra har kvit kant, og haletippen er svart.
I november byrjar vinterpelsen å gro fram. Dyret blir først kvitt på sidene, og i desember er vinterpelsen fullt utvikla. Vinterpelsen er oftast heilt kvit. Haletippen er svart.
Utbreiing
Røyskatten er vanleg over heile Noreg. Særleg talrik er han i kyststrøka og i høgfjellet. Han er sedd på toppar over 2 000 moh., til dømes på Galdhøpiggen.
Røyskatten er òg utbreidd over store delar av Europa, men han finst ikkje i delar av Sør-Europa (Sør-Frankrike, Italia, Hellas, Sør-Jugoslavia og Sør-Romania), på øyane i Middelhavet eller på Island.
Biotopar og lydar
Synet er ikkje særleg skarpt. Høyrsla er derimot framifrå, og han har særs fin luktesans. Vêrhåra er svært kjenslevare. Røyskatten gir ein smatrande lyd, men blir han oppøst, gir han ifrå seg ei skarp «bjeffing», som liknar eit «kvi-kvi».
Fylkesveg 822
Fylkesveg 822 (Fv822) går mellom Langvassdalen i Sortland kommune og Kaljord i Hadsel kommune. Vegen følgjer sørsida av austsida av Sigerfjorden og Sortlandssundet, og har ei lengd på 37,4 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Applaus
Ordet «applaudere» kjem frå latin ad som tyder 'til' og plaudere som tyder 'klappe'. Både grekarane og romarane klappa etter førestillingar. Romarane kunne også vifta med tøystrimlar eller med togaene sine.
Høyrbar applaus
Avmålt applaus kan uttrykka høflegheit, mishag, utolmod eller sarkasme. Sakte klapping er kjend som slow clap eller slow handclap på engelsk, medan låg klapping er kjend som golf clap, etter korleis klapping frå fjerne tilskodarar høyrest ut på fjernsynssendingar frå golf.
Fylkesveg 193 i Oppland
Fylkesveg 193 i Oppland går mellom Dokka Mølle og Veisten i Nordre Land kommune. Vegen er 19,6 km lang.
Applaus
Høyrbar applaus
I nokre samanhengar har ein brukt «klappometer», innretningar som skal måla kor høgt tilhøyrarane klappar, som eit slags mål på begeistringa ved ei framføring. Apparata har vore brukt i tevlingar sidan det blei innført i fjernsynsprogram på 1950-talet, mange av dei justerte manuelt av ein medarbeidar. Klappometer som faktisk måler lydstyrke er blitt laga som eigne instrument og som appar, og blir frå tid til anna brukt til relativt seriøse tevlingar.
Skikk og bruk
Ved mange musikkframføringar kan tilhøyrarane bryta ut i applaus under sjølve framføringa. Dette var vanleg i vestleg klassisk musikk i tidlegare hundreår, og førekjem framleis ved ein del førestillingar av opera og ballett. Ved klassiske konsertar er det i dag ofte uglesett å applaudera under framføringa eller mellom enkeltsongar eller satsar. Ein del tilhøyrarar og utøvarar reknar det også som meir respektfullt å vera stille ei lita stund etter den siste tonen før ein byrjar å applaudera.
I visse samanhengar og tradisjonar reknar ein klapping som upassande. Dette gjeld til dømes i nokre tolkingar av islam. Her oppfordrer ein i staden til å koma med verbale tilrop, som Allahu akbar. I mange kyrkjer er det eller har vore tabu å klappa. Tilhøyrarar kunna i staden brumla, kremta, hosta eller blåsa nasen for å uttrykka velvilje.