cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slashdoteffekten
Spegling
Slashdot speglar ikkje nettstadene som dei lenkjer til på sine egne tenarar, og Slashdot har heller ikkje godkjent slike løysingar. (Likevel, slike løysingar finnast, sjå lenger ned). Slashdot er ein kommersiell nettstad som har skaffa seg eit namn ved å liste opp interessante nettstader og historier på framsida si, og som nemnt ovanfor kan dette føre til meir trafikk enn dei nemnde nettstadene var klare for eller i det heile teke ynskte.
Speglinga av innhald kan vere eit brot på kopieringsrettane, og i mange tilfelle føre til tapte annonseinntekter for den råka nettstaden. Spørsmåla rundt det juridiske er ein av hovudgrunnane til at ein ikkje speglar innhaldet. Ein kan også argumentere med at det å spør om lov til å lenkje er mot ånda til Internett.
Jul
Førjulstid
Førebuingane til jul tek til i god tid før sjølve feiringa. Julestrida er eit omgrep som viser til grundig husvask og tilreiing av mat, gjennom til dømes julebakst og tidlegare juleslakting, til høgtida. I moderne tid er laging eller innkjøp av julegåver og sending av julekort blitt ein arbeidskrevjande og til tider stressande del av førjulstida.
Slashdoteffekten
Assistanse og vern
Ein måte hjelpe mindre nettstader som er slashdotta, er å bruke Coral, eit P2P Internettbuffer designa på New York University. Dette vil senke talet på reelle vitjingar til nettstaden dramatisk, og redusere lasten på tenaren.
Toppserien 2007
Toppserien 2007 var saman med NM for damer 2007 den gjævaste meisterskapen eit lag kunne vinne innan norsk damefotball sesongen 2007. Tolv lag deltok i Toppserien 2007, og var fyrste sesongen med tolv lag i Toppserien.
Jul
Førjulstid
Tradisjonelt byrjar den norske førjulstida den 1. desember eller første søndagen i advent, men handelsstanden kan finna fram pynt og julevarer mange veker i førevegen.
Advent
Advent er byrjinga på kyrkjeåret og markerer ventetida på fødselsdagen til Jesus og juledagen der ein feirar at han kom til jorda. Medan advent tek i til den fjerde sundagen før jul i vestlege kyrkjer, varer han i heile førti dagar i den ortodokse kyrkja. I kyrkjer med liturgiske fargar er lilla den vanlegaste fargen, men blått og rosa blir òg noko brukt.
I dei katolske og ortodokse kyrkjene inneber adventstida ein fasteperiode, som eit motsvar til fastetida før påske. Tida kan òg markerast med tenning av adventslys heime og i kyrkja, både med levande lys i adventskransar og elektrisk lyspynt som adventsstjerner, juletrelys og adventslysestakar. Ein utfører mange handlingar som kan medverka til å bygga opp forventing, som å ha julekalender, gradvis laga ei julekrybbe eller tenna eitt nytt adventslys kvar sundag.
Pikkujoulu
I Finland feirar ein pikkujoulu eller lillajul laurdagen før advent tek til. Dette er ei «lita» julefeiring med eit lite juletre og enkle gåver til dei minste, som ein forsmak på julaftan.
Sinterklaas
5. og 6. desember er ei gåvehøgtid til minne om den gåvmilde biskopen Nikolas av Myra, feira særleg i Nederland og Belgia, men også i andre tysk- eller fransktalande område eller land, og dessutan nokre austeuropeiske land. I samband med denne feiringa deler ein tenkt eller utkledd Nikolas gåver, anten kvelden før eller om morgonen den 6. desember. «Biskopen» kjem til landet med båt kvart år ein gong i november til stor mediedekking. I tida fram mot nikolasdagen kan ungar finna godteri i skorne sine om dei stiller dei opp ein spesiell stad med fôr til hesten hans oppi.
Día de las Velitas
7. desember er Día de las Velitas, 'levande lys-dagen', i Colombia til ære for den syndefrie unnfanginga til jomfru Maria. Denne kvelden tenner ein stearinlys og lanterner overalt, medan dagen etterpå er ein offentleg høgtidsdag. Lysdagen er til minne om dogmaerklæring om den syndefria unnfanginga gjort av pave Pius IX i 1854.
Lucia
Luciadagen blir feira den 13. desember og er i dag særleg viktig i Sverige. Dagen blir markert med luciasong, barn kledde i kvitt, gjerne pynta med luciakroner eller glitter, og berande på levande lys og lussekattar. Han har røter både i den katolske dyrkinga av den heilage Lucia og i norrøn feiring av vintersolkvervet. Samstundes er han ein nokså ny tradisjon; han blei først gjenoppliva i Sverige heilt mot slutten av 1800-talet, og spreidde seg til resten av Skandinavia rundt 1950-talet.
Las Posadas
Den meksikanske høgtida Las Posadas ('herberga') tek til den 16. desember og er til minne om Maria og Josef si leiting etter ein stad å bu i Betlehem som blir fortald i juleevangeliet. Høgtida blir markert i dagane fram til den 24. desember gjennom opptog med statuar av Josef og Maria og levande lys, der dei som går syngande ber om å få koma inn i eit visst hus. Dei blir nekta inngang i to hus, men i det tredje, der festen skal haldast, får alle koma inn. I mange nabolag gjer ein det slik at ulike hus steller til fest kvar dag for alle.
Litlejulaftan
Dagen før julafta, 23. desember, vert i Noreg kalla litlejulaftan. Tradisjonelt vart dagen kalla torlaksmesse eller tollesmesse. Tollesmessdagen gjorde dei reint i husa, bytta sengehalm og la reint på sengene. For mange er det tradisjon å pynte juletre denne dagen og gjere dei siste førebuingane før sjølve julaftan. Dei siste åra har litlejulaftan vore den dagen i året då butikkane har hatt størst omsetting, som følgje av julehandel.
Toppserien 2007
vann serien foran og Asker. og rykka båe ned til 1. divisjon.
Jul
Litlejulaftan
I Oaxaca i Mexico er dagen kjend som Noche de Rabanos, reddikkvelden, etter ei mengd raude og kvite reddikar som blir skorne ut i jule- eller andre motiv til denne kvelden.
Julekvelden
Julekvelden den 24. desember vert rekna for den fyrste og viktigaste dagen i jula i fleire land, sjølv om den kyrkjelege høgtida og fødselsdagsfeiringa til Jesus tek til den 25. Ein trur dette er av di midnattsmessa, som i røynda skal vera klokka 12 natt til juledagen, vart flytt fram i tid til ettermiddagen på julekvelden. Julaftan er hovudjuledagen i Norden, Polen, Portugal, Quebec, Russland, visse delar av Tyskland, Sveits og Austerrike, der ein opnar julegåver om kvelden, og i Italia, der ein opnar julepresangane om morgonen. I Noreg går mange i kyrkja denne dagen, og det er vanleg å tenna lykter på gravene til nære slektningar. Klokka 1700 kimer alle kyrkjeklokkene, ein ringer jula inn og julehelga tar til.
Til middag på julekvelden et ein tradisjonell mat, og dei fleste har det same til julemiddag år etter år. I Noreg er ribbe og pinnekjøt dei vanlegaste hovudrettane med julepølse og medisterkake som dei viktigaste tilleggsrettane. Det er vanleg å eta til ein blir meir enn mett, og det blir seinare servert dessert. Risengrynsgraut eller riskrem med mandel i kan serverast på julaftan eller tidlegare i førjulstida.
Slashdoteffekten
Assistanse og vern
MirrorDot er eit system som automatisk speglar alle Slashdot-lenka sider og syrgjer for at innhaldet er tilgjengeleg, sjølv når den originale nettstaden er nede.
Jul
Julekvelden
På kvelden sit ein heime saman med familien og opnar julegåver. Som regel går ein rundt treet og syng julesongar før pakkane kan opnast, og mange stader må ein venta til julenissen – som regel ein utkledd person frå selskapet – kjem innom og startar gåveutdelinga. Nokre stader, som i delar av Tyskland og Aust-Europa, er det ikkje ein gammal mann, men kristusbarnet sjølv som deler ut gåver.
Slashdoteffekten
Assistanse og vern
Sannsynlegvis grunna slashdoteffekten, blokkerer Mozilla Project sin Bugzilla (bøgghandterar) Slashdot frå å lenkje til seg. Dersom ein klikkar på ei lenkje frå Slashdot til Bugzilla, får ein denne feilmeldinga: Sorry, links to Bugzilla from Slashdot are disabled. Tittelen på denne feilmeldingssida er «Ook!».
Königsberg
Königsberg var før 1946 namnet på byen Kaliningrad, ein hamneby ved Austersjøen.
Königsberg vart grunnlagd i 1255 av den tyske riddarorden, då dei hærtok Preussen. Byen var hovudstad i provinsen Austpreussen i Tyskland, og i det tidlegare hertugdømet Preussen. Byen var ein gamal tysk hansaby. Ved slutten av andre verdskrig vart byen okkupert av Sovjetunionen. Byen vart i 1946 omdøypt til «Kaliningrad», etter sovjetleiaren Mikhail Kalinin. I dag er Kaliningrad oblast ein russisk enklave mellom Polen og Litauen. I byen krona Fredrik I seg sjølv til den fyrste kongen av Prøysen, og kong Vilhelm I av Prøysen vart òg krona der.
Jul
Julekvelden
I land som feirar jul hovudsakleg på juledagen er dette den siste store klargjeringsdagen. Om kvelden kan ein møtast til store måltid, eller gå ut og feira dagen.
Juledagen
Juledagen, eller første juledag, blir i Noreg oftast feira med juledagsmiddag — eit måltid som er noko mindre tradisjonsbunde enn julemiddagen på julekvelden. Juledagsmiddagen er likevel eit utprega familiemåltid, og det er sjeldan ein går på vitjing i grannelaget juledagen. Om ein bryt denne skikken kan ein bli kalla juldagspetter eller med liknande utnamn.
Romjula
Dagane mellom julehelga og nyårsaftan kallar ein romjul. Sjølve ordet «romjul» kjem frå norrønt «rúmheilagr», som tyder «noko ein ikkje treng å halde strengt heilag». Romjul er ikkje kjend frå andre kristne kulturar enn den nordiske, men har ein parallell i hol hammo‘éd i jødedommen. I denne tida er det vanleg å halda juletrefestar og gå julebukk. I takt med at mange juleelement er flytta framover i tid, har romjula mista mykje av tydinga si, og mange går på arbeid som vanleg etter at julehelga sluttar.
Hogmanay
Hogmanay, den skotske nyttårsfeiringa som tek til 31. desember, er ei viktig høgtid i Skottland, og var fram til midten av 1900-talet feira langt viktigare enn julehelga. Tradisjonelt var det i samband med denne feiring at ein delte ut gåver.
Día de Los Reyes
Heilage tre kongar blir feira den 6. januar med julegåveopning i Spania, som har dette som einaste gåvedagen, og i visse andre spansktalande land, der ein gjev gåver både på juledag og på kongedagen.
Slutten på jula
Kva tid jula sluttar varierer mellom ulike kulturar. I dag er det ofte nyttårsfeiringa og nyttårsdagen 1. januar som avsluttar jula. Juletrefestar vert gjerne haldne fram til heilage tre kongars dag, eller trettandedagen.
I Storbritannia har jula tradisjonelt vart i tolv dagar etter juledagen. Ho ende med Twelfth Night den 5. januar, og svarte til juletida feira i kyrkja.
I Skandinavia vara høgtida heilt til 13. januar eller tjuandedag jul (òg kalla Knuts dag). Sjølv om moderne juleferiar som regel er over ved denne tida, feirar ein framleis dagen med julgransplyndring i Sverige.
I delar av landet vart julefeiringa avslutta med «kjerringjuldagen» ved kyndelsmesse den 2. februar. Då var mannfolka reist på fiske, og kvinnfolka samla seg og åt opp det som måtte vere att av julematen.
Problem med jula
Det er knytt mange gode kjensler til julehøgtida, men ho har òg sine problem, og det er retta kritikk mot ulike trekk ved feiringa.
Kontrastar
Julefeiringsidealet legg vekt på familieband, vennskap, god tid og overflod av mat, drikke og materielle gode. For dei som manglar noko av dette kan høgtida føra til stress, sakn og depresjon.
Jula etter eit dødsfall i familien blir rekna som hard på grunn av holet etter dei i familiesamlinga. I familiar som er splitta gjennom samlivsbrot kan valet av kvar ungar skal feira dei viktigaste høgtidene vera vanskeleg. Elles kan det å ha fjerne eller ingen slektningar føra til ei einsam julefeiring for mange.
Kontrasten mellom julaftan for dei rike og den same høgtida for dei som har lite er blitt skildra i verk som «Karens jul» av Amalie Skram. Charles Dickens kritiserte mangelen på omtanke for andre i si skildring av gniaren Scrooge i A Christmas Carol.
Ein juletradisjon der ein prøver å retta litt opp i forskjellen mellom fattig og rik er å gje almisser, som mat og gåver til trengande, eller pengar til veldedige organisasjonar. På 2000-talet blei det nokså vanleg å gje utviklingshjelp på vegner av andre som deira julegåve, ved at dei til dømes «fekk» ei geit som i røynda blei gjeven til ein familie i eit utviklingsland.
Forsøk på å få bukt med einsemd i jula kan gå ut på å skipa til felles julesamlingar for einslege, halda ope kontakttelefonar, og oppfordra folk til å ta kontakt med nokon dei ikkje har snakka med på ei stund.
Motstand mot julefeiringa
Jula utvikla seg som høgtid trass i at nokre tidlege kristne teologar, som Origenes, var imot feiring av alle fødselsdagar og særleg den til Frelsaren. Under Reformasjonen blei feiringa sett på som ei katolsk høgtid og nokre stader forbode, som i England (1647–1660) og i Boston (1659–1681). Ein del kristne rørsler, som Jehovas vitne, ser framleis ikkje på jula som kristen, og feirar henne derfor ikkje.
Også kristne som feirar jul kan kritisera kommersialiseringa og sekulariseringa av høgtida, og prøva å legga meir vekt på den eigentlege meininga med at Jesus blei fødd. Derfor er det starta aksjonar for å «ta jula tilbake». Både blant kristne og innan miljørørsla vert det hevda med styrke at verda ikkje treng nokon kjøpefest. For å markere dette har dei forsøkt å organisera ein kjøpefri dag før jul.
Folk som høyrer til andre religionar enn den kristne, kan reagera mot det overdøyvande nærværet av jula og Jesus-dyrkinga som høyrer med i mange vestlege samfunn. For å imøtekoma slik kritikk finst det mellom anna julekort med «nøytrale» helsingar på (til dømes «Happy Holidays», 'gledeleg høgtid', eller «Season's Greetings» 'høgtidsønske'). Dette har igjen møtt motstand frå dei som ønskjer å halda på Jesus og jula.
Ordsoge
Ein veit ikkje kva ordet «jul» tyder. «Jól» blei brukt norrøn tid, det eldste verket me finn det er i eit hyllingskvad til Harald Hårfagre frå rundt 900 der det er snakk om å «drikka jul». Ein vanleg folkeetymologi er å setja ordet i samband med ordet «hjul», men dette er lite truleg. Falk og Torp forklarar ordet med germansk *jehwla, *je(g)wla som har samband med latin jocus, 'spøk', og meiner ordet kan ha samanheng med saturnaliafesten. Også på engelsk er ordet yule kjent; ein måtte bere inn nok ved til å vare jula ut, the yule log, og yuletide tyder framleis juletida.
Resfjellet
Resfjellet er eit fjell på 1162 moh. som ligg på grensa mellom Orkland kommune i Trøndelag fylke, og Rindal kommune i Møre og Romsdal fylke. Det er den høgaste toppen i Orkland.
Jul
Ordsoge
På tysk heiter jul «Weihnachten», 'heilag natt'. På engelsk heiter høgtida «Christmas» (forkorta «Xmas»), ei samantrekking av «Cristes mæsse», og på nederlandsk «kerst» eller «kerstmis» med same tydinga. På romanske språk blir ho som regel kalla noko som tyder 'fødsel', som italiensk «natal», katalansk «nadal»,  portugisisk «natal», fransk «noël» og spansk «navidad». Frå desse kjem namn som Noel og Natalie, som ofte blei gjevne barn fødd ved juletider.
Rensfjellet
Rensfjellet er eit fjell på 933 moh. som ligg i grenseområdet mellom kommunane Selbu, Trondheim, Melhus og Midtre Gauldal. Det kjende turrennet Rensfjellrennet har fått sitt namn frå Rensfjellet og kryssar Rensfjellet på sørenden, på løypa sitt høgaste punkt på Grøvelskardet.
Meinisberg
Meinisberg er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 445 meter over havet.
Yoshito Matsushita
Yoshito Matsushita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Albirex Niigata Singapore, Arterivo Wakayama, Grulla Morioka og ReinMeer Aomori.
Mørkdalstua
Mørkdalstua (også Mørkdalstuva) (345 moh) er det høgaste punkt i Hitra kommune i Trøndelag og ligg vest på øya.
Evilard
Evilard er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 697 meter over havet. Det tyske namnet til den tospråklege kommunen er Leubringen.
Evilard ligg nord for byen Biel/Bienne, ved foten av Jurafjella
Mörigen
Mörigen er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 480 meter over havet.
Han ligg på høgrebreidda av Bielsjøen.
Ranveig Frøiland
Frøiland var ein av riksrevisorane i perioden 2006-09. Ho har også vore styreleiar i Helse Bergen.
Grim kyrkje
Grim kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1969 i Kristiansand kommune, Agder fylke. Byggverket er i betong og har 385 sitjeplassar. Arkitekt for kyrkja var Alv Erikstad.
Osplikammen
Osplikammen (285 moh) er det høgaste punkt i Rusasetfjellet i Ørland kommune i Trøndelag.
Området er merkt med turstiar, og toppen er eit overkommeleg mål sjølv for små barn. Avstand frå bilvegen er 3-4 km, ei stiging på om lag 200 m.
Shun Tanaka
Shun Tanaka er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Arte Takasaki, Japan Soccer College, Grulla Morioka og Azul Claro Numazu.
Musikk, dans og drama
Musikk, dans og drama (MDD) er eit utdanningsprogram i den vidaregåande skulen. Programmet er treårig (Vg1, Vg2 og Vg3). Programmet fører fram til generell studiekompetanse, noko ein treng for å kunne søke på høgskular og universitet. Utdanningsprogrammet er delt i dei tre programområda musikk, dans og drama. Dei fleste skulane vil gjerne spesialisere seg på eitt eller fleire av programområda.
Bakgrunnsstoff
Musikk, dans og drama
Eiji Tomii
Eiji Tomii er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane SC Sagamihara, Grulla Morioka og Fujieda MYFC.
Ryusei Morikawa
Ryusei Morikawa er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Imabari, Grulla Morioka og Morioka Zebra.
Rettskrivinga av 1938
Rettskrivingsreforma av 1938 er kalla den store samnorskreforma, og var i mykje eit framhald av tanken og retninga i rettskrivinga av 1917. Samnorsktanken var ein ide om å føre bokmål og nynorsk saman, på grunnlag av folkemålet, ein politisk tanke om det faktisk tala norske språket i stordelen av landet, det reelle fleirtalsspråket i landet. Denne tilnærmingslinja eller folkemålslinja var dominerande i norsk språkpolitikk i stordelen av det førre hundreåret, men er no offisielt forlaten. Arkitekten bak reforma i 1938 var historikaren og sosialisten Halvdan Koht, som i 1938 var utanriksminister i regjeringa til Johan Nygaardsvold.
Etter rettskrivinga av 1938 blei ein del former obligatoriske som i 1917 var valfrie. Vidare blei systemet med klammeformer (sideformer) innført, det vil seie former godtatt som rette etter rettskrivinga, og dermed godtatt i elevarbeid, men ikkje i lærebøker.
Endringar i nynorsk
I nynorsk var dette nokre av endringane frå 1938:
Nokre gamle hovudformer blei klammeformer, former som «soli», «husi» og «gator». Former som «sola», «husa» og «gater» blei einaste lærebokformene.
Endring av enkeltord, som for eksempel «fare» for «fåre», «opp» for «upp», «før» for «fyrr», «bort» for «burt», «mørk» for «myrk», «vinter» for «vetter», «veke» for «vika».
Tilhengarar av høgnorsk, som på denne tida representerte det store fleirtalet i den organiserte målrørsla, gjekk imot desse endringane, men dei hadde ikkje nærpå slike ressursar i ryggen som riksmålstilhengarane, som blant anna blei støtta i råd og dåd av storaviser som Aftenposten.
For samnorskideologar som Halvdan Koht og Sigmund Skard stod 1938-rettskrivinga fram som eit viktig forsøk på å nærme formverk og skrivemåte i begge målformene til det dei meinte var det reelt tala fleirtalsmålet i landet, og med det til kvarandre.
Høgnorskideologar som Gustav Indrebø meinte på si side at nynorsken med dei nye endringane blei mindre samlande, fordi endringane var tufta på ortofone tilmåtingar etter særskilde målføre, på kostnad av dei etymologiske typeformene som Ivar Aasen ville nytte som ein overbygnad for alle målføra. Dessutan blei det hevda at det var tatt omsyn til reine bokmålsformer som breidde seg i talemålet, og dét låg utanom normeringsgrunnlaget for nynorsk, meinte dei.
Endringar i bokmål
Reforma fullførte av prosessen som begynte med rettskrivinga av 1907 og heldt fram i 1917, med innføring av harde konsonantar. Eksempel: «Skip» for «skib», «nyte» for «nyde» og «språk» for «sprog».
Fleire hokjønnsord fekk a-ending i bunden for eintal: «Høna», «nåla», «øksa», «bjørka», osv.
Fornorskingar som «bru» for «bro», «fram» for «frem», «sju» for «syv», «nå» for «nu». Mange av desse blei obligatoriske.
Fleire diftongar: «Stein» for «sten», «reip» for «rep», osv.
Nye skrivemåtar: «Seg» for «sig», «meg» for «mig», «skulle» for «skulde», «høy» for «høi», osv. Jamstilling av a- og et-ending i verb av kaste-klassen.
Reforma møtte sterk motstand frå konservativt hald. Mykje av han blei omgjort av Quisling-styret under krigen, men NS-rettskrivinga av 1941 blei sjølvsagt sedd bort frå etter krigen, og 1938-rettskrivinga gjeninnført. Men i 1950-åra var det igjen mange protestar og aksjonar frå riksmålstilhengarar mot slikt samnorskprega «radikalt bokmål» i lærebøker og elles, blant anna med bokbrenning som verkemiddel.
Sverdlovsk oblast
Sverdlovsk oblast (russisk Свердло́вская о́бласть; Sverdlovskaja oblast) er eit oblast i Russland. Sverdlovsk oblast er ei føderal eining i den russiske føderasjonen. Hovudstaden i oblastet er Jekaterinburg, som i sovjettida heitte Sverdlovsk.
Folkesetnad
Dei største byane er hovudstaden Jekaterinburg (1 350 000 ibuarar), Nizjnij Tagil (361 800), Kamensk-Uralskij (174 700) og Pervouralsk (124 500)
Dei største etniske gruppene er:
Melanakken
Melanakken, 345 moh., er eit fjell rett ved Årnes, sentrum i Åfjord kommune i Trøndelag. Mælanakken er eit utsiktspunkt der ein kan sjå store delar av kommunen. Frå toppen, Stortoppen, har ein særleg god utsikt utover mot kysten.
Namnet Melanakken kjem av Melangardane som ligg rett under, som har fått namnet av sandmælene i området.
Under dei årlege Åfjordsdagan vert terrengløpet Nakkasprinten, som går frå banken på Årnes til toppen av Mælanakken, arrangert.
Orpund
Orpund er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 483 meter over havet.
Mjuken
Mjuken (også Mjukin og Mjukinn, avslege namneformar ) (761 moh) ved foten av Resfjellet i Orkland kommune, Trøndelag fylke. Fjellet eit ynd turmål for hyttefolk i området. Ein kan nå toppen frå vest (Vålåskaret eller aust frå Storhaugen.
Orpund
Orpund ligg på venstrebreidda av Nidau-Büren-kanalen. Han omfattar landsbyen Orpund, det tidlegare Gottstatt kloster og grenda Zihlwil.
Akira Takase
Han spela for klubbane Albirex Niigata Singapore, Japan Soccer College, Grulla Morioka og Azul Claro Numazu.
Pieterlen
Pieterlen (fransk ''Perles}}) er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 436 meter over havet.
Pieterlen ligg ved foten av Jurafjella i Berner Seeland.
Skarvan
Skarvan (samisk Tjohkeleh) er ei fjellgruppe i Skarvan og Roltdalen nasjonalpark. Området er delt mellom kommunane Stjørdal, Meråker og Selbu i Trøndelag. Den høgaste toppen, Storskarven ragar 1171 meter over havet. Frå utkikkspunktet kan ein sjå store delar av Trøndelag, inn i Sverige i aust, og Dovrefjell i sørvest.
Det høgaste fjellet, Storskarven, har markert seg i norsk flyhistorie. Fjellet ligg om lag 3 mil sør for Værnes. I 1941, under den andre verdskrigen styrta eit tysk bombefly i fjellet, og i juli 2000 styrta eit småfly i fjellet etter avgang frå Værnes.
Mamoudzou
Mamoudzou er hovudstaden i det franske oversjøiske departementet Mayotte i Indiahavet. Han ligg på den største øya i departementet, Grande-Terre eller Mahoré. Mamoudzou er den folkerikaste kommunen i øya, og rundt 27 % av øybuane bur der. Mamoudzou blei gjort til hovudstad i 1977, etter Dzaoudzi på den mindre øya Petite-Terre eller Pamanzi.
Mamoudzou er ein kommune som er delt i tre kantonar: Mamoudzou I (Mamoudzou Kawéni), Mamoudzou II (M’Tsapéré Cavani) og Mamoudzou III (Passamainti, Itoundzou 1, Itoundzou 2 og Vahibéni).
I sentrum av byen ved hamna finst ein statue av Zaïna Mdéré, som kjempa for at Mayotte skulle fortsette å høyra til Frankrike medan Komorane fekk sjølvstende, og marknaden i byen. På Mahabou-odden ligg grava til Andrianantsouly, den siste sultanen av øya. I M’Tsapéré-området i sør ligg den kvite Balamanga-moskéen og bygningar frå kolonitida. Kaweni i nord er eit industriområde som også har ein yrkesfagleg vidaregåande skule.
Mamoudzou huser dei fleste sentrale tenestene i Mayotte, mellom anna det sentrale sjukehuset og biblioteket.
20000 Varuna
20000 Varuna (overgangsnamn ; symbol: ) er eit stort klassisk kuiperbelte-objekt. Objektet har ein estimert diameter på 800–1000 km og blei oppdaga 28. november 2000 av Spacewatch-prosjektet. Dersom det viser seg at Varuna er sfærisk forma vil objektet få dvergplanetstatus.
Namn
Varuna er kalla opp etter den vediske guden Varuna. Han herska over havet og vatna i himmelen, og er blitt likna med Poseidon og Neptun.
Fysiske karakteristikkar
Varuna har ein rotasjonsperiod på omtrent 3,17 timar (6,34 timar dersom lyskurva har dobbelt maksimum). Gitt den hurtige rotasjonen, som er sjeldsynt for så store objekt, er Varuna kanskje noko avlang i forma. Seinare har eit endå større og avlangt objekt,, blitt funne; dette òg i kuiperbeltet.
Overflata til Varuna er moderat raudleg (lik 50000 Quaoar si), men er uvanleg mørk samanlikna med andre klassiske kuiperbelte-objekt (albedoen er mindre enn 0,04). Dette tyder på at det finst lite is på overflata. Likevel har ein identifisert små mengder vassis der.
Bane
Varuna er klassifisert som eit klassisk kuiperbelte-objekt og følgjer ein nestensirkulær bane med ein store halvakse på omtrent 43 AE; lik Quaoar, men med ei større banehelling. Omløpstida er òg lik Quaoar si og er på 283 jordår.
Ved 43 AE og med ein nær sirkulær bane blir ikkje Varuna påverka i noko særleg grad av Neptun; i motsetnad til Pluto som har ein 2:3 baneresonans med planeten.
Kenta Matsuda
Kenta Matsuda er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Grulla Morioka.
Ilfjellet
Ilfjellet er eit fjell i Rennebu kommune i Trøndelag.
Ein eldre skrivemåte er Igelfjellet. Namnet er ikkje fullt ut forklart, men det første leddet kan vere igl (eller igel) med tydinga «kratt, krattskog» eller «noget vantrevent og forkrøblet overhodet».
Omsk oblast
Omsk oblast (russisk О́мская о́бласть, Omskaja oblast) er eit oblast i Russland, sørvest i Sibir. Omsk oblast er ei føderal eining i Den russiske føderasjonen. Hovudstaden i oblastet er Omsk. Oblastet grensar mot Kasakhstan i sør og mot Tjumen oblast i vest og nord. I aust går grensa mot Novosibirsk oblast og Tomsk oblast.
Al-Hasa
Al Ahsa, El Hasa eller Hadjar (arabisk الأحساء al-Aḥsāʾ) er ein tradisjonell oaseregion aust i Saudi-Arabia. Han har gjeve namn til Al-Ahsa guvernement, som dekkjer det meste av Austprovinsen. Oasen ligg kring 60 km frå kysten av Persiabukta.
Omsk oblast
Folkesetnad
Den einaste store byen er Omsk (1 154 000 ibuarar i 2010).
Al-Hasa
Al-Ahsa er ein del av regionen som historisk vart kalla Al Bahrain i Aust-Arabia, som omfatta austkysten av Den arabiske halvøya ned til grensa til Oman, og øyane Awaløyane (dagens Bahrain). Historisk sett var Al Ahsa var hovudbyen i Al Bahrain-provinsen, der dei fleste innbyggjarane budde.
Historie
Al-Ahsa har vore busett sidan førhistorisk tid og har vore rikt på vatn i ein elles så tørr region. Naturleg fersvasskjelder har kome til overflata i oasar i regionen i tusenvis av år, og menneske har slått seg ned og dyrka jorda her (særleg daddelpalmar). I nyar tid har Al-Ahsa-oasen vore nominert til eit av dei sju underverka i verda.
Den tidlege historia følgjer historia til Aust-Arabia. I 899 evt. kom regionen under kontrollen til qarmatane som var leia av Abu Tahir Al-Jannabi, og vart erklært sjølvstendig frå Abbaside-kalifatet i Bagdad. Hovudstaden var al-Mu'miniya nær dagens Hofuf. Kring 1000 var Al Hasa den niande største regionen i verda med over 100 000 innbyggarar. I 1077 vart den qarmatiske staten Al-Ahsa styrta av ujunidane. Al Ahsa hamna så under Bahrain-dynastiet til usfuridane, etterfølgd av slektningane deira, jabridane, som vart ein av dei mektigaste familiane i regionen og tok attende øyane i Bahrain frå fyrstane av Hormuz. Den siste Jabrid-herskaren av Bahrain var Muqrin ibn Zamil.
I 1521 erobra Det portugisiske imperiet Awaløyane (øyane som utgjer dagens Bahrain) frå Jabrid-herskaren Migrin ibn Zamil, som fall i slaget. Jabridane kjempa for å halde posisjonen sin på fastlandet mot osmanarane og deira allierte, Muntafiq. I 1550 kom Al-Ahsa og nærliggande Qatif under Det osmanske riket og sultan Suleiman I. Al-Ahsa var nominelt Lahsa eyalet i det osmanske administrasjonssystemet, og var vanlegvis ein vasall under porten. Qatif vart seinare tapt til portugisarane.
Al-Ahsa, og Qatif, vart innlemma i den wahhabistiske første saudiarabiske staten i 1795, men kom inn under osmansk kontroll att i 1818 då Muhammed Ali av Egypt gav ordre om invasjon. Banu Khalid vart igjen sett inn som herskarar i regionen, men i 1830, tok Den andre saudiarabiske staten over regionen att.
Direkte osmansk styre vart sett inn att i 1871 og Al-Ahsa vart først plassert under Bagdad vilayet og sidan i eit underdistrikt til Bagdad, Basra vilayet i 1875. I 1913 annekterte Ibn Saud, grunnleggjaren av det moderne Saudi-Arabia, Al-Ahsa og Qatif til kongedømet hans Najd.
Tveit kyrkje i Kristiansand
Tveit kyrkje er ei langkyrkje frå 1100-talet i Kristiansand kommune, Agder fylke. Byggverket er i stein og har 450 sitjeplassar. I 1867 vart det bygd på eit våpenhus i tre.
Altartavla er frå rundt 1650 og er laga av Gottfried Hendtzschel.
Det er kyrkjegard ved kyrkja. Sørvest for kyrkja er prestegarden.
Skei i Jølster
Skei er ein tettstad i Sunnfjord kommune i Vestland fylke. Fram til 2020 var det kommunesenteret i tidlegare Jølster kommune i Sogn og Fjordane fylke. Tettstaden har og ligg ved austenden av Jølstravatnet
Ein person frå Skei vert kalla skeissar (uttalt noko liknande sjæssar).
Skei er ein møtestad for det meste av kollektivtrafikken som går gjennom Sogn og Fjordane, sidan «alle vegar går gjennom Skei». Vegkrysset i Skei sentrum samlar mange av dei mest trafikkerte vegane i fylket.
Føretaket Audhild Vikens Vevstove, som spesialiserar seg på sal av tradisjonelt norsk handverk og suvenirar til turistar har opphav på Skei, der Audhild Viken kom frå.
Tidlegare Heimevernsdistrikt 10 hadde hovudkontoret sitt på Skei.
Kirov oblast
Folkesetnad
Den einaste større byen er hovudstaden Kirov, med 473 700 ibuarar.
Dei største etniske gruppene ved folketeljinga i 2010 var:
Keisuke Matsumoto
Keisuke Matsumoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane MIO Biwako Shiga og Grulla Morioka.
Gimshøgda
Gimshøgda (635 moh.) er eit fjell i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Fjellet ligg i Hoston, like ved Hostovatnet. På toppen ligg det ei hytte og ganske mange antenner.
Port i Bern
Port  er ein kommune i distriktet Biel/Bienne i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Byen ligg ved Nidau-Büren-kanalen mellom Bielsjøen og Solothurn.
Kodai Sato
Kodai Sato er ein japansk fotballspelar.
Khaybar
Khaybar (arabisk خيبر) er ein oase kring 153 km nord for Medina (det gamle Yathrib) i Saudi-Arabia. Før islam kom til området, var dette ein festningsby busett av jødiske folk i tidlegare tider. Han fall til muslimske styrkar i 629 evt.
Kodai Sato
Han spela for klubbane NEC Tokin, Grulla Morioka og Vanraure Hachinohe.
Khaybar
Førislamsk Khaybar
I 567 vart Khaybar invadert og busett av jødiske innbyggjarar under den ghassanidske, arabiske kongen Al-Harith ibn Jabalah. Han sette sidan fangane han tok fri då han reiste attende til Levanten. Ei kort skildring av toktet er skriven av Ibn Qutaybah, og stadfesta av Harran-inskripsjonen. See Irfan Shahid's Byzantium and the Arabs in the Sixth Century for full details.
Khaybar på 600-talet
På 600-talet var Khaybar busett av jødar, som var dei første til å dyrke opp oasen. Dei livnærte seg av å dyrke daddelpalmar, i tillegg til handel og handverk, som gav dei stor velstand. Mellom anna vart det funne omleiringsutstyr, som truleg skulle seljast til arabarane.
Oasen var delt i tre regionar: al-Natat, al-Shikk og al-Katiba. Kvar av desse regionane hadde fleire festningsverk eller reduttar med bustadhus, lagerhus og stallar. Kvar av festningane var busette av forskjellige familiar og omgjeve av åkrar og palmelundar. Festningsverka vart bygd på små høgder.
I muslimsk tid
Jødane fekk bu i oasen i fleire år, før dei vart drivne bort av kalifen Umar. Jødane som budde her måtte betale skatt til kalifen, og dette vart sidan ei islamsk lov som kravde ein skatt kalla jizya frå dhimmiar, altså ikkje-muslimar under muslimsk styre.
Nicole Richie
Nicole Richie er ein amerikansk skodespelar, songar og dansar. Ho er best kjent for røyndomsserien The Simple Life, der ho deltok saman med barndomsvenninna Paris Hilton.
Khaybar
I muslimsk tid
I mange hundreår var oasen i Khaybar ein viktig stoppestad for karavanar. Senteret utvikla seg kring fleire eldgamle demningar som vart bygde for å halde på regnvatn. Kring desse dammane voks det daddelpalmar. Khaybar var kjend som eit viktig senter for daddelproduksjon.
Nicole Richie
Richie er adoptivdotter av artisten Lionel Richie og Brenda Harvey-Richie, og har Michael Jackson og Quincy Jones som gudfedre.
Volgograd oblast
Volgograd oblast (russisk Волгогра́дская о́бласть) er eit oblast sør i Russland. Volgograd oblast er ei føderal eining i den russiske føderasjonen. Hovudstaden i oblastet er Volgograd.
Koya Saito
Han spela for klubbane Yokogawa Electric, FC Machida Zelvia, SC Sagamihara, Grulla Morioka og Vonds Ichihara.
Volgograd oblast
Folkesetnad
Dei største byane er Volgograd (1 021 000 ibuarar) og Volzjskij (314 300).
Dei største etniske gruppene ved folketeljinga i 2010 var:
Randesund kyrkje
Altartavla har motivet Den heilage nattverden og er laga av Olaf Hasaas etter originalen i Risør kyrkje. Døypefont og preikestol er i tre.
Ha'il
Ha'il (arabisk حائل, Ḥā'il), òg skrive Hail, Ha'yel eller Hayil, er ein by nordvest i Saudi-Arabia. Han er hovudstaden i Ha'il-provinsen. Byen har 356 876 innbyggjarar.
Historie
Under Al Rashid-tida vitja mange utlendingar Ha'il og Rashid-emirane, og skildra inntrykka sine i forskjellige artiklar og bøker, mellom andre Georg August Wallin (1854), William Gifford Palgrave (1865), Lady Anne Blunt (1881), Charles Montagu Doughty (1888) og Gertrude Bell (1914).
Al Rashid-emirane var relativt tolerante mot utlendingar, mellom anna kjøpmenn i Ha'il: Mange av kjøpmennene var sjiamuslimar, hata av somme sunnimuslimar, og hata dobbelt så mykje av wahabistane. Men Telal let ikkje religiøse skilnader påverke forholda deira, og stoppa alle som meinte noko anna med å gje dei spesielle fordelar.
Opninga av Hejazbanen mellom Damaskus og Medina, i lag med nye, billige dampskipruter til Jidda, førte til færre tradisjonelle kamelkaravanar og dårlegare økonomi i Ha'il.
Hybridbil
Ein hybridbil er ein bil som er utstyrt med både forbrenningsmotor og elektrisk motor. Forbrenningsmotoren er som regel ein bensin- eller dieselmotor. Den elektriske motoren blir driven av batteri som blir ladde når forbrenningsmotoren er i drift, eller når bilen bremsar ned. Hybridbilar har som oftast liten batterikapasitet, og kan berre lagra nok energi til korte turar, medan forbrenningsmotoren vert nytta til lengre turar. Vekslinga mellom motorane skjer normalt automatisk. Batteriet på nokre hybridbilar kan ladast frå elnettet.
Ha'il
Historie
Den siste Al Rashid-emiren vart fjerna frå makta av Ibn Saud av Saudi-Arabia i 1921. Ibn Saud gav så ordre om å øydeleggje Barzanpalasset og gav leiarane til Al Rashid og Al Sabhan ordre om å flytte frå Ha'il til Riyadh, og han tildelte ein person frå kvar av desse familiane den midlertidige stilligna som emir «prins Ibraheem bin Salem Al Sabhan» for å sikre lojaliteten til folket i Ha'il og Shammar.
Hybridbil
Føremonar og ulemper
Forbrenningsmotoren i ein hybridbil kan normalt vere mindre enn i ein bil med berre forbrenningsmotor. Dette fordi batteriet funderer som ein energibuffer, slik at forbrenningsmotoren kan dimensjonerast etter gjennomsmittseffekta, i staden for maksimumseffekta.
Ha'il
Historie
Etter dette hamna Ha'il i rask nedgang.
Hybridbil
Føremonar og ulemper
Ein føremon er at ein elmotor òg kan fungera som generator, så ved køyring i nedoverbakke og ved bremsing kan overskotsenergien nytast for å ladda batteria. I bilar utan batteri bilar går denne energien til spille som varme. Hybridbilar har som regel eit lågare drivstofforbruk enn ein tilsvarande vanleg bil. Dette gjeld særleg når bilen blir bruka til bykøyring og småkøyring.
Hybridbilar har òg nokre ulemper, som at to ulike motorar fører til at dei vert kompliserte, og difor dyre. Sjølv om forbrenningsmotoren er mindre enn i ein bil med berre forbrenningsmotor, vil den ekstra motoren ta opp plass og auka totalmassen. Ein elbil utan forbrenningsmotor kan ha større batterikapasitet enn ein hybridbil, for ein samanlignbar masse.
Ha'il
Klima
Hail har eit kontinentalt ørkenklima med varme somrar og kjølige vintrar. Det er noko mildare klima enn i andre saudiarbiske byar på grunn av høgda.
Hybridbil
Drivverk
Hybridbilar kan vera noko ulikt konstruerte, men kan grovt delast inn i to typar:
Seriehybridar har som oftast ikkje mekanisk samband mellom forbrenningsmotoren og drivhjule. Når batteriet er oppladda vert ikkje forbrenningsmotoren nytta. Bilen vert då driven med energi frå batteriet. Forbrenningsmotoren vert nytta for å ladda batteriet, når energinivået fell under eit visst nivå.
Parallellhybridar kan ta ut effekt frå den elektrisk motoren og forbrenningsmotoren samstundes. Mindre motorar kan då nyttast, noko som gjev redusert masse, som fører til ein kan køyra lengre på energien lagra i batteriet og/eller med redusert drivstofforbruk.
Ladbar hybridbil
Ladbare hybridbilar kan ladast frå elnettet når dei er parkerte. Dette gjer at ein ved korte turar ikkje treng å nytta forbrenningsmotoren. I tettbygd strøk er dette ein føremon, etter som ein då unngår skadeleg eksos. Støynivået vert òg lågare.
Verkningsgrad
I likheit med elbilar utan forbrenningsmotor kan moderne hybridbilar ta vare på overskotsenergien ved køyring i nedoverbakke og ved bramsing, noko som er med på å auka verkningsgraden. Når forbrenningsmotoren vert nytta for å ladda bateriet kan han køyrast på optimalt turtal og belastning, noko som fører til høg verkningsgrad. Men når batteriet er utladda lyt forbrenningsmotoren ofte arbeida med for stor belastning, noko som reduserer verkningsgraden. Hybridbilar kan difor oppnå høgare verkningsgrad enn bilar med berre forbrenningsmotor ved køyring i tettbygde strok, der farten er liten. Men ved køyring i stor hastigheit, til dømes på motorveg, kan verkningsgraden verta dårlegare enn for bilar med berre forbrenningsmotor.
Johannes Bøe
Johannes Bøe, vanlegvis kjend som '''Johs. Bøe''', var ein norsk arkeolog, professor i Bergen frå 1942 til 1961. Han vart fødd i Ringsaker i Hedmark og døydde i Lillehammer.
Bøe vart cand. philol. i 1921 med avhandlinga Norske guldfund fra folkevandringstiden, og tok doktorgraden i 1931 med avhandlinga Jernalderens keramikk i Norge. I avhandlinga til doktorgraden gjev han ei velordna og grundig utgreiing og drøfting av kronologi, teknikk og geografiske variantar av dei leirkara (keramikken) frå eldre jarnalder som er funne i Noreg.
Frå 1921 var Johannes Bøe amanuensis, seinare konservator og understyrar ved Bergens Museums historisk-antikvariske avdeling. Frå 1942 var han styrar og professor i nordisk arkeologi ved museet, og frå 1946 professor på det nye Universitetet i Bergen, som museet då vart ein del av. Her var han sitt fakultets fyrste dekanus, og professor fram til han gjekk av med alderspensjon i 1961 og flytta til Lillehammer.
Bøe gjorde ei rekkje studiereiser i utlandet, og var i åra 1932 – 1950 generalsekretær for den internasjonale Congrès international des sciences préhistoriques et protohistoriques, som han reorganiserte etter andre verdskrigen. Han var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og Selskapet til Vitenskapenes Fremme, der han var preses 1941–1942, æresdoktor ved universitetet i Glasgow og av fleire utanlandske arkeologiske selskap.
Johannes Bøe vart riddar av St. Olavs Orden i 1947, kommandør 1961, og var storriddar av den islandske Falkeordenen.
Shinji Morita
Han spela for klubbane New Wave Kitakyushu, Tochigi Uva FC, YSCC Yokohama og Grulla Morioka.
Gråkallen
Gråkallen er eit fjell i Bymarka i Trondheim. Gråkallen er med sine 552 meter over havet det nest høgaste punkt i Bymarka.
Gråkallen har to karakteristiske radarkuplar som er ein del av Luftforsvaret sin kontroll- og varsling som tidlegare vart utført frå Luftforsvarets stasjon Gråkallen. Denne stasjonen vart nedlagt i 2002, og radarhovudet er no underlagt Luftforsvarets stasjon Måkerø.
Gråkallen skisenter vert drive av Trondhjems Skiklub i Vintervannskleiva ved Gråkallen. Trondhjems Skiklub driv òg skileikanlegget Gråkallen Skileik.
1. divisjon fotball for damer 2007
1. divisjon fotball for damer 2007 er 2007-sesongen av den nest øvste norske fotballserien for damer.
Gråkallen
Serveringsstaden Skistua ligg ved Gråkallen.
1. divisjon fotball for damer 2007
Desse laga deltek i 1. divisjon fotball for damer 2007:
NM i fotball for damer 2007
Norgesmeisterskapen i fotball for damer 2007 var saman med Toppserien 2007 det gjævaste meisterskapen eit lag kunne vinne innan norsk damefotball sesongen 2007.
Fongen
Fongen (samisk: Lopmesvaerie) (1441 m.o.h) er ein fjelltopp som ligg i Skarvan og Roltdalen nasjonalpark. Han er òg eit felles grensepunkt mellom kommunane Meråker, Selbu og Tydal i Trøndelag fylke.
Yuma Takahashi
Yuma Takahashi er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane SAI Ichihara, Sagawa Printing og Grulla Morioka.
Kaliningrad oblast
Kaliningrad oblast (russisk Kaliningradskaja oblast) er ei føderal eining i den russiske føderasjonen. Det administrative distriktet (oblastet) omfattar dei nordlege delane av den gamle provinsen Austpreussen i Tyskland. Området går frå Austersjøen opp til Litauen, og vart okkupert av Sovjetunionen etter Andre verdskrig. Hovudbyen i oblastet har namnet Kaliningrad. I 1946 vart byen omdøypt frå Königsberg, og oppkalla etter sovjetleiaren Mikhail Kalinin. Kaliningrad oblast er ein eksklave utan samband over land til det eigentlege Russland, og er frå 2004 omgjeve av EU-landa Polen og Litauen.
Folkesetnad
Den einaste store byen er Kaliningrad, som hadde 431 900 ibuarar i 2010.
Dei største folkegruppene ved folketeljinga i 2010 var: 7349 personar, 0,7 % av befolkninga, oppgav tysk nasjonalitet.
Târnava Mare
Târnava Mare («Store Târnava»; ungarsk Nagy-Küküllő; tysk Große Kokel) er ei elv i Romania. Ho har utspringet sitt aust i Karpatane, nær kjelda til elvane Mureş og Olt iHarghita fylke. Ho renn gjennom dei rumenske fylka Harghita, Mureș, Sibiu og Alba. Av byar ved Târnava Mare finn ein Odorheiu Secuiesc, Sighișoara og Mediaș. Ho munnar renn saman med Târnava Mică i Blaj og dannar Târnava.
Show Time av Ry Cooder
Show Time er det sjette albumet og det første konsertalbumet til den amerikanske gitaristen Ry Cooder, produsert av Cooder og gjeve ut på Warner Bros. Records i januar 1977.
Lingvistikk
Lingvistikk eller språkvitskap er det vitskaplege studiet av naturleg språk og tale. Utøvarar av lingvistikk blir kalla lingvistar. Omgrepet lingvist blir av og til feilaktig nytta om ein polyglott, altså ein som snakkar fleire språk, men ein lingvist treng ikkje nødvendiggvis snakke fleire språk. Det er to viktige skiljelinjer innan lingvistikken:
Språkforskarar som beintfram kallar seg lingvistar eller teoretiske lingvistar, utan vidare kvalifikasjonar, driv vanlegvis med autonom, teoretisk lingvistikk, og dette er vanlegvis sett på som kjernen av feltet. Men språkforsking blir utført i ei rekkje ulike retningar, som ikkje alltid er i harmoni med kvarandre. Den amerikanske forfattaren og frilansjournalisten Russ Rymer har sagt det slik:
Delemne
Hovudmålet med autonom teoretisk lingvistikk er å karakterisere eigenskapane ved den menneskelege språkevna, eller deira språklege kunnskap. Ein ynskjer å forklare kva det er eit individ kan når dette individet snakkar eit språk, korleis denne kunnskapen oppstod, og korleis slik kunnskap interagerer med andre kognitive system. Alle menneske (dersom vi ser bort frå patologiske tilfelle) tileignar seg morsmålet sitt, det språket som blir nytta rundt dei i oppvekstmiljøet deira, om dette er eit talespråk eller eit teiknspråk. Dessutan oppnår dei slik kunnskap utan systematisk opplæring eller instruksjon. Dyrearter det er nærliggande å samanlikne oss med, har ikkje denne evna. Det må difor eksistere ein artsspesifikk genetisk skilnad mellom menneske og desse dyreartene, og denne skilnaden må liggje til grunn for den menneskelege evna til å tileigne seg språk. Dette er faktisk ukontroversielt. Det er mykje meir kontroversielt om denne artspesifikke, nedarva eigenskapen bør tenkjast på som ein spesialisert modul av den kognitive utrustinga vår som berre har med språk å gjere, altså ein språkspesifikk modul. Vi veit likevel at det finst område av hjernen som er vitale for språkevna vår, nemleg Brocas område og Wernickes område. Sidan barn tileignar seg ulike språk dersom dei veks opp i ulike språkmiljø, er det naturlegvis ingen genetisk basis for skilnadene mellom eit språk og eit anna.
Språklege strukturar må representere relasjonen mellom tyding og lyd (eller andre metodar for eksternalisering, som i teiknspråk). Lingvistar kan spesialisere seg i ulike delar av slike lingvistiske strukturar, og desse delane kan arrangerast slik, frå lyd til tyding:
Det er av og til eit kontroversielt tema om nokon av desse kategoriane er uavhengige av alle dei andre, og om nokre av dei bør slåast saman. Dei fleste lingvistar ville seie seg samde i at det er gråsoner mellom alle desse kategoriane.
Tetsuya Nakanishi
Tetsuya Nakanishi er ein japansk fotballspelar.
Lingvistikk
Delemne
Andre spesialiseringsområde kombinerer desse felta med andre disiplinar:
Tetsuya Nakanishi
Han spela for klubben Grulla Morioka.
Lingvistikk
Variasjon
Ein stor del av den forskinga som blir utført innan lingvistikken går på skilnader og likskapar mellom språka i verda. Det er veldig viktig å forstå eigenskapane ved språkleg variasjon, dersom ein skal forstå den menneskelege språkevna meir generelt: Viss språkevna er styrt i detalj av dei biologiske eigenskapane til menneskearten, burde språka i verda vere relativt like. Viss dei biologiske eigenskapane til arta har mindre relevans for språkevna, burde språka i verda vere svært ulike frå kvarandre.
Det finst ulike måtar å tolke likskapar mellom språk. Til dømes latin, slik det vart snakka av romarane, utvikla seg til dagens spansk, italiensk, fransk, rumensk osb. Mange av likskapane mellom desse språka kan difor forklarast med at dei har utvikla seg frå same urspråk. Likskapar mellom språk kan difor i prinsippet kome av at dei to språka stammar frå same urspråk, eller ein artsspesifikk eigenskap ved den menneskelege språkevna.