cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paul Grice
Publikasjonar av Herbert Paul Grice
Arbeida til Herbert Paul Grice er samla i boka: Studies in the Way of Words, Harvard University Press 1989, ISBN 0-674-85271-0
Maigue
Maigue er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring i Ballyhourafjella nord i County Cork og renn gjennom Croom og Adare i County Limerick før ho munnar ut i Shannonestuaret like nord for Askeaton.
Kalevi Oikarainen
Kalevi Oikarainen er ein finsk tidlegare langrennar frå Kuusamo som vart verdsmeister på 50 km i 1970.
Oikarainen slo gjennom då han i 1959 vann ein klar siger på 15 km i Holmenkollen. Tre år seinare vart han nummer tre på 15 km i Lahti. I 1965 vann han nettopp 15 km i Lahti.
Fyrst under Ski-VM 1966 i Oslo fekk Oikarainen sin meisterskapsdebut, med ein 11. plass på 30 km. Ei veke etter gjekk han den fyrste etappen for det finske laget som sikra seg sølvmedalje i 4 x 10 km stafett, klart slått av Noregs fire utvalde løparar. Laget bestod elles av Hannu Taipale, Kalevi Laurila og Eero Mäntyranta. Dei same fire utøvarane vann bronsemedaljar på stafetten under Vinter-OL 1968 i Grenoble, der Oikarainens beste individuelle plassering var sjuandeplassen på tremila. Seinare i OL-sesongen vart han andremann på 30 km i Svenska skidspelen i Falun og i 1969 kom han på tredjeplass på 15 km i Lahti.
Ved Ski-VM 1970 i Strbske Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia vart Oikarainen nummer 12 på opningsdistansen 30 km. Avslutningsdagen i meisterskapen overraska han med å vinne gullmedaljen på femmila, eit halvt minutt framom Vjatsjeslav Vedenin. Med tredjeplass på 15 km og andreplass på 50 km stadfesta Oikarainen den gode forma då Lahti-spelen 1970 gjekk av stabelen få veker etter verdsmeisterskapen. Han fekk gå 50 km under Vinter-OL 1972 i Sapporo, men braut løpet.
Owenabue
Owenabue, òg skrive «Owenboy», er ei elv i Republikken Irland. Ho har utspring like nord for Crossbarry og renn austover i om lag 32 km. Ho renn gjennom Crossbarry og den litle landsbyen Halfway. Ho når så Ballinhassig der ho breier seg ut ved Ballygarvan. Ho svingar seg så gjennom Ballea Woods til Carrigaline der ho munnar ut i sjøen. Området elva renn gjennom vert kalla Owenabuedalen. Av dyreliv i elva finn ein mellom anna oter og hegre, som har vorte eit symbol for området. 10 bruer kryssar elva.
Ohrid
Ohrid (makedonsk Охрид) er ein by og ein kommune på austkysten av Ohridsjøen i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2013, då den tidlegare kommunen Kosel vart innlemma i kommunen.
Kommunen har eit areal på 389,93 km2 og hadde 51 428 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. I 2002 hadde kommunen 55 749 innbyggjarar, den tidlegare kommunen Ohrid hadde 54 380, medan sjølve byen hadde 42 033 innbyggjarar.
I 1980 vart Ohrid og Ohridsjøen innskriven på UNESCO si verdsarvliste.
I Ohrid finst òg eitt av Nord-Makedonia sine største sjukehus.
Historie
Byen har eksistert sidan antikken, då som Lychnidos. Den romerske vegen Via Egnatia gjekk gjennom Lychnidos. Namnet Ohrid vert første gong nemnd i 879. Det er vorte hevda at det kyrilliske alfabetet vart utvikla i Ohrid av Sankt Klemens av Ohrid, men dette er usikkert og det er meir truleg at det vart utvikla av den litterære skulen i Preslav. Ohrid var eit viktig kulturelt sentrum der det vart produsert skrifter ved den litterære skulen her.
I år 1000 var Ohrid ein kort periode hovudstad i Det første bulgarske riket. Byen var då òg sete for erkebispedømet i Ohrid og det vart bygd mange kyrkjer.
Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:
Vennaskond
Vennaskond er ei estisk punk/nyromantisk musikkgruppe. Namnet vennaskond (fi. veljeskunta) tyder «brorskap».
Sandhornøya
Sandhornøya er den største øya i Gildeskål kommune i Nordland fylke. Øya er 103,3 km² og er dominert av fjellet Sandhornet som når 994 moh. Ved Mårnes ligg eit større kvartsittbrot. Det er brusamband til Kjøpstad på fastlandet og ferjesamband til Sørarnøy og Sund. Postnummeret til øya er 8130 SANDHORNØY.
Ved Våg ligg Blixgarden, der salmediktaren Elias Blix voks opp. Her er det også butikk, og Nordlandsekspressen mellom Bodø og Sandnessjøen kan få anløp av Våg.
Swilly
Swilly (irsk An Súileach) er ei elv i Republikken Irland, som renn vestover gjennom Letterkenny i County Donegal. Letterkenny, den største byen i County Donegal, er grunnlagd ved elva.
Swilly har utspring nær Glendore, eit fjell i County Donegal og har ei lengd på 42 km. Ho munnar ut i Atlanterhavet ved Lough Swilly.
Elva vert rekna som ei av dei beste fiskeelvane nordvest på Irland. Elva vart tidlegare nytta som transportåre, men sidan ho til tider er smal med mange svingar, var det vanskeleg for større skip å ferdast i ho. Den kommersielle hamna i Letterkenny vart lagd ned i 1960-åra og hamnelagera her vart rivne i 2001.
1042
1042 (romartal MXLII) var eit normalår som byrja på ein fredag etter den julianske kalenderen.
Virmajärvi
Virmajärvi er ei ein lien innsjø som ligg på grensa mellom Finland (Ilomantsi kommune) og Russland (Suojarvskij distrikt i republikken Karelia). Han ligg 19 km aust for landsbyen Hattuvaara. Det austlegaste punktet i både Finland og EU ligg på ei øy i Virmajärvi.
Hiroki Hattori
Hiroki Hattori er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Kawasaki Frontale, Shimizu S-Pulse, Albirex Niigata, Avispa Fukuoka og Sagan Tosu.
Tassili n'Ajjer
Tassili n'Ajjer er eit platå i Saharaørkenen, søraust i Algerie. Området er kjent for førhistoriske holemåleri og helleristingar, og for fleire iaugefallande landskapsformer. Det er rekna som både kulturell og naturleg verdsarv, og verna som biosfærereservat og nasjonalpark. Parken ligg nær bergkunstområdet Tadrart Acacus i Libya, som også er eit verdsarvområde.
Platået strekker seg rundt 500 km frå aust-søraustover til. Det høgaste punktet er Adrar Afao, 2158 moh. Den næraste byen er Djanet, om lag 10 km sørvest for fjella. Nasjonalparken dekker 23º05'N-26º50'N.
Geologi
Berget er hovudsakleg av sandstein som er blitt danna til iaugefallande landskapsformer gjennom erosjon. Det har høge klipper, «steinskogar» og rundt 300 naturlege steinbogar.
Økologi
Tassili n'Ajjer har eit rikare planteliv enn den kringliggande ørkenen, ettersom det er høgare og sandsteinen kan lagra vatn. Her veks endemiske, truga artar som saharasypress (Cupressus dupreziana) og saharamyrt (Myrtus nivellei).
Førhistorisk kunst
I Tassili n'Ajjer finn ein fleire bilete og byggverk frå førhistoriske tid. Området har vore folkesett samanhengande i rundt 8 000 år, fram til notida. Det er kjent for rundt 15 000 godt bevarte stykke bergkunst, både hellerissingar og holemåleri, dei fleste frå mellom 6000 og 2000 f.Kr. Dei ulike måleria viser kulturelle endringar i takt med forørkning i området. Ein finn mellom anna bilde av bøflar, elefantar, flodhestar, gasellar, nashorn, sjiraffar og struts, nokre av dei i naturleg storleik. Tidlege bilete (8000-4000-talet f.Kr.) viser naturtru hellerissingar av dyr, som bøflar. Seinare måleri (5000 til ca. 1500-talet f.Kr.) viser kvegdrivande menneske kjenneteikna av runde hovud. Deretter viser dei mindre og meir stiliserte menneske som rir på hestar og jaktar på geiter. Frå rundt 700 f.Kr. ser ein skjematiske bilde av menneske og nolevande dyr, som kamelar, med innskrifter i tuarag-skrifta tiffinagh.
Tassili n'Ajjer har mellom anna vore studert av Henri Lhote (1903–1991), som oppdaga kunsta der i høve til vestleg vitskap i 1933.
Naratida
I 710 etablerte Keisar Gemmei skipa hovudstaden Heijō-kyō (dagens Nara) i 710. Bortsett frå ein periode på fem år, frå 740 til 745 då hovudstaden blei flytta igjen, var dette hovudstaden i Japan fram til keisar Kammu skipa ein ny hovedstad, Nagaoka-kyō, i 784. I 794 blei hovudstaden flytta til Heian-kyō (Kyoto), og Heiantida tok til.
I Naratida hadde Japan diplomatisk samband med Kina, og kinesisk kultur blei populær i Japan.
Hovudstaden var modellert etter Chang'an, hovudstaden i det kinesiske Tang-dynastiet. På mange andre måtar var den japanske overklassen prega av kinesarane, mellom anna ved å ta i bruk kinesisk skrift, kinesiske motar og buddhismen.
Det meste av det japanske samfunnet på denne tida bygde på landbruk og busetjing i landsbyar. Dei fleste folka som budde her følgde ei tru som bygde på dyrking av naturånder og forfedreånder kalla kami.
Cornelius Jakhelln
Cornelius Jakhelln er ein norsk forfattar, skribent, omsetjar og musikar.
Jakhelln spelar i metallbanda Solefald og Sturmgeist og har gjeve ut ei rekkje album med dei. Han forfattardebuterte i 2001 med poesiboka Gebura Muse.
Han har mastergrader i filosofi frå Paris-Sorbonne og University of Sussex og arbeider med doktorgrader i filosofi ved École des hautes études en sciences sociales og Universitetet i Oslo.
Takeo Harada
Takeo Harada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Cerezo Osaka, Kawasaki Frontale, Oita Trinita, Avispa Fukuoka og V-Varen Nagasaki.
Det første bulgarske riket
Det første bulgarske riket (bulgarsk Първo Българско царство, Părvo Bălgarsko Tsarstvo) var ein bulgarsk stat mellomalderen grunnlagd i år 681 i området nær Donaudeltaet og oppløyst i 1018 etter å ha vorte annektert til Austromarriket. Då riket var på sitt mektigaste dekte det eit område frå Budapest og Svartehavet og frå Dnepr i det moderne Ukraina til Adriahavet. Det vart etterfølgd av Det andre bulgarske riket, som vart oppretta i 1185. Det offisielle namnet på landet heilt sidan grunnlegginga var Bulgaria.
Landheving
Landheving er heving av jordskorpa i forhold til havnivået.
Nivået til havoverflata relativt til jordoverflata blir au påverka av endringar i det totale volumet av vatn i verdshava. Dette blir kalla eustasi.
Postglasial landheving
På slutten av den siste istida var delar av Nord-Europa og Nord-Amerika dekt av eit opp til tre km tjukt islag. Isen pressa på grunn av tyngda jordskorpa ned i mantelen. Når isen smelta, byrja landet å stige igjen. På grunn av at jordmantelen har høg viskositet tar denne prosessen tusenvis av år.
Forsking har visa at landhevinga i starten var i storleiken 75 mm/år. Denne fasen varte i ca. 2000 år da isen blei tynnare og drog seg bakover. Når isen hadde forsvunne, minska landhevinga til ca. 25 mm/år, og avtok sidan eksponensielt. Ein reknar med at landhevinga kjem til å fortsette i ca. 10 000 år til. Der landhevinga i dag er størst kan ca. 50–100 m landheving gjenstå.
Den største landhevinga i Noreg skjer i det indre av Oslofjorden. Her stig landet med fire mm/år. Den minste landhevinga i Noreg er på Sørvestlandet der det er litt negativ landheving.
Càrn Eige
Càrn Eige, nokre gonger skrive Càrn Eighe, er det høgste fjellet i Nord-Skottland (dvs. nord for Great Glen). Det ligg i regionen Highland, på grensa mellom distrikta Inverness og Ross and Cromarty, på dei tidlegare landområda til Chisholm-klanen.
Landheving
Postglasial landheving
I Sverige er landhevinga aller størst i Norrland og spesielt i Ångermanland (Höga kusten), der ho har vore 5 meter dei siste 500 åra. Den synlege landhevinga, dvs. landhevinga i forhold til havoverflata, er i dag cirka sju mm/år i Ångermanland. Noverande maksimum ligg ein stad i nordre Bottenvika og er på cirka ni mm/år. I Mälardalen er hevinga som i Oslo cirka fire mm per år medan det i Skåne som på Jæren er ei landsenking på 0–1 mm/år. På 1900-talet steig samtidig havoverflata med ca. ein mm/år, og difor er den verkelege landhevinga i dag større enn den synlege.
Oppdaging
Denne effekten var så merkbar i Sverige at ein på syttenhundretalet trudde at det som skjedde var ei vassminking. På initiativ frå Anders Celsius blei det hogd inn eit tal merke i bergveggar rundt om i Sverige. Ved hjelp av desse kunne ein alt i 1765 sjå at det ikkje var ei vassminking, men ei ujamn landheving. Årsaka til landhevinga var likevel ukjent fram til skotten Thomas Jamiesson i 1865 sette ho i samband med istida som ein hadde oppdaga i 1837. Fyrst etter at Gerard de Geer undersøkte gamle strandlinjer blei teorien allment akseptert. Dette var i 1890.
Effektar
Ein konsekvens av landhevinga er land som stig opp av havet. Ved Ångermanland i Sverige ligg til dømes den høgaste kystlinja ca. 300 m høgare enn dagens strandlinje. I osloområdet er marin grense på 220 meter og på Lista berre på åtte meter. Ein annan konsekvens er at storleiken til innsjøar blir forandra. I Sverige tippar landet stadig meir mot sør, og dermed kjem vatn med avløp i sør til å krympe mens vatn med avløp i nord veks. Eit døme er Vättern. Der stig vatnet høgare i sør ved Jönköping. Effekten blir berre merka for vatn med stor utstrekking i nord-sør.
Landhevinga har hatt stor betyding i Norden. Mälaren var tidlegare ei vik av Austersjøen, men på grunn av landhevinga blei den kutta av av for ca. 1000 år sidan, noko som gjorde at Stockholm blei grunnlagt på midten av 1200-talet. Mange hamner rundt Austersjøen, blant anna Östhammar og Torneå, har blitt flytta ein eller fleire gonger sidan dei blei for grunne. På lang sikt kjem Bottenvika til å bli ein innsjø.
Dei store sjøane i Nord-Amerika ligg i stort sett på «vippelinja» mellom land som blir heva og senka. Øvresjøen var tidlegare del av ein mykje større sjø saman med Lake Michigan og Lake Huron, men landhevinga delte opp sjøane for 2100 år sidan. I dag skjer ei landsenking ved sørkysten til sjøane og landheving ved nordkysten.
Vivisjøen
Vivi er ein innsjø i Evenkia i Russland. Han har eit areal på 229 km². På søraustsida av innsjøen ligg det geografiske sentrumet i Russland. Eit monument som seier «Sentrum av Russland» vart reist her i august 1992. Det har ei høgd på om lag 7 meter.
Nær monumentet står eit anna 8 meter høg monument, ein ortodoks kross til mine om 600-årsdagen for dødsfallet til Sergius av Radonezj.
Det er ingen permanente busetnader ved innsjøen.
Poprad
Poprad (tysk Deutschendorf) er ein by nord i Slovakia ved foten av Høge Tatrafjella. Han er den største byen i regionen Spiš og den tiande største i heile Slovakia. Han har om lag 55 000 innbyggjarar.
Byen har eit historisk sentrum og ved byen ligg den internasjonale Poprad-Tatry lufthamn. Byen er òg første stasjon på Tatranská elektrická železnica-jernbanen.
1049
1049 (romartal MXLIX)) var eit normalår som byrja på en sundag etter den julianske kalenderen.
Poprad
Historie
Poprad vart første gong nemnd i skriftlege kjelder frå 1256, og i 690 år, fram til 1946 var han berre ein av fleire nabobyar som i dag utgjer den moderne byen. Dei andre delane av byen er Matejovce, Spišská Sobota, Veľká og Stráže pod Tatrami.
I 1999 søkte Poprad om å vere vertskap til Vinter-OL 2006, men tapte for Torino i Italia.
Rotterdam
Rotterdam er den nest største byen i Nederland etter hovudstaden Amsterdam, og den største byen i provinsen Zuid-Holland (Sør-Holland). Byen har den største hamna i Europa, og var mellom 1962 til 2004 den travlaste hamna i verda, før Shanghai tok over den rolla. Han ligg ved breidda til elva Nieuwe Maas (Nye Maas), ein av elvane i elvedeltaet danna av Rhinen og Maas. Namnet Rotterdam har sitt opphav i at byen vart grunnlagd ved ein demning (dam) i ei av sideelvane, Rotte.
Byen har om lag 600 000 innbyggjarar, men dannar saman med den Haag det åttande største storbyområdet i Europa med rundt 3,3 millionar innbyggjarar.
14. mai 1940 vart byen bomba til ruinar av det tyske Luftwaffe.
Historie
Rotterdam har ei soge som går tilbake til minst år 900 ved elva Rotte (eller Rotta som ho heitte den gongen). Rundt 1150 førte store flaumar til at utviklinga av området stoppa opp og at store dike og demningar vart bygd, inkludert Schielands Hoge Zeedijk langs nordsida av dagens Nieuwe Maas. Ein demning ved Rotte, kalla «Rotterdam» vart bygd i 1260-åra og ligg der Hoogstraat (Hovudgata) ligg i dag.
7. juni 1340 gav grev Willem IV av Holland Rotterdam byrettar, som då hadde om lag 2000 innbyggjarar. Rund 1350 vart ein skipskanal, Rotterdamse Schie, bygd ferdig og han gav Rotterdam sjøveg til dei større byane i nord og vart eit lokalt omlastingssenter mellom Holland, England og Tyskland. Han vart på denne tida gradvis urbanisert.
Hamna i Rotterdam voks sakte, men gradvis og vart etter kvart ei viktig hamn og sete for ein av dei seks kammera til Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), eller Det nederlandske austindiakompaniet.
Den største veksten, både for hamna og i folketalt, kom då Nieuwe Waterweg stod ferdig i 1872. Byen og hamna byrja å utvide seg på sørsida av elva. Witte Huis eller «Det kvite huset» var ein skyskrapar bygd i 1898 inspirert av dei amerikanske skyskraparane og er eit symbol på Rotterdam sin vekst og suksess. Då bygget stod ferdig var det den høgaste kontorbygningen i Europa med ei høgd på 45 meter.
Tyskland invaderte Nederland 10. mai 1940. Tyskland hadde planlagt å erobre land på ein dag, men møtte hard motstand og den nederlandske hæren kapitulerte først 14. mai etter at tyskarane bomba Rotterdam og truga med å bombe andre byar. Hjarte av byen vart nesten totalt øydelagd av tyske Luftwaffe og 800 menneske mista livet medan om la 80 000 vart heimlause. Ossip Zadkine fanga seinare hendinga med statuen Stad zonder hart («Byen utan hjarte»). Rådhuset overlevde bombinga. Tyskarane prøvde å unngå og treffe rådhuset sidan det skulle nyttast som hovudkvarter deira i Nederland under krigen. Statuen ligg no nær Leuvehaven, ikkje langt frå brua Erasmusbrug i sentrum av byen, på nordsida av elva Nieuwe Maas. Frå 1950-åra og gjennom 1970-åra vart byen bygd om. Byen var verande forholdsvis vindfull og open fram til byråda i 1980-åra utvikla ei ny utforming av byen.
La clemenza di Tito
La clemenza di Tito («Titus' nåde», ofte berre kalla Titus), K. 621, er ein opera seria i to akter komponert av Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av Caterino Mazzolà, etter Metastasio. Han vart starta etter at mesteparten av Tryllefløyta var skriven, den siste operaen Mozart arbeidde på. Mozart gjorde ferdig Tryllefløyta etter at Titus hadde premiere i Praha den 6. september 1791).
Noreg under andre verdskrigen
Noreg var under tysk okkupasjon frå 1940 til 1945. Åtaket frå Hitler-Tyskland tok til 9. april 1940, Noreg var fullt ut okkupert frå førstninga av juni, og dei tyske styrkane i Noreg kapitulerte 8. mai 1945.
La clemenza di Tito
Bakgrunn
I juli 1791, det siste leveåret til Mozart, var han alt godt i gang med å skrive Tryllefløyta, då han vart beden om å komponere ein opera seria. Bestillinga kom frå impresarioen Domenico Guardasoni, som budde i Praha og som hadde fått i oppdrag om å skaffe eit nytt verk for å feire kroninga av Leopold II av Det tysk-romerske riket som konge av Böhmen. Seremonien fann stad 6. september og Guardasoni hadde fått oppdraget om operaen i juni. Det var derfor ikkje mykje tid.
Noreg under andre verdskrigen
Under den nazi-tyske okkupasjonen var demokratiet i Noreg avskaffa. Den lovlege regjeringa i landet, leidd av Johan Nygaardsvold, oppheldt seg i London under okkupasjonen. Etter ei stund vart det norske nazistpartiet NS gjort til formelt regjeringsparti, men den røynlege makta låg heile tida hos leiaren for okkupasjonsmakta, Josef Terboven.
La clemenza di Tito
Bakgrunn
Guardasoni tok først kontakt med Antonio Salieri, den mest kjende komponisten av italiensk opera i Wien på den tida, men Salieri var for travel. Librettoen, som opphavleg vart skriven av Metastasio 40 år tidlegare, vart korta ned av hoffdiktaren Caterino Mazzolà. Guardason tok så kontakt med Mozart, som han kjende via Don Giovanni, og var overtydd om at den unge komponisten kunne klare å lage ein opera på den korte tida. Mozart nølte ikkje med å ta i mot tilbodet, som var det dobbelte av det han normalt fekk for ein opera i Wien. Den første biografen til Mozart, Niemetschek, hevda at operaen vart gjort ferdig på berre 18 dagar, og i så stor hast at secco-resitativa vart skrivne av ein annan komponist, truleg Süssmayr, som ein trur var elev av Mozart. Andre forskarar meiner derimot at Mozart hadde arbeidd på operaen over lang tid, kanskje sidan 1789. Det er nesten heilt sikkert at noko av musikken til La clemenza di Tito var skriven i april 1791.
Noreg under andre verdskrigen
Den nazi-tyske okkupasjonspolitikken i Noreg var relativt mild, samanlikna med åtferda deira i mange andre land, ikkje minst i Polen, Jugoslavia og Sovjetunionen. Nordmenn flest vart sedde på som folk av rett rase som det var om å gjera å vinne over til nazistane si side. (Dette gjaldt sjølvsagt ikkje norske jødar eller sigøynarar. Halvparten av dei norske jødane vart drepne, nesten alle dei fekk tak i.) Derfor hadde tyske okkupasjonssoldatar generell ordre om å fara fint åt med norske sivile. Dersom nordmenn deltok i motstandsarbeid, vart dei likevel utsette for all den grove vald og terror nazismen elles ikkje nølte med å bruke. Til saman vart om lag 10 000 nordmenn drepne under andre verdskrigen.
Opptakt
Då den andre verdskrigen starta i september 1939, erklærte Noreg seg nøytralt, slik som under den fyrste verdskrigen. Landet oppretta nøytralitetsvakt og forsterka vakthaldet langs kysten, men hadde etter mange års nedrusting eit svakt og gamaldags forsvar. Utover våren 1940 auka presset på Noreg. I fylgje utanriksminister Halvdan Koht var regjeringa samde om at ein måtte syrgja for å hamna på britisk side, dersom det no vart krig. På den andre sida sa Koht at han trudde at britane hadde sett seg som mål å driva Noreg ut i krigen. Ein grunn til at Noreg var viktig var at Narvik var utskipingshamn for strategisk viktig jernmalm til både Tyskland og Storbritannia. Noreg var òg viktig på grunn av den lange kysten med godt rom for å laga marinebasar og flyplassar.
La clemenza di Tito
Framsyningar
Operaen vart verande populær i mange år etter at Mozart døydde. It Han var den første operaen til Mozart som vart sett opp i London, den 27. mars 1806. Med i besetninga var John Braham som lenge hadde sunge i lag med Nancy Storace, som hadde vore den første Susanna i Figaros bryllup i Wien.
Noreg under andre verdskrigen
Opptakt
Eit av dei alvorlegaste åtaka på nøytraliteten var Altmark-saka den 16. februar 1940. Det britiske krigsskipet HMS «Cossack» borda det tyske skipet  i Jøssingfjord. Britiske fangar vart sette fri, trass norske protestar. Hendinga vart nytta som argument frå tysk side om at Noreg ikkje var i stand til å vera nøytral i krigen. I røynda hadde tysk planlegging for invasjonen starta allereie i desember året før. Tyske styresmakter var særs redde for at dei allierte skulle ta kontroll over Noreg. Noreg kunne nyttast som base for åtak mot Tyskland. I tillegg kunne malmeksporten frå Sverige blokkerast. Både Tyskland og dei allierte la planar om å okkupera Noreg, og 8. april la britiske skip miner i Vestfjorden. Om kvelden den åttande april vart eit tysk transportskip senka utanfor Kristiansand. Soldatane om bord sa at dei var på veg mot Bergen.
Olav Sataslåtten
Olav T. Sataslåtten var ein spelemann frå Ål i Hallingdal.
Noreg under andre verdskrigen
Invasjon i april 1940
3. april hadde tyske krigsskip lagt ut frå hamn i Operation Weserübung, kodenamnet for invasjonen av Danmark og Noreg. Kring midnatt natt til 9. april fall den fyrste nordmannen, kaptein Leif Welding Olsen på vaktskuta Pol III i Ytre Oslofjord. Dei tyske skipa heldt fram innover fjorden, men vart stogga då Oscarsborg festning senka flaggskipet «Blücher». Dei andre skipa gjekk ikkje inn til Oslo på grunn av at dei trudde fjorden var minelagd. Senkinga gjorde at tyskarane sine planar vart skipla. Slik kunne kongen og regjeringa få høve til å rømma frå Oslo. Regjeringa og kongen tok sete på Hamar. Tanken var at mobiliseringa av dei norske styrkane skulle skje via postgang. Mobiliseringa skjedde på lite organisert vis, mellom anna av di det ikkje gjekk ut melding via radio. I kystbyane Arendal, Kristiansand, Egersund, Stavanger, Bergen, Trondheim og Narvik møtte tyskarane svak eller ingen motstand. Felttoget innover i landet kunne byrja.
Olav Sataslåtten
Olav vart fødd i Satakroken nedanfor sjølve Ål, og budde her til 1939, då han flytte til garden Vestenfor på Torpo. Her vart han leiar for Torpo Spelemannslag, og den førande tradisjonsberaren i denne delen av kommunen. Han kom og til å ha stor innverknad på spel- og dansemiljøet i Gol.
Noreg under andre verdskrigen
Felttoget i 1940 og norsk kapitulasjon
I innlandsbygdene møtte tyskarane meir motstand enn venta og sabotasjeaksjonar forseinka framdrifta mykje. Den 20. april var framleis det meste av innlandet under norsk kontroll. Dei siste områda i Sør-Noreg under norsk kontroll var Vinje og Tinn i Telemark fylke og Trysil i Hedmark fylke. I Trøndelag var dei siste områda med norsk motstand ved Røros, Hegra (Stjørdal) og Snåsa. Alle desse stadane var framleis under norsk kontroll den 6. mai. Nokre norske byar, Namsos, Steinkjer, Elverum, Molde, Kristiansund, Bodø og Narvik vart totalskadde. Skadane kom som fylgje av kampar eller tysk bombing. Elverum vart den fyrste byen i verda til å verta utsletta gjennom åtak frå lufta. Elverum brann ned grunna trehusa.
Olav Sataslåtten
Olav Sataslåtten tok tidleg ved fela, men var aldri i jamn lære hjå ein spelemann. Han var likevel snøgg til å fange opp slåttane, og lydde på fleire spelemenn i oppvekstmiljøet, særskild Ola Dekko og sønene hans Asle Øyno. I unge år var han i skreddarlære på Kongsberg, og her var han mellom anna i lag med spelemannen Ole Hakkelberg og andre numedøler. Frå desse fekk han slåttar i Numedals- og telemarkstradisjon.
La clemenza di Tito
Instrumentering
Operaen er instrumentert for to fløyter, to oboar, to klarinettar, to fagottar, to valthorn, 2 trompetar, pauke og strykarar. Basso continuo i recitativi secchi vert gjort av cembalo og violoncello.
Olav Sataslåtten
Saman med Sevat Sataøen kom han til å føre dekkaspelet vidare. Olav hadde og lett for å ta slåttar frå andre dalføre. Olav Sataslåtten var ein spelemann som skapte på staden, og spela sjeldan slåttane likt frå gong til gong. Han hadde eit særmerkt spel, og ein speleteknikk som var prega av at han var sjølvlært. Han spela med tre fingrar i staden for fire. Likevel var han kjend for eit friskt og godt dansespel, og hadde gjetord for ei eiga evne til å fylle golvet når han spela til dans.
Det at han aldri spela likt, gjorde det noko vrient å få slåttar etter han, men det vart gjort ei rekkje opptak, alt frå 1936. Sataslåtten var den første som spela inn til NRK sitt historiske folkemusikkarkiv, og slåtten han spela inspirerte seinare Eivind Groven til å skrive tredjesatsen i suiten Symfoniske slåttar.
Hardingfeleverket har trykt opp 20 slåttenedskrifter etter Olav Sataslåtten, skrivne ned av Truls Ørpen, Eivind Groven og Sven Nyhus.
Noreg under andre verdskrigen
Felttoget i 1940 og norsk kapitulasjon
Noko hjelp kom frå vestmaktene. Britane sette i land soldatar i Åndalsnes. Britiske, franske og polske styrkar deltok i slaget om Narvik. Slaget om Narvik vart vunne av vestmaktene, og vart feira som den fyrste allierte sigeren i krigen. Då Tyskland invaderte Frankrike vart vestmaktene sine styrkar dregne ut av Noreg. Den 8. juni vart den norske øvstkommanderande general Otto Ruge informert om tilbaketrekkinga.
Den 10. juni kapitulerte nordmennene, medan kongen og regjeringa reiste i eksil til Storbritannia. I ettertid var det ulike tolkingar om kva kapitulasjonen omfatta. Ei tolking kunne vera at det var dei norske styrkane i Noreg som la ned våpna. Ei anna tolking kunne vera at det var Noreg som stat som kapitulerte. Forsvarssjefen, general Otto Ruge, hadde fullmakt frå regjeringa til å forhandla på vegne av Noreg. Kapitulasjonserklæringa vart skriven under i Trondheim. Den mest omstridde setninga lyder «Die gesamten norwegischen Streitkräfte legen die Waffen nieder und werden sie während der Dauer des gegenwärtigen Krieges nicht wieder gegen das Deutsche Reich oder dessen Verbündete ergreifen». Omsett til norsk vert det: Alle norske styrkar legg ned våpna og vil så lenge krigen varar ikkje igjen gripa til våpen mot det tyske rike eller allierte av Tyskland. Ei avgrensa tolking vil vera at setninga viser til dei attverande norske styrkane i Noreg. I praksis ville det utgjera 6. divisjon i den norske hæren. Nygaardsvold si regjering sende i alle høve ikkje ut noka ordre om total kapitulasjon. Kongen og regjeringa oppretta hovudkvarter i London, og oppmoda til vidare kamp mot tyskarane. Særleg viktig var dette på grunn av den store norske utegåande handelsflåten. Regjeringa hadde allereie i april oppretta eit eige organ som styrte dei norske skipa på verdshava. Organet heitte The Norwegian Shipping and Trade Mission, vanlegvis omtala med telegramadressa NORTRASHIP. Innkomene frå dei rekvirerte skipa sette regjeringa i stand til å halda fram med ein aktiv kamp.
Okkupasjonstida
Den tyske okkupasjonen av Noreg var i all hovudsak fredeleg. Særleg gjeld dette om ein samanliknar med tysk okkupasjon av land i Aust-Europa. Tyske styresmakter ynskte ro og orden og at hjula vart haldne i gang. Fleirtalet av nordmenn gjorde ikkje aktiv motstand. I Aust-Europa var det mykje meir aktiv krigføring av ymse motstandsrørsler. Tyskarane hadde tankar om at nordmennene etter krigen kunne verta med i eit germansk rasefellesskap. Aust i Europa var det meir tale om å fortrengja underlegne rasar til føremon for tyskætta busetting.
Opp til 400 000 tyske soldatar var stasjonert i Noreg. I tillegg gjekk ymse krigsskip langs kysten. Vestmaktene gjorde små åtak mot norskekysten for å gje inntrykk av eit komande større åtak. Eit døme på slike åtak var Måløy-raidet. Om dei tyske ressursane hadde vorte sett inn andre stader kunne krigsgangen vorte endra.
Den tyske okkupasjonsmakta nytta ved nokre høve harde straffetiltak mot sivile. Eit av dei verste døma var bygda Tælavåg i Hordaland. Etter at to Gestapo-offiserar vart drepne i kamp med Linge-folk, vart heile bygda lagt aude av tyskarane. Alle vaksne menn vart sende til konsentrasjonsleiren Sachsenhausen, der 31 av 72 døydde. Resten av folket i Tælavåg vart internerte i Noreg resten av krigen, og alle hus vart sprengde. Båtar vart tekne og husdyr avliva.
I Finnmark fylke vart krigen merka mykje hardare enn i resten av landet. Den tyske lapplandsarmén nytta den brende jords taktikk under tilbaketrekkinga frå Finland. Store delar av fylket vart lagt i ruinar av tyske styrkar. Målet var at styrkane frå Sovjet ikkje skulle finna mat og husrom. Dei som budde nord for Lyngen i Nord- Troms skulle evakuerast sørover. Offisielt skulle dei sivile verta skåna for dei sovjetiske styrkane si brutale framferd. Trass i dette var det mange norske som gøymde seg unna.
Dei norske bilanda Svalbard, Jan Mayen og Bjørnøya kom aldri under tysk kontroll. Kvardagslivet under okkupasjonen vart kjenneteikna av svartebørs og rasjonering, og kunne vera vanskeleg, særleg for dei som ikkje eigde jord sjølve. Det var delvis vare- og matmangel, og sjølv om mager kost kan vera sunt ei rid, var ein i ferd med å få mangelsjukdommar på grunn av for lite feitt da krigen leid mot slutten. Folk svalt likevel ikkje i hel i Noreg under okkupasjonen, slik dei gjorde i store delar av det tysk-okkuperte Aust-Europa. Takka vera hjelp frå særleg Danmark og Sverige klarde nordmennene seg høveleg godt.
Styresett
Allereie om kvelden den 9. april 1940 ordna den tidlegare forsvarsministeren Vidkun Quisling seg med tilgjenge til Norsk rikskringkasting sitt radiostudio i Oslo. I ei tale oppnemnde han seg sjølv til statsminister. Folk med tilknyting til partiet Nasjonal Samling (NS) vart peika ut til å sitja i regjering. Kuppet via radio kom overraskande for dei fleste tyske styresmakter. Planen var at regjeringa Nygaardsvold skulle verta sitjande, og at regjeringa skulle overtydast om at tyskarane kom for å ivareta norske interesser.
Då kongen og regjeringa nekta å gå med på dei tyske krava, vart det meir aktuelt å satsa på Quisling. Det synte seg at Quisling berre hadde stønad frå ei grein i det tyske maktapparatet. Etter nokre dagar vart Quisling pressa til å gje opp regjeringsplanane. Eit administrasjonsråd vart oppretta av Høgsterett den 15. april. Rådet skulle styra dei områda som tyskarane kontrollerte. Leiaren av rådet var den sterkt konservative og tyskvenlege fylkesmannen i Oslo og Akershus, Ingolf Christensen. Delar av næringslivet og enkelte mektige nordmenn var interesserte i at ro og orden vart oppretta så snøgt som mogleg. Nokre ynskte at regjeringa Nygaardsvold skulle gje opp kampen og koma til ei avtale med tyskarane. Administrasjonsrådet sitt styringsområde omfatta frå 10. juni heile fastlands-Noreg. I røynda var det tyskarane sin administrator, Josef Terboven, som sat med makta. Terboven vart av Hitler frå 24. april utnemnd til Reichskommissar für die besetzten Norwegischen Gebiete (Rikskommisær for dei hærsette norske områda). Terboven skulle styra over sivile norske tilhøve. I røynda hadde han diktatorisk mynde, og berre Hitler stod over han.
Stortinget sitt presidentskap sende i slutten av juni eit brev til kongen. I brevet vart han beden om å gå av, etter som han ikkje lenger var i stand til å styra. Det vart gjort framlegg om at Johan Nygaardsvold si regjering ikkje lenger kunne godkjennast som regjering. Ei prøverøysting i Stortinget synte fleirtal for eit slikt syn. Kongen avviste krava.
25. september 1940 proklamerte reichskommissar Josef Terboven at kongen og eksil-regjeringa var avsett, administrasjonsrådet oppløyst og alle politiske parti unnateke NS vart forbodne. Til å styra landet oppnemnde han Josef Terboven sine kommissariske statsrådar.
Motstandsrørsle
Motstanden mot okkupasjonen var til å begynne med noko nølande, men særleg etter at nazifiseringa av det sivile samfunnet vart sett i gang, vart iallfall den passive motstanden omfattande. Aktiv, væpna motstand var det mindre av, med visse unnatak i siste del av okkupasjonstida.
Ikkje-militære nordmenn dreiv ymse sabotasje- og geriljaverksemd i aukande omfang etter som krigen utvikla seg. Dette er, i snever tyding, i strid med folkerett i krig. Ein kjempande soldat skal ha kjennemerke, til dømes uniform, på at han høyrer til militære styrkar. Tyskarane stempla, som andre okkupantar, kjempande utan kjennemerke som terroristar. Ein kunne rekna seg å vera del av motstandsrørsla om ein var alt frå laust knytt til heimefronten. Andre igjen var meir fast organisert til militære organisasjonar som Milorg. Kongefamilien med kong Haakon VII og kronprins Olav i spissen heldt mange radiotalar frå London, og kongefamilien vart eit symbol på motstand mot okkupantane. Etter kvart vart det å høyra på radio ei motstandshandling i seg sjølv.
Norske styrkar i alliert teneste
I juni 1940 var det berre ei lita del av den norske hæren og marinen som hadde kome seg over til Storbritannia. Med desse styrkane som grunnlag vart det bygget opp en større norsk styrke i Storbritannia. Dei bar, av praktiske årsaker, britisk uniform — men slik som alle andre eksilstyrkar i alliert teneste hadde dei nasjonalitetsmerke på skuldra. "Norway" (Noreg) for Noregs vedkommande.
Styrkane vart utgjort av nordmenn som hadde flykta frå Noreg, kvalfangarar og andre som var i utlandet ved krigsutbrotet. Dei norske eksilstyrkane utmerka seg med å vera økonomisk sjølvstendige på grunn av den norske handelsflåten.
Hæren sitt bidrag til krigen var ein infanteribrigade i Skottland og ein del mindre spesialeiningar, mellom anna Kompani Linge. Desse styrkane vart øyremerka for ein mogleg alliert landgang i Noreg, sjølv om soldatane argumenterte for å ta del i landstiginga i Normandie.
Ei alliert jagarflyging (132. (Norwegian)) låg under norsk kommando sjølv om berre to av fire skvadronar var norske (331 skvadronen og 332 skvadronen). Dei norske jagarflyskvadronane utmerka seg som nokre av dei beste i det britiske flyvåpenet RAF. Sidan det ikkje var nokon eigen dansk skvadron fanst det ein del danske jagarflygarar knytt til dei norske avdelingane.
Norske styrkar i tysk teneste
Frontkjempar er nemninga på nordmenn som melde seg til krigsinnsats på tysk side. Frontkjemparane vart i all hovudsak sett inn mot russarane på austfronten. Mange av dei var motivert av å hjelpa Finland, som var i krig med Sovjetunionen. Ei stund var det snakk om at dei skulle kjempa direkte i finsk teneste. I staden vart dei sett under tysk kommando, og sett inn særleg på fronten ved Leningrad. I overkant av 5 000 nordmenn var i aktiv frontteneste på tysk side i løpet av krigen. Om lag 700 av dei fall eller forsvann på austfronten. Etter krigen fekk frontkjemparane hard straff som landssvikarar, trass i at Noreg hadde kapitulert i juni 1940. Tyske uniformer med varierande kjennemerke vart nytta.
Eit tal sjukepleiarar gjorde teneste i Raudekrossen på austfronten, mellom anna Hanna Kvanmo. Som einaste land i verda straffa Noreg sjukepleiarar etter krigen for å ha gjort teneste for tyskarane. Den internasjonale Raudekrossen protesterte, med tilvising til plikta til å hjelpa alle partar i ei konflikt. Denne dommen har i ettertid vore svært omstridt.
Nasjonal Samling
Nasjonal Samling, forkorta NS, vart frå september 1940 av okkupasjonsmakta gjort til det einaste lovlege politiske partiet i Noreg. Partiet var bygd opp med det tyske nazipartiet NSDAP som eit føredøme. Partileiaren Vidkun Quisling titulerte seg som førar. Ambisjonen var å gjera NS til det statsberande parti i Noreg. NS vart ein politisk maktfaktor, men regjerte på okkupasjonsmakta si nåde. NS prøvde å "nyordna" samfunnet i tråd med sine politiske tankar. Målsettinga var at demokratiet med mange parti skulle erstattast med førarprinsippet. Partimedlemmer vart plasserte i samfunnsmessige nøkkelposisjonar. Medlemmene i NS vart av mange sett på som landssvikarar.
Krigsfangeleirar i Noreg
Etter den tyske invasjonen av Sovjetunionen i 1941, Operasjon Barbarossa, vart det oppretta fleire fangeleirar i Noreg. Leirane vart for det meste nytta for krigsfangar frå Sovjetunionen, i tillegg til Jugoslavia. Fangane måtte arbeida under brutale omstende. Fangane vart nytta til å byggja ut byggverk som tyskarane ynskte. Det var over 80 000 slike krigsfangar i Noreg under okkupasjonen, av dei døydde om lag 15 000.
Festung Norwegen
Etter som krigen gjekk vart Noreg viktigare som marinebase. For å hindra invasjon i Noreg vart det bygd ut festningsverk langs kysten. Heile Noreg skulle vera ei festning, Festung Norwegen. Utbygginga var ein del av forsvarslina ut mot Atlanterhavet. Ei slik forsvarslinje vart bygd frå Frankrike i sør under namnet Atlantikwall. Det vart bygd store bunkeranlegg for u-båtar i Bergen og Trondheim. Ubåtane tok del i Slaget om Atlanterhavet. Særleg etter invasjonen av Frankrike i 1944 vart mange u-båtar overført til Noreg.
Deportasjon av jødane
Kring halvdelen av dei norske jødane vart hjelpte over til Sverige eller Storbritannia av den lokale motstandrørsla.
Slutten på krigen
Den fyrste delen av Noreg som vart fri, var Finnmark. Hausten 1944 gjekk sovjetiske styrkar over grensa og starta frigjeringa av den nordlegaste landsdelen vår. Okkupasjonsmakta prøvde å tvangsflytta heile befolkninga der, men mange fór til fjells og gøymde seg bort til dei tyske soldatane hadde rømt og soldatane frå Den raude arméen nærma seg. Men dei fleste hus, båtar og andre anlegg i Finnmark og Nord-Troms vart brende ned av dei tyske styrkane før dei trekte seg tilbake.
Tyskland kapitulerte den 8. mai 1945, og ut over sommaren 1945 vart dei tyske styrkane i Noreg sende attende til Tyskland. Dei allierte frykta at den tyske hæren i Noreg skulle nekta å kapitulera, og at dei skulle organisera eit fanatisk forsvar på norsk jord. Øvstkommanderande for dei tyske styrkane i Noreg fekk ordre frå den nye rikspresidenten Karl Dönitz om å leggja ned våpna.
Kongefamilien og eksilregjeringa vende attende til Noreg i mai og juni same år.
Etterspel
Ved fredsoppgjeret vart Noreg, på grunn av sin innsats på alliert side, lista opp som eit av dei sigrande landa i krigen.
Tusenvis av nordmenn vart tiltalte under det norske landssvikoppgjeret etter krigen. Medlemsskap i partiet Nasjonal Samling kunne vera nok for å få straff. I tillegg vart fekk mange straff for å ha samarbeidd med okkupasjonsmakta på ymse vis.
Mange kvinner vart forfylgde av di dei hadde hatt eit kjærleiksforhold til tyske soldatar. Ungar med norsk mor og tysk far kunne verta kalla tyskarunge. Eit stempel som tyskarunge kunne hengja ved folk langt opp i vaksen alder.
Válber Costa
Válber Costa er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels og Yokohama F. Marinos.
1033
1033 (romartal MXXXIII)
Káto Klinés
Káto Klinés (gresk Κάτω Κλεινές) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Káto Klinés inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Flórina.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Káto Klinés 2 735 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 394 innbyggjarar.
Ludvig XV av Frankrike
Ludvig XV var konge av Frankrike frå 1715.
Kostakií
Kostakií (gresk Κωστακιοί) er ein landsby i periferieininga Árta i Ípiros i Hellas. Kostakií høyrer til kommunaleininga Árta i kommunen Árta.
Ludvig XV av Frankrike
Han var son av Ludvig av Burgund og Marie Adélaïde av Savoie, og oldebarn av den førre kongen, Ludvig XIV av Frankrike (solkongen). Både faren og farfaren var daude då han kom på trona. Hertug Filip av Orléans førte formyndarstyret til 1723. I 1725 gifta Ludvig seg med Maria Leszczyńska.
Ludvig spelte ikkje personleg noka politisk leiarrolle. Han hadde sterke rådgjevarar og elskarinnene hans Madame de Pompadour og Madame du Barry hadde stor innverknad. Formyndarstyret hadde gjeve parlamenta (dei høgaste domstolane) tilbake retten til å gjere innseiingar mot kongelege forordningar. Regjeringane til Ludvig låg i stadig strid med parlamenta, som forsvarte stands- og provinsprivilegium, særleg når regjeringa søkte å skrive ut nye skattar for å løyse finanskrisa, som vart forverra under dei mange krigane. I 1771 vart parlamentet oppløyst og bytt ut med domstolar utan politisk makt, men dei vart innsette på nytt etter at Ludvig døydde. Indre konfliktar og dårleg styre medan Ludvig XV veikte mykje av vørdnaden for kongedømet. Dette saman med nederlaga i mellom andre den austerrikske arvefølgjekrigen (1740–1748) og sjuårskrigen (1756–1763) peikte fram mot den franske revolusjonen femten år etter at Ludvig døydde.
Med Maria hadde Ludvig mellom anna sonen Ludvig, som vart far til tre kongar: Ludvig XVI, Ludvig XVIII og Karl X.
Sealand
Sealand ligg på ei plattform som vart bygd under andre verdskrig. Plattforma ligg om lag 10 km utanfor Suffolk.
Folke Bernadotte
Folke Bernadotte af Wisborg var ein svensk greve, ein av leiarane av den svenske Raudekrossen og diplomat.
Palestina
Han vart utnemnd til FN sin hovudmeklar i Palestina i 1948, blant anna klarte han å få til ein våpenkvile mellom Israel og dei arabiske landa. Under oppdrag i Jerusalem vart han 17. september 1948 myrda av ei jødisk terroristgruppe, Lehi («Stern-gjengen»).
Det var tre leiande menn i denne gruppa som hadde godkjent mordet: Den seinare statsministeren i Israel Yitzhak Shamir, Natan Yellin-Mor, og Yisrael Eldad, og det vart planlagt av operativ leiar for Lehi i Jerusalem, Yehoshua Zetler. Zetler døydde i Israel i 2009, 92 år gamal.
Edson Aparecido de Souza
Edson Aparecido de Souza er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yomiuri, Bellmare Hiratsuka og Yokogawa Electric.
San José i Costa Rica
San José er hovudstaden og største by i det latinamerikanske landet Costa Rica. Byen er òg hovudstad i provinsen San José. I 2005 hadde byen 341 000 innbyggere, medan hovudstadsprovinsen til saman hadde 2 115 000. San José ligg 1 170 meter over havet.
Historie
Inntil 1824 var San José berre ein liten landsby. Dette året, då den første valde regjeringa i Costa Rica vart vald, bestemte Juan Mora Fernández at hovudstaden skulle flyttat ut av den tidlegare spanske kolonibyen Cartago og byrje på ein ny start for landet. Den nye hovudstaden voks fort, mykje grunna stor optimisme i Costa Rica og Latin-Amerika generelt.
Bydelar
San José er inndelt i elleve bydelar:
Klima
Temperaturen i San José-provinsen ligg på mellom 18 °C og 26 °C. Regntida varar frå april til november.
Hiroaki Kumon
Hiroaki Kumon er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Furukawa Electric, Bellmare Hiratsuka og Yokohama FC.
1035
1035 (romartal MXXXV)
Fredag den 13.
Det er få kjelder som kan fortelje noko om kor gammal denne oppfatninga er. I Noreg er det ingenting som tyder på at dagen var rekna som uheldig før på 1800-talet. Det finst heller ikkje kjelder som kan fortelje korleis denne oppfatninga starta, men i kristen tradisjon har fredagen lenge vore sett på som ein uheldig dag fordi Jesus døydde på ein fredag. Langfredag har vore sett på som ein spesielt uheldig dag. Talet 13 har vore oppfatta som eit uheldig tal i mange kulturar fordi det er slikt eit usymmetrisk oddetal.
Folkloristar reknar oppfatninga om fredag den 13. til kategorien «kvardagsovertru», men det er neppe snakk om eigentleg folketru, heller konvensjonar og talemåtar. Desse tradisjonane inneheld også gjerne sine eigne opphavsforklaringar, ofte også ganske kuriøse. Av dei forklaringane som er knytte til fredag den 13. kan nemnast at kong Filip IV av Frankrike gav ordre om arrestasjon av alle tempelriddarane i landet fredag 13. oktober 1307. Ei anna forklaring er at fenomenet heng saman med at Judas Iskariot var den trettande ved bordet under Jesu siste påskemåltid.
Førekomst
Det vil alltid vera minst éin og maksimalt tre fredagar den 13. kvart år. Dersom ein månad begynner på ein søndag, kjem den 13. til å vera ein fredag.
Fredag den 13. i 2023:
Fredag den 13. i :
Maursyre
Maursyre eller metansyre er ei karboksylsyre med kjemisk formel HCOOH. Maursyre vert mellom anna nytta som konserveringsmiddel når gras vert lagt i silo. Som oftast vert ho tilsett i fôrhaustaren. Syra er etsande og tærer på metallet i reiskapen om han ikkje vert reingjort etter bruk.
Menorca
Menorca (latinsk Balearis Minor, seinare Minorica «den vesle øya») er ei øy i Balearane i Middelhavet høyrer i Spania. Ho har fått namnet sitt frå at ho er mindre enn naboøya Mallorca.
Menorca har om lag 80 000 innbyggjarar. Det høgaste punktet er El Toro eller Monte Toro og er 358 meter over havet.
Historie
Øya er kjend for fleire megalittiske steinmonument som syner at det har vore menneske her særs lenge. Somme av dei tidlegaste kulturane på Menorca var påverka av andre kulturar i Middelhavet, som den minoiske kulturen på Kreta. Til dømes nytta dei gipsa tømmersøyler som i Knossos.
I 13 f.Kr. omorganiserte keisar Augustus provinssystemet og Balearane vart ein del av provinsen Tarraconensis. Den gamle byen Mago vart gjort om frå ein kartagisk by til ein romarby.