cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yazata
Dei viktigaste yazataene namna i gathaene er Atar, Mithra, Rashnu, Sraosha, og Verethraghna. Ein trur at dei var gudar før parsismen si tid, og mange av dei blei seinare persongjort til halvgudar igjen. I seinare tid blei også nokre av dei meste populære persiske guddommar, som Anahita, tilpassa til parsismen som yazataer.
Balkanfjella
Balkanfjellet (bulgarsk og serbisk Стара планина, Stara planina, Gamle Fjell) er ei fjellkjede, som strekkjer seg 560 km frå austlege delar av Serbia og gjennom sentrale område av Bulgaria til Eminehalvøya ved Svartehavet. Ho er ei forlenging av Karpatane, og fråskild frå denne fjellkjeda av elva Donau.
Den høgaste toppen på Balkan er Musala i Rilafjella nær Sofia med 2 925 m, tett følgd av Ólymbos i Hellas og Vihren i Bulgaria. Dei høgaste toppane i sjølve Stara planina ligg i sentrale område av Bulgaria, og den høgaste er Botev (2 376 m), som ligg i Sentrale Balkan nasjonalpark (oppretta 1991).
Stara Planina er kjend for dyre- og plantelivet i området, mellom anna edelveis i området Koziata stena.
Grey District
Grey District Council i regionen West Coast på Sørøya på New Zealand er eit distrikt som omfattar Greymouth, Runanga, Blackball, Cobden og busetnadar langs Grey River. Arealet er 3,516.48 km² (1,357.72 sq mi). Administrasjonssentereret ligg i Greymouth, der 27 % av innbyggjarane i distriktet bur.
Populasjon
Distriktet hadde eit folketal på 13 221 ved folketeljinga i 2006, der åtte prosent var maoriar. Av innbyggjarane budde 3600 i Greymouth, 1221 i Runanga, 1707 i Cobden og 330 i Blackball. Om lag 95 % av innbyggjarane er av europeisk avstamming (i følgje folketeljinga i 2001), slik at Grey District har ei svært homogen etnisk samansetjing av innbyggjarane sine. Førti prosent av innbyggjarane hadde inga vidareutdanning i 2001, samanlikna med om lag 27 % på New Zealand sett under eitt.
Infrastruktur
Det er 619 km vegar i distriktet, av desse har 358 km fast dekke (data frå 2000).
Samfunnsliv
Samfunnsliv er ei avis grunnlagt av Bertram Dybwad Brochmann i 1931, då under namnet Samfundsliv.
Avisa skal etter eiga utsegn vere eit «organ for mental, sosial og økonomisk nyorientering». Redaktør for avisa er no Dag Ove Johansen, Fauske, medan Anders Ryste på Ørsta er disponent.
Esonía
Esonía (gresk Αισωνία) er ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Esonía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vólos.
Haugsfjorden i Nordland
Haugsfjorden er ein liten fjord i Alstahaug kommune i Nordland. Fjorden ligg nord for øya Tjøtta og like sør for sjølve Alstahaug. Han har ei lengd på 2,5 km frå sør til nord.
I aust grenser fjorden til Hamnesleira, som går inn til grenda Hamnes, og Offersøya. I nord endar fjorden ved Haugsneset like sør for Alstahaug. Nordvest for dette neset byrjar Alstahaugfjorden. I vest ligg øyane Valøya, Bukkøya, Buøya og Nordre Rosøya. På vestsida av Tjøtta går det eit sund sørover til Tjøttfjorden.
Norsk Eternit Fabrikk
Norsk Eternit Fabrikk var ein fabrikk for produksjon av eternit. Fabrikken låg på Bjerkås i Asker kommune i Akershus, og var i drift frå 1942 og fram til 1978. Selskapet blei skipa som ei dotterverksemd av Christiania Portland Cementfabrik på Slemmestad under den andre verdskrigen, men produksjon i full skala starta ikkje før krigen var over. Eternit blir hovudsakleg laga av sement og asbest, og asbest blei først og fremst brote i Canada og Sovjetunionen. Under krigen blei det difor nytta finsk asbest.
Dei første tilfella av lungesjukdommen asbestose var oppdaga på 60-talet. Etter kvart blei det forbode å nytta asbest, og eternit blei eit spesialavfall. Eternitfabrikken blei lagd ned i 1978. Slemmestad Arbeiderforening reiste sak, og i 1983 blei det inngått eit forlik mellom Norsk Kjemisk Industriarbeiderforbund og Norcem som då var eigar. Norcem tok ikkje noko rettsleg ansvar, men tok ansvaret for den medisinske oppfølginga av dei tidlegare tilsette. Dei gav òg økonomisk kompensasjon til dei som blei råka av sjukdom. Så seint som i 1996 dukka det framleis opp nye tilfelle av asbestrelatert kreft (malignt mesotheliom). Ei undersøking frå 2002 viser ein kraftig auke i tilfelle av kreft mellom tidlegare tilsette, særleg av kreft i brysthinna (pleura), malignt mesoteliom.
Monte Generoso
Monte Generoso (Calvagione) er eit fjell i Sveits i Dei lepontinske Alpane, mellom Luganosjøen og Comosjøen. Vest- og sørsida av fjellet ligg i kantonen Ticino i Sveits, medan nordaustsida ligg i regionen Lombardia i Italia. Toppen ligg på grensa.
Ein kan nå toppen via Monte Generoso-banen, ein tannhjulbane som starta frå Capolago i Sveits.
Chargé d'affaires
Chargé d'affaires er tittelen til to ulike kategoriar diplomatar av lågare rang, altså utsendingar til eit anna land som skal vareta heimlandet sine interesser der. Kategoriane er chargés d'affaires en pied (ministres chargés d'affaires, stasjonssjefar) og chargés d'affaires per interim (mellombels stasjonssjef), eller chargés des affaires. Uansett kategori er desse høgaste representant for sin nasjon i mottakarstaten, og har dei same privilegia og diplomatisk immunitet som andre diplomatar.
Chargés d'affaires en pied
Chargés d'affaires en pied (ministres chargés d'affaires, stasjonssjefar) førekjem når statane har diplomatisk samkvem, men der det av ein eller annan grunn ikkje er nokon ambassadør i mottakarstaten. Dette kan vere fordi ein ambassadør er utnemnd til fleire statar, og har fast tilhald i ein ambassade i eit av dei andre landa. Her kan då somme gongar vere eit ambassadekontor i mottakarstaten, leia av ein chargé d'affaires.
Andre gongar har dei diplomatiske forholda mellom statane vore vanskelege, og ein har latt vere å utnemne ambassadør, og latt den diplomatiske representasjonen blitt leia av ein chargé d'affaires. Dette kan både vere fordi sendarstaten ynskjer å markere misnøye ved ikkje å utnemne ambassadør, eller mottakarstaten av same grunn ikkje ynskjer å ta mot ein ambassadør. Ein av forskjellane er at ein ambassadør må levere sine akkreditiv hos statssjefen, medan ein chargé d'affaires leverer sine i mottakarstaten sitt utanriksdepartement. I somme tilfelle har ein slik tilstand mellom to statar vart i mange år.
Chargés d'affaires per interim
Chargés d'affaires per interim er tittelen på den diplomaten som styrer den diplomatiske representasjonen mellombels når ambassadøren er fråverande, eller mellom to ambassadørar sine embetsperiodar.
Tjøttfjorden
Tjøttfjorden (og skrive Tjøttafjorden) er ein fjord i Alstahaug kommune i Nordland. Han ligg på vestsida av Mindlandet og strekkjer seg 12 km nordaustover til øya og tettstaden Tjøtta.
Fjorden startar i sør mellom Mindværet i aust og Grønøyskjeran i vest. Sør for Mindværet ligg Mindværfjorden og aust for Mindlandet ligg Stokkafjorden. Aust for Tjøtta og nordaust for Tjøttfjorden går Vefsnfjorden nordaustover.
I vest grenser Tjøttfjorden til Sandvær og Skosvær. Frå Tjøtta går det ferje sørover fjorden til Igerøya og austover til Mindtangen på Mindlandet og til Trolandet.
Wushu
Wushu er ei samlenemning på kinesiske kampaktivitetar som til dømes kung fu.
Botev
Botev (bulgarsk: връх Ботев) er den høgaste fjelltoppen i Balkanfjella, og ligg om lag midt i Bulgaria, som ein del av nasjonalparken Dei sentrale Balkanfjella
Fram til 1950, då det vart gjeve nytt namn til ære for den bulgarske poeten og revolusjonæren Hristo Botev, vart toppen kalla Jumruktsjal (Юмрукчал).
På toppen av fjellet står det ein vêrstasjon og ei radiomast (opna 10. juli 1966), som dekkjer 65 % av landet. Middeltemperaturen i januar er -8,9 °C og i juli 7,9 °C.
Beyşehir
Beyşehir er ein by og eit distrikt i provinsen Konya i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen ligg på søraustsida av Beyşehirsjøen medan Taurusfjella ligg i vest og sørvest. Byen har kring 30 000 innbyggjarar, medan distriktet har 120 000 innbyggjarar.
I antikken heitte byen Pisidia.
Koreanske kampaktivitetar
Koreanske kampaktivitetar (hangul 무술, hanja 武術, musul eller hangul 무예, hanja 武藝, muye) er ulike former for kampsport ein har drive med i Korea gjennom historia, både for militære føremål og for rekreasjon og personleg utvikling. I dag blir fleire av desse teknikkane praktisert over heile verda, med taekwondo som eit viktig døme. Andre kjende koreanske øvingar er tradisjonell koreansk bogeskyting og kumdo, den koreanske forma av japansk kendo. Tradisjonelle øvingar som ssireum - koreansk bryting - og taekkyon - fotkamp - er også blitt kjende utanfor landet. I november 2011 blei taekkyon anerkjend av UNESCO som immateriell verdsarv (Intangible Cultural Heritage of Humanity List).
Hallgeir Grøntvedt
Hallgeir Grøntvedt er ein norsk lokalpolitiker frå Senterpartiet. Han har vore ordførar i Ørland kommune i Trøndelag fylke.
Han var medlem av Ørland kommunestyre 1988–2015, ordførar i Ørland i periodane 1997-1999 og 2003-2015 og medlem av Sør-Trøndelag fylkesting 2003–2007.
Han er farbror til barnebokforfatteren Nina Elisabeth Grøntvedt.
Sandvikselva
Elva var tidlegare drivkraft for industri; mellom anna ved Fransefoss der Frantzefoss Bruk no ligg. Den gamle Kalkmølla ved Fransefoss er no innreidd til konsert- og selskapslokale.
Elva er ein del av Sandviksvassdraget.
Isle of Grain
Isle of Grain er ei tidlegare øy nord i Kent i England aust for Hoohalvøya. Det meste av øya er myrlendt og Grain Marshes er eit viktig fugleområde.
Øya utgjer eit verdsleg sokn med 1731 innbyggjarar (2001). Ho er 5,5 km lang og 4 km brei.
For å verne utløpet til Themsen vart festninga Grain Tower bygd. Det var i drift fram til 1946. Tidlegare var malaria eit stort problem på øya. Det siste tilfellet med denne sjukdommen vart registrert i 1918.
Den sørlege delen av øya er eit viktig industriområde i dag. Fram til 1982 låg det eit stort oljeraffineri her. I dag ligg Thamesport, den tredje største containerhamna i Storbritannia, på denne staden. Ved sidan av den gamle oljeraffineriet ligg eit oljefyrt kraftverk som utgjer 3 % av det nasjonale kraftforsyninga i landet.
Kjelder
''
Alistráti
Alistráti (gresk Αλιστράτη) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Sérres i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Alistráti inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Néa Zíkhni.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Alistráti 3 088 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 127 innbyggjarar.
Savona
Savona (ligurisk Sàn-na) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Savona i regionen Liguria og har om lag 60 000 innbyggjarar.
Savona vart tidlegare ein av dei største sentera i Italia for jernindustri med jernverk og støyperi, skipsverft, jernbaneverkstader, maskinverkstader og messingstøyperi.
Historie
Savona er den romerske staden Savo til ingaunarane, der Mago i følgje Livius gøymde byttet sitt under den andre punarkrigen.
Ein viktigare stad i romartida var hamna ved Vada Sabatia (Vado), der vegen gjekk vidare til Appenninane og Placentia. I 1191 kjøpte kommunen Savona område som føydalherrane kravde. Gjennom heile historia har han vore i ein lang kamp mot Genova. Så tidleg som på 1100-talet bygde Savona seg ei hamn, men på 1500-talet gjorde genovesarane ho ubrukeleg fordi dei frykta at Frans I av Frankrike skulle nytta ho til handel i Middelhavet. Dei sokk skip fylt med store steinar ved munningen av hamna. I 1746 vart Savona erobra av kongen av Sardinia, men vart gjeve tilbake til Genova etter Aix-la-Chapelle-avtalen i 1748.
Blau
Blau er ei 15 km lang elv i Baden-Württemberg sør i Tyskland, og ei av sideelvane til Donau frå venstre. Ho har utspring i ei karstkjelde kalla Blautopf, i byen Blaubeuren i Schwabisk Alb. Ho renn austover gjennom Blaustein til byen Ulm, der ho munnar ut i Donau.
Jean-Joseph Étienne Lenoir
Jean-Joseph Étienne Lenoir var ein fransk ingeniør og er kjend for å ha konstruert den fyrste fungerande direkteverkande forbrenningsmotoren med intern forbrenning, i 1859. Barsanti og Matteucci hadde rett nok eksperimentert med direkteverkande motorar, men kom til at atmosfæremotorar var å føretrekkja.
Den store bjørnen
Namnet
Bjørnenamnet kan sporast tilbake til mange kulturar verda rundt, frå indianarane i Nord-Amerika til indarane i India.
Det samiske namnet på stjernebiletet er Dávggát, stom tyder «bogane». Dette syner til myta om Gállábártnit eller Orions belte, som jaktar på himmelelgen Sarva. Dersom dei nokon gong får skote Elgen, vil alle stjernene falle ned på jorda og verda går under.
Jean-Joseph Étienne Lenoir
Den fyrste motoren til Lenoir
I 1859 laga Lenoir ein motor med intern forbrenning, som gjekk på ei blanding av lampegass (kolgass) og luft. I november same året søkte han patent på motoren og fekk det innvilga i 1860. Motoren hadde eit dobbeltverkande stempel og fungerte ved at stemplet saug inn gass-luftblandinga under fyrste delen av arbeidsslaget. Om lag midtvegs vart innsugingsventilen stengd og gassblandinga vart sett fyr på av ein elektrisk gneiste. Det var difor berre under andre delen av arbeidsslaget at motoren utførte arbeid. Kvart av dei to forbrenningskammra (eit på kvar side av stemplet), Fig. 2, hadde ei arbeidstakt per omdreiing, men motorane skilde seg termodynamisk frå totaktsmotorar, som arbeider etter ein Beau de Rochas- eller dieselsyklusen. Lenoir nytta sleideventilar, Fig. 2.
På grunn av at gass-luftblandinga ikkje vart komprimert før ho vart tend hadde motorane til Lenoir svært låg verkningsgrad. Den fyrste prototypen hadde eit turtal på 130 o/min, så det var naudsynt med eit stort svinghjul for å halda han i gang. Det vart nytta vatn som avkjøling, så Lenoir må òg reknast som oppfinnaren av vasskjøling.
Høgspenninga til den elektriske gneisten til tenninga vart generert av ein Ruhmkorff-transformator og Lenoir fann sjølv opp ein tennplugg, med porselenisolasjon. Lenoir demonstrerte motoren den 23. januar 1959 for eit tjuetals personar.
Den store bjørnen
Karlsvogna
Omgrepet vogn er ålment kjent i fleire språk. Forklaringa av førsteleddet Karl (norrønt, 'mann') er omstridd, men kan henge saman med tilnamnet til guden Tor, Torekarl. Det kan òg sjåast i samanheng med eit liknande mindre stjernebiletet i Den vesle bjørnen som på norrønt heitt Kvennavagn, «Kvinnevogn».
Stjerner
Karlsvogna består av sju lyssterke stjerner og er eit av dei mest kjende bileta på himmelen. Desse stjernene er:
Jean-Joseph Étienne Lenoir
Produksjon
I 1859 vart føretaket Société Lenoir-Gautier stifta, for å produsere motoren. Dette føretaket produserte 380 Lenoirmotorar før dei vart utkonkurrerte av dei meir effektive motorane til Nikolaus Otto og Eugen Langen.
Lenoir-motorar er utstilte på Musée du Conservatoires des Arts et Metièrs i Paris og på Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik i München.
Den store bjørnen
Stjerner
Merak og Dubhe er nyttige til å finne Polaris eller Nordstjerna. Ved å trekkje ei linje mellom dei to, vil den vidare linja treffe Polaris og syne retninga mot nord.
18 Melpomene
Lista de asteroidi
Den store bjørnen
Stjerner
W Ursae Majoris er prototypen på ein klasse kontakt- og variable stjerner, og varierer mellom 7,75m og 8,48m.
47 Ursae Majoris er ei sol-liknande stjerne med tre planetar. 47 Ursae Majoris b, vart oppdaga i 1996, og går i bane kvar 1078 dagar med ein masse som er 2,53 gonger så stor som Jupiter. 47 Ursae Majoris c, oppdaga i 2001, nyttar 2391 dagar på ein bane rundt stjerna og er 0,54 gonger massen til Jupiter. 47 Ursae Majoris d, vart oppdaga i 2010, og har ein uviss periode, mellom 8907 og 19097 dagar. Massen er 1,64 gonger massen til Jupiter. Stjerna har storleiksklasse 5,0 og ligg kring 46 lysår frå jorda.
Stjerna TYC 3429-697-1 er blitt rekna som statsstjerna til Delaware, og vert uformelt kalla Delawarediamanten.
Djupromsobjekt
Det finst fleire galaksar i Den store bjørnen, inkludert Messier 81 (ein av dei mest lyssterke galaksane på himmelen) og Messier 82, Spinneteingalaksen (M101), ein spiral nordaust for η Ursae Majoris. Spiralgalaksane Messier 108 og Messier 109 ligg òg i dette stjernebiletet. Den lyssterke planetariske tåka Ugletåka (M97) ligg langs botnen av Karlsvogna.
Jean-Joseph Étienne Lenoir
Andre patent
Lenoir tok òg patent på mange andre oppfinningar, som til dømes emaljering, ein forbetra metode for eloksering, elektriske bremsar, eit signalsystem for jarnvegane, overflatebehandling av glas, garving av lêr og tennpluggar til forbrenningsmotorar (i 1876).
Etterfylgjarane
Nikolaus August Otto bygde på erfaringane til Lenoir då han i 1862 starta utviklinga av ein firetaktsmotor med kompresjon, så sjølv om motoren til Lenoir viste seg for kostbar i drift la den grunnlaget for den vidare utviklinga av forbrenningsmotoren.
17 Thetis
17 Thetis er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han er av S-typen, noko som tyder at han har ei relativt lys overflate samansett av silikat.
Han blei oppdaga av R. Luther den 17. april 1852. Asteroiden var den første han oppdaga. Namnet kjem ifrå Thetis, mora til Akilles i gresk mytologi.
Ein stjerneokkultasjon av Thetis blei observert ifrå staten Oregeon i USA. Observasjonen var ikkje taima.
Blome
Blom, blome eller blomster er ein plantedel brukt til forplanting av frøplantar. Blomar har ofte fine, fargerike kronblad eller god lukt for å lokka til seg pollinerande insekt og andre dyr. Etter at ein blome er blitt pollinert kan han omdannast til ei frukt.
I daglegspråket kan blome visa berre til dei vakre, fargerike delane av ein plante, medan mindre imponerande, grønare blomar ikkje blir rekna med. Dersom ein plante berre har stengel og blad og ein fin blome på toppen, kan ein òg kalla heile planten ein blome. Har ein plante fleire små blomar tett saman, som i korgplantefamilien, blir ofte heile blomesamlinga rekna som éin blome.
Bruk
På grunn av utsjånaden og den gode lukta blir mange ulike blomar brukte til å pynta med, inne som ute, som gåver og til seremoniar. Dei har òg inspirert ei rekke kunstnarar, særleg innan biletkunst og litteratur.
Ein del blomar kan også brukast til å laga mat og drikke. Nokre matblomar er hyll, løvetann, stemorsblom og syrin.
Oppbygging
Ein typisk blome er sett saman av desse delane:
Erzin
Erzin, òg kalla Yeşilkent, er ein by i provinsen Hatay ved kysten av Middelhavet i Tyrkia. Byen har kring 30 000 innbyggjarar (2010).
Erzin ligg på vestsida av Nurfjella ved İskenderunbukta.
Det vert dyrka mykje sitrusfrukt i Erzin, som er hovudnæringa i distriktet.
Johan H. Grimstad
Johan H. Grimstad frå Hareid på Sunnmøre var komponist av korverk. Grimstad var også politikar, biletkunstnar, lyrikar, dirigent, solist, tekstforfattar og arrangør.
Oppvekst
Johan H. Grimstad voks opp på Sørngarden på Grimstad i Hareidsdalen. Han var den eldste blant seks sysken, mellom andre Arnljot Grimstad. I Volda tok han lærerutdanning og byrja å skrive musikk.
Komposisjonar
Hans kanskje mest kjende verk er mannskorsatsen «Høgt frå den himmelske klåra» som vart skriven i perioden i Volda. Grimstad-koret som vart starta opp på denne tida, hadde for ein stor del medlemer som anten budde på eller var av Grimstad-slekta. Koret hadde fleire TV-opptredenar på 1960-talet.
Elles spente Grimstads utgangspunkt for sine komposisjonar såvidt vidt som frå tekster i Salmane til Jim Reeves-slageren «I love you because».
Mannskoret Frendar har fleire Grimstad-komposisjonar på sin siste CD, Strö lite rosor.
Dirigent
Grimstad var i ein lang periode dirigent for Hareid blandakor og Sunnmøre Kristelege Mannskor.
Dei fleste av korverka hans er utgitt på Norske Komponisters Forlag.
Han var æresmedlem av Norges Korforbund Sunnmøre.
Grimstad var engasjert i IOGT og høgnorskrørsla.
Referansar
Teksten er kopiert og omsett frå Wikipedia på norsk bokmål.
16. februar
16. februar er den 47. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 318 dagar att av året (319 under skotår).
Strømsoddelva
Strømsoddelva eller Stømsåttelva er ei lita elv som oppståd der Frisvasselva og Sandvasselva renn i hop. Elva renn ned til nordenden av Sognevannet i Strømsoddbygda, i Ringerike kommune.
Diplomatisk immunitet
Diplomatisk immunitet - immunitetar og privilegium - er innanfor diplomatiet den særlege vernet og dei særlege fordelane, som framande diplomatar og representasjonar (ambassadar mv.) nyt godt av for å lette arbeidet deira. Desse rettane er regulert i Wienkonvensjonen om diplomatisk samband.
Immunitetane og privilegia er særleg følgjande:
- Representasjonen sitt område er ukrenkeleg. Mottakarstaten sine representantar har ikkje høve til å kome inn på området utan på førehand å ha innhenta samtykke frå sjefen for representasjonen.
- Mottakarstaten har ei særleg plikt til å beskytte representasjonen sitt område mot ei kvar inntrenging eller skade, og til å hindre ei kvar forstyrring av ro og orden på representasjonen sitt område eller krenking av representasjonen si verdigheit.
- Representasjonen sitt arkiv og dokument er ukrenkelege.
- Reise- og rørslefridom
- Kommunikasjonsfridom
- Diplomatpost må ikkje opnast eller haldast tilbake.
- Ein diplomatisk representant er personleg ukrenkeleg. Han skal ikkje kunne underkastast noko form for fasthalding eller tilbakehalding. Mottakarstaten skal behandle han med skuldig respekt, og skal treffe kvart rimeleg tiltak for å hindre alle angrep på personen, og personen sin fridom og vørdnad.
- Ein diplomatisk representant skal ha immunitet i saker som høyrer til mottakarstaten sitt strafferettslege system.
- Ein diplomatisk representant er ikkje forplikta til å avgi vitneforklaring.
- Fritak for avgifter og skatt, av alle slag, på personar og eignelutar, stats- eller kommuneskattar.
- Fri innføring og fritak for tollavgifter, skattar og tilsvarande avgifter.
Dimíni
Dimíni (gresk Διμήνι) er ein landsby i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Dimíni var hovudsete i den tidlegare kommunen Esonía, som no er ei kommunaleining i kommunen Vólos.
Diplomatisk immunitet
- Fritak for borgarlege ombod og militære plikter i samband med beslaglegging, militære øvingar, innkvartering.
Kung fu
Kung fu eller gongfu eller gung fu (功夫) er ein kinesisk kampsport. Kung fu nyttar slag og spark. Våpen som sverd og spyd inngår også ofte. Kung fu etterliknar åtak frå dyr som f.eks. ørn. Opphavleg var også anna dugleik enn kamp knytt til namnet. Det finst bortimot hundre ulike stilar av kung fu.
Henriettaøya
Henriettaøya (russisk Остров Генриетты, Ostrov Genrijetty) er ei øy i øygruppa De Long-øyane i Aust-Sibir-havet i Russland. Ho er den nordlegaste i øygruppa og 40 % av ho er dekt av isbrear. Ho er nesten sirkelforma og har ein diameter på 6 km.
Historie
Den amerikanske utforskaraen og kapteinløytnanten George Washington DeLong prøvde i 1879 å nå Wrangeløya på «Jeannette» og håpte på å oppdaga ope hav nær Nordpolen. Skipet sette seg derimot i fast i pakkisen nær Heraldøya i september 1879. Fartøyet dreiv fleire hundre kilometer med isen og passerte nord for Wrangeløya. I mai 1881 kom skipet mot Jeannetteøya og Henriettaøya. I følgje The Annual Report of the Secretary of the Navy, for the Year 1882 (s. 16) gjekk mannskap i land på øya og erklærte ho ein del av USA. Ekskursjonen var leia av George W. Melville og gjekk i land 2. eller 3. juni. Dei reiste ein varde på staden og la inni denne eit dokument om at dei hadde vore der.
Under den russiske polarekspedisjonen i 1914-1915 leia av Boris Vilkitskij kom isbrytaren «Vajgatsj» mot Jeannettøya for kartlegge denne og Henriettaøya, men store ismengder blokkerte tilkomsten. I 1915 gav den russiske ambassadøren i London ut eit offisielt dokument som sa at Det russiske riket rekna Henriettaøya og fleire andre arktiske øyar som ein del av riket. Dette kravet vart oppretthalde av Sovjetunionen.
Ein sovjetisk polarstasjon vart oppretta på Henriettaøya i 1937 og nedlagd i 1963. Henriettaøya var i 1979 utgangspunkt for ein sovjetisk ekespedisjon på ski til Nordpolen.
Enkelte amerikanarar krev framleis amerikansk eigarskap over Henriettaøya basert på oppdaginga i 1881 og kravet som vart lagt fram då. Ein resolusjon frå senatet i Alaska i 1988 støtta dette kravet, men i følgje det amerikanske utanriksdepartementet har aldri den amerikanske regjeringa kravd Henriettaøya. I 1994 avgjorde høgsteretten i Alaska at Henriettaøya og ei rekkje andre øyar ikkje var ein del av Alaska.
Isle of Sheppey
Landmassen som vert kalla Sheppey består av tre hovudøyar: Sheppey, Isle of Harty og Isle of Elmley (dei vart ein gong kalla Isles of Sheppey (Sheppeyøyane) før kanalane som skilde dei mudra til. Det myrlendte landskapet sør på øya gjer at fleire kanalar og avløp dannar mange små øyar. Øya er låg, men ved Minster er høgda 73 meter.
Mellom Sheppey og fastlandet ligg kanalen The Swale. Som med Wantsum Channel mellom Isle of Thanet og fastlandet i aust og Yantlet Creek ved Isle of Grain, vart dei i eldre tider ein del av skipsrutene inn til hamnene i Chatham og London.
Under regjeringstida til Edvard I vart det bygd ei bru mellom Sheppey og fastlandet ved Elmley. Ho heitte Tremsethg Bridge, men gjekk tapt i ei tidvassbølgje og aldri erstatta. I nyare tid vart Kingsferry Bridge bygd. Det har vore i alt fire bruer over The Swale frå øya.
Dagens Sheppey
Den største byen på øya er Sheerness. Andre landsbyer er Minster som har ei grusstrand, og Leysdown-on-Sea som har sandstrand. Heile nordkysten er spekka med husvogner, campingvogner og feriehus. Det er òg ei strand for naturistar bortanfor Leysdown, mot Shellness. Det er eit fuglereservat ved Elmley Marshes.
Det er tre fengsel på øya, alle ligg sør for landsbyen Eastchurch: HMP Elmley, HMP Standford Hill, og HMP Swaleside. Totalt er det rundt 2200 innsette her.
I 2001 hadde øya 37 852 innbyggjarar og mange pendlar til fastlandet med jernbanen Sheerness-Sittingbourne og den nye brua Sheppey Crossing.
FA-cupfinalen i fotball 1976
FA-cupturneringa i fotball 1976 vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 1. mai 1976. 99 115 tilskodarar såg Southampton FC sine 11 utvalde spelarar vinne klubbens aller fyrste trofe etter siger 1-0 mot Manchester United.
Kampen
Manchester United var det førande laget i den fyrste omgangen, Southampton i den andre. Finalen vart avgjort då Bobby Stokes vart spelt fri i det 83. minutt, moglegvis i offsideposisjon, og frå 18-19 meters hald sende eit laust skot i motsett målvaktshjørne.
Southampton sitt historiske vinnarlag bestod av: Ian Turner, Peter Rodrigues (kaptein), Mel Blyth, Jim Steele, David Peach, Nick Holmes, Paul Gilchrist, Jim McCalliog, Mick Channon, Peter Osgood og Bobby Stokes.
Dommaren heitte Clive Thomas.
Huddig
Huddig er ein svensk traktorgravarprodusent som held til i Hudiksvall. Føretaket vart stifta i 1959. I 1983 starta Huddig produksjon av rammestyrte traktorgravarar.
Iller
Iller (Ilargus i antikken) er ei elv i Bayern sør i Tyskland, og ei av sideelvane til Donau frå høgre med ei lengd på 147 km. Ho har utspring nær Oberstdorf i Allgäu-regionen i Alpane, nær grensa til Austerrike. Frå her renn ho nordover og gjennom byane Sonthofen, Immenstadt og Kempten. Mellom Lautrach nær Memmingen og Ulm dannar ho grensa mellom dei to tyske delstatane Bayern og Baden-Württemberg i om lag 50 km. Ho munnar ut i Donau i byen Ulm.
Ein sykkelveg følgjer Iller, som òg er ei populær elv for rafting og turgåing.
Elva vert nytta til produksjon vasskraft ved hjelp av åtte kraftverk med ein total kapasitet på 51 MW (1998).
Somma
Somma er ei lita elv som renn ut aust i Ådalselva (del av Begna) ved Somdalen i Ådal, litt nord for Hallingby i Ringerike kommune. Elva startar sør i Samsjøen og renn sørvestover.
Breitach
Breitach er ei fjellelv i Allgäuer i Vorarlberg i Austerrike og Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Iller frå venstre.
Ho har utspring i Baad, ein del av Mittelberg i Kleinwalsertal der fleire mindre elvar renn i hop. Ho renn så nordvestover gjennom dalen og i tidlegare tider gav ho namn til Breitachtal. Ved Walserschanze renn ho inn i Tyskland og gjennom den smale Breitachklamm. Her møter ho Starzlach frå vest. Ved Illerursprung i Oberstdorf dannar ho elva Iller i lag med Stillach og Trettach, som vidar renn inn i Donau ved Ulm.
Joan Baez
Joan Chandos Báez er ein amerikansk folkevisesongar, gitarist, tekstforfattar og låtskrivar.
Baez har spelt konsertar i over 60 år, og gjeve ut over 30 album. Ho talar flytande spansk og engelsk og har spelt inn songar på minst seks forskjellige språk. Sjølv om ho vert rekna som ein visesongar, har musikken hennar blitt meir mangfaldig etter motkultur-tida i 1960-åra, og omfattar sjangrar som folkrock, pop, country og gospel. Baez har ei karakteristisk stemme, som glir lett ut og inn i falsett, med kraftig vibrato. Ho akkompagnerer seg gjerne på akustisk gitar.
Sjølv om ho har skrive eigne låtar, har Baez hovudsakleg tolka andre sine songar, og har spelt inn songar av Bob Dylan, The Allman Brothers Band, The Beatles, Jackson Browne, Leonard Cohen, Woody Guthrie, Violeta Parra, The Rolling Stones, Pete Seeger, Paul Simon, Stevie Wonder og mange andre. På dei nyare albuma hennar har ho tolka songar av nyare karakter, som songar av Ryan Adams, Josh Ritter, Steve Earle, Natalie Merchant og Joe Henry.
Ho byrja platekarrieren sin i 1960 og fekk raskt suksess. Dei tre første albuma hennar, Joan Baez, Joan Baez, Vol. 2 og Joan Baez in Concert selde alle til gullplate.
Dei mest kjende songane hennar er mellom andre «Diamonds & Rust» og coverversjonar av Phil Ochs sin «There but for Fortune» og The Band sin «The Night They Drove Old Dixie Down». Ho er òg kjend for «Farewell, Angelina», «Love Is Just a Four-Letter Word», «Forever Young», «Here's to You», «Joe Hill», «Sweet Sir Galahad» og «We Shall Overcome». Ho var ein av dei første, store artistar som spelte inn songar av Bob Dylan tidleg i 1960-åra. Baez var alt ein internasjonal anerkjend artist og gjorde mykje for å gjere den tidlege utgåva av Dylan populær. Baez framførte fjorten songar på Woodstockfestival i 1969, og har gjennom heile livet drive med politisk og sosial aktivisme innan felt som ikkje-vald, borgarrettar, menneskerettar og miljøvern. Joan Baez grunnla i 1965 The Institute for the Study of Non-Violence i California, og i 1979 hjelpeorganisasjonen Humanitas International. Internasjonalt har ho hausta stor heider for innsatsen hennar for menneskerettane.
Ho er aktiv pasifist og har òg utgjeve to sjølvbiografiar: Daybreak (1968) og And a Voice to Sing With (1987).
Baez hadde ei yngre syster, Mimi Fariña, ho var òg folkevisesongar.
Baez vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame den 7. april 2017.
Umm Qais
Umm Qais (arabisk أم قيس, òg skrive Umm Qays) er ein by nord i Jordan nær oldtidsbyen Gadara. Han ligg heilt nordvest i landet, der grensa til Jordan møter Israel og Syria. Han ligg på ein åstopp med utsyn over Genesaretsjøen, Golanhøgdene og Yarmukdalen. Umm Qais ligg i Irbid guvernement og Bani Kinanah nahiya.
Den hellenistisk-romerske byen Gadara (hebraisk skrift גדרה, gad´a-ra eller גדר, ga-der; gresk Γάδαρα Gádara) var òg stundom kalla Antiokhia eller Antiokhia Semiramis (gammalgresk Ἀντιόχεια Σεμίραμις) eller Selevkia.
Historie
På 200-talet fvt. var byen ganske kulturelt viktig. Det var fødestaden til satirikaren Menippos, ein slave som vart ein kynisk filosof og laga satire som gjorde narr av menneske i ei blanding av prosa og vers. Verka hans har ikkje overlevd, men vart imitert av Varro og Lucian.
Den greske historikaren Polybius skildra Gadara i 218 fvt. som 'den mektigaste av alle stader i regionen'. Likevel kapitulerte han kort tid etter då han vart kringsett av selevkidane og kong Antiokhos III av Syria. Regionen byta hender fleire gonger mellom selevkide-kongane i Syria og Ptolemies av Egypt.
I 167 fvt. gjorde jødane i Jerusalem opprør mot selevkidane, og i den påfølgjande konflikten vart Gadara påført store skadar.
Tidleg i det første hundreåret fvt. vart Meleager fødd i Gadara. Han var ein av dei store hellenistiske diktarane, ikkje berre for sine eigne verk, men fordi han samla andre sine dikt i tillegg.
I 63 fvt., då den romerske generalen Pompeius sette regionen under romersk kontroll, bygde han om Gadara og gjorde han til ein av dei delvis sjølvstyrte byane i den romerske Dekapolis, og ein skanse mot nabatearane. I 30 fvt. plasserte den romerske keisaren Augustus området under den jødiske kongen Herodes den store. Historikaren Josefus skreiv at etter kong Herodes døydde i 4 fvt. vart Gadara ein del av den romerske provinsen Syria.
Gadara er nemnt i Det nye testamentet som Gadarenar-landet, der Jesus skal ha drive vonde ånder ut av to menn og inn i nokre grisar.
Josefus skreiv at i 66 evt., i byrjinga av det jødiske opprøret mot romarane vart området kring Gadara lag øyde
På 100-talet evt. gav den romerske akvedukten til Gadara drikkevatn gjennom ein qanat som var 170 km long. Den lengste underjordiske delen, som var 94 km lang, er den lengste kjende tunnelen frå oltida.
Gadara var framleis ein viktig by i Austromarriket, og var lenge sete for ein kristen biskop. Med erobringa til arabarane etter slaget ved Yarmouk i 636 kom han under muslimsk styre. Kring 747 vart han i stor grad øydelagd av eit jordskjelv og fråflytta.
Turisme
Mange turistar kjem til Umm Qais på dagsturar frå hovudstaden Amman, kring 110 km mot sør, for å sjå dei mange ruinane og nyte utsikta. Ein kan sjå Genesaretsjøen og Tiberias i Israel, og over Yarmoukdalen ligg sørenden av Golanhøgdene - som høyrer til Syria, For example:*UN Resolution 242, *Text of Resolution at UN.org (PDF), *,*,*,* men som har vore kontrollert av Israel sidan seksdagarskrigen i 1967. Hermon på grensa til Libanon er synleg på klåre dagar.
Trollbundet
Trollbundet er den fyrste boka i serien Sagaen om Isfolket av den norsk-svenske forfattaren Margit Sandemo. Bokserien er ein slektssaga som fylgjer slekta Isfolket gjennom hundreåra.
Frukt
Omgrepet frukt har ulik tyding i daglegtale og i botanikken.
I daglegtale er frukt ein ting som veks på tre eller andre plantar, og som kan etast med svært lite førebuing. Frukter inneheld gjerne mykje sukker og kan hende også syrer. Dei blir hovudsakleg etne fordi dei er søte og smaker godt, og ikkje først og fremst for å metta. Ei frukt er gjerne så lita at vi kan halde ei med ei hand, men så stor at det er vanskeleg å halde fleire.
Botanisk sett er frukt ei vid tyding som omfattar den mogne fruktknuten til ein blome og frøa hans. Det me i daglegtale kallar frukt er også frukter biologisk, men det er også bær, nøtter, belgar, og i tillegg mykje anna som ikkje kan etast.
Ulike slag frukt i botanikken
Botanisk skil ein mellom to hovudtypar, ekte frukt og falsk frukt. Desse siste inneheld fleire delar av blomen enn berre fruktemnet.
Gapestokk
Gapestokk var reiskap for å stilla ut ein ugjerningsmann eller -kvinne til spott og spe for allmugen. Den som vart plassert i gapestokken hadde utført ei alvorleg ugjerning, eller ei gjerning som den gongen vart oppfatta som alvorleg av makthavarane. Gapestokken kunne og vera ein stokk med ein halsring av jarn. Det gjeld til dømes gapestokken ved Tingvoll kyrkje.
Almugen kunne uttrykka sinne ved å slenga skjellsord, spytta på, eller kasta ting på ugjerningsmannen eller -kvinna. Både hovudet og begge hendene sett fast, så den som stod i gapestokken kunne ikkje forsvara seg når sinte sambygdingar kasta noko på han eller ho. Å få til dømes forderva mat i andletet kunne vera ubehageleg, men likevel ufarleg. Verre var det når nokon kasta stein. Straffa varte ofte nokre timar, men i somme tilfelle skal det ha hendt at fangen stod i gapestokken i fleire dagar.
Historie
Gapestokk vart innført i mellomalderen og var fleire plassar i bruk langt inn på 1800-talet. I Noreg vart gapestokken sist nytta på 1840-talet. Han var t.d. brukt i Moss i 1840, og i Hardanger 1845. I Vefsn vart tenestefolk som ikkje møtte til avtalt teneste dømde til å stå i gapestokk så seint som 31.10. og 7.12.1846.
I Noreg vart gapestokken avskaffa gjennom Stortingets Lov om Afskaffelse af forskjellige Strafarter vedtatt 30. mars 1847, sanksjonert 17. mai same år.
I USA fekk ein butikktjuv valet mellom å sitja 60 dagar i fengsel og ei mild form for gapestokk i 2007.
Gapestokken og steinmerra ved kyrkjene i Noreg
I Sabbatsforordningen frå 1730 vart det pålagt å ha gapestokk framom alle kyrkjer i Noreg, men det verkar som om det på dei fleste kyrkjestader alt hadde vore gapestokk på plass sidan kring 1650. Frå attende i mellomalderen finst det døme på ein annan type offentleg avstraffingsinnretting som vart kalla «steinmerr» eller «tremerr». Dette var ein flat stein eller planke sett på høgkant som han eller ho som skulle straffast laut sitje overskrevs på med tunge lodd festa til beina. Ved Skafså kyrkje og Seljord kyrkje i Telemark finst det bevart både gapestokk og steinmerr.
Språklege leivningar
Omgrepet å setta i gapestokk vert framleis nytta i symbolsk tyding, når nokon vert uthengd offentleg.
Riß
Riß er ei lita elv i Baden-Württemberg, sørvest i Tyskland, og ei av sideelvane til Donau frå høgre. Ho har sitt utspring i Øvre Schwaben, mellom Bad Waldsee og Bad Schussenried. Elva renn nordover gjennom Biberach an der Riß. Riß munnar ut i Donau mellom Ehingen og Erbach, om lag 20 km oppfor Ulm. Ho har ei lengd på om lag 50 km.
Riß har gjeve namn til Rissistida.
Politi
Politi er offentlege myndigheiter som skal oppretthalde lov og orden og kjempe mot kriminalitet.
Ordsoge og slanguttrykk
Ordet politi stammar frå det greske ordet politeia, som betyr «borgarskap».
Oppgåver
Hovudoppgåva til politiet er å gjere det trygt for folk ved å handheve lov og orden. Politiet skal forhindre og førebyggje straffbare handlingar og etterforske lovbrot. Den mest sentrale oppgåva er å verne om liv og eigedom, og å oppretthalde eller gjenopprette offentleg ro og orden. Politiet pågrip personar som er mistenkte for lovbrot, og held desse i varetekt til mistanken er vurdert av domstolane. Politiet har som regel monopol på bruk av makt mot innbyggjarane i tråd med lover og juridisk kontroll.
Politistyrkar er inndelte i ordenspoliti som patruljerer og ser til at det er ro og orden og kriminalpoliti som etterforskar lovbrot. I landdistrikt kan den lokale politimakta verte utført av ein lensmann eller sheriff.
Trafikkontroll er ein av oppgåvene til politiet, og vert gjerne utført av eigne politiavdelingar. Politiet tek òg del i redningstenesten, og hjelper brannvesen og ambulansetenesta ved ulykker og katastrofar.
I enkelte land er tryggingstenesta òg ein del av politiet, til dømes Politiets tryggingsteneste (PST) i Noreg, Politiets Efterretningstjeneste i Danmark og Säkerhetspolisen i Sverige.
I motsetnad til dei fleste andre land har Noreg og Danmark integrert påtalemakta i politietaten. I praksis er det politijuristar som leier politietterforskinga, i kraft av rolla som påtalemakt. Politijuristane (politiadvokatane og politifullmektigane) opptrer òg som aktorar i domstolen, og kan i enkelte saker avgjere om ein skal innstille eller halde fram med å forfølgje eit straffbart forhold.
Historie
I oldtida var det militæret som hadde ansvaret for å oppretthalde lov og orden i byane. Romarriket hadde eit svært effektivt system inntil riket tok til å smuldre opp, og bystatane i det antikke Hellas hadde eigne militære styrkar som utførte politioppgåver.
Frå 400-talet tok forskjellige høvdingar og monarkar i Europa å ta på seg ansvaret for oppgåvene. Dei gav gjerne oppgåvene videre til lokale adelsmenn, som i sin tur gjerne utnemnde ein konstabel. Denne stillinga var ofte ubetalt, og vart i staden lønna med enkelte fordelar.
Den første organiserte og betalte politistyrken vart oppretta i London i 1663, for å styrke den ubetalte styrken ein hadde frå før. Denne ordninga spreidde seg til andre stader i Storbritannia, slik at dei halvoffisielle «tjuvfangarane» og de ubetalte konstablane, som var kjende for korrupsjon og tilfeldig handsaming av folk, vart bytt ut med profesjonelle. Storbritannia var igjen ute med ein nyvinning då Metropolitan Police Service vart oppretta. Denne er rekna som verdas første moderne politistyrke, og er mønster for oppbygginga av politiet i ei rekkje land.
Ramsundbrua
Ramsundbrua er ei bru som kryssar Ramsundet mellom Straumsneset på fastlandet og Tjeldøya i Nordland. Brua er 240 meter lang, med lengste spenn 36 meter, og ho vart opna i 1986. Ho er ein del av fylkesveg 711 i Nordland.
Brua erstatta ferjesambandet mellom Selnes på fastlandet og Sandnes på Tjeldøya. Ferjesambandet hadde vore i drift sidan 1956.
Johannespasjonen av Bach
Johannespasjonen (tysk Johannes-Passion), BWV 245, er eit oratorium av Johann Sebastian Bach. Den opphavlege latinske tittelen, Passio Secundum Johannem, tyder «Lidinga etter Johannes». Den første vinteren Bach hadde ansvaret for kyrkjemusikken ved Tomaskyrkja og Nikolaskyrkja, komponerte han Johannespasjonen for aftansongen på langfredag i 1724.
Johannespasjonen er ei dramatisk skildring av pasjonen, som fortalt i Evangeliet etter Johannes, bygd opp kring resitativ og koralar, kommentert av reflekterande koralar, ariosoar og ariar, mellom ein opningskoral og ein avsluttande ein. Samanlikna med Matteuspasjonen har Johannespasjonen vorte skildra som overdriven, med ei uttrykksfull umiddelbarheit, stundom meir uhemma og mindre «ferdig».
Første framføring
Opphavleg tenkte Bach å få Johannespasjonen framført første gong i Tomaskyrkja i Leizpig, men på grunn av ei endring av musikkrådet i siste augneblink vart han først framført i 1724 i i Nikolaskyrkja. Bach gjekk raskt med på dette, men gjorde merksam på at heftet alt var trykt, at det ikkje var rom tilgjengeleg, og at cembaloen måtte reparerast. Han bad òg om å få bruke eit lite rom på galleriet, der musikarane skulle sitje og spele. Rådet gjekk med på det og sende ein løpesetel om flyttinga til folk rundt om i Leipzig.
Oppbygging
Bach følgde kapittel 18 og 19 i Evangeliet etter Johannes i den lutherske Bibelen. Tenor-evangelisten fortel bibelteksten ordrett. Kven som har skrive poesien mellom bibeltekstane, er ukjend. Modellar for denne pasjonen er Brockes-pasjonen og ein Johannespasjon av Christian Heinrich Postel. Den første scenen er Kedrondalen, den andre palasset til ypparstepresten Kaifas. Del to er delt i tre scener, ei ved Pontius Pilatus, ei ved Golgata og til slutt gravplassen. Den dramatiske diskusjonen mellom Pilatus, Jesus og menneskemengda er ikkje avbroten av reflekterande element, men ein enkelt sentral «koral» (#22).
Del ein
1. Koral: Herr, unser Herrscher, dessen Ruhm in allen Landen herrlich ist!
3. Koral: O große Lieb, o Lieb ohn alle Maße
5. Koral: Dein Will gescheh, Herr Gott, zugleich
11. Koral: Wer hat dich so geschlagen
14. Koral: Petrus, der nicht denkt zurück
Del to
17. Koral: Ach großer König, groß zu allen Zeiten
22. Koral: Durch dein Gefängnis, Gottes Sohn muß uns die Freiheit kommen
26. Koral: In meines Herzens Grunde
39. Koral: Ruht wohl, ihr heiligen Gebeine
40. Koral: Ach Herr, lass dein lieb Engelein
Bach følgde Evangeliet etter Johannes, men la til to linjer frå Evangeliet etter Matteus, nemleg ropet til Peter og forhenget som rivna i tempelet.
Han valde koralane «Herzliebster Jesu, was hast du verbrochen» av Johann Heermann (1630), vers 6 for sats 3, vers 7 & 8 for 17, «Vater unser im Himmelreich» av Martin Luther (1539), vers 4 for sats 5, «O Welt, sieh hier dein Leben» av Paul Gerhardt (1647), vers 3 & 4 for sats 11, «Jesu Leiden, Pein und Tod» av Paul Stockmann (1633), vers 10 for sats 14, vers 20 for 28, det siste verset for 32, «Christus, der uns selig macht» av Michael Weiße (1531), vers 1 for sats 15, vers 8 for 37, «Valet will ich dir geben» av Valerius Herberger (1613), vers 3 for sats 26, «Herzlich lieb hab ich dich, o Herr» av Martin Schalling (1571), vers 3 for sats 40.
For den sentrale koralen (#22) «Durch dein Gefängnis, Gottes Sohn muß uns die Freiheit kommen» (Gjennom fengselet ditt, Guds son, må fridom kome til oss) tilpassa Bach teksten frå ein arie frå Johannespasjonen til Christian Heinrich Postel (1700) og nytta melodien frå «Mach's mit mir, Gott, nach deiner Güt» av Johann Hermann Schein. Oppbygginga av del to syner symmetri rundt denne satsen. Musikken før koral #21f «Wir haben ein Gesetz» samsvarar med #23b «Lässest du diesen los», kravet #21d «Kreuzige ihn!» vert repetert meir intenst i #23d «Weg, weg mit dem, kreuzige ihn!», #21b «Sei gegrüßet, lieber Jüdenkönig» dukkar opp igjen som #25b «Schreibe nicht: der Jüden König».
Instrumentering
I dagens framføringa vert rolla som Jesus gjeven til ein bassolist, Pilatus og bassariane til ein annan. Somme tenorar syng evangelistane og ariane. Mindre delar (Peter, tenestejenta) vert stundom framført av kormedlemmer.
Utgåver
Musikkforskarar har oppdaga at Bach reviderte Johannespasjonen sin fleire gonger før han produserte ein siste versjon i 1740-åra. Seinare nummer som Bach innførte i 1725, men seinare fjerna, kan ein finne som appendiks til partituret hans, slik som i Neue Bach Ausgabe.
Johannespasjonen var ikkje den første pasjonen Bach komponerte. Medan han arbeidde som organist i 1708 og Konzertmeister i 1714 i Weimar, skreiv truleg Bach ein pasjon, men denne er no tapt. Somme forskarar meiner at delar av Johannespasjonen har ei eldre kjensle, og at delar av pasjonen er bitar frå den tidlegare pasjonen frå Weimar. I motsetnad til Matteuspasjonen, som Bach berre gjorde få endringar på, gjorde han fleire større endringar på Johannespasjonen. Den opphavlege utgåva frå 1724 er den mest kjende i dag.
Kritikk
Teksten Bach sette musikk til, har vorte kritisert for å vere antisemittisk. Dette heng saman med tonen i Evangeliet etter Johannes med tanke på jødedomen.
South Park
South Park (SP) er ein humoristisk teiknefilmserie for fjernsyn, laga i USA av Matt Stone og Trey Parker.
Serien er laga for vaksne, sjølv om det ved første augekast kan sjå ut som ein heilt vanleg barneserie, er innhaldet heilt klart ikkje egna for born.
I serien følgjer ei gruppe åtteåringar (som blei niåringar i midten av sesong 4) som bur i fjellbyen South Park i Colorado. Serien er kjend for satire av det USA-amerikanske samfunnet og av aktuelle hendingar. Den har vekt oppsikt for den svarte humoren, antisemittisme hjå rollefigurane og for å parodiere andre tabuemne.