cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chumbawamba
Bakgrunn
Bandet starta som eit punk-band, og prioriterte dei første åra å spele på politiske arrangement til inntekt for saker som dyrevern, antirasisme og antikrig. Dei stilte òg ofte opp i okkuperte hus. Etter kvart utvikla bandet det som etter kvart skulle verte deira eigen stil, der dei trekte inn element av musikkstilar som pop, folkrock, dance og world music, samtidig som punk-elementet vart nedtona i musikken, utan at den politiske bodskapen forsvann. Etter å ha delteke på ei rekkje kassettar gav dei i 1986 ut plata Pictures of Starving Children Sell Records, eit spark til Bob Geldof og Band Aid, så sitt eige Agit-Prop Records. Saman med plata Never Mind the Ballots, som kom året etter vart denne nyutgitt på CD i 1990. Desse vart følgt opp av acapella-albumet English Rebel Songs 1381-1914, der bandet viste at det var i stand til òg å spele anna type musikk. Denne vart nyinnspelt i 1998 og nyutgjeven i 1993 med eit ekstra spor, under tittelen English Rebel Songs 1381-1984. Etter LPen Slap same år, og Shhh frå 1992, signerte bandet for plateselskapet One Little Indian Records.
Kjende
Anarchy frå 1994 gav bandet ein noko vidare tilhengjarskare. Denne vart følgd opp av Swinging with Raymond, eit album som vart kritisert av enkelte av bandet sine gamle tilhengjarar fordi bandet her framstod som mykje meir kommersielt enn tidlegare. Kort tid etter signerte bandet for EMI, noko som ytterlegare provoserte gamle tilhengjarar, ikkje minst på grunn av EMIs tidlegare nære forretningsmessige forhald til delar av våpenindustrien. Chumbawamba hadde likevel involvert i produksjonen av ei plate som heitte Fuck EMI i 1989. I kjølvatnet av signeringa gjekk banda Riot Clone, Anxiety Society), Oi Polloi, The Bus Station Loonies, The Chineapple Punx, Love, Chips, And Peace og Wat Tyler saman om plata Anti-Chumbawamba, med songar som «Chumbawanka», «We Wish You'd Give Up» og «New Labour - New Chumbawamba». Bandet forsvarte det med at profittmotivet var like sterkt hjå One Little Indian. Dessutan gjorde dette at medlemmane no kunne drive med musikk profesjonelt.
Opphaldet hjå EMI vart kort og helst turbulent. Dei gav ut Tubthumper, med hitsingelen «Tubthumping» i 1997, og WYSIWYG i 2000, før dei året etter forlèt selskapet. I løpet av denne tida gjorde dei fleire ting plateselskapet ikkje sette pris på. Det toppa seg då vokalist Danbert Nobacon tømte ei mugge vatn over visestatsminister John Prescott. Dei sørgde òg for at EMI og den kommersielle musikkpressa indirekte bidrog til å finansiere EZLN i Mexico.
Etter eventyret med EMI starta Chumbawamba sitt eige selskap MUTT. Her gav dei ut albuma Readymades og Un, samt filmmusikken til filmen The Revengers Tragedy før dei i 2005 annonserte at dei ville ta ein pause. Dette skulle likevel vise seg berre å gjelde delar av bandet; fleire av medlemmane har sidan turnert som ein akustisk kvartett, og òg gjeve ut LPen A Singsong and a Scrap. I 2010 har gruppa gjort comeback, og dei har nyleg sloppe ut albumet ABCDEFG.
Savagnier
Savagnier er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 750 meter over havet.
Kommunen strekkjer seg frå fjellsida av Chaumont til breidda av elva Seyon. Han består av grendene Le Grand-Savagnier og Le Petit-Savagnier.
Al `Awali
Al `Awali er ein landsby i Al Madinah-regionen vest i Saudi-Arabia.
1894 Haffner
1894 Haffner er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 26. oktober 1971 av Luboš Kohoutek ifrå Hamburger Sternwarte i Bergedorf i Hamburg.
Verdscupen i alpine greiner 1987/Kvinner
Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1987-sesongen tok til 29. november 1986 i Park City i delstaten Utah i USA og vart avslutta 22. mars 1987 i Sarajevo i dåverande Jugoslavia. Turneringa omfatta 30 renn og 31 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 5 super-g-renn, 7 utforrenn og ei kombinasjonstevling, den siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn i slalåm og utfor.
Maria Walliser frå Sveits vann den store FIS-premien for andre året i rad. På dei neste plassane kom fire landskvinner av henne; Vreni Schneider, Brigitte Oertli, Erika Hess, Michela Figini.
Don Thompson
Don Thompson, fullt namn Donald James Thompson, var ein britisk kappgjengar som vart olympisk meister på 50-kilometeren i Roma i 1960. Han tok også bronsemedaljen på same distansen i EM i 1962.
Aktiv
Thompson gjorde sin internasjonale meisterskapsdebut i Sommar-OL 1956 i Melbourne. Han heldt der fylgje med tetgruppa i 45 kilometer, til dess han kollapsa grunna sterk varme og braut. Etter ein femteplass i Friidretts-EM 1958 i Stockholm, byrja han på eit treningsopplegg som skulle gjere at han kunne tole varmen i Roma. «Det eneste stedet i hans nærområde som kunne skape varmt og fuktig nok klima var det lille badet til sine foreldre. Han skrudde varmen på fullt og trente knebøy og løp på stedet hvil i en halvtime om gangen.» Under sommarleikane i 1960 fekk han att for treningsopplegget då han vann 50-kilometeren, med favorittane John Ljunggren frå Sverige og Abdon Pamich frå Italia på dei andre medaljeplassane. Thompson var den eine av to britiske OL-vinnarar i Roma og vart kåra til Årets idrettsutøvar i Storbritannia av det britiske sportsjournalistforbundet.
Ved europameisterskapen i Beograd hausten 1962 gjekk Thompson inn til bronse. Han var over 10 minuttar bakom vinnaren Abdon Pamich, også langt bak sølvmedaljøren frå Sovjetunionen. Thompson deltok også i Sommar-OL i Tokyo i 1964, og i Friidretts-EM 19966 i Budapest, begge gongane utan å nå opp i medaljestriden.
Thompson tevla i nasjonal og internasjonale kappgang gjennom 1970- og 1980-åra. Han deltok internasjonalt siste gongen i 1991, 58 år gammal.
Skomvær fyr
Skomvær fyr ligg på øya Skomvær i Røst kommune i Nordland. Det 31,7 meter høge fyrtårnet i støypejarn vart påbyrja i 1886. Fyrlyset vart tent i oktober 1887. I 1978 vart fyret automatisert og Skomvær vart avfolka.
Skomvær fyr ligg i Røstøyan landskapsvernområde. I sommarhalvåret går det båtturar til Skomvær.
Kunstnaren Theodor Kittelsen budde i to år frå 1887 på Skomvær fyr då svogeren var fyrvaktarassistent der.
Skomvær fyr gav i 1890 namn til seglskuta «Skomvær». Seinare fekk redningsskøytene «Skomvær II» og «Skomvær III» namn etter seglskuta.
Volodimir Bessonov
Volodimir Vasyljovitsj Bessonov er ein tidlegare fotballspelar frå Kharkiv, mangeårig høgreback som vann cupvinnarcupen 1986 med Dynamo Kiev og som i 1988 spelte EM-finale og same året vart olympisk meister for Sovjetunionen.
Klubbspel
Bessonov var aktiv i Dynamo Kiev i nærare 15 sesongar, 1976-90. Med topplaget frå Kiev vann han fem sovjetiske seriemeisterskap og like mange nasjonale cuppokalar. Den 2. mai 1986 var han på plass på høgrebacken då Dynamo slo Atlético Madrid 3-0 i finalen i cupvinnarcupen i Lyon. Han avslutta med spel 1990/91 for israelske Maccabi Haifa.
Landslagsspel
Bessonov spelte 85 landskampar for Sovjetunionen i tida 1977-90, skåra fem landslagsmål. Han var med i fyrsteellevaren under Fotball-VM 1982 og i Mexico-VM 1986 og to under verdsmeisterskapen i Italia 1990, hans siste landskampar. Under europameisterskapen 1988 i Vest-Tyskland vart han skadd i semifinalen mot Italia og fekk då ikkje med seg EM-finalen mot Nederland, ein kamp som enda med nederlandsk siger 2-0. Bessonov vann elles ein bronsemedalje då Sovjetunionen under Sommar-OL 1980 slo Jugoslavia i bronsefinalen. Høgdepunktet med landslaget kom hausten 1988 då han vart olympisk meister i fotball, framfor 74 000 tilskodarar på olympiastadion i Seoul vart Brasil påført eit 2-1-tap.
Arkitektur i Noreg
Arkitektur i Norge har historisk blitt påverka av endra økonomiske føresetnader, teknisk utvikling, demografiske svingingar og kulturelle endringar. Arkitektonisk påverknad frå andre delar av verda er tydelege i store delar av arkitekturen, men desse er ofte blitt tilpassa for å passa til norske klimatilhøve med harde vintrar og sterke vindar.
Arkitektoniske trendar i Noreg har òg endra seg parallelt med politiske og sosiale endringar gjennom hundreåra. Allereie på vikingtida hadde snikkararbeidet blitt utvikla til eit sofistikert handverk, som syner att i dei elegant konstruerte langskipa.
Etter at kristendomen var blitt innført i landet kom den romanske arkitekturen til å dominera i bygginga av katedralar og større kyrkjer, i stor del som eit resultat av religiøs påverknad frå England. Dette resulterte i karakteristiske rundboga kvelv, tønnekvelv, krossforma støttande pålar og krosskvelv.
På grunn av geografien var folkesetnaden og økonomien spreidde utover landet i mellomalderen. Som eit resultat av dette fortsette den tradisjonelle norsk gardskulturen å vera sterk, og Noreg skil seg frå dei fleste europeiske land gjennom at føydalismen aldri blei innført her. Dette gjer at det i Noreg finst få døme på barokk-, renessanse-, og rokokkoarkitektur, som dei herskande klassane andre stader i Europa favoriserte.
Desse faktorane, i kombinasjon med stor tilgang på tømmer, førte i staden til særskilde tradisjonar innan norsk folkeleg arkitektur som finst att i form av gardsbygningar på fleire norske friluftsmuseum. Det finst bygningar frå mellomalderen fram til 1800-talet på stader som Norsk Folkemuseum i Oslo og Maihaugen i Lillehammer. Det finst også bygningar som slår att på gardar, til dømes i Heidal.
På 1900-talet blei arkitekturen på den eine sida forma av koplinga si til norsk sosialpolitikk, og av innovasjonar innan arkitektur på den andre. Norske arkitektar har fått merksemd for arbeida sine, både nasjonalt - der arkitektur har vore sett på som eit uttrykk for velferdspolitikk - og internasjonalt på grunn av ei mengd innovative prosjekt.
Historie
Byggeskikk i Noreg har hovudsakleg blitt forma av ein kombinasjon av to behov. På den eine sida krava om å verna menneske, dyr og eigedom frå hardt vêr, som kalde vintrar, vind og stormar, kraftig nedbør i visse område, og på andre sida kravet om å gjera det meste utav knappe ressursar. Fram til moderne tid var òg infrastruktur for transportar primitive, og ein måtte i stor grad brua lokalt tilgjengelege byggjemateriale.
Førhistorisk tid
Dei eldste spora etter menneskeleg busetnad i Noreg er daterte til cirka 9000 f.Kr, og finst i fjellregionar i noverande Rogaland, der arkeologar har funne flyttbare bustader som sannsynlegvis blei brukt av nomadiske reinjegerar. Spor av liknande telt er òg blitt funne andre stader langs vestkysten. I Fosenstraumen nær Radøy i Hordaland tyder arkeologiske funn på at telta som var i bruk cirka 6500 f.Kr. var av liknande konstruksjon som dei samiske nomadar har halde fram med å nytta til moderne tid.
Desse telta blei sidan halvpermanenta gjennom eit enkelt fundament. Spor av slike er blitt funne rundt om i skjergarden i Vega kommune, eit område som er blitt klassifisert som verdsarv av Unesco.
Dei første heilt permanente bustadene kan ha blitt bygde mellom 3000 og 2000 f.Kr., samtidig som at jordbruket blei etablert i Noreg. Tilgjengelege funn tyder på å tre var det mest nytta byggjematerialet for desse bygningane. Bustader i jernalderen kombinerte vanlegvis skjul for dyr og menneske i same langhus for å halda på varmen. Restar av bygningar frå steinalderen, til bronsealderen og jernalderen er blitt gravne ut i Forsand i Ryfylke, nær Stavanger og på fleire andre stader. Dei fleste førhistoriske langhusa bestod av to rekkjer med stolpar for takstolar som delte opp innsida i tre delar, og vegger i palisader, flettverk eller torv. Liknande bygningar er blitt gravne ut i heile nordvestre Europa.
Vikingtida og mellomalderen
To distinkte trehustradisjonar er blitt sameina i norsk arkitektur. Den eine er lafta stover med horisontale stokkar samansette gjennom skår i hjørna, ein teknologi ein trur er blitt påverka av folk frå aust for Skandinavia. Den andre var stavbyggingstradisjonen, som er typisk for stavkyrkjene, og som kanskje er ei utvikling av dei tidlegare langhusa som hadde takberande stolpar nedgravne i bakken. Sjølv om det berre finst nokre få arkeologiske funn av faktiske bygningar frå tida før dei første permanente bustadene, tyder vikingskip (som Osebergskipet) på velutvikla kjennskap til tre- og konstruksjonsarbeid. I Lofoten har Lofotrs Vikingamuseum rekonstruert garden til ein vikinghovding.
I tillegg til dei 28 gjenverande stavkyrkjene i Noreg finst det minst 250 trehus bygde før svartedauden i 1350 att i meir eller mindre intakt stand. Dei fleste av desse er lafta stover, nokre med tillagde stavbygde galleri eller verandaer.
Då den politiske makta i Noreg blei samla i ei statsmakt oppstod behovet å forsvara seg mot ytre trugsmål. Dette førte til til bygginga av større strukturar i samsvar med samtidig forsvarsteknologi. Festningar, bruer og etterkvart også kyrkjer og herregardar blei bygde i stein og murverk. Arkitekturen i desse bygningar følgde dei rådande europeiske stilane.
Stavkyrkjer
Det blei bygd rundt 1000 stavkyrkjer i Noreg i mellomalderen. Dei fleste av desse blei reist på 1100- og 1200-talet, og fram til byrjinga av 1800-talet fanst stadig så mange som 150 stavkyrkjer att. Mange blei øydelagde i ein periode då den kristne kyrkja gjekk inn for enkelheit og reine linjer. I dag finst berre 28 att, men ei stor mengd blei dokumenterte og registrerte med oppmålte teikningar før dei blei rivne.
Romansk arkitektur
Dei første steinkyrkjene i Noreg var i romansk stil, og blei bygde under påverknad av angelsaksiske misjonærar, særleg biskop Nicholas Breakspear (seinare pave Hadrian IV).
Seinare kyrkjer var meir påverka av kontinental arkitektur, som kyrkjene i Ringsaker og Kviteseid med fleire. Mange av desse kyrkjer har anten forsvunne eller blei bygd om i gotisk stil, men fleire døme finst framleis att.
Gotisk arkitektur
Mange kyrkjer som opphavleg vart oppførte i romansk stil blei bygd ut og endra under den gotiske perioden. Blant desse er domkyrkja i Hamar (no i ruinar), Stavanger domkyrkje og den kjende Nidarosdomen, som ein av dei viktigaste pilegrimsmåla i Mellomalder-Europa.
Under dansk styre
I slutten av mellomalderen var den norske staten kraftig svekt, og i 1389 blei landet del av ein union med Danmark og Sverige, Kalmarunionen. Ettersom kongemakta heldt til i Danmark blei statusen til Noreg etterkvart redusert til den til ein provins, og etter reformasjonen blei dei fleste av dei offisielle institusjonane i landet avskaffa. I 1536 opphøyrde Noreg å vera eit sjølvstendig kongedøme, og den norske kyrkja mista autonomien sin. Det danske styret i København såg Noreg som ein bakstreversk provins som hadde ressursar som kunne utnyttast, men som ikkje var verd nokon monumental arkitektur. På grunn av dette er det uvanleg med meir ambisiøse renessansebygningar i Noreg jamført med andre europeiske land.
Festningar, som Akershus i Oslo, Vardøhus i Vardø, Tunsberghus i Tønsberg, Kongsgården i Trondheim og Bergenhus i Bergen, var bygde i stein i samsvar med standardane for forsvarsverk i denne perioden. Mange av desse er blitt moderniserte og bygde om gjennom åra.
På 1500-talet bygde òg Hansaen kommersielle bygningar i landet, likt de trebygningar ved Bryggen i Bergen som kombinerer tyske og norske bygningstradisjonar.
Renessansen
Etter Svartedauden opphøyrde bygginga av monumentale bygningar. Denne kom igang igjen på 1600- og 1700-talet, då landet var under dansk forvalting. Det finst nokre døme på renessansearkitektur i Noreg. Dei mest framståande er Bergenhus i Bergen, Baroniet Rosendal i Hardanger, Austråttborgen nær Trondheim og delar av Akershus festning.
Den danske kongen Christian IV gjennomførte ei mengd prosjekt i Noreg som i stor utstrekking byggjer på renessansearkitektur. Han var ansvarleg for opprettinga av gruvedrift i Kongsberg og på Røros, som no er ein verdsarvstad. Etter ein øydeleggjande brann i 1624 blei byen Oslo flytta til ein ny stad, bygd som ein forskansa by med ein ortogonal byplan omgjeven av vollar og omdøypt til Christiania. Kong Christian grunnla òg handelsbyen Kristiansand, kalla opp etter han sjølv.
Ballsh
Ballsh er ein by og ein tidlegare bykommune i regionen Fier i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Mallakastër.
Arkitektur i Noreg
Barokkarkitektur
Sjølv om dei fleste bustader blei bygde ifølgje lokale tradisjonar, viser visse herregardar (som Austrått og Rosendal) påverknad frå barokkarkitektur. Berre Christiania hadde ein bygningskode som forbaud trehus, og her blei oppført ei mengd store byhus i kontinental stil. Det blei bygd fleire større teglkyrkjer. Det finst gode døme på desse i Bergen, Oslo, Røros og Kongsberg.
Ballsh
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen Ballsh 7 657 innbyggjarar.
Arkitektur i Noreg
Barokkarkitektur
Stiftgården, det vil seia den kongelege residensen i Trondheim, er truleg den best kjende barokkbygningen i Noreg. Han er eit bustadhus som er ein av de største trekonstruksjonane i nordlege Europa.
Ballsh
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Ballsh ein del av distriktet Mallakastër. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Ballsh.
Arkitektur i Noreg
Rokokkoarkitektur
Rokokko var populært under ein kort men viktig periode i Noreg, og finst hovudsakleg i dekorativ kunst, framfor alt innanfor innreiing, møblar og luksusartiklar som bordsylv, glas og steingods. På landet i visse område utvikla folkeartistar det typiske norske dekorative måleriet kjent som rosemåling, og ein nærskyld treskjeringsstil. I meir formell arkitektur finst eit fåtal rokokko-påverka hus i byar og herregardar, alle bygde i tre, særleg i Trondheim og Bergen, der Damsgård hovedgård i Bergen er den viktigaste.
På 1800-talet blei det vanlegare i byar og på landet i dei sentrale delane av landet at treveggar blei dekte av ytterpanel, noko som vart blitt mogleg gjennom utviklinga av sagbruk. Desse bygningane var betre isolerte og fekk eit betre vern mot det harde klimaet, sjølv om den største årsaka til den raske innføringa av denne bygningsskikken var mote, ettersom panelvegger blei sett på som betre enn nakne tømmerveggar som bakgrunn til detaljar og ornamentikk lånte frå klassisk arkitektur.
1800-talet
Napoleonkrigen førte til at unionen mellom Noreg og Danmark blei oppløyst. Frå 1814 var Noreg igjen eit sjølvstendig rike i den svensk-norske unionen. Dei to landa hadde ulike offisielle institusjonar, med unntak for konge og utanrikspersonell. Det gjenvunne sjølvstendet medførte eit krav til nye offentlege bygningar, særleg i hovudstaden Christiania. I det følgjande hundreåret opplevde landet ein signifikant økonomisk vekst i lag med ein auke i folketalet. Også dette gjorde at ein trong ny infrastruktur og nye bygningar.
Nyklassisisme
På byrjinga av 1800-talet var mindre enn ein handfull akademisk utdanna arkitektar aktive i Noreg, og dei fleste av dei var offiserar som hadde studert til å bli sivilingeniørar. Marknaden for arkitektar var avgrensa i eit glest folka land utan hovudstad, domstol og viktige statlege institusjonar. Det var fremst ei lita gruppe rike kjøpmenn og jordeigarar som viste interesse for arkitektur, men mot slutten av hundreåret auka velstanden for denne gruppa kraftig. Eit fåtal la seg opp store formuar, og desse freista å omgje seg med bygningar og hagar som skulle spegla den sosiale posisjonen deira. Dei hadde gode internasjonale kontaktar og kjende dermed til dei seinaste draga innanfor arkitektur, slik at nyklassisismen blei populær.
Arkitekten Carl Fredrik Stanley (1769-1805) utdanna seg i København, og var nokre år i Noreg kring hundreårsskiftet mellom 1700- og 1800-talet. Han gjorde mindre arbeid for velståande kundar i og rundt Christiania, men det store verket hans var renoveringa av Oslo Katedralskole, det einaste høgare utdanningssetet i Christiania, som blei fullført på 1800-talet. Han la til ein klassisk porticus framfor ein eldre huskropp og eit halvsirkelforma auditorium som i 1814 blei fråskild for at Stortinget skulle ha ein stad å samlast på. Bygningsdelen er blitt lagra og er ein del av Norsk Folkemuseum som eit nasjonalt monument.
Christian Collett (1771-1833), som tok eksamen frå Det Kongelige Norske Bergseminarium i Kongsberg, teiknaUlefos Hovedgaard nær Ulefoss, som blei bygd mellom 1802 og 1807 av sagbrukseigaren Niels Aall. Dette er eit av få teglhus i Noreg med ein palladiansk formgivning, ein sentral kuppel og ein klassisk kolonnade. Collett teikna også fleire andre herregardar og rådhus.
I same periode blei det oppført mange praktfulle nyklassisistiske bustadhus i og rundt alle byar langs kysten, særleg i Halden, Oslo, Drammen, Arendal, Bergen og Trondheim. Desse var i stor grad trebygningar konstruerte for å etterlikna steinarkitektur. Jarlsbergs gods er det største private huset i Noreg. Hovudbygningen blei renovert 1812-1814 under leiing av den danskfødde arkitekten Jørgen Gerhard Løser på oppdrag for grev Herman Wedel-Jarlsberg.
Christiania, som blei norsk hovudstad i 1814, hadde praktisk talt ingen bygningar som passa for dei fleste nye statlege institusjonane. Eit ambisiøst byggprogram blei sett i gang, men blei realisert særs langsamt på grunn av den anstrengde økonomien i landet. Det første større prosjektet var det kongelege Slottet, teikna av Hans Linstow og bygd mellom 1824 og 1848. Linstow planla òg Karl Johans gate, avenyen som bind saman slottet og byen, med ein monumental plass på halvegen som skulle omgjevast av universitetet, Stortinget og andre institusjonar, men berre bygningane som tilhøyrde universitetet blei oppførte etter planen. Christian Heinrich Grosch, ein av dei første arkitektane som var heilt utdanna i Noreg, teikna den opphavlege bygningen for Oslo Børs (1826-1828), Noregs Bank sitt hovudkontor (1828), Christiania Theater (1836-1837), og det første høgskoleområdet for Universitetet i Oslo (1841-1856). For universitetsbygningane søkte han hjelp av den kjende tyske arkitekten Karl Friedrich Schinkel.
Den tyske påverknaden levde igjen i Noreg, og mange trebygningar følgde prinsipp frå nyklassisismen.
Nasjonalromantikk og historisisme
Norsk nasjonalromantikk påverka òg arkitekturen frå kring 1840. Etter tysk førebilde teika mange klassisistiske arkitektar raude teglbygningar for å etterlikna gamle mellomalderbygningar. Romanske og gotiske bygningar blei rekna for å passa for kyrkjer, offentlege institusjonar og fabrikkar. Linstow var den første norske arkitekten som lét seg inspirera av mellomalderarkitektur då han i 1837 føreslo for eit torg at det skulle omgjevast av offentlege bygningar og gjennomskjerast av ein aveny mellom Christiania og det nye kongelege Slottet. På nordsida av plassen planla han universitetsbygningar som skulle byggjast i mellomaldersk eller florentinsk stil, med teglveggar. Den klassisistiske kollegaen hans, Grosch, var den første til å konvertera til historisismen og teikna ei mengd raude teglbygningar etter ei vitjing til Berlin 1838, der han møtte arkitekten Karl Friedrich Schinkel. Det første store historistiske arbeidet til Grosch var dei nyromanske Basarene med vedliggande brannstasjon, nær Oslo domkyrkje, byrja i 1840 og utvida i fleire etappar fram til 1859. Andre arkitektar følgde, blant andre Heinrich Ernst Schirmer med Botsfengselet (fengselet i Oslo, 1844-1851), Gaustad sykehus (1844-1855) og Østbanestasjonen (1854, saman med Wilhelm von Hanno). Også i Oslo utforma den tyske arkitekten Alexis de Châteauneuf (1799-1853) Trefoldighetskirken, den første nygotiska kyrkja, som blei fullført av von Hanno 1858.
Dei fleste villaer og fleirbustadshusa i byane fortsette å byggjast etter klassisk tradisjon med pussa teglveggar. Tilfanget av historiske stilar blei utvida i Homansbyen, det første bustadsområdet i Oslo med frittståande villaer, planlagd av Georg Andreas Bull. Han teikna dei fleste av dei tidlege villaene bygde mellom 1858 og 1862 i ei mengd ulike stilar, alt frå mellomaldersk til klassisistisk og eksotisk. Kring 1840 byrja arkitektar teikna trebygningar i ein ny stil, den såkalla sveitserstilen. Stilen og namnet har opphav i Tyskland, der den sveitsiske populærkulturen blei verdsett av nasjonalromantikarane. Formelement som utskotne tak, verandaer og framheva gavlar var inspirerte frå fjellstover. Ei mengd bustadhus, institusjonar og kommersielle bygningar blei utforma i denne stilen, som er kjenneteikna av utsmykka utskytande detaljar.
Sveitserstilen blei utvikla til ein skandinavisk variant, kjend i Noreg som "drakestil", som kombinerte motiv frå vikingtid og mellomalder med folkelege innslag frå seinare dato. Dei mest kjende utøvarane av denne stilen var arkitekten Holm Munthe, som teikna eit stort tal turiststader, utstillingspaviljongar og kyrkjer på 1880- og 1890-talet. Den tyske keisaren Wilhelm II, som årleg vitja Noreg, merka seg desse. Han betalte Munthe for å formgje sin "Matrosenstation Kongsnæs" nær Potsdam og ei jaktstova med ei "stavkyrkje" i Rominten i Ostpreussen. Begge blei seinare øydelagde under andre verdskrigen.
Nasjonalromantiske jernbanestasjonar, kyrkjer og villaer i drakestil blei utforma av utdanna arkitektar og plasserte rundt om i landet, noko som gjorde dei populær i breiare lag av folket. Denne populariteten gjorde at stilen blei halde i live innanfor folkelege bygningstradisjonar lenge etter at stilen var blitt umoderne blant arkitektar, noko som skjedde kring hundreårsskiftet 1900.
Folkeleg arkitektur
Fram til 1900-talet budde og arbeidde dei fleste nordmenn i bygningar konstruerte og bygde ut frå lokale bygningstradisjonar, eller byggeskikk. Desse metodane varierte noko ut frå regionale og klimatiske tilhøve og utvikla seg over tid, men var i stor grad baserte på trø og andre lokalt tilgjengelege materiale.
Sidan mellomalderen var dei fleste bustader laga stover, utforma for å verna mot vêr og vind. I tidleg moderne tid byrja sentralt plasserte opne komfyrar med røykopning i taket vika for steinomnar og skorsteinar. Det blei bygd mange spesialiserte bygningar organiserte rundt eit gardstun.
Ein typisk middels stor gard i det norske innlandet inneheldt eit våningshus, låve, fjøs, eit eller fleire stabbur, ein stall, og av og til eigne hus for høns, grisar og liknande. Hus med eigne varmekjelder, som eldhus og smier, blei som oftast plassert eit stykke bort frå dei andre husa for å hindra storbrannar. Uthus var som oftast separate mindre bygningar. På gardar med handverkarar på fanst det òg spesifikke bygningar for snikkeri, tønnebinding, skomakeri og liknande. Langs kysten fanst det òg sjøbuer, fiskehus, brygger og liknande, og bygningar for dyr og menneske plasserte like ned til strandlinja.
På Østlandet og i Trøndelag var husa rundt eit gardstun ofte organiserte i eit kvadrat (firkanttun) og i Gudbranndal skilde ein mellom inntun og uttun. Ordninga og utforminga av dei ulike husa avhang òg av om garden låg i fjellendt eller flatt terräng.
Avhengig av storleiken på garden og den økonomiske stillinga hans kunne det òg finnast ei feststove (oppstove), hus for pensjonerte bønder (føderådstove), sovehus for tenesteguta (drengestove), vognskjul, og eit hus for brennevinproduksjon (brenneskur). Mindre, fattigare gardar kunne ha kombinerte låvar og bustadhus, enklare stabbur og nytta fasilitetane til andre gardar.
Bygningstradisjonane varierte avhengig av region og bygningstype. Stabbur var som oftast plasserte på stylter, noko som gjorde det vanskeleg for mus og rotter, men ikkje kattar, å ta seg inn. Fasadekledninga varierte, ofte for å ta omsyn til lokale klimatilhøve, og taka var ofte tekte med bjørkebark eller torv.
Mange stadar i Noreg hadde gardane seter eller støl, ofte i fjellområde, der kyr, geiter og sau skulle gå ut på beite i sommarmånadene. Setrer bestod ofte av ei lita stove og eit meieri for å laga og lagra ost, rømme og liknande.
Moderne norsk gardar har ofte halde på bygningstradisjonane, men treng ikkje lengre ha dei mange og varierande bygningane ein trenge på gardane i gamledagar. Mange av desse tradisjonar lever vidare i form av fritidshus i fjella og langs kysten.
1900-talet
Den tyske påvejabde som var blitt innført i Noreg gjennom nyklassisismen avtok etter at landet blei heilt sjølvstendig gjennom unionsuppløysinga i 1905. Ein ny generasjon av norske arkitektar utdanna i Sverige tok sikt på å skapa ein distinkt nasjonal arkitektur. Dei søkte å bryta med den tyske historistiske tradisjonen, sjølv om tysk modernisme og byplanlegging kom til å påverka tidleg 1900-talsarkitektur. Skipinga av Noregs Tekniske Høgskole i 1910 og arkitekturutdanninga deira i Trondheim var òg ein føresetnad for den norske arkitekturtradisjonen som voks fram.
Jugend
Jugendstilen hadde ein viss påverknad på ein heil del bygningar i Noreg som blei teikna kring hundreårsskiftet 1900. Byen Ålesund blei nesten heilt gjenoppbygd i denne stilen etter å ha brunne ned i 1904, og er i dag saman med Riga og Brussel eit av de mest framståande døma på jugendstilen. Trondheim har òg ei stor mengd bygningar i jugendstil medan det i Oslo berre finst eit fåtal bygningar i art nouveau. Dette kjem av at hovudstaden leid av dårleg økonomi og det vart bygt få nye hus her i det første tiåret av hundreåret. Det finst likevel fleire offentlege bygningar i denne stil, som Historisk museum og den gamle regjeringsbygningen. I Bergen er teateret Den Nationale Scene eit godt døme.
Bustadsbygging for massane
Den demografiske utviklinga i lag med auka sosialt medvit førte med seg ei større politisk og arkitektonisk interesse for å skapa kostnadseffektive, sunne og praktiske bustader for den aukande urbane befolkninga, særleg for arbeidarklassa. Dette var kjent som boligsaken i norsk populærkultur, og har halde fram med å ha ei viktig rolle.
Arkitektur blei eit verktøy for, og ein manifestasjon av, sosialpolitikken, med arkitektar og politikarar som bestemde kva funksjonar som var nødvendige for dei tenkte innbyggjarane til bustadsprosjekta. På 1920-talet fann stadig oppfatninga om at arbeidarklassefamilien ikkje trong badekar, og små leilegheiter og hus bestod berre av eit lite kjøkken og eit eller to rom.
Før andre verdskrigen resulterte ei mengd kooperative investeringsprosjekt - den så alla egne hjem-rørsla - i ein handfull byggeprosjekt. Dette bana veg for andre former av kooperative organisasjonar som sosiale bustadsselskap og bustadssamvirke som blei danna etter krigen for å finansiera og bygga bustadsområde i storskala. Det største - Oslo Bolig og Sparelag, kjent som OBOS - bygde det første bustadsområdet sitt, Etterstad i Oslo, men det fanst liknande initiativ over heile landet. Desse kooperasjonane sette ein ny byggestandard for bustader når dei engasjerte arkitektar som utforma løysingar fekk dei bygde. Heile seksjonar, såkalla drabantbyar, blei bygde i utkanten av større byar. Den første av desse - Lambertseter - var på denne tida noko heilt nytt i dei austlege delane av Oslo, men liknande område dukka òg opp i Bergen, Trondheim og andre byar. Høgdepunktet for denne byggeforma var i 1966 i og med bygginga av dei massiva bygningane i Ammerudlia.
Rørsla førte med seg ein del spørsmål om utforming av bustader, som:
Dei opplevde problema med sosial bustadbygging i storskala førte til forsøk på å skapa kostnadseffektive bustadsløysingar som var meir varierte, meir integrerte med miljøet og framfor alt meir tilpassa til familiebehova. I 1973 røysta Stortinget gjennom ein politikk for å byggja mindre bustader heller enn store fleirfamiliehus. Den statlege Husbanken gav borgarar høve til å finansiera bygginga av eigne heimar, og ein heil byggjebransje blei utvikla for å møta desse behova.
Som eit resultat av lobbyaktivitet frå bygningsentreprenørar som Olav Selvaag og andre, blei gammaldagse lover avskaffa, og regelverket blei forenkla slik at det blei enklare å byggja bustader etter eigne ønske. I Noreg er det vanleg at ein renoverer sjølv, og det er ikkje uvanleg å bygga sin eigen bustad.
Funksjonalismen
På slutten av 1920-talet byrja arkitektar i Skandinavia å følgja modernismen - ein stil som i Skandinavia kom til å heita funksjonalisme, eller "funkis". Modernismen hadde hovudsakleg tilhengar blant yngre arkitektar, særleg i Noreg. Det definitive gjennombrotet var Stokkholmeutstillinga 1930. Etter denne gjekk dei fleste arkitektane i Skandinavia over til den moderne rørsla. Ingen andre stader blei modernismen så tonegjevande innan arkitektur. Han heldt på den dominerande stillinga si fram til cirka 1940.
Gjenreising
Etter andre verdskrigen førte den brende jords taktikk frå dei tilbaketrekkande Wehrmachtstroppane til at store område i Nord-Noreg måtte gjenreisast. Det var store behov for nye bustader i 1945. Ein arkitektkonkurranse resulterte i ei mengd enkle, kostnadseffektive og snøggmonterte bustader, som var spartanske og braut med eldre byggnormer, men fylte eit stort behov. Gjenreisningsmuseet for Finnmark og Nord-Troms i Hammerfest er eit museum vigd denne perioden.
Samtidstema
Fleire trendar påverkar samtidsarkitekturen i Noreg, mellom anna:
Det blir delt ut fleire arkitektoniske prisar i Noreg, mellom anna Houens fonds diplom, Treprisen, Statens byggeskikkpris, Sundts premie, Betongelementsprisen, Betongtavlen, Glassprisen, Murverksprisen, Stenprisen og Stålkonstruksjonsprisen.
Les Hauts-Geneveys
Les Hauts-Geneveys låg nordvest for kantonshovudstaden Neuchâtel, på austsida av fjellet Tête de Ran i Jurafjella.
Aberdeen FC
Aberdeen Football Club er ein skotsk fotballklubb i Aberdeen i Storbritannia, skipa 14. april 1903. Klubben deltek i Scottish Premiership og har i alle år spelt i den øvste divisjonen i skotsk klubbfotball. Aberdeen har vunne fire ligatitlar og sju gongar sigra i den skotske fotballcupen. Høgdepunktet i klubbsoga er sigeren over Real Madrid i finalen i Cupvinnarcupen 1983. Leia av Alex Ferguson og med spelarar som Jim Leighton, Willie Miller, Alex McLeish og Gordon Strachan lukkast skottane vinne med 2 mot 1, sigersmålet kom i det 112. minutt.
Les Hauts-Geneveys
Nabokommunane til Les Hauts-Geneveys var Boudevilliers i sør, Fontaines og Fontainemelon i aust og nord, og La Sagne i Distriktet La Chaux-de-Fonds i vest
Aberdeen FC
Aberdeen har spelt heimekampane på Pittodrie Stadium sidan klubben vart skipa. Stadion var det fyrste i Storbritannia som la om til einast sitjeplassar, i dag er det plass til 20 897 tilskodarar. Laget spelar i heilraude drakter.
Al `Uqul
Al `Uqul eller Al Aqul er ein landsby i Al Madinah-regionen vest i Saudi-Arabia.
Marie Barch
Marie Barch, fødd Knudsen, var ein dansk ballettdansar. Ho er ei av dei første namngjevne ballettdansarane i Danmark.
Barch debuterte på Det Kongelige Teater som fjortenåring i 1758-59-sesongen. I ei tid då dei fleste dansarar kom utanlands frå var Barch ein dansk pioner. Ho er også ein av dei første danske dansarane som blei namngjevne.
Då ho debuterte var Barch allereie trulova med kollegaen og den seinare ektefellen Carl Vilhelm Barch (1743-1805), som debuterte på same tid. Det er kjend at han hadde fått opplæring frå den italienske balletmeisteren Antonio Como, og det er mogleg ho også hadde det.
Paret hadde stor suksess ved debuten, og blei publikumsfavorittar. Marie blei beundra for evnene sine, og fekk ei fast stilling ved teateret. Marie Barch hadde ein karriere som varte i over førti år. Ho pensjonerte seg først etter 1798-99-sesongen.
Punkaharju
Punkaharju er ein kommune i landskapet Södra Savolax i Östra Finlands län. Kommunen har 3702 innbyggarar (31 december 2012), eit areal på 748,12 km² og er heilt finskspråkleg.
Namnet kjem frå rullesteinsåsen «Punkaharju», som går gjennom kommunen. Rv 14 går langs denne åsen. Punkaharju har eit kuntsenter som heiter «Retretti», som har utstillinglokala sine sprengt ut i fjellet.
Palais Bluff
Palais Bluff er ein isfri kystskrent med ei høgd opp mot over 400 m mellom enden av Shearwaterbreen og Quaternary Icefall nordvest på Ross Island. Skrenten ligg oppom Wohlschlag Bay. Etter forslag for P.R. Kyle vart han namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (2000) etter Julie Palais, prosjektleiar innan glasiologi for polaravdelinga til National Science Foundation (NSF). Som doktorgradsstudent ved Ohio State University, samla ho inn snøprøvar og korte isboreprøvar på Ross Island for å undersøke vulkansk aktivitet. Ho reiste mange gonger til Antarktis.
Love Trigger
«Love Trigger» er ein song av den svenske musikkgruppa JEM frå 2014. Songen er skriven av Thomas G:son, Peter Boström og Julimar «J-Son» Santos.
«Love Trigger» var med i den andre semifinalen i Melodifestivalen 2014, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
Seismic Bluff
Seismic Bluff er ein bratt skrentt på ca. 3470 moh langs sørvestkanten av kalderaen til Mount Erebus på Ross Island. Han har fått namn etter ein seismisk stasjon i nærleiken.
Muskat
Muskat eller muskatnøtt (Myristica fragrans) er eit tre i muskatnøttfamilien, og er kjend for frukta si som blir brukt til krydder og parfyme.
Muskatnøtt-treet kjem frå Molukkane og blei tidlegare nesten berre dyrka på Bandaøyane. I dag blir treet dyrka i alle tropiske område, særleg i Søraust-Asia og Karibia. Slekta Myristica omfatter ca. 100 artar, dei fleste i tropisk Asia. Muskatnøttfamilien er i nær slekt med laurbærfamilien.
Bruk
Innan indonesisk matlaging bruker ein muskatnøtt i ei rekkje retter, særleg i krydra supper som soto, konro, oksehalesuppe, sup iga, bakso og sup kambing. Det blir også brukt i sausen til kjøtretter som semur og europeisk-inspirerte retter som bistik (beef steak), rolade og bistik lidah. Muskatblomme har ein mildare smak enn muskatnøtt, og blir ofte brukt i dessertar. Fruktkjøtet frå muskatfrukta blir brukt til å laga søtsaker (manisan) i Indonesia. Ho kan etast våt i ein søt sirupsaus, eller tørka og dekt av sukker i dessertar som manisan pala. Det kan også malast rått til jus eller kokast til ei brunare, søtare saft.
Innan indisk mat bruker ein muskatnøtt både i søte og salte retter, særleg i mughlaimat. Krydderet kan også inngå i små mengder i krydderblandinga garam masala. Malen muskatnøtt kan også røykast i India. I Malabar-regionen i India blir fruktkjøtet brukt til jus, pickle og chutney.
I europeisk matlaging har ein tradisjonelt brukt muskatnøtt til å krydra kaker og muskatblomme i salte retter. Muskatblomme var gjævare enn muskatnøtt i mellomalderen.
I Am Somebody
«I Am Somebody» (engelsk for Eg er nokon) er ein song av den svenske musikkgruppa Pink Pistols frå i 2014. Songen er skriven av Joakim Törnqvist, Nestor Geli, Per Ivar Hed, Susie Päivärinta og Diztord.
«I Am Somebody» var med i den andre semifinalen i Melodifestivalen 2014, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.
10. SPETSNAZ-brigade
10. SPETSNAZ-brigade (russisk 10-я отдельная бригада специального назначения, forkorta 10-я обрспн, 10. brspn) er ein brigade i det russiske forsvaret. Han vart etablert i Sovjetunionen i 1962 og var i 2017 ein SPETSNAZ-brigade i dei væpna styrkane i Søre militærdistrikt i Russland. Brigaden er forlagt til Molkino.
The Elder Scrolls IV: Knights of the Nine
Tilbakemelding
Metacritic gav PC-versjona av spelet 81 ut av 100 poeng og Xbox 360-versjona 86 ut av 100 poeng.
Kharmanli
Kharmanli (bulgarsk Харманли) er ein by og ein kommune i provinsen Khaskovo i Bulgaria. Kommunen omfattar byen Kharmanli og 24 andre busetnader.
Kommunen har eit areal på 700 km2. Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 24 947 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 18 589 innbyggjarar.
Dei største busetnadene i kommunen er:
Valangin
Valangin er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 651 meter over havet.
Kommunen ligg ved den nordlege inngangen til Seyon-kløfta. Han består av landsbyen Valangin, grenda La Borcaderie og jordbruksområda Bussy og Sorgereux.
Molkino
Molkino er ein landsby i Klepiov rajon i Rjazan oblast, som er ein del av Krasnodar kraj i Nord-Kaukasus.
1896 Beer
1896 Beer er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Nysa. Han blei oppdaga den 26. oktober 1971 av Luboš Kohoutek ifrå Hamburger Sternwarte i Bergedorf i Hamburg.
Nahal Sorek
Nahal Sorek (hebraisk נחל שורק), òg kalla Soreq, er ei av dei største elvane i Judeafjella. Ho er nemnt i Domarane 16:4 i Bibelen som grensa mellom filistrane og Dan-stamma av israelittane. Ho vert på arabisk kalla Wadi Surar.
Etymologi
Midrash omtalar sorek som eit «fruktlaust tre» (ordet רק req tyder «tom» på hebraisk), og syner ei til ei moralsk soge og ein metafor som indikerer at forholdet til Samson med Dalila til slutt var fruktlaust.
Bibelsoge
Nahal Sorek var staden der Dalila budde, og Samson møtte henne her første gongen. Det var òg staden der ho lokka han til å fortelje ho løyndomen om styrken hans, og der han til slutt vart fanga av filistrane: Ein gong kom Samson til Gaza... Sidan vart Samson glad i ei kvinne i Sorek-dalen. Ho heitte Dalila. Då kom hovdingane over filistarbyane opp til henne og sa: «Sjå om du kan få lokka han til å seia kvar han har den store styrken sin frå, og korleis vi kan rå med han og binda han, så vi får bukt med han. Så skal kvar av oss gje deg elleve hundre sjekel sølv.»...
Moderne historie
På 1800-talet tente Nahal Sorek som ein viktig vassveg mellom dei to store byane i området, Jaffa og Jerusalem. Fordi jernbanane på denne tida var avhengig av vatn, valde fleire landmålarar som planla den første jernbanen i Midtausten, Jaffa–Jerusalem-banen, å bruke Nahal Sorek som hovudruta for linja. Mange tunnelar vert i dag grave ut for å lage ein høgsnøggleiksbane til Jerusalem. Denne vil unngå Nahal Sorek og korte ned ruta. Den gamle jernbanen langs Nahal Sorek er òg oppgradert og vil vere i bruk sjølv etter høgsnøggleiksbanen har kome i bruk.
ARD
Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland, vanlegvis berre kalla ARD, er ei friviljug samanslutning, eit forbund (Arbeitsgemeinschaft), av tyske kringkastingsselskap for radio og fjernsyn som til saman representerer heile ålmennkringkastingssektoren i Tyskland.
Medlemar i ARD er WDR, BR, SWR, MDR, NDR, RBB, HR, SR og Radio Bremen, i tillegg til den internasjonale kringkastaren DW.
Konkresjon
Danning
Konkresjonar dannast i sedimentære lage som allereie er lagt ned. Dei blir gjerne danna ganske tidleg i historia til sedimentlaget, sidan dei er avhengige av at det finst mellomrom mellom partiklane der mineral kan fellast ut, og kjemiske substansar som kan felle ut og reagere. Når sedimentlaga har lege lenge nok til at dei har byrja å bli til steinar vil ikkje lenger konkresjonar dannast. Den utfelte sementen som held konkresjonen saman vil ofte gjere dei hardare enn bergartane rundt. Når vêr og vind byrjar å bryte ned steinen, vil berre konkresjonane ligge igjen.
Det skilst mellom konkresjonar og nodular. Ein konkresjon blir gjerne danna rundt eikor form for kjerne som skapar eit kjemisk miljø rundt seg, som igjen gjev grunnlag for utfelling av mineral. Ein nodul blir derimot danna i eit holrom eller som erstatning for noko som har forvitra. Konkresjonar har ofte eit lagdelt indre, noko nodular ikkje har.
Kjemien i konkresjonar
Kjernen i konkresjonar er ofte av organisk opphav, slik som eit daudt dyr eller blad. I nokre tilfelle vil kjernen vere godt nok verna til å utgjere eit fossil. Når konkresjonen blir brote opp, vil fossilet ligge i midten av han. På grunn av dei spesielle bevaingstilhøva i einskilde konkresjonar, vil einskilde blaute organsimar som elles ikkje fossiliserast kunne finnast i konkresjonar, slik som tullimonstrum, eit underleg blautt dyr frå karbon, berre kjent frå konkresjonar i Mazon Creek i Illinois. Kjernane kan òg vere menneskeskapte, slik som konkresjonar av jernspat i engelsk marskland, danna rundt bomber og granatsplinter frå andre verdskrigen. Det er likevel ikkje fossil i alle konkresjonar, som regel vil organismen vere heilt rotna bort.
Mange kjemiske samansetningar kan fungere som sement i ein konkresjon. Dei vanlegaste minerala er karbonat som kalsitt, ein mikrokrystallinsk eller amorf utgåve av silisiumdioksid slik som chert, flint og jaspis eller jernhaldige mineral som goethitt og hematitt. Andre, meir eksotiske mineral finst òg, slik som dolomitt, pyritt og gips.
Konkresjonar i kulturen
Konkresjonar har lenge vore ein av kuriositetane i geologien. Skildringar frå 1700-talet viser at tidlege geologar lét seg fascinere av dei dei mange formene og dei kjemiske samansetningane. Konkresjonar har vorte tolka som alt frå dinosauregg, dyre- og plantefossil (såkalla pseudofossil) til meteorittar og menneskeskapte gjenstandar. I Noreg er det særleg marleikene som har vore gjenstand for merksemd.
Kalarippayattu
Kalaripayattu er ein kampidrett frå Sør-India som omfattar slag, spark, nærkamp, våpenbruk og læking. Han blir ofte omtalt som ein av dei eldste kampteknikkane i verda. Den eldste dokumentasjonen av teknikken er frå 1000- eller 1100-talet, då han ifølgje historikaren Elamkulam Kunjan Pillai kan ha oppstått som følgje av langvarige krigar mellom Tsjera- og Tsjolariket.
Tradisjonelt kjerneområde for teknikken er nordlege og sentrale Kerala og Tulunadu i den noverande delstaten Karnataka. I dag er han særleg utbreidd i Kerala, Tamil Nadu og blant utøvarar av indisk opphav i Malaysia. Ei nordleg form av kalaripayattu blei særleg utført av nairfolk, medan den sørlege forma er knytt til nadar- og konarfolk.
Trening
Ein byrjar typisk å trena kalarippayattu i sjuårsalderen. Treninga har fire fråskilde fasar med ulikt innhald. Meippayatt eller meiotukkappayatt går ut på å læra seg kroppskontroll og å bli kvikk og smidig gjennom ulike øvingar. I neste fase, koltari, lærer ein å slost med trevåpen. Deretter lærer ein å bruka våpen av metall i ankatari, før ein i den siste fasen lærer seg å kjempa utan våpen i verumkai prayogam.
Kalarippayattu i kulturen
Teknikkar frå kalarippayattu blir brukt innan fleire lokale danseformer, som kathakali.
Airspeed Ltd.
Airspeed Ltd vart grunnlagt i 1931 som Airspeed Aircraft i York England av grunnleggjarane A. H. Tiltman og Nevil Shute. Med seg hadde dei personane som tidlegare hadde arbeidd med bygging av luftskip (Dei tidlegare luftskipa «R100» og «R101»).
Med svak økonomi sleit foretaket seg gjennom 1930-talet. Dets første konstruksjon var Airspeed AS.4 Ferry som vart lansert i april 1932. Året etter flytta verksemda til Portsmouth der selskapet i 1934 vart slått saman med skipsverftet Swan Hunter & Wigham Richardson Limited og vart til Airspeed Ltd i august same år. I løpet av 1936 vart sportsflyet AS.8 Viceroy konstruert og bygt for å delta i ein interkontinental flykonkurranse.
Den største suksessen for selskapet kom først i 1937 med skuleflyet AS10 Oxford som i stor utstrekking vart brukt av flyvåpen i fleire land for utdanning av flyvere.