cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geilo
Geilo er ein tettstad i Hol kommune i Buskerud i Viken. Tettstaden ligg øvst i Hallingdalen, ved Bergensbanen omtrent midtvegs mellom Bergen og Oslo, og har. Sentrum ligg om lag 800 moh.
Geilo er ein populær turiststad, både sommars- og vinterstid, og bygda har ei mengd hotell og andre overnattings- og serveringsstader.
Namnet Geilo kjem av dativ fleirtalsform av geil, 'inngjerda krøterveg'. Tettstaden har namn etter garden Geilo, som selte grunnen til Bergensbanen då det skulle opprettast ein stasjon kring 1900. Initiativet til dette vart teke av hotelleigaren Ola Geilo frå Ustedalen. Tettstaden har sidan vokse fram kring stasjonen.
Næringsliv og kultur
I tillegg til turisttrafikken, er det lokale næringslivet prega av jern- og metallvareindustri (knivar, ljåar, verktøy og andre jernvarer) og produksjon av sportsartiklar og suvenirar. Geilo er elles eit viktig handelssenter, ikkje minst på grunn av turisttrafikken. Geilo kyrkje er ei langkyrkje i tre frå 1890. Tuftebrui frå 1830 er freda. På Fekjo ved Ustedalsfjorden finst det gravhaugar.
Geilo er eit trafikknutepunkt. Her møtest riksveg 7 Oslo–Gol–Bergen og fylkesveg 40 over Dagali til Kongsberg og Larvik. Utanom jernbanesamband med Bergen og Oslo har Geilo bussrutesamband til Hønefoss, Rødberg i Numedal og Odda i Hardanger. Den private flyplassen Geilo lufthamn, Dagali ligg 28 km frå Geilo sentrum.
Web Cartoonist's Choice Awards
Web Cartoonist's Choice Awards (WCCA) er ei årleg prisutdeling der nettbaserte teikneserieskaparar nominerer og vel ut framståande teikneseriar som er tilgjengeleg på nettet. Kåringane har vore haldne sidan 2001. Dei har blitt nemnt i New York Times.
WCCA er ei form for verdsetting imellom kollegaer, med stemmerett gjeve berre til forfattarar og teiknarar som arbeider på teikneseriar dedikert til nettet. Prisvinnarar får eit eige webbanner for sida si, og ifrå 2007 vart eit presentasjon på MegaCon etablert som innslag. I 2003, 2005 and 2006 vart prisane presentert i ein seremoni på nettet vist i stripeform og som involverte nokre av teiknarane.
Der er fleire kategoriar, eit faktum New York Times kritiserte i 2005, då 26 kategoriar skulle vere for mykje. Ingen teikneserie har klart å bli nominert kvart år sidan kåringa vart etablert.
Stripa som har fått flest prisar er den no nedlagde Mac Hall med 9 utmerkingar, følgd av Chopping Block og The Perry Bible Fellowship som har fått 8 kvar. Penny Arcade og Count Your Sheep har kvar vunne 7 prisar.
Tjørvåg IL
Tjørvåg Idrettslag er eit idrettslag i Herøy kommune på Sunnmøre, og vart starta opp i 1974. Idrettslaget har fotball som hovudtilbod til innbyggjarane i Tjørvåg, men det er òg andre aktivitetar, mellom anna ei turgruppe.
Idrettslaget har vore drive av bydgefolket sjølv. Sidan midten av 1990-talet, har Per Magne Lillenes vore ein sentral mann i idrettslaget.
Abandonering
Abandonering tyder å gje frå seg, forlate, eller gje opp noko.
Tjørvåg IL
Tjørvåg IL fekk i 2003 si eiga grusbane for første gong, tidlegare har laget nytta baner til naboklubbar og skuleanlegg. Seinare vart det lagt kunstgras og bygd tribune. Tjørvåg idrettslag sitt a-lag spelar i 5.divisjon i 2015.
Abandonering
I norsk rett vert omgrepet brukt om dei tilfella der eit konkursbu opphevar kverrsetjinga av ein eigedom eller rett som eigentleg høyrer til buet, jf. konkursloven § 117 b. Grunnen er ofte at eigedommen ikkje har økonomisk interesse for konkursbuet, til dømes fordi han står i pant.
Voronezjelva
Voronezj (russisk Воронеж ) er ei elv i Tambov, Lipetsk og Voronezj oblast i Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Elva er 342 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 70,8 m³/s.
Frans Widerberg
Frans Widerberg var ein norsk kunstmålar og grafikar.
Frantz Widerberg vart fødd i Oslo. Rundt 1971 forenkla han førenamnet til Frans. I 1951/52 fekk han utdanning i atelieret til Birger Moss Johansen, gammalonkelen sin. Sidan var han elev ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1953/55), Goldsmith's College School of Art, University of London (1955), Statens Kunstakademi (1957-60).
Han hadde si første separatutstilling i 1963 i Holst Halvorsens Kunsthandel, men målarkunst, akvarellar, teikningar, tresnitt og raderingar. Same året debuterte han på Høstutstillingen, med både målarkunst og grafikk. I 1965 vart han formann i Unge Kunstneres Samfund. I 1967 begynte han å arbeide med litografi, og dette vart sidan den viktigaste kunstnariske uttrykksforma hans.
Olsokbreen
Olsokbreen er ein 17 km lang isbre på Spitsbergen. Han ligg sentralt på Sørkapp Land og munnar ut i havet i søraust, mot Stormbukta. Øverdelen av breen vert kalla Mefonna.
Voronezjelva
Voronezj frys til tidleg i desember og er islagd til slutten av mars. Elva er framkommeleg for skipsfart i den nedre delen.
Abandonering
I slike tilfelle går råderetten over eigedommen tilbake til skuldmannen etter ei abandoneringserklæring frå bustyraren. I tillegg slettar bustyraren meldinga om konkurs som er tinglyst på eigedommen, jf. konkursloven § 79 sjuande ledd. Eventuelt kan eigedommen overførast til panthavaren, jf. konkursloven § 117c. Dette vert kalla «ueigentleg abandonering».
Tjørvåg IL
Tjørvåg spelar i raude drakter.
Olsokbreen
Breen fekk namnet sitt av ein norsk ekspedisjon som nådde fram til breen olsokdagen 1920.
Tester Nunatak
Tester Nunatak er den sørlegaste av ei gruppe tre nunatakar nord i Manning Nunataks, aust i Ameryisen. Nunatakane vart fotograferte av U.S. Navy Operasjon Highjump (1946–47) og ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) (1957). Dei vart vitja av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen i 1965 og av ANARE i 1969. Tester Nunatak fekk namn av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter J. Tester, ein flymekanikar med gruppa frå ANARE som vitja Prince Charles Mountains i 1969.
Frans Widerberg
Widerbergs kunst er karakterisert som nyfigurativ, prega av primærfargar, dvs raudt, gult og blått. Han blandar ikkje fargane med kvitt eller svart, men bruker dei som regel heilt reine og klåre. Typiske motiv hos Widerberg er hestar og ryttarar, innadvendte nakne par og svevande ekstatiske figurar.
Frants Widerberg gifta i 1960 med Aasa Brækka, som òg var elev ved Statens Kunstakademi. Han er far til kunstnaren Nico Widerberg.
Romersk konsul
Konsul (latin consul) var det høgaste embetet i den romerske republikken, og blei halde av to menn for eitt år om gongen. I følgje tradisjonen avløyste konsulordninga monarkiet i 510 f.Kr..
Romarane viste til år ved hjelp av namna til dei som var konsular det året, noko som viste kor viktig embetet var. Til dømes ville dei omtala året 59 f.Kr. som «konsulatet til Cæsar og Bibulus», ettersom dei to konsulane det året var Julius Cæsar og Marcus Calpurnius Bibulus. Fordi konsullistene er tekne vare på er det derfor mogleg å datera mange hendingar i romersk historie mykje meir sikkert enn det ein kan for andre oldtidsrike.
Konsular blei vald mot slutten av året, og embetsperioden tok til 1. januar. Under republikken var minimumsalderen for å bli vald til konsul 40 år for patrisiarar og 42 år for plebeiarar.
939
939 (romartal CMXXXIX)
Yeşilli
Yeşilli er ein by og eit distrikt i provinsen Mardin i Tyrkia. Byen har kring 14 000 innbyggjarar.
Solo
Solo (italiensk for ‘åleine’) er ei sjølvstendig framføring innan musikk. Det kan visa til eit stykke, ei framføring eller ein artist. Ein person som opptrer åleine kan ein kalla solist. Artistar som opptrer for seg sjølv i staden for med ei musikkgruppe kan ein kalla soloartistar, eller ein kan seia at dei gjer solokarriere.
Eit solo musikkstykke kan framførast med eller utan akkompagnement. I tillegg til musikk kan ein også bruka omgrepet om soloteater og solodans.
Solo i klassisk musikk
Det er blitt skrive verk for soloinstrument med eller utan akkompagnement i alle periodar av vestleg musikkhistorie sidan renessansen. Nokre av desse er blitt skrivne av eller for virtuosar for å syna fram dei tekniske ferdigheitene deira til publikum, eller for å utforska den tekniske kapasiteten til eit instrument. Soloverk kan også vera laga for undervisingsføremål.
Sidan barokken har ein kalla verk for ein eller fleire solistar med orkesterakkompagnement for konsert eller solokonsert. Sonate er ei anna form for musikkverk som ofte er skriven for soloinstrument.
Motsatsen til soloparti blir kalla tutti, der alle instrumenta i eit orkester eller ei stemme speler.
25. mars
25. mars er den 84. dagen i den gregorianske kalenderen (85. under skotår). Det er 281 dagar att av året.
Grønfjorden
Grønfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Karahavet
Karahavet (russisk Ка́рское мо́ре ; Karskoje more) er ein del av Nordishavet nord for Sibir. Det grensar til Karasundet og Novaja Zemlja i vest med Barentshavet på andre sida, og til Severnaja Zemlja i aust med Laptevhavet på andre sida.
I nord går grensa til Karahavet geografisk langs linja frå Kapp Kohlsaat på Graham Bell-øya i Frans Josefs land til Kapp Arktis, det nordlegaste punktet på Komsomoletsøya i Severnaja Zemlja.
Samanlikna med Barentshavet, som får relativt varme havstraumar frå Atlanterhavet, er Karahavet mykje kaldare og er dekt av is over ni månader av året.
Karahavet mottar store mengder ferskvatn frå elvane Ob, Jenisej, Pjasina og Tajmyra, så saliniteten varierer mykje.
Dei største hamnebyane er Novyj Port og Dikson og havet er eit viktig fiskeområde, sjølv om det er berre isfritt om lag to månader året. Det er funne store område med petroleum og naturgass, men dette har ikkje vorte utnytta enno.
Øyar
Det er mange øyar og øygrupper i Karahavet. I motsetnad til andre marginalhav i Arktis, der dei fleste øyane ligg langs kysten, har Karahavet mange øyar som Arktitsjeskij Institut-øyane, Izvesti TSIK-øyane, Kirovøyane, Ujedinenijaøya eller Einsemdøya, Vizeøya og Voroninaøya ligg langt ute til havs.
Den største øygruppa i Karahavet er Nordenskiöldøyane med fem større undergrupper og over nitti øyar. Andre viktige øyar i Karahavet er Belyøya, Diksonøya, Tajmyrøya, Kamennijeøyane og Oleniøyane.
Historie
Karahavet vart tidlegare kalla Oceanus Scythicus ('Det skytiske havet') eller Mare Glaciale ('Ishavet') og står med desse namna på kart frå 1500-talet. Sidan havet er dekt av is det meste av året var det stort sett ikkje utforska før seint på 1800-talet.
I 1556 segla Stephen Borough «Searchthrift» for å prøve å nå elva Ob, men vart stoppa av isen og tåka då han nådde Karahavet. Ikkje før i 1580 prøvde ein annan engelsk ekspedisjon, under Arthur Pet og Charles Jackman, å nå passasjen. Dei klarte heller ikkje oppgåva og England mista interessa for Nordaustpassasjen.
I 1736-1737 reisten den russiske admiralen Stepan Malygin ei reise frå Dolgijøya i Barentshavet. Dei to skipa i ekspedisjonen var «Pervij», under Malygin sin kommando, og «Vtoroj» under kaptein A. Skuratov. Etter å ha kome inn i det lite utforska Karahavet, segla dei til munningen av Ob. Malygin skreiv ned detaljerte skildringar av dette ukjende området og klarte å teikne eit forholdsvis nøyaktig kart over kystlinja mellom elva Petsjora og Ob.
I 1878 segla den svenske utforskaren Adolf Erik Nordenskiöld på skipet «Vega» over Karahavet frå Göteborg og langs kysten av Sibir. Trass i pakkisen kom han til 180° aust tidleg i september. Vinteren låg han fast i isen i Tsjuktsjarhavet og venta og gjorde bytehandel med det lokale tsjuktsjarfolket. Juli etter var Vega fri frå isen og heldt fram til Yokohama i Japan. Han vart då den første som segla Nordaustpassasjen. Den største øygruppa i Karahavet, Nordenskiöldøyane, er kalla opp etter han.
1912 var eit tragisk år for russiske utforskarar i Karahavet. Dette året blokkerte isen Nordaustpassasjen og tre ekspedisjonar som måtte krysse Karahavet vart fanga i isen og forsvann: Sedov sitt fartøy «St. Foka», Brusilov si «Svjataja Anna»og Rusanov si «Gerkules». Georgij Sedov meinte å nå Frans Josefs land med skipet sitt og etterlate eit depot der og reise med slede til Nordpolen. På grunn av den tunge isen klarte berre fartøyet å nå Novaja Zemlja den første sommaren og overvintra i Frans Josefs land. I februar 1914 la Sedov på veg mot Nordpolen med to seglarar og tre sledar, men han vart sjuk og døydde på Rudolføya.
Georgij Brusilov prøvde å segle Nordaustpassasjen, men vart fanga i Karahavet og dreiv nordover i meir enn to år før han nådde 83°17 N. Tretten mann, leia av Valerian Albanov, forlet fartøyet og startar å gå over isen mot Frans Josefs land, men berre Albanaov og ein sjømann (Aleksander Konrad) overlevde dei tre harde månadane. Dei overlevande hadde med seg skipsloggboka til «St. Anna», kartet over ruta hennar og daglege vêrobservasjonar, men kva som skjedde med dei gjenverande om bord er ukjend.
Etter den russiske revolusjonen i 1917 auka omfanget av utforskinga av Karahavet som følgje av utviklinga av Nordaustpassasjen. Det vart bygd mange fleire polarstasjonar, som det alt var fem av i 1917, og desse gav vêrobservasjonar, observasjonar av istilhøva og radiosamband. I 1932 var det 24 stasjonar, i 1948 om lag 80 og i 1970-åra var det meir enn 100. Bruken av isbrytarar og seinare luftfartøy for å utføre vitskapleg arbeid vart utviklia. I 1929 og 1930 førte isbrytaren «Sedov» med seg forskarar til Severnaja Zemlja, det siste store uutforska området i Sovjetunionen. Øygruppa vart kartlagd fullstendig under Georgij Usjakov mellom 1930 og 1932.
Særleg verdt å merke seg er tre turar som isbrytaren «Sadko» tok, som gjekk lenger nord enn noko anna skip hadde vore. I 1935 og 1936 vart dei siste uutforska områda nord i Karahavet undersøkt og den vesle Usjakovøya vart oppdaga.
I dag er det uro omkring dei store mengdene atomavfall som tidlegare Sovjetunionen dumpa i havet, mellom anna seks atomubåtreaktorar og ti atomreaktorar. Effekten dette vil ha på miljøet er ikkje kjend. Det internasjonale atomenergibyrået sine målingar har vist at utsleppa er små og lokale.
Naturreservat
Det store arktiske statlege naturreservatet – det største naturreservatet i Russland og Europa - vart grunnlagd 11. mai 1993 av den russiske regjeringa. Karahavet utgjer 4000 km² av naturreservatet, og inkluderer Sergej Kirov-øyane, Voroninaøya, Izvestiy TSIK-øyane, Arktitsjeskij Institut-øyane, Sverdrupøya, Ensomheden og fleire mindre øyar. Området har eit naturleg og biologisk mangfald i Nordishavet og den austlege delen av Karahavet.
Kjelder
''
Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet
Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet, Det Norske Akademi for Litteratur og Ytringsfrihet er eit norsk litterært akademi grunnlagt av forfattaren Knut Ødegård i 2003. Det har som føremål å «arbeide for fremme av litteratur og for kunnskap om også andre litterære og kulturelle ytringsformer enn de som tilhører vår egen kulturkrets, også for ytringsfrihet i Bjørnstjerne Bjørnsons ånd [...].»
Medlemmar i akademiet er framstående norske og utanlandske forfattarar, forskarar, journalistar og politikarar. President er Hege Newth Nouri. Knut Ødegård var president frå 2003 til 2014. Ine Harrang er administrativ leiar.
Bjørnsonprisen
Akademiet deler årlig ut den internasjonale Bjørnsonprisen til personar eller en institusjonar som har «bidratt i stor grad i en internasjonal sammenheng innen det området som omfattes av akademiets formål.» Prisutdelinga skjer seint om hausten, i samband med det årlege seminaret til foreininga på Bjørnsonhuset i Molde. Prisen består av 100,000 kroner, ein statuett av Hagbart Solløs, og eit diplom av Ellen Maria Heggdal.
Mottakarar av prisen er:
941
941 (romartal CMXLI)
Ersfjorden på Kvaløya
Ersfjorden er ein fjord som skjer seg inn i Kvaløya i frå vest. Han er 12,5 km lang. På nordsida ved innlaupet ligg fjellet Skamtinden (883 moh.). Inst i fjorden ligg tettstaden Ersfjordbotn. Berre eit smalt eid skil Ersfjorden frå Kaldfjorden som kjem frå nord.
Hans G. Jensen
Hans G. Jensen, fødd i Horsens i Danmark, død i Oslo, var ein norsk fagforeiningsleiar og politikar for Arbeidarpartiet. Jensen var leiar av Arbeidarpartiet 1888-1889. Han var også den første leiaren for Landsorganisasjonen (LO).
Maskinomsetjing
Maskinomsetjing er ei automatisk omsetjing frå éitt språk til eit anna.
I regelbasert maskinomsetjing blir omsetjinga styrt av ei rekkje kompliserte lingvistiske grammatikkar og reglar. På grunnlag av setningane sin syntaks og semantikk siktar ein mot å oppnå ei omsetjing som både er korrekt (dvs. oppbyginga til setningane/syntaks er i orden) og vernar tydinga av den opphavlege setninga.
940
940 (romartal CMXL)
Thomas Nunataks
Thomas Nunataks er ei gruppe av tre nunatakar som ligg 2 nautiske mil (3,7 km) sørvest for Mount Mervyn i Porthos Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1965. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter I.L. Thomas, ein fysikar ved Mawson-stasjonen i 1967.
Jacinda Ardern
Jacinda Kate Laurell Ardern er ein newzealandsk politikar som blei statsminister i landet i oktober 2017. Ho blei partileiar for Det newzealandske arbeidarpartiet (Labour) den 1. august 2017. Ardern blei vald inn til Det newzealandske parlamentet ved valet i 2008.
Io
Alt gjekk bra til kona Hera nesten tok Zevs på fersken med jenta. Guden prøvde å skjula dei ved å gjera seg sjølv om til ei sky og Io til ei kvit kvige, men Hera gjennomskoda han. Ho bad om å få kviga som gåve, og sette deretter Argus, eit monster med hundre auge, til å vakta over henne. På oppdrag frå Zevs drap Hermes monsteret ved å lokka alle auga til å sova.
Kviga Io var fri, men nå plaga av ein hissig brems som Hera sette på henne. Halvgalen av alle stikka sprang kua over Bosporos, som fekk namn etter henne (Bosporos tyder «oksepassasjen»). Ved Svartehavet møtte ho Prometevs, som var lenka til eit fjell og plaga som straff for å setta seg opp mot gudane. Han trøysta Io med at ho ville bli eit menneske igjen og at Herakles, den største av alle heltane, ville stamma frå henne. I områda Io sprang gjennom skal ho seinare ha blitt dyrka som ei gudinne.
Deretter sprang Io over Det joniske havet, som òg fekk namn etter henne, og kom til Egypt, der Zevs gav henne menneskeform igjen. Ho fødde sonen til Zevs, Epafos, og gifta seg sidan med den egyptiske kongen Telegonus.
Io har inspirert seinare kunstnarar, som den romerske skalden Ovid som skriv om henne i Metamorfosar, eller i Correggio sitt måleri Io og Zevs (også kalla Io og Jupiter).
Recuerda
Recuerda er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Krøderen
Krøderen, eller Krøderfjorden  som mange kalla han, er eit vatn som strekkjer ca. 41 km seg nordover frå tettstaden med same namn og endar opp ved Gulsvik i Flå kommune, sør i Hallingdal. Den viktigaste vasstilførsla kjem frå Hallingdalselve i nord, og avløpet skjer via Snarumselva i sørenden av innsjøen.
Mlungu dalitsani Malawi
«Mlungu dalitsani Malaŵi» ('Gud signe Malawi') er nasjonalsongen til Malawi. Han blei teken i bruk i 1964 etter ein konkurranse. Teksten og melodien blei skrivne av Michael-Fredrick Paul Sauka same året. Teksten er på chinyanja, og songstilen følgjer lokal folkemusikk.
Tilley Nunatak
Tilley Nunatak er ein bratt nunatak 5 nautiske mil (9 km) sør for Hobbs Islands, som stikk opp av isklippene aust i William Scoresby Bay. Han vart oppdaga i februar 1936 av mannskapet på RRS «William Scoresby» under Discovery Investigations og vart namngjeven av dei etter professor C.E. Tilley, som studerte steinar ført attende på ekspedisjonen.
Glomfjorden
Glomfjorden er ein fjord i Meløy kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 19 km austover til Fykan i botn av fjorden.
Carl Fredrik Bunæs
Carl Fredrik Bunæs var ein norsk friidrettsutøvar frå Drammen. Fyrste halvdelen av 1960-åra var han i aller fremste rekke mellom sprintarane i Norden, han vann då fire nordiske meisterskapstitlar. I tiåret 1957-66 vart han 18 gongar norsk meister på sprintdistansane 100 meter (5), 200 meter (9) og 400 meter (4). Han var medlem av IK Tjalve.
Frei kyrkje
Frei kyrkje er ei langkyrkje frå 1897 på Nedre Frei søraust på Freiøya i Kristiansund kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke.
Glomfjorden
Fjorden startar i vest mellom Gjersholmen på Meløy i nord og Vassdalsvik i sør. Mellom desse to stadane går det ferjesamband, samt nordover til Ørnes. Aust for Meløya ligg øyane Skjerpa og Mesøya på nordsida av fjorden. Glomneset er eit langt og smalt nes som stikk ut i fjorden frå fastlandet aust for Mesøya. Mellom desse går sundet Eidet nordover til Ørnes. Sandåvika ligg på austsida av Glomneset og i denne bukta ligg bygdene Sandåga og Neverdal. Litt lenger søraust ligg grenda Selstad. Tettstaden Glomfjord ligg på nordsida heilt inne i fjorden. Sjølve botnen av fjorden endar i ein fjellvegg ved Fykan som stig 883 meter nesten rett til vêrs. I Fykan ligg Glomfjord kraftverk, kjent for aksjonen «Operasjon muskedunder» i september 1942, då kommandosoldatar tok seg over fjellet frå Bjærangsdalen og saboterte planlagt aluminiumsproduksjon i Glomfjord ved å sprengje turbinar og røyrgater til kraftstasjonen.
Carl Fredrik Bunæs
Karriere
Bunæs vann si fyrste gullmedalje i ein noregsmeisterskap og sette sin fyrste noregsrekord allereie då ho var 18 år. Begge prestasjonane kom på det som ein må kalle spesialdistansen, 200 meter. Her fekk han notert 21,3 sekund i 1957, ein rekord som hans sterkaste konkurrent, Bjørn Nilsen tok over med fyrst 21,2 og så 21,1 i 1958. Bunæs tok tilbake rekorden i 1959, då han vart klokka inn på 21,0.
Dikili
Dikili er ein kystby og eit distrikt i provinsen Izmir i Egearregionen i Tyrkia. Staden er ein populær feriestad og ligg kring 120 km nord for İzmir.
Frei kyrkje
Arkitekt for kyrkja var Karl Norum. Byggverket er i tre og har 400 sitjeplassar.
Carl Fredrik Bunæs
Karriere
I 1960 vann Bunæs 200-meteren på tida 20,9 sekund under ein landskamp i Karlstad, både norsk og nordisk rekord. Same sesongen forbetra han den norske 400-meterrekorden til 47,3 og han vart under NM 1960 tildelt kongepokalen for sin dobbeltsiger, 100 m og 200 m, sistnemnde distanse på ny meisterskapsrekord. Han deltok også i Sommar-OL 1960 i Roma, der han vart utslått i kvartfinalane på både 200 m (21,4 =nr 17) og 100 m (10,5 =nr 15).
Glomfjorden
Fylkesveg 17 går langs nordsida av fjorden.
Carl Fredrik Bunæs
Karriere
Tre nordiske friidtettsmeisterskap vart arrangert i tida 1961-65. Bunæs vann i 1961 både 100 meter og 200 meter, i 1963 sigra han på 100 m, medan han i 1965 vart nordisk meister på 400 meter. Som 400-meterløpar nådde han toppen i 1963-sesongen, då han på Bislett stadion flytta noregsrekorden til 47,1 og deretter til 46,6.
Bunæs var ein framifrå poengplukkar for Noreg i landskampane. I sine 41 landskampar stod han på startstreken 130 gongar, 96 gongar kom han i mål som vinnar. Med IK Tjalve sine stafettlag vann han heile 26 NM-gull.
Torreblacos
Torreblacos er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Busk
Ein busk er ein vedplante som er mindre enn eit vanleg tre og greiner ut nær bakken, slik at han har ei avrunda, kompakt form. Medan mange plantar veks seg naturleg til denne forma, kan òg tre bli avgrensa til buskform på grunn av jordsmonn, vind eller menneskepåverknad, som stadig klipping.
Usmanelva
Usman (russisk Усмань) er ei elv i Lipetsk og Voronezj oblast i Russland og ei av sideelvane til Voronezj frå venstre. Elva er 151 km lang og har eit nedslagsfelt på. 117 km frå munningen har elva ei middelvassføring på 1,99 m³/s.
Busk
Det finst buskar frå lauvtre såvel som nåletre, og dei kan vera vintergrøne eller lauvfellande.
Usmanelva
Elva renn over Oka-Don-sletta. Usman frys til i november eller tidleg i desember og vert isfri att i slutten mars eller i april.
Busk
Buskdannande plantar kan danna større eller mindre kratt. Naturlege og menneskeskapte buskar blir brukt i hekkar og i hagar, der dei kan vera frittveksande eller formklipte.
Usmanelva
Langs elva ligg byen Usman, landsbyen Novaja Usman og fleire mindre busetjingar.
943
943 (romartal CMXLIII)
Gustavo Poyet
Gustavo Augusto Poyet Domínguez er ein uruguayansk tidlegare fotballspelar og seinare -trenar frå Montevideo. Han var midtbanespelar og deltok i over 400 klubbkampar, særleg kjend for sine sesongar i Real Zaragoza og Chelsea FC.
Klubbspel
Poyet var proff-spelar i franske Grenoble og i River Plate frå Monteviedo, før han hausten 1990 vart overført til spanske Real Zaragoza. Våren 1994 var han med då laget vart nasjonal cupmeister, straffeskyting mot Celta Vigo måtte til for å kåre ein vinnar. Nokså nøyaktig eitt år seinare stakk Zaragoza og Poyet av med pokalen i Cupvinnarcupen 1995, etter finalesiger 2-1 over Arsenal FC frå London. Sommaren 1997 reiste Poyet til London og fekk kontrakt med byrivalen Chelsea FC. Ein krossbandskade gjorde at han våren 1998 ikkje fekk med seg ligacuptriumfen mot Middlesbrough FC, derimot var han på plass då Chelsea i Stockholm vann Cupvinnarcupen 1998 med 1-0 over VfB Stuttgart. To år seinare sikra Poyet seg sin siste pokal då Chelsea vann 1-0 over Aston Villa i finalen i FA-cupen. Siste tre sesongane som proff, 2001-04, var Poyet aktiv i ein annan London-klubb, Tottenham Hotspur.
Landslagsspel
Poyet spelte 26 landskampar for Uruguay i tida frå 13. juli 1993 til 26. april 2000. Han var ein av dei beste spelarane i det mannskapet som gjekk til topps i Copa América 1995, etter å ha vunne over Brasil i finalen på heimebane i Montevideo. Poyet skåra i alt tre landslagsmål.
328 Gudrun
328 Gudrun er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. mars 1892 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Tettstaden Krøderen
Krøderen er ein tettstad i Krødsherad i Viken. Staden ligg i sørenden av innsjøen Krøderen. Museumsbanen Krøderbanen har endestasjon i bygda.
Torlengua
Torlengua er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Leitebakk
Leitebakk er ein tettstad i Giske kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har og ligg aust på Godøya, ved Valderhaugfjorden.
Jordforsk
Verksemd
På oppdrag frå næringsliv, offentlege styresmakter og verksemder, konsulentfirma og einskildpersonar dreiv Jordforsk forsking for å bidra til langsiktig og utviklande forvalting av jord, vatn, avfall og landskap. De fire faggruppene/forskingsavdelingane til Jordforsk var:
Osea Island
Osea Island er ei busett øy i Blackwater-estuaret i Essex i Aust-England. Ho er om lag 1,6 km² stor og er knytt til nordbreidda av elva via ei fylling som vert lagt under vatn ved flo.
Northey Island ligg om lag ein kilometer mot vest og Mersea Island ligg om lag 8 km mot nordaust.
Under den første verdskrigen låg det ein motortorpedobåtbase på Osea Island og 2000 mann var stasjonerte der.
Dvergplaneten Pluto
Pluto (småplanetnemning 134340 Pluto; symbol eller  ) er ein dvergplanet i kuiperbeltet, fram til 2006 kalla ein planet. I juni 2008 blei Pluto òg klassifisert som ein plutoide, ein kategori av dvergplanetar med større stor halvakse enn Neptun. 14. juli 2015 passerte romsonden New Horizons Pluto.
Pluto har fem kjende månar, Kharon, Nix, Hydra, Kerberos og Styx. Pluto vender alltid same sida mot Charon, og Charon vender alltid same sida mot Pluto.
Det er ein spesiell relasjon mellom Pluto og Neptun sine banar: På den tida Pluto gjer to rundar rundt Sola, gjer Neptun nøyaktig tre.
Historie
Pluto vart oppdaga av den amerikanske astronomen Clyde W. Tombaugh den 18. februar 1930. Han kalla planeten opp etter den romerske guden Pluto med same namn, fordi dei to første bokstavane hans er initialane til Percival Lowell, som hadde forutsagt at ein niande planet ville bli funnen.
I starten trudde ein at Pluto var fleire gonger større enn jorda. Nærare observasjonar har synt at Pluto er mindre enn månen. Den 24. august 2006 vedtok Den internasjonale astronomiske unionen ein ny definisjon på planetar. Etter denne datoen er Pluto saman med til dømes Ceres og Eris klassifisert som ein dvergplanet.
Utforsking og geologi
Nokre av dei fyrste bileta New Horizons-sonden sende attende til jorda synte ei rad fjell, opp til 3500 meter høge. Fjella er sannsynlegvis laga av vassis og del av grunnfjellet til Pluto, sidan meir flyktige stoff som nitrogen og metan sannsynlegvis ikkje er harde nok til å laga slike fjell under høva på Pluto. Sannsynlegvis vart fjella danna for mindre enn 100 millionar år sidan, slik at terrenget i området er noko av det yngste som er observert so langt i solsystemet.
I sentrum av eit hjarteforma område på Pluto ligg det ei frosen slette kalla Sputnik Planum. Til liks med fjella er ho sannsynlegvis mindre en 100 millionar år gamal. Ho har fleire sprekkar - nokre med ein mørk materie i, andre med åsar i. Området er rikt på nitrogen-, metan- og karbonmonoksid-is. Det finst teikn på at isen her strøymer lik isbrear på jorda. Det finst òg teikn på at nitrogen-is i form av isbrear strøymer frå eit høgland aust for Sputnik-sletta ned på sletta sjølv.
Observasjonar med Ralph-instrumentet ombord på New Horizons syner at den vestre delen av hjarteformasjonen på Pluto har ein konsentrasjonstopp av karbonmonoksid.
Etter å ha passert Pluto tok New Horizons bilete av Pluto som då hadde sola bak seg. Bileta synte dislag i atmosfæren til Pluto som nådde opp til 130 kilometer over yta til dvergplaneten, medan forskarar på førehand ikkje hadde venta seg dis stort høgre enn 30 kilometer over yta.
Kjegle
Ei kjegle eller konus er ein lekam med botn forma som ein sirkel eller ellipse og ei sideflate som smalnar inn til eit punkt på toppen. Volumet av ei kjegle finn ein ved å ganga flaten med høgda og dela svaret på tre.
Ein kan tenka seg at ei rett sirkulær kjegle blir laga av ein rettvinkla trekant som dreier seg om ei av dei rette sidene. Ei kva for helst kjegle kan òg lagast av ei linje som står stille i ein enda og går i ein sirkel eller ellipse i den andre.
991
991 (romartal CMXCI)
Freifjordtunnelen
Freifjordtunnelen er ein del av KRIFAST, fastlandssambandet for Kristiansund kommune som vart opna for trafikk i august 1992. Han er ein del av riksveg 70. Ved opninga var tunnelen verdas lengste undersjøiske vegtunnel med ei lengd på 5 086 m og djupn på 130 meter under havet. Største stigninga i Freifjordtunnelen er 9 %.
Ved opninga erstatta Freifjordtunnelen ferjesambandet Kvisvik-Kvalvåg.
Elara
Elara er eit namn frå den greske myteverda. Elara var anten dottera til kong Orkhómenos, eller ganske enkelt ei kvinne frå bystaten Orkhómenos på øya Euboia (gresk Évvoia). Jupitermånen Elara har fått namn etter henne.
Soga fortel at Elara var ei av dei mange menneskekvinnene som Zevs blei kjær i. Som vanleg måtte guden skjula sidespranget sitt frå kona Hera, og han gøymde Elara djupt nede i jorda. Her fødde ho ein son, Tityas. Ein annan og eldre historie går ut på at Tityas var sonen til jordgudinna Gaia, og desse er gått saman slik at både Elara og Gaia var rekna som Tityas sine mødre.
Røysterett for kvinner
Røysterett for kvinner var ei av dei første store kampsakene for kvinnerørsla.
Historie
Det oppstod mot slutten av det 1800-talet rørsler i fleire land som kjempa for at kvinner skulle få same røysterett som menn. Målet deira var først og fremst å få slutt på diskriminering av kvinner i høve til menn, ikkje nødvendigvis å innføre allmenn røysterett ved å fjerne diskriminering basert på økonomiske, religiøse eller rasemessige forhold.
Knights of Cydonia
«Knights of Cydonia» er ein song av det britiske alternativ rockebandet Muse og det siste sporet på albumet deira Black Holes and Revelations frå 2006. Tittelen til songen kjem delvis av regionen Cydonia på Mars, kjend for «andletet på Mars».
Røysterett for kvinner
Historie
Stemmeretten vart utvida til å gjelde kvinner på ulike tider i ulike land, og i mange tilfelle vart han også trekt attende etter nokre år. Det var også vanleg at kvinner hadde strengare vilkår for å få røysterett enn menn, for eksempel ved at berre gifte kvinner fekk retten.
Knights of Cydonia
Historie
Radio-versjonen blei fyrst send på radiokanalen KROQ-FM den 6. juni 2006 og gjeven til andre radiostasjonar i USA den 12. juni 2006. Songen vart utgjeve som den tredje singelen frå Black Holes And Revelations i Storbritannia den 27. november 2006, og kom på 10. plass på UK Singles Chart og 10. plass på Billboard Modern Rock Tracks-lista i USA. Dette blei då den tredje topp-ti songen deira på denne lista. Songen blei den 27. oktober 2006 skildra av BBC Radio 1 DJ-en Annie Mac som «seks minutt og sju sekund med rein genialitet». Eve of Summer laga ein remix av songen i 2007.
Muse gjorde den fyrste framsyninga av «Knights of Cydonia» på Radio 1's Big Weekend, arrangert av BBC Radio 1 i Camperdown Park i Dundee den 13. mai 2006. Her framførte dei også «Supermassive Black Hole» og «Starlight», dei to fyrste singlane frå Black Holes And Revelations. Bellamy plar å ha ein høgare og tydelegare falsett i songen sin intro når bandet framfører «Knights of Cydonia» i forhold til den studio-innspelte versjonen. Sidan framsyningar frå 2008 har Wolstenholme spelt «The Man With the Harmonica» av Ennio Morricone frå Once Upon a Time in the West med munnspel som introduksjon til songen. Andre framsyningar har inkludert Bellamy spele ein ekstra lang gitarsolo på slutten av songen, der Howard avsluttar songen med ein kort trommesolo og til slutt kodaen til «Space Dementia».
Komposisjon og tyding
I introen blir det brukt sitat frå det musikalske uttrykket i filmen Nærkontakt av tredje grad. Det blir brukt trompet blanda med stemmeleie til Bellamy som spenner seg frå B3-E6 gjennom songen. Gitar-melodien var inspirert av songen «Telstar» av The Tornados (som George Bellamy, Matthew Bellamy sin far, var rytmegitaristen til) frå 1962. Songen startar med lyden av ein eksplosjon, deretter eit hesteknegg. Fram til 2:03 i songen er ein gitarsolo, før Bellamy byrjar songen med «Come ride with me, through the veins of history».
Røysterett for kvinner
Historie
Den første staden som innførte kvinneleg røysterett var New Jersey. Der vart det innført i 1776, men trekt attende i 1807. Pitcairnøyane var neste stad, i 1838. Deretter kom Sør-Australia i 1861, og så kom forskjellige territorier i USA.
Det første landet som innførte kvinneleg røysterett utan atterhald var New Zealand, rett før valet i 1893. Dette omfatta likevel berre røysteretten; det gjekk enda nokre år før kvinner kunne stille til val. Sør-Australia var den første staden som tillét kvinner å stille til val til parlamentet, i 1894, 33 år etter at kvinneleg røysterett vart innført.
Det første europeiske landet som innførte kvinneleg røysterett var Finland, som innførte allmenn røysterett og rett til å stille til val i 1906. Landet fekk i 1907 verdas første kvinnelege medlemmer av ei nasjonalforsamling, da 19 kvinner vart vald inn i riksdagen. Danmark innførte kvinneleg røysterett i lokalval i 1908 og i nasjonale val i 1915, mens Noreg innførte det for alle val i 1913.
Dei siste vestlege landa der kvinner fekk røysterett var Sveits (1971) og Liechtenstein (1984). Det er framleis nokre få land som ikkje har kvinneleg røysterett, dei fleste av dei med basis i visse tolkingar av Koranen. Bhutan skil ikkje mellom kvinner og menn, men i og med at landet har eit prinsipp om éi røyst per eigedom fører dette til at mange kvinner i røynda ikkje har røysterett.
Land utan kvinneleg røysterett per 2006
Landa som ikkje har røysterett, eller ulike reglar for kvinner og menn, er:
Nett innført:
Noresund
Noresund er ein tettstad som er kommunesenteret i Krødsherad kommune i Viken. Staden ligg ved innsjøen Krøderen og det går bru over innsjøen i Noresund. Krøderen er berre om lag 200 meter breid ved Noresund. Riksveg 7 går gjennom staden.
Van Hulssen Nunatak
Van Hulssen Nunatak er ein nunatak ved sørenden av Trillingnutane i Framnesfjella i Mac. Robertson Land. Han vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936–37, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter Frits Van Hulssen, ein forskar på ionosfæren ved Mawson-stasjonen i 1959.
Knights of Cydonia
Komposisjon og tyding
Songen sitt bodskap er å læra folk å stå opp for seg sjølv og laga sin eigen skjebne.
Musikkvideo
Musikkvideoen til «Knights of Cydonia» blei filma på fem dagar; tre i Romania, èin i London, og ein dag i Rei Rock, California. Den blei gjeven ut den 11. juli 2006. Den har ein spaghetti-western og post-apokalyptisk-stil, blanda med kung-fu cowboyar, metall-kledde kvinner på einhjørning og futuristiske element som robotar og strålepistolar.
Videoen er regissert av Joseph Kahn, med Russ Bain som hovudpersonen («The Man With No Name»), Richard Brake som antagonist («Sheriff Baron Klaus Rottingham»), og Cassandra Bell som elskerinne («Princess Shane Kuriyami»). Bandet blir vist i enkelte scener som hologram.
I populærkultur
Songen har m.a. blitt brukt i desse samanhengane:
Aritzo
Aritzo (sardisk: Arìtzo) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 1 303 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 796 meter over havet.
29. april
29. april er den 119. dagen i den gregorianske kalenderen (120. under skotår). Det er 246 dagar att av året.
Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
Dansk flaggdag for prinsesse Benedikte
Tejado
Tejado er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Ahlat
Ahlat (armensk Խլաթ, Khlat, osmantyrkisk اخلاط) er ein historisk by og eit distrikt i provinsen Bitlis i Aust-Anatolia i Tyrkia. Byen ligg på nordvestsida av Vansjøen. Frå 1929 til 1936 låg byen i provinsen Van. Byen har kring 16 000 innbyggjarar.
USS «George H.W. Bush» (CVN-77)
USS «George H.W. Bush» (CVN-77) er det tiande og siste hangarskipet i Nimitz-klassa. Skipet er kalla opp etter den tidlegare presidenten George H.W. Bush, som var pilot i den amerikanske marinen under andre verdskrigen.
Viktor Zubkov
Viktor Aleksejevitsj Zubkov er ein russisk politikar og økonom, og statsminister i Russland frå 2007 til 2008.
Zubkov var fødd i Arbat i Sverdlovsk oblast. Han vart utdanna frå 1960 til 1965 ved Leningrad jordbruksinstitutt i Pusjkin i Leningrad oblast. Etter endt militærteneste i 1967 jobba han i sovkhozar i Leningrad oblast. Zubkov var medlem av Sovjetunionens kommunistiske parti frå 1967 til 1991. Frå 1985 til 1991 hadde han leiande stillingar i kommunistpartiet i byen Priozersk (svensk Kexholm) og i Leningrad oblast. Etter oppløysinga av Sovjetunionen i 1991 gjekk han ut av kommunistpartiet. Fram til 1993 jobba han i Komitéen for eksterne forbindelsar i byadministrasjonen i St. Petersburg, der han jobba under Vladimir Putin. Frå 1993 til 2001 jobba han for det føderale skattevesenet i St. Petersburg. Frå 1995 var han medlem i partiet Vår heim er Russland (Nasj Dom - Rossija). I 1999 stilte han som kandidat ved guvernørvalet i Leningrad oblast, men kom berre på fjerdeplass med 8,6 % av røystene. Han var med på danninga av partiet Sameint Russland i 2001, men var partilaus då han vart statsminister.
I 2001 flytta han til Moskva som første visefinansminister i regjeringa til Mikhail Kasianov. Då Kasianov vart avsett av Putin i 2004 heldt Zubkov fram i regjeringa til Mikhail Fradkov. Zubkov leia avdelinga som skulle kjempa mot økonomisk kriminalitet. 12. september 2007 vart han nominert til stillinga som statsminister av president Putin. To dagar etterpå vart kandidaturet hans stadfesta av nasjonalforsamlinga, dumaen. Utnevninga av Zubkov til statsminister utløyste spekulasjonar om han er ein mogleg kandidat ved presidentvalet i Russland i 2008.
Berkel
Berkel er ei elv i Nederland og ei av sideelvane til IJssel frå høgre.
Viktor Zubkov
Zubkov er gift, og har ei dotter. Han er svigerfar til forsvarsministeren i Russland, Anatolij Serdjukov.
Berkel
Ho har utspring i Billerbeck i Tyskland, nær byen Münster i Nordrhein-Westfalen, og kryssar grensa til Nederland nær Vreden (Tyskland) og Rekken (Nederland). Frå her renn ho gjennom provinsen Gelderland og munnar ut i IJssel ved Zutphen etter om lag 110 km.
Før jernbanen kom til området var Berkel ei stor transportåre for varer frå Münster til Eibergen, Borculo og Zutphen, transportert i båtar med flat botn kalla Berkelzompen. I 1950-åra vart den nederlandske delen av elva kanalisert for å hindre flaum og for å betre dreneringa. I nyare tid har dei gamle svingane i elva vorte ført tilbake i elva sitt naturleg leie.
Byar langs Berkel er:
Khava
Khava (russisk Хава) er ei elv i Voronezj oblast i Russland og ei av sideelvane til Usman frå venstre. Elva er 50 km lang.
Helge Rykkja
Helge Rykkja var ein norsk forfattar og lærar. Han debuterte i 1966 med diktsamlinga Bok på eit forlag han starta saman med Jan Erik Vold. Både debuten og andreboka Poesi (1968) er eksperimentelle samlingar. Den neste diktboka hans, Kommune (1979), har ein klår maoistisk tendens.
Mellom 1966 og 1969 var Rykkja med i redaksjonen til tidsskriftet Profil og var på eit tidspunkt sjølv redaktør. På syttitalet slo han seg ned i Kragerø, der han vart buande og arbeidde som lærar. I byrjinga av forfattarskapen skreiv Rykkja på bokmål, men etter kvart gjekk han over til å skriva på nynorsk.
I 1968 vart eit av dikta frå samlinga Poesi lese opp frå Stortingets talarstol som ei åtvaring mot moderne poesi. Denne hendinga førte paradoksalt nok til at heile opplaget på 3000 eksemplar vart utselt. Merksemda kring poesien hans fekk endå eit lyft då Rykkja i 1971 vart teken med i diktantologien Poesi 14 x 14 saman med kjende diktarar som Olav H. Hauge, Stein Mehren og Rolf Jacobsen.
I 2018 vart Dikt i samling gjeven ut på Aschehoug.
Taroda
Taroda er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Wakeford Nunatak
Wakeford Nunatak er ein liten nunatak 3 nautiske mil (6 km) aust for Mekammen i Framnesfjella i Mac. Robertson Land. Han vart kartlagd frå flyfoto teken av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1960 og sett av eit lag frå ANARE i 1962. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter R. Wakeford, ein kokk ved Mawson-stasjonen i 1962.
Gaffeltruck
Gaffeltruck er ei maskin som vert nytta for å lasta av og på lastebilar og jarnbanevogner, for å stabla varer på lager, transportera varer over korte avstandar på lager, hamner, flyplassar, industriområde, osb. Gaffeltruckar har eit tårn heilt fremst på maskina, med ein gaffel som kan heisast/senkast hydraulisk.
Oppbygging
På grunn av at nyttelasta er plassert framom framhjula er motoren plassert bak, slik at han tener som motvekt mot lasta. I tillegg er det ofte plassert ekstra masse, i form av motvekter, bak på maskina. Det er drift på framakselen, som har størst aksellast. Førarplassen er plassert rett bak tårnet, slik at føraren har så godt oversyn som mogleg. Gaffeltruckar har bakhjulsstyring, som fører til svært liten snuradius og gjer det lett å manøvrera maskinane der det er lite plass.
Kauri
Kauri er namnet på skal av porselenssniglar, særleg Cypraea moneta, som har ei lang historie brukt som pynt, pengar og til spel i Afrika og Eurasia. Namnet «kauri» stammar frå hindi/urdu kauri. På engelsk er skjela kjende som cowry eller cowrie.
Dei fleste kaurisniglar høyrer til slekta Cypraea, som er talrik i Indiahavet. Den vanlegaste arten brukt som betalingsmiddel var Cypraea moneta, som har eit rimeleg einsfarga, gulkvitt skal. Skjela blei mellom anna sanka i store mengder på Maldivane, og var utbreidde langs kystane til havet og vidare inn i landet.
Kineserarar brukte kauriskjel som betalingsmiddel allereie for tre tusen år siden. Under kolonitida i Afrika var kauriskjel betalingsmiddel der.
Kauriskjel kan også brukast til slumpkast, Dei er mellom anna tradisjonell terning i ulike indiske brettspel som stigespel og patsjisi (opphavet til ludo). Ein bruker dei ved å kasta ei viss mengd skjel på bakken og få ein viss verdi ut frå kor mange som landar med opningen opp. Fleire stader finst også tradisjon for å bruka skjela til å spå med.
Gaffeltruck
Konteinartruck
Kontainertruckar er kraftige gaffeltruckar som er store nok til å lyfta og transportera fulle konteinarar. Dette vert ofte nytta på hamner, jarnvegsstasjonar og terminalar, der ein lastar om konteinarar.
Sidestablar
Sidestablarar er ein spesialversjon som vert nytta for transport og stabling av lang last, som røyrer, bjelkar og liknande. Ved av-, pålasting og stabling vert tårnet, med gaffelen, køyrt fram, slik at ein får tak i lasta. Under transport vert lasta senka ned på dei to plattformene framom og bak tårnet, slik at ho ligg stødig. Sidestablarar treng ikkje meir plass enn breidda på maskina, så dei høver svært godt for stabling av til dømes trelast.
Sophie Germain
Marie-Sophie Germain var ein fransk matematikar. Ho kom blant anna med viktige bidrag innanfor felta talteori og differensialgeometri. I tillegg til virket som matematikar var Germain òg filosof og fysikar, og gav blant anna ut det filosofiske verket Considérations sur l'état des science sine eit de lettres.
Då det var vanskeleg med utdanning for kvinner på 1800-talet var Germain stort sett sjølvlærd. Mykje av kunnskapen sin fekk ho gjennom korrespondanse med mange av dei største matematikarane på den tida, mellom anna Carl Friedrich Gauss og Joseph Louis Lagrange. Germain brukte pseudonymet «Le Blanc» i brevvekslinga.
Kalendarium
Eit kalendarium (av latin) er ei liste over kyrkjelege fest- og høgtidsdagar. Kyrkja overtok den julianske kalenderen som var sett opp av Julius Cæsar i 46 f.Kr., og brukte denne til å rekne ut tidspunkt for kyrkjelege festdagar. Søndag var festdag kvar veke, og dei årvisse festane som flytta på seg, som til dømes påske og pinse, følgde delvis den jødiske månekalenderen.
Pionertre
Pionertre er rasktveksande, lyselskande tre som er først ute med å gjera ope terreng om til skog. Desse trea dukkar gjerne opp etter brann, flaum, jordskred, skogrydding eller andre økologiske katastrofar.
Pionertrea har tidleg blomstring og kort levetid, dei har som mål å utnytta jorda fortast mogleg. Trea har lett lauvverk som gjev lite skugge. Bjørk, osp, rogn og selje er døme på slike tre som veks i Noreg.
Etter kvart vil som regel pionertrea bli fortrengde av klimakstre som veks seinare, men tek det meste av lyset. I område med dårleg jordsmonn, til dømes tørr sandjord, eller kuperte flater, vil pionertrea framleis ha nok lys til å kunna spira.
Kvaløya
Kvaløya (samisk: Sállir) er den femte største øya i Noreg med eit areal på 737 km². Heile øya ligg i Tromsø kommune. Det er vegsamband til Tromsøya over Sandnessundbrua. I nord er Kvaløya knytt til Ringvassøya med Kvalsundtunnelen, og det er ferjesamband til Vikran frå Larseng og ei sommarrute mellom Sommarøy og Senja.
Stadane det bur mest folk er Kvaløysletta, Ersfjordbotn, Sommarøy og Slåttenes, men det er spreidd busetnad langs det meste av kysten på øya. Til saman bur det om lag 10 000 personar på Kvaløya.
Geografisk er Kvaløya nesten delt i tre av fjordane Ersfjorden og Kaldfjorden. Store delar av øya er fjellandskap, og det høgaste punktet er Store Blåmann på 1044 moh.
Arzana
Arzana (sardisk: Àrthana) er ein kommune i provinsen Nuoro i regionen Sardinia i Italia. Han har 2 433 innbyggjarar og ligg i ei høgd på 672 meter over havet.
Soliedra
Soliedra er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
MS «Uranus» (1925)
Det Bergenske Dampskibsselskab hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Uranus er ein av planetane i solsystemet. Dette var det tredje av fire skip kalla «Uranus» i BDS-flåten.