cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fyrverkeri
Fyrverkeri er små rakettar, hylser og liknande med brennbare eller eksplosive stoff som blir fyra på for å få fram særskilde lys- og knalleffektar, særleg nytta til signalisering eller ved festlege høve, som feiring av eit nytt år. Det finst mange typar og kombinasjonar av fyrverkeri som verkar inn på korleis dei syner seg, mellom anna lys, farge, form, røyk, lyd og spreiing. Fyrverkeri er laga av ei blanding av kjemikaliar som når dei blir tende på sender ut lysande fargar. Omfanget og variasjonen av desse fargane er kontrollert av kva typar kjemikaliar som er brukte, slik at dei er designa for å visa flammar og gneistar med spesifikke fargar, inkludert raud, oransje, gul, grøn, blå, lilla og sølv. Nokre fyrverkeri lagar berre lyd utan å senda ut lyseffektar.
Fyrverkeri blei funne opp i det gamle Kina på 600-talet og bruken spreidde seg mellom anna av di ein trudde at fyrverkeria hjelpte i å skremma bort vonde andar. Fyrverkeri står framleis sentralt i feiringa av det Kinesiske nyåret. Oppfinninga av fyrverkeri kom naturleg etter at krutet blei funne opp. Kina er i dag den største produsenten og eksportøren av fyrverkeri i verda. Pyroteknikk består hovudsakleg av ein sylinder eller eit røyr laga av papir eller papp som det brennbare materialet er pakka inn i. Vanlegvis er fleire sylindrar eller røyr kombinert på ulike måtar, som gjer det mogeleg med mange variasjonar innan fargar og former når dei blir fyrte av. Fyrverkeria kan fyrast av anten frå behaldarar på bakken eller med framdrivande emne som blir skotne opp i lufta, som rakettar.
Historie
Fyrverkeriet vart funne opp i Kina. Dei fyrste dokumentasjonane på fyrverkeri er daterte attende til 600-talet under Tang-dynastiet, då kinesarane hadde funne det opp for å feira med. Fyrverkeriet vart seinare del kulturen og tradisjonane i Kina, og spreidde seg seinare til andre kulturar og samfunn. Kinesarane trudde at fyrverkeria kunne skremma vekk vonde andar og bringa dei hell og lukke.
Fyrverkeri utvikla seg som ein eigen handverkstradisjon, og fyrverkeriteknikarane var velsette for kunna dei hadde om dei komplekse blandingane, utforminga og utskytingsteknikkane brukte under førestillingane. Under Song-dynastiet (960–1279) kunne vanlege folk i Kina kjøpa ulike typar fyrverkeri frå leverandørar på marknadene og større framsyningar av fyrverkeri vart òg vanlege. I år 1110 vart ei stor fyrverkeriframsyning halden under ein militærparade for å underhalda keisar Song Huizong og hoffet hans. I ei skrift datert attende til 1264, blei ei ulukke med ein missil send frå fyrverkeri nær mora til keisaren, Gong Cheng, notert ned. Ulukka skal ha forskrekka henne under ein seremoni halden til ære for son hennar, keisar Song Letsong. Handboka Huolongjing («Elddrake-manualen»), som var utarbeidd av Liu Bowen og Jiao Yu, skildrar eit anna bruksområde for krutet brukt i fyrverkeri: Krigføring med rakettar, kanonar og liknande.
Vitskap knytt til krut og fyrverkeri var overførte til den arabiske verda på midten av 1200-talet, då Hasan al-Ramrah skreiv manuskript om krigføring med rakettar, fyrverkeri og brannbomber, der han brukte uttrykk som vitnar om kunnskap henta frå kinesiske kjelder, til dømes referansen hans til fyrverkeri som kinesiske blomar.
I samband med speriinga av den kinesiske dekorative trenden i Europa på midten av det 1600-talet byrja fyrverkeri å bli ålment kjent. Amédée-François Frézier publiserte avhandlinga Traité des feux d'artice pour le spectacle i 1747, som skildrar bruken av fyrverkeri til underhaldning og seremonielle føremål. I 1749 komponerte George Frederick Handel det kongelege fyrverkeri-stykket «Musikk for kongeleg fyrverkeri» for å feira La Chapelle-traktaten.
I 1758 skreiv jesuitten Pierre Nicolas d'Incarville ned metodane for å laga og setja saman kinesiske fyrverkeri medan han var i Beijing, og sende notata til det franske vitskapsakademiet, som publiserte funna fem år seinare. Desse notata vart i 1765 sette om til fleire språk, som førte til at fyrverkeriteknikken vart ålment kjend og spreidde seg blant vanlege folk. Det første norske fyrverkeriet skal ha vore brukt for å feira at Kristian IV kom heim frå ei reise til Nord-Noreg den 25. juni 1599. Effektar med fargar kom ikkje i bruk før ut på 1800-talet, då ein byrja å bruka ulike metalliske salt for å variera fargen på elden.
Kjemi
Fargane i fyrverkeria er genererte av typen kjemikaliar i prosjektilet, vanlegvis i form av pelletar pressa inn i eit røyr. Desse partiklane inneheld fire grunnleggjande komponentar:
Ein femte komponent kan tilsetjast i form av klor, som gjev klorgass for å styrka fargen i flammen. Nokre av dei vanlege fargeproduserande sambindingane er tabulert under. Fargen til ei sambinding i eit fyrverkeri er den same som fargen på flammen når stoffet vert tent på. Ikkje alle sambindingar produserer ein farga flamme som kan brukast til å farga fyrverkeri. Ideelle fargestoff produserer ein rein, intenst farge i moderate konsentrasjonar.
Fargane til gneistar er avgrensa til raud/oransje, gul/gull og kvit/sølv. Dette skuldast lysutslepp frå ein glødande fast partikkel i staden for det grunnstoffspesifikke utsleppet frå dampfasen til ein flamme. Lys som er sendt ut av ein fast partikkel er definert av svartlekamstråling. Metall med lågt kokepunkt kan danna gneistar med eit intenst farga glødande skal som omgjev grunnpartikkelen. Dette skuldast dampfaseforbrenning av metallet.
Vanlege grunnstoff brukt i fyrverkeriteknikk
Tabellen under listar opp grunnstoffa som er brukte i moderne fyrverkeriteknikk. Nokre grunnstoff er brukte i rein form, som partiklar av titanium, aluminium, jern, zirkonium og magnesium. Desse grunnstoffa brenner i luft (O2) eller oksidantar (perklorat, klorat). Dei fleste elementa i pyroteknikk er i form av salt.
Rakettar
Ein fyrverkerirakett har to hovuddelar. Ein motor som driv raketten fram og ein effektdel som blir løyst ut når motoren har brent ut. Raketten blir stabilisert med ein styrepinne som vanlegvis er laga av tre.
Fontener
I røyret fontena består av er det pressa ei blanding som vanlegvis består av ei svartkrutblanding som er tilsett metallpartiklar eller små fyrverkeristjerner. Titan og aluminium gjev fontena kvite gneistar. Jarn gjev gullfarga gneistar. Fontena brenn frå toppen og nedover til alt brennstoffet er brukt opp. Dysa reduserer diameteren slik at trykket i fontena blir høgare og gneistane blir sendt høgare opp i lufta før dei brenn ut.
Hjul
Fyrverkerihjul består av ei plast, tre eller metallramme med påmonterte røyr vanlegvis laga av laminert papir. Desse røyra inneheld ei pressa blanding basert på svartkrut eller meir energiske blandingar basert på kaliumperklorat og metallpartiklar som lagar gneisteffektar. Desse røyra er kopla saman med rasktbrennande lunter slik at dei blir avfyrt etter tur eller i parallell. Hjulet blir montert på ein påle eller eit stativ for foremålet før det blir avfyrt. Effekten er ein sirkel av gneistar i ulike fargar.
Luftbomber
Luftbomber er ein sylinder eller kuleforma behaldar ofte av papir eller plast som har fire houvddelar.
Tidslunta brenn mens luftbomba blir skote opp i lufta. Når luftbomba har nådd maksimal høgde blir sprengladningen utløyst og fyrverkeristjernene blir skote ut i eit kuleforma mønster før dei brenn ut. Små luftbomber blir nytta i fyrverkeribatteri tilgjengelege for konsumentar og større luftbomber blir nytta av profesjonelle.
Noreg
Bruk av fyrverkeri er regulert av Forskrift om fyrverkeri og pyrotekniske varer, der fyrverkeria er delt inn i fire klassar etter risikonivå. Aldersgrensa for å kjøpa fyrverkeri er 18 år, og nokre klassar er berre lov å selja i perioden 27.–31. desember. Rakettar med styrepinne vart forbode frå og med 2008, medan bakkefyrverkeri er tillate.
Sverige
Fyrverkeri kan berre kjøpast av personar som er fylt 18 år. Kinaputtar var tidlegare forbodne, men er i dag tillatne under fyrverkeriregelverket til EU.
USA
I USA varierer lovverka tilknytt fyrverkeri frå stat til stat, eller frå fylke til fylke. Føderale, statlege og lokale styresmakter regulerer bruken av fyrverkeri i landet. På føderalt nivå regulerer Consumer Product Safety Commission (CPSC) forbrukarfyrverkeri gjennom Federal Hazardous Substances Act (FHSA). Det er i dag lovleg for vanlege forbrukarar å bruka fyrverkeri i 46 statar i USA.
The Game of Love av Wayne Fontana
«The Game of Love» er ein song frå 1965 av Wayne Fontana and the Mindbenders, gjeven ut i USA som «Game of Love». Songen var skriven av Clint Ballard jr. og kom ut med B-sida «Since You've Been Gone»
Songengjekk til topps på den amerikanske Billboard Hot 100 veka 24. april 1965 og nådde andreplassen på UK Singles Chart i 1965.
I 1987 vart songen spelt inn av den newzealandske artisten Ian Morris under namnet Tex Pistol. Denne versjonen gjekk til topps på singellista i New Zealand.
Kjerringiris
Kjerringiris (Iris aphylla) er ei plante i sverdliljeslekta i sverdliljefamilien. Arten kjem frå Sør- og Aust-Europa og Kaukasia.
I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og som først vart funnen forvilla på 1800-talet. Arten er funnen nokre få stader på Austlandet. I Framandartslista 2018 er han registrert med ingen kjend risiko (NK).
Gerlachefjorden
Gerlachefjorden er ein fjord nordvest på Terra Nova Bay i Northern Foothills like sør for Mount Browning, langs kysten av Victoria Land i Antarktis. Namnet vart truleg gjeve av Discovery-ekspedisjonen, 1901-04, til ære for den belgiske polfararen Adrien de Gerlache.
Meisterligaen 1999
Manchester United tok dermed sin fyrste siger i Meisterligaen, 31 år etter at klubben vann i Europacupen.
Lagoppstillingane
Manchester United: Peter Schmeichel, Gary Neville, Ronny Johnsen, Jaap Stam, Denis Irwin, Ryan Giggs, David Beckham, Nicky Butt, Jesper Blomqvist, Dwight Yorke og Andy Cole. Målskårarane, innbytarane Teddy Sheringham og Ole Gunnar Solskjær kom inn i det 67. og 81. minutt, ut fòr Blomqvist og Cole.
Bayern München: Oliver Kahn, Lothar Matthäus, Markus Babbel, Thomas Linke, Samuel Kuffour, Michael Tarnat, Stefan Effenberg, Jens Jeremies, Mario Basler, Carsten Jancker og Alexander Zickler. Mehmet Scholl kom inn for Zickler i det 71., Thorsten Fink for Matthäus i det 81. og Hasan Salihamidžić for Basler i det 89. minutt.
Fleming Summit
Fleming Summit er eit fjell med ei høgd opp mot over 4200 moh, 15 vest for Mount Kirkpatrick i Queen Alexandra Range i Antarktis. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names i 1995 etter Thomas H. Fleming, ein geolog frå Ohio State University som undersøkte området, 1985–86 og 1990–91.
Forfar
Forfar  er ein by i regionen Angus i Skottland og er administrasjonssenter i regionen. Han har kring 13000 innbyggjarar. Tidlegare heitte regionen Forfarshire etter denne byen.
Forfar er marknadsby for landbruket i Strathmore i det sentrale Angus. Han er kjent for Forfar Bridies, ein halvrund pai fylt med kjøttdeig og lauk.
Byen ligg rett ved A90, vegen mellom Perth og Aberdeen. Han gjekk tidlegare rett gjennom byen, men det er laga ein ringveg for å føre trafikken utanom. Jernbanestasjonen til byen vart stengd i 1967.
Historie
Historia til byen går tilbake til før romersk tid. Ein veit at piktiske leiarar møttest i ei festning ved Forfar for å planleggje korleis ein skulle slå tilbake dei invaderande romarane.
I 1215 vart dottera til leiaren av MacWilliam-klanen myrda på marknaden i Forfar, fordi faren hennar hevda at ho hadde arverett på grunn av slektskapar til Duncan II av Skottland. Ho var enno berre eit spedbarn då motstandarane til faren knuste hovudskallen hennar.
Solbakken
Solbakken kan visa til:
Lauren Southern
Lauren Cherie Southern er ein kanadisk konservativ aktivist, forfattar, politisk kommentator og journalist. Ho har vorte skildra som «alt-right», men har sjølv hevda at ho ikkje er det i ein video ho laga som respons til ein annan YouTube-person.
Lauren Southern stilte som kandidat for Libertarian Party of Canada under det føderale valet i 2015 i Canada. Ho arbeidde for den politiske kommentatorplattforma The Rebel Media fram til mars 2017, og har skrive for Spiked, International Business Times og The Libertarian Republic. Southern har halde fram med å arbeide uavhengig og har lagt ut fleire videoar på YouTube. I mars 2018 vart ho nekta å reise inn i Storbritannia på grunn av sine politiske intensjonar.
Tammy Wynette
Tammy Wynette var ein USA-amerikansk countrysongar. Ho hadde songar på førsteplassen til Billboard si country-liste.
Singlane hennar var mellom anna
Augie Meyers
August «Augie» Meyers er ein amerikansk musikar, songar, låtskrivar, artist, studiomusikar, produsent og plateselskapeigar. Han er kanskje mest kjend for å ha vore med å skipe Sir Douglas Quintet og Texas Tornados.
Historie
I 1990-åra var Meyers med å starte den suksessrike supergruppa kalla Texas Tornados med Doug Sahm, Flaco Jiménez og Freddy Fender.
Sidan 1970-åra har Meyers drive fleire av sine eigne plateselskap, inkludert Texas Re-Cord Company (starta i lag med Lucky Tomblin), Superbeet Records og White Boy Records.
Som studiomusikar har Meyers spelt med mange andre artistar, som Bob Dylan, John P. Hammond, John & Mary, Kevin Kosub, Tom Waits og Doug Sahm.
Anna Tystad Aronsen
Karrieren til Anna Aronsen starta på 1960-talet i studioet ABC-tegnefilm (seinare TT-film) som vart skipa av mannen hennar. Frå slutten av 1960-talet lagde ho ei rekkje teiknefilmar for barn for NRK. Den første, Tubaen Toby (1963), laga ho medan ho arbeidde for TT-film. Fram til 1978 produserte ho ei rekkje kortfilmar, mellom dei Bukkene Bruse, Tyrihans, Legenden om julerosen og den 45 minutt lange Det hendte i Taremareby etter Ingebrigt Davik sine forteljingar. Sommerfuglen (1984) og Gjertrudsfuglen (1984) har fått brei internasjonal TV-distribusjon. Merksemd vekte òg Trøbbel (1987), som handla om seksuelt misbruk av barn, laga i samarbeid med Else Myklebust og med dottera Nille Tystad.
Anna Aronsen var gift med animatøren Bjørn Aronsen (død 1994). Saman hadde dei mellom anna dottera Nille Tystad.
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien av J.K. Rowling kan vera viktige enkeltobjekt eller magiske ting til kvardagsbruk.
Meisterligaen 1998
Meisterligaen 1998 var den 6. årgangen av den viktigaste turneringa for europeiske fotballklubbar; UEFA Champions League. Den spanske klubben Real Madrid vann turneringa den 20. mai 1998 på Amsterdam Arena ved å vinne 1-0 over italienske Juventus. Det einaste målet i kampen vart sett inn i det 67. minutt av Predrag Mijatović.
Triumfen var den fyrste for Real Madrid i Meisterligaen, 32 år etter den siste sigeren i Europacupen.
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien
Usynlegdomskappa
Usynlegdomskapper er svært sjeldne. Dei gjer den som er under kappa usynleg.
Meisterligaen 1998
Lagoppstillingane
Real Madrid: Bodo Illgner, Christian Panucci, Manolo Sanchís, Fernando Hierro, Roberto Carlos, Fernando Redondo, Christian Karembeu, Clarence Seedorf, Raúl González, Fernando Morientes og Predrag Mijatović. På tampen av kampen kom Jaime Sánchez inn for Morientes, og i sluttminuttane Davor Šuker og José Emilio Amavisca.
Feittblad
Feittblad (Liparis loeselii) er ei plante i feittbladslekta Liparis i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho er regionalt utdøydd (RE) i Noreg.
Meisterligaen 1998
Lagoppstillingane
Juventus: Angelo Peruzzi, Moreno Torricelli, Mark Iuliano, Paolo Montero, Angelo Di Livio, Didier Deschamps, Edgar Davids, Gianluca Pessotto, Zinédine Zidane, Filippo Inzaghi og Alessandro Del Piero. Alessio Tacchinardi spelte 2. omgang i staden for Di Livio, Daniel Fonseca og Antonio Conte kom inn etter 71. og 78. minuttar, ut gjekk Pessotto og Deschamps.
Feittblad
Utbreiing
Arten var kjend frå nokre få lokalitetar på rikmyrer i låglandet ved Oslofjorden, men vart sist observert i 1936. Ved sidan av attgroing av myrer var uvettig innsamling frå botanikarar ein medverkande årsak til at arten gjekk ut.
Meisterligaen 1998
Lagoppstillingane
Tyske Hellmut Krug dømde finalekampen som vart sett av 50 000 tilskodarar.
Feittblad
Utbreiing
Feittblad (svensk namn gulyxne) blir rekna som sårbar (VU) i Sverige.
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien
Usynlegdomskappa
Harry Potter har ei eiga usynlegdomskappe som han har arva frå far sin, Jakob Potter. Harry får henne til jul i Harry Potter og De vises stein i 1991. Det står ikkje kven som har sendt henne, berre «Din far gav meg denne i min varetekt før han døydde, no er det tid for å gje henne til deg. Bruk henne med vit.» Seinare viser det seg at det var Albus Humlesnurr som hadde sendt henne til Harry.
Feittblad
Utbreiing
I Danmark (dansk namn mygblomst) er arten berre kjend frå nokre få spreidde stader og er rekna som sterkt truga (EN).
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien
Ukruttkartet
Ukruttkartet er eit magisk kart som viser heile Galtvort, medrekna personar; kvar dei er og gjer på. Det blei laga av Luna (Remus Lupus), Ormsvans (Petter Pittelpytt), Tasselabb (Sirius Svaart) og Horn (Jakob Potter). Dei laga det då dei alle fire gjekk på Galtvort i same kull. Harry Potter får ukruttkartet av Fred og Frank Wiltersen i sitt tredje år, då han ikkje har fått tilgang til Galtvang. I boka Harry Potter og Ildbegeret ber Alastor «Galøye» Bister om å låne kartet.
Feittblad
Utbreiing
I Finland (finsk namn kiiltovalkku) er det no truleg berre att ein einaste lokalitet på Åland, og arten er klassifisert som kritisk truga (CR).
Dylan går elektrisk
Dylan går elektrisk syner til ei hending i musikkhistoria då Bob Dylan gjekk frå å spele akustisk visesong til elektrisk rockemusikk, noko som var særs kontroversielt i det amerikanske visemiljøet då det skjedde. I 1965 var Dylan den leiande låtskrivaren i det amerikanske visemiljøet.
Feittblad
Utbreiing
Feittblad (engelsk namn fen orchid) veks heilt aust i England og i Wales. Arten er verna gjennom den britiske Handlingsplan for biodiversitet. I den britiske raudlista har arten status som sterkt truga (EN). Lokalt er han sterkt truga (EN) i England og kritisk truga (CR) i Wales.
Dylan går elektrisk
I mars 1965 gav Dylan ut det femte albumet sitt, Bringing It All Back Home. På den første sida av dette albumet vert Dylan akkompagnert av eit elektrisk band, medan han på side to berre akkompagnerer seg sjølv på akustisk gitar. Den 20. juli 1965 gav Dylan ut singelen «Like a Rolling Stone» i ein rockestil. Den 25. juli 1965 spelte Dylan den første elektriske konserten sin på Newport Folk Festival i lag med gitaristen Mike Bloomfield og Barry Goldberg frå Paul Butterfield Blues Band. Delar av publikum byrja å bua mot Dylan og leiande personar i viserørsla, som Irwin Silber og Ewan MacColl, kritiserte Dylan for å forlate den politiske låtskrivinga og i staden spele med eit elektrisk band.
Walt Whitman
Walt Whitman var ein amerikansk diktar.
Whitman skreiv på fri verseform, og skrivestilen hans er prega av eit stort språkleg overskot og stor kjærleik til både naturen og mennesket. I samtida hans var meiningane om forfattarskapane hans delte, men i ettertida er han likevel vorte ståande som ein av dei største og viktigaste av alle amerikanske diktarar. Forfattarskapen hans hadde stor innverknad på litteraturen i ettertida. Blant kjende namn som blir rekna for å vere svært inspirert av Whitman, finn vi til dømes Allen Ginsberg og Bob Dylan.
I 1855 gav han for første gongen ut diktsamlinga Gresstrå, som er rekna som hovudverket hans. Verket består av fleire ulike bøker, og vart i levetida til Whitman omskrive og omredigert ei rekkje gonger. I alt vart verket utgjeve i ni ulike versjonar.
Whitman på norsk
Eit utval frå Gresstrå vart omsett av Per Arneberg og illustrert av Kai Fjell, utgjeve i 1947 med tittelen Sangen om meg selv. Dette utvalet vart seinare gjeve ut på nytt av Den norske Bokklubben i 1973.
Eit utval henta frå både Gresstrå og andre dikt, vart gjendikta av Kurt Narvesen og Håvard Rem, og utgjeve i 1984 med tittelen Tilegnet den usynlige verden. Narvesen hadde òg med enkeltdikt i samlinga si Gjenkomst i mai (1982). Narvesen har seinare arbeidt vidare med Whitman, og utgav i løpet av 2006-2007 ein komplett norsk omsetjing.
Enkeltdikt er gjendikta og utgjeve av Emil Boyson, André Bjerke og Helge Torvund.
Magiske gjenstandar i Harry Potter-serien
Tenketank
Tenketanken (engelsk Pensieve) er ein steintank med mystiske runer på som innehelde ei væske eller ein gass. I dette objektet kan ein helle minne eller tankar oppi og gjenoppleve dei. Den dukkar først opp i Harry Potter og Ildbegeret, den fjerde boka.
Trollmannskort
Trollmansskort er kort med kjende trollmenn og hekser som ein kan samle på i trollmannsverda. Ein kjøper dei saman med sjokoladefroskar.
Tryllestav
Tryllestavar blir brukte til å leia magiske krefter, og er viktige for å utføra kontrollert magi. Stavane er laga av særskilde treslag som eik, hyll eller barlind og har eit magisk materiale i midten, som einhyrninghår, føniksfjører eller hjartesener frå drakar.
Dei fleste borna som skal byrje på Galtvort, kjøper seg ein tryllestav i tryllestavbutikken Ollivanders. Alle tryllestavane er ulike og «det er staven som vel trollmannen, ikkje trollmannen som vel staven». Lengda på tryllestavane er vanlegvis frå ni til fjorten tommar, medan fleksibiliteten fortel kor tilpassingsdyktig og endringsvillig tryllestaven og leiaren er.
Ein tryllestav er bygd opp av ein type tre ytst. Tretypane som brukast til tryllestavar er mellom anna akasie, or, epletre, ask, asp, bøk, slåpetorn og hagtorn. Det er likevel dei færraste treslaga som kan brukast i tryllestavar. Det tar år med erfaring for å finne ut kva for tre som kan brukast til dette, men det er enklare å finne ut dersom det lever Bowtruckles der, ettersom dei aldri buset seg i kjedelege tre.
Kjernen til tryllestaven kan vere laga av til dømes hårstrå frå ein nøkk, men dei mest kjende typane er einhyrninghår, føniksfjører eller hjartesener frå drakar. Einhyrninghår gjev vanlegvis den mest konsekvente magien, og er minst utsett for svingingar og blokkeringar. Dei er også mest trufaste til leiaren sin. Føniksfjører er dei sjeldnaste kjernetypane medan drakehjartesener blir til dei mest kraftfulle.
Tidsvendaren
Tidsvendaren er eit smykke ein elle fleire personar tek rundt seg sjølv for å reise tilbake i tid. Hermine Grang brukar den i sitt tredje år på Galtvort for å rekkje alle timane til skulefaga ho tar. Dette kravde mange brev og godkjenningar av Magidepartementet, sidan det skjer forferdelege ting med dei som forandrar på ting i tida eller blir sett.
Dødstalismanane
Dødstalismanane er eit nokså ukjent omgrep for trollmenn og består av tre gjenstandar. Dersom ein eig alle tre gjenstandane, skal ein bli «Herre over dauden» og vere uovervinneleg. Symbolet for dødstalismanane er ein trekant med ein strek og ein sirkel i midten. «Usynlegdomskappa» (trekanten), «oppstandelsesteinen» (sirkelen) og «oldstaven» (streken) er dei tre gjenstandane.
Oldstaven er ein tryllestav, også kjent som Dødsstokken eller Skjebnestaven, er verdas kraftigaste tryllestav. Dersom ein meistrar han, skal ein vere uovervinneleg. Oppstandelsesteinen er ein stein som kan vekkje til live att dei som ein er aller mest glad i, for ei stund.
Malacrux
«Malacrux» (engelsk Horcrux) er eit omgrep brukt om ein gjenstad som ein har gøymd ein del av sjela si i. Det er kjend som ein vond handling, fordi ein lagar ein malacrux ved drap.
I boka Harry Potter og Dødstalismanene
Harry, Ronny og Hermine høyrer fyrst om Dødstalismanane når Hermine les «Historien om dei tre brørne», eventyret som skal vere basert på dødstalismanene. Xenofilius Lunekjær fortel samanhengen mellom dødstalismanane, symbolet for dødstalismanane og eventyret. Hermine har oppdaga symbolet fleire andre stader og føreslo å besøkje Xenofilius då Harry nevnte at han hadde sett Xenofilius bere symbolet på ei halskjede under eit bryllaup.
I den same boka testamenterer Albus Humlesnurr den fyrste gullsnoppen Harry fanga, til han. Mot slutten av boka viser det seg at oppstandelsesteinen er gøymt inni. Før Harry møter Voldemort og let seg sjølv drepast, brukar han steinen til å vekkje opp Lilly Potter, Jakob Potter, Sirius Svaart og Remus Lupus frå dauden ei stund. Dei snakkar med Harry om å døy og følgjer han når han møter Voldemort i den forbodne skogen.
Dei levande daudes drikk
Ein sovedrikk som er så kraftig at den heiter den levande daudes drikk. Den er veldig vanskeleg og bryggje. Harry bryggjer drikken i Harry Potter og Halvblodsprinsen. Dette er fyrste gongen han får hjelp frå halvblodsprinsen til å bryggje ein eliksir.
Felixir
Felixir (engelsk: Felix Felicis) blir fyrste gong introdusert i Harry Potter og Halvblodsprinsen, og er ein eliksir som gjer den som drikk den flaks over ein periode. Namnet, som mange andre ting i Harry Potter-bøkene, er av latinsk opphav, og «felix» kan omsetjast til «lykke».
Polyksir
Polyksir er ein eliksir som blir brukt til å forandre utsjånaden til ein person slik at han blir lik ein annan. Verknaden varer i ein time. Eliksiren er veldig krevjande å lage. Mellom anna er ingrediensane boomslangeskinn, pulverisert bihjørningshorn og ein bit frå personen dei vil forvandle seg til. Hårstrå er det mest brukte.
Eliksiren kan ikkje brukast til å forvandle seg til eit dyr, eit forsøk på ei slik forandring kan føre til ein ukontrollert, delvis forvandling til dyret. Namnet er tatt frå ordet polymorf (som indikerer formendring) og eliksir.
Elskovsdrikk
Elskovsdrikk er ein kjærleiks-eliksir. Når ein drikk eliksiren vil ein bli veldig oppteken og avhengig av personen. Ekte kjærleik eller forelsking ville vore umogleg å lage. Drikken gløder rosa, og skil ut ei eiga duft etter kva kvar einskild person finn tiltrekkjande. Elskovsdrikken er forboden på Galtvort.
Verifiserum
Verifiserum er ein eliksir som har egenskapar likt eit sanningsserum. Tre dropar verifiserum kan tvinge den som drikk det til å fortellje sine innerste løyndommar. Det finst fleire måter å motstå verknaden på, mellom anna gjennom psykoblokk, noko som gjer verifiserum ubrukeleg som eit middel for å framskaffe bevis eller tilståelsar i rettssaker og liknande.
Det norske namnet kjem av ordene verifisere og ''serum'. Det originale namnet er «veritaserum», der veritas er latin for sanning.
I bokserien er verifiserum brukt av mellom anna Venke Dolorosa Uffert (som brukar det for å få Harry til å fortellje ho kvar Sirius Svaart oppheld seg, men Harry nektar å drikkje teen ho hadde blanda ut verifiserumet i) og av Albus Humlesnurr (som brukte det for å avhøyre Bart Kroek jr., som på det tidspunktet var forkledd som Galøye Bister).
Dylan går elektrisk
I 1963 og 1964 hadde Dylan spelt på Newport Folk Festival til stor suksess i visemiljøet. I 1965 byrja han med tre akustiske songar. Dylan tok ei sponant avgjersle om at han i løpet av konserten skulle spele med eit elektrisk akkompagnement. Dylan var blitt irritert over nokre merknader som festivalleiaren Alan Lomax hadde kome med då han introduserte Paul Butterfield Blues Band tidlegare på festivalen. Dylan tenkte då at om dei ønskte å halde elektriske instrument borte frå festivalen, så skulle han vise dei. Det finst filmklipp av Dylan si framføring på denne Newport-festivalen både i Festival (1967), No Direction Home (2005) og The Other Side of the Mirror: Bob Dylan Live at the Newport Folk Festival 1963–1965 (2007).
Soga seier at publikum bua på Dylan fordi han spelte elektrisk musikk, medan andre har meint at dei bua fordi lyden var for dårleg og Dylan berre spelte eit fåtal songar før han forlet scenen. Uansett fortsette publikum å bue på Dylan på konsertane hans i 1965 og 1966. Ein av dei mest kjende hendingane er frå Manchester i Storbritannia der eit medlem av publikum roper ut «Judas!» like før Dylan skal spele «Like a Rolling Stone». Dylan svarar «Eg trur ikkje på deg, du er ein løgnar» før han snur seg til bandet og seier «spel jævlig høgt!». Denne hendingar kom med på konsertalbumet Live 1966: The "Royal Albert Hall" Concert i 1998.
Feittblad
Utbreiing
I Estland (estisk namn soohiilakas) veks feittblad spreidde stader over det meste av landet og er rekna som sårbar (VU). I Latvia (latvisk namn lēzela lipare) veks arten ganske spreidd, mest i låglandet ved kysten. Han er klassifisert som sjeldan (kategori 3 – samazinās). I Litauen (litauisk namn dvilapis purvuolis) veks arten no særleg i søraust og i vest. Han er rekna som sårbar (VU).
White River
Fleire byar og elvar heiter White River.
En riktig jävla schlager
«En riktig jävla schlager» var eit av bidraga i Melodifestivalen 2013 som vart framfør av Tommy Körberg, Claes Malmberg, Johan Rabaeus og Mats Ronander. Songen er skriven av Kjell Jennstig, Leif Goldkuhl og Henrik Dorsin.
Shirvan fylke
Shirvan fylke (persisk شهرستان شیروان) er eit fylke i Nord-Khorasan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Shirvan. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 152 493. Fylket består av dei tre distrikta Sentral-distriktet, Sarhad-distriktet og Qushkhaneh-distriktet. Fylket har dei to byane Lujali og Shirvan.
En riktig jävla schlager
Melodifestivalen 2013
26. november 2012 vart det kjend at Körberg, Malmberg, Rabaeus og Ronander ville delta med «En riktig jävla schlager» i den tredje semifinalen i Melodifestivalen 2013.
Englendariris
I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og funnen forvilla i Sandøy i Møre og Romsdal i 2004. I Framandartslista 2018 er han registrert med ingen kjend risiko (NK).
Sääʹmođđâz
Sääʹmođđâz var eit skoltesamisk tidsskrift som kom ut fire gonger i året i perioden 1978-1986. Målet med tidsskriftet var å presentere og fremje den nye skoltesamiske ortografien og den fornya lova om skoltesamiske tilhøve.
Carrie Underwood
Carrie Underwood er ein USA-amerikansk countrysongar.
Sääʹmođđâz
Tidsskriftet var i byrjinga tospråkleg (skoltesamisk/finsk), men etter kvart utvikla det seg til eit reint skoltesamisk blad. Bladet vart redigert på dugnad, og måtte gå inn då det ikkje lenger var mogleg å finansiere trykning og porto.
Mekammen
Central Masson Range eller Mekammen er den sentrale delen av tre delar av fjellkjeda Masson Range i Antarktis. Fjellkjeda stig opp til 1120 moh og strekkjer seg 4 nautiske mil frå nord til sør. Masson Range vart oppdaga og namngjeven av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition, 1929–31, under Douglas Mawson. Desse sentrale fjella vart kartlagde av norske kartografar frå flyfoto tekne under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37, og namngjeve «Mekammen» av dei. Det godkjende engelske namnet, foreslått av Australian Antarctic Names and Medals Committee i 1960, er tydlegare i å identifisere fjella som ein del av Masson Range.
Carrie Underwood
Singlar
(utval)
White spirit
White spirit er ei væske som er fargelaus og klår i utsjånad, og har ein karakteristisk, stram lukt. Ho er uløyseleg i vatn, men er blandbar med mange andre organiske løysemiddel.
White spirit er ei blanding av hydrokarbonar og blir nytta som løysemiddel i måling, reingjering av penslar, fjerning av asfalt, feitt, stearin, skismøring osv. White spirit er kanskje det organiske løysemiddelet som blir brukt mest i dag.
White spirit er òg kjent under namna «nafta» (petroleum), «white spirit type 1», «white spirit type 2», «white spirit type 3», «mineralsk terpentin», «laknnafta», white-sprit eller «essence de petrole».
Fakta om «White spirit type 1»
White spirit skal ikkje tømmast ut i vasken eller i naturen. Det skal leverast inn til ei søppelfylling eller miljøstasjon.
Gulirisk
Gulirisk (Serinus serinus) er den minste og den europeiske arten i slekta Serinus i finkefamilien. Han er nært nærskyldt kanariirisk.
Statsarkivet i Oslo
Statsarkivet i Oslo er ein depotinstitusjon som høyrer til Arkivverket og tek seg av arkivmaterialet frå den lokale og regionale statlege forvaltninga i fylka Oslo, Østfold og Akershus. Statsarkivet i Oslo har dessutan som si oppgåve å føre tilsyn med arkivtilhøva i den offentlege forvaltinga, inklusive den kommunale sektoren, og er såleis både eit forvaltningsorgan og ein vitskapleg kulturverninstitusjon.
Gulirisk
Skildring
Gulirisken er liten fink med relativt stort hovud og butt nebb, 11-12 centimeter i kroppslengd, og veg 8,5 til 14 gram. Fjørdrakta har mørke striper på grågrøn overside, og einsfarga lysgul overgump. Det gule brystet og kvite buken er òg sterkt streka. Hannar har eit lysare gult andlet og bryst, gule vengeband og gult på sidene av halsene. Hoer har svakare gulfarge. Kontaktlætet er ei summande lys og klår trille, songen ein intens straum av kvasse tonar.
Statsarkivet i Oslo
I Statsarkivet i Oslo finst dokument frå slutten av 1500-talet, men mesteparten av arkivmaterialet er frå kring 1750 og framover. Til saman er det meir enn 19.200 hyllemeter med arkivsaker i dei magasina som Statsarkivet i Oslo rår over i bygningen dei har saman med Riksarkivet attmed Sognsvann stasjon på Sognsvannsbanen i Oslo. Av dette er 125 hyllemeter kommunale arkiver og 600 hyllemeter arkiver som private har laga seg.
Statsarkivet i Oslo yter tenester til ålmenta ved å stille arkivmateriale til rådvelde for gjennomlesing på institusjonens lesesal, og kan gje opplysningar om tilgjengeleg arkivmateriale og hjelpe til rette i ein viss mon. Folk som treng arkivmateriale for dokumentasjon av sine juridiske rettar eller av andre årsaker, vil såleis kunne få hjelp ved å vende seg til arkivet. Mykje av arkivmaterialet er dessutan lagt ope ut på Internett, som til dømes kyrkjebøker, borgarlege lysings- og vigselsbøker, dødsfallsprotokollar, tinglysingsmateriale fram til 1950, og tingbøker.
Gulirisk
Skildring
Leveområdet er i Europa sør for Skandinavia og sør for Storbritannia, men inkludert Baltikum i nordaust, Nordvest-Afrika i sørvest, Anatolia og kystområda frå Egypt til Tyrkia i søraust. Sørlege og vestlege populasjonar er i stor grad standfuglar, nord og nordaust vil dei trekke sør om vinteren. Gulirisk er ein sjeldan streiffugl i Noreg, med typisk færre enn fem godkjente observasjonar per år, dei fleste i Akershus og Vest-Agder. Føretrekte hekkehabitat er ei blanding av opne område og skog av nåletre. Føda er hovudsakleg frø, med tillegg av planteskot, blomar og noko insekt.
Statsarkivet i Oslo
Statsarkivet i Oslo vart skipa i 1914 med namnet Stiftsarkiverne i Kristiania, og hadde då ansvaret for å take vare på materialet frå dei lokale embetsarkiva i Hamar, Kristiania og Kristiansand stift. Etter at Statsarkivet i Hamar vart skipa i 1917, tok dei over embetsarkiva frå Hedmark og Oppland, og materialet frå Kristiansand stift vart ført over til Statsarkivet i Kristiansand då det stod ferdig i 1934. Den siste endringa skriv seg frå 1992, då Statsarkivet i Kongsberg vart formelt oppretta, og arkivmaterialet frå Buskerud, Telemark og Vestfold vart overført dit i 1994.
Gulirisk
Skildring
Denne vesle fuglen verkar aktiv og rastlaus, er iaugefallande, men òg ein noko sky fugl. Utanom hekketida kan dei danne flokkar, deltar også i fleirartsflokkar saman med til dømes steinsporv og middelhavssporv.
Populasjonen er estimert til mellom 45 og 75 millionar individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.
Statsarkivet i Oslo
Namnet Stiftsarkiverne i Kristiania vart endra til Statsarkivet i Kristiania i 1919 og til Statsarkivet i Oslo i 1924.
Bakgrunnsstoff
Internettsidene for Statsarkivet i Oslo.
Badminton
Badminton er eit innandørs ballspel som blir spelt med to strenga racketar og ein fjørball eller høne. Badminton kan spelast single; dvs. éin mot éin, eller double; to mot to over eit nett på tvers av bana. Ein må volleyslag, altså slå høna før ho treffer golvet.
Spelet
Når ein servar i badminton, må ein kasta opp høna til seg sjølv og slå henne over nettet. Ein skal serva frå høgre spelefelt diagonalt over nettet til motstandarens høgre spelefelt. Badminton skil seg frå tennis ved at det er tillate at høna kan vera borti nettkanten, berre ho fell ned på riktig spelefelt. Dette er ikkje tillate med ballen i ein tennisserve.
Ein har vunne ei ballveksling når motstandaren anten ikkje greier å slå høna før ho går i golvet, eller slår høna slik at ho treffer nettet, under nettet eller utanfor motstandarens spelehalvdel. Viss servaren vinn ballvekslinga, held han fram med å serva. Han vekslar då mellom å serva frå høgre spelehalvdel og venstre spelehalvdel annankvar gong. Viss motstandaren vinn ei ballveksling, overtek han serven.
I badminton får ein eitt poeng for kvar ballveksling ein vinn, uansett om ein servar eller ikkje. Den fyrste som når 21 poeng, vinn settet. Blir stillinga 20-20, speler ein vidare i eit omspel som må vinnast med to poeng. Dersom stillinga blir 29-29, vil den som vinn neste ballveksling vinna settet 30-29. Ein kamp går inntil tre sett, og ein vinn spelet når ein har vunne to av tre sett.
Historie
Namnet badminton kjem frå Badminton House i Gloucestershire i England. Badminton House var eigedommen til hertugen av Beaufort, og idretten vart spelt her allereie i 1870-åra. Den fyrste norske badmintonklubben vart skipa i 1930 i Ålesund. Norges Badminton Forbund vart skipa i 1938.
Frå og med sommar-OL 1992 har badminton vorte spelt i OL. Dei som har vorte olympiske meistrar så langt alltid vore idrettsutøvarar frå Kina, Sør-Korea, Indonesia. Unntaket var under sommar-OL 1996 i Atlanta, då Poul-Erik Høyer Larsen vart olympisk meister for Danmark. Ein arrangerer også VM og fleire andre tevlingar innan idretten.
David Range
David Range er ei fjellkjede 8 km vest for Masson Range, som ho går parallelt med, i Framnesfjella i Antarktis. Ho strekkjer seg 26 km frå nordnordaust til sørsørvest, med toppar på 1500 moh.
Ho vart oppdaga den 14. februar 1931 av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition under Douglas Mawson, som namngav rekkja etter professor sir T.W. Edgeworth David.
Kirriemuir
Kirriemuir  er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 6000 innbyggjarar og er særleg kjent som eit sentrum for jakt og skytesport.
Blant kjende personar frå byen finn ein J.M Barrie, viss hus no er eit museum, og Bon Scott frå AC/DC. Det ligg òg eit flymuseum i byen, og dessutan eit camera obscura som vart donert av Barrie, der ein kan sjå over til Ben Lawers.
På 1500-talet vart det ført fleire hekseprosessar i byen. Dammen der fleire påståtte heksar vart drukna ligg enno i utkanten av byen, og er no kjent som Witch Pool («Heksedammen»).
Nikant
Nikant, enneagon eller nonagon er i geometrien ein nisida polygon.
Namnet enneagon kjem frå gresk enneagonon, (εννεα, 'ni' og γωνον (gonon), 'hjørne'). Nonagon er eit hybridord med førsteleddet frå latin (nonus, «niande») og sisteleddet frå gresk. brukt likt. «Nonagon» er kjend brukt på 1500-talet i fransk (nonogone) og i engelsk frå 1600-talet. «Enneagon» vart først brukt i engelsk i Isaac Barrow si omsetjing frå 1660 av Elementene av Euklid. «Enneagon» er kanskje teknisk rettare, men «nonagon» er typisk meir utbreidd.
Ein regulær enneagon har interne vinklar på 140°. Arealet til ein regulær enneagon med sider med lengde a er gitt av
Sjølv om ein regulær enneagon ikkje kan konstruerast med passar og linjal, finst det metodar for å konstruere det tilnærma.
Al Ghaydah
Al Ghaydah (arabisk الغيضة) er det administrative senteret i Al Mahrah guvernement søraust i Jemen. Byen vert betjent av Al Ghaydah lufthamn.
Fremouw Peak
Fremouw Peak er eit markant fjell, 2550 moh, på sørsida av munningen av Prebblebreen i Queen Alexandra Range i Antarktis. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Edward J. Fremouw, ein polarlysforskar frå US Antarctic Research Program ved Amundsen-Scott-stasjonen, 1959.
Erika Lie
Erika Egede-Nissen Lie var ein norsk jurist. Ho var ein av dei fyrste kvinnelege sakførarane i Noreg.
Liv og virke
Erika Lie vaks opp i ein familie der begge foreldra hadde eit tydeleg nærvære i det sosiale, politiske og kulturelle livet i Kristiania. Etter at foreldra skilde seg i 1895 vart ho buande hos mora, den kjende konsertpianisten Erika Nissen.
17 år gamal tok Lie examen artium i 1895, og i 1900–1903 gjennomførte ho språkstudium i England og Frankrike. Ho hadde også studieopphald i Sveits, Tyskland og i Nord- og Sør-Amerika. I 1906 tok ho en eittårig utdanning ved Arvedsons gymnastiska institut i Stockholm, men det var fyrst etter at faren døydde i 1911 at ho byrja å studere jus. I 1918 tok ho juridisk embetseksamen; ho var då 40 år gamal.
I 1918 vart Lie dommarfullmektig i Follo sorenskriveri i Drøbak, før ho hadde same rolle i Nedre Romerike sorenskriveri på Lillestrøm i 1919–1920 og i Kristiania skifterett (1921–1922). Ho var også protokollsekretær i Noregs Høgsterett. I 1922 var ho sakførarfullmektig hos høgsterettsadvokat Christian Butenschøn. I 1922 fekk ho autorisasjon som overrettssakførar, og året etter skipa ho sin eigen sakførarpraksis. Med dette vart ho ein av dei fyrste kvinnelege sakførarane i Noreg.
Lie engasjerte seg sterkt i ektefellelova av 1927, og i samleverket Lev Livet Lettere (1938) gjorde ho greie for sitt syn i debatten som følgde. I 1933 var ho medstiftar av den fyrste Soroptimist-klubben i Noreg. Som følgje av dei vanskelege arbeidsforholda under andre verdskrigen og den tyske okkupasjonen, valde ho å avvikle verksemda si i 1941.
Familie
Erika Lie var dotter av lækjaren og politikaren Oscar Egede Nissen (1843–1911) og pianisten Erika Røring Møinichen Lie Nissen (1845–1903). Ho var syster av pianisten og dirigenten Karl Nissen (1879–1920), niese av pianistane Thomasine Lie (1833–1907) og Ida Lie (1837–1905), og dotterdotter av prokuratoren og ordføraren Michael Strøm Lie (1807–1852).
9. oktober 1900 gifta Lie seg gift med tremenningen sin, cand.jur. og seinare professor Mikael Strøm Henriksen Lie (1873–1926).
Greenefjorden
Greenefjorden er ein fjord like nordvest for Cape Paryadin vest på Sør-Georgia. Namnet «Deep Inlet» vart truleg gjeve av kapteinløytnant J.M. Chaplin på «Discovery», under kartlegginga hans av Undine Harbour i 1926, men det vart ikkje nytta lokalt. South Georgia Survey, 1951-52, rapporterte at fjorden trong eit namn, men at Deepfjorden ikkje var skildrande nok. Greenefjorden er kalla opp etter Daniel Greene frå New Haven i Cincinnati, som i 1790 kommanderte ei av dei første to amerikanske selfangstskutene som vitja Sør-Georgia.
Baluster
Balustrane oppstod som miniatyrsøylar og blei laga slik i mellomalderen og tidlegrenessansen, men blei etterkvart gjevne utbuktande former med fasongar som flasker eller kuler. Seinare er dei blitt laga i mange ulike former, både avrunda, med skarpe kantar, med utskjeringar og liknande.
Tanngnjost og Tanngrisne
Tanngnjost og Tanngrisne er to geitebukkar i norrøn mytologi som tilhøyrer toreguden Tor. Når det torna, var det dei som var ute og drog vogna til guden.
«Tanngnjost» kjem av Tanngnjóstr eller Tanngiost, 'den som skjer tenner', medan «Tanngrisner» kjem av Tanngrisnir, den som har glisne tenner'.
Bukkane er kjende frå sogene for at dei kan slaktast og etast, men deretter koma til live igjen når Tor svingar hammaren sin. I ei soge knekkjer guten Tjalve eit bukkebein for å suga ut mergen, sjølv om han ikkje har love. Då Tor merkar at ein av bukkane haltar, tek han Tjalve og systera Roskva med til Åsgard som bot.
Våriris
I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante og funnen forvilla og bufast i Ås i Akershus frå 2006. I Framandartslista 2018 er han registrert med låg risiko (LO).
Kfar Hess
Kfar Hess (hebraisk skrift כְּפַר הֶס, tyder Hess-landsbyen) er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg på Sharonsletta søraust for Tel Mond og dekkjer 3,9 kvadratkilometer og høyrer til Lev HaSharon regionale kommune. I 2007 var folketalet 1 200.
Landsbyen vart grunnlagd i 1931 som ein del av Dei tusen busetjingane, og i lag med Herut, Ein Vered, Tel Mond og Kfar Ziv, danna han ein del av Gush Tel Mond (tyder Tel Mond-blokka). Han vart kalla opp etter Moses Hess, ein sekulær, jødisk filosof og ein av grunnleggjarane av sosialismen.
Torbay
Torbay er ei austvendt bukt og ei naturleg hamn, heilt vest i Lyme Bay sørvest i England, om lag halvvegs mellom byane Exeter og Plymouth. Her ligg byane Torquay, Paignton og Brixham, og han er ein del av det seremonielle grevskapet Devon og vart ei sameint styresmakt i 1998. Reiselivsnæringa i området kallar bukta «Den engelske rivieraen» på grunn av strendene og det milde klimaet her.
Sigletevlingane i dei olympiske sommarleikane 1948 vart avvikla ved Torbay.
Bladstilling
Bladstilling eller fyllotaksis er eit botanisk uttrykk som tek for seg korleis blada på ein plante sit på stengelen i høve til kvarandre. For plantene er det viktig at blada lagar minst mogleg skugge for kvarandre, så dei er gjerne spreidde ut på ulike vis. Det er fire grunnleggjande bladstillingar:
Kavaleri
Kavaleri (frå fransk cavalerie, av latin caballus, hest) er ei militær ryttaravdeling. I nyare tid blir nemninga også brukt om stridsvognavdelingar. Føremonene til kavaleriet framfor infanteriet er at dei forflyttar seg raskare og at dei kan frakte meir utstyr med seg.
Oldtida
Krigføring til hest skjedde allereie i oldtida. Indoeeuropearane si hærtaking av Vesleasia og Europa skuldast truleg bruk av dresserte hestar, som tidlegare hadde vore ukjend i desse områda. Kavaleri var vanleg i store mengder hjå austlege folkeslag som skytarane og persarane. I den persiske yrkesarmeen fanst det hesteryttarar væpna med pil og boge, som kjempa i spreidd formasjon. I antikkens Hellas finn ein kavaleri først etter persarkrigane, og då særleg i dei nordlege områda. Eksersis i taktiske forband og slutta former finn først stad i det makedonske kavaleriet under Alexander den Store. Desse var utstyrte med kastespyd, men stridde primært i nærkamp. Det var også makedonarane som først skilde mellom lett og tungt kavaleri. Grekarane og romarane hadde eit avgrensa kavaleri, grunna manglande hestebestand; Derfor blei dei brukt til oppklaring, flankeåtak og forfølging, og avgjorde gjerne slag, som til dømes ved slaget i Cannae år 216 f.kr.