cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Europaveg 12 i Noreg
Ny trasé frå Tverråneset (1995)
I 1983 vart det utnemnt ein vegplankomité, som i 1985 la fram innstillinga «Transportplan Mo». Rapporten foreslo å legge vegen utanfor Gruben sentrum, og legge ein ny vegtrasé frå Tverrånes til øvre Gruben. Det vart òg foreslått ei rundkøyring ved Tverrånes, der vegen skulle møte E6. Ein ny bru («sagbrua») over Tverråga vart bygd i løpet av åra 1991 og 1992, og den nye vegtraséen vart opna den 10. november 1995.
Infanteri
Infanterikategoriar
Spesialstyrkar har ofte betre opplæring og opererer med ein stor grad av sjølvstende. Dei tar ukonvensjonelle oppdrag som fjernoppklaring, sabotasje og kontraterrorisme.
Europaveg 12 i Noreg
Umskartunnelen (2006)
Den 31. oktober 2006 vart tunnelen gjennom Umskaret opna, og erstatta dermed ei vegstrekning over eit vêrutsett fjellparti. Samstundes vart E12 utbetra på begge sider av fjellovergangen, frå Raudvatnet i vest til Riksgrensa i aust. Ei rekke fjell-nabbar, som medførte uoversiktlege situasjonar i svingar, vart fjernet på vestsida. Langs Umbukta, aust for Umskaret, vart svingar erstatta av rette vegstrekningar.
Just Qvigstad
Just Knud Qvigstad var ein norsk skolemann og språkforskar, som er mest kjend for arbeidet sitt med samisk språk.
Qvigstad var fødd i Lyngen, faren var Engebret Qvigstad og mora Edel Petra Krogh. Faren kom frå Gulbrandsdalen, frå ein plass kalla Kvigstad. Qvigstad tok artium i Tromsø som sekstenåring. Han vart lærar ved Tromsø lærerskole i 1878. Same år drog han til Kautokeino i fire månader for å lære samisk. Qvigstad vart cand.theol. i 1881.
Som språkforskar var Qvigstad oppteken av samisk språkhistorie, og av kontakten mellom samisk, finsk og norsk. Han var styrar for den samiske avdelinga ved Tromsø Museum fram til 1931, og han samla over 2300 forteljingar, og 2000 bind.
Qvigstad var den siste av dei norske lappologane som ikkje fekk innføring i junggrammatikk, men i og med at han levde så lenge var han aktiv samtidig med junggrammatiske forskarar. Han skreiv både om reint språklege emne og om samisk etnografi og religion. Som språkforskar var han oppteken av nordiske lånord i samisk, eit tema som har fått lite merksemd i Noreg i tida etter Qvigstad. Han skreiv også om samiske stadnamn, dette temaet har fått mykje merksemd også seinare, og her er Qvigstad standardreferansen.
Qvigstad sat i bystyret i Tromsø for (Høgre) i 1899-1907 og han var ordførar i 1899, 1903 og 1907; og statsråd i kyrkjedepartementet i Regjeringa Konow i 1910-1912. Ved Tromsø Museum sat han i styret 1884-1934. Museet innstifta i 1943 Qvigstads gullmedalje, som vart utdelt kvart femte år for bidrag til lappologisk forsking. Han vart også vald inn i Vitenskapsakademiet i Kristiania i 1888, og inn i Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim i 1894. I 1912 fekk han Petter Dass-medaljen. Frå 1920 var han statsstipendiat.
Ved Høgskolen i Tromsø vart Qvigstad-auditoriet i 2003 oppkalla i høve 150-årsjubileet for fødselsåret hans.
Masahiko Nakagawa
Masahiko Nakagawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Yokohama Marinos, Kyoto Purple Sanga og Nagoya Grampus Eight.
1566
1566 (romartal MDLXVI)
4 294 967 297
4294967297 = 641 × 6700417 er det 5. fermattalet, det vil seia eit tal av forma 2^{2^n}+1 der n=5. Talet er det minste fermattalet som ikkje er eit primtal. 4294967297 har vorte nytta som modulus i talteoretiske transformer.
Mannsnamn
Mannsnamn er personnamn som hovudsakleg blir gjevne til menn. Slike namn kan òg knytast til andre vesen eller ting for å gjera dei «mannlege».
Utforming
Mannsnamn av germansk opphav ender gjerne med ein konsonant eller ein trykklett vokal, som regel e (som i Sverre), unntaksvis ein a (som i Ola), i (som i Ari) eller o (som i Bjøro). I latinske tradisjonar har dei ofte endingar som -o eller -us, medan mannsnamn av gresk opphav kan enda i -os (i nominativsforma). Mange mannsnamn i desse tradisjonane er korte, som einstavingsnamna Odd og Ulf, noko det blir peika og gjort om på i kjønnssatiren Egalias døtre, men det finst òg fleire lange namn, som Kristoffer eller Torarin.
I vestleg tradisjon er det lite vanleg at mannsnamn blir forma ut frå kvinnenamn, eller at kvinnenamn går over til å bli mannsnamn, medan ein oftare ser ein slik overgang motsett veg. I nokre høve går det til og med så langt at kvinner «stel» namn frå menn, noko ein særleg ser i USA, der ei rekke namn (som Lindsay, Meredith og Kimberly ), som opphavleg hovudsakleg blei brukte av menn, i dag i stor grad blir rekna som kvinnenamn. Dette endrar ikkje at det stadig finst kjønnsnøytrale namn som kan brukast fritt av begge kjønn.
Norske mannsnamn
I norrøn tid laga ein gjerne namn ved å setja saman to delar der andre delen viste kjønnet til namneberaren. Av mannlege namneendingar kan nemnast -ar, -bjørn, -finn, -geir, -mund, -odd, -stein, -tor og -vald. Nokre av desse delane er i dag mannsnamn i seg sjølv.
Valkyrjer
Valkyrjer er i norrøn gudetru kvinnelege dødsvetter som hentar falne krigarar til Åsgard. Etter kvar kamp vitjar dei slagmarka og tek med seg dei tapraste falne til Odin og Frøya, som husar dei i Valhall og Folkvang. Desse krigarane er kalla einherjar.
Valkyriene er kledde i rustning og ber våpen. Dei kan ri gjennom luft og vatn, over heile verda, og reiser alltid i flokk. I Åsgard serverer dei mjød og kjøt frå grisen Særimne, og underheld både æsene og einherjane.
Museum Stavanger
Museum Stavanger (MUST) er eit aksjeselskap i Stavanger som vart skipa ved konsolideringa av Stavanger Museum og Rogaland Kunstmuseum i ei eining 1. juli 2010, og er ei samansetjing av fem avdelingar med underinstitusjonar:
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1948
vart noregsmeister etter at de slo 1–0 den 17. oktober. Målskårar for Sarpsborg var Harry Yven i det 25. minutt.
35 000 tilskodarar såg kampen som vart spelt på Ullevaal Stadion i Oslo. Dommar var Johan Narvestad. Dette var fjerde gongen Sarpsborg vann ein Noregsmeisterskap.
Sarpsborgs vinnarlag: John Olsen, Finn Moen, Olaf Johansen, Gunnar Hansen, Gunnar Eide, Hjalmar Andresen, Einar Fredriksen, Jacob Johansen, Villy Andresen, Harry Yven og Knut Andersen.
1. runde
Dei åtte distriksmeistrane i Norgesserien 1947–48 (,, , , , , og ) stod over 1. runde, og dei fire semifinalistane i sluttspelet (,, og ) stod òg over andre runde.
Matthias Grünewald
Matthias Grünewald, også Mathis Gothart eller Mathis Neithardt var ein tysk renessansemålar som måla religiøse motiv. Han heldt fast ved eit inderleg biletspråk, i motsetnad til den avdempa forma som rådde under den klassiske renessansen i Sør- og Sentraleuropa. Dermed vart han ein målar som formidla eit mellomalderuttrykk i formspråket til dei reine renessansemålarne. Ti av målarverka hans finst att i dag, i tillegg til 35 av teikningane hans. Mange verk forsvann i eit skipsforlis, i frakt til Sverige som krigsbytte.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1948
Finale
17. oktober:  – 1-0
Matthias Grünewald
Liv og gjerning
Få detaljar er kjent om målaren, som etter kvart vart kjend som Grünewald. Han er dokumentert som «Meister Mathis» og som «Målaren Mathis» (Mathis der Maler), og har brukt både Gothart og Neithardt som etternamn. Truleg kom han til verda i Würzburg omkring 1470. Han kan ha vore lærling hos Hans Holbein den eldre. Rundt 1500 kan ha ha vore busett i Seligenstadt, utanom lengre opphald i samband med utsmykningsoppdrag.
Hans fyrste kjende måleri er truleg laga i München, og er på eit seinare tidspunkt datert til 1503. Frå om lag 1510 til 1525 var han i Rheinland, der han var i teneste ved hoffa til to fyrstar/erkebiskopar av Mainz. Dels arbeidde han som hoffmålar og dels som arkitekt eller byggmeister og vassverksingeniør. Den eine fyrsten, Albert av Brandenburg er modell for Sankt Erasmus i München.
Grünewald døydde i Halle i Sachsen-Anhalt.
Verk
Einast religiøse måleri har overlevd etter Grünewald. Det mest kjende verket, Isenheim-altartavla, vart fullført i 1515. Ho består av tolv treplater som samla viser ni bilete i ulike format, med scener som omfattar Bodskapen om Jesusbarnet, Maria badar Jesusbarnet, Krossfestinga, Gravlegginga, Oppstoda, Sankt Anonius vert freista. Biletarrangementet kunne endrast ved å brette inn eller ut. Med full ubreiing er altartavla over fem meter brei og 2,65 meter høg.
Grünewald måla vengane på eit altarskap som var laga av Dürer i Frankfurt, det såkalla Heller-altaret. Måleriet vart utført i grisaille. Sjølve altarbiletet vart seinare øydelagt av brann, medan vengane vart berga.
I Karlsruhe finst Tauberbischofsheim-altarbiletet, medan Augustinarmuseet i Freiburg har Grunnlegginga av Santa Maria Maggiore i Roma, (1517–19). Eit større arbeid i München med St. Erasmus og St. Maurice verkar å ha vore del av ei stor altartavle, der resten har gått tapt. Andre verk er i kyrkjer i München, Karlsruhe og i Rheinland. Fire bilete av krossfestinga er bevart for ettertida, dei er laga med empati med uttrykksfull linjeføring og former. Fargerikdomen og verknaden av lys/skugge set verket til Grünewald i kontrast til Dürer sin meir dempa stil.
Samtid, gløymsle, gjenoppdaging
Den protestantiske teologen Philipp Melanchthon er mellom dei få som har omtala Grünewald. I fylgje Melanchton var Grünewald stilmessig moderat, samanlikna med Dürer og Lucas Cranach den eldre.
Ippei Watanabe
Ippei Watanabe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Matthias Grünewald
Samtid, gløymsle, gjenoppdaging
Mot slutten av det 16. hundreåret sette den romerske keisaren Rudolf II i gang ein aksjon for å redde kunsten etter Dürer. Mellom anna rekna ein då Isenheim-altaret var for å vere eit arbeid av Dürer.
Ippei Watanabe
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Júbilo Iwata, Vissel Kobe, Mito HollyHock og Yokohama FC.
Finnmarksvidda
Finnmarksvidda er den største vidda eller platået i Noreg med eit areal på 22 000 km². Ho ligg 300-500 meter over havet. Finnmarksvidda dekkjer om lag 36 % av Finnmark fylke. Frå Alta i vest til Varangerhalvøya i aust er lengda over 400 km, og frå nord til sør er ho minst like lang, og platået held fram innover i Finland.
Vidda inneheld store bjørkeskogar, furumoar, myrer og innsjøar danna av isbrear. Finnmarksvidda ligg nord for polarsirkelen og er mest kjend som samane og reinsdyrflokkane deira sitt landområde. Samane brukte å leve som nomadar og midt på denne tundraen finn ein tilfluktsstader som framleis vert nytta om vinteren av samane som ser ett er reinsdyrflokkane sine.
Arne Næss
Arne Dekke Eide Næss var ein norsk filosof.
Finnmarksvidda
Øvre Anarjóhka nasjonalpark ligg på Finnmarksvidda. Parken opna i 1976 og har eit areal på 1409 km².
Skolebibliotek
Skolebibliotek er bibliotek eller boksamlingar på skolar og i læringsinstitusjoner. Skolebiblioteka i Noreg vert drivne av skolane sjølve.
Kvaliteten på skolebiblioteka varierer såleis mykje i Noreg. Vanlegvis er lærarar, eventuelt med tilleggsutdanning, hovudansvarlege for skolebiblioteka. Kring 10 % av dei bibliotekansvarlege i grunnskolen og 50 % i vidaregående skole har bibliotekarutdanning.
Arne Næss
Liv
Næss avla magistergraden i i 1933, som den yngste nokosinne. Han vart dr.philos i 1936 og vart professor ved Universitetet i Oslo frå 1939 til 1970. Ved tilsettinga som professor var han 27 år gamal. Han var kjent som grunnleggjaren av den såkalla Oslo-skolen og hadde stor innverknad på universitetsutdanninga i Noreg. Næss var onkel til den avdøde finansmannen Arne Næss Jr..
Næss har skrive mykje vidfemnande filosofisk litteratur, mellom anna Interpretation and Preciseness (1953), Hvilken verden er den virkelige? (1969) og Økologi, samfunn og livsstil (1974). I 2005 blei The Selected Works of Arne Naess i ti band utgitt på det nederlandske forlaget Springer. I Interpretation and Preciseness utarbeidde Næss det teoretiske grunnlaget for boka En del elementære logiske emner som tidlegare blei undervist til ex. phil. ved mange universitet i Noreg. Boka inneheld mellom anna ei tolkingslære, ei lære om pro- aut contra-argumentasjon, og ei lære om normer for sakleg meiningsutveksling. Saklegheitslæra er delvis inspirert av Gandhi sine tankar om ikkje-vald og delvis av Aristoteles si lære om formale og argumentative fallgruver.
Næss var også kjent som fjellklatrar, og innførte bolteteknikken i Noreg. I 1950 leia han den første ekspedisjonen som nådde toppen av Tirich Mir (7 690 moh.) i Pakistan.
Ofte gav han uttrykk for at han meinte det var viktig å ha kontakt med barnet i seg. Dette kjem typisk til syne gjennom boksekampane han insisterte på å ha med reportarane som intervjua han.
Arne Næss' normer for sakleg diskusjon
Døme: Personkarakteristikkar, påstandar om motparten sine motiv, årsaksforklaringar til argument. Attgjevinga må vera nøytral med omsyn til stridsspørsmål. Fleirtyding gjer at argumentet kan tilpassast kritikken. Dette vil seie å tillegge motstandarane sine standpunkt eit innhald dei ikkje står inne for. Informasjon som leggjast fram må ikkje vera usann, ufullstendig, skeiv og eller halde attende relevant informasjon. Døme: ironi, sarkasme, skjellsord, overdrivingar eller trugsmål.
Finnmarksvidda
Finnmarksvidda har kontinentalklima og har hatt dei lågaste målte temperaturane i Noreg. Det kaldaste som er målt er -51,4 °C i Karasjok januar 1886. Døgnmiddeltemperaturen for januar og juli i Karasjok er -17,1 °C og 13,1 °C, medan årsmiddelet er -2,4 °C. Den normale årsnedbøren er berre 366 mm. Karasjok har målt temperaturar opp i 32,4 °C i juli, noko som gjev eit mogeleg temperatursprang på 84 °C, noko som er sjeldan å sjå i Europa. Sihčajavri i Kautokeino på Finnmarksvidda har ein årsmiddeltemperatur på -3 °C. Dette er den lågaste middeltemperaturen for fastlandsnoreg (om ein ser bort frå enkelte høge fjellområde), og er sjølv kaldare enn Jan Mayen og Bjørnøya.
1567
1567 (romartal MDLXVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Great Bernera
Great Bernera (skotsk-gælisk Beàrnaraigh Mòr), ofte berre kalla Bernera (skotsk-gælisk Bearnaraigh, av norrønt Bjarnarey eller Bjarnarey Mikla) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Med eit areal på litt over 21 km², er ho den 34. største øya i Skottland.
Great Bernera ligg i Loch Roag nordvest for Lewis og har brusamband til Lewis. Brua vart bygt i 1953 og var den første kabelbetongbrua i Europa. Den største landsbyen på øya er Breaclete (gælisk Breacleit, av norrønt Breidaklettr).
Øya var staden for handlinga i romanen A Princess of Thule (1873) av William Black, men då med namnet Borva.
Historie
Namnet på øya har norrønt opphav, «Bjarnar-øy», som så mange andre namn i området.
Callanish VIII er ein unik ståande stein nær brua mellom Lewis og Bernera, lagt ut i ein halvsirkel. Lokalt vert han kalla Tursachan, som tyder «ståande steinar». Ruinane av Dun Barraglom ligg i nærleiken.
Bostadh
Bernera er òg kjend for busetnaden Bostadh frå jernalderen. Denne vart oppdaga i 1992 og er i dag dekt med sand for å bevarast. Ein kopi av huset frå jernalderen står like ved.
Bernera-opprøret fann stad i 1872 då leiglendingane motsette seg Highland clearances. Øyeigaren ville drive bort leiglendingane for å nytte øya til sauehald, men leiglendingane nekta.
Geografi
Øya er om lag 8 km lang frå nordvest til søraust og 3 km brei. Kysten er forriven og det er mange små vatn på øya, som Loch Barabhat, Loch Breacleit og Loch Niosabhat. Det høgaste punktet ligg 87 meter over havet. Det finst muskovitt og naturleg asbest på øya.
Vestssida av øya er i lag med South Lewis, Harris og North Uist ein del av eit National Scenic Area (nasjonalt naturskjønt område).
Omliggande øyar
Det er mange øyar i Loch Roag. I vest, frå nord til sør, finn ein Pabaigh Mòr, Vacsay (Bhacsaigh), Fuaigh Mòr (Vuia Mòr) og Fuaigh Beag (Vuia Beg). I nord ligg Bearnaraigh Beag (Little Bernera) og fleire holmar. I aust er det ikkje så mange øyar utanom Eilean Chearstaidh (Eilean Kerstay) i søraust.
Tettstader i Sør-Trøndelag
Det er 53 tettstader i Sør-Trøndelag fylke. Av dei kallar desse seg by: Brekstad og Trondheim.
78,1% av dei som bur i Sør-Trøndelag fylke bur i tettstadene, medan landsgjennomsnittet er 78,9%.
Tettstadene i Sør-Trøndelag etter kommune
{| class="wikitable"
Agdenes
Bjugn
Frøya kommune
Hitra
Holtålen
Klæbu
Meldal
Melhus
Midtre Gauldal
Oppdal
Orkdal
Osen
Det er ingen stader i Osen kommune som kjem
inn under SSB sin definisjon av tettstad.
Rennebu
Rissa
Roan
Det er ingen stader i Roan kommune som kjem
Røros
Selbu
Skaun
Snillfjord
Det er ingen stader i Snillfjord kommune som kjem
Trondheim
Tydal
Det er ingen stader i Tydal kommune som kjem
Ørland
Åfjord
Lough Derg
Lough Derg (Loch Deirgeirt på irsk) er den nest største innsjøen i Republikken Irland (etter Lough Corrib), og den tredje største på heile Irland (etter Lough Neagh). Han er ein lang og relativt smal innsjø med bredder i grevskapa North Tipperary (i aust), Galway (nordvest) og Clare (sørvest). Innsjøen er den siste av tre innsjøar som elva Shannon renn gjennom. Dei to andre, Lough Ree og Lough Allen, ligg lenger nord. Nokre av landsbyar langs Lough Derg er mellom anna Garrykennedy, Portumna, Killaloe og Ballina, Dromineer, Terryglass og Mountshannon.
På det djupaste er innsjøen 36 meter og dekkjer eit areal på 118 km². Innsjøen er ein populær stad for båtturar, segling og fiske. Der Shannon renn vidare frå Lough Derg renn ho bratt nedover ein ås, og her vart vasskraftverket Ardnacrusha bygd i 1927, som på den tida var det tiande største i verda.
På 1800-talet var Lough Derg ei viktig transportåre frå hamna ved Limerick til Dublin gjennom kanalar sentralt i Irland. Universitet i Limerick har eit aktivitetssenter ved innsjøen, like utanfor Killaloe.
Kirsti Paltto
Kirsti Paltto er ein finsk samisk forfattar frå Outakoski i Utsjok. Ho gjekk på Inarin kristillinen kansanopisto, den kristne folkehøgskolen i Enare i 1964-1965, og deretter på lærarseminarium i Raahe, der ho vart ferdigutdanna som lærar i 1971. Paltto arbeidde som lærar i fire år, og har etter det arbeidd som forfattar. Ho har publisert dikt, barnebøker, noveller og skodespel.
Viktige tema i Paltto sin produksjon er brytninga mellom det samiske samfunnet og det finske storsamfunnet, og overgangen frå tradisjonelt til moderne samfunn.
Fleire av Paltto sine noveller har vorte omsett til norsk, svensk, finsk, enaresamisk, italiensk, tysk, engelsk og ungarsk.
Alan Howard
Alan Mackenzie Howard var ein britisk skodespelar, oppvaksen vest i Sussex.
Jan Atle Stang
Jan Atle Stang er ein norsk journalist, redaktør og næringslivsleiar oppvaksen i Stongfjorden i Askvoll kommune i Sogn og Fjordane.
Alan Howard
Biografi
Alan Howard var einebarn og kom frå ein skodespelarfamilie. Onkelen hans, Leslie Howard var ein kjend skodespelar i 1930-åra, m.a. frå filmatiseringa av Tatt av vinden. Alan Howard gjorde sin fyrste sceneopptreden på teater i Coventry i 1958, og fekk mange teaterroller utover 1950- og 1960-åra. Frå 1966 til 1983 var han medlem i teaterselskapet Royal Shakespeare Company, noko som gjorde at han spelte i mange teaterstykke av Shakespeare, men også andre kjende dramatikarar, fram til i dag. Frå 1992 til 2000 spelte han mange hovudroller ved Royal National Theatre i London.
Jan Atle Stang
Han var ansvarleg redaktør i avisa Firdaposten i Florø frå 1996 til 2003, og frå 2003 til 2011 sjefredaktør i avisa Firda, som kjem ut i Førde.
1. februar 2012 vart Stang regiondirektør i NHO Sogn og Fjordane.
Alan Howard
Biografi
Alan Howard vart utnemnd til kommandør av den britiske imperieordenen 1998.
Jan Atle Stang
Stang har fagbrev som tømrar, har studert sosialantropologi ved Universitetet i Bergen og sete som styremedlem i Norsk redaktørforening.
Jan Atle Stang er busett i Oslo, er gift og har tre born.
Buurgplaatz
Buurgplaatz (òg kalla Buergplaatz, Burrigplatz, Burgplatz, Buergplaz zu Huldang) er ein ås nord i Luxembourg i kommunen Troisvierges. Han er 559 meter over havet og ligg i regionen Oesling.
Han vert ofte feilaktig rekna som det høgaste punktet i Luxembourg og det står til og med ein plakett på toppen som seier akkurat dette. I røynda er han den nest høgaste toppen i landet etter Kneiff på 560 meter over havet.
Hideki Katsura
Hideki Katsura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels og Kawasaki Frontale.
Aten
Aten, eller Athen, gresk Athína (Αθήνα), er hovudstaden i Hellas, og ligg sørvest i landet. Byen er den største i Hellas med om lag 2 650 000 innbyggjarar i byområdet, medan storbyområdet (Athen og Pireus) har rundt 3 100 000 innbyggjarar. Folketalet har vakse kraftig i dei siste tiåra, og Aten er prega av trafikkproblem og luftureining. I dag er den greske hovudstaden det 8. største storbyområdet i Europa. Storbyområdet er eit økonomisk, industrielt, politisk og kulturelt senter i Hellas. Byen er òg vorte eit handelssenter i EU. Sjølve byen har eit areal på 39 km², medan storbyområdet har eit areal på 412 km².
Aten var eit senter for kunst, kunnskap og filosofi, heimstad for Platon sitt akademi og Aristoteles sitt Lykeion. Aten var òg fødestad for Sokrates, Perikles, Sofokles og mange andre framståande filosofar, forfattarar og politikarar i antikken. Ofte vert byen kalla vogga til den vestlege siviliasjonen og fødestaden til demokratiet, hovudsakleg på grunn av det atenarane oppnådde kulturelt og politisk på 400- og 300-talet f.Kr.
Arva frå antikken er framleis godt synleg i byen, som ein kan sjå på dei mange antikke monumenta og kunstverka. Mest kjend av alle er Parthenon på Akropolis, som står som eit episk landemerke for den vestlege sivilisasjonen. Byen inneheld òg mange monument frå romersk og austeromersk tid.
Aten var vertsby for dei første moderne olympiske leikane i 1896, og 108 år seinare var dei igjen vertsby for sommar-OL.
Grimsay
Grimsay er den største av dei lågtliggande øyane som vegen Oitir Mhòr (North Ford) går over, mellom North Uist og Benbecula. Fram til vegen opna i 1960, gjekk det ferje frå Carinish på North Uist til Gramisdale på Benbecula, men denne kunne berre gå ved høgvatn. Aust for Grimsay ligg fleire mindre øyar, mellom anna Ronay som var busett fram til 1920-åra.
Aten
Frå 2011 er Aten ein del av periferieininga Sentral-Aten i periferien Attikí.
Grimsay
Dei største grendene på Grimsay er Baymore (Bàgh Mòr) og Kallin (Ceallan) aust på øya. Grimsay har ei hamn ved Kallin, som er base for ein forholdsvis stor skalldyrindustri., hovudnæringa på øya. Denne baserer seg hovudsakleg på hummar, reker og muslingar. Båtbygging har alltid vore viktig på øya.
Aten
Historie
Dei eldste spora av menneske i Aten er frå yngre steinalder. I bronsealderen oppstod eit meir organisert samfunn, ein del av den mykenske palasskulturen. Etter denne kulturen fall omkring 1200 f.Kr. følgde den mørke tidsalderen (om lag 1200 til 900 f.Kr). Det er frå denne perioden ein del spor etter aktivitet i Aten, men det ser ikkje ut til å ha vore eit samfunn som var organisert i noko særleg grad.
Byen byrja å vekse rundt 900 f.Kr. Fram til omkring 640 f.Kr. var Aten eit kongedøme med ei aristokratisk styreform. Atenarane la under seg Attika i denne perioden. Medan alle greske bystatar hadde kontroll over eit område rundt sjølve byen, skil Aten seg ut med eit særs stort territorium. Under tyrannen Peisistratos byrja byen å markere seg som eit sentrum for kunsthandverk og arkitektur.
I 510 f.Kr. fekk motstandarane av tyranniet hjelp frå Sparta (i dag Spárti) til å endre styreforma. Det atenske demokratiet var eit direktedemokrati med ei rekkje særpreg.
Sidan 558 f.Kr. hadde persarane drive ein gradvis ekspansjon. Persiske styrkar kom til det greske fastlandet i 490 f.Kr.. I løpet av krigen vart Aten omleira, og måtte evakuerast to gonger, men i 479 f.Kr. vart persarane slått ved Plataiai, og gav opp forsøket på å erobre Hellas.
Aten hadde vorte den dominerande bystaten i Hellas, noko som skapte uro i Sparta. Krigane mellom dei enda til slutt med Aten sitt nederlag, og då Filip II av Makedonia ekspanderte inn i Hellas, hadde ikkje atenarane sjans til å stå imot. Byen var i hans kontroll, og son hans, Aleksander den store, styrkte denne kontrollen.
Aten heldt fram å vere ein viktig by òg i hellenistisk tid, men var ikkje lenger ein sjølvstendig stat. Byen vart leiande på kultur og utdanning, og dei filosofiske skulane tiltrekte seg studentar frå store delar av den greske verda - og etter kvart òg den romerske.
Hellas vart innlemma i Romarriket i 86 f.Kr.. Aten fekk enno mindre påverknad politisk sett, men vart viktig som utdanningssenter. Paulus reiste mellom anna til Aten for å forkynne kristendomen, og Hellas vart eit av dei første områda Romarriket som tok til seg den nye trua. Dette markerer byrjinga på slutten for Aten som utdanningssenter, men det var ikkje før under keisar Justinian, i 529 at det vart stengt.
Aten var i austromersk tid berre ein provinsby. Mange av kunstverka i byen vart flytta til Konstantinopel, og han vart plyndra fleire gonger utan å ha sjans til å stå imot. Frå 1204 til 1458 kjempa austromarane mot franske og italienske riddarar om kontroll over Aten og andre greske byar. Den franske La Roche-familien fekk tittelen Hertug av Aten. På 1300-talet herska katalanske og sicilianske adelsmenn i Aten.
Det osmanske riket erobra Aten i 1458. Dei gjorde mykje for å bevare dei antikke bygningane i byen, men nokre endringar vart gjort - Parthenon vart gjort om til moske. På 1600-talet gjekk venetianarane til åtak på byen, og i 1687 vart Parthenon øydelagd då ei kanonkule trefte eit ammunisjonslager i det gamle tempelet. Mykje av det som stod igjen etter stridane vart nytta som bygningsmateriale. Året etter sette tyrkarane byen i brann, og i 1778 bygde dei ein bymur av restar frå antikke monument.
Greske opprørarar erobra Aten i 1822 under den greske sjølvstendekrigen, men tyrkarane tok han tilbake i 1826. Dei heldt han til 1833, då dei måtte gje tapt for grekarane. Aten vart då hovudstad for Hellas. Byen var på det tidspunktet ikkje så mykje meir enn ei husklynge nedanfor Akropolis, der bydelen Plaka ligg i dag.
Plassering og infrastruktur
Stor-Aten har eit folketal på om lag 3,1 millionar, nesten ein tredjedel av folketalet i heile Hellas. Byen voks sterkt etter den andre verdskrigen, særleg fram til om lag 1980. Dette har medført stor forureining, eit problem som i dei seinare åra har ført til store investeringar i infrastruktur. Spesielt mykje vart gjort etter 1996, då Aten vart tildelt dei olympiske sommarleikane i 2004. Mykje av midlane til dette kom frå EU. Forureininga vart òg verre på grunn av klimaet, då temperaturinversjonar fører til at utslepp vert liggande som eit lok over byen.
Byen ligg på den sentrale sletta i Attikí, som grensar til fire fjell: Egáleo i vest, Párnitha i nord, Pendéli i nordaust og Ymittós i aust. Mot sørvest ligg Saroniabukta. Aten dekkjer i dag heile sletta, og kan i liten grad vekse utover på grunn av desse naturlege grensene.
Grunnen er steinete, og det er lite dyrkbar mark. Byen sitt naturlege og historiske sentrum er Akropolis, og det er i dette området ein òg finn dei eldste spor etter menneske. Det moderne sentrumet er Syntagmaplassen (Grunnlovsplassen), der parlamentet ligg.
Hamnebyen Pireus var opphavleg ein eigen by, men har vore innlemma i Stor-Aten.
Turistattraksjonar
Aten var eit turistmål allereie i antikken. Det er framleis dei antikke monumenta som trekk turistane. Forureininga og trafikkproblema som plagar byen gjer den elles ikkje til det ideelle reisemålet. Mykje har vorte gjort for å betre på dette, mellom anna ein kraftig opprusting av området rundt Akropolis. Store delar av området er no sperra for biltrafikk, noko som òg gjev litt meir vern mot forvitring av marmoren. Akropolis med Parthenon, Erekhteion og andre klassiske bygningar er dei viktigaste turistmåla. Rett utanfor inngangen ligg Areopagos, høgda der Folkedomstolen heldt til. Ved trappa opp på denne høgda står ei bronseplate med utdrag frå Apostelgjerningane til minne om Paulus si forkynning i Aten.
Nedanfor Akropolis ligg Atens agora, som var torget i antikken. Dette er i dag eit arkeologisk utgravningsområde. På eit høgdedrag over agoraen ligg Hefaisteion, som vert rekna det best bevarte doriske tempelet i verda.
Brynjulv Olsson
Brynjulv Olsson (f. ca. 1700) er den første spelemannen ein veit om i Tinn. Han var oldefar til Knut Dale.
Aten
Turistattraksjonar
I nærleiken av Syntagmaplassen ligg Kallimarmaro stadion. Denne idrettsarenaen er frå antikken, og er særs grundig rekonstruert med tribunar i marmor etter dei originale måla. Det er plass til omkring 60 000 tilskodarar. Han har ei anna form enn den ein kan sjå på moderne anlegg - langsidene er langt lengre i forhold til kortsidene. Han vart nytta som hovudarena i dei første moderne olympiske leikane i 1896, men er i dag ikkje egna fordi utøvarane ikkje er vand til dei krappe svingane. Han vart i sommar-OL 2004 derfor berre nytta til avslutninga av maratonøvinga.
Brynjulv Olsson
Brynjulv skal ha kome til Tinn frå Numedal, og var son av ein Ola Lett, som og spela fele. I Tinn vart han forpaktarspelemann, og hadde kongebrev på retten til å spela i bryllaup og lag. Han gifte seg i Tinn og fekk 18 born, mellom dei Olav Brynjulvsson Sønnstaul, som førte speltradisjonen vidare.
Aten
Turistattraksjonar
Det største museet i Aten er Det nasjonale arkeologiske museet. Her finn ein den største samlinga i verda av antikk gresk kunst. Andre populære museum er Benakimuseet og museet for kykladisk kunst.
Brynjulv Olsson
Brynjulv Olsson er mint i gangaren Brynjulv Olsson, som og er kjend som Haugelåten. Denne vart skriven ned av Johan Halvorsen, og utarbeidd for klaver av Edvard Grieg.
Aten
Turistattraksjonar
Ein ny attraksjon i Aten er arenaene etter sommar-OL 2004.
1565
1565 (romartal MDLXV) var eit normalår som byrja på ein mandag i den julianske kalenderen.
Aten
Infrastruktur
Aten har lenge hatt eit metrosystem, med ei linje frå byen til Pireus. Metroen har vorte sterkt opprusta og fekk to nye linjer i samband med OL. Som i andre antikke byar har dette vore eit vanskeleg og dyrt arbeid, då ein heile tida støyter på leivningar av antikke bygningar. Ei av linjene går til flyplassen. I tillegg til metro er det både buss og trikk.
Eleftherios Venizelos lufthamn opna for trafikk i mars 2001. Denne erstatta den gamle Ellinikon lufthamn.
Det går motorvegar nordover mot Thessaloníki og vestover mot Korint. Sistnemnde held fram vidare både til Trípoli og Pátra.
Lokalstyre
Stor-Aten omfattar i dag 40 kommunar, fordelt på 35 i dei fire periferieiningane Sentral-Aten. Nord-Aten, Vest-Aten og Sør-Aten og fem i periferieininga Pireus. Den største er Aten kommune (gresk Δήμος Αθηναίων, Dímos Athinéon) i periferieininga Sentral-Aten, med omkring 664 000 innbyggjarar. Den nest største er hamnebyen Pireus. Kvar av kommunane har ei vald rådsforsamling og ein borgarmeister.
Bydelar
Bydelane i byområdet til Aten er:
Torbjørn Røe Isaksen
Torbjørn Røe Isaksen er ein norsk politikar (H). Han var næringsminister i regjeringa Solberg frå 2018 til 2020, og arbeids- og sosialminister frå 2020. Røe Isaksen kom frå posten som kunnskapsminister.
Han er òg politisk redaktør i tidsskrift «Minerva». Røe Isaksen kjem frå Porsgrunn i Telemark.
Torbjørn Røe Isaksen var tidlegare leiar i Unge Høgre i åra 2004-2008. Han var nummer to på Høgrelista i Telemark under Stortingsvalet i 2005, og vart vald inn på Stortinget ved stortingsvalet 2009.
Han har markert seg som debattant i mellom anna Morgenbladet og Dagbladet.
Saman med Nikolai Astrup har han vore redaktør for boka «Velferd etter velferdsstaten».
Jun Naito
Jun Naito er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels og Vissel Kobe.
1563
1563 (romartal MDLXIII)
Grimsay sør for Benbecula
Grimsay (av norrønt Grimsey) er ei tidvassøy søraust for Benbecula i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har vegsamband til Benbecula over ei vegfylling. I 2001 hadde Grimsay 19 innbyggjarar.
Trigger
Trigger kan vise til:
René Sommerfeldt
René Sommerfeldt er ein tysk tidlegare langrennar frå Zittau i Sachsen som vann verdscupen i langrenn 2004. Han vann VM-sølv på 50 km i 2001 og dessutan fire medaljar i 4 x 10 km stafett, to i sølv og to i bronse, i ulike VM og OL i tida 2001-06. Både i 2003 og 2008 enda han på andreplass i verdscupen.
The Break-Up
The Break-Up er ein amerikansk romantisk filmkomedie frå 2006 produsert av Universal Pictures. Hovudrollene vert spelte av m.a. Vince Vaughn, Jennifer Aniston, Joey Lauren Adams, Jon Favreau og Vincent D’Onofrio. Filmen er skriven av Jay Lavender og Jeremy Garelick og regissert av Peyton Reed. Han handlar om paret Brooke og Gary som skal flytte frå kvarandre, og om kven av dei som skal få leilegheita dei har budd i.
Moche
Moche-sivilisasjonen, òg kalla mochica-kulturen, tidleg chimu, før-chimu, proto-chimu, og så bortetter, blomstra i nordre Peru frå kring 200 e.Kr. til 700 e.Kr. I dag rekna ein at det politisk ikkje var same folket som folket i kongeriket Chimú, og somme trur det ikkje ein gong var eit rike, men heller ei gruppe av samfunn som delte felles ikonografi og teknologi. Somme teiknar moche-epoken så vidt som 300 f.Kr. til 1000 e.Kr.
Keramikk
Dei var tydelegvis òg svært opptatte av individualitet. Kvar av dei 100 000 000 mursteinane i Huaca del Sol hadde eit merke som viste kven som hadde laga dei. Viktige personar ville få vasar med form som hovudet deira laga. Portrettvasane viser òg personlegdommen til den avbilda: Nokre ler, andre grubler, somme er sinte, og så bortetter.
Milanokvartettane av Mozart
Milanokvartettane var seks strykekvartettar, K. 155-160, komponerte av Wolfgang Amadeus Mozart seint i 1772 og tidleg i 1773. Fordi dei vart komponerte i Milano medan han arbeidde på operaen Lucio Silla, har dei fått namnet Milanokvartettane. Før dette settet vart komponert, hadde Mozart bere skrive ein strykekvartett tidlegare (K. 80 i 1770), så desse seks kvartettane fekk nummera 2 til 7. Kvartettane vart skrivne i nøklane D-G-C-F-B-E.
Alle dei seks kvartettane har berre tre satsar kvar. Fire av desse kvartettane (K. 156-159) har langsame satsar i moll. Finalane er generelt lette, og vanlegvis menuettar eller rondoar.
Kvartett nr. 2 i D-dur, K. 155
Skriven hausten 1772 i Bolzano.
Kvartett nr. 3 i G-dur, K. 156
Skriven mot slutten av 1772 i Milano.
Kvartett nr. 4 i C-dur, K. 157
Skriven mot slutten av 1772 i Milano og premiert tidleg i 1773.
Kvartett nr. 5 i F-dur, K. 158
Skriven tidleg i 1773 i Milano.
Kvartett nr. 6 i H-dur, K. 159
Skriven tidleg i 1773 i Milano.
Kvartett nr. 7 i Ess-dur, K. 160
Skriven tidleg i 1773. Den andre satsen er kjend for den opninga utan grunntone.
Fellesforbundet
Fellesforbundet er eit fagforbund som organiserer arbeidarar i industri- og handverksbransjar. Fellesforbundet er med om lag 146 000 medlemer det nest største forbundet som er tilknytt LO, og det største i privat sektor.
Fellesforbundet vart danna i 1988 ved samanslåinga av Norsk Jern- og Metallarbeidarforbund, Norsk Bygningsindustriarbeidarforbund, Norsk Papirindustriarbeidarforbund, Norsk Skog- og Landarbeidarforbund og Bekledningsarbeidarforbundet. Norsk Grafisk Forbund slutta seg til i 2006, og Hotell- og restarantarbeidarforbundet i 2007.
Kjell Bjørndalen var leiar i Fellesforbundet frå 1991 til 2007. Arve Bakke er leiar frå 2007.
Moche
Keramikk
Fargene brukt på mochekeramikken er ikkje særleg variert, kvit og raud er dominerande medan svart og ein gulaktig kremfarge er funne på nokre få verk. Dei fleste husa, laga av soltørka leirstein, er blitt øydelagde av vêr og plyndrarar over dei siste 1300 åra, men dei to huacaene som er igjen viser at veggmåleria deira var mykje meir fargerike. Me veit lite om kleda deira sidan alt stoff har gått i oppløysing; mochefolket levde nord i Peru som blir oversvømd i år med El Niño.
Religion
Mochefolket tilba ein figur kalla hovudhoggaren som ofte blei framstilla som ein edderkopp, men òg som eit vesen med venger eller eit slags sjømonster med tentaklar. Når kroppen er med i framstillinga blir han alltid vist med ein kniv i eine handa og eit hovud halde etter håret i den andre. Ein trur dette stod for menneskeofringsritual av framande soldatar.
Undergangen
Det finst ulike teoriar om årsaka til fortapinga åt mochesivilisasjonen. Klimatiske studiar har vist at det kom på ein klimatisk katastrofe mellom år 550 og 600. Først blei kysten råka av ein 30 år lang periode med flaum og regn (ein stor El Niño). Han vart følgt av ein tørkeperiode på 30 år eller meir. Det er boringar av iskjernar frå isbrear i Andes som har avdekt dette. Nyare oppdagingar av den nordamerikanske arkeologen Tom Dillehay viser at sivilisasjonen overlevde så lenge som til år 650, og at busettingar etter det var oppteken av livsopphald og defensivt arbeid. Ettersom det ikkje er funne prov på framande invasjonar, peiker dette i retning av at sivilisasjonen gjekk i oppløysing innanfrå etter ein uroleg periode som var etterfølgt av klimatiske forandringar. Sjå nettside hos BBC News:
Anna
Moche var ein kultur i tidleg mellomhorisont som levde samstundes med nazcakulturen. Dei kom begge etter chavín og blei etterfølgt av wari og chimú. Ein tenker at menneske i moche hadde innskrenka kontakt med nazcakulturen fordi dei grov ut guano til gjødsling i territoriet åt nazca. Mochesteintøy er funne nær Ica, medan ein ikkje har funne nazcakeramikk på mocheterritorium.
Merk: mochica var språket som var nytta i området då conquistadorane kom, men det finst ingen indikasjon på at det er språket som vart snakka i mochesivilisasjonen. Framleis kallar derfor vitskapsfolk kulturen moche etter ein grunnleggjande arkeologisk stad. Det finst enkelte prov på at dei var same folket som i den komande kulturen chimú.
Ungdomskultur
Ein ungdomskultur er ein ungdomsbasert subkultur med sine særeigne stilar, oppførsel og interesser. I følgje forskarar på subkulturar, som Dick Hebdige, syner medlemmar i ein subkultur ofte tilhøyrsla si til kulturen ved særeigne og symbolske handgripelege val, til dømes klesstil, frisyre og fottøy. I tillegg kan uhandgripelege element, som felles interesser, dialektar og slang, musikksjangrar og samlingsplassar vere viktige faktorar. Ungdomskulturar gjev deltakarane ein identitet utanfor sosiale institusjonar som familie, arbeid, heim og skule.
Samfunnsklasse, kjønn og etnisitet kan vere viktige i høve til ungdomskulturar. Ungdomskulturar kan definerast som system, uttrykksmåtar eller livsstilar utvikla av grupper i underordna strukturelle posisjonar i forhold til dominante system - og som gjenspeglar forsøket deira på å løyse strukturelle motseiingar som oppstår frå den større samfunnskonteksten. Studiet av subkulturar består ofte i å studere symbolismen knytt til klede, musikk eller andre synlege faktorar hos medlemmene i ein subkultur, samt måten desse symbola vert tolka på av medlemmer i den dominante kulturen.
Uttrykket scene eller miljø kan vise til ein eigen subkultur eller fraksjon. Scenar skil seg frå den større kulturen anten gjennom mote, særeigne musikksjangrar eller politiske perspektiv, og ei sterk stamme-liknande tilhøyrsle innad i gruppa. Uttrykket kan òg nyttast om eigne inndelingar av subkulturen, ofte geografiske inndelingar, som drum and bass-miljøet i Detroit eller Goth-miljøet i London. Subkulturar som systematisk viser fiendtleg haldning mot den dominanten kulturen vert stundom kalla motkulturar.
Noman Mubashir
Noman Mubashir er ein norsk-pakistansk forfattar, journalist og skodespelar som har utforska innvandraropplevinga og arbeidd for å fremja forståing av muslimar i Noreg.
Mubashir byrja karrieren sin som programleiar for Migrapolis på NRK og heldt etterkvart fram som nyheitsanker for Østlandssendingen, òg i NRK. Mubashir var den fyrste norske muslimen som nokon gong har leidd laurdagsunderhaldninga i NRK i Sommeråpent 30. juli 2005. Han har sidan arbeidd som reporter for Frokost-TV og gjeve stemme til den indiske figuren pappa Arun i barneserien Postmann Pat.
Fjernsynsprogrammet Trigger
Trigger er eit tidlegare ungdomsprogram med Thomas Numme og Solveig Kloppen som gjekk på NRK.
Noman Mubashir
Våren 2006 spelte han Lonkar i framsyninga Fruen fra Det indiske hav, basert på Ibsen-stykket Fruen fra Havet, på Centralteatret.
Noman Mubashir var leiar for den pakistanske kulturfestivalen Mela i 2003 og 2004. I desember 2004, etter ekstremistdrapet på Theo van Gogh, stod han bak eit fakkeltog for å ta avstand frå vald og terror. Toget fekk lita oppslutting, noko som kan ha vore fordi Mubashir høyrer til den omstridde ahmadiyyaretninga av islam.
Herrenberg i Luxembourg
Herrenberg (luxembourgsk Härebierg) er ein ås nordaust i Luxembourg i kommunen Diekirch. Han er 349 meter over havet og ligg om lag halvvegs mellom byane Diekirch og Bastendorf.
1562
1562 (romartal MDLXII)
Asbjørn Nesheim
Asbjørn Skogstad Nesheim var ein norsk språk- og kulturforskar, spesielt innan samisk kultur. Han var frå 1951 førstekonservator ved Norsk Folkemuseum og styrar av museet si samiske avdeling og frå 1959 professor II i samisk ved Universitetet i Oslo, fram til han gjekk av for aldersgrensa i 1976.
Liv og virke
Asbjørn Nesheim var fødd i Trondheim. Han studerte teologi, men spesialiserte seg tidleg i samisk språk, og tok doktorgraden i 1942 på ei avhandling om dualis (totalsformer) i samisk og andre finsk-ugriske språk, Der lappische Dualis. Han vart som 23-årig student i 1929 rekruttert av professor Konrad Nielsen til å vera Nielsen sin assistent i arbeidet med den store nordsamiske ordboka, som vart publisert i tre band 1932-1938. Arbeidet vart utført ved Instituttet for samanliknande kulturforsking. I 1951 vart Nesheim tilsett som styrar for den nyleg oppretta samiske avdeling ved Norsk Folkemuseum. I dei følgjande åra arbeidde han med på oppbygginga av denne avdelinga, inkludert overføringa av den samiske gjenstandssamlinga ved Etnografisk Museum til Norsk Folkemuseum. Samstundes heldt fram han arbeidet med Lappisk ordbok, der han hadde overteke redaktøroppgåva etter at Konrad Nielsen døydde i 1953, og han fullførte dette arbeidet med band 4 (det systematiske bind) i 1956 og eit supplementsbind i 1962. Han fungerte òg som redaktør for monografiserien til museet Samiske samlingar og utgav der ei rekkje arbeid frå ulike forskarar i samisk kultur og samfunnsliv. Nesheims eigen faglege produksjon dreidde seg både om språklege tema og ulike sider ved samisk kultur. Han skreiv òg mange artiklar i pressa og meldingar av arbeidaren til andre forskarar. Ein bibliografi over Nesheim sine arbeid vart publisert i festskriftet han fekk då han gjekk av med pensjon, Kultur på karrig jord, òg utgjeve som bind XXVI i Norsk Folkemuseum si årbok By og Bygd, 1978.
Kanozero
Kanozero (russisk Канозеро) er ein innsjø langs elva Umba i Murmansk oblast i Russland.
Innsjøen er 32 km lang og 3-6 km brei. Han ligg om lag halvvegs mellom innsjøen Umbozero og Kvitsjøen. Umba renn ut i innsjøen på austsida, om lag 5 km frå nordenden. To av dei største sideelvane til Umba, Kana og Muna, renn ut i Umba via Kanozero.
Innsjøen har to utsig. Ved Zasjejek-Kanozero heilt sør i innsjøen går Rodvinga-kanalen ut via Kanoserskijfossane, medan Kitsakanalen 5 km lenger nordaust renn ut over Padunfossane. Kanalane renn saman i innsjøen Pontsjozero om lag 10 km lenger nede.
Kanozero er òg kjend for Kanozero-helleristningane.
Noregs Ungdomslag
Noregs Ungdomslag (NU) vart skipa i 1896 og er ein kulturorganisasjon med om lag 14 000 medlemmer i nær 400 lokallag i heile Noreg. Laget har vore ei viktig del av ungdomsrørsla, målrørsla og norskdomsrørsla gjennom historia.
Føremål
Noregs Ungdomslag skal gjennom folkelege kulturaktivitetar skape engasjement og levande lokalmiljø.
Prinsipprogram
Prinsipprogrammet til Noregs Ungdomslag er bygd kring fire kjerneverdiar, som ligg til grunn for politikken til organisasjonen:
Frilyndt
Noregs Ungdomslag er tufta på eit frilyndt grunnsyn. Å vere frilyndt er å vere tolerant, og å sjå mennesket for kva det er og kva det kan vekse seg til å bli.
Samfunnsengasjement
I ungdomslaga arbeider vi for gode og livskraftige lokalsamfunn i heile landet. Medlemmane får mot til å engasjere seg og arbeide for det dei trur på. Gjennom deltaking i laga sine aktivitetar og demokratiske prosessar utviklar medlemmane seg som sjølvstendige og fellesskapsorienterte menneske.
Folkeleg kultur
I Noregs Ungdomslag brukar, formidlar og vidareutviklar vi kulturarv og folkelege kulturutrykk. Med humor, kreativitet, galskap og fantasi skaper vi samtidig rom for nye tankar og aktivitet.
Samværskultur
I Noregs Ungdomslag har vi ein inkluderande samværskultur med trygge og rusfrie møteplassar, der alle blir møtt med respekt uansett alder, bakgrunn, politisk ståstad og livspraktisering.
Sist endra på landsmøtet i 2017.
Historie
Noregs Ungdomslag vart skipa på eit møte i Turnhallen i Trondheim 11.-12. juli 1896. Det møtte 18 representantar frå sju fylkeslag (den gong «fælleslag»): Eidsiva (Austfold og Akershus), Romsdal, Inntrøndelag, Telefylket, Aust-Agder, Sunnmøre og Breidablikk (N. Østerdalen, Røros og Ø. Gauldalen). Peter Slotsvik vart vald til den første leiaren.
Namnet kom den første tida til å veksle mellom Det norske ungdomslaget og Norges Ungdomslag før det i 1897 blei fastsett til Norigs Ungdomslag. I 1922 blei namnet endra til Noregs Ungdomslag.