cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tingvoll kyrkje
Runeteksten
Dei lærde mennene Gunnar vender seg til er truleg presteskapet. Inskripsjonen viser ifølgje Seim at runer var akseptert av den katolske kyrkja. Det siste ordet (valete eller ualete) er latin som dukkar opp i ein del middelalderske runetekstar. varþveita tyder truleg «ta vare på, forvalte». Inskripsjonen er ein av dei finaste i ei norsk kyrkje og er svært kyndig og målretta utført. Den som utførte inskripsjonen har truleg kjent dei latinske bokstavane og skrivemåten er tydeleg påverka av latinsk skriftkultur. Rettskrivinga (til dømes dobbel konsonant) og orddelinga (orda er skild med eige teikn) er konsekvent utført, noko som ifølgje Spurkland peikar mot ein person som var kjend med tekst i bøker.
Lagnad
Lagnad eller skjebne er eit filosofisk og teologisk omgrep som er knytt til hendingar i tid og historie. Ordet inneber at hendingane er «laga», eller meint, gjerne av ein styrande vilje (Gud). I Abrahamsreligionane er Guds vilje og lagnaden samstilde, medan gudane i eldre mytologiar gjerne sjølve var underlagde lagnaden, som var i hendene på nornene eller moirene (Lagnadsgudinner).
Lagnaden er oftast sett som motsats til fri vilje, og har vore mykje drøfta i grunnleggjande filosofi. Eit nærliggjande omgrep er dom.
Av filosofar som har drøfta lagnaden, kan ein nemne Boethius, som og definerte forsynet, høva til frie val innanfor lagnadsveven.
Powerscourt
Powerscourt er den høgaste fossen på Irland med eit fall på 121 meter. Fossen høyrer til elva Dargle og ligg i Enniskerry i County Wicklow i Republikken Irland. Dalen som fossen ligg ved er omringa av fjella Djouce og Great Sugar Loaf.
Fossen og den omliggande dalen er eigd av Powerscourt Estate.
Knut Andersen
Knut Andersen i Harstad) er ein norsk filmregissør som òg har drive som manusforfattar, klippar og filmskodespelar.
Verkliste
Som regissør
Som klippar
Skodespelar
Anna
Knut Andersen har også regissert fleire TV-produksjonar som «Vestavind» (6 - episoder NRK 1994) og "Lillys butikk". I 1976 vann han Aamotstatuetten. I 1991 vann han kategorien Gullklapperen i Amandaprisen, og i 2007 vann han Amandaprisen sin heiderspris.
Tsjerskijfjella
Tsjerskijfjella er ei fjellkjede nordaust i Sibir i Russland. Ho vart oppdaga i 1926 av Sergej Obrutsjev, som til Vladimir Obrutsjev, som kalla ho opp etter den litauisk-kviterussiske oppdagaren og geografen Ivan Tsjerskij. Ho går hovudsakleg frå nordvest til søraust gjennom republikken Sakha og Magadan oblast, nær Verkhojanskfjella og området rundt elva Indigirka. Det høgaste fjellet i fjellkjeda er Pobeda, som er 3003 meter over havet. Fjellkjeda ligg på grensa mellom den eurasiatiske og den nordamerikanske plata.
Tsjerskijfjella har i lag med Verkojanskfjella ein viss effekt på klimaet i Sibir. Ryggane hindrar luft som strøymer vestover og gjer at det kjem lite snø på slettene i vest.
Nicole Seibert
Nicole Seibert, kjend som Nicole, er ein tysk songar.
Ein Lied für Harrogate
20. mars 1982 deltok Nicole i Ein Lied für Harrogate med songen «Ein bißchen Frieden». Ho vann tevlinga med 5 116 røyster og fekk representere Vest-Tyskland i Eurovision Song Contest 1982.
Eurovision Song Contest 1982
Nicole starta som nummer 18 i finalen, etter Irland med «Here Today Gone Tomorrow» av The Duskeys. Bidraget fekk tolv poeng frå Portugal, Tyrkia, Sveits, Kypros, Spania, Danmark, Jugoslavia, Israel og Irland, ti poeng frå Noreg, Finland og Belgia, åtte poeng frå Storbritannia og Sverige, seks poeng frå Nederland og eitt poeng frå Austerrike. Vest-Tyskland fekk til saman 161 poeng og vann av totalt 18 bidrag. I tevlinga framførte ho songen på tysk, men under vinnarframføringa song ho på tysk, engelsk, fransk og nederlandsk.
Empress Market
Empress Market (, sindhi: ايمپريس مارڪيٽ) er ein marknadsbygning i Saddar Town i Karachi i Pakistan. Marknaden bley bygd då området var del av Britisk India, og har namn etter dronning Victoria, som var nemnd keisarinne av India. I dag er det ein travel handelsstad. Ein sel mellom anna frukt, grønsaker, kjøt og andre matvarer her i tillegg til andre varer som skriveutstyr, tekstilar og kjæledyr. I nærleiken av bygningen ligg parken Jahangir Park.
Historie
Empress Market blei bygd mellom 1884 og 1889 og namngjeve etter dronning Victoria, Empress of India. Marknaden blei plassert på ein nøye utvald stad som ein kunne sjå langveges frå. Staden han blei bygd på hadde historisk tyding. Det var her fleire indiske soldatar (sepoyar) blei avretta etter det indiske opprøret i 1857. Omtalar av hendinga seier at soldatane fekk hovuda sine skotne av med kanonkuler i eit forsøk på å undertrykka opprørstankar blant lokale folk. Britane frykta at dei lokale innbyggjarane kunne koma til å bygga eit minnesmerke til ære for dei avretta soldatne, og bygde i staden Empress Market for å æra dronning Victoria.
Grunnsteinen til Empress Market blei lagd av den dåverande guvernøren av Bombay, James Fergusson i 1884. Han la også ned grunnsteinen til Merewether Memorial Tower. Bygningen var teikna av James Strachan, grunnmuren blei laga av det engelske føretaket A.J. Attfield, og sjølve byggjearbeidet blei utført av det lokale føretaket Mahoomed Niwan and Dulloo Khejoo. Bygningen blei konstruert rundt eit torg som var 130 ft gangar 100 ft og hadde fire galleri som kvart var 46 ft vide. Galleria hadde plass til 280 butikkar og buer. Då det blei bygd var det ein av berre sju marknadar i Karachi.
Wernher von Braun
Dr. Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun var ein tysk rakettforskar og romfartspioner. Han var ein av dei leiande forskarane i både det tyske rakettprogrammet og seinare for USA. Under andre verdskrigen arbeidde han med dei tyske V2-rakettane, verdas første ballistiske missil. Etter krigen vart han teken til fange og frakta til USA der han jobba med det amerikanske romfartsprogrammet Braun vart amerikansk statsborgar i 1955.
Kjemi
Kjemi er tradisjonelt definert som læra om stoffa og forholdet mellom stoffa, det vil seia om korleis stoffa reagerer med kvarandre og ordnar seg i forhold til kvarandre. Med grunnlag i nyare teoriar kan også kjemi uttrykkast som læra om elektron og overføring av elektron.
Wernher von Braun
Wernher von Braun arbeidde som leiar for Redstone-programmet i Huntsville frå 1950. I 1960 vart han direktør for Marshall Space Flight Center i Alabama, og leidde utviklinga av Saturn V-raketten. Frå 1970 til 1972 var han vise-direktør i NASA. Etter at den amerikanske kongressen vedtok omfattande budsjettkutt for organisasjonen, bestemde han seg for å forlate jobben. Braun vart så visepresident for Fairchild, eit luft- og romfartskonsern.
Kjemi
Kjemi vert ofte inndelt i to hovudkategoriar: Organisk og uorganisk kjemi, der førstnemnde er læra om karbonsambindingar, medan sistnemnde tek for seg resten av kjemifaget. Ein kan òg dela faget inn i andre kategoriar som fysikalsk kjemi, teoretisk kjemi, miljøkjemi og analytisk kjemi
Wernher von Braun
Den 16. juni 1977 døydde Wernher von Braun av kreft.
Kjemi
Historie
Kjemi utvikla seg frå alkymi. På 1700-talet utvikla kjemien seg til ein vitskap. På denne tida vart oksygen oppdaga. Seinare voks det fram ulike retningar, til dømes organisk og uorganisk kjemi.
Molekylmasse
Molekylmasse (forkorta M) til eit stoff, ofte omtalt som den eldre nemninga molekylvekt og forkortinga MW, er massen til eitt molekyl i stoffet, relativt til atommasseeininga u (lik 1/12 av massen til ein isotop av karbon-12 ). Dette skil seg frå relativ molekylmasse som er forholdet mellom massen til molekylet og 1/12 av massen til karbon-12, og er eit dimensjonslaust tal. Relativ molekylmasse har forkortinga Mr.
Kjemi
Grunnstoff
Grunnstoffa er sentrale i kjemifaget; det er uavhengige stoff som ikkje kan omformast i seg sjølve. Desse vert samanfatta i det periodiske systemet.
Molekylmasse
Molekylmasse skil seg frå meir vanlege målingar av masse, som molmasse, ved at ein tar omsyn til isotop-samansetninga til eitt molekyl i staden for den gjennomsnittlege isotopfordelinga til mange molekyl. Som følgje av dette er molekylmasse eit meir presist tal enn molmasse, men det er likevel meir nøyaktig å nytte molmasse på større prøvar. Dette tyder at det oftast er mest nyttig å nytte molmasse, bortsett frå når ein ser på eitt enkelt molekyl.
Kjemi
Grunnstoff
Eit grunnstoff er ei samling av like atom, med eit bestemt protontal i kjernen og eit like stort elektrontal rundt kjernen. Dette talet kallar me atomnummer til grunnstoffet. I det periodiske systemet finn me ei oversikt over alle grunnstoffa, organisert etter atomnummer.
Isotopar
Som eit døme kan me ta hydrogen, det enklaste grunnstoffet. Det har kjemisk symbol H og atomummer 1, men nøytrontalet kan vera 0 (vanleg hydrogen), 1 (deuterium) eller 2 (tritium).
Kjemiske sambindingar
Eit grunnstoff vert sjeldan funne åleine i naturen; dei er som oftast i sambindingar med andre grunnstoff. Motdøme er til dømes oksygen, som kan finnast i to allotrope former: oksygengass og ozongass, men også desse er kjemiske sambindingar, då dei inneheld respektive to og tre oksygenatom, og ikkje eit enkelt eit.
Kjemiske sambindingar er gruppert i tre kategoriar — molekyl, salt og metall — som kvar for seg er karakterisert ved ein bindingstype: Elektronparbinding, ionebinding og metallbinding. Desse bindingane kallast med eit samleord intramolekylære bindingar, det vil seie bindingar mellom atoma i sambindinga.
Døme på kjemiske sambindingar er molekyl som metan (CH4), karbondioksid (CO2) og vatn (H2O), salt som natriumklorid (NaCl), kaliumsulfat (K2SO4) og magnesiumoksid (MgO) og metall som platina (Pt), wolfram (W) og tinn (Sn).
Organiske og uorganiske sambindingar
Organiske sambindingar er det store fleirtalet av karbonsambindingar, berre med unntak av karbondioksid (CO2), hydrogencyanid (HCN), og liknande stoff. Uorganiske sambindingar er på si side alle sambindingar som ikkje er organiske.
Me kjenner til fleire millionar organiske sambindingar, medan talet på uorganiske sambindingar er beskjedent i forhold.
Intermolekylære bindingar
Intermolekylære bindingar er bindingar mellom ulike kjemiske sambindingar. Blant desse har me mellom anna hydrogenbindinga og dipol-dipol-bindinga.
Kjemiske reaksjonar
Kjemiske stoff reagerer med kvarandre, og me får danna nye kjemiske stoff. Døme er at hydrogengass og oksygengass reagerer, og me får vatn, eller at organiske sambindingar i veden vert forbrent i vedomnen under nærvær av oksygengass. Dette er kjemiske reaksjonar
Av vanlege reaksjonstypar har me redoksreaksjonar og syre-base-reaksjonar. Oppløysingsreaksjonar vert også nemnde, men dette er ikkje eigentlege reaksjonar, men endringar av intermolekylære bindingar (forholdet mellom ulike sambindingar endrar seg).
Kjemi i kvardagen
I kvardagslivet gjer ein seg stadig nytte av kjemiske reaksjonar, til dømes i forbrenning, matlaging, endring av utsjånad (sminking, hårfarging og -fjerning) og vaskemiddel.
Fylkesveg 6936
Fylkesveg 6936 går mellom Røvik og Gangstad i Inderøy kommune. Vegen er 17,1 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 229 i Nord-Trøndelag.
OSI-modellen
Dei ulike laga i OSI-modellen er vist til høgre.
Franken
Franken er ein region som no ligg i dei to tyske delstatane Bayern og Baden-Württemberg. Området var sete for dei saliske tysk-romerske keisarane, og vert rekna som eit av dei fem opphavlege kjernehertugdøma som utgjorde det gamle tyske rike. Området strekte seg langt nordover i Tyskland, austover inn i Austerrike og inn i Frankrike i ein periode. I løpet av mellomalderen og den tidlege moderne perioden kom mykje av det øvre Franken under erkebispedømet Bamberg, Würzburg og Fulda, særleg dei delane som hadde vore del av Thüringen.
Dei tre største byane i Franken er Nürnberg, Würzburg (begge i Bayern) og Heilbronn (Baden-Württemberg).
I 1803 annekterte Napoleon den søraustlege delen av Franken til Bayern, som vart opphøgd til eit kongerike, og områda høyrer framleis til Bayern. Kulturelt skil det seg til ein viss grad frå det eigentlege Bayern; til dømes er Franken overvegande protestantisk, medan Bayern elles er katolsk. Mange frankarar liker ikkje å kalle seg bayerar.
Den bayerske del av Franken er inndelt i tre administrative område:
Flagget til Franken er raudt og kvitt.
Koji Kawada
Koji Kawada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Valenselektron
Valenselektron er elektron i det ytre elektronskalet til eit atom. Det er desse elektrona som deltek i kjemisk binding. Grunnstoff i same hovudgruppe i det periodiske systemet har same tal valenselektron.
Kjede
Kjede er eit fleksibelt band sett saman av korte metalbitar, som vert haldne frå kvarandre av korte røyrstubbar. Kjede vert ofte nytta for å driva ein aksling frå ein annan, med å setta kjedehjul på akslingane og legga ei kjede rundt kjedehjula.
Kjededrift vert òg nytta når det er viktig at ulike akslingar har ein bestemt vinkel i høve til kvarandre, som til dømes kamakselen i ein stempelmotor.
Dzjugdzjur
Dzjugdzjur (russisk Джугджур) er ei fjellkjede i Det fjerne austen i Sibir i Russland. Ho går langs heile nordvestkysten av Okhotskhavet. I aust går fjella over i Stanovoyfjella og strekkjer seg nordaustover i 1500 km før ho deler seg i tre i Tsjerskijfjella, Verkojanskfjella og Gydanfjella. Fjellkjeda er ganske aude bortsett frå gullgruver som har vore i drift sidan 1920-åra.
Giuseppe Tartini
Giuseppe Alessandro Ferruccio Tartini var ein italiensk komponist og fiolinist.
Liv
Foreldra var Gianantonio Tartini frå Firenze og Caterina Zangrando, ein etterkomar etter ein av dei eldste aristokratiske familiane i Piran.
Tartini kom frå byen Piran som ligg på halvøya Istria, den gongen ein del av Den venetianske republikken, i dag ein del av Slovenia. Det ser ut til at foreldra førebudde sonen til å gå inn i fransiskanarordenen, noko som innebar ei grunnleggjande musikkutdanning. Han studerte rettsvitskap ved universitetet i Padova og skal her ha vorte ein svært god fektar. Etter at faren døydde gifta han seg i 1710 med Elisabetta Premazone. Ho kom frå dei lågare sosiale lag, og var uheldigvis for Tartini yndlingen til den mektige biskopen Giorgio Cornaro. Biskopen skulda Tartini for barnerov, og for å unngå fengsel avbraut han studia og tok tilflukt i klostret i Assisi. Her byrja han for alvor å spele fiolin, og fekk høgst truleg komposisjonsundervisning av tsjekkaren Bohuslav Matěj Černohorský.
Tartini vart raskt kjent for sin virtuose og uttrykksfulle stil. Ein anekdote fortel at ein gong han høyrde Francesco Maria Veracini spele, vart han så imponert at han for ei tid trekte seg tilbake til Ancona for å betre fiolinspelet, og spesielt bogeføringa.
Frå 1714 var han orkestermusikar i Assisi og Ancona. I 1721 vart han tilsett som Maestro di Cappella ved Basilica di San Antonio i Padova, ei stilling han heldt til han døydde i 1770. Kontrakten gav han stor kunstnerisk fridom, og han hadde løyve til å opptre der han ville. Likevel reiste han lite. Den einaste kjende reisa han gjorde utanfor Italia, var eit opphald i Praha mellom 1723 og 1726, der han blant andre vart kjent med Johann Joachim Quantz, og spelte som konsertmeister ved oppføringa av operaen til Johann Joseph Fux Costanza e Fortezza under kroninga til keisar Karl VI til konge av Böhmen.
Virke
Tartini skreiv fleire musikkteoretiske verk, blant anna eit om forsiringskunst som Leopold Mozart brukte som utgangspunkt for sin Violinschule. Dei påfølgjande teoretiske verka Tartini publiserte var basert på feilaktige utrekningar, delvis på eigne røynsler, og vart heftig kritisert av dei samtidige konkurrentane hans. Desse kontroversane var ein hard belastning for han mot slutten av livet.
Tartini skreiv mest for fiolin. Bortsedd frå eit og anna stykke for kor, to cellokonsertar, ein gambekonsert og eit par fløytekonsertar, skreiv han rundt 135 fiolinkonsertar, 200 fiolinsonatar og ein ein del triosonatar for to fiolinar. Til saman 67 sonatar og 24 fiolinkonsertar vart utgjeve i levetida hans, og det finst nokre få moderne utgåver frå 1900-talet. Han komponerte òg kyrkjemusikk, som [[Miserere]], komponert mellom 1739 og 1741 på oppdrag frå pave Klemens XII, og hymnar som «Stabat Mater», komponert i 1769.
Den velkjende julesangen «Nå er det jul igjen», som ein kjenner i songleiker tilbake til 1700-talet. Han finst att i nesten identisk form i Tartinis Konsert for fiolin og orkester i G-dur som vart oppført første gongen i 1724 i Praha.
Fylkesveg 6938
Fylkesveg 6938 går mellom Utøy og Kjerknesvåg i Inderøy kommune. Vegen er 11,4 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 231 i Nord-Trøndelag.
Don't Leave Me Now
Don't Leave Me Now er ein song av det britiske bandet Pink Floyd laga av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet The Wall i 1979.
Komposisjon
Songen er delt inn i to hovuddelar. Den første delen er dempa og roleg, med ein ganske kynisk tekst. Den andre delen inneheld ei langvarig og kjenslemessig bøn, og er ikkje så dempa og roleg.
Tekst
Som dei andre songane på The Wall fortel «Don’t Leave Me Now» historia om hovudrolla Pink. I denne songen prøver Pink å takle utruskapen til kona si, men feilar. Han legg skulda på ho for at han har det vondt.
Filmversjon
Pink ligg i symjebassenget sitt og kuttet frå handa hans fyller det med blod. Han ser kona si ha eit forhold. Ein kan så sjå han i eit avlangt, firkanta hotellrom der skuggen til kona dukkar opp på veggen, men skuggen vert gradvis forvandla til ein gigantisk knelar som jagar Pink rundt i rommet.
Medverkande
Personell per Fitch og Mahon.
Salten
Salten, òg stundom kalla Salta, er ein region i midtre Nordland som grensar mot regionen Helgeland i sør, mot Ofoten i nord og mot Norrbottens län i aust. Regionen var tidlegare eit futedømme i fylket. Folk frå Salten blir kalla saltværingar og den lokale dialekten i området heiter saltværing. Kommunane som vert rekna inn i regionen ligg rundt fjordsystemet Saltfjorden, Saltstraumen, Svefjorden, Skjerstadfjorden og Saltdalsfjorden. Kommunane her er Steigen, Sørfold og Fauske i nord, Saltdal, Beiarn og Gildeskål i sør med Bodø i midten som òg omfattar den tidlegare Skjerstad kommune sør for Skjerstadfjorden. I 2006 var folketalet om lag 67 000.
Salta (norrønt salpti, salfti) var det tidlegare namnet på regionen og kan komme frå namnet på fjordsystemet. Som regionnamn er den gamle nominativ- og akkusativforma Salta og den gamle dativforma er Salten. Ved oppløysinga av kasussystemet fram mot 1900-talet har den gamle dativforma Salten vorte ståande som den mest brukte forma, og forma Salta har i løpet av 1900-talet stort sett falle ut av bruk.
Landskapstypane i Salten varierer sterkt frå vest med fiskevær og kystbygder i Steigen t.d., til Saltdal og Beiarn i aust som representerer innlandsbygdene i Nordland. Her er område som har hatt tradisjonell reindriftsverksemd på Saltfjellet, i Beiarn og Gildeskål og her finst mest urørt natur i Rago nasjonalpark. Rago er ein naturleg fortsetjing av nasjonalparkane Padjelanta, Sarek og Stora Sjöfallet på svensk side av riksgrensa. Junkerdal nasjonalpark ligg innanfor Saltdal og Fauske, medan berre delar av Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark høyrer til Salten.
Zuchwil
Zuchwil er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. 41% av innbyggarane i kommunen er ikkje sveitsiske statsborgarar. Kommunesenteret ligg 433 meter over havet.
Kommunen ligg i ein trekant forma av elvane Aare og Emme rivers og fjella Bleichenberg og Birchi nær Solothurn.
Relativ molekylmasse
Relativ molekylmasse eller relativ atommasse, tidlegare kalla atomvekt eller molekylvekt, er den gjennomsnittlege massen per atom eller molekyl dividert med 1/12 av massen til eit atom av nukliden 12C. Dette går ut frå at grunnstoffa som dei relative massane er gjevne for, inngår med naturleg isotopsamansetning. Storleikane er lik måltallet for den molare massen av vedkomande atom eller molekyl, når denne er gjeven i g/mol, og lik måltalet for atommassen (eller molekylmassen) når denne er gjeven med atommasseeininga u som eining.
Northern Isles
Northern Isles (tyder «Nordøyane», norrønt Norðreyjar; skotsk-gælisk Na h-Eileanan Tuath; skotsk Northren Isles) er ei øygruppe nord for Skottland.
Gruppa omfattar Shetlandsøyane, Fair Isle og Orknøyane. Stundom vert Stroma òg medrekna, som er ein del av Caithness og som slik høyrer til regionen Highland.
Kultur og politikk
Northern Isles vert vanlegvis delte for politiske årsaker, men dei er ein valkrets i Westminster.
Dei har òg ei kulturarv frå piktane og i motsetnad til Færøyane og Island mange førhistoriske ruinar som brocher og steinsirklar - til dømes Jarlshof og Maes Howe.
Yoshika Matsubara
Yoshika Matsubara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Shimizu S-Pulse, JEF United Ichihara, Shonan Bellmare og Avispa Fukuoka.
Atsushi Goto
Atsushi Goto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Naguib Mahfouz
Nagib Mahfouz var ein egyptisk forfattar fødd i Kairo.
Mahfouz skreiv om lag 30 romanar og novellesamlingar, og er særleg kjend for Kairo-trilogien. Han vart i 1988 tildelt nobelprisen i litteratur som fyrste arabiskspråklege forfattar.
Han vart knivstukken i nakken i 1994 av ein islamistisk ekstremist, fordi han hadde portrettert Gud i ein av romanane sine. I etterkant av denne episoden fekk Mahfouz psykiske helseproblem.
Fylkesveg 6944
Fylkesveg 6944 går mellom Heggstad og Gangstad i Inderøy kommune. Vegen er 7,6 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 235 i Nord-Trøndelag.
Fylkesveg 83
Vegen heitte tidlegare riksveg 850. Før 1. januar 2010 var vegen del av riksveg 83.
Mellom Langvassbukt og Flesnes er vegen til dels rasfarleg, og ein del av strekninga (Bogklubben) er smal og dårleg. Når vegen er stengd, går ferja mellom Revsnes og beredskapsferjeleiet på Forøysætran ved Langvassbukt.
I oktober 2007 starta bygginga av Kvæøysambandet opp, med skogrydding og masseuttak ved Salen på Hinnøya. I samband med bygginga av Kvæøysambandet blei riksveg 83 ved Salen senka 3 meter.
Ergaki
Ergaki er ei fjellkjede i Vest-Sajanfjella sør i Sibir i Russland.
Ergaki naturpark er eit verneområde som omfattar fjellkjeda.
Polart høgtrykk
Eit polart høgtrykk er eit høgtrykksområde rundt Nordpolen eller Sørpolen. Dei låge temperaturane i polområda fører ti at lufta søkk mot bakken og skapar eit høgtrykk her (ein prosess kalla subsidens. Dette er den motsette prosessen til den varme lufta som stig nær ekvator og som skapar lågtrykk i den intertropiske konvergenssonen. Polarkvervelen er nært knytt til polare høgtrykk.
Overflatetemperaturen under polare høgtrykk er av dei lågaste ein finn på jorda, og ingen månader av året har middeltemperatur over frysepunktet. Regionar under polare høgtrykk får òg særs lite nedbør og vert ofte kalla «polare» eller «kalde ørkenar».
Lufta som strøymer frå polane skapar polar austavind i Arktis og Antarktis. Polare høgtrykk i Antarktis er kraftigare enn dei i Arktis på grunn av dei større landmassane her mister varmare meir effektivt.
Natur
Natur er eit vidt omgrep som i regelen viser til noko som er i verda og ikkje er forma av menneske. Det kan brukast om opphavlege, gjerne medfødde eigenskapar, som motsetnad til det som er tillært, kunstig eller prega av kultur.
Naturomgrepet er kjend sidan den greske antikken. Dei greske før-sokratikarane blei kalla fysikoi, 'naturforskarar', og brukte ordet fysis om dei iliggjande eigenskapane til plantar, dyr og andre element i verda utviklar på eiga hand. På latin blei det greske omgrepet omsett til natura, som tyder 'fødsel'. I moderne tid er naturvitskap blitt til læra om den fysiske verda og reglane ho følgjer. Samstundes er omgrepet «natur» eller «naturleg» blitt brukt om mange alternativ til moderne kultur, vitskap og teknologi.
Døme
«Naturen» kan vera ein motsats til «sivilisasjonen», anten i form av (ein viss type) menneske eller deira påverknader. Ein kan snakka om å dra «ut i naturen» når ein forlét eit område prega av bygningar, landskapsarkitektur og menneskeleg infrastruktur og dreg til eit meir urørt område som er prega av plantar, dyr og naturlege prosessar som erosjon, vind og forråtning. Men medan det finst område som er klart «unaturlege», som byar, og område som er klart «naturlege», som urskog og villmark, er det likevel vanskeleg å skilja dei. Ingen byar er utan naturleg innslag, mange kulturlandskap er utforma av menneske i samspel med naturen, og parkar er menneskeskapte men med naturlege element og gjerne med føremålet om å gje ei naturkjensle. Naturreservat er laga for å ta vare på ein viss type natur, men blir ofte tekne vare på av menneske.
Naturleg eller «naturell» kan tyda at noko ikkje er ordna eller tillage. Materiale som ikkje er farga, som hår, ull eller pels, kan ha naturfarge, medan matvarer som blir serverte med lite tilreiing kan kallast naturelle. Det naturlege kan også setjast som motsetnad til industrielle, vitskapsbaserte eller på annan måte «kunstige» prosessar. Mange eldre metodar for å gjera noko har fått nemninga «natur-» eller «naturleg» etter at dei i stor grad er blitt fortrengde av nyare metodar. Nokre døme på slike motsetnadspar er naturmedisin versus (skule)medisin, naturgjødsel versus kunstgjødsel og naturlege perler versus kulturperler. Å leva «i pakt med naturen» kan visa til ulike miljøvennlege levemåtar som har mindre innverknad på eit økosystem enn typiske industrialiserte samfunn eller andre som driv «rovdrift på naturen». Menneske ein meiner lever slik frå gammalt av kan kallast naturfolk.
Filosofi og vitskap
I antikken samanlikna mange filosofar, særleg Aristoteles, natur som ein organisme, som mennesket.
Under renessansen rekna naturfilosofar som Descartes og Newton natur som ein mekanisme, liknande ein maskin. Hobbes innførte omgrepet naturtilstand om menneske, som han meinte var ein brutal og nådelaus kamp dei imellom. Til motsats meinte opplysingsfilosofen Rousseau at menneske av natur var gode, og at dei alle hadde visse grunnleggjande naturrettar.
I moderne naturvitskap oppfatta tenkjarar som Darwin og Haeckel natur som ei utvikling, liknande historia. Forskarar som Carl von Linné med sin Systema naturae forsøkte å systematisera naturen. Frå denne tida byrja ein studera naturhistorie og laga naturhistoriske museum.
Kunst og kultur
Ulike retningar innan kunst og kultur har gått ut på å dyrka ulike tilnærmingar til naturen. Innan romantikken var natur særs viktig, både som inspirasjon og motiv. Seinare realisme og naturalisme la vekt på å skildra verda så naturtru som mogleg. Vidare har ei moderne kunstform kjend som stadkunst eller kunst i naturen (engelsk land art, Earth art eller Earthworks) går ut på å laga kunst som er del av naturen eller ved hjelp av material derfrå.
Politisk rådgjevar
Politisk rådgjevar er i Noreg ein tittel på ein person, ein politikar, som har støttefunksjonar for andre politikarar.
Politiske rådgjevarar finn ein særleg to stadar: Statsrådar har ein eller fleire politiske rådgjevarar, som er ein del av den politiske leiinga av departementet. Også stortingsgruppene til partia har tilsett eigne politiske rådgjevarar til hjelp for stortingsrepresentantane.
Politiske rådgjevarar for norske statsrådar
I norske departement er politiske rådgjevarar politisk oppnemnde, som hjelparar for statsråden.
Ein politisk rådgjevar går inn i det som blir omtala som den politiske leiinga i departementet, altså dei som er politisk oppnemnde: Statsråd, statssekretærar og politiske rådgjevarar.
Hiroyasu Ibata
Hiroyasu Ibata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Utrykkingspolitiet
Utrykkingspolitiet (UP) er ei nasjonalsærorgan i den norske Politi- og lensmannsetaten, direkte underlagt Politidirektoratet. UP er ei bistands- og beredskapsressurs for politidistrikta og arbeider for å redusere ulykker og lovbrot i trafikken, og bidrar i anna politiarbeid.
UP vart oppretta i 1937 i samband med overgangen frå kommunalt til statleg politi. UP har hovudkontor i Stavern og er organisert på landsbasis med 9 distrikt. Kvart distrikt blir leia av en distriktsleiar og har administrativ støtte av ein distriktssekretær.
Bakgrunnsstoff
Nettsidene til utrykkingspolitiet, https://www.politi.no/utrykningspolitiet/
Klimapådrag
Klimapådrag er eit samleomgrep for alle faktorar som kan medverke til klimaendringar. Klimaet på jorda er avhengig av kompliserte gjensidige påverknader mellom atmosfæren, havet og jordoverflata, og dette omfattar både fysiske, kjemiske og biologiske prosessar. Mange av prosessane er ikkje like godt forstått av forskarane, og det finst kanskje enno prosessar og vekselverknader som ikkje er oppdaga enno. Prosessane ein alt kjenner til er ofte særs kompliserte og modellane som vert nytta for å modellere framtidig klima må forenkle desse prosessane, og dette er ein av årsakene til dei usikre klimavarsla ein har i dag.
Forholdet mellom eit klimapådrag og effekten pådraget har på klima vert kalla klimasensitivitet. Ein prosess som påverkar klimaet og som samstundes endrar klimasensitiviteten vert kalla ein tilbakekoplingsmekanisme. Om denne tilbakekoplinga forsterkar klimapådraget vert det kalla ei positiv tilbakekopling, og om tilbakekoplinga reduserer klimapådraget vert det kalla ei negativ tilbakekopling.
Strålingspådrag
Det viktigaste klimapådraget er strålingspådrag. Strålingsbalansen til jorda påverkar i høgste grad den globale gjennomsnittstemperaturen på jorda. Strålingsbalansen er ein balanse mellom solstrålinga som kjem inn i atmosfæren og ned til overflata, og varmeutstrålinga som går ut att i verdsrommet. Om ein av desse vert endra, vil dette få konsekvensar for temperaturen på overflata. Ei auke i solinnstråling på berre 1,6 % vil medverke med ein temperaturauke på 1 °C ved jordoverflata. Ei dobling av karbondioksidmengda i atmosfæren frå 300 ppmv til 600 ppmv vil føre til at mindre varmeutstråling når verdsrommet og medverke med same temperaturauke (1 °C) ved overflata.
Vassdampen si tilbakekopling
Ein av dei kraftigaste tilbakekoplingsprosessane på jorda er at temperaturen er avhengig av vassdampen sitt mettingstrykk. Når temperaturen aukar, aukar òg mengda av vassdamp, som er ein viktig drivhusgass, i metta luft. Ei endring av temperaturen på 1 % vil gje ei endring av spesifikk fukt på 20 %. Den relative fukta vil derimot ikkje endre seg så mykje fordi han aldri kan gå over 100 %. Ein temperaturauke på 1 °C ved strålingspådraga nemnd over vil føre til meir vassdamp i atmosfæren, og ein ytterlegare auke i temperaturen på 1 °C.
Ved å doble -mengda i atmosfæren vil altså tilbakekoplingsprosessane til vassdamp medverke til at temperaturauken ikkje berre vert 1 °C, men 2 °C.
Is-albedo
Ei isdekt overflate har mykje høgare albedo enn ei vanleg overflate på jorda. Albedoen til jorda varierer gjennom året på grunn av forskjellar av is- og snødekke, forskjellar i vegetasjonsdekket og forskjellar i solvinkelen gjennom året, særleg på høge breiddegrader. Albedoen til ei havoverflate er vanlegvis omkring 10 %, medan eit isdekt hav har ein albedo på om lag 60 % på same breiddegrader.
Dynamiske tilbakekoplingsprosessar og meridional energitransport
Datamodellar har vist at endringar i temperaturgradienten mellom ekvator og polområda påverkar varmetransporten frå ekvator til polane ved at ein får kraftigare baroklinitet på midlare breiddegrader. Dette gjer seg gjeldande i kraftigare lågtrykkssystem som aukar varmetransporten mot polane og på den måten minkar temperaturgradienten. Paleoklimatiske data har derimot vist at temperaturen under den siste istida var tilnærma uendra i tropane, medan han fall med 10 °C på høgare breiddegrader.
Dette kan forklarast ut frå den langbølgja strålinga og fordampinga si tilbakekopling i tropane. For temperaturar mindre enn om lag 10 °C, så aukar netto varmetap frå overflata når temperaturen stig fordi svartlekamstrålinga aukar med temperaturen. Når temperaturen kjem over 10 °C minkar netto varmetap frå overflata når temperaturen aukar, fordi varmestrålinga frå atmosfæren då aukar raskare enn utstrålinga frå overflata. Årsaka til dette er at vassdampinnhaldet i atmosfæren aukar ved temperaturstigingar over 10 °C. Som følgje av dette minkar netto varmetap frå overflata raskast ved temperaturar omkring 30 °C, som er temperaturane ein normalt har kring tropane. Dette gjev ein positiv tilbakekopling for strålingsbalansen ved overflata som er størst for tropiske temperaturar, og ein temperaturauke då vil føre til at varmetapet ved overflata minkar.
Skypådrag
Skyer doblar albedoen til jorda frå 15 til 30 % og reduserer den langbølgja utstrålinga (varmetapet) med 30 W/m². Sidan desse to effektane delvis opphevar kvarandre vert effekten skyene har på den netto globale innkommande strålinga ein reduksjon på 20 W/m². Effekten ei enkelt sky har på den lokale energibalansen er avhengig av høgda og tjukkleiken til skya, innstrålinga og jordoverflata under skya. Ei låg sky over hav vil til dømes redusere nettostrålinga kraftig fordi ho vil auke albedoen utan at den langbølgja utstrålinga ved toppen av atmosfæren vert særleg endra. Ei høg og tynn sky vil derimot sleppe gjennom den innkommande solstrålinga, men stoppe den langbølgja ustrålinga og på den måten auke nettostrålinga og føre til oppvarming ved overflata.
Ei grov utrekning gjev at ei endring av det globale skydekket på om lag 10 % har same effekt som dobling av karbondioksid i atmosfæren. Det vil sei at om ein aukar skydekket med 10 % vil det jamne ut effekten som ei dobling av -mengda i atmosfæren gjev. Ved å minke skydekket med 10 % vil dette doble effekten som -doblinga gjev. Men både skymengda og skytypen er særs viktige for klimaet. Dette er særs vanskeleg å få med i ein global klimamodell og skypådraget, som kan vere særs viktig, er ein av dei mest usikre faktorane i klimamodellane.
Biogeokjemiske pådrag
Biologi spelar ei viktig rolle for klimasensitiviteten til jorda. Det er mange måtar dyr og planter kan påverke klimasensitiviteten på. Den sterkaste og kanskje mest direkte måten er korleis organismar og planter påverkar samansettinga av atmosfæren. Planter tar opp karbondioksid ved landoverflata og i havet. Det er estimert at om lag halvparten av den globale nedkjølinga under den siste istida kom av ei halvvering av -innhaldet i atmosfæren. Denne reduksjonen må ha kome av endringar i dei biologiske og kjemiske tilhøva i havet, sidan -innhaldet i atmosfæren i løpet av slike tidsskalaer vert kontrollert av partialtrykket til i havoverflata.
Den viktigaste kjelda til kondensasjonskjerner som skydropane oppstår på over hav er svovelhaldige gassar som dimetylsulfid danna av ørsmå organismar i overflatevatnet. I atmosfæren vert desse gassane omforma til svovelsyrepartiklar som skydropane kondenserer på. Jo fleire slike partiklar det finst i atmosfæren, jo fleire skydropar vert det danna. Sidan skydropane ofte vert mindre når det er fleire kondensasjonskjerner tilgjengeleg, held dei seg òg lengre i atmosfæren før dei fell ned til jordoverflata som nedbør. Om skyene består av fleire dropar, vil dette òg auke albedoen til skya. Fleire kondensasjonskjerner vil altså føre til ei avkjøling av jorda. Om desse organismane er avhengig av temperaturen for å danne fleire slike partiklar, er det ein tilbakekoplingsprosess, men verken storleik eller forteikn på denne tilbakekoplingsprosessen er kjend.
E i matematikk
e er ein matematisk konstant og eit unikt reelt tal definert slik at arealet over x-aksen og under kurva y = 1/x for er nøyaktig lik 1. Det viser seg at arealet for er t. Altså har funksjonen e^{x} same verdi som hellinga til tangentlinja for alle verdiar av x. Meir generelt kan ein seie at berre funksjonar lik sin eigen derivert er på forma Ce^{x}, kor C er ein konstant. Funksjonen e^{x} definert slik vert kalla eksponentialfunksjonen og er den inverse til den naturlege logaritmen, eller logaritmen til grunntalet e. Talet e er ofte definert som grunntalet til den naturlege logartimen (i dette tilfellet vert logartimen definert ved hjelp av eit integral), som grensa til ei viss følgje, eller som summen av visse rekkjer.
Talet e er eit av dei viktigaste tala i matematikken, i lag med dei additive og multiplikative identitetane 0 og 1, konstanten π og den imaginære einingane i. Desse fem konstantane utgjer Euleridentiteten.
Talet e vert stundom kalla eulertalet etter den sveitsiske matematikaren Leonhard Euler. (e må ikkje forvekslast med \gamma—Euler–Mascheroni-konstanten, som stundom vert berre vert kalla Eulerkonstanten.)
Historie
Konstanten vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1618 i ein tabell i tilleggsnotatet til eit verk om logaritmar av John Napier. Verket inneheldt ikkje sjølve konstanten, men berre ei liste over naturlege logaritmar som vart rekna ut frå konstanten. Ein reknar med at tabellen vart skriven av William Oughtred. «Oppdaginga» av sjølve konstanten er tilskriven Jacob Bernoulli, som prøvde å finne verdien av uttrykket (som i røynda er e):
Første gongen konstanten vart brukt, då som bokstaven b, var i brev frå Gottfried Leibniz til Christiaan Huygens i 1690 og 1691. Leonhard Euler starta å nytte bokstaven e for konstanten i 1727, og den første publikasjonen med e var Euler sin eigen Mechanica (1736). Dei neste åra nytta enkelte forskarar bokstaven c, men etter kvart vart e meir vanleg og til slutt standarden.
Den eksakte årsaka til at ein nytta bokstaven e er ikkje kjend, men det kan ha vore fordi det er første bokstaven i ordet eksponential. Ei anna mogeleg årsak er at Euler nytta e fordi det var den første vokalen etter a som han alt nytta for eit anna tal.
Definisjonar
Talet e kan representerast på mange forskjellige måtar, som ei uendeleg rekkje, eit uendeleg produkt, ein kjedebrøk eller som grenseverdien til ei rekkje.
Grenseverdi
Som ein grenseverdi vert e definert
Dette er den vanlegaste måten å representere konstanten på.
Uendeleg rekke
Ein kan òg definere e som summen av følgjande uendelege rekkjer
der n! er fakultetet av n.
Løysinga av integrallikning
e kan òg definerast som det unike talet x > 0 slik at
Desse forskjellige definisjonane har vorte bevist å vere ekvivalente.
Kjedebrøk
Ein ikkje så vanleg måte å representere e på er som kjedebrøken
som kan skildrast på den meir kompakte forma:
Uendeleg produkt
Denne måten å representere e på inkluderer Pippengerproduktet
og Guilleraproduktet kor den nte faktoren er nte-rota av produktet
Eigenskapar
e er grunntalet for den naturlege logaritmen:
Vidare er e irrasjonalt, og transcendentalt ifølgje Lindermann-Weierstrass-teoremet. Dette vart først bevist av Charles Hermite i 1873.
Lenkje til komplekse tal
Med omsyn til Eulerformelen er
Spesialtilfellet kor x=\pi er kjend som eulerlikskapen:
Dei harmoniske funksjonane kan berre representerast ved eksponensialfunksjonar.
Løysinga av differensiallikningar
Mange vekst- og nedbrytingsprosesser kan modellerast gjennom eksponentialfunksjonar. Eksponentialfunksjonen e^{x} er viktig fordi det er den unike funksjonen som løyser differensiallikninga
e^{x} er lik sin egen deriverte. Den mest generelle funksjonen som er sin egen deriverte er Ce^x, kor C er ein konstant.
Ein kuriositet
For x = e oppnår ein maksimum for funksjonen
Goodbye Cruel World
Goodbye Cruel World er ein song av det britiske bandet Pink Floyd, skriven av Roger Waters. Songen vart gjeven ut på albumet The Wall i 1979.
E i matematikk
Ein kuriositet
Meir generelt gjev verdien x = e^{1/n} maksimum for funksjonen
Goodbye Cruel World
Komposisjon
Songen er roleg og forholdsvis rytmisk med ein mjuk repeterande bassnote, som liknar bassriff som er brukt i tidlege Pink Floyd-songar som «Careful with That Axe, Eugene» og «See Emily Play». Det siste augneblikket av ordet «goodbye» vert sagt samtidig som musikken vert kutta. Det får det til å høyrast meir desperat ut, i tillegg til å fungere som eit symbol på at Pink kuttar ut alle band til verda omkring seg.
E i matematikk
Kjelder
''
Goodbye Cruel World
Medverkande
Personell per Fitch og Mahon.
Boethius
Anicius Manlius Severinus Boëthius, best kjend som Boethius, fødd om lag 480, og daud om lag 524, var ein romersk filosof som verka i skjelet mellom seinantikken og mellomalderen. Han er mest kjend for verket De consolatione philosophiae (Filosofiens trøyst), frå 523, skriven medan han sat i fangenskap hjå Theoderik den store.
Jean-Baptiste Desmarets
Jean-Baptiste François Desmarets, marki av Maillebois, var ein fransk marskalk.
Boethius
Liv
Boethius vart fødd i Noricum om lag 480 eller 482. Faren var konsul, og døydde ikkje lang tid etter 487. Guten vart teken inn hjå ein framtredande senator, Symmachus, som gav han den naudsynte utdanninga, og opna for filosofi og litteratur. Boethius vart godt skolert i skriftene til Cicero.
Jean-Baptiste Desmarets
Han var son av Nicolas Desmarets, Marquis De Maillebois (1648 - 1721), generalkontrollør av finansar under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike, og nevø av Jean-Baptiste Colbert.
Boethius
Liv
Boethius kom til å leva under Theoderik den store det meste av livet, og såg korleis austgotarane la under seg Italia. Han tok tidleg til med skriving, og laga først ei handbok i aritmetikk, på grunnlag av gresk reknekunst. Boethius akta å omsetja den greske fagkrinsen til latin, og heldt fram med musikk, geometri og astronomi, som han samla under nemninga Quadrivium (Krossveg). Det meste av desse verka er no tapte, men skriftene hans om musikk er framleis ivareteke, og sette standard for musikkforståinga opp gjennom mellomalderen. Boethius sette og ei rettesnor for høgare utdanning, og definerte Artes Liberales i eit system som ikkje vart utfordra før i renessansen. Boethius avgrensa desse "artes" til sju, der dei hadde vore ni på gresk. Han bygde på filosofen Varro då han gjorde dette verket.
Boethius vart gift med dotter til Symmachus, Rusticiana, og fekk to søner med ho. Han skreiv seinare at samlivet var lykkeleg. Læreverket gjorde han kjend, og han vart snart beden om å virke som sendemann for Theoderik. Slik vart han blanda inn i politikken i samtida.
Jean-Baptiste Desmarets
Han lærte krigskunsten frå Claude Louis Hector de Villars. Han utmerkte seg under omleiringa av Lille, og kommanderte ein divisjon i Italia under den polske arvefølgjekrigen. Han erobra Korsika på mindre enn tre veker i 1739 og fekk for dette graden marskalk i 1741.
Boethius
Liv
Etter å ha skrive om dei grunnleggjande faga, tok han for seg logikken som fagfelt. No bygde han på Aristoteles, og akta å byggje ein einskapleg filosofi i same lei som forgjengarane. Han skreiv og eit stort verk om Teologi, og det er sagt han la grunnsteinen for den mellomalderlege skolastikken. Mange av desse verka lever etter han i dag.
Biberist
Biberist er ein kommune i distriktet Wasseramt i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 447 meter over havet.
Boethius
Liv
Fram til 522 var Boethius i medvind. Han fekk stor heider av Theoderik, og roste kongen att i det romerske senatet. Theoderik gjorde han til øvste embetsmann i staten. Ikkje lenge etter fall han i vanvørdnad og vart kasta i fengsel. Dette skuldast mellom anna eit oppgjer med arianismen, og attåt rivingar mellom fraksjonar i hoffet, der han ofte sette gjennom viljen sin mot viljen til gotiske adelsmenn. Desse vart arge på han for dette. Boethius fekk og problem med romerske embetsmenn, og samstundes fekk Theoderik andre sjølv politisk motvind, og kom i strid med keisaren i Austromarriket, og med vandalane i Afrika. Etter dette døydde sonen hans, og det vart tvil om arverekkja. Nett på denne tida var Theoderik ved å misse grepet av di han vart gamal, og då var det rimeleg han fann ein syndebukk. Dette vart Boethius.
Filosofiens trøyst
Medan Boethius sat på cella og venta på rettargang, skreiv han hovudverket sitt, ein dialog med filosofien, som syner seg som ei fager kvinne. Ho trøyster han og fortel kor viseleg alt er laga. I verket drøftar dei lagnad og fri vilje, lykke, vondskap og menneskelege kår. Grunnsynet er svært Platonsk, og han trøyster seg med av vondskapen ikkje varar ved, og at det gode er sterkare. Gud er grunnleggjande god. Eit førande omgrep i verket er forsyn, ein lekk mellom lagnad og fri vilje, som gjer det mogleg for menneska å ta val innanfor gjevne grenser. Verket kom til å halde seg som filosofisk skole i mellomalderen, og i den katolske kyrkja.
Kristi himmelferdsdag
Kristi himmelferdsdag eller helgetorsdag, som dagen tradisjonelt er kalla i liturgisk språk, er ein kristen rørleg helgedag som vert feira førti dagar etter påske, det vil seie torsdag mellom 6. og 7. søndag i påsketida. Han vert feira til minne om at Jesus Kristus ifylgje Evangeliet etter Lukas skal ha fare opp til himmelen førti dagar etter oppstoda si.
Festen vart truleg innført på 300-talet, da enkelte kristne kyrkjer byrja å feire han som eigen fest. Det fyrste kjende dømet på at denne finst i ein liturgisk kalender er frå byrjinga av 300-talet, då synoden i Elvira avviste ein skikk med å byrje ein ny fasteperiode etter den førtiande dagen. Grunnen for ei slik faste ser ut til å ha vore at ein ville markere at Kristus var teken vekk frå Jorda. Feiringa vert òg nemnd i preiker av St. Johannes Krysostomos og andre.
Kristi himmelferdsdag er helgedag i Noreg. Ofte blir dagen berre kalla «Kristi himmelfart». Denne dagen er ikkje flaggdag i Noreg.
Biberist
Kommunen ligg mellom Emme og elva Aare sør for Solothurn. Dei to landsbyane Ober- og Unterbiberist vart slått saman til ein kommune i 1857.
Kristi himmelferdsdag
Pinse er ei av dei tolv store høgtidene i den ortodokse kyrkja.
Jean-Baptiste Desmarets
Under den austerrikske arvefølgjekrigen vart han send for å kjempe mot austerrikarane i Italia og vann der slaget ved Bassignano i 1745. Året etter tapte han derimot mot langt større styrkar i slaget ved Piacenza, som gjorde at han måtte forlate hertugdømet Milano.
Biberist
Kommunen grensar i sør mot kantonen Bern.
Arild Feldborg
Arild Feldborg var ein norsk revyforfattar og kringkastingsmann.
Jean-Baptiste Desmarets
Etter krigen vart han guvernør i Alsace (1748).
Arild Feldborg
Feldborg var fødd i Wien. Han var utdanna cand. oecon. i 1934 og virka som forfattar mellom anna ved Chat Noir frå tidleg på 1930-talet, ofte i samarbeid med Bias Bernhoft.
Arild Feldborg døydde i Bærum.
Kristi himmelferdsdag
Datoar for Kristi himmelfartsdag
Kristi himmelfartsdag fell alltid på ein torsdag 39 dagar (5½ veke) etter 1. påskedag, det vil seia i tidsrommet 30. april–3. juni.
Avogadros tal
Formelt blir stoffet definert som talet på karbon-12-atom i 12 gram av stoffet. Karbon-12 blei vald som utgangspunkt fordi ein også historisk kunne måla atommassen svært nøyaktig.
Talet er kalla opp etter den italienske vitskapsmannen Amedeo Avogadro, som levde på attenhundretalet. I 1811 gav han ut ein artikkel der han viste korleis 1) alle gassar ved 2) same temperatur og 3) same trykk og 4) same volum inneheldt same tal molekyl. Dette vert kalla Avogadro si lov.