cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
K2
Hovud-klatreruter
Så langt har rutene i lista nedanfor blitt klatra. Abruzzi Spur over søraustegga som førsteklatrarane nytta er den vanlegaste ruta. Denne ruta fører til The Shoulder (ca. 7900 m) som ein òg kan nå over Cesen-ruta. Det siste åtaket på toppen startar til vanleg frå «skuldra».
Andre oppstigingar
Dei følgjande åra konsentrerte mange klatrarar seg om jomfruelege 8 000-toppar. Det neste forsøket på K2 kom ikkje før i 1960, men det var mislukka. Mellom 1961 og 1974 sperra Pakistan Karakorumfjella som følgje av utviklingane som førte til Den andre indisk-pakistanske krigen. Nye forsøk kom i 1975 og 1976. Ein japansk ekspedisjon i 1977 var den andre som lukkast med å få folk på toppen. Dei gjekk ruta Abruzzi Spur som italienarane hadde gått opp og brukte meir enn 1 500 bærarar.
Amerikanaren Louis Reichardt var 6. september 1978 den første som kom på toppen utan hjelp av medbrakt oksygen – om lag fire månader etter at Reinhold Messner og Peter Habeler var dei første til å gjere det same på Everest. Reichardt og kompanjongen James Wickwire hadde med seg ei mindre mengde oksygen som dei meinte å bruke under siste delen av oppstiginga om det skulle bli naudsynt. Wickwire tok i bruk oksygenet, men Reichardt la att utstyret og kom opp på toppen saman med Wickwire. Neste dag kom eit anna av ekspedisjonens taulag opp: Rick Ridgeway og John Roskelly – heller ikkje dei brukte tilført oksygen. Den amerikanske ekspedisjonen gjekk over nordaustegga (nordaust for Abruzzi-egga) til The Shoulder og vidare til toppen.
23. juni 1986 blei Wanda Rutkiewicz den første kvinna til topps. Seinare same dag stod Liliane Barrard på toppen, men ho og ektemannen Maurice Barrard omkom under nedstiginga. Kroppen til Liliane blei seinare funne ved foten av sørveggen, medan mannen hennar vart ikkje funnen før i 1998.
Dei første forsøka på oppstiging i den såkalla alpinstilen, dvs utan korkje oksygenflasker eller førebudde ruter med høgdeleirar og faste tau, lukkast først i 1991. Dei to franskmennene Pierre Beghin Christophe Profit nådde toppen 15. august ved å klatre ulike ruter opp og traversere mellom nordvestegga og nordveggen.
Denis Urubko og Serguej Samoilov gjekk opp nordsida til topps den 2. oktober 2007. Aldri før hadde nokon vore oppe så seint på året.
Ulykker
Minst 80 (per september 2010) har mista livet på fjellet.
Bonnie Raitt
I 1970-åra gav Raitt ut ei rekkje roots-aktige album som hadde element av blues, rock, folk og country. I 1989, etter fleire år med kritikarrost musikk, men lite kommersiell suksess, fekk ho ein stor hit med albumet Nick of Time. Dei neste to albuma, Luck of the Draw (1991) og Longing in Their Hearts (1994), selde til fleire millionar, og hadde fleire hitsinglar, som «Something to Talk About», «Love Sneakin' Up On You» og balladen «I Can't Make You Love Me» (med Bruce Hornsby på piano).
K2
Ulykker
I 1986 døydde 13 klatrarar frå ulike ekspedisjonar. Den største einskildkatastrofen skjedde 1. august 2008 då ein sérac – ein stor isblokk – losna og utløyste eit skred som reiv med seg dei faste taua på ein del av ruta.
Bonnie Raitt
Raitt har fått 10 Graymmyprisar. Ho er oppført på 50. plassen på lista til Rolling Stone over dei 100 beste songarane gjennom tidene og 89. plassen på lista deira over dei 100 beste gitaristane. Den australske countryartisten Graeme Connors har sagt «Bonnie Raitt gjer noko med ein tekst som ingen andre kan, ho bøyer og vrir han rett inn i hjartet ditt.»
K2
Ulykker
I alt døydde 11 klatrarar på K2, ni som direkte følgje av denne hendinga og to i fallulukker timane før.
Sammenlikning med klatring på Mount Everest
Det er vanleg å rekne K2 for eit vanskelegare fjell å klatre enn Mount Everest. Grunnen er at K2 er brattare på alle sider, ligg lengre nord og har eit hardare og meir uberekneleg vêrlag. På K2 er det dessutan større avstand frå baseleiren til toppen.
Bonnie Raitt
Biografi
Raitt debuterte i 1971 med eit sjølvoppkalla album og vart raskt ein favoritt hos kritikarane, ikkje berre for den sjelfulle synginga og det tankefulle songutvalet, men òg som ein dugande gitarist. Ho var mellom anna ei av få kvinner som spelte flaskehalsgitar. Oppfølgjaren hennar i 1972, Give It Up, utnytta den eklektiske smaken hennar betre, med songar av samtidige artistar som Jackson Browne og Eric Kaz, i tillegg til ei rekkje R&B-songar og tre originale songar av Raitt. Takin' My Time i 1973 vart kritikarrost, og gjennom midten av tiåret gav ho ut ei plate i året, og kom ut med Streetlights i 1974 og Home Plate eit år seinare. Sweet Forgiveness kom i 1977, der Raitt fekk sin første større pophit med ein versjon av Del Shannon-klassikaren «Runaway». Oppfølgjaren, The Glow, kom ut i 1979 kring samstundes som det vart halde ein massiv konsert med mange kjende musikarar mot atomvåpen i Madison Square Garden i New York City, arrangert av MUSE (Musicians United for Safe Energy), ein organisasjon ho var med å starte opp tidlegare.
Gjennom karrieren sin har Raitt vore ein engasjert aktivist, og spelte hundrevis av veldedige konsertar og arbeidde utrøytteleg på vegne av Rhythm and Blues Foundation. Tidleg i 1980-åra hamna karrieren hennar i trøbbel. Green Light frå 1982 fekk som vanleg god kritikk, men selde dårleg, og då ho arbeidde på ein oppfølgjar, vart ho droppa av Warner. På denne tida sleit Raitt òg med eit dop- og alkoholproblem. Ho arbeidde òg på nokre songar med Prince, men timeplanane deira passa aldri, og materialet kom ikkje ut. I staden gav ho til slutt ut Nine Lives i 1986, som selde dårlegast av alle albuma hennar sidan debuten.
Mange hadde avskrive Raitt då ho slo seg saman med produsenten Don Was og spelte inn Nick of Time, tilsynelatande ut av det blå. Plata vann ho ei rekkje Grammyprisar, mellom anna for årets album, og over natta var ho blitt ei superstjerne. I 1991 kom Luck of the Draw, som vart ein storseljar, med hittar som «Something to Talk About» og «I Can't Make You Love Me». Etter Longing in Their Hearts i 1994, følgde Raitt opp med Fundamental i 1998. Silver Lining kom i 2002, følgd av Souls Alike i 2005, begge på Capitol Records. Eit år seinare gav ho ut ei piratkopiaktig konsertplate, Bonnie Raitt and Friends, med gjesteartistar som Norah Jones og Ben Harper. Raitt trekte seg attende frå livet som profesjonell musikar dei neste få åra etter at begge foreldra og broren hennar og ein besteven døydde. I 2012 kom ho ut med det første albumet sitt på sju år, Slipstream, på hennar eige selskap, Redwing. Albumet debuterte på sjetteplassen på Billboard 200-lista i USa og vann ho til slutt ein Grammy for beste americana-album. I februar 2016 gav Raitt ut det tjuande albumet sitt, Dig in Deep, igjen på Redwing. Albumet inneheld ein uvanleg coverversjon med INXS-songen «Need You Tonight», i tillegg til den originale Raitt-songen «The Ones We Couldn't Be», som omhandla tapet av foreldra og broren.
Ménières
Ménières er ein kommunar i distriktet Broye i kantonen Fribourg i Sveits. Han har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 503 meter over havet.
Sportsfiske
Sportsfiske er fiske som vert drive som fritids- og hobbyaktivitet. Slikt fiske går føre seg både i saltvatn og ferskvatn, frå strand eller svaberg, frå båt eller som isfiske. Fiskereiskapen er til dømes stong med snelle og kastesluk; stong med snelle og snøre for flugefiske; stong med snøre, søkke og krok med naturleg agn (lokkemat); handsnøre frå båt, som til dømes harpe (hekle); pilk; og i vatn med oterfjøl med agn som høver for det fiskeslaget ein vil fange osb.
Lully i Fribourg
Lully er ein kommunar i distriktet Broye i kantonen Fribourg i Sveits. Han har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 494 meter over havet.
Gjerdaaksla
Søre Gjerdaaksla er berre 3 meter lågare, men primærfaktoren er berre 60 meter.
Susan Lim
Susan Lim Mey Lee er ein singaporsk kirurg, entreprenør og vitskapskvinne som er kjend for å ha utført den fyrste vellukka levertransplantasjonen i Asia i 1990.
Pablo Felipe Teixeira
Pablo Felipe Teixeira er ein brasiliansk fotballspelar.
Sportsfiske
Ei spesiell fangstmetode i sportsfiske er «fang og slepp», der meininga er å sleppe fisken mest mogleg uskadd ut i vatnet att. Sørover i Europa, der talet på sportsfiskarar er høgt i mange vassdrag og vatn, har denne måten å drive sportsfiske på vorte påbode som ein hovudregel fleire stader, og det kan kjøpast reiskap for å få fisken lett av kroken utan å skade han for mykje. Det vert jamvel laga fiskekrokar utan mothake til slikt fiske, og dessutan flogefiskekrokar med auge i staden for den kvasse spissen, slik at fisken lett kan kome seg fri ved eigen hjelp etter å ha bite på. Spotsfiskaren kan soleis seie seg nøgd med opplevinga av at han har narra fisk til å take floga utan å redusere mengda av fisk i elva eller vatnet.
Vassdalsfjellet i Luster
Vassdalsfjellet  er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1656 meter over havet og er det 974. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Susan Lim
Tidleg liv
Lim blei fødd i Singapore og studerte ved Singapore Chinese Girls' School og seinare ved Raffles Institution. I 1974 fekk ho stipend gjennom Colombo-planen til å studera medisin ved Monash University i Australia. Frå 1977, under studietida, hadde ho tilhald ved Trinity College, ein del av University of Melbourne
Fitjar kommune
Eldre historie
I jernalderen kom det til fleire gardar og folketalet voks, men det er gjort svært få funn frå denne perioden.
Paul Pena
Paul Jerrod Pena var ein USA-amerikansk songar, låtskrivar og gitarist, med avstemming frå Kapp Verde.
Sportsfiske
Dei viktigaste sportfiskane i ferskvatn i Noreg er åbor, aure, gjedde, røye, harr, sjøaure og laks. I sjøen vert det fiska mykje etter torsk, sei, makrell og sjøaure.
Fitjar kommune
Før slaget på Fitjar
Ei gamal storætt på Fitjar var Fitjung-sønene. Håvamål, det eldste sogeskriftet i Noreg, nemner mellom anna høvdingane i Fitjungr-ætta og at dei var særs rike, men at Fitjung-sønene, altså etterkomarane i ætta, så vart lutfattige. Årsaka til fattigdomen var at Harald Hårfagre tok eigedomane til Fitjungsønene og gjorde garden om til ein kongsgard. Fitjarætta var truleg med i kampen mot Harald Hårfagre i slaget ved Hafrsfjord, og som del av den tapande sida vart garden underlagt kongen og gjort om til kongsgard, som han gjorde med fleire av høvdingane og stormennene i Hordaland og Rogaland. Då Fitjarætta fekk fråtatt all rikdomen sin, flytta dei mest truleg til Island og oppretta nye busetnader der. Landnåmaboka nemner at ein av landnåmsmennene, Qnundr Breiðskeggr, slo seg ned mellom Hvilá og Reykjadalsá i Borgarfjörður på Island, og at han ætta frå Ulfr fitjumskeggi, altså den skjeggete frå Fitjar. Landnåmaboka nemner òg fem ætteledd: Þorir hlamandi (om lag 890), sonen Ulfr fitjumskeggi (om lag 920), sonen Ulfarr (om lag 950), sonen Qnundr breiðskeggr (om lag 980) og sonen Tungu-Oddr, som var høvding på Island om lag 1010. Alle desse var av Fitjungætta og i lag med Gudingeætta på Huglo og Waringeætta på Varaldsøy må dei ha vore av dei rikaste ættene i Hordaland.
Bund
Shoah og etterpå
Yidish blir i dag bruka i varierande grad av ca fire millionar menneske, men har delvis vorte motarbeidd i Israel, der styresmaktene ville ha hebraisk.
Lully i Fribourg
Kommunen ligg sør for Estavayer-le-Lac. Han består av landsbyane Lully, Bollion og Seiry.
Pablo Felipe Teixeira
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Fitjar kommune
Før slaget på Fitjar
Både Heimskringla og Egilssoga nemner at Harald Hårfagre budde på Fitjar i periodar. Frå her kunne han halde oppsyn med dei argaste motstandarane sine i landet, som heldt til i Hordaland og Rogaland, i tillegg til at Sørvestlandet var første stad eventuelle fiendar ville kome frå vest og sørvest. Det er ikkje utenkjeleg at det var her han møtte kvinna Tora Mosterstang, som vart mor til Håkon den gode. Namnet hennar tyder på at ho kom frå Moster, ein av nabogardane til Fitjar. Håkon heldt seg òg mykje på kongsgarden.
Bund
Bakgrunnsstoff
(I hovudsak kopierte frå engelsk wikipedia 15. juli 2008.)
Magno Cruz
Magno Cruz er ein brasiliansk fotballspelar.
Paul Pena
Musikken hans frå den første halvdelen av karrieren var innom deltablues, jazz, morna, flamenco, folk og rock and roll. Pena er truleg mest kjend for å ha skrive songen «Jet Airliner», som vart ein stor hit for Steve Miller Band i 1977. Han var med i dokumentarfilmen Genghis Blues i 1999, der han synte seg som ein dugande strupesongar.
Kule
Kvart punkt (x, y, z) på overflata til ei kule med sentrum i (x0, y0, z0) stettar likninga
Fitjar kommune
Slaget på Fitjar
Håkon hadde tidlegare drive bror sin Eirik Blodøks ut av landet, og medan han var i gjestebod på kongsgarden kring år 961, gjekk sønene til Eirik, Eirikssønene, til åtak i det som i ettertid er kjent som slaget på Fitjar, der Håkon fekk banesåret han seinare døydde av. Slaget fann stad i området der kyrkja i dag står og vestover til Skålevik, like vest for sjølve sentrum. . Håkon drog bort frå Fitjar og gjekk i land på Håkonshella, der han vart fødd. Like før han døydde bad han nordmennene om å godta Eiriksønene som sin etterkommar. Håkon lét nokre av mennene sine vere att på Fitjar for å gravlegge dei falne. Skikken i dei dagar var at fienden skulle gravleggast så langt borte som mogeleg frå kongsgarden. Kongen eigde ein del av Fitjarøyane, og øya som låg lengst borte var Risøya. Her kan ein framleis sjå restane etter gravfeltet. Kongen sine menn vart gravlagd nærare kongsgarden, på Skumnes, der det vart reist bautasteiner for dei falne.
Myr
Myr er ei nemning på eit fuktig område eller ei blautmark (våtmark) som stort sett er dekt av torv (meir eller mindre nedbrote organisk materiale).
Ménières
Kommunen ligg i eksklaven Estavayer-le-Lac.
Susan Lim
Karriere
29. september 1990 var ho sjefskirurg for den fyrste vellukka levertransplantasjonen i Asia.
Nuken
Nuken er eit fjell i Stryn kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1833 meter over havet og er det 402. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Kule
Geometri for kuler
Overflatearealet til ei kule er gitt ved formelen:
Taiga Maekawa
Taiga Maekawa er ein japansk fotballspelar.
Kule
Geometri for kuler
Volumet til ei kule er gitt ved formelen:
Taiga Maekawa
Han spela for klubbane Cerezo Osaka og Tokushima Vortis.
Magno Cruz
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Sportsfiske
I Noreg er det med få unnatak ikkje fritt fiske i vatn, elver og bekkar, slik at ein må ha eller skaffe seg løyve før fisket tek til, vanlegvis ved å kjøpe såkalla fiskekort av dei som har rettane. For fiske etter laks kan det ofte vere kostesamt og vanskeleg å få seg løyve.
Myr
Ulike slag myrar
Myr vert danna på to måtar. Dei som kjem når fast mark vert forsumpa, vert omtala som forsumpingsmyrar, og dei som kjem når ope vatn gror att, vert kalla attveksingsmyrar
Hayato Nukui
Hayato Nukui er ein japansk fotballspelar.
Myr
Ulike slag myrar
Ein kan òg klassifisera dei etter tilgang på næring:
Hayato Nukui
Han spela for klubbane Cerezo Osaka og Suzuka Unlimited FC.
Fitjar kommune
Etter slaget på Fitjar
Fitjar heldt fram som kongsgard òg etter at Håkon den gode døydde og vart nemnt i sogene att under Olav II si regjeringstid. Erling Skjalgsson var den mektigaste mannen på Sørvestlandet. Han heldt til på Jæren, var gift med systera til Olav Trygvasson og rådde over eit område heilt frå Lindesnes til Sogn. Olav II meinte at Erling hadde fått for mykje makt og kom ikkje til lags med han. Han fekk derfor Aslak, ein av dei beste venene sine, til å busetje seg på kongsgarden på Fitjar for at han skulle ta over makta i dette området. Han fekk namnet Aslak Fitjaskalle (som tyder Fitjarbonde). Aslak var òg av storætt og var tremenningen til Erling Skjalgsson. Erling likte lite at Aslak skulle ta over delar av områda han rådde over, og Olav kalla til slutt begge til Tønsberg, der dei vart einige om at Erling skulle få halde fram som før. Erling drog heim til Jæren og Aslak heim til Fitjar. Forholdet mellom Erling og kong Olav vart derimot konfliktfylt, og då Olav skulle segle nordover, forbi Jæren, møtte Erling han til kamp. Sjølv om Erling hadde fleire skip enn kongen, klarte mennene til kongen å vinne slaget, som stod i Soknasundet. Det vert sagt at Erling var sistemann som stod att då Olav sa: «Du snur andlet mot oss i dag, Erling?» og Erling svara: «Andlet mot andlet skal ørner klorast». Olav spurte Erling om han ville gå i hans teneste, noko han takka ja til. Olav stakk så spissenden av øksa inn i kinnet på Erling og sa: «Merkja skal eg kongssvikaren!» Då sprang Aslak Fitjaskalle fram og kløyvde skallen på Erling med sverdet sitt og Olav sa: «No hogg du Noreg av handa mi!», og meinte med det at Erling var så viktig at dette kunne kome til å koste Olav trona. Aslak vart likevel tilgjeven av Olav, og ein meiner at årsaka til at Aslak hadde så stor hugnad hos Olav var at det truleg var han som reiste den fyrste kyrkja på Fitjar.
Myr
Topografisk myrstruktur
Tuer er område som ligg høgare enn andre område i myra. Her kan vegetasjonen stundom mista kontakt med grunnvatnet. Her trivst m.a. lyng, rund soldogg, molte, krekling, heigråmose og ymse torvmosar.
Fastmatter har relativt tettvaksne feltsjikt med artar som storr, bjønnskjegg, torvull, rome, blåtopp og smal soldogg, og velutvikla botnsjikt som ofte består av ulike mosar, ofte torvmose. Dei ligg ikkje like høgt som tuene, men er stort sett like trygge å ferdast på.
Mjukmatter er konstant fuktige, og kan vera farlege å ferdast på. Desse gjev etter ved tråkk. Botnsjiktet her er meir velutvikla enn feltsjiktet, og består av torvmosar. Nokre vanlege feltsjikt-artar er t.d. dystorr, kvitmyrak, dikesoldogg og sivblom.
Myr og menneske
Eit myrlandskap eignar seg dårleg til landbruk utan tiltak for å auka avrenninga av vatn. Til dømes Det norske myrselskap arbeidde mykje med oppdyrking av myrlandskap, i tillegg til produksjon av brenntorv og torvstrø. Ei myr kan dyrkast opp ved graving av grøfter der ein legg ned vassrøyr. Andre måtar kan vera å grava ein kanal der vatnet kan renna. Etter kvart har det vorte meir fokus på å ta vare på myrlandskap som ein særeigen landskapstype.
Ei myr kan innehalda myrmalm, som var det einaste råstoffet for jarnutvinning i jarnalderen i Noreg og Nord-Europa, og eit viktig råstoff for jarnutvinning langt inn i mellomalderen. Utvinningsprosessen går under nemninga jarnvinne''.
Myr, våtmark, vasshol, elvar og vatn har i nordeuropeisk førkristen tid vore viktige for kult og ritual av offentleg og privat karakter, slik det går fram av myrfunna, funn av oldsaker av ymse slag som i si tid har vorte kasta rituelt ned i elvar, i myrar eller i grunne vatn som seinare har vorte til myr. Mengda av ting på staden, og at mesteparten av dei ofte har vorte øydelagde på systematisk vis før dei vart kasta i vatnet eller myra, vitnar om at dette er funn etter ofringar eller anna form for kult eller ritual knytt til vatn eller myr. Naturleg mumifiserte menneskelik er òg funne i myrar i Nord-Europa, ofte med teikn på at dei er rituelt nedlagde i myra. Då so mange av desse funna er gjorde i danske myrar, er nemninga mosefunn etter det danske ordet for myr, mose, ofte nytta om slike funn i norsk fagleg samanheng. Om likfunn er nemninga myrlik eller moselik nytta.
Kvalsundfunnet er å rekne blant dei nordeuropeiske myrfunna. På garden Kvalsund, Nerlandsøya, Herøy kommune i Møre og Romsdal vart det funne restar etter to fartøy som har vorte sundbrotne før dei vart lagde i myra, ein 9,50 m lang og 1,50 m brei båt med to par årer, og ein 18 m lang og 3,20 m brei båt for ti par årer, som ein meiner skriv seg frå 600-talet. I Sverige er store funn gjorde i myra Skedemosse på øya Öland, og i Danmark er det gjort fleire store myrfunn, som Kragehulfunnet frå Fyn; Illerupfunnet frå ei myr i nærleiken av Skanderborg i Danmark med fleire tusen oldsaker, for det meste våpen; Torsbjerg-funnet frå Süderbrarup i det noverande Schleswig-Holstein i Tyskland; Nydamfunnet, to ulike funn frå Nydam Mose ved Als Sund i Sønderjylland, mellom anna to robåtar, den største er 23 m lang for 18 par årer, no i museet på Schloss Gottorf (dansk: Gottorp Slot) ved byen Schleswig i Tyskland.
Bevaring i myr
Torvmosar lagar eit antiseptisk stoff, sfagnol, som gjer at torva kan halde seg utan å rotna i lang tid. Også anna organisk materiale som er senka i myra, kan halda seg. I fleire land er det som sagt funne vel bevarte lik som har lege i myr i fleire hundre år. Ein har også brukt myrar som lagringsplass av matvarer, som myrmjølk.
Fitjar kommune
Etter slaget på Fitjar
Fitjar heldt fram som kongsgard òg i tida etter dette, men ein høyrer lite om Fitjar i sogene. Snorre nemner at kong Svein Alfivason i 1035 heldt seg i Sunnhordland, og truleg budde han då på Fitjar, som var den einaste kongsgarden i området. Då han fekk høyre at Magnus Olavsson hadde vorte teken til konge av trønderane på Øyrating, sende han bod til bygdene om å møte hos han for å avgjere om dei skulle gå til strid mot Magnus eller ikkje. Dette tinget vart truleg halde på kongsgarden på Fitjar.
I 1198 segla kong Sverre frå Bergen med 30 skip sør til Selbjørn (Salbirne). Her fekk han høyre at baglarane var på veg nordover, og det oppstod kampar mellom dei to flåtane i Selbjørnsfjorden utan at det kom til nokon avgjerd. I 1207, då det var strid mellom birkebeinarane og baglarane, kom baglarane med flåten sin frå Bergen til Bårdsund mellom Reksteren og Tysnesøy, og dagen etter låg dei i le for sønnavinden ved Hvistvíkr før dei møtte birkebeinarane til kamp i Eldøysund på sørsida av Stord. Enkelte sogeforskarar meiner at Hvistvíkr er ei vik nær Leirvik på Stord, men det er meir truleg at det var snakk om garden Vestvik på austsida av Stord på Fitjar. Her er ei stor vik som gjev god livd mot sønnavinden.
Under Håkon Håkonsson sitt styre i 1240 vert det nemnd at «Fitjarbranden» var mellom hærskipa til kongen då han hadde fått høyre at hertug Skule hadde teke kongsnamn på Øyrating. Etter denne tid høyrer ein ikkje meir til Fitjar i sogene. Frå Olav Kyrre si tid vart maktsenteret i landet flytta frå Sørvestlandet til Bergen og frå 1300-talet til Oslo og Austlandet fram til danskane tok over på 1400-talet.
Historikaren P.A. Munch skreiv i boka Historisk geografi beskrivelse over Kongeriket Norge at skipet som førte liket til kong Håkon Håkonson heim til Noreg først gjekk i land i Sælavikjo, som sidan var ein husmannsplass under garden Hovstad. . Kongeskipet låg her ei stund medan det gjekk bod fram og attende til Bergen, der dei gjorde førebuingar for å ta i mot kongen. Kongsgarden på Fitjar i nærleiken var truleg til god hjelp. Det har mest sannsynleg vore eit sælehus i vika i mellomalderen, der reisande kunne overnatte. I følgje soga var det 3-4 slike sælehus mellom Bergen og Stavanger. Sælavikjo ligg ved den gamle skipsleia gjennom Stokksund.
Klosterveldet
På 1100-talet vart det grunnlagd to kloster i Sunnhordland, Lyse kloster og Halsnøy kloster. Lyse kloster vart grunnlagt av biskop Sigurd frå Bergen i 1146 og var det eldste cisterciensarklosteret i Noreg. Det vart likevel ikkje nemnt i kongssogene, truleg fordi det låg for langt unna seglingsleia. Klosteret dreiv mykje med handel, mellom anna med engelskmennene, og vart snart velståande. Dei eigde eit stort jordegods med gardar rundt om i Sunnhordland, inkludert Fitjar der dei eigde gardane Blænes, Vestbøstad, Nesbø, Skålevik, Hjelmen, Kjeholmen, Glopholmen og Gloppen, i tillegg til ein del av Helland.
Halsnøy kloster låg på øya Halsnøy i Kvinnherad kommune. Det vart visstnok grunnlagt av Erling Skakke i 1164 då sonen Magnus vart krona til konge. Klosteret var vigsla den heilage ande. Klosteret eigde òg mange gardar i Sunnhordland, og på Fitjar heile 12. Desse var Eide, Nore-Raunholm, Hageberg, Hovland, Vestvik og Øvre-Levåg ved Langenuen, der det vart kort veg til Halsnøy som ligg ved sørenden av Langenuen, og Landa, Skumsnes, Litlenes, Litle Tuftaland og Tveit, i tillegg til delar av Tveita.
Begge klostera vart lagde ned i 1536 i samband med reformasjonen, og jordegodset kom inn under krona. Godset vart halde samla som eit kongeleg len, som mot avgift vart leigd ut til «lensherrar».
Dansketida
I 1560-åra var det krig med Sverige att — den nordiske sjuårskrigen —, der svenskane tok Hamar og Trondheim og ønskte å halde fram mot Vestlandet. Erik Rosenkrantz i Bergen sanka så saman folk frå byen og bygdene og ein væpna styrke på 4000 mann reiste nordover, tok att Trondheim og Trøndelag og jaga svenskane ut av landet. Det var fleire frå Sunnhordland og Fitjar med i styrken. I lange periodar frå 1611 til 1720 tok danskane Noreg ut i krig og bøndene leid så hardt at fleire gardar på Fitjar vart nedlagde.
Gjennom mellomalderen var Fitjar framleis kongsgard, men kongen budde aldri her sjølv og leigde ut garden til adels- eller embetsmenn mot ei lita avgift.
Susan Lim
Karriere
I 2001 byrja ho å behandle systera til den bruneiske dronninga for kreft i venstre bryst.
Fitjar kommune
Nyare historie
På grunn av pengemangel vart kongsgarden løyst frå krona i 1665 og seld som sjefsgard for sjefane over Sunnhordlandskompaniet, og den første som budde her var oberstløytnant Jacob Pederson Due frå Danmark. Ole Mikkelsen Tosche, ein kjøpmann frå Bergen, kjøpte godset i 1744, men kom i pengemangel og la det ut for sal i 1761. Fitjarbøndene, som var leiglendingar, hadde førsteretten på garden. Salomon Årskog, faren Knut Rimbareid og svogeren Jakob Vinnes var pengesterke menn og reiste til Bergen for å gjere handel. Etter mykje forhandlingar kjøpte dei godset for 800 riksdalar. Den 5. mai vart det gjort avtale om at fitjarbøndene skulle få sitje på gardane sine på livstid, men dei måtte framleis betale leige til eigarane før dei etter kvart kjøpte seg ut.
Susan Lim
Karriere
I 2003 starta ho bioteknologiføretaket Stem Cell Technologies (SCT), som forskar på bruken av modne stamceller i celleterapi og regenerativ medisin. I 2004 gjekk SCT inn i eit forskingssamarbeid med National University of Singapore med fokus på bruken av modne stamceller til behandling av diabetes. Året etter blei ho vald inn som Fellow of Trinity College. Ho er den yngste, og attpåtil den fyrste personen frå Singapore til å motta denne heidringa.
Lim oppretta fondet Indiapore Trust saman med ektemannen Deepak Sharma, formann ved Citigroup Private Bank, og Satpal Khattar, ein ven av Lim. Fondet gav 50 000 amerikanske dollar til Straits Times School Pocket Money Fund, som hjelper vanskelegstilte foreldre med skoleutgifter. Fondet har også donert eit vitskapslaboratorium til Raffles Junior College og tildelt stipend til tilsidesette barn i Singapore og India.
Fitjar kommune
Demografi
I 1970 var det 2 499 innbyggjarar i Fitjar kommune, som då ikkje lenger omfatta områda på Austevoll.
Susan Lim
Karriere
American Academy of Continuing Medical Education oppkalla sin 28. pris etter Lim for å heidre hennar karriere, bidrag og internasjonale bragd.
Svartefjellet
Svartefjellet  er eit fjell i Stryn kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1809 meter over havet og er det 452. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Susan Lim
Karriere
Lim sitter i den rådgjevande komitéen i International Society for Stem Cell Research. I april 2011 var ho føredragslesar på TED-konferansen, der ho snakka om fordelane ved å transplantere celler føre organ.
I oktober 2011 blei ho skriven inn i boka 100 Women av The University of Newcastle, ei bok som heidrar bragdene til 100 oppsiktsvekkjande og inspirerande einskildkvinner, både i Australia og elles.
Fitjar kommune
Gamle handelsstader
Det var tidlegare tre handelsstader på Fitjar (fire inkludert Bekkjarvik i Austevoll, som fram til 1964 var ein del av Fitjar). Mange av bygningane her er bevarte og gjev eit flott bilete frå den gamle kystkulturen. På handelsstadene var det òg gjestgjeveri. Det var først seinare at Fitjarsjøen vart handelsstad.
Susan Lim
Singapore Medical Council versus Dr. Susan Lim
I februar 2011 blei Lim skulda for å ha overtrekt ein av pasientane sine, Pengiran Anak Hajah Damit, systera til den bruneiske dronninga. Saka blei teken til Helsedepartementet i Singapore av Singapore Medical Council (SMC). Beløpet på 24 millionar singaporske dollar blei trekt for behandling over ein periode på 110 dagar frå januar til juni 2007.
I august 2012 blei ho funne skuldig i forsøming og fråtadd retten til å praktisere medisin i 3 år. Ho blei også dømd til å betale ei bot på 10 000 SGD og fekk påbod om å skrive under sensur. Lim anka straffeutmålinga og fekk fortsetje praksisen i påvente av dom.
28. juni 2013 blei anken avslått og retten valde å fastsetje dommen på alle punkt.
SMC kravde i utgangspunktet 1,33 millionar SGD for å dekkje sakskostnadane. Høgsteretten meinte dei påståtte sakskostnadane mot Lim var overdrivne og reduserte beløpet til 317 000 SGD. SMC anka dommen og fekk beløpet oppjustert til 825 000 SGD.
Fitjar kommune
Gamle handelsstader
Færøysund, Bekkjarvik, Engesund og Brandasund låg alle lagleg til ved seglingsleier med mykje trafikk og hadde trygge og lune hamner og ankringsplassar. Dei eldste av desse er Bekkjarvik på Selbjørn og Engesund på Engesundsøya som ligg på kvar si side av den vêrharde Selbjørnsfjorden. Skipsfarten har truleg fare forbi desse to stadene så lenge han har eksistert i området. Derfor var det naturleg å skipe gjestgjeveri og handelsstader her. I Bekkjarvik har det truleg vore handelsstad sidan mellomalderen, og han vart truleg brend av hanseatane i 1338. Bekkjarvik er òg fleire gonger nemnd i sogene. Brandasund, som ligg på Gisøya lenger ute i Fitjarøyane, kom til noko seinare og høyrer i dag til Bømlo kommune. Færøysund ligg på austsida av Stord, like i nærleiken av Sandvikvåg.
Kommunikasjon
Europaveg 39, hovudvegen mellom Bergen og Stavanger, går på austsida av øya, medan Riksveg 545 går på vestsida, gjennom Fitjar sentrum. Fitjar sentrum ligg om lag ein 7 minutts køyretur frå Sandvikvåg, som har ferjesamband nordover til Halhjem i Os og Husavik i Austevoll.
Sørover tar det i overkant av ein time å køyre til Haugesund. Stord Lufthamn ligg om lag 20 minutt sør for Fitjar sentrum. Derifrå er det flysamband til Oslo fire gonger dagleg.
Den første vegen på Fitjar gjekk frå Gloppevåg til Sandvikvåg og vart bygd i 1870-åra. I 1887 stod vegen frå Fitjarsjøen (Fitjar sentrum) til Vik ved Storavatnet ferdig. Han vart seinare bygd vidare til Rydland og i 1910 til Dybvik i Stord, som då vart det første vegsambandet frå nord til sør på Stord. Vegen på den brattare og meir kuperte austsida av Stord vart først bygd i 1930-åra.
Sjøtransport
Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) starta ruter til Fitjar i 1872. Stoppestaden var då ved Engesund i Fitjarøyane, som på den tida var ein livleg handelsstad. Skipa som trafikkerte ruta var DS «Vikingen» og DS «Søndhordland» med to avgangar i veka, ein mot nord og ein mot sør. Etter kvart tok Fitjarsjøen (som i dag er Fitjar sentrum) over rolla som sentrum i Fitjar, og båtane byrja så å legge til begge stader, og etter kvart òg andre stader.
Politikk
Kommunestyret i Fitjar har 17 representantar. Etter kommunevalet hausten 2007 har Arbeidarpartiet og Høgre fire representantar kvar, Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet har tre kvar, medan Venstre, Framstegspartiet og Sosialistisk Venstreparti har ein representant kvar.
Ordførar for perioden 2007-2011 er Harald Rydland frå KrF, medan Gisle Levåg frå Høgre er varaordførar.
Utdanning
Fitjar kommune har ein barne- og ungdomsskule, i tillegg til to mindre barneskular og ein vidaregåande skule.
Barne- og ungdomsskular
Rimbareid barne- og ungdomsskule ligg like ved Fitjar sentrum, og dei første bygga vart reist i 1954, medan siste tilbygg vart oppført i 2009. Skulen har om lag 350 elevar og 60 tilsette.
Øvrebygda skule er ein barneskule om lag 9 km sør for Fitjar sentrum. Han har om lag 50 elevar og om lag 15 tilsette.
Sælevik skule er ein barneskule sør for Fitjar, nær kommunegrensa til Stord. Han har 30-40 elevar.
Fitjar vidaregåande skule
Fitjar vidaregåande skule har tradisjonar heilt tilbake til 1877, då Fylkesskulen starta. Frå 1933 vart skulen husmorskule, og på folkemunne vert den vidaregåande skulen stundom framleis omtalt som «Husmorskulen».
I dag har skulen kurs i helse- og sosialfag, restaurant- og matfag og design- og handverksfag, samt allmennfagleg påbygg.
Tidlegare krinsar
Det var lenge dårleg med undervisning på landsbygda i Noreg, og dette gjaldt for Fitjar og Sunnhordland òg. I 1739 vart det gjeve ut kongebod om at det skulle skipast skular i bygdene for born frå dei var sju år og fram til konfirmasjonen, slik at dei lærte å lese og fekk opplæring i kristendomslære. På Fitjar vart det då skipa fem skulekrinsar, og i 1862 vart dette utvida til 15 krinsar (inkludert tre på Austevoll). Med nye skulelover i 1891 vart talet 14 krinsar.
Kyrkjene på Fitjar
Den første kyrkja på Fitjar var frå 1100-talet, og truleg bygd i tilknyting til kongsgarden. Kyrkja skal ha vore mykje lik Moster gamle kyrkje på Moster på Bømlo, den eldste kyrkja i Noreg, men kyrkja på Fitjar skal ha vore større. Ho var av stein med kyrkjehus, kor av mur og våpenhus i tre. Den gamle steinkyrkja vart riven i 1860-åra, og den noverande trekyrkja vart bygd på same staden i 1867. Stein frå den gamle kyrkja vart nytta som steingard rundt kyrkjegarden.
Japanske Nobukazu «Nobu» Imazu er kyrkjelydsprest på Fitjar. Han er den første japanaren som er ordinert i Den norske kyrkja. Sokneprest er Olav Johannes Oma.
Fotball
Fotballgruppa til Fitjar IL består av A-laget for herrar, eit 2. lag og eit 7er lag for kvinner. I tillegg er det 18 aldersbestemte lag. A-laget vann i 2002 avdelinga si i 5. divisjon og rykte direkte opp i 3. divisjon etter å ha vunne avdelinga si i 4. divisjon i 2003. I 2004 var dei derimot tilbake igjen i 4. divisjon, før dei på ny rykte opp i 3. divisjon til sesongen 2007. Her enda dei på sisteplass og spelte i 2008 i 4. divisjon att. Sesongen 2008 vart og ein nedtur og laget har sidan 2009 spelt i 5. divisjon.
Årskog museum
Årskog museum er ein gamal vestlandsgard som eigarane testamenterte til kommunen i 1980 etter at garden hadde vore i same slekta i om lag 400 år. Bygningane på garden viser kombinasjonen av jordbruk og fiske som var vanleg i kyst-Noreg frå om lag 1850 til 1950. Låven på garden er truleg frå 1841; medan naustet først vart nemnd i 1794, men det kan vere mykje eldre. Museet har ei eineståande samling med tekstilar som viser klede som vart nytta av familien til kvardag og fest gjennom 100 år.
Næringsliv
Fiske og jordbruk har i alle tider vore hovudnæringa til innbyggjarane på Fitjar. Innbyggjarane brukte å segle til Bergen med poteter og Fitjarpoteta var kjend for den gode kvaliteten hos bergensarane. Etter kvart har derimot industrien tatt meir over, men framleis er det mange bønder på Fitjar som hovudsakleg held mjølkekyr eller sau.
Aker Stord har vore ei hjørnesteinsbedrift for heile øya Stord, inkludert Fitjar, og mange av innbyggjarane i Fitjar pendlar til Stord. Fitjar har òg sitt eige næringsliv med verksemder som skipsingeniørfirmaet Vik-Sandvik Group, Sjøtroll Havbruk si avdeling Fitjar Laks og Fitjar Mekaniske Verkstad AS.
Vik-Sandvik AS vart oppretta i 1975 med hovudkontor på Fitjar. Her vert det teikna fiskebåtar og forskings-, offshore- og seismikkfartøy, og i tillegg planar for fartøy som skal byggjast om. Selskapet er eit av dei største sjølvstendige skipsingeniørfirmaa i verda og har mellom anna kontor i Polen, Serbia, Brasil og India.
Fitjar Kraftlag vart stifta 10. april 1935 og syter for straum til Fitjar. Selskapet er 90 % privateigd, medan Fitjar kommune eig 10 %. Kraftlaget driv to kraftstasjonar, den opphavlege i Årskog og ein på Rimbareid som opna i 2001. I 2006 produserte kraftlaget 5,1 GWh straum, medan det i 2004 vart produsert 6,9 GWh. Fitjar Kraftlag eig i lag med DONG Energy selskapet Midtfjellet Vindkraft, som skal byggje ein vindmøllepark på Midtfjellet på Fitjar. Trass i store protestar frå lokale innbyggjarar vart reguleringsplanen stadfesta 25. oktober 2007. Parken vil truleg bestå av 35-40 møller over eit område på 15 km², kvar med ei høgd på 145 meter. Totalt vil vindmøllene truleg produsere 450 GWh i året, som tilsvarar straumforbruket til om lag 22 000 menneske, meir enn på heile øya Stord. Fitjar Kraftlag har òg bygd ut breiband til heile bygda, som vart den første i landet med full breibandsdekning. Utbygginga vart gjort heilt utan statsstøtte.
A.C. Reed
Aaron Corthen, betre kjend som A.C. Reed var ein amerikansk blues-saksofonist, nært knytt til Chicago blues-miljøet frå 1940-åra til 2000-åra.
Fitjar kommune
Næringsliv
Kraftlaget held til i Årskog Industriområde, der det som skulle verte den einaste batterifabrikken i landet vart bygd i 1980-åra. Ein brann i bygget førte derimot til at selskapet gjekk konkurs før eit einaste batteri vart produsert.
A.C. Reed
Biografi
Reed var fødd i Wardell i Missouri, og voks opp sør i Illinois. Han tok scenenamnet sitt frå venen Jimmy Reed. Han flytta til Chicago under andre verdskrigen, og spelte med Earl Hooker og Willie Mabon i 1940-åra. Han turnerte med Dennis «Long Man» Binder i 1956 og arbeidde mykje som sidemann for bluesselskapet til Mel London i 1960-åra, med Lillian Offitt og Ricky Allen, blant fleire. Han fekk ein populær singel i Chicago-området i 1961 med «This Little Voice», og spelt einn fleire andre singlar det neste tiåret for Age, USA, Cool og Nike Records.
Fitjar kommune
Næringsliv
Sunnhordland Interkommunale Miljøverk (SIM) er ei avfalls- og attvinningsverksemd som held til i Svartasmoget på Fitjar. Dei er ansvarleg for avfallshandsaminga i kommunane Austevoll, Bømlo, Fitjar, Kvinnherad, Stord, Sveio og Tysnes. SIM vart skipa i 1990 og handsamar avfall frå 55 000 innbyggjarar og 15-20 000 hytteeigarar i desse kommunane. Medan Bergen kommune bygde nytt forbrenningsanlegg i Rådal tok Svartasmoget imot alt avfall frå Bergen mellom oktober 1995 og september 1999. Avfallet vart køyrt i trailer på trailer kvar einaste vekedag. Dette tente selskapet godt på og det vart mellom anna gjeldfritt og kunne gjere nye investeringar mykje tidlegare enn planlagt. Dette førte òg til at fleire vegstykke langs Riksveg 545 frå Sandvikvåg til Svartsmoget vart opprusta, mellom anna for å kunne handsame den auka trailertrafikken. Dette nyt kommunen godt av i dag.
A.C. Reed
Biografi
Han vart medlem av bandet til Buddy Guy i 1967 og spelte med han på turneen hans i Afrika i 1969, og med Junior Wells varma han opp for Rolling Stones i 1970. Han spelte med Guy fram til 1977. Han spelte så med Son Seals og Albert Collins seint i 1970- og i 1980-åra. Han byrja å spele inn solomateriale for Alligator Records i 1980-åra. Albumet hans I'm in the Wrong Business frå 1987 vart spelt inn med Stevie Ray Vaughan og Bonnie Raitt som gjesteartistar.
Auriga Nunataks
Auriga Nunataks er ei lita gruppe nunatakar i Palmer Land i Antarktis, 21,5 km aust for Wade Point ved toppen av Bertrambreen. Den høgaste av desse har ein høg spiss og er synleg på stor avstand. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter stjernebiletet Kusken (Auriga på engelsk).
A.C. Reed
Biografi
Reed turnerte mykje i 1980- og 1990-åra med bandet sitt, The Spark Plugs, og spelte små konsertstader i USA. Han og The Sparkplugs spelte i Chicago før han døydde av kreft i 2004.
Diskografi
Med Magic Sam
Masaki Okino
Masaki Okino er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Fitjar kommune
Næringsliv
Av andre næringar på Fitjar finn ein mellom anna Fitjar fjordhotell, Fitjar Betong Industri og entreprenørfirmaet Engevik og Tislevoll med om lag 60 tilsette.
Innsjø
Ein innsjø er ei fordjuping i jordoverflata som inneheld vatn. Vanlegvis er fordjupinga fylt slik at det vert danna eit eller fleire utløp. Tilsiget til ein innsjø skjer via nedbør og tilsig frå terrenget ikring, og gjennom innløp frå elver eller bekkar. Utsig skjer ved fordamping, ved at vatnet sig ned i grunnen under innsjøen, og vanlegvis gjennom eit utløp i form av ei elv eller ein bekk.
Det er likevel ikkje berre storleiken på innsjøen som er avgjerande for dei ulike nemningane som vert nytta i namna på dei. Jamvel eit lite tjern vil kunne ha namn av sjø, som til dømes Øvre Blanksjø (283 moh.) i Nordmarka i Oslo. Nedre Blanksjø (223 moh.) ikkje langt unna, vil nok dei fleste rekne som eit lite vatn, og det same gjeld Svartkulp (202 moh) rett aust for Sognsvann, som får tilsig av vatn frå Nedre Blanksjø gjennom ein bekk.
Ferskvatn og saltvatn
Innsjøar inneheld normalt ferskvatn, men somme stader har innsjøar innløp frå havet slik at innsjøen inneheld saltvatn. Ein innsjø med saltvatn vert kalla ein saltsjø. Det finst også innsjøar utan innsig frå havet som likevel har eit botnlag av saltvatn. Dette reknar ein med er restar frå landhevinga etter siste istid. Eit døme på dette er Rørholtfjorden, ein del av Tokke.
Mjøsa er den største innsjøen i Noreg. på 368 km². Den djupaste er Hornindalsvatnet, som er 514 m djup.
Økologi
Økologar delar innsjøar inn etter kva slags næringstilhøve dei har å tilby. Til vanleg reknar me med næringsrike eller eutrofe vatn og næringsfattige eller oligotrofe vatn. Mesotrofe vatn er ein mellomkategori.
Næringsfattige vatn
Næringsfattige eller oligotrofe vatn inneheld lite næring, og er vanlege m.a. på granittrik berggrunn i fjellet. På grunn av manglande algevokster er det særs god sikt og ganske lite liv i vatna; noko som gjer at dei ved mange høve er særs godt egna som drikkevatn.
Trass i manglande vegetasjon er det likevel ofte mykje oksygen i dei næringsfattige vatna, særleg i botnsjiktet. Her kan det såleis førekoma ein del liv, m.a. fisk som aure.
Næringsrike vatn
Næringsrike eller eutrofe vatn inneheld mykje næring, og har såleis mykje algevokster. Dette fører til uklar sikt og dårlegare drikkevasskvalitet enn dei næringsfattige vatna; men òg til eit større biologisk mangfald: Den rike bestanden av planteplankton fører til eit større grunnlag for dyreplankton, som igjen fører til eit mangfaldig utval plankton-etande liv. På grunn av alt det organiske materialet som samlar seg på botnen vert dei djupare sjikta av desse vatna derimot mindre oksygenrike enn dei er i næringsfattige vatn.
Den rike plantevegetasjonen rundt dei næringsrike vatna fører med tida ofte til attergroing; at sjøen vert omdanna til myrområde eller stundom tørt land.
Rei Yonezawa
Rei Yonezawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Cerezo Osaka og Blaublitz Akita.
Nonsnibba
Nonsnibba er eit fjell i Stryn kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1803 meter over havet og er det 468. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Cathinka Lind
Anna Cathinka Lind var ein norsk kunstvevar frå Vik i Sogn, busett i Jølster i Sunnfjord.
Murist
Kommunen ligg i eksklaven Estavayer-le-Lac.
Bohrsbreen
Bohrsbreen er ein brearm av Jostedalsbreen i Stryn kommune i Vestland. Han ligg på vestsida av breen, like vest for Lodalskåpa.
Montagny i Fribourg
Montagny er ein kommunar i distriktet Broye i kantonen Fribourg i Sveits. Han har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 563 meter over havet. Kommunen vart skipa i 2000 då Montagny-les-Monts og Montagny-la-Ville vart slått saman. On 1. januar 2004 the former municipality of Mannens-Grandsivaz merged into the municipality of Montagny (FR).
Jurato Ikeda
Jurato Ikeda er ein japansk fotballspelar.
Montagny i Fribourg
Han består av landsbyane Montagny-la-Ville, Montagny-les-Monts, Mannens-Grandsivaz og Cousset i lag med grendene Tours, Les Arbognes og Le Grabou.
Jurato Ikeda
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Jærmålarar
Jærmålarar er ei nemning på kunstmålarar som har lete seg inspirera av landskapet Jæren. Jarnvegen Jærbanen vart opna i 1878, og gjorde Jæren meir tilgjengeleg for reisande utanfrå. I denne tida var fleire kunstmålarar aktive på Jæren. Dei budde gjerne fast andre stader, men var på Jæren om somrane. Jærmålarar som Kitty Kielland og Nicolai Ulfsten var mykje på Jæren, og måla landskapsbilete. Ting som går att i bileta er jærstrendene med sanddyner, jærhus og torvtaking.
Aiguille de Péclet
Aiguille de Péclet er eit 3 561 meter over havet høgt fjell i Vanoise-massivet i departementet Savoie i Frankrike. Fjellet reiser seg over skilandsbyen Val Thorens.
Dent Parrachée
Dent Parrachée er eit 3 697 meter over havet høgt fjell i Vanoise-massivet i departementet Savoie i Frankrike.
I 1862 var lokale jegerar frå Modane dei fyrste som kleiv til topps på fjellet.
Masataka Nishimoto
Masataka Nishimoto er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Cerezo Osaka (2019).
Inge M. Lyse
Inge Martin Lyse var ein norsk bygningsingeniør frå Forsand, professor i betong og betongkonstruksjonar ved Norges tekniske høgskole i Trondheim.
Liv og gjerning
Frå 1938 var Lyse professor i betongteknikk og betongbruer ved NTH i Trondheim, viserektor 1954-56. Under 2. verdskrigen tok han del i den hemmelege motstandsrørsla. Han var 1951-53 leiar for UNESCO sine folk som tok del i oppbygginga Indias tekniske høgskule.
Lyse var 1953-54 president i det internasjonale forbundet for materialteknisk gransking, og frå 1955 i Norges Tekniske Vitenskapskademi. Same året vart han vald til formann i Norsk Betongforening.
Lyse skreiv ei mengd artiklar og avhandlingar publisert i både norske og utanlandske fagtidsskrift. Han vart tildelt St. Olavs orden i 1966.
Solon-natta
Solon-natta er namnet på eit stormvêr som råka Møre-kysten natta til 17. desember 1901. Uveret fekk namn etter ein fiskebåt som kom vekk i uveret.
Naoki Nishibayashi
Naoki Nishibayashi er ein japansk fotballspelar.
Storskredfjellet i Stryn
Storskredfjellet er eit fjell i Stryn kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1814 meter over havet og er det 442. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Solon-natta
Sildeflåten låg og drifta på felta ut for Runde då det natt til 17. desember 1901 bles opp ein storm frå sørvest. Fiskebåten «Solon» frå Borgund gjekk ned med heile mannskapet, åtte frå Borgund og ein frå Hjørundfjord. Alt ein fann att, då det vart leita etter båten, var nokre garn og ein kabel.
Naoki Nishibayashi
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Storskredfjellet i Stryn
Vestre Storskredfjellet er ein annan fjelltopp med ei høgd på 1742 moh. Dette er den 607. høgast fjelltoppen i Noreg.
Solon-natta
Fire andre båtar miste ein mann kvar. På dekksbåten «Maagen» frå Syvde vart føraren slegen ut av ein brotsjø, medan båtar frå Sande, Volda og Stadlandet alle miste ein mann. Mannskapa frå ein Ålesunds-båt og ein båt frå Stadlandet berga seg etter høvesvis forlis ved Haramsøya og kollsigling.
Iași fylke
Iași er eit fylke (județ) i Romania (rumensk Județul Iași). Fylket ligg i regionen Moldavia, og fylkeshovudstaden er Iași. Iași har eit areal på 5 476 km² og er det nest mest folkerike fylket i landet. 98 % av innbyggjarane er rumenarar, medan dei fleste av resten er sigøynarar. Fylket ligg i utviklingsregion Nord-Est i makroregion 2.
Demografi
Iași fylke hadde 772 348 innbyggjarar ved folketeljinga i 2011. Folketalet i 2018 er estimert til 944 074, med 48,6 % av innbyggjarane busette i dei fem bykommunane.
Etnisitet
Den etniske samansetjinga av befolkninga i fylket ut frå folketeljingane frå 1930 til 2011:
Språk
Morsmål ut frå folketeljinga i 2011:
Religion
Religiøs tilknytning ut frå folketeljinga i 2011:
Administrativ inndeling
Iași har 2 municipiu, 3 oraș og 93 comună.
Kota Nitadori
Kota Nitadori er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Fagiano Okayama og Yokohama FC.