cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Absolute Music 55
Absolute Music 55 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 2006.
Sal Dora
Sal Dora er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Langøya i Aure
Langøya er ei lita øy rett nordvest av Jøssøya på nordsida av Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. Øya er om lag 1 km lang og kring 0,1 km brei på det breiaste. Høgste punktet er 14 moh.
Aydın
Aydın ligg ved nedre del av Mendereselva, der ho munnar ut i Egearhavet. Regionen har vore kjend for det frodige landskapet sidan antikken. I dag er han mest kjente produktet fiken, men det vert òg dyrka andre produkt. Elles har byen noko lett industri og provinsen har nokre historiske steder, som Tralles, som vert vitja av turistar.
Byen vart sterkt øydelagd av grekarane i 1922.
Klima
Aydın har eit middelhavsklima med varme, tørre somrar og kjølige, våte vintrar.
Aksje
Ein aksje eller lut er ein eigardel i eit aksjeselskap. Ein person som eig aksjar i eit selskap (og dermed altså er medeigar i det) er ein aksjonær i selskapet.
Ein grunn til at (eigarane av) aksjeselskap kan ønskje å tilby aksjar, er at dette kan vera ein billegare/enklare måte for aksjeselskapa å skaffe kapital på enn via lån. Ei ulempe er at eigardelen til dei eksisterande aksjonærane blir mindre, om dei ikkje sjølv kjøper nye aksjar for å oppretthalde eigardelen. Dersom eigardelen blir redusert, mistar dei noko av kontrollen i selskapet.
Når eit selskap tilbyr nye aksjar, blir det kalla ein emisjon. Det er berre ved emisjonar at eit selskap får inn pengar frå aksjar, når dei blir omsett (sjå nedanfor), flyttar det seg pengar berre mellom kjøparen og seljaren av aksjane. Pengane selskapet får inn frå emisjonane, går inn i eigenkapitalen som aksjekapital og eventuelt overkursfond.
Kvar aksje gjev lik røysterett i generalforsamlinga med unnatak av i dei selskapa der aksjane er delt inn i ein A- og ein B-klasse. Der er det berre A-aksjane som gjev røysterett.
Kvar aksje gjev òg lik rett til eventuelt aksjeutbytte. I denne samanhengen blir det ikkje skilt mellom aksjeklassar.
Ein aksje kan omsetjast, altså kjøpast og seljast. Dette kan gjerast direkte mellom to partar eller via ein børs som Oslo Børs. Berre aksjane til selskap som er teke opp til notering på børsen, kan omsetjast via børsen.
Provinsen Lodi
Provinsen Lodi (italiensk Provincia di Lodi) er ein provins i regionen Lombardia i Italia. Hovudstaden er byen Lodi. Han har eit areal på 782 km² og totalt 209 874 innbyggjarar (2005). Det er 61 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Nupsegga
Nupsegga er eit fjell på Hardangervidda i Ullensvang i Vestland og Vinje i Vestfold og Telemark. Det har ei høgd på 1674 meter over havet og er det 873. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
1981-dataspelet Donkey Kong
Dataspelet Donkey Kong (ドンキーコング) er eit plattformspel utvikla av Nintendo og utgjeve i 1981. I spelet må helten Jumpman, no kjent som Mario, berge ei kvinne som er blitt teken til fange av Donkey Kong, ei diger ape. Helten og apa skulle seinare vise seg å bli to av dei mest populære figurane til Nintendo.
Oppsett
I spelet styrer ein Jumpman som må koma seg frå botn til toppen av ei bane for å vinne. På toppen ventar Donkey Kong og kvinna han har fanga, og apa kastar tønner frå toppen for å gjere det vanskelegare for Jumpman å nå til topps. Helten kan hoppe og klatre i stigar, og finn han ein hammar kan han få has på mindre fiendar undervegs. Det er til saman fire nivå i spelet; 25m, 50m, 75m og 100m.
Absolute Music 57
Absolute Music 57 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 2008.
Lekam
Lekam (frå norrønt líkami) er eit omgrep på ein menneske- eller dyrekropp, og syner til både levande og døde.
I fysikk vert omgrepet ofte nytta om eit objekt med masse, ein fysisk lekam.
Lekamen kan òg verte bruka synonymt med kropp og kjøt.
Piz Curvér
Piz Curvér er eit fjell i Oberhalbsteinfjella i Graubünden i Sveits.
Stuvdalsvatnet
Stuvdalsvatnet er eit vatn på Moskenesøya i Moskenes kommune i Lofoten. Vatnet ligg nordvest for Moskenes på 80 moh. mellom fjella Kolfjellet i aust og Støvla i nordvest.
Luftmotstand
Noko av luftmotstanden skuldast friksjon mellom overflata til lekamen og lufta som stryk langs han. Ein annan del av motstanden kjem av trykkskilnaden i lufta føre og bak lekamen. Bak lekamen blir det skapt virvlar og i virvlane er det undertrykk. Summen av trykkreftene på heile lekamen blir difor retta mot rørsleretninga. Luftmotstanden aukar sterkt med farten, og difor vil lekamar som fell, raskt få konstant fallsnøggleik, ein såkalla terminalfart. Ein fallskjermhoppar kan få ein fart på kring 50 m/s før skjermen er folda ut. Regndropar har ein fart i tilhøve til lufta på nesten null til bortimot 10 m/s, avhengig av dropestorleiken.
Motstandskrafta ({F_D}) som verkar på ein lekam som flyttar seg gjennom eit medium, gass eller væske, er gjeva ved formelen:
der:
Salihiyah i Ras al-Khaimah
Salihiyah er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Bravo Hills
Bravo Hills er ei gruppe åsar med ei høgd opp mot 780 moh, som grensar til Rossbarrieren mellom Goughbreen og Le Couteurbreen. Dei fekk dette namnet av den sørlege geolog-gruppa frå New Zealand (1963–64) fordi forsyningsdepotet deira, Depot B (Bravo), låg i nærleiken.
Antiokia
Antiokia (gresk Ἀντιόχεια) var ein by i antikken i nordlege Syria ved elva Orontes omkring 30 km frå Middelhavet. Han vart grunnlagd år 301 fvt. av Selevkos I Nikator, ein av generalane til Aleksander den store, på eit vent og fruktbart område, omgjeve av høge fjell i nord og i sør av ei slette. Han vart hovudstaden i Selevkidriket, og for å skilje byen frå andre ved same namn vart han kalla for Antiokia Epidaphnes eller Antiokia ved Orontes. I dag har byen mista si tidlegare tyding og heiter Antakya, og ligg i den tyrkiske provinsen Hatay.
Antiokia var ein viktig stad for den hellenistiske kulturen og var under Romarriket hovudstad i provinsen Syria. Gullalderen hadde han under dei romerske keisarane. At byen var stor kunne ein sjå under eit jordskjelv i år 115 evt. då heile 200 000 innbyggjarar mista livet. Her vart det danna den første forsamlinga som ikkje berre bestod av jødar, men òg kristne, og hit kom Paulus og Barnabas på misjonsreiser. Antiokia var òg staden der nemninga kristne oppstod for første gongen. På 200- og 300-talet vart det halde fleire viktige kyrkjemøte og Antiochia var eit sete for ein av patriarkane.
Antiokia var den mest fornemme asiatiske handelsstaden ved Middelhavet og vart pryda av keisarane med praktfulle byggeverk. Gjennom hyppige jordskjelv og dessutan krig gjekk byen etterkvart i forfall. Den persiske kong Khosrau I inntok og øydela byen i 538. Han vart gjeninntatt av kalif Umar ibn al-Khattab i 637, frigjord av bysantinerne i 969 og hamna seinare under Selevkidriket i 1084 og under krossfararane i 1098. Han vart ein hovudstad for den normanniske fyrsten Bohemond I som grunnla fyrstedømet Antiokia, vart deretter erobra og øydelagt av muslimane i 1268. Til slutt hamna Antiokia i hendene på tyrkarane i 1516 og tilhøyrde under osmansk tid det tyrkiske vilajetet Aleppo. Då Det osmanske riket fall saman etter den første verdskrigen kom byen under fransk jurisdiksjon frå 1919 og fram til 1939 då provinsen Hatay vart gjeve til Tyrkia. I provinsen ligg fjellet Musa Dagh som er kjent frå Franz Werfel-romanen Die vierzig Tage des Musa Dagh (Dei førtito dagane på Musa Dagh, 1933) som handla om overlevande frå det tyrkiske folkemordet på armenarane.
Kjelder
Antiohija Αντιόχεια Antioche Antiohija אנטיוכיה Antiochia ad Orontem Antiokheia Antiochië
G.D.H. Cole
George Douglas Howard Cole var ein engelsk politisk tenkjar, økonom, forfattar og historikar. Som libertær sosialist var han lenge medlem av Fabian Society og forkjempar for kooperativrørsla. Han og kona Margaret Cole (1893-1980) skreiv saman mange populære detektivhistorier, med etterforskarane Superintendent Wilson, Everard Blatchington og Dr Tancred.
Bakgrunn
Cole vart utdanna ved St Paul's School i London og Balliol College i Oxford.
Som militærnektar under første verdskrigen, var det Cole sitt engasjement i kampanjen mot tvangsutskriving av soldatar som gjorde at han trefte kona Margaret. Dei gifta seg i 1918. Paret arbeidde for Fabian Society dei neste seks åra, før dei flytta til Oxford, og Cole begynte å skrive for avisa Manchester Guardian. I desse åra skreiv han òg fleire økonomiske og historiske verk, mellom dei biografiar om William Cobbett og Robert Owen. I 1925 vart han forelesar i samfunnsøkonomi ved University College i Oxford. I 1944 vart Cole den første Chichele Professor of Social and Political Theory i Oxford.
Sosialisme
Cole vart interessert i fabianisme medan han studerte ved Balliol College i Oxford. Han vart med i leiinga for Fabian Society etter oppmoding frå Sidney Webb. Cole vart ein av dei fremste forkjemparane for laugssosialistiske idear, eit libertær-sosialistisk alternativ til marxistiske økonomiske teoriar. Desse ideane sette han fram i The New Age før og under første verdskrigen, og dessutan i vekeavisa New Statesman, grunnlagd av Beatrice Webb og George Bernard Shaw.
Cole fortalde at interessa hans for sosialisme vart vekt da han las News from Nowhere, den utopiske romanen av William Morris. Cole skreiv: I became a Socialist because, as soon as the case for a society of equals, set free from the twin evils of riches and poverty, mastership and subjection, was put to me, I knew that to be the only kind of society that could be consistent with human decency and fellowship and that in no other society could I have the right to be content.”
Som verken marxist eller vanleg sosialdemokrat såg Cole for seg ein sosialisme av desentraliserte samanslutningar og aktivt, deltakande demokrati, der grunneiningane skulle vere på arbeidsplassen og i lokalsamfunnet heller enn i det sentrale statsapparatet.
Cole hadde stor innverknad på den unge Harold Wilson, som han var lærar for, arbeidde med og overtydde om å bli med i Labour, Det britiske arbeidarpartiet. Før han hadde òg Hugh Gaitskell vore student under G.D.H. Cole.
Cole skreiv minst seks bøker for Left Book Club, alle utgitt av Victor Gollancz Ltd.
Kooperative studium
Cole var òg ein viktig teoretikar for samvirkerørsla, og har kome med fleire bidrag til studiet av kooperasjonen, både med økonomisk og historisk synsvinkel. Særleg boka "The British Co-operative Movement in a Socialist Society" granska den økonomiske statusen til den engelske kooperasjonen, vurderte sjansen for å kome fram til eit samvirkesamfunn (Co-operative Commonwealth) utan statleg medverknad, og laga hypotesar om kva rolle samvirkerørsla ville spele i eit sosialistisk land.
Ei anna bok, A Century of Co-operation, undersøkte historia til samvirkerørsla, frå dei aller første kooperativa til utviklinga av rørsla i Storbritannia i det neste hundreåret.
Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen, art. med same namnet, som lesen 11. mars 2009.
Sall i Ras al-Khaimah
Sall er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata..
Koljutsjinskajabukta
Koljutsjinskajabukta (russisk Колючинская губа) er ei bukt i Tsjuktsjihavet på nordsida av Tsjukotkahalvøya i Russland. Ho har ei lengd på 100 km og er berre 2,8 km brei ved munningen på grunn av landtunga Beljaka, som ligg rundt Koljutsjinskajabukta og isolerer ho frå Tsjuktsjihavet. Breidda aukar til 37 km sørover og innover i landet. Djupet i bukta er på 7 til 14 meter. Koljutsjinskajabukta er dekt av is store delar av året.
I 1793 vart bukta kalla Grev Bezborodko-bukta til ære for den russiske statsmannen Aleksander Bezborodko. Dei lokale innbyggjarane tok ikkje til seg dette namnet og ho vart seinare kalla Koljutsjinskajabukta etter øya Koljutsjin.
Sjå òg
Serykh Gusej-øyane
Lugabukta
Lugabukta (russisk Лужская губа, Luzjskaja guba) er ei grunn bukt på sørsida av Finskebukta i Russland. Ho er normalt isfri 326 dagar av året. Kurgalskijhalvøya skil bukta frå Narvabukta i vest, medan Soikinskijhalvøya ligg mellom Lugabukta og Koporjebukta i aust. Lugaelva munnar ut i bukta nær Ust-Luga.
Isla del Trocadero
Ho har eit areal på 5,25 km² og ligg sør i Cádizbukta, sørvest for landsbyen Puerto Real.
Nordsida av øya vert kryssa av den spanske riksvegen N443, som går frå Puerto Real til Cádiz. Industriområdet Polígono El Trocadero og ein motorvegrampe kalla El Trocadero viser til at dei ligg nær øya.
Verneområde
Isla del Trocadero er ein del av eit større verna område og naturparken Parque Natural de la Bahía de Cádiz, som dekkjer 100 km². Dette området er ein stoppestad for trekkfuglar.
Historie
Festninga, som i dag ligg i ruinar, vart erobra av franske troppar under slaget ved Trocadero den 30. august 1823.
Nyttårsaftan
Nyttårsaftan (òg nyårsaftan, nyttårseftan eller nyårseftan) er feiringa av den siste kvelden i året i den gregorianske kalenderen, den 31. desember. Feiringa blir i dag markert over heile verda, typisk med fyrverkeri og festlege lag. Dagen etter nyttårsaftan, den 1. januar, er nyårsdagen.
I norsk katolsk tradisjon er denne dagen kalla Sylvesteraften eller Sylfestkvelden.
Historisk
Tradisjonelt var nyttårsaftan del av den norske julefeiringa. Dagen var markert på primstaven med eit hjul eller eit timeglas. Denne kvelden var trollskap ute, og ein skaut over husa for å halda det vekke.
Europeisk namnetradisjon
I Europa nyttar ein ulike namn på årets siste kveld. Namna kan omsettast til norsk med m.a. nyttårsaften, den gamle natt eller Silvester.
Mannsnamnet Silvester (norsk: frå skogane, av latinsk silva, (skog)) blir nytta i ei rekke europeiske språkområde som namn på årets siste dag. Opphavet til namnet går tilbake til 1582 då den gregorianske kalenderen vart lagt om slik at årets siste dag vart flytt frå 24. desember til 31. desember. Denne dagen var identisk med dødsdagen til pave Sylvester I i 335. Den liturgiske kalender syner frå 813 denne dagen som hans namnedag.
Tvil
Tvil er uvisse om tillit, åtferd, avgjerd eller tru. Ein kan til dømes tvila på kva som er best eller rettast e;;er kva som er sant eller ikkje. Nærskylde omgrep er tviking, rådville og skepsis.
Nyttårsaftan
Offisiell markering
Nyttårsaftan er offisiell fridag i nokre land, mellom anna Australia, Argentina, Brasil, Frankrike, Mexico, Filippinane og Venezuela.
Tvil
Vitskap og filosofi
Den vitskaplege metoden, og til ei grad all vitskap, kan seiast å vera motivert av tvil: i staden for å akseptera noverande teoriar, gjer ein ei rekkje testar for å sjå om dei stemmer.
Nyttårsaftan
Kjelder
Noite de São Silvestre День Святого Сильвестра
Tvil
Religion
Tvil er ofte debattert i samband med kristendommen, der ein kan visa til tvil om frelse og eit eventuelt etterliv. Dette er blir særleg viktig for trua til protestantane, der det vera nok å berre tru på Jesus som ein frelsar og som samband til Gud for å få ein positiv utgang i etterlivet. Debatten er mindre viktig i dei fleste andre religionar og etiske tradisjonar.
Kjelder
Hein, David (Winter 2006). "Faith and Doubt in Rose Macaulay's The Towers of Trebizond". Anglican Theological Review 88 (1): 47-68. .
Piz d'Agnel
Piz d'Agnel er eit fjell i Albulafjella i Graubünden i Sveits.
Kjelder
Piz d&
Sayh as Saqlah
Sayh as Saqlaw er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Amarone
Amarone della Valpolicella er ein italiensk tørr raudvin. Tradisjonelt sett vert han laga av tørre druer frå Corvina, Rondinella og Molinara. Han blir laga i provinsen Verona, og fekk status som Denominazione di Origine Controllata i desember 1990.
Savannah-elva
Dei engelske kolonistane i området busette seg stort sett langs Savannah-elva i den tidlege koloniperioden frå 1700-talet. Den engelske kulturen stod særleg sterkt i dei to elvebyane Savannah og Augusta.
Elva er farbar for større skip, og har i historisk tid vore ei svært viktig fordselsåre for Georgia, ikkje minst for eksporten av bomull frå Savannah til Europa.
Châteaubriant
Châteaubriant (bretonsk Kastell-Briant) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire, og har om lag 12 000 innbyggjarar. Innbyggjarane vert på fransk kalla Castelbriantais og Castelbriantaise.
Geografi
Châteaubriant ligg 49 km nord for Ancenis, 68 km sør for Rennes, 69 km nord for Nantes og 85 km vest for Angers.
Historie
Châteaubriant si historie byrjar på 1000-talet då Brient (ein utsending frå Greven av Rennes) oppretta eit slott på ein voll ved sida av la Chère. Han oppretta seinare priorinneklosteret St. Sauveur de Béré. Ein by utvikla seg rundt slottet og vart kalla Châteaubriant. Festninga vart ein del av forsvarslinja rundt Bretagne i lag med andre byar som Vitré (Ille-et-Vilaine) og Fougères, som danna den første forsvarslinja mot det franske kongeriket.
Etter den franske revolusjonen møtte Brutus Hugo, ein ung republikansk løyntnant, den unge kvinna Sophie Trébuchet frå Châteaubriant. Dei fekk ein son i lag, Victor Hugo. Huset til Sophie Trébuchet står framleis i dag nær Maison de l'Ange, der turistkontoret ligg i dag.
Help!
«Help!» er ein song av The Beatles som var tittelsporet på både albumet Help! og filmen Help!. Han vart òg gjeven ut på singel og nådde førsteplassen i mange land, inkludert Noreg, Storbritannia og USA. Songen er hovudsakleg skriven av John Lennon, men tilskriven Lennon/McCartney (som alle Beatles-songar skrivne av desse to). Lennon fortalte seinare at tittelen kom av desperasjon. Musikkmagasinet Rolling Stone plasserte songen på 29. plass på lista si over dei 500 største songane gjennom tidene.
Inspirasjon og tekst
Lennon skreiv teksten til songen for å uttrykke presset på bandet etter den raske vegen til toppen av hitlistene etter fleire år som ukjend band. Sidan Lennon sin utryggleik motsa bilete av Beatles som eit optimistisk og sjølvsikkert band, følte Lennon at det nesten var umogeleg for tilhengjarane å forstå opphavet til songen. Forfattar Ian MacDonald skildrar songen som den første sprekka i skalet som Lennon nytta til å verne kjenslene sine i tida då Beatles vart verdskjende, og at dette var ein viktig milepåle i måten han kom til å skrive songar på.
I 1970 fortalte Lennon at sidan songen var så ærleg var det ein av favorittsongane hans av The Beatles, men han hadde ønskt at dei hadde spelt han inn i eit seinare tempo.
Teksten i songen opnar med «When I was younger, so much younger than today».
Absolute Music 58
Absolute Music 58 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 2008.
Help!
Innspeling og utgjeving
Singel- og album-versjonen er så smått forskjellige. Den amerikanske utgåva starta med ein James Bond-aktig instrumental.
I Noreg låg songen inne på VG-lista 14 veker, seks av dei på førsteplassen.
Vekeslister
Songen nådde toppen av listene i fleire land i 1965 i følgje lister i Billboard: Australia, Hong Kong, New Zealand og Sweden.
Achewood
Achewood er ein teikneserie som vert skriven og teikna av amerikanaren Chris Onstad. Serien handlar om ei gruppe antropomorfe leikedyr, robotar og kjæledyr som lever i eller kring det som vert framstilt som huset åt forfattaren på den fiktive adressa 62 Achewood Court. Dei fleste hendingane utspelar seg i eller kring huset, i den fiktive forstaden Achewood, som ber mange likskapstrekk med Palo Alto i den amerikanske delstaten California.
Soge
Den fyrste stripa vart publisert på nettstaden den 1. oktober 2001. Serien fylgjer ikkje noko strengt sleppskjema, men det kjem som oftast fire nye striper i veka. Karakteristisk for teikneserien er det at han fylgjer såkalla «løkker», slik at det oftast er eit undersett av figurar og karakterar og ei spesiell historie som er i fokus, sjølv om det òg finst lausrivne, avslutta striper.
Arnfinn Haram
Arnfinn Andreas Haram O.P. var ein norsk dominikanarbror, samfunnsdebattant og sakprosaforfattar, fødd i Ålesund, oppvakse i Haram kommune på Sunnmøre, og døydde i Oslo.
Haram vart utdanne på Menighetsfakultetet i Oslo og har vore prost i Den norske kyrkja, men konverterte til Den romersk-katolske kyrkja i 1998. Han gav dei evige lovnadene i 2002 og vart vigd som katolsk prest i 2003. Frå 2009 og fram til han døydde var han prior (klosterleiar) for dominikanarklosteret i Oslo. Han var ein ivrig og uredd deltakar i samfunnsdebatten, og har vore ein fast og høgt respektert skribent i dagsavisa Klassekampen.
Helleristingsområdet ved Bøla
Helleristingane ved Bøla er ei rekke steinbilete av dyr og menneske som ligg i Stod i Steinkjer kommune, langs riksveg 763, nokre hundre meter ovanfor Snåsavatnet.
Feltet er eitt av dei det norske samfunnet har kjent til lengst i moderne tid. Det best kjende av bileta er Bølareinen, eit stort reinsdyr som har vore kjend sidan 1800-talet. Det er i alt funne rundt 30 teikningar av fuglar og dyr nær reinen. På 1970-talet fann ein fleire figurar, som bjørn og jerv, like ved. Noko som liknar på ein liten elg blei funne av arkeologistudentar i 1997. Dei siste funna blei gjort under sikringsarbeid i 2001, då ein kom over tjue nye figurar, ein av desse av eit menneske.
Staden ligg på Valøya i Stod, like ved staden der Bøla renn ut i Snåsavatnet, i Steinkjer i Nord-Trøndelag. Fangst- eller veideristingane er truleg 5500–6000 år gamle, og låg nær havet ettersom havnivået var høgare og Snåsavatnet då var ein del av Trondheimsfjorden.
Jernbanen mellom Steinkjer og Snåsa går like forbi feltet, og det ligg heller ikkje langt frå riksveg 763. Det er bygd ein turiststasjon og gangsti for dei som vil vitja feltet. Årleg kjem rundt 50 000 folk for å sjå dei vidgjetne figurane. Turisttrafikken har ført til slitasje på nokre av bileta.
Bølareinen
Reinsdyrbiletet er rissa inn på eit svaberg langs Bøla med hovudet mot Snåsavatnet. Biletet viser eit heilt reinsdyr i full storleik, 180 x 136 cm, der berre nedste delen av framfoten manglar — truleg på grunn av forvitring. Linjene er rundt to cm breie, og konturen er noko fylt ut med prikkhogging, som kanskje skal førestilla pels. Like framføre dyret kan ein sjå eit u-forma riss, kanskje restane etter eit anna dyrebilde. Eit ufullstendig bjørnebilete som vender motsett veg ligg også i nærleiken.
Reinen blir ofte kalla ein bukk, men i følgje lokale samar viser biletet ei simle. Ein reknar med at biletet blei brukt for å auka jaktlukka, eller kanskje som eit grødesymbol.
Konturane av ein rein rissa inn i berget blei oppdaga i 1842, av Benjamin Vikran frå garden Vikran, då han skulle ta mose av fjellet for å vøla renna til ei elvekvern. Biletet er seinare blitt teikna opp med raudmåling. Reinen er blitt kjent som ein nasjonalskatt, og er den best kjende helleristinga i Steinkjer.
Bølamannen
Biletet av Bølamannen ligg kloss oppved gjerdet til jernbanelinja som går like ved.
Som reinsdyret er Bølamannen eit omriss sett frå sida, utan detaljar. Mannsfiguren (som like gjerne kan vera ei kvinne) står framoverlent på noko som liknar korte ski, eller kanskje truger. Han har ein lang arm som held i ein tjukk stav. Magen bular litt ut.
Sayh i Ras al-Khaimah
Sayh er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Belozem Hill
Belozem Hill (Halm Belozem) er den nordaustlegaste av ei rekkje åsar langs Bulgarian Beach på Hurd Peninsula aust på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Åsen har to toppar, den høgaste av dei er på 41 moh. Åsen er snøfri om sommaren. Han vart kartlagd av spanske Servicio Geográfico del Ejército i 1991, og av Bulgaria i 1996 og 2005.
Belozem er namnet på ein busetnad sør i Bulgaria.
Åsen ligg 880 m nordaust for Sinemorets Hill, 3,8 km vest-sørvest for Rezen Knoll and 2,12 km vest for Aleko Point.
Metaxa
Metaxa (gresk Μεταξά) er ein gresk likør funnen opp av Spyros (Spiridon) Metaxas (gresk Σπύρος (Σπυρίδων) Μεταξάς) i 1888.
Piz d'Arpiglias
Piz d'Arpiglias er eit fjell i Sesvennafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits. Er ein del av Sveits nasjonalpark.
Absolute Music 59
Absolute Music 59 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 2009.
Hola mohalla
Hola mohalla er ei sikh-høgtid som tek til ved byrjinga av månaden chet, den første i nanaksjahi-kalenderen. Dette fell som regel i mars i den gregorianske kalenderen. Hola mohalla kjem like etter holi-høgtida, og namnet «hola» er ei maskulin form av ordet «holi». «Mohalla» tyder noko slikt som militærparade.
Feiringa går over tre dagar. Ho blei grunnlagd av guru Gobind Singh som ei samling der sikhar kunne trena kampdugleik på ei tid då religionen var truga av dei muslimske mogulherskarane. Den første samlinga blei halden i Anandpur i 1701.
Hola mohalla byrjar med bøner og seremoniar rundt Guru Granth Sahib, den heilage boka til sikhane, ved ein gurudvara. Ein syng kirtan, religiøse songar, og signar mat, prasad, som alle får eta etterpå. Det blir også servert eit fellesmåltid i gurudvaraen. Medlemmene av gurudvaraen deltek med kar seva, teneste, som å servera mat, ta oppvasken eller reingjera gurudvaraen.
Ein viktig del av feiringa er kampsportoppvisingar haldne av sikh-krigarar kalla nihang, nishan eller akali. Desse kan til dømes visa fram sverdkamp, pilskyting, hesteriding eller andre kampferdigheiter. Under oppvisinga blir det kasta raudfarge mellom nishan sahib og tilskodarane.
Etter dette kan ein høyra på forteljingar om sikh-guruane. Det kan også haldast diktopplesingar, konsertar og danseførestillingar.
Sha'biyat Naslah
Sha'biyat Naslah er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Tony Lochhead
Tony James Lochhead er ein newzealandsk fotballspelar som har spela i forsvar for Wellington Phoenix i den felles australsk-newzealandske ligaen A League, og for New Zealand sitt landslag.
Lochhead drog til California for å spela college-fotball for universitetet i Santa Barbara i 2001. Frå 2005 til 2007 spelte han profesjonelt for New England Revolution i den amerikanske proffligaen Major League Soccer. I 2007 mista han kontrakten sin og drog tilbake til New Zealand og det einaste profesjonelle fotballaget der, Wellington Phoenix. Sommaren 2008 var han på prøvespel hjå Middlesbrough i engelsk Premier League, men vende heim utan kontrakt.
Lochhead debuterte for New Zealand sitt A-landslag 12. oktober 2003 i eit 0-3-tap mot Iran. Han spelte alle kampane til New Zealand under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006, og tok òg del i kvalifiseringskampane til fotball-VM i 2010, då New Zealand kvalifiserte seg.
Sinti
Sinti (fleirtal av sinto, òg manouches) er ei undergruppe av sigøynarar som kom til Nord-Europa på slutten av mellomalderen. Dei er nærskylde med folkegruppa roma som hovudsakleg lever i Aust-Europa og opphavleg kom frå India. Opphavleg var dei nomadar, men i dag er dei fleste bufaste og bur i Mellom- og Vest-Europa og nord i Italia.
Ein trur at sintifolket braut opp frå Sind eller frå strøka langs elva Sindhu i India til Persia, der stammemedlemmene søkte arbeid som musikarar. Frå Persia vandra dei så vidare til Europa og Nord-Afrika. Musikktradisjonane i dei områda der dei levde i løpet av hundreåra vart etterkvart ein del deira eigen musikk.
Sintiane har frambrakt eit stort tal framifrå musikarar, som t.d. den legendariske Django Reinhardt. Sintoen Häns'che Weis gav ut ei plate i Tyskland i 1970-åra der han song om sigøynaranes holocaust på sitt eige språk. Han utløyste dermed ein furore i sitt eige folk — dei ville ikkje at språket deira skulle bli kjent hos «gadjane». Mange unge tyskarar fekk vita om denne delen av tysk historie gjennom plata. Titi Winterstein og fleire medlemmer av Reinhard-klanen spelar framleis tradisjonell og moderne «hot jazz» (sigøynarjazz) kring i Europa.
Moseldalen
Moseldalen er ein særprega dal i den vestlege delen av Tyskland. Vanlegvis reknast Moseldalen mellom byane Trier og Koblenz, der elva Mosel renn nede i dalen under det flate slettelandet rundt dalen. Her har elva ei rekkje svingar og sløyfer. Dalsidene er bratte, og her vert temperaturen høg. Derfor er området godt egna for dyrking av vindruer, og området er kjent for sine kvitvinar.
Savannah
Savannah er ein by som ligg ved munningen av Savannah-elva i Chatham County i Georgia i USA. I 2004 hadde byen 129 800 innbyggjar ifølgje anslag frå U.S. Census. Før 1970 var Savannah den nest største byen i Georgia. I dag er han rekna som den fjerde største.
Byen blei skipa i 1733, og er den eldste i Georgia. Under den britiske kolonitida var han hovudstad for provinsen Georgia, og seinare var han den første delstatshovudstaden til Georgia.
Byområdet Savannah har eit folketal på 313 883 (anslag frå 2005) og omfattar dei tre fylka Chatham County, Bryan County og Effingham County.
İskenderun
İskenderun (arabisk الإسكندرون) er ein by og eit bydistrikt i provinsen Hatay ved kysten av Middelhavet i Tyrkia. Han vart kalla Alexandretta fram til han vart ein del av Tyrkia den 29. november 1937.
İskenderun ligg heilt aust ved kysten Middelhavet ved İskenderunbukta, ved foten av Nurfjella.
İskenderun er eit travelt handelssenter og ein av dei største byane i provinsen, omtrent like stor som provinshovudstaden Antakya. Byen er ein av dei største hamnebyane i Tyrkia ved Middelhavet og eit viktig industrisenter med İsdemir stålver, eit av dei største i Tyrkia. İskenderun er òg ein feriestad med mange hotell, restaurantar og kafear.
Byen ble grunnlagt av Aleksander den store i 333 fvt., og var tidlegare kjend i vesten under det opphavlege namnet Alexandretta (gresk Ἀλεξανδρέττα, 'Alexandrétta, på arabisk al-ʼIskandarūn med fleire varierande stavemåtar). Som følgje av Moskvatraktaten i 1921 vart byen og provinsen avstått til Syria, men provinsen lausreiv seg og slo seg saman med Tyrkia igjen kort tid etter. Syria ønsker framleis provinsen og byen tilbake, noko som har ført til at dei aldri har anerkjend grensene mot Tyrkia.
Dörtyol rett nord for byen er endepunkt for oljerøyrleidninga frå Irak.
Klima
Klima langs denne delen av Middelhavet er varmt og fuktig om sommaren, då fokl kjem frå landsbygda for å gå på stranda. Til somme tider av året sveiper den kraftige vinden kalla 'Yarıkkaya' over byen. Vintrane er milde og våte.
Provinsen Mantova
Provinsen Mantova (italiensk Provincia di Mantova) er ein provins i regionen Lombardia i Italia. Hovudstaden er byen Mantova. Han har eit areal på 2 339 km² og totalt 377 887 innbyggjarar (2001). Det er 70 kommunar i provinsen.
Shabakah
Shabakah er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Absolute Music 60
Absolute Music 60 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 2009.
Innhald
Absolute
Beit Hanina
Beit Hanina (arabisk بيت حنينا, hebraisk skrift בית חנינא) er ein palestinsk bydel i Aust-Jerusalem. Han ligg langs vegen til Ramallah, åtte kilometer nord for sentrum av Jerusalem, i ei høgd på 780 meter over havet. Beit Hanina grensa til Hizma i aust, Shuafat i sør, Beit Iksa og Nabi Samwil i vest, og Bir Nabala, al-Jib, Kafr Aqab og ar-Ram i nord.
Beit Hanina er delt av Israel si sperring på Vestbreidda i Al-Jadida (den nye landsbyen), som ligg i den israelske Jerusalem kommune og omfattar det meste av de utbygde området, og Al-Balad (den gamle landsbyen), som ligg utafor kommunen.
I 2007 hadde Beit Hanina eit folketal på over 27 000, med 26 762 innbyggjarar i den nye landsbyen og 1 072 i den gamle.
Historie
Fredagsmoskeen i Beit Hanina, Sultan Ibrahim Ibn Adham-moskeen, er tileigna Ibrahim ibn Adham.
Landsbyen vart ein del av Det osmanske riket i 1517 i lag med resten av Palestina, og i 1596 stod Beit Hanina oppført i osmanske skattelister som ein del av Quds nahiya i Quds liwa. Han hadde eit folketal på 28 muslimske hushaldningar.
Guérin, som vitja staden i 1863, estimerte at landsbyen hadde 300 innbyggjarar.
I 1883 skildra Palestine Exploration Fund i Survey of Western Palestine staden som «ein mellomstor landsby, med steinhus, i særs steinete lende på ein rygg mellom to dalar. Han er omgjeve av oliven, og har ei kjelde i vest. Det veks òg vinrankar nær landsbyen.»
Under den arabisk-israelske krigen i 1948 vart Beit Hanina erobra av jordanske styrkar, i lag med resten av Vestbreidda og vart ein del av Jordan fram til 1967. Under jordansk styre vart det bygd nye vegar og skular.
Etter seksdagarskrigen i 1967 okkuperte israelarar Vestbreidda, i lag med Beit Hanina, og kommunegrensa til Jerusalem vart flytta heilt til den austlege delen av Beit Hanina, i dag kalla Beit Hanina al-Jadid.
Etter den andre Intifada byrja Israel å byggje Israel si sperring på Vestbreidda, som skilde Jerusalem-delen av Beit Hanina frå Vestbreidda. Området har stundom vore åstad for samanstøytar mellom israelske tryggleiksstyrrkar og palestinske militante.
Muckle Roe
Muckle Roe (av norrønt Mikla Raudey, 'Store Raudøy') er ei øy på Shetland i Skottland. Øya er restane av ein 350 millionar år gammal vulkan, og berggrunnen er raud granitt. Namnet på øya kjem av fargen på berget. Ho ligg inst i St. Magnus Bay, sørom halvøya Northmavine nord på Shetland Mainland. Øya har brusamband med Shetland Mainland over sundet Roe Sound.
Det budde litt over hundre personar på Muckle Roe i 2001. Øya har eit areal på 1773 hektar.
Fotnotar
Denne artikkelen byggjer på «Muckle Roe» henta frå Wikipedia på engelsk 27. mai 2007.
Nervei
Nervei (nordsamisk Njereveadji) er ei lita bygd i Gamvik kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden har rundt 30 innbyggjarar. Dei viktigaste næringsvegane er fiske og jordbruk. Staden har fiskemottak og flytebryggje for fiskebåtane, og det vert drive tørrfiskproduksjon der.
Nervei er ligg ved vestsida av Langfjorden. Det er ikkje vegsamband til Nervei og kommunikasjon skjer med snøggbåt til Skjånes i Gamvik og Smalfjord i Tana kommune.
Terra-skandalen
Terra-skandalen var ein skandale som vart offentleg kjend i november 2007 og involverte spekulative investeringar av åtte norske kommunar i forskjellige hedgefond i det USA-amerikanske aksjemarknaden. Fonda var selde av Terra Securities til kommunane, mens produkta var levert av Citigroup. Dei involverte kommunane var Narvik, Rana, Hattfjelldal og Hemnes i Nordland, Vik og Bremanger i Sogn og Fjordane, Haugesund i Rogaland, og Kvinesdal i Vest-Agder. Dei er alle store vasskraftprodusentar.
Investeringa var komplisert og hadde ein stor investeringsrisiko gjennom lite potensiale for vekst og stort potensiale for tap. Terra Securities, no konkurs, var eit underbruk av Terra Markets, som var 66,73 % er eigd av Terra-Gruppen, ein allianse og merkevareselskap eigd av 78 sparebankar i Noreg. Dei siste 33,27 % eigde leiinga til selskapet. Citigroup er verdas største bank med base i USA.
Bakgrunn
I 2001 fann Vik kommune eit smutthol i Kommunelovgjevinga og investerte lånte pengar på aksjemarknaden, ved å først investere og so søke om lov seinare. Denne bruken av smuttholet var bekrefta av kommunaldepartementet i 2002, av di dei lånte pengane var sikra i framtidig inntekt. Vik lånte 70 millionar norske kroner igjennom Den norske Bank basert på avbetalingar på 10 millionar, sikra igjennom inntekter frå vasskrafta. Desse pengane var så investert i aksjar bonds igjennom Terra Securities i 2001 og 2002.
Same året, i 2001, lånte dei fire kommunane i Nordland pengar for å investere i kompliserte aksjar frå Citigroup og selde gjennom Terra Securities. Kommunane signerte ein konfidensialitetsklausus med Terra, som sikra at ingen uavhengig tredjepart kunne forsikre seg om kvaliteten på investeringane. Det har vore sett spørsmålsteikn ved om denne klaususen, under desse omstenda, kunne vere lovleg.
Hovudrådgjevarane ifrå Terra var Knut Anders Opstad og Harald Norberg. Sistnemnte har blitt bøtelagt av Økokrim tidleg på 90-talet for ulovleg sal av aksjar til private enkeltpersonar. Dei prøvde å selje investeringspakkar til alle kommunar med kraftinntekter ved å kontakte Landssamanslutninga av Vasskraftkommunar, men vart bortvist av oranisasjonen.
Nakhodkabukta
Nakhodkabukta (russisk зали́в Нахо́дка) er ei bukt i Peter den store-bukta i Japanhavet i Russland. Her ligg hamnebyen Nakhodka, som bukta er kalla opp etter. Han er ein del av Primorskij kraj. Øya Lisy vernar opninga av bukta frå havbølgjer.
Fokis
Fokis (Φωκίς, også skrive Phokis) var eit landskap i Hellas i antikken, frå 500-talet fvt. med eit mektig forbund av 22 av byane til fokarane.
Nakhodkabukta
Bukta er ein av dei største transportknutepunkta i Russiske Fjernausten og skipstrafikken her er intens. Det er fire hamner i bukta og fire skipsverft som reparerer skip. Her ligg basen til reiarlag som Prisco og fiskeriselskap.
Fokis
På 200-talet fekk kongedømmet Makedonia makta over Fokis.
Neumagen-Dhron
Neumagen-Dhron er ein by i Moseldalen i delstaten Rheinland-Pfalz i Tyskland. Neumagen-Dhron er mest kjend som den eldste vinbyen i Tyskland. Eit verdskjend romersk vinskip er funne her, og dette vinskipet finst på teikningar, treskjeringar og skulpturar rundt omkring i byen.
Benediktinarlikør
Benediktinarlikør eller Liqueur DOM Bénédictine er ein fransk, hovudsakleg sitruskrydra likør som vert produsert i Palais Bénédictine i byen Fécamp. D.O.M. står for «Deo - Optimo - Maximo» som tydar: «Til Gud, den største og den beste».
Det går i alt 27 forskjellige plantedelar og urter inn i blandinga som etter ei tid og med riktig behandling vert tappa på flasker som har hatt same fasong i mange år. Nokre vert hatt over på Limousin-eikefat for å lagrast i tre år. Denne behandlinga er relativt ny.
Budnick Hill
Budnick Hill er ein liten, rund ås på sørsida av Newcomb Bay på Budd Coast i Antarktis. Åsen ligg mellom Crane Cove og Geoffrey Bay og er knytt via ei smal landstripe i nord til Bailey Peninsula. Han vart først kartlagd frå U.S. Navy Operasjon Highjump flyfoto i 1946–47, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter K. Budnick, ein landmålar i Australian National Antarctic Research Expeditions i 1964 ved Wilkes-stasjonen, som sette opp ein trigonometrisk stasjon på åsen.
The Bump
The Bump er ein knaus på Robertson Point, det austlege neset ved innløpet til Fortuna Bay på Sør-Georgia. Han vart kartlagd av Discovery Investigations i 1929-30 og namngjeve skildrande. The bump tyder humpen på engelsk.
Olenjabukta
Olenjabukta (russisk Оле́нья Губа) er ei bukt og ein busetnad i Murmansk oblast i Russland. Ved folketeljinga i 2010 hadde staden eit folketal på 1,661.
Bukta ligg omlag 10 mil frå Noreg. Her ligg ein russisk marinebase som er ein del av marineinstallasjonen ved Gadzjijevo (òg kalla Skalisty).
Frøya i Bremanger
I nordaust ligg øya Bremangerlandet.
Kinnaspelet
Kinnaspelet eller Songen ved det store djup er eit historisk spel. Spelet har frå 1985 vore framført mellom bergveggen og steinkyrkja på den vesle øya Kinn lengst vest i Noreg. Songen ved det store djup er skrive av Rolf Losnegård. Kinn er ei øy i Kinn kommune i Sunnfjord i Vestland.
Shah i Ras al-Khaimah
Shah er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Djengis khan
Djengis khan var ein mongolsk erobrar, herskar (khan) og grunnleggjar av Det mongolske riket. Ved hans død strekte riket seg frå Kaspihavet i vest til Stillehavet og nordlege Kina i aust. Under etterkommarane til Djengis khan vart riket utvida enda meir.
Oppvekst
Dsjengis khan sitt barndomsnamn var Temüdsjin. Fødselsåret er ikkje sikkert, men ligg truleg rundt 1167 (andre forslag er 1155 og 1162). Foreldra var Yesukai og Hoelun. Yesukai var stammehøvding for Kiyad mens mora, Hoelun, kom frå stammen Olkunut. Han hadde brørne Kasar, Haji'un og Temuga, søstera Temulin og halvbrørne Belgutai og Bektair.
Om lag ni år gammal vart han forlova med Bourtai og han var nokre år i hennar stamme til far hans vart myrda av tilgrensande tartarar. Temüdsjin vende da tilbake til mora og familien sin, men var for ung til å kunne hevde seg i arvestridane som oppstod. Det enda med at stammen samla seg om ein ny leiar mens Hoelun og barna måtte klare seg aleine. Dei neste åra var harde og den litle familien overlevde ved jakt, sanking og fiske. Temüdsjin og Kasar skal i denne tida ha drepe halvbroren Bektair. Ein annan viktig episode er at Temüdsjin vart tatt til fange av taidjutane og var der som slave, med lenkje om halsen, til han greidde å flykte ved at nokon i leiren hjelpte han.
Litt om litt greidde Temüdsjin å samle ein stamme rundt seg og han gifta seg med Bourtai. Kort tid seinare vart ho bortført i eit raid, kanskje ein hemn for at Temüdsjin si mor, Hoelun, vart røva på liknande vis tjue år tidlegare. Temüdsjin kom seg unna og samla saman ein hær av nomadar og gjetarar han personleg rekrutterte, og allierte stammar. Saman henta dei Bourtai tilbake. Sigeren var overveldande og gav meirsmak.
Stammesamling
Temudsjin begynte så sakte å byggje seg opp ein maktbase, mellom anna ved å knyte seg til sin fars anda (svoren venn) Toghril – Khan over Keratene – også kjend under den kinesiske tittelen Wang Khan som han fekk som offisiell tittel av Jin-imperiet i 1197. Toghril valde Temüdsjin som arvtakar for tittelen etter ei suksessfull herjing av Tartarane i 1202, noko som førte til konflikt med Senggum, Toghril sin arving. Senggum planla å myrde Temüdsjin, noko han ikkje klarte: Temüdsjin sigra over han og dei som var allierte med han, og tok tittelen Wang khan.
I 1201 vart Jamuka vald som gur khan, 'universell herskar', noko som førte til eit brot mellom han og Temüdsjin. Jamuka samla saman dei stammane som var i opposisjon til Temüdsjin, men dei var ikkje sterke nok, og den siste motstanden tok slutt da Jamuka vart fanga og avretta i 1206.
I 1206 var så alle mongolar samla under éin herskar og Temüdsjin valde Djengis khan som tittel. Han er såleis den første og einaste med denne tittelen.
Erobring av det nordlege Kina og Persia
Etter stammesamlinga gjekk mongolane til angrep utover. Første felttoget var mot Tangut-imperiet i Xi Xia, nordvest for Kina. I 1209 godtok Tangut-keisaren overhøgda til Dsjengis khan.
Neste felttog var mot det kinesiske nordriket, Jin, i 1211–1213. Den mongolske hæren herja og plyndra landet men greidde i denne omgangen ikkje å innta den sterkt erobra hovudstaden Zhongdu. Dei returnerte i 1215 og brente byen ned. Dagens kinesiske hovudstad Beijing vart seinare bygd i same området, påbegynt av Kublai khan, Djengis khan sitt barnebarn.
Keisaren over Jin Xuan Song hadde i mellomtida flykta og flytta sin hovudstad til Kaifeng, der han fekk nokre få år før mongolane kom tilbake.
Det neste store felttoget var vestover i 1219 mot Turkestan, etter at herskaren der drap ei gruppe av Djengis khan sine utsendingar. Heile den mongolske hæren på 200 000 mann, dei fleste til hest, vart så send for å hemne fornærminga. Bukhara, Samarkand og Balkh vart herja og brende medan folk vart drepne, valdtekne eller selde som slavar. Etter det vart Persia herja og lagt til imperiet.
Den mongolske hæren returnerte til Mongolia via to vegar, ein sørleg gjennom det nordlege India og ein nordleg gjennom det sørlege Russland. Undervegs vart alle motstandarar utsletta, men nytt land vart i første omgang ikkje lagt til imperiet. Dei to hærane var tilbake i Mongolia i 1225.
Død
Djengis Khan døydde i 1227 og han vart gravlagd på ein hemmeleg plass i det austlege Mongolia, av eit gravfølgje som drap alle menneske og dyr som kom i vegen deira.
Etter Dsjengis Khan
Det enorme riket vart etter at Djengis khan døydde delt opp i fire delar, ein til kvar av Burtai sine gjenlevande søner, Jochi, Chagatai, Ogedei og Tolui. Ogedei var offisielt Djengis khan sin etterfølgjar. Søner av andre koner vart gitt høge stillingar, men berre førstekona sine søner vart formelt overhovud.
Mongolkrigane heldt fram med uforminska styrke i lengre tid, i Korea, det sørlege Kina, men spesielt i Persia, Midtausten og Russland var krigane og erobringane langvarige. Eit forsøk på å ta Japan stranda pga. storm (Omgrepet Kamikaze, som betyr guddommeleg vind, stammar frå den hendinga).
Styresett og samfunnstruktur i det mongolske imperiet
Mongolane er tradisjonelt stammefolk og nomadar, men kom til å herske over gamle høgkulturar, slik som Kina og Persia. Alle imperium som skal vare treng ein administrasjon, og mongolane gjekk etter kvart, etter Djengis khan, inn som eit herskande sjikt i dei underkua rika. Den kinesiske kulturen greidde overraskande raskt å få tilbake overtaket etter dei mongolske herjingane, slik at allereie Kublai khan må sjåast som ein kinesisk, ikkje ein mongolsk, herskar.
Område i Persia sleit meir med å reise seg igjen etter den mongolske okkupasjonen.
Karakorum, mongolane sin hovudstad under Djengis khan, var ikkje ein by i eigentleg forstand, men meir ein abnormt stor mongolsk teltleir.
Militær teknikk og organisering
Mongolkavaleriet under Djengis khan var strengt oppdelt etter titalssystemet, det vil seie i einingar på 10, 100, 1 000 og 10 000, der 10 000 ryttarar var ei eiga taktisk eining. Etter felttoget i Kina tok dei òg i bruk ei avdeling kinesiske beleiringsspesialistar.
Det store militære problemet til mongolane før Dsjengis Khan var stammemotsetningar. Djengis khan løyste dette ved å organisere hæren på tvers av stammar, det vil seie ved å bryte opp stammestrukturen, men utan å bryte ned andre sosiale strukturar – ein høvding var og skulle framleis vera høvding og militær leiar. Djengis khan sitt rykte for å vera ein trufast, storsinna og mektig venn, og ein grufull og omsynslaus fiende, gjorde at svært mange stammefolk slutta seg til han, ikkje berre mongolar. Til dømes bestod store delar av hæren av tyrkiske folk.
Piz d'Err
Piz d'Err er eit fjell i Albulafjella (Alpane) i Sveits.
Kjelder
Piz d&
Holme
Ein holme eller holm er eit lite stykke land med vatn på alle kantar. Holmar er mindre enn øyar, har vanlegvis ikkje dyrkbar jord og er ikkje busette. Berg som berre såvidt stikk opp av havet og ikkje har særleg vegetasjon, vert kalla skjer. Holmar finst både i sjøen og i innsjøar.
Beit Iksa
Beit Iksa (arabisk بيت إكسا, hebraisk skrift בית איכסא) er ein palestinsk landsby i Jerusalem guvernement, 6 kilometer nordvest for Jerusalem på Vestbreidda. Beit Iksa har 1 600 innbyggjarar og ligg i «Område B», som tyder at dei sivile sakene blir administrert av Den palestinske sjølvstyresmakta, medan Det israelske forsvaret tar seg av tryggleiken.
Holme
Holm (ø) Holm (Insel) Holm (island) Holme (geografi) Holme
Beit Iksa
Historie
I krossfarartida vart landsbyen kalla Jenanara.
Landsbyen vart ein del av Det osmanske riket i 1517 i lag med resten av Palestina og i 1596 stod han oppført som Bayt Kisa i skattelister som ein del av Quds nahiya i Quds liwa. Han hadde eit folketal på 79 hushaldningar, alle muslimar, og betalte skatt for kveite, bygg, oliventre, vindruer, frukttre, hagar, geiter eller bikubar, og ei presse for oliven eller druer.