cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Priest Island
Geografi
Priest Island er den ytste og mest vêrharde av Summer Isles, og ligg om lag 6 km utanfor vestkysten av Wester Ross.
Dyreliv
Eilean a' Chleirich er eigd og styrt som eit naturreservat av Royal Society for the Protection of Birds. Det har status som Site of Special Scientific Interest og Special Protection Area. Av dyr finn ein spissmus, oter og gråsel.
Priest Island består av lyngheilandskap og små område med skog. Sjøsprøyt og guano medverkar til eit artsrikt maritimt lyngheilandskp. Øya har den største kolonien av havsvaler i Storbritannia, i tillegg til fleire andre sjøfugl.
Piirissaar
Piirissaar er ei øy i innsjøen Peipus i Estland og Tartu maakond.
Piirissar er den største øya i Peipus med ein storleik på 7,8 km². Ho ligg om lag 15 km frå munningen til elva Emajõgi, og berre 1-2 meter over havnivå.
Øya vart ført permanent busett under Den store nordiske krigen av ei gruppe ortodokse gamaltruande, som rømde frå dei religiøse reformene til patriark Nikon i Moskva og innskriving i militæret. Dei fleste av innbyggjarane på øya høyrer framleis til denne truvedkjenninga. Tyske Luftwaffe skapte store øydeleggingar på øya i februar 1944.
Tre landsbyar ligg på øya, Piiri, Saare og Tooni, og dannar kommunen Piirissaare. Folketalet har falle frå om lag 700 i 1920 til 86 i 2006. Dei som er igjen lever stort sett av fiske og dyrking av lauk.
Document
Document er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1987. Plata var den fyrste som vart produsert av både Scott Litt og R.E.M. sjølv, eit samarbeid som heldt fram med Green, Out of Time, Automatic for the People, Monster og New Adventures in Hi-Fi, som dei alle fekk suksess med.
Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.
Birtavarre bedehus
Birtavarre bedehus er eit bedehus frå 1937 i Birtavarre, Kåfjord kommune i Troms og Finnmark fylke.
Byggverket er i tre og har 500 plassar.
Hans Nielsen Hauge
Hans Nielsen Hauge var ein norsk lekpredikant. Han er kjend som stiftaren og leiaren av «haugerørsla». Då Hauge var 25 år fekk han sitt «åndelege gjennombrot». Ein dag han var ute på åkeren og song på salmen «Jesus, din søde forening at smage» mens han pløgde, kjente han det som om «Guds kjærleik besøkte han». Etter dette byrja han som predikant. Han fokuserte på ei lære om det personlege gudsforhold og ein nøktern og arbeidssam livsførsel. I åra frå 1797 til 1804 gjekk han frå stad til stad, og medan han gjekk, strikka han.
På dei gardane han fekk husrom hjelpte han til litt og samla dei som budde på garden og nabogardane til andakt. Dette var eigentleg ikkje lovleg. Dette var på grunn av «konventikkelplakaten» frå 1741, som forbaud lekfolk å halde oppbyggjelege møte utan godkjenning frå soknepresten. Han vart gjentekne gonger arrestert, på det meste ti gonger på sju år. I 1804 vart det reist ei stor og omfattande sak mot han, og han sat til slutt i fengsel fram til 1811 og måtte betale ei bot på 1000 riksdalar. Etter dette slutta han med reiseverksemda, men i 1813 vart han dømd til to års slaveri på Akershus festning.
I dei 18 åra han var predikant og utanfor fengselet, gav han ut 33 bøker. I tillegg hjelpte han folk med å drive handel og industriføretak. Ein kan seie at kristendomssynet til Hauge var pietistisk, men han la større vekt på å tene Gud med praktisk arbeid enn pietismen tradisjonelt gjorde.
Familie
Hauge vaks opp i enkle kår som son av Niels Mikkelsen Evenrød (1732–1813) og Maria Olsdatter Hauge (1735–1811).
Etter at han slepte ut av fengselet, og slo seg ned først på Bakkehaugen gard på Tåsen, seinare på garden Bredtvet i Groruddalen. Han gifta seg i 1815 med Andrea Andersdatter Nyhus og fekk sonen Andreas same år. Mora døydde ei veke etter guten vart fødd. I 1817 gifta Hauge seg med Ingeborg Marie Olsdatter og fekk etter kvart tre born med henne, men alle døydde som små.
Clyde Tombaugh
Clyde William Tombaugh var ein amerikansk astronom, fødd i Illinois og oppvaksen der og i Kansas. Han er mest kjend for å ha oppdaga dvergplaneten Pluto i 1930, som den første lekamen i det som seinare vart rekna som Kuiperbeltet, men oppdaga òg mange asteoidar. Han ønskte òg seriøs vitskapleg forsking på uidentifiserte flygande objekt, eller UFO+ar.
Han var professor ved New Mexico State University frå 1955. Oppdaginga av Pluto gjorde han medan han var assistent på Lowell-observatoriet. I tillegg Pluto og mange asteroidar, har han oppdaga fleire stjernehopar, variable stjerner og galaksehopar. Han gjorde òg studioar av geologien på Mars og månen. Saman med P. Moore skreiv han ei bok om Pluto og oppdaginga av planeten, Out of the Darkness (1980).
Asteroiden 1604 Tombaugh, som vart oppdaga i 1931, er kalla opp etter han. Ein liten bit av oska etter Tombaugh vart plassert ombord på New Horizons-romsonden som vitja Pluto i 2015.
Asteroidar oppdaga av Tombaugh
Tombaugh oppdaga totalt 14 asteroidar under søket etter Pluto og oppfølgjingssøket etter den foreslåtte «Planet X».
Heby kommun
Heby (Heby kommun) er ein kommune i Uppsala län i Sverige. Folketalet er 13 367. Administrasjonssenteret i kommunen er Heby.
Inisheer
Inisheer (irsk offisielt namn Inis Oírr) er den minste og austlegaste av dei tre Aranøyane i Galway Bay i Republikken Irland. Naomh Caomhan, vernehelgenen for Inisheer, er den eldste broren til Naomh Caomhín (heilage Kevin), som grunnla klosteret i Glendalough.
Albium
Albium (fransk albien, adjektivform av Aube) er den siste alderen i epoken tidleg krit. Han varte frå 112,0 ± 1,0 til 99,6 ± 0,9 millionar år sidan. Albium kjem etter aptium og før cenomanium i [[sein krit].
Inisheer
Det offisielle irske namnet er av nyare dato og ser ut til å vere eit kompromiss mellom det tradisjonelle lokale namnet Inis Thiar (uttalt «Inisjer»), «Den bakerste øya», og det tidlegare offisielle namnet Inis Oirthir, «Austøya». Det er ingen irske ord som samsvarar med det andre ordet i det offisielle irske namnet. Det kan virke ut får årbøker at namnet på øya alltid har vore basert på element av «iarthar» eller «thiar», som tyder «bak» eller «bakerste», og ikkje «vest» som er den vanlegaste bruken av dette ordet. Bruken av Inis Oirthir av Rory O Flaherty på 1600-talet ser ut til å ha vore ei feillesing av årbøkene.
Albium
Namnet albium vart lagt fram i 1842 av Alcide d'Orbigny.
Inisheer
Det står ei mellomalderborg kalla O'Brien på øya, bygd i eit eldgamalt steinfort på toppen av åsen. I tillegg finn ein fleire kyrkjeruinar, inkludert ei kyrkje kalla Teampall Caomhán, som må gravast ut kvart år fordi golvet ligg lågare enn sandnivået i området. Irsk vert framleis brukt som hovudmål av dei om lag 300 innbyggjarane.
Lastskipet «Plassey» forliste utanfor Inis Oirr i 1960-åra, og har sidan vorte kasta opp på grunn sjø ved Carraig na Finise på øya av dei kraftige bølgjene frå Atlanterhavet.
Cenomanium
Cenomanium (òg kalla woodbinium) er den første alderen i epoken sein krit. Han varte frå 99,6 ± 0,9 til 93,5 ± 0,8 millionar år sidan. Cenomanium kjem etter albium i tidleg krit og før turonium i sein krit.
Cenomanium er kjend for å ha hatt det høgaste havnivået som har vore dei siste 600 millionar åra, om lag 150 meter høgare enn i dag. Store delar av det som i dag er tørt land låg dermed under grunnhav.
Sant Boi de Llobregat
Sant Boi de Llobregat er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania med kring 80 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Llobregat.
Høyanger kyrkje
Høyanger kyrkje er ei langkyrkje frå 1960 i industristaden Høyanger i Høyanger kommune i Vestland.
Sant Boi de Llobregat
Byen er delt inn i seks bydelar: Ciutat Cooperativa-Molí Nou, Marianao-Can Paulet, Barri Centre, Vinyets-Molí Vell, Camps Blancs-Canons-Orioles og Casablanca.
Han grenser i nord til byane Santa Coloma de Cervelló, Sant Joan Despí og landsbyen Sant Climent, i aust til byen Cornellà de Llobregat, i vest til Viladecans og i sør til El Prat de Llobregat, heilt i sør har han ei smal kyststripe ved Middelhavet.
Historie
Ein har funne spor etter iberarar og romarane i byen, mellom anna eit romarbad nær elva. Dette tyder på at Sant Boi kan ha eksistert i førromersk tid.
Høyanger kyrkje
Ho er teikna av arkitektane Arnstein Arneberg og Olav Platou og vart bygd og heilt ut finansiert av Norsk Aluminium Company og gjeve som gåve til lokalsamfunnet.
Sant Boi de Llobregat
Historie
Frå 600- til 1100-talet vart byen og området rundt kontrollert av maurarar, fram til dei vart drive bort under reconquistaen. Maurarane kalla byen Alcala, som tyder «borg», på grunn av ei høgd over elva og dlaen. Det noverande namnet kjem frå St. Baudilus, kalla Boi eller Baldiri i Catalonia.
Høyanger kyrkje
Frå 1997 har Høyanger kyrkja vore soknekyrkje for Høyanger sokn i Sunnfjord prosti. Fram til prestegjelda vart fasa ut frå 2004 låg kyrkja i Lavik prestegjeld.
Sant Boi de Llobregat
Historie
I mellomalderen auka folketalet i landsbyen jamt og trutt, og han utvida seg rundt borga. Ei kyrkje i barokkstil vart bygd på 1500-talet. Mot slutten av 1800-talet hadde Sant Boi nesten 5000 innbyggjarar, som houvdsakleg livnærte seg av jordbruk.
På byrjinga av 1900-talet kom dei første industriane til byen, mellom anna ein mursteinsfabrikk og metallfabrikk. Då den spanske borgarkrigen enda, kom mange folk til området frå andre stader av landet, for å jobbe i Barcelona. Folketalet auka til 10 000 i 1940 og 65 000 i 1975.
Turonium
Turonium er den andre alderen i epoken tidleg krit. Han varte frå 93,5 ± 0,8 til 89,3 ± 1 millionar år sidan. Turonium kjem etter cenomanium og før coniacium.
Turonium vart definert av den franske paleontologen Alcide d'Orbigny (1802 - 1857), som kalla han opp etter byen Tours i Frankrike.
1913
1913 (romartal MCMXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Noreg
SSB samla mellom anna fylgjande fakta for 1913:
Referansar
1901 – 1950
Fylkesveg 901 i Nordland
Fylkesveg 901 i Nordland går mellom Straume og Ramberg i Bø kommune. Vegen er 9,4 km lang.
Kyökin puolella
Kyökin puolella er ein finsk filmkomedie i svart/kvitt frå 1940, regissert av Risto Orko. Han er basert på norske Sigrid Boos roman Vi som går kjøkkenveien og den svenske filmen Vi, som går köksvägen, som bygger på same roman. Sigrid Boos roman Vi som går kjøkkenveien kom ut på finsk under namnet Kyökin puolella (På kjøkkensida) i 1931.
Den sentrale rolla i filmen er Arja (Helena Kara), ei fabrikkseigardotter som på grunn av eit veddemål blir tenestejente på herregarden Haukka. Den bortskjemte frøkna vil vise at ho er i stand til å gjere husarbeid.
Kyökin puolelella hadde premiere i Finland 1. september 1940. Ville Salminen var scenograf.
Handling
Ingeniørstudenten Ari Karma presenterer oppfinninga si for motorsykkelfabrikanten Sakari Virmala. Ved hjelp av denne oppfinninga skal det vere mogleg å auke farta på motorsyklane. Fabrikanten blir ikkje med på prosjektet, som han meiner er usikkert. Karma har tæl, og sver at motorsykkelen hans vil vinne over Salama-fabrikken (salama betyr 'lyn') i haustens motorsykkelkonkurranse. Fabrikanten si dotter Arja på si side vil gjerne til Paris, men Salama-fabrikken sine salstal har gått ned med 30 prosent, så reisa blir innstilt.
Arja, som saknar omveksling i livet sitt, treff venene sine på sandstranda. Der er også Jali Martema. Det romantiske forholdet han hadde til Arja har allereie bleikna. Samtalen går over på hushaldningstema. Venene held Arja for å vere totalt udugeleg til kjøkkenarbeid. Arja og Jali veddar over ein diamantring om Arja er i stand til å arbeide tre månader som tenestejente. Jali lagar eit særs godt tilrådingsbrev for Arja. Først er Arja i teneste hos ein journalistfamilie, der ho snart får sparken. Fabrikkeigaredottera kjem så i teneste på herregården Haukka.
Ari Karma har tatt jobb som sjåfør for å tene pengar til ingeniørutdanninga. I tillegg er han i stand til å utvikle oppfinninga si i ly av herregården. Ari er på jarnvegsstasjonen og tar i mot Arja. Dei kjenner ikkje kvarandre, og Karma kjenner ikkje ein gong att den moteriktig kledde Arja att som stuepike. Ari og Arja utgjer etter kvart det viktigaste romantiske paret i filmen. Arjas arbeidskameratar på Haukka er kokka Mimmi og Iida og Aatu. Ida er forelska i Aatu og passar strengt på at han ikkje fell for Arja. Mimmi på si side siktar seg inn på lærar Hilpeläinen. Allereie den første arbeidsdagen får Arja ansvaret for matlaginga, og resultatet er katastrofalt. Både blant tenestefolket og herskapet vekkjer Arjas fine klede og vaner forundring.
Som gjest til herregarden kjem løytnant Reino Helve, som hugsar å ha sett Arja ein eller annan stad, men hugsar ikkje kvar. Døtrene på Haukka, Irma og Elle, ser ned på Arja. I tillegg er Elle sjalu på Arja, fordi ho har eit forhold til Ari. Når Irma mistar smykket sitt finn ho på at ho skal skulde Arja for dette. Godseigaren meiner at det ikkje er grunnlag for desse skuldingane.
På herregarden blir det arrangert ein fest, der Arja serverer. Blant gjestane er Jali, som ikkje avslører Arja. Han innrømmer at Arja har vunne veddemålet. Ari høyrer tilfeldigvis delar av diskusjonen mellom Jali og Arja, og dreg av dette konklusjonen at Jali og Arja har eit kjærleiksforhold. Han bestemmer seg for å vinne Arja attende i Djurgårdsloppet (eit berømt, årleg billaup som vart køyrd rundt Djurgårdsviken i sentrum av Helsingfors i mellomkrigstida). Slik går det også, og fabrikkeigar Virmala blir interessert i Ari si oppfinning. Til slutt får Ari og Arja kvarandre.
Produksjon
Kyökin puolella vart gjort ferdig under unntakstilstanden før og etter Vinterkrigen. Filmopptaka vart påbyrja i Tallinn i oktober 1939. Filmteamet måtte evakuere landet, for Sovjetunionen okkuperte Estland den same månaden. Filmatiseringa heldt fram under mellomfreden (mellom Vinterkrigen og Framhaldskrigen) våren 1940. Som herregarden Haukka vart Esbogård brukt. Andre opptaksstader var Fredrikshamn, Hangö, Tammerfors (tivoli), Helsingfors Djurgårdsvikens bilbane og Kloostrimetsa bilbane i Pirita i Tallinn. Innescenene vart tatt opp i Munkholmen studio i Helsingfors.
Som Ari Karma ver det meininga å bruke Olavi Reimas, men han vart såra i Vinterkrigen, og i hans stad kom Tauno Majuri. På grunn av unntakstilstanden hadde filmen Kyökin puolella heile seks fotografar, av dei var fire lista opp i forteksten. Filmen har autentiske scener frå Djurgårdsvikens billaup.
Målt i publikumstal var Kyökin puolella den tredje mest sedde i 1940. På TV vart Kyökin puolella vist for første gong i 1964. I TV-framsyninga i 1977 samla filmen ca. 2,100,000 sjåarar.
Vega (fleirtyding)
Vega kan vise til:
Kyökin puolella
Musikk
Musikken i filmen Kyökin puolella blei skrive av George de Godzinsky og songtekstane av «Ela», som var Eine Laine. Av songane har ein fått evig liv som evergreen: «Sulle salaisuuden kertoa mä voisin» [«Til deg kunne eg fortald ein løyndom»}. Den er også hovudtema i filmens preludum og blir repetert i bakgrunnsmusikken. I tillegg høyrer vi Eine Laine si tolking av songen «Tyttöni pienoinen» [«Den vesle jenta mi»], og Helena Karas «Öitteni haave» [«Mine netters draum»].
Vega (fleirtyding)
Sjå òg
Vegas
Kyökin puolella
Resensjonar
Kyökin puolella fekk ei relativt varm mottaking av kritikarane. Helsingin Sanomats kritikar skreiv: ''«Som orsaking for svakheitene ved dei heimlege (finske) filmane er det ofte sagt: Men sett i høve til tilhøva vi lever under! -- når det gjeld Kyökin puolella treng ingen slike orsakingar, den er i stand til å tilfredsstille sjåarar som krev litt meir enn gjennomsnittet»''.
Aamulehti sin kritikar takkar filmen for den rike handlinga og det fartfylte plottet. Uusi Suomis kritikar var meir nøktern: «Kyökin puolella held som underhaldningsroman betrakta eit ganske høgt nivå, men filmen held seg på eit middelmådig nivå.»'' Han kritiserer også lydopptaka, som no og då held eit svakt nivå.
Ilta-Sanomat sin kritikar skreiv i 1977 i samband med TV-framsyninga, at det i filmen var «søtladen romantikk» og «sorglause pene menneske». Kritikaren meiner filmen er pittoreskt underhaldande («små-artig»), delvis spennande, og finn her og der i filmen også tidsbilete. I Katso-bladet (Programbladet) vart filmen tolv år seinare vurdert som overflatisk og «kunstig oppstemt underhaldning». Ein kritikar på 2010-talet kritikar finn den «uskuldige søtladne» Helena Kara som det sterkaste kortet i filmen.
Sant Cugat del Vallès
Sant Cugat del Vallès er ein by og ein kommune vest for Barcelona i Catalonia i Spania med om lag 75 000 innbyggjarar. I antikken vart han kalla Castrum Octavianum, kalla opp etter St. Cucuphas, som er sagt å vere martyrdrept der klosteret i byen no står. Sant Cugat har hatt stor folkevekst dei siste åra og er å rekna som ein forstad til Barcelona, som berre ligg 5 km unna. I Sant Cugat ligg restaurantar, ein konsertstad, to kinoar og eit stort kjøpesenter. Sant Cugat har i praksis vokse i saman med dei nærliggande Rubí (62 475 innbyggjarar) og Cerdanyola del Valles (58 347 innbyggjarar).
Byen har ein eigen togstasjon med direkte undergrunnslinja til sentrum i Barcelona og til nærliggande byar som Terrassa og Sabadell.
Kjelder
''
Karita Bekkemellem
Karita Bekkemellem, som gift Karita Bekkemellem Orheim, er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet fødd på Lillehammer. Ho har vore stortingsrepresentant i fleire periodar.
I stortingsvalet 2005 blei Bekkemellem vald inn til sin femte periode for Møre og Romsdal fylke. I regjeringa Stoltenberg I var ho statsråd for Barne- og familiedepartementet, og då denne gjekk av blei ho fraksjonsleiar i Kyrke-, utdannings- og forsningskomiteen på Stortinget. I regjeringa Stoltenberg II var ho frå 17. oktober 2005 til 18. oktober 2007 barne- og likestillingsminister. Ho var òg leiar for Arbeidarpartiets kvinnerørsle.
Kort tid etter at ho slutta i regjeringa, vart ho styremedlem i meklarhuset Carasa, saman med tidlegare Hydro-direktør Cecilie Ditlev-Simonsen. Bekkemellem er også ein av fleire faste programleiarar i debattprogrammet Studio 5 som går på fjernsynskanalen FEM.
Bekkemellem har to ungar. Ho er fødd i Lillehammer, flytta seinare til Molde og er no busett i Rygge.
Barentsøya
Barentsøya er ei av øyane som utgjer øygruppa Svalbard. Barentsøya ligg mellom Spitsbergen og Edgeøya. Store delar av øya er dekte av Barentsjøkulen. Øya har ei flatevidd på 1288 km², der breane utgjer 558 km². Det høgaste punktet er Solveigdomen på 666 moh.
I nord, i sundet mellom Barentsøya og Spitsbergen, ligg Kükenthaløya. I sør, mellom Barentsøya og Edgeøya, ligg Freemansundet.
Barentsøya har ingen permanent busetnad og er kalla opp etter den nederlandske oppdagaren Willem Barents.
Det finst ei hytte på Frankenhalvøya i nordenden av Barentsøya. Det er ei gammal fangsthytte som ikkje er i bruk lenger, men området har vore brukt som depot for helikopterdrivstoff til bruk under teljing av isbjørn.
Frå Frankenhalvøya er det lett å ta seg inn til det indre av øya. Andre stader kan det vere vanskeleg på grunn av høge klipper.
I Dorstbukta kjem Besselbreen ut. Han har trekt seg mange kilometer tilbake i løpet av dei siste åra. Kapp Bessel, som ligg aust for utløpet til breen er no (i 2007) heilt endra frå det som står i karta. Dette skuldast at neset utelukkande består av lausmassar, og desse vert vaska ut igjen i sjøen. I Dorstbukta er det òg eit stort fuglefjell som hovudsakleg vert nytta av krykkje. I hekkeperioden er dette ein sikker stad å observere isbjørn på nært hald. Om sommaren er det mange isbjørner på Barentsøya. Nokre sirklar rundt øya på jakt etter mat. Andre held seg fast under fuglefjell og atter andre okkuperer dei mindre øyane som Engeløya.
Coniacium
Coniacium er den tredje alderen i epoken sein krit. Han varte frå 89,3 ± 1 til 85,8 ± 0,7 millionar år sidan. Coniacium kjem etter turonium og før santonium.
Kjøfjorden
Kjøfjorden (samisk Njávdánvuotna) er ein fjordarm av Varangerfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 32 km sørvestover til Munkefjord i botn av Munkefjorden.
Fjorden har innløp mellom Čoahkenjárga i vest og Kjøøya i aust. Den ytste halvdelen av fjorden går langs vestsida av Skogerøya. Det ligg berre spreidde busetjingar langs denne delen av fjorden og ingen av dei har vegsamband. Her er Spurvfjorden ein liten fjordarm på vestsida. Der Skogerøya endar og fjorden går innover fastlandet vert han stundom kalla Neidenfjorden. Her er det litt tettare busetnad på autsida av fjorden, og på vestsida munnar Neidenelva ut i fjorden. Munkefjorden er den inste delen av Kjøfjorden frå Neidenelva og sørover til Munkefjord.
E6 går langs austsida av fjorden.
Windows 95
Windows 95 var eit operativsystem utgjeve av Microsoft den 24. august 1995. Før utgjevinga vart det omtala både som Windows 4 og det interne kodenamnet Windows Chicago. Windows 95 var den fyrste versjonen av Microsoft Windows som hadde oppgåvelinje, startknapp og tilgang til Internett.
Windows erstatta forgjengaren Windows 3.1. Skilnadane mellom dei to utgåvene var store. Windows 3.11 og tidlegare utgåver, var operativmiljø som kjøyrde oppå MS DOS, medan den nye utgåva var eit sjølvstendig operativsystem integrert med MS DOS 7.0.
Windows 95 vart etterfølgd av Windows 98 den 25. juni 1998. Microsoft avslutta vanleg brukarstøtte for Windows 95 den 31. desember 2000. Som Windows NT 3.51 hadde Windows 95 berre eitt år med forlenga støtte, som tok slutt 31. desember 2001.
Manresa
Manresa er ein by i Bages, midt i Catalonia i Spania ved elva Cardener. Han er ein industriby med tekstil-, metall- og glasindustri. St. Ignatius av Loyola stoppa for å be i byen på veg tilbake frå Montserrat i 1522, og byen har derfor vorte ein pilegrimstad for katolikkar.
82
82 var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Augustus og Silvanus var konsular (eller sjeldnare, 835 ab urbe condita).
Manresa
Under den spanske sjølvstendekrigen slo ein frivillig tropp frå Manresa (sometent på katalansk) ein fransk tropp i juni 1808, men då franskmennene trekte seg tilbake sette dei byen i brann og mykje av han vart øydelagd.
Can Bonomo
Can Bonomo er ein tyrkisk songar. Han representerte Tyrkia i Eurovision Song Contest 2012 med songen «Love Me Back» Songen gjekk vidare til finalen, der han til slutt enda på ein sjuandeplass.
Lanarkshire
Lanarkshire eller County of Lanark (skotsk-gælisk Siorrachd Lannraig) er eit tradisjonelt grevskap i Skottland. Det ligg sentralt i Lowlands (Midlands Valley), sør for Stirlingshire og ein del av Dunbartonshire, sørvest for West Lothian, vest for Peeblesshire, nord for Dumfriesshire og søraust for Ayrshire og Renfrewshire. Glasgow er ein del av Lanarkshire.
Lokalt styre
I 1975 blei det lokale styret for Lanarkshire erstatta av regionsstyret for Strathclyde-regionen. I 1996 blei denne vidare erstatta ved ei reform der Lanarkshire blei delt i områda North Lanarkshire, South Lanarkshire og City of Glasgow.
North Lanarkshire og South Lanarkshire har i dag eit utbreidd samarbeid, mellom anna innen manntalføring, helse og anna.
Karbonmonoksid
Karbonmonoksid (CO) er ei kjemisk sambinding av eit karbonatom og eit oksygenatom. Bindinga er kovalent. Den luktfrie gassen er òg kjend som kolos.
Karbonmonoksid vert danna ved ufullstendig forbrenning. Eksos er ei kjelde til utslepp. Bilkatalysatorar omdannar karbonmonoksid til karbondioksid.
Biologisk rolle
Karbonmonoksid er giftig å pusta inn i store mengder fordi det kan binda seg til hemoglobin i staden for oksygen. Ein konsentrasjon i lufta av 0,1 % karbonmonoksid kan vera døydelge.
Spurvfjorden
Spurvfjorden (samisk Čižževuotna) er ein fjordarm av på vestsida av Kjøfjorden i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1 km vestover til i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Áhkobákti i nord og Rivdnjenjárga i sør i den ytre delen av Kjøfjorden. Skogerøya ligg aust for Spurvfjorden. Det er ingen busetnader ved fjorden.
Aranøyane
Den største av øyane er Inishmore (irsk Árainn (Mhór) eller Inis Mór), den midterste og nest største øya er Inishmaan (Inis Meáin / Inis Meadhóin) og den minste og austlegaste er Inisheer (Inis Thiar eller Inis Oírr / Inis Oirthir). Irsk er hovudmålet på alle øyane.
North Sound (Nordsundet) eller An Súnda ó Thuaidh ligg mellom Aranmore og Leitir Mealláin i County Galway og vart tidlegare kalla Bealach Locha Lurgan på irsk. Gregory's Sound (Gregorysundet) eller Súnda Ghríoghóra ligg mellom Aranmore og Inishmaan, og vart tidlegare kalla Bealach na h-Áite. Foul Sound (Styggsundet) eller An Súnda Salach ligg mellom Inishmaan og Inisheer og vart tidlegare kalla Bealach na Fearbhaighe. South Sound (Sørsundet) eller An Súnda ó Theas, tidlegare kalla Bealach na Finnise, ligg mellom Inisheer og County Clare.
Øyane er administrativt ein del av County Galway.
Geologi
Øya består stort sett av karstisk kalkstein og der derfor nærare forbunde med Burren i County Clare i sør enn granittøya Connemara i nord.
Det er vist at store kampesteinar som ligg opp til 25 over havet ved klippene i vest ikkje har kome der av isbrear, men av ei stormstrand der enorme havbølgjer har kasta steinane langt oppå land. Slike bølgjer oppstår statistisk sett ein gong kvart hundreår.
Tradisjonelt levesett
Øyane vart først kraftig busett på 1600-talet og mange av innbyggjarane var katolikkar som flykta frå fastlandet etter at protestantar erobra områda her. Dei tilpassa seg det harde klimaet og var heilt sjølvhjelpne. Metodane deira gjekk mellom anna ut på å blande lag med sand og tang over steinar for å skape dyrkbar jord. Denne teknikken vart nytta for å dyrke poteter og andre grønsaker. Den same metoden gav òg beitemark for kyr og sauer, som igjen gav ull og garn til klede. Øybuarane lagde òg unike båtar for fiske, bygde husa sine med takhalm og det dei kunne finne eller ved hjelp av handel med fastlandet.
Windows 98
Windows 98 var eit operativsystem utgjeve av Microsoft den 25. juni 1998. Windows 98 etterfølgde forgjengaren Windows 95 og gjekk under kodenamnet Memphis, medan det vart utvikla. Ei oppdatering av Windows 98, kalla Second edition (eller berre SE) vart lansert i 1999, før operativsystemet vart erstatta av Windows ME i september 2000.
Aranøyane
Tradisjonelt levesett
Hovudnæringa på øya er fiske og turisme.
Turisme
Det er fleire festningar frå jernalderen på Inishmore, dei viktigaste heiter Dún Aengus (Dún Aonghasa) og Det svarte fortet (Dún Dúchathair). Mange turistar kjem til øyane, spesielt om sommaren.
Oileáin Árann Díreach organiserer turopplegg til alle tre Aranøyane med overnatting, fly og ferjetransport. Fleire busselskap, ferjeselskap og flyselskap syter for gode turmogelegheiter til og frå Rossaveal i grevskapet Galway, flyplassen Inverin. Det er òg ferjesamband til Doolin, i grevskapet Clare i nærleiken av Moherklippene).
Aran-genseren
I løpet av 1900-talet er Aran-genseren som kjem frå øyane vorte verdskjend. Han er strikka i tjukk, nesten kvit naturull med eit særskild mønster med stolpar, fletter og nupper. Han er eit godt val om ein treng ein god og varm ullgenser.
Aran-båten/The Aran currach
Aran-båten er den moderne utgåva av ein lett båt som vert kalla currach. Han er laga av seglduk trekt over eit lett og tynt skjelett av tynne spant før han vert sett inn med tjøre. Han er laga for å tole kraftig sjø frå Atlanterhavet.
Det er sagt at fiskarar frå Aran ikkje såg vitsen i å lære å symje fordi det ikkje var nokon som kom til å overleve dei sjøforholda som kunne velte ein Aran-currach, så det vart betre å drukne fort.
Sjølv om båtane toler mykje sjø er dei utsett for rifter og hòl i seglduken.
Ole Idar Kvelvane
Ole Idar Kvelvane er ein norsk forfattar. Kvelvane voks opp i Stavanger, men bur no i Bergen.
Sommaren 2006 skreiv Kvelvane ein kronikk i Dagbladet, om tilhøvet mellom kjønn og litteratur. Særleg spissformuleringa «menn skriv betre bøker enn kvinner» gav opphav til ordskifte.
Papua Ny-Guinea
Papua Ny-Guinea er ein stat på den austlege halvdelen av øya Ny-Guinea og fleire tilliggjande småøyar vest i Stillehavet. Landet ligg i verdsdelen Oseania og grensar til Indonesia i vest. Tidlegare var den nordlege delen av øya tysk koloni, medan den sørlege var britisk og seinare australsk koloni.
Papua Ny-Guinea er det mest språkrike landet i verda. Ethnologue listar opp 841 levande og 11 utdøydde språk. I følgje Catherine Easton blir det snakka 837 apråk der, 44 % av dei har vorte skriftfesta.
Historie
Det har vore menneske på Ny Guinea frå svært gamal tid. Ein har funne menneskelaga gjenstandar som kan vera kring 60 000 år gamle. Menneska kom truleg frå søraust- Asia.
Lite er kjend om historia til Ny Guinea før 1800-talet, sjølv om europeiske oppdagarar kom til området på 1500-talet. Den nordlege delen av landet vart i 1880-åra ein tysk koloni, Deutsch Neuguinea. Under fyrste verdskrig vart området okkupert av Australia som òg administrerte den sørlege delen av øya.
I 1975 vart Papua Ny-Guinea sjølvstendig. På øya Bougainville fanst det allereie då ei sjølvstenderørsle. Øya er viktig for økonomien til landet, i og med kopargruva der. I 1998 braut det ut opne stridar som skal ha kosta 20 000 menneskeliv. På øya finst det no fredsstyrkar frå fleire land, og det går føre seg ein fredsprosess.
Geografi
Ny-Guinea har ei sentral fjellkjede som er skapt på same måte som Himalaya, ved at den indo-australske kontinentplata kolliderte med den eurasiske og dytta opp landet i treffpunktet. Denne sentrale fjellkjeda er så høg at ein finn det sjeldne fenomenet isbrear ved ekvator her.
Økologi
Derimot har mange av øyane som er delar av Papua Ny-Guinea, til dømes New Britain, New Ireland, Bougainville og Admiralty-, Trobriand- og Louisiade-øyane, aldri hatt landbruer til Ny-Guinea. På desse øyane finst få av pattedyra og dei flygeudyktige fuglane som Ny-Guinea og Australia har felles.
Ny-Guinea har eit vått tropisk klima, og har regnskog der indomalayiske plantar som spreidde seg over tronge sund har blanda seg med gammal australsk og antarktisk flora.
Klima
Det tropiske klimaet i landet gjev ein god del nedbør, men dei store fjellrekkjene gjer at ein har store variasjonar i kor mykje regn ein får og kortid på året regnet kjem. Temperaturane er høge i låglandet og endrar seg lite gjennom året. Port Moresby har ein årleg nedbørsnormal på 1125 mm, og er ein av dei tørraste stadane på øya. Dei fleste stader får 2000-3000 mm med regn kvart år, men i fjellområda kan ein få så mykje som 5000 mm. Dei høgaste fjelltoppane i dei vestlege områda har derimot svært låge temperaturar og er dekte med snø året rundt, sjølv om dei finn seg så nær ekvator.
Det meste av regnet kjem i kraftige byger, som regel i samband med torevêr om ettermiddagen og kvelden, men ein kan ha lengre periodar med regn i dei våtaste månadane. Vêret i låglandet er lummert og fuktig, men i høgareliggande strøk kan ein ha meir behagelege forhold. Det meste av øya er svært lite tilgjengeleg, og enkelte delar av øya er lite kjend og utforska.
Ŧ
Ŧ og ŧ, er ein bokstav som er den 25. i det nordsamiske alfabetet. Der representerer han lyden ustemt dental frikativ, den same som th-lyden i engelsk thin. I SENĆOŦEN-alfabetet, som vert brukt for å skrive språket saanich, representerer han den same lyden. Teiknet vert og brukt i havasupai-dialekten av språket havasupai–hualapai, og for å representere bokstaven ט i romaniseringar av hebraisk. Unicode-kodepunkta for teikna Ŧ og ŧ er høvesvis U+0166 og U+0167.
Sisal
Sisal eller sisalhamp er fibrar frå blada til sisalagave (Agave sisalana) frå Mexico og av A. rigida frå Venezuela. Sisal er grove og sterke fibrar som kan brukast til grov hyssing og tauverk. Brasil er det største produsentlandet.
Trondheim kommunale kulturskole
Trondheim kommunale kulturskole (TKK), som er dagens namn på skulen, vart oppretta i 1973 og var saman med Trøndelag musikkonservatorium ei vidareføring av Trondhjems musikkskole som vart etablert allereie i 1911.
I den første tida gav skulen eit tilbod berre i musikk og heitte Trondheim kommunale musikkskole (TKM). I 1998 vart tilbodet utvida til andre kunstuttrykk og namnet vart endra til Trondheim kommunale musikk- og kulturskole (TKMK). Dette namnet vart behalde fram til 2009, då dagens namn vart innførd. Skulen har i dag over 4000 elevplassar og gir eit breispektra undervisningstilbod i musikk, visuelle kunstfag, teater, sirkus og dans. Skolen har eit omfattande samarbeid med skule- og utdanningsinstitusjonar i kommunen og med det frivillige og profesjonelle kulturlivet i Trondheim. Undervisninga føregår på 38 forskjellige skular med hovudsete i kulturhuset i byen, Olavskvartalet. TKK arbeider målbevisst for å implementere den nasjonale rammeplanen for kulturskulane.
Trondheim kommunale kulturskule har blitt anerkjent nasjonalt og internasjonalt både for oppnådde faglege resultat og for å ha utvikla samarbeidsmodellar med skuleverket forøvrig og kulturlivet elles. TKKs aktivitet er bygd på grunnidèen om at musikk- og kulturfag er like viktige som matematikk og språkfag.
Ideologi
TKKs grunnlagsfilosofi og dei verdiane skulen søkjer å fremme, er:
Dovre kommune
Dovre kommune ligg nord i Gudbrandsdalen i Innlandet fylke og grensar i vest til Lesja kommune, i sør til Vågå og Sel, i aust til Folldal i Hedmark og i nord til Oppdal i Sør-Trøndelag. Store delar av kommunen ligg høgt over havet og inkluderer Snøhetta og nordlege delar av Rondane. I kommunen ligg det to kjente fjell; Snøhetta og Rondeslottet. Den mest kjente innsjøen er Vålåsjøen på Dovrefjell.
Trondheim kommunale kulturskole
Ideologi
Ved TKK er samspel i ulike grupperingar ein høgt prioritert aktivitet. Samspel i denne samanhengen tyder alt frå fleirhendig piano, klassiske kammerensembel til varierte bandkonsept. Ein annan prioritert aktivitet er opptredenar i form av førestillingar, utstillingar og konsertar. Slike framsyningar kan vere kulturinnslag i samband med møte/konferansar, eller månadens bilete på Rådhuset, eller det faste kunstnariske innslaget ved Bystyremøta. Årleg har elevane ved TKK ca. 300 offentlege opptredenar. Konsertar/ førestillingar/ utstillingar blir rekna som «hjarta» i verksemda til TKK.
Dovre kommune
Dei to viktigaste tettstadene er Dovre og Dombås. I tillegg kjem Dovreskogen. Kommunesenteret ligg på tettstaden Dovre, medan kommunikasjonsknutepunktet er Dombås. Her skil trafikken mot Trøndelag og Møre og Romsdal lag. Kommunen er kjend for eit rikt plante og dyreliv. Delar av kommunen inngår i tre nasjonalparkar: Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark, Rondane Nasjonalpark og Dovre nasjonalpark.
Hovudnæringane i kommunen er landbruk, reiseliv, handel og service.
Geografi
Gjennom kommunen renn Gudbrandsdalslågen. Delar av kommunen inngår i tre nasjonalparkar: Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark, Rondane Nasjonalpark og Dovre nasjonalpark. I kommunen ligg det 2 kjente fjell; Snøhetta og Rondeslottet. Den mest kjente innsjøen er Vålåsjøen på Dovrefjell.
Dyre- og planteliv
Kommunen er kjent for eit rikt plante- og dyreliv. Spesielt kan nemnast moskusen som òg er avbilda i kommunevåpenet. Det er òg bestandar av villrein og jerv i kommunen. Fokstumyrene er internasjonalt kjent for sitt rike fugleliv. Planta mogop er avbilda i fylkesvåpenet for Oppland.
Klima
Dovre har innlandsklima med lite nedbør, kalde vintrar og relativt kjølige somrar grunna kommunens høgd over havet. Det er betydelege skilnader mellom dag- og nattetemperaturen i sommarhalvåret. Normalverdiar for perioden 1961−1990 er gitt i tabellen nedanfor.
Historie
Kommunen låg i Oppland fylke fram til 2020.
Kommunikasjonar
Dombås er kommunikasjonsknutepunktet. Her startar Raumabana som går ned til Åndalsnes. Dovrebana går sørover til Oslo og nordover til Trondheim. På Dombås tar E-136 av frå E-6. I kommunen ligg det fleire historiske skysstasjonar; Hjerkinn, Fokstua, Lie seinare flytta til Dombås, Tofte seinare flytta til Toftemo og Dovreskogen seinare flytta til Brennhaugen.
Næringsliv
Landbruket og tilknytte næringar er viktige i Dovre, der ein hovudsakleg driv med grasbasert husdyrhald. Reiseliv er òg ei viktig næring i kommunen, som mellom anna satsar på moskussafari. Trafikknutepunktet Dombås sysselset fleire i servicenæringar. Av industri har Dovre ysteri, møbelfabrikk og skiferproduksjon. Mellom 1968 og 1993 dreiv Folldal Gruver gruvedrift i Tverrfjellet på Hjerkinn. Avisa Vigga er lokalavis for Dovre og Lesja kommunar.
Utdanning
Dovre har to barneskular, Dovre skule og Dombås skule. Den einaste ungdomsskulen, Dovre ungdomsskule er samlokalisert med Nord-Gudbrandsdal vidaregåande skule på Dombås. Den vidaregåande skulen tilbyr berre studiespesialisering her. Hjerleid skole og håndverkssenter på Dovre har vidaregåande, landsfemnande utdanningar i treskjering, smiing og andre tradisjonshandverk. Tidlegare var det også offentleg vidaregåande utdanning på Hjerleid i mellom anna landbruksmekanikk, bygg og studiespesialisering. På Dombås ligg leirskulen Dovre fjellskole.
Kommunevåpen
Moskusen er eit sentralt symbol for kommunen, og inngår i kommunevåpenet. Han representerer styrke, byrgskap og sjølvrådigskap, og refererer til den faste, ville moskusstammen i kommunen.
Santonium
Santonium er den fjerde alderen i epoken sein krit. Han varte frå 85,8 ± 0,7 til 83,5 ± 0,7 millionar år sidan. Santonium kjem etter coniacium og før campanium.
I følgje ICS er starten definert til då dei toskjela skaldyra Cladoceramus undulatoplicatus dukkar opp og slutten er markert ved utryddinga av sjølilja Marsupites testudinarius.
83
83 var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Augustus og Rufus var konsular (eller sjeldnare, 836 ab urbe condita).
DS «Vega» (1895)
DS «Vega» (kallesignal JVTL) var eit dampskip bygt i 1895 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab ved Joseph L. Thompson & Sons i Sunderland. Skipet vart levert i mai 1895 og gjekk inn i turistruta til Bergenske frå England til fjordane på Vestlandet og nordover.
Dette var det første skipet til BDS av fleire som heitte «Vega». BDS hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Vega er ei stjerne.
Historie
«Vega» vart bygt for ein kostnad på kring 470 000 kroner og gjekk i rute mellom England og Noreg og kvar sommar vart ho kvitmåla og gjort om til turistskip. Då første verdskrigen braut ut i 1914 var «Vega» blant skipa som frakta turistar heim til England.
Seinare i krigen, 17. november 1916 vart skipet stogga, sprengt og skoten i senk i Nordsjøen sørvest for Håboen og Stavanger av den tyske ubåten U 78 og kapteinløytnant Otto Dröscher. Skipet var då på reise frå Bergen til Newcastle med hermetikk. Alle 16 om bord vart redda.
Skipet
Om sommaren var det køyeplass til 103 passasjerar på 1. plass (1. klasse) og om vinteren var det 20 køyeplassar på 1. plass, åtte køyer på 2. plass og 76 køyer på 3. plass.
I 1909 fekk skipet nye kjeler og i 1914 radio.
Commodore 128
Commodore 128, eller C-128, er ein heimedatamaskin som vart laga av føretaket Commodore Business Machines og vart lansert i 1985, tre år etter veslebroren Commodore 64.
Commodore 128 hadde to ulike prosessorar, ein MOS 8502 for C64- og C128-modus og ein Zilog Z80 for CP/M-modus. Ettersom veslebroren Commodore 64 vart seld i så store opplag, vart det ikkje skrive så mange program for etterfølgjaren. Dei fleste som kjøpte maskina brukte den difor som ein Commodore 64.
Memelland
Memelland (litauisk Klaipėdos kraštas, tysk Memelland eller Memelgebiet; fransk Territoire de Memel) var eit område definert av Versailles-traktaten i 1920 då det kom inn under Ambassadørrådet sin adminstrasjon. Memelland vart i lag med Saar og Danzig underlagt Folkeforbundet sin kontroll og folket i desse regionane kunne stemme for å bli verande ein del av Tyskland eller ikkje i ei folkeavstemming. Bortsett frå i Saar vart ikkje ei slik folkeavstemming halde.
Det då dominerande etnisk tyske Memelland (andre etniske grupper var prøyssiske litauarar og memellendingar) i området mellom elva og byen med dette namnet vart okkupert av Litauen i «Klaipėdaopprøret» i 1923, annektert av Nazi-Tyskland i 1939, annektert av Sovjetunionen i 1945 og ein del av Litauen SSR.. Etter kollapsen til Sovjetunionen i 1991 har det vore ein del av Litauen og Klaipėda og Tauragė fylke.
On Stage av Elvis Presley
On Stage er eit konsertalbum av Elvis Presley hovudsakleg spelt inn 17. til 19. februar 1970 på International Hotel i Paradise i Nevada, og gjeve ut på RCA Records. Det var ein oppfølgjar til From Memphis to Vegas/From Vegas to Memphis, som òg inneheld konsertopptak. I motsetnad til den førre utgjevinga, fokuserte dette albumet på songar som ikkje på den tida var gjevne ut av Presley tidlegare. Albumet kom ut i juni 1970 og nådde 13. plassen på både Billboard 200 og countrylista. Det selde til gullplate 23. februar 1971, og platina den 15. juli 1999, hos Recording Industry Association of America.
Albumet inneheld hitsingelen «The Wonder of You», som toppa Adult Contemporary-lista i USA og den britiske singellista. Andre songar er «See See Rider», «Yesterday», Tony Joe White sin «Polk Salad Annie», Del Shannon sin «Runaway», og ein versjon av «Let It Be Me». «See See Rider» vart eit fast introduksjonsnummer for Elvis på konsertane hans fram til den siste konserten hans 26. juni 1977, medan «Polk Salad Annie» òg vart ein fast song på repertoaret hans.
Albumet har vore i trykk sidan det kom ut og har selt meir enn ti millionar eksemplar globalt. I 2010 kom ei Legacy Edition-utgåve av albumet.
Legacy Edition
23. mars 2010 vart albumet gjeven ut som eit dobbeltalbum. Alle songane på plate to vart spelt inn 23. til 26. august 1969.
Tierps kommun
Tierp (Tierps kommun) er ein kommune i Uppsala län i Sverige. Folketalet er 20 053. Administrasjonssenteret i kommunen er Tierp.
Fylkesveg 915 i Nordland
Vegen tar av frå fylkesveg 820 på Rise og går over det låge eidet til Eidspollen, fylgjer sjøen til Sandvika (ved Nykan), går over Sandvikhalsen og ned dalen til Nykvåg, og vidare langs sjøen til Hovden. Under fjellet Tussen sør for Hovden er vegen svært smal.
Pølse
Tradisjonelt har pølser hatt ilåt av tarmar. I nyare tid har ein teke i bruk kunsttarmar av kollagen, cellulose og plast. Inni ei pølse tek ein gjerne kverna kjøt laga av ulike dyr. Ein kan også ha i feitt, salt, urter og krydder. Det er også mogleg å laga pølser utan kjøt, fylte med til dømes tofu, nøtter, belgfrukter eller grønsaker.
Am Buachaille
Am Buachaille er ein staur eller vertikal klippeformasjon nær Sandwood Bay i Sutherland i Skottland. Han vart først klatra i 1968 av fjellklatrarane Tom Patey og Ian Clough. Namnet tyder «gjetaren» på skotsk-gælisk.
Augeflekka marihøne
Augeflekka marihøne (Anatis occelata) er ei 7–9 mm stor marihøne.
Augeflekka marihøne er knytt til bartre. Ho er vanleg i Noreg.
Ekvatorial-Guinea
Ekvatorial-Guinea er ein sentralafrikansk republikk med grense mot Kamerun og Gabon. Landet er danna av territorium på det afrikanske fastlandet, kjent som Río Muni eller Mbini, øyane Bioko og Annabón og nokre mindre øyar i Guineabukta. Hovudstaden Malabo ligg på Bioko. Ekvatorial-Guinea er eit av dei minste landa i Afrika.
Geografi
Øya Bioko i Biafrabukta er fjellrik og vulkansk med fruktbar jord. Ein har lenge dyrka kakao i låglandet, medan det er kaffiplantasjar i skråningane opp mot Pico de Santa Isabel, det høgaste fjellet i landet. På den sørlege delen av øya er det kupert terreng og fossefall. På det tynt folkesette fastlandet fører mangrovesumpar langs kysten inn til tette, tropiske regnskogar. Her har internasjonale føretak konsesjon på å ta ut tømmer, særleg treslaga okoumé og mahogni.
I tillegg til Bioko og Annabón er Corisco, Great Elobey og Little Elobey del av landet.
Landet omfattar fleire økoregionar. Río Muni-regionen ligg innanfor regionen atlantiske ekvatorialske kystskogar med flekkar av sentralafrikanske mangrovar ved kysten, særkeg ved Muni-estuaret. Cross-, Sanaga- og Bioko-kystskogane dekkjer det meste av Bioko og tilstøytande delar av Kamerun og Nigeria på fastlandet, medan Kamerunfjellet og Bioko montane skogar dekkjer høglandet på Bioko og Kamerunfjellet på fastlandet. São Tomé, Príncipe og Annobón-skogane er ein økoregion av fuktige låglandsskogar som dekkjer det meste av Annobón.
Erik Amundsson Frostad
Erik Amundsson Frostad var ein treskjerar og klokkar, opphavleg frå Nord-Fron i Oppland. Han var først skulehaldar 20 år i Kvam i Oppland, ei tid underklokkar og. Frostad var treskjerar attåt, mellom anna skar han ut ein av englane under korbogen i Kvam kyrkje. I Kvam budde han på bruket Klomstadøyen, som heilt vart teken ut av Storofsen i 1789, seinare brukte han garden Frostad i fire år. I april 1794 kom han som klokkar til Stange i Hedmark, ei stilling han røkta mest livet ut. Han budde på klokkargarden Vestre Hommerstad.
Ekvatorial-Guinea
Fauna
I fastlandsdelen finst det pattedyr som låglandsgorilla, sjimpanse, mandrill, ulike halvapar og skogselefant, raudbøffel, fleire antiloper og skjeldyr. På Bioko finst det fleire apeartar, små antiloper og gnagarar.
Det er funne kring 835 fugleartar i landet. Av krypdyr finst det mellom anna krokodillar og mange ulike slangar, som pytonslangar. Insekt omfattar mellom anna mange biller, maur, termittar, sommarfuglar, malariamygg og tsetsefluge.
Klima
Både fastlandet og øyane utanfor kysten har eit typisk ekvatorialt klima med høge temperaturar, høg luftfukt, mykje regn og mykje skyer året rundt. På fastlandet får kystsletta i året mellom 2400 og 4600 mm nedbør med to topper i året. Platået er noko tørrare. I Bioko kan ein få over 5000 mm i året. Middeltemperaturen er kring 26 °C og varierer lite gjennom året. Igjennom døgnet kan derimot temperaturen variere mellom 34 og 17 °C.
Historie
Øya Bioko vart oppdaga av kolonimaktene i 1471 av den portugisiske oppdagaren Fernão do Poo. Området var portugisisk koloni til det vart overført til Spania i 1778. Fastlandsdelen av landet vart eit spansk protektorat i 1885 og ein koloni i 1900. Ekvatorial-Guinea vart sjølvstendig i 1968 etter 190 år som den spanske kolonien, Spansk Guinea. President Mbasogo har styrt frå han tok makta i eit kupp i 1979.
Økonomi
Før sjølvstendet var landet avhengig av produksjon av kokos. Store petroleumressurser vart oppdaga 1996. Landet har etter kvart vorte det tredje mest oljeeksporterande landet sør for Sahara. Andre viktige næringsvegar er skogbruk, landbruk og fiskeri.
Folkesetnad
Tre fjerdedelar av innbyggjarane bur på fastlandet. 73,6 prosent av innbyggjarane bur i urbane område (2021). Dei to største byane i landet er Bata på fastlandet og Malabo på Bioko.
Fleirtalet av folket i landet vert utgjort av folk med bakgrunn i bantufolk. Den største stammen, fang, utgjer 80 prosent av folkesetnaden. Desse er dominerande på fastlandet. På øyane finst òg bubifolk og fernandinos, som stammar frå engelsktalande kreolar.