cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den haitiske grunnlova
Den haitiske grunnlova (fransk Constitution d’Haïti) viser vanlegvis til den grunnlova som er i bruk i Haiti i dag. Denne vart forma etter tilsvarande i USA og Frankrike, og ratifisert i mars 1987. Ho gjekk heilt ut av bruk frå juni 1988 til mars 1989, og kom ikkje i fullstendig bruk att før i oktober 1994.
I alt 23 grunnlover har vorte kunngjorde gjennom den haitiske historia, og den fyrste av dei vart kunngjord etter det kortliva styret til dåverande guvernørgeneral Toussaint L’Ouverture, som hadde vorte leiar for dei revolusjonære styrkane i den haitiske revolusjonen.
Ketil Stokkan
Ketil Stokkan er ein norsk popartist frå Harstad. Han har arbeidd både som soloartist, og som songar i gruppa Zoo. I 1986 vann han den norske finalen i Melodi Grand Prix med songen Romeo, som enda på tolvteplass i den internasjonale finalen. I 1990 vann han den norske finalen i Melodi Grand Prix for andre gong med songen «Brandenburger Tor». Den var kontroversiell fordi den handla om berlinmurens fall.
Švėtė
Švėtė (latvisk Svēte) er ei elv nord i Litauen og sør i Latvia med ei lengd på 123 km. Elva har kjelda si nær Tulominai, om lag 16 km søraust for Kuršėnai. Elva renn gjennom Šiauliai og Joniškis fylke og passerer Žagarė nær grensa til Latvia. Ho er ei av sideelvane til Lielupe og renn ut i denne elva 8 km nordvest for Jelgava. Lielupe renn vidare mot Austersjøen.
Dei øvre delane av Švėtė kan tørke heilt inn i tørre somrar. Dei største sideelvane hennar er Šakyna, Žarė, Tervete, Bērze, Žvairilas, Bukiškis, Juodupis, Katmilžis og Vilkija.
Gudbrand Skjellerud
Gudbrand Skjellerud var ein kjend norsk spelemann frå Nes i Hallingdal, ein av dei mest framtredande i søre Hallingdal på 1800-talet. Han lærte mellom andre opp Tor Grimsgard.
Skjelleruden stod i tradisjonen etter Harald Langåker, og førte vidare ein av dei eldste tradisjonslinene i Hallingdal. Han påverka òg spelet i Krødsherad gjennom møtet med Gamle-Kleven, og har gjeve namn til ein lausslått og ein springar som var nytta i Krødsherad i seinare år.
Gudbrand Skjellerud var og ein av dei første hallingane som reiste på lengre spelferder. Springaren Jarand Skinnarland finst difor i ei form etter han i Tinn. Han lærte bort slåtten til Knut Dale, og var og slåttekar ei tid hjå Gamle Hans Fykerud. Slik var han ein tidleg berar av tradisjonsstoff frå Telemark til Hallingdal.
Skjellerud flytte elles tidleg frå Hallingdal og budde mange år i Nore. Derifrå reiste han til Amerika, der han levde siste åra sine.
6-hydroksymelatonin
6-hydroksymelatonin (6-OHM) er eit naturleg førekomande endogen og ein aktiv metabolitt i nevrotransmittaren melatonin. Liksom melatonin er han ein full agonist til reseptorane MT1 og MT2. Han er også ein antioksidant og eit nevroprotektivt middel, og er på desse områda langt meir potent enn melatonin.
Ekely
Ekely er ein stad der Edvard Munch budde og måla frå 1916 til han døydde i 1944, og seinare som bustad for fleire norske kunstnarar. Ekely er rekna som eit norsk kulturminne.
Historie
Edvard Munch kjøpte området på 45 mål i 1916. Eigedommenhadde tidlegare vore eit gartneri. Han omfatta fleire uthus i tillegg til hovudhuset i sveitserstil som blei oppført i 1897 for amtsgartnaren A.M Petterson. Munch brukte både dei gamle uthusene og nye provisoriske bygningar som atelier i dei første åra. I 1929 fekk han oppført sitt permanente Vinteratelier, teikna av arkitektvenen Henrik Bull. Dette er den einaste gjenverande bygningen på Ekely frå Munch si tid.
Munch budde på Ekely fram til han døydde 23. januar 1944. Mange av bileta hans frå dei siste tiåra har motiv frå Ekely. Hagen og lysthuset er avbilda på fleire måleri, og interiøra er bakgrunn for mange sjølvportrett frå dei siste leveåra hans.
Etter at Munch døydde, blei eigedommen kjøpt av Oslo kommune i 1946. Munch hadde testamentert den store samlinga si av måleri, teikningar, grafikk og trykkplater til kommunen, som brukte atelieret til konserveringsverkstad og magasin fram til samlinga blei overført til Munch-museet.
I etterkrigsåra fram til 1949 blei atelieret brukt til utstilling av Akermuseet sine samlingar, fram til Oslo kommune sa opp leigeforholdet.
Hagen blei fylt med hus for kunstnarar i 1951, teikna av Jens Selmer. Kunstnarbustadane blei bygd av OBOS. I 1960 blei sveitservillaen på tomta frå 1870-åra riven.
Kunstnarheimar
Finn Fåborg, Anne Raknes, Nils Aas, Thorbjørn Egner, Franz Widerberg, Guy Krohg og Sossen Krohg har alle budd på Ekely.
Forfattaren Jon Michelet budde der med foreldra sine som barn.
Anders Johanssøn
Anders Jakob Johanssøn, med kallenamnet Ulabrand, var ein norsk los. I 1837 vart han tilsett som los ved stasjonen Ula i Vestfold. Han vart tidleg kjend for dei mange bergingsdådane sine og vart ein legendarisk person. Han skal ha fått tilnamnet sitt då han borda ein brigg frå Stokke i eit kraftig uvêr i Melsomvik i 1860.
Han omkom på sjøen saman med sonen og ein losgut under ein hauststorm i Oslofjorden den 29. november 1881. I 1932 vart det sett opp eit monument over han, laga av Hans Holmen, i Ula.
Głuszyńskie
Głuszyńskie er ein innsjø i Polen nær byen Radziejów i Kujaviskpommerske voivodskap.
Linolje
Linolje er ei planteolje vunne ut ved pressing av linfrø. Ho er særleg kjend som eit bindemiddel for pigment i måling. Linolje var vanleg bruka bindemiddel i måling frå mellomaldren fram til 1950-talet. Linoljemåling vert enno bruka i mange samanhenger, både av kunsthandverkarar og ved antikvarisk restaurering av gamle hus. Olja blir også noko bruka som matolje.
Kaldpressa eller rå linolje
Linolje bli brukt som bindemiddel i måling frå mellomalderen, mellom anna i Olavsfrontalet frå 1300-talet. Denne olja vart framstilt ved kaldpressing. Resultatet vart ein olje av god kvalitet, men prosessen utnytta berre om lag ein tredel av olja i frøa. Kaldpressa linolje har lang tørketid. Den største fordelen ved kaldpressa linolje er at ho gulnar mindre enn den varmpressa olja. Ho vert difor bruka til framstilling av kunstnarmåling.
Varmpressa eller kokt linolje
I dag vert linolje til vanleg framstilt ved at linfrø vert finmalne og verma opp før ein pressar ut olja. Varmpressa olje er mørkare enn kaldpressa. Ved oppverming til 280°C vert eggekvitestoffa i linolja felt ut, og linolja får gode tørkeeigenskapar. Husmåling med linolje er til vanleg framstilt av kokt linolje.
Pjotr Kapitsa
Pjotr Leonidovitsj Kapitsa var ein sovjetisk fysikar. Han mottok Nobelprisen i fysikk i 1978 for sine grunnleggande oppfinningar og oppdagingar innan lågtemperaturfysikken. Kapitsa mottok den eine halvdelen av prispengane, medan den andre halvdelen vart delt av Arno Penzias og Robert Woodrow Wilson.
Kapitsa vart i 1966 innvald som utenlandsk medlem av Kungliga Vetenskapsakademien. Han vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1946.
Raymond
Raymond er avleidd av gammalfransk Raimund, som igjen kjem frå gammalhøgtysk Raginmund. Namnet er sett saman av Regin (norr. rǫgn, 'gudar, høgare makter'), og -mund, 'vern, vernar'. Andre former av namnet er Reimund, Raymundo og Ramón. Ray er ei kortform.
Bruk
Raymond har vore brukt i Noreg sidan 1890-åra.
Fylkesveg 891
Fylkesveg 891 (Fv891) går mellom Gædnjajav'ri i Berlevåg kommune og Båtsfjord kommune. Vegen er 31,5 km lang.
Det er planar om å byggje ein ny riksveg Båtsfjord-Syltefjord-Hamningberg. Det skjer ikkje før 2015.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
Eutrofe vatn
Ein eutrof innsjø er ein innsjø med høg primærproduksjon og har derfor høgt næringsinnhald. Desse innsjøane har ofte omfattande algevekst, noko som fører til grumsete vatn og dårleg vasskvalitet. Botnvatnet i slike innsjøar er ofte lågt på oksygen og manglar derfor ofte vanlege fiskeartar, som aure, som krev kaldt, oksygenrikt vatn. Oksygenmangelen kjem mest til syne i grunne sjøar på grunn av mindre hypolimnion (dei lågare vassnivå ein vanlegvis finn under termoklinen). Økologar nyttar uttrykket for å skilje produktive innsjøar med tilstrekkeleg eller høgt næringsinnhald frå uproduktive, ogliotrofe vatn, som har lågt næringsinnhald.
Mesotrofe vatn er innsjøar med middels produktivitetsnivå, meir enn ogliotrofe vatn, men mindre enn eutrofe vatn.
Bystryjkanalen
Bystryjkanalen (òg kalla Donau-Svartehavet-kanalen, ukrainsk Канал Дунай — Чорне море, rumensk: Canalul Bâstroe) er ein kanal i Donaudeltaet. Han var ein av dei viktigaste ukrainske vassvegane fram til 1959, då han mudra til og transporten stoppa opp.
Donaudeltaet har vore ein verdsarvstad sidan 1991 og Den europeiske unionen har ofte bede Ukraina om å stoppe prosjektet, og det same har Romania og USA. Worldwide Fund for Nature har sagt at kanalen trugar det viktigaste våtmarksområdet i deltaet, der 70 % av kvitpelikanen og 50 % av dvergskarven i verda lever.
Ukrainske styresmakter sette i gang prosjektet offisielt 26. august 2004 og rumenske styresmakter annonserte planar om å ta saka til den internasjonale domstolen. I mai 2005 møttest deltakarane i Aarhuskonvensjonen og vart samde om politiske sanksjonar mot Ukraina. Ukraina melde at prosjektet foreløpig var stoppa i juni 2005, men planane er framleis aktive.
Anduve
Omgrepet kjem frå det nederlandske aandoen, som tyder «å gjere», og må ikkje forvekslast med andøve, som har norrønt opphav.
Draugenfeltet
Draugenfeltet er eit olje- og gassfelt på Haltenbanken i den norske sektoren av Norskehavet, om lag 150 km nord for Kristiansund. A/S Norske Shell er operatør for feltet.
Feltet blei funne i 1984 og utvinning starta i oktober 1993.
Raoul Cédras
Raoul Cédras var kuppmakar og sjef for ein militærjunta i Haiti frå 30. september til 8. oktober 1991. I realiteten var han leiar i landet heilt fram til oktober 1994, då USA intervenerte med Operation Uphold Democracy, slik at han mista makta. I 2000 vart han og ei rekkje andre offiserar dømde til fengsel på livstid in absentia grunna ein massakre i byen Raboteau.
Han lever i dag i eksil i Panama.
Bayreuth
Bayreuth er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 75 000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Raude Main i regionen Oberfranken, der han er hovudstad.
Historie
Ein meiner at byen vart grunnlagd av grevane av Andechs og vart først nemnd i 1194. Om lag seksti år seinare kom byen under Hohenzollern, og då denne staten vart delt høyrte Bayreuth til grevskapet Kulmbach. Byen vart råka av fleire pestar og krigar, og i 1430 vart han øydelagd under husittarkrigen. I 1602 vart han råka av nok ein pest, og brannar øydela byen i 1605 og 1621.
Vendepunktet i historia til byen kom i 1603 då markgreven Christian av Kulmbach (Brandenburg-Kulmbach) valde å flytte til Bayreuth. Utvikla av den nye hovudstaden stagnerte under trettiårskrigen, men då krigen var slutt vart det bygd mange barokkbygningar. I 1701 vart byen St. Georgen grunnlagd og seinare ein del av Bayreuth i 1811.
Gullalderen til Bayreuth var under regjeringstida markgrevinna Wilhelmine, favorittsystera til Kong Fredrik II av Preussen. Fleire parkar og slott vart bygd, i tillegg til Markgrevane sin opera, som er eit av dei flottaste bevarte teatera i barokkstil i Europa.
I 1769 døydde den siste markgeven av fyrstedømet Bayreuth utan arving, og staten vart annektert av nabo fyrstedømet Ansbach. Bayreuth var ikkje lenger statshovudstad. Like etter (1792) vart han ein del av Preussen, så Frankrike (1806) og til slutt Bayern (1810).
I 1872 flytta komponisten Richard Wagner til Bayreuth, og det vart seinare halde ein wagnerfestival her, Festspela i Bayreuth. Festivalen vart mykje vitja av Adolf Hitler, som likte musikken til Wagner særs godt.
Under den andre verdskrigen låg det ein underavdeling av Flossenburg konsentrasjonsleir her. Bayreuth vart kraftig råka under allierte bombetokt under krigen. Ein tredjedel av byen vart øydelagd og om lag tusen innbyggjarar døydde.
I 1975 vart Universitetet i Bayreuth grunnlagd og medverka til vidare vekst for byen.
COMECON
Organisasjonen hadde hovudsete i Moskva.
Medlemsland
I tillegg hadde organisasjonen samarbeidsavtalar med Kina, Nord-Korea, Afghanistan, Angola, Finland, Irak, Jemen, Laos, Mexico, Mosambik og Nicaragua.
Abd el-Krim
Abd el-Krim var leiar for berbarane i Rif under fridomskrigen dei kjempa mot kolonimaktene Spania og Frankrike på 1920-talet.
Krigen i Rif tok til i 1920. I 1921 proklamerte Abd el-Krim Rifrepublikken. Dei spanske styrkane vart drivne attende til den franske delen av Marokko. I 1926 enda berbaropprøret med at Abd el-Krim kapitulerte. Han vart då tvungen i eksil på den franske øya Réunion. I 1947 fekk han lov til å flytta til sør-Frankrike, men rømte så til Egypt.
Øvre Dividal nasjonalpark
Øvre Dividal nasjonalpark (nordsamisk: Dieváidvuovddi álbmotmeahcci) er ein norsk nasjonalpark som ligg i Målselv kommune i Troms og Finnmark. Området i nasjonalparken omfattar opne vidder med skrånande terreng opp mot avrunda fjell, og det har reinbeite og leveområde for jerv. Nasjonalparken vart oppretta ved forskrift 9. juli 1971 og utvida 1. desember 2006.
Vern og bruk
Formålet med vernet er å ta vare på eit landområde som er lite påverka av tekniske inngrep. Folk skal ha høve til tradisjonelt og enkelt friluftsliv med liten grad av teknisk tilrettelegging. Naturgrunnlaget innanfor nasjonalparken er viktig for samisk kultur og utnytting av næring. Området skal kunne brukast til reindrift.
Andøve
Andøve er eit maritimt omgrep som vert nytta om å halde ein båt roleg på ein stad mot vind og straum utan fortøying. Dette kan til dømes vere ein fiskeplass der båten vart halde i ro ved hjelp av årer eller motor og eit landemerke.
Baby What You Want Me to Do
«Baby What You Want Me to Do» (stundom kalla «You Got Me Running» eller «You Got Me Runnin'») er ein bluessong skriven og spelt inn av Jimmy Reed i 1959. Han vart ein hit for Reed og som fleire andre av songane hans, appellerte han innan fleire musikksjangrar, og songen er blitt spelt inn i mange stilar av andre artistar.
Komposisjon og innspeling
«Baby What You Want Me to Do» er ein mellomrask blues-shuffle i E-dur med «Reed sin unike, tilbakelente vokalstil, gitar og munnspel.» I eit intervju i 1959 med Billboard vart han kalla «uhemma og seig ... fritt levert i ein klassisk, rusten jazz-stil.» Musikkjournalisten Cub Koda skildra songen som «misleiande enkel» og ein av «ein av dei verkeleg ureduserbare bluessongane, ein song så enkel at han verka å ha eksistert for alltid.» Men i motsetnad til ein typisk 12-taktsblues, innehld han akkordsubstitusjon i takt ni og ti:
Jimmy Reed vart oppført som einaste låtskrivar på songen, men blueshistorikaren Gerard Herzhaft peikar på at «som nesten alle songane til Reed og uansett kven som offisielt er låtskrivar, er originalen skriven av kona, Mama Reed.»
Lister og ettermæle
«Baby What You Want Me to Do» nådde tiandeplassen på Billboard R&B-lista og 37. plassen på Billboard Hot 100 i 1960. I 2004 vart Reed innlemma i Blues Foundation Hall of Fame i kategorien «klassiske bluesinnspelingar».
942 Romilda
942 Romilda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 1920 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Baby What You Want Me to Do
Innspelingar av andre artistar
• 1964 – Etta James på singel som nådde 84. plassen på Billboard Hot 100
• 1964 – Billy Fury, B-side til «It's Only Make Believe»
• 1967 – Little Richard som «Anyway You Want Me» i medley med «You Don't Have to Go» frå Little Richard's Greatest Hits: Innspelt Live!
• 1967 – Bill Cosby frå Silver Throat: Bill Cosby Sings
• 1968 – Elvis Presley frå Elvis 1968 Comeback Special
• 1969 – Lonnie Mack frå Whatever's Right
• 1969 – Ike & Tina Turner som «You Got Me Running» frå The Hunter
• 1969 – Brainbox frå Brainbox
• 1970 – The Youngbloods som «Peepin' 'N' Hidin'» frå Rock Festival
• 1971 – The Byrds frå Live at Royal Albert Hall 1971 (utgjeve 2008)
• 1972 – Johnny Maestro & the Brooklyn Bridge frå The Bridge in Blue
• 1973 – Jerry Lee Lewis frå The Session
• 1975 – John Cale frå Helen of Troy
• 1975 – Chuck Berry frå Chuck Berry
• 1975 – Hot Tuna frå Yellow Fever
• 1996 – Neil Young og Crazy Horse frå Broken Arrow
• 2012 – HowellDevine som «You Got Me Runnin'» frå Delta Grooves
• 2015 – Yoan Garneau frå Yoan
Christmas Time is Here
«Christmas Time Is Here» er ein populær amerikansk julesong frå 1965. Songen vart skriven av Lee Mendelson og Vince Guaraldi for fjernsynsprogrammet A Charlie Brown Christmas i 1965, ein av dei første animerte julespesialane for nettverks-TV i USA. Sidan songen vart ein hit vart det gjeve ut to songar på albumet A Charlie Brown Christmas: ein instrumentalversjon av Vince Guaraldi Trio og ein vokalversjon sungen av koret frå St. Paul's Episcopal Church i San Rafael i California.
Andre versjonar
Det er blitt spelt inn mange versjonar av songen gjennom åra.
242 Kriemhild
242 Kriemhild er ein typisk hovudbelteasteroide.
Han blei oppdaga av Johann Palisa 22. september 1884 i Wien og blei namnsett etter Kriemhild, ei mytologisk germanisk prinsesse.
Safety car
Safety car eller Pace car i USA, er innan motorsport ein bil som set ei grense for farten hjå konkurrerande køyretøy på ei resarbane. Safety car vert kalla ut på bana når det har skjedd ei ulykke, er farlege hindringar i vegen, eller andre tilfelle som gjer det naudsynt å køyre i redusert fart. I dei fleste sportsgreiner er det ikkje lov å køyre forbi andre konkurrentar, så lenge safety car er på bana.
Safety car i formel 1
Bilprodusenten Mercedes Benz har vore offisiell leverandør av SC-bilar til formel 1 sidan 1996. 2008 modellen er basert på Mercedes Benz SL 63 AMG og har ein 6.3-liters V8 motor på 525 hestekreftar. Den er 220 kg lettare enn produksjonsmodellen
Den tidlegare DTM-føraren Bernd Mayländer har køyrd SC-bilen sidan 2000.
Pr. 2009, har to formel 1 løp blitt fullført med safety car framfor feltet. Første gongen var under Canada Grand Prix i 1999, andre gongen under Australia Grand Prix i 2009. Grunna dårlege værtilhøve måtte 6 løp startast med safety car: Belgia Grand Prix i 1997 og i 2000, Brasil Grand Prix i 2003, Japan Grand Prix i 2007, Italia Grand Prix i 2008 og Kina Grand Prix i 2009.
Sentral-Ukraina
Sentral-Ukraina (ukrainsk Центральна Україна) kan syne til:
Riksveg 892
Riksveg 892 (Rv892) er ein kort sambandsveg mellom Lakselv og Lakselv lufthamn, Banak i Porsanger kommune. Vegen er 1,6 km lang.
Bystrica
Bystrica kan vise til fleire stader i Slovakia:
Bystrica ved Hron
Bystrica er ei sideelv til Hron frå høgre sentralt i Slovakia i Banská Bystrica distrikt. Elva er 22,9 km lang.
Bystrica spring ut frå Store Fatra, nedanfor Holná Fatra i ei høgd på 1260 meter over havet. Ho munnar ut i Hron ved Banská Bystrica, 349 meter over havet.
943 Begonia
943 Begonia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. oktober 1920 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Lovatnet
Lovatnet, også skrive Loenvatnet, er eit vatn/innsjø i Stryn kommune i Nordfjord i Vestland fylke. Vatnet er omgjeve av stupbratte fjell. Både i 1905 og i 1936 rasa store stykke av Ramnefjellet (1778 m) ut i vatnet og skapte enorme flodbølgjer. I 1906 omkom 61 av dei totalt 122 fastbuande i bygdene Nesdal og Bødal, medan heile 74 menneske blei drepne av flodbølgja etter raset i 1936. Då var flodbølgja truleg 80 meter på det høgaste.
Arno Allan Penzias
Arno Allan Penzias er ein amerikansk fysikar ved Bell Laboratories i Holmdel i New Jersey.
Robert Woodrow Wilson
Robert Woodrow Wilson er ein amerikansk fysikar Bell Laboratories i Holmdel i New Jersey.
Wilson og Arno Penzias mottok Nobelprisen i fysikk i 1978 for oppdaginga deira av kosmisk mikrobølgjebakgrunnsstråling i mikrobølgjer. Wilson og Penzias delte halvparten av prispengane, medan den andre halvparten vart tildelt Pjotr Kapitsa.
Bystrica ved Kysuca
Bystrica er ei elv nord i Slovakia, i regionen Kysuce. Ho er ei av sideelvane til Kysuca med ei lengd på 30 km.
Ved Zborov Bystricou er middelvassføringa hennar målt til 4,8 m³/s.
Elva spring ut frå fjella Kysucká vrchovina, 930 meter over havet, og munnar ut i Kysuca ved Krásno nad Kysucou.
Inch Kenneth
Inch Kenneth (skotsk-gælisk Innis Choinnich) er ei lita øy utanfor vestsida av Isle of Mull i Skottland, sør for Ulva.
Øya er kalla opp etter St. Kenneth, ein tilhengar av St. Columba, som skal ha grunnlagt eit kloster på øya.
Aslak Bolt
Aslak Bolt var erkebiskop i Nidaros (Nidaros erkebispedøme) frå 1428 til 1450. Han var fødd kring 1380 eller noko før og døydde i 1450. Det fulle namnet hans var Aslak Harniktsson Bolt og han var av adeleg slekt. I 1407 valde domkapitlet i Oslo han til biskop i Oslo og etter påtrykk frå dronning Margrete i 1408 vart han biskop i Bergen der han vart i 20 år.
Administrator og ordensmann
I 1428 vart han erkebiskop i Nidaros. For ettertida er han mest kjend for si jordebok, som er eit viktig kjeldeskrift. Aslak Bolts jordebok er ei nøye registrering av inntektene frå erkesetet sitt gods og eigedomar. Over 3000 gardar og stader er rekna opp.
Han gjeninnførte også ei rekke mindre avgifter som var gløymd. I perioden etter 1435 markerte han seg også som leiar av kyrkjeprovinsen. Han kalla inn til provensialkonsil i 1435 i Bergen og året etter i Oslo. Desse konsilane fatta ei rekke vedtak gjeldande for kyrkjeprovinsen, i fyrste rekke knytt til økonomiske forhold.
I åra etter 1436 er det som politikar ein møter Aslak Bolt. Som leiar av riksrådet hadde han stor innverknad på rikspolitikken. Bolt var kanskje den personen i Noreg på 1400-talet som hadde mest makt. Aslak Bolt var ein dyktig mann med særlege evner som administrator og arbeidet var prega av orden. Han var òg ein dyktig handelsmann og klarte å auka kyrkjegodset dei åra han var i Nidaros. Aslak Bolt markerte seg som kyrkjeleiar og hevda si makt over biskopane. Han var for lausriving frå Danmark og oppteken av å hindre utlendingar, særleg danskar i å få norske embete. Derimot var han for nærare tilknyting til Sverige.
Han ynskte også å styrkja kyrkja si stilling ved å få kongen til å stadfesta sættargjerden frå 1277, ei avtale som med anna gav erkebiskopen rett til å nemna ut eigen hird. Denne stadfestinga oppnådde han då han den 20. november 1449 krona svensken Karl Knutsson Bonde til konge av Noreg i Nidaros. Han var også den fyrste kongen som vart krona I Nidaros. Kong Karl vart avsett året etter, av dei som stødde danskekongen Christian I, men da var Aslak Bolt død. I 1458 vart sættargjerden stadfesta på ny.
Hyskeir
Hyskeir ligg 10 km sørvest for øya Canna og 14 kilometer vest for Rùm. Garbh Sgeir er eit skjer som ligg ved øya og landgangsstaden for Hyskeir ligg i kanalen mellom dei to. Ingen av øyane er busette.
Fyret
Hyskeir fyr vart bygt i 1904. Det 39 meter høge fyret markerer sørenden av the Minch. Det vart teikna av David og Charles Stevenson. Fyrlykta står 41 meter over havet.
Det kvite tårnet var bemanna fram til mars 1997 og var eit av dei siste fyra i Skottland som vart automatisert.
Siim Kallas
Siim Kallas er ein estisk og europeisk liberal politikar og tidlegare statsminister i Estland. Han har sidan mai 2004 vore medlem av EU-kommisjonen, fyrst som kommissær for økonomiske og monetære spørsmål, og frå november 2004 som visepresident og kommissær for administrasjon, revisjon og kamp mot bedrageri.
Bakgrunn
Kallas tok i 1975 eksamen i faga finans og kreditt frå Universitetet i Tartu. Han arbeidde deretter i det sovjetiske finansministeriet for Estland og for sentralforeininga av estiske sparebankar. Han var frå 1972 til 1990 medlem av det sovjetiske kommunistpartiet. Frå slutten av 1980-talet hadde han ei kritisk haldning til den økonomiske avhengnaden til Estland, og han spela ei viktig rolle i frigjeringa frå Sovjetunionen. I 1991 vart Kallas direktør for den estiske sentralbanken, der han leidde valutareforma i landet og la grunnlaget for dei omfattande økonomiske reformene Estland gjekk gjennom.
Politikk
I 1994 grunnla Siim Kallas det liberale partiet Eesti Reformierakond. Han var frå starten og fram til 2004 leiar av dette partiet. I 1995 vart han fyrste gong innvald i nasjonalforsamlinga Riigikogu. Seinare same år vart han utnemnd til utanriksminister. I åra 1999 til 2002 var Kallas finansminister, og deretter var han statsminister i Estland frå 2002 til 2003.
Prisar og utmerkingar
I 2000 vart Siim Kallas tildelt Bundesverdienstkreuz, fortenstordenen til Forbundsrepublikken Tyskland, i 2001 vart han utnemnd til storoffiser i den franske Æreslegionen og i 2003 vart han tildelt den estiske fortenstordenen av andre klasse. Kallas er gjesteprofessor ved Universitetet i Tartu.
Siim Kallas er gift og har to born.
945 Barcelona
945 Barcelona er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 3. februar 1921 av Josep Comas Solá ifrå Observatori Fabra.
Tim Cahill
Timothy Cahill er ein australsk fotballspelar som har spela for Everton i engelsk Premier League, og for det australske landslaget. Han var toppskårar for Everton i Premier League i 2004/05-sesongen med 11 seriemål, og delt toppskårar i 2008/09-sesongen med åtte seriemål.
Entertainment Software Rating Board
Entertainment Software Rating Board (ESRB) er ein organisasjon som set aldersgrenser på dataspel og anna programvareunderhalding i USA, Canada og Mexico. Organisasjonen vart etablert i 1994 av Entertainment Software Association, som følgje av kontroversar knytte til dataspel med utprega valdeleg eller seksuelt innhald. Systemet svarar til PEGI, som blir brukt for å klassifisera dataspel i Europa.
Grønsak
Ei grønsak er ein plantedel som blir brukt til mat, hovudsakleg for å metta og ofte etter å ha blitt varma. Når ei plante avlar grønsaker, omtalar vi gjerne også heile planta som «grønsak». Ordet grønsak viser til ulike matvarer som vi bruker på same måte. Dermed kan det variere litt kva slag planter ein reknar som grønsaker. Oversikta nedanfor viser kva for planter og plantedelar som oftast blir omtala som grønsaker, og korleis desse kan grupperast innan botanikken.
Nitraelva
Nitra (tysk Neutra, ungarsk Nyitra) er ei 197 km lang elv vest i Slovakia. Nitra munnar ut i Váh like før ho igjen munnar ut i Donau i Komárno. Elva spring ut frå Vesle Fatra nord i Prievidza. Nitra renn gjennom byane Bojnice, Topoľčany, Nitra og Nové Zámky.
Grønsak
Biologiske eigenskapar
Dei plantane som vi refererer til som grønsaker er meir eller mindre saftige plantedelar frå hovudsakleg eitt- til toårige vekster.
Bruk av ordet
I praktisk språkbruk blir poteter ofte ikkje rekna som ei grønsak, ettersom poteta i Noreg er ein vanleg attåtrett som høyrer med til mange slag måltid. På liknande vis er silda ofte ikkje teke med i den generelle nemninga «fisk».
Svartjord
Svartjord (av russisk чернозём, tsjernoziom, som tyder 'svartjord') er eit jordsmonn som ein finn på steppene nord og aust for Svartehavet, danna av løss. Det finst òg i Mellom- og Søraust-Europa, og prærien i Nord-Amerika og pampasen i Sør-Amerika har liknande jordtypar. Ein stor del av kveiteproduksjonen i verda føregår på slik jord som er av dei mest fruktbare i verda.
Karpato-Rutenia
Karpato-Ukraina var òg namnet på ein sjølverklært sjølvstendig stat i det same området i 1939, som berre varte i tre dagar før han vart annektert av Ungarn.
Grønsak
I slekt med grønsaker
Ting som liknar på grønsaker er søte frukter, bær og sopp. Dei fleste kornslaga blir ikkje rekna som grønsaker, men mais kan vera eit unntak.
Svartjord
I Noreg vart omgrepet svartjord tidlegare nytta om jord som er utvikla av alunskifer og anna svart leirskifer.
Karpato-Rutenia
Historie
Rutenia er eigenleg eit latinsk namn på heile det austslaviske området, det hengjer saman med namnet på mellomalderestaten Kiev Rus. Han inneheldt det meste av dagens Ukraina, heile dagens Kviterussland og delar av dagens Russland, nærare avgjort område vest og sørvest for Moskva. Rus vart okkupert austfrå på 1100-talet. Namnet rutenarar vart seint i mellomalderen teke i bruk om austslavarar som budde vest for Karpatane.
Karpato-Rutenia var ein del av keisarriket Austerrike-Ungarn fram til 1. verdskrigen. I mellomkrigstida tilhøyrde det Tsjekkoslovakia, men fekk i 1938 indre sjølvstyre. Under 2. verdskrigen låg området under Ungarn. Etter krigen vart det innlema i Sovjetunionen og vart ein del av Ukrainske SSR under namnet Sakarpatskaja oblast. Ved oppløysinga av Sovjetunionen vart området ein del av Ukraina.
Skipstypen barde
Ein barde var eit kraftig krigsskip i vikingtida med ein jarnkledd stamn, som kan ha vore nytta som ein slags rambukk mot fiendtlege skip.
I følgje soga om Olav Tryggvason hadde Eirik jarl ein særs stor barde, kalla Jarnbarden, som han brukte i viking og i slaget ved Svolder.
Entertainment Software Rating Board
ESRB bruker stiliserte bokstavar for å merkja dataspel etter kva aldersgruppe dei kan eigna seg for:
Dataspel merkte med EC (Early Childhood) eignar seg for små barn og skal ikkje ha støytande innhald. E (Everyone) eignar seg for alle aldrar, E 10+ (Everyone 10+) eignar seg for tiårige og eldre, og T (Teen) eignar seg for trettenårige og eldre. M (Mature) svarar til ei aldersgrense på 17 år og ein mindreårig må ha følgje av ein vaksen for å kunna kjøpa dataspel med dette aldersmerket. AO (Adults Only) svarar til ei aldersgrense 18 år og mindreårige er ikkje tillatne å kjøpa spel med dette merket.
Skipstypen barde
Ordet kjem frå det norrøne ordet barð som tyder skjegg eller brem, og syner til den spesielle stamnen. Dette er det same opphavet som bardar hos bardekvalar.
Anette Olsen
Anette Sofie Olsen er ei norsk forretningskvinne, som er eineeigar av reiarlaget Fred. Olsen & Co.
Familie
Anette Sofie Olsen er dotter av skipsreiar Fred. Olsen og Kristin Olsen fødd Åsnes. Ho tilhøyrer slekta Olsen frå Hvitsten og er tippoldebarn av Petter Olsen (1821–1899), som grunnla det som etterkvart vart reiarlaget Fred. Olsen & Co.
Karriere
Olsen er utdanna BA i Business Organization frå Heriot-Watt i Edinburgh og MBA frå University of San Francisco.
Ho er i dag eineeigarav selskapet Fred. Olsen & Co. og er administrerande direktør i sjøfartskonserna Bonheur og Ganger Rolf. Ho er styreleiar i Fred Olsen Energy, First Olsen Ltd, Timex Corporation, Norges Handels og Sjøfartstidende og nestleiar i styret i Dagens Næringsliv, i tillegg til ei rekkje andre styrerollar. Ho er òg medlem av Rådet i Norges Rederiforbund og i Det Norske Veritas. Ho var nummer 30 på tidsskriftet Kapital si oversikt over Noregs hundre mektigaste kvinner i 2008.
Žitava
Žitava er ei 99,3 km lang elv sør i Slovakia. Ho er ei sideelv til Nitra frå høgre. Tidlegare følgde elva eit anna elvefar som rann direkte ut i Donau.
Elva har eit nedslagsfelt på 1244 km² og ei middelvassføring på 5,05 m³/s.
Cabincruiser
Cabincruiser er ein moderne motorbåt som gjev overnattingshøve for ei mindre mengd personar. Ein cabincruiser kan ha fleire lugarar og har vanlegvis stor uteplass. Styreposisjonen er ofte lukka i eige styrehus eller lugar open mot akter Dei fleste cabincruiserar har innanbordsmotor og eit halplanande eller planande undervassskrog. Dette gjer det mogleg å oppnå høgare fart. Det er mange ulike variantar av denne båttypen over heile verda.
NM i symjing 1977
Noregsmeisterskapen i symjing 1977 vart avvikla i det nybygde Tøyenbadet i Oslo i dagane frå 28. til 30. juli 1977. Meisterskapen omfatta 24 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.
100 m fri
<br style="clear:both;" />
200 m fri
<br style="clear:both;" />
400 m fri
<br style="clear:both;" />
100 m rygg
<br style="clear:both;" />
200 m rygg
<br style="clear:both;" />
100 m bryst
<br style="clear:both;" />
200 m bryst
<br style="clear:both;" />
100 m butterfly
<br style="clear:both;" />
200 m butterfly
<br style="clear:both;" />
200 m medley
<br style="clear:both;" />
400 m medley
<br style="clear:both;" />
800 m fri
<br style="clear:both;" />
Riksveg 893
Riksveg 893 (Rv893) gjekk mellom Skoltefossen (Neiden) og riksgrensa i Sør-Varanger kommune. Vegen er er 10,5 km lang.
Vegen tar av frå E 6 ved Neiden og går vestover til riksgrensa mot Finland. Dette er i praksis hovudvegen mellom Sør-Varanger og Sør-Noreg. Avstanden Kirkenes-Oslo er 1900 km over Haparanda-Sundsvall-Sveg-Särna-Trysil og 2520 km langs E 6.
Per august 2017 har vegen vorte del av riksveg 92.
Santa Claus Is Coming to Town
«Santa Claus Is Comin' to Town» er ein amerikansk julesong frå 1934. Han vart skriven av John Frederick Coots og Haven Gillespie og først sungen på radioshowet til Eddie Cantor i november 1934. Han vart raskt ein stor hit og det vart bestilt over 100 000 kopiar av noteark og meir enn 30 000 plater dei første 24 timane.
Innspelingar
Den tidlegare kjende innspelinga av songen var av banjospelaren Harry Reser og bandet hans den 24. oktober 1934 (Decca 264A) med Tom Stacks på vokal. Denne versjonen gjekk inn på Variety-listene i desember 1934. Songen var ein stor hit for noteark og nådde toppen av salslista. Songen vart òg spelt inn 26. september 1935, av Tommy Dorsey & His Orchestra.
Andre kjende versjonar av songen er gjort av Bing Crosby og Andrews Sisters (1943), Frank Sinatra (1948), Ray Conniff Singers (1959), Alvin and the Chipmunks (1961), The Crystals (1963), The Beach Boys (1964), Lou Rawls (1967), The Jackson 5 (1970), The Carpenters (1978), The Pointer Sisters (1987), Neil Diamond (1992), Björn Again (1992), Mariah Carey på albumet Merry Christmas (1994), George Strait (1996), Cartoons (1998), The Supremes (1999), Faith Hill (2008), Miley Cyrus (2008), Andrea Bocelli (2009), Wilson Phillips på albumet Christmas in Harmony (2010), Love Händel frå Phineas and Ferb (2010), Justin Bieber (2011), Cimorelli (2011), Michael Bublé (2011), Mark Salling og Cory Monteith på Glee (2011), Colbie Caillat (2012), Rod Stewart på albumet Merry Christmas, Baby (2012), Richard Marx med Sara Niemietz (2012) Tamar Braxton (2013), Dannii Minogue (2013)  og Pentatonix (2014).
Europeisk utforsking av Afrika
Europeisk utforsking av Afrika har hatt utgangspunkt i handelsinteresser, ønske om koloniar og om kunnskap. Ho tok til i antikken, då både grekarar og romarar interesserte seg for nordlege område i verdsdelen. På 1400-talet undersøkte skip frå Portugal kysten av Vest-Afrika. Medan fleire andre europeiske land etablerte seg i Afrika for å driva handel, mellom anna av menneske, var kunnskapen deira om det indre eller «det mørke Afrika» liten. Først på 1800-talet blei Europa kjend med desse delane av verdsdelen gjennom eventyrlege og farlege ekspedisjonar.
Portugisisk utforsking
I det 15. hundreåret planla prins Henrik Sjøfararen, son av kong Johan I av Portugal å tileigne seg land i Afrika for Portugal. Han inspirerte og iverksette ei rad oppdagingsferder. Desse førte til at heile den afrikanske kysten vart oppdaga av europearane, og at store landområde langs kysten vart lagt under portugisisk suverenitet.
Bondi Beach
Bondi Beach (//) er ei strand i forstaden Bondi ved Sydney i den australske delstaten New South Wales. Ho er om lag éin kilometer lang og ligg sju kilometer frå Sydney sentrum. Stranda er populær både blant turistar og fastbuande.
Historie
Edward Smith Hall og svigersonen Francis O'Brien kjøpte store delar av området i 1851 og kalla det «Bondi Estate». Deretter kjøpte O'Brien gradvis opp eigedommen til svigerfaren og opna han for allmugen som «O'Brien Estate» med piknikkplass og tivoli. Folk flokka til stranda i så store mengder at O'Brien truga med å stenga henne. Etter lokalt påtrykk handla styresmaktene og gjorde Bondi til offentleg område i 1882.
Bruk
Folk kjem til stranda for å sola seg, surfa og bada, men også for å oppleva tilstellingar, som venleikskonkurransen «Miss Bondi», og høgtider som første juledag, då over 40 000 folk samlar seg der for å feira jul.
Under Sommar-OL 2000 blei strandvolleyballkonkurransane haldne på stranda, og det blei sett opp fleire banar og stadion. Seinare har bydelsrådet gått imot speling av volleyball på Bondi-stranda.
Europeisk utforsking av Afrika
Portugisisk utforsking
Frå Kongo-munningen til Damaraland i dagens Namibia fekk portugisarane stor innverknad frå 1491 og framover, og i løpet av 1500-talet var Kongoriket i hovudsak blitt kristna. Ei innvandring frå nye stammar sist på 1500-talet gjorde at dette kristne riket braut saman, og portugisisk aktivitet flytta seg sørover. São Paulo de Loanda (dagens Luanda) vart grunnlagt i 1576. Før Angola vart sjølvstendig hadde portugisisk suverenitet over dette området berre blitt utfordra ein gong. I perioden frå 1640 til 1648 hadde Nederland kontroll med hamnene.
Portugisarane neglisjerte det etter måten tynt folkesette og fattige sørlege regionen av Afrika, men så snart dei oppdaga dei rike byane kontrollert av arabiske folk mellom Sofala og Kapp Guardafui ønskte dei å kontrollere desse byane. Innan 1520 hadde alle desse islamske sultanata blitt erobra av Portugal, og Mosambik var valt som hovudsete for Portugal i Aust-Afrika. Portugal si koloniale aktivitet var ikkje avgrensa til kystområda. Zambezidalane vart utforska i løpet av det 16. og 17 hundreåret. Her trefte portugisarane bantufolk som i lang tid hadde hatt kontakt med dei arabiserte folka langs kysten. Det vart gjort store innsatsar for å få kontroll med kongeriket Monomotapa, der Zimbabwe i dag ligg. I dette området hadde det vore vunne ut gull sidan det 12. hundreåret. Portugal sendte fleire ekspedisjonar etter 1569 og framover. Desse ekspedisjonane fekk tak i store mengder gull, men den portugisiske kontrollen med innlandet vart aldri særleg effektiv og vart gjeven opp i løpet 1600- og 1700 talet. Då forlet portugisarane forta i Manica-distriktet.
I den tida Portugal var på høgda av makta si, hadde landet òg nære relasjonar med Etiopia. Portugisarane meinte at dei hadde funne den legendariske prestekongen Johannes, som dei meinte var kongen av Etiopia. Nokre tiår seinare var eksistensen av eit kristent Etiopia truga av styrkane til Ahmad ibn Ibrihim al-Ghazi av Adal. Styrkane til al-Ghazi var støtta av ottomanarane og hadde tilgang til kanonar og muskettar, medan Etiopia berre rådde over nokre heilt få av desse våpna. Etiopia var likevel i stand til å sigre fordi dei fekk hjelp av 400 portugiske muskettmenn under kommando av Cristóvão da Gama i tida frå 1541 til 1543. Slik vart det salomosike dynastiet bevart. I tida etterpå reiste portugisiske jesuittar til Etiopia for å få Etiopia til å vende seg frå den etiopiske ortodokse kyrkja til katolisismen. Sjølv om kong Susenoyos av Etiopia i ein kort periode vendte seg til katolisismen, makta ikkje jesuittane å omvende landet. Dei fekk derimot mykje lokal kunne. Pedro Paez i 1605 og Jerónimo Lobo 20 år seinare nådde kjeldene til Den Blå Nilen. I 1660-åra vart portugisarane kasta ut av Etiopia og kong Fasilides gav ordre om at alle bøkene til «frankarane» skulle brennast i 1665. På denne tida mista også Portugal makt over Zanzibarkysten fordi arabarane frå Muscat tok over, og i 1730 kontrollerte ikkje Portugal noko område nord for Kapp Delagdo.
Portugal gjorde ikkje noko forsøk på å ta kontroll med den sørlegaste delen av Afrika. For portugisarane var Kapp det gode håp berre eit landemerke på veg til India. Også andre sjøfarande nytta Table Bay i dagens Sør-Afrika berre som ein stad å fylle på med vatn og proviant. Det var hovudsakleg britiske og nederlandske sjølfolk som nytta bukta slik. I 1620 tok offiserar i Det britiske austindiakompaniet kontroll med Table Bay i namnet til kong James I av England. Dette gjorde dei på eiga initiativ, og hovudsakleg for å komme nederlendarane i forkjøpet. Dei var redde for at britiske skip seinare skulle måtte betale for vatn og liknande. Handlingane deira vart ikkje sett på med blide auge i London, og proklamasjonen fekk inga effekt. Nederlendarane sendte i 1651 ein liten flåte på tre skip under Jan van Riebeeck som nådde Table Bay 6. april 1652 og grunnla den første permanente europeiske busettinga i Sør-Afrika.
Portugisarane var på dette tidspunktet ikkje sterke nok til å hindre nederlendarane og britane var nøgde med å ta kontroll over øya Sankt Helena, som dei brukte som stoppestad på veg til India. Sør-Afrika var på denne tida tynt busett av san- og khoifolk. Europearane fann snart ut at området var veleigna for europeiske nyttevekstar, som kveite og druer.
Busettinga ved Kappet var ikkje tenkt som ein afrikansk koloni, men vart rekna som ein utpost av dei Nederlandske Austindiske øyane. Likevel spreidde innvandrarane seg innover landet, sjølv om det mangla både hamner og elver. Kolonistane var i hovudsak nederlandske hugenottar som hadde rømt frå Frankrike.
Europeiske utforskarar på 1800-talet
Tidleg på 1800-talet utvida Egypt den politiske kontrollen sørover, og auka med dette kunnskapen om Nilen. Forteljingar om ein stor innsjø og oppdaginga misjonærane Johann Ludwig Knapf og Johann Rebmann gjorde av dei snødekte fjella Kenya og Kilimanjaro, gjorde at europearar vart interesserte i å lære meir om kontinentet.
På midten av det 19. hundreåret dreiv protestantiske misjonærar eit aktivt arbeid langs Guineakysten, i Sør-Afrika og i Zanzibar. Dette vart gjort i område som var lite kjent i Europa, og i mange tilfelle vart misjonærane vel så mykje oppdagarar og pionerar for handel og imperiebygging. Ein av dei første som forsøkte å fylle «dei kvite felta» på europeiske kart var David Livingstone. Han hadde sidan 1840 vore misjonær i områda nord for Oranjeelva. I 1849 kryssa Livingstone Kalahariørkenen frå sør til nord og nådde Ngamisjøen. Mellom 1851 og 1856 kryssa han kontinentet frå vest til aust. Dette gjorde dei store flodene i øvre Zambezi kjente. I løpet av desse reisene oppdaga Livingston Viktoriafossane i november 1855. Han kalla fossane opp etter Dronning Victoria. I perioden mellom 1858 og 1864 utforska han nedre Zambezi med Shireelva og Nyasasjøen. Nyasasjøen hadde først blitt nådd av ein av slavane til Antonio da Silva Porto. Porto var ein portugisisk handelsmann som hadde etablert seg i Bihe i Angola. Porto kryssa kontinentet mellom 1853 og 1856 frå Benguella i Angola til munningen av Rovumaelva. Hovudmålet for mange av oppdagarane var å finne kjeldene til Nilen. Ekspedisjonar leia av Richard Francis Burton, John Hanning Speke og James Augustus Grant fann Tanganyikasjøen og Viktoriasjøen. Seinare vart det bevist at Viktoriasjøen var kjelda til Nilen.
Henry Morton Stanley hadde i 1871 klart å finne Livingstone som hadde blitt borte på ein av sine ekspedisjonar. I 1874 utforska han Zanzibar og segla rundt Viktoriasjøen og Tanganyikasjøen. Han reiste vidare inn i kontinentet og følgde Lualabaelva til Atlanterhavet som han nådde i 1877.
Oppdagarar var og aktive i andre delar av kontinentet. Det sørlege Marokko og Sahara vart kryssa i mange retningar mellom 1860 og 1875 av Gerhard Rohls, Georg Schweinfurth og Gustav Nachtigal. Desse oppdagarane gav europearane store geografiske kunnskapar og kunnskap om språk og folk som budde i regionen. Reisene bekrefta på noko vis gamle greske legender om at det fanst både pygmear og gorillaer.
Insh i Slate Islands
Insh (skotsk-gælisk Innis, tyder «øya») er ei busetnadslaus øy vest for øya Seil i Firth of Lorn i Skottland.
Ho er ei av Slateøyane og ligg 1,5 km nordaust for Ellenabeich på Seil. Mellom dei to øyane ligg Sound of Insh. Det høgaste punktet på øya ligg 69 meter over havet og ho har eit areal på 36 hektar. Ein meiner at den private eigaren stundom bur i ei grotte nord på øya.
Ole Martin Tunheim
Ole Martin Tunheim er ein norsk fotballspelar som har spelt for Bryne FK. Han speler forsvar og har draktnummer 25.
Superkontinent
Eit superkontinent er ein landmasse som består av meir enn éin kontinental kjerne eller kraton. Samlinga av kratonane og terranane som utgjer Eurasia kvalifiserer til eit superkontinent i dag.
Historie
Vanlegvis nyttar paleogeografar uttrykket superkontinent om ei enkel landsmasse som består av all dei moderne kontinenta. Det tidlegaste kjende superkontinentet var Vaalbara. Det vart danna av protokontinent og var eit superkontinent for 3,1 milliardar år sidan. Vaalbara braut opp i mindre delar for om lag 2,8 milliardar år sidan. Superkontinentet Kenorland oppstod for rundt 2,7 milliardar år sidan og braut opp for om lag 2,5 millardar år sidan til protokontinent-kratona Laurentia, Baltica, Australia, og Kalahari. Superkontinentet Columbia oppstod og braut saman i perioden for 1,8 til 1,5 milliardar år sidan.
Superkontinentet Rodinia sprakk opp for om lag 750 millionar år sidan. Ein av bitane utgjer i dag store delar av kontinent som i dag ligg på den sørlege halvkula. Platetektonikk førte bitane av Rodina tilbake i ei anna form seint i paleozoikum og danna det kanskje mest kjende superkontinentet Pangaea. Pangaea braut så opp i eit nordleg og eit sørleg superkontinent, Laurasia og Gondwana.
Moderne studiar tyder at superkontinenta oppstår i syklusar og kjem saman og bryt opp igjen ved hjelp av platetektonikk i periodar på om lag 250 millionar år.
Geologi
I andre vitskapar som historie og geografi er landmassar som er knytt saman av eit eid og rekna som superkontinent eller berre kontinent, som Amerika. Enkelte historikarar omtalar heile landmassen Afrika og Eurasia som superkontinentet Afro-Eurasia.
Ikkje-komplett liste over superkontinent
I omvendt rekkefølgje (stratolitisk rekkefølgje).
244 Sita
244 Sita er ein typisk liten hovudbelteasteroide.
Han blei oppdaga av Johann Palisa den 14. oktober 1884 i Wien. Astronomen prøvde først å selja rettane til å namngje asteroiden, slik at han kunne få råd til å reisa og sjå ei total solformørking i Karibia den 29. august 1886. Dette gjekk tydelegvis ikkje, og Palisa gav han til slutt namnet Sita, etter heltinna i hinduforteljinga Ramayana.
Potet
Potet eller jordeple (Solanum tuberosum) er ei rotfrukt som speler ei viktig rolle innan matlaging og andre bruksområde i store delar av verda. Planten er ein del av slekta søtvier i søtvierfamilien. Han kjem opphavleg frå eit lite område i Andesfjella, men er så hardfør og matnyttig at han er blitt spreidd vidt utover kloden.