cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Igorkvadet
Innhald
Handlinga i dette klassiske verket er basert på eit mislukka hærtog i 1185 av knjaz (leiaren) Igor Svjatoslavitsj, fyrste av Novgorod-Seversk (av fyrstedømet Tsjernigov i det gamle Rus eller Kievriket) mot polovtsarar eller kumanane, ei tyrkisk nomadestamme som heldt til i den sørlege delen av Donregionen. Diktet fortel berre om nederlaget: Igor blei overvunnen, hæren hans utsletta og han sjølv teken til fange, men han klarte å flykta og vitna om hendinga. Hovudhandlinga blir avslutta med at Igor gjer inntog i Kiev etter flukta, og talen hans munnar ut i ein sigeshymne til dei russiske fyrstane og deira hær, som har kjempa mot «de hedenske horder».
Andre historiske figurar frå Kievriket er nemnde, mellom anna skalden Bojan, prinsane Vseslav av Polotsk, Jaroslav Osmomysl av Galitsj, og Vsevolod III Jurjevitsj («Store reir») av Suzdal. I dikta appellerer forfattaren til dei innbyrdes stridande prinsane i Kievriket, og bønnfell om felles eining mot truslane frå tyrkarane i aust.
Handlingsgangen er kjend frå russiske krøniker, og den anonyme forfattaren konsentrerer seg i rytmisk prosa om å fang fantasien til lesaren ved hjelp av dristige bilete framfor å fortelja i episk stil. Det kjem talrike digresjonar, men òg assosiasjonar og ymtingar lik russisk folkeleg poesi, der det eine kraftfulle og heftige biletet erstattar det andre til sjølve handlinga tidvis blir dunkel. Skildringa er konsentrert i ei rekkje sterkt skildra scener.
Eit interessant aspekt i teksta er blandinga av kristendom og den førkristne slaviske religionen. Kona til Igor, Jaroslavna, påkallar demonske krefter på murane til byen Putyvl. Kristne motiv er svakt til stade saman med avpersonaliserte heidenske gudar i form av poetiske bilde. Eit anna aspekt som skil verket frå andre samtidige epos i vesten er dei talrike, fargerike og levande naturskildringane, og rolla til naturen i livet til menneska.
Oppdaging og utgjeving
Det opphavlege manuskriptet skal ha brunne opp i den store brannen i Moskva i 1812 (under Napoléon Bonaparte sin okkupasjon), der også heile biblioteket til Musin-Pusjkin strauk med. Vladimir Nabokov gjorde ei omsetjing til engelsk i 1960. Andre betydelege utgjevingar er blant anna den standardiserte sovjetiske utgjevinga med omfattande kommentarar av akademikaren Dmitrij Likhatsjev.
Tidlege reaksjonar
Då den første moderne utgåva av forteljinga kom ut blei det reist spørsmålet ved om ho var ekte, hovudsakleg på grunn av språket. Det blei òg reist mistanke om bedrageri (som ved det britiske dømet Ossian, som eigenleg var skrive av skotten James Macpherson). I dag har dei fleste forskarar akseptert at teksta trass alt er ekte, basert på undersøkingar av likskapar i språket med andre tekster oppdaga etter forteljinga.
Føreslegne bedragarar var Aleksej Musin-Pusjkin sjølv, eller av kjende forfalskere av russiske manuskript som Anton Bardin og Aleksandr Sulakadzev. Førstnemnde blei offentleg avsløra som forfalskar av fire andre kopiar av diktet Slovo. Ein som fremja teorien om forfalskning var journalisten og orientalisten Josef Sienkowski.
Moderne utvikling
Problemet blei politisert under Sovjetunionen. Eitkvart forsøk på å så tvil om at dokumentet var ekte (til dømes av den franske slavisten André Mazon eller av den russiske historikaren Alexander Zimin) blei offentleg fordømt. Undersøkingane til Mazon og Zimin blei irettesette av Roman Jakobson, den fremste slavisten på 1900-talet, som også hadde verka sine bannlyst frå utgjeving i Sovjetunionen.
Eit av dei kritiske punkta i strida er tilhøvet mellom Slovo og Zadonsjtsjina. Sistnemnde er eit ubestridd autentisk dikt som er att i seks mellomalderkopiar. Det blei skapt på 1400-talet for å glorifisera Dmitrij Donskoj sin siger over Mamai av dei blå hordane i slaget ved Kulikovo i 1380. Det er openbart at det er bortimot identiske avsnitt i begge tekstane der berre personnamna er ulike. Det tradisjonelle synet vurderer Zadonsjtsjina som ei seinare etterligning med Slovo som mønster. Tilsvarande hevda tilhengarane av forfalskingsteorien at Igor-kvadet var skrive med Zadonsjtsjina som utgangspunkt. Analysar frå Jakobson og Zaliznjak har vist at passasjar i Zadonsjtsjina med motpartar i Slovo skil seg frå resten av teksten ved ei mengd lingvistiske parametrar, noko som ikkje er tilfelle med Igor si forteljing. Dette er blitt sett på som eit bevis for at Slovo var original i høve til Zadonsjtsjina.
Nyare syn
Historikarar og filologar har likevel halde fram med å tvila på at forteljinga er ekte på grunn av det ukarakteristiske moderne nasjonale sinnelaget i diktet (jf. panslavisme). Forteljinga er tidvis blitt vurdert for å ha ein agenda tilsvarande den til Kraledvorskij-manuskripta. Til dømes har Harvard-professoren Edward L. Keenan hevda at Igor-forteljinga er ei forfalsking skriven av den tsjekkiske lærde Josef Dobrovsky. Andre har også hevda at forteljinga er ein kompilasjon sett saman av fleire autentiske kjelder tilsvarande finske Elias Lönnrot sitt verk Kalevala.
Den russiske lingvisten Andrej Zaliznjak analyserte argument frå begge sider i ei utgjeving i 2004 som konkluderte med at forfalskingsteorien var bortimot umogleg. På slutten av 1900-talet blei fleire hundre såkalla neverdokument (oldtidsskrifter på bork av tre) avdekte i Novgorod, og desse demonstrerte at dei gåtefulle avsnitta og ord frå Igor-kvadet faktisk eksisterte i daglegtale på 1100-talet, sjølv om ein ikkje hadde funne dei i krøniker og andre nedskrivne dokument. Zaliznjak konkluderte med at ingen lærd person på 1700-talet ville ha vore i stand til å imitera dei subtile grammatiske og syntaksiske trekka som er tilstades i den kjende teksten. Heller ikkje kunne Dobrovsky, Keenan sin forfalskar-kandidat, ha utført oppgåva ettersom hans syn på slavisk grammatikk var påfallande forskjellig frå det systemet som er avdekt i Igor si forteljing.
Omsetjingar
Ei norsk omsetjing med kommentarar av Siri Sverdrup Lunden og etterord av Jostein Børtnes kom ut i 1987.
Weberfjorden
Weberfjorden er ein brei, isdekt fjord, sør på Beethoven Peninsula, som ligg sørvest for Bennett Dome, på nordvestsida av Bach isbrem sørvest på Aleksanderøya i Antarktis. Fjorden vart først kartlagd frå flyfoto teken av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947-48, av Searle frå Falkland Islands Dependencies Survey i 1960. og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Carl Maria von Weber (1786-1826), ein tysk komponist.
The Best of Kylie Minogue
The Best of Kylie Minogue er eit samlealbum av den australske songaren Kylie Minogue. Det vart gjeve ut den 1. juni 2012 av EMI til tjuefemårsfeiringa av karrieren til Minogue, K25-feiringa. Utgjevinga følgjer dei tidlegare store samleplatene Greatest Hits (1992), Hits+ (2000) og Ultimate Kylie (2004). Det vart òg utgjeve ein spesialutgåve som inneheldt ein bonus-DVD med musikkvideoar.
Listeplasseringar
The Best of Kylie Minogue debuterte som nummer elleve på UK Albums Chart og selde 9 700 eksemplar den første veka. I den tredje veka gjekk albumet ut av topplista til nummer førtisju. Det gjekk så til nittisjuande plass i den siste veka si. Albumet kom på topplistene i land som Skottland, Irland, Tsjekkia og Spania. Albumet vart utgjeve i Nord-Amerika den 19. juni 2012 og nådde nummer tretten på Billboard (Dance/Electronic Albums). Den andre veka gjekk albumet ned til tjuetredjeplassen.
Skirítida
Skirítida (gresk Σκιρίτιδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Skirítida inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.
Port Harcourt
Port Harcourt (igbo Diobu, Iguocha  eller Ugwuocha;   nigeriansk pidgin Po-ta-kot) er ein hamneby og delstatshovudstad delstaten Rivers i Nigeria. Han har rundt 1,1 millionar innbyggjarar (2005). Byen ligg ved ein av dei austlegaste munningsarmane til elva Niger, ca. 50 km inne i landet. Han blei skipa rundt ei hamn som blei bygd her i 1912, og kalla opp etter ein britisk den dåverande koloniministeren Lewis Harcourt.
American Girl av Tom Petty
«American Girl» er ein song av Tom Petty and the Heartbreakers frå debutalbumet deira. Songen vart gjeven ut som den andre singelen til gruppa i USA, og den tredje i Storbritannia, der han nådde 40. plassen på singellista den 27. august 1977. Songen vart rangert på 76. plassen på lista til Rolling Stone over dei beste gitarsongane gjennom tidene.
Port Harcourt
Port Harcourt er ein viktig hamne- og industriby. Han er eit knutepunkt for samferdsle som også har ei internasjonal lufthamn. Byen har eit universitet frå 1971 som populært blir kalla UNIPORT.
Ein driv eksport av palmeolje, tømmer, kol, tinn og olje frå byen. Av industri kan mellom anna nemnast næringsmiddelindustri, fiskeforedling, oljeraffineri, papirindustri og metallindustri. Det ligg petroleumsraffineri med røyrledning frå uthamna Bonny.
American Girl av Tom Petty
Musikk
«American Girl» nyttar standard rockeinstrumentering med elektriske gitarar (Petty og Campbell), elektrisk bass (Blair), trommer (Lynch) og klaverinstrument (Tench). Tempoet er raskt og «hastig», og er bygd på eit repeterande skramlande gitarriff basert på ein «Bo Diddley-beat».
Rolling Stone skildra songen «Det superladde riffet set malen for eit tiår med Petty-hittar, men var òg ei hyllest til The Byrds: Petty og Mike Campbell sine to gitarar spegla Roger McGuinn sin 12-strengsgitar, og blanda folkrock frå 1960-åra med New Wave-energi.»
Teksten
Sidan teksten nemner bilar som køyrer på «441» og ei desperat jente på ein balkong, så har det vorte indikert at han vart skriven om ei jente som er i ferd med å utføre sjølvmord ved å hoppe frå eit hus i University of Florida i Gainesville i Florida, der Tom Petty voks opp. Vegen går like ved dette universitetet,
Då Petty vart spurt om historia til songen i boka Conversations with Tom Petty svarte han: "«Vandresoge. Det vart ei stor vandresoge i Florida. Det er ikkje sant i det heile tatt. Songen har ingenting med det å gjere. Men soga har fått feste. Eg har sett artiklar i magasin om denne soga. 'Er det sant eller ikkje' Dei kunne berre ha ringt meg og funne ut at det ikkje var sant.»"
I same intervjuet fortalte Petty om då han skreiv songen, medan han budde i California: "«Eg hugsar det ikkje heilt nøyaktig. Eg budde i ein leilegheit like ved motorvegen. Og det køyrte bilar forbi. I Encino, nær huset til Leon Russell. Og eg hugsar eg tenkte at det høyrtes ut som havet. Det var havet mitt. Mitt Malibu. Der eg høyrte bølgjer bryte, men det var berre bilar som køyrde forbi. Eg trur det må ha inspirert meg til å skrive teksten.»"
Teksten «raised on promises» verkar å ha kome frå ei linje i dialogen i Francis Ford Coppola-filmen Dementia 13 frå 1963. Han refererer til ei anna kvinne, der rollefiguren Louise seier, «Especially an American girl. You can tell she was raised on promises.»
Innhald
Shelter 62007 (US) Shelter WIP6377 (UK) Shelter WIP6403 (UK)
Bruk i media
Tom Petty and the Heartbreakers framførte songen på BBC2-showet The Old Grey Whistle Test i 1978.
Han vart nytta i fjernsynsserien Scrubs in ein episode kalla «My Own American Girl», som vart send første gongen i 2003. Han vart òg nytta i The Sopranos i sesong seks i episoden «Join the Club». Songen vart nytta i NBC-komedien Parks and Recreation, mot slutten av episoden «Harvest Festival».
Songen er spelbar i videospelet Guitar Hero 5.
Fun Lovin' Criminals sampla songen i 1998 for songen «Big Night Out» frå albumet 100% Colombian.
Songen vart ofte spelt under valmøta til Hillary Clinton under primærvalet til Demokratane i 2008.
Michele Bachmann nytta «American Girl» under starten på presidentkampanjen hennar i 2011 i Iowa, noko som fekk Petty til å krevje at ho ikkje nytta songen.
Andre versjonar
Roger McGuinn frå The Byrds (ei stor inspirasjonskjelde for musikken til Petty), gav ut sin eigen versjon av «American Girl» eit par månader etter originalen kom ut. Likskapane mellom innspelinga til Petty og musikkstilen til The Byrd var så stor at då manageren først spelte «American Girl» for han spurte McGuinn «Kortid skreiv eg den songen?»
«American Girl» er òg spelt av mellom andre Dan Hubbard, Cindy Alexander, Angel City Outcasts, Gin Blossoms, Melora Creager, Cruiserweight, Dance Hall Crashers, Def Leppard, Val Emmich, Everclear, The Gaslight Anthem, Goo Goo Dolls, Humble Gods, Ill Repute, Jack's Mannequin, Fun, Matchbox 20, Of Montreal, Pearl Jam, Rasputina, Saints of the Underground, Six Going On Seven, Smith Westerns, Sugarland, Sum 41, Taking Back Sunday, Taylor Swift (som gav ut songen på singel), The Hush Sound, Tokyo Police Club, Matthew Sweet og Twin Shadow.
Strictly Personal
Strictly Personal er det andre albumet til Captain Beefheart and his Magic Band. Det kom ut i oktober 1968 som det første albumet på selskapet Blue Thumb Records. Det kom ut nesten eit år etter bandet hadde vore i studio og spelt opp ein oppfølgjar til Safe as Milk i 1967.
Produsenten Bob Krasnow la til phasing og etterklang-effektar på innspelingane, som sidan har vore tema for mange diskusjonar blant fans og kritikarar.
Historie
Den opphavlege meininga var å spele inn eit album for Buddah Records kalla It Comes to You in a Plain Brown Wrapper (plateomslaget til Strictly Personal kom frå dette opphavlege konseptet). Det vart spelt inn mykje musikk for prosjektet i perioden oktober-november 1967 med Krasnow som produsent. Buddah avviste derimot albumet, som kom ut i ei revidert form året etter. Strictly Personal inneheld nyinnspelte versjonar av songane frå 1967.
Krasnow la på mykje phasing og etterklang i miksinga av albumet, noko som passa bra med dei populære psykedeliske trendane på den tida. Beefheart fordømde produksjonen. Han sa effektane vart lagt til utan at han visste om det eller godkjende det. Desse kommentarane vart offentlege etter at albumet selte langt dårlegare enn venta. Andre bandmedlemmar har hevda at han i starten gjekk med på å bruke desse effektane. Uansett gav Beefheart ut seinare innspelingar med langt meir enkel og uhandsama lyd.
Buddah gav ut somme innspelingar frå dei tidlegare innspelingane, i lag med ein tidlegare versjon av «Kandy Korn», som Mirror Man i 1971. Mykje anna materiale frå innspelinga i 1967 har sidan kome ut: samleplata I May Be Hungry But I Sure Ain't Weird (1992) inneheld elleve av dei originale innspelingane henta frå masterlydbanda. Dette albumet har ikkje vore i sal på lenge, men dei elleve spora finst spreidd ut over The Mirror Man Sessions og den noverande utgåva av Safe as Milk. Somme av desse spora vart òg nytta på ei vinylutgåva frå Sundazed i 2008 med den originale tittelen It Comes to You in a Plain Brown Wrapper, men denne utgjevinga er ikkje ein kopi av det originale konseptet eller rekkjefølgja på songane.
Mottaking
Barret Hansen skreiv ei melding i desember 1968 for Rolling Stone, og var usikker på verdien av plata. Han meinte at Beefheart og banda hadde «høvet til å lage det ultimate, kvite bluesalbumet», men at det var «brokete, discom-bobulated freakout-drit» og «flytande lyd» øydelegg potensialet, så det var uklart for han om albumet var eit verk av «den største kvite bluesmannen i verda», «ein kompetent musikar, kapabel av enkelte titaniske augneblink» eller «ein banal artist» med genial produksjon.
Stewart Mason skreiv i ei seinare melding for AllMusic at albumet var strålande, men undervurdert på grunn av statusen miksen til Bob Krasnow har fått. Han meinte at «lydeffektane og phasinga døyver albumet her og der».
Albumet vart stemt fram til 661. plassen i boka til Colin Larkin kalla All Time Top 1000 Albums 3. utgåve (2000).
Jeff Cotton
Jeffrey Ralph Cotton er ein USA-amerikansk rockegitarist, kjend som medlem av Captain Beefheart and the Magic Band. Cotton vart først kjend som gitarist i lag med Merrell and the Exiles, som hadde eit par lokale hittar i 1964 i Los Angeles-området. Han vart så med i Blues in a Bottle, med dei andre framtidige Magic-medlemmane Mark Boston, Bill Harkleroad og John French. Han vart henta inn i The Magic Band i 1967 som erstattar for Ry Cooder.
Cotton spelte slidegitar på konertane deira, og på albuma Strictly Personal, Mirror Man og Trout Mask Replica. For dette fekk han scenenamnet Antennae Jimmy Semens.Han slutta i The Magic Band i 1970 etter å ha blitt angripen av den midlertidige trommeslagaren Jeff Bruschell under ein «gruppesamtale» og braut eit ribbein, men dette var truleg berre dropen i begeret, sidan han hadde opplevd åtte månadar med øvingar for Trout Mask Replica der Beefheart eksperimenterte på gruppa med å ta frå dei søvn, mat og utøve fysisk vald for å bryte ned den mentale tilstanden deira. I 1971 gjekk han inn i bandet MU, som han spelte inn nokre album med.
Mazyar Keshvari
Mazyar Keshvari er ein norsk, straffedømt politikar frå Oslo som representerte Framstegspartiet på Stortinget frå 2013 til 2018.
Keshvari er fødd i Teheran, kom til Noreg i 1986. Han utdanna seg ved Handelshøyskolen BI. Frå 2005 til- 06 var han byrådssekretær i Oslo, frå 2006 rådgjevar til stortingsgruppa åt Framstegspartiet. I perioden 2007-15 var han bystyremedlem i Oslo.
I 2019 tilstod Keshvari i Oslo tingrett grovt bedrageri av ikring 450 000 kroner, melde seg elles ut av Framstegspartiet. Han vart dømt til sju månader i fengsel, ein dom Høgsterett i oktober 2020 endra til 11 månader. I desember 2020 vart han dømt til fire månader i fengsel for våpentruslar i ei anna sak.
Otis Redding
Otis Ray Redding jr. var ein amerikansk soulsongar og låtskrivar. Han er særleg kjend for bestseljaren «(Sittin' On) the Dock of the Bay».
Liv
I 1960 tok han til å turnera i Sørstatane med gruppa Johnny Jenkins and The Pinetoppers. Same året gav han ut si første plate, «She's All Right» og «Shout Bamalana», med same gruppa men under namnet Otis and The Shooters.
I 1962 gjorde han sitt første store inntog i musikkindustrien ved å spela inn songen «These Arms of Mine» saman med Johnny Jenkins. Balladen var skriven av Redding sjølv. Låten blei ein mindre hit.
Otis skreiv mange av songane sine sjølv, noko som var uvanleg på den tida. Han skreiv ofte saman med Steve Cropper.
Otis Redding og seks andre omkom då flyet dei reiste i styrtet i Lake Monona i Madison i Wisconsin den 10. desember 1967. Ben Cauley, som var medlem av reservebandet til Redding, The Bar-Kays, var den einaste som overlevde styrten.
Redding blei gravlagd på ranchen sin i Round Oak i Georgia.
Arsuf i Hof HaSharon
Arsuf (hebraisk skrift אַרְסוּף) er ein landsby sentralt i Israel. Han ligg ved middelhavskysten nær Herzliya og høyrer til Hof HaSharon regionale kommune. I 2011 hadde han 148 innbyggjarar.
Otis Redding
Liv
«(Sittin' on) the Dock of the Bay» blei spelt inn tre dagar før Redding døydde. Låten blei kjend året etter, og blei den første singelen til Redding som nådde førsteplassen på singellista, og den første låt som selde i ein million eksemplar.
Arsuf i Hof HaSharon
Landsbyen vart grunnlagd i 1995, og vart kalla opp etter den eldgamle byen Arsuf, som ligg i nærleiken.
Otis Redding
Liv
På den norske VG-lista låg låten i ni veker med ein andreplass som beste plassering. Albumet med same namn låg på lista i 16 veker.
I 1989 blei Redding teken med i Rockens æresgalleri.
Diskografi
Med plasseringar i USA (US) og Storbritannia (UK).
Sterk kjernekraft
Sterk kjernekraft blir òg kalla nukleon-til-nukleon-kraft, kjernekraft eller den residuale fargekrafta og virkar mellom to eller fleire nukleon i atomkjernen. Han bind saman proton og nøytron slik at dei kan danne ein stabil kjerne.
I periodar har omgrepa den residuale kjernekrafta og den sterke kjernekrafta hatt noko ulike tydingar. Skiljet vart innført på 1970-talet i samband med utviklinga av kvantekromodynamikk (QCD). Før den tida vart kraftpotensialet mellom to nukleon omtalt som den sterke kjernekrafta, men med innføringa av kvarkar og gluon vart den sterke kjernekrafta assosiert med fargeeigenskapen til kvarkane. No brukar ein omgrepet fargekraft om den fundamentale kraftverknaden mellom kvarkane, medan sterk kjernekraft (igjen) skildrar kraftverknaden mellom hadron som baryon (til dømes nukleoner) og meson.
Sidan hadrona skal vere «fargenøytrale», er det på noko avstand ikkje nokre fargekraft (sterk vekselverknad). Men fargeladningen er ikkje symmetrisk fordelt i kvarkane, og dette gjev opphav til ein residual fargekraft. som vil kunne kople til residual fargekraft frå nabonukleona. Denne fell raskt av, typisk 1/r7 på avstandar over fermi radius (omtrent radiusen på eit proton), og er difor praktisk utan kopling til andre enn nabonukleona.
Historie
Krafta som bind nukleona saman har vore sentral innan kjernefysikken sidan feltet oppstod i 1932 med oppdaginga til James Chadwick av nøytronet. Tradisjonelt har målet for kjernefysikken vore å forstå eigenskapane til atomkjernen ut ifrå kreftene mellom nukleona.
I 1935, gjorde Hideki Yukawa dei første forsøka på å forklare eigenskapane til krafta som bind atomkjernen. I følgje han skulle massive boson (som er ein type meson) formidle krafta mellom nukleona. På grunn av framvoksteren av kvantekromodynamikk blir ikkje meson modellen rekna som fundamental, men han blir enno rekna som det beste utgangspunktet for kvantitative nukleon-nukleon-potensial.
Det viste seg å bli ei formidabel oppgåve å skildre kjernekraften, sjølv med enkle fenomenologiske modellar, og det tok eit kvart hundreår før ein kom fram til dei første semi-empiriske kvantitative modellane på 1950-talet. Sidan då har det vorte gjort store framsteg både eksperimentelt og teoretisk. Dei fleste grunnleggjande spurnadene vart utforska og løyst på 1960- og 1970-talet. I dei seinare åra har kjernefysikarane fokusert på meir raffinerte detaljar slik som ladningsavhengigheit, den nøyaktige verdien av koplingskonstanten, forbetra faseendringsanalyse, høgare presisjon på parametrar, spreiingsforsøkt ved eit vidt spekter av energiar og forsøk på å utleie den residuale kjernekrafta frå QCD.
Nukleon-nukleon-potensiale
System med to nukleonar slik som deuteriumkjernen og spreiingsforsøk med nøytron-nøytron eller nøytron-proton er ideelle for å studere den sterk kjernekrafta. Slike system kan skildrast ved å ta utgangspunkt i eit potensial (til dømes Yukawa potensiale) og løyse den tilhøyrande schrödingerlikninga. Skildringa blir svært komplisert sjølv for små kjernar, og er difor ikkje utleidd frå grunnprinsipp. Forma på potensialet er difor som regel utleidd fenomenologisk (ved observasjon av spreiingsforsøk). For reaksjonar som skjer på litt større avstandar kan teoriar basert på utveksling av meson brukast til å konstruere potensialet. Parametrane i potensialet må tilpassast slik at ein reproduserer eksperimentelle data, slik som bindingsenergi eller tverrsnitt/faseskift.
Dei mest brukte nukleon-nukleon potensiala er parispotensialet, Argonne AV18-potensialet, CD-Bonn potensialet og Nijmegenpotensialet.
Frå nukleonar til atomkjernar
Det overordna målet innan kjernefysikk er å skildre eigenskapane til atomkjernen ved hjelp av dei grunnleggjande kreftane mellom nukleona. Dette blir kalla ein mikroskopisk eller ab initio framgangsmåte. Det finst to store utfordringar:
Dette er utfordringar som set sterke avgrensingar for kva som er mogleg med dagens teknikkar. Med moderne superdatamaskinar er det mogleg å gjere skalmodell-berekningar som inkluderer to- og tre-lekamkrefter for kjernar med nukleontal opp mot 10-12.
Potensiale for heile atomkjernen -- nukleære potensial
Ein måte å skildre kreftar i atomkjernen er å bruke eit potensial for heile kjernen, i staden for eksplisitt å ta høgd for kvar enkelt av komponentane i kjernen. Dette blir gjerne kalla ein makroskopisk framgangsmåte. Til dømes kan spreiing av nøytron på atomkjernar skildrast som ei planbølgje som blir påverka av potensialet til kjernen. Når potensialet blir brukt på denne måten er det ikkje uvanleg at det har ein reell og ein imaginær del. Dette blir gjerne kalla for ein optisk modell fordi det minner om korleis ljos blir spreidd av ei glaskule.
Kjelder
שטארקע נוקלעארע קראפט
Vatasja
Vatasja (makedonsk Ваташа) er ein landsby i kommunen Kavadartsi i regionen Vardar i Nord-Makedonia.
Busetnaden hadde 3 502 innbyggjarar ved folketeljinga i 2002.
Tom Felton
Tom Felton er ein britisk skodespelar, mest kjend for å spele Draco Malfang i Harry Potter-serien. Han kan også synge og har vore medlem i fire band.
Maggie Smith
Margaret Natalie «Maggie» Smith er ein engelsk skodespelar frå Ilford i London.
Biografi
Maggie Smith starta skodespelarkarrieren sin i 1950-åra. Opp gjennom åra har ho spelt i ei lang rekkje teaterstykke, spelefilmar og fjernsynsseriar. Dei siste åra har ho vorte kjend i rolla som Minerva McSnurp i Harry Potter-filmane.
Fylkesveg 6442
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 342 i Sør-Trøndelag.
Tamara Tysjkevitsj
Tamara Andrejevna Tysjkevitsj (russisk: Тамара Андреевна Тышкевич) var ein russisk friidrettsutøvar frå Vitebsk som tevla for Sovjetunionen. Ho vann OL-gull i 1956 då ho gjorde sitt livs beste støyt med 16,59 m.
Aktiv
Dei sovjetiske utøvarane dominerte kulestøyt-tevlinga for kvinner då Sovjetunionen for fyrste gong var med i dei olympiske leikane i Helsingfors i 1952. Galina Zybina vann med ny verdsrekord på 15,28 m, medan Klavdija Totsjonova tok bronse med 14,50 m og Tysjkevitsj vart nummer fire med 14,42 m. Sølvmedaljen gjekk til Marianne Werner frå Tyskland med 14,57 m.
Under europameisterskapen 1954 i Bern vann Zybina på ny (15,65 m), føre Marija Kuznetsova (14,99 m). Tysjkevitsj fullenda den sovjetiske storeslemmen med 14,78 m og bronsemedalje.
Før dei olympiske leikane 1956 i Melbourne heldt Galina Zybina verdsrekorden med 16,76 m. I finalen, som fann stad 30. november, støytte Zybina 16,53 m og forebtra den olympiske rekorden for tredje gong i tevlinga. Men Tamara Tysjkevitsj støytte ho 16,59 m i siste forsøk og vann gullmedaljen framom Zybina og Marianne Werner (15,61).
I europameisterskapen 1958 vann Marianne Werner frå Vest-Tyskland med 15,74 m. Tysjkevitsj tok sølvmedaljen med 15,54 m, ein centimeter føre Tamara Press på bronseplass.
Tyskjevitsj vart sovjetisk meister i kulestøyt i 1956 og 1957.
Armourfjorden
Armourfjorden er ein isdekt fjord på nordsida av Siple Island like vest for Armour Peninsula, langs kysten av Marie Byrd Land. Fjorden vart først grovt nedteikna frå flyfoto teken under U.S. Navy Operasjon Highjump i januar 1947, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Armour Institute of Technology i Chicago, som donerte midlar til U.S. Antarctic Service, 1939-41, for betaling av Snow Cruiser.
El Aaiún
El Aaiún (arabisk العيون, translitterert al-ˁūyūn, 'Kjeldene', også skrive Aaiún, Aiún, Al-Aaiún, Laâyoune og Layonn) er ein by i Vest-Sahara grunnlagt av Spania i 1928. Sidan 1976 har byen vore administrert av Marokko, som reknar Vest-Sahara som del av sitt territorium. El Aaiún høyrer til den marokkanske regionen Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra, som ligg i både Marokko og Vest-Sahara. Polisario, som gjer krav på Vest-Sahara som Den saharawiske arabiske demokratiske republikken, reknar El Aaiún som hovudstad i landet, medan de facto hovudstad er Bir Lehlou.
Byen har eit folketal på 199,476 (2012 est.), og er den største byen i Vest-Sahara. Byen er eit veksande økonomisk senter i det Marokko reknar som sine sørprovinsar. Innbyggjarane er ei blanding av marokkanarar frå nord, saharawiar frå sørleg marokkansk Sahara og innfødde vestsahararar (som utgjer ein femtedel av befolkninga).
Campbelløyane
Campbelløyane (engelsk Campbell Islands) er den sørlegaste av dei fem subantarktiske øygruppene som tilhøyrer New Zealand. Øygruppa ligg ca. 70 mil sør for Sørøya. Den største av dei er Campbelløya. Denne har namn etter Robert Campbell, den australske eigaren av skipet som oppdaga øyane. Campbelløyane utgjer saman med dei andre newzealandske subantarktiske øyane eit verdsarvområde på grunn av sitt rike og særeigne biologiske mangfald.
Geografi
Campbelløyane ligg ca. 700 km sør for Sørøya og 270 km søraust for Aucklandøya. Øyane dekkjer om lag 113 km², og Campbelløya (Campbell Island) er den desidert største. Ho er omgjeven av fleire småøyar og skjer, mellom anna Dent Island, Folly Island, Isle de Jeanette Marie og Jacquemart Island. Eit lite namnlaust skjer 50 meter sør for Jacquemart-øya er det sørlegaste punktet på New Zealand, om ein ser bort frå kravområdet til New Zealand i Antarktis.
Campbelløya er bratt og kupert, og hever seg 569 moh. på Mount Honey. Øykysten er dominert av høge klipper. Det finst tre naturlege hamner på austsida av øya. Campbelløya er danna av dei eroderte restane av ein stor skjoldvulkan.
Klima
Øyane har eit kaldt, vått og vindfullt klima. Kvart år har dei berre 650 timar med skyfri himmel, og ein del av året er det berre 1 time solskinn i løpet av 215 dagar. Det regner gjennomsnittleg 325 dagar av året, og vinden bles over 27 sekundmeter minst 100 av dagane i året. Gjennomsnittleg årstemperatur er 6°C, og er sjeldan over 12°C.
Flora og fauna
På øyane hekker seks artar av albatross, mellom anna svartbrynalbatross, gråhovudalbatross, gråalbatross og ein liten populasjon av Diomedea antipodensis gibsoni (engelsk Gibson's albatross). Fleire truga og endemiske fugleartar held også til på øyane.
Campbellanda blei gjeninnført på øyane i 2004 etter mange års fråvære. Tidlegare var desse fuglane alvorlig truga av rotter som var blitt innført på øyane, og det var først då rottene blei fjerna at endene kunne førast tilbake. Andre framande artar som er blitt fjerna frå øyane er storfe og kattar.
Øyane har eit rikt planteliv, rundt 128 artar av karplantar. Av desse er fleire endemiske. Det finst rundt 50 artar av innførte plantar på øya.
Historie
Campbelløyane blei oppdaga i januar 1810 av kaptein Frederick Hasselburgh med fartøyet «Perseverance». Hasselburg kalte opp øyane opp etter arbeidsgjevaren sin, Robert Campbell frå Campbell & Co. i Sydney.
I 1895 blei det starta kvegdrift her, men denne blei etterkvart ulønsam, og blei lagt ned i 1931. Noko kveg og sauer blei verande på øya fram til 1987. I 1954 blei øygruppa proklamert som naturreservat. I 1998 blei Campbelløyane og resten av dei subantarktiske øygruppene til New Zealand ein del av UNESCO si verdsarvliste. The Campbell Island/Moutere Ihupuku Marine Reserve ble opprettet i 2014.
Ig Nobelprisen
Ig Nobelprisane er ein parodi på Nobelprisen og blir utdelt kvart år i bryjinga av oktober til ti merkverige eller banale forskingsresultat. Målet til Ig Nobelprisane er å «heidre forsking som først får folk til å le, og så til å tenkje». Prisane er til tider eit uttrykk for underfundig kritikk mot forskinga som er gjennomfør, men har òg vorte gjeve til dei som gjennom tilsynelatande absurd forsking har kunna hausta nyttig kunnskap. Dei er skipa til av det humoristiske forskingsmagasinet Annals of Improbable Research (AIR), og priseane blir delt ut av sanne Nobelprisvinnarar på ein seremoni ved Sanders Theater på Harvard University.
Laurents Hallager
Laurents Hallager var ein norsk lækjar og ordbokforfattar. Hallager tok medisinsk utdanning med doktorgrad, og arbeidde som lækjar i Bergen. Han var svært oppteken av språk og er i ettertida særleg kjend for Norsk Ordsamling frå 1802, den største norske ordboka før Ivar Aasen.
Ig Nobelprisen
Namnet kjem av det engelske ordet ignoble (norsk: uedel) og Nobelprisen. Uttala under seremonien er /ɪɡnoʊˈbɛl/ for å spele på namnet Nobel, og ikkje som i ignoble  på engelsk.
Notar
<references group="N"/>
Fylkesveg 6444
Fylkesveg 6444 går mellom Kalvøya og Jøsnøya i Hitra kommune. Vegen er 558 meter lang.
Barnefjorden
Barnefjorden er ein 27 km lang fjord, som er delvis dekt av den nedre delen av Byrdbreen mellom Cape Kerr og Cape Selborne på vestsida av Rossisen. Han vart oppdaga av Discovery-ekspedisjonen (1901-04) og kalla opp etter løytnant Michael Barne som deltok på ekspedisjonen og som i lag med fenrik George Mulock kartla denne kysten sør til denne fjorden i 1903.
Johan Clarey
Johan Clarey er ein fransk alpin skirennar frå Tignes i Savoie. Han vann sølvmedaljen i utfor-tevlinga under Vinter-OL 2022. I 2019 kom han på delt andreplass i super-g-tevlinga ved VM i alpine greiner 2019, ni hundredels sekund attom gullvinnar Dominik Paris.
Clarey tevla i verdscupen i alpine greiner frå 29. november 2003. Han har aldri vunne eit verdscuprenn. Per 1.3.2022 stod han med fem andreplassar som best, fire i utforrenn og ein i super-g.
Lady Madonna
Inspirasjon
Pianospelinga på songen var inspirert av pianisten Fats Domino frå 1950-åra. McCartney fortel at han prøvde å skrive ei blues-aktig boogie-woogie-sak og at det minte han om Fats Domino Domino sjølv spelte inn ei utgåve av songen i 1968.
Songen, og særleg introduksjonen, er ganske lik Humphrey Lyttelton sin «Bad Penny Blues» frå 1956. John Lennon medverka til teksten.
Saksofonsolo
Saksofonsoloen vart spelt av den britiske jazzmusikaren og klubbeigaren Ronnie Scott. I miksen som vart nytta på singelen er soloen nesten borte, men på utgåver på samleplater er soloen mykje tydlegare.
Medverkande
I følgje Ian MacDonald:
Mathilde Tybring-Gjedde
Mathilde Tybring-Gjedde er ein norsk politikar frå Oslo som sidan 2017 har vore stortingsrepresentant frå Oslo for partiet Høgre.
Lady Madonna
Andre versjonar
Fleire andre artistar har spelt songen, anten på plate eller på konsertar, mellom anna Fats Domino, Phoenix, Steve Miller Band, Lenny White, Øystein Sunde og Aretha Franklin,
Mathilde Tybring-Gjedde
Tybring-Gjedde har utdanning frå University of Warwick. Perioden 2015-19 var ho medlem i Oslo bystyre. Nokre månader i 2017 var ho politisk rådgjevar for helseminister Bent Høie. Etter stortingsvalet i september 2017 rykte ho inn på Stortinget som fast møtande vararepresentant og vart sitjande heile fireårsperioden. Ho var medlem i Utdannings og forskningskomiteen. Frå 2021 er Tybring-Gjedde sikra fast tingsete til 2025.
Christian Tybring-Gjedde er far hennar.
Sandstad
Sandstad er eit sokn og ei bygd i Hitra kommune, Trøndelag fylke. Bygda ligg på søraustsida av Hitra ved Trondheimsleia og hadde 230 innbyggjarar i 2001. Næringslivet er prega av jordbruk, særleg i kombinasjon med fiske. Det er ferjefritt fastlandssamband gjennom Hitratunnelen (Fv 714).
Sandstad låg tidlegare i Sandstad kommune. Den tidlegare kommunen vart skipa 1914 då han vart skilt ut frå Fillan. I 1964 vart Sandstad, saman med Fillan og Kvenvær, slått saman med Hitra til nye Hitra kommune. Soknet i dag svarar til den tidlegare kommunen.
Namnet kjem av norrønt Saundulfsstaðir, av mannsnamnet Sandulfr, og staðr, 'bustad'.
Celebrate av Daria Kinzer
«Celebrate», tidlegare «Break a Leg», er ein song av Daria Kinzer. Han representerte Kroatia i Eurovision Song Contest 2011 og enda på 15. plass med 41 poeng. Teksten er skriven på engelsk.
Entlebuch
Entlebuch er ein kommune i kantonen Luzern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 723 meter over havet. Han er hovudstaden i distriktet Entlebuch. Området vart erklært eit biosfærereservat av UNESCO i 2001.
Kommunen ligg på høgrebreidda av elvane Entlen og Kleine Emme. Landsbyen Entlebuch ligg ved samløpet mellom dei to elvane. Han består av landsbyen Entlebuch og delar av landsbyane Ebnet, Finsterwald, Rengg, Rotmoos, Gfellen (ein vintersportstad sidan 1970) og eksklaven Dieplischwand an der Fontanne.
Vlakhokeraséa
Vlakhokeraséa (gresk Βλαχοκερασέα) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Vlakhokeraséa var hovudsete i den tidlegare kommunen Skirítida, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.
Harutzim
Harutzim (hebraisk skrift חָרוּצִים, tyder Flittige) er ein fellesbusetnad sentralt i Israel. Han ligg på Sharonsletta nær Ra'anana og høyrer til Hof HaSharon regionale kommune. I 2006 hadde han 668 innbyggjarar.
Landsbyen vart grunnlagd i 1951. Namnet er teken frå eit bibelvers (Salomos ordtak 10:4): «Flittige hender gjer rik.»
DeLicious
Gruppa har blitt kjend for eit profesjonelt show beståande av tradisjonelt dragshow blanda med livesang og komikk.
I 2012 endra gruppa namnet frå The Pink Lady´s til DeLicious. Ronny gjekk ut av gruppa i 2014, og gruppa består i dag av Geir Ove og Steffen.
Fylkesveg 6446
Fylkesveg 6446 går mellom Fillaunet og Fillan kai i Hitra kommune. Vegen er 671 meter lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 361 i Sør-Trøndelag.
Bartlettfjorden
Bartlettfjorden er ein 26 km lang fjord på nordkysten av Edward VII Peninsula i Antarktis, like aust for Cape Colbeck. Han vart kartlagd frå landmålingar av US Geological Survey og frå flyfoto tekne av U.S. Navy (1959-65), og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Eugene F. Bartlett, som var øvstkommanderande på Byrd Station i 1960.
Hanover Parish
Hanover Parish er eit parish (tilsvarande fylke) på Jamaica som ligg nordvest på øya. Det grensar til Saint James i aust og Westmoreland i sør, og har kyst mot Det karibiske havet i nord og vest. Fylket er det nest minste i landet (etter Kingston Parish) med eit areal på 450 km². Det hadde 69 533 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011.
Administrasjonssenteret i Hanover Parish er byen Lucea. Byen har ei god naturleg hamn som kan ta imot store skip. Ei mindre hamn er Green Island.
Fylket er fjellrikt og inneheld fleire små elvar. Det høgaste punktet er Dolphin's Head, som også er eit tradisjonelt landemerke for skip.
I Hanover Parish blir det mellom anna dyrka banan, ingefær, jams, maranta (arrowroot) og sukkerrøyr, med tilhøyrande romproduksjon. Området er også kjend for godt kveg.
William Lawes
William Lawes (døypt 1. mai 1602 i Salisbury/Wiltshire; død 24. september 1645) var ein engelsk komponist og musikar.
Liv
William Lawes blei fødd på slutten av april 1602 og døypt 1. mai same år. Far til William var kantor ved Salisbury Cathedral og broren, Henry, var òg ein kjend komponist.
Edward Seymour, Earl of Hertford var mesén for William Lawes og takka vere han fekk William gå i lære hos John Cooper. Truleg formidla Cooper kontakt mellom den unge Lawes og Charles, Prince of Wales. Då prinsen kom på den engelske trona som kong Charles I, fekk både William og den eldre broren, Henry, postar ved hoffet. William blei i 1635 utnemnd til musician in ordinary for lutes and voices, men hadde skrive musikk for hoffet før dette òg. Han var tilsett ved det kongelege hoffet heile resten av levetida si.
Kong Charles låg i strid med Parlamentet, og den enda i den engelske borgarkrigen. Lawes slutta seg då til rojalisthæren og fekk plass i livgarden til kongen. Dette blei gjort for å halde han utanfor fare, men den 24. september 1645 han blei likevel skoten av ein «roundhead» under den kaotiske tilbaketrekkinga då rojalistane blei slått ved Battle of Rowton Heath nær Chester. Kongen sørgde over slektningen sin, Bernard Stuart, som fall i det same slaget, men fann plass til å arrangere ei minnehøgtid for Lawes, der han ser ut til å ha gjeve Lawes tittelen «Father of Musick». Thomas Jordan slutta epitafen sin over William Lawes med eit ordspel på det faktum at Lawes vart drepen av motstandarar av eit kongedømme av Guds nåde:
Musikk
William Lawes skreiv verdsleg musikk og songar for hoff-maskeradane, og hymner og motettar for dei private gudstenestene til kongen. I dag er Lawes mest kjend for dei sublime suitane sine for gambeconsorts med mellom tre og seks instrument og for lyra viol-musikken.
Eit karakteristisk trekk ved musikken til Lawes er temakonstruksjonar som han bygger opp frå små motivceller og så omarbeider kontrapunktisk, eit trekk som peikar framover i musikkhistoria. Ein overstrømmande, ofte sterkt kromatisk harmonikk er eit anna kjenneteikn. I sonatane (Fantasy Sonatas) for ein eller to fiolinar, bassgambe og klaviaturinstrument, utvikla Lawes ein instrumentalt orientert stemmeføring der dei ulike instrumenta overtek og fører vidare melodilinja. Dette er ein forløpar for det som i klassisismen blir kalla gjennombrote arbeid.
Lawes var framom si eiga tid og i lang tid etter at han døydde, og blei neglisjert i fleire hundre år. Først i dei seinare åra er det blitt mogleg å høyre musikken hans igjen.
SAAB 9-5
SAAB 9-5 er ein bilmodell frå svenske SAAB. Bilen vert levert som sedan eller stasjonsvogn som kallast Estate. Han erstatta i utgangspunktet SAAB 9000, medan dei to bilmodellane vart selt parallelt det fyrste året. «Niofemman», som svenskane kallar han, vart teikna av nordmannen Einar J. Hareide.
Historie
SAAB 9-5 sedan vart introdusert i 1997. Det var den fyrste bilen med aktive nakkestøtter. Tryggleiksomdømet var kanskje ein av grunnane til at 9-5 sedan vart ein suksess i USA. I 1999 kom 9-5 Estate. SAAB 9-5 vart oppgradert med modifisert bakaksel i 1998, og 2002-modellen fekk ei formendring. Siste formendring kom i 2006 då 9-5 blant anna fekk ny markant front.
Utstyrsversjonar
Dei fyrste åra vart 9-5 levert som S eller SE og Aero. Aero vert levert med berre ein motorstorleik, med 230 hk. SE-utgåva hadde klimaautomatikk. Etter ei formendring i 2002 kom utstyrsvariantane Linear, Arc, Vector og Aero.
Motorar
Det har aldri vorte levert undermotoriserte variantar av 9-5. Ved introduksjonen var ein to liters lågtrykksturbomotor på 150 hk den minste motoren. SAAB 9-5 har alltid hatt turbo på alle motoralternativa:
Nico Widerberg
Widerberg er utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole og Statens Kunstakademi i Oslo. Nico Widerberg er son av målaren Frans Widerberg og bror til Thomas Widerberg.
Om kunsten
Widerberg arbeider med skulptur, i stein (blant anna granitt og diabas), bronse og glas, med oljemåleri og med grafikk. Sentralt i Widerbergs kunst står avpersonifiserte menneskeframstillingar, hovud og torsoar. Han arbeider innanfor den klassiske, figurative tradisjonen. Han har uttalt at det han prøver å formidle med kunstuttrykket sitt, er ei stemning, ei oppleving av å vere til stades.
Utstillingar, samlingar og oppdrag
Nico Widerberg er innkjøpt av fleire offentlege og private samlingar i inn- og utland, blant anna Refsnes Gods. Han har fleire gonger hatt separatutstillingar i Galleri Haaken i Oslo med både måleri og skulptur.
Kantonen Zürich
Zürich er ein kanton i det nordlege Sveits. Kantonen har eit areal på 1 729 km2 og hadde 1 371 007 innbyggarar i 2010. Zürich er den mest folkerike kantonen i Sveits. Byen Zürich er hovudstad i kantonen.
Zürich slutta seg til det sveitsiske eidsforbundet i 1353, og høyrer såleis med til «dei åtte gamle stadene».
Geografi
Kantonen grensar i nord til delstaten Baden-Württemberg i Tyskland, og til kantonane Schaffhausen i nord, Thurgau og St. Gallen i aust, Schwyz og Zug i sør og til Aargau i vest. Høgste fjellet er Schnebelhorn, 1 292 meter over havet, på grensa mot kantonen St. Gallen. Lågastliggande punktet er på Rhinen ved Weiach, 330 moh. Zürichsjøen, i sørdelen av kantonen, er den einaste større innsjøen.
Språk og samfunn
Tysk er skriftspråk i Zürich, medan zürichtysk, ein variant av sveitsartysk, er talemålet. Reformatoren Huldrych Zwingli vart i 1519 prest i Grossmünster i byen Zürich, og trass i at han vart drepen i 1531, vart heile kantonen verande protestantisk. I dag er 43% av innbyggarane protestantar, dei fleste av desse er medlem av Schweizer Reformierte Kirchen. 31% soknar til den romersk-katolske kyrkja, som følgje av stor innvandring til kantonen frå Sør-Europa.
Distrikt og kommunar
Zürich består av 12 distrikt (bezirke), som er delt opp i til saman 171 kommunar. Dei tolv distrikta har namn etter adminstrasjonsbyen, og er Zürich, Affoltern, Andelfingen, Bülach, Dielsdorf, Dietikon, Hinwil, Horgen, Meilen, Pfäffikon, Uster og Winterthur.
Historie
Kantonen Zürich består av land som byen Zürich kjøpte etter at han i 1218 vart fri (reichfrei) det direkte keisarstyret. Oppkjøpa var særleg omfattande etter lauga i byen gjorde opprør i 1336. I 1351 slutta Zürich seg til det sveitsiske eidsforbundet. Den lågareliggande delen av kantonen vart innlemma i 1362. Dei nordlege delane av kantonen, opp til elva Rhinen, vart lagt til kantonen då byen Zürich i 1468 kjøpte Winterthur frå habsburgarane. I 1803 fekk landområde vest i kantonen høve til å knyte seg til kantonen Aargau.
Under ei folkeavrøysting i februar 2005 godkjende folket i Zürich ei ny grunnlov for kantonen. Den nye grunnlova, som trådde i kraft januar 2006, erstatta ei grunnlov frå 1869.
Galvanisering
Galvaniseringa går føre seg på den måten at metallgjenstanden og det andre metallet vert gjort til elektroder i eit elektrolytisk bad der metallgjenstanden utgjer den eine elektroden og metallet som skal danne overflatelaget utgjer den andre elektroden i ein elektrisk straumkrins. Så vert metalla slutta til ei straumkjelde med ein lempeleg pol med motsett ladning i høve til metallionet i det brukte saltet. På denne måten vert metallet i den eine elektroden, forbrukselektroden, drege som metallion over til gjenstanden som skal handsamast og legg seg som eit jamt og tynt lag på overflata av denne gjenstanden. Dess lengre tid ein lèt prosessen gå, og dess større straumstyrke ein nyttar, dess tjukkare vert overflatelaget.
Det er vanleg å galvanisere gjenstandar av jarn og stål med eit lag av sink for å hindre at dei rustar, korroderer, og kan helde seg blanke. Massegalvanisering av små gjenstandar som til dømes spikar, skruar, mutterar, naglar og liknande, går føre seg ved at dei plasserast i ein roterande trommel i det elektrolytiske badet, såkalla trommelgalvanisering.
Forsinking
Nemninga galvanisering eller varmgalvansiering vert òg ofte nytta om ein prosess som eigenleg ikkje er galvanisering, men går ut på å gje gjenstandar av jarn og stål eit vernande overflatelag ved å dyppe dei i eit bad med smelta sink, altså ein heilt annan framgangsmåte enn den elektrokjemiske galvaniseringa. I motsetnad til den elektrokjemiske galvaniseringa, som berre legg sinken som eit etter måten tynt lag utanpå jarnet eller stålet, gjer varmforsinkinga at sinken reagerer med jarnet eller stålet på ein måte som får overflata til å verte langt meir motstandsdyktig mot mekanisk slitasje og dessutan gje eit mykje betre vern mot korrosjon. Spikar, skruar og andre jarn- og stålgjenstandar som skal nyttast utandørs og i andre fuktige eller våte omgjevnader bør difor vere varmforsinka.
Bruksområde
Elektrisk forsinking vert brukt på metall som skal brukast innandørs i rimeleg turre lokale, eller i andre skjerma omgjevnader. Elforsinking gir berre eit ganske tynt belegg, med ei blank overflate som kan vere ein føremon for utsjånaden sin del. Elforsinking vert også kalla blankforsinking. I til dømes baderom er elforsinking ikkje godt nok som rustvern.