cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flat Holm
På grunn av dei mange forlisa i området, vart det bygd eit fyr på øya. Det første fyret vart erstatta av Trinity House i 1737. Fyret vart automatisert i 1988. På grunn av den strategiske plasseringa ved innfarten til Bristol og Cardiff vart det plassert ei rekkje kanonbatteri på øya, Flat Holm Battery, i 1860-åra. Desse var ein del av forsvaslinja Palmerston Forts. Då den andre verdskrigen braut ut vart øya opprusta.
Øya høyrer no til Cardiff Council sitt Flat Holm Project Team og har status som lokalt naturreservat, Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse) og Special Protection Area (særskild verneområde) på grunn av dei maritime grasslettene og sjeldne planter. Fleire fugleartar hekkar på øya, som sildemåse, gråmåse og svartbak.
Namnetleddet 'holm' er av norrønt opphav, og har same tyding som 'holme' på norsk. 'Flat' må sjåast i forhold naboøya Steep Holm, som har eit noko meir ulendt terreng. Steep Holm ligg i Somerset i England.
Utulik
Utulik (russisk Утулик) er ei elv i republikken Burjatia og Irkutsk oblast i Russland og munnar ut i Bajkalsjøen ved Khamar-Daban.
Elva har størst vassføring om sommaren, i juli er middelvassføringa 46,5 m³/s, medan middelvassføringa året gjennom er 30 m³/s. Den gjennomsnittlege hellinga til elva er 7,7 meter per kilometer.
Utulik er ei populær turistelv, både turar på stiar langs elva og rafting på sjølve elva. Elva har meir enn 100 stryk.
Av sideelvar til Utulik finn ein Bystryj Kljutsj, Bolsjoj Solbakh, Kornilova, Golaja, Spuskovaja, Pal, Plisjatkina, Mjasnikova, Berjozovyj, Ovrazjnyj og Sosnovka frå venstre, samt Prjamoj, Subutyj, Sjibutuj, Pad Grukhaja, Rassokha og Severnyj Aleksejevskij frå høgre.
Oodaaq
Oodaaq er, eller var, ei øy eller ein sandbanke nordaust for Grønland.
Oodaaq ligg på 83°40’32.5"N, 30°40’10.1"W, berre 600km sør for Nordpolen og 1360 meter nord for øya Kaffeklubben. Kaffeklubben er blitt rekna for å vera den nordlegaste øya i verda, sidan det er uvisst om Oodaaq er permanent eller ikkje. Sandbanker som Oodaaq kan verte vaska vekk av havet, og oppstå ein annan stad. Etterfylgjande ekspedisjonar har hevda at Oodaaq har forsvunne.
Då Oodaaq vart oppdaga var sandbanken berre 15 meter brei og 8 meter lang.
Oodaaq vart oppdaga i 1978. Eit dansk oppsynslag landa eit helikopter på Kaffeklubben for å stadfesta at øya ligg lenger nord enn Grønland. Dei oppdaga ein mørk flekk i nord, som viste seg å vera ein sandbanke. Dei kalla opp sandbanken etter inuitten som var med Robert Peary til Nordpolen.
I juli 2003 oppdaga oppdagarar frå USA ein 35 meter lang sandbanke på 83°42'N.
I juli 2021 vitja vitskapsfolk det dei trudde var Oodaaq, men kom fram til at dei hadde gått i land på ei ukjend øy 780 meter nordvest for Oodaaq. Denne øya var rundt 60×30 m, med det høgaste punktet rundt 3 moh. Forskarane føreslo namnet Qeqertaq Avannarleq for øya, eit grønlandsk uttrykk for 'den nordlegaste øya'.
Johan Collett
Johan Collett var ein norsk embetsmann og stortingsmann.
Collett var fødd i Prestø på Sjælland i Danmark. Han vart cand. jur. i 1793. Arbeidde i åra 1796-1802 i det danske rentekammeret. Frå 1802 var han fut i Buskerud, 1814 utnemnd til amtmann i same. Han var amtmann der til han døydde.
Collett var utsending frå Buskerud amt på riksforsamlinga i 1814. På Eidsvoll var han ein av dei fremste talsmennene for sjølvstendepartiet. Han vart vald til stortingsrepresentant fire gongar. Fyrste gongen til det overordentlege storting 1814, der han var medlem av Lagtinget og var med i tre komitear. Neste gongen, 1818, var han visepresident i Lagtinget. Han var då medlem i 15 komitear, formann i ti av dei. Mellom anna var han formann i komiteen om bank- og pengevesenet. År 1824 sat han på stortinget for tredje gong. Han var då formann i komiteen om jordbruk og fedrift, og i komiteen om kjøpstadskatten. Også på det neste stortinget, 1827, var han formann i jordbruk og fedrifts-komiteen, samt komiteen og berg- og skogvesen. Som i 1818 var han visepresident i Lagtinget.
Johan Collett døydde i Kristiania under stortingssamlinga i 1827, og vart gravlagd på Vår Frelsers gravlund. Han var bror av Jonas Collett og far til Peter Jonas Collett.
Collett var innehavar av Vasaordenen og Nordstjerneordenen.
Skärholmen
Skärholmen er ei sokn i Stockholms kommun i Stockholms län.
Onedinlinjen
Onedinlinjen (engelsk: The Onedin Line) var ein britisk dramaserie produsert av BBC. Serien gjekk på kanalen frå 1971 til 1980, og vart selt til rundt 20 land. Onedinlinjen vart også sendt på NRK frå 1974-1975.
Serien blei skapt av Cyril Abraham, og i hovudrollene spelte Peter Gilmore, Howard Lang og Jessica Benton. Serien handla om skipsreiarmiljø i Liverpool på slutten av 1800-talet. Hovudfokuset i serien var Onedinlinja, etablert av kaptein James Onedin. Den karakteristiske kjenningsmelodien til serien var basert på Adagio for Frygia og Spartakus frå balletten Spartakus av Aram Khatsjaturjan.
Handling
Den norske seglskuta SS «Christian Radich» medverka i ein av episodane, med Harald Tusberg i ei lita birolle. Andre skip som vart nytta er SS «Statsraad Lehmkuhl», «Sagres», «Soren Larsen» og «Skoleskibet Danmark».
Antimykotika
Antimykotika er ein type lækjemiddel, i form av fungicid eller fungistatika, som blir brukt i behandling av mykosar, slik som fotsopp, ringorm, candidiasis (trauske), kryptokokkose og andre soppinfeksjonar. Slike lækjemiddel er vanlegvis reseptbelagt, men somme er tilgjengelege i handkjøp. Både menneske og soppar er eukaryotar, og har nokså like celler. Dette gjer det vanskeleg å velja lækjemiddel som i liten grad har innverknad på verten. På grunn av dette fører antimykotika ofte til attåtverknadar. Somme av desse kan vere livstrugande ved feilbruk.
Typar
Denne lista er ikkje fullstendig, og inneheld fleire lækjemiddel som ikkje er i bruk i Noreg.
Antimykotiske azolderivat
Antimykotika med azol, med unntak av abafungin, hemjar enzymet lanosterol 14-demetylase, eit enzym som konverterer lanosterol til ergosterol. Mangel på ergosterol øydelegg cellemembranen i soppen og hemjar vekst.
Allylamin
Allylamin hemjar enzymet skvalenepoksidase, som krevst for syntese av ergosterol.
Echinokandin
Echinokandin kan brukast ved systemiske soppinfeksjonar hos immunkompromitterte pasientar. Dei hemjar syntesen av glukan i celleveggen ved å verka inn på 1,3-β-D-glukansyntase.
Borerigg
Borerigg er utstyr som vert nytta for å bora i jord og fjell. Det finst mange ulike boreriggar, tilpassa ulike oppgåver. Boreriggar for laust fjell skil seg frå riggar for hardt fjell. Storleiken varierer kraftig etter bruksområdet, frå små transportable boreriggar til store stasjonære riggar bygde på staden. Oljeboreplattformene i Nordsjøen er i røynda ovstore boreriggar, som i noko grad er flyttbare. Boreriggar for boring etter vatn til dømes er ikkje større enn at dei kan transporterast på, eller slepast av, ein lastebil.
Fjellboreriggar
Fjellboreriggar vert nytta for å bora i stein og fjell, i samband med vegarbeid, utspenging av tomter og liknande. Boret, som vert drive av hydraulikk, er plassert på ei hydraulisk manøvert arm. Moderne maskinar har vakuumavsug og oppsamling for borestøvet. Dei har ofte beltedrift for at dei skal kunna ta seg fram i ulendt terreng.
Tunnelboreriggar
Tunnelboreriggar vert nytta for boring i samband med tunneldriving. Tidlegare vart det nytta manuelle fjellboremaskinar for å bora hol for dynamitt når det vart drive tunnellar gjennom hardt fjell. I dag vert det som oftast nytta tunnelboreriggar som borar fleire hol samtidig. Når in har bora nokre meter vert hola fylte med dynamitt for å spreng ut det stykket som er bora.
Vassborerigg
Vassboreriggar vert nytta for å bora etter grunnvatn til føremål som vatn til hushaldningar, industri og jordvarmepumper.
Spånga
er ei sokn i Stockholm kommune i Stockholms län.
Kista i Stockholm
er ei sokn i Stockholm kommune i Stockholms län.
Borerigg
Oljeborerigg
Oljeboreriggar vert nytta til å bora brønnar for å påvise eller å nytte ut råolje og naturgass frå den ytre jordskorpa. Det finst mange ulike typar oljeboreriggar, både flyttbare riggar på land, riggar på fartøy og plattformer til havs. Nokre riggar kan vera plasserte på faste oljeboreplattformer eller plasserte direkte på havbotnen.
Žuti kamen-sjøen
Žuti kamen-sjøen (albansk Liqeni i Gurit të Kuq; serbisk Језеро Жути камен - Jezero Žuti kamen) er ein innsjø i Kosovo i fjellet Žuti kamen og fjellkjeda Prokletije. Han er den største innsjøen i den kosoviske delen av fjellkjeda etter Đeravicasjøen og Liqenatsjøen. I motsetnad til Liqenatsjkøen er ikkje Žuti kamen-sjøen omgjeven av tre, men i staden store enger. Like nord for innsjøen ligg Rugovakløfta.
Det libyske flagget
Det libyske flagget er delt i tre vassrette striper med eit halvmåne og stjerne-merke i midten. Flagget blei først teke i bruk av kongedømet Libya i 1951, etter at landet fekk sjølvstende frå Italia, og igjen av libyske opprørarar mot styret til Muammar Gaddafi i 2011.
Flagg under Muammar Gaddhafi
Frå 1969 til 1977 brukte Den libyske arabiske republikken ein trikolor i raudt, kvitt og svart, frå 1972 med riksvåpenet i midten. I 1977 innførte diktatoren Muammar Gaddafi eit einsfarga grønt flagg. Dette var det einaste nasjonalflagget i verda utan noka form for mønster. Grønfargen er heilag i islam, og står for denne religionen. Det grøne flagget blei teke i bruk den 19. november 1977, etter oppløysinga av føderasjonen av arabiske republikkar, der Egypt og Syria hadde vore med.
Orlogsflagget hadde nasjonalflagget i kantonen på ein lys blå duk. Eit eige maritimt merke, eit kvitt anker med kabel, er plassert i den frie enden av flagget.
Georges Guétary
Georges Guétary var ein gresk-fransk skodespelar og songar.
Artisten blei fødd som Lambros Worloou i ein gresk familie i den egyptiske byen Alexandria. Han blei adoptert av den barnlause onkelen sin, Tasso Janopoulo, ein musikar som budde i Frankrike. Her blei sangstemmen hans lagt merke til. Han debuterte som songar med orkesteret leia av Jo Bouillon. I 1937 blei han oppdaga av Henri Varna og gjeven ei rolle ved revyhuset Casino de Paris saman med stjerna Mistinguett.
Under andre verdskrigen var det vanskeleg å vera utlending i Vichy-Frankrike. Worloou forsørga seg som hovmeister i Toulouse. Her blei han kjend med akkordeonspelaren Fredo Gardoni som engasjerte han som songar og mogleggjorde hans første utgjeving, under kusntnarnamnet Georges Guétary. Etternamnet kom frå den baskiske kommunen Guéthary heilt sørvest i Frankrike.
Han byrja eit samarbeid med komponisten Francis Lopez som førte til fleire krigsslagerar, som «Caballero» og «Robin des Bois», og «A Honolulu», som var populær ved frigjeringa. I 1945 spelte Guétary inn filmen Le Cavalier noir, også her med ei rekkje godt likte songar, og i 1946 Les Aventures de Casanova regissert av Jean Boyer. Han blei fransk statsborgar i 1950.
Etter verdskrigen stod Guétary på scenen også i London og New York. For rolla si i operetten Bless the Bride i London, som han spelte mot Lizbeth Webb, fekk han gode kritikkar, og stykket blei ein publikumssuksess med nær tusen framføringar.
I 1950 opptredde han på Broadway i Arms and the Girl saman med Nanette Fabray. For rolla fekk han Tony-prisen for beste utanlandske artist. I 1951 spelte han mot Gene Kelly i filmen An American in Paris som ein aldrande kabaretartist, ei rolle som eigentleg var tiltenkt Maurice Chevalier.
Guétary spelte så inn fleire operetter med vekslande suksess: Pacifico (1958), La Polka des lampions (1962), Monsieur Carnaval (1965, med musikk av Charles Aznavour), Monsieur Pompadour (1971) og Les Aventures de Tom Jones(1974). I 1981 fornya han samarbeidet med Francis Lopez i den nye og temmeleg godt likte operetten Aventure à Monte-Carlo.
Guétary var gift med fjernsynsprodusenten Janine Guyon. Dei hadde to barn.
Fiskefyr
Fiskefyr var fyr som vart oppretta under det rike kystfisket frå rundt 1850. Dei vart brukt berre under sesongfisket.
Anfinnsbrue
Anfinnsbrue, Anfinnsbrua eller Arnfinnsbrua ligg ved Dovregubbens Hall nær Vålåsjø på Dovrefjell. Brua vart bygd rundt 1820 over osen mellom Vålåsjøen og Avsjøen, Anfinns-osen, og er ein del av den gamle Trondheimsvegen. Brua er ei steinkvelvbru, og ansvarleg for bygginga var Paul Paulsson Tofte, brukaren på Tofte på Dovre. Paul Paulsson var ansvarleg for bygginga også av Steinkvelvbrua over elva Jora mellom Lesja og Dovre, og over elva Ula i Sel. Begge desse bruene vart sprengde under siste krigen. Prefikset Anfinn på brua og elveosen, kjem av at det på 1700-talet var ein person med dette namnet som prøvde å busette seg i dette området.
Södertälje-Tveta
Södertälje-Tveta er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Akkompagnement
Akkompagnement (frå fransk accompagnement) er musikk som følgjer og støtter ei melodiberande stemme, som kan vera vokal eller instrumental. Akkompagnement blir ofte utført på akkordinstrument som piano og gitar, eller av orkester.
Vanlege akkompagnementsituasjonar er kantatarr instrumentalakkopagnement, lieder og andre solosongopptredenar. Om to songarar eller instrument opptrer saman på like fot blir det kalla duett.
Cassandra Nunatak
Cassandra Nunatak er ein nunatak, 425 meter over havet, på austsida av munningen av Iliadbreen nord på Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i 1955–57, og kartlagd frå flyfoto tekne av Hunting Aerosurveys Ltd i 1956–57. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Cassandra, dottera til Priam i Iliaden.
Hauge i Dalane
Hauge i Dalane er ein tettstad og administrasjonssenteret i Sokndal kommune i Rogaland. Sogndalsstrand vert rekna med til tettstaden Hauge i Dalane. Lakselva Sokno renn gjennom Hauge og Riksveg 44 går gjennom bygda.
Om lag ti km austom Hauge ligg Tellnes der Titania vinn ut ilmenitt.
Freikollen
Freikollen på 629 moh. er det høgaste fjellet i Kristiansund kommune i Møre og Romsdal. Fjellet ligg på øya Frei, og vert ofte vitja av dei lokale innbyggjarane. Dei som har over 25 turar får diplom.
Frå Freikollen er det flott utsikt over byen Kristiansund og kysten av Nordmøre.
I området omkring Freikollen ligg Lågfjellet (488 moh.), Snipå (455 moh.) og Møstabjønn (331 moh.).
Elva Sjoa
Sjoa er ei elv som renn frå innsjøen Gjende ved Gjendesheim, gjennom Øvre Sjodalsvatnet, Nedre Sjodalsvatnet og til tettstaden Sjoa i Gudbrandsdalen, der elva renn ut i Gudbrandsdalslågen.
Sjoa er ei populær elv for rafting og elvepadling med kajakk. Elva er òg kjent for attraksjonen Ridderspranget.
Elva er verna med omsyn til Verneplan I for vassdrag.
2. juli
2. juli er den 183. dagen i den gregorianske kalenderen (184. under skotår). Det er 182 dagar att av året.
433 Eros
433 Eros er ein Amor-asteroide. Romsonden NEAR Shoemaker gjekk mellom 2000 og 2001 i bane kring han og landa til sist på yta hans.
Mogrenda
Mogrenda er ein tettstad i Stad kommune i Vestland. Staden har og er eit bustadområde fem kilometer austom Nordfjordeid. Mogrenda ligg på nordsida av Eidselva, halvannan kilometer frå vestenden til Hornindalsvatnet. Europaveg 39 går på nordsida av tettstaden og møter Riksveg 15 like vest for Mogrenda.
Östertälje
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Fyrskip
Fyrskip er ei fyrlykt som er plassert på eit permanent oppankra fartøy.
I 1919 vart eit fyrskip lagt ut ved Ildjernsflu ved Nesodden. Skipet vart pårent og sokk 9. februar 1929. Eit nytt fyrskip vart lagt ut, og det heldt seg flytande til 1968, då det vart kondemnert og erstatta med ei botnfundamentert fyrlykt.
I Noreg vart det ikkje fleire fyrskip. Dei fleste stader langs kysten var det mogleg å plassere fyr langt ut frå land, derfor var det ikkje behov for fyrskip. Fyrstasjonar på land var dessuten både langt sikrare og billegare i drift enn fyrskip. Men i mange andre land, for eksempel Danmark, Nederland og Storbritannia, fekk fyrskip ei større utbreiing.
Sjå òg
Fyr
Enhörna
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Takke
Ei takke/takka, òg kalla bakstehelle og bakstehylle, er ei plate til å steike mat på. Takker kan brukast i lag med open eld, komfyrar og elektrisk straum, og er kjende frå store delar ar verda. Ein kan bruka dei til steiking med eller utan feitt.
Ei tradisjonell norsk takke er ei støypejernsplate med diameter 35-70 cm til å setje inn i gruva og fyre innunder med småved. Moderne takker er laga av aluminium eller stål. Dei er laga slik at ein anten kan setje takka på komfyren slik at ho får varme frå platene, eller dei har innebygd varmeelement.
I norsk mattradisjon bruker ein mellom anna takke til å steika flatbrød, potetkake, lefse og mjølkekaker.
Anne Gullestad
Anne Gullestad var ein norsk skodespelar, instruktør og teatersjef. Ho var også forfattar av dramatikk og prosa. Gullestad var den første teatersjefen ved Sogn og Fjordane Teater og seinare for Riksteatret. Ho skipa sjølv Hordaland Teater og Vestlandske Teaterlag og var med på å utvikla teaterbåten «Innvik». Som skodespelar opptredde ho ved norske hovudstads- og distriktsteater, men som instruktør arbeidde ho også mykje for amatørteater og lokale sogespel.
Familie og utdanning
Anne Gullestad var dotter av Arntz Marcus Bøgvald Gullestad (1898–1968), som selde landbruksmaskinar, og Gunda Mydland (1898–1984), som var gardbrukar. Ho tok examen artium i 1945 og blei deretter teken inn i det fyrste kullet ved elevskulen til Det Norske Teatret i 1945–1948. Etter eit år som hospitant ved Den Nationale Scene i Bergen tok ho tilleggsutdanning i regi og fjernsynsproduksjon ved University of Georgia i USA. Ho vart knytt til universitetsbyen Athens, og vitja seinare universitetet som gjesteprofessor eller instruktør ei rekkje gonger.
Gullestad gifta seg med advokaten Wilhelm Jakob Haaland i 1952. Dotter deira Agnete Gullestad Haaland blei også skodespelar og teaterengasjert.
Skodespelarkarriere
Debuten til Gullestad fann stad i 1950 på Den Nationale Scene i Oslo, der ho arbeidde fram til 1977. Debutstykket hennar var Hushjelpene av Jean Genet. Ho bygde opp eit stort repertoar med ei rekkje  ulike tittelroller, som Anne Pedersdotter, An-Magritt, Kristin Lavransdatter og Madame Bovary. Ho spelte også roller som Titania i En midtsommernattsdrøm av Shakespeare, Jelena i Onkel Vanja av Tsjekhov og Josie Hogan i Måne for misfarne av O’Neill.
Gjennom karrieren samarbeidde ho fleire gonger med den amerikanske skodespelaren Earle Hyman. Ho var mellom anna den fyrste som spela lyrikaren Emily Dickinson i Den kvitkledde frå Amherst av William Luce, som Hyman sette opp på Sogn og Fjordane Teater i 1978. Samarbeidet deira hadde byrja allereie på Den Nationale Scene i 1963, med Othello, der Hyman spela tittelrolla og Gullestad Desdemona. Året etter turnerte dei med ein kavalkade frå Shakespeare, og i 1990 spelte dei igjen saman i Sjåfør for Miss Daisy på Riksteatret.
Som filmskodespelar debuterte ho med ei mindre rolle i Døden er et kjærtegn (1949). Seinare hadde ho større roller i mellom andre Maria Marusjka (1973) og Svart hav (1980), og i fjernsynsserien Vestavind.
Instruktør og teatersjef
Anne Gullestad debuterte som instruktør i 1961. Ho sette opp samtidsdramatikk, både frå utlandet, som Mordernes natt av José Triana, Agnes av Kent Andersson, Kjøkkenet av Arnold Wesker, og nye norske stykke. Hjallarbrui av Knut Horvei sette ho opp to gonger, urframsyninga på Den Nationale Scene i 1973 og ti år etter ved Sogn og Fjordane Teater. For NRK Fjernsynet regisserte Gullestad underhaldningsserien Maksværingane i 1971. Ho bidrog også til å setja opp stykke i utlandet, til dømes Peer Gynt i Athens i Georgia i 1970.
I 1977 bidrog Gullestad til skipinga av Sogn og Fjordane Teater i 1977, der ho var teatersjef frå 1980 til 1988. Ho sette gjerne opp urpremierar, og stod for den europeiske premieren til Foxfire, under tittelen Glør i gammal ved ved Sogn og Fjordane Teater i 1985. Det nylege skrivne amerikanske stykket hadde handling frå Appalachia i delstaten Georgia, der ho hadde studert.
Vårdinge
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Anne Gullestad
Instruktør og teatersjef
Frå 1985 utvikla ho Hordaland Teater som eit regionteater for Hordaland; her var ho kunstnarisk leiar frå 1994 til ho døydde. Gullestad var også teatersjef for Riksteatret frå 1988 til 1994. Ho la opp til samarbeid mellom Riksteatret og lokale teaterlag, og skipa ungdomsteateret Unge Riks i 1994.
Utkantteater
Anne Gullestad hadde eit «glødande engasjement for kulturen i distrikts-Noreg». Ho bidrog med startkapital til Vestlandske Teatersenter, som frå 1967 hjelpte til med å utvikla teater i distrikta. I 1989 sette ho også i gang ein distriktsmodell mellom fire fylke til den 3-årige utdanninga av dokkespelarar ved Riksteatret.
I tillegg til utviklinga av fleire former for regionteater var ho med på å utforma fleire lokale sogespel som er blitt spelte opp att år etter år: Kinnaspelet, Mostraspelet, Fimreitespelet og dei fire første Håkonarspela på Fitjar. Kinnaspelet regisserte ho frå opningsframsyninga i 1985 fram til ho døydde i 1998.
Ei anna nyvinning var kultur- og teaterbåten «Innvik», som etter ombygging i 1988 kunne vitja norskekysten, særleg vestlandsfjordane, heile året med teaterstykke.
Forfattar
Anne Gullestad skreiv fleire teaterstykke, særleg barnestykke og eventyrdramatiseringar. Ho skreiv òg kriminalbøker. Mykje av forfattarskapen var utført i samarbeid med andre.
Forbundsdagsvalet 2005
Forbundsdagsvalet 2005 var eit forbundsdagsval til den tyske forbundsdagen den 18. september 2005. På tysk språk vert valet omtala som Bundestagswahl 2005. Hovudmotstandarane var forbundskanslar Gerhard Schröder frå sosialdemokratane (SPD) og Angela Merkel frå Kristelegdemokratane (CDU).
Det var venta at venstresida ville få mindre oppslutnad enn ved sist val. Sosialdemokratane og dei grøne har hatt regjeringsmakt, og har slite med eit økonomisk tilbakeslag.
I samband med samarbeidet med det nye i hovudsak vest-tyske venstrepartiet WASG framfor parlamentsvalet hausten 2005, skifta sosialistpartiet PDS den 17. juli 2005 namn til Die Linkspartei, Venstrepartiet, med kortforma Die Linke. Bokstavane PDS kan brukast attåt av dei delstatsavdelingane som ønskjer det, i praksis dei nye forbundslanda i aust. Hovudkandidatane til venstre for sosialdemokratane er Oskar Lafontaine og Gregor Gysi.
Etter valet danna Angela Merkel regjering i ein såkalla storkoalisjon (Große Koalition) mellom SPD og CDU/CSU.
Spellemannprisen 1975
Spellemannprisen 1975 vart delt ut våren 1976. Artisten Otto Nielsen fekk heidringssprisen frå juryen dette året. Dette året vart det delt ut to prisar innan klassisk musikk/samtidsmusikk, ein for vokal og ein for instrumental plate. I staden for ein pris for «beste mannlege artist» og ein for «beste kvinnelege artist», vart det oppretta ein ny felles pris for beste vokalist.
Gian Francesco Malipiero
Gian Francesco Malipiero var ein italiensk komponist, musikkhistorikar og musikkpedagog.
Liv
Ei tid studerte han kontrapunkt med Marco Enrico Bossi. Studiane blei avbrotne, og Malipiero fortsette på eiga hand ved å kopiera notar til verk av Claudio Monteverdi og Girolamo Frescobaldi frå Biblioteca Marciana i Venezia. Dette gav han eit livsvarig forhold til komponistane frå denne tida. I 1904 gjenopptok han studia med Bossi, og blei etter eksamen assistent for den blinde komponisten Antonio Smareglia.
Frå 1906 til 1909 var han ofte i Berlin, der han følgde førelesingane til Max Bruch. I 1913 flytta Malipiero til Paris, der han fekk kjennskap til komposisjonar av Ravel, Debussy, Falla, Schönberg og Berg. Han var på premieren til Vårofferet av Stravinskij, kort tid etter å ha møtt Alfredo Casella og Gabriele d'Annunzio. Han omtalte opplevinga som ei oppvakning frå ein farleg letargi. Etterpå forkasta han nesten alt han hadde komponert til då, bortsettt frå Impressioni dal vero (1910–11).
I 1917 var Malipiero nøydd til å flykta frå Venezia etter at italienske styrkar hadde lidd nederlag ved Caporetto som del av første verdskrigen. Han slo seg ned i Roma. Han var professor ved konservatoriet i Parma frå 1921 til 1924. I 1923 grunnla han saman med Alfredo Casella og Gabriele D'Annunzio Corporazione delle Nuove Musiche. Dette året slo han seg også permanen ned i småbyen Asolo.
Malipiero stod på god fot med Benito Mussolini heilt til han tonesette Luigi Pirandello sin libretto La favola del figlio cambiato. Sjølv om han dediderte den neste operaen sin, Giulio Cesare, til Mussolini, klarte han ikkje innynda seg hjå fascistane att.
Frå 1926 til 1942 arbeidde han med verket han er blitt mest kjend for, ei komplett utgåve av alle verka til Monteverdi. Etter 1952 arbeidde han med å gje ut konsertane til Vivaldi ved Istituto Italiano Antonio Vivaldi.
Verk
(Utval)
Sør-Korea
Sør-Korea er eit land i Aust-Asia. Det grensar til Nord-Korea. Hovudstaden er Seoul.
Steep Holm
Steep Holm er ei øy i Bristolkanalen i Somerset i England. Ho er 20 hektar stor ved høgvatn og 25 hektar ved lågvatn. Det høgaste punktet på øya er 78 meter over havet.
Øya ligg inn mot botn av Bristolkanalen og tar imot vind og bølgjer for dei indre områda. Ho består av kalkstein og er geologisk ei fortsetjing av Mendip Hills i Brean Down. Øya er ikkje busett lenger, bortsett frå oppsynsmennene og ho har status som naturreservat og Site of Special Scientific Interest (SSSI, stad av særleg vitskapleg interesse). Like ved ligg øya Flat Holm som høyrer til Wales.
På 500-talet budde heiage Gildas på Steep Holm og vitja venen sin heilage Cadoc, som budde på Flat Holm som eremitt. Gildas forlet øya og vart abbed i Glastonbury.
Castor Nunatak
Castor Nunatak er ein nunatak 3 nautiske mil sørvest for Oceana Nunatak i Seal Nunataks, utanfor austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart oppdaga og kartlagd som ei øy i desember 1893 av ein norsk selfangstekspedisjon under Carl Anton Larsen, som namngav han etter «Castor», eit skip som i tillegg til selfangst utforska vestkysten av Den antarktiske halvøya under kaptein Morten Pedersen i 1893–94. Det vart oppdaga at det var ein nunatak i 1902 av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld.
Ytterjärna
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Gjere og Freke
Gjere og Freke er i norrøn mytologi namna på Odin sine to tamme ulvar. Namna tyder noko nær «gråde» og «råskap». Odin har sjølv temja dei, og dei lyder han som hundar.
Snorre Sturlason i Gylvaginning gjev inntrykk av at det er desse ulvane Odin gjev all maten han blir servert i Valhall. Odin treng ikkje sjølv mat, han kan klara seg berre på vin.
Ulvane vert og nemnd i Grimnesmål (tala til Grimne). Grimne er eitt av Odin sine mange namn.
Uakit
Uakit (russisk Уакит) er ei elv i Burjatia i Russland og ei av sideelvane til Tsipa frå venstre.
Uakit spring ut frå høgtliggande fjellvatn i Sør-Mujskij i ei høgd på 2638 meter over havet.
Dei største sideelvane hennar er Svetlyj, Nerunda, Mikhajlovskij og Mogoj frå høgre, og Juktokon, Dulesjma og Tale frå venstre.
Stavanger kulturhus
Stavanger kulturhus er eit kulturhus som ligg i Stavanger sentrum. I huset ligg mellom anna biblioteket Stavanger bibliotek. I fyrste etasje og i kjellaren ligg kinoen Kino 1, tidlegare Stavanger kinematografer. Kulturhuset vart opna i 1987.
Bygninga er teikna av Lund & Slaatto, fekk Betongtavlen i 1988 og Houens fonds diplom i 1994.
Mörkö
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Hölö sokn
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
The Wolves
The Wolves er to holmar 1,5 km nordvest for øya Flat Holm i Bristolkanalen i Wales. Dei er om lag 25 meter lange og 20 meter breie og minst to skip har forlist her:
Ottaelva
Otta er ei elv som renn frå tjernet Vuluvatnet (747 moh.) i Skjåk og ned til byen Otta, der ho renn ut i Gudbrandsdalslågen. Heile vegen renn elva langs riksveg 15. Der elva Framruste renn ut i Otta, ligg Framruste kraftverk.
Temnik
Temnik (russisk Темник) er ei elv i Burjatia i Russland og ei av sideelvane til Selenga frå venstre.
Ystabøhamn
Ystabøhamn er ein tettstad i Kvitsøy kommune i Rogaland. Kommunen har administrasjonsenteret sitt i Ystabøhavn. Staden ligg på sørsida av Kvitsøy og er ei viktig fiskehamn. Kvitsøy fyr og Hummermuseet ligg her. Det er ferjesamband til Mekjarvik og Skudeneshavn.
Ottaelva
Otta fekk namnet etter otte. Elvenamnet Otta har å gjere med noko skremmande, noko som vekker otte.
Temnik
Ho startar i høgt i Khamar-Daban-fjella. Kanalen Tsagan Gol går frå Temnik til innsjøen Gusinoje. Elva tørkar stundom ut fordi nedbørsfeltet ligg i regnskuggen til Khamar-Daban. Breidda av elva varierer frå 10 til 40 meter, medan djupna varierer frå 0,8 til 2,5 meter. Temnik frys til i november og vert isfri att med vårløysinga i slutten av april.
Temnikov er ei populær elv for vassport.
Føresvik
Føresvik er ei bygd og administrasjonsenter i Bokn kommune i Rogaland. Staden ligg på austsida av Vestre Bokn, ved Boknasundet. Verksemda Bokn Plast har ei avdeling i Føresvik.
E39 går ved Føresvik og det er snøggbåtsamband til Haugesund, Stavanger og Bergen.
Namnet på bygda kjem truleg av norrønt fyri, jf. órfyri, 'større sandstrekning som vert tørrlagt ved fjære sjø'.
Karboksylsyre
Karboksylsyrer er svake, organiske syrer som inneheld den funksjonelle gruppa –COOH (kalla karboksylgruppe eller karboksyl). Dette viser at eit oksygenatom og ei OH-gruppe er bunde til karbonatomet. Syrene har generell formel R–COOH, der R utgjer resten av molekylet.
Karboksylsyrer får namn etter alkanet dei er danna frå, men med endinga -syre. Dei enklaste av desse, metansyre og etansyre, er best kjende under trivialnamna maursyre og eddiksyre. Karboksylet finn ein òg i alle aminosyrer.
Skipbåtsværfjorden
Skipbåtsværfjorden er ein fjord i Herøy kommune i Nordland. Fjorden ligg på austsida av Skipbåtsvær og aust for Bukallholman og Vandved. Fjorden strekkjer seg 10 km nordover frå Gåsvær til Søråsværfjorden.
Muru
Muru vert nytta til elvepadling, men er ei krevjande elv. Det finst ingen veg i nærleiken, så padlarar må sjølve bere båtane opp langs elva. Næraste veg er ved Gjendesheim, der det går rutebåt til Memurubu.
Uda ved Selenga
Uda (russisk Уда) er ei elv i Burjatia i Russland og ei av sideelvane til Selenga frå høgre. Ho er 467 km lang med eit nedslagsfelt på og ei middelvassføring på 70 m³/s.
Uda munnar ut i Selenga ved byen Ulan Ude. Andre byar langs elva er Khorinsk og Udinsk. Elva spring ut frå Vitimplatået.
Elva renn gjennom naturreservata Mokhojskogo, Khudakskogo og Angyrskogo.
Jonsok
Jonsok (ei samandraging av jonsvoke), òg kalla sankthans eller jonsmesse, er den 24. juni. Ved jonsok er det vanleg mange stader i Nord-Europa å feire midtsommar. Mange stadar vert det brent bål på jonsokaftan den 23. juni. På primstaven er jonsok gjerne merkt av med ei krone, ein kross, ein ljå eller eit tre.
Västertälje
er ei sokn i Södertälje kommune i Stockholms län.
Jonsok
Namnet jonsok kjem av det norrøne jónsvaka, av Jon, som er ei forkorting av Johannes. St. Hans er ei forkorting av Sankt Johannes' dag. I den katolske kyrkja er den 24. juni minnedag for Johannes døyparen.
Jonsokbålet blir også kalla «brise», «brising» eller «briseld» - i følge Ivar Aasen «især Lystild som optændes på et høit Sted for at sees i Frastand.»
Heimevern
Eit heimevern er ein militær organisasjon som er spesialisert for lokalt forsvar. Heimevern kan vere organisert som ei eiga forsvarsgrein (som det norske Heimevernet) eller integrert som ein del av andre forsvarsgreiner.
Jonsok
Opphav og utvikling
På same måte som jul, er midtsommarfesten ein gammal heidensk tradisjon. Han blei feira med leik, dans, drikk og ulike skikkar med heidensk opphav. Rundt reformasjonen på 1500-talet gjorde kyrkjer og styresmakter mykje for å stoppa det dei såg på som ei umoralsk feiring. Tradisjonen blei noko svekka i land som Danmark-Noreg og Storbritannia, men heldt seg betre i Sverige, Finland, Estland og Latvia. I Noreg var jonsokdagen offentleg heilagdag etter Kristian den femtes norske lov, under namnet St. Hans Babtistæ Dag. I kyrkjene vart det preika over Evangeliet etter Lukas, 1. kapittel versa 57-79 Johannes vert fødd og Sakarjas lovsong. Dette vart oppheva frå 1771 ved Festdagsreduksjonen, men nokre stader i Noreg, mellom anna i Vestfold, har jonsokdagen vore fridag opp til våre dagar.
Olaus Magnus skildra feiringa slik i 1555:
Joakim Lehmkuhl
Joakim Lehmkuhl var ein norsk ingeniør og politikar. Lehmkuhl vart fødd i Bergen, men budde seinare i USA og i Oslo. Lehmkuhl var son av Kristofer Lehmkuhl, som seglskipet «Statsraad Lehmkuhl» er oppkalla etter. Lehmkuhl var ein av stiftarane av organisasjonen Fedrelandslaget i 1925.
Spellemannprisen 1976
Spellemannprisen 1976 vart delt ut våren 1977. Pianisten Robert Levin fekk heidringssprisen frå juryen dette året, og det vart delt ut pris i klassen «rock» for fyrste gong.
Noreg arrangerte samstundes VM i skiskyting, ei hending som også vart kringkasta til andre nasjonar. NRK stod for produksjonen av begge hendingane men hadde ikkje nok utstyr til å sende begge i fargar. Overføringa til andre land vart prioritert høgast og Spellemannprisen vart derfor overført i svart/kvitt dette året.
Sully Island
På 1200-talet var øya bas e for Alfredo De Marisco, ein normannisk sjørøvar som lokalt vart kalla «The Night Hawk». I mellomalderen var øya kjend for lokal smugling.
Vikafjorden ved Dønna
Vikafjorden er ein fjord på nordsida av Skagalandet på Dønna i Nordland. Fjorden strekkjer seg 9 km nordaustover til Solfjellsjøen.
3. april
3. april er den 93. dagen i den gregorianske kalenderen (94. under skotår). Det er 272 dagar att av året.
Vikafjorden ved Dønna
Fjorden har innløp mellom Revskjeran i nord og Lyngøya i sør. På nordsida av fjorden ligg ei rekkje øyar og holmar, der Gjesøya og Ramnøya er dei største. På sørsida av Skagalandet ligg Skagafjorden
3. april
Fast religiøs helgedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Monza
Monza  (Munscia på vestlombardisk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Monza og Brianza i regionen Lombardia og har om lag 125 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Lambro, ei av sideelvane til Po, om lag 15 km nordaust for Milano. Byen er mest kjend for bilbanen som ligg her, Autodromo Nazionale Monza.
Monza vart offisielt hovudstad i provinsen 11. juni 2004. Monza er den tredje største byen i Lombardia og det viktigaste økonomiske, industrielle og administrative senteret i Brianza-området.
Historie
Ein har funne spor etter busetnadar i Monza-området sidan bronsealderen, der folk budde i pålelandsbyar over elvane og myrene. Omkring 200-talet fvt. la romarane under seg insubrarane, gallarar som hadde kryssa Alpane og busett seg rundt Mediolanum (i dag Milano). Ei gallisk-keltisk stamme, som truleg var insbruarane, grunnla så ein landsby ved Lambro og i dag finst det ruinar av ei bru over elva frå denne tida. Under Romarriket vart byen kalla Modicia.
Den nye dronninga gav ordre om å byggje ei lita kyrkje ved elva, som i dag er ein del av basilikaen St. Johannes.
I mellomalderen var kommunen Monza til tider sjølvstendig, og i periodar underlagt Milano og Huset Visconti.
Den første jernbanen i Nord-Italia vart bygd mellom Milano og Monza og opna 17. august 1840.
29. juli 1900 vart kong Umberto I av Italia mydra i Monza av anarkisten Gaetano Bresci.
Saltsjöbaden sokn
er ei sokn i Nacka kommune i Stockholms län.
Festival OTI de la Canción
Festival OTI de la Canción eller Festival de la OTI, opphavleg Gran Premio de la Canción Iberoamericana, er ein årleg musikktevling for landa som er aktivt medlem i Organización de Televisión Iberoamericana (OTI). Han har vorte arrangert årleg sidan 1972, med unntak av 1999 og 2001 til 2011. Tevlinga er ein slags spin-off av Eurovision Song Contest.
Elva Lena i Noreg
Lena er ei elv som renn frå Totenåsen til Mjøsa i Østre Toten kommune. Ho renn gjennom tettstadene Lena og Skreia der det tidlegare dukka opp ein del industri i samband med elva.
Moksa
Moksa er ei elv i Gudbrandsdalen. Elva renn ut i Gudbrandsdalslågen ved Tretten.
Elva gjorde store materielle skader då ho skifta løp under flaumen i 1995 kalla Vesleofsen. Den nedste delen av løpet er no støypt i betong for å hindre tilsvarande skader i framtida. Delar av området som vart øydelagd av flaumen er i dag gjort om til Moksa Kunstpark. Elva er regulert i samband med Moksa kraftverk.
Fugløya i Kristiansund
Fugløya er ei øy som ligg i Bolgsvaet mellom Freiøya og Nordlandet i Kristiansund kommune. Arealet er på 220 daa.
Freding og kulturminne
Fugløya var planlagt innlemma i ei utbygging av industriområdet på Husøya i tidlegare Frei kommune. Øya vart, etter ein folkeaksjon i kommunen, kåra til kulturminne for kommunen i kulturminneåret 1997 og vart samstundes freda. .
Busetnad
Øyen er i dag ikkje busett, men i mange år budde brørne Frank og Roald Thoresen på øya og dreiv med tradisjonelt fiske. Eit portrettprogram med brørne har vore sendt på TV Nordmøre.
Urik
Urik (russisk Урик) er ei elv i republikken Burjatia og Irkutsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Bolsjoj Belaja frå høgre. Ho spring ut frå eit lite fjellvatn i Kiktojskikh Goltz.
Urik er ei populær elv for vassport og har fleire store stryk.
Martin
Martin er eit mannsnamn, frå latin Martinius, ei avleiing av namnet til den romerske krigsguden Mars. Morten er ein nordisk form av det same namnet.
Bruken av namnet i Noreg
Namnedag: 11. november
Halvor Bjørnebye
Halvor Bjørnebye var ein norsk flygar og luftfartspioner. Saman med blant andre Arild og Viggo Widerøe var han med på å grunnleggja Widerøes Flyveselskap i 1934.
Bjørnebye vart elev ved Marinens flyskole i 1926, og fekk flygarvengen året etter. Han vart utskriven i september 1929. I 1933 starta han selskapet Widerøe & Bjørnebye saman med Viggo Widerøe for å driva foto- og reklameflyging. Året etter starta dei saman med tre andre Widerøes Flyveselskap. Ikkje lenge etter byrja han i DNL. Like før krigsutbrotet i 1940 forlét han DNL og byrja i nederlandske KLM. Han deltok i kampane i Noreg som kjentmann for britane.
I 1946 vart han tilsett som sjefsflygar i Braathens SAFE, før han året etter vart inspektør i same selskap.
Boo sokn
er ei sokn i Nacka kommune i Stockholms län.
Sundbyberg sokn
Sundbyberg er ei sokn i Sundbyberg kommune i Stockholms län.
Kystvakt
Ei kystvakt er oftast ein statleg organisasjon som har til hovudoppgåve å hevde suverenitet i havområda til ein nasjon og å utøve politimakt i dei same havområda. Kystvakta har ei viktig tilleggoppgåve i å redde skipbrotne sjømenn og hjelpe folk på havet. Dei fleste kystvakter opererer med skip og båtar, og ofte luftfartøy som helikopter, patruljefly og sjøfly i tillegg.
Ei kystvakt kan vere del av militærvesenet i ein stat, som den norske Kystvakta (som er ei avdeling i Sjøforsvaret) og den amerikanske kystvakta (som er ei eiga forsvarsgrein). Kystvakta kan òg vere ein sivil etat, som den svenske (Kustbevakningen) og det danske (Farvandsvæsenet). Private organisasjonar kan og ha oppgåver som vanlegvis ligg til staten. Eit døme på dette er Australia. På denne måten kan også Redningsselskapet reknast for å vere ei kystvakt eller ein del av kystvakta.
Ibrahim Rugova
Ibrahim Rugova var den første presidenten i republikken Kosovo. Han var leiar i partiet Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), Den demokratiske ligaen i Kosovo. Han fekk diagnosen lungekreft på slutten av 2005, og døydde 21. januar året etter.
Jupitermånen Europa
Indre struktur
Europa sitt indre er mykje likt steinplanetane i samansetting; det er i hovudsak bygd opp av silikatar og stein. Månen har eit ytre lag av vatn som kan vere omkring 100 kilometer tjukt (dels som frosen is i øvre skorpa, dels som eit flytande hav under isen). Målingar av det magnetiske feltet utført av romsonden Galileo, som krinsa kring Jupiter og studerte Europa i 1995-2003, syner at Europa har eit magnetfelt som samverkar med Jupiter sitt, og dette kan tyde på eit magnetisk leiande lag under overflata, som til dømes eit saltvasshav. Europa har truleg også ein jarnkjerne.
Finst føresetnadar for liv på Europa?
Astronomar og eksobiologar spekulerer over om tilhøva på Europa er slik at dei tillet vassbasert liv med organismar bygde opp av kolsambindingar. Tidlegare tenkte ein seg at liv skulle kunne finnast berre i ein ”leveleg” sone kring ei stjerne. For ei stjerne av sola sin storleik skulle den levelege sonen vere lokalisert til mindre avstandar frå sola enn denne. Men Voyagersondane kunee påvise intens vulkansk aktivitet på Io og denne aktiviteten kunne forklarast av tidevasskreftene frå Jupiter si veldige masse. Gjennom denne effekten får Europa tilført energi som kan tenkjast å skape varme og føresetnadar for liv. Ein visste att Europa si overflate består av is. Derfor auka interessa for å studere vilkåra for liv i solsystemet utanfor den tradisjonelle levelege sonen etter som oppvarming frå tidevasskrefter skulle kunne gjere det mogeleg for vatn å finnast i flytande form på Europa.
Temperaturen på overflata av Europa ligg i området -190° C til -140° C. Overflata er utsett for kraftig solstråling grunna den tynne atmosfæren samt partikkelstråling som leier til fotolys ogh radiolys slik at mellom anna syre, ozon og hydrogenperoksid med fleire vert laga frå isen. Om der hadde vore organisk materiale skulle det brytast ned, og ikkje noko har hittil vorte påvist. På overflata finst derfor knapt føresetnadar for liv og dermed kan eventuelle livsformer under overflata ikkje få tilskot av organisk materiale ovanfrå. Sjansen for at det finst liv under overflata er sterkt kopla til spørsmålet om det finst flytande vatn under isoverflata.
Gjennom at Europa si masse kunne målast uti frå forstyrringane månen har på dei andre månane sine baner kunne tettleiken reknast til 2,94 g/cm, noko som er mindre enn jord måne. Berekningane tyder på at det kan finnast vatn motsvarande eit 100 km djupt skikt under overflata. Gjennom Europa sine forstyrringar på romsonden Galileo sine forbiflygingar kunne ein slutte at det finst ein metallkjerne (truleg i hovudsak jarn) omgjeven av ein mantel av berg (truleg av silikathaldig materiale). Dette syner at Europa er differensiert. På Galileo hadde ein eit magnetometer som kunne påvise at Europa påverka Jupiter sitt magnetfelt på ein måte som kan forklarast gjennom induksjon frå eit elektrisk leiande skikt nær overflata på Europa. Førekomsten av flytande saltvatn under den frosne overflata skulle kunne forklare denne observasjonen.
Studier av geologien på overflata av Europa gir enda meir stønad for tanken på eit hav av flytande saltvatn under isen. Overflata verkar vere ung frå astronomisk synsstad mellom anna fordi det finst få krater. Det kan forklarast av at kryovulkanisme leier til fornying av overflata. Ein tenker seg at vatn trenger opp i sprekker i isen som kan skapast av tidevasseffekten. Vatnet frys då og jamnar då ut eventuelle krater. Det kan også forklare førekomst av ulike magnesiumsulfatsalt som er påviste på overflata. Det finst så kalla kaosområde der det ser ut som om isen tilfeldig smeltar og isfjell har flytta på seg slik at ein har fått ein karakteristisk utsjånad med så kalla isflåtar i ei ”issørpe”. Kollar og groper samt så kalla linseforma lenticulae kan vere resultatet av oppstigande varm materie som nedanfrå smeltar isdekket og årsaker desse formasjonane. For tida finst ikkje nokon sikre data om tjukkleiken på Europa sitt isdekke men ein kan tenke seg at det varierer frå nokre få titals meter til i prinsipp heilt ned til mantelen.
Dei grunnemna som er naudsynte for liv, som til dømes karbon, finst i tilstrekkeleg mengde. Derimot kan energitilgangen vere ein avgrensande faktor. Intensiteten på solstrålinga er berre 1/27-del av den jorda har. Og med tanke på den intensive strålinga på overflata er det truleg at eventuelle livsformer på Europa må halde seg minst nokre titals meter under overflata, noko som reduserer tilgangen på sollys enda meir. Det talar mot at fotosyntetisk liv skulle kunne gi opphav til ei særskilt stor biomasse på Europa. Men det skulle kunne finnast eit motsvar til dei så kalla black smokers på jorda som vert drivne av vulkansk aktivitet og som injiserer varmt vatn ut i havvatnet. Varmtvatnet inneheld oppløyste mineral som gir energi til metabolismen hos dei ekstremofilar som lever der og som altså er heilt uavhengige av fotosyntese. Ein veit enno ikkje om det finst slik vulkansk aktivitet i Europa sin mantel. Og enda om det finst eit motsvar til black smokers så finst sjansen for at omgjevande berg tek til seg vassløyselege emne slik at varmtvatnet vert næringsfattig. Det krevst vulkansk aktivitet i slik grad at nytt materiale vert tilført nedanfrå slik at næringstilgangen kan oppretthaldast i lang tid.
I Arthur C. Clarke sin roman 2010 - Andre romodyssén omdannar Jupiter seg til ei stjerne og jordbuarane vert frårådde å lande på Europa. I romanen sin epilog 20 000 år inn i framtida har det utvikla seg intelligent liv på Europa.
Romsonde på Europa
Eit förslag er å sende ein romsonde til Europa og den skulle bore seg gjennom isen for å kome ned til havet. Der nede skulle denne studere havet for å finne liv eller livsteikn. Dette ligg godt inn i framtida. Ein trur at ein kan sende ein romsonde til Europa kring år 2025. Det skulle ta om lag fem år for ein vanleg romsonde å reise frå jordkloden til Europa.
Søråsværfjorden
Søråsværfjorden er ein fjord i Dønna kommune i Nordland. Fjorden ligg på sørsida av øygruppa Åsvær og nord for Vandved og øya Dønna. Han strekkjer seg 25 km nordaustover frå Skipbåtsvær og held fram som Tomfjorden vidare nordaustover.
Ratatosk
I toppen av treet sit ei ørn. Mellom augene på ørna sit hauken Verfølne. Ørna og hauken ser det meste som skjer i verda. Ved eine rota til Yggdrasil, i Nivlheim, ligg draken Nidhogg og skadar rota. Snorre Sturlason skriv i den yngre Edda at ekornet yppar til strid mellom Nidhogg og ørna.
Søråsværfjorden
I overgangen mellom Sørårsværfjorden og Tomfjorden kjem Nordåsværfjorden, medan Stigfjorden går sørover på austsida av Dønna.
Fylkesveg 186 går langs fjorden på nordsida av Dønna.
Asteroide
Definisjon
Omgrepet «asteroide», i tydinga stjerneaktig (frå gresk asteroeides, aster «stjerne» + -eidos «form, utsjånad»), blei fyrste gongen nytta i 1802 av Sir William Herschel rett etter at H. W. Olbers oppdaga den andre, 2 Pallas, den 28. mars same år. Dette beskreiv den stjerneaktige utsjånaden, alle andre planetar kunne ein nemleg sjå som skiver. Han introduserte au termen kjempeplanet. Den fyrste, vitskaplege tittelen som nytta dette ordet i tittelen blei publisert i 1840 av G. A. Erman.
Den presise definisjonen på ein asteroide er ennå ikkje bestemd. Omgrepet «småplanet» (eller planetoide) inneberer ikkje indikasjonar på samansettinga av objektet eller på kvar i solsystemet dei er. Derfor kan ein argumentere for at ikkje alle småplanetane skulle bli kalla «asteroidar».
Sjå solsystemet for eit komplett oversyn over objekta i systemet vårt, og småplanet for ei oversikt over dei subplanetære objekta som inkluderer asteroidar.
Omgrepet kunstig asteroide blir ofte bruka om menneskelagde objekt som har endt opp i bane rundt sola, som til dømes Mariner IV-sonden.