cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bernhard Studer
Liv
Studer var son til ein skiltmålar i Gunzgen. Fjorten år gammal begynte han i lære hos bilethoggaren Johann Georg Luthy i Olten. Han gjekk så på kunstskule i Solothurn, der vart han undervist av Gaudenz Taverna. Etter råd frå læraren slutta Studer og reiste i 1850 til kunstakademiet i München. I München fekk han så arbeid i atelieret til landskapsmålaren Karl Millner. Etter knappe to år reiste Studer tilbake til heimlandet, mest truleg av økonomiske grunnar. Med støtte frå kantonsregjeringa i Solothurn, som gav han studiepengar, vart Studer i 1853 i stand til å reise til Düsseldorf. Der gjekk han i lære for å verte landskapsmålar, hos høvesvis Rudolf Wiegmann, Johann Wilhelm Schirmer og Hans Gude. Etter svært gode skussmål tidleg i studietida, fekk han i første kvartal 1856 avskjed «grunna rotete liv». Gjennom åra i Düsseldorf var Studer ein flittig gjest i kunstnarklubben 'Malkasten'.
Same året som han vart bortvist frå kunstakademiet i München, 1856, følgde Studer læremeisteren sin, Schirmer, til kunstakademiet i Karlsruhe. Dei komande åra var han jamnt med på vandreutstillingane som kunstforeininga i Bern arrangerte i Sveits. For måleriet Ein Gegend in Jura (Eit landskap i Jura), mottok han sølvmedalje i 1857. Også i Karlsruhe og Baden-Baden tok han ofte del i kollektivutstillingar. Tett kontakt hadde han med kunstnarar som Hans Thoma og Eugen Bracht. Etter fleire år i Karlsruhe flytta Studer i 1865 til München. Der døydde han våren 1868.
Arbeid
Studer var i hovudsak oppteken med motiv frå heimlandet Sveits, meir presist Gäu, eit område mellom Solothurn og Olten som ligg ved foten av Jurafjella. Best kjent er to måleri av borgslottet Neu-Bechburg, eitt av dei, sannsynlegvis hans beste og største arbeid, finst på slottet. I tillegg har han også synt fram andre alpine landskap, til dømes i Det høge Göll og i Måneskin på Walensjøen. Karakteristisk for Studer er hans rolege, nesten poetiske skildringar av natur og folk i Alpane. Dessutan finst nokre få og kjenslevare bilete med scener frå gard og landsby.
Jakob Poulsen
Jakob Poulsen er ein dansk fotballspelar, som spelar for FC Midtjylland i den danske fotballigaen, og for det danske landslaget.
Landslagskarriere
I januar 2009 kom Poulsen med i ein dansk ligalandslagstropp til ein bortekamp mot Thailand. Her gjorde han så godt inntrykk at han vart teken ut til det danske A-landslaget til ein venskapskamp mot Hellas, 4. februar 2009. Han vart då den første AGF-spelaren på A-landslaget på 12 år. Han debuterte som innbytar på ein uvant høgreback-plass 60 minutt ut i kampen. Seinare på våren fekk han spela i VM-kvalifiseringskampen mot Albania, og då nokon etablerte landslagsspelarar måtte melda fråfall til den avgjerande kvalifiseringskampen mot Sverige i juni same året, fekk Poulsen sin debut frå start. Han fekk gjennombrotet sitt på landslaget i eit 1-2-tap mot Chile 12. august 2009, då fleire kommentatorar utropte han til den beste danske spelaren. I den sjuande landskampen sin vart Poulsen matchvinnar då han sikra Danmark si kvalifisering til fotball-VM i 2010 med målet som gav 1-0-siger til Danmark over Sverige.
Vest-Makedonía
Vest-Makedonía (gresk Δυτική Μακεδονία, Dytikí Makedonía) er ein av tretten periferiar i Hellas. Han omfattar dei tidlegare prefektura Kozáni, Grevená, Kastoriá og Flórina.
Periferieiningar og kommunar
Etter den administrative reforma i 2010 med endringar i 2019 er periferien Vest-Makedonía delt inn i fire periferieiningar som omfattar 13 kommunar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferien er:
Vetrov Hill
Vetrov Hill er ein ås med ei høgd opp mot 20 moh, som ligg ved austsida av innløpet til McDonald Bay på kysten av Antarktis. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og seinare kartlagd på ny av den sovjetiske ekspedisjonen i 1956 som namngav han Vetrov, som tyder «vindfull».
Vest-Makedonía
Økonomi
70 % av straumproduksjonen i landet vert produsert i Vest-Makedonía, og i tillegg er gruvedrift ei viktig næring. Dei siste åra har turisme vorte viktigare, særleg om vinteren. Vest-Makedonía er den einaste greske periferien utan kyst, men han har mange innsjøar, fjell, vakre landsbyar og to store skisenter i Flórina (Vígla) og Grevená (Vasilítsa).
Københavns Universitet
Københavns Universitet (latin Universitas Hafniensis) er det eldste universitetet i Danmark og eit av dei eldre universiteta i Nord-Europa. Universitetet i København vart grunnlagd i 1479 av kong Christian I.
Fram til Det Kgl. Frederiks Universitet vart grunnlagd i Christiania (Oslo), måtte nordmenn reisa til København for å studera.
Historie
Universitetet vart innvigd 1. juni 1479 av kong Kristian I, etter han i 1475 hadde fått løyve frå pave Sixtus IV til å opprette universitetet. Etter tysk forbilde hadde universitet fire fakultet: teologi, jura, medisin og filosofi.
Fram til reformasjonen i 1536 var Københavns Universitet ein del av den romersk-katolske kyrkja, og derfor førte biskopen i Roskilde tilsyn med universitetet. I samband med reformasjonen tok statsmakta over denne oppgåva. Inntil statsmakta tok over hadde universitetet eit omfattande sjølvstyre, som mellom anna medførte at det ikkje var underlagt det normale rettsvesenet, men derimot hadde eigne lover og domstolar og eige ordens- og fengselsvesen. Fengselscellene kan ein framleis sjå i universitetets noverande kjellar.
Magister Peder Albertsen var universitetets første rektor, og han vart av kongen pålagt å finne eit tal lærde, slik at universitetet si verksemd kunne ta til. Frå innviinga i 1479 fram til 2004 vart universitetet leia av rektor og konsistorium. Ved årsskiftet 2004/05 vart konsistoriet lagt ned og erstatta av eit styre og ei tilsett leiing (rektor, prorektor, dekanar og institutleiarar).
Med verknad frå 1. januar 2007 har Københavns Universitet fusjonert med Den Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole og Danmarks Farmaceutiske Universitet, som vart det 7. og 8. fakultet ved universitetet. Universitetet har med det meir enn 5500 forskarar.
Bani Shutayr
Bani Shutayr er eit stammeområde i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Krakken
Krakken er namnet på fleire stader
Tidlegare norske aviser
Tidlegare norske aviser er eit oversyn over norske avistitlar som er lagde ned.
Ulsberglia
Ulsberglia er ei lita samling rekkehus oppe på toppen av Flaktveit i Åsane i Bergen kommune, beståande av 150 rekkehus og nokre einebustadar. Burettslaget er delt inn i seks tun.
Byen Pisco
Byen vart hardt råka av jordskjelvet i Peru 2007.
Ikkje langt frå byen, rett ved vegen mot Ayacucho ligg den vel preserverte inkastaden Tambo Colorado og like ved på Paracas-halvøya ligg geoglyfen El Candelabro. Området rundt byen er mykje vitja på grunn av konsentrasjonen av marint fugle og dyreliv i naturreservatet Reserva Nacional de Paracas, òg kalla dei peruanske Galapagosøyane.
H.C. Andersen
Hans Christian Andersen var ein dansk diktar og forfattar som særleg er kjend for eventyra sine. Nest etter Bibelen er eventyra dei mest omsette tekstane i verda.
Liv
Andersen blei fødd i Odense den 2. april 1805 til vaskekona Anne Marie Andersdatter og skomakarsvennen Hans Andersen. Faren døydde då sonen var elleve år gammal. I 1819, som fjortenåring, drog H.C. Andersen til København for å prøva lykka ved Det Kongelige Teater. I tre år prøvde han utan hell å vinna innpass ved teateret som songar, dansar og skodespelar.
Ungguten levde eit hardt og fattig liv, men fekk hjelp frå innflytelsesrike vennar til å ta utdanning. I 1822 tok H.C. Andersen fatt på latinskolen, først i Slagelse og frå 1826 i Helsingør. Her opplevde han å bli mobba av både elevar og lærarar. Mens han var elev skreiv Andersen diktet «Det døende Barn», i 1827. Året etter tok han studenteksamen og i 1829 igjen Anden Eksamen. Den første eigentlege diktsamlinga hans kom ut i 1831. Same året drog han for første gong til utlandet, til Tyskland, der han mellom anna møtte diktaren Chamisso.
Den amerikanske globetrottaren J. Ross Browne vitja på eige initiativ H.C. Andersen i 1862 og skildrar møtet slik :
Dikting
Det var med eventyra sine at H.C. Andersen blei mest kjend og lesen. Dei er omsette til over hundre språk. Desse forteljingane kan vera vakre, sørgmodige og avslørande. Nokre av dei er inspirerte av danske folkeeventyr, andre av forfattaren sitt eige liv. Blant dei mest kjende er «Den lille Pige med Svovlstikkerne», «Keiserens nye klær», «Prinsessen på erten», «Den stygge andungen» og «Den lille havfrue».
Kulturkanonen
Den lille havfrue er teken opp i den danske kulturkanonen.
Absolute Music 14
Absolute Music 14 er ei samleplate i den norske Absolute Music-serien og vart utgjeve i 1995.
Karasjok
69.4719°N, 25.5112°W
Karasjok (nordsamisk Kárášjohka) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Karasjok kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Tettstaden ligg ved elva Kárášjohka, omkring møtepunktet mellom vegane E6 og riksveg 92, om lag 13 kilometer frå riksgrensa til Finland. Karasjok har og det meste av busetjinga i kommunen er konsentrert til tettstaden. Tettstaden Karasjok blir lokalt også kalla for Kirkestedet.
I Karasjok kjem den samiskspråklege avisa Ávvir ut fem dagar i veka. Tettstaden er sete for ei rekkje sentrale samiske institusjonar, mellom dei Sametinget, NRK Sápmi, museet De Samiske Samlinger og Samisk spesialbibliotek. Karasjok har produksjon av jernvarer og trevareindustri. Like nord for tettstaden ligg ein seismologisk stasjon. Det er to kyrkjer i tettstaden: Karasjok kyrkje og Karasjok gamle kyrkje, som er den eldste trekyrkja i Finnmark.
Frå Karasjok går E6 nordover til Lakselv og austover til riksgrensa til Finland. Frå Kautokeino i sørvest kjem riksveg 92 og går frå tettstaden Karasjok vidare langs sørbreidda av elva Kárášjohka.
Historie
Det første telefonsambandet mellom Karasjok og resten av Noreg, kom i 1909.
Myksvoll bedehus
Myksvoll bedehus er eit bedehus som ligg på Øvre Myksvoll i Alver kommune i Vestland. Bedehuset vert eigd og drive av Myksvoll indremisjon.
Historie
Bedehuset vart opphavleg bygd i Øystese på slutten av 1800-talet. I 1939 vart det rive og flytta til Myksvoll i deler. Prisen på huset var då sett til 2500 kr + 100 kr i frakt. Huset vart bygd opp igjen på dugnad, og stod ferdig i 1941.
Indremisjonen fekk tomta gratis av grunneigaren, og i to generasjonar seinare har familien gitt frå seg meir eigedom til utviding av huset og parkeringsplass. I 1976 byrja eit ombyggings-/restaureringsprosjekt, og store delar av huset vart pussa opp.
Arbeidet i dag
Kvart år vert det halde ca 60 offentlege møte, og oppmøtet på desse er alt frå 5 til 100 stk. Arbeidet i bedehuset vert for det meste drive av frivillige, med einskilde besøk/møteveker av forkynnarar frå IMF (Indremisjonsforbundet) eller NLM (Norsk Luthersk Misjonssamband).
Bedehuset har vore eit samlingspunkt for bygda i fleire generasjonar, men i dag er det mest arbeid blant barn og unge.
Buzz Aldrin
Edwin Eugene «Buzz» Aldrin er ein pensjonert amerikansk astronaut, pilot og oberst. Etter Neil Armstrong er han det andre mennesket til å gå på månen. Det gjekk føre seg den 20. juli 1969 med Apollo 11. Han er ein etterkomar av utvandrarar frå Värmland i Sverige.
Romferder
Aldrin var reserve for Gemini 9A.
Narew
Narew (gamalprøyssisk og litauisk Naura, belarusisk Нараў) er ei elv som renn i vestlege område av Belarus og nordaustlege delar av Polen. Ho er ei av sideelvene til Vistula og med ei lengd på 484 km (36 km i Belarus og 448 i Polen) er ho den femte lengste elva i Polen. Nedslagsfeltet er 75 175 km² (58 873 i Polen).
Narew spring ut i Belarus og munnar ut i Vistula i Polen. Delen av elva mellom Zegrzereserovaret, der ho tek imot Vestre Bug, og Vistula, vert stundom kalla Narwio-Bug.
Historisk
6. september 1939 prøvde den polske hæren å nytte Narew som forsvarslinje mot dei tyske angrepa under invasjonen av Polen i 1939. Forsvarslinja vart gjeve opp dagen etter og dei flytta bakover til Vestre Bug sidan dei tyske styrkane allereie hadde brote gjennom forsvaret.
Tua
Tua kan syne til fleire stader
Thessalía
Thessalía (gresk Θεσσαλία) er ein av tretten periferiar i Hellas. Han fell i hovudsak saman med den tradisjonelle regionen med same namn. Periferien omfattar dei tidlegare prefektura Tríkala, Lárisa, Kardítsa og Magnisía, og har Lárisa som hovudstad. I lag med områda Makedonia og Thráki vert området uoffisielt rekna som ein del av Nord-Hellas. Thessalía ligg sentralt i Hellas og grensar til Sentral-Makedonía og Vest-Makedonía i nord, Ípiros i vest og Sentral-Hellas i sør. I aust ligg Egearhavet.
Periferieiningar og kommunar
Etter den administrative reforma i 2010 er periferien Thessalía delt inn i fem periferieiningar som omfattar 25 kommunar.
Periferi og periferieiningar
Den tradisjonelle regionen fell i hovudsak saman med periferien Thessalía med desse periferieiningane:
Geografi
Topografien i området består av ein ring av fjell rundt låglandet på Den thessaliske sletta. Området kan få noko regn om sommaren, noko som gjer frodige forhold for jordbruk. Thessalía vert av den grunn stundom kalla «brødkorga til Hellas». Fjella Khásia og Kamvoúnia ligg i nord, Ólymbosmassivet ligg i nordaust. I vest ligg fjellkjeda Píndos og i søraust kystfjella Óssa og Pílio.
Fleire sideelvar til Piniós renn gjennom området.
Historie
Thessalía hadde ein omfattande steinalderkultur rundt år 2500 fvt. Mykenske busetnadar har òg vorte oppdaga, til dømes ved Iolkos, Dimini og Sesklo (nær Vólos). I antikken vart låglandet i Thessalía heimstad for baronfamiliar, som Alevad av Larissa eller Skopad av Krannon. Desse familiane organiserte eit forbund i Thessalía, og kontrollerte seinare Det amfiktyoniske forbundet i Nord-Hellas.
Under dei gresk-persiske krigane slo alevadane seg saman med persarane. Jason av Ferae omforma ei kort stund området til ei viktig militærmakt, men han vart myrda før han klarte å oppnå varige gjerningar. På 300-talet fvt. vart Thessalía avhengig av Makedonia og vart ein vassal under dei. I 148 fvt. vart Thessalía ein del av Provinsen Makedonia i Romarriket, men i år 300 vart Thessalía ein eigen provins med Lárisa som hovudstad. Han vart ein del av Austromarriket fram til 1200-talet, då store området var kontrollert av vlakhar. Etter det fjerde krosstoget vart Thessalía ein del av Kongedømet Thessalonika, men i 1215 vart det igjen erobra av Theodore Komnenos Doukas og vart eit sjølvstyrt område styrt av denne familien. Dynastiet enda i 1318 og vart etterfølgd av ein periode med austromersk og slavsik herredøme. Etter enno ein periode med sjølvstende vart Thessalía til slutt erobra av Det osmanske riket i 1394. I 1881 avstod osmanarane det meste av Thessalía til Hellas.
Alba Iulia
Alba Iulia (ungarsk Gyulafehérvár, tysk Karlsburg/Weißenburg, tidlegare tyrkisk Erdel Belgradı, latin Apulum) er ein by i Transilvania i Romania med om lag 65 000 innbyggjarar. Han er hovudstad i Alba fylke og ligg ved elva Mureș. Byen er historisk viktig for både rumenarar og ungararar.
Busetnader
Alba Iulia er ein municipiu (større bykommune) med desse busetnadane:
Anne Marit Godal
Anne Marit Godal er ein norsk statsvitar,  utdanna ved Universitetet i Oslo.
I 2003 vart Godal dagleg leiar i litteraturorganisasjonen Leser søker bok. Frå januar 2011 til november 2016 var ho tilsett som dagleg leiar for prosjektet Norsk nettleksikon, seinare Foreininga Store norske leksikon, og som sjefredaktør for nettleksikonet Store norske leksikon, inkludert Norsk biografisk leksikon og Store medisinske leksikon. Då ho tok jobben sto leksikona i fare for nedlegging, men i hennar tid som sjefredaktør sikra ho den vidare finansieringa gjennom støtte frå statsbudsjettet og frå universiteta. Frå 2017 til 2021 var Godal oppdragsutviklar ved vitensenteret Inspiria. I dag er Godal skribent, og var i 2018 redaktør for diktantologien ''Alt skal bli forandra snart. 100 norske dikt om fellesskap og kamp'', i lag med Leif Høghaug.
Godal har hatt ei rekkje verv i frivillige organisasjonar, som AUF, Framfylkingen, Arbeidarpartiet, Utøyaveteranane, Nei til EU, Norsk målungdom og Noregs mållag. Ho er folkevald i Fredrikstad (2019), nestleiar for Fredrikstad Arbeidarparti (2023) og leiar av Klima- og miljøutvalet i Østfold Arbeidarparti og Arbeidarrørslas kulturnettverk.
Godal er dotter til Sissel Rønbeck og Bjørn Tore Godal, og mor til Maika Marie Godal Dam.
Discovery
Discovery (engelsk for 'oppdaging') kan vise til:
Sekretær (fleirtyding)
Ein sekretær (frå mellomalderlatin, secretarius, den som har hand om sekretet, dvs seglet, via fransk secrétaire), er ein person som har ein administrativ støttefunksjon.
Gol stavkyrkje
Gol stavkyrkje er ei stavkyrkje frå Gol i Buskerud frå rundt 1200 som no står på Norsk Folkemuseum på Bygdøy i Oslo. Kyrkja var i vanleg bruk på Gol i fleire hundre år, men vart gradvis så nedsliten og fullstappa at kyrkjelyden fekk bygd ei ny. Stavkyrkja skulle rivast, men vart redda av Fortidsminneforeningen og kong Oscar II, som fekk henne flytta til Bygdøy og restaurert til slik ein meinte ho hadde vore før reformasjonen.
Sekretær (fleirtyding)
Sekretær kan også bety:
Gol stavkyrkje
Kyrkja har sidan 1884 vore eigedommen til den regjerande monarken i Noreg, men folkemuseet held ho ved like. Det er laga fire kopiar av henne, to i Noreg og to i USA.
Historie
Opphavleg stod stavkyrkja — Garðar kirkja — på den gamle kyrkjegarden, 500 meter sørvest for den noverande Gol kyrkje på Leikvollen i Golreppen. Årringsdateringar tyder på at delar av bygningen er oppførte etter 1216, men ho har òg element som er frå så tidleg som 1157.
STS-49
STS-49 er namnet på jomfruturen til romferja «Endeavour», den førtisjuande romferda i det amerikanske romferjeprogrammet. Hovudmålet for den ni dagar lange romferda var å fange inn den stranda satelliten Intelsat VI og kople til eit nytt rakett-steg og så sende den ut til geosynkronær bane. Det måtte fleire romvandringar til, der opp til tre mann var ute samtidig. Dette var den første romvandringa med så mange personar frå same fartøyet og dessutan den lengste romvandringa i romfartshistoria, fram til STS-102 i 2001.
Gol stavkyrkje
Historie
Mange trekk ved kyrkja liknar Hegge stavkyrkje i Valdres; truleg har same byggmeister leia bygginga av begge. Ho stod truleg i den opphavlege utforminga si heilt til 1600-talet, med svalgang omkring skip og kor. Takryttaren vart fornya i 1694. Samtidig vart det lagt inn ei himling over skipet, og i same periode vart det sett inn to vindauge på sørveggen i midtrommet i skipet. Omkring 1730 vart det bygd eit galleri på nordsida av skipet. Noko seinare vart kor og apsis rivne, og eit nytt lafta kor sett opp. Men dei gamle materiala vart attbrukte til himling i det nye koret, og slik overlevde veggmåleria slik at dei kunne restaurerast i samband med flyttinga.
STS-49
Ein planlagd romvandring vart utføyrd av astronautane Thornton og Akers som del av ASEM eksperimenta for å demonstrere og verifisere vedlikehald og monteringsteknikkar for romstasjonen Freedom. Eigentleg var planen å nytte to dagar på dette, men den eine dagen fall bort på grunn av innhentinga av Intelsat satellitten. Ferda vart utvida to dagar for å fullføyre objektiva.
Gol stavkyrkje
Historie
I 1802–03 vart kyrkja utvida slik at den «tilforn altfor lille Kirke for en saa talrig Almue (var blitt) merkelig større, saa den rummer en Gang til saa mange Tilhørere som tilforn». Svalgangane rundt skipet vart rivne, og nye ytterveggar av bordkledd reisverk vart sette opp omtrent der svalgangsveggane hadde stått. Framfor vestportalen vart det reist eit våpenhus med saltak. Kyrkja fekk då den utsjånaden ho hadde då Jonas Nicolai Prahm teikna henne i 1846.
Flytting og atterreising
Mot slutten av 1870-åra ville kyrkjelyden i Gol ha ei større og meir tidsmessig kyrkje. Fortidsminneforeningen oppfordra til å bevare stavkyrkja på staden, men kyrkjelyden ville rive henne og selje materiala. Det enda med at foreininga kjøpte dei opphavlege delane til kyrkja for 200 kroner, på det vilkåret at ho vart fjerna når den nye stod ferdig.
Foreininga hadde inga tomt til kyrkja, men tidleg i 1881 vart Oscar IIs Samling — verdas fyrste friluftsmuseum — etablert på Bygdøy kongsgard. Kongen stilte tomt til disposisjon for atterreisinga midt i sitt planlagde bygningsmuseum. Inntekta av Fortidsminneforeningen si pengeinnsamling til formålet vart berre 387 kroner, medan totalkostnadane var anslått til minst 6500 kroner. I mars 1884 redda kongen prosjektet ved å ta på seg dei utgiftene som foreininga mangla dekning for. Eigedomsretten til kyrkja vart overdregen frå foreininga til den regjerande monarken i Noreg.
På grunn av fleire snøfattige vintrar vart demonteringa og transporten til Kristiania utsett til vinteren 1884. Oppmålingsteikningar vart i mellomtida utarbeidd av arkitekten Thorolf Prytz vinteren 1882–1883. Prytz vart oppteken med andre oppdrag, så arkitekt Waldemar Hansteen overtok ansvaret for atterreisinga på Bygdøy med byggmeisteren til kongsgarden, Torsten Torstensen, som utførande arkitekt. Kyrkja vart demontert i januar 1884. I mars var sledeføret godt nok til å frakte materiala til Krøderen stasjon. Derifrå fekk dei gratis skyss med jernbanen og kom uskadde fram til Bygdøy stasjon. Dei opphavlege delane var ferdig oppsette i slutten av juli 1884, og kyrkja stod ferdig som midtpunkt i Kong Oscar sitt friluftsmuseum sommaren 1885. Som museumskyrkje vart ho så godt besøkt at ho måtte haldast open kvar dag, ikkje berre på sundagar, slik som dei andre bygningane i samlinga til kongen.
Dei store endringane gjennom 1700-talet og utvidinga i 1805 gjorde det umogleg å gjenreise kyrkja slik ho stod, men det var det heller ingen som kunne tenkje seg den gongen. Kyrkja vart restaurert til det som ein trudde var opphavleg form. Med støtte i bevarte spor og gamle materiale vart skip, kor og apside rekonstruert. For å kunne halde seg ståande, måtte stavkyrkjene stivast av med eit «magebelte» av andreaskrossar som gjekk rundt heile kyrkja, boger eller «kne» mellom søylene i kyrkja og i tillegg svalgang rundt heile bygningen. Takryttar med spir var vanleg på stavkyrkjer og mellomalderkyrkjer. Dei fann det difor sannsynleg at skipet hadde vore omgjeve av ein svalgang og hatt ein takryttar, og desse delane vart gjenskapte med Borgund stavkyrkje som modell. Gode førebilete til detaljar som vindskia fann ein ikkje i Borgund, så dei vart laga etter mønster av vindskia i Hopperstad stavkyrkje. Kong Oscar sine samlingar vart overdregne til Norsk Folkemuseum i 1907, etter at museet hadde kjøpt nabotomta til friluftsmuseumet sitt i 1898. Stavkyrkja vart likevel verande i kongeleg eige, men ho vert forvalta av museet.
Kyrkjebygningen
Då kyrkja vart flytta og attreist, ynskte ein berre å ta vare på og restaurere delane frå mellomalderen. I det ytre er kyrkja difor hovudsakleg ein rekonstruksjon frå 1880-åra av nye materiale. Men store delar av hovudkonstruksjonen i skipet er tekne vare på, dette gjeld grunnstokkane, svillene, stavane, ein stor del av veggtilet og stavlegjane. Mesteparten av det heva midtrommet og avstivingssystemet er òg teke vare på. Kyrkja er av typen med heva midtrom med omgang (rommet mellom stavane/mastene og ytterveggane) i eit rektangulært skip. Ho har eit litt smalare kor som vert avslutta med ein apside. Dei konstruktive delane av kor og apside forsvann ved utvidinga i 1802-03, og det måtte lagast nye ved atterreisinga.
Eksteriør
Kyrkja har svalgang som er laga med Borgund stavkyrkje som modell. Ein tidlegare svalgang rundt skipet vart riven ned ved utvidinga i 1802–03. Kyrkja har òg truleg alltid hatt takryttar. Ein takryttar av mellomaldersk type med to klokker vart omtala i rekneskap frå 1600-talet. Han vart fornya i 1694. Den nye vart truleg ståande heilt til flyttinga, men hjelmen fekk skifer i staden for bordtekking i 1821. Denne kan ein sjå på Prahm si teikning frå 1846. Den noverande er ein rekonstruksjon frå 1880-åra med Borgund stavkyrkje som modell. Taka var opphavleg spontekte og tjærebreidde, men vart i 1820-åra tekte med skifer.
Portalar
Vestportalen er for det meste slik han opphavleg var. Han er dekorert med kjempande drakar og bladranker. Nærast opninga har han to halvsøyler med basar og kapitel. Søyleskafta er dekte med planteornamentikk, og i mønsteret er det innarbeidd krona mannshovud. Drakar og bladranker spring ut av to dyremunnar nedst inntil halvsøylene. Ornamentikken er samansett av ein midtdrake, to toppdrakar og to mindre drakar på kvar sideplanke. Dørbladet har mellomalderske smijernsbeslag. Som i mange andre stavkyrkjer vart det hengsla om frå innslåande til utslåande etter brannen i Grue kyrkje, og då vart portalplankane sterkt nedhogne. Sørportalen i skipet vart fjerna ved utvidinga i 1802–03, men delar av han vart brukt i det nye våpenhuset og kunne brukast som haldepunkt for arkitekt Hansteen sin rekonstruksjon. Sørportalen i koret var delvis teke vare på og vart rekonstruert ved atterreisinga. Han er sett direkte inn mellom to profilerte veggplankar.
Interiør
Kyrkja har alltid hatt tregolv. Langs veggane i skipet har det truleg vore låge benkar, og desse vart rekonstruerte ved atterreisinga. Avstivingssystemet med sjølvgrodde bogekne og med utskorne andreaskrossar mellom tenger er òg teke vare på. Stavane rundt midtrommet er avslutta øvst med utskorne groteske masker av same type som ein kjenner frå fleire kyrkjer i Hallingdal og Valdres.
Ved atterreisinga vart benkane, preikestolen i hjørnet i søraust og galleriet på nordsida av skipet sløyfa. Korbogen er ein rekonstruksjon utan sikre haldepunkt.
Inventar
På grunn av ynsket om å ta vare på og atterskape ei mellomalderkyrkje, vart alt etterreformatorisk inventar fjerna, og ho mangla difor benkar, preikestol og døypefont. I staden sette kong Oscar inn ein utskoren benk frå Heddal stavkyrkje. Men den måla dekoren frå 1652 i koret og apsiden overlevde flyttinga og restaureringa. På veggen til apsida er det ei framstilling av nattverden, på nordveggen i koret dei fire evangelistane, og sørveggen er inndelt i felt dekorert med blad, blomar og frukt, og namn på alle som betalte for utsmykkinga. Over korportalen hang det tidlegare eit krusifiks som kom frå Veum stavkyrkje i Telemark og er datert til om lag 1300.
Hornindalsvatnet
Hornindalsvatnet er ein innsjø i kommunane Stad i Vestland og Volda i Møre og Romsdal i Noreg.
Gol stavkyrkje
Kulturminne
Gol stavkyrkje er eit kulturminne og har nummer 84275 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Hornindalsvatnet
På det djupaste er Hornindalsvatnet 514 meter noko som gjer det til den djupaste innsjøen i Noreg og Europa. På verdsbasis held største djupna til ein trettande plass. Middeldjupna til ein femtande plass. Han har eit areal på omlag 51 km2 og er med det den 19. største innsjøen i Noreg. Innsjøen ligg 53 meter over havet og har eit volum på 12 km³.
Gol stavkyrkje
Kopiar
Det er laga fleire kopiar av stavkyrkja slik ho er atterreist i rekonstruert stand på Folkemuseet i Oslo. To er av same storleik som den opphavlege kyrkja. Ein kopi vart reist på Gol i 1980-åra og vigsla i 1994. Denne stavkyrkja står nær Gol sentrum, langt frå staden for den opphavlege kyrkja, som altså stod oppe i lia i nærleiken av Gol kyrkje. Kopien vart bygd i tilknyting til Pers hotell i tettstaden, og er ein del av Gordarike, ein opplevingspark med tema og eit tillaga miljø frå vikingtida og mellomalderen. Her er kopien av stavkyrkja omkrinsa av såkalla vikingtidshus i eit bygningsmiljø som ikkje kan ha hatt særs mykje å gjere med tilhøva på denne staden i vikingtida og mellomalderen. Den andre kopien av kyrkja i full storleik står i Scandinavian Heritage Park i Nord-Dakota og vart bygd i 2000-åra.
Hornindalsvatnet
Vatnet har godt med fisk, med røyr, aure, ål og laks. Laksen og ålen kjem opp frå Nordfjorden og vidare opp Eidselva og opp i Hornindalsvatnet. Røyra vandrar frå djupare lag av vatnet og inn til sanddynene ved Grodås for å gyte. Auren går opp i Storeelva og andre mindre bekker. I seinare tid har dei fleste bustadene rundt vatnet blitt knytt opp mot eit moderne reinseanlegg, noko som gjer at den største kjelda til ureiningar i vatnet no kjem frå landbruket og frå nedbør. Ei segn fortel om ein prest frå Nordfjordeid som under Svartedauden rodde seg over Hornindalsvatnet for å gje folk langs vatnet avlat og sikre at ikkje Gamle-Erik fekk sjelene deira. Som løn kravde han skøyta på gardane til dei som strauk med. På veg ned att vatnet stod han opp i båten sin og sa: «Hornindalen, no e du min», miste balansen og forsvann så lang han var ned gjennom det blanke vatnet.
Gol stavkyrkje
Kopiar
Ein forminska kopi av kyrkja vart bygd til den norske paviljongen i EPCOT i Walt Disney World i 1988, og bygningssnikkaren Magnus Stensland har laga ein kopi i Savjord i Beiarn i Nordland.
Hornindalsvatnet
I seinare tid har ein annan prest, Jon Ytrehorn, leikt med tanken å konstruere eit undervassmuseum, som ei hyllest til innsjøen. På 1970-talet blei Kjøsapollen i austenden av Hornindalsvatnet stengd av etter bygginga av Kjøs Bru. Berre ein liten passasje midt på brua knyter naturperla saman med resten av innsjøen. Dette slette dømet på brubygging har gjort at Kjøsapollen er byrja å gro att, og i samband med bygging av Kvivsvegen vil dette vere eit varmt diskusjonstema i bygda som er stolte av vatnet sitt.
Hornindalsvatnet maraton blir årleg arrangert i slutten av juli.
Bani Zaydah
Bani Zaydah er eit stammeområde i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Generalsekretær
Generalsekretær er tittelen på den «overordna sekretæren», det vil seie den daglege leiaren, i ein stor organisasjon eller institusjon, for eksempel ein interesseorganisasjon eller eit vitskapsakademi. Generalsekretæren er som regel tilsett, til forskjell frå organisasjon sin styreleiar som ofte blir vald på eit landsmøte eller ei generalforsamling. Ein generalsekretær arbeider også på heiltid, noko ein styreleiar ikkje alltid gjer. Ein generalsekretær kan i slike tilfelle dermed ha meir reell makt enn styreleiaren, på grunn av høvet til å bruke meir tid, og tettare kontakt med organisasjonen.
Generalsekretæren i politiske parti kan også ha tittelen partisekretær eller berre sekretær.
Sjå også
Secretario General fa:دبیر کل 事務総長
Eugene Cernan
Eugene Andrew Cernan var ein amerikansk astronaut. Han var, 13. desember 1972|, den som sist forlet Månen av dei tolv romfararane som har vore på Månen.
Mjøsa
Mjøsa er ein innsjø som ligg i Innlandet fylke og Viken fylke og strekkjer seg frå Lillehammer i nord til Minnesund i sør. Ei strekning på rundt 117 kilometer. Mjøsa er 15 kilometer på sitt breiaste mellom Hamar og Totenvika.
Mjøsa er den største innsjøen i Noreg med eit areal på 369 kvadratkilometer og han ligg 123 meter over havet. Den største offisielle målte djupna er 468 meter, målt utanfor Skreifjella på Toten. Fleire uoffisielle målingar med ekkolodd har vist djup på 575 meter utanfor Stangelandet. Av norske innsjøar er berre Hornindalsvatnet (514 meter) i Vestland og Salvatnet (482 meter) i Trøndelag djupare. Mjøsa er den desidert romslegaste (volum) innsjøen i Noreg. Han inneheld like mykje vatn som: Røssvatnet, Tyrifjorden, Hornindalsvatnet, Tinnsjå, Norsjø og Kviteseidvatnet til saman. Innan Norden er det berre Vänern og Vättern som er romslegare. Det held også til ein sjetteplass i Europa. Etter Ladoga, Onega og Genfersjøen.
Namnet kjem truleg av norrønt «Miors» eller det eldre «Merso» som tyder noko som «Den glitrande» eller «Den skinande». Frå gammalt av heitte innsjøen Heiðsær.
Vasstanden i Mjøsa er regulert opp ei rekkje gonger opp gjennom åra og så seint som i 1947 vart reguleringa overteke av staten. Sidan 1961 har Mjøsa hatt same nivå som i dag. Reguleringa av Mjøsa skjer ved demninga og slusa ved Svanfossen før Vorma munnar ut i Glomma. I løpet av vinteren vert vasstanden redusert så mykje at dei fleste småbåthamnene ikkje kan nyttast før vårflaumen og snøsmeltinga aukar vasstanden igjen.
Største elv som renn inn i Mjøsa er Gudbrandsdalslågen, heilt i nordenden av Mjøsa ved Lillehammer. Den einaste elva som renn ut av Mjøsa er Vorma, heilt sør i innsjøen ved Minnesund. Den største øya i Mjøsa er Helgøya, som òg er den største øya i Noreg som ligg i ein innsjø. Byar ved Mjøsa er Lillehammer, Gjøvik og Hamar.
Mjøsa er åstad for det største innlandsfiske i landet. Kvar haust vert det fanga lagesild langs dei nordlege delane av innsjøen, 150-200 tonn vert teke opp i det organiserte fisket kvar sesong. Lagesild-fisket er omtalt så tidleg som i 1462.
I 1995 vart eit canadisk Handley Page Halifax bombefly heva frå Mjøsa. Flyet er i dag restaurert og utstilt i Canada.
Samferdsel og båtliv
Det var tidlegare eit ferjesamband over Mjøsa mellom Biri og Moelv. Det vart erstatta av Mjøsbrua i 1985. Mjøsbrua er 1421 meter lang.
Zalău
Zalău (ungarsk Zilah, tysk Zillenmarkt eller Waltenberg) er ein by i Transilvania i Romania med om lag 65 000 innbyggjarar. Han er fylkeshovudstad i Sălaj fylke.
Odd Helge Brugrand
Odd Helge Brugrand er ein norsk journalist og forfattar frå Lærdal. Brugrand er utdanna journalist med økonomi som tilleggsfag ved Senter for Journalistikk, Høgskolen i Bodø. Han har også studert statsvitskap ved Høgskolen i Østfold og historie ved Universitetet i Agder.
Luftpumpa
Luftpumpa (frå latin Antlia) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula.Stjernebiletet vart skapt på 1700-talet og består av lyssvake stjerner. Luftpumpa grensar til Vasslangen, Kompasset, Seglet og Kentauren. Stjernebiletet er tydeleg på den sørlege himmelhalvkula seint på vinteren og våren. NGC 2997 er ein spiralgalakse som ligg i stjernebiletet i lag med Luftpumpa dverggalske.
Odd Helge Brugrand
Sidan 2010 har Brugrand også skrive bøker. Debutboka var «16 år og Hitlers soldat» og i desember 2010 innleia han samarbeid med Lasse Tur og pilot Oddmar Stenhaug om flyfoto-bokserien Sett frå oven. Han har vore skodespelar i russisk TV-film og delteke framfor kamera i fleire norske og internasjonale dokumentarprogram, mellom anna i produksjonar for Discovery Channel og ARTE.
Luftpumpa
Stjerner
Den mestlyssterke stjerna i stjernebiletet, Alfa Antliae er ei oransje kjempe med spektralklasse K4III som ein trur kan vere variable, med ein tilsynelatande storleik frå 4,22 til 4,29. Ho ligg 370 lysår frå jorda. Ein har estimert at ho skin kring 480 til 555 gonger så sterkt som sola, og er truleg ei aldrande stjerne som er i ferd med å bli ein Mira-variabel, som har omgjort all brenselet i kjernen til karbon. Nær Alfa ligg Delta Antliae, ei dobbeltstjerne som er kring 430 lysår unna. Primærstjerna er ei blåkvit hovudseriestjerne med spektralklasse B9.5V og storleiksklasse 5,6 og den sekundære er ei gulkvit hovudseriestjerne med spektralklasse F9Ve og storleiksklasse 9,6.
Zeta Antliae er ei vid dobbeltstjerne 410 lysår unna. Primærstjerna (Zeta1 Antliae) har storleiksklasse 5,8, og er i seg sjølv ei dobbeltstjerne med ein primær med storleiksklasse 6,2 og ei sekundærstjerne med storleiksklasse 7,0. Sekundærstjerna (Zeta2 Antliae) har storleiksklasse 5,9. Eta Antliae er ei anna dobbeltstjerne som består av ei hovudseriestjerne klasse F med spektralklasse og storleiksklasse 5,22, med ei følgjestjerne med storleiksklasse 11,3. Theta Antliae som er ei dobbelstjerne, som består av ei hovudseriestjerne klasse A og ei gul kjempe.
Epsilon Antliae er ei utvikla oransje kjempestjerne med spektralklasse K3 IIIa, med ein diameter som er kring 69 gonger så stor som sola. Ho er noko variabel. I andre enden av Luftpumpa ligg Iota Antliae som er ei oransje kjempe med spektralklasse K1 III.
T Antliae er ei gulkvit superkjempe med spektralklasse F6Iab og ein kefeide som avrierer i storleiksklasse 8,88 til 9,82. U Antliae er ei raud karbonstjerne klasse C og ein irregulær variabel som varierer i storleik mellom 5,27 og 6,04.
HR 4049, òg kalla AG Antliae, er ei uvanleg varm variabel stjerne med spektralklasse B9.5Ib-II. UX Antliae er ein R Coronae Borealis-variabel med ein tilsynelatande storleiksklasse på kring 11,85, og med irregulære svekkingar i lysstyrken til under storleiksklasse 18,0. Ho er ei lyssterk og fjerntliggande stjerne, ei superkjempe med eit spektrum som liknar ei gulkvit klasse F-stjerne men som er nesten utan hydrogen.
Djupromsobjekt
Fordi stjernebiletet ligg i ei retning bort frå Mjølkevegen har Luftpumpa særs få djupromsobjekts. Det har ingen kulehopar, ingen planetariske tåker og ingen opne hopar, men har eit par galaksar.
NGC 2997 er ein spiralgalakse av typen Sc. Han er den mest lyssterke galaksen i Luftpumpa med ein integrert storleiksklasse på 10,6.
Luftpumpa dverggalakse høyrer til Den lokale gruppa av galaksar. Han vart oppdaga så seint som i 1997.
Luftpumpa-gruppa er ein galaksehop som ligg i Vasslangen-Kentauren supergruppe. Han er den tredje næraste til vår lokale gruppe etter Virgo-hopen og Smelteomnen-hopen.
Federico Pellegrino
Federico Pellegrino er ein italiensk langrennar frå Aosta som spesialiserte seg i sprintøvingane. Han vart verdsmeister i sprinttevlinga under Ski-VM 2017, og tok sølvmedaljen i same øvinga både i Vinter-OL 2018 og Ski-VM 2019. Pellegrino har òg vunne tre VM-medaljar i tomannsstafett, bronse i 2015 og sølv i 2017 i spann med Dietmar Nöckler, og bronse i 2019 i lag med Francesco De Fabiani.
Knut Henning Larsen
Knut Henning Larsen er ein norsk advokat og kriminalforfattar. Han debuterte i 2011 med romanen Tann for tann.
Kollektbøn
Ei kollektbøn eller kollektbønn er ei bøn som samlar opp temaet for gudstenesta. I den tradisjonelle liturgien i Den norske kyrkja kom kollektbøna i innleiinga av gudstenesta, etter Gloria. Etter liturgireforma frå 1. søndag i advent 2011, er kollektbøna eit valfritt ledd.
'Ayim
'Ayim er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.
Kollektbøn
Dei eldste kollektbønene har bakgrunn i Missale Romanum. Dei er svært generelle. Kollektbønene som Veit Dietrich har skrive er fyldigare og meir spesielle. Kollektbønene som vert bruka i Den norske kyrkja byggjer på desse. Vi finn kollektbønene for kvar søndag i bøker med preiketekstane gjennom kyrkjeåret. Alle bønene endar med den faste vendinga «han som med deg og Den Heilage Ande lever og råder, ein sann Gud frå æve og til æve.»
Lesjaskogsvatnet
Lesjaskogsvatnet er ein ca. 10 km lang innsjø i Lesja kommune i Innlandet. Sjøen ligg 611 moh. og har eit areal på 4,34 km².
Innsjøen er den einaste i Noreg som har to utløp. Desse er utgangspunkt for to av Noregs mest kjende elver: I søraust, ved Lesjaverk, byrjar Gudbrandsdalslågen, som renn ned Gudbrandsdalen til Mjøsa, og i nordvest, ved Lesjaskog, byrjar Rauma, som renn ned Romsdalen til Romsdalsfjorden.
Ida Zachariassen Sagberg
Ida Zachariassen Sagberg er ein norsk forfattar frå Tromsø. Ho debuterte i 2011 med novellesamlinga Snart er det oss. Sagberg bur i Vadsø og arbeider i Troms og Finnmark fylkesbibliotek som rådgjevar og festivalkoordinator for Finnlitt – Finnmark internasjonale litteraturfestival.
Sagberg var forfattarstudent ved Kunstakademiet på Universitetet i Tromsø frå 2011 til 2013. Ho har tidlegare medverka i antologiane Nordnorsk temperament  og Løsrivelse. I 2012 var ho redaktør og medverkande i antologien Vi skal ikkje bindes saman frå forfattarstudiet i Tromsø, og hadde òg ei novelle med i klimaantologien SNU – Et brev til klimagenerasjonen.
I 2020 deltok ho i ein skrivekonkurranse i regi av iTromsø og Ordkalotten, og ho var ein av åtte finalistar som fikk vere med på Novellecup. Novella «I want to believe» kom til semifinalen.
Wincents Sebbelow
Wincents Lassen Giørges Sebbelow var ein dansk-norsk offiser, forretningsmann, stortingsmann og forfattar.
Liv og gjerning
Sebbelow var fødd i Danmark. I 1788 vart han fenrik ved fynske infanteriregiment, tok avskjed tre år seinare med løytnants grad. År 1792 tok han juridisk eksamen. Budde ei tid i England og i 1796 i Bergen. Deretter gifta og slo han seg ned i Kristiansand, der han tok til å drive handel.
Ved stortingsvalet for Kristiansand i 1818 vart Sebbelow samrøystes vald til 1. representant. På tinget var han medlem av femten komitear, mellom anna var han formann i komiteen om bankmennene sitt ansvar og likninga i Kristiansands stift. Kring pengestellet stod det mykje strid på 1818-stortinget. Sebbelow samla oppisjonen mot Wedel sin anti-inflasjonspolitikk. Han tala for ein politikk der ein auka setelmengda og gav større kreditt. Planen sanka mykje støtte på det kriseramma austlandet, utan å sanke fleirtal på tinte.
Til stortinget 1821 var han i fyrste omgang vald til 1. varamann, men rykte opp då den valde representanten melde forfall. Valet vart deretter forkasta. Ved nytt val vart han 2. representant, eit val som vart godkjent fyrst 6. mars med 55 mot 22 stemmer. Vala på Sebbelow vart møtt med stor motstand, mellom anna vart det lagt fram prov at han ei rekke gonger var bøtelagd for injuriar. Sågar hadde han i høgsterett fått stadfesta ei bot på 1600 kr. På stortinget var han formann i fire komitear, ein av dei gjaldt etablering av marinebase i Horten. Han var og til stades på det overordentleg storting 1822.
Forfattaren Sebbelow er særleg kjend for sitt skrift Forslag til strax at afhjælpe det Norske Folks Nød, Frygt og Pengetrang, ved uopholdelig at give det tilbage Alt, hvad det har været aftvunget til den tvugne Banks Fond og siden at gjøre det stort og lykkeligt ved et stadigt Pengevæsen og en forbedret Agerdyrkning m.m.. Skriftet vart trykt i Kristiania i 1818, og medverka til å gje Sebbelow ei framståande rolle på Stortinget det året. Sebbelow døydde i Larvik.
Veteheia
Veteheia eller Aerodromnaya Hill er ein isolert ås som ligg 1,5 km sør for Vassfjellet og Schirmacheroasen i Dronning Maud Land. Åsen vart oppdaga og først grovt kartlagd frå flyfoto under Den tyske antarktisekspedisjonen, 1938–39. Han vart namngjeven Gora Aerodromnaya av Den sovjetiske antarktisekspedisjonen i 1961, fordi det vart oppretta ei landingsstripe i nærleiken for den nærliggande Novolazarevskajabasen.
Henri Dunant
Jean Henri Dunant var ein sveitsisk forretningsmann og filantrop. I 1859 blei han augevitne til slaget ved Solferino i Italia. Seinare skildra han kor dårleg saniteten fungerte i skriftet Un souvenir de Solférino, noko som førte til skipinga av den internasjonale Raudekrossen i 1863 og Genèvekonvensjonane året etter.
I 1901 fekk Dunant den første Nobels fredspris, saman med franskmannen Frédéric Passy.
Boulay-Moselle
Boulay-Moselle (tysk Bolchen) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Lorraine, og har om lag 5 000 innbyggjarar.
Historie
Boulay vart først nemnd i 1184 som Bollei, og vart ein del av Frankrike i 1766. Under den andre verdskrigen vart byen i stor grad øydelagd.
Attraksjonar
Boulay har eit kjent orgel i kyrkja i Boulay.
Sletta på Radøy
Sletta er ein grunnkrins i Radøy kommune i Vestland fylke med omtrent 400 innbyggjarar. Køyretid frå Bergen med bil er på vel 50 minutt.
Historikk
Grunnkrinsen Sletta var heilt fram til 1964 under Lindås kommune. Fram til då var Radøy delt opp i fleire småkommunar, og folk på Sletta måtte reise over Lurefjorden for å koma til deira kommunesenter. Dette blei det ei endring på etter 1964. Dette året gjekk alle småkommunane på øya saman (om vi ser bort frå den heilt sørlege delen av Radøy, som Lindås ikkje ville gje frå seg) og oppretta kommunen Radøy, slik vi ser han i dag. Dette medførte langt enklare og ikkje minst logisk veg til kommunesenteret på Manger.
Sletta i dag
I dag har Sletta omtrent 50 born som går på den lokale barneskulen i bygda.
Den største turistattraksjonen på Sletta er Vestnorsk utvandrarsenter, med Emigrantkyrkja som hovudbygg. Kyrkja blei flogen frå Amerika i 1996 og bygd opp att på rein dugnadsånd av bygdefolket. Seinare har senteret blitt utvida med både ei skulestove, ei nybyggjarstove, ein lærarbustad, eit kombinert fengsel og rådhus og eit legekontor. Alle bygningane er frå slutten av 1800-talet eller byrjinga av 1900-talet og er flytta til Radøy frå North Dakota og Minnesota.
Elles har Sletta hovudfotballbana på Radøy, der Radøy/Manger sitt A-lag spelar dei aller fleste heimekampane sine. Og i «Skogen Sletta», som er det lokale samfunnshuset, har det opp gjennom tida blitt arrangert ei rekke festar, spesielt på 80-talet var dette svært populært.
Det er fleire fine naturstigar rundt om i utmarka, og ein god del folk som brukar desse. Spesielt turen til Lometjørn er ein populær søndagstur for mange.
Ung flukt
Ung Flukt, frå 1959, var den siste filmen Edith Carlmar laga. Liv Ullmann hadde den første hovudrolla si på film i denne filmen.
Herjedalen
Herjedalen eller Herjådalen (svensk Härjedalen) er eit landskap i Norrland i midt-Sverige. Herjedalen grensar i vest til Noreg og i nord til Jamtland, i aust til Ångermanland og i sør til Medelpad og Hälsingland. Härjedalens kommun er den einaste kommunen i Herjedalen, men delar av nord-Herjedalen høyrer til jamtlandskommunen Bergs kommun.
Historie
Herjedalen har høyrt til Sverige i tida etter freden i Brömsebro i 1645. Inntil den tid hadde landskapet saman med Jamtland høyrt inn under Noreg og Danmark-Noreg.
Ahlstadhottane
Ahlstadhottane er ei gruppe åsar like aust for Cumulusfjellet i Mühlig-Hofmannfjella i Dronning Maud Land. Han vart kartlagd frå landmålingar og flyfoto av Den sjette norske antarktisekspedisjonen (1956–60).
Hjellegjerde
Hjellegjerde er eit norsk møbelkonsern. Morselskapet er Hjellegjerde ASA, og selskapet har salsselskap i Noreg, Tyskland, Storbritannia, Frankrike og USA. I Noreg har selskapet ein fabrikk i Sykkylven; Hjellegjerde Møbler AS. Hjellegjerde har òg produksjon i Litauen (Hjellegjerde Baltjia) og Thailand (Hjellegjerde Asia Co Ltd).
Historie
Hjellegjerde møbler vart etablert i 1941 av brørne Otto og Mindor Hjellegjerde i bygda Sykkylven i Møre og Romsdal. Bedrifta starta med møbelproduksjon i kjellaren heime hjå Otto og Henny Hjellegjerde. I 1946 vart også den tredje broren, Ingvald Hjellegjerde med i firmaet.
Bedrifta har vore utsett for to brannar, den største av desse i 1981, der halvparten av fabrikken, ca. 4500 m2 gjekk tapt. Eit heilt livsverk gjekk opp i røyk, men andre generasjon saman med dei tilsette klarte å rydde opp att etter brannen og få produksjonen i gang igjen. Allereie månaden etter var produksjonen i gang igjen. I 1981 opna fabrikken ein ny og moderne fabrikkbygning.
Dagens situasjon
Sidan starten i 1941 og fram til i dag har Hjellegjerde gått frå å vere ei lita familiebedrift til å vere eit større børsnotert konsern med marknadspreiing over fleire kontinent; Europa, USA, Asia og Australia. Varemerket «Hjellegjerde» vert ofte målt til å vere det nest mest kjende i Noreg, og selskapet har ein sterk posisjon i heimemarknaden.
Pumori
Pumori (òg Pumo Ri) er eit fjell i Himalaya på grensa mellom Nepal og Kina, om lag åtte kilometer vest for Mount Everest. Pumori er eit sherpa-ord som tyder «ugift dotter» og blei gitt av George Mallory. Fjellklatrarar omtalar ofte Pumori som «Mount Everests dotter».
Pumori er mykje klatra. Den lettaste ruta har ein vanskegrad på 3 (lett klatring). Ein tysk-sveitsisk ekspedisjon under leiing av Gerhard Lenser førsteklatra fjellet i 1962.
I 2001 lukkast dei sveitsiske ekstremklatrarane Ueli Steck og Ueli Bühler med å førsteklatre vestruta sjølv om dei begge blei tatt av eit snøras under oppstigninga.
Bitoppen Kala Patthar blir ofte klatra på grunn av utsynet mot Mount Everest, Lhotse og Nuptse frå fjellet sin sørtopp.