cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MS «Pallas» (1941)
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 937 brt, 475 nrt og lasteevna var 1 260 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 2 001 m³, og av dette var 291 m³ kjølerom og 32 m³ filetrom. Hovudmaskinen var ein 6-sylindra 2-takts dieselmotor, levert av Sulzer A/G i Winterthur. Oppgjeven yting var 1 100 bHk (bremsande hestekrefter) ved 135 rpm og 292 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 12,5 knop. Skipet hadde plass til 12 passasjerar.
Fylkesveg 362
Fylkesveg 362 (Fv362) går mellom Haukeli og Rauland i Vinje kommune. Veglengda er 40,4 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
MS «Pallas» (1941)
Skipet
I 1951 fekk skipet innsett radar.
Zjiguljoskifjella
Zjiguljoskifjella (russisk Жигулëвские горы; Zjiguljovskije gory - Жигулëвская возвышенность; Zjiguljovskaja vozvysjennost) er ei skogkledd fjellkjede i Russland på høgre sida av Volga ved Samarasvingen. Fjella har store førekomstar av olje som har vorte vunne ut sidan den andre verdskrigen. Dei høgaste fjelltoppane strekkjer 380 meter over havet.
Geografi og geologi
Sørsida av fjellkjeda er relativt slak, medan nordsida stupar bratt ned til Volga. Fjellet består av eit platå med mange kløfter. I vest ligg Otvazjinskij-ravinen.
Fleire stader i Zjiguli finn ein framskot av bergartar som er 250-350 millionar år gamle, frå perm og karbon. Sediment i desse systema består hovudsakleg av kalkstein og dolomitt.
Eduardo dos Reis Carvalho
Eduardo dos Reis Carvalho, eller berre Eduardo er ein portugisisk fotballspelar og keeper for det portugisiske landslaget og, i 2013/14-sesongen, Braga i den portugisiske toppdivisjonen, der han spelar på lån frå Genoa i italiensk Serie A.
Eduardo vart fødd i Mirandela i Bragança-distriktet. Han fekk ikkje gjennombrotet sitt som profesjonell fotballspelar før han var midt i 20-åra. Han begynte å spela i Braga, men fekk sine første kampar i den portugisiske toppdivisjonen på lån til Beira-Mar i 2006/07-sesongen.
Den neste sesongen vart Eduardo lånt ut til Vitória, og var ein nøkkelspelar i laget som vann den portugisiske ligacupen. Han redda tre straffespark i straffesparkkonkurransen i finalen mot Sporting.
I 2008/09-sesongen var Eduardo attende i Braga, der han spelte alle seriekampane og alle kampane i UEFA-cupen.
Etter fotball-EM i 2008 tok landslagstrenaren Carlos Queiroz med Eduardo i den nye landslagstroppen som han bygde opp til VM-kvalifiseringa for fotball-VM i 2010. Han fekk landslagsdebuten sin 11. februar 2009 i ein 1-0-siger over Finland i ein privatlandskamp heime. Han spelte resten av VM-kvalifiseringskampane.
Nobuhiro Naito
Nobuhiro Naito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
2. motoriserte infanteridivisjon
2. motoriserte infanteridivisjon, med æresnamn «TAMAN», er lokalisert i Kalininets og tre taktiske manøverelement:
Deltaking i storminga av parlamentsbygninga i Moskva
I oktober 1993 oppstod ei konstitusjonell krise i Russland. Striden stod mellom president Boris Jeltsin og parlamentet på bakgrunn av massive sivile demonstrasjonar mot Jeltsin sitt styre. Ei rekkje parlamentsmedlemmar hadde forskansa seg inne i parlamentet, og det var kampar i gatene. Morgonen den 4. oktober, stilte divisjonen opp på presidenten si side i konflikten. Dette var dei dødeligaste gatekampane i Moskva sidan 1917, og episoden styrkte presidentmakta. Ti stridsvogner frå divisjonen opna eld mot dei øvste etasjane i Det kvite hus i Moskva for å hindra skarpskyttarar i å skyte mot soldatar som skulle storme bygninga.
Tynset kommune
Tynset er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen grensar mot nord til Rennebu og Midtre Gauldal, i nordaust og aust mot Tolga, i sør mot Rendalen og Alvdal, og i vest mot Folldal og Oppdal.
Alternative fakta
«Alternative fakta» er ei frase som vart brukt av presidentrådgjevar Kellyanne Conway den 22. januar 2017 i aktualitetsprogrammet Meet the Press på fjernsynskanalen NBC i USA. I programmet freista ho å forsvare pressesekretær Sean Spicer sine usanne utsegner om kor mange som var til stades på Donald Trump sin innsettingsseremoni som president. Når ho kom under press i intervjuet med Chuck Todd i å forklare kvifor «Spicer ytra(r) ei beviseleg løgn», svarte Conway «Ikkje overdriv, Chuck. Du seier det er ei løgn, og ... pressesekretæren vår, Sean Spicer, gav alternative fakta.» Todd svara med å seie «alternative fakta er ikkje fakta. Dei er usanningar.» Conway svara at det ikkje nokon eksakt vitskap å telja publikum på over ein million menneske, og at utsegner frå Spicer ikkje kunne provast å vere sanne eller usanne.
Conway sin bruk av omgrepet «alternative fakta» for å skildra kva er sett på som usanningar, vart hånt på sosiale medium, og kraftig kritisert av Dan Rather, Jill Abramson, og Public Relations Society of America. Uttrykket vart omfattande skildra som orwellsk, og salet av romanen 1984 har auka med 9500 prosent, slik at boka vart bestseljar på Amazon.com.
Tynset kommune
Kommunen omfattar nå det aller meste av gamle Kvikne kommune der utvinning av kopar byrja rundt år 1630 i Kvikne koparverk. Koparverket var landets største og drive for kongeleg regning. Verket vart offisielt nedlagt i 1812, men sopradisk drift foregjekk heilt fram til 1912.
Kitojfjella
Kitojfjella (russisk Китойские гольцы) er ei fjellkjede aust i Sajanfjella i Sibir i Russland.
Sommar-OL 1996
Norske prestasjonar
Noreg vann sju medaljar, av dei to gullmedaljar. Friidrettsutøvaren Vebjørn Rodal vann eit historisk gull på 800 meter, medan padlaren Knut Holmann sikra seg gullmedaljen på 1000 meter og sølvmedaljen på 500 m i kajakk. Roarane Kjetil Undset og Steffen Størseth vann sølv i dobbeltsculler. Friidrettsutøvaren Trine Hattestad i spydkasting, siglaren Peer Moberg i laser-båt og det norske kvinnelandslaget i fotball tok kvar si bronsemedalje.
Kjelder
?
Kitojfjella
Ho har ei lengd på 180 km og den høgaste fjelltoppen er på 3215 meter over havet. Elvane Kitoj og andre sideelvar til Angara renn gjennom fjellet.
Lagdeling
Lagdeling eller stratifisering er oppbygging av lag. Lagdelt eller stratifsert er eit adjektiv som viser til at noko er delt i lag. Lagdeling kan vise til:
VV 705
VV 705, Markarian 848 eller I Zw 107 er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 550 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Bjørnepassaren. Kjernane til dei to galaksane ligg rundt 16 000 lysår frå kvarandre, og dei er tenkte å vera midtvegs i samansmeltinga. Galakseparet framviser to bøygde tidevasshalar.
Daizo Okitsu
Daizo Okitsu er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og Cerezo Osaka.
Snilstveitøy
Snilstveitøy er ei øy som ligg rett utanfor Rosendal i Kvinnheradsfjorden i Kvinnherad kommune i Vestland. Øya har eit area på 6,8 km² og det høgaste punktet på øya er Veten på 409 meter over havet. Folketalet i 2023 var 7, medrekna Kalven.
Øya har ei eiga avis, Øyaposten, som kjem ut på papir to gonger i året.
Folketalsutvikling: 1Medrekna Kalven
Tunkafjella
Tunkafjella (russisk Тункинские гольцы) er ei fjellkjede aust i Sajanfjella i Sibir i Russland.
Ho har ei lengd på 180 km og den høgaste fjelltoppen er på 3156 meter over havet. Elvane Irkut og andre sideelvar til Angaraelva renn gjennom fjellet.
Vardåsen kyrkje
Vardåsen kyrkje er ei moderne arbeidskyrkje på Borgen i Asker kommune, og høyrer til Asker prosti i Oslo bispedømme. Kyrkjebygningen er kombinert med ein barnehage, og somme av romma i bygningen vert nytta av både kyrkja og av barnehagen.
Bygningen er teikna av arkitekt Terje Grønmo, vigsla som kyrkje i mars 2004, og fekk same året heidersteiknet Betongtavlen av Norsk Betongforening og Norske Arkitekters Landsforbund for den framifrå måten betong er brukt på i arkitekturen. Utanpå er bygningen kledd i ljos teglstein, men er innvendig dominert av betong og av treverk i lys ask.
Kyrkja og barnehagen har til saman ei grunnflate på om lag 2000 rutemeter. I tillegg til dette kjem ein førebels uinnreia underetasje på om lag 500 rutemeter under kyrkjerommet. Attmed kyrkjerommet, under galleriet, er det eit rom som vert nytta som kombinert dåpssakresti og kyrkjestove, og attmed inngangen til kyrkja ligg eit lite rom som vert halde ope døgret rundt for dei som ynskjer ein plass for stille ettertanke og bøn. Det er dessutan lagt til rette for åtte kontorarbeidsplassar. Tekniske rom for ventilasjon og oppvarming ligg i underetasjen. Heile bygningen vert varma opp med vatnbåra jordvarme frå eit system som er felles med Borgen ungdomsskole. I kyrkjerommet er det naturleg ventilasjon.
Kyrkjerommet har 265 sitjeplassar, i tillegg til plassar på galleriet, og det kan setjast inn stolar, slik at det vert om lag 400 sitjeplassar i alt. Dersom kyrkjerommet vert utvida til det såkalla kyrkjetorget og til kykjelydsalen, vert det sitjeplassar til 700.
Little Boy
Little Boy (frå kodenamnet) var ei fisjonsbombe som blei sleppt frå eit fly over Hiroshima den 6. august 1945.
Hisaaki Kobayashi
Hisaaki Kobayashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Geovekst
Geovekst er eit samarbeid som skal sørgje for at geografisk informasjon vert samla inn éin gong og heldt ajour av éin etat, men skal kunne brukast av mange etatar. Samarbeidet vart etablert i 1992 mellom etatane Statens vegvesen, Energiforsyingens Fellesorganisasjon, Kommunenes Sentralforbund, Statens kartverk, Telenor og Landbruksdepartementet.
Målsettinga er å gjennomføre felles kartleggingsprosjekt og gjennom samfinansiering sikre at kartleggingsarbeidet blir rimelegare for kvar av partane. For at alt lokalt kartleggingsarbeid skal kunne brukast av andre partar i samarbeidet, er det utvikla felles standardar for digital kartlegging. Det er Statens kartverk som koordinerer geodatasamarbeidet og som har sekreariatet for Geovekst i Noreg.
Våler kommune i Innlandet
Våler kommune er ein kommune i Solør i Innlandet fylke. Kommunen grensar i nord mot Elverum, i aust mot Trysil og Sverige, i sør mot Åsnes og i vest mot kommunane Stange og Løten.
Våler i Solør er administrasjonssenteret.
Fylkesveg 363
Fylkesveg 363 (Fv363) går mellom Humlestad i Kragerø kommune og Dørdal i Bamble kommune. Veglengda er 19,5 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, men har no status som fylkesveg etter at forvaltingsreforma trod i kraft.
Akira Konno
Akira Konno er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata og Kawasaki Frontale.
Koji Sakamoto
Koji Sakamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata og Shonan Bellmare.
Skjelett
Skjelett (frå gresk skeleton (soma), 'uttørka (kropp)') eller beingrind er ein kroppsleg struktur i dyr som tener til å stø kroppen, verna indre organ og fungera som muskelfeste. Ulike dyregrupper har ulike former for skjelett, og me skil mellom endo- og eksoskjelett, avhengig av om det sit utanpå eller inne i kroppen. Skjelettet hos mennesket deler me inn i akseskjelettet som famnar om skallen, ryggraden, ribbeina og brystbeinet, og appendikulærskjelettet som inkluderer kragebeina, skulderblada, beina i armene, hofta og beina i føtene.
I overført tyding kallar ein indre, berande strukturar i konstruksjonar for skjelett.
Kåfjord kommune
Kåfjord kommune (nordsamisk Gáivuotna suohkan, kvensk Kaivuonon komuuni) er ein kommune i Troms-området i Troms og Finnmark fylke. Han grensar til Nordreisa kommune i nord og aust, Storfjord i sør, og mot Lyngen i vest. I søraust har kommunen grense til Finland.
Historie
Kåfjord kommune vart oppretta i 1929, då han vart skild ut frå Lyngen kommune. I 1992 vart fire gardar i grunnkrinsen Nordnes overført frå Lyngen kommune til Kåfjord kommune. 2. mai 1994 fekk kommunen offisielt tospråkleg namn, Gáivuotna - Kåfjord, då det samiske namnet vart lagt til kommunenamnet. I 2016 fekk Kåfjord kommune godkjent søknad om kvensk kommunenamn etter behandling i statsråd 15. april. Dermed ber kommunen offisielt eit trespråkleg kommunenamn.
Folketalet i kommunen nådde toppen i 1970, då folketalet var 3362. Sidan då har det vore jamn nedgang i folketalet.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Kåfjord kommune frå 1930:
Kalininets
Kalininets (russisk skrift Калининец) er ein landsby i nærleiken av Moskva. Han ligg i Naro-Fominsk kommune og vart tidligare kalla garnison «Alabino». Hovudkvarteret til 2. motoriserte infanteridivisjon i den russiske hæren ligg her.
Noregsdemokratane
Noregsdemokratane, tidlegare Demokratane, er eit norsk politisk parti. Partiet definerer seg selv som antiglobalistisk og nasjonalkonservativt.
Kalininets
Folketal og plassering
Landsbyen hadde eit stabilt folketal på rundt 20 000 i perioden 2003-2016. Han ligg 35 km sørvest for Moskva sentrum. Det går motorveg heile denne strekninga (MKAD).
Infrastuktur
Det er relativt stor byggeverksemnd av typen sports- og kultursentrum i landsbyen, som er venta å vekse frå 2017 på grunn av utbygging av garnisonar og annan militær infrastruktur.
Noregsdemokratane
Partileiar frå 2021 er Geir Ugland Jacobsen.
Partiet vart stifta i 2002 som Demokratane. I 2010 skifta partiet namn til Demokratane i Noreg ved nyregistrering i det norske partiregisteret. I 2018 skifta partiet namn tilbake til Demokratane og i 2023 til Noregsdemokratane.
Ved valet i 2005 fekk dei 2 705 stemmer, 0,1 %. Vidar Kleppe representerte partiet på fylkestinget i Vest-Agder. Partiet stilte med lister i alle fylke ved valet 2007 og fekk 0,3 % av røystene.
Kontinentalkeltiske språk
Kontinentalkeltiske eller fastlandskeltiske språk er ei samlenemning på dei keltiske språka som ikkje er øykeltiske. Dei kontinentalkeltiske språka vart snakka på det europeiske kontinentet, og dei er alle døydd ut. Det eine keltiske språket som i dag blir snakka på fastlandet, bretonsk, er eit øykeltisk språk, det blir snakka av etterkommarar av britar som utvandra til fastlandet, i det fjerde hundreåret.
Sannsynlegvis var det for to tusen år sidan mange keltiske språk på det europeiske kontinentet. Vi har litt kjennskap til fire kontinentalkeltiske språk:
Adzjigardak
Adzjigardak er eit fjell sør i Uralfjella nær byen Asja ved grensa mellom Tsjeljabinsk oblast og Basjkiria i Russland. Det ligg eit skisenter på fjellet.
Planteetar
Planteetarar (latin herbivor) er predatorar som lever av autotrofe organismar, hovudsakleg plantar, alger og bakterier med fotosyntese. Ut frå denne definisjonen kan både dyr, sopp, protistar og somme parasittiske plantar reknast som planteetarar. Vanlegvis vert ordet mest brukt om dyr som lever av plantemateriale, medan sopp og protistar vert omtalt som plante-patogenar.
Koevolusjon
For å redusera skaden planteetarane gjer, har dei fleste plantar utvikla ymse mekaniske og kjemiske tilpasningar. Desse kan omfatta mellom anna mekaniske forsvarsstrukturar som piggar, tornar og nåler, oppbygnad av komplekse polymerar som gjer det vanskeleg å fordøya planten og produksjon av toksinar som drep eller skremmer vekk planteetarar. Somme forsvarsstrukturar er alltid til stades i planten, andre vert iverksett i samband med skade eller stress.
Somme plantar har òg utvikla trekk som aukar sjansen for å trekka til seg planteetarane sine naturlege fiendar. Dette kan skje ved at dei skil ut semiokjemikaliar (luktar som trekker til seg desse dyra) og/eller forsyner kjøtetarane med mat og/eller husly.
Som regel har plantar fleire slag forsvarsmekanismar.
Sidan planteetarar er avhengige av å eta plantar, har det utvikla seg ei rekkje tilpassingar til desse forsvarsstrukturane. Kveg har til dømes særs omfattande fordøyingssystem for å kunne bryta ned næringsstoff i gras. Når to artar utviklar seg slik i høve til kvarandre, kallar me det koevolusjon.
Bjørn Erik Thon
Bjørn Erik Thon er ein norsk jurist og forfattar, Forbrukarombod frå 2000 til 2010, frå 2. august 2010 til 2022 direktør for Datatilsynet, og frå 2022 likestillings- og diskrimineringsombod.
Thon blei utdanna cand.jur. i 1989 og har arbeidd som seksjonssjef i Forbrukarrådet, advokat- og dommerfullmektig, og var politisk rådgjevar for Odd Einar Dørum i Justisdepartementet i tida 1999–2000. Han har skrive fleire kriminalromanar og bøker om forbrukarspørsmål.
Gerry Adams
Gerry Adams er ein irsk politikar. Han var partileiar for det republikanske partiet Sinn Fein frå 1983 til 2018, og før det nestleiar frå 1978. Han var ikkje-møtande medlem av det britiske parlamentet for valkrinsen West Belfast og har vore representant i det regionale nordirske parlamentet. I 2011 blei han vald inn i det irske Underhuset for Louth.
Yasushi Kita
Yasushi Kita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, JEF United Ichihara, Cerezo Osaka, Albirex Niigata, Thespa Kusatsu og Gainare Tottori.
Paramilitær
Med ein paramilitær organisasjon meiner ein ei væpna gruppe av friviljuge med ei militær-liknande organisering. Nemninga er vel nærpå synonym med omgrepet milits, men blir ofte bruka om mindre og illegale grupper som til dels brukar terroristiske verkemiddel. Uttrykket har ofte blitt bruka om dei ulike væpna gruppene i Nord-Irland, som IRA på den republikanske (irsk-nasjonalistiske) sida, og Ulster Volunteer Force, Ulster Defence Association og andre på den unionistiske (pro-britiske) sida.
Kvinnegruppa Ottar
Kvinnegruppa Ottar er ei radikal gruppe innan kvinnerørsla. Gruppa er kalla opp etter Elise Ottesen-Jensen, ei kvinnesakskvinne med tilnamnet Ottar. Kvinnegruppa Ottar vart skipa av utbrytarar frå Kvinnefronten.
Ryuji Ishino
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Fylkesveg 364
Fylkesveg 364 (Fv364) går mellom Mæl i Tinn kommune og Ormemyr i Notodden kommune. Veglengda er 62,5 km.
Karavankane
Karavankane (tysk Karawanken, slovensk Karavanke) er ei fjellkjede på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Fjellkjeda er 120 km lang og er den lengste enkeltståande fjellkjeda i Europa.
I lag med Kamnik-Alpane dannar Karavankane ei naturleg grense mellom Austerrike og Slovenia. Fleire fjellovergangar fungerre som viktige handelsruter over fjella. Ein av dei, Loiblpasset på 1370 meter over havet, har vore nytta sidan førhistorisk tid. I dag er det bygd tunnellar for både veg og jernbane under Karavankane mellom Beljak/Villach og Jesenice.
Karavankane har mange gode høve for fjellklatring og det ligg mange fjellhytter her. Frå mange av toppane er det flott utsyn over Klagenfurt-området i Austerrike og Ljubljana-området i Slovenia. Den austerrikske sida er berglendt og bratt, medan den slovenske sida er mindre bratt og dekt av granskog og låge furubuskar i dei lågare liggande områda.
Seløyna
Seløy har eit areal på 8,7 km².
Folketalsutvikling:
Sinn Féin
Sinn Féin, som på irsk betyr Vi sjølve, er eit all-irsk politisk parti. Det vert ofte beskrive som den politiske fløyen av den irske republikanske arméen (IRA).
Partiet vart skipa i førstninga av 1900-talet, og arbeider for eit sameint Irland, det vil seie at Nord-Irland skal bli ein del av den irske republikken.
Sinn Féin er det største nasjonalistpartiet i Nord-Irland sidan valet i 2001, da det overtok denne posisjonen frå Social Democratic and Labour Party (SDLP). Sinn Féin har for tida fire representantar i det britiske parlamentet, men møter ikkje, fordi dei da måtte sverje truskap til den britiske monarken.
Sinn Féin har òg 14 medlemmer av den irske nasjonalforsamlinga i Dublin, og to representantar i EU-parlamentet, ein frå Nord-Irland og ein frå republikken Irland.
Den første leiaren i Sinn Féin var Arthur Griffith, men først da Eamon de Valera tok over leiarskapen i 1917 etter Påskeopprøret tok partiet til å spele rolla som viktig kraft i den nasjonale frigjeringskampen. Noverande partileiar er Gerry Adams (sidan 1983).
Bakgrunnsstoff
Politiske parti med røter frå Sinn Féin 1916-21
Kardemomme
Kardemomme er ei fleirårig urt i ingefærfamilien med frø som blir brukt som krydder. Arten stammar frå Malabarkysten sør i India. Ein dyrkar kardemomme særleg i Sri Lanka, Søraust-Asia, Jamaica, Guatemala og Australia.
Skildring
Frå ein jordstengel veks det opp 4–5 m høge bladberande skot og 0,5 m høge blomstrande skot. Blada er lansettforma og mørkegrøne på oversida og lyst grøne på undersida. Blomane sit i klasar og er røyrforma, usymmetrisk bygde, med grønkvite kronblad og begerblad. Den iaugefallande delen av blomen består av ein omdanna kvit pollenberar med djupraude striper. Frukta er ei treromma kapselfrukt med brune til svarte, aromatiske frø.
Bruk
Kardemomme er eit urgammalt krydder med eit ujamnt geografisk forbruksmønster. Nesten halve verdsproduksjonen blir brukt i den nære Austen, særleg Saudi-Arabia, og i Skandinavia. Innan arabisk matlaging blir kardemommem særleg brukt til å smaksetja kaffi, og i indisk blir krydderet tilsett te, karriblandingar og til å tyggjast saman med betelblad. I skandinavisk mattradisjon blir kardemomme brukt i bakverk og enkelte kjøtrettar.
Kardemommeolje blir brukt i enkelte likørar.
Andre krydder med kardemomme i namnet er mellom anna siamkardemomme, javakardemomme, bastardkardemomme og svart kardemomme frå slekta Amomum.
Luna 1
Luna 1 var ein sovjetisk romsonde og det fyrste romfartøyet til å nå månen. Sonden vart skoten opp 2. januar 1959 frå Bajkonur-kosmodromen. Han passerte mindre enn 59 985 kilometer frå måneyta 4. januar etter ei reise på 34 timar. Deretter gjekk sonden inn i bane kring sola, mellom banane til jorda og Mars. Det vert rekna at sonden eigentleg hadde som mål å slå ned i måneyta.
3. januar oppskytingsåret ved ein avstand på 113 000 kilometer frå jorda sleppte sonden ut ei sky av natriumgass. Skya glødde oransje og var synleg over Indiahavet som ei stjerne med tilsynelatande storleiksklasse 6, slik at astronomar kunne spora sonden. Utsleppet fungerte òg som ei utrøyning av åtferda til gass i verdsrommet.
Luna 1 gav dei fyrste målingane av solvinden og fann at månen ikkje hadde noko magnetfelt.
Skeistorkar
Skeistorkar er ei gruppe store, langbeinte vassfuglar med lange, flate og skeiaktige nebb. Dei seks artane utgjer den biologiske slekta Platalea i ibisfamilien (Threskiornithidae).
Fuglane lever helst i ferskvatn, men kan òg greia seg i saltvatn. Dei bruker fleire timar kvar dag på å eta. Med halvopne nebb som dei rører frå side til side leiter dei gjennom grunt vatn etter mat. Så snart dei merkar ei rørsle slår nebbet seg ihop, og insektet, skaldyret eller ein liten fisk er blitt storkemat.
Det finst seks skeistorkartar som er utbreidde over heile verda:
Norsk statsminister i Stockholm
Norsk statsminister i Stockholm var tittelen på eit statsrådsembete frå 1873 til 1905 i Unionen mellom Sverige og Noreg. Noreg sin statsminister i Stockholm hadde etter 1873 rang etter statsminister i Kristiania, men før dette rang framom. Statsministeren i Stockholm leia den norske statsrådsavdelinga der, som hadde hovudsete på Ministerhotellet.
Etter at unionen med Sverige tredde i kraft i 1814 vart den norske regjeringa todelt, med ei avdeling i Kristiania og ei i Stockholm. I den norske grunnlova vart det november 1814 i paragraf 15 teke inn: «Hos Kongen forbliver stedse, under Hans Ophold i Sverige, den Norske Statsminister og tvende af Statsraadets Medlemmer, hvilke sidste aarligen omskifte.» Frå 1814 til 1873 hadde Norges statsminister tilhald ved statsrådsavdelinga i Stockholm. I hans fråvær vart Noregs regjering i Kristiania leia av ein førstestatsråd. Frå 1873 til unionsoppløysinga i 1905 heldt Noreg sin statsminister til i Kristiania, og den norske statsministeren i Stockholm vart hans representant og leiar for statsrådsavdelinga i Stockholm. Før 1873 var statsministeren i Kristiania kalla førstestatsråd.
I løpet av unionen med Sverige fanst det fleire embete med tittelen «statsminister»: Svensk statsminister, Norsk statsminister, Justitie-statsministern, Statsministern för utrikes ärendena og Norsk statsminister i Stockholm.
Andreas Haukland
Andreas Elias Haukland var ein norsk forfattar.
Andreas Elias vart fødd i Mosjøen, utanfor ekteskap, av mora Elen Anna Antonsdotter. Faren var ifølgje kyrkjeboka jemtlendingen Sven Eric Davidson. Som ung fekk Andreas Haukland dottera Borghild Haukland (1898-1990), fødd i Åfjord. Dottera vaks opp hos besteforeldra i Jøssund i Åfjord, men flytta til faren etter at ho var konfirmert. Ho utvandra sidan til Amerika der ho vart gift Robinson. I 1913 gifta Andreas seg i London med tyskfødde Elisabeth Hessler. Dei fekk sonen Hauk Haukland (1917-1930).
Livsløp
Dei fyrste barneåra levde han i Sjøgata i Mosjøen, der mora livnærte seg og guten ved å sy. Som åtteåring fekk guten ein ny heim på garden Haukland ved Fustvatnet i Vefsn, der han arbeidde som gjetar og dreng. Då han som nykonfirmert 16-årig fór frå Vefsn, tok han etternamnet Haukland.
Som nygifte overtok dei garden Herøya på Ringerike. Haukland fann snart ut at Herøya ved Steinsfjorden var for liten ein gard, og året etter kjøpte han storgarden søndre Ygle i Østerdalen. Men Haukland vart ikkje buande lenge i Østerdalen. I 1917 selde dei garden, og flytta til Magnebyn i Värmland. I 1919 kjøpte han storgarden Dalborgen i Vardal ved Gjøvik. Andreas la mykje arbeid ned i gardsdrifta, og det gjekk ut over skrivinga. Som gardsfolk lykkast Haukland og «greivinna» heller godt, og var vel vyrde i bygda. På grunn av store renteutgifter selde dei likevel unna noko skog, og laut til sist lata garden gå på auksjon i 1922. Dei flytte då til Bayern med sonen Hauk. Det omflakkande livet heldt fram; familien flytta vidare til Capri. Her døydde sonen Hauk i ei ulykke på veg heim frå skulen, berre 13 år gammal.
Haukland si dikting
Haukland sine bøker vart populære i samtida, og dei vart omsette til fleire språk. Han er mest kjend for folkelivsskildringane og natur- og dyreskildringane. Den fyrste boka han fekk utgjeve på eit forlag, var Bonsaks fortællinger (1902). Så følgde firebandsserien om «Ol' Jørgen»: Ol-Jørgens barndom, Udve, Hvide nætter og Hjemve (1902-05). I desse bøkene har Haukland fletta inn mange minne frå oppveksten sin i Mosjøen og Vefsn.
Vi finn òg mykje av forfattaren sjølv i bøkene om Gunnar Raben: Gunnar Rabens egteskab, Gunnars lykke, Til Roma og Den nye manden på volden (1908-20). Den boka han som vart omsett til flest språk, var Nornene spinder (1923), med handling frå vikingtida. Etter den boka følgde ein trilogi med handling frå vikingtida: Helge den unge, Vikingefærden og Svik og sverd.
Som forfattar var Haukland pioner på to område: som arbeidardiktar og skildrar av natur- og dyreliv. Haukland skreiv på dansk-norsk riksmål, men i replikkane brukar han ofte vefsnmål.
I 1973 vart eit monument over diktaren avduka i byparken i Mosjøen. Her lar biletkunstnaren romanfiguren «Ol’Jørgen» stå som representant for forfattaren og forfattarskapen hans. «Men min ild skal ikke dø», seier Ol’Jørgen i boka «Hjemvé» – og skulpturen held ei lynande eldloge i handa.
11. armékorps
11. armékorps er ei operasjonell eining i Austersjøflåten og Vestre militærdistrikt i den russiske hæren. Ho vart skipa i 2016 og har hovudkvarter i Kaliningrad oblast.
Manøverelement
79. motoriserte infanteribrigade, lokalisert i Gusev
Eldstøtte
152. bakke-til-bakke missilbrigade, lokalisert i Tsjernjakhovsk
244. artilleribrigade lokalisert i Kaliningrad
22. luftvernbrigade, lokalisert i Kaliningrad
William Baffin
William Baffin var ein engelsk sjøfarar og oppdagar. Ingenting er kjend om hans tidleg liv. Gissingar har gått ut på at han var fødd i London og kom frå små kår. Gradvis skal han ha kome seg fram gjennom flid og iherdig arbeid.
Liv og gjerning
Namnet hans vert nemnd fyrste gongen i 1612, i samband med ein ekspedisjon som var på leit etter ein nordvestpassasje. Ekspedisjonen var under kaptein James Hall si leiing, Baffin fylgde med som sjefslos. Hall vart elles drepen i kamp med lokale innbyggjarar på vestkysten av Grønland. Dei neste to åra var Baffin hyrt til teneste i kvalfangsten ved Spitsbergen, som på det tidspunktet vart kontrollert av Muscovy Company. Fyrste året gjorde han teneste som los om bord på flaggskipet i kvalflåten, Tiger. Andre året var han los om bord på eit av flåten sine to oppdagarskip, Thomasine.
I 1615 byrja han i selskapet, kompaniet som arbeidde med oppdaginga av Nordvestpassasjen. Han assisterte kaptein Robert Bylot som los på det litle skipet Discovery, som på denne ferda undersøkte Hudsonsundet grundig. Presisjonen i Baffins observasjonar av tidevatn og hans astronomiske observasjonar vart stadfesta av Edward Parry, då hans ekspedisjon reiste gjennom dei same farvatna, to hundreår seinare (1821).
Året etter segla Baffin atter som los på Discovery. På turen opp Davissundet oppdaga ekspedisjonen bukta som no er oppkalla etter han. Frå Baffinbukta segla dei inn i dei ulike sunda som strålar ut frå denne, og som han gav namna Lancastersundet, Smithsundet og Jonessundet, til ære for karane som finansierte sjøferda hans. På denne sjøreisa segla han om kring 270 nautiske mil lenger nord enn føregangaren John Davis. Baffin snudde ved om lag 77° 45' nordleg breidd, fyrst 236 år seinare for sjøfararar lenger nord om Nord-Amerika.
Alt håp om å oppdage ei sjørute til India i dei farvatna syntest å vere ute. Over tid skulle det elles verte stilt spørsmål om Baffins oppdagingar. Tvilen om sanningsverdet skulle fyrst verte rydda or vegen med gjenoppdagingane til James Ross i 1818. Baffin gjekk vidare i teneste hos British East India Company, og i 1617-19 føretok han ei sjøreise til Surat i Britisk India. Etter tilbakekomsten vart han påskjøna av selskapet for særleg verdifulle undersøkingar av Raudehavet og Persiabukta, undersøkingar han hadde gjort under sjøreisa.
Tidleg i 1620 segla Baffin atter mot Austen. I det engelsk-persiske overfallet mot Kishm i Persiabukta, ein innleiande manøver til erobringa av Hormuz, vart han såra, og døydde av skadane 23. januar 1622. Ved sidan av verdien av hans geografiske oppdagingar, vert Baffin hugsa for sine nøyaktige, vitskaplege og magnetiske observasjonar, herunder avlesinga av lengdegrader i rom sjø gjennom observasjon av måneavstand.
Både Baffinøya og Baffinbukta er oppkalla etter han.
Kazuki Kuranuki
Kazuki Kuranuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Ventforet Kofu, Kyoto Sanga FC, Tokushima Vortis og Gainare Tottori.
Ottar
Ottar eller Otter er eit mannsnamn som stammar frå norrøn tid. Namnet tyder ein som inngjev frykt, og blei truleg gjeve til gutebarn ein ønskte skulle veksa opp til å bli barske menn. Namnet var særleg brukt i Noreg mellom 1900 og 1920. I dag ( 2005 ) er det rundt 2.000 som heiter Ottar i Noreg, og berre fem som heiter Otter.
Marcelo Mabilia
Marcelo Mabilia er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Lavangen kommune
Lavangen (nordsamisk Loabák ) er ein kommune i Indre Sør-Troms i Troms og Finnmark fylke. Han grensar mot kommunane Salangen i nord, Bardu i aust, Gratangen i sør, og mot Ibestad over Astafjorden i vest.
Kommunen har den einaste kommunale sameskolen i Troms.
Historie
Lavangen kommune vart oppretta 1. januar 1907, då han vart skild ut frå Ibestad kommune. 1. januar 1964 vart kommunen innlemma i Salangen kommune, men 1. januar 1977 vart kommunen skild ut att som eigen kommune. Området Lavangsnes, som tidlegare hadde vore del av Lavangen kommune, vart då verande i Salangen kommune.
I 1999 blei Lavangen kåra til landet sitt femte beste kommune å bu i av Norsk Familieøkonomi.
Folketalsutvikling
Frå Lavangen vart gjenoppretta som eigen kommune i 1977 og fram til 2002, var han den nest minste kommunen i Troms etter folketal, berre større enn Bjarkøy kommune. I 2002 vart også Berg kommune mindre enn Lavangen, fordi nedgangen i folketal gjekk raskare der.
Truls Graff
Truls Johannesen Wiel Graff var ein norsk embetsmann som verka som amtmann i Hedmark og Finnmark.
Graff var fødd 16. april 1851 på garden Øhr i Idd i Østfold. Han blei gift med Benta T.M.C. Baastad i 1882. Dei fekk sju ungar.
I 1890 var Graff konstituert amtmann i Hedmark ei tid, etter at Ludvig Kyhn døydde i stillinga. Seinare var han amtmann i Finnmark frå 1896 til 1906.
Fyrst Voldemort
Familie og oppvekst
Miseria Mørch var Toms mor, som ustelt og utsliten gjekk inn på ein barneheim høggravid ei desembernatt. Etter ein time var ungen fødd, og etter endå ein var Miseria daud. Det siste ho hadde sagt til Fru Kolle som jobba på barneheimen, var at ho håpa han likna far sin, noko Fru Kolle håpa ho hadde rett i, for ho synest ikkje Miseria såg ut som noko vakker kvinne. Så hadde ho sagt at han skulle heite Tom etter far sin, og Dredolo etter hennar eigen far. Etter dette døydde ho.
Tom voks opp på barneheimen og året han fylte elleve kom Albus Humlesnurr på besøk for å fortelje Tom at han er ein trollmann, slik at han kan byrje som elev på Galtvort. Fru Kolle blir overraska over at Humlesnurr kjem på besøk, sidan Tom aldri før har hatt noko som helst familiebesøk. Fru Kolle beskriver Tom som «ein underleg gut» og fortel at han skremmer og tyranniserer dei andre borna som bur på barneheimen.
Ho fortel om mange episodar, som då Billy Stubben si kanin vart hengt ein dag etter Tom og han hadde krangla. Ho skjøna ikkje korleis Tom kunne fått det til og at han hadde sagt at han ikkje hadde gjort det. Men ho forstod heller ikkje korleis kaninen kunne ha hengt seg sjølv frå ein takbjelke.
På barneheimen pleidde dei å ta med ungane ut på tur ein gong i året, og ein gong etter «sommarturen» hadde Anna Baffel og Dennis Bisp aldri vore seg sjølve igjen. Alt dei hadde fått ut av dei var at dei hadde vore i ei hole med Tom Venster.
Då Humlesnurr møtte Tom, trudde Tom fyrst at han var ein lege av noko slag fordi han meiner Fru Kolle vil ha han undersøkt. Tom var uhøfleg og sta, og sa han var annleis enn dei andre borna. Humlesnurr svara han kanskje kunne ha rett i det. Då han fortalde Tom at det han kunne gjera var magi, vart Tom svært opphissa og fortalde om alt han fekk til. Han sa at han kan få ting til å flytte på seg utan å røre dei, få dyr til å gjere som han vil, utan å dressere dei, få det til å gå dårleg med folk som irriterer han og pine dei, viss han ville. Humlesnurr stadfesta då at han er ein trollmann. Toms reaksjon på dette var at ansiktet hans blir som forandra - det viste lukke, samtidig som utrykket blei meir dyrisk.
Tom viste stor interesse for å klare seg sjølv og heldt fram med å vera uhøfleg. Han viste også at han mislikar namnet «Tom» sterkt, at han ønskjer å vere original. (Dette er ein grunn til at han seinare lagde seg eit nytt namn, «Voldemort Den Store»). Tom trudde lite på at mora hans var ei heks, sidan ho døydde etter å ha fødd han.
Voldemorts år på Galtvort
Tom Venster som tenåring blir skildra i bøkene som bleik, mørkhåra og vakker. Han skal ha vore flink til å smiske og heilt sidan Toms fyrste dag på Galtvort hadde lærarane hatt inntrykk av han som ein høfleg, stille og kunnskapstørst gut. Han viste slett ikkje noko teikn til arroganse eller aggresjon og blei aldri teken på fersken i ei vond gjerning.
Humlesnurr hadde ein mistanke om at han ikkje var til å stole på etter det Tom fortalde på barneheimen, men ante aldri at guten han hadde møtt skulle bli den farlegaste trollmannen nokonsinne. Han sa aldri til nokon det Tom hadde fortald han og bestemte seg for å gje han ein sjanse, slik at Tom kunne få eit nytt liv gjennom Galtvort.
Tom tenkte han aldri skulle ha fortalt alt det han sa til Humlesnurr på barneheimen og at han lekka ut litt for mykje informasjon. Tom prøvde aldri å smiske seg innpå Humlesnurr som på resten av lærarane.
I det siste året sitt opna Tom Venster, som då allereie hadde funne tittelen sin «Voldemort», Mysteriekammeret. Etter å for lengst ha funne ut at han har sjølve Salazar Smygard sitt blod i årene, avla Tom fram ein basilisk. Dette resulterte i at ei jente døydde og Tom laga ein malacrux.
Voldemorts familietre
Salazar Smygard |                           |                            :                            :                            |                            |                      Dredolo Mørch _____|__________                      |              | Tom Venster Sr. + Miseria Mørch    Morfus Mørch |       Tom Dredolo Venster (Lord Voldemort)
Utsjånad
Etter at Voldemort får tilbake kroppen sin i den fjerde boka, skriv Rowling at Voldemort har bleik hud, eit kritkvitt, hodeskalle-liknande ansikt, slange-liknande opningar som nasebor, raude auger og katte-liknande pupillar, ein kropp tynn som eit skjelett og lange, tynne hender med unaturleg lange fingre. [14] Som nemnt i fyrste kapittel av den sjuande boka, han ikkje hår eller lepper. Tidlegare i livet, sett gjennom flashbacks som finst i den andre og sjette boka, var Tom Dredolo Venster veldig kjekk [21] og høg med bleik hud, kullsvart hår og mørke auge. Han kunne sjarmere mange menneskjer med utsjånaden sin. Transformasjonen i hans monstrøse tilstand er sannsynlegvis resultatet av å skape malacruxane sin, som gjorde at han vart mindre og mindre menneskeleg ettersom han fortsette å dele sjela si. [23] I filmane er auga til Voldemort blå med runde pupillar.
Namn
Voldemort sitt fødenamn var Tom Dredolo Venster (på engelsk: Tom Marvolo Riddle). Av dette namnet laga han anagrammet «Voldemort den store» (på engelsk: «I am Lord Voldemort»). Han er også kalla Han du veit, Han med namnet som ikkje må nemnast, Herren over Mørkret.
I populærkulturen
Fyrst Voldemort har blitt parodiert i m.a. Potter puppet pals og A Very Potter Musical. Under opningsermonien i summer OL 2012 hadde Voldemort ei lita rolle som ein av fiendane i britisk barnelitteratur.
Yade
Yade er ein serie på tre ulike sjokoladeprodukt laga og distribuert av Nidar AS. Produktet vart selt for første gong i 2007.
Alle Yade-sjokoladane er laga av mjølkesjokolade på eit tynt underlag av mørk sjokolade. Dei har eit trekanta brytesnitt, noko som gjer at Yade skil seg ut frå andre norske sjokoladetypar.
Yade-serien
Dette er alle typane Yade-sjokoladar som er i sal i dag. Dei skil seg frå kvarandre med ulike farger på emballasjen.
Ein variant er fasa ut av serien til no; Yade Karamelliserte Nøtter ( grøn ) som vart bytta ut med Yade Kaffe Latte.
Fordampingsavkjøling
Fordampingsavkjøling er eit fysisk fenomen der fordamping av ei væske, vanlegvis i lufta, kjøler ned ein lekam eller ei væske som kjem i kontakt med ho. Latent varme skildrar varmemengda som ein treng for å fordampe væska, og denne varmen kjem frå sjølve væska, den omliggande gassen og overflater. Når ein har fordamping av vatn i luft er skilnaden mellom våttemperaturen (wet-bulb-temperaturen) og tørrtemperaturen (dry-bulb-temperatur) eit mål på kor stor fordampingsavkjølinga er. Jo større skildnaden er, jo større er fordampingsavkjølinga. Om temperaturskilnaden er lik null, vil ein ikkje ha netto fordamping i lufta, og heller ingen avkjølingseffekt.
Sveitte
Det enklaste dømet på dette er sveitte, der kroppen skil ut væske på kroppen for å kjøle ned seg sjølv. Mengda av varmetransport bort frå kroppen er avhengig av fordampingsevna, som igjen er avhengig av fukta i lufta og temperaturen. Dette er årsaka til at ein sveittar meir på varme og fuktige dagar.
Sjølvavkjølande boksar
Eit anna døme er «sjølvavkjølande» boksar med drikkevarer. Desse inneheld eit lite rom med eit tørkemiddel og ei kjølevæske. Like før ein skal drikke kjem tørkemiddelet i kontakt med kjølevæska og ein får fordamping, som avkjøler drikken.
Fordampingsavkjøling for køyretøy og luftfart
Fordampingsavkjøling var eit viktig tema då ein teikna luftfartøy på 1930-talet. I dette tilfellet vart systemet brukt for å unngå bruken av radiatoren, som var med å skape ekstra luftmotstand. Her vart vatn i motorane halde under trykk av pumper, slik at temperaturen til vatnet vart over 100 °C. Dette kan ein gjere fordi kokepunktet til ei væske er avhengig av trykket, og høgare trykk fører til høgare kokepunkt. Dette overoppvarma vatnet vart så sprøyta ut gjennom dyser og ut i opne røyr, der vatnet raskt kokte og gav frå seg varmen sin. Desse røyra kunne plasserast under overflata til flyet, slik at det ikkje medverka til luftmotstanden i det heile tatt.
Desse systema hadde derimot alvorlege ulemper. Sidan ein trong mange røyr for å kjøle ned vatnet dekte kjølesystemet ein stor del av flyet sjølv om det var gøymd. Dette invikla systemet vart derfor svært upåliteleg. Sidan kjølesystemet i tillegg var stort var det enkelt for eit fiendtleg fly å treffe det. Britiske og amerikanske forsøk på å bruke systemet enda opp med å bruke etylenglykol i stadenfor. Tyskarane tok i staden å gjorde dei tradisjonelle radiatorane meir straumlinjeforma, og i 1940 hadde alle gått bort frå denne avkjølingsmetoden.
Fordampingsavkjøling vart òg nytta i enkelte bilar, før moderne luftkondisjonering ved dampkompressjon kom i bruk.
Bygningar
Fordampingsavkjøling er ein vanleg metode for å kjøle ned bygningar, sidan det er relativt billig og krev mindre energi enn mange andre former for avkjøling. Denne metoden krev derimot mykje vatn til fordampinga, og er mindre effektiv når den relative fukta er låg, slik at dette berre har ein viss effekt i område med tørt klima.
Kryogenikk
Fordampingsavkjøling er vanleg i kryogenikk. Dampen over ei kryogenisk væske vert pumpa bort, og væska held fram med å fordampe så lenge væska sitt damptrykk er stort. Fordampingsavkjøling av vanleg helium kan føre temperaturen ned til minst 1,2 K. Fordampingsavkjøling av helium-3 kan ta temperaturen vidare ned til 300 mK.
Planetært
Denne prosessen er nyleg observert på planetær skala på Pluto, og virkar mot drivhuseffekten.
Hovudtelefon
Hovudtelefonar eller øyretelefonar er små høgtalarar som enten er plasserte rett utanpå det ytre øyret, eller sette eit lite stykkje inn i øyregangen. Når ein brukar øyretelefonar kan ein høyra på til dømes musikk, nyhende, osb., utan å forstyrra andre. Dei vert òg nytta for å høyra på musikk medan ein går, spring eller syklar, eller medan ein nyttar offetnlege transportmiddel som tog, buss og fly.
Utanpåliggjande hovudtelefonar
Hovudtelefonar av den utanpåliggjande typen delast inn i tre klassar: Lukka, halvopen og open.
Opne øyretelefonar
Den heilopne typen er open både mot øyret og utover. Høgtalarelementa heng da litt utanfor øyret. Ny teknikk har løyst det tidlegare problemet med nivåfall i bassen på opne hovudtelefonar. Desse heilt opne løysningane kan gje ein meir naturleg lyd. Den opne typen slepp gjennom lyt frå/til utsida, og høver best i støyfrie omgjevnadar og/eller når det ikkje er andre til stades. Den typen vert som oftast rekna for å gje noko beter lydkvalitet, og vert ofte nytta av av lydteknikarar, som miksar lyd i samband med til dømes kringkasting, men òg av andre som set pris på god lydkvalitet. Det finst òg ein mellomting, i form av sokalla halvopne øyretelefonar.
Halvopne øyretelefonar
Den halvopne typen har ein pute som sluttar tett rundt eller mot det ytre øyret, med ein kappe som er open utover. Denne typen har blitt veldig vanleg i seinare tider. Puta er med på å gje god attgjevinga av bassområdet, samtidig som den opne konstruksjonen bidreg til ein open og luftig lyd.
Arbeidsprinsipp
Det finst fleire typar hovudtelefonar til ulike høve. Dynamiske element er vanlegast, medan dyrare elektrostatiske hovudtelefonar er sjeldnare.
Novella Svartsnær
«Svartsnær» er ei novelle skriven av Ingeborg Refling Hagen i 1921. Svartsnær er og tittel på heile novellesamlinga, som inneheld fire noveller i alt. Tittelnovella er den lengste. Forteljinga tek namnet frå fenomenet Svartsnær, og spelar på at hovudpersonen nærast vert dregen under i ei rad hendingar ho ikkje kan rå med.
Handling
Novella handlar om ei jente, Gunhild Gunhildstua, som er fødd utanfor ekteskap i små kår, på ein vesal plass. Mora, som og heiter Gunhild, kan ikkje fø ho, og lid av tæring. Difor vert Gunhild send på legd til ein storgard i bygda. Novella skildrar alle redslene den vesle jenta lyt døyve på denne garden fram til ho er i konfirmasjonsalderen, korleis ho vert mishandla og tidvis mobba av gardjenta Oliv. I denne tida får ho ein einaste ven, tenestejenta Brite, som rømer i trass av di Gunhild vert sverta til det yste.
Det einaste som held Gunhild oppe i desse åra, er kjennskapen til sin eigen kulturelle arv, eventyr og folkeviser. Når røyndomen blir for hard, søkjer ho trøyst i desse eventyra, og vinn styrke der. Frå ho var lita, har ho drøymt om at ein mann ho kallar «kongen» skal koma å hente ho heim til slottet sitt, av di ho trur ho er ei bortsett kongedotter (mest som oskepott). Denne «kongen» er i røynda presten i bygda, som berga ho då ho mest kom under hesten hans då ho var småjente.
Gjennom forteljinga vert Gunhild vonbroten gong på gong, og alle dei vonene ho lever for, svik ho. Mora døyr, «kongen» kjenner ho ikkje att når han endeleg kjem, av di ho er større enn ho var då ho først såg han, og alle andre voner brest for ho. Mykje av grunnen til at desse vonene slitnar er at storgarden eig så mykje makt i bygda at sjølv den nye presten ikkje vågar gå mellom når kjerringa krev at Gunhild skal lide under pisken. Sistpå er det berre ei von att i Gunhild, at barndomsheimen enno står der, og ho rømer frå garden og heimatt til Gunhildstua. Her søkjer ho endeleg livd og ly i eventyra. Når mannen frå fattigkassa kjem på vitjing, møter han ei jente som ser ut til å ha mist vitet.
Seinare bruk
Ingeborg Refling Hagen nytta soga omatt i Livsfrisen, og klårgjer her tematikken i novella noko, ved å vise til bibelsitatet «Ve han som vinn heile verda, men skar sjela si». Gunhild har varda om sjela si heile vegen, og endeleg sleppt verda heilt. Prisen er at verda ser ho som ubrukeleg eller galen.
Shinya Hoshido
Shinya Hoshido er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata og Ventforet Kofu.
Nord-Makedonia i Eurovision Song Contest
Nord-Makedonia debuterte i Eurovision Song Contest som sjølvstendig nasjon i 1998 og har sidan deltatt 21 gongar. Landets deltaking i Eurovision Song Contest strekk seg likevel heilt tilbake til byrjinga av 1960-talet, som ein del av Jugoslavia. Fram til og med 1991 deltok Nord-Makedonia som ein del av Jugoslavia, før Nord-Makedonia erklærte seg uavhengig og etter kvart debuterte som ein sjølvstendig nasjon i 1998. Fram til 2019 heitte landet Republikken Makedonia, men i Eurovision-samanheng gjekk landet under namnet F.Y.R. Macedonia, på grunn av namnetvisten med nabolandet Hellas. I 2019 skifta landet namn til Nord-Makedonia, og det nye namnet vert også brukt av EBU.
Etter innføringa av semifinalar i 2004 har Nord-Makedonia kvalifisert seg til finalen 6 av 18 gongar, sist gong i 2019. Nord-Makedonias beste plassering i tevlinga kom også i 2019, då Tamara Todevska og songen «Proud» kom på sjuandeplass i finalen. Det dårlegaste resultatet kom i 2018 og 2021, då Nord-Makedonia kom på nest sisteplass i sin semifinale.