cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
August Herman Francke
Dei franckeske stiftelsar i Halle
I 1695 etablerede Francke ein fri- og fattigskole og eit par andre skolar og i 1697 ein latinskole, Die Franckeschen Stiftungen zu Halle. Til fattigskolen la han ein heim for foreldrelause barn. Her vart plassen snart for liten, og 24. juli 1698 la han grunnsteinen til Waisenhuset i Halle. Arbeidet vart finasiert ved frivillige bidrag.
I 1705 etablerte Francke eit misjonsinstitutt.
Kritikk
Som pedagog la Francke vekt på at barna fekk ei moralsk oppseding, og at kvart barn burde bli behandla etter sin individualitet. Han la vekt på realfaga og på lærarutdanninga.
Ei innvending mot det pedagogiske systemet hans var at det var einsidig religiøst innretta, ei slagside som vart sterkare etter at Francke sjølv døydde.
Østers
Østers (dessutan ostre før 2012 ) er eit samleomgrep på fleire forskjellige grupper av muslingar som hovudsakleg veks i brakk- og saltvatn. Skalet, som oftast med høgt kalkinnhald, ligg rundt ein blaut kropp. Gjeller filtrerer plankton frå vatnet, og ein kraftig muskel held skalet lukka. Nokre grupper er verdsette som mat, både i rå og varmehandsama form.
Fonetisk transkripsjon
Fonetisk transkripsjon viser kva for allofonar som vert brukte i uttalen. I det internasjonale fonetiske alfabetet vert fonetisk transkripsjon markert med hakeparentes: [phark]
Allofon
Ein allofon er ein måte å uttala eit fonem på, lydleg realisert som ein fon. Fleire liknande fonar kan høyra til den same allofonen. Fleire allofonar kan igjen høyra til det same fonemet. Til skilnad frå fonema, har ikkje allofonane tydingsskiljande funksjon i språket.
Når to allofonar opptrer i ulike lydlege samanhengar innan det same talemålet, som norsk [p] og [ph], seier me at dei er komplementært distribuerte. Bruken av enkelte andre allofonar varierer med dialekten til språkbrukaren. Dei ulike r-lydane i norsk er eit døme på dette. Ordet «rar» tyder nett det same om det vert uttalt med skarre-r eller med rulle-r. Me kallar slike allofonar dialektalt distribuerte.
I IPA-lydskrifta vert allofonar skrivne i hakeparentes for å markera fonetisk transkripsjon ([p]).
Flemming Davanger
Flemming Davanger frå Bergen, er ein norsk curlingspelar som bur i Bærum.
I sitt tredje Junior-VM i curling i 1983 spela Davanger toar med Pål Trulsen som skip, og vann sølv, etter finaletap for Canada med John Base i spissen. I 1986 spela Davanger sitt første VM i curling, som trear med Tormod Andreassen som skip. Dette VM enda med ein sjetteplass. Seinare same året vann dei bronse i Curling-EM i 1986.
Hans neste internasjonale resultat var under Vinter-OL 1992, der curling var demonstrasjonsgrein. Her spela han saman med Tormod Andreassen igjen, og dei enda opp med sølv. Etter nokre dårlege resultat i VM flytta han og fekk Pål Trulsen som skip igjen. Deira første VM saman var i Curling-VM 1999, der dei enda opp på ein 5. plass. Året etter fekk dei ein 7. plass, men i Vinter-OL 2002 vann dei endeleg gull, og sølv i VM same året.
Sagstadvegen
Sagstadvegen  er ein veg like nord for Lysekloster på Sagstad i Fana i Bergen kommune. Vegen er ein blindveg nordaustover frå Fanafjellsvegen og er om lag 500 meter lang.
Vegen er kalla opp etter garden Sagstad, som vegen går over, og namnet vart vedteke i 1982.
Grann
Eit grann, av norrønt grand, truleg opphavleg 'noko knust', jamfør engelsk to grind, 'å knuse', er ei uttrykk for ei svært lita mengd. Ordet var i eldre tid den minste masseeininga. Eit grann (i eldre rettskriving gran) tilsvarte i Noreg 3,8 milligram.
Som pengevekt var utgangspunktet noko lettare, slik at grannet berre vog om lag 3,6 milligram, medan apotekarane brukte medisinalvekt og opererte med såkalla nürenberggran, som vog 62 milligram (0,062 g).
Fon
Fon (frå gresk φωνή, 'lyd, røyst') eller språklyd er den minste lydeininga ein kan dela ei språkleg ytring inn i. Til dømes kan dei tre lydane som bokstavane f, o og n står for i «fon» vera språklydar. Den delen av språkvitskapen som er vigd studiet av språklydane, korleis dei blir skapt i taleorgana og dei fysiske eigenskapane deira, blir kalla fonetikk. Læra om funksjonen til språklydane i språket blir kalla fonologi.
Ein fon er ei lydleg realisering av ein allofon. Fleire liknande fonar kan høyra til den same allofonen. Den norske skarre-r-en vert til dømes rekna som éin allofon ([ʁ]), men finst som tre ulike fonar: stemt velar frikativ [ɣ], velar approksimant [ɰ] og ustemt uvular frikativ [ʁ].
Fonemisk transkripsjon
Fonemisk transkripsjon viser kva for fonem som vert brukte i uttalen. I det internasjonale fonetiske alfabetet vert fonemisk transkripsjon markert med skråstrekar: /park/
Fylkesveg 274 i Nordland
Fylkesveg 274 i Nordland går mellom Bjortjønna og Leira i Grane kommune. Vegen er 30,4 km lang.
Vegen er ein del av Villmarksvegen i Nordland.
TCB Band
TCB Band var ei gruppe profesjonelle musikarar som danna kjernen i rytmeseksjonen til bandet til Elvis Presley frå august 1969 til han døydde i 1977. TCB står for Taking Care of Business, eit personleg motto Presley nytta tidleg i 1970-åra. Det var endringar i besetninga til bandet gjennom åra, men dei originale medlemmane var James Burton (sologitar), Jerry Scheff (bass), John Wilkinson (rytmegitar), Larry Muhoberac (klaverinstrument) og Ron Tutt (trommer). Dei spelte den første konserten med Presley i Las Vegas på International Hotel den 31. juli 1969.
Historie
Då Presley planla å halde konsertar att etter suksessen med comebacket på fjernsyn i 1968, ønskte Presley å erstatta musikarane han hadde splet med gjennom 1960-åra. Elvis ringde først til Ricky Nelson sin gitarist, James Burton, som han hadde spurt om hjelp til å danne gruppa etter å ha kjend til han i mange år. Etter at klaverspelaren Glen D. Hardin avslo tilbodet til Burton om å bli med i gruppa, takka Larry Muhoberac, som hadde spelt på fleire av filmmusikkinnselingane til Presley, ja til tilbodet. Burton henta sidan inn Jerry Scheff på bass og John Wilkinson på rytmegitar. Muhoberac føreslo Ron Tutt på trommer. I februar 1970 kom Glen D. Hardin likevel med på klaverinstrument, og erstatta etter kvart Muhoberac som gjekk attende til studioarbeid i Los Angeles.
I 1975 akkompagnerte Burton, Tutt og Muhoberac Johnny Cash på albumet hans John R. Cash.
Etter Elvis Presley døydde
Då Presley døydde i 1977 danna fleire av dei tidlegare medlemmane i TCB Band Emmylou Harris's Hot Band og The John Denver Band. Desse musikarane var mellom andre James Burton, Glen D. Hardin, Emory Gordy jr. og Jerry Scheff. Burton slutta i Hot Band i 1976 og vart erstatta av den engelske gitaristen Albert Lee. Scheff var aldri medlem av Hot Band. Gordy slutta i John Denver sitt band i 1980 (han spelte ei kort stund med Denver i 1989) og vart erstatta av Scheff. Burton, Hardin og Scheff spelte med Denver fram til tidleg i 1994, og vart så erstatta av Pete Huttlinger, Chris Nole og Alan Deremo.
Etter å ha spelt trommer nokre år med Jerry Garcia Band då Presley døydde, vart Ron Tutt invitert av Neil Diamond til å bli den faste trommeslagaren hans. Tutt har òg spelt på fleire innspelingar med Nancy Sinatra.
Fleire av medlemmane i TCB band (Glen D. Hardin på piano, James Burton på sologitar, Jerry Scheff på kontrabass og Ron Tutt på trommer) spelte òg med Roy Orbison i 1987 på konserten Roy Orbison and Friends, A Black and White Night. Burton, Hardin, Scheff og Tutt kom saman att i 1997 for å spele på Elvis: The Concert, med John Wilkinson i høve 25-årsjubileumskonserten i Memphis. Sidan den gong har Burton, Hardin, Tutt og Scheff ofte spelt i lag.
Fylkesveg 324 i Nordland
Fylkesveg 324 i Nordland går mellom Bleikvasslia og Nymoen i Hemnes kommune. Vegen er 36,0 km lang.
Laterittjord
Nedbøren renn gjennom råhumuslaget og vaskar ut forskjellige mineral i dei øvste laga av jord. Denne utvaska jorda vert kalla bleikjord. Minerala vert så avsett djupare ned og pressar jorda saman til Lateritt. Lateritt kan òg oppstå ved at vatn sildrar gjennom jordsmonnet både oppover, nedover og sidevegs. Mineral ein ofte finn i Lateritt er silikat, jern, kalsium og aluminium og fosfor. Ein har funne Lateritt på Mars, og dette kan hjelpe til med å vise at planeten ein gong hadde meir vatn enn i dag.
Lateritt stenger vass- og stofftransporten i jroda og er slik sett teikn på uheldige jordbotnsforhold. Lyngheiene i Danmark er eit område der Lateritt typisk oppstår. Her vert fenomentet kalla al.
Daigo Fukuryū Maru
Daigo Fukuryū Maru (第五福龍丸) var ein japansk tunfiskebåt som vart utsett for og ureina av radioaktiv stråling frå det USA-amerikanske hydrogenbombe-eksperimentet i Bikiniatollet den 1. mars 1954.
Kuboyama Aikichi, radiosjefen om bord, døydde den 23. september 1954, etter akutt sjukdom på grunn av strålinga. Berre eit halvt år var gått sidan hydrogenbombe-eksperimentet.
Før ulukka
Båten som skulle bli råka av ulukka vart send ut frå Koza i Wakayama som ein vanleg fiskebåt i 1947. Han hadde namnet Dainana Kotoshiro Maru(第七事代丸, Kotoshiro Maru Nr. 7). Seinare vart han spesialisert på tunfisk-fiske i Yaizu i Shizuoka, og vart då omnamna til Daigo Fukuryū Maru.
Uventa radioaktiv ureining
Daigo Fukuryu Maru støytte på det amerikanske hydrogenbombe-eksperimentet på Bikiniatollet, nær Marshalløyane, den 1. mars 1954. Båten, saman med dei 23 fiskarane om bord og fisken, vart utsett for stråling. Etterpå vendte dei attende til Yaizu i Japan den 14. september.
Då eksperimentet fann stad, fiska Daigo Fukuryu Maru i faresona som den amerikanske regjeringa hadde klarert på førehand. Fiskarane ante fare og prøvde å rømme frå området, men dei trong tid til å få børnskapen or sjøen og vart dermed utsett for det radioaktive nedfallet i nokre timar. Seinare utvida USA den offisielle faresonen, og det viste seg at mange fiskebåtar fiska der på dette tidspunktet i tillegg til Daigo Fukuryu Maru. Ein reknar med at om lag hundre fiskebåtar vart ureina av radioaktiv stråling som følgje av eksperimentet.
Daigo Fukuryu Maru-tragedien førte til ei anti-atomrørsle i Japan. Den amerikanske regjeringa frykta at rørsla ville føre til ei antiamerikansk-rørsle og gjekk snøgt inn i forhandlingar med den japanske regjeringa gjennom statsminister Yoshida Shigeru, ein politikar som vart sett på som amerikanskvennleg, i spissen. Den amerikanske regjeringa betalte 200 000 amerikanske dollar til offera. Den japanske regjeringa godtok på si side å ikkje krevje ytterlegare erstatning frå den amerikanske regjeringa.
Innflytnad på populærkulturen
Fem år etter ulukka laga den japanske filmregissøren Shindo Kaneto ein film som heitte Daigo Fukuryu Maru. Skodespelaren Uno Jukichi spelte rolla som Kuboyama Aikichi.
Stend hovudgard
Stend hovudgard er namnet på ein stor gard på Stend i Fana ved Bergen. Garden har gardsnummer 97, og bruksnummer 1.
Garden låg i mellomalderen under Nonneseter kloster (og ei tid under Munkeliv kloster). Eldre lokal namnetradisjon nytta ved Stend viser spor av munkar i aktivitet på staden (Munkedammane, Munkevollen).
Stend vart i 1528 gitt i gåve frå kong Fredrik I av Danmark-Noreg til den danske adelsmannen Vincents Lunge, og garden var i Lungefamiliens eige fram til 1680, då han vart overteken av Hans Kristoffersen Hiort. Der var skiftande eigarskap i førstninga av 1700-talet, og eigedommen gjekk for ein kort periode tilbake til kongehuset (Kristian VI av Danmark-Noreg). I 1741 selde kongen Stend hovudgard (pris: 3030 rd courant) til Wollert Danckertsen. Garden var så i Krohnfamiliens eige i 100 år, til den i 1841 vart seld til Wollert Konow (1809-1881). Familien Konow selde største delen av garden til bruk for jordbruksskule som starta opp i 1866, no Stend jordbruksskule.
Foto tatt av den kjende fotografen Knud Knudsen viser situasjonsbilete frå Stend 1869, tre år etter at jordbruksskulen var kommen i fast drift. Går vi lengre attende i tid, vil vi finne prospekt frå 1816 (J.F.L. Dreier), og eit lokalt kart frå 1776. Kartet vert tilskrive Werner Hosewinckel Christie (1746-1822). Desse to sistnemnde kjeldene viser noverande hovudbygning nær inn til den historiske hagen (renessansehagen) ved Stend.
Renessansehagen på Stend er spesielt kjend for den lange lauvgangen mot aust. Den er lett å sjå på Dreiers prospekt og den er også tekstleg dokumentert av andre informantar, t.d. biskop Claus Pavels (1769-1822) som 24. juli 1821 (jfr. Pavels dagboksamling), skriv "Gud ved overalt, om der findes en saadan Buegang i Norge; i Christiania eller dets Omegn, Bogstad, Ullevold, Frogner findes den i idetmindste ikke". Tidlegare dokumentasjon vedk. hagen har vi t.d. frå 1738, då garden var i kongehusets eige, då omtalt som "en Hauge med et stort og 2de små Lyst-Huuse samt to Fiske-Damme". Denne omtalen viser godt samsvar med Christies kart som vart laga knapt 40 år seinare.
Johan F.L. Dreier
I tillegg til å vera kjend for sine prospekt, spesielt av Trondheim og Bergen, er òg Dreier kjend som å vera den som teikna ned dei norske bondedraktene tidleg på 1800-talet. Mykje av dette arbeidet la grunnlaget for framveksten og interessa for bunadar seinare på 1800-talet.
Dreier vart fødd i Trondheim i 1775 av foreldra Tørris Haftorsen Dreier og Karen Benjaminsdatter Blostrup. Det var meininga at han skulle fylgja i faren sine fotspor og verta målarmeister, men slik vart det ikkje. Allereie som ung byrja han å teikna, og det finst fleire teikningar er tekne vare på. Mellom anna eit portrett av familien Weybye frå 1789. I år 1800 flytta han til Bergen.
I Bergen budde han først hjå familien Smith, der dei hadde ei tenestejente som var like gamal som Dreier. Ho heitte Cecelia Maria Andersdatter. Saman vart dei foreldra til guten Johan Fredrik, fødd i 1804. Johan jr. døydde allereie i 1820, og han var då lista som «uekte barn» i kyrkjeboka.
Dreier gifta seg seinare med Karen Christine Frechenelle i 1808. Saman fekk dei dottera Karen Helchina Dreier i 1811, som gifta seg med Adolph Lausen Hansen i 1833. Desse fekk igjen ei dotter, som var ei av kjeldene til Einar Lexow si bok Johan F. L. Dreier's norske folkedragter i 1913.
Det var ikkje veldig lukrativt å livnæra seg som kunstmålar i Bergen på denne tida, og Dreier merka mot slutten av livet spesielt stor konkurranse frå nye teknikkar for trykking innan grafikk. Nokre av Dreier sine bilete vart laga som koparstikk og trykt opp utan at han fekk noko for det, og difor finst det mange koparstikk som eigentleg er Dreier sine bilete, men som ikkje ber namnet hans.
Verk av Dreier finst i museum over heile Europa. Norsk Folkemuseum har mange av desse.
R.E.M.
R.E.M. er eit rockeband frå USA som vart danna i Athens i Georgia i USA i januar 1980 av vokalist Michael Stipe, gitarist Peter Buck, bassist Mike Mills og trommeslagaren Bill Berry.
Etter at dei debuterte med EP-en Chronic Town i 1982, gav bandet ut seks album på like mange år, frå Murmur i 1983 til Green i 1988. Den klare R.E.M.-lyden og dei kryptiske tekstane til Stipe hadde stor påverknad på mange band, både skrangle-pop band på 80-talet og alternativ rock-band på 90-talet. Etter å ha oppnådd suksess på nytt plateselskap mot slutten av 80-talet og tidleg på 90-talet kunne bandet fronte sine eigne politiske saker på same tid som dei spelte på store arenaer verda over. Plater som Out of Time (1991) og Automatic for the People (1992) selde til platinum fleire gonger og vart godt tekne imot både av fans og kritikarar.
I 1997, etter at R.E.M. hadde signert ny kontrakt med plateselskapet sitt, Warner Bros. Records, for rekordsummen 80 millionar dollar, forlét trommeslagar Bill Berry bandet. R.E.M. heldt fram med dei 3 attverande medlemmene. Etter ein del forandringar i musikkstil heldt bandet fram i det neste tiåret med blanda kommersiell suksess. I 2007 vart historia og påverknaden til bandet heidra med plass i amerikanske Rock and Roll Hall of Fame. I september 2011 annonserte R.E.M. på nettsida si at dei hadde oppløyst bandet.
Skiping og oppstart: 1980–1981
I januar 1980 vart Michael Stipe kjend med Peter Buck i platebutikken i Athens i Georgia der Buck jobba. Dei to oppdaga at dei hadde like musikksmakar, spesielt når det gjaldt pønkrock- og protopønk-artistar som Patti Smith, Television, og The Velvet Underground. Stipe sa at «det verkar som eg kjøpte alle platene som [Buck] hadde lagt av til seg sjølv». Kort tid etter møtte Stipe og Buck medstudentane på University of Georgia, Mike Mills og Bill Berry, på ein fest. Dei to hadde spela musikk saman sidan high school. Kvartetten vart einige om å samarbeide om nokre songar, og Stipe har seinare sagt at «det var aldri nokon stor plan bak noko av det». Bandet deira, som framleis ikkje hadde fått noko namn, brukte fleire månader på å øve inn den fyrste framsyninga si, som var 5. april 1980 på bursdagsfesten til ein kamerat i ei omgjord kyrkje. Etter å ha vurdert namn som «Twisted Kites», «Cans of Piss» og «Negro Wives», valde bandet til slutt «R.E.M.», som Stipe tilfeldig plukka ut frå ei ordbok.
Bandmedlemmene slutta til slutt på skulen for å fokusere på gruppa si, som var i stadig utvikling. Dei fann ein manager i Jefferson Holt, ein plateelskap-eigar som var så imponert over ein R.E.M.-konsert i heimbyen sin i Nord-Carolina, at han flytta til Athens. Suksessen til R.E.M. i Athens og områda rundt kom omtrent på ein blunk; bandet trekte gradvis meir og meir folk til konsertane sine, og dette skapte noko forarging i musikkmiljøet i Athens. I det neste halvtanna året reiste R.E.M. rundt på turné i alle sørstatane i USA. Turneringa var vanskeleg sidan det ikkje eksisterte turneringsplanar for alternative rockeband på denne tida. Gruppa måtte turnere i ein gamal varebil som Holt køyrde, og bandmedlemmene levde på ein matrasjon til 2 dollar dagen. Sommaren 1981 spela R.E.M. inn den fyrste singelen sin, «Radio Free Europe», på produsent Mitch Easter sitt drive-in-studio i Winston-Salem i Nord-Carolina. «Radio Free Europe» vart utgjeven på det lokale plateselskapet, med eit fyrsteopplag på tusen eksemplar, som fort vart selde ut. Trass i det avgrensa opplaget fekk singelen gode kritikkar frå større medium; han vart rangert som ein av dei ti beste singlane i 1981 av The New York Times, og Village Voice gav han tittelen «Single of the Year» i Pazz & Jop-kritikaravstemminga det året.
I.R.S. Records og kultsuksessen: 1982–1986
R.E.M. spela inn EP-en Chronic Town EP med Mitch Easter i oktober 1981, og denne var også planlagt utgjeven på Hib-Tone. Men ein demo av den fyrste innspelinga deira med Easter hadde sirkulert i månadsvis, og I.R.S. Records fekk også tak i ein kopi. Bandet tok ikkje imot forskota frå RCA Records, eit større plateselskap, men valde i staden I.R.S., som dei skreiv kontrakt med i mai 1982. Chronic Town vart utgjeven på I.R.S. i august same år, som den fyrste amerikanske utgjevinga til selskapet. Det britiske musikkbladet NME trykte ei positiv melding av EP-en der det vart framheva at songane hadde ein aura av mystikk, og det vart konkludert med at «R.E.M. kling godt, og det er flott å høyre noko så lite framtvinga og utspekulert som dette».
I.R.S. sette fyrst R.E.M. saman med produsent Stephen Hague for å spele inn debutalbumet, men det at Hague la så mykje vekt på teknisk perfeksjon gjorde at bandet ikkje var nøgde, og spurde difor plateselskapet om å få arbeide med Easter i staden. I.R.S. gjekk med på ei «prøve»-økt der bandet fekk reise til Nord-Carolina att, og spele inn songen «Pilgrimage» med Easter og produsentpartneren hans Don Dixon. Etter å ha høyrt opptaket lét I.R.S. bandet spele inn albumet med Dixon og Easter. Grunna den dårlege erfaringa med Hague, spela bandet inn albumet gjennom ein prosess der dei nekta å ha med klisjéar frå rockemusikken, som gitarsoloar eller dei då populære synthesizerane, dette for å gje musikken deira eit tidlaust preg. Det ferdige albumet, Murmur, vart heidra med gode kritikkar ved utgjevinga i 1983, og musikkbladet Rolling Stone kåra albumet til den beste plata det året. Albumet kom opp på 36. plass på bladet Billboard si albumliste. Ei nyinnspeling av «Radio Free Europe» var hovudsingelen frå plata, og nådde 78. plass på Billboard si singelliste i 1983. Trass i den gode mottakinga frå publikum, sal Murmur berre i om lag 200 000 eksemplar, noko Jay Boberg på I.R.S. følte var under det ein kunne forvente.
R.E.M. gjorde den nasjonale fjernsynsdebuten sin på Late Night with David Letterman i oktober 1983, der gruppa framførte ein ny song utan namn. Songen, som seinare er kalla «So. Central Rain (I’m Sorry)», vart den fyrste singelen frå det andre albumet deira, Reckoning (1984), som også vart innspela med Easter og Dixon. Dette albumet fekk også gode kritikkar, Mat Snow i NME skreiv at Reckoning «stadfestar at R.E.M. er ei av dei mest vedunderleg spennande gruppene på planeten». Seint i 1983 starta bandet den fyrste Europa-turnéen sin. Medan Reckoning låg som nummer 27 på albumlistene i USA – ei uvanleg høg plassering for eit collegerock-band på den tida – gjorde lita speletid på radio og dårleg distribusjon utanfor USA til at plata ikkje kom høgare enn 91. plass i Storbritannia.
Med det tredje albumet til bandet, Fables of the Reconstruction (1985), kom det fleire endringar. I staden for Dixon og Easter valde R.E.M. Joe Boyd til produsent for innspelinga som gjekk føre seg i England. Han hadde tidlegare arbeidd med mellom andre Fairport Convention og Nick Drake. Bandmedlemmene syntest øktene var uventa vanskelege, og var misnøgde grunna det kalde vintervêret og dårleg mat. I denne perioden var bandet på nippen til å løyse seg opp. Den dårlege stemninga under innspelingsøktene enda opp med å gje konteksten til albumet. Stipe byrja å lage tekstar med sørgotisk preg, og han sa i eit intervju i 1985 at han var inspirert av «heile idéen med dei gamle mennene som sit rundt bålet, medan dei fortel vidare … legender og fablar til barneborna». Fables of the Reconstruction vart den mestseljande plata som var utgjeven i USA av I.R.S. til då. Men albumet gjorde det dårleg i Europa, og meldingane frå kritikarane var varierte, nokre meinte ho var kjedeleg og dårleg innspela. Som med dei tidlegare platene, vart også singlane frå Fables of the Reconstruction for det meste oversette av dei fleste radiostasjonane. På same tid byrja I.R.S. å verte frustrerte over bandet sin motvilje mot å oppnå vanleg suksess.
Til det fjerde albumet fekk R.E.M. tak i John Mellencamp sin produsent, Don Gehman. Resultatet, Lifes Rich Pageant (1986), var meir tilgjengeleg for lyttarar utanom collegeradioane, og Stipe sin vokal var nærare framgrunnen i musikken. I eit intervju med Chicago Tribune frå 1986 fortalde Peter Buck at «Michael vert betre på det han driv med, og han vert sikrare på det. Og det synest eg ein høyrer på stemma hans.» Albumet hadde vesentleg betre salstal enn Fables of the Reconstruction, og enda til slutt på 21. plass på albumlista til Billboard. Singelen «Fall on Me» vart også spela på kommersiell radio. Albumet var det fyrste av albuma deira som sal til gull, ved 500 000 eksemplar. Medan dei amerikanske collegeradio-stasjonane heldt fram med å vere den viktigaste støtta til R.E.M., kom bandet høgare og høgare opp på dei vanlege album- og singellistene. Likevel ville stasjonane som berre spelar topp 40-musikk framleis ikkje spele musikken deira. Etter suksessen med Lifes Rich Pageant, gav I.R.S. ut Dead Letter Office, ei samleplate med spor frå øktene med albuma, men mange av songane var også tidlegare berre utgjevne som b-sider eller ikkje i det heile. Kort tid etter sette I.R.S. saman alle musikkvideoane deira (utanom «Wolves, Lower») til den fyrste videoutgjevinga, Succumbs.
Gjennombrotet: 1987–1993
Frustrerte over at albuma ikkje hadde god nok distribusjon utanfor USA, forlét R.E.M. I.R.S. då kontrakten deira gjekk ut, og signerte ein ny med Warner Bros. Records, eit større selskap. I 1988 slapp I.R.S. samleplata Eponymous, som inneheldt dei fleste av singlane til bandet, i tillegg til fleire ukjende songar. Debuten på Warner Bros. Records frå 1988, Green, vart spela inn i Nashville i Tennessee og viste at gruppa eksperimenterte med lydbiletet sitt. Spora på plata var alt frå den fyrste singelen «Stand» (ein stor suksess i USA), til meir politisk materiale, som dei rockorienterte «Orange Crush» og «World Leader Pretend», som høvesvis handla om Vietnamkrigen og den kalde krigen. Green har selt i fire millionar eksemplar verda over. Albumet vart følgt opp med den største og mest visuelt utvikla turnéen bandet har hatt til i dag, mellom anna med kunstfilmar som vart avspela i bakgrunnen på scena. Etter Green-turnéen avgjorde bandmedlemmene uoffisielt at dei ville ha ein pause det neste året, og dette var den fyrste lengre pausen i bandet si historie.
R.E.M. kom tilbake i 1990 for å spele inn det sjuande albumet, Out of Time. I motsetnad til tidlegare album, inneheldt songane på dette albumet utradisjonelle rockeinstrument, som mandolin, orgel og akustisk gitar. Det kom i mars 1991, og var det fyrste albumet som både toppa listene i USA og Storbritannia. Albumet sal til slutt 4,2 millionar berre i USA, og om lag 12 millionar eksemplar på verdsbasis (fram til 1996). Hovudsingelen frå albumet, «Losing My Religion», vart ein suksess verda over, og vart ofte spela på radio og vist på MTV. «Losing My Religion» vart den høgast rangerte singelen til R.E.M. på listene i USA, med 4. plass på Billboard-lista. «Det har vore svært få hendingar som har endra liva våre i karrieren vår, fordi alt har hendt gradvis», har Mills sagt seinare. «Dersom du vil snakke om endringar i livet, trur eg «Losing My Religion» er det næraste ein kjem». Den andre singelen frå albumet, «Shiny Happy People» (ein av tre songar på albumet som hadde Kate Pierson frå Athens-bandet The B-52’s med som vokalist) vart også ein stor suksess, og nådde 10. plass i USA og 6. plass i Storbritannia. Out of Time gav R.E.M. sju nominasjonar til Grammy Awards i 1992, det meste nokon artist fekk det året. Bandet vann tre av prisane, ein for beste alternative musikkalbum og to for «Losing My Religion», beste korte musikkvideo og beste popframføring av duo eller gruppe med vokal. R.E.M. hadde ingen turné for å promotere Out of Time, i staden spela dei inn fleire fjernsynsprogram, eit av dei til ein episode av MTV Unplugged.
Etter ein pause på nokre månader vende R.E.M. tilbake til studioet i 1991 for å spele inn det neste albumet, som kom ut seint i 1992 med tittelen Automatic for the People. Sjølv om bandet ville lage eit album med hardare rock etter det mjuke Out of Time, verka det alvorlege Automatic for the People «å gå endå lenger mot pine og grøssing», i følgje musikkavisa Melody Maker. Albumet handla om tema som sakn og sorg, inspirert av «kjensla av … å fylle tretti», i følgje Buck. På fleire av songane var strengeinstrumenta arrangerte av tidlegare bassist i Led Zeppelin, John Paul Jones. Automatic for the People vert rekna som det beste albumet til bandet, både av mange kritikarar og av Buck og Mills, det kom opp på høvesvis fyrste- og andreplass på dei britiske og amerikanske salslistene, og singlane «Drive», «Man on the Moon» og «Everybody Hurts» kom på den amerikanske topp 40-lista. Albumet sal om lag ti millionar eksemplar verda over. På same måte som med Out of Time var det ingen turné for albumet. Dette, og korleis Stipe såg ut, fekk det til å oppstå rykte om at han var døyande, noko som vart sterkt tilbakevist av bandet.
Monster og New Adventures in Hi-Fi: 1994–1996
Etter to plater på rad med roleg tempo, var Monster frå 1994, som Buck sa, «ei 'rock'-plate, med rock i hermeteikn». I kontrast til lydbiletet på dei føregåande platene, inneheldt musikken på Monster forvridde gitartonar, få overdubbingar og litt av stilen frå glamrocken frå 1970-talet. I likskap med Out of Time, toppa Monster albumlistene i både USA og Storbritannia. Plata sal om lag ni millionar eksemplar verda over. Singlane «What’s the Frequency, Kenneth?» og «Bang and Blame» var dei siste topp 40-songane til bandet i USA, sjølv om alle singlane frå Monster – også singlane «Crush With Eyeliner» og «Tongue», som berre kom i Storbritannia – nådde topp 30 på dei britiske listene.
I januar 1995 drog R.E.M. ut på den fyrste turnéen på seks år. Han vart ein stor kommersiell suksess, men denne tida var vanskeleg for gruppa. 1. mars dette året kollapsa Berry på scena under ein konsert i Lausanne i Sveits. Det vart klart at han hadde fått ein hjerneaneurysme. Han vart operert med ein gong og var heilt frisk att etter ein månad. Aneurysmen Berry hadde var berre byrjinga på helseplagene som råka bandet under Monster-turnéen. Mills måtte gjennom bukkirurgi for å fjerne ein intestinal adhesjon i juli det året, og berre ein månad seinare måtte Stipe gjennom ein nødoperasjon for å få reparert ein brokk. Trass i alle problema hadde gruppa spela inn mesteparten av det nye albumet medan dei var ute og reiste. Bandet hadde med seg åttesporsopptakarar for å ta opp konsertane, og brukte opptaka som grunnelement til albumet. Etter å ha fullført turnéen var bandet i studio, og spela inn resten av albumet.
R.E.M. signerte ein ny kontrakt med Warner Bros. Records i 1996, til ein verdi av 80 millionar USD, som var ny rekord på dette tidspunktet. New Adventures in Hi-Fi frå 1996 debuterte på andreplass i USA og fyrsteplass i Storbritannia. Dei fem millionar eksemplara albumet selde var ein tilbakegang etter dei høge salstala dei fem siste åra. Skribent i Time Christopher John Farley, meinte dei dårlege salstala skuldast den matte kvaliteten og dei minkande marknadskreftene til alternativ rock i det heile. Same år skilde R.E.M. lag med manageren Jefferson Holt, etter skuldingar om seksuell trakassering frå ein av dei tilsette på kontoret deira i Athens. Advokaten til gruppa, Bertis Downs, IV, tok på seg manageroppgåvene.
Berry sluttar og Up: 1997–2000
I april 1997 var bandet samla i feriehuset til Buck på Kauai på Hawaii for å spele inn demoar av materiale til det neste albumet. Bandet søkte ein nyskapande stil, og ville ha med trommesløyfer og eksperiment med slagverksinstrument. Då opptaka skulle ta til i oktober hadde Berry avgjort, etter månader med ettertanke og diskusjonar med Downs og Mills, at han ville fortelje resten av bandet at han ville slutte. Berry fortalde kameratane at han ikkje kom til å slutte dersom det førte til at bandet vart oppløyst, så Stipe, Mills og Buck vart einige om å halde fram med velsigning frå han. Berry gjekk offentleg ut med avgangen sin tre veker seinare, i oktober 1997. Berry sa til pressa at «eg har berre ikkje lenger den entusiasmen eg hadde tidlegare når eg gjorde dette … Eg har den beste jobben i verda. Men eg er på ein måte klar til å lene meg tilbake og tenkje, og kanskje ikkje vere noka popstjerne meir.» Stipe vedgjekk at bandet kom til å verte annleis utan den viktige bidragsytaren Berry var: «Med meg, Mike og Peter att som R.E.M., er vi framleis R.E.M.? Ein hund med tre føter er vel framleis ein hund. Han må berre lære seg å springe på ein annan måte.»
Bandet avlyste opptaksøktene på grunn av at Berry slutta. «Utan Bill vart det annleis, forvirrande», har Mills seinare sagt. «Vi visste ikkje heilt kva vi skulle gjere. Vi kunne ikkje øve utan ein trommeslagar.» Dei attverande medlemmene i R.E.M. starta opp att arbeidet med albumet i februar 1998 i Toast Studios i San Francisco. Bandet avslutta det ti år lange samarbeidet med Scott Litt, og fekk Pat McCarthy til å produsere plata. Nigel Godrich vart assisterande produsent, og fekk inn tidlegare Screaming Trees-medlem Barrett Martin og turnétrommisen til Beck, Joey Waronker. Innspelinga var prega av spenning, og gruppa var nær oppløysing. Bertis Downs kalla inn til krisemøte der medlemmene i bandet fekk teke opp problema sine og avgjort at dei ville halde fram som gruppe. Etter singelen «Daysleeper», kom albumet Up (1998), som debuterte på topp 10 i både USA og Storbritannia. Likevel vart albumet relativt sett ein fiasko, med berre 900 000 selde eksemplar i USA ved midten av 1999, og til slutt rett over to millionar verda over. Medan salstala i USA svikta, flytta den kommersielle basisen til R.E.M. seg til Storbritannia, der det vart selt fleire R.E.M.-plater per innbyggar enn i noko anna land, og singlane til bandet regelmessig var på topp 20.
Eit år etter at Up kom ut, skreiv R.E.M. musikken til den biografiske filmen Man on the Moon om Andy Kaufman, og dette var den fyrste filmmusikken dei laga. Filmen fekk tittelen frå songen med same namn frå Automatic for the People. Songen «The Great Beyond» vart utgjeven som ein singel frå filmmusikk-albumet til filmen, Man on the Moon. «The Great Beyond» kom berre til 57. plass på dei amerikanske poplistene, men vart den høgast rangerte singelen bandet nokon gong har hatt i Storbritannia, med ein tredjeplass i år 2000.
Reveal og Around the Sun: 2001–2005
R.E.M. spela inn størsteparten av det tolvte albumet Reveal (2001) i Canada og Irland frå mai til oktober 2000. Reveal hadde same «dystre stemning» som Up, og hadde med Joey Waronker på trommer, i tillegg til bidrag frå Scott McCaughey (som hadde starta bandet The Minus 5 med Buck) og han som hadde starta Posies, Ken Stringfellow. Salet av plata til saman over heile verda var over fire millionar, men i USA selde Reveal omtrent det same som Up. Albumet kom etter singelen «Imitation of Life», som kom opp på ein 6. plass på listene i Storbritannia. For internettsida Rock’s Backpages, skildra Al «The Rev.» Friston albumet som «fylt med gylden herlegdom i kvar skru og sving», i motsetnad til «hovudsakleg lite overtydande arbeid på New Adventures in Hi-Fi og Up». På same måte kalla Rob Sheffield Reveal for «ei andeleg fornying med røter i ei musikalsk ei» i bladet Rolling Stone og rosa den «forbløffande venleik[en] som ikkje sluttar».
I 2003 gav Warner Bros. Records ut samlealbumet In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003, som også hadde med to nye songar, «Bad Day» og «Animal». Same år dukka Berry overrraskande opp under ein R.E.M.-konsert i Raleigh i North Carolina, der han song støttevokal på songen «Radio Free Europe». Sidan sette han seg bak trommesettet for å spele til den tidlege songen «Permanent Vacation». Dette var den fyrste gongen han opptredde sidan han slutta i bandet.
Accelerate, Collapse into Now og oppløysing: 2006–2011
EMI, som ny eigar av plateselskapet I.R.S., gav ut ei samleplate med dei beste av R.E.M. sine verk på deira plateselskap i september 2006, med namnet And I Feel Fine... The Best of the I.R.S. Years 1982-1987. DVD-en When the Light Is Mine: The Best of the I.R.S. Years 1982-1987 kom ut på same tid. Same månaden spela alle dei fire opphavlege bandmedlemmene under seremonien då dei vart med i Georgia Music Hall of Fame. Medan dei øvde til seremonien, spela bandet inn ein coverversjon av «#9 Dream» av John Lennon til plata Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur, eit tributtalbum til inntekt for Amnesty International. Songen, som også vart utgjeven som ein singel i samband med albumet og kampanjen, var den fyrste studioinnspelinga til Bill Berry med bandet sidan han slutta, nesten ti år tidlegare. I oktober 2006, det fyrste året dei var valbare til det, vart R.E.M. nominerte til å vere med i Rock and Roll Hall of Fame. Bandet var eitt av fem nominerte som vart tekne med det året, og seremonien gjekk føre seg 12. mars 2007 på Waldorf-Astoria Hotel i New York. Gruppa, som vart innsette av vokalist i Pearl Jam, Eddie Vedder, framførte fire songar saman med Bill Berry.
Arbeidet med det fjortande albumet til gruppa, Accelerate, byrja tidleg i 2007. Bandet starta innspelinga saman med produsent Jacknife Lee i Vancouver og Dublin, der dei spela fem kveldar mellom 30. juni og 5. juli i Olympia Theatre, som ein del av ei «øving til arbeidet». R.E.M. Live, det fyrste konsertalbumet til bandet, med opptak frå ein konsert i Dublin i 2005, kom i oktober 2007. R.E.M. gav ut Accelerate tidleg i 2008. Albumet debuterte som nummer to på Billboard-listene, og vart det åttande albumet til bandet som toppa dei britiske albumlistene. Musikkmeldaren i Rolling Stone, David Fricke, rekna Accelerate for å vere ei betring etter dei andre albuma som hadde kome etter at Berry hadde slutta. Han kalla det «ei av dei beste platene R.E.M. nokon gong har laga.»
I 2010 gav R.E.M. ut videoalbumet R.E.M. Live from Austin, TX – ein konsert dei spela for Austin City Limits i 2008. Gruppa spela inn det femtande albumet sitt, Collapse into Now (2011), med Jacknife Lee på stader som Berlin, Nashville og New Orleans. På dette albumet sikta bandet mot eit meir ekspansivt lydbilete enn med den korte og kjappe stilen dei hadde valt for Accelerate. Albumet debuterte på femteplass på Billboard 200-lista, og vart dermed det tiande albumet til gruppa som nådde topp ti. Med denne utgjevinga var dei kontraktsfesta forpliktingane overfor Warner Bros. oppfylte, og bandet byrja å spele inn materiale utan kontrakt nokre månader seinare, moglegvis med mål om å gje det ut sjølv.
21. september 2011 kunngjorde R.E.M. via nettsida si at dei «tok kvelden som band». Stipe sa at han håpa fansen sjøna at «det ikkje var noka lett avgjerd»: «Alt tek slutt, og vi ville gjere det på rette måten – gjere det på vår måte.» Den mangeårige medarbeidaren og tidlegare overordna visedirektør for ny teknologi i Warner Bros. Ethan Kaplan har spekulert i at omorganiseringar i plateselskapet hadde innverknad på at gruppa løyste seg opp.
Musikkstil
I eit intervju frå 1988 skildrar Peter Buck ein typisk R.E.M.-song slik: «Musikk i moll, middels rask, gåtefull, delvis folk-/rock-/balladestil. Det er er det alle meiner, og det er til ein viss grad sant.» Alle songane er krediterte heile bandet, sjølv om enkelte av medlemmene nokre gonger har skrive størsteparten av ein song. Alle medlemmene er med og avgjer i denne prosessen, men Buck har vedgått at Stipe, som er tekstskrivar, sjeldan kan overtydast til å følgje opp ein idé han ikkje er einig i. Før Berry slutta føregjekk gjerne prosessen på ein spesiell måte; Stipe skreiv tekstane og tenkte ut melodiane, Buck flytta bandet til nye musikalske retningar, og Mills og Berry finjusterte komposisjonane grunna den større musikalske erfaringa deira.
Måten til Peter Buck å spele gitar på har av mange vorte trekt fram som det mest karakteristiske aspektet i musikken til R.E.M. På 1980-talet skreiv britiske musikkjournalistar at den «sparsame, arpeggio-baserte, poetiske» stilen minna dei om det amerikanske folkrock-bandet The Byrds frå 1960-talet. Buck har uttala at «[Gitarist i The Byrds,] Roger McGuinn var ei stor inspirasjonskjelde for meg då eg spela gitar». Gitarspelet hans vart også samanlikna med Johnny Marr, som spela i alternativ rock-bandet The Smiths på same tid. Då Buck hevda han var tilhengar av gruppa, vedgjekk han at han tidlegare hadde kritisert bandet berre fordi han var lei av at tilhengarane spurde han om han var påverka av Marr. Buck mislikar generelt gitarsoloar, og han forklarte dette i 2002: «Eg veit at når gitaristane går inn i desse tøffe soloane, så vert folk ville, men eg skriv ikkje songar som passar til det, og eg er ikkje interessert i det. Eg kan gjere det dersom eg må, men eg likar det ikkje.» Mike Mills si melodiske tilnærming til basspeling er inspirert av Paul McCartney og Chris Squire i bandet Yes. Han har sagt at han «alltid spela melodisk bass, som pianobass på ein måte … Eg ville aldri spele på den tradisjonelle måten». Mills har meir erfaring med musikk enn dei andre i bandet, noko han har sagt «gjorde det enklare å gjere abstrakte musikalske idéar om til røyndom».
Kampanjar og aktivisme
Gjennom karrierane sine har medlemmene i R.E.M. prøvd å få sosiale og politiske saker fram i lyset. I følgje avisa Los Angeles Times, er R.E.M. rekna for å vere ei av dei «mest liberale og politisk korrekte rockegruppene» i USA. Medlemmene er «på same side» politisk, og deler eit utsyn som er liberalt og progressivt i amerikansk forstand. Mills har vedgått at det av og til er usemje mellom bandmedlemmene om kva saker dei skal støtte, men sa at «av respekt for den eller dei som er ueinige pleier dei diskusjonane å vere private, også fordi vi ikkje vil la folk få vite kvar skilnadene mellom oss ligg, så dei kan utnytte det til sine eigne formål». Eit døme på dette er at Buck i 1990 sa at Stipe arbeidde med den omstridde organisasjonen People for the Ethical Treatment of Animals (PETA), men at resten av bandet ikkje gjorde det.
R.E.M. har fått inn pengar til fond innanfor miljøvern, kvinnesak og menneskerettar, og har vore involvert i kampanjar for å støtte opp om registrering av nye røystarar ved val. Under Green-turnéen tok Stipe seg tid til å informere publikumet om ulike viktige sosialpolitiske spørsmål. På slutten av 1980-åra og i 1990-åra brukte bandet (spesielt Stipe) i aukande grad mediedekninga si på nasjonalt fjernsyn til å nemne mange saker dei meinte var viktige. Eit døme på dette er då bandet var med på MTV Video Music Awards i 1991, og Stipe hadde på seg kvite skjorter med påskrifter som «regnskog», «kjærleiken kjenner ingen fargar» og «kontroll av pistolar no». R.E.M. fekk auka merksemd rundt Aung San Suu Kyi og brot på menneskerettane i Burma då dei arbeidde med ulike fridomskampanjar. Bandet var med på Vote for Change-turnéen i 2004, der dei som var med ville mobilisere dei amerikanske veljarane til å støtte den demokratiske presidentkandidaten John Kerry. Det at dei politiske haldingane til R.E.M. kjem frå eit rikt rockeband som har kontrakt med eit multinasjonalt plateselskap, har fått kritikk frå nokre hald. Tidlegare redaktør i bladet Q, Paul Du Noyer, kritiserte «kjendisliberalismen» til bandet, og sa: «Det er ei heilt smertefri opprørsform dei har. Det er ingen risiko i henne i det heile teke, men ganske mykje framvising av lojalitet overfor kundane. Og når eg høyrer uttrykka dei brukar for å seie kor lite dei likar valet av George W. Bush [til president i USA], høyrer eg berre lyden av demokratiske teddybjørnar kasta ut av barnesenger.»
Sidan seint i 1980-åra har R.E.M. vore involvert i lokalpolitikken i heimbyen Athens i Georgia. Buck forklarte i 1987 til bladet Sounds at «Michael seier alltid 'tenk lokalt og handle lokalt' – vi har gjort mange ting i byen vår for å prøve å gjere han til ein betre stad». Bandet har ofte donert pengar til lokale velgjerande formål, og hjelpt med oppussing og bevaring av historiske bygningar i byen. Valet av Gwen O’Looney til borgarmeister to gonger i 1990-åra vert skulda R.E.M. sin politiske innverknad.
Sigtuna kommun
Sigtuna (Sigtuna kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er 39 449. Administrasjonssenteret i kommunen er Märsta. Tidlegare var Märsta eigen kommune, men er samanslått med Sigtuna i nyare tid. Kommunen rommar god jordbruksmark i det austlege innlandet austom vika Skarven i innsjøen Mälaren, omtrent midt mellom storbyene Stockholm og Uppsala. I kommunen ligg Arlanda lufthamn – Stockholms hovudflyplass i nord.
Tettstader
Sigtuna kommune har tre tettstader. Innbyggjartalet i tabellen er per 31. desember 2005.
Fylkesveg 352 i Nordland
Fylkesveg 352 i Nordland går mellom Høglia og Tapperskaret i Rana kommune. Vegen er 20,2 km lang.
Oluf Wesmann-Kjær
Oluf Wesmann-Kjær var ein norsk skyttar frå Nannestad som konkurrerte på byrjinga av nittenhundretalet. Han deltok i skyting under Sommar-OL 1920 i Antwerpen og Sommar-OL 1924 i Paris. I 1924 deltok han i øvingane trap, individuelt og lag.
Austre Sagstadvegen
Austre Sagstadvegen  er ein blindveg like nord for Lysekloster på Sagstad i Fana i Bergen kommune. Vegen går austover frå Sagstadvegen og er om lag 600 meter lang.
Vegen er kalla opp etter garden Sagstad, som vegen går over, og namnet vart vedteke i 1982.
Inti
Inti er namnet på sol- og skaparguden i inkamytologi. Han blei også rekna som stamfar til inkaene gjennom å vera far til den første inkaen, Manco Capac, og syskena Mama Ocllo, Kon og Pachacamac. Inti blir framstil som eit ansikt framfor ei solskive som sender ut solstråler.
Riksdalar
Riksdalar (bokmål Riksdaler) var hovudpengeeining i Noreg frå 1541/44 til 1813.
Riksdalar species var ein sølvmynt med finvekt 25–26 g. Mynten vart slått i Danmark frå 1537. Riksdaler med det norske riksvåpenet vart tidlegast slått i 1546. Det kunne gå mange år mellom kvar gong det vart slått riksdalar. Ein riksdalar species hadde fram til 1813 likevel eit forholdsvis fast sølvinnhald, og mynten vart dermed ein tilsvarande stabil verdimålar, i motsetnad til skiljemynten, som stadig fekk sølvinnhaldet redusert.
Ein riksdalar var frå 1544 lik 48 skilling, frå 1625-1813 var han inndelt i 96 skilling, eller 6 mark a 16 skilling. Samtidig kunne ein dele han i fire ort a 24 skilling.
Riksdalar courant vart frå 1695 bruka som rekneeining for ein sum småmynt eller sedlar med offisiell verdi lik ein riksdalar. Ein riksdalar kurant hadde offisielt ein verdi på om lag 80 % av ein riksdalar species. Under napoleonskrigane tidleg på 1800-talet fall verdien kraftig, slik at ein riksdalar kurant i 1813 var verd berre tolvdelen av ein riksdalar species.
I 1813 vart riksdalaren avløyst av riksbankdalaren, som i 1816 vart avløyst av spesidalaren.
Rally Sverige
I 1973 vekte Rally Sverige internasjonal interesse, då det vart inlemma i den internasjonale verdsmeisterskapen i Rally. Vinnarane av rallyet bestod berre av svenskar og finnar, fram til franskmannen Sebastien Loeb greide å bryte trenden i 2004. Norske Petter Solberg vann året etter, men sidan det har finnane kome tilbake på sigerstoppen.
Berre to gongar har Rally Sverige vore avlyst, ved oljekrisa i 1973 og på grunn av mildvêr i 1990.
Egentliga Finland
Egentliga Finland, finsk Varsinais-Suomi, er eit landskap i Finland, i Västra Finlands län. I landskapet bur det (2002) 450 968 personar. Til landskapet høyrer mellom anna Åbo (Turku), Salo og skjærgardskommunane heilt til Åland.
Sagstadvika
Sagstadvika er ein blindveg like nord for Lysekloster på Sagstad i Fana i Bergen kommune. Vegen går vestover frå Fanafjellsvegen mot Lysefjorden og er om lag 200 meter lang.
Namnet vart vedteke i 1987.
Gulgofjorden
Gulgofjorden (nordsamisk Vuođavuotna), også kalla eller Trollfjorden, er ein fjordarm av Tanafjorden i Berlevåg kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4 km austover til Gulgofjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Skjerberget i nord og Gulgoneset i sør. Begge sider av den indre halvdelen av fjorden er utbygd, men staden har ikkje vegsamband til resten av kommunen.
Daniel Bremer Juell
Daniel Bremer Juell var ein norsk biskop og stortingsmann. Sorenskrivar Ole Juell var far hans.
Juell var fødd i Seljord. Han vart student i 1826 og cand. theol. i 1831. I 1832 vart han styrar ved borgarskulen i Kragerø, fire år seinare vart han kateket i same byen. Frå 1845 til 1849 var han sokneprest i Porsgrunn, i 1849 vart han biskop i Tromsø stift.
Juell representerte Kragerø på Stortinget i 1839, 1845 og i tillegg Porsgrunn og Brevik i 1848. Han var i 1839 sekretær i tollkomiteen, 1845 medlem i bankkomiteen og 1848 sekretær i kyrkjekomite nr 1.
Grenen
Grenen er den nordlegaste enden av Jylland og dermed Danmark, og ligg nord for Skagen. Grenen har fått dette namnet fordi det har form som ei grein frå eit tre. Neset er dekt av sand, som vert ført med vinden langs hele vestkysten av Jylland, og derfor veks neset om lag 10 meter kvart år mot nordaust.