cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ávvir
Namnet ávvir tyder 'merksemd' eller 'omtanke'. Namnet til den nye avisa vart foreslått av Laila Susanne Vars frå Lahpoluoppal i Kautokeino kommune.
Snåsa kyrkje
Snåsa kyrkje er ei krosskyrkje frå 1200-talet i Snåsa kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i tettstaden Snåsa.
Byggverket er i stein og har 500 plassar. Kyrkja er bygd på 1200-talet i romansk/nygotisk stil.
Tilgang til staden er via Riksveg 763.
Dei sameinte arabiske emirata
Dei sameinte arabiske emirata (arabisk دولة الإمارات العربية المتحدة Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah), stundom berre kalla Emirata eller UAE, er eit land søraust på Den arabiske halvøya ved Persiabukta. Det grensar til Oman i aust og Saudi-Arabia i sør, i tillegg til ei maritim grense med Qatar og Iran. I 2013 hadde Emirata 9,2 millionar innbyggjarar, der 1,4 millionar var emiratarabiske borgarar og 7,8 millionar utlendingar.
Landet vart grunnlagt i desember 1971 og er eit samband av sju emirat, Abu Dhabi (som tener som hovudstaden), Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah og Umm al-Quwain. Kvart emirat vert styrt av ein absolutt monark. I lag dannar dei det føderale høgsterådet. Ein av monarkane vert vald som president i Dei sameinte arabiske emirata. Islam er offisiell religion i UAE, og arabisk er offisielt språk, sjølv om engelsk vert mykje nytta.
UAE har vorte kritisert for korleis dei handsamar menneskerettane, mellom anna ved bruk av sjarialover i rettssystemet. Den aukande internasjonale profilen til UAE har gjort at analytikarar har gjeve landet status som ei regionsmakt og ei mellommakt.
Oldtida
Dei fyrste kjende busetjingane i UAE er datert til 5500 fvt., men ein har funne flintreiskap datert til dei fyrste menneska på vestkysten av UAE, datert 130 000 år attende. På dette tidlege stadiet er det funne bevis for at dei hadde kontakt med verda utanfor, særleg sivilisasjonar nordvest i Mesopotamia. Denne kontakten varte lenge og vart meir omfattande, truleg motivert av koparhandel frå Hajarfjella, som oppstod kring 3000 fvt. I 637 vart Julfar (i dag Ra's al-Khaimah) nytta som utgangspunkt for den islamske invasjonen av sassanidane sitt Iran. Frå 100-talet evt. flytte stammer seg frå nordaust langs sørkysten av Arabia, og gruppene Azdite Qahtani (eller Yamani) og Quda'ah slo seg ned sørvest for Hajarfjella, medan sassanidegrupper dominerte den austlege kysten. Kysten av Persiabukta vart kalla Al Bahreyn, medan den indre oasebyen Al Ain vart kalla Tu'am og vart ein viktig handelsstasjon mellom dei indre områda og austkysten.
Dei fyrste kristne stadene i UAE vart fyrst oppdaga i 1990-åra, og var eit omfattande klosterområde som i dag vert kalla Sir Bani Yas-øya og er datert attende til 600-talet. Ein trur bygg var knytte til nestorianismen og vart bygde i 600 evt. Kyrkja verkar å ha vorten frådregen i fred i 750 evt. Kristendomen spreidde seg over halvøya frå 50 til 350 evt. langs handelsrutene. På 400-talet hadde Oman ein biskop kalla Johannes, og den siste biskopen av Oman var Etienne i 676 evt.
Islam
Islam spreidde seg på nordaustenden av Den arabiske halvøya etter at det vart sendt eit brev frå profeten Muhammed til herskarane av Oman i 630 evt., ni år etter hijrah. Dette førte til at ei gruppe herskarar drog til Medina, gjekk over til islam og klarte så drive eit framgangsrikt opprør mot dei upopulære sassanidane, som dominerte nordkysten på den tida. Etter at Muhammed døydde, vart det nye islamske samfunnet sør for Persiabukta truga med oppløysing, og det kom til opprør mot dei muslimske leiarane. Kalif Abu Bakr sende ein armé frå hovudstaden Medina som tok attende området (Riddakrigane) med det blodige slaget i Dibba der minst 10 000 liv gjekk tapt. Dette trygga integriteten til kalifatet og samlinga av Den arabiske halvøya under det nye Rashidun-kalifatet.
Osmansk og portugisisk tid
Dei harde ørkentilhøva førte til at det dukka opp «mangslungne stammefolk», nomadiske grupper som klarte seg på grunn av ein variert økonomisk aktivitet, inkludert husdyrhald, jordbruk og jakt. Desse gruppene flytte seg rundt til ulike tider av året og det oppstod ofte konfliktar mellom grupper, men òg delvis permanente busetnader og senter. Desse danna stammegrupper med namn som framleis finst hjå emiratarabarar i dag, som Bani Yas og Al Bu Falah frå Abu Dhabi, Al Ain, Liwa og Al Bahrayn, Dhawahir, Awamir og Manasir i det indre, Sharqiyin på austkysten og Qawasim i nord.
På 1500-talet vart hamnebyane i Persiabukta og delar av folkesetnaden i regionen beinveges underlagde makta til Det osmanske riket. På 1600-talet var Bani Yas-gruppa den dominerande makta i det meste av området som no vert kalla Abu Dhabi. Portugisarane hadde òg makt over kystbusetnadene, og bygde fort etter den blodige erobringa av kystbyar på 1500-talet av Albuquerque og dei portugisiske kommandantane som fylgde han - særleg på austkysten med Muscat, Sohar og Khor Fakkan.
Sørkysten av Persiabukta vart av britane kalla «Piratkysten», sidan båtar frå Al Qawasim-føderasjonen (Al Qasimi) ofte gjekk til åtak på britiske skip frå 1600- til 1800-talet. Britiske ekspedisjonar for å verne Indiahandelen frå sjørøvarar ved Ras al-Khaimah førte til felttog mot hovudkvartera og andre hamna langs kysten i 1809 og fram til 1819. Året etter skreiv britane og ei rekkje lokale herskarar under ei avtale for å kjempe mot sjørøvarverksemd langs kysten av Persiabukta, og gav opphav til omgrepet Traktatstatane, som kom til å definere statusen til kystemirata. Fleire avtalar vart underskrivne i 1843 og 1853.
Som ein reaksjon på ambisjonane til andre europeiske land, nemleg Frankrike og Russland, knytte britane og Traktatstatane tettare band med ei avtale i 1892, liknande avtaler som britane inngjekk med andre statar i Persiabukta. Sjeikane gjekk med på å ikkje skilje seg med territorium til nokon andre enn britane og ikkje gå inn i samband med utan-landske statar andre utan britisk godkjenning. Til attergjeld lova britane å verne kysten av Traktatstatane frå sjøen og hjelpe til om dei vart åtekne frå land. Denne avtala vart underskriven av herskarane i Abu Dhabi, Dubai, Sharjah, Ajman, Ras Al Khaimah og Umm Al Quwain mellom 6. og 8. mars 1892. Han vart sidan ratifisert av statthaldaren i India og den britiske regjeringa i London. Med britisk kystvakt kunne perleflåten etter måten arbeida trygt. Britane forbaud derimot slavehandel, som gjorde at sjeikane og kjøp-mennene tapte inntekter. Skuldinga om sjørøvarverksemd vert dregen i tvil av moderne emiratarabiske historikarar, som den noverande emiren av Sharjah i boka hans The Myth of Arab Piracy in the Gulf frå 1986.
Britisk tid og oppdaginga av olje
På 1800- og tidleg 1900-talet var perleindustrien blømande, og gav både inntekter og arbeidsplassar for folk kring Persiabukta. Den fyrste verdskrigen hadde stor innverknad på industrien, men det var dei økonomiske nedgangstidene i 1920- og 1930-åra, i lag med oppfinninga av kulturperler, som viska ut handelen heilt. Restane av handelen forsvann kort tid etter den andre verdskrigen, då det nyleg sjølvstendige India innførte store tollkostnader for perler importert frå arabarlanda kring Persiabukta. Nedgangen i perle-industrien førte til vanskelege økonomiske vilkår for Traktatstatane.
Britane sette opp eit utviklingskontor som hjelpte til med utviklinga i Emirata. Dei sju sjeikane i emirata valde så å danne eit råd for å koordinere saker mellom dei og og tok over utviklingskontoret. I 1952 danna dei Rådet for Traktatstatane, og valde Adi Bitar, den juridiske rådgjevaren til sjeik Rashid i Dubai, som generalsekretær og juridisk rådgjevar for Rådet. Rådet vart lagt ned då Dei sameinte arabiske emirata vart skipa. Stammepreget i samfunnet og mangelen på grenser mellom emirata førte ofte til usemje, som anten vart løyst gjennom mekling, eller meir sjeldan, med makt. Trucial Oman Scouts var ein liten militærstyrke nytta av britane for å halde freden ved like.
I 1955 tok Storbritannia Abu Dhabi si side i ein konflikt med Oman over Buraimi-oasen, eit anna område i sør. I 1974 vart det under-skriven ei avtale mellom Abu Dhabi og Saudi-Arabia som skulle løyse grensestriden mellom Abu Dhabi og Saudi-Arabia, men denne har ikkje vorten ratifisert. Grensa mellom UAE og Oman vart ratifisert i 2008.
I 1953 fekk eit dotterselskap av BP, D'Arcy Exploration Ltd, ein offshore-konsesjon frå sjeiken i Abu Dhabi. BP slo seg saman med Compagnie Française des Pétroles (seinare Total) og danna operatørselskapa Abu Dhabi Marine Areas Ltd (ADMA) og Dubai Marine Areas Ltd (DUMA). Det vart gjort fleire undersøkingar, mellom anna av den kjende havforskaren Jacques Cousteau. I 1958 vart det taua ein flyterigg frå Hamburg i Tyskland over Umm Shaif perlebotn i farvatnet utafor Abu Dhabi, der boringa byrja. I mars fann dei olje. Dette førte til den fyrste oljeeksporten i 1962. MA fann fleire oljefelt ved Zakum og andre stader, og andre selskap fann Fateh oljefelt utanfor Dubai, og Mubarak-feltet utanfor Sharjah (delt med Iran).
I 1960 fann PDTC òg omsider olje på land, etter å ha bora fem hòl til som var turre. Dette var ved kysten nær Tarif. I 1962 vart PDTC til Abu Dhabi Petroleum Company. Etter kvart som oljeinntektene auka, sette sjeiken i Abu Dhabi, Zayed bin Sultan Al Nahyan, i gang massive byggjeplanar og bygde skular, hus, sjukehus og vegar. Då oljeeksporten i Dubai kom i gang i 1969, kunne sjeiken av Dubai, Rashid bin Saeed Al Maktoum, gjere investeringa som sette i gang det mangfelte drivet som skapte den moderne, globale byen Dubai.
Sjølvstende (1971)
Frykten for sårbarheita vart røynd dagen før sjølvstende. Ein iransk jager braut ut av formasjonen under ei øving sør i Persiabukta, og sigla mot Tunbøyane. Øya vart teken med makt, og sivile og arabiske forsvarar fekk løyve til å flykte. Eit britisk krigsskip stod ved sidan av under invasjonen utan å gjere noko. Ei gruppe jagerar nærma seg òg øya Abu Musa, men der såg sjeik Khalid bin Muhammed Al Qasimi skrifta på veggen. Øya vart snøgt leigd ut til Iran for 3 millionar dollar i året. Samstundes la Saudi-Arabia krav på område av Abu Dhabi.
Bahrain vart sjølvstendig i august, og Qatar i september 1971. Då den britiske avtala gjekk ut 1. desember 1971, vart dei heilt sjølvstendige. Herskarane i Abu Dhabi og Dubai valde å danne ein union mellom dei to emirata på eiga hand, og førebudde ei grunnlov, og så be herskarane frå dei andre fem emirata til eit møte og gje dei tilbodet om å verte med i unionen. Det vart òg avgjort mellom dei to at grunnlova skulle skrivast innan 2. desember 1971. På denne dagen, ved Dubai Guesthouse Palace, gjekk fire andre emirat med på å gå inn i unonen dei kalla Dei sameinte arabiske emirata. Bahrain og Qatar avslo invitasjonen om å verta med i unionen. Ras al-Khaimah kom med seinare, tidleg i 1972. I februar 1972 vart Det føderale nasjonalrådet (FNC) oppretta. Det har 40 medlemer og vert utpeikt av dei sju herskarane. UAE kom med i Den arabiske ligaen i 1971 og var med å skipe Golfrådet i mai 1981, med Abu Dhabi som vertsby for det fyrste toppmøtet. Stykar frå UAE var med dei allierte mot Irak etter invasjonen av Kuwait i 1990.
Etter sjølvstendet
Den 2. november 2004 døydde den fyrste presidenten i UAE, sjeik Zayed bin Sultan Al Nahyan. Den eldste sonen hans, sjeik Khalifa bin Zayed Al Nahyan, overtok som emir i Abu Dhabi. Etter grunnlova valde så Øvsterådet i UAE Khalifa som president. Sjeik Muhammed bin Zayed Al Nahyan overtok etter Khalifa som kronprins i Abu Dhabi. I januar 2006 døydde sjeik Maktoum bin Rashid Al Maktoum, statsminister i UAE og herskar i Dubai, og kronprinsen sjeik Muhammed bin Rashid Al Maktoum overtok båe rollene.
Geografi
Dei sameinte arabiske emirata ligg i Midtausten, ved Omanbukta og Persiabukta, mellom Oman og Saudi-Arabia. Det ligg ved ein strategisk posisjon sør for Hormuzsundet, som er ein viktig flaskehals for transport av råolje i verda.
UAE ligg mellom 22°30' og 26°10' nordlege breiddegrad og mellom 51° og 56°25′ austlege lengdegrad. Landet har ei 530 km lang grense mot Saudi-Arabia i vest, sør og søraust, og ei 450 km lang grense mot Oman i søraust og nordaust. Landet har ei grense til Qatar i Khawr al Udayd-området som er kring 19 km lang i nordvest, men området er omstridd og Saudi-Arabia har gjort krav på området. Etter at det britiske militæret forsvann frå UAE i 1971 og den nye staten vart oppretta, la UAE krav på øyar som førte til ein strid med Iran. Dette er framleis uløyst. UAE har òg gjort krav på øyar ved Qatar. Det største emiratet, Abu Dhabi, utgjer 87 % av det totale arealet til UAE (67340 km²). Det minste emiratet, Ajman, utgjer berre 259 km².
Kysten av UAE strekkjer seg over 650 km langs sørkysten av Persiabukta. Det meste av kysten har saltpanner som strekkjer seg langt innover. Den største naturlege hamna er i Dubai, men andre hamner har vorte mudra opp ved Abu Dhabi, Sharjah og andre stader. Ein finn fleire øyar i Persiabukta, og somme av øyane er omstridde. Dei mindre øyane, i tillegg til mange korallrev og skiftande sandbankar, er ein fare for skipsfarten. Kraftig tidvatn og stundom storm gjer det endå vanskelegare å navigere langs kysten. UAE har òg eit område i Al Bāţinah-kysten ved Omanbukta, men Musandamhalvøya, tuppen av Arabia ved Hormuzsundet er ein eksklave for Oman som er skild av UAE.
Sør og vest for Abu Dhabi, ligg det store, rullande sanddyner, som glid over i Rub' al-Khali (Den tomme firedelen) i Saudi-Arabia. Det ligg to viktige oasar i ørkenområdet i Abu Dhabi, med nok underjordisk vatn til å halde oppe permanente busetjingar og jordbruk. Den store Liwa-oasen ligg i sør nær den udefinerte grensa mot Saudi-Arabia. Kring 100 km nordaust for Liwa ligg Al-Buraimi-oasen, som strekkjer seg på båe sider av grensa mellom Abu Dhabi og Oman. Zakhersjøen er ein menneskeskapt innsjø nær grensa til Oman.
Før britane trekte seg ut av området i 1971, trekte dei opp dei indre grensene mellom dei sju emirata for å hindre territoriumstridar som kunne hindre at føderasjonen vart danna. Generelt har herskarane i emirata godteke denne inndelinga, men det er nokre tilfelle av grensestridar mellom Abu Dhabi og Dubai, og mellom Dubai og Sharjah, som ikkje vart løyste etter at UAE vart sjølvstendig. Den mest kompliserte grensa er i Al-Hajar al-Gharbi-fjella, der fem av emirata ville ha styringa over meir enn eit dusin enklavar.
Natur
I oasane veks det daddelpalmar, akasie og eukalyptus. I ørkenen er det tynt med vegetasjon, men her veks noko gras og tornebuskar. Det stadeigne dyrelivet vart nesten utrydda på grunn av omfattande jakt, som har ført til vernetiltak på øya Bani Yas, sett i gang av sjeik Zayed bin Sultan Al Nahyan i 1970-åra. Dette har gjort at til dømes arabisk oryx og leopardar har overlevd. Langs kysten finn ein fisk som makrell, åbor og tunfisk, i tillegg til hai og kval.
Klima
Klimaet i UAE er subtropsik-turt, med heite sumrar og varme vintrar. Dei varmaste månadene er juli og august, då maksimumstemperaturen ofte når over 45 °C på kystsletta. I Al Hajar-fjella er temperaturane langt lægre, på grunn av høgda. Den gjennomsnittlege minimumstemperaturen i januar og februar er mellom 10 og 14 °C. På seinsumaren kjem ein søraustleg, råm vind kalla sharqi, som ikkje gjer kystområda så trivelege. Årsmiddelnedbøren i kystområda er mindre enn 120 mm, men stundom kan fjellområda få 350 mm i året. Regnet på kysten kjem i korte, kraftige skurer i sumarmånadane, og stundom fører det til flaum i elles turrlagde wadiar. Regionen er utsett for kraftige sandstormar, som kan gjere sikta dåleg.
Om vinteren kan det koma snø ein sjeldan gong. I 2004 var det snø i UAE for fyrste gong i somme høgareliggjande delar av landet.
Politikk
Dei sameinte arabiske emirata er ein føderasjon av arvelege absolutte monarkar. Dei vert styrte av Det føderale øvsterådet som har opp til sju emirar frå Abu Dhabi, Ajman, Fujairah, Sharjah, Dubai, Ras al-Khaimah og Umm al-Qaiwain. Alt ansvaret som ikkje er gjeve til den nasjonale regjeringa, er reservert for emirata. Ein prosentdel av inntektene frå kvart emirat vert sett av til det sentrale budsjettet til UAE.
Sjølv om dei vert valde av Øvsterådet, går president- og statsminister-rolla i røynda i arv. Emiren av Abu Dhabi er president, og emiren av Dubai statsminister. Alle statsministrane utan om éin har samstundes tent som visepresident. Sjeik Zayed bin Sultan Al Nahyan var president i UAE frå landet vart grunnlagd til han døydde 2. november 2004. Dagen etter valde Øvsterådet sonen hans, sjeik Khalifa bin Zayed Al Nahyan, til stillinga. Kronprinsen i Abu Dhabi, Muhammed bin Zayed Al Nahyan, er tronarving.
UAE kalla saman eit halvvegs valt Føderalt nasjonalråd i 2006. Rådet har 40 medlemer frå alle emirata. Helvta er utpeikt av leiarane i emirata, og den andre helvta vert direkte vald for to år om gangen. Rådet er, som namnet indikerer, berre eit rådgjevande organ.
UAE vert ofte skildra som eit «autokrati». Ifylgje New York Times er UAE «eit autokrati med glansen av ein progressiv, moderne stat». UAE kjem dårleg ut på fridomsindeksar som måler borgarrettar og politiske rettar. UAE vert kvart år rangert som «Ikkje fritt» i den årlege rapporten til Freedom House, som måler desse rettane. UAE rangerter òg dåleg på den årlege Reporters without Borders sin pressefridomsindeks.
Utanrikspolitikk
UAE har breie diplomatiske tilhøve og handelstilhøve til andre land. Det speler ei viktig rolle i OPEC og SN, og er eit av landa som skipa Golfrådet (GCC).
UAE var eit av berre tre land som anerkjende Taliban som den rettmessige regjeringa i Afghanistan (Pakistan og Saudi-Arabia var dei to andre). UAE hadde diplomatiske tilhøve med Taliban fram til 11. september-åtaka i 2001. UAE har lenge hatt nære band til Egypt og er den største investoren i det landet frå resten av den arabiske verda. Pakistan vart det fyrste landet som formelt anerkjente UAE då det vart danna, og er framleis ein av dei store handelspartnarane. Kring 400 000 pakistanarar arbeider i UAE.
UAE bruker meir enn noko anna land i verda på å påverke USA-amerikansk politikk og forme innanriksdebatten, og betaler tidlegare høgståande embetsfolk til å gjennomføre agendaen sin i USA. Den største utanlandske gruppa i UAE er indarar. Etter at britane trekte seg ut av UAE i 1971, og UAE vart grunnlagd som stat, har UAE gjort krav på fleire øyar i Persiabukta, som Iran i dag har. UAE gjekk så langt som å føre saka for Dei sameinte nasjonane, men saka vart avvist. Striden har ikkje i særleg grad hatt innverknad på tilhøvet til Iran, på grunn av eit større iransk samfunn i landet og sterke økonomiske band.
Carl David Anderson
Carl David Anderson var ein amerikansk eksperimentell fysikar. Han var fødd i New York City, foreldrene var svenske immigrantar. Han studerte fysikk ved Caltech der han tok ein doktorgrad i 1930.
Under leiing av Robert A. Millikan byrja han å studere kosmisk stråling. Medan han gjorde forsøk med tåkekammer, oppdaga han uventa spor av subatomære partiklar. Frå fotografi av partikkelbanene førsåg han at dette var skapt av partiklar med same masse som elektron, men med motsett elektrisk ladning. Oppdaginga understøtta Paul Dirac sine teoretiske berkningar om at det fanst eit positron. Anderson oppnådde òg eit direkte bevis for at positronet eksisterte ved å sende gammastråler skapt av thoriumkarbid (ThC '' ) inn i andre materialer, noko som førte til at det vart danna positron-elektron par. Oppdaginga av positronet førte til at Anderson fekk Nobelprisen i fysikk i 1936 saman med Victor Hess.
Same år, i 1936, var Anderson med på å oppdage den subatomære partikkelen muon (i byrjinga òg kalla 'mu-meson') som er 207 gonger tyngre enn elektronet.
Dei sameinte arabiske emirata
Utanrikspolitikk
I striden med USA og Israel, har Iran fleire gonger truga med å stengje Hormuzsundet ved innløpet til Persiabukta, ein viktig del av internasjonal oljehandel. I juli 2012 byrja UAE difor å operere ein viktig oljerøyrleidning over land som gjekk rundt Hormuzsundet for å døyve fylgjene det kunne få om Iran sette trugsmåla i verk.
Innan handel er Storbritannia og Tyskland dei største eksportmarknadene til UAE og bilaterale tilhøve har lenge vore nære, sidan mange britar og tyskarar i dag bur i UAE. Diplomatiske band mellom UAE og Japan vart oppretta allereie i desember 1971. Dei to landa har alltid hatt eit venleg tilhøve og handlar med kvarandre. Eksport frå UAE til Japan er mellom anna råolje og naturgass og import frå Japan til UAE er mellom anna bilar og elektriske apparat.
Forsvaret
Frankrike og USA har spelt ei strategisk viktig rolle med samarbeidsavtaler og forsyning av militært materiell. UAE diskuterte med Frankrike høvet til å kjøpe 60 Rafale-kampfly i januar 2013. UAE hjelpte USA i dei fyrste luftåtaka mot Den islamske staten sine mål i Syria.
I 2015 deltok UAE i den saudiarabiske-leia militærintervensjonen i Jemen mot dei sjiamuslimske houthiane og styrkar som var lojale til den tidlegare presidenten Ali Abdullah Saleh, som vart avsett under opprøret i 2011.
Politisk inndeling
Dei sameinte arabiske emirata er delte inn i sju emirat. Dubai er det mest folkerike emiratet med 35,6 % av innbyggjarane. Emiratet Abu Dhabi har 31,2% av innbyggjarane, som tyder at to tredelar av innbyggjarane i UAE bur i anten Abu Dhabi eller Dubai.
Abu Dhabi har eit areal på 67 340 km², som er 86,7 % av landet, utanom øyar. Det har ei kystline som strekkjer seg meir enn 400 km og er delt inn i tre store regionar for administrative føremål. Emiratet Dubai strekkjer seg kring 72 km langs Persiabukta. Dubai har eit areal på 3 885 km², som er 5 % av landarealet, utanom øyar. Emiratet Sharjah strekkjer seg 16 km langs kysten av Persiabukta og meir enn 80 km inn i landet. Dei nordlege emirata er Fujairah, Ajman, Ras al-Khaimah og Umm al-Qaiwain og har eit samla areal på 3 881 km². Det er to område som er under felles kontroll. Det eine er kontrollert av Oman og Ajman i fellesskap, det andre av Fujairah og Sharjah.
Rettssystem
UAE har ein forbundsdomstol. Det finst tre greiner innanfor rettsstrukturen: sivil domstol, straffedomstol og sjarialov. Rettssystemet i UAE er bygd på sivilrettsystem og sjarialov. Rettssystemet består av sivile domstolar og sjariadomstolar. Ifylgje Human Rights Watch, nyttar UAE straffedomstol og sivil domstol element frå sjarialovene på ein måte som diskriminerer kvinner.
Pisking er ei straff for kriminale lovbrot som utruskap, sex før ekteskap og alkoholbruk. Dommar for pisking varierer frå 80 til 200 piskeslag. Verbalt misbruk om den seksuelle æra til ein person er straffbart med 80 piskeslag. Mellom 2007 og 2014 vart mange folk i UAE dømde til 100 piskeslag. Ulovleg sex vert stundom straffa med 60 piskeslag. I oktober 2013 vart ei filippinsk hushjelp-kvinne dømd til 100 piskeslag for å ha vorten gravid utanfor ekteskap. I Abu Dhabi har folk vortne dømde til 80 piskeslag for å ha kysst på offentleg stad.
Steining er ei lovleg straffeform i UAE. I mai 2014 vart ei asiatisk kvinne som arbeidde som hushjelp dømd til døden ved steining i Abu Dhabi. Andre utlendingar er dømde til døden ved steining for utruskap.
Shariarettane har eineretten for familierettssaker og tek seg òg av fleire strafferrettssaker som utruskap, sex før ekteskap, ran, alkoholbruk og tilknytte lovbrot. Sjariaretten tek seg av saker som ekteskap, skilsmisse og barnefordeling. Òg ikkje-muslimar kan dømmast i sjariarettane.
Fråfall er eit lovbrot som kan straffast med døden i UAE. Blasfemi er ulovleg, og utlendingar som er involverte i å fornærme islam kan visast ut av landet.
Ein ny lov forbyd banning i UAE i sosiale media og kan straffast med store bøter eller fengsel, medan utlendingar vert forviste frå landet. I juli 2015 vart ein australsk arbeidar deportert for å ha banna på Facebook.
Homoseksualitet er ulovleg og kan medføre dødsstraff i UAE. I 2013 måtte ein emiratarabisk mann i retten fordi han vart skulda for eit «homofilt handtrykk».
Amputering er eit lovleg straffemiddel i UAE etter sjarialovene. Det same er krossfesting.
Menneskerettar
Pisking og steining er lovlege straffemiddel i USA. Dette kjem av sjarialova og har vore ei føderal lov sidan 2005. Den årlege Freedom House-rapporten til Freedom in the World har oppført Dei sameinte arabiske emirata som «Ikkje fritt» kvart år sidan 1999.
UAE har sleppt unna den arabiske våren, men meir enn 100 emiratarabiske aktivistar vart fengsla og torturert då dei demonstrerte for reformer. Sidan 2011 har UAE i aukande grad utført tvinga forsvinningar. Mange utlendingar og emiratarbaiske borgarar har vorte arresterte og bortførte av staten.
Kleskode
UAE har ein sømeleg kleskode. Kleskoden er ein dei av straffelova i Dubai. Dei fleste kjøpesentera i UAE har kleskoden på skilt ved inngangen. På kjøpeseter i Dubai bør alle kvinner dekkje til skuldrene og knea sine. Kvinner har heller ikkje lov å gå i shorts.
Media
Dei emiratarabiske media vert kvart år klassifiserte som «ikkje frie» av Freedom of the Press-rapporten til Freedom House. UAE er rangert dårleg på den årlege pressefridomsindeksen til Reporters without Borders. Dubai Media City og twofour54 er dei to viktigaste mediasonene til UAE. UAE er heimstad til somme pan-arabiske kringkastarar, som Middle East Broadcasting Centre og Orbit Showtime Network. I 2007 sende sjeik Muhammed bin Rashid Al Maktoum ut ein resolusjon om at journalistar ikkje lenger kan forfylgjast eller fengslast av årsaker knytt til jobbane deira. Samstundes er det ulovleg å spreie nettbasert materiale som kan vere trugande for «offentleg orden».
UAE har to telekommunikasjonsoperatørar, Etisalat og Emirates Integrated Telecommunications Company («du»). Etisalat operererte eit monopol fram til dei starta opp med mobiltenester i februar 2007.
Økonomi
UAE har den nest største økononmien av Golflanda (etter Saudi-Arabia), med eit bruttonasjonalprodukt (BNP) på 377 milliardar US-dollar i 2012. Sidan sjølvstendet i 1971 har økonomien i landet vakse nesten 231 gonger den opphavlege økonomien. Ikkje-oljebasert handel auka nesten 28 gonger frå 1981 til 2012. I 2011 var UAE rangert som det 14. beste landet i verda innan forretningar basert på økonomien og reguleringsmiljøet ifylgje World Bank Group.
Sjølv om UAE har den mest varierte økonomien av Golfstatane, er økonomien i landet likevel særs avhengig av olje. Med unntak av Dubai er det meste av UAE avhengig av oljeinntekter. Petroleum og naturgass speler framleis ei sentral rolle i økonomien, særleg i Abu Dhabi. Meir enn 85 % av økonomien til UAE var basert på oljeeksport i 2009. Medan Abu Dhabi og andre UAE-emirat har vore relativt konservative i korleis dei skal gjere seg mindre avhengig av olje, har Dubai, som har langt mindre oljereservar, vore modigare i diversifikasjonspolitikken.
Dubai leid under den økonomiske krisa i 2007-2010 og vart redda av oljerikdomen til Abu Dhabi. Dubai har i dag eit balanset budsjett som reflekterer økonomisk vekst. Turisme verkar som ein vekstsektor for heile økonomien i UAE. Dubai er den viktigaste turistdestinasjonen i Midtausten. Ifylgje den årlege MasterCard Global Destination Cities Index, er Dubai det femte mest populære turistmålet i verda. Dubai utgjer 66 % av turistøkonomien i landet, medan Abu Dhabi har 16 % og Sharjah 10%. Dubai tok i mot 10 millionar turistar i 2013.
Eigedomsprisane i Dubai fall dramatisk då Dubai World, det statsåtte byggselskapet, søkte om utsetjing på gjeldsnedbetaling. Økonomien er avhengig av utanlandsk arbeidskraft.
UAE tillèt ikkje fagorganisasjonar. Ein har ikkje rett til kollektive lønsforhandlingar eller streikerett, og arbeidsdepartementet har makt til å tvinge arbeidarar attende på jobb. Utanlandske arbeidarar som deltek i streik kan få arbeidsløyvet sitt annullert og verte deportert.
Samferdsle
Dubai internasjonale lufthamn var den travlaste flyplassen i verda i 2014, og tok over plassen etter London Heathrow. Ein 1200 km lang nasjonal jernbane er under utbygging og vil knyte saman alle dei store byane og hamnebyane. Dubai Metro er det fyrste metrosystemet på Den arabiske halvøya. Dei største hamnene i Dei sameinte arabiske emirata er Khalifa Port, Zayed Port, Jebel Ali, Port Rashid, Port Khalid, Port Saeed og Port Khor Fakkan.
Demografi
UAE har ein særs variert demografi. I 2010 var folketalet i UAE estimert til 8 264 070, men berre 13 % var emiratarabarar, medan det meste av folkesetanden er utlendingar. Netto migrasjonsrate i landet er 21,71 som er det høgaste i verda.
I 2009 utgjorde emiratarabarar 16,5 % av den samla folkesetnaden. Sørasiatar (bangladesharar, pakistanarar, srilankarar og indarar) utgjorde den største gruppa, 58,4 % av totalen, andre asiatar (filippinarar, iranarar) utgjorde 16,7 %, medan vestlege var 8,4 % av den totale folkesetanden.
Kring 88 % av folkesetnaden i Dei sameinte arabiske emirata bur i urbane strøk. Forventa levealder er 76,7 år (2012), som er høgare enn i andre arabiske land.
Religion
Islam er den største og offisielle statsreligionen i UAE. Staten er tolerant mot andre religionar og blandar seg sjeldan inn i aktivitetane til ikkje-muslimar. Samstundes er ikkje-muslimar venta å unngå å blande seg inn i islamske religiøse saker eller islamsk oppdraging av muslimar.
Staten har innført restriksjonar mot å spreie andre religionar gjennom media, sida det vert rekna for forkynning. Det finst kring 31 kyrkjer i landet, eit hindutempel i regionen Bur Dubai, ein Sikh Gurudwara i Jebel Ali og eit buddhisttempel i Al Garhoud.
I 2005 var 76 % av innbyggjarane muslimar, 9 % kristne og 15 % andre (hovudsakleg hindu).
Språk
Arabisk er det nasjonale språket i Dei sameinte arabiske emirata. Eit målføre kalla golfarabisk vert tala av emiratarabarane. Sidan området var verna av britane fram til 1971 er engelsk det viktigaste fellesspråket i UAE. Ein må difor kunne engelsk for søkje på dei fleste lokale jobbane.
Mat
Den tradisjonelle maten i Emiratane har alltid vore ris, fisk og kjøt. Folk i Dei sameinte arabiske emirata et stort sett mat frå andre vestlege og sørasiatiske land, som Iran, Saudi-Arabia, Pakistan, India og Oman. Sjømat har vore ein del av det emiratarabiske kjøkenet i mange hundreår. Lam og får vert mykje nytta, etterfylgd av geit og okse. Populære drykker er kaffi og te, ofte med kardemomme, safran eller mint for å gje dei ein særeigen smak. Snøggmat har vorte stadig meir populært blant dei unge. Alkohol vert berre servert i hotellrestaurantar og barar. Alle nattklubbar har lov å selje alkohol. Somme supermarknader kan selje alkohol, men då i frå separate seksjonar. Merk at sjølv om det er lov å drikke alkohol, er det ulovleg å vere full på offentlege stader eller køyre med alkohol i blodet.
Idrett
Fotball er ein populær idrett i UAE. Al Nasr SC, Al-Ain, Al-Wasl, Al-Shabbab ACD, Al-Sharjah, Al-Wahda og Al-Ahli er dei mest populære laga. Landslaget i fotball kvalifiserte seg til VM i fotball i 1990.
Cricket er ein av dei mest populære idrettane i UAE. Sharjah Cricket Association Stadium i Sharjah har vore vertskap for fire landskampar i cricket så langt. Det emiratarbiske cricketlandslaget kvalifiserte seg til verdsmeisterskapen i 1996 og 2015.
Formel 1 er særleg populært i Dei sameinte arabiske emirata, og kvart år er det løp på Yas Marina-banen. Andre populære idrettar er kamelløp, falkejakt, langdistanseriding og tennis. Dubai har òg to store golfbanar: The Dubai Golf Club og Emirates Golf Club.
Utdanning
Høgare utdanning vert styrt av departementet for høgare utdanning. Lesekunna i 2007 var 91 %.
Dei øvst rangerte universiteta i landet er United Arab Emirates University (421–430. i verda), Khalifa universitet (441–450. i verda), American University of Sharjah (431–440.) og Universitetet i Sharjah (551–600.).
Helse
Forventa levealder i UAE er 78,5 år. Hjarte- og karsjukdomar er den vanlegaste dødsårsaken i UAE, og står for 28 % av dødsfalla. Andre store årsaker er ulukker og skadar, kreft og medfødde sjukdomar.
Bjørnemoseslekta
Bjørnemose (Polytrichum) er ei slekt av bladmosar med ugreina, stivt opprette blad. Dei dannar ofte tette teppe og tuer i skog og på myrer.
Den viktigaste arten i Noreg er vanleg eller storbjørnemose (P. commune), som blir inntil 0,5 m høg. Han vekst på fuktig mark, ofte saman med torvmosar, og danner store, lause matter.
Andre bjørnemoseartar i Noreg er
Historisk bruk
Bjørnemosar er blitt brukt til kostar, vispar, matter og kransbinding. Han blei tidlegare også brukt som nødfôr i vårknipa.
Flower of Scotland
«Flower of Scotland», «Flùir na h-Alba» på gælisk, er ein av dei uoffisielle nasjonalsongane til Skottland. Dei andre er «Scotland the Brave», «Highland Cathedral», «A Man's A Man for A' That» og «Scots Wha Hae».
«Flower of Scotland» vart skriven av Roy Williamson.
Tekst
{|
Opphavleg engelsk tekst
1. O Flower of Scotland, When will we see Your like again, That fought and died for, Your wee bit Hill and Glen, And stood against him, Proud Edward's Army, And sent him homeward, Tae think again. 2. The Hills are bare now, And Autumn leaves Lie thick and still, O'er land that is lost now, Which those so dearly held, That stood against him, Proud Edward's Army, And sent him homeward, Tae think again. 3. Those days are past now, And in the past They must remain, But we can still rise now, And be the nation again, That stood against him, Proud Edward's Army, And sent him homeward, Tae think again. 4. O Flower of Scotland, When will we see Your like again, That fought and died for, Your wee bit Hill and Glen, And stood against him, Proud Edward's Army, And sent him homeward, Tae think again.
Gælisk tekst
FLÙR NA H-ALBA
1. O Fhlùir na h-Alba, cuin a chì sinn an seòrsa laoich a sheas gu bàs 'son am bileag feòir is fraoich, a sheas an aghaidh feachd uailleil Iomhair 's a ruaig e dhachaidh air chaochladh smaoin? 2. Na cnuic tha lomnochd 's tha duilleach Foghair mar bhrat air làr, am fearann caillte dan tug na seòid ud gràdh, a sheas an aghaidh feachd uailleil Iomhair 's a ruaig e dhachaigh air chaochladh smaoin. 3. Tha 'n eachdraidh dùinte ach air dìochuimhne chan fheum i bhith, is faodaidh sinn èirigh gu bhith nar Rìoghachd a-rìs a sheas an aghaidh feachd uailleil Iomhair 's a ruaig e dhachaidh air chaochladh smaoin. 4. O Fhlùir na h-Alba, cuin a chì sinn an seòrsa laoich a sheas gu bàs 'son am bileag feòir is fraoich, a sheas an aghaidh feachd uailleil Iomhair 's a ruaig e dhachaidh air chaochladh smaoin?
Clinton Davisson
Clinton Joseph Davisson var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1937 saman med George Paget Thomson «for den eksperimentelle oppdaginga deira av elektronavbøying i krystall».
Han vart utdanna i Chicago og Princeton, og var frå 1911 til 1917 tilsett ved Carnegie Institute of Technology, fram til 1925 i Western Electric Co. og så fram til 1946 i Bell Telephone Laboratory. Han var professor i fysikk ved University of Virginia i 1947–1949.
Davisson fann i 1921 at refleksjonsevnen for elektron frå ein krystall var sterkt avhengig av refleksjonsvinkelen, ein effekt han då ikkje kunne forklare. Etter at Louis de Broglie i 1924 hadde sett fram teorien sin om bølgjenaturen til elektronet og W. M. Elsässer hadde påpeikt at teorien kunne etterprøvast ved å studere interferensfenomen etter refleksjon av elektronstråler frå krystallgitter, fortsette Davisson saman med L. H. Germer sine tidlegare undersøkingar.
863 Benkoela
863 Benkoela er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 9. februar 1917 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Rygja
Rygja er ein sauerase danna i Rogaland ved kryssing av den lokale sauetypen med engelske rasar (sutherland, leicester og sjeviot). Dette er ein velbygd sau, og ulla er nesten heilt fri for marghår.
Usjånad
Rygjasauen er mindre enn dalasauen og heller ikkje like grovbygd. Han har svart nase og klauver, blankt og glansfullt hårlag på hovud og føter. Han kan ha svarte flekker i hårlaget i fjeset og på føtene. Rygjasauen har bra kjøttfylde, og ulla er kjend for å vrre glansfull og nærast margfri.
Historie
Rygjasauen er avla fram i Rogaland av den den gamle sauen i området og importerte britiske rasar som leicester, sutherland, southdown og merino som var spreidde som avlsdyr på 1700- og 1800-talet.
Rogaland landhusholdningsselskap presenterte lokale sauetypar av rygjatype på ei utstilling i 1907. Gjennom målretta arbeidd leidd av fylkesagronom L. H. Kvadsheim og statskonsulent Teig vart det lagd vekt på å utvikle ein sau med god mjølkeevne, og som var høveleg stor med tanke på utnytting av fjellbeitet i området. I 1924 vart sauen godkjend som eigen rase under namnet rygjasau.
Alcalá de Guadaíra
Alcalá de Guadaíra er ein by om lag 10 km søraust for Sevilla i Spania. I nyare år har Alcalá vorte ein forstad til Sevilla. Alcalá vart tidlegare kalla Alcalá de los Panaderos (Bakarane sin Alcalá) fordi dei produserte det meste av brødvarene for Sevilla. Byen ligg ved breidda av elva Guadaíra og ei vassmølle bygd under maurarane finst framleis i området.
Rygja
Historie
Norsk genressurssenter har per 2010 oversikt over om lag 1100 vinterfôra sauer fordelt på 30 besetningar. Rasen er ikkje direkte truga, men sidan ein ikkje har full oversikt over kor reinrasa dei registrerte individa er, er situasjonen for rasen noko usikker.
Utrera
Utrera er ein by i Andalucía sørvest i Spania. Han ligg i provinsen Sevilla og har kring 50 000 innbyggjarar.
1749
1749 (romartal MDCCXLIX) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.
Skageflå
Skageflå er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på ei fjellhylle 250 moh. på sørsida av fjorden. Garden har vore i bruk heilt sidan mellomalderen. Han har vorte rekna som ein av dei rikaste gardane i Geiranger. Grøderike slåttemarker og fjellbeite gjorde at garden kunne fø opp til 125 geiter. For det meste har han vore einbølt. Etter eit jordskred i 1873 skadde bømarka slo to familiar seg ned på Skageflå for å hjelpast åt med oppryddinga av dei øydelagde markane. Garden vart fråflytt i 1918.
Skageflå hadde ein særs vanskeleg tilkomst frå fjorden. Over eit slett skråberg var det i gamal tid utlagt stokkar som ein måtte gå på for å kome vidare. Ei kjend soge, som vert rekna for sann, seier at brukaren på Skageflå ein gong drog vekk desse stokkane for å hindre at lensmannen skulle kome til gards. I 1855 løyvde kommunestyret pengar så det kunne skytast veg over svaberget.
Garden er restaurert og vert halden i hevd gjennom eit samarbeid mellom grunneigar, Storfjordens Venner, Riksantikvaren og Møre og Romsdal fylke.
Skageflå fekk stor merksemd i 1993 då eit kongeleg fylgje, med dronning Sonja i spissen, vitja garden. Dronning Sonja avduka ein verdsarvplakett etter at Vestnorsk fjordlandskap hamna på UNESCO si verdsarvliste i 2005. Kvar sumar tek mange turen hit. Ein kan kome til Skageflå frå Geiranger med båt, eller fylje ein sti over fjellet. Då kjem ein forbi Homlongssætra på om lag 550 moh. Skageflåfossen, og kalla Friaren, ligg ved garden.
I 2008 mottok Partslaget Skageflå Godt Vern-prisen frå Fortidsminneforeininga på Sunnmøre.
Skageflå vert og brukt som slektsnamn. I 2009 er det seks personar som heiter det.
Alcalá de Guadaíra
Historie
Byen vart kalla Hienipo av tidlege greske busetjarar og seinare Hienipensis av romarane. Funn frå begge desse kulturane er oppdaga av arkeologar. Alcalá vart erobra av muslimske busetjarar på 600-talet og namnet dei gav byen har halde ved sidan den gong. Alcalá de Guadaíra var under dei muslimske herskarane i al-Andalus (og seinare taifaen Sevilla) fram til han vart erobra av almohadane, som bygde omfattande festningsverk rundt byen. Desse festningane på eit nes oppfor elva dominerer framleis sørvestsida av byen. I 1244 vart Alcalá de Guadaíra erobra av Ferdinand III av Castilla. Kong Ferdinand pussa opp borga og festningsverket. Det vart så nytta som kongeleg fengsel med militære vakter. Etter Ferdinand døydde fall det i ruinar.
Linda Spa
Linda Spa, òg kalla '''Mag. Gerlinde Spazierer''', er ein austerriksk komponist og saksofonist frå Wien.
Opphavleg studerte ho motedesign i Wien, men vart raskt interessert i musikk. Ho lærte seg å spele fløyte, klarinett, saksofon og komposisjon. I tillegg er Linda Spa dirigent og arrangør.
Spa spelte i mange år i lag med Edgar Froese i det tyske bandet Tangerine Dream som saksofonist, klaverspelar og dirigent. Ho skreiv òg musikk for dette bandet og turnerte stundom med dei i Europa og andre delar av verda fram til 2015.
Linda Spa har blitt nominert til Grammyprisen fem gonger som medlem av Tangerine Dream i 1990-åra.
I 2011 framførte ho songen «Sally's Garden» i lag med Queen-gitaristen Brian May på scenen.
Viktor Lipsnis
Viktor Lipsnis var ein ukrainsk kulestøytar, fødd i Nizjyn og død i Kiev, som representerte Sovjetunionen. Han vart andremann i øvinga både under EM 1958 og EM 1962.
Aktiv
Lipsnis sette 12. august 1958 sovjetisk rekord i kulestøyt med 17,72 m då han sigra i den sovjetiske hærmeisterskapen i Tartu. Under europameisterskapen i Stockholm elleve dagar seinare leia han kuletevlinga etter fem omgangar, men måtte sjå seg slått av Arthur Rowe som i siste omgang sette britisk rekord med 17,74 meter. 20. januar 1959 vart Lipsnis den fyrste europearen som støytte kula over 18 meter, med di han innandørs i Leningrad fekk målt 18,08 m.
19. juni 1960 forbetra Lipsnis sovjetrekorden til 18,49 m då han vart bestemann i eit internasjonalt stemne i Praha. I OL-finalen i slutten av august same året vart han fjerdemann, over meteren bak dei tre medaljevinnarane frå USA. I 1961 vann Lipsnis kuletevlinga i universiaden. Under landskampen USA – Sovjetunionen i Palo Alto 21. juni 1962 flytta han sovjetrekorden til 18,93 m. Ved europameisterskapen i Beograd tok Lipsnis sølvmedaljen, klart slått av ungararen Vilmos Varjú.
I mai 1964 forbetra Lipsnis sovjetrekorden til fyrst 19,04 m og deretter til 19,23 m. 25. juli 1964 presterte han sitt livs lengste støyt då kula landa på 19,35 m i landskampen USA – Sovjetunionen i Los Angeles. Han vart likevel statist mot Dallas Long som vann og sette verdsrekord med 20,68 meter.
Lipsnis la opp etter 1965-sesongen.
864 Aase
864 Aase er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. september 1921 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Statland kyrkje
Statland kyrkje, tidlegare Statland kapell, er ei langkyrkje frå 1992 i Namsos kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i bygda Statland på vestsida av Namsfjorden.
Byggverket er i tre og har 140 plassar.
Kristian Zahrtmann
Peder Henrik Kristian Zahrtmann, kjend som Kristian Zahrtmann, var ein dansk målar. Han var ein del av den danske kunstnargenerasjonen seint på 1800-talet i lag med Peder Severin Krøyer og Theodor Esbern Philipsen, som braut bort frå arva etter gullalderen i dansk kunst, til fordel for naturalisme og realisme.
Han vart særleg kjend for historiske måleri, og særleg dei som synte sterke, tragiske og segnomsuste kvinner i dansk historie. Han målte òg mange verk innan andre sjangrar, som landskap, gatebilete, menneskescenar og portrett.
Han hadde stor innverknad på utviklinga av dansk kunst gjennom å støtte den individuelle stilen til studentane sine dei mange åra han var lærar og ved nyskapande bruk av fargar. Han var mellom anna lærar for mange norske kunstnarar.
Odd Arnesen
Odd Arnesen  var ein norsk journalist og forfattar.
Arnesen var fødd i Sarpsborg. Under første verdskrigen arbeidde han først på eit skipsmeklarkontor. Mot slutten av 1916 byrja han i avisa Sarpen og var ei tid redaktør. I 1919 kom han til Aftenposten.
Papirstorleik
Papirstorleik blir standardisert etter ISO 216. Standarden definerer ei rad med storleikar, der ei endring frå eitt tal til neste større tal inneber ei halvering av den lengste sida, som om ein brettar arket midt på langsida. Eksempelvis er A4-papir 210 × 297 mm, og A5 er 148 × 210 mm.
Eit A0-ark måler éin kvadratmeter. Papirvekt blir rekna slik at eksempelvis 80 g-papir er papir der eit A0-ark veg 80 gram. Eit A4-ark av 80-g printerpapir veg såleis 5 g (det går 16 A4-ark på eit A0-ark).
A- og B-formata høver med metersystemet; A0 fyller ein kvadratmeter, mens B0 er ein meter på kortsida.
For konvoluttar finst ei C-rekke, som er utforma slik at ein kan leggje  det tilsvarande  A-papiret inn i konvolutten. Ein C5-konvolutt passer derfor til eit A5-ark eller eit bretta A4-ark.
Dei internasjonale standardane for papirstorleik blir brukt over det meste av verda, men i mindre grad i amerikanske land.
Internasjonale papirstorleikar (ISO 216)
Når man ser bort frå tilpassing som følgje av avrunding, kan papirstorleiken i dei tre hovudseriane bli rekna ut av ein matematisk formel:
Gunn Berit Lunde Aarvik
Gunn Berit Lunde Aarvik var ordførar i Voss kommune frå 2007 til 2011. Ho representerer Arbeidarpartiet. Etterfylgjaren hennar er Hans-Erik Ringkjøb.
Den samiske nasjonaldagen
Den samiske nasjonaldagen, nasjonaldagen til samane, eller samefolkets dag (sámi álbmotbeaivi) 6. februar er ein dag felles for alle samar i Noreg, Sverige, Finland og Russland. Dagen vart feira for første gong i 1993, samstundes med at FN offisielt opna det internasjonale året for urfolk. Dagen vert feira på ulike vis i ulike lokalsamfunn.
Datoen markerer det første samlande møtet for ulike samiske organisasjonar og aktivistar i Trondheim 6. februar 1917, med deltakar frå Noreg og Sverige. Dette var første gong i historia at nord- og sørsamar frå ulike land samla seg til eit stort møte for å drøfta felles saker og problemstillingar. Elsa Laula Renberg stod bak både ideen og sjølve møtet, som samla over hundre deltakarar.
I 1992 gjorde samekonferansen vedtak om at 6. februar, saman med seks andre dagar i året, skulle vera offisielle samiske flaggdagar.