cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lorenzo Valla
Han vekte også oppstyr med boka De falso credita et ementita Constantini donatione, der han prova at Det konstantinske gåveskriftet, som var Kyrkjestaten sitt prov på at Konstantin den store hadde gjeve Pave Sylvester I den verdslege makta i Vestromarriket på 300-talet, var eit falsum. Valla var kritisk til den manglande historiske kompetansen til kommentatorar i mellomalderen. Kommentatorane gjorde ifølgje Valla feil når dei gjekk ut frå at latinske ord og omgrep hadde same tyding i antikken som i mellomalderen: Uttrykka i teksten hadde oppstått under andre historiske og samfunnsmessige tilhøve, og kommentatorane mistolka tekstane fordi dei ikkje hadde tilstrekkeleg kjennskap til tekstens historiske opphav. I analysen av gåveskriftet gjekk han fram ved hjelp av filologisk metode. Først syner han korleis brevet er skrive på dårleg latin, og samanliknar språkføringa i dokumentet med ein seinare forfattar, for på den måten å syne at det ikkje var mogleg å skrive ein slik latin på 300-talet. Vidare provar Valla at det ikkje kan stemme når gåveskriftet seier at patriarken i Konstantinopel skal underordnast paven i Roma, fordi det på det aktuelle tidspunktet ikkje fanst ein patriark i Konstantinopel. Byen var ikkje ein gong kristna på 300-talet. Han viser òg til fleire anakronismar, som til dømes bruken av uttrykket satrap om romerske embetsmenn, som ikkje var i bruk i Roma før på 800-talet.
Jokerman
Medverkande
I tillegg til Dylan spelar Mark Knopfler og Mick Taylor gitar på songen, Alan Clark er på klaverinstrument, Robbie Shakespeare på bass og Sly Dunbar på trommer. Perkusjonen vert spelt av Sammy Figueroa og vart seinare lagt til sporet.
Lorenzo Valla
Provinga av gåveskriftet som eit falsum gjorde at Valla hamna i strid med kyrkja, og ei tid var han i fare for å bli utsett for inkvisisjonen. men då den humanistvennlege Nikolaus V blei pave i 1447, blei han i staden utnemnd til scriptor hjå pavestolen. Han omsette òg skrifter av forfattarar som Herodotos og Thukydides, og underviste i retorikk.
Jokerman
Andre versjonar
Built to Spill spelte inn songen hyllestalbumet til Dylan, Bob Dylan in the 80s: Volume One. Han vart òg spelt av Eliza Gilkyson i 2007 på albumet hennar Your Town Tonight og var med i skodespelet Girl from the North Country.
Lorenzo Valla
Valla var ein av dei mest sentrale rensessansehumanistane, og den filologiske framgangsmåten hans fekk vidfemnande verknad for seinare kjeldekritikk. Tankane hans var mellom anna ein viktig inspirasjon for tekstkritikarar under reformasjonen.
New Horizon av Isaac Hayes
New Horizon er det ellevte studioalbumet til den amerikanske soulmusikaren Isaac Hayes. Albumet kom ut i 1977 og var det første albumet hans på Polydor Records. Dei førre albuma til Hayes hadde seld dårleg. Desse hadde han spelt inn i heimestudioet sitt i Memphis, Hot Buttered Soul, og valde derfor å spele inn dette albumet i Master Sound i Georgia.
Albumet debuterte på 78. plassen på Billboard 200.
Andre versjonar
«Out of the Ghetto» vart spelt av Donald Fagan i 2012 på albumet Sunken Condos.
Samplingar
Nokre av songane på albumet er blitt sampla av andre artistar.
Tirana 9
Tirana 9 (albansk Njësinë No. 9 ne Tiranë) er ein av dei 11 administrative einingane som byen Tirana i Albania er delt inn i.
Fylkesveg 288 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 288 i Møre og Romsdal går mellom Øre kyrkje og Myklebostad i Gjemnes kommune. Vegen går opp vestsida av Skeisdalen til Skei, og ned att på austsida. Vegen er 4,9 km lang.
MarMoussa
MarMoussa (arabisk مار موسى, òg skrive Mar-Moussa) er ein by i Libanon i Matn distrikt i Libanonfjella guvernement. Han ligg 25 km frå Beirut i ei høgd mellom 900 og 1150 meter over havet.
Historie
I 1753 bygde ei gruppe libanesiske munkar klosteret Mar Moussa Al-Habshi over ruinane av ein eldre heilagdom. I seinare år slo familiar frå Jbail, Chbaniyé og Bikfaya seg ned i området, der dei vart tilsett for å dyrke landområda til klosteret. Gradvis voks samfunnet til ein landsby kalla Mar Moussa Ed-Douar. Med støtte frå regjeringa i 1950-åra, klarte bøndene å overta jorda og utvide landsbyen. Sidan den gong er det bygd mange villaer og hus i området rundt, som er dekt av furuskog. Det mest markante landemerket i landsbyen er klosteret og vindmølla.
Innbyggjarane i MarMoussa er følgjarar av Den maronittisk-katolske kyrkja.
Fylkesveg 288
Fylkesveg 288 finst i fleire fylke i Noreg:
Fylkesvei 288 (andre betydninger)
Khenchara
Khenchara (arabisk الخنشارة) er ein landsby i Libanon. Han ligg i Metn distrikt i Libanonfjella mellom Bologna (بولونيا), Bteghrine (بتغرين) og Dhour El Choueir - Ain el Sendianeh (ضهور الشوير - عين السنديانة).
Landsbyen ligg 30 km nordaust for Beirut i ei høgd på mellom 1070 og 1200 moh. Landsbyen består av tradisjonelle murhus med raude tak.
Kenchara og Jouar ligg i same kommune.
St. Johannes av Chouweir-klosteret, eit melkittisk-katolsk kloster, ligg i Khenchara, grunnlagd i 1696-97. Den eldste av dei tre kyrkjene er tileigna St. Johannes døyparen og er datert til 1100-talet. St. Nikolas-kyrkja er frå 1700-talet og har ein vakker ikonostas i tre.
Herman Scheel
Liv
Scheel var fødd på Hamar. Han blei student i 1876 og cand. jur. i 1881. Etter studieopphald i Berlin og London blei han i 1887 universitetsstipendiat og dosent i rettsvitskap ved universitetet i Kristiania. I 1892 blei han dr. jur., og 1893–1898 var han konstituert som professor medan professor Francis Hagerup var statsråd. 1898–1910 og frå 1912 var han høgsterettsassessor. Han var statsråd og sjef for justisdepartementet (justisminister) i Wollert Konow si regjering frå 1. februar 1910 til 15. februar 1912, for Høgre. Frå 1912 var han dommar i Høgsterett, og frå 1920-1929 Høgsterettsjustitiarius.
Han var gift med Sara Leonore Sandberg og hadde fem born.
Scheel blei utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden. Han blei også tildelt storkross av Italias kroneorden.
Sde Ya'akov
Sde Ya'akov (hebraisk skrift שְׂדֵה יַעֲקֹב, tyder 'Ya'akov-sletta') er ein religiøs moshav nord i Israel. Han ligg nær Kiryat Tiv'on og høyrer til Jezreeldalen regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 921.
Royton
Royton  er ein by i grevskapet Stor-Manchester i England. Han har kring 21 000 innbyggjarar ved elva Irk og foten av Penninane. Han ligg 3 km nordvest for Oldham, 5 km søraust for Rochdale og 12 km nordaust for Manchester.
Sweetheart Like You
«Sweetheart Like You» er ein song av Bob Dylan som kom ut i 1983 på albumet Infidels. Songen vart spelt inn 18. april 1983 og kom ut på singel i desember 1983 med «Union Sundown» som B-side.
«Sweetheart Like You» nådde 55. plassen på Billboard Hot 100 den 28. januar 1984, og låg på lista i totalt ni veker. Songen gjekk òg inn på ARIA-lista i Australia, der han nådde 74. plassen.
Det vart laga musikkvideo til songen med Steve Ripley og Carla Olson. Fram til no (2018) har Dylan aldri spelt songen på konsert.
Medverkande
I tillegg til Dylan spelar Mark Knopfler og Mick Taylor gitar på songen, Alan Clark spelar klaverinstrument, Robbie Shakespeare er på bass og Sly Dunbar spelar trommer.
Mottaking
Rolling Stone rangerte songen på 75. plassen på lista si over dei 100 beste Bob Dylan-songane, og kåra songen til ein av dei beste songane hans frå 1980-åra. Dei omtalte songen som «den typen kjærleikssong som berre Bob Dylan kan skrive».
Songen fekk kritikk for tekstlinja «a woman like you should be at home/That's where you belong» («ei kvinne som deg skulle vore heime/Det er der du høyrer til») I samanheng med resten av teksten er det klart at det er ei kvinne som går på gata og som Dylan syng heller burde vere heime.
Andre versjonar
Craig Finn frå The Hold Steady spelte inn songen på hyllestalbumet Bob Dylan in the 80s: Volume One. Songen er òg blitt spelt av artistar som Rod Stewart, på albumetA Spanner in the Works. Songen er med i skodespelet Girl from the North Country.
Linn LM-1
LM-1 Drum Computer, produsert av Linn Electronics Inc., var den første trommemaskinen som nytta digital sampling av akustiske trommer. Han vart laga av Roger Linn, og var òg ein av dei første programmerbare trommemaskinane. Han vart lansert tidleg i 1980 og kosta kring $5 000 då han kom ut, og seinare tusen dollar billigare før etterkomaren LinnDrum kom ut. Han vart godt likt av musikarar på grunn av den karakteristiske lyden, og kan høyrast på innspelingar av kjende artistar som Prince, Michael Jackson, The Human League, Peter Gabriel, Kraftwerk og mange andre popartistar i 1980-åra.
Internasjonal politikk
Internasjonal politikk (IP) eller internasjonale relasjonar (IR), òg kalla internasjonale studiar (engelsk International Relations, International Studies eller International Affairs), er det vitskaplege studiet om høva mellom statane i verda. Studiet fokuserer på mellomstatleg aktivitet, som diplomati, handel, utanrikspolitikk og væpna konfliktar, og dessutan høva til og mellom internasjonale aktørar, som internasjonale politiske og økonomiske organisasjonar, internasjonale domstolar, ikkje-statlege organisasjonar og fleirnasjonale selskap.
Internasjonale relasjonar kan anten studerast som ein statsvitskapleg disiplin, der hovudvekta ligg på studiet av utanrikspolitikk, diplomati, væpna konfliktar og dessutan moderne verdshistorie, eller ein meir tverrfagleg disiplin der også internasjonal økonomi og folkerett vert inkludert. I Noreg vert det statsvitskaplege studiet av internasjonale relasjonar ofte kalla internasjonal politikk, medan det tverrfaglege studiefeltet vert kalla internasjonale studiar.
Internasjonal politikk som moderne fagdisiplin er relativt nytt, og oppstod i kjølvatnet av den fyrste verdskrigen, då ei veksande gruppe statsvitarar ynskte å finna svar på korleis mellomstatlege konfliktar og krigar oppstod, og korleis desse kunne handterast og mogelegvis forhindrast. Samstundes som verda vart stadig meir globalisert, vart studiet av mellomstatleg aktivitet åtaka frå disiplinar som økonomi, historie og rettsvitskap, og konvergerte over tid til eit heilskapleg studiefelt.
Aberystwyth University i Wales var fyrst ute med eige gradsstudium i internasjonale relasjonar, der bachelorgrad vart tilbode allereie i 1919. Utover 1920-talet fylgde mellom anna London School of Economics og University of Oxford etter med eigne studiar innanfor fagfeltet, noko som bidrog til å gjeva faget sjølvstende og prominens.
Terminologi
Internasjonale relasjonar er i Skandinavia og Noreg tradisjonelt studert som ein undergrein av statsvitskapen, under terminologien internasjonal politikk. I denne samanhengen gjeld IR studiet av politiske forbindingar mellom statar; utanrikspolitikk, diplomati, forsvar, internasjonale organisasjonar og moderne verdshistorie. I engelskspråklege krinsar kan mellombels internasjonale relasjonar òg visa til eit meir tverrfagleg studium der også internasjonal økonomi og folkerett er sentrale fag. I Noreg vert dette kalla internasjonale studiar, for å skilja det tverrfaglege studiet av internasjonale relasjonar frå det statsvitskaplege studiet av internasjonal politikk. I akademiske journalar og daglegtale nyttar ein terminologien internasjonal politikk og internasjonale studiar stort sett om kvarandre om det same fagfeltet IR, der fokuset ligg på studiar av forbindingane mellom verdas statar, både politisk, økonomisk og juridisk.
Teoriretningar
Innanfor studiet av internasjonal politikk finst det ei rekkje teoriar som på ulikt vis freistar å skildra korleis statar oppfører seg – og kvifor dei gjer det dei gjer – i det internasjonale systemet, såkalla internasjonal politisk teori. Desse kan grovt sett delast inn i dei tre hovudgreiner: realisme, liberalisme, og konstruktivisme.
Realisme
Realismen som teori hevdar det internasjonale samfunnet er eit anarki, som fylgje av fråværet av ei overordna makt på det internasjonale plan. Dette resulterer i at alle sjølvstendige statar til einkvar tid er overlatne til seg sjølv, økonomisk, militært, og tryggingspolitisk for å overleva i den anarkiske verda. I tillegg legg realistane vekt på at internasjonal samhandling stort sett byggjer på dei strategiske vurderingane til statar på korleis dei sjølv kan skaffa seg mest mogeleg makt, i form av eit sterkt forsvar, ein sterk og sjølvstendig økonomi, og eit mektig diplomati. I realistisk teori er suverene statar dei viktigaste aktørane i internasjonal politikk – det vil seia at internasjonale organisasjonar og domstolar berre er ein reiskap for individuelle statar for å fremja eigne interesser, og dimed av liten relevans som reint sjølvstendige subjekt. Statar vert sedde på som unitære aktørar, der eit sentralt maktapparat internt stort sett styrer korleis utanrikspolitikk vert utforma. Realismen er høvesvis ein pessimistisk teori som meiner fred mellom alle land i verda er uunngåeleg.
Tirana 10
Tirana 10 (albansk Njësinë No. 10 ne Tiranë) er ein av dei 11 administrative einingane som byen Tirana i Albania er delt inn i.
Eininga omfattar:
Internasjonal politikk
Realismens historie
Realismen er den eldste teorien innan internasjonale studiar, og kan seiast å ha sin idéhistoriske byrjing i den greske strategen og historikaren Thukydid sine skriftlege observasjonar etter Peleponnesarkrigen mellom Sparta og Aten. Her skreiv han fylgjande: «Dei sterke gjer kva dei kan, medan dei svake lid kva dei må» (Engelsk The strong do what they can while the weak suffer what they must). Det er altså den sterkaste som styrer – mektige statar gjer kva makta deira tillèt dei å gjera, medan veike statar må tola å lida. Seinare fylgjer fleire tekstar i same bane, mellom anna boka Fyrsten til Machiavelli, som kan skildrast som ei detaljert handbok i å skaffa seg og halda på makt i dei italienske bystatane på 1500-talet. Her er det inngåande skildra at bruk av militær makt er viktig for å sikra overlevinga og legitimiteten til statar. Seinare kom Thomas Hobbes innverknadsrike verk Leviathan, som også er nemnt som ei viktig inspirasjonskjelde for politisk realisme – her vart politikk skildra som ein kontinuerleg maktkamp mellom menn i ein anarkistisk verda; vidare heita det at statar vart påverka av den ibuande egoismen og eigeninteressa til menneske, som dimed handla på tilsvarande måte.
Den fyrste til å nytta desse idéane til å formulera ein samanhengande teori var den tysk-amerikanske statsvitaren Hans Morgenthau med boka Politics Amongst Nations frå 1948. Morgenthau meinte internasjonal politikk vart styrt på bakgrunn av objektive lover med røter i menneskenaturen. Desse lovene var stort sett dei same primitive naturlovene som i boka Leviathan til Hobbes. Vidare la Morgenthau fram eit trekk som er viktig i alle typar politisk realisme: at statar er rasjonelle aktørar. Dette tyder at statar gjer ei rasjonell vurdering av ein gjeven politisk situasjon, for dinest å nytta dei midla staten har til rådvelde for å verna dei nasjonale interessene sine på best mogeleg vis.
Sde Ya'akov
Landsbyen vart grunnlagd i 1927 og vart kalla opp etter Yitzchak Yaacov Reines, som grunnla Mizrachi. Han var den første busetjingar som vart grunnlagd av Hapoel HaMizrachi.
Internasjonal politikk
Liberalisme
Liberalismen hevdar, til skilnad frå realismen, at statar ikkje er fullkome sjølvstendige subjekt, men derimot er innbyrdes avhengig av kvarandre igjennom økonomiske samband og deltaking i internasjonale organisasjonar, t.d. FN, EU og NATO. Mellomstatlege organisasjonar, transnasjonale selskap, og friviljuge organisasjonar vert tillagde stor innverknad og eigenverdi, av di dei over tid kan opparbeida seg stor innverknad og sjølvstende, og etterkvart utøvd innverknad på statar som er medlem. Statane vert dimed sedde til side, sidan handlingane deira er strengt handsama av eit regulert internasjonalt system som legg føringar på utanrikspolitikken deira.
Til skilnad frå realismen vert statar i liberalismen sett på som pluralistiske arenaer der mellom anna næringsliv, organisasjonar og embetsverk speler inn i utviklinga av utanrikspolitikk.
Liberalismen er ein høvesvis optimistisk teori. Både realismen og liberalismen er samde om at verda er anarkisk – inkje overordna herredøme – likevel meiner liberalistane, til skilnad frå realistane, at internasjonal fred kan vera mogeleg å oppnå igjennom ulike samarbeidsplattformer, mellomstatlege organisasjonar og mellomstatlege politiske og økonomiske semjer.
Liberalismens historie
Det liberalistiske perspektivet kan seiast å ha sitt idéhistoriske opphav ifrå essayet Til den evige freden frå 1775 av Immanuel Kant. Kant meinte statar over tid ville verta meir og meir samanvevd igjennom økonomisk og politisk samarbeid, og enda med å danna ein føderasjon av statar der varig fred vil herska. I moderne tid gjorde liberalisme seg gjeldande som IP/IR-teori sidan verdssamfunnet – særleg Vesten – verka særs fredeleg i tiåra etter den andre verdskrigen, og at dette såg ut til å kunna sporast tilbake til økonomisk samarbeid igjennom organisasjonar som IMF, GATT og Verdsbanken, og dessutan politisk samarbeid igjennom FN, Europarådet og OECD, for å nemna nokre. Realismen og fokuset hans på aggressiv utanrikspolitikk vart sett på som gamaldags, og eit nytt paradigme for analyse av verdssamfunnet vart dimed konstruert – liberalismen.
Konstruktivisme
Konstruktivismen vart utvikla på 80-talet inspirert av sosiologiske idéar som sosial konstruktivisme. Konstruktivistane legg vekt på at verda er sosialt konstruert av menneska. Konstruktivistisk analyse legg vekt på at det er normer, idéar og identitetar som er gjeldande i det internasjonale samfunnet. I konstruktivismen analyserer ein eit mangfald av aktørar; då fyrst og fremst menneske, og korleis desse samhandlar med kvarandre, og skapar normer, idéar og identitetar som definerer internasjonal samhandling. Igjennom kontinuerleg samhandling vert statsleiarar sosialisert med kvarandre, og det er fyrst og fremst deira verdssyn som definerer internasjonale relasjonar. Til dømes dersom statsleiarar vert sosialiserte til den norma at kjemiske våpen er rangt, vil dette definera krigføring. Vert identiteten til Sovjetsamveldet stempla som eit «vondt imperium» vil dette påverka oppfatninga deira av røyndomen, og dimed påverka åtferda deira. Dersom europeiske avgjerdstakarar har ein idé om Europa som eitt kulturelt og historisk fellesskap, vil dette langt på veg forklåra mykje av kvifor den europeisk integrasjonen har kome såpass langt. Med andre ord er det normer, idéar og identitetar og korleis desse vert forma og vert nytta av aktørane på det internasjonale planet som er definerande i konstruktivismen.
Sentralt står Alexander Wendt som tenkjar innan konstruktivismen.
Feminisme
Feminisme er til dels teke i bruk innanfor konstruktivistisk analyse for å forklåra korleis det internasjonale systemet er prega av konflikt av di normer som er assosiert med maskulinitet. Kvinner i politikken har andre perspektiv på utanrikspolitikk; i all hovudsak vert det lagd stor vekt på at kvinner oftare vel diplomati, fredeleg konflikthandtering og samarbeid.
Postkolonisme
Postkolonisme fokuserer på konsekvensane av kolonialisme og imperialisme, og meiner fylgjeleg at verda vert styrt på bakgrunn av ei eurosentrisk sjon. Dagens haldningar, handlemåtar og strukturar i det internasjonale samfunnet er i Vestens favør som fylgje av historiske hendingar. Dei meiner difor at den noverande praksisen i internasjonal politikk er av rasistisk og dehumaniserande karakter.
The Pretty Things av The Pretty Things
Innspeling
Innspelinga av debutalbumet skal ha vore ei legendarisk øving innan anarki, og berre 30 minuttar inn i dei to innspelingsdagane reiste den originale produsenten Jack Baverstock, som òg var sjef for plateselskapet deira, seg og gjekk ut. Albumet vart laga under rettleiing av trommeslagaren Bobby Graham. I lag danna dei eit album som i følgje Allmusic «fekk den tidlege musikken til The Rolling Stones, til å høyrast ut som The Beatles: særs kalkulert, lett og fornem. The Pretty Things spelte praktisk talt kvar einaste song og instrument der nåla var pressa opp på raudt.»
2011-utgåva
Albumet kom ut på CD i lag med oppfølgjaralbumet Get the Picture? som the pretty things get the picture? Begge platene inneheldt bonusspor.
Salslister
The Pretty Things nådde sjetteplassen og låg ti veker inne på UK Albums Chart i 1965.
Clarks element
Clarks element er eit elektrisk element konstruert av J.L. Clark. Det vert nytta som normalelement ved måling av elektrisk spenning. Den positive polen består av kvikksølv omgjeven av ei blanding av kvikksølv(I)sulfat og sinksulfat, den negative polen består av sinkamalgam. Elektrolytten er ei konsentrert løysing av sinksulfat i vatn. Den elektromotoriske spenninga ved 18 °C er 1,4292 volt, og han minkar med 0,00123 volt per grad temperaturstigning.
Nahalal
Nahalal (hebraisk נַהֲלָל), er ein moshav nord i Israel.
Namnet kjem frå ein bibelsk landsby som høyrte til Sebulonstammen (Josva 19:15). Han ligg i Jezreeldalen regionale kommune. I 2008 hadde han eit folketal på 907.
Historie
Den moderne moshaven vart forma av Richard Kauffmann og vart grunnlagd i 1921. Grunnleggjarane immigrerte til Palestinamandatet frå Aust-Europa i det som er kjend som den andre og den tredje Aliyah mellom 1904 og 1914 (på slutten av det osmanske styre). Somme hadde vore medlemmar i den første kibbutzen, Degania. Etter å ha arbeidd i gardssamfunna i eit tiår, ønskte dei å opprette ein fellesgard som minna om ein kibbutz, men der familiane budde kvar for seg (kibbutzar hadde fellesmåltid og barna sov i eigne hus).
Moshaven vart grunnlagd den 11. september 1921 på eit landområde som vart til dei av Jewish National Fund.
Dei små bekkane i området skapte myrer som trekt til seg mygg som spreidde malaria. Dei høyrte på åtvaringane til ekspertar blant dei, som dr. Hillel Yaffe, ein ekspert på kampen mot malari, og dei slo seg for ei stund ned på ein ås i nærleiken, nær den arabiske landsbyen Ma'lul. Seinare kom grunnleggjarane ned frå åsen og delte landet seg i mellom.
Den 22. desember 1932 vart eit medlem i moshaven og sonen hans drepen då ei bombe vart kasta inn i heimen deira.
Planløysinga til landsbyen i Nahalal, utforma av arkitekten Richard Kauffmann, danna mønsteret for mange moshavenim som vart oppretta før 1948. Løysinga baserte seg på konsentriske sirklar, med fellesbygningane (skule, administrasjon, kultur, butikkar og lager) i midten, heimane i den inste sirkelen, gardsbygningane i den neste, og utafor der hagar, marker og åkrar.
For the Sake of Love
For the Sake of Love er det tolvte studioalbumet til den amerikanske soulmusikaren Isaac Hayes. Albumet kom ut i 1978 på Polydor Records. Det debuterte på 75. plassen på Billboard 200.
Samplingar
Somme av songane på albumet er blitt sampla av andre artistar.
Slaget ved Friedlingen
Slaget ved Friedlingen vart utkjempa i 1702 mellom Frankrike og Det tysk-romerske riket. Keisarstyrkane var leia av markgreve Ludvig Vilhelm av Baden-Baden, medan franskmennene var leia av Claude Louis Hector de Villars. Franskmennene gjekk av med sigeren.
Opptakt
Franskmennene prøvde å auka makta si på austsida av elva Rhinen. Hausten 1702 fekk Villars ordre frå Ludvig XIV om å gå til åtak på Schwaben. Dei franske styrkane trengde å slå seg saman med sine allierte i Bayern og måte slå keisaren sine styrkar som stod mellom dei.
Slaget
Franskmennene kryssa Rhinen ved Weil am Rhein, like nord for Basel den 14. oktober 1702. Villars gjekk til åtak på keisararmen ved Friedlingen. Den framtidige feltmarskalken Ludvig Vilhelm sette armeen sin i skyttargraver og klarte å halde franskmennene unna ei tid. Han trekte seg så attende i god orden mot nord.
Etterverknad
Det var ein pyrrhossiger for Villars. Franskmennene tapte 1703 mann som døydde og 2601 som vart skadde, medan keisararmen tapte 3000 mann, medan 742 vart skadde. Villars vart òg hindra frå å slå seg saman med bayerane.
Landsbyane på austsida av Rhinen vart hardt råka, særleg Weil am Rhein.
Kjølingsraten i atmosfæren
Kjølingsraten i atmosfæren seier kor mykje temperaturen endrar seg med høgda. Lufttemperaturen varierer både vassrett og loddrett og har såleis ein tredimensjonal temperaturgradient, men gradienten er som regel mykje sterkare oppover i atmosfæren enn bortover.
Definisjon
Matematisk blir den vertikale temperaturgradienten skriven slik:
der \Gamma (gamma) er kjølingsraten uttrykt som den negative brøken mellom temperaturskilnaden dT (i °C) mellom to høgdenivå, og høgdeskilnaden mellom dei to nivåa, dz (i meter). \Gamma er negativ berre viss temperaturen stig med høgda. I normalt vêr er \Gamma positiv, sidan temperaturen vanlegvis er høgast nær bakken og lågare oppover i luftsøyla. Temperaturen minkar i snitt om lag 6,5 °C/km for kvar kilometer, men det relle talet er vêravhengig og vil også variera med klokkeslett, årstid og klimasone.
Kjølingsraten for ei luftpakke
Kjølingsraten i omgivnadene, \Gamma, skil seg frå den tørradiabatiske og våtadiabatiske kjølingsraten, som er mål på kor mykje ei luftpakke blir avkjølt når ho stig. Den tørradiabatiske \Gammad, eller berre tørradiabaten, er 9,8 °C/km og gjeld for luft som er umetta på fukt. Talet kan sjåast som ein konstant i meteorologiske samanhengar. Når lufta er metta på fukt og stig oppover, avgir ho latent varme sidan noko av vassdampen kondenserer. Avkjølinga for ei metta luftpakke går difor seinare, og våtadiabaten \Gammaw er kring helvta av tørradiabaten, altså nær 5 °C/km, eller endå litt mindre for varm luft, og litt meir for kald luft.
Konveksjon
Temperaturprofilen i atmosfæren er resultatet av eit samspel mellom varmeleiing, varmestråling og konveksjon. Sollyset treffer land og hav og varmar dei opp, medan jordyta avgir varme vidare til lufta både ved varmeleiing (konduksjon), utstråling og fordamping. Når lufta blir varma opp nedanfrå, stig ho ofte oppover i bobler ("pakker") og får lågare trykk, slik at temperaturen minkar. Dette heiter konveksjon og er ei viktig årsak til nedbør.
Lufta kan stiga berre viss atmosfæren er ustabil, også kalla instabil eller ustø. Det vil seia at ei luftpakke, når ho får eit lite dytt oppover, er lettare enn lufta omkring på den nye høgda. Meir formelt heiter det at kjølingsraten i omgivnadene \Gamma må vera større enn tørradiabaten \Gammad, for at atmosfæren skal vera ustabil. Luftpakka fylgjer då \Gammad så lenge ho er umetta, men idet ho når opp til kondensasjonsnivået for heving, er det våtadiabaten \Gammaw som gjeld. Våtadiabaten er lågare enn tørradiabaten, og det er difor lettare for ei luftpakke å stiga når ho er metta på vassdamp. Dersom \Gamma ligg mellom \Gammad og \Gammaw, heiter det at atmosfæren er betinga ustabil.
Atmosfæren kan vera betinga eller ubetinga ustabil i nokre høgder og stabil i andre. Stratosfæren, den delen av atmosfæren som ligg over troposfæren, er svært stabil, og luftpakker kjem sjeldan forbi tropopausen, grenseflata mellom dei to laga.
Temperaturprofilen frå ein vêrballong seier om atmosfæren er stabil eller ustabil, og i kva lag.
Dhurma
Dhurma eller Darma (arabisk ضرما) er ein liten by 73 km med bil nordvest for Riyadh i Saudi-Arabia. Han er senteret i det vesle Dhruma guvernement i Riyadh-provinsen, og hadde 10 267 innbyggjarar i folketeljinga i 2004. Han ligg i den vide Al-Batin-dalen, der òg den større byen Muzahmiyya ligg.
Historie
Byen er nemnt i eit dikt på 600-talet av Jarir som «Qarma» eller «Garma», og er òg nemnt med same namn i leksikonet til Yaqut. Det er ukjend når namnet «Dhruma» kom i bruk. Landsbyen var viktig før 1900-talet i Nejd som ein vestleg innfallsport til regionen Wadi Hanifa, som omfattar Riyadh og Diriyah, 	og tok ofte hovudtyngda av militærtokt som var retta mot regionen. Dei tradisjonelle herskarane var fjerne slektningar av Al Saud-familien, og Dhruma slo seg saman med Den første saudiarabiske staten på slutten av 1700-talet. Ein stor invasjon av saudi-styrte territorium av Yam-stamma frå Najran, kring 1000 km mot sør, vart driven attende av folket i Dhruma i 1775, etter eit intenst slag i ein nærliggande palmeskog.
Seinare kringsete egyptisk-osmanske styrkar leia av Ibrahim Pasja byen på veg til den saudiske hovudstaden Diriyah. Dhruma gav dei god motstand og avslo tilbodet til Ibrahimom ein våpenkvile i byte mot at han fekk lov å dra vidare til Diriyah. Byen overgav seg tidleg i 1818 og straffa til Ibrahim var særleg hard, og han let soldatane sine plyndre landsbyen. Byen kom seg noko etter denne hendinga og hadde nesten 6 000 innbyggjarar i 1917. Etter at hovudvegen mellom Riyadh og Mekka vart lagt utanom Dhurma, har det gått nedover med byen og mange av innbyggjarane har flytta til Riyadh.
Tirana 11
Tirana 11 (albansk Njësinë No. 11 ne Tiranë) er ein av dei 11 administrative einingane som byen Tirana i Albania er delt inn i.
Eininga omfattar bydelane:
Austblokka
Austblokka var ei nemning på fleire statar med offentleg erklært sosialistisk eller kommunistisk styre i Aust- og Sentral-Europa under den kalde krigen. Omgrepet inkluderte landa i Warszawapakta i tillegg til Jugoslavia og Albania, med Sovjetunionen som den fremste staten og største maktfaktor.
Dei fleste av austblokklanda var kontrollert av Sovjetunionen; Ungarn og Tsjekkoslovakia vart òg okkupert av Sovjetunionen. I tillegg fanst det land som vart oppfatta som meir nøytrale, statar som var styrte av kommunistiske parti, men som likevel klarte å unngå å verte styrt av Sovjetunionen, slik som Albania og Jugoslavia.
Omgrepet står i motsetning til Vestblokka, òg omtalt som vesterlanda, «den vestlege verda» eller meir retorisk som «den frie verda», som grovt rekna omfatta landa i NATO.
Landa i austblokka omtalte seg sjølve som folkedemokrati og sosialistiske statar. Omgrepet «Jernteppet» vart nytta for å markere det geografiske skiljet mellom aust- og vestblokka. Berlinmuren, som skilte den austtyske hovudstaten frå den vesttyske hovudstaten, var eit kjent symbol på det fysiske skiljet mellom dei vestre og dei austre statane.
Shanklin
Shanklin  er ein by på Isle of Wight utanfor sørkysten av England. Han har kring 8000 innbyggjarar og ligg på austsida av øya ved Sandown Bay. Sandstranda, gamlebyen og ei skogkledd kløft, Shanklin Chine, er av hovudattraksjonane.
Verdscupen i skiskyting 2004
Verdscupen i skiskyting 2004 tok til 4. desember 2003 og vart avslutta 4. mars 2004. Turneringa omfatta 26 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Kontiolahti i Finland, Hochfilzen i Austerrike, Osrblie i Slovakia, Pokljuka i Slovenia, Ruhpolding og Oberhof i Tyskland, Antholz i Italia, Lake Placid og Fort Kent i USA, Oslo i Noreg.
Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20 km normalprogram, ni stk 10-kilometer sprint, sju jaktstartar à 12,5 km og fire 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fire stafettar over 4 x 7,5 km. Kvinnene tevla i tre 15 km normalprogram, ni stk 7,5 km sprint, sju jaktstartar à 10 km og fire fellesstartar à 12,5 kilometer. Dessutan vart det arrangert fire stafettar over 4 x 6 km.
Ekteparet Raphaël Poirée frå Frankrike og Liv Grete Skjelbreid frå Noreg sigra i kvar si verdscup-turnering. Det var Poirées fjerde og siste sesong-triumf i verdscupen. Av karane kom Ole Einar Bjørndalen på andreplass i verdscupen, som året før la tyske Ricco Gross beslag på tredjeplassen. Av kvinnene var russiske Olga Pyljova den nestbeste, medan franske Sandrine Bailly vart nummer tre samanlagt.
Rif Dimashq guvernement
Rif Dimashq guvernement (arabisk محافظة ريف دمشق, Muḥāfaẓat Rīf Dimashq, tyder «Guvernementet ved landsbygda kring Damaskus») er eit av 14 guvernement i Syria. Det ligg sørvest i landet og grensar til guvernementa Quneitra, Daraa og al-Suwayda (utgjer den historiske regionen Hauran) i sørvest, Homs i nord, Libanon i vest og Jordan i sør.
Distrikt
Guvernementet er delt inn i distrikt (manatiq):
Desse er vidare delt inn i 36 underdistrikt (nawahi).
You Gave Me a Mountain
«You Gave Me a Mountain» (stundom «Lord, You Gave Me a Mountain») er ein song skriven av countryartisten Marty Robbins i 1960-åra. Han har blitt spelt inn sidan av mange artistar, inkludert Robbins sjølv, men den største hitten fekk Frankie Laine i 1969. Denne versjonen kom ut på albumet til Laine med same namn.
Historie
I sjølvbiografien til Laine, That Lucky Old Son, sa han at «Marty Robbins sa ein gong til meg at han hadde prøvd å få 'You Gave Me a Mountain' kjend for meg i fleire år, før han endeleg klarte det i november 1968. Eg skulle ønskt han hadde vore kjappare, for det var mange gonger i midten av 1960-åra der eg lengta etter ein så bra song.»
Teksten handlar om ei rekkje utfordringar songaren må gjennom i livet sitt, som at mora døyr då ho føder han, at han vart uskuldig fengsla og at kona tar barna og forlet han. Han skildrar desse som åsar han må over, men at denne gongen har Herren gjeve han eit fjell han må klatre.
Mottaking
Songen vart gjeven ut på singel i 1969 og vart ein hitsingel for den då 55 år gamle Laine på den amerikanske singellista. Han nådde 24. plassen på Billboard Hot 100 i mars det året, og låg i alt sju veker inne på topp 40, og vart den siste topp 40-hitten til i den lange karrieren til Laine. Same månaden låg songen to veker på toppen av Billboard Easy Listening-lista.
Andre versjonar
Robbins spelte inn ein versjon av sin eigen song, men denne vart ikkje gjeven ut på singel, berre på albumet It's a Sin i 1969 i tillegg til somme av samlealbuma hans. Countrysongaren Johnny Bush spelte òg ein versjon av songen i 1969 og denne nådde sjuandeplassen på Billboard Hot Country Singles-lista det året. Elvis Presley spelte songen på konserten sin i Honolulu i 1973, Aloha from Hawaii og det påfølgjande konsertalbumet Aloha from Hawaii: Via Satellite. Presley sin versjon finst på fleire av albuma hans utover 1970-åra.
Andre artistar som spelte inn versjonar av songen eller spelte han på konsertar var Don McLean, Eddy Arnold, Ray Price, Margie Singleton, Gene Watson, Jim Nabors, Dean Martin og Christer Sjögren.
Clinton-anlegga
Clinton-anlegga er eit forsøksanlegg for kjernefysiske reaktorer og for framstilling og separasjon av fisjonable isotopar (235U og 239Pu). Det vart oppført i Clinton ved Oak Ridge i Tennessee i USA, under andre verdskrigen. Uranet som vart framstilt her vart nytta i atombomba over Hiroshima i 1945.
I dag utgjer anlegg ein del av Oak Ridge National Laboratory.
Arthur Henderson
Arthur Henderson var ein britisk politikar for det britiske arbeidarpartiet og vinnar av Nobels fredspris i 1934.
Biografi
Arthur Henderson vart fødd i Glasgow i Skottland, og voks opp der fram til faren døydde då Arthur var ti år gamal. Familien flytte så til Newcastle, der Arthur Henderson begynte å jobba ved ein lokomotivfabrikk allereie frå tolvårsalderen. Året han fylte 16, konverterte han til metodismen og vart snart lekpreikar. Då han miste jobben ved fabrikken i 1884, konsentrerte han seg om å vera forkynnar og om å studera ymse emne på eiga hand.
I 1892, nær tretti år gamal, tok Henderson til å verta involvert i fagforeiningar, der han snart fekk viktige posisjonar. Henderson var likevel imot streikar, fordi han meinte dei gjorde meir skade enn nytte. Han var med på skipingsmøtet av Labour Representation Committee eller LRC, forløparen til det britiske arbeidarpartiet. Henderson vart vald til kasserar for LRC i 1903, og han vart medlem i Underhuset same året.
Frå 1908 - 1910 var Henderson leiar for det britiske arbeidarpartiet, som no hadde skift namn til Labour Party. Etter utbrotet av fyrste verdskrigen i 1914, trekte den dåverande partileiaren Ramsay MacDonald seg, og Henderson tok over. Året etter vart han utnemnd til utdanningsminister, og vart med det den fyrste britiske sosialdemokratiske politikaren som vart statsråd. Etter eit skifte av statsminister i 1916, fekk Henderson eit anna verv som statsråd. I 1917 føreslo Henderson å skipa ein internasjonal konferanse for å få slutt på krigen, men då dette vart nedstemt i kabinetter, trekte han seg frå som statsråd og gjekk også av som partileiar kort tid etter. Etter det omstridde valet etter freden i 1918, miste Henderson parlamentsstillinga si.
Etter nokre år der Henderson vart vald inn og ut av parlamentet, vart han utnemnd til innanriksminister i Ramsay MacDonald si kortvarige sosialdemokratiske regjering frå januar til november 1924. MacDonald danna ny regjering i 1929, og utnemnde denne gongen Henderson til utanriksminister. I denne stillinga freista Henderson å løysa opp i usemja som hadde bygt seg opp i Europa sidan fyrste verdskrigen. Storbritannia erklærte full stønad til Folkeforbundet, og oppretta diplomatiske band til Sovjetunionen. Regjeringa MacDonald fekk gjennomslag for mykje av politikken sin, men måtte gå av i 1931 som fylgje av den økonomiske krisa i Europa.
Ei stund etter dette var Henderson partileiar att, men trekte seg i 1932. Dei siste åra av livet sitt arbeidde Henderson for å motverka ein mogleg ny storkrig, m.a. ved å vera formann for nedrustingskonferansen i Genève. For dette nedrustingsarbeidet mottok han Nobels fredspris i 1934. Året etter døydde han, 72 år gamal. To av sønene hans, William og Arthur, vart sjølve politikarar for Labour.
Tel Adashim
Tel Adashim (hebraisk תֵּל עֲדָשִׁים, tyder Linseåsen) er ein moshav nord i Israel. Han ligg mellom Nasaret og Afula og høyrer til Jezreeldalen regionale kommune. I 2006, hadde han eit folketal på 744.
Busetjinga av området byrja i 1913 då Hashomer grunnla Tel Adash, ei busetjing som skulle forsvare oljerøyrleidninga frå Irak til Haifa, men i 1918 var det berre to familiar att. I 1923 vart det grunnlagd ein moshav på staden som fekk namnet Tel Adashim.
Maximilian II Emanuel av Bayern
Maximilian II òg kjend som Max Emanuel eller Maximilian Emanuel, var ein Wittelsbach-herskar av Bayern og ein kurfyrste (Kurfürst) i Det tysk-romerske riket. Han var òg den siste guvernøren i Dei spanske Nederlanda og hertug av Luxembourg. Han var ein dugande soldat og ambisjonane hans førte han i konfliktar som avgrensa dei ultimate dynastiske måla hans.
Han var fødd i München med Ferdinand Maria av Bayern og Henriette Adelaide av Savoie (d. 1676) som foreldre. Besteforeldra på morsida var Victor Amadeus I av Savoie og Christine Marie av Frankrike. Christine Marie var den andre dottera til Henrik IV av Frankrike og den andre kona hans Marie de' Medici.
Maximilian Emanuel etterfølgde faren sin i 1679. Han deltok i 1683 i tyrkarane utanfor Wien, utmerkte seg dei følgjande åra ved Gran, Buda, Mohács og Beograd, og vart i 1690 den keisarlege general ved Rhinen og kjempa kvar etterfølgjande sommar heilt til freden i Rijswijk (1697) ved Rhinen, i Italia eller i Dei spanske Nederlanda, der han var guvernør sidan 1691. I 1698 vart sonen hans med Maria Antonia av Austerrike, kurfyrsten Joseph Ferdinand, gjennom testamente innsett som arvtakar av heile det spanske monarkiet, men den unge prinsen døydde den 6 februar 1699, og enda dermed dei strålande utsiktene for familien. I mellomtida hadde Maximilian Emanuel i 1694 gifta seg med dotter til polske kongen Johan III Sobieski, Theresa Kunigunda.
Då den spanske arvefølgjekrigen braut ut (1701), stod han ved sida av broren sin, kurfyrste Joseph Clement av Köln i Frankrike, i staden for keisaren si side, lokka av lovnader om kongeleg vørdnad, og om mogleg kanskje overta keisarkrona etter Leopold I døydde. I løpet av krigen kommanderte han med store heider, men vart så i 1704 som følgje av den fransk-bayerske nederlaget på ved Höchstadt forvist frå landet sitt, og sidan 1706 saman med broren sin erklært lovlaus av den nye keisaren, Josef I. Først ved freden i Baden (1714) vart dette oppheva, og Maximilian Emanuel returnerte til Bayern i 1715. Han vart etterfølgd av den eldste sonen sin frå det andre ekteskapet sitt, Karl Albert.
Joël Bats
Klubbspel
Bats var frå 1974 til -80 i stallen til Sochaux. Etter seks sesongar med mykje benkesliting gjekk han over til nyopprykte AJ Auxerre, der han snøgt vart fyrstemålvakt og elles lagt merke til. Sommaren 1984 vart han overført til Paris Saint-Germain. I sin andre sesong med laget frå Paris var han med å vinne klubbens aller fyrste seriegull. Bats vart verande i PSG til han la opp som profesjonell i 1992.
Landslagsspel
Frå hausten 1983 til -89 vakta Bats Frankrikes mål i 50 landskampar. Under EM i fotball 1984 på franske heimebaner tok han plass mellom stengene i alle Frankrikes kampar. Han var såleis med på det franske fotballandslaget sin største triumf til dess, sigeren i EM-finalen på Parc des Princes i Paris 27. juni 1984. Også i Fotball-VM 1986 i Mexico var Bats fyrstemålvakt. I den meisterskapen utmerkte han seg særleg i kvartfinalen mot Brasil, der han på stillinga 1-1 redda eit straffespark frå Zico.
CODATA
I tilknyting til kvar oppdatering blir analyse og grunngjeving for verdiane publisert i ein omfattande vitskaplege artikkel.
Brudgommen
Brudgommen, novelle fra svartedauens tid er ein roman skriven av Ingeborg Refling Hagen, utgjeven første gong i 1927 på Aschehoug. Ei illustrert utgåve vart utgjeven i 1966 med teikningar av Olav Bjørgum.
Handling
Forteljinga følgjer ungjenta Elise Hadstad, som drøymer om å få møte Erik Ekset, spelemannen frå Vestbygda. Ho har aldri møtt han, men drøymer di meir om han. Ho møter han første og siste gong under jonsokdansen på Hellerudstranda, der han lover å møte ho att, ved «vestre leet». Men på same tid som dette møtet, kjem pestepidemien til bygda, og alle på stranda rømmer sin veg i redsle då ein «mager gråblakk hest» kjem til stranda med ein sottedaud kar i ei vogn bak seg. Frå denne eine spreier sjukdomen seg. I eit storbryllaup på Kvålstad snart etter, slår pesta til for alvor, og brudgommen og spelemannen døyr. Elise får bod om dette gjennom ei husmannsjente som og fører sjukdomen til gards. Bror hennar og oldemor hennar døyr, medan Elise sjølv kjenner at ho blir «vigd» til spelemannen av underjordsfolket. Snart etter reiser ho ut etter hjelp, men røyner at det ikkje er hjelp å finne.
Ute i skogen møter ho så brura Alis frå Kvålstad, som går med krona på og nektar å ta ho av, og den unge mora Asgjerd frå Kveset som har mist mannen sin. Alle reiser til stranda for å finne "sundmannen" som skal ta dei daude over til kyrkjegarden. Elise kjem over til sist, og leiter mellom gravene til ho endeleg døyr der.
Diktverket inspirerte til musikk
Orkesterverket Brudgommen, skrive av Eivind Groven, var ferdig i 1932 og urframført i 1933. Dette verket vart utgjeve på LP-plate i 1964 under leiing av Øivind Fjeldstad. Verket er for kor, orkester og fire solistar.
Litteratur
.
Thrapston
Thrapston  er ein liten by i grevskapet Northamptonshire i England. Han har kring 6000 innbyggjarar.
Thrapston ligg nær elva Nene. Fram til 1960-åra hadde Thrapston to jernbanestasjonar. Thrapston (Midland) låg langs Kettering-Cambridge-ruta, og den tidlegare stasjonen viadukten er synleg frå A14.
Pico de Orizaba
Pico de Orizaba, på nahuatl Citlaltépetl eller Iztactépetl,  er det høgaste fjellet i Mexico med ei høgd på nesten 5 700 moh. Det er eit vulkanfjell som sist hadde eit større utbrot i 1687 og eit mindre i 1867.
Kondopoga
Kondopoga (russisk Кондопога, finsk Kontupohja, karelsk Kondupohju) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 35 000 innbyggjarar. Han ligg ved kysten av Kondopozjskajabukta i Onega, nær munningen av elva Suna, rundt 54 km frå Petrozavodsk.
Urskog–Hølandsbanen
Urskog-Hølandsbanen (Aurskog-Hølandbanen frå mars 1947) var ein smalspora jernbane i Akershus fylke, frå Sørumsand stasjon på Kongsvingerbanen til Skulerud stasjon i Aurskog-Høland kommune. Jernbanen var i ordinær drift med gods- og persontrafikk fram til 1. juli 1960. I dag er dei 3,2 øvste kilometrane av banen i drift som museumsjernbane med det gamle privatbanenamnet "Urskog-Hølandsbanen" (UHB), og er som museumsjernbane ei avdeling av Akershusmuseet. På folkemunne vart banen kalla «Tertitten». Tertitten er språkleg avleidd av tertiærbane, altså ein tredjeklasses jernbane.
Clausius–Rankine-prosessen
Clausius–Rankine-prosessen er ein syklus som omformar varme til arbeid. Det er ein idealprosses for dampmaskinar der eit vilkår er at dampmengda gjennom maskinen ekspanderer utan tap og adiabatisk frå friskdamptilstanden til mottrykket. Den termodynamiske verknadsgraden, eller indre verknadsgraden, er definert som tilhøvet mellom den verkelege netto-effekten til maskinen (utanom friksjontap, overføringstap o.l.) og den effekten som Clausius-Rankine-prosessen ville ha ytt.
Denne syklusen generer om lag 90 % av all elektrisk energi som vert nytta i verda, inkludert så godt som alt solvarmeenergi, biomasse, kolkraft og kjernekraft. Han er kalla opp etter William John Macquorn Rankine og Rudolf Clausius.
Urskog–Hølandsbanen
Historie
Første etappe frå Bingsfossen til Bjørkelangen vart bygd av selskapet Urskogbanen, og vart opna 14. november 1896. Eit anna selskap, Hølandsbanen bygde banen frå Bjørkelangen til Skulerud. Den vart opna 15. desember 1898, men før det hadde selskapa slått seg saman til Urskog-Hølandsbanen (U.H.B.). Etter stortingsvedtak i 1900, vart banen forlenga dryge to km vestover inn til Sørumsand stasjon. Denne siste strekninga vart sett i drift frå 7. desember 1903. Banen var då blitt 57 km lang. Selskapet hadde hovudkvarter på Bjørkelangen. Banen vart bygd på billegaste måte, som ein såkalla tertiærjernbane med sporvidde 750 mm. Dette gav altså banen tilnamnet «Tertitten». Fram til 1. januar 1945 var banen eit privat aksjeselskap. Då overtok Staten ved NSB og dreiv banen dei siste 13 åra under namnet Aurskog-Hølandbanen.
Instrumentalis
Instrumentalis er ei nemning som blir brukt på kasus som uttrykker rolla INSTRUMENT, dvs. det substantivet eller substantivfrasen som viser til objektet verbhandlinga blir utførst med hjelp av. Kasuset kan brukast for ord som refererer både til fysiske og abstrakte konsept.
Intstrumentalis og andre kasus kan uttrykke instrument
For kasus som blir kalla instrumentalis er det å uttrykke instrument som regel den mest sentrale funksjonen. Dette gjeld språka gammelengelsk, georgisk, baskisk, sanskrit og baltiske og dei fleste slaviske språk.
Urskog–Hølandsbanen
Historie
Banens trafikkgrunnlag var særleg skogs- og landbruksprodukt. Tømmer vart kjørt til Skulerud og derfrå fløytt til Halden. Tidlegare vart samtrafikk med DS «Turisten» på Haldenkanalen ein populær turistattraksjon kalla «Den store rundreisen»; tog Oslo - Sørumsand, Urskog-Hølandsbanen til Skulerud, båt på Haldenkanalen til Tistedal, tog frå Tistedal, evt. Halden til Oslo.
Instrumentalis
Intstrumentalis og andre kasus kan uttrykke instrument
Mange språk som ikkje har ein eigen kasus instrumentalis, bruker ein annen kasus med for å uttrykke instrument. Nokre uralske språk, som finsk brukar adessiv, som uttrykker PLASSERING PÅ eller EIGAR, for å uttrykkje instrument. På finsk heiter "eg skriv med penn" kirjoitan kynällä, med same kasus som blir brukt til å seie tunturilla "på fjellet" eller Minulla on kynä "eg har ein penn" (bokstavleg: på meg er penn).