cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Rolling Stones
1965–1969
Den første Jagger/Richards-songen som nådde førsteplassen i heimlandet var «The Last Time» (februar 1965). Singelen gjekk til niandeplass i USA og var den første singelen av tre som nådde førsteplassen på VG-lista i Noreg. Den første internasjonale hitten deira, som nådde førsteplassen i fleire land, mellom anna Noreg, var «(I Can't Get No) Satisfaction». Han var spelt inn i mai 1965 under den tredje nordamerikanske turneen til bandet. Singelen kom ut i juni 1965 og etablerte the Stones som eit verdskjend band. Den amerikanske utgåva av albumet Out of Our Heads (juli 1965) nådde òg førsteplassen. Han inneheldt sju originale songar (tre av Jagger/Richards og fire tilskriven Nanker Phelge). Den andre internasjonale hitten deira, «Get Off of My Cloud» kom ut hausten 1965, etterfølgd av eit album, som berre kom ut i USA, December's Children.
Aftermath (#1 i Storbritannia, #2 i USA) kom ut seint på våren 1966 og var det første Rolling Stones-albumet som berre inneheldt songar komponert av Jagger/Richards. Jones medverka med eksotiske instrument og la mykje nytt til bandet sitt lydbilete. Den amerikanske utgåva av albumet inneheldt bestseljaren «Paint It Black», som var påverka av arabisk musikk, balladen «Lady Jane» og den nesten 12 minuttar lange «Going Home», den første lange jammen på eit bestseljande rockealbum. Seinare skulle Jimi Hendrix, Cream og andre band utover 60- og 70-åra gje ut slike lange songar regelmessig.
Salet av singlar nådde eit høgdepunkt for the Stones i 1966. «19th Nervous Breakdown» (februar 1966, #2 i Storbritannia og USA) vart etterfølgd av den første transatlantiske førsteplassen deira, «Paint It Black» (mai 1966). «Mother's Little Helper» (juni 1966) vart gjeve ut på singel i USA, der han nådde åttandeplass. Han var ein av dei første popsongane som tok opp temaet narkotikamisbruk, og er òg kjend for at Jagger song teksten med den naturlege London-aksenten sin, i motsetnad til den meir amerikanske aksenten han nytta på tidlegare innspelingar.
I september 1966 kom singelen «Have You Seen Your Mother, Baby, Standing In The Shadow?» (#5 i Storbritannia, #9 USA). Dette var den første songen til Stones der det vart nytta blåsarar, baksidebilete på omslaget viste gruppa satirisk kledd som transvestittar og det vart laga ein av dei første musikkvideoane nokon gong, regissert av Peter Whitehead.
I januar 1967 kom Between the Buttons (#3 i Storbritannia, #2 i USA og Noreg). Albumet var det siste Andrew Oldham gjorde for The Rolling Stones, her som produsent. Managerrolla i bandet hadde Allen Klein teke over i 1965. Den amerikanske utgåva av albumet inneheldt den doble A-sida «Let's Spend the Night Together» og «Ruby Tuesday», som gjekk til førsteplass i USA, tredjeplass i Storbritannia og andreplass i Noreg. Då bandet reiste til New York for å spele desse songane på The Ed Sullivan Show endra Jagger teksten i refrenget til «let's spend some time together» for å unngå at framføringa på showet vart kansellert.
Ein reporter som medverka til artikkelen hadde ein kveld vore på den eksklusive London-klubben Blaise's, der fleire medlemmar av the Stones visstnok tok fleire fenedrin-piller, viste fram hasj og inviterte vener tilbake til heimen sin for ein «røyk». Artikkelen hevda at dette var Mick Jagger, men det viste seg at det i staden for hadde vore Brian Jones. Kvelden då artikkelen kom ut var Jagger på prateprogrammet til Eammon Andrews og annonserte at han var i ferd med å saksøke avisa for ærekrenking.
Ei veke seinare, søndag 12. februar, utførte politiet i Sussex (tipsa av News of the World) ein razzia mot heimen til Keith Richards i Redlands. Ingen vart arresterte, men Jagger, Richards og venen deira, kunsthandlaren Robert Fraser, vart sikta for narkotikamisbruk. Richards sa i 2003, «Då me vart tekne i Redlands, skjønte med at dette var eit heilt anna spel, og det var då moroa stoppa. Fram til då hadde London vore ein vakker stad der du kunne gjere kva du ville.»
I mars, medan dei venta på konsekvensane etter politirazziaen, valde Jagger, Richards og Jones å dra ein kort tur til Marokko, i lag med Marianne Faithfull, Anita Pallenberg som var kjærasten til Jones og andre vener. På turen vart det stormfulle forholdet mellom Jones og Pallenberg så dårleg at Pallenberg forlét Marokko i lag med Richards. Richards sa seinare: «Det var spikaren i kista for meg og Brian. Han kunne aldri tilgje meg for dette og eg klandrar han ikkje, men men, shit happens.» Richards og Pallenberg vart verande eit par i tolv år. Trass i komplikasjonane drog The Rolling Stones på turne i Europa i mars og april 1967. På turneen spelte dei mellom anna i Polen, Hellas og Italia for første gong.
9. mai 1967, same dag som Jagger, Richard og Fraser vart sikta i Redlands, gjorde politiet razzia i heimen til Brian Jones og han vart arrestert og sikta for å ha cannabis. Med tre av fem medlemmar i Rolling Stones sikta for lovbrot, møtte Jagger og Richards for retten i slutten av juni. Den 29. juni vart dei begge dømd til fengsel, men vart sleppte fri mot kausjon dagen etter i påvente av ankesaka. The Times trykte no ein kjend artikkel kalla «Who breaks a butterfly on a wheel?», der redaktøren William Rees-Mogg var sterkt kritisk til dommen, og påpeikte at Jagger hadde vorte behandla langt strengare for eit førstegongslovbrot enn det som ville vore for ein «anonym ung mann».
Medan dei venta på ankesaka spelte bandet no inn ein ny singel, «We Love You», som ein takk til dei lojale tilhengjarane deira. Han startar med lyden av fengselsdører som lukkar seg og videoen som følgde viser antydingar til rettssaka til Oscar Wilde. I juli omgjorde ankedomstolen dommen til Richards, medan Jagger fekk straffa si redusert til betinga fengsel. Rettssaka til Brian Jones fann stad i november 1967, som òg vart dømd til fengsel, men etter ankesaka i desember vart han i staden dømd til å betale £1000 med tre års prøvetid. I tillegg vart han dømd til å søke profesjonell hjelp.
I desember 1967 kom albumet Their Satanic Majesties Request (#3 i Storbritannia, #2 i USA og Noreg), som kom like etter The Beatles sitt Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Satanic Majesties vart spelt inn under vanskeleg tilhøve, medan Jagger, Richards og Jones var opptekne med rettssakene sine. Bandet og produsent Andrew Oldham gjekk òg kvar sin veg under denne innspelinga. Oppløysinga var fredeleg, i det minste offentleg; men i 2003 sa Jagger at årsaka var at Oldham meinte dei ikkje var konsentrerte og oppførte seg barnsleg.
Satanic Majesties vart derfor det første albumet The Rolling Stones produserte på eiga hand. Det var òg det første albumet deira som hadde identiske versjonar på begge sider av Atlanteren. Det psykedeliske lydbilete stod i stil med plateomslaget, som viste eit tredimensjonalt bilete teken av Michael Cooper, som òg hadde teke bilete på omslaget til Sgt. Pepper. Bill Wyman skreiv og song eit spor på albumet: «In Another Land», som vart gjeven ut som den første Rolling Stones-singelen utan Jagger på vokal.
Bandet brukte dei første månadane av 1968 på det neste albumet sitt. Denne perioden resulterte i songen «Jumpin' Jack Flash», som kom ut som singel i mai. Songen og det påfølgjande albumet Beggars Banquet (#3 i Storbritannia, #5 i USA, #2 i Noreg) markerte eit steg tilbake til bluesrøtene til bandet og starten på eit samarbeid med produsenten Jimmy Miller. Albumet inneheldt singelen «Street Fighting Man» (som omhandla den politiske uroa i mai 1968) og opningssporet «Sympathy for the Devil». Beggars Banquet var ei blanding av country- og bluesinspirerte songar og vart hylla då det kom ut. Det er eit musikalsk skilje mellom Satanic Majesties og Beggars Banquet. Bandet hadde gått lei den musikalske eksperimenteringa og ønskte å gå tilbake til røtene sine. I følgje Richards var han sint etter arresteringa og seier at det var mykje sinne i musikken deira på denne tida. På denne tida starta Richards å nytte open stemming på gitaren, som ein kan høyre på mange av songane deira på denne tida. Dette vart eit varemerke for gitarlyden til Stones (og Richards).
Mot slutten av 1968 vart The Rolling Stones Rock and Roll Circus filma. Filmen inneheldt John Lennon, Yoko Ono, The Dirty Mac, The Who, Jethro Tull, Marianne Faithfull og Taj Mahal. Opptaka vart skrinlagde i 28 år, sidan Rolling Stones visstnok var misnøgde med framføringa si, men vart til slutt gjevne ut i 1996.
Då Beggars Banquet kom ut var Brian Jones uroleg og medverka berre sporadisk til bandet. Jagger sa at Jones ikkje passa psykologisk til denne levemåten. Narkotikabruken hans hadde vorte ei hindring og han fekk ikkje visum til USA. I juni hadde Jagger, Richards og Watts eit møte heime hos Jones, der Jones innrømde at han ikkje ville klare å dra ut på turne igjen. I følgje Richards let alle Jones få sei at han forlét bandet og at han kunne kome tilbake kor tid han ville. Erstatninga hans var den 20 år gamle Mick Taylor frå John Mayall's Bluesbreakers og han vart raskt med på innspelingane til bandet. 3. juli 1969, mindre enn ein månad seinare, vart Jones funne drukna i bassenget sitt i heimen sin på Cotchford Farm i Sussex.
1969–1974
The Rolling Stones hadde planlagt ein gratiskonsert i Hyde Park i London to dagar etter Brian Jones omkom, og dei valde å gjennomføre konserten som ei hyllest til Jones. Den første konserten med Mick Taylor vart spelt føre om lag 250 000 tilhengjarar. Framføringa vart filma av Granada Television for eit program på britisk fjernsyn kalla Stones in the Park. Jagger las eit utdrag frå Percy Bysshe Shelley sin elegi Adonais og sleppte ut tusenvis av sommarfuglar til minne om Jones. På konserten vart songen «Honky Tonk Women» spelt for første gong. Manageren deira Sam Cutler introduserte dei som «det største rock and roll-bandet i verda» - ei skildring han heldt fram med gjennom den amerikanske turneen deira i 1969, og som har halde ved dei heilt fram til i dag.
Let It Bleed (#1 i Storbritannia, #2 i Noreg og #3 i USA) kom ut i desember. Det siste albumet deira på 60-talet. Let It Bleed inneheldt songen «Gimmie Shelter» med korvokal frå den kvinnelege songarinna Merry Clayton, «You Can't Always Get What You Want», «Midnight Rambler». Jones og Taylor er med på to spor kvar. Mange av desse songane vart spelte på den amerikanske turneen deira i november 1969, den første dei hadde her på tre år. Like etter turneen arrangerte bandet Altamont Free Concert på Altamont Speedway, om lag 60 km aust for San Francisco. Motorsykkelgjengen Hells Angels vart leigd inn som vakter, noko som førte til at ein tilhengjar, Meredith Hunter, vart knivstukken og slått i hel av ei av vaktene. Delar av turneen og Altamont-konserten vart dokumentert i Albert og David Maysles-filmen Gimme Shelter. Som svar på at det stadig dukka opp fleire bootlegplater gav bandet ut albumet Get Yer Ya-Yas Out! (#1 i Storbritannia, #3 i Noreg og #6 i USA) i 1970. Kritikar Lester Bangs hylla det som det beste konsertalbumet nokon gong.
In 1970 gjekk kontraktane med både Allen Klein og Decca Records ut og under ein kontraktstrid med Klein, oppretta dei sitt eige plateselskap, Rolling Stones Records. Sticky Fingers (#1 i Storbritannia, Noreg og USA) kom ut i mars 1971, det første albumet på deira eige plateselskap. Omslaget vart utforma av Andy Warhol. Albumet inneheldt nokre av dei mest kjende songane til Stones, som «Brown Sugar»" og den countryaktige «Wild Horses»". Begge vart spelt inn i Muscle Shoals Sound Studio i Alabama under turneen deira i 1969. Albumet inneheldt òg songar som var særs bluesladde. Albumet er kjend for den «lause, falleferdige stemninga» og var det første albumet som Mick Taylor var med på frå starten av.
Etter Sticky Fingers fekk The Rolling Stones råd frå dei økonomiske rådgjevarane sine om å forlate England. Bandet flytta til det sørlege Frankrike, der Richards leigde Villa Nellcôte og vidare leigde ut rom til bandmedlemmane og følgjet deira. Med Rolling Stones Mobile Studio spelte dei inn songar i kjellaren, som dei gjorde ferdige i Sunset Studios i Los Angeles. Resultatet vart dobbeltalbumet Exile on Main St. (#1 i Storbritannia, Noreg og USA) som kom ut i mai 1972. Albumet vart hylla av kritikar Robert Christgau og slakta av Lester Bangs, som endra meining etter nokre månader. Exile vert i dag ofte trekt fram som eit av dei beste albuma til Rolling Stones. Filmane Cocksucker Blues (ikkje offisiell) og Ladies and Gentlemen: The Rolling Stones (frå 1974) dokumenterte den påfølgjande amerikanske turneen.
I november 1972 spelte bandet inn songar i Kingston på Jamaica, for det som skulle verte Goats Head Soup (#1 i Storbritannia, USA og Noreg) i 1973. Albumet gav den store hitten «Angie», men sjølv om albumet selde bra, vart det ikkje så godt teken i mot av kritikarane, noko dei komande albuma òg var prega av. Innspelinga av Goats Head Soup gav mange songar, som til dømes den populære balladen «Waiting on a Friend» som ikkje kom ut før åtte år seinare på Tattoo You.
Innspelinga av albumet vart forstyrra av ei annan strid om narkotika, som starta under opphaldet deira i Frankrike. Ein arrestordre for Richards kom ut og dei andre bandmedlemmane måtte tilbake til Frankrike for avhøyr. Dette, i lag med narkotikadommane til Jagger frå 1967 og 1970, gjorde planane deira om ein Stillehavsturne i 1973 kompliserte. Dei vart nekta innreise til Japan og vart nesten bannlyste frå Australia. Etter dette reiste Stones på turne i Europa (der dei unngjekk Frankrike) i september-oktober 1973, før Richards igjen vart arrestert for narkotikamisbruk, denne gongen i England.
Bandet drog til Musicland studio i München for å spele inn det neste albumet sitt, It's Only Rock 'n' Roll frå 1974 (#2 i Storbritannia, #1 i USA, #3 i Noreg), men Jimmy Miller, som no hadde narkotikaproblem, var ikkje lenger produsent. I staden produserte Jagger og Richards albumet, tilskriven «the Glimmer Twins». Både albumet og singelen med same namn vart hittar.
Nær slutten av 1974 starta Taylor å verte utolmodig. Situasjonen til bandet gjorde det vanskeleg å fungere som band. Dei forskjellige bandmedlemmane budde i forskjellige land, i tillegg til at dei hadde forskjellige restriksjonar for innreise til fleire land, slik at det vart vanskeleg å turnere. Samstundes gjekk narkotikabruken til Richards ut over kreativiteten og produktiviteten hans, medan Taylor følte at hans eigne kreative bidrag vart oversett. Mot slutten av 1974 forlet Taylor The Rolling Stones.
1974–1982
I 1975 la Rolling Stones ut på turne i Amerika, som starta med at bandet spelte bakpå ein trailer som køyrte nedover Broadway i New York City.
Jagger fekk bandet inn på El Mocambo i Toronto for å spele inn eit konsertalbum i 1977, Love You Live (#3 i Storbritannia, #5 i USA, #10 i Noreg), det første sidan Get Yer Ya-Ya's Out! tidleg i 70-åra. Richard var avhengig av heroin og han vart derfor forseinka til Toronto, medan dei andre medlemmane alt var framme. Dei sendte eit telegram til Richards og lurte på kvar han var. Den 24. februar 1977 kom Richards og familien hans frå London og vart halde tilbake av tollvesenet i Canada etter at det vart funne ei brend skei og restar av hasj på Richards. 4. mars sa kjærasten til Richards, Anita Pallenberg, seg skuldig i å ha på seg narkotika og fekk bot for lovbrotet. Søndag 27. februar, etter to dagar med øvingar, kom det kanadiske politiet inn i lokalet med ein arrestordre på Pallenberg. Då fann dei 22 gram heroin på rommet til Richards. Richards vart sikta for å ha ført narkotika inn i Canada, noko som hadde ei strafferamme på minst sju år i Canada. Seinare innsåg påtalemakta at Richards hadde fått tak i dopet etter han kom inn i landet. Trass i arrestasjonen, spelte bandet to konsertar i Toronto, men skapte meir kontrovers då Margaret Trudeau, den dåverande kona til den kanadiske statsministeren Pierre Trudeau, vart sett på fest med bandet etter konserten. Dei to konsertane vart haldne hemmelege for ålmenta og El Mocambo hadde vorte bestilt heile veka for April Wine som skulle gjere ei innspeling her. Ein lokal radiostasjon hadde ein konkurranse der premien var gratis billettar til April Wine og vinnarane fekk sjølv velje kva kveld dei ville sjå bandet. Vinnarane som valde billettar for fredag og laurdag kveld fekk seg ei stor overrasking då det var Rolling Stones som spelte i staden.
Narkotikasaken varte over eit år, før Richards fekk betinga dom og ordre om å halde to gratis konsertar for CNIB i Oshawa i Ontario. Begge konsertane vart haldne av the Rolling Stones og The New Barbarians, ei gruppe Wood hadde sett saman for å reklamere for det nyaste soloalbumet sitt. Richards var òg med i dette bandet. Episoden motiverte Richards til å kvitte seg med narkotikaproblemet sitt. Dette skjedde samstundes med at forholdet til Pallenberg tok slutt. Forholdet hadde særleg vorte dårleg etter det tredje barnet deira, ei lita jente som heitte Tara, døydde som spedbarn og Pallenberg framleis ikkje synte vilje til å kvitte seg med heroinproblemet sitt. Medan Richards var i ferd med å løyse dei rettslege og personlege problema sine, heldt Jagger fram jet-set-livet. Han var ofte å sjå på Studio 54, ein discoklubb i New York, i lag med modellen Jerry Hall. Ekteskapet hans til Bianca Jagger enda i 1977.
Sjølv om The Rolling Stones framleis var populære på første halvdel av 70-åra, fekk musikken deira stadig dårlegare kritikk, og etter kvart gjekk det òg nedover med platesalet. Seint i 70-åra hadde punkrock kome til overflata, og the Stones vart kritiserte for å vere dekadente, aldrande millionærar, og musikken deira vart av mange rekna som stilleståande eller irrelevant. Dette endra seg i 1978, då bandet gav ut Some Girls (#2 i Storbritannia, #1 i USA, #3 i Noreg), som inneheldt hitsingelen «Miss You», countryballaden «Far Away Eyes», «Beast of Burden» og «Shattered». Delvis som eit svar til pønken var mange songane raske, enkle og gitardrivne rock and roll-songar. Albumet gjorde the Stones igjen populære hos ungdommen, og bandet deltok på fjernsynsshowet Saturday Night Live. I 1978 turnerte dei berre i Amerika og ikkje i Europa, og brøyt dermed ein tradisjon dei hadde halde kvart tredje år sidan 1967.
Bandet gjekk inn i 1980-åra med ny kommersiell suksess og gav ut det neste albumet sitt, Emotional Rescue (#1 i Storbritannia og USA, #4 i Noreg) i 1980. Innspelinga av albumet var visstnok plaga av uro, og forholdet mellom Jagger og Richards var dårleg. Richards, som var meir edru enn han hadde vore dei siste ti åra, starta å ta meir kontroll i studio - meir enn Jagger hadde vorte vand med - og det oppstod ein strid då Richards følte han kjempa for «sin halvdel av the Glimmer Twins». Emotional Rescue vart ein kommersiell suksess, men vart av kritikarane kalla matt og inkonsistent.
Tidleg i 1981 tredde gruppa saman igjen og valde å turnere USA dette året, slik at dei ikkje fekk mykje tid til å spele inn eit nytt album. Dette året kom albumet Tattoo You (#2 i Storbritannia, #1 i USA, #3 i Noreg) og inneheldt songar som ikkje hadde vorte gjevne ut før, mellom anna singelen «Start Me Up». To songar («Waiting on a Friend» og «Tops») var frå tida då Mick Taylor spelte gitar. Den amerikanske turneen deira i 1981 var den største, lengste og mest fargerike dei hadde gjort til no, og dei spelte frå slutten av september til opp under jul. Det var den mest innbringande turneen i verda dette året. Enkelte konsertar vart tatt opp på band, og i 1982 kom konsertalbumet Still Life (American Concert 1981) (#4 i Storbritannia, #5 i USA, #3 i Noreg) og i 1983 konsertfilmen Let's Spend the Night Together, som var filma i Phoenix i Arizona og Meadowlands i New Jersey.
I midten av 1982 hadde Rolling Stones 20-årsjubileum, og Stones tok det amerikanske sceneshowet til Europa. Dette var den første europeiske turneen deira på seks år, og han var i hovudsak ein kopi av den amerikanske turneen året før. Med på turneen var tidlegare pianist i Allman Brothers Band, Chuck Leavell, som framleis spelar med the Stones. Mot slutten av året signerte bandet ein ny platekontrakt på fire album, verdt 28 millionar dollar, med selskapet CBS Records.
1983–1991
Før dei forlét plateselskapet Atlantic, gav Stones ut Undercover (#3 i Storbritannia, #4 i USA, #3 i Noreg) seint i 1983. Trass i god kritikk, selde albumet langt mindre enn venta og det vart heller ikkje noko turne til albumet.
På denne tida vart forholdet mellom Jagger og Richards stadig dårlegare. Jagger hadde signert ein soloavtale med CBS, noko som sette ein støkk i Richards. Jagger nytta det meste av 1984 til å skrive songar til det første soloalbumet sitt. I 1985 brukte Jagger meir tid på solomaterialet sitt, så det meste av innhaldet på Dirty Work frå 1986 (#4 i Storbritannia, #4 i USA, #3 i Noreg) vart skriven av Keith Richards, med fleire bidrag frå Ron Wood enn på noko tidlegare Rolling Stones-album. Det gjekk rykte om at Jagger og Richards sjeldan var i studio samstundes.
I desember 1985 omkom Ian Stewart, som var med å starte bandet, spelte piano og var turnemanager, av hjarteattakk. The Rolling Stones spelte ein privat hyllestkonsert for han på 100 Club i London i februar 1986, to dagar før dei fekk Grammy Lifetime Achievement Award.
Dirty Work kom ut i mars 1986 og fekk blanda kritikk. Jagger nekta å turnere for å reklamere for albumet, og har seinare sagt at fleire bandmedlemmar ikkje var i stand til å turnere. Richards vart rasande då Jagger i staden la ut på sin eigen soloturne og han har kalla denne perioden i forholdet til Jagger som «den tredje verdskrigen» Soloplatene til Jagger She's the Boss (1985) og Primitive Cool (1987) oppnådde moderat suksess. Med the Rolling Stones inaktiv, gav Richards ut det første soloalbumet sitt i 1988, Talk Is Cheap. Det vart godt teken imot av både kritikarar og tilhengjarar, og selde til gull i USA.
Tidleg i 1989 vart The Rolling Stones, inkludert Mick Taylor, Ronnie Wood og Ian Stewart (posthumt) innlemma i det amerikanske Rock and Roll Hall of Fame. Jagger og Richards såg ut til å ha lagt striden bak seg og The Rolling Stones sette i gang arbeidet med albumet Steel Wheels (#1 i Noreg, #2 i Storbritannia, #3 i USA). Albumet vart hylla som eit band tilbake i form og inneheldt singlane «Mixed Emotions», «Rock and a Hard Place» og «Almost Hear You Sigh».
Ola Jonsmoen
Ola Jonsmoen er ein norsk forfattar, lokalpolitikar og skolemann.
The Rolling Stones
1983–1991
Dette var den siste Rolling Stones-turneen for Bill Wyman, som forlét bandet etter å ha gått og tenkt på dette i fleire år. Avgjersla vart ikkje gjort offisiell før i 1993. Han gav så ut Stone Alone, ein sjølvbiografi basert på memoarar han hadde skrive sidan dei første dagane i London. Eit par år seinare danna han Bill Wyman's Rhythm Kings og starta å spele inn plater og turnere igjen.
1992–1999
Etter suksessen med turneen tok bandet ein pause. Charlie Watts gav ut to jazzalbum, Ronnie Wood lagde sitt femte soloalbum, Keith Richards gav ut sitt andre soloalbum seint i 1992, Main Offender, og gjorde ein liten turne med store konsertar i Spania og Argentina. Mick Jagger fekk gode kritikk og salstal for det tredje soloalbumet, Wandering Spirit.
Etter at Wyman forlét bandet, nymastra det nye plateselskapet Virgin Records heile katalogen til bandet frå Sticky Fingers til Steel Wheels, bortsett frå tre konsertalbum. Samstundes kom det eit samlealbum i 1993 kalla Jump Back: The Best of The Rolling Stones. I 1993 starta the Stones arbeidet med det neste studioalbumet. Darryl Jones, som tidlegare hadde spelt med Miles Davis og Sting, vart vald av Charlie Watts som erstatning for Wyman på Voodoo Lounge (#1 i Storbritannia, #2 i USA) frå 1994. Albumet fekk god kritikk og selde bra, mellom anna dobbel platina i USA. I 1995 fekk albumet ein Grammy Award for beste rockealbum.
I 1994 starta òg Voodoo Lounge-turneen, som varte inn i 1995. Fleire songar frå konsertane og øvingane (hovudsakleg akustiske) kom ut på albumet Stripped, som inneheldt ei utgåve av Bob Dylan sin «Like A Rolling Stone».
Ola Jonsmoen
Han har gjeve ut fleire diktsamlingar, novellesamlingar, barnebøker, skodespel, skjemtebøker og romanar, fleire av bøkene er illustrerte av kona Unni-Lise Jonsmoen.
Han har skrive skodespela Ei fjellbygd (etter Nicolai Ramm Østgaards roman), Dei urolege av hjarte og Bak lengste mil; dei to siste oppførte i Tylldalsspelet i Tylldal. Jonsmoen var i ei årrekkje rektor ved Holmen vg skole på Tynset. Han skriv på nynorsk.
The Rolling Stones
2000–2004
Seint i 2001 gav Mick Jagger ut det fjerde soloalbumet sitt, Goddess in the Doorway, som vart møtt med blanda kritikk. Jagger og Richards tok del i The Concert for New York City, støttekonserte etter terriåtaket i New York 11. september 2001, og spelte «Salt of the Earth» og «Miss You» med eit støtteband.
I 2002 gav bandet ut samleplata Forty Licks (#2 i Storbritannia, USA og Noreg) som markerte 40-årsjubileumet deira som band. Samlinga inneheldt fire nye songar og selde meir enn sju millionar eksemplar. Same året kalla musikkmagasinet Q The Rolling Stones for eitt av «50 band du må sjå før du døyr» og Licks-turneen 2002-2003 gav mange høvet. I 2004 kom det doble konsertalbumet Live Licks, som selde til gull i USA.
2005-til i dag
Sommaren 2005 annonserte bandet at det var eit nytt album på veg, A Bigger Bang (#2 i Storbritannia og Noreg, #3 i USA), det første albumet deira på nesten åtte år. A Bigger Bang vart gjeven ut 6. september og fekk god kritikk. Singelen «Streets of Love» nådde Topp 15 i Europa. Albumet inneheldt den mest kontroversielle songen frå the Stones på mange år, «Sweet Neo Con», som kritiserte amerikansk nykonservatisme. Richards var kritisk til å ha med songen, fordi han var redd Rolling Stones ville møte dårlege sal i USA, på liknande måte som Dixie Chicks opplevde då dei kritiserte innblandinga til amerikanarane i Irak.
Ola Jonsmoen
Jonsmoen har representert Venstre i kommunestyret i Alvdal i to periodar frå 1963 til 1971. Han vart vald inn på ny i 1995 og i 1999. Frå 1999 til 2003 var han varaordførar. Han har vore ein framifrå talsmann spesielt i kulturspørsmål i kommunen, mellom anna som mangeårig medlem av Hovudutvalet for kultur og fritid, og av bygdeboknemnda. Han har også vore medlem av Norsk Språkråd, Norsk kulturråd, Norsk bibliotekråd og nestleiar i Statens seniorråd.
The Rolling Stones
2005-til i dag
29. oktober og 1. november 2006 filma regissør Martin Scorsese the Rolling Stones då dei spelte på Beacon Theatre i New York City, som i 2008 resulterte i filmen Shine a Light, som vart vist på kino verda over. Med filmen følgde eit filmmusikkalbum med same namn. Dette debuterte på andreplass på den britiske albumlista, den høgaste plasseringa for eit konsertalbum av Rolling Stones sidan Get Yer Ya-Ya's Out! i 1970.
Sommaren 2007 la bandet ut på ein turne i Europa kalla «Bigger Bang 2007». Den siste konserten på turneen vart halde i august 2007.
Musikalsk utvikling
The Rolling Stones er kjende for å ha vandra over i forskjellige musikksjangrar gjennom karrieren sin, og til slutt gjort desse stilane til sine eigne. Gjennom heile karrieren har bandet referert til musikkstilar som amerikansk blues, country, folkemusikk, reggae, dansemusikk, verdsmusikk, samt engelske stilar som nyttar strengeinstrument som harpe. Bandet starta karrieren med å spele tidlege rock and roll- og bluessongar av andre artistar, og har aldri stoppa å spele andre sine songar verken på konsertar eller på plate.
Ola Jonsmoen
Ola Jonsmoen fekk Kongens fortenestmedalje i gull i 2002.
The Rolling Stones
Amerikansk blues
Jagger og Richards delte ei interesse for amerikanske bluesartistar som Jimmy Reed, Muddy Waters og Little Walter, som igjen påverka Brian Jones, som meir eller mindre leia bandet i starten. I følgje Richards var Jones meir inn i T-Bone Walker og jazzblues, men dei fekk han interessert i musikken til Chuck Berry Charlie Watts var òg ein tradisjonell jazztrommeslagar, men vart leia inn mot blues etter å ha vorte med i the Stones.
Tidleg låtskriving
Trass i Stones godt likte å spele blues- og R&B-songar på konsertane sine dei førte åra, var dei første songane dei skreiv sjølve av ei langt breiare musikalsk interesse. Den første Jagger/Richards-singelen, «Tell Me (You're Coming Back)» er av kritikar Richie Unterberger kalla ein pop/rock-ballade, og han seier vidare at dei første songane dei skreiv sjølve ikkje var så sterkt prega av blues, men var ofte saktegåande Merseybeat-aktige popsongar. «As Tears Go By», balladen som vart skriven for Marianne Faithfull, var ein av dei første songane skriven av Jagger og Richards, og ein av mange dei skulle skrive for andre artistar.
Om denne første tida sa Richards, «Det som er utruleg er at sjølv om Mick og eg tenkte på desse songane som verkeleg barnslege og barnehageaktige, gjorde alle det godt på listene. Dette gav oss særs god tiltru på å halde fram å lage songar, fordi i starten var låtskrivinga vår berre noko me gjorde for å kunne sei til Andrew (Loog Oldham) at 'Jaja, i det minste så gjorde me eit forsøk...'» Jagger sa at dei var veldig poporienterte, og at dei ikkje berre høyrte på Muddy Waters, men alt mogeleg.
Singelen «The Last Time», som vart den første store singelen til the Stones, vart eit vendepunkt. I følgje Richards gav dette dei stor tiltru på sine eigne låtskrivartalent og synte dei korleis dei skulle gjere det Songen vart bygd rundt eit riff spelt av Brian Jones og var elles basert på ein tradisjonell gospelsong som The Staples Singers gjorde populær. Songen vart eit symbol på den særs gitarbaserte stilen som skulle kome.
Våpenet kanon
Ein kanon er eit skytevåpen til å skyta store prosjektil over lengre avstandar med. Ein kanon er forma som eit stort røyr. I moderne terminologi vert ordet kanon òg brukt om rifla automatvåpen med kaliber på minst 20 mm. I moderne terminologi viser omgrepet til skytevåpen med eit rifla løp i kaliber 20 millimeter eller meir, som skyt mot eit mål. Kanonar har utvikla seg frå å vera enkle røyr som skyt ut kuler av stein eller jarn, til å verta moderne artilleri med avanserte instrument for presisjonsskyting. Prosjektila har òg utvikla seg til å innehalda eksplosivar. Innfestinga av kanonen har òg gått framover, og kanonar i dag kan finnast i for eksempel stridsvogner. Kanonane var òg føregjengaren til mindre skytevåpen som handkanoner, arkebuse, musketter og etterkvart rifler.
Super Mario Land 2
Super Mario Land 2: 6 Golden Coins er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Game Boy. Det er ein oppfølgjar til Super Mario Land frå 1989 og vart gjeve ut i Japan oktober 1992, i Nord-Amerika november 1992 og i Europa januar 1993. Spelet vart gjeve ut på nytt til Nintendo 3DS gjennom Virtual Console i 2011.
Super Mario Land 2 er utvikla av regissør Hiroji Kiyotake i staden for skaparen av Mario-serien, Shigeru Miyamoto. Musikken vart komponert av Kazumi Totaka, og er eit av dei tidlegaste verka hans. Den korte signatursongen hans, «Totaka's Song», er gøymt i spelet og kan høyrast på Game Over-skjermen etter 2 minuttar og 30 sekundar.
I Super Mario Land 2 tek spelaren rolla som Mario. Han vil vinne attende slottet sitt som har vorte stole av Wario, ein illkyndt dobbeltgjengar av Mario. For å kome inn i slottet, må Mario samle seks gylne myntar som er vakta av følgjesmennene til Wario i ulike soner på øya Mario Land. Etter å ha samla alle myntane, får Mario tilgjenge til slottet og kan nedkjempe dobbeltgjengaren. Super Mario Land 2 er kjent som spelet der figuren Wario debuterer. Han vart seinare hovudperson i biproduktet Wario Land-serien, som startar med oppfølgjaren Wario Land: Super Mario Land 3.
807 Ceraskia
807 Ceraskia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. april 1915 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Tysk Austafrika
Tysk Austafrika var ein tysk koloni. Han omfatta 958 300 km², og utgjorde det området som no er Tanzania, Rwanda og Burundi. Tyskland hadde denne kolonien frå 1880-åra til Storbritannia og Belgia overtok områda i første verdskrigen.
Cormet de Roselend
Cormet de Roselend er eit 1 967 m høgt fjellpass i dei franske Alpane, Departementet Savoie. Den asfalterte vegen D925 knyter saman Beaufort med Bourg-Saint-Maurice i Isère-dalen. På vestsida ligg den oppdemte Lac du Roselend som ein kan nå over Col du Méraillet eller over Col du Pré.
Tour de France
Per 2009 har Cormet de Roselend stått på Tour de France-programmet ti gonger. Stigninga blir plassert i 1. kategori. Først over høgda dei ulike åra var:
Bjørgulv Braanen
Bjørgulv Braanen er ein norsk journalist og samfunnsdebattant frå Bærum. Han var redaktør av den sosialistiske dagsavisa Klassekampen frå 2002 til 2018. Frå 2018 har han vore politisk redaktør i same avis.
Logtun kyrkje
Logtun kyrkje er ei steinkyrkje som ligg på halvøya Frosta i Trøndelag, like ved staden der Frostatinget vart halde.
Bjørgulv Braanen
Braanen var leiar for Yrkesskoleelevenes og lærlingenes interesseorganisasjon (YLI) frå 1977 til 1979. I fleire år på 70- og 80-talet jobba han som sveisar, mellom anna på Nylands mekaniske verksted i Oslo. Han arbeidde som journalist i Klassekampen frå 1984 til 1990 og som redaksjonssjef frå 2000 til 2002, då han vart redaktør for avisa. I perioden frå 1990 til 2000 arbeidde han for avisa Dagens Næringsliv.
Fylkesveg 205 i Hordaland
Fylkesveg 205 i Hordaland går mellom Ulveset og Nese i Fjell kommune. Vegen er 3,3 km lang.
Logtun kyrkje
I følgje Frostatingslova var det ei kyrkje her allereie på slutten av 1100-talet, men den nåværande bygningen er truleg oppført kring 1500. Ho var hovedkyrkje på bygda fram til 27. desember 1862, da ho vart vedtatt nedlagd grunna bygginga av ei ny kyrkje på Presthus. Den nye kyrkja vart innvigd 24. oktober 1866.
Bjørgulv Braanen
Braanen har grunnfag i historie. I 2005 peika Dagbladet han ut som ein av Noregs ti viktigaste intellektuelle. Året etter fekk han Fritt Ord-prisen for Klassekampen sitt bidrag til seriøs politisk journalistikk. Braanen vart kåra til «årets redaktør» av Oslo Redaktørforening i 2010.
Logtun kyrkje
Kyrkja vart i 1903 gjeven til Fortidsminneforeningen – mot at dei «heldt murene ved like» – og i dag vert kyrkja brukt til bryllaup og gudstenester, og om sommaren er ho open for besøk.
Bjørgulv Braanen
I tida etter at han vart redaktør for Klassekampen har Braanen skildra seg sjølv som sosialist, og som sterkt inspirert av Finn Gustavsen, Ottar Brox, Karl Marx og Johan Castberg.
Zverobojøyane
Zverobojøyane (russisk Остров Зверобой, Ostrov Zveroboj) er ei øygruppe som består av ei stor øy, Zverobojøya og eit par mindre øyar og holmar. Den største øya er 17 km lang. Dei er dekte av tundravegetajon og har ein innsjø.
Øyane ligg i Pjasinobukta i Karahavet, nordaust for Dikson, utanfor kysten av Sibir i Krasnojarsk kraj i Russland.
Havet omkring Zverobojøyane er dekt av pakkis med enkelte polynija om vinteren, og det er mykje isflak sjølv om sommaren.
Klimaet i området er arktisk med lange, bitre vintrar og ein kort varmare periode som akkurat gjer at isen får smelte.
Øyane er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland og Europa.
Trondhjem–Størenbanen
Størenbanen, eller Trondhjem-Størenbanen var første jarnbanen i Trøndelag. Banen går, som namnet fortel, mellom Trondheim og Støren. I dag inngår banen som den nordlegaste strekninga i det som Jernbaneverket kallar Dovrebanen. Det rullande materiellet på banen vart fram til ca. 1920 merkt «T.S.B.».
Historia
Banen vart opna i 1864, ti år etter at Hovedbanen mellom Oslo og Eidsvoll. Den 49 kilometer (seinare 51,1 km) lange jernbanelinja var smalspora (1067 millimeter sporvidde) og gjekk mellom Trondheim og Støren. Jernbanen hadde endestasjon på Kalvskinnet og gjekk over Nidelva i den nybygde Kongsgaardsbroen til Elgeseter og held fram vidare sørover den første delen om lag der dagens E6 går. Den opphavlege stasjonsbygninga finst framleis, og er i dag verdas nordlegaste synagoge. Lokomotivstallen og verkstaden vart etterkvart bygd om til katolsk kyrkje, men denne er seinare riven og erstatta av dagens St. Olav kyrkje (romersk-katolsk).
I 1877 vart Størenbanen ein del av Rørosbanen, som var Noregs første stambane. Den starta på Hamar, gjekk gjennom Østerdalen og om Røros. Rørosbanen vart i sør i 1880 knytt saman med Hedmarksbanen, og dermed var det frå 1880 mogleg å reise med tog på heile strekninga mellom Oslo og Trondheim. Ein måtte likevel bytte tog på Hamar på grunn av sporbrot. Forvaltinga til Rørosbanen vart delt i to, slik at strekninga nord for Tynset og heilt til Trondheim vart administrert frå Trondheim. Saman med Meråkerbanen som hadde samband til det svenske jernbanenettet, vart Trondheim derfor frå ca. 1880 raskt ein viktig by for jernbanane i Noreg. Ei ny administrasjonsordning frå 1883 gjorde Trondheim til sete for det såkalla «4. distrikt» (frå 1913 «Trondhjem») som etterkvart kom til å omfatte heile jernbanenettet mellom Dombås og Tynset i sør og Storlien og Bodø i nord. Størenbanen var starten på denne utviklinga.
I 1884 vart jernbanetraseen inn til Trondheim flytta til vestsida av Nidelva og knytt til Meråkerbanen; sjå eige kapittel.
Omleggingar mellom Heimdal og Trondheim sentrum
Det har vore store og kompliserte omleggingar av banen nord for Heimdal stasjon. Historia går i mange fasar:
Anabarelva
Anabar (russisk Анаба́р) er ei elv i Sakha i Russland, like vest for Lena. Elva er 939 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 498 m³/s.
Nedslagsfeltet hennar strekkjer seg til Putoranfjella, som utgjer den høgaste delen av Det sentralsibirske platået.
Trondhjem–Størenbanen
Omleggingar mellom Heimdal og Trondheim sentrum
Størenbanen vart opna den 5. august 1864 og følgde på heile vegen ein annan trasé frå Heimdal og nordover enn i dag. Om lag der banen i dag går i bru over vegen ved lyskrysset like etter Heimdal, heldt den smalspora banen meir rett fram og følgde i større grad traseen til vegen nedover Bjørndalen. Her låg det to store treviadukter for å unngå alt for store buktningar, slik vegen i dag har, nemleg Oxtadøien viadukt på 130 meter og Selsbak viadukt på 149 meter.
Anabarelva
Elva munnar ut i Anabarbukta, som vert rekna som den austlegaste fjorden i Russland og punktet der klimaet vart for tørt for at isbreane kunne dannast under siste glasiale maksimum. Her kan ein sjå ein klar overgang frå fjordar til elvadelta med Lenadeltaet like aust for munningen til Anabar.
Trondhjem–Størenbanen
Omleggingar mellom Heimdal og Trondheim sentrum
Det var ikkje nokon ekspedisjonsstad på Selsbakk den gongen. Gjennom Selsbakk følgde banen ein lågare trasé enn i dag, og vegen Gammel-Lina har nesten heilt tatt over traseen til den gamle linja. Deretter gjekk banen i ei høg viadukt over Sluppen, der brukara i dag ber vegbrua Sluppen bru, men på eit mykje lågare nivå enn det jernbaneviadukta gjekk. Straks etter Sluppen-viadukten (185 m) låg Sluppen stoppestad, som truleg hadde ei stasjonsbygning av den vanlege typen for banen, altså maken til slik Heimdal, Melhus stasjon, osv, var opphavleg. Så heldt banen fram om lag der traseen til E6 går i dag, inn til Kongsgårdsbroen (227 m) og med terminal på Kalvskinnet. Den 24. juni 1884 vart banen flytta til strekninga mellom Selsbakk og Brattøra, dvs. til dagens stasjon i Trondheim. Årsaka var samlokalisering av Trondheim sine to stasjonar for den normalspora Meråkerbanen, som nyleg var opna, og den smalspora Størenbanen. Sjølv om dei hadde ulik sporvidde ville ein ha éin sams stasjon, og det var heilt andre utvidingsmoglegheiter på dei nye oppfylte områda utanfor kanalen enn inne på Kalvskinnet. Mellom anna ble det òg tenkt at denne stasjonen òg ville få direkte kontakt med hamneanlegget, i tråd med Carl Adolf Dahls idear rundt tilsvarande kombinasjonar i Europa.
Sluppen stoppestad og Throndhjem stasjon på Kalvskinnet blei nedlagt saman med jernbanelinja frå Selsbakk, inkludert Sluppenviadukten og Kongsgårdsviadukten. Skjebnen til bygningen på Sluppen er ukjent, men dei andre vart tatt i bruk til andre formål. Kongsgårdsbroen vart gjort om til vegbru før den i 1913 vart bygd om og forsterka til òg kunne å bere trikken på den då nye Elgeseterlinja. På grunn av den aukande trafikken på den relativt smale brua kom det fleire ytringar til å skaffe til vege ei ny bru, som sidan vart oppført 5-10 meter lenger aust med namnet Elgeseter bru i 1951.
Anabarelva
Området rundt Anabar er kjend for å innehalde dei største førekomstane av diamantar i verda utanfor Afrika og Australia. Desse førekomstane gjorde Sovjetunionen til ein av dei største produsentane av diamantar og er framleis ei stor næring i området.
Trondhjem–Størenbanen
Omleggingar mellom Heimdal og Trondheim sentrum
Den 20. mars 1890 vart det oppretta ein stoppestad på Selsbakk, og det vart oppgradert til stasjon i 1910. Lokaliseringa var truleg litt sør for der Magasinvegen tar av frå Gammel-Lina. Magasinvegen er forøvrig den mest trulege traseen for den omlagte smalspora banen etter 1884. Dersom ein går i området der, vil ein sjå ein trasé i buskaset som ender oppe ved dagens bane.
Fortsatt var det to treviadukter att nord for Heimdal. Når ein så i 1908 vedtok å bygge Dovrebanen (Støren-Dombås), og dermed òg at Støren-Trondheim måtte bli normalspora, valde ein ein heilt ny trasé mellom Heimdal og Selsbakk for å sleppe dei store bruene nede i Bjørndalen. Ved å legge banen på ein noko høgare trasé litt meir vest i dalføret, fekk ein dessutan ei jamnare stigning mellom Selsbakk og Heimdal og berre éi kort bru, den over Leirelva ved Buenget. Selsbakk stasjon vart flytta opp til der den ligg i dag, som altså er på ein heilt annan stad enn den opphavlege Selsbak stoppestad/stasjon frå 1890.
Den 3. september 1919 vart den nye strekninga tatt i bruk mellom Heimdal og Selsbakk (eigentleg heilt til ein veksel litt nord for Selsbakk stasjon, der det gjekk eit sidespor ned til kornmagasinet). Dovrebanen var enno ikkje ferdig, så heile strekning Trondheim-Støren vart frå same dato opna for 3-skinnedrift. Frå 1. desember 1919 vart det kjørt normalspora persontog mellom Trondheim og Ulsberg. Frå 14. september 1921 kjørte samtlege tog normalsporet, og 3-skinnesystemet vert deretter fjerna.
Trysilfjellet Alpin AS
Trysilfjellet Alpin AS er Noregs største skianlegg og ligg i Trysil kommune. Eigarane er Skistar som også eig skianlegg i Hemsedal, Sälen, Vemdalen og Åre.
808 Merxia
808 Merxia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 1901 av Luigi Carnera ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Hengill
Hengill er ein vulkan sørvest på Island, sør for Þingvellir. Vulkanen dekkjer eit areal på om lag 100 km².
Vulkanen er framleis aktiv, noko ein kan sjå på dei mange varmekjeldene og fumarolene, men det siste utbrotet skjedde for om lag 2000 år sidan.
Vulkanen er ei viktig energikjelde for den sørlege delen av landet, som særleg vert utnytta av Nesjavellir kraftverk. Kraftverket ligg på vestsida av innsjøen Þingvallavatn.
Området med sine fjell og varmekjelder er eit flott turområde og har mange stiar. Den litle bygda Hveragerði er òg ein del av Hengill-området og har mange varmekjelder.
Nokre gamle segner og islandske sagaer var forbunde til området. Til dømes skal ein ung bonde ha tatt livet av den sovande trollkona Jóra, medan ho låg og venta på uskuldige forbipasserande på stien over Dyrafjöll.
Bolsjaja Tjukotsja
Bolsjaja Tjukotsja, Tsjukotsja eller Pzvum-Pzvu (russisk Большая Чукочья, Чукочья, Рэвум-Рэву) er ei elv i Sakha i Russland. Elva er 748 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut frå den vesle innsjøen Usun-Kjuel og renn over tundraen til ho munnar ut i Aust-Sibir-havet. Elva er isdekt frå oktober til mai og vert botnfrosen på det kaldaste.
Hlíðarfjall
Hlíðarfjall er eit fjell vest for Akureyri på Island.
Musikkgruppa Jade
Jade er eit USA-amerikansk hiphop-soul-band som var aktiv i 1990-åra. Gruppa består av Tonya Kelly, Joi Marshall og Di Reed. I løpet av den korte karrieren gav dei ut to studioalbum og eit konsertalbum, og ei rekkje populære R&B-singlar.
Di Reed er i dag kjend som vokalist for Rod Stewart og har spelt med mange kjende artistar, som Stevie Wonder, Smokey Robinson, Christina Aguilera, Elton John, Gwen Stefani, og mange andre.
Johannes M. Norman
Johannes Musæus Norman var ein norsk lækjar, botanikar og forstmann. Han var fødd i Asker og døydde i Oslo.
Norman vart cand. med. i 1848. Året etter vart han universitetstipendiat i botanikk og la dei neste åtte åra ut på mange granskingsferder i Noreg. Han studerte også botanikk i Wien, Paris og i Italia. Frå 1856 førelas han i botanikk ved universitetet i Oslo. På fransk språk gav han ut eit planteanatomisk verk. I 1858 reiste han til forstakademiet i Aschaffenburg i Bayern, der han studerte skogbruk.
Perioden 1860-76 var Norman forstmeister i Finnmark, der han la grunnen for ordna tilhøve vedkomande jordsal, kolonisasjon og skogbruk. Mellom anna gjorde han opptaket til ei lov om sal av statsjord i Finnmark, 1863. I alle åra han budde i Finnmark granska han plantelivet i Finnmark.
Norman fekk i 1876 årleg løn frå staten for å drive med botanikk, dermed vart han den aller første statsstipendiaten i Noreg. Trass i mykje sjukdom i sine seinare år, makta han å arbeide seg gjennom alt materialet han hadde samla og gje ut Norges arktiske Flora i tida 1894-1901. Boka har vore omtala som eit storverk i norsk plantegeografisk litteratur.
DS «Oscar» (1827)
DS «Oscar» var eit norsk dampskip og det første skipet som gjekk i rutefart på Vestlandet.
Dei første dampskiprutene i Noreg vart sette i gang av staten våren 1827 då hjuldamparane DS «Constitutionen» og DS «Prinds Carl» byrja å gå i rute mellom Oslo og Kristiansand. I 1825 vart det teke initiativ i Bergen om å skaffe eit dampskip som kunne trafikkere kysten på Vestlandet. «Oscar» vart bygt hos S. Owen i Stockholm og i april 1828 (andre kjelder seier hausten 1827 ) vart skipet sett i rute mellom Bergen og Kristiansand av Interessentselskabet Oscar. Dette vart det første privateigde dampskipet i landet. Ruta gjekk derimot dårleg og etter to år gjekk reiarlaget konkurs og måtte selje skipet.
Dei nye eigarane sette det i ruta mellom Christiania og Larvik, men denne ruta òg gjekk dårleg og «Oscar» vart selt i 1830 til Lübeck. «Constitutionen» gjekk nokre år to turar frå Christiania til Bergen kvar sommar frå 1829 til 1839, ein i juni og ein i august. Utanom dette var det ingen dampskipsfart på Vestlandet mellom 1829 og 1841. I 1841 vart det statlege DS «Nordcap» sett inn i fart mellom Kristiansand, Bergen og Trondheim.
809 Lundia
809 Lundia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. august 1915 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Filefjell
Filefjell er eit fjellområde mellom Lærdal i Vestland og Valdres i Innlandet i Noreg.
Historisk gjekk hovudvegen mellom Vestlandet og Austlandet over Filefjell, i dag går også hovudvegen mellom Oslo og Bergen, E16, langs denne traseen.
Namn
Filefjell, stundom skrive Fillefjell, kan vere eit dobbelt namn sidan ein meiner «file» kan kome frå det norrøne «Fjáll», som er opphavet til ordet «fjell». Filefjell kan altså tyde «Fjellfjell».