cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fish and chips
Dei frityrkokte potetane blir kalla chips i Storbritannia og dei fleste andre engelskspråklege stadene i verda. I USA seier ein helst french fries, men ein kallar likevel denne matretten fish and chips. I Noreg brukar ein tilsvarande gjerne det britiske ordet chips langs kysten, mens ein i innlandet og kring Oslo heller brukar det franske namnet pommes frites. Ein kallar likevel alltid kombinasjonen av frityrkokt fisk og potet «fish and chips».
I Kristiansund, ein av dei stadene i Noreg som har lengst tradisjon med fish and chips, kallar ein gjerne denne snøggmatretten rett og slett «fishan».
Historie
Fisk og chips har båe ei relativt lang historie som mat i England, sjølv om poteten ikkje vart teken i bruk i Europa før 1600-talet.
Den opphavleg sefardiske matretten pescado frito, eller deigdyppa fisk frityrkokt i planteolje, kom åt Nederland og England med dei spanske og portugisiske jødane på 1600- og 1700-talet. Denne matretten vart etter kvart populær blant folk i London og det søraustlege England kring første halvdelen av 1800-talet. (Charles Dickens nemner eit «fried fish warehouse» i Oliver Twist (1838).)
I mellomtida i nord-England utvikla handelen med frityrsteikte «opphakka potetar» seg. Vi veit ikkje sikkert kvar og kva tid desse to næringsvegane vart samanslegne til «fish and chips-sjapper» som vi kjenner dei i dag. Den første «fish and chips shop» vi veit om vart opna i London av Joseph Malin i 1860.
Det seier mykje om kva rolle fish and chips har spela sidan dette når vi veit at fish and chips var blant dei få varene som ikkje var rasjonerte i Storbritannia under Andre verdskrigen.
Val av fisk
Det vanlegaste fiskeslaget for fish and chips i Storbritannia er torsk, men mange andre fiskeslag er òg bruka — særleg annan kvit fisk, slik som torskefiskane hyse og sei — men òg haislag som skate og raudhai.
I Australia er det føretrekte fiskeslaget torsk, men haikjøt blir òg bruka. Auka etterspurnad og nedgang i haibestanden på grunn av rovfiske har gjort at haikjøtet er vorte dyrare, og ein brukar derfor i aukande grad andre fiskeslag, slik som barramundi.
Servering
«Scraps», eller «restar» — små bitar med steikt røre og avbrotne bitar av fisk — er òg populært blant nokre kundar. Tilgangen på «scraps» er naturleg nok størst mot slutten av dagen.
Populære sausar, ofte mot tillegg i prisen, er:
Anna tilhøyr kan vera erterstuing, sylta lauk og sylta egg.
Serveringsstader
I Storbritannia og Australia og på New Zealand blir fish and chips vanlegvis seld i eigne serveringsstader — ein av dei mest kjende av desse er «Magpie Cafe» i Whitby i England. Desse serveringsstadene blir gjerne kalla «chippies» eller «chip shops» i Storbritannia og «fish shops» i Australia og på New Zealand. Ei vidkjend kjede av serveringsstader i nord-England er Harry Ramsden's. Kring 25 % av totalforbruket av kvit fisk i Storbritannia og 10 % av totalforbruket av potet der blir seld ved fish and chips-serveringsstader.
I USA er dei viktigaste fish and chips-kjedene Long John Silver's, Captain D's, H. Salt Fish and Chips og Arthur Treacher's — og Ivar's på nordlege delar av vestkysten. På 1990-talet førte ryktet i USA om at fish and chips er usunt til at forbruket gjekk ned, og kjedene Long John Silver's og Arthur Treacher's fekk problem med økonomien. Desse kjedene vart oppkjøpte av andre restaurantkjeder, og dei kombinerer no oftast fish and chips med andre matrettar og arbeider med konseptet «fun food» — direkte omsett, «festleg mat». I Canada sel først og fremst snøggmatkjedene Harvey's og La Belle Province fish and chips, men dette utgjer berre ein mindre del av menyen deira.
Fish and chips-serveringsstader serverer vanlegvis òg andre slag snøggmat, slik som kjøt, pai, ulike pølseslag og fiskekaker — desse blir serverte med chips i staden for den frityrkokte fisken. Nokre fish and chips-serveringsstader sel òg andre typar frityrmat — som kan inkludere kva som helst frå kylling til frukt som banan og ananas. Nokre stader, særleg i Skottland, sel ein til og med frityrsteikte Mars-sjokoladestenger! Andre alternative rettar i Skottland inkluderer haggis, black pudding, red pudding og white pudding — alle serverte med tjukk røre. I Australia er truleg det mest populære tilhøyret «potato scallop» — ei tjukk potetskive som er dyppa i røra og deretter frityrsteikt. I Victoria i Australia kallar ein dette tilhøyret «potato cake».
I Skottland og Nord-England kallar ein eit fish and chips-måltid «fish supper». Dette heng saman med liknande skotske uttrykk som «haggis supper» og «steak pie supper».
Tradisjonelt har fish and chips vorte pakka i kvitt papir inst og med avispapir utanpå som isolering for å halde på varmen. I våre dagar blir ikkje avispapir bruka lenger av hygieniske grunnar og ein brukar innpakkingspapir av godkjend kvalitet for bruk i samband med mat i staden. Polystyren-øskjer, som er mykje bruka i samband med annan snøggmat, blir stundom bruka i staden. I Kristiansund brukar ein gjerne store kvite pappbeger av same slag som ein elles brukar til potetstappe og chips.
Søppelkompaktor
Søppelkompaktor er ei maskin som vert nytta for å pressa saman søppel på fyllingar. Maskinane er svært like hjuldosarar og hjullastarar og kan vera ombygde utgåver av desse. Men i staden for gummihjul har søppelkompaktorar stålhjul med piggar, som knusar søpplet og gjer det lettare å komprimera. Maskinane har som oftast eit frontmontert skjer, som på ein hjuldosar.
Motorsport
Motorsport er all sport som involverer motoriserte køyretøy. Døme på motorsport er:
I Noreg vert motorsport styrt av to forbund. Norges Bilsportforbund for bilsport, og Norges Motorsportsforbund for anna motorsport.
Jeff Redfern
Jeff Redfern (fødd 31. desember 1981) er ein fast figur i teikneserien Doonesbury. Han er son av journalisten Rick Redfern og advokaten Joanie Caucus, og med to utearbeidande foreldre vart han offer for tidsklemma. Jeff utvikla med tida ein del asosiale drag, vart oppteken av dataspel, ulike subkulturar, og var nær ved å droppe ut av skolen. Han kom inn på Walden-universitetet, mest på grunn av karakterinflasjon, og av di universitetet kasta plassar etter ungdom utan forsvarleg vitnemål.
Red Rascal
Jeff har omsider kome seg opp i systemet ved å selja boka om Zorkh Razil til eit forlag, og tener godt med pengar på dette. Boka er elles å finne i sal som "Red Rascal´s war", ei bok i Doonesbury-serien.
.
Indre Helgeland prosti
Indre Helgeland prosti er eit tenestedistrikt i Sør-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Mo i Rana. Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn. Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.
Pays de la Loire
Pays de la Loire er ein region i Frankrike. Han er ein av regionane som vart oppretta seint på 1900-talet for å støtte opp om hovudstaden Nantes, ein såkalla métropoles d'équilibre ('likevektsmetropol') til Paris. Andre døme på slike «kunstig oppretta» regionar som Rhône-Alpes, som vart oppretta for å støtte opp om Lyon.
Bloc Party EP
Bloc Party EP er den fyrste EP-en av Bloc Party, og blei sloppe den 24. mai 2004 i Storbritannia. Han inneheld to av dei fyrste singlane til musikkgruppa; «She's Hearing Voices» og «Banquet/Staying Fat» EP-en blei lansert i Japan i august 2004, og seinare i USA i september same året.
Pays de la Loire
Namnet på regionen vart valt av den franske staten. Det er ikkje basert på historiske namn, men reint geografiske referansar. «Pays» kan tyda 'land') og «de la Loire» kan tyda 'av (elva) Loire'. Dei fleste av dei vidkjende slotta i Loiredalen ligg derimot i regionen Centre, og ikkje i Pays de la Loire, trass i det forvirrande namnet.
Ytre Fiskelausvatnet
Ytre Fiskelausvatnet er eit stort vatn som ligg i Balsfjord kommune i Troms og Finnmark.
Vågavannet
Vågavannet ligg i Vågadalen i Skjervøy kommune i Troms. Tidlegare har vatnet vore eit fiskevatn, men dei seinare åra har det berre vorte nytta under isfiskekonkurransen i regi av feskivalen på Skjervøy. Vatnet er rundt 10 meter djupt på det djupaste.
Ethnikí Odós 90
Ethnikí Odós 90 (EO90) er ein nasjonal hovudveg i Hellas. Han går langs nordkysten av Kreta. Vegen forbind Kíssamos i vest med Sitía i aust, via Khaniá, Réthymno, Iráklio og Ájos Nikólaos. Tre delar av vegen har vorte oppgradert til motorveg, under namnet Autokinitódromos 90. Vegen er ein del av Europaveg 75.
Wiki
Ein wiki er ei samling hypertekstsider der brukarar sjølv kan endra innhaldet. Namnet kjem frå det hawaiiske ordet wikiwiki, som tyder særs rask. Ein wiki blir til ved at fleire brukarar lagar og endrar sider utan at dei må godkjennast på førehand. Det er ein effektiv arbeidsmåte, av di ein kan skriva om det ein sjølv kan best, og overlata til andre å fylla ut det dei kan betre.
Lütisburg
Lütisburg er ein kommune i valkrinsen Toggenburg i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 580 meter over havet.
Kommunen ligg i på ei klippe ovanom samløpet til elvane Thur og Necker. Han består av landsbyen Lütisburg på høgresida av elvane, grenda Tufertschwil nedanfor ei klippe og i åsane kring elvane grendene Ober- og Unterrindal, Winzenberg, Rimensberg, Grünhügel, Gonzenbach, Schauenberg, Haslen, Dottenwil, Altegg, Wildenhof, Herrensberg og Chrummentürli.
Wiki
Omgrepet blei opphavleg brukt på vevstaden WikiWikiWeb som blei laga av Ward Cunningham i 1995. Han fann på både ordet og konseptet, og laga den første wiki-tenaren ved hjelp av programmeringsspråket Perl.
Vestre Sagvatnet
Vestre Sagvatnet (samisk: Siidašjávri) er eit vatn som ligg i Salangen kommune i Troms.
Little Thoughts EP
Little Thoughts EP er ein samle-EP frå den engelske indie-rock-gruppa Bloc Party som blei utgjeve i Japan. Han inneheld stort sett songar som hadde vore eksklusive for Storbritannia.
Spor
EP-en inneheld i tillegg ein musikkvideo av «Little Thoughts».
1265 Schweikarda
1265 Schweikarda er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 18. oktober 1911 av Franz Kaiser ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Nord-Helgeland prosti
Nord-Helgeland prosti er eit tenestedistrikt i Sør-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Sandnessjøen. Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Søppelbil
Søppelbil er ein lastebil som er utstyrt for å transportera søppel frå privathushaldningar, forretningar, kantiner osb. Søppelbilar er utstyrte med ein vasstett metallbehaldar som søpplet vert transportert i og bakmontert søppeldunktømmar, slik at ein slepp å tømma dunkane for hand. I Noreg er det som oftast kommunane som eig søppelbilane og tek seg av drifta. Mange kommunar har innført kjeldesortering av søppel, så det er ofte eigne søppelbilar for matavfall, papir og plast.
Marie Byrd Land
Marie Byrd Land er ein del av Vest-Antarktis som ligg aust for Ross isbrem og Rosshavet og sør for Stillehavet, og strekkjer seg austover om lag til ei linje mellom tuppen av Ross-isbremmen og Eights Coast. Det ligg mellom 158 °W og 103°24' W. Med i Marie Byrd Land er området mellom Rockefeller Plateau og Eights Coast fordi kontreadmiral Richard E. Byrd leia utforskinga av dette området. Namnet vart gjeve til området av admiral Byrd i 1929 etter kona hans. Det viste opphavleg til den nordvestlege delen av området, den delen som vart utforska det året.
Sjølv til å vere Antarktis, er området fjerntliggande og ingen nasjonar har gjort krav på området som utgjer det meste av Marie Byrd Land (delen aust for 150 °W). Det er det klårt største området på jorda som ingen har gjort krav på med eit areal på 1 610 000 km² (inkludert Eights Coast, like aust for Marie Byrd Land). I 1939 instruerte den amerikanske presidenten Franklin D. Roosevelt medlemmane i United States Antarctic Service Expedition om å ta steg for å gjere krav på noko av Antarktis som kravområde for USA. Sjølv om det ser ut til at medlemmane gjorde dette, så vart ikkje krava formaliserte før 1959, då Antarktistraktaten vart danna. Somme publikasjonar i USA syner dette som eit USA-amerikansk område og Det amerikanske forsvarsdepartementet har ytra at USA har eit solid grunnlag for å gjere eit krav i Antarktis som følgje av aktivitetane deira før 1959. Delen vest for 150 °W er ein del av Ross Dependency i New Zealand.
Kysten av Marie Byrd Land er delt inn i fem kystområde, som frå vest til aust er:
Byrdstasjonen låg i Marie Byrd Land og var ein base nytta av Operation Deep Freeze. Stasjonen låg opphavleg ved 80°S, 120°W og vart sidan flytta til 80°S, 119°W. Basen vart kom i drift i 1957 i dei indre områda innanfor Bakutis Coast. Byrdstasjoen var den einaste store basen i det indre av Vest-Antarktis i mange år. I 1968 vart den første iskjernen som nådde heilt igjennom det antarktiske isdekket bora ut her. Stasjonen var bemanna året rundt, men vart nedlagt i 1972. Etter å ha blitt nytta om sommaren, vart Byrdstasjonen opna att av United States Antarctic Program (USAP) i 2009-2010 for å støtte operasjonar i det nordlege Vest-Antarktis.
Byrdstasjonen vart nytta som utgangspunkt for den antarktiske basen i skrekkfilmen John Carpenter's The Thing.
Alaskayupik
Alaskayupik (også kalla yupik, yup'ik, or sentralyup'ik) er eit yupikspråk i den eskimoisk-aleutiske språkfamilien. Språket blir snakka i dei vestlege og sørvestlege delane av Alaska. Både målt etter talarar og etter medlemer i den etniske gruppa er alaskayupik det største språket snakka av urfolk i Alaska.
William Amherst
Sjuårskrigen
Amherst vart fenrik i eit grenaderregiment i 1755. Han steig i gradene og vart til slutt generalløytnant i 1779. Som oberstløytnant var Amherst medverkande i gjenerobringa av St. John's frå franskmennene i 1762 under slaget ved Signal Hill.
Alaskayupik
Alaskayupik har fem hovuddialektar:
William Amherst
Sjuårskrigen
I 1766 vart han parlamentsmedlem for Hythe og i 1768 vart han MP for Launceston fram til 1774.
Alaskayupik
Skrift
Ei eiga stavingsskrift for språket, yugtunskrift, blei utvikla av yupiktalaren Uyaquq rundt 1900. I dag blir språket nesten utelukkande skrive med latinske bokstavar. På 1960-talet utvikla Irene Reed og andre ved Alaska Native Language Center ein praktisk ortografi. Tidleg på 1970-talet blei eit tospråkleg utdanningsprogram innført i fire yupiklandsbyar i Alaska. Sidan er det gjeve ut fleire verk på yupik eller yupik og engelsk, som ei omfattande ordbok og ein undervisingsgrammatikk av Steven Jacobson, ein roman av Anna Jacobson og fleire samlingar av soger og liknande.
William Amherst
Sjuårskrigen
Han vart utpeikt til generaladjutant for forsvaret i 1778 og døydde i dette embtet i 1781.
Alaskayupik
Fonologi
* l og y er ikkje frikativar, fonetisk sett, men l oppfører seg som (dei andre) frikativane i systemet. y oppfører seg som ein frikativ i dei andre eskimoskpråka.
Frikativar (og l) blir ustemt rett før og etter ein plosiv.
Neckertal
Neckertal er ein kommune distriktet Toggenburg i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 660 meter over havet.
Alaskayupik
Fonologi
Geminate (lange) konsonantar blir ikkje skrive med dobbel konsonant, slik dei t.d. blir i grønlandsk, men med einsom i namnet Yup’ik. Dette blir skrive med dobbel p i grønlandsk,. juppik.
Neckertal
Kommunen vart oppretta 1. januar 2009, då Brunnadern, St. Peterzell og Mogelsberg vart slått saman.
Tamburin
Tamburin (fransk diminutiv av mellompersisk tambur, 'tromme, lutt') er eit rytmeinstrument danna av ei einfelltromme montert på ei rund ramme som også har festa par av små metallskiver i sidene. Ein slår typisk på tromma med handa. Metallskivene lagar lyd når tamburinen blir slått eller rista, eller når ein stryk ein finger, som regel tommelen, rundt sida av trommeskinnet.
Tamburinen høver til rytmisk akkompagnement og improvisasjon. Han blir brukt til mange ulike typar musikk, som folkemusikk, janitsjar-, orkester- og populærmusikk og ein del kyrkjemusikk.
Tamburinar finst i ulike storleikar og utformingar. Ramma er tradisjonelt av tre, men kan også lagast av plastikk. Det finst også tamburinar utan trommeskinn, berre med metallskiver.
Instrumentet er kjend frå gammelt av i Kina, India og Midtausten. Det kom med romarane til Europa og blei vanleg blant spelemenn frå mellomalderen.
Tårnvatnet
Tårnvatnet er eit vatn som ligg i Senja kommune i Troms og Finnmark.
RS «Feie»
RS 4 «Feie» er ei tidlegare redningsskøyte som vart bygd av Colin Archer etter losskøyteteikningar. Ho fekk i tillegg vasstett garnering, skott og banjer. Som dei andre av Archer sin losskøyter hadde ho berre ei mast. Ho var 11,54 meter lang, noko leger enn dei fleste losskøytene. RS «Feie» kosta 7558,88 kroner. Ho vart finansiert av midlar innsamla av Bergen Kreds av NSSR.
Askvoll kyrkje
Askvoll kyrkje står i Askvoll sentrum i Askvoll kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1863.
RS «Feie»
Første året var det losane i Korsfjorden som stod for drift og bemanning. I 1894 vart ho heilt overteken av Redningsselskapet. Skøyta fekk namnet «Feie» etter Fedje, staden ho skulle stasjonerast.
I dei åra ho var i drift fekk 211 fartøy assistanse av RS «Feie». 75 menneske vart redda frå "ein sikker daude".
Askvoll kyrkje
Kyrkja høyrer til Askvoll sokn i Sunnfjord prosti. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 låg soknet i Askvoll prestegjeld.
RS «Feie»
Redningsselskapet selde skøyta i 1905 til Losvesenet. Dette hadde henne til 1927 då ho vart seld til Troms og ombygd til fiskefartøy. Etter det har ho hatt fleire eigarar. RS «Feie» er no restaurert.
Askvoll kyrkje
Historie
Den noverande kyrkja er den fjerde kjende i bygda. Den fyrste var ei stavkyrkje som truleg stod på staden som no vert kalla Kyrkjebakken og som fyrst er nemnd i kjeldene i 1306. Den andre kyrkja vart bygd i 1604, og var ei tømra kyrkje som stod til 1859, då vart ho erstatta av ei krosskyrkje som berre fekk stå tre år før ho brann ned etter at lynet slo ned i henne.
1814
I 1814 var Askvoll sokn hovudsokn i Askvoll prestegjeld, og Askvoll kyrkje var hovudkyrkja. Soknepresten i 1814 var Peter Johan Arnet (1740-1826) frå Skogn i Levanger. Han tok til i stillinga i 1789 og gjekk av med pensjon 14. desember 1815.
Prins Christian Frederik sendte i 1814 ut ei kunngjering om at det i heile landet skulle haldast særskild bededag i hovudkyrkja i prestegjeldet. Den tømra kyrkja frå 1604 husa både eidsavlegging og val av to representative valmenn til eit amtsvalmøte. I Askvoll kyrkje vart bededagen halden 18. mars.
Askvoll kyrkje var vallokale tre gonger i 1814: På den særskilde bededagen 18. mars, ved valet av valmenn til omframt storting 9. september og ved valet av valmenn til det første ordinære stortinget 30. desember.
Fulka
Fulka (urdu پھلکا hindi फ़ुल्का fulkā) er ein type indisk brød — roti — som er mjukare enn vanleg chapati og blæs seg meir. Ein bruker saup i staden for vatn når ein knar deigen, for å gjera han meir tøyeleg.
Fulka blir også steikte på ein forskjellig måte, ved at ein presser eit fukta handklede mot oversida medan ein steiker brødet. Dette er ein vanskeleg kunst, og det er få som får det til.
Trastefamilien
Trastefamilien eller trostefamilien (Turdidae) er små til mellomstore sporvefuglar. Familien er utbreidd over det meste av verda og har rundt 170 artar. Den mest talrike slekta i familien er Turdus med 82 artar.
Skildring
Trastar er fyldige, små til mellomstore fuglar, med mjuk fjørdrakt som lever i skogområde, og ofte beitar på bakken eller et små frukter. Dei søraustasiatiske kortvengene, kan vere dei minste trastane slik familien er sett saman no. Alvekortveng er gjennomsnittleg 12 centimeter i lengd. Den største trasten er blåplystretrast, på 178 g og 33 cm. Stortrast er lik i lengd, men mindre kraftig bygd. Dei fleste artane er gråe eller brune i farga, ofte med flekkete underside.
Dei er insektetande, men dei fleste artane et òg ormar, landsniglar og frukt. Mange artar er stasjonære i varme strøk, medan andre trekkjer til høgare breiddegrader om sommaren, ofte over store avstandar.
Trastar byggjer koppforma reir, nokre gonger kledd med tørka gjørme. Dei legg to til fem flekkete egg, nokre gonger kan dei ha to eller fleire kull per år. Begge foreldra hjelper til å syte for ungane.
Artslista
Trastane var tidlegare ofte delt inn i to hovudgrupper. Stortrastar og småtrastar, sistnemnde med 200 artar og 33 slekter. Nyare forsking har vist at småtrastane er nærare i slekt med flugesnapparar enn med dei eigentlege trastane, noko som gjorde gruppa parafyletisk. I dag er derfor småtrastar klassifisert som flugesnapparar.
Av norske fuglar vert desse tradisjonelt rekna til stortrastar:
Trastefamilien i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Slekt Grandala
Slekt Sialia
Slekt Neocossyphus
Slekt Zoothera
Slekt Cataponera
Slekt Chlamydochaera
Slekt Cochoa
Slekt Catharus
Slekt Hylocichla
Slekt Entomodestes
Slekt Cichlopsis
Slekt Ridgwayia
Slekt Geokichla
Slekt Turdus er 82 «verkelege» trastar
Amatør
Amatørar innan vitskap
Mange amatørar har kome med viktige bidrag til vitskapen, som til dømes Joseph Fourier, Charles Darwin og Benjamin Franklin.
Amatørar innan ingeniørfag
Mange av dei som utviklar open kjeldekode er amatørar, på det viset at dei utfører arbeidet på fritida utan betaling.
Amatørar innan idrett
Omgrepet amatør spelte ein stor rolle innan idretten fram til 1980-talet, då mange idrettstevlingar var reserverte for amatørar. Viktigast i så måte var dei olympiske leikane. Denne strenge inndelinga mellom amatørar og profesjonelle tok form på 1800-talet. Den som tok imot pengar for idrettsprestasjonar kunne bli stengd ute frå amatørtevlingar for ei viss tid eller på livstid. Når mange idrettsutøvarar fekk tilsetjing som offiserar eller anna vart det ofte oppfatta som ein freistnad på å omgå dette regelverket.
Palmer Land
Palmer Land er den delen av Den antarktiske halvøya som ligg sør for linja mellom Cape Jeremy og Cape Agassiz. Denne definisjonen av Palmer Land vart avtalt i 1964 mellom US-ACAN og UK-APC, der namnet på Den antarktiske halvøya samstundes vart godkjend. Graham Land er den nordelege delen av halvøya og Palmer Land den sørlege.
Heilt i sør strekkjer Den antarktiske halvøya seg vestover og Palmer Land grensar til Ellsworth Land langs 80° W. I sør grensar Palmer land til den isdekte Carlson Inlet, ein arm av Filchner isbrem, som kryssar 80° W-linja. Dette er basen til Cetus Hill
Landområdet er kalla opp etter kaptein Nathaniel B. Palmer, ein amerikansk selfagar som utforska Den antarktiske halvøya sør for Deception Island i «Hero» i november 1820.
Kultja
Kultja (urdu کلچہ hindi कुल्चा kulcā) er eit indisk brød som slik som nan er laga av sikta kveitemjøl og inneheld gjær. Den største forskjellen mellom nan og kultja er at kultja vanlegvis er fylt med grønsaker og lauk og er meir krydra. Ein bruker også meir mjølk og mindre jogurt når ein lagar kultja.
Slaget ved Signal Hill
Slaget ved Signal Hill fann stad 15. september 1762 og var ei lita småtreffing og det siste slaget i den nordamerikanske delen av sjuårskrigen. Britane under oberstløytnant William Amherst tvinga franskmennene til å overgje St. John's, som dei hadde erobra tidlegare på året i eit overraskande åtak.
Bakgrunn
I 1762 hadde Frankrike og Storbritannia kriga mot kvarandre i åtte år og ønskte begge no fred med kvarandre. Den lange britiske blokaden av franskekysten hadde tvunge den franske økonomien i kne, og hadde hindre den franske marinen frå å støtte dei franske koloniane rundtom på jorda. Dette gjorde at mange av koloniane deira vart erobra. For å byggje opp att den franske marinen i fredsåra, trur ein at dei trengde tilkomst til fiskeria på Newfoundland og derfor sende dei avgarde eit tokt for å erobre øya før fredsforhandlingane starta. Dette skjedde i mai 1762 då ein liten styrke under Chevalier de Ternay kom seg ut frå Brest og forbi blokkaden og la over Atlanterhavet.
Fransk okkupasjon
Den 27. juni 1762 tvinga dei franske styrkane under Comte d'Haussonville britane til å gje frå seg St. John's. Dei neste vekene klarte d'Haussonville, etter ordre frå Chevalier de Ternay, å forsterke den franske stillinga på Newfoundland. Forsvarssystemet hans bestod av fleire utpostar med artilleri rundt Signal Hill, eit strategis punkt som låg høgare enn det kringliggjande området.
Den 13. september 1762 gjekk britane i land ved Torbay, eit par kilometer lenger nord. Ternay og Haussonville klarte ikkje å stoppe dette, så for å hindre britane, sendte dei ei avdeling til toppen av Signal Hill.
Slaget
Ved daggry den 15. september 1762 klatra dei britiske soldatane opp åsen som franskmennene heldt. Overraskinga var total og trefninga var kort og brutal. Kommandanten til den franske avdelinga, Guillaume de Bellecombe, vart alvorleg skadd. På den britiske sida trefte ei kule foten til ein av offiserane til Amherst, MacDonell. Franskmennene trekte seg tilbake til fortet.
Salten prosti
Salten prosti er eit tenestedistrikt i Sør-Hålogaland bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Fauske. Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.
Slaget ved Signal Hill
Følgjer
Nær slutten av slaget hadde britane fått kontroll over Signal Hill. Med denne sterke stillinga klarte dei å tvinge den franske garnisonen i St. John's til å overgje seg tre dagar seinare.
Kjelder
''
Fjellsrud
Fjellsrud er ein tettstad i Fet i Lillestrøm kommune i Viken. Staden har og er eit bustadområde ti kilometers køyring sørom Fetsund sentrum.
Nesslau-Krummenau
Nesslau-Krummenau er ein kommune i valkrinsen Toggenburg i kantonen St. Gallen i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 753 meter over havet.
Kommunen vart skipa 1. januar 2005 då dei tidlegare kommunane Nesslau og Krummenau vart slått saman.
Kommunen ligg på begge sider av elva Thur mellom Speer og Stockberg og frå Silberplatten i Säntis-fjella over Schwägalp-passet til Mistelegg. Sidan samanslåinga i 2005 har kommunen vore den tredje største kommunen i utstrekning i kantonen. Han består av landsbyane Nesslau, Krummenau, Neu St. Johann, Dorf og Ennetbühl og grendene Lutenwil, Krümmenschwil, Büel, Schneit, Laad, Schlatt, Aemelsberg og Beiereggbis.
Arctic Monkeys
Arctic Monkeys er eit indierockeband frå Sheffield i England som blei danna i 2002. Medlemmene er Alex Turner på vokal og gitar og Jamie Cook på gitar, som grunnla gruppa, Matthew Helders på trommer og Nick O'Malley på bass (overtok etter Andy Nicholson).
Etter å ha bygd opp ein lojal fanbase ved å spela konsertar og legga ut demoar på nettet, fekk bandet kontrakt med Domino Records i 2005. Hausten 2005 blei Arctic Monkeys — mykje takka vere musikkmagasinet NME — ein «hype» i England utan å ha gjeve ut eitt album. Singelen «I Bet You Look Good On The Dancefloor» kom i slutten av oktober og gjekk rett til førsteplassen på dei britiske singellistene. I januar 2006 kom albumet Whatever People Say I Am, That's What I'm Not, som blei det raskast seljande debutalbumet i Storbritannia nokonsinne. Det andre albumet til gruppa, Favourite Worst Nightmare, kom ut i april 2007.
Bødalen
Bødalen er ein dal og tettstad som ligg i Asker kommune i fylket Viken. Han går frå Slemmestad og ut mot Hurumlandet. Saman med Slemmestad er han den sørvestlegaste delen av tettstaden Oslo.
Bødalen har saman med Slemmestad ein særs interessant geologi, og er ein del av Oslofeltet. Nordsida av dalen er ein høgt stup kor ein ser leirskifer og kalkstein, dalbotnen er av alunskifer og konglomerat, mens det sørover er ei helling med grunnfjell (gneis). Sjå ellers artikkelen om Slemmestad.
Triangel
Triangel er eit perkusjonsinstrument sett saman av ei metallstav bøygd til ein trekant og ein metallpinne som ein slår på det med. Det blir ofte brukt til improvisasjon eller grunnrytme, og kanskje òg til melodirytme.
Historie
Nøyaktig kvar instrumentet kjem frå er ukjend, men det går igjen på illustrasjonar frå mellomalderen der det blir spelt på av englar, noko som kan tyda på at det blei brukt til kyrkjemusikk. Andre bilde viser det brukt av folkemusikarar. Medan dagens triangel som regel er likesida, var desse tidlege instrumenta gjerne likebeina trekantar.
Ein har brukt instrumentet i vestleg orkestermusikk sidan midten av 1700-talet. Mozart, Haydn og Beethoven gjorde alle bruk av det, men berre avgrensa, som regel for å imitera janitsjarmusikk. Det første stykket der triangelet spelte ein viktig rolle var ''Pianokonsert nr. 1'' av Franz Liszt, der det er soloinstrument i andre sats.
Lidaveten
Lidaveten er eit fjell (592 moh) i Volda kommune på Sunnmøre. Fjellet ligg ytst på Berkneshalvøya mellom Voldsfjorden og Ørstafjorden. Lenger inne på Berkneshalvøya ligg Helgehornet (623 m).
Riksveg 653 Eiksundsambandet tar av frå E39 i Furene, går gjennom Morkaåstunellen og Helgehorntunellen, og går deretter i lia oppom Sørheim ved Ørstafjorden til vegen går inn i Eiksundtunnelen. Eiksundtunellen går under heile Lidaveten og vidare under Vartdalsfjorden til Eika der vegen held fram til Eiksund på Hareidlandet.
Triangel
Vanskegrad
Dei største vanskane med triangelet er at det har ein lang etterklang og at det er vanskeleg å avgrensa lydstyrken. Orkestermusikk forlangar ofte komplekse rytmar og lågare lyd frå det. For å avgrensa etterklangen kan ein halda i ramma, som elles gjerne heng fritt. Mindre lyd får ein ved å bruka noko lett å slå med, som ein trestav eller ein strikkepinne.
Lidaveten
Kommunegrensa mellom Volda og Ørsta går nokså langt oppe i nordaustsida av fjellet.
Armenia
Armenia er eit land som ligg i fjellkjeda Kaukasus vest i Asia, mellom Svartehavet og Kaspihavet. Landet har ikkje kystlinje og grensar til Tyrkia i vest, Georgia i nord, Aserbajdsjan og den sjølverklærte republikken Nagorno-Karabakh i aust, Iran i sør og den aserbajdsjanske eksklaven Nakhitsjevan i sør-vest. Armenia er medlem av Europarådet og Samveldet av uavhengige statar. Det blir av nokre rekna som del av Europa.
Namn
Det tradisjonelle heimnamnet til Armenia er Hajk. I mellomalderen blei namnet utvida til Hajastan med det persiske suffikset -stan (land). Namnet blir ført tilbake til nasjonalhelten Hajk, som skal vera stamfaren til armenarane og tippoldebarnet til bibelske Noah.
Armenia er eit eksonym brukt av persarar i 515 f.Kr. (Armina) og gamle grekarar. Dette namnet skal stamma frå Aram, ein etterkomar av Hajk.
Geografi
Armenia ligg mellom 38° 51' og 41° 16' nordleg breidd, 43° 29' og 46° 37' austleg lengd. Det grensar til Tyrkia i vest, Aserbajdsjan sin eksklave Nakhitsjevan og til Iran i sør, Aserbajdsjan i aust og Georgia i nord.
Armenia er eit fjelland, 90 % av landet ligg høgre enn 1000 meter over havet. Fjellkjedene i nord er over 3 000 meter høge. Den inaktive vulkanen Aragats (4 090 m) er den høgste toppen. Jordskjelv er framleis ein betydeleg risiko i landet. Den største innsjøen i Armenia er Sevansjøen, som ligg på 1 900 moh. og har ei flate på 1 417 km2. Aras er den lengste elva. Både Tigris og Eufrat har sine kjelder i Armenia.
Klima
Armenia har eit utprega kontinentalklima med varme, nesten tropiske somrar og kalde vintrar, samt store temperatursvingingar mellom dag og natt. Vinteren er kald og snørik. Jerevan har ein årleg nedbørsnormal på 318 mm, og middeltemperaturane varierer frå 34 °C på dagtid i juli til -9 °C om natta i januar. Ein har derimot hatt temperaturar ned mot -27 °C og opp mot 40 °C her.
Historie
Landet vart i 1921 teke av russiske bolsjevikar og vart i 1936 gjort til Den armenske sosialistiske sovjetrepublikken. Etter Sovjetunionen fall i 1991 vart landet sjølvstendig og tok avstand frå kommunismen. Det har periodevis vore strid om eksklaven Nagorno-Karabakh med nabolandet Aserbajdsjan. Armenia har tross kritikk frå FN ikkje vore villig til å trekkje seg ut av dei okkuperte områda.
Sjølv om landet geografisk ligg i Asia har det kulturelle samband med Europa. For eksempel er Armenia medlem av fleire europeiske organisasjonar, slik som fotballforbundet UEFA.
Isakskatedralen
Isakskatedralen er eit museum og ei tidlegare kyrkje i St. Petersburg i Russland. Kyrkja var den største i Russland, og er i St. Petersburg. Tårnet ragar 101,5 meter over bakken. Ho vart oppkalla etter den greske helgenen Isak av Dalmatia (også kalla Isak av Konstantinopel). Den heilage Isak levde i siste halvdel av 300-talet og vart fengsla for å ha skulda keisar Valens for arianisme. Tsar Peter den store, grunnleggjaren av St. Petersburg, var fødd på festdagen for Isak, og såg han som vernehelgenen sin.
Isakskatadralen er den fjerde kyrkja i St. Petersburg som har vore vigd til helgenen Isak. Den fyrste Isakskyrkja var ei trekyrkje bygd 1707, og var åstad for Peter den store sitt bryllaup med den seinare keisarinna Katarina I.
Grunnsteinen til den andre isakskyrkja vart lagt ned i 1717, like ved elva Neva, omtrent der ryttarmonumentet over Peter den store står i dag. Ho vart innvigd i 1727. Kyrkja låg for nær elva, så grunnvatnet tærte på fundamenta. Ho vart råka av lynnedslag i 1735, og skadd av den påfylgjande brannen. Kyrkja vart sett i stand att, men i 1759 var setningsskadane i grunnen så omfattande at kyrkja vart stengd.
I 1762 gav keisarinna Katarina II den italienske arkitekten Antonio Rinaldi i oppdrag å bygge ei ny isakskyrkje. Tomta til denne kyrkja vart lagd lenger bort frå elvebreidda, til staden der den noverande Isakskatedralen står. Bygginga tok lang tid, og i 1796 døydde Katarina II. Sonen, tsar Pavel, hadde ikkje interesse av å bruke masse pengar på å fullføre eit av mora sine prestisjeprosjekt. Han gav ordre om at planane skulle leggjast til side, og katedralen settast i brukbar stand så raskt som mogleg.
Sovjetstyret stengde katedralen i 1928 og gjorde han om til museum. Museum er bygningen framleis, men i dag vert halde gudstenester i det eine sidekapellet.
Gunnhild Sundli
Gunnhild Eide Sundli er ein norsk artist. Sundli er mest kjend som songarinna i musikkgruppa Gåte frå 1999 til gruppa vart oppløyst i 2005. Ho er fødd og oppvaksen i Orkdal, og bur no i Trondheim. Ho byrja med kveding som 9-åring, og har sidan vore innom både klassisk- og jazz-song. Ho har eksamen i kveding frå Heimdal videregående skole.
I februar 2006 starta ho som skodespelar med debut i kabareten «Cafe Isogaisa» av Hans Rotmo. Ho held fram i juni med rolla som Anna i Korsvikaspillet i Trondheim. I august spela ho Lucie Nilsdatter Gyldenløve i operaen om Olav Engelbrektsson på Steinvikholmen, før ho deltok i sogespelet «Raud Vinter» i Levanger i september.
KNM
KNM (Kongeleg Norsk Marine) er det offisielle prefikset til alle krigsfartøy i den norske marinen. Prefikset vart ikkje nytta før i 1946, så alle skip i marinen før den tida, nytta aldri KNM. På engelsk vert det nytta HNoMS, som står for «His/Her Norwegian Majestys Ship». Dette tyder 'den norske majesteten sitt skip'.
Vihuela
Vihuelaen er eit strengeinstrument frå renessansen med likskapar til både lutten og til renessansegitaren. Instrumentet oppstod på den iberiske halvøya, og spreidde seg derfrå til koloniane i Amerika.
Klassisk vihuela
Under Renessansen var vihuelaen hoffa i Spania og Portugal sitt svar på lutten, som ein brukte ellers i Europa. Instrumentet er ein mindre, slankare og beinare gitar med seks strengar. Baksida er enten flat eller svakt avrunda og framsida er dekorert, med alt frå ein stilisert blome i lydhòlet til fleire intrikate mønster over heile flata.
Gullalder
Den største vihuela-komponisten var Luys de Milán, også kalla El Maestro. Han heldt til ved hoffet til kong João III of Portugal. Utgjevinga hans frå 1536, Libro de música de vihuela de mano intitulado El maestro, inneheld tabulatur som lett kan spelast på ein moderne gitar. Luys de Narváez var ein annan kjend hoffkomponist som berre arbeidde for Carlos I av Spania.
Tilbakegang
Barokken, med sine nye stilkrav og musikktypar, blei enden for den klassiske vihuelaen. Han vart erstatta av gitaren, som inntil då berre lågare klassar hadde brukt. Klassisk vihuela blir nå berre spelt i framføringar av musikk frå denne tida.
I Portugal såg ein ikkje utviklinga som enden på vihuelaen. Dei gav namnet hans, viola, vidare til gitaren, og utvikla dette instrumentet vidare, mellom anna som akkompagneinstrument til den vakre fado-songen.
Moderne vihuela
Vihuelaen hadde òg spreidd seg i verda, og han vart framleis brukt i Latin-Amerika. På 1800-talet byrja musikarar der å laga sine eigne vihuelar, som er ganske forskjellige frå det gamle instrumentet, både i lyd og utsjånad. Baksida på dette instrumentet er sterkt runda, det har fem strengar og ikkje seks, og ein bruker det vanlegvis til å slå akkordar og markera rytmen med. Vihuelaen er på storleik med ein ukulele og vert brukt til mariachimusikk.
Life in a Day
Life in a Day er debutalbumet til det skotske rockebandet Simple Minds, gjeve ut i april 1979 på Zoom.
Det nådde 30. plassen på UK Albums Chart. Tittelsporet og «Chelsea Girl» kom ut på singlar.
Utgjeving og mottaking
Life in a Day låg seks veker inne på den britiske albumlista og nådde 30. plassen der. Tittelsporet kom ut 12. mai som den første singelen til Simple Minds og nådde 62. plassen på den britiske singellista, der han låg inne i to veker. Den neste singelen, «Chelsea Girl», gjekk ikkje inn på lista i det heile. Det var ei hyllest til Nico- og Andy Warhol-filmen Chelsea Girls, og var ein populær konsertsong for bandet.
Andy Kellman i AllMusic rangerte dette Simple Minds-albumet lågast av dei fem første utgjevingane deira, og skreiv at dei etterlikna Magazine og Roxy Music. Han rangerte «Someone» som det beste sporet på plata. NME-skribenten Tony Stewart roste tekstane og arrangementet, men meinte albumet var openbert inspirert av 70-talsmusikk. Han rangerte «Murder Story» som det beste sporet på albumet. Sjølv om han skreiv at albumet var overprodusert og undergrov stilen til bandet, vurderte han albumet som bra.
I eit intervju i 2012 angra frontmannen i bandet, Jim Kerr, at produksjonen på albumet hadde ført til at songane på albumet mangla «gneisten» som var ein del av konsertframføringane deira, og skildra kjenslene hans om albumet som «bittersøtt». Han hugsa at dei på den tida «køyrde opp til Skottland, og nokon gav meg ein kassett med Unknown Pleasures av Joy Division... og eg tenkte at me hadde fullstendig mislukkast».
Sportsklubben Vard Haugesund
Sportsklubben Vard Haugesund (stifta 2. juni 1916) er ein norsk fotballklubb frå Haugesund i Rogaland. Klubben er ein av dei største reine fotballklubbane i Noreg med ca. 60 lag i aldersbestemte klassar og nådde cupfinalen i 1962 og 1975.
Noverande hovudtrenar er.
Vard spelar heimekampane sine på Haugesund stadion.
Supporterklubben heiter SuperVard. Vard har hatt kjende spelarar som Arne Larsen Økland, Wim Balm, Rune Ottesen og Svein Hammerø.
Serien
Grønt markerer opprykk, medan raudt er nedrykk.
Stev
Eit stev er eit vers eller omkved frå norsk folkedikting som har fire linjer. Steva kan delast inn i fleire underkategoriar. Ordet stev kjem frå verbet å stave, eller substantivet stav, som peikar mot talet på tunge stavingar i verset (all bunden form har tunge og lette stavingar).
Gamalstev
Eit typisk gamalstev kan minne om eit ordtak, eller dei er rester av viser som er forsvunne for lenge sidan. Draumkvedet er gjennomført sunge på dette versemålet, likeeins Bendik og Årolilja.
Nystev
Nystev vert rekna som ei mykje yngre form. Denne forma har fastare versrytme og rimar parvis: A-A, B-B. Desse steva vart mykje nytta til dikt ved spesielle høve og er vanlege i stevjing eller stevleik. Versemålet har vore nytta av nyare diktarar, som til dømes Aasmund Olavsson Vinje i diktsyklusen Storegut, av Aslaug Vaa og av Ivar Aasen.
Døme:
Slåttestev
Slåttestev er vers, stubbar eller viser som er dikta på slåttemelodiar. Her vart rytmen forma av slåtten og oppstod når slåtten vart tulla, om det ikkje var spelemann til stades, og songaren ville brigde med tekst (jmfr. joik). Somme gongar voks steva til heile slåttestev-viser. Visa eller stevet tok ofte namn etter slåtten eller spelemannen slåtten kom frå. Mange av dei lengre visene handla om Myllarguten, eller han er nemnd i teksta. Andre spelemenn, som Hølje Plassen eller Olav Napper kunne òg få slike viser knytt til slåttar dei hadde spela. Vandreslåttar som Hopparen har ofte ei lang rekkje stev knytt til seg, ofte variert over same lesten.
Døme:
Turn
Turn er ein idrett som omfatter framføringar av ulike øvingar der utøvaren viser styrke, balanse og kroppsmeistring, og at han er smidig og uthaldande. Ein kan utøva turn på bakken, gjerne på ei matte, eller i ulike apparat som bøyelhest og ringar. Konkurranseturn eller apparatturn har i dag 6 øvingar for menn og 4 for kvinner.
Norges Kommunistiske Ungdomsforbund
Norges Kommunistiske Ungdomsforbund (NKU) er ungdomspartiet til Norges Kommunistiske Parti (NKP). Frå 2006 finst det og ein eigen organisasjon med same namn som ikkje er knytt til NKP.
Turn
Norges Gymnastikk- og Turnforbund omfattar utøvarar av gymnastikkhjul, parkour, rytmisk gymnastikk, troppsgymnastikk og ulike og mosjons- og treningsaktivitetar for ulike evne- og aldersgrupper, medrekna paraidrett.
Svartholvatnet
Svartholvatnet (samisk Suohpajávri) er ein innsjø som ligg i Senja kommune i Troms og Finnmark. Innsjøen ligg på Senja.
Innsjøen er ein del av vassreservoaret til Lysbotn kraftverk, og er av den grunn eit regulert vatn.
Peter Wessel Tordenskjold
Peter Wessel (fødd i Trondheim, død i duell 12. november 1720 i Gleidingen i fyrstbispedømet Hildesheim i dagens Tyskland), populært kjend som Tordenskjold, var ein norsk sjøoffiser som gjorde teneste i den danske krigsflåten under den store nordiske krigen. Tordenskiold hadde ansvar for Skagerrak, Kattegat, kysten av Noreg og dei nordlege delane av Svenskekysten.
Peter Wessel blei fødd i Trondheim som son av rådmann Jan Wessel. Som 14-åring rømte han heimefrå og segla med Fredrik IV sitt kongeskip til Kjøbenhavn. Han var allereie som 15-årig skipsgut på ei reise til Dansk Vestindia, og blei utnemnd til sjøkadett ved Holmens Kadettskole i 1709. I 1712 blei han kommandør på den nybygde fregatten «Løvendals Galej» på 20 små kanonar, som han kort etter erobra eit svensk kaperfartøy med.
Wessel blei adla i 1716 under namnet Tordenskiold, og same år vann han ein oppsiktsvekjande siger ved Dynekilen, der ein svensk forsyningsflåte blei øydelagd. Det verka sterkt med til at Karl 12. måtte gje opp forsøket sitt på å erobre Noreg. Han blei øvstkommanderande for Kattegateskadren, og i 1719 erobra han Marstrand og øydela kort etter resten av den svenske flåten i Göteborg. Etter det blei han utnemnd til viseadmiral, men det var samtidig avslutninga på krigen, og med det Tordenskjold sin store periode.
Han blei drepen i 1720 under ein duell med kårde i Hildesheim i Tyskland, etter ein krangel med Jacob Axel Staël von Holstein, ein oberst som tidlegare hadde vore i svensk teneste. Denne duellen skulle ifølgje historia eigentleg kjempast med pistol, men von Holstein fekk sekundanten som skulle ta med seg pistolane til ikkje å møte opp. Dette førte til at duellen blei kjempa med dei våpna duellantane hadde med seg. Tordenskjold hadde berre ein pyntekårde på seg medan von Holstein hadde ein kampkårde.
Tordenskjold er i dag ein viktig figur i den norske marinen si historie. Marineskulen KNM Tordenskjold er kalla opp etter han og fødselsdagen hans vert feira kvart år.
Den Kongelege Norske Marine
Den Kongelege Norske Marine er det offisielle namnet på den maritime delen av Sjøforsvaret.
Historia til marinen kan trekkjast attende til leidangen i vikingtida. Det deltok svært mange norske sjøfolk og offiserar i den den dansk-norske marinen, og den var i periodar dominert av desse. Den sjølvstendige norske marinen vart oppretta 12. april 1814.
I 1814 var den norske marinen bygd opp av 49 kanonsjaluppar, 51 kanonjoller, sju orlogsbriggar, éin skonnertbrigg, åtte kanonskonnertar og to kuttarar. Sjøoffiserskorpset bestod av 39 mann i tillegg til 124 månadsløytnantar.
Nemninga Sjøforsvaret oppstod då Kystartilleriet og marinen vart samla under felles leiing. I dag er Kystartilleriet lagt ned i fredstid og Sjøforsvaret består berre av marinen.
Jim Kerr
James Kerr er ein skotsk songar og låtskrivar, og mangeårig frontmann i rockebandet Simple Minds. Han oppnådde fem førsteplassar på albumlista i Storbritannia med bandet, og ein singel på toppen av lista i 1989 med «Belfast Child». Han gav ut det første soloalbumet sitt, Lostboy! AKA Jim Kerr, den 27. mai 2010. Røysta til Kerr er blitt skildra som «den rike barytonrøysta til David Bowie blanda med fløyelsrøysta til Bryan Ferry».
Svartevatnet i Tromsø
Svartevatnet (samisk: Ruollajávri) er eit vatn som ligg i Tromsø kommune i Troms og Finnmark.
Xenon
Xenon er eit grunnstoff med atomnummer 54 og kjemisk symbol Xe. Det er ein fargelaus og luktfri edelgass. Små mengder xenon finst i atmosfæren.
Spesielle kjenneteikn
Som edelgass har xenon ingen valenselektron og er derfor som regel i gassform som sjeldan reagerer med andre atom. Xenongass samla i ein kolbe og tilført elektrisk lading vil gløda blått.
Ein har klart å skapa metallisk xenon ved hjelp av eit trykk på fleire gigapascal. Xenonmolekyl kan òg danna innesluttingssambindingar med vatn dersom dei blir fanga i eit nettverk av vassmolekyl.
Historie
Xenon vart oppdaga av William Ramsay og Morris Travers i 1898 som solide restar etter at flytande luft hadde fordampa. Namnet xenon er gresk og tyder utlending eller ukjend.
Bruk
Xenon vert brukt i lysrøyr, der det gir ein blåfiolett farge.
I høge konsentrasjonar kan xenon brukast som narkosemiddel.
Den radioaktive isotopen 133Xe blir brukt i diagnose av lungefunksjon.
I dei siste åra har Xenon vorte brukt i romfart som drivmiddel i såkalla Ionemotorar. Her blir Xenon ionisert og sendt i stor fart ut av motoren. Slike motorar er drivne av elektisitet frå solpanel eller frå ein kjernereaktor, til skilnad frå kjemiske rakettmotorar der energien er i drivstoffet sjølv. Ionemotorar skil seg frå rakettmotorar ved at dei ha svært låg effekt men er svært effektive, og vil derfor kunne virke i lang tid av gangen. Slike mototar har vorte brukt blant anna I NASA sitt «deep impact»-program og i ESA sin SMART-1 sonde.