cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Draumkvedet
Tonar
Mange yngre kvedarar har Draumkvedet på repertoaret i dag. Somme utøvarar nyttar opp til fem meir eller mindre ulike, nedervde tonar under ei framføring. Den mest kjende melodien er nedteikna av Ludvig Mathias Lindeman etter Ivar Aasen. Aasen hadde lært han av Olav Glosimot i Seljord då han fór i Telemark og skreiv opp målføre i 1845.
Samlarar og nedteikningar
Nils Sveinungsson, klokkar i Vinje, var den første som skreiv ned Draumkvedstrofer. I 1842 sende han ei oppskrift på 61 strofer til Olea Crøger. Dette var brotstykke og einskildstrofer han hadde samla i fleire bygder. Han skriv mellom anna:
«Jeg har havt meget Umag med at samle dette Omqvæd, og det i forskjellige flere Præstegjelde har jeg opsøgt de ældste Oldinge som har kunnet underrette mig herom, og det har varet i flere Aar, inden jeg kunde komme til den Samling deraf som jeg her leverer Dem, og har det ikke været nok med at samle, men ogsaa har det været Arbeide i at ordne det Samlede som forhen laae spredt om hinanden,saa at man havde ingen Forbindelse i de fremsatte Materier i dette Omqvæd.»
Jørgen Moe publiserte ein rekonstruksjon av Draumkvedet i 1847 på grunnlag av tre oppskrifter. To hadde han sjølv gjort, den tredje var Nils Sveinungssons.
Det finst ei mengd med oppskrifter som gjev seg ut for å vera Draumkvedet; dei aller fleste inneheld berre nokre få gamlestev. Men i varianten etter Maren Ramskeid finst det ingen utprega gamlestev. Det mest sentrale Draumkvede-materialet er prenta i Norske mellomalderballadar 1 : Legendeviser, ved Ådel Gjøstein Blom (1982). Her er det teke med 25 variantar etter namngjevne og ikkje namngjevne tradisjonsberarar, nedteikna i tidsrommet 1842 til 1914. Mellom oppskrivarane finn vi, attåt M.B. Landstad og Jørgen Moe, folk som Sophus Bugge, Moltke Moe og Rikard Berge.
Stevrekkje eller ballade?
Strofeforma i Draumkvedet er, som nemnd, identisk med gamlestevet. Gamlestev er gjerne visdomsstev; difor er det naturleg at det i somme oppskrifter av Draumkvedet finst strofer som også kan opptre som frittståande gamlestev. Om det er stev som har gått inn i visa, eller stevliknande strofer som har slite seg laus frå visa, er ikkje godt å seia. Ein må heller ikkje gløyme at tonane er skylde den sokalla «gamle stevtonen». Stev med sams tema finst i overleveringa som stevrekkjer. Eksempel på det er Norafjøllssteva, som skildrar ei reise, og Draugkvedet som inneheld stev som er lagde i munnen på ein dauing. (Draug = attergangar etter ein død person. Draugar opptrer til dømes i segner). Somme forskarar, som Brynjulf Alver, har drøfta om Draumkvedet beint fram kan vera ei stevrekkje, og inga folkevise. Svale Solheim og fleire med han har vore og er rimeleg overtydde om at Draumvedet er ei sjølvstendig vise, noko dei beste nedteikningane ber bod om. Dei har ein episk tråd, og dertil stort sett ikkje innslag av gamlestev. Liksom Draumkvedet, handlar «Beltevisa» (ei skjemtevise) om ein mann som merkjer seg ut i samband med kyrkjegang, den eine av di han kjem med løyndomar frå den hi verda, den andre av di han ber eit belte som vekkjer oppsikt. Blant anna i materialet etter Sveinungsson finn ein strofer som og finst i Beltevisa. Dette er i og for seg normalt i balladematerialet. Slike strofer er kalla vandrestrofer og opptrer gjerne når det er noko sams i situasjonen. Observasjonen kan difor ikkje nyttast til å undergrave at det finst eit sjølvstendig Draumkvede. Dei beste variantane har dessutan ikkje strofer sams med Beltevisa.
Eineståande i Norden
Draumkvedet har ingen variantar i det øvrige nordiske balladematerialet, men det finst mange balladar med visjonsmotiv, som til dømes «Agnus Dei». To danske balladar, «Den rige Mands Sjæl» og «Sjælen for Himmerigs Dør» (DgF 105 og 106), har, interessant nok, eit omkved som minner om Draumkvedet: «Tungen kan tale, men Sjælen skal svare for Dommen». Jf. Draumkvedet: «Tunga talar, og sanning svarar på domedag.» Dette omkvedet er det elles lite av dekning for i nedteikningane av Draumkvedet.
1462
1462 (romartal MCDLXII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Draumkvedet
Dateringsteoriar og tolkingar
Jørgen Moe meinte at Draumkvedet var «verken meer eller mindre end den ældre Eddas Sólar-ljód, omformet til en Romance», og at Olav Åsteson måtte vera Heilag-Olav. M. B. Landstad slutta seg til synspunktet, men meinte at både Sólarljód og Draumkvedet byggjer på den heilage Ansgars visjonar som vi kjenner frå hagiografien om han.
Sophus Bugge skreiv alt i 1854, 21 år gamal, ein artikkel skulle koma til å leggje grunnlaget for Draumkvede-forskinga i dei komande hundre åra. Han peikte på reminisensar frå norrøn mytologi, og han registrerte skyldskap mellom Draumkvedet og visjonsdiktning i mellomalderen. Særleg var han oppteken av skyldskap med den irske riddaren Tundals visjonar frå 1149, som til og med hadde vorte omsette til norsk (norrønt) ca 1250 med tittelen Duggals Leizla:
Då Moltke Moe heldt sine namngjetne førelesningar om Draumkvedet i 1901 og 1902, slutta han seg til Sophus Bugges oppfatning. Han meinte at Draumkvedet måtte vere dikta av ein nordmann i England på grunnlag av Tundals visjon, og at det skreiv seg frå ei brytingstid mellom kristendom og heiden tankegang.
Seinare forskarar er skeptiske til Moes tidlege datering. Svenskane Strömbeck og Hildemann peikte på at samanhengen med mellomaldervisjonane ikkje var overtydande, og at til dømes førestillinga om ei bru i den hi verda (Jf.Gjallarbrua) finst i mange religionar, og at ho også var levande i langt fram i tida, til dømes i hundreåret for reformasjonen. Ministrelstrofe og strofer i første person er også element som peikar mot at kvedet kan vera yngre.
Brynjulf Alver går lengst når han hevdar at Draumkvedet ikkje treng å vera eldre enn 1700. Han argumenterer med at Draumkvedet i oppskrivingstida for det meste tok seg ut som stevrekkjer, og hadde kan hende aldri vore noko anna.
Bengt. R. Jonsson argumenterer for at ei datering mellom 1350 og 1550 er sannsynleg.
I vår tid er det vanleg å hevde at Draumkvedet må vere dikta i Vest-Telemark sidan det ikkje er funne andre stader. Kan hende i miljøet rundt Eidsborg stavkyrkje? Olav Bø skriv til dømes at «Draumkvede er eit originalt dikt eller kvede, skapt i eit folkeleg miljø. Det treng ikkje å byggje på visse anglo-irske visjonar, snarare på allmenne refleksjonar kring kyrkjeleg forkynning.»
Innviingsrøynsle eller motreformatorisk protestsong?
Då Rudolf Steiner vitja Noreg i 1910, gjorde Ingeborg Møller han merksam på Draumkvedet. Ho omsette for han, ord for ord, ein avstytt versjon av Moes restitusjon, publisert av songaren Thorvald Lammers i 1901. Denne omsette dei saman til tysk.
Steiner meinte at Draumkvedet gav til beste ei autentisk innviingsrøynsle, og heldt fleire føredrag om dette. Marie Steiner-von Sievers framførte sidan alltid teksta på tysk. Dette gjorde mykje til at Draumkvedet vart kjend i Mellom-Europa.
Rudolf Steiner meinte elles at namnet «Olav Åsteson» er eit mysterienamn som hadde vore nytta i generasjonar. Til Møller skal han ha sagt at Draumkvedet er mykje gamalt, ja at det går så langt attende som til kring år 400 etter Kristus! På den tid måtte det ha levd ein stor, innvigd kristen i Noreg. Mysterienamnet hans var Olav Åsteson, og kvedet skulle då vera ei skildring av koss han vart innvigd på ei ferd gjennom stjerneverda og det han såg og opplevde. Steiner meinte vidare at den tradisjonen vi kjenner, berre er ruinane av eit meir opphavleg kvede. Gjennom Steiner blei diktet ei inspirasjonskjelde for norske kunstnarar som Ivar Mortensson-Egnund og Olav Aukrust.
Georg Johannesen argumenterte i si bok om Draumkvedet frå 1993 for at diktet kunne daterast til tida rundt reformasjon og motreformasjon. Han la då særskilt vekt på rammeforteljinga, der Olav Åsteson (eller Åkneson) «kjem i motstrid med det presten held på med framfor alteret». Han understreka samstundes det prinsipielt umoglege med å datera muntlege dikt: «Datering av anonyme dikt er ein selskapsleik». Ein lyt skilja mellom Draumkvedet som munnleg (oral) song (Draumkvede O), skriftfesta dikt (Draumkvede S) og som objekt for Draumkvede-forsking (Draumkvede F).
Historiske modellar?
Det har og vore gjort jakt på mogelege historiske førebilete for diktaren og visjonæren. Ein populær teori har, som nemnd, gått ut på at visjonæren i Draumkvedet skulle vera Olav den heilage. Det er få som fester lit til det i dag. Ivar Mortensson-Egnund meinte å vita at Draumkvedet var dikta av abbed Runolf på Lyse kloster ein julekveld på 1100-talet. I 1927 laga han ein «rekonstruksjon» på 119 strofer. Han kasta fram ein teori om at Draumkvedet var utgangspunktet for all nordisk balladedikting. Då kunne han hemningslaust hente inn strofer frå andre balladar. Det er knapt nokon i dag som for alvor sluttar seg til Egnunds vidtgåande teori og praksis.
Draumkvedet i kunstmusikken
Ei rekkje norske komponistar, Ludvig Mathias Lindeman, David Monrad Johansen, Klaus Egge, Sparre Olsen, Johan Kvandal, Ludvig Nielsen, Eivind Groven og Arne Nordheim har skapt, til dels storfelte, komposisjonar over Draumkvedet for ulike besetningar og føremål. Dei fleste byggjer meir eller mindre på dei melodiane som har levd i tradisjonen. Nordlendingen Monrad Johansens mannskorverk frå 1920-talet, nyttar berre nyskapt melodistoff, medan telemarkingen Eivind Groven, som voks opp i Tokke, i same miljø der Draumkvedet hadde levd i munnleg tradisjon fram til hans eiga tid, nytta overleverte tonar og dikta ei mengd nytt melodistoff i same ånd som det gamle. Han fylgde og langt på veg Ramskeid-varianten, og sette domsscena til slutt. Men han tok og med avsnittet om Pilegrimskyrkja som vantar hjå Maren Ramskeid, men som finst hjå Anne Lillegård frå Lårdal (i Tokke kommune i dag).
Teksutdrag
Utdrag av Moltke Moes restitusjon frå 1890-åra. Moe henta materiale frå fleire nedskrifter, og sette opp ei rekkjefylgje i samsvar med eigne teoriar:
1.
2.
20.
31.
37.
43.
52.
(såle-Mikkjel = erkeengelen Mikael, kvòrare = kvarandre, fø'esheimen = på jorda, heklemog = torner (overført tyding))
Diktet i Moes restitusjon er sett opp i åtte bolkar med til saman 52 strofer (fire verselinjer i kvar, pluss omkved som skiftast for kvar bolk. Sjå utdrag over.)
Vegbom
Ein bom er ei stong eller eit stengsel i tre eller metall som sperrar ein veg (bomveg), inn- eller utkjørsel, ein jernbaneovergang eller eit ferjeleie.
Provinsen Rovigo
Provinsen Rovigo (italiensk Provincia di Rovigo) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Rovigo. Han har eit areal på 1 789 km² og totalt 244 625 innbyggjarar (2005). Det er 50 kommunar i provinsen.
Provinsen grensar i nord mot provinsane Verona, Padova og Venezia, i sør mot provinsen Ferrara og i vest mot provinsen Mantova. I aust ligg Adriahavet. Den nordlege grensa går langs elva Adige frå Badia Polesine til sjøen, bortsett frå langs området Cavarzere i provinsen Venezia, og den sørlegt grensa går langs Po frå Melara til sjøen. Provinsen inneheld heile deltaet til Po.
Av dei største kommunane i provinsen finn ein:
Trygve Bjerkrheim
Trygve Bjerkrheim var redaktør og forfattar av dikt og songar. Han var fødd i Bjerkreim i Rogaland, men flytta med familien til Løken i Høland som liten og voks opp der. Bjerkrheim utdanna seg til cand. theol. og blei tilsett som redaktør for bladet Kineseren i 1936, eit blad som like etter fekk namnet Utsyn, og som er hovudorgan for Norsk Luthersk Misjonssamband. Som forfattar har han skrive fleire tusen dikt og songar som finst i nær alle kristne song- og salmebøker i Noreg.
Gónni
Gónni (gresk Γόννοι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lárisa i Thessalía i Hellas. Gónni inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Témbi.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Gónni 2 462 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 909 innbyggjarar.
Ballymena
Ballymena er ein by i Antrim i Nord-Irland. Det irske namnet på byen, Baile Meánach, tyder 'Midtbyen'. Ved folketeljinga i 2011 hadde Ballymena eit folketal på 29 467. Byen er den åttande største i Nord-Irland. Han høyrer til Mid and East Antrim Borough Council, som har hovudkvarter her.
Ballymena blei bygd på land gjeve til Adair-familien av kong Karl I i 1626. Til gjengjed skulle byen halda to årlege marknadar og ein laurdagsmarknad i all ettertid. Laurdagsmarknaden var framleis i drift i 2018. Ballymena er elles ein viktig handleby for nordirar.
Geografiske ytterpunkt i Jordan
Dette er ei liste over geografiske ytterpunkt i Jordan.
Carl Johan Bergman
Carl Johan Lennart Bergman er ein svensk tidlegare skiskyttar frå Bergsäng i Hagfors kommun. Han vart verdsmeister i mixstafett under VM i skiskyting 2007, og vann i ei seinare meisterskap to VM-sølv og like mange VM-bronsar. Sidan 2010 er han gift med norske Liv-Kjersti Eikeland.
Fugletrekk
[[Fil:Migrationroutes_no.svg|400px|mini|høgre|Trekkruter for seks flyttfuglar. Etter Ian Newton.
Carl Johan Bergman
Aktiv
Bergman deltok i verdscupen i skiskyting i 14 sesongar, 2001-14. Han sigra i 3 sprintrenn. Den fyrste sigeren kom i finske Kontiolahti 16. mars 2006, der han toppa framfor polske Tomasz Sikora og tyske Sven Fischer. Dei to andre sigrane kom i 2011/12-sesongen, i høvesvis Östersund og i Hochfilzen. I alt steig Bergman på sigerspallen etter 10 individuelle verdscup-tevlingar.
Fugletrekk
]] Fugletrekk er vandringar fuglane gjer etter tre hovudtypar trekkmønster: spreiing, nomadisme og den vanlege sesongmessige vandringa mellom hekkeområdet og vinterkvarteret. Det finst ulike definisjonar for fugletrekk, frå dei som berre tar med den årlege, sesongmessige flyttinga, til ein vidaste definisjon som tar med alle flyttingar som fuglar gjer, horisontalt og vertikalt. Fugleartar som i regelen gjer sesongmessige trekk nemner ein flyttfugl eller trekkfugl. Fugletrekk oppstår som respons til endringar i fødetilgang, habitat, vêr eller dagslengd. Fuglar som ikkje trekkjer er kalla standfuglar, og kan seiast å vere motsetnaden til trekkfuglar.
Carl Johan Bergman
Aktiv
Under verdsmeisterskapen 2007 i Antholz i Italia gjekk Bergman på ankeretappen Sveriges lag inn til gull på mixstafetten, dei andre på laget var Helena Jonsson, Anna Carin Olofsson og Björn Ferry. To år etter var Bergman atter med i gullstriden på mixstafetten i ein verdsmeisterskap. Som ankermann måtte han i Pyeongchang sjå seg slått med seks sekundar av Frankrikes ankermann Simon Fourcade, men berga sølv til Sverige ved å halde Tysklands Michael Greis tre sekundar bak seg. Under VM i skiskyting 2010 i Khanty-Mansijsk kompletterte Bergman medaljesamlinga i mixstafettar gjennom å gå mål til svensk bronse. Sitt beste internasjonale meisterskap gjorde Bergman i Ruhpolding i 2012. Han opna då med å sikre seg bronsemedaljen i sprintrennet. Deretter gav han favoritten Martin Fourcade hard kamp om sigeren i jaktstarten, ei tevling som enda med sølvmedalje til Bergman, vel 5 sekundar bakom Fourcade. Til sist i meisterskapen vart Bergman sjettemann i 15 km fellesstart.
Fugletrekk
Nokre gonger blir trekk ikkje rekna som verkeleg trekk fordi dei er uregelmessige. Dette er nomadisme, streif og invasjonar eller spreiing. Spreiing er trekk som går i berre éi retning, til dømes rørsler av juvenile fuglar bort frå oppvekstområdet. Trekkrutene i dei ulike trekksystema kryssar alle fjellkjeder, hav, ørkenar og isbrear på jorda med unntak av polområda.
Omtrent 1800 av verdas 10 000 fugleartar er langdistanseflyttfuglar.
Historiske referansar
Registreringar av fugletrekk vart gjort for 3000 år sidan av Hesiod, Homer, Herodot og Aristoteles. Også Bibelen refererer til fugletrekk, som i Jobs bok (39:29), «Var det din forstand som lærte falken å flyga, spreia vengene og gli mot sør?» Og i Jeremias bok (08:07), «Jamvel storken under himmelen kjenner sine faste tider, og turteldua, svala og trasta passar tida då dei skal koma. Men folket mitt kjenner ikkje Herrens lov.» Aristoteles merka seg at traner reiste frå steppene i Skytia til våtmarker ved kjeldene til Nilen. Plinius den eldre gjentok Aristoteles sine observasjonar  i Historia Naturalis. Aristoteles ymta likevel om at svaler og andre fuglar gjekk i dvale. Denne trua heldt seg så seint som 1878, då Elliott Coues oppførte titlane på ikkje mindre enn 182 artiklar som handla om dvaletilstand blant svalene. Det var ikkje før tidleg på 1800-talet at fugletrekk vart akseptert som ei forklaring på at fuglar blir borte om vinteren.
Trekkmønster for sesongtrekk
Sesongtrekka er prega av ein rytmisk, årleg sesongvariasjon. Mange fuglepopulasjonar gjer fugletrekk over lange avstandar langs ei trekkrute. Det vanlege mønsteret på den nordlege halvkula inneber flyging nordover mot hekkeområde i tempererte eller arktisk sommar om våren og tilbake til overvintringsområda i varmare strøk i sør om hausten. På den sørlege halvkula er retningane i hovudsak reversert, men det er mindre landareal for langdistansetrekk sør for ekvator. Jamvel om mange langdistansetrekk i hovudsak går etter nord-sør ruter, følgjer fleire etablerte sesongtrekk nærare aust-vest retninga og einskilde, som albatrossar, flyg jorda rundt over hav, grovt rekna langs ein latitude på den sørlege halvkula.
Ein kostnad ved trekkåtferda er auka risiko for predasjon. Døme på at predasjon kan bli forsterka under trekket er åtferda blant eleonorafalk. Eleonorafalk hekkar på øyar i Middelhavet, han har ein svært sein hekkesesong, synkronisert med hausttrekket av sørgåande sporvefuglar, slik at trekkfuglane blir utnytta som føde til falkeungar. Ein liknande strategi blir nytta av den store flaggermusarten, Nyctalus lasiopterus, som jaktar på sporvefuglar i nattlege trekk i Europa, Vest-Asia og Nord-Afrika. Den høge konsentrasjonen av trekkfuglar ved rasteplassar gjer dei spesielt sårbare for parasittar og patogen, som krev ein auka immunrespons.
Dei to hovudkategoriane av sesongtrekk er langdistansetrekk og kortdistansetrekk, omgrep som er i bruk for å skildre variantar av sesongtrekk er mellom anna partielt trekk, mytetrekk, overflygingstrekk og sløyfetrekk.
Trekkruter
[[Fil:Main international flyways - bird migration-fr.svg|400px|mini|høgre|Nokre hovudruter for trekksystema i verda. (Thompson og Byrkjedal)
]] Dei fleste trekk byrjar med at fuglane tar av i ein brei front. Ofte vil denne fronten smalne inn i ei eller fleire føretrekte trekkruter. Desse rutene følgjer vanlegvis fjellkjeder og kystlinjer, nokre gonger dalføre og elver, slik at dei kan dra nytte av oppdrift og andre vindmønster eller unngå geografiske barrierar til dømes lange strekningar med ope vatn. Den spesifikke ruta kan vere genetisk programmert eller ho kan vere lært i varierande grad.
Partielt trekk
Innan ein art kan delar av bestanden vere standfuglar, medan andre delar av bestanden trekkjer til høgare breiddegrader for å hekke. Dette er kjent som partielt trekk. Om vinteren kan ein då observere både trekkfuglar og standfuglar av same arten innanfor eit leveområde eller region. Partielt trekk er svært vanleg på dei sørlege kontinenta, i Australia, er 44 % av ikkje-sporvefuglartane og 32 % av sporvefuglartane partielltrekkfuglar. Blant nokre artar er det ein tendens til at populasjonar på høgare breiddegradar er vandrande og vil ofte leve ved lågare breiddegradar om vinteren.
Overflygingstrekk
Flyttfuglar av ein art kan passere breiddegradar der andre populasjonar av arten er standfuglar, fordi eit eigna overvintringshabitat allereie er opptatt. Dette fenomenet er kalla overflygingstrekk, på engelsk 'leap-frog migration'.
Trekkdeling
Det er vanleg å finne ulike mønster av taiming og trekkdistanse innanfor same populasjonen, både kjønna og aldersgruppene kan ha ulike trekkmønster. Berre hofuglar av bokfink (Fringilla coelebs) i delar av Skandinavia trekkjer, og hannfuglane er standfuglar. Dette var årsaka til at Carl von Linné gav arten det spesifikke namnet coelebs, ein ungkar. Blant mange artar vil vaksne hekkande individ fare bort frå hekkeområdet så snart ungfuglane er sjølvstendige, ungfuglane nyttar meir tid på å auke feittlagre før dei er klare til å starte på det første trekket. Gauk er kjent for denne type trekkdeling i ekstrem grad, men åtferda er kjent blant mange andre artar, til dømes fiskeørn og vepsevåk og blant artar av vadefuglar som sandløpar, polarsnipe og temmincksnipe.
Nord–sør trekkdeling
Flyttfuglar som trekkjer sørover til hekkeområde på høgare breiddegrader kallast generelt australmigrantar. Flyttfuglar som trekkjer nordover mot hekkeområde er borealmigrantar.
Omgrepa nyttast spesielt for flyttfuglar i tropiske regionar i Sør-Amerika der nokre artar i eit avgrensa område trekkjer mot nord til hekkeområdet sitt, medan andre trekkjer sørover for å hekke.
Borealmigrantar er òg del av neotropiske trekkfuglar. Neotropiske trekkfuglar er artar der majoriteten av individa hekkar nord for krepsens vendekrets i Amerika og overvintrar sør for denne breiddegraden.
Sløyfetrekk
Rutene brukte på uttrekk og tilbaketrekk er ofte ulike. Eit vanleg mønster i Nord-Amerika er trekkruter etter klokka, der fuglane på veg nordover har ein tendens til å halde ei vestleg rute, medan ruter for tilbaketrekk har ein tendens til å vere meir austlege.
Vassfugltrekk
Eit typisk bilete av fugletrekk som fenomen er at det skjer blant landfuglar som svaler på den nordlege halvkula, og at trekket går via lange flygeturar til tropane. Men mange ender, gjæser og svaner som hekkar i nord er òg langdistanseflyttfuglar. Andefuglar treng å flytte frå dei arktiske hekkeplassane sine langt nok mot sør til å sleppe unna frose vatn om vinteren. Dei fleste holarktiske artar av andefuglar held seg på den nordlege halvkula om vinteren, men på breiddegrader med mildare klima. Til dømes vandrar kortnebbgås frå Island, Aust-Grønland og Svalbard til Dei britiske øyane og andre kyststrøk i nordvestlege Europa. Trekkrutene og overvintringsområda er tradisjonelle i andefamilien, og kjennskapen til ruter blir overført frå ein generasjon til neste når ungfuglar flyg saman med foreldra på første trekket deira. Nokre ender, slik som knekkand, flyttar heilt eller delvis inn i tropane.
Dei same omsyn til barrierar som fjellkjeder og ope hav for langdistanse landfugletrekk gjeld òg for andefuglar, men andefuglar møter andre typar hindringar. Eit stort område av land utan vassførekomstar som byr på høve til fôring er eit hinder for ein vassfugl. Ope hav kan òg vere ein barriere for ein fugl som finn føde i kystnære farvatn. Under trekket unngår fuglane slike barrierar ved å ta omvegar, til dømes trekkjer ringgås frå Tajmyrhalvøya til Vadehavet via kysten av Kvitsjøen og Austersjøen snarare enn direkte over Nordishavet og Skandinavia. Vadefuglar kan vise liknande trekkmønster. Mange artar, som til dømes myrsnipe og beringsnipe, gjer lange vandringar frå dei arktiske hekkeplassane sine ned til varmare stader utan å krysse ekvator, men andre som sandsnipe reiser lengre avstandar til tropane på den sørlege halvkula. Til likskap med store og kraftige andefuglar, er vadefuglar sterke flygarar. Dette kan tyde på at vadefuglar som overvintrar i tempererte regionar har kapasitet til å gjere ytterlegare kortare rørsler i tilfelle spesielt dårleg vêr.
For nokre artar av vadefuglar, avheng trekksuksessen av tilgjenge på visse viktige matressursar på rasteplassane langs trekkruta. Dette gjev trekkfuglane eit høve til å «bunkre» før dei tar til på neste etappe av reisa. Nokre døme på viktige rasteplassar i Nord-Amerika er Fundybukta og Delawarebukta.
Lappspovar har den lengste kjende flyruta utan stopp for ein trekkfugl, i eit tilfelle flaug eit individ 11 680 kilometer frå hekkeområdet i Alaska til vinterkvarteret på New Zealand. Før trekket tar til, er 55 prosent av kroppsvekta lagra feitt til drivstoff for denne stopplause flyginga.
Sjøfugltrekk
Dei pelagiske artane, hovudsakleg i stormfuglordenen Procellariiformes, er sterke trekkfuglar, og albatrossar på dei sørlege hava kan sirkle jorda rundt når dei «rir på»  roaring forties utanfor hekkesesongen. Stormfuglar lever spreitt over store område med ope hav, men samlast når tilstrekkeleg mat blir tilgjengeleg. Mange stormfuglar er òg blant dei med lengst trekkrute; grålire som hekkar på Falklandsøyane trekkjer 14 000 kilometer mellom hekkekolonien og beiteområdet i Nord-Atlanteren og Norskehavet. Nokre fuglar av arten havlire, som hekkar på øyar og kyststrøk i Nord-Atlanteren, gjer tilsvarande trekk, men i motsett retning. Ettersom desse fuglane når særs høg levealder, kan trekka deira dekkje enorme avstandar i løpet av livstida, havlire er rekna å flyge ein samla distanse på 8 millionar kilometer i løpet av over 50 års levetid.
Landfuglar i trekk
Fuglar med store og breie venger er avhengige av termikk med stigande varmluft for å gjere dei i stand til å sveve. Dette inkluderer mange rovfuglar som kondorar, ørner og gribbar, men òg storkar. Desse fuglane trekkjer på dagtid. Trekkjande artar i desse gruppene har store problem med å krysse lengre avstandar over vatn, sidan termikk berre førekjem over land, så desse fuglane er ikkje i stand til å oppretthalde normal, aktiv flyging over lange avstandar. Middelhavet og andre hav representerer derfor eit stort hinder for slike store fugleartar. Dei må derfor krysse hava der dei er på det smalaste. Massive mengder store rovfuglar og storkar passarar over område som Gibraltar, Falsterbo og Bosporos ved trekktider. Meir vanlege artar, som til dømes vepsevåk, kan teljast i hundretusen ved hausttrekket. Andre barrierar, slik som fjellkjeder, kan òg føre til å fuglekonsentrasjonar i trekkruter, spesielt av store dagaktive flyttfuglar. Dette er ein betydeleg faktor i flaskehalsen i det mellomamerikanske trekksystemet.
Mange av dei mindre insektetande fuglane inkludert songarar, parulaer, kolibriar og flugesnapparar flyg over store avstandar, vanlegvis om natta. Dei landar om morgonen og kan søkje næring i eit par dagar før dei tar opp att trekket sitt. Fuglane blir referert til som fuglar på gjennomtrekk i dei regionane der flyttfuglane opptrer i kort tid når dei er på veg i trekkruta si. Nattlege trekk gjev redusere predasjon, og fuglane unngår overoppheting, og kan beite i løpet av dagen. Ein kostnad ved nattlege trekk er tap av søvn. Flyttfuglar kan vere i stand til å forbetre søvnkvaliteten å kompensere for tap av søvntid.
Kortdistansetrekk
Såleis vil fuglar som hekkar i naturtypar av fjell- og myrlandskap, som murkrypar og fossekall, trekkje til lågare høgder for å sleppe bort frå kulda. Andre artar som dvergfalk og songlerke vil flytte vidare til kysten eller til eit sørlegare område. I Storbritannia er ikkje bokfink trekkfugl, men han flyttar sørover eller over til Irland i svært kaldt vêr. Kortdistanseflyttfuglar av ordenen sporvefuglar har to evolusjonære opphav. Dei som har langdistanseflyttfuglar i same familie, slik som gransongar, er artar med opphav frå den sørlege halvkula som gradvis har forkorta trekkrutene sine ved å tilpasse seg leveområde på den nordlege halvkula.
Artar som ikkje har nærskylde langdistanseflyttfuglar, som sidensvansar, streifar rundt i respons til endringar i vintervêr, snarare enn å forbetra tilhøve for forplanting.
I tropane er det lite variasjonen i dagslengda gjennom årstidene, og det er alltid varmt nok for å gje næringstilgang, jamvel om det på grunn av konkurranse ikkje er nok mat for kvar einskild fugl. Fugletrekk innanfor tropane har vorte langt mindre studerte enn i tempererte soner. Ein trudde tidlegare at tropiske fuglar var standfuglar for det meste, men trekk mellom ulike høgdnivå og andre intratropiske rørsler synest å vere overraskande vanlege. Til dømes finst det meir enn 500 artar og underartar som er trekkfuglar innanfor det afrikanske kontinentet. Mange tropiske regionar har våte og tørre årstider, det tvingar nokre fuglar å trekkje eller vandre mykje å finne mat. Faktisk blir monsunen i India innleidd med at jakobinargauken kjem, «forløparen til monsunen». Andre døme inkluderer lundisfugl i Vest-Afrika og mange australske fugleartar. Det finst nokre få artar, særleg gaukar, som er ekte langdistanseflyttfuglar i tropane. Eit døme er smågauk, som hekkar i India og lever elles i Afrika. Slike døme viser at det er tilgjenge på føde, og ikkje vêrtilhøve i seg sjølv, som kan drive trekkmønstera i somme fall.
Vertikale trekk
Kortdistansetrekk mellom ulike høgdnivå er vanleg over heile verda der fuglar har habitat i høgtliggande naturtypar, til dømes i Himalaya og i Andesfjella. Mønsteret er at slike vertikaltrekkfuglar hekkar høgt om sommaren og flyttar seg ned til lågare og varmare strøk om vinteren. Eit unntak frå regelen er blåjerpe, Dendragapus obscurus, som lever i Rocky Mountains og overvintrar på høgare nivå enn der dei hekkar. Ganske ofte blir vertikale trekk kombinert med langdistansetrekk, til dømes vil kashmirflugesnappar og prakttrast i Himalaya trekkje så langt sør som til høglandet i Sri Lanka. Gulbuk, Chelidorhynx hypoxantha i kvisthopparfamilien, er ein annan vertikalflyttfugl i Himalaya, han hekkar mellom 1500 og 4000 moh., men flyttar så lågt som til 180 moh. om vinteren. Vertikale trekk kan òg vere viktige for fuglar som lever på relativt små øyar, slik som på Hawaii med sine høge fjell. Andre artar som gjer vertikale trekk er alpekaie og vasspiplerke.
Mytetrekk
Mytetrekk, eller fellingstrekk, er eit årleg trekk som nokre av fugleartar gjer årleg til eit myteområde der dei har ro og god tilgang på næring. Eit slikt myteområde utan forstyrringar er naudsynt for nokre av artane av vadefuglar og andre vassfuglar som taper flygeevna for ein avgrensa periode i samband med årleg myting. Dette gjeld artar frå snipefamilien, andefamilien, alkefamilien, tranefamilien, riksefamilien og dukkarfamilien. På kysten av Noreg gjer ærfuglhannar mytetrekk i hekketida. Eit kjent mytetrekk i Europa er det som mange gravender i verdsdelen gjer årleg til Dei frisiske øyane i Vadehavet. Eit anna døme på mytetrekk er det som av nokre dverggjæser gjer frå Finnmark til Tajmyrhalvøya.
Trekk på den sørlege halvkula
Fugletrekk er først og fremst, men ikkje heilt, eit fenomen på den nordlege halvkula. På den sørlege halvkula, har sesongmessige trekk ein tendens til å vere mykje mindre opplagde. Det er fleire grunner til dette.
For det første er det slik at vide flater av landmassar og vide havflater på den sørlege halvkula ikkje konsentrerer fugletrekka inn i tronge og openberre trekkvegar, noko som gjer trekkrutene lite synlege for menneskelege observatørar.
For det andre har klimatiske regionar i sør ein tendens til å overlappe kvarandre over store område heller enn å ligge heilt åtskilte. Bakkelevande fuglar i det minste, treng ikkje gjere lange trekk over ueigna habitat for å nå fram til bestemte destinasjonar, flyttfuglane kan i staden trekkje i eit roleg tempo, og søkje mat undervegs.
Smalstripesvale, Cecropis cucullata, i det sørlege Afrika, har eit trekkmønster der ho trekkjer nord for overvintring i nordlege Angola, sørlege Kongo og Tanzania. I Australia er satengmonark, Myiagra cyanoleuca, orientråke, Eurystomus orientalis, og regnbogebietar, Merops ornatus, døme på artar på den sørlege halvkula som overvintrar godt nord for hekkeområdet sitt.
Australmigrantar som hekkar på tempererte breiddegradar i sørlege Sør-Amerika, vil vere på hekkeplassen frå ca. desember til februar og trekkjer nord for overvintring nærare ekvator, til dømes i Peru. Borealmigrantar som overvintrar i same leveområde eller på same breiddegrad sør for ekvator, kan trekkje nordover for hekking i Nord-Amerika. Dei fleste borealmigrantar frå Peru er til stades i september-april, men held seg elles i Nord-Amerika for hekking. Det finst eit sært tilfelle der bestanden av same arten er splitta i tre delpopulasjonar ut frå trekkvanar. I Colombia er ein underart av gaffeltyrann borealmigrant, ein annan er australmigrant, mens ein tredje underart er standfuglar og hekkar i Colombia. Ei liknande åtferd finn ein blant raudaugevireo i Peru. Ein del av bestanden er australmigrantar, ein annan del er borealmigrantar, og dei to delpopulasjonane vekslar gjennom året om å ha fråvære frå landet.
Symjetrekk og trekk til fots
Migrasjon blant fuglar er ikkje avgrensa til fuglar som kan flyge. Dei fleste pingvinartar trekkjer ved symjing. Desse rutene kan dekke over 1000 km. Lomvi og polarlomvi på den nordlege halvkula har òg lange trekkruter til havs. Vaksne fuglar myter og er ikkje i stand til å flyge når ungane er nyklekte. Polarlomvi kan symje meir enn 1000 km bort frå hekkeplassen på Vest-Grønland.
Blåjerpe gjer høgdfordelingstrekk for det meste til fots. Emu i Australia har vorte observert å gjere langdistanserørsler til fots under tørkeperiodar.
Fugletrekk i Noreg
Vilkåra for overvintring skil seg gjennom ulike naturtypar og ulikt klima frå sør til nord i fastlands-Noreg. Innanfor landegrensene finn ein flyttfuglar som vandrar sør og ut av landet for overvintring, andre som kjem frå høgare breiddegrader for overvintring i Noreg. Andre igjen er flyttfuglar innanfor landegrensene, men det finst òg standfuglar som vandrar lite. Nokre artar er berre overflygingsartar i trekktida som sjeldan overvintrar eller oversomrar på fastlands-Noreg. Somme er vitjande overvintringsartar langs norskekysten. Også på den høgarktiske øygruppa Svalbard finn ein nokre plassar fuglar vinterstid, jamvel om det aller meste av fugelivet der trekk sørover om hausten. Mange hekkefugleartar i Noreg gjer partielt trekk der delar av populasjonen er stasjonær, medan andre delar vandrar ut av landet.
Insektetarar som seglarar, svaler, flugesnapparar og songarar er sterke flyttfuglar som trekkjer ut av landet til lågare breiddegrader for overvintring. Trekrypar er insektetar og lever likevel normalt stasjonært i utbreiingsområdet av insekt i bork og daudt treverk. Andre typiske flyttfuglar er vadefuglar, alle terner og rovfuglar unntatt dei største rovfuglartane. Predatorar som fjellvåk og jordugle lever dels som invasjonsart og opptrer i eit område i største mengd berre i store smågnagarår.
Landistanseflyttfuglar frå Noreg trekkjer typisk til Afrika og gjerne til Sahel og sørover. Døme er dei tre svaleartane. Nokre få artar som har spreidd seg inn i Noreg frå aust trekkjer søraustover. Rosenfink i Søraust-Noreg overvintrar i India. Lappsongar i Aust-Finnmark overvintrar i Indonesia og Filippinane.
Ærfuglar er i ei viss mon standfuglar langs kysten, men kysten av Noreg får òg vitjing av populasjonar frå Austersjøen og Svalbard om vinteren. Den norske sommarpopulasjonen langs skagerrakkysten trekkjer dels sørover mot Danmark.
Framande som passerer Noreg
Sandløpar har hausttrekk over Noreg som omfattar både fuglar frå Grønland og frå Sibir. Ein liten hekkebestand finst på Svalbard. Nokre få fuglar overvintrar lengst sør i Noreg. Polarjo hekkar aust for Noreg, men kan vere talrik langs kysten av Noreg i haust- og vårtrekket. Han kan òg opptre nomadisk i Noreg om sommaren. Polarsymjesnipa hekkar på Bjørnøya og andre øyar på Svalbard, om hausten trekkjer ho sørover i Atlanterhavet og kan av og til komme til kysten av fastlands-Noreg under trekket.
Hekkefuglar av snøsporv frå nordaustlege Grønland trekkjer over nordlege Noreg på veg mot Sør-Russland og Kasakhstan, medan mykje av hekkebestanden i fastlands-Noreg trekkjer ut av landet til nordlege Europa. Det kjem trekkfuglar av polarsnipe over Noreg av den vestlege underarten som lever på Grønland og i austre arktiske Canada. Arten er dessutan ein sjeldan vintergjest i Noreg.
Framande som overvintrar på eller ved fastlands-Noreg
Polarmåse hekkar på Jan Mayen og Svalbard og kan treffast langs kysten av Nord-Noreg om vinteren. Grønlandsmåse hekkar på Grønland og austlege Canada. Han er regelmessig vintergjest langs norskekysten. Alkekonge er eit eksempel på sjøfugl som hekkar nord for fastlands-Noreg (Grønland og Svalbard) og trekkjer ned til Nordsjøen, men observerast sjeldan ved norskekysten. Praktærfugl overvintrar ved kysten frå Nordland og nordetter. Dei er truleg hekkefuglar på tundraen ved kysten av arktisk Russland. Islom er ein annan art frå Grønland, Island og kanskje Canada som overvintrar langs norskekysten. Songsvaner frå Nord-Skandinavia og Kola-halvøya overvintrar i Sør-Noreg og spreidd nord til Lyngen.
Svalbard
Av dei over 35 fuglartane som hekkar regelmessig eller uregelmessig på Svalbard, er dei fleste trekkfuglar og forlèt øygruppa om hausten for overvintring i tempererte eller tropiske område. Svalbardrype, (Lagopus mutus hyperboreus), ein underart av fjellrype, er intern trekkfugl på Spitsbergen og vandrar mot spesielle overvintringslokalitetar om vinteren. Trekkruter på opptil 110 kilometer er registrert. Mindre populasjonar av havelle, teist, ærfugl og ismåse kan overvintre langs isfrie område av vestkysten av Spitsbergen.
Ramnen
For fuglen av same namn, sjå ramn.
Ramnen (frå latin Corvus) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Biletet har berre 11 stjerner som er synlege for det nakne auga (lysare enn storleiksklasse 4,02). Det var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av Klaudios Ptolemaios, som berre talde sju stjerner og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta.
Stjerner
Fire av stjernene, δ, γ, ε og β Crv dannar ein asterisme. or "the Sail».
Dei fire mest lyssterke stjernene i Ramnen er stort sett lite merkverdige. Alfa Corvi, òg kalla Alchiba, er ei kvitfarga stjerne med storleiksklasse 4,0, 40 lysår frå jorda. Beta Corvi er ei gul kjempestjerne med storleiksklasse 2,7, 146 lysår frå jorda. Gamma Corvi, òg kalla Gienah, er den mest lyssterke stjerna i Ramnen med storleiksklasse 2,6, 154 lysår frå jorda. Ho er ei blåkvit kjempestjerne. Delta Corvi, tradisjonelt kalla Algorab, er ei dobbeltstjerne. Det er mogeleg å sjå begge stjernene i små amatørteleskop. Primærstjerna er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 2,9, 88 lysår frå jorda. Sekundærstjerna er ei rosa stjerne med storleiksklasse 9.
TT Corvi er ei halvregulær variabel raud kjempe med spektralklasse M3III og tilsynelatande storleik 6,48, kring 923 lysår unna.
Fugletrekk
Invasjonar, streif og spreiing
Tempererte soner på dei sørlege kontinenta har vidt femnande tørre område, særleg i Australia og vestlege sørlege Afrika, og vêrdrivne rørsler, vêrtrekk, er vanlege, men ikkje alltid føreseielege. Eit par veker med kraftig regn i ein del eller ein annan av dei vanlegvis tørre områda av Australia, til dømes, er opphav til dramatisk vekst av planter og virvellause dyr som trekkjer til seg fuglar frå alle retningar. Dette kan skje når som helst på året, på uføreseielege område, og skjer ofte ikkje igjen på eit tiår eller meir, avhengig av periodane for El Niño og La Niña.
Trekkontroll og fysiologi
Kontrollen over fugletrekkåtferda, taiminga og responsen er genetisk kontrollert og synest å vere ein primitiv eigenskap som er til stede sjølv blant ikkje-trekkjande fugleartar. Evna til å navigere og orientere seg under trekket er eit mykje meir komplekst fenomen som kan omfatte genetisk kontrollert åtferd, så vel som læring.
Taiming
Det primære fysiologiske signalet for trekket er endringane i dagslengd. Desse endringane er òg relaterte til hormonelle endringar hos fuglane.
I perioden før trekket skal starte, viser mange fuglar høgare aktivitet eller trekkuro og dessutan fysiologiske endringar som auka feittdeponering. Førekomsten av trekkuro, sjølv blant fuglar i fangenskap utan miljømessige signal som til dømes å observere forkorting av dagen og fallande temperatur, har peikt på den rolla som eit årssyklisk endogent program har i å kontrollere trekkfuglar. Fuglar i bur viser ei føretrekt flygeretning som samsvarar med trekkretninga dei ville ta i naturen, og dei endrar jamvel preferanseretninga på omtrent same tid som fuglane av denne arten endrar kurs ute på trekket i det fri.
Blant artar der det er polygyni og med monaleg kjønnsdimorfisme, er det ein tendens til at hannfuglar returnerer tidlegare til hekkeområda enn hofuglane.
Orientering og navigasjon
Navigasjon under fugletrekk er basert på ei rekkje mekanismar og sansar. Det inkluderer kompassmekanismer som utnyttar registreringar av himmelobjekt og jordmagnetisme, kjensle av tid, og sannsynlegvis bruk av landemerke og evner til å danne mentale kart av terreng i trekkruta. Navigation har òg vist seg å vere basert på ein kombinasjon av evner, som jamvel kan ta med bruk av luktesans.
Navigasjonsevna som mange fuglar tar i bruk under trekk kan ikkje fullt ut forklarast med endogen programmering, sjølv ikkje med hjelp av påverknader dei møter frå omgjevnadane. Evna til å lukkast i å utføre langdistansetrekk kan truleg berre bli fullt ut forklart med å ta omsyn til dei kognitive evna som fuglane har til å gjenkjenne habitat og til å danne mentale kart. Satellittsporing av dagtrekkjande rovfuglar som fiskeørn og vepsevåk har vist at eldre individ er flinkare enn yngre til å gjere korreksjonar for vind avdrift under trekket.
Som det årssykliske mønstret indikerer, er det ein sterk genetisk komponent i kontroll av fugletrekk i form av taiming og rute, men dette kan endrast av miljømessige påverknader. Eit interessant døme der ei endring av trekkrute har oppstått på grunn av ein slik geografisk barriere er trenden som arten munk, Sylvia atricapilla, i Sentral-Europa syner til å trekkje vestover for overvintring i  Storbritannia i staden for å krysse Alpane i sør.
Magnetkompass
Orientering etter magnetfeltet rundt jorda er eit viktig hjelpemiddel i navigasjonen åt fuglar generelt. Både nattrekkjande og dagtrekkjande artar gjer nytte av magnetfeltet. Mekanismane er ikkje avhengig av vêr, og flyttfuglen treng ikkje å justere kurs etter den indre klokka som han gjer når han orienterer etter sola. Når flyttfuglar kryssar den magnetiske ekvatoren meistrar dei å skifte frå å navigere mot ekvator til å navigere mot ein magnetisk pol. Magnetkompasset hos fuglar fungerer ikkje nær dei magnetiske polane.
Nyare forsking tydar på at nokre trekkfuglar kan bruke to uavhengige kjenslevare instrument som registrerer elektromagnetisme for å finne destinasjonane sine: eit magnetkompass som er medfødt og eit anna hjelpemiddel som svarar til kart og er avhengig av røynsle. På første trekket liknar ungfuglen på ein speidargut med kompass, men utan kart, flyg han i rett retning i samsvar med magnetfelta til jorda. Med røynsle lærer fuglane ulike landemerke og å kartlegge trekkruta mellom anna med hjelp av nord-sør registreringar frå den andre mekanismen som er kjenselvart for styrken i magnetfeltet. Den sistnemnte mekanismen kan utnyttast når fuglane vandrar mellom nordlege og sørlege regionar, fordi den magnetiske feltstyrken varierer med ulike breiddegradar.
Feilnavigering
Trekkjande fuglar kan komme ut av kurs og ende opp utanfor normalområdet. Dette kan skuldast forbiflyging av destinasjonane om våren når fuglane vender tilbake til hekkeområda og endar opp på høgare breiddegrad enn normalt.
Eit anna fenomen der feilnavigering fører lausgjengarar tusenvis av kilometer utanfor normal utbreiingsområde blir forklart som omvendt trekk, ein trur den genetiske programmeringa av unge fuglar ikkje fungere ordentleg slik at dei tar av i motsett retning av det normale.
Det hender at fuglar blåser ut av kurs av vind, det kan resultere i «nedfall» av ei stort mengd uvanlege migrantar i kystnære område. Vestavind kan vere ei forklaring på at amerikanske artar dukkar opp sporadisk i Vest-Europa. Svarthetteparula, Setophaga striata er ein langdistanseflyttfugl som til vanleg gjer særs lange trekketappar mellom Nord-Amerika og Sør-Amerika, og gjerne over hav på hausttrekket. Då kan vind føre dei over Atlanteren, og arten blei observert så langt aust som på Jæren i 2006.
1827
1827 (romartal MDCCCXXVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Gwennap Head
Gwennap Head er det sørlegaste neset på sørkysten av Penwithhalvøya i Cornwall i England. South West kyststi følgjer nær kanten av neset. Den kjende knausen Chair Ladder er ein populær destinasjon langs neset og er populær å klatre opp.
Farvatnet innanfor neset er eit travelt skipsfartområde og det står ein kystvaktstasjon på neset for å halde auge med trafikken.
Det står fleire kjegleforma seglmerke på Gwennap Head. Dagmerka er målt raude eller svart og kvit. Når ein er til sjøs bør ein alltid kunne sjå det kvite og svarte merket for å unngå grunnene nær neset.
Gwennap Head er kjend for dei mange sjeldne fuglartane som er innom her, som gulnebblire, storjo, stormsvale og småspove. I tillegg finst ein koloni med hekkande havsuler i nærleiken.
Kjelder
''
1463
1463 (romartal MCDLXIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Åtselgribb
Åtselgribb (Neophron percnopterus) er ein rovfugl i haukefamilien. Han er den minste av dei europeiske gribbane, og har ei kroppslengd på 55-65 cm, og eit vengespenn på 155-170 cm.
Han hekkar hovudsakleg på hyller i fjellområde rundt middelhavsområdet og overvintrar i Afrika. Åtselgribbar lever av åtsel, saltavfall og liknande på søppelplassar.
1464
1464 (romartal MCDLXIV)
Herr Gott, dich loben alle wir
Herr Gott, dich loben alle wir, BWV 130, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Theresienstadt
Theresienstadt eller Terezín er namnet på ein garnisonsby og eit fort i Tjekkia, som under andre verdskrigen blei bruka som ein tysk konsentrasjonsleir. Theresienstadt ligg 62 km nord for Praha ved elvane Elben og Eger.
Den 10. juni 1940 overtok Gestapo Theresienstadt og gjorde fortet til eit fengsel. I november 1941 blei garnisonsbyen omgjord til ein indhegna ghetto for jødar. Funksjonen skulle vere å få omverda til å tru at jødane levde eit idyllisk liv i ghettoen, men i realiteten var det ein konsentrasjonsleir. Der det før hadde budd 7 000 menneske, blei det no stua saman 50 000, og i løpet av 1942 døydde det 16 000 menneske der, mellom dei Sigmund Freud si syster.
I denne leiren blei det elles spelt inn ein film som skulle vise kor godt jødane hadde det under nazismen. Etter filmen var laga blei dei fleste av skodespelarane og instruktøren sende til Auschwitz. Instruktøren, Kurt Gerron, og kona hans blei myrda i gasskammer 28. oktober 1944. Filmen blei aldri vist som heilskap, men blei klipt inn diverse nazistiske propagandafilmar.
Herr Gott, dich loben alle wir
Teksten er henta frå Paul Eber (første og siste sats), medan resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Theresienstadt
Omkring 144 000 jødar blei sende til Theresienstadt krigen igjennom. Av dei døydde ca ein firedel (33 000) i leiren, for det meste av svolt og sjukdom. Ca 88 000 blei deporterte til Auschwitz eller andre utryddingsleirar. Då leiren blei frigjord, var det 19 000 overlevande.
Herr Gott, dich loben alle wir
Koraltemaet er basert på salmen «Herr Gott, dich loben alle wir». Denne koralmelodien går truleg tilbake til ein verdsleg chanson frå 1400-talet. Som kyrkjeleg melodi kom han først på trykk i Geneva Psalter frå 1551.