cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
80. motoriserte infanteribrigade
Organisasjonsstruktur
Manøverelement
Militær eldstøtte
Militær anna støtte
Militær logistikk
Våpen og materiell
Basismateriell for transport av infanteri er transportpanservogna MT-LBV, beltevognane DT-10 og DT-30, terrengkøyretøya TM-140A og Trekol-39294, og dessutan snøskuterar.,
Johann de Boer
Johann de Boer var ein tysk generalløytnant og sjef for 280. infanteridivisjon og stasjonert i Bergen ved den tyske kapitulasjonen 8. mai 1945.
Boer var fødd i Altona i Hamburg. Han melde seg som frivillig til dei tyske styrkane i september 1914, og vart underoffiser i 1917. Han forlet hæren og arbeidde i det tyske politiet frå 1920 til 1935.
Ved krigsutbrotet i 1939 var han oberstløytnant og sjef for 22. artilleriregiment av 22. infanteridivisjon, og han var med på åtaket mot Nederland og Belgia i april 1940. I juni 1941 var han med ved åtaket på Sovjetunionen, og tok del i felttoget på Krim 1941-1942. I juli 1942 vart de Boer og hans regiment forflytta til Kreta. Han hadde rang av oberst frå 1. oktober 1942. Han vart flytta til 26. infanteridivisjon på Austfronten i august 1943, og vart generalmajor og overtok kommandoen over 26. infanteridivisjon 1. oktober 1943. Han vart generalløytnant 1. april 1944, 46 år gammal.
10. november 1944 vart Johann de Boer forflytta til Noreg, og fekk kommandoen over 280. infanteridivisjon. Han vart teken til fange 8. mai 1945, og sat internert i Storbritannia til 15. april 1948. Han døydde i Hamburg i 1986.
Tigging
Tigging eller å tigge (av norrønt þiggja, 'få, ta imot') er det å be andre om noko, anten til seg sjølv eller til eit godt føremål. Synet på tigging varierer mellom kulturar og situasjonar. Medan det kan finnast forbod mot det nokre stader, kan det andre stader vera utbreidd og verka i system med almissegjeving. Denne kan vera knytt til religion eller generell velgjerd.
I Noreg var tigging forbode under nemninga «betleri» under Lausgjengarloven, som var verksam frå 1900 til 2006.
Kenji Fukuda
Kenji Fukuda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, FC Tokyo, Vegalta Sendai, Guaraní, Pachuca, Irapuato, Castellón, Numancia, Las Palmas, Ionikos og Ehime FC.
Fylkesveg 222
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Riksveg 222 Strandgata
Västernorrlands län
Västernorrlands län er eit len i det nordlege Sverige. Det grensar til lena Gävleborgs län, Jämtlands län og Västerbottens län.
Landskap
Västernorrlands län ligg i landskapa Ångermanland og Medelpad
Administrasjon
Hovudoppgåvene for lensadministrasjonen er å utføre dei oppgåvene gjeven av Riksdagen og den svenske regjeringa, å koordinere og oppmuntre til økonomisk vekst i länet og ivareta rettstryggleiken.
Stamsild
Stamsild (Alosa fallax) er ein anadrom sildefisk som lever ved kysten av Europa til Nord-Afrika. I Noreg vert arten stundom fanga langs kysten nord til Bergen, men han er ikkje vidare vanleg.
Kjenneteikn
Stamsilda er ein stor sildefisk med sølvblanke sider og lange, tynne skjel som sit laust og dannar ein rad taggar under buken. På sidene har ho frå seks til åtte mørke flekkar. Ho kan lett forvekslast med maisild, men har færre gjellestavar; vanlegvis 40-60 på første gjelleboge mot maisilda sine 90-120. Ho er òg noko mindre; vanleg lengd er 50-60 cm. Maksimalvekta ligg på 1,5 kg.
Levesett
Stamsild lever pelagisk i salt- og brakkvatn ned til 300 m djupn. Dei lever i stimar, og et som regel planktoniske krepsdyr og fiskeyngel. Om våren går dei opp i elver for å gyte, vanlegvis rundt midnatt over sand- eller grusbotn. Sidan dei vaksne individa er dårleg tilpassa ferskvatn, går dei sjeldan særleg langt opp i gyteelva - stundom skjer gytinga heilt nede i brakkvassområdet. Mange av dei vaksne døyr likevel kort etter at gytesesongen er slutt.
Yngelen klekkjer etter tre dagar til ei knapp veke. Etter få månadar vandrar dei ut i elveosen, og er då 6-8 cm lange. Vinteren året etter vandrar dei ut i havet.
Gütersloh
Gütersloh er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 95 000 innbyggjarar. Byen er administrasjonssete i landkreisen med same namn.
Gütersloh er ein industriby med store selskap som Miele og Bertelmann. Royal Air Force hadde ein flybase ved byen fram til Berlinmuren fall, og var den austlegaste av alle flybasane til NATO under den kalde krigen.
Al Jardine
Alan Charles «Al» Jardine er eit av medlemmane som starta det amerikanske bandet The Beach Boys. Han var ein av gitaristane deira og song stundom solovokal. I lag med resten av bandet vart han innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 1988.
Jardine trefte og vart ven med Brian Wilson på vidaregåande skule. I lag med brørne til Brian Wilson, Dennis og Carl, og syskenbornet deira Mike Love var han med på å starte bandet i 1961. Han spelte bass på den første innspelinga til Beach Boys, «Surfin'» i 1961. Han slutta like etter for å studere på tannlækjarstudiet. Han kom tilbake til bandet i 1963.
Jardine syng solovokal på songar som «Help Me Rhonda», «Then I Kissed Her» og «Transcendental Meditation», og har òg vore medlåtskrivar på fleire av songane deira.
I 2008 kom det første albumet hans, A Postcard from California, der han har med gjesteartistar som Neil Young, Steve Miller, Brian Wilson, David Marks, Glen Campbell, Gerry Beckley, Stephen Stills og David Crosby.
Yusuke Sato
Yusuke Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Vissel Kobe, Omiya Ardija, Montedio Yamagata, Cerezo Osaka, Shonan Bellmare, Tokyo Verdy og Tochigi SC.
Dewey
Dewi, Dewy og Dewey er keltiske avleiingar av namnet David, opphavleg brukt i Cornwall og Wales, seinare importert til USA. Namna kan brukast som personnamn, slektsnamn og stadnamn.
OSK Nord i Russland
OSK Nord er ein russisk operasjonell strategisk kommando som òg er kjent som OSK Nordflåten og OSK Arktisk.
I fredstid vil kommandoen etter kvart få status som eit militærdistrikt, men denne nemninga vert sjeldan brukt. Kommandoen har likevel eit militært ansvarsområde austover frå Murmansk oblast og Arkhangelsk oblast til Anadyr med tilhøyrande øyar, mellom andre Novaja Semlja og Frans Josefs land. Vidare har kommandoen ansvar for Komi og Nenetsk. I tillegg skal OSK Nord ha militær infrastruktur på Nysibirøyene, Nadym, Dudinka, Tiksi, Pevek, Providenija, Anadyr, Vrangeløya og Kapp Shmidt.
Kystforsvar og landstrid
Militær kommando og kontroll
Manøverelement
'''Militær eldstøtte
'''Militær anna støtte Sikring av hamnar
Militær logistikk
Värmlands län
Värmlands län er eit len i det midtre Sverige. Det grensar til lena Dalarnas län, Örebro län og Västra Götalands län og dei norske fylka Østfold, Akershus og Hedmark.
Paeroa
Paeroa er ein liten by på New Zealand. Han ligg nord i regionen Waikato, i eit område som er kalla Thames Valley, ved foten av Coromandelhalvøya. Elvene Waihou og Ohinemuri River går saman i nærleiken av byen, og han ligg 20 km frå kysten i havbukta Firth of Thames.
Värmlands län
Landskap
Landskapet Värmland omfattar omtrent heile dagens Värmlands län, samt Karlskoga i Örebro län og Amnehärads församling i Gullspångs kommun i Västra Götalands län.
Paeroa
Innbyggjartalet var {{formatnum:3975]] ved folketeljinga i 2006.
Värmlands län
Administrasjon
Hovudoppgåvene for lensadministrasjonen er å utføre dei oppgåvene gjeven av Riksdagen og den svenske regjeringa, å koordinere og oppmuntre til økonomisk vekst i länet og ivareta rettstryggleiken.
Paeroa
Paeroa er kjend for mineralvasskjeldene sine, som sørgjer for vatnet som vert brukt i ein lokalt framstilt leskedrikk som har vorte populær over heile New Zealand, Lemon & Paeroa.
Lemon & Paeroa (eller L&P) har eit spøkefullt slagord: «World Famous in New Zealand» (Verdskjend på New Zealand), og kanskje står ei av dei største leskedrikkstatuene i verda i byen. (L&P er no eigd av Coca-Cola.)
Historie
I 1779segla kaptein James Cook rundt New Zealand. Medan skipet hans låg utanfor munningen til Waihou River, drog han med barkasse oppetter elva så langt som til Netherton, berre eit par mile frå der byen vart bygd 100 år seinare.
Området vart også kort utforska i oktober 1826 av kaptein James Herd, som hadde kommando over to skip, «Lambton» og «Isabella» (eller «Rosanna»). Herd var send ut på ei oppdagingsferd av ein organisasjon som seinare vart kjend som New Zealand Company, og han påstod at han hadde kjøpt ein million acre (vel 4000 km2) land frå lokale māoriar i Hokianga og Manukau.
I 1870 leigde Asher Casserels, ein litauisk jøde, landområdet som var kjent som Paeroa frå maoriane. Dette omfatta åsen Primrose Hill og det meste av det som no er bysentrum.
I 1892 måtte kaianlegga nær Bank of New Zealand i Wharf Street flyttast to mile nedstraums, og seinare til like nedanfor brua Puke Bridge på grunn av at elva vart tilmudra av utslepp frå gruvedrifta. Ei travel fraktverksemd oppstod, med fire skip som gjekk regelmessig frå Auckland til Thames og Paeroa. Jarnvegen kom, og gradvis gjekk trafikken over frå båt til bane, som i sin tur måtte vika for vegtransport.
Då det største transportfirmaet med hest og vogn, Brenan and Company, gjekk over til lastebilar, kjøpte det ut dampskipskompaniet og gav bilane sine namn etter båtane som hadde trafikert Puke River. Namna «Waimarie» og «Taniwha» var alltid måla på dei nye International- eller Ford-lastebilane dette firmaet hadde. Då transportfirmaet Sarjant’s vart slege saman med Brenan, oppstod eit stort transportsenter i Paeroa.
Då passasjertrafikken med jarnvegen gjekk attende, mista Paeroa til slutt den fargerike jarnvegen sin. Slik gjekk det alstå med den byen som oppstod som følgje av transport- og forsyningsbehovet i Haurakidistriktet. Endringar gjennom tida har fleire gonger ført til opp- og nedgangstider for byen.
Vêrlag
Paeroa har temperert klima, varmt og fuktig om sommaren, kjøligare og råare om vinteren. Den årlege nedbøren er kring 1200 mm, og 110 dagar i året kjem det meir enn 0,9 mm nedbør.
National Bank Gold Refinery
Ein av dei mest kjende historiske bygningane i Paeroa, midt i sentrum av byen, er det tidlegare gullrenseanlegget til National Bank of New Zealand. Det vart bygd i 1914. I dag er bygningen privatbustad og forretning.
I 1911 danna Nasjonalbanken eit fellesføretak med gruveselskapet New Zealand Mining Trust, og banken kjøpte grunnen der renseanlegget vart reist for 200 pund.
I februar 1914 var ein ferrosementbygning med tak av jarn og ei 13 meter høg pipe ferdig. Inne var hovudrensekammeret, to analysekontor, vektrom, rekneskapsrom, maskin- og dynamorom, to soverom for tenestemenn, opphaldsrom og bad. Separat frå hovudbygningen stod eit lagerrom og kol-lager.
Plassering
Det er sagt at den største føremunen til Paeroa er den geografiske plasseringa til byen, ved krysset mellom riksvegane State Highway 2 og 26. Dette set Paeroa i sentrum av eit større folketett område. Det bur fleire menneske innanfor ein omkrins på 150 km frå Paeroa enn innanfor 150 km frå Auckland. Paeroa er det sentrale tenestesenteret for Hauraki District der byen ligg som ein høveleg midtvegs stoppestad for folk som ferdast mellom Auckland og Tauranga/Rotorua. Der byen ligg, er han også den sørlege hovudvegen til Coromandelhalvøya, og den austlege til Bay of Plenty og Karangahake Gorge. I seinare tid er Paeroa omtala som «Base Camp» for mange opplevingsreiser i og omkring Coromandel- og Waikato-området.
Lokale attraksjonar
Paeroa er ikkje berre opphavsstaden til New Zealands eigen leskedrikk, «Lemon and Paeroa» som har vore produsert sidan 1907, men er òg kjend for å ha i rekkje vakre stader, attraksjonar, tilskipingar samt ei mengd antikk- og bruktbutikkar.
Attraksjonane omfattar turar i skog og natur, på elva og i byen, ein historisk Maritime Park, ein golfbane og Maritimt Museum, i tillegg utsal for antikvitetsinteresserte og samlarar, og kunst- og handverksutsal.
Tilrettelegging av ei historisk fotturrute i Karangahake Gorge, Karangahake Gorge Historic Walkway, starta då jarnvegen mellom Paeroa og Waihi vart lagd ned i 1979. Ruta følgjer den gamle jarnvegstraséen, inkludert ein 1 kilometer lang tunell, og passerer fleire viktige historiske minnesmerke.
Elva Ohinemuri River renn gjennom Karangahake Gorge og gir god tilgang til område både med badeliv og piknik. For dei meir eventyrhuga fører fotturruter inn i skogreservata Kaimai-Mamaku og Coromandel Forest Parks.
Tilskipingar
Paeroa er kjend for dei mange ulike tilskipingane som finn stad her, mest kjend er staden for hesteveddeløp, der han er mellom dei fremste i landet. Veddeløp vert skipa til heile året på Paeroa Racecourse, og jakt, skyting og fiske kan opplevast i sesongen. I februar vert det arrangert motorsykkelløp «Battle of the Streets» og musikkarrangementet «Pipe Band Tattoo», som båe dreg til seg deltakarar frå heile New Zealand og utanlands.
Aurefiske er ein populær aktivitet i Paeroa. Elvene Ohinemuri, Komata og Maratoto Streams har alle aure og er ei ufordring for den mest ivrige fiskaren.
Raudnei Anversa Freire
Raudnei Anversa Freire er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Avdélla
Avdélla (gresk Αβδέλλα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Grevená i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Avdélla inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Grevená.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Avdélla 280 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.
Levi Henriksen
Levi Henriksen er ein norsk forfattar, musikar og tidlegare journalist. Han har gitt ut novellesamlingar og roman på forlaget Gyldendal Norsk Forlag, samt essaysamling, antologi og andre bøker på sitt eige forlag, Magerdal forlag.
Henriksen er kjent for å legga handlinga i verka sine til den oppdikta bygda Skogli, der han skildrar livet til bygdefolket på godt og vondt. Bygda er basert på den verkelege bygda Granli, som ligg nokre kilometer utanfor Kongsvinger i Hedmark fylke.
På sitt eige forlag har han mellom anna gjeve ut antologien Mannen som ikke var fra Kongsvinger, ei hyllest til Kongsvinger då heimbyen hadde 150-årsjubileum i 2004. Tittelen er henta frå ei novelle av Aksel Sandemose frå 1954, som opnar antologien. Forfattarar som Vidar Kvalshaug, Håkon Ohlgren, Heidi Linde, Bengt Berg og Alf Kvasbø medverkar òg.
Hoggestabbe
Ein hoggestabbe er ein litt under ein meter høg bit av ein tjukk trestamme, som vert nytta til å setta vedkubbane på når dei vert kløyvde med øks. Hoggstabben vert ofte plassert i eit skott, som i gamle dagar ofte hadde jordgolv. Ein hoggstabbe bør helst vera av ein hard og seig tresort, slik at han ikkje vert så fort utsliten.
Når det var bryllaup i gamle dagar var det vanleg at hoggstabben vart boren inn i stova 2. dagen, der brudeparet vart plassert på han. .
Godseigar
Godseigar er ei nemning på ein person som eig ei samling gardar, ofte kalla jordegods.
Central Intelligence Agency
Central Intelligence Agency (CIA) er ein amerikansk føderal etterretningsetat som vart danna i 1947 av president Harry S. Truman. CIA har ansvar for innsamling og analyse av etterretning om utanlandske styresmakter, selskap og personar. Etaten har òg ein betydeleg paramilitær organisasjon.
K.B. Wiklund
Karl Bernhard Wiklund, ofte kalla K. B. Wiklund, var professor i finsk-ugriske språk ved Uppsala Universitet mellom 1905 og 1933. K. B. Wiklund si forsking var spesielt innretta på samisk.
Västmanlands län
Västmanlands län er eit len i det midtre Sverige. Det grenser til lena Södermanlands län, Örebro län, Dalarnas län og Uppsala län.
Shuichi Uemura
Shuichi Uemura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Toyota Motors og Kyoto Purple Sanga.
Otto Lyng
Otto Lyng var ein norsk jurist og politikar. Han representerte partiet Høgre og Sør-Trøndelag fylke på Stortinget i 20 år; 1958-77.
Lyng voks opp i Trondheim, der far hans var lektor. Familien deltok aktivt i motstandsarbeid under andre verdskrigen. 16 år gammal reiste til London via Stockholm for å motta informasjon og opplæring til vidare motstandsverksemd. Etter krigen vart han tildelt den norske Deltakarmedaljen og den britiske King's Medal for Courage in the Cause of Freedom.
I 1950 tok Lyng juridisk embetseksamen og gjekk straks etter inn i drifta av Trondhjems Jernindustri AS på Bakklandet i Trondheim. Han var avdelingssjef ved fabrikken 1950-57 og sidan juridisk rådgjevar til 1993. Frå 1963 til -93 var han medlem av styret i selskapet, siste fem åra som styreformann. Han var med på å gjere Trondhjems Nagle- & Spigerfabrik i Ila om til den høgteknologiske verkstaden Teeness AS på Ranheim i Trondheim. Elles var Lyng 1968-91 medlem av hovudstyret i Folketrygdfondet og 1981-85 styreformann i Noregs Bank.
Lyng var medlem av Trondheim bystyre 1952-63, og formann i Unge Høgre frå 1955 til -57. Hausten 1957 vart han vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag, der han vart sitjande til 1977. Til liks med fleire andre unge Høgre-representantar hadde han vanskar med å innordne seg under leiaren av stortingsgruppa, veteranen C.J. Hambro. Etter fire år i Administrasjonskomitéen og fem i Militærkomitéen, var han sekretær i Utanriks- og konstitusjonskomitéen frå hausten 1966 til han slutta å vere stortingsrepresentant i 1977.
Etter militærkuppet Hellas i 1967 tok Lyng sterk avstand frå militærjunaten. I eit møte med oberst Stylianos Pattakos tok han kuppmakaren i brystet og skreik: «Ditt diktatorsvin! Du representerer den brutaliserte politiske stupiditet!». Under Borten-regjeringa fungerte Lyng som innpiskar for representantane i alle dei fire regjeringspartia. Om leiinga av stortingsgruppa sa Lyng at «Under Kåre Willoch ble partigruppen styrt etter den militære straffelov, under Svenn Stray ble den styrt etter Løsgjengerloven.» Lyng var medlem i Høgre sitt landsstyre 1968-70 og sentralstyre 1971-73.
Etter tida på Stortinget kom Lyng tilbake til politikken som medlem av Sør-Trøndelag fylkesting 1980-83, eit organ han kalla «politikkens 7. divisjon» og stilte ikkje til attval. Tidleg i 1990-åra gjorde Lyng seg til talsmann for småaksjonærane i Fokus Bank, aksjonærar som under den dåverande bankkrisa tapte innskota sine.
I 1994 melde han seg ut av Høgre i protest mot helsepolitikken til partiet. Lokalpolitisk kom han tilbake som medlem av Trondheim bystyre 1995-99.
Sérgio Soares
Sérgio Soares er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Kjosfossen haldeplass
Kjosfossen haldeplass ligg over Kjosfossen øvst i Flåmsdalen i Aurland kommune, og er ein haldeplass på Flåmsbana. Haldeplassen vart opna i 1951 for å gje turistar som reiste med bana høve til å gå ut av toget når dei skulle sjå på fossefallet. Flåmsbana er einaste tilkomst til staden og haldeplassen ligg midt mellom to tunnelar. Knapt tre vogner av toget får plass på strekka ute mellom tunnelane, og det er laga til plattformer innover langs sporet i tunnelane slik at dei reisande kan kome seg ut på utsiktsplattforma frå dei andre vognene. I høgsesongen køyrer togsetta på banen med seks vogner og eit El 17 lokomotiv i kvar ende. Det er ikkje noko stasjonsbygning på haldeplassen, berre ei inngjerd utsiktsplattform. Toga stoppar ikkje på haldeplassen om vinteren.
Plattforma vart fornya og utvida i 2000. På nedsida av haldeplassen ligg Kjosfossen kraftstasjon som er ein del av Kjosfoss kraftverk, og fram til 1977 hadde haldeplassen namnet Kjosfossen kraftstasjon. Samstundes bytte også grannehaldeplassen namn frå Kjosfoss haldeplass til Reinunga haldeplass.
Kjosfossen haldeplass ligg 670 moh, 4,40 kilometer frå Myrdal stasjon og 15,80 kilometer frå Flåm stasjon. For reisande frå Myrdal er Reinunga førre haldeplass, og Blomheller neste. Køyrelengda mellom Kjosfossen og Reinunga er 2,20 kilometer, medan det mellom Kjosfossen og Blomheller er 4,00 kilometer. Høgdeforskjelen mellom Reinunga og Kjosfossen haldeplassar er 97 meter, og sjølv om avstaden i luftline ikkje er meir enn vel 400 meter er banen lagt i ei 2,2 kilometer langt strekke for å klare den store høgdeforskjelen i fossegjelet.
Utkikkspunktet, som er ein av dei største turistatraksjonane i Noreg, ligg på ein stad som var det ikkje for Flåmsbana ville ha vore vanskeleg å nå for folk flest. Fossegjelet er vanskeleg tilgjengeleg på anna vis enn med bana.
Kraftverka i Kjosfossen
Eit stykke på oppsida av plattforma står ein taklaus steinbygning. Bygningen vart oppført i samband med det fyrste kraftutbygginga i fossen heilt på slutten av 1800-talet. NSB kjøpte fallretten i Kjosfossen i 1895 og bygde kraftverket i 1898 for å gje straum til anlegga som var ved Gravhalstunnelen i samband med bygginga av Bergensbanen. Kraftstasjonen gav også straum til Vatnahalsen Høyfjellshotell.
På nedsida av haldeplassen ligg Kjosfoss kraftstasjon som vart bygd i samband med Flåmsbana og opna i 1944. Kraftverket gjev straum til Flåmsbana og det var då det opna at banen vart elektrifisert. Dei fyrste åra med drift hadde ein nytta damplokomotiv, fordi kraftverket ikkje var ferdig.
Huldra i fossen
I perioden med travlast turisttrafikk vert det vist fram eit stutt huldrespel med musikk og dans når toga stoppar på haldeplassen. Fyrste året dei hadde denne framsyinga var i 1998. Flåm Utvikling, som driv Flåmsbana, hadde då leigd inn firmaet Hybris AS som også hadde kome med ideen til forestillinga. Hybris AS var innleigde til å setje opp framsyninga i åra 1998–2001, men frå 2002 til 2005 stod Flåm Utvikling sjølv bak framsyinga. Hybris AS saksøkte i 2003 Flåm Utvikling for brot mot opphavsrettsvernet dei meinte å ha på framsyinga og vann fram i tingretten og lagmanssretten, men dei tapte saka då ho kom opp for Høgsterett i 2007, og Flåm Utvliking har fortsett huldrespelet ved Kjosfossen dei siste åra.
Blokaden av Gazastripa
Blokaden av Gazastripa viser til ein blokade av Gazastripea som vart iverksett av Egypt og Israel i juni 2007 etter at Hamas hadde teke kontroll over det palestinske territoriet etter konflikt med den rivaliserende gruppa Fatah. Blokaden avløyste dei økonomiske sanksjonane mot den palestinske sjølvstyremakta som tok til etter at Hamas vann 74 av 132 plassar ved valet til den lovgjevande forsamlinga i Palestina 26. januar 2006.
I byrjinga var blokaden omfattande, men han har gradvis blitt avgrensa slik at han ikkje har vore til hinder for humanitær hjelp. I 2012 erklærte Hamas at blokaden var overvunnen. Dei seinare åra har blokaden berre omfatta våpen og materiale som kan nyttast i krigføring og produksjon av våpen. Israelske marinestyrkar overvaker blokaden frå sjøsida med ei offisiell grenseline tre nautiske mil frå kysten. Egypt på si side byggjer ei underjordisk stålsperring for å hindra at blokaden vert omgått ved bruk av tunnelar.
Rimpfischhorn
Rimpfischhorn er eit 4 199 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet høyrer med i massivet Mischabel.
Dei fyrste på fjelltoppen var Leslie Stephen, Robert Liveing og fjellførarane Melchior Anderegg og Johann Zumtaugwald. 9. september 1859 kleiv dei til topps over Fluh Alp via Rimpfischwänge.
Vanleg startpunkt for ein tur er Zermatt eller Saas-Fee.
Maitreya
Maitreya (sanskrit) eller Metteyya (pali) er innan buddhismen namnet på den bodhisattvaen ein venter skal bli den neste buddhaen i vår verd. Namnet kjem av maitrî/mettâ, 'allkjærleik'.
Innan theravadabuddhismen er han den eninaste bodhisattvaen som blir nemnd ved namn; innan mahayana er han blitt ein av mange bodhisattvaer.
Örebro län
Örebro län er eit len i det midtre Sverige. Det grensar til lena Västra Götalands län, Värmlands län, Dalarnas län, Västmanlands län, Södermanlands län og Östergötlands län.
Landskap
Örebro län er delt i mellom dei tre landskapa Närke, Västmanland og Värmland.
Administrasjon
Hovudoppgåvene for lensadministrasjonen er å utføre dei oppgåvene gjeven av Riksdagen og den svenske regjeringa, å koordinere og oppmuntre til økonomisk vekst i länet og ivareta rettstryggleiken.
Minoru Kushibiki
Minoru Kushibiki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Toshiba, Otsuka Pharmaceutical, Kyoto Purple Sanga og Avispa Fukuoka.
Kapp Kanin
Kapp Kanin (russisk Ка́нин Нос, Kanin Nos) er det nordlegaste punktet på Kaninhalvøya i Russland. Det ligg ytst på eit langt nes som stikk ut mot nordvest, mellom Barentshavet i nord og Kvitsjøen i sør. Grensa mellom dei to hava vert vanlegvis rekna å gå mellom Kapp Kanin i aust og Svjatoj Nos på Kolahalvøya i vest.
Sælør
Sælør (òg kalla Sæløer, Sæløyene eller Seli) er ei lita øygruppe rett sør for Korshamn i innseglinga til Grønsfjorden i Lyngdal kommune i Agder. Sælør består av øyane vestre Sælør og austre Sælør, som i 1966 vart knytt saman av ein molo og som til saman er om lag 580 dekar stor.
Bakerloo-linja
Bakerloo-linja er ei linje i London Underground. Den går på djupt nivå, frå det søraustlege til det nordvestlege London. Opphavleg heitte linja Baker Street and Waterloo Railway, men samantrekkinga til Bakerloo blei så vanleg at ein skifta det offisielle namnet. Farga for linja på undergrunnskartet er brun.
Sælør
Sælør er kanskje mest kjend for kongebesøka sine. Olav den heilage overvintra her i 1028, og Magnus den gode skal ha vitja øya i 1047. Det er funne restar av noko ein meiner kan vere ei kyrkje bygd av Olav den heilage under overvintringa. .
Bakerloo-linja
Linja køyrer parallelt med London Overground-tog frå Queen's Park til Harrow & Wealdstone (Watford-DC-linja). Fram til 1982 gjekk den heilt til Watford Junction, før Stonebridge Park blei ny endestasjon. Etter dette blei linja igjen forlenga til Harrow & Wealdstone, som er endestasjon i dag. I sør snur toga ved Elephant & Castle.
Sælør
Det er òg funne fleire gamle vrak rundt Sælør, nokre datert så langt tilbake som til 1300-talet, noko som har ført til dykkeforbod rundt øyane.
Bakerloo-linja
Frå 1939 til 1979 høyrde til strekninga mellom Baker Street og Stanmore Bakerloo-linja, til den blei utskilt som ei eiga linje, Jubilee.
Det blei i 1949 føreslått å utvida den sørlege delen til Camberwell, men dette blei droppa i 1951.
Mem
Mem er ei nemning inna sosiobiologien for ei eining innan kulturell evolusjon. Omgrepet er reint teoretisk, og står for læring eller imitering av idéar, haldningar, moter, vaner og antakingar.
Uttrykket er ei neologisme laga av Richard Dawkins, som brukte det for første gong i boka The Selfish Gene i 1976. Han meinte ein kunne utvide evolusjonskonseptet til den kulturelle spreiinga av tankar og idéar.
Evolusjonsbegrepet kjem inn der imiteringa utviklar seg, til dømes at ei musikkgruppe blir inspirert av ei anna musikkgruppe og skapar ny musikk inspirert av det foregåande, men framleis innan rammeverk til sin subkultur.
Dei einaste artane som har utvist memetiske handlingar er menneske, delfin og fugleartar (som lærer å synge av foreldra ).
Etymologi
Sjølve ordet «mem» (engelsk meme, /miːm/) er ei samansmelting av mimeme (frå gammalgresk μίμημα mimēma, 'noko etterlikna') og gene (gen), for å illustrera at mema i den kulturelle evolusjonen tilsvarar det gena er for den genetiske evolusjonen. Richard Dawkins ville ha eit einstavingsord som skulle vere nært tilknytt den biologiske motsetnaden gen (på engelsk gene). Dersom ein overfører retningslinene hans til norsk, blir omsetjinga mem.
Eksempel
Mem kan til dømes vere verdi-baserte («Kyskleik er viktig»), preferanse-baserte («Svinekjøt er avskyeleg»), eller basert på overtru («Å knuse ein spegel gir sju års ulukke»). Dei kan også basere seg på uttrykk frå folkemunne («Ein fugl i handa er betre enn ti på taket»), segner («Jostedalsrypa», vandresoger), populærkultur (Rifla påmmfri) eller internetthendingar («Er det for sent å stemme på radiohode?»). I tillegg kan for eksempel spreiing av moteplagg nemnast som eit mem; ei kulturell spreiing av ein bestemt eigenskap.
Kritikk
Teorien rundt memet har fått kritikk blant anna for å vere ei kraftig forenkling av tankeskapinga, eit emne som blant anna omfattar all spreiing av ideologiske og teologiske tankar. Memet blir av enkelte filosofar sett på som ei abstrahering og katalogisering av noko så flyktig som idéen.
Skogsøy i Mandal
Skogsøy er ei øy aust i Lindesnes kommune i Agder. Ho ligg aust for Tregde og vest for Eigebrekk. Mellom fastlandet og Skogsøy går Skogsøysundbroa.
Det høgaste punktet på øya er Søreheia på 72 meter over havet.
Stormwatch
Stormwatch er det tolvte studioalbumet til den britiske rockegruppa Jethro Tull, utgjeve i september 1979. Det vert rekna som det siste i ein trilogi av folkrockalbum av Jethro Tull, sjølv om det er spor av folkemusikk på nær sagt alle Tull-album. Tekstane på albumet handlar mykje om problem tilknytt miljø, olje og pengar.
Dette er det siste Tull-albumet med den klassiske besetninga frå 1970-åra sidan trommeslagaren Barriemore Barlow og klaverspelarane John Evan og Dee Palmer slutta i bandet etter Stormwatch-turneen var over året etter, medan bassisten John Glascock døydde under innspelinga.
I 2004 vart det gjeve ut ein ommastra versjon av Stormwatch med fire bonusspor.
Produksjon
Bassisten John Glascock leid av hjarteproblem på denne tida og døydde til slutt av problema. Han er derfor berre med på tre av songane («Flying Dutchman», «Orion» og «Elegy»). Ian Anderson spelte bass andre stader på albumet, medan Dave Pegg spelte bass på den påfølgjande turneen.
Det instrumentale stykket «Elegy» vart skriven av David Palmer.
Songar
Det har stundom vore rykte om at «Elegy» var ei hyllest til Glascock, som døydde kort tid etter albumet kom ut. Songen er i røynda ein klagesong til faren til Dee Palmer og ein av få spor som Glascock sjølv spelar på.
Östergötlands län
Östergötlands län er eit len i Sverige. Det består fremst av landskapet Östergötland, men òg mindre delar av Södermanland, Närke og Småland. Residensstad er Linköping, som òg er den største byen i lenet.
Reidar
Reidar er eit nordisk mannsnamn av norrønt opphav. Reidar har namnedag den 9. mai i Sverige og den 28. juli i Noreg.
Det norrøne namnet Hreiðarr er danna av det norrøne hreiðr, 'reir' eller 'heim', og det urnordiske *hariaR, 'krigar'.
Namnet var blant dei mest brukte gutenamna i Noreg frå rundt 1900 til rundt 1935.
Sokrates
Sokrates (ca. 470 f.Kr.–7. mai 399 f.Kr.) var ein gresk tenkjar og filosof frå Aten. Han blir rekna som ein av grunnleggjane av vestleg filosofi. Sokrates vende filosofien vekk frå naturen og mot mennesket.
Den viktigaste kjelda til informasjon om Sokrates var gjennom Platon. Sokrates skreiv aldri ned sine tankar eller idear sjølv, men blei forfatta av Platon og Xenofon, som var to av Sokrates sine elevar. I Platons dialogar skildra han Sokrates som ein lærar som avstod frå å ha elevar.
Sokrates var oppteken av å oppklåra uklårleik og finna definisjonar på omgrep gjennom filosofisk samtalekunst, ved å stilla spørsmål og oppklåra i dialog med andre menneske.
Sokrates møtte mykje motstand i Aten, hovudsakeleg fordi han kalla atenarar uvitande og tåpelege og kritiserte sterkt demokratiet, som atenarane elska. Han blei tiltala for blasfemi og for å forderva ungdomar. Sokrates blei dermed dømd, og hadde mogelegheita til å leva i eksil eller møte opp i rettsaka der han skulle få dødsstraff ved å drikka frå giftbegeret. Han valte dødsstraff med grunngjevinga at det uutforska livet ikkje er verdt å leva.
Etikk
Sokrates er ein sentral filosof innanfor dygdsetikken. Ein må ha innsikt for å handla rett. Han meinte at dygd og viten var det same, og at lykke hengde saman med desse to omgrepa. Lykke kom med innsikt i sitt eige liv og vala sine. Det å vera lykkeleg innebar at ein i livet, som ein heilskap, dugde og hadde velutvikla dygder (karaktertrekk). Gjorde ein det som var rett hadde ein lykke, dette fekk ein innsikt i om ein hadde kunnskap. Dersom ein ikkje hadde kunnskap, kunne ein ikkje handla rett, ergo handla ein umoralsk.
Sokrates skilde òg mellom det å overtala og det å prova.
Allegori
Allegori (frå gresk 'seia noko anna') er ein utvida metafor eller ei omfattanda biletfamstilling som kan brukast som verkemiddel innan tekst og biletkunst. Omgepet viser særleg til ei konkret framstilling av noko abstrakt, til dømes personifiseringa av døden som mannen med ljåen.
Allegori i litteraturen
Allegorisk litteratur er ei framstilling med overførd tyding der ein bruker eit gjennomført mønster av bilete. Medan metaforar og symbol kan brukast åleine i ein tekst, er allegorien ein struktur av ulike verkemiddel som gjer at ein tekst kan forståast på eit anna tydingsplan. I moderne litteraturvitskap har omgrepet fått ei noko annan og utvida tyding, i og med at det blir brukt meir generelt i tilknyting til språket si figurative eller overførte tyding.
Nokre døme på allegoriske verk er mellom anna Reisa mot vest av Wu Cheng'en frå 1590-åra, ei forteljing om ei buddhistisk pilgrimsreise som òg kan stå for ei indre reise mot opplysing; og The Pilgrim's Progress (1678) av John Bunyan, ei forteljing om «Christian» si reise til «Celestial City» med klar protestantisk vinkling. Animal Farm (1945) av George Orwell framstiller ein bondegård som blir teken over av husdyra og er ein allegori over Sovjetunionen under stalinismen. Haiene (1974) av Jens Bjørneboe, som på overflata handlar om ein overfart og eit forlis i Indiahavet, kan lesast som ein allegori for verdssamfunnet eller menneskelivet.
Allegorisk kunst
Også innan biletkunst er allegori ei meir omfattande framstilling enn eit enkelt symbol. Både symbol og allegori har stor tyding i kunsten. Ein utbreidd måte å bruka allegori på er å framstilla abstrakte idear, som fred, rett, musikk, stader eller ulike nasjonar, som personar.
Ein finn allegori allereie i kunst frå antikken, i mellomalderen fekk verkemiddelet ei viktig tyding innan kyrkjekunst, og under renessansen blei det framstil allegoriar inspirert av antikken og etter nye idear. Nokre kjende døme er Våren (La Primavera) av Botticelli og Melencolia I av Albrecht Dürer.
Reidun
Reidun og Reidunn er kvinnenamn av norrønt opphav. Reidun har namnedag den 9. mai i Sverige og den 28. juli i Noreg.
Det norrøne Hreiðunn er sett saman av hreiðr, 'reir' eller 'heim', og -unn avleidd av unna, 'elska'.
Bruk
Reidun var mykje brukt i Noreg i første halvdelen av 1900-talet. Rundt 1935 kunne over 1,6 % av nyfødde jenter få namnet. I 2009 var det 11 735 norske kvinner som heitte Reidun og 576 som heitte Reidunn.
Kongepokal
Kongepokal, eigenleg Hans Majestet Kongens Pokal, er eit norsk trofé delt ut under norske meisterskap i ei rekkje tevlingar, særleg innan idrett, men også til dømes sjakk. Den første kjende kongepokalen som blei tildelt i ein idrett innan Norges Idrettsforbund blei sett opp av Kong Oscar II til Husebyrenna i 1879.
Historikk
Under Husebyrenna i 1879 sette kongen opp eit kongekrus til bestemann, og dette blei vunne av morgedølen Jon Hauge. Vidare blei det også sett opp seks mindre krus som blei delt ut i andre klasser. Kong Oscar II var sjølv tilstades.
Pokalen si utforming, produsentar
Kongepokalen sin utsjånad har variert, og fleire forskjellige gullsmedar er nytta til å lage dei, mellom anna Tostrup, Thune og Hammer i Bergen. Omkring 1920 overtok A. Frisch det meste av produksjonen av kongepokalane og seinare Th. Marthinsens Sølvvarefabrikk.
I Kong Haakon VII si regjeringstid blei det laga ei rekkje ulike kongepokalar, men kongepokalen fekk ei ny utforming etter tronskiftet i 1957, då Kong Olav V gjekk over til den kongepokalen vi kjenner i dag. Det var Th. Marthinsen Sølvvarefabrikk i Tønsberg som laga den. Kong Harald V heldt fram med same utforming og produsent som Kong Olav etter tronskiftet i 1991.
Copaifera langsdorffii
Copaifera langsdorffii, også kjent som dieseltre eller parafintre, er eit tropisk regnskogtre og ein av rundt 30 artar i familien Copaifera. Treet har mange lokale namn, for eksempel copaúva og copaiba i Brasil og kupa'y og cabismo i Venezuela. Treet produserer ein stor mengde terpenar i ved og lauv, faktisk dannar det opptil mellom 30 og 40 liter av desse hydrokarbona kvart år. Olja samlast ved at trea tappast, noko ein kan begynne med når treet er 15 år. Sidan trea lever i rundt 100 år, blir det ein god del olje. Hovudingrediensen i ho er copaiba-olje, som lenge har blitt brukt i produksjonen av blant anna parfyme og måling.
Copaifera langsdorfii veks berre i fuktige tropiske strøk. Vanlegvis blir treet rundt 12 meter høgt, med kvite blomstrar og små, oljete frukter. Veden er lett, fordi han er så porøs, og han er altså full av olje. Når ein tappar treet skjer ein hakk i stammen og lèt oljen samle seg i holrommet, slik at ein kan samle han opp. På engelsk kan veden også kallast for «Ironwood» (jerntre) fordi han er veldig hard.
Ikkje berre målings- og parfymeindustrien bruker treet som råvarekjelde; i medisinsk augneméd har det ei lang historie, og bier bruker blomstrane til honningproduksjon.
Biodiesel
Nyleg har det blitt ny interesse for treolja, fordi ho kan brukast som biodiesel utan eingong å måtte gå gjennom raffinering. Samanlikna med anna biodrivstoff kjem treolja godt ut; mens mais gir rundt 425 liter etanol per mål dyrka mark, gir dieseltreet rundt 1000 liter på same areal. Dessutan treng ikkje treet å fellast for å produsere diesel. Det kan stå der og binde opp karbondioksid i 100 år. Den klare ulempa med treet er at det berre kan dyrkast i tropiske område.
I North Queensland-regionen i Australia har bønder begynt å plante tre. Planen er å få planta rundt 20 000 tre, noko som årleg vil gi rundt 800 000 liter dieselolje.
Li Bai
Li Bai eller Li Po (李白) var ein kinesisk diktar som levde under Tang-dynastiet. Han og Du Fu er rekna som dei største diktarane innan kinesisk litteratur. Li Bai er kjend for ei rekkje dikt eller «songar» (yuefu og gexing) med fantasifullt, ofte overdrive innhald. Han er særs kjend for å skriva om gleda ved å drikka, men også om vennskap, einsemd, naturen og tidas gang.
Liv
Li Bai blei fødd i Sentral-Asia i ein rik familie som stamma frå Gansu. Som barn fekk han opplæring i kinesiske filosofiar, der taoisme gjorde djupast inntrykk. Som tjuefireåring la han ut på reise langs Changelva (Yangtze) heilt til Weiyang (Yangzhou) og Jinling (Nanjing) nær kysten. Han drakk, naut livet og gav vekk mykje av formuen sin på vegen.
Etter å ha vendt tilbake til sentrale Kina møtte han den tidlegare statsministeren Xu Yushi i Anlu i Hubei og blei gift med dottera hans. Han levde ei tid med svigerfamilien sin, før han igjen la ut på vandring.
I 742 kom Li Bai til den dåverande kinesiske hovudstaden Chang'an, der han ønskte å få ei stilling ved keisarhoffet. Han fekk inga fast stilling, men blei likevel verdsett ved hoffet. I 744 forlet han hoffet igjen, i følgje ei soge etter å ha fornærma ein mektig evnukk. Dette året møtte han meisterdiktaren Du Fu, som skreiv fleire dikt om han—Li Bai skreiv eitt om Du Fu.
Diktaren fekk ei uoffisiell stilling som hoffdiktar for keisarsonen Lin, som leidde eit mindre opprør under An Shi-opprøret. Som del av opprørarane blei Li Bai halde fengsla ved Jiujiang og deretter forvist til Yelang, men sloppe fri gjennom eit generelt amnesti. Han blei buande hos ein slektning.
I 762 gav endeleg keisar Daizong diktaren ei offisiell stilling, men då sendebodet kom var Li Bai allereie død. Truleg døydde han av alder og sjukdom som følgje av den harde reisa mot eksil. Ei utbreidd soge knytt til dødsfallet hans seier derimot at han drukna då han, rusa i ein båt, prøvde å omfamna spegelbildet av månen.
Verk
Det finst over eitt tusen dikt som skal ha blitt skrive av Li Bai, men at han skreiv alle desse er ikkje sikkert. Han er kjend for både eit fantasirikt innhald, som soger, eventyrlege reiser og mytiske vesen, og ein fantasifull bruk av språk og verkemiddel. Han brukte mellom anna dialektord og lange leddsetningar i strid med tradisjonell kinesisk diktarkunst.
Vestleg påverknad
Li Bai er blitt gjendikta til engelsk ved Arthur Waley og Ezra Pound, tysk ved Hans Bethge og til norsk ved Arne Dørumsgaard, Paal-Helge Haugen og Sigmund Mjelve.
Komponisten Gustav Mahler brukte fire Li Bai-dikt i verket Das Lied von der Erde.
Bruce Johnston
Bruce Arthur Johnston er ein medlem av The Beach Boys som har fått Grammypris for låtskrivinga si. Johnston var ikkje med i bandet frå starten av, men kom inn den 9. april 1965 etter at Glen Campbell valde å starte ei solokarriere. Den første innspelinga Johnston gjorde med the Beach Boys var «California Girls».
Johnston starta karrieren sin med å arbeide i lag med unge musikarar som Sandy Nelson, Kim Fowley og Phil Spector, og litt seinare som støttemusikar for Ritchie Valens, the Everly Brothers og Eddie Cochran. Han gav ut den første singelen sin i 1959, «Take This Pearl» som ein del av duoen Bruce & Terry. I 1960 fekk han jobb som plateprodusent i Del-Fi Records og produserte fem singlar og eit album — Love You So — for Ron Holden. I 1962-1963 heldt han fram solokarrieren sin med albumet Surfin Around The World og eit konsertalbum, Surfer's Pajama Party. I lag med Terry Melcher spelte han inn eit album tilskriven The Hot Doggers. I lag arbeidde dei som studiopersonell i Columbia Records og spelte inn singelen «Hey Little Cobra», som selde over ein million. Denne songen var ein kopi av stilen til the Beach Boys. Terry Melcher gjekk så vidare med sin eigen karriere som produsent (The Byrds, Paul Revere and The Raiders). 9. april 1965 gjekk Johnston inn i the Beach Boys, og det var først då han starta å spele bass. I The Beach Boys skreiv han etter kvart fleire songar, som «Disney Girls»
I 1977 gav han ut soloalbumet Going Public og han var ofte gjesteartist hos andre artistar, mellom anna på «Don't Let the Sun Go Down on Me» av Elton John og The Wall av Pink Floyd. Han skreiv songen «I Write the Songs» for Barry Manilow, som gjekk til topps på den amerikanske singellista og som har vorte spelt av fleire hundre andre artistar, mellom andre Frank Sinatra. For denne songen vann han ein Grammy-pris.
I dag er Johnston i lag med Mike Love dei to einaste medlemmene i The Beach Boys som har vore med sidan 60-åra.
Ložnica
Ložnica er ei elv i Slovenia og ei av sideelvane til Savinja frå venstre. Ho munnar ut i Savinja nær Celje. Ho er 26 km lang og har eit nedslagsfelt som dekker 141 km².
Lenzspitze
Lenzspitze er eit 4 294 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen er den sørlegaste i fjellrekka Nadelgrat, og ligg nord for fjellet Dom i massivet Mischabel. Lenzspitze reiser seg ovan om turiststaden Saas-Fee i aust, og dalen Mattertal i vest.
Lenzspitze vart klive fyrste gongen i august 1870 av Clinton Thomas Dent, fjellføraren Alexander Burgener og Franz Burgener. Dei kom opp nordaustsida til skaret Nadeljoch og fylgde deretter nordvestryggen til toppen av fjellet. Denne ruta vert sjeldan brukt i dag.
Austnordaust-ryggen startar ved Mischabel-hytta. Den ryggen vart fyrste gongen klatra den 3. august 1882 av William Goodman, Ambros Supersaxo og Theodor Andenmatten.
Nordaustsida byr på ein klatretur over bre og is, med mellom anna ein 500 meter høg fjellvegg opp til 56 grader steil. Dietrich von Bethmann-Hollweg, Oskar og Othmar Supersaxo kleiv opp fjellsida den 7. juli 1911. Heini Holzer rann ned denne fjellsida på ski den 22. juli 1972.
Kursk
Kursk (russisk: Курск) er ein by og administrativt senter i Kursk oblast i Russland. Han ligg ved elva Sejm, rundt 450 km sør for Moskva. Han har like over 400 000 innbyggjarar (2007).
Byen er mest kjend for slaget ved Kursk i juli 1943, då den raude arméen vann ein kostbar, men særs viktig siger mot tyske styrkar.
Historie
Arkeologiske undersøkingar har vist at staden der Kursk ligg vart busett på 400- eller 300-talet f.kr. Busetnaden vart forsterka med festningar på 700-talet og området har vore busett av slaviske folk frå same tid, kanskje enno tidlegare.
Kursk var sete for eit mindre fyrstedøme og vart plyndra av kiptsjakar på 1100- og 1200-talet og vart øydelagt av Batu Khan rundt 1237. Byen vart gjenoppbygd seinast i 1283. Kursk vart ein del av Storfyrstedømet Moskva i 1508, som den sørlege grenseprovinsen i fyrstedømet. Han var eit viktig senter for kornhandelen med Ukraina og var åstad for ein viktig marknad, som fann stad kvart år ved murene til klosteret til Vår Frue av Kursk.
Under Sovjettida vart det starta utvinning av de enorme førekomstane av jernmalm ved Kursk og byen utvikla seg til å verte eit av dei største jernbaneknutepunkta i Sørvest-Russland. Under den andre verdskrigen var landsbyen Prokhorovka nær Kursk senter for slaget ved Kursk i 1943, mellom sovjetiske og tyske panserstyrkar. Slaget vert av historikarar rekna som det største stridsvognslaga i historia, der over 6000 stridsvogner kjempa på nært hold i ope terreng. Dette slaget stoppet den tyske framrykkinga og var eit vendepunkt i krigen på Austfronten.
Attraksjonar
Den eldste bygningen i Kursk er den øvre kyrkja i Treeinigheitsklosteret, som er eit godt døme på den overgangsstilen som er karakteristisk for Peter den store sitt tidlege styre. Den eldste verdslege bygningen er det såkalla Romodanovskij-kammeret, som etter mest truleg vart bygd på midten av 1700-talet, da Romodanovskij-familien ikkje lenger eksisterte.
Katedralen i byen vart bygd mellom 1752 og 1778 i ein storslått barokkstil og vart så overdådig dekorert at mange kunsthistorikarar feilaktig har tilskrive han til Bartolomeo Rastrelli. Sjølv om Rastrelli er utelukka som arkitekt, så er katedralen likevel det mest imponerande monumentet innan elisabetansk barokk som ikkje vart bestilt av keisarfamilien eller bygd i hovudstaden.
Teiknkatedralen (1816-26) er ein annan imponerande bygning, oppført i den reinaste nyklassisistisk stil, med ein kuppel på 20 meter i diameter og 48 meters høgd. Interiøret var tidlegare særs rikt, med marmor, gull og freskar. Under sovjetperioden vart derimot katedralen skjenda og fire laterale kuplar og to klokketårn over inngangen vart rive. Det eksisterer planer om å restaurere kyrkja til den opphavlege standen.
Det finst mange minnesmerke over Slaget ved Kursk, både i byen og i Prokhorovka.
Nær byen ligg Tsentralno-Tsjernozemny Zapovednik, eit stort område med steppeland som aldri har vorte pløgd. Det vert nytta til ei rekkje forskningsføremål.
Næringsliv
Kursk er i dag ein viktig forvaltings- og industriby. Dei viktigaste næringsvegane er jernindustri, kjemisk industri og næringsmiddelindustri. I områda rundt byen er jordbruket viktig, sidan Kursk ligg i den fruktbare svartjordsregionen.
Spesielt kjent er magnetanomalien i Kursk (KMA), som er det største jernmalmbekkenet i verda med eit gjennomsnittleg jerninnhald på mellom 35 og 60 %.
Høgare utdanning og kultur
Kursk statlege universitet husar òg Det russiske kammerorkesteret leia av dirigenten og trompetisten Sergej Proskourin. Orkesteret opptrer ofte, er på turne i utlandet og har produsert mange album.
Ein dvergplanet, 3073 Kursk, oppdaga av den sovjetiske astronomen Nikolaj Tsjernykh i 1979, er kalla opp etter byen.
Yuji Kakiuchi
Yuji Kakiuchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Purple Sanga og Albirex Niigata.