cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mikhail Bulgakov
Mesteren og Margarita
Mesteren og Margarita (Мастер и Маргарита), som Bulgakov byrja å skrive på i 1928, er ein fantastisk satirisk roman som vart gjeve ut 26 år etter han døydde, i 1966, av kona hans. Romanen er hans mest anerkjende verk. Boka vart tilgjengeleg i undergrunnsmiljø som samizdat i mange år i Sovjetunionen, før ei sensurert utgåve vart trykt som ein serie i tidsskriftet Moskva. Romanen medverka til mange uttrykk i russisk språk, som til dømes «Manuskript brenn ikkje» og «andregrads fersk». Eit øydelagd manuskript av Mesteren er eit viktig element i handlinga, og Bulgakov måtte faktisk skrive romanen på nytt etter sitt eige minne etter han hadde brend utkastet til romanen.
Lindisfarne kloster
Historie
Lindisfarne kloster blei grunnlagd 635 av irske munkar frå Iona. Dei var inviterte av kong Osvald av Northumbria for å omvenda folket hans til kristendommen. Heilage Aidan og ei gruppe munkar han leidde blei gjevne Lindisfarne, som blei staden for eit kloster og eit bispesete. Klosteret var plassert rundt ei mil nord for Bamburgh, der eit av kongsslotta til herskarane av Northumbria låg. Nærleiken til kongane gjorde at det kunne få stor påverknad og rikdom. Det danna etterkvart dotterkloster i Melrose, Jedburgh, Hartlepool, Lichfield og Bradwell-on-Sea heilt sør i Essex.
Mikhail Bulgakov
Mesteren og Margarita
Romanen er ein kritikk i mange lag av det sovjetiske samfunnet generelt og den sovjetiske litterære institusjonen. Han er ein rammeforteljing som involverer to tidsperiodar eller handlingslinjer, nemleg ei gjenforteljing av evangelia og ei skildring av Moskva i 1920/1930-åra.
Romanen byrjar med at Satan vitjar Moskva i 1920- eller 1930-åra og sluttar seg til ein samtale mellom ein kritikar og ein diktar som diskuterer eksistensen til Jesus og Djevelen. Romanen omhandlar så ei altomfattande skulding om korrupsjon, grådigskap, smålegskap og omfattande paranoia i Sovjetunionen. Han vart forboden i heimlandet, men mykje lese, og romanen sikra Bulgakov ein plass mellom dei fremste russiske forfattarane.
Månane til Neptun
Neptunmånane er dei tretten kjende naturlege satellittane til Neptun. Den desidert største er Triton, oppdaga av William Lassell fire dagar etter oppdaginga av Neptun. Triton er den einaste av neptunmånane som er massiv nok til å ha oppnådd hydrostatisk likevekt. Det tok omtrent eitt hundre år før måne nummer to, Nereid, blei oppdaga.
Pregolja
Pregolja (russisk Преголя; tysk Pregel; litauisk Prieglius) er ei elv i Kaliningrad oblast i Russland. Elva er 123 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 90 m³/s.
Lindisfarne kloster
Historie
Heilage Cuthbert var ved klosteret frå 670-talet, og leia det dei to siste åra av livet sitt, frå 685 til 687. Han var kjend for det fromme eremittlivet han levde på mindre øyar utanfor Lindisfarne. På Cuthbert si tid gjekk klosteret over frå den irske kristendommen til den romersk-katolske, slik det var blitt avgjort ved kyrkjemøtet i Whitby i 663. Under Cuthbert blei klosteret gjeve landeigedommar frå York til Abercorn. Fleire northumbriske adelege budde ved klosteret til ulike tider - kong Ceolwulf, Wilfrid og Benedict Biscop.
Pregolja
Elva startar der Instrutsj og Angrapa renn saman og munnar ut i Wisłalagunen i Austersjøen.
Lindisfarne kloster
Historie
8. juni 793 fann det første større og dokumenterte vikingåtaket i Europa stad på Lindisfarne kloster. Åtaket blei skildra på ein biletstein kjend som Domesday stone, og i Den angelsaksiske krønika versjon D og E:
Pregolja
Det matematiske problemet til Leonhard Euler kalla bruene i Königsberg var basert på bruene som kryssar Pregolja i Königsberg, i dag Kaliningrad.
Lindisfarne kloster
Historie
Hendinga blei også omtalt av Alcuin, ein northumbrisk lærd ved hoffet til Karl den store.
Munkane forlét klosteret i 840-åra, og tok med seg relikviane av Cuthbert, ein kross til mine om biskop Aethilwald og ei tidleg trekyrkje. Dei slo seg til slutt ned i Durham. Lindisfarne blei verande eit valfartsmål. Lindisfarne-evangelia blei laga her kring 715-720. Eadfrith fekk produsert ei livssoge om heilage Cuthbert, først av ein munk ved klosteret og seinare av Beda i Jarrow/Wearmouth-klosteret. Han bygde opp ein kultus rundt heilage Cuthbert.
På slutten av 1000-talet slo benediktinarmunkar seg igjen ned på Lindisfarne, og bygde ei stor kyrkje og eit kloster. Desse er det framleis ruinar av på øya.
Klosteret blei oppløyst i 1537 i samband med den engelske reformasjonen, då klostersystemet blei avskaffa under Henrik VIII.
Bakgrunnsstoff
Lindisfarne
Mesteren og Margarita
Mesteren og Margarita (russisk Мастер и Маргарита, Master i Margarita) er ein roman av den ukrainskfødde russiske forfattaren Mikhail Bulgakov. Bulgakov byrja å skrive på boka i 1928, og skreiv på ho fram til han døydde i 1940. Romanen vart fullført av kona hans 1940 til 1941, men vart ikkje gjeve ut i heilskap i Sovjetunionen før i 1973.
Mikhail Bulgakov
Mesteren og Margarita
Boka er omsett til norsk av Erik Egeberg: Mesteren og Margarita, Eidsvoll 1995: Dokument forlag. ISBN 82-7519-014-2
Bulgakov si leilegheit
Bulgakov si gamle leilegheit, der delar av Mesteren og Margarita finn stad, har sidan 1980-åra vorte ein samlingsstad for tilhengjarar av Bulgakov, samt Moskvabaserte sataniske grupper, og det er all slags graffiti på veggane. I dag er leilegheita omgjort til eit museum som inneheld med bilete og fleire gjenstandar knytt til livet og arbeidet til Bulgakov. Leilegheita ligg ved Bolsjaja Saovaja gate 10 nær Majakovskaja metrostasjon.
Familiehuset i Kiev er òg omgjort til museum.
Ettermæle
Ein småplanet oppdaga av den sovjetiske astronomen Ljudmila Georgievna Karatsjkina i 1982 fekk namnet 3469 Bulgakov etter forfattaren.
Mesteren og Margarita skal ha vore ei kjelde for både Mick Jagger då han skreiv songen «Sympathy for the Devil» i Rolling Stones og for Salman Rushdie då han skreiv romanen Sataniske vers.
Kjende sitat
Fleire sitat frå Mesteren og Margarita har vorte slagord og uttrykk i Russland:
Månane til Neptun
Uvanlege banar
Triton går i bane rundt Neptun i ein sirkulær men retrograd bane.
Kolesovskijøya
Kolesovskijøya er ei øy i Aust-Sibir-havet. Ho ligg nær kysten, sør for Konetsjnajakanalen og 13 km aust for munningen til elva Indigirka.
Diemel
Diemel er ei elv i Hessen og Nordrhein-Westfalen i Tyskland og ei av sideelvane til Weser frå venstre med ei lengd på 106 km. Ho har sitt utspring nær Willingen i Sauerland. Diemel renn hovudsakleg nordaustover gjennom byane Marsberg, Warburg og Trendelburg. Ho munnar ut i Weser i Bad Karlshafen.
Månane til Neptun
Uvanlege banar
To naturlege satellittar oppdaga i 2002 og 2003, Psamanthe og Neso, har dei største banane til nokon naturleg satellitt oppdaga i solsystemet så langt. Dei bruker 25 år på eitt omløp rundt Neptun og har ein snittavstand til Neptun på 125 gongar avstanden mellom Jorda og månen.
Danningsteoriar
Sannsynlegvis er dei indre satellittane til Neptun ikkje dei opphavlege lekamane som blei danna ilag med Neptun, men akrerte lausmassar ifrå kaoset som oppstod etter at Triton blei fanga inn av Neptuns gravitasjon. Banen til Triton like etter innfanging ville ha vore særs eksentrisk og ha forårsaka kaotiske tilstandar for dei opphavlege indre neptunmånane, slik at dei kolliderte og blei redusert til ei skive av lausmassar. Då banen til Triton blei sirkulær kunne skiva samla seg til dagens satellittar.
Mekanismen til Triton-innfanginga har vore emnet for fleire teoriar. Dei mest nylege føreslår at Triton blei innfanga i eit scenario med tre lekamar. I dette scenarioet er Triton den overlevande medlemen av eit binærobjekt1 som blei skilde ifrå kvarandre under passeringa av Neptun.
Kolesovskijøya
Kolesovskijøya er mykje mindre og berre 4 km lang. Ho er 0,7 km brei og ligg 4 km nordvest for Kolesovskaja Otmel, særs nær kysten.
Månane til Neptun
Danningsteoriar
Simulasjonar viser at det er stort sannsyn for at ein måne oppdaga i 2002, Halimede, kjem til å kollidera med Nereid under levetida til systemet. Sidan begge månar ser ut til å har dei same grå fargane er kanskje satellitten eit fragment av Nereid.
Kolesovskijøya
Bukta der Kolesovskijøya ligg er ein aude stad med lange vintrar og bukta er dekt av fleire meter tjukk is i opp til 250 dagar av året. Ho er berre isfri frå tidleg i juni til oktober. Området rundt Kolesovskijøya vert meir livleg om sommaren då det vart drive kommersiell fiske i havet her.
Månane til Neptun
Danningsteoriar
1 Binære objekt er svært vanleg blant transneptunske-objekt. Meir enn 10 % av alle TNOar er binære, og Pluto og Charon dei mest kjende av desse. Ikkje like mange hovubelteasteroidar er binære (t.d. 243 Ida og Dactyl).
Kolesovskijøya
Administrativt høyrer Kolesovskijøya til republikken Sakha i Russland. Øyane er kalla opp etter Kolesovo, den næraste byen.
Månane til Neptun
Tabell over månane
Neptunmånane er lista opp etter omløpstid, ifrå kortast til lengst. Triton er massiv noko til kollapsa til ein sfæroide står på blå bakgrunn. Triton har omtrent same størrelse som Jordas måne. Irregulære (dvs. innfanga; Triton er sannsynlegvis òg innfanga) månar står på grått; prograd på lysegrått og retrograd på mørkegrått.
Irregulære månar
Diagrammet illustrerer banane til Neptun sine irregulære månar som så langt er oppdaga. Eksentrisiteten til banane er representerte ved dei gule linestykka (strekkjer seg ifrå perisenter til aposenter) og inklinasjonen (banehellinga) representert ved Y-aksen. Satellittane over X-aksen er prograde medan satellittane under er retrograde. X-aksen står oppført i gigameter (millionar kilometer) i tillegg til kor stor prosent av Neptuns si hill-sfære (området ein himmellekam sin gravitasjon rekk over; 116 mill. km. for Neptun)) avstanden utgjer.
Mesteren og Margarita
Romanen vert rekna som ein av dei største romanane frå 1900-talet, og har vore omtalt «som ein krimroman, historisk roman, metafysisk roman, danningsroman, satire og epos».
Den fullstendige russiske utgåva av romanen frå 1973 er omsett til norsk av Erik Egeberg og utgjeve i 1995.
Historie
Bulgakov starta på meisterverket Mesteren og Margarita alt i 1928, då under tittelen Den svarte mager. Då hadde Bulgakov vore forfattar i nesten ti år og hadde gjeve ut ein del verk som mange i Sovjetunionen mislikte og som gjorde at han vart følgd nøye med av sovjetisk politi etter direkte ordre frå Stalin. Dei tidlegare verka hans før 1928 hadde gjort det umogeleg for han sjølv å gje ut sine eigne verk i heimlandet. Dette førte til at han måtte ta jobb på diverse teater i Moskva i 1930-åra for å livnære seg og familien sin etter å ha sendt ut bønebrev til m.a. Stalin om anten å få løyve til å emigrere, eller å få ein jobb i landet. I desse jobbane jobba han stort sett som omsetjar, forfattar av skodespel basert på kjende personar eller av litterære verk som den sovjetiske staten godkjende.
Under perioden frå 1928 fram til 1938 vart romanen meir og meir komplisert. Han såg ut som to romanar samstundes. Fram til han døydde i 1940 brukte Bulgakov tida si på å flette saman romanane til ein. Rett før han døydde av ein arveleg nyressjukdom, uttalte han: «Folk må få vite om det, folk må få vite om det.» Kona hans avslutta romanen for han mellom 1940 og 1941, men måtte vente med å få gjeve han ut etter råd frå ein ven av forfattaren som meinte det var for tidleg å gje ut romanen og at ein måtte vente minst 50-100 år før Sovjetunionen vil kunne godkjenne han. 25 år seinare gav den konservative avisa «Moskva» ut romanen mellom 1966 og 1967. For første gong fekk omverda vite om romanen og han vart raskt omsett til mange språk, mellom anna til norsk i 1967. Men denne romanen var ikkje den hele og fulle utgåva, som kom ut i 1973.
Handling
Mesteren og Margarita er ein todelt roman. I den eine historia møter ein to menn på ein benk i Moskva, ein redaktør og ein diktar, som diskuterer eit bokprosjekt der diktaren skal vise at Jesus ikkje eksisterer. Med eitt dukkar det opp ein annan mann, som påstår at han er ein utanlandsk professor. Han går inn i diskusjon og prøver å motvise redaktøren. I det redaktøren skal hente militsen for å arrestere den frekke utlendingen, får redaktøren ei åtvaring om at han kjem til å verte drepen av trikken. Redaktøren tek ikkje dette så alvorleg, men litt seinare skjer nettopp det denne mannen hadde sagt. Seinare viser dette seg at mannen som har kome til byen er sjølve Satan som har kome saman med medhjelparane sine og skaper kaotiske tilhøve medan dei held seg i Moskva. Det får mellom anna diktaren, ein annan diktar som vert kalla Mesteren (som skreiv ein roman om Pontius Pilatus) og Margarita få merke.
Den andre delen handlar om Mesteren sin roman om Pontius Pilatus. Her gjev romanen eit anna bilete av kven denne mannen eigentleg er og ei anna mogeleg forteljing om krossfestinga enn det Bibelen gjev.
Mesteren og Margarita vert ofte tolka som ei samanlikning av politiske tilhøve og samfunnsforhold mellom Jerusalem på 30-talet e.Kr. og Moskva på 1930-talet, der begge byene vert skildra som ein by for makta, av grusomheit og politiske mord. Romanen vert òg rekna som ein satire over og ei skildring av den sovjetiske staten og samfunnet etter 1917 og fram til om lag 1940. I tillegg vert romanen omtalt som ein bibelkritikk av samtida si tolking av Bibelen etter brotet med realismen rundt 1900. Hovudpersonane Mesteren og Margarita vert ofte tolka allegorisk som Mikhail Bulgakov og den tredje kona hans Jelena Sergejevna, medan delen av historia der Mesteren og Margarita er sentrale, vert tolka som vegen deira for å offentleggjere romanen til verda.
Kjende sitat
Fleire sitat frå Mesteren og Margarita har vorte slagord og uttrykk i Russland:
Mesteren og Margarita på norsk
I Noreg vart romanen første gong gjeve ut i 1967 på Gyldendal Norsk Forlag, omsett av Martin Nag. Romanen vart omsett på ny i 1995 av Erik Egeberg, basert på den fullstendige russiske utgåva frå 1973, og gjeve ut av Document forlag på Eidsvoll. ISBN 978-82-7519-025-1, ISBN 82-7519-025-8
Ei norsk dramatisering av romanen vart gjort i 2005 av Yngve Sundvor for Rogaland Teater i Stavanger, og skodespelet hadde premiere på hovudscenen på dette teateret 5. mars 2005.
Månane til Neptun
Irregulære månar
På grunna av likskapane mellom banane til Neso og Psamanthe er det føreslege at dei begge har opphav i ein større måne som blei delt opp i bitar. Triton, den største månen som følgjer ein retrograd men kvasisirkulær bane er og som òg forventa å vera ein innfanga måne, er ikkje vist. Nereid, som har ein prograd men veldig eksentrisk bane, trur ein blei splitta under innfanginga av Triton.
Kursk oblast
Demografi
Den einaste større byen er Kursk (415 200 ibuarar).
Månane til Neptun
Namna
Nokre asteroidar har same namn som eit par av neptunmånane: 74 Galatea og 1162 Larissa.
Kursk oblast
Demografi
Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
Månane til Neptun
Namna
Triton fekk ikkje eit namn før det tjuande hundreåret. Namnet Triton blei føreslege i 1880 av Camille Flammarion men blei ikkje teke i vanleg bruk før på 1930-talet. Vanlegvis refererte ein til Triton som «satellitten til Neptun», då den andre satellitten ikkje blei oppdaga før 1949.
Regjeringa Brundtland
Regjeringa Brundtland har fleire tydingar:
Brahman
Brahman er i hinduismen namnet på den høgaste røynda, som alt som finst kjem frå. Omgrepet er særleg viktig i Vedanta-filosofien, og i hinduiske sekter med denne som utgangspunkt. Upanisjadane, som er dei eldste tekstane innan Vedanta, skildrar Brahman på ulike måtar. Det er æveleg, endelaust og grenselaust, og er den urikkelege kjelda for alt i allheimen. Brahman er årsaka til verda og alle skapningar. Det finst i alt og over alt, og er det innarste eget for alle vesen.
Forskjellige skular innan Vedanta gjev ulike tolkingar av kva grunnhåtten til Brahman er og kva tilhøvet mellom Brahman og verda er. Advaita-skulen hevdar at Brahman er den einaste sanninga, medan den empiriske verda me oppfattar er ei innbilling, som er fylgja av ei vrangførestelling (maja) som me er fanga i. Brahman er ubrigda være, og har korkje eigenskapar eller personlegdom. Guddomar folk dyrkar, som Visjnu eller Sjiva, er tolka som bilete av Brahman i inbillingsspegelen.
Visisjtadvaita-skulen tolkar Brahman som ein personleg gud, vanlegvis Visjnu. Brahman er dimed ikkje eigenskapslaus, men har kvar mogleg lyteløyse og fullkomenskap. Verda me oppfattar er ei strålande og ærefull ytringsform for dette Brahmanet. Brahman tek to former, den grenselause Guden (som vert kalla Isjvara eller Parabrahman), og den grensa verda (som sjølv tek to former, sjeler eller tsjit og stoff eller atsjit). Tilhøvet mellom desse formene kan samanliknast med tilhøvet mellom sjela og kroppen.
Dvaita-skulen nektar at Brahman og verda kan vera det same. Gud, sjel, og den materielle verda er heilt forskjellige. Brahman er det same som guden Visjnu, som har kvar mogleg fullkomenskapar og sameiner i seg sjølv både være, ånd og lukke. Verda er avhengig av han, av di det er han som skapa verda, og han som gjev kvar sjel fridom til å bere seg åt. Men å samanlikna han med verda er gudsspott.
Al Ubaylah
Al Ubaylah er ein busetnad kring 250 km sørvest for byen Yabrin i Austprovinsen i Saudi-Arabia. Det vart leita etter petroleum men ikkje funne utvinnbare storleikar her i 1950-åra av Aramco.
Ellinor Marita Jåma
Ellinor Marita Jåma frå Røyrvik, var sametingsrepresentant frå Sørsamisk valkrins i perioden 2017-2021 for Åarjel-Saemiej Gielh, som ho var det i 2009–13 og 2013–17.
I perioden 2009–2013 satt ho i Sametingsrådet.
Hovudserien 1957/58
Hovedserien 1957-58 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå juli 1957 til juni 1958. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. vann gruppe A, og gruppe B. I finalen mellom dei to laga vann Viking 2–0.
Nikolaus August Otto
Nikolaus August Otto var ein sjølvlært tysk oppfinnar. Han vart kjent for å ha funne opp firetaktsmotoren, sjølv om Christian Reithmann hadde demonstrert ein fungerande firetaktsmotor fire år tidlegare. Men Otto var truleg ikkje klar over arbeidet til Reithmann, då han tok til med utviklinga av motoren sin. Otto er òg kjent for, saman med Eugen Langen, å ha starta industriell produksjon av motorar.
Vesaas
Vesaas er eit norsk slektsnamn med opphav frå garden Vesås i Vinje. Det har få brukarar; i 2008 oppgav Statistisk Sentralbyrå at 14 personar hadde Vesaas til etternamn.
Nikolaus August Otto
Biografi
Otto var son til ein gardbrukar, som òg var tilsett som postopnar i bygda. Han gjekk i kjøpmannslære og arbeidde som diskenspringar, i Frankfurt am Main og i Köln, for å livnæra seg. Han var gift med Anna Gossi, som han hadde sju born saman med. Ein av sønene hans, Gustav Otto, vart flykonstruktør.
Oppfinningar
Då han i 1862 tok han til å eksperimentera med motorar bygde han på erfaringane til Jean-Joseph Étienne Lenoir‎. Denne motoren hadde ein vertikal sylinder og i staden for veivaksel hadde han ei tannstong som var i inngrep med eit tannhjul festa på¨svinghjulet med ei frikopling. Denne motoren var ei vidareutvikling av motoren til Lenoir og som i motoren til Lenoir vart ikkje luft-gassblandinga komprimert før ho vart antent. Forbetringa i høve til lenoirmotoren låg i ein betre utblåsing av eksosen, før sylinderen vart fylt med ei ny luft-gassblanding. Effekten var på rundt 2 hk. I 1864 stifta han, saman med Eugen Langen, motorfabrikken N.A. Otto Cie. I 1869 stifta han Gasmotorenfabrik Deutz & Co., som i dag er Deutz AG.
I 1876 klarte Otto, saman med Eugen Langen å bygga ein firetaktsmotor. Denne motoren komprimerte luft-gassblandinga i sylinderen før ho vart antent og hadde difor mykje større virkningsgrad enn dei tidlegare motorane til Lenoir og Otto. I 1877 fekk Otto patent på firtaktsmotoren.
Det var fyrst etter at Otto og Langen starta produksjon at motorar med intern forbrenning at forbrenningsmotorar fekk praktisk betydning. Firetaktsprinsippet vart seinare nytta både for forgassarmotorar og innsprøytingsmotorar og heilt frå starten har dei fleste bilar vore utstyrte med firetaktsmotorar.
Patentkrangel og rettssak
I 1884 vart det oppdaga at Christian Reithmann alt i 1873 hadde demonstrert ein fungerande firetaktsmotoren. Patentet til Otto var teke ut i namnet til Gasmotorenfabrik Deutz AG, så Deutz hadde store økonomiske interesser i patentet og det enda med ei rettssak, som varte heilt til 1894, sjølv om Otto døydde i 1891. Arbeidet til Alphonse Eugène Beau vart òg trekt inn i rettssaka. Deutz tapte rettssaka og retten oppheva patentert til Deutz.
Det er ikkje kjent om Otto hadde kjennskap til arbeidet til Reithmann og Beau då han søkte om patent, men truleg hadde han ikkje det. Men Deutz betalte Reithmann 25 000 goldmark, pluss lønn på livstid, for ei skriftleg erklæring om at det var Otto som fann opp firetaktsmotoren. Deutz klarte å halda avtalen hemmeleg heilt til 1949, då han vart avslørt i ei bok om Otto.
Overflatisk vene
Overflatiske vener (vena superficialis) er vener som ligg nær kroppsyta, til skilnad frå djupe vener, som sit djupare i kroppen.
Overflatiske vener står ikkje i par med pulsårer, slik som ofte er tilfelle med djupe vener. Venene er viktige for kjøling av kroppen. Når kroppen er heit, blir blodet sendt frå dei djupe venene til dei overflatiske venene for å leggje til rette for varmetransport til omgjevnadane. Overflatiske vener er vanlegvis synlege under huda, og dei som ligg nedanfor hjartet plar å bule ut. Vener blir meir framståande etter vektlyfting, særleg etter ein periode med styrketrening.
Overflatiske vener er ikkje like viktige som djupe vener fordi dei frakter mykje mindre blod. Dei blir stundom fjerna gjennom eit inngrep kalla stripping, som del av behandling av åreknutar.
Sound of Our Hearts
«Sound of Our Hearts» er ein song av den ungarske musikkgruppa Compact Disco. Songen vann A Dal og fekk representere Ungarn i den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2012.
Etter framføringa på semifinalen den 22. mai 2012, gjekk «Sound of Our Hearts» vidare til finalen. Her enda han på ein 24. plass.
Verdsmeisterskapen i sjakk 1954
Tvikampen vart spela som best over 24 parti. Viss kampen enda uavgjort 12-12, ville Botvinnik behalde verdsmeister-tittelen.
Botvinnik tok ei tidleg leiing, men Smyslov kjempa seg tilbake til ei leiing 6-5 etter 11 parti. Dette var det næraste Smyslov kom verdsmeistertittelen i denne tvikampen. Smyslov vann rett nok det 23. partiet slik at det stod likt før siste runde, men han klarte ikkje å vinne det 24. partiet også. Dermed likt 12-12 etter 24 parti, og Botvinnik beheldt såleis verdsmeister-tittelen.
Bakgrunnsstoff
.
Billboard
Historie
Fyrste utgåva av Billboard blei gjeven ut i Cincinnati i Ohio av William Donaldson og James Hennegan den 1. november 1894. Bladet tok for seg reklame og plakatindustrien, og hadde tittelen Billboard Advertising. På denne tida var plakatar, annonsar i aviser og reklametavler eller billboards på offentlege stader dei viktigaste formene for reklame. Tittelen blei endra til The Billboard i 1897.
Profan
Profan (av latin profanus, uinnvigd, uheilag) er ein motsats til heilag, sakral, det vil seia noko verdsleg, utan religiøs eller kyrkjeleg tilknyting. Profan var opphavleg land som låg utanfor eit tempelområde (pro, 'utanfor' og fanus, 'heilagdom'). Å profanera er å vanheilaga.
Profan musikk (engelsk secular music) er det motsette av kyrkjeleg eller sakral musikk.
Innan arkitektur er ein profan bygning ein bygning som ikkje er sakral, som kyrkje, tempel eller moské.
Espiye
' Espiye er ein by og eit distrkt provinsen Giresun i Svartehavsregionen i Tyrkia. Byen har kring 17 000 innbyggjarar.
Espiye ligg ved kysten av Svartehavet, 28 km frå Giresun.
Al-Garah
Al-Garah (arabisk القارة) er ein landsby i Al-Ahsa i Saudi-Arabia. Al-Garah er kjend for det vesle fjellet Jabl Al-Garah. Al-Garah er ein av dei austlege landsbyane i Al-Ahsa og ligg kring 11 km frå Al-Hofuf.
Jabl Al-Garah
Jabl Al-Garah (arabisk جبل القارة, som tyder Al-Garah-fjellet) er eit fjell i Al-Garah. Fjellet har mange grotter med kjølig luft inni. Mange folk frå området vitjar fjellet.
Swedish Metal Aid
Swedish Metal Aid var ei gruppe svenske hardrockarar som gjekk saman om å lage ein singel til inntekt for dei svoltramma i Etiopia i 1986. Resultatet vart singelen Give a Helpin' Hand. I spissen for 120 hardrockarar stod songaren Joey Tempest.
Andre musikarar var Kee Marcello (gitar), Robert Ernlund (vokal), Björn Lodin, Joakim Lundholm, Malin Ekholm, Tommy Nilsson.
Ei innspeling som inspirerte trøndergjengen The Swings til å spele inn Heng med i svingan til inntekt for trafikkskadde tre år seinare.
Nyckelharpa
Nyckelharpa (nøkkelharpe) er eit svensk strykeinstrument med tangentar, såkalla «nycklar», som trykkjer mot strengene for å gje rett tonehøgd. For å få fram lyd, vert det bruka ein boge. Nyckelharpa heng på magen på den som spelar om lag som ein gitar, og bogen vert ført nesten lodrett opp mot magen til spelemannen/-kvinna.
Nyckelharpa er eit av dei typiske instrumenta i svensk folkemusikk. Ho har eit sterkt fotfeste i nordre delen av Uppland, men vert spela i heile Sverige.
Historie
Nyckelharpa har vore kjend i Sverige minst sidan 1460, då ein har funne henne avbilda i kyrkjekunst, særleg i kalkmåleri. På 1600-talet vart instrumentet vanleg i Uppland. Bruken gjekk attende frå om lag 1920 fram til 1960-talet, då han fekk eit stort oppsving. Opphavet til nyckelharpa er ikkje fastlagt, både Tyskland og Sverige har vore utpeika som opphavsstad. Tidlegare har ein meint at det var vallonarane som innførte nyckelharpa til Sverige, men det trur ein ikkje lenger.
Den tidlege nyckelharpa hadde kanskje ingen resonnansstrengjer, då desse kom til Sverige først på 1700-talet. Kvar dei kom frå er ikkje sikkert, men truleg frå Midt-Austen via England.
Den eldste bevarte nyckelharpa kan vera Moraharpan, bygd ca. 1680.
Nyckelharpespelarar
Velkjende musikarar som spelar nyckelharpa er riksspelmennene Leif Alpsjö og Åsa Jinder. Særleg har Alpsjö gjort mykje for å fremja nyckelharpa si stilling i landet, og han var òg ein hovudaktør då ein nyckelharpe organisasjon vart danna i USA i 1995. Åsa Jinder vart rekordung riksspelman i 1979 og gav instrumentet stor merksemd i media. Instrumentet heiter elles nyckelharpa til og med på engelsk.
Dei største profilane i nyckelharpa sin historie er truleg Byss-Calle og Eric Sahlström.
Moderne svensk populærmusikk har drege nytte av nyckelharpa sin karakteristiske lyd, til dømes Hedningarna, Åsa Jinder, Väsen og Nordman, der medlemen Mats Wester også er riksspelman. Verdas mest spreidde nyckelharpeinnspeling er truleg låten dum dum diddle på ABBA si plate Arrival. Ein musikar som eksperimenterer med ulike former av nyckelharper er Johan Hedin.
Nyckelharpetilskipingar i Sverige
Kvart år helga før midtsommar finn nyckelharpestemnet i Österbybruk stad. Det er til og med spelemannstevlingar: På like år vert det halde VM i nyckelharpa, på ulike år ungdomsmeisterskap.
Eric Sahlström Institutet i Tobo driv ei eittårig utdanning i folkemusikk på nyckelharpa.
Nasjonalinstrument?
I lang tid har det pågått ein debatt om nyckelharpa skal opphøgjast til svensk nasjonalinstrument. Den eine sida meiner at det er ein risiko for at det fleirkulturelle Sverige skulle splittast om eit så typisk «svensk» instrument som nyckelharpa skulle verta nasjonalinstrument, medan den andra sida meiner at nyckelharpa avspeglar den svenske folkesjela.
Argument for nyckelharpa som svensk nasjonalinstrument:
Argument mot nyckelharpa som svensk nasjonalinstrument:
Saudiarabisk geografi
Kongedømet Saudi-Arabia er eit land i Sørvest-Asia, det største landet i Arabia, og grensar til Persiabukta og Raudehavet, nord for Jemen. Den lange kystlinja langs Persiabukta og Raudehavet har gjort det enkelt å drive skipsfart (særleg råolje) gjennom Persiabukta og Suezkanalen. Kongedømet dekkjer 80 % av Den arabiske halvøya. Dei lange grensene mot Dei sameinte arabiske emirata (UAE), Oman og Jemen (tidlegare dei to fråskilde landa Den jemenittiske arabiske republikken eller Nord-Jemen og Den demokratiske folkerepublikken Jemen eller Sør-Jemen) er ikkje definerte så den eksakte storleiken til landet er ukjend. Staten har estimert arealet til å vere 2 217 949 kvadratkilometer, medan andre truverdige estimat har variert mellom 2 149 690 og 2 240 000 kvadratkilometer. Mindre enn 1 % av det samla arealet høver for oppdyrking og tidleg i 1990-åra varierte folkefordelinga stort mellom byar på aust- og vestkysten, tett folkesette oasar i dei indre områda og enorme, nesten tomme ørkenar.
Ytre grenser
Saudi-Arabia grensar til sju land og tre havområde: I vest ligg Akababukta og Raudehavet med ei nesten 1 800 km kystgrense som strekkjer seg til sørlege delar av Jemen og følgjer ein fjellrygg kring 320 km til området nær Najran. Denne delen av grensa med Jemen vart staka ut i 1934 og er ei av få tydeleg definerte grenser med nabolanda. Den saudiarabiske grensa går søraust frå Najran, men er ikkje fastsett. Den umarkerte grensa vart ei sak tidleg i 1990-åra då det vart oppdaga olje området og Saudi-Arabia protesterte mot at utanlandske selskap fekk hente opp olje derfrå på vegner av Jemen. Sommaren 1992 møtte representantar for Saudi-Arabia og Jemen kvarandre i Geneve for å diskutere grensa.
I Nord grensar Saudi-Arabia til Jordan, Irak og Kuwait. Nordgrensa strekkjer eg nesten 1 400 kilometer frå Akababukta i vest til Ras al Khafji ved Persiabukta. I 1965 vart Saudi-Arabia og Jordan samde om å trekkje om grensa og byte ut små landområde, slik at Jordan fekk større kystlinje ved nær Aqaba, den einaste hamnebyen i landet.
I 1922 signerte Ibn Saud og britiske embetsmenn som representerte irakiske interesser Mohammara-avtalen, som fastsette grensa mellom Irak og det framtidige Saudi-Arabia. Seinare på året vart Al Uqair-konvensjon signert av dei to partane der det vart danna eit diamant-forma nøytralt område mellom Saudi-ARabia og Irak på kring 7 000 kvadratkilometer, like ved vestenden av Kuwait, der verken Irak eller Saudi-Arabia kunne bygge permanente bygg eller installasjonar. Avtalen vart forma for å verne vassrettar i sonen for beduinar i begge land. I mai 1938 signerte Irak og Saudi-Arabia ein ny avtale som handsama styret av denne regionen. 43 år seinare, signerte Saudi-Arabia og Irak ein avtale som definerte grensa mellom dei to landa, der den nøytrale sonen vart delt mellom dei. Avtalen løyste dermed opp den nøytrale sonen.
Grensa mellom områda til Ibn Saud i Najd og Austprovinsen og det britiske protektoratet Kuwait var først regulert av Al Uqair-konvensjonen frå 1922. I eit forsøk på å unngå strid om territorium, vart det oppretta eit anna diamantforma deleområde på 5 790 kvadratkilometer like sør for Kuwait. I 1938 vart det oppdaga olje sør i Kuwait i Burqan-felta, og begge landa inngjekk kontraktar med utanlandske oljeselskap for å utforske område i delesonen. Etter fleire år med diskusjonar kom Saudi-Arabia og Kuwait til ei semje i 1965 som delte sonen geografisk, og kvart land fekk styre sin halvdel av sonen. Avtalen garanterte at rettane til begge partar om naturressursar i heile sonen, framleis skulle respekterast etter at kvart land hadde annektert sin halvdel av sonen i 1966.
Den austlege grensa til Saudi-Arabia følgjer Persiabukta frå Ras 'al Khafji til Qatarhalvøya, der grensa med Saudi-Arabia vart avgjort i 1965. Den saudiarabiske grensa med Oman, på søraustkysten av Den arabiske halvøya, går gjennom Rub 'al-Khali, «den tomme fjerdedelen». Grensa vart definert i 1990 i ein avtale mellom Saudi-Arabia og Oman som inkluderte deling av beiteområde og vassrettar. Grensa gjennom 'Al Buraymi-oasen, staden der grensa til Oman, Abu Dhabi (eit av emirata i UAE) og Saudi-Arabia møter kvarandre, har skapt store diskusjonar mellom dei tre statane etter Jeddah-avtalen i 1927. I 1975 kom Saudi-Arabia og Abu Dhabi til ei semje der Abu Dhabi aksepterte suverenitet over seks landsbyar i 'Al Buraymi-osalen og delte det rike Zararah-oljefeltet. Til gjengjeld fekk Saudi-Arabia eit utløp til Persiabukta gjennom Abu Dhabi.
Dei maritime krava til Saudi-Arabia omfattar ei 12 nautiske mil (22 km) territorial grense langs kysten. Landet gjer òg krav på mange småøyar og noko havbotn og undergrunn utafor denne grensa.
27. desember
27. desember er den 341. dagen i den gregorianske kalenderen (342. under skotår). Det er 4 dagar att av året.
Religiøs helgedag
I Danmark og Noreg var tredje juledag offentleg heilagdag til 1771, sjå òg festdagsreduksjonen.
Saudiarabisk geografi
Ytre grenser
samanhengande sone: 18 nmi
kontinentalsokkel: ikkje spesifisert
territorialfarvatn: 12 nmi
Vassressursar
Fram til 1980-åra hadde Saudi-Arabia innsjøar i Layla Aflaj og djupe vasshol i 'Al-Kharj, som fekk vatn frå underjordiske vasslag danna i førhistoria og som ikkje var fornybare. 'Al Kharj var ei verdifull drikkevasskjelde i eit ufruktbart område. I nyare år har ein brukt for mykje vatn frå desse kjeldene, både til jordbruk og drikkevatn, og det er ikkje lenger ferskvatn att i desse innsjøane og underjordiske kjeldene.
Utan permanente elvar eller innsjøar, vert bekkar, grunnvatn, avsalta sjøvatn og særs knapt med overflatevatn nytta som vassforsyning. I Aust-Arabia og i Jabal Tuwayq, er det mange artesiske brunnar og kjelder. I Al Ahsa finst det store, djupe basseng som får vatn frå artesiske kjelder via underjorda frå det austlege vasskilje i Jabal Tuwayq. Slike kjelder og brunnar gjev god tilgang til vatn i lokale oasar. I Hijaz er det mange brunnar og det er vanleg med kjelder i fjellområda. I Najd og dei store ørkenane er det lengre mellom vassforsyningane, som ligg spreidd over eit stort område. Vatn må løftast eller pumpast til overflata, og sjølv når det er mykje vatn, kan kvaliteten vere dårleg.
Topografi og naturlege regionar
Den arabiske halvøya er eit eldgammalt massiv som består av stabil, krystallinske bergartar med ein geologisk struktur som vart utvikla samstundes med Alpane. Geologiske rørsler fekk heile massivet til å helle austover og den vestlege og sørlege kanten til å helle oppover. I dalen som vart skapt av forkastinga, kalla Den store Riftdalen, vart Raudehavet danna. Den store Riftdalen går frå Middelhavet langs begge sider av Raudehavet og sørover gjennom Etiopia til innsjøområdet i Aust-Afrika, og forsvinn gradvis i området kring Mosambik, Zambia og Zimbabwe. Forskarar analyserte bilete teken av amerikanske astronautar under ein felles amerikansk-sovjetisk romekspedisjon i juli 1975 og fann eit stort vifteforma område av sprekker og forkastingar som strekte seg nord og aust frå Golanhøgdene. Ein meiner at desse forkastingane er den nordlege slutten på Den store Riftdalen og eit resultat av ein langsam rotasjon av Den arabiske halvøya mot klokka på ein måte som om kring 10 millionar år vil lukke Persiabukta og gjere han til ein innsjø.
På halvøya dannar den austlege linja av Den store Riftdalen ein synleg, bratt, og somme stader høg, skrent som går parallelt til Raudehavet mellom Akababukta og Adenbukta. Austsida av skrenten er relativt slak, og fell til eksponerte skjold av eldgamle landmassar som eksisterte før forkastinga oppstod. Ein annan, lågare skrent, Jabal Tuwayq, går nord til sør gjennom Riyadh-området.
I sør, på kystsletta stig Tihamah gradvis opp frå sjøen til fjella. Hejaz strekkjer seg sørover til grensa av det fjelldominerte Jemen. Det sentrale platået Najd, strekkjer seg aust til Jabal Tuwayq og litt bortafor. Ei lang, smal stripe med ørken, kalla Ad Dahna, skil Najd frå det austlege Arabia, som heller austover til den sandete kysten langs Persiabukta. Nord for Najd ligg ein større ørken, An Nafud, isolert i hjartet av halvøya frå steppene nord i Arabia. Sør for Najd ligg ein av dei største sandørkenane i verda, Rub al Khali.
Tihamah
Den kuperte vestsida av skrenten fell bratt ned til kystsletta, låglandet Tihamah, som i snitt er 65 kilometer breitt. Langs kysten finst det salte tidvassletter med avgrensa jordbruksverdi, med potensielt rike elvesletter bakom. Den relativt godt vatna og frodige øvre fjellsida og fjella bakom ligg i store terrassar som er mogeleg å dyrke. Denne kystsletta er ein del av økoregionen kalla Den arabiske halvøya kyst-tåkeørken. Både den heilage byen Mekka og byen Jeddah ligg nord i Tihamah.
Najd
Aust for Hejaz og Asir ligg den store høgsletta Najd. Denne regionen er hovudsakleg steinete sletter med små sandørkenar og isolerte fjellområde. Den mest kjende fjellgruppa er Jabal Shammar, nordvest for Riyadh og like sør for An Nafud. Området er heimstaden til gjetarstamma Shammar, som leia av Al Rashid var dei mest kompromisslause fiendane til Al Saud seint på 1800- og tidleg på 1900-talet. Hovudstaden deira var den store oasen Hail, som i dag er eit blømande bysenter.
Over heile halvøya heller platået mot aust frå ei høgd på 1 360 meter over havet i vest til 750 meter lengst aust. Ei rekkje wadiar kryssar regionen austover frå skrenten aust for Raudehavet og mot Persiabukta. Dei viktigaste av desse er Wadi Hanifa, Wadi al-Rummah, Wadi as Surr og Wadi ad-Dawasir.
Hjartet av Najd er området kring Jabal Tuwayq, ein bogeforma rygg med ei bratt vestside som stig 100 til 250 meter over sletta. Det finst mange oasar i området i området og dei viktigaste er Buraydah, Unayzah, Riyadh og Al Kharj. Utafor oasane er Najd tynt folkesett. Det finst store saltsletter (sabkah) spreidde i området.
Nord-Arabia
Området nord for An Nafud er geografisk sett ein del av Den syriske ørkenen. Det er ei høgslette med mange wadiar, hovudsakleg i nordaustleg retning mot Irak. Dette området, som òg vert kalla Badiyat ash Sham, er dekt med gras og kratt, og vert nytta som beiteområde for nomadiske og halvnomadiske gjetarar. Det viktigaste trekket i området er Wadi as Sirhan, eit stort nedslagsfelt som ligg så mykje som 300 meter lågare enn det kringliggande platået, som er resten av eit eldgammalt innlandshav. I tusenvis av år har somme av dei sterkt trafikkerte karavanerutene mellom Middelhavet og dei sentrale og sørlege delane av halvøya gått gjennom Wadi as Sirhan. Dei viktigaste oasane i området er Al Jawf og Sakakah, like nord for An Nafud.
Aust-Arabia
Aust for Ad Dahna ligg platået As Summen, som er kring 120 kilometer brei og fell frå ei høgd på kring 400 meter i vest til 240 meter i aust. Området er generelt ufruktbart med ei særs erodert overflate med eldgamle elvekløfter og isolerte platåfjell.
Lenger aust endrar terrenget seg brått til flate lågland ved kystsletta. Dette området, som er kring seksti kilometer breitt, er generelt utan karakteristiske trekk og dekt med grus eller sand. I nord ligg grussletta Ad Dibdibah og i sør ligg sandørkenen 'Al Jafurah, som når golfen nær Dhahran og glir over i Rub al Khali i sør. Sjølve kysten er sørs ujamn med sandsletter, myrområde og saltsletter som glir nesten umerkeleg over i sjøen. Som følgje av dette er landflata ustabil og somme stader stig vatnet nesten til overflata og sjøen er grunn, med grunner og rev langt ut frå kysten. Berre bygginga av ein lang molo ved Ras Tanura har opna den saudiarabiske kysten ved golfen for havgåande tankskip.
Aust-Arabia vert stundom kalla 'Al-Hasa eller 'Al Ahsa etter den store oasen, eit av dei meir frodige områda i landet. 'Al-Hasa, den største oasen i landet, består i røynda av to oasar ved sidan av kvarandre, inkludert byen Al-Hofuf.
Store ørkenar
Tre store ørkenar isolerer Najd frå nord, aust og sør, edan Raudehavsskrenten ligg i vest. I nord ligg An Nafud—stundom kalla Store Nafud fordi An Nafud er omgrepet for ørken—dekkjer kring 55 000 kvadratkilometer med ei høgd på kring 1 000 meter over havet. Titals kilometer lange sanddyner med høgder opp mot nitti meter strekkjer seg på langs, og er skild av dalar som er så mykje som 16 km breie. Jernoksid gjev sanden ein raudfarge, særleg når sola er låg. Innafor området er det fleire vasskjelder, og vinterregnet fører til kortvarig, men saftig gras som dei nomadiske gjetarane nyttar seg av om vinteren og om våren.
Sør for An Nafud strekkjer ad-Dahna-ørkenen seg ei ein smal boge meir enn 125 km. Det er eit smalt band med sandfjell som òg vert kalla sandelvar. Som An Nafud er sanden raudfarga, særleg i nord, der han òg har dei same sanddynene på langs, som An Nafud har. Ad Dahna vert òg omvandla til beitemarker for beduinane om vinteren og våren, men det er mindre vatn her enn i An Nafud.
Dei sørlege delane av Ad Dahna svingar seg vestover og følgjer bogen til Jabal Tuwayq. Heilt i sør glir han over i Rub' al Khali, ein av dei verkelege ugjestmilde sandørkenane i verda og fram til 1950-åra ein av dei minst utforska. Topografien i dette enorme området, som dekkjer meir enn 550 000 kvadratkilometer, er variert. I vest er høgda kring 600 meter, og sanden er fin og mjuk, i aust er høgda kring 180 meter, og overflata er dekt av relativ stabilt sanddekke og saltsletter. Somme stader, særleg i aust, finn ein sanddyner som går på langs, og andre stader sandfjell så høge som 300 meter i komplekse mønster. Dei fleste områda er heilt utan vatn og folketomme, utanom nokre få vandrande beduinstammer.
Grotter
Under dei harde ørkenane i Saudi-Arabia ligg mørke kammer og komplekse labyrintar fylte med krystallinske strukturar, stalaktittar og stalagmittar. Kalksteinsgrunnfjellet på Summan-platået er eit karstområde aust for Dahna-sanden og har mange slike grotter, lokalt kalla Dahls. Somme har små inngangar, meda andre fører inn i labyrintar av passasjar som kan vere fleire kilometer lange. Lokale beduinar har i lang tid kjend til desse grottene og somme vart nytta til å finne vatn. Dei vart først systematisk undersøkt i 1981 og seinare utforska og dokumentert av Saudi-Arabias geologiske undersøkingar.
Miljø og Golfkrigen
Golfkrigen i 1991 førte til store miljøskadar i regionen. Det største oljeutsleppet i verda, estimert til 8 millionar fat, skitna til vatnet i bukta og kystområda av Kuwait, Iran, og mykje av den saudiarabiske kysten av Persiabukta. I somme område var det den saudiarabiske kysten som vart hardast råka og i sedimenta vart det funne 7 % olje. Dei grunne områda som vart råka er normalt fôrplass for fuglar, og yngleplass for fisk og reker. Fordi planter og dyr på havbotnen er lågt i næringskjeda, hadde forureininga av kysten store konsekvensar for heile økosystemet i det grunne vatnet, mellom anna den saudiarabiske fiskeindustrien.
Utsleppet hadde råka òg kystområdet kring Madinat 'al-Jubayl as Sinaiyah hardt, eit stort industri og folkesenter som nettopp var planlagt og bygd ut av den saudiarabiske staten. Utsleppet truga industrianlegga i 'Al Jubayl fordi kjølesystema for hovudindustriane og var basert på sjøvatn, i tillegg til at avsalta sjøvatn vart nytta til drikkevatn. 'Al Jubayl-hamna og Abu Ali-øya, som ligg i bukta, like nord for 'Al Jubayl, vart hardast råka, og mangroveområdet og ynglestaden til rekene vart øydelagd. Mykje sjøfugl som skarv, lappdykkar og alke vart drepen då fjøra vart dekte med olje. I tillegg vart strendene langs heile kysten av 'Al Jubayl dekt med olje og tjøreklumpar.
Sprenginga og brenninga av kring 700 oljebrunnar i Kuwait førte òg til særs stor luftforureining, og oljefylt sot fylte lufta og produserte innsjøar av olje i den kuwaitiske ørkenen som bestod av tjue gonger meir olje enn det som forsvann ut i bukta, eller kring 150 millionar fat. Sota frå dei kuwaitiske brannane vart funnen i snø i Himalaya og i regnet over Iran, Oman og Tyrkia. Innbyggjarar i Riyadh rapporterte om at bilar og utandørsmøblar kvar dag var dekt av oljeaktig sot. Dei endelege effektane av dei brennande brunnane er enno ikkje avgjort, men prøvar av jordsmonnet og vegetasjon i Ras al Khafji nord i Saudi-Arabia avdekte høge nivå av oljeaktige sotpartiklar i ørkenøkologien. SNs Miljøprogram åtvara at buskapen som beita i eit område på 7 000 kvadratkilometer kring brannane, eller opp til 1 100 kilometer frå senteret av brannane, eit område som omfatta det nordlege Saudi-Arabia, var ein helsefare for menneske. Den fulle effekten av oljeutsleppa og oljebrannane på sjødyr, menneskehelse, vasskvalitet og vegetasjon er ikkje fullt ut avgjort. I tillegg til desse to miljøproblema har ein problem med store mengder søppel, giftige materiale, og mellom 173 og 207 millionar liter av uhandsama kloakk i sandtak som koalisjonsstyrkane etterlet seg.
Fakta
Naturfarar: ofte sand- og støvstormar
Miljøproblem - noverande saker: ørkenspreiing, uttømming av grunnvasskjelder; mangel på fleirårige elvar eller permanente innsjøar har ført til utvikling av enorme avsaltingsanlegg av sjøvatn; kystforureining frå oljeutslepp.
Miljøvern - internasjonale avtalar:
signert, men ikkje ratifisert: ingen avtalar
Arealbruk:
Dyrkbar mark: 1,8 %
Permanente avlingar: 0 %
Permanente beitemarker: 56 %
Skogar: 0 %
Anna: 42 %
Bozyazı
Bozyazı er ein by og eit distrikt i provinsen Mersin vd kysten av Middelhavet i Tyrkia, 220 km vest for byen Mersin. Byen har kring 16 000 innbyggjarar.
Bozyazı ligg nær Taurusfjella.
Ruinane av den antikke byen Nagidos ligg på ein ås ovanom byen Bozyazı.
Halvtunnel
Halvtunnel er ein tunnel som er hogd inn i ei stupbratt fjellside, slik at køyrebanen er overdekt men tunnelen er open på den eine sida.
Lennox Robinson
Esmé Stuart Lennox Robinson var ein anglo-irsk dramatikar, diktar og teaterprodusent og direktør ved Abbey Theatre.
Han var den yngste av fem barn som voks opp i i ein protestantisk unionistisk familie i County Cork. Far hans var ein meklar frå mellomklassen, men gav i 1892 opp karrieren for å bli prest i den irske protestantiske kyrkja.
Robinson var mykje sjuk som barn, og fekk privat utdanning heime før han sidan blei teken opp ved ein latinskule. Han var fantasirik, og laga mellom anna eit familieblad saman med søskena sine. Det første teaterstykket han skreiv, The Clancy Name, var inspirert av ei historie søstera hadde skrive for bladet.
Interessera hans for teateret blei vekka etter at han hadde sett ei oppsetting av skodespel av W. B. Yeats og Lady Gregory ved Cork Opera House i august 1907. Same året gav han òg ut sitt første dikt.
Den første oppføringa av eit av skodespela hans, The Cross Roads, skjedde i Abbey i 1909. Ved slutten av det same året blei han leiar for teateret. I 1914 sa Robinson opp stillinga etter ein mislukka turné i USA, men tok henne opp igjen i 1919. Han blei medlem av teaterstyret i 1923 og sat der fram til han døydde.
Robinson døydde i Dublin og er gravlagd i St. Patrick's Cathedral.