cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Musikkgruppa Intrigue
Intrigue er ei samisk musikkgruppe skipa i 1989 i Karasjok i Noreg. Gruppa syng på nordsamisk og engelsk.
Prisar og utmerkingar
I 2003 vann grupp Áillohaš musikkpris, ein samisk musikkpris gjeven av Kautokeino kommune og Kautokeino sameforeining for å æra bidrag til samisk musikk.
Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System
Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System, også kjend som SNES mini eller SNES Classic i daglegtalen, er ein dedikert spelkonsoll utgjeven av Nintendo, som emulerer Super Nintendo Entertainment System. Konsollen er ein oppfølgjar til Nintendo Classic Mini: Nintendo Entertainment System frå 2016 og kjem med 21 SNES-spel installert, inkludert den fyrste offisielle utgjevinga av Star Fox 2. Konsollen vart utgjeven i Nord-Amerika og Europa den 29. september 2017.
Laurits K. Grønnevet
Laurits K. Grønnevet var ein norsk fiskar, bonde, postopnar og lokalpolitikar. Han var fødd på garden Sætre i Vartdal kommune, no Ørsta, på Sunnmøre. Han tok til som fiskar i open møringsbåt 15 år gammal. Seinare var han førar på eigne båtar. I 1921 slutta han som fiskar og vart postopnar, noko han var til 1944.
L.K. Grønnevet hadde mange offentlege verv og oppgåver. i heimkommunen vart han vald til headstyret i 1910. I 1912 vart han ordførar. Det var han i fleire bolkar, til saman i 14 år. Han var formann i forstandarskapet i Vartdal Sparebank. Medhjelpar til presten i Vartdal kyrkje var han i 36 år.
Som ordførar var han medlem av fylkestinget. I åtte år sat han i fylkesskulestyret. Grønnevet sat ofte i lagretten. Oftast var det i jordskifte- og grensegangforretningar. I 1935 gjekk han, saman med andre, frå Ålesund til Kristiansund i høve vegskjøn. Dei mest krevjande oppgåvene han utførte for samfunnet, rekna han sjølv å vere arbeidet med matforsyninga under første verdskrigen, og formannsjobben i byggenemnda for Vartdal kraftverk.
Trond Einar Elden
Trond Einar Elden er ein norsk tidlegare  kombinert- og langrennsløpar frå Namdalseid som representerte Strindheim Idrettslag. Under VM på ski i Lahti i 1989 vart han den yngste verdsmeister i kombinert nokon gong, to dagar før han fylte 19 år. I same meisterskapen vann han også VM-gull i øvinga for lag. Elden tok bronsemedaljen i kombinert under VM i 1993, og fekk elles med seg eitt OL-sølv for lag i 1992, og to VM-sølv i same (1993 og 1999). Han vart norsk meister i kombinert same året som han vart verdsmeister, sidan vann han fem sølvmedaljar og tre bronsemedaljar i kombinert-NM.
Elden hadde sin store styrke i langrennsløypa, og dei siste åra som aktiv idrettsutøvar satsa han på sprinttevlingane i langrenn. Bård Jørgen Elden er ein eldre bror.
Karriere
Elden debuterte i verdscupen i kombinert i Svenska skidspelen i Falun på tampen av 1988-sesongen, og vart nummer ni. På nyåret 1989 fekk han sitt gjennombrot då han kom på tredjeplass i Schonach, berre slått av Hippolyt Kempf frå Sveits og Sovjetunionens Andrej Dundukov. Ei veke seinare vart han nummer fire i eit nytt verdscuprenn i Reit im Winkl. Den 17. februar overraska Elden stort og vart verdsmeister på suverent vis, han kom i mål heile 2 minuttar og 39 sekundar føre sølvvinnaren Dundukov. Dagen etter gjekk Elden fyrsteetappen for Noregs gullvinnande lag i lagtevlinga, Trond Arne Bredesen gjekk andreetappen, medan Bård Jørgen Elden gjekk den avsluttande tredjeetappen. Etter VM-triumfane heldt Trond Einar Elden fram med å imponere. I mars månad vann han kombinertøvinga i både Holmenkollen og Lahti, før han avslutta sesongen med å verte juniorverdsmeister på Vang på Hedmark.
Frå 1990-sesongen tok den såkalla V-stilen over i skihoppinga, ein stil som Elden ikkje klarte å tileigne seg like bra som mange andre skihoppar. Etter å ha mislukkast i ski-VM 1991 i Val di Fiemme, var Elden i storform i mars månad 1991. Han vann tre strake sigrar i høvesvis Lahti, Falun og Holmenkollen. I 1992 vart han nummer ni i vinter-OL, og fekk ein sølvmedalje i lagtevlinga. Under ski-VM 1993 i Falun kom Elden på bronseplass i den individuelle øvinga, og fekk ein ny sølvmedalje i lagtevlinga.
Elden tok ein åttandeplass i kombinert under vinterleikane på Lillehammer i 1994, men fekk ikkje plass på Noregs lag som gjekk inn til OL-sølv i lagtevlinga. I OL-sesongen hadde han elles to tredjeplassar i verdscuprenn som sine beste resultat. Året etter vart Elden nummer ni individuelt i ski-VM i Thunder Bay, men gjekk ikkje på Noregs lag som for fjerde gong på rad måtte nøye seg med sølv i lagtevlinga. Ein tredjeplass i Bad Goisern var hans største prestasjon i 1995-sesongen.
Frå og med 1996-sesongen sleit Elden med å kome med i Noregs tropp til dei store meisterskapane. Han deltok korkje i ski-VM 1997 i Trondheim, eller i vinter-OL 1998 i Nagano. Derimot fekk han plass i troppen til ski-VM i Ramsau i 1999. Der vart han nummer ti i normaløvinga i kombinert, før han gjekk fyrsteetappen på Noregs lag som vann sølvmedaljen i lagtevlinga.
Elden slutta med nordisk kombinert etter 2000-sesongen.
Sprint-langrenn
Sesongane 2001-04 deltok i sprint-langrenn i verdscupen. To gongar kom han på andreplassen i verdscuprenn, det fyrste i februar 2001 i Nove Mesto og det andre i romjula same året i Salzburg. Begge gongane vart han slått av landsmenn; høvesvis Morten Brørs og Håvard Bjerkeli. Elden representerte Noreg på sprinten under VM i Val di Fiemme 2003, der han vart nr 24.
Prisar
Elden vart tildelt Olavstatuetten i 1989. I 1991 vart han tildelt Holmenkollmedaljen i lag med Vegard Ulvang, Ernst Vettori og Jens Weissflog. Han fekk i 2004 Egebergs ærespris for sine prestasjonar i kombinert og langrenn, samt friidrett. I friidrett tevla han særleg i terrengløp.
Kari Risvik
Kari Risvik er ein norsk skjønnlitterær omsetjar. Saman med ektefellen Kjell Risvik blir ho rekna som ein av dei fremste omsetjarane i Noreg. Ekteparet set om frå spansk, portugisisk, katalansk, italiensk, fransk, tysk, engelsk, hebraisk og andre språk til norsk.
Risvik har vunne fleire prisar: Bastianprisen i 1975, Kulturdepartementets oversetterpris i 1986, og Brageprisens heiderpris i 2006.
Rhys Williams
Rhys Williams er ein britisk friidrettsutøvar frå Cardiff i Wales som vann gull, sølv og bronse på 400 meter hekk i europameisterskapane 2006-2012.
Aktiv
Med sluttida 49,12 sekundar kneip Williams bronsemedaljen på 400 m hekk under EM i friidrett 2006 i Göteborg, ein hundredels sekund føre franske Naman Keïta. I den neste europameisterskapen, som fann stad i Barcelona i 2010, sprang Williams inn til 48,96 og personbeste, langt etter landsmannen, walisaren Dai Greene. Under EM i friidrett 2012 i Helsinki vann Williams gullmedaljen på langhekken, trass den relativt svake løpstida 49,33 sekundar. Williams gjorde sitt snøggaste langhekkløp i Luzern den 12. juli 2013, der han vart klokka inn på 48,86 sekundar.
Doping
Williams vart i juli 2014 hekta i ein dopingkontroll. Han vart stengd ute frå idretten i 6 månader, etter som han uforvarande hadde fått i seg det skadelege stoffet.
Magnis Valley
Magnis Valley er ein brei isfri dal, 9 km lang og som ligg 6 km vest for Derrick Peak i Britannia Range. Han vart namngjeven i samband med Britannia av ei geologgruppe frå University of Waikato på New Zealand, 1978–79, leia av M.J. Selby. Magnis er eit historisk stadnamn tidlegare nytta i Romersk Britannia.
Gulbrystsnipe
Gulbrystsnipe (Calidris bairdii) er ein vadefugl i snipefamilien med hekketerritorium frå Tsjukotka i Sibir, over Alaska og nordlege Canada til vestlege Grønland. Denne snipa er ein langdistansetrekkfugl som overvintrar i sørlege Sør-Amerika, frå Peru, Chile til Argentina og Uruguay og litt inn i sørlegaste Brasil. Streiffuglar kan dukke opp i Europa.
Fylkesveg 809 i Telemark
Fylkesveg 809 i Telemark går mellom Åmdals Verk og Skafså kyrkje i Tokke kommune. Vegen er 5,7 km lang.
Herlev kommune
Herlev kommune er ein dansk kommune som ligg i Region Hovedstaden på Sjælland. Kommunen vart ikkje endra ved kommunereforma 1. januar 2007.
Kommunen har 28,423 (2016) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Herlev.
IFF-system
Identification Friend or Foe (IFF) (nynorsk: Identifisering, ven eller fiende) er eit elektronisk system, som gjer det mogeleg med ein trygg identifisering av eit radarekko. Systemet nyttast oftast av militære radarsystem til å skilja mellom kampfly som ven eller fiende. Systemet brukast òg i stigende grad mot kjøyretøy og fartøy (skip).
Funksjon
Eit IFF-system er basert på to apparater, ein Interrogator (nn: forhøyrar) på radaren samt ein transponder plasert ombord i flyet. Denne transponderen er utstyrt med eit kryptosystem. Interrogatoren sender ut eit spørsmål, samstundes med at radaren sender ein radarpuls, og transponderen om bord på fartøjet svarar dersom kryptolyklane er overeins. I fall eit slikt svar kjem, er flyet positivt identifisert som ven, og et passande symbol vert vist på radarskjermen (monitoren). I motsett fall kjem det ikkje noko svar, og flyet kan vera fiende eller ukjend.
Dampbil
Verbiest (1679)
Den fyrste som er laga ein dampdriven bil tykkjest ha vore belgiaren Ferdinand Verbiest, som rundt 1680 (truleg i 1679) laga ei lita dampdriva vogn med ei lengd på rundt 60 cm. Dette skjedde medan han budde i Kina og vogna vart truleg laga for å imponera keisaren. Dampmaskina hadde ikkje stempel, men nytta damptrykket til å driva eit skovelhjul, som så dreiv framhjula på vogna. Verbiest let vogna køyra rundt på gardsplassen til keisarpalasset i ein times tid. Vogna vart sett på som ein kuriositet og vart ikkje vidareutvikla.
Nolet (1748)
I 1748 eksperimenterte den franske presten Nolet med eit liknande køyretøy som Verbiest. På same vis som vogna til Verbiest retta Nolet òg dampstrålen mot eit skovelhjul, som så dreiv drivhjula via nedgiring i fleire trinn. Vogna til Nolet vart demonstrert i Paris i 1775. Det skal finnast eit ekemplar av ei slik vogn i Karlsruhe i Tyskland.
Cognout (1769)
I 1769 bygde den franske militæringeniøren Joseph Cugnot ein damplastebil i full skala. Vogna var meint for å transportera tungt artelleri og vart kalla «la fardier de Cugnot». «Fardier» tyder ei vogn laga for å transportera svært tunge lass («fardeau»). Etter som det var eld under kjelen vart òg køyretøyet kalla «chariot à feu» (eldvogn). I motsetning til Verbiest nytta Cognout ei stempeldampmaskin, så dette ser ut til å ha vore det første køyretøyet drive av ei stempeldampmaskin. Det var òg den fyrste lastebilen i soga.
Murdock (1784)
I 1784 monterte engelskmannen William Murdock ei dampmaskin på ei vogn, som vart kalla «Sauterelle». Motoren i vogna til Murdock var ei stempeldampmaskin (truleg produsert av Boulton and Watt) med ein vertikal sylinder. Denne vogna står no på Museum of Science and Industry i Birmingham. Murdock køyrte ei strekning på to-tre kilometer. I 1791/1792 bygde Murdock fleire eksperimentelle vogner.
Youngstown
Youngstown er ein by i Ohio i USA, nordvest for Pittsburgh. Byen har kring 72 000 innbyggjarar, men med forstadane kring byen kjem innbyggjartalet opp i 570 000. Byen har jern- og stålverk og ein del maskinindustri. Han var grunnlagd i 1797.
John Griggs Thompson
John Griggs Thompson er ein amerikansk matematikar.
Han er professor ved University of Florida i USA. Thompson tok doktorgraden ved University of Chicago i 1959, og var så tilsett same stad. Han vart professor her i 1962. Frå 1970 til 1993 var han professor i matematikk ved University of Cambridge i Storbritannia, og har sidan 1993 vore professor ved University of Florida. Han er for tida professor emeritus i matematikk ved University of Cambridge.
Thompson har motteke fleire internasjonale prisar for bidraget sitt til matematikken, mellom anna Fieldsmedaljen i 1970. I 2000 fekk han American National Medal of Science av president Bill Clinton og i 2008 Abelprisen saman med Jacques Tits for prestasjonane deira innan algebra, og særleg for utforminga av moderne gruppeteori. Thompson har òg gjeve teoriar for kodar og bidrag innan såkalla Galois-teori.
John Griggs Thompson er æresdoktor ved universiteta i Illinois, Yale, Oxford og Ohio State.
Blekkfløyte
Blekkfløyte er eit musikkinstrument som ofte blir brukt i folkemusikk, særleg i skotsk og irsk folkemusikk. Av utsjånad kan blekkfløyte minna om ei tynn blokkfløyte i metall, men ei vanleg blikkfløyta har berre seks fingerhpl, som ein dekker med peikefinger, langfinger og ringfinger på kvar hand.
Register
Blekkfløyter har vanlegvis eit omfang på kring to oktavar. Dei er diatone og normalt laga for å spela i ein durskala. Ei D-fløyte, som er den vanlegaste tradisjonelle fløyta, kan såleis spela to durskalaer frå D1 til D3. Det øvste registeret speler ein normalt med dei same grepa som det nedste, men med sterkare luftstraum. På dei fleste fløyter finst det i tillegg til dei ordinære grepa med stor ters og septim også eit gaffelgrep for liten septim, ofte med hola 2-3-4-6 dekka. Dette gjer at ein i tillegg til grunntonearten også kan spela den subdominante durtonearten, altså G-dur på ei D-fløyte. I subdominanttonearten vil fløyta ikkje dekka to heile oktavar, men ein heil pluss to halve. Ein kan også spela parallelltoneartane h-moll og e-moll, og eventuelt a-moll. Andre toneartar må ein spela ved å bruk halvdekka fingerhol, ettersom det normalt ikkje finst andre stabile gaffelgrep på tradisjonelle fløyter.
Nokre fløytemakarar lagar også tenorfløyter, kalla low whistles på engelsk. Desse kling ein oktav under dei vanlege fløytene og har gjerne ein varm, rund tone.
Produksjon
Tidlegare var blekkfløyter som regel svært billige instrument, jf. den engelske nemninga penny whistle. Billige fløyter er framleis utbreidde, t.d. Generation, som består av eit messingrøyr med støypt plastmunnstykke, og Clarke, som er laga av ei blikkplate som er rulla sammen til ein konus, med treblokk. Det har også kom til stadig meir forseggjorte og akustisk nøyaktige fløyter av ulike materiale, som plast, aluminium og tre.
Utøvarar
I Norge er særleg Steinar Ofsdal og Hans Fredrik Jacobsen kjende for å spela blekkfløyte, men også folkemusikkinspirerte band som Vamp og Hellbillies har brukt instrumentet.
Rolvsøy Idrettsforening
Rolvsøy Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande i Rolvsøy i Fredrikstad kommune. Laget vart stifta 17. april 1920 og er aktivt med i fotball og handball. Rolvsøy IF spelar i raude og gule vertikalstripete trøyer og svarte bukser.
Stor-Burgan
Stor-Burgan er eit område som omfattar det meste av olja i Kuwait med kring 70 milliardar fat olje. Det vert rekna som et nest største oljefeltet i verda. Feltet består av Burgan-, Al-Maqwa- og Al-Ahmadifelta og ligg sør for Kuwait by.
Auditorio de Tenerife
Auditorio de Tenerife «Adán Martín»  er ein operabygning teikna av spanske arkitekten Santiago Calatrava Valls. Han ligg i byen Santa Cruz de Tenerife, hovudstaden på kanariøya Tenerife, og er eit kjent symbol for byen.
Bygginga av Auditorio de Tenerife tok til i 1997 og enda i 2003. Operaen blei innvigd 26. september same året med kronprins Felipe av Spania til stades, og blei vitja av tidlegare amerikanske presidenten Bill Clinton. Bygningen passar inn i prinsippa for sein-modernistisk arkitektur på slutten av 1900-talet.
Pirie Peninsula
Pirie Peninsula er ei smal halvøy som strekkjer seg 3 nautiske mil (6 km) nordover frå midten av Laurie Island i Sør-Orknøyane. Halvøya vart kartlagd i 1903 av Den skotske antarktisekspedisjonen under Bruce, som namngav ho etter dr. Harvey Pirie, som var kirurg og geolog på ekspedisjonen.
McKay Valley
McKay Valley er ein sentral dal av tre stort sett isfrie dalar som strekkjer seg aust frå Midnight Plateau i Darwin Mountains. Han kalla opp etter Christopher P. McKay, ein fysikar ved NASA Ames Research Center i Moffett Field i California, som forska i McMurdo Dry Valleys (mikrometeorologi, istjukkleiken på innsjøar, stabilteten til bakkeisen) i 15 somrane frå kring 1980.
John Horton Conway
Han var professor ved University of Cambridge frå 1983 og ved Princeton Universitety i USA frå 1986. Tidleg i 1960-åra stod han for han nyskapande arbeid knytt til teorien om endelege grupper. Han bidrog også til fleire greiner av underhaldningsmatematikk, som ved oppfinninga av den cellulære automaten kalla Game of Life.
John Horton Conway døydde 82 år gammal av covid-19 i heimstaten sin New Jersey.
Forum København
Forum København eller Forum Copenhagen er ein utstillings– og konserthall på Frederiksberg i Danmark. Hallen har vore arena for mellom anna Melodi Grand Prix Junior Nordic 2002, Junior Eurovision Song Contest 2003 og Congratulations: 50 Years of the Eurovision Song Contest.
Momrak
Momrak er ei grend i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Grenda ligg langs Fv355 ved austbreidda av Fyresvatn i nordenden av fjellområdet Våmur. Bilverkstaden Momrak Verkstad er å finne her.
Klippesnipe
Klippesnipe (Calidris ptilocnemis) er ein vadefugl i snipefamilien med hekking i nordvestre Alaska og i Sibir på vestsida av Beringsundet. Overvintringsområdet er på stillehavskysten av Nord-Amerika, frå Aleutane til California.
Henriette Caillaux
Henriette Caillaux var ei fransk overklassekvinne som er best kjend for drapet på Gaston Calmette, redaktøren i Le Figaro, då han truga omdømet til ektemannen hennar, den dåverande finansministeren og tidlegare statsministeren Joseph Caillaux.
Bakgrunn
Henriette Raynouard var fødd i Rueil-Malmaison like utanfor Paris. Som nittenåring gifta ho seg med den tolv år eldre forfattaren Léo Claretie. Dei fekk to barn.
I 1907 byrja ho eit forhold med Joseph Caillaux medan begge framleis var gift. I 1908 fekk ho skilsmisse frå Léo Claretie, medan Caillaux hadde vanskar med å skilja seg frå si kone. Dei to gifta seg til slutt i oktober 1911. Saman hadde dei ein formue på rundt 1,5 millionar franc, noko som gjorde dei til eit av dei rikaste para i Frankrike.
Åtak
Som finansminister i Doumergue-regjeringa blei Joseph Caillaux utsett for ein langvarig pressekampanje der særleg Le Figaro under redaktør Gaston Calmette gjekk hardt ut mot han. Henriette Caillaux talde «138 artiklar på 95 dagar» om ektemannen i avisa.
Avisa gjekk frå å angripa Caillaux politisk til å sverta omdømet hans - ho kalla han uærleg og skulda han for å ha motteke bestikkingar. Calmette publiserte også ei rekkje brev av Caillaux som han hadde fått tak i på ulike vis - mellom anna skal han ha bestukke stovejenta til Henriette Caillaux for å få tak i brev ektemannen hadde skrive til henne.
16. mars 1914 tok Henriette Caillaux ei avgjerd om å «gje Calmette ein lærepenge», som ho seinare sa i politiavhøyr. I varehuset Gastinne Renette kjøpte ho ein halvautomatisk pistol - ein Browning .32 ACP - som ho prøvde ut i kjellaren. Om lag 17.15 lét ho seg køyra i ektemannen sin departementsbil til avislokala i rue Drouot. Fint kledd i svart satengkjole, ein jakke av karakulpels og ein hatt med fjør bar ho også ei muffe, som var nokså uvanleg for årstida, men som ho brukte til å skjula pistolen i.
Calmette var ute då ho kom, men var venta snart tilbake. Klokka 18 kom han innom avislokala saman med forfattaren Paul Bourget, og gjekk med på å gje Caillaux ein kort audiens. Etter å ha veksla nokre ord trekte ho pistolen og skaut seks skot mot redaktøren - fire trefte, to av dei døyelege. Caillaux døydde på operasjonsbordet seks timar seinare.
Henriette Caillaux venta på politiet i lokalet. Ho nekta å reisa til politikammeret i ein politibil, men lét seg i staden køyra i sin eigen bil, som framleis var parkert utanfor. I avhøyra forklarte ho kva som hadde skjedd, at ho hadde villa gje Calmette ein lærepenge - og at ho håpa han ikkje var hard skadd.
Rettssak
Rettssaka mot Henriette Caillaux byrja 20. juli 1914, og prega den franske offentlegdommen. Ho omfatta ei erklæring frå den franske presidenten, ei nær sagt uhøyrd hending nokon stad - og ei rekkje representantar frå den franske makteliten.
I ei tid då feminismen var i vinden, men framleis ikkje hadde vunne innpass i samfunnet, bygde advokaten hennar, Fernand Labori, forsvaret på tradisjonelle tankar om at kvinner var emosjonelt svakare enn menn. Drapet på Gaston Calmette var ikkje overlagt, hevda han, men eit pasjonsdrap. Forsvararen vann fram og Caillaux blei frikjend av juryen den 28. juli.
Rettsavgjerda er blitt kritisert, og mykje tyder på at Joseph Caillaux nytta kontaktane sine til å påverka saka. Ein ven av han, Jean Bienvenu-Martin, var blitt justisminster i juni 1914, medan fleire jurymedlemmer og hovuddommarar var vennleg innstilte til partiet hans. Både aktor og forhøyrsommaren for saka blei tildelte æreslegionen kort tid før rettssaka starta. Vidare skal ein nær ven av Caillaux, Pascal Ceccaldi, ha betalt korsikanske samansvorne for å bua eller applaudera vitna på kommando.
Seinare liv
Tidleg på 1930-talet fekk Caillaux ein grad ved École du Louvre for ei avhandling om bilethoggaren Jules Dalou. I 1935 gav ho ut ei bok som lista opp arbeida til Dalou. Ho døydde i Mamers i 1943.
Ettermæle
Ein amerikansk stumfilm om saka, The Caillaux Case, blei laga av Fox Film i 1918. Filmen var regissert av Richard Stanton. Madlaine Traverse spelte Henriette Caillaux og Eugene Ormonde var Gaston Calmette. I filmen er Henriette Caillaux og ektemannen tysk-vennlege konspiratørar og forrædarar mot Frankrike. I røynda var Joseph Caillaux ein forkjempar for fredeleg kompromiss med Tyskland under første verdskrigen, og blei dømt for landsforræderi for dette. Filmen var ingen økonomisk suksess.
I 1968 blei det laga ein tysk fjernsynsfilm om Caillaux, Madame Caillaux, og i 1985 kom ein fransk fjernsynsfilm kalla L'Affaire Caillaux.
Armota
Det ligg eit assyrisk kloster frå 300-talet på ein ås oppfor Armota. Klosteret er blitt øydelagd og bygt opp att mange gongerr, sist gongen i 1988 då soldatane til Saddam Hussein brukte dynamitt til å sprengje det.
Gerry Beckley
Gerald Linford Beckley, betre kjend som Gerry Beckley, er ein USA-amerikansk songar, låtskrivar og musikar, og grunnleggjaren av bandet America.
Tidleg liv
Beckley vart fødd av ein amerikansk far og ei engelsk mor. Han byrja å spela piano i ein alder av tre år og gitar nokre år seinare. I 1962 spelte Beckley gitar i The Vanguards, eit instrumentalt surfemusikkband i Virginia. Han var kvar sommar i England og oppdaga snart musikken i den britiske bølgja.
Karriere
I 1967 vart far til Beckley kommandant ved United States Air Force-basen RAF West Ruislip i nærleiken av London. Gerry gjekk på London Central High School i Bushey Hall nordvest i London, der han spelte i ulike skuleband og møtte dei kommande bandmedlemmene sine, Dewey Bunnell og Dan Peek. Opphavleg spelte gruppa på fredagskveldane på den lokale amerikanske ungdomsklubben, for det meste med akustiske coverlåtar av Crosby, Stills, and Nash. Den opphavlege trommeslagaren var ein klassekamerat, Dave Atwood.
America skreiv platekontrakt med den britiske avdelinga av Warner Records og fekk suksess i 1972 med «A Horse with No Name».
Beckley skreiv og song topp 10-hitten til America frå 1972, «I Need You» og listetoppen «Sister Golden Hair» frå 1975, og dessutan topp 20-oppfølgjaren «Daisy Jane». Han song òg topp 10-hitten «You Can Do Magic» på 1980-talet.
Beckley held fram med å skriva og spela inn musikk både som soloartist og saman med andre musikarar. Med Bunnell held Beckley fram å turnera over heile verda som America.
Solo-prosjekt
Beckley har jobba med eit breitt utval av musikarar på mange prosjekt. På midten av 1970-talet samarbeidde han med David Cassidy på Cassidy sitt kritikarroste RCA-album, der han både skreiv, song og var medprodusent. Frå 1992 til 1997 samarbeidde han med Carl Wilson frå The Beach Boys og Robert Lamm frå Chicago, noko som kulminerte med utgivinga av Like a Brother i 2000, som var dei siste innspelingane Wilson gjorde før han døydde i 1998.
I mai 2006 gav Beckley ut eit nytt soloalbum, Horizontal Fall.
I mars 2007 dukka Beckley opp som gjest i det australske musikalske spørjeprogrammet Spicks and Specks. I april 2007 var han ein spesiell gjest på eit Ben Kweller-show i Melbourne i Australia. Beckley, Kweller og bandet framførte «Sister Golden Hair» saman.
Beckley gav i 2016 ut soloalbumet Carousel, som han framførte den 7. september 2016 på Whisky a Go Go i Hollywood i California. .
Beckley er òg medlem av Les Deux Love Orchestra.
Diskografi
Sjå òg diskografien til America
Tripoli
Tripoli er den største byen og hovudstaden i Libya. Byen ligg ved Middelhavet, langt nordvest i landet. 1. januar 2005 hadde byen 1 150 990 innbyggarar.
Tripoli er det politiske, økonomiske og kulturelle sentrum i Libya. Byen har den største og viktigaste hamna i landet. I byen ligg òg Universitet i Libya; Al-Fateh. Med si lange historie finst det mange kulturminne frå historisk og førhistorisk tid i Tripoli.
Byen har typisk middelhavsklima. Somrane er våte og varme, vintrane kalde og ganske tørre.
Namn
Namnet Tripoli (på arabisk طرابلس Tarābulus eller طرابلس الغربية Tarābulus al-gharbiyya, libysk uttale Ṭrābləs) er avleidd frå «Τρίπολη»; det greske ordet for 'tre byar' (på gresk Τρίπολις, Tripolis).
Historie
Tripoli vart grunnlagt av fønikarar på 600-talet f.Kr. og då kallla for Oea. Saman med Sabratha og Leptis Magna vart området kalla for Tripolitania. Kolonien kom seinare under Kyrenaika, for sidan å hamne under kartagenarane. Tripolitania danna den austlege delen av Kartagos landområde. Etter den andre puniske krigen, 218-202 f.Kr., rådde numidiske kongar over området. Sidan 146 f.Kr., då det numidiske kongedømet gjekk under, var det ein del av den romerske provinsen Africa.
På 200-talet e.Kr danna Septimius Severus Provincia Tripolitana med Oea som hovudstad. Vandalane erobra byen rundt 450 e.Kr., medan han frå 534 låg under det bysantinske riket. År 644 erobra arabarar landet, og rådde over byen i hundrevis av år. I den korte perioden 1146-1158 styrte dei sicilianske normannarane byen. Sidan låg han i lang tid under Tunis, men vann sjølvstende sist på 1400-talet.
I 1509 erobra 'Peter av Navarra' byen, og ein spansk statthaldar vart innsett. År 1530 gav den tysk-romerske keisaren Karl V Tripolitania i len til johannittarane. Tyrkarar erobra byen i 1551, som deretter vart sjørøvarstat. I 1685 vart byen bombardert, og herskaren måtte ut med ein halv million livres i fredstributt. År 1714 grunnla Ahmed Karamanli eit eige dynasti for Tripoli, som la tributt til Tyrkia, men som tok skatt av europeiske makter for å skåne deira handelsfartøy mot piratverksemda. Fleire forsøk på å få slutt på sjørøvariet mislukkast. Franskmenn bombarderte byen i 1728, USA førte krig mot Tripolitania 1801-05 og 1815, og ei svensk eskadre blokkerte Tripoli 1802.
Fyrst då Frankrike i 1830 erobra Algerie lukkast ein å få bukt med det tripolitanske sjørøveriet. Tyrkia utnytta i 1835 indre strid til å gjere ende på Tripoli sitt sjølvstyre. Karamanli-ætlingane vart fjerna og Tripolitania omgjort til ein provins.
Italia tok Tripoli-provinsen med ein hær hausten 1911. Den italienske regjeringa og parlamentet annekterte landet hausten og vinteren 1912. Etter ein kort krig med Tyrkia, godkjende Tyrkia anneksjonen.
Under 2. verdskrigen erobra den britiske hæren byen i 1943. Då Libya vart sjølvstendig i 1951 vart Tripoli hovudstad i landet. Innbyggartalet har auka mykje dei siste tiåra, ei rad forstader har vakse fram rundt den opphavleg byen.
Økonomi
Tripoli er den største hamnebyen i Libya. I omlandet vert det dyrka oliven, grønsaker, sitrusfrukter, tobakk og korn. Fiskeri er ei viktig næring, og konserveringsindustrien er vel utbygt. Byen har og oljeraffineri og møbelindustri. Han har eit universitet (sidan 1973) og fleire høgskular.
Geografi
Tripoli ligg på ei halvøy vest i Libya, ved Middelhavet. Byen omfattar ein eldre bydel, delvis bakom store murar, og ein moderne, europeiskprega del.
Klima
Tripoli har eit middelhavsklima med varme somrar og milde vintrar. Temperaturen i desember har ein gong vore 1 °C. Middeltemperaturen rundt denne kjøligaste månaden brukar vere mellom 9 °C og 18 °C.
Lora
Lora er ei grend i Lesja kommune i Innlandet. Grenda har eigen butikk. Hovudnæringa er landbruk.
Europaveg 136 går gjennom grenda. Lora stoppestad på Raumabanen er nedlagt og ingen tog stoppar der.
Våmur
Våmur er eit fjellområde og ein fjellovergang for Fv355 sør i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark, mellom administrasjonssenteret Moland i Fyresdal og Kilegrend.
Wangen im Allgäu
Wangen im Allgäu er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen dekker 101,4 km² og hadde 26 956 ibuarar i 2021. Byen ligg 556 meter over havet og grensar i sør mot Bayern. Elva Argen renn gjennom delar av kommunen.
Arpent
Arpent er ei eldre måleining for areal og skulle svara til det ein kunne pløye på éin dag. I Frankrike var 1 arpent = 0,342 hektar og i Sveits 0,36 hektar.
Ordet er fransk og kjem av det seinlatinske arivpendium, som tyder «jordmål».
S Andromeda
S Andromeda eller SN 1885A er ein supernova som vart observert i 1885 i Andromedagalaksen, og som ved maksimum var synleg med det nakne auga.
Han vart først sett den 17. august 1885 av den franske astronomen Ludovic Gully, men Gully trudde på den tida at det var spreidd månelys i teleskopet sitt og følgde ikkje opp observasjonane. Ernst Hartwig ved Tartu-observatoriet i Estland såg supernovaen 20. august og kommuniserte funnet i eit telegram den 31. august 1885, då Hartwig hadde stadfesta at det ikkje var skapt av reflektert månelys. Telegrammet førte til vidstrekte observasjonar av hendinga.
Tom Vraalsen
Bakgrunn
Vraalsen voks opp på Frogner som son av Åre Vraalsen, direktør i Sørensen & Lies Kulkompani, og kona Franciska Andresen.
Etter Oslo handelsgymnasium utdanna han seg til siviløkonom ved Handelshøjskolen i Århus og gjekk UDs aspirantkurs.
Karriere
Vraalsen tenestegjorde i Utanriksdepartementet og ved ambassadane i Beijing, Kairo, Manila og Jakarta 1961–1975. Han var ministerråd ved den norske SN-delegasjonen i New York 1975–1979, spesialrådgjevar i Utenriksdepartementets politiske avdeling 1981–1982 og fast representant for Noreg ved SN i New York 1982–1989. Han hadde permisjon frå Utanriksdepartementet som direktør for samfunnskontakt i Saga Petroleum 1991–1992. Deretter var han SN-utsending til Sør-Afrika i 1992 og Noregs ambassadør i London 1994–1996, Washington, D.C. 1996–2001 og Helsingfors 2001–2003. Han hadde òg oppdrag som SNs spesialutsending for Sudan 1998–2004.
Leutkirch im Allgäu
Leutkirch im Allgäu er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen er 175 km² vid og hadde 23 056 ibuarar i 2021. Byen ligg 654 meter over havet i eit slette- og åslandskap. I aust grensar kommunen mot Bayern.
Tom Vraalsen
Karriere
Vraalsen var formann i Oslo Senterparti 1979–1980 og medlem av Senterpartiets programkomite i 1979. Han var bistandsminister i Jan P. Syses regjering 1989–1990.
Leutkirch im Allgäu
Staden er ein av dei mest solrike i heile Tyskland.
Tom Vraalsen
Karriere
Tom Vraalsen vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 1987 og tildelt storkrossen av Royal Victorian Order i 1994. Han var æresdoktor ved amerikanske Augustana College og Luther College.
Familie
Han var gift med Viebecke Vraalsen, tidlegare rådgjevar i Utanriksdepartementet.
Watson Peninsula
Watson Peninsula er ei smal halvøy, 2 nautiske mil (3,7 km) lang, mellom Macdougal Bay og Marr Bay på nordkysten av Laurie Island i Sør-Orknøyane. Ho vart kartlagd i 1903 av Den skotske antarktisekspedisjonen under Bruce, som namngav ho etter G.L. Watson som teikna og omforma ekspedisjonsskipet «Scotia».
Alaskasnipe
Alaskasnipe (Calidris melanotos) er ein vadefugl i snipefamilien med eit særs vidt utbreiingsområde for hekking mellom Tajmyrhalvøya og nordre Alaska og Canada. Dette er flyttfuglar, dei fleste overvintrar i Sør-Amerika, men eit fåtal trekker til søraustre Australia, New Zealand, og ein sjeldan gong til Søraust-Asia, Ny-Guinea og Mikronesia.
Gaston Calmette
Gaston Calmette var ein fransk journalist og avisredaktør. Han var bladstyrar for Le Figaro frå 1903 til han blei drepen av Henriette Caillaux i 1914.
Calmette var fødd i Montpellier og studerte juss i Paris. I 1883 blei han tilsett ved Le Figaro. Eit av intervjua hans førte i desember 1892, midt under Panamaskandalen, til at finansminister Maurice Rouvier måtte gå av. I 1894 blei Calmette redaktør i avisa. I 1896-97 skreiv han mykje lesne artiklar om Dreyfus-affæren.
I 1903 blei Calmette utnemnd til bladstyrar for Le Figaro, og gjorde avisa til eit organ for ein moderat-konservativ, men sterkt nasjonal politikk. I løpet av det neste tiåret auka avisa sirkulasjonen. I 1914 byrja avisa ein skarp kampanje mot finansminister Joseph Caillaux, som blei skulda for politiske og økonomiske uærlegdommar. Avisa trykte fleire brev av Caillaux, mellom anna eitt som peikte mot at Caillaux og den noverande kona hans hadde hatt eit forhold før han blei skild frå den første kona si.
16. mars kom Henriette Caillaux til avislokala og bad om å få treffa Calmette. Redaktøren var ikkje inne, men kom tilbake til avisa klokka seks saman med vennen Paul Bourget. Han overraska Bouget ved å gå med på å treffa Caillaux. Etter å ha mumla nokre ord trekte ho ein pistol og skaut seks skot mot han. Fire skot trefte, to av dei dødelege. Calmette døydde på operasjonsbordet seks timar seinare.
Gaston var bror av bakteriologen Albert Calmette.
Bardufoss og Omegn Idrettsforening
Bardufoss og Omegn Idrettsforening er eit idrettslag heimehøyrande på Bardufoss i Målselv kommune. Idrettslaget. som vart skipa 30. november 1947, er aktivt med i fotball, handball og ski. Bardufoss OIF spelar i kvite trøyer med raud stolpe, blå bukser og raude strømper.
Skirennaren Bjarte Engen Vik, som vart verdsmeister og olympisk meister i kombinert, var i alle år medlem i Bardufoss OIF.
Istra (fleirtyding)
Istra kan vise til
USS «Enterprise» (CV-65)
USS «Enterprise» (CV-65) er eit tidlegare amerikansk hangarskip som var aktivt frå 1961 til 2017. Det var det første atomdrivne hangarsskipet i verda og det åttande skipet i USA si flåte som ber namnet USS «Enterprise». USS Enterprise hadde base i Norfolk i Virginia.
Kjølen vart lagt den 4. februar 1958, og sjøsatt den 24. september 1960. USS «Enterprise» vart tatt inn i aktiv teneste den 25. november 1961. Skipet hadde base i Naval Station Norfolk i Virginia. Den andre basen var Naval Air Station Alameda fram til denne stengde i 1997.
Det 342,3 meter lange fartøyet er framleis eit av verdas største skip. Opphavleg var det meint som det første av ein serie på seks skip, men produksjonskostnadene vart langt større enn forutsett. Dei øvrige fem skipa vart aldri bygde, så USS «Enterprise» var det einaste skipet i si klasse.
Az Zibar
Az Zibar er ein liten by ved Kabirelva i fjella i Erbil guvernement, nordaust i Irak. Shanidahgrotta ligg 15 km mot søraust.
Bad Waldsee
Bad Waldsee er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen dekker 108,6 km² og hadde 20 175 ibuarar i 2021. Byen ligg 588 meter over havet.
Bobil-produsenten Erwin Hymer Group har hovudkontoret sitt i Bad Waldsee.
Østre Porsgrunn kyrkje (1760–2011)
Østre Porsgrunn kyrkje, òg kalla Jesu Kirke i Østre Porsgrunn eller Østsiden kirke, var ei kyrkje i tre frå 1760 i Porsgrunn kommune i Vestfold og Telemark som vart totalskada av brann natta til 11. april 2011. Kyrkja hadde vorte restaurert i 1997, 1960–1966 og i 1888.
Kyrkja var ei krosskyrkje (det vil seie med ein grunnplan forma som ein kross), teikna av arkitektane Lauritz de Thurah og Andreas Pfützner og bygd i lafta tømmer. Stilen var rokokko/seinbarokk. Kyrkja hadde vindauge i to høgder. Tårnet hadde ein tårnhjelm med særeigen form, og var utstyrt med eit fem meter høgt spir med eit smijarnsornament i toppen.
Då det ikkje er mange kyrkjer att her i landet frå denne perioden, var det eit stort nasjonalt tap at denne kyrkja brann ned til grunnen. Ny kyrkje vart innvigd 15. september 2019.
Furuset kyrkje i Ullensaker
Furuset kyrkje er ei langkyrkje i Ullensaker kommune i Viken.
Denne teglkyrkja er ei av dei tidlegaste kyrkjene til Henrik Nissen. Interiørfargene vart sett i 1929 av Enevold Thømt, som også måla altarbiletet, inspirert av altartavla i Ullern kyrkje i Sør-Odal.
På kyrkjegarden står eit gravkapell i panelt bindingsverk frå 1904 (arkitekt: Peter Emil Wætthen).
Hillerød kommune
Hillerød kommune er ein dansk kommune som ligg i Region Hovedstaden på Sjælland.
Jleeb Al-Shuyoukh
Jleeb Al-Shuyoukh (arabisk جليب الشيوخ, Jalīb Al-Shuyūkh) er ein by i Kuwait. Han er byen nærast Kuwait internasjonale lufthamn og er stort sett busett av utanlandske arbeidarar frå Sør-Asia og arabiske land som Syria og Egypt. Det vert bygd nye bydelar i byen.
Hillerød kommune
Før kommunereforma i 2007 høyrde kommunen til det no oppløyste Hillerød kommune (1970–2006), Skævinge kommune og Slangerup kommune (berre Lystrup og Uvelse valdistrikt).
Arnold Sommerfeld
Sommerfeld studerte matematikk og naturvitskap ved Albertina Universitetet i heimbyen hans Königsberg i Aust-Preussen. Avhandlinga hans vart skriven med hjelp av rådgjevar og matematikar som Ferdinand von Lindemann. Han gjennomførte den nasjonale eksamenen i 1892 og då byrja han på eit år med militærteneste, som vart gjort med eit reserve-regiment i Königsberg. Han fullførte den obligatoriske militærtenesta si i september 1893, og for dei neste åtte åra stod han oppført som frivillig med åtte veker militærteneste.
Tarsus i Mersin
Tarsus (hittitisk: Tarsa, gresk: Ταρσός, Tarsós) er ein historisk by sør i det sentrale Tyrkia, 20 km innfor kysten av Middelhavet, på slettelandet der elva Seyhan Nehri renn ut i Middelhavet. Han høyrer til Adana-Mersin storbyområde, det fjerde største byområdet i Tyrkia med 3 millionar innbyggjarar. Tarsus høyrer til provinsen Mersin og ligg i kjernen av regionen Çukurova. Tarsus har kring 240 000 innbyggjarar.
Tarsus eller Tarsos er ein svært gammal by, med funn frå steinalderen. I oldtida var byen hovudstad for kongane av Kilikia og seinare for persiske satrapar. Han blei tidleg gresk-påverka og var ein viktig hellenistisk by. I 66 f.Kr. blei han annektert av Pompeius til Romarriket. Det var her det første møtet mellom Kleopatra og Marcus Antonius fann stad, og apostelen Paulus var fødd her.
Vladimir Majakovskij
Vladimir Vladimirovitsj Majakovskij  var ein russisk poet, mellom dei fremste aktørane i den tidlege russiske futurismen.
Liv og gjerning
Majakovskij var fødd i Baghdati i Georgia. Faren, som var etnisk kosakk, var skogsarbeidar, mora var ukrainar. Sjølv om Majakovskij snakka georgisk på skulen og med venene, snakka dei primært russisk i heimen. 14 år gammal deltok Majakovskij i ein sosialistisk demonstrasjon i byen Kutaisi, der han gjekk på skule. Etter faren døydde brått i 1906, flytta Majakovskij-familien til Moskva.
I Moskva utvikla Majakovskij sterk interesse for marxistisk litteratur og tok del i ei rekke aktivitetar i Det russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet, to år seinare fylgde han bolsjevikane då partiet vart splitta. Då mora ikkje lenger makta betale skulepengar, måtte han slutte på skulen. Majakovskij hamna kring den tid, 1908-09, i fengsel for omfattande politisk aktivitet. Ettersom han var mindreårig, slapp han deportasjon.
Litterært virke
I 1911 byrja Majakovskij på kunstskule i Moskva og danna saman med målaren David Burljuk og lyrikaren Velimir Khlebnikov ei futuristinspirert kunstnargruppe. Futuristpublikasjonen Ein øyrefik mot den offentlege smaken (Пощёчина общественному вкусу) trykte i 1912 Majakovskijs første offentleggjorde dikt: Natt (Ночь) og Morgon (Утро). Her avviste han all tidlegare russisk litteratur og gjekk inn for eit nytt diktarspråk.
Grunna sin politiske aktivitet vart Majakovskij i 1914 utestengd frå kunstskulen i Moskva. Han frigjorde seg snart frå subjektivismen i futurismen. Tekstene han vart stendig meir forteljande, det er desse arbeida publisert under perioden straks føre oktoberrevolusjonen, som etablerte hans ry som poet i Russland og utanlands. Måten han «avpoetiserte» språket resulterte i ein original, dynamisk stil, full av overraskande metaforar, ofte utvikla til fantastiske, groteske bilete og dristige rim og rytmar som bryt med tradisjonelle reglar for rim og metra. Hans første dikting er sjølvsentrert, til dømes tragedien Vladimir Majakovskij (1914), poemet Skya i bukser (1915) og i verk inspirert av ulukkeleg kjærleik, som Ryggradsfløyta (1915) og Lilitsjka (1916). Skya i bukser var Majakovskijs første dikt av større lengd. Det skildrar, sett frå synsvinkelen til ein avvist elskar, dei kjenslege emna kjærleik, revolusjon, religion og kunst. Språket i diktet var gatespråket, Majakovskij gjekk langt i eit forsøk på å dekonstruere den idealistiske og romantiserande oppfatninga om poesi og poetar.
Sommaren 1915 vart Majakovskij kjend med Elsa Kagan. Ho var særs interessert i den nye futuristiske poesien og inviterte han heim for å lese diktet Skya i bukser. Majakovskij møtte då systera hennar, Lilja Brik, og vart djupt forelska i henne. Det er til henne diktet Ryggradsfløyta (1916) er dedisert. Lilja og mannen hennar, Osip Brik, som var Majakovskijs forleggar, levde saman med Majakovskij i eit ukonvensjonelt samliv nokre år. Ekteparet Brik skilde seg ikkje, men heldt fram å leve i lag, også etter Liljas kjærleiksforhold med Majakovskij tok slutt.
Majakovskij vart i byrjinga av første verdskrigen nekta krigsteneste og arbeidde frå 1915 til 1917 ved Petrograds militære bilskule som konstruktør. Han var i Smolnij i Petrograd då han vart vitne til oktoberrevolusjonen. Frå første stund gjekk han inn for revolusjonen.
Etter han flytta tilbake til Moskva arbeidde Majakovskij med både grafikk og tekst, satiriske Agitprop-affischer. År 1919 publiserte han den første poesisamlinga si (Все сочиненное Владимиром Маяковским). Frå 1919 til -22 var han medarbeidar i telegrambyrået ROSTA, der han med satiriske dikt og teikningar kommenterte dei aktuelle hendingane. Han heldt fram sine satirar i ei rekke dikt retta mot Vestens kapitalisme, mot NEP-tidas nye småborgarskap og sovjetisk byråkrati, til dømes Møtesitjarane (1922); slik også i skodespela Veggelusa (oppført 1929) og Badstova (oppført 1930). Revolusjonær patos dominerer skodespelet Misterija-buff (1918) og poema Vladimir Iljitsj Lenin (1924, norsk 1973), Godt! (1927) og det ufullførte Av full hals (1930, norsk 1970).
Free Four
«Free Four» er ein song av Pink Floyd skriven og sungen av Roger Waters, frå albumet Obscured by Clouds. Tittelen er henta frå den tradisjonelle opptellinga i starten av mange rockesongar: «one, two, three, four!». Bandet startar òg denne songen på same måte, men seier i staden «one, two, FREE, FOUR!». Songen omhandlar tema som Waters ofte kom tilbake til på seinare album, blant anna dødsfallet til faren og dei «onde» kreftene i plateindustrien. Det er òg referansar til Syd Barrett med tekstlinja «So all aboard for the American Tour... and maybe you'll make it to the top....and mind how ya go and I can tell ya 'cos I know, ya may find it hard to get off.»
Vladimir Majakovskij
Litterært virke
I det kulturelle klimaet hos den unge Sovjetunionen voks populariteten hans snøgt. Frå 1922 til 1928 var Majakovskij ein framståande medlem av «Kunstens venstrefront» og definerte verka sine som «kommunistisk futurisme» (комфут). Både gruppa og Majakovskij vart angripne av ortodokse kommunistiske kritikarar for «formalisme», som fann verka deira uforståelege for proletariatet.
Kilegrend
Kilegrend er den sørlegaste grendi i Fyresdal kommune i Vestfold og Telemark. Grendi ligg langs Fv355 i sørenden av Fyresvatn på grensa mot Nissedal kommune. Kilegrend har eigen campingplass, Øyne camping, og hadde fram til midten av 90-talet eigen skule. Etter at denne vart lagt ned har folketalet i Kilegrend vorte halvert.
Free Four
Songen har ein lett tone gjennom versa, men under gitarsoloen vert songen overraskande tyngre med ein progresjon som liknar instrumentalen «One of These Days», og som fangar den klassiske Pink Floyd-gitarlyden. «Free Four» vart gjeve ut på singel i USA i 1972 med «Stay» som b-side, og vart spelt ein del på radio.
Vladimir Majakovskij
Litterært virke
Som ein av få forfattarar kunne han reise fritt. Reisene hans til Latvia, Storbritannia, Tyskland, USA, Mexico og Cuba påverka verk som Mi oppdaging av Amerika (Мое открытие Америки, 1925). Også i Sovjetunionen reiste han vide. På ei forelesingsreise i USA trefte Majakovskij Elli Jones, som seinare fødde ei dotter hans. Dette fekk Majakovskij greie på først i 1929 då paret, ettersom relasjonen var hemmeleg, møttest i Sør-Frankrike.
Mot slutten av 1920-talet vart Majakovskij meir desillusjonert av bolsjevisme og propaganda, hans satiriske skodespel Vegglusa (клоп, 1929), som tok opp sovjetisk småborgarskap og byråkrati, viser denne utviklinga. Sjukdom og såvel politiske som private vonbrot prega dei siste månadene av livet hans.
Kvelden 14. april 1930 skaut Majakovskij seg sjølv. Han vart gravlagd på Novodevitsjijgravstaden i Moskva. Til hans ære vart namnet på fødestaden hans endra i 1930 frå Bagdahti til Majakovskij.
Majakovskijs påverknad kan ikkje avgrensast til sovjetisk poesi. Sjølv om han lenge vart sett som den sovjetiske poeten par excellence, så forandra han også oppfatninga om poesi i den større 1900-talskulturen.
Afrodisiakum
Afrodisiakum er ein ingrediens, eit preparat eller krydder som skal auka kjønnsdrifta, lysta eller evna til sex. Namnet tyder 'som gjeld elskhug', og er knytt til den greske gudinna Afrodite, som mellom anna representerte den fysiske sida av kjærleiken. Ein har nytta ei rekkje ulike stoff, som plantedelar, dyreprodukt, drikke, rusmiddel og meir lækjemiddelaktige stoff som afrodisiakum. For å reknast som afrodisiakum, må stoffet ha verknad for begge kjønn.
Ordet er ei latinisert form av det greske afrodisiakos, «å vekka seksuelt attrå», igjen frå Afrodisios, «heilagt for Afrodite». Namnet på den greske gudinna for kjærleik og venleik, Afrodite, tyder «seksuell glede».
Styltesnipe
Styltesnipe (Calidris himantopus) er ein vadefugl i snipefamilien som hekkar på tundra i Nord-Amerika. Styltesnipa er ein trekkfugl som overvintrar i området frå sørlege Nord-Amerika, Karibia og Sør-Amerika til og med Argentina.
Vinjestoga
Vinjestoga er barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje. Museet ligg i Telemark like ved E134 på Vinjesletta i Vinje kommune.
Vinjestoga er ein typisk husmannsstove frå 1800-talet.
Bakgrunnsstoff
Heimesidene til Vest-Telemark museum
Garphyttan
Garphyttan er ein svensk tettstad i Örebro kommun i Örebro län i landskapet Närke. I 2005 hadde tettstaden 1 557 innbyggjarar. Garphyttan ligg cirka tolv kilometer vest for Örebro.
Jacques Tits
Jacques Tits er ein fransk (frå 1974, tidlegare belgisk) matematikar. Han har skrive mange forskingsartiklar på fleire område, men i hovudsak innan gruppeteori.