cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aserbajdsjan
Folkesetnad
Utviklinga etter folketeljinga i 1959 viser at mengda aserbajdsjanarar har auka, samstundes som mengda russarar og armenarar (Nagorno-Karabakh) har minka. Denne utviklinga har akselerert. I 2008 var kring 90 % av folkesetnaden aserbajdsjanarar (eller aseri), 2,5 % russarar og 2 % armenarar.
Folketettleiken er størst i Kurasenkninga, særleg i og kring hovudstaden Baku. Andre større byar er Gandsja og Sumqayit.
Alderspensjon
Alderspensjon frå folketrygda
Ein kan tene uavgrensa samstundes som ein mottek full alderspensjon. Da pensjonsalderen vart redusert frå 70 til 67 år i 1973 vart det innført reglar om redusert pensjon ved arbeidsinntekt i alderen 67 til og med 69 år. Desse reglane vart gradvis oppheva i perioden 2007 til 2009.
Komi
Skriftspråk
På 1500-talet vart abur erstatta med kyrillisk. Komi-nasjonalskalden Ivan Kuratov (1839-75) såg på komi som eit isolerande språk, på line med kinesisk, og ville endre rettskrivinga drastisk, men fekk ikkje gjennomslag for synet sitt. Etter oktoberrevolusjonen vart komi skrive med det såkalla Molodtsov-alfabetet i ein kort periode, før dei i tråd med den bolsjevikiske poltitikken gjekk over til det latinske alfabetet. Etter politikkomleggjinga i 1935 gjekk dei attende til det kyrilliske alfabetet.
Aserbajdsjan
Religion
Landet vart islamisert tidleg på 600-talet under dei første arabiske erobringane. Aserbajdsjan kom under russisk kontroll på 1800-talet og var unionsrepublikk i Sovjetunionen i åra 1936–91. Av innbyggjarane i landet er 93,4 % sjiamuslimar (ithna ashariyya), men mindre sunnimuslimske grupper lever i nord. 1,1 % av innbyggjarane er russisk ortodokse kristne, og 1,1 % tilhøyrer den armenske kyrkja (Nagorno-Karabakh). Andre grupper, inkludert ikkje-religiøse, utgjer 4,4 %.
Språk
Nasjonalspråket er aserbajdsjansk (aseri, azeri), som vert talt som morsmål av kring 89 % av folkesetnaden (1995). Elles snakkar ein russisk, lesgisk, armensk (Nagorno-Karabakh) og andre kaukasiske språk.
Alderspensjon
Alderspensjon frå folketrygda
Pensjonen blir årleg oppregulert gjennom endringar i grunnbeløpet i folketrygda.
Îles Dion
Îles Dion er ei gruppe småøyar og skjer som ligg i den nordlege delen av Marguerite Bay, 6 nm sørvest for Cape Alexandra ved Adelaide Island. Dei vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter marki Jules-Albert de Dion, som donerte tre motorsledar og selskapet hans De Dion-Bouton produserte utstyr til ekspedisjonen.
Komi
Grammatikk
Det grammatiske systemet i komi skil seg ikkje så myhkje frå det i dei andre uralske språka. Eitt særdrag er at komi har hatt mykje apokope, slik at språket inneheld mange einstava ord, som kyv "språk", jf. finsk kieli (lydendringa l -> v i utlyd er regelrett). Eit anna særdrag er at språket har svært mange kasus.
Styggehøbretindan
Styggehøbretindan er eit fjell i Jotunheimen i Vågå kommune i Innlandet. Det består av fleire tindar og rundt Styggehøbreen. Den høgaste av desse er Søraustre Styggehøbretinden med ei høgd på 2232 meter over havet, noko som er det 42. høgaste i landet.
Premier i Sveits
Premier er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 869 meter over havet.
Styggehøbretindan
Andre toppar er Sørvestre Styggehøbretinden (2142 moh) og Nørdre Styggehøbretinden (2168 moh).
Premier i Sveits
Kommunen ligg ved foten av Mont-Buffet. Han består av gatelandsbyen Premier.
Aserbajdsjan
Næringsliv
Under sovjettida var Aserbajdsjan mindre industrialisert enn Armenia og Georgia og produserte mest råvarer for eksport til andre sovjetrepublikkar. Dei første åra etter sjølvstendet bar preg av mange problem, i første rekkje kostnadene av Nagorno-Karabakh-krigen. Levestandarden fall og BNP vart halvert under første halvdel av 1990-åra. Den økonomiske utviklinga skaut fart i siste halvdel av 1990–åra, då utanlandske selskap kom for å delta i utnyttinga av olje og naturgass.
Alderspensjon
Alderspensjon frå folketrygda
Pensjonen er skattepliktig, men blir skattlagt gunstigare enn lønnsinntekt på grunn av skatteavgrensingregelen, låg sats for trygdeavgift og særfrådrag for alder.
Aserbajdsjan
Næringsliv
I 2008 var den økonomiske veksten over 23 %. Ei av dei største utfordringane i økonomien er høg grad av korrupsjon. Olja har skapt ei lita gruppe nyrike menneske. Trass i oljeinntektene lever ein stor del av folkesetnaden under fattigdomsgrensa. I kjølvatnet av oljeindustrien har byggesektoren òg opplevd ein stor boom, særskild i Baku. Landbruksprodukta held god kvalitet, men foredling og marknadsføring er lite utvikla.
Industri
Petroleumsindustrien i landet har vore i sterk utvikling sidan sjølvstendet i 1991. Industrien (inkludert bergverk og kraftproduksjon) stod i 2008 for 63,3 % av BNP og sysselsette 7 % av yrkesfolkesetnaden. I Baku finst raffineri, etylenfabrikkar og store kjemiske anlegg som alle har tilknyting til petroleumsverksemda. I Sumqayit vert det produsert stålrøyr, aluminium og diverse kjemikaliar. Elles er det ein del tekstil- og nærings- og nytingsmiddelindustri.
Bergverk og petroleum
Aserbajdsjan har særs verdifulle mineralførekomstar. Det vert i hovudsak produsert olje og naturgass, men òg jernmalm, aluminium, kopar, bly, sink, salt og svovel. Kring 1900 kom kring halvparten av oljeproduksjonen i verda frå Aserbajdsjan, men produksjonen gjekk seinare sterkt tilbake, særleg på grunn av forelda produksjonsteknologi. Styresmaktene oppmoda frå 1997 til utanlandske investeringar i petroleumssektoren. Dette har ført til ein sterk auke i oljeutvinningstempoet. Omkring 80 % av olje- og naturgassførekomstane ligg langs vestbreidda av Kaspihavet, nord og sør for hovudstaden.
Energi
I 2003 vart 72 % den elektriske energien i landet generert frå petroleumsprodukt, og 19,8 % frå naturgass. Resten er houvdsakleg vasskraft.
Jordbruk
Jordbruket medverka med 6 % av bruttonasjonalproduktet i 2008 og sysselsette 41 % av yrkesfolkesetnaden. Næringa vart etter 1991 omstrukturert frå kollektiv drift til privatdrivne gardsbruk. I løpet av 2001 var alle dei statsdrivne bruka overførte til private brukarar.
Omtrent halvparten av arealet til landet er dyrkbart, men lite nedbør og stor fordamping i innlandsstroka hemmar jordbruksnæringa. Kring 70 % av jordbruksarealet blir kunstig vatna. Fjellområda og det frodige Lenkoran-området ved Kaspihavet får nok nedbør. Hovudavlinga er kveite, men i seinare år har det vore sterk auke i bomullsdyrkinga. Dessuten vert det dyrka sitrusfrukt, mais, grønsaker, tobakk, te, ris og silke. Husdyrhaldet er stort, særleg i fjellstroka og det vert halde mest sau og geit.
Utanrikshandel
Dei viktigaste eksportvarene i Aserbajdsjan er petroleumsprodukt (90 % av total eksport), og elles tekstilar, maskinar og næringsmiddel. Det vert importert mellom anna råvarer til industrien, maskinar og matvarer. Dei viktigaste handelspartnarane er Russland, Italia, Tyrkia, Frankrike, Tyskland og USA.
Alderspensjon
Alderspensjon frå folketrygda
Pensjonen blir rekna ut og betalt ut av NAV. Utbetaling skjer som hovudregel den 20. kvar månad. Det er dagens yrkesaktive som dekker utbetalingane til dagens pensjonistar. Den demografiske strukturen i Noreg tilseier at det blir færre og færre yrkesaktive attom kvar alderspensjonist. Den einskilde kan sjølv få eit overslag på kva alderspensjonen vil kome til å utgjere gjennom nettenesta Din pensjon på nettsidene til NAV.
Aserbajdsjan
Samferdsel
Det er til saman kring 60 000 km veg i Aserbajdsjan (2008). Det er jernbanesamband til Russland, Georgia, Ukraina og Armenia. Jernbanesambandet til Armenia har i periodar vore ute av drift på grunn av konflikten mellom dei to landa.
Det går ferjesamband mellom Baku og Astrakhan i Russland lenger nord og mellom Baku og Krasnovodsk i Turkmenistan på austsida av Kaspihavet.
Alderspensjon
Alderspensjon frå folketrygda
Stortinget vedtok våren 2009 endringar i alderspensjonen frå folketrygda. Dei viktigaste endringane er fleksibelt uttak av alderspensjon i alderen 62 til 75 år, levealdersjustering, nye reglar for regulering og nye oppteningsreglar. Reglane vil få verknad for alle alderspensjonistar frå 2011, men størst verknad for personar fødde i 1963 eller seinare, som vil få alderspensjonen sin rekna ut fullt ut etter nye reglar.
Komi
Lydlære
Komi har sju vokalar, tre høge (i, ʉ, u), tre midtre (e, ə, o) og ein låg (a). Lydane blir skrive med desse symbola på komi: и, ы, у, е, ӧ, о, а.
Aserbajdsjan
Styresett og politisk system
Domstolsvesenet i Aserbajdsjan vert leia av ein høgsterett.
Mynteininga i landet er manat med valutakode AZN. 1 manat er delt inn i 100 qepik. Mynteininga erstatta i 1992/93 den russiske rubelen. Valutaen blei innført 1. januar 2006 og erstatta den tidlegare manaten som blei innført 15. august 1992. Ein første manat eksisterte i åra 1919–1923. Kursen var 1 AZN = 5000 manat ved det seinaste skiftet.
Komi
Bøying
Komi har eit rikt kasussystem, med desse kasusa: nominativ, akkusativ, genitiv, ablativ, dativ, komitativ, konsekutiv, karitiv, instrumental, illativ, inessiv, elativ, prosekutiv, transitiv, terminativ, approksimativ, egressiv.
Aserbajdsjan
Styresett og politisk system
Mål og vekt er metriske.
Politikk
Aserbajdsjan er sidan 1991 i prinsippet ein demokratisk republikk. Grunnlova frå 1995 legg den lovgjevande makta til ei folkevald nasjonalforasmling, Milli Majlis. Ho har 125 medlemer som blir valde i direkte val for fem år. Etter 2002 vert alle mandata valde i éinmannskrinsar. Den utøvande makta ligg hjå presidenten, som vert vald i direkte val for fem år. Røysterettsalderen i landet er 18 år.
Backaryd
Backaryd er ein tettstad i Ronneby kommun i Blekinge län i Sverige. I 2010 hadde tettstaden 365 innbyggjarar. Backaryd ligg om lag 17 kilometer nord for Ronneby.
Komi
Bøying
Adjektiva i komi blir bøygd i grad, med komparativsuffikset -džʉk, og superlativpartikkelen med, t.d. bur «god», burdžʉk «betre», med bur «best». I predikativ posisjon kongruerer adjektivet med substanitvet i tal, suffikset er -əś. Som attributt er det ubøyeleg, men brukt som substantiv blir det bøygd som eit substantiv, i kasus, numerus og possessiv (tom «ung», tomjas «dei unge»). Partisipp blir brukt adjektivisk.
Italiensk rock
Italiensk rock er rockemusikk som hovudsakleg er skapt i Italia. Musikksjangeren hare røter i musikken som spreidde seg frå USA tidleg i 1960-åra og i denne perioden vart det spelt inn mange coverversjonar av dei tidlegaste rock and roll-songane.
1960- & 1970-åra
Den første særeigne italienske singer-songwriter var Piero Ciampi, som hadde ein stil som minna om franske chansonniers. Psykedelisk rock vart utvikla og fekk eit kraftig oppsving i USA og Storbritannia i 1960-åra, og inspirerte italienske psykedeliske band som Mario Schifano og Le Orme. Under studentopprøra i 1968 byrja mange unge og skolerte italienarar å identifisere seg med motkulturen i Frankrike, Mexico, USA og andre stader i verda. Unge italienarar hadde ofte stor kjennskap til klassiske komponistar som Bach. Resultatet vart ei rekkje rockeband inspirerte av klassisk musikk som passa godt inn i det internasjonale steget mot progressiv rock. Italienske progressive rocke band var mellom andre:
Somme band, som Osanna, Area, Perigeo og Arti & Mestieri blanda progressiv rock med jazz. Il Balletto Di Bronzo-albumet YS er eit av dei mest omdiskuterte italienske progrockalbuma. Somme kalla det søppel og andre lovpriste det som det beste progressive albumet gjennom tidene. I den same perioden, tidleg i 1970-åra, dukka italienske songarar og låtskrivarar som Lucio Battisti, Fabrizio De André og Francesco Guccini opp.
Mot slutten av 1970-åra hadde dei italienske punkrock-pionerane Skiantos gjeve ut Monotono i 1978, som sparka i gang det italienske pønkmiljøet. Seinare band som The Confusional Quartet og Gaznevada blanda New wave og italiensk varieta med punk og andre retningar.
Komi
Bøying
I komi blir verba bøygd i person, tal (singularis og pluralis), tempus (presens, preteritum og futurum).
Negasjonsverbet blir bøygd i tempus, slik som i sørsamisk.
Setningslære
Ordstillinga i komi er i hovudsak SVO.
Indre språkhistorie
Komi høyrer til dei permiske språka, og utgjer i lag med komipermjakisk den eine greina av denne språkfamilien. Den andre er udmurtisk, som blir snakka lenger sør, og som i lang tid har vore under påverknad av tyrkiske språk.
Røttene i dei fleste uralske ord er av forma CVCV, som i finsk suoni «blodåre». I komi har desse ofte gjennomgått apokope, siste vokal er borte, som i komi sən. Ei anna språkleg endring er at ordfinal l har vorte til v, slik at ordet for språk, som på finsk er «kieli», på komi er kʉv.
Morfologien til komi og komipermjakisk veks, dei har fått fleire nye kasus dei siste tusen åra.
Ytre språkhistorie
Komi er etter ungarsk det uralske språket med dei eldste skriftlege kjeldene.
Tjeld
Tjeld (Hæmatopus ostralegus) er ein vadefugl i tjeldfamilien, Haematopodidae. Han er den mest utbreidde av alle tjeldartar, med tre underartar som hekkar i Vest-Europa, sentrale Eurasia, Kamtsjatkahalvøya, Kina og den vestlege kysten av Korea. Ingen andre tjeldartar lever innanfor dette området.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
I 1990-åra vart italienske band innan avantgarde, alternativ rock og Metal internasjonalt kjend, i det minste hos kritikarane. Lydmodellen var ei blanding av Big Black, Sonic Youth og Fugazi, medan brukte tema var ein slags ny-eksistensialisme. Italia, heimlandet for melodisk musikk, vart eit av dei store internasjonale sentra for post-rock. Gianna Nannini vart i 1970-, 1980-åra og inn i 1990-åra den første italienske rockemusikaren som vart populær utanfor Italia. Særleg i Tyskland, Austerrike, Sveits, Benelux og seinare i Mexico. Sjølv om Francesco De Gregori var godt likt av både kritikarar og folk som fann fram til han utanfor Italia, var det Nannini som vart det første italienske popikonet som klarte å skifte mellom pop og rock opp gjennom generasjonane. Zucchero, Eros Ramazzotti og Jovanotti (seinare Nek og Laura Pausini) fekk alle stor internasjonal suksess som popartistar seint i 1980-åra og i 1990-åra.
Julemat
Julemat er nemninga på maten ein et i jula. Mange tradisjonelle rettar blir servert berre i samband med denne høgtida.
Tjeld
Tjeld er nasjonalfugl på Færøyane, der det blir sagt at han kjem attende på gregormesse 12. mars kvart år. Fuglen er også nemnd i diktet «Fuglakvæðinum yngrum» av nasjonalskalden Nólsoyar Páll.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
Irene Grandi hadde ei liknande reise som Nannini og var til og med meir mangesidig, men ho hadde stort sett berre suksess i Italia.
Andre artistar som dukka opp i 1990-åra og seinare er: • Aborym
Julemat
Maten i juletida er prega av å vere søt, feit og rikesleg. I dei gamle dagane var dette eit overdådig avbrekk frå den magre kvardagskosten ein hadde om vinteren. Også i romslegare tider har julematen bore preg av luksus og fråtsing som skilde seg frå det daglege, til dømes ved at ein et meir enn ein klarer, eller ved at ein byr på store mengder sjokolade, nøtter eller eksotisk frukt.
Tjeld
Skildring
Tjelden er ein av dei største vadefuglane i regionen. Han er 40–45 centimeter lang med nebb på 8–9 cm, vengesspenn på 80–85 centimeter. Dei er både lett synlege og støyande loliknande fuglar, med svart og kvit fjærdrakt, rosa bein og kraftige, raude nebb som brukast til å knuse eller opne skjel på blautdyr som blåskjel eller for å finne meitemark. Trass namnet på engelsk, 'Oystercatcher', gjer ikkje østers ut for ein stor del av kosthaldet. Men det er få om nokre andre vadefuglar som er i stand til å opne østers i det heile.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• About Wayne
Tjeld
Skildring
Denne tjeldarten er lett kjenneleg i flukt, med kvite flekker på venger og kvit hale, elles svart overside og kvit underside. Ungfuglar er meir brune, har ein kvit hakekrage og eit mattare nebb med mørk nebbspiss.
Julemat
Middagsrettar
Tabellen til høgre viser dei vanlegaste julerettane i Noreg. Nokre hovudrettar blir berre etne ved juletider, eller er eit typisk middagsval julaftan. Ofte blir det servert fleire kjøtrettar, som medisterkaker, sylte og pølser, i tillegg til hovudretten. Også tilbehøyret er tradisjonsbunde og kan vera til dømes poteter, kålrabistappe, surkål, sennep og tyttebærsyltetøy.
Aserbajdsjan
Internasjonale forhold
Aserbajdsjan er medlem av mellom anna SN og dei fleste av særorganiasajonane til SN, Verdsbanken, Europarådet, Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa (OSSE) og og ECO (den økonomiske samarbeidsorganisasjonen for muslimske land i området). Landet deltok ved opprettinga av Samveldet av uavhengige statar, men vart først medlem av organisasjonen i 1993. Aserbajdsjan ingjekk i 1994 Partnerskap for fred-avtale med NATO.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Afterhours
Tjeld
Skildring
Nebbforma varierer og mykje skuldast ulik slitasje; tjeldar med brei nebbtupp opnar blautdyrskal ved å kile dei frå kvarandre eller med hamring gjennom skalet, medan tjeldar med spiss nebbtupp grev opp makk. Individuelle fuglar spesialiserer seg på éin teknikk eller lærer ein teknikk av foreldra.
Julemat
Middagsrettar
Risgraut er òg ein juleprega hovudrett som ofte blir servert tidleg på dagen julaftan, eller ein annan dag i jula.
Søtmat
Julemiddagen blir gjerne følgd opp med ein søt dessert, til dømes riskrem, moltekrem eller sjokolademousse.
Aserbajdsjan
Internasjonale forhold
Aserbajdsjan er representert i Noreg med ambassaden sin i Stockholm, medan Noreg er representert i Aserbajdsjan ved ambassaden i Baku.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Almamegretta
Julemat
Søtmat
Ei tid etter middagen har ein ofte kaffi og kaker, både store kaker, som blautkake og delfiakake, og småkaker.
Aserbajdsjan
Utdanning
Det er 11-årig obligatorisk skulegang, delt i 4-årig barneskule og 7-årig ungdomsskule.
Tjeld
Skildring
Tjeldane er lydhøyre fuglar. Samhaldslæta er eit skarpt og høgrøysta "kubik, kubik, kubik". Varselssongen er eit skarpt repeterande "plitt plitt pli-pli-pli". I hekketida høyrest også ei høg drillande læte. Når fuglane forsvarar reviret går dei mot den framande fuglen med nedstående hovud og litt ope nebb samstundes som dei utstøyter ei høg læte.
Julemat
Matleikar
Nokre typar julemat kan ein leika med, til dømes ved å baka peparkaker i ulike fasongar, bygga peparkakehus eller bruka dei som juletrepynt. Mange familiar har tradisjon med å ha ein mandel i risgrauten eller riskremen som ein blir premiert for å finna, gjerne med ein marsipangris. I Storbritannia finst ein tilsvarande skikk med å gøyma ein penny i plumpuddingen.
Aserbajdsjan
Massemedia
I 1996 hadde Aserbajdsjan 257 registrerte dagsaviser, dei aller fleste på aserbajdsjansk. I tillegg hadde ein kring 50 veke- og månadspublikasjonar. På grunn av økonomiske, tekniske og politiske vanskar har mange av publikasjonane hatt store problem og fallande opplagstal. Militær sensur vart innført i 1993, men oppheva i 1998, då president Heidar Alijev utferda eit dekret om opphevinga av sensuren og innføring av statleg støtte til sjølvstendige media.
Pámisos
Elva har utspring i Lýkeofjella i nord i eit område med grassletter, steinar og kratt og lite tre. Eit par landsbyar ligg i området rundt elva, som renn forbi mellom anna Zevgolatió, Meligalás, Éva, Áris og aust for Messíni. Til slutt munnar Pamissos ut i Messiníabukta i Det joniske havet.
Tjeld
Skildring
Det er tre underartar:
Nebblengda viser variasjon med ein gradvis auke frå vest mot aust. Underarten longipes har utprega brunaktig overside og nasebor som strekkjer seg meir enn halvveges langs nebbet. Hos underarten ostralegus er dei langt kortare. Osculans manglar kvitt på fjørskaftene til dei ytre 2-3 primærfjørene og har ikkje kvitt på dei ytre duken av dei ytre fem primærfjører.
Dette er ein trekkfugl over det meste av utbreiingsområdet. Den europeiske bestanden hekkar hovudsakleg i Nord-Europa, men om vinteren kan fuglane bli funne i Nord-Afrika og sørlege delar av Europa. Sjølv om arten er tilstades heile året i eit land som Storbritannia og dei tilstøytande europeiske kystar, er det etter ei sesongmessig rørsle: dei store flokkane som finst i elvemunningar i sørvestre England om vinteren hekkar hovudsakleg i Nord-England og Skottland om sommaren. Tjelden gjer tilsvarande rørsler i dei asiatiske populasjonane. Fuglane er svært sosiale og flokkar seg utanfor hekkesesongen.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Belladonna
Tomoya Inukai
Tomoya Inukai er ein japansk fotballspelar.
Aserbajdsjan
Massemedia
Det statlege kringkastingsselskapet produserer og sender i to radiokanalar og to fjernsynskanalar på aserbajdsjansk, formidlar russisk radio og fjernsyn frå Moskva og har sendingar på engelsk. Den eine kanalen er nasjonal og den andre er ein lokal-TV-kanal. Ein privat fjernsynsstasjon sender program på aserbajdsjansk og russisk. Tyrkisk fjernsyn vert formidla frå ein sendar i Baku. Det statlege kringkastingsselskapet sine radiosendingar starta i 1926 og TV-sendingar kom i gang i 1956.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Canadians
Valentí Massana
Valentí Massana Gràcia er ein spansk tidlegare kappgjengar frå Viladecans i Barcelona-provinsen. Han vart verdsmeister på 20 km i 1993, og vann elles sølvmedalje på 20 km i VM 1995, og bronsemedaljar på 20 km i EM 1994 og 50 km i OL 1996.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• i Cani
Aserbajdsjan
Litteratur
På 1200- og 1300-talet levde diktarar som Nesimi, som skreiv sufiske dikt på både aserbajdsjansk og persisk. Denne tradisjonen heldt fram i gullalderen på 1400- og 1500-talet med Fuzuli og Sjah Ismail. Samstundes oppstod det ein sterk folkelitteratur med romantiske epos som Köroglu.
Valentí Massana
Aktiv
Massana gjorde ei heil rekke framifrå tevlingar i dei store meisterskapane i tida 1990-2001. Etter fjerde- og femteplass på 20 km i europameisterskapen 1990 og verdsmeisterskapen 1991, vart Massana diskvalifisert då dei olympiske sommarleikane fann stad på heimegrunn i Barcelona i 1992.
Aserbajdsjan
Litteratur
Dei viktigaste forfattarane i moderne tid er dramatikaren Mirza Ahundzade (1812-1878) og i sovjetrepublikken Aserbajdsjan romanforfattaren Dsjafar Dsjabbarli (1899-1934) og poeten Samed Vurgun (1906-1956).
Valentí Massana
Aktiv
Året etter kom høgdepunktet til Massana då han under VM 1993 i Stuttgart vann gull på 20-kolometeren, eit halvminutt føre italienaren Giovanni de Benedictis. Mexikanaren Daniel García låg elles hakk i hæl på Massana inn på stadion, men han vart diskvalifisert få hundre meter frå målstreken. Ved EM i Helsinki i 1994 kneip Massana bronsen. I 1995 drog Massana nytte av at Daniel García på ny vart diska kort før mål, dermed fekk Massana sølvmedaljen på 20 km, gullet tok Michele Didoni frå Italia.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Carmen Consoli
Henry Aas
Henry Aas var ein NKP-politikar frå Stord. Han var kjend som ein av dei mest framståande kommunistiske ideologane i lokalsamfunnet. Han jobba ved Stord Verft.
Aserbajdsjan
Musikk
Det er dokumentert aserbajdsjansk song og spel på musikkinstrument frå antikken, og musikarar på den tida og i mellomalderen hadde høg status.
Tjeld
Skildring
Reiret er ei naken senking i grus eller sand. Kullet er på 2–4 egg. Både egg og ungar er svært godt kamuflerte.
Joop van Oosterom
Joop van Oosterom var ein nederlandsk forretningsmann og sjakkspelar. Han var internasjonal fjernsjakkstormeister,og han vann den 18. og den 21. verdsmeisterskapen i fjernsjakk.
Joop van Oosterom var fødd i Hilversum. I 1955 vart han nederlandsk juniormeister, og kom på 7. plass i junior-VM. Etter avslutta utdanning satsa han likevel ikkje på sjakk, men grunnla IT-firmaet Volmac. I 1988 selde han sin lut i selskapet for om lag 1 milliard euro, og blei rekna som ein av dei ti rikaste nederlenderane.
Frå 1992 sponsa han ei sjakkturnering i sitt nye heimland Monaco, og kalla henbe opp etter dottera Melody Amber. 12 av dei sterkaste sjakkspelarane i verda blir kvart år invitert til å delta i ei turnering i blindsjakk og hurtigsjakk.
Van Oosterom var ein sterk fjernsjakkspelar. Allereie i 1980 vann han den nederlandske meisterskapen. Etter at han i 2002 kom på 2. plass i det 15. fjernsjakk-VM, lukkast han i 2005 å vinne den 18. verdensmeisterskapen, og deretter den 21. verdsmeisterskapen. Det er kjent at han i stort omfang bruka sjakkprogram og tar mot hjelp frå stormeistrar i sjakk. Dette er likevel ikkje forbode i noverande reglar for fjernsjakk, og motstandarane hadde høve til å gjere det same.
Kamenitsa
Kamenitsa kan vere:
Henry Aas
I 1931 var Aas elev ved Lenin-skulen i Moskva, ein skule som berre har hatt rundt 40 norske elevar. I 1937 vart han vald inn i kommunestyret på ei felleslista med Arbeidarpartiet, og sat truleg i kommunestyret i fleire periodar. Han var sentral i utgjevinga av partiavisa Sunnhordland Arbeiderblad, saman med m.a. Torborg Nedreaas.
Tjeld
Norsk utbreiing og habitatval
Tjelden finst vanleg langs heile norskekysten. Fuglen finst oftast i fjøra og trivst elles i ope kystlandskap og er ofte nært knytt til jordbruksland. Dei fleste trekker ut av landet om vinteren til kystar av Storbritannia og Nederland. I 2021 kom arten inn på den norske raudlista for artar i kategorien nær truga, NT.
Aserbajdsjan
Musikk
I den urbane kulturen i mellomalderen utvikla det seg ein syklisk vokal og instrumental musikkform, mugam, med tekstar frå dei klassiske dikta i landet. Omgrepet mugam er nærskyldt med det arabiske makam og syner til at musikken blir improvisert på grunnlag av reglar for toneutval, omfang, obligatoriske melodiske og rytmiske motiv og tempo.
Rinnat Safin
Rinnat Ibragimovitsj Safin var ein sovjetisk skiskyttar frå Bolsjije Jaki i Zelenodolskij i Tatarstan. Han vann fem internasjonale stafett-gull og eitt individuelt VM-sølv i tida 1967-73.
Aprikos
Aprikos er frukta frå aprikostreet (Prunus armeniaca) i rosefamilien. Medan aprikos blir dyrka i fleire verdsdelar, er vill aprikos ein sterkt truga art.
Rinnat Safin
Aktiv
Safin debuterte internasjonalt med ein fjerdeplass på 20 km under VM i skiskyting 1967 i austtyske Altenberg, før han i same meisterskapen fekk VM-sølv i 4 x 7,5 km stafett. Han deltok ikkje i Vinter-OL 1968.
Aprikos
Aprikosen kan etast som han er, tørka eller hermetisert. Frukta vert òg brukt til marmelade.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Catarrhal Noise
Aserbajdsjan
Musikk
Mot slutten av 1800-talet vart musikalske impulsar frå Austen og Midtausten avløyst av russisk påverknad med innføring av europeiske musikkformer og institusjonar som symfoniorkester, opera, teater, og seinare etablering av konservatorium i Baku (1921).
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Disarmonia Mundi
Henry Aas
Aas var aktiv i fagforeiningsarbeid, i opposisjon til Arbeidarpartiet. Han gjorde ein stor innsats for å få arbeidarar på Stord til å organisera seg i fagforeiningar. Til saman var han med og stifta ni lokale fagforeiningar, m.a. Stord Bygningsarbeiderlag i 1939. Han sat som leiar i Stord Jern- og Metallarbeiderforening i 1955.
Aserbajdsjan
Nasjonalsong
Nasjonalsongen i landet er Aserbajdsjan-marsjen «Aserbajdsjan! Aserbajdsjan! Du er landet til heltane!» med tekst av Ahmad Javad og melodi av Uzeyir Hadsjibejov. Han vart komponert i 1919 og nytta som nasjonalsong i Den demokratiske republikken Aserbajdsjan til 1922, og vart offisielt teken som nasjonalsongen for Aserbadjsjan i 1992.
Rinnat Safin
Aktiv
Under VM i skiskyting 1969 var han nær ved å i vinne den individuelle tevlinga, men kom 2,8 sekundar for seint til å tukte lagkameraten Aleksandr Tikhonov. Safin fekk så æra av gå Sovjetunionen inn til suveren siger på stafetten, hans fyrste av fire VM-gull i stafettøvinga. Det andre og det tredje stafettgulla kom i dei etterfylgjande verdsmeisterskapane i Östersund og i Hämeenlinna, og alle tre gongane i lag med Tikhonov og Viktor Mamatov. Under meisterskapen i Hämeenlinna i 1971 vart Safin elles nummer fem i den individuelle øvinga.
Aserbajdsjan
Teater
Tidleg teater i dette kulturområdet var prega av forteljartradisjonar som vart borne fram av songarar og musikarar. Koskosa er eit slags folkeleg, teatralt spel, og ein kan finne restar av tradisjonar i slekt med den dionysiske. Eit europeisk prega moderne teater vart grunnlagd av Mirza Fatali Akhundov (1812-1878), som var ein sterk beundrar av europeisk kultur. Han skreiv komediar i vestleg stil - dei første i den islamske kulturkrinsen - og han vart omsett til fleire europeiske språk.
Rinnat Safin
Aktiv
Trass i ein heller svak prestasjon på 20 km i vinterleikane 1972 i Sapporo, fekk Safin gå ein av etappane i 4 x 7,5 km stafett og vart olympisk meister med det sovjetiske laget som vann framom Finland og Aust-Tyskland, og atter på lag med Tikhonov og Mamatov. I sin siste meisterskap, VM 1973 i Lake Placid i USA, fekk han sitt femte internasjonale stafett-gull og si sjette stafettmedalje, alle saman vunne på lag med Aleksandr Tikhonov.
Henry Aas
Under krigen sat Aas i konsentrasjonsleiren Sachsenhausen frå 1942 til 1945 grunna dei politiske sympatiane sine. I følgje soga vart han pågripen etter ei filmframsyning, der han skal ha kalla ein tysk propagandafilm for «løgn og forbanna dikt».
Aserbajdsjan
Teater
Tagiev-teateret og Mailov-teateret i Baku vart starta i andre halvdelen av 1800-talet og dei vart på byrjinga av 1900-talet sterkt påverka av russisk teater. Mailov-teateret vart nasjonalisert i 1919. I 1922 vart eit statleg dramateater grunnlagt, med status som Aserbadsjans akademiske dramateater (GAT). Mange vestlege klassikarar vart etter kvart spelt der. Dramateateret i Sheki vart opna i 1975 og eit breitt utval av moderne europeisk dramatikk frå Brecht til Dürrenmatt vart vist.
Sidan sjølvstendet i 1991 har ein sett at nyare teater- og dramaformer har utvikla seg i Aserbadsjan. Men på same måte som for teatera i andre tidlegare Sovjet-republikkar, har ein måtte finne nye måtar å finansiere teaterdrifta på utan statleg støtte.
Italiensk rock
1990- & 2000-åra
• Elio e le Storie Tese
• Fleshgod Apocalypse
• Forgotten Tomb
• Graveworm
• Kirlian Camera
• Lacuna Coil
• Litfiba
• Luciano Ligabue
• Massimo Volume
• Max Gazzè
• Meganoidi
• Negramaro
• Negrita
• Opera IX
• Paola Turci
• Planet Funk
• Porno Riviste
• Punkreas
• Rhapsody of Fire
• Starfuckers
• Subsonica
• The electric diorama
• Tiromancino
• Üstmamò
• Uzeda
• Verdena
• Le Vibrazioni
• Zu
Esplin Islands
Esplin Islands er ei truppe på to småøyar og skjer som ligg nordaust for Box Reef, utanfor sørenden av Adelaide Island. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter fenrik Christopher J. Esplin Jones i Royal Navy, som av med i Royal Navy Hydrographic Survey Unit som kartla denne gruppa i 1962–63.
Endoplasmatisk retikulum
Endoplasmatisk retikulum er ein organell utforma som eit omfattande system av flate blærer og kanalar. Det finst i både dyre- og planteseller.
Glatt endoplasmatisk retikulum har ingen ribosom på yta. Det inneheld enzym for feittsyre- og steroidsyntese. Glatt endoplasmatisk retikulum både lagrar og gjev fri kalsium som kontrollerer muskelsamantrekningar.
Høvetalet mellom ru og glatt endoplasmatisk retikulum varierer mellom selletypane.
VM i skiskyting 1963
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1963, den femte i rekka, vart avvikla i Seefeld in Tirol sundag 3. februar, i anlegget der skiskyting under Vinter-OL 1964 vart arrangert vinteren etter. Meisterskapen bestod av 20 km normalprogram.
20 km
<br style="clear:both;" />
Wer da gläubet und getauft wird
Han vart komponert i Leipzig i 1724 for kristihimmelfartsdag, som fall på 18. mai dette året, første gongen verket vart spelt. Det vart igjen framført 3. mai 1731.
Det er fleire som har skrive teksten. as follows :
Koraltemaet Wie schön leuchtet der Morgenstern (Zahn 8359) vart nedskriven av Philipp Nicolai i 1599, men forsking av C. S. Terry syner at melodien er minst 61 år eldre enn denne publikasjonen.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for oboar d'amore I/II, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av seks satsar:
Tekst
'''1. (Koral) ''' Wer da gläubet und getauft wird,
der wird selig werden.
'''2. Arie (tenor) ''' Der Glaube ist das Pfand der Liebe,
Die Jesus für die Seinen hegt.
'''3. Koral (Duett) (sopran & alt) ''' Herr Gott Vater, mein starker Held!
In deinem Sohn geliebet.
Er ist mein Schatz, ich bin sein Braut,
Sehr hoch in ihm erfreuet.
Eia!
Ewig soll mein Herz ihn loben.
'''4. Resitativ (bass) ''' Ihr Sterblichen, verlanget ihr,
Mit mir
Das Antlitz Gottes anzuschauen?
So dürft ihr nicht auf gute Werke bauen;
Denn ob sich wohl ein Christ
Muss in den guten Werken üben,
Weil es der ernste Wille Gottes ist,
So macht der Glaube doch allein,
Dass wir vor Gott gerecht und selig sein.
'''5. Arie (bass) ''' Der Glaube schafft der Seele Flügel,
Die Taufe ist das Gnadensiegel,
Das uns den Segen Gottes bringt;
Und daher heißt ein selger Christ,
Wer gläubet und getaufet ist.
'''6. Koral ''' Den Glauben mir verleihe
Allhier zu dieser Frist.
Du wirst mir nicht versagen,
Was du verheißen hast,
Dass er mein Sünd tu tragen
Rances
Rances er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 563 meter over havet.
Satoru Kashiwase
Satoru Kashiwase er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse og New York Cosmos.
Leopoldsdorf
Leopoldsdorf er ein kommune (Marktgemeide) i distriktet Bruck an der Leitha i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 6,98 km² og vel 5 000 ibuarar. Leopoldsdorf ligg 8-9 km sør om sentrum av Wien.
Robert Hope-Jones
Robert Hope-Jones (9. februar 1859–13. september 1914) var ein engelsk orgelbyggjar, kjend som opphavsmannen åt kinoorgelet. Han fann òg opp ein tåkelur som enno er i bruk.
Hope-Jones var fødd i landsbyen Hooton Grange i Cheshire, England. Som sjefelektrikar i det lokale telefonselskapet fekk han røynsle med lågspenningselektrisitet, og denne teknikken var han av dei fyrste til å overføra til pipeorgelet med heppe. Han fekk ry på seg for å vera mellom dei mest oppfinnsame og banebrytande orgelbyggjarane i Europa.
I 1903 vart Hope-Jones tvungen til å flytja til Sambandsstatane, der han arbeidde for Rudolph Wurlitzer-fabrikken. Her tok livsverket hans form — det klassiske pipeorgelet vart gjennom ei mengd tekniske og musikalske nyvinningar utvikla til eit «Unit Orchestra», særleg tilpassa film- og populærmusikk. Dette instrumentet vann frå fyrste verdskrigen og fram til ljodfilmen overtok på 1930-talet svært innpass på kinoane i Sambandsstatane og Storbritannia, og var på folkemunne kjent som The Mighty Wurlitzer.
Robert Hope-Jones tok sjølvmord i eit hus i Rochester, New York i 1914.
Rovray
Rovray er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 650 meter over havet.
Kommunen ligg ovanom Neuchâtelsjøen. Han består av landsbyane Rovray og Arrissoules.
Sogn Jord- og Hagebruksskule
Sogn Jord- og Hagebruksskule er ein vidaregåande skule som ligg i Aurland i Vestland fylke. Skulen har landsline med Vg2 og Vg3 i økologisk landbruk. I tillegg held skulen fleire kortare kurs knytt til landbruks- og matproduksjon.
Skulen vart etablert i 1917 på prestegarden Aurdal. Frå om lag 1980 har skulen og garden lagt om til økologisk undervising og drift.
Skulen har eigen gardsbutikk. Der kan ein kjøpa økologiske daglegvarer, grønsaker, frukt og blomster. Sogn Jord- og Hagebruksskule er med i Sogn fruktrute.
Ginger Islands
Ginger Islands er ei øygruppe som ligg vest for Cape Alexandra, utanfor sørenden av Adelaide Island i Antarktis. Dei største øyane har ein raudaktig farge når ho er snøfri.
Dei vart kartlagde av Royal Navy Hydrographic Survey Unit, 1962-63, og namngjevne av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Kenneth Ginger, ansvarleg for karta til Det britiske marinedepartementet over Antarktis i mange år frå 1958.
Styggehøe i Lom
Styggehøe, Store Styggehøe eller Store Styggehøi er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2213 meter over havet og er det 47. høgaste fjellet i landet. Fjellet ligg like aust for Tverråbreen i Jotunheimen.
Embassy Islands
Embassy Islands er to småøyar, vest for Îles Dion, som ligg 7 nautiske mil sør for Adelaide Island. Îles Dion vart først oppdaga og grovt kartlagd i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot. Desse øyane vart kartlagde i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey og kalla «Embassy Rock» av UK Antarctic Place-Names Committee på grunn av plasseringa i nærleiken av Emperor Island. I 1963 fann British Royal Navy Hydrographic Survey Unit ut at det var to øyar, ikkje ei enkel øy slik ein hadde trudd tidlegare.
Stryketrio
Ein stryketrio er ei gruppe på tre strykeinstrument eller eit stykke skriven for ei slik gruppe. Dei tidlegare stryketrioane bestod av to fiolinar og cello, ei gruppering som hadde kome fram frå barokk triosonate.
Sidan tidleg i klassisk periode har den vanlegaste samansetninga i ein stryketrio i klassisk kammermusikk bestått av ein fiolin, ein bratsj og ein cello. Eit av dei første meisterverka for stryktrioar er Divertimento i Ess, av Wolfgang Amadeus Mozart.
Syrin
Syrin (Syringa vulgaris) er ein stor, lauvfellande busk eller eit lite tre, kjend for dei sterkt luktande blomstrane som også kan etast. Planten kjem opphavleg frå Balkanhalvøya, men er vorte ein vanleg hageplante som no også veks vilt over store delar av Europa og Nord-Amerika.
Skildring
Vekstforma til syrin er opprett med grove greiner og ganske få sidegreiner. Borken er først glatt og grågrøn. Seinare vert han grå. Nye skot er rette med motsette eggforma knoppar. Endeknoppen manglar ofte slik at skotet sluttar med to knoppar. Blada er ovale til hjarteforma, litt læraktige og glatte. Oversida er friskt grøn, medan undersida er lysegrøn. Syrin blomstrar i mai og juni. Blomstrane er samla i store klasar. Dei er lilla eller kvite og har sterk lukt. Fruktene er brune, avlange kapslar. Frøa vert ikkje skikkeleg mogne i Noreg.
Rotnettet består av fleire djuptgåande hovudrøter med eit tett greina filter av siderøter og tæger. Syrin set rotskot. Planten toler vind og litt skugge, er nøysam og kan brukast sjølv på mager sandjord.
Vanleg syrin høyrer heime på Balkan der han dannar kratt på porøs, lett og kalkrik jord. Planten finst særleg i lyse eikeblandingsskogar.
Det er mange artar i slekta Syringa.
I Noreg
I Noreg har syrin truleg vore dyrka frå 1600-talet. Syrin er altså ein tradisjonell hageplante som tidlegare derfor ikkje har vore risikovurdert som framandart. Det syner seg at syrin truleg ikkje har etablert seg i norsk natur før på 1870-talet, og etter dei gjeldande reglane skal arten derfor risikovurderast som ein framandart. I den førebels utgåva av Framandartslista 2023 er syrin rekna til å ha svært høg risiko (SE), med den høgast moglege vurderinga både for invasjonspotensial og økologisk effekt. Syrin er derfor å rekne som ein av «verstingane» som framandart i norsk natur.
Mordecai Kaplan
Mordecai Kaplan var ein askenasisk rabbinar og filosof og grunnleggjaren av den rekonstruksjonistiske jødedommen.
Bakgrunn
Mordechai Menahem Kaplan vart fødd i Litauen og ordinert som rabbinar ved Jewish Theological Seminary of America (JTS) i 1902. JTS var allereie da tilknytt konservativ jødedom, men det var enklare da enn no for rabbinarar å flytte mellom dei ulike retningane av jødedommen. Såleis byrja Kaplan karrieren sin som ortodoks rabbinar i synagogen Kehillath Jeshrun i byen New York. Kring denne tida hjelpte han òg rabbinar Israel Friedlander med å setje i gang den moderne ortodokse rørsla Young Israel. På grunn av den sterke utviklinga han kom til å gå gjennom i synet sitt på jødisk teologi, vart Kaplan seinare fordømt som heretikar av Young Israel og den øvrige ortodokse jødedommen, og namnet hans blir ikkje lenger nemnt i offisielle publikasjonar frå Young Israel som ein av grunnleggjarane av rørsla.
I 1909 vart Kaplan tilsett ved JTS, der han øvde den største innflytnaden sin gjennom undervisning av konservative studentar i eit halvt århundre. Den sentrale idéen hans om at jødedommen er å forstå som ein religiøs sivilisasjon vart akseptert innanfor den konservative rørsla, men den naturvitskaplege gudstolkinga hans fekk ikkje like stor aksept. Gudssynet hans og avvisinga av jødane som eit utvald folk førte til at han vart bannlyst av dei ortodokse. I 1968 lét han seg overtala av følgjarane sine til å formelt forlata den konservative jødedommen og å etablere Reconstructionist Rabbinical College (RRC), der filosofien hans, rekonstruksjonistisk jødedom, ville bli fremma som ei sjølvstendig religiøs retning innan jødedommen.
Teologien åt Kaplan
Kaplans teologi hevda at i lys av framgangen i filosofi, vitskap og historie ville det vera umogleg for moderne jødar å fortsetje å halde på mange av dei tradisjonelle teologiske standpunkta. Kaplan sin naturalistiske teologi har vorte sett som ein variant av filosofien åt den amerikanske filosofen John Dewey. Dewey sin naturalisme kombinerte ateistisk tru med religiøse terminologi for slik å konstruere ein religiøst sett tilfreddsstillande filosofi for dei som hadde mist trua på tradisjonell religion. Kaplan var òg påverka av Emil Dürkheim sitt argument at opplevinga vår av det heilage er ein funksjon av sosial solidaritet.
I samsvar med klassiske jødiske tenkjarar i mellomalderen, slik som i første rekkje Maimonides, stadfeste Kaplan at Gud ikkje er personleg og at alle antropomorfiske skildringar av Gud i beste fall kan sjåast på som halvgode metaforar. Men Kaplan gjekk òg lengre enn dette med påstanden at Gud er summen av alle naturlege prosessar som gjer det mogleg for menneskja å fylle potensialet sitt. Kaplan skreiv at “å tru på Gud tyder å taka for gitt at det er lagnaden åt menneskja å rise opp over råskapen og å rydde ut alle former av vald og utbytting frå det menneskelege samfunnet.”
Det er verdt å merke seg at ikkje alle Kaplans skrifter var konsistente om desse spørsmåla; synet hans endra seg noko i løpet av åra, og ved finlesing av materialet står to ulike teologiar fram. Det synet som populært sett oftast blir rekna for karakteristisk for Kaplan er ein streng naturalisme à la Dewey — eit syn som har vorte kritisert som (mis)bruk av religiøs terminologi som maskering av eit ikkje-teistisk (eller til og med ateistisk) standpunkt. Men ei anna utgåve av kaplansk teologi utkrystalliserer seg òg — ein teologi som gjer det klårt at Kaplan til tider meinte at Gud har ontologisk eksistens — ein verkeleg og absolutt eksistens uavhengig av menneskeleg tru. I denne sistnemnde teologien avviser Kaplan framleis dei klassiske formene av teisme og all tru på mirakel, men held seg til ei tru som på nokre vis er nyplatonsk.
Schwingt freudig euch empor, BWV 36c
Schwingt freudig euch empor, BWV 36c, er ein verdsleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig, truleg i 1725 og truleg som ei hyllest til ein av lærarane til Bach (kanskje Johann Matthias Gesner). Det finst indikasjonar på at kantaten vart framført i april eller mai 1725.
Teksten er truleg skriven av Christian Friedrich Henrici (Picander).
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for oboar d'amore, bratsj d'amore, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med tre songsolistar (sopran, tenor, bass) og firedelt kor.
Det består av ni satsar:
Tekst
'''1. (Koral) ''' Schwingt freudig euch empor und dringt bis an die Sternen,
Ihr Wünsche, bis euch Gott vor seinem Throne sieht!
Doch, haltet ein! ein Herz darf sich nicht weit entfernen,
'''2. Resitativ (tenor) ''' Ein Herz, in zärtlichem Empfinden,
So ihm viel tausend Lust erweckt,
Kann sich fast nicht in sein Vergnügen finden,
Le Orme
Le Orme er eit italiensk progrockband danna i 1966 i Marghera, ein frazione i Venezia. Bandet var eit av dei store banda i italiensk progressiv rock i 1970-åra. Dei er eit av dei få italienske rockebanda som har hatt suksess i utlandet og har halde konsertar både i Nord-Amerika og Europa, og gav ut eitt engelskspråkleg album då dei var på det mest populære.
Schwingt freudig euch empor, BWV 36c
Tekst
Da ihm die Hoffnung immer mehr entdeckt.
Saludemos la Patria orgullosos
Tekst
Refreng
Saludemos la patria orgullosos De hijos suyos podernos llamar; Y juremos la vida animosos, Sin descanso a su bien consagrar.
Le Orme
Historie
Bandet bestod av Aldo Tagliapietra (songar, gitar, fløyte og celesta), Nino Smeraldi (elektrisk gitar, song), Claudio Galieti (bass, cello, song), Toni Pagliuca (klaverinstrument) og Michi Dei Rossi (trommer og perkusjon). Smeraldi, som i lag med Tagliapietra skreiv alle songane deira på det første albuma, arrangerte og alle songane deira. Le Orme heldt saman gjennom 1970-åra og utvikla seg til eit Emerson, Lake & Palmer-liknande progrockband og spelte inn fire album i denne stilen før dei vart oppløyst i 1982.
Saludemos la Patria orgullosos
Tekst
Første strofe
Schwingt freudig euch empor, BWV 36c
Tekst
Es steiget wie ein helles Licht
Le Orme
Historie
I 1986 kom dei saman hatt og gav ut eit album i 1990. Pagliuca slutta i gruppa i 1992 og vart erstatta av Michele Bon. gruppa heldt ut i 1990- og 2000-åra og gav ut album som Il Fiume (1995), Elementi (2001) og L'Infinito (2004), og spelte òg fleire konsertar og på festivalar i Europa og Nord-Amerika. Tagliapietra slutta i gruppa i 2009 og Le Orme vart ein trio med berre Dei Rossi att som originalt medlem.
Schwingt freudig euch empor, BWV 36c
Tekst
Der Andacht Glut in Gottes Heiligtum;