cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Det store hamskiftet
Årsaker til hamskifet
Utløysande for hamskifet var gode prisar på korn under krimkrigen, kombinert med gode avlingar i desse åra. Samstundes var det utvikla nye landbruksreiskapar som gjorde auka produksjon mogleg, og det vart etablert bankar og låneinstitusjonar som kunne finansiere utbygging i landbruket.
Datering av hamskiftet
Hamskiftet varte i følgje Inge Krokann frå 1850 til rundt første verdskrigen, andre historikarar meiner hamskiftet byrja tidlegare, andre meiner det byrja seinare. Hamskiftet byrja heller ikkje til same tid over heile landet; endringsprosessane tok først til på det sentrale austlandet og elles i bynære landbruksstrok, og dei skjedde sist i Nord-Noreg.
Nadia Akpana Assa
Nadia Akpana Assa er ein norsk friidrettsutøvar frå Oslo som vart norsk meister i lengdehopp tre år i rad, 2014-16. Ho er medlem i IL i BUL og vart nummer åtte i øvinga under EM i friidrett 2016. Assa sin personlege rekord i lengdehopp på 6,53 meter oppnådde ho i København 18. juni 2016.
Gornot HaGalil
Gornot HaGalil (, tyder Kornlagra i Galilea) er ein fellesbusetnad nord i Israel. Han ligg nær Ma'alot-Tarshiha, og høyrer til Ma'ale Yosef regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 166.
Landsbyen vart grunnlagd i 1980 av familiemedlemmar frå lokale moshavim. Han er kalla opp etter den nærliggande Goren.
Idol Nederland
Idols er eit nederlandsk fjernsynsprogram som vart vist på RTL 4 frå 2002 til 2008. Programmet var ein talentkonkurranse der målet var å finne den beste nye songaren i Nederland.
I Can't Quit You Baby
«I Can't Quit You Baby» er ein bluesstandard skriven av Willie Dixon og først spelt inn av bluesartisten Otis Rush, ein av dei første eksponentane for «West Side Sound». Songen er ein langsam 12-taktsblues, som vart nytta av arrangør og produsent Dixon til å lansere Rush og Cobra Records, sidan det var første singel for begge. Singelen vart ein suksess og nådde sjetteplassen på Billboard R&B-lista i 1956. I sjølvbiografien sin forklarer Willie Dixon at «I Can't Quit You Baby» vart skriven om eit forhold som Rush såg ut til å vere oppteken av på denne tida og som Dixon nytta til å få fram ei lidenskapleg framføring av Rush.
Otis Rush kom attende til «I Can't Quit You Baby» fleire gonger i løpet av åra, mellom anna ei ny innspeling for bluessamlinga ''Chicago|The Blues|Today! Vol. 2'' i 1966 (Vanguard 79217). Denne versjonen hadde eit anna arrangement. Det er denne versjonen dei fleste coverversjonane er baserte på. John Mayall's Bluesbreakers spelte songen i 1967 på Crusade (Decca SKL 4890/London PS 529). I 1969 spelte Little Milton (Checker 1212) og låtskrivaren Willie Dixon (Columbia PC 9987) òg inn songen. Sidan den gong har han vorte spelt av mange bluesartistar og andre artistar. Den originale singelen til Otis Rush vart innlemma i Blues Hall of Fame i 1994.
Led Zeppelin-versjonen
Det engelske rockebandet Led Zeppelin spela inn «I Can't Quit You Baby» for debutalbumet Led Zeppelin. Utgåva deira følgjer generelt Otis Rush-utgåva frå 1966, men med andre instrument og dynamikk. Han inneheld òg ein gitarpause der Jimmy Page spelar fire taktar aleine før han set i gang igjen soloen.
Led Zeppelin spela «I Can't Quit You Baby» mykje på konsertar frå 1968 til tidleg i 1970. ot to konsertopptak frå 1969 finst på Led Zeppelin BBC Sessions. Ei utgåve av songen den 9. januar 1970 frå Royal Albert Hall finst på Led Zeppelin (DVD) (ei forkorta utgåve av denne framføringa finst på Coda frå 1982).
Mazhar-distriktet
Mazhar-distriktet er eit distrikt i Raymah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 64 661 innbyggjarar.
Medghal-distriktet
Medghal-distriktet er eit distrikt i Ma'rib guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 10 654 innbyggjarar.
Jae Nyamburah
Judy Simone Nyamburah Karanja, kjend som Jae Nyamburah, er ein norsk skodespelar, regissør, poet, fotograf og samfunnsdebatant fødd i Kenya og oppvaksen på Hauketo i Søndre Nordstrand.
Karriere
I 2005 debuterte Nyamburah som poet i samarbeid med den politiske rapduoen Dead Prez, i regi av Gate Profeter for Afrikan History Week. Ho har sidan samarbeidd med artistar som Amiri Baraka, The Last Poets og Nicole Rafiki. I 2010 delte ho scene med Saul Williams og Oslo-Filharmonien i oppsetjinga Said The Shotgun To The Head.
I 2010 vart fotografia til Karanja, «Secret Society» og «Coming to A.Free.Kah», stilte ut og selde ut på Riksscenen som ein del av kunstutstillinga Synlig-Usynlig ved sidan av blant andre Herman Mbamba og Fadlabi. Fotografia til Karanja er også å finne i fleire utgåver av Kush Magazine og Kingsize Magazine.
I 2015 tok Karanja bachelor i skodespelarfag og produksjon ved Nord universitet via «Det Multinorske» på Det Norske Teatret. Same år debuterte ho som skodespelar, i rolla som Paula i den politiske satiremusikalen Halve Kongeriket; som vann Komiprisen i 2016. Sidan har ho spela i blant anna The Book of Mormon (Heddaprisen 2018 for Årets Framsyning og Beste Scenetekst ), Peer Gynt, og Linje 5.
Nyamburah har hatt roller i NRK-seriane Valkyrien, Livstid og Unge Lovende, og sit i kunstnerisk råd på Vega Scene.
I 2022 var Nyamburah ein av tre nye regissørar som debuterte gjennom Det Norske Teatrets Spire prosjekt, og spela i oppsetjinga Samtaler med Bror. på Nationaltheatret.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
Skiskyting under Vinter-OL 2022 bestod av 20 øvingar som vart avvikla i tida 5. til 18. februar 2022 og fann stad i byprekturet Zhangjiakou i Hebei-provisen i Kina, om lag 180 kilometer nordvest om OL-byen Beijing. Leikane omfatta 11 øvingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der laga stilte med to kvinnelege og to mannlege utøvarar.
Dei norske utøvarane Johannes Thingnes Bø og Marte Olsbu Røiseland sanka kvar sin fem medaljar, Bø fire i gull og ein i bronse, Røiseland vann tre gullmedaljar og to bronsemedaljar.
10 km
Fredag 12. februar
12,5 km jaktstart
13. februar
Saratovbrua
Saratovbrua (russisk Саратовский мост) over Volga i Saratov i Russland var den lengste brua i Sovjetunionen då ho vart opna i 1965. Ho har ei lengd på 2803,7 meter, og brua forbind Saratov på vestbreidda av Volga med Engels på austbreidda.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
20 km normal
8. februar
Saratovbrua
I oktober 2009 opna ein ny bru ved landsbyen Pristannoje ikkje langt frå Saratov, etter ein 18 års byggeperiode. Den nye brua har ei total lengd på 12 760 meter.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
15 km fellesstart
18. februar
Radiostasjonen Haga
Erling Rønneberg returnerte etter få veker. 14.april var han i gang med sendingar frå radiostasjonen Turid ved Vartdalsfjorden. Etter seks dagar der vart han arrestert.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
4 x 7,5 km stafett
15. februar
7,5 km sprint
11. februar
10 km jaktstart
13. februar
15 km normal
Tysdag 7. februar
Lincoln i Nebraska
Lincoln er ein by i delstaten Nebraska i USA. Byen, som er hovudstad i delstaten, ligg i Lancaster County. Med sine 291 000 ibuarar er byen den nest mest folkerike i delstaten.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
12,5 km fellesstart
18. februar
Lincoln i Nebraska
Lincoln vart grunnlagd i 1856. University of Nebraska–Lincoln har utmerkt seg innom økologisk forskning.
Skiskyting under Vinter-OL 2022
4 x 6 km stafett
16. februar
Mixstafett 4 x 6 km
5. februar
Bay of Isles
Området er i lag med Grytviken eit av to turistområde på øya. Av 31 hekkande fugleartar på Sør-Georgia finn ein 17 her i bukta.
Rosita Harbour ligg på vestkysten av bukta.
Galina Zybina
Galina Ivanovna Zybina er ein sovjet-russisk friidrettsutøvar som tevla for Sovjetunionen. I tida 1950-66 var ho ein av dei beste utøvarane i verda i kulestøyt, i si fyrste som aktiv også i diskoskast og spydkast. Ho vart olympiameister i kulestøyt i 1952 og europameister i same i 1954.
Aktiv
Zybina tok bronsemedaljen i spydkast i europameisterskapen 1950 med 42,75 m, medan ho i kulestøyt vart ho nummer fire.
Under dei olympiske leikane 1952 i Helsingfors sette Zybina verdsrekord og vart olympisk meister i kulestøyt med 15,28 m. I spydkast vart ho nummer fire.
I europameisterskapen 1954 vann Zybina kuletevlinga med 15,65 m, framom landslagskollegaene Marija Kuznetsova med 14,99 m og Tamara Tysjkevitsj med 14,78 m. Også i diskoskasting gjekk alle medaljane til Sovjetunionen, der Zybina tok bronse med 44,74 m.
Sju veker før sommar-OL 1956 tok til i Melbourne sette Zybina verdsrekord med 16,76 meter i Tasjkent. OL-finalen fann stad den 30. november, der Zybina leia fram til siste omgang. Her forbetra ho leiarresultatet til 16,53 m, men måtte likevel sjå slått av landsmannen Tamara Tysjkevitsj som i sitt siste forsøk støytte kula 16,59 m.
Etter ein sjuandeplass i OL 1960 i Roma med 15,56 m, vann Zybina ein ny medalje under europameisterskapen 1962 i Beograd. Bak suverene Tamara Press, som sette verdsrekord og vann gull for Sovjetunionen med 18,55 m, og Renate Garisch frå Aust-Tyskland med 17,17 m, tok Zybina bronsemedaljem med 16,95 m. To år seinare vart medaljane i kulestøyt-tevlinga under OL i Tokyo delt på dei same tre utøvarane, og i nett same rekkefylgja. Press vann med 18,14 m framom Garisch med 17,61 m og Zybina med 17,45 m.
I sitt siste internasjonale meisterskap, EM i friidrett 1966 i Budapest, vart Zybina utan medalje. Ho vart nummer fire i kulestøyt med 16,65 m. Den nye stormeisteren i øvinga, landsmannen hennar Nadesjda Tsjisjova, sigra med 17,22 m.
Zybina sette åtte verdsrekordar i kulestøyt frå 1952 til 1956. Sin personlege rekord i øvinga, 17,50 m, presterte ho i 1964. I diskoskast nådde ho 48,62 m i 1955, og i spydkast 54,98 m i 1958.
Sölden
Sölden er ein kommune øvst i Ötztal i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen dekker ei flatevidd på 466,9 km² og er såleis den største kommunen i heile Austerrike. Folketalet er i vekst og har nådd 3 500. Kommunen består av landsbyen Sölden og fire bygder. Kommunen, som i sør grensar mot Italia, høyrer til distriktet Imst.
Sölden har 15 000 gjestesenger og årleg over to millionar overnattingar. Turismen er særleg basert på vintersport, med nær ein tredel av flatevidda dekt av isbrear kan vintersesongen strekkast i begge endar. Sidan midt på 1990-talet har det vore vanleg å opne verdscup-sesongen i alpine greiner med renn i Sölden i slutten av oktober månad.
Preget av å vere ein landsby med fjellbønder og ein særleg byggestil, som rådde i heile Ötztal til 1970-åra, har forsvunne, trengt til sides av ein turistisk-alpin byggestil.
Minudasht fylke
Minudasht fylke (persisk شهرستان مینودشت) er eit fylke i Golestan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Minudasht. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket (inkludert dei delane som seinare danna Galikash fylke) var 126 676. Utanom delane som seinare vart fråskild (i 2006) var folketalet 69 272. Minudasht fylke består av eitt distrikt: Sentral-distriktet. Fylket har éin by: Minudasht.
Iris Bay
Iris Bay er ei lita bukt like sør for Muller Point ved austenden av Sør-Georgia, som ligg 10 km nordvest for Cape Vahsel, langs bukta mellom Cape Vahsel og Cape Charlotte. Namnet «Sandwich Bay», etter John Montagu, 4. jarlen av Sandwich, vart gjeven til bukta mellom Cape Vahsel and Cape Charlotte i 1775 av ein britisk ekspedisjon under James Cook. Namnet vart på seinare kart nytta om den vesle bukta som er skildra her, sidan namnet ein følte ein ikkje trong eit namn for den større bukta. South Georgia Survey, 1951–52, rapporterte at namnet Iris Bay var velkjend for den vesle bukta hos kval- og selfangarar i Sør-Georgia, og at namnet Sandwich Bay ikkje var kjend lokalt, så Iris Bay vart det godkjende namnet.
Gjerstadvatnet
Gjerstadvatnet er ein innsjø i Gjerstad kommune i Agder. Sjøen har tilsig frå Storelva ved Gjerstad sentrum, og utløpet er Sundsfoss ved Sunde mot sør til Holtefjorden. Fylkesveg 418 og Sørlandsbanen går parallelt med den sørvestre breidda. Ved midten av innsjøen kryssar Nesbrua det 34 m breide Nessundet.
Klokkeblåstjerneslekta
Klokkeblåstjerneslekta (Hyasinthoides) er ei planteslekt i aspargesfamilien.
Artar
I Noreg er desse artane registrerte:
Operasjon Hardboiled
Operasjon Hardboiled var ein militær avleiingsmanøver under den andre verdskrigen. Han vart utført av dei allierte i 1942, og var det første forsøket på avleiing frå London Controlling Section (LCS). Føremålet var å overtyda aksemaktene at dei allierte snart skulle invadera tysk-okkuperte Noreg.
Andreas Bjercke
Andreas Hesselberg Bjercke var ein norsk arkitekt. Saman med Georg Eliassen dreiv han arkiitektfirma Bjercke og Eliassen frå 1914 til 1960.
Bjercke fekk St. Olavs Orden Riddar av 1. klasse i 1953.
Merkhah Al Ulya-distriktet
Merkhah Al Ulya-distriktet er eit distrikt i Shabwah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 32 278 menneske.
Jason Harbour
Jason Harbour er ei bukt som ligg vest for Allen Bay på nordsida av Cumberland West Bay i Sør-Georgia. Ho vart kartlagd og namngjeven av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Otto Nordenskjöld. Bukta vart tidlegare vitja av «Jason» med kaptein Carl Anton Larsen, i 1894.
Avleiingsmanøver
Avleiingsmanøver er ei handling som vert uført for å trekkja merksemd frå ei anna handling. I militær forstand er dette noko som liknar på diversjon, skinnmanøver eller villeiing.
I retorisk forstand er ei avleiingsmanøver ein logisk tankefeil der ein utgjev eit argument som i seg sjølv kan vera logisk, gjeldande og haldbart, som om det er eit anna argument enn det er. Ein gjev inntrykk av at det støttar ein annan konklusjon - eit anna standpunkt enn det faktisk støtter. På engelsk blir kallas «red herring». I den klassiske litteraturen om tankefeil går dette attende til Aritoteles si bok Ignoratio elenchi – dvs. uvitskap om attdriving.
NM i friidrett 2003
Noregsmeisterskapen i friidrett 2003, hovudmeisterskapen, vart avvikla i Fredrikstad dagane 8.–10. august 2003 med Fredrikstad Idrettsforening og Østfold Friidrettskrets som arrangørar.
Kongepokalane vart tildelt Anne Gerd Eieland for vinnarresultatet 1,90 meter i høgdehopp, medan Aham Okeke fekk pokalen for sigeren på 100 meter.
100 m
<br style="clear:both;" />
Mattat
Mattat er ein liten fellesbusetnad nord i Israel. Han ligg nær den libanesiske grensa mellom byane Ma'alot-Tarshiha og Safed, og høyrer til Ma'ale Yosef regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 185.
Landsbyen vart grunnlagd i 1979 av ei gruppe familiar frå ein organisasjon kalla HaSukah, og var den første busetnaden i Lookouts in the Galilee-planen. Han vart grunnlagd på landområdet til den palestinske landsbyen Dayr al-Qassi.
NM i friidrett 2003
200 m
<br style="clear:both;" />
Mattat
I dag er mange av innbyggjarane tilsett i lokal industri og jordbruk. Turisme er òg ei viktig inntektskjelde.
NM i friidrett 2003
400 m
<br style="clear:both;" />
Mattat
Kjelder
''
NM i friidrett 2003
800 m
<br style="clear:both;" />
Georg Eliassen
Georg Eliassen var ein norsk arkitekt. Saman med Saman med Andreas Bjercke dreiv han arkiitektfirma Bjercke og Eliassen frå 1914 til 1960.
I lag med Bjercke mottok han Houens fonds diplom fire gonger og Sundts premie to.
NM i friidrett 2003
5 000 m
<br style="clear:both;" />
10 000 m
<br style="clear:both;" />
Georg Eliassen
Eliassen fekk St. Olavs Orden i 1951.
NM i friidrett 2003
110 m hekk
<br style="clear:both;" />
400 m hekk
<br style="clear:both;" />
3 000 m hinder
<br style="clear:both;" />
Høgdehopp
<br style="clear:both;" />
Stavhopp
<br style="clear:both;" />
Lengdehopp
<br style="clear:both;" />
Tresteghopp
<br style="clear:both;" />
Kulestøyt
<br style="clear:both;" />
Sleggjekast
<br style="clear:both;" />
Spjutkast
<br style="clear:both;" />
1500 m
<br style="clear:both;" />
100 m hekk
<br style="clear:both;" />
Diskoskast
<br style="clear:both;" />
Ramian fylke
Ramian fylke (persisk شهرستان رامیان) er eit fylke i Golestan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Ramian. I 2006 var innbyggjartalet 81 866. Fylket består av dei to distrikta Fenderesk-distriktet og Sentral-distriktet. Fylket har dei tre byane Khan Bebin, Ramian og Daland.
Daraa
Daraa (arabisk درعا,, Darʿā, Dara’a, Deraa, Dera og Derʿā) er ein by sørvest i Syria, like nord for grensa til Jordan. Han er det administrative senteret i Daraa guvernement, historisk sett ein del av den gamle regionen Hauran. Byen ligg kring 90 km sør for Damaskus langs hovudvegen mellom Damaskus og Amman, og mange reisande stoppar her. Av stader i nærleiken finn ein Umm al-Mayazen og Nasib i søraust, al-Naimeh i aust, Othman i nord, al-Yadudah i nordvest og Ramtha i Jordan i sørvest.
I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Daraa eit folketal på 97 969 i 2004. Han er det administrative senteret i nahiyah («underdistrikt») som består av åtte stader med eit samla folketal på 146 481 i 2004. Innbyggjarar er hovudsakleg sunnimuslimar.
Historie
Daraa er ein antikk by med ei historie attende til kanaanittane. Han er nemnd i egyptiske hieroglyfar frå regjeringstida til farao Thutmose III mellom 1490 og 1436 fvt. I antikken vart byen kalla Atharaa. Han vart seinare nemnt i Gamletestamentet som Edre'i, hovudstaden i Bashan der Moses slo bykongen Og.
Antikken
Byen vart seinare kjend som «Adhri'at» og vart ein del av selevkidane sitt kongedømet Syria der han var hovudstad i regionen Batanaea. Seinare vart han ein del av kongedømet Nabatea seint i det første hundreåret fvt. Etter den romerske erobringa til Trajan i 106 fvt. vart Adhri'at ein del av provinsen Arabia Petraea. På 200-talet fekk han status som polis («sjølvstyrt by»). Den romerske historikaren Eusebius skreiv at Adhri'at var ein by i Arabia. I bysantinsk tid mellom 400- og 500-talet, var han eit bispesete og senter for misjonæraktivitet i Den syriske ørkenen. I 614 vart byen plyndra av sassanidane, men innbyggjarane vart ikkje massakrerte.
Adhri'at hadde ein stor jødisk folkesetnad tidleg på 600-talet og tente som eit senter for jødisk læring. Han var ideelt plassert mellom dei jødiske sentera i Palestina og Babylonia og innbyggjarane tente eit bål kvart år på Rosh Hashannah som eit signal til dei babylonske jødiske samfunna om at eit nytt religionsår hadde byrja.
Islamsk tid
I følgje Ibn Hisham og al-Waqidi, biografar på 800-talet som skreiv om den islamske profeten Muhammed, flytta folka Banu Nadir og Banu Qaynuqa til Adhri'at etter dei vart utstøytt frå Medina. Historikaren Moshe Sharon har avskrive denne påstanden og skriv at dette ikkje er nemnt i jødiske kjelder eller tidlegare muslimske dokument.
Den tidlege muslimske historikaren Ahmad al-Baladuri førte Adhri'at opp som ein av byane som overgav seg til muslimane etter slaget ved Tabuk i 630, medan Muhammed enno levde. Som følgje av dette betalte innbyggjarane jizya-skatt. Ein trur at forteljinga til Baladhuri var feil. I staden fortel kjelder frå den tida at Adhri'at vart erobra av Rashidun-armeen under kalifatet Abu Bakr i 634. Innbyggjarane i Adhri'at skal visstnok ha hylla den andre kalifen Umar ibn al-Khattab då han vitja b yen, «dansande med sverd og søt basilikum.» Gjennom Rashidun og Umayyad-styret, tente byen som hovudstad i underdistriktet al-Bathaniyya, ein del av det større Jund Dimashq («militærdistriktet Damaskus.»)
I 906 vart folkesetnaden massakrert i eit raid av dei opprørske karmatittane. Seint på 900-talet skreiv den arabiske geografen al-Muqaddasi at under Abbaside-kalifatet var Adhri'at eit stort administrativt senter ved utkanten av ørkenen. Han hevda byen var ein del av distriktet Jund al-Urdunn og at området var «full av landsbyar» og ein del av regionen Jerash sør for Yarmouk.
I mellomalderen var han ein strategisk stasjon langs karavaneruta hajj mellom Damaskus og Medina og var inngangsporten til det sentrale Syria. Krossfararane erobra ei kort stund Adhri'at tidleg på 1100-talet. I følgje Yaqut al-Hamawi under Ajjubide-dynastiet tidleg på 1200-talet vart han «hylla for dei mange lærde mennene som kom frå byen.» Seinare, under mamelukkane og osmanarane, var byen framleis viktig. I 1596 var Daraa oppført i osmanske skattelister som Madinat Idra'a og var ein del av nahiya Butayna i Qadaet Hauran. Han hadde ein muslimsk folkesetnad som bestod av 120 hushaldningar og 45 ungkarar. Skattar vart betalte for kveite, bygg, sommaravlingar, geiter og/eller bikubar.
Moderne tid
På 1900-talet fekk Adhri'at det moderne namnet «Daraa». Etter osmanarane bygde Hejazbanen vart han eit trafikknutepunkt for jernbanen. I dag er Daraa den sørlegaste byen i Syra ved grensa til Jordan og ein viktig by på vegen mellom Damaskus og Bagdad.
Då Ba'ath-partiet fekk makta etter kuppet i 1963 vart den nye innanriksministeren Amin al-Hafiz utpeikt av Abd al-Rahman al-Khlayfawi som guvernør i Daraa fram til 1965. Daraa har i nyare tid lidd av mangel på vassforsyning i området. Tusenvis av folk protesterte i byen under dei syriske opprøra i 2011.
Mount Cole
Mount Cole er eit fjell over 1400 moh, på vestsida av Shackletonbreen, mellom munningen av Formanbreen og Gerasimoubreen i Dronning Maudfjella. Det vart oppdaga og fotografert av U.S. Navy Operasjon Highjump, 1946–47, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter Nelson R. Cole, ein flymaskinist i U.S. Navy-skvadron VX-6, som mista livet i ein helikopterstyrt i McMurdo Sound-området i juli 1957.
Daraa
Den syriske borgarkrigen
16. februar 2012 skal den syriske hæren ha bombardert byen. Åtaket var del av eit forsøk på å ta tilbake tapte område. Syriske tryggingsstyrkar gjekk til åtak på minst tre distrikt, men opprørsstyrkane slo tilbake. Tidleg i juni 2017 var mykje av Daraa by lagt i grus etter langvarige kampar. 12. juli 2018 enda kampen om Daraa etter fleire dagar med intense kampar mellom den syriske hæren og opprørsstyrkar, då nokre av desse gjekk med på forhandlingar. Den syriske hæren tok så fullstendig kontroll over byen.
Ishockey under Vinter-OL 1988
Ishockey under Vinter-OL 1988 vart arrangert i tida frå 13. til 28. februar 1988 i Calgary. Kampane vart avvikla på tre ulike arenaer i OL-byen, finalerunda i sin heilskap på Olympic Saddledome med plass til 19 200 tilskodarar. Sovjetsamveldet vann gullmedaljane framom Finland og med Sverige på tredjeplass.
Turneringa
12 land deltok i turneringa, som tok til med ei opningsrunde med seks lag likt fordelt på to grupper. Dei tre beste laga i kvar av gruppene gjekk vidare til ei finalerunde. Dei andre seks laga gjekk direkte til plasseringskampar. Noreg, som enda sist med eitt poeng i Gruppe B, spelte uavgjort mot Frankrike, men tapte i straffeslagstevling og vart vist til tolvte- og sisteplass.
Sovjetsamveldet sitt meistermannskap
Målvakter: Sergej Mylnikov, Vitālijs Samoilovs Forsvarar: Vjatsjeslav Fetisov, Aleksej Kasatonov, Igor Stelnov, Ilja Bjakin, Aleksej Gusarov, Sergej Starikov, Igor Kravtsjuk Løparar: Vladimir Krutov, Igor Larionov, Sergej M. Makarov, Vjatsjeslav Bykov, Andrej Lomakin, Aleksandr Mogilnij, Andrej Khomutov, Anatolij Semjonov, Aleksandr Kosjevnikov, Sergej Jasjin, Valerij Kamenskij, Sergej Svetlov, Aleksandr Tsjornykh.
Benjamin Britten
Edward Benjamin Britten var ein britisk dirigent, musikar og komponist. Han er rekna som ein av dei viktigaste samtidskomponistane på 1900-talet. Britten skreiv fleire symfoniar og operaer og fleire verk for barn. Han grunnla The English Opera Group og festspela i Aldeburgh. Han blei tildelt Leonie Sonnings musikkpris 1968 og dei britiske ordenane Order of Merit og Order of the Companions of Honour. Kort tid før han døydde tok han imot adelstittelen Baron Britten, of Aldeburgh in the County of Suffolk.
Bakgrunn
Britten vart fødd på minnedagen til sankt Cecilia, vernehelgen for musikk. Fødestaden hans var hamnebyen Lowestoft i Suffolk aust i England, eit område han skulle bu i størsteparten av livet sitt. Han var den yngste av fire søsken. Far hans, Robert, var tannlege medan mora Edith var amatørmusikar. Det var ho som lærte Benjamin pianospel og noter. Allereie som femåring prøvde Britten å skriva eit musikkstykke, utan å eigentleg kunna noter. I 9–12-årsalderen skreiv han småstykka som han seinare skulle arrangera til Simple Symphony i 1934. I tillegg til musikk interesserte Britten seg for idrett, som tennis, symjing og cricket, og matematikk.
Komponist
Britten skreiv fleire verk medan han var ved College of Music. Hans første verk med opusnummer var Sinfonietta frå 1932. A Boy was Born (opus 3, 1933) for kor utan akkompagnement. Dette verket blei spelt på BBC i februar 1934, og blei så positivt motteke at eit anna stykke av Britten, Phantasy (opus 2), blei vald ut av International Society for Contemporary Music til å framførast ved deira festival for samtidsmusikk i Firenze same året. Den dødssjuke faren hans oppfordra Britten til å dra, og døydde under festivalen.
Rundt midten av 30-talet arbeidde Britten for General Post Office Film Unit, som laga dokumentarfilmar om livet i England, særleg blant arbeidarar. Her arbeidde han mellom anna med diktaren W.H. Auden. Begge var med på å laga den omtykte filmen Night Mail, og dei to utvida samarbeidet til mellom anna songsyklusen Our Hunting Fathers. Også seinare skreiv Britten musikk for film og fjernsyn, som Owen Wingrave (1976), ein opera skriven for fjernsyn, The Young Person's Guide to the Orchestra (1946), eit mykje omtykt verk som var bestilt av det britiske undervisingsdepartementet og skulle visa fram lyden av ulike musikkinstrument. Britten skreiv mykje musikk for, av og til støtte for barn, som barneoperaer, kantaten Saint Nicolas (1948) og Children's Crusade (1968) for Save the Children (Redd barna).
I 1939 drog Auden, og seinare også Britten og Pears, til USA. Britten skreiv fleire stykke her, mange av dei songstykke for Pears eller andre solistar, men også orkesterverk, som Sinfonia da Requiem, tileigna foreldra. Han pleia venskapen med Aaron Copland og høyrde dei nye verka hans. Britten skreiv sitt første musikalske drama, Paul Bunyan, i USA og etter ei amerikansk soge, men med libretto av Auden. Britten og Pears blei verande i USA til 1942, først for å oppfordra amerikanarane til å støtta Storbritannia i andre verdskrigen, seinare fordi det var vanskeleg å få visum til å dra attende. Under overfarten fullførte Britten A Ceremony of Carols og Hymn to St Cecilia. Britten var pasifist og både han og Pears meinte dei kunne støtta landet sitt betre musikalsk enn militært. Dei registrerte seg som militærnektarar og heldt i staden konsertar for Council for the Encouragement of Music and the Arts (CEMA).
I 1945 hadde Britten sin opera Peter Grimes premiere i Sadler’s Wells Theatre med Peter Pears i hovudrolla. Han spådde ei ny tid for britisk opera, og er blitt rekna som den første store engelske operaen sidan Dido and Aeneas av Henry Purcell. I åra som følgde skreiv Britten fleire operaer, som «kammeroperaene» The Rape of Lucretia, Albert Herring og den mykje omtykte The Turn of the Screw (1954). Han samarbeidde om mange av desse verka med Eric Crozier, som var seneinstruktør og librettoforfattar. Medan mykje av musikken Britten skreiv var basert på moderne litteratur, skreiv han også opera basert på Shakespeare (Midsummer Night's Dream, 1960) og engelsk historie (Gloriana, 1950, om dronning Elisabet I).
I 1947 slo Britten og Pears seg ned i Aldeburgh ved kysten av Norfolk. Året etter arrangerte dei Aldeburgh-festivalen for første gong. På festivalen, som har halde fram til våre dagar, blei det presentert førelesingar, kunst og musikk av Britten og andre.
I 1950-åra fann Benjamin Britten inspirasjon i asiatisk musikk. Under ei reise i 1957 opplevde han både balinesisk gamelanmusikk og japansk no-teater. Hans musikalske svar var balletten The Prince of the Pagodas (1957) og tre halv-operatiske verk han kalla Parables ('likningar') til framføring i ei kyrkje. Han skreiv også mange andre religiøst inspirerte verk, som fem canticles og i 1962 War Requiem, eit meisterleg korverk basert på dikta til Wilfred Owen, til opninga av den gjenoppbygde domkyrkja i Coventry.
Prisar og utmerkingar
(utval)
Verkliste
Sortert etter opusnummer
Bruce Willis
Walter Bruce Willis er ein tysk-amerikansk skodespelar.
Willis vart fødd på ein militærbase i Idar-Oberstein i dåverande Vest-Tyskland. Faren hans var amerikansk og mora tysk. Willis voks opp i Penns Grove i New Jersey. Sidan flytta han til New York for å bli skodespelar. Den første større rolla hans var i TV-serien Moonlighting (1985-89). Det store gjennombrota hans kom med filmen Die Hard.
Gjennom 1990-talet etablerte Willis seg som blant dei store stjernene i Hollywood. Han var allsidig og medverka i reine underhaldningsfilmar som Døden kler henne og Striking Distance, og dessutan biroller i «smalare» filmar som Pulp Fiction og Nobody's Fool. Willis har òg medverka i ei rekkje kritikarroste filmar, som blant anna Den sjette sansen, Twelve Monkeys og Sin City.
I 2006 fekk Bruce Willis si eiga stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Willis var gift med skodespelaren Demi Moore frå 21. november 1987 til 18. oktober 2000. Willis og Moore fekk tre born i løpet av ekteskapet: Rumer Glen Willis (fødd 1988), Scout LaRue Willis (1991) og Tallulah Belle Willis (1994).
Willis gifta seg på nytt med Emma Heming 21. mars 2009.
Musikk
Seint på 1980-talet debuterte Bruce Willis òg musikalsk, ved å gje ut albumet The Return of Bruno. Albumet selde overraskande bra, spesielt etter at singelen Respect Yourself kom inn på Billboard topp 5 tidleg i 1987. Willis hadde seinare to andre moderate hitar, og spelte inn eit anna album to år seinare, men har sidan halde seg unna musikken, med unntak av nokre få framferder ved einskilde Plant Hollywood-restaurantar.
Filmografi
Willis har hatt ei mindre gjesterolle i TV-serien Venner for livet som «Paul Stevens», far til kjærasten til «Ross», «Elisabeth», og etter kvart som kjærasten til «Rachel» (i sesong 6 i 2000))
Andre opplysningar
Willis overtok som programleiar i The Late Show for ein sjuk David Letterman 26. februar 2003. Dette var den første sjukedagen til Letterman på 20 år, bortsett frå då han var borte for hjartekirurgi (Willis skulle eigentleg vere gjest i programmet).
Walesbreen
Walesbreen er ein kort fjellbre like vest for Mount Barnes ved austenden av Kukri Hills. Han flyt nord og ut i Taylor Valley i Victoria Land. Han vart namngjeven under Terra Nova-ekspedisjonen (1910–13) under Robert F. Scott.
Ryan Dolan
Ryan Dolan er ein nordirsk songar og låtskrivar.
The Late Late Show Eurosong 2013
22. februar 2013 deltok Dolan i The Late Late Show Eurosong 2013, den irske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige. Han framførte singelen «Only Love Survives» på engelsk, som han skreiv saman med Wez Devine. Songen vart fyrst presentert på radioprogrammet Mooney på RTÉ Radio 1 7. februar 2013. Bidraget vann med 112 poeng.
Eurovision Song Contest 2013
Som vinnar av The Late Late Show Eurosong 2013 fekk Dolan representere Irland i Eurovision Song Contest 2013. Bidraget gjekk vidare frå den fyrste semifinalen, der det enda på åttandeplass med 54 poeng; sju frå Kypros, seks frå Russland og Storbritannia, fem frå Estland, Nederland og Litauen, fire frå Kviterussland og Belgia, tre frå Danmark, Ukraina og Sverige, to frå Kroatia og eitt frå Moldova. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget enda på sjetteplass med ei rangering på 7,61 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på tiandeplass med ei rangering på 9,26. Desse resultata gjeld berre om berre juryane og berre fjernsynssjåarane i alle deltakarlanda hadde røysta, men resultata er likevel upresist av di det ikkje er offentleggjort kor mange røyster kvart land fekk frå juryen og sjåarane. Landet kvalifiserte seg til finalen der dei enda på 26. og sisteplass med fem poeng; to frå Sverige og Kypros og eitt frå Storbritannia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget 14. plass med ei rangering på 14,62 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på 23. plass med ei rangering på 16,21. Dette var andre gong sidan 1990 at bidraget som starta sist i finalen òg enda på sisteplass.
På scena var òg to støttevokalistar; Leanne Moore og Alison Vard Miller, to dansarar som òg spelte bodhrán-tommar; Alan McGrath og Colm Farrell, og ein trommeslagar; Nick Bailey.
Ingrida Šimonytė
Ingrida Šimonytė er ein litauisk økonom, universitetslærar og politikar for Tėvynės sąjunga. Ho er statsminister i Litauen frå 24. november 2020.
Liv og virke
Šimonytė var finansminister frå 2009 til 2012. I 2013 vart ho vald som nestleiar av den litauiske sentralbanken, men gjekk av då ho i 2016 vart vald som representant i det litausike parlamentet, Seimas.
Ingrida Šimonytė var kandidat ved presidentvalet i Litauen i 2019, der ho tapa i andre valomgang for Gitanas Nausėda. Ho posisjonerte seg før valet som ein politikar av «klår tale», og hadde oppslutnad særleg blant unge, urbane veljarar. Utanrikspolitisk stod ho for ei fortsetjing av politikken til avtroppande president Dalia Grybauskaitė, særleg med omsyn til å vise ei fast haldning mot Russland.
Tėvynės sąjunga vann valet i oktober 2020, og Šimonytė vart fremja som statsministerkandidat i ei koalisjonsregjering danna av Tėvynės sąjunga, Lietuvos Respublikos Liberalų sąjūdis og Laisvės partija. Šimonytė tiltredde som statsminister 24. november 2020.
Jacobsen Bight
Jacobsen Bight er ei bukt på sørkysten av Sør-Georgia mellom Larvik Cone og Cape Darnley. Namnet «Sukkertoppbukta» vart nytta av Olaf Holtedahl i 1929 for heile kysten mellom Cape Darnley og Sandefjord, som var nedteikna på kartet hans som éi bukt. Namnet «Zuckerspitzenbucht» vart nytta for den nordvestlege av to bukter på same kysten av Ludwig Kohl-Larsen i 1930. South Georgia Survey, 1951–52, kartla kysten i detalj og stadfesta at det var to bukter. Sidan namnet som kjem frå Mount Sugartop er mistydande (fordi fjellet ikkje er særskild dominerande ved bukta) og ingen av dei eksisterande namna var i bruk lokalt, foreslo UK Antarctic Place-Names Committee i 1957 eit nytt namn. Jacobsen Bight er kalla opp etter Fridthjof Jacobsen (1874–1933), som arbeidde med Compañía Argentina de Pesca i Grytviken, 1904–21, og som seinare vart nestleiar i selskapet.
Walcottbreen
Walcottbreen er ein isbre mellom Radian- og Howchinbreen, som heller ned austover frå Royal Society Range mot Walcott Bay. Han vart namngjeven av Taylor under Terra Nova-ekspedisjonen (1910–13), truleg etter Charles D. Walcott, direktør i U.S. Geological Survey (1894–1907) og sekretær ved Smithsonian Institution i 1907-28.
Mister, You're a Better Man Than I
«Mister, You're a Better Man Than I» eller «Mr. You're a Better Man Than I» og berre «You're a Better Man Than I», er ein song først spelt inn av den engelske rockegruppa The Yardbirds. Han vart skriven av brørne Mike og Brian Hugg, og vart opningssporet på det andre amerikanske albumet deira, Having a Rave Up with The Yardbirds (1965). Tre månader seinare, i februar 1966, vart han gjeven ut i Storbritannia som B-sida til singelen «Shapes of Things». Med ein politisk tekst og fengande melodi vart songen spelt inn av mange andre artistar. Den mest suksessrike versjonen vart spelt inn av den amerikanske garasjerockgruppa Terry Knight and the Pack, som fekk ein mindre nasjonal hit med songen.
Medn unntak av «Still I'm Sad», vart ikkje songen, som dei fleste andre songane på Having a Rave Up with The Yardbirds, skriven av eit bandmedlem. Uansett er «Mister, You're a Better Man Than I», i lag med «Shapes of Things», kanskje det beste dømet på Jeff Beck si eksperimentering med forvrengd gitar og bruk av feedback på ei Yardbirds-innspeling. Som med «Shapes of Things» brukar songen element av psykedelisk rock. Teksten omhandlar problemstillingar på denne tida som at ein vart bedømd etter rase, statsinngrep og valdsbruk.
I februar 1966 spelte Terry Knight and the Pack inn sin eigen versjon av «Mister, You're a Better Man Than I» (forkorta til «You're a Better Man Than I») etter å ha høyrt The Yardbirds spele songen på ein konsert i Michigan. Songen var den første innspelinga til gruppa som gjekk inn på den nasjonale singellista, men nådde berre 125. plassen. Regionalt gjorde songen det langt betre og nådde Topp 10 på fleire radiolister og selde i alt kring 150 000 eksemplar.
Andre artistar har òg tolka «Mister, You're a Better Man Than I». Chicago-bandet New Colony Six spelte inn songen for debutalbumet Breakthrough i juni 1966. I 1969 gav Manfred Mann Chapter Three, med Mike Hugg på solovokal, ut songen på deira debutalbum. Songen vart særleg populær blant tenåringar i Fort Worth i Texas, og vart spelt av The Cynics and Jinx.
Vårprydslekta
Vårprydslekta (Puschkinia) er ei planteslekt i aspargesfamilien.
Artar
I Noreg er ein art registrert:
Mount Cope i Antarktis
Mount Cope er eit fjell på austsida av Separation Range i Dronning Maudfjella. Det ligg oppom vestsida av Canyonbreen 4 nautiske mil nordvest for Nadeau Bluff. Det vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfotografi teken i U.S. Navy, 1958–63, og vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Ronald P. Cope i US Navy, øvstkommanderande på atomkraftverket ved McMurdo-basen, 1963.
Pretties for You
Songen «Reflected», den første singelen til Alice Cooper, vart seinare omskriven som «Elected» og gjeven ut på albumet deira Billion Dollar Babies i 1973.
Kunstverket for dette albumet hang på veggen i stova til Frank Zappa. Det originale måleriet vart måla av Ed Beardsley.
Operasjon Span
Operasjon Span var ein villeiingsoperasjon under andre verdskrigen i samband med invasjonen av Sør-Frankrike i 1944 (Operasjon Dragoon).
Etter at Operasjon Dragoon var sett i verk nærma landgangsfartøy og andre amfibiefartøyer seg Korsika og den italienske vestkysten med retning for aktuelle landingsstadar. Dei gjekk ikkje i land, det var berre ein skinnmanøver for å lura tyske troppar til å tru dei skulle gå i land. Dermed batt dei opp tyske styrkar som ikkje kunne sendast mot Sør-Frankrike, der allierte styrkar etter kvart faktisk gjekk i land.
Distriktet Lienz
Distriktet Lienz er eit forvaltningsdistrikt i Aust-Tirol i forbundslandet Tirol i Austerrike. Distriktet, som har namn etter administrasjonsbyen Lienz, har ei flatevidd på 2 020 km² og i kring 49 000 ibuarar (2013).
Distriktet Lienz samsvarar med det historiske landskapet Aust-Tirol og ligg åtskild frå resten av forbundslandet Tirol. Distriktet grensar til landet Italia i både vest og i sør, samt til dei austerrikske forbundslanda Salzburg i nord og Kärnten i aust.
Kommunar
Distriktet Lienz omfattar 33 kommunar. Den mest folkerike har meir enn 11 000 ibuarar, den minst folkekrike i kring 250:
Mitzpe Hila
Mitzpe Hila (, tyder Hila-utkikkspunktet) eller berre Hila er ein fellesbusetnad nord i Israel. Han ligg i vest i Galileaåsane nær den libanesiske grensa, og høyrer til Ma'ale Yosef regionale kommune. I 2006 hadde han eit folketal på 572.
Landsbyen vart grunnlagd i 1980 som ein del av Lookouts in the Galilea-planen, der innbyggjarane budde i prefabrikkerte hus importert frå Sør-Afrika. Han heitte opphavleg Mitzpe Ziv etter Har Ziv, fjellet han ligg på, men fekk seinare namnet Mitzpe Hila.
Kulturminne i Karasjok
Kulturminne i Karasjok er ei oversikt over freda og/eller bevaringsverdige bygningar og element i Karasjok kommune. Dataa er henta frå Riksantikvaren si liste over kulturminne.
Tabell med kulturminnenummer
ID-nummer består av eit tal som lenkjer til det aktuelle kulturminnet i Kulturminnesøk.
Torkaman fylke
Torkaman fylke (persisk شهرستان ترکمن) tidlegare Bandar Torkaman fylke (persisk شهرستان بندر ترکمن) er eit fylke i Golestan i Iran. Det administrative senteret i fylket er Bandar Torkaman. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 122 218. Fylket består av dei to distrikta Sentral-distriktet og Gomishan-distriktet. Fylket har dei tre byane Bandar Torkaman, Gomishan og Siminshahr.
Kenaihalvøya
Kenaihalvøya (dena'ina Yaghenen) er ei stor halvøy som stikk ut frå kysten av sørsentrale Alaska. Namnet «Kenai »(, KEE-ny) er avleidd frå «Kenaitze», eit namn på urfolksstammen kahtnuht’ana dena’ina (‘folk langs Kahtnu (Kenaielva)’), dei historiske innbyggjarane i området. Dei kalla Kenaihalvøya Yaghanen (‘det gode landet’).
Geografi
Halvøya strekkjer seg rundt sørvestover frå Chugachfjella, sør for Anchorage. Ho er skild frå fastlandret av Cook Inlet i vest og av Prince William Sound i aust. Mykje av halvøya ligg i Kenai Peninsula Borough. Athabaskatalande og alutiiq-grupper budde på halvøya i tusenvis av år før russaren Gerasim Izmailov blei den fyrste europearen til å utforska og kartleggja området i 1789.
Dei bredekte Kenaifjella, som når, går søraust langs halvøua ved kysten av Alaskabukta. Mykje av fjellkjeda ligg i Kenai Fjords nasjonalpark. Den nordvestlege kysten langs Cook Inlet er flatare og myrlendt, med fleire små vatn. Fleire større innsjøar strekkjer seg gjennom det indre av halvøya, mellom anna Skilaksjøen og Tustumenasjøen. Elvar på halvøya er mellom anna Kenai-elva, som er kjend for laksebestanden sin, og sideelva hennar Russian, Kasilofelva og Anchor-elva. Kachemakbukta, ei lita bukt i den større Cook Inlet, går inn i den sørvestlege enden av halvøya, som i stor grad er del av Kachemak Bay State Park.
Busetnader
Halvøya omfattar fleire av dei folkerikaste byane i sør-sentrale Alaska, mellom anna Seward ved kysten av Alaskabukta, Soldotna, Kenai, Sterling og Cooper Landing ved Cook Inlet og Kenaielva, og Homer ved Kachemakbukta, i tillegg til fleire mindre landsbyar og andre busetnader.
Homer er kjend som endepunktet for det asfalterte highway-systemet i Nord- Amerika, og er eit populært endemål for reisande som har køyrt til Alaska frå det samanhengjande USA. Seward er det sørlege endepunktet for jernbanen Alaska Railroad. Det finst lufthamner med ruteavgangar i Kenai og Homer, i tillegg til mindre lufthamner i Soldotna og Seward. Seward Highway knyter Seward til Anchorage, medan Sterling Highway er hovudvegen på Kenai Peninsula som bind saman dei større busetnadane med Anchorage.
Merkhah As Sufla-distriktet
Merkhah As Sufla-distriktet er eit distrikt i Shabwah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 40 635 innbyggjarar.
Kenaihalvøya
Klima
Halvøya har førekomstar av naturgass, petroleum og kol, i tillegg til rikt fiske for kommersielle og personlege føremål. Turisme er ei viktig næring, i tillegg til utstyring og guiding for jegerar og fiskarar. Kenaihalvøya er blitt kalla «Alaska's Playground». Kenai National Wildlife Refuge dekkjer nær to millionar acre på halvøya.
Kjell Laugerud
Kjell Eugenio Laugerud García var ein guatemalansk offiser og politikar (MLN). Han var president i Guatemala frå 1974 til 1978, og sat som ein i rekkja av militærdiktatorar under borgarkrigen i Guatemala. <!--Laugeruds regime stod ansvarleg for omfattande brot på menneskerettane. Hans far kom frå Hokksund i Buskerud, noko som vart godt kjent i Noreg i 1970-åra.
Familiebakgrunn og yrkeskarriere
Han vart fødd i Guatemala by som son av guatemalanske Catalina García og den norske immigranten Per Eugen Laugerud, fødd i 1906 i Hokksund. Faren var son av Hans Laugerud og Olava Borge, som begge var tillitsvalde i arbeidarrørsla. Per Laugerud arbeidet på ein papirfabrikk før han i 1926 tok hyre på ein båt til Guatemala, der han vart verande. Kjell Laugerud var gift med Hellen Lossi de Laugerud, som han hadde tre søner og to døtrer med.
Kjell Laugerud snakka spansk og engelsk, men ikkje norsk. Han tok deler av si militære utdanning ved Fort Benning i Georgia og U.S. Army Command and General Staff College ved Fort Leavenworth i Kansas. Han vart til slutt uteksaminert frå militærakademiet Escuela Politécnica, der han vart overinspektør i 1965. Seinare var han militærattaché til USA og guatemalansk delegat til Inter-American Defense Board 1968–1970. I 1983 vart Laugerud og tre andre ekspresidentar tvinga til å trekkja seg tilbake frå militæret. Ved sin avgang hadde han rang av brigadegeneral i infanteriet.
I februar 2001 vart han intervjua av Alex Rosén i samband med det norske fjernsynsprogrammet Folk i farta, som vart sendt på NRK1 i september 2002.
President i Guatemala
Laugerud var forsvarsminister under president Carlos Ara 1972–1974. I 1974 vart Laugerud presidentkandidat for Movimiento dei Liberación Nacional (MLN), og vart òg støtta av Partido Institucional Democrática (PID). José Efraín Ríos Montt frå Democracia Cristiana Guatemalteca (PDCG) leidde med 45% av stemmane før dei militære blokkerte valgurnene. Både fjernsyn og radio vart teke av lufta på valnatta. Laugerud vart deretter utropt som valvinnar med ein margin på 5,5 prosentpoeng over Montt. Montt kan ha godteke posten som Guatemalas militærattaché i Madrid som ein bestikkelse, for ikkje å påklage valresultatet. Mario Sandoval Alarcón vart visepresident.
Då Laugerud kom til makta, hadde dei antikommunistiske regjeringsstyrkane kjempa mot den kommunistiske geriljaen militært, men geriljaen byrja å reorganisera seg. Laugerud hadde sjølv vore tett involvert i Aranas opprørsbekjempelse som forsvarsminister. I midten av 1970-åra kom òg eit større innslag av organiserte bonde- og arbeidarrørsler, ein reaksjon på dårlege sosioøkonomiske kår for fleirtalet i folkesetnaden.
Laugerud freista å distansera seg frå den elitistiske delen av MLN og aktiviteten til dødsskvadronane i landet, og innleidde ein mindre valdeleg periode. Samstundes som han heldt på mange av ministrane til forgjengar, gjennomførte Laugerud forsiktige reformer. Han lanserte eit økonomisk program, og opna for å motta internasjonal utviklingshjelp. Diskret støtta han etablering av samvirke på landbygda, noko som var assosiert med kommunisme og svært brennbart i MLN og PID. Han heldt fast på Guatemalas territorielle krav på det britiske territoriet Belize som han fram til jordskjelvet i 1976 planla å invadera, til internasjonale protestar. I 1977 braut han den diplomatiske kontakt med Panama på grunn av Belize-spørsmålet.
I 1976 vart Guatemala ramma av eit svært øydeleggjande jordskjelv, hvori meir enn 20 000 guatemalanere miste livet. Laugerud har i ettertid fått mykje av æra for å ha leidd gjenoppbygging etter jordskjelvet. På hans initiativ tok Guatemala opp lån hos Den mellomamerikanske utviklingsbanken, Verdsbanken og Den internasjonale utviklingsorganisasjonen for bygging av vegar, sjukehus og kraftliner. Han arbeidde òg for å utvikla fiskeindustrien og bygg- og anleggsbransjen.