cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kris Kristofferson
I 1985 danna Kristofferson saman med countryartistane Waylon Jennings, Willie Nelson og Johnny Cash country-supergruppa The Highwaymen. Han var med i den såkalla outlaw country-rørsla som satsa på countrymusikk som blei skriven og produsert utanfor Nashville-maskineriet.
Jakutsk
Utdanning og forsking
Jakutsk statlege universitet ligg i byen. Det er òg ei avdeling av Det russiske vitskapsakademiet, som mellom anna omfattar Instituttet for kosmofysisk forsking, som driv ein av dei største detektorane i verda for kosmisk stråling, og Institutt for permafrostforsking, oppretta med omsyn på å løyse dei alvorlege og dyre problema som er forbunde med konstruksjon av bygningar på frosen grunn.
Phoenix Foundation
Phoenix Foundation er ein amerikansk libertariansk organisasjon.
Jakutsk
Kultur
Jakutsk har fleire teater og museum, mellom anna Sakhateateret og Mammutmuseet.
Phoenix Foundation
Under leiing av eigedomsmillionæren Michael Oliver, prøvde Phoenix Foundation i 1972 å gjennomføre ei statsdanning, Minerva, kring ei plattform på eit sandrev i Stillehavet. Forsøket mislukkast då Tonga annekterte plattforma. Målet til Phoenix Foundation var å skape eit skatteparadis, og dei freista seinare å danne statar på øyene Abaco i Bahamas (1973) og Espiritu Santo i Vanuatu (1980). Begge gangene vart organisasjonen stoppa av at naboland greip inn.
Kris Kristofferson
Liv og virke
Etter å ha utmerkt seg både sportsleg og akademisk på college i USA fekk han eit Rhodes-stipend så han kunne studera ved Merton College i Oxford. Han tok mastergrad i litteratur med hovudvekt på diktinga til William Blake.
Jakutsk
Klima
Jakutsk er ein av dei kaldaste byane i verda, med gjennomsnittstemperatur i januar på -40,9 °C. Dei lågaste temperaturane som nokon sinne er målt utanfor Antarktis er registrert i nedslagsfeltet til elva Jana i nordaust. Mellom anna kan temperaturane i juli ofte gå over 30 °C, noko som gjer at området òg er mellom anna dei stadane i verda med størst temperaturskilnad mellom sommar og vinter.
Phoenix Foundation
Phoenix Foundation er også namnet på firmaet fjernsynshelten MacGyver jobber i.
Kris Kristofferson
Liv og virke
Han braut med alt for å bli låtskrivar, noko som førte til skilsmisse og at foreldra ikkje ville vita av han. Kristofferson byrja som vaktmeoster i platestudioet der Johnny Cash heldt til. For å oppnå kontakt, landa Kris i hagen til Cash med helikopter for å selja songane sine.
Jakutsk
Klima
Jakutsk er den største byen som er bygt på permafrost. Dei fleste husa er bygt på betongpålar.
Tomoki Imai
Tomoki Imai er ein japansk fotballspelar.
Jakutsk
Turisme og attraksjonar
Når Lena er isfri og kan nyttast til elvefart er det om sommaren diverse båtturar frå Jakutsk, til dømes oppover til Lena-pilarane, og turar nedover elva som går gjennom eit spektakulært landskap i sitt nedre løp, og òg til Lenadeltaet.
Tomoki Imai
Han spela for klubbane Omiya Ardija og Kashiwa Reysol.
Kris Kristofferson
Liv og virke
1970 blei det store Kristofferson-året. Éin etter éin klatra artistar til toppen av listene med songane hans. Sammi Smith med «Help Me Make It Through the Night», Janis Joplin med «Me and Bobby McGee», Johnny Cash med «Sunday Morning Coming Down» og Ray Price med «For the Good Times». Til sist gjorde han det sjølv med «Why Me Lord».
Han har spelt på Protestfestivalen i Kristiansand fleire gonger.
Kristofferson er òg filmskodespelar og har spelt i eit femtitals filmar. Blant dei mest kjende er som Billy the Kid i Pat Garrett & Billy the Kid (1973), A Star Is Born (1976, mot Barbra Streisand), Convoy (1978), A Soldier's Daughter Never Cries (1998), Blade-trilogien (1998–2004) og Payback (1999).
Wer mich liebet, der wird mein Wort halten, BWV 74
Han vart komponert i Leipzig i 1725 for første pinsedag, som dette året var 20. mai.
Kris Kristofferson
Liv og virke
Han hadde òg ei rolle i den norske barnefilmen Yohan – Barnevandrer (2010)
I 2006 blei Krisofferson teken inn i Songwriters Hall of Fame.
Norsk morfologi
Norsk morfologi er morfologien, dvs. bøyingslæra og avleiingslæra til norsk.
Wer mich liebet, der wird mein Wort halten, BWV 74
Teksten er henta frå Evangeliet etter Johannes 14: 23 (første sats), 14:28 (fjerde sats), 	Paulus’ brev til romarane 8: 1 (sjette sats), Paul Gerhardt (åttande sats) og Christiane Mariane von Ziegler (sats 2-3, 5, 7)
Norsk morfologi
Bøying
Norsk er eit språk med relativt lite bøying.
Wer mich liebet, der wird mein Wort halten, BWV 74
Koraltemaet er basert på salmen «Kommt her zu mir, spricht Gottes Sohn» av Georg Grünwald (1530), som igjen er basert på melodien til den verdslege songen «Es ist nicht lang, daß es geschah», òg kalla «Lindenschmied-Weise». Denne tyske melodien kan sporast tilbake til Tyskland rundt 1490.
Ísafjörður
Ísafjörður er ein tettstad på ei øyr ved Skutulsfjörður. Han er kommunesentrum i kommunen Ísafjarðarbær og største tettstaden i denne.
Wer mich liebet, der wird mein Wort halten, BWV 74
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to oboar, obo da caccia, to fiolinar, bratsj, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.
Ísafjörður
Ísafjörður var ein av seks handelsstader på Island som fekk kjøpstadsrettar i 1786 (dei andre var Reykjavík, Grundarfjörður, Akureyri, Seyðisfjörður og Vestmannaeyjar) men mista dei igjen saman med dei andre bortsett frå Reykjavík. Byen fekk igjen rettane i 1866. Byen og nabokommunen Eyrarhreppur blei slått saman 3. oktober 1971, da under namnet Ísafjarðarkaupstaðar.
Wer mich liebet, der wird mein Wort halten, BWV 74
Instrumentering og struktur
Det består av åtte satsar:
Ísafjörður
I 1994 blei Snæfjallahreppur lagt til kommunen og året etter Sléttuhreppur etter at denne hadde vore fråflytta i meir enn fire tiår.
Den 1. juni 1996 blei Ísafjarðarkaupstaður slått saman med fem andre kommunar i Vestfjordane: Flateyrarhreppur, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur og Þingeyrarhreppur, under namnet Ísafjarðarbær.
Norsk morfologi
Substantiv
Norske substantiv blir bøygd i bestemtheit og numerus.
Anthony Hopkins
Sir Anthony Hopkins (fødd Philip Anthony Hopkins er ein britisk skodespelar. Han er no busett i Sambandsstatane og har fått dobbelt statsborgarskap.
Norsk morfologi
Substantiv
Som i dei fleste andre indoeuropeiske språka er substantiva i norsk delt inn i bøyingsklasser.
Anthony Hopkins
Hopkins har vunne Oscar-prisen, og har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.
Norsk morfologi
Adjektiv
Norske adjektiv blir bøygd i grad (fin – finare – finast) og genus. Med unntak av liten (lita, lite) er opposisjonen mellom maskulinum og femininum nøytralisert, og berre nøytrumsforma er avvikande. Dette gjeld berre for adjektiv i positiv ubestemt eintal, gradbøygde adjektiv, og adjektiv i fleirtal og/eller bestemt form (finare, finast, finaste, fine) har ikkje genusbøying.
Adjektiva blir bøygd i bestemtheit og numerus, som substantiv. Dei skil seg likevel frå kvarandre ved at dei ved substantiva er inherente kategoriar, der adjektiva rettar seg etter substantivet. Eksponentane for dei ulike trekka i kvar kategori er også heilt ulike dei eksponentane vi finn innanfor substantivbøyinga. Fleirtal blir uttrykt med -e for adjektiva men med m.a. -ar/er for substantiva (gule bilar).
Verb
Regelmessige norske verb har sju bøyingsformer, med verbet leve som døme er det formene i tabellen nedanfor:
Dei infinitte formene opptrer på same måten som substantiv og verb i setningar:
I skolegrammatikken blir den imperfektive partisippen kalla «presens partisipp», men setningar som Han kom syklande viser at karakteristisk for dei heller er at dei karakteriserer ei uavslutta handling.
Presens- og preteritumsformene kan kombinerast med dei infinitte verbformene infinitiv og/eller partisipp for å lage samansette verbal. Nokre døme går fram av tabellen nedanfor.
Ísafjörður
Ísafjörður er vennskapsby med Tønsberg.
Norsk morfologi
Verb
Eldre versjonar av skolegrammatikken sette opp eit anna system. Samanliknar vi dei to systema, får vi dette biletet:
Norske verb kan også delast inn i hovudverb og hjelpeverb. Hjelpeverba er ei lukka klasse av verb som blir brukt dels til å lage samansette tidsformer som i tabellen ovanfor (skulle og ha er hjelpeverba der), og dels til å markere talaren si innstilling til innhaldet i setninga (Vi må gå no). Syntaktisk skil hjelpeverba seg frå andre verb ved at dei tar infinitivar kom komplement utan infinitivsmerke, jf. Vi prøver å gå no, der prøver, til skilnad frå må, ikkje er eit hjelpeverb.
Lukka ordklasser i norsk
Artiklane adverb, determinativ, interjeksjon, konjunksjon, preposisjon, pronomen, subjunksjon inneheld alle drøftingar av desse ordklassene i norsk.
Tor Gunnar Nystad
Tor Gunnar Nystad frå Karasjok er ein norsk samisk politikar, busett i Oslo. I 2013 blei han vald inn som sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund (NSR) i Sør-Noreg valkrins. Han vart sist attvald i 2021.
Nystad er nestleiar i plenumsleiinga på Sametinget og leiar i plan- og finanskomiteen.
Uksedalshøe
Uksedalshøe (òg Oksedalshøi) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet fylke. Det har ei høgd på 1694 meter over havet og er det 785. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Liposom
Liposom er små kuleforma doble lag med lipid med ein kjerne av vatn. Dei har gjerne ein storleik på 25–100 nanometer, og vert laga gjennom at lipid i vatn vert utsette for høgfrekvente lydbylgjer.
Inni vasskjernen av liposom kan det kapslast inn molekyl, til dømes medisin. Liposom med molekyl kan trengja gjennom sellemembranen og levera molekyl på innsida.
I utrøyningar vart liposom nytta til å levera antibiotikum til bakteriar i biofilm. Ved låge antibiotikumnivå var liposombore antibiotikum meir effektivt enn fritt antibiotikum.
Handball
Handball er eit lagspel med ball og to mål. I handball kan ein halda ballen i hendene, men berre i eit visst tidsrom. Spelet har meir kontakt enn til dømes fotball, det blir spela på ein mindre bane, og er ofte raskare. Sporten set store krav til utøvarane taktisk og teknisk, og ein handballspelar må vere sterk, hurtig og uthaldande.
Handballen er liten, mykje mindre enn ein korgball, slik at det skal vere mogleg å halde han med ei hand (sjølv om det er lovleg å halde han med to hender).
Handball er ein av dei største idrettarne i Noreg.
Bana
Handball blir spelt på ei rektangulær bane (40 × 20 meter) med ei linje på midten og eit mål i kvar ende.
Framfor målet er det eit felt forma som ein halvsirkel som har ein radius på seks meter. Dette blir kalla 'målfeltet'. Det er også ein stipla halvsirkel ni meter frå målet. Berre den forsvarande målvakta har lov til å vere inne i målfeltet, sjølv om ein kva som helst spelar kan prøve å ta ballen i lufta innanfor målfeltet. Skulle ein forsvarende spelar prøve å stoppe ein angripar i scoringsposisjon ved å vere innanfor målfeltet, blir det sjumeterskast (straffekast)til det angripande laget.
Reglar
Det er lov å gå tre skritt med ballen utan å pakke han (pakke er eit anna ord for sprette), når desse skritta er tatt kan spelaren kaste han til ein medspelar. Banen er avgrensa med strekar som fortel kvar målvaktområdet og speleplanet til utespelarane er. Alle spelarane er med i forsvars- og angrepsfasen av spelet.
Nokre få døme:
Winznau
Winznau er ein kommune i distriktet Gösgen i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 403 meter over havet.
Ordførar i Noreg
Ein ordførar vert vald av dei folkevalde kommunestyrerepresentantane i eit kommunestyre, eller ved direkte ordførarval.
Trimbach i Sveits
Trimbach er ein kommune i distriktet Gösgen i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 419 meter over havet.
Ordførar i Noreg
I kommunar som nyttar formannskapsmodellen er ordføraren ansvarleg for å organisere arbeidet i formannsskapet og kommunestyret, medan ein administrativt tilsett rådmann har ansvaret for å leie administrasjonen og for utgreiinga av saker som vert lagt fram for dei folkevalde. Med ein kommuneparlamentarisk modell, som i Bergen og Oslo, har ordføraren ei meir tilbaketrukken rolle, og har ingen formell funksjon ovanfor kommuneadministrasjonen.
Trimbach i Sveits
Kommunen ligg mellom elva Aare og Hauensteinpasset og er ein forstad til byen Olten. Han består av landsbyen Trimbach og busetnadane Rumpel, Miesern, Mahrenacker, Erlimoos og Frohburg.
Ordførar i Noreg
Ordføraren er den øvste offisielle tillitsvalde i kommunen, og deltek (ofte med ein tale) ved store og små hendingar.
Ein fylkesordførar er ordførar i eit fylke.
1609 Brenda
1609 Brenda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. juli 1951 av Ernest Leonard Johnson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Billy Crystal
Billy Crystal er ein amerikansk filmskodespelar. Han har vore vert for oscarprisutdelinga ei rekke gonger, i 1991, 1992, 1993, 1997, 1998, 2000 og 2004.
Kristin Halvorsen
Kristin Halvorsen er ein norsk politikar for Sosialistisk Venstreparti. Ho er også partileiar i partiet og kunnskapsminister i regjeringa Stoltenberg II. Då Audun Lysbakken trekte seg frå stillinga som barneminister 5. mars 2012, tok Halvorsen midlertidig over stillinga hans.
Bakgrunn
Kristin Halvorsen vart fødd i Horten (no Borre) i Vestfold. Ho har universitetsfaga sosialpedagogikk og kriminologi (høvesvis 1,5 og 1 år, ikkje fullført nokon grad), og har arbeidd som sekretær i eit advokatfirma. Det er den einaste jobben ho har hatt utanom politikken. Ho har hatt mange tillitsverv i Sosialistisk Ungdom og SV. Halvorsen er gift med NRK-tilsette Charlo Halvorsen.
Politisk karriere
Halvorsen har vore stortingsrepresentant sidan 1989, og representerer Oslo. Ho var medlem i Utanrikskomiteen frå 1989 til 2005. Ho har også vore med i Den utvida utanrikskomiteen, Valkomiteen og Stortinget sin delegasjon for samband med EU-parlamentet. I tillegg var ho gruppeleiar for SV si stortingsgruppe frå 1997 til 2005.
Ho var finansminister i regjeringa Stoltenberg II frå 17. oktober 2005. Ho blei med dette den første kvinnelege finansministeren i Noreg, og den første finansministeren frå eit parti til venstre for Arbeidarpartiet. Den 20. oktober 2009 gjekk ho av som finansminister, og tok i staden over som statsråd og leiar for Kunnskapsdepartementet.
Prisar og utmerkingar
I 2002 fekk Halvorsen Kommunikasjonsprisen 2002 frå Norsk Kommunikasjonsforening. Ho var den første norske partileiaren som hadde ein blogg. I 2004 gav ho ut boka Rett fra hjertet på Gyldendal forlag (Kristin Halvorsen i samtale med Ingolf Håkon Teigene).
Den kinesiske muren
Den kinesiske muren (kinesisk 萬里長城; forenkla 万里长城; pinyin Wànlĭ Chángchéng, 'den lange borga på 10 000 li¹), er ein 8 851,8 kilometer lang mur og er eit forsvarverk bygd av jord og stein.
Muren ligg i det nordlege Kina. Han vert rekna som jordas største byggverk og vart bygd under Ming-dynastiet frå slutten av 1300-talet til byrjinga av 1600-talet. Muren skulle verna Kina mot plyndringar fra mongolske og tyrkiske stammer. Fleire andre murar vart påbyrja på 200-talet fvt. av Shi Huangdi, den første keisaren av heile Kina.
Fleire delar av den kinesiske muren er øydelagt eller forsvunne med tida. Lokale innfødde har nytta steinen til byggemateriale. I dag er muren freda og vart oppført på verdsarvlista til UNESCO i 1987.
Fotnotar
¹ 10 000 li = 5 760 km. 10 000 er eit bilete for uendeleg på kinesisk, slik at namnet på muren tyder «den uendeleg lange borga».
Anderz Eide
Anderz Eide er ein norsk skodespelar.
Eide er utdanna ved Bergen Teaterskole og har mellom anna arbeidd ved Det Norske Teatret, Riksteatret, Trøndelag Teater, Den Nationale Scene og Oslo Nye Teater.
Han har også hatt mindre roller i nokre TV-produksjonar, mellom anna Drømmefangeren og Kodenavn Hunter, i tillegg til deltaking i nokre kortfilmar. I 2009 les han diktet «Nordmannen» i Akers reklamefilmen «Made by Norway».
Takamitsu Tomiyama
Takamitsu Tomiyama er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Omiya Ardija og Sagan Tosu (2019).
Simadalsfjorden
Simadalsfjorden er den inste delen av Hardangerfjorden og Eidfjorden og strekkjer seg 4 km frå Eidfjord og inn til Simadalen.
Fjorden har innløp mellom Blurnes i sør og Eikenes i nord. På nordsida av fjorden ligg fjellet Onen med ei høgd på 1620 meter over havet. På sørsida av fjorden ligg Trælhaugen der Store Ishaug ligg på 1 485 meter over havet.
Fv103 går langs sørsida av fjorden.
Anita Persdatter Ravna
Anita Persdatter Ravna frå Tana er ein norsk samisk politikar, busett i Moss. I 2013 blei ho vald inn som sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund (NSR) i Sør-Noreg valkrins.
Västergötland
Västergötland er eit landskap i Götaland vest i Sverige. Landskapet grensar til Bohuslän, Halland og Kattegat i vest, Dalsland, Vänern og Värmland i nord i tillegg til Närke, Vättern og Småland i aust.
Ørnenøse
Ørnenøse (òg Ørnenosi) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1690 meter over havet og er det 800. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Västergötland
Västergötland vert for det meste utgjort av eit fruktbart slettelandskap. Over sletta hevar det seg karakteriske platåfjell som Kinnekulle, Billingen og Ålleberg. Elva Göta älv dannar i stor grad grensa mot Bohuslän. I Västergötland ligg mellom anna den grunne Hornborgasjön som er kjend for fuglelivet sitt, spesielt tranedansen. Landskapet har 32 000 registrerte fornminne.
Johann Christian Bach
Johann Christian Bach var ein tysk komponist. Han var den ellevte sonen til Johann Sebastian Bach og vert ofte kalla London-Bach.
Biografi
Johann Christian vart fødd i Leipzig i Tyskland. Far hans, Johann Sebastian, og kanskje òg fetteren til faren, Johann Elias Bach, gav unge Johann Christian musikkopplæring. Ein trur at den andre boka av Johann Sebastian sin Det veltempererte klaveret vart skriven og nytta som instruksjon for Johann Christian, som jobba som kopist for far sin. Då Johann Sebastian døydde i 1750, vart Johann Christian elev av broren Carl Philipp Emanuel Bach i Berlin.
I 1754 drog Johann Christian til Italia der han studerte kontrapunkt under Giovanni Battista Martini, og frå 1760 til 1762 var han organist i katedralen i Milano, der han skreiv to messer, eit rekviem, eit Te Deum og andre verk. Omtrent på denne tida konverterte han frå lutheranar til katolikk.
Han var den einaste av sønene til Johann Sebastian som skreiv italiensk opera. Teatro Regio i Torino gav han i oppdrag å skrive Artaserse, ein operaserie som fekk premieren sin i 1760. Dette førte til fleire operaoppdrag, mellom anna eit frå King's Theatre i London. Han vart i 1762 invitert til å dra dit, der han var resten av sitt liv. Milano-katedralen let stillinga hans stå open, i håp om at han skulle kome tilbake.
I 20 år var Johann Christian den mest populære musikaren i England. Hans dramatiske verk, produsert ved King's Theatre, vart særs godt motteke. Det første av desse, Orione, var av dei første til å ta i bruk klarinetten. Han vart utnemnd til musikkmeister for dronninga, og av pliktene hans var å gje ho og borna hennar musikkundervisning og akkompagnere fløytespelet til kongen på piano. Konsertane hans vart snart det mest fasjonable av offentleg underhaldning.
Ettertida
Trass i at Johann Christian vart mindre kjend i tiåra etter han døydde, vart musikken hans regelmessig spelt i London, gjerne òg med Haydn på programmet. På 1900-talet førte ny litteratur om Johann Christian og livet til far hans og musikken til fornya verdsetjing.
Han er av historisk interesse som den første komponisten som føretrekte pianoet framfor dei eldre tangentinstrumenta. Den tidlege musikken til Johann Christian viser innverknaden frå den eldre bror hans Carl Philipp Emanuel, medan den midtre perioden i Italia viser påverknad frå Martini.
Det er to andre ved namn Johann Christian Bach i familietreet, men ingen av desse var musikarar.
Osafjorden
Osafjorden er ein fjordarm av Eidfjorden og Hardangerfjorden i Ulvik herad. Fjorden strekkjer seg 12 km nordaustover til Osa og har sjølv ein fjordarm, Ulvikfjorden, som går inn til sjølve Ulvik. Den ytste delen av fjorden heiter Bagnsfjorden.
Fjorden har innløp mellom Bruravik og Bagnsnes, som Bagnsfjorden er kalla opp etter. Frå Bruravik går det ferje sørover, over Eidfjorden, til Brimnes.
Dei austre delane av tettstaden Ulvik, kalla Øydvinstad, ligg på nordvestsida av Osafjorden.
Bagnsfjorden
Bagnsfjorden er den ytste delen av Osafjorden, som igjen er ein fjordarm av Eidfjorden i Hardangerfjorden i Ulvik herad. Fjorden strekkjer seg 4 km nordaustover til der innløpet av Ulvikafjorden.
Fjorden har innløp mellom Bruravik og Bagnsnes, som fjorden er kalla opp etter. Frå Bruravik går det ferje sørover, over Eidfjorden, til Brimnes.
Vize Islands
Vize Islands er ei gruppe småøyar som ligg 2,5 nautiske mil (4,6 km) sør for Karelin Islands, utanfor austsida av Île Renaud i Biscoe Islands. Ho vart først nøyaktig vist på eit argentinsk kart frå 1957. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter Vladimir Vize, ein sovjetisk klimatolog og oseanograf som var ein pioner innan isvarslingsmetodar og som skreiv mange artiklar om havis i Arktis.
Johann Christoph Friedrich Bach
Johann Christoph Friedrich Bach var ein tysk komponist, og den niande sonen til Johann Sebastian Bach. Han vert nokre gonger referert til som Bückeburg-Bach.
Han vart fødd i Leipzig og undervist i musikk av faren sin. Han studerte ved St. Thomas-skulen, og nokre meiner at han studerte jus ved universitetet der, men det finst det ikkje bevis for. I 1750 gjorde grev Wilhelm av Schaumburg-Lippe Johann Christoph til cembalist ved Bückeburg, og i 1759 til konzertmeister.
Johann Christoph skreiv klaversonatar, symfoniar, oratorium, liturgiske korsongstykke og motettar, operaer og songar. Greiv hadde ein forkjærleik for italiensk musikk, og Johann Christoph måtte tilpasse stilen sin deretter, men han heldt mange av elementa han hadde teke etter faren og broren, musikken til Carl Philipp Emanuel.
Die Elenden sollen essen
Die Elenden sollen essen, BWV 75, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1723 for første sundag etter treeiningssundag i, som dette året var 30. mai. Stykket vart framført første gong denne dagen i Nikolaikyrkja. Dette var den første kantaten Bach skreiv etter han vart tilsett som Thomaskantor ved Tomaskyrkja i Leipzig. Stillinga starta offisielt ikkje før i juni dette året, men pliktene hans starta med det same han kom til byen.
Koraltemaet er basert på salmen «Was Gott tut, das ist wohlgetan» av Samuel Rodigast (1675).
Instrumentering og struktur
Det består av femten satsar:
Friidrett
Friidrett er ei samling idrettsøvingar som typisk blir utført av enkeltutøvarar med få hjelpemiddel. Øvingane består i hovudtrekk av hopp, løp og kast innanfor visse rammer. Ein tevla innan friidrett under dei antikke olympiske leikane, og desse øvingane har også utgjort ryggraden i dei moderne olympiske leikane.
I dag blir friidrett vanlegvis arrangert på ein 400 meter lang bane, der dei fleste løpsøvelsene blir arrangert, med eit felt innanfor der kast- og hoppøvelsane finn stad.
Det internasjonale friidrettsforbundet, IAAF (International Association of Athletics Federations), blei grunnlagt i 1912 ved ein kongress i Stockholm. Det er IAAF som arrangerer VM i friidrett, første gong i 1983 i Helsingfors. Norsk friidrett er organisert i Norges Fri-idrettsforbund (NFIF).
Løpsøvingar
{|width="100%" align="center"|
Tekniske øvingar
{|width="100%" align="center"|
Andre øvelsar
{|width="100%" align="center"|
Tokke kommune
Bygda er frå gammalt av eit bjørneområde, og derfor har kommunevåpenet bilete av ein bjørn.
Geografi
Mesteparten av kommunen er fjell. Høgaste punktet i kommunen er Kvannfjell på 1 537 moh. Elva Tokke renn mellom Åmot i Vinje og innsjøen Bandak i Tokke. Andre vatn i kommunen er Borsæ, Botnedalsvatn, Byrtevatn, Folurdvatnet og Skredvatn.
Bast
Bast eller Bastet var ei egyptisk gudinne for sola og grøderikdom. Ho verna over svangre kvinner og hadde makt over solformørkingar. Bast var òg gudinna for kattar, og desse heilage dyra blei mumifiserte til ære for henne. Bast blei framstild som ei kvinne med hovudet til eit kattedyr. Eit kattehovud symboliserte ei nøgd gudinne, medan Bast med løvehovud kunne vera farleg. Bast-kulten hadde hovudsenter i Bubastis. Gudinna er blitt dyrka sidan det andre egyptiske dynastiet (rundt 2.890-2.686 f. Kr.), og kanskje tidlegare.
Tokke kommune
Historie og økonomi
Tokke har lange tradisjonar med eksport av brynestein heilt tilbake til vikingtida.
Bast
Ho var sett på som dottera til Isis og Osiris, med sterke band til Hathor. Bast var kona til Ptah, og saman hadde dei ungane Nefertum og Mihos.
Kvadrat
Eit kvadrat er ein rettvinkla firkant der alle sidene er like lange.
Bast
Bast kan bli sett på som eit aspekt av Sekhmet. Etter lang tids påverking frå gresk kultur gjekk ho over til å bli ei månegudinne som svara til Artemis.
Tokke kommune
Historie og økonomi
Det har vore gruvedrift i området sidan 1540, og ho gjekk føre seg i over 400 år. Koparmalmleia på Åmdals Verk vart funnen i 1689, og verket var i drift fram til 1945.
Kvadrat
For å finna flatevidda til kvadratet kan ein ganske enkelt ganga lengda til sidene med kvarandre, s2. Omkrinsen er fire gonger lengda til ei side.
Tokke kommune
Historie og økonomi
Kommunen har og store vasskraftressursar.
Kvadrat
Adjektivet kvadratisk vert nytta om noko som har form som eit kvadrat eller som er av andre grad. Dette kan vere ei kvadratisk likning (eller eit polynom), som er ei andregradslikning. På same vis er ei kvadratisk kurve ei andregradskurve.
Som forstaving føre ei måleining for lengd, vert resultatet ei måleining for areal lik eit kvadrat med sider lik lengdeeininga. I SI-systemet er måleininga for areal kvadratmeter, m², og svarar til eit kvadrat med sider som er 1 meter lange. Ein kvadratcentimeter, cm², er lik 10–4 m2, ein kvadratkilometer, km2, er lik 106 m2, medan ein kvadratfot, ft2, er lik 9,2903 dm2 (britisk) eller 9,843 dm2 (gammal norsk fot).
Norheimsund
Norheimsund er kommunesenteret i Kvam herad i Vestland. Namnet er bygd opp av orda nor som tyder 'trongt sund', heim og sund. Det viser til sundet mellom Movatnet og Hardangerfjorden. Bygda ligg 74 km (ein time køyring med bil) frå Bergen langs Fylkesveg 7 på nordsida av Hardangerfjorden. Ein av dei best kjende fossane i landet, Steinsdalsfossen, ligg ved Norheimsund.
Wisen
Wisen er ein kommune i distriktet Gösgen i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 682 meter over havet.
Norheimsund
Norheimsund er handelssenteret i ytre Hardanger, og har om lag 50 butikkar og fleire tenester. Her er det gjestekai med service-bygg, ny kaipromenade, og det er lagt ned eit stort sjakkbrett i skifer i eit amfi. Kvam herad fekk tettstadsprisen 2000 for sitt arbeid med sjøsida i Norheimsund. I 2013 vann Norheimsund Statens pris for attraktiv stad. Prisen vart delt ut av kommunal- og regionalminister Liv Signe Navarsete.
Sandven Hotel og Hardanger Fartøyvernsenter ligg i Norheimsund. Begge er tildelt Olavsrosa for å vera eit «fyrtårn i Norsk Kulturarvs produktspekter». Kyrkja i Norheimsund, invigd i 1992, er bygd på dugnad og med innsamlingar. Borgstova på Vikøy prestegard er kjend som «Tidemandstova», fordi biletkunstnaren Adolph Tidemand henta inspirasjon til fleire av måleria sine her, mellom anna Haugianarane.
Norheimsund er også eit trafikknutepunkt, og har båtruter mot Utne og Eidfjord, bussruter mot Bergen, mot Voss, og mot Vikøy, Tørvikbygd, Jondal, Strandebarm og Kvinnherad. Lokalavisa for Kvam og Jondal, Hordaland Folkeblad, kjem ut i Norheimsund.
Historie
Delen av Hardanger der Norheimsund ligg er fruktbar, og det har truleg budd folk her heilt sidan siste istida. Helleristingar i området er datert til om lag 4000 fvt.
Bybrannen i Bergen gjer at registreringar før 1600-talet er mangelfulle. Det er ingen registreringar som er att frå før 1300-talet. Den tidlegaste dokumentasjonen er ei rettssak om naustrekkja på Sandven som er dokumentert tilbake til midten av 1300-talet.
Klyngjetun er ein byggeskikk som går tilbake til vikingtida, og fanst i Norheimsund fram til utskiftingane frå midten av 1800-talet til midten av 1900-talet. Klyngjetun danna eit vern mot ytre fiendar samstundes som dei var ein effektiv måte å nytta ressursar på. Dei var likevel utsette for brann, og både klyngjetunet i Botnen og på Steine brann ned på 1800-talet og førte til utflytting. På Fykse er mykje av det gamle klyngetunet bevart den dag i dag.
På naustplassen for gardane i Steinsdalen vart det i 1850-åra etablert handel og hotell. Sentral i dette var Nils Skutlaberg som seinare tok namnet Nils Sandven. Her vart det bygd opp eit sentrum kalla «Grova».
Den fyrste brua over Straumen vart teken i bruk i 1876. Restane av brustolpane kan ein enno sjå på vestsida av noverande bru. Bogebrua i stein vart bygd i 1909. Fylkesveg 7 går i dag over ei betongbru som vart bygd på 1970-talet.
Vegen over Tokagjelet mot Bergen vart påbyrja i 1900 og stod ferdig i 1907. Arbeidet vart utført ved at arbeidarane vart firt ned frå fjellet og hang ut frå fjellsida. Hammar og meisel var også festa med tau.
Heile det sentrale butikkstroket i Norheimsund vart lagt i oske under ein storbrann fredag 7. oktober 1932. Senteret vart bygd opp igjen i ein funksjonalistisk arkitektur i tida 1932 til 1934.
Under den andre verdskrigen hadde okkupasjonsmakta ein trengingsleir i Norheimsund, og det vart bygd store forsvarsanlegg mot fjorden.
Etter krigen har tettstaden stadig vorte bygd ut med fleire innbyggjarar og fleire verksemder og butikkar. I 1986 budde det 1 648 menneske i Norheimsund, i 1999 hadde talet auka til 1 987 og i 2005 til 2 146. I 2013 hadde Norheimsund og Øystese vokse saman Det samla folketalet for desse bygdene var 4 399 i 2019.
Turisme
Viktige turistattraksjonar og -verksemder er:
Industri
Viktige verksemder innan industri, bygg og anlegg er:
Anna
Avisa Hordaland Folkeblad (grunnlagt i 1873) vert gitt ut i Norheimsund. Dette er den eldste noverande lokalavis i Noreg.
Opplysningen 1881 har ei avdeling i Norheimsund.
Norheimsund sentrum blir kalla Grova, og ei nemning på folk frå Norheimsund er grovalark. Dette var tidlegare ei nedsettjande nemning men er no nøytral.
Det har ofte vore bygdestrid mellom Norheimsund og «tvillingbygda» Øystese. Sist blussa dette opp då Kvam heradsstyre i 2006 røysta for at ungdomsskuleelevane i bygdene skulle samlast i Kvam ungdomsskule i Øystese.
Franz Benda
Franz Benda, på tsjekkisk František Benda (døypt 22. november 1709–7. mars 1786), var ein bøhmisk fiolinist og komponist. Han var bror til Georg Benda og han arbeidde mykje av livet sitt i hoffet til Fredrik den store.
Benda var ein meister i alle dei vanskelege teknikkane på fiolin og den raske og mjuke måten han spelte dei høgaste tonane på var makelaus. Han hadde mange elevar og skreiv mange verk, hovudsakleg øvingar og studiar for fiolin. .
I nyare tid var det ein František Benda som komponerte filmmusikk og andre verk på 1900-talet.
Benda kammerorkester er kalla opp etter Benda-familien og vart grunnlagd i 1956 i Usti nad Labem nord i Tsjekkia.
Eidfjorden
Eidfjorden er den inste delen av Hardangerfjorden og strekkjer seg 28 km austover frå enden av Utnefjorden og byrjinga av Sørfjorden. Fjorden ligg i kommunane Ullensvang, Eidfjord, Ulvik og Voss i Vestland
Fjorden har ein sidefjord. Den inste delen av fjorden heiter Simadalsfjorden.
På sørsida av fjorden finn ein bygdene Ringøy og Bjotveit. På andre sida av fjorden ligg Djønno. Litt lenger inn i fjorden på nordsida ligg Vangsbygdi og rett aust for her ligg Bruravik. Frå Bruravik går det ferje over til Brimnes på sørsida. Dette ferjesambandet er ein del av vegen mellom Bergen og Oslo som går over Hardangervidda. Ved Bruravik går Osafjorden nordaustover. Den ytste delen av Osafjorden vert òg kalla Bagnsfjorden. Vidare innover gjer Eidfjorden ein stor sving, først nordover og så sørover og inn til sjølve Eidfjord. Frå Eidfjord heiter dei siste 4 km av Hardangerfjorden Simadalsfjorden.
Ulvikafjorden
Ulvikafjorden er ein fjordarm av Osafjorden, som igjen er ein sidefjord til Hardangerfjorden i Ulvik herad.
Fjorden strekkjer seg 6 km inn til tettstaden Ulvik og har innløp mellom Birgjetangen i nord og Staursnes i sør. Delen av fjorden aust for sjølve sentrum heiter Ulvikapollen. På sørsida av Ulvikapollen ligg Hjeltnes.
Fylkesveg 47
Fylkesveg 47 (Fv47) går mellom Bjelland i Sveio og Skudeneshavn i Karmøy. Veglengda er 60,3 km, av dette 12,8 km i Hordaland og 47,5 km i Rogaland.
Vegen var før 1992 ein del av den dåverande riksveg 14. frå 1. januar 2010 vart vegen omklassifisert til fylkesveg, bortsett frå strekninga mot Haugesund lufthamn, sjå riksveg 47.
Mellom Rossabø og Nygård som riksveg 47
Shuhei Kawata
Shuhei Kawata er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Omiya Ardija og Tochigi SC (2019).
1610 Mirnaya
1610 Mirnaya er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. september 1928 av Pelageya Fedorovna Shajn ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Somme
Somme er eit departement nord i Frankrike. Departementet ligg i regionen Hauts-de-France, og har namn etter elva Somme.
Mange slag i den første verdskrigen fann stad i Somme, og fleire store monument til soldatane frå dei forskjellige landa står i dag i departementet. Her ligg òg store kyrkjegardar med dei mange soldatane som fall på slagmarkene.
Historie
Somme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Picardie.
Slaga ved Somme
I 1916 var Somme åstad for eit av dei største slaga under den første verdskrigen med meir enn ein million omkomne. Det er òg eit av dei blodigaste slaga i historia. Dei allierte styrkane prøvde å bryte gjennom dei tyske linjene langs ein 40 km lang front nord og sør for elva Somme nord i Frankrike. Eit mål med slaget var å trekke tyske styrkar bort frå Slaget ved Verdun, men til slutt vart tapa større ved Somme enn ved Verdun.
Medan Verdun sat djupt i nasjonalkjensla til Frankrike i generasjonar framover, hadde Somme same effekt på generasjonar av britar. Slaget er mest kjend for den første kampdagen, 1. juli 1916 der 57 470 britiske soldatar vart skada eller drepne, inkludert 19 240 omkomne, noko som er den blodigaste dagen i historia til Den britiske hæren. Slaget var sjølvsagt frykteleg for dei andre nasjonane som deltok òg. Ein tysk offiser skildra det som «den gjørmete grava til den tyske arme». Mot slutten av slaget hadde britane fått mange leksjonar i moderne krigføring, medan tyskarane leid uerstattlege tap. Den britiske historikaren Sir James Edmonds sa «Det er ikkje å ta for hardt i med å hevde at grunnlaget for den siste sigeren på Vestfronten vart gjort med Sommeoffensiven i 1916»
I 1918 vart Somme igjen åstad for to mindre slag.
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Hauts-de-France og grensar til departementa Pas-de-Calais, Nord, Aisne, Oise og Seine-Maritime, i tillegg til Den engelske kanalen.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla Sommois..
Kilogram
Kilogram er den grunnleggande SI-eininga for måling av masse. Symbolet for kilogram er kg. Prefikset kilo er det latinske ordet for tusen.
Eit kilogram er definert som massen til ei bestemt mengde av ei platina-iridiumlegering. Denne mengda held hus hjå Det internasjonale byrået for mål og vekt (Bureau International des Poids et Mesures). Opphavleg var eininga definert som massen til éin liter reint vatn.
Eitt kilogram er om lag vekta av éin kubikkdesimeter (ein liter) vatn.
Kilogram, i daglegtale ofte berre kalla «kilo», er ein av de mest brukte einingane for måling av masse.
1 kilogram er lik:
Og motsett:
Audrey Hepburn
Audrey Hepburn var ein britisk filmskodespelar, fødd Audrey Kathleen Ruston i Brüssel og oppvaksen for det meste i Nederland, der ho under 2. verdskrigen gjekk under namnet Edda van Heemstra.
Cléverson Gabriel Córdova
Cléverson Gabriel Córdova er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Gjersjøen
Gjersjøen er ein innsjø i Nordre Follo og Ås kommunar i Akershus i Viken fylke. Sjøen er 2,64 km², ligg 40 meter over havet og har ei maksimaldjupne på 63,5 meter. Gjersjøen er drikkevasskjelde for Nordre Follo og Ås kommunar.
Gjersjøen får tilrenning frå Kolbotnvannet via Kantorbekken i nordaust, og langs E 18 frå sør kjem Vassflobekken. I søraust kjem Dalsbekken frå Nærevannet via Midsjøvannet og Rullestadtjernet, og dessutan Tussebekken frå Tussetjern og fleire småtjørn i Sørmarka. Gjersjøen har avrenning til Bunnefjorden gjennom Gjersjøelva som munnar ut like sør for Hvervenbukta. Det er ein del ulike arter fisk i innsjøen som abbor, gjedde, mort og fleire karpeartar som brasme, sørv og ørekyt. Gjørs er sett ut og det er òg registrert ål og kreps i sjøen. På 1970-talet blei det meld observasjon av hork, men stadfesting på dette er ukjend.
Den sørlege delen av sjøen, Slorene, er naturvernsområde (våtmarksområde), etter plan- og bygningsloven § 12-7 nr. 6.
Folque av Folque
Folque er debutalbumet til den norske folkemusikkgruppa Folque, utgjeve i 1974. Albumet vart spelt inn i Rosenborg Studios frå 21. til 24. oktober. Albumet er produsert av Øystein Sunde. Gruppa spelte først inn ein demo i kjellaren til Øystein Sunde, deretter tok Sunde tapen med seg til Phonogram, og plata vart gjeve ut same året.
Debutalbumet til Folque viser overgangen frå visegruppe til folkrockband. Sjølv om det var el-gitar på eit par spor (Jørn Jensen og Øystein Sunde), og gruppa fekk hjelp i studio av trommeslagar Thor Andreassen, var det framleis eit stykke fram. Nokre av låtane er henta frå Steeleye Span og Pentangle, men gruppa var på veg mot eit eige repertoar bygd på norske balladar og felelåtar. Alle låtane var tradisjonelle folkeviser som var arrangerte av bandet.
«Reinlender» med Trond Villa som solist og med Trond Øverland sitt bassriff vart ein av dei mest kjende låtane til gruppa og var på repertoaret gjennom hele levetida til Folque.
Albumet vart nymastra gjeve ut på ny på Pan Records i 1993.
Hadeland Glassverk
Hadeland Glassverk er eit glasverk og turistmål i Jevnaker kommune i Viken fylke.
Hadeland Glassverk vart lagt på grunn under garden Mo på Jevnaker ved sørenden av Randsfjorden i 1762. Produksjonen starta i 1765, noko som gjer verket til Noregs eldste industriforetak med kontinuerleg drift. På den tida fanst det ikkje tilstrekkeleg med norske arbeidarar, slik at ein måtte hente inn arbeidskraft frå utlandet, særleg frå Tyskland.
1765-1850-talet
På 1700-talet var produksjonen av glas sterkt regulert der ulike glasverk hadde monopol på produksjon av grønt glas, kvitt glas og glas til vindauge. I 1765 brann Ås grøne hytte på Sandsvær og produksjonen vart starta opp att på Hadeland. Mange av arbeidarane følgde med frå Sandsvær til Hadeland. Frå starten til midt i 1850-åra var produksjonen grønt glas som i hovudsak var flasker, apotekarglas, medisinglas og glas til hushaldningsbruk.
1850-talet til vår tid
I 1852 overtok Ole Chr. Berg som styrar av glasverket, og verket fekk ei stor utvikling under leiinga hans. Produksjonen vart lagt om til kvitt glas og krystall. Produkta omfatta småglas (vinglas), bollar, fat, blomsterglas, vasar og lampeglas. På 1800-talet nytta ein modellar av glas frå andre land i Europa.
I 1920-åra tok glasverket til å designe eigne modellar. Fleire kjente kunstnarar og designarar har bidratt. Mellom dei finn ein Sverre Pettersen, Ståle Kyllingstad, Jonas Hidle, Willy Johansson og Benny Motzfeldt. Handverkmessig brakte glasmeisteren Johan Wilhelm Johansson Hadeland til mellom dei fremste glasverka i Norden.
Krigen representerer eit skilje ved at dei fleste av førkrigsmodellane ikkje vart ført vidare og mange nye modellar vart introdusert i den første katalogen etter krigen i 1948. Kjente designarar i andre halvdel av 1900-talet er Severin Brørby og Arne Jon Jutrem.
Med jamne mellomrom inviterer ein kjente kunstnarar til å samarbeide om utvikling av kunstnariske uttrykk i glas. Mellom desse finn ein Ferdinand Finne, Kåre Tveter, Jacob Weidemann, Nico Widerberg, Ørnulf Opdahl, Magne Furuholmen og Finn Schjöll.
I dag
Hadeland Glassverk er Noregs fjerde største turistattraksjon med 475 000 besøkande i 2007. Det er òg Jevnaker kommunes tusenårsstad.
I dag er mesteparten av glaset produsert utanlands, og med sine 190 tilsette representerer glasverket i dag ein bransje som gjennomgår stadig utvikling, med auka fokus på kostnadseffektiv produksjon og besøkstilbodet til bedrifta. Det er òg mogleg for gjestande glasblåsarar å lage sine eigne glas.
Ved glasverket er det ei omfattande samling av produksjonen gjennom tidene. Berre ein liten del er stilt ut.
Hadeland Glassverk A/S er i dag eit dotterselskap under CG Holding, som fokuserer på forretningsverksemd innanfor bransjen, råvarehandel, eigedom og investering.
Vinglasseriar
Hadeland har produsert mange seriar opp i gjennom tida. Her er lista opp dei som har vore presentert i meir enn 10 år i prislistene sortert etter introduksjonsår. Dei fleste seriane fekk ikkje så lang levetid.
1927-1940
Bernhard Alexandra Sigfried Brynhild Balder Liss Adolf Østråt Monogram Røyne
Etter 1948
Arvid Britt Eilif Eli Frøydis Ingrid Rolf Torill Venus Wenche Rådhus
Betzy Willy
Stein
Rex Bente Jonas Jumbo Ambassadør
Pierre Elinor Dinner Kikki Balder Agathe Tangen Club
Medoc Maihaugen Severin Saga Oslo Peer Gynt Spiral Sonja Furu Surf
Predikat
I tradisjonell grammatikk er eit predikat ein av de to hovuddelane i ei setning (den andre hovuddelen er subjektet, som vert modifisert av predikatet). I moderne lingvistisk semantikk er eit predikat eit uttrykk som kan vera sant om noko. Uttrykk som er gul er sanne om dei tinga som er gule, og likar brokkoli er sant om dei som likar brokkoli. Denne måten å definere predikat på er nært relatert til predikatslogikken, og vil inkludera fleire uttrykk enn den tradisjonelle definisjonen. Til dømes vil substantiv og nokre typar adjektiv tella som predikat i fylgje den moderne definisjonen, men ikkje i fylgje den tradisjonelle.
Predikat i tradisjonell grammatikk
I tradisjonell grammatikk er eit predikat ein av de to hovuddelane i ei setning. Predikatet må innehalda eit verb, og verbet vil krevja, tillata eller utelukke andre setningsledd til/frå og gjera predikatet fullstendig. Dette vert ofte referert til som verbet sin valens og vert nærare diskutert i artikkelen om verb. I den fyrste setninga nedanfor er objekt et (boka si) naudsynt for å utfylla predikatet. I resten av setningane er predikata understreka, og dei setningsledda som er påkravd for å utfylle desse er sett i [hakeparentesar]. Kopulaverbet vere må til for å laga eit predikat av ikkje-verbale fraser, som substantivfraser og adjektivfraser. Når substantiv– og adjektivfraser vert brukt som predikat med kopula, ver dei kalla predikative subjstantiv– og adjektivfraser.
Predikatet seier noko om subjektet. Relasjonen mellom eit subjekt og eit predikat vert ofte for kalla eit neksus.
Predikat i filosofi
I filosofi meiner ein med "predikat" stort sett det som kan "seiast om" noko anna, ofte eit substantiv. Her kan Aristoteles sine ti verekategoriar vere hjelp i.
Substansar (kat. 1) er unike i at dei er uavhengige. Dei andre ni kategoriane er "tilfeldige." Desse er alle avhengige av substansar og kan ikkje eksistere i seg sjølv. Døme: raudleik, storleik, etc.
Kategori 2-9 er alle predikert av eit substantiv, eller t.d. av kvarandre.
Klassar av predikat
Predikat kan delast inn i forskjellige klassar etter forskjellige skiljelinjer. Nokre av dei norske termane som vert brukt nedanfor er ikkje veletablerte, men det finst ofte ingen gode norske alternativ. Dei engelske (meir veletablerte) omsetjingane er gjevne i parantes.
Carlson-klassar
Lingvisten Greg N. Carlson synte at predikat kan delast inn i dei fylgjande klassane, som har å gjere med korleis eit predikat er relatert til subjektet. For vidare diskusjon av skiljet mellom individ– og stadiumpredikat, sjå Kratzer og Jäger.
Individpredikat
Et individpredikat ("individual-level" predikat, ofte forkorta "i-l-predikat") er alltid sant om subjektet. Dersom Jens er menneske er dette ein eigenskap ved han uansett kva tidspunkt vi vurderer.
Individpredikat er meir avgrensa enn stadiumpredikat med omsyn til kva grammatiske omgjevnader dei kan opptre i. Individpredikat er ugrammatiske i "presentasjonssetningar":
Stadiumpredikat kan modifiserast av måtesadverb og andre predikatsadverbial. Individpredikat kan ikkje verta modifisert på denne måten.
Når (verbet i et) eit individpredikat vert bøya i preteritum får vi noko som ofte vert kalla ein livtidseffekt: Subjektet må antakast å vera dødt, ikkje lenger eksisterande eller på andre måtar utilgjengeleg.
Slagspredikat (kind-level predikat)
Et slagspredikat ("kind-level" predikat, nokon gonger forkorta "k-l-predikat") seier noko om slag eller typar av ting, men kan ikkje verta brukt om individuelle medlemmar av dette slaget. Eit døme på dette er har døydd ut. Ein kan ikkje seie om eit individuelt dyr at det har "døydd ut." Dei kan ein berre seie om arten dette individet er (var) eit medlem av, som i det fylgjande dømet.
Nokre typar substantivfraser kan ikkje fungera som subjektet til eit slagspredikat. Eigenamn kan det ikkje, og heller ikkje ubestemte substantivfraser i eintal. Dersom substantivfrasen er bestemt, kan den vera subjekt for eit slagspredikat, også dersom den er bøya i fleirtal.
Gruppepredikat vs. distributive predikat
Ei anna inndeling av predikat har å gjere med korleis dei interagerer med fleirtalssubjekt. Gruppepredikat (eller kollektive predikat) krev fleirtalssubjekt, mens distributive predikat gjer ikkje det. Døme på gruppepredikat er omringa huset og lyfte pianoet saman, eller treffast på byen.
Substantivfraser som har eit gruppesubstantiv som kjerne, kan fungera som subjekt for eit gruppepredikat, sjølv når dei er bøya i eintal. Døme på gruppesubstantiv er komité, flokk og gjeng.
Nokre kvantifiserte substantivfraser kan kombinerast med gruppepredikat, mens andre ikkje kan det. Substantivfraser med determinanten alle kan, mens dei med determinanten kvar er ugrammatiske i slike setningar. (På nynorsk er dette vanskeleg å finne gode døme på, difor er dei to døma nedanfor på bokmål).