cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romstasjon
Ein romstasjon er eit menneskeskapt bemanna romfartøy som er konstruert så menneska kan opphalde seg i verdsrommet i kortare eller lengre tid. Ein romstasjon er berre til bruk ute i verdsrommet. Astronautar/kosmonautar som skal til eller frå romstasjonen lyt difor ta i bruk rakettar (som til dømes Sojuz, Shenzhou, Apollo) eller amerikanske romferjer. Romstasjonar vert brukt til eksperiment som ikkje kan utførast i andre fartøy, eller når menneskje skal opphalda seg lenge i verdsrommet.
Alle romstasjonane som har vore i bruk har gått i omlaup rundt jorda i høgder på 300 -450 km over jorda. Romstasjonar i bruk er Den internasjonale romstasjonen og Tiangong.
Romstasjonar
Saljut 1-7 Tiangong
Anders Kristian Orvin
Anders Kristian Orvin var ein norsk geolog frå Hattfjelldal. Faren, Ole Tobias Olsen var prest der fram til 1905 då familien flytte til Kristiania.
Han fekk cand.min. i 1912 og vart dr.philos. i 1934. Han deltok og stundom leia mange ekspedisjonar til Spitsbergen, Bjørnøya og Austgrønland.
I 1948 vart han tilsett som underdirektør for Norsk Polarinstitutt og i 1958–59 vart han direktør for instituttet.
Orvin skreiv mellom anna Geology of Bear Island saman med Gunnar Horn (1928), doktoravhandlinga Geology of the Kings Bay Region, Spitsbergen (1934) og Outline of the Geological History of Spitsbergen (1940).
Utmerkingar
Orvin Land, nordaust på Svalbard har fått namn etter Orvin.
Kamar
Kamar (norr. kamarr) er eit ord som kan tyda do eller ekskrement. Kammer og kamera er ord med same opphav.
I bygdene Valle, Hylestad og Bykle i øvre Setesdal (Aust-Agder), der det vert uttalt [kåmå`r'e], er kamar eit vanleg dialektord for 'utedo', særleg blant folk over 40 år.
Løve
Løva er eit stort rovdyr som lever på savannar, stepper og ørknar i Afrika og i eit reservat i nordvestlege India. Ho skil seg ut som det nest største av kattedyra (etter tigeren), og som det einaste sosiale. Ho høyrer med mellom dei mest brukte dyra i symbolikk og folklore, og opptrer mellom anna i det norske riksvåpenet.
Skildring
Løver veg som regel mellom 150 og 280 kg, og har ei kroppslengd på opptil 190-275 cm. Hannen er 20-50% større enn hoa. Fargen varierer frå lyst gulbrun til svart, alt etter kvar dyra lever; vanlegvis er dei lysast i ørkenstrok. Løva kan verta opp til 25 år i fangenskap. Det finst ei kryssing mellom løve og tiger, liger.
Utbreiing
Løva finst hovudsakleg i det sentrale og sørlege aust-Afrika, men isolerte populasjonar finst òg i Sahara og nord i India. Tidlegare fanst dei over eit mykje større område, m.a. heilt nord til Hellas på Aristoteles' tid; men menneskeleg jakt og konkurranse har utrydja dei mange stadar. M.a tærte romarane mykje på bestanden i si tid.
Åtferd
Løva er det einaste sosiale kattedyret, og organiserer seg i flokkar på opp til 20-30 dyr. Kjernen i flokken består oftast av 4-12 løvinner i nær slekt, oftast kusiner og søstrer. Øvst på rangstigen i flokken ligg leiarhannen, som sjeldan er i slekt med løvinnene og vanlegvis har kome seg til makta i flokken ved å drepa den tidlegare leiaren. Stundom vert flokkar leidd av fleire hannar, det er då vanlegvis snakk om brødrepar. Alle ungar i flokken er avkom av leiarhannen/leiarhannane og holøvene, framande born eller born av tidlegare leiarar vert som regel drepne.
Løvene jaktar i flokk, og det er løvinnene som har hovudansvaret. I rike område, som Serengeti, bidreg ikkje hannen i det heile teke, medan det mellom anna i Namibiaørkenen er tilnærma likestilling på dette området på grunn av den knappe tilgangen på bytte. Berre ein av ti jakter ender med at løvene nedlegg eit dyr.
Status som art
Løvebestanden har falle dramatisk over lengre tid. I Sentralafrika lever det per i dag mellom 16000 og 30000 dyr, mot 100 000 tidleg i 1990-åra. Utrekningar viser likevel at populasjonen er i vokster att, grunna auka barnekull. Situasjonen for den asiatiske løva er verre; den einaste populasjonen tel ikkje stort fleire enn 300 individ.
Løva i kultur og symbolikk
Løva symboliserer mot og styrke, og er eit vanleg dyr både i kunsten og heraldikken. Noreg høyrer til mellom dei mange landa som har ho i riksvåpenet sitt, saman med mellom anna Danmark, Storbritannia, Skottland og India.
Lofast
Lofast er forkortinga for Lofotens fastlandsforbindelse - vegen som gjer Lofoten ferjefritt samband til fastlandet. Vegen går frå Fiskebøl i Hadsel kommune i Nordland til Gullesfjordbotn i Kvæfjord kommune i Troms. Den samla lengda på vegen er 53 km.
Lofast eer ein del av europaveg 10.
Strid om trasévalget
Det var mykje strid om trasévalet då Lofast vart planlagd, og det vart utarbeidd fleire moglege traséar. I Hadsel ynskte ein sterkt å få bygd tunnel under Hadselfjorden, mellom Fiskebøl og Melbu, men dette alternativet vart vald bort fordi ein slik tunnel ville verte både lang, djup og dyr. I tillegg frykta somme at tunnelen kunne verte farleg og utsett for jordskjelv, sidan grunnforholda under Hadselfjorden er kompliserte. Dessutan ville dette alternativet gjeve den lengste vegen, med eksisterande passeringar gjennom tettstadene Stokmarknes og Sortland.
Eit anna traséalternativ var å nytte eksisterande riksveg 822 mellom Langvassdalen og Kaljord, oppruste denne til europavegstandard og byggje ny veg med bruer mellom Kaljord og Raftsundet og vidare til Fiskebøl. Også dette alternativet ville vorte dyrt, fordi det ville kosta mykje å utvide den eksisterande vegen til europavegstandard.
Til slutt vart den såkalla «Nordre trasé» vald, med veg mellom Fiskebøl og Gullesfjordbotn, bruer over Raftsundet og Øksfjorden, og tunnelar under Sløverfjorden og mellom Øksfjorden og Sørdalen.
Sjølv om vegen vert kalla Lofast går vegen faktisk ikkje i Lofoten i det heile, men i Vesterålen (Hadsel kommune), Ofoten (Lødingen kommune) og Troms (Kvæfjord kommune).
Protestar frå naturvernarane
Norges Naturvernforbund har vore skeptisk til Lofast. Dei og andre naturvernarar har kalla Lofast for eit alvorleg naturinngrep. Vegen vil gå i eit område som har vore relativt urørt. Møysalen nasjonalpark er oppretta ikkje langt frå området vegen går gjennom, og delar av området er ubebygd og har hatt liten menneskeaktivitet. Men tilhengarane av vegen har argumentert med at området tross alt har hatt noko aktivitet, med mellom anna ei kraftlinje gjennom området, og at vegen vil gje fleire menneske høve til å nyte naturen i området. Dessuten meiner dei at samferdsla tross alt må gå før verneinteressene.
Framover
Opninga av Lofast vil få fylgjer for ferjestrekningane til og ved Lofoten. Fylkesråd for næring og samferdsel i Nordland, Sonja Steen, har innstild til Nordland fylkesting at ferjesambandet Melbu-Fiskebøl skal oppretthaldast omtrent på same nivået som før opninga, helst med ei snøggare ferje, men med mindre ferjemateriell enn i dag. Bognes-Lødingen skal få auka kapasitet på heilårsbasis. Bodø-Moskenes skal få auka kapasitet i sommarsesongen. For Skutvik-Svolvær meiner fylkesrådet at ferjesambandet bør oppretthaldast i full drift i ein prøveperiode på to år.
Regionvegsjef Torbjørn Naimak har tidlegare gått inn for at ferjesambandet Skutvik-Svolvær skal leggjast ned når Lofast vert opna. Han meiner det ikkje finst pengar i budsjetta til å oppretthalde ferjesambandet, viss ein skal fortsetje drifta av og styrkje dei andre ferjestrekningane.
I Lødingen vonar ein å få bygd veg langs austsida av Øksfjorden frå dagens fylkesveg i Lødingen Vestbygd til Lofast lenger inne i fjorden. Men eit slikt vegprosjekt vil verte dyrt, sjølv om det er relativt kort, og det er svært usikkert når denne vegbiten eventuelt vil verte bygd.
Trasé
Vegen er ein del av.
Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen byggjer på «Lofast» henta frå Wikipedia på bokmål 27. juni 2007.
Trysilfjellet
Trysilfjellet (1132 moh.) er eit fjell vest for Innbygda i Trysil kommune i Innlandet.
Her ligg det største skianlegget i Noreg med 31 skiheisar og 65 nedfarter på til saman 70 km. På 1100 moh. ligg den høgaste løypedel til anlegget, som har ei største fallhøgd på 685 meter.
Trysilfjellet er delt inn i 2 område, Trysil Turistsenter og Trysil Høyfjellssenter. Trysil Turistsenter ligg berre 2 km frå Trysil sentrum, og frå her kan ein ta stolheisar opp til skianlegget. Trysil Høyfjellssenter på Fagertoppen, ligg i skiområdet Fageråsen oppe på høgfjellet, 10 km frå Trysil sentrum.
Trysilfjellet ligg 210 km eller om lag 2,5 timers bilkøyring frå Oslo.
Sjimpanse
Sjimpansen (Pan troglodytes) er ein menneskeape som lever i skogar i Afrika. Han høyrer til mellom dei dyra som står mennesket nærast evolusjonsmessig; mellom 0,5% og 5 % av gena skil oss.Dette kan illustrerast ved at menneska og sjimpansane har identiske cytokrom c-protein, og det i ein variant ingen andre dyreartar er kjent å ha.
Skildring
Sjimpansar er ein menneskeape som på same måte som oss har motsette tomlar og manglar hale. Dei er dekt med mørk brun til svart pels, er mellom 130 og 170 cm høge når dei står på bakbeina, og veg mellom 30 og 40 kg i naturen. Individ i fangenskap kan derimot vega opp mot 100 kg.
Utbreiing
Sjimpansar lever vilt i regnskog og tresavannar i vest- og sentral-Afrika.
Åtferd
Sjimpansar er sosiale, dagaktive dyr som lever vekselvis på bakken og i tre. Dei lever i flokkar på mellom 15 og 150 dyr leidd av ein dominerande hann. Den sosiale rangordninga kjem fram gjennom eit avansert kroppsspråk, som hovudsakleg baserer seg på andletsuttrykk.
Sjimpansen og mennesket
Sjimpansen står mennesket nærare enn noko anna dyr. Dette har ført til at han er mykje brukt både i forsking og underhaldning, noko som har vorte eit trugsmål for bestanden. Kanskje er trugsmålet gjensidig; nokre forskarar meiner t.d. at HIV-viruset oppstod i sjimpanseflokkar før det spreidde seg til menneske.
818 Kapteynia
818 Kapteynia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. februar 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.Asteroiden har namn etter den nederlandske astronomen Jacobus Kapteyn.
Asur
Asur eller ultramarin er eit mørkeblått fargestoff. Det vart opphavleg framstilt av lasurstein (lapis lazuli) og er ein djupblå eller djup himmelblå farge.
Namnet «asur» er avleidd av arabisk al-lazward som tyder 'lasurstein'. Pulver av denne steinen er kjend som «naturleg ultramarin» og var historisk eit kostbart pigment. I europeisk målarkunst blei det hovudsakleg brukt til å farge kleda til sentrale figurar som jomfru Maria eller englar. Renessansekunstnaren Giotto di Bondone merka seg ut med å måla taket i Scrovegni-kapellet asurblått.
Viskelêr
Viskelêr er ein reiskap laga av gummi, som vert bruka til å fjerna blyantstrekar frå papir eller andre gjenstandar. For å fjerna blekk nyttar ein eit hardare viskelêr, som vert kalla blekkviskelêr.
Judoma
Judoma (russisk Юдома) er ei elv i Sakha i Russland og ei av sideelvane til Maja. Elva er 765 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Alexandre Edmond Becquerel
Alexandre Edmond Becquerel var ein fransk fysikar. Han var son av Antoine César Becquerel, og følgde faren i stillinga ved Det naturhistoriske museet (Musée d'histoire naturelle).
Honshu
Honshū (本州) er ei av fire japanske hovudøyar. Tōkyō, Nagano, Kyōto, Kōbe og Hiroshima er mellom storbyane på øya. Dei andre hovudøyane er rekna å vera Hokkaidō, Shikoku og Kyūshū.
DS «Bjørgvin» (1839)
DS «Bjørgvin» var ein norsk hjuldampar som gjekk i rute frå Lærdal til Stavanger via Bergen frå 1839.
Historie
Hovudpostruta mellom Bergen og Oslo gjekk frå Bergen med seglbåt til Lærdal, og så over Filefjell til Oslo. I slutten av 1830-åra byrja ein derfor å undersøkje høvet til å få til dampskipfart mellom Lærdal og Bergen og Stavanger. På denne tida var det berre DS «Constitutionen» som to gonger om sommaren gjekk i rute mellom Oslo og Bergen.
I 1844 vart «Bjørgvin» kjøpt av nye eigarar, Herman Bredal og Jørgen Brunchorst, og fartøyet byrja på ny å gå i ruta Bergen-Lærdal. Skipet gjekk i denne ruta til ho forliste ved Skjerjehamn i Gulen kommune i 1855. Natt til 24. november eller desember 1855 gjekk fartøyet på eit skjer. Fartøyet tok inn vatn, men alle om bord, kring 60-70 personar, post og ein del av lasta, vart frakta i land ved hjelp av skipsbåten før skipet glei av grunna og sokk.
Abba
Abba er eit arameisk ord for far, og vert brukt om Gud innan jødedommen. Ordet vart òg brukt i urkristne samfunn, og er i dag framleis i bruk hjå pinsevener i bøn.
Andre variantar av ordet er av (ʾĀḇ, av akkadisk abu), av og aba.
Vjalovagrotta
Vjalovagrotta (пещера Вялова) er ei grotte i fjellet Tsjatyrdag på Krimhalvøya. Tidlegare heitte grotta Togerik-Alan-Hosar (Тогерик-Алан-Хосар).
Bulbinella rossii
Bulbinella rossii er ei subantarktisk kjempeurt som veks på Auckland- og Campbelløyane i New Zealand, der ho er endemisk. Ymse fenylantrakinon er vortne isolerte frå turka røter av B. rossii.
Vjalovagrotta
Grotta har ein vertikal inngang med ei djupne på 31 meter i form av ei nesten vertikal sjakt. Den totale djupna på grotta er 124 meter og er ein del av Vjalova grottesystem.
Grotta er kalla opp etter ein russisk speleolog Vjalov.
Vjalova grottesystem er eit system på tre grotter. Systemet består av tre grotter (har tre inngangar): Utsjunzjugrotta, Vjalovagrotta] og Obvalnajagrotta. Systemet er kalla opp etter den russiske speleologen Vjalov.
Archibald Geikie
Sir Archibald Geikie var ein skotsk geolog og bror av James Geikie.
Frå 1881 til 1901 var han sjef for Geological Survey and Museum i London, var ein dominerande person i geologimiljøet på si tid. Han gav ut mange avhandlingar og fleire lærebøker i geologi, mellom anna Textbook of Geology, som vart omsett til norsk i 1889.
Grimstadbanen
Grimstadbanen var ei jernbanestrekning mellom Grimstad og Rise stasjon i Agder, opna i 1907 og nedlagt i 1961.
Grimstadbanen vart bygd og driven av private investorar, men overtatt av NSB i 1912. Banen var opphavleg smalspora (1067 mm), men bygd om til normalspor (1435 mm) i 1935. Banen var knytt til Treungenbanen på Rise stasjon.
Dubh Artach
Dubh Artach er ei isolert øy utanfor vestkysten av Skottland, 29 km vest for Colonsay og 24 km sørvest for Ross of Mull.
Det står eit fyr teikna av Thomas Stevenson med ei høgd på 44 meter på øya. Det er reist mellom 1867 og 1872. Bølgjene kan verte særs høge rundt øya og fyrvaktarane har rapportert om bølgjer som har nådd 28 meter opp på øya. Fyret vart likevel først automatisert i 1971.
Grimstadbanen
Grimstadbanen hadde liten trafikk, og alt i 1939 vurderte NSB nedlegging. I 1961 vart banen nedlagt.
Delar av traséen vart gjort om til veg. Europaveg 18 ligg òg delvis over den gamle strekninga.
819 Barnardiana
819 Barnardiana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. mars 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Apollo 11
Apollo 11 var ein amerikansk romekspedisjon, ein del av Apolloprogrammet, som sendte dei første menneska til månen. Apollo 11 vart skoten opp frå Kennedy Space Center den 16. juli 1969, og landingsfartøyet landa på månen den 20. juli, amerikansk tid. Seks og en halv time seinare tok Neil Armstrong og Edwin Aldrin dei første stega på månen.
I samband med 40 årsjubileet for Apollo 11-ferda, speler NASA av lydopptaka på NASA TV og internett akkurat som då det skjedde i 1969, med lyd frå to timar før oppskytinga og like til landinga tilbake på jorda. Ein kan høyre både astronautane og bakkemannskapet, samt kommentarar frå Mission Control ved NASA's Johnson Space Center i Houston
Ligurisk
Ligurisk er eit romansk språk tala i Liguria nord i Italia og langs Rivieraen, i Monaco og delar av Frankrike, og nokre stader på Korsika og Sardinia. Den viktigaste dialekten er zenéize eller genovesisk som blir tala i Genova, den største byen i Liguria.
Ligurisk liknar meir på piemontesisk, lombardisk og fransk enn standard italiensk. Dei fleste talarane er fleirspråklege med italiensk som andrespråk.
I Monaco talar ein den monegasiske dialekten (munegascu) som hadde få talarar på 1970-talet. Undervising i skulane gjorde at språket blei kjend for fleire.
Dei liguriske dialektane på Sardinia blir kalla tabarchin. Han blir særleg tala i Carloforte på San Pietro og i Calasetta på Sant'Antioco.
Det er ikkje påvist nokon samanheng mellom moderne ligurisk og språket som blei tala i Liguria i oldtida.
Huldreeventyr
Huldreeventyr er ein term som er kjend gjennom Peter Christen Asbjørnsens samlingar av Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn I-II (1845-48). Huldreeventyr er beinveges omsett frå tysk Elfenmärchen, eit omgrep som blei tatt i bruk av brørne Grimm, og som dei hadde omsett frå det engelske fairytale.
Asbjørnsen nytta omgrepet huldreeventyr delvis for å karakterisere personlege, supranormale opplevingar, delvis om fullt utvikla, avrunda segner med fleire episke drag. Personleg opplevde overnaturlege hendingar svarar til det som i moderne folkloristikk er kalla memorat, medan dei meir utbygde og heiskaplege segnene gjerne er kalla for fabulat. Begge delar førekjem i Asbjørnsens Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn. Knut Liestøl har synt at Asbjørnsen ikkje skil heilt klårt mellom memorat og segn/fabulat, men at han nærma seg ei slik åtskiljing. Knut Liestøl held vidare fram at Asbjørnsen ikkje hadde skapt ordet huldreeventyr, slik Moltke Moe meinte, og at ordet alt var tatt i bruk i Noreg av Ivar Aasen. Asbjørnsens samlingar av huldreeventyr og folkesegner inneheld mange utsegner frå folketru, og er soleis ei viktig kjelde til studiet av folkeleg religiøsitet. Huldreeventyra er likevel ikkje eventyr i folkloristisk meining. Huldra førekjem til dømes ikkje i eventyr.
Puck i idrett
Puck er ei hard, tjukk skive som blir brukt til ein del idrettar, særleg ishockey. Puckar er som regel svarte på farge og laga av gummi. Dei er ofte merka med logoen til eit lag eller serien dei blir brukte i på ei eller begge sider. Pucken blir brukt nokså likt ein ball i ballspel, men sklir på underlaget i staden for å spretta. Før ein ishockeykamp frys ein pucken for å redusera spretting.
Kongsfjorden på Svalbard
Kongsfjorden er ein 24 km lang fjord på vestkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han har felles munning med Krossfjorden, munningen ligg mellom Kvadehuken og Kapp Mitra. På sørvestsida av Kongsfjorden ligg Brøggerhalvøya, med fjelltoppar rundt 6–800 meter. Det ligg sju brear innover på sørvestsida, alle endar på land. Midtvegs inne ligg Norsk Polarinstitutt sin forskingsstasjon i Ny-Ålesund, der det tidlegare blei drive kolgruvedrift. I Ny-Ålesund er det ein lufthamn.
Puck i idrett
Ein standard ishockeypuck skal vera 7,62 cm (3 tommer) i diameter og 2,54 cm (1 tomme) tjukk. Vekta skal vera innanfor 156–170 g (5,5–6,0 ounces).
Kongsfjorden på Svalbard
Tvers over fjorden for Ny-Ålesund ligg Blomstrandhalvøya med Blomstrandbreen, som har brefrontar ut i sjøen på båe sider av halvøya. Halvøya snevrar fjorden inn til halv breidd. Lengre inn ligg Kongsbreen med svære brefrontar ut i sjøen rundt Ossian Sars-fjellet (362 m). Rundt to mil opp i breen ligg fjelltoppane Tre kroner (Svea, Nora og Dana) opp i 1200 meters høgd. Dette området blir rekna som eit av dei vakraste på Svalbard.
Puck i idrett
I tillegg til i ishockey bruker ein puckar i roller hockey (rulleskøytehockey) og undervasshockey. Liknande skivar eller puckar blir også brukt i sport og spel som novuss, shuffleboard, bord-shuffleboard, boks-hockey og air hockey.
Kongsfjorden på Svalbard
Nanmet er Kongsfjorden ei norsk omsetjing av det engelske namnet Kings Bay.
Huldreeventyr
Asbjørnsen utgav sine samlingar Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn I-II i 1845 og 1848, og hausta straks ros, mellom anna frå Peter Jonas Collett i avisa Den Constitutionelle. Han roste især naturskildringane i rammeforteljingane. Rammeforteljingane set sogene inn i ein samanheng og teiknar ulike forteljarmiljø der Asbjørnsen også kan la forteljarane (informantane) og andre som er til stades koma fram med personlege refleksjonar kring underjordsfolk/tussar/haugfolk, svarteboksformularar, attergangarar osb. Særleg interessant slik sett er Julebesøget i Præstegaarden.
Informantane kan vera meir eller mindre historiske personar - iblant karikerte - der modellane kan identifiserast, eller oppdikta personar som Asbjørnsen set inn i situasjonen slik det høvde. Det er ikkje so visst at sogene er blitt fortalde under dei tilhøva som Asbjørnsen teiknar i sine rammeforteljingar. Men Asbjørnsen lagar truverdige forteljarmiljø. Når eit jaktlag tek ein kvil, eller kjem fram til ein overnattingsstad, t.d. ei hytte på fjellet, så ligg det til rettes for jaktsoger. Den eine forteljaren inspirerer den andre. Rundt eit leirbål i Nordmarka, kan det t.d. vera naturleg med merkelege soger om fisking, tjørner med dobbel botn, sokalla huldretjørn, lokale skattergravarsegner osb.
Kjelder
Huldreeventyr
Fylkesveg 224 i Hordaland
Fylkesveg 224 i Hordaland går mellom Ågotnes og Vindenes i Fjell kommune. Vegen er 2,9 km lang.
Den norske kritikerprisen
Kritikerprisen vert utdelt kvart år av Norsk kritikerlag. Den har vorte delt ut til ein norsk forfattar av eit skjønnlitterært verk for vaksne etter avstemming mellom medlemmene i Norsk kritikerlag kvart år sidan 1950. Frå 1978 har Norsk kritikerlag også delt ut ein pris for beste skjønnlitterære verk for born eller ungdom. Seinare har fleire kategoriar komme til; Kritikarprisen for beste omsetting, Kritikarprisen for beste sakprosabok (frå 2012), Årets litteraturkritikar, Kritikarprisen for dans, Kritikarprisen for teater, Kritikarprisen i musikk og Kritikarprisen for kunst.
Norsk kritikerlag deler også ut Dalgards kritikarpris.
Addisjon
Addisjon, å leggja til, summere eller plussing er ein av dei grunnleggjande rekneartane innan aritmetikken. Ved addisjon legg ein saman verdien av to (eller fleire) tal, til ein sum. Symbolet for addisjon er +. Tala som blir addert blir kalla addendar eller ledd. Å legge saman vert kalla å addere.
Den norske kritikerprisen
Vinnarane av prisen for beste skjønnlitterære verk for vaksne
Bergljot Hobæk Haff, Carl Fredrik Engelstad, Dag Solstad, Kjell Askildsen og Kjartan Fløgstad har fått prisen to gonger kvar. Prisen er ti gonger tildelt kvinner, ei gong på 1950-talet, tre gonger på 1960-talet, to gonger på 1970-talet, ei gong på 1980-talet, ei gong på 1990-talet og no sist i 2002 og 2006.
Addisjon
Eit enkelt døme er at 1 + 2 = 3. Addisjon med eit negativt tal er det same som subtraksjon Døme: 1 + (-2) = -1
Den norske kritikerprisen
Vinnarane av prisen for beste skjønnlitterære verk for vaksne
Vinnarbøkene til desse forfattarane er skrivne på nynorsk: Ragnvald Skrede, Tor Jonsson, Olav H. Hauge, Edvard Hoem, Kjartan Fløgstad, Paal-Helge Haugen, Lars Amund Vaage, Ragnar Hovland, Carl Frode Tiller og Jon Fosse. Alfred Hauge skreiv også mykje på nynorsk, men Cleng Peerson-trilogien er på bokmål.
Addisjon
Summere vert særleg nytta når ein skal finne summen av ei rekkje.
Den norske kritikerprisen
Årets kritikar
Prisen som årets kritikar har vorte delt ut frå 1994 og av statuttane går det fram at han: «..[.]..tildeles en kritiker som har utmerket seg gjennom sin litteraturkritiske virksomhet eller gjort en innsats for å styrke kritikken eller kritikernes kår.»
Vinnarane av Dansekritikarprisen
Dansekritikarprisen har vorte delt ut frå 1977.
Vinnarane av Teaterkritikarprisen
Teaterkritikarprisen har vorte delt ut frå 1940.
Ingvar Ambjørnsen
Ingvar Ambjørnsen er ein norsk forfattar. Han debuterte i 1976 med diktsamlinga Pepsikyss, og som romanforfattar med 23-salen i 1981. Han fekk gjennombrotet sitt i 1986 med Hvite niggere.
I 1984 flytta Ambjørnsen til Hamburg i Tyskland, og har budd der sidan.
Ambjørnsen blei æresborgar av Larvik 17. juni 2009.
Plateés
Plateés (gresk Πλαταιές) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Viotía i Sentral-Hellas i Hellas. Plateés inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Thíva.
Svanhild Øysteinsdotter
Svanhild Øysteinsdotter (norrønt Svanhildi Eysteinsdóttir) var ei av konene til kong Harald Hårfagre. Ho levde på siste halvdel av 800-talet.
Plateés
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Plateés 4 908 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 944 innbyggjarar.
Svanhild Øysteinsdotter
Ho var dotter av Øystein Jarl, og saman med Harald Hårfagre fekk ho borna
Kyzylorda oblast
Kyzylorda (kasakhisk Қызылорда облысы, Qyzylorda oblysy) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er byen Kyzylorda med om lag 155 000 innbyggjarar. Sjølve provinsen har om lag 590 000 innbyggjarar. Andre byar i oblastet er Aralsk, Qazaly (Kazalinsk) og den russisk-styrte Bajkonur der Kosmodrome Bajkonur.
Andreas Hansen
Andreas Martin Hansen var ein norsk geolog, etnograf og statsstipendiat. Hansen er kjend både for teoriane sine om bresjøar, og for engasjementet sitt i studiet av kortskallar og langskallar, kraniometri.
Hansen var presteson og voks opp i Levanger og Trondheim. Han tok artium i 1875, og vart cand.real. i 1881. Deretter arbeidde han fram til 1898 ved Universitetsbiblioteket i Oslo, etter kvart som amanuensis. Han høyrte til eit positivistisk, darwinistisk miljø, som mellom anna omfatta G.O. Sars, Ernst Sars og Amund Helland. Foredraget hans Den yngre akademiske Slægt og de moderne Ideer i Studentersamfundet i 1882 er i tittelen sin karakteristisk.
Hans doktoravhandling Strandlinje-studier (1891) er ein banebrytande og framleis gyldig teori om landskapsforming med bresjøar, eller bredemte sjøar: Isbrear som utgjorde restar av innlandsisen demde opp vatn til sjøar som verka landskapsformande.
Den andre hjartesaka til Hansen var kraniometriske studiar av kortskallar og langskallar, og då han vart utnemnd til statsstipendiat i 1908 var det for å studere norsk antropologi. Han var allsidig orientert og engasjert, og Kjeldstadli skriv at «Han hadde en tidstypisk ambisjon om en helhetsvitenskap som skulle gi svar på de 'store' spørsmålene, et prosjekt i grenselandet mellom kunnskapsmengde, ideologi og dilletanteri.»
Han vart medlem av Vitskapsakademiet i 1910.
Ajvasedapur
Ajvasedapur (russisk Айваседапур) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av sideelvane til Pur frå høgre. Elva er 178 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 260 m³/s.
Ajvasedapur startar der elvane Jetypur og Jerkalnadejpur renn saman og renn sjølv saman med Pjakupurom og dannar elva Pur.
Bedfordshire
Bedfordshire er eig grevskap i England og ein del av regionen Aust-England. Grevskapet har kring 600 000 innbyggjarar.
Det grensar til Cambridgeshire i nordaust, Northamptonshire i nord, Buckinghamshire i vest og Hertfordshire i søraust.
Det høgaste punktet i grevskapet er Dunstable Downs på 243 meter over havet i Chilterns.
Det tradisjonelle kallenamnet på folket frå Bedfordshire er «Bedfordshire Bulldogs» eller «clangers». Det siste kjem frå ein lokal matrett som består av ein smultbolle fylt med kjøt eller syltetøy eller begge delar.
Historie
Namnet vart første gong nemnt i 1011 som Bedanfordscir, som tyder grevskapet (shire) Bedford, som igjen kjem av Beda's ford (vadestad).
Bedfordshire var historisk delt inn i ni herrad (hundred): Barford, Biggleswade, Clifton, Flitt, Manshead, Redbournestoke, Stodden, Willey, Wixamtree, samt kommunen (borough) Bedford.
Ballistisk galvanometer
Ballistisk galvanometer er eit instrument til måling av kortvarige elektriske straumimpulsar. Om ein sender ein kortvarig straumstøyt gjennom eit ballistisk galvanometer, vert utslaget proporsjonalt med ladningen (straumimpulsen), det vil sei med produktet av straumen og den tida straumen varer.
Eit ballistisk galvanometer er som regel eit speglgalvanometer eller lysflekk-galvanometer av dreiespole-typen. Det kan byggast med stor svingetid og lita demping, og det første utslaget vert då proporsjonalt med straumimpulsen. Det kan òg byggast med stor demping og ikkje-periodisk svingeforløp. Instrumentet gjev òg då eit utslag proporsjonalt med straumimpulsen, svingar så langsamt til likevektsstillinga. Den siste typen vert ofte nytta som fluksmeter til måling av magnetfelt.
Paul Shaffer
Paul Allen Wood Shaffer er ein kanadisk-amerikansk songar, skodespelar, stemmeskodespelar, forfattar, komikar og multi-instrumentalist som er mest kjend som bandleiar og sidekick for David Letterman under både Late Night with David Letterman (1982–1993) og Late Show with David Letterman (1993–2015).
Shaffer byrja karrieren sin i 1972 då Stephen Schwartz inviterte han til å vere musikalsk leiar for Toronto-produksjonen av Godspell. Han spelte så piano for Schwartz-showet på Broadway, The Magic Show i 1974, og vart så medlem av husbandet til Saturday Night Live (SNL) frå 1975 til 1980. Shaffer deltok òg ofte i sketsjane i showet.
Shaffer har òg spelt med mange andre artistar, som Donald Fagen, Ronnie Wood, Grand Funk Railroad, Diana Ross, B.B. King, Asleep at the Wheel, Cyndi Lauper, Carl Perkins, Yoko Ono, Blues Traveler, Jeff Healey, Cher, Chicago, Luba, George Clinton, Bootsy Collins, Nina Hagen, Robert Plant, Peter Criss, Scandal, Brian Wilson, Warren Zevon, Lew Soloff, Lou Marini og Earl Scruggs. I 1982 var han medlåtskrivar på «It's Raining Men» med Paul Jabara. Dette vart ein særs populær singel for The Weather Girls i 1984.
Acid Drinkers
Acid Drinkers er ei tungmetall-gruppe frå Polen, skipa i september 1986. Dei mest kjende songane deira er Barmy Army, Poplin Twist, Drug Dealer, Slow'n'Stoned og High Proof Cosmic Milk.
Weiße Elster
Weiße Elster ('Kvite Elster', tsjekkisk Bílý Halštrov) er ei 257 km lang elv i Tsjekkia og Tyskland, og ei av sideelvane til Saale frå høgre. Ho har sitt utspring lengst vest i Tsjekkia, nær Aš. Etter nokre kilometer renn ho over grensa til Tyskland. I Tyskland renn ho gjennom bundeslanda Sachsen, Thüringen og Sachsen-Anhalt.
Weiße Elster renn gjennom byane Plauen, Greiz, Gera, Zeitz og Leipzig, og munnar ut i Saale ved Halle.
Det finst òg ei elv kalla Schwarze Elster i Aust-Tyskland.
Elva er kjend for staden der den polske prinsen og den franske marskalken Józef Antoni Poniatowski døydde i 1813 under Napoleonskrigane.
Dag Ole Teigen
Dag Ole Teigen er ein norsk politikar frå Volda. Han er vald inn frå Hordaland, og representerer Arbeidarpartiet på Stortinget i perioden 2009-2013. I perioden 2005-2009 var Teigen fastmøtande vararepresentant på Stortinget, medan Anne-Grete Strøm-Erichsen var forsvarsminister.
Calutron
Calutron er ein isotopseparator som verkar etter same prinsipp som eit magnetisk massespektrometer. Det har namn etter California University Cyclotron. Instrumentet vart utvikla av den amerikanske fysikaren Ernest O. Lawrence og vart nytta til å framstille uranisotopen 235U, som ein trong til kjernefysiske bomber. Kvart instrument gjev berre kring eitt mikrogram i timen. For å få nok 235U vart det derfor bygd ei rekkje calutronar som vart installert ved Clinton-anlegga i Tennessee.
Vyngapur
Vyngapur (russisk Вынгапур) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av sideelvane til Pjakupur frå høgre. Elva er 319 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 85 m³/s.
Elva spring ut 60 km austofor Nojabrsk, og renn frå sør til nord gjennom eit landskap med våtmarksområde. Det er over 300 vassdrag i nedslagsfeltet hennar, der 60 av desse har ei lengd på over 10 km. To av elvane er over 100 km lange, Apakapur frå venstre og Vengajakha frå høgre.
Mest vatn får elva frå snøsmelting og vårflaumen startar vanlegvis i mai eller i slutten av april, og varerer fram til månadsskiftet juni/juli.
820 Adriana
820 Adriana er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. mars 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Kverkfjöll
Kverkfjöll er ei fjellkjede nordaust for isbreen Vatnajökull på Island. På det høgaste er fjella 1 764 meter over havet. Isbreen Kverkjökull ligg i fjella, som ligg mellom Vatnajökull og Dyngjufjöll (Askja). Vulkanane i fjellkjeda er framleis aktive, særleg rundt 1720 då dei ofte hadde utbrot og skapte jökulhlaupar.
Fylkesveg 87
Fylkesveg 87 (Fv87) går mellom Elverumskrysset i Bardu kommune og Øvergård i Balsfjord kommune. Vegen er 76,6 km lang.
Kverkfjöll
Under fjella ligg det eit svært stort magmakammer, som har skapt bregrotter, men desse kan ikkje vitjast lenger fordi dei står i fare for å kollapse.
Eit kort stykke frå fjella ligg varmekjeldene Hveradalir.
Oasen Hvannalindir ligg mellom Kverkfjöll og Askja.
Fylkesveg 87
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Løvøy kyrkje
Løvøy kyrkje er ei langkyrkje frå 1872 i Flatanger kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg på Lauvøya.
Byggverket er i tømmer og har 200 plassar.
Fylkesveg 86
Fylkesveg 86 (Fv86) går mellom Målselv kommune og Torsken kommune. Han tar av frå E6 ved Andselv og går via Sørreisa, Finnfjordbotn, Finnsnes og Gisundbrua over til Silsand på Senja, så gjennom Svanelvdalen ut til Torsken på ytre Senja. Ved Finnsæter i Berg kommune passerer ein Senjatrollet. Vegen er 110 km lang.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Gjennom Finnsnes sentrum som Storgata
Før Sørreisa sentrum som Storveien Etter Sørreisa sentrum som Nordsiveien
821 Fanny
821 Fanny er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. mars 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Janaelva
Jana (russisk Я́на) er ei elv i Sakha i Russland. Elva er 872 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Jana ligg mellom elvane Lena i vest og Indigirka i aust. Mederkna tilløpselva Sartang er ho 1492 km lang. Elva har ei middelvassføring på 150 m³/s ved Verkhojansk, og 1000 m³/s ved munningen.
Elva startar ved samløpet mellom elvane Sartang og Dulgalakh. Ved utløpet i Janabukta i Laptevhavet dannar Jana eit enormt delta på 10 200 km². Heile nedbørfeltet er under permafrost, og består for det meste av taiga som går over til tundra nord for ca 70 °N, sjølv om det finst tre på lune stader heilt nord til deltaet.
Dei viktigaste sideelvane er Adytsja, Oldzjo, Abyrabyt og Bytantaj. Store delar av elva er farbar. Jana frys til i oktober, og er islagt til i mai eller byrjinga av juni.
Kaparélli
Kaparélli (gresk Καπαρέλλι) er ein distriktsby i periferieininga Viotía i Sentral-Hellas i Hellas. Kaparélli var hovudsete i den tidlegare kommunen Plateés, som no er ei kommunaleining i kommunen Thíva.
Nadymelva
Nadym (russisk Нады́м) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland. Elva er 545 km lang og har eit nedslagsfelt på. Ho har ei middelvassføring på 10 m³/s.
Venstre Khetta er den største av sideelvane hennar.
Jerkalnadejpur
Jerkalnadejpur (russisk Еркалнадейпур) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av sideelvane til Ajvasedapur frå høgre. Elva er 423 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 70 m³/s.
Elva frys vanlegvis til i andre halvdel av oktober, og vert isfri att i slutten av mai eller tidleg juni.
Billy Goldenberg
William Leon «Billy» Goldenberg er ein USA-amerikansk komponist, mest kjend for arbeidet med film og fjernsyn.
Dei mest kjende samarbeida hans var mellom anna med Steven Spielberg og fjernsynsfilmane hans (særleg Night Gallery i 1969 og Duel i 1971) og dei sju episodane han bidrog med i NBC Mystery Movie-serien Columbo. Han komponerte kjenningsmelodien til fleire TV-seriar, som Kojak, Alias Smith and Jones, Rhoda og Our House. Han komponerte òg filmmusikken til mange filmar og TV-filmar, som Fear No Evil (1969), The Grasshopper (1970), Red Sky at Morning (1971), Up the Sandbox (1972), The Last of Sheila (1973), Don't Be Afraid of the Dark (1973), Busting (1974), Reflections of Murder (1974), The Legend of Lizzie Borden (1975), One of My Wives Is Missing (1976), The Lindbergh Kidnapping Case (1976), Helter Skelter (1976), The Domino Principle (1977), Mary Jane Harper Cried Last Night (1977), The Cracker Factory (1979), Scavenger Hunt (1979), This House Possessed (1981), The Best Little Girl in the World (1981), Reuben, Reuben (1983), Good to Go (1986), 18 Again! (1988) og mange andre.
Goldenberg var musikalsk leiar for Elvis Presley's Comeback Special, The Ann-Margret Show, An Evening with Diana Ross og andre.
Han fekk Emmy-prisen i 1975 for CBS-miniserien Benjamin Franklin og igjen i 1978 for miniserien King. Han har vore nominert til Emmy-prisen 22 gonger.
Songane hans er blitt spelte inn av mellom andre Barbra Streisand, Liza Minnelli, Diana Ross, Bea Arthur og Dorothy Loudon.
Krafla
Kerling er ein vulkan nord på Island i Mývatnområdet med ein kaldera på om lag 10 km i diameter med 90 km lange sprekksoner. Den høgaste toppen er 818 meter over havet.
Krafla har eitt av dei to mest kjende Víti-kratera på Island, og det andre er ein del av Askja. Det islandske ordet «víti» tyder «helvete». I tidlegare tider trudde folk ofte at Helvete låg under vulkanane. Krateret Víti inneheld ein grønfarga innsjø.
Kraflaområdet inkluderer òg Námafjall, eit geotermisk område med kokande gjørmegryter og dampande fumaroler.
I åra 1724-29 oppstod det ein kalla Mývatnbrannane. Fleire vulkansprekker opna seg og ein kunne sjå lavafontener sjølv heilt sør på øya. Ein lavastraum øydela tre gardar nær grenda Reykjahlíð, men ingen vart skada.
Det siste utbrotet til Krafla fann stad i 1984.
Sidan 1977 har eit kraftverk på 60 MW nytta den geotermiske energien til vulkanen.
Bakgrunnsstoff
Bilete:Námaskarð,Leirhnjúkur
Chicago (That Toddlin' Town)
«Chicago» er ein populær song skriven av Fred Fisher og publisert i 1922. Det originale notearket omtalte songen som «Todd'ling» eller «Toddling.» Songen er blitt spelt inn av mange artistar, men den mest kjende versjonen er av Frank Sinatra. Ei linje nemner at evangelisten Billy Sunday ikkje klarte å stenge ned Chicago.
Songen er nytta i H.C. Potter-filmen frå 1939, The Story of Vernon and Irene Castle, med Ginger Rogers og Fred Astaire. Han vart seinare spelt av Sinatra i ein film frå 1957 han sjølv spelte i, The Joker Is Wild. Songen vart òg nytta under opninga og rulleteksten til filmen Roxie Hart frå 1942 med Ginger Rogers og Adolphe Menjou.
Venstre Khetta
Venstre Khetta (russisk Левая Хетта) er ei elv i Jamalo-Nenetsk i Russland og ei av sideelvane til Nadym frå venstre. Elva er 357 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Mošovce
Mošovce er ein landsby i det sentrale Slovakia med 1 380 innbyggjarar. Han har fleire historiske minnesmerke, og er fødestaden til den kjende slovakiske diktaren Ján Kollár.
Almaty oblast
Almaty (kasakhisk Алматы облысы) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Taldykorgan, som har 118 400 innbyggjarar og sjølve oblastet har om lag 1,6 millionar innbyggjarar.
Geografi
Almaty oblast ligg rundt sjølve byen Almaty, som ikkje høyrer til oblastet. Oblastet grensar til Kirgisistan og regionen Xinjiang (Aust-Turkestan) i Folkerepublikken Kina, i tillegg til Zjambyl oblast i vest, Karagandy oblast i nordvest og Aust-Kasakhstan oblast i nord. Oblastet dekkjer eit areal på 224 000 kvadratkilometer.
Balkhasjsjøen tar opp ein god del av områda nordvest i oblastet. Transili-Alatau er ei fjellkjede i Tian Shan som strekkjer seg frå Kina og Kirgisistan og inn i Almaty oblast langs grensa til Kirgisistan.
Tsjarynravinen, Ili, Bartogai og Kaptsjagaj, Kaindy og Kolsajsjøane og Issyk ligg alle i området.
Xiaogan
Xiaogan (kinesisk: 孝感; pinyin: Xiàogǎn) er eit byprefektur i den nordaustlege delen av provinsen Hubei i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 8 910 km² og om lag 4,8 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Xiaogan omfattar eitt distrikt (区 qū), tre byfylke (市 shì) og tre fylke (县 xiàn).
Samferdsle
Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han strekker seg frå Beijing sør til Shenzhen, og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou. Også Kinas riksveg 316 går gjennom området. Han fører frå Fuzhou i Fujian via Nanchang i provinsen Jiangxi og Wuhan i provinsen Hubei til Lanzhou i Gansu.
Bakgrunnsstoff
Om Xiaogan i China Daily
Akmola oblast
Akmola (kasakhisk Ақмола облысы, Aqmola oblysy) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Koksjetau, medan byen Nursultan, som er hovudstad for heile landet ligg innanfor oblastet, men høyrer administrativt ikkje til noko oblast. Koksjetau har 124 000 innbyggjarar og sjølve oblastet har om lag 748 300 innbyggjarar.
Akmola og Karagandy oblast er dei to einaste i landet som ikkje grensar til nokre av nabolanda til Kasakhstan. I tillegg Karagandy grensar Akmola til Nord-Kasakhstan oblast (Солтүстік Қазақстан), Pavlodar oblast og Kostanaj oblast. Av naturressursar i oblastet finn ein mellom anna gull og kol.
Sitron
Sitron (Citrus limon) er ei sitrusfrukt som vert dyrka i California og i landa rundt Middelhavet. Ho er avlang med lys gult fruktkjøt og gult skal. Sitrontreet blomstrar året rundt, og det er derfor vanleg å sjå både frukt og blomar på same treet.
Sitron er rik på c-vitamin, medan smaken er syrleg, noko som kjem av eit høgt innhald av sitronsyre. Både kjøt, saft og skal vert brukt i matlaging, til drikkar og som garnityr.
Fylkesveg 125 i Hordaland
Fylkesveg 125 i Hordaland går mellom Eikhaugen og Holsund i Fusa kommune. Vegen er 8,7 km lang.
Sitron
Ein lager mellom anna den gode tørstedrikken limonade av sitronsaft, og bruker elles frukta som pynt på mat og til drikkar, der ho kan vera viktig for smaken. Syra i sitronsafta nøytraliserer smaken av amin i fisken, medan han ganske enkelt gjev ekstra smak til mange drikkar.
Romarane kjende til frukta, og ein har funne restar av sitron i Pompeii. Ho blei likevel gløymd i Europa, men blei introdusert til Arabia frå India rundt 900-talet. Namnet kjem frå persisk لیمو limu.
Håvard Tvedte
Håvard Tvedte er ein norsk historikar. Han er frå 2016 direktør ved Sunnhordland museum.
Sackbut
Ein sackbut eller barokktrombone er eit messingblåseinstrument frå renessansen og barokken. Instrumentet er føregangar til den moderne trombonen.
Det finst to teoriar om opphavet til namnet: At det stammar frå det franske ordet sacquer (å skyve) og bouter (å trekke), eller frå spansk sacar (å trekke) og bucha (eit røyr eller ei pipe).
Eigg
Eigg (skotsk-gælisk ) er ei øy i dei skotske Hebridane. Eigg ligg sør før øya Skye og nord for halvøya Ardnamurchan. Øya er ni kilometer frå nord til sør og fem kilometer frå aust til vest. Øya er del av øygruppa Small Isles i dei Indre Hebridane og er med sine 30,49 km² den nest største øya i denne øygruppa, etter Rùm.
Den største busetnaden på Eigg er Cleadale på nordsida av øya. Ho er kjent for kvartsstranda si, som vert kalla «den syngande stranda» på grunn av lyden som kjem når ein går på ho. Det går ferjer frå Galmisdale på sørsida av øya til Canna, Rùm og Muck og til Mallaig på fastlandet.
Midten av øya består av eit platå med ei myr, som ligg på nesten 400 moh. Denne er rik på lundefugl.
Volvo Ocean Race
Volvo Ocean Race (tidlegare Whitbread Round the World Race) er ein seglkonkuranse som vert heldt kvart fjerde år, sidan 1973. Den norske seglaren Knut Frostad har vore kaptein på to båtar, Innovation Kvaerner og Djuice Dragons.
Historie
I 1972 vart det britiske Royal Naval Sailing Association samd med føretaket Whitbread om å arrangere ei verdsfemnande regatta, med Whitbread som sponsor. Denne regattaen fekk namnet "Whitbread Round the World Yacht Race”.
Den 8. september 1973 starta 17 båtar med eit mannskap på 167 til saman, frå den engelske byen Southampton. Om lag 3000 tilskodarar var vitne til den historiske starten.
Frå 2001 skifta regattaen namn til "‘Volvo Ocean Race” då svenske Volvo tok over som sponsor for regattaen.
Nyawaygi
Nyawaygi er eit utdøydd australsk språk. Nyawaygi vart snakka i nordaustre Queensland og høyrde til dei pama-nyunganske språka.
Nord-Marianane
Nord-Marianane, engelsk Northern Mariana Islands, er eit samvelde (commonwealth) i politisk union med USA, vest i Stillehavet. Øygruppa Marianane, som òg omfattar øya Guam i sør, var spansk område frå 1667 til 1899. Dei vart oppkalla etter den spanske dronninga, Maria Anna av Austerrike. I 1899 selde Spania Nord-Marianane til Tyskland. Guam vart avstått til USA etter den spansk-amerikanske krigen same året. Etter den første verdskrigen vart øyane gitt av Folkeforbundet til Japan som mandatområde. Etter den andre verdskrigen tok USA over øyane. På enkelte øyar hadde det vore harde kampar mellom amerikanarar og japanarar under krigen. I 1978 fekk Nord-Marianane sin noverande status som samvelde i politisk union med USA. Ibuarane er amerikanske borgarar, men har ikkje stemmerett ved amerikanske presidentval.
Warrgamay
Warrgamay er eit sterkt truga eller utdøydd australsk språk som høyrer til dei pama-nyunganske språka og er nært i slekt med dyirbal. I 1981 hadde det berre 3 registrerte talarar, det same talet blei oppgjeve av SIL i 2011. Likevel finst det døme på forsøk på vidareføring av språket, som ved å laga warrgamay-barnebøker.
Utbreiingsområdet til warrgamay er nord i Queensland, særleg i Cardwell-området, langs kysten sør for Hinchinbrook-øya og langs breidda av Herbert-elva.
Språkdøme
Desse døma på namn på ulike kroppsdelar er henta frå Queensland Memory State Library of Queensland.
Syvert Messel
Syvert Tobiassen Messel  var ein gardbrukar og politikar frå Oddernes i Vest-Agder.
Far hans var gardbrukar, men døydde i ung alder. Sjølv gjekk Messel i tida 1912-17 både amtsskole, middelskole og underoffiserskule. Frå 1918 dreiv han farsgarden heil fram til 1964. Jamsides gjorde han militær karriere, steig frå fenrik i 1930 til kaptein i 1947. Åra 1933-40 var han kvartermeister for Garden ved IR 7, medan han 1941-67 var likningssjef i Oddernes herad.
Thísvi
Thísvi (gresk Θίσβη) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Viotía i Sentral-Hellas i Hellas. Thísvi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Thíva.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Thísvi 2 476 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 183 innbyggjarar.
Baton Rouge
Baton Rouge (fransk Bâton-Rouge, 'raud stokk') er hovudstaden i Louisiana, og ligg ved Mississippielva søraust i delstaten. Ved byrjinga av 2006 var byen den største i Louisiana. Historisk har Baton Rouge alltid vore mindre enn New Orleans, men etter at orkanen Katrina herja denne byen blei det Baton Rouge som hadde høgast folketal.
Bladet Puck
Puck var eit amerikansk humorblad som kom ut frå 1871 til 1918.
Historie
Vekebladet blei skipa av den austerriksk-fødde Joseph Keppler i St. Louis i Missouri. Det kom ut i engelsk- og tyskspråklege utgåver frå mars 1871. Etter fem år blei den tyske versjonen av Puck flytta til New York, der den første utgåva kom ut 27. september 1876. Den engelske versjonen følgde etter med si første utgåve derfrå den 14. mars 1877.
Den engelskspråklege versjonen av bladet fortsette å koma ut i over 40 år under ulike eigarar og redaktørar. I 1916 blei det kjøpt av selskapet til William Randolph Hearst, som hadde vore knytt til bladet i fleire år. Bladet fortsette å koma ut i to år. Den siste utgåva kom ut 5. september 1918.
Namnet Puck kom frå alven Puck i skodespelet A Midsummer Night's Dream av Shakespeare. Som maskot for bladet blei Puck teikna som ein nesten naken gutunge eller putto på framsida av bladet, med sitatet «What fools these mortals be!» frå skodespelet. Denne figuren er også avbilda over inngangen til Puck Building i Nolita i New York, der bladet blei laga.
Kjende bidragsytarar
Gjennom åra tilsette Puck mange tidlege vitseteiknarar, som Louis Dalrymple, Bernhard Gillam, Livingston Hopkins, Frederick Burr Opper, Louis Glackens, Albert Levering, Frank Nankivell, J.S. Pughe, Rose O'Neill, Charles Taylor, James Albert Wales og Eugene Zimmerman.