cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norsk språkråd
Norsk språkråd hadde i oppgåve å verne om den kulturarven som norsk skriftspråk og talespråk representerer, fremje tiltak som kunne auke kunnskapen om norsk språk, fremje toleranse og gjensidig respekt mellom alle som bruker norsk språk i ulike variantar, og verne om rettane til det enkelte mennesket når det galdt bruken av språket. Mellom dei viktigaste oppgåvene til rådet var normering av bokmål og nynorsk, språkleg rådgjeving og språkleg kvalitetssikring av lærebøker. Frå 1994 hadde rådet i oppgåve å føre tilsyn med statsorgan under departementsnivå når det galdt gjennomføringa av mållova. Og frå 2000 hadde rådet i oppgåve også å arbeide med norsk språk og informasjonsteknologi. Norsk språkråd registrerte nyord, foreslo avløysarord i staden for engelske importord og fremja tiltak for å sikre språkleg likestilling mellom bokmål og nynorsk. Rådet gav frå 1973 ut tidsskriftet Språknytt og frå 1994 bulletengen Statsspråk. Norsk språkråd hadde dei siste åra ca. 20 tilsette.
Stortinget slutta seg i 2003 til eit forslag om å omdanne Norsk språkråd til eit nasjonalt kompetansesenter for norsk språk som skulle føre vidare mange av dei gamle arbeidsoppgåvene. Ved brev frå Kultur- og kyrkjedepartementet 18. mai 2005 vart det fastsett at namnet skulle vere Språkrådet.
Bakgrunnsstoff
Norsk språkråd Norsk språkråd
Exameter
Exameter er ei SI-avleidd eining for måling av avstand. Éin exameter er lik 1018 meter. Symbolet for exameter er Em.
Exameter kunne vorte brukt til å måle interstellare avstandar (avstandar mellom stjerner), men astronomar har lange tradisjonar for heller å bruke lysår og parsec.
1 exameter er lik:
Og motsett:
Metre Exameter
Bremnes på Bømlo
Bremnes er ein tidlegare kommune i Hordaland. Kommunen vart oppretta i 1916 då Finnås kommune vart delt, og hadde då eit folketal på 3411. Kommunen vart slegen saman med Bømlo og Moster att til noverande Bømlo kommune i 1963. Bremnes kommune hadde då 4829 innbyggjarar.
Zettameter
Zettameter er ei SI-avleidd eining for måling av avstand. Éin zettameter er lik 1021 meter. Symbolet for zettameter er Zm.
Bremnes på Bømlo
Fram til 1990-åra vart kommunesenteret på Bømlo kalla Bremnes. Kommunestyret vedtok på midten av 90-talet at kommunesenteret skulle heita Svortland. Namnet er etter dette mindre brukt, men finst framleis i institusjonar som Bremnes ungdomsskule, Bremnes kyrkje og Bremnes Idrettslag.
Zettameter
Zettameter kunne vorte brukt til å måle interstellare avstandar (avstandar mellom stjerner), men astronomar har lange tradisjonar for heller å bruke lysår og parsec.
Bremnes på Bømlo
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Bremnes kommune frå 1916 til 1963:
Venstre
Venstre er eit liberalt politisk parti i Noreg. Partiet var med i regjeringa Solberg. Partiet er det eldste i Noreg, og vart grunnlagt i 1884.
Zettameter
1 zettameter er lik:
Attometer
Attometer er ei SI-avleidd eining for måling av avstand. Éin attometer er lik 10−18 meter. Symbolet for attometer er am.
Zettameter
Og motsett:
Venstre
Partiet har vore i borgarlege koalisjonsregjeringar og i sentrumskoalisjonar.
Zettameter
Metre Zettameter
Attometer
1 attometer er lik:
Venstre
Leiaren for partiet har sidan september 2020 vore Guri Melby. Parlamentarisk leiar er Terje Breivik.
Attometer
Og motsett:
Venstre
Ideologi
Partiet sin ideologi framhevar fridom for individet, kombinert med eit sosialt ansvar. Sidan tidleg på 1970-talet har miljøvern vore den politiske hovudsaka til partiet. I dei siste valkampane har Venstre fokusert på miljøvern og tilhøva for små og mellomstore bedrifter. Venstre går òg inn for friare arbeidsinnvandring, avskaffing av statskyrkja, ein flatare skatt og større lokalt sjølvstyre. På landsmøtet i 2005 vedtok partiet med minst mogleg margin å framleis vera motstandar av norsk medlemskap i EU. I staden går Venstre inn for framhald av EØS-avtalen.
Organisasjon
Ungdomsfylkinga til partiet heiter Unge Venstre. Knytt til partiet er òg ei kvinnefylking, Venstrekvinnelaget, og eit studentlag, Liberale Studentar.
Attometer
Metre Attometer 阿米
Venstre
Historie
Venstre vart danna i 1884 som eit resultat av striden om innføring av parlamentarisme i Noreg. Venstre vart danna av dei politiske kreftene som gjekk inn for parlamentarisme, i motsetnad til Høgre, som var dei kreftene som gjekk imot. Då kampen for parlamentarismen var vunnen vart leiaren av Venstre, Johan Sverdrup, den fyrste norske statsministeren som vart utpeika på grunnlag av å ha fleirtalet i Stortinget bak seg. Men den breie koalisjonen som Venstre i realiteten var heldt ikkje saman lenge. I 1888 braut store delar av partiet, som var assosierte med lekmannskristne rørsler og leidde av predikanten Lars Oftedal, ut og danna Moderate Venstre.
I perioden frå 1884 til mellomkrigstida bytte Venstre og Høgre på å ha regjeringsmakta i landet. Venstre gjekk i denne tida inn for mellom anna ålmenn røysterett for menn, som vart oppnådd i 1898, oppløysing av unionen med Sverige, som skjedde i 1905, og ålmenn røysterett for kvinner, som vart gjennomført i 1913. Venstre har hatt seks statsministrar, den siste var Johan Ludwig Mowinckel, som gjekk av frå sin tredje og siste periode som statsminister i 1935.
Med Arbeidarpartiet sin vekst miste Venstre gradvis røyster i arbeidarklassa. Tidleg på 1900-talet miste partiet òg den mest konservative fløya til Samlingspartiet og Frisindede Venstre. Stortingsvalet i 1915 var det siste der Venstre, under Gunnar Knudsen, vart det største partiet, og vann reint fleirtal på Sitortinget. Venstre vart ytterlegare svekt med danninga av Bondepartiet i 1920. Sjølv om Bondepartiet ikkje var eit reint utbrytarparti frå Venstre, tok partiet brorparten av veljarane sine frå tidlegare Venstre-veljarar. I 1933 vart òg utbrytarpartiet Kristeleg Folkeparti danna etter nominasjonsstrid i Venstre i Hordaland. Då dette vart eit landsdekkjande parti etter andre verdskrigen gjekk det ytterlegare ut over Venstre sin oppslutnad.
Etter den andre verdskrigen
Venstre var lenge skeptisk til å ta del i forpliktande samarbeid med Høgre, men i 1963 vart partiet for fyrste gong med i ei koalisjons-regjering med Høgre, Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti. Regjeringa Lyng sat berre nokre veker, men før stortingsvalet 1965 gjekk Venstre til val på ei ny borgarleg koalisjonsregjering. Valet gav framgang for Venstre, for fyrste gong på lenge, og førte til danninga av den borgarlege samarbeidsregjeringa Borten.
Lågtunga
Lågtunga  er eit fjell i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1653 meter over havet og er det 980. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Venstre
Etter den andre verdskrigen
På 1960-talet utvikla det seg etter kvart store spenningar mellom det ein kan kalla radikale og moderate fløyer i partiet. Dei radikale, som mellom anna var knytte til avisa Dagbladet og dominerte i Unge Venstre, var skeptiske til samarbeid med Høgre. Unge Venstre vedtok mot slutten av 1960-talet årvisse resolusjonar der dei oppmoda til å gå ut av Borten-regjeringa. Dei radikale var dessutan motstandarar av norsk medlemskap i EEC. Ny leiar fekk partiet i 1952 med Bent Røiseland som høyrde til den moderate delen av partiet (som seinare stod sterkt bak deltakinga i Borten-regjeringa, òg til dels var sterke tilhengjarar av norsk EEC-medlemskap).
I 1964 tok Gunnar Garbo over som leiar.
Borten-regjeringa tok til i oktober 1965, og Venstre, Senterpartiet, Høgre og Kristeleg Folkeparti var med frå starten.
Partileiaren gjekk av i 1970 etter eit dårleg valresultat ved stortingsvalet 1969. Ny leiar vart EEC-tilhengjaren Helge Seip. Då EEC/EF-striden tok av for fullt tidleg på 1970-talet engasjerte framveksande Venstre-politikarar seg sterkt på båe sider.
I "juni 1970 vedtok Stortinget med 132 mot 17 stemmer på nytt å søke medlemskap i EF. Forhandlingene med EF førte til at det oppstod splittelse innad i regjeringen Borten, som gikk av 1971", skriver Store Norske Leksikon.
Lansing
Lansing er delstathovudstaden i Michigan i USA.
Størstedelen av byen ligg i fylket Ingham County, og han breier seg dessutan inn i Eaton County. Lansing har 119 128 innbyggjarar.
Venstre
Etter folkerøystinga om medlemskap i EF (nåværande EU)
I oktober 1972 gjekk Bratteli-regjeringa av etter folkeavrøystinga, og det vart det danna ei rein nei til EF-regjering under Lars Korvald. Landsstyret i Venstre vedtok å gå med i Korvald-regjeringa, sjølv om fleirtalet (9 av 13) i stortingsgruppa var EF-tilhengjarar og gjekk imot deltaking i regjeringa. Resultatet vart det ekstraordinære landsmøtet på Røros. Etter at det vart klart at dei var i mindretal i Venstre drog ja-folka frå landsmøtesalen, leidde av Helge Seip og Bent Røiseland, den 11. november 1972. Dei danna seinare Det Nye Folkepartiet.
I det påfylgjande stortingsvalet 1973 vart stortingsgruppa redusert til to representantar. Året etter, i 1974, vart Venstre det fyrste partiet i Noreg som fekk ein kvinneleg partileiar, Eva Kolstad.
Etter at den moderate fløya hadde gått ut av partiet freista Venstre å markera seg klarare som eit sentrumsparti, som ikkje automatisk høyrde til korkje venstre- eller høgresida i politikken. Partiet styrkte òg ein grøn profil, miljøsaka vart den viktigaste einskildsaka. Ved stortingsvala i 1973, 1977 og 1981 gjekk Venstre til val utan å binda seg til eit særskilt regjeringsalternativ på førehand. Før stortingsvalet 1985 vedtok partiet for fyrste gong å gå til val på eit regjeringssamarbeid med Arbeidarpartiet. Ved dette valet ramla Venstre for fyrste gong heilt ut av Stortinget, og partileiaren, Odd Einar Dørum gjekk av.
I 1988 vart partiet slege saman igjen med dei gamle utbrytarane i Det Liberale Folkepartiet; "På en samlingskongress [i] 1988 ble Det Liberale Folkepartiet gjenopptatt i Venstre. En utbrytergruppe dannet likevel et nytt parti, som i 1992 tok navnet Det Liberale Folkepartiet", skriver Store Norske Leksikon.
Før stortingsvalet 1989 plasserte Venstre seg på nytt i den borgarlege leiren, og gjekk til val på eit sentrum-høgre samarbeid. Venstre makta ikkje å koma tilbake på Stortinget før i 1993. Då vart Lars Sponheim vald inn på Stortinget frå Hordaland. Ved EU-striden før folkeavrøystinga i 1994 gjekk Venstre mot EU-medlemskap, men for EØS-avtalen.
Etter folkerøystinga om medlemskap i EU
I 1996 vart Sponheim vald til ny leiar, og året etter gjekk Venstre til val med målsetjing om å delta i ei sentrumsregjering, saman med Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet. Ved stortingsvalet 1997 kom Venstre over sperregrensa med 4,5 % av røystene, og vart med i sentrumsregjeringa, som sat til 2000.
Ved stortingsvalet 2001 var målsetjinga under valkampen å gjenreisa sentrumsregjeringa, men alle tre sentrumspartia fekk tilbakegang ved valet. Etter valet gjekk Venstre og KrF inn i "samarbeid med Høyre" og danna den andre Bondevikregjeringa, "mens Senterpartiet valgte å gå i opposisjon". Partiet fekk berre to stortingsrepresentantar men fekk tre statsrådar i regjeringa.
Under valkampen i 2005 framheva Venstre partiet si nøkkelrolle for at Bondevikregjeringa skulle bli sitjande. Ved stortingsvalet 2005 fekk Venstre 5,9 % av røystene og ti representantar på Stortinget. Valresultatet var det beste for partiet sidan 1969. Regjeringa fall likevel, og Venstre gjekk i opposisjon.
Femtometer
Femtometer er ei SI-avleidd eining for måling av avstand. Éin femtometer er lik 10−15 meter. Symbolet for femtometer er fm.
Venstre
Etter folkerøystinga om medlemskap i EU
Ved Stortingsvalet 2009 fekk partiet 3,9% av røystene, fall under sperregrensa, og måtte nøya seg med berre to mandat på tinget til 2013, eitt frå Oslo og eitt frå Akershus.
Trine Skei Grande vart ny leiar for partiet i 2010. I 2018 gjekk Venstre inn i regjeringa Solberg, der Framstegspartiet var med. Stortingsgruppe til partiet tok avgjerda, etter at landsstyremøtet stemte 24 for og 11 i mot deltaking i regjeringa.
Femtometer
1 femtometer er lik:
Venstre
Etter folkerøystinga om medlemskap i EU
Under regjeringsforhandlingane i januar på Jeløya var det ei sak som media vart oppteken av, som Venstre-leinga etterkvart feilhandtera; 15. april ga statsministeren sin konklusjon om saka til media.
Femtometer
Og motsett:
Фемтометр
Venstre
Media
Venstre dreiv ein tid nettstaden liberal.no, som i 2018 ikkje lenger var i drift.
Oppslutning
Venstre har tradisjonelt stått sterkast på Vestlandet, men dette ser ut til å vera i ferd med å endra seg. Ved dei siste seks stortingsvala før 2005 var Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal dei beste fylka for partiet. Ved stortingsvalet i 2005 vart for første gong Oslo det beste fylket til Venstre, med Akershus på andreplass, og dette gjentok seg òg i 2009. Dei to einaste stortingsrepresentantane til Venstre vart då valde inn frå Oslo og Akershus.
Oppslutning ved stortingsval 1906–2009
¹ Omfattar fellesliste med Radikale Folkeparti i Hedmark.
² Venstre tok del i felleslister med eit eller fleire av partia Bondepartiet/Senterpartiet, Det Nye Folkepartiet, Høgre eller Kristeleg Folkeparti, dette talet er eit anslag med røystene til felleslistene fordelt på dei einskilde partia.
Graben
Graben (frå tysk: «grav»), forkastingsgrøft, søkkegrop eller gravsenking er innan geologi eit område av jordskorpa som har sokke inn langs éi eller fleire forkastingar. Ein kan sjå ein graben i overflata som ei rift eller ei kløftforma forsenking og oppstår når eit kontinent sprekk opp, som til dømes i Riftdalen i Aust-Afrika, Rhinrifta, Bajkalrifta, Jordandalen med Daudehavet.
Eldre grabenar kan vere fylte med sedimentære avleiringar, som til dømes Vikingraben eller Sentralgraben i Nordsjøen.
Oslo-området ligg i ein graben frå permtida. Geologane kallar dette området Oslofeltet eller Oslograben. Oslofjorden mellom Slemmestad og Nesodden er òg ein graben. På Spitsbergen er den 120 km lange Wijdefjorden graven ut langs ein graben eller ei gravforkasting.
Drobeta-Turnu Severin
Drobeta-Turnu Severin (, ungarsk Szörényvár, bulgarsk Северин; serbisk Дробета-Турну Северин) er ein by i Mehedinți fylke i Oltenia i Romania. Han ligg på venstre sida av Donau, like nedanfor Jernporten. Byen har om lag 105 000 innbyggjarar.
Byen oppstod som ein getisk busetnad, men fungerte seinare i antikken som ein base for dei romerske krigane mot Dakia. Nær byen finst ruinar av Trajanbrua over Donau, som keisar Trajan fekk Apollodoros frå Damaskus til å byggje i år 103. Staden vart øydelagd av hunarane på 400-talet, men gjenoppbygd av keisar Justinianus I (527-565). Namnet på byen kjem frå det latinske namnet Drobetae og av Turnu Severin, det vil seie «Nordtårnet», som viser til tårnet som austromarane bygde på nordsida av Donau. Byen kom i mellomalderen inn under Ungarn, som oppretta eit katolsk sete her. I 1330 kom byen inn under Valakia, som var under osmansk overhøgd frå 1524 til 1829. Valakia vart ein del av Romania i 1861.
Zeptometer
1 zeptometer er lik:
Og motsett:
Yottameter
Yottameter er ei SI-avleidd eining for måling av avstand. Éin yottameter er lik 1024 meter. Symbolet for yottameter er Ym.
Zeptometer
Metre Zeptometer
Grete
Grete eller Greta er eit kvinnenamn, ei tysk kortform av namnet Margreta, som tyder 'perle'.
Yoktometer
1 yoktometer er lik:
Grete
Grete og Greta har norsk namnedag 13. mars.
Yottameter
Yottameter kunne vorte brukt til å måle intergalaktiske avstandar (avstandar mellom galaksar), men astronomar har lange tradisjoner for heller å bruke lysår og parsec.
Grete
Bruken av namnet i Noreg
Namnet Grete er mykje bruka i Noreg, namnet var særleg populært rundt midten av 1900-talet.
Yoktometer
Og motsett:
Yottameter
1 yottameter er lik:
Og motsett:
Metre Yottameter
Stemorsblom
Stemorsblom eller natt-og-dag (lat. Viola tricolor) er ein eit- eller toårig fiol, opp til 15 cm. høg. Blomstrar mest heile året, berre det ikkje blir for vått. Mest vanleg i sør-Noreg; havstrand, vegkant, berg, skogbryn.
Galgeberg
Galgeberg er eit bustadstrøk og ei gate i Oslo, mellom Vålerenga og Gamlebyen. Lokal uttale er /gæljəbær/ (tjukk l).
I mellomalderen heit plassen Martestokker og var staden for offentlege avrettingar, steile og hjul og for gapestokk. Den gongen var dette ein viktig del av vegnettet ut av Oslo nordover, ved Galgeberg delte vegen seg i tre. Gangvegen Justiskroken ligg i traséen til den vestlegaste vegen, mens dagens Strømsveien ligg der den austlegaste gjekk. Ved Martestokker var det kampar mellom kong Sverre Sigurdsson og baglarane og det var her hertug Skule Bårdsson samla troppane før slaget mot kong Håkon Håkonsson i 1240.
Stemorsblom
Stemorsblom er brukt i folkemedisinen mot hudsjukdommar, luftvegskatarr, kikhoste, blærekatarr og som urindrivande middel. Han er dessutan eit symbol på «den frie tanken» innanfor livssynshumanismen.
Galgeberg
Mesteparten av galgeberget er sprengt bort. Sjølve galgen skal ha stått der gårdsplassen i det store bustadkomplekset på nordsida ligg.
Bremnes
Bremnes er namnet på fleire stader i Noreg:
Skip
Fleire skip er kalla opp etter Bremnes:
Personar som har Bremnes som etternamn
Bremnes
Finsetunnelen
Finsetunnelen er ein 10,3 km lang jarnbanetunnel vest for Finse stasjon på Bergensbanen, i Ulvik herad i Vestland. Tunnelen vart offisielt opna av Kong Harald V i 1993. Av alle tunnelane på sjølve Bergensbanen (mellom Hønefoss og Bergen) er Finsetunnelen den lengste, sjølv om tog som køyrer over Drammen på veg inn mot Oslo passerer gjennom Liertunnelen, som er litt lengre.
Før Finsetunnelen vart bygd, måtte toga over den vêrutsette strekninga over Fagernut, og snøryddingsbasen på Finse kunne stengjast då sporet vart verna av tunnelen. Det høgaste punktet på Bergensbanen blir passert inne i tunnelen, 1237 meter over havet; før tunnelen vart bygd var den maksimale høgda 1301 meter over havet.
I 2004 vart det utgjeve ein rapport som åtvara mot moglege tryggleiksproblem med fleire norske tunnelar, mellom dei vart Finsetunnelen utpeikt som farleg på grunn av lengda og vanskeleg tilgjenge for redningsmannskap. Tunnelen har rett nok ein del tryggingsutstyr som manglar ved fleire andre tunnelar, som naudlys, kommunikasjonssystem og naudareal, men rapporten kritiserte manglande katastrofeøvingar og høva til å evakuere tunnelen dersom det skulle bli brann.
Litlehesten
Litlehesten  er eit fjell i Rauma og Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1650 meter over havet og er det 999. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Fylkesveg 10 i Hordaland
Fylkesveg 10 i Hordaland går mellom Kåso og Vestvik i Bømlo kommune. Vegen er 2,6 km lang.
Svartegga
Svartegga  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1937 meter over havet og er det 252. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Den høgaste toppen vert kalla Store Svartegga, medan andre toppare er Søre Svartegga (1866 moh) og Nordre Svartegga (1718 moh)
Naushornet
Naushornet  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Fjellet ligg søraust for Reindalen ovanfor Tafjord. Det har ei høgd på 1893 meter over havet og er det 298. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Thamshavnbanen
Thamshavnbanen er ein jarnbane som går frå Løkken Verk til Thamshavn i Trøndelag fylke. Jarnvegen var i drift frå 1908 til 1974. Strekninga Løkken Verk–Svorkmo vart gjenopna som museumsjarnbane i 1983, og er i dag den eldste jarnbana som går på vekselstraum. I dag går det museumstog til Bårdshaug. Slik er 23 av banen sine opphavlege 25 kilometer teke vare på. Museumsbanen vert driven av Orkla Industrimuseum på Løkken Verk. I museet sitt informasjonssenter er det utstillingar om jarnbaneverksemda, og toga kan køyra direkte til og frå utstillingane.
Historikk
Banen vart bygd for å frakta malm frå gruvene på Løkken Verk, der ein vann ut koparhaldig svovelkis, og nordover ned Orkladalføret til Orkdalsfjorden. Då banen vart opna i 1908, var han den første elektrisk drivne jarnvegen i Noreg. Chr. Salvesen & Chr. Thams's Communications Aktieselskab stod då for drifta. Endestasjonen Thamshavn er no del av Orkanger. Linja ligg i Orkland kommune. Person- og godstrafikken vart nedlagd i 1963, medan kistoga rulla fram til 1974.
Thamshavnbanen er den einaste jarnbana i Noreg som er bygd med 1 000 mm sporvidde, «Meterspor». Dei tre første lokomotiva var mellom dei aller første brukbare lokomotiva i verda for bruk med einfasa vekselstraum. Seinare har einfasa vekselstraum nesten vorte einerådande på elektriske jarbanar. Køyrestraumen med ein frekvens på 25Hz og ei spenning på 6600 V vart transformert ned til mellom 270 til 500 volt. I tillegg kom 110 volt til togvarme og luftkompressoren. Lokomotiva hadde trykkluftbremser frå Westinghouse, og kunne dra togsett på opp til 50 tonn.
Dornoch Firth
Dornoch Firth (skotsk-gælisk Caolas Dhòrnaich) er ein firth eller ein fjord på austkysten av Highland nord i Skottland. Han er ein del av grensa mellom Ross and Cromarty i sør og Sutherland i nord. Fjorden er den nordlegaste armen av Moray Firth.
Thamshavnbanen
Linjekart
Forklaring til årstal i linjekart.
Dornoch Firth
I lag med Loch Fleet er fjorden erklært eit særskild verneområde (SPA) for bevaring av dyreliv. I tillegg er han i lag med Morrich More erklært eit særskild bevaringsområde (SAC). Her finst fugleartar som fiskeørn, som hekkar her, og overvintrande fugleartar som lappspove, grågås, brunnakke, storspove, myrsnipe, tjeld og krikkand.
I 1991 vart Dornoch-brua opna over fjorden og korta ned vegen A9 mellom Inverness og Thurso. Før brua opna måtte trafikken gå om Bonar-brua inst i fjorden.
Introitus
Introitus, av latin 'inngang', er namnet på det første leddet i den katolske messa. Introitus er samansett av
Opphavleg vart introitus sungen medan prosesjonen med presteskapen gjekk inn i kyrkja. Introitus kom inn i liturgien på 400-talet, den første tida vart det sungen ei heil davidssalme, som gjennom tida var nedkorta. Det finst mange ulike melodiar til introitus, ofte vert gregoriansk song nytta.
I den lutherske kyrkja brukast i staden for det katolske introitus ein inngangssalme som vert sungen på morsmålet. Tematisk kan likevel desse inngangssalmene ta opp i seg trekk frå dei bibelske salmane som vert bruka i det katolske introitus.
Illstigfjellet
Illstigfjellet  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1880 meter over havet og er det 322. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Catanzaro
Byen er bygd på ei klippe og er delt i to av den bratte Fiumarelladalen. Dei to delane er forbunde via ei stor stålbru (Viadotto Morandi), som er av dei høgaste i Europa, bygd i 1960 av arkitekten Riccardo Morandi. Feriestaden Catanzaro Lido, ligg om lag 5 km mot sør og har ein vid promenade og ei hamn for små fiskebåtar og lystbåtar.
Historie
Namnet på byen er usikkert. Enkelte meiner at det kjem frå to austromerske generalar kalla Kattaro og Zaro, medan ein annan teori er at Zaro vart det opphavlege namnet på elva (Zarapotamo), slik at katà Zaro tyder bortanfor elva.
Gamlebyen vart bygd på tre åsar (Trifone eller St. Rocco-åsen, Episkopatåsen og St. Johannes-åsen) under Austromarriket.
På 1400-talet, då Aragon styrte det sørlege Italia, var Catanzaro eit verdssenter for silkeproduksjon, der det vart produsert silke og kniplingar for hoffa rundt om i verda og Vatikanstaten. Handelfolk frå heile Europa kom for å kjøpe silke i hamna i Reggio Calabria før pinsedag.
Under opprøret til dei calabriske baronane i 1528 motstod den spanske statthaldaren Pedro Alarcon de Mendoza med 11 000 lojale troppar ei lang omleiring og byen fekk tittelen magnifica at fidelissima av keisar Karl V og retten til å prege eigne myntar.
Eit svært kraftig jordskjelv i 1783 jamna kyrkje, palass og store delar av husa med jorda, og eit anna jordskjelv i 1832 øydela stort sett det som var igjen av dei gamle historiske bygningane.
Catanzaro var ein gong eit velståande senter i Austromarriket, og seinare ein tidleg normannisk utpost. Den tidlegare normanniske borga står framleis.
Fylkesveg 4998
Fylkesveg 4998 i Vestland fylke går mellom Svortland og Kvernahaugen i Bømlo kommune. Rekna med ringvegen er vegen 8,3 km lang.
Fram til 2019 hadde vegen nemninga Fylkesveg 14 i Hordaland.
Provinsen Benevento
Provinsen Benevento  (italiensk Provincia di Benevento) er ein provins i regionen Campania i Italia. Hovudstaden er byen Benevento. Han har eit areal på 2 071 km² og totalt 289 455 innbyggjarar (2005 ). Det er 78 kommunar i provinsen.
Området som utgjer provinsen Benevento er omtrent det same som utgjorde fyrstedømet Benevento på midten og seint på 1000-talet.
Største kommunane
Stand: 31. mai 2005
Bruttonasjonalprodukt
Bruttonasjonalprodukt (BNP) er eit mål på verdien av alt som vert produsert i eit land. BNP omfattar verdiskapinga i all marknadsretta næringsverksemd. I tillegg kjem verdiskaping i offentleg forvalting, friviljuge organisasjonar og produksjon for eige bruk. BNP vert mange gonger nytta som eit mål på velstandsnivået i eit land.
BNP er gjev eit mål på samla verdiskaping i eit land, og gjev samstundes uttrykk for opptent bruttoinntekt frå innanlandsk produksjon. BNP tilsvarar forkortinga GDP på engelsk språk (gross domestic product). BNP kan definerast og avgjerast ut frå tre ulike hovudmetodar som vert kalla produksjonsmetoda (I), utgiftsmetoda (II) og inntektsmetoda (III). I fyrste metode kan storleiken «korreksjon for FISIM» alternativt inngå i produktinnsats, og i driftsresultat i tredje metode.
Turbidite Hill
Turbidite Hill er ei låg nunatak som ligg 4 nautiske mil (7 km) aust for Laird Plateau på nordsida av Olson Neve. Han vart kartlagd av ei geolog-gruppe frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE) (1964–65). Han vart kalla opp etter sedimentære detaljar, kalla turbidittar, som vart funnen ved toppen av åsen.
Helene
Helene og Helena er kvinnenamn avleidd frå det greske Ελένη som tyder 'lysande' eller 'strålande' (som ein fakkel). Det har gjeve opphav til ei rekke andre namneformer, som Helen, Elena, Ellen og Elaine. I moderne gresk er namnet Eleni.
Namnet er kjend frå gresk mytologi, og blir først nemnd i Iliaden, forteljinga om Trojanarkrigen, som blei kjempa om den vene Helene, den venaste kvinna i verda. Dei greske sogene fortel også om andre namneberarar: Amasonekrigaren Helene, dotter av Tityrus, som døydde i kamp mot Akilles, og ei venninne av Venus, som fekk hjelp av gudinna til å forføra Adonis.
Beit Kahil
Beit Kahil (arabisk بيت كاحل ) er ein palestinsk by i Hebron guvernement sør på Vestbreidda, sju kilometer nordvest for Hebron. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde Beit Kahil eit folketal på kring 6 526 innbyggjarar i 2007.
Beit Einun
Beit Einun eller Bayt 'Anun (arabisk بيت عينون ) er ein palestinsk landsby i Hebron guvernement, fem kilometer nordaust for Hebron sør på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 1 809 innbyggjarar i 2007.
Historie
Beit Einun er identifisert som den bibelske Beth-anoth. Staden vart busett under bysantinsk styre i Palestina. Det vart bygd tre kyrkjer nær sentrum av byen ein gong mellom 400- og 500-talet. Murane er bygde slik at dei truleg må ha blitt ombygd i krossfarartida. Utgravingar har avdekt eit mosaikkgolv i hovuddelen av kyrkja frå den bysantinske tida. Andre funn frå denne tida er to cisterner, to vinpresser og fleire graver.
Nibba i Norddal
Nibba  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1850 meter over havet og er det 363. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Anette Hoff
Anette Hoff er ein norsk skodespelar frå Drøbak, Akershus. Hoff er mest kjend for si rolle som Juni Anker-Hansen i såpeserien Hotel Cæsar på TV 2, ei rolle ho har hatt samanhengande sidan 1998. Ho er gift med skodespelar Nils Ole Oftebro og saman har dei sonen Jonas Hoff Oftebro.
I 2010 vann ho Gullrutens heiderspris saman med mangeårig Cæsar-kollega Sossen Krohg.
Sumaren 2012 spelte ho Kjerring Bråte i vikingmusikalen Herøyspelet.
Storvasshornet
Storvasshornet  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det er ein austleg utlaupar av fjellmassivet Skorene, og har ei høgd på ca. 1650 meter over havet.
Epistel
Epistel (av gresk epistolē, brev, bodskap) er ei nemning for dei nystestamentlege breva.
Nemninga vert spesielt nytta om brevtekstene som vert lesne i gudstenesta. I Den norske kyrkja vert det gjennom dei autoriserte tekstrekkene vald ut ein epistel for kvar sundag i kyrkjeåret. Ved nokre høve kan det verte preika over ein episteltekst i høgmessa; tidlegare vart det berre preika over epistlane i aftansongen.
Provinsen Avellino
Provinsen Avellino  (italiensk Provincia di Avellino ) er ein provins i regionen Campania i Italia. Hovudstaden er byen Avellino. Han har eit areal på 2 792 km² og totalt 429 073 innbyggjarar. Det er 119 kommunar i provinsen.
I det gamle Kongedømet Napoli utgjorde provinsen om lag Principato Ultra, men nokre stader var ein del av Capitanata eller Principato Citra. Provinsen grenser ikkje til havet. Det gamle namnet på området var Hirpinia (moderne italiensk Irpinia), som kom frå det oskiske «hirpus», eller «ulv», eit dyr som framleis finst i området.
Typiske produkt frå provinsen er hasselnøtt (ein tredjedel av den totale italienske produksjonen), kastanje frå Montella, dei kjende vinane Aglianico, Taurasi, Greco og Fiano, kirsebær, ost (som caciocavallo frå Montella), svart trøffel frå Bagnoli Irpino.
Avellino var kjend for dei kongelege hagane i mellomalderen og i romartida.
Dei største turistattraksjonane er heilgadomane Montevergine og San Gerardo a Maiella, dei arkeologiske områda Avella og Eclano, Lancellotti-borga, den tidlege kristne basilikaen i Prata.
Største kommunane
Stand: 31. mai 2005
Provinsen Caserta
Provinsen Caserta  (italiensk Provincia di Caserta) er ein provins i regionen Campania i Italia. Hovudstaden er byen Caserta. Han har eit areal på 2 639 km² og totalt 879 342 innbyggjarar (2005). Det er 104 kommunar i provinsen.
Det tidlegare kongelege palasset i Caserta ligg nær byen Caserta.
Største kommunane
Stand: 31. mai 2005
Beit 'Amra
Beit 'Amra (arabisk خربة بيت عمرة ) er ein palestinsk by som ligg 12 kilometer sørvest for Hebron. Byen ligg i Hebron guvernement sør på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde byen eit folketal på 2 165 i 2007.
Historie
Den franske oppdagaren Victor Guérin vitja staden i 1863, og skildra han som ein ruin. Han skreiv at «desse ruinane strekkjer seg over ein stor ås, der den lågare delen har god vassforsyning. Mange cisterner er hogde ut i fjellsida. Fleire av desse er utrusta med steinare som skal stoppe vatnet i munninga. På alle sider ser ein gamle underjordiske kammer, som ein gong høyrde til husa som no er øydelagde. Ruinane er dekte av kratt. Tuftene etter to kyrkjer, nesten fullstendig øydelagde, er framleis synlege. Dei er bygde aust til vest begge to, den eine høgare oppe i landsbyen, den andre lenger nede. Ved den første finn ein bitar av ein døypefont.»
I 1883 skildra Palestine Exploration Fund staden i Survey of Western Palestine som ein «stad i ruinar på ei høgd, minnar om Khurbet 'Aziz. Cisterner, falleferdige murar, søyler og dekksteinar vart observert».
René Descartes
René Descartes var ein fransk filosof, matematikar og skrivar. Descartes var den første til å namne punkt i eit kartesiske koordinatsystem med bokstavar.
Bakgrunn
René Descartes vart fødd i La Haye (i dag kalla Descartes) nær Tours i Frankrike.
Hausten 1649 blei Descartes kalla til Sverige for å undervise den 23 år gamle dronning Kristina. Matematikk-timane til den svenske dronninga byrja så tidleg som klokka 5 kvar morgon. Descartes si helse tolte ikkje det svenske vinterklimaet, og han fekk lungebetennelse og døydde alt i februar 1650.
Dualisme
René Descartes er kjend for sitatet «eg tenkjer, altså er eg» som er utgangspunktet for idéen hans om dualisme. Dualisme innebar at menneske bestod av to åtskilde substansar: det materielle og det tenkjande. Kroppen, inkludert hjernen, var ein utstrakt materiell substans, medan eins tankar og opplevingar (eget) var ein tenkjande ikkje-materiell substans. Kroppen var eit ufritt lekam som fungerte på bakgrunn av mekaniske prinsipp. Til forskjell frå den materielle substansen, kunne ikkje den tenkjande substansen delast, målast eller bryte naturlover, difor bestod menneske av to substansar.
Draumargumentet
I dag er det nesten ingen filosofar som definerer seg som dualistar.
Fylkesveg 5004
Fylkesveg 5004 i Vestland fylke går mellom Hollundskjosen og Brandasund i Bømlo kommune. Vegen er 15,6 km lang.
Guano
Guano (frå quechua wanu) er namnet på oppsamla avføring frå sjøfuglar og flaggermus.
Samansetjing og bruk
Guano er sett saman av ammoniakk, urinsyre, fosforsyre, oksalsyre, karbonsyre samt enkelte salt og ureinskapar. Han kan nyttast som gjødsel fordi han inneheld mykje nitrogen. Jord som manglar organisk materiale kan gjerast meir produktiv ved å sette til guano.
Førekomstar
Ein føresetnad for at guano skal dannast er eit tørt klima fordi regnvatn elles vil drenere vekk nitrata i han. Guano har vore vunne ut på enkelte øyar i Stillehavet (t.d. Chincha-øyane utanfor sørkysten av Peru, på Nauru) og på øyar i andre hav (til dømes Juan de Nova i Indiahavet) og på øyar utanfor Sør-Afrika og i Karibia. Desse øyane har husa store koloniar med sjøfugl og over mange hundre år kor guanoen vart opptil fleire meter høg.
Guano i Sør-Amerika
Stillehavskysten av Sør-Amerika har hatt guanoførekomstar med ei lang historie og stor økonomisk verd. I mange hundre år vart guano samla langs kysten av Peru, der øyar og utilgjengelege kystlinjer har vore verna frå menneske og rovdyr. Dyrking av mais krev gjødsling og det er kjent at folket i inkariket brukte guano i jordbruket frå øyane utanfor Peru. Det var først rundt 1840 at guano frå Sør-Amerika fekk stor økonomisk verd med utvinning i stor skala. Verksemda vart administrert av private og statlege selskap. Storleiksperioden varte i ca 30 år og i dag er verksemda sterkt kontrollert og regulert.
På øyane utanfor Peru har guanoskarven vore den mest vektige produsenten av guano. Guano som denne skarven lager brukar å innehalde meir nitrogen enn guano frå andre sjøfuglar. Andre artar som er viktige guano-produsentar langs kysten av Peru er den humboldtpelikan (Pelecanus thaguis) og humboldtsule (Sula variegata).
Den høge konsentrasjonen av nitrat gjorde guano til ei militærstrategisk handelsvare. Spania okkuperte Chincha-øyane frå 1864 til 1866 i Guanokrigen kor Bolivia, Chile og Ecuador hjelpte Peru med å kaste ut spanjolane. Ein krig som vart kjempa mellom Peru og ein allianse mellom Bolivia og Chile var i hovudsak eit resultat av Bolivias forsøk på å skattleggje chilenarar som samla guano. Chile vann den såkalla Salpeterkrigen (Stillehavskrigen), som vara frå 1879 til 1883. Gjødselet vart etter dette mykje kalla «chilesalpeter».
Guano i Noreg
Det finst ikkje akkumulert guano frå fuglar i norske fuglefjell på grunn av det våte klimaet. Det har vore produksjon av gjødsel og dyrefor frå fiskerestar, særleg frå torskehovud. Produkta har noko feilaktig blitt kalla guano.
Chilesalpeter og Norgessalpeter
Norsk Hydro-Elektrisk Kvælstof aktieselskab, det seinare Norsk Hydro vart grunnlagd i 1905. Ved hjelp av ein elektrisk lysboge klara ein å binda nitrogen frå lufta. Den fyrste fabrikken i verda for syntetisk nitrogengjødsel vart etablert på Notodden i 1905. Slik kunne ein produsera kunstgjødsel, seld under varemerket Norgessalpeter. Før denne prosessen vart utvikla såg ein det som mogleg at guanoførekomstene i Sør-Amerika kunne gå tomme. Slik kunne verda ha stått utan ekstragjødsel i landbruket.
Sossen Krohg
Sossen Finne Anker Krohg var ein norsk skodespelar som har arbeidd på teater, film og fjernsyn. Ho er best kjend for folk flest som Astrid Anker-Hansen i dramaserien Hotel Cæsar på TV 2, ei rolle ho spelte samanhengande frå 1998 til april 2010.
Sossen Krohg vart fødd i Oslo. Ho tok eksamen ved teaterskulen på Det Norske Teater i 1946 og vart tilsett med ein gong. Derfrå gjekk det vidare til Folketeateret, der ho var tilsett fram til 1960. I 1966 var ho med på å starte opp den kjende Club 7 i Oslo, og var tilsett der ved Scene 7 fram til 1985. Sossen Krohg har budd og arbeidd i Paris i fleire periodar av livet sitt, og franske viser har vorte ein av spesialitetane hennar.
Krohg var gift med Thorleif Schjelderup mellom 1940 og 1944, og dei fekk to barn saman. Seinare gifta ho seg med kunstnaren Guy Krohg, son av målaren Per Krohg og barnebarn av målaren Christian Krohg.
Småkoppegga
Småkoppegga  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1794 meter over havet og er det 485. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Sossen Krohg
I 2010 fekk ho Gullrutens heiderspris saman med mangeårig Cæsar-kollega Anette Hoff.
Småkoppegga
Nordre Småkoppegga er namnet på den største fjelltoppen, medan Søre Småkoppegga er ein mindre topp på 1721 meter over havet.
Den finske vinterkrigen
Den finske vinterkrigen (også kalla den finske fridomskrigen eller den russisk-finske krigen) braut ut då Sovjetunionen under leiing av Stalin gjekk til åttak på Finland den 30. november 1939, tre månader etter utbrotet av den andre verdskrigen. Åtaket vart internasjonalt fordømt og førte til at Sovjetunionen vart utvist frå Folkesambandet.
Krigen førte til at Finland ved Moskvafreden måtte gje avkall på delar av det finske landområdet. Sovjetunionen lagde under seg mellom anna Karelen (inkludert byen Viborg) og Petsamo-distriktet.
Bakgrunnen for krigen var at Sovjetunionen kravde at finnane skulle gje frå seg nokre landområde for å lette forsvaret av Leningrad (St. Petersburg) dersom Sovjetunionen skulle bli dregen inn i krigen mellom Tyskland, Frankrike og Storbritannia. Finland hadde sidan første verdskrigen og den finske borgarkrigen hatt eit nært tilhøve til Tyskland. Finland nekta å gje etter for dette kravet. Difor kom åtaket.
Dei finske soldatane kjempa motivert og hardt, og etter alt å dømme med full oppslutning i folket, og dei heldt stand heilt fram til mars 1940. Då skreiv den finske regjeringa under ein fredsavtale der dei måtte gje frå seg større område enn opphavleg kravd frå sovjetisk side, om lag 10 prosent av territoriet til landet.
Då Hitler-Tyskland gjekk til åtak på Sovjetunionen, gjekk Finland med i det dei frå finsk side kalla framhaldskrigen. Men då finske soldatar hadde teke tilbake det dei hadde mist under Vinterkrigen, fekk dei ordre om å halde fram austover. Mange finske kjelder, både historikarar og forfattarar, meiner dette førte til misnøye mellom ein god del av dei finske soldatane, og til motstand i delar av folket. Den kløyvinga i det finske folket som hadde skjedd under og etter borgarkrigen, men som kom bort under Vinterkrigen, kom tilbake – fram til den finske regjeringa fekk i stand ein separatfred med Sovjetunionen i 1944, og finnane i Lapplandskrigen jaga sine tidlegare tyske allierte ut av landet.
Kjelder
Blant anna no.wikipedia.org
Indre London
Indre London (engelsk Inner London) er ei nemning på dei tolv bydelane i Stor-London som tradisjonelt har utgjort London by. Fram til 1965 utgjorde området grevskapet London. Unntaket er North Woolwhich, som blei overført til Newham og dermed høyrer til ytre London. Omgrepet blir òg brukt i ein meir avgrensa og uformell forstand om eit mindre område i indre bykjerne, og då gjerne i samband med omtale av storbyproblem.
Bydelane som blir rekna med er: Camden, Greenwich, Hackney, Hammersmith and Fulham, Islington, Kensington and Chelsea, Lambeth, Lewisham, Southwark, Tower Hamlets, Wandsworth og Westminster. City of London blir ikkje administrert som ein del av Stor-London, men i enkelte samanhengar blir òg denne sjølvstendige byen rekna med, då visse tenester blir utført i samarbeid.
I enkelte samanhengar, spesielt i forhold til folketalstatistikk, blir ein annan definisjon der Haringey og Newham er inkludert brukt, medan Greenwich blir rekna som ein del av ytre London.
Beit ar-Rush al-Fauqa
Beit ar-Rush al-Fauqa (arabisk بيت الروش الفوقا ) er ein palestinsk landsby som ligg 18 kilometer sørvest for Hebron. Landsbyen ligg i Hebron guvernement sør på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 979 i 2007.
Svein Gjedrem
Svein Ingvar Gjedrem var sentralbanksjef i Noreg og leiar for hovudstyret i Noregs Bank frå 1999 til 2010. Han har òg vore ekspedisjonssjef i Økonomiavdelingen i Finansdepartementet og finansråd same stad.
Gjedrem er frå Finnøy kommune. Han er utdanna samfunnsøkonom ved Universitetet i Oslo i 1975. Før han vart sentralbanksjef arbeidde han i Finansdepartementet i perioden 1979-1998 og i Noregs bank 1975-1979.
Mens Gjedrem var sjef for Noregs Bank, har det skjedd store endringar i den norske pengepolitikken. I januar 1999, like etter at han begynte i stillinga som sentralbanksjef, gjekk han ut med at han ville styre mot eit inflasjonsmål på 2 % i staden for den tidlegare målsetjinga om ein stabil kronekurs i høve til europeiske valutaer. I mars 2001 kom regjeringa Stoltenberg I med ei ny forskrift, som la det operasjonelle målet for pengepolitikken på 2,5 %. Gjedrem vart etterfølgd som sentralbanksjef av Øystein Olsen.
Gjedrem har òg ein karrière som fotballspelar. Mellom anna har han spelt for Viking og Lyn.
Torvløysa
Torvløysa  er eit fjell i Fjord kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på 1851 meter over havet og er det 358. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Torvløysa ligg i bygda Norddalen (Dalsbygda) mellom Storvatnet i fjelldalen Dyrdalen og Herdalssætra. Toppunktet ligg på ein flat kuppel med bratte sider mot Kupebreen i sør, Fursetdalsbreen i nordaust og Storvatnet i vest. Mot nord og aust er terrenget slakare. Frå Dalsvika utanfor Norddalen og frå nordsida av Norddalsfjorden ser fjellet ut som ein mektig koloss høgare enn fjella rundt seg, med brear framom og oftast ei snøkrune på toppen. Toppområdet er dekt av til dels store steinblokker. Vanlegvis vert det snøbert i løpet av juni månad.
Torvløysa er eit mykje brukt turmål både til fots og på ski. Før det kom bilveg til Rellingsætra, var det vanleg å gå frå fremste garden i bygda. Derifrå er det over 1700 høgdemeter til topps. I dag går turen like ofte via Dyrdalen som Herdalen. I begge tilfella har ein meir enn 1300 høgdemeter å tilbakeleggje før ein når toppunktet.
På Torvløysa er det påvist soter i opptil 1640 moh. og mindre enn ein kilometer frå toppen. Desse sotene, brukt av jegerar under reinsjag, kan vere 7-8000 år gamle. Truleg var ein namnlaus reinsjegar den fyrste som stod på toppen. Den eldste skrivne kjelda vedkomande bestigning av Torvløysa har ein i observasjonsboka til Fredrik Sejersted. 17. august 1866 føretok han sine målingar for Norges Geografiske Oppmåling.
Kjelde
Ivar Grønningsæter: Torvløysa i Årbok for Sunnmøre 2006
Turner Hills
Turner Hills er ei åsgruppe mellom Astrobreen og Nimrodbreen nordvest i Miller Range. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå tellurometermålingar og flyfoto, 1960-62. Han vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter dr. Mort D. Turner frå National Science Foundation som hadde vore leiar for polaravdelinga deira sidan 1959. Turner studerte geologien i dei tørre dalane nær McMurdo Sound, 1959–60, og i fleire år var han representant for US Antarctic Research Program (USARP) i Antarktis.
Spissmus
Spissmus (Soricidae) er ein familie av insektetarar. Dei liknar mus på utsjånad, men skil seg frå dei på mange vis ettersom mus er gnagarar medan spissmus er insektetarar. Familien omfattar nokre av verdas minste pattedyr, knøttspissmus er verdas nest minste etter pygméspissmusa (Suncus etruscus).
Skildring
Spissmus har ein lang, spiss snute, små augo og avrunda øyre som er noko samankrølla. Dei lever mest av insekt og makkar, men nokre artar kan òg ta smådyr av sin eigen storleik. Dei fleste har moskuskjertlar slik at mange rovdyr let vera å eta dei. Nokre har giftig munnvatn, og kan difor drepa byttet sitt ved å bita det.
Livsløp
Spissmus lever ganske kort, ofte ikkje stort meir enn eit år eller kortare. I løpet av denne tida kan ei hospissmus få fleire kull med to til ti ungar i kvart. Dei vert fødde blinde og nakne.
Andre tydingar
Namnet «spissmus» vert òg bruka om dyr som ikkje høyrer til gruppa: springspissmus og trespissmus.
Lieråsen tunnel
Lieråsen tunnel eller Liertunnelen, er ein dobbeltspora jernbanetunnel på Drammenbanen mellom Asker og Lier. Tunnelen går mellom Asker stasjon i Asker kommune og Lier haldeplass i Lier kommune, og er 10 723 m lang med eit tverrsnitt på 58 m2. Største fart i tunnelen er 130 km/t. Tunnelen vart drive frå 1963 med gjennomslag i 1971, og opna for trafikk i 1973. Han var Noregs lengste jernbanetunnel fram til Romeriksporten vart opna i 1999.
I 2003 vart det bygd eit 390 meter langt tverrslag 2 700 meter frå Asker fram til Solberg. Andre tverrslag kan vere aktuelle for å tilfredstille nyare krav til evakuering. I åra 2017 til 2021 vart tunnelen fullstendig rehabilitert med fullstendig utskifting av alt jernbaneteknisk utstyr.
Tunnelen vart bygd for å etablere dobbeltspor mellom Asker og Drammen og for å korte ned reisetida mellom Oslo og Drammen frå 50 til 31 minutt. Den tidlegare lina var einspora og gjekk i ei stor S-slynge om Spikkestad i Røyken kommune og Lierbyen i Lier kommune til Brakerøya i Drammen. Etter at Lieråsen tunnel vart opna, vart parsellen mellom Asker stasjon og Spikkestad reservert for lokaltrafikk og går under namnet Spikkestadlinja. Toglina mellom Spikkestad og Brakerøya vart lagt ned og spora fjerna. Traseen mellom Reistad og Spikkestad blir nytta som sykkelsti.
Cosenza
På grunn av den kulturelle historia til byen vart han ein gong kalla Calabria sitt svar på Aten. Accademia Cosentina var til dømes eit av dei aller første akademia som vart grunnlagd i Italia (1511). I dag er framleis Cosenza eit viktig kultursenter med mange museum, teater, bibliotek og Universitetet Calabria.
Cosenza ligg 238 meter over havet i dalen mellom Silafjella og kystfjella. Gamlebyen, der borga litt på det øvste punktet, ligg ned mot elva Crathis, medan den moderne byen ligg nord for elva.
Opphav
Cosenza var hovudstaden til bruttiane, ei italisk stamme, og var ein skanse for det italiske folket mot den hellenistiske påverknaden til jonarane. Under keisar Augustus vart byen ein viktig stoppestad langs romarvegen via Popilia, som knytte Calabria til Sicilia. Sjølv om byen var ein koloni i Romarriket fekk han kommuneprivilegium.
Normannarar, Hohenstaufen og Angevin-perioden
Under krigar mellom sarasenarar og langobardar vart byen øydelagd og så bygd opp at rundt 988, før han vart øydelagd igjen tidleg på 1000-talet. I eit forsøk på å rømme frå all øydelegginga flytta innbyggjarane frå byen og slo seg ned i åsane omkring der dei bygde små grender.