cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
G.I. Blues
Innhald
Den 27. april 1997 nymastra RCA albumet for CD og la til åtte opptak frå innspelinga som bonusspor. To av songane var ikkje gjevne ut før, den akustiske versjonen av «Big Boots» som kom ut på det posthume albumet Elvis Sings for Children and Grown-Ups Too i 1978, og erstatninga «Tonight's All Right For Love». I 2012 vart G.I. Blues gjeven ut på Follow That Dream i ein 7" digi-pack-utgåve med eit hefte og to CD-ar som inneheldt det originale albumet og fleire alternative opptak. Ein oppfølgjar, Café Europa, som òg inneheldt eit hefte og to CD-ar kom ut i 2013. Dette albumet inneheld fleire alternative versjonar frå innspelinga av G.I. Blues.
Signalen
Signalen er eit fjell i Hurdal kommune i Viken. Det har ei høgd på 694 meter over havet og er det 10. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kjertel
Ein kjertel er eit organ som produserer emne som vert utsondra i lekamen. Det kan til dømes vere hormon som vert spreidde i små mengder i heile organismen. Andre kjertlar skil til dømes ut enzym som bryt ned maten i meltingskanalen.
Pátra
Pátra (gresk Πάτρα, klassisk gresk Πάτραι, Pátrai, latin Patrae, osmantyrkisk Ballıbadra) er den tredje største byen i Hellas og ligg nord på Peloponnes, 215 km vest for Aten. Han er hovudstad i periferieininga Akhaía i periferien Vest-Hellas. Byen vart bygd ved foten av fjellet Panakhaikó ved Pátrabukta.
Storbyområdet rundt Pátra har om lag 214 000 innbyggjarar. Det har vore busetnadar her i fire tusen år og i romartida vart han ein storby og eit senter for det austlege Middelhavet og i følgje kristen tru var det har apostelen Andreas leid martyrdøden. Kalla Hellas si «dør til vesten» er Pátra eit trafikknutepunkt med ei travel hamn og handel og kommunikasjon med Italia og resten av Vest-Europa. Byen har to offentlege universitet og eit teknologisk institutt, som fører mange studentar til byen. Den imponerande Río-Andírio-brua knyter Río, ein austleg forstad i Pátra, til byen Andírio over Korintbukta.
Kvar vår er Pátra åstad for eit stort karneval og med eit stort kulturelt miljø vart byen europeisk kulturhovudstad i 2006.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 213 984 innbyggjarar, medan kommunaleininga Pátra hadde 171 484 og tettstaden med same namn 168 034 innbyggjarar.
Geografi
Pátra ligg 215 km vest for Aten med bil, 94 km nordaust for Pýrgos, 7 km sør for Río, 134 km vest for Korint, 77 km nordvest for Kalávryta og 144 km nordvest for Trípoli.
Den største elva i området er Glávkos som renn sør for Pátra. Glávkos har sitt utspring i Panakhaikó og vatnet renn ut i eit reservoar nær landsbyen Soúli, og gav energi for det første vasskraftverket i landet.
Området er seismisk aktivt, noko som har ført til mange kraftige jordskjelv gjennom tidene. Det siste kraftige kom i 1993 med eit skjelv på 5 på Richterskalaen og eit anna i 1995.
Antikken
Dei første spora etter busetnad i Pátra går tilbake til 2000-talet fvt. Pátra byrja å vekse i den mykenske perioden (1580–1100 fvt.). Pátra vart i antikken danna av tre mykenske landsbyar ved Aroe, Antheia og Mesatis. Gresk mytologi fortel at etter ein doriansk invasjon oppretta ei gruppe akhaiarar frå Lakonía, leia av Patrevs, ein koloni. I antikken vart Pátra verande ein landleg region, men i romartida vart han ei viktig hamn.
Etter 280 fvt., men før den romerske erobringa av Hellas, spelte Pátra ei viktig rolle i grunnlegginga av Det akahiske forbundet i lag med byane Dyme, Triteia og Farrai. Som følgje av dette vart dei politiske rørslene flytta vestover i Akhaía. Romarane erobra Hellas i 146 fvt. og Augustus oppretta seinare ein romersk koloni der. Eit matrikkelkort vart skrive opp, han fekk privilegium og det vart oppretta handverkarbransjar. To industrisoner vart oppretta, tempel vart bygd og vegar som gjorde Pátra til eit kommunikasjonssenter vart bygd. Mot slutten av 200-talet evt. byrja derimot byen å forfalle, truleg etter eit kraftig jordskjelv som råka heile regionen i år 300.
Apostelen Andreas
I følgje kristen tru kom apostelen Andreas til Pátra for å forkynne kristendom under regjeringstida til keisar Nero og han vart krossfesta som ein martyr. Han skal ha vorte hengd opp på ein type kross kalla Crux decussata (X-forma kross), som ofte vert kalla «Andreaskross». Etter den tid har han vorte rekna som ein vernehelgen for byen. I følgje segna vart leivningane hans flytta frå Pátra til Konstantinopel, og så vestover. Ei lokal segn seier at leivningane vart seld til romarane av lokale prestar i byte mot at romarane bygde eit vassreservoar for byen. . I følgje Hieronymus, som òg fortel at leivningane vart flytta til Konstantinopel på 300-talet, skal leivningane av evangelisten Lukas ha vorte flytta frå Pátra til Konstantinopel samstundes. Dette tyder på at Lukas òg var aktiv i Akhaía og at han òg leid martyrdøden her.
I seinare år vart leivningane haldne i Vatikanstaten, men vart sende tilbake til Pátra av Pave Paul VI i 1964. Leivningane som består av ein liten finger og ein del av toppen av kraniet til Andreas har sidan den gong vorte halde i St. Andreaskyrkja, i ei spesiell grav. Andreaskrossen, der han leid martyrdøden, vert òg halde her, nær helgenen sine leivningar. To tempel vart bygd til ære for han. Ein basilika i gamal austromersk stil, og ei ny monumental kyrkje, som stod ferdig på 1970-talet.
Austromarriket
I tida under Austromarriket var Pátra framleis ei viktig hamn og eit industrisenter. I 551 vart byen lagd i ruinar etter eit jordskjelv. I 807 klarte Pátra, utan hjelp utanfrå, å slå slavoniarane, men mykje av æra for dette fekk St. Andreas. Andreaskyrkja fekk pengestøtte frå imperiet, og erkebiskopen her styrte over biskopane av Methone, Lacedaemon og Korone. Artehas av Cæsarea, ein lærd filosof og teolog, vart fødd i Pátra rundt år 860. På 800-talet var byen i stor velstand.
Det latinske riket
I 1204 vart Pátra erobra under det fjerde krosstoget og vart eit sete for det latinske hertugdømet Akhaia innanfor fyrstedømet Akhaia. Byen vart igjen erobra i 1205 av Vilhelm av Champlitte og Villehardouin og vart hovudstad og erkebispesete for fyrstedømet Akhaia. I 1387 ønskte De Heredia, stormeister av Maltesarordenen på Ródos, å styre over Akhaía og tok Pátra med makt. I 1408 vart han ein del av Republikken Venezia. På slutten av 1400-talet, vart derimot byen styrt av ein erkebiskop under paven. Pátra vart erobra igjen despoten Konstantin XI i 1430.
Det osmanske riket
I 1458 vart Pátra erobra av sultanen av Det osmanske riket, Mehmet II. Under osmanarane vart han kalla Baliabadra (frå gresk Paliá Pátra (Παλαιά Πάτρα, «gamlebyen»), i motsetnad til Néa Pátra (Νέα Πάτρα, «nybyen» ved festninga)). Mehmet gav byen spesielle privilegium og skatteletter, men han vart aldri eit stort handelssenter. Venezia og Genova gjekk til åtak og erobra byen fleire gongar på 1400- og 1500-talet, men klarte aldri å gjenopprette eit effektivt styre.
Pátra spelte ei viktig rolle i den greske sjølvstendekrigen mot osmanarane i 1821. Det var her den greske revolusjonen byrja. ;, men tyrkarane klarte å halde på festninga her ut 1828. Det har vorte hevda at den greske revolusjonen starta 25. mars 1821, då erkebiskopen av Gamle Pátra, og medlemmer av revolusjonsorganisasjonen Filikí Etería, svor Germanos sjølvstende ved Ájos Jeórjos-kapellet nær den moderne plassen.
Moderne tider
Pátra vart frigjeve 7. oktober 1828 av franske styrkar på Peloponnes under General Maison. I 1829 vart det lagt fram planar om ein ny byplan for byen, som då framleis var i ruinar. Planen vart ikkje sett i verk før midt av 1800-talet. Pátra utvikla seg til det nest største storbyområdet i Hellas seint på 1800-talet.
Området rundt byen var storprodusent av rosiner på 1800-talet, men eksportprisane i det internasjonale markedet på rosiner stupte i 1894 og dette førte med seg store finansielle, politiske og sosiale etterverknadar, kalla den greske rosinkrisa. Handel med Vest-Europa, hovudsakleg Storbritannia, Frankrike og Italia, gjorde mykje for å forme byen som ei viktig hamn og storbyområde tidleg på 1900-talet i Hellas.
Den første verdskrigen hemma utviklinga til byen og førte til ukontrollert byspreiing då flyktningar kom til byen frå Vesleasia. Under den andre verdskrigen vart byen eit mål for italienske bombetokt. Tyskarane okkuperte så byen og avretta mellom anna heile den mannlege folkesetnaden i den nærliggande byen Kalávryta og sette heile byen i brann. Etter krigen kom byen seg raskt, men i seinare år er han stadig vorte meir overskugga av Aten.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Moeneeb Josephs
Moeneeb Josephs er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Orlando Pirates i den sørafrikanske fotballigaen, og for landslaget til Sør-Afrika.
Christer Mjåset
Christer Mjåset er ein norsk forfattar og nervokirurg frå Lillehammer.
Mjåset er busett i Oslo og arbeider på Rikshospitalet. Han forfattardebuterte i 2003 med novellesamlinga En dans der veien slutter. Fleire av bøkene hans, som novellesamlinga Verdens eldste mann er død og romanene Legen som visste for mye har tema henta frå kvaraden til legar i helsevesenet. Handlinga finn stad i heimbyen hans Lillehammer.
Kvalsvik på Nerlandsøya
Kvalsvik er ein av tre grunnkrinsar på Nerlandsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.
Grunnkrinsen omfattar 4 matrikkelgardar; Kvalsvik Øvre, Kvalsvik Nedre, Nerland og den ikkje lenger busette garden Skorpesund. Kvalsvik grensar til grunnkrinsen Kopperstad i søraust og Kvalsund i nordaust.
Tettstaden Kvalsvik
Etter SSB sine reglar er Kvalsvik å rekne som ein tettstad, med.
I Kvalsvika finn ein ei naturleg hamn som har vore viktig for fiskarane i bygda.
Kvalsvik skule som vart sterkt redusert i 2003, men prøvd drive vidare som før av foreldra, blei nedlagd før skuleåret 2009/10 og elevane blei flytta til nabobygda, Kvalsund, også den på Nerlandsøya.
Gartneriet Øyflora Planteskule blei lagt ned etter sommaren 2010.
Badestaden Mulevika er ei strand sør for bygda. Eit populært utfluktsmål for både fastbuande og tilreisande.
Geografi
Busetjinga i Kvalsvika ligg hovudsakleg i eit dalliknande føre som strekkjer seg frå Mulevika til hamna i vika som bygda har namnet etter. På kvar av sidene er det eit fjellmassiv, Kvalsundfjellet mot aust og eit dominert av Mulefjellet mot vest. Grensa mot Kopparstad og Kvalsund, går gjennom toppane Rjåhornet og Varden, og med Nerlandshornet lenger inne i krinsen. Den vestre dalsida strekkjer seg opp mot ein fjellrygg med toppane Muletua, Barmen og Okla, før det går bratt ned att mot Atlanterhavet. Mulevika strekkjer seg frå Terneneset ved utgangen av Skorpesundet og til Mulen rett ned for Muletua, medan ein i andre enden av fjellet finn Gållanes.
Stangvikfjorden
Stangvikfjorden er ein fjordarm av Breifjorden i Surnadal og Sunndal kommune på Nordmøre. Fjorden strekkjer seg 15 km søraustover til Todalsfjorden, og inkludert Todalsfjorden er lengda 19 km.
Fjorden har innløp mellom Nesøytangen på Nesøya i vest og Stangvik, som fjorden er kalla opp etter i aust. Det meste av fjorden ligg på nordaustsida av Nesøya og ei lang og smal halvøy som strekkjer seg nordover frå Ålvund. På andre sida ligg Ålvundfjorden.
Frå Rykkjem på vestsida går det ferjesamband over fjorden til Kvanne. Ferjestrekninga er ein del av riksveg 670. Sør for Kvanne svingar fjorden austover, før han ved grenda Nordvik snur sørover igjen. Ved neset Nausta ligg innløpet til Todalsfjorden som går inn til Todalsøra i botn av fjorden.
Todalsfjorden
Todalsfjorden er ein fjord i Surnadal kommune på Nordmøre. Fjorden strekkjer seg 4 km søraustover til Todalsøra i botn av fjorden og er ei fortsetjing av Stangvikfjorden.
Fjorden startar ved garden Nausta, som ligg på austsida av fjorden. Riksveg 671 følgjer austsida av fjorden innover til Todalsøra.
Stjernebiletet Herkules
Herkules (frå latin Hercules) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det er kalla opp etter Herkules, helten frå romersk mytologi. Herkules var eit av dei 48 stjernebielta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet evt. og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er det femte største av dagens stjernebilete.
Brurberget
Det har vore to ulike tolkingar av statusen åt Vågaboka:
Stjernebiletet Herkules
Stjerner
Det finst fleire meir lyssvake variable stjerner i Herkules. 30 Herculis, òg kalla g Herculis, er ei halvregulær raud kjempe med ein periode på 3 månader. Ho ligg 361 lysår frå jorda, og har ein minste storleiksklasse på 6,3 og ein største storleiksklasse på 4,3. 68 Herculis, òg kalla u Herculis, er ein Beta Lyrae-type formørkande dobbeltstjerne star. 8,5 lysår frå jorda, it has ein periode på 2 dagar; its minimum magnitude is 5,4 and its maximum magnitude is 4.7.
Hercules is also home to many dobbeltstjerner and dobbeltstjerner. Kappa Herculis er ei dobbeltstjerne divisible in små amatørteleskop. Primærstjerna er ei gul kjempe med storleiksklasse 5,0, 3,8 lysår frå jorda; den sekundære is an oransje kjempe med storleiksklasse 6,3, 4,0 lysår frå jorda. Rho Herculis er ei dobbeltstjerne 4,2 lysår frå jorda, divisible in små amatørteleskop. Both komponentar are blue-green kjempestjerner; the primær is magnitude 4,5 and den sekundære is magnitude 5.5. 95 Herculis er ei dobbeltstjerne divisible in små teleskop, 4,0 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei silvery kjempestjerne med storleiksklasse 4,9 and den sekundære is an old kjempestjerne med storleiksklasse 5.2. 100 Herculis er ei dobbeltstjerne easily divisible in små amatørteleskop. Both komponentar are magnitude 5,8 blåkvit stars; they are 1,5 and 2,0 lysår frå jorda.
Djupromsobjekt
Herkules har to lyssterke kulehopar: M13, den mest lyssterke kulehopen på den nordlege himmelhalvkula og M92. Her finst òg den nesten sfæriske planetariske tåka Abell 39. M13 ligg mellom stjernene η Her og ζ Her. Ho er lyssvak, men er mogeleg å sjå med det nakne auga på særs klåre netter.
M13, er synleg både med det nakne auga og kikkert og er ein kulehop med storleik 5 og meir enn 300 000 stjerner og 25 200 lysår frå jorda. Han er òg særs stor, med ein tilsynelatande diameter på over 0,25 grader, halve storleiken til fullmånen. Den fysiske diameteren er meir enn 100 lysår. Ein kan sjå individuelle stjerner i M13 i små amatørteleskop.
M92 er ein kulehop med storleiksklasse 6,4, 26 000 lysår frå jorda. Han er ein Shapley-klasse IV hop, som indikerer at han er ganske konsentrert mot midten. M92 er synleg som ei uklår stjerne i kikkert. Han er den eldste kulehopen ein kjenner til med ein alder på 14 milliardar år, og stjernene er mogeleg å sjå i mellomstore amatørteleskop.
NGC 6229 er ein meir lyssvak kulehop, med storleiksklasse på 9,4. Han ligg 100 000 lysår frå jorda og er ein Shapley-klasse IV hop.
NGC 6210 er ei planetarisk tåke med storleik 8, 4000 lysår frå jorda og synleg som ein blågrøn ellipseforma skive i amatørteleskop med apertur større enn 75 mm.
Herkuleshopen (Abell 2151) er ei samling galaksar i Herkules.
Den store muren Herkules–Den nordlege krona, den største strukturen i universtet, ligg i Herkules.
Uret
Uret (frå latin Horologium) er eit lite og lyssvakt stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula.
Loren Nunataks
Loren Nunataks er ei rekkje låge nunatakar som ligg 3 nautiske mil (6 km) aust for Rivas Peaks i Neptune Range i Pensacolafjella. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66, og fekk namn av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Loren Brown jr., flymaskinist ved Ellsworth-basen, vinteren 1958.
Uret
Djupromsobjekt
Uret har mange djupromsobjekt og det er fleire kulehopar i stjernebiletet. NGC 1261 er ein kulehop med storleiksklasse 8, 44 000 lysår frå jorda. Kulehopen Arp-Madore 1 ligg i stjernebiletet, den mest fjerntliggande kulehopen ein kjenner til i Mjølkevegen, 398 000 lysår unna.
Fuglar etter klassifisering
Alle verdas nolevande fugleartar kan delast inn i hierarkiske grupper etter klassisk, evolusjonær systematikk. Oversynet i lista under viser alle biologiske ordenar og familiar. Kvar familie er igjen delt inn i slekter og artar, men dette er ikkje vist her.
Rekkefølga av familiane og talet på artar er etter IOC-verdslista forvalta av Frank Gill og David Donsker på vegne av International Ornithological Committee (IOC).
Norske artsnamn er etter Norske navn på verdens fugler. 2021-revisjonen av IOC-verdslista tar med 10 912 nolevande artar totalt, desse er plasserte inn i 44 ordenar, 251 familiar og 2338 slekter.
Paleognathae
Paleognath kjem frå gammalgresk og tyder 'gammal kjeve' med referanse til skjelettanatomien av ganen, som er skildra som meir primitiv og krypdyrliknande enn hos andre fuglar. Her er til saman rundt 60 strutseliknande fuglar og tinamufuglar i denne gruppa:
Neognathae
Mest alle levande fuglar i verda er ein del av superordenen Neognathae. Sporvefuglar aleine utgjer ca.6570 artar.
Bjarkøyætta
Bjarkøyætta er ei norsk lendemannsslekt frå mellomalderen og har namnet etter Bjarkøy i Troms. Ætta blir ofte delt i ein yngre og ein eldre del. Den eldre delen stammar frå Jon Arnesson og sonedotter til Tore Hund. Mannslinja døydde ut i 1183 med Vidkun Erlingsson. Den yngre delen stammar frå Ragna, søster til Vidkun Erlingsson. Ragna var gift med Bjarne Mardsson lagmann i Hålogaland. Til denne greina høyrer lendmann Erling Ivarsson som deltok i toget mot Skottland 1263-1264. Han hadde to søner, Baron Bjarne Erlingsson og Riddar Vidkun Erlingsson. Ætta døyr ut på mannssida med son til Vidkun Erlingsson, Erling Vidkunsson også han riddar. Dotter hans, Ingebjørg var gift med Sigurd Havthorsson og med det gjekk Bjarkøyætta sitt store gods over til Sudrheimsætta.
Fuglar etter klassifisering
Haukefuglar – Accipitriformes
Ca. 265 dagaktive rovfuglar som lever av byttedyr eller åtsel. Dei nattaktive Strigiformes, ugler, er ikkje rekna med som rovfuglar.
Papegøyefuglar – Psittaciformes
Papegøyefuglar er ei gruppe med nær ved 370 fugleartar spreidd i dei fleste varme og tropiske område i verda, men det største mangfaldet finn vi i Sør-Amerika og i Australasia. Dei karakteristiske trekka ved desse fuglane inkluderer eit sterkt krumma nebb, oppreist haldning, kraftige bein og klør. Beina har to tær framover og to bakover, (zygodaktyl).
Sporvefuglar – Passeriformes
Sporvefuglar samlar meir enn halvparten av alle fugleartane i verda. Ordenen er delt inn i tre underordenar. Revisjon av IOC-lista frå 2021 listar 6 574 nolevande sporvefuglar totalt, desse er delt inn i 143 familiar og 1347 slekter.
Zhao Ziyang
Zhao Ziyang var ein politikar i Folkerepublikken Kina og statsminister i landet i perioden 1980 til 1987, og leiar for Det kinesiske kommunistpartiet frå 1987 til 1989. Han innførte fleire reformer, som mellom anna auka produksjonen. Reformene var meint å straumlinjeforme det tungrodde byråkratiet, samt motverke korrupsjon. Tiltaka støytte på motstand internt i det kommunistiske maktapparatet, så då han i mai 1989 viste forståing for studentane som protesterte og sveltestreika på Den himmelske freds plass, vart han avsett og halde i husarrest resten av livet.
Liv og gjerning
Zhao gjekk i 1932 inn i den kommunistiske ungdomsligaen og arbeidde for kommunistpartiet i skjul under krigen mot Japan. På 1950-talet avanserte han opp til leiarskapen i partiet i provinsen Guangdong, og i 1960-åra vart han forfremja til partisekretær i same provinsen.
Etter «Det store spranget» hadde feila, reformerte Zhao landbruket i Guangdong, noko som førte til at levekåra i den delen av Kina betra seg snøggare enn elles i det store riket. Han løyste opp folkekommunar og lét bøndene dyrke sjølveigde jordlappar. Sidan han på den måten var på linje med generalsekretæren i kommunistpartiet, Liu Shaoqi, fall han i unåde under Kulturrevolusjonen. Han mista posisjonen sin og vart paradert gjennom gatene i Guangzhou kledd i ein botshatt (ein slags dumstrut). År 1971 vart han kommandert til arbeid i Indre Mongolia.
Partisjef i Sichuan
I desember 1975 vart Zhao send til Sichuan, den mest folkerike provinsen i landet. Der vart han første partisekretær, og gjennomførte marknadsøkonomiske reformer som førte til ein rask auke i produktiviteten. På den tid oppstod i Sichuan uttrykket 要吃粮，找紫阳 Yao chi liang, Zhao Ziyang, eit ordspel basert på namnet hans, og som lausleg kan omsetjast med «Vil du ete, så følg Zhao Ziyang». Samstundes var Zhao medlem av partikomiteen for kommunistpartiet. I 1977 vart han òg alternerande medlem av Politbyrået i Kina, og eit par år etter vart han stadfortredar for statsministeren, og fast medlem av politbyrået.
Attentat
Det var mykje radikalisme i Sichuan under Kulturrevolusjonen. Tilhengjarane av den såkalla Firarbanden var særs sterke, og forsøkte å forpurre reformene til Zhao. Men politikken til Zhao sanka stor folkeleg støtte, så motstandarane hans greip til vald, etter at meir siviliserte forsøk på å stanse han ikkje førte fram. Minst seks attentat vart Zhao utsett for, dei åra han var i Sichuan. Det mest alvorlege var då jeepen hans køyrde inn i eit bakhald i ein trong dal. Attentatmennene lukkast nesten, både sjåføren og ein sekretær omkom i det jordraset som vart utløyst av attentatgjengen. Først i 1983 vart dei siste ansvarlege for åtaka hekta av politiet.
Statsminister, så generalsekretær
Etter eit halvår som vikarierande statsminister (leiar for statsrådet i Folkerepublikken Kina), vart Zhao i 1980 utnemnd til statsminister. Han utvikla då planane om særskilde økonomiske kraftsenter i kystområda, ein politikk som har transformert mykje av kinesisk næringsliv. I 1982 fekk han plass i Politbyrået sin ståande komité.
På det økonomiske feltet gjekk Zhao inn for mange reformer. Han utvikla «teorien om mellombelse stadium», ei form for stegvis reformering av det sosialistiske systemet. På partikongressen i 1987 erklærte Zhao at Kina var inne i «ein primær fase av sosialismen» som kunne kome til å vare i 100 år. På det stadiet, hevda han at Kina trong å eksperimentere med ulike økonomiske system, for slik å stimulere produksjonen. Zhao føreslo å skilje rollene til Staten og Partiet. I tråd med den poltikken, tok Li Peng over som statsminister for Zhao.
Forslaget om skilje mellom Parti og Stat er seinare vorte eit tabu i Kina. Vestlege observatørar meiner at dei to åra då Zhao var generalsekretær var dei mest opne i moderne kinesisk historie. Til dømes kunne ein ytre kritikk i saker som før vart slått ned på, dermed fekk intellektuelle høve til ope å framsetje sine tankar om korleis samfunnet kunne løyse sine utfordringar.
Zhao vart kritisert som revisjonist av marxismen. Han prøvde å gjere regjeringa meir transparent og fremja ein politisk dialog som kunne gjere den vanlege borgar delaktig i dei politiske prosessane.
Zhao sitt framlegg i mai 1988 om å akselerere prisreformene førte til utstrekt folkeleg misnøye, ettersom reformene utløyste ein kraftig inflasjon. Dette styrkte motstandarane av ei rask reformtakt; dei gjekk i staden inn for å sentralisere økonomiplanlegginga og strikse tiltak mot vestleg innverknad.
I andre halvår av 1988 vart politiske posisjonen til Zhao gradvis svekka. Mange av dei leiande i partiet var misnøgde den innstillinga Zhao hadde i ideologiske spørsmål. Den økonomisk konservative fraksjonen i Politbyrået, leia av Li Peng og Yao Yilin, var stadig i tottane på Zhao i økonomiske og fiskale spørsmål. Den galopperande inflasjonen sette Zhao under eit aukande press frå vanlege partimedlemmer og familiane deira.
På nyåret 1989 døydde den tidlegare partigeneralsekretæren Hu Yaobang brått. Han var rekna som å ha vore ein reformvennleg leiar, så då Hu døydde tok Zhao initiativ for å vidareføre reformprogrammet sitt.
Fallet frå makta
Den sterke inflasjonen vinteren 1989 førte til forverra levekår for folk. Ut på våren sette studentar, intellektuelle og misnøgde borgarar i Beijing i stand sterke protestar, aksjonar som samla seg på Den himmelske freds plass.
Den 19. mai reiste Zhao Ziyang] til Den himmelske freds plass, der han heldt ein kort tale med megafon. I talen oppfordra han studentane til å avslutte sveltestreiken. Ikkje mange av studentane følgde rådet hans. Samstundes var andre leiarar i kommunistpartiet; Deng Xiaoping, Yang Shangkun, Li Peng og Hu Qili, i gang med å førebu krigsrett for å slå ned demonstrasjonane.
Kort etter møtet med demonstrantane vart Zhao arrestert, og deretter sett i husarrest i heimen sin i Zhongnanhai. To veker seinare etter vart hæren send inn for å slå ned protestane mot styresmaktene, noko som skjedde med mykje vald.
Husarrest og meomarar
Zhao Ziyang vart verande i husarrest resten av livet. Trass i streng overvaking klarte han å forfatte og tale inn sine memoarar på kassettar. 14. mai 2009 vart memoarane til Zhao offentleggjort på kinesisk (i Hongkong) og engelsk. På engelsk var tittelen Prisoner of the State: The Secret Journal of Premier Zhao Ziyang. I den 336 sider lange boka rosar Zhao i siste kapittel det parlamentariske demokratiet og meiner at det er berre ved eit slikt system at landet hans kan løyse korrupsjonsproblemet og det veksande gapet mellom rike og fattige.
Kinesiske massemedia repporterte Zhao død i 2005 i korte notisar. Det vart ikkje nemnt at han hadde vore leiar av Kinas kommunistiske parti.
Evaøya
Evaøya eller Eva-Liv-øya (russisk Остров Ева-Лив eller Ostrov Jeva-Liv) er den nordaustlegaste øya i Frans Josefs land i Russland.
Evaøya er har ei form som kan minne om ei kanin og ei overflate på 288 km². Det høgaste punktet på øya er 381 m.
Jurij Burlakov
Jurij Iljitsj Burlakov er ein russisk tidlegare langrennar frå Khabarovsk som tevla for Sovjetunionen. Han vann VM-gull i 4 x 10 km stafett under Ski-VM 1982 i Oslo, ein meisterskap han avslutta med å take sølvmedaljen på femmila.
Evaøya
Området der Evaøya ligg vart kalla Hvidtenland av Fridtjof Nansen som kom til Evaøya 5. august 1895 under polarekspedisjonen hans. På kartet sitt teikna han to øyar og kalla den største øya i aust opp etter kona si Eva Nansen (som døydde i 1907). «Øya» i vest, som Nansen fann to dagar, kalla han Livøya. Sidan den permanente polisen kryssar Belaja Zemlja er det vanskeleg å skilje land og sjø. Etter kvart var det derimot klart at Livøya berre var ei halvøy vest på Evaøya. Derfor vert øya stundom kalla Eva-Liv-øya i dag.
Jurij Burlakov
Aktiv
Burlakov var i sitt livs form då verdsmeisterskapen på ski 1982 fann stad i Holmenkollen i Oslo. Han opna med å verte sjuandemann på 30 km, tre dagar seinare gjekk han inn til fjerdeplass på 15 km. Deretter gjekk han den snøggaste etappen i 4 x 10 km stafett, då han på den tredje etappen henta inn Noregs Pål Gunnar Mikkelsplass, som då leia stafetten. Dermed vart det eit hæseblæsande oppgjer mellom dei to ankermennene, Oddvar Brå og Aleksandr Zavjalov, eit oppgjer som enda med delt gull til både Noreg og Sovjetunionen. Berre to døgn etter stafettevlinga sikra Burlakov seg sølvmedaljen på 50 km, 15 sekundar føre Lars Erik Eriksen på bronseplassen, og eit drygt halvminutt bakom gullvinnar Thomas Wassberg frå Sverige.
Evaøya
Evaøya og dei to mindre naboøyane (Frieden og Adelaide) vert framleis på russisk kalla Белая Земля (Belaja Zemlja), som tyder «Hvidtenland», eller «Det kvite landet», og har altså halde på Nansen sitt originale namn. Øyane er stort sett dekte av is.
Jurij Burlakov
Aktiv
Vinteren 1982/83 vart Burlakov i Davos nummer to bak Mikkelsplass på 15 km i eit renn i verdscupen i langrenn, to månader før han tredjemann på 50 km i Kavgolovo ved Leningrad, hans siste pallplass i verdscupen, eit renn der norske Jan Lindvall sigra. I dei olympiske vinterleikane 1984 i Sarajevo enda han på 11. plass på tremila. Ved Ski-VM 1987 i Oberstdorf vart Burlakov nummer 10 på 15 km i klassisk stil, 52,4 sekundar attom vinnaren, Marco Albarello frå Italia. Under Vinter-OL 1988 i Calgary gjekk Burlakov i mål til 12. plass på tremila. I 1989 mista han landslagsplassen.
Evaøya
Mellom Belaja Zemlja og resten av Frans Josefs-øyane ligg eit 45 km breitt sund kalla Proliv Severo Vostotsjnij.
Dette var staden i Frans Josefs lands om den russiske sjøfararen Valerian Albanov frå den mislukka Brusilov-ekspedisjonen prøvde å nå då han forlet «Svyataya Anna» med delar av mannskapet. Albanov enda derimot mykje lenger sørvest i Aleksandra land.
Fallhaugen
Fallhaugen er eit fjell i Hurdal kommune i Viken. Det har ei høgd på 685 meter over havet og er det 11. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Schwarzmönch
Schwarzmönch er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
1215
1215 (romartal MCCXV)
Jordskifterett
Jordskifteretten er ein særdomstol som handsamar saker for «eigedomar som det er vanskeleg å nytte ut på tenleg måte etter tid og tilhøve» (Jordskifteloven § 1).
Jordskifteretten si hovudoppgåve er å halde jordskifte. Dette vil seie å fordele jord og rettar mellom grunneigarar og rettshavarar for å få gjennomført ei tenleg fordeling av areal og rettar på dei einskilde bruka innanfor jordskifteområdet.
Eigarar av ein eigedom, eller nokon som har ein varig bruksrett, kan krevje sak for jordskifteretten når eit problem med eigedomen eller bruksretten kan løysast etter reglane i jordskifteloven. Jordskifteretten skal ikkje handsame saker for eigedomar som ligg i tettbygde strok før kommunen har hatt høve til å uttale seg.
Domstolen omfattar 34 jordskifterettar og 5 jordskifteoverrettar. Ankeinstans for jordskifteretten er anten lagmannsretten eller jordskifteoverretten, alt etter kva avgjerda ein vil ha overprøvd dreiar seg om.
Jordskifteretten er samansett ein jordskiftedommar og to meddommarar. I svært kompliserte saker kan retten setjast med fire meddommarar. Det vanlege er at saker i jordskifteretten blir ført av partane utan bistand av advokat, men også advokat kan nyttast.
Jordskifterettane i Noreg
{| border="0"
MacBeth Sibaya
Ntuthuko MacBeth-Mao Sibaya er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Rubin Kazan i den russiske fotballigaen, og for landslaget til Sør-Afrika. Han spelte for Rosenborg i den norske Tippeligaen i 2002-2003 utan stor suksess, før han gjekk til Rubin Kazan.
Jens Petter Ekornes
Jens Petter Ekornes var ein norsk forretningsmann. Han var i to periodar konsernsjef i møbelkonsernet Ekornes. Jens Petter Ekornes var nevø av Jens E. Ekornes (1908–1976), som grunnla J.E. Ekornes Fabrikker på Ikornnes i Sykkylven. Jens Petter, som han blei kalla, blei tidleg med i produksjonsarbeidet og har arbeidd på golvet i fabrikken til onkelen sin.
Ekornes blei slått til ridder av første klasse av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden i 2005.
Gangster
Ein gangster er ein yrkeskriminell som deltek i organisert kriminalitet. Ordet kjem frå «gang», det engelske ordet for «gjeng».
Ordet gangster vert òg brukt om kriminelle som ikkje er gjengmedlemer, og mange rapparar kallar seg gangsterar.
Liskampen
Liskampen er eit fjell i Hurdal kommune i Viken. Det har ei høgd på 683 meter over havet og er det 12. høgaste fjellet i Akershus av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Djupfjordbrua
Djupfjordbrua er ei bru som kryssar Djupfjorden i Moskenes kommune i Nordland. Brua er 259 meter lang. Ho vart opna 3. juni 2003 og erstatta ei tidlegare bru over fjorden. Brua er ein del av europaveg 10.
Bygginga av nybrua tok 2 år, noko som var lenger enn planlagd. Under bygginga var det problem med sterk straum, bylgjer og vind i fjorden. Brua, tilkomstvegar og rivinga av den gamle brua kostet om lag 57 millionar kroner.
Den gamle brua var ei hengebru som var bygd i 1959.
Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen byggjer på «Djupfjordbrua» henta frå Wikipedia på bokmål 8. mars 2008. Bokmålsartikkelen gjev desse kjeldene:
Natani Nunatak
Natani Nunatak er ein nunatak 1,5 nautiske mil (2,8 km) nord-nordaust for enden av Snake Ridge i Patuxent Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Kirmach Natani, som var biolog ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1967.
Neith Nunatak
Neith Nunatak er ein nunatak 3 nautiske mil (6 km) nord for Baker Ridge nord i Neptune Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Willard Neith, ein fotograf med den elektroniske test-gruppa i Pensacolafjella, 1957-58.
1216
1216 (romartal MCCXVI)
Tingrettsdommar
Tingrettsdommar er i Noreg tittelen på ein jurist som er utnemnd av Kongen i statsråd til fast dommar i ein av førsteinstansdomstolane i Noreg, tingrettane. Ein tingrettsdommar er ein embetsmann.
NRK Østlandssendingen
NRK Østlandssendingen er eit av dei største distriktskontora som Norsk rikskringkasting har, og produserer dagleg fleire program frå Oslo og Akershus for distribusjon over radio, fjernsyn og internett.
Tingrettsdommar
Fram til 2002 var namnet på tingrettane byrett og heradsrett, og tittelen for dommarane var då byrettsdommar eller heradsrettsdommar.
NRK Østlandssendingen
NRK Østlandssendingen vart skipa i 1959, før fjernsynet si tid her i landet, og heilt fram til 1996 konsentrerte redaksjonen seg berre om radiosendingar. Ikkje før 28. februar 1996 gikk den fyrste lokale nyhendesendinga i fjernsynet på lufta.
Til å byrje med hadde redaksjonen lokale i kringkastingshuset på Marienlyst i Oslo. Frå 1972 fikk sendinga sin egen distriktssjef, og dekka då dei åtte fylka Oslo, Akershus, Hedmark, Oppland, Telemark, Østfold, Vestfold og Buskerud. I 1981 vart NRK Østlandssendingen flytt frå lokala på Marienlyst til lokale i Staffeldtsgate i nærleiken av Slottsparken i Oslo, og frå november 1993 fekk sendinga nye lokale i ein av dei gamle fabrikkbygningane til det nedlagde Myrens verksted på breidda av Akerselva på Sagene i Oslo. Herfrå gjekk den fyrste lokale nyhendesendinga i fjernsynet på lufta 28. februar 1996.
NRK Østlandssendingen vart ein fleirkulturell arbeidsplass i 1997. Hausten dette året byrja produksjonen av det fyrste riksprogrammet for fjernsynet, Migrapolis, som var eit fleirkulturelt magasin send på NRK 2. Eit fjernsynsprogram på framandspråk vart dessutan send kvar veke under namnet Migranytt i åra frå 1999  til juni 2003.
Sjefar for NRK Østlandssendingen
Desse har vore sjef for NRK Østlandssendingen:
Tørrdis
Tørrdis, òg kalla varmedis, landver eller ølrøyk, er eit vêrfenomen i atmosfæren der støv, røyk og andre partiklar fører til dårlegare sikt. Den oppstår når støv- og røykpartiklar samlar seg opp i relativ tørr luft. I vêrsituasjonar der desse partiklane ikkje spreier seg, kan konsentrasjonen bli så stor at dei utgjer ein helsefare. Tett tørrdis årsaka av industriell forureining vert òg kalla smog.
Kjelder for tørrdispartiklar er trafikk, industri, skogbrannar og andre brannar og jordbruk.
Tørrdis har ofte ein brunaktig farge, medan tåkedis, som består av vassdropar i lufta, er meir blågråaktig. Medan tørrdis oppstår i relativt tørr luft, vert tåkedis danna i fuktig luft der tørrdispartiklane til og med kan opptre som kondensasjonskjerner for tåkedisdropane.
Tørrdis i Søraust-Asia
Tørrdis er eit vanleg problem i Søraust-Asia på grunn av skogbrannar i Indonesia, og då særleg Sumatra og Kalimantan. Desse brannane fører med seg røyk til Brunei, Indonesia, Filippinane, Malaysia, Singapore, Thailand og av og til Guam og Saipan. Dei økonomiske tapa på grunn av slike brannar vart i 1997 estimert til 50-60 milliardar kroner. Dette inkluderer skadar på jordbruk, skogområde, landområde, helse, transport, turisme og andre område. I oktober 2006 vart Malaysia, Singapore og Malaccasundet råka av tørrdis på grunn av brannar i Indonesia. Sørvestleg vind bles røyken over Malaccasundet.
Som følgje av dette har Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) danna ein avtale kalla Regional Haze Action Plan (RHAP) for å varsle og overvake brannar i området.
Bakgrunnsstoff
Broma (temps)
Oliven
Oliven (Olea europaea) er ein art av små tre i oliventrefamilien, kjende og dyrka for fruktene sine, som er eitt av dei viktigaste landbruksprodukta til middelhavslanda. Oliven blir etne heile, gjerne sylta, og er blitt brukte til å laga olivenolje sidan antikken.
1297
1297 (romartal MCCXCVII)
Rasmus Sindre
Rasmus Elias Paulsson Sindre var ein norsk gardbrukar, avisredaktør og politikar frå Stryn i Nordfjord.
Sindre gjekk amtsskulen i Gloppen 1876/77 og på Hauges Minde 1880/81. I 1882 overtok han farsgarden Sindre i Markane etter far sin. Han var medlem av heradsstyret Innvik frå 1888 og ordførar frå 1895, og tok elles på seg mange kommunale verv.
Sindre var 4. representant for Nordre Bergenhus amt og Venstre på Stortinget 1900-03. På tinget var han sekretær i justiskomiteen. 1895-1901 var han redaktør i avisa Fjordenes Blad. Han var gift med Gyda Sindre (f. Støyva, 1858-1946), dei to hadde åtte born. Han døydde av kreft på garden sin i 1908, 48 år gammal.
Roger Hodgson
Charles Roger Pomfret Hodgson er ein engelsk musikar, songar og låtskrivar, mest kjend som ein av dei tidlegare frontmennene og opphavlege medlemmane i progressive rockebandet Supertramp. Hodgson skreiv og song mange av dei store hittane til bandet, som «Dreamer», «Give a Little Bit», «Take the Long Way Home», «The Logical Song», «It's Raining Again» og «Breakfast in America».
Hodgson slutta i Supertramp i 1983 og flytta med familien sin bort frå musikkmiljøet i Los Angeles for å leve eit enklare liv nær naturen og vere heime med borna til dei hadde vokse opp. Hodgson byrja å turnere att i 2001. Han skreiv ofte om andelege og filosofiske tema, og tekstane hans er blitt skildra som personlege og meiningsfulle.
Discography
''For arbeidet med Supertramp, sjå diskografien til Supertramp mellom 1969 og 1983
Kaifeng
Kaifeng (hanzi: 开封; pinyin: Kāifēng) er ein kinesisk storby på prefekturnivå ved elva Huang He i provinsen Henan i det sentrale Kina. Innbyggjartalet innanfor bygrensa var i 2004 på 577 000, men heile prefekturet har 4,8 millionar innbyggjarar. Byen vart tidlegare kalla Bianliang.
Kaifeng er ein handels- og industriby med mellom anna tekstil-, maskin- og kjemisk industri, sinksmelteverk. Han er ein av dei eldste i Kina, over 3000 år gammal, og vert rekna som ein av «dei seks historiske hovudstadene» i landet.
Historie
I 364 f.Kr. vart byen hovudstad i delstaten Wei, og fekk då namnet Daliang. Då Wei gjekk under, vart byen heilt forlaten. Men ein ny by, med namnet Bian (汴), vart grunnlagd i 781 under Tang-dynastiet. Denne byen vart utvida under Song-dynastiet. I den tidlege fasen til dette dynastiet (Det nordlege Song-dynastiet, 960–1127) vart Kaifeng gjord til hovudstaden i landet, og utvikla seg til å verte ein rik og livleg handelsby. Som hovudstad hadde byen ei strategisk lokalisering mellom ei rekkje navigerbare elvar og kanalar som kunne bringe fram store kornforsyningar frå område lenger sør i Kina. Bystrukturen var tilnærma kvadratisk med 6–7 kilometer lange bymurar langs kvar av dei fire sidene, og med palasskomplekset lokalisert i midten. Rundt år 1100 skal byen ha hatt 1,4 millionar innbyggjarar, medrekna forstadane utanfor bymurane og den keisarlege arméen, og han var då den største byen i verda.
I 1642 vart det laga flaum i Kaifeng med vilje, då styrkane i Ming-dynastiet opna dika i Huang He for å hindre opprøraren Li Zicheng i å rykkje fram. I 1662 byrja gjenoppbygginga, under Kangxi-keisaren si tid.
Kaifeng er kjend for å lenge ha hatt ein muslimsk minoritet, samt ein liten jødisk minoritet, som framleis har etterkomarar i byen.
I Kaifeng ligg eit av dei eldste universiteta av moderne slag i Kina, Henanuniversitetet (河南大学), som vart grunnlagt i 1912. Under kulturrevolusjonen vart den avsette presidenten i Folkerepublikken Kina, Liu Shaoqi, ført til byen, der han vart halden i arrest og døydde i 1969.
Fram til 1955 var byen hovudstad i Henan. Sjølv om Kaifeng har vorte plyndra og øydelagd ei rekkje gonger, finst det framleis mange historiske minnesmerke, mellom anna «Jernpagoden» (Tie Ta) frå 1049 og buddhistklosteret Xiang Guo frå 500-talet.
Samferdsle
I Kaifeng stoppar toga på Longhaibana, den viktigaste jernbanelinja i aust–vest-retning i Kina, som går frå Lianyungang til Lanzhou via mellom anna Xuzhou, Shangqiu, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.
Guru Angad Dev
Guru Angad Dev dji var den andre av dei ti sikh-guruane. Guru Angad Dev dji vart guru den 7. september 1539 som etterfølgjar etter guru Nának Dev dji, som var grunnleggjaren av sikhismen.
Føre guru Angad Dev dji døydde, utpeikte han guru Amar Das som den tredje sikh-guruen.
Guru Angad Dev dji er kjend for dei følgjande bidraga til sikh-trua:
Dender
Dender (fransk Dendre) er ei 65 km lang elv i Belgia, og ei av sideelvene til Schelde frå høgre. Elvene renn i saman i den belgiske byen Dendermonde.
Den Vestre eller Litle Dender har sitt utspring nær Leuze-en-Hainaut i ei høgd om lag 60-70 meter over havet. Kjelda til Austre Dender er nær Jurbise i ei høgd om lag 100 meter over havet. Dei to elvene møtes nær byen Ath. Lengda til Vestre Dender ned til Ath er 22 km, medan Austre Dender er 39 km lang. Frå desse to renn i hop og vidare heiter elva Dender. Frå Ath renn elva vidare gjennom Geraardsbergen, Ninove, Denderleeuw, Aalst og til slutt ned til Dendermonde. Dender er framkomeleg for små skiper.
Ekteskap i kristendommen
Eit monogamt ekteskap mellom mann og kvinne står sentralt innanfor kristendommen. Kristne institusjonar har lagt ned strenge reglar gjennom tidene, både for reglar og ritual ved inngåinga av ekteskap, det gifte samlivet og ei eventuell oppløysing av ekteskapet. Slike reglar har prega lovverket i mange kristne land.
Både det Gamle og det Nye testamentet liknar bandet mellom to ektefellar med bandet mellom Gud og dei som dyrkar han. I seinare kristen tradisjon er ekteskapet blitt opphøgd til noko heilag, gjerne livsvarig og i somme høve eit sakrament.
Bakgrunn
Tidlege kristne var påverka av jødiske, greske og romerske ekteskapstradisjonar, og gifta seg i stor grad i samsvar med det som hadde vore skikk i dei førkristne samfunna dei høyrde til. Arrangerte ekteskap var vanlege, og giftarmål var knytte til heimar heller enn til gudshus.
Ekteskap blant jødar
Jødar på denne tida byrja ekteskap med truloving (erusin), eit bindande løfte om giftarmål, og seinare vigsel (nissu'in). Trulovinga omfatta betaling av brurepris og overføring av «eigarskapen» over jenta frå faren (eller einkvan i faren sin stad) til den tilkomande ektemannen. Bibelske tekstar nemner ikkje noko krav om samtykke frå jenta. Seremonien rundt inngåinga av ekteskapet var omfatta av opptog med musikk, dans og levande lys medan brura blei ført frå faren sin bustad til ektemannen sin. Ein kunne halda bryllaupsfestar over fleire dagar.
Ekteskap var sett på som eit ideal, og å føretrekka framfor å leva åleine eller å ha sex utanfor ekteskapet. Mannen hadde plikt til å gje kona si mat, klede og seksuell omgang, og av kvinna forventa ein truleg at ho skulle ta seg av heim, husdyr og laga mat og klede. Truskap var viktig for begge ektefellane, men mest for kvinna, som kunne straffast svært strengt om ho hadde forhold utanfor ekteskapet.
I Bibelen finst det fleire døme på at menn hadde fleire koner eller konkubiner, men dette kan ha vore avgrensa til rikmenn. Profetane oppfordra også gjerne til monogami. Mannen kunne skilja seg frå ei kone gjennom ein skriftleg get, men måtte som regel ha ein god grunn. Kvinner kunne også krevja skilsmål rettsleg ved sjeldnare høve. Ektefellar som var blitt skilde, kunne ikkje gifta seg med kvarandre igjen.
Ekteskap blant romarar
Romarane meinte også at kvinner høyrde til faren, som kunne gje dei til ekte, men kravde også at begge dei som skulle giftast og faren til brudgommen gjekk med på giftarmålet. Det fanst to former for ekteskap, cum manu, der kona gjekk fullstendig inn i familien ho gifta seg inn i og var underlagt ektemannen, og sin manu, der ho fortsatt høyrde til fødselsfamilien og var underlagt faren. Den førstnemnde forma blei gradvis fortrengd av den sistnemnde, som gav kvinna fleire rettar i høve til medgifta og skilsmål.
Overklassebryllaup var som regel kostbare tilstellingar laga til av familien til brura. Ein gav gåver til venner og familie, og dei tilkomande ektefellane kunne utveksla gåver før bryllaupet. På bryllaupsdagen gjekk brura i opptog heimanfrå til ektemannen sitt hus, der ho blei løfta over dørstokken av dei som følgde henne. Ho hadde med seg vatn og eld frå eldstaden heime. Dagen etter heldt brudgommen ein fest i sin heim, og brura ofra til gudane i den nye heimen.
Kvinna tok som regel med seg ei medgift inn i ekteskapet. Denne tilfall ofte henne eller familien hennar om ekteskapet blei oppløyst. Romerske menn kunne skilja seg kva tid som helst. I klassisk tid fekk også kvinner denne retten. Gjengifte var vanleg, både blant skilde og enkjefolk. Ekteskap var ein ønskt tilstand også blant romarane, både fordi det var ønskeleg med fleire ektefødde romerske borgarar og fordi ein meinte mangel på sex kunne vera skadeleg. Keisar Augustus og seinare konsular innførte lovverk som skulle motverka einslege levesett og utruskap, og styrka ekteskapet.
Tannstein
Tannstein er forkalka bakteriar (plakk) og mineral som legg seg som eit lag utanpå tennene. Tannstein legg seg særleg langs tannkjøtet på innsida av tennene i underkjeven.
Ekteskap i kristendommen
Ekteskap blant grekarar
I gresk tradisjon var ekteskapet viktig, og ofte styrt av lovar. Jenter blei gifte rundt puberteten medan menn var eldre, frå tjue til tretti. Ekteskapa blei arrangert av jentene sine fedre eller mannlege verjer. Om faren var død måtte ho gifta seg med sin næraste mannlege slektning for å ivareta eigedommen ho arva og ættelinja.
Greske vigslar fann som regel stad i vintermånaden gamelion. Vigselen varte i fleire dagar og bestod av offer og fleire ritual der brura sa farvel til barndomsheimen og statusen som jomfru, og blei ei gift kvinne i ektemaken sin familie. Det blei halde gjestebod, som regel av far til brura, med songar og ofringar.
Tannstein
Bakteriar festar seg lettare på tannsteinen enn på emaljen, noko som kan føra til bakterieinfeksjonar og dårleg lukt. Tannsteinen kan òg få ein mørk farge, som gjer at tennene ser skitne ut.
Ekteskap i kristendommen
Ekteskap blant grekarar
Kvinner hadde medgift som blei ivareteken av verja deira og som høyrde til dei om dei blei skilde eller enkjer. Dei arva ikkje ektemannen sin eigedom om han døydde. Kvinner måtte vera tru, og var dei utru var skilsmål påbode. Menn kunne derimot ha elskarinner. Medan det i det greske samfunnet blei forventa at ein gifta seg, avstod nokre prestar og filosofar frå ekteskap og samliv, og levde i sølibat.