cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skea kyrkje
Skea kyrkje skal i mellomalderen ha stått på garden Skea, like nordaust for Lørenfallet i Sørum. Dette er berre eit par kilometer frå hovudkyrkja i Sørum, men Skea er omtala som sokn i 1412. Mot dette hevdar Jan Brendalsmo at omtale av soknet ikkje utan vidare inneber at kyrkja var i bruk. Ho kan ha vore ute av bruk på 1400-talet. I biskop Eystein Aslaksson si jordebok vert det da òg sagt at det ikke vart ført rekneskap for året 1400, og for 1393 finst inga opprekning av landskyld, slik det er for nabokyrkjene. Kyrkjestaden let seg ikkje påvise fysisk, for i 1768 vart garden Skea ramma av eit leirskred der 16 menneskeliv gjekk tapt. Men då hadde kyrkja vore nedlagd i lang tid. Ein veit ingenting om korleis kyrkja såg ut.
Fylkesveg 5928
Fylkesveg 5928 (tidlegare fylkesveg 92 i Møre og Romsdal) går mellom Sylte og Tafjord i Norddal kommune. Vegen er 14,1 km lang. Vegstrekninga frå Fjøra kai til Tafjord, kalla "Tafjordvegen", vart offisielt opna 1.juli 1982 etter at bygginga byrja hausten 1979. Vegebana på Tafjordvegen er 6 m brei, med unntak av Muldal bru som er 4 m. Samla byggjekostnad for Tafjordvegen (10,9 km) var i 1982 rekna til 77 millionar kroner, av dette dekte Tafjord kraftselskap 35,6 millionar kroner, Olje- og industridepartementet 21,4 millionar, fylkeskommunen 14,3 millionar og kommunen 5,7 millionar.
Vegen fylgjer Tafjorden mellom Sylte og staden Tafjord. Heggurtunnelen var den lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg til reforma i 2010 då ei rad riksvegar vart overført frå staten til fylka.
Saturnmånen Kåre
Kåre er ein av månane til Saturn. Han er medlem av Den norrøne gruppa, og er truleg eit objekt som har vorte fanga inn av Saturn. Kåre har ein snittradius på kring 3,0 km.
Kåre vart oppdaga 6. mars 2006 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan T. Kleyna med Subaru-teleskopet på Mauna Kea på Hawaii.
Sendai
Sendai (japansk 仙台市, Sendai-shi) er hovudstaden i Miyagi prefektur i Japan og den største byen i regionen Tōhoku. Byen har ein million innbyggjarar og vart grunnlagt i 1600 av daimyo Date Masamune.
Hainesbreen
Hainesbreen er ein isbre som er 7,5 km brei, og som flyt søraustover og inn i Meinardusbreen like aust for Mount Barkow, på austkysten av Palmer Land i Antarktis. Han vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av U.S. Antarctic Service. I løpet av 1947 vart breen fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla han frå bakken. Isbreen vart namngjeven frå FIDS etter William C. Haines, ein amerikansk meteorolog som deltok på Byrd-ekspedisjonane i 1928–30 og 1933–35, og som var med på å skrive dei meteorologiske rappoartane etter desse to ekspedisjonane.
Bo Giertz
Bo Harald Giertz var ein svensk biskop og forfattar.
Sendai
11. mars 2011 vart byen og omlandet hardt råka i eit stort undersjøisk jordskjelv og den etterfølgjande tsunamien.
Bo Giertz
Liv
Bo Giertz var son til Anna, fødd Ericsson, og professor Knut Harald Giertz.
Det kostarikanske flagget
Det kostarikanske flagget er danna av vassrette striper i raudt, kvitt og blått. Tilhøvet mellom dei er 1:1:2:1:1, det vil seia at den raude midstripa er dobbelt så tjukk som dei omkransande kvite og blåe stripene. Fargane er inspirert av det franske flagget.
Det noverande flagget blei offisielt teke i bruk av Costa Rica den 27. november 1906. Stripeutforminga stammar likevel frå 1848, då Costa Rica etablerte seg som sjølvstendig republikk etter å ha vore med i Den mellomamerikanske føderasjonen. Pacífica Fernández, kona til president José María Castro Madriz, utforma både det nye flagget og det kostarikanske riksvåpenet.
Bo Giertz
Liv
Bo Giertz tok artium i Stockholm 1924, og same hausten begynte han å studere ved Uppsala universitet. Giertz kalla seg ateist då han begynte på medisinstudia. Seinare gjekk over til å studere latin, gresk og antikk historie. Etter å ha høyrt ei forelesing av Natanael Beskow bestemde han seg for å bli ein aktiv kristen og studere til prest. Han heldt fram studia i Roma våren 1927 og i Jerusalem våren 1931. Han vart cand.fil. i 1928 og cand.teol. 1931. I 1932 vart han reisesekretær for Sveriges kristliga gymnasiströrelse. 28. desember 1934 vart han ordinert til prest, og i 1938 vart han kyrkoherde i Torpa.
1. april 1949 vart Bo Giertz utnemnd til biskop for Göteborgs stift.
Blant anna gjennom bøkene har Giertz inspirert fleire generasjonar prestar. Etter at han i 1970 gjekk av med pensjon, tok Giertz for alvor laus på arbeidet med å omsetje Det nye testamentet. Omsetjinga var klar i 1981.
År 2004 valde lesarane i Kyrkans tidning Giertz til 1900-talets viktigaste kristne leiar i Sverige.
Bo Giertz vart gift i 1932 med Ingrid Sofia Margareta Andrén (1908-1942), sidan (1945) med finlandsfødde Elisabeth Margareta af Heurlin (1919-1968) og sist (1983) med Karin Lindén, (1931-1996).
Bibliografi (utval)
Fullstendig bibliografi trykt i festskriftet "Till Bo Giertz 31 augusti 1965" 1965.
Five Below
Five Below er ei amerikansk butikkkjede som sel billige varer - for fem dollar eller mindre. Den første butikken i kjeda opna i Wayne i Pennsylvania den 4. oktober 2002. Grunnleggjarane var David Schlessinger (grunnleggjar av Encore Books og Zany Brainy) og Tom Vellios, den tidlegare direktøren for Zany Brainy.
Hans Jakob Aschjem
Hans Jakob Olsen Aschjem var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Lardal i Vestfold. Aschjem var son til ein gardbrukar i Lardal. Sjølv gifta han seg i 1846 til garden Grini i Lardal og overtok denne etter svigerfar sin. Han fekk plass i heradsstyret i 1856, og var med der i lang tid, perioden 1874-81 var han ordførar. Elles var han forlikskommissær 1866-73 og 1883-95.
Aschjem var stortingsmann frå Jarlsberg og Larvik amt 1862-73 og 1877-79. Frå 1862 til 1866 var han medlem av protokollkomiteen, 1862-63 av skoglovskomiteen, medan han 1868-73 og 1877-79 var medlem av budsjettkomiteen. Elles var han medlem av Lagtinget 1872-73 og 1877-79. I 1873 var han med i Stortinget sin deputasjon til kongekroninga i Trondheim.
Han døydde på garden sin i Lardal i 1895.
Haleybreen
Haleybreen er ein isbre, som er 15 km lang og som flyt søraust langs nordsida av Rowley Massif og ut i Odomfjorden, på austkysten av Palmer Land i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey i 1974, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Philip H. Haley, ein biolog i US Antarctic Research Program ved Palmer-stasjonen i 1973.
Tsjernogolovka
Tsjernogolovka (russisk Черноголо́вка) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 20 000 innbyggjarar. Han ligg 43 km nordaust for Moskva. Han fekk bystatus i 2001.
Tsjernogolovka er eit større russisk senter for vitskapeleg forsking. Byen husar mange forskingsinstitusjon under Det russiske vitskapsakademiet, hovudsakleg innan fysikk og slektande greiner.
Busetnaden Tsjernogolovl har vore kjend sidan 1300-talet. Tsjernogolovka vart første gong offisielt nemnt i 1710.
I 1956 voks Tsjernogolovka til eit vitskapeleg senter ved hjelp av Nobelprisvinneraren Nikolaj Semjonov. Semjonov starta den eksperimentelle greina av Moskva Institutt for Kjemisk Fysikk, som i løpet av 1960s–1970-talet voks til eit forskingssenter.
Family Man av Fleetwood Mac
«Family Man» er ein song av Fleetwood Mac frå albumet deira Tango In The Night i 1987. Han vart skriven av Lindsey Buckingham og Richard Dashut. I USA vart songen gjeven ut som den femte singelen frå abumet, som oppfølgjaren til «Everywhere». Singelen gjekk inn på salslista i mars 1988 og nådde 90. plassen på Billboard Hot 100.
Songen finst òg på samlealbumet «The Very Best of Fleetwood Mac».
Innhald
12" US single (Warner Brothers Records 0-20842)
Atle Næss
Atle Næss er ein norsk forfattar og tidlegare lærar, fødd i Mysen og oppvaksen i Askim. Han har gitt ut ei rad verk innanfor ulike sjangrar, flest romanar og sakprosabøker.
Næss debuterte som forfattar med romanen Gun i 1975 og gav ut fem romanar før han kom med ein ungdomsroman i 1987. Året etter var hans fyrste barnebok i handelen. I 1991 kom hans fyrste sakprosabok, ti år seinare vart han tildelt Brageprisen for sakprosaverket ''Da jorden stod stille. Galileo Galilei og hans tid''.
Eri stavkyrkje
Eri stavkyrkje stod i mellomalderen på storgarden Eri eller Æri i Lærdal. Denne er berre eit par kilometer frå kvar av gardane Hauge og Tønjum, der det òg stod kyrkjer.
Presten («sira Barðe a Æiðrini») er omtala i eit diplom frå 1305, og kyrkja («Kirkian a ædrin») er omtala i Bergens kalvskinn (før 1340). Kyrkja vart omtala som Ædernn kappel i 1535, og i 1565 låg ho i Tønjum sokn. Kyrkja er ikkje omtala i jordeboka for bispedømmet frå rundt 1600, og ein trur difor at ho vart lagd ned i god tid før dette.
Tufta synest ikkje å vere påvist. Over gardsbygningane finst ein liten bakke kalla Turkebakken, noko som av B.E. Bendixen er tolka som ei forvansking av «Kirkebakken». Det skal ha blitt funne knokkelrestar nær riksveg 5.
San Martín-basen
San Martín-basen (spansk Base San Martín) er ein argentinsk base i Antarktis, driven av Instituto Antartico Argentino på Barry Island nær Den antarktiske halvøya. Han vart opna 21. mars 1951 av Den argentinske hæren som namngav basen etter helten frå den argentinske sjølvstendekrigen, general José de San Martín. Basen kan ta opp mot 20 personar.
San Martín er den vestlegaste argentinske antarktisbasen, og ligg i eit område som vert gjort krav på av både Argentina, Chile og Storbritannia og fordi han ligg nær fjellkedja på Den antarktiske halvøya der forskarar har oppdaga kopar. Ein trur òg det er andre metall her.
Saturnmånen Fenrir
Fenrir er ein av månane til Saturn. Han er medlem av Den norrøne gruppa, og er truleg eit objekt som har vorte fanga inn av Saturn. Fenrir har ein snittradius på kring 2,0 km.
Fenrir vart i lag med elleve andre saturnmånar oppdaga 12. desember 2004 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan T. Kleyna med Subaru-teleskopet på Mauna Kea på Hawaii.
A Night at Red Rocks with the Colorado Symphony Orchestra
A Night at Red Rocks with the Colorado Symphony Orchestra er eit konsertalbum av The Moody Blues, spelt inn ved Red Rocks Amphitheatre den 9. september 1992. Dette var første gongen The Moody Blues heldt ein konsert akkompagnert av eit fullt orkester. Dei la sidan ut på turne og spelte med mange regionale orkester. Konserten vart halden i samband med 25-årsjubileet for albumet Days of Future Passed, der London Festival Orchestra spelte. Konserten vart filma og sendt på PBS i USA.
Det originale albumet kom ut 9. mars 1993 på Polydor Records og ein musikkvideo vart gjeven ut kort tid etter. Den 4. mars 2003 vart det gjeven ut ei dobbelplate med heile konserten.
Fylkesveg 92
Fylkesveg 92 finst i fleire fylke i Noreg:
Saturnmånen Loge
Loge er ein av månane til Saturn. Han er medlem av Den norrøne gruppa, og er truleg eit objekt som har vorte fanga inn av Saturn. Loge har ein snittradius på kring 3 km.
Loge vart oppdaga 6. mars 2006 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan T. Kleyna med Subaru-teleskopet på Mauna Kea på Hawaii.
Jan Rasmussen Sande
Jan Rasmussen Sande var ein norsk sjømann, gardbrukar og stortingsmann frå Nøtterøy i Vestfold.
Far hans var leiglending på garden Sande i Nøtterøy. Sjølv tok han styrmannseksamen i Tønsberg og sigla omkring 1780 som skipper på «Frederikke Sofie» av Nøtterøy. Skipet vart kapra og brent av franskmenn, Frankrike låg då i krig med England. Sande sat deretter i fangenskap i Frankrike i tre år. Sigla som sjømann i mange år. På 1790-talet overtok han farsgarden Sande og dreiv denne, men heldt i mange år og fram som skipper.
Sande var 1. representant for Jarlsberg grevskap på Stortinget i 1821 og på omframstortinget 1822. I 1821 var han medlem av fire komitear, mellom dei var konstitusjonskomiteen, flaggkomiteen, og om navigasjonseksamen i Fredriksvern. Han var i 1821 mellom dei som leverte teikning til eit norsk flagg. Sande skal ha kunne ti ulike språk, mellom dei gresk og latin.
Han døydde 1847 på garden sin i Nøttterøy.
Chris Tucker
Christopher Tucker, kjend som Chris Tucker, er ein amerikansk filmskodespelar og komikar.
Titanitt
Titanitt eller sfen er eit særs utbreitt mineral som finst aksessorisk (i små mengder) i dei fleste magmatiske og metamorfe [[bergart]]ar. Det er eit kalsium-titansilikat, CaTiSiO5, og krystalliserer monoklint, har hardleik 5–5½ og tettleik 3,5 g/cm3. Fargen er oftast gul eller brun og glansen sterk. På granittpegmatittar opptrer ofte varieteten yttrotitanitt eller keilhauitt, som inneheld lantanoidar. Titanitt finst saman med apatitt på Kolahalvøya og blir brote der som titanmalm. Klåre titanittar blir nytta i mindre utstrekking som smykkestein (gul, brun eller grøn).
Europacupen i fotball 1973
Europacupen i fotball 1973 var ei fotballturnering der vinnarane av 30 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvararen Ajax frå Amsterdam. Turneringa var den 18. i rekka. I finalen 30. mai 1973 i Beograd vann tittelforsvararen 1-0 over italienske Juventus frå Torino. Dermed tok det nederlandske meisterlaget sin tredje rake triumf i Europacupen i fotball.
Europacupen 1973 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt. Turneringa tok til 13. september 1972. Etter to rundar i september-november, vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars-april 1973.
Finalen
89 484 tilskodarar såg finalen på Raude Stjerne-stadion i Beograd. Sigersmålet kom allereie i 5. minutt og var sett inn av Johnny Rep.
Vinnarlaget Ajax stilte med fylgjande mannskap: Heinz Stuy, Wim Suurbier, Barry Hulshoff, Horst Blankenburg, Ruud Krol, Arie Haan, Johan Neeskens, Gerrie Mühren, Johnny Rep, Johan Cruijff (kaptein) og Piet Keizer.
For Juventus spelte: Dino Zoff, Sandro Salvadore (kaptein), Gianpietro Marchetti, Francesco Morini, Silvio Longobucco, Franco Causio, Giuseppe Furino, Fabio Capello, José Altafini, Pietro Anastasi og Roberto Bettega. Helmut Haller tok plassen til Bettega i det 49. minutt, åtte minuttar seinare kom Antonello Cuccureddu inn i staden for Causio.
Milivoje Gugulović frå Jugoslavia dømde kampen.
Heggurtunnelen
Heggurtunnelen er ein tunnel på Fv92 i Norddal kommune i Møre og Romsdal fylke. Tunnelen er ein del av vegsambandet til Tafjord, og går under eit svært bratt fjellparti på nordaustsida av Tafjorden. Gjennomslaget i den 5277 meter lange tunnelen var 30.oktober 1981, og den vart offisielt opna i 1982.
Heggurtunnelen var den lengste tunnelen i Møre og Romsdal då han vart opna og var den lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg til reforma i 2010 då ei rad riksvegar vart overført frå staten til fylka. Den var òg ein av dei neste lengste vegtunnelane i Noreg berre slått av den samanbygde Haukelitunnelen og av Høyangertunnelen som opna same år.
Fjellet over Heggurtunnelen raste ut i 1934, og førte til ei flodbølgje som tok 40 menneskeliv. (Sjå Tafjord-ulukka).
Dressurriding
WC07b.JPG (frå fransk dressage som kan omsetjast med trening) er ei form for hestesport som går ut på at hest og rytter skal gjennomføre eit program så godt som mogleg. Dommarane legg vekt på gangartar, samling og kor lydig hesten er, samt sits og dugleik hos ryttaren. I dei lettaste klassene er det grunnleggjande dugleik i skritt, trav og galopp som vert vektlagd. I dei vanskelegare klassene finst også meir avanserte dressurelement som piaff, passage og piruettar.
Dressurriding i Olympiske Leikar
Dressurriding har vore olympisk grein sidan 1912, men innhaldet i konkurransen har endra seg sidan då. Sprangdelen har vorte kutta ut, medan dressurøvingane har vorte meir avanserte.
Bakgrunnsstoff
Om dressur på nettstaden til Norges Rytterforbund
Fylkesveg 91 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 91 i Møre og Romsdal (Fv91) går mellom Eidsdal og Norddal kyrkje i Norddal kommune. Vegen er 4,0 km lang.
Serengeti
Serengeti (frå masaispråk Serengit, 'endelause sletter' ) er eit økosystem i Afrika. Det ligg nord i Tanzania og strekkjer seg til sørvestre Kenya mellom 1 og 3 sørleg breiddegrad og 34 og 36 austleg breiddegrad. Området dekkjer rundt 30 000 km² og omfattar verdsarvområdet Serengeti nasjonalpark og fleire jaktreservat. Naturreservatet Masai Mara grenser til Serengeti nasjonalpark i vest.
Hans Jørgenssen Karlsvik
Karlsvik var fødd på garden Lille-Roberg i Slagen. I 1810 gifta han seg med enkja Kari Larssdotter på eit av dei andre bruka på Roberg. Han kjøpte i 1815 Søndre Karlsvik i Slagen og flytta dit nokre år seinare. I 1847 delte han Karlsvik-garden mellom dei to sønene sine.
Karlsvik var 1. representant på Stortinget 1833 for Jarlsberg og Larvik amt. Han var medlem av tollkomiteen og komiteen om kjøpstadskatten. Ved neste stortingsval vart han kåra til 1. varamann.
Han døydde på garden sin i 1859.
Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines
Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines (UVSQ) er eit universitet i Versailles i Île-de-France i Frankrike med fokus på teknologi.
UVSQ underviser innan teknologi og vitskap, i tillegg til mange andre felt, mellom anna administrasjon, økonomi, lingvistikk, statsvitskap og filosofi.
Kappsvarttjeld
Skildring
Kappsvarttjeld er ein stor, støyande vadar, med heilt svart fjørdrakt, raude bein, raude auge og eit kraftig raudt nebb. Han er 42 til 45 centimeter i kroppslengd, og veg 580 til 800 gram. Kjønna har lik utsjånad, men hoene er større og har eit litt lengre nebb enn hannar. Juvenilar har mjukgrå fjørdrakt og syner ikkje dei karakteristiske raude beina og nebba før fjørdrakta er utvikla. I andre leveåret er ungfuglar omtrent som vaksne i utsjånad. Lætet er ei karakteristisk høg piping, veldig lik lætet av arten tjeld.
Vereja
Vereja (russisk Вере́я) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 5000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Protva, 113 km sørvest for Moskva.
Kappsvarttjeld
Skildring
Kappsvarttjeld har naturleg utbreiing langs fastlandkysten av Sør-Afrika og på øyane utanfor, nokon gonger som ein streiffugl nord til Angola og Mosambik. Hekkeområdet strekkjer seg frå Lüderitz i Namibia til Mazeppa Bay, Eastern Cape, Sør-Afrika.
Som typisk standfuglar vil kapptjelden sjeldan forlate territoria sine, som inkluderer ein reirplass og eit beiteområde. Dette er vanlegvis på eller i nærleiken av steina kystar der dei kan beite.
Vereja
Byen Vereja vart først nemnt i skriftlege kjelder i 1371. Han var senteret i fyrstedømmet Vereja på 13–1400-talet. Kristi fødsels katedral i det lokale kreml vart bestilt av Vladimir av Staritsa til minne om omleiringa av Kazan i 1552. Katedralen gjekk gjennom ein omfattande ombygging på 1700-talet og eit høgt neoklassisistisk klokketårn vart reist i 1802. Den eldste soknekyrkja stammar frå 1667-79.
Kappsvarttjeld
Skildring
Kappsvarttjeld beitar hovudsakleg på blautdyr som blåskjel og albogeskjel, sjølv om det er kjent å òg beite på havbørsteormar og insekt. Dei er tilpassa å trenge inn i eller opne blåskjel og losne albogeskjel frå berg, men har vore registrerte å stikke nebbet gjennom sand for å finne anna føde.
Reiret er ei lita grop på småstein, sand eller singel innanfor ca. 30 meter av høgvassmerket. På klippehyller kan det vere bygd ein kant av skjel for å halde egga på plass. Hoa legg vanlegvis to egg, men det kan vere eitt eller tre i kullet, som rugast av begge vaksne. Hekkesperioden varierer mellom 27 og 39 dagar, og ungane treng ytterlegare 38 dagar før dei er flygedyktige og sjølvstendige. Hekkesuksess er betre på øyar der det er få rovdyr og mindre uro enn på fastlandsområde.
Levetida til kappsvarttjeldar kan bli meir enn 18 år. Sjølv om vaksne fuglar sjeldan er utsette for predasjon, er dei fleste hekkestadene på fastlandet offer for uro frå menneske, terrengkøyretøy, hundeåtak og predasjon av taremåse (Larus dominicanus) og andre fuglar. På øyane skjer liknande predasjon av fuglar, sjølv om fleste tap av ungar skuldast matmangel.
Populasjonen er estimert til over 6600 vaksne fuglar totalt (2014). Arten vart vurdert som nær truga av IUCN fram til 2016, men etter det er han rekna som livskraftig, LC, med aukande populasjon.
Qurayha
Qurayha (al-Qurayha, al-Qaraiha arabisk القريحاء) er eit nabolag i underguvernementet Bariq i provinsen Asir i Saudi-Arabia. Han ligg i ei høgd på 402 moh og hadde 4 556 innbyggjarar i 2004. Qurayha var den viktigaste marknaden (halden på sundagar) i området. Han er heimstaden til Musa ibn Ali-stamma.
Rettsfilosofi
Rettsfilosofi, òg kalla allmenn rettsteori eller allmenn rettslære, er eit svært breitt og tverrfagleg område, og rommar både ei rekkje ulike tema og ulike tradisjonar. Utgangspunktet til rettsfilosofien er grunnspørsmålet til jussen. Det har nær samanheng med alminneleg filosofi og politisk filosofi. Rettsfilosofi tek føre seg analyseringa av juridiske omgrep som rettsregel, rett og gjeldande rett, kva rettferd inneber og forståinga av normer.
Rettsfilosofi som fag står vesentleg nærare filosofi enn rettsvitskap; rettsfilosofar er ofte utdanna som juristar eller filosofar, men kan òg ha bakgrunn i andre fag som til dømes sosiologi (som står nær filosofi i den kontinentale tradisjonen).
Ei rettsfilosofisk tilnærming til eit juridisk spørsmål kan vera av etisk art. Ein kan trekkja fram apartheid i Sør-Afrika som eit døme. Raseskiljet var ein integrert del av det sørafrikanske samfunnet, og forbodet mot giftermål og andre typar samkvem mellom svarte og kvite var fastsett ved lov. Raseskiljet var ein del av rettssystemet og burde difor vera «rett». Moralske og politiske innvendingar fekk likevel mange til å nekta for at det sørafrikanske raseskiljet kunne vera «rett» sjølv om raseskiljet var basert på gilde lovvedtak av den sørafrikanske nasjonalforsamlinga.
Innan rettsfilosofi er kritisk rettsteori og feministisk rettsteori døme på ulike retningar.
Saturnmånen Fornjot
Fornjot er ein av månane til Saturn. Han er medlem av Den norrøne gruppa, og er truleg eit objekt som har vorte fanga inn av Saturn. Fornjot har ein snittradius på kring 3,0 km.
Fornjot vart i lag med elleve andre saturnmånar oppdaga 12. desember 2004 av Scott S. Sheppard, David C. Jewitt og Jan T. Kleyna med Subaru-teleskopet på Mauna Kea på Hawaii.
Brampton i Carlisle
Brampton er ein marknadsby og eit civil parish i Carlisle i Cumbria i England. Byen har 4,361 innbyggjarar (2001). Det ligg eit slott her, Naworth Castle, der jarlane av Carlisle heldt til.
St Martin's Church i Brampton er kjend som den einaste kyrkja utforma den prerafaelittiske arkitekten Philip Webb, og har eit sett glasmåleri utforma av Edward Burne-Jones og laga ved William Morris sitt studio.
Historie
Stadnamnet «Brampton» er fyrst dokumentert i Charter Rolls frå 1252, der det er skrive «Braunton». I Taxatio Ecclesiastica frå 1291 er det skrive «Brampton». Namnet er avleidd frå gammalengelsk 'Brōm-tūn', som tyder 'by/busetnad der det veks gyvel'.
Den opphavlege kyrkja på staden ligg nokre mile vest frå busetnaden. Ho er kjend som Brampton Old Church, og ligg på staden der det var ein romersk festning ved Stanegate.
Brampton jernbanestasjon, på jernbanelinja mellom Newcastle og Carlisle, ligg rundt ei mile utanfor byen, nær busetnaden Milton.
Vaffelhjarte
Vaffelhjarte er tittelen på ei barnebok av Maria Parr frå 2005 og ein tv-serie bygd på boka. Tv-serien blei send på NRK for første gong den 14. oktober 2011.
Vaffelhjarte-serien føregår i ei bygd på Sunnmøre. Hovudpersonane er naboungane Trille og Lena.
Melodi Grand Prix 2019
Melodi Grand Prix 2019 var den 57. utgåva av Melodi Grand Prix, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest. Tevlinga vart arrangert av NRK og fann stad i Oslo Spektrum laurdag 2. mars 2019. Ti songar deltok i tevlinga, og vinnaren vart gruppa KEiiNO med songen «Spirit in the Sky», skriven av Tom Hugo, Fred Buljo, Alexandra Rotan,, og Rüdiger Schramm. Songen representerte Noreg i Eurovision Song Contest i Israel i mai 2019, der han enda på sjetteplass. Kåre Magnus Bergh var programleiar for femte år på rad, medan makkeren Heidi Ruud Ellingsen leia sendinga for fyrste gong.
Fantastic Voyage
«Fantastic Voyage» er ein song skriven av David Bowie og Brian Eno i 1979 for albumet Lodger. Det har nesten nøyaktig den same akkordsekvensen som «Boys Keep Swinging» frå det same albumet. Han har òg komen ut som B-side til singlane «Boys Keep Swinging» og «Peace on Earth/Little Drummer Boy», og den amerikanske utgåva av «DJ».
Melodi Grand Prix 2019
Bakgrunn
Som tidlegare år inviterte NRK norske og utanlandske musikarar til å sende inn songar til Melodi Grand Prix. I likskap med fjoråret opna redaksjonen for påmelding til 2019-finalen allereie før 2018-finalen var arrangert. Påmeldinga til Melodi Grand Prix 2019 opna 31. januar 2018, med frist til 9. september. Litt over 1000 bidrag kom inn til redaksjonen innan fristen, ein nedgang frå åra før. Bidraga vart reduserte til rundt 60 låtar som deretter vart presenterte for ulike lyttargrupper. Dei 60 songane vart deretter skorne ned til 10 finalistar som var offentleggjorde av NRK under ein pressekonferanse fredag 25. januar 2019. Finalelåtane vart slopne for sal og strøyming same dag.
Carina Dahl og Tom Hugo deltok i tevlinga for tredje gong, medan Erlend Bratland, Alexandra Rotan, Hans-Erik Dyvik Husby og den tidlegare vinnaren Kjetil Mørland deltok for andre gong. På førehand var KEiiNO den største favoritten, etterfølgd av Kjetil Mørland og Adrian Jørgensen.
Fantastic Voyage
Andre utgjevingar
Songen kom ut som ei biletplate som ein del av Fashions Picture Disc Set.
Konsertversjonar
«Fantastic Voyage» vart framført for første gongen på konsert under A Reality Tour i 2003. I følgje biografen Nicholas Pegg «var det eit godt val både politisk og estetisk: det globale klimaet med Irakkrigen og etterverknaden, kjenslene uttrykte i 'Fantastic Voyage' har aldri verka meir høvande.» Eit konsertopptak frå november 2003 kom ut på DVD-en A Reality Tour i 2004, og på konsertalbumet A Reality Tour frå 2010. Det er ein av dei siste songane Bowie framførte på scenen, då han seint i 2006 framførte songen i lag med «Changes» og «Wild Is the Wind»).
Melodi Grand Prix 2019
Sendinga
Finalen vart arrangert i Oslo Spektrum, der tevlinga har vore arrangert kvart år siden 2001. Sendinga vart overført direkte på NRK1, NRK TV, og på NRK P1 med Ole Christian Øen som kommentator. Sendingen varte fra 21.00 til 23.45. Opphavleg sendetid var 20.55–23.15, men sendestarten vart forskjøven til 21.00 på grunn av Jakob Ingebrigtsen sitt gulløp under innandørs-EM i friidrett.
Finalen opna med at fjorårsvinnaren Alexander Rybak framførte dei to vinnarsongane sine i Melodi Grand Prix: «That’s How You Write a Song» (2018) og «Fairytale» (2009). Deretter ønska programleiarane Kåre Magnus Bergh og Heidi Ruud Ellingsen velkommen. Dei ti bidraga vart fyrst framført éin gong, før sjåarane og ti internasjonale jurygrupper røysta fram fire songar til gullfinalen. Erlend Bratland fekk framføre låten sin på nytt, sidan pyroteknikken ikkje fungerte under den fyrste framføringa.
I fyrste runde talde røystene frå sjåarane 50 prosent og poenga frå dei internasjonale jurygruppene dei siste 50 prosentane. Frå fyrste runde gjekk D'Sound, Anna-Lisa Kumoji, Adrian Jørgensen og KEiiNO vidare til gullfinalen. Sjåarane kunne røyste per SMS eller via nettsidene til NRK.
I gullfinalen vart røystene nullstilte, og det vart vist utdrag av gullfinalistane. Deretter avanserte dei to låtane med flest røyster til ein gullduell: KEiiNO og Adrian Jørgensen. Dei to duellantane opptredde deretter på nytt, før sjåarane røysta igjen. Både i gullfinalen og gullduellen var det norske sjåarar åleine som kåra vinnaren. Til slutt vart KEiiNO kåra til vinnar etter å ha fått flest røyster frå sjåarane. Dette var andre gongen ein norsk vinnarlåt inneheldt joik; fyrste gongen var i 1980, då «Sámiid ædnan» vann den norske finalen.
I pausen før gullfinalen rapporterte Stian «Staysman» Thorbjørnsen frå ein MGP-fest i Slevik i Østfold. Deretter vart artisten Tor Endresen heidra for sin MGP-innsats, då Tone Damli, Christine Guldbrandsen og Heidi Ruud Ellingsen framførte slageren hans «Ingen er så nydelig som du». Sidan 1987 hadde Endresen delteke i Melodi Grand Prix tolv gongar, berre Jahn Teigen hadde delteke fleire gongar med sine fjorten deltakingar. I pausen før vinnaren vart kåra, opptredde fjorårets Eurovision-vinnar, israelske Netta Barzilai, med «Toy».
Deltakarar
Under er deltakarane ut frå startrekkefølgja som vart offentleggjord 22. februar.
Fyrste runde
I fyrste runde røysta dei internasjonale jurygruppene på bidraga med poeng i valørane 1–8, 10 og 12. Det var ti internasjonale jurygrupper med fem medlemmar i kvar gruppe. Totalt gav dei ti juryguppene 580 poeng, og tv-sjåarane hadde like mange poeng til fordeling. Poenga frå sjåarane vart fordelte ut frå kor stor prosentandel kvar song fekk. Dersom eit bidrag fekk 10 prosent av røystene, fekk denne songen 10 prosent av sjåarane sine 580 poeng – altså 58 poeng. Dei fire songane med flest poeng avanserte til gullfinalen. Sjåarane kunne røyste per SMS, og for fyrste gang gratis via nrk.no.
Gullfinalen
I gullfinalen var det norske sjåarar åleine som røysta. Etter ein kort reprise av songane, vart dei fire gullfinalistane sette opp i to par. Vinnarane frå kvart par møtte deretter kvarandre i ein gullduell. Gullduellantane fekk med seg røystene frå fyrste delen av gullfinalen. Røystetala i gullfinalen samt namna på dei internasjonale dommarane vart offentleggjorde på nrk.no etter finalen.
Sjåartal
Prosjektleiaren Stig Karlsen uttalte at han ønskte seg eit deltakarfelt med «kjendiser og artister som folk kjenner». NRK vil «gjøre en enda større jobb for å bringe fram noen nye talenter også», sa Karlsen i eit intervju med NTB etter den internasjonale finalen i 2018. NRK hadde ved fleire høve uttalt at Melodi Grand Prix 2019 ser ut til å bli «historiens største MGP-finale». Finalen hadde 961,000 sjåarar og ein marknaddel på 62,1 prosent – noko ned frå 1,001,000 sjåarar og ein del på 68,6 prosent frå året før. Programmet var det fjerde mest sette på norsk tv denne helga.
Plagiatskuldingar mot vinnaren
Etter finalen påpeika brukarar i sosiale medium at vinnarlåten «Spirit in the Sky» var lik det finske bidraget «Monsters» med Saara Aalto i Eurovision Song Contest 2018. Fleire av dei internasjonale juryane i den norske finalen meinte det same og gav låten trekk då dei skulle bedøme låtane. Musikkmeldaren i VG, Tor Martin Bøe, meinte låtane hadde «klare likhetstrekk». Den musikalske leiaren for Melodi Grand Prix, Stig Karlsen, var einig i at songane hadde visse likskapar, men la til at «Spirit in the Sky» er «et hav unna å være plagiat». Låtskrivaren Tom Hugo Hermansen avviste også plagiatskuldingane og la til: «melodien i både Monsters-låten og vår er innom fire toner som utgjør en mollakkord. Rytmen og lengden på tonene er ikke lik, og disse fire tonene er å finne i mange andre låter».
Kritikk mot NRK
Eit par månadar etter den norske finalen kom musikkmanageren Erland Bakke med kritikk mot NRK. Til Dagbladet meinte Bakke at sentrale personar i NRK blanda saman roller og la «sterke føringer for hvem som vinner den norske MGP-finalen». Han peika på at tre av deltakarane i 2019 var knytte til selskapet Starworks, som vet delvis eigd av den innleia konsulenten og scenografen Mattias Carlsson. Fleire juristar, blant andre jusprofessor Jan Fridthjof Bernt ved Universitetet i Bergen, meinte Carlsson var inhabil fordi han kan ha «økonomiske interesser i hvilke sanger som velges ut». NRK avviste skuldingane, og underhaldingssjefen Charlo Halvorsen understreka at Carlsson ikkje hadde nokon «beslutningsmyndighet i forbindelse med deltakende artister og låter».
Under Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv uttala vinnarane KEiiNO at dei synest NRK burde dekkje promotering, reiser og tapt arbeidsinntekt for dei norske representantane i forkant av tevlinga. Mellom den norske finalen og den internasjonale konkurransen hadde bandet turnert i Europa for eiga rekning. Kostnadane vart dekka av kredittkort og kronerulling. NRK opplyste at kanalen brukte 3 millionar kroner på Eurovision Song Contest, inkludert senderettar. Til TV 2 uttalte prosjektleiar Stig Karlsen at NRK la store ressursar i deltakinga til artistane. «Alle må bringe noe til bordet, og i artistens tilfelle betyr det deres tid og talent», sa Karlsen til TV 2.
Signy-stasjonen
Signy-stasjonen er ein forskingsbase i Antarktis på Signy Island, driven av British Antarctic Survey.
Historie
Signy opna i 1947 då ein vêrstasjon vart sett opp i Factory Cove oppom den gamle kvalstasjonen. Han vart den andre forskingsbasen på Sør-Orknøyane (etter den argentinsk Orcadas-basen i 1903). I 1955 vart hytta Tønsberg House bygd der kvalstasjonen låg. I 1963 vart han omgjort til eit laboratorium for biologisk forsking. I starten vart han driven året rundt, men sidan 1995 har han vore ein sommarstasjon open frå november til april kvart år.
Anlegg
I dag består basen av fire bygningar med kapasitet for åtte personar. Hovudbygningen, Sorlle House (kalla opp etter kvalfangstkapteinen som gav namn til Signy Island) vert nytta til bustadhus og laboratorium. Dei andre bygningane er for lager, energi og vatn. Det er òg fire små hytter kring øya.
Johan Dietrichs
Johan Henrik Dietrichs var ein norsk kjøpmann, meklar og stortingsmann, fødd på Kongsberg.
Dietrichs var son til ein offiser i det militære. Sjølv slo han seg ned i Tønsberg, der han var kjøpmann og seinare meklar. Han var også «stadskaptein». I mange år var han medlem i Tønsberg bystyre, også ordførar.
Dietrichs representerte bykrinsen Tønsberg på Stortinget i 1848, 1857 og 1859-60, og på Omframtstortinget 1858. Dessutan var han stortingsrepresentant i 1854, men då frå bykrinsen Tønsberg og Holmestrand. I 1848 var han medlem i Protokollkomiteen, på dei resterande ordinære stortinga hadde han plass i Gasje- og pensjonskomiteen.
Andy Clark
Simon Andrew Clark er ein engelsk klaver- og synthesizerspelar, mest kjend for arbeidet sitt i lag med gitarist Bill Nelson i kunstrockbandet Be-Bop Deluxe og synthpop-bandet deira Red Noise. Tidlegare var han medlem i eit progrockband frå Sheffield kalla Mother's Pride.
Clark spelte på David Bowie-albumet Scary Monsters (and Super Creeps) i 1980, mellom anna på hitsingelen «Ashes to Ashes», The dB's sitt Stands for Decibels (1981) og Repercussion (1982), Peter Gabriel sitt So (1986), inkludert «Big Time» og «Don't Give Up», og Tears For Fears sitt The Seeds Of Love (1989).
Rass
Rass (òg skrive Ar Rass, Al Rass; arabisk الرص) er eit nabolag i underguvernementet Bariq i provinsen Asir i Saudi-Arabia. Det ligg i ei høgd på 365 moh og har eit folketal på 2 000 i 2010.
Todorokitt
Todorokitt er eit brunt til svart mineral, eit manganoksid, (Mn,Ca,Mg)Mn3O7· H2O. Det opptrer i jordaktig til fibrig form, ganske utbreitt i mindre mengder i manganførekomstar. I Noreg er det påvist frå Fåberg og Tvedalen ved Larvik.
Todorokitt vart først oppdaga i 1934 og typelokaliteten er Todorokigruva i landsbyen Akaigawa (25 km sørvest for Ginzan) i provinsen Shiribeshi på Hokkaido i Japan.
Kragerø kyrkje
Kragerø kyrkje er ei langkyrkje frå 1870 i Kragerø kommune i Vestfold og Telemark. Ho avløyste ei kyrkje frå 1652 i ei tid med stor vekst i folketalet i byen. I 1878 vart det satt inn ekstra galleri i kyrkja, men desse vart fjerna i 1996. Korvindauga vart murt att i 1878 då kyrkja fekk altartavle.
Robinson Crusoe-øya
Robinson Crusoe-øya (spansk: Isla Róbinson Crusoe, blir uttalt [ˈizla ˈroβinson kɾuˈso]), tidlegare kjent som Más a Tierra ('Nærare land'), er den nest største av Juan Fernández-øyane, som ligg 670 km vest for Valparaiso, Chile, i det sørlege Stillehavet. Det er den mest folkerike av dei folkesette øyane i øygruppa med flest busette i byen San Juan Bautista ved Cumberland Bay på nordkysten av øya.
Robinson Crusoe-øya har eit fjellaktig og bølgjande terreng, danna av eldgamle lavastraumar som har bygd seg opp frå ei rekkje vulkanske hendingar. Arealet er 47.94 km2. Det høgaste punktet på øya er 915 meterover havet ved El Yunque. Intens erosjon har resultert i danninga av bratte dalar og ryggar. Ei smal halvøy er danna i den sørvestlege delen av øya kalla Cordón Escarpado. Øya Santa Clara ligg like utanfor sørvestkysten.
Tryllestav
Tryllestav er ein stav brukt i samband med magi og ritual i folkelege førestillingar, tradisjonar og litteratur. Tryllestavar kan mellom anna brukast av feer, hekser, trollmenn og tryllekunstnarar som underheld.
Stavane kan vera av tre, metall, stein eller bein. Den typiske tryllestaven i moderne tid er ein rett, nokså kort og tynn stav som er svart med lys tupp, men det finst også større stokkar og stavar i andre fargar.
Harry Potter-serien
I bok- og filmserien Harry Potter av J.K. Rowling er tryllestavar sentrale. Tryllestavar blir brukte til å leia magiske krefter, og er viktige for å utføra kontrollert magi. Stavane er laga av særskilde treslag som eik, hyll eller barlind og har eit magisk materiale i midten, som einhyrninghår, føniksfjører eller hjartesener frå drakar.
Tobermoritt
Tobermoritt er eit mineral som opptrer som kvite eller gule fibrar, kjemisk eit kalsiumsilikat, Ca5Si6(O,OH)18· 5H2O. I Noreg er det påvist frå ein syenittpegmatitt i Bjørkedalen i Porsgrunn.
Tobermoritt vart først skildra i 1880 etter ein førekomst i Skottland på Isle of Mull, kring byen Tobermory.
Harald Grytten
Harald Grytten er ein norsk forfattar og tidlegare lærar frå Ålesund. Han er særleg kjend for sine entusiastiske omvisingar og omtalar av fødebyen Ålesund, og sine mange historieverk vedkomande byen og bysamfunnet.
Liv og gjerning
Grytten er mellom ann utdanna ved Universitetet i Bergen, der han i 1973 vart cand. philol. i norsk med hovudoppgåva Ei gransking av talemålet på Midøy. Grytten hadde tidlegare vore lærar i Midsund, og var seinare lærar ved vidaregåande skule i Ålesund. Frå 1973 til 1993 var han styrar for Aalesunds Museum, eit yrke som dei fyrste åra var ei deltidsstilling.
Frå 1980 byrja Grytten å gje ut rikt illustrete byhistoriske verk frå ulike delar av byen Ålesund og om folket der. Gjennom posisjonen som museumsmann arbeidde han for å bevare det opphavlege bygningsmiljøet i Ålesund. Han spela såleis ei viktig rolle for at ålesundarane gjenoppdaga jugendstilen og byrja sette pris på byggeskikken som kom til å prege bysentrum etter gjenreisinga etter bybrannen i 1904.
Grytten er særleg kjend som foredragshaldar og talar. Gjennom sine byvandringar og ståande på ein liten trekrakk formidla han i fleire tiår byhistoria med glød og humor. I 2004 fekk Grytten Kommunikasjonsprisen i Møre og Romsdal for sin uvanleg tydelege og konsekvente kommunikasjon gjennom bruk av enkle verkemidlar.
Den 9. april 2010 vart det kjent at kongen hadde utnemnt Harald Grytten til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans betydningsfulle innsats for norsk kulturarv.» Samstundes vart opplyst at avgjerda om ordenstildeling la særleg vekt på innsatsen hans innan by- og lokalhistorie.
Powaqqatsi
Powaqqatsi: Life in Transformation er ei filmatisk skildring frå 1988 av menneske i eit mangfald av kulturar i Sør-Amerika, Afrika og Asia gjennom bilete av arbeidet og tradisjonane deira.
Powaqqatsi er eit konjunktiv i språket hopi, powaq: 'trollmann' + qatsi som tyder 'liv', og uttrykkjer ein eksistens, eit levevis, noko som tar livskrafta frå andre vesen for å fremme eiget liv.
Innhald
Filmen Powaqqatsi er ein sekvens av levande bilete med musikk, men utan tale. Han kom ut i 1988, Godfrey Reggio har ansvaret for regien og Philip Glass har komponert musikken. Reggio har sagt at filmen er inntrykk frå ei undersøking om korleis livet er i stadig endring.
I opninga av filmen viser Reggio opptak frå gullgruva Serra Pelada, der arbeidarar ber sekkar med våt jordmasse opp frå eit dagbrot. Etter det kjem fleire uharmoniske, lagdelte eksponeringar av skitne berarar. Det første kapittelet blir avslutta med mange raske, påfølgjande eksponeringar av same hovudet i ulike vinklar som gjev ein roterande verknad. Dette kan vere ein referanse til Janus, guden for byrjingane, avsluttingar og overgangar, i tråd med dei sentrale tema av framgang og endring. Etter det kjem filmtittelen i raude bokstavar og glir over i neste kapittel, Anthem del 1, der sola stig opp over ein afrikansk landsby. I Anthem del 2 viser filmen ulike bilete av landsbyar og øyar.
I Mosque And Temple ser ein ulike naturopptak, så vel som religiøse scener. Nokre av desse scenene er inne i eit tempel med transparente bilete av menneske som passerer, ein svart mann ber, ein munk sit med ein stokk i handa, mens ein fugl tar av frå stokken og flyg, den same munken går langs ei elv, mange barneansikt, to menn som ror med tunge åretak i ein stor båt på elva, ei kvinne ber i Ganges, to menn utfører yoga, ein annan munk, og eit tempel i Nepal filma utanfrå, og så bortetter.
Gjennom heile filmen viser Reggio bilete av menneske av mange etnisitetar, frå Egypt, Kenya, Peru, India, Hong Kong, Israel og Nepal. Det finst òg opptak frå Berlin og Frankrike. Kulturane i filmopptaka er dels i framgang, dels utdøyande der industrien for eigen skyld nyttar individuelt menneskeleg arbeid.
Filmen er den andre i ein serie på tre av regissøren Godfrey Reggio, med musikk av Philip Glass. Den første filmen er Koyaanisqatsi, og den siste er Naqoyqatsi, alle tre er utan forteljing eller handling som i tradisjonelle filmar. Filmen Baraka av Ron Fricke, frå 1992, er ein annan film utan tale, forteljarstemme eller handling, og som viser menneske i miljøet sitt rundt om i verda.
Johan Horn
Johan Olivarius Horn var ein norsk skulemann, tollar og politikar frå Kongsberg.
Powaqqatsi
Musikken
Musikken til filmen vart òg gjeve ut på CD med i alt 18 spor:
Hedrum
Hedrum er ei bygd og ein tidlegare kommune i Vestfold. Hedrum ligg i Lågendalen, omkring nedre del av elva Numedalslågen. Kommunen hadde namn etter hovudsoknet i Hedrum prestegjeld og omfatta også sokna Kvelde og Hvarnes. I 1988 vart Hedrum og kommunane Tjølling, Brunlanes, Stavern og Larvik slått saman til den nye kommunen Larvik.
Powaqqatsi
Musikken
Filmen blir nokre gongar vist samstundes med at musikken blir framført live.
Johan Horn
Horn var son til ein kjøpmann. Han vart student i 1828 og tok cand.mag.-graden i 1836. Frå 1834 arbeidde han som adjunkt ved Kongsberg middelskole. I 1840 flytta han til Molde, der han var styrar av middelskulen i byen. Han var fyrste redaktør i avisa Romsdals Budstikke frå 1843 til 1846. Sidan var han tollkasserar 1859-68 i Risør og 1868-90 i Moss. I Moss var han ei tid ordførar for bystyret, og «sparebankdirektør».
Powaqqatsi
Musikken
Musikken til filmen saman med framsyning av filmen Powaqqatsi var opningskonserten i Grieghallen ved festspela i Bergen i 2016. Framføringa vart gjort av Bergensfilharmonien, Phil Glass Ensemble og kor.
Johan Horn
Horn representerte Kristiansund og Molde på Stortinget 1845, då han var sekretær i Kyrkjekomite nr 2. Han møtte på Omframtstortinget 1858 som varamann frå valkrinsen Ålesund og Molde. Til Stortinget 1859-60 var han vald representant frå Molde, medlem i Tollkomiteen.
Verdscupen i skihopping 1987
Verdscupen i skihopping 1987 omfatta 22 tevlingar. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn 6. desember 1986 i Thunder Bay i Canada og vart avslutta i Holmenkollbakken i Oslo den 21. mars 1987. Dei 22 tevlingane fordelte seg på 10 i normalbakkar, 10 i storbakkar og 2 i skiflyging, skiflygingstevlingane fann stad i Planica. Hopprenna under Ski-VM i Oberstdorf talde ikkje med i verdscupen.
Vegard Opaas vann FIS-premien, som den fyrste norske skihopparen. Også i tevlinga for landslag vart det norsk siger, med Finland på andre- og Austerrike på tredjeplass.
Assassin's Creed Valhalla
Spelet kom ut den 10. november 2020 for dei fleste plattformar, med ei litt seinare utgjeving for PlayStation 5.
Tombarthitt-(Y)
Tombarthitt-(Y) er eit sjeldant mineral med brunleg svart farge, originalskildra i 1968 frå ein granittpegmatitt ved Høgetveit i Evje, der det finst saman med keiviit-(Y). Det er vesentleg eit hydroksylhaldig silikat av yttrium. Det finst ofte i metamikt tilstand.
Det er kalla opp etter Thomas F. W. Barth.
Andesoreade
Andesoreade (Oreotrochilus estella) er ein kolibriart av «koketter», i stammen Lesbiini, ein del av underfamilien Lesbiinae. Han har leveområde høgt i Andesfjella i Argentina, Bolivia, Chile og Peru.
Andesoreaden som skildra i 2023 har to underartar, nominatunderarten O. e. estella og O. e. bolivianus.
Fellesnemninga «oreade» i det norske artsnamnet er frå gresk mytologi som ei nemning for fjellnymfe.
Skildring
Andesoreaden er 13 til 15 cm i kroppslengde. Hannane veg ca. 8,8 gram og hoene ca. 8,0 g. Vaksne har eit middels langt svakt bua svart nebb. Den vaksne hannen av nominatforma har uklår brunleg overside. Han har ein brei, lysgrøn iriserande flekk over strupe og hals som er avgrensa med eit smalt svart tverrband mot det kvite brystet og buken. Buken har ei raudbrun stripe ned i midten bakover mot undergumpen som òg er brun. Det sentrale fjørparet til den gaffelforma halen er bronsesvart; resten er for det meste kvite med bronsorte kantar og fjørspissar ytst. Hoa er også matt brun på oversida, dessutan lysare beige på undersida. Halsen er bleik med fine mørke flekker. Halen er grønnsvart og dei ytre tre eller fire fjørpara er kvite ved botnen og tuppane. Ungfuglen er generelt meir gråaktig enn den vaksne og hannen har ein mørk blågrøn strupeflekk. Vaksne hannar av underarten O. e. bolivianus skil seg frå nominatforma med ei kastansefarga bukstripe som har svarte flekker.
Utbreiing og habitat
Andesoreade er ein fugl frå dei høge sentrale Andesfjella. Nominatforma finst frå den sørvestlege Ayacucho-regionen i Peru sør gjennom det vestlege Bolivia og det nordlege Chile inn i det nordvestlege Argentina så langt som Tucumán-provinsen. O. e. bolivianus er avgrensa til Bolivias Cochabamba-departement. Arten lever på puna-grassletter, spesielt område med steinframspring. Dei lever òg nær busetnader, i Puya raimondii-standar og i utkant av Polylepis-skog. I høgda varierer utbreiinga frå 2400 til 5000 moh., men er mest vanleg mellom 3500 og 4500 moh. Arten er uvanleg godt tilpassa kalde netter og vinteren, som han overlever ved å redusere stoffskiftet ved å utnytte ein tilstand av nattleg hypotermi, liknande dvale i hòler og djupe sprekkar. Dette tilfluktsrommet er også trudd å verne det mot nattleg predasjon.
Åtferd
I hekkesesongen held hoer av andesoreade territorium i nærleiken av nakne berg, medan hannane streifar vidt omkring. Begge kjønn kan røre seg ned frå dei høgste områda i løpet av den australske vinteren.
Andesoreade lever av nektar frå ei rekkje blomstrande buskar, kaktusar og tre. Dei sit når dei tar føda i staden for å flyge i fast posisjon framføre blomsten (stiller), ein eigenskap som kan ha utvikla seg for å spare energi på høge høgder. Buskplanten Chuquiraga spinosa i korgplantefamilien utvikla seg sannsynlegvis side om side med andesoreaden, då denne kolibrien er den primære pollinator for planten. I tillegg til nektar, hentar arten leddyr frå vegetasjonen og fangar dei nokre gonger i flukta.