cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valais
Valais (fransk) eller Wallis (tysk) er ein kanton i den sørvestlege delen av Sveits. Han har 307 392 innbyggjarar. Valais er eit alpeområde som grensar til Frankrike (Rhône-Alpes) i vest og til Italia (Aostadalen og Piemonte) i sør. Valais har felles grenser med kantonane Vaud, Bern, Uri og Ticino.
Geografi
Elva Rhône (tysk Rotten) renn gjennom midten av Valais. Ho startar frå kjelda ved Rhonebreen og renn vestover til Genèvesjøen. Valais er mesta identisk med nedslagsfeltet til Rhône for denne delen av elva.
Mot nord går grensa til Valais gjennom Bern-Alpane og Vaud-Alpane, i sør ligg Wallis-Alpane med mange av dei høgaste fjella i Sveits: Dufourspitze (4 634 m), Dom (4 545 m), Liskamm (4 527 m), Weisshorn (4 505 m), Täschhorn (4 491 m) og Matterhorn (4 478 m). Sidan Valais ligg inne mellom desse fjellkjedene, er klimaet varmt og tørt. Store delar av kantonen har steppeklima. Dei tre største isbreane i Alpane, Aletschgletscher, Gornergletscher og Fieschergletscher, ligg i Valais.
Folk, språk og religion
I Øvre Valais (Oberwallis, Haute Valais) blir det snakka ei alemannisk dialekt av tysk (höchstalemannisch), i Nedre Valais (Bas Valais, Unterwallis) blir det snakka fransk og frankoprovençalsk. Totalt talar om lag 60 % av innbyggjarane fransk (eller frankoprovençalsk), 30 % tysk og 3 % italiensk.
Kantonen sine offisielle språk er fransk og tysk. Kommunane vel anten fransk eller tysk som administrasjonsspråk.
81 % av innbyggjarane er katolikkar (2000), 6 % er protestantar. Andre utgjer 13 %.
Dei fleste medlemmene av Sveitsargarden blir rekruttert frå Valaisområdet.
Distrikt og kommunar
Valais består av 153 kommunar i 14 distrikt. Med unnatak av Raron, som har vorte delt i to, tilsvarar desse distrikta dei 13 opphavlege kommunane (Zehnden) som danna Wallis, og som er symbolisert ved dei 13 stjernene i kantonvåpenet. Distrikta er:
Politikk
Parlamentet i kantonen er Grosser Rat/Grand Conceil, som er sett saman av 130 folkevalde representantar. Ved dei to siste vala oppnådde partia denne representasjonen:
Dei kristeleg-konservative partia CVP og CSP styrer med absolutt fleirtall. Dei har hatt eit slikt fleirtall dei siste 150 åra.
Regjeringa er statsrådet (Staatsrat/Conceil d'Etat), som har 5 direkte folkevalde medlemmer (3 CVP, 1 FDP, 1 SP).
Historie
Valais vart i løpet av det første tusenåret i vår tidsrekning kolonialisert frå to hald: Mens burgundarar slo seg ned i vest (Nedre Valais), vart Øvre Valais (i aust) kolonialisert av alemannar. Frå denne tida stammar skiljet mellom det tyskspråklege Øvre og det fransktalande Nedre Valais. I 999 overlèt kong Rudolf III av Burgund Valais til biskopen i Sitten (Sion), som i 1032 vart opphøgd til riksfyrste av det tysk-romerske riket. Etter lang tids ufred vart Valais i 1301 delt mellom hertugdømmet Savoie (som fekk Nedre Valais) og biskopen i Sitten (som beheldt Øvre Valais).
Øvre Valais, som på denne tida var sett saman av sju ganske sjølvstendige bondekommunar (såkalla Zehnden), vart i 1416 ein «vennlegsinna stad» (zugewandter Ort, dvs. forbundsfelle) av det sveitsiske edsforbundet. I 1475 erobra Øvre Valais Nedre Valais og gjorde det til sin vasallstat (Untertanenland). Innbyggjarane i Nedre Valais fekk først medbestemmingsrett i 1799. Frå 1810 til 1815 var Valais (samla) eit fransk distrikt og vart etter dette ein sveitsisk kanton.
Clare Island
Clare Island (Oileán Chliara på irsk) er ei kupert øy ved inngangen til Clew Bay i County Mayo i Republikken Irland. Ho er kjend som heimstaden til sjørøvardronninga Grace O'Malley. I dag har øya om lag 125 innbyggjarar.
Historie
Gjennom mellomalderen var Clare Island ein del av landområda til O' Malley-familien. Ruinane av tårnhuset til O'Malley, kalla Grace O' Malley si borg, ligg nær moloen på austenden av øya. Eit lite cisterciensarkloster nær sørkysten av øya vart grunnlagd av O'Malley-familien og inneheld O'Malley-grava, ein mogeleg gravstad for Grace O'Malley. Klosteret er kjend for det unike takmåleriet frå mellomalderen. I 1588 forliste eit skip frå den spanske armaden ved Clare Island og mannskapet vart drepen av O' Malley-familien.
Eit framtredande landemerke på øya er fyret, som vart bygd av John Denis Browne, markien av Sligo, i 1806. 29. september 1813 førte ein brann til at delar av tårnet og lanternen vart øydelagd. Tårnet vart bygd opp att i 1818. I 1834 vart fyret råka av eit lynnedslag. Det sylindriske murfyrtårnet er 118 meter høgt og 11 meter på tvers. Etter 159 år i tru teneste vart fyret i 1965 sett ut av drift og erstatta av det moderne fyret på Achillbeg sør for Achill.
Kuwait by
Kuwait by (arabisk مدينة الكويت) er hovudstaden og største byen i Kuwait. Han har eit folketal på 2,1 millionar innbyggjarar i storbyområdet. Byen er det politiske, kulturelle og økonomiske senteret i Kuwait. Han vert også rekna som ein global by. Byen vert tent av Kuwait internasjonale lufthamn, Mina Al-Shuwaik (Shuwaik hamn) og Mina Al Ahmadi (Ahmadi hamn).
Tidleg historie
I 1613 vart Kuwait by grunnlagd. I 1716 slo bani utubar seg ned i Kuwait. Då utubane kom til området, var Kuwait berre busett av få fiskarar og var hovudsakleg berre ein fiskelandsby. På 1700-talet blømde Kuwait og vart raskt det viktigaste handelssenteret for gjennomfart av varer mellom India, Muscat, Bagdad og Arabia. Midt på 1700-talet hadde Kuwait alt etablert seg som ein del av den store handelsruta frå Persiabukta til Aleppo.
Under den persiske kringsetjinga av Basra, i 1775–79, søkte irakiske kjøpmenn tilflukt i Kuwait og vart delvis medverkande til å utvide båtbygginga og handelsaktiviteten i Kuwait. Resultatet av dette var at sjøhandelen til Kuwait auka kraftig. Mellom åra 1775 og 1779 gjekk indiske handelsruter til Bagdad Aleppo, Smyrna og Konstantinopel via Kuwait. Det britiske austindiske kompaniet vart avleidd til Kuwait i 1792. Det britiske austindiske kompaniet sikra sjørutene mellom Kuwait, India og austkysten av Afrika. Etter persarane trekte seg ut av Basra i 1779, fortsette Kuwait å trekkje handel bort frå Basra.
Kuwait var eit senter for båtbygging i Persiabukta. Seint på 1700-talet og på 1800-talet var det fartøy laga i Kuwait som førte det meste av varene mellom India, Aust-Afrika og Raudehavet. Kuwaitiske fartøy var kjende over heile Indiahavet. Regional geopolitisk turbulens var medverkande til aukande velstand i Kuwait på andre halvdel av 1700-talet. Kuwait vart velståande på grunn av ustabiliteten i Basra seint på 1700-talet. Seint på 1700-talet fungerte Kuwait delvis som ei trygg havn for kjøpmenn i Basra som flykta frå osmansk forfølgjing. I følgje Palgrave fekk kuwaitarane eit rykte som dei beste sjømennene i heile Persiabukta.
1900-talet
I 1937 skreiv Freya Stark om omfattande fattigdom i Kuwait på den tida: "Fattigdomen har breitt om seg i Kuwait i langt større grad enn då eg vitja staden for fem år sidan, både til sjøs, der perlehandelen framleis er i tilbakegang, og på land, der blokaden til Saudi-Arabia no går ut over kjøpmennene." Somme handelsfamiliar forlét Kuwait tidleg i 1930-åra på grunn av dei harde tidene. Då det vart oppdaga olje i 1937, var dei fleste av innbyggjarane i Kuwait i fattigdom.
Gullalderen (1946–82)
Frå 1946 til 1982 opplevde Kuwait aukande velstand driven av olje og liberal atmosfære. På folkemunne vert åra mellom 1946 og 1982 kalla «Gullalderen». I 1950 vart det sett i gang store offentlege anleggsprosjekt som betra levestandarden til kuwaitarane. I 1952 var landet blitt den største oljeeksportøren i Perisabuktområdet. Denne massive veksten trekte til seg mange utanlandske arbeidarar, særleg frå Palestina, Egypt og India. I juni 1961 vart Kuwait sjølvstendig då det britiske protektoratet enda og sjeik Abdullah Al-Salim Al-Sabah vart emir. Etter den nye grunnlova, heldt Kuwait det første parlamentsvalet sitt i 1963. Kuwait var den første av golfstatane som oppretta ei grunnlov og eit parlament.
I 1960- og 1970-åra var Kuwait det mest utvikla landet i regionen. Kuwait var ein pioner i Midtausten innan diversifisering av inntektene dei fekk frå oljeeksporten. Den kuwaitiske investeringsfondet er det første statlege investeringsfondet i verda. Frå 1970-åra og frametter, scora Kuwait høgast av alle dei arabiske landa på Human Development Index. Kuwait universitet vart skipa i 1966. Teaterindustrien i Kuwait var velkjend gjennom heile den arabiske verda.
I 1960- og 1970-åra vart pressa i Kuwait skildra som den friaste i verda. Kuwait var ein pioner innan den litterære renessansen i den arabiske regionen. I 1958 vart magasinet Al Arabi publisert første gongen og vart det mest populære magasinet i den arabiske verda. Mange arabiske forfattarar flytta til Kuwait på grunn av ytringsfridomen her, som var større enn andre stader i den arabiske verda. Kuwait vart ein fristad for forfattarar og journalistar frå alle stader i Midtausten. Den irakiske diktaren Ahmed Matar forlét Irak i 1970-åra og søkte tilflukt i det meir liberale miljøet i Kuwait.
Det kuwaitiske samfunnet omfamna liberale og vestlege haldningar gjennom 1960- og 1970-åra. Dei fleste kuwaitiske kvinner gjekk ikkje med hijab i desse åra. På Kuwait universitet var miniskjørt meir vanleg enn hijab.
1980-åra til i dag
Tidleg i 1980-åra opplevde Kuwait ei stor økonomisk krise etter Souk Al-Manakh-krakket og fall i oljeprisen.
Under Iran-Irak-krigen støtta Kuwait Irak. Gjennom 1980-åra var der fleire terroråtak i Kuwait, mellom anna bombingane i Kuwait i 1983, kapring av fleire fly frå Kuwait Airways og attentatforsøk mot emir Jaber i 1985. Kuwait var eit regionalt senter for vitskap og teknologi i 1960- og 1970-åra, og fram til tidleg i 1980-åra, og den vitskaplege forskingssektoren leid kraftig av desse terroråtaka.
Etter Iran-Irak-krigen enda, avslo Kuwait eit irakisk krav om å ettergje ei gjeld på 65 milliardar amerikanske dollar. Ei økonomisk rivalisering følgde mellom dei to landa etter Kuwait auka oljeproduksjonen sin med 40 %. Spaninga mellom dei to landa auka ytterlegare i juli 1990, då Irak klaga til OPEC og hevda at Kuwait stal olje frå eit felt nær grensa med å bore på skrå frå Rumaila-feltet.
I mars 2003 var Kuwait springbrettet for den USA-leia invasjonen av Irak. Då emir Jaber døydde, tok Saad Al-Sabah over etter han, men han vart fjerna etter ni dagar av det kuwaitiske parlamentet på grunn av dårleg helse. Sabah Al-Sabah vart svoren inn som emir. I 2011–2012 var det kuwaitiske demonstrasjonar med ønske om nye reformer. Parlamentet vart oppløyst i desember 2011 på grunn av demonstrasjonar mot parlamentet. Statsministeren gjekk av.
Geografi
Kuwait by ligg ved Kuwaitbukta, ein naturleg djupvasshamn. 90 % av innbyggjarane i Kuwait bur langs denne kysten.
Klima
Kuwait by har eit varmt ørkenklima (Köppen: BWh) og er ein av dei varmaste byane i verda om sommaren. Sommartemperaturen går ofte over 45 °C, og temperaturar over 50 °C er ikkje uvanlege om sommaren, særleg i heitebølgjer. Om natta går temperaturen sjeldan under 30 °C. Om vinteren er det derimot langt kjøligare og temperaturane går ofte under 8 °C.
Det kjem ofte sandstormar om sommaren frå shamalvinden. Sandstormane kan oppstå når som helst på året, men kjem oftast om sommaren og sjeldnast på hausten.
Collanmore Island
Collanmore Island er ei øy utanfor vestkysten av Irland. Ho er ei av dei større øyane i Clew Bay og er basen for Glenans Ireland, ein segleskule som ikkje arbeider for økonomisk vinning. Her kan ein lære å segle med jolle og katamaran, i tillegg til brettsegling. Frå Collanmore har ein flott utsyn mot Croagh Patrick og bukta. Øya ligg eit par kilometer frå Westport i County Mayo.
Mutingsbrev
Eit mutingsbrev er eit brev, eller eller ein setel med tillating til å drive bergverk, gjeve ut av ei høgare styresmakt, eller kongen.
Ferskvassfisk
Ferskvassfisk er fisk som lever heile eller delar av livet sitt i ferskvatn, det vil seie i elver og innsjøar med salinitet på under 0,05 %. Tilhøva i desse miljøa skil seg frå dei i havet på mange punkt; den mest openberre skilnaden er det ulike saltinnhaldet. For å kunne overleva i ferskvatn treng fisken ei rekkje fysiologiske tilpassingar for å halda ein god balanse av salt i kroppen.
41 % av alle kjende fiskeartar lever i ferskvatn. I Noreg er det registrert 42 ulike artar ferskvassfisk, men det finst ingen vassdrag kor ein finn alle saman. Dei mest artsrike fiskesamfunna finn me i låglandet på Austlandet. Langsmed norskekysten er økosystema hovudsakleg dominerte av anadrome fisk som laks og aure.
Jens Christian Samsing
Jens Christian Samsing var ein norsk teolog og stortingsrepresentant. Han var sokneprest i Brunlanes frå 1800, blei prost i 1821.
Ferskvassfisk
Fysiologi
Ferskvassfisk skil seg fysiologisk frå saltvassfisk på ei rekkje punkt. Gjellene deira må vera i stand til å sleppa gjennom vatn og samstundes hindra salta i kroppen i å diffundera ut. Skjela til fisken spelar òg ei rolle i denne prosessen; ferskvassfisk som har mista for mange skjel får overvekt av vatn i kroppen gjennom huda og svell opp.
Jens Christian Samsing
Samsing var Laurvigs Grevskab sin representant til Stortinget i 1815.
Ferskvassfisk
Fysiologi
Eit anna trekk ein gjerne ser i ferskvassfisk er eit sett velutvikla nyrer. Desse må vera store fordi det går mykje vatn gjennom dei, sidan fisken må skilja ut særs mykje vatn for å kunne oppretthalda vassbalansen i kroppen.
Fisk i elver og bekkar
Rennande vatn er viktige område for mange fiskeslag. I Noreg er særleg mange laksefisk avhengige av opphald i bekkar og elver tidleg i livet, før dei vandrar ut i havet eller til ein innsjø.
Økosystemet i rennande vatn
Tilhøva i rennande vatn er i hovudsak prega av vasstraumane som går der. Vassføringa er størst øvst i elva, noko som gjer at mesteparten av det permanente livet i rennande vatn er å finna langsmed botnen. Livet i ei elv kjem veldig an på kva slags substrat ein finn i botnområda - sand og grus er viktig for artar som grev mykje, medan andre grupper er avhengige av akvatisk planteliv.
Norske elver og bekkar er som regel såkalla heterotrofe økosystem, det vil seie at det vert forbrukt meir næring enn det som vert produsert av plantane der. Dei er såleis avhengige av tilflytt organisk materiale, nedfall frå tre og liknande.
Fisken ein finn i rennande vatn er anten straumlinjeforma for å unngå påverknad av straumen (mellom anna dei fleste laksefisk), eller lever flattrykt langsmed botnen (steinsmett). Om dei et mest botndyr eller drivande plankton varierer frå vassdrag til vassdrag.
Fisk i innsjøar
Innsjøar inneheldt ofte meir komplekse fiskesamfunn enn det me finn i rennande vatn. Dei er òg i mange høve enklare system å undersøka, sidan dei ikkje er like opne for ytre påverknad. Korleis fiskesamfunna ser ut varierer frå vatn til vatn, og er avhengig av mellom anna næringstilgang, geografi, vasskjemi og temperatur.
Norske innsjøar er for ein stor del relativt små i areal, men er likevel ofte ganske djupe med ein klart definert pelagisk sone. Mesteparten av fisken som lever her beitar anten på dyreplankton eller botnlevande virvellause dyr, som igjen er avhengig av lokalt eller tilført plante- og bakteriemateriale. Dyr frå områda rundt sjøen kan òg bli utnytta, til dømes i form av insekt som landar på vassflata.
I innsjøar finn ein næringsspesialistar i større grad enn det ein gjer i rennande vatn. Døme på dette kan vera reint fiskeetande artar som gjedde og gjørs.
Næringsfattige og næringsrike vatn
I Europa er det ein tendens til at fiskesamfunna i næringsfattige vatn gjennomgåande er dominerte av laksefisk. Etter kvart som vatna vert rikare får me større tettleikar av åborfisk, og i dei heilt eutrofe vatna er det ein overvekt av karpefisk. Ein grunn til dette kan vera at mange karpefisk-artar, til dømes mort, brasme og vederbuk, er viktige når det kjem til å utnytta daudt organisk materiale og såleis syta for at ressursar som elles ikkje ville blitt brukt av store dyr vert spreidd ut i sjøen. Dette skjer både gjennom ekskresjon frå fisken si side og via oppkvervla fosfat frå botnsedimenta.
Topografien til sjøen er òg viktig for å sjå kva slags fisk ein finn der. I grunne sjøar dominerer fisk som lever på botndyr, medan økosystema i djupare sjøar er meir basert rundt plankton. Somme fiskeartar vekslar mellom botndyr og plankton til ulike stadium i livet eller tider på døgeret.
Vandrande fisk
Mange fisk formeirar seg i ferskvatn, men lever mesteparten av vaksenlivet i havet. Dette kallast anadrom fisk, og omfattar mellom anna laks, sjøaure, trepigga stingsild og sjørøye. Nokre fiskeslag vert òg klekt i saltvatn og lever heile eller delar av vaksenlivet sitt i ferskvatn; til dømes ål og skrubbeflyndre.
Svenska Akademiens ordbok
Svenska Akademiens ordbok, forkorta SAOB, er eit etymologisk oppslagsverk over det svenske språket som blir gitt ut av Svenska Akademien. Det er det største oppslagsverket som har vorte gjeve ut i Norden.
Ved opprettinga av Svenska Akademien i 1786, vart det slått fast i vedtektene det skulle skrivast ei svensk ordbok. Med visse avbrot har arbeidet gått føre seg sidan då. Anders Fredrik Dalin utarbeidde på oppdrag frå akademien eit førebuande utkast til ei svensk ordbok, ein så kalla ordboksstomme i åra 1852–1867. Denne stammen kom sidan til å ligge til grunn for det første bandet, som var ferdig først i 1898.
I oktober 2021 var akademiet komme til ordet åvägabringa.
Svenska Akademiens ordbok må ikkje forvekslast med Svenska Akademiens ordliste (SAOL) som er ei normativ rettskrivingsordliste for svensk, eller med den nyutkomne Svensk ordbok utgitt av Svenska Akademien (SO).
SAOB kan samanliknast med Ordbog over det danske sprog og Norsk Ordbok, men er langt større enn desse ordboksverka.
SAOB er gratis tilgjengeleg via internett.
SAOB som referanse
Verket omfattar det svenske språket sidan 1521 (Gustav I:s Registratur), altså ikkje berre dei orda som høyrte til det levande språket på det tidspunktet eit hefte vart gitt ut.
Då artiklane i SAOB har blitt publisert sidan 1898 inneheld mange av dei alderdommeleg informasjon. Det påverkar bruken av oppslagsorda og ein må derfor vere forsiktig med å nytte ordboka som referanse til notidsspråket, i sær gjeld det ord i starten av alfabetet. Orda sin etymologi (opphav) endrast derimot ikkje med tida om ikkje ny forsking har komme fram til noko anna sidan artikkelen vart publisert. Ettersom mange heilt nye ord har komme inn i svensk sidan slutten av 1800-talet kjem supplementband til å bli gitt ut.
Artiklane er ikkje berre etymologiske men gir òg mange eksempel på korleis eit ord eller ståande uttrykk har vore nytta, og korleis bruken eller stilnivået har vore endra, gjennom sitat, så kalla språkprøver eller excerpter; Gudrun Schyman blir sitert som eksempel under taliban for å vise på korleis dette ordet snøgt kom til å nyttast metaforisk.
Eit anna aspekt er at stavinga av førsteforma ikkje behøver avspegle kva som var vanleg når artikkelen vart skriven, til dømes stavast i visse delar alle former av verk som värk, uavhengig av tyding. Ei annan ulempe er at bokstavar etter V saknast heilt, då desse banda enno ikkje er ferdige.
Finn Iunker
Finn Iunker er ein norsk forfattar fødd i Oslo som har budd fleire år i Bergen. Han er Noreg nest mest spelte nolevande dramatikar, etter Jon Fosse.
Første skodespelet til Iunker, The Answering Machine, blei spelt i 1994. I åra som følgde blei stykka hans sett opp ei rekkje stader i Europa. Han er også blitt framført av frie norske teatergrupper, men først i 2010 blei han spelt på eit norsk institusjonsteater, då Ifigeneia blei sett opp på Trøndelag teater.
Birutė Kalėdienė
Birutė Kalėdienė, fødd Zalogaitytė, er ein litauisk tidlegare spydkastar som tevla for Sovjetunionen. Ho vann sølvmedaljen i øvinga ved europameisterskapen 1958 og bronsemedaljen under Sommar-OL 1960.
Birutė Zalogaitytė kneip andreplassen ved EM 1958 der Dana Zátopková var i ei klasse for seg. Eit par månader seinare, 30. november 1958 i Tblisi, sette Zalogaitytė verdsrekord med eit kast på 57,49 meter. Under dei olympiske sommarleikane 1960 vann ho bronsen, medan ho fire år seinare måtte nøye seg med ein fjerdeplass i Sommar-OL i Tokyo.
Ho var sovjetmeister i spydkast 1958, 1959 og 1960.
Manila
Manila (tagalog Maynila) er hovudstaden på Filippinane. Byen ligg på øya Luzon inst i Manilabukta. Med rundt 1,5 million innbyggjarar er han den nest største byen i landet, etter Quezon. Det er likevel den byen i verda der folk bur tettast, over 41 000 innbyggjarar per km2.
Manila er det økonomiske, kulturelle, utdanningsmessige og industrielle sentret på Filippinane.
Andre namn på byen
Byen har ofte vorte kalla Orientens perle, særleg før kampar mellom japanske okkupantar og amerikanske styrkar øydela svært mykje av han under andre verdskrigen.
Det spanske namnet Insigne y Siempre Leal Ciudad klarte aldri å slå igjennom.
Lorentz Lossius
Lorentz Lossius var ein viktig person i gruvedrifta i Noreg på 1600-talet. Han vart fødd i Tyskland og innvandra til Noreg i 1620-
Lossius var ein av mange tyske bergmenn som kom til Noreg med ekspertise på fyrstninga og midten av 1600-talet. I 1631 vart han skiftmeister ved Kongsberg-gruva, og var frå 1634 skift- og hyttemeister der. I perioden 1635–1642 var han skiftmeister ved Kvikne Kobberverk. Han var sentral i oppstarten av Røros Kobberverk på Røros, der han var direktør 1646–1651.
Lossiusfamilien er i dag talrik, og har blant anna drive med sal av klippfisk i Kristiansund.
På Røros er ei gate oppkalla etter han, Lorentz Lossius gata.
Sui
Sui eller SUI kan visa til:
United States Statutes at Large
United States Statutes at Large er den offisielle, permanente samlinga av lovar, vedtak og resolusjonar vedtekne av Kongressen. Samlinga blir gjeven ut og nummerert etter kvar kongressesjon som ein kompilasjon av enkeltvedtaka i sesjonen.
Westerplatte
Westerplatte er ei halvøy i Gdańsk i Polen, som stikk ut i Austersjøen ved munningen av Martwa Wisła (ein del av estuaret til Wisła) i hamnekanalen til Gdańsk. Frå 1926 til 1939 eigde det polske militære transittdepotet (WST) halvøya, innanfor området til Fristaden Danzig (no Gdańsk).
Staden er kjend for slaget ved Westerplatte, den første store slaget under invasjonen av Polen i 1939.
Transitdepoet
I 1925 lèt Folkeforbundet Polen få halde 88 soldatar på Westerplatte. I september 1939 hadde mannskapet på Westerplatte auka til 182 soldatar. Dei var armert med ein 75 mm feltkanon, to 37 mm Bofors panservernkanoner, fire bombekastarar og fleire medium maskingevær (MMG). Det hadde ikkje vore bygd verkelege festningsverk, berre fleire vaktbuer i betong gøymd i skogen på halvøya.
Mellom den polske garnisonen og Fristaden Danzig (Gdańsk) låg hamnekanalen og berre eit smalt eid knytte halvøya til fastlandet. I tilfelle krig skulle forsvararane måtte halde ut i 12 timar før den polske hæren nådde fram.
Slaget ved Westerplatte
1. september 1939, kl. 0445 lokal tid, starta det tyske slagskipet «Schleswig-Holstein» å bombardere den polske garnisonen, samstundes som tyskarane byrja invasjonen av Polen. Dette vart etterfylgd av eit åtak frå tysk marinesoldatar, som vart slått tilbake. To forsøk til frå dei tyske soldatane vart slått tilbake seinare på dagen. I løpet av dei neste dagane bombarderte tyskarane stadig Westerplatte med sjøartilleri og tungt feltartilleri, samt stupbombing av Junkers Ju 87 Stuka-fly. 3500 tyske soldatar vart slått tilbake av dei 180 polske soldatane i sju dagar. 7. september valde major Henryk Sucharski å overgjev seg på grunn av lite ammunisjon og sidan han innsåg at han ikkje kom til å få hjelp frå den polske hæren. Som eit teikn på ære lét den tyske kommandanten, general Eberhardt, major Sucharski å få behalde offiserssverdet sitt medan han var fange.
Etterverknad
Ruinane av kasernane og vaktbuene står framleis i dag. Etter krigen vart eit av vaktbygga omgjort til eit museum. To 280 mm granatar frå «Schleswig-Holstein» står ved inngangen.
Den polske diktaren Konstanty Ildefons Gałczyński skreiv eit særs kjend dikt i Polen om dette slaget, Ein song for soldatane på Westerplatte (Pieśń o żołnierzach Westerplatte).
Elvar i Polen
Dette er ei liste over elvar i Polen. Elvane ligg anten heilt eller delvis inne i Polen.
Elvesystem
Austersjøen
Målestokk
Målestokk, eigentleg ein stokk med inndelt skala til måling av lengd, òg kalla mælestav.
På kart brukast nemninga 'målestokk om tilhøvet mellom avstandar på ei teikning, eit kart eller ein modell og dei verkelege avstandane målt naturen.
Detaljerte plankart teiknast gjerne i målestokk 1:1 000, det vil seie at ein cm på kartet er 1000 cm - eller 10 m - i terrenget.
Økonomisk kartverk er teikna i målestokk 1:5 000. Turkartserien M711 og vanlege sjøkart til bruk etter kysten er teikna i målestokk 1:50 000.
Eit verdskart i eit vanleg skoleatlas kan ha målestokk ned i 1:100 000 000.
Vi seier at 1:50 000 er ein mindre målestokk enn 1: 5 000.
Yuji Iwasaki
Yuji Iwasaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben JEF United Ichihara.
Øgle
Øgler (tidlegare òg skrive ødle) (Lacertilia eller Sauria) er ein underorden innanfor skjelkrypdyra
Meteorologisk stasjon
Meteorologisk stasjon eller vêrstasjon ein plass der det blir regelmessig teke meteorologiske observasjonar.
Typar
Det er ulike typar meteorologiske stasjonar: nedbørstasjonar, vêrstasjonar, klimastasjonar, maritime stasjonar, aeronautiske meteorolgiske stasjonar og radiosonde stasjonar.
Nedbørstasjonar måler nedbør vurderer nedbørtype og utbreiing av snødekket. Nettet av desse stasjonane er forholdsvis tett og er viktige for kartlegginga av vassressursane. Meteorologisk institutt hadde i 2009 378 nedbørstasjoner i drift.
Vêrstasjonar måler òg temperatur, råme, lufttrykk, vind og liknande, og gjev ein detaljert skjønnsmessig vurdering av vêr-, sikt- og skyforhold. Dei fleste av desse stasjonane sender òg meldingar som vert nytta i vêrvarslinga. Observasjonstidene er koordinert internasjonalt og er kl. 01, 04, 07 osv. norsk normaltid, kvar tredje time heile døgnet. Berre nokre få av stasjonane sender meldingane til alle desse klokkesletta. Flest meldingar vert det sendt ut ved hovudobservasjonstidene som er kl. 01, 07, 13 og 19. Dei tre siste klokkesletta er viktigast for skildringa av klimaet. For vêrvarsling eksisterer det eit internasjonalt samarbeid for utveksling av meteorologiske observasjonar. Dette samarbeidet er styrt av den meteorologisk verdsorganisasjonen (WMO). Desse observasjonane vert tatt til same tidspunkt og ein kallar slike observasjonar for synoptiske observasjonar eller berre SYNOP.
Meteorologisk institutt har 187 automatiske og 41 manuelle vêrstasjoner i drift i 2009. Av desse har 91 stasjoner ein observatør knytt til seg. Av dei 187 automatiske stasjonane inngår stasjonen Troll i Antarktis og ni vêrstasjonar i Arktis. Dei automatiske vêrstasjonane kan gje observasjonar mykje oftare enn dei manuelle, nokre så ofte som kvart minutt.
Skipsstasjonar finst på handelsfartøy, kystvaktfartøy og liknande. Opphavleg var det 13 reine vêrskip i Nord-Atlanteren. Det norske skipet på stasjonen M (Polarfront) i Norskehavet på 66 °N, 2 °A var det siste i verda som vart lagt ned. I tillegg til at desse skipsstasjonane er viktige for vêrvarslinga, er dei lange dataseriane på staden, både i atmosfæren og i havet, viktige for overvakinga av klimaet.
Aeronautiske meteorologiske stasjonar finst på dei fleste flyplassane. Desse er utstyrte for måling og observasjon av vêrtilhøva som er viktige for luftfartstryggleiken. På viktige militære og sivile flyplassar vert desse observasjonen utført av meteorologisk personell, på alle kortbaneflyplassar og mange stamruteflyplassar er det ein kombinasjon med lufttrafikktenesta. Til tider på døgnet då det er lufttafikk, skal det i prinsippet vere kontinuerleg overvaking av vêret, medan meldingane vert sendt ut kvar heile, og stundom kvar halve time. I Noreg er det kring 50 slike stasjonar, der om lag halvparten av desse òg sender ut observasjonar som vert nytta i vanlege vêr- og klimatenester.
Radiosondestasjonar er spesielle meteorologiske stasjoner som ved hjelp av automatiske instrumentsett festa til frittstigande vêrballongar registrerer temperatur, råme, lufttrykk og vind i nivå opptil kring 30 km. I Noreg er det seks slike stasjonar, fire på fastlandet, ein på Jan Mayen og ein på Bjørnøya. Driftskostnadene gjer at ein i aukande grad søker å utnytte observasjonane frå rutefly og vêrsatellittar for å kartlegge forholda i høgare luftlag.
Bemanning og automatisering
De aller fleste vêrstasjonane er betent av ein observatør i bistilling, til dels i privat regi. På utpostar som Jan Mayen, Bjørnøya og Hopen er det heiltidsengasjement som òg omfattar sambandsteneste. I dei siste tiåra har det skjedd ein omfattande overgang til kostnadsbesparande automatisering og fjernregistrering, til dømes frå vêrskip til drivbøyer der posisjon og måledata vert registrert av satellittar i polare banar. Automatisering av ein del fyr har tvunge fram automatiserte vêrstasjonar. Viktige element som lufttrykk, temperatur, vind, nedbør og råme eignar seg godt for automatisk registrering, og datagrunnlaget kan då betrast ved hyppigare registreringar. Visuelle observasjonar (sikt og skyforhold) vil derimot få redusert detaljrikdom. På enkelte stasjoner vert det derfor satsa på ein delvis automatisk og delvis manuell teneste.
Harald Torsvik
Harald Torsvik var ein norsk jurist og motstandsmann. Etter okkupasjonen av Noreg deltok han i organiseringa av Heimefronten i Ålesund. Torsvik leidde ei avdeling som hadde til oppgåve å sende folk over til England, og opprette ei fast rute dit. Denne avdelinga vart kjent som Torsvik-gruppa. 26. mai 1941 vart han arrestert, og hamna først på Grini før han etter eit opphald i Åkebergveien fengsel vart send til Akershus festning. Saman med politibetjent og medlem av Torsvik-gruppa Karl Eriksen vart han dømd til døden 9. november 1941 for spionasje og arbeid for fienden og skoten 26. november same året. Lika etter dei to vart aldri funne.
På 1950-talet vart Harald Torsviks plass i Ålesund oppkalla etter han.
Øyleikane 2007
Øyleikane 2007 vart arrangert på Rhodos i perioden 30. juni til 6. juli. Arrangør av øyleikane var International Island Games Association.
Deltakarøyar
Alle dei 25 medlemsøyane var påmelde til konkurransane på Rhodos.
Idrettsgreiner
Dei offisielle øvingane er lista under. Dei 15 sportsgreinene det vart konkurrert i var:
Brunlanes
Brunlanes er ein tidlegare kommune i Vestfold som eksisterte frå 1837 til 1988 da han vart slått saman med Larvik, Stavern, Hedrum og Tjølling til den nye Larvik kommune.
Brunlanes kommune hadde eit areal på 190 km².
Bakepulver
Bakepulver er eit tørt hevemiddel i pulverform brukt i baking.
DS «Hansteen»
DS «Hansteen» er eit segl-dampskip bygd i 1866 ved Nyland mek. Verksted for Norges Geografiske Opmåling, NGO, og oppkalla etter den dåverande sjefen for NGO, professor Christopher Hansteen. Skipet vart og lånt ut til havforsking for Johan Hjort og G.O. Sars. I 1872 var skipet losji for kong Oscar II under avdukinga av Haraldstøtta i Haugesund.
Oppstanden i Wien i 1934
Bakgrunn
Den austerrikske arbeidarrørsla stod sterkt da Habsburgregimet i Austerrike-Ungarn braut saman i 1918, på slutten av første verdskrigen. Den venstresosialistiske «austro-marxistiske» fløya fekk leiinga i det sosialdemokratiske partiet SDAP (Sozialdemokratische Arbeiterpartei ). Blant desse var Otto Bauer sentral.
Bakepulver
Kjemi
Det finst i fleire utgåver, alle inneheld eit alkalistoff (vanlegvis natriumbikarbonat, natron), ei syre i saltkrystallform og stivelse for å holde pulveret tørt. Når bakepulveret vert løyst i vatn, reagerer syra og alkaliet og dannar karbondioksid, som tar større plass enn pulveret og hever blandinga.
Vi kan skrive reaksjonslikninga slik:
Dei fleste moderne bakepulver inneheld to ulike syresalt slik at dei reagerer to gonger, ein gong ved romtemperatur og ein gong ved høgre temperatur (ved steiking).
Historikk
Ein selde fleire ulike bakepulvertypar i første halvdelen av det 19. hundreåret, men bakepulveret vi kjenner i dag vart oppdaga av Alfred Bird. Eben Norton Horsford, ein student av Justus von Liebig, begynte å studere bakepulver i 1856 og utvikla etterkvart ein variant han kalla opp etter Grev Rumford. Den tyske farmasøyten August Oetker gjorde bakepulver veldig populært då han begynte å selje miksturen sin til husmødrer. Denne miksen vert seld som Backin i Tyskland. Oetker begynte masseproduksjon i 1898 og patenterte teknikken sin i 1903.
Oppstanden i Wien i 1934
Bakgrunn
SDAP stod sterkast i Wien og andre større byar, men mykje svakare i småbyane og på landsbygda, der katolske høgrekrefter rådde.
Som fleirtalsparti i «Raude Wien» gjennomførte SDAP eit til da eineståande sosialt reformprogram, med omfattande sosial bustadbygging, fri utdanning for alle og mange andre sosiale velferdstiltak, alt finansiert av progressive skattar som først og fremst måtte betalast av dei rike i byen.
Men høgresida, med Det kristeleg-sosiale partiet i spissen, bygde opp ein væpna milits dei kalla Heimwehren («Heimeverna»), som blei godt væpna og etter kvart fekk eit klart fascistisk program, med open brodd mot parlamentarisme og demokrati.
Arbeidarrørsla hadde au eit forsvarskorps, kalla Schützbund («Verneforbundet»), men det var dårlegare væpna.
Som ein forløpar for det som hende i 1934, var det i 1927 ei hending der Heimwehr-folk drap ein gammal mann og eit barn utan at dei blei dømde i den etterfølgjande rettssaka. Da gjekk arbeidarane ved fleire fabrikkar i Wien til streik, og dei demonstrerte mot frifinninga. Men politiet skaut mot demonstrantane, 85 blei drepne og nesten fem hundre såra. Dette skjedde den 15. juli 1927.
I mars 1933 stengde den borgarlege Dollfuß-regjeringa parlamentet, og styrte deretter ved dekret. Ein serie med dekret innskrenka demokratiet og dei sosiale rettane til arbeidarklassen stadig meir. Schützbund blei forbode, streikeretten avskaffa, kommunistpartiet KPÖ gjort ulovleg, lova om normalarbeidsdagen fjerna, støtta til dei arbeidslause redusert.
1934
Nyheita om det som var i ferd med å skje i Linz spreidde seg til Wien, der arbeidarane igjen gjekk til streik. SDAP erklærte generalstreik, og det blei snart streika i alle større byar. Snart braut det også ut kampar, men mange av våpna til Schützbund var allereie tatt av politiet, så statsmakta og høgremilitsen hadde stort overtak.
DS «Hansteen»
I 1898 vart skipet så seld til Innherad Forenede Damskipsselskap som nytta den som lokalbåt i Trondheimsfjorden. Seld vidare til Det Helgelandske Dampskipsselskab og døypt om til til "Haarek" og gjekk i rutetrafikk på Helgelandskysten og mellom Sandnessjøen og Træna. I 1950 vart båten seld til Florø og konvertert til losjiskip, først for sesongarbeidarar under sildefisket. Oslo Indremisjon kjøpte skipet i 1962 under namnet "Ivar Elias" vart skipet nytta som losjiskip i Akerselva.
Oppstanden i Wien i 1934
1934
I Wien var motstanden mot politi, hær og Heimwehren hardast. I somme bydelar kjempa arbeidarane i fire dagar før dei måtte gi seg for overmakta. Dei nye arbeidarbustadene blei skotne på med kanonar av hæren.
Alfred Madsen
Madsen var son til ein snikkarmeister. Sjølv utdanna han seg til litograf og maskinkyndig. Perioden 1910-12 arbeidde han i USA, i 1913 og -14 i Tyskland. Frå 1914 til -17 var han redaktør av Tidens Krav i Kristiansund, deretter var han ei tid på Rjukan, seinare i Bergen, før han i 1920 vart redaktør av partiorganet Ny Tid i Trondheim.
Oppstanden i Wien i 1934
1934
Den 15. februar var kampane over.
Alfred Madsen
Madsen engasjerte seg i arbeidarrørsla frå unge år. Han var ein av dei leiande i Fagopposisjonen av 1911, og i opposisjonen i Det norske Arbeidarparti i tida kring fyrste verdskrigen, der han viste seg som ein framifrå agitator og skribent. Etter at meiningsfellane til Madsen fekk makta i DnA i 1918, kom Madsen i 1919 inn i landsstyret, og i 1920 fekk han plass i sentralstyret, eit verv han hadde til 1935.
DS «Hansteen»
I 1978 kjøpte Olaf T. Engvik skipet og restaurerte det tilbake til utforminga som havforskingsskip. I 1986 overtok av Stiftinga D/S «Hansteen» i Trondheim og gjorde stadige restaureringsarbeide både i skrog og interiør. Skipet ligg no ved hamna i Trondheim.
Oppstanden i Wien i 1934
1934
Otto Bauer måtte flykte frå landet, og søkte tilflukt i Tsjekkoslovakia, der utanlandsorganisasjonen til dei austerrikske sosialistane blei bygd opp. Dei radikaliserte SDAP-medlemmene i eksil kalla seg elles Revolutionäre Sozialisten.
Alfred Madsen
Under andre verdskrigen sat Madsen fengsla av Gestapo vinteren/våren 1940/41 og vinteren/våren 1942/43. Den tyske okkuasjonsmakta fjerna han som stempelpapirforvaltar i august 1942, men han fekk tilbake stillinga då verdskrigen var over.
Oppstanden i Wien i 1934
1934
Om lag 300 arbeidarar var drepne og fleire tusen såra. Fleire av dei tilfangetatte motstandskjemparane blei avretta etter standrett i dagane som følgde. Alle organisasjonane til arbeidarrørsla blei forbodne. Mange av leiarane i arbeidarrørsla blei sende til nyoppretta konsentrasjonsleirar, til dømes Wöllersdorf.
Alfred Madsen
Han døydde i Bærum.
Oppstanden i Wien i 1934
1934
Det var eit halv-fascistisk system som blei innført av dei borgarlege i Austerrike i 1934, det er blitt kalla «Austro-fascisme». Samanslutninga med Nazi-Tyskland (Anschluss) kom i 1938, men sjølve diktaturet var etablert alt i 1934, og berre arbeidarrørsla gjorde aktivt motstand mot det.
Bernhard Schlink
Bernhard Schlink er ein tysk jurist, professor i rettsvitskap og forfattar. Han er mest kjend for romanen Der Vorleser (på norsk Høytleseren), som vart ein internasjonal bestseljar.
Barndom og oppvekst
Schlink vart fødd i Bethel i Tyskland, faren,Edmund Schlink, var tysk, mora kom frå Sveits. Bernhard var den yngste av fire søsken. Faren var professor i teologi i Heidelberg, men mista denne stillingen under nazismen, og måtte arbeida som prest i staden. Bernhard Schlink voks opp i Heidelberg frå han var to år gammal.
Juridisk arbeid
Schlink studerte juss ved Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg og ved Freie Universität Berlin, og vart uteksaminert i 1968. Frå 1982 til 1991 var han professor i offentleg rett ved Rheinische Friedrich-Wilhelms Universitet i Bonn, og 1991 til 1992, professor i offentleg rett, sosial lov og juridisk filosofi ved Johann Wolfgang Goethe-universitetet i Frankfurt am Main. Frå 1992 til 2009 var han professor i offentleg rett og rettsfilosofi ved Humboldt-Universität zu Berlin. Frå 1987 til 2006 var Bernhard Schlink dommar i konstitusjonsdomstolen i staten Nordrhein-Westfalen i Münster. Han drog seg attende i 2006.
Forfattar
Forfattarkarrièren tok til med detektivromanen Selbs Justiz i 1987, som han skreiv saman med Walter Popp. Hovudpersonen her er den aldrande detektiven Gerhard Selb, eit ordspel med det tyske ordet for «sjølv», «selb». Selb opptrer i tre bøker, «Selb-triologien», ingen av desse omsette til norsk. I denne første romanen får Selb eit oppdrag som fører han attende til si eiga fortid som aktor under nasjonalsosialismen. I 1995 gav Schlink ut Der Vorleser (Høytleseren), ein roman om ein tenåring som har ein affære med ei kvinne i tretti-åra som brått vert borte, men som han møter att seinare, då han som som jus-student vitjar ei rettssak om krigsbrotsverk.
Boka vart ein bestseljar både i Tyskland USA og vart omsett til 39 språk. Det var den første tyske boka som nådde førsteplassen på bestseljarlista til New York Times. I 1997 vann romanen Hans-Fallada-Preiz, ein tysk litteraturpris, og Prix Laure Bataillon for verk omsette til fransk. I 1999 fekk han avisa Die Welt sin WELT - Literaturpreis.
Schlink byter no på å bu i New York og Berlin.
Grace Under Pressure
Grace Under Pressure er det tiande studioalbumet av det kanadiske progressive rockebandet Rush. Albumet vart utgjeve i 1984 på Mercury Records.
Song nummer tre på albumet, «Red Sector A», er kjent for referansen til Holocaust. Songen er inspirert av mor til Geddy Lee, og det ho har fortalt han frå tida ho sat i konsentrasjonsleiren Bergen-Belsen.
Denne plata er nok eit døme på at Rush i stor grad nytta seg av syntersizarar, det beste dømet er songen «Between the Wheels», det siste sporet på albumet.
Illanmaster
Illanmaster (Oileán Maigheastar på irsk) er ei kupert øy med bratte klipper like utanfor nordkysten av County Mayo i Republikken Irland. Mellom øya og fastlandet går eit smalt sund. Fleire sjøfuglar hekkar her, som lundefugl og havsvale, og øya er eit naturreservat.
Stangvik
Stangvik (lokal uttale «stångvikja») er ei grend ved Stangvikfjorden i Surnadal kommune på Nordmøre og ein tidlegare kommune.
Grenda
Det er eit særprega bygdesentrum i Stangvik, og mange hytter dannar grunnlag for eit populært utfartsområde. Den årlege Stangvikfestivalen har vekt på klassisk musikk.
Tidlegare Stangvik kommune
Stangvik er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal oppretta med formannskapslovene av 1837 som Stangvik formannskapsdistrikt. Folketeljinga i 1865 hadde 2.619 innbyggjarar i kommunen.(Tidlegare folketeljingar har felles folketal for Stangvik og Halsa kommune.) Stangvik var eit sentralt kommunesentrum så lenge sjøen var den viktigaste ferdselsåra.
Kommunegrensene blei endra fleire gongar i siste del av 1800-talet:
Frognerparken
Frognerparken er ein offentleg park som ligg på Frogner i Oslo. Han var ein del av herregarden Frogner Hovedgård som har gjeve namn til bydelen Frogner. I Frognerparken ligg sjølve herregardsbygnadene i sør, der Oslo bymuseum held til. Skulpturanlegget Vigelandsanlegget laga av Gustav Vigeland på 1920-40-talet ligg i midten av parken. I parken ligg òg Frognerbadet og Frogner stadion. Frognerparken er ein av dei mest vitja turiststadene i Oslo.
Shinichi Muto
Shinichi Muto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Stangvik
Tidlegare Stangvik kommune
1. januar 1965 blei Stangvik delt og slått saman med andre kommunar. Hovuddelen av kommunen med 1.386 innbyggjarar blei slått saman med Åsskard og Surnadal til den nye Surnadal kommune. Ålvundfjord krins som hadde 508 innbyggjarar, blei slått saman med Sunndal kommune. Åsprong-Sandnes krins med 26 innbyggjarar blei slått saman med Tingvoll kommune.
Shinichi Muto
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Oita Trinita.
Stangvik
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Stangvik kommune frå 1895 til 1965:
Mygdonía i Thessaloníki
Mygdonía (gresk Μυγδονία) er ein tidlegare kommune i forstadane til Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Mygdonía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Oreókastro.
Trondheimssuppe
Trondheimssuppe er ei sursøt suppe frå Trøndelag. Suppa er kjenneteikna ved at ho inneheld risengryn og rosiner. Elles inneheld ho vatn, surmjølk (til dømes kulturmjølk) og sukker, og kveitemjøl for å jamne ho.
Andre ingrediensar kan variere noko, men kan vera kanel, svisker og saft.
Dersom ein har trondheimssuppe til middag, er det vanleg å ha ein annan rett i tillegg.
Dorinish
Dorinish er ei øy i Clew Bay i County Mayo i Republikken Irland. Ho vert som regel berre kalla «Beatle Island» etter at John Lennon frå The Beatles kjøpte øya i 1967 for 1 700 pund (om lag 19 000 kroner). Tidlegare vart steinane her nytta på seglskip og vart av Lennon og familien nytta som feriestad. Etter han skilde seg frå kona Cynthia, vart ikkje øya nytta før Lennon inviterte «Kongen av hippiane», Sid Rawle, til å opprette eit samfunn på øya i 1970. Dei neste to åra heldt 25 hippiar til på øya. I 1972 førte ein brann i forsyningsteltet på øya til at samfunnet vart oppløyst. Etter at Lennon døydde selde Yoko Ono øya for nesten £30 000 (340 000 kroner) og donerte beløpet til ein irsk barneheim. Dorinish vart i dag nytta som beite for kyr og vert stundom vitja av entusiastiske Beatles-tilhengjarar.
Fresvikbreen
Fresvikbreen er ein isbre på sørsida av Sognefjorden i Vik i Sogn i Vestland. Han ligg mellom Setjedalen i vest og Storedalen i aust, som fører ned mot bygda Fresvik.
Breen har eit areal på 15 km² og eit toppunkt på 1648 meter over havet. Fresvikbreen er den 23. største isbreen på det norske fastlandet.
ROBEK
ROBEK - Register om betinga godkjenning og kontroll - er eit register over kommunar og fylkeskommunar som må ha godkjenning frå Kommunal- og regionaldepartementet for å kunne ta opp lån eller inngå langsiktige leigeavtalar. Registeret er oppretta i medhald av kommunelova.
Registeret omfattar kommunar og fylkeskommunar med økonomisk ubalanse. Før dei nye reglane i kommunelova tredde i kraft i 2001, måtte alle kommunar og fylkeskommunar ha slik godkjenning frå departementet.
Ei meldepliktig avtale som omfattar ein kommune på ROBEK-lista, men som ikkje er meldt inn til departementet og dermed ikkje blitt ført inn i registeret, kan ikkje gjerast gjeldande overfor godtruande kontraktsmotpart.
Lister over kommunar med ROBEK i 2018
Atom Heart Mother
Atom Heart Mother er det femte studioalbumet til det engelske rockebandet Pink Floyd. Det kom ut på Harvest den 2. oktober 1970 i Storbritannia og på Capitol den 10. oktober 1970 i USA. Det vart innspelt i Abbey Road Studios i London i England, og var det første albumet deira som gjekk til topps i Storbritannia, medan det nådde 55. plassen i USA. Til slutt selde det til gullplate der. Ron Geesin, som alt hadde vore ei inspirasjonskjelde og samarbeidd med Roger Waters, medverka på tittelsporet og står oppført som komponist i lag med resten av bandet.
DS «Bjoren»
DS «Bjoren» er ein vedfyrt dampbåt som trafikkerer strekninga Byglandsfjord-Bygland og Bygland-Ose i Setesdal søndagar i juli.
Atom Heart Mother
Plateomslaget vart designa av Hipgnosis og var det første utan noko fotografi av bandet. Dette var ein trend dei fortsette med ut karrieren.
DS «Bjoren»
Ved som drivstoff var eit naturleg val, ettersom det var, og er, rikeleg, lokal tilgang på dette. Vedfyringa bidrar sterkt til å gjere Bjoren til ein unik kulturskatt og eit flytande, teknisk museum.
Atom Heart Mother
Sjølv om det selde godt då det kom, har bandet, særleg Waters og David Gilmour, vore negative til albumet i nyare år. Likevel har det vore populært nok til at Gilmour framførte tittelsporet med Geesin i 2008.
Innspeling
Pink Floyd byrja å arbeide på albumet etter å ha spelt inn sine bidrag til filmen Zabriskie Point i Roma, som enda med noko bitterheit. Dei drog attende til London tidleg i 1970 for å øve. Fleire av dei unytta opptaka frå Roma-innspelingane vart nytta til å setje saman nytt materiale under desse øvingane, men somme av desse, som «The Violent Sequence», som seinare vart til «Us and Them», vart ikkje brukt på ei tid.
DS «Bjoren»
Båten er i dag 68,9’ lang og veg om lag 26 tonn. Den er sertifisert for maksimalt 55 passasjerar.