cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jemen
Antikken
Det sabeiske kongedømet oppstod frå minst 1000-talet fvt. Det var fire store kongedøme eller stammeforbund i Sør-Arabia: Saba, Hadramout, Qataban og Ma'in. Ein trur Saba er det same som Saba i Bibelen og var det viktigaste forbundet. Dei sabeiske herskarane tok tittelen mukarrib, som ein trur tyder «samlar», eller ein «prestekonge», eller overhovud for forbundet av sørarabiske kongedøme, «kongen over kongar». Rolla til mukarriben var å føre dei forskjellige stammene saman under kongedømet og leie dei. Sabearane bygde den store Marib-dammen kring 940 fvt. Dammen vart bygd for å motstå flaumar som oppstod nedover dalen kvar år.
Mellom 700 og 680 fvt., dominerte Kongedømet Ausan i Aden og området rundt og utfordra herredømet til Saba i Sør-Arabia. Den sabeiske mukarriben Karib'il Watar I erobra heile riket til Awsan og utvida det sabeiske herredømet til det meste av Sør-Arabia. Mangel på vatn på Den arabiske halvøya hindra sabearane frå å samle heile halvøya. I staden oppretta dei forskjellige koloniar for å kontrollere handelsrutene. Ein har funne spor av sabeisk påverknad nord i Etiopia, der det vart innført sørarabisk alfabet, religion og panteon og sørarabisk kunst og arkitektur. Sabearane skapte ei identitetskjensle gjennom religionen sin. Dei tilbad El-Maqah og trudde dei var born av han. I mange hundreår kontrollerte sabearane utgåande handel over Bab-el-Mandeb, eit sund som skil Den arabiske halvøya frå Afrikas horn og Raudehavet frå Indiahavet.
På 200-talet fvt., vart Qataban, Hadramout og Ma'in sjølvstendige frå Saba og etablerte seg sjølv i Jemen-området. Herredømet til minaearane strekte seg så langt som til Dedan, med hovudstad i Baraqish. Sabearane heldt kontroll over Ma'in etter at Qataban kollapsa i 50 fvt. Då romarane kom til Arabia Felix i 25 fvt., var sabearane nok ein gong den dominerande makta i Sør-Arabia. Aelius Gallus hadde ordre om å leie eit militærtokt for å opprette romersk dominans over sabearane. Romarane hadde vag og motstridande geografisk kunnskap om Arabia Felix eller Jemen. Den romerske hæren på ti tusen mann vart slått føre Marib. Strabon var ein nær ven av Aelius Gallus og prøvde å rettferdiggjere tapet hans i notata sine. Det tok romarane seks månader å nå Marib og seksti dagar å vende attende til Egypt. Romarane skulda på den nabateiske guideen deira og avretta han for svik. Ein har til no ikkje funne direkte nedteikningar i sabeiske inskripsjonar om det romerske toktet.
Etter det romerske toktet - kanskje tidlegare - fall landet ut i kaos og to klanar, Hamdan og Himjar, gjorde krav på trona, og tok tittelen Konge av Sjeba og Dhu Raydan. Dhu Raydan (same som jimjarittane) allierte seg med Aksum i Etiopia mot sabearane. Høvdingen av Bakil og kongen av Saba og Dhu Raydan, El-sharah Yahdub, gjennomførte fleire tokt mot himjarittane og Habashat (som var Aksum). El-sharah var stolt over tokta sine og la til tittelen Yahdub i namnet sitt, som tyder «undertrykkar». Hanbrukte å drepe fiendane sine med å hogge dei i bitar. Sana voks under regjeringstida hans, då han bygde Ghumdan-palasset, der han budde.
Himjarittane annekerte Sana frå Hamdan kring år 100 evt. Hashdi-stamma gjorde opprør mot dei og tok attende Sana kring 180 evt. Det var først i 275 evt. at Shammar Yahri'sh erobra Hadramout, Najran og Tihama, og slik samla Jemen and styrka Himjar-styret. Himjarittane forkasta polyteisme og slutta seg til ei konsensuell form for monoteisme kalla rahmanisme. I 354 evt. sendte den romerske keisaren Konstantius II ein ambassade leia av Theophilos indaren for å omvende himjarittane til kristendom. I følgje Philostorgius ytte dei lokale jødane motstand. Det er funne fleire inskripsjonar på hebraisk og sabeisk som hyllar det herredømet på jødiske vilkår for å ha hjelpt til med å gje makt til folket frå Israel.
I følgje islamsk tradisjon sette kong As'ad den perfekte i gang ein militæraksjon til støtte for jødane frå Yathrib. Inskripsjonar fortel om Abu Karib As'ad som leia ein militæraksjon til det sentrale Arabia, eller Najd, for å støtte vassallkongedømet Kindah mot lakhmidane. Det er ikkje funne direkte referansar til jødedom eller Yathrib under den lange regjeringstida hans. Abu Kariba døydde i 445 evt. etter ei regjeringstid på nesten 50 år. I 515 evt. vart Himjar stadig delt langs religiøse linjer og ein bitter konflikt mellom forskjellige fraksjonar bana veg for at aksumittane kunne gå i mellom. Den siste himjaritt-kongen Ma'adikarib Ya'fur fekk støtte frå Aksum mot sine jødiske rivalar. Ma'adikarib var kristen og sette i gang felttog mot lakhmidane sør i Irak, med støtte frå andre arabiske allierte av Bysants. Lakhmidane var ein skanse for Persia, som ikkje tolererte ein forkynnande religion som kristendom.
Etter Ma'adikarib Ya'fur døydde kring 521 evt., kom ein himjarittisk-jødisk krigsherre kalla Yousef Asar Yathar til makta. Ærestittelen hans Yathar tyder «å hemne». Jemenittiske kristne, med støtte frå Aksum og Bysants, forfølgde systematisk jødane og brende ned fleire synagogar over heile landet. Yousef hemna folket sitt på fælsleg vis. Han marsjerte mot byporten i Mocha tok livet av 14 000 og tok 11 000 til fange. Han slo så leir i Bab-el-Mandeb for å hindre hjelp frå Aksum. Samstundes sendte Yousef ein armé kommandert av ein annan jødisk krigsherre, Sharahil Yaqbul, til Najran. Sharahil fekk forsterkingar frå beduinar frå Kindah- og Madh'hij-stammene, og fjerna det kristne samfunnet i Najran. Yousef eller Dhu Nuwas (han med sidelokkene) som han er kjend i arabisk litteratur, meinte at kristne i Jemen var ei femte søyle. Kristne kjelder skildrar Dhu Nuwas (Yousef Asar) som ein jødisk fanatikar, medan islamske tradisjonar seier at han kasta 20 000 kristne i groper med brennande olje. Denne historia er derimot innhylla i segner. Dhu Nuwas etterlet seg to inskripsjonar, og ingen av dei referer til brennande groper. Bysants måtte handle eller miste all truverd som vernar av kristendomen i aust. Keisar Justinius I sendte eit brev til kongen av Aksum, Kaleb, og la press på han for å «angripe dei avskyelege hebrearane». Ein tredelt militærallianse med Bysants, Aksum og arabiske kristne klarte å slå Yousef kring 525–527 evt. og ein kristen vasallkonge vart sett inn på den himjarittiske trona.
Esimiphaios var ein lokal, kristen herre, som er nemnd i ein inskripsjon som hylla brenninga av det gamle sabeiske palasset i Marib for å byggje ei kyrkje i ruinane. Det vart bygd tre nye kyrkjer berre i Najran. Mange stammer anerkjendte ikkje makta til Esimiphaios. Esimiphaios vart avsatt i 531 av krigsherren Abraha, som nekta å forlate Jemen og erklærte seg sjølv ein sjølvstendig konge av Himjar. Keisar Justinian I sendte ein ambassade til Jemen. Han ønskte at dei offisielt kristne himjarittane skulle bruke makta si på stammer i det indre Arabia for å sette i gang militæroperasjonar mot Persia. Justinian I skjenka kongerangen til dei arabiske sjeikane i Kindah og Ghassan sentralt og nord i Arabia. Frå tidleg av prøvde romarane og austromarane å utvikle nære band til statane ved kysten av Raudehavet. Dei klarte å omvende Aksum og påverke kulturen deira. Resultatet med tanke på Jemen var heller skuffande.
Ein prins frå Kindah kalla Yazid bin Kabshat gjorde opprør mot Abraha og hans arabiske, kristne allierte. Det kom til våpenkvile så snart den store Marib-dammen slo sprekkar. Abraha døydde kring 555–565. Sasanidane annekterte Aden kring år 570. Under styret deira fekk det meste av Jemen stort sjølvstyre, utanom Aden og Sana. Denne tida markerte eit samanbrot for den gamle sørarabiske sivilisasjonen, sidan ein større del av landet var under fleire sjølvstendige klanar fram til islam kom til området i i år 630.
Islam og dei tre dynastia
Muhammed sendte syskenbarnet Ali til Sana og området rundt kring år 630. På den tida var Jemen den mest avanserte regionen i Arabia. Banu Hamdan-forbundet var av dei første som akspeterte islam. Muhammed sendte Muadh ibn Jabal til Al-Janad i dagens Taiz, og sendte brev til forskjellige stammeleiarar. Årsaka for dette var splittinga mellom stammene og fråværet av ein sterk sentral autoritet i Jemen på denne tida. Store stammer, inkludert Himjar, sendte delegasjonar til Medina under delegasjonsåret kring 630–631 evt. Fleire jemenittar aksepterte islam før 630, som Ammar ibn Yasir, Al-Ala'a Al-Hadrami, Miqdad ibn Aswad, Abu Musa Ashaari og Sharhabeel ibn Hasana. 'Abhala ibn Ka'ab Al-Ansi dreiv ut dei attverande persarane og hevda å vere ein profet av Rahman. Han vart myrda av ein jemenittar av persisk opphav kalla Fayruz al-Daylami. Kristne, som hovudsakleg budde i Najran i lag med jødar, gjekk med på å betale jizya, men somme jødar konverterte til islam, som Wahb ibn Munabbih og Ka'ab al-Ahbar.
Muhammad ibn Abdullah ibn Ziyad grunnla Ziyadid-dynastiet i Tihama kring 818. Staten strekte seg frå Haly (i dagens Saudi-Arabia) til Aden. Dei anerkjende nominelt Abbaside-kalifatet men styrte seg sjølv i røynda sjølvstendig frå hovudstaden sin i Zabid. Historia til dette dynastiet er uklår. Dei fekk aldri kontroll over høglandet og Hadramawt, og kontrollerte ikkje meir enn kyststripa av Jemen (Tihama) mot Raudehavet. Ein himjarittisk klan kalla yufiridane tok herredøme over høglandet frå Saada til Taiz, medan Hadramawt var ein skanse for Ibadi og avslo all truskap til abbasidane i Bagdad. På grunn av plasseringa, utvikla Ziyadid-dynastiet i Zabid eit særskild forhold til Abyssinia. Høvdingen over Dahlakøyane eksporterte slavar, rav og leopardhud til den dåverande herskaren av Jemen.
Den første zaidi-imamen Yahya ibn al-Husayn, kom til Jemen i 893. Han grunnla Zaidi-imamatet i 897. Han var ein religiøs prest og dommar som var invitert til Saada frå Medina for å mekle mellom stammene. Imam Yahya overtalte lokale stammer om å følgje læra hans. Sekta spreidde seg langsamt i høglandet, då stammene Hashid og Bakil, seinare kjend som tvillingvengjene til imamatet, aksepterte makta hans. Yahya tok makta i Saada og Najran. Han prøvde òg å ta Sana frå yufiridane i 901. men mislykka totalt. I 1904 invaderte qarmatarane Sana. Yufiride-emiren As'ad ibn Ibrahim trekte seg attende til Al-Jawf, og mellom 904 og 913, vart Sana erobra ikkje mindre enn 20 gonger av qarmatarane og yufiridane. As'ad ibn Ibrahim tok attende Sana i 915. Landet var i opprør då Sana vart ei slagmark for dei tre dynastia og sjølvstendige stammer.
Yufiride-emiren Abdullah ibn Qahtan gjekk til åtak og sette Zabid i brann i 989, og svekka Ziyadid-dynastiet kraftig. Ziyadide-monarkane tapte i røynda all makt etter 989, eller til og med før det. Samstundes heldt ei rekkje slavar makta i Zabid og heldt fram å styre med namnet til herrane sin, før dei oppretta sitt eige dynasti kring 1022 eller 1050 i følgje forskjellige kjelder. Sjølv om dei var anerkjend av Abbasidekalifatet i Bagdad, herska dei ikkje over meir enn Zabid og fire distrikt nord for byen. Då det Ismailsksjiamuslimske Sulayhid-dynastiet voks seg mektige i det jemenittiske høglandet, vart historia deira redusert til ei rekkje intrigar.
Sulayhid-dynastiet
Sulayhid-dynastiet vart grunnlagd i dei nordlege høglanda kring 1040. På den tida var Jemen styrt av forskjellige lokale dynasti. I 1060 erobra Ali ibn Muhammed Al-Sulayhi Zabid og tok livet av herskaren der, Al-Najah, som grunnla Najahid-dynastiet. Sønene hans vart tvungen på flukt til Dahlak. Hadramawt fall til sulayhidane etter dei erobra Aden i 1162. I 1063 hadde Ali lagt under seg Stor-Jemen. Han marsjerte så mot Hejaz og okkuperte Mekka. Ali var gift med Asma bint Shihab, som styrte Jemen med ektemannen sin. Khutbaen under fredagsbønene vart kunngjort i hennar og ektemannen sitt namn. Ingen andre arabiske kvinner har hatt denne æra sidan islam oppstod.
Ali al-Sulayhi vart drepen av sønene til Najah på veg til Mekka i 1084. Sonen hans Ahmed Al-Mukarram leia ein hær til Zabid og tok livet av 8 000 av innbyggjarane. Han sette seinare inn zurayidane til å styre Aden. Al-Mukarram, som var lam i andletet etter krigsskadar, trekte seg attende i 1087 og gav makta til kona Arwa al-Sulayhi. Dronning Arwa flytta setet til Sulayhid-dynastiet frå Sana til Jibla, ein liten by sentralt i Jemen nær Ibb. Jibla låg strategisk nær rikdomskjelda til Sulayhid-dynastiet, jordbruksområdet i det sentrale høglandet. Det var òg lett å nå dei sørlege områda av landet, særleg Aden. Ho sendte ismailiske missjonærar til India, der eit større ismailisk samfunn framleis eksisterer i dag. Arwa fortsette å styre trygt til ho døydde i 1138.
Arwa al-Sulayhi vert framleis hugsa som ein mektig og høgt akta herskar, slik det står nemnt i jemenittiske historiografi, litteratur og folkesegner, der ho vert omtalt som  Balqis al-sughra , som tyder «den yngre dronninga av Sheba». Sjølv om sulayhidane var ismailske, prøvde dei aldri å tvinge trua si på ålmenta. Kort tid etter Arwa døydde, vart landet delt inn i fem konkurrerande smådynasti langs religiøse linjer. Ajjubidedynastiet kasta Fatimide-kalifatet i Egypt. Eit par år etter dei kom til makta, sendte Saladin bror sin Turan Shah for å erobre Jemen i 1174.
Ajjubidane
Turan Shah erobra Zabid frå mahdidane i mai 1174, og marsjerte så mot Aden i juni og erobra byen frå zurayidane. Hamdanidesultanane i Sana ytte motstand mot ajjubidane i 1175 og det var først i 1189 at ajjubidane klarte å sikre Sana for godt. Ajjubidestyret var stabilt i sørlege og sentrale Jemen, der dei klarte å eliminere ministatane i regionen, medan ismailske og zaidi-stammer heldt ut i fleire festningar. Ajjubidane klarte ikkje å ta skansen til Zaydi nord i Jemen. I 1191, gjorde zaydiane i Shibam Kawkaban opprør og tok livet av 700 ajjubidesoldatar. Imamen Abdullah bin Hamza erklærte imamatet i 1197 og kjempa mot al-Mu'izz Ismail, ajjubidesultanen av Jemen. Imam Abdullah vart først slått, men klarte så å erobre Sana og Dhamar i 1198 al-Mu'izz Ismail vart myrda i 1202 Abdullah bin Hamza fortsette kampen mot ajjubidane fram til han døydde i 1217. Etter han forsvann, vart Zaidi-samfunnet delt mellom to rivaliserande imamar. Zaydiane vart spreidde og det vart signert ein våpenkvile med ajjubidane i 1219. Ajjubidehæren vart slått i Dhamar i 1226. Ajjubide-sultanen Mas'ud Yusuf drog til Mekka i 1228 og kom aldri attende. Andre kjelder hevdar at han vart tvungen til å dra til Egypt i staden i 1123.
Rasulid-dynastiet
Rasulid-dynastiet vart oppretta i 1229 av Umar ibn Rasul. Umar ibn Rasul vart utpeikt som viseguvernør av ajjubidane i 1223. Då den siste ajjubideherskaren forlet Jemen i 1229, vart Umar verande i landet som fungerande leiar. Han erklærte seg så sjølvstendig konge med å ta tittleen al-Malik Al-Mansur (kongen assistert av Allah). Umar grunnla Rasulid-dynastiet på eit solid grunnlag og territoriet hans omfatta området frå Dhofar til Mekka Umar etablerte seg først ved Zabid, før han flytta til fjella i innlandet, og tok det viktige høglandssenteret Sana. Men Rasulid-hovudstadane var Zabid og Taiz. Han vart myrda av nevøen sin i 1249. Sonen til Omar, Yousef, slo fraksjonen leia av mordarane til faren og slo ned fleire motåtak av av Zaydi-imamane som framleis heldt til i dei nordlege høglanda. Det var hovudsakleg på grunn av sigrane han fekk over rivalane at han tok ærestittelen al-Muzaffar (den sigrande). Etter Bagdad fall til mongolane i 1258, tok al-Muzaffar Yusuf I tittelen kalif. Han valde byen Taiz som den politiske hovudstaden i kongedømet på grunn av den strategiske plasseringa og nærleiken til Aden. al-Muzaffar Yusuf I døydde i 1296 etter å ha regjert i 47 år. Då meldinga om at han var død nådde Zaydi-imamen Al-Mutawakkil al-Mutahhar bin Yahya sa han: "Den største kongen av Jemen, Muawiyah av si tid, er død. Pennen hans brukte å knuse lansane våre og sverda våre i bitar"
Rasulid-staten opprettheldt handelssambanda til Jemen med India og Det fjerne austen. Dei nytte godt av mellomhandelen ved Raudehavet via Aden og Zabid. Økonomien voks òg på grunn av utvikling innan jordbruket, sett i verk av kongane, som fremja massiv oppdyrking av palmer. Det var på denne tida at kaffi vart ein lukrativ avling i Jemen. Rasulid-kongane hadde stor støtte hos folket i Tihama og Sør-Jemen, medan dei måtte kjøpe lojaliteten til dei nordlege stammene i landet. Rasulid-sultanane bygde mange madrasaer for å forsterke shafi'i-andsretninga som framleis er den dominerande retninga innan rettslære blant jemenittane i dag. Under styret deira vart Taiz og Zabid store internasjonale senter for islamsk lære. Kongans sjølv var lærde menn som ikkje berre hadde viktige bibliotek, men som skreiv avhandlingar om mange tema, frå astrologi og medisin til jordbruk og genealogi.
Dynastiet vert rekna som den største innfødde, jemenittiske staten sidan det førislamske Himjar fall. Dei var av tyrkisk avstamming, men hevda å vere av eldgammalt jemenittisk opphav for å rettferdiggjere herredømet sitt. Rsaulidane var ikkje det første dynastiet som skapte fiktive genealogiar for politiske årsaker, og det var heller ikkje uvanleg å gjere dette i stammene i Arabia. Med å hevde at dei avstamma frå ei solid jemenittisk stamme, førte rasuildane Jemen til ein kjensle av samhøyr i eit elles kaotisk, regionalt miljø. Dei hadde eit vanskeleg forhold til mamelukkane i Egypt fordi mamelukkane rekna dei som ein vasallstat. Dei konkurrerte om Hejaz og retten til å forsyne kiswa ved Ka'aba i Mekka. Dynastiet vart i aukande grad truga av misnøgde familiemedlemmar i samband med arverekkefølgja, i tillegg til periodiske stammeopprør, og dei var bunden opp i ein utmattingskring med Zaydi-imamane i dei nordlege høglanda. Dei siste tolv åra av rasulide-styret vart landet riven mellom fleire utfordrarar til kongedømet. Svekkinga av rasulidane gav Banu Taher-klanen høve til å ta over og bli dei nye herskarane i Jemen i 1454.
Tahiride-dynastiet
Tahiridane var ein lokal klan basert i Rada'a. Dei var ikkje like mektige som føregangarane sine, men var flinke til å byggje. Dei bygde skular, moskear, og vatningskanalar, i tillegg til cisterner og bruer i Zabid og Aden, Rada'a og Juban. Det mest kjende monumentet deira er Amiriya Madrasa i Rada', som var bygd i 1504. Tahiridane var for svake til å tøyle Zayde-imamane eller forsvare seg sjølv mot utanlandske åtak. Mamelukkane prøvde å knytte Jemen til Egypt og portugisarane leia av Afonso de Albuquerque, okkuperte Socotra og utførte eit mislukka åtak mot Aden i 1513. Portugisarane utgjorde ein trugsel mot den indiske handelen over hav, og mamelukkane sendte derfor ein hær kommandert av Hussein Al-Kurdi for å kjempe mot inntrengjarane. Mamelukk-sultanen i Egypt segla til Zabid i 1515 og byrja diplomatiske forhandlingar med tahiride-sultanen 'Amir bin Abdulwahab for pengar som dei trong til jihad mot portugisarane. I staden for å konfrontere portugisarane, gjekk mamelukkane i land på kysten av Jemen og byrja å plage innbyggjarane i Tihama for dei forsyningane dei trengde. Dei forstod då kor rike tahiridane var og valde å erobre det. Mamelukkane fekk støtte frå styrkar som var lojale til Zayde-imamen Al-Mutawakkil Yahya Sharaf ad-Din, og erobra heile riket til tahiridane, men klarte ikkje å ta Aden i 1517. Sigeren til mamelukkane vart kortvarig. Det osmanske riket erobra Egypt og hengde den siste mamelukk-sultanen i Kairo. Det var ikkje før i 1538 at osmanarane valde å erobre Jemen. Zayd-stammene i høglandet steig fram som nasjonalheltar med å yte hard motstand mot den tyrkiske okkupasjonen.
Zaydiane og osmanarane
Osmanarane hadde to grunnleggande interesser å trygge i Jemen. Dei islamske heilage byane Mekka og Medina og handelsrutene med India med krydder og tekstilar, var begge truga og sistnemdne i stor grad stoppa då portugisarane kom til Indiahavet og Raudehavet tidleg på 1500-talet. Hadım Suleiman Pasha, den osmanske guvernøren i Egypt, fekk ordre om å kommandere ein flåte på 90 skip for å erobre Jemen. Landet var stadig i anarki og strid og Hadım Suleiman Pasha skildra det: "Jemen er eit land utan herre, ein tom provins. Det burde ikkje berre vere mogeleg, men enkelt å erobre, og bør erobrast. Det vil bli meister over India og kvart år sende mykje gull og juvelar til Konstantinopel."
Imam al-Mutawakkil Yahya Sharaf ad-Din styrte over dei nordlege høglanda, inkludert Sana, medan Aden vart styrt av den siste tahiride-sultanen 'Amir ibn Dauod. Hadım Suleiman Pasha storma Aden i 1538, tok livet av herskaren og strekte området til osmanarane til å omfatte Zabid i 1539 og til slutt heile Tihama. Zabid vart det administrative hovudkvarteret i Jemen eyalet. Dei osmanske guvernørane hadde ikkje mykje kontroll over høglanda og styrte hovudsakleg over dei sørlege kystområda, særleg rundt Zabid, Mocha og Aden. Av 80 000 soldatar som vart sende til Jemen frå Egypt mellom 1539 – 1547, overlevde berre 7 000. Den osmanske hovudbokhaldaren i Egypt skreiv: "Me har ikkje sett noko støyperi som Jemen for soldatane våre. Kvar gong me har sendt ein styrke dit, har han smelta bort som salt i vatn."
Osmanarane sendte nok ein styrke til Zabid i 1547, medan imam al-Mutawakkil Yahya Sharaf ad-Din regjerte over høglanda sjølvstendig. Imam al-Mutawakkil Yahya valde sonen sin Ali til å ta over etter han, men dette gjorde den andre sonen al-Mutahhar ibn Yahya rasande. Al-Mutahhar var vanfør og derfor ikkje kvalifisert til å bli imam. Han bad Oais Pasha, den osmanske koloniguvernøren i Zabid, om å angripe faren. Og dei osmanske soldatane med støtte frå stammestyrkar som var lojale til imam al-Mutahhar, storma Taiz og marsjerte nordover mot Sana i august 1547. Tyrkarane gjorde offisielt imam al-Mutahhar til ein sanjak-bey med herredøme over 'Amran. Imam al-Mutahhar myrda den osmanske koloniguvernøren og erobra attende Sana, men osmanarane leia av Özdemir Pasha, tvang al-Mutahhar attende til festninga si i Thula. Özdemir Pasha sette effektivt Jemen under osmansk styre mellom 1552 og 1560 og oppretta garnisonar i dei største byane. Han bygde nye festningsverk og sikra hovudvegane. Özdemir døydde i Sana i 1561 og vart etterfølgd av Mahmud Pasha.
Mahmud Pasha vart skildra av andre osmanske embetsmenn som korrupt og skruppellaus, og han brukte makta si til å ta over ei rekkje borger som høyrte til dei tidlegare rasulide-kongane. Mahmud Pasha tok livet av ein sunni-lærd frå Ibb. Den osmanske historikaren hevda at denne hendinga vart feira i det sjiamuslimske Zayd-samfunnet i dei nordlege høglanda. Han ignorerte den delikate maktbalansen i Jemen med å handle taktlaust, framandgjere forskjellige grupper innafor det jemenittiske samfunnet, og fekk dei til å legge rivaliseringa si til side og samle seg mot tyrkarane. Mahmud Pasha vart avsett av Ridvan Pasha i 1564. I 1565 var Jemen delt i to provinsar: høglanda, som var kommandert av Ridvan Pasha og Tihama under Murad Pasha. Imam al-Mutahhar sette i gang ein propagandakampanje der han hevda å vere i kontakt med profeten Muhammed i ein draum som rådde han til å føre jihad mot osmanarane. Al-Mutahhar leia stammene i erobringa av Sana frå Ridvan Pasha i 1567. Då Murad prøvde å hjelpe Sana] gjekk stammefolka frå høglandet til eit bakhaldsåtak på styrken hans og drap alle saman. Det vart utkjempa over 80 slag, og det siste avgjerande møtet fann stad i Dhamar kring 1568 då Murad Pasha vart halshogd og hovudet sendt til al-Mutahhar i Sana. I 1568 hadde tyrkarane berre kontroll over Zabid.
Lala Kara Mustafa Pasha, den osmanske guvernøren i Syria, fekk ordre av Selim II om å slå ned dei jemenittiske opprørarane, men den tyrkiske hæren i Egypt var motvillig mot å dra til Jemen. Mustafa Pasha sendte eit brev med to tyrkiske shawishar i håp om å overtyde al-Mutahhar til å unnskulde seg og sei at han ikkje fremja kampar mot den osmanske hæren, og hevde at ignorante arabarar i følgje tyrkarane, handla på eiga hand. Imam al-Mutahhar nekta tilbodet til osmanarane. Då Mustafa Pasha sendte ein styrke kommandert av Uthman Pasha, vart dei slått med store tap. Sultan Selim II var rasande over at Mustafa nølte med å dra til Jemen, og avretta fleire sanjak-beyar i Egypt og gav Sinan Pasha ordre om å leie heile den tyrkiske hæren i Egypt for å gjenerobre Jemen. Sinan Pasha vare in markant osmansk general av albansk opphav. Han gjenerobra Aden, Taiz, Ibb og kringsette Shibam Kawkaban i 1570 for sju månader, og kringsetjinga enda først då ein kom til ein våpenkvile.. Imam al-Mutahhar vart pressa attende, men vart ikkje fullstendig overvunne. Etter al-Mutahhar døydde i 1572, var ikkje Zaydi-samfunnet lenger samla under ein imam. Tyrkarane utnytta dette og erobra Sana, Sa'dah og Najran i 1583. Imam al-Nasir Hassan vart arrestert i 1585 og sendt i eksil til Konstantinopel, og dermed enda det jemenittiske opprøret.
Zaydi-stamma i dei nordlege høglanda, særleg i Hashid og Bakil, var alltid ei torn i sidan på tyrkarane i heile Arabia. Osmanarane rettferdiggjorde nærværet sitt i Jemen som ein trium for islam, og skulda zaydiane for å vere vantru. Hassan Pasha vart guvernør i Jemen og nytte ein relativt fredfull periode frå 1585 til 1597. Elevar av al-Mansur al-Qasim føreslo at han skulle gjere krav på imamatet og kjempe mot tyrkarane, men han avslo først. Då Hanafi-skulen innan rettslære vart innført på kostnad av Zaydi-islam vart al-Mansur al-Qasim rasande. Han kunngjorde imamatet i septemeber 1597, same året som osmanarane innvigde al-Bakiriyya-moskeen. I 1608 tok imam al-Mansur (den sigrande) attende kontrollen over høglanda og signerte ein våpenkvile for dei neste ti åra med osmanarane. Imam al-Mansur al-Qasim døydde i 1620. Sonen hans Al-Mu'ayyad Muhammad overtok og stadfesta våpenkvilen med osmanarane. I 1627 tapte osmanarane Aden og Lahej. 'Abdin Pasha fekk ordre om å stoppe opprørarane, men mislukkast og måtte trekkje seg attende til Mocha. Al-Mu'ayyad Muhammad dreiv ut osmanarane frå Sana i 1628, og osmanarane hadde berre Zabid og Mocha att. Al-Mu'ayyad Muhammad erobra Zabid i 1634 og let osmanarane forlate Mocha i fred. Årsaka bak suksessen til Al-Mu'ayyad Muhammad var at stamma hadde fått tak i skytevåpen og at samhaldet bak han var stort.
I 1632 sendte Al-Mu'ayyad Muhammad ein styrke på 1000 mann for å erobre Mekka. Armeen gjekk inn i byen i triumf og tok livet av guvernøren. Osmanarane var ikkje klare for å tape Mekka etter Jemen, så dei sendte ein hær frå Egypt for å kjempe mot jemenittane. Den jemenittske armeen såg at den tyrkiske var alt for stor til å slå, og trekte seg attende til ein dal utafor Mekka. Osmanske soldatar gjekk til åtak mot jemenittane med å gøyme seg ved brunnane dei henta vatn frå. Planen vart ein suksess og over 200 jemenittar omkom, hovudsakleg av tørste. Stammefolka gav seg til slutt og vendte attende til Jemen. Al-Mu'ayyad Muhammad døydde i 1644. Han vart etterfølgt av Al-Mutawakkil Isma'il, ein annan son av al-Mansur al-Qasim, eom erobra heile Jemen, frå Asir i nord til Dhofar i aust. Under regjeringstida hans og etterfølgjaren Al-Mahdi Ahmad (1676–1681), innførte imamatet somme av dei strengste diskrimineringslovene (ghiyar) mot jødar i Jemen, og det enda med at alle jødar vart drivne bort til ein varm og tørr region på kystsletta Tihama. Qasimid-staten var den sterkaste Zayde-staten som eksisterte.
I denne tida var Jemen den einaste kaffiprodusenten i verda. Landet oppretta diplomatiske forhold til Safavidedynastiet i Persia, osmanarane i Hejaz, Mughalriket i India og Etiopia. Fasilides av Etiopia sendte tre diplomatiske sendebod til Jemen, men forholdet utvikla seg ikkje til den politiske alliansen som Fasilides hadde håpa på, på grunn av mektige føydalistar som kom til makta i landet hans. Første halvdelen av 1700talet braut europearane monopolet til Jemen på kaffi med å smugle ut kaffitre og dyrke dei i sine eigne koloniar i Austindia, Aust-Afrika, Vestindia og Latin-Amerika. Imammatet følgde ikkje ein samanhengande mekanisme for tronfølgje, og familiekranglar og stridar mellom stammene førte til ein politisk nedgang for Qasimi-dynastiet på 1700-talet. I 1728 eller 1731 erklærte leiaren for Lahej seg som sjølvstendig sultan og utfordra Qasimid-dynastiet og erobra Aden. Slik vart sultanatet Lahej grunnlagd. Den aukande makta til den glødande islamistiske wahhabi-rørsla på Den arabiske halvøya kosta Zaidi-staten kystområda sine etter 1803. Imamen klarte å ta dei attende for ei stund i 1818, men ei ny innblanding frå den osmanske statthaldaren i Egypt i 1833 tok igjen kysten frå herskarane i Sana. Etter 1835 skifta imamatet ofte hender og somme av imamane vart myrda. Etter 1849 glei Zaidi inn i eit kaos som varte i fleire tiår.
Storbritannia og dei ni regionane
Britane såg etter eit koldepot for dampbåtrutene til India. Ein brukte 700 tonn med kol på ei rundreise frå Suez til Bombay. East India Company valde Aden. Det britiske imperiet prøvde å kome til ei semje med Zaydi-imamen i Sana om få eit fotfeste i Mocha, men då dei ikkje klarte å sikre stillinga si, fekk dei ein liknande avtale med sultanen i Lahej, som gjorde at dei fekk ei stilling i Aden. Ei hending gjekk i britisk favør då eit britisk seglskip som passerte Aden sokk og arabiske stammefolk borda båten og plyndra innhaldet. Styret i Britisk India sendte eit krigsskip kommandert av kaptein Stafford Bettesworth Haines for å ta hemn.
Haines bombarderte Aden frå krigsskipet sitt i januar 1839. Herskaren i Lahej, som var i Aden på den tida, gav vaktene sine ordre om å forsvare hamna, men den britiske styrken vart for mektig. Britane klarte å okkupere Aden og vart samde om å kompensere sultanen med ein årleg betaling på 6000 riyalar. Britane kasta ut sultanen av Lahej frå Aden og tvang han til å akseptere «vernet» deira. I november 1839 prøvde 5000 stammefolk å ta attende byen, men vart drivne attende og 200 mista livet. Britane forstod at velstanden til Aden var avhengig av forholdet til nabostammene, som kravde at forholdet kvilte på strenge og tilfredsstillande grunnlag.
Dei britiske styresmaktene inngjekk ein avtale for «vern og venskap» med ni stammer kring Aden, der dei fekk vere sjølvstendig frå britane så lenge dei ikkje inngjekk avtalar med utlendingar (ikkje-arabiske kolonimakter). Aden vart erklært ein frisone i 1850. Med emigrantar frå India, Aust-Afrika og Søraust-Asia, voks Aden til ein «verdsby». I 1850, var det berre 980 arabarar registrerte som opphavlege innbyggjarar i byen. Det engelske nærværet i Aden sette dei opp mot osmanarane. Tyrkarane sa tydeleg frå til britane at dei hadde suvereniteten over heile Arabia, inkludert Jemen som etterkomar av Muhammed og leiaren for det universelle kalifatet.
Osmansk tilbakekomst
Osmanarane lærte frå tidlegare erfaringar og arbeidde for å svekke makta til dei lokale herrane i høglandet. Dei prøvde til og med å sekularisere det jemenittiske samfunnet, medan jemenittiske jødar kom til å oppfatte seg sjølv i eit jemenittisk-nasjonalistisk lys. Osmanarane blidgjorde stammene med å tilgje dei opprørske høvdingane og gje dei administrative stillingar. Dei innførte ei rekkje reformer for å forsterke den økonomiske velferda i landet. På den andre sida var det omfattande korrupsjon i det osmanske styret i Jemen. Dette kom mellom anna av at dei verste embetsmennene vart utpeikte til stillingane, fordi dei fleste av dei prøvde å unngå teneste i Jemen. Osmanarane hadde for no fått kontroll over høglandet. Dei såkalla Tanzimat-reformene vart rekna som kjetterske av Zaydi-stammene. I 1876 gjorde Hashid- og Bakil-stammene opprør mot osmanarane, og tyrkarane stoppa dei med å gje dei gåver.
Stammehøvdingane var vanskeleg å blidgjere og det vart ein endelaus sirkel av vald som hindra osmanarane i å lage fred i landet. Ahmed Izzet Pasha føreslo at den osmanske hæren skulle evakuere høglanda og halde seg til Tihama og ikkje vere unødvendig tynga av alltid å måtte drive militæroperasjonar mot Zaydi-stammene. Lynåtaka til dei nordlege stammefolka sleit på det osmanske militæret. Dei var i mot den tyrkiske Tanzimat og trassa alle forsøk på å innføre eit sentralt styre over dei. Dei nordlege stammene samla seg under huset Hamidaddin i 1890. Imam Yahya Hamidaddin leia eit opprør mot tyrkarane i 1904. Opprøra mellom 1904 og 1911 var særleg øydeleggande for osmanarane, og kosta dei så mykje som 10 000 soldatar og 500 000 pund i året. Osmanarane signerte ein avtale med imam Yahya Hamidaddin i 1911. Imam Yahya vart i følgje avtalen anerkjend som ein sjølvstendig leiar for Zaydi-høglanda i nord. Osmanarane fortsette å styre Shafi'i-områda i det sentrale sør fram til dei forsvann i 1918.
Kongedømet Jemen
Imam Yahya hamid ed-Din al-Mutawakkil styrte dei nordlege høglanda sjølvstendig frå 1911. Etter osmanarane forsvann i 1918, prøve han å erobre attende landaområda til Qasimide-ætta si. Han drøymde om eit Stor-Jemen som strekte seg frå Asir til Dhofar. Desse planane førte han i konflikt med dei faktiske herskarane i desse områda, nemleg idrsidane, Ibn Saud og det britiske styret i Aden. Zaydi-imamen anerkjende ikkje den engelsk-osmanske grenseavtalen frå 1905 på bakgrunn av at han vart inngått av to utanlandske statar som okkuperte Jemen. Grenseavtalen delte Jemen i eit «nord» og eit «sør». I 1915 signerte britane ein avtale med idrsidane som garanterte dei tryggleik og sjølvstende om dei ville kjempe mot tyrkarane. I 1919 flytta imam Yahya hamid ed-Din sørover for å «frigjere» dei ni britiske protektorata. Britane svart med å raskt flytte mot Tihama og okkupere al-Hudaydah. Så gav dei området til sine allierte i Idrisi. Imam Yahya gjekk til åtak på dei sørlege protektorata igjen i 1922. Britane bombarderte stammestyrkane til Yahya med fly, noko stammene ikkje hadde noko effektivt forsvar mot.
I 1925 erobra imam Yahya al-Hudaydah frå idrsidane. Han følgde etter og gjekk til åtak på idrsidane fram til Asir om under imam-styrkane sin kontroll, og tvang idrisidane til å be om ein avtale slik at dei kunne styre regionen under imamen. Imam Yahya avslo tilbodet fordi idrisidane var av marokkansk ætt. I følgje imam Yahya, var idrisidane, i lag med britane, berre inntrengjarar som måtte drivast ut av Jemen permanent. I 1927 var styrkane til imam Yahya 50 km unna Aden, Taiz og Ibb og vart bombardert av britane i fem dagar, og imamen måtte trekkje seg attende. Ein liten styrke beduinar frå Madh'hij-forbundet Marib, gjekk til åtak på Shabwah men vart bomba av britane og måtte trekkje seg attende.
Det italienske imperiet var dei første til å anerkjenne imam Yahya som konge av Jemen i 1926. Dette skapte stor uro hos britane, som tolka det som ei anerkjenning av krav til imam Yahya over Stor-Jemen, som omfatta Aden-protektoratet og Asir. Idrisiane vendte seg til Ibn Saud og bad om vern frå Yahya hamid ed-Din. Men i 1932 braut idrisarane avtalen sin med Ibn Saud og vendte attende til imam Yahya for å hjelpe han mot Ibn Saud sjølv. Han hadde byrja å avvikle makta deira og uttrykte ønske om å annektere desse områda inn sitt eige saudiarabiske rike. Imam Yahya kravde å få alle dei idrisiske områda. Same året flykta ei gruppe liberale frå Hejaz til Jemen og planla å utvise Ib Saud frå det tidlegare hasjemittiske Kongedømet Hejaz som var erobra av saudiarabarar sju år tidlegare. Ibn Saud bad Storbritannia om støtte. Dei britiske styresmaktene sendte våpen og fly. Britane var redde for at dei økonomiske vanskane til Ibn Saud skulle føre til at Det italienske imperiet kom til støtte. Ibn Saud slo ned på eit opprør i Asir i 1933, og idrsidane flykta så til Sana. Forhandlingar mellom imam Yahya Hamid ed-Din og Ibn Saud kom ingen veg. Etter ein militær konfrontasjon, annonserte Saud våpenkvile i mai 1934. Imam Yahya gjekk med på å frigje saudiarabiske gislar og overgje idrisarane til saudiarabarane. Imam Yahya avstod dei tre provinsane Najran, Asir og Jazan for 20 år. og signerte ein avtale med britane i 1934. Imamen aksepterte det britiske styret over Aden-protektoratet for 40 år. Av frykt for Hudaydah, gjekk Yahya med på desse krava. I følgje Bernard Reich, professor i statsvitskap og utanrikspolitikk ved George Washington University, kunne Yahya ha gjort det betre med å omorganisere Zaydi-stammene i dei nordlege høglanda, slik føregangarane hans gjorde mot tyrkiske og britiske inntrengjarar, og gjere dei kapra landområda til nok ein gravplass.
Kolonien Aden
Sidan 1890 flytta hudnrevis av jemenittar frå Hajz, Al-Baetha og Taiz til Aden for å arbeide i hamna og som arbeidarar. Dette auka folketalet i byen, som hadde vore mest busett av utlendingar etter Aden vart frisone, slik at han igjen vart ein hovudsakleg arabisk by. Under andre verdskrigen var det økonomisk vekst i Aden og han vart den nest travlaste hamna i verda etter New York. Etter fagforeiningane kom til såg ein eit tydeleg skilje mellom sektorar av arbeidarar og dei første teikna på motstand til okkupasjonen byrja i 1943. Muhammed Ali Luqman grunnla den første arabiske klubben og den første arabiske skulen i Aden og var den første som arbeidde mot ei fagforeining.
Kolonien Aden var delt inn i ein austleg koloni og ein vestleg koloni, som vidare var delt inn i 23 sultanat og emirat og forskjellige sjølvstendige stammer som ikkje hadde noko forhold til sultanata. Avtalen mellom sultanata og Storbritannia innebar at britane tok seg av tryggleiken og hadde fullstendig kontroll over utanrikspolitiske saker. Sultanatet Lahej var det einaste der sultanen vart kalla «hans høgvørde». Føderasjonen Sør-Arabia vartskapt av britane for å motverke arabisk nasjonalisme med å gje meir fridom til herskarane i nasjonane.
Den nordjemenittiske borgarkrigen inspirerte mange i sør til å gjere opprør mot det britiske styret. Nasjonal frigjeringsfront (NLO) frå Jemen varat danna og leia av Qahtan Muhammed Al-Shaabi. NLO håpte å øydeleggje alle sultanata og til slutt samle alle med Den arabiske republikken Jemen. Mest støtte for NLO kom frå Radfan og Yafa, så britane sette i verk Operasjon Nutcracker, der Radfan vart sett i brann i januar 1964.
To statar
Arabisk nasjonalisme oppstod i somme krinsar som var i mot mangelen på moderniseringsforsøk i Mutawakkilitt-monarkiet. Dette vart tydeleg då imam Ahmad bin Yahya døydde i 1962. Han vart etterfølgd av sonen sin, men offiserar i hæren prøvde å ta over makta, og utløyste den nordjemenittiske borgarkrigen. Hamidaddin-rojalistane fekk støtte av Saudi-Arabia, Storbritannia og Jordan (hovudsakleg våpen og økonomisk støtte, men òg med små militærstyrkar), medan republikanarane fekk støtte av Egypt. Egypt gav republikanarane våpen og økonomisk støtte,m en sendte òg ein stor militærstyrke som deltok i kampane. Israel gav våpen i skjul til rojalistane for å halde egyptarane opptekne i Jemen, og gjere det mindre truleg at Nasser gjekk inn i ein konflikt på Sinai. Etter seks år med borgarkrig, sigra republikanarane (februar 198) og danna Den arabiske republikken Jemen.
Forholda mellom dei to jemenittiske statane svinga mellom fredfullt og fiendskap. Sør-Jemen var støtta av Austblokka. Nord-Jemen klarte ikkje å få den same støtta noko stad. I 1972 utkjempa dei to statane ein krig. Krigen vart løyst med ein våpenkvile og forhandlingar med Den arabiske ligaen som meklar, der det vart erklært at ei samling av dei to statane kom til å skje ein gong. I 1978 vart Ali Abdallah Saleh president for Den arabiske republikken Jemen. Etter krigen klaga Nord-Jemen over at Sør-Jemen fekk støtte frå utlandet. Dette omfatta Saudi-Arabia.
I 1986 vart tusenvis drepne i den sørjemenittiske borgarkrigen. President Ali Nasser Muhammad flykta nordover og vart seinare dømd til døden for landssvik..
Samlinga og borgarkrig
I 1990 kom dei to styresmaktene til full semje og dei to landa vart slått saman til Jemen den 22. mai 1990 med Saleh som president. Presidenten i Sør-Jemen, Ali Salim al-Beidh, vart visepresident. Eit samla parlament vart oppretta og ein vart samd om ei grunnlov. I parlamentsvalet i 1993, det første etter samlinga, vann Den allmenne folkekongressen 122 av 301 sete.
Etter invasjonen i Kuwait i 1990, var presidenten i Jemen mot militærinnbalnding frå ikkje-arabiske statar. Som medlem av Tryggingsrådet for 1990 og 1991, avstod Jemen frå ei rekkje SN-resolusjonar som omhandla Irak og Kuwait og stemnde mot «bruk av makt-resolusjonen». Stemma gjorde USA rasande. Saudi-Arabia kasta ut 800 000 jemenittar i 1990 og 1991 for å straffe Jemen for motstanden deira mot krigen.
Det vart signert ein avtale mellom dei nordlege og sørlege leiarane i Amman i Jordan den 20. februar 1994, men dette stoppa ikkje borgarkrigen. Under desse kampane, samla både dei nordlege og sørlege armeane (som aldri var blitt slått saman) seg langs dei respektive grensene sine. The Mai – July den jemenittiske borgarkrigen i mai-juli 1994 førte til tap for den sørlege armeen og mange frå Det jemenittiske sosialistpartiet og andre sørstatsfolk flykta i eksil. Saudi-Arabia gav aktivt støtte til dei sørlege områda under borgarkrigen.
Dagens Jemen
I 2005 vart minst 36 menneske drepen i kampar mellom politiet og demonstrantar over stigande drivstoffprisar.
I presidentvalet den 20. september 2006, vann Saleh med 77,2 % av stemmene. Hovudrivalen hans, Faisal bin Shamlan, fekk 21,8 %. Saleh starta ein ny presidentperiode den 27. september.
Ein sjølvmordsbombar tok livet av åtte spanske turistar og to jemenittar i provinsen Marib i juli 2007. Det var ei rekkje bombeåtak mot politiet, embetsmenn, diplomatar, utanlandske forretningsfolk og turistar i 2008. Bilbomber utafor den amerikanske ambassaden i Sana tok livet av 18 menneske, inkludert seks av angriparane i september 2008. Under eit opposisjonsmøte i 2008 Sana vart eit krav om valreformer møtt med skyting frå politiet.
Al Qaida
I januar 2009 vart dei saudiarabiske og jemenittiske greinene av al-Qaida slått saman til Al-Qaida på Den arabiske halvøya (AQAP). Al Qaida på Den arabiske halvøya er basert i Jemen, og mange av medlemmane var saudiarabarar som kom frå Guantanamo Bay. Saleh sleppte fri 176 al-Qaida-mistenkte etter god oppførsel, men terroristaktivitetane heldt fram.
Den jemenittiske hæren gjekk til nye åtak mot sjia-opprørarar i 2009, assistert av saudiarabiske styrkar. Titusenvis av folk vart forflytta i kampane. Ein ny våpenkvile kom til i februar 2010. Mot slutten avåret hevda Jemen at 3 000 soldatar var drepne i nye kampar. Sjia-opprørarane skulda Saudi-Arabia om å støtte salafi-grupper for å undertrykke zaidismen i Jemen.
Somme meldingar har indikert at amerikanske krigsfly, etter ordre frå presidenten Barack Obama, avfyrte kryssarmissil mot det embetsfolk i Washington hevda var treningsleirar for Al Qaida i provinsane Sana og Abyan den 17. desember 2009. I staden for Al-Qaida, vart ein landsby råka og 55 sivile mista livet. Leiarar i Jemen sa at åtaket tok livet av 60 sivile, 28 av dei barn. Eit anna luftåtak vart gjennomført den 24. desember.
Amerikanarane utførte ei rekkje droneåtak i Jemen for å hindre det ein meinte var ein aukande terrortrugsel på grunn av det politiske kaoset i landet. Sidan desember 2009 har amerikanske åtak i Jemen blitt utført av det amerikanske militæret med etterretningsstøtte av CIA. Det vart demonstrert mot droneåtaka av menneskerettsgruppa som sa dei tok livet av uskuldige sivile, og at det amerikanske militæret og CIA mangla nok oversikt. Kontroversen over dei amerikanske droneåtaka breidde om seg etter eit åtak i Jemen i september 2011 som tok livet av Anwar al-Awlaki og Samir Khan, begge amerikanske borgarar. Eit anna droneåtak i oktober 2011 tok livet av tenåringssonen til Anwar, Abdulrahman al-Awlaki. Dei amerikanske droneåtaka fortsette etter at president Saleh var fjerna.
I 2015 kjempa dei sjiamuslimske houthiar mot Den islamske staten, Al Qaida, og Saudi-Arabia. Amerikanarane støtta den saudiarabiske militærintervensjonen i Jemen mot houthiane, men mange i amerikanske SOCOM skal visstnok vere for houthiane, sidan dei har ein effektiv styrke somm har slått attende al-Qaida og i nyare tid IS i Jemen. The Guardian rapporterte at «Dei einaste gruppe som dreg nytte av at krigen varer, er jihadistar frå den islamske staten og al-Qaida på Den arabiske halvøya (AQAP), og sistnemnte vil truleg få større påverknad midt i dette kaoset. Isis tok ansvaret for sjølvmordsbomber i Houthi-moskear og Sana då ein trudde at dei ikkje hadde tilhald i landet, medan AQAP har halde fram å ta område i Aust-Jemen utan at dei amerikanske droneåtaka har stoppa dei.»
Revolusjon og etterverknad
I mars 2011 opna politiske snikskyttarar eld mot pro-demokratiske demonstrantar i Sana, og tok livet av meir enn 50 menneske. I mai vart dusinvis drepne i kampar mellom soldatar og stammefolk i Sana. På dette tidspunktet byrja Saleh å miste internasjonal støtte. I oktober 2011 vann den jemenittiske menneskerettsaktivisten Tawakul Karman Nobels fredspris og Tryggingsrådet fordømde valden og bad endringar i styret av landet. Den 23. november 2011, flydde Saleh til Riyadh, i nabolandet Saudi-Arabia, for å signere planen til Golfrådet om ein politisk overgang, som han tidlegare hadde avvist. Då han signerte dokumentet gjekk han med på å lovleg overføre embetet og styresmakta til vispresidenten Abd Rabbuh Mansur Hadi.
Hadi tok til i stillinga for ein toårsperiode då han vann presidentvalet i februar 2012, der han var den einaste kandidaten. Ei samlingsregjering - inkludert ein statsminister frå opposisjonen - vart forma. Al-Hadi leia forslaget til ei ny grunnlov, etterfølgd av parlaments- og presidentval i 2014. Saleh kom attende i februar 2012. Med tusenvis av demonstrantar i gatene, gav parlamentet han full immunitet mot straffeforfølging. Sonen til Saleh, general Ahmed Ali Abdullah Saleh har framleis ei sterk stilling i delar av militæret og tryggingsstyrkane.
AQAP tok skulda for eit sjølvmordsåtak i februar 2010 ved presidentpalasset, som tok livet av 26 personar frå den republikanske garden dagen då president Hadi vart eidsvoren. AQAP stod òg bak eit sjølvmordsåtak som tok livet av 96 soldatar i Sana tre månader seinare. I september 2012 tok ei bilbombe i Sana livet av 11 mennske, dagen etter ein lokal al-Qaida-leiar, Said al-Shihri, vart rapportert drepen i sør. Etter valet av president Abd Rabbuh Mansur Hadi, klarte det jemenittiske militæret og presse Ansar al-Sharia attende og ta attende Shabwah guvernement.
Den sentrale styresmakta i Sana vart verande svak og avverja utfordringar frå sørlege separatistar og sjia-opprørarar i tillegg til AQAP. Shiaopprøret forsterka seg etter Hadi tok makta, og eskalerte i september 2014 då antistatlege styrkar leia av Abdul-Malik al-Houthi feide inn i hovudstaden og tvinga Hadi til å gå med på ei «samlingsregjering». Houthiane nekta så å delta i regjeringa, men dei fortsette å leggje press på Hadi og ministrane hans, og bombarderte til og med privathuet til presidenten og sette han i husarrest, fram til regjeringa gjekk av i januar 2015. Månaden etter oppløyste houthiane parlamentet og erklærte ein revolusjonskomité under Muhammed Ali al-Houthi som ei mellombels styresmakt i Jemen. Abdul-Malik al-Houthi, eit syskenbarn av den nye fungerande presidenten, kalla kuppet ein «praktfull revolusjon». «Grunnlovserklæringa» frå 6. februar 2015 vart avvist av opposisjonspolitikarane og utanlandske statar, inkludert Dei sameinte nasjonane.
Hadi klarte å flykte frå Sana til Aden, heimbyen og skansen i sør, den 21. februar. Han talte så på fjernsyn der han trekte attende oppseiinga si, fordømde kuppet og bad om å bli anerkjend som den rettmessige presidenten av Jemen. Månaden etter erklærte Hadi Aden for å vere «mellombels hovudstad» i Jemen. Houthiane avviste initiativet til Golfrådet og fortsette å flytte sørover mot Aden. Alt amerikansk militærpersonell vart evakuert og president Hadi vart tvungen på flukt til Saudi-Arabia. Den 26. mars annonserte Saudi-Arabia operasjonen al-Hazm Storm og byrja med luftåtak mot houthiane, som dei hevda fekk støtte av Iran. Dei byrja å byggje opp styrkar langs grensa til Jemen. Koalisjonen dei leia omfatta Dei sameinte arabiske emirata, Kuwait, Qatar, Bahrain, Jordan, Marokko, Sudan, Egypt og Pakistan. USA annonserte at dei støtta med etterretning, finne mål og logistikk. Saudi-Arabia og Egypt avviste ikkje bakkeoperasjonar.