cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexandre Calame
Liv og gjerning
Calame reiste i 1844 til Italia og tok med seg mange bilete til Roma og Napoli. Han viste òg at han kunne fange det eigedomlege ved italiensk natur, men Alpane vart verande spesialiteten hans. Isbrear, fjellvatn, stormfelte tre, skyer og steinar, måla han med stor truskap til naturen, men med ei viss glatthet.
Eit av dei mest kjende verka hans er skildringa av dei fire årstidene og til ulike tider på døgnet. Verka hentar motiv frå fire regionar, der den sørlege er ein vårmorgan, sommarettermiddagen viser eit flatt landskap i nord, haustkvelden og vinternatta er begge frå fjellandskap. Endå meir populært enn dette store arbeidet, var Calame sine mindre arbeid. Både i form av litografi og etsingar, mellom anna 18 studiar av Lauterbrunnen og Meiringen og 24 ark av alpeovergongar. Desse verka selde godt i land som Frankrike, England og Tyskland. I dag vert dei mykje brukt til opplæring i teikning.
Jdeideh
Jdeideh (arabisk جديدة المتن, al-Judaydat, òg skrive Jdayde, Jdaideh og Jdeidet el-Matn) er ein kystkommune og det administrative senteret i Matn distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon.
Jdeideh er eit viktig industriområde, men har òg ein del handels- og bankverksemd.
Arkeologi
Det er gjort tre arkeologiske funn i Jdeideh-området av jesuittar. To av dei er flintfunn frå yngre steinalder frå Qaraoun-kulturen.
Verdscupen i skiskyting 2003
Verdscupen i skiskyting 2003 tok til 5. desember 2002 og vart avslutta 23. mars 2003. Turneringa omfatta 23 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige (i to vender),  Pokljuka i Slovenia, Osrblie i Slovakia, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz i Italia, Lahti i Finland, Oslo i Noreg og vart avslutta med verdsmeisterskapen i Khanty-Mansijsk i Russland.
Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20 km normalprogram, ni stk 10-kilometer sprint, sju jaktstartar à 12,5 km og fire 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert åtte stafettar over 4 x 7,5 km. Norske Ole Einar Bjørndalen gjekk til topps i turneringa for andre gong, fem år etter den forrige triumfen. Vladimir Dratsjov, som no representerte Belarus, kom på andreplass, medan tyske Ricco Gross la beslag på tredjeplassen.
Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15 km normalprogram, ni stk 7,5 km sprint, sju jaktstartar à 10 km og fire fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert åtte stafettar over 4 x 6 km. Tyske Martina Glagow sikra seg fyrsteplassen i verdscupen, i hard kamp med nummer 2 og 3, høvesvis russiske Albina Akhatova og franske Sylvie Becaert.
Knottingley
Knottingley  er ein by i grevskapet West Yorkshire i England. Han har kring 13 500 innbyggjarar og ligg ved elva Aire.
Fram til 1699 var han ei viktig elvehamn, men i det året vart Aire gjort farbar heilt til Leeds, som då etter kvart vart ein viktigare by. Knottingley heldt fram som eit senter for båtbygging inn på 1900-talet. Etter 1870 vart byen òg kjend for glasproduksjon.
Mari Bjone
Mari Bjone er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo. Åra 1990-93 og 1995-2000 vart ho noregsmeister i 400 meter hekk, under NM 1996 tok ho gullmedaljen også på 400 meter.
Aktiv
Bjone fekk sitt gjennombrot i 1990-sesongen, då ho vann langhekken i noregsmeisterskapen for fyrste gong og overraska med å ta sølvmedaljen på 400 meter. Det neste tiåret var ho den beste langhekkløparen i landet på kvinnesida. Under B-Europacupen for landslag på Fana stadion i Bergen den 28. juni 1996 presterte ho personbeste i spesialøvinga då ho vart nummer 4 på tida 57,06. Ionela Târlea frå Romania vann løpet med sine 55,61 sekund.
Bjone sanka 18 NM-medaljar i tida 1990-2002. Tolv (10-2-0) i 400 m hekk, fem (1-1-3) på 400 m og ein bronse i 100 m hekk. Ho melde seg inn i IL i BUL då ho var  12 år gammal og representerte idrettslaget til 2001. Etter ho fekk jobb på Høgskolen i Lillehammer var ho medlem i Lillehammer IF.
Messier 101
Messier 101 (M101) eller NGC 5457 er ein spiralgalakse som ligg rundt 25 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Den store bjørnen. Han har ein diameter på rundt 170 000 lysår, noko som er omtrent to gonger so stort som Mjølkevegen.
Yann Arthus-Bertrand
Yann Arthus-Bertrand er ein fransk fotograf, journalist, reportar og miljøvernar. Han er særleg kjend for filming og fotografering frå lufta.
Som 30-åring reiste han til Kenya saman med kona si for å gjere ein treårig studie på åtferda til ein løvefamilie i Masai Mara-reservatet. Det tok ikkje lang tid for han byrja å bruke eit kamera som visuelt hjelpemiddel for å fange observasjonane sine og gjere dei skriftlege rapportane sine betre. Til no har Yann Arhus-Bertrand gjeve ut meir enn 60 bøker med landskapsfotografi tekne frå ballongar og helikopter.
Omiroúpoli
Omiroúpoli (gresk Ομηρούπολη) er ein tidlegare kommune sentralt på øya Khíos i periferieininga Khíos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Omiroúpoli inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Khíos.
Peer Lorentz Dahl
Peer Lorentz Dahl var ein norsk/dansk kunstmålar, fødd i Bergen. Han var elev av sin far, kunstmålaren Gabriel Dahl, som i si tid var sentral i kunstnarkrinsar i Bergen, og har elles utdanning frå Kunstakademiet i København under Kræsten Iversen og Elof Risebye i åra 1935–1938.
Peer Lorentz Dahl debuterte på Haustutstillinga i Oslo i 1935. Han har budd både i Noreg og Danmark, og er representert i fleire norske og danske kunstmuseum, mellom anna Nasjonalgalleriet i Oslo og Statens Museum for Kunst i København, og innkjøpt av fleire offentlege institusjonar i båe landa. I Kampen kyrkje på Kampen i Oslo er det både måleri og glasmåleri av Peer Lorentz Dahl, som budde på Kampen frå 1980.
Slaget ved Luzzara
Slaget ved Luzzara var eit slag i den spanske arvefølgjekrigen, som vart utkjempa den 15. august 1702 nær Luzzara i Italia.
Opptak
Sommaren 1702, etter å ha teke Guastalla, vendte franskmennene under Louis Joseph de Vendôme nordover, med føremålet å kringsetje Borgoforte. På vegen slo dei leir nær Luzzara på høgresida av Po.
Han nådde fram til Luzzara og sette opp hovudkvarter sitt nokre få kilometer nord for landsbyen Riva.
Slaget
Vendôme hadde ei fordelaktig stilling og hadde førebudd forsvaret sitt med Po på venstresida og austerrikarane på høgresida. Resten av terrenget var opne sletter, fulle av grøfter, kanalar, gjerder og høge buskar.
Rafha
Rafha (arabisk رفحاء) er ein by nord i Saudi-Arabia, nær grensa til Irak.
Slaget ved Luzzara
Slaget
Austerrikarane hadde meir erfarne soldatar og kommandantar som grev Daun, Vaudemont, fyrst Georg av Hessen-Darmstadt og Guido Starhemberg.
Rafha
Klima
Köppen-Geiger sitt klimaklassifiseringssystem klassifiserer klimaet her som varmt ørkenklima (BWh).
Slaget ved Luzzara
Slaget
Morgonen den 15. august venta prins Eugene til resten av einingane sin som han inntrengande hadde kalla ut, nådde slaglinja. Kring kl. 1700 gjekk han til åtak. Planen hans var å skilje fienden frå elvesida og prøve å omringe dei. Han gjekk til åtak fleire gonger, men oppnådde lite på grunn av sterk fransk motstand.
Etter slaget låg dei to armeane andlet mot andlet fram til franskmennene braut leir den 4. november og felttoget i 1702 enda.
Alon HaGalil
Alon HaGalil (hebraisk אַלּוֹן הַגָּלִיל, tyder 'Galilea-eika') er ein fellesbusetnad nord i Israel. Han ligg i Nedre Galilea og høyrer til Jezreeldalen regionale kommune. I 2012 hadde han eit folketal på 927.
Landsbyen vart grunnlagd som ein moshav i 1980. Han vart omgjort til ein fellesbusetnad i 1986, men høyrer framleis til Moshavrørsla.
Weilheim in Oberbayern
Weilheim in Oberbayern er ein by i Landkreis Weilheim-Schongau i delstaten Bayern i Tyskland. Byen har vel 22 000 ibuarar og ligg 563 meter over havet.
Mrouj
Mrouj (arabisk المروج, òg skrive Mrouje og El Mrouj) er ein kommune i Matn distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon. Namnet tyder «Enga»
Mroujsjøen ligg kring 3 km nord for byen. Sjøen er vasskjelde for mange landsbyar i Matn distrikt
Økonomi
Mrouj er ein turiststad både om sommaren og for vintersport om vinteren. Zaarour vintersportstad ligg kring 6 km nord for Mrouj.
Georges Braque
Georges Braque var ein fransk målar og skulptør. Saman med Pablo Picasso og Juan Gris var han ein av grunnleggarane av kubismen.
Liv og gjerning
Braque var fødd i Argenteuil-sur-Seine og voks opp i Le Havre, i ein familie med husmålarar. Opplæringa hans vart derfor ei blanding av tradisjon og kveldsundervisning på den lokale kunstskulen frå ca 1897 til 1899. Han fekk sveinebrev som dekorasjonsmålar i Paris i 1901. Året etter gjekk han ved 'Académie Humbert' og måla der til 1904.
Fauvismen og Braque
Braques tidlege arbeid var impresjonistiske, men snart begynte han å måle i stilen til fauvistane. I 1907 stilte han ut verk i denne stilen i 'Salon des Indépendants'. Henri Matisse, Raoul Dufy, Othon Friesz og Andre Derain var mellom dei han då måla saman med. Fauvistane var opphavleg svært fargesterke, men etterkvart dempa Braque ned paletten sin, til liks med Dufy. Også Paul Cézanne sine bilete synes å ha betydd ein del for Braque sin kunst.
Kubismen
Frå 1908 viser bileta til Braque ei dreiing mot geometri og simultanperspektiv. Nøye undersøkte han lyset si rolle for perspektivet, og den fargepryda som ein kunstnar hadde til rådvelde for å formidle dette. Etterkvart sette han spørsmål ved dei fleste tidlegare «sanningar». Til dømes kunne han framstille ein arkitektonisk struktur som ein kubus, som vart skuggelagt slik at han på same tid virka både flat og tredimensjonal. Dermed fekk han fram at målarkunst også var å framstille optiske illusjonar på ein ny måte.
Samarbeidet med Pablo Picasso begynte i 1909. Picasso hadde utvikla liknande svar på dei same spørsmåla og dei to kalla stilen sin for analytisk kubisme. Den var prega av nøytrale fargar og komplekse former. I 1912 begynte dei med collage og 'papier collé'. Samarbeidet varte til Braque let seg innrullere i den franske hæren i 1914 for å ta del i den første verdskrigen.
Seinare arbeid
Braque vart hardt såra og dimittert i 1917. Han måla sidan oftast åleine og flytta tilbake til Normandie. Stilen hans vart meir fargerik og med kraftigare overflateteksturar. I Normandie begynte han å sette menneskefigurar inn i landskapa, samtidig som han måla mange stilleben-bilete.
Braque måla heile livet og etterlet seg ei rekke måleri, grafiske arbeid og skulpturar.
Han døydde i Paris i 1963.
Sportsklubben Hardy
Sportsklubben Hardy er eit idrettslag, stifta 10. oktober 1915, heimehøyrande i Bergen. Laget spelte i mørkeblå trøyer og kvite bukser. I 2015 hadde ikkje klubben lag i seriesystemet.
SK Hardy sokna frå starten, til 1960-åra, til bydelen Nygård i Bergen. I 1930-åra var Hardy eit av Bergens og Noregs beste fotballag. 1935-sesongen tok laget seg til semifinalane i noregmeisterskapen. I semifinalen, som vart avvikla på Brann stadion framfor 17 000 tilskodarar, måtte Hardy tole tap 0-3 mot Fredrikstad Fotballklubb, den blivande noregsmeisteren. To av Hardy-spelarane spelte året etter på Noregs OL-lag under Sommar-OL 1936, det såkalla Bronselaget som vann 3-2 over Polen i bronsefinalen. Vengen Magdalon Monsen deltok einast i den eine OL-kampen, medan indreløparen Odd Frantzen også var med då Tyskland vart slått 2-0, samt då Noreg tapte 1-2 mot Italia under Fotball-VM 1938 i Frankrike.
Frå sist på 1960-talet svikta rekrutteringa til SK Hardy, og klubben flytta til bydelen Mannsverk. Laget spelte i seriesystemet i lokale Hordalands-avdelingar til 1995, då Hardy trekte seg frå den ordinære seriefotballen. Fram til 2014 deltok likevel klubben i sjuarfotball og oldboys-fotball.
Bumerang
Bumerang er eit kastevåpen og leiketøy som vanlegvis er laga av eit bøygd trestykke. Når han blir kasta, sviv han i lufta om sin eigen akse, og kan derfor halda seg flygande lenge. Den mest kjende bumerangtypen vender tilbake til kastaren, men dei fleste bumerangar gjer ikkje dette. Ein kjenner særleg bumerangar frå Australia, der bumerang er eit viktig nasjonalt symbol. Liknande våpen er også blitt laga fleire stader i verda. Ein kan bruka bumerang til jakt og kriging, men også til idrett, leik og musikk.
Ordet «bumerang» er avleidd frå eit aboriginarspråk frå New South Wales, kanskje dharug. Ein finn ordet wo-mur-rāng i ei engelsk ordliste over klubber frå 1778, medan womrā (kastespyd) og bumarin (bumerang) opptrer i ei seinar ordliste frå George's River i Botany Bay.
Bumerangar finst i mange forskjellige utformingar og storleikar etter kvar føremål dei har og kvar dei kjem frå. Den «typiske» bumerangen som kjem tilbake til kastaren er ein svakt bøygd kastepinne som flyg i ein tilbakevendande boge når han blir kasta. Andre bumerangar kan flyga rett framover og er meint å treffa målet med stor styrke. Særs store bumerangar er ikkje tradisjonelt brukte til kasting, men som slagvåpen. Frå ende til ende kan ein bumerang vera alt frå 10 cm til over 2 meter lang.
Ein del tradisjonelle bumerangar er pynta med måleri eller utskjeringar som gjev mening til den som laga dei. I dag blir mange pynta bumerangar laga som kunst eller til salg som suvenirar og liknande. Moderne sportsbumerangar er gjerne laga av komposittmateriale og kan ha enkle dekorasjonar.
Medan bruk av bumerang var kjend frå store delar av Australia brukt av aboriginarar der, finst det også døme på liknande kastevåpen frå Afrika (mellom anna Det gamle Egypt), Europa, India og Nord-Amerika.
Longridge
Longridge  er ein liten by i grevskapet Lancashire i England. Han har kring 7500 innbyggjarar og ligg 13 km nordaust for byen Preston i vestenden av Longridge Fell, ein lang rygg oppfor elva Ribble. Nærliggande byar er Grimsargh og romarbyen Ribchester (Bremetennacum), 6 km mot søraust.
Kaakour
Kaakour er ein liten landsby i Matn distrikt i Libanon. Han ligg kring 950 meter over havet, i eit fjellområde omgjeve av furutre. Alle innbyggjarane i Kaakour er maronittar.
Temperaturanomali
Ein temperaturanomali er avviket, positivt eller negativt, mellom den målte temperaturen og normaltemperaturen. Den målte temperaturen kan vera gjennomsnittet over ein time, ein dag, ei veke eller meir, medan normaltemperaturen helst skal vera utrekna over ein 30-årsperiode. Referanseperioden i dag er 1991–2020.
John Tenniel
John Tenniel var ein britisk illustratør. Han fekk tyding i samtida gjennom ei mengde satiriske vitseteikningar for det engelske vittigheitsbladet Punch, der han bidrog med illustrasjonar og politiske kommentarteikningar i over femti år. Han illustrerte også ei rekkhe barnebøker. I seinare tid har han særleg vore kjend for dei første illustrasjonane til Lewis Carroll sine absurde klassikarar Alice i Eventyrland (Alice's Adventures in Wonderland, 1865) og Gjennom speilet (Through the Looking-Glass, 1871).
Temperaturanomali
Temperaturanomalien kan gi eit godt bilete av vêrlaget over eit stort område, sidan han varierer mindre enn sjølve temperaturen. Den som ikkje hugsar alle normalane i hovudet, vil òg lettare sjå om vêret er varmt eller kaldt for årstida.
Heart of Mine av Bob Dylan
«Heart of Mine» er ein song av Bob Dylan som kom ut i 1981 på albumet hans Shot of Love. Songen vart spelt inn 15. mai 1981, og kom ut på singel. Singelen nådde åttandeplassen på VG-lista i Noreg. Eit konsertopptak av songen kom ut på Biograph i 1985.
Temperaturanomali
Likevel er anomalien ikkje tilstrekkeleg for å fastslå kor unormalt vêret har vore, sidan temperaturen varierer mykje meir nokre plassar enn andre. Til dømes har Karasjok eit innlandsklima der store temperaturavvik er vanleg, spesielt om vinteren, medan Vardø har kystklima med vanlegvis berre små temperatursvingingar. Ein novemberdag i Karasjok kan det bli under −30 °C, som er kring 20 °C under normalen, medan Vardø-temperaturen aldri kjem under −15 °C i november, sjølv om normalen her er om lag 0 °C.
Heart of Mine av Bob Dylan
Blant artistar som har spelt songen finn ein Norah Jones, Mountain, Steve Gibbons, Blake Mills, Maria Muldaur og Ulf Lundell.
Temperaturanomali
Generelt kan eit avvik på 2 °C vera unormalt i eit område med regelmessige temperatur, men kvardagsleg i eit område med store temperaturskilnadar frå dag til dag og veke til veke. Meteorologisk institutt gjekk i 2022 over til to måtar å oppsummera månadsvêret i Noreg på. Tidlegare nytta dei berre anomalikart, men har no lagt til ei klasseinndeling som nett skal spegla dei store skilnadene mellom kyst og innland, både i temperaturar og nedbør.
Heart of Mine av Bob Dylan
Utgjeving
I Europa kom «Heart of Mine» ut på singel i juli 1981 med ei lengd på 3:30 (korta ned frå 4:32 på albumet). B-sida var «Let It Be Me», skriven av M. Curtis, P. Delanoe og G. Becaud. Dylan hadde gjeve ut ein annan versjon av denne songen i 1970 på albumet Self Portrait, men B-sida til «Heart of Mine» var ei nyinnspeling. Singelen nådde åttandeplassen i Noreg og låg seks veker inne på Topp 10.
I USA kom singelen ut i september 1981 med B-sida «The Groom's Still Waiting at the Altar». «The Groom's Still Waiting at the Altar» var ikkje med på den originale utgåva av Shot of Love, men kom først ut på Biograph i 1985. Seinare vart han derimot lagt til Shot of Love.
Andre versjonar
Norah Jones og Peter Malick spelte inn songen i 2003 på albumet New York City og denne vart nytta i filmen Runaway Jury i 2003 under rulleteksten. Mountain spelte songen på albumet deira Masters of War, og Steve Gibbons spelte han inn på Dylan Project 2. Maria Muldaur gav ut songen på albumet Heart of Mine: Love Songs of Bob Dylan, i tillegg til at ho gav ut konsertopptak av songen på Live in Concert. Danielle Haim og Blake Mills spelte inn songen på Chimes of Freedom: Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty International. Ulf Lundell gav ut ein versjon på svensk kalla «Hjärtat mitt» i 1984 på albumet hans, Sweethearts, og eit konsertopptak på Maria kom tillbaka: Live.
Something's Happening
Innspelinga vart produsert av Mickie Most og arrangert av John Paul Jones.
Louis Joseph de Vendôme
Louis Joseph de Bourbon, hertug av Vendôme, var ein fransk kommandant under niårskrigen og den spanske arvefølgjekrigen som marskalk av Frankrike.
Hydrogenfluorid
Hydrogenfluorid er ein fargelaus gass med formelen HF. Oppløyst i vatn kallar ein det flussyre.
Louis Joseph de Vendôme
Biografi
Han vart foreldrelaus femten år gammal og arva ein enorm formue frå faren som hadde kome frå oldemora hans, duchesse de Mercœur et Penthièvre. Før han overtok etter faren i 1669, var han kjend som duc de Penthièvre. Han voks opp hos tanta, Marie Anne Mancini, duchesse de Bouillon.
Han gjekk inn i hæren 18 år gammal og utmerkte seg raskt smed styrke og mot i dei nederlandske krigane, og i 1688 hadde han vorte generalløytnant. I niårskrigen utmerkte han seg under duc de Luxembourg i slaget ved Steinkeerke og under Nicolas Catinat i Marsaglia. I 1695 vart han sett til å kommandere armeen i Catalonia der han tok Barcelona i 1697.
Kort tid etter vart han maréchal. I 1702 etter det første mislukka felttoget i Catinat for Villeroi, vart han sett til å kommandere den fransk-spanske armeen i Italia. I løpet av tre felttog i Italia viste han seg som ein verdig motstandard mot Prince Eugène av Savoie, som han til slutt slo i 1705 i Cassano i eit storarta oppvisning imot og kommando over soldatane sine, og vende om det foreståande nederlaget til den treige broren hans, Philippe, til ein flott suksess.
Åre etter å ha halde stillinga som før, og vunne ein ny siger i Calcinato, vart han send til Flandern for å ordne opp etter slaget ved Ramillies. Etter at Vendôme forsvann til Flanderen, påførte prins Eugène og hertugen av Savoie franskmennene store tap under duc d'Orléans og Ferdinand de Marsin i slaget ved Torino, og dei dreiv franskmennene ut av Italia mot slutten av krigen. I Flandern krangla Vendôme med den initiativlause barnebarnet til kongen, duc de Bourgogne, og klarte ikkje å hindre fransk nederlag i slaget ved Oudenarde.
I avsky trekte Vendôme seg tilbake til eigedomen sin. Det vart derimot ikkje lenge før han vart kalla attende for å ta kommandoen over armeen til syskenbarnet, Filip, i Spania. Der vann han sine siste sigrar, og krona verket sitt triumferande i slaga ved Brihuega og Villaviciosa. Før slutten av krigen døydde han brått i Vinaròs den 11. juni 1712 og vart gravlagd i El Escorial i Spania.
Vendôme var ein av dei mest merkverdige soldatane i historia til det franske militæret. Han hadde både dugleiken til ein sann militær leiar og motet til ein soldat. Løyndomen hans var derimot at han hadde uvanleg stor påverknad på mennene sine.
My Sentimental Friend
Innspelinga vart produsert av Mickie Most.
Eirik Sommer
Eirik Martin Torvaldsson Sommer var ein norsk lærar og forfattar. Han var ein av dei fyrste til å gje ut bøker på landsmål.
Sommer var fødd i Trondheim som son av ein skomakar. Han utdanna seg til lærar ved Klæbu seminar, som han gjekk ut frå i 1852. Deretter var han huslærar i nokre år, før han verka på verksskulen ved Nedre Leirfoss i Strinda i åtte år. Han måtte etterkvart gje seg som lærar på grunn av nedsett syn. I 1867 kjøpte han eit gardsbruk i Åfjord på Fosen der han levde livet ut.
Sommer gav ut diktsamlinga Soga-visor om de norske Konungar og de største Hend i Norrig i den hedenske Tidi til Haaken Jarl sit Fall i 1857. Dette var ei av dei aller fyrste bøkene på landsmål gjevne ut etter Ivar Aasen. Han gav så ut historieboka Noregs Saga i Stuttmaal (1862), som Aasen skreiv føreord til, og ei byrjinga på Sverresoga på landsmpål (1864). Eirik Sommer spelte òg ei viktig rolle i det første mållaget i Trondheim.
Ava av Melk
Ava av Melk (òg Frau Ava, Ava av Göttweig eller berre Ava; fødd rundt 1060; død truleg 7. februar 1127 ved Melk eller i Klein-Wien ved Göttweig) er den tidlegaste kvinnelege tyskspråklege diktaren som er kjend ved namn. Ava skreiv på mellomhøgtysk.
Liv og virke
Ava av Melk levde først eit verdsleg liv og var gift, men blei enke og gjekk seint i livet i kloster.
Diktaren Ava blir til vanleg identifisert som ei «Ava inclusa» som finst i fleire nekrologar frå 1127, blant anna i Stift Melk. Dersom identifiseringa er korrekt kan ein gå ut frå at ho gjekk inn i det nederausterrikske benediktinarklosteret i Göttweig ved Krems, eller i klosteret i Melk.
I Klein-Wien ved Göttweig står det eit tårn som enno blir kalla «Avaturm».
Romanés i Eurovision Song Contest
Romanés i Eurovision Song Contest gjev oversyn over bruken av språket romanés i Eurovision Song Contest. Den fyrste gongen ein song på romanés vart framført i Eurovision Song Contest var i 2009 då Gipsy.cz debuterte for Tsjekkia med «Aven Romale». Sidan den gong har tre land delteke med til saman tre ulike bidrag som har vorte framført på romanés; eitt frå Tsjekkia, eitt frå Bulgaria og eitt frå Makedonia. Av landa som kan delta er romanés offisielt språk i delar av Makedonia og Romania.
Orchidantha
Orchidantha er ei planteslekt i ingefærordenen. Etter APG III-systemet er ho den einaste slekta i familien Lowiaceae. Slekta omfattar plantar frå dei tidlegare slektene Lowia og Protamomum.
Artar
I august 2013 omfatta World Checklist of Selected Plant Families 17 artar i slekta: • Orchidantha borneensis N.E.Br. - Borneo
• Orchidantha chinensis T.L.Wu - Guangdong, Guangxi
• Orchidantha fimbriata Holttum - Fastlands-Malaysia
• Orchidantha grandiflora Mood & L.B.Pedersen - Sabah
• Orchidantha holttumii K.Larsen - Sabah, Brunei
• Orchidantha inouei Nagam. & S.Sakai - Sarawak
The Raven
The Raven kan syne til:
Orchidantha
Artar
• Orchidantha longiflora (Scort.) Ridl. - Fastlands-Malaysia
• Orchidantha maxillarioides (Ridl.) K.Schum. - Pahang
• Orchidantha sabahensis A.L.Lamb & L.B.Pedersen - Sabah
• Orchidantha siamensis K.Larsen - Fastlands-Malaysia, Sør-Thailand
• Orchidantha stercorea H.Ð.Trần & Škorničk. - Vietnam
• Orchidantha suratii L.B.Pedersen - Sabah
NGC 4319
NGC 4319 er ein stavspiralgalakse som ligg rundt 80 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Draken. Ved omtrent same posisjon, sett frå jorda, ligg kvasaren Markarian 205. I røynda ligg kvasaren 14 gonger lenger borte enn NGC 4319 ved ein avstand på 1,1 milliard lysår.
Elveslette
Ei elveslette er ei slette av sand og grus som ei elv har lagt opp, særleg i flaumperiodar når elva bryt ut av leiet sitt, slik at transportevna til vatnet minkar og materiale vil fellast ut på botn.
På ei flat elveslette der elva for det meste fraktar finkorna materiale, vil elva ha ein tendens til å danne meandrar og endre laup under flaum. På stader der elva fraktar grovare materiale som botntransport, til dømes når elva får tilført mykje materiale frå sideelvar med stort fall, kan det oppstå eit forgreina laupsmønster med bankar av grus og stein.
Av di dei fleste elveslettene både i Noreg og andre land ofte er dyrka opp og tett busett, vil ein unngå den naturlege flaumen av elvesletta i flaumperiodar. Det er difor vanleg å halde elva i leiet sitt med demmande konstruksjonar. Slike tiltak kan likevel auke faren for skadeflaum andre stader langs elva utan slike vern.
Market Weighton
Market Weighton  er ein liten by i grevskapet East Riding of Yorkshire i England. Han har kring 5000 innbyggjarar og er ein av hovudmarknadsbyane i East Yorkshire Wolds og ligg midt mellom Kingston upon Hull og York, kring 32 km frå begge.
Historisk var byen opppført i Domesday Book som «Wicstun» og fekk rettar som marknadsby i 1251.
Vrondádos
Vrondádos (gresk Βροντάδος) er ein by sentralt på øya Khíos i periferieininga Khíos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Vrondádos var hovudsete i den tidlegare kommunen Omiroúpoli, som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Khíos.
NM i skiskyting 1978
Noregsmeisterskapen i skiskyting 1978, den 20. i rekka, var delt på arrangørstadene Molde og Voss. Dei to indviduelle øvingane fann stad i Molde, medan stafetten vart avvikla på Voss. Også juniormeisterskapen i skiskyting fann stad i Molde, medan NM i skifeltskyting vart arrangert på Voss same helga som fleire andre NM-øvingar vart avvikla.
20 km
Dato: 28. januar 1978
<br style="clear:both;" />
10 km
Dato: <br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 12. mars 1978
<br style="clear:both;" />
Krabbeetarsel
Krabbeetarsel (Lobodon carcinophagus eller carcinophaga) er ein selart som lever i Antarktis. Han høyrer til familien Phocidae (hårselar, «ekte selar»). Trass namnet lever dei hovudsakleg av kril.
Krabbeetarselar er slanke, lysegrå selar som blir rundt 2,5 meter lange, og veg 200-300 kg i vaksen alder. Pelsen er einsfarga. Ungdyr er gjerne noko mørkare enn eldre. Hoene er noko større enn hannane.
Tennene til selen er særskilt tilpassa kosthaldet. Dei gjer at han kan filtrere kril frå vatnet. 95 % av føda til selen er antarktisk kril (Euphausia superba). I tillegg tek han også noko fisk og blekksprut.
Dyra lever gjerne i små familiegrupper, men kan også samla seg i større flokkar. Ungane blir fødde i september–desember. Svært mange av ungane døyr i løpet av første leveåret, mange av dei som bytte for leopardsel.
Krabbeetarsel har ei sirkumpolar utbreiing, men føretrekk pakkis framfor ope hav. Dei kan koma seg kvikt fram oppå is. Dei kan også vandra til område så langt unna som New Zealand, Australia, sørkysten av Afrika og Sør-Amerika.
Ein reknar med at det finst over 7 millionar individ, kanskje opptil eller over 15 millionar krabbeetarsel. Arten er dermed ikkje rekna som truga.
Emily Brontë
Emily Jane Brontë var ein engelsk forfattar på 1800-talet. Den einaste romanen hennar, Stormfulle høyder (Wuthering Heights, 1847) er rekna som ein klassikar innan engelsk litteratur, og er eit godt døme på gotisk litteratur.
K12
K12 er det nest høgste fjellet i Saltorofjella, eit fjellområde i den indisk-kontrollerte delen av Karakorum. Fjellet ligg i grenseregionen mellom det pakistanske territoriet Gilgit-Baltistan og den indiske Kashmirregionen sørvest for Siachenbreen. Grensa er ikkje heilt fastlagd i detalj, men går truleg over toppen av K12. Namnet K12 kjem frå den første oppmålinga av Karakorum.
Emily Brontë
Emily var den femte av dei seks barna til Maria, fødd Branwell (1783-1821), og presten Patrick Brontë (1777–1861). To av systrene døydde som barn i ein tyfusepidemi. Av dei fire syskena som voks opp blei alle dei tre Brontë-systrene kjende forfattarar: Charlotte (1816–55) var den eldste og Anne (1820–49) den yngste. Broren Branwell (1817–48) var kjend som målar.
K12
K12 ligg sørvest for Siachenbreen; ned over den nordaustlege sida av K12 flyt K12-breen og renn saman med Siachen. På vestsida av K12 renn breen saman med Bilafond-breane som vatnar Dansam River og til sist Indus.
Det er lite klatreaktivitet på K12, dels grunna det militære nærværet. Det første toppforsøket blei utført av Eric Shipton i 1960. Eit japansk taulag mislukkast i 1971, men i 1974 stod Shinichi Takagi og Tsutomu Ito som dei første på toppen. Begge omkom i ei fallulukke under nedstiginga. Året etter stod endå eit japansk lag på toppen. Som eit ledd i ein plan om å forhindre Pakistan frå å tilgang til Siachenbreen, tok den indiske hæren kontroll over toppen i 1984 og etter det er ingen toppforsøk registrert i Himalaya Index.
Arar i Saudi-Arabia
Arar (arabisk عرعر, ʿArʿar) er ein by og administrativt senter i Den nordlege grenseprovinsen i Saudi-Arabia. Han har eit folketal på 145 237 (folketeljing 2004).
Arar ligg nordaust i Saudi-Arabia nær grensa til Irak. Byen er kjend for frodige jordbruksland.
Historie
Arar vart grunnlagd i 1951, etter Aramco bygde ei oljerøyrleidning (Tapline) gjennom området. Staden var opphavleg ein pumpestasjon med eit legekontor og hus for arbeidarane. Arbeidarane i Arar kom hovudsakleg frå regionane i Al-Ahsa, Ha'il, Yanbu og Al Wajh.
Arar fekk namnet sitt frå det opphavlege oljefeltet som låg her før byen foks til, «Field RR», eit av mange i landet, og dei lokale kalla ham berre «R.R.» som seinare vart ʿArʿar. Namnet Arar tyder einer på arabisk.
I 1968 vart det grave fram ruinane av ein eldgammal by kring 30 km frå byen 'Ar'ar. Her fann ein mange skulpturar av fisk, skjelpadder og andre havdyr.
Iraki Airways Flight 163 styrta nær flyplassen i 'Ar'ar den 25. desember 1986.
Den 5. januar 2015 vart to saudiarabiske grensvakter drepen i eit sjølvmordsåtak utført av Den islamske staten ved grenseovergangen i Arar.
Geografi
Arar ligg heilt nord i Saudi-Arabia, i hjartet av ei stor, steinete kalksteinsslette. Han ligg kring 1100 km nordvest for Riyadh, og kring 60 km frå grensa til Irak.
Klima
Köppen-Geiger sitt klimaklassifiseringssystem klassifiserer klimaet i Arar som varmt ørkenklima (BWh). Vinden bles generelt frå aust eller vest, sjeldan frå sør. Regnfallet over området har minka dei siste åra. Snø er ikkje uvanleg om vinteren, og kjem omtrent kvart andre eller tredje år.
Years May Come, Years May Go
«Years May Come, Years May Go» er ein song skriven av André Popp og Jack Fishman og framført av Herman's Hermits. Han nådde sjuandeplassen i Storbritannia og 31. plassen i Australia i 1970.
Innspelinga vart produsert av Mickie Most.
Dana Zátopková
Aktiv
Ingrová vart nummer sju i spydkastøvinga i London-OL 1948. Same hausten gifta ho seg med langdistanseløparen Emil Zátopek. Etter å ha vorte nummer fem ved EM 1950 vann Zátopková gullmedaljen i spydkasttevlinga under Sommar-OL 1952 i Helsinki. Med eit kast på 50,47 meter kopierte ho ektemaken Emil Zátopek som ein time i førevegen hadde vunne 5 000-meteren. To år etter Helsinki-OL vann ho nok ein gullmedalje i spydkast då friidretts-EM 1954 fann stad i Bern.
Den 1. juli 1958 forbetra Zátopková i Praha verdsrekorden med eit kast på 55,73 meter, 25 centimeter over den gamle rekorden. Vel sju veker seinare forbetra polske Anna Pazera verdsrekorden til 57,40 m. I august månad var likevel Zátopková i ei klasse for seg med sine 56,02 m då ho forsvarte EM-tittelen på Stockholm stadion. Ho avslutta medaljehaustinga med ein sølvmedalje under sommarleikane 1960 i Roma, slått med over to meter av Elvīra Ozoliņa frå Sovjetunionen.
Sin el Fil
Namnet tyder «elefanttanna». Det er gjort fleire funn her frå yngre steinalder.
Olav Nylund
Olav Kjetilson Nylund var ein norsk småbrukar og stortingsmann frå Åmli. Han representerte Arbeidarpartiet og Aust-Agder på Stortinget frå 1945 til 1953.
Nylund var medlem i Åmli kommunestyre frå 1931 til 1957, ordførar 1934-40 og varaordførar 1947-51. Ved stortingsvalet 1945 vart han vald inn på Stortinget frå Aust-Agder og attvald i 1949. Begge fireårsbolkane var han medlem av Protokollkomiteen. Frå 1946 var han elles medlem i Forsvarskommisjonen av 1946.
Joci Pápai
József «Joci» Pápai (uttalt ˈjot͡si ˈpaːpɒi; ) er ein ungarsk songar, stemmeskodespelar, rappar og gitarist. Han representerte Ungarn i Eurovision Song Contest 2017 med songen «Origo» og enda på åttandeplass. Pápai deltok på ny i Eurovision Song Contest 2019 med songen «Az én apám».
Bakgrunn
Pápai stammar frå ungarske romfolk. Han byrja med musikk allereie som fireåring, takka vere storebror sin som skreiv songar og spelte gitar. Han vart påverka av musikkstilane frå 1960- og 1970-åra, og anna rock, pop, soulmusikk og R&B. Han opptredde fyrste gong for offentlegheita i 2005, då han deltok i sesong 2 av talentshowet Megasztár på ungarsk TV2. Han rauk ut i dei innleiande rundane, men fekk merksemd nok til å satsa på musikken.
Den fyrste store suksessen til Papái kom året etter med låten «Ne nézz így rám». Same året samarbeidde han med rapparen Majka på låtane «Nélküled» og «Nekem ez jár». Han fekk stor kommersiell suksess i 2015 med «Mikor a test örexik». Seinare gav han ut songen «Elrejtett világ» saman med songarane Caramel og Zé Szabó. Han samarbeidde på ny med Majka på pop-funk-songen «Senki más».
I 2017 deltok Papái i A Dal, den ungarske finalen til Eurovision Song Contest. Han vann tevlinga med sin eigenkomponerte «Origo» og fekk dimed representere landet i Eurovision Song Contest 2017, der han enda på ein åttandeplass.
I 2019 vann han A Dal på ny, denne gongen med låten «Az én apám». Han representerte dimed Ungarn på ny i Eurovision Song Contest, men vart slått ut i semifinalen 14. mai 2019.
Newquay
Newquay  (kornisk Tewyn Plustry/Towan Blystra) er ein by i grevskapet Cornwall i England. Han har kring 19 500 innbyggjarar. Byen ligg på kysten om lag 32 km vest for Bodmin og 19 km nord for Truro.
Byen grenser i vest til elva Gannel og det tilknytte marsklandet, og i aust til Porth Valley.
Turaif
Turaif (arabisk طريف) er ein by i Den nordlege grenseprovinsen (òg kjend som Al-Hudud ash Shamaliyah) i Saudi-Arabia, nær grensa til Jordan. Turaif ligg i ein sving langs Hovudveg 85, der denne svingar vestover mot Jordan. Turaif er ein av byane i regionen som har oppstått på grunn av den internasjonale oljerøyrleidninga som går gjennom området.
Turaif lufthamn ligg kring 5 km frå byen og har daglege ruter til Riyadh.
Klima
Turaif har eit tørt klima med heite somrar og kjølige vintrar. Det er ikkje uvanleg med frost om vinteren, og det kan falle snø. Turaif innehar kulderekorden for Saudi-Arabia (og ein av dei lågaste målingane i Midtausten), med -12 °C. Dette slår Amman sin rekord på -10 °C, og er berre tre grader bak rekorden til Teheran på -15 °C.
UEFA-cupfinalen i fotball 2001
Kampen
Liverpool tok tidleg føringa. Markus Babbel skåra allereie i det 4. minutt og Steven Gerrard dobla leiinga i det 16. minutt. 11 minuttar seinare reduserte innbytaren Iván Alonso til 1-2 for Alavés, fem minuttar etter han kom på bana. Fem minuttar før pause fekk Liverpool straffespark, Gary McAlister netta sikkert. Etter pause bringa Javi Moreno balanse i målprotokollen med to raske skåringar, slik at det 51 minuttar ut i oppgjeret stod 3-3. Robbie Fowler sende Liverpool framom att med ei nettkjenning i det 73. minutt. Tre minuttar før ordinær tid var ute, var Jordi Cruijff frampå og det stod 4-4. I fyrste ekstraomgang fekk Alavés utvist Magno Mocelin, grunna to gule kort. Lagkameraten Antonio Karmona fekk òg sitt andre gule kort, fire minuttar før andre ekstraomgang var over. På etterfylgjande frispark til Liverpool heada ein pressa Alavés-spelar ballen i eige nett. Dermed vann Liverpool FC si fyrste UEFA-turnering sidan Heysel-tragedien.
Gilles Veissière frå Frankrike dømde kampen.
Laga
Liverpool-laget bestod av: Sander Westerveld, Markus Babbel, Sami Hyypiä, Stéphane Henchoz, Jamie Carragher, Gary McAlister, Dietmar Hamann, Steven Gerrard, Danny Murphy, Emile Heskey, Michael Owen og innbytarane Vladimír Šmicer, Robbie Fowler, Patrik Berger.
Alavés mønstra: Martín Herrera, Cosmin Contra, Antonio Karmona (kaptein), Óscar Téllez, Dan Eggen, Delfí Geli, Jordi Cruijff, Ivan Tomić, Hermes Desio, Martín Astudillo, Javi Moreno, Iván Alonso, Magno Mocelin, Pablo Gómez
Slaget på Katalaunarmarka
Slaget på Katalaunarmarka (Nærleiken av Chalons-sur-Marne), vart utkjempa i 451 mellom hunarane og deira undergjevne på den eine sida og romarane med deira undergjevne på den andre sida. Slaget er rekna som endepunktet for den huniske frammarsjen i Europa.
Indoarisk morfologi
Indoarisk morfologi har opplevd grunnleggjande endringar i løpet av utviklinga si. Det urindoariske språket sanskrit var i høg grad eit syntetisk og flekterande språk med ei komplisert formlære, ikkje ulik latin og klassisk gresk. I løpet av utviklinga av dei mellomindoariske språka skjedde ei tydeleg forenkling av formdanninga. Dei nyindoariske språka har gått over til ein vidtgåande analytisk språkstruktur med agglutinerande innslag. Språktypologisk er dei indoariske språka sterkt påverka av dei dravidiske nabospråka sine.
Slaget på Katalaunarmarka
I slaget fall det (etter Jordanes) om lag 165 000 mann på båe sider.
Indoarisk morfologi
Substantiv
Substantivmorfologien i sanskrit er kompleks. Sanskrit har bevart alle åtte kasus (nominativ, akkusativ, instrumentalis, dativ, ablativ, genitiv, lokativ og vokativ) og tre numerus (eintal, total og fleirtal) som ein reknar med har vore tilstades i urindoeuropeisk. Etter stammeslutt og kjønn blir substantiv bøygd i ulike deklinasjon (språk)|deklinasjonstypar med ulike kasusendingar. Visse stammar har kvalitativ avlyd, og er dermed høyst variable (for eksempel dannar stamma ' «far» følgjande former: ', ', ', ' og ').
Slaget på Katalaunarmarka
Slaget er mint hjå Jordanes, som har gjeve ei grundig skildring av det. På den eine sida stod hunarane, gepidane, austgotarane og herulane, medan frankar, vestgotarar og alanar slost under romersk kommando. Attåt hovudstyrkane var det og med grupper av sarmatar, saksarar, burgundarar og ulike keltiske stammer, mellom anna frå Aremorika på romersk side.
I dette slaget fall den vestgotiske kongen Theodorid, og det var nære på at hunarane leid tap. Soga fortel at den romerske hærhovdingen Aetius stogga slaget før vestgotarane vann mot hunarane på eiga hand. Attila rekna det som visst at han kunne misse livet i slaget, og budde seg på å falle, men kom unna med dei fleste folka sine. Han døydde sjølv to år seinare.
Indoarisk morfologi
Substantiv
I mellomindoarisk blei dette kompliserte systemet forenkla: total forsvann, kasussystemet blei redusert via samanfall av genitiv og dativ, og dei variable konsonantstammene blei gjort om til regelbundne vokalstammer (for eksempel sanskrit ' «gåande» til pali '), til det i apabhramshafasen berre fanst éin allmen deklinasjonstype att. I det store og heile finst likevel det gamle kasussystemet att i mellomindoarisk, om enn forenkla. Som eksempel har vi deklinasjonen av ordet putra-  putta- («son») i eintal i sanskrit, pali og apabhramsha.
Slaget på Katalaunarmarka
Alt i alt enda slaget meir eller mindre uavgjort, men hadde avgjerande tyding for Vestromarriket. Aetius vart drepen etter ordre frå keisaren etter slaget, og dette bana vegen for vandalherjinga av roma i 455.
Indoarisk morfologi
Substantiv
Dei nyindoariske språka har derimot endra det grunnleggjande deklinasjonssystemet. Dei flekterande systema i ur- og mellomindoarisk finst berre som restar. Vanlegvis finst berre to primære kasus, medan det sporadisk finst restar av dei gamle kasusa instrumentalis, lokativ og ablativ. Nominativ og akkusativ, som gjennom lydendring fall saman allereie i apabhramsha, blei samanfatta til rektus. I motsats til rektus står som regel eit oblikt kasus (for eksempel hindi ' «gut», gujarati ' «hest»). Visse språk som bengali og assamesisk har inga spesiell form for oblikt kasus. Formelt går det oblike kasus som oftast tilbake på genitiv, og har i noko få språk framleis behalden denne funksjonen. I dei fleste språka finst denne likevel ikkje åleine, men blir ytterlegare skild i tydingena ved hjelp av eit system av postposisjonar og sekundære endingar (for eksempel hindi ' «til guten», gujarati ' «hesten sin»). Desse endingane går opphavleg tilbake til sjølvstendige ord, men har delvis smelta saman med oblikkasuset til sekundære agglutinerande kasusendingar. Genitivendinga ' i bengali er kanskje avleidd via partikkelen ' frå det urindoariske substantivet karya med tydinga «affære».
Fleirtal kan dannast på ulike måtar. For eksempel i hindi skjer dette flekterande, med ei ending som samstundes uttrykker kasus og tal (jamfør nominativ eintal ', fleirtal '; obliquus eintal ', fleirtal '). Andre språk som bengali bruker derimot agglutinerande fleirtalsending, som òg kan innehalde kasusmarkørar (jamfør nominativ eintal ', fleirtal '; objektivt eintal ', fleirtal ').
Slaget på Katalaunarmarka
Skildringa til Jordanes
''«Dei møttest på dei Katalauniske markene, som fyrr er sagt. Upp yver sletta lyfter det seg ein haug, med jamnt hall; denne haugen vilde båe herane taka, for det var eit framifrå støde uppå der. Den høgre sida tok hunane med sine folk, på vinstre sette romarane og vesegotane seg fast med hjelpetroppane sine; men sjølve toppen vart liggjande fri, om um den losna slaget.''
''På høgre vengen stod Theodorid med vesegotane, på vinstre Aetius med romarane; i midfylkingi sette dei Sangiban, alanhovdingen... dei leit mindre på truskapen hans, difor var dei varlege på hermanns vis og sette han midt i flokken av fulltrugne... beint imot stod hunane; dei var soleis fylkte, at Attila stod i midten med sine djervaste menn; kongen tenkte helst på sjølveseg med denne fylkingsmåten, so han skulde vera utanfor all trugande fåre når han stod midt i âlflokken av folket sitt. Men på vengene stod mange ulike folkeslag som han hadde lagt under sitt velde. Mellom dei var det særleg ostrogoteheren som merkte seg ut, under brørne Valamir, Thiudimer og Vidimer; dei var jamvel meir høgborne emm sjølve kongen dei tente under då, for dei var stokne or den mektige og strålande amalætti. Der stod den namnfræge gepidekongen Ardarik òg, i den uteljande flokken sin, han som var so trugen at Attila tok honom med på rådsmøti sine; den gløggsynte kongen sette honom og ostrogotekongen Valamir yver alle hine hovdingane.... So byrja då striden, um det gode stødet me nemnde. Attila sende fram folket sitt til å taka toppen av haugen; men Torismud og Aetius var honom for snare; dei arbeidde seg uppetter kollen og nådde toppen fyrst; dermed var dei ovenpå og kasta lett hunane ned att då dei kom.»''
Indoarisk morfologi
Substantiv
Dei ur- og mellomindoariske språka har dei tre indoeuropeiske grammatiske kjønna hannkjønn, hokjønn og inkjekjønn. Blant dei nyindoariske språka blir dette systemet behalde i dei vestlege språka (gujarati, marathi, konkani). I singalesisk finst òg tre kjønn, men der handlar det om eit annleis system, som likt dei dravidiske språka byggjer på animertheit og naturleg kjønn. I dei fleste nyindoariske språk har hannkjønn og inkjekjønn samanfall. Lenger aust er kjønnskategorien mindre utprega. Dei austlegaste språka bengali, assamesisk og oriya har mist det heilt, i likhet med dei dardiske språka khowar og kalasha lengst vest i det indoariske språkområdet.
Verb
Verbet utmerker seg i urindoarisk (endå sterkare i vedisk enn i klassisk sanskrit) gjennom ein stor rikdom av former. Verba blir bøygd i tre personar, tre numerus (eintal, total og fleirtal) og tre diatesar (aktiva eller parasmaipada, medium eller atmanepada og passivum. Tempussystemet har presens, imperfektum, futurum, aorist, perfektum og i vedisk òg pluskvamperfektum. Eigentleg skilte tempusformene for fortid seg i tyding, men no blir dei brukt med same tyding. Den vanlegaste måten å uttrykkje fortid på i klassisk sanskrit er likevel ein nominalsats med perfektum partisipp. Modusane er indikativ, konjunktiv, optativ og imperativ. I tillegg finst fleire aktive og passive partisipp, gerundium, eit infinitiv og eit system av avleidde verb (kausativ, desiderativum, intensivum).
Verba blir delte inn i ti klassar etter presensstammedanning. Hovudskiljet går mellom tematiske verb, som set inn temavokalen a mellom stamme og ending, og atematiske verb, som ikkje gjer det. Imperfektum blir likt imperativ og optativ danna frå presensstamma, mens dei andre tempusformene er uavhengige av presensstamma. Verbalbøyinga i sanskrit er komplisert, og ein bruker regelbundne middel som reduplikasjon og kvantitativ avlyd ('- og '-stadium (for eksempel dannar ein frå stamma ' «gjere» forma ' «gjort», ' «han gjer» og ' «han har gjort»).
I dei mellomindoariske språka blei dette systemet forenkla og gjort meir regelbunde. Tempusa for fortid, dersom skiljet allereie i sanskrit blei oppretthalde på kunstig måte, blei erstatta fullstendig med partisippkonstruksjonen. Konjunktiv døydde òg ut, i likheit med medium og dei avleidde verba, med unnatak av kausativ.
Dei nyindoariske språka bruker i tillegg til dei gamle syntetiske formene, som blir bøygd etter person og tal, i større utstrekning partisippformer, som blir endra etter kjønn og tal, og analytiske (samansette) verbformer av partisipp og hjelpeverb. Dei ulike nyindoariske språka er forskjellige i korleis dei bruker desse moglegheitene, noko som blir gjort tydeleg i følgjande jamføring av nokre former av verbet for «å kome» i dei viktigaste nyindoariske språka:
Det internasjonale bilsportforbundet
Det internasjonale bilsportforbundet (Federation internationale de l'automobile, forkorta FIA) er ein internasjonal organisasjon som styrer fleire store motorsportkonkurransar. FIA vart grunnlagd i 1904, og har 246 nasjonale medlemsforeiningar i 146 land. Hovudkvarteret ligg på Place de la Concorde i Paris, i tillegg har dei eit anna viktig kontor i Genève.
Sidan 2021 har Mohammed Ben Sulayem vore president i organisasjonen.
Irsk i Eurovision Song Contest
Irsk i Eurovision Song Contest gjev oversyn over bruken av det irske språket i Eurovision Song Contest. Den fyrste gongen ein song på irsk vart framført i Eurovision Song Contest var i 1972 då Sandie Jones representerte Irland med «Ceol an Ghrá». Sidan den gong har to land delteke med til saman to ulike bidrag som har vorte framført på irsk; eitt frå Irland og eitt frå Noreg. Av landa som kan delta er irsk offisielt språk i Irland og Nord-Irland i Storbritannia.
Alonei Abba
Alonei Abba (hebraisk אַלּוֹנֵי אַבָּא, tyder Abba sine eiketre) er ein moshav shitufi, eller ein delvis fellesbusetnad nord i Israel. Han ligg i Nedre Galilea nær Betlehem og Alonim, i åsane aust for Kiryat Tivon. Alonei Abba høyrer til Jezreeldalen regionale kommune. I 2012 hadde han eit folketal på 928.