cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slegel
Bruk
Som mange andre landbruksreiskapar kunne bønder også nytta slegel som våpen. Ein kjenner mellom anna til at bøhmiske husittar leia av Jan Žižka brukte dette på 1400-talet. Som regel ville ein då festa metallpiggar eller liknande til slagvolen.
Namn
Andre namn på denne reiskapen er:
Meløy historielag
Meløy historielag er ein privat medlemsorganisasjon med føremål å verne om kulturarven i kommunen ved å spreie kunnskap om fortida og å ta vare på munnleg tradisjon om liv og arbeid i eldre tid. Laget vart skipa våren 1984 etter initiativ frå Per Swensen.
Aktivitet
Årbokkomiteen tar hand om det praktiske rundt redigering og utgjeving av årboka Den stille fjerding. Boka kom ut første gong i 1985. Ho samlar artiklar og bilete som medverkar til å dokumentere historia åt kommunen. Laget er ansvarleg utgjevar, boka har årleg redaktør, men kvar einskild bidragsytrar er sjølv ansvarleg for innhald og gjengjeving av fakta. Laget gjev også ut andre skrifter og samlar eldre bilete til årlege kalendrar.
Laget har faste lokale til styremøte og arkiv på kontoret, bakeriet på Ørnes gamle handelsstad. Dei gamle lokala til Meløy Sparebank på Meløya er leigd ut til laget for å tene som eit samla lokalhistorisk magasin for arkivert materiell ått av privatpersonar og av private og offentlege institusjonar. Laget ønskjer å administrere og drifte arkivet med dei gamle banklokala som deponistad.
«Teisten»
«Teisten» er ein motoråttring frå 1938 som var i dagleg drift i Bolga fram til 1992 då laget fekk høve til å kjøpe han. Laget stod som eigar av båten medan han vart restaurert, etter det har Meløy Bygdemuseum tatt ansvar for eigarskap og drift.
Meløygarden
I 1989 starta historielaget eit langvarig arbeid for å stoppe forfallet av bygningar på Meløygarden på Meløya. Målet var å få bygningane verna av fylkeskonservatoren og å få dei restaurert. I 1996 kjøpte laget to av bygningane, allmugestova og «Kjeipen». Etter det er Stiftelse for vern av Meløygården skipa. Stiftinga har tatt over dei to bygningane saman med andre verneverdige bygningar på garden.
Tsaritsa
Tsaritsa (russisk Царица) er ei lita elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå høgre. Elva renn gjennom sentrum av Volgograd.
Sebastiano del Piombo
Sebastiano del Piombo, opphavleg Sebastiano Luciani, var ein italiensk målar av religiøse motiv og portrett, særleg kjend for si evne til å karakterisere motivet. Han vart utnemnd til paven sin seglbevarar, og fekk tilnamnet del Piombo. Sebastiano del Piombo vert rekna til den venetianske stilretninga.
Liv og gjerning
Sebastiano var fyrst lærling av Giovanni Bellini, og seinare Giorgione. Særleg fann han inspirasjon til sine tidlege måleri i verk av Giorgione. Nokre av desse tidlege måleria er så like Giorgione sine at dei har vorte rekna til nettopp Giorgione. Eit av dei fyrste storverka hans er altartavla i Johannes Døyparen-kyrkja i heimbyen Venezia.
Rundt 1510 reiste Sebastiano til Roma. I 1511 deltok han i utsmykkings-arbeida på Villa Farnesina, eit oppdrag som vart leia av Baldassare Peruzzi. Der arbeidde han saman med, mellom andre, Rafael. Ved sidan av ei rad måleri laga han fleire freskar. Seinare vart han ein venn og etterfylgjar til Michelangelo, som bidrog med skisser til nokre av måleria hans, mellom anna Kristi pisking (ca 1519) i San Pietro in Montorio-kyrkja på Janiculum i Roma. Han vart sterkt påverka av Michelangelo sine arbeid, noko som ein ser i verk som Oppvekkinga av Lasarus, Den heilage Agatas martyrdød, samt eit Pietà. Seinare i livet kom dei to i krangel om Michelangelo sitt verk Dommedag, og dei vart aldri sidan forlikt.
Dei seine verka til Sebastiano del Piombo representerer ei bru mellom den venetianske skulen og den romerske høgrenessansen. Sebastiano måla portrett av fleire kardinalar, og av Kristoffer Columbus og dogen Andrea Doria. Portretta hans har fått mykje skryt for fargen og for karakteriseringa.
Sebastiano del Piombo døydde i Roma.
Çivril
Çivril er ein by og eit distrikt i provinsen Denizli i det indre av Egearregionen i Tyrkia. Han har kring 20 000 innbyggjarar og ligg på ei slette nordaust for byen Denizli. Heile distriktet har kring 60 000 innbyggjarar.
Madison
Madison er delstatshovudstad i Wisconsin i USA, og den nest største byen, etter Milwaukee. Hovudstaden er handelssentrum i eit jordbruksområde der særleg mjølkeproduksjon er viktig. Innanfor bygrensene bur litt over 200 000, men heile byområdet er 366 950 innbyggjarar (2000).
Historie
Historia til byen byrja i 1836 då den tidlegare dommaren James Duane Doty kjøpte 4 km² myr og skog ved dei fire sjøane Mendota, Monona, Kegonsa og Waubesa. Byen blei kalla opp etter James Madison, den amerikanske presidenten som var død like før.
Wisconsin var nyoppretta som amerikansk territorium det året, og hadde framleis ingen hovudstad. Doty arbeidde intenst for å få lovmakarane til å leggja han til Madison, sjølv om byen framleis berre fanst på papiret. Desse let seg overbevisa, kanskje fordi Doty baud dei på både bøffelkåper og billig land i den nye byen, men òg fordi han låg godt plassert: Midt mellom den gamle handelsstasjonen Prairie du Chien i vest og den nye og veksande Milwaukee i aust, og mellom dei viktige blygruvene i sørvest og den eldste byen i Wisconsin, Green Bay, i nordaust.
I 1837 la ein ned hjørnesteinen for den første hovudstadsbygningen, og året etter møttest delstatsforsamlinga her for første gong. I 1846 hadde Madison 626 innbyggjarar.
I dag
Madison blei utpeikt som den beste staden å bu i i USA av tidsskriftet Money i 1996. Også seinare har byen stått høgt på denne lista, hovudsakleg fordi byen har låg arbeidsløyse.
I bybildet peiker Wisconsin State Capitol seg ut. Bygningen husar begge dei lovgjevande forsamlingane, høgsteretten og kontoret til guvernøren av delstaten. På grunn av lovar som regulerer høgda på bygningane rundt kan ein sjå Wisconsin State Capitol frå heile byen og på avstand.
I Madison finst òg eit universitet, University of Wisconsin-Madison, som har uteksaminert fleire nobelprisvinnarar.
Paul Martin
Paul Edgar Philippe Martin i Windsor i Ontario i Canada) er ein tidlegare statsminister i Canada. Han overtok etter Jean Chrétien 12. desember 2003 og Stephen Harper tok igjen over etter Martin i 2006.
Mellom 1993 og 2002 var han finansminister i Chrétienregjeringa.
Oregon
Oregon er ein delstat i USA. Hovudstaden er Salem.
291 Alice
291 Alice er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. april 1890 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Paradis (fleirtyding)
Paradis kan visa til:
Tsjir
Elva har utspring i Donhøgdene og får hovudsakleg vasstilførsel frå snøsmelting. Ei av sideelvane hennar er Kurtlak frå venstre.
Byen Surovikino ligg ved elva.
A prima vista
A prima vista  eller prima vista er eit uttrykk som oftast vert nytta i musikken. Uttrykket stammar opphavleg frå italiensk, der a tyder «ved», prima tyder «fyrste» (prim- = «fyrste-», «fremste-») og vista tyder «blikk», «syn», «gjennomsyn», altså «ved fyrste gjennomsyn». I musikken vert uttrykket nytta om å spele notar korrekt ved fyrste gjennomsyn, også kalla bladlesing.
Uttrykket vert også nytta om å kunne syngje rett frå notane, utan å måtte øve fyrst.
Notation (Musik)
292 Ludovica
292 Ludovica er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. april 1890 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Náousa i Imathía
Náousa (gresk Νάουσα) er ein by og kommune i periferieininga Imathía i Sentral-Makedonía nord i Hellas. Byen blir stundom omtala som Den heroiske byen Náousa (Ηρωική πόλη Νάουσας, Iroikí póli Náousas). Sjølve byen har oppunder 20 000 innbyggjarar. Vérmiofjella ligg vest for byen.
Administrativ inndeling
Frå 2011 omfattar kommunen Náousa òg dei tidlegare kommunane Anthémia og Irinoúpoli. Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 32 494 innbyggjarar, medan kommunaleininga Náousa hadde 21 152 og tettstaden med same namn 18 882 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Adekvat
Adekvat, frå latin adaequare, «jamstille (med)», har til vanleg tydingane «(heilt) dekkjande», «fullgod», «i samsvar med». Dessutan tyder det i juridisk bruk «sannsynleg», «pårekneleg».
Staving
Ei staving er ein del av talen som ein kan seia på eitt slag. Til dømes er ordet ball bygt opp av ei staving, medan kyrkje er sett saman av to. Stavingar blir sedde på som dei fonologiske «byggeklossane» til ord. Dei verkar inn på eit språk sin rytme, prosodi, trykk, diktformer og så bortetter.
I tradisjonell generativ fonologi blei ikkje stavinga rekna som ei primitiv eining, men sidan fyrstninga av 1970-talet har ho stått sentralt i fonologisk analyse.
Oppbygging
I ei staving finn me alltid ein kjerne eller nukleus (av latin nucleus / nuculeus 'kjerne'), som regel ein vokal, og i tillegg ofte ein eller fleire fonar rundt. Desse er som regel konsonantar, ettersom ein annan vokal ville føre til ei ny staving. Fonar som kjem før kjernen blir kalla opptakt. Dei som kjem etter, blir kalla koda (av latin cōda / cauda 'hale'). Kvar av desse delane kan ha ein eller fleire fonar. I stavinga lam er det til dømes ein fon i opptakten og ein i kodaen. I stavinga fint er det to fonar i kodaen. Det er vanleg å rekne med at opptakta og kjernen eller kjernen og kodaen utgjer ei eining på eit høgare nivå:
Det er ei utbreidd oppfatning at anten den fyrste strukturen, der stavinga har kropp pluss koda, eller den andre strukturen, der stavinga har opptakt pluss rim, er korrekt og universell. Mellom dei som meiner dette, er det vanlegast å postulere opptakt pluss rim som det universelle. Eit argument for opptakt-pluss-rim-analysen er det tilhøvet at fonologisk påverknad oftare skjer mellom kjerne og koda enn mellom opptakt og kjerne, og det er lettare å finne døme på avhengnad mellom kjerne og koda enn mellom opptakt og kjerne. Eit mogeleg argument for kropp-pluss-koda-analysen er det tilhøvet at opptakt pluss kjerne (= kropp) er den einaste stavingstypen som finst i alle språk; jamfør Typologi nedanfor.
Ei alternativ oppfatning er at somme språk har ei staving med kropp pluss koda medan andre språk har ei staving med opptakt pluss rim.
Typologi
Dersom me nyttar forkortingane O (opptakt), N (nukleus eller kjerne) og C (koda), kan me setje opp dei fire stavingstypane som finst i språka i verda slik:
Språka i verda klassifiserast etter kva stavingstypar dei har:
Språk som høyrer til type III og type IV, kan me vidare dele inn i dei som berre tillèt éin konsonant i opptakt og koda, som fulfulde, og dei som tillèt fleire, som norsk og tysk.
Finsk kjem i ei mellomstilling, ved at berre nye lånord har meir enn éin konsonant i opptakt, og berre koda inne i ord kan ha to konsonantar. Døme: proosa 'prosa', der pr utgjer opptakta i den fyrste stavinga, og hurskas 'from', der stavingsgrensa går mellom s og k, slik at rs blir koda i den fyrste stavinga: hurs.kas (eit punktum blir ofte nytta i fonologien for å markere stavingsgrense). Pronssi 'bronse' illustrerer båe fenomena: prons.si.
Stavingsgrenser
I språk som òg har stavingar utan opptakt og som i tillegg tillèt meir enn éin konsonant i både opptakt og koda, til dømes norsk og engelsk, er det ofte vanskelegare å avgjere kvar stavingsgrensene går, og det er usemje mellom forskarane.
Vincenzo Gonzaga
Vincenzo I Gonzaga var hertug av Mantova og Montferrat frå 1587 til han døydde. Han var ein støttespelar for kunstnarar, og gjorde Mantova til eit kulturelt sentrum. Han tilsette mellom anna komponisten Claudio Monteverdi og målaran Peter Paul Rubens, og var ein ven og finansiell understøttar av diktaren Torquato Tasso.
1273
1273 (romartal MCCLXXIII)
16. mars
16. mars er den 75. dagen i den gregorianske kalenderen (76. under skotår). Det er 290 dagar att av året.
Beverley Martyn
Beverley Martyn er ein engelsk songar, låtskrivar og gitarist.
Biografi
16 år gammal spelte ho inn den første singelen sin, «Babe I'm Leaving You», som kom ut på Parlophone i 1965. Martyn fekk så kontrakt med Deram Records. I 1966 gav ho ut ein singel, «Happy New Year» (der ho vart akkompagnert av Jimmy Page, John Paul Jones, Nicky Hopkins og Andy White. Ho gav ut fleire singlar og vart involert i visemiljøet i London. Her møtte ho Paul Simon som inviterte ho til New York. Der ho bidrog ho på Simon & Garfunkel-albumet Bookends på songen «Fakin' It».
I 1969 møtte ho John Martyn, som ho etter kort tid gifta seg med. Som ein duett gav dei ut to album i lag, Stormbringer! og The Road to Ruin. Etter The Road to Ruin overtydde Island John Martyn om å halde fram solokarrieren sin, sidan det vart blitt større interesse for visesongarar på denne tida. Sjølv om brukte meir tida med borna deira, bidrog Martyn på soloprosjekta til mannen fram til ekteskapet tok slutt. Paret vart skilde under innspelinga av John Martyn-albumet Grace and Danger i 1980 og ho trekte seg attende frå musikken i mange år.
I 1990-åra vart ho invitert med på ein europeisk turne med Loudon Wainwright III. I 1998 starta ho opp att platekarrieren sin med albumet No Frills.
I 2004 vart songen Martyn, «Primrose Hill», som ho skreiv og song på Road To Ruin, sampla av Fat Boy Slim for songen «North West Three» i 2004 på albumet hans Palookaville.
Russeifa
Russeifa, òg skrive Russiefa, (arabisk الرصيفة) er ein by i Zarqa guvernement i Jordan. Han hadde eit folketal på kring 280 000 (2009) og er den fjerde største byen i Jordan etter Amman, Irbid og Zarqa.
Finnero
Finnero (Finn-Ero Bustadmo) er ein artist frå Harstad. Han spelar rock, blues og soul og er ei av drivkreftene i ungdomskulturarbeidet i Harstad. Han driv ei omfattande konsert og turneverksemd.
Bozrah
Bozrah var hovudstaden i Edom. I følgje Gamletestamentet var byen heimlandet til tvillingbror til Jakob, Esau.
Finnero
I tillegg til dette er Finn Ero Bustadmo aktiv i kommunepolitikken i Harstad og representerer Framstegspartiet.
Russeifa
Geografi
Byen Russeifa ligg sentralt i Jordan ved Zarqaelva og hovudvegen mellom Amman og Zarqa. Dei tre byane Amman, Zarqa og Russeifa dannar eit stort storbyområde, det nest største storbyområdet i Levanten etter Damaskus. Byen høyrer til Zarqa guvernement. Sidan han ligg nær Amman og Zarqa husar han fleire tungindustriar.
Demografi
I folketeljinga i 2004 hadde Russeifa 268 237 innbyggjarar.
Bydelar i Russeifa kommune
Storbyområdet er delt inn i fem distrikt:
Økonomi
Byen er kjend for fosfat-gruveindustrien sidan 1935, først oppdaga av Amin Kamel Kawar, Selskapet Jordan Phosphate Mines vart grunnlagd av Kawar og driv fosfatgruvene i Russeifa.
Nederland
Kongeriket Nederland eller berre Nederland (nederlandsk: Koninkrijk der Nederlanden eller Nederland) er eit lite, men tett folka land nordvest i Europa. Det har kyst mot Nordsjøen og grenser i tillegg til Tyskland og Belgia. Landet blir nokre gonger feilaktig kalla Holland, men dette er berre to av provinsane i Nederland (Noord Holland og Zuid Holland).
Geografi
Nederland er eit særs flatt land, og berre dei søraustlegaste områda, som strekkjer seg sørover langs grensa mellom Belgia og Tyskland mot Ardennane, har åsar som bryt hundremetergrensa. Vaalserberg er det høgaste punktet med 322,7 meter over havet. Den vestlege halvdelen av landet ligg i snitt 1 meter over havet og mange område ligg til og med under havnivå, verna av dike langs kysten og langs dei mange elvane og kanalane.
Heilt sidan mellomalderen har menneske forma landskapet i Nederland ved hjelp av dike. For å verne mot flaum vart landsbyar og gardar bygd på menneskeskapte åsar kalla terps før år 1000, og etter kvart bygde ein dike mellom desse. Samstundes drenerte bøndene myrområde for å at desse kunne dyrkast. Den opptørka torva i desse områda vart derimot komprimert av denne prosessen og heile terrengnivået sokk. Dette førte til at områda måtte drenerast på ny og at terrengnivået sokk ytterlegare. Det vart bygd fleire dike og etter kvart oppstod det eit komplisert dikesystem som gjekk på kryss og tvers. Det vart nytta vindmøller til å pumpe ut vatn frå den tørre sida av dika, og seinare nytta ein òg vindmøller til å tømme heile innsjøar slik at ein fekk dei kjende polderane.
Flaumane har òg til stor grad forma landskapet i Nederland. Ein kraftig storm og stormflod i 1134 skapte øygruppa Zeeland. St. Elizabeth-flaumen i 1421 tok mange menneskeliv då dika brast og danna våtmarksområde Biesbosch, som i dag er ein nasjonalpark. Ein flaum på 1200-talet skapte Zuiderzee, som i dag er lukka og omdanna til IJsselmeer. Dei menneskeskapte endringane har til tider gjort flaumkatastrofane større. og på 1900-talet vart to enorme byggprosjekt sett i verk for å ende den verste flaumfaren ein gong for alle, Zuidezeeprosjektet og Deltaprosjektet. Deltaprosjektet vart starta etter Nordsjøflaumen i 1953 og stod først ferdig i 2002.
Klima
Nederland er flatt og har ingen store fjellkjeder aust eller sør for seg, så landet er òg utsett for den kalde Sibirlufta frå aust om vinteren. Desse kuldeperiodane kan vare fleire veker, og kanalane kan fryse til. Dei er derimot mest vanleg i nordaustlege delar av landet, mot grensa av Tyskland. Delar av Nederland ligg lågare enn havoverflata, og er berre verna av dika på kysten og i kanalane. Ved særs kraftig uvêr i Nordsjøen har dette tidlegare ført til stormflod og store flaumkatastrofar, den siste var Nordsjøflaumen i 1953.
Nærleiken til Nordsjøen hindrar som regel høge temperaturar om sommaren, men når den sørlege kontinentallufta strøymer nordover kan det bli varmt sjølv på kysten. Dei sørvestlege kystområda får som regel mest nedbør om hausten, men dei våtaste områda i Nederland er nasjonalparken Hage Veluwe som har 800-900 mm i året.
Administrativ inndeling
Nederland er inndelt i 12 provinsar (provincies):
Historie
Under den tysk-romerske keisaren og spanske kongen Karl V var området ein del av Dei sytten nederlandske provinsane, der òg størsteparten av dagens Belgia var med. Etter at åttiårskrigen hadde halde på i ti år erklærte dei nordlege provinsane sjølvstende i 1579 og danna Utrecht-unionen, som la grunnlaget for det moderne landet Nederland. Filip II, sonen til Karl, hadde ikkje tenkt å la dei sleppa så lett, og Spania godkjende ikkje nederlandsk sjølvstende før Filip IV gjorde dette i 1648.
I nokre år var Nederlanda del av Napoleon sitt franske keisardøme, men i 1815 vart Kongeriket Nederlanda, som inneheldt alle dei tre Benelux-landa, danna. Belgia gjorde opprør og fekk sjølvstende i 1830, medan Luxemburg trekte seg ut då Vilhelmina II blei dronning i 1890, på grunn av ulike tronarvelovar.
Nederland hadde fleire koloniar, som Nederlandsk Ostindia, det moderne Indonesia, og Surinam. Innvandrarar frå desse landa har sett sitt preg på landet, mellom anna med etestader som serverer mat frå heimlanda deira i dei fleste nederlandske byane.
Bakgrunnsstoff
🇪🇺
Barn av tyske soldatar i Noreg
Barn av tyske soldatar i Noreg viser til krigsbarn frå andre verdskrigen som med tyske soldatar som fedrar. Slike barn vart ofte nedsetjande kalla «tyskarungar». I løpet av åra 1940-1945 (1946) vart det fødd mange barn i Noreg med norsk mor og ein tysk soldat som far. Slike barn vart ofte utsette for mobbing, utfrysing og liknande gjennom oppveksten i etterkrigsåra.
Den første interesseorganisasjonen til barn av tyske soldatar, Norges krigsbarnforbund, vart stifta i 1986. Usemje mellom anna om offentleg godtgjersle førte i 1999 til skipinga av Krigsbarnfobundet Lebensborn.
Néo Petrítsi
Néo Petrítsi (gresk Νέο Πετρίτσι) er ein landsby i periferieininga Sérres i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Néo Petrítsi var hovudsete i den tidlegare kommunen Petrítsi, som no er ei kommunaleining i kommunen [[Sindikí
293 Brasilia
293 Brasilia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. mai 1890 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Kocher
Kocher er ei elv nordaust i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 182 km. Namnet «Kocher» har sitt opphav i det keltiske namnet «cochan» og tyder sannsynlegvis «buktande elv». Kocher har sitt utspring ved den austlege foten til Schwabisk Alb frå to karst kjelder kalla Schwarzer (svarte) Kocher og Weißer (kvite) Kocher. Schwarzer Kocher har eit tilsigsområde på om lag 1 800 km², som stort sett er dekt av skog. Ved kjelda har ho ei vassføring på mellom 50 l/s og 4 000 l/s, med eit snitt på 680 l/s. Weißer Kocher har ei middelvassføring på 400 l/s.
Geografi
Schwarzer Kocher har sitt utspring i Oberkochen. Den andre kjelda, Weißer Kocher, har sitt utspring vest for Unterkochen frå mange småkjelder. Namnet Weißer Kocher kjem frå det kvite skummet som vatnet dannar når det renn raskt over steinane. I motsetnad renn Schwarzer Kocher forholdsvis sakte og får vatnet til å sjå mørkare ut. Begge kjeldeelvane renn i hop i Unterkochen og renn nordover gjennom byane Aalen og Wasseralfingen fram til Hüttlingen, der Kocher snur vestover mot Abtsgmünd. Her renn Lein ut i Kocher. Kocher snor seg så vidare nordvestover til Unterrot, der ho mottar Rot og held fram til byane Gaildorf og Schwäbisch Hall. Nær Geislingen munnar Bühler ut i Kocher. I ein stor sving snur Kocher vestover igjen og over sletta i Hohenlohe og renn så gjennom Künzelsau. Ho held fram til Neuenstadt am Kocher der ho mottar Brettach. Nær Bad Friedrichshall munnar Kocher ut i Neckar, eit par kilometer oppfor munningen til elva Jagst, som meir eller mindre renn parallelt nordaust for Kocher.
Paratethys
Paratethys var eit stort, grunt hav som strekte seg frå regionen nord for Alpane over Mellom-Europa til Aralsjøen i det vestlege Asia. Havet oppstod under oligocen (for 34 millionar år sidan) då det vart skild frå Tethyshavet i sør ved at Alpane, Karpatane, Dei dinariske Alpane, Taurusfjella og Elburzfjella vart skapt. Gjennom den lange tida det eksisterte var Paratethys til tider knytt til det som vart Middelhavet og Indiahavet. Frå pliocen og framover (etter 5 millionar år sidan) vart Paratethys grunnare og dagens Svartehavet, Kaspihavet og Aralsjøen er restane etter dette gamle havet.
Namn og forsking
Namnet Paratethys vart først nytta av V.D. Laskarev i 1924. Laskarev sin definisjon inkluderte berre fossilar og sedimentære strata frå neogen-tida. Denne definisjonen vart seinare utvida til å gjelde oligocen-laga i tillegg. Då Paratethys vart skild frå andre hav, utvikla det seg ein eigen fauna som ein finn igjen i sedimentavleiringane.
Paleogeografisk utvikling
Paratethys spreidde seg over store område av Sentral-Europa og Vest-Asia. I vest inkluderte det til tider områda nord for Alpane og vidare austover til Svartehavet, og frå her vidare til Aralsjøen.
Denne delen av Eurasia var under juratida og krittida dekt av grunne hav, som forma den nordlege grensa for Tethyshavet. Dette havet oppstod mellom Laurasia (Eurasia og Nord-Amerika) og Gondwana (Afrika, India, Antarktis, Australia og Sør-Amerika) då superkontinentet Pangea braut saman under trias (200 millionar år sidan).
I tidleg miocen (rundt 20 millionar år sidan) kom ein periode med transgresjon. I denne perioden vart Paratethys knytt til Middelhavet igjen. Denne trenden gjekk tilbake halvvegs i miocen, og delar av Paratethys vart ofte skild frå kvarandre. Då Middelhavet tørka ut under den messiniske saliniteskrisa (om lag 6 millionar år sidan) var det fasar der vatnet frå Paratetethys rann ned i det tørre Middelhavsbassenget. I pliocen (5,33 to 2,58 millionar år sidan) vart det tidlegare Paratethys delt i fleire innhav som i periodar var fullstendig fråskilde kvarandre. Eit døme var Det pannoniske havet. Mange av desse forsvann før pleistocen starta. I dag er berre Svartehavet, Kaspihavet og Aralsjøen att etter dette store innhavet.
Dana i Jordan
Dana (ضانا) er ein liten landsby nær byen Tafilah, sentralt og vest i Jordan. Han ligg langs kanten av ei stor naturleg kløft, Wadi Dana med flott utsyn over Wadi Arabia.
Dana er kring 500 år gammal og har bevart mange aspekt av jordanske landsbyar på 1800-talet. I nærleiken ligg Dana biosfærereservat, eit av dei sstørste naturreservata i Jordan.
Elizabeth II av Storbritannia
Elizabeth II var dronning av Storbritannia og Det britiske samveldet frå den 6. februar 1952 til den 8. september 2022.
Ho blei fødd i Mayfair i London i England som eldste dotter av kong Georg VI (1895–1952) og Elizabeth Bowes-Lyon (1900–2002).
Elizabeth vart regjerande dronning etter at far hennar døydde den 6. februar 1952. Same dagen vart ho utropt til dronning av tronfylgjerådet, men ho var då på statsbesøk i Kenya. Kroninga fann stad eitt år seinare, den 2. juni 1953 i Westminster Abbey.
Elizabeth heldt på tradisjonane i rolla si som dronning. I formelle samanhengar heldt ho strengt på etiketten som til dømes seier at ingen må røra den kongelege personen, noko fleire utanlandske statsoverhovud har blitt kritisert for å gjera av britisk presse. Ho kledde seg konservativt, som regel lett kjenneleg i einsfarga kåper og med store hattar.
Dronninga har halde ein juletale for det britiske samveldet kvart år sidan ho blei dronning, bortsett frå 1969. Ho har aldri gjeve intervju til pressa, og heldt sine private meiningar om politiske saker for seg sjølv. Som dronning har ho opna og sett på mange kulturelle arrangement, men dei private hovudinteressene hennar er fotografi, veddeløpshestar og hundar, særleg rasen Pembroke welsh corgi.
Elizabeth hadde sine siste dagar på Balmoral Castle i Skottland, og døydde fredfullt av alderdom den 8. september 2022. To dagar før ho gjekk bort, utnemnde ho Liz Truss som ny statsminister i Storbritannia.
Tittel
Dronning Elizabeth II var i personalunion statsoverhovud for Det sameinte kongedømet av Storbritannia og Nord-Irland og desse samveldestatane:
Den fulle tittelen som dronning av dei sameinte kongedøma var slik: Elizabeth the Second, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and of Her other Realms and Territories Queen, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith. (På norsk: Elisabet ''den andre, med Guds nåde, dronning av Storbritannia og Nord-Irland og hennar andre område. Overhovud for Samveldet, forsvarar av trua.) Som statsoverhovud for kvart enkelt samveldeland har ho ein eigen tittel. ''
Nemninga til dronninga som den andre har skapa misnøgd i Skottland. Elisabeth I hadde nemleg ikkje herska over dette landet, og skottane meinte det var feil å plutseleg skulle få ei Elizabeth II. Fleire nye postkassar med dei kongelege bokstavane E.R. II blei sprengde i protest, og i dag har skotske postkassar berre ei krone som symbol.
Sjølv om det same problemet gjaldt for dei tidlegare kongane William IV og Edvard VII, var det ingen som sa noko imot deira ordenstal. Elizabeth-opprøret var truleg eit teikn på aukande skotsk nasjonalisme. Postkassesprengingane var dei mest valdelege aksjonane skotske nasjonalistar har utført i nyare tid.
Familie
Elizabeth II var den siste britiske monarken av slekta Sachsen-Coburg-Gotha, som kom til makta då dronning Victoria av fyrstehuset Hannover døydde i 1901. I 1917 vart namnet på den britiske kongefamilien endra til fyrstehuset Windsor (House of Windsor). Ho var gift med prins Philip av Hellas. Han høyrde til fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. Det danske og norske kongehuset høyrer til det same fyrstehuset. Sønene av prins Philip er med i det same fyrstehuset som han.
Heider
Elisabeth vart i 1955 tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.
Ettermæle
I Storbritannia vart ho stort sett hylla, og kritiske røyster var så godt som fråverande. I nokre av dei tidlegare britiske koloniane derimot var det blanda kjensler, fordi det var mange som såg på ho som eit symbol på kolonisering, apartheid og tortur. Til trass for at ho freista å betra høva til koloniane og var for avskaffinga av apartheid.
Haddal
Haddal skule ligg her.
Fylkesveg 653 passerer bygda nede ved sjøen.
Vest-Virginia
Vest-Virginia (engelsk West Virginia) er ein delstat i USA. Hovudstaden er Charleston.
Staten er den vestre delen av den opphavlege staten Virginia, men då Sørstatane reiv seg laus frå USA under den amerikanske borgarkrigen nekta fylka som no utgjer Vest-Virginia å gjera dette. Dei blei godkjende som eigen stat den 20. juni 1863, og er den einaste delstaten som blei oppretta som eit direkte resultat av borgarkrigen.
Vest-Virginia grensar til Pennsylvania i nord, Ohio i nordvest, Kentucky i vest, Maryland i nordaust og Virginia i aust og sør. Elvane Ohio og Potomac dannar delar av grensene. Vest-Virginia er den einaste staten som ligg helt innanfor fjellkjeda Appalachane.
Spesidalar
Spesidalar eller speciedaler, ein dansk-norsk mynt med sølvvekt på 25-26 gram, utmynta etter mønster av joachimstalaren. Spesidalar, forkorta spd., var hovudmynt i Noreg frå 1816 til 1875, med sølvvekt 25,282 gram fint sølv.
Ein spesidalar vart inndelt i 5 ort à 24 skilling, dvs 120 skilling. Spesidalarseddelen skulle kunne løysast inn i sølv. Sølvfondet vart etablert gjennom den såkalla sølvskatten. Ved lov av 13. august 1818 vart innløysingsplikta suspendert, og spesidalaren fall i verdi. Speciedalaren vart på nytt knytt til sølv til pari kurs i april 1842.
Speciedalar vert og bruka som nemning for ein riksdalar species, som var hovudmynt frå 1544 til 1813. Sølvverdien var lik i utmynta speciedalar og riksdalar species.
1274
1274 (romartal MCCLXXIV)
ESO 550-2
ESO 550-2 eller ESO 550-IG02 er eit par av vekselverkande spiralgalaksar som ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Floda.
20. april
20. april er den 110. dagen i den gregorianske kalenderen (111. under skotår). Det er 255 dagar att av året.
St Agnes i Scillyøyane
St Agnes (kornisk Aganas) er den sørlegaste av dei busette øyane i Scillyøyane i England.
St. Agnes er knytt til øya Gugh ved ein tombolo, ein slags sandbanke, kalla Gugh Bar. Denne er berre synleg ved lågvatn. Dei to øyane har i lag den minste folkesetnaden av dei busette øyane i Scilløyane. St. Agnes hadde 73 innbyggjarar i 2001 og eit areal på 148 hektar.
I tidlegare tider dreiv mange av mennene på St Agnes med losverksemd og losa transatlantiske linjeskip og andre fartøy gjennom Den engelske kanalen. I dag er hovudnæringa turisme, samt noko laukdyrking. St Agnes er den einaste av dei busette øyane i Scilløyane (i lag med Gugh) utan hotell. Det ligg derimot nokre hytter som kan leigast. Her finst òg ein pub, The Turk's Head, og ein kafe.
Dei fleste innbyggjarane bur nord og sentralt på øya. Sørsida av øya er dekt av lyngheiar.
Fyr
Det mest kjende landemerke på øya er eit fyr, som er omgjort til bustad og ikkje lenger i drift. Det vart bygd i 1680 av Trinity House og var kolfyrt fram til 1790, då det vart oljefyrt med koparlampar og 21 roterande speglar. Fyret var det andre som vart bygd i Cornwall. I 1910 vart det nedlagd og Peninnis fyr på St. Mary's tok over fyrrolla. I dag er det berre eit dagmerke for skipsfarten i området.
Armonini Nunatak
Armonini Nunatak er ein delvis snødekt nunatak kring 5 nautiske mil aust-søraust for Mount Reu i Prince Charles Mountains. Det ligg eit område med morener på nordvestsida. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions tekne i 1960, og kalla opp etter G.C. Armonini, ein vêrobservatør ved Davis-stasjonen i 1962.
Sør-Georgia
Sør-Georgia (engelsk: South Georgia) er ei øy i Søratlanteren som høyrer til det britiske oversjøiske territoriet Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane. Argentina gjer krav på Sør-Georgia og resten av dei britiske territoria i Søratlanteren. Sør-Georgia har ei flatevidd på 3 756 km² og er 170 km lang og 30 km brei. Det høgaste punktet på øya er Mount Paget på 2 934 moh. I alt elleve fjelltoppar er høgare enn 2 000 moh. 75 % av øya er dekt av snø og is. Det er meir enn 150 isbrear på øya, og Nordenskiöldbreen er den største. Øya har ingen fastbuande, men har forskingspersonell som er tilknytte museumsdrifta og forskingsstasjonane på Birdøya og King Edward Point.
Sør-Georgia vart oppdaga av Antoine de la Roché i april 1675; fartyet hans var kome ut av kurs på ein segltur frå Lima i Peru til England. Øya vart på ny sett av spanjolen Gregorio Jerez i 1756. James Cook kom til Sør-Georgia 14. januar 1776 og var den fyrste som gjekk i land på øya.
Den norske kvalfangaren Carl Anton Larsen skipa Grytviken som den fyrste landstasjonen for moderne kvalfangst i Antarktis 16. november 1904. Fleire kvalfangststasjonar vart skipa i dei påfylgjande åra og verksemdene var dominerte av nordmenn. I desember 1965 drog dei siste kvalfangarane øya.
Geografi
Sør-Georgia ligg sør for den antarktiske konvergensen på mellom 53,58º og 54,53º sørleg breiddegrad og 35,57º og 38,01º vestleg lengdegrad. Den sørlege breiddegraden til Sør-Georgia tilsvarar den nordlege breiddegraden til Kiel, og det er like langt frå Sør-Georgia til Sørpolen som frå Hamburg til Nordpolen. Det er 1 390 km til Falklandsøyane, som ligg i nord-nordvest, 2 150 km til Kapp Horn og 4 800 km til Kapp det gode håp.
Om sumaren er 75 % av øya er dekt av snø og is, og i sørvest ligg snøen permanent på 200 meter, i nordaust på 400 meter. Om vinteren er heile øya snødekt. Det er i alt meir enn 150 isbrear på øya, og Nordenskjöldbreen er den største av dei. Seks landstasjonar og éi oppankringshamn vart skipa på øya i kvalfangartida, alle på nordaustkysten av øya.
Godthul
Godthul vart skipa i 1908 av Bryde & Dahls Hvalfangerselskap A/S. Godthul var den einaste staden på Sør-Georgia der ein berre fanga til flytande kokeri. Men det vart bygd ei kai, eit par skur og eit vassverk. Godthul fekk namn etter ei bukt på øya Veierland i Vestfold. Drifta i Godthul vart avvikla i 1929.
Grytviken
Grytviken var den fyrste landstasjonen for moderne kvalfangst i Antarktis. Carl Anton Larsen ankra opp i Cumberland Bay 16. november 1904 og byrja å reise ein landstasjon for kvalfangst. Kapital var skaffa til vegar i Argentina via selskapet Compañía Argentina de Pesca. Julekvelden same år starta produksjonen. Den formelle lisensen for kvalfangstdrift vart tildelt 1. januar 1906. Grytviken var i over 50 år ein base for industriell kvalfangst. Compañía Argentina de Pesca dreiv Grytviken fram til 1960, då staden vart seld til Albion Star South Georgia. Kvalfangsten vart stadig meir effektiv, med den fylgja at førekomsten av kval gjekk kraftig attende. Albion Star la ned verksemda si i Grytviken i 1962 og leigde ut staden til japanske Kokusai Gyogyo Kabushike frå 1963 til 1965. Grytviken vart fråflytt den 4. desember 1965, etter å ha vore i ubroten drift sidan 1904, med unnatak av sesongen 1962–1963. I 1979 vart Grytviken seld til det skotske selskapet Chr. Salvesen & Co. I 1992 vart staden overdregen til britiske styresmakter.
Styrarbustaden i Grytviken vart i 1992 omgjord til eit kvalfangstmuseum, men vart seinare utvida til å dekkje fleire område, slik som oppdaginga av øya, naturhistorie, Falklandskrigen og Ernest Schakleton. Det meste av Grytviken vart i 2003 jamna med jorda. Flenseplanet vart høvla vekk. Den samanrasa kinoen, biblioteket, vaskeriet og brakkene, medrekna det eldste bygget på øya, Russebrakka, vart rivne. 15 informasjonsskilt er sette opp for å forklåre kva ein ser og kva som ein gong var. Fleire av bygga på dei ulike landstasjonane er avsperra grunna helsefarlege nivå av asbest. Det ligg i dag ein forskingsstasjon som er driven av British Antarctic Survey éin km frå Grytviken på King Edward Point (norsk: Sauodden).
Husvik
Husvik vart skipa 24. desember 1907 av A/S Tønsbergs Hvalfangeri. Verksemda i Husvik vart nedlagd i 1931. I dei 24 åra det var drift i Husvik, vart 16 200 kvalar fanga og 900 000 fat kvalolje og 380 000 sekker guano produserte.
St Martin's i Scillyøyane
St Martin's (kornisk Brechiek, tyder 'flekkete øy') er den nordlegaste av dei busette øyane i Scillyøyane i England. Ho har eit areal på 2,37 km².
Sør-Georgia
Husvik
I 1945 vart fangsten til Husvik teken opp att, og med skipinga av eit stort kjøtfryseanlegg i 1957, starta den fyrste norske kjøtproduksjonen i Antarktis. Kjøtproduksjonen vart kortvarig og i 1960 tok Albion Star over staden. Stasjonen vart delvis demontert og kjøtfryseanlegget flytt til Grytviken. I 1979 vart Husvik selt til det skotske selskapet Chr. Salvesen & Co. I 1992 vart det overdrege til britiske styresmakter.
St Martin's i Scillyøyane
Det er tre busetnader på øya, Higher Town, Middle Town og Lower Town, nokre spreidde gardar og hus. Totalt har øya 142 innbyggjarar (2001).
Sør-Georgia
Husvik
Husvik har namnet sitt etter Husvik i Slagen i Vestfold, der den fyrste styraren, Søren Berntsen, kom frå.
St Martin's i Scillyøyane
Det ligg eit hotell på øya og ein pub. I tillegg finst eit gjestehus og ein liten campingplass.
Sør-Georgia
Leith Harbour
Leith Harbour vart skipa av Christian Salvesen & Co 13. september 1909. Leith Harbour var, saman med Grytviken, den einaste landstasjonen som overlevde den store depresjonen som starta i 1929 og varte gjennom 1930-åra. Kvalfangstverksemda i Leith Harbour var i drift fram til 1965, med unnatak av åra 1932–1933, 1940–1941 og 1942–1945. Selskapet bak Leith Harbour kjøpte etter kvart opp alle dei andre verka på øya.
St Martin's i Scillyøyane
I nord går ein veg over til White Island som berre er mogeleg å bruke ved lågvatn.
Sør-Georgia
Leith Harbour
Christian Salvesen & Co åtte Leith Harbour fram til overdraginga til den britiske staten i 1992.
St Martin's i Scillyøyane
Nordaust på øya står eit raudt og kvitt dagmerke. Det vart reist i 1683 av Thomas Ekins, den første statthaldaren til familien Godophin på øya. Det er 4,8 meter i diameter og 6,4 meter høgt.
Sør-Georgia
Ocean Harbour
I New Fortuna Bay vart Ocean Harbour skipa av Hvalfangstselskapet Ocean A/S fra Larvik etter initiativ frå Lauritz E. Larsen, som var den fem år eldre broren til Carl Anton Larsen. Han hadde arbeidd som understyrar i Grytviken, og fekk lisens for å skipe ein landstasjon i New Fortuna Bay frå 1. oktober 1909. Lisensen var gyldig frå 10. oktober 1909 til 1920, då stasjonen vart slått saman med Strømnes. Ocean Harbour vart overdregen til britiske styresmakter i 1924.
Prince Olav Harbour
Nordmannen Einar Abrahamsen var einaste styrar i Prince Olav Harbour frå oppstarten i 1920 til nedlegginga i 1934.
Strømnes
Strømnes vart skipa av Sandefjords Hvalfangerselskab i 1906 i Strømnesfjorden. I dei fyrste åra var det berre flytande kokeri på grunn av manglande leigerettar for landfast verksemd. I 1908 starta bygginga av anlegg på land, og Strømnes var ferdig utbygd i 1914–1915.
Det var til Strømnes Ernest Shackleton og mannskapet hans på fem tok seg fram til i mai 1916, 16 månader etter at polarskipet «Endurance» hadde gått ned. Dei hadde sigla frå Elefantøya, som ligg 1 300 km lenger sør, i ein seks meter lang livbåt. Dei kom fram til King Haakon Bay på den andre sida av Sør-Georgia 8. mai. 36 timar seinare nådde dei Strømnes. Dagen etter drog dei tilbake til Elefantøya for å redde resten av mannskapet.
Kvalfangstverksemda i Strømnes stogga i 1931, og stasjonen vart etter det brukt som reperasjonsbase for kvalfangstbåtane fram til 1961.
Biologi
Sør-Georgia har store hekkande fuglepopulasjonar, og mange av desse utgjer ein stor del av verdspopulasjonen. I tillegg finst det fuglar som er endemiske for øya, som sørgeorgiapiplerka og sørgeorgiaspissand. På øya veks det om lag 50 ulike frøplanter, noko som er langt frå den rikdommen arktisk flora kan vise til. I havet rundt øya finst det 20 blekksprutartar og 120 fiskeartar.
Fuglar
På Sør-Georgia er det 30 millionar fuglar som hekkar, fordelt på 31 artar, der 27 av dei er sjøfuglar. Det er observert 81 fugleartar.
Sør-Georgia har om lag halvparten av verdspopulasjonen av gulltoppingvin, gråhovudalbatross, nordkjempepetrell, kvithakepetrell og antarktiskvalfugl, der antarktiskvalfugl-populasjonen på Sør-Georgia er 22 millionar. Det meste av verdspopulasjonen av sørgeorgiaskarv (Phalacrocorax georgianus) lever her. Sørgeorgiapiplerka er endemisk for øya og finst berre i rottefrie område. Populasjonen er på 3 000-4 000. Sørgeorgiaspissand er ein underart av spisshaleand, og er også endemisk for øya. Populasjonen er på berre 1 000.
Hekkepopulasjonen til den største sjøfuglen i verda, vandrealbatrossen, er på 4 000 par og utgjer 15 % av verdspopulasjonen. Gråhodealbatrossens hekkebestand på øya er 80 000 par og utgjer 46 % av verdspopulasjonen. I tillegg hekkar gråalbatross (5 000–8 000 par) og svartbrynalbatross (100 000 par) på øya.
Snøpetrellen held til i fjella på Sør-Georgia på over 1 000 meters høgd. Nord- og sørkjempepetrellane held til rundt dei store sel- og pingvinkoloniane og livnærer seg på daude dyr. Kjempepetrellane tel høvesvis 3 000 og 5 000 par.
Dei ti største populasjonane av hekkefuglar på øya er:
Marsmånen Deimos
Deimos er den ytste og minste av dei to marsmånane. Han vart oppdaga den 12. august 1887 av den amerikanske astronomen Asaph Hall og er namnsett etter Deimos i gresk mytologi.
Sør-Georgia
Pingvinar
På Sør-Georgia hekkar det 400 000 kongepingvinpar, og øya er den viktigaste hekkeplassen for arten i verda. Den største kolonien er på 39 000 par og kolonien på Salisbury Plain er på 27 000 par. Kongepingvinpopulasjonen har auka med 5 % kvart einaste år dei siste 80 åra.
Marsmånen Deimos
Deimos nyttar 30,3 timar på eit krinslaup rundt Mars.
Ariadne
Ariadne er ein gresk sogefigur som var dotter av kong Minos på Kreta.
Marsmånen Deimos
Fysiske eigenskapar
Deimos har, som den månen til Mars, Phobos, eit spekter, albedo og tettleik som minnar om ein C- eller D-type-asteroide. Som dei fleste lekamar av denne storleiken, er forma på Deimos uregelmessig og ikkje kuleforma, med dimensjonane 15 × 12,2 × 11 km noko som gjer han til 0,56 gonger storleiken til Phobos. Deimos består av bergartar som er rik på karbonhaldige materiale, som dei fleste C-type-asteroidane og karbonhaldige kondritt-meteorittar. Han har krater, men overflata er langt glattare enn overflata på Phobos, dels fordi kratera er fylte med regolitt. Regolitten er særs porøs og har ein radar-estimert tettleik på berre 1,471 g/cm3. Dei to største kratera, Swift og Voltaire, måler berre kring 3 km i diameter.
Ariadne
Ariadne blei forelska i den attiske helten Thesevs då han kom til Kreta for å kjempa mot Minotauros. Ho gav han råd om korleis han kunne finna vegen ut av labyrinten (ariadnetråd).
Marsmånen Deimos
Fysiske eigenskapar
Han har ein frigjeringssnøggleik på 5,6 m/s og tilsynelatande storleiksklasse på 12,45.
Ariadne
Etterpå tok Thesevs henne med seg bort frå øya, men lét henne så bli igjen på øya Dia (eller Naxos). I ei av sogeformene blei ho så drepen av gudinna Artemis her. Ei anna sogeform fortel at ho blei gift med guden Dionysos.
294 Felicia
294 Felicia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. juli 1890 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Göksun
Göksun (latinsk Coxon eller Cucusus) er ein by og eit distrikt i provinsen Kahramanmaraş i Middelhavsregionen i Tyrkia.
Byen har ei gammal historie og var først ein del av Kataonia, så i Kappadokia. I 2009 styrta eit helikopter med partileiaren for Det store einingspartiet (BBP) Muhsin Yazıcıoğlu og tre andre partilarar i nærleiken av byen. Alle ombord mista livet.
Marsmånen Deimos
Geologiske kjennemerke
Det er berre to geologiske kjennemerke på Deimos som har fått namn. Kratera Swift og Voltaire er kalla opp etter forfattarar som spekulerte i om det fanst to Mars-månar før Phobos og Deimos vart oppdaga. DEIMOS
Sør-Georgia
Pingvinar
På Birdøya og i bukta Elsehul hekkar 2,7 millionar gulltoppingvinar. Gulltoppingvinpopulasjonen er redusert med 50 % dei siste 25 åra.
Sør på øya hekkar 105 000 par bøylepingvinar og 6 000 par ringpingvinar.
Selar
I oktober kvart år kjem halvparten av dei 600 000 sørlege sjøelefantane i verda til øya for å yngle. Sjøelefanten kan verte opptil 6 meter lang og vege 4 000 kg. Sjøelefanten vart utsett for omfattande jakt på grunn av oljen i feittet, og omkring 1870 var det nesten ikkje sjøelefant igjen på øya.
Den antarktiske pelsselen (Arctocephalus gazella) var nær ved å verte utrydda på byrjinga av 1900-talet på grunn av for sterk utnytting, og populasjonen på øya var nede i 100 individ. På 1960-talet auka populasjonen med 16 % i året, og i 1976 hadde han auka til 100 000. Populasjonen er framleis i vekst, og har no passert 2,5 millionar. 95 % av verdspopulasjonen held til på øya. Den største tettleiken av antarktisk pelssel er på Birdøya, der det er ein sel for kvar sjette kvadratmeter, alt i alt 65 000.
Introduserte pattedyr
Sør-Georgia hadde opphavleg ikkje landbaserte pattedyr, men både i sel- og kvalfangstperioden prøvde ein å introdusere dyr. Nokre dyr vart introduserte som husdyr, medan andre vart sette ut i naturen. Mellom dyra som vart introduserte var hestar, reinsdyr, storfe, sauer, geit, griser, fjørfe, gjæser, kattar, hundar, rev og til og med ein ape. Berre reinsdyra har overlevd, og i tillegg er brunrotte og husmus utilsikta introduserte som ei fylgje av skip som har gått i land på øya.
Dei fyrste ti reinsdyra vart sette ut av Lauritz Larsen på oppdrag frå Carl Anton Larsen. Hovudmålet var å ha naturleg tilgang til kjøt. Dei fyrste ti reinsdyra var tamrein som var kjøpt frå ein bonde i Valdres i 1911 og sette ut ved Ocean Harbour på Barffhalvøya. I 1912 vart det sett ut fem reinsdyr i Leith Harbour, og desse auka etter kort tid til 20, men alle vart tekne av eit snøras på byrjinga av 1920-talet. I 1925 vart det henta sju reinsdyr frå Hardangervidda til Husvik. På det meste var det 3 000 reinsdyr på øya. I dag utgjer reinsdyrstammen 2 300 dyr, der 500 av dei er ved Strømnesfjorden og 1 800 er i området rundt Grytviken og Cumberland Bay. Dei to reinsdyrstammane er åtskilde av fjell. Reinsdyr et vanlegvis mose og lav, men det er det lite av på Sør-Georgia, slik at kosthaldet er lagt om til gras. Reinsdyra i Cumberland Bay er vesentleg mindre enn reinsdyra på Hardangervidda, noko som kan tyde på at det er for mange dyr. Reinsdyra i Strømnesfjorden er større enn dei i Cumberland Bay.
Sør-Georgia er den einaste staden i verda ein kan sjå villrein saman med pingvinar. I den seinare tida har sørgeorgiske reinsdyrkalvar vorte henta til Falklandsøyane for reindrift.
Husmus finst i Shallop Cove i Queen Maud Bay på den nordvestlege sida av øya. Husmusa har utvikla eit tjukt feittlag, noko som tyder på at ho tilpassar seg det kalde klimaet.
Brunrotta vart utilsikta introdusert på slutten av 1700-talet, etter at skip la til ved øya. Rotter finst i dag på store delar av øya, sterkast konsentrert på dei nedlagde kvalfangsstasjonane. Det er ingen rovdyr på Sør-Georgia utover sørhavsjo (Stercorarius antarcticus), slik at tilveksten av rotter er avgrensa av mattilgangen. Fuglereir på bakken er eit lett bytte for rottene, og mange av fuglane har difor forsvunne frå rotteområda og flytt til rottefrie område.
Klima
Ved fønvind kjem vinden opp vestsida av fjella og ned på austsida, der vinden vert varmare og turrare. Dette kan føre til temperaturar opp til 20 °C om sumaren. Den varmaste målte temperaturen er på 28,8 °C i Grytviken.