cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neil Young
Grøftetriologien (1972–1974)
Det siste halve året av 1973 danna Young The Santa Monica Flyers med rytmeseksjonen i Crazy Horse og Nils Lofgren på gitar. Han var djupt påverka av dødsfalla til Whitten og roadien Bruce Berry og spelte inn Tonight's the Night. Den mørke tonen og råskapen på albumet gjorde at Reprise utsette utgjevinga og Young måtte presse dei i to år før dei til slutt gav det ut. Det fekk blanda kritikk då det kom ut, men vert i dag rekna som ein milepåle. I følgje Young sjølv var det det næraste han nokon gong kom kunst.
Medan plateselskapet utsette utgjevinga av Tonight's the Night, spelte Young inn On the Beach (1974), som omhandla tema om baksidene med å vere kjendis og livsstilen i California. Som Time Fades Away og Tonight's the Night selde det dårleg, men har med tida vorte ein kritikarfavoritt med nokre av dei mest originale songane til Young. Ei melding av 2003 utgjevinga av On the Beach på CD, skildra musikken som «trollbindande, opprivande, glødande og slørete».
Tilbake i rampelyset (1975–1979)
Etter å ha gjort ferdig On the Beach slo Young seg saman med Harvest-produsenten Elliot Mazer for å spele inn eit nytt akustisk album, Homegrown. Dei fleste av songane vart skriven etter at forholdet mellom Young og Snodgress tok slutt, så tonen på albumet er noko mørk. Sjølv om albumet var nesten heilt ferdig, valde Young å droppe albumet og heller gje ut Tonight's the Night, etter at The Band-bassisten Rick Danko føreslo dette. Young forklarte dette sidan: «Det var litt for personleg...det skremde meg». Young henta attende Crazy Horse med Frank Sampedro på gitar som akkompagnement på albumet Zuma (1975). Mange av songane omhandlar mislukka forhold, og sjølv den episke «Cortez the Killer», ein song om den spanske erobringa av Mexico sett frå aztekarane sitt synspunkt, kan sjåast som ein allegori for tapt kjærleik. Året etter gjekk Young saman med Stephen Stills for albumet Long May You Run (1976), tilskriven The Stills-Young Band. Young forlét den påfølgjande turneen midtvegs og sendte Stills eit telegram som sa: «Rart korleis noko som startar spontant òg endar slik. Et ein fersken, Neil»
I 1976 spelte Young med Bob Dylan, Joni Mitchell og fleire andre rockeartistar på konserten The Last Waltz, den siste konserten til The Band. Konsertfilmen til Martin Scorsese vart utsett då Scorsese motvillig klippa om eit klipp der ein tydleg kunne sjå ein klump kokain under nasa til Young under framføringa hans av «Helpless».
Albumet American Stars 'N Bars (1977) inneheldt songar som opphavleg var meint for albumet Homegrown, «Homegrown» og «Star of Bethlehem», samt nyare songar, som den framtidige konsertfavoritten «Like a Hurricane». Av artistar på albumet finn ein Linda Ronstadt, Emmylou Harris og Young-protesjéen Nicolette Larson i lag med Crazy Horse. I 1977 gav Young òg ut samleplata Decade: ei personleg utvald oppsummering av dei første ti åra av karrieren hans med eit par songar som ikkje var gjeven ut tidlegare. Comes a Time (1978) med Nicolette Larson og Crazy Horse vart eit av dei mest kommersielt tilgjengelege albuma til Young på ei stund der han vendte tilbake til folkemusikkrøtene sine. I 1978 vart det meste av filminga for filmen Human Highway gjort. I løpet av fire år brukte Young $3 000 000 av sine eigne pengar på produksjonen. Dette markerte òg byrjinga på det korte samarbeidet med bandet Devo.
Young var brått relevant igjen og lesarar og kritikarar av Rolling Stone stemde han fram som årets artist i 1979 (i lag med The Who), og valde Rust Never Sleeps som årets album. Village Voice kåra derimot Young som tiårets artist.
Eksperimentelle år (1980-åra)
Albumet Trans frå 1982 inneheldt vocoderar, synthesizerar og elektroniske rytmar, og var det første albumet til Young på det nye selskapet Geffen Records (på den tida distribuert av Warner Bros. Records) og representerte ein heil ny stilmessig retning. Young har seinare fortalt at inspirasjonen for albumet var temaet teknologi og kommunikasjon med sonen Ben, som har alvorleg cerebral parese og ikkje kan snakke. Ein omfattande turne følgde albumet og vart dokumentert med videoen Neil Young in Berlin, som kom ut i 1986.
Det neste albumet til Young, Everybody's Rockin' i 1983, inneheld fleire rockabilly-songar og er mindre enn 25 minuttar langt. Young vart akkompagnert av the Shocking Pinks for den påfølgjande turneen i USA. Sidan Trans mangla kommersiell musikk hadde leiaren for plateselskapet, David Geffen, alt vorte arg og då Everybody's Rockin' følgde berre månader seinare, saksøkte Geffen Records Young for å lage musikk som ikkje høyrdest ut som Neil Young. Dette var òg det første albumet der Young lagde musikkvideoar av songane på albumet. Tim Pope regisserte videoar for «Wonderin'» og «Cry, Cry, Cry». I 1983 hadde òg komedien Human Highway premiere. Denne var delvis regissert og skriven av Young og hadde Young og medlemmer av Devo i rollene.
1984 var det første året utan eit nytt Neil Young-album sidan starten på karrieren hans med Buffalo Springfield i 1966. Dette kom hovudsakleg av striden med Geffen, men han var òg frustrert over at selskapet hadde avvist countryalbumet Old Ways i 1982. Dette var òg året då det tredje barnet til Young, med den andre kona hans Pegi, vart fødd, dottera Amber Jean. Ho vart seinare diagnostisert med epilepsi. Young brukte det meste av 1984 og heile 1985 på turne med Old Ways og countrybandet hans the International Harvesters. Albumet kom ut i ei noko anna form halvvegs ut i 1985. Young spelte på Live Aid-konserten i Philadelphia i 1985 i lag med Crosby, Stills og Nash. Dette var første gongen kvartetten spelte i lag føre eit publikum på over ti år.
Young gjekk attende til det gamle selskapet sitt, Reprise Records, og heldt fram kontinuerleg turneverksemd. Han samla saman eit bluesband kalla The Bluenotes midtvegs i 1987 (ein rettsleg strid med musikaren Harold Melvin tvinga han til å omdøype bandet til Ten Men Working halvvegs gjennom turneen). Young nytta blåseinstrument for å få ein meir jazz-aktig lyd og tittelsporet på This Note's For You frå 1988 vart den første hitsingelen hans dette tiåret. I lag med ein video som parodierte korporativ rock, kravet om reklame og Michael Jackson, vart songen første uoffisielt bannlyst av MTV for negativ omtale av nokre av sponsorane deira. Young skreiv eit ope brev: «Kva står M'en i MTV for: musikk eller pengar (music or money)». Trass i dette vart videoen etter kvart kåra til årets beste video av MTV i 1989. Til samanlikning sendte den store musikkanalen i heimlandet, Muchmusic, videoen heile tida.
Young slo seg saman med Crosby, Stills og Nash igjen for å spele inn albumet American Dream i 1988 og spelte to veldedigheitskonsertar seinare det året, men gruppa la ikkje ut på turne. Albumet var det andre studioalbumet dei hadde spelt inn i lag som ein kvartett nokon gong.
Nok ein gong tilbake i rampelyset (1990-åra)
Singelen «Rockin' in the Free World» frå 1989 nådde andreplassen i USA og det påfølgjande albumet Freedom, skaut han rett til topps igjen etter eit tiår med vanskelege eksperiment. Teksten på albumet var ofte opent politisk; «Rockin' in the Free World» omhandlar heimløyse, terrorisme og miljøproblem, og kritiserer implisitt regjeringspolitikken til president George H.W. Bush.
Han nytta mykje feedback og forvrenging på fleire av songane på Freedom, på liknande måte som Rust Never Sleeps og dette peikte framover mot den gryande grunge-bølgja. Dei komande stjernene innan sjangeren, som Kurt Cobain i Nirvana og Eddie Vedder i Pearl Jam, har ofte omtalt Young som ei stor inspirasjonskjelde, og dette medverka til at Young igjen vart populær. Eit hyllestalbum kalla The Bridge: A Tribute to Neil Young kom ut i 1989, med artistar som Sonic Youth, Nick Cave, Soul Asylum, Dinosaur Jr og the Pixies.
Albumet Ragged Glory i 1990 vart spelt inn med Crazy Horse i ein låve på ranchen hans i Nord-California, og heldt fram stilen med tunge gitarar. Young turnerte etter albumet med Orange County, countrypunkbandet Social Distortion og Sonic Youth som oppvarmarar, noko som sjokkerte dei eldre tilhengjarane hans. Det doble konsertalbumet Weld dokumenterte turneen og kom ut i 1991. Påverknaden frå Sonic Youth kom mest tydeleg fram på Arc, som var ein 35 minutt lang collage av feedback og støy som var klipt saman frå songane på turneen. Albumet vart til etter forslag frå Thurston Moore i Sonic Youth og kom opphavleg ut i lag med enkelte utgåver av Weld.
Den neste samarbeidspartnaren til Young var filmskaparen Jim Jarmusch, som bad Young om å lage musikk til westernfilmen Dead Man i 1995. Den instrumentale filmmusikken vart improvisert fram av Young samstundes med at han såg på filmen aleine i studio. Då mentoren, venen og produsenten gjennom alle år David Briggs døydde seint i 1995, tok Young igjen kontakt med Crazy Horse og spelte inn albumet Broken Arrow. Jarmusch filma den på følgjande turneen og dette kom ut som ein konsertfilm og eit album kalla Year of the Horse i 1997. Frå 1996–97 turnerte Young og Crazy Horse særs mykje i Europa og Nord-Amerika.
I 1998 samarbeidde Young med rockebandet Phish, og dei delte scene på den årlege Farm Aid-konserten og Bridge School Benefit. Phish takka seinare nei til invitasjonen frå Young om å vere bandet hans på ein turne i Nord-Amerika i 1999.
Tiåret enda med albumet Looking Forward seint i 1999, som vart spelt inn i lag med Crosby, Stills og Nash. Den påfølgjande turneen i USA og Canada gav dei ei inntekt på $42,1 millionar, noko som var den åttande mest innbringande turneen i 2000.
Fornya aktivisme og nær døden (2000-åra)
Neil Young heldt fram å gje ut nytt materiale i høgt tempo gjennom første del av det nye tusenåret. Studioalbumet Silver & Gold og konsertalbumet Road Rock Vol. 1 kom ut i 2000 og begge kom ut i lag med konsertfilmar. Singelen «Let's Roll» i 2001 var ei hyllest til offera etter 11. september-åtaket og handlinga til passasjerane og mannskapet på Flight 93. På veldedighetskonserten «America: A Tribute to Heroes» for offera etter konserten, spelte Young John Lennon sin «Imagine» og så i lag med Eddie Vedder og Mike McCready på songen «Long Road», som Pearl Jam skreiv med Young under Mirrorball-innspelinga. «Let's Roll» kom ut på Are You Passionate? frå 2002, eit album som hovudsakleg bestod av kjærleikssongar tileigna kona til Young, Pegi.
I 2003 gav Young ut Greendale, eit konseptalbum spelt inn med Crazy Horse-medlemmene Billy Talbot og Ralph Molina. Songane er laust basert på eit mord på ein politibetjent i ein liten by i Californa og effekten dette har på innbyggjarane i byen. Young, under psevdonymet «Bernard Shakey» regisserte ein film med same namn, der skodespelarane mimar til musikken frå albumet. Young turnere mykje med songane frå Greendale gjennom 2003 og 2004, den første akustiske soloturneen hans i Europa. Seinare spelte han albumet med fullt band i Nord-Amerika, Japan og Australia. Young starta å nytte biodiesel under Greendale-turneen i 2004, og nytta dette i lastebilane og turnebussane sine. «Greendale-turneen vår er no ozon-venleg», sa Young, «Eg planlegg å halde fram å nytte dette drivstoffet framover for å vise at det er mogeleg å lever varer overalt i Nord-Amerika utan å nytte olje frå utlandet, og samstundes vere miljømedviten.» Young brukte siste halvdel av 2004 på ei rekkje intime akustiske gitarar i forskjellige byar med kona si, som både syng og spelar gitar.
I mars 2005, medan han arbeidde på albumet Prairie Wind i Nashville, fekk Young diagnosen hjerneaneurisme. Han fekk neuroradiologisk behanding i New York den 29. mars. To dagar seinare fall Young om i ei gate i New York på grunn av bløding frå ei lårbeinsarterie, som kirurgane hadde nytta for å nå aneurismen. Dette tvinga Young til å avlyse framføringa på Juno Awards i Winnipeg, men berre månadar seinare stod han igjen på scenen under avsluttinga av Live 8-konserten i Barrie i Ontario den 2. juli. Under konserten spelte han ein ny song, ein roleg ballade kalla «When God Made Me». Young si nær-døden oppleving påverka temaa på Prairie Wind som det å sjå tilbake på livet sitt og døden. Første gongen albumet vart framført live vart det filma av Jonathan Demme og gjeve ut som filmen Neil Young: Heart of Gold i 2006.
Den fornya aktivismen til Young kom til syne på albumet Living With War i 2006, som vart innspelt i all hast og gjeve ut på mindre enn ein månad. Dei politiske songane på albumet tok skarpt til motmæle mot president George W. Bush og Irak-krigen. Albumet inneheld den provoserande songen «Let's Impeach the President» (Lat oss anklage presidenten). Crosby, Stills, Nash & Young kom saman igjen for «Freedom Of Speech Tour '06». Konsertfilmen CSNY Déjà Vu vart regissert av Young og gjeven ut i 2008, i lag med eit konsertalbum.
Young dreiv framleis omfattande turneverksemd. I 2009 var han ein av hovudartistane på Glastonbury Festival i Storbritannia,. Her kom Paul McCartney på scenen for songen «A Day in the Life».
Nye framføringar (2010-åra)
22. januar 2010 framførte «Long May You Run» på den siste episoden av The Tonight Show with Conan O'Brien. Same kveld spelte han og Dave Matthews Hank Williams-songen «Alone and Forsaken», for Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief, etter Jordskjelvet i Haiti 2010. Young framførte «Long May You Run» under avslutningsseremonien til Vinter-OL 2010 i Vancouver. I mai 2010 kom det melding om at Neil Young arbeidde på eit nytt album produsert av Daniel Lanois. Dette vart avslørt av David Crosby, som sa at albumet vil «verte særs hjarteleg. Eg trur det vert eit særs spesielt album.» Den 18. mai 2010 la Young ut på ein soloturne i Nord-Amerika for å reklamere for det komande albumet Le Noise, der han spelte ei blanding av gamle og nye songar. Sjølv om det vart kalla ein akustisk soloturne, spelte Young òg elektrisk gitar på fleire av songane.
I september 2011 kom den tredje dokumentarfilmen til Jonathan Demme om Young, Neil Young Journeys, som hadde premiere på Toronto International Film Festival. Som dei fleste tidlegare arbeida til Demme bestod filmen hovudsakleg av ein filma konsert, denne gongen ein konsert frå mai 2011 i Massey Hall i Toronto, fire tiår etter at Young første gongen spelte her. Han spelte gamle songar, samt nye songar frå Le Noise, solo på både elektriske og akustiske instrument.
Neil Young and Crazy Horse spelte ein grunge-versjon av Beatles-songen «I Saw Her Standing There» for Paul McCartney sin MusiCares Person of the Year-middag den 10. februar 2012 i Hollywood.
Arkiv-prosjektet
Så langt tilbake som i 1988 snakka Young om å samle songane han ikkje hadde gjeve ut før og mastre heile katalogen sin på ny. Den første utgåva, The Archives Vol. 1 1963-1972, kom først ut 2. juni 2009.
Tre framsyningar frå Performance Series i arkivet vart gjeven ut individuelt før The Archives Vol. 1. Live at the Fillmore East, eit utval av songar frå ein konsert i 1970 med Crazy Horse, som kom ut i 2006. Live at Massey Hall 1971, var ein akustisk solokonsert frå Toronto og kom ut i 2007. Sugar Mountain - Live At Canterbury House 1968, var ein tidleg solokonsert, og kronologisk sett den første i konsertserien. Denne kom ut seint i 2008.
Prisar og ettermæle
Young vart nominert til Oscarprisen i 1994 for songen «Philadelphia» frå filmen Philadelphia. Bruce Springsteen vann prisen for songen sin «Streets of Philadelphia» frå same film. I takketalen sin sa Springsteen «denne prisen burde verkeleg vorte delt med ein annan nominert». Same kvelden vann Tom Hanks prisen for beste skodespelar og takka songen «Philadelphia» for inspirasjon.
Young har to gonger motteke æresdoktortitlar. Han vart æresdoktor i musikk ved Lakehead University i Thunder Bay i 1992 og på San Francisco State University i 2006. Sistnemnde fekk han i lag med kona Pegi for å ha skipa Bridge School. I 2006 fekk Young den høgaste sivile ærestittelen i Manitoba, Order of Manitoba. I 2009 fekk han den høgaste ærestittelen ein kan få i Canada, Order of Canada.
Musikkmagasinet Rolling Stone rangerte i 2000 Young på 34. plass på lista si over dei 500 største artistane gjennom tidene, og i 2003 hadde dei fem av albuma hans på lista si over dei 500 største albuma gjennom tidene. I 2000 vart Young innlemma i Canada's Walk of Fame. I 2006 sette magasinet Paste opp ei liste over dei største låtskrivarane gjennom tidene, og Young hamna på andreplass bak Bob Dylan. Same året vart han rangert på 39. plass på VH1 si liste over dei 100 største hardrockartistane.
Samfunnsengasjementet til Young og dei politiske tekstane hans har påverka mange artistar, som Blind Melon, Phish, Pearl Jam og Nirvana. Young vert kalla «gudfaren for grunge», sidan han påverka Kurt Cobain og Eddie Vedder og heile grunge-miljøet. Eddie Vedder frå Pearl Jam heldt talen då Young vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 1995, og omtalte han som ei stor inspirasjonskjelde. Young er omtalt som ei viktig inspirasjonskjelde for eksperimentelle rockeartistar som Sonic Youth og Thom Yorke frå Radiohead.
Då Dylan spelte i Winnipeg i november 2008 vitja han den tidlegare heimen til Young i River Heights, der Young levde i tenåra. Dylan ønskte å sjå rommet der Young skreiv dei første songane sine.
Jason Bond, ein biolog ved East Carolina University, oppdaga ein ny edderkoppart i 2007 og kalla han Myrmekiaphila neilyoungi etter Young,
Elia
Elia kan visa til:
Operasjon Dagsverk
Operasjon Dagsverk (fork. OD) er ein elevstyrt haldningskampanje og innsamlingsaksjon arrangert av Elevorganisasjonen. Aksjonen er spesielt retta mot ungdomstrinnet i grunnskolen og den vidaregåande skolen. Folkehøgskolar kan òg delta på Operasjon Dagsverk.
Elevar som deltek i prosjektet gjev ein dag av utdanninga si for å jobba og tena pengar til utdanningsstøtte for ungdom i Asia, Afrika eller Latin-Amerika. Ein kan arbeida hjå firma eller heime, eller samla inn pengar på andre måtar. Dei innsamla midla, som årleg ligg noko under 30 millionar kroner, blir utbetalt litt etter litt over fleire år. Prosjekta som blir støtta blir delvis valde av Elevtinget og delvis i ei uravstemning blant elevane på skolane som er påmelde.
Aksjonsdagen er den siste torsdagen i oktober kvart år (i 2007 den 25. oktober), og han kjem etter ein informasjonskampanje kalla Internasjonal Uke (IU) som vanlegvis går over to veker.
Aksjonen støtta i 2006 prosjekt i Nepal. Tittelen var «Kamp for skuddsikre skolar» og retta seg mot barn som er rammet av borgarkrigen i landet. Samarbeidsorganisasjon for året var Redd Barna. Aksjonen for 2007 er i samarbeid med Utviklingsfondet, og retta mot dei tre mellomamerikanske landa Honduras, Nicaragua og Guatemala.
Tidlegare OD-prosjekt
Her følgjer eit oversyn over tidlegare prosjekt
Kistenuten
Kistenuten  er eit fjell på grensa mellom kommunane Ullensvang i Vestland, Vinje i Vestfold og Telemark og Suldal i Rogaland. Det har ei høgd på 1647 meter over havet og er det nest høgaste fjellet i Rogaland av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Oleander
Oleander (Nerium oleander) er ei eviggrøn plante med giftige blad, blomar og røter. Oleander er ein subtropisk plante som veks i eit vidt område frå Marokko og Portugal til Kina, der han som oftast dannar kratt langs bekkar, vassdrag og elveleie som tørkar ut om sommaren.
Provinsar i Spania
Spania er delt inn i femti provinsar, i tillegg til dei autonome regionane.
Provinsane var viktigare før, men etter at det vart innført autonome regionar har provinsane fått mindre makt. Dei vert framleis nytta som valdistrikt, i postadresser, retningsnummer og som geografiske haldepunkt.
Dei fleste provinsane er kalla opp etter administrasjonsbyen, bortsett frå Araba/Álava, Asturias, Bizkaia/Vizcaya, Cantabria, Gipuzkoa/Gipúzcoa, Illes Balears/Islas Baleares, La Rioja og Nafarroa/Navarra. Det er berre to byar som er hovudstader i dei autonome regionane utan å vere hovudstad i ein provins: Mérida i Extremadura og Santiago de Compostela i Galicia.
Sju autonome regionar består berre av ein provins: Asturias, Balearane, Cantabria, La Rioja, Madrid, Murcia og Navarra.
Brave New World av Styx
Brave New World er det 13. studioalbumet til Styx, gjeve ut i 1999. Det er det første studioalbumet deira med trommeslagaren Todd Sucherman, som erstatta John Panozzo, som døydde i 1996. Det er òg det siste albumet deira med klaverspelaren og vokalisten Dennis DeYoung. Albumet nådde 175. plassen på Billboard 200 i USA og topp 10 på Top Internet Albums-lista. Dette var den lågaste plasseringa til eit Styx-album sidan The Serpent Is Rising i 1973.
Salslister
Album - Billboard (USA)
Álava
Álava (baskisk Araba og offisielt Álava-Araba) er ein provins nord i Spania i den sørlege delen av den autonome regionen Baskarland. Provinsen har kring 300 000 innbyggjarar og eit areal på.
Han grensar til provinsane Burgos, La Rioja, Navarra, Guipúzcoa og Bizkaia. Condado de Treviño er ein enklave i provinsen Burgos (Castilla y León) omgjeve av alavesisk land.
Dei flreste innbyggjarane bur i og rundt hovudbyen Álava Vitoria-Gasteiz (Vitoria på spansk, Gasteiz på baskisk), som òg er regionshovudstad i den autonome regionen. Resten av provinsen er hovudsakleg landsbygd. Provinsen er delt inn i sju fylke (cuadrillas).
Provinsen Siracusa
Provinsen Siracusa  (italiensk Provincia di Siracusa; siciliansk Pruvincia di Sarausa) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Siracusa. Han har eit areal på 2 109 km² og totalt 396 175 innbyggjarar (2001). Han grenser i nord og nordvest til provinsen Catania og i vest til provinsen Ragusa.
Det er 21 kommunar i provinsen og dei største er
Psykisk liding
Ei psykisk eller mental liding er ei form for liding eller sjukdom som ein først og fremst rammer medvit og åtferd og ikkje synleg den fysiske kroppen. Lidingane kan påverka oppførsel, veremåte og tankemønster (kognisjon og kjensler), og kan få stor verknad på korleis ein fungerer i dagleglivet og samfunnet. Forståinga av psykiske lidingar har utvikla seg over tid, og kan vera ulik i ulike kulturar. Psykiske lidingar har òg vore omtalt som sinnsforstyrringar og noko lausare som galskap eller mani.
Ein kan mellom anna dela psykiske lidingar inn i dissosiasjonslidingar, stemningslidingar, angstlidingar, psykotiske lidingar, eteforstyrringar, utviklingsforstyrringar, personlegdomsforstyrringar og fleire andre kategoriar. Lidingane kan ha fleire årsaker, til dømes arv, fysiokjemiske, psykologiske eller sosiale tilhøve, som kan verka saman. Det finst fleire ulike behandlingsmåtar, der psykoterapi og psykiatrisk medisin er dei viktigaste innan moderne helsevesen. Innan tradisjonell og alternativ medisin har ein mellom anna brukt åndeutdriving eller «healing» som behandling, og i nokre høve sett på dei såkalla lidingane som ein gudegåve som kan brukast til vidare utvikling.
Den pannoniske sletta
Den pannoniske sletta er ei stor slette i Sentral-Europa, og som er restane etter det uttørka pannoniske havet frå pliocen-perioden.
Nazist
Ein nazist er ein tilhengjar av nazisme. Sjølv kalla dei opphavlege tyske nazistane seg «nasjonalsosialistar», det nazistiske partiet i landet heitte det Nasjonalsosialistiske Tyske Arbeidarpartiet, NSDAP (1919-1945). Nazismen er ein underkategori av den breiare kategorien fascisme, ein spesielt rasistisk variant som altså oppstod i Tyskland. Nazistar/nynazistar har etter 1945 oftast kalla seg berre «nasjonalistar», men er gjenkjennelege på valdeleg rasisme, historierevisjonisme og visse ytre karakteristikkar (spesiell klesstil, m.m.).
Den pannoniske sletta
Elva Donau deler sletta om lag i to.
Geografi
Sletta ligg grovt sett mellom Karpatane, Alpane, Dei dinariske Alpane og Balkanfjella. Sidan ho har ei lang grense mot Karapatane vert sletta stundom òg kalla Det karpatiske bekkenet (særleg i ungarske tekstar). Ho består hovudsakleg av Den store ungarske sletta (i sør og aust) og Den vetle ungarsle sletta (i nordvest).
På grunn av den topografiske utforminga av landskapet rundt sletta (med høge fjell i nord og vest), har det vorte utvikla ein forholdsvis sameint kultur som ser meir mot sør og aust enn nord og vest.
Sjølv om det ikkje kjem mykje nedbør i området, kjem det likevel nok til at sletta er eit godt jordbruksområde, og det vert stundom sagt at denne rike, leira løssjorda kunne ha gjeve mat til heile Europa. Dei første innbyggjarane på sletta fann få metall- og steinkjelder, så når arkeologar finn lekamar av obsidian eller flint, kopar eller gull, så får dei alltid ein sjans til å tolke antikke handelsruter.
Historie
Sletta er kalla opp etter pannonarane, ei nordleg illyrisk stamme. Forskjellige folkeslag har budd på sletta gjennom tidene. I det 1. hundreåret fvt. høyrte dei austlege delane av sletta til Dakia, og i det 1. hundreåret høyrte til dei vestlege delane Romarriket. Den romerske provinsen Pannonia vart oppretta i området, og byen Sirmium vart ein av dei fire hovudstadane i Romarriket på 200-talet.
I folkevandringstida og tidleg i mellomalderen høyrte området til fleire rike, som Hunarriket, gepidane, austgotarar, langobardane, avararane, den slaviske staten Samo, Det bulgarske riket, frankarar, Store Moravia, fyrstedømet Balaton, og Det pannoniske Kroatia.
Kongedømet Ungarn vart oppretta i år 1000 av ungararane, og det inkluderte det meste av sletta. Etter Slaget ved Mohács i 1526 vart dei sentrale og austlege delane av sletta ein del av Det ottomanske riket, og restane av Kongedømet Ungarn i nordvest vart eindel av Habsburgmonariket, der dei vart kalla Det kongelege Ungarn. Dei austlege områda av sletta høyrde til Fyrstedømet Transylvania, som var under ottomansk styre.
Den pannoniske sletta var åstad for fleire slag mellom dei to rika. På slutten av 1600-talet vann habsburgarane mot ottomanarane, og det meste av sletta kom inn under Habsburg.
Habsburgmonarkiet vart etter kvart omvandla til Keisardømet Austerrike i 1804, og så Austerrike-Ungarn i 1867. Det meste av sletta låg i den ungarske delen av Austerrike-Ungarn. Det autonome kongedømet Kroatia-Slavonia, utgjorde dei sørvestlege områda av sletta.
Etter 1918 vart området delt mellom Ungarn, Romania, Tsjekkoslovakia, Austerrike og Jugoslavia.
Land
I dag er sletta delt mellom Austerrike, Kroatia, Tsjekkia, Ungarn, Romania, Slovakia, Serbia og Ukraina. Områda rundt sletta, før dei omliggande fjellområda, strekkjer seg òg inn i Slovenia og Bosnia-Herzegovina.
Inndelingar
Den pannoniske sletta er delt inn i to delar langs Dei transdonauske fjella. Den nordvestlege delen vert kalla Den vestlege pannoniske sletta (eller provins) og Den austlege pannoniske sletta i søraust. Dei består igjen av følgjande inndeling:
Den pannoniske sjøen
Opphavet til sletta var ein grunn innsjø som var på sitt største under pliocen-perioden, då tre til fire kilometer med sediment vart avsett.
Trollaskeinuten
Trollaskeinuten  er eit fjell i Suldal kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1622 meter over havet og er det tredje høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Heinrich Wölfflin
Heinrich Wölfflin var ein sveitsisk kunsthistorikar. Dei objektive klassifiseringsprinsippa hans hadde innverknad på utviklinga av ein formell analyse av kunsthistoria i løpet av 1900-talet. Han underviste i Basel, Berlin og München. Dei tre meste kjende verka hans er Renaissance und Barock (1888), Die klassische Kunst (1898) og Kunstgeschichtliche Grundbegriffe (1915).
Bug
Bug kan visa til fleire ting:
Tjukknebbterne
Skildring
Artsnamnet tjukknebbterne er skildrande, både det tunge nebbet og beina til denne arten har klår, lys gulfarge. Dei har svart hette som blir bleikare utanfor hekketida. Oversida er mørkare grå enn mange andre terner og i flukt er oversida av vengene mørk brune ytst, på primærfjørene, medan armsvingfjørene er kontrastfullt lyse, som gjev eit karakteristisk mønster. Halen er relativt kort.
Todd Sucherman
Todd Sucherman er ein amerikansk trommeslagar, mest kjend som medlem av rockegruppa Styx sidan mars 1995.
Tjukknebbterne
Skildring
Tjukknebbterna er rundt 40 centimeter i kroppslengd med kroppsvekt på typisk rundt 220-240 gram.
1803
1803 (romartal MDCCCIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Todd Sucherman
Sucherman etablerte seg som studiomusikar i Chicago i 1988. Han har òg spelt med artistar som Brian Wilson, Peter Cetera, Brian Culbertson, The Falling Wallendas, Steve Cole og Spinal Tap. Sucherman har òg hatt eit soloband i lag med Styx-medlemmet Lawrence Gowan.
Tjukknebbterne
Skildring
Leveområdet for denne ternearten er Sør-Amerika aust for Andes, dette dekker heilt eller delvis alle land på kontinentet unntatt Chile, men mest sjeldan i austre Ecuador. Dei streifar til øyar i Karibia, og det har vore registrert hekking i Trinidad og Tobago. I regelen hekkar dei berre i innlandet ved elver eller innsjøar der dei kan hauste av fisk, og dei er vanlege i Amazonasbassenget og Orinoco. Typisk er hekkeplassen på elvebankar, derfor er hekkinga sårbar for flaum. Kullet er på to til tre egg. Når fuglane ikkje hekkar kan dei førekomme ved kystar. Føda er hovudsakleg fisk på opptil 12 centimeter i lengd som dei fangar ved stupdukking frå opptil 11 meters høgd. Dei kan òg beite med å flyge rett over vassflata, jamvel slik som saksenebbar gjer med å flyge lågt med nebbet ned i vassflata. Insekt inngår òg i dietten.
Eit grovt bestandsestimat er 10 000-25 000 individ. BirdLife International/IUCN klassifiserer arten som livskraftig.
Todd Sucherman
Diskografi
Med Tommy Shaw
Solo
Erlend Bjøntegaard
Aktiv
Erlend Bjøntegaard debuterte i verdscupen i skiskyting i Östersund i november 2012, der han overraska med ein sjuandeplass på 20 km. Dei komande åra sleit han med å markere seg mellom sterke nasjonale skiskyttarar som Ole Einar Bjørndalen, Tarjei Bø og Johannes Thingnes Bø. I si fyrste internasjonale meisterskapstevling, 7,5 km under verdsmeisterskapen på heimebane i 2016, mislukkast Bjøntegaard fullstendig.
OL-sesongen 2018 viste Bjøntegaard meir stabilt toppnivå, så ved to høve kunne han klive opp på pallen etter individuelle verdscup-tevlingar. I januar vart han nummer tre i fellesstarten i Antholz, før han i Tjumen, i sesongens siste verdscuprenn kom på andreplass, også det i fellesstart. Under vinterleikane i Sør-Korea vart han femtemann i sprinttevlinga. På tampen av vinteren 2018 vart han på Lillehammer noregsmeister, etter å ha vunne fellesstarten framom Johannes Thingnes Bø og bronsemedaljør Alexander Os. I 2019-sesongen vart Bjøntegaard nest best på sprinten i verdcsupen i Antholz, einast landsmannen Johannes Thingnes Bø gjekk fortare. Under VM i skiskyting 2019 i Östersund starta Bjøntegaard opp med ein sjuandeplass på 7,5 km, resten av meisterskapen hamna han lengre ned på resultatlistene.
1471
1471 (romartal MCDLXXI) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Lauvdal
Lauvdal er ei bygd som ligg i Bygland kommune ved riksveg 9 på austsida av Byglandsfjorden i Agder. Bygda ligg 6 km sør for Bygland sentrum. Lauvdal ligg i sørhallet ned mot fjorden og er eit prioritert kulturlandskap i Bygland kommune. Mange fornminne viser at det har vore busetnad her i svært lang tid. Blant anna er det funne ein spydspiss med sølvinnlegg. Han er sendt til eit museum i Oslo.
Tidlegare har det vore vanleg å drive med sauer og kyr, men i dag er det berre to bønder igjen.
Husmannsplassen Hagen
Lengst nord på Lauvdal ligg husmannsplassen Hagen. Han blei fråflytta på 1960-talet og har fått stå urørt etter det. I dag er han ein del av Setesdalsmuseet sin bygningsmasse. Han ligg like ved vegen.
Breifonn
Breifonn, også skrive Breidfonn, er eit fjell i Ullensvang kommune i Vestland og Suldal kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1616 meter over havet og er det fjerde høgaste fjellet i Rogaland av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Etoloakarnanía
Periferieininga Etoloakarnanía (gresk Περιφερειακή ενότητα Αιτωλοακαρνανία, Periferiakí enótita Etoloakarnanías) er ei periferieining i Hellas i periferien Vest-Hellas. Hovudstaden i periferieininga er Mesolóngi av historiske årsaker, men den største byen og det økonomiske senteret er Agrínio. Tilgrensande periferieiningar er Árta i nord, Evrytanía i nordaust, Fokída i søraust og Fthiótida i aust. Området er i dag òg forbunde til Préveza med tunnel under munningen av Amvrakiabukta (Ártabukta) og til Akhaía og Peloponneshalvøya via Río-Andírio-brua.
Geografi
Den lengste elva er Akhelóos, som renn gjennom ein frodig dal. Den nest lengste elva er Évinos. Andre elvar er Ermítsa, Ínakhos og Mórnos. Av fjell finn ein Panetolikó i nordaust, Akarnanikó og Váltos i nordaust, Makrynóros heilt i nord, Nafpaktíafjella i søraust, Arákynthos og Krávara i sør og Lidoríki.
Av innsjøar finn ein Lysimakhíasjøen, Ozeróssjøen og Trikhonídasjøen. Reservoaret Kremastá har vore den største kunstige innsjøen i Hellas sidan 1970.
Historie
Området vart ein del av Hellas under den greske sjølvstendekrigen i 1821. I hundreåra før dette var det okkupert av Det osmanske riket. I starten inkluderte prefekturet òg Evrytanía, før det vart skild ut til eit eige prefektur.
Administrativ inndeling
Tidlegare var Etoloakarnanía eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i sju kommunar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Vrådal
Vrådal er ei bygd i Kviteseid kommune i Vestfold og Telemark. Bygdesentrum er Eidstod som ligg der Vråvatn munnar ut i Nisser. Næringsgrunnlaget er turisme (hotell, camping og skisenter), småindustri og litt skogsdrift. Namnet kjem truleg av det gamalnorske «vrá/ró» som tyder «ro/krok», gjerne brukt om gårdar som låg litt avsides, men det kan også kome av at dalen gjerr ein sving, altså er krokete.
Vrådal kyrkje frå 1886 ligg på nordsida av Vråvatn. Ved vestenden av Vråvatn ligg bygda Vråliosen.
Gunnar Mandt og Halvor S. Nordbø var frå Vrådal.
Tomrefjorden
Tomrefjorden er ein fjordarm av Midfjorden og Romsdalsfjorden i Vestnes kommune i Romsdal. Fjorden strekkjer seg 9 km mot sør til Tomrefjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Neset ved Gjellstein i vest og Bolungneset i aust. Fiksdal ligg på vestsida av fjorden.
Riksveg 661 går langs vestsida av fjorden og på austsida langs Tomra, før han svingar austover. Vidare utover austsida går Fv102
Snønuten
Snønuten  er eit fjell i Suldal kommune i Rogaland. Det har ei høgd på 1606 meter over havet og er det sjette høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Apple Macintosh
I 2011 bestod produktlinja av dei berbare maskinane MacBook Air og Pro, kompakt-maskina Mac Mini, alt-i-eit maskina iMac, og Mac Pro meint for profesjonelle brukarar.
Macar bruker Apple sitt eige operativsystem, Mac OS X («OS 10»). Mac OS er ikkje tilgjengeleg på nynorsk, men ein bokmålsvariant er inkludert i systemet. Mac OS 10.7 introduserte også programvare for skjermlesing på bokmål. (Meint som ein hjelpeteneste for synsreduserte.) Mac OS versjon 10.5 og nyare kan utvidast med stavekontroll.
Historie
Namnet kjem frå ein populær eplesort, McIntosh, og eplet er framleis brukt som logo av Macintosh. Den første datamaskina vart lansert i januar 1984 med den kjende Super Bowl-reklamen «1984» – inspirert av George Orwells dystre framtidspådom med same tittel. Det var den første datamaskina som populariserte det grafiske brukergrensesnittet (frå engelsk: Graphical User Interface, forkorta GUI) og dette var i sin tid sett på som ein revolusjonerande forandring i IT-verda.
Giskeætta
Giskeætta var ei norsk stormannsætt i mellomalderen. Den har namn etter garden og øya Giske på Sunnmøre. Giske kyrkje vart truleg reist som familiekapell.
Stamfar til ætta var Torberg Arneson av ætta arnmødlingane, son av Arne Arnmodsson og bror til Arne, Finn og Kalv Arneson. Han var gift med dotter til Olav den heilage sin fiende Erling Skjalgsson på Sole, men var likevel lojal mot kongen og følgde han i utlegd. Dotter til Torberg, Tora, vart i 1047 gift med Harald Hardråde og dermed stammor til den komande kongeslekta.
Av Torberg sine søner fall Øystein Orre i 1066 i slaget ved Stamford Bridge, medan den andre sonen, Ogmund, vart far til den første norske krossfararen Skofte Ogmundsson som døydde på krossferd i 1103. Sonen Pål Skofteson spelte inga framtredande rolle, men son hans att, Nikolas Kuvung (død 1213 og mogleg byggherre til Giske kyrkje), var særs viktig under borgarkrigane. Han utmerkte seg gjennom lojalitet til Magnus Erlingsson, men etter at Erlingsson døydde i 1184 trekte Kuvung seg tilbake frå det politiske liv. I hans stad trod sonen Pål Flida fram, tilhengjar av Skule jarl. Pål sin son Peter, stod på Håkon Håkonsson si side, sjølv om han vart mistenkt for å sympatisere med hertug Skule.
Giskeætta døydde ut 1265 med Peter sin son Nikolas Petersson. Gjennom dotter Margareta, som var gift med Bjarne Erlingsson, gjekk Giskegarden (som mellom anna bestod av heile øya Giske på den tida) over til Bjarkøyætta.
Giskegodset
Gjennom kjøp og ekteskap vart Giskeætta opphav til ei samling eigedommar kalla Giskegodset. Siste eigar av ætta var Gørvel Fadersdotter (død i 1605), dotterdotter til Knut Alvsson. Ho gav godset til den danske krona ved Fredrik 2. Då omfatta det 192 gardar, 122 på Sunnmøre, 57 i Romsdal og 13 i Nordland. Godset vart styrt av ulike personar som fekk det i len av kongen. I 1648 vart godset seld til Hannibal Sehested, men i 1651 inndrog kongen det att då Sehested fall i unåde. I løpet av det neste hundreåret vart godset delt og seld i mindre delar.
Erling Fredriksfryd
Erling Fredriksfryd { var ein norsk skulemann og politikar frå Idd i Østfold. Han representerte partiet Høgre på Stortinget frå 1945 til 1965.
Bondeguten Fredriksfryd vart student i 1924 og tok eksamen ved lærarskule to år seinare. Han underviste så ved Horten folkeskole til 1933, samstundes med at han var journalist i avisa Gjengangeren frå 1926 til 1930. I 1933 fekk han seg lærarstilling i Halden og flytta dit.
It's Nice to Be in Love Again
«It's Nice to Be in Love Again» er ein song av den irske musikkgruppa The Swarbriggs Plus Two. Songen representerte Irland i Eurovision Song Contest 1977 og enda på tredjeplass med 119 poeng. Teksten er skriven på engelsk.
Erling Fredriksfryd
Fredriksfryd vart i 1945 vald inn i bystyret i Halden og same hausten vald til å representere kjøpstadene i Østfold og Akershus fylke på Stortinget. Med fire påfølgjande attval vart han verande på Stortinget fram til 1965, frå 1954 vald inn frå valkrinsen Østfold. Høgre-representanten Fredriksfryd var den fyrste fireårsperioden, 1945-49, sekretær i Kyrkje- og skulekomiteen. Deretter var han i to periodar medlem i Militærkomiteen, før han i tida 1958-65 var formann i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Han var elles sekretær i Odelstinget tolv sesjonar, 1950-61.
Etter han gjekk ut av Stortinget hausten 1965 var Fredriksfryd skuledirektør i Østfold fram til 1975.
Robert Bly
Robert Elwood Bly var ein amerikansk forfattar frå Minnesota. Han verka også som psykolog.
Liv
Bly var fødd i Lac qui Parle County i Minnesota, og har budd det meste av livet sitt nær Madison, den største byen i fylket. Foreldra, Jacob og Alice Bly, hadde norske anar. Forfedrane på farsida kjem frå Bleie i Hardanger. På morsida kjem dei frå Beitstad i Trøndelag og Lunner på Hadeland.
Etter å ha fullført high school i 1944 blei Bly med i marinen, der han var i to år. Deretter studerte han i eit år ved St. Olaf College i Minnesota før han blei student ved Harvard University. Mange seinare kjende forfattarar var der samtidig med han, som Donald Hall, Will Morgan, Adrienne Rich, Kenneth Koch, Frank O'Hara, John Ashbery, Harold Brodkey, George Plimpton og John Hawkes. Han gjekk ut frå Harvard i 1950 og budde nokre år i New York.
I 1954 byrja Bly på eit toårig studium ved University of Iowa, der han tok ein mastergrad ved Writers Workshop saman med mellom anna W.D. Snodgrass og Donald Justice. I 1956 fekk han høve til å dra til Noreg for å omsetja norsk litteratur ved hjelp av Fulbright-programmet. I Noreg fann han både norske slektningar og blei kjend med mange typar utanlandsk litteratur som då var ukjend i USA. Bly bestemte seg for å skipa eit litterært tidsskrift for diktomsetjing i USA. Dette blei til blada The Fifties, The Sixties og The Seventies. Bly introduserte samtidige diktarar som Pablo Neruda, Cesar Vallejo, Antonio Machado, Gunnar Ekelof, Harry Martinson, Georg Trakl og eldre diktatar som Rumi, Hafez, Kabir og Mirabai for sin generasjon. Han skreiv også om amerikanske diktarar i blada.
Tilbake i USA slo Bly seg ned på ein gard i Minnesota, der han budde med kone og barn. Den første kona hans var den prisvinnande forfattaren Carol Bly. Dei fekk fire barn, mellom dei forfattaren og litteraturprofessoren Mary Bly, men skilde seg i 1979. I 1980 gifta Bly seg med Ruth Counsell.
Bly engasjerte seg sterkt i kampen mot Vietnamkrigen, og var med på å skipa organisasjonen The American Writers Against the Vietnam War i 1966. I 1968 skreiv han under på erklæringa Writers and Editors War Tax Protest, der dei underteikna nekta å betala skatt i protest mot krigen. Då han tok imot National Book Award for The Light Around the Body i 1968 kunngjorde Bly at han kom til å gje 1000 dollar av prispengane til organisasjonar som kjempa mot militærinnkallinga.
Bly gav ut eit stort tal verk: poesi, mange omsetjingar frå skandinaviske og andre språk, prosa og faglitteratur. Han omsette mellom anna Knut Hamsun, Olav H. Hauge og Tomas Tranströmer til engelsk. Iron John frå 1990 ( Mannen i norsk omsetjing fra 1992) er ei bok om mannleg psykologi som fekk stor merksemd, og var lenge ved toppen av dei amerikanske bestseljarlitene. Bly har vore særs oppteken av mannsrolla, og har drive mykje seminar- og konferanseverksemd kring dette emnet.
Bly fekk i 2008 Amboltprisen for arbeidet sitt med å gjera Hauge si dikting kjend.
Verk
Dikt
Omsetjingar til engelsk
Sakprosa
Prisar og utmerkingar
(utval)
Storfjorden i Romsdal
Storfjorden er ein delfjord av Romsdalsfjorden mellom kommunane Molde og Vestnes i Romsdal. Fjorden er ei fortsetjing av Midfjorden i vest og ligg sør for Moldefjorden. I aust går Karlsøyfjorden vidare austover på nordsida av øya Sekken. Romsdalsfjorden held fram sørover på vestsida av Sekken.
Fjorden startar i vest, like aust for Tautra, mellom Heggeneset ved Nord-Heggdal i Midsund kommune i nord og Leirvågen i Vestnes i sør. Frå her strekkjer fjorden seg om lag 12 km austover og går så over i Karlsøyfjorden på nordsida av Sekken.
Møre ungdomsskule Herøy
Møre Ungdomsskule Herøy er ein kristen friskule, starta i 2004. Då vart det starta opp med 8. og 9. klasse, lokala dei første åra var i Hydrakraftbygget i Dragsund. Våren 2007 tok ein til å bygge skulehus, og flytta inn i nye lokale ved Myrvåg legesenter hausten 2007. Våren 2009 fekk bygget også eigen gymsal. I 2009 skulen også godkjenning for barneskuledrift, og vil starte 1-10 skule frå hausten 2009. I det høve endrar skulen namn til Møre barne og ungdomsskule.
Rektorar den første tida har vore: Odd Asbjørn Nybø (2004/2007), Rasmus Tunheim (2007/2008) og Arve Fiskarstrand (2008/-)
Skulestyret hadde dei første åra Kjell Furnes som formann. Etter han overtok Per Arne Lillebø.
Provinsen Albacete
Albacete er ein provins sentralt i Spania i den sørlege delen av den autonome regionen Castilla-La Mancha. Han grensar til provinsane Granada, Murcia, Alicante, Valencia, Cuenca, Ciudad Real og Jaén.
Albacete har opp under 400 000 innbyggjarar. Hovudstaden er Albacete. Andre viktige byar er Hellín, Almansa, Villarrobledo, La Roda og Caudete.
Sleipne
Sleipne (Sleipner; norrønt Sleipnir) er i den norrøne mytologien hesten til Odin. Sleipne er ein svart hingst med åtte bein, og er den snøggaste hesten i verda.
Sleipne er barn av hingsten Svadilfare og Loke då Loke skapte seg om til ei hoppe. Ifylgje Gylvaginning skapa Loke seg om til ei hoppe for å lokka den store hingsten Svadilfare vekk frå arbeidet med å byggja muren kring Åsgard, slik at æsene vann veddemålet om kor fort det kunne gjerast.
Hesten Grane skal stamma frå Sleipne.
Verjemålslova
Verjemålslova er Lov om vergemål for umyndige av 22. april 1927 nr 3. Lova regulerer dei umyndige sine rettsforhold, og har i tillegg reglar om oppnemning av hjelpeverje mv.
Umyndige omfattar for det alt vesentlege barn, ein mindreårig som ikkje har nådd myndig alder etter Verjemålslova. Verjemålslova § 1 seier at ein er umyndig fram til ein blir myndig den dagen ein fyller 18 år.
Umyndige er også personar som er umyndiggjort fordi dei ikkje er i stand til å vareta sine eigne interesser. Umyndiggjering skjer med heimel i Lov om umyndiggjørelse av 1897. Det er no heilt uvanleg at nokon blir umyndiggjort. I staden blir det som regel oppnemnt ein hjelpeverje med heimel i Verjemålslova.
Umyndige har ikkje rettsleg handleevne, og må dermed ha verje. Verje varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar. For mindreårige er verja i utgangspunktet den eller dei som har foreldreansvaret, men dersom desse er døde eller ikkje kan påta seg oppgåva, blir det oppnemnt ein verje for den mindreårige. For umyndiggjorte blir det oppnemnt verje.
Bartreløpar
Bartreløparen er ei bille i trebukkfamilien. Han er utbreidd i heile Europa, nord i Asia og i Nord-Amerika, og høyrer med mellom dei vanlegaste og mest utbreidde artane gruppa har. I Noreg er han òg talrik, ein kan finna han frå heilt i sør til Finnmark overalt kor det er skog.
Brean Down
Brean Down er eit nes utanfor kysten av Somerset med ei høgd på 97 meter over havet. Det strekkjer seg 2 km utover i Bristolkanalen på austsida av Bridgwater Bay mellom Weston-super-Mare og Burnham on Sea.
Bartreløpar
Levesett
Bartreløparen er, som namnet tilseier, hovudsakleg knytt til bartre. Særleg i høgareliggande og nordlege strok byter arten òg ofte til lauvtre som bjørk og eik. Egga vert lagde i ferskt daudt trevirke, helst fuktig med byrjande råte. Larvane lever mellom borken og veden, kor dei òg seinare forpuppar seg. Dette skjer i eit karakteristisk «reir» av små fliser. Utviklingstida er frå to år i Noreg.
Verjemålslova
Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.
Brean Down
Det består av kalkstein og er ei fortsetjing av Mendip Hills og held vidare fram som dei to småøyane Steep Holm og Flat Holm.
Bartreløpar
Levesett
Dei vaksne billene klekkast seint på hausten, men overvintrar og kjem ikkje fram før om våren.
Brean Down
Neset er eigd av National Trust og er rikt på dyreliv, historie og arkeologi. Staden er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse. Det er bratte klipper rundt neset og her ligg Brean Down Fort frå 1865.
Verjemålslova
Verjemålslova har ei omfattande regulering av dei umyndige sine rettsforhold.
Bakgrunnsstoff
Verjemålslova av 1927