cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Odelsrett
Vilkår for odelsrett
Ein som har odelsrett kan miste odelsretten sin dersom han let ein eigar utanom slekta, eller ein eigar lenger ute i odelsrekkja, sitje med tinglyst heimel utan å krevje eigedommen løyst ut innan løysingsfristen. Likevel fell ikkje odelsretten bort om dei som har odelsrett let ein yngre bror eller syster sitje med eigedommen, men dei fell bak den nye eigaren i odelsrekkefølgja.
Den som med odelsrett overtek ein eigedom, treng ikkje søkje om konsesjon dersom han eller ho godtek buplikt i fem år og varig driveplikt.
Odelsrekkefølgja
Av etterkomarane til odlaren står eldste sysken fremst i odelrekkja, deretter følgjer etterkommarane hans eller hennar. Adoptivbarn går inn i den vanlege odelsrekkefølgja, men med prioritet etter adopsjonstidspunktet. Figuren illustrerer odelsrekkefølgja ved vanlege familietilhøve:
Dersom familietilhøva er kompliserte, gjev lovteksten rom for tolkingar. Det er opp til rettsapparatet å avgjere om ein person har odelsrett eller ikkje, og korleis rekkefølgja skal reknast.
Odelsløysing
Dersom ein eigedom vert seld ut or slekta eller til ei sleksline med dårlegare odelsrett, kan ein med betre odelsrett, innan seks månader etter at salet vart tinglyst, krevje eigedommen løyst på odel. Kravet fremjast for tingretten.
Odelsfrigjering
Kongen eller departementet kan i visse høve fri eigedommar for odel. Slik odelsfrigjering kan vere aktuell når odelsjord skal brukast til offentlege formål (odels. § 30) eller når odelsretten elles kan stå i vegen for ei eigedomstileigning som departementet har godkjent av di kjøparen bør få tilleggsjord (§ 31).
Odelsrettens historie i Noreg
Etter Magnus Lagabøtes landslov vart ein eigedom odelseigedom når ei slekt hadde ått han i 60 år. Dei som hadde odelsrett, kunne lyse pengemangel som forfallsgrunn, og hadde då 60 års frist på seg til å løyse ut eigedommen om han vart seld ut or slekta. I Kristian den fjerdes norske lov  vart odelshevdtida redusert til 30 år, og i Kristian den femtes norske lov   vart odelshevdtida redusert til 20 år. Løysingsfristen for dei som hadde odelsrett vart redusert tilsvarande.
I 1771 vart odelshevdtida og lysingfristen korta ned. Etter lova hadde løysaren krav på å overta eigedomen til same pris som den nye eigaren hadde gjeve for han. Etter 1800 vart det stor inflasjon, og løysingsretten vart oppfatta som urimeleg når realverdien av dei pengane løysaren betalte var mykje mindre enn det den nye eigaren hadde betalt. Presset mot odelslova auka, og ved ein forordning i 1811 fall odelsretten bort dersom seljaren ikkje særskilt bestemte at han skulle stå ved lag. I praksis innebar det at odelsretten fall bort, fordi salsprisen ville bli lågare om seljaren ville halde på slekta sin rett til odelsløysing.
Men i 1814 vart det i Den norske grunnlova bestemt at odels- og åsetesretten skulle stå ved lag. I 1821 vart ei ny odelslov vedteken. Odelshevdtida vart sett til 10 år, og løysingsfristen vart sett til 5 år. I Stortinget var det i 1857 fleirtal for å oppheve odlesretten, men sidan grunnlovsendringar krev 2/3 fleirtal, overlevde likevel odelsretten, likevel slik at odelshevdtida vart auka til 20 år og løysingsfristen redusert til 3 år.
I 1974 fekk Noreg ei ny odelslov. Det nye i denne lova var m.a. at kvinner fekk same odelsrett som menn. (Dette skulle likevel ikkje gjelde når mannen var fødd før 1.1.1965, men dette unntaket vart oppheva i 2009). Odelskretsen vart innskrenka, slik at berre barn, barnebarn eller barn av sysken av ein odelsbonde hadde odelsrett. Vidare fall odelsretten bort for dei minste eigedommane. Løysingsfristen vart sett til to år. I 1996 vart løysingsfristen redusert til 1 år og i 2009 til seks månader.
Potetsorten Asterix
Poteta har relativt lite tørrstoff og held seg dermed heil under koking. Ho kan brukast som kokepotet, til pommes frites, i salatar og i gryterettar. Derimot er ho ikkje særleg eigna til å laga potetmos eller bakt potet.
1925
1925 (romartal MCMXXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Følehorn
Følehorn eller antenner er, hjå leddyr og nærskylde organismar, eit sett føleorgan som sit framme på hovudet. Ein tenkjer seg, ut frå mellom anna larveutvikling og genetikk, at dei er utvikla frå eit sett primitive gang- eller symjebein. Krepsdyr har to par følehorn, medan insekt og mangefotingar har eitt par.
Insekt
Følehorna til insekta består av tre grunnleggjande delar: stilken (scapus) og pedicelen dannar protopoda, og ein «pisk» (flagellum eller postpedicel) dannar telopoda. Dette er dei same namna som vert nytta om dei vanlege lemmane til leddyr. Protopoda er alltid inst mot hovudet og fungerer som skaft for resten av antenna. «Pisken» består oftast av fleire ledd, og kan variera enormt i form. Sjå elles bilete for eit inntrykk av variasjonen som finst.
Flygande insekt har i liten grad musklar inne i telopoda si, og kontrollerer ho heller med muskelgrupper som veks ved piskerota. Andre grupper seksfotingar har som regel i større grad fullt ut muskuløse følehorn, bortsett frå proturane som har fått dei reduserte til rester.
Krepsdyr
Krepsdyr har to par følehorn. Det første paret vert kalla antennuler og er uniramt, det vil seie einskildståande, medan det andre paret vert kalla antenner og er biramt (dei delar seg i to like etter antennerota). For det meste er desse følehorna sanseorgan, men på naupliuslarvestadiet vert dei òg nytta til å symje og ta til seg føde med.
Ei krasafaren steinbu
«Ei krasafaren steinbu» er ein av det norske bandet Hellbillies sine store slagerar frå albumet Pela stein frå 1993. Songen skildrar korleis ein reinjegar går seg vill på fjellet i dårleg vær og søkjer ly i ei steinbu langt borte frå alt og alle («krasafaren» tyder «nedslite av ytre påverknader over lang tid» ).
Songen er ei omarbeidd utgåve av «Past the Point of Rescue» skrive av iren Mick Hanley for den irske folkemusikaren Mary Black i 1989. Amerikanske Hal Ketchum spelte denne songen i 1991. Norsk tekst er skrive av Arne Moslåtten.
Villmarksvegen i Nordland
Villmarksvegen er ei vegstrekkje i Nordland som er ei alternativ rute til E6 mellom Majavatn og Korgen. Strekninga følgjer riksvegar og fylkesvegar og har variabel standard.
Ken Kakita
Ken Kakita er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Villmarksvegen i Nordland
Kommunar og knutepunkt
Fv274 frå Bjorntjønna til Simskarmyra Fv273 frå Simskarmyra til Kløvimoen frå Kløvimoen til Elvebakken
Fv291 frå Elvebakken til Tustervatnet Fv331 frå Tustervatnet til Bleikvassli frå Bleikvassli til Korgen
The Piper at the Gates of Dawn
The Piper at the Gates of Dawn er debutalbumet til Pink Floyd og det einaste albumet med Syd Barrett som frontmann, sjølv om han medverka litt på oppfølgjaren A Saucerful of Secrets. Det er rekna for å vere ein av dei platene med størst innverknad gjennom musikkhistoria og hadde svært stor innverknad på den psykedeliske rocken på den tida, og mykje av musikken som følgde. Tekstane er underlege om fugleskremsel, nissar, syklar og eventyr i lag med psykedeliske instrumentalparti. Albumet vart spelt inn i Abbey Road Studios samtidig som The Beatles spelte inn Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band.
Songane på albumet er hovudsakleg skrivne av Barrett, og viser poetiske tekstar og eit breitt utval av musikk, frå den avantgardistiske «Interstellar Overdrive» til underlege songar som «The Scarecrow», inspirert av The Fens, eit landleg område nord for Cambridge. Både Barrett, Gilmour og Waters voks opp i denne byen og kjende kvarandre frå barndomen. Tekstane er surrealistiske og refererer ofte til segner, som i «The Gnome». Musikken inneheldt nyare teknologi innan elektronikk som bruk av stereopanorering og elektriske tangentinstrument.
Tittelen på albumet er henta frå det sjuande kapittelet i boka The Wind in the Willows (norsk Det suser i sivet) av Kenneth Grahame, der Vassrotta og Moldvarpen har ei andeleg oppleving medan dei leitar etter eit bortkome dyr. «Dette er staden i songdraumen min, staden som musikken spela for meg», kviskra Rotta, som om han var i transe. «Her er den heilage staden, og om vi nokon gong skal finne Han, må det vere her!» Fløytespelaren (The Piper) som det vert referert til er den greske guden Pan. Vic Singh fotograferte og designa omslaget på plata, i motsetnad til andre Pink Floyd-album.
Utgjeving
I juni 1967 før albumet kom ut, vart singelen «See Emily Play» selt som ein 7-tommars singel med «The Scarecrow» som B-side. Heile albumet kom ut 5. august 1967, inkludert «The Scarecrow».
Pink Floyd fortsette å spele på UFO Club i London, slik dei hadde gjort før albumet kom ut, og trekte fulle hus. Samstundes byrja Barrett si psykiske helse å forverre seg. Bandet håpte først at den ureknelege oppførselen berre var ein fase som kom til å gå over, men andre, som manageren Peter Jenner og sekretæren hans June Child, var meir realistiske:
"... Eg fann han i garderoben og han var heilt fullstendig ... borte. Roger Waters og eg fekk han på beina og me fekk han ut på scenen ... og publikum jubla sjølvsagt fordi dei elska han. Bandet byrja å spele og Syd berre stod der. Han hadde gitaren rundt halsen og armane berre hang rett ned."
Til bandet sin store forskrekkelse måtte dei avlyse ei framføring på prestisjefulle National Jazz and Blues Festival, og informere musikkpressa om at Barett sleit med slitne nerver. Jenner og Waters bestilte time til Barrett hos ein psykiater – eit møte han ikkje var med på. Han vart sendt for å slappe av i sola på den spanske øya Formentera med Waters og Sam Hutt (ein lækjar som varr godt kjend i undergrunnsmiljøet), men dette førte ikkje til synlege betringar.
Mottaking
Då albumet kom ut gav både Record Mirror og NME albumet fire av fem stjerner. Record Mirror sa «det psykedelisk imaget til gruppa kjem verkeleg til live på denne LP-en, som syner det store talentet deira og innspelingsteknikken. Her er mange fantastiske lydar, både støyande og rolege, og heile greia er særs godt utført.» Cash Box kalla det «ei særs slåande samling med drivande, moderne rock». Paul McCartney og den tidlegare Pink Floyd-produsenten Joe Boyd rosa begge albumet. Fansen meinte derimot at albumet ikkje representerte konsertane deira.
I nyare år har The Piper at the Gates of Dawn fått høgare status. Albumet vert rekna som eit psykedelisk meisterverk. I 1999 gav Rolling Stone albumet 4,5 av 5 stjerner og kalla det «gullbragda til Syd Barrett». Magasinet Q skildra albumet som «uunværleg» og tok det med på lista si over dei beste psykedeliske albuma gjennom tidene. Det vart òg rangert på 40. plassen på lista til Mojo over «The 50 Most Out There Albums of All Time». I 2000 plasserte Q albumet på 55. plassen på lista si over dei 100 beste britiske albuma gjennom tidene. I 2012 vart den amerikanske utgåva av The Piper at the Gates of Dawn rangert på 347. plassen på lista til Rolling Stone over dei 500 beste albuma gjennom tidene.
Nyutgjevingar
The Piper at the Gates of Dawn kom ut på CD i 1985. Ei ommastra utåve kom ut i 1994 og i 1997 kom ei 30-årasjubileumsutgåve i mono ut i Storbritannia på CD og vinyl. Desse avgrensa utggåvene kom i ein digipak med 3D-framside. Dennne monoutgåva inneheld ein lett redigert versjon av «Flaming». Ein bonus-CD med seks spor, 1967: The First Three Singles, vart gjeven bort i lag med 30-årsjubileumsutgåva i 1997.
For 40-årsjubileet vart det gjeve ut ei dobbelplate den 4. september 2007, og ei utgåve på tre plater kom ut 11. september 2007. Innpakninga var designa av Storm Thorgerson og likna ei bok kledd i stoff, med ein tolv sider lang reproduksjon av notatboka til Barrett. Dei to første platene inneheld heile albumet i original monomiks (plate 1) og den alternative stereoversjonen (plate 2). Begge var blitt ommastra av James Guthrie. De tredje plata inneheld fleire studioopptak frå Piper-tida frå Abbey Road-kvelvet i lag med dei tre første singlane deira i mono. Av dei tidlegare ikkje utgjevne spora var eit kortre opptak av «Interstellar Overdrive» som ein tidlegare hadde trudd var gått tapt, ein forkorta miks av «Interstellar Overdrive» som tidlegare berre var tilgjengeleg på ein EP i Frankrike, ein alternativ miks av «Matilda Mother» og ein stereomiks frå 1967 av «Apples and Oranges», med ekstra musikk i byrjinga og slutten.
Piper vart nok ein gong ommastra og gjeve ut den 26. september 2011 som ein del av kampanjen Why Pink Floyd...? og i plateboksen Why Pink Floyd ... ? Discovery.
Britisk utgåve
Alle songane er skrivne av Syd Barrett med mindre anna er nemnt.
40-årsjubileumsutgåva
Dei to første platene inneheld høvesvis monomiksen og stereomiksen av albumet. Den tredje plata inneheld bonusspor.
Astronomy Domine
Songen er sunge av Barrett og Rick Wright, og har ein uvanleg akkordsamansetting for ein 1960-talssong, og står i skarp kontrast til akkordar frå andre pop-, vise- og bluessongar på denne tida: E Eb G A. Akkordprogresjonen i lag med bruk av binsonklang på gitaren gjev songen ein særeigen psykedelisk karakter. I opninga av songen kan ein høyre Peter Jenner, som var manageren deira på den tida, som les opp namn på stjerner gjennom ein megafon. «Domine» i tittelen vert uttalt og ikkje  eller.
Songen vart spelt ein del på konsertar heilt fram til midten av 1971, og ein konsertversjon av songen vart gjeve ut på albumet Ummagumma i 1969. På denne tida var det David Gilmour som song songen i staden for Wright. Konsertversjonane var lengre med første verset to gonger og eit instrumentalparti i midten som inneheldt ein roleg orgelsolo før siste verset. Denne versjonen var òg meir i stil med progressiv rock enn psykedelisk rock.
Songen vart igjen spelt på konsertar på bandet sin turné i 1994, og ein konsertversjon frå Miami kom ut som b-sida til singelen «Take It Back», medan ein versjon frå ein av konsertane i London vart gjeve ut på konsertalbumet P*U*L*S*E. David Gilmour spelte òg songen på nokre av sine konsertane sine i 2000- og 2010-åra og han vart framført av Nick Mason's Saucerful of Secrets i 2018.
Lucifer Sam
Songen er bygd rundt ein fallande akkordprogressjon, der det dominerande instrumentet er elektrisk gitar gjennom ein ekkomaskin, og resultatet har vore kalla ein «vond» Duane Eddy-liknande gitar. Lucifer Sam var katten til Syd Barrett, og i songen har han eit slags forhold til Barrett sin dåverande kjæraste, Jenny Spires (som vert referert til i songen som «Jennifer Gentle»). Den opphavlege tittelen på songen var «Percy the Rat Catcher», og vart spelt inn mellom april og juni 1967. Songen vart berre spela på konsertar i 1967. Introen på songen har seinare vore brukt i filmen Austin Powers: International Man of Mystery (1997).
Khaled
Khaled blei fødd i Oran i Algerie, som er opphavet til den algeriske rai-musikken. Han utvikla raskt ei interesse for å utøva, og byrja å underhalda i bryllaup og omskjeringsseremoniar. Som fjortenåring gav han ut sin første singel, «Trig Lycee», 'skulevegen'. Musikaren var med på utviklinga av musikken på det tidlege 1980-talet, då ein tok i bruk fleire vestlege instrument og nye studioteknikkar.
The Piper at the Gates of Dawn
Matilda Mother
Songen er i praksis eit eventyr fortalt av ei mor til barnet sitt, og er for det meste sungen av Richard Wright, men i lag med Barrett på siste verset. Songen byrjar med svært karakteristisk og uvanleg bass og orgel, der bassen vert spelt med doble stoppslag. Gitaren spelar sjeldan akkordar, noko som er uvanleg for mange songar på denne tida. Mest uvanleg til å vere rockemusikk (sjølv psykedelia) er Wright sin orgelsolo i ein fiss frygisk #6 skala. Songen endar i ein ein valsetakt med ordlause vokalharmoniar av Wright og Barrett.
Flaming
Songen opnar med ei ukarakteristisk fløyte spelt av Roger Waters. Songen vart gjeve ut på singel 5. august 1967 med «The Gnome» som b-side. Songen vart spelt på enkelte konsertar i 1968, sungen av David Gilmour. Den surrealistiske teksten og den muntre melodien var ganske annleis det andre Pink Floyd spelte på denne tida, og Gilmour virka svært lite entusiastisk då han song.
Khaled
Han blei kjend som «kongen av rai» under Oran-festivalen i 1985. Etter å ha motteke fleire trugsmål frå fundamentalistiske muslimar på grunn av «umoralsk» innhald i songane og livet sitt, flytta han til Frankrike i 1986.
The Piper at the Gates of Dawn
Pow R. Toc H.
Dette er ein av dei få spora på albumet som er skrivne av fleire enn Syd Barrett, og her medverka heile bandet. Det er ein intrumental som inneheld eit pianostykke etterfølgd av merkelege lydar, skildra av enkelte som skumle jungelliknande lydar. Barrett nyttar ei tidleg form for beatboxing, medan Waters nyttar «skriket» han seinare nytta i «Careful with That Axe, Eugene».
I konsertstykke The Man and the Journey frå 1969 vart instrumentalen kalla «The Pink Jungle». Tittelen på instrumentalen, av Waters, var koden sambandsmenn i militæret nytta for The Talbot House, ein klubb der offiserar og meinige var likestilte. Toc H. vart seinare ein interdenominasjonal kristen felleskapsorganiasjon.
Take Up Thy Stethoscope and Walk
Songen var den første songen skriven av Waters for eit Pink Floyd-album, og inneheld frenetisk gitarspel av Barrett. Songtittelen er ein referanse til Johannesevangeliet 5:8 - (på engelsk) «Jesus saith unto him, Rise, take up thy bed, and walk.» Teksten er makaber, og ganske annleis resten av albumet, men karakteristisk for mykje av det Waters skreiv seinare. Temaet i songen dukka seinare opp i songar som «Free Four» og «Comfortably Numb».
The Gnome
Songen fortel historia om den vesle nissen Grimble Gromble. Bandet Grimble Grumble frå Chicago er kalla opp etter denne nissen. Songen var òg b-sida til singelen «Flaming».
The Scarecrow
Songen vart først gjeven ut på singelen «See Emily Play» to månadar før albumet kom ut. Songen inneheld tema om eksistensialisme og Barrett samanliknar sin eigen eksistens med fugleskremselet, som er «tristare», men som har «avfunne seg med lagnaden sin». Slike tema vart mykje brukt av bandet på seinare songar. Det finst ein kort video av songen der bandet spring rundt på eit jorde med eit fugleskremsel. I 1968 vart ein annan video filma i Brussel i Belgia med Gilmour i staden for Barrett.
Khaled
Utgjevingar
I tillegg til fleire algeriske utgjevingar i 1970- og 80-åra har Khaled gjeve ut desse albuma:
The Piper at the Gates of Dawn
Bike
Songen er òg gjeve ut på samleplatene Relics (1971) og Echoes: The Best of Pink Floyd (2001). På alle tre albuma er dette siste song.
Teksten omhandlar Barrett som viser ei jente sykkelen sin (som han har lånt), ei kappe, ei heimlaus mus som han kallar Gerald, og ein klan av pepperkakemenn, fordi ho «passar inn i verda hans». Mot slutten av songen tilbyr han henne å vise henne eit «rom fylt av lydar». Etter det siste verset kjem det ein instrumental del, som kan kallast konkret musikk: Ein bråkete montasje av tonegeneratorar, klokker, ringeklokker, bjøller, manisk latter og andre merkelege lydar. Tilsynelatande er dette det «andre rommet» Barrett nemner i songen.
Songen vart skrive til kjærasten Barrett hadde på den tida, Jenny Spires. Ho er òg nemnd i songen «Lucifer Sam».
Medverkande
Pink Floyd
Produksjon
Asterix
Asterix (fransk Astérix le Gaulois eller berre Astérix) er ein teikneseriefigur som har fått namn etter helten i denne serien. Serien blei skapa av René Goscinny og Albert Uderzo i 1959. Han er ein historisk inspirert eventyrserie med sterke innslag av satire og humor.
Personar
Den vesle hovudpersonen Asterix har alltid følgje av den feite bestevennen sin, Obelix. Dei to er gallarar som lever i det romersk-okkuperte Gallia (seinare Frankrike), i den einaste landsbyen som har klart å stå imot romarhæren. Dette er fordi dei har ein hemmeleg styrkedrikk som gjev dei uovervinnelege krefter. Gallarane i landsbyen er berre redde for ein einaste ting: At himmelen skal falla i hovudet på dei.
Både Asterix og Obelix, og alle landsbybuarane, er antiheltar, som står i motsetnad til mange andre teikneserieheltar. Dei er verken særleg vakre eller muskuløse. Asterix er liten av vekst medan Obelix er stor og tjukk, og alle dei mannlege gallarane er kjenneteikna av store nasar.
Handling
Venneparet Asterix og Obelix har stadig vekk eventyr der dei møter romarar og ulike andre folk frå om lag den tida. Mellom anna vitjar dei egyptarar, gotarar, britar, indarar og indianarar. Overalt kvar dei kjem dreg skaparane parallellar til vår tid, og parodierer dei ulike folkeslaga. Til dømes drikk britane varmt vatn med litt mjølk oppi fordi dei endå ikkje har teblad, medan sveitsarane er overdrivent reinslege og gjel som gaukar om nettene fordi gaukur endå ikkje er oppfunne.
Verkemiddel
Ordspel, morosame namn og referansar til samtidig fransk kultur er òg ein viktig del av Asterix-opplevinga, og ein vanskeleg jobb for omsetjarar, både å forstå og vidareføra frå fransk til sitt eige språk. Her har paret som omset serien til engelsk utpeika seg. Nokre av omsetjingane deira er betre enn originalane. Dei har til dømes gjort om namnet til hunden «Idéfix», fiks idé, til «Dogmatix», som både tyder fiks idé og inneheld ordet «dog», hund.
Skelligøyane
Skelligøyane er to små øyar med bratte klipper om lag 16 km vest for Bolus Head på Iveragh i County Kerry i Irland. Dei er kjend for dei store koloniane med havsule og lundefugl og for eit tidleg kloster som står på UNESCO si verdsarvliste.
Little Skellig
Den minste øya heiter Little Skellig (Sceilig Bheag på irsk). Ho er stengd for ålmenta og har den største kolonien med havsule i Irland, og kanskje òg i verda, med nesten 30 000 par. Ho ligg om lag 1,5 km aust for Great Skellig.
Great Skellig
Great Skellig eller Skellig Michael (Sceilig Mhichíl på irsk) er den største av dei to øyane. Ho har ei høgd på 230 meter over havet. Nær toppen ligg det eit kloster frå 500-talet som står på UNESCO si verdsarvliste.
Dyreliv
Begge Skelligøyane er kjend for sine store koloniar med sjøfugl og i lag utgjer dei eit av dei viktigaste sjøfuglområda i Irland, både i talet på fugl og i mangfald av artar.
Av dei hekkande fuglane finn ein havsvale, havsule, havhest, havlire, krykkje, lomvi, alke og lundefugl. Ein kan òg sjå enkelte alpekråke og vandrefalk.
I havområde rundt finn ein òg dyr som gråsel, brugde, vågekval, delfin og lærskilpadde. Øyane har mange flotte dykkestader på grunn av det klåre vatnet, det mangfaldige dyrelivet og undervassklipper ned til 60 meter.
Sjå òg
Sjå òg eigne artiklar for kvar av dei to øyene Great Skellig og Little Skellig.
Kaldtvasskorallrev
Kaldtvasskorallrev er korallrev som veks på større djupn og i kaldare hav enn dei tropiske korallreva. Dei finst vidt utbreidd i alle verdshav, bortsett frå i polområda, og er ikkje i særleg grad avhengige av lys.
Biologi
Den vanlegaste revdannande korallen er steinkorallen Lophelia pertusa, men òg andre artar kan danna kaldtvasskorallrev. Lophelia-korallen trivst best i vatn med temperaturar på 6-8 °C og er vanlegast på 200-1000 meters dyp. Ein har likevel funne han så grunt som 39 meter (Trondheimsfjorden) og så djupt som 3383 m (ei undersjøisk fjellkjede utanfor austkysten av USA). Reva veks særs sakte – frå nokre få millimeter til maksimum to centimeter i året, og dei eldste delane av norske korallrev er om lag 8 500 år gamle.
Noreg har verdas største kjende kaldtvasskorallrev, men havbotnen er dårleg kartlagt. Kaldtvasskorallreva vert kartlagt med multistråle-ekkolodd i kombinasjon med filming med fjernstyrte miniubåtar. Utviklingen av betre kartleggingsutstyr og det auka fokuset på kaldtvasskorallreva vil truleg føra med seg stadig nye oppdagelser av slike korallrev framover, både i norske og utanlandske farvatn.
Røstrevet som vart oppdaga i 2002, er verdas største kaldtvasskorallrev. Det ligg på 300 til 400 meters djup rundt 110 km vest for Røst. Revet er om lag 35 km langt og 3 km bredt, og har eit flateinnhald på rundt 100 km².
Reva gjev levestad til eit rikt mangfald av marint liv. Ein trur dei er viktige som yngleplassar.
Trugsmål og vern
Den seine veksten og den skjøre fysiske strukturen gjer reva særs sårbare. Etter kvart som kaldtvasskorallreva er vortne betre kartlagt, har forskarar oppdaga at mange er skadde. Ifølge Havforskningsinstituttet er 30-50 % av norske korallrev skadd eller øydelagt på grunn av botntråling. I tillegg til dette trugsmålet kan legging av røyrledningar og kablar gjera mykje skade.
Fiskeridepartementet fastsette i 1999 Forskrift om beskyttelse av korallrev. Denne har heimel i Saltvannsfiskeloven og Lov om Noregs økonomiske sone, og gjev korallreva generelt vern mot fiskeredskap som vert slepte langsmed botnen. Forskrifta forbyr tilsikta øydelegging av korallrev og set krav om aktsemd ved fiske i nærleiken av kjende korallrevførekomstar. Vidare forbyr forskrifta bruk av aktiv fiskereiskap som vert slept langs botnen i spesielt einskilde område. Så langt har fem korallrev — Sularevet og Iverryggen utanfor Midt-Noreg, Røstrevet utanfor Lofoten og to rev på Hvaler (Tisler og Fjellknausene) — fått slikt spesielt vern
Emajõgi
Emajõgi vert stundom kalla Suur Emajõgi (Store Emajõgi), for å skilje den frå Väike Emajõgi (Litle Emajõgi), ei anna elv som renn i den sørlege enden av Võrtsjärv.
Stortingsrepresentantar 1928-1930
Stortingsrepresentantar 1928-1930 er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1928 til 1930. Stortinget hadde totalt 150 representantar, fordelt med 59 til Det norske Arbeidarparti, 30 til Venstre, 29 til Høgre, 26 til Bondepartiet, 3 til Norges Kommunistiske Parti, 2 til Frisindede Venstre og 1 til Arbeiderdemokratene.
Little Skellig
Little Skellig (Sceilig Bheag på irsk) er den minste av dei to Skelligøyane, om lag 14 km utanfor kysten av County Kerry i Irland. Som den større naboøya Skellig Michael har ho bratte klipper og er ikkje busett. Ho stig 134 meter opp av havet og er mest kjend for å ha den største kolonien med havsule på Irland, 22 500 hekkande ar i 1993. Øya har vore eit naturreservat, styrt av BirdWatch Ireland, i mange år.
Magnus Lagabøtes bylov
Magnus Lagabøtes bylov er eit sett med lover, ein bylov. Lovene vart gjort gjeldande for Bergen frå 1276 av kong Magnus VI Lagabøte. Det kom òg tilsvarande av bylovar for Oslo, Trondheim og Tønsberg utan at ein veit årstalet for vedtaket. Bylova tok utgangspunkt i Magnus Lagabøtes landslov vedteken i 1274 og Bjarkøyretten – den gamle byloven i Norden som kom på plass utover 1100-talet.
Magnus Lagabøtes bylov hadde eigne reglar og forordningar som gjaldt kaupstadane jamført med landslova. Dei lovene som gjaldt landsbygda vart uteletne.
Lovene vart overlevert munnleg under streng justis. I dag finst Bylova i 25 handskrift, for det meste som utfyllande tillegg til Landslova.
Den saliske lova
Den saliske lova (Pactus Legis Salicae) vart nedskrive i åra 507-511 på befaling av merovingarkongen Klodvig I. Dermed er ho ei av dei eldste, bevarte lovsamlingar. Ho høyrer til blant dei såkalla «germanske stammelovene».
I den saliske lova vart den gamle, munnleg overleverte sedvaneretten hos dei «saliske frankarane» skriven ned for første gong. Sjølv om ho truleg er yngre enn både den visigotiske samlinga, Codex Euricianus og den burgundiske Lex Burgundionum, rommar ho fleire opphavlege germanske trekk, fordi frankarane ikkje var romanisert i så høg grad på dette tidspunktet. Artiklane dreier seg om alle mogelege rettsforhold og det framgår at den skuldige - om han var fri mann - nesten alltid måtte betale ei pengebot. Dei ufrie derimot vart straffa med fysisk straff så som pisk eller slag med stokk og i nokre få tilfelle òg med dødsstraff.
Det var altså skilnad på straffene alt etter kven som var den skadelidane. Til dømes fekk ein ei bot på 67,5 skilling, om ein hadde drepe ein ikkje-frankar eller romersk borgar. Drap på ein fri frankar vart derimot straffa med ei bot på 200 skilling. Med nesten moderne føresjånad var det bøtestraff for bruk av hånande fråsegner og til dømes vart ordet «ludder» straffa med ei bot på 45 skilling.
Dessuten inneheldt den saliske lova avgjersler om arverett og organisering av domstolen. I tilknyting til desse arverettsavgjerslene vart tronfølgja i mange europeiske monarki fastlagt slik, at kvinner ikkje kunne arve krona, sjølv ikkje når det mangla mannlege arvingar. Denne særlege avgjersla i den saliske lova vert i dag ofte forstått som heile innhaldet av lova. Lova gjeld enno i visse monarki, som til dømes i Liechtenstein og som husorden i dei fleste tyske adelshus. Mange av monarkia som nytta den saliske lova gjennom hundreår har i dag opna for kvinneleg arvefølgje.
Skulemål i Møre og Romsdal
Møre og Romsdal er eit av fylka der nynorsk har stått sterkast. Allereie fleire år før jamstellingsvedtaket kom i 1885, vart ymse målspørsmål drøfta i Møre og Romsdal. Så tidleg som i 1863 vart målsaka teken fram på eit lærarmøte i Halsa kommune på Nordmøre, og to år seinare var skulemålssaka oppe på eit stiftslærarmøte i Kristiansund. Dei peika på kor viktig det var at borna fekk nytte morsmålet sitt på skulen. Då vedtaket om jamstilling kom, var det Haram kommune på Sunnmøre og Sandøy kommune i Romsdal som var fyrst ute. Utviklinga for nynorsken har likevel vore særs ulik i dei tre distrikta i fylket, både når det gjeld innføring og for somme delar òg attergang, og dei vert difor handsama kvar for seg. Møre og Romsdal er ved sida av Sogn og Fjordane dei to fylka som framleis har overvekt av nynorskelevar.
Både sunnmørsk og romsdalsk er blant dei nordlege e-måla og høyrer såleis til dei vestlandske målføra, men medan sunnmørsk har mange fellestrekk med nordfjordmål, har romsdalsk trekk som gjer den til ei overgangsform til austnorske trøndermål og midlandsmål. Det er hovudsakleg den "tjukke l'en" i romsdalsk som skil dei to målføra frå kvarandre. Sidan dette er eit austnorsk målmerke, har det vore vanleg å rekne romsdalsk som vestnorsk med austnorske målmerke. Nordmøring har òg "tjukk l" og dessutan jamvektsregel, to målmerke som gjer at nordmørsk vert rekna til dei trønderske målføra og dermed til austnorsk. Nordmørsk har mange likskapar med trøndersk og saman med dei andre målføra langs kysten i ytre Trøndelag, er nordmørsk med på å utgjere dei uttrønderske målføra.
På 1960-talet vart kommunestrukturen i heila landet kraftig endra, fleire små kommunar slegne saman til større, einskilde kommunar delte opp og innlemma i fleire av dei nye einingane. På Sunnmøre minka talet på kommunar frå 25 til fjorten, mellom anna vart Borgund slegen i hop med byen Ålesund. I 1977 vart Sula skild ut frå Ålesund og Ørskog delt i dei opphavlege tre einingane, såleis at det no er sytten kommunar på Sunnmøre. I Romsdal vart talet på kommunar redusert frå sytten til åtte, mellom anna vart Bolsøy og delar av Nord-Aukra og Veøy slegne saman med byen Molde. På Nordmøre minka talet på kommunar frå 26 til tretten, mellom anna vart delar av Bremsnes innlemma i Kristiansund. I 2006 vart Aure og Tustna slegne i hop, og i 2008 vart Frei innlemma i Kristiansund, såleis at det no er elleve kommunar på Nordmøre.
Sunnmøre
I 1893 gav skulestyret i Haram kommune kvar krins rett til å velje målform i skulen, og allereie i løpet av 1897 hadde alle skulane i teke nynorsken i bruk og vart såleis den fyrste heradet på Sunnmøre med nynorsk i alle skulekrinsane. Òg i landssamanheng var Haram eit av dei fyrste herada. Deretter kom målet inn i Dalsfjord, Volda og Ørsta i 1898, og Vanylven, Syvde og Vartdal i 1899. Frå og med Sykkylven i 1901 kom det inn i ytterlegare 15 herad det neste tiåret, såleis at allereie i 1910 hadde 179 av 227 heradskrinsar (79%) teke nynorsk. Berre i Borgund og Skodje var bokmålet framleis einerådande. Kring 1925 var det berre fem bokmålskrinsar att, i Borgund (2), Herøy (2) og Skodje (1), i 1930 berre dei to krinsane i Borgund. I 1940 innførte den siste krinsen i Borgund, Nørvasund, nynorsk og med han hadde alle heradskrinsane på Sunnmøre teke nynorsk. Med byen Ålesund var det 84% nynorskelevar på Sunnmøre, berre ein knapp prosentpoeng under det høgaste talet nokonsinne (84,7% i 1942).
I 1955 vart det målstrid att i Nørvasund, som ligg tett opptil Ålesund og såleis var ein del av byen å rekne. Borgund skulestyre gjekk imot eit stort fleirtal for bokmålet i målrøystinga, men etter ei ny målrøysting vart bokmålet innført att i 1962. I 1964 hadde Borgund 83,4% nynorskelevar og talet sokk til 73,5% i 1967 då òg den bynære krinsen Hessa hadde endra målform. Året etter vart meisteparten av heradet innlemma i bykommunen Ålesund (sjå under). I 1975 er det mesta berre nynorsk i 14 av 16 heradskommunar på Sunnmøre, og utan Ålesund er det 99,6% nynorskelevar. I 1977 vart ein ny kommune, Sula, danna av delar av tidlegare Borgund, og hadde då 86,2% nynorskelevar. Eit tal som auka til 92,5% i 1980 og i 1992 var det på ny berre nynorskelevar i Sula.
Fram mot år 2000 har ikkje mykje endra seg på Sunnmøre, utanom Ålesund er det 98,6% nynorsk. Stoda er mykje likeeins i 2012, og sjølv om det har kome nokon bokmålselevar i dei fleste kommunane har nynorskdelen auka til 98,9%. Det har ikkje vore målrøystingar i nokre av desse kommunane sidan 1965.
Ålesund er den einaste byen i distriktet, og her fekk ikkje nynorsken innpass då resten av Sunnmøre tok nynorsken fram mot 1940. Dette endra seg då mestedelen av Borgund herad vart innlemma i 1968 og byen fekk med eit slag 43% nynorskelevar. I tidlegare Borgund hadde allereie dei to krinsane nærast byen teke bokmålet (sjå over), noko òg den nye Larsgården skole fekk i 1968. Fram mot 1976 - året før Sula herad vart skild ut - var det ei stendig attergang, såleis at delen med nynorsk i Ålesund var 31% før kommunedelinga. I rest-Ålesund var delen med nynorsk 20% i 1977, då òg krinsane Lerstad (1976) og Åse (1977) hadde teke bokmålet. Fram mot 2000 hadde Spjelkavik (1984) teke bokmålet, medan delen med nynorsk auka til 23%. Sidan har Flisnes (2000) og Grimstad (no Ellingsøy) (2003) teke bokmålet, såleis at det er ein monaleg minking til 14% i 2010. Ålesund er blant kommunane med flest målrøystingar, åtte i talet sidan 1965 og nynorsken har vunne tre - den siste var ein storsiger i 2006 i Stokke krins aust på Ellingsøya.
Romsdal
Allereie i 1896 innførte Sandøy kommune ytst i Romsdalsfjorden nynorsk som skulemål, og var såleis eit av dei fyrste herada i heile landet. Den neste til å følgje var Veøy i åra 1898-1901. Frå ein god byrjing for målet i Romsdal gjekk det mesta eit tiår før dei neste herada tok etter med Sør-Aukra i 1907, og så Nord-Aukra, Sylte (Tresfjord) og Voll i 1908. Såleis var det 19 av 112 (17%) heradskrinsar som hadde teke målet innan 1910. I dei neste åra vart nynorsken innført i einskilde krinsar i Eid (frå 1911), Bud, Eresfjord og Vistdal, Fræna (1915), Bolsøy (1918), Nesset (1919) og Hustad og Vestnes (1920). Kring 1925 hadde 62 av 114 (54%) heradskrinsar teke målet, og nynorsken var einaste skulemålet i Sandøy, Sør-Aukra, Veøy og Voll, medan 10 kommunar hadde båe måla i bruk og bokmålet framleis var einerådande i Grytten og Hen.
Fram mot den andre verdskrigen var det ein jamn framgang for nynorsken, såleis at i 1940 hadde 101 av 113 (89%) heradskrinsar teke målet. Det var berre Bolsøy (3 bokmålskrinsar), Grytten (6), Hen (2) og Tresfjord (1) som ikkje hadde nynorsk i alle krinsane. Innan 1942 fall den siste bokmålskrinsen i Tresfjord, såleis at i heradskrinsane hadde 86,7% av elevane nynorsk, og med byen Molde var det 81,5% – dei høgaste tala for målet i Romsdal. Det siste heradet til å få berre nynorsk i skulane var Hen i 1951, medan Bolsøy og Grytten stendig held på bokmålet i nokre krinsar.
Sidan 1965 har det vore til saman ni gyldige målrøystingar i Romsdal: Aukra (1), Fræna (3), Nesset (4) og Rauma (2) og av dei har nynorsken vunne fire. Den seinaste var i Haukås krins i Fræna og gav siger til bokmålet (2001).
Molde
Molde er den einaste byen i Romsdal og her fekk målet aldri innpass. På same vis som Ålesund, fekk storkommunen sine fyrste nynorskkrinsar i samband med kommunesamanslåingane i 1960-åra, lang tid etter at målet hadde vunne innpass på bygdene i kring. Såleis hadde Molde i 1964 16,7% nynorskelevar, eit tal som stendig gjekk attende til 5,8% i 1975. Den siste nynorskkrinsen, Vågsetra i tidlegare Veøy herad fall i 1982, og sidan har det berre vore einskilde nynorskelevar i Molde.
Nynorsken har jamn attergang i delar av distriktet, især i kommunane kring Molde og inst i Romsdal. I kommunane nærast Sunnmøre er stoda betre, her held målet stand. Eit heiderleg døme i så måte er Vestnes der nynorsken har styrkt seg monaleg dei seinaste åra.
Nordmøre
Dei fyrste skulekrinsane på Nordmøre fekk nynorsk i 1902 med to krinsar i Stangvik og ein i Sunndal. I 1908 vart målet innført i Øre, såleis at i 1910 hadde 4 av 143 (3%) av heradskrinsane på Nordmøre teke nynorsken. I Øre vart nynorsken røysta ut att i 1913, men kom attende i 1919. I desse åra kom målet inn i einskilde krinsar i Øksendal (i 1914), Surnadal (1916), Rindal (1917), Halsa, Tingvoll og Åsskard (1919), Frei og Stemshaug (1920), Aure og Eide (1921). Kring 1925 hadde 31 av 144 (19%) av heradskrinsane innført nynorsken, især på Indre Nordmøre, medan bokmålet framleis var mykje einerådande på Ytre Nordmøre.
Unnateke Ålvundeid som tok nynorsken i 1928 og ein ny krins i Sunndal var det stillstand i målbrigdet fram mot andre verdskrigen. Den store vendinga kom i samband med 1938-rettskrivinga, da vart målet innført i mesta alle kommunane på Nordmøre. Brattvær, Bremsnes, Edøy, Eide, Gjemnes, Kvernes, Kornstad, Straumsnes, Valsøyfjord og Tustna fekk no nynorskkrinsar, det var berre Grip og Hopen som ikkje tok målet i det heile. I 1945 hadde 136 av 153 (89%) heradskrinsar innført nynorsken, det var berre Bremsnes (6 bokmålskrinsar), Grip (1), Frei (1), Straumsnes (1), Sunndal (1), Tustna (3) og Hopen (4) som ikkje hadde nynorsk i alle krinsane. I heradskrinsane hadde 86,9% av elevane nynorsk, og med byen Kristiansund var delen 71,4%. I 1947 tok ytterlegare ein krins i Bremsnes nynorsk og i 1949 fall dei siste bokmålskrinsane i Frei og Straumsnes. Dei høgaste tala på nynorskelevar på Nordmøre med Kristiansund er 71,9% i 1942, og utan byen 87,7% i 1947.
I 1975 har det vore tildels kraftig attergang for nynorsken, især på Ytre Nordmøre der fem kommunar var utan nynorsk. Stoda er noko betre på Indre Nordmøre, men til dømes i Sunndal er det stor attergang for målet. Bokmålet har fått innpass i alle kommunane, unnateke Aure som er den einaste på Nordmøre med berre nynorsk. Utan Kristiansund er det 37,9% nynorskelevar. Fram mot 2000 er det nokre endringar, målet forsvinn frå Smøla og Tingvoll og går kraftig attende i Rindal, medan det er noko framgang i Sunndal. I 2012 er det berre mindre endringar, mest skulda at Aure og Tustna vart slegne i hop til ein kommune, medan attergangen held fram i Gjemnes og Halsa, og målet er ute or Rindal.
Sidan 1965 har det vore til saman 28 målrøystingar på Nordmøre: Aure (5), Gjemnes (3), Halsa (1), Rindal (5), Smøla (4), Sunndal (3), Tingvoll (4) og Tustna (3) og av dei har nynorsken vunne 10. Dei seinaste var i Torvikbukt krins i Gjemnes og Halsa krins i Halsa (heile kommunen) og gav sigrar til bokmålet (2011).
Kristiansund
I Kristiansund fekk nynorsken ikkje innpass, og då delar av granneheradet Bremsnes vart innlemma i 1964 var det berre bokmålskrinsar i dei bynære stroka på Nordlandet som vart tillagde byen. Sameleis var stoda då Frei vart innlemma i 2008.
Samanfatning
På Sunnmøre tok dei fleste heradskrinsane målet allereie innan det fyrste tiåret på 1900-talet og kring 1925 var målbrigdet mesta fullført. I byen Ålesund fekk ikkje nynorsken innpass, og sidan samanslåinga med Ålesund har målet hatt stendig attergang i bydelane i gamle Borgund. Førebels er det ikkje nokon «smitteeffekt» til andre grannekommunane, slik ein ser kring dei større byane elles på Vestlandet. Det er òg påfallande at medan bokmålet fekk innpass på Sula medan han var ein del av Ålesund, gjekk det raskt ut att då Sula vart eigen kommune og er no blant kommunane med høgast nynorsktal. Ein kan såleis seie at nynorsken held posisjonen som einerådande målform i heradskommunane på Sunnmøre, men ser ein på utviklinga kring dei andre byane er det grunn til å tru at dette kan endra seg om Bytunnelen mellom Sula og Ålesund vert realisert.
I Romsdal kom nynorsken inn noko seinare, i 1925 hadde noko meir enn annankvar heradkrins teke målet og i 1940 kring ni av ti krinsar. Det var berre i og kring Molde og nokre krinsar i Rauma som ikkje tok målet. Sidan har nynorsken gått mykje attende, især kring Molde og inst i Romsdal, medan stoda er alt betre i kommunane mot vest. Det er rimeleg å tru at same utviklinga held seg framover og nynorsken er på vikande front utan i kommunane nærast Sunnmøre.
På Nordmøre vart nynorsken innført endå seinare, kring 1925 hadde berre ein av fem heradskrinsar teke målet, medan i 1945 var det nynorsk i ni av ti krinsar. Sidan har attergangen vore stor i mesta alle kommunane, til dømes har Gjemnes framleis fleirtal av nynorskelevar, men dette vil endra seg etter dei siste målbyta. Hausten 2011 vart avgjerande for nynorsken sin lagnad i Halsa, sidan målforma i heile kommunen skal endrast til bokmål etter målrøystinga på lokalvaldagen. Det er rimeleg å tru at framtida er ljosast for målet i (tidlegare) Aure og Surnadal, som unnateke ein einskild krins i Skaun, er det nordlegaste området i Noreg som framleis held på nynorsken. I dei andre kommunane på Nordmøre er nynorsken på vikande front.
For fylket som heile ser ein at målet står støtt i dei sørvestlege delane opp til vestsida av Romsdalsfjorden, medan mot nordaust og kring byane har målet falle ut eller står utsett til. Sidan tusenårsskiftet har det vore ei jamn trend at talet på nynorskelevar minkar, medan elevar med bokmål aukar noko, og held dette fram vert det bokmålsfleirtal bland elevane i fylket frå om lag 2016–2017.
Łysica
Łysica er det høgaste fjellet i Świętokrzyskiefjella i Polen. Det har ei høgd på 612 meter over havet og ligg i Świętokrzyski nasjonalpark. Det er eit kloster nedanfor toppen og det kan ha stått eit heidensk tempel her før kristninga av Polen.
Talet 25
Talet tjuefem (25) er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 24 og før talet 26.
Sunniislam
Sunniislam er den største av dei to store hovudretningane innan islam, den andre er sjiaislam. 80 - 90 % av muslimane i verda er sunnimuslimar, og sunnimuslimar utgjer størstedelen av muslimane i dei fleste muslimske land. Splittinga mellom sunni- og sjiamuslimar oppstod allereie på 600-talet. Sunniislam er i seg sjølv oppdelt i ei rekkje ulike retningar. Den første sunnimuslimske moskéen i Noreg opna i Oslo i 1974.
Kazuhisa Irii
Han spela for klubbane Honda, Kashima Antlers, Kashiwa Reysol og Brummell Sendai.
Sem i Asker
Sem er eit gammalt industriområde i Asker kommune.
Stedet ligg ved Semsvannet, nord for Asker sentrum. Ved utløpet til Askerelva frå Semsvannet ligg gamle Sem Sag, Høveldammen, Sagdammen, Høvleriet, Saga og Seheims ski- og hjulmakerverksted.
Sem Gjestegård (tidlegare Sem hovedgård og før det Nedre Sem gård) har ein sentral plass i området. Frå 1886 låg Sem landbruksskole her, som blei driven av Wilhelm og Bernt Holtsmark. Frå 1914 blei Statens Småbrukslærerskole driven her. Denne blei etterkvart del av Noregs landbrukshøgskule. Universitetet for miljø- og biovitskap (UMB) på Ås selde den 306 mål store eigedommen til Asker kommune desember 2013.
Birgitta Sondresen
Birgitta Sondresen  var ein norsk biletkunstnar, illustratør og forfattar. Ho kom opphavleg frå Sandnes men var busett i Bergen.
Sondresen var utdanna ved Kunsthøgskulen i Bergen med hovudfag frå 1997 ved Institutt for Grafisk design og Illustrasjon.
Yasuo Manaka
Yasuo Manaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Birgitta Sondresen
Ho døydde 2. desember 2014, berre 50 år gamal.
Bokutgjevingar
Birgitta Sondresen gav ut fleire bøker, både biletbøker der hennar eigne illustrasjonar er den viktigaste delen av innhaldet, men bidrog også med illustrasjonar til andre sine bøker. Ho debuterte i 1997 med biletboka Svinepelsens hevn på Eide forlag. Utgjevinga som kanskje har tydd mest for henne er Frosken Vertigo og det store spranget i 1999 på Eide forlag. Teksten til denne boka er skriven av medforfattar Frode Grytten. Ved sida av Grytten samarbeidd Sondresen også med Gro Anita Bårdseth og Jan Ove Ulstein.
Yasuo Manaka
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Cerezo Osaka, Sanfrecce Hiroshima og Yokohama FC.
Bergen
Bergen er ein by og administrasjonssenter i Bergen kommune i Vestland fylke. Byen ligg på vestkysten av Noreg og er den største byen på Vestlandet. Bergen heitte opphavleg Bjørgvin, som tyder «den grønne enga mellom fjella». Han vart grunnlagd av Olav Kyrre i 1070 og var hovudstaden i Noreg fram til 1299 då denne funksjonen vart flytta til Oslo, men var framleis største byen i landet til ut på 1830-talet. Administrasjonen til Hordaland fylkeskommune låg i Bergen. Fram til 1972 var Bergen by eige fylke.
Bergen er ein by særprega av gamle trehus, fjordar og dei sju fjella. Byen er eit populært reisemål for både norske og utanlandske turistar. Bergen hamn er den hamna i Europa som har flest cruisebåtar innom årleg. Bergen har òg eit universitet som trekkjer studentar utanbys frå. Universitetet i Bergen har i dag rundt 17 000 studentar og 3 000 tilsette. Byen har fleire forskingsinstitutt som Havforskningsinstituttet, NIFES og Chr. Michelsens Institutt CMI. Her finst òg statlege etatar som Fiskeridirektoratet. Bergen lufthamn, Flesland er den internasjonale flyplassen som er knytt til byen.
Namn og symbol
Namnet «Bergen» kjem frå norrønt Bergvin eller Bjǫrgvin, av berg eller bjǫrg, ‘berg’, og vin, ‘eng’. Folk frå Bergen vert kalla bergensarar. Bergen er også kjend som «byen mellom de 7 fjell». Dei sju fjella uttrykket viser til er Sandviksfjellet, Fløyfjellet, Blåmanen, Ulriken, Løvstakken, Damsgårdsfjellet og Lyderhorn.