cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dorothe Engelbretsdotter
Livssoge
I 1647 drog Dorothe Engelbretsdotter til København, der ho skal ha vore i tre år. Her var det eit aktivt litterært miljø. I København gifta hun seg atten år gamal med faren sin kapellan, Ambrosius Hardenbeck (f. 1621), som var son av en tysk organist i Bergen. Ambrosius Hardenbeck etterfylgde seinare svigerfar sin som sokneprest. Gjennom mannen kom ho i kontakt med det tysk-bergenske musikalske og teologiske miljøet i byen.
Dorothe fekk ni barn med Ambrosius. Sju av desse barna var allereie døde då Dorothe gav ut den første samlinga si av åndelege songar, Siælens Sang-Offer, i 1678. Hardenbeck døydde i 1684. Under sørgjeåret etter ektemannen vitja Dorothe København 1684–85, og traff der salmediktaren Thomas Kingo. Medan ho sørga over mannen og dei døde borna sine skreiv Dorothe den store diktsyklusen Taare-Offer.
Dei to gjenverande borna forlét heimlandet, den eine som student og den andre som soldat. Den yngste av dei døydde under krig i Tyrkia, medan den eldste reiste til utlandet, og ho mista heilt kontakten med han. I Bergen Billedgalleri fanst eit portrett av sonen Engelbrecht Ambrosius Hardenbeck måla av Hendrik Krock. Det var påført opplysinga om at Engelbrecht var «berømmelig for sine mange Aaars udenlands langvarige Reiser». Dorothe Engelbretsdotter levde einsam i Noreg dei siste trettitre åra av livet. Ho forsørga seg sjølv gjennom forfattarskapen og ein liten enkjepensjon.
Som tenåring var Ludvig Holberg i nokre par år næraste naboen til Dorothe Engelbretsdotter. Han budde då hjå morbroren og pleiefaren sin Peder Lem, like ovanfor domkyrkja i huset ved sida av Dorothe. Beundringa Holberg viser henne i sin Bergens beskrivelse kan nok sporast tilbake til tida då han kjende henne personleg, og ho kan ha vekka reiselysta hans med soger om utanlandsreisen til sonen Engelbrecht.
I 1702 brann huset til Dorothe Engelbretsdotter ned under storbrannen i Bergen 19. mai. To år seinare kom kong Frederik IV til Bergen, og Dorothe gav han eit dikt der ho bad om hjelp til å få eit nytt hus. Då dette ikkje hjelpte, sende ho brev til styresmaktene i Bergen og fortalde om situasjonen sin. I 1712 fekk ho endelig eit hus ved bispebrunnen. I 1963 vart dette huset flytta til Gamle Bergen Museum.
Verk
Siælens Sang-Offer kom ut i 1678. Dette er no rekna som hovudverket hennar. Verket inneheld perikopesalmar, salmar skrivne til bibeltekstar som ein kunne lesa til kyrkjelege høgtidsdagar og sundagar. Mange av dei er også botssalmar eller salmar knytte til ars moriendi, 'kunsten å døy'.
Taare-Offer var det andre store verket hennar, og vart trykte for første gong i 1685. Dikta har motiv frå Lukas-evangeliet, kapittel 7,36-50 («Kvinna som fekk syndene sine tilgjevne»), og er «ei fri og sjølvstendig attdikting» av ei andaktsbok av Heinrich Müller med ein liknande tittel.
Diktinga til Dorothe Engelbretsdotter var typisk for tida: Gudeleg og barokk, og ho gjorde stor suksess både i Noreg og Danmark. Ho vart ein pionér for god dikting og bruk av morsmålet. Med dikta sine ville forfattaren heidra Gud og omvenda, trøysta, gleda og oppseda folket. Dei religiøse dikta hennar inneheld kristen brude- og pasjonsmystikk. Dorothe skreiv også mykje om korleis ho sørgde over tapet av ektemannen og barna sine.
Dei fleste av salmane hennar var dikta til moderne melodiar og gjevne ut med notebilag. Dei vart svært populære og vart trykte i 25 utgåver, den siste i 1868. Dei var meint for husandakter og kom først og fremst inn i privatsalmebøker. Dei vart først tekne med i kyrkjesalmebøker då Magnus Brostrup Landstad tok dei med i si kyrkjesalmebok frå 1869. Landstads reviderte salmebok har fire salmar av Dorothe Engelbretsdotter. Norsk Salmebok 1985 innheld «Dagen viker og går bort» og «Når verden med sin glede sviker». I salmeboka frå 2013 var berre den første av desse tekne med.
Av høvesdikta og rimbreva hennar er rundt 50 att. Desse er til motsats frå diktverka ofte lystige og dristige. Dei omfattar mellom anna bindebrev, bøneskriv, takkeskriv, gravferdsdikt, kongedikt, minnedikt, ulukkedikt, polemiske vers og fødselsdagsdikt. Nokre av dikta inneheld forsvar av diktinga og svar på skuldingar om at dikta skulle vera plagierte eller laga av menn.
Omdøme
I 1684 fekk Dorothe innvilga fullstendig skattefridom på livstid av kongen. Mange ser på skattefridomen som den fyrste diktargasjen gjeven til nokon i Noreg.
Dorothe var ein av dei første kvinnelege forfattarane som klarte å livnæra seg av skrivinga si, og kan slik sjåast på som eit tidleg fordøme for kvinnesaka. Dorothe er ei av berre to kvinnelege diktarar vi kjenner til på 1600-talet - den andre er Ingeborg Grytten. Då Dorothe vart skulda for ikkje å ha skrive bøkene sine sjølv av mannlege konkurrentar, svara ho at dei burde «setjast i karantene på ei aude øy eller kastrerast».
Hesthøi
Hesthøi er eit fjell i Lom og Skjåk kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2021 meter over havet og er det 173. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Dorothe Engelbretsdotter
Petter Dass
Dorothe Engelbretsdotter og Petter Dass var samtidige, og skreiv brev til kvarandre:
Grand Mercy, mein lieber Frater, Hæderlig Hr. Peter Dass, Vi vil være Camerater, Falder det ham saa til pas. Jeg som een Poete Unge, Byder frem, hvad ieg formaar, J een simpel Qvinde Tunge Jngen høy Discurs bestaar. Om ieg zwischen uns at sige, Kand lidt meer end Fader Vor, Maa ieg for de Lærde viige, Buxefolket gaar dog for. (Utdrag av rimbrev frå Dorothe Engelbretsdotter til Petter Dass)
Per Sverre Rannem
Per Sverre Rannem (Ap) var ordførar i Steinkjer kommune. Perioden 2003-2007 var den andre han sat som ordførar. I 2003 vart han vald ved direkteval til ordførar. Rannem har yrkesbakgrunn frå bankvesenet.
Eringsboda
Eringsboda er ein tettstad i Ronneby kommun i Blekinge län i Sverige. I 2010 hadde tettstaden 299 innbyggjarar. Eringsboda ligg nær grensa til Småland.
Hoggorm
Hoggormen (Vipera berus) er ein av meir enn 200 artar i hoggormfamilien, den einaste av desse som lever fritt i Nord-Europa, og den einaste giftslangen som lever i Norden.
Av alle slangeartane i verda er hoggormen den som har størst geografisk utbreiing. Han lever over det meste av Europa og Asia, frå Storbritannia i vest til stillehavskysten av Kina i aust, og godt nord for polarsirkelen i nord. Han finst i nær sagt all slags terreng, opp til om lag 3000 meters høgd over havet.
I Noreg finst hoggormen nordover til Helgeland, det nordlegaste einskildfunnet er gjort i Rana.
Utsjånad
Hoggormen er normalt lett å kjenne att på sikksakkmønsteret han har på ryggen, men på dei mørkaste eksemplara kan mønsteret vere vanskeleg å sjå. Hoggormen finst i ulike fargekombinasjonar. Hoene har ofte ein brunaktig botnfarge og svart mønster, medan hannane har ein meir gråleg botnfarge. Unge hoggormar kan vere mørkebrune, fargen dei får som vaksne kjem ikkje alltid før dei er nokre år gamle.
Somme individ er svarte. Dette skuldast ein pigmentfeil, og ser ikkje ut til å vere arveleg. Dei svarte individa har dårlegare kamuflasje, men vil til i staden verte fortare oppvarma i solsteiken enn dei lysare eksemplara. Det kan forklare kvifor svarte hoggormar er vanlegare i dei nordlegaste delane av utbreiingsområdet enn i dei sørlegaste.
Ein vaksen hoggorm veg 150–200 gram og vert vanlegvis 50–70 cm lang, men han kan verte opptil 90 cm. Hoa er litt større enn hannen. På Nordmøre vart det ein gong målt ei hoe på 89 cm. Hoggormen kan verte opptil 20–25 år gammal.
Hoggormen har to gifttenner fremst i overkjeften. Sjølve gifta vert laga i spyttkjertlar i nakken, og vert samla opp i ei flaskeforma hole omgjeven av kraftige musklar. Derifrå vert ho ført fram til tannspissane gjennom ein kanal i overkjeften og tynne røyr i tennene. Gifta er ei blanding av ulike enzym og liknar litt på magesyre. Ho har to funksjonar, dels skal ho drepe byttet og dels skal ho få nedbrytinga til å gå snøggare etter at ormen har svelgt byttedyret.
Åtferd
Hoggormane er vekselvarme dyr, det vil seie at dei vert varma opp av lufttemperaturen rundt seg og solstrålinga som treffer dei. Når det er kaldt i veret, vil dei vere trege i rørslene. Då kan ein ofte finne dei på steinar eller stubbar i solskinet, der dei prøver å få opp kropps-temperaturen. Om ein opplever å sjå ein hoggorm, vil det ofte vere på vegen. Det er fordi dei vert tiltrekte av den varme asfalten som dei bruker til å varme seg på.
Hoggormen liker seg godt i lyng med berre fjellflekker imellom, spesielt der det er varmt og solrikt. Han trivst ikkje på fuktige stader, men må ha tilgjenge til vatn i nærleiken. På nordlege breiddegrader, som til dømes i Skandinavia, er hoggormen mest aktiv om dagen, eventuelt morgon eller kveld. Han er òg flink til å klatre, og kan godt klatre i tre.
Hoggormen overlever maksimalt ein halv time i kuldegrader, så i dei kaldaste delane av leveområdet, som i Skandinavia, ligg han i dvale om vinteren. I regelen samlast det seg fleire individ, opptil mange hundre, som overvintrar i lag. Dei går i hi i oktober månad. Hia finn dei i frostfrie jordhòler og steinrøyser, gjerne i sørhellingar utan for mykje vegetasjon slik at bakken snøgt vert verma opp av sola om våren. Dei kjem ut av hiet att i april eller mai. Hannane kjem ut to til tre veker før hoene. Nokre dagar etter at dei er komne ut av hiet, skifter dei ham, det vil seie at det ytre hudlaget losnar og vert vrengt av. Deretter kan dei ha eitt eller fleire hamskifte i løpet av sumaren.
Mat
Føda er for det meste smågnagarar, men stålormar og amfibium som froskar og firfisler er òg viktige i kosthaldet til hoggormen. Når sjansen byr seg, et han òg fuglar og fugleegg.
Hoggormen et ikkje regelmessig, kor ofte han et avheng av jaktlukka. Han jaktar anten ved å liggje stille og vente på at eit bytte skal nærme seg, eller ved å følgje luktsporet til byttedyret. Når han kjem tett nok innpå, høgg han til og sprøyter gift inn i byttet, som vert lamma av gifta og døyr i løpet av få minutt. Så slukar han byttet heilt. Ein hoggorm vil trenge om lag 25 vaksne mus i løpet av ein sumar.
Reproduksjon
Hoggormen vert kjønnsmogen når han er 3–5 år gamal. Paringa går føre seg på våren. Det er vanleg at hannane kjempar langvarige kampar med rivalar om retten til å pare seg med hoene. Etter paringa har ikkje hannen og hoa meir med kvarandre å gjere. Hoa er drektig i 60–100 dagar, og føder inntil om lag 20 ungar i august/september. Tidspunktet er litt avhengig av kva for breiddegrad han lever på. Hoggormen er kjend for å føde levande ungar, men ein meir korrekt skildring er at egga vert klekte rett før fødselen. Dei er 15–20 cm lange når dei er nyfødde, og dei er giftige når dei vert fødde. Ungane i eitt og same kull kan ha ulike fedrar. Etter fødselen vil mora vere svært avkrefta. Kroppsvekta vil då vere om lag halvparten av det normale, og ho treng heile neste sumar på å ete seg opp att. Hoggormhoene får difor ungar berre annakvart år, nokre gonger kvart tredje år. Mora tek seg ikkje av ungane, dei må klare seg sjølve med det same dei er fødde.
Hoggormbit
Mange menneske er redde for hoggormen, men faren for at dei nokon gong vil verte biten av han er svært liten. Normalt vil hoggormen prøve å unngå menneske, anten ved å ligge roleg i håp om å ikkje bli sett, eller ved å fly. Om han vert overraska eller provosert og ikkje kan kome unna, må han verje seg. Då rullar han seg saman og gjer seg klar til å bite, og når han bit så gjer han det lynsnart.
Han som vert biten merkar først eit stikk som kan minne om eit nålestikk. Etter nokre sekund vil det gå over til ein kraftig svie, omtrent som kvefsestikk, og det kan piple litt blod frå såret. Det er individuelt kor sterkt ein reagerer på hoggormbit, men etter nokre minutt kan ein verta hovudtullen, kvalm, øm og få smerter i store delar av kroppen. Lokalt rundt bitet kan ein hovne kraftig opp. Om smertene og hevinga er kraftig, må ein rekne med at det vil ta fleire dagar før alle symptoma er borte. Somme får ingen symptom i det heile etter å ha vortne bitne. Det er ikkje fordi dei er immune mot gifta, men fordi hoggormen ikkje sprøytte inn gift. Han kan nemleg sjølv avgjere om han skal sprøyte inn gift eller ikkje når han bit, og det er ikkje alltid han vil sløse med gifta. Dette skjer i om lag 30 % av tilfella.
Vanlege misoppfatningar
Det verserer ein del mytar om hoggormen, desse er nokre av dei mest seigliva.
Freding
Hoggormen er ein av tre slangeartar som lever fritt i Noreg, og den einaste giftige. Dei to andre slangeartane i Noreg er buormen og slettsnoken. Stålormen vert ofte teken for å vere ein slange, men han er ei øgle. Alle frittlevande slangar i Noreg er freda etter viltlova. Hoggormen er òg freda over det meste av Europa.
Yuki Kitai
Yuki Kitai er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Machida Zelvia, Matsumoto Yamaga FC og Kataller Toyama.
Korporal
Korporal (via fransk, frå italiensk «førar», av capo «hovud») er ei militær grad for meinige (verva eller vernepliktige) soldatar eller underoffiserar. I Romerriket blei dei kalla dekurion.
Nitrat
I uorganisk kjemi er nitrat eit salt av salpetersyre (HNO3). I organisk kjemi vert esterane av salpetersyre og alkoholar kalla nitrat.
Korporal
Noreg
I Noreg er korporal (korp) ei grad i Hæren og Luftforsvaret, tilsvarande utskriven leiande meinig (ULM) i Sjøforsvaret. Den norske korporalsgrada tilsvarar NATO-grada OR-4. Etter at disiplinærreglementet av 1987 blei innført, har ei korporalsgrad ikkje lenger noko juridisk tyding. Korporalsgrada blir ofte tildelt lagførarar eller til meinige med stillingar i tropps- eller kompanistaben. Det er varierande praksis frå avdeling til avdeling. Ein korporal fekk kr 18,40 kr ekstra pr. dag i 2009.
Nitrat
Nitrationet inneheld fleire atom og har formelen (NO3-).
Korporal
Noreg
Det blir skilt mellom tre underkategoriar:
Nitrat
Sølvnitrat og blynitrat er eksempel.
1574 Meyer
1574 Meyer er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 22. mars 1949 av Louis Boyer ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
Would You?
«Would You?» var det belgiske bidraget i Eurovision Song Contest 2012, framført av Iris. Teksten var skriven på engelsk.
Sharon Stone
Sharon Yvonne Stone er ein amerikansk filmskodespelar og -produsent.
Ho er kjend frå filmar som Total Recall (1990), Basic Instinct (1992),  Sliver (1993), Casino (1995), The Quick and the Dead (1995),  Catwoman (2004), Bobby (2006), Lovelace (2013) og Fading Gigolo (2013).
Would You?
Eurovision Song Contest 2012
Songen starta som nummer åtte i den fyrste semifinalen, etter Sveits med «Unbreakable» av Sinplus og før Finland med «När jag blundar» av Pernilla Karlsson. «Would You?» gjekk ikkje vidare til finalen.
Sharon Stone
Stone har vore nominert til og vunne fleire Emmy-, Golden Globe- og Oscar-prisar. I 1995 fekk ho ei stjerne på Hollywood Walk of Fame og ein Women in Film Crystal Award. Ho vart tildelt den franske Ordre des Arts et des Lettres i 2005.
Koji Suzuki
Koji Suzuki er ein japansk fotballspelar.
Drôme
Drôme er eit departementet sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn.
Historie
Drôme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Dauphiné.
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Ardèche, Isère, Hautes-Alpes, Alpes-Maritimes, Alpes-de-Haute-Provence og Vaucluse.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla drômois.
Økonomi
Drôme er ein av industrisektorane i Frankrike som veks raskast. Han er svært allsidig, og inkluderer plastikkproduksjon, stort maskineri, innpakking, næringsmiddelindustri og høgteknologi.
Det økonomiske hjarte i departementet ligg i vest, ved sida av Rhône.
Storbreatinden
Storbreatinden er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2018 meter over havet og er det 176. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Widerstehe doch der Sünde
Widerstehe doch der Sünde, BWV 54, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach. Teksten er henta frå Georg Christian Lehms sin Gottgefälliges Kirchen-Opffer (1711) og omhandlar kor viktig det er å unngå synd.
Ei typisk framføring av verket varer kring tolv minuttar, og kantaten er uvanleg kort og berre med tre satsar:
Det er ikkje klårt kven som song alt-partiet for Bach, men ein trur at det var ein kontratenor. I moderne framføringar er det ei kvinne som syng denne delen.
Opningsarien til kantaten vart nytta om att av Bach som grunnlag for arien i Markuspasjonen.
Scanderbeg av Vivaldi
Scanderbeg er ein dramma per musica i tre akter av Antonio Vivaldi (RV 732). Den italienske librettoen var skriven av Antonio Salvi.
Operaen vart først framført ved Teatro della Pergola i Firenze den 22. juni 1718. Berre ein kopi av det originale partituret finst i dag.
Temaet i operaen er Skanderbeg, ein albansk nasjonalhelt frå 1400-talet.
Indre energi
Indre energi er ein viktig storleik i termodynamikken. Dette er energien som finst i lukka mengder med stoff. I hovudsak termisk energi og kjemisk energi. Termisk energi er energi som materialet har på grunn av uordna rørsler av atom og molekyl. Kjemisk energi er ordna bindingsenergi til dei same partiklane.
Cats & Dogs
Cats & Dogs, kalla Som hund & katt på norsk, er ein amerikansk filmkomedie for ungar frå 2001. Filmen handlar om tilhøvet mellom kattar og hundar. Persarkatten mr. Tinker vil ta over verda med ein drikk som får alle menneska til å verte allergiske mot hundar. Han er skriven av John Requa og Glenn Ficarra, og regissert av Lawrence Guterman. Rollene vert spelte av mellom andre Jeff Goldblum, Elizabeth Perkins, Alexander Pollock, Miriam Margolyes og Myron Natwick. Filmmusikken er komponert av John Debney.
Indre energi
Indre energi inkluderer ikkje energi som er avhengig av eksterne faktorar, som kinetisk energi og potensiell energi. Konvensjonelt vert heller ikkje masseenergi rekna som indre energi, sidan denne stort sett er uendra i termodynamiske og kjemiske reaksjonar.
U og E er vanlege symbol for indre energi, og SI-eininga er Joule.
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht, BWV 55, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1726 for 22. sundag etter treeiningssundag, som dette året var 17. november.
Teksten er skriven av Johann Rist (femte sats) og resten av ein ukjend diktar.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tverrfløyte, obo d’amore, to fiolinar, continuo, samt ein songsolist (tenor) og firedelt kor.
Carl Anton Larsen
Carl Anton Larsen var ein norsk kvalfangar, sørhavsfarar og oppdagar frå Østre Halsen utanfor Larvik.
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht
Instrumentering og struktur
Det består av fem satsar:
Carl Anton Larsen
Larsen grunnla Grytviken på Sør-Georgia den 16. november 1904 som ein kvalfangststasjon for selskapet sitt Compañía Argentina de Pesca (Argentinas fiskekompani). Selskapet vart ein stor økonomisk suksess i starten, men vart nedlagd i 1966 på grunn av at det var lite kval att.
Antarktis
Larsen oppdaga i tida 1892—1894 øyar og landområde i Antarktis og var kaptein på båten «Antartic» på Otto Nordenskiöld sin forskingsekspedisjon til Antarktis. Der overvintra Nordenskiöld saman med sine fire forskarar på øya Snow Hill Island.
Larsenisen i det nordvestlege Weddellhavet, like ved austkysten av Antarktishalvøya er oppkalla etter Carl A. Larsen. Han sigla langs denne kysten i 1893. Området er 86 000 km², unnateke ein del øyar som er dekte av isen. Han har òg fått Larsen Nunatak kalla opp etter seg.
Johannishus
Johannishus er ein tettstad i Ronneby kommun i Blekinge län i Sverige. I 2010 hadde tettstaden 748 innbyggjarar.
Johannishus slott ligg nokre kilometer nord for tettstaden.
Kento Kuri
Han spela for klubben FC Machida Zelvia.
Storbreahøe
Storbreahøe er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2001 meter over havet og er det 194. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. Bruri og ein av Stølsnostindane er like høge.
Steinbukampen
Steinbukampen er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1997 meter over havet og er det 198. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Katsuya Senzaki
Katsuya Senzaki er ein japansk fotballspelar.
Vågen i Bergen
Vågen er ein fjordarm i sentrum av Bergen, omkransa av kaier, søraustover frå det sjøområdet mellom Bergen og øya Askøy som vert kalla Byfjorden. Ytst i Vågen ligg Nordnespynten på vestsida og Skoltegrunnskaien på austsida, og inst ligg Vågsbunnen og Torget. Kring Vågen låg mellomalderbyen Bergen. Langsetter austsida ligg mellom anna Bryggen og Bergenhus festning med Rosenkrantztårnet og Håkonshallen.
Katsuya Senzaki
Han spela for klubbane Vanraure Hachinohe, FC Machida Zelvia og FC Ryukyu.
Just For Laughs Gags
Just For Laughs Gags, kalla Bare for moro skyld på norsk, er eit kanadisk underhaldningsprogram der ein lurer folk med skjult kamera. I Canada har programmet gått på kanalen CBC, medan det i Noreg har vorte sendt på TV 2. Programmet inneheld ingen dialog, utanom at ein av og til kan høyre roping og skriking. I staden vert det spelt musikk i bakgrunnen, i tillegg til at det er sett på latter og andre lydeffektar. Dei fleste innslaga er filma i Montreal, men nokre er òg filma i Storbritannia og Mexico. Programmet vert vist i mange land og også på fly.
Gruvedrift
Gruvedrift er uthentinga av verdifulle mineral eller anna materiale frå jorda. Det er to hovudformer for gruvedrift; dagbrot, der heile gruveområdet er synleg, og underjordsdrift, der ein tek ut mineral gjennom tunnelar under bakken. I fleire samanhengar vert også teglverk rekna til same industrigrein som bergverk og steinindustri
Råstoff
Dei mineralske råstoffa som bergindustrien driv ut er:
Bergindustrihistorie
Den eldste kjende gruva er «Lion Cave» i Swaziland. Karbondatering viser at denne gruva er 43 000 år gammal. Steinaldermenneska skjerpa på det jarnhaldige mineralet hematitt, som dei mol for å lage det raude pigmentet oker. Skjerp av tilsvarande alder der neandertalarar kan ha skjerpt flint til våpen og verkty er funne i Ungarn.
Teuzzone
Teuzzone er ein italiensk opera av Antonio Vivaldi frå 1718. Han vart først framført ved Teatro Arciducale i Mantova den 28. desember 1718.
Gruvedrift
Bergindustrihistorie
I USA er det ei forhistorisk kopar-gruve langs Lake Superior som var del av eit omfattande innanlandsk handelsnettverk av koparverktøy, spyd, pilhovud og kulturgjenstandar. Einskilde koparspyd er over 3000 til 4000 år gamle, og kopar vart handla over heile kontinentet langs dei større elverutene. I tillegg vart det òg skjerpt på kvarts, flint og andre metall. I Manitoba er det antikke kvartsgruver i nord og sørvest ved Winnipeg River i Whiteshell Provincial Park.
Teuzzone
Handling
Handlinga omhandlar tida etter Troncone døyr, der kona hans Zidiana planlegg i lag med guvernøren Cino og generalen Sivenio om å ta over makta, sjølv om Teuzzone er den rettmessige arvingen. Zelinda, forloveden til Teuzzone, er ei mektig kvinne og kjempar mot denne planen, då det vart klart at planen til Zidiana er å gifte seg med Teuzzone sjølv.
Gruvedrift
Bergindustrihistorie
Turkis vart skjerpt i førkolumbisk Amerika i Cerillos Mining District i New Mexico, der ein 60 meter høg og 90 meter brei stein vart teken ut med steinreiskap; gruvesjaktene er på 81 000 m². Svartkrutt vart først brukte i ein gruvesjakt under Banská Štiavnica i Slovakia i 1627, i same by som ein av dei første gruveskulane i verda vart etablerte i 1762.
Gruvedrift vart utbreidd i USA i det 19. hundreåret. Skjerping på mineral og edle metall, som Gullrushet i California midt på 1800-talet, var svært viktig for vestleg ekspansjon til stillehavskysten ved sida av landbruk og utvinning av petroleum. På denne tida reiste mange kvite amerikanarar og frigjevne afrikanske slavar vestover med tog for å prøve seg med gruvedrift. Mange vestlege byar som Denver i Colorado og Sacramento i California vart etablerte som gruvesamfunn.
Norsk bergindustrihistorie
I Noreg har det vore drive gruvedrift etter bl.a. jernmalm, koparkis, svovelkis, sinkblende, bly, sølv, gull, kol, skifer, marmor, brynestein, nefelinsyenitt og forskjellige typar av kvartsitt. I mange hundre år blei jernmalm henta opp av myrer og vatn før dei første gruvene i fast fjell kom på 1500-talet. Frå 700-talet har det vore utvinning og eksport av brynestein frå Noreg. Då gruvedrift vart ein viktig næringsveg for Noreg på 1600-talet, vart kapital og fagfolk henta frå Tyskland. Gradvis vart det bygd opp norsk kompetanse og i 1757 vart Bergseminaret på Kongsberg oppretta som eit av dei første i Europa. Det var den første høgare læreanstalten i Noreg. Bergstadar oppstod rundt gruvedrifta.
Norske bergverk
Eit utval av dei mest kjende norske bergverka:
Trond Are Anti
Trond Are Anti er ein norsk samisk politikar som er nestleiar i Norske Samers Riksforbund og sametingsrepresentant frå Austre valkrins i perioden 2009-20013. Han er også kommunestyremedlem i Tana kommune for Samefolkets parti.
Anti er busett i Polmak i Tana kommune og er rektor på Sameskolen i Tana. Han var andrekandidat på vallista til NSR/Samefolkets parti i Austre valkrins ved sametingsvalet i 2009.
1576 Fabiola
1576 Fabiola er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Themis. Han blei oppdaga den 30. september 1948 av Sylvain Julien Victor Arend ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Grammatikar
Ein grammatikar er ein person med grammatikk som fag. Ein grammatikar kan skildra korleis grammatikken i eit språk er eller korleis han meiner han bør vera.
Kallinge
Kockums Jernverk låg her, men vart lagd ned i 1991. Det svenske luftforsvaret sin veng F 17 Kallinge ligg her, den vert delt med Ronneby flygplats.
Die
Die (uttalt ) er ein liten by og kommune søraust i Frankrike og sous-préfecture (underprefektur) i departementet Drôme.
Die er mest kjend for Clairette de Die, ein musserande vin.
Historie
Die har vore eit bispesete sidan 200-talet, og St. Martinus (220) vert rekna som den første biskopen av Die. På 1200-talet vart bisepdømet slått saman med bispedømet i Valence for at kyrkja her skulle stå sterkare mot Huset Poitiers. Denne samanslåinga varte i fire hundreår, og vart annullert av kong Louis XIV, som peikte ut ein biskop i Die for å kjempe mot protestantismen.
Kallinge
Staden vart skipa under siste halvdel av 1800-talet, då Örmo Bruk vart flytta frå Konga i Småland til fossen ved Kallinge. Kallinge bestod opphavleg av to bygder, Häggatorp på vestsida av elva Ronnebyån, og Kalleberga på austsida.
Láhpoluoppal
Láhpoluoppal er ei bygd i Kautokeino kommune, sør i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg ved sørenden av innsjøen Láhpojávri på Finnmarksvidda, fire mil nordaust for Kautokeino sentrum og ni mil sørvest for Karasjok sentrum. Riksveg 92 går gjennom bygda.
I Láhpoluoppal ligg Láhpoluoppal skole, Láhpoluoppal fjellstue og Láhpoluoppal kapell frå 1967.
Isoterm prosess
Ein isoterm prosess er ein termodynamisk prosess der temperaturen i systemet er konstant: ΔT = 0. Dette skjer vanlegvis når systemet er i kontakt med eit varmereservoar på utsida og prosessen skjer sakte nok til at systemet heile tida kan tilpasse seg temperaturen til reservoaret gjennom varmeutveksling. Alternativt kan ein ha eit system som ikkje utvekslar varme med omgivnadane i det heile tatt (Q = 0). Ein slik prosess vert kalla ein adiabatisk prosess.
Tenk deg ein ideell gass der temperaturen berre er avhengig av den indre energien, som er ein funksjon av den midla kinetiske energien til eit molekyl i rørsle. Viss den indre energien er konstant, vil òg temperaturen vere konstant. Viss ein tenkjer seg at talet på mol n i tillegg er konstant har ein:
men dette betyr, i følgje den ideelle gasslova at
slik at
der P_i og V_i er trykk og volum i starttilstanden, P_f and V_f er trykk og volum i sluttilstanden, og variablane P og V står for trykk og volum for tilstandane i løpet av ein isoterm prosess.
Trykket kan òg skrivast som
Ut i frå termodynamikken si første lov er arbeidet W lik varmen Q som er utført på systemet.
Dette betyr at i løpet av isoterm prosess må all varmen som blir tilført systemet omgjerast til arbeid, som så må utførast på omgivnadane. Altså vil all energi inn i systemet kome ut att, og den indre energien og dermed temperaturen til systemet vil vere konstant.
Eit minimalt arbeid av denne prosessen kan uttrykkast som
Derfor kan heile arbeidet til prosessen frå A til B integrerast:
Frå den ideelle gasslikninga får vi:
August
August er åttande månaden i den julianske og gregorianske kalenderen og har 31 dagar. August er oppkalla etter den romerske keisaren Augustus og er den sjette månaden i den opphavlege romerske kalenderen. Før Augustus si tid heitte månaden «Sextillus».
Hundedagane vert avslutta i august.
Eit gammalt namn på august er haustmånad, medan norrønt haustmánaðr (som er nemnt i Edda) var den sjette sommaremånaden, det vil sei september.
Isoterm prosess
Ein kan ha isoterme prosessar i alle slags system. Forskjellige delar av syklusen i ein varmemotor blir utført isotermt og kan tilnærmast som ein Carnotsyklus.
Kalven i Jotunheimen
Kalven er eit fjell i Lom i Innlandet. Det har ei høgd på 1995 meter over havet og er det 201. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Johann Mühlegg
Johann Mühlegg er ein tysk-spansk tidlegare langrennsløpar, fødd i Marktobendorf i Allgäu i Bayern. Han er særleg kjend for sine suverene prestasjonar under vinterleikane 2002 i Salt Lake City, og den etterfylgjande dopingsaka som enda med at han var fråteken alle OL-medaljane.
Aktiv
Mühlegg representerte Tyskland i dei store meisterskapane frå 1991 til 1999. Allereie i 1993 kom han i strid med det tyske skiforbundet, ein strid som enda med at forbundet i 1998 stengde han ute frå landslaget for godt.
Eit godt tilhøve til det spanske skilandslaget fekk Mühlegg til å søke om spansk statsborgarskap, og i 1999 vart han spansk statsborgar og tevla sidan for Spania. Han vann sitt fyrste renn i verdscupen den 10. desember 1999 i italienske Sappada. Seinare i sesongen vann han ein 30 km ved Moskva, og det 72 km lange turrennet i franske Lamoura Mouthe. Desse tre sigrane, samt tre andreplassar i verdscuprenn, gjorde at han vann verdscupen i langrenn 2000.
Under Ski-VM 2001 i Lahti tok Mühlegg sølvmedaljen på 20 km jaktstart, før han vann ein suveren siger på 50-kilometeren.
Etter dopingfunnet vedtok Den internasjonale olympiske komitéen (IOK) at Mühlegg skulle få behalde gullmedaljane frå dei to fyrste OL-tevlingane. Men i desember 2003 vedtok Idrettens voldgiftsnemnd at også dei medaljane skulle takast tilbake.
Januar
Januar er første månaden i den julianske og gregorianske kalenderen og har 31 dagar. Namnet kjem frå den romerske guden Janus, som var gud for all byrjing. Det romerske senatet vedtok i år 154 fvt. at januar, og ikkje mars, skal vere den første månaden i året. Romarane kalla januar for Januarius.
1. januar, nyårsdagen, er offisiell heilagdag og flaggdag i Noreg.
Seyðisfjörður
Seyðisfjörður er hamn for passasjer- og bilferja «Norröna», som sidan 1980 har bunde Island med Færøyane, Shetland, Danmark og Noreg. Ho legg til kai i Seyðisfjörður kvar torsdag i sommarperioden og kvar tysdag i vinterperioden.
Marianne Auenbrugger
Marianne Auenbrugger var ein austerriksk pianist og komponist som naut stor respekt i heimbyen Wien.
Seyðisfjörður
Byen blei grunnlagt av norske fiskarar midt på 1800-talet. Den største tydinga for byutviklinga hadde det norske sildeeventyret i perioden 1870–1900. Nordmennene bygde fleire sildesalteri, bustadar, forretningar og offentlege bygningar. Mange av husa er bevart i nåtida og gir Seyðisfjörður eit historisk preg. Seyðisfjörður fekk kjøpstadsrettar i 1895.
Hallfred Vandrådeskald
Hallfred Ottarsson Vandrådeskald (Vandrædaskald) (norrønt: Hallfreðr Óttarsson vandræðaskáld), fødd i 960-åra, død om lag 1007), var ein islandsk skald.
Seyðisfjörður
Under andre verdskrig var Seyðisfjörður ein viktig flåtehamn for dei allierte. Byen var den fyrste på Island som fekk elektrisitet. Difor har byen au eit elektrisitetsmuseum.
Swansea City AFC
Swansea City Association Football Club er ein walisisk fotballklubb frå Swansea som spelar i Premier League. Klubben blei stifta i 1912, og er den einaste walisiske klubben som har spelt i den høgste divisjonen i England. Heimebana til Swansea heiter Liberty Stadium, og dei deler bana med Osprey Rugby Union. Swansea City er ein av dei mest framgangsrike klubbane i Wales, og har vunne den walisiske cupen 10 gonger. Kallenamnet deira er “The Swans” eller “The Jacks”. Det siste kallenamnet har dei fått pga. hunden “Swansea Jack” som vart kjend for å ha redda 27 menneske.
Hallfred Vandrådeskald
Slekt og familie
Far til Hallfred var Ottar frå Hålogaland som reiste til Island på Håkon den gode si tid, og mor hans var Aldis Olavsdotter. Hallfred voks opp på garden Grimstungur i Vatnsdal på Island. Han vart gift med ei svensk kvinne, Ingebjørg Toresdotter, og med henne hadde han sønene Audgisl og Hallfred. Han døydde på havet på ei reise til Island. Kista vart sett på sjøen og rak seinare i land på den heilage øya Iona i Suderøyane (Hebridane), der Hallfred til sist vart gravlagd.
Swansea City AFC
Historie
Swansea har tidlegare vore ein by som var meir kjent for rugby, og det var ingen fotballklubbar i Swansea før Swansea Town A.F.C. blei etablert i 1912. Dei starta å spele i andredivisjonen i Wales. Swansea var innom både 3., 2. og 1. divisjon før dei rykte opp i den øvste ligaen i England, Premier League i 2011, etter å ha vunne kvalifiseringa. Opp gjennom historia har Swansea vore innblanda i mange oppgjer mot rivalen Cardiff City. Kampane dei imellom er kjent som “The South West Derbie”, og er som regel eit høgdepunkt for tilhengjarane av begge laga.
Seyðisfjörður
Turisme
I ein liten dal i nærleiken av byen kastar elva Fjarðará fleire fossar ned i Lónið – (lagunen) inst i fjorden. Mot nordvest langs elva går hovudvegen over fjellområdet Fjarðarheiði, som er ein av dei mest storslåtte utsiktsvegane på Island.
Hallfred Vandrådeskald
Liv og skaldskap
Hallfred er nemnd i fleire av dei islandske ættesogene, mest opplysningar om han finn vi i soga om Hallfred Vandrådeskald. Han er òg nemnd i Heimskringla i Soga om Olav Tryggvasson og i Fagerskinna. I Skaldatal er han nemnd som skald hos Olav Tryggvasson og Eirik Håkonsson Ladejarl.
Seyðisfjörður
Turisme
Byen har eit kultursenter der turistane kan få eit innblikk i historia og kulturen til området. Heile året er det utstillingar av lokale og utanlandske kunstnarar.
Swansea City AFC
Spelarstall
''Sist oppdatert 11. januar 2020.
Seyðisfjörður
Turisme
Litt utanfor byen ligg Fjarðarsel energiverk, som er Nordens eldste kraftverk for vekselstraum. Verket, som blei oppført i 1913, produserer stadig straum og står nesten som da det blei bygd. Energiverket og utstillinga om historia til e-verket er opne for turistar.
Hallfred Vandrådeskald
Liv og skaldskap
Ein gong før 995 kom han til Noreg og var ei tid hos Håkon Sigurdsson Jarl] (den mektige). Han drog tilbake til Island, men seinare kom han attende til Noreg då [[Olav Tryggvason var blitt konge. Etter vinteren 997/998 drog Hallfred til Sigvalde jarl og deretter til den svenske kongen Olof Skötkonung. Ei tid budde han Götaland der han gifte seg og stifta familie. Omkring år 1000, før slaget ved Svolder, reiste han attende til Island.
Marianne Auenbrugger
Auenbrugger var dotter av legen og librettisten Leopold Auenbrugger.
Saman med systera Caterina Franziska var Marianne elev av Joseph Haydn og Antonio Salieri. I 1780 dediserte Haydn begge systrene ein syklus med seks klaversonatar (Hob. XVI:35-39 og 20). Marianne Auenbrugger, som lei av dårleg helse og moglegvis var fysisk handikappa, døydde av tuberkulose i 1782, berre 23 år gammal. Til minne om Auenbrugger betalte Salieri for trykking av ein av hennar klaversonatar, og føydde til sin eigen sørgesong for sopran og klavar.
Hallfred Vandrådeskald
Liv og skaldskap
Litt seinare kom han til Noreg att og var ei tid hjå Eirik Håkonsson Ladejarl som hans skald, men dei siste åra av livet var han mest på Island.
Hallfred fekk seg ofte fiendar på grunn av sitt stridbare lynne, og tilnamnet «Vandrådeskald» tyder truleg «den brysomme skalden». Livet hans, og mange av dikta hans, er prega av den ulukkelege kjærleiken til Kolfinna (Kolfinna Ávaldadóttir), og hans store akting og beundring for kong Olav Tryggvason. Eit særdrag ved hans utvikling som skald, er brytninga mellom gamal og ny tru.
Mange av dikta hans som er nemnd i sogene, er bortkomne, og vi kjenner i dag til desse:
Notar
<references group="Note"/>
Ich will den Kreuzstab gerne tragen
Ich will den Kreuzstab gerne tragen, BWV 56, er ein kyrkjeleg solokantate for basstemme komponert av Johann Sebastian Bach. Han vart første gong framført i Leipzig den 27. oktober 1726.
Kantaten høyrer til den tredje syklusen av kantatar i Leipzig og vart komponert for den 19. sundagen etter treeiningssundag, som i 1726 var den 27. oktober.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert obo I/II, engelsk horn, fiolin I/II, bratsj, fiolonsell, basso continuo.
Det består av fem satsar:
1577 Reiss
1577 Reiss er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 19. januar 1949 av Louis Boyer ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
Jean-François Champollion
Jean-François Champollion òg kalla Champollion le Jeune (Champollion den yngre) var ein fransk egyptolog, kjent for å ha dechiffrert dei egyptiske hieroglyfane. Han skal ha sagt: «Je suis tout à l'Égypte, elle est tout pour moi» («Eg skuldar Egypt alt, Egypt er alt for meg»).
Trondheimsfjorden
Det smale Skarnsundet er kryssa av Skarnsundbrua og delen av fjorden nord for sundet vert kalla Beitstadfjorden. Hovuddelen av Trondheimsfjorden er isfri året rundt og delar av Beitstadfjorden og den lange og smale fjordarmen Verrasundet i nord kan stundom ha isdekke om vinteren.
Jean-François Champollion
Liv og verk
Champollion var ein framifrå elev då han gjekk på skulen. Han byrja tidleg å interessera seg for språk og hadde lært seg latin då han var ni år gamal, hebraisk då han var tretten år og arabisk då han var femten år. Han studerte fyrst på heimstaden Figeac i departementet Lot og seinare i Grenoble. Då han gjekk på ungdomsskulen byrja han å interessera seg for dei egyptiske hieroglyfane og ved hjelp frå bror sin, Champollion-Figeac, klarte han å skaffa seg ein kopi av inskripsjonane på rosettasteinen, der den same teksten var skriven på tre språk: med hyeroglyfar, demotisk og gresk. Jean-François skjøna at for å tyda dette språket som ikkje hadde vore i bruk på hundrevis av år var det naudsynt å studera liknande språk. I 1808 flytta han difor til Paris for å studera koptisk og amharisk. Han skreiv til bror sin:
Trondheimsfjorden
Byane Stjørdal, Levanger, Verdal og Steinkjer ligg i austlege og nordlege område. Aker Verdal i Verdal produserer store offshoreinnstallasjonar for petroleumsnæringa. Verftet i Rissa bygde mellom anna luksusskipet «The World».
Tito Manlio
Tito Manlio (RV 738) er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi, til ein libretto av Matteo Noris. Han vart skriven i samband med feiringa av bryllaupet til Filip av Hessen-Darmstadt (1671–1736), guvernøren i Mantova, som han hadde annonsert ved juletider. Vivaldi komponerte raskt ein opera på fem dagar. Bryllaupet fann til slutt ikkje stad, og operaen fekk i staden premiere ved Teatro Arciducale i Mantova under karnevalet i 1719.
Jean-François Champollion
Liv og verk
På grunn av at han var bonapartist måtte Champollion i 1816 avbryta arbeidet sitt og flytta til Figeac, der han saman med bror sin utvikla eit pedagogisk prinsipp for undervisning i barneskulen. I 1817 drog han tilbake til Grenoble og gifta seg med Rosine Blanc.
Trondheimsfjorden
Trondheimsfjorden har eit rikt sjøliv og minst 90 forskjellige fiskeartar er observerte. Fjorden har ein av dei største biologiske produksjonane av fjordane i Noreg. I nyare år er det oppdaga korallar på djupt vatn (Lophelia pertusa), ikkje langt frå Trondheim. Fleire av dei beste lakselvane i landet munnar ut i Trondheimsfjorden. Av desse finn ein Gaula (i Melhus like sør for Trondheim), Orkla (i Orkdal), Stjørdalselva (i Stjørdal) og Verdalselva (i Verdal).
Jean-François Champollion
Liv og verk
Jean-François Champollion vart «professeur-adjoint» (førsteamanuensis) i historie, men heldt fram med studiet av dei egyptiske hieroglyfane. Etter å ha studert Daudebok-papyrusane var han i 1819 enda meir overtydd om at hieratisk skrift var ein forenkla versjon av hieroglyfane. I 1821 klarte han å dechiffrera dei fyrste kongelege inskripsjonane på rosettasteinen, mellom andre dei til Ptolemaios V. Noko seinare klarte han, ved hjelp av inskpripsjonar på ein obelisk og ein tospråkleg papytus, å tyda inskripsjonane til Kleopatra. Den 27. september i 1822 skreiv han eit brev til M. Dacier der han tok for seg bruken av hieroglyfane som eit fonetisk alfabet og korleis dette kunne nyttast i tydinga av hieroglyfane:
Trondheimsfjorden
Låglandet aust og sør for fjorden er eit av dei beste jordbruksområda i Noreg. Den meir kuperte og fjellkledde Fosenhalvøya ligg i vest og nordvest og gjev ly for vinden i kystområda lenger vest.
Jean-François Champollion
Liv og verk
Det tok enda to år før Champollion publiserte Précis du système hiéroglyphique des anciens égyptiens, som resulterte i det nye vitskapelege fagfeltet egyptologi. Oppdagingane hans var kontroversielle i samtida og resulterte i mykje kritikk, spesielt frå Silvestre de Sacy, som hadde vore læraren hans. For de Sacy var det den koptiske teksten Hieroglyphica som var «bibelen» på dette området. Denne teksten er omsett til fleire språk, mellom anna fransk, men er ikkje lenger av vitskapeleg interesse for egyptologar.
Trondheimsfjorden
Fjorden var lenge den viktigaste ferdselsåra i regionen, noko som gjenspegla seg i den tidlegare kommuneinndelinga. Delar av noverande Agdenes kommune var lenge knytt til kvar sin av i alt tre kommunar på nordsida av fjorden: Den opphavlege Agdenes med Ørland; Lensvik med Rissa; og Ingdalen med Stadsbygd. I 1888 førte eit undersjøisk ras til ein tsunami som tok livet av ein person i Trondheim og øydela tre jernbanelinjer.
Jean-François Champollion
Liv og verk
I 1826 vart Champollion utnemnd til konservator ved Louvre-museet, der han fekk ansvaret for dei egyptiske samlingane. Han klarte å overtala Louis XVIII til å kjøpa samlingane til den britiske konsulen i Egypt, M. Salt. Han klate òg å få tak i andre viktige samlingar. Det var òg Champollion som stod i brodden for å frakta den kjende obelisken i Luxor til Paris der den i desember 1833 vart plassert på place de la Concorde.
Trondheimsfjorden
Snøggbåtsamband i fjorden:
Side- og delfjordar
Rekkjefølgje frå kysten og innover.
Jean-François Champollion
Liv og verk
I perioden 1828—1830 leia han ein vitskapeleg ekspedisjon til Egypt, der han samla ei mengd med opplysningar og objekt. Då han returnerte til Paris i 1939 vart han vald til l'Académie des inscriptions et belles-lettres (Akademiet for inskripsjonar og skjønnlitteratur) og utnemnd til professor i «Antikkens Egypt» ved Collège de France. Han leverte tiltredarforedragert sitt i 1831. Men han hadde arbeidd så hardt at helsa hans tok til å skranta og den 4. mars 1832 døydde han i Paris, 42 år gamal. Han er gravlagt på Père Lachaise gravlund i Paris.
Grenoble, Figeac og Lattes har ungdomsskular som er oppkalla etter han og i Albi er eit universitet (Centre Universitaire Jean-François Champollion) oppkalla etter han.
Nyons
Nyons har eit svært mildt mikroklima, noko som gjer det til ein god stad for folk med pusteproblem. Derfor er det oppretta ein spesial klinikk her til dette føremålet.
Historie
Nyons vart grunnlagd på 500-talet fvt. som Nyrax av ei gallisk stamme, sannsynlegvis Segusiavi eller Sequani. Hecataeus nemnde Nyrax rundt år 500 fvt. då han skriv om keltarar. Han ligg ved elva Aigues eller Eygues, som er kryssa av ei antikk bru.
Colin Marshall
Colin Marshall er ein skotsk fotballspelar.
Han har mellom anna spela for klubbane Aston Villa, Falkirk, Stanraer, Dundee og Machida Zelvia.
Marilyn Waring
Marilyn Joy Waring er ein newzealandsk akademikar, feminist, forfattar og  politikar, kjent som grunnleggjar av feministisk økonomi.
Waring har vore aktivist for kvinner sine menneskerettar og miljø. Ho var politikar og parlamentsmedlem for det konservative partiet på New Zealand, og var parlamentsmedlem frå 1975 til 1984. Her var ho mellom anna leiar for Finanskomiteen og medlem av utanrikskomiteen. Waring vart internasjonalt kjent i 1984 då ho utløyste parlamentsvalet det året gjennom å støtta Labour-opposisjonen sitt framlegg om atomvåpenfri sone rundt New Zealand.
Ngozi
Ngozi er ein by i nordre Burundi og administrasjonssenter i Ngozi-provinsen. Byen ligg ligg 1 820 moh. og hadde ifølgje eit estimat frå 2010 24,367 innbyggjarar.
Claude Monet
Oscar-Claude Monet var ein fransk impresjonistisk kunstmålar.
Láilá Susanne Vars
Láilá Susanne Vars er ein norsk jurist og samisk politikar. Ho var partileiar i Árja frå 2008 til 2012 og var sametingsrepresentant frå Ávjovárri valkrins i perioden 2009-2013. Ho var då visepresident i Sametinget og medlem av Sametingsrådet. Vars blei vald inn igjen til Sametinget for perioden 2013-2017, men gav melding om at ho trekte seg frå politikken i 2016. I august 2019 byrja ho som rektor ved Samisk høgskole.
Thorleifs
Thorleifs var eit danseband frå Sverige.
Láilá Susanne Vars
Bakgrunn
Vars er frå Láhpoluoppal i Kautokeino kommune. Ho er utdanna cand. jur. og har graden Ph.D. i rettsvitskap frå Universitetet i Tromsø. Doktorgraden handla om samisk sjølvbestemming.
Claude Monet
Claude Monet var fødd i Paris. Som 5-åring flytta familien hans til Le Havre, der han seinare byrja på teikneskule. Då han var 18 år, blei han overtalt til å byrja med måling av Eugène Boudin. Monet reiste til Paris for å studera målarkunst.
Láilá Susanne Vars
Virke
Ho var direktør ved Gáldu - Kompetansesenteret for urfolks rettigheter fram til 1. januar 2017, då dette blei del av Norges nasjonale institusjon for menneskerettigheter og Vars blei fagdirektør her. Stillinga gav ho ei rolle med å overvåka rettane til urfolk, noko som omfatta Sametinget, og dette gjorde at ho måtte trekka seg frå den samiske politikken.
Claude Monet
Målarretninga Claude Monet var med på å utvikle er den som blir kalla impresjonismen. Ordet stammar frå det franske ”Impression” som betyr inntrykk. Målarane var ikkje så opptekne av motivet, men av inntrykka dei fekk av naturen.
Monet sa eingong at han ønskte at han blei fødd blind for deretter å få synet tilbake, då kunne han byrje å måle utan å vite kva han måla. Monet måla ofte fleire bilete av same motivet, men med forskjellige fargar og lyssetting.