cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aksi
Aksi var busett frå 1790 og fram til 1953. Då vart dei tvungen til å forlate øya av sovjetiske grensevakter.
Familien som budde på øya heitte Aksberg. Det står eit fyr på øya som vart bygd i 1986.
Abruka
Abruka er ei øy i Austersjøen utanfor kysten av Estland i kommunen Kaarma i Saare maakond. Øya er om lag 8,78 km² med eit folketal på nesten 40. Vassvegen mellom Abruka og Roomasssare er 6 km.
Dei største naboøyane er Vahase, Kassilaid og Linnusitamaa (som bokstavleg tyder «fugleskitland» på estisk)
Det er eit botanisk og zoologisk reservat på øya med eit areal på 92 ha. I 1878-1880 vart det grunnlagd ein såkalla «hjortepark» på øya, der 13 hjort vart ført her til frå Kuramaa. I dag er det framleis hjort på øya.
På gravstaden på øya står det ein minneskross for dei som forsvann i «M/S Estonia»-ulukka i 1994.
Bygningen i det lokale sentrumet på øya vart bygd på 1960-talet, og vert i dag brukt som feriehus. Det er òg ein campingplass med eldstad og leikeplass for ballspel.
Ein kan kome til Abruka med båt frå hamna i Roomassaare.
Nor moské
Nor moské er ein ahmadiyya-moské som ligg i Frognerveien i Oslo. Han blei teken i bruk i 1980.
I juni 1985 prøvde nynazistar å sprenga moskéen. Fleire leiande medlemmer i Nasjonalt Folkeparti blei dømt for dette, mellom anna leiaren Jan Ødegård.
Moskébygget overlevde åtaket. Det er frå 1899, bygd i ein palladiansk komposisjon med klassisistisk utsmykking. Frontgavlen blei dekorert med arabisk skrift etter at huset blei omgjort til moské.
62
Døde
60er
1904
1904 (romartal MCMIV) var eit skotår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1934
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1934 vart vunnen av Mjøndalen etter finalesiger 2-1 over Sarpsborg den 14. oktober. Målskårarar for Mjøndalen var Einar Andersen som skåra i det 74. minutt og Jørgen Hval som skåra i det 116. minutt på straffe. Målskårar for Sarpsborg var Harald Gundersen som skåra i det 64. minutt. 8 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Sorgenfri gressbane i Trondheim. Dommar var Kolbjørn Dæhlen frå Skeid. Dette var andre gong Mjøndalen vann ein noregsmeisterskap.
Mjøndalens vinnarlag: Sverre Nordby, Oscar Skjønberg, Hans Andersen, Arthur Simensen, Oddmund Andersen, Bjarne Pettersen, Sigurd Andersen, Einar Andersen, Jørgen Hval, Trygve Halvorsen og Arthur Andersen.
1. runde
Dei største sensasjonane i denne runden var at Odd og Larvik Turn tapte mot høvesvis Skotfoss og Solberg. Det vart òg rekna som ein sensasjon at Rosenborg slo ut Frosta-klubben Neset.
Fylkesveg 737 i Nordland
Fylkesveg 737 i Nordland går mellom Kalvåsen og Balsnes i Ballangen kommune. Vegen er 7,6 km lang.
Ireland's Eye
Ireland's Eye (Inis Mac Neasáin på irsk) er ei lita øy utanfor kysten av County Dublin på Irland. Øya er ikkje busett og ligg rett nord for Howth Head.
Historie
Ruinane av eit martellotårn og ei kyrkje frå 700-talet er dei einaste teikna på tidlegare busetjing. Kyrkja var lenge soknekyrkje for Howth før ho vart erstatta av ei kyrkja i Howth på fastlandet.
I keltisk tid vart øya kalla «Eria's øy». Eria var eit kvinnenamn og dette har vorte forveksla med Erin, det irske namnet for Irland. Vikingane ersatta ordet for øy med Ey, den gamalnorske varianten, og øya vart då «Erin's Ey» og etter kvart Ireland's Eye. I september 1852 vart Sarah Maria Louisa Kirwan drepen på øya og ektemannen William Burke Kirwan vart dømt for drapet.
Geografi og fauna
Ireland's Eye består av hovudøya, ei rekkje skjer og ei lita øy kalla Thulla. Den flottaste staden på øya er eit stort frittståande berg kalla «the Stack», «skorsteinen», nordaust på øya. Her finn ein mange forskjellige sjøfuglar, som lomvi, alke, havhest og måse. Irland sin femte havsulekoloni vart oppretta ved The Stack i 1980-åra, og det er i dag eit par hundre hekkande fuglepar her. Det er òg ein stor koloni med skarv på øya og eit par hekkande lundefuglar. I sjøen utanfor finn ein gråsel.
Lifes Rich Pageant
Lifes Rich Pageant er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1986. Det var meint som ein opptaktsreaksjon på det edruelege og historiske Fables of the Reconstruction, og R.E.M. valde Don Gehman som produsent på hans Belmont Mall Studios i Belmont i Indiana i USA.
Tittelen på albumet kjem frå eit engelsk idiomatisk uttrykk. Det er eit gamalt uttrykk, men R.E.M. sin bruk kjem, i følgje Peter Buck, frå filmen A Shot in the Dark frå 1964. Det at tittelen manglar apostrof i ordet «lifes» (skulle ha vore «Life’s»), er gjort med vilje, i likskap med m.a. titlane på spora på det førre albumet deira.
Den økologimedvitne «Fall on Me» (ein av favorittane til vokalist Michael Stipe) og ein coverversjon av The Clique sin song «Superman», sunge av bassist Mike Mills, var dei einaste av songane på albumet som vart utgjevne som singlar.
Ein annan song med økologi som tema på plata er «Cuyahoga», som refererer til den ein gong sterkt ureina Cuyahoga-elva, som renn inn i Eriesjøen i Cleveland i Ohio. Songen har tekstlina «we burned the river down», som refererer til dei gongene det byrja å brenne i elva.
Framsida på albumet viser bandmedlem Bill Berry sterkt sminka på den øvste delen, og eit bisonpar på den nedste delen.
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.
Roar Ljøkelsøy
Roar Ljøkelsøy er ein norsk tidlegare skihoppar. Han vart verdsmeister i skiflyging 2004 og sikra seg to bronsemedaljar under Vinter-OL 2006. Ljøkelsøy vann elleve renn i verdscupen og enda på andreplass i verdscupen i skihopping både i 2004 og 2005. I tida frå 1999 til 2009 vart han noregsmeister tre gongar. Han var medlem av Orkdal IL og tilslutta treningsgruppa Trønderhopp.
Karriere
Ljøkelsøy debuterte i verdscupen på Lillehammer i mars 1993. Frå han var 17 år gammal høyrde han heime i den nasjonale eliten i skihopping. Han slo gjennom internasjonalt i 1995/96-sesongen, med ein andreplass i Planica som toppunkt. Også i 1997-sesongen tok han pallplasseringar i verdscupen. Derimot sleit han i tida frå 1998 til 2002 med å hevde seg mot dei aller beste skihopparane i verda.
Med finske Mika Kojonkoski som ny norsk landslagstrenar frå 2002, hoppa Ljøkelsøy seg inn i den absolutte verdstoppen i skihopping. I januar 2003 vann han sitt fyrste verdscuprenn i Sapporo i Japan. Sesongen etter sigra han i sju verdscuprenn og vart også verdsmeister i skiflyging. I verdscupen samanlagt vart han då andremann, fattige ti poeng bakom Janne Ahonen frå Finland.
Ljøkelsøy var endå sterkare i 2004/05-sesongen, men ein Ahonen i stabil toppform - finlendaren vann 13 av dei fyrste 15 verdscuprenna han deltok i - gjorde at Ljøkelsøy berre vann to verdscuprenn. Men også i 2005 vart han nummer to i verdscupen samanlagt. I alt sanka han då 1440 poeng, 134 fleire enn året før. I Vinter-OL 2006 tok Ljøkelsøy bronsemedalje i normalbakken og i laghoppinga, den siste saman med Lars Bystøl, Bjørn Einar Romøren og Tommy Ingebrigtsen.
Dei siste tre sesongane som aktiv heldt Ljøkesøy nasjonalt toppnivå, men lukkast ikkje å kome på sigerspallen internasjonalt. Han la opp etter han ikkje makta å kome med i OL-troppa til Vancouver vinteren 2010.
Skjævelandsbrua
Skjævelandsbrua er ei bru over Figgjoelva på Jæren. Midten av brua utgjer grensa mellom Klepp kommune og Sandnes kommune. Brua var ferdig bygd i 1853. Byggjematerialet er for det meste stein, bygd som ei kombinert steinkvelv- og steinhellebru. Brua er 100 meter lang. Brua er ein del av Vestlandske hovudveg, og var den fyrste brua i Rogaland fylke som vart bygd for køyretøy.
Brua vart teikna av Ingebret Mossige, lensmann og veginspektør i Time kommune. Gabriel Høyland (1820-1907) leia bygginga av brua. I 1966 vart det opna ei ny bru for riksveg 44, og Skjævelandsbrua har etter dette vore nytta til lokal trafikk. Ho vart restaurert i 1985, og vart i 2002 teke med på ein nasjonal verneplan for kulturminne knytt til vegar.
63
Døde
60er
Anja
Ania er ein polsk skrivemåte for namnet, medan Anya er ein vanleg engelsk transliterasjon.
Fylkesveg 781 i Nordland
Fylkesveg 781 i Nordland går mellom Tjyvsøya og Nordneset i Røst kommune. Vegen er ca. 4,0 km lang.
Anton Aure
Anton Magnus Aure var ein norsk lærar, målmann, redaktør, boksamlar og bibliograf. Han var fødd i Fræna i Romsdal. Han er mest kjend for å ha skrive dei tre fyrste banda av Nynorsk boklista, ein bibliografi over litteratur på nynorsk.
Tidleg liv
Han gjekk Møre folkehøgskule i Ørsta frå 1903 til 1904 og lærarskulen i Volda i perioden 1909–1911. Han var deretter lærar ymse stader på Vestlandet, Sørlandet og i Telemark.
Ved sidan av skulearbeidet var han ein ivrig boksamlar og samla opplysningar til ein stor nynorsk bibliografi. I 1919 vart han statsstipendiat, og kunne arbeide i Universitetsbiblioteket. I 1924 døydde han etter ei lang tid med sjukdom, berre 40 år gammal. Han var gift to gonger, men begge hustruene døydde etter kort tid.
I 1918 byrja Aure å gje ut eit nynorsk månadstidsskrift, Ung-Norig. Kvart nummer vart gjerne innleidd med ei skildring av ein nynorskforfattar. Desse forfattaropplysningane var det Aure sjølv som skreiv.
Boksamlar
Aure byrja å samle bøker omkring 1900. Han seier sjølv i Ungdom og bøker at han alt 16–17 år gammal sette seg føre å samle all nynorsk litteratur. Han var særleg oppteken av bygde- og folkelitteratur på nynorsk. Dette var eit område som var lite interessant for dei fleste andre samlarane. Han kom i kontakt med alle som utgav nynorsk litteratur i Noreg, og i sommarferiane drog han omkring og leitte etter bøker. Aure bygde dermed etter kvart opp ei stor boksamling med nynorsk litteratur, mellom 40 og 50 hyllemeter. Dessutan hadde han aviser, autografar og brev i samlinga si.
Like før han døydde, gav han Det norske Samlaget forkjøpsrett til samlinga, og året etter at han var død, kjøpte Samlaget henne for kr 8 000, ein sum som dels var skaffa gjennom pengeinnsamling. Samlinga vart i 1925 deponert i Universitetsbiblioteket som «Norsk Boksamling, grunnlagd av Anton Aure». Stortinget bidrog med ei løyving på kr 5 000 til innbinding og konservering av samlinga.
Bibliograf
Ved sidan av boksamlinga byrja Aure som sagt å utarbeide ein bibliografi over nynorsk litteratur. Han tok då med alle nynorske trykksaker på meir enn fire sider. Rett nok var han ikkje den fyrste som starta på eit slikt arbeid – Ingjald Kjennerud og Idius Nybø hadde gjort det før han – men Aure sitt arbeid var meir fullstendig. Sjølv rakk han å gje ut to band av Nynorsk boklista. Det fyrste bandet dekkjer perioden 1646–1915, og det andre 1916–1920. Til saman tok han med over 4 600 titlar i desse banda. Dei aller fleste titlane hadde han i si eiga boksamling. Han håpa at personsopplysningane han samla skulle leggje grunnlag for eit nynorsk forfattarleksikon.
Aure døydde av tuberkulose i 1924.
Sissel Horndal
Sissel Horndal er ein norsk biletkunstnar, grafisk designar, illustratør og forfattar frå Mørsvikbotn.
Horndal er utdanna i måleri frå Nordland Kunst- og Filmskole i Kabelvåg og i grafisk design og illustrasjon frå Kunsthøgskolen i Bergen. Ho driv firmaet Rabarbra Bokmakeri og arbeider som bildekunstnar og illustratør. Tidlegare har ho arbeidd med scenografi og kostyme i teateroppsetjingar og i reklamebyrå.
Ho debuterte som forfattar i 1998 med bildeboka Ei halspastill-historie som ho hadde både skrive og illustrert. Horndal fekk Nynorsk barnelitteraturpris for boka. Same året kom kokeboka Ro, ro til fiskeskjær som ho hadde laga saman med kokken Mareno Storeide. I 2000 kom biletboka Eg er ikkje trøtt og i 2008 kom Himmelspringaren. Den sistnemnde fekk ho også Nynorsk barnelitteraturpris for. I tillegg har ho illustrert bøker frå fleire andre forfattarar, mellom dei fleire samiske barnebøker.
Netscape Communications Corporation
Netscape Communications Corporation var firmaet bak nettlesaren Netscape Navigator, den mest populære grafiske nettlesaren i 1990-åra.
64
Døde
60er
Netscape Communications Corporation
Netscape sin opptur
Selskapet Netscape vart grunnlagt av Jim Clark og Marc Andreessen, som òg hadde utvikla den første grafiske nettlesaren, NCSA Mosaic, som gjennom konseptet Verdsveven spreidde Internett til ei stor brukargruppe. Universitetet der dei hadde utvikla dataprogrammet NSCA Mosaic, såg raskt verdien og kravde opphavsretten til det. Jim og Marc starta då selskapet Mosaic, som kort tid etter skifta namn til Netscape. Deira nye program Netscape Navigator (NN), som kom i oktober 1994, vart den mest populære nettlesaren på resten av 1990-talet.
Netscape vart i mars 1999 kjøpt opp av selskapet America Online (AOL).
Nedturen til Netscape
I byrjinga kosta nettlesaren Netscape Navigator pengar, men etter at talet på Microsoft Windows-brukarar av Verdsveven byrja å ta innpå talet på UNIX-brukarar og Microsoft byrja å dele ut sin nettlesar, Internet Explorer (IE) gratis med operativsystemet Microsoft Windows, vart òg Netscape tvungne til å dele ut programvaren gratis. Men denne strategien var ikkje nok. Netscape sin del av marknaden dalte. Ein avgjerande faktor var då IE 5 vart lansert i 1999. På den tida var Internet Explorer meir avansert enn Netscape Navigator. Året etter kom den Mozilla-baserte Netscape 6, men den synte seg å vera altfor ustabil og greidde difor ikkje å kapra brukarar til Netscape.
Etter fleire meir eller mindre mislukka freistnader på å snu trenden, la AOL (som på det tidspunktet heitte AOL Time Warner) i juli 2003 ned utviklingsavdelinga i Netscape og oppløyste heile dotterselskapet.
Avkutta kuboktaeder
Areal og volum
Arealet A og volumet V til eit ikosidodekaeder med sidelengde a er:
Lleida
Lleida (spansk Lérida) er ein by vest i Catalonia i Spania.
Han har kring 130 000 innbyggjarar og er provinshovudstad i provinsen Lleida. Han er den sjuande største byen i Catalonia. Byen er òg av dei eldste i Catalonia og var ein busetnad for eit iberisk folkeslag. Her ligg òg det eldste universitetet som vart oppretta i Krona Aragón i mellomalderen. Det vart grunnlagd i 1297 og er det tredje eldste i landet.
Økonomien er hovudsakleg basert på handel og tenester, samt ein større jordbruksindustri. Lleida er den største byen som ligg i indre område av Catalonia.
Historie
I antikken vart byen kalla Iltrida og Ilerda og var den viktigaste byen til ilergetane, eit iberisk folk. Indíbil, kongen til ilergetane og Mandoni, kongen til ausetanane, forsvarte byen mot Romarriket.
Under romarane vart byen ein del av den romerske provinsen Hispania Tarraconensis og var ein viktig stad, både historisk og geografisk. Han låg på ei høgd på høgresida (eller vestsida) av elva Sicoris (dagens Segre), den største sideelva til Ebro og eit lite stykke oppfor samløpet med Cinga (dagens Cinca). Byen styrste dermed landområdet mellom desse elvane, samt den viktige vegen frå Tarraco (dagens Tarragona), som var provinshovudstaden, og områda nordvest i Spania.
Narva-Jõesuu
Byen har om lag 3000 innbyggjarar og som i den nærliggande byen Narva, er dei fleste innbyggjarar russarar. 13 % av innbyggjarane er etniske estlendingar.
Lleida
Historie
Byen vart hovudsete til Pompeius i Spania under borgarkrigen til Cæsar (49 fvt.). Byen vart omleira av Cæsar sjølv (slaget ved Ilerda) og Cæsar tok byen. Under Romarriket blømde Ilerda og vart ein municipium. Innbyggjarane fekk prege sine eigne myntar. Det gjekk fine bruer over Sicoris, men under Ausonius hadde byen forfalle. Han vart igjen viktig att i mellomalderen.
Etter Romarriket fall kom byen under vestgotarane og seinare vart han ein del av det muslimske Hispania før han vart erobra frå maurarane av grev Ramon Berenguer IV av Barcelona i 1148.
Det låg stort universitet i byen, det eldste i Krona Aragón, fram til 1717, då det vart flytta av Filip V til den nærliggande byen Cervera. Universitet i Lleida er i dag i drift att.
Lleida var ein viktig by i forsvaret av Barcelona under den spanske borgarkrigen og fall til opprørarane, som utførte kraftige luftåtak på byen i 1937 og 1938. Den 2. november 1937 gjekk Legion Kondor til åtak på Lleida og vart berykta fordi dei retta måla sine mot ein skule. 48 born og fleire lærarar døydde.
Sääʹmsooǥǥ laull
Sääʹmsooǥǥ laull er den skoltesamiske omsetjinga av den samiske nasjonalsongen, Sámi soga lávlla. Teksten vart dikta av Isak Saba på nordsamisk og første gong publisert i 1906. Den skoltesamiske omsetjinga er ved Anni Feodoroff.
Det beninske flagget
Det beninske flagget blei teke i bruk som nasjonalflagg i Benin i 1959, då landet var i ferd med å få sjølvstende frå Frankrike. Då landet gjekk over til marxistisk styre i 1975 blei det endra til eit grønt flagg med ei raud stjerne oppe til venstre, men 1. august 1990 blei det gamle flagget igjen teke i bruk.
Fargane er tradisjonelle panafrikanske. Grønt står for håp, gult for rikdom og raudt for mot.
Stimulantia
Stimulantia er psykoaktive stoff som verkar stimulerande på sentralnervesystemet eller sympatikus, eventuelt båe.
Girona
Girona (spansk Gerona) er ein by nordaust i Catalonia i Spania der elvane Ter, Onyar, Galligants og Güell renn saman. Han har kring 95 000 innbyggjarar. Byen er provinshovudstad i provinsen Girona.
Historie
Dei første busetjarane i regionen var iberarar. Girona er den same byen som Gerunda i antikken, ein by under ausetanane. Seinare bygde romarane ei festning her, som fekk namnet Gerunda. Vestgotarane styrte i Girona fram til han vart erobra av maurarar. Til slutt tok Karl den store byen i 785 og gjorde han til ein av dei fjorten opphavlege grevskapa i Catalonia. Guifré I innlemma Girona i grevskapet Barcelona i 878. Alfonso I av Aragón gav Girona bystatus på 1000-talet. Det gamle grevskapet vart seinare eit hertugdøme (1351) då kong Pere III d' Aragón gav tittelen hertug til den eldste sonen sin, Joan. I 1414 gav kong Ferran I så tittelen prins av Girona til sin førstefødde son, Alfonso. Tittelen vert i dag bore av prins Felipe av Asturias, den første sidan 1500-talet.
På 1100-talet var det eit blømande jødisk samfunn i Girona, med ein av dei viktigaste kabbalistiske skulane i Europa. Rabbien i Girona, Moshe ben Nahman Gerondi (betre kjend som Nahmanides eller Ramban) vart utpeikt som storrabbi av Catalonia. Det jødiske samfunnet enda i 1492 då dei katolske kongane dreiv alle jødar ut av Catalonia. I dag er den jødiske gettoen, eller Call ein av dei best bevarte i Europa og ein stor turistattraksjon.
Lærdal Golfklubb
Lærdal Golfklubb er ei golfbane i Lærdal kommune i Sogn og Fjordane, og blei skipa den 1. januar 2000. Det er ei open parkbane på seks hol, og par 63. Ho ligg ca 15 km frå Lærdalsøyri.
Dancing with Strangers
Dancing with Strangers er det niande studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1987. Det vart den første store suksessen til Rea i Storbritannia. Det klatra heilt til andreplassen, bak Michael Jackson sitt Bad, og låg 46 veker inne på lista. Albumet selde til platinaalbumet. Albumet nådde topp 10 i seks andre land, inkludert New Zealand der det nådde toppen av lista.
«Let's Dance» vart gjeven ut som den første singelen frå albumet, og som albumet vart det ein stor hit i Storbritannia med ein 12. plass på singellista. Singelen nådde andreplassen på New Zealand. Andre singlar frå albumet var «Loving You Again» (47. plass i Storbritannia), «Joys of Christmas» (67. plass i Storbritannia) og «Que Sera» (73. plass i Storbritannia).
Innhald
Spor 12, 13, 14 er bonusspor som ikkje finst på den originale vinylutgåva.
Fylkesveg 791 i Nordland
Fylkesveg 791 i Nordland går mellom Tjuvneset og Nordlandshagen i Værøy kommune. Vegen er 8,7 km lang.
Tamsalu
Tamsalu er ein by og kommune i Lääne-Viru maakond i Estland med om lag 2500 innbyggjarar.
Historie
Byen vart første gong nemnd i 1512, men var berre ein uviktig landsby fram til 1876. Dette året vart jernbanelinja frå Tartu til Tallinn lagt til landsbyen. Han vart ein eigen kommune i 1996.
Tidleg krit
Tidleg krit eller nedre krit er den første av to epokar i krittida. Han starta for 146 millionar år sidan og enda for 100 millionar år sidan.
I denne tida dukka det opp mange nye typar dinosaurar, som psittacosaurus, spinosaurus og coelurosaurus, medan andre artar som overlevde frå sein jura framleis eksisterte.
Botswana
Botswana, offisielt Republikken Botswana er ein innlandsrepublikk i det sørlege Afrika. Landet grensar i aust til Zambia og Zimbabwe, i sørvest og sør til Sør-Afrika, og i vest og nord til Namibia.
Namnet Botswana kjem frå namnet på bantufolket, tswanaene (fleirtal Batswana), den største folkegruppa i landet. Geografisk er det flatt, og oppimot 70 % er dekt av Kalahariørkenen. Landet har eit areal på 581 730 km², hovudstaden er Gaborone og det høgste punktet er Tsodilo Hills på 1 489 moh.
Dei tre største folkegruppene i landet er tswanaene, kalangaene og sanfolket. Sistnemnde har sidan midten av 1990-åra vore part i ei usemje med regjeringa, som vil at dei skal flytte frå landområda sine i Kalahariørkenen på grunn av bygging av diamantgruver.
Topografi
Botswana er eit kystlaust land i det sørlege Afrika. Med eit areal på 581 730 km² er det på storleik med Kenya og Madagaskar. Landet har grenser til Zambia (mindre enn 1 km) og Zimbabwe (813 km) i aust, til Sør-Afrika (1 840 km) i sørvest og sør, og til Namibia (1 360 km) i vest og nord.
Landet ligg på den sørafrikanske høgsletta, om lag 1100 moh. Ei tørr slette med vide, slake søkk og enkelte høgare åsparti utgjer store delar av landet. Dessutan er store område dekte av veldige sandavsetjingar, og berre i aust kjem det faste fjell fram i dagen. Tsodilo Hills er det høgste punktet i landet med sine 1489 moh. Den sørlege delen av Botswana er dominert av halvørkenen Kalahari som dekkjer oppimot 70 % av landet. Det største innlandsdeltaet i verda, Okavangodeltaet, ligg i den nordvestlege delen av landet. Det har utspring i høglandet i Angola og dannar eit stort sumpområde. I det same området finn ein elles dei einaste stabile vassdraga i landet. Det store saltbassenget Makgadikgadibassenget, som er avvekslande tørt og vått alt etter årstida, ligg mot nord.
Transgresjon
Transgresjon er ei geologisk hending der havnivået stig relativt til land og kysten flyttar seg lenger inn på land og fører til flaum. Transgresjon kan anten skje ved at landet søkk eller ved at havbasseng vert fylt med vatn eller krympar.
Under krittida førte havbotnsspreiing til at det vart danna eit relativt grunt Atlanterhavsbasseng på kostnad av Stillehavet. Dette reduserte kapasiteten til verdshava og førte til at havet steig innover land. Dette førte til at sentrale delar av Nord-Amerika vart lagt under vatn og skapte Western Interior Seaway frå Mexicogolfen til Nordishavet.
Det motsette av transgresjon er regresjon, der havnivået søkk relativt til land og tidlegare havdekte område vert tørrlagde. Under istidene i pleistocen vart så mykje vatn lagra i isbreane at havnivået gjekk ned 120 meter slik at mellom anna Beringsundet mellom Alaska og Asia vart tørrlagd.
Ung-Norig
Ung-Norig var eit litterært tidsskrift på nynorsk. Det vart starta av Anton Aure i 1918. Han redigerte det til han døydde i 1924. Henrik Rytter heldt fram med bladet som kom med nr. 1 1926 før det stogga. Det kom og to årgangar i 1935–36, då under namnet Ung Noreg. Redaktørar var då Conrad Clausen og Olaf Hanssen.
Mest å seie fekk det biografiske og bibliografiske stoffet. Dette var Aure særleg oppteken av. Det var «små og større artiklar om nynorske kulturarbeidarar og lange lister av orienterande opplysningar om korleis nynorsken vann fram på ymse felt.». I val av litteratur prøvde tidsskriftet å vere oppsedande for ungdomen.
Botswana
Topografi
Nokre store miljøproblem i landet er dårleg tilgang til ferskvatn og ørkenspreiing. All elektrisitet vert dessutan produsert av fossile brennstoff, i tillegg til at landet importerer elektrisitet.
Phoenix (fleirtyding)
Phoenix er det engelske ordet for fugl føniks. Det kan mellom anna visa til:
Botswana
Klima
Vinteren er tørketid, og temperaturane kan gå under 10 °C om natta, og i somme tilfelle kan ein få frost. Dei solrike ettermiddagane kan derimot gje temperaturar over 20–21 °C. Sjølv om Kalahariørkenen ikkje har så stor utstrekking, kan kraftig vind om vinteren piske opp salt og støv i lufta og føre dei med seg.
Plante- og dyreliv
Botswana har mange område som er avsette til nasjonalparkar og truleg den største attverande bestanden av savannedyr i Afrika. For i tillegg til deltaet og ørkenområda, har ein grassletter og savannar, der ein finn stripegnu, antilopar og andre pattedyr og fuglar. Nord-Botswana har ein av dei siste store bestandane av den utryddingstruga afrikanske villhunden. Chobe nasjonalpark i North-West District har den største konsentrasjonen i verda av afrikanske elefantar. Parken dekkjer eit område på omtrent 11 000 km² og har om lag 350 fugleartar.
Chobe nasjonalpark og Moremi viltreservat (i Okavangodeltaet) er store reisemål for turistar. Andre reservat er Central Kalahari viltreservat, som ligg i Kalahariørkenen i Ghanzi District, og Makgadikgadibassenget nasjonalpark og Nxaibassenget nasjonalpark, som ligg i Central District i Makgadikgadibassenget. Mashatu viltreservat er privatått og ligg der elvane Shashe og Limpopo møtest i Aust-Botswana. Det andre privatåtte reservatet er Mokolodi naturreservat nær Gaborone. Det finst også spesialiserte reservat, som Khama Rhino-reservatet (for nashorn) og Makgadikgadireservatet (for flamingoar). Dei ligg begge i Central District.
Bakgrunn
Urfolka i Botswana er san- (basarwa) og khoefolka (bakgothu). Dei fyrstnemnde var hovudsakleg jegrar og samlarar, men dreiv også noko husdyrhald og fiske i elvane. Verktøya deira var av stein, tre og bein. Khoe-folket dreiv meir med kveg, men var også avhengige av jakt. Begge levde dei i små og lausleg organiserte grupper, utan særlege statsdanningar. Framleis er det nærare 50 000 basarwaar i Botswana, men svært få av dei lever på det tradisjonelle viset i Kalahariørkenen, og livsstilen deira er under sterkt press. Fleirtalet av folkesetnaden i Botswana i dag er etterkomarar etter bantufolk som innvandra nordfrå for vel 2000 år sidan. Dei introduserte fastbuande husdyrhald, jordbruk og jern, og dei blanda seg med det opphavlege folket i området. Slik vart dei åtte ulike tswanastammane ein har i Botswana i dag, utvikla.
På 1200-talet byrja ulike nasjonar å ta form, som Bakgalagadi, Batswana og Basotho, tre ulike grupper som delvis delte språk og kultur. Denne utviklinga gjekk føre seg i det som seinare vart Transvaal i Sør-Afrika, og 300 år seinare vandra fleire folkegrupper nordover til det som i dag er Botswana. På same tid voks det også fram kongedøme i det som i dag er Zimbabwe, som strekte seg inn i dagens Botswana. Byrjinga på 1800-talet var ei kaotisk tid for Botswana og store delar av det sørlege Afrika, med mykje indre uro og krig mellom folkeslaga i den såkalla mfecaneperioden. Dels skuldast dette innvandringa og etablering av nye statar, noko som dreiv tswanaene vestover. Etter kvart vart også boarane i Transvaal ein trussel.
Kolonitid
Seint på 1800-talet kom det til konfliktar mellom shonaene i Botswana og ndebelestammane som vandra inn i territoriet frå ørkenen. Dette og trusselen frå boarane, som var under press frå britane i Sør-Afrika, fekk tswana-leiarane Khama III, Bathoen og Sebele til å be om britane om vern i 1876. Dei ville ikkje etterkome dette ynsket, men oppretta likevel Protektoratet Bechuanaland i 1885. Grunnen var frykt for at boarane i Transvaal og tyskarane i Sørvest-Afrika (Namibia) og Tanganyika ville skape eit samanhengande alliert belte tvers over kontinentet, for dermed å stoppe den britiske ekspansjonen nordover. Då unionen Sør-Afrika vart danna i 1910 av dei største britiske koloniane i regionen, vart ikkje Bechuanaland, Basutoland (no Lesotho) og Swaziland inkludert, men det vart lagt til rette for at ein kunne innlemme dei seinare. Fleire av dei sørafrikanske regjeringane forsøkte då også å få områda overførte. I Bechuanaland frykta ein difor dette heilt fram til Sør-Afrika-republikken vart proklamert i 1961.
Om lag 10 000 soldatar vart rekrutterte frå Botswana til å kjempe for britane under den andre verdskrigen. Etter krigen voks nasjonalkjensla og kravet om sjølvstende. Tidleg i 1960-åra vart fleire parti stifta: Bechuanaland People’s Party, Botswana Independence Party og Bechuanaland Democratic Party – det siste av Seretse Khama (seinare Sir Seretse). Etter press frå nasjonalistane vart det starta grunnlovsforhandlingar i 1963, og Storbritannia gav i 1964 protektoratet indre sjølvstyre, med Seretse Khama som statsminister. Regjeringssetet vart flytta frå Mafeking i Sør-Afrika til den nyleg etablerte byen Gaborone i 1965. Grunnlova av same år førte til det fyrste valet og til at Botswana 30. september 1966 vart ein sjølvstendig republikk. Khama, som også hadde legitimt krav på høvdingskapet til mangwatostammen, vart vald til den fyrste presidenten.
Distrikt
Botswana er delt inn i ni distrikt. Innbyggjartala i tabellen er frå folketeljinga 17. august 2001. 5. september 2003 vart distrikta Chobe og Ngamiland slegne saman til North-West District.
Vidare er distrikta delte inn i 28 underdistrikt.
Let's Be Friends
Let's Be Friends er det 37. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Camden Records i april 1970. Det var det andre billigalbumet som Presley gav ut på RCA Camden. Det nådde 105. plassen på Billboard 200-lista. Albumet selde til gullplate 15. juni 1999 og platina den 6. januar 2004 hos Recording Industry Association of America.
Innhald
Som føregjengaren Elvis Sings Flaming Star, består Let's Be Friends av ei samling songar som ikkje var gjevne ut tidlegare. Desse var spelt inn for filmane til Presley. Etter at Presley på ny hadde fått fart i karrieren sin, kan Colonel Tom Parker, manageren til Presley, ha protestert mot å utnytte marknaden på denne månen, men dette var ein del av kontrakten Presley hadde med RCA.
Albumet inneheldt to songar som ikkje var frå filmar, frå innspelinga vinteren 1969 i American Sound Studio i Memphis, «I'll Be There» og «If I'm a Fool (For Loving You)». «Mama» vart sungen i filmen Girls! Girls! Girls! av The Amigos og Presley, og ei forkorta utgåve kom ut på CD-plata ''Elvis Double Features: Kid Galahad/Girls! Girls! Girls!''. «Let's Forget About the Stars» var blitt spelt inn for filmen Charro!, men vart ikkje nytta i filmen. «Almost» var ein av berre to songar frå The Trouble with Girls som kom ut medan Presley levde. Tre songar, «Let's Be Friends», «Change of Habit» og «Have a Happy», var opphavleg for filmen Change of Habit. To andre songar frå filmen «Rubberneckin'» og «Let Us Pray», kom ikkje med på albumet, medan den førstnemnde vart gjeven ut på singel i 1969 og sistnemnde kom ut på billigsamlinga You'll Never Walk Alone i 1971.
Som alle Presley-albuma på Camden, var albumet kort, for kort for eit fullprisalbum. I 1975 vart det gjeve ut på ny på Pickwick Camden Records med det originale katalognummmeret #CAS 2408. Plata vart gjeve ut på CD av Sony Music Entertainment i 2006.
Hòl
Hòl kan visa til:
1906
1906 (romartal MCMVI) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianska kalendern og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Døde
1901 – 1950
65
65 var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjend som året då Nerva og Vestinus var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som år 818 ab urbe condita.
Døde
60er
Bjordal kyrkje
Bjordal kyrkje er ei langkyrkje frå 1906 i bygda Bjordal ved Fuglsetfjorden på sørsida av Sognefjorden i Høyanger kommune i Vestland.
Arkitekt for bygget var Victor Nordan. Kyrkja er i tre og ligg fint til med utsyn over dalen og fjorden. Kyrkja er den fyrste på staden, og før ho vart bygd sokna folket i området til Kyrkjebø kyrkje på nordsida av Sognefjorden, ei lang båtferd unna.
Bjordal kyrkje er i lag med Ortnevik kyrkje soknekyrkjer i Bjordal og Ortnevik sokn i Sunnfjord prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg kyrkja i Lavik prestegjeld.
Dead Letter Office
Dead Letter Office er eit samlealbum med den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1987. Albumet har med mange av tilleggsopptaka R.E.M. laga, frå før Murmur til Lifes Rich Pageant. Fleire av desse var songar som ikkje var komne med nokon stad eller som berre var utgjevne på B-sider på singlane deira. Mange av spora er også coverversjonar som gjev teikn om inspirasjonskjelder og musikksmak, mellom anna tre The Velvet Underground-songar, og songar av Pylon, Aerosmith og Roger Miller.
Opphavleg inneheldt albumet 15 spor på vinyl og kassett, men med CD-plata kom dei fem spora frå debut LP-en Chronic Town, slik at talet på spor kom opp i 20.
Innhald
Alle tekstar og melodiar er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.
I 2006, relanserte EMI (som har rettane til musikkutgjevingane til R.E.M. på I.R.S. Records) Dead Letter Office på nytt med tilleggsspora:
Kilingi-Nõmme
Kilingi-Nõmme er ein by sørvest i Estland. Han er senter i Saarde vald i Pärnu maakond.
Kilingi-Nõmme fekk bystatus 1. mai 1938.
Philip Johan von Strahlenberg
Philip Johan von Strahlenberg (1676-1747) var ein svensk general av tysk opphav som føretok viktige bidrag innan kartografi i Russland. Han var den første som lanserte ideen om Uralgrensa, som gjorde Uralfjella og ulike elvar til den austlege grensa for Europa. Han fekk seinare dette framlegget godkjend av den russiske tsar.
Strahlenberg føretok også banebrytande arbeid innan samanliknande forsking omkring altaiske språk. Han var den første til å fremja hypotesen om ein altaisk språkfamilie.
Von Strahlenberg var fødd i Stralsund i Sverige, i dag i Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland, som Philip Johan Tabbert. Han gjekk inn i den svenske hæren i 1694 og blei utnemnd til kaptein i 1703. I 1707 blei han adla og tok namnet von Strahlenberg. Han kjempa i Den store nordiske krigen og blei teken til fange av dei sigrande russiske styrkane ved slaget ved Poltava i 1709. Som krigsfange blei han send til Tobolsk, der han budde frå 1711 til 1721. I denne perioden studerte han geografien til Sibir og språka og skikkane til dei lokale folka. Etter å ha kome tilbake til Stockholm i 1730 gav han ut boka Das Nord- und Ostliche Theil von Europa und Asia om studiane sine. Som del av bokarbeidet laga Strahlenberg og Johan Anton von Matérn nye kart over heile Russland. Han føreslo også ei ny grense mellom verdsdela Europa og Asia i territoria til Russland. Denne grensa følgde toppane til Uralfjella, gjekk vestover langs ei mindre fjellkjede, og følgde vestbreidda av Volga til 49. breiddegrad og deretter Don til Svartehavet.
Asteroiden (15766) Strahlenberg er kalla opp etter han.
Bouvetøya
Bouvetøya (fransk Île Bouvet, tidlegare Liverpool Island) er ei subantarktisk vulkanøy som er under norsk suverenitet som biland i Sør-Atlanterhavet. Øya ligg sør i Midtatlanterhavsryggen og er den mest avsidesliggjande øya i verda. Øya har eit areal på 49 km², og av dette er 93 % av isbrear. Midten av øya er eit isfylt krater av ein inaktiv vulkan. Langs kysten ligg nokre skjer og ei øy, Larsøya. Nyrøysa, som vart danna av eit jordras seint i 1950-åra, er den einaste enkle staden å gå i land. Norsk Polarinstitutt har hatt ein automatisk vêrstasjon i drift her sidan 1977.
Øya vart fyrst oppdaga 1. januar 1739 av Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier, som øya seinare vart kalla opp etter. Han skreiv ned unøyaktige koordinatar, og øya vart ikkje observert på nytt før James Lindsay namngav ho Lindsay Island i 1808. Benjamin Morrell hevda å ha vore i land på øya, som fyrste person, men dette er omstridd. Øya vart gjort krav på for Den britiske krona av George Norris i 1825, som namngav ho Liverpool Island. Han såg òg ei fantomøy i nærleiken som han kalla Thompson Island. Den fyrste «Norvegia»-ekspedisjonen gjekk i land på øya i 1927 og gjorde krav på øya for Noreg. Britane protesterte, men øya vart erklært eit norsk biland i 1930. Øya vart eit naturreservat i 1971.
Ettersom ein reknar Antarktis som områda sør for 60°S høyrer Bouvetøya ikkje til denne verdsdelen, men Subantarktis og kanskje Afrika, som ligg litt under 2000 km lenger nord. Bouvetøya har ingen fastbuande innbyggjarar, men eit rikt dyreliv. Norske ekspedisjonar kjem jamleg til øya for å kartleggja ho og studera naturen, dyrelivet og vêrtilhøva der og i havområda omkring.
Oppdaging og tidlege observasjonar
Øya blei oppdaga den 1. januar 1739 klokka 15.00 av den franske marineoffiseren Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier med skipa «Aigle» og «Marie» Dette var første gongen ein hadde oppdaga land sør for 50. sørlege breiddesirkelen. Bouvet, som leita etter eit større sørleg kontinent ein gjetta på eksisterte, såg øya gjennom tåke og namngav neset han såg Cap de la Circoncision. Han klarte ikkje å koma i land og sigla heller ikkje rundt øya, og klargjorde difor ikkje om det faktisk var ei øy eller ein del av eit kontinent. Posisjoneringa hans av øya var unøyaktig så det gjekk mange år før ein fann ho att.
Den andre reisa til James Cook sette ut frå Kapp Verde den 22. November 1772 for å finne Cape Circoncision, men klarte ikkje å finne neset.
Det var fyrst i 1808 øya vart oppdaga på nytt då James Lindsay, kaptein på kvalbåten «Snow Swan» frå Samuel Enderby & Sons (SE&S). Dei nådde øya og oppdaterte posisjonen hennar, men klarte ikkje å gå i land. Lindsay stadfesta at neset i røynda var ei øy. Den neste ekspedisjonen som nådde øya var amerikanske Benjamin Morrell og selskuta hans «Wasp». Morrell fann ifylgje sine eigne skildringar øya utan problem («litt for lett» ifylgje historikaren William Mills) før han gjekk i land og jakta 196 selar. I den lange skildringa som fylgde nemner ikkje Morrell den mest opplagde fysiske detaljen ved øya, det permanente isdekket. Dette har gjort at somme historikarar tvilar på om han faktisk vitja øya.
Den 10. desember 1825 gjekk George Norris frå SE&S, kaptein på «Sprightly», i land på øya, og namngav ho Liverpool Island og gjorde krav på ho for Den britiske krona og Georg IV den 16. desember. Den neste ekspedisjonen som observerte øya var Joseph Fuller og skipet hans «Francis Allyn» i 1893, men han klarte ikkje å gå i land på øya. Den tyske Valdivia-ekspedisjonen til Carl Chun nådde øya i 1898. Dei klarte heller ikkje å gå i land, men mudra opp havbotnen for geologiske prøvar. Dei var òg dei fyrste som nøyaktige posisjonerte øya.
Norrer såg òg ei anna øy, som han kalla Thompson Island, og som han plasserte 72 km nord-nordaust for Liverpool Island. Thompson Island vart òg rapportert av Fuller, men Chun rapporterte at han ikkje fann øya, og sidan har ingen andre sett ho heller. Thompson Island var likevel med på kart så seint som i 1943, Ein artikkel frå 1967 føreslo at øya kunne ha forsvunne i eit vulkanutbrot, men i 1997 vart det oppdaga at havet er meir enn 2400 meter djupt i området.
Norsk annektering
I 1927 var den fyrste Norvegia-ekspedisjonen leia av Harald Horntvedt og finansiert av Lars Christensen den fyrste som gjorde eit lengre opphald på øya. Dei gjorde observasjonar og landmålingar av øya og oseanografiske målingar i sjøen kring. Ved Ny Sandefjord vart det reist ei lita hytta og 1. desember vart det norske flagget heist og øya vart gjort krav på for Noreg. Annekteringa vart stadfest av ein kongeleg resolusjon den 23. januar 1928. Storbritannia protesterte på dette kravet sidan Norris hadde gått i land og gjort krav på øya tidlegare. Den britiske stillinga var derimot svekt av at Norris hadde sett to øyar og at det var uvisst om han hadde vore på Thompson eller Liverpool Islands (altså Bouvetøya). Norris hadde plassert øya feil og då øya i tillegg ikkje hadde noka naturleg hamn og var såpass lita, så gjekk britane med på det norske kravet. Dette førte til diplomatiske forhandlingar mellom dei to landa og i november 1929 sa britane i frå seg kravet sitt på øya.
Den andre Norvegia-ekspedisjonen kom til øya i 1928 for å oppretta ein bemanna meteorologisk radiostasjon, men dei fann ikkje ein høveleg stad. Då hadde både flaggstonga og hytta frå året før forsvunne. Den tredje Norvegia-ekspedisjonen, leia av Hjalmar Riiser-Larsen, kom til øya året etter og bygde ei ny hytte ved Kapp Circoncision og på Larsøya. Ekspedisjonen tok bilete av øya frå fly og det var fyrste gongen ein antarktisk ekspedisjon nytta luftfartøy. Bilandslova, som vart vedteke av Stortinget den 27. februar 1930, oppretta Bouvetøya som eit biland, i lag med Peter I Øy og Dronning Maud Land. Øyreselar vart verna på og kring øya i 1929 og i 1935 vart alle selar kring øya verna.
Nyare historie
I 1955 vitja den sørafrikanske fregatten «Transvaal» øya. Nyrøysa er eit steinete område og det største isfrie området på Bouvetøya. Det vart skapt ein gong mellom 1955 og 1958, truleg av eit jordras. Ein vitskapleg ekspedisjon i 1978 målte undergrunnstemperaturen på øya til 25 °C. Øya vart vitja av det britiske marinefartøyet HMS «Protector» i 1964. I tillegg til at dei gjorde vitskaplege undersøkingar fann dei ein livbåt ved Nyrøysa, men dei fann ingen folk. Heile øya og farvatnet rundt vart verna som eit naturreservat den 17. desember 1971,
Sidan 1970-åra har øya ofte vorte vitja av norske antarktisekspedisjonar. I 1977 vart det oppretta ein automatisk vêrstasjon og i to månader i 1978 og 1979 var ein bemanna vêrstasjon i drift. Vela-hendinga fann stad 22. september 1979 på havet mellom Bouvetøya og Prince Edwardøyane då den amerikanske Vela Hotel-satellitten registrerte eit uforklarleg dobbeltglimt, som har vorte tolka som ei atomprøvesprenging, ein meteor eller feil på instrumenta.
I mars 1985 fekk ein norsk ekspedisjon nok klårvêr til at heile øya kunne fotograferast frå lufta, slik at ein kunne lage nøyaktige kart av heile øya for fyrste gong. Midt i 1980-åra vart Bouvetøya, Jan Mayen og Svalbard vurdert som stader for det nye norske internasjonale skipsregisteret, men bekvemmelighetsflagget vart til slutt lagt til Bergen i 1987. Fleire amatørradio-ekspedisjonar, såkalla DX-pedition, er lagt til øya. Norsk Polarinstitutt oppretta ein 36 m² stor forskingsstasjon av skipscontainerar ved Nyrøysa i 1996. Den 23. februar 2006 vart øya råka av eit jordskjelv på 6.2 med episenter kring 100 km frå øya. Dette svekte fundamentet til stasjonen og gjorde at han bles på sjøen i ein vinterstorm. Filmen Alien vs. Predator frå 2004 er sett til Bouvetøya. I 2007 vart øya nominert som verdsarvstad som ein del av midtatlanterhavsryggen.
Krillfiske i Sørishavet er eit tema i Konvensjonen for bevaring av marine levende ressursar i Antarktis, som definerer kvotane for berekraftig fiske av antarktisk krill. Målingar i 2000 synte at det var mykje krill kring Bouvetøya. I 2004 fekk Aker BioMarine konsesjon til å drive fiske etter krill, og nye kvotar vart gjevne i 2008 slik at ein kunne fange totalt 620 000 tonn. Det er omstridd om fisket faktisk er berekraftig eller ikkje, særleg i høve til at krill er ei viktig matkjelde for kval. I 2009 søkte Noreg om å utvida kontinentalsokkelen forbi 200 nautiske mil kring øya hos Havrettstraktaten.
«Hanse Explorer» vitja Bouvetøya den 20. og 21, februar 2012 som ein del av «Expédition pour le Futur». Fire fjellklatrarar (Aaron Halstead, Will Allen, Bruno Rodi og Jason Rodi) var dei fyrste som klatra til toppen av den 780 meter høge isbreen som dekkjer øya. Dei etterlét seg ein kapsel med bilete av framtida slik dei såg ho for seg i 2062. Aaron Halstead førte fem andre (Sarto Blouin, Seth Sherman, Chakib Bouayed, Cindy Sampson og Akos Hivekoviks) til toppen dagen etter.
I 2014 byrja bygginga av ein ny forskingsstasjon på øya, Norvegia station, som etter planen skal stå klar mot slutten av året. Forskarane skal hovudsakleg forska på kvifor pingvinbestanden på øya minkar, medan selbestanden aukar.
Geografi
Bouvetøya er ei vulkansk øy som er toppen av ein vulkan som ligg sør på Midatlanterhavsryggen sør i Atlanterhavet. Øya er 9,5 km lang og 7 km brei og dekkjer i alt 49 km², inkludert mange holmar og skjer, og ei større øy, Larsøya. Bouvetøya ligg i Subantarktis, sør for den antarktiske konvergensen, som etter somme definisjonar plasserer øya i Sørishavet. Bouvetøya er den mest avsidesliggjande i verda. Det nærmaste landområdet er Dronning Maud Land i Antarktis, som ligg 1700 km mot sør, og Gough Island, 1600 km mot nord. Den næraste busette staden er Kapp Agulhas i Sør-Afrika, 2200 km mot nordaust.
93 prosent av øya er dekt av isbrear, noko som gjer at øya har form som ein kuppel. Området kring toppen av øya heiter Wilhelmplatået, og ligg litt vest for midten av øya. Platået er 3,5 km breitt og omgjeve av fleire toppar. Den høgaste er Olavtoppen på 780 meter over havet, etterfylgd av Lykketoppen (766 moh) og Mosbytoppane (670 moh). Nedanfor Wilhelmplatået ligg den største kalderaen som har skapt øya. Det siste utbrotet fann stad kring 2000 fvt. og skapte ein lavastraum ved Kapp Meteor. Ein trur vulkanen er i ferd med å verta inaktiv. Temperaturen 30 cm under overflata er 25 °C.
Den samla kystlengda til øya er 29,6 km. Det er særs vanskeleg å gå i land på øya sidan sjøen jamnast er grov og kysten bratt. Om vinteren er det pakkis kring øya. Bouvet trippelpunkt ligg 275 km vest for Bouvetøya. Det er eit trippelpunkt mellom den søramerikanske plata, den afrikanske plata og den antarktiske plata, og mellom Midtatlanterhavsryggen, den sørvestindiske ryggen og Den amerikansk-antarktiske ryggen.
Klima
Øya ligg sør for den antarktiske konvergensen og har eit marint antarktisk klima dominert av tett skydekke og tåke. Øya har ein årsmiddeltemperatur på −1 °C, med ein normaltemperatur i januar på 1 °C og ein normaltemperatur i september på −3 °C. Dei månadlege maksimumstemperaturane varierer lite gjennom året. Den høgaste temperaturen som er målt er 14 °C i mars 1980, under ein klårvêrsdag. Ein har målt temperaturar opp mot 20 °C på snøfrie stader i sola. Øya er dominert av vestavind.
Natur
Det harde klimaet og dei store mengdene is på øya gjer at vegetasjonen er avgrensa til lav, mosar og levermose. Plantelivet er typisk for det maritime Antarktis og er fytogeografisk lik Sør-Sandwichøyane og Sør-Shetlandsøyane. Vegetasjonen er avgrensa av det store isdekket, men det finst òg snøalgar. Resten av vegetasjonen finn ein i snøfrie område som nunatakar og andre fjelltoppar, berg langs kysten, nes og strender. Ved Nyrøysa finn ein fem mosar, fem artar lav, ein sopp og tjue typar algar. Dei fleste snøfrie områda er så bratte og utsette for snøras at ein berre finn lav og algar der. Øya har tre endemiske soppar og lavartar.