cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mittageisen
Låtskriving og innspeling
B-sida, «Love in a Void», vart skriven av Severin og den tidlegare Banshees-gitaristen Peter Fenton. Sporet var ein tidleg konsertfavoritt og var den første songen dei spelte for John Peel, spelt inn seint i november 1977. «Love in a Void» var ikkje blitt spelt inn for Polydor før han vart gjeven ut.
I popkulturen
«Mittageisen» vart både covra og sampla av Massive Attack som «Superpredators (Metal Postcard)» i 1997 for filmmusikken til filmen The Jackal.
B-sida «Love in a Void» vart kraftig sampla av rapperen Akala i ein versjon kalla «Love in my Eyes» på albumet Freedom Lasso i 2007. «Love in a Void» vart òg spelt av metal-bandet Darkthrone på EP-en Too Old Too Cold i 2006, og vart nytta i filmen 20th Century Women i 2016.
Innhald
Alle spor produserte av Nils Stevenson og Mike Stavrou.
Medverkande
Siouxsie and the Banshees
Hong Kong Garden av Siouxsie and the Banshees
«Hong Kong Garden» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han vart gjeven ut som debutsingelen deira den 18. august 1978 på Polydor Records. Singelen nådde sjuandeplassen på UK Singles Chart.
The Independent skreiv at songen var «utan tvil den viktigaste av dei tidlege post-punk-hittane» og vert som ein av «dei 10 beste new wave-singlane» i 1978. I 2005 plasserte Q songen på lista si over dei «100 beste gitarsongane gjennom tidene».
Yoichi Masutani
Yoichi Masutani er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Sidensvans
Sidensvans (Bombycilla garrulus) er ein sporvefugl som finst i det nordlege Europa, Asia og Nord-Amerika. Sidensvansen er ein trekkfugl som overvintrar i Nord-Europa. Fuglane trekk lenger mot sør etterkvart som det vert lite bær og frukt. Derfor varierer det kor langt sør dei dreg.
Skildring
Sidensvansen er om lag 20 cm lang. Hoa og hannen er omtrent like. Fuglen er raudgrå med svart strupe, eit svart band gjennom augene og gul stjertspiss. Han er lett å kjenne på den høge, raudbrune fjørtoppen på hovudet, gilde raude og gule terningar på vengene og stjerten og fin trillande låt. Han er ein selskapeleg fugl. Flukta er rask, og liknar på staren si.
Lokketonen er kortare eller lengre trille, som ei elektrisk ringeklokke — «ssrrriiii».
Levesett
Fuglen har reir i tre; av kvistar, mose, skjegglav og strå. Egga er kvitaktige med mørkare punkt og flekkar. Rugetida er på ca.14 dagar. Ungane blir i reiret 15-17 dagar. Hoa og hannen matar med oppgulp. Sidensvansen rugar uregelmessig i furuskogen i Finnmark og sjeldan sørover til Trøndelag, Nordmøre og Hedmark.
I hekketida lever sidensvansen for det meste av insekt. Om vinteren et han bær og frukt.
Lampedusa
Lampedusa er den største av Dei pelagiske øyane, som høyrer til Italia, i Middelhavet. Ho ligg 205 km frå Sicilia og 113 km frå Tunisia. Hovudnæringa på øya er fiske, jordbruk og turisme. Mange asylsøkarar kjem til Europa via denne øya på veg nordover.
Lampedusa er den største delen av kommunen Lampedusa e Linosa, som òg inneheld dei mindre øyane Linosa og Lampione. Den førstnemnde er busett, medan den andre berre har eit automatisk fyr.
Geografi
Administrativt høyrer Lampedusa til Italia, men geologisk er ho ein del av Afrika sidan havområde mellom øya og det afrikanske kontinentet ikkje er djupare enn 120 meter. Lampedusa er ei tørr øy utan vasskjelder og med uregelmessig nedbør. Dyre- og plantelivet er mykje likt det ein finn i Nord-Afrika.
Øya Isola dei Conigli, som ligg like sør for Lampedusa, er ein av dei få gjenverande stadane der karettskilpadden, som er utryddingstrua i Middelhavet. Stranda og naboøya er ein del av eit naturreservat.
Andre artar som lever langs kysten er manater og delfinar.
Historie
Lampedusa var ein landgangsstad og maritim base for fønikarar, grekarar, romarar og arabarar. Romarane bygde eit anlegg for produksjon av fiskesausen garum. Etter at arbarane gjekk til åtak på øya vart ho fråflytta.
Den første fyrsten av Lampedusa og Linosa var Giulio Tomasi, etterkomar av den kjende forfattaren Giuseppe Tomasi di Lampedusa, som fekk tittelen av Karl II av Spania i 1630.
Under den andre verdskrigen vart øya erobra av britiske styrkar i Operasjon Corkscrew, som eit ledd i plannen om å ta Sicilia.
Det første telefonsambandet til Sicila vart først installert i 1960-åra. Same året vart det bygd eit kraftverk og vestsida av øya vart ein NATO-base.
15. april 1986 skaut Libya to eller tre Scudrakettar mot navigasjonsstasjonen på øya, som hemn for den amerikanske bombina av Tripoli og Benghazi. Missilane landa derimot i havet, like ved øya, og førte ikkje til noko skade.
Emigrering frå Afrika
Mange asylsøkarar frå Afrika, Midtausten og Asia reiser til Lampedusa på veg til Europa. Ein hemmeleg avtale mellom den libyiske og italienske regjeringa i 2004 gjorde at Libya skulle ta imot utsende flyktningar, noko som førte til at mange emigrantar vart deportert frå Lampedusa til Libya i 2004 og 2005. Dette vart fordømd av Europa-parlamentet.
I 2006 kom det rapportar om at ulovlege innvandrarar frå Afrika framleis betaler smuglarar i Libya for å verte transportert til Lampedusa. Frå her vert dei transportert til interneringsleirar på det italienske fastlandet og til slutt sloppe fri. Vedtak om utvisinga deira er ikkje framtvunge.
Torild Skard
Torild Skard er ein norsk pedagog, psykolog, embetskvinne, SV-politikar og tidlegare stortingsrepresentant og lagtingspresident. Ho var første kvinne med presidentverv på Stortinget. Som stortingsrepresentant var ho òg nestleiar for Justiskomitéen. Ho har markert seg som forkjempar for rettane for kvinner og barn, og har hatt ei rekkje verv og stillingar i SN, bl.a. som direktør for kvinnespørsmål i UNESCO Paris 1984-86, som styreformann for SNs barnefond, UNICEF, 1988-89 og som UNICEFS regionaldirektør for Vest- og Sentral-Afrika i Abidjan 1994-98 med ansvar for UNICEF sitt arbeid i 23 land. Ho har vore ekspedisjonssjef, spesialråd/assisterande utanriksråd for bistandssakar (dvs. med øvste ansvar for bistandssakar) og spesialrådgjevar i Utanriksdepartementet 1986-94 og 1999-2003, og dessutan seniorforskar ved Norsk utanrikspolitisk institutt 2003-2011. Frå 2006 til 2014 var ho leiar i Norsk Kvinnesaksforening. Ho var òg nestleiar i styret for FOKUS frå 2005 til 2008. I 2014 vart Skard medeigar i avisa Ny Tid, der ho sjølv verkar som spaltist.
Skard har skrive fleire bøker, bl.a. Mødrenes kontinent om utvikling i Afrika (2001) og Maktens kvinner om kvinnelege toppolitikarar over heile verda (2012).
Bakgrunn og karriere
Skard var fødd i Oslo som dotter av Sigmund Skard og Åse Gruda Skard, og barnebarn av Halvdan Koht og Karen Grude Koht. Ho er tvillingsyster av Målfrid Grude Flekkøy. Ho studerte i Oslo og Paris, og er utdanna lærer, cand. mag. og cand. paed. Ho arbeidde som lektor ved Statens spesiallærarhøgskole 1965-1972 og som universitetslektor ved Universitetet i Tromsø 1972–1973, som forskar ved Arbeidspsykologisk institutt (det noverande Arbeidsforskingsinstituttet) 1978-84, direktør for kvinnespørsmål i UNESCO 1984-86 (busett i Paris), ekspedisjonssjef og assisterande utanriksråd i Departementet for utviklingshjelp og Utenriksdepartementet 1986-1991, spesialråd 1991-94, regionaldirektør for Vest- og Sentral-Afrika for UNICEF 1994-98 (busett i Abidjan i Elfenbeinskysten) og 1999-2003 som spesialrådgjevar i Utenriksdepartementet og seniorforskar ved NUPI 2003-2011. I 1975 vart ho godkjent som psykolog av Sosialdepartementet.
I 1994 gifta ho seg med tidlegare stortingsrepresentant for SV, Kåre Øistein Hansen (1927-2012), etter at dei hadde vore sambuarar sidan 1977. Frå 1962 til 1965 var ho gift med Berge Furre (1937- ).
Arbeid for UNICEF
Som UNICEFS regionaldirektør i Vest- og Sentral-Afrika frå 1994 til 1998 var Torild Skard ein av dei meste sentrale personane i å handtera dei humanitære katastrofane under Afrikas mange borgarkrigar på 1990-talet, slik som borgarkrigane i Liberia, Sierra Leone og den Sentralen-afrikanske republikk. Denne delen av Afrika var verda si mest krigsherja region på 1990-talet.
Etter at ho kom heim frå Afrika utgav ho boka Mødrenes kontinent: Blant jentebruder, helbredere og barnesoldater i Vest- og Sentral-Afrika, som er omsett til ei rekkje språk.
Politikk
Skard var opphavleg medlem av Arbeidarpartiet (AUF), men vart ekskludert frå partiet i 1959 saman med storparten av AUF-laget Sosialistisk Studentlag, som ho var leiar for, som følgje av studentlagets påskeopprør i 1958. Frå 1961 var Skard medlem av Sosialistisk Folkeparti (SF) og var vararepresentant på Stortinget frå Oslo SF i 1965-1969. Ho vart vald som representant på Stortinget frå Akershus SV 1973-77 og var då første kvinnelege president (i Lagtinget) og nestleiar i Justiskomitéen. Ho representerte Sosialistisk Valforbund, seinare Sosialistisk Venstreparti (SV). Ho var leiar for den norske nasjonalkommisjon for UNESCO 1977-84 og for UNICEF sitt internasjonale styre (Executive Board) 1988-89, og styremedlem i Folkebevegelsen mot norsk medlemskap i EEC 1970–1973. Ho var frå 2006 til 2014 leier i Norsk Kvinnesaksforening (NKF), og var i tillegg nestleiar i styret for FOKUS frå 2005 til 2008, opphavleg som representant for SVs kvinnepolitiske utval, sidan som representant for Norsk Kvinnesaksforening.
Torild Skard har utgjeve fleire bøker om norsk politikk. Boka Maktens kvinner utkom i 2012, og handlar om kvinnelege statsleiarar og regjeringssjefar i heile verda. Boka kom ut på engelsk i 2014.
I 2009 vart Skard oppnemnd av regjeringa til medlem av Røysterettskomiteen, som arrangerte 100 års-jubileet i 2013.
Eigar av Ny Tid
I 2014 kom Skard inn som ein av fire eigarar som overtok alle aksjane i avisa Ny Tid. Skard var ein dei meste produktive bidragsytarane til forløparen Orientering på 1960-talet.
Utmerkingar
I 1998 vart ho utnemnd til kommandør av den senegalesiske Løveordenen, ei utmerking som vart overrekt av Senegals president Abdou Diouf.
Kong Harald V utnemnde i 2012 Skard til kommandør av St. Olavs Orden «for innsatsen hennar for kvinner og rettane til barn.»
Skribent
Ein skribent er ein forfattar som skriv lettare typar litteratur, som artiklar og små diktsamlingar. Ordet kjem frå latin scribere, som tyder 'å skriva'.
Eirik Håkonsson Ladejarl
Eirik Håkonsson Ladejarl var ein av Ladejarlane, herskar over Noreg i tida 1000-1015 og ein av kong Knut den store sine jarlar i England, i tida frå 1016 til han døydde.
Familie og oppvekst
Far til Eirik jarl var ladejarlen Håkon Sigurdsson den mektige. Kven mor hans var, er ikkje kjent, men ho skal ha vore ei kvinne av ringe ætt som Håkon jarl møtte ein vinter på Opplanda. Eirik hadde mange halvsysken, dei som er mest omtala i dei norrøne sogene er Andre sysken som er nemnt i sogene: Sigurd, Erling, Heming, Erlend, Ragnhild og/eller Ingebjørg. Snorre fortel at Eirik var fostra hos Torleiv Spake som budde i Meldal i Trøndelag, og at han var ein emneleg gut, utifrå ven og tidleg stor og sterk.
Drapet på Skofte
Berre elleve eller tolv år gamal drap han utværshersen Skofte Skagesson (i sogene blir han kalla Tidende-Skofte). Når skalden i Bandadråpa nemner både drapet og at Eirik reiste ut av landet «i ung alder», kan det tyde på at Snorre hadde rett i si framstilling om at Skofte var systemannen til Eirik, og at han dermed gjorde eit frendedrap. Ei slik ugjerning var det ein kalla ubotamål, og var så alvorleg at ein kunne ikkje legge bøter for skaden. Kanskje vart Eirik lyst i utlægd, eller han tok konsekvensen av drapet og reiste like godt straks ut av landet.
Dansk jarl
Snorre skriv at Eirik reiste sørover til Danmark og var hos kong Harald Gormsson (Blåtann) om vinteren. I Bandadråpa blir det sagt at «gullrauste herrar» gav han land å styre», og dette tyder på at Snorre kan ha hatt rett då han skreiv at Eirik vart danskekongen sin jarl i Vingulmark og Romerike. Dette må truleg ha skjedd litt etter år 975 og Eirik var berre 13-15 år gamal. Det er òg truleg at Eirik på denne tida møtte sonen til Harald Blåtann, han som seinare vart kjend som kong Svein Tjugeskjegg. Dei to var om lag jamgamle, og om ein kan feste lit til kongesogene, var dei begge frillesøner. Opplysningar i Bandadråpa gir òg grunn til å tru at Eirik i dei neste åra titt låg ute i viking i vesterveg, truleg saman med Svein Haraldsson.
Jomsvikingslaget
Om lag ti år seinare, hausten 985, vart Eirik kjend med at danskekongen var i ferd med å samle ein stor flåte for å gjere hærferd mot Håkon jarl i Noreg. Han samla då til seg folk og drog nord til Trondheimen for å åtvare Håkon jarl. Han kom såleis heim med «sann hærtidend» og om han før vart blitt dømt i «utlæg», var han no «ilend», og truleg vart han forlikt med faren og frendane sine, etter dette.
Torild Skard
Utmerkingar
Det heng eit måleri av Torild Skard på Stortinget, måla av Sonja Krohn.
Akhtang
Akhtang er ein skjoldvulkan med ein liten basaltisk stratovulkan i Sredinnyjfjella på Kamtsjatkahalvøya i Russland søraust for vulkanen Itsjinskij.
Torild Skard
Utmerkingar
Torild Skard vart i 2014 utnemnd til æresmedlem av Norsk Kvinnesaksforening.
Eirik Håkonsson Ladejarl
Jomsvikingslaget
Etter dette slaget fekk Eirik jarl ry som ein mektig og sigersæl krigar. Frå sogene får vi òg det inntrykket at han synte seg som ein klok og framsynt sigerherre og gav grid til dei overvunne hovdingane. Snorre skreiv at Eirik jarl etter slaget drog «aust til riket sitt» og såleis heldt fram som danskekongen sin jarl i Vika.
Drapet på Håkon jarl
Omkring år 995 fekk Eirik jarl tidend om at vikingkongen Olav Tryggvason hadde drepe faren, Håkon jarl, og hadde erobra kongsmakt i Noreg. Litt før denne tida hadde den svenske kongen Eirik Sigersæl hadde gjort åtak på Danmark og erobra landet, og Svein Tjugeskjegg hadde måtte røme frå riket sitt og var no på hærferd til dei britiske øyane. Både Eirik jarl og broren Svein jarl, reiste då ut or landet og drog til den svenske kongen. Eirik Sigersæl var i mellomtida avliden og kongen i Sverige på den tida var sonen hans, Olof Skötkonung. Skalden Tord Kolbeinsson sa det slik Belgskakadråpa (omsetjing iflg. Finnur Jónsson): I dei først åra etter 995 ser det ut til at Eirik jarl drog i vesterveg på vikingferd. Ein sumar herja han på kysten av Vendland (Polen) og seinare fór han lenger aust og herja i Gardarike, i Vladimir den store (Valdamar) sitt land. Han segla opp i elva Neva og inn i Ladogasjøen, der rana han og brende Aldeigjuborg, den byen som no heiter Staraja Ladoga. Deretter herja han vidt og breitt i landet, i Estland (Aðalsýsla) og på øya Øsel (Eysýsla). Om desse vikingferdene fortel m.a. skalden Eyjolv Dådaskald i Bandadråpa.
Om hendingane i Danmark i åra 995-1000 er kjeldene usikre, men ein gong i denne tida må kong Svein Tjugeskjegg har gjort eit forlik med kong Olof i Sverige, slik at han fekk att styringa med Danmark, tydelegvis mot at kong Svein sende frå seg førstekona si, polske Gunnhild, og deretter gifte seg med Sigrid, mor til kong Olof og enka etter Eirik Sigersæl. Om lag samstundes (997) vart Eirik jarl gift med Gyda, dotter til kong Svein. Dette ekteskapet var sjølvsagt ein lekk i kong Svein sin alliansepolitikk, men det styrker òg inntrykket av at Eirik jarl og kong Svein hadde eit nært vennskap.
Slaget ved Svolder
Tidleg på våren i året 999 eller 1000 vart det kjent at Olav Tryggvason var i ferd med å ruste ut ein stor flåte og var meint på å fare i hærferd sørover mot Danmark. Dei to kongane Svein Tjugeskjegg og Olof Skötkonung (som no var styksonen hans) og ladejarlane Eirik Håkonsson og truleg Svein Håkonsson (Eirik var versonen til kong Svein og Svein jarl var verbror til kong Olof) samla då styrkane sine, og det kom til eit slag på ein stad som vart kalla Svolder (Svǫlðr). Der fall kong Olav og sogene fortel at det var Eirik jarl som var banemannen hans.
I dette slaget hadde Eirik jarl framleis skipet sitt som vart kalla «Jernbarden», det same skipet han hadde hatt i slaget i Hjørungavåg. Skalden Halldor Ukristne var truleg med i hæren til Eirik jarl og han gjorde han eit dikt (ein flokkr) om slaget, og der nemner han «høgborda Barden» (borðmikinn Barða). Der er det og nemnt at «Barden» la seg opp til sida på skipet til kong Olav, Ormen Lange (við Orm inn langa).
Skildringa av slaget ved Svolder har fått stor plass i dei norrøne sogene, men det meste er å rekne for prosadikting og har dermed liten verdi som historisk kjelde. Forteljinga om heimefylgjet frå Vendland er lite truverdig, lik eins skildringa av Einar Tambarskjelve som skaut med pil og boge mot Eirik jarl (sjå Slaget ved Nesjar). Kyrkjehistorikaren Adam av Bremen nemner berre kort om slaget, at kong Olav «gjekk til krig mot danskekongen». Mange skaldar gjorde dikt om slaget, mellom dei Skule Torsteinsson (dikt om Svolder), Halldor Ukristne (Eiriksflokkr) og Hallfred Vandrådeskald (Arvedråpa om Olav Tryggvason).
Ladejarlane attende til Noreg
Etter slaget fekk ladejarlane Eirik og Svein styringa over Noreg, det riket som far deira, Håkon jarl den mektige, hadde rådd over. Eirik jarl var den eldste av dei, og Snorre skreiv: «Eirik jarl var den fremste av brørne i all styringa». Skalden Tord Kolbeinsson seier i Eiriksdråpa at «landet nord for Vega og sør til Agder, og enda lenger», vart «lagt under Eirik jarl». I sogeverket Ågrip blir det kort og godt opplyst at Svein og Eirik fekk Noreg etter slaget, og seinare, og då Svein Tjugeskjegg var fallen ifrå, hadde «Eirik landet åleine».
Det er på denne tida at Snorre trur at Eirik jarl og Svein jarl let seg døype, men han legg til at dei let kvar gjere som dei ville med å halde kristendommen. Nokså sikkert dreiv dei aldri med tvangskristning, men utan tvil må dei begge reknast som kristne fyrstar, og i deira styringstid verka misjonsbiskopar som forkynte kristendommen i Noreg (Adam av Bremen (kap.41) nemner biskop Gotebald frå England).
Truleg var det ein gong i dei neste åra at dei knytte sterkare band til hovdingen Einar Tambarskjelve og gav han syster deira, Bergljot Håkonsdotter til kone. Herredømet til jarlane strekte seg i det minste frå Agder og heile Kyst-Noreg nordover. På Opplanda hadde ladejarlane alt tidlegare hatt stor påverknad, og det er òg truleg at Eirik jarl sitt jarlerike i Vika no vart lagt under norsk herredøme. Hersen Erling Skjalgsson på Sola skal ei viss tid, ha hatt ei meir sjølvstendig maktstilling i Sørvest-Noreg. Då Svein Håkonsson i 1016 møtte Olav Haraldsson i slaget ved Nesjar, var likevel Erling ein av dei som kjempa saman med ladejarlen.
Dei to ladejarlane, Eirik og Svein, herska over Noreg med jarlsnamn, og ein ser ofte at dette blir sett synonymt med «kongens jarl», noko som er ei historisk mistolking (Om jarletittelen, sjå: Håløygeætta).
Dei norrøne kjeldene gir berre få opplysninger om Eirik jarl som herskar over Noreg, men ein trur at det var i hans tid at det vart forbod mot holmgang i riket (sjå Soga om Grette og Soga om Gunnlaug Ormstunge s.32). Det er òg gissa på at føresegnene om den trøndske motstandsretten fekk si første form i styringstida til Eirik jarl.
I åra 1000-1013 sende kong Svein Tjugeskjegg hærstyrkane sine for å erobre England og til sist fekk han oppfylt sitt store prosjekt: i jula 1013 vart han utropt til konge i England, der han vart kalla Sweyn Forkbeard. Det er blitt hevda at Eirik jarl gav støtte til verfar sin og var med i hærstyrken hans; særleg er nemnt hærferda i 1010. Mellom anna skuldast dette ei feiltolking av diktet «Eiriksdråpa» av Tord Kolbeinsson, som plasserer Eirik jarl i slaget ved Ringmere (hringmaraheidr) det året, men diktet viser i røynda til i eit slag på den same staden i 1015/1016, då i krigstoget til kong Knut den store. Ingen engelske eller norrøne kjelder gir grunnlag for å hevde at Eirik jarl var i England saman med kong Svein. Kong Svein Tjugeskjegg døydde i Gainsborough 3. februar 1014. Dei danske hærstyrkane måtte då reise attende til Danmark, men sonen hans, Knut Sveinsson, gjorde straks førebuingar for å vinne attende det riket faren hadde vunne. Kong Knut var då kanskje berre 20 år gamal, og han bad morbroren Eirik jarl om støtte. Eirik jarl var kjend for å vere den mest røynde og sigersæle hovdingen i norderlanda på den tida, og han drog no ut for å bli ein av hovdingane i hæren til kong Knut. Før han reiste frå Noreg, gav han styringa til sonen sin, Håkon Eiriksson jarl, men sette Einar Tambarskjelve til formyndaren hans.
Eirik jarl i England
Kanskje var Eirik jarl ein tur til Danmark hausten 1014 for å vitje frenden sin, kong Knut, men det er liten tvil om at han seinare reiste med utgangspunkt frå Noreg for, å slutte seg til hærstyrkane til kong Knut i England, og han må ha reist ut i slutten av august 1015. Den angelsaksiske krønika (år 1015) stadfester at kong Knut sin invasjon av England byrja med at han omkring den 8. september (Marimesse) tok laust med flåten frå Sandwich på søraustkysten av England.
I Eiriksdråpa fortel skalden Tord Kolbeinsson at dei to frendane, den hjelmkledde jarlen og fyrsten (fundr hjalmaðs jarls ok hilmis), fann kvarandre der ved kysten av England. Skalden skildrar at dei deretter segla oppover floden og at dei heldt bølgehestane, det vil seie skipa, så nær land at dei kunne skode innover enska vǫllu – dei engelske sletter. På elva Frome i Dorset segla dei inn i landet, og invasjonen av England var i si emning. Eirik jarl kom etter dette aldri meir attende til Noreg.
I England tok Eirik jarl del i mange slag, og han var ein av dei fremste hovdingane til kong Knut. Ein gong drog han med ein stor hærstyrke opp i landet, vest for London, og kjempa mot ein engelsk styrke som var leia av Ulfkel Snilling. Der vann Eirik ein stor siger og Ulfkel måtte røme. Ein annan gong heldt han slag på ein stad som vart kalla «Ringmare», truleg ved Ipswich, og der fekk han òg ein stor siger.
I kjeldeskriftet Encomium Emmae Reginae (sjå kjelder) blir det fortalt at Eirik ei tid hadde herja med styrken sin ute i landet og hadde vunne mykje hærfang. Då dei kom attende til kong Knut, truleg i fastetida før påske 1016, baud kong Knut at Eirik jarl skulle erobre London. I den angelsaksiske krønika finn vi for året 1016 opplysningar om at ein del av styrken til kong Knut gjekk mot London, der dei grov ein kanal rundt sørsida av London Bridge, slik at dei kunne drage skipa opp om brua, til vestsida. Dei grov òg kanalar rundt borga, slik at ingen kunne kome «hverken inn eller ut». Men til trass for mange åtak, greidde dei ikkje å ta byen.
Etter ei tid med sjukdom, døydde kong Ethelred 23. april 1016. Borgarane i London tok då sonen hans, Edmund Jernside til konge og krigane heldt fram utover sumaren og hausten. Om lag sju månadar seinare, 30. november 1016, døydde kong Edmund og litt etter vart Knut teken til konge i England. Ein kroningsseremoni vart halde ved juletider i London og han vart for ettertida kjend som kong Knut den store (i England: Cnut the great eller berre Canute). Han delte riket i fire jarledøme og Eirik Håkonsson vart jarl av Northumbria (1017). I engelske kjelder er han nemnt som Eric of Hlathir, og namnet hans kunne vere skrive som Yric, Eiric, Hyrcus og ymse andre former (sjå PASE nedanfor).
Eiden i Sauesundet
Etter at kong Knut var blitt konge og det vart fred i England, kunne ein kanskje ha tenkt seg at Eirik jarl, eller sonen Håkon Eiriksson jarl jarl, ville ha gjort freistnader på vinne att herredømet over Noreg, men det er særs truleg at Eirik jarl kjende seg bunden av eiden som sonen hadde gjort. Kanskje hadde han hatt ei von om at broren, og bøndene og stormennene i Noreg, nokså snøgt skulle gjere slutt på styret til kong Olav. Men då han noko seinare fekk bod om at broren, Svein jarl, var avliden i Gardarike, og at Einar Tambarskjelve hadde rømt frå landet, må han ha stilt seg til ro med at Noreg var tapt for jarleætta, og at han og sonen måtte finne seg eit nytt liv i England.
Kanskje hadde han denne hendinga i tankane, den engelske historikaren F. M. Stenton (Anglo-Saxon England -1971), når han karakteriserte Eirik jarl slik: Han skil seg ut frå dei dystre figurane som fyller sentrum av det nordiske scenarioet, med eit drag av humanitet og usjølviskheit som gjorde det umogeleg for han å vinne sitt eige kongedøme.
Astrid Skare
Astrid Skare var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho sat på Stortinget frå Buskerud i tre periodar.
Eirik Håkonsson Ladejarl
Eirik jarl døyr
Vi veit ikkje så mykje meir om Eirik jarl etter 1017. Kanskje er både norrøne og engelske kjelder bortkomne, eller kanskje var han ikkje lenger særs aktiv (han var då blitt godt over 50 år gamal). Truleg var han likevel mellom dei fremste av kong Knut sine jarlar heilt til han døydde, og namnet hans (Eric dux eller Yric dux) er å finne som vitne på mange diplom og charter for åra 1018 til og med 1023. Til dømes: i eit gåvebrev av 1018 er mellom vitna ført opp dronning Ælfgifa (Emma av Normandie) og «Yrric dux». Truleg eit av dei siste, var eit diplom av 1023 der vi mellom vitna finn «Yrik dux» og i tillegg «Hakun dux», som var sonen Håkon Eiriksson jarl.
Astrid Skare
Skare hadde utdanning frå Innherad folkehøgskole og Mære landbruksskole. Ho jobba så på kaffistover rundt om i landet (Oslo, Flekkefjord, Skien, Svolvær). På 1930-talet hadde ho lokalpolitiske verv i Røyken kommune, blant anna var ho varamedlem av kommunestyret 1935–37.
Ho vart vald inn på Stortinget første gong i 1945 og så attvald i 1949 og 1953. I alle periodane var ho medlem av Odelstinget og av kyrkje- og undervisingskomiteen.
Eirik Håkonsson Ladejarl
Eirik jarl døyr
Noregs konungatal (Nóregs konungatal) som er å rekne for eit islandsk skaldekvad, er ei oversikt over norske kongar. Det vart dikta omkring år 1190 av ein ukjend skald, og der finn vi dei siste opplysningane om Eirik jarl: I soga om Olav den Heilage fortel Snorre om Einar Tambarskjelve at han omkring år 1024 «fór sjøvegen søretter alt til Romaborg og kom att andre sumaren». I Fagerskinna (kap.85) er det sagt at Eirik jarl nett var heimkomen frå ei Romaferd då han døydde.
Alle desse kjeldene er rekna som usikre, men det er slett ikkje utenkjeleg at dei to frendane, Eirik jarl og Einar, kan ha planlagt å reise i saman på pilegrimsferd til Roma. Om Eirik jarl i så fall døydde før han rakk å reise, er uvisst.
Historikaren P. A. Munch karakteriserte Eirik jarl slik: «…. der gives faa ædlere Charakterer i vor ældre Historie».
I den offisielle norske kongerekka er Eirik jarl ført opp som den 7. kongen, saman med broren Svein jarl, med ei styringstid på femten år (1000-1015), rett nok med dette litt merkverdige tillegget om «dansk styre» (til liks med alle ladejarlane).
Notar
<references group="Note"/>
Rettskrivinga av 1907
Rettskrivinga av 1907 var ei reform av norsk skriftspråk som omfatta riksmål. I samsvar med Knud Knudsen sine tankar vart skriftspråket normert etter danna daglegtale, og skriftspråket gjekk frå å vera tilsvarande dansk språk til å ta inn nokre særnorske stavemåtar. Dei viktigaste endringane var at dei harde («hårde») konsonantane p, t og k vart innført til erstatning for dei blaute («bløte») b, d og g i ei rad ord. «Løb ud paa gaden efter en kage» vart slik til «løp ut paa gaten efter en kake». Det vart òg innført dobbelkonsonantar i fleire ord og gjennomført endringar i grammatikken. Hest i fleirtal vart til hester i staden for heste og hus til hus i staden for huse. Preteritumsforma -et vart òg innført i staden for -ede, slik at kastede vart til kastet.
Eigenfunksjon
Ein eigenfunksjon er i matematikk ein lineær operator A, definert for eit funksjonsrom, som gjer at funksjonen f, som er ulik null i det same funksjonsrommet, kjem ut akkurat slik han var før ein utførte operasjonen. Unntaket er for ein multiplikativ skaleringsfaktor. Meir presist kan ein uttrykke dette som:
for alle verdiar av k med ein samsvarande eigenverdi. Om grensevilkåra gjeld for dette systemet (t.d., f=0 ved to fysiske stader i rommet), så kan berre visse verdiar av k=k_n tilfredsstille grensevilkåra, og ein får samsvarande diskrete eigenverdiar.
Eigenfunksjonar spelar ei viktig rolle i mange greiner innan fysikken, til dømes kvantemekanikk.
Kleber Romero
Kleber Romero er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Stormsvaler
Stormsvale er ei fellesnemning for sjøfuglane funne i oseansvalefamilien og i stormsvalefamilien, begge i ordenen Procellariiformes, stormfuglar. Desse minste av sjøfuglane lever pelagiske og beitar på planktonkrepsdyr og småfisk som dei plukkar opp frå havoverflata, vanlegvis medan dei «vandrar» på overflata. Flukta er blaffrande og somme tider flaggermusaktig.
Stormsvalene har ein kosmopolitisk distribusjon, dei er funne på alle hava. Dei er strengt pelagiske og kjem på land berre for å reprodusere. For dei fleste artane finst det lite kunnskap om åtferd og utbreiing på havet, der kan stormsvalene vere krevjande å observere og vanskeleg å identifisere. Dei rugar i koloniar på isolerte øyar, viser sterk tendens til å vende att til kolonien og reirplassen kor dei vart fødde. Reirplassen ligg i sprekkar eller hòler og alle bortsett frå ein art er nattaktive. Parbanda er livslange og dei deler på ruging og fôring av ungar. I likskap med mange andre artar av sjøfugl har dei lang rugetid, opptil 50 dagar og etter det ca. 70 dagar før ungane er flygeferdige.
Fleire artar av stormsvaler er trua av menneskelege aktivitetar. Ein art, guadalupestormsvale, var tidlegare rekna som utdøydd og maoristormsvala vart gjenoppdaga i 2003. Det sterkaste trugsmålet mot stormsvalene er introduserte artar i hekkekoloniane, særleg pattedyr.
Taksonomi
Stormsvaler er delt inn i sju biologiske slekter, og dei var tidlegare ofte gruppert i to underfamiliar, Oceanitinae og Hydrobatinae. Nyleg blei klassifiseringa endra slik at dei no er rekna som familietakson:
Få fossile artar er funne, med dei eldste er frå øvre miocen.
Morfologi og flyging
Stormsvaler er dei minste av alle sjøfuglane, varierer i storleik frå 13 til 26 cm i lengd. Kroppsforma til artane i oseansvalefamilien skil seg noko frå dei i stormsvalefamilien. I stormsvalefamilien finn ein artar med relativt lange venger, gaffelforma eller kileforma halar og bein som er kortare enn halen i flukt. Artane i oseansvalefamilien derimot har kortare venger, bein som rekker bak haletuppen i flukt og mange med rettkanta halar. Beina til stormsvalene i begge familiar er proporsjonalt lengre enn dei andre stormfuglane, men dei er veldig svake og klarar ikkje å stø kroppsmassen til fuglen meir enn til nokre få skritt.
Generelt er stormsvaleartane i begge familiar  notorisk vanskelege å identifisere på sjøen, og somme trur at mykje publisert informasjon om observasjonar ikkje er korrekt, og at bilete i dei største sjøfuglbøker og nettstader ofte har feilaktig artsnamn.
Stormsvaler i begge familiane brukar ei rekkje teknikkar i tillegg til ordinær flyging. Dei fleste artane vil ved behov plukke føde frå vassoverflata, dei flyttar då føtene på overflata utan å trø igjennom, det kan dei gjere ved å få løft av vinden til å halde seg oppe. Denne metoden for å ete mens dei flyg, er mest brukt av Oceanitidae-stormsvalene. Fregattstormsvala kan vise til ein unik variant når dei held vengene urørleg og i ein vinkel mot vinden skyv seg sjølv opp og framover vassoverflata i ei rekkje sprang. Stormsvaler kan òg bruke glideflukt til å segle over havoverflata, dei kan utnytte energien frå den vertikale vindgradient over bølgjefrontar. Stormsvaler kan òg gå mot vinden for å få løft og vinne høgd for så å gli ned mot sjøen.
Føde
Ein kjenner lite til dietten til mange stormsvaleartar på grunn av vanskar med å forske på fødeinntak, men ein trur familien samla sett konsentrerer seg om krepsdyr. Mange artar tar òg småfisk og blautdyr. Nokre artar er kjente for å vere noko meir spesialisert, til dømes er gråryggstormsvale kjent for å konsentrere seg om larver av langhalsar, Pedunculata.
Nesten alle artar beitar i pelagisk sone, med unntak av dansestormsvaler som er kystnært næringssøkjande ved Galápagosøyane. Jamvel om stormsvaler er i stand til å symje godt og ofte legg seg tett saman på vassoverflata, et dei ikkje når dei ligg på vatnet. I staden beitar dei vanlegvis når dei svevar over eller «vandrar» på overflata og nappar små matbitar. Berre sjeldan gjer dei grunne dukk under overflata for å få tak i byttedyr.
Som mange andre sjøfuglar vil stormsvaler ofte halde seg saman med andre sjøfuglartar og marine pattedyr for å skaffe føde. Ein trur at predatorar slik som sel og pingvinar skyv byttedyr opp mot overflata i eiga jakt, det gjer at føda blir tilgjengeleg for stormsvaler, og stormsvalene dreg dermed nytte av samværet.
Utbreiing og rørsler
Stormsvaler finst på alle verdshava, men som hekkefuglar har dei fråvære frå området i det vestlege Indiahavet, Polhavet, og dessutan dei austlege områda av Middelhavet, heile Svartehavet og område med brakkvatn. Oceanitidae finst vanlegvis på den sørlege halvkula og Hydrobatidae-stormsvalene på den nordlege halvkula.
Fleire stormsvaleartar gjer lange migrasjonar etter hekkesesongen. Arten med lengste trekkruta er oseanstormsvala som etter hekking i Antarktis og på Dei subantartiske øyane jamleg kryssar ekvator til farvatn i Nord-Stillehavet og Nord-Atlanteren. Andre artar gjer vandringar av ulik lengd, til dømes gjer japanstormsvale lange trekk; hekkar i Vest-Stillehavet og vandrar til vestlege Indiahavet. Bajastormsvale, derimot, gjer kortare trekke, dei hekkar i sørlege California og trekkjer ned langs kysten av Mellom-Amerika, så langt sør som til Colombia. Endeleg er det nokre artar som ein trur i det alt vesentlege er standfuglar og ikkje trekkjer langt bort frå øyane der dei hekkar, hawaiistormsvale og gråryggstormsvale er begge døme på dette.
Hekking
Stormsvaler er monogame og dannar langsiktige parsamband som varar i fleire år. Studiar av farskap ved hjelp av DNA-fingerprinting har vist at i motsetnad til mange andre monogame fuglar, så førekjem det svært sjeldan utruskap eller ekstraparkopulasjon i dei to stormsvalefamiliane. Som med dei andre Procellariiformes, legg dei eitt egg i kullet. Viss hekkinga mislukkast, vil dei vanlegvis ikkje legge eit nytt egg, jamvel om det kan førekomme. Begge kjønn rugar på skift på opp til seks dagar. Det tar 40 til 50 dagar før egget er klekt, så må ungen varmast kontinuerleg i ytterlegare 7 dagar eller så før han kan vere åleine i reiret gjennom dagen når foreldra hentar mat. Foreldra kjem med maten om natta. Måltida veg rundt 10-20 % av kroppsvekta til foreldra, og bestå av både byttedyr og mageolje. Mageolja er energirik, med brennverdi på ca. 9600 kaloriar per gram. Olje er av delvis fordøydde byttedyr som blir produsert i framdelen av fordøyingskanalen kjent som proventriculus. Stormsvaler nyttar mageolje til å maksimere energimengda som ungane kan ta i mot i eit måltid etter ein fòringstur, ein fordel for små sjøfuglar som berre kan gjere eit besøk til ungen i løpet av døgnet. Den gjennomsnittlege tida til ungane blir flygedyktige varierer med art, det tar mellom 50 og 70 dagar. Samla tid frå egglegging til ungen er sjølvstendig er lang, men det er typisk for sjøfuglar som har lang levetid og investerer mykje innsats i kull på få ungar. Stormsvaler er registrert å leve så lenge som 30 år.
Truslar og vern
Fleire artar i dei to stormsvalefamiliane er trua av menneskeleg aktivitet. To, guadalupestormsvale og maoristormsvale, er oppførte som kritisk trua hos IUCN. Guadalupestormsvala har ikkje blitt observert sidan 1906 og dei fleste autoritetar reknar arten som utdøydd. Maoristormsvale var òg trudd å vere utdøydd i mange år, men i 2003 vart ho funnen igjen, jamvel om populasjonen truleg er svært liten. Ein art, kaliforniastormsvale, er oppført som truga av IUCN på grunn av ein 42 % nedgang over tjue år, og to andre artar er òg oppførte som sårbare eller verre. I tillegg er fire artar så dårleg kjente at dei er oppførte som «mangelfulle data». Ein kjenner ikkje hekkestadane for ringstormsvale og den nyleg gjenoppdaga maoristormsvala.
Stormsvaler står overfor dei same truslane som andre sjøfuglar, spesielt er dei trua av introduserte artar. Guadalupestormsvala vart driven til utrydding av villkattar, og slike introduserte rovdyr er òg årsak til nedgang blant andre artar. Habitatdegradering som avgrensar hekkeområda årsaka av introduserte geiter og griser er òg eit problem, spesielt viss det aukar konkurransen frå meir aggressive gravande petrellar.
Sør-Norge Aluminium AS
Sør-Norge Aluminium AS (SØRAL) er eit aluminiumsverk som ligg på Husnes i Kvinnherad. Verket har ein produksjonskapasitet på om lag 165 000 tonn aluminium i året og er ein middels stor produsent etter norsk målestokk. Talet på årsverk er rundt 235 og omsetninga er på rundt 3 milliardar kroner (2008). Eigaren er Hydro Aluminium ASA (100 %).
Administrerande direktør er Johan Berg.
SØRAL vart ramma av den vanskelege situasjonen på aluminiumsmarknaden frå starten av 2009. I mars 2009 vart B-hallen teken ut av drift og produksjonskapasiteten redusert med rundt 50 prosent. Det vart også innført ei rullerande permitteringsordning mellom dei tilsette.
Historie
Bakgrunnen for at det vart etablert storindustri på Husnes var dei dårlege tidene i næringslivet på slutten av 1950-talet. Sildefisket slo feil, og både fiskarar, hermetikkfabrikkar og skipsverft vart ramma. Dette førte til at lokale krefter ønskte å satsa på industrireising. Ein hadde rikeleg vasskraft, store ledige areal og arbeidskraft. På det internasjonale planet arbeidde Tryggve Lie for å skaffa kapital til industrireising i Noreg.
Han kom i kontakt med det franske industriselskapet COMPADEC (Compagnie pour l'Etude et le Development des Echanges Commerciaux). Dette selskapet vende seg til Aluminium Industrie Aktien-Gesellschaft (no Alusuisse) i Zürich med tanke på å få i stand eit kraftutbyggings- og aluminiumsprosjekt i Noreg. 16. januar 1962 møttest representantar for desse to selskapa og den kommunale leiinga på Sunde. Etter dette begynte planane å ta form.
Det nye verket fekk konsesjon for ein kraftleveranse på 950 millionar kilowattimar. Krafta skulle leverast frå Røldal/Suldal og Tokkeanlegga inntil det vart bygd ut i Mauranger.
Anleggstida på Husnes strekte seg over ein periode på om lag tre år, frå våren 1963 til våren 1966.
Ved oppstarten hadde SØRAL 485 tilsette. I slutten av mars 1966 vart også hall B sett i drift. Produksjonen var på 50 000 tonn aluminium det første heile driftsåret.
Maranhão
Maranhão er ein delstat nordaust i Brasil, med São Luís som hovudstad. Nabodelstatar er Piauí, Tocantins og Pará.
Rakettoppskytingsfeltet Alcantara ligg nord i delstaten, ikkje så langt frå São Luís.
Historie
Frankrike etablerte i 1612 ein koloni i det som i dag er Maranhão, med São Luís som hovudsete. Tre år seinare blei byen tatt av portugisarane som igjen tapte han til hollendarane året etter, i 1641. Portugisarane fekk endeleg kontroll over byen i 1617. Byen blei inkludert i verdsarvlista til UNESCO i 1997.
Geografi
Det er ei rekke elvar i delstaten, slik som Parnaíba, Gurupi og Grajaú. Elvene gjer at delstaten ikkje er like utsett for tørke som dei andre delstatane nordaust i Brasil. Maranhão er prega av brå overgangar mellom ulike naturtypar: mangroveskog, ørken og steppe.
Frederik Wilhelm Stabell
Frederik Wilhelm Bruenech Stabell var ein norsk offiser og eidsvollsmann.
Stabell var overjeger ved søndenfjeldske gevorbne infanteriregiment 1777. Åra 1780-83 var han elev ved den matematiske skulen (krigsskulen) i Christiania, vart ved avgangen frå skulen tildelt medalje for «Dyd og Flittighed». Han slutta då med krigsteneste for ei tid, men gjekk inn i teneste att som underoffiser ved slesvigske infanteriregiment. I 1785 vart han overført til det nyoppretta holstenske jegerkorps. Året etter vart han fenrik ved kongsvingerske lette infanterikompani, som i 1788 vart del av det nyoppretta norske jegerkorps. Han fylgde dette under felttoget same året, avanserte kort etter til premierløytnant, vart 1796 stabskaptein, 1801 kompanisjef og 1807 major.
Stabell fekk under krigen 1808 Ridderkorset av Dannebrogordenen, for å ha utmerkt seg ved Trangen (25. april) og Jaren (18. mai). Stabell tenestegjorde her ved oberst Bernhard Ditlef Staffeldt si brigade, der han var stabssjef. Same året vart han kommandant for norske lette infanteribataljon, medan han stadig beheldt jegerkompaniet. 1809-10 var han kommandant ved Kongsvinger festning og deretter tilknytt det nyoppretta akershusiske skarpskyttarregiment, der han i 1811 vart oberstløytnant.
I 1814 vart Stabell vald som deputert til riksforsamlinga både frå regimentet og frå Smaalenenes amt, representerte fyrstnemnde. På Eidsvoll høyrde han til grev Wedel sitt parti og vart innvald i konstitusjonskomiteen. Spela elles inga framståande rolle.
Under felttoget mot Sverige same året førte Stabell kommandoen over 3000 mann mellom Enningedalen og Krokfoss. Han mottok støtet av svenskane si overmakt og dekte retretten for Staffeldts og Diderich Hegermanns brigadar. Både 5. august ved Kjølen og 6. august ved Rakkestadelva leia han baktroppane i stridshandlingar. 11. august måtte Stabell med sine til dels sterkt medtekne troppar, til saman 4000 mann, uthalde eit overlegent angrep ved Trøgstad kyrkje, før han i god orden trekte seg tilbake over Glomma ved Fetsund.
Etter krigen vart Stabell adjutant hos kronprinsen og i 1815 utnemnd til tenestegjerande generaladjutant for hæren og sjef for generalstaben. År 1818 vart han oberst og sjef for den nyoppretta 2. akershusiske infanteribrigade. Same året vart han generalmajor, 1821 generalløytnant og 1833 general. Frå 1825 var han fyrsteadjutant hos kongen og sjef for den norske staben hans. I 1829 var han øvstkommanderande general i kongens fråvære.
Dekorasjonar
Stabell var innehavar av Serafimerordenen, Dannebrogordenen, Vasaordenen og Nordstjerneordenen.
Jackie Brenston
Brenston var fødd i Clarksdale i Mississippi, eit viktig bluesområde. Etter militærteneste kom han tilbake til Clarksdale i 1947 og lærte å spele tenorsaksofon. I 1950 kom han med i Ike Turner sitt band, Kings of Rhythm, som saksofonist og stundom vokalist. Gruppa hadde lokal suksess og B.B. King anbefalte dei for studioeigaren Sam Phillips i Memphis. Der gjorde dei fleire innspelingar tidleg i mars 1951, mellom anna «Rocket 88», der Brenston song vokalen. Han vart òg oppgjeven som låtskrivar. Phillips gav innspelingane til Chess Records i Chicago, som gav ut «Rocket 88» som «Jackie Brenston and his Delta Cats» i staden for å nytte Turner sitt namn. Plata gjekk raskt til topps på den amerikanske R&B-lista til Billboard og heldt seg der i over ein månad. Phillips hevda seinare at dette var den første rock and roll-plata, noko som mange andre har sagt etter han, men dette kan han sagt for å framheve seg sjølv, sidan han hadde produsert plata. Det var derimot fleire andre kandidatar til denne tittelen. Phillips nytta suksessen med «Rocket 88» til å starte Sun Records året etter.
Etter ei innspeling til skilde Brenston og Turner lag og Brenston slo seg saman med Lowell Fulson sitt band dei neste to åra. Han kom tilbake til Turner sitt band frå 1955 til 1962. Sjølv om han stundom song med bandet, gav ikkje Turner han lov til å synge «Rocket 88».
9
9 (romartal IX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Sabinus og Camerinus var konsular (eller sjeldnare, år 762 ab urbe condita).
Guanahani
Guanahani var det innfødde namnet på den første øya som Kristoffer Columbus kom til på første reisa si til det han meinte var India. Sjølv døypte Columbus øya San Salvador, etter at han nådde fram til øya den 12. oktober 1492. Guanahani er ei av mange øyar i Lucayan-øygruppa i Bahamas, men det er omstridd kva øy det eksakt dreier seg om. Problemet blir kanskje aldri løyst sidan Columbus si originale loggbok har vore tapt i mange hundreår, og einaste referanse til dette er eit redigert samandrag som Bartolomé de Las Casas skreiv.
'San Salvador' tyder «den heilage frelsaren».
Alnej-Tsjasjakondzja
Alnej-Tsjasjakondzja er eit vulkansystem nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Det består av to stratovulkanar, Alnej (2598 moh.) og Tsjasjakondzja (2526 moh.).
10
År 10 (romartal X) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var de tkjent som året då Dolabella og Silanus var konsular, eller sjeldnare som år 763 ab urbe condita.
Døde
10er
André Luiz de Souza Silva
André Luiz de Souza Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Kyoto Purple Sanga, Sagan Tosu, Ventforet Kofu, Mito HollyHock og Zweigen Kanazawa.
Steinar Strømnes
Steinar Strømnes er ein tidlegare norsk fotballspelar. Han var kaptein på Hamarkameratene då han la opp etter sesongen 2021.
Han har spelt på Kongsvinger, i forsvar og på midtbanen. Han blei tatt opp frå juniorgruppa i Vålerenga til A-laget til sesongen 2006. Etter lite speletid i 2006, og utleige til Hamarkameratene på våren og Kongsvinger IL Toppfotball hausten 2007, forlenga ikkje Strømnes kontrakten då denne gjekk ut 1.12.2007.
183
183 var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I Romarriket var det kjend som året då Aurelius og Victorinus var konsular (eller sjeldnare, år 936 ab urbe condita).
Gaia Trafikk
Gaia Trafikk var fram til 2006 det største kollektivtransportselskapet i Bergen og Os. Det vart då slått saman med HSD til selskapet Tide.
Gaia Trafikk vart oppretta i 1998 etter ein fusjon mellom selskapa Pan Trafikk AS og Bergen Sporvei AS. Pan Trafikk dreiv ordinære bussruter i Åsane, Fana og Os, og mellom desse og Bergen sentrum. Bergen Sporvei hadde rutekonsesjon innanfor (med nokre få unnatak) dei gamle bygrensene frå før 1972. Etter fusjonen vart rutene åt begge selskapa samkøyrde, eit arbeid som var byrja alt før samanslåinga.
Rutenettverket til Gaia Trafikk dekte det meste av Bergen. Unnataka var storparten av Laksevåg i vest og Arna i aust. Desse vart dekt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD).
Gaia Trafikk hadde ved fusjonen om lag 300 bussar, og av desse var det seks trolleybussar og to duobussar. Bergen er den einaste byen i Norden med slike bussar. Gaia Trafikk hadde og 36 gassdrivne bussar.
På særskilde generalforsamlingar hjå Gaia Trafikk og HSD vart det semje om å slå desse to selskapa saman. Det nye selskapet fekk namnet Tide.
Krønike
Krøniker skil seg frå mange andre historieverk ved at dei ikkje søker å finna bakgrunnar eller samanhengar i det som skjer, men berre oppteikner det skrivaren ser på som fakta.
Hieroglyf
Hieroglyfar er eit skriftspråk som blei bruka i Egypt. Hieroglyfane består av både fonogram og ideogram som blir bruka om kvarandre.