cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haifa
Staten Israel
Tel Aviv voks i status, medan Haifa leid i rolla som regionshovudstad. Då Ashdod fekk ny hamn vart tilhøva verre for Haifa. Turismen minka då det israelske turistdepartementet la vekt på Tiberias som turistsenter.
Mange av dei historiske, osmanske bygningane i Wadi Salib er no øydelagde og i 1990-åra vart ein stor del av Gamlebyen øydelagd for å gje plass til eit nytt kommunesenter.
Frå 1999 til 2003 var det fleire palestinske sjølvmordsåtak i Haifa, som i alt tok livet av 68 sivile.
I 2006 vart Haifa råka av 93 Hizbollah-rakettar under den andre Libanonkrigen, og 11 sivile mista livet, medan halve folkesetnaden hamna på flukt ei veke ut i krigen. Blant stadane som vart råka var ein jernbanestasjon og eit oljeraffineri.
Demografi
Haifa er den tredje største byen i Israel med 103 000 hushaldningar, eller eit folketal på 266 300. Immigrantar frå det tidlegare Sovjetunionen utgjer 25 % av folketalet i Haifa. I følgje Israelsk statistisk sentralbyrå utgjer israelske arabarar 10 % av folketalet i Haifa, dei fleste i Wadi Nisnas, Abbas og Halissa.
Haifa vert ofte trekt fram som ein stad der arabarar og jødar lever i lag i fred, men det er framleis spaning og noko fiendskap i byen.
Mellom 1994 og 2009 gjekk folketalet i byen ned, medan den gjennomsnittlege alderen auka samanlikna med Tel Aviv og Jerusalem, då dei yngre innbyggjarane flytta til andre stader i landet for utdanning og jobb. Med nye prosjekt og betre infrastruktur har byen klart å snu trenden og gjort byen meir attraktiv å leve i. 2009 var det første året på 15 år med folkeauke i byen.
Folkesetnaden består av 82 % jødar, kring 4 % muslimar (mange ahmadiar ) og nesten 14 % er kristne (både arabarar og ikkje-arabarar). Haifa har òg samfunn med drusarar og bahá'íar.
Geografi
Haifa ligg på Den israelske kystsletta, den historiske landbrua mellom Europa, Afrika og Asia, og ved munningen av Kishon. Han ligg på nordsida av Karmelberget kring Haifabukta, og ligg i tre lag. Den lågareliggande delen er handels- og industrisenteret kring hamna. Det midtre nivået er fjellsida av Karmelberget og består av eldre bustadområde, medan den øvre delen består av moderne nabolag med utsyn over dei lågare delane. Frå her kan ein sjå over Vest-Galilea mot Rosh HaNikra og den libanesiske grensa. Haifa ligg kring 90 km nord for Tel Aviv, og har mange strender ved Middelhavet.
Klima
Haifa har eit varmt middelhavsklima (Köppen si klimaklassifisering: Csa) med varme, tørre somrar, og kjølige, regnfulle vintrar. Våren kjem i mars når temperaturane aukar. I mai er det sommartemperaturar. Middeltemperaturen om sommaren er 26 °C og om vinteren 12 °C. Det er sjeldan snø i Haifa, men temperaturane kan stundom komme ned mot 3 °C, vanlegvis tidleg om morgonen. Fukta er generelt høg året rundt og regn er mest vanleg mellom september og mai. Årsmiddelnedbøren er 629 mm.
Økonomi
Eit vanleg israelsk ordtak er «Haifa arbeider, Jerusalem bed og Tel Aviv leiker» og syner statusen Haifa har som arbeidar- og industriby. Industriområdet i Haifa ligg aust i byen, kring Kishon. Her ligg Haifa oljeraffineri, ein av to oljeraffineri i Israel (det andre ligg i Ashdod). Haifa raffineri handsamar 9 million tonn (66 millionar fat) råolje i året. Dei no to ubrukte, 80 meter høge kjøletårna, bygd i 1930-åra, var dei høgaste bygningane som vart bygd under det britiske mandatet.
Matam (forkorting for Merkaz Ta'asiyot Mada - vitskaplege industrisenter), er den største og eldste forretningsparken i Israel, og ligg heilt sør i byen. Her ligg fabrikkar og forskingsanlegg for mange av dei israelske og internasjonale høgteknologiselskapa som Intel, IBM, Microsoft, Motorola, Google, Yahoo!, Elbit, CSR, Philips og Amdocs.
Hamna i Haifa er den største passasjerhamna i Israel og tek òg i mot store mengder frakt, sjølv om hamna i Ashdod har teke meir enn meir.
Av kjøpesenter i Haifa finn ein Hutsot Hamifratz, Horev Center Mall, Panorama Center, Castra Center, Colony Center (Lev HaMoshava), Hanevi'im, Kanyon Haifa, Lev Hamifratz Mall og Grand Kanyon.
Turisme
I 2005 var det 13 hotell i Haifa med i alt 1 462 rom. Byen har ei 17 km lang kystlinje, og av dette er 5 km strender. Det største turistmålet i Haifa er Bahá'í verdssenter, med heilagdomen til Báb, som har ein gullfarga kuppel og hagar rundt. Mellom 2005 og 2006 vitja 86 037 menneske heilagdomen. I 2008 fekk Bahá'í-hagane status som verdsarvstad.. Den restaurete Tyske kolonien, Stella Maris-klosteret og Eliasgrotta trekkjer òg til seg mange grotter.
I Haifa-området finn ein òg kunstnarkolonien Ein Hod, der over 90 kunstnarar har studio og utstillingar, og Karmelberget nasjonalpark med grotter der ein har gjort funn av neandertalarar og tidlege Homo Sapiens.
I 2007 bad Haifa kommune om å få byggje fleire hotell og opne eit båtsamband mellom Haifa, Akko og Caesarea, og utvikle den vestlege delen av hamna til eit fritids- og underhaldningsområde, i tillegg til å utvide den lokale flyplassen og gjere hamna tilgjengeleg for cruiseskip.
Samferdsle
Busselskapet Egged driv to bussterminalar, HaMifratz sentrale busstasjon, like ved Lev HaMifratz jernbanestasjon og Haifa Hof HaCarmel sentrale busstasjon, like ved Hof HaCarmel jernbanestasjon. Bussrutene dekkjer dei fleste byane i det nordlege Israel. Alle bylinjene vert òg drivne av Egged.
Haifa og forstadane i Krayot har òg eit nytt hurtigbussystem kalla Metronit. Desse bussane er hybridbussar som følgjer lysstriper i eigne felt på vegane, og funger som ein slags trikk. Metronit-systemet består av 100 18 meter lange bussar som kvar kan ta 150 passasjerar, og køyrer lange 40 km lange ruter. Dette systemet opna offisielt den 16. august 2013 med tre linjer.
Haifa er ein av få byar i Israel der bussane køyrer på Sabbat.
Undergrunnsbanen i Haifa heiter Carmelit. Det er ein tunnelbane som går frå sentrum til Gan HaEm (Morparken) på Karmelberget. Han har berre ei linje med seks stasjonar og to tog, og er oppført i Guinness rekordbok som den kortsate undergrunnsbanen i verda.
Haifa har ein kabelvogn, ein gondolbane med seks vogner som går frå Bat Galim på kysten til utkikkspunktet ved Stella Maris og klosteret på toppen av Karmelberget. Denne tener hovudsakleg turistar.
Haifa flyplass har innanriksruter til Tel Aviv og Eilat, i tillegg til internasjonale charterruter til Kypros, Hellas og Jordan. Flyselskapa som driv rutene frå Haifa er Arkia og Israir.
Idrett
Dei to største fotballklubbane i byen er Maccabi Haifa og Hapoel Haifa, som begge spelar i den øvste divisjonen i Israel og deler Sammy Ofer stadion som heimebane. Maccabi har vunne tolv israelske meisterskap, medan Hapoel har vunne eitt. Byen har òg fleire lag i lågare divisjonar.
Basketballklubben i byen er Maccabi Haifa, som nyleg rykka opp til det øvste nivået i landet. Laget spelar i Romema Arena, som tar 5 000 tilskodarar.
Venskapsbyar
Haifa er venskapsby med følgjande:
Hagavik i Os
Hagavik er ein tettbygd stad i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke.
Hagavik er m.a. arena for den årvisse kulturmønstringa i Os, festivalen Nore Neset-dagane, som finn stad i september og syner fram det mangfaldige kulturlivet i Os.
Kysthospitalet i Hagavik, eit ortopedisk sjukehus under Helse Bergen, ligg i Hagavik.
Hagavik har tidlegare oppfylt SSB sin tettstaddefinisjon.
Eyebroughy
Eyebroughy (tidlegare Ibris) er ei lita øy i Firth of Forth, 200 meter utanfor East Lothian i Skottland. Ho ligg ikkje langt frå Gullane og 5 km frå North Berwick. Øya ligg i soknet Dirleton.
Området er eit fuglereservat kjend for storskarven som held til her. Det meste av øya er basaltisk med bergartar som vart lagt ned i karbontida.
OGAE Second Chance Contest 2019
OGAE Second Chance Contest 2019 (OGAE SCC 2019) var den trettifjerde gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Udine i Italia, etter at Italia vann tevlinga i 2018, med songen «Il mondo prima di te» av Annalisa.
For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 2019 måtte ein ha delteke i ein av dei nasjonale finalane i Eurovision Song Contest 2019; men om ein hadde vunne ein nasjonal finale kunne ein ikkje deltake i OGAE Second Chance Contest.
Frankrike vann OGAE Second Chance Contest for fyrste gong, med songen «Tous les deux» av Seemone.
Framfylkingen
Framfylkingen er barne- og familieorganisasjonen til arbeidarrørsla. Tidlegare var Framfylkingen knytt både til Arbeidarpartiet og LO. No er ho berre knytt til LO. Ordet «fylking» betyr samling og finn vi att i ungdomsrørsla Arbeidaranes ungdomsfylking (AUF)
Stalheimsfossen
Stalheimsfossen er den 95. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Stalheim i Voss i Vestland, øvst i Nærøydalen. Fossen ligg like i nærleiken av Sivlesfossen ved Stalheimskleiva.
Framfylkingen
Arbeidarrørsla starta Framfylkingen som eit fritidstilbod som skulle skilje seg frå dei ulike borgarlege og kristne tilboda, som til dømes speidarane. Ungane skal oppleve samarbeid og samhald framfor konkurranse. Dei ulike laga har vaksne lagleiarar. Framfylkingen er ein plass der barna kan vere med aleine, men der også foreldra gjerne kan vere med. Laga driv med alle slags fritidsaktivitetar, alt etter kva dei barna og dei vaksne vil: Song, teater, friluftsliv, handverk - og politikk. Framfylkingen har ein sterk leirkultur og songkultur. Mellom mange eigne "framsongar" er "Broderringen" hovudsongen: "Kom brødre la oss alle gå hånd i hånd, fra pol til pol. Høyt skal vårt feltrop gjalle: Gi alle brød! Gi alle sol! Hvert menneske er vår bror og venn. Gjør dagens bør hans skuldre tunge, vi springer til og deler den som framkamerater unge!"
Framfylkingen var den første barneorganisasjonen som innførte eit medlemsdemokrati der barna var inkluderte. Medlemane vel representantar til Barnas landsmøte, som vedtar kva ungane i Framfylkingen meiner i dei politiske sakene dei er opptekne av. Viktige saker har vore internasjonalt arbeid, kamp mot krig og for barns rettar.
We Call On Him
We Call On Him er ein song av Elvis Presley, skriven av Fred Karger, Sid Wayne og Ben Weisman. Elvis Presley spelte inn gospelsongen i 1967. Songen vart publisert av Gladys Music, songforlagt til Elvis Presley.
Songen vart gjeven ut som B-sida til singelen «You'll Never Walk Alone» i 1968.
Klokkarvik
Klokkarvik er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland. Tettstaden har. Staden ligg på austsida av Sotra. Riksveg 555 går gjennom Klokkarvik og det er ferjesamband til Hjellestad i Bergen kommune.
Neustadt an der Weinstraße
Neustadt an der Weinstraße er ein by i Tyskland i delstaten Rheinland-Pfalz med om lag 55 000 innbyggjarar. Elva Speyerbach renn gjennom byen, medan elva Rehbach har sitt utspring her. Byen er sannsynlegvis den største byen med namn Neustadt, som er eit mykje brukt stadnamn i Tyskland og Austerrike. Namnet tyder «Ny by». Neustadt ligg mindre enn ein times køyretur frå større byar som Mannheim, Ludwigshafen am Rhein, Heidelberg og Frankfurt.
Byen er ein vakker, gamal by med ein markedsplass omringa av gamle bindingsverkshus. Neustadt er ein av dei varmaste byane i Tyskland og sommartemperaturar rundt 30-35 °C er vanleg. Hovudnæringane til Neustadt er turisme og vin, som i resten av Pfalz.
Weinstraße som er nemnd i namnet tyder «vinvegen». Fleire byar ligg langs denne vegen der det vart halde årlege vinfestivalar.
Botanikk
Botanikk eller plantelære er læra om plantar, og utgjer dermed eit fagområde innan biologi. Ulik bruk av ordet plante gjer at det ikkje er enkelt å avgrensa fagfeltet, og det er over tid og i ulike fagmiljø og -tradisjonar til varierande definisjonar. Botanikk studerer mellom anna korleis plantar veks, omformar næring, formeirer seg, utviklar seg og sjukdommar som kan råka dei. Ei hovudgrein innan botanikk er plantesystematikk.
Jødiske bøner og gudstenester
I rabbanittisk jødedom er det tre daglege gudstenester på vanlege dagar — sjaḥarít (‘morgons’), minḥá (‘mjøloffer’, ettermiddagsbøn) og ʿarbít (‘kvelds’). (Mange askenasiske jødar kallar kveldsgudstenesta maʿarív i staden.) Alle desse gudstenestene inneheld ein velsigningsserie som blir kalla «ʿAmidá» (‘ståande’). ʿAmidáen blir òg nokre gonger kalla tefillá (‘bøn’). Særleg blant askenasím er det vanleg å kalle ʿamidáen «sjemoné ʿesré» (‘18’), ettersom ʿamidáen i tidlegare tider omfatta atten bøner på vanlege kvardagar. (Kring tida at Misjná vart skriven ned vart dette talet utvida til 19.) Ei anna hovudbøn er «Sjemáʿ Jisraél» (‘Høyr, Israel’). Denne bøna blir lesen under sjaḥarít og ʿarbít, og gjerne òg privat når ein legg seg om kvelden.
Botanikk
Andre fagområde som grensar mot botanikk er studiet av bakterier (mikrobiologi), studiet av sopp (mykologi), og studiet av eincella algar (mikrobiologi, hydrobiologi). Studiet av desse livsformene som ikkje var dyr og dermed blei rekna som plantar har historisk vore ein del av botanikken. Sjølv om algar, sopp og andre «plante-liknande» livsformer i dag ikkje blir rekna for å høyra til planteriket, kan det likevel skje at botanistar og innføringar i botanikk tar dei for seg.
Som i andre greiner av biologi kan ein studera plantar på mange ulike nivå. Ein kan ta for seg dei molekylære, genetiske eller biokjemiske eigenskapane; ein kan sjå på organellar, celler, vev, organ, individ, plantebestandar eller plantesammfunn. Ved hjelp av desse studia kan botanikarar finna ut meir om klassifiseringa (taksonomi), strukturen (anatomi) og funksjonen (fysiologi) til plantane.
Jødiske bøner og gudstenester
Dei fleste bønene i tradisjonelle jødiske gudstenester kan seiast både i fellesgudstenesta og som privat bøn. Unntak frå denne regelen inkluderer «Kaddísj» og «Kedusjá» (‘Heilagbøna’) — bøner som berre skal seiast i minján — det vil seie ei gruppe av minst ti religiøst myndige og teljande jødar. Denne gruppa blir definert noko ulikt blant ulike jødiske grupper.
Botanikk
Mat
Det finst fleire grunnar til å prøva å finna ut mest mogleg om plantar. Botanikk er bokstaveleg talt svært matnyttig. Så godt som all maten me et kjem opphavleg frå plantar, anten direkte eller som fôr til dyr. Å dyrka fram produktive plantar som kan stå imot åtak frå sjukdom og skadedyr er ein viktig jobb for botanikarar. Å forska på ugras kan hjelpa oss å forstå og dermed avgrensa det.
Jødiske bøner og gudstenester
Det finst og andre bøner og velsigningar som blir sagde ved ulike høve i løpet av dagen — slik som t.d. signinga før og etter maten.
Botanikk
Vitskap
Planter er greie organismar å forska på dersom ein ønskjer å finna ut meir om grunnleggjande biologiske prosessar. Det er lett å kontrollera omgjevnadane til forsøksplantar, og dei gjev ikkje dei same etiske dilemma som forsøk på dyr og menneske.
Jødiske bøner og gudstenester
Den jødiske tilnærminga til bøn varierer mellom dei ulike greinene av jødedommen. Medan alle vanlege undergrupper av rabbanittiske jødar brukar det same materialet av bøner og tekstar (men ein del lokal variasjon i resensjonen), er det mykje variasjon i kor ofte ein faktisk gjennomfører offentleg eller privat bøn, kva for bøner ein tek med eller utelèt ved ulike høve og kva språk ein brukar for dei ulike bønene. Ein hovudtendens er at ortodokse jødar les det fulle hebraiske/arameiske ritualet på originalspråka og at reformjødar les eit avkorta ritual med mykje bruk av omsetjingar såvel som samtidige dikt og songar av både jødisk og ikkje-jødisk opphav. Konservativ og rekonstruksjonistisk jødedom ligg oftast ein stad mellom desse ytterpunkta.
Kledesdrakt og symbol
Det finst eit tal vanlege jødiske religiøse symbol og objekt som blir bruka under bøn. Talléten er eit jødisk bønesjal. Ein kippá (ofte òg kalla jármelke blant askenasím) er ein kalott mange jødiske menn og nokre kvinner dekkjer hovuda sine med under bøn og elles når ein er i synagogen. Mange ortodokse jødar, særleg askenasím, har kippáen på seg heile dagen. Tefillín (bønereimer) er boksar som inneheld pergamentlappar med sitat frå Toráen som blir sett på som pålegg om å skrive orda på armen og binde dei mellom augo. Tefillín blir bruka av dei fleste praktiserande jødiske menn og nokre praktiserande jødiske kvinner (særleg kvinner frå ikkje-ortodokse, praktiserande jødiske miljø). Ein brukar tefillín under morgongudstenesta på dei fleste kvardagar, og stundom under ettermiddagsgudstenesta på enkelte fastedagar (men aldri på jom kippúr, på jom tób eller sjabbát).
Botanikk
Vitskap
Gjennom å studera plantar har ein mellom anna funne ut meir om celledeling og proteinsyntese. Gregor Mendel brukte erter til å utføra banebrytande forsking om arvelære på nittenhundretalet, medan Barbara McClintock oppdaga hoppande genar i mais rundt 1940.
Medisin og material
Plantar kan gje oss mat, men òg medisinar og andre sterke stoff. Aspirin, koffein, cannabis og nikotin er alle stoff som finst naturleg i nokre plantar. Ein bruker plantar til å laga stimulerande drikkar, som te, kaffi, kakao og alkohol i mange ulike former. Botanikken kan hjelpa til med å finna nye stoff som kanskje kan brukast til medisin eller andre føremål.
Ein kan bruka plantar til å laga ulike material, som bomulls- og linstoff, papir, tau, gummi, kork og sjølvsagt trevyrke. Ein kan òg bruka produkt som sukkerrøyr eller planteolje som drivstoff heller enn ureinande fossile brennstoff. Igjen prøver botanistar å utvikla plantane og bruksmåtane deira til gode for menneska.
Miljø
Botanikk kan brukast til å studera endringar i miljøet, både no og tidlegare. Mellom anna kan lav, som er sensitive til endringar i atmosfæren, brukast til å varsla om ureining i lufta. Pollen sleppt ut for tusenvis eller millionar av år sidan kan fortelja noko om korleis klimaet var då og kva folk eventuelt gjorde med omgjevnadane sine.
Tilgangsknute i kognitiv grammatikk
Tilgangsknute (en. access node) i kognitiv grammatikk er ein entitet som blir utpeika av ei symbolsk eining i kognitiv grammatikk. Ein tilgangsknute er eit tilgangspunk til eit nettverk i kognitiv grammatikk.
Bob Johnson
Robert Johnson er ein britisk gitarist. Han var tidlegare medlem i det britiske folkrockbandet Steeleye Span frå 1972 til 1977, og igjen frå 1980 til 2001.
Johnson spelte akustisk og elektrisk gitar og song på albumet til Roger Nicholson i 1972, Nonesuch for Dulcimer, då omtalt som Robert Johnson. Han vart så medlem av det engelske folkrockbandet Steeleye Span i 1972, etter å ha blitt kjend med spelemannen Peter Knight.
Johnson spelte på det fjerde albumet til gruppa, Below the Salt, der han song solovokal på songen «King Henry». I lag med «King Henry» introduserte han mange av dei meir kjende songane deira, som «Thomas the Rhymer», «Alison Gross», «Long Lankin» og «Gaudete».
Trass i at han song på fleire av songane deira, var han eit noko mindre viktig medlem i bandet. Johnson slutta i Steeleye Span for ei stund i 1977 for å arbeide på eit konseptalbum, The King of Elfland's Daughter, i lag med Peter Knight. Han kom attende i 1980 for å spele inn Sails of Silver. Etter Tim Hart slutta i bandet i 1980, vart Johnson den einaste gitaristen i bandet og tok ei viktigare rolle.
På grunn av helsa si, slutta Johnson i Steeleye Span i 2000, men kom attende året etter for å spele inn Present--The Very Best of Steeleye Span. Han kunne derimot ikkje vere på turnéar og vart errstatta av Ken Nicol. Han har likevel vore involvert i bandet og har skrive somme songar og sunge på seinare studioalbum, som Wintersmith i 2013.
Vik på Fitjar
Vik er ein gard sentralt i Fitjar kommune, nordaust for Storavatnet. I aust ligg Tveitafjellet, i sør garden Tveita og i nord ligg Rimbareid. Garden er kalla opp etter vika han ligg ved i Storavatnet.
Historie
Garden er truleg av dei eldste i Fitjar og det er gjort mange fornfunn her. Det er mellom anna funne tre mannsgraver med rikt gravgods, som ein torshammar i sølv, ei dvergøks frå yngre jernalder, smelta bronse og ein celt frå eldre jernalder. Det er òg funne flintskrape, flint, slipt skifer, steinhakke og skaftholhakke.
Teiknefilm
fa:کارتون (نقاشی)
Atemporal relasjon i kognitiv grammatikk
Ein atemporal relasjon (eng.  atemporal relation) er i kognitiv grammatikk ein relasjon som manglar ein positiv temporal profil. Jamfør òg profil.
Hammarsland
Hammarsland er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland. Tettstaden har. Staden ligg midt på Sotra, ved Riksveg 555.
Visby
Visby er hovudbyen på Gotland i Sverige. Byen hadde 22 593 innbyggjarar i 2010. Byen sitt historiske sentrum, hansabyen Visby, har sidan 1995 stått på UNESCO si verdsarvliste.
I Visby vert det kvart år skipa til ei mellomalderveke.
Historie
Ingen veit kor langt attende historia til byen går. I følgje ein teori vart byen grunnlagd kring 900, men alt før dette tidspunktet fanst det eit handelssentrum på staden. På 1100-talet var Visby eit viktig sete for Hansaen. Folkesetnaden i byen var då halvt tysk, og det rådde sterke motsetnader mellom by og land. Difor er ringmuren langt tjukkare mot landsida enn mot havsida. I 1361 vart Gotland erobra av Valdemar Atterdag. Ved det avgjerande slaget, aust for muren, mellom danskar og gotlandske bønder, stilte byen seg nøytral. I 1525 var det konflikt mellom Lübeck og Visby. Lübeckarane skal i følgje tradisjonen ha brunne alle kyrkjene i byen, utanom den tyske, som no er domkyrkje. Visby vart ein svensk by i 1645, etter freden i Brömsebro. I 1808, under den siste svenske-russiske krigen, blei Visby og resten av Gotland annektert «til evig tid», men det tok ikkje meir enn ein månad før Gotland igjen var på svenske hender. Den avsette, den russiske guvernøren Bodisko, blei etter krigen guvernør i Finland.
Attraksjonar
Mange minnesmerke frå stordomstida til Visby er i dag attraksjonar:
Festivalar
Kvart år i august er det mellomalderuke innanfor ringmuren. Det blir servert mat og godbitar med oppskrifter frå mellomalderen. Det blir òg laga smykke og blir sett opp skodespel frå mellomalderen.
Kommunikasjon
Visby flyplass ligg like utanfor byen. Bilferja Visby—Nynäshamn, Visby-Oskarshamn og Visby-Øland (Grankullavik).
Ísafjarðardjúp
Ísafjarðardjúp er ein stor fjord i Vestfirðir på Island. Han er om lag 75 km lang.
Fylkesveg 207 i Hordaland
Fylkesveg 207 i Hordaland (Fv207) går mellom Håkonshella i Bergen og Tyssøya i Sund kommune. Vegen er 7,1 km lang.
Kommunar og knutepunkt
Bjorøyveien
Dataassimilasjon
Dataassimilasjon er ein metode som vert nytta i fleire geovitskapar, hovudsakleg innan vêrvarsling og hydrologi. Dataassimilasjon er ein metode for å overføre observasjonar av forskjellige variablar inn i matematiske modellar.
Ein matematisk modell har ei viss oppløysing der området som modellen vert nytta på er delt inn i eit grid eller eit nett. I ein datamodell med ei oppløysing på 10 km vil det vere 10 km mellom kvart gridpunkt der variablane vert rekna ut. Desse gridpunkta samsvarar som regel ikkje med observasjonsnettverket og ein nyttar derfor dataassimilasjon for å overføre observasjonane til kvart gridpunkt. For å gjere dette vert observasjonsvariablane innanfor eit grid interpolerte mellom dei næraste gridpunkta. Forskjellige statistiske metodar vert nytta for å gjere dette, som til dømes kalmanfiltrering.
Når ein har utført datassimilasjonen vil ein ha ein stattilstaund, ein analyse, der ein kjenner tilstanden i kvart gridpunkt i datamodellen. Likningane i modellen kan då nyttast til å rekne ut variablane i kvart gridpunkt framover i tid og lage eit varsel.
Jonas Olsson
Jonas Olsson er ein svensk fotballtrenar og tidlegare spelar. Han trente FK Göteborg saman med Stefan Rehn. IFK Göteborg er òg den klubben som han spelte i gjennom heile karrieren sin, og der han vann fire svenske meisterskap, og spelte UEFA Champions League for.
Sogndal
4. oktober 2011 vart det klart at Jonas Olsson tok over treneransvaret frå og med desember 2011. Svensken hadde dei siste fem sesongane før det hatt delt trenaransvar i IFK Göteborg med Stefan Rehn. Duoen leia klubben til seriegull i den første sesongen, og vart kåra til årets trenarar i Sverige. Under deira leiing har IFK igjen etablert seg i toppen av svensk fotball igjen. Den tidlegare midtstopperen overtok etter Harald Aabrekk i Sogndal.
Kvarnerbukta
Kvarnerbukta (kroatisk: Kvarnerski zaljev, italiensk: Golfo del Quarnero/Quarnaro/Carnaro) er ei bukt nord i Adriahavet mellom halvøya Istria og den nordlege kysten av Kroatia.
Dei største øyane i Kvarner er Cres, Krk, Pag, Rab og Lošinj. Største delen av Kvarnerbukta ligg mellom Cres og Krk. Eit mindre område ligg mellom Cres, Krk, Rab og Pag, og vert kalla Kvarnerić (Vetle Kvarner).
Bukta er kjend for å vere djup, og det gjer mellom anna at byen Rijeka som ligg lengst nord i bukta har ei hamn som kan ta imot sjølv dei største tankskipa.
Sinaifjellet
Sinai er eit fjellområde sør på Sinaihalvøya med toppane Djebel Musa på 2285 moh. og Djebel Katharina på 2880 moh. I jødisk tradisjon (og kristen og muslimsk) er Sinai fjellet der Moses skal ha fått steintavlene med dei ti boda på frå Gud (JHVH). Samaritansk tradisjon seier at hendinga fann stad på Gerisim. Fjellet er også kjend som Horeb og Gabal Musa eller Jabal Musa, 'Mosesfjellet'.
Katarinaklosteret ved Sinaifjellet
Ved foten av fjellet ligg Katarinaklosteret vigd til Katarina av Alexandria der det framleis er greske munkar. Klosteret har ein basilika med ein apside med mosaikk som truleg er laga mellom 548 då Keisarinne Theodora døydde og 565 som var året då Keisar Justinian døydde. Mosaikken viser ei transfigurasjonsscene med Kristus flankert av disiplane Johannes, Jakob og Peter, og Elias og Moses.
Sinaifjellet og klosteret har vorte reisemål for turistane, og det går er turar opp på fjellet om natta med guidar slik at turistane skal oppleve soloppgangen frå fjellet. Klosteret er heller ikkje den fredfulle staden det ein gong var. Det har om lag 1000 besøkande kvar dag.
Halvor Hektoen
Halvor Hektoen var ein norsk kaptein, sivilingeniør og politikar i Nasjonal Samling. Hektoen var fylkesmann i Vestfold frå februar 1942 til mars 1944. I ein periode under andre verdskrigen var Hektoen også fylkesmann i Hedmark og fylkesførar i Aust-Agder. Hektoen hadde to søner som var frontkjemparar. Han mista den eine, Ola Hektoen, den 30. desember 1941.
Blodtrykk
Blodtrykk er trykket blodet øver på veggen i blodårene. Dersom ein ikkje gjer særskild merksam på noko anna tyder blodtrykk «systemisk arterielt blodtrykk», altså blodtrykket i dei store pulsårene (ikkje lungepulsåra). Den vanlegaste plassen å måle det er på overarmen, her går arteria brachialis.
Sergej Rozjkov
Sergej Leonidovitsj Rozjkov ( i Murmansk i Russland) er ein russisk skiskyttar.
Rozjkov har deltatt i verdscupen i skiskyting sidan 1995. Allereie i første sesongen vann han sitt første renn, 20 km i Pokljuka. Seinare har han vunne tre individuelle verdscuprenn til. I VM i Lahti i 2000 var han med å vinna gull med det russiske stafettlaget. 2004/05-sesongen var den beste sesongen hans så langt i verdscupen, då han kom på 5. plass samanlagt.
Rozjkov bur i Reutov i Moskva oblast. Han er gift og har eit barn. Han er utdanna frå Murmansk Statlege Tekniske Universitet. Han var med i den russiske troppen til OL i Torino i 2006. Der fekk han berre gå ein distanse, fellesstarten, der han kom på 20. plass.
Kortfatta merittliste
(per 28. februar 2006)
Arsenjevka
Arsenjevka (russisk Арсе́ньевка) er ei elv i Primorskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Ussuri frå venstre. Elva er 294 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har eit totalt fall på 714 meter.
University Corporation for Atmospheric Research
University Corporation for Atmospheric Research (UCAR) er eit konsortium av meir enn 70 universitet i USA som tilbyr doktorgradar i atmosfæriske og tilknytte vitskapar. Det har hovudbase i Mesa Laboratory i Boulder i Colorado. UCAR handsamar National Center for Atmospheric Research (NCAR) og har tenester for å styrke og støtte forsking og utdanning gjennom eit kommunikasjonsprogram.
Arsenjevka
Elva spring ut frå sørvestsida av fjellet Sikhote-Alin der elvane Dalnij og Zolotoj renn saman. Frå her renn ho hovudsakleg nordaustover gjennom ein brei dal. Ho munnar ut i Ussuri nær landsbyen Beltsovo.
Commodore
Commodore kan ha fleire betydingar:
University Corporation for Atmospheric Research
UCAR vart skipa i 1959 av fakultet frå 14 leiande universitet for å støtte opp om atmosfæriske vitskapar. Dei var motiverte av dei nye metodane innan observasjon og datateknologi og ein sterk forskingsstab, som i lag gjorde at dei kunne utføre kompliserte, langvarige vitskapsprosjekt som ikkje universiteta ville ha klart kvar for seg.
Oxia Planum
Oxia Planum er ei slette aust for låglanda Chryse Planitia på Mars. Ho er vald som hovudkandidat for landingsstaden til ExoMars-roveren i 2018. Sletta er rik på leire, noko som vert rekna som ein føremon for å kunna finna spor etter eventuelt tidlegare liv på Mars.
Col du Télégraphe
Col du Télégraphe er eit 1 570 m høgt alpepass i det franske Département Savoie. Vegen over er asfaltert og av god standard og utgjer hovudsambandet mellom feridedestinasjonen Valloire med Arc-dalen.
Namnet sitt har passet fått frå fortet på eit fjellframspring i nærleiken.
Passet er framfor alt kjent for å jamleg stå på Tour de France-programmet. På veg til nordsida av Col du Galibier må ein først over Télégraphe og denne harde kombinasjonen gjer denne dagsetappen til ei «kongeetappe». Dei fleste syklistar vil likevel spare krefter på Télégraphe, så det er kjem sjeldan til angrep her.
Det nauriske flagget
Det nauriske flagget har blå bakgrunn og ei gul horisontal line på midten. Under den gule lina er det ei kvit stjerne som symboliserer den geografiske posisjonen til Nauru rett sør for ekvator. Dei tolv spissane på stjerna symboliserer dei tolv urstammane i Nauru.
Fidra
Fidra (tidlegare Fidrey ) er ei busetnadslaus øy i Firth of Forth, 4 km nordvest for North Berwick på austkysten av Skottland.
Geografi
Som mange av øyane nær North Berwick har Fidra vulkansk opphav og vart danna for kring 335 millionar år sida. Fidra består av tre delar, ein ås i eine enden med eit fyr på, ein lågare del i midten og ein staur i den andre enden.
Som den nærliggande Bass Rock har øya store fuglekoloniar og er eit reservat. Landsbyen Gullane ligg i sørvest. Restane av eit gammalt kappel ligg på øya. Det er frå 1100-talet då øya høyrte til baroniet Dirleton.
Fyret
Fyret vart bygd i 1885 og automatisert i 1970. Eit kainanlegg knytt til fyret ligg på austsida av øya. Lyset blinkar fire gonger kvart 30. sekund.
Bugøyfjord
I eldre tider var staden ein marknadsplass der samar, finnar og nordmenn møtte kvarandre. Bugøyfjord ble brent ned av tyskarane da dem trakk seg ut av området høsten 1944 under den andre verdskrig.
Det står eit monument av den samiske kunstnaren John Savio, som var frå grenda, her. Monumentet vart laga av bilethoggaren Tore Engen og reist i 2004.
Sollsvika
Sollsvika eller Solsvik, er ei bygd i Øygarden kommune i Vestland. Staden ligg heilt nord på Sotra. Riksveg 561 går gjennom staden og via bru og Misje til Toftøy i Øygarden.
Staden har tidlegare oppfylt SSB sin tettstaddefinisjon.
Húnaflói
Húnaflói er ei stor bukt mellom Strandir og Skagaströnd på Island. Ho er om lag 50 km brei og 100 km lang. Byane Blönduós og Skagaströnd ligg på austsida av bukta.
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) er ein internasjonal meteorologisk organisasjon med base i Reading i England. Han vart grunnlagd i 1975. ECMWF vert nytta av dei fleste nasjonale meteorologiske institut blant medlemslanda, inkludert Meteorologisk Institutt i Noreg. Òg private vêrselskap som StormGeo nyttar denne modellen.
Mål
Måla til ECMWF er:
Arbeid og prosjekt
ECMWF har produsert operasjonelle vêrvarsel sidan 1. august 1978. Den operasjonelle vêrmodellen (T799) til ECMWF dekkjer i dag heile kloden med ei oppløysing på 25 km. Han vert køyrt to gonger i døgnet, EC00 og EC12, der 00 UTC og 12 UTC er analysetidspunkta (starttidspunktet) for dei to modellane og går ti dagar framover i tid. I tillegg vert det køyrt eit ensemblevarsel med 51 medlemmar to gonger døgnet. Desse går 15 dagar framover i tid, men kvar av dei 51 modellkøyringane har dårlegare oppløysing enn den operasjonelle eler deterministiske modellkøyringa. EC har òg ein eigen bølgjemodell som vert køyrt to gonger i døgnet, basert på den atmosfæriske informasjonen som atmosfæremodellane gjev.
Ein gong i veka vert det laga eit månadsvarsel som går 30 dagar framover i tid, samt sesongvarsel laga kvar månad for dei neste 90 dagane.
Medlemsland
Det finst 18 europeiske medlemmar i ECMWF: Austerrike, Belgia, Danmark, Finland, Frankrike, Tyskland, Hellas, Republikken Irland, Italia, Luxembourg, Nederland, Noreg, Portugal, Spania, Sverige, Sveits, Tyrkia og Storbritannia ECMWF har òg samarbeidsavtalar med andre land: Kroatia, Tsjekkia, Estland, Island, Litauen, Ungarn, Marokko, Romania, Serbia og Slovenia.
Budakilagunen
Budakilagunen eller Budakskyjjlagunen (andre namn Sjabolatskyj-limanen, Sjabolat, Budakskyj-limanen; ukrainsk Будацький лиман, Шаболат, rumensk Limanul Budachi, Şabolat) er ein lagune (liman) i Svartehavet i Bessarabia, sør i Ukraina. Han ligg 18 km frå byen Bilhorod-Dnistrovskyj. Lagunen er skild frå Svartehavet av ein 80–200 meter brei sandbanke. Kurstaden Sergijivka ligg ved breidda av lagunen.
Lagunen er 17 km lang, 1,5 km brei, 0,8-2,4 meter over havet, med eit areal på 27–32 km². Sandbanken er kring 18 km lang og 80-200 meter brei. Lagunen er grunn, på det djupaste 2,2 meter og i snitt 1 meter. Om sommaren vert temperaturen i vatnetn 26-28 °С, og opp mot 33 °С på det grunnaste.
Dei siste 20 åra har saltinnhaldet i limanen variert mellom 2 og 32‰. I dag er den minst salt delen Akkembetbukta og den nordaustlege delen av lagunen, som er knytt til Dnestrestuaret (salinitet 2-14‰), og den saltaste delen er i sørvest (15-32 ‰).
Rjukanfossen
Rjukanfossen er den 70. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg like vest for Rjukan i Tinn kommune i Telemark. Fossen ligg lengst vest i Vestfjorddalen og er den høgaste fossen i Telemark. Han er ein del av elva Måna og var ein stor turistattraksjon i førindustriell tid. Han var eit av dei første vassfalla som vart lyst opp ved hjelp av eigenskapt elektrisitet. Ved fossen vart det tidleg bygd eit eige hotell med tennisbane for ressurssterke turistar. Fossen har ei total fallhøgd på 238 meter og høgaste loddrette fall er 125 meter. I 1905 la Rjukanfossen grunnlag for Sam Eyde med investorer sitt oppkjøp av land i Vestfjorddalen. Fossen vart temma og lagt i røyr for å gje energi til salpeterproduksjon og industriprosjektet Norsk Hydro. Vatnet vert i dag nytta av Vemork kraftstasjon.
Litium
Litium er eit alkalimetall med kjemisk symbol Li og atomnummer 3. Det er det lettaste metallet.
Det er eit mjukt sølvkvitt metall, men i luft vert det angripe av oksygen, nitrogen og vatn i lufta og dannar oksidar hydroksid og nitridar. Det er det einaste metallet som reagerer med nitrogen ved standard trykk og i romtemperatur.
Rjukanfossen
Ved fossen vert årleg Marispelet framført og det vert då slept ut normal vassføring i elva i samband med arrangementet.
Budakilagunen
Namnet på lagunen, Budaki, er det gamle namnet på landsbyen Prymorske, som kjem frå tyrkisk Bucak, som tyder 'hjørne'. Eit anna namn på lagunen er Sjabolat, som kjem frå namnet på ein annan landsby, Sjabo (tyrkisk Acha-abag, 'nedre hagar'), som ligg nord for lagunen.
Devonøya
Devonøya er den nest største av Elisabetøyane i Nunavut-territoriet i Canada, og den største folketomme øya på jorda. Devonøya har eit flateinnhald på 55,247 km², og består av prekambrisk gneis og paleozoisk siltstein og leirskifer. Høgste punktet er Devon-iskulen på 1920 m, som ligg i den arktiske cordilleraen (Gfjellrekka). Devonøya har fleire mindre fjellrekker, så som Treuter-fjella, Haddington-fjellrekka og Cunningham-fjella.
Rjukanfossen
På grunn av store vassmengder sommaren 2007 vart Rjukanfossen slept for fullt i ein lengre periode i juli. Dette førte til ein markant oppsving i turisttilstrøyminga til fossen.
Devonøya
Natur
Ettersom øya ligg langt mot nord og mykje av øya ligg heller høgt over havet, finst det næring til berre ein mager bestand av moskusokse, små fuglar og pattedyr. Øya hyser samfunn av hypolittiske organismar, som held til under grus og stein. Dyrelivet er konsentrert om Truelove Lowland-området, som har eit relativt gjestmildt mikroklima med ganske frodig arktisk vegetasjon. Temperaturane i den korte (40 til 55 døgn) vekstsesongen går sjeldan over 10 °C, og om vinteren kan temperaturen falle til så lågt som −50 °C. Med ein polar ørken-økologi får Devonøya svært lite av nedbør.
Rjukanfossen
Rjukanfossen i folkemusikken
Spelemannen Knut Dale dikta springaren Rjukanfossen medan han stod attmed fossen og mol korn. Denne springaren har sidan vore nytta av mange spelemenn i Telemark.
Devonøya
Natur
Cape Liddon er eit fuglereservat kjent for sine bestandar av teist og havhest. Også eit anna fuglereservat, Cape Vera, er kjent for sin havhest-bestand.
Viggo Kampmann
Olfert Viggo Fischer Kampmann var statsminister i Danmark frå 1960 til 1962.
Litium
Den mest kjende bruken av litium er i oppladbare batteri, særleg i elektronikk. Anna bruk er i kjemisk syntese og i medisin.
Viggo Kampmann
Kampmann var utdanna statsvitar. I september 1950 vart han finansminister i Hans Hedtoft si sosialdemokratiske regjering, kort tid før regjeringa måtte gå av. Då Hedtoft vart statsminister på ny i 1953, kom Kampmann tilbake som leiar av Finansdepartementet, ein post han hadde også under etterfølgjaren i statsministerstolen, Hans Christian Hansen. Då Hansen døydde vinteren 1960 tok Kampmann over som dansk statsminister 21. februar 1960. Etter fleire hjarteatakk trekte han seg tilbake 3. september 1962 og overlet posisjonen som regjeringsleiar til partikollegaen Jens Otto Krag.
Devonøya
Natur
Midt på Devonøya ligg Haughton-krateret. Krateret vart danna for om lag 39 millionar år sidan då ein meteoritt på ca 2 km i diameter kolliderte i det som den gong var ein skog. Han etterlet seg eit krater, om kring 23 km vidt, som var ein innsjø i fleire millionar år.
Historie
Ein utpost vart bygd i Dundas Harbour (74°31′N 82°23′V / 74.517°N 82.383°V) i august 1924, som del av styresmaktene sitt forsøk på å ta kontroll over utanlandsk kvalfangst og annan aktivitet. Utposten vart utleigd til Hudson's Bay Company i 1933.
Litium
Historie
Litium vart oppdaga av Johan August Arfwedson i 1817.
Bruk
Bruksområda er mellom anna produksjon av [litium-ion-celler og] litium-ion-batteri.
Devonøya
Historie
Eit kraftig fall i prisane på pelsverk, og trongen for å kutte naudhjelps-kostnadene førte til forflyttinga av 53 inuittfamiliar frå Baffinland til Devonøya i 1934. Flyttinga vart sett på som ei ulykke grunna vindtilhøva og det mykje kaldare klimaet, og inuittane valde å forlate staden i 1936. Utposten vart atterbefolka seint på 1940-talet for å drive vaktteneste, men vart på nytt stengd i 1951 grunna isvanskar.
Berre ruinane av nokre få bygningar finst i dag i Dundas Harbour.
Litium
Bruk av litium og litiumsambindingar
Litium vert brukt i batteri.
Nokre sambindingar er viktige reagensar i organisk kjemi.
Devonøya
Vitskaplege granskingar
I 2007 vart det funne fossil av sel-stamfaren Enaliarctos (Puijila darwin) på Devonøya.
Haughton-krateret er i dag rekna for å vere ein av dei best eigna stadene til Mars-forsking. Om somrane føregår eit samansett forskingsprogram, NASAs Haughton Mars Project. HMP har årleg sidan 1997 utført geologiske, hydrologiske, botaniske og mikrobiologiske studiar i dette strenge miljøet.
Forskarar og journalistar har i åra frå 2004 budd i det nakne, sterile miljøet i periodar opptil fire månader. Dette har vore gjort for å simulere korleis det er å leve og arbeide i eit Mars-likt miljø, med tanke på framtidige opphald på den raude planeten.
Den Danske Ordbog
Den Danske Ordbog er ei ordbok i seks band over dansk i perioden frå ca. 1950 og fungerer som eit framhald av Ordbog over det danske Sprog. Ordboka blir gjeven ut av Det Danske Sprog- og Litteraturselskab, og det siste bandet kom ut i november 2005 (første bandet kom ut i november 2003). Boka inneheld rundt 100 000 oppslagsord.
Den Dansken Ordbog byggjer på eit særs omfattande, elektronisk tekstkorpus på ca. 40 millionar ord. Tekstane som var med i korpuset stamma frå vidt ulike kjelder som spenna frå dagboksoppteikningar frå forskingsprosjekt som Nationalmuseet sitt prosjekt «Vi skriver dagbog» over tekster frå Folketinget og Københavns borgerrepresentasjon til skjønnlitterære tekstar frå ulike forlag. På dette punktet skil Den Danske Ordbog seg markant frå «forgjengaren» Ordbog over det danske Sprog, som hovudsakleg er basert på tekstar frå forfattarar og andre profesjonelle språkbrukarar og såleis ikkje dekker same spreiing i høve til sjangar, stil og dialektar som den moderne etterfølgjaren.
I november 2009 blei ein digital versjon av ordboka tilgjengeleg på internett via ordnet.dk. I 2013 blei det lansert ein app med ordboka. Denne vann i kategorien «Nyheder & Reference» ved Danish App Awards 2013. Appen er gratis å bruka, utvikla både for Google Android og Apple IOS.
Pepe Ferreira
Képler Laveran Lima Ferreira, kjend som Pepe, er ein brasiliansk-portugisisk fotballspelar som har spela for Real Madrid i spansk Primera Division og for det portugisiske landslaget.
Klubbspel
Han er fødd og oppvaksen i Brasil, men flytta til den portugisiske øya Madeira for å spela fotball for klubben Marítimo som 18-åring. I 2004 gjekk han vidare til toppklubben Porto og var med på å vinna den portugisiske serien med klubben i 2005/06 og 2006/07. 16. juli 2007 skreiv han under på ein femårskontrakt for Real Madrid og var med å vinna den spanske serien med dei i 2007/08, den tredje ligameisterskapen hans på rad. I desember 2009 fekk han eit roke korsband i kneet, og skaden var venta å setja han ut av spel i eit halvt år. I 2011/12- og 2016/17-sesongen vart han igjen seriemeister med Real Madrid, og i 2014, 2016 og 2017 var han med på å vinna den europeiske Meisterligaen med dei.
Landslagsspel
Pepe vart portugisisk statsborgar i august 2007, og 30. august same året vart han kalla inn til ein portugisisk A-landslagstropp for første gong. Han debuterte for Portugal 21. november 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Finland. Han spelte alle Portugal sine kampar under fotball-EM i 2008. Under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010 vart han ofte brukt som defensiv midtbanespelar. Deltakinga hans i fotball-VM vart sett i fare av korsbandskaden hans i desember 2009, men han vart frisk i tide og spelte i to av Portugal sine kampar i meisterskapen. I EM i 2012 spelte han alle Portugal sine fem kampar då dei nådde semifinalen i meisterskapen. I 2016 vart han europameister med Portugal.
Kwaspråk
Kwaspråka er ei språkgruppe som blir snakka i dei søraustre delane av Elfenbeinskysten, i Ghana, Togo og Benin, og det sørvestre hjørnet av Nigeria. Namnet vart danna i 1885 av Gottlob Krause og brukt av Westermann (1952) og Greenberg (1963). Det er avleidd av ordet for 'folk' i mange av kwa-språka, ord som inneheld rota kwa. Kwa-språka er ei grein av volta-kongospråk som igjen er ei gren av niger-kongospråk.
Bennett & Sterk (1977) har argumentert for at kwa opphavleg ikkje var ei gruppe av slektspråk, og dei gjer framlegg om å dele kwa-språka inn i tre grupper, jorubaspråk, igbospråk, medlemmar av benue-kongospråka, og dei «eigentlege» kwaspråka. Denne delmengda av kwaspråka blir no og då kalla for «nye kwa».
Kwaspråka kan delast inn i to grupper, nyo og vestbreiddespråk. Nyoguppa inneheld ca. 50 språk, framfor alt snakka i Ghana og sørlege Elfenbeinskysten, mellom anna akanspråka, ga-dangmespråka, anyi, baule, og potou-tanospråka (mellom anna guangspråk og logbaspråk).
Resten av kwaspråka blir kalla vestbreiddespråk fordi dei blir snakka på vestsida av Voltaelva i Ghana, Togo, Benin og sørvestre Nigeria. Av desse ca. 25 språka er gbespråka den største gruppa, med ca. 5 millionar talarar; andre språk er avatime, nyangbo-tafi og animere.
Diatese
Diatese er ein grammatisk kategori ved verbet, ein kategori som har å gjere med tilhøvet mellom semantiske roller (også kalla tematiske roller og theta-roller) (som agens og patiens) og syntaktiske funksjonskategoriar (som subjekt og objekt). Kategorien har i somme språk to trekk, aktiv og passiv, i andre språk tre, aktiv, medium og passiv.
Skilnaden på aktiv, medium og passiv kan illustrerast med tre setningar frå det vestafrikanske språket fulfulde, som bøyer verbet i alle dei tre diatesane:
Verbet loota 'vaske' har to semantiske roller knytte til seg, agens og patiens. I den aktive setninga er subjektet knytt til agens og objektet til patiens: I den mediale setninga er subjektet knytt til både agens og patiens, og objektet manglar: I den passive setninga er subjektet knytt til patiens – eller meir generelt, den rolla som er knytt til objektet i ei aktiv setning. Agens er ikkje knytt til nokon syntaktisk funksjonskategori (men kan hevdast å vere underforstått), og det er ikkje noko objekt: I dei fleste dialektane av fulfulde kan ikkje agens vere uttrykt i ei passiv setning, men nokre få godtek at agens er knytt til ein NP etter preposisjonen e 'med':
Det er vanleg i språka i verda at agens ikkje kan vere uttrykt i passive setningar, og i dei språka der agens kan vere uttrykt i passive setningar, er det som regel vanlegast at setning manglar eit agens-ledd.
Tysvikjofossen
Tysvikjofossen er den 71. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg i Måbødalen i Eidfjord kommune i Vestland. Fossen ligg tvers overfor den kjende Vøringsfossen og dei vert stundom forveksla, sjølv om Tysvikjofossen har langt mindre volum.
Sasyklagunen
Sasyk eller Kunduk (rumensk Limanul Sasic, Conduc, tyrkisk Sasık Gölü, Kunduk Gölü) er ein lagune (liman) sør i Ukraina, nær Donaudeltaet. Lagunen dekkjer 210 km2, og djupna er opp mot 3,9 m.
Fram til 1978 var lagunen skild i to: eit nordleg brakkvassområde der elvane Cogalnic og Sarata renn ut, og ein sørleg marin del. Lagunen var skild frå havet av ein 0,5 km brei sandbanke. I 1978 vart det bygd ei betongdemning ved sandbanken og lagunen vart knytt til Donau av ein kanal. I dag er lagunen omforma til eit oligohalint reservoar.
Vozrozjdenija
Vozrozjdenija (usbekisk Tiklanish orollari; russisk Остров Возрождения) er ei tidlegare øy, i dag ei halvøy, i Aralsjøen. Ho vart ei halvøy i 2002 på grunn av inntørkinga til innsjøen. Ho er i dag delt mellom Kasakhstan og Usbekistan.
Øya låg sentralt i Aralsjøen og var eit av dei største testområda for Sovjetunionen si gruppe for mikrobiologisk krigføring. I 1948 vart det oppretta eit topphemmeleg sovjetisk laboratorium for biologiske våpen. Rykte om farane på øya vart spreidd av sovjetiske avhopparar, som Ken Alibek, den tidlegare sjefen for Sovjetunionen sitt biovåpenprosjekt. I følgje frigjevne dokument var det her at sporar av miltbrann og byllepestbakteriar vart putta i våpen og lagra. Den største byen på øya er Kantubek, som i dag ligg i ruinar, men som hadde om lag 1 500 innbyggjarar.
Dei siste forskarane reiste frå øya seint i 1991. Mange av behaldarane med sporer vart ikkje lagra skikkeleg eller øydelagd, og ein fryktar at dei i løpet av tiåra har byrja å lekke. Etter kvart som Aralsjøen held fram med å tømmast vil større og større område av øya vert forbunde med land. Mange forskarar fryktar at dyr kan føre med seg dei dødelege stoffa bort frå øya.