cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Personleg læringsnettverk
Personleg læringsnettverk, avkorta til PLN, er ei samling digitale ressurar og verktøy som blir samla og brukt av ein person for å fremje eiga læring og personleg utvikling.
Ringtrast
Ringtrast eller ringtrost (Turdus torquatus) er ein mørk sporvefugl i trastefamilien med eit kjenneleg kvitt, halvmåneforma parti i brystet. Han hekkar i nordvestlege Storbritannia, Noreg, Kolahalvøya, spreidde høgtliggande område av Sør- og Mellom-Europa, Anatolia, Kaukasus og Nord-Iran. Ringtrasta er ein trekkfugl som overvintrar vesentleg i søraustlege Spania, Nordvest-Afrika og Iran.
Utbreiing
Det er hovudforma som finst i Fennoskandia, Nordvest-Russland og på Dei britiske øyene. I Noreg lever ho over det meste av landet, men ikkje aust for ei linje omtrent frå Lyngdal til Lillehammer. Vi finn òg ringtrast i tilgrensande område i Sverige og Finnland. Lengre sør og aust lever andre underartar. I Noreg lever ringtrasta i trefattige, kuperte område. I midtre og austre område av Sør-Noreg er ho ein høgfjellsart, medan ho går til kysten i vest og i nord.
Skildring
Fuglen er stor som ein gråtrast, ca. 24-27 cm i kroppslengd og veg 90-138 gram. Hannen er svart, hoa brunleg. Ringtrastar har eit kvitt, halvmåneforma parti i brystet og lyse parti på dei samanfalda vengene. Hannfuglar av underarten T. t. alpestris som vi finn i Alpane og Pyreneane har mykje lyse skjelforma fjører på undersida og vengene er langt lysare enn nominatforma i Noreg. Underarten T. t. amicorum i Kaukasus har mørk underside som nominatforma, men langt lysare venger.
Songen kan variera, men er ofte eit klagande tiuii tiuii tii.
Levevis
Ringtrasta lever av meitemark, sniglar og insekt. Ho kan fly ganske langt vekk frå hekkeplassen for å finna mat. Om hausten er føda meir vegetabilsk med mykje bær.
Ringtrasta er ein trekkfugl. Ho dreg sør- og sørvestover frå Noreg i oktober-november. Dette trekket går gjennom Frankrike og endar i Spania og Nord-Afrika der ho held seg mellom anna i Atlasfjella. Til Noreg kjem ho tilbake i april. Nokre få overvintrar.
Den norske hekkebestanden ligg truleg mellom 10 000 og 100 000 par. Populasjonen i heile Europa er estimert til mellom 0,6 til 1,2 millionar individ per 2015. Det var registrert ein nedgang i Storbritannia, men elles er han trudd å vere stabil og er klassifisert som livskraftig, LC.
A av Jethro Tull
A er det 13. studioalbumet til Jethro Tull. Det kom ut 29. august 1980 i Storbritannia og 1. september i USA. Albumet vart spelt inn sommaren 1980 med hjelp av Maison Rouge Mobile og Maison Rouge Studios i Fulham i London. Eddie Jobson var gjesteartist på albumet og spelte tangentinstrument og elektrisk fiolin. Albumet var produsert av Ian Anderson og Robin Black.
Oversyn
A vart innspelt med tanke på å gje det ut som eit soloalbum for Ian Anderson før plateselskapet til Tull, Chrysalis, bad om at det skulle verte gjeve ut som Jethro Tull for å selje fleire plater. Dette er årsaka til tittelen, sidan lydbanda vart merkte med «A» for «Anderson». Albumet har ein langt meir synthesizer-basert stil, noko mange tilhengjarar mislikte då det kom ut. Det er framleis enkelte folkemusikk-aktige stykke som «The Pine Marten's Jig».
Før innspelinga av A vart det gjort dramatiske endringar i besetninga til Tull frå det førre albumet Stormwatch. Tidlegare klaverspelar John Evan og organist David Palmer fekk i røynda sparken frå gruppa og tidlegare bassist John Glascock døydde under innspelinga av Stormwatch, noko som fekk trommeslagar Barriemore Barlow til å forlate bandet i depresjon. Dei einaste Tull-medlemmane som var att frå Stormwatch var Ian Anderson og Martin Barre. Bassisten Dave Pegg, som spelte på turneen etter Stormwatch, er òg med på A. Anderson hadde i følgje biografen David Rees ikkje planar om å byte ut heile besetninga, sidan A var meint som eit soloalbum, men vart tvungen av Chrysalis Records. Anderson har derimot òg sagt at han ønskte å ta bandet i ei anna retning bort frå folkrock og progressiv rock.
Barriemore Barlow var misnøgd med retninga bandet tok og sa seinare at han hadde kome til å slutte uansett.
Innhald
Dobbeltdiskutgåva frå 2004 inneheld Slipstream som ein bonus-DVD.
Skukk
Ein skukk er rommet over betane eller bjelkane i eit uthus. Sjølve rommet vert trekanta. Det vert høgast under mønet. På båe sider skrår taksidene ned mot rafta. Skukken er namnet på golvet i dette rommet. Ein finn skukkar i hus av grind eller bindingsverk, som til dømes i smalefjøs, løer og skytjer. Skukkegolvet har vorte laga av hesjestaur og kornstaur som ikkje er i bruk. Dei vert lagde opp på skukkåsane, som ligg på langs av huset, over betane. For å få større rom på skukken, kan skukkåsane festast i klavar eller kne under betane.
Skukken har vorte nytta som lagringsplass etter som det var trong til. Han fekk namn etter huset, eller den delen av huset, han var plassert i. I løa kunne ein finne låveskukken over låven og halmskukken over kornstålet. I ei skytje vart skukken kalla skytjeskukken. Her var det vanleg å samle emningsved under vedhogsten.
Nemninga «skukk» vart helst brukt i midtre og sørlege del av Vestlandet. Andre stader kunne rommet over betane til dømes kallast «lem», «staurlem», «hjell» eller «trev».
Lem
Lem kan visa til:
Pysen
Pysen er ei lita øy i Lindesnes kommune i Agder, som ligg på 57°57′33″ nordleg breidd.
Det var Jostein Andreassen som i juli 1987 oppdaga at øya Pysen er det sørlegaste punktet i Noreg. Søgne-læraren med naturhistorie og kystkultur som spesialområde oppnådde å få utvida grensa til landet med 150–200 meter mot sør. Tidlegare hadde Statens Kartverk ført opp øya Vestre Kråga (3,4 km lenger vest) som det sørlegaste punktet i Noreg.
Namnet Pysen er truleg bestemt form av pys, «liten gut».
Ljubljanica
Ljubljanica er ei elv i Slovenia. Ho er 51 km lang og 20 km av ho renn gjennom grotter, slik at elva har sju forskjellige namn. Elva renn gjennom hovudstaden i Slovenia, Ljubljana. Ljubljanica er ei av sideelvane til Sava og dei to renn saman om lag 10 km nedanfor Ljubljana.
Historie
Ljubljanica har vorte ein populær stad for arkeologar og skattejegerar som dykkar etter tapte gjenstandar. Mellom Ljubljana og Vrhnika har ein funne spor frå steinalderen til renessansen og fleire forskjellige folkegrupper som gamle lokale kulturar til dei meir kjende romarane og keltarane.
Kvifor det vart kasta så mykje i Ljubljanica er omstridd, men dei fleste historikarar meiner at elva kan ha vore ein lokal heilag stad. Mykje av det som skattejegerane har funne er seld til private samlarar, noko som har ført til strid mellom dei internasjonale skattejegerane og dei lokale historikarane. I 2003 innførte derfor dei slovenske styresmaktene forbod om å dykke i elva utan særskild løyve.
Shinsuke Shiotani
Shinsuke Shiotani er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Otsuka Pharmaceutical, Kyoto Purple Sanga og Gamba Osaka.
Máirtín Ó Cadhain
Máirtín Ó Cadhain var ein av dei mest framståande irskspråklege forfattarane på 1900-talet.
Fylkesveg 280
Fylkesveg 280 (Fv280) går mellom Hamremoen i Krødsherad og Vikersund i Modum. Veglengda er 28,7 km.
Máirtín Ó Cadhain
Han var frå Connemara, var irsk nasjonalist med band til IRA og språkaktivist. Han var internert av politiske grunnar frå 1942 til 1949. I si diktargjerning var han modernist og nytta eit vidt spekter av dialektar (til og med skotsk gælisk). Han skreiv utelukkande på irsk, i motsetnad til andre forfattarar frå dei irskpråklege områda, t.d. Liam Ó Flaithearta som skifta namn til O'Flaherty og språk til engelsk etter han slo i gjennom.
Fylkesveg 280
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Máirtín Ó Cadhain
Ó Cadhain skreiv ei rekke noveller, dessutan tre romanar. Berre ein av romanane blei gjeve ut mens han levde; Cré na Cille i 1949. Boka er samtalar mellom gravlagde på ein kyrkjegard og er eit absurd bilete på livet på den irske landsbygda. Trass i at romanen er kjent som ei sentral bok i irsk litteratur, kom den fyrste omsettinga av boka til eit anna språk ikkje før i 1995. Det var til norsk (Kirkegårdsjord) ved Jan Erik Rekdal.
Fleire skrifter er blitt gjeve ut etter han døyde. Han var utdanna lærar og blei æresprofessor i irsk ved Trinity College i Dublin året han døyde.
Ryoichi Fukushige
Ryoichi Fukushige er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kyoto Purple Sanga og Otsuka Pharmaceutical.
Galway
Galway (irsk Gaillimh) er den fjerde største byen i Republikken Irland og den einaste større byen i Connacht. Byen ligg på vestkysten av Irland ved Galway Bay, og er administrasjonssete i County Galway. På irsk vert byen òg kalla Cathair na Gaillimhe, som tyder «Byen Galway».
Galway har litt over 70 000 innbyggjarar og er den raskast veksande byen i Irland.
Namn
Byen har fått namnet sitt etter elva Gaillimh (Corrib) som danna den vestlege grensa til den tidlege busetnaden, som heitte Dún Bhun na Gaillimhe, eller fortet ved enden av Gaillimh. Ordet Gaillimh tyder «steinete» som i «steinete elv». Byen har òg kallenamnet Byen til stammene/ Cathair na dTreabh, etter fjorten «stammer» eller handelsfamiliar som styrte byen i den irsk-normanniske perioden. Uttrykket Stammer var opphavleg eit nedsetjande uttrykk brukt under Cromwell-tida.
Historie
Galway hadde eit spent forhold til sine irske naboar. Eit oppslag over vestporten vart sett opp i 1562 av borgarmeister Thomas Oge Martyn fitz William. Dette sa «From the Ferocious O'Flahertys may God protect us» (Må Gud bevare oss for den hjartelause O'Flaherty-familien). Ei vedtekt i byen forbaud irar (i motsetnad til dei irsk-normanniske innbyggjarane av byen) ugrensa inngang til Galway. Vedtekta sa «neither O' nor Mac shall strutte nor swagger through the streets of Galway» (Verken eller skal Mac sprade eller spankulere i gatene i Galway) utan løyve.
I mellomalderen vart Galway styrt av eit oligarki av fjorten handelsfamiliar (12 av normannisk opphav og to av irsk opphav). Desse var «stammene av Galway». Byen blømde på internasjonal handel. I mellomalderen var han den største irske hamna som dreiv handel med Spania og Frankrike. Christopher Columbus vitja Galway, truleg på veg til Island eller Færøyane. Han skreiv i margen på ei av bøkene sine at han hadde funne prov på land bortanfor Atlanterhavet i eller nær Galway i 1477. På 1500- og 1600-talet var Galway lojal til den engelske krona, sjølv under den gæliske gjenoppbløminga, men likevel støtta byen i 1642 Den katolske konføderasjonen Kilkenny under den engelske borgarkrigen. Under Cromwell si erobring av Irland erobra Cromwell sine styrkar byen etter ei ni månadar lang omleiring. Mot slutten av 1600-talet støtta byen jakobittane under Vilhelmkrigen i Irland (han støtta Jakob II av England mot William av Orange) og vart erobra av vilhelmittane etter ei svært kort omleiring like etter slaget ved Aughrim i 1691. Storfamiliane i Galway vart ruinert og det gjekk nedover med byen. Det var først då økonomien for alvor betra seg i 1990-åra at byen igjen kom seg fullt på fote att.
The Appointed Hour
The Appointed Hour er eit studioalbum av Peter Hammill og Roger Eno, gjeve ut i 1999.
Musikken på albumet vart improvisert av Eno og Hammill i løpet av ein samanhengande klokketime, 1. april 1999 mellom kl. 13 og 14. Hammill og Eno sat i kvar sine studio, og kunne ikkje kommunisere med kvarandre. På førehand hadde dei blitt samde om kva toneart dei skulle spele i, og ei spesifikk tid dei skulle byrje å spele. Dei improviserte så med forskjellige instrument. Etter nøyaktig ein time slutta begge å spele. Eno sendte så sine opptak til Hammill, som miksa resultatet saman. Eno spelte cello, piano og gitar.
Skytje
Skytje, sval eller skòt/skott er eit hus eller ein del av eit hus, som har vorte brukt til lagring på ein gard. Ei skytje kan vere bygd inn til endeveggen på eit stovehus eller ei løe. Ho har då skråtak opp mot veggen på huset ho har felles vegg med. På grindløer er skytja rommet mellom stavane og ytterveggen.
Skytje kan og vere eit heller lite, frittståande hus. Ei skytje er ikkje særleg forseggjort. Skytjer som er bygde inntil andre hus har ofte skukk (skottlem). På skytjeskukken hadde ein ofte lager av emningsved, material til sledar, grev, skaft og andre reiskapar.
Kakao
Kakao er eit næringsmiddel framstilt av frukta til kakaotreet (Theobroma cacao). Det kan seljast i pulverform, som ein ferdig drikk eller omforma til produkt som sjokolade, bakverk, sausar og anna.
Produksjon
Kakaotreet er ein tropisk plante som stammar frå Sør-Amerika. Det er seinare blitt dyrka i andre delar av Amerika, Asia og Afrika. Dei største produksjonslands i 2004 var Elfenbeinskysten, Ghana, Indonesia, Nigeria, Brasil og Kamerun.
Kakaopulver blir laga ved å mala kakaobønner og skilja ut kakaosmøret.
Bruk
Kakao er ein viktig del i ulike former for sjokolade, med større del kakao i mørk sjokolade og mindre i mjølkesjokolade.
Særleg i mesoamerikansk matlaging blir kakao brukt til å laga fleire ikkje-søte matrettar og drikkar, som sausen mole og drikken tejate.
Næringsstoff
Kakao inneheld mykje antioksidantar i tillegg til alkaloida teobromin og koffein.
Det finst 1,4–2,5 % teobromin i embryoet og 0,3–1 % i skalet til bønna. Koffeininnhaldet er 0,1–0,8 %. Andre bestanddelar er feitt (kakaosmør) 40–56 %, stivelse 7–17 % og proteinar.
Sandesundbrua
Sandesundbrua mellom Sarpsborg og Fredrikstad er, med ei totallengd på 1 528 m, ei av dei lengste bruene i Noreg. Brua kryssar Glomma, og strekkjer seg frå Alvim via Sandesund over Glomma i Sarpsborg kommune, og møter land att på Årum i Fredrikstad kommune. Kommunegrensa kryssar brua omtrent på midten.
To-felts Sandesundsbru
Brua er ein del av E6 gjennom Østfold, og vart opna i 1978. Ho hadde då to køyrefelt og ein gang- og sykkelbane bygd under køyrefelta.
Då brua vart bygd i perioden 1970-1978 var det ein føresetnad at ho skulle få fire køyrefelt, men på grunn av finansieringssituasjonen vart det vedteke å byggja berre to felt.
Brudelar
Brua har 48 spenn og er inndelt i brudelar:
Ny fire-feltsbru
I 2005 starta bygginga av ein «kopi» av den gamle brua, som vart bygd parallelt med den gamle. Ho er 1 521 m lang. Dette var eit ledd i utbygginga av fire-felts veg frå Oslo til Gøteborg. Denne utbygginga er også ein del av den bompengefinansierte utbygginga av E6 gjennom Østfold.
16. mai 2008 vart den nye brua opna for trafikk. Samstundes vart den gamle brua stengd for rehabilitering. Sandesundbrua opna for fire-feltstrafikk i november 2008.
Arabiahavet
Arabiahavet er ein del av Indiahavet og ligg mellom kystane av Den arabiske halvøya i vest og India i aust. Iran og Pakistan ligg i nord.
Havgrensa mot sjølve Indiahavet trekkjer ein frå den sørlegaste av Maldivane til Ras Hafun på austkysten av Somalia. Grensa er nokonlunde samanfallande med den undersjøiske Carlsbergryggen.
Shokichi Sato
Shokichi Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane NKK, Kyoto Purple Sanga og Omiya Ardija.
Stjernedanning
Stjernedanning er ein prosess der kompakte molekylskyer kollapsar til ein plasma og seinare vert til ei stjerne. Som ei grein av astronomien omhandlar stjernedanning studiar av det interstellare materiet som ein forløpar til stjernedanninga og studium av Young stellar object (YSO) og dessutan planetdanning som det umiddelbare produktet. Stjernedanningsteorien må fungera såvel for enkeltstjerner som dobbeltstjerner.
Teorien bak stjernedanning
Ifølgje dei noverande teoretiske modellane finst det først og framt to måtar ei stjerne kan dannast på. Den første blir kalla «spontan stjernedanning» der tette deler av interstellare molekylskyer blir ustabile, byrjar å dela seg opp og kollapsar. Den andre måten er såkalla «utløyst stjernedanning» der sjokkbølgjer frå suparnovaeksplosjonar eller andre kraftige astronomiske prosessar utløyser stjernedanninga i ei tåke. Delar av den gravitasjonelle energien som forsvinn i prosessen blir stråla ut som infraraudt lys og aukar temperaturen i objektet. Akkresjon av materie skjer delvis i form av ei akkresjonsskive.
Når tettleiken og temperaturen er tilstrekkeleg høg startar fusjonen av deuterium. Det høge strålingstrykket frå denne reaksjonen bremsar gravitasjonskollapsen, men stoppar han ikkje. Materie frå skya held fram å «regna ned» på protostjerna. I dette tilfellet blir ein bi-polar straum danna, sannsynlegvis ein effekt av rørslemengda til den nedfallande materien. Til slutt byrjar fusjonen av hydrogen i sentrum av protostjerna, og store delar av det gjenverandemkringliggande materiet blir blåse bort.
Protostjernen følgjer Hayashi-spora i Hertzsprung–Russell-diagrammet. Sammentrekkinga held fram fram til Hayashi-grensa der ho seinare held fram på ein Kelvin-Helmholtz-tidsskala med konstant temperatur. Stjerner med mindre enn 0,5 solmassar blir deretter ein del av hovudserien. Større protostjerner vil etter Hayashi-sporet fotsetta langs Henyey-sporet med ein langsamare kollaps nær hydrostatisk likevekt.
Glokalisering
Glokalisering er ei nemning som freistar uttrykkja at globaliseringa ikkje er ein einvegsprosess og ikkje verkar so einsrettande som ein stundom kan få inntrykk av. Glokalisering spelar på at dei globale kulturelle, økonomiske og politiske straumdraga frå globaliseringa vert forma lokalt og tilpassa lokale tilhøve. Såleis tek lokale kulturar vare på sitt eige særpreg, samstundes som ein er open for nye ovringar frå utanomverda. Døme på slik glokalisering er norsk hipphopp, t.d. med gruppa Side Brok, der ein amerikansk kultur er vorten tilpassa norsk bygdeliv og norsk språk, og jamvel kan seiast å vere med på å styrkje det lokale.
Denne glokaliseringsforståinga vert stundom halden fram som eit forsvar for globaliseringa slik ho ovrar seg i verda i dag, og kan dermed tolkast som eit motlegg mot antiglobaliseringsrørslene, eventuelt som ei modifisering av nokre synspunkt åt desse rørslene.
Stjernedanning
Observasjonar
Nøkkelhendingar i prosessen som dannar stjerner er ikkje synlege ved optiske bølgjelengder. Strukturen i molekylskyer, romstøv og utviklinga av protostjerner kan i staden observerast ved nær-infraraudt lys og ved radiobølgjer. Forvandlinga frå ei protostjerne til ei stjerne må observerast i infraraudt lys sidan ekstinksjonen er for stor til at det er mogleg å observera ved synleg lys. Dette medfører store vanskar sidan jordatmosfæren blokkerer anten all stråling mellom 20 og 850 μm, med små vindauge ved 200 og 450 μm.
Glokalisering
Referanse
Robertson, Roland. 1995. Glocalization: time-space and homogeneity-heterogeneity. I Featherstone, Mike m.fl. (red.).Global Modernities. London: Sage Publications, 25-44.
Stjernedanning
Observasjonar
Danninga av stjerner kan førebels berre observerast direkte i vår eigen galakse Mjølkevegen, men stjernedanning har blitt oppdaga i andre galaksar gjennom unike elektromagnetiske spekter.
Skilnader mellom stjerner med låg og høg masse
Stjerner med ulike massar blir danna gjennom noko ulike mekanismar. Teorien om korleis stjerner med låg masse blir danna, som er godt underbygd av observasjonar, seier at desse stjernene blir danna gjennom gravitasjonskollaps av roterande område med høg tettleik innanfor molekylskyene. Som skildra over fører ein kollaps av ei slik roterande sky av gass og støv til at ei akkresjonsskive blir danna og materie blir ført via denne ned til protostjerna. For stjerner med materie høgare enn åtte solmassar er likevel ikkje prosessen like godt forstått.
Tunge stjerner sender ut enorme mengder stråling som støyter bort innfallande materialar. Tidlegare trudde ein at dette strålingstrykket ville vera tilstrekkeleg for å stoppa akkresjonen på tyngre protostjerner, og ein sette grensa for kor tunge stjerner kunne bli til eit titals solmassar. Seinare har teoretisk forsking vist at ein jet frå ei protostjerne skapar eit tomt område der mykje av strålinga kan sleppa unna utan å hindra akkresjon gjennom skiva. Gjeldande teori er difor at tyngre stjerner òg kan dannast gjennom ein prosess som er svært lik den som lettare stjerner går gjennom.
Det finst ei aukande mengd observasjonar og analysar som støttar at i det minste visse tunge protostjerner er omringa av akkresjonsskiver. Visse andre teoriar om korleis desse stjernene blir danna har endå ikkje blitt verifisert via observasjonar. Av desse er kanskje den meste framtredande teorien om konkurrerande akkresjon som foreslår at frøa til tunge protostjerner blir sådde av lettare protostjerner i regionen som konkurrerer med andre protostjerner om materiet i den lokale skya.
Endå ein teori om korleis tunge stjerner blir danna foreslår at desse blir danna gjennom samanslåing av to eller fleire stjerner med mindre massar.
Dei første stjernene
Ein reknar med at dei første stjernene blei danna i løpet av ein milliard år etter Big Bang og at det var få stjerner med enorme avstandar mellom seg. Forskarar har til no funne nokre av dei første stjernene ved hjelp av spora dei etterlét seg, og det er denne strålinga som blir kalla kosmisk bakgrunnsstråling. Observasjona av desse spora blei moglege med NASAs Spitzer Space Telescope. Den infraraude leitinga har òg gjeve dei første belegga for slutten på den mørke æraen til rommet. Dei første stjernene etter den mørke æraen bestod truleg berre av hydrogen, helium og noko litium. Dette var stort sett var dei einaste grunnstoffa som blei danna under Big Bang og dei er dei lettaste og enklaste grunnstoffa. Det er òg det som i størst grad skil dei første stjernene frå yngre stjerner.
Grunnen til at det knapt finst nokon slike gamle stjerner lengre kan ha å gjera med korleis dei blei danna, frå store skyer med berre hydrogen og helium. Det kan ha ført til at dei aller fleste stjernene var svært store og massive med korte levetider. Inne i stjernene danna fusjonsprosessar tyngre og tyngre grunnstoff. Store stjerner forbrenn raskt opp drivstoffet, og frå dei blussa opp brann dei i nokre millionar år før hydrogenet tok slutt. Når dei så eksploderte som suparnovaer spreidde dei ut dei tyngre grunnstoffa i galaksen slik at etterfølgende generasjonar av stjerner fekk meir av det.
Den eldste stjerna ein kjenner til i dag er HE 1523–0901, ei raud kjempestjerne som ligg i Mjølkevegen. Alderen til stjerna er blitt rekna til 13,2 milliardar år.
Václav Havel
Václav Havel var ein tsjekkisk forfattar, dramatikar og politisk aktivist. Han var den siste presidenten i Tsjekkoslovakia og den første presidenten i Tsjekkia. Havel var ein av dei som bygde opp til borgarrettsgruppa Charta 77. Han vart fengsla saman med fem andre den 25. mai 1979 og sat i fengsel til 1983. Ved fløyelsrevolusjonen i 1989 var han ein av leiarane.
Havel vart fødd i Praha. Den 4. januar 1997 vart han gift med Dagmar Veskrnová, ein tsjekkisk skodespelar. Han døydde på landstsaden sin i Hrádeček nord i Tsjekkia.
Ole Torvalds
Ole Torvalds,, var ein finlandssvensk diktar og journalist. Torvalds debuterte litterært i 1939. Frå tradisjonell versform utvikla diktinga seg i modernistisk retning. Torvalds er far til journalisten Nils Torvalds og farfar til Linux-oppfinnaren Linus Torvalds.
Bærplukkar
Bærplukkar er ein reiskap som vert nytta for å plukka skogsbær, som tyttebær og blåbær. Ein bærplukkar har eit gitter av ståltråd som vert ført under bæra og som riv dei laus når bærplukkaren vert ført over lyngen. Bæra dett ned i ein oppsamlingskasse som tek frå 1/2 til ein liter. Etter som det vert samla bær i plukkaren vert dei tømt over i eit spann. Tidlegare vart kassen på bærplukkarar laga av tre, men i dag er det vanleg han er laga av plast.
Kvalsund
Kvalsund er eit stadnamn som finst fleire stader i Noreg:
Kvalsund er òg eit norsk slektsnamn, og det hadde i underkant av 400 berarar per juli 2005.
Det russiske riksvåpenet
Det russiske riksvåpenet kjem opphavleg frå det gamle russiske imperiet og vart teke i bruk att i 2000, etter at Sovjetunionen gjekk i oppløysing på byrjinga av 1990-åra. Riksvåpenet er eit raudt skjold med ei gullfarga dobbeltørn som held eit septer og eit rikseple; på brystet eit mindre skjold som viser St. Georg på hest i kamp med draken. Både den doble ørna og St. Georg har lange tradisjonar som russiske symbol.
Mirna i Slovenia
Mirna er ei elv i Slovenia i provinsen Dolenjska. Elva er ei av sideelvane til Sava og er 44 km lang. Nedslagsfeltet hennar er 294 km².
Bygningen skott
Skott er eit uthus til lagring av ved, verktøy og andre reiskapar. Tidlegare var det vanleg å ha sagbukken og hoggstabben i skottet, men i dag har mange gått over til kappsag og vedklivar.
Namnet har samanheng med at skottet tidlegare vart bygd som eit tilbygg til våningshuset. Sidan har det vorte vanlegare å byggje skottet som ein frittståande bygning. Skottet kan ha eit skottkammers med høvelbenk og liknande. Det kan òg ha eit skottloft for lagring av material eller anna.
Skott for særskilte formål kan ha namn etter bruken - til dømes vert eit båtskott brukt til bygging av båtar.
Kapp Shmidt
Kapp Shmidt (russisk Мыс Отто Шмидта) er eit nes i Tsjuktsjarhavet.
Historie
Restar og ruinar av jakthytter og spor etter ei gamal fortifisering tyder på lang tids bruk av dette neset.
Det lokale namnet på neset er Il-Kappeya, som tyder «Kvalross» på tsjuktsjisk. James Cook kalte neset for «Cape North» i 1778 då han segla gjennom Beringstredet og inn i Tsjuktsjarhavet Dermed kunne han vise at Russland og Alaska var åtskilde landområde. Neset vart seinare oppkalla etter den sovjetisk vitskapsmannen og utforskaren Otto Schmidt.
Yuji Nariyama
Yuji Nariyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Livarden
Livarden er eit fjell som ligg mellom gardane Lid, Unneland og Bontveit i Bergen. Toppen er 683 moh. Fjellet ligg i eit høgdedrag mellom Gulfjellet og Totlandsfjellet, og er om vinteren mykje nytta av skigåarar på tur mellom Gulfjellet og Totland og Bontveit.
Fylkesveg 281
Fylkesveg 281 (Fv281) går mellom Verpen og Klokkarstuåsen i Hurum. Veglengda er 34,0 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Silkepetrell
Silkepetrell (Pterodroma mollis) er ein sterkt pelagisk sjøfugl og ein medlem av slekta Pterodroma-petrellar. Han lever i Sør-Atlanteren og i Indiahavet, så langt aust som til farvatna rundt New Zealand. Han held seg mest mellom latitude 25 og 60 grader sør. Hekkinga går føre seg på øyar i utbreiingsområdet, frå Tristan da Cunha og Gough Island i vest, austover til Antipodesøyane søraust for New Zealand. Dei mest nærskylde artane til silkepetrell er madeirapetrell og kappverdepetrell.
Skildring
Dette er ein mellomstor petrell, rundt 34 cm i storleik, med 83–95 cm i vengespenn, og han veg ca. 300 gram.
Øy i Ørsta
Øy i Ørsta er ein matrikkelgard i Ørsta kommune. Han ligg i Follestaddalen, på austsida av Storelva. Innmarka på garden strekker seg frå bytelina mot Myklebust i sør og til utmarksgarden fram i Øyane aust for matrikkelgarden Kolås, som ligg på motsett sida av Storelva. Utmarka fram om Øyane og setremarka i Øyadalen, der Øyastøylen ligg, grensar i nord til Myklebustsætra. Matrikkelgarden har gardsnummer 28 i Ørsta.
Anne-Cath. Vestly
Anne Catharina Vestly, meir kjend som '''Anne-Cath. Vestly''', var ein norsk barnebokforfattar og skodespelar, fødd på Rena i Østerdalen.
Øy i Ørsta
Garden hadde seks bruk fram til andre halvparten av 1800-talet. Fem av desse låg i eit klyngjetun fram til utskiftinga i 1864-67. Eit sjette bruk låg på Øyahaugen, vel ein kilometer nord for klyngjetunet. Dette bruket vart busett i 1800. Ei ny utskifting av innmarka føregjekk i perioden 1934-37.
Silkepetrell
Skildring
Denne arten er svært pelagisk, nærmar seg sjeldan land, bortsett frå å hekke og å bringe fram føde til ungen. Silkepetrellar et mest blekksprut, med tar òg noko krepsdyr og litt fisk. Det meste av føda tar dei når dei ligg på sjøen.
Anne-Cath. Vestly
Liv
Vestly laga sine eigne små kabaretprogram som ho oppførte i privatheimar under den andre verdskrigen. Ho blei lagd merke til, og kom med i Studioteateret som starta etter krigen.
Etter å også ha underhalde på tivoli, byrja Anne-Cath. Vestly å skriva høyrespel for barn for NRK. I 1952 byrja ho å sjølv lesa tekstane sine i Barnetimen for dei minste. Forteljingane blei til ei rekkje bøker som ho gav ut frå 1950- til 2000-talet.
Silkepetrell
Skildring
Trekkmønstre er lite kjent, eit streifande individ blei funne i Varangerfjorden i juni 2009.
Anne-Cath. Vestly
Liv
Anne-Cath. Vestly døydde i Mjøndalen i Nedre Eiker.
Silkepetrell
Skildring
Populasjonen er sårbar av predasjon av introduserte pattedyr. Storleiken på den totale populasjonen er estimert til å vere stabil, ved Antipodesøyane har han vore aukande. Eit estimat for totalpopulasjonen er opptil 5 millionar individ.
Anne-Cath. Vestly
Barnetimen
Ho fortalde historier om dagleglivet til små barn på ein levande, barnleg måte, som gjorde at både små og store vart gripne av det ho fortalde. Men forteljingane hennar er ikkje berre kos. Dei skildrar samfunnet slik det er, og tek for seg mykje av det barn strir med i kvardagen, som syskensjalusi, det å mista ein forelder, eller å vera redd for at det skal bli krig.
Nokre av emna vekte reaksjonar. Då Ole Aleksander fekk ei lillesøster og foreldra forklarte at ho kom frå magen til mora, var det mange som vart sinte for at ho lærte ungane slik «styggedom». Det var òg mange som ikkje likte at ho skildra ein heimeverande far og ei mor med karriere i bøkene om Aurora.
Geografi
Anne-Cath. Vestly sine hovudpersonar er for det meste barn under skulealder, med unntak av Mormor, som har gått igjen i fleire seriar. Ho byrja med å fortelja om vesle Ole Aleksander som budde i eit høghus i Oslo, men flytte snart handlinga ut av «Den store byen». Vestly-universet dreier seg rundt Tiriltoppen, ein oppdikta drabantby utanfor hovudstaden, men handlinga kan òg gå føre seg på Gampetreff og Vetleby på Austlandet, Fabelvik i Nord-Noreg, eller verkelege stader, som Amsterdam og Lagos.
Skodespel igjen
Sjølv om forfattarverksemda vart viktigare, gav ikkje Anne-Cath. Vestly heilt opp med skodespelet. Ho laga fjernsynsserien om Kanutten saman med mannen Johan Vestly, der Alf Prøysen òg var med som Romeo Clive. Seinare spela ho Mormor i filmatiseringane av bøkene om dei åtte ungane. Ho brukte kanskje òg skodespelarteknikk når ho lærte seg å spela fiolin for å kunna skriva om Guro og fiolinen, eller når ho reiste til Island for at Mormor òg skulle kunna reisa dit.
Lese-lett-bøker
(Desse hefta kom ut på Tiden Norsk Forlag i både bokmåls- og nynorskutgåver.)
Haróset
Haróset (hebraisk ḥărōset) er ei blanding av frukt, nøtter, vin eller eddik og eventuelt krydder som blir bruka som ein av dei symbolske matrettane under det jødiske sedermåltidet på dei to første kveldane av pesah (den jødiske påska). Haróset symboliserer mørtelen som israelittane bruka under slaveriet i Egypt.
Spanske og portugisiske sefardím
Spanske og portugisiske sefardím i Vest-Europa (Italia, Frankrike, Belgia, Nederland og Storbritannia; og i mindre grad òg i Hamburg-området og Skandinavia) og Amerika lagar tradisjonelt ein ḥaróset som inneheld både frisk frukt (t.d. eple), tørka frukt (t.d. rosiner), nøtter, kanel og raudvin. Som nøtter brukar ein oftast mandlar og/eller valnøtter; er ein allergisk mot nøtter, kan ein bruke pinjekjernar eller solsikkefrø i staden. Det er mykje variasjon i oppskriftene frå stad til stad og frå familie til familie. Andre ingrediensar som stundom blir bruka inkluderer fiken, pærer, appelsinjus, eddik, banan og kokos — og nokre gonger til og med eit ørlite grann finmolen teglstein.
Når ein lagar sefardisk ḥaróset, legg ein først den tørka frukta i bløyt i vinen (eller appelsinjusen), deretter finhakkar eller raspar ein nøttene og dei friske fruktene. Nokre kokar dei tørka fruktene, andre kokar alle ingrediensane og nokre blandar alt rått. Sefardisk ḥaróset har oftast finhakka ingrediensar og det ferdige resultatet er oftast mørkt av farge, liknar på tjukt fikensyltetøy i konsistens og lèt seg lett forme. Mange sefardím trillar haróseten til olivenstore kuler for servering.
Askenasisk ḥaróset
Askenasisk ḥaróset (jiddisch charóises) er mykjegodt likeeins over heile det askenasiske kulturområdet: Ein blandar grovhakka eple, grovhakka valnøtter (eller mandlar), kanel og litegrann raudvin og eventuelt honning. Askenasím kokar ikkje ḥaróseten sin. Det ferdige resultatet er oftast ein lysebrun til grå, lettvoren masse med tydeleg tekstur.
Oppvekstnamn
Oppvekstnamn er etternamn bruka under oppveksten, før ein eventuelt skiftar etternamn i samband med eit giftarmål.
Tidleg på 1800-talet vart det vanleg blant borgarskapet i Noreg at jenter skifta etternamn når dei gifta seg. I løpet av hundreåret som følgde, breidde denne skikken seg til alle lag av folket. Etter namnelova av 1923 kunne jenter som fekk mannens etternamn ved giftarmål, halde fram å bruke «pikenamnet» som mellomnamn, utan særskilt løyve. Difor kunne t.d. Gro Harlem Brundtland bruke mellomnamnet Harlem, sjølv om ho i folkeregisteret er registrert med namnet Gro Brundtland.
Etter gjeldande lovgiving kan både kvinner og menn om dei vil skifte etternamn når dei giftar seg. Nemninga «pikenamn» er difor lite dekkande, og søkt avløyst av nemninga oppvekstnamn.
Gismerøya
Gismerøya er ei øy like utanfor Mandal i Mannefjorden i Agder. Ho vert hovudsakleg nytta til næringsverksemd og har brusamband til fastlandet i nord.
Jostedalsrypa
Historia om Jostedalsrypa seier at ho var dotter i ein stormannsfamilie frå Sogn, som busette seg i Jostedalen for å sleppa unna Svartedauden saman med fleire av dei rikaste familiane i Sogn. Dei nye innbyggjarane prøvde å isolera seg fullstendig frå omverda for å sleppa unna pesten. Trass i dette nådde pesten fram til dalen. Etter pestherjinga var det i fylgje segna nokre menneske som tok seg opp til Jostedalen for å sjå om folket der hadde overlevd. Då dei kom til dalen kunne dei sjå at det ikkje var røyk frå husa, og at alle innbyggjarane var døde. Då dei kom til ein av de mest avsides gardane i dalen fann dei fotspor i snøen. Då dei fylgde desse spora, fann dei ei lita jente som var i live.
Jenta vart så med desse menneska attende til sivilisasjonen. Nokre versjonar av segna seier at ho gifta seg med ein dansk rikmann og flytta til Danmark. Andre seier at ho busette seg ved Gaupnefjorden, der ho vart gift. Slekta etter henne, som vart gjæv og mektig, kalla dei rypeslekta.
Ei anna segn fortel at ho gjekk over Jostedalsbreen og kom att i Bråtå, ein dal vest i Skjåk kommune. Der gifta ho seg og fekk mange etterkommarar for å folkesette dalen att.
Populært Tidsskrift for seksuell opplysning
Populært Tidsskrift for seksuell opplysning var eit norsk tidsskrift som kom ut mellom 1932 og 1935.
Redaktørar var dei unge legane Karl Evang, Otto Galtung Hansen og Carl Viggo Lange. Evang tok initiativ til å starta tidsskriftet etter å ha fått mange spørsmål om seksualitet i si medisinske spørjespalte i Arbeidermagasinet.
Krinsen kring tidsskriftet var radikale legar og studentar med tilknyting til Mot Dag og Socialistiske lægers forening, og dei såg på seksuell frigjering som ein del av det generelle evolusjonære marxistiske programmet. Frigjeringsideologien var inspirert av både marxismen og psykoanalyse, men ein kan sjå ei vel så sterk påverking frå den radikale, marxistiskinspirerte psykoanalytikaren Wilhelm Reich som frå Sigmund Freud.
Tidsskriftet braut med tradisjonelle religiøse og konservative haldningar til seksualitet, og tok mellom anna til orde for nye oppfatningar om onani, abort, homoseksualitet og kvinneleg seksualitet. Eit hovudpoeng var at seksualitet måtta forklarast medisinsk eller vitskapleg i større grad enn moralsk. Ordparet sunt/usunt blei såleis viktigare enn rett/gale, men implisitt i dette perspektivet låg at ei sunn utvikling ville medføra ein «normal» seksualitet.
Publikasjonen var kontroversiell (den svenske utgåva blei meldt til politiet, men vart frikjent i retten), men fekk også god mottaking, mellom anna av Dagbladet og Tidsskrift for den norske lægeforening. Opplaga var store, og mange av artiklane danna basis for dei seinare seksualopplysningsbøkene til Evang, som også fekk stor spreiing.
Tidsskriftet må sjåast i samanheng med seksualreformrørsla, som i Sverige førte til danninga av organisasjonen Riksförbundet för sexuell upplysning (RFSU), og det går ei line til den seksuelle frigjeringa og den nye feminismen på 1960-talet og 1970-talet.
Meža
Meža er ei 43 km lang elv i Koroška i Slovenia. Ho har kjelde i Austerrike nær fjellet Olševa, og forsvinn under jorde ein kilometer frå kjelda, før ho dukkar opp att i Koprivna nær Črna na Koroškem i Slovenia. Ho er ei sentral elv i Mežicadalen. Elva renn gjennom Črna na Koroškem, Mežica, Prevalje og Ravne na Koroškem og munnar ut i Drava ved Dravograd. Den første delen av Meža har eit stort fall og med sideelvane sine frå Kamnik-Alpane og Karavankane er ho ei typisk fjellelv. Etter Črna na Koroškem vert ho ei sakte, meanderande låglandselv. Den største sideelva hennar er Mislinja, som munnar ut i Meža berre nokre få hundre meter før ho sjølv munnar ut i Drava.
Meža er kjend som den mest forureina elva i Slovenia. I 1982 skreiv låtskrivaren og songaren Marijan Smode ein song om elva kalla «Mrtva reka» («Den døde elva»). Songen vart til og med trykt i skulesongbøker. Den største forureiningskjelda har vore Ravne stålverk.
Kozo Hosokawa
Kozo Hosokawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kyoto Purple Sanga.
Adrenalin
Adrenalin er eit hormon som blir produsert i margen i binyrene, ved sida av nyrene.
Adrenalin er eit hormon som har verknader på mange av organsystema i kroppen. Det gjer at mange av blodårene trekkjer seg saman, men det opnar opp for blodårene rundt hjarta og i arbeidande musklar, og det gjer at hjarta slår fortare.
Verknader som adrenalin har er at kroppssansane blir konsentrerte og levra slepper ut meir sukker ifrå sukkerlageret. Slik gjer det kroppen klar til rask, valdsam innsats når han føler det på seg at det er ein faresituasjon.
Nokre menneske nyttar adrenalin som rus ved å aktivt oppsøkja farlege situasjonar der adrenalin blir utløyst i kroppen. Dei blir kalla adrenalin-junkies.
Adrenalin kan hjelpe ein i faresituasjonar av di ein bli sterkare og kjappare, får overlevningsinstinkt og skjerpar merksemda. m.a. utvidar pupillane seg så meir lys kjem inn. Ein byrjar òg å sveitte.
Pelagisk sone
Den pelagiske sona eller pelagialen er dei delane av havet eller ein innsjø som ikkje er knytt til kystar eller direkte til botnen. Livet her vert delt inn i plankton, som flyt tilnærma passivt med straumen, og nekton, som sym uavhengig av straumretninga. Livsformer som både utnyttar pelagialen og botnen vert omtala som benthopelagiske.
Pelagisk sone i havet
I havet delar ein den pelagiske sona inn i fleire delsoner, etter djupn og lystilhøve.
Den epipelagiske sona går frå overflata til om lag 200 m djup, og vert stundom òg kalla den fotiske sona. Denne sona er den einaste som får tilført nok sollys til at fotosyntese er mogleg, og er såleis den biologisk rikaste delen av pelagialen. Det er her ein finn dei fleste store plankton-etarane, som beitar på dei enorme mengdene kril og hoppekreps ein særleg finn i kaldare havområde. Temperaturen og lysmengda varierer veldig innanfor epipelagialen.
Den mesopelagiske sona går frå ei djupn på om lag 200 m og ned til ca. 1000 m. Her er det lite lys, men temperaturen er stabil. Næringskjedene her baserer seg hovudsakleg på næring som søkk ned ovanifrå, særleg detritus. Mange artar vandrar mellom mesopelagisk og epipelagisk sone i løpet av døgeret. Dyr i mesopelagialen har ofte augo som er tilpassa svakt lys, mange av dei har òg lysorgan.
Den bathypelagiske sona går frå 1000 m til om lag 4000 m djupn. Her er det heilt mørkt, bortsett frå eit og anna lysglimt frå bioluminescente organismar. Livet her består av detritus-etarar og rovdyr. Sjølv om næringstilbodet er særs avgrensa på så djupt vatn, finn ein likevel fleire verkeleg enorme dyr her. Eit døme er kjempeblekksprut, som kan bli over 12 m lang.
Abyssopelagisk sone går frå 4000 m og ned til djuphavsslettene. På så djupt vatn er trykket enormt, men ein finn likevel liv her. Som regel er organismane i abyssalen blinde, små og fargelause.
Hadopelagisk sone vert som regel brukt om dei frie vassmassane i djuphavsrennene, sjølv om somme òg brukar det om alt pelagisk vatn frå 6000 m og ned. Livet her er lite kjend, men har mest sannsynleg mange fellestrekk med dei i abyssopelagialen. Organismane som bur her er så godt tilpassa dei høge trykkpåkjenningane at dei døyr viss dei vert tekne med opp til område med lågare trykk.
What, Now? av Peter Hammill
What, Now? er det 27. studioalbumet til den engelske musikaren Peter Hammill, gjeve ut på hans eige Fie! i juni 2001. I følgje plateheftet vart det «innspelt, miksa og mastra i Terra Incognita i Bath mellom ein gong seint på 1900-talet og kl. 11.23 23. mars 2001.» Det vart produsert av Peter Hammill sjølv.
Medverkande
Alle instrument og vokal av Peter Hammill utanom:
Pelagisk sone
Pelagisk sone i innsjøar
I den fotiske sona finn me varierande mengder diatomèar, cyanobakteriar og andre algar. Kor langt ned denne sona går avhengar av kor stor algevoksteren er, i næringsfattige vatn kan ho som i havet gå ned til rundt 200 m, medan ho i særs næringsrike sjøar kan vera slutt allereie etter få centimeter. Den afotiske sona er mørk og dominert av detritus-etarar og predatorar.
Ferskvassystem er generelt ofte opnare enn dei marine økosystema, det vil seie at dei vert i større grad påverka av tilgrensande økosystem og at grensene mellom dei går meir diffust. For pelagiske økosystem i ferskvatn tyder det at næringsgrunnlaget for planktonetarane ofte vert supplert med t.d. overflateinsekt og klekkande insektegg og -puppar.
I norsk ferskvatn finn me få pelagialspesialistar, men former av røye og aure som lever i innsjøar er ofte pelagiske delar av livet sitt. På Austlandet er sik og krøkle òg viktige. Lågasild er den norske arten som er mest spesialisert til pelagisk liv.
Mislinja
Mislinja er ei elv nord i Slovenia. Ho renn gjennom Mislinja og Slovenj Gradec og munnar ut i Meža nær Dravograd like før Meža munnar ut i Drava. Elva er 36 km lang og har eit nedslagsfelt på 238 km².
Tver
Tver (russisk Тверь) er ein by i Russland og administrativt senter i Tver oblast. Han har like over 400 000 innbyggjarar (2007). Tver var tidlegare hovudstad i ein mektig mellomalderstat og ein mønsterby i Det russiske keisardømet med 60 000 innbyggjarar i 1913. Byen ligg ved Volga, der elva Tvertsa munnar ut. Frå 1931 til 1990 vart byen kalla Kalinin (russisk Кали́нин).
Historie
Den første omtalen av Tver er frå 1164. Han var opphavleg ein liten busetnad for novgorodske kjøpmenn, og vart ein del av Storfyrstedømet Vladimir i 1209. I 1246 gav Aleksander Nevskij han til den yngre bror sin, Jaroslav Jaroslavitsj (d. 1271), og frå han utvikla det seg eit dynasti. Fire av dei vart drepne Den gylne horden og vart erklært helgenar av den russisk-ortodokse kyrkja.
Fyrstedømet Tver vart raskt forvandla til eit av dei rikaste og mest folketette russiske statane. Området låg tidlegare i eit område med mykje myr og skog og var vanskeleg å nå for dei tatarske åtaka. Derfor kom mange innbyggjarar frå dei øydelagde områda i sør til Tver. Mot slutten av hundreåret rivaliserte han makta til Moskva om herredøme over Russland. Både Tver og Moskva var unge byar, så resultatet av denne knivinga var langt frå sikkert.
Mikhail av Tver, som tok over trona i Vladimir i 1305, var ein av dei best likte russiske herskarane i mellomadleren. Han førte open strid mot Den gylne horden og dette førte til at han vart myrda i Tver i 1318. Sonen hans Dmitrij «dei fryktlege augo», tok over etter han og gjorde ein allianse med det mektige Storhertugdømet Litauen, og Tver klarte å oppnå enno meir prestisje.
Forbitra over påverknaden til Dmitrij, fekk fyrst Ivan Kalita av Moskva han drepen av mongolane i 1326. Då innbyggjarane fekk høyre dette gjorde dei opprør mot Horden. Sistnemnde slo seg saman med styrkar frå Moskva og slo brutalt ned opprørarane. Mange vart drepne, gjort til slavar eller deportert. Dette var eit kraftig slag for Tver sine ønske om makta i Russland.
På andre halvdel av 1300-talet vart Tver ytterlegare svekka av indre stridar mellom arvingane til fyrsten. To eldre greiner av fyrstehuset, frå Kasjin og Kholmskij, gjorde krav på trona til storfyrsten. Desse fekk støtte fr¨Moskva og slo seg etter kvart ned i Kreml i Moskva.
Under den store føydalkrigen i Storfyrstedømet Moskva, vart Tver nok ein gong viktig og stadfesta alliansane sine med Litauen, Novgorod, Austromarriket og Den gylne horden.
12. september 1485 omleira styrkane til Ivan den store byen. Fyrstedømet vart gjeve som apanasje til barnebarnet til Ivan, men vart avskaffa fleire tiår seinare. Dei siste ætlingane frå fyrstehuset vart avretta av Ivan den grufulle under Opritsjnina. I denne turbulente tida vart Tver styrt av Simeon Bekbulatovitsj, ein tidlegare khan i Kasimov.
Då St. Petersburg vart grunnlagd, vart Tver igjen viktig som ein viktig stasjon langs vegen frå Moskva til St. Petersburg. Han vart mykje vitja av dei russiske kongelege og adelen som reiste mellom den gamle og den nye hovudstaden.
Etter ein stor bybrann i 1763 vart byen bygd opp att i neoklassisistisk stil. Under Katarina den store vart sentrum av byen nøye gjenoppbygd. Gamle mellomalderbygg vart rive ned og erstatta av bygg i neoklassisisistisk stil. Dei viktigaste av desse er Reisepalasset til tsarinna (teikna av Matvej Kazakov) og Kristi Himmelfartskyrja frå 1813.
I 1931 fekk byen namnet Kalinin, etter den kjende sovjetiske leiaren Mikhail Kalinin, som vart fødd i nærleiken. I 1936 vart Frelsarkatedralen rive ned. I 1940 tok NKVD livet av meir enn 6200 polske politimenn og krigsfangar frå Ostashkov-leiren.
Niaugefamilien
Niauge er ferskvassfisk eller lever anadromt. Alle artane har eit larvestadium på om lag eit år der dei lever nedgrevne i sediment i ferskvatn og lever av plankton dei filtrerer or vatnet.
Tver
Historie
Wehrmacht okkuperte Kalinin i to månader i 1941 og etterlet seg byen i oske. Store motstandsrørsler i byen og regionen rundt førte til at over 30 000 nazistiske soldatar og offiserar mista livet under okkupasjonen av byen. Kalinin var den første store byen i Europa som vart frigjeve frå tyskarane.
Under den kalde krigen låg flybasen Krjutsjkovo her, men denne er ikkje lenger i bruk. Tver fekk tilbake det gamle namnet sitt i 1990.
Tankestrek
Tankestrek (–) er eit skriftteikn som blir brukt til framfor og eventuelt bak setningsinnskot i staden for komma, som markør i punktvise oppstillingar, mellom tal som viser intervall m.v.  Tankestrek kan også bli brukt som replikkstrek, som markerer innleiing av replikkar i staden for hermeteikn. Dessutan blir tankestrek brukt for å markere null øre etter kronebeløp.
Den korte tankestreken som blir brukt i Noreg, vert òg kalla «ndash» fordi han er like lang som bokstaven n. Tankestrek er lengre enn bindestrek, som har eit anna bruksområde.