cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mole antonelliana
I dag husar Mole antonelliana det nasjonale filmmuseumet i Italia. Ein spektakulær heiskonstruksjon trekkjer ein glasheis fritt svevande langs leiekablar gjennom hovudrommet under kuppelen og til utsiktsplattforma. I dag er Mole antonelliana avbilda på baksida av dei italienske 2 cent-myntane, og er utgangspunktet for logoen til Vinter-OL 2006.
Karl Dussik
Karl Theodore Dussik var ein tysk nevrolog. I 1941 publiserte han artikkelen Über die möglichkeit hochfrequente mechanische schwingungen als diagnostisches hilfsmittel zu verwerten (Om mogelegheiten av å nytte høgfrekvente mekaniske svingningar som diagnostisk hjelpemiddel) om bruken av ultralyd i diagnostikk av hjerneskadar. Saman med fysikaren og broren Friedrich konstruerte han eit apparat i 1947 som sendte ultralyd gjennom hjernen og viste dei væskefylte ventriklane. dette var første gong ultralyd blei nytta til medisinsk diagnostikk.
Estisk
Estisk er eit austersjøfinsk språk i den uralske språkfamilien, nært i slekt med finsk, men ikkje utan vidare gjensidig forståeleg.
Geografisk område
Estisk blir snakka i Estland (av over 950 000), og i emigrantsamfunn, særleg i Sverige, USA og Canada (av over 150 000).
Offisiell status
Estisk er offisielt språk i Republikken Estland, og er nest etter islandsk det minste språket som fungerer som hovudspråk i ein sjølvstendig nasjonalstat.
Dialektar
Estisk blir delt inn i åtte ulike dialektar, også innanfor kvar dialekt er det regionale skilnader. Gjennom liveigenskap og stavnsband var dei estiske bøndene bunde til kyrkjesoknet sitt. Språket til den mobile overklassa var tysk, til ein viss grad russisk og svensk, og det estiske språket utvikla seg dermed til svært skilde dialektar. Den største språklege skilnaden går mellom sørestisk og nordestisk, etter eit administrativt skilje mellom den nordlege delen av språkområdet underlagt Tallinn, og den sørlege delen, med Tartu som senter, i lange periodar underlagt Latvia. Kvar hovudgruppe er delt inn i undergrupper, og i tillegg kjem kyst- og øyestisk. Ein sørestisk dialekt skil seg så mykje frå dei andre dialektane at det er mogleg å argumentere for at det er eit eige språk, Võrumålet.
Nordestisk
Sørestisk (sør for Tartu og Põltsamaa)
Kystestisk (aust for Tallinn langs kysten til grensebyen Narva)
Øyestisk
Fonologi
Hovudartikkel: Estisk fonologi
Estisk har ni vokalar.
Estisk er kjend for å ha stadieveksling. Stadievekslinga er omfattande, og skil mellom anna mellom korte, lange og overlange lydar.
Morfologi
Hovudartikkel: Estisk morfologi.
Estisk har eit rikt bøyingssystem, mellom anna med 14 kasus for nomen (substantiv, adjektiv og pronomen) og ein rik verbmorfologi. Kasussystemet består av 3 grammatiske og 11 adverbiale kasus. Dei grammatiske er nominativ (for subjekt og predikativ), genitiv (for objekt, possessiv og komplement til postposisjonar) og partitiv (for objekt og etter talord). Dei adverbiale kasusa dannar eit 2 × 3-system, med to TIL-kasus, to I/PÅ-kasus og to FRÅ-kasus, skilnaden mellom dei to er INNI vs. PÅ. Det same systemet finst i finsk. Estisk har også fire lokalkasus som fell utanfor dette systemet (terminativ, essiv, abessiv og komitativ), dei såkalla ni-na-ta-ga-kasusa, etter suffiksa deira, desse kasusa skil seg frå dei andre kasusa ved at adjektiv ikkje kongruerer med substantivet i desse kasusa, men i staden står i genitiv.
Verba kongruerer med subjektet i person og tal. Som i mange uralske språk er negasjon eit verb, men dette verbet kongruerer ikkje med subjektet.
Adjektiva kongruerer med substantivet i kasus og tal, bortsett frå for ni-na-ta-ga-kasusa. Adjektiva har også gradbøying.
Syntaks
Hovudlartikkel: Estisk syntaks
Som kasusspråk har estisk relativt fri ordstilling, men den vanlegaste ordstillinga i heilsetningar er i likskap med norsk SVO. Som einaste uralske språk har estisk subjekt-verb-inversjon. På same måten som i norsk heiter det Eile läks Peeter Pärnusse, «I-går drog Peeter til-Pärnu», der det på finsk vil heite Eilen Peeter lähti Pärnuun «I-går Peeter drog til-Pärnu». Dette fenomenet er lånt frå germansk, og døme på eit Sprachbund-fenomen.
Lånord
Sjølv om basisordforrådet utan tvil er finsk-ugrisk, har estisk lånt svært mykje frå indoeuropeiske språk, både når det gjeld ordstammer, «omsetjingslån», idiomatiske uttrykk og til ein viss grad syntaks. Særleg har estisk i likskap med dei skandinaviske språka mange lånord frå lågtysk.
Purisme
Estisk var i mange hundre år sterkt påverka av tysk, men gjekk gjennom ein periode med sterk purisme i andre halvdel av 1800-talet. Purismen var inspirert av tilsvarande diskusjonar i Finland, og mange tyske lånord vart erstatta med estiske ord, også med omsetjingslån frå finsk.
Skriftsystem
Estisk blir skrive med det latinske alfabetet med ein del tilleggsbokstavar: Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Šš, Zz, Žž, Tt, Uu, Vv, Ww, Õõ, Ää, Öö, Üü, Xx, Yy. Av desse blir f, š, z, ž, c, q, w, x, y brukt berre i lånord.
Indre språkhistorie
Estisk høyrer til den sørlege greina av dei austersjøfinske språka.
Ytre språkhistorie
Estisk vart, som ein av dei første uralske språka (berre ungarsk og komi var tidlegare), skriftfesta på første halvparten av 1500-talet, som resultat av reformasjonen. Med ei tyskspråkleg overklasse var språket lite i bruk, men Thor Helle si nordestiske omsetjing av Bibelen i 1739 fungerte i praksis som normbase for nordestisk.
På 1800-talet vart situasjonen med to ulike skriftspråk sett på som meir og meir problematisk. I tidsskriftet Beiträge zur genauern Kenntnisz Estnischen Sprache vart det skrive artiklar som argumenterte for å samle seg om eitt skriftspråk.
Det estiske sjølvstendet i 1919 førte til at estisk for første gong vart statsberande språk. Under den sovjetiske perioden var estisk, etter prinsippa i den sovjetiske språkpolitikken, offisielt språk i den estiske sosialistiske rådsrepublikken. Estarane hadde heile skolegangen sin, inkludert høgare utdanning, på estisk, men doktorgradar måtte bli skrive på russisk, eller i det minste ha eit såkalla autoreferat (eit kort samandrag) på russisk. Russiskspråklege sovjetborgarar var som regel einspråklege i russisk.
Døme
Her kjem ein kort tekst, kapittel 11, vers 7–8 frå Matteusevangeliet, på estisk, finsk og norsk.
Supermakt
Uttrykket supermakt blei bruka om dei to statane som stod att som mykje mektigare enn dei andre stormaktene etter den andre verdskrigen i 1945, Sovjetunionen og USA. Før storkrigen var styrketilhøvet mellom stormaktene meir jamt, med både desse to og Storbritannia, Frankrike, Italia, Tyskland og Japan som stormakter. Kina var ei stormakt berre i namnet, fordi landet var splitta, underutvikla og veikt.
Sovjetunionen stod trass i enorme menneskelege og materielle tap fram som ei svært sterk militærmakt etter krigen, og hadde utvida «interesseområdet» sitt monaleg med militær og etter kvart politisk kontroll over stordelen av Aust-Europa.
USA hadde ikkje lidd store tap (færre falne enn i deira eigen borgarkrig mesta hundre år før), hadde ingen krigsskader på det amerikanske fastlandet, og hadde utvida den økonomiske makta si svært mykje under krigen. Det var i røynda berre ei økonomisk supermakt i 1945 og åra som følgde, og det var USA. Dessutan hadde berre dei i førstninga atombomber, som dei hadde prøvd ut to gonger over Japan før dette landet formelt kapitulerte. (Hiroshima, Nagasaki).
Perioden som følgde var kjenneteikna av ein permanent maktkamp mellom desse to supermaktene, kalla «den kalde krigen».
Etter Sovjetunionen blei oppløyst i 1991, står USA att som den einaste militære supermakta. Men økonomisk er ikkje bildet så enkelt. Japan og Tyskland bygde seg etter kvart opp att som økonomiske stormakter, EU under eitt kan iallfall reknast som ei økonomisk stormakt, Kina har den raskast veksande økonomien av dei store landa. USA har enorme konstante underskot på både handelsbalanse og statsbudsjett, og kan halde fram på denne måten berre fordi dollaren fungerer som internasjonal reservevaluta. På grunn av den internasjonale etterspurnaden etter dollar kan USA berre prente fleire setlar utan å få ein gallopperande inflasjon og eit økonomisk samanbrot. USA er også med sitt store energiforbruk ekstremt avhengig av utanlandsk olje, og synest vere viljug til å bruke militær makt for å sikre seg denne (Irak).
Det har alt vore fleire tilløp til «handelskrig» mellom USA på den eine sida og EU/Japan på den andre. Dette på grunn av amerikansk proteksjonisme, som i denne samanhengen kan vere eit teikn på økonomisk svakheit. Med eit sterkare Kina og eit auka strategisk samarbeid mellom Russland og Kina også in mente, tyder mykje på at vi går i retning av ei «multipolar» verd igjen, og at USA sin einerådande maktposisjon er tilsynelatande og forbigåande.
1231
1231 (romartal MCCXXXI)
Gravitasjonell frekvensforskyving
Gravitasjonell frekvensforskyving, gravitasjonell raudforskyving eller Einstein-forskyving er prosessen der elektromagnetisk stråling frå ei kjelde i eit gravitasjonsfelt får redusert frekvens, eller vert raudforskyvd, når strålinga vert observert frå eit svakare gravitasjonsfelt. Dette er eit direkte resultat av gravitasjonsell tidsforlenging. Når ein flyttar seg bort frå ei kjelde til eit gravitasjonsfelt, aukar tida som går relativt til tida som er nær kjelda. Sidan frekvensen er invers av tid (tida det tar for å fullføre ei bølgjesvinging), vert frekvensen i elektromagnetisk stråling redusert i eit område med høgare gravitasjonspotensial (altså svakare gravitasjonsfelt). Det finst ein samsvarande reduksjon i energi når den elektromagnetiske strålinga vert raudforskyvd, som gjeve av Planckforholdet, fordi elektromagnetisk strålinga forplantar seg mot ein gravitasjonsgradient. Det finst òg ei samsvarande blåforskyving, når elektromagnetisk stråling forplantar seg frå eit område med svakt gravitasjonsfelt til eit område med sterkare gravitasjonsfelt.
Når prosessen skjer med synleg lys, vil ein sjå at bølgjelengda til lys vert forskyvd mot den raude delen av lysspekteret.
Definisjon
Raudforskyving vert ofte gjeve med den dimensjonslause variabelen z\,, definert som forholdet mellom dei to bølgjelengdene
der \lambda_o\, er bølgjelengda til elektromagnetisk stråling (foton) målt av observatøren \lambda_e\, er bølgjelengda til elektromagnetisk stråling målt frå strålingskjelda.
Den gravtiasjonelle frekvensforskyvinga til eit foton kan reknast ut i rameverket til generell relativitet som
med Schwarzschildradien
,
der G er gravitasjonskonstanten til Newton, M er masse til lekamen som skapar gravitasjonsfeltet c er lysfarten, og R^* er avstanden mellom massesenteret til lekamen og punktet der fotonet vert sendt ut frå. Raudforskyvinga er ikkje definert for foton som er sendt ut innanfor Schwarzschildradiusen, avstanden frå lekamen der unnsleppingsnøggleiken er større enn lysfarten. Derfor gjeld berre denne formelen når R^* er minst like stor som r_s. Når fotonet vert sendt ut frå ein avstand som er lik Schwarzschild-radiusen, vert raudforskyvinga uendeleg stor. Når fotonet vert strålt ut frå ein uendeleg stor avstand frå lekamen er det ingen raudforskyving.
Med newtonske grenser, t.d. når R^* er stor nok til å samanliknast med Schwarzschildradiusen r_s, kan raudforskyvings tilnærmast med ei binomial utviding til
Bjordøla
Bjordøla er ei elv i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Fyribøvatnet, og tømmer seg i Hjartdøla, der denne oppstår.
Ararat
Sjølv om fjellet ligg i Tyrkia, er det eit nasjonalsymbol for Armenia, der det ofte blir kalla Masis (Մասիս), og ein finn det i Armenia sitt riksvåpen. Ein kan sjå fjellet frå mange stader i Armenia, inkludert hovudstaden Jerevan, og det er ofte avbilda av armenske kunstnare på bilete, inngraveringar og ikkje minst på backgammonbrett.
Geografi
Ararat ligg i Aust-Anatolia i Tyrkia mellom Doğubayazıt og Iğdır, nær grensa til Iran, Armenia og eksklaven Nakhtsjivan i Aserbajdsjan, mellom elvane Aras og Murat. Araratsletta ligg på vestsida av fjellet.
Ararat er ein stratovulkan, danna av lava og pyroklastiske materiale, utan vulkankrater. Oppfor 4100 moh består fjellet hovudsakleg av vulkanske bergartar dekte av ei is. Ei mindre kjegle på 3896 moh, Vesle Ararat, stig opp frå same massivet, søraust for hovudtoppen. Dei to fjella dekkjer kring 1000 km².
Ei høgd på 5165 moh for Ararat vert framleis oppført av somme kjelder, men mange andre kjelder, som dei offentlege og verifiserbare SRTM-dataa og ei GPS-måling frå 2007, syner at høgda er 5137 moh., og at den sanne høgda truleg er enno lågare under den snø- og isdekte toppen.
Vulkanutbrot
Ein er ikkje sikker på når det siste utbrotet til Ararat skjedde. Det ser ut til at Ararat var aktiv på 2000-talet fvt. og ein har funne spor frå bronsealderen og leivningar av menneske under pyroklastiske straumar. Ein veit derimot at Ararat vart råka av eit kraftig jordskjelv i juli 1840. Ein ustabil del av nordsida kollapsa og eit kapell, eit kloster og ein landsby vart gravlagd i steinblokkene. I følgje somme kjelder hadde Ararat då eit utbrot, men berre i grunnvassnivå.
Klatring
Dr. Friedrich Parrot, med hjelp av Khachatur Abovian, var den første utforskaren i moderne tid som i 1829 nådde toppen av Ararat, som då var ein del av Det russiske imperiet.
Marmaris
Marmaris er ein hamneby og ein fereiby ved kysten av Middelhavet i provinsen Muğla, sørvest i Tyrkia, ved Den tyrkiske rivieraen. Byen har kring 35 000 fastbuande (2009), men innbyggjartalet når 300 000 - 400 000 om sommaren. Hovudnæringa i byen er turisme.
Byen er òg eit senter for segling og dykking.
Ein er ikkje sikker på når Marmaris vart grunnlagd, men på 500-talet fvt. vart staden kalla Fyskos (gammalgresk Φύσκος) og vart rekna som ein del av Karia.
Klima
Marmaris har eit middelhavsklima med varm og fuktig sommar og kjølig, regnfulle vinter. Nedbør er usannsynleg mellom mai og oktober.
Knut Baardset
Knut Baardset varr ein norsk lokalpolitikar for Høgre som var ordførar i Aure kommune frå 1995 til 2006.
Baardset vaks opp på Bårdset i Foldfjorden på Ertvågsøya i Aure kommune. Han tilhøyde partiet Høgre og var ordførar frå 1995 til 2006. Han arbeidde mykje med utbygginga av Tjeldbergodden og med å betra sambandet i Aure. Det var bygd fleire bruer medan han var ordførar. I 2006 fekk han Kongens fortenestmedalje i gull.
48 Doris
48 Doris er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Han blei oppdaga av Hermann Mayer Salomon Goldschmidt 19. september 1857 og namngjeven etter Doris, ei okeanide i gresk mytologi.
Themistokles von Eckenbrecher
Von Eckenbrecher reiste rundt i Europa og måla, mellom anna til Noreg. Han vitja også Midt-Austen, koloniar i Afrika og Filippinane. Eckenbrecher vende tilbake til Tyskland og døydde i Goslar, der han er gravlagd.
Bolvikelva
Bolvikelva drenerer Kilevann i Skien kommune i Vestfold og Telemark. På den korte vegen mot havet passerer ho Siljantjern (32 moh.) i det ho renn inn i Bamble kommune. Like etterpå munnar ho ut i Herreelva, på veg mot Frierfjorden. Systemet er ein vesentleg del av det vesle Herrevassdraget.
Brownsea Island
Brownsea Island er den største øya i Poole Harbour i Dorset i England. Øya er eigd av National Trust. Det meste av øya er open for publikum og landskapet består mellom anna skogområde og lyngheier med rikt dyreliv. I tillegg finst klipepr med utsyn over across Poole Harbour og Isle of Purbeck.
Bronswa Island ligg utanfor byen Poole og er den største av åtte øyar i hamneområdet. Det går båtruter ut til øya og kring hundretusen vitjar øya årleg. Den nordlege delen av øya er ein del av eit naturreservat styrt av Dorset Wildlife Trust og eit viktig fugleområdet. Denne delen av øya har derfor avgrensa tilkomst for publikum.
Den første speidarleiren nokon gong vart halden på øya i 1907.
Bernt Aardal
Aardal er styreleiar ved Institutt for fredsforskning PRIO sidan 2007, og styreleiar for Norsk Samfunnsvitskapleg Datatjeneste NSD sidan 2003.
Han vart medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi (2020).
Mari Eide
Mari Eide er ein norsk langrennar frå Øystre Slidre, medlem i Øystre Slidre Idrettslag. Ho vann bronsemedaljen i sprinttevlinga under Ski-VM 2019 i Seefeld in Tirol.
Aktiv
Eide deltok i verdscupen i langrenn frå mars 2010. Ho spesialiserte seg i sprintøvingane, men sleit i årevis med å kome seg til finale i verdscupen. Bortsett frå ein siger i parstafett 4. desember 2011 i Düsseldorf, saman med Maiken Caspersen Falla, måtte ho sjå langt etter pallplasseringar. Vinteren 2016 vann Eide sølv på 10 km ved noregsmeisterskapen i Tromsø, eit lite minutt bak den suverene vinnaren Astrid Jacobsen. Eide har delteke i ei tevling i dei store internasjonale meisterskapane. Under verdsmeisterskapen 2019 i Seefeld i Austerrike tok ho seg til finalen i sprintøvinga, der ho mykje overraskande kneip bronsemedaljen. Landskvinna Falla vann øvinga, framom Stina Nilsson frå Sverige.
Arkadespel
Arkadespel er myntopererte speleautomatar som inneheld eit videospel. Arkadespel fekk namnet av di dei var populære i amerikanske spelehallar ein kalla arcades. I Noreg fann ein ofte arkadespel i kafear, utestader og kjøpesenter frå 80-talet og til byrjinga av 90-åra. Då kom spelkonsollar og datamaskinar som var jamsteld med maskinvara i arkadespela og marknaden for arkadespel stort sett svann.
MAME er ein emulator som gjer det mogleg å køyre arkadespel på ein vanleg datamaskin.
Spel
Eit veldig typisk trekk ved arkadespel er at dei er ofte enkle med mykje action og kort speletid. Arkadespel blir ofte kjenneteikna ved korleis vanskegrada aukar jo meir progresjon ein får i spelet. Eit veldig kjent kjenneteikn i arkadespel er highscorelista, som var eit statussymbol om ein klarte å kome på henne. Dei tidlegaste arkadespela var elektromekanniske, og hadde ikkje same kapasitet som dei meir moderne spela. Elektromekaniske spel hadde ikkje tv-skjerm, datakapasitet eller highscoreliste. Før 70-talet var alle arkadespel elektromekaniske.
Waitangi
Waitangi er ein tettstad som ligg i Bay of Islands på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær byen Paihia (som han no vert rekna som ein del av), 60 kilometer nord for Whangarei. Namnet tyder «gråtande vatn» på māori. Folketalet var 792 ved folketeljinga i 2006. Dei fleste lever av turisme, somme og av fiske og båtbygging.
Grunnlegginga til nasjonen
Waitangitraktaten (engelsk: Treaty of Waitangi, māori: Te Tiriti o Waitangi) vart først underteikna 6. februar 1840 i eit provisorisk telt som vart sett opp ved bustaden til den offisielle engelske representanten James Busby i Waitangi. Traktaten vart underteikna av representantar frå den britiske kruna, māorihøvdingar i konføderasjonen av United Tribes of New Zealand (dei sameinte stammane på New Zealand) og andre leiarar av māoristammar. Seinare vart traktaten underteikna av andre māorileiarar andre stader på New Zealand. Traktaten gjorde New Zealand til ein britisk koloni, og er sett på som grunnleggingsdokumentet til den newzealandske nasjonen. Waitangi Day, den 6. februar, er den årlege høgtidinga av underteikninga, og dagen er òg New Zealand sin nasjonaldag.
Under førebuingane til New Zealand sitt hundreårsjubileum i 1940, vart bustadhuset til James Busby, Treaty house, restaurert i 1930-åra, og møtehuset Te Whare Runanga vart bygt ved sida av det. Dette auka merksemda om traktaten frå pākehā si side for første gongen sidan det 19. hundreåret.
Jørgen Jalland
Jørgen Jalland er ein tidlegare norsk fotballspelar, som spelte mest på midtbanen.
Etter å ha vore mykje med då Vålerenga vann seriesølv i 2004, drog han til russisk fotball. Då han kom attende til Vålerenga, hadde han ein god sesong i 2007, men klarte ikkje å spele seg inn på laget i 2008, og fekk dermed berre 20 minuttar speletid.To kampar ut i 2009-sesongen teikna han kontrakt med Ham-Kam.
1. april
1. april er den 91. dagen i den gregorianske kalenderen (92. under skotår). Det er 274 dagar att av året. 1. april er fleire stader i verda kjend som ein dag ein driv gjøn med kvarandre, sjå aprilsnarr.
Sandefjord Ballklubb
Sandefjord Ballklubb er eit fotballag i Sandefjord i Vestfold, stifta 7. februar 1917. Laget spelar heimekampane på Storstadion i Sandefjord, ei bane som vart opna i 1969. Klubbdrakta består av gule trøyer, svarte bukser og gule strømper. I 2015 spelar Ballklubben på nivå seks i norsk fotballserie.
Soge
Sandefjord Ballklubb spelte i toppdivisjonen frå 1948 til 1965, i sistnemnde sesong rykte klubben ned frå 1. divisjon utan å ha vunne ein einaste av dei 18 seriekampane, i berre to kampar fekk laget poeng. Ballklubben var på sitt aller beste i slutten av 1950-åra, då laget spelte cupfinale i 1957 og 1959. Begge finalane enda med tap, fyrste gongen 0-4 mot Fredrikstad FK, andre gongen 1-2 mot Viking FK etter ekestraomgangar. I kvartfinalen 1959 mot Larvik Turn var 14 076 tilskodarar på plass på gamle Stadion, gjeldande publikumsrekord for ein fotballkamp i Sandefjord.
I 1998 gav Sandefjord Ballklubb frå seg plassen på nivå tre i seriesystemet til den nystarta fotballklubben Sandefjord Fotball.
Kapp Idrettsforening
Kapp Idrettsforening er eit idrettslag, stifta 1913, heimehøyrande på Kapp i Østre Toten kommune i Oppland. Laget er aktiv i fotball, tidlegare også i handball.
Kapp IF hadde sine beste år på 1950-talet. I 1952 nådde laget kvartfinalane i noregsmeisterskapen, det vart slått 3-1 av den seinare noregsmeisteren, Sparta frå Sarpsborg. Våren 1958 rykte Kapp opp i Hovedserien, og spelte 1958/59-sesongen i den, der laget vart desidert sist i B-avdelinga med sine seks poeng.
Laget spelar heimekampane på Kapp idrettsplass, i daglegtale Fauchaldplassen.
Burgh Island
Burgh Island er ei lita tidvassøy utanfor sørkysten av Devon i England nær den vesle landsbyen Bigbury-on-Sea. Det er fleire bygningar på øya, mellom anna Burgh Island Hotel i art deco-stil. Dei andre bygningane er tre private hus og puben The Pilchard Inn.
Halshogging
Halshogging eller avhovding er ein gammal avrettingsmetode som har vore bruka mykje opp gjennom tida. Han er framleis i bruk i somme land, såleis Saudi-Arabia. I eldre tider var det slik i ein del land, mellom dei England, at halshogging vart sedd på som mindre audmjukande enn henging, slik at adelege dødsdømde vart halshogde, medan andre oftast vart hengde. Reiskapane som har vore bruka ved halshogging er sverd, øks og giljotin. Giljotinen var ei tung falløks i ei ramme, og vart oppfunnen av ein lege som eit meir humant og raskt alternativ til dei avrettingsmetodane som var bruka før.
Det tredje krosstoget
Det tredje krosstoget var eit forsøk frå det kristne Europa på å gjenerobra Det heilage landet frå Saladin. Krosstoget byrja i 1189, og enda med ei fredsavtale i 1192.
Frå 1169 styrte Saladin Egypt, og hadde sett seg som mål å driva dei kristne herskarane vekk frå det austlege middelhavsområdet. Etter å ha teke Syria kunne han omringa krossfararstatane, og 4. juli 1187 sigra han i slaget ved Hattin. Den 2. oktober kapitulerte Jerusalem, og dermed var det berre Antiokia, Tripoli, Tyr og Margat som var under kristen kontroll.
Pave Gregor VIII vende seg til kongane av England og Frankrike og bad om hjelp til å ta tilbake dei tapte områda. Henrik II av England og Filip II av Frankrike slutta fred med kvarandre, og begge påla undersåttane sine «Saladin-tiande», ein skatt som skulle finansiera eit nytt krosstog. Men krigen mellom dei to landa braut snart ut igjen, og i tillegg byrja sonen til Henrik, Rikard, eit opprør mot far sin.
Fredrik Barbarossa svara òg på oppropet til paven, og tok løftet om å dra på krossferd 27. mars 1188. Han sette ut i 1189 med den første gruppa krossfarerar. Den bysantinske keisaren, Isak II Angelus, hadde inngått ein løynleg avtale med Saladin, og utgjorde difor ein fare for Fredrik. Dei tyske krossfararane drog gjennom Det bysantinske riket så raskt dei kunne, og 18. mai 1189 tok dei Iconium, hovudstaden til seldsjukkane. 10. juni 1190 fekk den tyske delen av krosstoget ein brå slutt då Fredrik drukna i elva Saleph. Sjølv om hæren hans var større enn den til Saladin stod han utan ein samlande leiar, og byrja raskt å bryta saman. Dei som vart igjen blei slått av styrkane til Saladin då dei kom fram til Syria.
Rikard og Filip på si side reiste sjøvegen, kvar for seg, i 1191. Rikard stoppa på Kypros, der han blei fornærma av den uavhengige bysantinske herskaren. Innan utgangen av mai hadde han erobra heile øya. Han selde henne så til Guy av Lusignan, som var nominell konge av Jerusalem.
I mellomtida hadde Filip kome til Tyr, der han fann ein alliert i Konrad av Montferrat. Konrad gjorde krav på trona i Jerusalem, og ynskte difor å vera den som tok tilbake byen. Dei kringsette Acre i april 1191, med støtte frå restane av styrkane til Fredrik. Rikard kom etterkvart fram og tok kommandoen. Eit forsøk på å bryta kringsetjinga mislukkast, og krossfararane tok byen 12. juli. Dermed braut det ut ein maktkamp mellom dei tre kristne leiarane; Rikard, Filip og Leopold V av Austerrike som kommanderte tyskarane. Leopold ville reknast som likeverdig som dei to andre, men Rikard fjerna banneret hans frå byen. Filip blei frustrert, og forlét Det heilage landet i august 1191.
22. august 1191 avretta Richard 3000 muslimske fange i Akko fordi han meinte at Saladin ikkje overhelte kapitulasjonsbetingelsane. Han valde så å ta havnebyen Jaffa, som han trong for å kunna angripa Jerusalem. Undervegs vart han angripen av Saladin ved Arsuf i september; Rikard vann ein solid siger.
I januar 1192 var Rikard klar til å gå mot Jerusalem, men Saladin hadde i mellomtida fått forsterkninger og forskansa byen. Richard kom innan synsvidde av Jerusalem to gonger, men begge gonger snudde han fordi styrkane til Saladin var for store. Han klarte endå å slå tilbake eit angrep frå store styrkar mot Jaffa den 31. juli.
At krossfararane mislukkast i å ta Jerusalem førte til at det kom eit opprop om eit fjerde krosstog seks år seinare.
Gravitasjonell tidsforlenging
Gravitasjonell tidforlenging eller gravitasjonell tidsdilatasjon er ein faktisk skilnad i forløpt tid mellom to hendingar målt av to observatørar som er på ulik stad og i område med forskjellig gravitasjonspotensial. Dess lågare gravitasjonspotensialet er (dess nærare klokka er gravitasjonskjelda), dess treigare går tida. Albert Einstein var den første til å føresjå denne effekten i relativitetsteorien hans og det har sidan vorte stadfesta eksperimentelt.
Det tredje krosstoget
Dei viktigaste kronikørane for det tredje krosstoget var Ambrosius poeten og Giraldus Cambrensis. Ei dansk/norsk skildring frå krosstoget er Historia om ferda til danane til Jerusalem, ca. 1200.
Schwentine
Schwentine er ei elv i Schleswig-Holstein i Tyskland, og med ei lengd på 62 km er ho ei av dei lengste i delstaten. Ho har utspring ved Bungsberg, som er det høgaste punktet i Schleswig-Holstein, og renn gjennom fleire større innsjøar på veg gjennom området. Elva renn òg gjennom byane Eutin, Bad Malente, Plön, Preetz, Raisdorf og munner ut i Kielfjorden ved Kiel.
Gravitasjonell tidsforlenging
Det har vorte demonstrert at atomklokker i forskjellige høgder (og dermed forskjellig gravitasjonspotensial) etter kvart syner forskjellig tid. Effektane av slike eksperiment er ekstremt små og skilnadane vert målte i nanosekund.
Gravitasjonell tidsforlenging vart først skildra av Albert Einstein i 1907 som ein konsekvens av spesiell relativitet i akselererte referansesystem. I generell relativitet vert det rekna å vere ein skilnad i forløpt eigentid ved forskjellige posisjonar skildra av ein metrisk tensor i romtid. At det faktisk finst gravitasjonell tidsforlenging vart først stadfesta direkte i Pound–Rebka-eksperimentet.
1232
1232 (romartal MCCXXXII) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Biologisk kontroll
Biologisk kontroll er eit vis å halde nede skadedyr og -skadevekstar i jordbruket. Han baserer seg på predasjon, parasittisme, sjukdom eller liknande naturlege prosessar for å redusera eller kontrollera bestandar av skadeorganismar.
Gyro
Gyro kan syne til:
Wijdefjorden
Wijdefjorden (uttalt veidefjorden) er ein fjord på nordsida av Spitsbergen på Svalbard. Fjorden <!er ?? km brei ved munningen og--> skjer 109 km rett inn i landet mellom Andrée Land i vest og Margaretas Land (Ny-Friesland) i aust. Han smalnar jamnt av innover og har berre ei sidearm, Vestfjorden, som tar av mot vest i den indre delen. Lengre inn blir Wijdefjorden òg kalla Austfjorden.
Biologisk kontroll
Biologisk kontroll står til skilnad frå kjemisk kontroll ved at han ikkje nyttar giftige kjemikaliar. Ved somme høve har det likevel gått ut over biologisk mangfald, gjennom at framande artar har vorte innført.
I Noreg vert biologisk kontroll hovudsakleg gjort i liten skala, særleg i drivhus.
Wijdefjorden
Wijdefjorden er den lengste fjorden på Svalbard, lengre enn Isfjorden som skjer inn i Spitsbergen frå vest.
Fjordsidene er bratte, spesielt i vest kor fjella reiser seg nesten loddrett 1000–1165 meter over havet. I aust er fjella litt slakare, opp til 900 meter ytst og 1636 moh. inst i fjorden, og med isbreen Åsgardfonna oppå fjella i aust. Inst og på austsida ligg dei høgste fjella på Svalbard, Perriertoppen og Newtontoppen.
Inst i fjorden fell Mittag-Lefflerbreen heilt ned til fjorden frå det slake partiet heilt i sør, i Dickson Land.
Payas
Payas (òg kalla Yakacık) er ein by i provinsen Hatay i Tyrkia. Han har kring 35 000 innbyggjarar (2010).
Kongoriket
Kongoriket eller Kongeriket Kongo (kongo Kongo dya Ntotila eller Wene wa Kongo ) var eit afrikansk kongerike som låg vest i Sentral-Afrika, der no Cabinda i Nord-Angola, Kongo-Brazzaville  og den vestlege delen av Kongo-Kinshasa ligg. På sitt største rakk det frå Atlanterhavet i vest til Kwangoelva i aust, og frå Kongoelva i nord til Kwanzaelva i sør. Kongeriket inneheldt fleire provinsar som vart styrte av ein monark.
Payas
Payas er ein by i distriktet Dörtyol. Han er ein kystby ved Middelhavet, 12 km frå sjølve Dörtyol, 20 km frå İskenderun og 84 km frå Antakya.
Hovudnæringa i byen brukte å vere jordbruk, men i 1970-åra vart han omgjort til ein industriby.
Det Liberale Folkepartiet (1972-1988)
Det Liberale Folkepartiet (DLF) var eit sosialliberalt politisk parti i Noreg mellom 1972 og 1988. Frå 1972 til 1980 var partinamnet Det Nye Folkepartiet. Partiet oppstod som fylgje av splittinga av Venstre i 1972. I 1988 vart partiet slått saman igjen med Venstre. Eit anna parti med same namnet vart starta opp i 1992 (sjå Det Liberale Folkepartiet (1992-)).
Ungdomsorganisasjonen til Det liberale folkepartiet heitte Det Liberale Folkepartiets Ungdom (DLFU).
Historie
Det Liberale Folkepartiet vart oppretta etter splittinga på Venstre sitt ekstraordinære landsmøte på Røros i 1972. Bakgrunnen for splittinga var ein langvarig konflikt mellom ulike fløyar i Venstre. Enkelte grupper i Venstre, mellom anna store delar av Unge Venstre, hadde vore misnøgde med at Venstre var med i den borgarlege koalisjonsregjeringa til Per Borten. Ein kan på denne tida snakka om ein venstre- og ein høgre-fløy i Venstre. Då EF-striden kom forsterka denne motsetningane, og Venstre vart delt om lag på midten i EF-spørsmålet. Etter EF-avstemninga i 1972 vart EF-motstandarane i Venstre, med Gunnar Garbo og Hallvard Eika i spissen, med i regjeringa Korvald, ei rein nei-regjering med Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti. Ja-fløyen, som òg kan kallast høgre-fløyen, i partiet reagerte sterkt på dette. Resultatet vart det ekstraordinære landsmøtet på Røros. Etter at det vart klart at dei var i mindretal i Venstre forlet ja-folka landsmøtesalen, den 11. november 1972.
Utbrytarane kalla seg i byrjinga Folkepartiet Nye Venstre, men måtte snart endre namn til Det Nye Folkepartiet (DNF) etterat regjeringa Korvald, ikkje ville godkjenna dette partinamnet. 8 av Venstre sine 13 stortingsrepresentantar vart med i Det Nye Folkepartiet, deriblant nestleiaren i Venstre Helge Seip og den tidlegare leiaren Bent Røiseland. Ved stortingsvalet 1973 fekk DNF valt inn ein representant, Ole Myrvoll frå Hordaland. I 1977 fall partiet ut av Stortinget og kom aldri inn att. I 1980 endra det namn til Det Liberale Folkepartiet.
Partiet hadde sterke likskapstrekk med Venstre, men var meir klart sosialliberalistisk og delte ikkje Venstre sin klare miljøprofil. Medan Venstre på 1970-talet prøvde å ta avstand frå den borgarlege sida og på 1980-talet søkte samarbeid med Arbeidarpartiet var DLF alltid eit klart borgarleg parti. Utover 1980-talet gjekk oppslutninga stadig nedover. Ved kommune- og fylkestingsvalet i 1987 stilte Venstre og DLF felleslister i mange fylke og kommunar. På ein samlingskongress 4. - 5. juni 1988 vart partiet slått saman att med Venstre. Den siste DLF-leiaren, Marit Bjorvatn, vart nestleiar i Venstre og DLF-medlemer vart kvoterte inn i styre på alle plan i Venstre.
Valresultat
¹ Partiet stilte felleslister med eit eller fleire av partia Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet eller Venstre i nokre fylke. Dette talet er eit overslag med røystene til felleslistene fordelt på dei einskilde partia.
Bitu
Bitu er ei elv i Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Elva drenerer Bitdalsvatnet, og munnar ut i Totak, i Rauland. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
1233
1233 (romartal MCCXXXIII)
John Byng
Admiral John Byng var ein offiser i Royal Navy som vart stilt for krigsrett og avretta for å ha mislukkast i år «gjere sitt yttarste» under slaget ved Menorca i starten på sjuårskrigen.
Lysfjorden
Lysfjorden er ein fjordarm av Kjelda i Bindal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 4,5 km mot sør, og så austover til Kveinsjøen og Bursvikbotn i botn av fjorden.
John Byng
Byng gjekk inn i marinen i 1718, 14 år gammal. Far hans var då ein veletablert admiral med ei stor karriere som hadde vunne mange sjøslag og var høgt akta av kongane han tente.
Tidleg i karrieren vart Byng send til ein rekkje postar i Middelhavet. 23 år gammal vart han kaptein på HMS «Gibraltar». Fram til 1739 kom han ikkje ut i kamp. . I 1742 vart han kommandørguvernør i den britiske kolonien Newfoundland.
Lysfjorden
Fylkesveg 17 går langs sørlege og austlege delar av fjorden.
John Byng
Han vart forfremma til kontreadmiral i 1745 og til viseadmiral i 1747. Han tente på dei mest komfortable stasjonane og unngjekk dei meir krevjande oppgåvene i marinen.
I 1756 fekk han i oppgåve å segle til Menorca, som var under britisk kontroll, for å hjelpe garnisonen der i forsvaret mot den franske marinen. Franskmennene kom dit før Byng og flåten hans nådde fram, og slaget ved Menorca fann stad utanfor øya. Dette markerte starten på sjuårskrigen i Europa. Byng kom imot den franske flåten på ei linje, men med ein vinkel i forhold til den franske linja. Dette medførte at dei første skipa i linja vart hardt råka av fransk kanoneld, før dei bakre skipa i den britiske flåten kom innanfor rekkevidd for sine kanonar. Byng innsåg at han ikkje ville klare å påføre franskmennene noko skade og vende attende til Gibraltar, der han hadde starta reisa.
Det mislukka slaget og tapet av Menorca førte til stort sinne i Storbritannia. Byng vart ført heim og stilt for krigsrett for brot på Krigsartiklane. Lova sa at dersom ein offiser ikkje hadde gjort sitt yttarste, skulle han dømmast til døden, og slik vart det òg med Byng, som retten meinte hadde vist dårleg mot. John Byng vart skoten 14. mars 1757 om bord på HMS «Monarch».
Kjelder
''
Sitokhóri
Sitokhóri (gresk Σιτοχώρι) er ein landsby i periferieininga Sérres i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Sitokhóri var hovudsete i den tidlegare kommunen Akhinós, som no er ei kommunaleining i kommunen Visaltía.
Banderisjkisjøane
Banderisjkisjøane er ei stor gruppe fjellvatn i Pirin-fjella sørvest i Bulgaria. Dei ligg i Banderitsadalen og er kjelda til elva Banderitsa. Det er i alt 17 vatn men berre fem av dei har namn.
Enema of the State
Enema of the State er et tredje studioalbumet frå Blink-182, sloppe den 1. juni 1999. Singlane som kjem frå albumet er «What´s My Age Again», «All the Small Thigs» og «Adam´s Song».
Albumet har selt over 15 millionar eksemplar, som gjer dette er den mestseljande plata til Blink-182.
Bårdset
Bårdset er ei grend i Foldfjorden på Ertvågøya i Aure kommune. Det er fire gardar der, men dei er brattledte og tungdreve. Det er vegsamband til Ålmo. Oppom Bårdset ligg Bårdsetfjellet.
49 Pales
49 Pales er ein stor og mørk hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga av Hermann Mayer Salomon Goldschmidt 19. september 1857 og namnsett etter Pales, gjetargudinna i romersk mytologi.
Gyrograf
Ein gyrograf er eit instrument for kontinuerleg registrering av rotasjonssnøggleik, til dømes av eit hurtig roterande hjul.
Trave
Trave er ei elv i Schleswig-Holstein nord i Tyskland. Ho er om lag 124 km frå kjelda nær landsbyen Gießelrade i Ostholstein til Travemünde der ho munnar ut i Austersjøen. Elva renn gjennom Bad Segeberg, Bad Oldesloe og Lübeck, der ho er forbunde med Elbe-Lübeck-kanalen. Havgåande fartøy kan segle frå Austersjøen til hamna i Lübeck. Vegen frå Lübeck til Travemünde går gjennom Herrentunnel, som er ein bomveg under Trave. Ei av sideelvane hennar er Wakenitz.
Hinduismen
Hinduismen er den eldste av dei store verdsreligionane, og den mest mangfaldige. Religionen er ei blanding av ei rekkje tradisjonar frå dei mange ulike folkeslaga som har budd på det indiske subkontinentet, og har endra seg mykje over tid. Det er vanskeleg å seia nøyaktig kva religionen går ut på og kven som er hindu, men utøvarane har likevel til felles ein kulturell bakgrunn, liknande rituale og høgtider, visse heilage forteljingar, og stort sett ei forståing av at det finst mange måtar å utøva religionen på.
Tru
Religionen tek utgangspunkt i gamle vediske tekstar og rituale på sanskrit, men inneheld òg ei lang rekke andre, lokale tradisjonar frå det indiske subkontinentet.
Grunnprinsipp
Det finst visse prinsipp som dei fleste hinduar ser på som sanne, om dei er klar over dei — at verda me lever i er ei førestilling (samsara) medan det verkelege er ande, at sjelen (atman) følgjer karmalovane og blir gjenfødd fram til han lausriv seg frå jordelivet og blir eitt med verdsanden (moksja), og at ein kvar må følgja sin eigen veg med særskilde reglar og etikk (dharma).
Gudstru
Hinduismen blir rekna som ein heidensk religion. Med det meiner ein mellom anna at han godtek at det finst mange gudeformer, og at ein kan tilbe kva det skal vera, til dømes eit tre eller ein gudefigur, ved å be og ofra til det. Det finst ei rekke gudegrupper som blir tilbedne av ulike grupper, og lokale guddommar. Truleg stammar desse frå fleire opphavlege religionar som er blitt opptekne i hinduismen.
Gravitasjonsfelt
Eit gravitasjonsfelt er eit område der det verkar ei gravitasjonskraft på ein lekam som kjem inn i området.
Hinduismen
Gudstru
Hinduiske tenkjarar hevdar ofte at alle desse gudane er fleire sider av same sak — verdsaltet, brahman, som er så godt som umogleg å forstå for menneske.
Skrifter
Hinduismen har ein fleire tusen år gammal skrifttradisjon, noko som fører med seg at tekstane er mangearta og uoversiktlege. Nokre skrifter blir haldne heilage av dei fleste, hovudsakleg dei fire Vedaene, og gudeforteljingane Ramayana og Mahabharata. I tillegg finst ei rekke kommentarar og tolkingar til Vedaene, som puranaene, men alle desse blir ikkje godtekne som heilage av alle hinduar. Det finst òg fleire aksepterte måtar å lesa Vedaene på, og mange ulike gjenforteljingar av dei to eposa.
1234
1234 (romartal MCCXXXIV)
Hinduismen
Utøving
På same måte som det finst mange måtar å tru på innan hinduismen, kan ein òg utøva religionen på ulike vis. Mange hinduar flettar trua si inn i dagleglivet, til dømes ved å seia eller synga bøner, utføra podja, fasta eller la vera å eta kjøt, eller gå i tempel. Ein kan følgja sin veg innan hinduismen ved å arbeida hardt og dermed hjelpa samfunnet, eller, for kvinner, ved å via seg heilt til familielivet og ektemannen sin. Å utøva musikk eller dans er andre måtar å koma nærare det gudelege på.
Gravitasjonsfelt
I dagleglivet oppfattar vi krefter som kontaktkrefter, fordi dei er bunde til skyve- eller trekkverknad på dei lekamane det gjeld. I gravitasjonsfelt verkar kreftane på avstand, utan berøring, så dei er altså fjernkrefter.
Alle lekamar omgjev seg med eit gravitasjonsfelt. Styrken av feltet minkar raskt med aukande avstand frå gjenstanden, slik gravitasjonen er skildra matematisk av Isaac Newton. Nær jordoverflata er gravitasjonskrafta til jorda på eit kilogramlodd (tyngda av loddet) lik 9,8 N. 6000 km frå jordoverflata er krafta på loddet berre 2,5 N, og i ein avstand lik avstanden til månen frå jorda er han 0,0027 N.
Hinduismen
Utøving
Eit fåtal hinduar vel å via livet sitt heilt til religionen, og blir vandrande eller mediterande tiggarmunkar og -nonner. Desse skal avstå frå alt verdsleg liv, og blir gjerne kalla brahmatsjariar eller sanjasiar.
Samfunn
Ettersom den hinduiske trua er så nær knytt til dagleglivet, er det vanskeleg å seia kva som er religion og kva som er kultur. Eit kjent døme er det indiske kastesystemet, som lenge var ein integrert del av hindusamfunnet, men som mange hinduar i dag vil seia ikkje er ein del av religionen deira.
Små og store høgtider er ein viktig del av religionen, og blir markerte både gjennom feiring og fornekting. Ein kan til dømes observera ein eller fleire heilagdagar i veka gjennom faste og podja. Samstundes samlar samfunnet seg om fleire store høgtider, som den årlege dipavali, eller kumbh mela kvart tolvte år.
Utbreiing
Det finst om lag 1000 millionar hinduar, noko som gjer religionen til den tredje største i verda, etter kristendommen og islam. Hinduar bur først og fremst i India, men ein finn òg større hindusamfunn i Nepal, på Sri Lanka, Bali, Mauritius, og i Karibia, særleg Guyana. I tillegg til sørasiatisk migrasjon har misjonering ført til at det òg finst hinduar av ikkje-asiatisk bakgrunn i mange vestlege land.
Symbol
Symbol i ord og bilde er svært viktige innan hinduismen, i alt frå utsmykking av tempel til filosofisk hymnetolking. Visse symbol er blitt ikoniske over heile verda, til dømes aum-lyden og svastika-teiknet. Andre er meir skjulte, og kan til dømes koma frå fleire tydingar av sanskritord. Andre stader symbolbruk går igjen er i utforminga av gudebilde. Stillinga, utsjånaden og omgjevnadane til eit måleri eller ein skulptur av ein hindugud er sjeldan tilfeldig.
The Carracks
The Carracks og Little Carracks er ei gruppe små øyar utanfor nordkysten vest i Cornwall i England.
Øyane ligg mellom Zennor og St Ives, om lag 200 meter utanfor kysten. Den største øya vert stundom kalla Seal Island fordi det finst gråsel her. Her er òg pigghå, breiflabb og anemoner.
Det går båtar frå St Ives til øyane slik at turistar kan sjå selane og anna dyreliv kring øyane.
Horsfjordbotnet
Horsfjordbotnet er ein fjordarm av Kjelda på øya Austra i Bindal kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 5 km mot sørvestover inn til Lendinga i botn av fjorden. Lendinga er ein liten poll inst i fjorden som ligg i Leka kommune i Nord-Trøndelag.
Mirza
Mirza (persisk ميرزا mīrzā, avstytting av amirzada, «avkjøme av ein emir») er ei fyrstenemning og eit namn i den persiske kulturkrinsen.
Horsfjordbotnet
Fjorden har innløp mellom grendene Nordhorsfjord i nord og Sørhorsfjord i sør. Horsfjordøya ligg midt i løpet
Riksveg 771 går langs sørsida av fjorden. Ved bruket Kjellvang går det veg nordover frå riksvegen og over fjorden.
Hornet på Magerøya
Hornet (nordsamisk Čoarvi) er ein hornforma fjellformasjon nordaust på Nordkapphalvøya på Magerøya i Nordkapp kommune. Hornet ligg aust for Nordkapplatået, ved Vestfjorden. Grunna utom Hornet heiter Horngrunnen og sør for Hornet ligg Hornvika.
Mirza
Annan bruk
Mirza er òg det vitskaplege namnet på rottemakiar, ei slekt i lemurfamilien dvergmakiar.
Hornet på Magerøya
I samisk folketru har Hornet vore ein sieidi, eit offerfjell.
Ved Skarsvåg kan ein sjå Hornet gjennom fjellformasjonen Kirkeporten. Det er òg eit populært fotomotiv.
Holum
Holum (Holme) kommune i Vest-Agder vart oppretta i 1837 som Holme kommune. I 1911 vart namnet endra til Holum. I 1964 vart Holum slått saman med Mandal by, Halse kommune og Harkmark kommune til Mandal kommune. Områda Stubstad og Svalemyren i Holum vart samstundes tillagt Søgne kommune. Siste ordførar i Holum kommune var Kåre Kvidbergskår. Holum ligg nord og aust for Mandal, og tettstaden Holum ligg om lag 10 km nord for sentrum av byen. Holum kyrkje ligg på vestsida av Mandalselva. Søren Jaabæk og Bent Røiseland var frå Holum.
Bjørn Tore Godal
Statsråd
Han er kjend som statsråd i tre departement og tre norske regjeringar:
Utdanning og karriere
Bjørn Tore Godal har handelsgymnas frå 1964 og blei cand.mag. frå Universitetet i Oslo 1969 med faga statsvitskap, sosiologi og historie.
Han var stortingsrepresentant i Stortingsperiodane 1985-1989, 1989-1993, 1993-1997 og 1997-2001. Den første perioden var han fast møtande vararepresentant medan Gro Harlem Brundtland var statsminister.
Som AUF-leiar 1971-73 var Godal førande i den indre opposisjonen i Arbeidarpartiet mot norsk EF-medlemskap.
Edward Fenech Adami
Edward «Eddie» Fenech Adami var statsminister på Malta frå 1987 til 1996 og frå 1998 til 2004. Frå 4. april 2004 til 4. april 2009 var han president på Malta. Han etterfylgde Guido de Marco.
Paihia
Paihia er den viktigaste turistbyen i Bay of Islands nord på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær dei historiske byane Russell og Kerikeri, 60 kilometer nord for Whangarei. Den første cricketkampen på New Zealand fann stad her.
I nord ligg den historiske busetnaden Waitangi, i sør bustad- og forretningsområda i Haruru Falls, forstaden Opua og mot vest den vesle busetnaden Te Haumi. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 1 770.
Besstulelva
Besstulelva er ei elv i Skien kommune i Vestfold og Telemark. Elva utgjer hovudtilløpet til innsjøen Økteren, som er ein del av Skiensvassdraget.
Wakenitz
Wakenitz er ei elv søraust i Schleswig-Holstein med utspring i Ratzeburger See i Ratzeburg. Ho er om lag 14,5 km lang og munnar ut i Trave i Lübeck. Det meste av austsida av elva dannar grensa mellom Schleswig-Holstein og Mecklenburg-Vorpommern. Etter den andre verdskrigen danna elva ein del av jernteppet mellom Vest- og Aust-Tyskland. Wakenitz har eit nedslagsfelt på om lag 445 km².
1. mai
1. mai er den 121. dagen i den gregorianske kalenderen (122. under skotår). Det er 244 dagar att av året.
Bakgrunnsstoff
mai: 1
Austbygdåi
Austbygdåi er ei elv i Tinn kommune i Vestfold og Telemark. Ho renn gjennom Sandsetdalen og Tessungdalen, før ho munnar ut ved Austbygdi, i nordenden av Tinnsjå. Elva er ein del av Skiensvassdraget.
Austbygdåi er verna med Verneplan II for vassdrag.
Warnow
Warnow er ei elv i delstaten Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland. Ho munnar ut i Austersjøen nær byen Rostock. Ho har sitt utspring 10 km nord for Parchim, vest i Mecklenburgische Seenplatte. Ho renn nordover gjennom Sternberg, Bützow og Schwaan før ho når Rostock.
I 2003 vart den første tyske bomvegen, Warnowtunnel, opna, som knyter Rostock til den vestlege breidda av elva.
IL Sverre
Idrettslaget Sverre er eit idrettslag i Levanger i Nord-Trøndelag. Laget vart stifta 26. september 1886, og er såleis av dei eldste idrettslaga i landet. Sverre har avdelingar som driv med fotball, sykling, tennis og turn.