cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magnar Åm
Han er utdanna organist og kantor frå det dåverande Bergen Musikkonservatorium (no Griegakademiet), og har studert komposisjon med Ketil Hvoslef i Bergen og Ingvar Lidholm ved Kungliga Musikhögskolan i Stockholm. Han har Statens garantiinntekt. Han er busett i Volda, der han i tillegg til komponistverksemda òg arbeider med barne- og ungdomskor. Der har han i fleire år vore dirigent for ungdomskoret Digitalis, der hovudtyngda av repertoaret har vore nyare musikk, deriblant fleire verk av Åm sjølv. Oder 2006 han vann den europeisk komponistenpris i Berlin for sitt musikkstykke „‘tisn’t the snow falling, it’s us leaving the ground“. Han vart tildelt Arne Nordheims komponistpris for 2009.
Sporvognstrafikk i Vest-Europa
Belgia, Nederland og Frankrike
I Belgia er eit sporvognsliknande lokaltog, Kusttram, rekna som verdas lengste sporvognsline. Det går langsmed atlanterhavskysten, nesten frå Nederland til Frankrike. Dei ekte sporvognslinene i Antwerpen, Ghent og Brussel er alle populære.
Magnar Åm
Magnar Åm er son til skulestyraren og forfattaren Olav Åm.
Sporvognstrafikk i Vest-Europa
Belgia, Nederland og Frankrike
Frankrike har fleire store byar med sporvogn: forstader til Paris, Lyon, Grenoble, Strasbourg, Nantes (det største nettet i Frankrike) og Bordeaux. Nettet i Bordeaux er spesielt med si nedgreve straumskinne. I Marseille blir det bygd eit heilt nytt system, etter planen er det ferdig hausten 2007.
Storbritannia og Irland
I Storbritannia vart trikkeliner lagt ned i stor skala i 1950-åra, og etter nedleggjinga av det store linenettet i Glasgow i 1962 var berre trikken i Blackpool att.
Mülheim an der Ruhr
Mülheim an der Ruhr, òg kalla «Byen ved elva», er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 170 000 innbyggjarar. Byen ligg i Ruhr-området mellom Duisburg og Essen ved elva Ruhr, 30 km nordaust for Düsseldorf og grensar i nord mot byen Oberhausen. Fleire selskap held til i byen, særleg innan matindustri med selskap som ALDI Süd Company (Karl Albrecht) og Tengelmann-gruppa.
Sporvognstrafikk i Vest-Europa
Storbritannia og Irland
<!-- although a funicular line continued to operate up the Great Orme in Llandudno.
However in recent years new light rail lines have been opened in Manchester (Metrolink), Sheffield (Supertram), the West Midlands (Midland Metro), Croydon (Tramlink) and Nottingham (NET), with several others under consideration (including the proposed three-line Edinburgh Tram Network) and extensions planned for many existing systems.
Italia og Hellas
In Italy electric trams have run from the last years of 19th century (the first horse-drawn line opened between Milan and Monza in the 1840s). The first electric line was opened in Milan in 1893. Today Milan has 21 tramlines totalling 286.8 km. Rome (7 lines), Turin (10 lines), Naples (2 lines), Messina (1 line), Florence (3 line), Trieste (1 line), and L'Aquila (1 line) also have tramways. Other cities are building new tramlines: Bergamo (1 line of 12.6 km), Cagliari (1 line of 7 km), Modena (2 lines of 16.5 km), Palermo (3 lines of 16.6 km), Sassari (1 line of 7 km) and Verona (1 line of 11.3 km).
Spania og Portugal
In Spain modern tram networks have been opened in Barcelona (Trambaix and Trambesòs), Valencia, Bilbao and Alicante.
In Portugal, Lisbon tram services have been supplied by the Companhia de Carris de Ferro de Lisboa (Carris), for over a century. In Porto a tram network, of which only a tourist line on the shores of the Douro remain, saw its construction begin in 12. september 1895, therefore being the first in the Iberian Peninsula. -->
Vitskap i 1905
Vitskapsåret 1905 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1905.
Sporvognstrafikk i Vest-Europa
Sjå òg
For oversikt, sjå artikkelen om sporvogn.
Riksveg 47
Riksveg 47 (Rv47) går mellom Rossabø i Haugesund og Husøy i Karmøy.
Denne vegen er no ein del av
Karmsundgata
Rv47 Karmøyvegen Husøyvegen
Tymfristós i Fthiótida
Tymfristós (gresk Τυμφρηστός) er ein landsby og tidlegare kommune i periferieininga Fthiótida i Sentral-Hellas i Hellas. Tymfristós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Makrakómi. Landsbyen har namn etter fjellet Tymfristós.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Tymfristós 434 innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.
Karl Edvardsen
Karl Johan Edvardsen var ein gardbrukar, tømmermålar og politikar frå Brunlanes i Vestfold.
Edvardsen var son til ein gardbrukar. Han arbeidde i yngre år med «jordbruk og skogdrift» heime på farsgarden, bortsett frå ein skulevinter på landbruksskule. Frå 1912 til -51 var han formann i tømmerfløytinga og tømmermålar. Perioden 1932-51 var han gardbrukar heime på Kjose i Brunlanes.
Baalbek
Baalbeck eller Baalbek (arabisk بعلبك) er ein by i Beqaadalen i Libanon som ligg aust for Litanielva. Han vart kalla Heliopolis (gresk Ἡλιούπολις) under romersk stye, og var ein av dei største heilagdomane i riket med somme av dei best bevarte romerske ruinane i Libanon. Gudane vart dyrka i tempelet – Jupiter, Venus og Bacchus.
Trajans forum
Trajans forum i Roma opna 1. januar 112 e. Kr., er det siste og største av dei romerske foruma, og det som er i best stand. Forumet er rekna som eit av keisarforuma, Fori Imperiali. Det er på 300 x 185 m, og ligg mellom Kapitol og Quirinal. Byggmeisteren var den største arkitekten i samtida, Apollodorus frå Damaskus. Trajansøyla står til minne om sigrane til keisar Trajan av Romarriket.
Baalbek
Det vert halde ein årleg festival i Baalbek, Baalbeck internasjonale festival. Byen ligg kring 85 km nordaust for Beirut og kring 75 km nord for Damaskus. Han har litt over 80 000 innbyggjarar, hovudsakleg sjiamuslimar.
Historie
Busetnad i Baalbek er datert attende til kring 9 000 år sidan.
Etter Aleksander den store erobra Det nære austen i 334 fvt. vart busetnaden som låg her kalla Heliopolis (Ἡλιούπολις). Byen fekk status som colonia av Septimius Severus i 193 evt, etter å ha vore ein del av territoriet Berytus på den fønikiske kysten sidan 15 fvt. Det religiøse kompleket her vart stadig utbygd over ein periode på 150 år, og aldri gjort ferdig. Bygningane var av dei største religiøse byggverka i heile Romarriket.
I dag står berre seks korintiske søyler att. Åtte søyler vart tekne ned og frakta til Konstantinopel under Justinian kring 532-537, for basilikaen Hagia Sophia. Det største av dei tre templa var Jupiter Baal, som vart bygd i det første hundreåret, og stod ferdig kring år 60. Det hadde opphavleg 54 søyler og var bygd med blokker som vog opp mot 60 tonn kvar, og ein hjørnestein på over 100 tonn, alle av dei heva til ei høgd 19 meter over bakken. Ein trur at dette vart gjort ved hjelp av fleire romerske kranar. Romartempelet var bygd over ruinane av tidlegare tempel.
I 637 erobra den muslimske armeen under Abu Ubaida ibn al-Jarrah Baalbek etter å ha slått den bysantinske armeen i slaget ved Yarmouk. Han var då framleis ein velståande by og krigsbyttet var rikt. Han var åstad for strid mellom forskjellige syriske dynasti og kalifar frå Damaskus, og seinare Egypt. I 748 vart byen plyndra på ny med store tap av menneskeliv. Den bysantinske keisaren Johannes Tzimisces plyndra byen i 975. I 1090 vart han ein del av seldsjukkane sitt rike, og i 1134 gjekk han til zengarane og i 1175 vart han erobra av Saladin. Krossfararane plyndra dalen fleire gonger, men klarte aldri å ta byen. Byen vart råka av jordskjelv tre gonger på 1100-talet, og han vart riven ned i 1260 då han var base for mongolane under det siste mislukka åtaket mot mamelukkane i Egypt. Byen vart bygd opp att og dei fleste moskeane og festningsverka vart bygd under regjeringstida til sultan Qalawun (1282), då Abulfeda skildra byen som ein særs sterk stad. Byen vart plyndra i 1400 av Timur Lenk.
I 1517 gjekk byen i lag med resten av Syria til Det osmanske riket. Men det osmanske styret i Libanon var svakt. Baalbek vart hardt råka av jordskjelv i 1759, og vart i røynda styrt av Metawal-familien.
Den 4. august 2006, under Libanonkrigen i 2006, gjekk israelske soldatar, flydde inn av helikopter og med støtte frå bombefly, til åtak på det sjiamuslimske Hikmeh sjukehus i Baalbek for å ta fleire medlemmar av Hizbollah til fange. Israelarane meinte desse medlemmane stod bak kidnappinga av to israelske soldatar den 13. juli 2006. Fleire soldatar mista livet i åtaket og det vart mindre skadar på sjukehuset. Det var ingen pasientar på sjukehuset på denne tida. Det vart rapportert at ristingane frå bombene førte til skadar på dei romerske ruinane. UNESCO tilbaud hjelp for å få dei restaurert att.
Klima
Baalbeck har eit halvtørt middelhavsklima med varme, tørre somrar, og relativt kalde, stundom snørike vintrar.
Venskapsbyar
Baalbek er venskapsby med:
Saarbrücken
Saarbrücken er ein by i Tyskland og hovudstad i delstaten Saarland med om lag 180 000 innbyggjarar. Byen ligg i hjarte av eit storbyområde med 1,1 millionar menneske.
Saarbrücken var tidlegare eit industri- og transportsenter for kol, og fabrikkar her produserte jern og stål, sukker, øl, keramikk, optiske instrument, maskinar og byggematerialar. Dei siste tiåra har derimot industrien i Saarland vore i nedgang.
Historiske landemerker i byen er mellom anna ein steinbru over elva Saar (1546), den gotiske kyrkja St Arnual, Saarbrücker Schloss frå 1700-talet og delar av gamlebyen St. Johanner Markt. I 1815 kom Saarbrücken inn under Preussen og i to periodar på 1900-talet (1919-1935 og 1945-1957) var Saarland under fransk styre. Av den årsak og sidan han ligg nær den franske grensa, har område vorte påverka av Frankrike.
I moderne tysk kan namnet Saarbrücken sjå ut til å tyde Saar sine bruer (Brücken er tysk for bruer), men namnet oppstod minst 500 år før den første brua vart laga her. Det historiske namnet på byen er eigentleg Sarabrucca, som kjem av det gamalhøgtyske ordet Brucca, som vart Brocken på høgtysk (steinar eller rullesteinar).
Herne
Herne er ein by i Tyskland i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 165 000 innbyggjarar. Byen ligg i Ruhrområdet ved elva Emscher midt mellom byane Bochum og Gelsenkirchen.
Som dei fleste andre byar i området var Herne ein liten landsby fram til 1800-talet. Då kolbrytinga og produksjon av stål oppstod i området vart landsbyane i Ruhr-området byar.
Herne i dag inneheld dei tidlegare separate busetnadane Herne, Wanne og Eickel. Gardane med desse namna vart grunnlagd på 1000- og 1100-talet. I 1860 opna den første kolgruva, og dei neste tjue åra vart folketalet tjuedobla og Herne vart ein by. Den same utviklinga hadde Wanne og Eickel, som i 1926 vart slått saman til den nye byen Wanne-Eickel. I 1975 vart Wanne-Eickel, som då var ein by med over 70 000 innbyggjarar, slått saman med Herne.
Det vert halde eit marknad kalla Cranger Kirmes i bydelen Crange kvart år i august. Det er det tredje største marknaden i Tyskland med om lag 3,5 millionar vitjande. Ein kan spore dette markedet tilbake til 1400-talet då bønder starta å handle hestar.
Saarbrücken
Historie
Etter 1815 vart store delar av området ein del av provinsen Rheinland i Preussen, og på 1800-talet vart kol- og jernressursane i området utvikla. Den franske hæren okkuperte derimot områda mellom 2. og 4. august 1870 i den fransk-prøyssiske krigen.
Herne
Av kjende personar frå byen finn ein Jürgen von Manger, Kurt Edelhagen, Jürgen Marcus, Heinz Rühmann, Tana Schanzara og Jan Zweyer.
Saarbrücken
Historie
Etter Versaillestraktaten i 1919 vart Saarland igjen fransk eigedom i ein periode på 15 år som kompensasjon for tyskarane si øydelegging av franske gruver under den første verdskrigen. Traktaten sa òg at det skule haldast ein folkeavstemming på slutten av 15-årsperioden for å avgjere om Saarland skulle verte fransk eller tysk og i 1935 stemte meir enn 90% på ei gjenforeining med Tyskland.
Området vart kraftig bomba under den andre verdskrigen og vart ein del av den franske okkupasjonssona i 1945, og i 1946 vart området ein separat sone. På slutten av 1940-åra og tidleg i 1950-åra prøvde franskmennene å gjere Saarland til ein eigen stat. I 1955 kravde området å verte ein del av Tyskland, og 1. januar 1957 vart det ein delstat i Vest-Tyskland.
Maxwells likningar
Maxwells likningar er dei fire viktigaste likningane i elektromagnetisme, og skildrar korleis elektriske og magnetiske felt oppfører seg og korleis dei samverkar med stoff. Dei blei sette saman av James Clerk Maxwell og publiserte i 1865.
Likningane kan skrivast i differensialform og integralform. I differensialform står \nabla\cdot for divergens, og for rotasjon (curl).
Likningane over er på differensiell form og gjeld for media i ro. Den første likninga uttrykker korleis elektrisk ladning lager eit elektrisk felt (Gauss' lov), den andre at det ikkje finst magnetisk ladning (Gauss' lov om magnetisme). (Ein har ikkje greidd å påvise magnetiske ladningar (monopolar) i noko fysikk-eksperiment).
Hekimhan
Hekimhan er eit distrikt i provinsen Malatya i Tyrkia. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2010). Distriktet ligg i nærleiken av Eufrat aust i Anatolia. Den gamle Silkevegen gjekk igjennom området.
Grunnførfjorden
Grunnførfjorden er ein fjord på nordsida av Austvågøy langs grensa mellom Vågan og Hadsel kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 4,5 km sørover til Hopen, ei lita vik i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Basaneset i nord og Delpneset i sør. Ved innløpet i nord ligg òg grenda Grunnfør, som fjorden er kalla opp etter, medan grenda Delp ligg på sørsida. Inst i fjorden på austsida ligg grenda Grunnførfjord. Midt i fjorden ligg Storholmen og her kryssar Fv888 fjorden via to vegfyllingar. Berre ein liten opning på vestsida av holmen gjev innløp vidare innover i fjorden.
Dei lange knivars natt
Dei lange knivars natt (tysk: Nacht der langen Messer), var utreinsking av dei potensielle politiske rivalane til Adolf Hitler i Sturmabteilung (SA)
SA fungerte som ein paramilitær organisasjon for NSDAP, det tyske nazipartiet, og var viktig i samband med at Adolf Hitler kom til makta i 1933. Natt til 30. juni vart SA-leiarar og medlemer som var meir assosiert med sosialisme enn med nasjonalisme, og difor sett på som ein trussel, avretta. Gestapo hadde òg konservative rivalar og element innanfor og utanfor regimet som mål. Offisielle dokument viser at 82 vart avretta. Det omfatta nesten alle SA-leiarane. Likevel meiner ein at om lag 200 påståtte motstandarar av naziregimet var drepne.
Ædnafossen
Ædnafossen er den 53. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg ved Sørfjorden i Ullensvang kommune i Vestland. Fylkesveg 550 går på bru over nedste delen av fossen, men ein får betre inntrykk av fossen frå hi sida av fjorden. Det største fallet har ei høgd på 175 meter og er om lag 130 meter brei.
Drvenik Mali
Drvenik Mali er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Ho ligg utanfor Dalmatia, vest for Drvenik Veliki, 8 nautiske mil frå Trogir. Ho har eit areal på 3,3 km², og eit folketal på 54 (2001). Kysten er ujamn og sjøen rundt øya er grunn, og derfor passande for fiske. Det høgaste punktet på øya er 79 meter høgt. Hovudnæringane på øya er jordbruk (stort sett oliven), fiske og turisme.
Morfjorden
Morfjorden er ein fjord på nordsida av Austvågøy i Hadsel kommune i Lofoten. Fjorden strekkjer seg 6 km sørover.
Fjorden har innløp mellom Hakksteinneset i vest og Litlholmen i aust. Sommarhusstranda og Sommarhus er to gardsbruk på vestsida av fjorden og på austsida ligg Sellåter. Inst i fjorden ligg garden Morfjord.
Fv888 går langs begge sider av fjorden.
Vesterålsfjorden
Vesterålsfjorden er ein fjord i Hadsel og Bø kommune i Vesterålen. Fjorden ligg vest for Hadseløya og Langøya. Fjorden ligg på sørsida av Litløy fyr og forgreinar seg vidare i Eidsfjorden på nordsida av Hadsleøya og Hadselfjorden på sørsida.
Filippo Turati
Filippo Turati var ein italiensk sosiolog, diktar og sosialistisk politikar.
Eksport
Eksport (av latin «bere ut, føre ut») er utførsel og sal av varer og tenester til utlandet. Det er det motsette av import, og verkar positivt inn på bruttonasjonalproduktet.
Filippo Turati
Tidleg liv
Han var fødd i Canzo, i provinsen Como. Han studerte juss ved universitetet i Bologna, og tok del i ei kunstnarrørsle som poet. Hans Inno dei Lavoratori (Arbeidarhymne) vart då ho vart ton-sett den mest populære songen i den gryande arbeidarrørsla.
Turati vart interessert i politikk, og var tiltrekt av den generelt demokratiske rørsla før han slutta seg til meir spesifikt sosialistiske grupper. Det viktigaste sosiologiske arbeidet hans i denne perioden er Il Delitto e la Questione Sociale (Brotsverket og det sosiale spørsmålet), der han undersøkjer koss sosiale tilhøve påverkar kriminalitet. Han trefte Anna Kulisjov medan han arbeidde med ei undersøking av sosiale tilhøve i Napoli. Ho var i eksil frå tsar-Russland og var i lag med Andrea Costa, ein anarkistisk leiar som følgde henne då ho gjekk over til sosialismen. Costa sende då eit viktig brev til sine anarkistiske kameratar der han tok avstand frå denne rørsla. Kulisjov og Costa hadde brote med kvarandre då ho trefte Turati. Turati og ho vart straks forelska i kvarandre, og levde saman til ho døydde i 1925.
Eksport
Ein eksportør er ein person, eit firma eller ein organisasjon som driv eksporthandel.
Filippo Turati
Partito Socialista Italiano
I åra etter partiet var skipa, prøvde styresmaktene å undertrykkje det. Turati meinte at det var viktig å alliere seg med andre demokratiske krefter for å slå tilbake regjeringa sin reaksjonære politikk og fremje venstresida sine saker. I 1898 vart Turati arrestert og klaga for å vere ein inspirator for uro og vald i samband med prisauke på brød. Men han vart frigjeven året etter.
Under statsminister Luigi Pelloux vart landet styrt av svært konservative politikarar som vart møtte med sterk motstand frå venstresida, og i ved hundreårsskiftet vart dei konservative slegne i stor grad takk vere PSI. I 1901 vart den liberale Giuseppe Zanardelli ny statsminister og Giovanni Giolitti innanriksminister. Giolitti skulle dominere italiensk politikk til 1915. Dette liberale kabinettet risikerte å tape ei viktig avstemming i parlamentet, og då kunne ein meir konservativ politikar kome til makta igjen. Då gjekk Turati sterkt inn for at dei sosialistiske parlamentsmedlemene skulle stemme for Zanardelli-regjeringa, og han trassa partileiinga i dette spørsmålet.
Avstemminga sette kløyvinga i partiet mellom ei høgre- og ei venstrefløy på spissen, sjølv om den liberale regjeringa hadde gjeve arbeidarane streikerett og dette i sin tur førte til betra tilhøve for både land- og industriarbeidarar. Mellom 1901 og 1906 låg makta i partiet vekselvis hjå den reformistiske Turati-fløya og dei revolusjonære.
I 1912 tok dei revolusjonære over, mykje på grunn av sterke reaksjonar på den italiensk-tyrkiske krigen (1911-1912). Ein av desse revolusjonære, Benito Mussolini, tok over som redaktør av partiavisa Avanti!. Turati motarbeidde Mussolini, men greidde ikkje få han vekk frå redaktørstillinga. Turati gjekk imot deltaking i første verdskrigen, medan Mussolini då tok ei krigsvenleg haldning, og vart ekskludert frå PSI for å krevje italiensk tilslutning til vestmaktene i krigen.
Motstand mot fascismen
Etter første verdskrigen skapte Mussolini dei paramilitære Fasci di combattimento og sidan det italienske fascistpartiet, Partito Nazionale Fascista, som kom til makta i 1922 etter «Marsjen mot Roma». Turati og Kulisjov, som kjende Mussolini godt, var viktige motstandarar av fascismen, og levde under konstante trugslar og overvaking. I ein serie talar åtvara Turati om at det radikale programmet PSI hadde fått i 1919 kunne føre til katastrofe, og han gjekk inn for alliansar med andre motstandarar av fascismen. I 1921 vart PSI kløyvd og kommunistpartiet PCI vart danna. I 1922 skipa Turati og folk rundt han ei ny gruppe, Det sameinte sosialistpartiet. I 1924 vart Turati sin politiske elev, partisekretæren Giacomo Matteotti, bortført og myrda av fascistiske paramilitære. Dette førte til ei politisk krise, men Mussolini reid stormen av, og i åra som følgde formaliserte han diktaturet sitt.
I 1926 flykta Turati frå Italia, i ei dramatisk flukt til Frankrike. I Paris var han sentral i den ikkje-kommunistiske antifascismen, og han reiste rundt i Europa og åtvara mot den fascistiske faren, som han meinte hadde vidtgåande konsekvensar. Han døydde i den franske hovudstaden i 1932.
Etter andre verdskrigen vart Turati si kiste overført til Cimitero Monumentale di Milano, der han er gravlagd attmed Anna Kulisjov.
Vesterålsfjorden
Tettstaden Bø ligg på nordsida av fjorden ved innløpet til Eidsfjorden.
Raudfossen
Raudfossen er ein foss i elva Ekso i Vaksdal kommune i Vestland.
Havmus
Havmus, havkatt, hågylling eller gullhå (Chimaera monstrosa) er ein bruskfisk i havmusfamilien, den einaste i familien som finst i norske farvatn. Havmusa vert opptil 1,5 kilogram tung og 1,5 meter lang, halen medrekna. Ho finst oftast på ei djupn mellom 300 og 500 meter.
Den sørlege utbreiinga til havmusa inkluderer havet utanfor Nordvest-Afrika og delar av Middelhavet. Nordover finst havmusa nordaust i Atlanterhavet: vest for Dei britiske øyane og nordvestetter mot Island, og langs heile norskekysten og nordvestetter mot Svalbard.
Havmus har eit framtredane hovud. Kroppen smalnar bakover. Auget er stort. Havmusa lever av muslingar, slangestjerner, krepsdyr og småfisk. På ryggfinna er det ein pigg forbunde med ein giftkjertel.
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda y Rodríguez var ein venezuelansk fridomskjempar og revolusjonær. Han var med i den amerikanske sjølvstendekrigen, kom seinare til Europa, der han vart brigadegeneral i den franske revolusjonshæren.
Etter forsøk på frigjere dei spanske koloniane i Amerika, vart Miranda i 1812 teken til fange, og sat i fengsel til han døydde. Han vert sett på forløpar for frigjeringshelten Simón Bolívar, som lukkast med det verket Miranda måtte sjå feile.
Miranda var også på omfattande reiser, også i Europa. Frå september til desember 1787 besøkte Miranda Noreg og Sverige.
Garzê
Garzê (kinesisk 甘孜, pinyin-transliterasjon Gānzī; tibetansk དཀར་མཛེས Wylie-transliterasjon dkar mdzes) er eit autonomt prefektur for tibetanarar nordaust i provinsen Sichuan i Folkerepublikken Kina. Prefekturet har eit areal på 151 078 km² og hr om lag 880 000 ibuarar. Tibetanarar utgjorde 78,4% av befolkninga ved siste folketeljing, hankinesarar 18,2% og yi-folk 2,6%. Garzê høyrer til den tibetanske kulturregionen Kham.
Prefekturet omfattar 18 fylke (县 xiàn). Vestgrensa fylgjer Jinsha Jiang, som Kinas lengste elv, Chang Jiang, heiter på denne øvre strekninga. På vestsida av elva ligg den autonome regionen Tibet.
Borneo
Borneo er ei øy i Søraustasia, og den største av dei store Sundaøyane. Øya er den tredje største i verda, etter Grønland og Ny-Guinea, og har eit flatemål på 745 560 km². Ho har over 18 millionar innbyggjarar.
Borneo er delt mellom tre statar. Størstedelen, rundt 73 %, høyrer til Indonesia og heiter Kalimantan. I Indonesia kallar ein heile øya for Kalimantan. I nord er det to malaysiske provinsar, Sabah og Sarawak, i tillegg til den vesle staten Brunei, som dekkjer rundt 1 % av øya. Namnet «Borneo» er truleg ei spansk-portugisisk forvansking av «Brunei».
Geografi
Borneo har kyst mot Sørkinahavet i nord og nordvest, Suluhavet i nordaust, Sulawesihavet og Makassarsundet i aust og Javasjøen og Karimatasundet i sør. Øya ligg på kanten av Sunda-sokkelen, og vart skilt frå det asiatiske fastlandet av havet i nyare geologisk tid. Øya er geologisk meir stabil enn naboøyane Sulawesi og Java.
Borneo har ei rekkje fjellkjeder og platå som består av grunnfjell og mesozoiske bergarter. Det dominerande landskapstrekket er ein fjellkjede som strekkjer seg frå Schwanfjella i sørvest til Crocker Range i nord, der Kinabalu når opp i 4101 moh. Det er dermed det høgaste fjellet i Søraust-Asia. Kapuas-, Kelingkang- og Iran-fjella strålar ut frå det sentrale fjellmassivet mot kysten. Langs kysten er landet flatt og havet grunt. Rundt halvparten av øyarealet ligg under 150 moh, og dei få hamnene ligg hovudsakleg i elvemunningane. Slettelandet er danna av avsetninger frå elvene, som er vassrike og til dels seglbare. Blant dei større elvene er Barito, som er seglbar i 354 km, Kapuas som er seglbar i 225 km og Mahakam. Alle desse elvane ligg i indonesiske Kalimantan.
Den låge vulkanske aktiviteten gjer at jordsmonnet på Borneo ikkje er spesielt næringsrikt. Ein finn likevel eit variert og stort biologisk mangfald på øya, mellom anna fleire artar som berre finst her, som borneoelefant, borneoorangutang, Hoses palmesivett og dayak-flygehund. Over 2/3 av Borneo er dekt av tropisk regnskog. Langs sør- og sørvestkysten finst store ferskvassumper og mangroveskogar.
Klima
Klimaet er typisk ekvatorialt, med høg varme og stor luftfukte heile året. Årleg middeltemperatur er ca 25 °C med svært små årstidsvariasjonar. Nedbørsmengden i dei fleste område er 2500–3500 mm årleg, med oktober til mars som den mest nedbørrike tida.
Folkesetnad
Borneo er tynt folkesett, i det indre av øya er folketettleiken mange stader under 1 per km². Den størst tettleiken finn ein langs kysten frå Kota Kinabalu i Sabah til Brunei, frå Sibu i Sarawak til Pontianak i vestre Kalimantan og frå Banjarmasin til Balikpapan i søraustre Kalimantan). Dei største byane er Kuching, Banjarmasin, Kota Kinabalu, Sandakan og Pontianak.
Folkesetnaden er sett saman av malayar, kinesarar og dajakar. «Dajak» viser til ei rekkje ulike ikkje-muslimske stammar, der dei største er iban eller sjødajakar, landdajakar, kadazanarar, fjelldajakar, kayanar, kenyahar og ngajuar. Malayar er hovudsakleg malaytalande muslimar med røter på øya eller frå andre delar av Malaysia eller Indonesia. Kinesarar, hovudsakleg hakkaer, har vore etablerte på øya i land tid, hovudsakleg i samband med handel og gruvedrift, og bur hovudsakleg i byane. Indonesia har ført ein aktiv busetjingspolitikk som har gått ut på å få indonesarar frå andre øyar til Borneo. Øya har også ein god del innvandrararar frå Filippinane.
Historie
Dei eldste spora etter reiskapmaking på øya er rundt 20 000 år gamle. Funn av risrestar ved Gua Sirih-hola nær Kuching tyder på at ein kan ha dyrka ris her allereie for 4000 år sidan. Jernteknologi kom til øya i løpet av det første tusenåret e.Kr., og rundt år 1000 hadde ein truleg byrja vinna ut og forma jern her sjølv.
Borneo har hatt samband med fleire andre kulturar i lang tid. Påverknad og innvandring frå India alt på 500-talet; seinare innvandra mange kinesarar. Europearane kom til Borneo på 1500-talet då Antonio d'Abreu seglde frå Malakka (Melaka) til sørkysten av øya 1511–14. Seinare handla portugisarar og spanjolar med Brunei, den viktigaste byen på Borneo. Frå 1500-talet innvandra muslimske malayar og oppretta sultanat langs kysten: Kutai, Banjarmasin og Brunei. I 1604 slo nederlendarane seg ned på kysten, seinare kom engelskmenn; men ved slutten av 1700-talet forlét begge partar Borneo, som vart overlate til innfødde sultanar og sjørøvarar.
Ein tidlegare offiser i den britisk-indiske armeen, James Brooke, hjelpte sultanen av Brunei med å fri landet frå sjørøveri, og fekk til takk det store distriktet Sarawak i 1841. Ein britisk flåte utrydda sjørøvariet, og sultanen av Brunei avstod øya Labuan til Storbritannia i 1847. I mellomtida hadde nederlendarane skaffa seg innverknad i sørlege og austlege Borneo, og grensa mellom britiske og nederlandske område vart fastsett 1891.
Under andre verdskrigen var øya okkupert av Japan frå 1942 til 1945. Etter verdskrigen vart Nederlandsk Borneo til provinsen Kalimantan i Indonesia i 1949. Britisk Nord-Borneo (no Sabah) og Sarawak vart statar innanfor Malaysia-føderasjonen i 1963. Sultanatet Brunei var eit britisk protektorat fram til sjølvstendet i 1983.
I indonesisk Vest-Kalimantan har det i fleire tiår vore ein ulmande konflikt med sporadisk vald mellom urbefolkninga, dajakane, og innflyttarar frå øya Madura. Maduresarane har hovudsakleg kome til øya gjennom Indonesia sitt store migrasjonsprogram frå 1960-talet av. Konfliktar knytt til ressursar og økonomi har medført valdelege samanstøyt og etniske massakrar i 1996–97, 1999 og i 2001, då fleire hundre maduresarar vart drepne og over 100 000 måtte flykta. I 2001 hadde nesten heile den maduresiske folkesetnaden, som ved tusenårsskiftet utgjorde 21 % av folkesetnaden, forlate sentrale Kalimantan.
Økonomi
Mindre enn 10 % av arealet på Borneo er fast jordbruksland, og jordbruket er lite utvikla. Dei viktigaste jordbruksområda er Kapuasdalen, den nedre delen av Baritodalen, Rajangdalen og kystsletta frå Sambas til Pontianak. Her dyrkar ein ris, kokosnøtt, sago og peppar, og gummi på store plantasjar.
Meir enn 2/3 av øya er dekt av tropisk regnskog. Frå skogane blir teke det ut teak og andre verdifulle treslag. Hogst har ført til ein kraftig reduksjon av regnskogen.
Øya har store mineralressursar, med petroleum som den viktigaste. Det finst òg steinkol, bauxitt, kopar, diamantar og gull på øya. Borneo har lite industri, men har oljeraffineri i Balikpapan og kjemisk industri i Kuching.
Dereše
Dereše er det tredje høgaste fjellet i Låge Tatra, sentralt i Slovakia, med ei høgd på 2004 moh. Han ligg mellom dei høgaste fjella i fjellkjeda, Ďumbier og Chopok i aust og Chabenec i vest. Dereše er ein populær stad for skisport trass i høg risiko for snøras. Stien på toppen av Dereše er omgjeve av hundrevis av steinvardar.
Dies irae
«Dies irae» (latin for 'Vreidedagen') er ein latinsk hymne frå 1200-talet, truleg skriven av Thomas av Celano. Teksten er rekna som ein del av sekvens-diktinga i tida., og er difor gjerne kalla Dies irae-sekvensen.
«Dies irae» inngjekk tidlegare i den katolske dødsmessa, men dette vart endra ved liturgien av 1969.
Musikken
Teksten har som ein del av den romerskkatolske rekviemmessa blitt bruka av mange komponistar, mellom anna Mozarts, Berlio' og Verdi, og i Benjamin Brittens War Requiem.
Vitskap i 1906
Vitskapsåret 1906 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1906.
Chopok
Chopok er det nest høgaste fjellet i Låge Tatra (etter nabofjellet Ďumbier) med ei høgd på 2024 moh i det sentrale Slovakia. Frå toppen er det panoramautsikt mot Høge Tatra, Liptov og Hrondalen. Det ligg ei hytte kalla Kamenná chata nær toppen.
Tilkomst
Chopok ligg langs vandringsruta E8 mellom toppane Ďumbier og Dereše. I tillegg til denne aust-vest-stien, kan ein nå fjellet på stiar frå både nord (Demänovská dolina-dalen) og sør (Trangoška og Srdiečko). Eit stykke oppover går det stolheis til Chopok úboč (1834 moh) på nordsida og Kosodrevina (1494 moh) på sørsida.
Klima
Middeltemperaturen er -1 °C og den høgaste registrerte temperaturen 18 °C og den lågaste registrerte er -27 °C. Middeltemperaturen i januar er -8 °C og i juli 6 °C. Chopok er den mest vindfulle vêrstasjonen i Slovakia.
Skisport
Det finst skiløyper på både nord- og sørsida av fjellet. Det ligg tre skiområde på nordsida med totalt 21 km med skiløyper, ei kabelvogn, fire stolheisar og ni skiheisar. På sørsida finst det to stolheisar og fire skiheisar. Fjellet er populært for frikøyring. I tillegg ligg Jasná skisenter på nordsida av Chopok og Srdiečko og Tále på sørsida.
556 Phyllis
556 Phyllis er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 8. januar 1905 av Paul Götz ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Higravfjorden
Higravfjorden er den inste delen av Sløverfjorden på nordsida av Austvågøy i Hadsel kommune. Fjorden strekkjer seg 4,5 km sørvestover til grenda Higrav i botn av fjorden.
Wöllersdorf-Steinabrückl
Wöllersdorf-Steinabrückl er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Wiener Neustadt-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 14,6 km² og i kring 4 500 ibuarar. Landsbyen Wöllersdorf ligg 315 meter over havet.
Higravfjorden
Fjorden har innløp mellom Budalsneset i vest og Austavindsneset i aust. Grenda Budalen ligg på vestsida om lag halvvegs inn i fjorden. Austsida er ikkje busett og har bratte fjellsider som stig opp til 600-700 meter over havet.
Europaveg 10 går langs heile vestsida av fjorden.
Falkfjorden
Falkfjorden er ein fjordarm av Hadselfjorden på nordsida av Austvågøy. Fjorden strekkjer seg 1,7 km sørover til grenda med same namn.
Fjorden har innløp mellom Hamnneset i vest og Nippneset i aust. Holmane og øyane Falkfjordøya, Floholmen og Tjunken ligg midt i fjorden i den ytre delen. Europaveg 10 går langs den indre delen av fjorden.
Produktivitet
Produktivitet er eit økonomisk mål for produksjon i høve til innsats. Vanlegvis meiner ein gjennomsnittsproduktivitet, dvs. produktmengde per eining innsats av ein produksjonsfaktor. Med grenseproduktivitet er meint tilvekstraten for produktmengda ved variasjon av ei faktormengd.
Når produktivitet vert omtala utan nærare detaljar, er det vanlegvis arbeidskraft det er snakk om, oftast uttrykt per timeverk. For ei enkelt vare kan ein uttrykkje produktiviteten i fysiske einingar, men dersom ein skal sjå fleire produkt under eitt, må ein oppgje han i verdi. Dette skaper prinsipielle vanskar for samanlikning av produktivitet i verksemder eller næringsgreiner som produserer ulike varer. Ein må då fastleggje eit sett av verdiar som skal vere med i resultatet av samanlikninga. Også ved samanlikningar av produktivitet på to tidspunkt for ein og same sektor er resultatet avhengig av verdifastsetjinga, men ikkje i same avgjerande grad. Produktivitet av ein produksjonsfaktor er avhengig av kor mykje som vert sett inn av andre produksjonsfaktorar.
Dronningmølle
Mykje av Dronningmølle er fritids- og sommarhusområde, til liks med fleire av områda langs nordkysten av Sjælland. I Dronningmøllebukten, som dannar ei slak kurve mellom Hornbæk og Gilleleje, er det lange sandstrender godt egna for bading og strandaktivitetar.
I det vesle, landsbyliknande sentrumet ligg Dronningmølle Trinbræt (jarnbanestasjon) på privatjarnbanen Hornbækbanen (Helsingør-Hornbæk-Gilleleje Banen (HHGB)) mellom Helsingør og Gilleleje. I nærleiken ligg det freda naturområdet Rusland med kunstmuseet Tegners Museum og Statuepark. Sentralt i Dronningmølle ligg Munkeruphus, ei arkitektonisk perle av eit hus som vart bygd i 1916 i amerikanskinspirert colonial style med fasadar i liggande trepanel og eit høgt tak tekka med trespon, teikna av arkitektane Terkel Hjejle og Niels Rosenkjær som landstad for ein sivilingeniør og familien hans. Huset ligg i ein ven park rett attmed stranda og er freda. Det vert no nytta som kunstgalleri med skiftande utstillingar, og som serveringsstad.
Namnet Dronningmølle, dronningas mølle, skriv seg frå ei vassdriven mølle som vart bygd i 1588 på eit areal som dronning Sofie, hustrua til kong Frederik 2, eigde rett attmed utløpet av elva Esrum Å i Dronningmøllebukten. Denne vesle, om lag ei mil lange elva som renn ut frå Esrum Sø, Danmarks mest vassrike, tredje største innsjø, flyt gjennom Dronningmølle utan å gjere mykje av seg.
NM i orientering 1983/langdistanse
Noregsmeisterskapen i orientering 1983 i langdistanse fann stad laurdag 2. juli 1983 i Pasvik i Finnmark. Sandnes Idrettslag og Pasvik Hauk stod for «et heil prikkfritt mesterskap», den fyrste noregsmeisterskapen i orientering avvikla i Finnmark fylke og i nær 30 graders varme. Løypa for menn var 29,5 km lang, den lengste NM-løypa til dess. Også kvinneløypa var sjeldan lang.
Menn
<br style="clear:both;" />
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Sporvognstrafikk i Asia
Bortsett frå i Japan har Asia relativt lite sporvognstrafikk.
Kina
I Hong Kong går framleis dei tradisjonelle engelske trikkane med to etasjar langs nordkysten av Hong Kong-øya. I nyare tid er KCRC Light Rail teke i drift i nordvest.
India
Kolkata (Calcutta) er den einaste byen i India som framleis har sporvogner. Tidlegare hadde òg Chennai (Madras), Kanpur og Mumbai (Bombay) trikkesystem, men desse er no lagde ned.
Sløverfjorden
Sløverfjorden er ein fjordarm av Hadselfjorden på nordsida av Austvågøy i Hadsel kommune i Vesterålen. Fjorden strekkjer seg 10 km sørvestover til Higrav inst i Higravfjorden som er namnet på den inste delen.
Fjorden har innløp mellom Kalvøya i vest og Svartgalten i aust. Midt i innløpet ligg òg Arnøya. På vestsida av Arnøya ligg Arnøysundet og over dette sundet går Europaveg 10 og rett inn i ein tunnel under fjorden som ein del av Lofast. Europavegen følgjer heile vestsida av fjorden. Det er få busetnader langs fjorden. Higrav ligg inst i fjorden, og på vestsida av Higravfjorden ligg Budalen. På austsida ligg Sløvra. Litt sør for Sløvra går Austpollen vel ein kilometer søraustover.
Thessaliótida
Thessaliótida (gresk Θεσσαλιώτιδα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Fthiótida i Sentral-Hellas i Hellas. Thessaliótida inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Domokós.
Japanhavet
Geografi
Japanhavet grensar til det russiske fastlandet og øya Sakhalin i nord, Koreahalvøya i vest og dei japanske øyane Hokkaidō, Honshū og Kyūshū i aust.
På det djupaste er havet 3742 meter, og middeldjupet er 1753 meter. Havområdet dekkjer eit areal på om lag.
Japanhavet er delt inn i tre store basseng: Yamotobassenget i søraust, Japanbassenget i nord og Tsushimabassenget (Ulleungbassenget) i sørvest. Japanbassenget er den djupaste delen av havet, medan Tsushimbassenget er det grunnaste.
Radiohead
Radiohead er ei britisk musikkgruppa som vart danna rundt 1989. Gruppa har vore viktig i britisk rock sidan slutten av 90-talet. Medlemane i gruppa heiter Thom Yorke, Ed O'Brien, Jonny Greenwood, Colin Greenwood og Phil Selway. Gruppa kalla seg opphavleg «On a Friday», men tok namnet «Radiohead» etter ein song av Talking Heads.
Japanhavet
Geografi
På austkysten er kontinentalsokkelen brei, medan han på vestsida, særleg langs kysten av Korea, er smal, om lag 30 km brei i snitt.
Radiohead
Historie
Gruppa blei verdskjend med debutsingelen «Creep» frå Pablo Honey (1993). Ho opplevde stor popularitet i Storbritannia med andrealbumet The Bends (1995), og i heile verda med den lovprisa OK Computer (1997). In Rainbows (2007) blei gjeve ut digitalt av bandet sjølve. Lyttarar kunne lasta ned songane og betala valfri pris for dei.
Kolymaelva
Elva spring ut i fjella nord for Okhotsk og Magadan i området rundt og munnar ut i Kolymabukta (Kolymskij Zaliv) i Aust-Sibir-havet ved.
Japanhavet
Geografi
Den varme Tsushimastraumen, ei grein av Kuroshiostraumen, strøymer nordover gjennom Koreasundet langs kysten av Japan den kalde Limanstraumen strøymer sørover gjennom Tartarsundet langs kysten av Russland.
Kolymaelva
Kolyma er dekt av eit fleire meter tjukt islag om lag 250 dagar av året og er berre isfri frå tidleg i juni til oktober.
Japanhavet
Geografi
Japanhavet var ein gong omgjeve av land då det eksisterte ei landbru i Aust-Asia.
Økonomi
Områda i nord og søraust er dei rikaste fiskeområda. Fiske i havet er økonomisk særs viktig, noko som kjem til syne i striden om Liancourt Rocks mellom Sør-Korea og Japan. Havet har òg viktige mineralførekomstar, særleg magnetittsand. Ein meiner òg at det kan vere naturgass og petroleum under havbotn. Med vekst i økonomien til Aust-Asia har Japanhavet vorte ei stadig viktigare ferdselsåre.
Kolymaelva
Historie
I 1892-1894 gjorde Baron Eduard Von Toll geologiske undersøkingar i området rundt Kolyma, samt fleire andre store elvar i Sibir, på vegner av Det russiske vitskapsakademiet. I løpet av eitt år og to dagar dekte ekspedisjonen 25 000 km, der 4200 km var opp og ned elvar, medan dei gjorde geodesiske undersøkingar.
Japanhavet
Namnestrid
Namnet på havområdet har i lang tid vore omstridd. Bruken av «Japanhavet» er forholdsvis ny. Japan hevdar at det var i bruk tidleg på 1800-talet, medan Korea hevdar at endringa vart tvunge fram under den japanske okkupasjonen tidleg på 1900-talet. Med ein offisiell stadfesting i 1929 vart ikkje havområde, som dei fleste andre påtvinga namneendringar i perioden, tilbakestilt i etterkant. .
Både Sør- og Nord-Korea har prøvd å få ein slutt på det dei reknar som ei arv frå kolonitida. Sør-Korea ønskjer namnet «Austhavet» tilbake og hevdar at Japanhavet ikkje var i bruk før «Koreahavet». Nord-Korea ønskjer namnet Aust-Korea-havet tilbake.
Kolymaelva
Historie
Kolyma er kjend for gulagen som låg her, og for gullgraving. Etter at arbeidsleiren stengde har den lokale industrien og kommunikasjonen nesten forsvunne og mange folk har flytta frå området. Dei som er att lever hovudsakleg av fiske og jakt.
Kolyma-munningane
Dei siste 75 kilometrane av Kolyma deler ho seg i to store greiner. Det er mange øyar i munningen av Kolyma før ho møter Aust-Sibir-havet. Dei største av desse er:
Japanhavet
Namnestrid
Som følgje av denne striden nyttar enkelte publikasjonar omgrepet «Japanhavet (Austhavet)» når dei omtalar havområdet.
27. august 2008 kom begge dei koreanske statane med separate forslag til den niande konferansen om standardisering av geografiske namn hos Sameinte Nasjonar. Konferansen kom ikkje med ei løysing på konflikten, men oppfordra alle partar til å kome fram til ei akseptabel løysing. Ordleiaren for møtet sa at «individuelle land kan ikkje påtvinge spesifikke namn på det internasjonale samfunnet og ei standardisering kan berre finne stad når ein har fått konsensus». I praksis betyr dette at SN held fram med å nytte «Japanhavet».
Myrlandsfjorden
Myrlandsfjorden er ein fjordarm av Hadselfjorden på nordsida av Austvågøy. Fjorden strekkjer seg 1,3 km sørover til grenda med same namn.
Fjorden har innløp mellom Myrlandsøya i vest og Nesodden i aust. Garden Myrland ligg på austsida. Europaveg 10 går langs den indre delen av fjorden.
Fylkesveg 49
Fylkesveg 49 (Fv49) går mellom Jektavik i Stord og Norheimsund i Kvam. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga og felles trasé med riksveg 48) er 102,8 km lang.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Henri Namphy
Henri Namphy var president i Haiti frå 6. februar 1986 til 7. februar 1988, og frå 20. juni til 17. september 1988.
Namphy var general, og vart interimpresident då regimet til Jean-Claude Duvalier fall i 1986, og fram til eit strengt militærkontrollert val, der Leslie Manigat vann, vart halde i februar 1988. Berre fire månader etter tok Namphy makta att, men vart avsett i september 1988 ved eit kupp som førte general Prosper Avril til makta.
Jakob Weidemann
Jakob Weidemann var ein norsk kunstnar. Han var ein viktig føregangsmann for abstrakt måleri innan norsk kunst. Frå 1960-talet nytta han eit abstrakt-ekspresjonistisk formspråk inspirert av naturen.
Barndom og oppvekst
Jakob vart fødd utanfor ekteskap og voks opp hos mormora og morfaren, Sivert Opdahl, som budde på ein gard utanfor Steinkjer. Mor hans, Terese, var berre 17 år då guten vart fødd. Far hans var Oswald Weidemann. I barndommen skreiv han seg for Jakob Opdahl Johansen, med etternamnet til mora og besteforeldra.
Utdanning som kunstnar
I 1943 vart Jakob Weidemann arrestert, men han slapp snart ut. Våren etter var Rinnan-banden etter han, og han måtte flykte til Sverige. Her melde han seg for dei norske politistyrkane og kom til treningsleiren i Falun. Under ei øving 3. juli 1944 vart han utsett for ei sprngingsulykke, og han mista synet. Etter tre operasjonar fekk han tre månader etter ulykka att synet på det eine auga. Weidemann sa sjølv at det var då han låg blind at han forstod kva fargar var.
Weidemann reiste då til Stockholm og byrja på Kunsthögskolan der Sven Erixson vart læraren hans.
Gjennombrot som kunstnar
Etter krigen for han attende til Steinkjer. Det store gjennombrotet som kunstnar fekk han under ei utstilling i Blomqvist kunsthandel mai 1946. I 1965 fekk han til oppgåve å dekorere kyrkja i heimbyen Steinkjer. Same året, og i 1973, var han festspelutstillar i Bergen.
Kunstnarisk utvikling
Dei første bilete Jakob Weidemann stilte ut, var figurative, men motiva var fritt framstilte både i form og fargar. Gjennom eit abstrahert formspråk arbeidde han seg mot det heilt nonfigurative, og gjennombrotet hans som kunstnar markerer det definitive gjennombrotet for nonfigurativ målarkunst i Noreg.
I dei første etterkrigsåra måla han kompsisjonar der den rytmiske fordelinga av formene og det intikrate flettverket var berande i biletet, ofte utan forteljande hjelp frå bilettittelen.
I 1961 stilte han ut dei såkalla «skogbotnbileta» - mørke, nonfigurative målingar prega av fargane frå skogbotnen, som saman med tiltlane mante fram ei kjensle av skogbotn, mose og rotnande lauv. Ut over 1960-talet vart bileta hans lysare, mange av dei med religiøse titlar som «Tåke i Getsemane». Etter arbeida med glassmaleri i Steinkjer kyrkje vart lyset oftare meiningsbærar òg i dei måla bileta.
Ut over 1970-talet kunne ein på nytt sjå fleire figurative trekk i somme av bileta hans. I 1994 vann Weidemann Anders Jahres kulturpris.
Bokillustrasjonar
Mellom bøkene Jakob Weidemann har illustrert, er:
Dugi Otok
Dugi Otok (kroatisk for «Lang øy») er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Ho ligg utanfor Dalmatia, vest for Zadar.
Ho er den største og austlegaste av Dei zadariske øyane, og har fått namnet sitt frå den karakteristiske forma (ho er 45 km lang og 5 km brei). Det høgaste punktet strekkjer seg opp mot 300 meter, og mange av dei høgareliggande områda er dekte av strandfuru. Vestkysten er høg og kupert, og mange av landsbyane ligg tett i tett på austsida. Desse er mellom anna Sali, den største, og Božava, Dragove, Soline, Brbinj, Luka, Polje, Verona, Savar, Veli Rat, Zaglav og Žman. Ein naturpark, Telašćica dekkjer den sørlege delen av øya, og ligg ved sida av nasjonalparken Kornati. I landsbyen Veli Rat ligg det eit flott fyr.
Fiske er ein av hovudnæringane her, men før i tida vart det òg produsert salt. Den vakre øya med middelhavsklima og italiensk kultur får få turistar. Olivenolje, fiken, ost og vin i lag med sjømat utgjer ein stor del av dietten til dei fastbuande. Det ligg fleire romerske ruinar på øya.
Vitskap i 1907
Vitskapsåret 1907 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1907.
Jacobo Arbenz Guzmán
Jacobo Arbenz Guzmán var ein guatemalansk politikar fødd i Quetzaltenango i Guatemala. Han var president i landet frå 1951 til 1954.
Guzmán vart styrta i eit statskupp organisert av CIA og erstatta med Carlos Castillo Armas. Den 27 januar 1971 vart Guzmán funne død på badet sitt i Mexico by i Mexico. Omstenda kring døden hans er framleis uklåre.
İsmil
İsmil er ein by i distriktet Karatay i provinsen Konya i Tyrkia. Byen har kring 6 000 innbyggjarar (2011) og ligg kring 60 km frå Konya.
İsmil er første gong nemnd i skriftlege kjelder på 1400-talet då det berre låg ein gard her. I dag er kveite og sukkerrøyr hovudavlingane ved byen. Det finst òg varmekjelder nær byen som er planlagt utnytta for turisme.
Juan Perón
Juan Domingo Perón, var ein argentinsk oberst og president i Argentina 1946–1955 og 1973–1974.
Juan Perón var fødd i Lobos i provinsen Buenos Aires i Argentina.