cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vigslevatn
Ortodokse kyrkjer
Vigslevatn vert brukt i ortodokse kyrkjer til velsigningar og eksorsisme, og dessutan at det vanlegvis vert brukt ved dåp. Vigslevasskar finst i mange kyrkjer, men det er ikkje fullt så vanleg som i Den katolske kyrkja at dei truande dyppar fingrane i det. Mange ortodokse kristne velsignar seg med vigslevatn ved å drikka det, og det er vanleg å ta vare på ein del av det heime så ein kan drikka litt kvar morgon. Det kan òg brukast av lekfolk til å velsigna nokon eller noko når det ikkje er ein klerikar til stades.
Gert Nygårdshaug
Forfattarskapen
I 1996 fekk han Cappelenprisen
Einar Joys
Einar Joys var ein norsk advokat frå Bergen. Frå 1936 til 1943 var han administrerande direktør i Det Bergenske Dampskibsselskab, og tok over denne rolla etter Kristofer Lehmkuhl, som då hadde vore direktør i 28 år.
Joys var son av oberst Wessel Joachim Reehorst Joys (1841-1922) og Lina Storjohann. Han vart cand. jur. i 1897, sorenskrivarfullmektig i 1898 og praktiserande sakførar i Bergen i 1901, før han var direktør i Det Bergenske Dampskibsselskab i 1917.
Frå 1904 til 1917 var han sekretær i Norsk Arbeidsgiverforening, Vestenfjellske distrikt og var medlem i direksjonen for A/S Vestlandske Petroleumscompagni 1912
Han var gift i 1905 med Albertine Friele, syster til Herman Friele.
Irsk geografi
Politisk er Irland delt i Republikken Irland og Nord-Irland, som er ein del av Storbritannia. Vest for øya ligg øya Storbritannia. Ho har eit areal på 84 079 km² og mellom Irland og Storbritannia ligg Irskesjøen, medan Det keltiske havet ligg sør for Irland.
Geologisk utvikling
Den eldste kjende bergarten på Irland er om lag 1,7 milliardar år gamal og er funnen på øya Inishtrahull utanfor kysten av County Donegal. I andre delar av Donegal har forskarar oppdaga stein som er avleiringar frå isbrear, noko som viser at isbreane var med på å forme Irland under istidene.
Emblingia calceoliflora
Emblingia calceoliflora er den einaste arten i den monotypiske planteslekta Emblingia, som er den einaste slekta i familien Emblingiaceae i krossblomordenen (Brassicales). Planten kjem frå Vest-Australia, der han er endemisk. Planten er ikkje rekna som truga.
Planten er ein fleirårig, krypande halvbusk med grove hår. Enkle blad sit på stilkar. Blomane sit kvar for seg ved bladfeste og kan vera kvite, kremfarga, gule, grøne eller rosa. Planten blomstrar frå august til november. Blomane er zygomorfe (har berre eitt symmetriplan) og heng opp ned. Dei har samanvaksne begerblad og to kronblad. Frøet har ei kjøtfull frøkappe.
Irsk geografi
Geologisk utvikling
For om lag 600 millionar år sidan, mot slutten av prekambrium vart den irske landmassen delt i to, der den eine halvdelen hamna på vestsida av Japetushavet og den andre delen på austsida. Begge delane låg på denne tida om lag der Nordvest-Afrika ligg i dag. Ut i frå fossil som er funne ved Bray Head i County Wicklow veit ein at Irland var under havnivå på denne tida.
Emblingia calceoliflora
Taksonomi
Slekta og arten blei først skildra botanisk av Ferdinand von Mueller i 1861 I Fragmenta Phytographiae Australiae. Skildringa bygde på plantar sannka i Murchison i Vest-Australia av Pemberton Walcott og Augustus Frederick Oldfield.
Plasseringa av slekta i ein familie har vore rekna som problematisk; ho har til ulike tider vore plassert i Capparaceae, Sapindaceae, Goodeniaceae og, i Cronquist-systemet, i Polygalaceae. I 1965 laga Herbert Kenneth Airy Shaw familien Emblingiaceae for slekta, og denne familien er brukt for slekta i APG II, Dahlgren, Reveal, Stevens, Takhtajan og Thorne-systemet. Molekylær analyse har bekrefta plasseringa av slekta i krossblomordenen (Brassicales).
Berít milá
Berít milá er den jødiske omskjerings- og namngjevingsseremonien for nyfødde gutar. Seremonien finn normalt stad åtte dagar etter fødselen, men kan finne stad seinare i staden om det er medisinske grunnar til å vente.
Irsk geografi
Geologisk utvikling
Dei neste 50 millionar åra dreiv desse to delane mot kvarandre og kom til slutt saman for om lag 440 millionar år sidan. Fossil oppdaga nær Clogher Head i County Louth viser dette ut frå dyreliv frå begge sider av det opphavlege havet som delte dei. Fjella nordvest på Irland vart danna under denne kollisjonen, og det same vart granitten som er funnen i Donegal og Wicklow. Den irske landmassen var no over havnivå og låg nær ekvator, og ein har funne fossil etter landdyr og landplanter frå denne perioden. Dette inkluderer fossil av tre frå Kiltorcan i County Kilkenny, beinfisk og ferskvassmuslingar, og fotefar etter firbeinte amfibiar på Valentia i County Kerry. Old Red Sandstone oppstod òg på denne tida.
For mellom 400 millionar og 300 millionar år sidan sokk nordvestlege området av Europa, inkludert Irland, ned i eit varmt og kalkhaldig hav. Store korallrev oppstod i desse farvatna og danna til slutt kalkstein som framleis utgjer om lag 65 % av grunnfjellet på øya. Då vatnet trekte seg attende blømde tropiske regnskogar og sumpområde. Planterestane danna kol, men det mest vart erodert bort seinare. Denne perioden enda med at Irland dreiv lenger nordover og det trykket som dette førte til danna dei irske fjella og åsane som går frå nordaust til sørvest på øya.
For 250 millionar år sidan låg Irland like langt nord som Egypt gjer i dag og hadde ørkenklima. Det va i denne perioden at det meste av sandsteinen og kolet vart erodert bort. Dei tynnar laga med kalkstein sør i landet vart òg delvis påverka av erosjon. Kalksteinen som kom fram då sandsteinen forsvann vart påverka av karbondioksid og andre faktorar som skapte det karstiske landskapet ein framleis kan sjå i Burren i County Clare.
Kort tid etter denne perioden førte organisk avfall i havområdet rundt Irland til danninga av gass og olje, som i dag spelar ei viktig rolle i økonomien på øya. Så, for om lag 150 millionar år sidan forsvann Irland i havet igjen, denne gongen i eit krithaldig hav som danna kritlag over store delar av overflata. Spor av dette har overlevt under basaltlava i nordlege område.
For om lag 66 millionar år sidan byrja den vulkanske aktiviteten som danna denne lavaen. Mournefjella og andre fjell i nord vart danna som følgje av denne aktiviteten. Dei klimatiske forholda på denne tida var varme og vegetasjonen blømde. Planterestar i Antrimfordjupninga danna førekomstar av brunkol eller lignitt, som har fått vere i fred fram til i dag. Dei varme forholda førte til mykje regn som akselererte erosjonsprosessane og danninga av karstlandskapet.
For 25 millionar år sidan var Irland nær si noverande plassering. Den lange erosjonsperioden hadde ført til kraftig jordsmonnutvikling og det meste av grunnfjellet var dekt. I området med god drenasje bestod jordsmonnet av brun eller grå jord, medan ein i området med dårleg drenering fekk svart leire. Då klimaet vart kjøligare gjekk jordsmonnutviklinga seinare og plantene og dyrelivet, som millionar av år seinare vart kjende for dei første menneskelege busetjarane, byrja å dukke opp. For om lag tre millionar år sidan var landskapet på Irland meir eller mindre forma slik som i dag.
Etter om lag 1,7 millionar år sidan har jorda gått inn i syklusar på varme og kalde periodar, som òg har påverka Irland. Dei tidlegaste spora etter denne syklusen kjem frå perioden kalla den ballyliniske varmeperioden, for om lag ein halv million år sidan. På denne tida hadde mesteparten av det ein reknar som naturlege irske tre etablert seg på øya. Isbreane som oppstod under dei kalde periodane var ein stor medverkande faktor i å forme det irske landskapet slik ein ser det i dag.
Isen forma bredalar slik som Glendalough i Wicklow, botnar og bresjøar. Avleiringar og avfall frå den smeltande isen danna drumlinar, eit vanleg kjenneteikn i det nordlege innlandet. Elvar oppstod òg under isen og avleiringar frå desse danna rullesteinsåsar, esker (irsk eiscir). Den største av desse er Esker Riada, som deler øya i ein nordleg og sørleg halvdel. Ryggen av denne åsen fungerte ein gong som hovudvegen mellom aust- og vestkysten. Om lag halvparten av kystlinja består av lågtliggande beiteland av sand, kalla machair.
Bergartar og jordtypar
Det store sentrale låglandet av kalkstein er dekt av avleiringar frå isbreane i form av leire og sand med vidstrakte myrområde og innsjøar. Bog of Allen er ein av dei største myrområda. Kystfjella har ein svært varierande geologisk struktur. I sør består fjella av gamal raud sandstein med kalkstein i elvedalane. I Galway i Mayo, Donegal, Down og Wicklow, består fjella hovudsakleg av granitt, medan den nordaustlege delen av landet hovudsakleg består av eit basaltplatå. Her finn ein mellom anna Giant's Causeway i County Antrim, som hovudsakleg er ein basaltformasjon.
Eit uvanleg landskap finn ein nord i County Clare i eit område kalla Burren. Dette karstliknande landskapet består av kalkstein med lite eller ingen jordsmonn i dei indre områda. Det er fleire slukhol her der vatnet forsvinn under bakken gjennom den porøse bergarten og omfattande grottesystem har oppstått i enkelte område. Grotta Pol an Ionain nær Doolin har ein av dei lengste fritthengande stalaktittane i verda.
Fjellkjeder
Irland består av eit hovudsakleg flatt, lågtliggande område i dei indre områda, omringa av fjellkjeder som (frå County Kerry og mot klokka) Macgillycuddy's Reeks, Comeraghfjella, Blackstairsfjella, Wicklowfjella, Mournefjella, Glens of Antrim, Sperrinfjella, Bluestackfjella, Derryveaghfjella, Oxfjella, Nephinbegfjella og Twelve Bens/Maumturkfjella. Nokre av fjellkjedene ligg lenger inne i landet sør i Irland, som Galteefjella, Silvermines og Slieve Bloom. Det høgaste fjellet er Carrauntoohil med ei høgd på 1 038 meter over havet. Det ligg i Macgillycuddy's Reeks, ei kjede av sandstein forma av isbrear i County Kerry sørvest på øya. Fjella er ikkje høge og berre tre toppar strekkjer seg over 1000 meter, medan 455 fjell er over 500 meter høge.
Elvar og innsjøar
Den største elva på Irland er Shannon med ei lengd på 386 km. Ho er òg den lengste elva i Storbritannia. Ho skil dei myrlendte, indre områda av Irland frå dei vestlege områda av øya. Det ligg tre store innsjøar langs elva, Lough Allen, Lough Ree og Lough Derg. Av desse er Lough Derg den største. Shannon munnar ut i Atlanterhavet etter Limerick ved Shannonestuaret. Andre store elvar på Irland er Liffey, Lee, Blackwater, Nore, Suir, Barrow og Boyne.
Lough Neagh i Ulster er den største innsjøen på Irland. I følgje segna skal kjempa Fionn mac Cumhail ha slåst med ei anna kjempe i Skottland. Han greip tak i ein stor klump med jord som han kasta, men han bomma og jordklumpen fall ned i Irskesjøen og danna Isle of Man, medan holet som vart att vart Lough Neagh. Andre store innsjøar på Irland er Lough Erne og Lough Corrib.
Fjordar og bukter
Dei to største buktene på Irland ligg i County Donegal. På eine sida av Malinhalvøya ligg Lough Swilly. Lough Foyle ligg på den andre sida og er den største fjorden eller bukta på Irland, mellom County Donegal og County Londonderry. Lenger sør langs kysten ligg Belfast Lough, mellom County Antrim og County Down. I County Down finn ein òg Strangford Lough, som ligg mellom Ardshalvøya og fastlandet. Lenger nedover kysten finn ein Carlingford Lough mellom Down og County Louth.
Dublin Bay er den neste større bukta, medan resten av austkysten av Irland stort sett er glatt fram til Wexford Harbour ved munningen av elva Slaney. På sørkysten finn ein Waterford Harbour der elva Suir munnar ut (som har dei to andre søstrene, Nore og Barrow, som sideelvar). Lenger vest ligg Cork Harbour ved munningen av elva Lee, der øya Great Island ligg.
Dunmanus Bay, Bantry Bay, Kenmare-estuaret og Dingle Bay er alle bukter mellom halvøyane i County Kerry. Nord for desse ligg Shannon-estuaret. Mellom nordlege område av County Clare og County Galway ligg Galway Bay.
Clew Bay ligg på kysten av County Mayo, sør for Achill, medan Blacksod Bay ligg nord for øya. Killala Bay ligg på nordkysten av Mayo. Donegal Bay er ei stor bukt mellom County Donegal og County Sligo.
Nes
Malin Head i Donegal er det nordlegaste punktet på Irland, medan Mizen Head er eit av dei sørlegaste. Dette har gjeve opphav til uttrykket «frå Malin head til Mizen Head» (eller omvendt) om noko som gjeld for heile Irland. Carnsore Point i County Wexford er eit anna ytterpunkt i Irland, og er det det søraustlegaste punktet på øya.
Vidare langs kysten finn ein Hook Head, òg i County Wexford, medan Old Head of Kinsale i County Cork er eit av mange nes langs sørkysten av Irland.
Loop Head er eit nes i County Clare på vestkysten av Irland med Atlanterhavet i nord, og vidare lenger inne ligg Shannonestuaret. Hags Head er eit anna nes lenger nord på kysten av Clare, med Cliffs of Moher nord for dette neset.
Erris Head i County Mayo er det nordvestlegaste punktet i Connacht.
Øyar og halvøyar
Achill i County Mayo nordvest for Irland er den største av øyane utanfor irskekysten. Øya er busett og forbunden til fastlandet via ei bru. Nokre av dei større irske øyane er Aranøyane, utanfor kysten av County Galway, som har eit irsktalande samfunn, eller Gaeltacht. Valentia utanfor Iveragh i County Kerry er òg ei av dei større øyane ved Irland og er forbunde til fastlandet via ei bru i søraust. Omey Island,utanfor kysten av Connemara i County Galway er ei tidvassøy.
Nokre av dei mest kjende halvøyane i Irland ligg i County Kerry; Dinglehalvøya, Iveragh og Bearahalvøya. Ardshalvøya i County Down er ei av dei større halvøyane utanfor Kerry. Inishowen i County Donegal inneheld det nordlegaste punktet på Irland, Malin Head og fleire viktige byar som Buncrana ved Lough Swilly, Carndonagh og Moville ved Lough Foyle.
Det nordlegaste irske landområde er øya Inishtrahull, nord for Malin Head, sjølv om Rockall ligg lenger nord. Rockall er derimot omstridd og både Storbritannia, Republikken Irland, Danmark (for Færøyane) og Island har gjort krav på ho. Det sørlegaste irske landområdet er øya Fastnet Rock.
Klima
Irland har eit maritimt klima og er kraftig påverka av Atlanterhavet og Golfstraumen i vest. Klimaet er ikkje så ulikt det ein finn i Storbritannia, men har mindre temperaturvariasjonar og over 50 % meir nedbør. Kulda frå nord eller aust har som regel dempa seg på veg over sjøen til Irland, og det kaldaste som nokon gong er målt er berre -19 °C. Om vinteren er det i snitt berre om lag ei veke med snø totalt, men litt fleire dagar i høgareliggande strøk som i Wicklowfjella. Atlanterhavskysten har derimot så godt som ingen dagar med snø. Sommaren er forholdsvis kjølig med om lag same temperaturar som i Skottland, og i dei nordlegaste områda går ikkje temperaturen ofte over 20 °C om sommaren.
Nedbøren fordeler seg nokolunde jamt over heile øya, men dei vestlege områda får likevel dei største mengdene. I tillegg er områda på vestkysten, i lag med dei nordlege områda, utsett for kraftig vind når vinterstormane frå vest passerer forbi. Den tørraste tida på året er seint på våren og tidleg om sommaren, særleg i nordlege og austleg strøk. Dublin ligg i det tørraste område av Irland og har ein årleg nedbørsnormal på 762 mm, medan vestkysten av Irland har rundt 1400–1500 mm. Det er sjeldan torevêr på Irland. Dei nordvestlege områda har om lag ti episodar med torevêr gjennom året, og då som oftast om vinteren.
Tabellen under viser normale nedbør- og temperaturforhold for Dublin lufthamn i perioden 1961 til 1990.
Politisk geografi
Irland er delt inn i fire provinsar, Connacht, Leinster, Munster og Ulster og 32 grevskap. Seks av dei ni grevskapa i Ulser høyrer til Nord-Irland og dei 26 andre dannar Republikken Irland. Kartet viser grensene mellom grevskapa.
For eit administrativt synspunkt har 21 av grevskapa i Republikken Irland eit lokalt styre. Dei seks andre har meir enn ei lokal styresmakt. Byane Dublin, Cork og Galway har byråd som er administrativt skilde frå grevskapa med same namn. Den gjenverande delen av County Dublin er delt inn i Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal, og South Dublin.
Valkretsar i Republikken Irland følgjer hovudsakleg grensene til grevskapa.
I Nord-Irland vart det utført ei stor omorganisering av den lokale styresmakta i 1973 der dei seks tradisjonelle grevskapa og to bykommunar (Belfast og Derry) vart erstatta av 26 distrikt, som, bortsett frå Fermanagh, kryssa dei opphavlege grensene mellom grevskapa. Dei seks grevskapa og dei to bykommunane vert framleis nytta for formål som statthaldarskap.
Totalt bur det om lag 6 millionar innbyggjarar på Irland, og dei fleste bur på austkysten, særleg i området rundt Dublin og Belfast.
Myrområde
Irland har 12 000 km² med myrområde, og desse består av to forskjellige typar: Teppemyr og høgmyr. Teppemyrer er den mest utbreitt av dei to typane. Dei har hovudsakleg oppstått som følgje av menneskeleg aktivitet hjelpt av det fuktige irske klimaet. Teppemyrer har oppstått i området der bønder frå yngre steinalder avskoga område for jordbruk. Då desse landområda ikkje vart brukt lenger vart jordsmonnet metta med vatn og vart surare, og slik vart det danna eit miljø med gode vekstvilkår for planter som røsslyng og siv. Avfallet etter desse plantene samla seg opp og danna eit lag med torv.
Sidan 1600-talet har ein grave opp torv som brensel til oppvarming av hus og til matlaging. Denne prosessen auka då ein byrja å kommersielt utnytte torva. I 1940-åra vart det konstruert maskinar som kunne kutte torv og det vart mogeleg å utnytte torvmyrene i stor skala. I tillegg til heimebruk kan kommersielt hausta torv brukast i ulike industriar, til å laga brikettar og til elektrisitetsproduksjon. Ein nyare måte å bruka torv på er i lag med biomasse til elektrisitetsproduksjon.
I seinare år har utnyttinga av torvmyrer ført til auka uro om kva konsekvensar dette har på miljøet. Særleg akutt er problemet for høgmyrene, sidan torv frå desse gjev høgare varmeeffekt enn torv frå teppemyrene. Det er derfor no planar i både Republikken Irland og i Nord-Irland om å bevare dei gjenvarande høgmyrene på øya.
Olje, naturgass og mineral
Petroleumsverksemda utanfor Irland byrja i 1970. Den første store oppdaginga var Kinsale-feltet i 1971. Det neste vart det mindre Ballycotton-feltet i 1989 og Corrib-feltet i 1996. Ein har ikkje byrja utnyttinga av Corrib-feltet enno, på grunn av problem med å få løyve til å raffinere gassen på land og ikkje til sjøs. Gass frå dei andre felta vert pumpa til lands og vert både nytta i hushald og til industrielle føremål. Eit anna nyleg funn ved Helvick-feltet, som er estimert til å innehalde 5 millionar fat med olje. I tillegg har det vorte sagt av irske styresmakter at ein reknar med at det finst minst 10 milliardar fat olje i dei irske farvatna i Atlanterhavet verdt over 450 milliardar euro (om lag 3 500 milliardar kroner), og at det kan vere så mykje som 130 milliardar fat. Ein har òg funne gass og olje på land, som ved Lough Allen.
Irland er den største europeiske produsenten av sink og har tre sinkgruver i drift ved Navan, Galmoy og Lisheen. Andre mineralførekomstar av kommersiell verdi er gull, sølv, gips, talk, kalsitt, dolomitt, takskifer, kalksteinaggregat, byggestein og sand og grus.
Villa Strandheim
Villa Strandheim er ein villa i drakestil i Holmen i Sogndal i Sogn. Huset vart oppført som sommarbustad for kunstmålaren Hans Dahl i 1893, og ligg nede i strandkanten.
Dahl var ven av Keisar Vilhelm II av Tyskland, og keisaren var på vitjing på Strandheim 25. juli 1914 då han fekk meldinga om eit ultimatum i samband med det som kom til å verte fyrste verdskrig. Stolen han sat i då han fekk meldinga er sidan flytt til Kviknes Hotel.
Sad Eyed Lady of the Lowlands
«Sad-Eyed Lady of the Lowlands» er den siste songen på albumet Blonde on Blonde av Bob Dylan frå 1966.
Med ei lengd på 11:23 minutt inneheld songen fem strofer med surrealistiske poetiske bilete som omhandlar og kjem attende til kvinnepersonen. Songen er i 6/8-takt, men tekstforma er langt frå tradisjonelt. Intonasjonen til Dylan går ofte lenger enn melodien, men aldri ut av han.
Songen er skriven som ein listesong som kjem attande til ei refrenglinje på slutten av kvar strofe. Songen er nesten berre fylt med poetiske symbol, som i den første linja «with your mercury mouth / in the missionary times».
Mange kritikarar har merka seg likskapen mellom 'Lowlands' og 'Lownds', som var pikenamnet til kona til Dylan, Sara, då dei gifta seg. Og ikkje minst skreiv han seinare i songen «Sara» på Desire (1976):
Trommeslagar Kenny Buttrey fortel om innspelinga av songen: «[Dylan] gjekk gjennom eit vers og eit refreng og sa, 'Me tar eit vers og eit refreng og så spelar eg litt munnspel, så tar eg eit nytt vers og refreng og litt meir munnspel, og så ser me kvar det går frå der.' Me gjorde oss klare for ein to-tre minuttar lang song, fordi songar på den tida var aldri lengre enn det. Om du høyrer på songen så merkar du at etter det andre refrenget så bygger songen seg kraftig opp fordi me trudde det nærma seg slutten på songen og me gav alt me hadde. Men så sette han i staden i gang ein ny munnspelsolo og gjekk tilbake til eit nytt vers. Etter om lag ti minutt på dette viset heldt me på å sprekke. Me hadde jo gjeve alt me hadde for fem minuttar sidan. Kvar skulle me gå frå her?»
Dylan har aldri spelt songen på konsert.
Medverkande
Musikarane som deltok på innsppelinga var:
Andre utgåver
Andre artistar som har spelt denne songen er mellom andre Joan Baez (1968), Steve Howe (1999), Richie Havens (1974) og Phoenix.
Norsk versjon
Ein nynorsk tekst vart skriven til songen av Tom Roger Aadland. Han kalla songen «Sorgsame kvinne ifrå Jæren» og gav han ut på albumet Blondt i blondt i 2016.
1963
1963 (romartal MCMLXIII) var eit år i 1960-åra.
Bathynomus
Bathynomus er ei slekt store isopodar som lever på botnen i djuphavet. Dei liknar vanlege skrukketroll, som dei er i slekt med, men er mykje større. Dei største eksemplara er oppe i så mykje som 37 centimeter. Dette er eit døme på djuphavsgigantisme - tendensen mange djuphavsorganismar har til å vera vesentleg større enn slektningane sine på grunt vatn.
Slekta inneheld nær tjue artar og er utbreidd i Stillehavet, Atlanterhavet og Indiahavet. Ein reknar med at dei er talrike.
Skildring
Bathynomus kan delast opp i kjempeartar, der vaksne individ er mellom 8 og 15 cm lange, og «superkjempe»-artar, der vaksne individ typisk blir mellom 17 og 50 cm lange. Ei av «supekjempene», B. giganteus, når typisk ei lengd på mellom 19 og 36 cm. Det er blitt rapportert om eit individ på 76 cm i pressa, men den største bekrefta lengda var ca. 50 cm.
Bathynomus er såleis særs mykje større enn dei fleste andre isopodar. Når ein derimot ser bort frå storleiken er det lite som skil dei frå andre nærskylde dyr; dei liknar særs mykje på skrukketroll. Kroppane er flattrykte ovanifrå og vert beskytta av eit hardt eksoskjelett av kalk. Dei første segmenta i dette skjelettet er samanvaksne over hovudet, dei har òg eit haleskjold som fungerer på same måten og vernar den forkorta bakkroppen pleon. Dei har store fasettaugo som sit langt frå kvarandre på hovudet, og har nær 4000 fasett, og to par antenner. Som skrukketroll kan dei krølla seg saman til ein ball der berre det tjukke skjelettet er på utsida.
Bathynomus har opphavleg sju par gangbein, men det første paret er omdanna til maxillipedar dyret nyttar til å putta føde inn i dei fire para med kjevar. På den forkorta bakkroppen har dei fem par bein som er omdanna til symjeføter og avflata gjellestrukturar.
Talehandsaming
Talehandsaming er eit fagfelt som tek for seg syntese, analyse, klassifisering, attkjenning, komprimering og anna handsaming/prosessering av tale. Dette er eit tverfagleg område, som trekkjer inn element frå signalhandsaming og naturlege språk (lingvistikk).
Bathynomus
Skildring
Fargen er bleikt lilla eller rosaleten.
Levesett
Dyra er åtseletarar som ein reknar med at lever åleine, oftast på eit substrat av mudder eller leire.
Utbreiing
Ein har funne eksemplar frå slekta i Vest-Atlanteren frå utanfor delstaten Georgia i USA til Brasil, medrekna Mexicobukta og Karibia. Dei fire kjende atlantiske artane er B. obtusus, B. miyarei, B. maxeyorum og B. giganteus. Dei gjenverande Bathynomus-artane finst alle berre i Indiahavet og Stillehavet. Ingen artar finst i begge desse havområda; tidlegare identifiseringar av B. giganteus frå India-Stillehavet blir no rekna som feilidentifiseringar av andre artar. Ein kjenner ikkje til eksemplar frå slekta frå Aust-Atlanteren eller Aust-Stillehavet. Detn sørste artsrikdommen, med fem artar, finn ein utanfor Aust-Australia, men det er mogleg at andre område som er mindre utforska kan ha liknande tal. Generelt er utbreiinga til Bathynomus framleis dårleg kjend, og det er mogleg det finst artar som ikkje er vitskapleg skildra.
Eit studium utført i djuphavet aust for Australia brukte feller til å kartleggja artsrikdomen i åtseletarfaunaen der. Dei fann ut at dei største eksemplara levde på djupast vatn, men at det var færre artar der. Etter å ha samanlikna dei australske artane med somme frå Mexicogolfen og Indiahavet fann dei ut at dei nesten var identiske. Fossile funn viser at slekta har eksistert meir eller mindre uforandra i over 160 millionar år.
Yukihiko Sato
Yukihiko Sato er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Bathynomus
Føde
Levesettet deira er ikkje vidare spesialisert, men dei et for det meste kjøt som daude kvalar, fisk og blekksprut. Det kan òg tenkjast at fastsitjande eller trege dyr som sjøpølser, svampar, rundmakk, nesledyr og kanskje tilmed levande fisk. Ein kjenner til høve der dei har gått laus på trålfangstar.
Sjri
Sjri (IAST śrī, devanagari श्री), ofte skrive sri, er eit ord frå sanskrit brukt som noko eller nokon ein vil visa respekt. Ordet er utbreidd i Sør- og Søraust-Asia. Ordet tyder gjerne noko slikt som 'spreier lys' eller 'spreier venleik'. Det blir brukt om fleire guddomar, men også om personar og stader. Det er også namnet på to ragaer innan klassisk indisk musikk.
Yukihiko Sato
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse, Montedio Yamagata, FC Tokyo, Yokohama F. Marinos, Kashiwa Reysol, Vegalta Sendai og V-Varen Nagasaki.
Bathynomus
Føde
Sidan mat er ein sparsam ressurs i djuphavet, har Bathynomus tilpassa seg å klara seg med det han finn. Dei toler lange periodar med svolt, og det er kjend eksemplar i akvarium som har overlevd i over fem år utan føde. Når dei først får mat, et dei til dei får problem med å bevega seg. Eit studium av tarminnhaldet til 1 651 eksemplar av Bathynomus giganteus viste at fisk var den viktigaste bestanddelen i kosthaldet, følgd av blekksprut og tifotkreps som reker og trollhummarar.
Sjri
På grunn av ulike uttalar og transkripsjonar kan ordet skrivast Sri, Shri, Shree, Sree, Seri, Siri og Si i ulike samanhengar. I nokre samanhengar kan ein repetera ordet ein eller to gonger for å uttrykka særleg stor respekt.
Bathynomus
Formeiring
Ut frå kor mange ungdyr og vaksne ein finn på ulike delar av året reknar ein med at formeiringskapasiteten er størst om våren og om vinteren. Dette har sannsynlegvis med matmangel om sommaren å gjera. Modne hoer ber egga og dei yngste larvane i ein pung som vert danna av yngleplatar frå kanten av gangbeina. Det er uvisst kor lang tid larvestadiet varar.
Når dei unge isopodane kjem or pungen ser dei ut som miniatyrar av dei vaksne. Den einaste skilnaden er at dei manglar det siste gangbeinparet. Viss ei ho som ber på egg et for mykje kan ho miste egga sine.
Bathynomus og menneske
Den franske zoologen Alphonse Milne-Edwards var den fyrste til å skildra slekta i 1879, etter at kollegaen hans Alexander Agassiz samla ein juvenil hann av B. giganteus frå Mexicobukta.
Sjri
Gudar
Tittelen «sjri» kan brukast framfor namnet til dei fleste gudar. «Sjri Ram» er ei vanleg helsing blant mange hinduar. Hindugudinna Laksjmi er også kjend som Sjri Devi (devi tyder gudinne), Mahasjri ('Store Sjri') eller berre Sjri, det siste er også blitt bruk om Sarasvati. Innan tibetansk buddhisme er vernargudinna Palden Lhamo også kjend som Sjri Devi. Dewi Sri er namnet på ei gammal indonesisk ris- og grødegudinne.
Bathynomus
Bathynomus og menneske
Bathynomus er av lita interesse for kommersielle fiskeri, men er berykta for å gå til åtak på og øydeleggja fisk fanga i trålar. Individ som er blitt fanga i Amerika og Japan blir nokre gonger viste fram i offentlege akvarium.
Sjri
Stadnamn
Sjri i ulike variantar er brukt fleire stader. Dette er nokre døme:
Personar
«Sjri» er brukt om ei rekkje personar, særleg religiøse leiarar. Dette er eit utval:
Sjri (stava Sri, Shri, Shree osb.) kan vera førsteleddet i hinduiske namn, til dømes:
Ting
«Sjri» blir ofte brukt framfor namnet til ting ein reknar som heilage, som tempel og bøker:
Musikk
Sjri er namnet på ein raga i nordindisk hindustanimusikk og i sørindisk karnatisk musikk. Ein finn også ordet i namnet på andre ragaer, som bagesjri, dhanasjri, malasjri osb.
Wiener-internasjonalen
Wiener-internasjonalen var ei internasjonal samanslutning av venstresosialistar som hadde forlate Andre Internasjonalen eller ikkje ville gjenopplive han, og som heller ikkje ville slutte seg til Tredje Internasjonalen. Den blei også kalla «To-og-ein-halv-internasjonalen», men det offisielle namnet var «Den internasjonale samanslutninga av sosialistiske parti». Organisasjonen blei danna i Wien i 1921.
Initiativet til danninga av organisasjonen kom frå Det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland, det britiske Independent Labour Party og sosialdemokratane i Sveits. Blant dei andre medlemspartia kan nemnast det austerrikske sosialdemokratiske partiet SDAP, som med sin austromarxistiske teoretiske styrke og sterke stilling i landet fekk leiarposisjonen i rørsla, Det amerikanske sosialistpartiet, det jødiske Bund og dei russiske mensjevikane.
I 1922 blei det gjort eit forsøk på å sameine alle tre internasjonalane, på eit felles møte i Berlin. Dette mislukkast, men året etter, i 1923, gjekk Wiener-internasjonalen saman med den gjenoppliva Andre Internasjonalen til den Sosialistiske Arbeidar-Internasjonalen SAI.
Innhavet på Gozo
Innhavet, stundom kalla Qawra på maltesisk, er ein lagune på øya Gozo i Middelhavet. Opninga ut mot havet er berre ein smal naturleg boge.
Han vart naturleg danna der ei forkasting i kalksteinen hadde danna ei havgrotte der taket seinare kollapsa.
På eine sida av lagunen er det steinstrand med fleire fiskarhytter. Båtane er ofte trekt opp på stranda. Botn av lagunen består stort sett av grus og småstein og er opp til 35 meter djup. Jacques Cousteau sa at Innhavet på Gozo var av hans ti favorittdykkestader.
På rolege dagar kan fiskebåtane, kalla luzzijiet på maltesisk, gå gjennom opninga. Stundom kjem det òg båtar med turistar gjennom bogen på veg til Fungus Rock og ein annan stor naturleg boge i nærleiken kalla Asurvindauget.
Living in the Past av Jethro Tull
Living in the Past er eit dobbelt samlealbum av Jethro Tull utgjeve i 1972. Det består av albumspor, unytta studioopptak, EPen «Life Is a Long Song», og fleire av singlane deira som ikkje var gjevne ut på album. Mange av songane hadde tidlegare berre vore gjevne ut i Storbritannia så Living in the Past var første gongen fleire av dei kom på den amerikanske marknaden. Albumet var kalla opp etter singelen som kom ut i mai 1969. Albumet vart gjeven ut i ei utførleg plateomslag med eit hefte med over 50 bilete av bandet. Påfølgjande CD-utgjevingar har berre ein brøkdel av desse bileta. To songar på albumet, «By Kind Permission Of» og «Dharma for One» var konsertopptak frå Carnegie Hall.
«Love Story», «Christmas Song», «Living in the Past», «Driving Song», «Sweet Dream» og «Witches' Promise» vart opphavleg gjevne ut som singlar i monoversjonar, og vart miksa på nytt for dette albumet. Av monoversjonane er det berre «Living in the Past» som er gjeven ut på CD, på 40-årsjubileumsutgåva av Stand Up.
Skilndane i songutvalet mellom den amerikanske og britiske utgåva av albumet fører til forskjellige innhald på nyare CD-versjonar. Ein CD-versjon frå 1994 har kutta ned innhaldet for å få plass til alt på ein CD og «Bouree» og «Teacher» var ikkje med på verken den britiske eller amerikanske utgåva. Begge land har derimot med «Inside» som opphavleg berre var med på den britiske vinylutgåva. Den amerikanske vinylutgåva hadde med «Hymn 43» i staden for «Locomotive Breath» og har med «Alive and Well and Living In» i staden for «Inside».
Albumet nådde tredjeplassen på Billboard 200 og selde til gullplate ikkje lenge etter plata kom ut. Tittelsporet på albumet vart gjeven ut på singel på ny og nådde 11. plass i USA, som første gong Tull nådde Topp 40 i USA.
Sidan 2001 har mange av singlane og B-sidene kome ut som bonusspor på den nye CD-utgåvene.
1173 Anchises
1173 Anchises er ein trojansk jupitertrojan og ligg i L5 lagrangepunktet til Jupiter. Han har soleis same omløpstid og nokolunde den same avstanden til sola som planeten. Han blei oppdaga den 17. oktober 1930 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Takahiro Yamanishi
Takahiro Yamanishi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Till the End of the Day
«Till the End of the Day» er ein song av The Kinks, skriven av Ray Davies og gjeve ut som singel i 1965 og seinare på albumet deira The Kink Kontroversy.
Singelen avslutta eit særs suksessrikt år for The Kinks. Songen baserer seg rundt powerakkordar, som mange av dei tidlege hittane til bandet, og var den siste bandet gav ut innan denne stilen. Med «Where Have All the Good Times Gone» som B-side nådde songen Topp 10 i Storbritannia. Songen er ikkje like manisk som «You Really Got Me» eller «All Day and All of the Night», men har likevel ein tung rytme frå Mick Avory og start-stopp-gitarar. Ray Davies syng om fridomen han finn i rock and roll-livet, og syng lystig «Yeah, you and me / We live this life / From when we get up / Till we go to sleep at night / You and me we’re free / We do as we please, yeah / From morning, ‘till the end of the day». Mot slutten av songen går songen inn i dobbelt tempo. Songen vart nytta som opningsnummer på konsertane deira framover i mange år.
County Longford
County Longford grensar til Leitrim og Cavan i nord, Roscommon i vest og Westmeath i sør og aust.
Det meste av Longford ligg i nedslagsfeltet til Shannonelva, som utgjer den vestlege grensa til grevskapet. Den store innsjøen Lough Ree ligg i Longford. Den nordaustlege delen av grevskapet høyrer derimot til nedslagsfeltet til elva Erne og mykje av Lough Gowna ligg òg i Longford. Typisk landskap i Longford er innsjøar, myrområde og beitemarker. Longford er generelt lågtliggande og det høgaste punktet er Carn Clonhugh i nordvest med ei høgd på 279 meter over havet.
Det ligg fleire ruinar etter klostersamfunn ved Ardagh, Abbeylara, Abbeyderg, Abbeyshrule, Inchcleraun Island i Lough Ree og Inchmore Island i Lough Gowna.
Bortsett frå byen Longford finn ein følgjande byar og landsbyar i County Longford:
Fylkesveg 406 i Nordland
Fylkesveg 406 i Nordland går på Lovund i Lurøy kommune. Hovudstrekninga av vegen er 586 meter lang.
2012
2012 (romartal MMXII) er eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.
Fylkesveg 120
Fylkesveg 120 (Fv120) går mellom Hurdal og Moss. Veglengda er 137,5 km, av dette 37,1 km i Østfold og 100,4 km i Akershus.
Før 1. januar 2010 var vegen del av riksveg 120.
Vestsidevegen
Vestre Hurdalsveg Mauravegen Nannestadvegen
Nannestadvegen
Gjerdrumsveien Presthagaveien
Storgata Parkalleen Solheimsgata Jernbanegata
Nedre Rælingsveg
Lillestrømveien Tomterveien
Lubusz-voivodskapet
Lubusz-voivodskapet (polsk województwo lubuskie eller berre Lubuskie) er ein av 16 voivodskap i Polen. Det ligg vest i landet og vart oppretta 1. januar 1999 frå dei tidlegare voivodskapa Gorzów Wielkopolski og Zielona Góra. Provinsen er kalla opp etter det historiske området Lubuszlandet (Lebus eller Lubus), men ein stor del av voivodskapet høyrer eigentleg til den historiske regionen Schlesien.
Fylkesveg 120
Enebakkveien Hobølveien Fv120
Lubusz-voivodskapet
Voivodskapet har to administrasjonssenter, Gorzów Wielkopolski og Zielona Góra. Gorzów er setet til den sentralt utpeikte voivoden eller guvernøren, medan Zielona Góra er setet til den valde rådsforsamlinga.
Kristian Øvrevollseie
Kristian Øvrevollseie var ein norsk spelemann frå Hol i Hallingdal.
Fylkesveg 120
Fv120
Kristian Øvrevollseie
Kristian Øvrevollseie var ein framifrå dansespelemann i yngre år. Det vart sagt om han at han kunne spela så bord og stolar hoppa og spratt. Spelestilen hans var særeigen, med mykje rulling, og oftast var han nær alle fire strengene med bogen i same venda. Dette skapte ein særeigen dåm det er vondt å ta etter. Fingerbruken hans kunne og vera uvanleg flokete, sjølv til hallingspel å vera.
Lubusz-voivodskapet
Lubusz-voivodskapet grensar til Vestpommerske voivodskap i nord, Storpolske voivodskap i aust, Nederschlesiske voivodskap i sør og Tyskland i vest.
Kristian Øvrevollseie
Kristian Øvrevollseie døydde i 1973, og med han døydde den siste av dei tre store hallingspelemennene i den første halvdelen av 1900-talet.
Fylkesveg 121
Fylkesveg 121 (Fv121) går mellom Flesberg og Kåbøl i Våler. Veglengda er 3,3 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Fylkesveg 120
Vålerveien
Gråøya
Gråøya er ei lita øy i Asker kommune i Viken fylke. Ho ligg i Oslofjorden rett utfor Åros om lag 45 km sør for Oslo.
Det er tre hytter på øya med brygge. Øya har tett skog og bratt terreng. Det er svaberg på sørenden. Håøya ligg aust for Gråøya.
Full Members Cup
Full Members Cup var ein engelsk fotballcup som vart arrangert frå 1985 til 1992. Den var òg kjend under sine sponsornamn Simod Cup frå 1987 til 1989 og Zenith Data Systems Cup frå 1989 til 1992.
Turneringa kom istand etter Heysel-tragedien då engelske klubbar vart bannlyst frå å konkurrere i dei europeiske cupane. Dette var eit tilbod til klubbane i dei to øvste divisjonane i England. Full Members Cup vart lagd ned etter sju sesongar då Premiar League såg dagens lys.
Lubusz-voivodskapet
Historie
Dei første leiarane over polakkane, Mieszko I og særleg Boleslaw I, la under seg fleire omliggande område til den nyleg oppretta polske staten, og Lebusland eller Lubusz i Lausitz kom under polsk styre. Delar av den historiske provinsen låg på vestbreidda av elva Oder, der hovudbusetnaden Lubusz, seinare kjend som den tyske byen Lebus, låg.
Då Sovjetunionen erobra Aust-Tyskland i 1945 vart grensa mot Polen teikna opp på nytt. Den austlege delen av Lubusz- eller Lebusregionen vart overført til Polen.
Bruer i Noreg
Dei ti lengste bruene i Noreg
Sjå òg: Bruer i Noreg etter lengd
Lubusz-voivodskapet
Historie
Under den administrative reforma i 1998, der dei nye voivodskapa vart danna, skulle ikkje opphavleg Lubusz-voivodskapet opprettast. Gorzów skulle eigentleg verte ein del av Vestpommerske voivodskap, Zielona Góra skulle verte ein del av Nederschlesiske voivodskap og andre delar av regionen skulle verte ein del av Storpolske voivodskap. Som følgje av protestar frå innbyggjarane, valde ein derimot å opprettinga av eit eige voivodskap.
Bruer i Noreg
Alfabetisk liste over bruer i Noreg
Lista er ikkje uttømande.
Lubusz-voivodskapet
Byar og landsbyar
Voivodskapet inneheld 42 byar og landsbyar. Folketala i lista under er frå 2006 ):
1. Gorzów Wielkopolski (125 204)
2. Zielona Góra (118 201)
3. Nowa Sól (40 351)
4. Żary (38 967)
5. Żagań (26 580)
7. Międzyrzecz (18 722)
8. Sulechów (17 862)
9. Kostrzyn nad Odrą (17 725)
10. Słubice (17 199)
11. Gubin (16 974)
12. Lubsko (14 767)
13. Wschowa (14 573)
14. Szprotawa (12 613)
15. Krosno Odrzańskie (12 100)
16. Drezdenko (10 332)
17. Strzelce Krajeńskie (10 143)
18. Skwierzyna (10 010)
Fylkesveg 464 i Nordland
Fylkesveg 464 i Nordland går mellom Engavågen og Åmøyhamn i Meløy kommune. Han er fastlandssambandet til Grønøya og Åmøya. Vegen er 18,3 km lang.
Lubusz-voivodskapet
Byar og landsbyar
19. Sulęcin (9 972)
20. Kożuchów (9 592)
21. Witnica (6 849)
22. Rzepin (6 499)
23. Zbąszynek (5 087)
25. Jasień (4 526)
26. Bytom Odrzański (4 365)
27. Babimost (4 150)
28. Czerwieńsk (4 138)
29. Iłowa (3 975)
30. Sława (3 893)
31. Ośno Lubuskie (3 769)
32. Kargowa (3 641)
33. Małomice (3 623)
34. Gozdnica (3 454)
36. Nowe Miasteczko (2 828)
37. Cybinka (2 668)
38. Łęknica (2 641)
39. Torzym (2 456)
40. Trzciel (2 363)
41. Lubniewice (1 929)
42. Szlichtyngowa (1 348)
Administrativ inndeling
Lubusz-voivodskapet er vidare delt inn i 14 fylke (powiat), der to er byfylke og 12 er landfylke. Desse er igjen delt inn i 83 gmina eller kommunar.
Signalhandsaming
Signalhandsaming er eit omfattande fagfelt der ein analyserer og handsamar alle tenkjelege former for signal.
Ein skil mellom analog signalhandsaming og digital signalhandsaming. Innan analog signalhandsaming studerer ein signal som har kontinuerleg variabel amplitude og som oftast òg er kontinuerlege i tid, medan digitale signal er kvantiserte både i tid og amplitude. Det finst ei mellomgruppe, der amplituden er kontinuerleg variabel, men med kvantisert tidsakse, som til dømes svitsja kondensatorfiltre.
I døme i figuren omformar ein mikrofon (transduser) lydbølgjene til eit elektrisk spenning, som så vert omforma til ein tidsdiskret sekvens av binærtal av ein analog-til-digital-omformar, som vert vidare omforma til ein bitsekvens, som vert koda og overført over ein kommunikasjonskanal i form av ei elektromagnetisk bølgje. I mottaleren vert den elektromagnetiske bølgja forsterka og dekoda til ein sekvens av binærtal, som så vert omforma til ei elektrisk spenning i ein digital til analog-omformar. Dette signalet vert så forsterka og nytta for å driva ein høgtalar (transducer), som omformar inngangsspenninga til ei lydbølgje som når øyro til ein eller fleire personar.
Signalhandsaming er ein teknologi som inngår i mange samanhengar, som telekommunikasjon, audioteknologi, radar, sonar, bilete og videohandsaming og så vidare. Utstyr som mobiltelefonar, bilar, fly og satelittar er fullpakka av ulike former for signalhandsaming.
Dronning Elizabeth-øyane
Dronning Elizabeth-øyane (engelsk Queen Elizabeth Islands) er ei gruppe øyar aller lengst nord i Canada, mellom 74° og 83° N. Øygruppa er skilt frå Grønland av Naressundet, og frå dei kanadiske øyane Baffinøya i søraust av Lancastersundet og Kitlineq i sørvest av Melvillesundet. Øyane dekker ei total landvidd på 418 961 km². Dei fleste øyane i øygruppa høyrer til Nunavut-territoriet, dei vestlegaste til Nordvestterritoria (fleire av øyane er delt mellom dei to territoria).
Øygruppa består av mange store øyar, med Ellesmereøya som den største. Andre store øyar er Devonøya, Melvilleøya, Axel Heibergs land, Bathurstøya, Ellef Ringnes' øy, Amund Ringnes' øy og Patrickøya.
Norihisa Shimizu
Norihisa Shimizu er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Dronning Elizabeth-øyane
Klimaet er arktisk, vegetasjonen er tundra, på fleire av øyane ligg store isbrear. Dei fleste øyane er utan fast busetnad, største landsbyen er Resolute på Cornwallisøya med vel 200 innbyggarar. Hovudnæring er oljeleiting og –boring.
Norihisa Shimizu
Han spela for klubbane Júbilo Iwata, Consadole Sapporo, Yokohama F. Marinos og Avispa Fukuoka.
Dronning Elizabeth-øyane
Øygruppa er oppkalla etter den britiske dronninga Elizabeth II. Ho vart krona til dronning av Canada i 1953. Før den tid kalla ein øygruppa for Parryarkipelet.
Røyst
Røyst eller stemme er den lyden menneske skaper ved å lukke stemmeleppene og presse luft gjennom stemmebanda. Røysta er den mest umiddelbare uttrykksforma for tankar og kjensler hjå menneske, og er allereie frå fødselen eit eigna verkemiddel til kommunikasjon menneske imellom: gjennom skrik, sukk, tale, song, rop, gråt og anna.
Bruk av røysta
Bruken av røysta er både bevisst og ubevisst, der den bevisste delen utgjer ei formulering av ord på ulike språk som etter brukarens beste evne uttrykker det vedkommande ønskjer å kommunisere, og den ubevisste delen gjennom stemmeklang og varierande lydstyrke viser uttrykk for kjenslene.
Vi nyttar også omgrepet «indre røyst» og å «gje si røyst» - altså «røyste på nokon» under eit val. I eit ensemble eller orkester nyttast «røysta» for å indikere eit enkelt instrument eller ei instrumentgruppe som spelar dei same tonane (t.d. ei «fiolinstemme») og før ein spelar musikk saman «stemmer» ein instrumenta etter ein avtala kammertone for å kunne intonere riktig og lage harmoniar saman.
Oppbygginga til menneskerøysta
Røysta vert danne ved at eit menneske lukkar stemmeleppene presser luft gjennom stemmebanda slik at dei vekselvis vert opna og lukka. Lufta slepp dermed gjennom i kortvarige støyt (mellom nokre hundre og opp til fleire tusen gonger pr. sekund). Frekvensen av desse luft-støyta dannar tonehøgda - born og kvinnerøyster har vesentleg raskare frekvens enn mannsrøyster og kling difor «lysare».
Variasjonar i røyster
Stemmeleiet avheng mest av storleiken på stemmebanda. I puberteten veks ofte «instrumentet» mykje på kort tid og det oppstår eit «stemmeskifte». Tonehøgda avheng av spenninga i stemmebanda, auka spenning fører til fleire luftstøyt pr. sekund og dermed ein «lysare» tone. Lydstyrken vert bestemt av luftmengda som passerer stemmebanda og kor stort utslag stemmebandssvingingane har. Meir luft og større utslag gjev meir lydstyrke.
Song og formidling
Røysta har ein sentral plass i ei lang rekke kunstformer – film, teater, konsert, musikal, opera, operette, i radio og fjernsyn og på plateinnspelingar. Utøvarar bruker mykje tid på å lære seg å kontrollere omfang, klang og lydstyrke.
Kategoriar av røyster
Menneskerøysta vert vanlegvis kategorisert i 6 grupper: