cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tërpan
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Tërpan ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Hunt Bluff
Hunt Bluff er ei bratt rock og ice bluff kring 5,5 km lang og som ligg 3,5 km sør for Jeffery Head på vestsida av Bear Peninsula på Walgreen Coast i Marie Byrd Land i Antarktis. Han vart først fotografert frå lufta i U.S. Navy Operasjon Highjump i januar 1947 og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Robert B. Hunt i U.S. Navy Reserve, ein militærlege ved [[Byrd-stasjonen vinteren 1966.
Cap Géodésie
Cap Géodésie er eit lågt, isdekt nes med fleire klipper i nordaust, som ligg 3 nautiske mil nordvest for munningen av Astrolabebreen i Antarktis. Det vart fotografert frå lufta av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47. Det vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1951–52, og det fekk dette namnet av dei på grunn av dei omfattande geodetiske undersøkingane som vart gjort i regionen, særleg i Archipel de Pointe Géologie like utanfor kysten.
Mackenziaena
Mackenziaena er ei biologisk slekt av maurvarslarar i maurfuglfamilien, Thamnophilidae.
Artslista
Mackenziaena i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Rolf Furuseth
Rolf Furuseth var ein arbeidar og stortingsrepresentant frå Vestre Toten i Oppland. Han møtte på Stortinget for Arbeidarpartiet i tida 1969-81.
Furuseth var son til ein småbrukar. Sjølv var han sjåfør i 1937 og 1938. I 1939 fekk han seg arbeid på A/S Raufoss Ammunisjonsfabrikker, der han fyrst var tilsett i fabrikken og seinare arbeidde som maskinstillar og kontrollør.
Furuseth var aktiv i Arbeidarpartiet og medlem i heradsstyret i Vestre Toten i tida 1956-71. Han hadde gjennom åra ei mengd tillitsverv i Vestre Toten, i Oppland fylke og på nasjonalt nivå.
Hausten 1969 kneip Furuseth siste stortingsplassen frå Oppland fylke for Arbeidarpartiet. Sidan vart han attvald to gongar med god margin. Den fyrste fireårsperioden på Tinget var han medlem i Justiskomitéen, men etter attvalet i 1973 sat han i åtte år i Industrikomitéen.
Henki Kolstad
Henki Kolstad var ein norsk skodespelar. Han vart mest kjend for adventsserien Jul i Skomakargata på NRK, som vart send fyrste gong i 1979. På film spelte han mellom anna i filmane Olsenbanden møter kongen og knekten, De dødes tjern og Freske fraspark. Han er ein av dei skodespelarane som har spelt i flest norske filmar. Han var knytt til Nationalteateret der han mellom anna spelte i En handelsreisendes død. Frå Fjernsynsteateret er han kjend frå Vildanden. På slutten av karrieren sin spelte han i Den spanske flue, som vart filma av NRK, og som det har vorte ein tradisjon å vise i jula.
Daphne du Maurier
Daphne du Maurier var ein britisk forfattar kjend for romanane Rebecca, Vertshuset Jamaica, som også er kalla for Jamaicakroen, Min kusine Rachel, Glasblåsarane, Parasittane og Vi gir oss aldri. Dei fleste bøkene hennar har handling frå Cornwall.
Rebecca var filma av Alfred Hitchcock. Vertshuset Jamaica har gått som høyrespel i Radioteateret. Vertshuset Jamaica er ein spanade historie om smuglarar. Vi gir oss aldri er ein humoristisk roman om ein tenkt situasjon der Storbritannia vert invadert av USA, og om ei bestemor som startar motstandskampen.
Daphne du Maurier skreiv veldig variert. Ho skreiv historiske romanar og samtidsromanar. Både kjærleiksromanar, spenning og humor.
Anselm Kiefer
Anselm Kiefer er ein tysk kunstmålar og skulptør, fødd i Donaueschingen i Baden-Württemberg i Tyskland. Frå 1991 har han budd og arbeidd i Frankrike.
1777 Gehrels
1777 Gehrels er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 24. september 1960 av Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld og Tom Gehrels ifrå Palomar Observatory i San Diego County i California.
Anselm Kiefer
Kiefer har vore representert med verk på dei viktigaste internasjonale kunstutstillingane, som til dømes dOCUMENTA 6, 7 og 8 i Kassel i Tyskland og Veneziabiennalen (La Biennale di Venezia) i Venezia i Italia, og er kjøpt inn av galleri og museum i fleire land, mellom anna Astrup Fearnley Museet i Oslo.
Hörby kommun
Tettstader
Hörby kommune har tre tettstader. Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.
Lina Nilsson
Lina Nilson er ein profesjonell svensk fotballspelar som spelar for den svenske fotballklubben Ldb FC Malmö. Ho er forsvarsspelar og er og på det svenske damelandslaget.
Ho vart tatt ut for å representera Sverige under sumar-OL 2012 i London og EM i fotball for kvinner 2013.
Kristiansten festning
Kristiansten festning er eit festningsverk som ligg i Trondheim. Festninga vart reist i 1682-1684 som eit ledd i gjenoppbygginga etter bybrannen 18. april 1682 etter ordre frå kong Christian V. Utforminga av byen og festningsverka vart sett i verk av Johan Caspar de Cicignon og generalkvartermeister Anthony Coucheron. Hovudtårnet på Kristiansten ligg i direkte lenging av lengdeaksen til Nidarosdomen, om lag 700 meter borte frå domen. På 1700-talet vart Kristiansten utvida til den forma den har i dag.
Plassering
Festninga er reist på ei strategisk viktig høgd ovanfor Bakklandet, Pappenheim og Møllenberg. Frå denne høgda hadde svenskane to gonger tidlegare kontrollert byen, i 1564 og 1658. Gamle Bybro går over Nidelva til byen frå Bakklandet, og da festninga vart reist, var brua den viktigaste innfartsvegen til Trondheim. Det var planlagt eit festningsverk til vern av denne sida av Trondheim allereie i 1676, men det var bybrannen som fekk planane i gang.
Konstruksjon
Grunnsteinen til festninga vart laga av Cicignon i juli 1682, og Coucheron leidde byggearbeida i åra etterpå. Festningsanlegget skulle eigentleg vera symmetrisk stjerneforma om hovudtårnet, donjonen, men den vart i staden tilpassa terrenget i ei irregulær stjerneform med ni spissar. Området rundt festninga vart også forskansa i 1690-årene, men dette er no rive eller bygd på. Sør for festninga vart det i 1691 reist eit forsenka batteri, kalla Christiansands batteri. I 1695 vart Møllenberg skanse oppført i aust. Det har vore eit utanverk nord for festninga, som vart kalla Frølichs redutt (reist i 1720) og eit mindre utanverk mot aust, kalla Grüners redutt. I tillegg var det rom for mannskap under vollane aust for donjonen. Det finst få spor etter alt dette i dag.
Rundt 1740 vart festninga ombygd til den forma den har i dag. Mot nord dannar vollmuren eit gardsrom inne i festninga. Rundt denne er det kasemattar, kvelva opphalds- og lagerrom som vart brukt til bustadar for mannskap, kjøken, fengsel og lagring av proviant. Kasemattane er godt haldne ved like og framleis i bruk til ulike føremål. Utanom kasemattane er det berre tre bygningar på Kristiansten; donjonen (hovudtårnet), kommandantbustaden og eit vakthus. 'Kommandantbustaden vart bygd kring 1777. Den er ein liten bygning på ein etasje, i pussa mur med halvvalmtak. Vakthuset, frå same tid, ligg inntil kommandantbustaden og har pyramideforma tak.
Donjonen
Donjonen (hovudtårnet) av kvitkalka gråstein med valmtak, er stort og monumentalt og eit landemerke for Trondheim. Opphavleg hadde tårnet ei grunnflate på 17 x 12,5 meter, men tjukna på murveggen mot byen vart seinare auka med 2,5 meter. Den skal no vera fire meter tjukk. Tårnet har tre etasjar over kruttkjellaren, delt av bjelkelag som kviler på ei midtsøyle av teglstein. Kjellaren inneheldt opphavleg to kruttkammer, dekte over med eit solid teglsteinskvelv. Fyrste etasje vart brukt til kommandantbustad og inneheldt stove, kjøken og to kammer. Andre og tredje etasje var kanonetasjar, med forsterka bjelkelag. Skyteopningane var dekte med jarnluker. I taketasjen var det bygd ei ark som vart brukt som utkikkspost.
Festningsporten
Festningsporten av kleberstein er frå 1746 og utført av brørne Rasmus og Andreas Banch, etter at dei var ferdige med å byggje tårnet på Vår Frue kirke. Porten fører til ein 15 meter lang passasje som skrår gjennom vollen. Utvendig er porten flankert av pilastrar med ein trekantgavl over opninga. På gavlen er Frederik Vs krona spegelmonogram plassert.
Historie
Den einaste gongen festninga har vore i kamp, var under den store nordiske krigen (1700 – 1721). Før dette var berre få soldatar stasjonerte på Kristiansten.
Den store nordiske krigen
Under dei siste dagane av den store nordiske krigen, hausten 1718, tok Karl XII av Sverige initiativet til ein andre invasjon av Noreg. Hovudstyrken på 40 000 mann vart send for å ta Fredrikshald, og ein armé på 10 073 mann, 6721 hestar og 2500 slaktedyr under føring av general Carl Gustaf Armfeldt vart send til Trøndelag for å ta Trondheim. Armfeldts armé hadde oppsamlingsområde i Duved og hadde avmarsj derfrå 27. august. Armfeldt rykte fram mot Trondheim, som vart forsvart av 6 900 soldatar under føring av Vincents Budde. Budde valde å forskansa styrkane sine i den godt forskansa byen, og reiv alt av byggverk på Bakklandet (utanom den nyreiste Bakke kyrkje) for å ha fri skotlinje. På Kristiansten festning var det 76 kanonar, og her låg 1 000 mann, på Munkholmen 400 mann, medan hovudstyrken var stasjonert til sjølve byen.
Dei svenske troppane møtte motstand både frå dei norske soldatane og frå folk på landsbygda, som hugsa den tidlegare svenske okkupasjonen av Trøndelag. Armfeldt fekk ikkje med seg det tunge beleiringsartilleriet, og hadde også problem med å få fram proviantforsyningar, og vinteren sette inn. Han nådde fram til Trondheim i byrjinga av november og omringa byen, men kunne ikkje truge festninga utan det tunge artilleriet. Kristiansten var godt rusta og hadde mat for seks månader. Armfeldts styrkar heldt seg godt utanfor skothald. Ved eit tilfelle da svenskane oppheldt seg på Lade, vart det losna skot mot dei frå Munkholmen, men skota rakk ikkje fram. Karl XII var ikkje nøgd med innsatsen til Armfeldt og gav han ordre om å erobre byen. Armfeldt valde likevel å trekkja styrkane sine tilbake i retning av Melhus og Gauldalen.
Overnatting under open himmel og mangel på proviant førte med seg at mange av dei svenske soldatane vart sjuke, og soldatstyrken var nær halvert ned til 4 000 mann. Den svenske kongen Karl XII vart drepen ved Fredriksten festning 11. desember, men det skulle gå ein månad før meldinga kom fram til Armfeldt. Han starta tilbaketoget til Sverige 12. januar 1719. På veg over fjellet frå Tydalen vart vêret svært dårleg, med snøvêr, kulde og kraftig vind.
2 200 soldatar fraus i hel, 1 400 døydde seinare av frostskader og 450 vart invalide (kjeldene sprikjer i tal på daude). Armfeldt sin retrett har vorte samanlikna med Napoleon sin retrett frå Moskva.
Trass i den norske sigeren, hadde dei norske troppane på Kristiansten også tap. Festninga var overfolka og forholda var usunne. Det var pengemangel, og verken offiserar eller soldatar fekk lønn. Dei mangla viktig utstyr som madrassar, uniformer og våpen, og fleire av soldatane døydde av desse forholda under kringsetjinga.
Leigesoldatar og kyrkjehistorie
Mannskapet på festninga var i stor grad leigesoldatar. I samband med den foreståande Venuspassasjen i 1769 hadde kong Christian VII av Danmark-Noreg invitert ein framståande astronom frå Wien, jesuittpresten Maximilian Hell, til å dra til Vardø for å observera der. Saman med ein lekbror frå same orden, lingvisten Johannes Sajnovics S.J., reiste han nordover. Ei pastoralt interessant hending skjedde da dei to jesuittane vitja Trondhjem på vegen. Hell sporta opp 155 utanlandske katolske knektar på festninga. Som ein fylgje av katolikkarforbodet var dei skorne av frå kvar ein katolsk sjelesorg, men Hell skaffa seg løyve til å feire messe for dei, og ikkje mindre enn 146 av soldatane tok imot sakramenta.
Vërtop
Vërtop er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Poliçan.
Mount Langway
Mount Langway er eit kystfjell (760 moh) 2,5 nautiske mil (4,6 km) sørvest for Mount LeMasurier i Ickes Mountains i Marie Byrd Land. Fjellet vart først fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service (USAS), 1939-41, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Chester C. Langway, glasiolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved Byrd-stasjonen, 1968-69.
Kristiansten festning
1905 – Unionsoppløysinga
9. juni 1905 vart orlogsflagget med unionsmerket firt for siste gong, og det reine splittflagget heist under militær honnør og salutt. 18. november 1905 vart det igjen saluttert med 21 skot frå Kristiansten festning i samband med at Prins Carl av Danmark var vorte vald til konge av Noreg under namnet Haakon VII.
Vërtop
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Vërtop ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Kristiansten festning
Andre verdskrig
9. april 1940 klokka 04:30 kom 1 500 tyske soldatar til Trondheim. Innan klokka 09:00 var alle viktige stader i byen tekne utan kamp. Ingen skot vart losna for å stoppe dei tyske troppane. Kristiansten låg forlate og forfallet hadde starta.
Tyskarane såg fort potensialet i festninga, spesielt med tanke på propaganda- og symbolverdi. Dei starta ei opprusting av festninga og installerte mindre luftvernskyts der, i likskap med mange andre stader i byen.
Under andre verdskrig brukte tyskarane også Kristiansten som rettarstad. Et 30-tals norske patriotar vart avretta her, og eit ukjent tal personar av andre nasjonalitetar. Det er sett opp ei minnetavle over dei norske patriotane som vart avretta på festninga under krigen.
Etter krigen vart festninga brukt til avretting av dødsdømte krigsforbrytarar. Dei mest kjende er:
Kristiansten i dag
I samband med Trondheims 1000-årsjubileum i 1997 gjekk festninga gjennom ei omfattande renovering. Det vart installert flaumbelysning, og ein av kasemattane i festninga vart innreidd til minnekapell.
I dag er Kristiansten eigd av staten og er administrativt freda. I 2001 vedtok Stortinget at Kristiansten ikkje lenger skal vera i militær bruk, men skal utviklast til sivilt bruk. Det er Skifte Eiendom og Nasjonale Festningsverk som har fått denne oppgåva. Det vert sallutert frå Kristiansten ved kongelege fødselsdagar og ved Kongens besøk i Trondheim. Salutteringa vert gjennomført av Saluttkompaniet til Trøndelag Heimevernsdistrikt 12. Flagging på festninga er teke vare på av Forsvarsbygg, og Forsvaret held framleis kommandantfunksjonen ved like. Frå 1. januar 2011 vert denne funksjonen teken vare på av sjefen for Luftkrigsskolen, Oberst Ole-Asbjørn Fauske.
Kommandantbustaden frå 1777 vart restaurert og sett på plass i opphavleg stand i 2005. I mai 2011 opna Restaurant Kommandanten på bustaden etter at Vertshuset Festningen la ned i 2010. Fire kasemattar er i bruk for selskap, konsertar og andre arrangement. Kasemattane har kvelva salar som kan romma opp mot 90 personar.
Festninga ligg om lag ein 15 minuttar spasertur frå sentrum.
Tor-Johan Ekeland
Tor-Johan Ekeland er professor i psykologi ved Høgskulen i Volda. Han avla psykologisk embetseksamen ved Universitetet i Bergen i 1976 og vart i 1999 dr. philos. same stad med avhandlinga «Meining som medisin. Ein analyse av placebofenomenet og implikasjonar for terapi og terapeutiske teoriar». Han har vore professor ved Høgskulen i Volda sidan 1997, og har tidlegare vore rektor for Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda, frå 1986 til 1990, der han hadde fagleg stilling som amanuensis frå 1979 og som førsteamanuensis frå 1986.
Lise Foss
Lise Foss er ein norsk journalist og forfattar.
Foss har vore dokumentarprodusent og journalist i NRK fjernsynet i rundt 40 år. Ho var prosjektleiar på totalt 7 TV-aksjonar. Som reiseskribent har Foss teke for seg natur, kultur og historie.
Kristian Erslev
Kristian Sophus August Erslev var ein dansk historikar. Erslev var professor i historie ved Københavns Universitet frå 1883 til 1916 og riksarkivar i Danmark frå 1916 til 1924. Han vert rekna som far til kjeldekritikken i nordisk historieforsking.
Livsløp
Erslev vart fødd i København, der faren var forlagsbokhandlar. I 1870 vart Erslev elev frå Mariboes Skole i København, og byrja så å studere ved Københavns Universitet. Her tok han 17. mai 1876 magistereksamen. Året etter var han, 28. januar, med å stifte Selskabet for Udgivelse af Kilder til Dansk Historie. I oktober 1877 la han ut på ei lang utanlandsreise som varte fram til august 1879, og drog til Tyskland, Italia, Hellas og Paris i Frankrike. Etter heimkoma vart han seinare same året dr.philos. med disputasen ''Konge og Lensmand i 16. Aarh. Studier over Statsomvæltningen 1536 og dens Følger for Kongemagt og Adelsvælde''. Disputasen var bygt på eit grundig studium av dei danske lensmenn og forleningsvilkåra for dei danske lena i perioden 1513–1596.
1. januar 1881 vart Erslev stipendiat ved Gehejmearkivet, og frå 1. mars 1883 var han professor i historie ved Københavns Universitet, etter at Frederik Schiern hadde døydd. Året før var Erslevs gamle læremeister, professor Caspar Paludan-Müller, død og hadde vorte avløyst som professor av Johannes Steenstrup. Erslevs verksemd i historisk metode dei påfølgjande åra vart i høg grad prega av eit oppgjer med Paludan-Müller sin metode, medan Steenstrup i høgre grad vidareførte arven etter sistnemnde.
På Københavns Universitet var Erslev rektor frå november 1910 og eitt år framover. Då han avslutta rektorgjerninga heldt han ein tale, der han framheva dei tenester han og elevane hans hadde gjort for å forbetre dansk historieskriving.
Erslevs embetstid enda med ei årrekke som riksarkivar, då han 1. februar 1916 tok over denne posten. Her ordna han saman med arkivar William Christensen mellomaldersamlinga etter proveniensprinsippet.
Litterær produksjon
Erslevs vesentlegaste innsats låg innanfor studiet av den danske mellomalderen og utviklinga av kjeldekritikken. Klassiske mellomalderstudiar frå Erslev er «Europæisk feudalisme og dansk lensvæsen» i Historisk Tidsskrift 1889 og monografiane Dronning Margrethe og Kalmarunionens Grundlæggelse (København 1882) og Erik af Pommern, hans Kamp for Sønderjylland og Kalmarunionens Opløsning (København 1901).
MACHO
MACHO, engelsk forkorting for Massive Astrophysical Compact Halo Object eller massivt astrofysisk kompakt halo-objekt er ein tenkt ikkje-lysande masse, til dømes svarte hòl som er tenkt å omslutte galaksar. Det vart innført som ein hypotetisk kandidat for mørk materie.
Kristian Erslev
Utviklinga av kjeldekritikken
Debutarbeidet frå 1873, artikkelen Harald Hårdråde i Limfjorden i Aarbøger for nordisk Oldkyndighed og Historie, inneheldt ingen tilløp til kjeldekritikk. Det er ei undersøking av ei forteljing frå Snorre Sturlason, der Harald Hardråde slepp unna nokre forfølgjarar ved å trekke skipa sine over land frå Limfjorden til Nordsjøen. Erslev tek framstillinga for pålydande, og artikkelen handlar om å stadfeste dei lokalitetane som vert nemnde i forteljinga.
To år seinare blanda Erslev seg i striden mellom Caspar Paludan-Müller og Johannes Steenstrup om Kong Valdemars Jordebog. I artikkelen «Kong Valdemars jordebog og den nyere kritik» i Historisk Tidsskrift, slutta han seg til Paludan-Müller sin framgangsmåte; først undersøke skriftet i sin heilskap, og dernest dei enkelte jordeboksstykka i det. Derimot forkasta han professoren si oppfatning av jordeboka som øvingsbok for ein skrivar. Den sentrale problemstillinga for Erslev var å finne fram til ein plausibel situasjon, der kjelda kan vere framkomen. Ein analyse av innhaldet gjorde at han slutta seg til Paludan-Müller sitt synspunkt om at handskriftet bestod av ei rekke usamanhengande stykke, som først hadde vorte samla då handskriftet vart til, og altså ikkje, som Steenstrup meinte, opphavleg hadde utgjort ei eining.
Metodisk låg Erslev såleis i dette arbeidet tett opp mot Paludan-Müller og historismen sin hermeneutiske og intuitive framgangsmåte. Det handlar om å leve sig inn i den situasjonen der kjelda er oppstått.
I nokre andre arbeid av numismatisk karakter, byrja å vise spor av ein ny metodisk tilgang. I artikkelen «Vore bynavnes ældste former, oplyste ved danske mønter» frå 1873 peika han på at det ville vere mogleg å følgje namneformer lengre tilbake i tid, dersom ein drog inn myntmaterialet. To år seinare viste han i artikkelen «Roskildes ældste mønter. Studier til dansk mønthistorie» at det same materialet hadde ytterlegare moglegheiter som kjeldemateriale for historikarar. Myntar frå Roskilde i ulike myntfunn vart kronologisk oppstilt og deretter utnytta til å seie noko om utviklinga av myntstellet i byen, og i Danmark som heilskap.
Arbeidet med Roskilde-myntane viser to interessante trekk ved Erslevs metodiske posisjon. For det første finst det ein tydeleg positivistisk inspirasjon. Materialet kan beskrivast eksakt ved å verte målt og vege, og uttrykkast i tal og analyserast gjennom statistikk. For det andre legg han større vekt på leiviningsverdet i myntane, enn verdet i forteljingar og andre narrative kjelder.
Bruken av statistikk vart nærast eit kjennemerke for Erslev. I disputasen frå 1879 forklarte han valet av lensvesenet som emne med «den sjældne og uvurderlige Egenskab, at det tillader en positiv, næsten Exakt Behandling» og tillegg resultatet stor sikkerheit, då det er bygt «paa indgaaende Detailundersøgelser og deraf uddragne statistiske Resultater.»
Verdien i metoden prøvde Erslev å påvise i artikkelen, ved å nytte den på slaget ved Åsle i 1389. Her går han ut frå opplysningane i årbøkene og supplerer desse med ikkje-nordiske kjelder, primært frå Lübeck, for å finne samanhengen og utviklinga av hendingane. Først deretter dreg han inn brotstykke som kan leiast ut av diplommaterialet. Konklusjonen hans var at det såleis var vist «hvor meget der er at lære af de samtidige Kilder, hvor overordentlig lidt, der kan hentes ud fra alle senere Beretninger, og dette Udslag kan dristig overføres næsten paa alle Punkter i Datidens historie.» I større omfang vart metoden brukt i monografien om dronning Margrete, som kom ut nesten samtidig med artikkelen.
Erslev fekk motbør frå kollegaen Johannes Steenstrup. I danske Dagbladet kunne ein 23. mars 1891 lese ein anonym artikkel under overskrifta «Hjemlige Studier. Fri forskning og Skole», som var ei melding av den nemnde artikkelen. Forfattaren var Steenstrup, og han fann opplagt avvisinga av Huitfeldts tapte kjelder for bastant. Han syntest avvisinga var «lidt for vidtgaaende» og han spurte, om «ikke Erslev tildeler den nyere Kildekritik alt for store Fortjenester?» Han meinte at kjeldekritikken i Tyskland hadde gjort historiestudiet til «et mekanisk, stundom aandløst Studium og poengterte at historie også handla om Kunsten at kunne leve sig ind i den skildrede Tid, saa man stod lige overfor den som en samtidig».
Den 6. april kom Erslev sitt svar i Dagbladet. Han heldt fast ved at «al historisk granskning maa begynde med Kildekritik; da vi kun kender Fortiden gennem Overleveringen, maa vi prøve dennes Troværdighed, før vi bygger videre paa den.» Samstundes la han vekt på at oppgåva ikkje einast var å kassere dei «uægte kilder», då dette berre var første steg, derefter kommer Kildekritikens Hovedopgave, at værdsætte Kildens Autoritet, prøve Vidnets Troværdighed, Forfatterens Kundskab, Aktstykkets Beviskraft og saa følger Realkritiken, Forsøgene paa ad de forskelligste Veje at konstruere Billedet af den historiske Situation eller Personlighed." Synspunktet var at kjeldekritikken var ein naudsynt føresetnad for ordentleg historieskriving, men avviste ikkje betydninga av «psykologisk Iagttagelsesevne, af poetisk Forstaaelse, af Menneskekundskab», og understreka at han «i Kildekritiken kun seer Vejen, ikke Maalet.»''
Erslev heldt fram sitt kjeldekritiske arbeid med to artiklar i Historisk Tidsskrift i 1891. »Det stockholmoske Blodbads Forhistorie og C. Paludan-Müllers Opfattelse deraf» var den eine, og «Paludan-Müllers Theori om Sagnkritikens Methode» den andre. Erslev avviste Paludan-Müller si historiske metode. I motsetnad til Paludan-Müller fann han at det mellom monument, segner og myter var eit skilje mellom «to helt forskellige Kildearter, mellem hvilke der er væsensforskel»: Forteljingar («Fortællingen om Fortiden, Begivenheden afspejlet i den menneskelige Hjerne») og leivning («den endnu bevarede rest af Fortiden»). Skilnaden ligg her i sjølve kjeldene og først seinare, primært i Historisk Teknik frå 1911, når han kjem fram til at skiljet ikkje ligg i kjeldene, men i historikaren si problemstilling.
I artikkelen «Sven Estridsøn og Biskop Vilhelm. Sagnstudier» frå 1892 tok han Saxo Grammaticus under same behandling som tidlegare Huitfeldt. Heller ikkje denne gongen var Steenstrup samd, men han reagerte først i 1907 med artikkelen «Biskop Vilhelm og Kong Svend» i Historisk Tidsskrift, 8. række, I, s. 1-64. Erslev si avhandling er ein analyse av underordningsforhold og munnar ut i ei avvising av Saxo som kjelde til Svend Estridsens tid, men som ei verdifull kjelde til Saxos eiga tid. Med andre ord er verdien av Saxo som forteljing låg, men som leivning høg. Enno ein gong formulerer Erslev seg som praktikar, på ein måte som minner om eit funksjonelt kjeldesyn, men som teoretikar heldt han stadig fast i eit materielt kjeldesyn.
Vender ein seg til Grundsætninger i historisk Kildekritik så er han i heile innleiinga oppteken av skiljet mellom forteljing og leivning, medan resten av læreboka handlar om korleis ein kritisk skal stille seg til forteljingar. Det er grunn til å tru at han oppfatta leivningar som «objektive» kjelder, som ein derfor, etter å ha avgjort opphavet til dei, utan vidare kunne bruke. Forteljingar var derimot «subjektive» kjelder og skulle difor «reinsast» for dei subjektive elementa, før dei kunne brukast.
Dei etterfølgjande avhandlingane frå 1890-åra dreia seg vesentleg om å teste metoden i praksis, for å demonstrere verdien i den. Ein viss tendens til auka interesse for leivningane kan anast, men forteljingane vert ofte brukt som grunnlag for avhandlingane. Det gjeld såleis til dømes «Fra Holstenervældens Tid i Danmark (1325–1340). Kritiske Smaastudier» frå 1896, der han i dei første to av dei tre små studiane i artikkelen, brukar kjeldekritikken på forteljingar og berre i det siste, «Mageskiftekontrakten af 11. Februar 1340», analyserer ei kjelde han reknar for å vere som leivning.
Grasminimum
Grasminimum er den lågaste temperaturen målt av eit termometer plassert i nivå med kortklypt gras. Med slike målingar kan ein få ein god indikasjon på førekomst av bakkefrost, noko som er viktig for mange typar vegetasjon. På stille, klåre netter kan grasminimum verte fleire grader lågare enn minimumstemperaturen målt i vanleg termometerbur, der instrumenta ofte heng kring to meter over bakken.
Thor Lund
Thor Lund var ein norsk politikar frå Oslo. Han representerte Aust-Agder og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1969 til 1981. Lund var ordførar i Moland kommune i periodane 1962-71 og 1983-89.
Lund var brannkonstabel i Oslo frå 1946. I 1951 flytta han til Eydehavn i Aust-Agder, der han var mekanikar på Det norske nitridaktieselskap. Her var han aktiv både i fagforeininga, i partiarbeid og i kommune- og fylkespolitikken. Frå 1956 var han med i Stokken heradsstyre, varaordførar 1960-61. I 1962 vart han fyrste ordføraren i den nyskipa Moland kommune. Lund var då ordførar i Moland i åtte år.
Hausten 1969 vart Lund vald inn på Stortinget for Arbeidarpartiet. Fram til 30. mars 1971 var han med i Protokollkomiteen, deretter sat han i Sosialkomiteen frå 1971 til han forlet Stortinget i 1981. På Tinget var han særleg engasjert i sosialpolitikk, arbeidstakar-rettar, økonomi og rettferdig fordeling. Han var medlem av Nordisk råd i åtte år frå 1973 og var ein pådrivar for vidare politisering av det nordiske samarbeidet.
Frå 1983 til -89 var Lund atter ordførar i Moland. I denne perioden spelte han ei viktig rolle i å utvikle regionsamarbeidet i Aust-Agder. Han var medlem av formannskapet til 1991, det siste året for Moland kommune, før den i 1992 vart slått saman med Arendal kommune.
Lund var frå 1979 med i hovudstyret for Noregs vassdrags- og elektrisitetsvesen.
Gust
Gust (frå engelsk) er ein markert, kortvarig auke i vindsnøggleik, òg kjend som vindkast eller vindstøyt.
Omgrepet vert ofte nytta i samband med flyging. Dei varer gjerne nokre få sekund og vert etterfølgd av ei minsking av vindsnøggleiken (engelsk lull). Ein får ofte gusts nær kupert terreng, som òg kan skape fallvind. Gust er òg typisk i ustabil luft, og ofte i samband med kraftige cumulonimbus.
Åttekantkyrkje
Åttekantkyrkje eller oktogonal kyrkje er eit kyrkjebygg der grunnplanet er ein rein oktogon, eller der berre sjølve skipet er ein oktogon som er kombinert med tilbygg (armar) for kor og våpenhus (slike tilbygg kan gje heile bygget ei meir langstrakt form som ei langkyrkje) eller der oktogonen har armar til fire sider (som i ei krosskyrkje).
Det åttekanta grunnplanet gjev betre synskontakt mellom tverrarmane og koret enn dei krossforma kyrkjene. Kyrkjeforma vart vanleg frå omkring 1700 med Hospitalskyrkja i Trondheim som den eldste. Det var innanfor Nidaros bispedømme åttekantforma først vart vanleg, og dei fleste åttekantkyrkjene var oppført av lafta tømmer.
Blant åttekantkyrkjene finn ein også nokre av landets største kyrkjebygg (dei tre største åttekantkyrkjene er alle i stein):
Jaron Cliffs
Jaron Cliffs are a line of steep, snødekt cliffs på sørsida av Mount Takahe i Marie Byrd Land i Antarktis. Dei vart kartlagte av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1959–66 og ho vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Helmut P. Jaron, ein polarlysforskar ved Byrd-stasjonen i 1963.
Åttekantkyrkje
Form
Åttekantforma kan symbolsk meining ved sida av byggtekniske og praktiske omsyn. Åttetalet er det symbolske talet for dåpsvatnet, og Jesus skal ha stått opp frå dei døde åtte dagar etter palmesøndag.
Dolstad kyrkje er ein kombinasjon av åttekant og krossarmar, og skal opphavleg ha vore bygd for 700 sitjeplassar. Også Hidra kyrkje har tverrarmar i kombinasjon med åttekant. Den store Trefoldighetskyrkja i Oslo kombinerer også åttekantforma med ein gresk kross, samstundes har den med sine store kuppel midt over skipet preg av sentralkyrkje. I Trefoldighetskirken speglar kuppelens åttekant skipets form. Samnanger kyrkje kombinerer basilikapreg med åttekantform ved at hjørna på sideskipa er avkutta slik at bygget får eit åttekanta grunnplan.
I Tyskland vart det på den tida også oppført åttekantkyrkjer, mellom anna i Seiffen i Erzgebirge der kyrkja er ein regelbunden åttekant med små tilbygg som samstundes gjev bygget preg av ein gresk kross.
Konstruksjon og teknikk
Byggemetoden er ofte tømmer (laft), med unntak av mellom anna Sør-Fron kyrkje, Vang kyrkje i Ridabu på Hamar og Røros kyrkje, som er av stein. Trefoldighetskirken i Oslo er ei av dei åttekantkyrkjene oppført i teglstein. Desse steinkyrkjene er òg dei største av åttekantkyrkjene. Den mindre Digermulen kyrkje vart oppført i betong etter krigen.
Os kyrkje i Hordaland
Os kyrkje er ei langkyrkje frå 1870 i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke.
Møsting på månen
Møsting er eit lite ringfjell på månen, nær senteret av måneskiva, kalla opp etter den danske statsmannen Johan Sigismund von Møsting (1759–1843).
Åttekantkyrkje
Konstruksjon og teknikk
På grunn av mange ulike vinklar ved lafting er åttekantkyrkjer meir krevjande for tømraren samanlikna med langkyrkjer og krosskyrkjer med rettvinkla hjørne. Til dømes måtte tømraren i Norddal kyrkje lafte i hop tre stokkar med ulike vinklar i overgangen mellom skip og våpenhus. Då åttekantforma kom i bruk var krossforma det dominerande. Det åttekanta grunnplanet gjev betre synskontakt mellom tverrarmane og koret enn dei krossforma kyrkjene. Tverrarmane i krosskyrkja hjelper til å avstive laftekonstruksjonen slik at kyrkjerommet kan lagast større enn laftekonstruksjon med rektangulært grunnplan. På same måte gjorde åttekantforma at det var mogleg å bygge temmeleg store kyrkjerom fordi dei åtte veggane avstivar kvarandre, og Håkon Christie trur at dette er ein grunn til at kyrkjetypen vart vanleg i Noreg. Det var også lett å byggje galleri i desse kyrkjene noko som gav rom for fleire sitjeplassar.
Os kyrkje i Hordaland
Byggverket er i tre og har 500 sitjeplassar.
Møsting på månen
Det ligg heilt søraust i Mare Insularum. Det ruinerte krateret Sömmering ligg i nordvest. I søraust ligg den store kraterbukta Flammarion. Møsting har ein indre vegg i terrassar og ein liten sentral ås i midten av botnen.
Åttekantkyrkje
Konstruksjon og teknikk
Medan til dømes åttekantkyrkjene i Norddal og Stordal har søyler midt i rommet som støtte for tak og tårn, er en store takkonstruksjonen i Lønset kyrkje (14 m spenn) uten indre søyler.
Møsting på månen
I søraust ligg Møsting A som vert nytta som referansepunkt for seleongrafiske koordinatar. Det er definert til å ha koordinatane: Seinare vart koordinatsystemet meir presist definert ved hjelpa v Lunar Laser Ranging Experiment.
Åttekantkyrkje
Historie
Oktogonale (åttekanta), polygone (mangekanta) eller sirkulære grunnplanar for kyrkjerom har vore brukt i lange tider, særleg før mellomalderen og i autskyrkja. Klippedomen er døme på ikkje-kristent byggverk med åttekanta grunnplan. I Noreg har åttekantforma vore brukt til dømes i Valbergtårnet, eit åttekanta vakttårn i Stavanger.
Frå mellomalderen og utover var langkyrkjer eller krosskyrkjer dominerande i vestkyrkja. I barokken vart kyrkjerommet opna, og runde, ovale eller polygone former vart brukt. Åttekantforma høvde godt til kravet i den reformerte kyrkja om eit ope kyrkjerom med kyrkjelyden samla omkring alteret. I Noreg slo dette gjennom etter oppføring av Hospitalskyrkja i Trondheim med ei oktogonal grunnform. I dei neste 200 åra vart omkring 60 kyrkjer oppført som oktogonale kyrkjer i barokk eller neoklassisistisk stil, for det meste i Midt-Noreg. Ved sida av den generelle moten på denne tida, kan oktogonen i Nidarosdomen frå mellomalderen ha vore viktig for denne trenden. «Klassisismens egentlige kirkeform ble åttekanten,» skriv Vreim. Lorentz Dietrichson meinte at åttekantkyrkjene vart populære i Christian VIIs tid på grunn av rasjonalismens trong om ein forelesningssal.
Inspirasjonskjelda til dei første åttekanta kyrkjene er truleg i Nederland der det frå 1597 vart bygt fleire slike kyrkjer, men òg andre stader i det lutherske Europa var åttekantforma i bruk. Johan Christopher Hempel, truleg frå Nederland, blir rekna som arkitekt for Hospitalskyrkja. I Danmark vart Frederiksberg kyrkje oppført med åttekantform i 1734 av ein nederlandsk arkitekt, og er truleg ei inspirasjonskjelde for mellom anna Sør-Fron kyrkje. I Klingenthal vart til dømes den lutherske kyrkja Zum Friedefürsten med åttekantform reist i 1737. Den store barokkyrkja i Rellingen (Schleswig-Holstein) vart oppført i 1756 med eit åttekanta grunnplan og mansardtak. Katharinenkirche i Großenaspe (Schleswig-Holstein) frå 1770 har eit åttekanta skip og tårn over inngangspartiet. På denne tida var Schleswig-Holstein i union med Danmark-Noreg. I Noreg var det særleg innanfor Nidaros bispedømme åttekantforma (som den eldre Y-forma) vart teken i bruk.
I Noreg
Dolstad kyrkje i Mosjøen er en av de eldste utanfor Trondheim og skal vere bygd etter mønster av Bakke kyrkje i Trondheim - «Bakke kirke har tjent som mønster såvel for byggverk som for tårn, som hadde sitt egenartede utseende». Norddal kyrkje frå 1782 var den første åttekantkyrkja på Sunnmøre. Byggmeisteren (som òg var arkitekt for kyrkja) reiste til Trøndelag for å sjå på ymse kyrkjebygg som førebilete for ny kyrkje i Norddal, og i «nærleiken» av Trondheim fann dei ei kyrkje dei likte godt, og som byggmeisteren teikna eit grunnriss av. Det var truleg Hospitalskyrkja dei kopierte, men det kan òg ha vore Bakke kyrkje i Trondheim. I åra etter vart fleire kyrkjer med same fasong oppført på Sunnmøre (til dømes Stordal gamle kyrkje) og i Nordfjord (Innvik kyrkje), dessutan i Tresfjord i Romsdal. Ebbe Carsten Tønder (sokneprest frå 1759 til sin død 1785) teikna Stordal gamle kyrkje, og ho kan ha vore planlagt om lag samstundes med Norddal kyrkje. Tønder var frå Trondheim og kan blitt inspirert av dei to åttekantkyrkjene der. Grytten kyrkje i Rauma skal ha hatt Sør-Fron kyrkje som modell. Etter 1825 vart det reist 10 åttekantkyrkjer i de indre bygdene Agder, og Hornnes kyrkje vart eit førebilete for dei andre kyrkjene. Mellom anna er Årdal kyrkje i Bygland oppført etter same teikningar. Røros kyrkje representerte i 1784 ein ny variant av åttekantkyrkja ved at den var større og meir langstrakt, og dessuten oppført i stein. Røros kyrkje inspirerte utforming av Tynset kyrkje som vart kopiert til Bardu kyrkje. Vreim kallar desse for «Røros-typen» av åttekantkyrkja.
I perioden 1750-1830 vart det oppført 230 kyrkjer i Noreg. Av desse var 35 åttekanta, 62 hadde langplan og 110 hadde korsplan. Halvparten av åttekantkyrkjene (17) vart oppført i dåverande Trondheim stift. Seinare vart planforma også vanleg i Agder.
Tapte bygg
Alt i 1686 vart det på Roholt i Vrådal oppført ei åttekantkyrkje som truleg var den første i landet, det var eit lafta bygg som erstatta ei stavkyrkje frå mellomalderen. Vrådal gamle kyrkje var ein rein åttekant i tømmer med påbygd våpenhus og seinare utvida med påbygg for kor. Den hadde eit bratt åttekanta tak med åttekanta takryttar og høgt spir. Det var ingen søyler ned i kirkerommet, slik at spiret vart støtta av svære bjelkar som kvilte på ytterveggene og lagt i eit stort kryss midt over kyrkjerommet. Det er uvisst korleis denne uvanlege forma kom til ei lita bygd i øvre Telemark. Kyrkja i Vrådal skal ikkje ha påverka seinare åttekanta kyrkjebygg.
Rivne åttekantkyrkjer (år for oppføring og riving):
Tidlegare Hareid kyrkje var åttekanta men blei riven i 1877 på grunn av dårleg fundament. Gamle Kirkenes kyrkje vart oppført i 1862 og gjekk tapt i brann under andre verdskrigen.
Arkitektar
Johan Christopher Hempel, Trondheims «Byg- og Murmester», stod for Hospitalskyrkja og Bakke kyrkje i Trondheim, dei to eldste åttekantkyrkjene. Omkring 80 norske kyrkjer vart oppført etter typeteikning av Linstow, mellom desse er fleire kyrkjer i Agder (Flekkefjord, Hylestad, Sandnes kyrkje og kapell, og Kvinesdal) åttekanta. Wilhelm von Hanno fullførte Trefoldighetskyrkja i Oslo med utgangspunkt i teikningar av Alexis de Chateauneuf. Mellom arkitektane for dei andre kyrkjene er kjende arkitektar som Grosch og dessutan byggmeistrar, sokneprestar og eidsvollsmenn.
Byggmeistrar og sokneprestar
Dolstad kyrkje i Vefsn vart oppført av byggmeister Nils Pedersen Bech frå Trondheim etter mønster av Bakke kyrkje i heimbyen. Ulstein kyrkje og Stordal gamle kyrkje vart teikna av dei respektive sokneprestar. Presten Ebbe Carsten Tønder (1726-1785) teikna Stordal gamle kyrkje, men døydde før kyrkja stod ferdig. Norddal kyrkje vart teikna av den lokale byggmeisteren (truleg etter modell av Hospitalskyrkja i Trondheim). Innvik kyrkje vart teikna av byggmeister Elling Olsson Valbø, eidsvollsmannen frå Ørskog. I Ørskog var det ei åttekantkyrkje frå 1807 (flytta til Herøy i 1872), Elling Valbø skal ha vore opphavsmann også til denne kyrkja. Året etter var Valbø byggmeister for den åttekanta Hareid kyrkje som vart riven etter 70 år. Bonde og handverkar Ole Pedersen Tøfte bygde Romfo kyrkje og Ålvundeid kyrkje i Sunndal.
Den seinare eidsvollsmannen Lars Forseth var arkitekt for Klæbu kyrkje og er saman med Svend Aspås oppført som opphavsmann til Støren kyrkje. Forsæths teikningar av Klæbu kyrkje var òg grunnlag for Hornnes kyrkje, som i sin tur var modell for fleire åttekantkyrkjer i Agder. Svend Aspås' son, Ramsus Aspaas, teikna Tolga kyrkje.
Byggmeister Svend Aspås frå Røros leia murarbeidet først ved bygginga av den store åttekanta kyrkja på Røros (1779-84) deretter i Sør-Fron (1786-92), og han teikna den åttekanta trekyrkja i Stor-Elvdal. Aspås er og oppført som arkitekt for den åttekanta Støren kyrkje og for Grytten kyrkje. Den store steinkyrkja i Vang i Hamar vart teikna av soknepresten sjølv, Abraham Pihl, og arbeidet fullført av Svend Aspås. Abraham Pihl er òg kreditert planlegging av Åmot kyrkje i Nord-Torpa.
Christian Grosch
Den kjende arkitekten Christian H. Grosch teikna mange kyrkjer, mellom anna desse åttekantkyrkjene: Hval og Rogne kyrkjer skal vere oppført etter dei same teikningane. Begnadalen kyrkje, som brann ned i 1957, og gamle Kirkenes kyrkjesom gjekk tapt under krigen, var òg oppført etter Grosch' teikning.
Åttekantkyrkjer i Noreg etter fylke
Åttekantkyrkjer etter fylke og årstal oppført - lista er ufullstendig.
Cap Jules
Cap Jules er eit nes med ei lita vik på nordsida, 3 nautiske mil (6 km) vest for Zelee bretunge. Det vart oppdaga og namngjeve av den franske ekspedisjonen under d'Urville, 1837-40. Jules er namnet som oppdagaren gav, kaptein Jules Dumont d'Urville, etter sonen hans. Området vart kartlagd av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen i 1912-13 og igjen av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) i 1931, både under Mawson. Den franske antarktisekspedisjonen under Barre oppretta ein astronomisk kontrollstasjon på neset i 1951.
Saas im Prättigau
Saas im Prättigau er ein kommune i distriktet Prättigau/Davos i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 938 meter over havet.
Kommunen ligg i Küblis kreis Han består av gatelandsbyen Saas on ein terrasse ovanom Prättigaudalen, mellom Küblis og Klosters.
Leister Peak
Leister Peak er eit fjell 3 nautiske mil (6 km) nord for Early Bluff i Kohler Range i Marie Byrd Land. Det vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy, 1959-66. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Geoffrey L. Leister, ein biolog i US Antarctic Research Program (USARP) Marie Byrd Land Survey Party, 1966-67.
Darboux Island
Darboux Island er ei øy som ligg 3 nautiske mil vest for Cape Perez utanfor vestkysten av Graham Land. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter Jean Gaston Darboux, ein kjend fransk matematikar.
Heaphy Track
Heaphy Track er ei populær fotturrute nordvest på Sørøya på New Zealand. Ho ligg i Kahurangi National Park og er rekna mellom Great Walks av Department of Conservation. Turen har fått namn etter oppdagaren, soldaten, landmålaren og parlamentsmedlemen Charles Heaphy. Turen er 78,4 km lang, og ein går han vanlegvis på fire eller fem dagar. Ruta går frå Kohaihai, nord for Karamea på den nordlege vestkysten på Sørøya til den øvre elvedalen til Aorere River, innanfor Golden Bay.
Historie
Ein kjenner til at maorifolk slo seg ned langs det nedre elveløpet til Heaphy River så tidleg som på 1500-talet. Det er funne prov på at i det området der Heaphy Track går gjennom i dag, har det vore pre-europeisk tilhald av māoriar som leita etter pounamu (greenstone) i Gouland Downs-området.
Det første året namngjevne personar vitja dette orådet, var i 1846, då Charles Heaphy, Thomas Brunner og maoriføraren deira, Kehu, med hjelp av ein annan førar, Etau, utforska kystområda langs ruta. Den første oppteikna vandringa langs heile den tilnærma dagens rute, vart gjort av ein europeisk gullgravar med namn Aldrige i 1859. Ein annan tur, ved James MacKay og John Clark, fann stad det følgjande året.
Under og etter Gullrusjet i West Coast i 1860-åra vart området grundig utforska etter gull, og grunnlaget for dagens rute vart lagt av ulike skjerparar og landmålarar, som til dømes J.B. Saxon i 1888. Det vart ikkje funne gull i området, og etter 30 år vart skjerpinga avslutta, og kring år 1900 var ruta i røynda gløymd og overgrodd, og var sjeldan i bruk, bortsett frå av ein og annan tilfeldig jeger.
Danninga av North-west Nelson Forest Park i 1965, som vart til Kahurangi National Park i 1996, førte til nyoppdaging og forbetring av ruta.
Love Is a Game
Eurovision Song Contest 2016
10. mars 2016 vart det greske bidraget til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige, «Utopian Land», presentert av Ellinikí Radiofonía Tileórasi. Ellinikí Radiofonía Tileórasi hadde fyrst ynskt at Gavalá skulle representere Hellas, noko ho òg ville. Ho fekk likevel ikkje representere landet av di ho ynskte ei nasjonal uttaking, og verte røysta fram som vinnar av det greske folket, i staden for å verte vald internt. «Love Is a Game», som Gavalá ville delteke med, vart offentleggjort 23. mars 2016.
Heaphy Track
Historie
Ruta vert årleg brukt av fleire tusen vandrarar.
Landskap langs ruta
Heaphy Track er kjend for dei ulike landskapsformene som ruta går gjennom; kvar 20 km lange seksjon er tydeleg ulik den førre.
Frå aust mot vest startar ruta gjennom ein skog som er dominert av sørbøktre (Nothofagus). Ein del svingar fører opp til det høgaste punktet på ruta, på 915 m, med god utsikt til fjella omkring.
Lenger framme tek tussokgras over for skogen, og ein når raskt fram til Gouland Downs, eit stort område utan særpreg, drenert av talrike elver, med svingbruer som er til hjelp til å kryssa dei, når det er flaum.
No tek skogholt over for grasmyrene, og nær Gouland Downs Hut er bøkeskog, dekt av tjukk mose, ein rest av det fuktigaste skogane i det sørlege New Zealand.
I enden av denne nedstiginga, når ein fram til Heaphy River valley ved Lewis Hut. Stien følgjer no elvebreidda langs ein 8 km flat strekning, og kryssar Heaphy River og fleire sideelver over lange svingbruer. Her finn ein òg ein skog av nikaupalmar (Rhopalostylis sapida), kanskje det mest framståande kjenneteiknet til Heaphy Track.
Ein kjem fram til sjøen nær Heaphy Hut, ved munningen til Heaphy River. Den siste delen er vandring langs kysten, der sandstrender alternerer med skogområde dominerte av nikaupalmar.
Vegdebatt
Frå 1950- til 1980-talet gjorde lokale krefter på Sørøya fleire framstøyt overfor sentrale styresmakter for å få bygd veg i området. Vegstyresmaktene såg imidlertid på framlegget som for kostbart, og ville ikkje prioritera dette tiltaket.
Fram til 1980-talet var trugsmåla mot turstien reelle, og innbyggjarane og styresmaktene i lokalsamfunna støtta for ein stor del utbygging av bilveg, i den tru at ein «rundtur for turistar» på Sørøya, ville auka tilgangen og populariteten til området. Motstandarane hevda at ein skade aldri kunne rettferdiggjerast, og at populariteten helst ville føra til at fleire menneske ville koma til området, og verta verande der i dagevis, heller enn å køyra gjennom og gjera seg nytte av rasteplassar.
Kampanjen for å «redda» sporet, og det mangeårige folkelege engasjementet for bevaring, var sentral for styresmaktene si endring i haldninga til miljøspørsmål. Regjeringa på New Zealand har seinare iverksett mange endringar for å dempa unødige øydeleggingar av miljøet.