cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thorvald Stoltenberg
Familie
Mot slutten av livet var Stoltenberg kjæraste med filmregissøren Anja Breien.
Han var svoger til etterfølgjaren sin, Johan Jørgen Holst, ettersom Karin Stoltenberg var syster av Holst si kone Marianne Heiberg.
Retteprogram
Eit retteprogram, eller ein stavekontroll, er eit dataprogram laga for å kontrollere om orda i eit dokument er skrive riktig. Retteprogram kan vere laga som separate program, eller dei kan vere integrert i andre program.
Retteprogram samanliknar kvar ordform i input med sitt eige leksikon. Viss ordforma ikkje finst i leksikonet, og ikkje kan genererast frå leksionet med hjelp av eit sett genereringsreglar, er det handsama som feilskrive, og programmet sett i gang ei algoritme for å finne ut kva ordform brukaren kan ha tenkt å skrive. Eit døme på ei slik algoritme er å liste opp ordformer frå retteprogrammet som har ein kort Levenshtein-distanse frå ordforma som brukaren skreiv inn.
Retteprogram har gjerne to arbeidsmodi, dei kan vurdere ord etter kvart som dei blir skrive (og t.d. markere dei med raud strek under), eller dei kan bli sett til å gå gjennom heile teksten på ein gong. Ein spesiell undertype av retteprogram har ei algoritme som alltid kjem med berre eitt framlegg, og har som eit alternativ at dei alltid rettar, utan å spørje først. Slike program blir gjerne brukt i produksjon av store mengder tekst under høgt tidspress, som i aviser.
Historikk
Eit stort framsteg kom då retteprogramma fekk ein grammatisk komponent, dvs. at settet med stammar vart relatert til eit sett med bøyingsaffiks, slik at t.d. alle norske hankjønnssubsantiv ville få ein peikar til suffiksa en, ar, ane, NULL, og alle dei att ein peikar til s. Det neste store framsteget var å opne for dynamiske samansetjingar. Alle samiske, austersjøfinske og germanske språk (bortsett frå engelsk) skriv samansette ord utan mellomrom, og for eit ordlistebasert retteprogram er det umogleg å få ein god attkjenningsprosent. Det er ikkje lett å lage ein automatisk samansetjingskomponent, for norsk har t.d. norske grammatikarar til no vist liten interesse for dei grammatiske mekanismane bak fugeformativane s og e (som i «barnsbein», «barnehage», men i moderne retteprogram finst det no gode samansetjingsmekanismar.
Retteprogram for språk i Noreg
Retteprogramma for nynorsk og bokmål i Microsoft si programvare er utarbeidd av det finske firmaet Lingsoft. Dei er utforma som endelege tilstandsautomatar, og byggjer på tonivåmorfologi.
Retteprogram for nynorsk og bokmål under Linux og Macintosh er basert på ispell, og bruker kjeldefiler opphavleg laga av Rune Kleveland. Kleveland sin kjeldekode blir no utvida og oppdatert av det opne kjeldekodeprosjektet speling.
Retteprogram for nordsamisk og lulesamisk er utarbeidd av det norske sametinget i samarbeid med Universitetet i Tromsø. Teknologien er basert på grammatisk baserte endelege tilstandsautomatar, som blir ekspandert til fullformlister og deretter maskinelt komponert til tilstandsautomatar att. Programmet fungerer (framleis) berre for Microsoft Word. Det er gratis tilgjengeleg for alle interesserte.
Sjå også
Grammatikkkontrollprogram
Brothers Water
Brothers Water er eit vatn i Hartsop-dalen aust i Lake District i Cumbria i England. Det vart ein gong kalla Broad Water og ligg nord i Kirkstone Pass, med flott utsyn nedover mot Patterdale.
Namnet Broad Water vart endra på 1800-talet etter at to brør drukna der.
Nordaust for Brothers Water ligg landsbyen Hartsop, med fleire gardsbygningar i stein frå 1600-talet.
Det finst ein del aure i vatnet, samt ein sjeldan fiskeart, schelly.
Akihiro Sakata
Han har spela for klubbane Cerezo Osaka, Shonan Bellmare, Oita Trinita, AC Nagano Parceiro og Fukushima United FC (2019).
Bilbaoestuaret
Bilbaoestuaret (spansk Ría de Bilbao, baskisk Bilboko Itsasadarra) er eit estuar danna av elvane Nervion, Ibaizabal og Cadagua, som drenerer det meste av Bizkaia og delar av Alava i regionen Baskarland i Spania. Det er eit stort estuar som er 16 km langt og strekkjer seg frå Bilbao til Bilbao Abra-bukta. Dette gjer at det er mogeleg for havgåande skip å nå hamna i Bilbao, men dei siste åra har hamna i sjølve Bilbao vorte ombygd til bustadområde, medan ein har bygd ei ny hamn heilt ute ved kysten ved Santurtzi og Zierbena.
Nedanfor Bilbao deler estuaret storbyområdet til Bilbao. På venstresida ligg Barakaldo, Sestao, Portugalete og Santurtzi og på høgresida ligg Erandio, Leioa og Getxo.
Höri
Höri er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunen ligg i Glattal.
Kommunen består av Ober- og Niederhöri på vestsida av Glatt og Endhöri på austsida.
Norskehavet
Norskehavet er ein del av Atlanterhavet som ligg mellom Nordsjøen, Grønlandshavet, Islandshavet og Barentshavet. Ein undersjøisk kant mellom Island og Færøyane markerer grensa til Atlanterhavet; i nord skil Jan-Mayen-kanten det frå Nordishavet.
Nordsjøen er fiskerik, og ein tek særleg sild, sardin og ansjos der. I tillegg starta ein å vinna ut olje og gass frå havbotnen i 1993.
Chambéry
Chambéry er ein by søraust i Frankrike, og er préfecture (hovudstad) i departementet Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Han var hovudstad i den historiske regionen Savoie sidan 1200-talet, då Amadeus V av Savoie gjorde byen til sitt maktsentrum.
Norskehavet
I Norskehavet og Grønlandshavet søkk overflatevatnet to til tre kilometer ned til havbotnen, slik at vatnet der blir metta med oksygen. Dette vatnet går sørover i ein djup, kald straum langs norskekysten, medan ein annan straum tek kaldt vatn først sørover mot Island og sidan austover, langs polarsirkelen. Nær overflata fyller Golfstraumen Norskehavet med varmt og saltrikt vatn sørfrå, og derfor er det stort sett isfritt heile året.
Chambéry
Geografi
Chambéry vart grunnlagd i krysset mellom to antikke vegar som gjekk gjennom Dauphiné, Burgund, Sveits og Italia, i ein dal mellom fjella Bauges og Chartreuse ved elva Leysse. Storbyområdet har meir enn 100 000 innbyggjarar, og strekkjer seg frå dei vindruekledde sidene av Combe de Savoie, og nesten heilt til breidda av Bourgetsjøen, den største naturlege innsjøen i Frankrike. Byen har ein stor jernbanestasjon, midt på linja mellom Lyon og Torino.
Norskehavet
I norsk petroleumsforvaltning vert grensa på sokkelen mellom Nordsjøen og Norskehavet sett ved 62°N og grensa mellom Norskehavet og Barentshavet ved 71°N. 62 grader nord er om lag ved Stad.
Chambéry
Historie
Historia til Chambéry er nært knytt til Huset Savoie og var hovudstad her frå 1295 til 1563. I løpet av denne tida dekte Savoie eit område frå Bourg-en-Bresse i vest, over Alpane til Torino, nord til Gèneve og sør til Nice. For å unngå provokasjonar frå Frankrike, flytta hertug Emmanuel Philibert hovudstaden sin til Torino i 1563, og Chambéry byrja å forfalle. I stordomstida var våpen frå Savoie svært ettertrakta, og mange av dei mektigaste hærane i Europa kjempa med våpen frå Savoie. Chambéry og Hertugdømet Savoie gjekk tilbake til herskarane av Huset Savoie i 1815.
Borgarkrig
Borgarkrig er ein type krig som går føre seg innan eit land eller ei statsdanning. I ein slik krig kjempar to eller fleire grupper av innbyggjarar innan eit land om makta. Målet med krigen er å ta kontroll med landet, sjølvstende for eit område eller å forandre politikken i eit land. Ein borgarkrig er ei høgintensiv konflikt, som ofte involverer regulære hærstyrkar og forbruker store ressursar. Etter den andre verdskrigen har borgarkrigane i snitt vart i fire år. Det er ein kraftig auke samanlikna med perioden 1900-1940 då borgarkrigane vara i snitt halvtanna år. Etter den andre verdskrigen har borgarkrigar ført til meir enn 25 millionar dødsfall og store mengder flyktningar og fordrivne. Krigane har og ført til økonomisk kollaps i ulike land.
NorgesEnergi
NorgesEnergi AS er ein norsk straumleverandør som vart skipa i 1999. Dei leverar straum til kundar over heile Noreg, og er ein del av Hafslund Marked AS. NorgesEnergi held til i Kristiansand og har ca 150 medarbeidarar.
Visjon og forretningskonsept
NorgesEnergi har som visjon å bli den mest føretrekte og best likte straumleverandøren i landet. Kjernen i forretningskonseptet er å levere billig straum, kutte kundanes straumutgifter og gje god kundeservice.
Kundetilfredsheit
NorgesEnergi vart av Norsk Kundebarometer kåra til den straumleverandøren med mest fornøgde kundar i årene 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 og 2009.
Samarbeidspartnarar
NorgesEnergi er i dag samarbeidspartnar for ei rekke større nasjonale organisasjonar og interessegrupper, mellom andre Huseiernes Landsforbund, Norsk Familieøkonomi, mfl. Desse anbefaler NorgesEnergi som straumleverandør for sine medlemmar.
Kandíla i Etoloakarnanía
Kandíla (gresk Κανδήλα) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Kandíla var hovudsete i den tidlegare kommunen Alyzía, som no er ei kommunaleining i kommunen Xirómero og er hovudsete i kommunen.
Nordisk optisk teleskop
Nordisk optisk teleskop, NOT eller Nordic Optical Telescope er eit astronomisk teleskop plassert ved Roque de los Muchachos - observatoriet på La Palma på Kanariøyane. Teleskopet blei klart til bruk i 1988, og observasjonar blei sett i gang i 1989. Dei nordiske landa Noreg, Sverige, Finland og Danmark finansierte bygginga og drifta. I 1997 blei Island au med i NOT-samarbeidet. Astronomar frå heile verda får tilgang til å bruke teleskopet gjennom å sende søknad til ein komité.
NOT var det fyrste store teleskopet som nytta aktiv optikk til å korrigere forma til primærspegelen.
NOT er eit 2,56 meters teleskop med fylgjande instrumentering:
Alexandre Luiz Fernandes
Alexandre Luiz Fernandes er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Øyangsvatnet
Øyangsvatnet er ein innsjø som ligg i Orkland kommune i Trøndelag fylke.
Råmjølk
Råmjølk eller kode (latin Colostrum) er ei spesielt næringsrik mjølk som spenedyr produserer rett etter dei har fødd.
Råmjølk frå menneske og kyr er tjukk og gulaktig. Ho inneheld mykje karbohydrat, protein og antistoff, men mindre feitt enn vanleg mjølk, og dette gjer henne lettare å fordøye for nyfødde ungar som ikkje har eit fullt utvikla fordøyingssystem. Råmjølk har ei mildt lakserande effekt som hjelper ungen med å få ut mekonium.
Kuråmjølk vert brukt som kosttilskot, t.d. sugetablettar mot krimsjuke, og i tradisjonelle matrettar som kalvedans.
Hadselfjorden
Hadselfjorden er ein fjord eller eit sund i Vesterålen som skil Hadseløya i nordvest frå Austvågøy i sør og Hinnøya i aust. I nordaust går Hadselfjorden over i Sortlandssundet, som skil Langøya og Hinnøya. Søraust for Hadselfjorden skil Raftsundet Austvågøya og Hinnøya. Fjorden strekkjer seg 22 km på sør og austsida av Hadseløya.
Mellom Melbu og Fiskebøl går det ferje over Hadselfjorden. Tidlegare gjekk det òg ferje mellom Stokmarknes og Kaljord på Hinnøya.
Då Lofoten sitt fastlandssamband Lofast vart planlagt ville mange i Hadsel ha undersjøisk tunnel mellom Hadseløya og Austvågøya. Men det vart i staden avgjort å byggje sambandet mot Raftsundet og Gullesfjordbotn i Kvæfjord. Av argumenta for ikkje å bygge tunnel under Hadselfjorden var at ein slik tunnel ville verte lang (ca 8 km) og relativt djup, og at det er ein viss jordskjelvaktivitet i området. Det er framleis mogeleg at Hadselfjordtunnelen vil verte bygd etter at Lofast er ferdig, men det er særs usikkert.
Det er venta at det vil bli færre ferjeavgangar over Hadselfjorden no når Lofast er opna, ferja vert truleg ikkje nedlagt.
Anne Jahren
Anne Jahren i Bærum, er ein tidlegare norsk langrennsløpar.
Ångardsvatnet
Ångardsvatnet er eit vatn som ligg i Storlidalen ein del av Lønset kyrkjesokn i Oppdal kommune i Trøndelag.
Geografi
Vatnet er det største av innsjøane i Lønset og ligg i sjølve Trollheimen, ca 35 km (austenden) vest for Oppdal sentrum og er omgjeve av fjella Gråfjellet, Kråkvasstind og Lorthøa i sør og Bårdsgardskammen og Okla i nord. Ångardsvatnet er bunde saman med Dalsvatnet gjennom Haugelva (1,7 km lang). Innsjøen vart regulert i samanheng med utbygginga av Driva kraftverk som vart opna i 1973. Reguleringa gjorde at elva Vindøla, som renn ut i austenden av Dalsvatnet og går saman med Driva rett nedanfor tettstaden Lønset har svært lita vassføring i delar av året.
Brukshøve
Innsjøen gjev gode høve til bading og andre aktivitetar (fiske og båtturar) om sommaren. Lønset grunneigarlag disponerer fiskerettane og sel fiskekort for sportsfiske. Om vinteren gjev det høve til aktivitetar i preparerte skiløyper i tillegg til gode høve til isfiske. Kvart år vert det arrangert isfiskekonkurranse ved påsketid.
Snorre Sturlason
Snorre Sturlason eller Sturluson (norrønt Snorri Sturluson; ) var ein islandsk hovding, forfattar og skald.
Snorre var to gonger lagmann eller lovseiemann på det islandske Alltinget. Som lagmann hadde han ei maktstilling på Island. Snorre engasjerte seg mykje i ymse politiske spørsmål. Han vart drepen på grunn av at han stødde eit opprør mot kongen av Noreg, kong Håkon Håkonsson.
Snorre siglde sommaren 1218 frå Island til Noreg, og var der til 1220. Der gjesta han fyrst Skule Jarl (Skule Bårdsson) over vinteren. Sommaren etter var han i Sverige. Snorre støtta Skule Jarl i kampen mot kong Håkon Håkonsson.
Andre gong han var i Noreg var frå 1237 til 1239. Snorre vart i denne tida stempla som forrædar, og fekk forbod mot å reisa ut av Noreg. Snorre fór til Island mot kong Håkon sin vilje. Håkon lét Gissur Torvaldson drepa Snorre. Gissur og ein flokk menn tok livet av Snorre den 23. september 1241. Snorre var då på garden sin, Reykholt.
Åseral kommune
Åseral er ein kommune i Agder fylke. Kommunen grensar til Hægebostad og Kvinesdal i vest, til Bygland i nord og aust, til Evje og Hornnes i aust og til Audnedal i sør. Åseral er ein kommune med store hei- og fjellområde. Jord- og skogbruk er viktige næringar og 23 % av de sysselsette arbeider i desse primærnæringane.
Den øvre delen av Mandalsvassdraget ligg i Åseral og har tre hovudløp: Skjerka, Monn og Logna. Desse møter kvarandre i vatnet Øre. Frå utløpet av Øre er namnet Mandalselva.
Åseral er ein vasskraftkraftkommune med fleire damanlegg og fem kraftverk: Håverstad, Logna, Skjerka (gammal/ny) og Smeland. Dei har ein samla produksjon årleg på 1 522 GWh.
Historie
I 1837 blei Åseral eit annekssogn til Bjelland prestegjeld. Men sidan blei det åtskilt frå hovudsoknet sitt av ei fylkesgrense: Åseral tilhørte Nedenes amt (frå 1919 kjend som Aust-Agder), mens Bjelland hovudsokn låg i Lister og Mandals amt (frå 1919 kjend som Vest-Agder). Det måtte derfor opprettast eit eige formannskapsdistrikt. Den 1. september 1880 blei likevel Åseral overført frå Aust-Agder til Vest-Agder fylke.
Dei eldre kommunale arkivkjeldene for kommunen finst i dag hos Interkommunalt arkiv i Vest-Agder (IKAVA). Dette inkluderer protokoller frå for eksempel kommunestyre, formannskap, fattigstyre, skulestyre og arkiv med blant anna personopplysningar i form av klientarkiv, skatteprotokollar, men også skuleprotokollar.
Natur og geografi
Den vestlege delen av Agder høyrer til det svekonorvegiske grunnfjellsskjoldet, og består av to geologiske hovudformasjonar av proterozoiske bergartar som er danna under dei gotiske og seinare svekonorvegiske fjellkjedefoldingane, med sterk metamorfose under den sistnemnde. Eit underlag av 1 600-1 450 millionar år gammal skifer, kvartsitt, marmor og amfibolitt med noko hornblendegneis, og ovanpå dette sure overflatestrukturar av både granitt og granodioritt (høvesvis 1 250-1 000 mill år gammalt, og stadvis 1 550-1 480 millionar år gammalt). Dei yngste svekonorvegiske danningane er synlege i form av større formasjonar av granitt. Den kaledonske fjellkjedefoldinga nådde ikkje ned hit. Forkastningane går både i sørvest-nordaust retning, og i sør-nord retning.
Kommunen er ein del av det svekonorvegiske grunnfjellsskjoldet. For ca. 600 millionar år sidan sokk grunnfjellet i havet og blei gjennom millionar av år dekt av nokre tusen meter tjukke sediment der det blei danna fyllitt nedst. Under den kaledonske fjellkjedefoldinga 200 millionar år seinare blei dette sedimentære dekket heva opp, og nokre stader førte fjellfoldinga til at eldre gneis blei lagt som ein kapp over dei nå hevde sedimentmassene. I kvartær-tida blei sediment- og fyllitt-dekket slite vekk, og ein finn i dag berre dei nedste (eldste) laga av dette fyllitt-dekket på enkelte toppar heilt nord i kommunen.
Siste istid avsette både bitnmorener og eskerar i Setesdalsheiene. Mange stader er fjellet svært blankskurt, med nokre flyttblokker og beskjedent jord-dekke med ein sparsam vegetasjon. Den sure grunnfjellsbotnen gjev mest grobotn for hardføre artar av gras og lyng i nord, og mykje furu opp til tregrensa på dryge 900 moh. Det høgaste punktet i kommunen er Skoræ på 1041,4 meter over havet.
Dyrelivet omfattar mellom anna elg, rådyr, rev, hare, lemen, fjellrype, villrein og gaupe. Sur nedbør har også redusert mange aure-stammar i området. Dei kalkrike fyllitt-områda i nord og vest har noko aure, medan bekkerøye er sett ut i dei surare vatna som dominerer kommunen.
Den øvre delen av Mandalsvassdraget ligg i Åseral og består her av tre hovudløp: Skjerka, Monn og Logna. Desse renn alle inn i vatnet Øre, og frå utløpet til Øre er namnet Mandalselva. Gyvatn, Nåvatnet og Rundatjønn er andre vatn i kommunen.
Aktivitetar og turisme
Åseral er ei bygd med eit aktivt kulturliv; 26. juni 2010 blei Minne Åseral kultursenter opna i Kyrkjebygda i Åseral med stor bistand til etableringa frå fylkeskommunen. Kulturhuset rommar faste og skiftande utstillingar, bygdemuseum, turistkontor og kafé.
Dialekt
Dialekta i Åseral delar nokre av dei same trekka som du finn i setesdalen. Blant anna blir ord som oftast er monoftong om til diftong, slik som: beil (bil), prøyve (prøve) tei (til) og trei (tre)
Ord som har dobbel l blir også om til dobbel d, som: adde (alle) 0g fjedd (fjell)
Tsilma
Tsilma (russisk Цильма) er ei elv i Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Petsjora frå venstre.
Elva har ei lengd på 374 km og eit nedslagsfelt på 21,500 km². 54 km frå munningen har ho ei middelvassføring på 228 m³/s.
Dei største sideelvane hennar er Kosma og Tobysj frå venstre og Myla og Usa frå høgre.
Tsilma renn ut i Petsjora på motsett side av byen Ust-Tsilma.
Kultur i 1992
Kultur i 1992 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1992.
SARS
Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) er ein akutt infeksjon i luftvegane valda av SARS-viruset. Feber, følgd av snøgt tiltakande pustevanskar er hovudsymptoma, men tilstanden omfattar også frostanfall, muskelverk, hovudverk og nedsett matlyst.
Mortalitet
I førstninga meinte ein at mortaliteten (dødsfall blant dei sjuke) låg omkring 3 %, seinare har ein sett at den kan koma så høgt som 15 %. WHO reknar med at mortaliteten ved SARS varierer frå 0 til 50 % avhengig av alderen til pasientane: Mindre enn 1 % hjå personar under 25 år, 6 % hjå personar mellom 25 og 44 år, 15 % hjå personar mellom 45 og 64 år, og over 50 % hjå personar som er 65 år eller eldre. (WHO Update 49)
Etiologi og epidemiologi
Tilstanden viste seg første gongen i november 2002 i Guangdongprovinsen i byen Foshan, i Folkerepublikken Kina. Gjennom kontakt med sjuke og utstrekt reiseverksemd av smitta personar, spreidde tilstanden seg ganske snøgt til andre land i Asia og til Nord-Amerika, Europa og Oseania. Årsaka til SARS er eit coronavirus (SARS-CoV) som vart funne i mars 2003. WHO meiner at den maksimale inkubasjonstida (mellom smittetidspunkt og sjukdomsutbrot) er 10 dagar. Den første opphopinga av sjuke i hotell og bustadblokker i Hong Kong har vist at smitteoverføring med SARS-viruset kan vera svært effektiv. Viruset er først og fremst spreidd ved dropesmitte eller gjennom direkte eller — fordi det kan overleva i inntil 6 timar utanfor menneskekroppen — indirekte kontakt. Det er også påvist i avføring og urin. Helsepersonell (lækjarar, sjukepleiarar og tilsette ved sjukehus) er blant grupper som har vore særleg utsette for smitte. Det sist rapporterte tilfellet av sannsynleg SARS, er frå 13. juli 2003 i USA.
Symptom
Ved utbrotet er sjukdomsteikna influensaliknande og kan vera: feber, myalgi (muskelsmerter), utmatting (letargi), plager frå mage og tarm, hoste, sår hals og andre uspesifikke symptom. Det einaste sjukdomsteiknet som ser ut til å vera sams for alle pasientane er feber over 38 °C. Andenaud kan koma etter kvart. Symptoma kjem vanlegvis til syne 2–10 dagar etter smittetidspunktet (opp til 13 dagar skal ha vorte rapportert). I dei fleste tilfelle kjem sjukdomen etter 2 til 3 dagar.
Fysiske teikn
Tidlege fysiske teikn kan vera ukonklusive eller fråverande. Somme pasientar kan ha snøgg pust (tachypne) og rallelydar ved auskultasjon. Seinare vil tachypné og utmatting vera meir framtredande.
Giovani Luiz Neitzke
Giovani Luiz Neitzke er ein brasiliansk fotballspelar.
SARS
Undersøkingar
Røntgenundersøking av lungene kan vera svært ueinsarta ved SARS. Der er ingen patognomiske kjenneteikn på SARS, men ofte vil lungebileta visa flekkvise infiltrat (skuggar) i alle delar av lungene. Lungebilete tidleg i sjukdomsforløpet kan vera normale.
Talet på kvite blodlekamar og blodplater er ofte lågt. Det vart tidleg rapportert ein tendens til relative nøytrofili og ein relativ lymfopeni i blodprøver — relativ fordi det totale talet på kvite blodceller vil vera lågt. Andre laboratorieprøver viser auka nivå av laktat dehydrogenase (LDH), lett auka kreatin kinase (CK) og C-reaktivt protein (CRP).
Diagnostiske testar
Etter at sekvensen til RNA i coronaviruset som valdar SARS vart bestemt 12. april, 2003, er det blitt produsert fleire diagnostiske testar, og somme av desse er seinare utprøvde med vekslande hell:
WHO har gjeve ut retningslinjer for bruk av desse diagnostiske testane her
Behandling
Ettersom det ikkje finst effektive lækjemiddel eller vaksinar mot SARS, er snøgg påvising av og rette tiltak mot sjukdommen viktig for å meistra han. Dette inkluderer isolasjon av sjuke, sannsynleg sjuke og mistenkte sjuke samt dei næraste kontaktane deira. I storparten av dei landa som har innført slike tiltak, har dette hindra import av sjuke og spreiing av sjukdom.
Det mest føremålstenlege behandlingsopplegget av SARS vert enno debattert. Hjå pasientar med rask forverring er intensiv støttebehandling viktig, t.d. febernedsetjande lækjemiddel, respiratorbehandling og parenteral tilførsel av lækjemiddel og næring. Påverknad av immunapparatet gjennom behandling med steroidar kan også vera aktuelt. Mellom 10 og 20 % av dei sjuke treng respiratorbehandling.
Susan Cooper
Susan Cooper er ein britisk forfattar. Ho skriv mellom anna fantasy for born og ungdom.
Zhuangfolk
Zhuang 壮族 eller 壯族 (Zhuàngzú) er namnet på eit taifolk som for det meste er busett i Den autonome regionen Guangxi Zhuang sør i Folkerepublikken Kina. Dei er rekna med i Folkerepublikken Kina som ein offentleg godkjend nasjonal minoritet. Med over 16 millionar menneske (folketeljinga i 2000) er dei det nest største folket i Kina etter hankinesarane, og dermed landets største minoritetsfolk. Språket deira vert også kalla zhuang.
Namn
Namnet zhuang vart tidlegare skrive 獞. Dette teiknet her til venstre, radikaltegnet er eit «dyr», eit teikn som og kan ha ein negativ undertone i somme samanhengar. Teiknet vart faktisk oppfatta som nedsetjande, og i 1949 vart det erstatta med 僮, med radikalteiknet for menneske til venstre. Seinare er det vorte erstatta med teiknet 壯. Dette er eit skriftteikn som tyder 'fast' eller 'sterk'.
Historie
Zhuangfolket er eit av dei eldste folka i Sør-Kina. Forfedrane deira var grunnleggarane av riket Nanyue/Nam Việt (207–111 f.Kr.). Zhuangfolket var aktivt med på Taipingopprøret (1850–1864), på opprettinga av sovjetområda i Zuojiang og Yujiang (1927–1937) og på danninga av Det kinesiske kommunistpartiet sin 7. og 8. Raude armé.
Språk
Språket zhuang vart opphavleg skrive med kinesisk skrift, men seinare vart det latinske alfabetet tatt i bruk, med dei tilpassingane som og gjeld for vietnamesisk (Vietnam og Guangxi er tilgrensande område).
Religion
Dei fleste zhuangar praktiserer ein tradisjonell animistisk og forfedreorientert religion. Det finst også kristne, buddhistar og muslimar blant dei i Guangxi.
Hüntwangen
Hüntwangen er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 390 meter over havet.
Zhuangfolk
Geografi
I følgje folketeljinga i 2000 var det 16 178 811 zhuangar i Folkerepublikken Kina. Dei fleste var busette i den autonome region Guangxi Zhuan (91,4 %); men også særleg i provinsane Yunnan (6,5 %), Guangdong (1 %) og Guizhou. Zhuangar har også slege seg ned i store og små byar over heile landet.
Det finst og zhuangfolk i Vietnam. Der er dei definert som fleire mindre grupper som alle er nasjonalt godkjende minoritetar: Tay (over 1,4 mill.), nung (over 800 000), san chay (ca. 140 000) og giay (38 000). I tillegg bur det drygt 6 000 giay i Laos.
<!--
Utbreiing i Folkerepublikken Kina på fylkesnivå (2000)
Her er berre verdiar på over 0,10% medtekne. -->
Kjelder
.
Tsjinjarovyk
Tsjinjarovyk (russisk Чиньяворык, komi Чимьяверек, Tsjimjaverek) er ei elv i Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Vesljana. Ho er om lag 60 km lang.
Fytíes
Fytíes (gresk Φυτείες) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Fytíes inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Xirómero.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Fytíes 2 154 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 210 innbyggjarar.
Tsjinjarovyk
Elva har utspring i eit myrområde i nærleiken av ein landsby med same namn. Den største sideelva hennar er Mesiu. Ved landsbyen Tsjinjarovyk går det bru for både bil og tog over elva.
Kalvedans
Kalvedans eller råmjølkspudding er ein tradisjonell dessert som utnyttar det høge proteininnhaldet i råmjølk til å lage ein stiv pudding utan å nytte andre tilsetjingsmiddel, korkje gelatin eller egg. Ein brukar omtrent ein tredjedel råmjølk og to delar vanleg mjølk. Om det er andre eller tredje mjølking, må ein redusere mengda med vanleg mjølk. Som smakstilsetjing brukar ein mandeldropar og litt sukker. Det heile vert plassert i dampbad der ein passar temperaturen slik at mjølka ikkje kokar. Etter om lag ein times tid er puddingen stiv, og kan etast med kanel og mjølk.
Oppskrift på kalvedans
Ingrediensar:
Visp saman mjølk, fløyte, sukker og krydder. Varm opp langsamt til mjølka byrjar å tjukne. Hvis den tjuknar raskt, kan ein spe røra med litt fløyte. Hvis den tjuknar litt for lite, kan ein ha i eit par eggeplomer for å få ein god konsistens.
Helles i ei eldfast form og steik kalvedansen i vassbad i 120 °C i om lag ein og ein halv time. La kalvedansen avkjøla og server med rørte bær og vispa krem.
Tarald
Tarald (òg skrive Tharald) er eit mannsnamn som kjem frå norrønt Þóraldr, samansett av gudenamnet Tor og valdr som tyder herskar. Namnet Torvald har same opphav.
I Noreg har Tarald namnedag den 11. august.
Bruken av namnet i Noreg
I teljinga frå 1900 var det 504 personar som het T(h)arald.
I 2007 var det 330 som heitte T(h)arald til første fornamn – 90 % skreiv namnet utan h.
Martin Petrov
Martin Petjov Petrov er ein bulgarsk fotballspelar. Han har spela for Bolton Wanderers i engelsk Premier League og for det bulgarske fotballandslaget.
Galvanometer
Eit galvanometer er eit instrument for måling av svake straumar, låge spenningar eller elektrisitetsmengder i korte strømstøyt.
Historie
I 1820 skildra Hans Christian Ørsted at ein straum i ein leiar fekk eit kompass til å gjere utslag. Dette var interessant i seg sjølv og innebar ein mogleg måte å måle mengda av straum på. Den tyske kjemikaren, fysikaren og matematikkprofessoren Johann Salomo Christoph Schweigger frå Nürnberg skildra ved universitetet i Halle det første galvanometret den 16. september 1820. André-Marie Ampère medverka til den vidare utviklinga. Spolen vart kalla multiplikator på grunn av den auka kjensleheita. Namnet galvanometer vart gjeve til ære for den italienske anatomen og professor Luigi Galvani (1737-1798), som fann opp batteriet som igjen gjorde produksjon av likestraum mogleg for første gongen.
Tidlege galvanometer var påverka av magnetfeltet til jorda. For nokre typar var jordfeltet krafta som stilte nåla til null utan straum (tangentgalvanometer), for andre typar virka jordfeltet forstyrrande. Kjensleheita var svært viktig. For å forstørre utslaget vart det sett ein spegl på aksen til visaren og ein lysstråle vart brukt for avlesing (Thompson- eller spegl-galvanometer).
Høvet for presise målingar førte til at Georg Simon Ohm (1789-1854) kunne utvikle Ohmlova, som seier at straum gjennom og spenning over ein metallisk leiar er proporsjonale storleikar, gjeve ein konstant temperatur.
Jordfeltet og andre magnetar førte til forstyrringar i presisjonen. I 1882 konstruerte Jacques-Arsène d'Arsonval eit dreiespoleinstrument som hadde ein nesten slutta magnetisk krets med eit konsentrert felt frå permanentmagnetar. I tillegg til at ytre felt fekk mindre verknad, vart dreiespolen hengt opp i spiralfjører som trong ytst lite kraft for dreierørsle. Den kommersialiserte utgåva (1888, Edward Weston) har i prinsippet ikkje endra seg sidan.
Bruk
Galvanometret kan brukast til likespenningsmåling ved at det vert kopla i serie med ein motstand. Sjå voltmeter. Det vart gjennomgåande brukt i såkalla universalinstrument, som i dag heller heiter multimeter. For å måle vekselstraum eller -spenning vart det brukt likerettarar. For å måle motstand blir det brukt eit batteri og nokre få motstandar i tillegg.
Kjenslevare galvanometer blir brukt som indikatorar i målebruer som Wheatstone-brua.
Eit dreiespoleinstrument er eit apparat for måling av elektriske storleikar (spenning og/eller straum og/eller motstand) og som har eit galvanometer som indikator.
Eiksund
Eiksund er ei bygd i Ulstein kommune. Bygda ligg på sørenden av Hareidlandet.
Frå 1837 var Eiksund ein del av Herøy kommune. Den 1. januar 1964 vart Eiksund flytta til Ulstein saman med øya Eika, som ligg rett sør for Eiksund. Eika og Eiksund hadde då 222 innbyggjarar til saman. . Pr 01.01.2014 var innbyggjartalet 316.
Fylkesveg 653 mellom Europaveg 39 i Furene i Volda og Garnes i Ulstein går gjennom Eiksund. Fram til 23. februar 2008 var Eiksund ferjestad for ferjesambandet til Rjånes i Ørsta. Då vart ferjesambandet nedlagt, og samferdsleminister Liv Signe Navarsete opna Eiksundsambandet til fastlandet med mellom anna verdas djupaste vegtunnel, Eiksundtunellen, som har lågaste punkt 287 meter under havoverflata.
Eiksund har eige postnummer, 6068 EIKSUND.
Paulings skala
Paulings skala er ein skala for relativ elektronegativitet. Fluor er det mest elektronegative grunnstoffet. Dette har etter paulings skala ein elektronegativitet på 4,0. For dei minst elektronegative grunnstoffa er denne verdien mindre enn 1,0.
Andre viktige elektronegativitetar er: Hydrogen (H): 2.2 Karbon (C): 2.6 Nitrogen (N): 3.0 Oksygen (O): 3.4
Skilnaden mellom elektronegativitetane til to grunnstoff avgjer kva binding dei dannar mellom kvarandre. Liten forskjell (mindre enn 1.5) tyder på kovalent binding, medan stor forskjell (større enn 2.0) tyder på ionebinding.
Tårnet skolekapell
Klokka i kapellet er frå den tidlegare skulen som stod i bygda og vart redda då det brann i 1944. Klokka var ei gåve frå Sydvaranger AS i 1938.
Harry Potter og Halvblodsprinsen
Harry Potter og Halvblodsprinsen (originaltittel Harry Potter and the Half-Blood Prince) er den sjette og nest siste boka i J.K. Rowling sin serie om Harry Potter. Boka vart gjeven ut i England den 16. juli 2005. Den norske omsetjinga ved Torstein Bugge Høverstad vart utgjeven i november 2005.
Handling
Handlinga er lagt til skuleåret 1996/1997.
Voldemort og hans tilhengarar begynner å handla openlyst, noko som fører til kaos og paranoia i Storbritannia. Rufus Grimst har tatt over som magiminister etter Kornelius Bloeuf, etter mykje kritikk av Bloeufs handtering av dei tidlege fasane av Voldemorts oppreising.Severus Slur gjer ein ubrytbar avtale med Draco Malfang si mor, Narsissa, der han seier at han vil verna Draco og hjelpa han med hans fyrste, uspesifiserte oppdrag som dødsetar.
Tryggingstiltaka er oppgraderte ved Galtvort, som følgje av at Voldemort er komen tilbake. Slur får endeleg jobben som lærar i faget forsvar mot svartekunstar, medan Albus Humlesnurr og Harry Potter oppdriver Horatsion E.F. Snilehorn for å ta over Slur sin jobb som eliksirlærar. Snilehorn låner vekk ei gamal skulebok som er merkte Tilhøyrer Halvblodsprinsen til Harry, og dei handskrivne notata i boka hjelper Harry å overgå sjølv Hermine i eliksirtimane. Snilehorn hadde mora til Harry som elev, og fortel Harry meir om henne.
Dei to returnerer til skulen, og finn at eit mørkt merke heng over han, og at dødsetarane går til åtak på elevar og lærarar. Medan dei undersøkjer kva som har hendt, blir dei overraska av Draco Malfang. Humlesnurr paralyserer Harry, som har på seg kappa som gjer han usynleg. Harry er dermed vitne til det som skjer. Draco avslører at han har sleppt inn dødsetarane via eit magisk skap. Andre dødsetarar kjem snart til staden og oppmodar Draco til å fullføra oppdraget sitt, men han nøler. Til slutt kjem Severus Slur, og han tar livet av Humlesnurr ved hjelp av «Avada Kedavra»-formelen, og oppfyller dermed avtalen han har inngått med Narsissa Malfang. Med døden til Humlesnurr blir paralyseringa av Harry broten, og han kan røra seg igjen. Harry jagar etter Slur, som identifiserer seg sjølv som Halvblodsprinsen, før han stikk av frå Galtvort.
Minerva McSnurp blir midlertidig rektor ved Galtvort, men ho og dei andre lærarane fryktar at skulen må bli stengd etter at Humlesnurr døydde. Harry oppdagar at medaljongen han og Humlesnurr henta er falsk. Den faktiske medaljongen blei ein gong tatt av ein mystisk «R.A.B.». Etter gravferda bestemmer Harry seg for at han ikkje skal koma att til skulen sitt sjuande år, slik at han kan bruka all tida si på å finna og øydeleggja dei gjenverande malacruxane og kjempa mot Voldemort. Han fortel dette til vennene sine Hermine og Ronny, og dei to insisterer på å bli med han. Slik blir boka avslutta.
Tsjornaja ved Vesljana
Tsjornaja (russisk Чёрная) er ei elv i Perm kraj og Republikken Komi i Russland og ei av sideelvane til Vesljana frå høgre.
Elva spring ut frå søraustlege område av Komi og renn raskt inn i Perm. Ho er 149 km lang og har eit nedslagsfelt på 1,800 km².
Dei største sideelvane hennar er Badja frå venstre og Peles og Parmanka frå høgre.
Sierra de Ancares
Ancares dannar grensa mellom dei autonome regionane Galicia og León. Ein av kommunane i Galicia i Os Ancares er kalla opp etter fjella.
Det høgaste fjellet er Cuiña (1987 moh).
I dette området av Spania finst fleire isolerte samfunn som var heilt avskorne frå resten av omverda fram til det vart bygd vegar hit på midten av 1900-talet. Typiske byggverk i området vert kalla palloza.
Lille Presteskjær fyrstasjon
Lille Presteskjær fyrstasjon er eit innseglingsfyr ved innseglinga til Rekefjord i Sokndal kommune i Dalane i Rogaland fylke. Fyret vart automatisert og avfolka i 1973.
Fyrstasjonen vart oppretta i 1895 og forutan sjølve fyrtårnet høyrer det eit naust og eit uthus til stasjonen. Fyrtårnet er eit støypejarnstårn. Gjennom 60 år gjekk arbeidet som fyrvaktar på Lille Presteskjær i arv frå far til son gjennom tre generasjonar, familien heitte Gjertsen. Fyrvaktarfamilien budde i sjølve tårnet, nedst var det kjøken, i etasjen over var det stove og over det igjen var det soverom. I etasjen like under fyrlykta, i det minste rommet, budde reserveassistenten.
I 1973 vart sjølve fyrlykta fjerna frå tårnet og erstatta med ei lanterne. Grunnen var at aktiviteten i steinbrotet like ved laga så mykje støv, risting og steinsprut at det vart for mykje ekstraarbeid med vindaugsvasking og ruteskifting.
Staten eig fyrstasjonen og han er ikkje freda. Det vert no drive catering- og hotelldrift på fyrstasjonen.
Germano Borovicz Cardoso Schweger
Germano Borovicz Cardoso Schweger er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Tana kyrkje
Tana kyrkje er ei langkyrkje frå 1964 i Rustefjelbma i Tana kommune i Finnmark fylke. Den noverande kyrkja er bygd i tre med 300 plassar. Arkitekt var Esben Poulsson. Ho har ein 26 meter høg frittståande klokkestopul. Taka er dekte med altaskifer. Altartavla er måla av Terje Grøstad.
Historie
Kyrkja vart vigsla i 1964. Ho erstatta den gamle kyrkja, som blei brend av tyske soldatar i 1944 under tvangsevakueringa av Finnmark og Nord-Troms i 1944. Totalt kjenner ein til fire kyrkjer som har vore på staden: Ei frå ca. 1720, ei frå 1851, ei frå 1892 og den siste frå 1964.
Ein kan komme til staden via Riksveg 98 og Fv281.
Krigsminnesmerket «Muitu»
Krigsminnesmerket «Muitu» ('Erindring') ved Tana kyrkje blei avduka 24. oktober 2014. Minnesmerket er laga av den samiske kunstnaren Annelise Josefsen, som fekk oppdraget av Tana historielag. Det er reist til minne om den tyske okkupasjonsmakta sine overgrep i Noreg under andre verdskrigen, då alle husa blei brende ned og fastbuande folk blei tvangsevakuerte eller drivne på flukt, og den påfølgjande frigjeringa av Aust-Finnmark hausten 1944.
Datanett
Datanett er eit nettverk av fleire datamaskinar eller andre einingar, som er kopla saman med pakkesvitsja nett, realiserte med ei blanding av ulike teknologiar, som til dømes Ethernet, ATM, optisk fiber eller radiosamband (trådlaust nett). Datanett kan klassifiserast etter ulike kriterium.
Topologi
Små nett har ofte ein enkel toplogi, som stjernetopologi, ringtopologi, medan store nett ofte har ein komplisert topologi, med fleire alternative vegar, både for å auka kapasiteten og for å gjera nettet mindre følsamt for feil. Nett som bind saman prosessorar og minne i superdatamaskinar har ofte ein regulær topologi, som rektangular, tretoplogi, eller ei eller anna form for multitrinnnett.
Ulike bruksområde
Datanett vert nytta for mange ulike oppgåver og sjølv om det dei har mange fellestrekk vert dei ulike typane i stor grad tilpassa bruksområdet, både på fysisk nivå og på protokollnivå. Dei ulike netta vert kopla saman med omsetjarar som konverterer dei ulike fysiske signala og protokollane slik at dei kan kommunisere med kvarandre.
Radiosamband
Radiosamband vert nytta i trådlause lokalnett, men òg for mindre stamnett der det er vanskeleg å leggje kabel, som til dømes i område med fjordar og fjell.
Sigurd Køhn
Sigurd Eystein Køhn var ein norsk saksofonist fødd i Kristiansand. Han er kjend frå gruppene The Real Thing, Lava – som mottok Spellemannprisen i 1984 – og The Heavy Gentlemen med Knut Reiersrud og Paolo Vinnaccia.
Datanett
Protokollar
I tillegg til fysisk kommunikasjon (kabel, optisk fiber, radio) har datanett fleire lag med protokollar, som er standardar som fastset korleis informasjonen som skal overførast skal pakkast, korleis dei ulike einingane skal kommunisere med kvarandre, korleis dataflyten skal handsamast, og så bortetter. ISO har definert ein 7-lags referansemodell, kalla OSI-modellen, men praktiske nett skil seg noko frå denne referansen.
Sigurd Køhn
Han har òg samarbeidd med mellom anna a-ha, Mulen Portland Combo, Dag Andersen og Jarle Vespestad, gjeve ut eit soloalbum, og turnert med sin eigen kvartett Sigurd Køhn Kvartett.
Sigurd Køhn og den 16 år gamle sonen hans omkom i flodbølgjekatastrofen i Søraust-Asia i 2004 då dei ferierte i Thailand. Køhn vart 45 år gamal.
Skruegeit
Skruegeit eller markor (Capra falconeri; pasjto مرغومی marǧūmi; persisk/urdu ) er ein stor villgeitart som lever i nordaustlege Afghanistan, nordlege og sentrale Pakistan, Kashmir, sørlege Tadsjikistan og sørlege Usbekistan. Skruegeit er nasjonaldyret til Pakistan.
Arten var rekna som nær truga av IUCN fram til 2015, då han blei omkategorisert til den mindre alvorlege nær truga etter at tala på ville dyr voks.
Skildring
Skruegeita har ei skulderhøgd på 65-115 cm, den største maksimumshøgda på ein art i slekta Capra. Hannar er noko større enn hoer. Lengda ligg på 132-186 cm og vekta på 32-110 kg. Sibirsteinbukkar kan bli både lengre og tyngre.
Dyra har lange spiralsnodde horn. Hannar har opptil 160 cm lange horn medan hoene har horn på opptil 25 cm. Pelsfargen er lysebrun til svart. Berre bukken har lang man, «pelsbukser» og kraftige fargeteikningar.
Levevis
Skruegeit lever i skog ved foten av fjellparti. Dyra held helst til i krattskog med artar som eik (Quercus ilex), furu (Pinus gerardiana) og einer (Juniperus macropoda). Vaksne geiter og ungane deira lever i flokkar på rundt ni dyr. Bukkar lever som regel åleine.
Paringstida er om vinteren. Då slost hannar mot kvarandre ved å stanga og vikla horna sine smaan for deretter å prøva å kasta einannan i bakken. Fostertida er 135–170 days. Geitene får vanlegvis ein eller to ungar, men kan ein sjeldan gong få tre. Tidleg på året kan hannar og hoer leva i same området, på opne grassletter og lier i skogen. Om sommaren blir hannane verande i skogen medan hoene gjerne klatrar til høgare berg.
Metallica
Metallica er eit heavy metal-band frå San Francisco i USA. Dei går under sjangeren thrash metal og får ofte æra for å ha laga sjangeren. Svært mange meiner at Metallica er det beste heavy-bandet gjennom tidene.
Per i dag består bandet av:
Av desse er det berre Hetfield og Ulrich som har vore med frå byrjinga.
Historie
Bandet vart danna i 1981 av James Hetfield (gitar/vokal) og Lars Ulrich (slagverk). Dei sette ut ei annonse og fekk med seg bassist Ron McGovney. Tidleg i 1982 vart også Dave Mustaine (sologitar) med. Ikkje så lenge seinare droppa Ron McGovney ut, og Cliff Burton vart den nye bassisten.
Bandet reiste til New York, der dei fekk eit par spelejobbar, og ikkje lenge etter signerte dei ei kontrakt med Megaforce Records. Like etterpå bestemte Hetfield og Ulrich seg for oppførselen til Dave Mustaine var for aggressiv grunna problem med alkohol og narkotika, og dette var meir enn bandet kunne takle. Difor sendte dei han ut av bandet. Dave Mustaine fekk seinare stor suksess med sitt eiget band, Megadeth. I staden for han fekk dei inn gitarist Kirk Hammet
I 1983 gav dei ut albumet Kill 'em all. Dette vart ikkje ein slåande suksess, men dei fekk ei vaksande gruppe av tilhengjarar. Eit år seinare kom Ride the lightning ut. På dette albumet kom den rolege heavyballada Fade to black, som skilte Metallica ut frå andre trashmetall-band.
Etter at Ride the lightning signerte Metallica kontrakt med Elektra Records. På dette plateselskapet spelte dei inn plata Master of puppets, som vart gjennombrotsalbumet. Songane Master of Puppets og Welcome home (Sanatarium) vart spelt litt på radioen, og bandet vart spurt om å opne for Ozzy Osbourne. Albumet klatra opp til nr. 29 på Billboard-lista. Dette albumet vert i dag rekna som eit av dei beste heavy-albuma nokon sinne.
27. september 1986, under ein Europa-turne, vart Cliff Burton drepen nær Ljungby i Sverige, i ei bussulukke. Sjølv om bassisten deira vart borte så brått, bestemte resten av bandet seg for å fortsetje. Ikkje lenge etterpå kom det til ein ny bassist, Jason Newsted. Med Newsted på plass avslutta Metallica turneen, og gav ut EPen Garage days Re-revisited, for å teste ut talentet til Newsted.
...And justice for all, som er det første studio-albumet utan Cliff Burton, vart gitt ut i 1988. Dei fekk sin første grammy-nominasjon for albumet, men prisen gjekk uventa til Jethro Tull albumet Crest of a Knave. Det var og på denne tida at Metallica laga sin første musikkvideo, for songen One.
Lufingen
Lufingen' er ein kommune i distriktet Bülach i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 459 meter over havet.
Brannen i Grue kyrkje
Brannen i Grue kyrkje 26. mai 1822 kravde 113 menneskeliv, og er den største brannkatastofen i norsk historie.
Metallica
Historie
I 1991 kom albumet Metallica ut (populært kjent som The black album). Dette er Metallica sitt mestseljande album, og er nr. 26 av dei mest selde albuma i USA. Den mest kjende songen deira, Enter Sandman er frå dette albumet.
Brannen i Grue kyrkje
Den gamle Grue kyrkje stod ved Skulstad, nordvest for Kirkenær i Solør. Den eldste delen av kyrkja var frå 1200-talet og bygd i stavteknikk. Omkring 1600 vart kyrkja påbygd med to lafta sidefløyer og eit høgt sentraltårn. Over midtskipet og dei to sideskipa var det breie galleri, slik at kyrkja i alt kunne romme 600-700 menneske.
Metallica
Historie
Etter suksessen med The black album tok Metallica ei pause fram til 1995. Dei byrja å skrive songar att, og intensjonen var å gje ut ein dobbel-cd. Likevel avgjorde dei å dele prosjektet, og gje ut halvparten av songane først. Dette vart albumet Load som kom ut i 1996. Ikkje lenge etterpå kom oppfølgjaren ReLoad. På desse albuma var lyden ganske endra frå dei første albuma. I følgje musikkjournalistar var tempoet bytta ut, og blues-rytmar og slide-gitar var blitt meir med. Desse albuma selde dårlegare enn dei tre føregåande.
Lufingen
Kommunen ligg i øvre Embrachertal. Han består av landsbyen Lufingen og sidan 1871 landsbyen Augwil.
Metallica
Historie
I 1998 gav Metallica ut dobbel-cden Garage Inc.. Den fyrste cden inneheldt nye coverlåtar, og den andre låtar dei tidlegare hadde laga cover av.
Brannen i Grue kyrkje
1. pinsedag var kyrkja fylt til siste plass. Det var ein klar og varm føresommarsdag. Midt under preika til sokneprest Iver Hesselberg byrja det å brenne i ytterveggen på sørskipet, og brannen slo raskt inn. I løpet av 10-15 minutt var kyrkja heilt overtend og brann snøgt ned til grunnen.
Metallica
Historie
7. mars 1999 kom Metallica inn på walk of fame i San Francisco. Dette vart sett til offisiell Metallica-dag i San Francisco. Ein månad seinare spelte Metallica ein stor konsert saman med San Francisco Symphony Orchestra. Dette resulterte i dobbelt-albumet S&M, som står for Symphony and Metallica.
Brannen i Grue kyrkje
Evakueringa vart vanskeleg av måten dørene var konstruert på, og det kom snart til panikk inne i kyrkja og alle kjempa mot alle for å kome seg ut. Det offisielle talet på omkomne er 113, men tala 116 og 117 vert også nemnde. Sju av dei som brann inne var vaksne menn, resten var kvinner og born. Minst 45 av dei omkomne var born under 16 år. Mange vart fanga i trappene ned frå galleria, der dei ugifte kvinnene hadde for vane å sitje. Dei som var komne seg ut, freista å halde dørene opne, men dette vart gjort vanskeleg av presset mot dørene innanfrå og den sterke varmen. Nokre berga seg ut gjennom vindauga, mellom dei sokneprest Hesselberg. Mange av dei overlevande hadde svære forbrenningar. Berre ein av dei omkomne lèt seg identifisere - fut Dines Guldberg Høegh - ved hjelp av sabelen og uniformsknappane. Sabelen er i dag utstilt i sakristiet i Grue kyrkje.