cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friedrich Wilhelm von Seydlitz
Først i 1761 kom Seydlitz tilbake til fronten. Han kommandert eno ein flanke av armeen til Prins Henrik, som bestod av soldatar frå mange forskjellige våpen og mange tvilte på kor godt Seydlitz høvde som kommandant, sidan han til no berre hadde kommandert kavaleristar. Han svarte på kritikken med handlingane sine i Freiberg den 29. oktober 1762 der han først leia infanteriet sitt og så kavaleriet, og redda dagen. Etter Hubertusburg-traktaten vart han generalinspektør i kavaleriet i Schelsien, der elleve regiment var permanent stasjonerte. Fredrik sende dei mest lovande offiserane til han for opplæring.
I 1767 vart Seydlitz general for kavaleriet, men i seinare år var livet hans prega av ulukke. Kona hans var utru og dei to døtrene hans hadde begge skild seg frå mennene sine. På grunn av misforståingar kom han på kant med kongen, som ein gong hadde vore ein nær ven, og det var først då han var sjuk, eit par veker før han døydde, at dei møttest igjen. Seydlitz døydde i Ohlau i 1773.
Kjelder
''
Urindrivande lækjemiddel
Urindrivande lækjemiddel, eller diuretika, er lækjemiddel som aukar urinutskiljinga, altså fører til diurese. Dette gjer det indirekte ved å auke utskiljinga av natrium og klorid, noko som òg fører til auka utskiljing av vatn grunna osmose.
Det finst ulike klassar diuretika, som verkar på ulike måtar:
Metrostasjonen Porte Dauphine
Porte Dauphine er ein stasjon på metroen i Paris, og er endestasjon på linje 2.
Stasjonen opna 13. desember 1900. På det tidspunktet hadde linjenetet for linje 2 ikkje kome lenger enn til Charles de Gaulle - Étoile.
Inngangspartiet er formgitt av Hector Guimard (1867–1942), som hadde fått i oppdrag av Compagnie de Métropolitain de Paris (CMP) i 1899 å formgi inngangspartia for alle stasjonane på metronettet. Av desse er Porte Dauphine éin av berre to som framleis eksisterer (den andre er ved Abbesses).
Sunnhordlandsdialekt
Sunnhordlandsdialekten er dialekten som vert tala i Sunnhordland, særleg kommunane Stord, Bømlo, Fitjar, Kvinnherad og Tysnes. Kommunane lenger sør (Sveio, Etne, Ølen) har dei siste tiåra nærma seg haugalandsdialekten, medan ein i Austevoll snakkar ein blanding mellom strilamål og sunnhordlandsdialekt.
Aust-Agder fylke
Aust-Agder er eit tidlegare norsk fylke som grensa til Telemark, Rogaland og Vest-Agder. Det hadde kystlinje mot Skagerrak.
Aust-Agder fylke svara for det meste til området som inntil 1918 hadde namnet Nedenes amt. I 2020 blei det del av nye Agder fylke.
Tettstadene i fylket
68,2 % av dei som bur i fylket bur i tettstader. Det er fem stader som kallar seg by: Arendal, Grimstad, Lillesand, Risør og Tvedestrand.
Klima
Sørlege område av Aust-Agder har liknande klima som dei nærliggande områda av Austlandet og er godt skjerma mot vest. Heiane omkring Setesdalen er derimot utsett for byer frå vest. Sjøen utanfor kysten er relativt varm om sommaren, men kald om vinteren, og stundom med havis. Om vinteren bles det oftast frå nordaust ved kysten og meir nordleg inne i landet. Om sommaren bles det oftast frå sørvest ved kysten, stundom opp mot liten kuling. Innover i landet er vinden meir sørleg sommarstid. I finvêr er ofte solgangsbrisen dominerande.
Januar og februar er dei kaldaste månadane med middeltemperaturar kring −1 °C ved kysten og −3 til −5 °C lenger inne i landet. Lengst nord går midlane ned mot −7 til −8 °C. Juli er den varmaste månaden med temperaturar kring 17 °C like innanfor kysten. Litt lenger inne i landet 14 til 16 °C og i dei høgaste strøka lengst nord 12 °C.
Kysten er solrik, medan ein innover land finn meir vekslande skydekke og fleire byer. Årsnedbøren varierer frå kring 900 mm ute ved kysten til kring 1400 mm 20–30 km frå kysten, medan dei indre dalstrøka kan ha under 1000 mm. Enkelte år kan møtet mellom kald luft frå aust og fuktig luft frå Nordsjøen føre til store snømengder.
Det opptrer tåke på kysten 3-4 % av året, men hyppigast om våren når varm luft strøymer over det kalde sjøvatnet.
Åros
Åros er ein tettstad i Asker kommune i Buskerud i Viken fylke. Staden har og ligg på vestsida av Oslofjorden, ved utlaupet til Åroselva (Grodalselva) som han har fått namn etter. Åros ligg kring fire mils køyring sørover frå Oslo.
Nuorbejávri
Nuorbejávri er eit vatn som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Hatlestad
Hatlestad er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på nordsida av Kalandsvatnet.
Namn
Ein er usikker på opphavet til namnet Hatlestad. Det kan ha samanheng med mannsnamnet Atli, eller eit personnamn med Asl-, som Aslaug eller Asleifr. Ein annan teori er at det kan kome av atlega, som tyder støl eller skjul for fe på beite i felles utmark.
Historie
I mellomalderen høyrte garden til Lyse kloster og etter reformasjonen Lyseklostergodset. Frå 1873-1874 var det brukaren som vart eigarar av Hatlestad og her er framleis gardsdrift.
Frå 1854 til 1861 var Hatlestad skysstasjon før han var flytta til Sandven lenger sør.
Natt til 14. september kom det ekstreme nedbørsmendger på Vestlandet, over 100 mm på berre 12 timar. Det kraftige regnvêret førte til ras i Hatlestad terrasse og tre personar mista livet, medan sju vart skadde.
Geografi
Hatlestad ligg på nordsida av Kalandsvatnet, aust for Hamrefjellet og sør for Valleheiane.
Garden grensar til Valle i nord, Smørås i vest, Indre Hamre i sør og Øvre Sandven i aust.
Hatlestad Eldresenter ligg i dag på Hatlestad.
Neuschwabenland
Neuschwabenland er eit namn som på enkelte kart vert nytta for området mellom 20° aust og 10° vest i Dronning Maud Land i Antarktis. Neuschwabenland var utforska av den tyske antarktisekspedisjonen 1938–39 under leiing av Alfred Ritscher. Området vart kalla opp etter skipet til ekspedisjonen, «Schwabenland», som igjen er kalla opp etter den tyske regionen Schwaben.
Tyske antarktisekspedisjonar (1938–1939)
Den tredje tyske antarktisekspedisjonen (1938–1939) vart leia av Alfred Ritscher (1879–1963), ein kaptein i Kriegsmarine (den tyske marinen). Hovudmålet var å finne eit område i Antarktis for ein tysk kvalstasjon for at Tyskland kunne produsere meir feitt. Kvalolje var då det viktigaste råmaterialet for produksjon av margarin og såpe i Tyskland og landet var den nest største importøren av norsk kvalolje med 200 000 tonn i året. Utanom fordelen med å ikkje vere avhengig av import, var Tyskland på randen av krig og ein rekna med at dette kom til å gå hardt utover økonomien i landet. Eit anna mål var å speide etter ein stad for ein tysk marinebase.
Den 17. desember 1938 drog ekspedisjonen frå Hamburg mot Antarktis ombord på MS «Schwabenland» (ein lastebåt bygt i 1925 som fekk nytt namn i 1934 etter Schwaben, eit område i det sørlege Tyskland). Skipet hadde med seg eit fly som kunne sendast opp med ein katapult. Den hemmelege ekspedisjonen hadde 33 medlemmar, i tillegg til mannskapet på «Schwabenland» på 24. Den 19. januar 1939 nådde skipet fram til Kronprinsesse Martha Kyst, i eit område som Noreg då nettopp hadde gjort krav på som ein del av Dronning Maud Land, og byrja å kartlegge området. Det tyske naziflagget vart plassert ut på sjøisen langs kysten. Dei gav området namnet «Neu-Schwabenland» etter skipet, og oppretta ein mellombels base og dei neste vekene vandra fleire lag langs kysten og gjorde krav på nærliggande åsar og andre viktige landemerke. Sju flyfototurar vart utført av to sjøfly frå skipet. Kring eit dusin 1,2 meter lange aluminiumspiler med 30 cm lange stålkjegler og tre stabiliserande vengjer med hakekrossar på, vart sleppte på isen ved vendepunkta på flyturane. Dei utførte ytterlegare åtte flyturar til område av interesse og på somme av desse turane vart bileta tekne med fargefilm. I alt dekte dei hundretusenvis av kvadratkilometer og tok meir enn 16 000 flyfoto, og somme av desse bileta vart publiserte av Ritscher etter krigen. Den isfrie Schirmacheroasen, der forskingsstasjonane Maitri og Novolazarevskaja, vart oppdaga frå lufta av Richardheinrich Schirmacher (som kalla oasen opp etter seg sjølv) kort tid før «Schwabenland» drog frå kysten av Antarktis den 6. februar 1939.
På turen heim att til Tyskland gjorde ekspedisjonen oseanografiske studiar nær Bouvetøya og Fernando de Noronha, og kom attende til Hamburg den 11. april 1939. Samstundes hadde norske styremakter fått melding om ekspedisjonen frå kvalfangarar langs kysten av Dronning Maud Land.
Det gamle testamentet
Det gamle testamentet, ofte forkorta til GT, òg kalla Den hebraiske bibelen, er eit kanonisk (heilag) skrift for jødedommen og kristendommen. Skriftet er ein av to hovuddelar av Bibelen; Den andre hovuddelen er Det nye testamentet (ofte forkorta til NT).
Det gamle testamentet «er [eit] kristen[t] [omgrep] og har som føresetnad Det nye testamentet (den kristne dobbeltkanon)», skriv Store Norske Leksikon.
Den hebraiske Bibelen og Det gamle testamentet inneheld om lag dei same bøkene, men rekkefølgen er ulik. Innan dei katolske og ortodokse kyrkjene har testamentet 46 bøker, i protestantismen er sju av desse tekne ut som apokryfe og protestantiske biblar har dei 39 bøker som tilsvarer dei 24 som er godkjende som jødisk kanon.
Namn
Namnet til testamentet kjem frå latin Vetus Testamentum, ei omsetjing av det greske I Palea Diathiki som tyder 'den gamle pakta' eller 'testamentet'. Dette var for å visa at ein meinte den gamle pakta mellom Gud og jødane var blitt erstatta av ei ny då Messias (Jesus) kom til menneska.
Det vanlegaste jødiske namnet på dei same skriftene er Tanákh.
Byåsen prosti
Byåsen prosti er eit tenestedistrikt i Nidaros bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner delar av Trondheim kommune i Sør-Trøndelag fylke.
Metrostasjonen Victor Hugo
Victor Hugo er ein stasjon på linje 2 på metroen i Paris. Han er kalla opp etter forfattaren Victor Hugo. Når stasjonen blei bygd i 1900 blei han plassert i ein skarp sving mellom Avenue Victor Hugo og Avenue Bugeaud. Når det kom nye vogner i 1931 gjorde denne svingen at det ikkje blei trygt for passasjerane å gå av og på. Dermed måtte ein flytte stasjonen litt nærmare metrostasjonen Charles de Gaulle - Étoile der skinnegangen retta seg ut.
Byåsen prosti
Prosten har sete i Trondheim kor Byåsen kyrkje er prostikyrkje. Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn. Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.
Landssammenslutninga av Norske Vindkraftkommuner
Landssammenslutninga av Norske Vindkraftkommuner (LNVK) er eit nettverk for norske kommunar der det er bygd eller er aktuelt å byggja vindkraftverk.
Rágesjávri
Rágesjávri er eit vatn som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Fischbach-Göslikon
Fischbach-Göslikon er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 390 meter over havet.
Kommunen ligg på venstresida av elva Reuss og langs vegen mellom Bremgarten og Mellingen. Han består av landsbyane Fischbach og Göslikon som vart slått saman i 1798 og som sidan fysisk sett har vokse saman.
Eirik Newth
Eirik Newth er ein forfattar og mediepersonlegdom som har skrive ei rekke populærvitskaplege bøker, særleg for ungar. Han er son av forfattarane Mette og Philip Newth og gift med forfattar Jorunn D. Newth.
Prisar og utmerkingar
1994: Kultur- og kirkedepartementets fagbokpris for barne- og ungdomslitteratur for Sola - vår egen stjerne
Udland kyrkje
Udland kyrkje er ei arbeidskyrkje i Haugesund kommune i Rogaland fylke. Kyrkja vart teikna av Thomas Brekke ved arkitektkontoret Brekke Helgeland Brekke og oppført i 2002. Kyrkja er oppført i stål og mur og har 450 sitjeplassar.
Takflatene og kyrkjetårnet er tekte med falsa, patinerte sinkplater. Nordisk Blikkenslagermesterforbund belønna dette med Nordisk Platepris for Arkitekter for 2003.
Francis Danby
Francis Danby var ein britisk kunstnar fødd på Irland. Han høyrde til og var særs viktig i retninga kjend som Bristol School. Danby måla særleg landskap, gjerne svært dramatiske, og mange med bibelske motiv.
Danby var fødd nær Wexford sør på Irland. Familien hans flytta til Dublin etter at faren døydde i 1807. Francis Danby lærte å måla ved Royal Dublin Society og av den unge målaren James Arthur O'Connor. Saman med O'Connor og ein annan kunstnar, George Petrie, drog han til London i 1813. Etter dette, og fram til 1824, budde Danby i Bristol, der han gifta seg.
Danby hadde økonomiske og ekteskapelege problem som toppa seg i 1829, då han samtidig blei forbigått som fullverdig medlem av Royal Academy til fordel for John Constable. Ein skandale som enda med at kona forlet han gjorde at Danby drog utanlands. Han budde ei tid i Paris før han slo seg ned ved Genfersjøen i Sveits.
Rundt 1840 drog Francis Danby tilbake til England ettersom sønene James og Thomas, som begge skulle bli kunstnarar, hadde vakse opp. Danby slo gjennom på nytt med verk som The Deluge, The Golden Age og The Evening Gun. Han busette seg i Exmouth i Devon, der han døydde i 1861.
I ettertid er Francis Danby i stor glad blitt gløymd av den britiske kunstverda, og mange av verka hans er gått tapt.
Klokkarstua
Klokkarstua er ein tettstad i Hurum i Asker kommune i Viken fylke. Tettstaden har, og ligg tre km austom Verket, på vestsida av Hurumlandet.
Geostrofisk vind
Geostrofisk vind er ein teoretisk vind som kjem av det ein kallar «geostrofisk balanse» mellom corioliskrafta og trykkgradientkrafta som virkar på ein luftpakke. Den geostrofiske vinden bles parallelt med isobarar i jordatmosfæren. Ein har derimot sjeldan eksakt geostrofisk balanse i naturen, fordi andre krefter, som friksjon frå bakken eller sentrifugalkrafta, òg virkar på luftstraumen. Altså må isobarane vere heilt rettlinja og ein kan ikkje ha friksjon for at ein skal ha fullstendig geostrofisk straum. Trass i dette er det meste av atmosfæren utanfor tropane nær geostrofisk det meste av tida og det er ofte ei svært nyttig tilnærming.
Chanson
Chanson er eit fransk ord for song. Det finst både tradisjonelle og moderne former, frå mellomalderen og renessansen fram til i dag. dei moderne, tradisjonelle chansons vert ofte akkompagnert av eit trekkspel. Ordet nyttast elles i fleire samanhengar:
Geostrofisk vind
Opphav
Nær overflata fører effekten av friksjon mellom lufta og overflata til at straumen ikkje oppnår geostrofisk balanse. Friksjon sakkar straumen, og corioliskrafta blir mindre. Som eit resultat av dette vil trykkgradientkrafta få ein større effekt og lufta vil få ein komponent frå høgt til lågt trykk. Dette forklarar kvifor høgtrykk har vind som går ut frå senteret av systemet, medan lågtrykk har vind som går inn mot senteret i ei spiralrørsle.
Austkysten av USA
Austkysten av USA eller Austkysten (engelsk East Coast) er kystlinja der den austlege delen av USA møter Atlanterhavet. 14 av delstatar i USA har kystlinje mot Atlanterhavet. Frå nord til sør gjeld dette Maine, New Hampshire, Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, New York, New Jersey, Delaware, Maryland, Virginia, Nord-Carolina, Sør-Carolina, Georgia og Florida. I tillegg ligg Pennsylvania langs Delaware-estuaret. Connecticut har heller inga direkte kystlinje med Atlanterhavet, sidan han ligg langs sundet Long Island Sound.
Geostrofisk vind
Likning
Friksjonskrefter blir neglisjert, som vanlegvis er ei god tilnærming for straum på synoptisk skala midt i troposfæren på midlare breidder. Sjølv om det ageostrofiske (ikkje-geostrofiske) leddet er relativt lite, er det viktig for straumen over tid.
Chanson
Mellomalderen og renessansen
I denne tida var ein chanson ein polyfonisk fransk song, der dei tidlege oftast ville vere skrive i ein formes fixes som ballade, rondeau eller virelai. Enkelte komponistar kom seinare til å bruke meir generell poesi i varierande formspråk. Dei tidlegaste vart skriven for to, tre eller fire stemmer. Fram ein byrja å skrive for fire stemmer på 1500-talet var tre stemmer mest vanleg.
Geostrofisk vind
Likning
Den geostrofiske vinden (u_g,v_g) kan utleiast frå dei primitive likningane ved å bruke ei geostrofisk tilnærming:
Austkysten av USA
Fleire øyar og halvøyar ligg langs austkysten av USA. I delstaten Massachusetts ligg halvøya Cape Cod. Lenger sør ligg øya Long Island i New York. Mellom Long Island og delstatane Connecticut og Rhode Island ligg sunda Long Island Sound og Block Island Sound. Mellom delstatane Delaware og New Jersey ligg den store bukta Delawarebukta. Den større Chesapeakebukta ligg mellom Virginia og Maryland. Mellom desse to buktene ligg Delmarvahalvøya. Heilt søraust i USA, mellom Atlanterhavet og Mexicogolfen, ligg Floridahalvøya som utgjer størsteparten av delstaten Florida.
Geostrofisk vind
Likning
der g er tyngdeakselerasjon (9,81 m/s-2), f er coriolisparameteren (tilnærma 10-4 s-1, varierer med breiddegraden) og Z er geopotensiell høgd. Om denne tilnærminga held eller ikkje er avhengig av det lokale rossbytalet. Tilnærminga gjeld ikkje ved ekvator sidan f er lik null her, og blir derfor heller ikkje brukt i tropane.
Chanson
Mellomalderen og renessansen
Guillaume de Machaut var den første komponisten av chansons som vert rekna for å vere viktig. På 1300-talet komponerte han verk for tre stemmer, skriven i formes fixes. På 1400-talet er Guillaume Dufay og Gilles Binchois frå Burgund dei viktigaste, dei har ein enkel stil med tre stemmer. Seinare, på 1400- og 1500-talet, kjem Johannes Ockeghem og Josquin Des Prez. I komposisjonane deira ser vi at lyrikken vert friare, dei flyttar seg bort frå formes fixes og tok til å etterlikne stilen som finst i motettane på denne tida og liturgisk musikk. Midt på 1500-talet komponerer Claudin de Sermisy og Clément Janequin det som vert kalla parisiske chansons. Dei brukar ikkje formes fixes og er meir einfelte og homofoniske. Mange av desse verka vart gjevne ut av Pierre Attaingnant. Frå og med denne generasjonen vart komponistane av chansons påverka av italienske madrigalar. Mange tidlege instrumentalstykke er diminutive, eller ornamenterte variasjonar over chansons. Denne sjangeren gjekk over i canzone som er ein førgjengar for sonaten.
Austkysten av USA
Austkysten er det folkerikaste kystområdet i USA. I 2010 hadde statane med kystlinje mot aust eit samla estimert folketal på 112,642,503 (36 % av heile folketalet i landet). New York er både den største byen i USA og det største storbyområdet langs Austkysten.
Chanson
Mellomalderen og renessansen
Fransk solo-song oppstod i løpet av 1500-talet, truleg utvikla det seg frå dei nemnte parisiske chansons. På 1600-talet blømde mellom anna sjangrane air dei cour og chanson pour boire. Desse vart som oftast akkompagnert av lutt eller tangentinstrument. Mellom komponistane i denne perioden finn ein Antoine Boesset, Denis Gaultier, Michel Lambert og Michel-Richard Lalande.
På 1700-talet vart vokalmusikken i Frankrike dominert av opera og først på 1800-talet vart solo-song «gjenoppdaga». Først innanfor den romantiske salong-musikken, men i midten av hundreåret, vart dette endra til sofistikerte musikkstykke inspirert av tyske lieder. Louis Niedermayer var ein av dei viktigaste personane i denne rørsla, han hadde lete seg inspirere av Franz Schubert. Andre komponistar som følgde han var mellom anna Eduard Lalo og Felicien David. Seinare i same hundreår følgde fleire komponistar deira døme og komponerte stykke dei kalla melodie eller chanson, til desse høyrer Ernest Chausson, Emmanuel Chabrier, Gabriel Fauré og Claude Debussy. Denne tradisjonen har vorte halde ved like på 1900-talet av mange nyare, franske komponistar.
Kjelder
Ŝansono
Administrasjonsrådet
Administrasjonsrådet styrte Noreg ei kort tid under andre verdskrigen, frå 15. april til 25. september 1940.
Administrasjonsrådet var inga eigentleg regjering, men eit styringsorgan oppretta av Høgsterett, mot den dåverande regjeringsleiaren Vidkun Quisling sitt ynskje, den 15. april 1940. Tyskland hadde då okkupert delar av Noreg. Medlemene gav ein truskapseid til det tyske riket sin fullmaktshavar, Curt Bräuer. Vidkun Quisling understreka seinare at den fyrste regjeringa hans ikkje hadde svore slik truskap.
Administrasjonsrådet var desse personane:
Geostrofisk vind
Likning
Det finst andre variantar av likninga, til dømes ved å bruke trykkfeltet i staden for Z, men desse er hakket meir kompliserte. Den geostrofiske vindvektoren kan uttrykkast ved gradienten til den geopotensielle høgda Φ på ei flate med konstant trykk:
Hæmmujávri
Hæmmujávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Guolehis Suolojávri
Guolehis Suolojávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Hildegunn Fossen Mikkelsplass
Hildegunn Fossen Mikkelsplass er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Sigdal. I tida 1991-98 var ho med å vinne to sølvmedaljar og like mange bronsemedaljar i lagtevlingar og 4 x 7,5 km stafett i ulike VM i skiskyting. Ho er gift med langrennaren Eilif K. Mikkelsplass, bror til Pål Gunnar Mikkelsplass, og busett i Nesbyen.
Aktiv
Saman med Synnøve Thoresen, Signe Trosten og Unni Kristiansen tok Fossen VM-bronsen i 15 km lagtevling under VM i skiskyting 1991 i Lahti. Tre år seinare tok ho og lagkameratane eit steg over til sølvplass på pallen, då same øvinga vart avvikla med ein separat verdsmeisterskap i Canmore i mars 1994.
Den 10. desember 1994 vann Fossen i Bad Gastein sin einaste siger i verdscupen i skiskyting, ei sprinttevling. Under VM i skiskyting 1995 gjekk ho den andre etappen for det norske laget som hamna på bronseplass i 4 x 7,5 km stafett, dei hine kvinnene var Ann Elen Skjelbreid, Annette Sikveland og Gunn Margit Andreassen. Året etter vart ho nummer seks i 5 km sprint under verdsmeisteskapen i Ruhpolding, hennar beste individuelle prestasjon i eit VM eller OL. På tampen av 1998-sesongen sikra ho seg si fjerde VM-medalje då den norske kvartetten kom på tredjeplass i lagtevlinga under VM i Hochfilzen. Ho la deretter opp.
Molde domprosti
Molde domprosti		er eit tenestedistrikt i Møre bispedømme i Den norske kyrkja. Sidan det er knytt til Molde domkyrkje, er det leia av ein domprost. Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Prestetenesta lokalt vart tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde prostiet desse prestegjelda:
Hägglingen
Hägglingen er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 472 meter over havet.
Kommunen ligg i dalsida i Bünztales. Han består av landsbyen Hägglingen og grendene Igelweid og Rüti (sidan 1823).
Hatlestadlia
Hatlestadlia er ein blindveg og eit bustadområde på Hatlestad i Fana bydel i Bergen kommune. Vegen går austover frå Osvegen og er om lag 450 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1987 og er kalla opp etter garden Hatlestad.
Gavdnjajávri
Gavdnjajávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Food for the Poor
Food for the Poor, Inc. (FFP) er ein økumenisk-kristen ideell organisasjon med hovudkvarter i Coconut Creek i Florida i USA som mellom anna gjev mat, medisinar og ein stad å bu til fattige i Sør-Amerika og Karibia.
Organisasjonen vart stifta av Ferdinand Mahfood i 1982, og har i overkant av 300 tilsette (2020).
Bressay
Bressay er ei øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg like austom Shetland Mainland ved Lerwick og er den femte største av Shetlandsøyane. Sundet som skil øya frå Mainland heiter Bressay Sound. Det bur i underkant av 400 menneske på Bressay, dei fleste av desse i området rundt Glebe, Fullaburn og Maryfield midt på vestre kysten. Derfrå går det bilferjer til Lerwick på Mainland. Namnet Bressay skal kome av norrønt Breid ey, 'Breid øy', men det har også vorte forklart som Brus ey, 'Brusi si øy'.
I Maryfield er det eit kulturarvssenter og herregarden Gardie House frå 1724. Ved Bressay Sound ligg Bressay fyr frå 1858. Langs kysten er det klippeformasjonar som holer og bogar.
Sommarstid vert det drive båtrute frå austsida av øya til Noss, ei mindre folketom øy som ligg like austom Bressay.
Bressay kringkastar
På Bressay ligg hovudkringkastaren og telekomunikasjonssendaren for Shetlandsøyane. Sendarstasjonen ligg på høgste punktet på øya, Ward of Bressay (226 moh.), sør på øya. Stasjonen har to 50 meter høge radiomaster og er eigd og driven av National Grid Wireless.
Fotnotar
Denne artikkelen byggjer på «Bressay» henta frå Wikipedia på engelsk 15. mai 2007.
Metrostasjonen Charles de Gaulle - Étoile
Charles de Gaulle - Étoile er ein stasjon på både metroen i Paris og på forstadsbanen RER, linje A, gjennom Paris.
Stasjonen ligg på grensa mellom arrondissementa VIIIe og XVIIe. I byrjinga var han kalla Étoile etter Place de l’Étoile. No er stasjonen namnsett etter både Place de l’Étoile og tidlegare president Charles de Gaulle, ettersom Place de l’Étoile fekk namnet Place Charles-de-Gaulle stutt tid etter at de Gaulle døydde.
Plattformene er bygd under Place Charles-de-Gaulle (Place de l'Étoile), som ligg der Avenue des Champs-Élysées og fleire andre avenyar møtast og Triumfbogen står. Metrostasjonen opna i 1900, RER-stasjonen, som ligg 30 meter under metroen, opna i 1970.
Metrostasjonen har trafikk frå linje 1, linje 2 og linje 6.
Apostelen Tomas
Tomas (òg skrive Thomas) var ein av dei tolv disiplane eller læresveinane til Jesus. Han er også kalla «tvilaren» ettersom han tvilte på at Jesus hadde stått opp frå dei daude. Tomas blei seinare ein av dei kristne apostlane, og er ofte omtala som Apostelen Tomas. Tomas tyder 'tvilling' på arameisk, og namnet har òg vorte omsett med det greske Didymos.
Tomas har fleire festdagar. I ortodoks kristendom feirar ein han 6. oktober og første søndag etter første påskedag. I den katolske kyrkja har han festdag 3. juli. Tidlegare var den katolske feiringa den 21. desember. Denne siste datoen er tradisjonelt kjend som Tomasmesse i Noreg.
Forteljingar om Tomas
Tomas er omtalt i Nytestamentet og i dei apokryfe Tomasaktene. I Bibelen blir det fortalt at Thomas tvilte første gongen han trefte Jesus etter at Jesus stod opp frå dei daude. Då Jesus viste han såra på hendene og føtene, vart han overtydd. Tomasaktene, nedskrivne på 300-talet, fortel om underverk Tomas gjorde som apostel i India.
Gahččanjávri
Gahččanjávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Apostelen Tomas
Forteljingar om Tomas
Tradisjonen fortel deretter at han virka som forkynnar og apostel i Persia og India. Den gamle ortodokse Malankarakyrkja i Kerala sør i India reknar såleis Tomas som sin apostel, og dei kristne der blir gjerne kalla «tomaskristne». Relikviane etter han skal vere i St. Thomas-katedralen i Mylapore utanfor Chennai i India, ein stad som i lang tid har vore pilegrimsmål for kristne. Òg i Den syriske ortodokse kyrkja spelar apostelen Tomas ei viktig rolle.
Ifølgje gammal munnleg tradisjon, vart Tomas drepen 3. juli år 72, ved å bli stukken ned med ei lanse eller eit spyd frå bakhald av ein heidning. I kyrkjekunsten blir apostlane tradisjonelt framstilte med kvart sitt attributt, ein gjenstand som vanlegvis viser til måten dei døydde på. Apostelen Thomas sitt attributt er ein vinkelhake eller lanse.
Vernehelgen
I katolsk tradisjon er Thomas vernehelgen for India, Pakistan, Portugal, Saint Thomas, Goa, Vatikanstaten, Urbino, Parma og Riga, arkitektar, bygningsarbeidarar, landmålarar, tømmermenn, murarar, steinhoggarar og teologar. Han skal kunna påkallast mot blindheit, ved ryggsmerter og for eit godt ekteskap.
Lennon/McCartney
Lennon/McCartney er namnet som ofte vert nytta om kompaniskapet til John Lennon og Paul McCartney og er eit av dei mest kjende og mest suksessrike musikalske samarbeida gjennom tidene. Dei to vart tidlege einige om ein avtale der dei delte krediteringa på alle songane dei hadde medverka på for The Beatles, sjølv på dei songane som dei hadde skrive kvar for seg. Desse songane utgjer det meste av katalogen til The Beatles.
Lennon, med kynisme og ein hang til sjølvgransking, og McCartney, med meir optimistiske historier og eit øyre for melodi, kompletterte kvarandre. Lennon og McCartney danna eit kritikarrost og kommersielt suksessrik kompaniskap med songane dei skreiv for The Beatles og andre artistar.
Medieteknologi
Mediateknologi er eit omgrep som fevnar om teknologien som ligg til grunn for ulike former for media, som lyd, bilete, film, video. Media som nyttar fleire av desse teknologiane samstundes vert kalla multimedia. Teknologien for modere media er tufta på digitalteknikk, signalhandsaming og kommunikasjonsteknologi og mykje av teknologien er lik for dei ulike meidia.
Bajit Spielgajávri
Bajit Spielgajávri er eit vatn som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Malayalam
Som dei andre dravidiske språka er malayalam eit agglutinerande språk. Språket bruker svært mange etterfeste og nokre førefeste for å endra tydinga eller grammatisk rolla åt ord. Dette gjev malayalam ein særskild ord- og setningsbygnad. Eit døme er tittelen åt ei song som vart populær på 1990-talet, som tyder «og ein annan dag no, der ingen kjem», og berre er eitt ord på malayalam, «varuvānillāruminnorunāḷum».
Historie
Malayalam står i nær slekt med tamil og folk frå det malayalam-talande landet pla skriva normert tamil i mange hundreår. Statusen åt malayalam som eit åtskilt språk var berre etablert på 1500-talet av Thuntsjathu Ezhuthatsjan, ein diktar som ofte vert kalla faderen åt malayalam. Ezhuthatsjan si dikting etablerte ein ny ortografi, grammatikk, ordforråd og litterært idiom for malayalam, som var ganske ulike frå tamil. Ein trur at den moderne malayalam-skrifta også var laga av han. Ezhuthatsjan baserte språkombota si på ei blanding av språkformar som fanst i manipraválam-diktingstradisjonen, folkeviser og verk som blanda normert tamil med lokale dialektformar. Det er difor vanleg i dag å rekna desse tidlegare verka som døme på tidleg malayalam bokheim.
Østsiden idrettsplass
Østsiden idrettsplass ligg i Østsiden, like nord for Gamlebyen i Fredrikstad i Østfold og er heimebanen til.
Idrettsplassen opna i 1948 og har grasdekke. Ein kunstgrasbane ligg like ved grasbanen.
Kjende fotballprofilar som Jørn Andersen og Egil «Drillo» Olsen starta karrieren sine på denne fotballbanen.
Hermetschwil-Staffeln
Hermetschwil-Staffeln er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 406 meter over havet.
Kommunen ligg på ein moreneås på venstresida av elva Reuss. Han består av landsbyane Hermetschwil langs elva og Staffeln i åsane ovanom elva. Landsbyen Hermetschwil-Staffeln ligg utanfor Bremgarten, som ligg om lag fem minuttar unna med bil.
Kontrapunkt
Kontrapunkt (frå latin punctus contra punctum, det vil seie 'note mot note') er ein teknikk innanfor musikalsk komposisjon der musikken består av sjølvstendige stemmer som samspelar med kvarandre. Omgrepet stemmer har ulike tyding innanfor kunstmusikk og populærmusikk. I populærmusikken er stemmene normalt usjølvstendige, sidan dei er bundne ved hovudmelodien.
I praksis seier ein at eit motiv/tema er kontrapunktisk til eit anna. Såkalla enkelt kontrapunkt tyder at éi stemme samsvarar til eit fast tema, medan ei anna stemme samsvarar til den første, men er fri i forhold til fast tema – altså ei fri stemme. Men vi snakkar heile tida om stemmer med melodisk og rytmisk særpreg, altså sjølvstendige stemmer, ikkje reine utfyllingsstemmer. Dobbelt kontrapunkt vil sei at begge stemmer samsvar forpliktande til tema slik at det er to tema som er bundne til kvarandre. I praksis vil det vere slik at stemme 1 startar med hovudtema, stemme 2 overtar hovudtemaet, medan stemme 1 held fram med kontrapunktet/mottemaet. Etter kvart som musikken utviklar seg, blir begge temaa gjort greie for, ofte er dei saman, av og til kvar for seg – dei byter plass, skiftar toneart, kjem i forskjellig fart, opp-ned osv. I ein fuge er det oftast fire stemmer som alle samsvar til eit hovudtema og eit fast mottema (kontrapunkt) samt at det kan skje mykje anna undervegs.
Eit omgrep som slektar på kontrapunkt er polyfoni.
Nesten all klassisk musikk og notids kunstmusikk er kontrapunktisk i ulik grad. Spesielle former er kanon og fuge. Kontrapunktteknikken vart utvikla spesielt av Palestrina på 1500-talet, og Bach på 1700-talet, og studiar av uttrykksformene til desse komponistane er obligatoriske for dagens komposisjonsstudentar. Kontrapunkt vert nytta til og med i forskjellig populærmusikk, synth-, techno- og chip-musikk. Aldous Huxley skreiv om teknikken i romanen sin Kontrapunkt (Point Counter Point) frå 1928. Ein annan forfattar, tsjekkaren Milan Kundera har vore opptatt av kontrapunkt som litterært omgrep i mange av sine romanar. I essaysamlinga Romankunsten gjev han inngåande teoretiske forklaringar på litterært og musikalsk kontrapunkt.
Catherine Ndereba
Catherine Ndereba er ein kenyansk tidlegare langdistanseløpar frå Nyeri. Ho vart verdsmeister i maratonløping i 2003 og 2007.
Aktiv
Ndereba vann i 2000 både Chicago maraton og Boston maraton, prestasjonar ho gjentok året etter. I Chicago 7. oktober 2001 sette ho verdsrekord i maraton med tida 2.18.47, dermed sletta ho den vekegamle bestenoteringa til Naoko Takahashi frå Japan 2.19.46, oppnådd i Berlin maraton.
Under VM i friidrett 2003 i Paris sprang Ndereba inn til gull i maraton. I dei neste store meistermøta, Sommar-OL 2004 i Aten og Friidretts-VM 2005 i Helsinki, kom ho i mål til sølvmedalje. Dei same to åra tok ho sin tredje og fjerde siger i Boston Maraton.
Ndereba vann i 2006 Osaka maraton. Året etter var ho tilbake i den japanske storbyen, der ho vann sitt andre VM-gull. I dei olympiske sommarleikane i Beijing i 2008 kneip Ndereba sølvmedaljen i maraton, eitt sekund føre kinesiske Zhou Chunxiu. Tre år seinare la Ndereba opp som aktiv løpar.
Sjølvmordsåtak
Eit sjølvmordåtak er eit åtak mot eit militært eller sivilt mål der åtakaren vil drepa andre medan han veit at han truleg sjølv vil døy under aksjonen.
Sjølvmordåtak er blitt utførte med bilar fylt med eksplosiv, passasjerfly med store mengder brensle og av personar som ber klede eller belte fylt med eksplosiv. Slike åtak blir ofte utført mot mange menneske som er samla i transportmiddel som bussar, fly og undergrunnstog eller på marknader. Bakgrunnen for slike åtak er ofte politisk og/eller religiøs.
Sjølvmordsåtak har funne stad gjennom heile historia. Japanske kamikazepilotar under andre verdskrigen er eit kjend døme. Det moderne fenomenet oppstod i 1980-åra. Etter åtaket på MNF i Beirut i 1983, som drap 300 og førte til at amerikanske og franske troppar trekte seg ut av Libanon, har taktikken spreidd seg til grupper som Den tamilske tigrane på Sri Lanka og islamistiske gruppe som Hamas.
Talet på sjølvmordsåtak har vokse mykje i seinare år; frå under fem om året i 1980-åra til 180 om året i byrjinga av 2000-åra og til 460 i 2005. Det er særleg militære og sivile mål på Sri Lanka, israelske mål i Israel og sidan den USA-leidde invasjonen av Irak i 2003 irakarar som er blitt hardt ramma av sjølvmordsåtak. Eit av dei valdsamaste sjølvmordsåtaka i nyare tid føregjekk den 11. september 2001, då terroristar med tilknyting til Al-Qaida flaug to fly inn i World Trade Center i New York og drap seg sjølv og 3 038 andre.
Nokre forskarar meiner at depresjon hjå gjerningsmannen spelar ei rolle i eit sjølvmordsåtak; det vil seie at det primære målet med slike åtak er sjølvmord.
The Kids
The Kids var eit norsk band frå Trondheim som vart stifta i 1979. Den mest kjende låten deira er «Forelska i Lærer’n», som var ein stor hit i 1980. Etter at bandet vart oppløyst, var Dag Ingebrigtsen med på å grunnleggje bandet TNT, mens Torstein Flakne danna Stage Dolls.
William Holman Hunt
William Holman Hunt var ein engelsk kunstmålar, kjend som ein av grunnleggjarane av den prerafaelittiske brorskapen. Mange av verka hans er moralske oppmodingar til publikum, i form av allegoriar og gjennom mytologi.
Liv og gjerning
Far til Hunt dreiv eit varehus, sjølv gjekk han i unge år i lære for å verte kontorist. Han tok elles teiknetimar og laga ulike mønster. Mellom 1834 og 1844 arbeidde han som kopist i British Museum og for National Gallery i London. Frå 1845 gjekk han på målarskulen til Royal Academy of Arts i London.
Hunt beundra fleirbandsverket Modern Painters som kunstkritikaren John Ruskin gav ut i 1843, og dikta til John Keats. I 1848 var Hunt ein av dei som grunnla Den prerafaelittiske brorskapen. Same året stilte Hunt ut måleriet The Eve of St. Agnes i Royal Academy. Biletet er basert på eit dikt av Keats, og vert rekna som det aller fyrste prerafaelittiske måleriet. Vennskapen med ein annan av grunnleggjarane av denne kunstrørsla, John Everett Millais, vart særleg nær. Som truande anglikanar understreka Hunt i bileta sine det moralske alvoret til rørsla.
Verket A Converted British Family Sheltering a Christian Missionary from the Persecution of the Druids frå 1850 vart møtt med skarp kritikk for den kompromisslause, naturtru framstillinga. Eit anna måleri, med tittelen To menn frå Verona, vekte heller ingen positiv åtgaum hos publikum. Men frå Ruskin fekk han dei komande åra mykje ros for tre av arbeida sine; Leigekaren (The Hireling Shepherd) frå 1852, Verdas lys (The Light of the World) (1851/56) og Det vaknande samvitet (The Awakening Conscience) frå 1853.
I januar 1854 la Hunt ut på ei reise til det heilage land; to år seinare vende han tilbake til London. Med måleriet The Finding of the Saviour in the Temple, som han selde i 1860, sikra Hunt økonomien sin og sitt yrke som kunstnar. Mellom 1869 og 1878 la han ut på fleire reiser til Hellas, Italia og Egypt og atter til Palestina, som han i 1892 besøkte for fjerde gong.
Fram til 1874 presenterte Hunt verka sine hos Royal Academy of Arts, seinare nytta han Grosvenor Gallery og New Galleries til premierelokale. 1882 flytta han til bydelen Fulham, der han til saman måla 32 måleri som i 1886 vart utstilte ved Fine Art Society.
På sine eldre dagar, i 1905, fullførte Hunt måleriet The Lady of Shalott, eit verk inspirert av den kjende balladen med same namn, dikta av Alfred Tennyson. Hunt skreiv si eiga livssoge, minneboka Pre-Raphaelitism and the Pre-Raphaelite Brotherhood kom ut i 1905.
Hunt vart gravlagt frå St. Pauls katedral i London.
Bajášjávri
Bajášjávri er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark.
Hatlestad terrasse
Hatlestad terrasse er eit bustadområde og ein blindveg på Hatlestad i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørover frå Osvegen og i ein hestsko mot nord. Vegen er om lag 1,1 km lang.
Namnet vart vedteke i 1973 og er kalla opp etter garden Hatlestad.
Staden vart landskjend i september 2005 då ekstreme nedbørmengder førte til eit ras som råka eit rekkehus. Tre menneske mista livet og sju vart skadde.
Orinocobrua
Orinocobrua, òg kalla den andre kryssinga av Orinoco, er ei kombinert veg- og jernbanebru over Orinoco få kilometer sørvest for Ciudad Guayana i Venezuela. Ho vart opna den 13. november 2006. Før bygginga av Orinocobrua var Angosturabrua omkring 100 km lengre oppstraums ved Ciudad Bolívar einaste brua over Orinoco. Angosturabrua er frå 1967.
Brua er ei 3156 meter lang skråkabelbru med ei total strukturlengd inkludert påkjøringsramper og sidespenn på ca. 4,5 kilometer og ho ber fire vegfelt som er separert med eit einskild jernbanespor i midten. Brua er konstruert med to 300 meter lange hovudspenn som begge er festa i eit landkar på øya i midten, seglingshøgda på maksimal vasstand er 41 meter. Det finst totalt fire H-forma betongsøyler som feste for kablane, kvar søyle er 120 meter høg.
Orinocobrua vart bygd for å lette for trafikken over Angosturabrua og for gje eit meir direkte samband mellom delstaten Anzoátegui og den vektige industribyen Ciudad Guayana i Guayana-regionen. Spesielt var omsynet til å gje jernbanesamband for frakt av tunge industriprodukt frå Ciudad Guayana til utskipingshamnar på karibiakysten. Dette kan supplere og erstatte elvefrakt på Orinoco, ein trafikk som er hindra av stadige avsettingar som må mudrast i skipskanalane. I tillegg vil brua styrkje transportruter mellom Venezuela og Brasil. Det kan vere ei årsak til at president Lula da Silva i Brasil vart med på opningsseremonien saman med presidenten i Venezuela, Hugo Chávez.
VM i skiskyting 1994
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1994, den 29. i rekka, fann stad i Canmore i provinsen Alberta i Canada den 15. og den 20. mars 1994. Meisterskapen omfatta einast lagtevlingane, sidan dei andre tre øvingane vart avvikla under dei olympiske leikane på Lillehammer i februar månad.
Lagtevling 10 km
<br style="clear:both" />
Østsiden Idrettslag
Østsiden Idrettslag Fredrikstad (tidlegare Østsiden IL, stifta 14. juni 1935) er eit idrettslag frå Østsiden i Fredrikstad. Klubben er mest kjend for fotballaget sitt.
Historikk
I 1937 anla laget sin eigen grusbane og i 1948 vart grasbanen opna. I 1959 opna ein treningsbanen og ytterlegare ein treningsbane vart opna sør for Nabbetorp skole i 1987. Damehandball kom på programmet i 1966 og den første leiaren for av handballgruppa var Kirsten Hellesnes.
Av sportslege merittar finn ein fotballaget sin 2-1-siger over i kvartfinalen i 1962 og andreplassen i 2. divisjon same år. På ungdomssida har det blitt fleire krinsmeisterskap samt juniorfinale i NM i 1955 og sølv i Norway Cup i 1975.
Noregs Fotballforbund innførte dugleiksmerke i 1953 og Thor Magnussen var den første i landet som klarte gullmerket. Andre kjentfolk med bakgrunn frå klubben er FIFA-dommar Tore Hollung, landslagssjef Egil Roger «Drillo» Olsen og mangeårige proff Jørn Andersen.
Frå og med 1. januar 2008 gjekk klubben inn for eit samarbeid med Fredrikstad HK for å samle ein stor klubb med både gutte- og jente- lag. Det nye namnet vart Østsiden Idrettslag Fredrikstad.
Arrangement
Østsiden IL Fredrikstad arrangerer kvart år fleire populære og tradisjonsrike arrangement som fotballskule, fotballcup, og «Øssiæloppene» for å nemne nokre. Men det mest kjende og populære er den største handballcupen i Noreg – DNB Fredrikstad Cup.
Handballcupen vart for første gong arrangert i 1982 og var den gongen den største i verda. I 2012 var det venta 520 lag til Fredrikstad.
Vesle Kari Rud
«Vesle Kari Rud» eller «Gaute Navarsgard» er ein springar knytt til segna om Fanteladda. Kari Rud er eit anna namn på jenta i segna. Slåtten Vesle Kari Rud høyrer elles til ein annan slåttekrins, og kan handsamast for seg. Nokre av formene er skøytt saman med tak frå variantar av springaren «Asle Myro», til dømes «Helge Treisk» frå Jondalen.
Gaute Navarsgard var ein framifrå reinskyttar frå Møsstrond, som og hadde ord på seg for å drive med svartekunst. Stevet hans går slik:
Segna fortel at Leiulv stakk av med ei jente Gaute skulle hatt.
Variantgruppa
Slåttekrinsen har fått katalognummer 505 i hardingfeleverket. Variantar av slåtten finst i Valdres, Krødsherad, Numedal, Hallingdal og Telemark. I Telemark har slåtten vore mest nytta i Bø og Hovin. springar nr 177, Kari Rud, er og knytt til gruppa:
nr. 505:
Supplementsform:
Austre Sunnmøre prosti
1. januar 2020 vart Austre Sunnmøre prosti slått saman med Nordre Sunnmøre prosti. Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Prestetenesta lokalt vart tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde prostiet desse prestegjelda:
Haitisk historie
Haitisk historie har vore prega av ustabilt styresett og fattigdom. Haiti var opphavleg ein fransk koloni, men var mellom dei fyrste landa som erklærte seg sjølvstendig – etter eit slaveopprør i kjølvatnet av den franske revolusjonen – i 1804. Landet vart dermed den fyrste sjølvstendige republikken som var styrt av ikkje-kvite, men sidan frigjeringa har det vore gjennom fleire titals diktatorar og statskupp. Den fyrste demokratisk valde presidenten, Jean-Bertrand Aristide, vart avsett i 1991. Sivilt styre vart gjenoppretta etter at USA og SN gjekk inn i 1994.
Kolonitid og revolusjon
I løpet av tiåra som følgde etter at Kristoffer Columbus kom til Hispaniola i 1492, vart den innfødde folkesetnaden på øya, tainoane, nesten fullstendig utrydda – mellom anna grunna tvangsarbeid, avrettingar og ulike sjukdommar. Tidleg på 1500-talet vart det oppretta sukkerplantasjar, og folketalet auka igjen, ettersom det vart innført afrikanske slavar.
I 1697 avstod Spania den vestlege tredjedelen av øya, som frå då av vart kjend som Saint-Domingue, til Frankrike. Dette området vart på 1700-talet mellom dei rikaste koloniane i Det franske koloniriket. 22. august 1791 oppstod det, under leiing av Dutty Boukman og Georges Biassou, eit slaveopprør som utvikla seg til ein blodig krig der alle slåst mot alle: Europearane kjempa mot afrikanarane, kreolske plantasjeeigarar mot rojalistiske franskmenn, og franske republikanske troppar mot britane og spanjolane som greip inn. Dei tidlegare slavane gjekk til slutt sigrande ut av krigen – noko som var, og er, unikt i Amerika. Sjølv ein hær som Napoleon hadde sendt for å få tak i nasjonalhelten Toussaint L’Ouverture, vart til slutt slegen, etter at L’Ouverture sjølv hadde overgjeve seg, og etter kvart vart teken til fange. Løytnantane hans tok då over. Saint-Domingue erklærte seg 1. januar 1804 sjølvstendig frå Frankrike, under namnet «Haiti». Leiaren, Dessalines, kalla seg etter inspirasjon frå Napoleon keisar og regjerte som det fram til han vart utsett for konspirasjon og mord i 1806.
Sjølvstende
Haiti, som var den fyrste sjølvstendige republikken der svarte og folk med blanda opphav dominerte, engasjerte seg i avskaffinga av slaveriet og støtta også Venezuela, Peru og Colombia i deira sjølvstendekamp med revolusjonsleiarar som Bolívar og Miranda. Under president Boyer – som i 1820 sameina landet som sidan 1806 hadde vore delt i ein blanda del i sør og ein svart del i nord – avskaffa Haiti slaveriet. Dette skjedde etter okkupasjonen av den austlege delen som høyrde til Spania frå 1822 og seinare vart Den dominikanske republikken.