cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gullholmen fyrstasjon
I 1989 vart Guldholmen fyr formelt overdratt frå Kystverket til Direktoratet for naturfovaltning og same året vart det skrive leigekontrakt mellom dei nye eigarane og stiftinga Gamle Guldholmen Fyr. Stiftinga vart oppretta for å drive vedlikehald og bevaring av det nedlagde fyranlegget på grunn av kulturhistorisk verdi, samt legge tilrette nye aktivitetar i bygningane. I dag vert det derfor drive utleige av den gamle fyrbygningen.
Flaach
Kommunen ligg sør for samløpet mellom Thur og Rhinen. Kommunen er utvida fleire gonger på kostnad av Berg am Irchel.
Træla
Træla er eit fjordbasseng i Ytre Oslofjord mellom sjølve Oslofjorden og Nøtterøy. Bassenget er ein del av hamnebassenget til Tønsberg og nord for øyane Føynland og Husøy.
Kunnskap
Kunnskap er ei bevisst forståing av noko, ei begrunna sannoppfatning, og med moglegheita til å bruke han til ei bestemt hensikt. Moglegheita til å vita noko er ein sentral (og kontroversiell) del av filosofien og har si eiga avdeling, epistemologi (erkjenningsteori). På eit meir praktisk nivå er kunnskap noko som er felles og delt mellom ei gruppe av menneske og i denne samanhengen kan den bli manipulert og behandla på ulike måtar.
Træla
Kanalen i Tønsberg er eit lite sund som går frå Træla mellom Nøtterøy og fastlandet til Byfjorden, som er ein del av Tønsbergfjorden, lenger vest.
Træla er opp 3,5 km lang og opp mot 1 km brei på det breiaste.
Kunnskap
Kunnskap er informasjon kombinert med erfaring, kontekst, fortolking og refleksjon. Kunnskap er ein fornybar ressurs som kan bli bruka om og om igjen. Kunnskap kan bli definert ved å samanlikne eigenskapane til kunnskapen med eigenskapane til informasjonen:
Kunnskap kan ein får igjennom å ha opplevd hendinga sjølv, når andre har opplevd hendinga eller frå ein person med kunnskap innanfor fagfeltet eller allmennkunnskap.
700-talet fvt.
< 700-talet f.Kr./fvt. > var eit hundreår med store endringar i fleire historisk viktige sivilisasjonar. I det gamle Egypt gjekk dei 23. og 24. dynastiar over til styre frå Nubia i det 25. dynastiet. Det nyassyriske riket nådde toppen av makta si, og erobra Kongedømet Israel og naboland.
700-talet f.Kr. er tradisjonelt rekna som byrjinga på den klassiske antikken. Dette hundreåret koloniserte Hellas andre delar av Middelhavet og Svartehavet. Den første olympiaden vart ifølgje nokre kjelder halden i år 776 f.Kr., og Homer sine episke verk er vorte tidfesta til mellom 750 og 650 f.Kr. Den etruskiske sivilisasjonen spreidde seg i Italia, og etter segna var Roma grunnlagd i år 753 f.Kr.
Georg I av Storbritannia
Georg Ludwig, engelsk George Louis var den første britiske kongen frå fyrstehuset Hannover. Frå 1698 var han hertug av Braunschweig-Lüneburg (Hannover), og dermed kurfyrste av det tysk-romerske riket, og frå 1714 konge av kongeriket Storbritannia og kongeriket Irland.
700-talet fvt.
India under jernalderen gjekk inn i sein vedisk tid. Vediske ritual blei nedskrivne i fleire presteskular i Brahmana-kommentarar, og dei tidlegare upanisjadane markerer byrjinga på vedantafilosofi.
Georg I av Storbritannia
Tysk konge i Storbritannia
Då den britiske dronning Anne døydde i 1714 vart det teke ei avgjerd om at den næraste protestantiske arvingen skulle arva trona. Tanken var få hindra ein ny katolsk konge på den britiske trona. Dermed arva Georg Ludwig den britiske trona, og vart konge av Storbritannia som Georg I. Han lærte seg trass i dette aldri å tala flytande engelsk språk. Av den grunn vart han låtteleggjort av nokre av sine britiske undersåttar. Det vart berre snakka tysk ved hoffet under regjeringstida hans.
Gerog var den fyrste britiske monarken frå fyrstehuset Hannover, som regjerte Storbritannia fram til dronning Victoria døydde i 1901. Det innebar òg at Hannover og Storbritannia kom i personalunion, og tette band vart knytte mellom dei to landa. I løpet av regjeringstida hans vart det britiske monarkiet gradvis svekt og bytt ut med eit meir demokratisk styre med meir makt til parlamentet. Dei siste åra før Georg Ludwig døydde vart Storbritannia eigenleg styrt av de facto-statsministeren Sir Robert Walpole.
Liv
Georg Ludwig vart fødd i 1660 som eldste son av kurfyrst Ernst August av Hannover og Sophie av Pfalz. Mora var dotter av Friedrich V av Pfalz og dronning Elisabeth av Bøhmen, som igjen var dotter av Jakob I av England.
Omdøme
Georg I var svært dårleg likt i det adopterte heimlandet sitt, særleg fordi han ikkje snakka engelsk (sjølv om han skal ha lært det etter som åra gjekk). Folket meinte òg at han behandla kona si dårleg ved å ha ei rekkje tyske elskarinner. Likevel likte dei betre ein slik konge, som trass alt var protestant, enn å ha ein katolsk regent.
Tomoyuki Suzuki
Tomoyuki Suzuki er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Tokyo Verdy, Tochigi SC og Matsumoto Yamaga FC (2019).
Vitor Júnior
Vitor Júnior er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Norskdidaktikk
Norskdidaktikk er fagdidaktikk for norskfaget. Såleis handlar norskdidaktikken om kva norskfaget går ut på, om kva som legitimerer norskfaget og om ulike framgangsmåtar i undervisninga og læringa i skulefaget norsk. Sidan norskdidaktikken femnar om heile norskfaget, vil der vere ei rad disiplinar som kjem inn: språkvitskap, litteraturvitskap, pragmatikk, tekstlære, skriftforming, lese- og skriveopplæring, drama, mediekunnskap, norsk som andrespråk og ikt.
Forsking og undervisning i norskdidaktikk er organisatorisk kopla til lærarutdanninga ved universitet og høgskular.
Gjennom lærarutdanningsprogram i nordisk har det på 2000-talet vorte oppretta fleire nye stillingar i norskdidaktikk ved universiteta.
Eigenverdi, eigenvektor og eigerom
Eigenverdi, eigenvektor og eigerom er omgrep nytta i lineær algebra. Lineær algebra omhandlar lineære transformasjonar, representert ved matriser som virkar på vektorar. Eigenverdiar, eigenvektorar og eigerom er eigenskapar som ei matrise har. Dei vert rekna ut på forskjellige måtar og gjev informasjon om matrisa, og kan nyttast i matrisefaktorisering. Dei vert nytta i praktisk matematikk i så forskjellige område som finans og kvantemekanikk.
Eigenverdi
Eigenverdien er ei løysing λ til den karakteristiske likninga det(A – λI) = 0, der A er ei kvadratisk matrise, I identitetsmatrisa og det står for determinant.
Om A er ei lineær avbilding i eit vektorrom V, så vert eit reelt eller komplekst tal λ kalla ein eigenverdi for A om Ax = λx for ein vektor x i V som ikkje er nullvektor. x vart då kalla ein eigenvektor for A svarande til eigenverdien λ.
Eigenverdilikning
Lat V vera eit vektorrom, og lat A : V - > V vera ein lineær transformasjon. Dersom
for minst ein skalar a og minst ein tilordna vektor v i V, kallast likninga (1) for ei eigenverdilikning.
v er då ein eigenvektor til A, og a er ein eigenverdi.
Bakgrunnsstoff
Kalkulatorar på nett
Volund
Volund smed, Velant, Wayland er namnet på ein segngjeten smed, hovudpersonen i Volundarkvida og ei lang rekkje andre segner og fornaldertekster frå Nordvest-europa. Volund er og hovudpersonen i eit skodespel av diktaren Holger Drachmann. Bilete av smeden Volund finst og i fleire utgåver frå det angelsaksiske England. Han har soleis vore ein sentral segnfigur.
Stortissvatnet
Stortissvatnet er ein innsjø som ligg i Lierne kommune i Trøndelag fylke.
Volund
Volundkvedet
Volund er på veiding i lag med brørne sine, Slagfinn og Egil. Dei er skildra som søner av finnekongen. I skogen finn dei tre møyar, Valkyrjer i somme utgåver, og dei tre stel fjørhamene deira. To av dei var døtrer av kong Lodve: Ladgunn svankvit og Hervor Alvit. Den tredje var Olrun, dotter av kong Kiar i Valland. Egil tok Olrun, Slagfinn tok Ladgunn, og Volund tok Hervor. Dei levde saman i Ulvdalane i sju år. Etter denne tida tok dei tre jentene av på hærferd og kom ikkje att. Egil og Slagfinn reiste i veg etter kvar sin, medan Volund var att i Ulvdalane.
Kong Nidud "njaradrotten" (kongen i Närike), tek sidan Volund til fange og tving han til å smi for seg. Volund er den hagaste av smedar. I fangenskapen får Volund kappa senene på både føtene og lyt krype på knea. Som hemn syter han for at sønene til kongen blir drepne, og valdtek Bodvild, dotter til kongen. Sidan lagar han ein fjørham og reiser sin veg.
Gamalengelske kjelder
I det angelsaksiske diktet Déor er det fortald same soga, korleis Nithad vart sviken av Volund, og korleis Beadohild, dotter hans, vart med barn. I Béowulf kjem det fram at det er Volund som har smidd brynja til helten. Den angelsaksiske helten Waldere seier sameleis at det er Volund som har smide sverdet hans. I England finst og ein stad som er kalla Wayland´s Smithy. Dette er ein gravhaug nær Oxford.
Didriks Saga
Didriks Saga fortel meir om følgjene av Volunds verk. Her er det fortald at Bodvild vart mor til helten Vidrik Verlandsson, som var i teneste hjå Didrik av Bern.
Nyare bruk
Holger Drachmann skreiv eit lengre skodespel over segna om Volund. Seinare har òg J.R.R. Tolkien arbeidd med stoffet, og knyter han saman med segnene om Eärendil.
Karditsomagoúla
Karditsomagoúla (gresk Καρδιτσομαγούλα) er ein landsby i periferieininga Kardítsa i Thessalía i Hellas. Karditsomagoúla høyrer til kommunaleininga Kardítsa i kommunen Kardítsa.
Yrkesrettleiing
Yrkesrettleiing er ei verksemd som mellom anna gjennom informasjon og rådgjeving orienterer og assisterer i spørsmål som knyt seg til utdannings- og yrkesval. Grunnskulen er pålagt eit ansvar for å hjelpe ungdom til innsikt i arbeids- og næringsliv, produksjon og verdiskaping. Det er ofte skulerådgjevaren som koordinerer satsingane til skulen innanfor dette arbeidsfeltet. Vidaregåande skular har ei karriererettleiingsteneste som gjev informasjon om offentlege og private utdannings- og yrkesmogelegheiter, kva krav ein stiller til forskjellige utdanningar og yrke, søknadsfristar og så bortetter.
Fylkeskommunane, Kommunenes Sentralforbund og Utdanningsdirektoratet har saman ei informasjonsteneste for søkarar til vidaregåande oppløring på nettstaden vilbli.no. Her kan unge og vaksne søkarar til vidaregåande opplæring finne oppdatert informasjon til ei kvar tid. I NAV skjer rettleiing gjennom personleg samtale, grupperettleiing eller ved bruk av rettleiingsverktøya til NAV på Internett.
Sierra de Gredos
Sierra de Gredos er ei fjellkjede sentralt i Spania, mellom Ávila, Cáceres, Madrid og Toledo. Området er ein del av ein regionspark. Det høgaste fjellet er Pico Almanzor på 2592 meter over havet.
La Vera-områet mellom Plasencia, Barajas de Gredos og Arenas de San Pedro i Sierra de Gredos har mange gargantas, vakre fjellbekkar. La Vera har eit mildare klima enn andre stader i fjella, med særs varme somrar og uvanleg kalde vintrar.
Storvatnet i Namdalseid
Storvatnet er eit vatn som ligg i Namsos kommune i Trøndelag fylke.
Clamart
Byen er delt i to delar som er skild frå kvarandre av ein skog. Desse er Bas Clamart, det historiske sentrumet, og Petit Clamart, som tidlegare var erterjorde som vart urbanisert i 1960-åra.
Black Metal av Venom
Black Metal er det andre studioalbumet til den engelske metal-gruppa Venom. Albumet kom ut i 1982, og gav namnet til black metal-sjangeren.
Hayeswater
Hayeswater er ein liten innsjø i Lake District i Cumbria i England.
Innsjøen ligg om lag 1,5 km søraust for grenda Hartsop i dalen Patterdale. Han ligg mellom The Knott i vest og Gray Crag i aust, om lag 425 meter over havet. Innsjøen er naturleg, men vert i dag nytta som eit reservoar for Penrith. Han får vatn frå sør av Hayeswater Gill og held fram til Cow Bridge der ho munnar ut i elva frå Brothers Water.
Secchia
Secchia er ei elv i Italia. Elva renn gjennom Emilia-Romagna og er ei av sideelvane til Po frå høgre med ei lengd på 172 km. Ho har eit nedslagsfelt på 2 292 km², som er tørt om sommaren og våtaste på våren og hausten.
Elva har utspring i Alpe di Succiso i ei høgd på 2 017 moh, nær fjellovergangen Cerreto i Dei toscanske-emilianske Appenninane, og renn nordover mot Frigano og gjennom Pavullo nel Frigano og når til slutt Posletta nær Sassuolo (i provinsen Modena). Her er elva så vidt innom Modena og munnar ut i Po like sør for Mantova, nær munningen til Mincio.
Elva Sele
Sele er ei elv i Campania sørvest i Italia. Elva har utspring ved Monte Paflagone og munnar ut i Salernobukta. Dei største sideelvane til elva er Tanagro og Calore Lucano. I antikken vart elva kalla Silarus.
Mick Rock
Mick Rock var ein britisk fotograf som var mest kjend for ikoniske bilete av rock and roll-legender som Queen, David Bowie, Syd Barrett, Lou Reed, Iggy Pop and The Stooges, Geordie, The Sex Pistols, The Ramones, Joan Jett, Talking Heads, Roxy Music, Crossfade, Thin Lizzy, Mötley Crüe og Blondie. Han vart ofte omtalt som «The Man Who Shot the Seventies» (Mannen som tok bilete av 70-åra), og dei mest minneverdige bileta av David Bowie som Ziggy Stardust vart tekne av Rock, då han var den offisielle fotografen til Bowie.
Rock budde i mange år i New York City med kona si og ei dotter. Rock har halde mange utstillingar med arbeida sine.
Karrierehøgdepunkt
I tillegg til å arbeide med David Bowie, som han møtte tidleg i 1972, er Rock kjend for å ha teke bilete for dei kjende plateomslaga til Syd Barrett på The Madcap Laughs, Lou Reed på Transformer og Coney Island Baby, Iggy and the Stooges sitt Raw Power, Queen sitt Queen II (gjenskapt for den klassiske musikkvideoen «Bohemian Rhapsody») og Sheer Heart Attack, Geordie sitt Don't Be Fooled By The Name, the Ramones sitt End of the Century og Joan Jett sitt I Love Rock 'n' Roll. Han var sjefsfotograf for filmane The Rocky Horror Picture Show, Hedwig and the Angry Inch og Shortbus. Han produserte og regisserte òg musikkvideoane «John, I’m Only Dancing», «Jean Genie», «Space Oddity» og «Life On Mars» av Bowie.
Rock var så respektert av klientane sine at då boka hans Psychedelic Renegades kom ut i 2001, klarte han å overtyde Syd Barrett til å personlege signere ein spesialserie på 320 bøker. Barrett hadde slutta i musikkindustrien for godt i 1974 og hadde levd privat sidan den gong, avslått alle intervju og all kontakt med fans og folk frå musikkindustrien, og var kjend for å intenst mislike å bli minna på den tidlegare musikkarrieren sin.
Josjkar-Ola
Josjkar-Ola er hovudstaden i den mariske republikken Mari El i Russland. Byen hadde om lag 250 000 innbyggjarar i 2007. Han ligg ved elva Malaja Koksjaga, rundt 650 km aust for Moskva. Delar av byer er ZATO, stengd for ålmenn ferdsel fordi 14. strategiske missildivisjon har sitt hovudkvarter der.
Namn og historie
Det russiske og austmariske namnet Josjkar-Ola (kyrillisk skrift Йошкар-Ола) blir uttalt [jåsjkarålA], med trykk på siste stavinga. Namnet tyder «Raudbyen». Det noverande namnet er det tredje namnet på byen. Han heitte Tsarjovokoksjajsk (russisk russisk skrift Царёвококшайск) før 1919 og Krasnokoksjajsk (russisk Краснококшайск) frå 1919 til 1927. Desse namna kom frå elva som renn gjennom byen.
Under sovjettida, spesielt etter den andre verdskrigen, var byen eit regionalt industri- og transportsenter og voks til den noverande storleiken. Samanbrotet til Sovjetunionen fjerna kunstig støtte for ineffektive statlege verksemder og førte til at mesteparten av industriproduksjonen i området vart nedlagt. Den brå nedgangen i levestandard førte til at den best kvalifiserte arbeidskrafta flytta til andre byar i Russland.
Det ligg ein strategisk rakettbase nær byen.
Kosuke Kikuchi
Kosuke Kikuchi er ein japansk fotballspelar.
Josjkar-Ola
Transport
Josjkar-Ola er knytt til andre byar og regionar i Russland via jernbane og bussruter. Josjkar-Ola lufthamn ligg 9 km nord for byen.
Steilene fyrstasjon
Steilene fyrstasjon eller Fyrsteilene fyrstasjon er eit fyr som ligg på øya Fyrsteilene i Oslofjorden. vest for Nesoddlandet i Nesodden kommune i Viken fylke. Fyrsteilene høyrer til øygruppa Steilene. Fyret vart oppretta i 1837 og avfolka og automatiser i 1984. Det vart då bygd ei ny fyrlykt like ved den gamle fyrbygningen.
Josjkar-Ola
Transport
For transport innan byen finst eit nettverk av kollektivtrafikk, som består av bussar, trolleybussar og rutetaxiar (marsjrutki (russisk: маршрутки).
Kosuke Kikuchi
Han har spela for klubbane Kawasaki Frontale og Omiya Ardija (2019).
Steilene fyrstasjon
I dag er fyret eigd av Kystverket og vert leigd av Oslofjordens Friluftsråd, som driv utleige av fyrvaktarbygningen som fritidshus.
Geir Bakke
Geir Bakke er ein norsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Etter den aktive karrieren sin som fotballspelar, der han mellom anna spelte for Strømmen IF, Stabæk IF og Kongsvinger IL, vart Geir Bakke assistenttrenar i Vålerenga saman med Tom Nordlie i 1999. Då Nordlie måtte slutte, vart Bakke verande i Vålerenga som assisterande trener og spelarutviklar i fleire år. Sidan vart han hovudtrenar for Moss FK. I 2008 vart det kjent at han tok over etter Petter Belsvik som assistenttrenar i Stabæk. Føre 2012-sesongen tok han over som hovudtrenar for Kristiansund Ballklubb.
Bjarmeland
Bjarmeland (latin Biarmia, Biarmonia) og bjarmar er i den gammalnordiske litteraturen eit vanleg namn på trakta og folket ved Kvitsjøen, omkring elva Dvina, kvar det fanst ein by litt ovanfor elvemunninga.
Bjarmane nemnast først i nordmannen Ottars forteljing til angelsaksaranes kong Alfred, om ei reise dit kring år 890. Sidan blei det ofte ført handels- og krigstog dit frå Noreg. Frå 1300-talet blei området meir og meir avhengig av Novgorod.
Storgåsvatnet
Storgåsvatnet er eit vatn som ligg i Namsskogan kommune i Trøndelag fylke.
Flurlingen
Flurlingen er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 413 meter over havet.
Kommunen ligg ved Rhinen vest for høgda Cholfirst.
Gamme
Gamme (nordsamisk goahti, lulesamisk goahte, pitesamisk gåhte, umesamisk gåhtie, sørsamisk gåetie, finsk kota, svensk kåta) er ei hytte eller telt frå samisk tradisjon som kan ha dekke av stoff, torvmose eller tømmer. Den stoffkledde gammen liknar mykje på ein lavvo, men er ofte konstruert litt større. Han var vanleg å bruka i samband med reindrift når heile familiar følgde flokkane sine. Teltversjonen av gammen kan også kallast ein bøygd påle-lavvo eller ein brødboks-lavvo, ettersom han er meir avlang enn den meir sirkelforma lavvoen.
Konstruksjon
Den indre konstruksjonen av stolpane er såleis: 1) fire boga stolpar, 2) ei rett midtstong, og 3) omtrent eit dusin rette veggstolpar. Stavstorleikane kan variera betydeleg. Dei fire boga stolpane bogar seg til ein vinkel på omtrent 130°. To av desse stolpane har eit hol bora inn i den eine enden, med desse endene forbunde med den lange midtstonga. Dei to andre boga stolpane er òg samanføyde i den andre enden av den lange stolpen. Når denne strukturen blir sett opp, blir det danna eit firbeint stativ med den lange stonga øvst og i midten av strukturen. Med den firbeinte strukturen ståande opp til omtrent 1,5 til 2,5 meter i høgda, er omtrent ti eller tolv rette «veggstenger» lagt opp mot strukturen. Gammedekket, som i dag vanlegvis er av lerret, blir lagt opp mot strukturen og bunde ned. Det kan vera meir enn eitt dekke på strukturen.
Jordhytter med ein annan konstruksjon, til dømes rette stokkar sette på skrå mot kvarandre i ring, er også blitt kalla gamme.
Teltgamme
Gamme med teltduk kan kallast bealljegoahti. Han kan likna mykje på ein lavvo, men har bogestongskonstruksjon med to parallelle og innbyrdes samanføyde rammer.
Torvgamme
I torvversjonen av gammen er lerretsduken erstatta med tre som kviler på strukturen, dekte med bjørkenever og deretter torv for å gje ein varmeisolert og haldbar konstruksjon. Til taktekkinga kunn ein gjerne ha eit lag kvist som blei dekka med 4–5 lag never, så dekka dette med eit tjukt lag myrtorv og så igjen ha to lag med ulike slag mose som tørka fort og gav varmeisolasjon.
Innreiing og bruk
Når desse bygningane er blitt brukte til å bu i, er innreiinga lagt ut etter eit fast mønster. Eldstaden ligg i midten med kortsida mot døra. Like over eldstaden er det røykhol i taket. Eit avgrensa område mellom døra og eldstaden hadde ein lagerstad for ved. På motsett side av eldstaden hadde ein matlager og kokekar. På dei andre to sidene av eldstaden hadde ein sove- og sitjeplassar. Heilt inntil veggen lagra ein klede, soveteppe og utstyr. I nyare tid er det blitt vanleg å ha ein omn i gammen og briskar langs sidene. Vanlegvis hadde ein gamme eitt rom, men han kunne òg vere delt opp i fleire rom.
Historie
Gammar er i dag fyrst og fremst forbundne med samar og kvener, men denne typen bustad har vore nytta over heile landet, heilt sidan dei fyrste menneska kom, til langt opp i historisk tid.
Lenger sør i landet enn Finnmark har desse enkle jordhyttene vorte kalla «kjøyte» eller «kåte», og dei vart i nyare tid hovudsakleg brukt som mellombelse bustader for tømmerhoggarar og fangstfolk. Kåtene (samisk goatte) tilsvarar hovudsakleg gammane, men skil seg frå dei ved at stokkane som vert reiste utanpå sperresystemet, ikkje vert kutta i toppen.
Den lengste gammen i verda ligg ved grensestasjonen i Svanvik i Pasvikdalen i Sør-Varanger. Han vart fyrste gong bygd i 1921, men brann ned under krigen, og vart ikkje bygd opp att før i 1998.
I 2012 blei Nord-Norsk Arkitekturpris gjeven til lavvoen og den samiske gammen som «et tradisjonelt og levende arkitektonisk konsept [...] med sterke tradisjoner og i stadig transformasjon.»
Ørn
Ørn er eit samleomgrep brukt om fleire store rovfuglar frå haukefamilien. Det kan visa til ei biologisk slekt, Aquila, men alle fuglar kalla «ørn» høyrer til ikkje denne slekta. Ørner er ikkje nødvendigvis nærare i slekt med kvarandre enn med andre haukefuglar.
Ein finn ulike ørner hovudsakleg i Eurasia, men det finst òg nokre typar i Afrika, Amerika og Australia. Kongeørn og havørn er utbreidde i Noreg, medan fiskeørn, bandhavørn, slangeørn, storskrikørn og steppeørn er påviste.
Ørn har ei viktig symbolsk tyding, og er blitt rekna som «konge av fuglane».
Skildring
Ørner er kjenneteikna av eit stort, krumma nebb og kraftige venger, ofte også fjørkledde føter med lange klør. Dei er dagaktive rovfuglar som kan ta relativt store, levande byttedyr. Dei har svært godt syn på grunn av store pupillar som tek inn maksimalt med lys, og kan få auge på bytte frå store høgder.
Nokre ørner jaktar byttedyr på ope land, medan harpyørna held til i tropisk regnskog. Slangeørner jaktar og et reptilar. Hav- og fiskeørner held til ved kystar og innsjøar der dei fangar fisk og smådyr eller lever på åtsel.
Ørn blir brukt som jaktfugl, og blant desse er kongeørna rekna som den høgaste. Ho kan slå ned på så store dyr som rev. I Boke of St Albans frå 1400-talet er ørna rekna som ein jaktfugl for keisarar.
Trugsmål
I dag er fleire ørner truga artar. Dei reproduserer seg sakte, og populasjonane slit derfor med å ta seg opp igjen etter utbreidd jakt på dei. I tillegg er ørnene langt oppe på næringskjeda, og samlar opp store mengder miljøgifter.
Ørn i kulturen
Ørner dukkar ofte opp i litteratur og mytar, og er blitt brukte som symbol for herskarar, hærar, rike og mindre område. Ordet «ørn» stammar frå norrønt ǫrn, genitiv arnar. Ein finn att forstavinga Arn i sogeætta Arnungane og i mange førenamn.
Ørn i religion
Ptolemearherskarane av Egypt brukte fuglen i seglet sitt. Ørna var fuglen til Zevs og Jupiter i gresk og romersk gudelære. Stjernebildet Ørna og hovudstjerna i det, Altair, førestiller ørner. I kristen ikonografi blei fuglen brukt som symbol for evangelisten Johannes.
Mochefolk i noverande Peru dyrka ørner og avbilda ofte fuglen i kunst. I Nord-Amerika har fuglen og fjører frå han hatt stor tyding. Mellom anna blei ørnefjører brukte til å laga vernande hovudpryd for krigarar frå præriestammar. Ørner og ørnefjører er no rettsleg verna i USA, men godkjende urfolk kan ha slike fjører til andeleg bruk.
Ein guddom i hinuduismen, Garuda, er dels ei ørn. Garuda er ein hjelpar for Visjnu og er dermed eit viktig hindusymbol.
Symbol på stat og makt
Romarane brukte ørna som symbol for hæren og riket sitt. Seinare hadde Austromarriket ei ørn med to hovud, medan Det heilage romerske riket også tok i bruk eit ørnesymbol. Seinare land som ønskte å markera arv frå desse rika, har òg brukt ørner som symbol. Ørna er eller har vore nasjonalt eller kongeleg symbol for Preussen, Austerrike, Polen, Tsar-Russland og Sverige. Til dette siste landet kom symbolet gjennom Bernadotteslekta etter at Napoleon hadde teke oppatt bruken av ørna som feltsymbol.
Ei rekkje land, som Austerrike, Moldova, Romania og Serbia, bruker ørna på riksvåpna sine. Albania og Moldova har ei ørn på flagga sine. Albania heiter på albansk Shqipëria, som tyder 'Ørnelandet', og har dobbeltørna som nasjonalsymbol.
Medan europeisk bruk av ørner som hovudregel viser til kongeørna, har andre land teke i bruk andre mektige ørneartar som symbol. Filippinane sin nasjonalfugl er den truga apeørna, medan USA bruker kvithovudhavørna som nasjonalt symbol. USA har avbilda denne ørna på myntar og statssymbol, medan «Eagle» er brukt som namn på marineskip, romskip og på landet sjølv. Elles har «ørn» òg vore brukt som namn på fleire krigsskip, som Tordenskjold-skipet «Hvite Ørn» og korvetten «Ørnen» (1829-1874), den første norske korvetten etter 1814.
Heraldikk
Ørna som heraldisk symbol finst i nokre vanlege utformingar: Ei flakt ørn, det vil seia ei stilisert ørn med hovudet vend mot eine sida, vengene ut og velet rett nedover, og dobbeltørna med eit hovud vend mot kvar side. Saladin-ørna er ein variant av flakt ørn som er utbreidd i arabiske land.
Idrett
«Ørn» er brukt som namn på fleire idrettslag, til dømes Ørn-Horten (tidlegare Ørn fotballklubb) frå Horten og Trondheims-Ørn frå Trondheim.
Litteratur
Ein finn att forstavinga Arn i sogeætta Arnungane, som etter tradisjonen slekta frå ein gut funne i eit ørnereir.
Personnamn
Førenamn som byrjar på 'Arn', som Arne, Arnhild og Arve, har vore brukt i Noreg sidan norrøn tid. I nyare tid har også namnet Ørn og forstavinga Ørn- vore noko brukt.
Brukarar av namnet «Ørn» er mellom anna:
Ordenar
Fleire nasjonale ordenar har namn etter ørner, som
Jakob Anderegg
Jakob Anderegg var ein sveitsisk fjellførar og -klatrar frå Oberwil im Simmental i kantonen Bern. Han døydde i Meiringen i same kantonen. Melchior Anderegg var syskenbarnet hans.
Anderegg var med på fleire av dei mest oppsiktsvekkande fyrstebestigingane i Vest-Alpane. Han var aktiv fjellførar både under den såkalla gullalderen for alpe-klatring, tida 1854-65, og i den såkalla sølvalderen for tindesporten i Alpane, år 1866 til ca 1885.
Tomonobu Yokoyama
Tomonobu Yokoyama er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kawasaki Frontale, Cerezo Osaka, Omiya Ardija, Hokkaido Consadole Sapporo og Roasso Kumamoto.
Kåter
Fruktlekamane til visse råtesoppar som snyltar på tre, som kjuker og poresoppar, vert feilaktig kalla kåter.
Barfotrevyen
Barfotrevyen er skolerevyen ved Langnes ungdomsskole i Tromsø. Han blir halden kvart år om hausten.
Barfotrevyen er den yngste av skolerevyane i Tromsø.
Innominate Tarn
Innominate Tarn er eit vatn nord i Lake District nasjonalpark i England. Han ligg 520 meter over havet, nær toppen av Haystacks.
Han vart tidlegare kalla Loaf Tarn, som refererer til to små torvøyar i vatnet som liknar på lauv.
Senio
Senio er ei elv i Romagna i Italia med ei lengd på 92 km og er ei av sideelvane til Reno frå høgre. Elva har ei middelvassføring på om lag 10 m³/s ved munningen, men dette kan variere frå 0,3 m³/s til 500 m³/s.
Det var kraftige samanstøyt her i 1945 under den andre verdskrigen. Dei allierte tok Senioområdet og det var ein viktig faktor for å ta tilbake resten av Italia.
Stine Lerdahl
Stine Lerdahl er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Rælingen i Akershus. Åra frå 1981 til 1991 vann ho åtte gullmedaljar i noregsmeisterskap kulestøyt. Lerdahl var medlem i IF Minerva.
Aktiv
Gjennom 15 sesongar høyrde Lerdahl med til noregstoppen i kulestøyting. Etter bronse i øvinga både i NM 1978 og 1979, vann ho sin fyrste NM-tittel i 1981. Sidan vart ho noregsmeister fem år i rad; 1983-87 og på ny i 1990 og 1991.
Lerdahl forbetra den personlege rekorden på 14,41 m frå 1978-sesongen til 14,72 m under NM i friidrett 1980. Eitt år seinare flytta ho sitt personbeste med 4 cm då ho i Haugesund vart norsk meister fyrste gongen. 16. april 1982 støytte Lerdahl for fyrste gong over 15 meter ved eit stemne i USA, 15,19 meter. Gjennom 1983-sesongen forbetra ho den personlege rekorden mykje, lengst støytte ho kula på Meisingset i Tingvoll den 23. juli, der ho vart målt til 15,65 m. Sitt livs lengste kulestøyt på 15,77 meter presterte Lerdahl då ho sigra i ei tevling Des Moines i USA 28. april 1984.
Sierra de Grazalema
Sierra de Grazalema er ei fjellkjede og eit verna område nordaust i provinsen Cádiz sør i Spania. Parken dekkjer 516 km² av fjellkjeda, som igjen er ein del av Cordillera Penibética. Av mindre fjellkjeder i Sierra de Grazalema finn ein Sierra de Zafalgar, Sierra del Pinar og Sierra de Endrinal. Pinar (eller Torreón) på 1654 meter over havet er den høgaste toppen.
Sierra de Grazalema er eit karstområde og her finst store kalksteinsgrotter, som Cueva del Gato, Cueva de la Pileta og Garganta Verde. Det finst òg store koloniar med gribb i Sierra de Grazalema, inkludert nokre få åtselgribbar, ein art som er alvorleg utryddingstrua. Naturparken vart erklært eit biosfærereservat i 1977.
Byar i parken
Ni kommunar i provinsen Cádiz ligg heilt eller delvis innanfor naturparken. Desse er Algodonales, Benaocaz, El Bosque, El Gastor, Grazalema, Prado del Rey, Ubrique, Villaluenga del Rosario og Zahara de la Sierra. I tillegg ligg fem byar i provinsen Malaga innanfor parken: Benaoján, Cortes de la Frontera, Jimera de Líbar, Montejaque og Ronda.
Clichy
Clichy er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 6,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og like over 55 000 innbyggjarar fordelt på berre 3 km². Dette gjer byen til ein av stadane i Europa med høgaste folketettleik.
Hovudkvarteret til L'Oréal, det største kosmetikkselskapet i verda, og Sony Frankrike ligg i Clichy.
Namn
Namnet Clichy vart første gong nedskrive på 500-talet som Clippiacum, og seinare endra til Clichiacum, som tyder «eigedomen til Cleppius», ein gallo-romersk landeigar.
På 1200-talet vart slettene i Clichy nytta som ein garenne, ein jaktpark for kongen og adelsfolk. Clichy vart derfor kjend som Clichy-la-Garenne.
Mellom 1793 og 1795, under den franske revolusjonen, gjeve namnet Clichy-la-Patriote (som tyder « Patrioten Clichy»), kanskje fordi ordet garenne minna om dei føydale privilegiane ein forkasta i 1789.
Etter revolusjonen vart det offisielle namnet Clichy, noko kommunen framleis heiter i dag. Ofte vert derimot kommunen referert til som Clichy-la-Garenne, sjølv om dette ikkje er det offisielle namnet.
Historie
Clichy var hovudstad for merovingiarane under styret til Dagobert I.
I 1830 vart ein del av området til Clichy ein del av kommunen Batignolles-Monceau. I 1860 annekterte byen Paris det meste av Batignolles-Monceau i samband med utvidinga av Paris. Samstundes vart ein liten del av Batignolles-Monceau gjeve tilbake til Clichy.
I 1867 vart ein del av kommunane Clichy og Neuilly-sur-Seine slått saman til kommunen Levallois-Perret.
Yuki Yoshida
Yuki Yoshida er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Alpha Regio
Området er kan henda best skildra som eit platå kringsett med grupperingar av høge vulkanske kuplar. Sentrum av området er rundt og har ei snitthøgd på 0,5 km.
Storgrønningen
Storgrønningen er ein innsjø som ligg i kommunane Høylandet og Overhalla i Trøndelag fylke.
Viksdalen kyrkje
Viksdalen kyrkje er ei lafta langkyrkje frå 1848 i Viksdalen i Sunnfjord kommune i Vestland.
Byggverket er i tømmer og har 284 plassar.
Historie
Det stod opphavleg ei kyrkje frå ca. 1620 på den same grunnmuren som Viksdalen kyrkje står på i dag. Denne gamle kyrkja hadde ei total renovering i 1847 og 1848. Måla vart stort sett slik dei var før renoveringa, og mykje av materialet frå den gamle kyrkja vart brukt i den nyrenoverte kyrkja. Kyrkja vart likevel rekna som ny, og ho vart vigsla 5. november 1848. Kyrkja vart bygd med den nye kyrkja i Bygstad som modell, men ein veit ikkje sikkert korleis kyrkja såg ut på innsida. Altartavla og altaret vart med frå den gamle kyrkja.
I 1889 vart kyrkja atter ein gong ombygd, ho fekk då spir. Fram til 1889 hadde ho hatt tårnhjelm etter modell av kyrkja i Bygstad. Koret vart også bygd i 1889. Benkane og galleriet vart måla gule og altartavla vart måla i raudt, blått, brunt, grønt og kvitt.
I 1938 vart det bygd sakristi og konfirmantrom i vinkel ut frå koret. Også i 1939 pågjekk det ombygging, då vart kortaket gjort om til ei kvelving, benkane fekk heil rygg og golvet i midtgangen vart heva. Målet med denne restaureringa var å gje kyrkja det preget den hadde før 1889.
Fram til 1960 heitte kyrkja Vik kyrkje, men i 1960 skifta både kyrkja og soknet namn til Viksdalen, hovudsakleg for å sleppe samanblanding med Vik i Sogn.
Jernkjerne
Ein jernkjerne er ein kjerne av jern eller stål i den straumførande spolen i ein elektromagnet, eit relé, ein transformator eller liknande. Jernet er ferromagnetisk, gjev auka magnetisk induksjon (flukstettleik), og forsterkar dermed den magnetiske verknaden av straumen. I transformatorar og andre apparat som skal arbeide med vekselstraum, blir jernkjernen vanlegvis framstilt av tynne isolerte jernplater (blikk) for at virvelstraum-tapa skal bli så små som mogleg.
Viksdalen kyrkje
Altartavle
Altartavla er frå ca. 1620. Det er ei tredelt renessansetavle med rik ornamentikk. På baksida av tavla er det skore inn tala 1734 og bokstavane SHK. Truleg er dette signaturen til personen som målte tavla, ei tilsvarande altartavle i Bygstad vart målt dette året. Tavla vart restaurert i 1939.
Altarbord
Altarbordet er frå ca. 1600, med dekor frå 1590-åra.
Døypefont
Døypefonten er frå 1848, og har dåpsfat frå slutten av 1500-talet.
Kyrkjeklokker
Kyrkja fekk ny kyrkjeklokke i 1998, i samband med 150-årsjubileet. I tillegg står den gamle kyrkjeklokka i våpenhuset i kyrkja, denne klokka er frå 1534.
Gassisk
Gassisk er eit VOS-språk, eitt av få språk i verda der objektet som regel kjem før subjektet i ein setning.
Skrift
Det første gassiske skriftspråket nytta arabisk skrift. Det novarande systemet blei utarbeidd av misjonærar på oppdrag av kong Radama I. Det nyttar 21 latinske bokstavar: a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, v, y, z. Tidvis nyttar ein ô (o med cirkumflex) og n̈ (n med trema).
Den intertropiske konvergenssona
Den intertropiske konvergenssona eller ITCZ (engelsk forkorting frå InterTropical Convergence Zone), er eit lågtrykksbelte som omkransar jorda ved ekvator. Som namnet impliserer blir han danna ved at varm, fuktig luft frå breiddegradene over og under ekvator konvergerer (møtest).
Mekanisme
Luft blir dregen inn i ITCZ på grunn av hadleyceller, eit makroskala atmosfærisk sirkulasjonssystem som er del av planeten sitt distribusjonssystem for varme og fukt. Lufta blir så dregen opp av den konvektive effekten ein får når varm luft stig, og det skjer ofte i samband med torevêr. Regionar under ITCZ har nedbør meir enn 200 dagar i året i form av regnbyer.
Geroldswil
Han ligg i Limmattal og var opphavleg ein gatelandsby (Strassendorf). Geroldswil er i dag ein forstad til Zürich.
Den intertropiske konvergenssona
Mekanisme
Plasseringa til ITCZ varierer over tid ettersom han flytter seg fram og tilbake over ekvator etter kvar sola er i senit. Han har også ein dagleg syklus der cumulusskyer utviklar seg rundt middag og utviklar seg til toreskyer frå midten til slutten av ettermiddagen.
Plassering
Den intertropiske konvergenssona flyttar seg nord og sør over ekvator i lag med sola sitt senitpunkt. Over hav er konvergenssona betre definert og sesongvariasjonen er mindre. Dette kjem av at konveksjonen er avhengig av fordelinga til havtemperaturen.
Renato Carlos Martins Júnior
Renato Carlos Martins Júnior er ein brasiliansk fotballspelar.
Storgollomsvatnet
Storgollomsvatnet (samisk: Golmesjaevrieh) er ein innsjø som ligg i Røyrvik kommune i Trøndelag fylke.
Renato Carlos Martins Júnior
Han spela for klubben Kawasaki Frontale.
Den intertropiske konvergenssona
Plassering
Stundom vert det danna doble konvergenssoner, ei nord for ekvator og ei anna sør for. Når dette skjer dannar det seg ei smal høgtrykkssone mellom dei to konvergenssonene. Vanlegvis er den eine konvergenssona då kraftigare enn den andre.
Effektar på vêret
Variasjon i plasseringa av ITCZ har stor effekt på nedbøren i mange ekvatoriale nasjonar, noko som fører til våte og tørre årstider i staden for varme og kalde, som er vanleg ved høgare breiddegrader. Langtidsendringar av ITCZ kan føre til alvorleg tørke eller flaum i nærliggjande område.
Stillebeltet
Tidlege seglarar kalla dette rolege beltet for «stillebeltet» eller «the doldrums» (engelsk for å vera «nedstemt», «dyster», «deprimert» eller «ha stagnert») på grunn av vindmangelen. Å finne seg i denne regionen kunne bety døden når vind var den einaste måten å flytte seg på, og det var uansett ikkje ein særleg god oppleving å sitja fast midt ute i havet i eit varmt, fuktig klima utan det minste vindpust til segl eller for sveitte panner. Ofte tok ikkje vinden seg opp att før sola sitt senitpunkt flytta seg nordover eller sørover, og stillebeltet følgde etter. Like nord og sør for ekvator bles det til motsats vedvarande passatvindar.
Rolla for utviklinga av tropiske syklonar
Tropisk syklogenese er mellom anna avhengig av virvling i låge nivå, og ITCZ og monsunen medverkar til dette som område med endringar i vindretning og vindstyrke, vanlegvis kalla vindskjer. Når ITCZ flyttar seg meir enn 500 km frå ekvator om sommaren aukar corioliskrafta, slik at tropiske syklonar lettare kan oppstå. I Nord-Atlanteren og det nordaustlege Stillehavet flyttar tropiske bølgjer seg langs aksen til ITCZ og fører til auka toreaktivitet. Når ein då har svake vertikale vindskjer, kan desse torebyene samle seg saman i organiserte system som kan verte tropiske syklonar.
Polarshow
Polarshow er skolerevyen ved Sommerlyst ungdomsskole i Tromsø. Han blir halden kvart år etter påskeferien.
Polarshow er den eldste av ungdomsskolerevyane i Tromsø – revyen har 45 års jubileum i 2015.
Knelarar
Namnet har knelarane fått på grunn av den særeigne måten dei heldt frambeina på; det ser ut som om dei knelar og ber. Det vitskapelege namnet er henta frå eit gresk ord som tyder 'profet'.
Kjenneteikn
Knelarane er store og avlange insekt som er lette å kjenne att på dei sterkt modifiserte frambeina. Desse er omdanna til fallklør, der lår- og ankelledda er utstyrt med lange piggar for å gripa bytte med. Dette beinparet har òg særs lange og røyrlege hofter (coxae), og sit på eit uvanleg langt forbrystsegment som er fleksibelt ledda til dei bakre segmenta. Hovudet er òg særs rørleg; knelarane er dei einaste insekta som kan sjå seg over skuldrene.
Levesett
Alle knelarar er rovdyr som et ymse flygande insekt, også andre knelarar. Ein ser dei gjerne sitja stille på plantar, der dei ventar med fallklørne klare til hogg. Dei er effektive jegerar når dei går til åtak, og kan fanga både flygande og krypande bytte.
Idrettsplassen
Idrettsplassen er ein fotballstadion på Kirkelandet i Kristiansund. Stadionet er mellom anna heimebanen til Kristiansund Ballklubb, Idrettslaget Braatt og Clausenengen Fotballklubb sine yngre avdelingar. Tilskodarrekorden på stadionet er på 8900 frå då Kristiansund FK møtte Fredrikstad i fjerde runde av cupen 8. september 1946.
Gonoreagan
Gonoreagan var eit pønkeband frå Voss tidleg på åttitalet. Det spelte inn klassikaren Pul staten.
Jernmotstand
Jernmotstand eller jernhydrogenmotstand er elektrisk motstand av jerntråd, inneslutta i ein behaldar, ofte av glas, med hydrogengass. Innanfor eit visst spenningsområde vil jernmotstanden halde straumstyrken nesten konstant sjølv om spenninga varierer. Det kjem av at motstanden i jerntråden varierer på same måte som spenninga på grunn av temperaturvariasjonen i han. Hydrogengassen hindrar oksidasjon av jernet og gjev passe varmeleiing (termisk konduktans) frå tråden. Jernmotstandar blir brukt mellom anna til å stabilisere straumen til motstandstermometer og liknande.
Pantin
Pantin er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 6,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 55 000 innbyggjarar.
Hovudkvarteret til sykkelprodusenten Motobecane låg ein gong i Pantin.
Namn
Namnet Pantin vart først nedteikna i 1067 som Pentini. Dette kjem kanskje frå det romerske slektsnamnet Pentinus, ein variant av Pantaenus eller Repentinus, men dette er noko usikkert.
Historie
I 1860 vart byen Paris utvida ved å leggje område frå nabokommunane inn under byen. I dette tilfellet vart ein liten del av kommunen Pantin overført til Paris.
I 1867 vart ein del av Pantin og kommunane Romainville og Bagnolet slått i saman for å danne kommunen Les Lilas.
RS «Astrid Finne»
RS 43 «Astrid Finne» var ei redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1937. Ho var den einaste redningsskøyta som vart konstruert og bygd av Johan Anker. Han brukte same prinsippet som han brukte på seglbåtane han bygde. Tidlegare skøyter var bygde med grodde spant av eik og furu. Anker brukte galvaniserte stålspant. Undervasskroget var av teak. Resten av huda av oregon pine. «Astrid Finne» var og første redningsskøyta med limt mast. Masta var og laga av oregon pine.
«Astrid Finne» var ei gåve frå Alfred Larsen. Med ei lengs på 18,5 meter var ho litt lenger enn skøytene laga av Bjarne Aas. Breidda var 5,45 meter. Denne skøyta var den dyraste som Redningsselskapet til då hadde bygt, kroner 14 000. Ho fekk innsett ein 90/140 hk Wichman motor.
Johan Anker rigga «Astrid Finne» med bermudarigg. Denne vart snart utbytt med gaffelrigg.
Georg IV av Storbritannia
Georg IV av Storbritannia var britisk konge frå 1820 til 1830 og prinsregent frå 1811 til 1820.
Georg IV (engelsk namn George Augustus Frederick, tysk Georg IV. August Friedrich) var medlem av det tyske fyrstehuset Hannover. Han var Georg III sin eldste son og styrte som prinsregent medan faren var sjuk. I 1820 blei Georg IV blei konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland og fyrste av Hannover.
Ekteskap og elskarinner
Han gifta seg med enkja Maria Anne Fitzherbert, i desember 1785. Ettersom ho var katolikk vart ekteskapet ikkje godkjend etter lova. I 1795 gifta han seg opp att med syskenbarnet Caroline av Braunschweig. Dei likte ikkje kvarandre og levde åtskild med nokre få dagar som unnatak. Dei fekk trass i dette dottera Charlotte Augusta av Storbritannia i 1796. Dottera døydde i 1817, og George IV stod utan arvingar. Caroline vart stengd ute frå kroninga i 1820, noko som vart sett på som ei stor skandale.
Georg var i kontakt med Maria Fitzherbert livet ut, sjølv om dei var frå kvarandre i periodar. Han hadde også fleire elskarinner, mellom anna Mary Robinson, ein kjend skodespelar, Grace Elliott, ei skotsk sosietetskvinne, grevinne Frances Villiers av Jersey, og seinare i livet markise Isabella Ingram-Seymour-Conway av Hertford og markise Elizabeth Conyngham, som begge var gifte.
Georg IV døydde utan arvingar i 1830. Han vart etterfylgd av den yngre broren Vilhelm (engelsk William).
Regjeringstid
Under store delar av regjeringstida si hadde kong Georg IV Robert Jenkinson, 2. jarl av Liverpool, som statsminister. Utan at kongen bidrog mykje herska han over Storbritannia då landet sigra i Napoleonskrigane, forhandla fram fred og måtte hanskast med den sosiale og økonomiske uroa etterpå. Han blei nøydd til å godta George Canning som utanriks- og seinare statsminister, og måtte gå med på ein såkalla Catholic Emancipation, det vil seie at mange restriksjonar mot britiske katolikkar blei oppheva.
Montes de León
Montes de León (spansk for «Leónfjella») er ei fjellkjede nordvest i Spania. Ho ligg i provinsen León. Det høgaste fjellet i fjellkjeda er Teleno på 2188 meter over havet.
Frøyningen
Frøyningen (òg kalla Storfrøyningen og Frønningen, sørsamisk: Freavnanjaevrie ) er eit vatn som ligg i Namsskogan kommune i Trøndelag fylke.
Krokenrevyen
Krokenrevyen er skolerevyen ved Kroken skole i Tromsø. Han blir halden kvart år i samband med vinterferien.
Shingo Hyodo
Shingo Hyodo er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Yokohama F. Marinos, Hokkaido Consadole Sapporo og Vegalta Sendai (2019).
Grasstjerneblom
Grasstjerneblom (Stellaria graminea) er ei urt i nellikfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.
Grasstjerneblom er ei grasgrøn plante som vert 20-30 cm høg, med jamn og slett stengel. Blada er smale, breiast nedanfor midten, ofte med einskilde hår i kanten. Kronblada er sjeldan lengre enn begerblada, men tokjønna blomstrar har lengre kronblad. Frøa er raudbrune og 1 mm lange.
Grasstjerneblom blømer kring juni i grasbakkar, ved gjerder og i skogkantar. Han er vanleg over heile landet opp til skoggrensa. Han kan danne hybridar med to andre stjerneblomartar.
John Canton
John Canton var ein britisk fysikar. Han gjorde grunnleggjande studium over elektrisitet og magnetisme, og konstruerte mellom anna eit elektroskop og eit elektrometer.
Nynorsk i grunnskulen
Nynorsk i grunnskulen viser til talet på norske elevar i grunnskulen som har nynorsk som hovudmål.
John Canton
Canton var den første som påviste at vatn er kompressibelt, det vil seie at volumet av vatn blir mindre når trykket aukar.
Nynorsk i grunnskulen
Historie
Nynorsk vart jamstilt med bokmål i grunnskulen ved folkeskulelova av 1892, som overlet til dei lokale skulestyra å fastsetje kva målform som skulle nyttast:
Framgang og høgdepunkt
Dei fyrste skulane som tok målet i bruk var i Modalen og Bygland, allereie i 1890 – før jamnstillingsvedtaket. Det vart likevel heller liten framgang til slutten av hundreåret då berre kring 3 % av elevane hadde nynorsk. Det fyrste tiåret på 1900-talet var det i høve målreformen i 1909 monaleg framgang, såleis at i 1910 hadde om lag 12% av elevane i grunnskulen nynorsk. I 1920 var delen komen opp til 16%, i 1930 kring 18%. Den største auken kom etter innføringa av rettskrivinga av 1938, og nynorskdelen nådde høgdepunktet sitt i 1944 med 34% av elevane i heile landet. I elevtal vart høgdepunktet nådd ti år seinare med 106 000 elevar. På denne tida var målet innført i skulane ikkje berre på Vestlandet, men òg i store delar av Aust- og Sørlandet og i Trøndelag. Nynorsk fekk likevel ikkje fotfeste i byane landet over, og dei folkerike stroka på Austlandet og attmed kysten til og med Sørlandet. Finnmark heldt òg på bokmålet.