cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irregulær galakse
Irregulære galaksar er galaksar som ikkje framviser symmetri. Nokre irregulære galaksar er mindre enn spiral- og elliptiske galaksar, inneheld mykje gass og har aktiv stjernedanning. Nokre er klassifiserte som irregulære berre av di dei ikkje passar inn i andre kategoriar av galaksar. Mange irregulære galaksar har ein einsforma rotasjon og ei relativt tynn, gassrik, skiva, nokre gonger med ein stav på tvers (som Den store magellanske sky) og dannar ei vidareføring av Hubble-klassifikasjonen forbi spiraltypane Sc og SBc.
Westminsterkatedralen
Westminsterkatedralen er den hovudkyrkja for den katolske kyrkja i England, og er eit eksempel på nybysantinsk arkitektur frå 1900-talet. Arbeidet blei starta under erkebiskop Herbert Vaughan i 1894, og ennå arbeider ein med mosaikkutsmykkingane, då desse blir finansierte gjennom gåver til kyrkja. Ho blei innvia i 1910, og er dedisert til «Jesu Kristi mest dyrebare blod». Katedralen er sete for erkebiskopen av Westminster katolske erkebispedømme.
Fonograf
Fonograf (av gresk φονε, 'lyd', og γραφο, 'skriva') er ein maskin for spela inn, ta opp og gje att lyd. Lyden blir lagra som spor på ein sylinder. Fonografen vart oppfunnen av Thomas Edison i 1877 og vart selt kommersielt frå 1890 til 1925. Prinsippet bygger på eit apparat som registrerer svingingar og som franskmannen Léon Scott konstruerte allereie i 1857. Fonografen blei etterfølgd av grammofonen, som blei funnen opp i 1888 av Emile Berliner.
Fonografen var den fyrste maskinen som kunne spela inn og bevara lyd. På dei eldste modellane vart lydsporet gravert inn i eitt tynt lager av metallfolie. Nyare versjonar brukte materiale som voks og celluloid. Lydbylgjer blir overført via ein membran til ein metallstift (nål) som då vibrerer i takt med bylgjene. Stiften ristar inn eit spor i den roterande sylinderen.
Noregs offentlege utgreiingar
Noregs offentlege utgreiingar (NOU) er rapportar utarbeidde av utval eller arbeidsgrupper nedsette av eit departement eller ved kongeleg resolusjon. Føremålet med arbeidet er å greie ut ulike tilhøve i samfunnet.
Slike offentlege utgreiingar kan òg vere ein del av forarbeidet til ein lovrevisjon. Utgreiinga vil då verte utarbeidd av ein sakkunnig komité der det sit juristar, tenestemenn i forvaltninga og talsmenn for partane. Det er vanleg at eit utkast til ny lover vedlagt utgreiingar som skal førebu ei ny lov.
NOU-ar er nummererte med publikasjonsår og eit løpenummer følgd av utgreiingsnamnet, som NOU 2004: 15 Regional statsstøtte og EØS-reglane.
Anton Fredrik Klaveness (1903–1981)
Anton Fredrik Klaveness var ein norsk skipsreiar.
Han var son av skipsreiaren Anton Fredrik Klaveness (1874–1958) og Therese Grøn (1875–1948). Farfaren Anton Fredrik Klaveness (1839–1904) grunnla familieføretaket, reiarlaget Klaveness, men døydde året etter Anton Fredrik vart fødd. Etter Oslo handelsgymnasium og studium i utlandet, arbeidde Klaveness frå 1923 i familieføretaket og var frå 1934 med i leiinga i reiarlaget. Frå 1947 var han styreformann i reiarlaget og hadde òg styreverv i Norges rederiforbund og Skibsfartens Arbeidsgiverforening.
Han var med i styringa for forsikringsselskapet Vega, Shell, O. Thoresen shipping, Sydvaranger, Andresens bank, Veritas, Framnæs Mek. Verksted og Schous bryggeri. Frå 1935 til 1937 var han medlem av heradstyret i Bærum.
Klaveness deltok som ryttar under sommar-OL 1928 i Amsterdam. Han var òg formann i Norsk Jockeyklubb. Elles var han ivrig seglar og skiløpar. Saman med broren Dag skipa han Anton og Therese Klaveness reise- og studiestipendium med namn etter foreldra deira.
Anton Fredrik Klaveness gifta seg i 1923 med Lucy Egeberg (1907–1992) av Egeberg-slekta frå Sjælland. I 1938 gifta han seg med Brita Zahle (1912–1974) som var dotter av den danske ministeren/ambassadør i Berlin.
Anton Fredrik Klaveness var riddar av St. Olavs Orden (1961), den svensken Vasaordenen og den nederlandske Oranje-Nassau-ordenen.
1658
1658 (romartal MDCLVIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Sayyid Qutb
Sayyid Qutb, ar. سيد قطب, IPA [], var ein egyptisk, muslimsk tenkjar som frå 1940-åra vart ein av hovudpersonane i den egyptiske organisasjonen Det muslimske brorskapet. Synet hans hadde vidfemnande og djuptgåande verknad på dagens religiøse vekkingspredikantar i Midtausten. Det vert i dag sett på som ein del av den grunnleggjande ideologien bak islamismen, og det har eggja mange fundamentalistiske rørsler, både fredelege og opprørske.
Tidleg liv
Qutb vart fødd i 1906 i Mush, ei lita bygd i Asyut-regionen i Egypt. Far hans, ein landeigar av mellomklassen, var ein religiøs mann som òg var aktivt med i det nasjonalistiske Wafd-partiet, som stod for sjølvstende og parlamentarisme for Egypt. Familien åt Qutb hadde vore rik ein gong, men dei kom i pengevanskar då han var ung og måtte selja størstedelen av landet sitt. Qutb studerte på ein verdsleg skule, men fekk òg religiøs undervising heime.
Som tenåring flytta han til Kairo for å studera på ein høgare allmennskule. Han gjekk ut i 1929 og byrja på Dar al-'Ulum, ein høgskule som på den tida vart sett på som ein mellomting mellom religiøse universitet som Al-Azhar og dei nye vestlege universiteta. På Dar al-'Ulum byrja Qutb å skriva dikt, romanar og litteraturkritikk, og han heldt fram med det på 1930-talet. Desse tidlegaste verka var for det meste verdslege og viser ein tendens til eksistensialisme.
Vegen til islamismen
Etter studia vart Qutb lærar og i 1939 fekk han jobb ved utdanningsdepartementet i Egypt. Han vart medlem i Wafd-partiet, og byrja å engasjera seg i kulturell nasjonalisme. I nokre artiklar skrivne i 1938, som svar til Taha Husayn si bok Framtida for kulturen i Egypt, hevda Qutb at Vesten stod for materialismen, medan Austen hadde eit meir åndrikt syn. Han meinte at det var uvitig for eit land å apa etter Vesten utan å tenkja på sin eigen arv. Han viser den same haldninga i to bøker som han skreiv om kunstnariske og litterære sider ved Koranen på midten av 1940-talet. Bøkene var ikkje ortodokse og vart skrivne frå ein litteraturkritisk synstad, men dei viser at Qutb vørde Koranen som ein av dei viktigaste delane av kulturen sin.
Hendingar i Midtausten etter slutten av andre verdskrigen skapte eit skarpt brigde i Qutb si meining. Krigen stogga ikkje europeisk imperialisme, som mange hadde trudd. Qutb vart òg svært arg over danninga av Israel som ein jødisk stat i 1948 med støtte frå Vesten. I tillegg var den egyptiske staten ureieleg og korrupt, og uroa i samfunnet voks. Alt dette var for han eit teikn på at det vestlege systemet ikkje var gagnleg for Egypt, og at det berre var islam som kunne lindra nauda i Egypt.
I 1948 skreiv Qutb si første radikale islamistiske bok, Sosial rettferd i islam. Idéane som Qutb la fram i denne boka er svært forskjellige frå dei som står i dei tidlegare verka hans. Boka viser at Qutb hadde kome til å avsky materialismen og alle vestlege levemåtar, som etter synet hans var ei plage frå Vesten som voks styrlaust og vilt i Egypt. Han sa at den einaste løysinga var å byggja islam att som ein ny, sterkare religion berre basert på Koranen. Han meinte at den einaste gongen menneske budde i eit fullkome samfunn, var i det 7. hundreåret medan det første kalifatet herska over Midtausten. Sidan kristendommen fekk makt over verda hadde dei fleste menneska levd i trældom under andre menneske, og under verdslege krav og press. Kapitalismen, kommunismen og andre vestlege system hadde ikkje evne til å fri menneske frå denne trældommen. Det var berre islam som kunne gjera det, fordi det berre var islam som prøvde å fri sjela åt menneskja frå å vera slavar. Alle andre religionar hadde enten mist eller rengd openberringa som Allah gav dei, eller fortapt seg i materialismen. Islam måtte difor gjenopplivast som eit nytt sosialt, politisk og økonomisk føredøme. Qutb trudde at dette var både naturleg og uavvendeleg, fordi det islamske systemet var det einaste som kunne skapa eit rettferdig samfunn. Han føresåg likevel at å prøva å byggja islam att ville avla strid mellom dei som gjorde det på den eine sida, og kommunismen, kapitalismen og materialismen på den andre.
Radikalisering
I 1948 drog Qutb til USA for å studera utdanningssystemet der. Han var i USA i 20 månader. Han vitja New York, Washington, Denver og California, men budde lengst i Greeley, ein småby i Colorado, og fekk til slutt ein mastergrad ved Colorado State College of Education (no University of Northern Colorado) der.
Arne Treholt
Arne Treholt var ein norsk  tidlegare embetsmann og politikar frå Arbeidarpartiet.
Sayyid Qutb
Radikalisering
For Qutb vart det han såg og opplevde på reisa eit prov på det han hadde hevda i Sosial rettferd i islam. Sjølv om USA var eit rikt land og hadde vorte svært velståande, såg han ingenting ynskjeleg eller roseleg i det amerikanske samfunnet. Amerikanarar var i oppfatninga hans altfor overflatiske og verdslege. Dei hadde få kulturelle prestasjonar eller dugleikar å visa fram. Alt dei kunne gjera, og alt dei sette pris på, var å tena pengar og å få verdslege ting. Han stygdest også ved umoralen som han merka seg i det amerikanske samfunnet, særleg når det gjaldt seksualitet. Religion hadde også forsvunne. Han sa at kyrkjene minte han om ein marknadsplass der prestar tevla for å få den største kundekrinsen. Sosial rettferd i islam viser at det ikkje var USA-reisa som fekk han til å verta islamist, som nokre hevdar, men det er klart at reisa fekk han til å verta meir sikker på at vestlege levemåtar måtte avvisast.
Arne Treholt
Den 20. januar 1984 vart han arrestert på Fornebu og sikta for spionasje, og 20. juni året etter vart han dømd til 20 års fengsel for landssvik og spionasje til fordel for Sovjetunionen og Irak. Etter åtte år med soning vart han benåda av Regjeringa Brundtland III i statsråd 3. juli 1992. Han reiste seinare til Russland, og deretter til Kypros.
Sayyid Qutb
Radikalisering
I 1949, medan Qutb var i USA, vart Hasan al-Banna, grunnleggjaren av Det muslimske brorskapet, snikmyrda av den egyptiske staten. For Qutb var det eit teikn på at han måtte velja kva for ei side han stod på. I 1952 vart han medlem i Det muslimske brorskapet. Han vart redaktør av bladet deira, og vart snart kjend som ein av hovudideologane av islamismen i midtausten.
I desse åra slutta Qutb heilt å byggja eit kulturelt grunnlag for å gje islam den viktigaste rolla i samfunnet. Istaden byrja han å berre leggja fram religiøse og teologiske årsaker for det same. Ein ser brigdet i synet hans i endringane han gjorde i kvar ei ny utgåve av Sosial rettferd i islam. Sjølv om den første utgåva av Sosial rettferd i islam var bygd på eit sterkt religiøst grunnlag, var ho likevel mildare og mindre ortodoks enn seinare utgåver, særleg den sjette utgåva som kom ut i 1964. I den første utgåva la Qutb vekt på det at systemet som islam skapar var betre enn det dei vestlege systema kunne skapa. Men i seinare utgåver framheva han i staden at islam var eit fullkome og uklanderleg system som hadde ein makelaus plass i verda fordi, og berre fordi, Gud hadde ordna det slik. Han lét enno vel over dei mange dygdene åt det islamske systemet, men han brukte ikkje dei som ei årsak for å skuva islam fram. Islam måtte gjenopplivast fordi Gud hadde ordna det som systemet som var best tilpassa menneskja, og menneskja var bundne til å leva og arbeida som Gud hadde ordna.
«Ein ny jahiliyya»
Qutb og Brorskapet stødde Nasser i statskuppet mot kongen i 1952. Mange venta at Qutb skulle verta utnemnd til utdanningsminister, men det skjedde ikkje. Det var for mange politiske saker som Brorskapet og Nasser var ueinige om, og dei byrja snart å stå direkte mot kvarandre. Nasser slo ned på Brorskapet i 1954. Mange medlemmar, mellom anna Qutb sin bror, flykta til andre arabiske land. Qutb sjølv nekta å forlata Egypt, og var mellom dei som vart arresterte og sende i fengsel.
Tilstandane i fengselet var barske, og tortur var vanleg. I 1957 vart 20 fangar frå Brorskapet drepne i eit opprør i fengsel. Vaktarane såg hendinga gå føre seg, men prøvde ikkje å hindra drapa. Ein trur at desse erfaringane gjorde Qutb endå meir radikal. Det var etter desse hendingane at Qutb skreiv hovudverket sitt, I skuggen åt Koranen, ein kommentar i 30 band over heile Koranen som vart skriven og smugla ut frå fengselet.
Kommentaren la det teologiske grunnlaget for Qutb sitt politisk manifest. Koranen bruker eit spesielt ord, jahiliyya, for å skildra arabisk kultur slik han var før den islamske tida. Ordet er vanlegvis tolka som «barbarisme». Qutb gav ordet ei ny tyding — herredømet av mann over mann. Kjernen åt jahiliyya i tolkinga hans var at eit jahili-samfunn ikkje såg på Gud som den einaste makthavaren over menneskja. Istaden gav eit slikt samfunn vanlege menneske suverenitet. Heile den moderne levemåten var ordna for å gjera kvart menneske til makthavar over seg sjølv og andre menneske. Heile verda var difor «ein ny jahiliyya».
Qutb sa at den nye jahiliyyaen hadde skapt ei stor krise for menneskja. Menneskja vart skapte for å verta Gud sine viseregentar på jorda. Men i dei noverande samfunna hadde dei i staden vorte verre enn udyr. Det moderne livet hadde gått vekk frå menneskenaturen, og kunne ikkje sameinast med han lenger. Qutb meinte at grunnen til det var at menneskja hadde slutta å følgja vegen som Gud hadde vald ut for dei. Fordi menneskja ikkje hadde vore trufaste mot Gud hadde dei skilt kyrkja frå staten. Denne skiljinga hadde skapt ein fæl, smittande schizofreni som no fenga heile verda. Menneskja lengta etter Gud og eit liv ordna etter Gud, men i dei moderne samfunna var eit slikt liv sett på som ein motsetning til vitskap og framsteg. Denne striden leidde menneskja og samfunnet til galskap, og til å mista det som gjorde menneskja høgare enn dyr.
Qutb meinte at islam lét menneskja sameina desse to sidene av seg sjølv, fordi islam sameina alt og alle under hakimiyya, Gud sin herredom. Menneskja hadde gjort størst framsteg i islam sine tidlegaste dagar, då muslimar levde berre for Gud. Men skiljinga, som opphavleg var kristendommen sin feil, hadde òg infisert islam. Qutb sa at å skilja det heilage frå det verdslege, eller å godta andre kjelder enn Koran for lovar, etikk eller moral, var å nekta at berre Gud var herre. Å gjera det, sa han, var det verste lovbrotet i islam, sjirk, å avslå Gud. Sidan alle muslimske land, og alle muslimar, godtok og var glad i sjirk og jahiliyya, kunne dei ikkje kalla seg muslimar lenger. Islam, sa Qutb, var utdøydd.
Jihadplikt
I 1964 vart Qutb sleppt fri frå fengsel. Snart etterpå gav han ut ei bok under tittelen Milestolpar på vegen, som var eit politisk manifest for ytterleggåande islam. Qutb hadde hevda i I Koranen sin skugge at muslimar var bundne til å arbeida og kjempa for å etablera eit islamsk miljø over heile jorda, for å fri menneske frå trældom åt moderniteten. Milstolpar tok opp igjen denne saka, og skildra kvifor og korleis muslimar burde utføra det.
Qutb sa at den sosiale tilstanden i alle land i verda, som inkluderte dei såkalla muslimske landa, var uislamsk og i strid med islam. Denne nye jahiliyyaen var så gjennomtrengande at eit islamsk miljø ikkje kunne etablerast medan han heldt fram. Korleis kunne muslimar motstå han då? Mange hadde spurd dette spørsmålet før Qutb, og føreslått politikk og lovar basert på sjaria som svar. Qutb vraka dette svaret. I staden skildra han ein veg som muslimar måtte gå steg for steg. Boka greidde ut om forskjellige «milestolpar» som markerte kvart av desse stega.
Det første steget var å forma ein fortropp som kunne byrja arbeidet for å setja eit nytt samfunn i staden for det noverande uislamske samfunnet. Jahiliyya var fienden åt islam, og ville gjera alt som mogleg for å stogga islam. Difor turvtest det ofseleg at fortroppen tok seg ut og stod vekk frå jahili-samfunnet. Alle muslimar som eigentleg trudde at «det er ingen Gud bortsett frå Gud, og Mohammed er profeten hans» måtte nekta å ha kontakt, venskap eller slektskap med jahili-samfunnet. Den einaste truskapen dei burde bara var til islamen, og til fortroppen som arbeidde for islam si framtid.
Det neste steget på vegen var jihad, ein strid mot jahiliyya i resten av verda. Dette jihadet var ikkje berre ein strid av idéane. I ei god verd kunne menneska overvinnast til islam, men ikkje i ein jahiliyya. Eit jahili-samfunn tvingar folk til sjølv å vera jahili. Kvar ei norm, skipnad og ordning i eit slikt samfunn, i grunnen oppbygginga åt heile samfunnet, er bygd for å motstå islam og stogga veksten hans. Det er difor turvande å bruka knusande makt mot desse jahili-samfunna for å bryta evna deira og gjera menneske fri. Det, sa Qutb, var ikkje berre den einaste moglege løysinga, det var ei religiøs plikt som islam og muslimar bar åt Gud, som hadde bunde dei til denne vegen for heile verda si skuld.
Det tredje steget var å etablera islam sin veg, vegen av undergjevnad til Gud. Dette målet kunne ikkje nåast ved å innføra sjaria, som mange tidlegare islamistar hadde hevda. Målet åt jihaden må istaden vera å få heile verda til tilstanden der ho godtek at Gud er den einaste ekte makthavaren over menneske, med ein makelaus suverenitet. Då, sa han, ville dei neste stega følgja av seg sjølve. Gud sine universelle lovar ville etablerast. Ein islamsk kultur, som er menneskja sin ekte kultur, ville syna seg og skapa store brigde i den menneskelege tilstanden. Islam skal stå vinnande, og menneske skal få den ekte røyndommen hans.
Desse synene var for radikale for den egyptiske staten. Qutb vart arrestert igjen i 1965. I 1966 vart han dømt skuldig i samansverjing mot Egypt. Han var gjeven dødsdom, og vart hengt den 29. august 1966.
Qutb sine tankar i dag
Forsøket på å stilna Qutb mislukkast. For islamistar vart han ein martyr. Tankane hans, og særleg dei i Milstolpar, vekte ein generasjon radikale. Boka vart omsett til mange tylfter språk og vart svært populære, særleg mellom muslimsk ungdom. Det som skilde Qutb sine tankar frå tankane åt tidlegare islamistar var dei nye tolkingane han gav mange kjende islamske omgrep, særleg jahiliyya, hakimmiyah, takfir, sjirk og jihad, og det var det som gjorde tankane hans så populære. Det var ei tid av misnøye, og boka gav både ei form til misnøyet og von om at det kunne lindrast.
Tankane åt Qutb har gjeve eldhug til både fredelege og terroristiske rørsler. Poenga som skil terrorrørsler sine tolkingar av islam frå meir rimelege tolkingar er svært like Qutb sine ord, særleg når det gjeld tilstanden åt verda og bruk av makt. På den same tida er det også mange som hevdar at Qutb sjølv ikkje stødde terrorisme. Den engelske omsetjaren av I Koranen sin skugge seier at han sjølv høyrde Qutb eggja radikale ungdom til å velja fredelege vegar. Han, og andre moderate islamistar, seier at når Qutb tala om bruk av makt meinte han berre at muslimar måtte vera klare til å bruka makt viss det turvtest. Dei hevda at han alltid tykte at makta berre måtte brukast ifølgje dei koranske reglane, som vernar borgarar og dei som ikkje er soldatar. Dei hevda difor at terroristane har misforstått Qutb si meining. Men til og med dei moderate muslimar godtek dei fleste av Qutb sine tankar, at verda i dag er eigentleg jahiliyya, og at det er berre islam som kan redda menneskja. Det er difor uansett klart at Qutb var ein av dei største islamistar i det siste hundreåret, som gjenskapte radikal islam og gav han eit konkret manifest som enno har stor påverking på verda.
Glottokronologi
Glottokronologi er ein metode som blir nytta i historisk lingvistikk for å rekne ut kva tid to eller fleire språk skilde seg frå kvarandre. Metoden baserer seg på hypotesen om eit grunnleggjande ordtilfang i eit språk som endrar seg med ein konstant gjennomsnittleg snøggleik. Ein tek utgangspunkt i eit sams urspråk for språka ein vil samanlikne, og tel så kor mange ord som har blitt skifte ut i kvart språk. Ein reknar så med at dette gjev eit tilnærma tidspunkt for kva tid desse språka skilde lag. Både glottokronologien og den nærskylde leksikostatistikken blei opphavleg utvikla av den amerikanske lingvisten Morris Swadesh.
Den glottokronologiske metoden har blitt sterkt kritisert, og blei eigentleg falsifisert som vitskapleg teori av Bergsland & Vogt (1962). Metoden byggjer som nemnt på ein føresetnad om at det grunnleggjande ordtilfanget i endrar seg med ein konstant gjennomsnittleg snøggleik, og kan karakteriserast som ein mislykka freistnad på å skape eit språkvitskapleg motsvar til radiokarbondateringa i arkeologien.
Erlend Skomsvoll
Erlend Skomsvoll er ein norsk jazzpianist og arrangør frå Bærum. Han har spela i jazzbandet Come Shine, saman med mellom andre Live Maria Roggen. Har også spela solokonsertar og arrangert for Trondheim jazzorkester sine konsertar med Pat Metheny og Chick Corea.
I 2003 vann han De unges Lindemanpris.
WiMP
WiMP er ei teneste for direkte avspeling av musikk som vart starta av dei norske selskapa Aspiro Music AS, Platekompaniet og Telenor. Tenesta gjev full tilgang til avspeling av om lag 20 millionar låtar og er lansert i Noreg, Sverige og Danmark. Per 14. mars 2012 eigde Schibsted 74,3 prosent av aksjane, men totalbudet på 340 millionar svenske kroner vakte også motstand hjå mindre aksjonærar.
Som registrert brukar hjå tenesta får ein tilgang til å spela av all musikken i biblioteket til WiMP. Kopiar av musikken blir ikkje lagra lokalt, men ein har fri tilgang til all musikken gjennom strøyming over internett. Det er også mogeleg å kjøpa enkeltlåtar og album. Den musikken ein kjøper blir lagra lokalt, utan kopisperre.
WiMP tilbyr musikk frå alle dei store plateselskapa i tillegg til tusenvis av uavhengige små plateselskap. Dei fleste nye albuma er tilgjengelege same dagen som dei er tilgjengeleg i platebutikkar. Musikkbiblioteket veks jamleg og WiMP set for tida spesielt fokus på å utvida utvalet av lokal musikk i dei landa dei tilbyr tenesta i.
Programmet gjer det mogeleg å søkja etter artistar, album og låtar, og anbefaler relatert musikk. Brukarar kan også laga eigne spelelister som kan delast med andre, og ein kan kan byggja opp sitt eige musikkbibliotek basert på favorittmerking.
St. Georgs katedral
St. Georgs katedral i Southwark i London er domkyrkja til det katolske Southwark erkebispedømme. Den ligg på Lambeth Road, rett ovanfor Imperial War Museum.
Den første katedralen stod ferdig i 1848, og var teikna av Augustin Pugin. Den blei sterkt skada under andre verdskrig, og den noverande katedralen blei innvigd i 1958.
London South Bank University nyttar kvar sommar katedralen til avslutningsseremonien sin.
Sapir-Whorf-hypotesen
Sapir-Whorf-hypotesen, namngjeven etter antropologen Edward Sapir og studenten hans Benjamin Whorf, er den omdiskuterte lingvistiske hypotesen om at det er eit systematisk forhold mellom dei grammatiske kategoriane i språket ein snakkar, og korleis ein person både forstår verda og oppfører seg i ho. Eller; språk formar tanke. Hypotesen er nært kopla til Whorf sitt prinsipp om lingvistisk relativisme.
Sapir og Whorf var særskild opptatte av indianske språk, og dei meinte at desse språka har ein struktur som er heilt forskjellig frå dei indoeuropeiske språka sin struktur. Dei hevda at denne forskjellen også fører til ei radikalt annleis verkelegheitsoppfatting hjå dei som snakkar indianske språk.
Ideen blei først lagt fram av Sapir i 1929, men han blei først utbreidd på 1950-talet, etter hans død. Sapir–Whorf-hypotesen blei kraftig angripen av tilhengjarar av Noam Chomsky i dei påfølgjande tiåra. Seinare har hypotesen fått ei sterk og ei svak tolking, der den sterke hevder at språk er den viktigaste faktoren som påverkar tankane, medan den svake hevder at det har ein viss innverknad, men ikkje er den største faktoren. Den svake forma av hypotesen er mest utbreidd i dag, medan den sterke nesten er utdøydd.
Canterbury
Canterbury er ein by i Kent i det søraustlege England. Byen er sete for erkebiskopen av Canterbury, som er primas for Den engelske kyrkja. Byen ligg i, og er administrasjonssenter for, distriktet City of Canterbury.
Byen har eit folketal på 42 258 (2001), fordelt på eit areal på 23,54 km². Dette gir ein folketettleik på 1 795 per km².
Historie
Namnet «Canterbury» kjem frå gammalengelsk Cantwarebyrig, som tyder 'festninga til Kentmennene'. Det har budd menneske i området sidan førhistorisk tid. I romersk tid vart byen eit administrativt sentrum under namnet Durovernum. Restar av romerske bymurar og byportar er bevart.
I 597 bygde heilage Augustin av Canterbury eit kloster i nærleiken av staden der Canterburykatedralen seinare vart reist. Augustin hadde blitt sendt til England som misjonær, med instruksjon om å opprette eit erkebispesete i London. Det viste seg at det ikkje var mogeleg, og han valde derfor Canterbury, som var den næraste staden han kunne finne der det var eit rimeleg høve for å lukkast med opprettinga. Klosteret vart rive under oppløysinga av klostervesenet i England under Henrik VIII; berre ruinar er att.
Katedralen vart i mellomalderen gravstad for Henrik IV og Edward, the Black Prince. I 1170 vart erkebiskop Thomas Becket myrda i katedralen. Grava hans vart raskt eit viktig pilegrimsmål, og valfarten danna bakteppet for Geoffrey Chaucer sine Canterbury Tales (1387). Familien til Thomas More hadde eigedomar i Canterbury, og Christopher Marlowe var fødd der.
Under andre verdskrigen førte bombinga til store øydeleggingar i byen, etter at han vart utvalt som ein av byane Luftwaffe skulle rette åtaka sine mot under Baedekerblitzen.
Byen er i dag eit viktig turistmål, og i 2001 vitja 1,2 millionar menneske katedralen. I sentrum er mykje av mellomaldarbusetnaden godt bevart, og det er strenge reguleringar av byggeaktivitet for å bevare gamle bygg.
Politikk
Distriktet City of Canterbury dekker eit området som er 13 gonger større enn sjølve byen, og inkluderer Herne Bay og Whitstable. Sjølve byen er delt inn i bydelane Barton, Northgate, St Stephens, Westgate og Wincheap, samt at delar av Universitetet i Kent ligg innanfor bygrensa. Berre ein del av byen, Thanington without har eit sokn som politisk eining, medan resten ikkje er delt inn i sokn. Canterbury og Whitstable utgjer ein valkrets til det britiske parlamentet.
Canterbury er venskapsby med Reims i Frankrike, og har venskapsband med Bloomington-Normal i Illinois i USA, og Vladimir i Russland.
Infrastruktur
Det er to jernbanestasjonar i sjølve byen, Canterbury East og Canterbury West. Den austlege stasjonen ligg på linja mellom London (Victoria) og Dover, medan den vestlege er på linja mellom London (Charing Cross) og Ramsgate og Margate. Togreisa til London (Victoria) tar omkring 88 minutt.
Motorvegen A2 frå London til Dover går som ringveg rundt byen; avstanden til London er ca. 98 km. Den andre hovudvegen gjennom byen er A28 mellom Ashford og Ramsgate og Margate. Bussamband til London (Victoria) tar omkring 110 minutt.
Utdanning
Canterbury har tre høgare utdanningsinstitusjonar. Universitetet i Kent ligg på eit høgdedrag omkring 3 km frå sentrum. Chaucer College er ein uavhengig høgskule for japanske studentar, innanfor Universitetet i Kent. Canterbury Christ Church University Canterbury Christ Church University ligg i bysentrum, og er mest kjend for utdanninga innan film, radio og tv der m.a. Thelma Schoonmaker gjesteunderviser. I tillegg finst det ein institusjon for vidareutdanning, Canterbury College.
Hunsrück-skiferen
Hunsrück-skiferen (Hunsrückschiefer) er ein lagerstätte frå devon som er kjend for dei særskild godt bevarte fossila av ein særs variert fauna. Forskjellige fossilfunn er hovudsakleg gjort sør for elva Mosel og vest for Rhinen i Tyskland. Biotaen som Hunsrück-skiferen dekkjer vert stundom kalla Bundenbach-fossila etter den nærliggande tyske busetnaden Bundenbach. Mange av fossila i samlinga har bevart blautt vev.
London lufthamn, City
London lufthamn, City (offisielt: London City Airport) ligg ca. 10 km aust for London City og 5 km frå det andre finanssentrumet i byen, Canary Wharf. Det er den nyaste lufthamna i byen og blei opna i 1987. Ruter herifrå er hovudsakleg med mindre fly berekna på forretningsreisande. Plassen blir nytta mykje av mindre private og charterfly.
Flyplassen er bygd på ein kai i hamneområdet i London, «Docklands».
Mafjorden
Mafjorden er ein fjord på Ingøya i Måsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 3,5 km søraustover til Vikran i botn av fjorden.
1659
1659 (MDCLIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Kallikrátia
Kallikrátia (gresk Καλλικράτεια) er ein tidlegare kommune i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Kallikrátia inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Néa Propondída.
Kobo Abe
Kobo Abe var ein japansk forfattar. Han skreiv romanar og skodespel. Namnet Kobo Abe er eit pseudonym for Kimifusa Abe.
Chicago XXXVI: Now
Chicago XXXVI: Now, stundom skrive "NOW" Chicago XXXVI eller Now: Chicago XXXVI, er det 24. studioalbumet og det 36. totalt av musikkgruppa Chicago. Det vart skriven og spelt inn i 2013—2014, og kom ut 4. juli 2014. Albumet var det første fulle albumet med nye songar på åtte år, sidan Chicago XXX i 2006.
Kobo Abe
Abe vart fødd i Kita i Tokyo. Han jobba som lækjar før han byrja å livnæra seg som forfattar. Forfattarskapet hans ligg nær den europeiske absurdismen. Han skriv mykje om framandgjering i det moderne industrisamfunnet.
Chicago XXXVI: Now
Albumet vart spelt inn litt etter litt over tid, medan bandet var på turné. Bandet gav ut små klipp av uferdige songar på nettet under innspelingsprosessen. Den første smakebiten var av «Naked in the Garden of Allah» i april 2013.
ALbumet nådde 82. plassen på den amerikanske Billboard 200-lista då det kom ut.
Håkon Rege
Håkon Rege er ein norsk lokalpolitikar. Han var ordførar i Sola kommune frå 1988 til 1989 og representerte Framstegspartiet. Rege var ordførar i same kommune for Høgre frå 1999 til 2011.
Robert Adam
Robert Adam var ein skotsk arkitekt. Saman med broren James var han ein leiande utøvar av nyklassisismen i England, og gav namn til den elegante Adam-stilen.
Tapakuloar
Tapakuloar er ei gruppe av sporvefuglar i Sør-Amerika med flest artar i Andes. I tillegg finst det tre artar i det sørlege Sentral-Amerika. Taksonomien for gruppa er omstridt, tradisjonelt har tapakuloar vore samla i ein distinkt familie Rhinocryptidae, men nyare studiar har synt at dei alternativt kan reknast som ei gruppe av familien maurrikser, Formicariidae.
Skildring
Tapakuloar er små til mellomstore fuglar. Storleiken varierer frå 10 til 24 cm. Artane er terrestriske, har korte venger og fuglane har derfor dårlege flygeevner. Dei har kraftige bein, godt egna til livet på grassletter og i underskog. Stjerten er oppreist. Medan fleirtalet av artar i familien er små svarte eller brunlege fuglar, finst det òg større og meir fargerike artar. Dei vert enklast oppdaga og identifisert med hjelp av kjenneteikn i songen. Føda er insekt samt frø og anna mjukt plantemateriale. Dei skrapar i bakken som ein fasan med det korte, rette nebbet. Dei fleste artane legg to eller tre kvite egg på ein overdekt plass, enten i ei hòle, eit holt tre eller i eit overbygd reir.
Trugsmål og vern
Nokre artar har svært avgrensa lokalitetar, og når dei er dårlege flygarar blir dei lett isolert i små bestandar. Per 2007 vurderte BirdLife International ein art som sårbar (tacarcunatapakulo, Scytalopus panamensis), tre artar som truga (sumptapakulo, S. iraiensis, magdalenatapakulo, S. rodriguezi og ecuadortapakulo, S. robbinsi), og to artar kritisk truga (hermestapakulo, Eleoscytalopus psychopompus og bahiabørstepanne, Merulaxis stresemanni). Dei to kritisk truga artane har distribusjon i atlantisk regnskog i austlege Brasil, og blei nyleg gjenfunne etter fleire år utan rapporteringar.
Artslista
Tapakuloar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. Slekt Pteroptochos
Slekt Scelorchilus
Slekt Liosceles
Slekt Acropternis
Slekt Rhinocrypta
Slekt Teledromas
Slekt Psilorhamphus
Slekt Merulaxis
Slekt Eugralla
Slekt Myornis
Slekt Eleoscytalopus
Slekt Scytalopus
London lufthamn, Stansted
London lufthamn, Stansted (offisielt London Stansted Airport, IATA: STN, ICAO: EGSS) er ein mellomstor flyplass med ein rullebane i Essex, omkring 48 km nord for London. Den er tredje travlaste flyplassen i området rundt London etter Heathrow og Gatwick. Fleire lågprisselskap som Ryanair og easyJet har basar på Stansted, og Volga-Dnepr har ofte ein stor Antonov An-124 ståande klar nordvest for rullebanen for å frakte store kolli. FedEx flyr mykje transatlantisk frakt til og frå Stansted.
Statfjordfeltet
Statfjord er eit oljefelt som i hovudsak ligg på norsk kontinentalsokkel i Nordsjøen, men 14,53% av ressursane i feltet er rekna å høyra til Storbritannia.
Feltet er bygd ut med tre Condeep oljeplattformer med betongunderstell, Statfjord A, Statfjord B og Statfjord C. Feltet er eitt av dei eldste på norsk sokkel. Geografisk ligg feltet i det såkalla Tampenområdet i den nordlege delen av Nordsjøen. Det ligg ute i havet rett vest for munningen av Sognefjorden.
Peter Flor
Liv
Pierre Poumeau Flor var fødd på garden Lilleaker i Aker (nov. Oslo) som son av Jens Lorentz Flor, som var titulær generalauditør, regimentskvartermeister og auditør ved 2. infanteriregiment i Akershus, og Maren Bolette Heegaard.
Flor tok juridisk eksamen i 1792 og auditøreksamen i 1793. Han tente som offiser i hæren og var konstituert i same stilling som faren. I 1800 fekk han avskil frå hæren med pensjon på grunn av sjukdom som gjorde han sengeliggande i to år. Frå 1806 til 1811 var han gardbrukar.
Flor sa frå seg pensjonen att og tente som divisjonssjef i kystvernet då Danmark-Noreg kriga mot Storbritannia under Napoleonskrigane. For tenesta fekk han tittelen krigsråd i 1812.
Politikk
Flor skreiv om jordbruksreformer i tida 1810–12. I 1816 grunnla han Drammens Tidende saman med Søren Tybring, og verka ei stund som redaktør der. I 1818 blei han vald til Stortinget for Drammen. Han blei gjenvald i 1821 og 1822, og seinare igjen i 1842. I 1821 var Flor president for Lagtinget i to korte periodar. Saman med Jacob Hoel leia han «det Flor-Hoelske parti», ein opposisjon på litt over 20 tingmenn sett saman av borgarar og bønder.
Floer-Hoel partiet hadde som hovudsak å unngå ein deflatorisk politikk. Men Flor markerte seg sterkt når det galdt unionen med Sverige. Han stod for ei sterk nasjonalistisk linje og ville fjerna alle teikn på at Noreg var underlagt Sverige, og gav framlegg om at Noreg skulle ha eit eige flagg utan unionssymbol, norsklaga kroningsregalia, at Noreg måtte nemnast før Sverige i monaerken sin tittele når denne var brukt i Noreg og at posten som statthaldar skulle fjernast. Han føreslo også at ein skulle oppheva fleire av dei høgste embeta i landet og prøvde hardt å redusera makta til embetsstanden. Nokre av uttalingane hans var så sterke at det blei føreslått å stilla han for riksrett. Sjølv ville Flor stilla heile regjeringa for riksrett då ho la fram eit forslag om ny maktfordeling mellom statsmaktene. Etter at stortingssesjonen i 1821 var over søkte Flor regjeringa om bevilling som sakførar, noko han ikkje fekk.
Stortingsvalet i Drammen i 1824 var omstridd, og Stortinget sin fullmaktskomité avviste til slutt Peter Flor som stortingsrepresentant. Frå 1824 til 1826 var Peter Flor medarbeidar i opposisjonsbladet Patrouillen og frå 1831 til 1833 gav han ut Folkebladet saman med Henrik Wergeland. 18. mai 1833 sa han frå seg krigsrådtittelen. Frå 1840 til 1842 var han redaktør av Drammens Adresse.
I 1842 kom Flor inn att på Stortinget som fast møtande suppleant. I 1845 tildelte Stortinget han ein årleg pensjon for «Retsind og Fædrelandskjærlighed». Fram til 1874 var Flor det einaste medlemmet av presidentskapet som ikkje var embetsmann.
Han døydde i Drammen.
Arne Rinnan
Arne-Frode Rinnan er ein norsk kaptein. Han er kjend som kaptein på det norske skipet MS «Tampa», eigd av reiarlaget Wilh. Wilhelmsen. 21. august 2001 redda skipet hans 438 flyktningar, primært afghanarar, frå ein søkkande båt ca. 75 nautiske mil nord for Christmasøya. Det etterfølgjande forsøket på å setja av dei skipbrotne i Australia skapte internasjonal debatt. «Tampa» vart borda av den australske marinen og Rinnan mottok truslar frå australske styresmakter.
For handlemåten og dei faste prinsippa sine fekk han fleire nasjonale og internasjonale heidersprisar. I 2001 vart Rinnan utnemnd til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen. Den britiske avisa Lloyds' List og Nautical Institute utnemnde Rinnan til «årets kaptein», og VG kåra han til Årets navn. I 2002 vart kapteinen, saman med mannskapet og reiarlaget Wilh. Wilhelmsen, heidra med Nansenprisen av SNs høgkommissær for flyktningar. I april same år vart Rinnan og den øvrige besetninga på MS «Tampa» heidra med den norske Medaljen for redningsdåd til sjøs.
Arne Rinnan pensjonerte seg seint i 2001 og bur saman med familien sin på Kongsberg.
Balderfeltet
Balderfeltet er eit av dei relativt mindre oljefelt på norsk kontinentalsokkel. Feltet er kalla opp etter den norrøne guden Balder. Geografisk ligg feltet i Nordsjøen, om lag 59° 10` 57`` nord og 2° 24` 25`` aust, meir enn 100 km vest av Karmøy. Feltet omfattar ei rad små skilde petroleumsfunn og er bygd ut med produksjons- og lagringsskipet Balder FPSO, i tillegg til fleire brønnar på havbotnen. Ringhornefunnet er bygd ut med ei kombinert bustad-, bore- og brønnhovudinnretning som òg er knytt opp til Balder FPSO, og ei havbotnramme med ein oljeproduksjonsbrønn og ein vassinjeksjonsbrønn. Plan for utbygging og drift (PUD) for Balder vart godkjend den 2. februar 1996. Produksjonen frå Ringhorneplattformen tok til 11. februar 2003. Ringhorne er no ein del av Balder.
Balderfeltet har historisk interesse av di det kan seiast å vera det fyrste oljefeltet som vart oppdaga i norsk del av Nordsjøen. Oppdaginga fann stad allereie i 1967, meir enn to år før Ekofiskfeltet vart funne og erklært drivverdig. Det amerikanske oljeselskapet Esso hadde fått einerett i utvinningsløyve nr 001, og allereie i den andre leitebrønnen vart det påvist olje. Testinga var avslutta den 9. juli 1967, men funnet vart den gongen ikkje erklært kommersielt interessant. I tidsrommet fram til 1995 vart strukturane i lisensen undersøkt med 22 nye brønnar, ein utbyggingsplan vart godkjend i 1996 og produksjonen starta i 1999.
I dag er Exxon Mobil framleis einaste eigar av rettar i Balderfeltet og operatør på feltet.
Gullfaksfeltet
Gullfaksfeltet er eit oljefelt som ligg på norsk kontinentalsokkel i Nordsjøen. Feltet vart oppdaga i 1979. Statoil er operatør for feltet. Feltet er bygd ut med tre condeep-oljeplattformer i betong, Gullfaks A, Gullfaks B og Gullfaks C.
Radiokarbondatering
Radiokarbondatering, karbondatering eller C-14 metoden («karbon-fjorten»-metoden) er ein metode for datering av organisk materiale. Metoden er basert på at alle levande organismar inneheld ein liten konsentrasjon med den radioaktive karbonisotopen 14C. Så lenge organismen er i live, er mengda av radioaktiv 14C frå næringsinntak konstant. Når organismen døyr, tek han ikkje lenger opp radioaktivitet, og mengda 14C i organismen går langsamt ned. Karbonisotopen med atomvekt 14, har ei kjend halveringstid på 5 730 år, som tyder at etter denne tida er berre helvta av mengda 14C tilbake. Ved å isolere karbonet i prøven og måle mengda radioaktivitet i høve til ferskt organisk materiale kan ein dermed rekne ut kva tid organismen levde. Fordi halveringstida er 5730 år, blir 14C-konsentrasjonen etter kring 50 000 år så liten at han er vanskeleg å måle.
Kalibrering
For å kunne finne alderen på organisk materiale i kalenderår ved hjelp av radiokarbondatering, må ein take omsyn til at mengda av 14C ikkje har vore den same heile tida og på alle stader på jorda. Den rette alderen rekna i kalenderår kan finnast ved at ein held 14C-alderen saman med kalibreringskurver som gjer greie for mengda av denne isotopen i dei aktuelle tidsromma. For å kome fram til slike kalibreringskurver, har ein nytta materiale frå ulike tider som kunne tidfestast ved hjelp av andre metodar, og som òg har i seg dei endringane i 14C-isotopen som ein skal tidfeste. Til dette har ein mellom anna nytta årringsdatering av gamle furutre av artane Pinus longaeva og Pinus aristata, som kan leve i meir enn fire tusen år. Frå slike levande og døde gamle tre har ein målt isotopfordelinga i dei ulike årringane 10.000 år attende.
Ukalibrerte radiokarbondateringar, som òg vert kalla «C14-år», vert ikkje oppgjeve som talet på år før eller etter Kr., men som talet på år BP, som tyder talet på år før notida (before present), som i denne samanhagen er 1950, det året ein tok til å nytte metoden. Tidfestinga er aldri eksakt, men har ein feilmargin som etter eldre metodar kunne vere ±200 år, medan moderne metodar kan gje feilmarginar på ±50 år. Difor vert ei ukalibrert datering oppgjeven med den aktuelle feilmarginen, til dømes som 4500±60 BP, som skal lesast på det viset at alderen ligg ein stad mellom 3900 og 5100 før notida, rekna i «C 14-år». Feilmarginen vert medteke når tidfestinga er omrekna til kalenderår, slik at den kalibrerte dateringa vert oppgjeve som eit intervall, til dømes «3340 - 3090 f.Kr.». Avhengig av svingingane i kalibreringskurva kan det vere vanskelegare å gje gode dateringar rekna i kalenderår for somme tidsrom i høve til andre tidsrom. Til dømes vil ei ukalibrert datering med feilmargin på ±60 «C 14-år» kunne strekke seg over så mykje som 250 kalenderår i kalibrert form.
Asalapodja
Asalapodja eller dhamma-dagen er ei theravada-buddhistisk høgtid til minne om Buddha si første preike om den gylne middelvegen. Preika skal ha vore halden i parken Sarnath i Varanasi, og markerer byrjinga på sanghaen, den buddhistiske «samlinga» eller «samfunnet» av asketar eller truande. Dagen kan markerast ved å gje offer i buddhisttempel og høyra preiker.
Pål og Harald Håkonsson
Pål Håkonsson «fåmælte» (norrønt Páll úmálgi) og halvbroren Harald Håkonsson «slettmæle» (norrønt Haraldr sléttmáli) var sams jarlar på Orknøyane, etter at far deira, Håkon Pålsson, døydde omkring 1123. Det er ikkje kjent når dei vart fødde, men Harald døydde omkring 1127 og Pål døydde omkring 1136.
Asalapodja
Asalapodja fell på den femtande dagen for den veksande månen i den åttande månaden. I vestleg tidsrekning vil dette ofte vera i juli. Dagen er ein uposatha, kviledag. I Thailand er han ein offentleg høgtidsdag.
Pål og Harald Håkonsson
Norrøne kjelder
Det meste av opplysningane om dei to jarlane, finn ein i Orknøyingasoga frå kapittel 53 og utover.
Asalapodja
Dagen etter asalapodja tek tilbaketrekkingstida vassa til.
Pål og Harald Håkonsson
Familie
Den eine sonen til Håkon Pålsson jarl var Pål, som fekk tilnamnet «fåmælte». Det er ikkje nemnt i soga kven som var mor hans og det er heller ikkje nemnt noko om at han hadde born etter seg.
Pål hadde desse syskena, som alle hadde Helga Moddansdotter til mor: Pål og syskena hans var i slekt med Magnus den heilage, som var syskenbarnet til faren.
Liv og lagnad
Etter Håkon Pålsson jarl var død, vart sønene hans, Pål og Harald, sams jarlar på Orknøyane. Som så ofte før når det var samstyre, vart det snart usemje mellom dei, og riket vart delt i to. Det ser ut til at Pål jarl rådde over den nordlege luten av jarleriket medan Harald jarl hadde den sørlege luten, og hadde Caithness i len av skottekongen.
Orknøyingasoga legg mykje av skulda for usemja mellom halvbrørne, på Harald jarl og venene hans, i første rekke Helga, mor hans og på morsystera Frakokk Moddansdotter og slektningen hennar, Sigurd Slembe. Etter at dei, særleg dei to sistnemnde, var komne til øyane, vart det brått mykje splid og jarlane drog til seg så mange av venene sine som dei kunne. Harald jarl og Sigurd Slembe drap Torkjell Sumarlidesson Fostre, venen og frenden til Pål jarl. Etter det drapet, hardna striden til mellom halvbrørne, og det var fare for open krig. Men bøndene talde til semje, og det enda med at Sigrud Slembe og medløparane hans vart vist bort frå øyane og Harald jarl greidde ut bøter for drapet.
Ei tid såg det ut til at dei skulle verte betre frendar enn før. Så hende det, truleg i 1127, at dei skulle feire jul i saman på ein gard som Harald jarl åtte i Orfjara. Det blir fortalt i soga at systrene Frakokk og Helga hadde lagt planer om å ta livet av Pål jarl med eit forgifta linklede (kjortel), men det gjekk slik at det i staden vart Harald jarl som tok på seg linkledet og døydde.
Etter at halvbroren var død, tok Pål jarl styringa med heile riket. Han må truleg ha fått vite sanninga om komplottet, og han viste dei to kvinnene bort frå øyane. Frakokk var gift med Ljot Niding i Sudrland og dei reiste dit, til den garden som Frakokk åtte der. Dei hadde dottera Gudrun som var mor til Torbjørn Torsteinsson Klerk. Ei anna dotter var Steinvor og ho var mor til Olve Rosta. Der vaks opp både Erlend, son til Harald jarl og Margret, syster hans.
Pål jarl rådde seinare åleine over Orknøyane. Han vann seg mange vener og var godt likt, og det var god fred i riket. Dette var truleg i midten av 1120-åra, for soga nemner at folk hadde teke til å tale om undera som hende ved grava til Magnus Erlendsson jarl i Birsay, og at både Pål jarl og biskop Vilhelm mistrudde mykje av det som vart fortalt.
Ragnvald gjer krav på riket
Før han døydde i 1130, gav kong Sigurd Jorsalfare halve Orknøyane til Ragnvald Kale Kolsson, og dette vart seinare stadfest av kong Harald Gille. Det kom sendemenn til Pål jarl om at han skulle gi frå seg halvparten av riket til Ragnvald, men Pål jarl sa tvert nei, for han meinte at Ragnvald ikkje hadde nokon arverett. Sendemennene for då til Frakokk i Sudrland og baud halve riket til henne og dottersonen hennar, Olve Rosta.
Sumaren 1135 kom Ragnvald med fem eller seks skip og mykje folk til Hjaltland og Frakokk og Olve Rosta kom sør frå Sudrland med tolv skip. Pål jarl var på Vestnes på Rolvsøy då han fekk tidendar om åtaka som truga og han samla mykje folk og fem skip. Dei møtte først flåten til Frakokk og Olve; det vart ei hardt slag ved Tannskårenes, men Pål jarl fekk siger og tok nokre av skipa til Frakokk. Så drog han nord til Hjaltland for å leite etter Ragnvald, der tok han nokre skipa hans og drap nokre av mennene hans. Ragnvald gav då opp hærferda og reiste attende til Noreg.
Pål jarl heldt eit stor gjestebod på Orknøyane for å feire sigeren og det vart då avgjort at dei skulle sette vetar på øyane for å bli varsla om det skulle kom meir ufred. Det er nemnt at vetar vart sett opp på Fredarøy og på Rinansøy, og dette er første gongen ein høyrer om varslingssystem med vetar på Orknøyane.