cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wadi Ar'ar
Wadien er ein av wadiane til ʿAnizah-stamma, som munnar ut i Eufratdalen i Irak, og er i lag med Wadi Al-Khurr ein av dei større av desse wadiane. Han ligg 568 meter over havet. Regionen han renn gjennom er prega av steinete lag av kalkstein og sandstein med dolomitt og siltintrusjonar frå krittida. Det finst òg mange, små wadiar og sha’ibar i området. Wadi Arar er ein av dei største i området.
Pave Aleksander III
Alexander III var pave frå 1159 til han døydde i 1181.
Pave Alexander III stod bittert imot keisar Fredrik Barbarossa og andre herskarar. Han oppmuntra til Austersjøkrosstoga, og var den som innførte ekteskapet som eit kristent sakrament.
Bakgrunn
Pave Alexander blei opphavleg fødd som Rolando (eller Orlando) i Siena i Italia. Frå 1300-talet av blir det sagt at han kom frå adelsfamilien Bandinelli, men dette er ikkje stadfesta. Han er vorte knytt til «meister Roland av Bologna», ein teolog og kanonisk rettslærd som skreiv kommentarverket Stroma eller Summa Rolandi, og Sententiae Rolandi.
I 1150 vart Rolando utnemnd til kardinal, og like etter kanslar. Han var den bitraste fienden til Huset Hohenstaufen, og keisar Fredrik Barbarossa. Då han i høve fengslinga av erkebiskop Eskil møtte på riksdagen i Besançon i 1157, hadde han med eit pavebrev som antyda at keisardømmet var eit len av pavestolen, og munnleg skjerpte han denne påstanden. Ein av stormenna til keisaren fór då mot han med drege sverd. Keisar Fredrik bad han redda han, men bad han omgåande om å reise heim.
Paveval og strid
Ved pavevalet i 1159 fekk Rolando flest stemmar og kalla seg Alexander 3., men keisarvennlege kardinalar valde kardinal Octavianus, og fekk han iført paveskrud. Alexander lyste Viktor IV, som motparten kalla seg, i bann. Fredrik stemna dei begge til eit møte i Pavia (1160). Alexander kom ikkje, og vart bannlyst, og valet av Viktor vart stadfesta. Alexander svara med å bannlyse keisaren, men stillinga hans i Italia vart stadig dårlegare, og våren 1162 drog han til Frankrike. Sjølv her byrja prestestanden å falle frå; men den tyske keisaren sine maktutfaldingar medverka til eit omslag, og Frankrike saman med England, Sicilia og Spania stod no på Alexander si side. Mest var han i Sens, der tilhengarane hans flokka seg om han, blant dei biskopen i Århus, Eskil, og trass utlegda voks makta hans sterkt; såleis gjekk Valdemar I av Danmark og dei danske biskopane over på partiet hans.
Viktor døydde i 1164, og det vart vald ein ny motpave, Paschalis III i 1165. Alexander vende likevel tilbake til Roma, men vart året etter igjen fordriven av keisaren. Den tyske hæren vart ramma av pest, og dei lombardiske byane reiste seg og slutta forbund med Alexander. Paschalis døydde i 1168, og den tredje motpaven, Calixtus III, fekk aldri mykje makt. Då keisaren deretter lei det lagnadstunge nederlaget overfor lombardarane ved Legnano i 1176, måtte han ved eit høgtideleg møte med paven i Venezia i 1177 audmjuke seg og trekkje støtta si til Calixtus. Alexander fråfall på si side krava om lenshøgheit over keisarriket og lova å gje tilbake fråteke land, men sigeren var umiskjenneleg hans.
I september 1171 sende Alexander òg ein bulle til folk og herskarar i Norden med oppfordring om å utvide krosstoga heilt til landa rundt Austersjøen. Kristendomen stod framleis svakt der, men etter 1190 var dei nordlege krosstoga vanlege.
Nidkjær for fridomen til kyrkja bannlyste han òg kong Vilhelm I av Skottland, fordi han ville påtvinge St. Andrews ein biskop av eige val (1180). Kjetteriet vart strengt fordømt på det tredje alminnelege lateranmøtet i 1179, der 300 biskopar var med, og som blir rekna som høgdepunktet av makta til Alexander. Her fekk han òg vedteke at det paveemnet som hadde fått 2/3 av stemmane til kardinalane, var lovleg vald — ei bestemming som skulle hindre dei øydeleggjande pavestridane. På grunn av romaropprøra vart han fordriven nok ein gong frå den heilage staden i den siste levetida si. Paven døydde i Cività Castellana 30. august 1181.
Ekteskapet som sakrament
Diskusjonen hadde gått høgt i kyrkja om kva som definerer eit ekteskap: Blir det til ved samleiet eller ved samtykket til partane? Det var Alexander som sørgde for at den siste løysinga vart den offisielle læra til kyrkja. Ifølgje Paulus i brevet til efesarane 5,23-24 er nemleg ekteskapet eit bilete på tilhøvet mellom Kristus og kyrkja — og med det eit sakrament og altså uoppløyseleg, med mindre det var inngått på feil premissar. I og med at ekteskapet gjekk over frå å vere ei bindande avtale mellom to partar til å bli eit kyrkjeleg sakrament, var det meir passande å definere det gjennom ei andeleg handling (samtykke) enn ei fysisk handling (samleie). Alexander sitt val resulterte dermed i at kyrkja si lovgiving tillét to som ynskte å gifte seg, å love kvarandre dette med berre Gud som vitne — ute på eit jorde, om så var. Dette førte til ei rekkje saker der menn lova kvinna ekteskap laurdagskvelden, for sidan å nekte for det heile. Særleg frå Bergen kjenner vi slike saker, fordi rettsdokumentene er tekne vare på.
Fjernsynsserien Idol
Idol er ei multinasjonal og internasjonal musikktevling. Serien starta i Storbritannia som Pop Idol i 2001. Seinare har det vorte laga til saman 42 andre versjonar av serien.
Monoteisme
Monoteisme (av gresk mono, 'éin', og teos, 'gud'), er trua på berre éin gud som har makt over heile verda. Religionar med berre éin gud er dei abrahamittiske religionane: jødedommen, kristendommen (treeininga, tre sider av ein gud) og islam, men òg andre religionar, som parsismen (zoroastrismen), atonismen, sikhismen og deisme er monoteistiske.
SS «Sørlandet»
SS «Sørlandet» er eit seglskip som vart bygd i 1927. Skipet vart bygd for å nyttast til grunnleggjande fagopplæring av sjøfolk, og er i dag verdas eldste operative fullriggar.
Bygging og dei første tokt
«Sørlandet» er byggnummer 1 frå Høivold mekaniske verksted i Kristiansand. «Sørlandet» var det første norskbygde seglskipet i stål bygd som skuleskip. Skipet var 210 fot langt (64,2 meter), og utan motor. Det gjekk av stabelen i 1927 og hadde då ein bruttotonnasje på 588 tonn.
Ein donasjon frå skipsreiar O.A.T. Skjelbred samt eit legat på 25.000 pund sterling, var grunnkapitalen i institusjonen og finansierte bygginga av skipet.
Jomfruturen i 1927 gjekk til Oslo der skipet vart inspisert av Kong Haakon og Kronprins Olav. Seinare same år var Sørlandet på tokt til utlandet for fyrste gong. Det var London som var målet.
Som det første norske skuleskipet kryssa Sørlandet Atlanteren i 1933 og gjekk til Chicago der skipet var det norske innslaget på utstillinga «A Century in Progress».
Krigsår
Under den andre verdskrigen vart «Sørlandet» taua til Kirkenes der skipet gjorde teneste som kollager og fangeskip. Etter å ha blitt treft under eit flyangrep sokk Sørlandet i hamna i Kirkenes. Skipet vart seinare heva og fram mot krigsslutten fungerte Sørlandet som losjiskip for tyske ubåtmannskap. Skipet fekk brakkeoverbygg og innreiinga vart og bygd om. Baugsprydet blei kappa. Skipet låg som depotskip då krigen slutta.
Trones
Trones er ein tettstad i Verdal kommune i Trøndelag fylke. Staden har.
SS «Sørlandet»
Krigsår
Då det etter krigen etterkvart vart tilgang på dei nødvendige materialar, vart Sørlandet reparert ved verftet som hadde bygd skipet. Skroget var solid, men skipet måtte gjennom ei omfattande og kostbar gjenoppbygging før det igjen kunne reise segl i 1948.
Først i 1958 vart Sørlandet utstyrt med motor og propellar.
I privat eige
Sørlandet vart utrangert som skuleskip i 1974 og seld til skipsreiar Helmer Staubo i Oslo. Skipet vart registrert i Arendal og låg for anker i Kilsund fram til 1977 då det vart kjøpt tilbake til Kristiansand av Skjelbreds rederi, som og hadde finansiert bygginga av skipet 50 år tidlegare. I dag driv skipet ein internasjonal vidaregåande skule, A+ World Academy.
Gállego
Gállego er ei elv i Spania med ei lengd på 215 km. Ho er ei av sideelvane til Ebro frå venstre. Elva har eit nedslagsfelt på 8903 km² og munnar ut i Ebro ved Zaragoza.
Hjelmeland Mållag
Hjelmeland Mållag er lokallaget til Noregs Mållag i Hjelmeland kommune, og laget soknar til fylkesmållaget Rogaland Mållag. Laget, slik det er no, vart stifta i 1970. Det har tidlegare vore andre mållag i kommunen, mellom anna Årdal Mållag.
Hjelmeland Mållag kallar seg sjølv "ein ideell kultur- og språkorganisasjon med hovudsete i Hjelmeland kommune". Mellom årsmøta er det eit styre på fem personar som syter for den daglege drifta av laget. Leiaren fungerer elles som representant for mållaget.
Mållaget har til ei kvar tid kring 50 medlemmer.
Styret
Styret for 2011 er:
Målprisen
Hjelmeland Mållag deler med jamne mellomrom ut målprisen til personar, lag, grupper eller næringsdrivande som på ulike måtar har gjort ein stor innsats for nynorsken på felt som er særskilt viktige for språket i Hjelmeland.
Opp gjennom åra har Hjelmeland Mållag delt ut målprisen til følgjande personar og føretak:
Hn/Joachim Nielsen
Joachim «Jokke» Nielsen (8. september 1964–17. oktober 2000) var ein norsk musikar. Han var vokalist, gitarist, låtskrivar og frontfigur i den norske rockegruppa Jokke & Valentinerne, og var bror av teikneserieskaparen Christopher Nielsen og son av kunstnaren John David Nielsen.
Nielsen skipa Jokke & Valentinerne i 1982, og gruppa vart snøgt ei av dei mest populære gruppone i rockemiljøet i Oslo. I 1985 vart låtane «Spenn» og «Alt kan repareres» gjevne ut på ein samlekassett med nye norske band, og året etter gav Jokke & Valentinerne ut sitt fyrste album, Alt kan repareres.
Jokke lìvde på mange måtar upp til rockemyten. Tekstene hans handla mykje um fyll og alkohol, og ikkje sjeldan var han Jokke sjølv i yverkant påsigld på sine eigne konsertar. Han skapte avisyverskrifter under Spellemannsprisutetlingi i 1992 då han i berrsynleg ruspåverka tilstand tok mot prisen i kategorien beste rockeartist, for albumet Frelst.
Framgjenom 90-talet hamna «Jokke» på hardare rusgifter. I songtekstene sine skildra han strevet og fortvilingi i livet sitt som narkoman. Han vart lagd inn på avrusingsklinikkar nokre vendor, for å freista slutta med heroin, noko han di verre ikkje evlde. Han døydde av ein overdose i oktober 2000, 36 år gamall.
Thináli
Thináli (gresk Θινάλι) er ein tidlegare kommune lengst nord på øya Kérkyra i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Thináli vart innlemma i kommunen Kérkyra i 2011, men inngår frå 2019 som ei kommunaleining i kommunen Nord-Kérkyra.
Kraft
Ei kraft er i fysikken ein storleik som får ein lekam til å gjennomgå ei viss endring, anten det gjeld rørsla, retninga eller den geometriske forma til lekamen. Krafta vert målt i SI-eininga newton og har symbolet F. Med andre ord kan ei kraft få ein lekam med masse til å endre snøggleik (gjeld òg frå ein tilstand der lekamen ligg i ro), til dømes å få lekamen til å akselerere, eller ein fleksibel lekam til å endre form, eller begge. Kraft kan òg skildrast meir intuitivt som det å dytte eller å dra. Ei kraft har både storleik og retning og er derfor ein vektorstorleik.
Den opphavlege forma av Newtons andre lov seier at ei netto kraft som verkar på ein lekam er lik endringa av rørslemengda med tida. Om massen til ein lekam er konstant, indikerer denne lova ein akselerasjon av lekamen som er direkte proporsjonal med nettokrafta som verkar på lekamen, i same retning som nettokrafta verkar og omvendt proporsjonal med massen til lekamen. Dette er gjeve i formelen under:
der pila indikerer at krafta er ein vektorstorleik som har både storleik og retning.
Omgrep som er knytt til ei kraft er: drivkraft, som aukar snøggleiken til ein lekam: motstand, som minkar snøggleiken til ein lekam og dreiemoment som skapar ei endring i rotasjonsfarten til ein lekam. For ein større lekam vert lekamen som regel utsett for alle desse delane. Fordelinga av slike krefter gjennom ein lekam vert kalla mekanisk spenning. Trykk er ei enkel form for spenning. Spenning skapar vanlegvis ein deformasjon av faste stoff, eller straum i ei væske.
Ei motkraft er den reaksjonskrafta ein lekam B verkar attende på ein lekam A med, når A verkar på B med ei kraft. Kraft og motkraft verkar på kvar sin lekam og er like store og motsett retta.
Kjelder
''
Cinca
Cinca er ei elv nordaust i Spania med ei lengd på 170 km. Elva spring ut i Aragon i Pyreneane og munnar ut i Segre like før ho igjen munnar ut i Ebro.
Rikka Deinboll
Fredrikke Johanne «Rikka» Bjølgerud Deinboll var ein norsk bibliotekar, omsetjar og barnebokforfattar.
Biografi
Rikka Deinboll vart tilsett som assistent ved Deichmanske bibliotek i Oslo frå 1918. I 1920-åra vart ho avdelingsleiar for barne- og skuleavdelinga, og i 1923 vart ho innvald i Kyrkjedepartementet sitt rådgjevande utval for skuleboksamlingar. Ho var både tilsett ved Deichmanske og medlem i dette utvalet heilt fram til 1965.
Frå 1923 til 1932 var ho aktiv som omsetjar av barne- og ungdomslitteratur frå svensk og engelsk. Den mest kjende omsetjinga hennar er A.A. Milne si Winnie the Pooh, som ho gav det norske namnet Ole Brumm. Ho gav også ut to samlingar med rim og regler for born. Ho var styremedlem i Norsk bibliotekforening frå 1943 - 47, og i dei to siste åra sat ho som formann. I femtiåra sat ho i det rådgjevande utvalet for teikneseriar i Noreg. Ho var svært involvert i språkdebatten rundt Eggemysteriet i Donald Duck, der folk reagerte på at det var brukt nynorsk på ein nedsetjande måte i forteljinga. Andre reagerte på at det i det heile var brukt nynorsk i bokmålsbladet Donald Duck.
Rikka Deinboll pensjonerte seg i 1965. Same året vart ho tildelt Kongens fortenestmedalje i gull. Ho vart stemor til teikneserieskaparen Tore Deinboll.
Knockin' on Heaven's Door
«Knockin' on Heaven's Door» er ein song av Bob Dylan for filmmusikken til Pat Garrett and Billy the Kid frå 1973.
Songen nådde 12. plass i USA. I Noreg nådde singelen 3. plass, men låg inne på Topp 10 i heile 17 veker. Tredjeplassen var den høgaste plasseringa Dylan klarte nokon gong i Noreg. I 2004 vart songen rangert på 190. plass av musikkindustrien og musikkpressa i musikkmagasinet Rolling Stone på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.
Skildring
Songen skildrar kjenslene og inntrykka til ein døyande assisterande sheriff.
Songen består av fire akkordar i G-dur: G, D, Am7 og C. Akkordmønsteret gjennom songen er G-D-Am7-Am7 og så G-D-C-C, som så vert repetert.
Andre utgåver
Mange andre artistar har spelt inn songen i mange forskjellige stilar. Mest kjend er kanskje Eric Clapton og Guns N' Roses.
Andre artistar som har spelt songen er mellom andre Bon Jovi, U2, Avril Lavigne, Bob Marley, The Animals, Wyclef Jean, Grateful Dead, Lynyrd Skynyrd, Aerosmith, The Sisters of Mercy, Bryan Ferry, Meir Ariel, The Alarm, Dan Kleederman Television, Mark Knopfler, Bruce Springsteen, The Tramp on Winchester High Street, Heaven, The Lost Dogs, Mungo Jerry, Luciano, Randy Crawford, Babyface, Beau Jacques, Chaozz, Roger McGuinn, Cold Chisel, Zé Ramalho, Sandy Denny, Antony and the Johnsons, Warren Zevon (gjeven ut berre to veker før han døydde), Roger Waters, Herman Brood, Nazareth, Angela Aki, Tomoya Nagaze og United Rhythms of Brazil.
Det finst fleire utgåver av songen som ein duett, mellom anna mellom Ladysmith Black Mambazo og Dolly Parton og mellom Det raude armé-koret og Leningrad Cowboys.
Norsk versjon
Tom Karlsen skreiv ein norsk tekst til songen kalla «Nok, nok, nå er'e nok» framført av Oslo Rhythm'n Blues Ensemble i 2002.
Guns 'n Roses-versjonen
Vekeslister
Årslister
Argyll and Bute
Argyll and Bute (skotsk-gælisk Earra-Ghaidheal agus Bòd) er ein av 32 regionar og eit statthaldarskap i Skottland. Det administrative senteret er i Lochgilphead.
Argyll and Bute dekkjer det nest største adminsitrative området i Skottland. Inkludert øyane er det over 3000 km kystlinje, noko som vert hevda å vere meir enn heile Frankrike.
Regionen grensar til Highland, Perth and Kinross, Stirling og West Dunbartonshire. Grensa går langs Loch Lomond.
Den noverande regionen vart skipa i 1996 då det vart teke ut av regionen Strathclyde, som var eit todelt lokalstyre med 19 distrikt. Argyll and Bute vart slått saman av distrikta Argyll og Bute og valkrins i distriktet Dumbarton. Dumbarton, kalla 'Helensburgh and Lomond', omfatta byen Helensburgh og bestod av området vest for Loch Lomond, nord for Firth of Clyde og hovudsakleg aust for Loch Long.
Hartvig Sætra
Hartvig Sætra var ein nordnorsk skribent som skreiv mykje i avisene Dag og Tid og Friheten. Sætra var ein ihuga venstreradikalar og målmann. Han var opphavleg med i SV, men gjekk seinare over til NKP. Sætra nytta mykje tid på det han kalla "å avsløra medielygnene" om krigane i det tidlegare Jugoslavia. Ei anna sak han engasjerte seg for var rettane åt det samiske folket.
På 1970-talet og 1980-talet nytta Sætra mykje tid på å dokumentera overgrepa åt Pol Pot i Kambodsja. Dette førte til sterk uvenskap med andre folk på venstresida som sokna til RV og AKP.
Sætra har skrive fleire bøker og vore ein viktig premissleverandør for diskusjonen om økologi og sosialisme i Noreg.
1156 Kira
1156 Kira er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 22. februar 1928 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Sameloven
Sameloven, eigentleg Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold, vart vedteken i 1987 i eit forsøk på å gjera god att mykje av den uretten samane hadde opplevd frå det norske samfunnet.
Loven oppretta Sametinget og set retningslinjer for kva område det skal ta for seg, kven som kan stemma og bli valde inn på tinget, kor ofte vala skal skje og kva valkretsar som gjeld.
Sameloven seier òg at i dei kommunane som har vald å ha norsk og samisk til forvaltingsspråk, har ein kvar rett til å uttala seg og få svar på samisk i tilhøve til offentlege organ, helsetenester, politiet, rettsvesenet og Den norske kyrkja. Samisktalande har òg krav på undervisning på samisk.
Tatsunori Endo
Tatsunori Endo er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Jeremias bok
Jeremias bok (hebraisk [jirməjāhū]) er ei av bøkene i Tanákh/Gamletestamentet i Bibelen. Ho skildrar livet og spådommane til profeten Jeremia, som levde medan tempelet til Salomo stod og då kongeriket Judea blei erobra av babylonarane.
Vald
Vald er eit generelt omgrep brukt om handlingar som er årsak til, eller er meint å vere årsak til, skade på menneske, dyr eller ting. Vald har som regel samband med aggresjon.
Bygsel
Bygsel eller feste viser til det å leiga ein jordeigedom frå eigaren.
Vald
Det er i utgangspunktet to former for vald; tilfeldig vald, eller blind vald, som viser til vald mot ei tilfeldig eller avgrensa mengde, og koordinert vald, som skildrar handlingar som er utførte gjennom sanksjon av større grupper, til dømes land i krig eller terrorisme.
Andeer
Andeer  er ein kommune i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 982 meter over havet.
Bygsel
Den som mottek leige for eigedomen, er bygseleigar eller bortfestar, og dei som betaler, er bygslarar eller festarar (tidlegare gjerne kalla bygselfolk). Leiga vert kalla bygselsummen eller festesummen.
Vald
Psykologen James W. Prescott utførte ein gong ein studie rundt årsakene til vald i ein antropologisk samanheng.
Andeer
I 2009 vart Clugin og Pignia slått saman til Andeer.
Junín
Det meste av innsjøen ligg innanfor Junínprovinsen i Junín-regionen, medan den nordvestre biten ligg innanfor Pascoprovinsen i Pasco-regionen.
Vald
Sadomasochistar skil skarpt mellom vald, som er handlingar som er meint å skade andre, og sadomasochistiske handlingar, som ikkje er meint å skade, men berre å gje nyting hjå dei som handlingane vert gjorde mot og hjå dei som utfører handlingane. Men dette skiljet vert ikkje akseptert av alle som jobbar med forsking på vald.
Bygsel
Innløysing av bygselavtalar i Noreg
I Noreg har alle som har bygsla ei tomt i 30 år eller meir rett til å krevja bygselavtalen innløyst, mot ein viss kjøpesum. Då pliktar den som bygsla bort tomta, å terminera bygselavtalen og overskøyta tomta til bygslaren, som vert ny eigar av eigedomen.
Junín
Junín er i mykje stor grad omslutta av akvatisk vegetasjon, somme stader vidar plantebeltet seg ut i ei breidd på seks km og vert så tett at det er ugjennomtrengjeleg. Fiskefaunaen er rik, han inkluderer òg fleire artar som er introdusert.
Sjøen ligg innanfor nedslagsfeltet til Amazonaselva. I elva Upamayo finst det eit vasskraftverk som regulerer vassnivået i sjøen. I år med rikeleg regn er fluktuasjonen i vassnivået moderat, men i tørkeår kan nivået gå ned halvannan til to meter og tørrleggje store område.
Frå 1933 har det gått føre seg eit innsig av ureining frå gruveverksemd som har innverka negativt på fiske og fuglefauna i sjøen. Kloakk frå byane Junín og Carhuamayo har òg medverka til overgjødning av vatn og våtmark.
Junín er einaste habitat i verda for den sterkt truga junindukkar, Podiceps taczanowskii, også den sterkt truga juninrikse, Laterallus jamaicensis tuerosi, (underart av perlerikse) er endemisk for denne innsjøen. Juninkorgfugl, Asthenes virgata, er ein annan endemisk art for Peru som har namn etter sjøen.
Lysthaugen
Lysthaugen er ein tettstad i Verdal kommune i Nord-Trøndelag fylke. Staden har.
Bygsel
Innløysing av bygselavtalar i Noreg
Etter at tomtefestelova vart endra i 2004, gjeld innløysingsretten òg i statsallmenningar.
Aortaklaff
Aortaklaffen er ein hjarteklaff og sit i utløpet frå venstre hjartekammer og i starten av livpulsåra (aorta). Han slepper blodet frå hjarte og ut systemkretsløpet når hjarte trekkjer seg saman (systolen). Når hjarte på nytt blir fylt (diastolen) hindrar klaffen blodet i å renne attende.
Aortaklaffen har ei sirkelforma grunnflate. Han har tre kuspar (frå latin cuspis, brodd) eller lommer, som opnar når trykket i venstre hjartekammer stig. Når trykket søkk, snur blodstraumen og lommene blir fylt med blod og klaffen lukkar. Han liknar derfor på veneklaffane.
Nedst på livpulsåra, bak kuspane, er det ei utviding kalla sinus Valsalva kor ein finn avgangen av kranspulsårene. Sinus Valsalva gjer at kuspane ikkje legg seg heilt inn mot åreveggen og at blodstraumen ut i kranspulsårene ikkje blir avbroten.
Alex Acuña
Alejandro Neciosup Acuña er ein trommeslagar og perkusjonist opphavleg frå Peru. Han er kjend frå band som Weather Report og Koinonia på 1970- og 80-talet.
Biografi
Alex Acuña voks opp på landsbygda i Lima-regionen i Peru. Frå han var ti år gamal spelte han i lokale musikkgrupper, og som tenåring flytte han til Lima. Atten år gamal vart han med i bandet til cubanske Perez Prado, og i 1967 flytte han til Puerto Rico. I 1974 flytte han til Las Vegas i Sambandsstatane, der han jobba med artistar som Elvis Presley og Diana Ross m. fl. I 1975 vart han med i jazz-fusion-gruppa Weather Report. Han spelte på platene Black Market (1976) og Heavy Weather (1977) før han forlét bandet i 1978.
I 1980 vart Alex Acuña med i den kristne jazz-funk-gruppa Koinonia, som han reiste på turné med og gav ut 4 studioplater med. Koinonia vart oppløyst i 1991, og i tida etterpå har Acuña vore svært aktiv som musikar. Han har samarbeidd med m.a. Paul McCartney, Joni Mitchell, Ella Fitzgerald, Chick Corea, Whitney Houston, Plácido Domingo, Sam Phillips, Wayne Shorter, Joe Zawinul, Herbie Hancock, Carlos Santana, Antonio Carlos Jobim, Beck, U2, Michael Brecker og Robbie Robertson, for å nemna nokre. Han har også spelt på plata Walkin' on Air (1987) med norske Bobbysocks. I tillegg har han undervist ved University of California i Los Angeles og ved Berklee College of Music.
Myrhorod
Myrhorod (ukrainsk Миргород) er ein by i Poltava oblast (provins) sentralt i Ukraina. Han er det administrative senteret i Myrhorodskyj rajon (distrikt), medan sjølve byen har status som eit eige rajon i oblastet. Han ligg ved elva Khorol.
Byen har ei historie som går attende til 1100- eller 1200-talet som eit austleg grensefort i Kiev-riket. Namnet på byen tyder Fredsbyen, og visstnok var det fredsforhandlingar i fortet som var opphav til bynamnet.
Myrhorod vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1575 då kong Stefan Bathory av Polen gjorde han til regimentby.
Sidan byrjinga av 1900-talet har Myrhorod vore kjend som ein kurstad med mineralvatn frå undergrunnskjelder i nærleiken av byen. Ein har henta opp dette økologisk reine vatnet sidan 1927 for kommersiell bruk.
Romerike
Romerike (norrønt Raumaríki, «raumaranes rike», av raumr: «larm, dunder») er eit område på Austlandet i Viken fylke som omfattar elleve kommunar i området til tidlegare Akershus fylke: Hurdal, Eidsvoll, Nannestad, Nittedal, Gjerdrum, Ullensaker, Nes, Lillestrøm, Lørenskog, Rælingen, Enebakk og Aurskog-Høland. Dette er eit rikt jordbruksområde. Glomma og Vorma møtest på Romerike og det er store leiravsetingar frå desse og andre elvar.
Øvre Romerike
Øvre Romerike er den nordlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar :
Nedre Romerike
Nedre Romerike er den sørlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner sju kommunar :
Skaldyr
Skaldyr er ei nemning brukt om sjømat med skal og omfattar matnyttige krepsdyr og muslingar, til dømes reker, hummer eller blåskjell. Til skaldyr kan ein òg rekna havlevande dyr utan skal, som blekksprut og sjøpølse.
Morten Hetland
Morten Hetland er ein norsk lærar, forfattar, politikar og journalist frå Hjelmeland kommune.
Hetland debuterte i 2007 med boka «I slektas fotefar». Boka er ei slektshistorie om slekta til forfattaren, og om dagleglivet i Hjelmeland kommune. Hetland bruker målforma nynorsk. I 2008 fekk han tildelt Hjelmeland Mållag sin målpris for boka si.
Hetland har vore engasjert i frivillige lag og anna organisasjonsarbeid, noko han fekk Hjelmeland kommune sin kulturpris for i 2016.
Hetland driv sitt eige medieføretak, Hetland Media, som mellom anna gjev ut bøker med lokal interesse i Ryfylke.
Hetland har vore journalist i Bygdaposten for Hjelmeland og Strandbuen. Saman med Vegard Terøy dreiv han lokalmagasinet Mitt Hjelmeland, der han òg var journalist, grafisk formgjevar og marknadssjef.
Hetland har vore kommunestyrerepresentant i Hjelmeland sidan 2011.
Arga
Arga er ei elv i Navarra i Spania og ei av sideelvane til Aragón. Arga vart kalla Runa i antikken. Ho ligg nordaust i Spania og har ei lengd på 145 km. Nedslagsfeltet hennar er 2759 km². Elva spring ut nord i Errodalen og munnar ut i Rio Aragón nær Funes.
Elva er demd opp ved Euguireservoaret nær Esteríbar, ein liten landsby i Navarra. Dammen er hovudsakleg til for å tene området i og rundt Pamplona.
Vegetasjon
I den øvre delen av elva er ho hovudsakleg omgjeve av bøkeskog og i skogen veks blåbær, cornwall-lyng, halvgras og frytle. I tillegg finn ein andre tre som or, ask, lønn, hasseltre og trollhegg. Etter demninga veks det hovudsakleg eik og furu ved elva.
I den nedste delen finst òg skjørpil, og nedanfor Belascoáin går plantelivet over frå å vere typisk kantabrisk til å verte middelhavsk med svartpoppel og kvitpil.
1157 Arabia
1157 Arabia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. august 1929 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Rio Guadalope
Guadalope er ei elv i Spania og ei sideelv til Ebro. Ho er 160 km lang og spring ut i Sierra de Gúdar, nær Villarroya de los Pinares og Miravete de la Sierra. Ei av sideelvane til Guadalope er Guadalopillo.
Knirkestemme
Knirkestemme eller laryngalisering er ei form for fonasjon (måte å bruke stemmebanda på) der pyramidebruskane i strupehovudet blir drege tettare saman enn normalt og stemmeleppene blir stramma ekstra opp. Det gjer at gjennomstrøyminga av luft blir lågare og vibrasjonsfrekvensen går ned til omkring 20–50 Hertz (pulser per sekund). Samtidig blir trykket under strupehovudet høgare, slik at energien i kvar stemmeleppeopning er høgare enn normalt. Resultatet blir ein «knirkande», sagliknande lyd.
Håja
Håja, opphavleg Håøya, er ei øy i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg vest for Kvaløya og Sessøya. Håja er ei klippeøy med ei distinkt form, som var inspirasjon då Jan Inge Hovig teikna Ishavskatedralen i Tromsø. Det høgaste punktet på Håja er Nipen på 486 moh.
Knirkestemme
Knirkestemme kan brukast ekstralingvistisk, for eksempel for å signalisere at ein er trøytt og sliten, eller det kan ha ein tydingsskiljande funksjon.
Håja
Håja er eit gammalt fiskevær, og dokument frå 1500-talet viser at øya alt då hadde mange fastbuande. Ut på starten av 1900-talet slutta derimot fiksehandelen på øya. Deretter vart Håja ei tid brukt til oppdrett av raudrev.
Namnet på øya tyder «den høge øya». Øya har gode høve for fotturar og er ein del av Håja–Røssholmen landskapsvernområde med dyrelivsfreding.
Skurlast
Skurlast er trelast skore direkte av tømmerstokkane med sag, eller framstilt ved kløyving eller ved splitting.
Skurlast vert framstilt på eit sagbruk og skoren i standard dimensjonar, målt i millimeter. Utgangspunktet for standarden er den gamle eininga tomme. Skurlasten kan vere gjennomskåre, det vil seie at plankane eller borda har stokkens opphavlege ytterkantar, eller kan vere skåre skarpkanta.
Alt etter tjukkleik og breidde vert skurlast kategorisert som lekter, rekker, bord, plankar og firkantar. Mesteparten av skurlasten blir no for tida kløyvd/høvla til stender, bjelkar, kledning, paneler, listverk osb.
I moderne byggjeverksemd blir det stort sett berre nytte justert trelast. Dette er skurlast som etter tørkinga er justert til eksakte mål med ein definert toleranse, og med plane, parallelle flatsider. Justert skurlast har to millimeter mindre mål enn skurlast, og er glatthøvla på tre eller fire sider. Justeringa vert vanlegvis gjort med høvelmaskin, men dette er i og for seg ikkje eit vilkår.
Trelast med høvla glatt overflate, som anten er plan eller forma til forskjellige profilar, blir kalla høvellast.
Clackmannanshire
Clackmannanshire eller Clacks (låglandsskotsk Clackmannanshire, skotsk-gælisk Siorrachd Chlach Mhannainn) er ein region og eit statthaldarskap i Skottland. Regionen grensar til Perth and Kinross, Stirling og Fife.
Emerson Orlando de Melo
Emerson Orlando de Melo er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Clackmannanshire
Ut frå folketal er regoinen den minste på fastlands-Skottland. Rundt halvparten av desse bur i byen Alloa, som er det administrative senteret.
Austertana kyrkje
Austertana kyrkje er ei langkyrkje frå 1958 i bygda Austertana i Tana kommune i Finnmark fylke. Kyrkja er teikna av Trond Dancke.
Byggverket er i tre og er bygd med 144 sitjeplassar. Det vart vigsla av biskop Alf Wiig fredag før palmesøndag, 28. mars, 1958.
Seetalhorn
Seetalhorn er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits, det høgste punktet i kommunen Grächen i kantonen Valais. I 1984 vart det bygd ei gondolbane opp i fjellet. Bana er 2 806 meter lang og stig 1 220 høgdemeter.
Dumfries and Galloway
Dumfries and Galloway (låglandsskotsk Cooncil o Dumfries an Gallowa; skotsk-gælisk Siorrachd Dùn Phris agus an Gall-Ghaidhealaibh) er ein av 32 regionar i Skottland.
Andiast
Andiast  er ein kommune i distriktet Surselva i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1178 meter over havet.
Fram til 1943 vart kommunen kalla Andest. Andiast ligg nær vintersportstadane Waltensburg/Vuorz og Breil/Brigels og er sjølv ein kjend vintersportstad.
Brasiltre
Brasiltre (Caesalpinia echinata) er eit tre i erteblomstfamilien. Det fekk namnet sitt av portugisiske oppdagingsreisande i Sør-Amerika. Namnet stammar i følgje Johan Lange frå malayisk der det er ei nemning på ein annan raud tresort, truleg Sappantreet (Caesalpinia sappan) i same slekt. Heimlandet til brasiltreet, Brasil, er oppkalla etter treet. Brasiltre er også kjent som Pau-Brasil eller Pau-de-Pernambuco.
Arten veks aust i Brasil, der det inngår i lauvfellande skogar på sedimentbergartar, ofte som «mata taboleiro» (høgsletteskog). Det er ei høgtliggande form av kystskogen «mata seca», dvs. eit tørt landskap på frittliggande kalk.
Den raude veden til planta har vore brukt som eit etterspurt fargestoff. I dag er arten utryddingstruga.
Rochemelon
Rochemelon (eller Roche Melon), Rocciamelone på italiensk, er eit fjell i Dei graiiske Alpane på grensa mellom Frankrike og Italia med ei høgd på 3 538 meter. Fjellet ligg 50 km vest for Torino. Rochemelon er det første fjellet i Alpane ein veit som nokon nådde toppen av.
Bonifacius Rotarius (frå Asti) klatra til toppen av fjellet 1. september 1358 for å setje frå set eit lite metallbilete av Jomfru Maria, som takksemd for at han hadde overlevd fangenskap i Det heilage landet under Korstoga.
Toppen av Rochemelon er målet for ein tradisjonell pilegrimstur kvart år den 5. august. Ein tre meter høg statue av Jomfru Maria vart reist her i 1899.
Landegrensa mellom dei to landa følgjer i dette området ikkje nøyaktig vasskiljet, og fjelltoppen ligg heilt på den italienske sida, og det same gjer toppen av isbreen glacier de Rochemelon. Dette arealet er om lag 4 km² og utgjer det einaste italienske området som er ein del av nedslagsfeltet til Rhône.
Sidan det er lett å nå fjellet (starten av stien opp til toppen er berre ein 90 minutts køyretur frå Torino) og har ei stor høgd med flott utsyn, er fjellet eit av dei mest vitja i Alpane.
Vuku
Vuku er ein tettstad i Verdal kommune i Trøndelag fylke. Staden har.
Yabrin
Yabrin er ein busetnad i Saudi-Arabia som ligg kring 200 km sør for Riyadh i Austprovinsen. Den nærmaste byen er Harad. Området var ein fråflytta, eldgammal busetnad. I 1940-åra vart han busett på ny av beduinar frå Dawasir.
Hovudnæringa er hovudsakleg jordbruk, med daddelhagar og korn. Området har naturlege vasskjelder.
Nordmark
Nordmark var eit område som vart oppretta då det store marca Geronis vart delt i 965. Det utgjorde opphavleg den nordlege tredjedelen av marca (som i dag er det moderne Brandenburg) og var ein del av ei organisering av landområda som vart erobra frå vendarane. Slavarane gjorde opprør i 983 og tok kontrollen over området frå tyskarane før markgrevskapet Brandenburg vart oppretta av Albrekt Bjørnen på 1100-talet.
Slavisk bakgrunn
Nordmark vart oppretta i områda som i antikken vart kalla Magna Germania, som strekte seg til elva Wisła. Under folkevandringsperioden flytta mange germanske folk mot den romerske grensa. I nordaust vart dei hovudsakleg erstatta av slavarar. Dei første slavarane var i Brandenburg-området i 720, etter avarar kom til Europa. Desse slavarane kom via Mähren, der dei hadde vore sidan midten av 600-talet. Restane av dei germanske semnonarane vart ein del av desse slaviske gruppene. Folkegruppa som slo seg ned ved elva Spree vart kjend som sprevanarar. Dei slo seg ned aust for linja mellom ellvane Havel og Nuthe i det som i dag er Barnim og Teltow. Dei bygde det største festningsverket sitt der Spree og Dahme rann saman ved Köpenick. Hevellane budde vest for denne linja, i dagens Havelland og Zauche. Dei vart kalla habellarar etter det gamle germanske namnet på elva, «Habula» (Havel). Dei kalla seg sjølv stodoranie. Dei bygde det viktigaste festningsverket sitt ved Brenna (dagens Brandenburg). Hevellane bygde også ein stor utpost der Zitadelle Spandau i Berlin ligg i dag. Sprevanarane og hevellane gjekk ikkje berre til krig mot germanarane, men også mot slavarane som var naboar.
Markgrevskapet Brandenburg
På byrjinga av 1100-talet fekk dei tyske kongane tilbake kontrollen over områda langs austgrensa av Det tysk-romerske riket. Etter Vendarkrosstoget i 1147 fekk Albrekt Bjørnen Nordmark av keisar Lothar II. Enkelte slaviske stammer overlevde erobringane og lever der framleis i dag, slik som sorbarane i Lausitz, men andre vart assimilert gjennom germaniseringa. Kyrkja under Albrekt oppretta bispedøme og i bispeseta festningsverk for å verne innbyggjarane frå åtak. Nye munkar og biskopar kom til området og slik byrja soga om byen Brandenburg opp att. Rundt byen utvikla markgrevskapet med same namn seg. Albrekt hadde ikkje særleg kontroll over området i fleire tiår, men han utførte både militære og diplomatiske handlingar mot vendarane, og fekk utover hundreåret meir kontroll. I 1150 tok Albrekt formelt over Brandenburg frå den siste vendiske herskarane, den kristne Pribislav. Albrekt og etterkomarane hans frå Askania-dynastiet gjorde stor framgang med å kristne og dyrke det nye tyske landområdet.
Sessøya
Sessøya er ei øy i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, nordvest for Ersfjorden. Sessøya har eit areal på 9,18 km², og det høgaste punktet på øya er Sessøytinden på 657 moh.
Sessøyfjorden går mellom Sessøya og Kvaløya.
Grønlandsk fonologi
Grønlandsk fonologi er reglane i grønlandsk grammatikk som regulerer lydstrukturen i grønlandske ord.
Segmental fonologi
Segmental fonologi er lydstrukturen til einskildlydar, vokalar eller konsonantar.
Vokalar
Grønlandsk har eit svært enkelt vokalsystem, med berre tre vokalfonem, /i/, /a/, /u/, som har låge allofonar framfor uvulare lydar (/r/, /q/). I skriftspråket blir det skrive e og o framfor r og q, mens /a/ alltid blir skrive a.
Konsonantar
Bokstavane mellom // representerer fonem, og bokstavane etter viser skrivemåte i rettskrivinga av 1973.
Suprasegmental fonologi
Suprasegmental fonologi er lydstrukturen som går ut over dei inskilde lydane. Døme på suprasegmentale fenomen er stavingsstrukur, trykk og tone.
Stavingsstruktur
Stavingsstrukturen i grønlandsk er (C)V(X)(C), der X kan vere konsonant (C) eller vokal (V). Stavingar i grønlandsk kan vere lette (CV), tunge (CVV eller CVC), eller overtunge (CVVC eller CVCC).
Konsonantassimilasjonar
Denne framstillinga bygger på Nielsen 2012.
Pål Hellesnes
Pål Hellesnes er ein norsk journalist i Klassekampen som kjem frå Trondheim. Han har tidlegare hatt fleire sentrale verv i Raud Ungdom og Raud Valallianse.
Grønlandsk fonologi
K1K2 -> K2K2
Når eit suffiks (bøyings- eller avleiingsending) som byrjar på konsonant blir lagt til ein stamme som endar på konsonant, blir konsonanten i slutten av stammen endra til konsonanten i byrjinga av suffikset. Eit døme er Nuuk + -mioq, der suffikset -mioq tyder "ein som bur i". Resuktatet blir Nuummioq, der final k har vorte endra til m.
Pål Hellesnes
Hellesnes var varamedlem i bystyret i Trondheim kommune frå 2003 til 2005, då han flytta til Oslo og tok vervet som nestleiar i RV. Hellesnes har i fleire år markert seg som kritikar av partiet AKP, som i 2007 gjekk inn i det nye partiet Raudt.
Marcelo Lipatín
Marcelo Lipatín er ein tidlegare uruguayansk fotballspelar.
Grønlandsk fonologi
q blir svekka til r
q blir svekka til r foran suffiks på vokal eller konsonant: erneq "son" + fleirtal -it blir ernerit, og tupeq "telt" + -mi (lokativ) blir tupermi. Merk at r i konsonantsamband blir assimilert i uttalen (rm blir uttalt mm), men ikkje i skrift. Grunnen til dette er at vokalane uttalast lågare foran r og q.
Marcelo Lipatín
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Trondheim Turistforeining
Trondhjems Turistforening er ein del av Den norske turistforening med kjerneområde i Trollheimen og Sylan. Foreininga har over femten tusen medlemer og driv atten turisthytter.
Peer Hultberg
Han studerte i København, Skopje, Warszawa, London og Zürich.
Trondheim Turistforeining
Foreininga har to undergrupper: Fjellsportgruppa for erfarne turgåarar, og Ungdomsgruppa for dei mellom 15 og 25.
Friluftslaget blei grunnlagd i Trondheim i desember 1887 med Carl Schulz som leiar.
Peer Hultberg
Han debuterte som forfattar i 1966 med romanen Mytologisk landskab med Daphnes forvandling. Sentralt i forfattarskapet står for utan romanen Præludier frå 1990 (om Chopin) dei fortetta historiene i verka Requiem og Byen og Verden. Det litterære gjennombrotet kom med Requiem i 1985.
Bøkene hans er omsette til norsk, svensk, tysk, fransk og italiensk. Hultberg har omsett skodespel frå fransk, tysk, engelsk og polsk til dansk.
Punakaiki
Punakaiki er ein liten busetnad i regionen West Coast på Sørøya på New Zealand, mellom Westport og Greymouth. Busetnaden ligg ved grensa til Paparoa National Park.
Pancake Rocks («pannekakeklippene») er eit svært populært turistmål ved Dolomite Point sør for busetnaden. Pancake Rocks er eit sterkt erodert sandsteinsområde der havet har trengt seg gjennom eit utal av vertikale blåsehòl ved høgvatn. Saman med den «pannekake»-aktige lagdelinga av sandstein (danna ved høgt trykk på vekselvis harde og blaute lag av marine dyr- og plantesediment), utgjer desse hovudattraksjonen i området.
Pancake Rocks er no tilgjengelege gjennom fleire gangvegar som snor seg gjennom klippeformasjonane, somme av desse er farbare med rullestol, og andre er utskorne som trapper opp til og ned frå klippene. Riksvegen New Zealand State Highway 6, den einaste gjennomgangsvegen i West Coast, går gjennom busetnaden.
Mega Channel
Mega Channel, òg kjend som Mega TV eller berre Mega, er eit stort fjernsynsnettverk i Hellas. Tilétupos A.E vart grunnlagd i 1989 under namnet Tilétupos Anónumi Etaireía Tileoptikón Programmáton og med merkenamnet Méga Tsánel. Det var den fyrste privateigde fjernsynsstasjonen i Hellas, og vart sendt på lufta for fyrste gong 20. november 1989.
Dvergterne
Dvergterne (vitskapleg namn Sterna albifrons) er ein fugl i ternefamilien.
Ho er ein trekkfugl som hekkar ved kysten og ved vassvegar i innlandet i tropiske og tempererte delar av Eurasia, og overvintrar i tropiske og subtropiske havområde som kan ligga så langt sør som Sør-Afrika og Australia. Dvergterna har vore observert som hekkande fugl i Noreg, men ein reknar ikkje med at ho har ein etablert bestand i landet.
Skildring
Som namnet viser til er dette ei lita terne. Ho blir 21-25 cm lang med eit vengespenn på 41-47 cm. Ho har kvit fjørdrakt og svart hette med ein særmerkt kvit flekk i panna. Det tynne, skarpe nebbet er gulfarga med svart spiss. Også beina er gule. Gulfargen på beina blir blassare om vinteren, då også nebbet endrar farge og blir svart. Dvergterna lager ein høg, lettkjenneleg knirkelyd.
Gesiel José de Lima
Gesiel José de Lima er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Yokohama F. Marinos.
Andwil
Andwil  er ein kommune i valkrinsen St. Gallen i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 720 meter over havet.
Det norske Sametinget
Sámediggi, det norske Sametinget, er det øvste organet til samane i Noreg, og har som oppgåve å representera interessene deira. Tinget har i 2019 39 representantar, vald frå 7 valkrinsar over heile landet, av veljarar som står oppført i valmanntalet til Sametinget. Sjølve sametingsbygget ligg i Karasjok i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke.
Vedtaket om at Sametinget skulle opprettast i Noreg blei gjort i 1987, då Stortinget vedtok Sameloven (Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold). Sametinget erstatta Norsk sameråd. Det blei første gong opna den 7. oktober 1989 av kong Olav, etter at representantar var blitt valde parallelt med stortingsrepresentantane.
Alle som står på samemanntalslista kan veljast inn på tinget, som samlar seg fire gonger i året. Det blir leia av Sametingsrådet, sett saman av ein president, visepresident og tre andre medlemmer som er valde frå sametingsrepresentantane.
Oppgåver
Tinget har lita reell makt, men skal få uttala seg om saker som gjeld samane. Det er meint å skulla ha ein leiande rolle i den politiske utviklinga av framtida til minoritetsgruppa. Det skal òg fungera som ein representant for det samiske folket ovanfor styresmaktene og den ikkje-samiske majoriteten i Noreg. Sametinget distribuerer årleg ei støtte på 83,4 millionar kroner til samisk kultur-, språk-, utdannings- og næringsføretak.
Fagkomitéar
Sametinget har fire fagkomitéar.
Sametingsval
Valet til tinget foregår same dagen som Stortingsvalet, som eit direkte val utført av dei som står i Valmanntalet til Sametinget. For å stå der må nokon rekna seg som same, og i tillegg anten snakka samisk heime, stamma frå minst ein som snakka samisk heime (forelder, besteforelder eller oldeforelder), eller ha foreldre som står eller har stått i manntalet. Alle som står i manntalet kan bli velde inn på Sametinget, og dei er plikta til å stilla på møte dersom dei ikkje ber seg fritekne på grunn av alder (over 60 år) eller stor ulempe i høve til arbeidet sitt.
Parti
Ved sametingsvalet 2021 stilte desse partia med lister i ein eller fleire valkrinsar:
Valkrinsar
Til Sametingsvalet i 2009 er det innført nytt valkrinssystem.
1989-2005
Ved vala i 1989, 1993, 1997, 2001 og 2005 vart det vald inn tre medlemmer frå kvar av desse valkrinsane:
Sametingspresidentane
Her er ei oversikt over sametingspresidentane sidan 1989.
Kratersjø
Ein kratersjø er ein innsjø i eit vulkankrater, kaldera eller ein maar. Nedbør fyller senkinga i terrenget fram til det oppstår likevekt mellom vatnet som kjem inn og vatnet som fordampar, renn ut via botn eller renn ut via ei elv ved kanten av krateret. Kratersjøar som dekkjer aktive (fumarolske) vulkanventilar vert ofte kalla vulkansjøar, og vatnet i dei er ofte surt, metta med vulkanske gassar og er ofte ugjennomsiktig med grønfarga vatn. Innsjøar i utdøydde eller sovande vulkanar har som regel ferskt vatn og ofte klårt vatn sidan det ikkje har innsig frå elvar eller sediment.
Den høgaste vulkanen i verda, Ojos del Salado på 6 839 meter over havet i Andesfjella, har ein permanent kratersjø med diameter på 100 meter i ei høgd på 6 390 meter over havet på austsida. Dette er truleg den høgastliggande innsjøen i verda, uansett type.
På grunn av dei ustablie omgjevnadane eksisterer enkelte kratersjøar berre mellombels. Kalderasjøar kan derimot vere ganske store og langvarige, som t.d. Tobasjøen som vart danna etter eit utbrot for om lag 70 000 år sidan og som dekkjer eit areal på over tusen kvadratkilomter.
Innsjøar kan òg fylle nedslagskrater, men desse vert vanlegvis ikkje kalla kratersjøar, bortsett frå eit par enkeltetilfelle. Døme på slike innsjøar er Bosumtwi i Ghana og Siljan i Sverige.
Vlieland
Vlieland (frisisk Flylân) er ein kommune og ei øy nord i Nederland. Kommunen har berre ein stor by, Oost-Vlieland (vestfrisisk East-Flylân). Han er den nest minste kommunen i Nederland etter Schiermonnikoog.
Vlieland er ei av Dei vestfrisiske øyane og ligg i Vadehavet. Ho ligg mellom Texel og Terschelling. Vlieland er kalla opp etter Vlie.
Ouidah
Ouidah er ein by på atlanterhavskysten av Benin.
I Ouidah kan ein også sjå kunstgalleriet Maison du Brésil, eit voodootempel, ei kyrkje frå tidleg 1900-tal og den heilage skogen Kpasse, som inneheld fleire bronsestatuar.
Route des Esclaves, slaveruta, var den vegen slavane tidlegare blei frakta til stranden og inneheld i dag talrike statuar og monument til minne om dette.
1158 Luda
1158 Luda er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Maria. Han blei oppdaga den 31. august 1929 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.