cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shangri-La av Mark Knopfler
Komposisjon
Songane på albumet følgjer den historieforteljande stilen som Knopfler var kjend for. Den førset singelen frå albumet, «Boom, Like That», var inspirert av sjølvbiografien til Ray Kroc, Grinding It Out, og starten på McDonald's, og nytta mange av uttrykka til Kroc. «Song for Sonny Liston» er ein song om den kjende boksaren Sonny Liston. «Donegan's Gone» handlar om den skotske musikaren og songaren Lonnie Donegan. «5.15 AM» fortel soga om den «einarma bandittmordaren» frå 1967. «Back to Tupelo» handlar om livet til Elvis Presley og skodespelarkarrieren hans. Albumet vart gjeve ut på LP, HDCD og i 5.1 kringlyd på Super Audio CD (SACD) og DVD-Audio.
Turné
Knopfler la ut på turné etter Shangri-La kom ut. Turneen bestod av tre delar: Sør-Afrika, Asia, Australia og New Zealand; Europa og Nord-Amerika. Turneen starta 28. februar 2005 i Johannesburg i Sør-Afrika og omfatta 104 konsertar i 95 byar, og enda 31. juli 2005 i Vancouver i Canada. Turneen omfatta fem konsertar i Royal Albert Hall i London. Besetninga på turneen var Mark Knopfler (gitar, vokal), Guy Fletcher (klaverinstrument), Richard Bennett (gitar), Matt Rollings (piano), Glenn Worf (bass) og Chad Cromwell (trommer).
Kolinda Grabar-Kitarović
Kolinda Grabar-Kitarović er ein kroatisk diplomat og politikar for HDZ. Den 15. februar 2015 vart ho innsett som president i Kroatia etter valsigeren 11. januar 2015. Ho var den første kvinnelege presidenten i landet. I 2019 vart ho etterfølgd i presidentembetet av Zoran Milanović.
Frå 2005 til 2008 var ho kroatisk utanriksminister.
Bakgrunn og utdanning
Grabar-Kitarović vart fødd i Rijeka i dåverande Jugoslavia men voks opp på småstaden Lubarska ved småbyen Grobnik aust for Rijeka.
Ho var utvekslingselev i USA og tok eksamen frå Los Alamos High School i Los Alamos i New Mexico. Etter avslutta gymnasutdanning byrja ho å studera ved fakultetet for humaniora og samfunnsvitskap ved Universitetet i Zagreb der ho i 1993 tok eksamenar i engelsk og spansk. 1995–1996 gjennomgjekk ho diplomatutdanning ved Diplomatische Akademie Wien. I 2000 tok ho mastergrad i internasjonal politikk ved Universitetet i Zagreb.
Diplomat
Grabar-Kitarović starta karrieren sin som rådgjevar i avdelinga for internasjonalt samarbeid i Kroatias departement for vitskap og teknologi og vart sidan rådgivar i utanriksdepartementet. I I 1995 vart ho leiar av Nord-Amerika-avdelinga i utanriksdepartementet. Ho var mellom 1997 og 2000 diplomatisk rådgjevar ved den kroatiske ambassaden i Canada.
I 2001 vart ho rådgjevar i utanriksdepartementet, ei stilling ho hadde til ho i 2003 vart vald til parlamentet i Kroatia som representant for Kroatias demokratiske union (HDZ).
Minister
I regjeringa som vart danna i 2003 vart ho minister for europeisk integrasjon. I 2004 deltok ho i medlemsforhandlingane mellom Kroatia til EU.
Ho vart i februar 2005 utnemnd som kroatisk utanriksminister, i det ho etterfølgde Miomir Žužul. Grabar-Kitarović var utanriksminister til 2011 då ho overtok som visegeneralsekretær i NATO.
Damaskusstål
Damaskusstål (damascenarstål) er nemningar på to ulike tilarbeidingsprosessar og stållegeringar for bruk i sverd, knivar og andre blankvåpen.
Det opphavlege damaskusstålet som vart framstilt og omsett i Austen blei brukt i vidgjetne damaskussverd som blei smidde i området rundt Damaskus i noverande Syria i perioden frå 500-talet til 1700-talet. Desse sverda var legendariske på grunn av styrken og skarpleiken sin. Historiske tekster seier at eit fallande tynt silkestykke ville delast av egga og at sverdet kunne bøyast 90 gradar utan å brekka eller bli verande skeivt. Difor kunne sverda splitta andre sverd og til og med stein utan å bli øydelagde eller sløve. Sjølv om desse legendene er overdrivne var sverda klart overlegne samtidige blankvåpen frå andre område som til dømes blei brukte av krossfararane. Damaskussverd har ei karakteristisk mønstra overflate som liknar krusinger på vatn.
Damaskusstål eller damaskert stål er òg brukt som nemning på mønstersmidd knivstål (engelsk pattern welded), som er ein vanleg metode for framstilling av stålemne til knivar og sverd. Denne framstillingsmåten har vore brukt frå romertida, og b;eo vanleg i mellomalderen. Her legg ein vekselvis hardt (karbonrikt) og blautt stål saman i ein pakke og smisveisar dei saman. Pakken blir bretta og smidt ut i fleire omgangar slik at det ferdige emnet inneheld titals tynne lag med vekselvis blautt og hardt stål som gjev skarpleik og fleksibilitet. Spesielt når sverdet eller kniven blir syrebehandla trer det fram eit overflatemønster som kan minna om det eigentlege damaskusstålet, og på grunn av legendene blei dette marknadsført med same nemning. Desse to prosessane er likevel ikkje nærskylde. Mønstersmidd stål var vanleg i gode sverd frå europeisk mellomalder, norrøne vikingsverd, og katanaer (japanske samuraisverd). Det bir framleis brukt for fine blankvåpen. Overflata på mønstersmidd stål blir ofte bølgjeaktig meir enn krusete som på det eigentlege damaskusstålet, men her finst det òg gode etterligninger.
Kolinda Grabar-Kitarović
President
Grabar-Kitarovic deltok ved presidentvalet i Kroatia 2019/20, og gjekk vidare til andre valomgang, med nest størst oppslutning etter Zoran Milanovic.
Privatliv
Grabar-Kitarović er gift med Jakov Kitarović og para har to barn. Ho snakkar engelsk, spansk og portugisisk flytande.
Fylkesveg 346 i Hedmark
Fylkesveg 346 i Hedmark går mellom Stranda og Skotterud i Eidskog kommune. Vegen er 7,6 km lang.
1953-filmen Peter Pan
Peter Pan fekk i 2002 ein oppfølgjar under tittelen Return to Never Land. Ein serie av rett-på-DVD-forløparar produserte av DisneyToon Studios, som fokuserte på feen Tinker Bell, byrja i 2008.
Stokes Hill
Stokes Hill er eit lite, men markant og klipperikt fjell, 270 moh, som ligg 1 nautisk mil (1,9 km) søraust for Doumer Hill på Île Doumer i Antarktiske Arkipel. Han vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, 1903-05. Han vart kartlagd under sjåmålinga til Royal Navy i 1956-57. Det fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) fordi åsen vart først klatra av ein maskinist. Stokes er eit engelsk sjøuttrykk for ein sjømann som arbeider i eit maskinrom.
Henrik II av England
Henrik II av England var konge av England frå 1154 til 1189. Han var også greve av Anjou, hertug av Normandie, hertug av Aquitaine, hertug av Gascogne, greve av Nantes, lord av Irland og kontrollerte til ulike tider delar av Wales, Skottland og vestlege Frankrike. Henrik var den første av Huset Plantagenet til å herska over England, og var oldebarn av den normanniske Vilhelm erobraren. Henrik var den første som nytta tittelen «konge av England» – i motsetnad til «konge av dei engelske». Han var i samtida si òg kalla for Henrik Curtmantle, «kortkåpe», fordi han nytta ei kåpe som var kortare enn den til forgjengarane.
Henrik II var den første av Angevin-kongane i England. Han overtok trona i kjølvatnet av kaoset som styret til Stefan hadde ført til. Henrik overlevde krigar, opprør og strid til han kunne herska eit av dei mektigaste europeiske kongedøma i mellomalderen. Han reformerte det normanniske styret og skapte ei regjering og ein administrasjon som var dugeleg og sjølvdrivande, også i dei tidsromma då kongen var utanlands. Under Stefan hadde adelen manipulert føydal lov for å underminera den kongelege autoriteten, og Henrik II sette i gang mange reformer som svekka dei tradisjonelle føydale banda og styrkte posisjonen til kongen. Festningar som var blitt bygde under borgarkrigen blei rivne. Auka beskatting erstatta i stor grad militærteneste som den viktigaste plikta til vasallane, noko som gjorde kongen mindre avhengig av adelen, og som uansett var mindre interesserte i å kjempa i krigar utanfor England.
Henrik utvida området sitt på Dei britiske øyane på to måtar. Først tok han Cumbria og Northumbria frå Malcolm IV av Skottland, og la fast grensa i nord. Felttoga hans i Wales var mindre vellukka, og førte ikkje med seg erobring, men han invaderte Irland og sikra engelsk tilstadevere og overherredøme på øya. Områda han herska over på kontinentet, og som han sette sønene sine til å herska over som vasallar omfatta dei følgjande landa: Bretagne, Maine, Poitou, Touraine, Gascogne, Anjou, Aquitaine, og Normandie. Henrik II var teknisk sett ein føydal vasall av den franske kongen, men i røyndomen åtte han større område, hadde større inntekter og var mykje mektigare enn den franske overherren sin.
Henrik II sin plan om å dela dei omfattande besittelsane og titlane sine førte til sjalusi og etterkvart forræderi frå sønene. På oppmuntring frå blant anna mor deira, Eleonore av Aquitaine, gjorde dei opprør mot faren fleire gonger, ofte med den franske kongen som alliert. Sjølv om to av dei døydde, i 1183 og 1186, endra ikkje opprørslysta og viljen til å gå imot faren seg hjå dei gjenverande. Då Henrik II byrja å eldast vart han angripen av den dugelegaste sonen sin, Rikard, som i fellesskap med Filip II August av Frankrike overvann han i 1189. Henrik II blei tvinga til ein audmjukande fredsavtale, og døydde sjølv to dagar etter.
Ekteskapet mellom Eleonore og Henrik bygde på fornuft. Likevel verker det som om det i byrjinga var ein viss grad av ømheit mellom dei, og ekteskapet produserte heile fem søner og tre døtrer. Etter kvart blei derimot forholdet mellom ektefellane stadig kjøligare. Ein av årsakene til at det oppstod strid mellom dei var at Eleonore oppmuntra sønene til å gå til væpna opprør mot faren i 1173. Henrik sette då Eleonore i eit fangenskap som varte i femten år.
Henrik og Eleonore fekk åtte barn: Vilhelm, Henrik, Rikard, Geoffrey, Johan, Matilda, Eleonore og Johanna. Vilhelm døydde som barn. Etter at Vilhelm døydde blei Henrik krona som medkonge då han var noko eldre, men sidan han aldri var konge i sin eigen rett, er han blitt kjent som «Henrik den unge kongen», ikkje som «Henrik III». I teorien kunne Henrik ha arva trona frå far og Rikard arva titlar, gods og rike frå mora, Geoffrey kunne ha hatt Bretagne, og Johan, den yngste som normalt ikkje ville ha fått jordeigedomar (og difor blei kalla «Johan utan land» av faren), kunne ha blitt lord av Irland. Men så skjedde ikkje.
Henrik hadde òg barn utanfor ekteskap. Sjølv om desse barna ikkje hadde lovleg krav på trona, gjorde slektskapstilhøvet deira at dei utgjorde potensielle problem for dei legitime arvingane til Henrik. William Longespée var eit slikt barn. Han blei hovudsakleg verande lojal og slo seg til tols med dei titlane, landområde og rikdomane som kom til han som kongeleg lausunge. Geoffrey, biskop av Lincoln og erkebiskop av York, blei derimot rekna som ein torn i sida på Rikard I av England. Geoffrey var den einaste av dei mange sønene til Henrik som stod fast ved han då han låg for døden. Sjølv kongen sin eigen favoritt, Johan, hadde forlate faren. Rikard tvinga Geoffrey inn i presteskapet i York og avslutta på den måten dei verdslege ambisjonane hans. Ein annan son, Morgan, blei vald til bispedømet Durham, men blei aldri vigsla til biskop på grunn av motstand frå pave Innocent III. Då Henrik II blei krona som konge av England i 1154 var berre 21 år gammal, men var likevel ein erfaren statsmann. Som bestefaren Henrik I av England hadde Henrik II ein framifrå kunnskap om lovverket. Han likte å vera saman med lærde, og var sjølv boklærd, språkmektig, mellom anna beherska han latin svært godt. Når det var mogleg deltok han personleg i råda. Interessa hans for økonomi var reflektert i ein måtehalden livsstil. Han kledde seg enkelt bortsett frå når tradisjonen sa noko anna, og hadde eit sparsamt kosthald.
Etableringa av eit imperium
Ekteskapet med Eleonore av Aquitaine styrkte Henrik endå meir. Til dei mange landområda hans blei eigedomane til kona lagt til, slik at han fekk kontroll over Aquitaine og Gascogne. Rikdomane i marknadene og vingardane i desse regionane, kombinert med dei mange besittelsane Henrik allereie hadde, gjorde ikkje Henrik berre til ein mektig engelsk konge, men òg til den mektigaste vasallen i Frankrike.
Erobringa av den engelske trona
Tidleg i januar 1153, berre månader etter at han hadde gifta seg, kryssa Henrik Den engelske kanalen endå ein gong. Flåten hans bestod av 36 skip og transporterte ein styrke på 3 000 fotsoldatar og 140 hestar. Kjeldene er motstridande om han gjekk i land ved Dorset eller Hampshire, men det er kjent at han drog til ei lita kyrkje i ein landsby. Det var 6. januar og dei lokale var til stades ved feiringa av heilage tre kongars dag.
Henrik flytta seg raskt, og same året som han steig i land hadde han sikra seg retten til å etterfølgja Stefan som konge gjennom traktaten i Wallingford. Stefan si stilling hadde forverra seg. Han møtte opposisjon frå ein fiendtleg pave og erkebiskop gjennom å krangla med kyrkja. Dessutan døydde sonen hans Eustace i 1153. Mange andre leiande aktørar - keisarinne Maud, David av Skottland og jarlane av Northampton, Warwick og Chester - var også anten daude eller døydde i løpet av året.
Med vitne frå ikkje mindre enn 14 biskopar og elleve jarlar erklærte Stefan den 6. november i Winchester hertug Henrik som sin etterfølgjar når han sjølv døydde. I Oxford tidleg det neste året lova baronane truskap til den nye tronarvingen. Han trekte seg så tilbake til Normandie fram til gamlekongen døydde i Dover den 25. oktober 1154. Den 19. desemberen 1154 blei han krona i Westminster Abbey. Henrike Plantagenet, vasall av Ludvig VII av Frankrike, var no mektigare enn den franske kongen sjølv. Henrik nytta tittelen Rex Angliae, Dux Normaniae et Aquitaniae eit Comes Andigaviae (konge av England, hertug av Normandie og Aquitaine, greve av Anjou). Han var den første som blei krona som «konge av England», i motsetnaden til «konge av dei engelske».
Herredømet over Irland
Kort tid etter at han blei krona, sende Henrik ein diplomat til den nyleg valde paven Hadrian IV. Under leiing av biskop Arnulf av Lisieux drog ei gruppe geistlege for å be om løyve for Henrik til å invadera Irland. Dei fleste historikarar er samde om at det resulterte i pavebullen Laudabiliter. Det er mogleg at Henrik handla under påverknad av ein «Canterbury-konspirasjon» der dei engelske geistlege streba etter å dominera den irske kyrkja, men det er òg mogleg at Henrik sine intensjonar rett og slett var å sikra eit herredøme for den yngre broren sin William FitzEmpress.
Medan planane for invasjonen blei lagdw, døydde William, og Irland blei ignorert igjen. Ikkje før 1166 kom dei opp igjen. Dette året vart blei mindre irsk prins, Diarmaid Mac Murchadha, fordriven frå landområdet sitt i Leinster av Irden irske overkongen Muirchertach MacLochlainn. Diarmaid følgde Henrik til Aquitaine for å søkja støtte til å ta kontrollen tilbake. Henrik skaffa fotsoldatar, riddarar og adelege til å kjempa for saka. Den mest prominente var ein normanner frå Wales, Richard de Clare, 2. jarl av Pembroke, med tilnamnet «Strongbow». I byte for lojaliteten hans lova Diarmaid dottera si Aoife av Leinster i gifte til jarl Richard Strongbow, og dessutan å gjera han til arving og etterfølgjar i kongedømet sitt.
Strongbow gjekk i land nær Waterford den 23. august 1170 med ein styrke som skal ha vore på 200 riddarar og 1 000 fotsoldatar. Waterford blei straks erobra, og i løpet av den neste månad tok styrkane også Dublin. Normannarane gjeninnsette Diarmaid til dei tradisjonelle områda hans, men det vart raskt opplagt at Henrik ikkje hadde tilbode hjelp av reint vennskap, og Diarmaid fekk ikkje nyta posisjonen sin lenge. Han døydde i Ferns i mai 1171 og etterlét riket til Strongbow. Irane var ikkje budde på å ha ein utanlandsk herre, og sameinte seg under ein ny overkonge, Ruaidrí Ua Conchobair. Strongbow blei omringa i Dublin, men kringsetjinga braut saman då Henrik gjekk i land i Waterford den 17. oktober 1171 med ein veldig hær, kanskje opptil 500 riddarar og 4 000 fotsoldatar i 400 skip. I Irland erklærte han seg som lord av Irland. Alle normannarar, blant dei mange irske prinsar, svor truskap til han. Etter seks månader drog Henrik tilbake til England og kom aldri attende. Seinare utropte han den unge sonen sin, den framtidige kong Johan av England, til lord av Irland.
Konsolidering i Skottland
I 1174 var eit opprør fremja av hans eigne søner ikkje det største problemet til kong Henriks største problem. Ein invasjonsstyrke frå Skottland, leia av kong Vilhelm I av Skottland, strøymde inn over grensa frå nord. For å forverra tilstanden segla ein flåte frå Flandern mot England, berre dagar frå invasjon, og det verka som den raske veksten til den engelske kongen ville setjast på ei alvorleg prøve.
Den fiendtlege armadaen blei spreidd i Den engelske kanalen og vende attende til kontinentet. Invasjon frå havet var hindra, men skottane dreiv framleis på med herjingar i nord. Henrik sende troppar nordover som møtte skottane ved Alnwick. Der vann engelskmennene ein knusande siger. Vilhelm blei teken til fange i kaoset, noko som fjerna skottane sin leiarskap, og i løpet av få månader blei alle problematiske festningar rivne. Sørlege Skottland blei totalt dominert av Henrik sine menn, og området blei i praksis lagt under det omfattande riket hans som eit len. Riket hans strekte seg no frå Solway Firth i nord og bortimot til Middelhavet i sør, og frå elva Somme til Pyreneane. Ved enden av denne krisa, og av opprøret til sønene hans, var kongen no «etterlaten sterkare enn nokon gong».
Adelen si underkasting
I løpet av Stefan si regjeringstid hadde dei engelske baronane underminert den kongelege autoriteten. Opprørsfestningar var eit problem, unngåing av militærteneste var eit anna. Den nye kongen fekk straks rive dei opprørske festningane som var blitt reiste under Stefan si tid.
For å løysa problemet med dei som unngjekk militærteneste vart det vanleg med ein skatt kalla scutage. Denne betalte ein i staden for å tena i hæren til Henrik, noko som gjorde det mogleg for kongen å hyra leigesoldatar i staden. Desse harde og forherda leigesoldatane blei brukte med øydeleggjande effekt av både Henrik og sonen Rikard, og i 1159 var skatten etablert som ein sentral faktor for kongshæren og kongsautoriteten over vasallar.
Lovreformer
Henrik sitt regime såg etableringa av kongelege øvrigheitspersonar og lokale rettssalar. Disse kunne dømma i lokale strider med kongsautoritet, og fordelte lov og rett meir effektivt medan dei reduserte arbeidsmengda til den kongelege retten.
Henrik arbeidde òg for å gjera det juridiske systemet meir rettferdig. Rett ved uskyldsprøve og rett ved tvikamp var enno ganske vanleg, og sjølv på 1100-talet var desse metodane rekna som forelda. Ved domstolavgjerda i Clarendon i 1166 blei ei rettssak ført for ein jury av likemenn standard. Likevel fremja denne gruppa av «tolv rettmessige menn», som ein kalla juryen, ei teneste meir lik ein storjury, ved varsla retten om saker eigna for forfølging. Tvikamp var lovleg i England heilt fram til 1819, men jurysystemet til Henrik var eit stort bidrag til den sosiale historia i landet. Domstolavgjerda i Northampton i 1176 sementerte dei tidlegare avgjerdene i Clarendon.
Kongeleg kontroll over kyrkja
Som andre normanniske kongar akta Henrik II å ha same kontroll over kyrkja som over staten. Ved Clarendon Palace den 30. januar 1164 sende kongen ut seksten konstitusjonar, kvar med det føremålet å minska den geistlige innverknaden frå Roma. Kyrkja hadde sin eigen domstol og eigne lovar som stod utanfor den verdslege. Om ein prest utøvde voldtekt eller mord kunne han unngå straffeforfølginga til vanleg lov som avretting ved å krevja å dømmast ved domen til biskopen. Her var straffa ikkje vondare enn bot, pisking eller å frådømmast prestekappa. Vanleg lov stoppa ved kirkedøren. Rike biskopar og abbedar var betydeleg landeigarar med store inntekter og somtid med eigne hærar. Sjølv om dei svor sin lojalitet til kongen insisterte dei på denne stod under deres lojalitet til Gud og hans representant i Roma.
Thomas Becket var ein velutdanna mann med stor administrativ dugleik, sjarm og intelligens. Hans store sjanse kom i 1154 då erkebiskopen av Canterbury introduserte han for den nyleg krona kong Henrik II. Dei to, kongen 21 år gammal og Becket i midten av 30-åra, blei ikkje berre gode vener som spelte sjakk og reiste saman, men danna ein sterk allianse. Det blei sagt at dei to hadde «ein hjerne og eit sinn». Becket blei den nest mektigaste mannen i riket, og stod for dei viktigaste diplomatiske sakene som å forhandla om ekteskap i Frankrike for ei av døtrene til Henrik i 1158.
Då erkebiskopen av Canterbury døydde i 1161 fekk Henrik II ein framifrå sjanse til å plassera sin eigen, handplukka mann i leiarposisjonen for den engelske kyrkja. Han ville ha sin eigen kansler og gode ven Thomas Becket som den nye erkebiskopen av Canterbury. Paven blei spurd og samtykka. Det var berre eitt problem, Becket hadde aldri bliitt ordinert, men han blei først gjort til prest, den neste dagen til biskop, og den same ettermiddagen, 2. juni 1162, til erkebiskop. Becket var aldri ein viktig teolog. Då han blei utnemnd til erkebiskop halde han seg med personleg instruktør for å få Bibelen forklart, og ved kyrkjemøtet i Tours 1163 torde han ikkje preika på grunn av den avgrensa kjennskapen sin til latin.
Til kongen og andre si overrasking sa Thomas Becket frå seg stillinga som kanslar, og gjekk frå å vera den fremste mannen til kongen til å arbeide heilt ut for kyrkja. I 1163 blei ein kannik skulda for mord frikjent ved ein kyrkjerett, og deretter ført fram for ein kongeleg domstol. Becket protesterte, og hindra ikkje berre denne saka, men òg kongen sitt forsøk på å få makta til den verdslege retten til å også gjelda kyrkja. Becket nekta å gå med på endringane i loven, og då kongen tilkalla han for å stå til rette for det kongelege rådet den 8. oktober 1164 flykta han til Frankrike og stilte seg under Henrik sin rival Ludvig VII av Frankrike sitt vern.
Då Henrik II fekk krona sonen sin Henrik den unge kongen måtte hendinga finna stad i London, ettersom erkebiskopen av Canterbury ikkje var tilgjengeleg. Becket vurderte kroninga som ulovleg, og bannlyste dei to biskopane som stod for hene. Under Becket sine seks år i eksil freista Henrik II å pressa han til underkasting, men møtte han òg andlet til andlet tre gonger for å diskutera strida. Sjølv paven vurderte Becket som eit problem for den nådelause konfrontasjonen hans med kongen.
Drapet på Thomas Becket
Eit utbrot frå Henrik skal ha ført til at fire av riddarane til kongen tolka det ei oppmoding om å drepa Thomas Becket. Reginald Fitzurse, Hugh de Morville, William de Tracy, og Richard le Breton kryssa Den engelske kanalen og drog til Canterbury. Utbrotet blir populært gjengjeve som «Kven kan fri meg frå denne brysomme presten?»
29. desember 1170 gjekk dei fire inn i domkyrkja i Canterbury, der dei fann Becket nær trappene ved krypta. Dei slo han ned og drap han med fleire slag med sverda sine. Det blei sagt at om Becket ikkje hadde levd som helgen, så døydde han sanneleg som ein.. Det uvanlege var at drapet hans skulle få slikt ry, og det prega styret til Henrik i dei neste tjue åra. Personleg angra han på døden til den tidlegare venen. Berre tre år seinare var Thomas Becket blitt helgenerklært av pave Alexander III og forfremja som ein martyr for den verdslege makta si innblanding i kyrkje. Heile Europa vart sjokkert over drapet. Kjennskap til Becket sitt martyrium spreidde så langt seg som til Island, der historia blei gjeven att i Thomas Saga Erkibyskups. Fleire mirakel skal ha funne stad ved grava hans, og pilegrimar strøymde til Canterbury frå heile Europa.
Riddarane som utførte udåden fall i unåde, og fire år etter drapet gjorde kong Henrik II bot ved å gå barføtt gjennom gatene i Canterbury medan åtti munkar piska han og han var deretter ei natt i krypta til martyren. Den heilage Thomas Becket blei verande ein populær helgen gjennom heile mellomalderen, og kong Henrik II kunne gløyma å endra loven som gjorde kyrkjefolk ansvarlege for verdslege lovar.
Borgarkrig og opprør
I 1173 gjekk unge Henrik og Rikard saman mot faren og etterfølgingsplanen hans, og freista å ta dei landområda som dei var blit lova (sjå Opprøret i 1173-1174). Medan både unge Henrik og Rikard hadde ein relativ stor styrke i Frankrike, mangla dei menneskemateriell og den røynsla som far deira sat med for å styrta han. Kongen knuste dert første opprøret deira, og var rimeleg og rettferdig i sin straff. Rikard mista til dømes halvparten av den inntekta han hadde krav på som greve av Poitou.
I 1182 vende sønene seg i staden mot kvarandre. Unge Henrik, Rikard og broren deira Geoffrey byrja alle å slost mot om besittelsane til faren på kontinentet. Situasjonen vart akutt skjerpa ved at den franske adelen òg gjorde opprør og at den franske kongen Filip II August blanda seg inn. Dette var den alvorlegaste trusselen som kom frå familien, og kongen måtte møta den dynastiske borgarkrigen. Den 11. juni 1183 døydde Henrik den unge kongen av dysenteri. Opprøret som hadde oppstått rundt han fall saman, og dei gjenverande brørne drog attende til kvar sine landområde. Henrik okkuperte raskt dei opprørske regionane for å verna om freden.
Det endelege slaget mellom sønene til Henrik kom kort tid etter, i 1184. Geoffrey av Bretagne og Johan, den yngste av brørne, var blitt lova Aquitaine, som tilhøyrde mora og den eldre broren Rikard. Geoffrey og Johan invaderte, men Rikard hadde kontrollert ein hær i bortimot ti år og var blitt ein dugeleg militær kommandant. Rikard utviste brørne sine. Dei kom aldri til å møta kvarandre igjen i krig, hovudsakleg fordi Geoffrey døydde to år seinare, og fordi Johan, den yngste, ikkje hadde personleg makt eller middel til å utgjera ein trussel.
Død og arvefølgje
Mellomalderhistorikaren Austin Lane Poole har fortald at kong Henrik II hadde dekt veggene i sitt personlege kammer i Winchester med måleri og veggteppe. Eit av dei, utført på instruksar frå kongen, var ein allegori på elendet i hans eige liv: Ein flokk med fire ørnungar var avbilda medan dei plyndra den vaksne ørna, og den fjerde ungen stod klar til å hakka ut auget på faren. «Dei fire ørnungane er mine eigne søner som ikkje sluttar å forfølgja meg sjølv inn i døden,» skal kong Henrik II ha forklart biletet. «Den yngste av dei, som eg no har gjeve så mykje omsut, vil til slutt fornærma meg hardare og farlegare enn nokon av dei andre.»
Det einaste kravet den nedkjempa Henrik II stilte for underkastinga var å få sjå lista over dei som hadde svikta han. Øvst stod namnet på yngstesonen Johan. Så tvilsame som handlingane til Rikard var ved å gå i krig mot sin eigen far, var han uansett provosert av at faren hadde løfta den yngste sonen opp framfor han i arverekkjefølgja, noko som var den direkte årsaka til at Rikard la seg på kne for den franske kongen og erklærte seg som hans vasall.
Svak, sjuk og forlaten av alle, bortsett frå den utanomekteskapelege sonen Geoffrey, døydde Henrik i Chinon den 6. juli 1189, 56 år gammal. Dei legitime sønene omtalte han, ifølgje krønikene, som «dei verkelege bastardane». Den sigrande prinsen Rikard viste seinare respekt for liket til kong Henrik då det blei frakta til Fontevraud-klosteret. Rikard blei krona til konge av England i Westminster den 1. september 1189. Den første handlinga hans som konge var å senda bod om at mora, dronning Eleonore av Aquitaine, skulle lauslatast frå fangenskapet som Henrik hadde halde ho i dei siste seksten åra.
Henrik i bøker og filmar
Særleg på grunn av mordet på erkebiskopen opptrer Henrik i ei rekkje skodespel, romanar og filmar. Mellom anna opptrer han i T.S. Eliot sitt skodespel Murder in the Cathedral (1952, på norsk som Mordet i domkirken, 1957)
Henrik II av England opptrer òg i skodespelet Becket av Jean Anouilh og i The Lion in Winter av James Goldman. Peter O'Toole spelte rolla som kongen i filmutgåva av begge desse skodespela – Becket (1964) og The Lion in Winter (1968), og begge gongene blei han nominert som Oscar for beste mannlege hovudrolle. Patrick Stewart spelte kongen i TV-filmen av The Lion in Winter (2003), og for denne vart han nominert tilGolden Globe for beste prestasjon av ein mannleg skodespelar i ein TV-serie.
Brian Cox spelte kongen i BBC sin TV-serie The Devil's Crown (1978), som skildra styret til han og sønene. Han òg blitt framstilt på film av William Shea i den korte stumfilmen Becket (1910), av A.V. Bramble i stumfilmen Becket (1923), basert på eit skodespel av Alfred Tennyson, av Alexander Gauge i filmutgåva av T. S. Eliot sitt skodespel Murder in the Cathedral (1952). Skodespelet Curtmantle av Christopher Fry, som er mindre kjent og sjeldnare framført på scena, tek også for seg konflikten mellom Henrik II og Thomas Becket.
Loucherhorn
Loucherhorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Det har ei høgd på 2230 meter over havet og ligg på sørsida av Brienzersee, like sør for Bönigen.
Vikgrotta
Vikgrotta (også kjent som Vikhola) er ei grotte ved Rognan i Saltdal kommune. Vikgrotta er ei av fleire i området og har ein smal inngang som ein må krabbe gjennom for å kome inn i grotta. Deretter opnar grotta seg med både elvar og fossar.
Fylkesveg 347 i Hedmark
Fylkesveg 347 i Hedmark går mellom Magnormoen og Magnor i Eidskog kommune. Vegen er 2,5 km lang.
Reststråling
Reststråling er den strålinga som blir tilbake når infraraud stråling reflekterast fleire gonger frå fleire like krystall. Den kraftige refleksjonen kjem av resonans mellom den reflekterte strålinga og svingingar i molekyla til det reflekterande stoffet. Strålinga inneheld difor berre ein eller nokon få avgjorde bølgjelengder. Ved å måle den karakteristiske bølgjelengda for reststrålinga kan ein få opplysningar om oppbygginga til krystalla. Reststråling vart oppdaga av den tyske fysikaren Heinrich Rubens og den amerikanske fysikaren Ernest Fox Nichols 1897.
Enkeltpersonføretak
Eigaren av enkeltpersonføretaket er fullt ut ansvarleg for føretaket sine forpliktelsar, også med si private formue. Motstykket til dette er at eigaren bestemmer alt i føretaket, som i utgangspunktet ikkje er bunde av særlege lover eller reglar. Det gjeld likevel visse krav viss enkeltpersonføretaket har meir enn 30 tilsette, mellom anna med krav til representasjon for dei tilsette i leiinga i føretaket.
Sungold Hill
Sungold Hill er ein markant, rund ås (860 moh) med særeigne konvekse sider, 2 nautiske mil (3,7 km) innover land mellom Cape Foster og Jefford Point på sørkysten av James Ross Island. Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter ei kartlegging av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1958-61. Namnet kjem av den karakteristiske fargen på fjellet i åsen.
Den arktiske oscillasjonen
Den arktiske oscillasjonen (AO) er ein indeks (som varierer med tida utan ein jamn periode) for dei dominerande, kortare trykkvariasjonane ved havnivå i områda nord for 20 ºN, og er karakterisert av ein trykkanomali med eitt forteikn i Arktis, og ein trykkanomali med motsett forteikn i områda kring 37–45 ºN. Klimatologar trur at AO-indeksen er årsakssamanhengande til, og derfor delvis føreseiande for vêrmønster som ligg fleire tusen kilometer unna Arktis, som Nord-Amerika og Europa. NASA-forskaren James E. Hansen har forklart mekanismen der AO påverkar vêret på stader så langt unna Arktis som følgjer: Denne sonale, symmetriske svinginga mellom havnivåtrykket i polare og tempererte breiddegrader vart først identifisert av Edward Lorenz og namnsett i 1998 av David W.J. Thompson og John Michael Wallace.
Den nordatlantiske oscillasjonen (NAO) er nært knytt til AO og det finst diskusjonar om den eine eller den andre er meir grunnleggjande representativ for dynamikken i atmosfæren. Ambaum et al. hevdar at NAO kan identifiserast på ein meir fysisk meiningsfull måte.
Gjennom det meste av førre hundreåret har den arktiske oscillasjonen svinga mellom positive og negative fasar. Frå og med 1970-åra har oscillasjonen vorte oftare positiv når han vert midla over ein 60-dagars løpande periode, men tendensen er at AO har blitt meir nøytral det siste tiåret. Oscillasjonen svingar framleis stokastisk mellom negative og positive verdiar på dagleg, månadleg, sesongbaserte og årlege tidsskalaer, men trass i den tilfeldige karakteren har ein i nyare tid klart å varsle AO-indeksen temmeleg nøyaktig for dei neste 5-10 dagane. Korrelasjonen mellom faktiske observasjonar og eit sjudagarsmiddel hos GFS-ensemblet av AO-indeksen er kring 0,9, eit høgt tal for denne typen statistikk.
Dansevise
«Dansevise» er ein dansk slagerballade som vann Eurovision Song Contest 1963 for Danmark. Songen er komponert av Otto Francker, mens Sejr Volmer-Sørensen skreiv teksta. Songen vart framført av Grethe Ingmann, akkompagnert av ektemannen Jørgen Ingmann på gitar. Dette var fyrste gongen ein duett vann songtevlinga, og det var fyrste gongen eit skandinavisk land gjekk sigrande ut i Eurovision Song Contest. «Dansevise» er også den fyrste vinnarlåten som kom inn på VG-lista i Noreg.
Eurovision Song Contest
«Dansevise» var eitt av åtte bidrag som deltok i finalen av Dansk Melodi Grand Prix i Tivoli i København 24. februar 1963. Faktisk var det berre så vidt songen i det heile tatt vart klar til Dansk Melodi Grand Prix. Tekstforfattar Sejr Volmer-Sørensen skreiv nemleg teksta i hui og hast, berre timar før innleveringsfristen. I den danske finalen var «Dansevise» det tredje bidraget ut på scena, og ein timannsjury kåra songen til ein klar vinnar. «Dansevise» vart dimed det danske bidraget til Eurovision Song Contest i London 23. mars 1963.
Norsk jury-rot sørga for siger
I London var «Dansevise» det åttande bidraget på scena av til saman 16 bidrag, og under avrøystinga utvikla det seg til ein tett kamp mellom «Dansevise» og det sveitsiske bidraget «T'en va pas». Også Noreg fekk ei sentral rolle, men ikkje på ein like positiv måte. Den norske juryen var nemleg ikkje klar med poenga sine då Noreg vart kalla opp under avrøystinga. I kaoset las difor Roald Øyen opp feil poeng og måtte be programleiaren om å få komme tilbake seinare i avstemminga. På slutten av avrøystinga leia Sveits to poeng foran Danmark. Då dei korrekte norske poenga vart leste opp, bytta Sveits og Danmark plass, slik at Danmark vant Eurovision Song Contest to poeng foran Sveits.
Den norske juryen vart seinare skulda for å ha hjelpt eit naboland til siger, og Sveits protesterte mot resultatet. NRK avviste skuldingane og understreka at den norske juryen hadde gitt riktige poeng. Årsaka til kaoset var at det norske telleapparatet rett og slett ikkje var ferdige med å telle opp røystene då Norge vart kalla opp. Ikkje berre var røystene feil, men ein stressa Øyen las også opp poenga på feil måte. Då Noreg vart kalla opp igjen på slutten av avrøystinga, var resultata frå den norske juryen klare og korrekte. «Vi har god samvittighet med hensyn til resultatet. De 20 jurymedlemmenes stemmesedler ligger i fjernsynet til kontroll om nødvendig», bedyra NRKs Odd Grythe.
Listeplasseringar
Dette var fyrste gongen Danmark vann Eurovision Song Contest, og «Dansevise» tok seg inn på singellistene i fleire land. Blant anna nådde den ein sjuandeplass på norske VG-lista, og dette var fyrste gong ein Eurovision Song Contest-vinnar hamna på den norske singellista. «Dansevise» nådde også nummer 49 i Tyskland og nummer 12 i belgiske Vallonia. I Danmark var det i 1963 ikkje éin, nasjonal singelliste, men songen toppa Danmarks Radios Top 20.
Andre versjonar
«Dansevise» vart også gjeven ut på svensk av Anne-Lie Rydé, på finsk av Laila Kinnunen og på nederlandsk av Corry Brokken. I Danmark laga Swan Lee ein coverversjon av songen i 2007, mens Outlandish same år ga ut en egen versjon, kalla «Kom igen». Denne versjonen vart også brukt i fotballspelet FIFA 07.
«Dansevise» har sidan vorte ein evergreen i Danmark, og ein song som vert hugsa av dei fleste vaksne danskar. I 2006 vart «Dansevise» inkludert i Danmarks kulturkanon, som eitt av 108 kulturelle verk med særleg stor tyding for dansk kultur.
Provinsen Mersin
Provinsen Mersin (tyrkisk Mersin ili) er ein provins sør i Tyrkia ved kysten av Middelhavet mellom Antalya og Adana. Provinshovudstaden er byen Mersin og andre store byar er Tarsus, fødestaden til apostelen Paulus. Provinsen er ein del av Çukurova, ein geografisk, økonomisk og kulturell region som òg omfattar provinsane Mersin, Adana, Osmaniye og Hatay.
Det tidlegare namnet på provinsen var İçel. I 2002 vart namnet på provinsen endra til Mersin, slik at han hadde same namn som provinshovudstaden, som er tilfelle for alle tyrkiske provinsar utanom tre.
Distrikt
Provinsen Mersin er delt inn i tretten distrikt, og fire av desse høyrer til kommunen Mersin (synt i utheva skrift).
Den arktiske oscillasjonen
Klimatologar nyttar ofte den arktiske oscillasjonen i dei offentlege forklaringane sine av ekstremvêr. Den følgjande meldinga frå National Oceanic and Atmospheric Administration sitt National Climatic Data Center: Klimatilstanden desember 2010 nytta uttrykket «negativ arktisk oscillasjon» fire gonger og er talande for denne aukande tendensen:
I februar 2010 nådde den arktiske oscillasjonen den lågaste målte middelverdien ein har målt sidan 1950-åra, då målingane starta, med ein verdi på −4,266. Denne månaden var prega av tre forskjellige og særs kraftige snøstormar på austkysten av USA. Den første gav 63,5 cm med snø i Baltimore den 5-6. februar, medan eit nytt kraftig snøfall berre fire dagar seinare gav 50 cm til. I New York City gav ein snøstorm den 25.-27. februar 53 cm med snø. Ni av dei ti kaldaste januarmånadane i denne delen av USA har skjedd samstundes med kraftig negative AO-indeksar.
Men samsvaret mellom negativ AO-indeks og kald og snørikt vintervær er ikkje ein-til-ein, og ein kan få mildt og vått vêr i perioder med kraftig negativ AO.
Valdresskifer
Valdresskifer er ein fyllittskifer. Han er grå/grøn av farge. Der er førekomstar fleire stader, særleg i Øystre Slidre, mellom anna med gruver i Rogne. Det er over 50 gruver i området. Skifer herfrå har vorte brukt særleg til taktekking, heller og gravsteinar.
Skiferdrift var ein omfattande industriell verksemd i Valdres frå 1810, men uttak av skifer er kjent tilbake til 1600-talet. I 1893 var 100 personar sysselsett med produksjon av skifer. Valdres Skiferbrudd vart stifta 1899 og omkring 1910 var 150 personar tilsett. Det var stor eksport til utlandet bl.a England, Belgia, Nederland og Italia. I mellomkrigstida fall produksjonen av skifer, og drifta vart lagt ned i 1953. Frå 1960 har Fjellhammar bruk (seinare Icopal) produsert knust skifer til å strø over takpapp.
Valdres Skiferbrot er i dag museum.
Visnes Eklogitt
Visnes Eklogitt er eit bergverk for eklogitt på Visnes i Eide kommune på Nordmøre.
Visnes Eklogitt eksporterer tung bergartsmjøl. Iver Rasmussen Eide starta uttak av marmor frå Visnes til blokkproduksjon i 1904. I nyare tid blir det overliggande laget utnytta for uttak av eklogitt.
Fylkesveg 361 i Hedmark
Fylkesveg 361 i Hedmark går mellom Kjerret i Kongsvinger kommune og riksgrensa. Vegen er 935 meter lang.
Lüschgrat
Lüschgrat er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Thusis i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet har ei høgd på 2178 meter over havet.
Target Hill
Target Hill er ein markant ås som ligg 1010 m oppom Larsenisen. Han ligg 6 nautiske mil (11 km) vest for Mount Fritsche sør for Leppardbreen aust i Graham Land. Åsen var det vestlegaste punktet som Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) nådde under kartlegginga si i 1955. Han var synleg for laget som eit mål (target på engelsk) å styre seg inn etter frå toppen av Richthofen Pass.
Eurovision Song Contest 1990
Eurovision Song Contest 1990 (ESC 1990) var den 35. gongen Eurovision Song Contest vart arrangert. Konkurransen vart halden i Koncertna dvorana Vatroslav Lisinski i Zagreb i Jugoslavia. Finalen fann stad laurdag 5. mai. Italia vann konkurransen med songen «Insieme: 1992», framført av Toto Cutugno på italiensk.
NM i orientering 1991
Noregsmeisterskapen i orientering 1991 vart avvikla dagane frå 12. til 15. september i Vegårshei og Gjerstad i Aust-Agder. Menn og kvinner tevla i normal og kort løype, samt stafett.
Normal løype - 13,9 km
<br style="clear:both;" />
Stafett
<br style="clear:both;" />
Normal løype - 8 km
<br style="clear:both;" />
Kort løype - 3,5 km
<br style="clear:both;" />
Røyk
Røyk er eit fellesnamn på synlege avgassar frå forbrenning eller industriprosessar. Hovudmassen av røyk består av gassar, oftast av nitrogen, oksygen, karbondioksid og vassdamp. Røyk er synleg på grunn av røykpartiklar, som utgjer ein liten del av massen i røyken sjølv om partiklane opptrer i store mengder i røyken. Røykpartiklane er særs små, oftast under 1 μm i diameter.
Røykpartiklar frå forbrenning kan bestå av oske, uforbrent stoff og sot. Røykpartiklar frå metallurgiske prosessar er danna ved kondensasjon, og er kuleforma. Eit velkjent eksempel er røyk frå omnar for framstilling av ferrosilisium. Røykpartiklane er her små kuler av glassaktig (amorft) silisiumdioksid, dei fleste omkring 1/10000 mm i diameter.
Kunstig røyk blir brukt militært for å gjere observasjonane til fienden vanskelegare. Røyken kan mellom anna framstillast av olje (ved ufullstendig forbrenning) og av titantetraklorid. Røyk inneheld også små mengder ioniserte gassar og partiklar med elektrisk ladning.
Fylkesveg 364 i Hedmark
Fylkesveg 364 i Hedmark går mellom Lier og Rauhella i Kongsvinger kommune. Vegen er 8,1 km lang.
Brotmekanikk
Brotmekanikk er ei grein av mekanikk som fokuserer på korleis brot oppstår i eit materiale og eventuelt kan hindrast. Brotmekanikken tek utgangspunkt i at alle konstruksjonsmateriale har sprekkliknande defektar og at ein slik defekt kan føre til brot i konstruksjonsdelen når ein funksjon av djupna på defekten og den nominelle spenninga i konstruksjonen går over ein viss storleik. Denne storleiken er avhengig av eigenskapane til materialet og blir kalla for brotseigleiken til materialet.
Utviklinga av brotmekanikk og måling av brotseigleiken til material går kontinuerleg framover. I Europa er European Structural Integrity Society (ESIS) ein viktig organisasjon for brotmekanisk forsking og utvikling. Brotmekanikken er viktig i dag, ikkje berre i romfartsforsking, men også i forsking om avanserte konstruksjonar der brot kan ha alvorlege konsekvensar, til dømes i behaldarar og røyrsystem i kraftstasjonar baserte på atomenergi, off-shorekonstruksjonar og skipsbygging.
Tulkarm
Tulkarm eller Tulkarem er ein palestinsk by på Vestbreidda, i Tulkarm guvernement. Dei israelske byane Netanya og Haifa ligg i vest, dei palestinske Nablus og Jenin i aust. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde Tulkarm i 2007 eit folketal på 51 300, medan den nærliggande flyktningleiren hadde eit folketal på 10 641, i alt 61 941 innbyggjarar.
Namn
Namnet Tulkarm (arabisk طولكرم, Ṭūlkarm, ) kan omsetjast som 'den lange [staden] med vingarden'. Det stammar frå arameisk Tur Karma, som tyder 'vingardsberget'. Dette vart brukt av samaritanske innbyggjarar her i mellomalderen.
Mellomalderen
Under ajjubidane, og seinare under mamelukkane (1260-1517), var det meste av området til Tulkarm ein del av ein waqf for å støtte al-Farisiyya Madrasa, ein islamsk religiøs skule i Jerusalem, nord for al-Aqsa-moskéen. To tredjedelar av landsbyen vart ein del av ein slik waqf i 1354, gjeven av viseguvernøren i Damaskus, Faris al-Din al-Baki. Under mamelukkane kom ei ny bølgje med arabarar til Tulkarm frå Nord-Afrika og Nablus. Dei dreiv i stor grad med jordbruk og dyrehald, og forsynte huder til lêrkjøpmenn i kystbyane, som vart teken attende frå krossfararane på andre halvdelen av 1200-talet.
Osmansk tid
I 1596 stod Tulkarm oppført i osmanske skattelister som ein del av Qaqun nahiya i Nablus liwa. Han var den største landsbyen i regionen, med eit folketal på 176 muslimske hushald (kring 968 innbyggjarar) og betalte skatt for kveite, bygg, sommaravlingar, oliven, geiter, bikubar og ei presse for oliven eller druer. I den tidlege perioden av det osmanske styret, var det fem nabolag ring Sjeki Ali al-Jazri al-Mughrabi-moskeen, som folk i dag berre kallar «Gamlemoskeen». Folkesetnaden var i stor grad sunnimuslimar, og dei fleste av innbyggjarane var fellahin («bønder» som arbeidde med jorda). Elitefamliane på denne tida var Zaydan og Tarabay, sistnemnde frå Bani Harith-stamma. Sidan store delar av den osmanske staten var desentralisert, regjerte desse familiane i praksis området og hadde stor grad av sjølvstyre. Zaydan hadde særleg makt over Tulkarm, og hadde oppgåva som mutassalim («skatteinnkrevjarar») på vegner av dei sentrale styresmaktene.
På midten av 1600-talet vart dei fleste medlemmane i Zaydan-familien, med unntak av barn og dei eldre, drepne i ein massakre av innbyggjarane under fredagsbøna. Dette var fordi innbyggjarane var rasande på Zaydan-familien, då alle innbyggjarane, inkludert unge nygifte kvinner, vart tvinga til å ta del i innhaustinga og gje vekk store delar av kornet i skatt. Den politiske makta i Tulkarm gjekk så til Badran-klanen, medan Fuqaha-familien tok kontroll over styret av waqf-områda, slik at landsbyen vart styrt av dei religiøse leiarane.
Tulkarm er nedteikna på kartet til Jacotin frå invasjonen til Napoleon i 1799.
Moderne tid
På 1800-talet vitja den franske oppdagaren Victor Guérin Tulkarm, som han skildra som ein stor med kring 1000 innbyggjarar. I 1882 skildra Survey of Western Palestina Tulkarm som ein «langspreidd landsby i høgda», omgjeven av dyrkbar mark og klipper. Det var fleire større hus, hovudsakleg av stein, i landsbyen.
Tulkarm vart det administrative senteret i Bani Sa'b underdistrikt i 1886, og vart seinare ein kommune i 1892. Tulkarm fekk òg ein guvernør, som førte innbyggjarane nærare til den sentrale styresmakta. Denne høgare statusen gjorde at Tulkarm kom føre dei nærliggande landsbyane, som på denne tida òg omfatta Qalqilya. Sentrum i Tulkarm vart endra frå Den gamle moskeen til eit tomt område i nordvest, etter kvart som byen vart utvida med nye kommunale bygg, eit postkontor, ein skule og eit sjukehus i det området. Desse nye tenestene stadfesta rolla til Tulkarm som eit sentrum for innbyggjarane i området.
1900-talet
I 1908 vart Tulkarm eit stort jernbaneknutepunkt på Hejaz-banen som gjekk frå Egypt og det sørlege Palestina til Haifa og Akka i nordvest, Jerusalem, Nablus og Ramallah i sør, Libanon i nord og Syria og Transjordan i aust. Den lokale Barqawi-familien kontrollerte området kring byen på 1800-talet. Den osmanske hæren nytta Tulkarm som ein av dei viktigaste basane sine under Sinai- og Palestina-felttoget i fyrste verdskrigen, men i 1918 vart han erobra av britiske styrkar.