cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bladhøns
Dei har spisse nebb og avrunda venger, og mange artar har også hudlappar på i panna. Hoene er større enn hannane. Som hos symjesnipene tar hannfuglane ansvar for ruging og nokre artar som gulpannebladhøna er polyandriske. Men vaksne av begge kjønn ser like ut, som dei fleste andre vade-, måse- og alkefuglar. Dei konstruerer relativt spinkle reir på flytande vegetasjon, og legg egg med mørke uregelmessige linjer på skala som gjev kamuflasje blant ugras i vatnet.
Kosthaldet er insekt og andre virvellause dyr som dei plukkar frå den flytande vegetasjonen eller frå vassflata.
Dei fleste artane er standfuglar, men fasanbladhøner migrerer frå nordlege del av utbreiingsområdet sør til den indiske halvøya og til Søraust-Asia.
Artar
Slekt Microparra
Slekt Actophilornis
Slekt Hydrophasianus
Slekt Metopidius
Slekt Jacana
Kommune
Ein kommune er eit mindre administrativt område i eit land. Ordet «kommune» kjem av fransk commune, som blei til under den franske revolusjonen. Commune kjem igjen frå latinsk communia til communis. Det latinske ordet tyder ‘felles’ eller ‘sams’.
Aminosyre
Ei aminosyre er ei organisk sambinding som inneheld ei aminogruppe (-NH2) og ei syregruppe (-COOH). Aminosyrer kan danna lange kjeder ved at aminogrupper reagerer med syregrupper. Dette vert kalla peptidbinding.
Kommune
I Noreg er det to typar kommunar, (primær)kommunar og fylkeskommunar.
Aminosyre
Innan biokjemi omtalar ein gjerne alfa-aminosyrer med det kortare namnet aminosyre. Alfa-aminosyrene har formel NH2-CHR-COOH der sidegruppa R kan variera. Desse er intermediat i stoffskiftet, og er spesielt byggesteinar i protein. Alfa-aminosyrene vert inndelte etter dei kjemiske eigenskapane til sidegruppene og korleis dei oppfører seg under fysiologiske forhold (37 °C, pH 7,4).
Kommune
Noreg
I Noreg er kommunestyret det øvste politiske organet i kommunen, og det blir vald ved kommune- og fylkestingvalet kvart fjerde år. Då vel lokalbefolkinga, det vil seie kommunen sine innbyggarar, representantar til kommunestyret. Deretter vel kommunestyret ordførar, og han eller ho kjem som oftast frå det største partiet og har fleirtalet i kommunestyret bak seg. Kommunane har òg ein administrasjon med fast tilsette. Den administrative sjefen blir kalla rådmann.
Aminosyre
Generell struktur av alfa-amionsyrer:
Kvernaland
Kvernaland er ein tettstad i grenseområdet mellom Time og Klepp kommune i Rogaland fylke. Tettstaden ligg ved nordenden av Frøylandsvatnet. Riksvei 505 går langs Frøylandvatnet gjennom heile Kvernaland. Dessutan har Jærbanen eit stopp på Øksnevadporten. Staden har. Av desse er 3500 i Klepp (2008). Tettstaden er kjend for føretaket Kverneland Group, som produserer ymse reiskap for landbruket. Kverneland er ei tidlegare staving av stadnamnet.
Aminosyre
COOH | H-C-R |  NH2
Kvernaland
Namnediskusjon
Det har vort mykje diskusjon rundt namnevalet Kvernaland. Det har vore to diskusjonar: Årsaka til diskusjonen er truleg at Kvernelands fabrikk (i dag Kverneland Group), som blei etablert på Kvernaland av Ole Gabriel Kverneland, hadde eit postkontor som gjorde at postadressa blei Kverneland. Bygdehistorikarar seier at: «Fabrikken og folka som dreiv han fram gjorde så mykje av seg at namnet «Kvernaland» pressa tilbake det eldgamle og tradisjonsrike namnet «Frøyland».»
Aminosyre
Inndeling
Det er normalt 20 ulike aminosyre som inngår i protein. Av desse er 9 essensielle (må skaffast gjennom matinntak), medan 11 kan syntetiserast av kroppen. (Tala er ikkje absolutte, då syntesen av enkelte ikkje-essensielle aminosyrer er nært kopla til matinntaket av bestemte essensielle aminosyrer. Spesifikt vert tyrosin danna med utgangspunkt i fenylalanin, medan cystein krev metionin i syntesen. I tillegg er også glysin og arginin essensielle på vilkår.) Under fylgjer ei anna inndeling av aminosyrene, etter enkelte kjemiske eigenskapar:
Kvernaland
Namnediskusjon
Postadressa i dag er Kvernaland. Årsaka til at Kvernaland blei «konstruert» som namn på tettstaden var for å ta vare på den gamle lokale uttalen av Kvernaland, nemleg «Kvednaland». Dette er truleg det nærmast ein kjem den gamle uttalen etter retningslinjene i Lov om stadnamn frå 1990 og medfølgande forskrifter: Forskrift om skrivemåten for stadnamn.
Aminosyre
Hugsereglar
Dei hydrofobe aminosyrene: PROFET GAV LIM (prolin, fenylalanin, tryptofan, glysin, alanin, valin, leucin, isoleucin og - til ein viss grad - methionin).
Kvernaland
Namnediskusjon
Kverneland er kan vera eit resultat av danske embetsmenn sin skrivemåte av «Kvednaland». Fyrste gong garden Kvernaland blei nemnt i skriftlege kjelder var i 1567 og då var skrivemåten «Quenneland».
Aminosyre
Hugsereglar
Dei hydrofile aminosyrene: SCOTT HALL AGGA (serin, cystein, treonin, tyrosin, histidin, arginin, lysin, asparagin, aspartat, glutamin og glutamat).
Kommune
Noreg
Kommunane vart innført med formannskapslovene frå 1837 og landet vart delt i 392 geografiske område med basis i prestegjelda. Talet på kommunar var størst i 1930 med 747 kommunar. I 2008 var det 430 kommunar i Noreg.
Aminosyre
Hugsereglar
Dei ikkje-essensielle aminosyrene: ACG pst... (alanin, arginin, asparagin, aspartat, cystein, glutamin, glutamat, glysin, prolin, serin, tyrosin).
Kvernaland
Namnediskusjon
I dag er den lokale uttalen av namnet «Kverneland». Verken «Kvernaland» eller «Kvednaland» er i aktiv bruk i daglegtalen. Familienamnet eller slekstnamnet er Kverneland.
Kommune
Noreg
Eit ord som har vore mykje nytta på norsk i staden for kommune er «herad» (nynorsk) eller «herred» (dansk eller bokmål).
Kvernaland
Frøyland
Opphavleg låg tettstaden godt innanfor grensene til matrikkelgarden Frøyland. Men litt etter litt voks tettstaden over til grannegardane og over kommunegrensa til Orstad. Frøylandsgarden utgjer den største delen av arealet på tettstaden, og det er her alle sentrale funksjonar på staden er plassert (skule, barnehagar, butikkar, postkontor osv). Skulekrinsen heiter Frøyland og består av Frøyland skule og Frøyland ungdomsskule. Vidare har idrettslaget og idrettsbanen fått namnet Frøyland idrettslag og Frøyland stadion, og bedehuset heiter Frøyland forsamlingshus. (Men samfunnhuset heiter Samfunnhuset BA Kvernaland, innebandyklubben heiter Kverneland Innebandy klubb og det er Kverneland Røde Kors.)
Det var også ved Frøylandsåna på Frøyland at Ole Gabriel Kverneland etablerte si første smie som blei opptakten til O.G. Kvernelands Fabrik. I dag er den opphavlege smia eit museum. Sidan voks verksemda og flytte til Øksnevad ca 1 km lenger nord over i Klepp kommune.
Premuda
Landsbyen Premuda har 50 innbyggjarar, men dette talet aukar mykje på sommaren. I landsbyen dyrkar ein oliven og avlar sauer, og dei siste åra har turismen på øya auka. Det ligg tre restaurantar på øya.
Premuda er ein populær stad for dykkarar, og har nokre svært populære dykkestader. «Katedrala» er eit system av grotter med vakkert lys som skin gjennom det porøse taket i grottene. Ein annan populær dykkestad er vraket av det austerriksk-ungarske slagskipet Szent István, som ligg på eit djup omkring 40-60 meter og derfor berre tilgjengeleg for erfarne dykkarar.
Kvernaland
Orstad
Kvernaland fekk eiga kyrkje, Frøyland og Orstad kyrkje, i desember 2008. Frøyland og Orstad kyrkjelyd er den fyrste kyrkjelyden innan den norske kyrkja som utgjer eit eige sokn på tvers av kommunegrenser.
Øksnevad
Rett ved Orstad, på andre sida av riksveg 505, ligg hovudkontoret til Kverneland Group. Dessutan ligg togholdeplassen Øksnavadporten her, som er ein av togholdeplassane langs Jærbanen.
Kvernaland
Sør for Frøyland ligg matrikkelgarden Kvernaland. Her ligg verksemda TKS som produserer løfteutstyr for landbruk og industri.
614 Pia
614 Pia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Peter Matz
Peter Matz var ein prisvinnande amerikansk musikar, komponist, arrangør og dirigent. Karrieren hans innan film, teater, fjernsyn og studioinnspelingar dekte femti år og han har arbeidd med mange kjende artistar som Marlene Dietrich, Noël Coward og Barbra Streisand. Matz har vunne tre Emmyar og Grammyprisen, og er mest kjend for arbeidet med dei tidlege albuma til Streisand.
Biografi
Peter Matz vart fødd i Pittsburgh i Pennsylvania den 6. november 1928. Han studerte kjemiteknikk ved University of California, Los Angeles, men etter å ha spelt treblåseinstrument for lokale danseband for å tene pengar, skjønte han etter kvart det var musikar han skulle bli. Etter han var ferdig på universitetet, drog Matz to år til Paris for å studere piano og musikkteori. I 1954 kom han attende til New York og fekk jobb som øvingspianist for Harold Arlen- og Truman Capote-musikalen House of Flowers. Arlen såg talentet til Matz og fekk Matz til å arrangøre og dirigere musikken til fleire av dansesekvensane i showet. Seinare bestilte Arlen Matz til å skrive songar, dansemusikk og arrangøre musikken til musikalen hans Jamaica. Arlen var imponert av arbeidet til Matz og tilrådde han for andre, mellom anna cabaretartisten Marlene Dietrich.
I 1955 tilrådde Dietrich Matz for Noël Coward, då han skulle spele i Las Vegas, men utan den vanlege akkompagnementet sitt med Norman Hackforth, som ikkje fekk arbeidsløyve i USA. Coward var imponert av Matz og skidlra han som «rask, intelligent og ein fin pianist». Matz arbeidde med Coward på albumet hans, fleire fjernsynsshow og musikalen Sail Away. I 1962 var Matz musikalsk leiar for Richard Rodgers-musikalen No Strings, og for dette vart han nominert til Tonyprisen for beste dirigent.
Tidleg i 1960-åra byrja Matz å arbeide med Barbra Streisand på det første albumet hennar, som ho vann fleire Grammyprisar for og gjorde ho til stjerne. Han fortsette å arbeide med Streisand på dei neste fire albuma hennar, og vann sjølv ein Grammypris i 1964 for albumet People. Seinar vann Matz Emmyprisen for fjernsynsspesialen hennar My Name Is Barbra i 1965 og ein Oscarnominasjon for beste muiskk for filmen hennar Funny Lady frå 1975. Han vann to Emmyprisar til, for ein episode av fjernsynsserien Kraft Music Hall, og for ein episode av The Carol Burnett Show. Matz var musikalsk leiar for The Carol Burnett Show i åtte år. Matz var orkesterleiar for Hullabaloo frå januar 1965 til august 1966.
Matz har arbeidd med mange kjende artistar, som Burt Bacharach, Tony Bennett, Bing Crosby, Lena Horne, Peggy Lee, k.d. lang, Bette Midler, Liza Minnelli, Elaine Paige, Chicago, Dolly Parton, Dame Kiri Te Kanawa, Sarah Vaughan og Dionne Warwick. Han har òg komponert musikk for mange filmar og fjernsynsseriar.
Fjordhest-NM
Fjordhest-NM eller Noregsmeisterskapen for fjordhest har blitt arrangert kvart år sidan 1986. Fjordhest-NM er den årlege stormønstringa for fjordhest-ekvipasjar, der det blir konkurrert i dressurriding, sprangriding, dressurkøyring, presisjonskøyring og maratonkøyring. Det har også blitt arrangert terrengritt og andre konkurransar.
Det blir kåra meistrar i dei ulike greinene, og det blir kåra noregsmeistrar for senior og junior, til den beste og mest allsidige ekvipasjen i tre konkurransar samanlagt: Dressurriding, sprangriding og høvesvis presisjonskøyring i juniorklassa og maratonkøyring i seniorklassa.
NM for fjordhest blir arrangert av lokale ride- og køyreklubbar, i samarbeid med lokale fjordhestlag og Norges Fjordhestlag. Den første meisterskapen i 1986 gjekk i Førde.
Meisterskapen har hatt aukande deltaking. Meisterskapen i 2009 hadde meir enn 100 deltakande ekvipasjar. Fjordhest-NM 2010 vart arrangert i Ørsta.
Det blir også arrangert Nordisk meisterskap for fjordhest, i det siste annakvart år.
Matthias de Zordo
Aktiv
Zordo vart i 2007 europameister for juniorar i Hengelo med eit kast på 78,59 m, hans årsbeste og personlege var åtte centimeter lenger. I 2008-sesongen forbetra han sin personlege rekord til 82,51 m. Så langt kasta han ikkje i 2009, då han som best noterte 80, 15 m. Han fekk sølv i den tyske meisterskapen i spydkast, bakom Mark Frank.
24. mai 2010 sette Zordo ny personleg rekord med 83,09 m. To veker seinare la han på til 84,38 m og viste han høyrde heime i verdseliten. Seinare i juni 2010 overraska han med å vinne spydtevlinga i europameisterskapen for lag i Bergen, der han med 83,80 m slo verdmeisteren Andreas Thorkildsen. I juli vann han sin fyrste tyske meisterskap. Den 31. juli gav han Thorkildsen hard kamp om spyd-gullet under EM i friidrett 2010 i Barcelona, Zordo tok sølvmedaljen etter ei spanande tevling med nemnde Thorkildsen. Zordo kasta heile 87,81 meter, tre meter over hans tidlegare bestenotering.
Akkumulator
Ein akkumulator er ein behaldar for oppsamling og lagring av energi.
Matthias de Zordo
Aktiv
I 2011-sesongen vann Zordo den tyske meisterskapen i spydkast i Kassel, før han den 3. september, under verdsmeisterskapen i Daegu i Sør-Korea, sigra over den regjerande meisteren Andreas Thorkildsen. To veker seinare sette han ny personleg rekord med 88,36 m då han finalen i «Diamond League» i Brussel. Han vann stemnet og gjekk også forbi Thorkildsen i samandraget for «Diamond League»-stemna for 2011.
Zordo var plaga av skader heile 2012-sesongen.
Akkumulator
I varmeteknikk er ein akkumulator eit apparat som lagrar og oppbevarer vassdamp i vatn ved høgt trykk og temperatur. Dette vert kalla ein dampakkumulator.
I elektroteknikk er ein akkumulator eitt eller fleire galvaniske element eller celler der kjemisk lagra energi kan omformast direkte til elektrisk energi ved ein kjemisk reversibel reaksjon. Energiomforminga kan gå begge vegar. Akkumulatoren har ein positiv og ein negativ elektrode nedsøkkt i ein elektrolytt. Når det vert trekt energi ut av akkumulatoren, skjer det ein kjemisk reaksjon som endrar elektrodematerialet. Ved lading av akkumulatoren vert det sendt energi i motsett retning og den kjemiske reaksjonen vil føre elektrolytt og elektrodemateriale attende til den opphavlege tilstanden. I dag vert vanlegvis omgrepet sekundærbatteri eller oppladbart batteri nytta i staden for akkumulator.
Differensiasjon
Differensiasjon er ei utvikling i talemålet der skilnaden mellom to nabolydar (meir presist fonem) blir gjort større. I sørvestlandske talemål er det svært vanleg at konsonantsambandet rn har blitt til dn og rl til dl. Døme på dette er bjødn (av norrønt bjǫrn), og kadl (av norrønt karl). Andre døme er badn (norrønt barn), bådn (norrønt bǫrn), kådn (norrønt korn). Ein annan type differensiasjon er jabn av norrønt jafn.
Differensiasjon er det motsette av assimilasjon, der to lydar (fonem) blir meir like.
Differensiasjonar og segmentasjonar er eit trekk sørvestlandsk og delvis midlandsk har til felles med færøyisk og islandsk.
Kjelder
Skjekkeland 1997, Martin Skjekkeland, Dei norske dialektane - Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla. Kristiansand S. ISBN 82-7634-103-9
Cembalo
Eit cembalo er eit tangentinstrument med strengar, der ljoden vert laga av små plekter som knipsar strengane. Cembaloet var saman med klavikordet det vanlegaste tangentinstrumentet frå om lag 1450 til 1750, då hammarklaveret kom.
I motsetnad til på eit hammarklaver (piano), kan ein ikkje endra ljodstyrken stort med anslaget. Derimot har mange instrument meir enn eitt sett strengar (register), som cembalisten kan kopla inn og ut med registertrekk. Ofte er eitt av registera stemd éin oktav høgare enn dei andre (4-fot), og dei største instrumenta har somme tider 16-fotsregister, stemd éin oktav lågare. Som på eit kyrkjeorgel har store instrument ofte to tangentrekkjer (manual).
Chicago III
Chicago III er det tredje studioalbumet til det amerikanske rockebandet Chicago, gjeve ut i 1971. Det var det tredje dobbeltalbumet til bandet på rad på mindre enn to år.
Cembalo
Cembalo frå slutten av 1700-talet kan òg ha pedalstyrt svellverk for crescendo- og decrescendo-effektar.
Chicago III
Produksjon
Etter Chicago vart ein stor suksess verda over, var Chicago på turné det meste av 1970. Då dei skulle setje i gang å spele inn Chicago III i midten av året - som produsenten James William Guercio alt hadde avgjort skulle vere nok eit dobbeltalbum, var dei fysisk slitne.
Dei lange timane på vegen gav låtskrivarane i bandet, Robert Lamm, Terry Kath og James Pankow, mykje tankeføde og det førte til meir alvorlege tema i songane, i motsetnad til dei meir positive første to platene. Lamm skreiv om heimlengsel i «Travel Suite», medan Pankow klaga over industrien som vann over naturen i den instrumentale suiten «Elegy». Kath sin «An Hour In The Shower» omhandlar tankevekkande erfaringar frå reisene deira. Chicago III bar preg av eit band som hadde sett baksida av verda dei siste månadane.
Chicago III er òg kjend for den store variasjonen i musikken. Bandet nytta mindre blåserekkja, som dei var kjende for. Både «Sing A Mean Tune Kid» og «Free» er påverka av funk, «What Else Can I Say» og «Flight 602» har ei kjensle av country, medan ein finn abstrakt musikk i «Free Country» og «Progress?»
Albumet kom ut i januar 1971, først på Columbia Records, og var det første albumet deira som hadde romartal i tittelen. Det selde godt då det kom ut men få hitsinglar og den meir eksperimentelle musikken, gjorde òg at det ikkje heldt seg like bra hos massane som The Chicago Transit Authority og Chicago gjorde. «Free» nådde topp 20 i USA og Peter Cetera sin «Lowdown» nådde topp 40. Albumet nådde niandeplassen i Storbritannia, men oppnådde den høgaste plasseringa deira til no i USA med ein andreplass på albumlista.
Det følgde med ein plakat med albumet av bandet kledd i uniformer frå amerikanske krigar, føre ei mark med krossar, som representerte dei som hadde døydd i den då pågåande Vietnamkrigen.
I 2002 vart Chicago III remastra og gjeve ut på ein enkel CD av Rhino Records. Chicago III (Columbia 30110) nådde andreplassen i USA og låg inne på lista i 63 veker.
Eddafeltet
Eddafeltet er eit oljefelt i Nordsjøen. Feltet ligg i blokk 2/7 på norsk kontinentalsokkel 12 km sørvest for Ekofisk-senteret. Det gjekk føre seg utvinning av petroleum frå feltet i tidsrommet frå 1979 til 1998. Oljeplattforma Edda 2/7 C vart installert på feltet i 1976 med oppstart av produksjonen i 1979. I 1988 vart ein ny modul installert for å handtera produksjonen som kom frå Tommeliten-feltet 11 km vest for Edda. Plattforma vart stengd ned i juli 1998.
Frå sommaren 1979 var flotellet «Alexander L. Kielland» forankra like ved Edda-plattforma. Den 27. mars 1980 velta «Alexander L. Kielland». I Alexander L. Kielland-ulukka omkom 123 av dei 212 som var om bord.
Segmentasjon
Segmentasjon eller segmentering er ei utvikling i talemålet der eit langt fonem blir delt i to ulike fonem. Segmentasjon kan gjelda både konsonantar og vokalar. Ein lang konsonant blir vanlegvis skriven som ein dobbelkonsonant. Døme på segmentasjon ved konsonantar er kadla (av norrønt kalla), fjedl (av norrønt fjall), kåbma (av norrønt koma) og steidn (av norrønt steinn).
Nivaelva
Niva (russisk Нива, finsk Nivajoki, nordsamisk Njavejohka) er ei elv på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 36 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 165 m³/s.
Segmentasjon
Segmentasjon og det skylde fenomenet differensiasjon ved konsonantane er eit trekk sørvestlandsk og delvis midlandsk har sams med færøyisk og islandsk.
Nivaelva
Ho renn frå innsjøen Imandra, 126 meter over havet, og munnar ut i Kandalaksjabukta i Kvitsjøen ved byen Kandalaksja.
Segmentasjon
På begge sider av Mjøsa og i delar av Gudbrandsdalen har det utvikla seg diftongar i staden for eller i tillegg til palatalklangen ved konsonantane. Døme på dette er å breinnje (å brenna), steillj (stell) og reiddj (redd). I Gudbrandsdalen finn ein former som hesteinnj (hestane), visåynnj (visene). Dette fenomenet blir kalla palatal segmentering.
Nivaelva
Frå 1936 til 1954 vart det utbygd tre vasskraftverk langs Niva. Installert kapasitet er på 240 MW og årleg kraftproduksjon 1390 GWh.
Elva er forureina av industri og gruveverksemd i området.
Segmentasjon
Kjelder
Skjekkeland 1997, Martin Skjekkeland, Dei norske dialektane - Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla. Kristiansand S. ISBN 82-7634-103-9
Technetium
Technetium (gresk technetos, kunstig) er eit radioaktivt grunnstoff med kjemisk symbol Tc og atomnummer 43, og høyrer til transisjonsmetalla i gruppe 7. Alle isotopane av technetium er radioaktive og har forholdsvis korte halveringstider, så det finst berre i ørsmå mengder i naturen. Det førekjem saman med molybden (Mo) som eit nedbrytningsprodukt av uran (U) i malm som inneheld dette grunnstoffet.
Mixed Emotions
«Mixed Emotions» er ein song av The Rolling Stones frå albumet deira Steel Wheels frå 1989.
Technetium
Medisinsk bruk
Den meta-stabile isotopen 99mTc (t1/2 = 6,01 timar), som er eit nedbrytningsprodukt av 99Mo (t1/2 = 66 timar), blir omdanna til den kvasi-stabile isotopen 99Tc (t1/2 = 211 100 år) ved utsending av ein energikvant, eit enkelt foton med ein energi på 140 keV.
Technetium-99m eignar seg godt for medisinsk bildediagnostikk grunna både halveringstida, foton-energien og evna til å bindast til mange typar naturlege og kunstige biokjemiske beremolekyl. Denne isotopen er mykje brukt i det ein kallar SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography) for avbilding av ulike organ alt etter kva for beremolekyl som er brukt.
Mixed Emotions
Songen er ein likefram rockesong med Richards, Jagger og Ronnie Wood på gitar. Chuck Leavell spelte gitar og piano, medan Jagger, Richards, Sarah Dash, Lisa Fischer og Bernard Fowler song korvokal. Blåsarane på songen var the Kick Horns medan Luis Jardim spelte perkusjon. Charlie Watts spelte trommer, medan Bill Wyman spelte bass.
Technetium
Medisinsk bruk
Technetium-99m til bruk på sjukehus vert framstilt i såkalla technetiumgeneratorar. Desse inneheld molybden som er utvunne frå uran-malm, og gjennom levetida for generatoren produserer han klart definerte mengder av 99mTc som kan tappast ved hjelp av sterilt saltvatn. Molybden er ikkje vassløyseleg, medan pertechnetat-ionet TcO4– er godt løyseleg.
Mixed Emotions
Utgjeving
Songen vart gjeven ut som den første singelen frå albumet i august 1989 og nådde femteplassen i USA, som den siste Rolling Stones-singelen på Topp 10 i USA. I Noreg nådde songen 9. plass. Den livlege songen hadde ein musikkvideo som viste eit smilande Rolling Stones medan dei spelar inn songen.
Technetium
Medisinsk bruk
Vatn med pertechnetat blir brukt til radiomerking av bestemte molekyl som er levert frå ulike legemiddelprodusentar. Molekyla vert så sprøyta inn i blodet og held seg anten innanfor blodårene og kan brukast til avbildning av desse, eller dei følgjer blodet til visse organ der dei samlar seg opp og kan brukast til avbildning av organa.
Under SPECT ligg pasienten i eit såkalla gammakamera. Det kan likna ein røntgen- eller MR-maskin, men i staden for å senda stråling gjennom pasienten og ta bilete på andre sida, fangar det opp strålinga frå technetiumet inni kroppen og dannar eit bilete av kvar strålinga kjem frå.
Teknisk bruk
I form av dei kvasi-stabile isotopane (97Tc, 98Tc, 99Tc) er technetium eit svært effekt middel mot korrosjon av stål.
Mixed Emotions
Utgjeving
B-sida på songen var «Fancy Man Blues», ein bluessong som vart spelt inn under innspelinga av Steel Wheels, men som ikkje kom med på albumet.
Svart pepar
Svart pepar (Piper nigrum) er ein klatreplante i peparfamilien og eit mykje brukt krydder som ofte berre blir kalla pepar.
Skildring
Peparplanten er ein fleirårig klatreplante med vedstamme som kan bli opptil 4 meter høg. Han veks opp langs tre, master og stativ. Planten har luftrøter og kan også slå rot om han når bakken att. Blada er hjarteforma og kan bli 12-18 cm lange. Planten har små blomar som er kvite eller grøne. Dei sit i hengjande rakler som blir 4-8 cm lange. Vanlegvis har ulike plantar hann- eller hoblomar. Kvar hobloma dannar ei kulerund steinfrukt som blir kalla peparkorn. Peparkorna er grøne som kart og raude i mogen tilstand. Kvar klase inneheld opptil femti peparkorn.
Peparkorn
Innhausting og tørkemetode avgjer fargen på peparkorna, som kan vera svarte, kvite, grøne eller raude. Dei tradisjonelle fargane er svart, som er tørka peparkorn med skal, og kvite, der skala er fjerna. Raude og grøne peparkorn kan også syltast.
Dyrking
Peparplanten veks i tropisk klima og blir mellom anna dyrka i India, Indonesia, Vietnam, Malaysia og Brasil. Dei viktigaste produsentlanda var opphavleg India og Indonesia, men Vietnam auka produksjonen og blei den største peparprodusenten på 2000-talet.
615 Roswitha
615 Roswitha er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Lowdown av Chicago
«Lowdown» er ein song skriven av Peter Cetera og Danny Seraphine for rockebandet Chicago og spelt inn for det tredje albumet deira, Chicago III (1971). Det var den andre singelen deira frå dette albumet, og nådde 35. plassen på den amerikanske Billboard Hot 100.
Cetera syng solovokal, medan gitarist Terry Kath brukar ein fuzzbox og wah-wah-pedal på gitarsoloen. Robert Lamm spelar Hammondorgel. Det vart spelt inn ein japanskspråkleg versjon av songen i 1972 for den japanske marknaden, der han vart gjeven ut på singel. Han vart berre gjeve ut digitalt på den japanske samleplata The Heart Of Chicago 1967-1971 Volume II Special Edition (grønt omslag), som òg inneheld «Questions 67 And 68» sungen på japansk.
Eric Hill
Eric Hill er ein nord-amerikansk trenar og utøvar av MMA-kampsport (spesialist innan pankration ). Han har vunne kampar mot John Renken, Jeff Myers, Peter Mayo. Han har tapt kampar mot Toby Johnson, Matt Rogers, Travis Fulton og Ruslan Kerselyan.
Earth Moving
Earth Moving er det 12. studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut i 1989. I motsetnad til dei tidlegare albuma til Oldfield har dette albumet ingen instrumentalar.
Info
Oldfield brutke fleire vokalistar på albumet, inkludert den dåverande kjærasten Anita Hegerland. Albumet vart hovudsakleg framført ved hjelp av synthesizer. Det var første gongen Oldfield gav ut eit album utan instrumentalar. Alle songane var pop- og rockesongar med vokal. Det einaste andre albumet til Oldfield utan instrumentalar så langt er Man on the Rocks frå 2014.
I følgje Oldfield vart albumet laga i samråd med plateselskapet Virgin Records, som kravde at han laga meir kommersiell musikk enn på dei føregåande albuma. Etter at han spelte inn Earth Moving ønskte Oldfield å gå bort frå 'dataprega musikk' og i staden bruke verkelege musikarar og instrument. Dette er tydeleg på det neste albumet hans, Amarok.
Innhald
Alle songar skrivne av Mike Oldfield.
Vitskap i 1943
Vitskapsåret 1943 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1943.
Senja
Senja er ei øy i Troms og Finnmark. Øya er med eit areal på 1586,3 km2 den nest største i fastlands-delen av Noreg, og ligg i kommunen Senja, som også dekker ein del av fastlandet i aust. Før 2020 var øya delt mellom dei fire kommunane Berg, Torsken, Tranøy og Lenvik. Øya har spreitt busetnad, fråflytta småsamfunn, levedyktige samfunn og i underkant av 8000 innbyggarar. Folkesetnaden er størst på innsida av øya langsetter Gisundet. Den største tettstaden på øya er Silsand, som ligg med Gisundbrua som knyter Senja til fastlandet. Det største fiskeværet på Senja er Gryllefjord i Torsken kommune, som har ferjesamband om sommaren til Andenes på Andøya i Vesterålen.
Senja har ein mangfaldig natur, og er derfor ofte kalla for eit «Noreg i miniatyr». Vestsida av øya vendar ut mot det opne havet og er lokalt kalla for Yttersida. Landskapet her er vêrhardt og prega av skjergard, sandstrender og bratte fjell som går rett ned i havet. Austsida av Senja, lokalt kalla Innersida, er lunare og har rolegare terreng med bjørkeskog, fruktbar jord og åsar. På den sørlege delen av Senja ligg Ånderdalen nasjonalpark.
Stadnamnet Senja går truleg tilbake til norrøne Senja, men opphavet er uvisst. Språkleg kan Senja henge saman med norrøne sundr i tydinga «sund», «ifrå kvarandre», «opprive». Ein annan teori er at namnet Senja kan vere ei fornorsking av det samiske namnet på øya, Sážža.
Geografi
Geografien på Senja er skiftande frå aust til vest. Vestsida av øya vendar ut mot havet og blir kalla for Yttersida. Her er landskapet prega av fjordar, bratte fjell og spisse tindar på 600–1000 moh. Mellom fjella går djupe botnar og tronge søkk, delvis også meir opne og myrlendte dalar. Kysten her er prega av skjergard, mindre øyar og sandstrender. Her skjer djupe fjordar inn, og busetnaden ligg for det meste konsentrert i fiskevær eller på mindre stader der busetnad er mogeleg. Austsida av øya blir kalla for Innersida, og her er jamnare terreng med bjørkelier og dyrka mark. Busetnaden her er jamt spreitt langs kysten og innover dalane. Senja har mange vatn, og i dei fleste vatna er det sett ut fisk.
Den høgste toppen på Senja er Breitinden på 985 m.o.h, som ligg nordvest på øya. Andre kjende fjelltoppar på øya er mellom anna Kvænan (964 m.o.h.) sør på øya, Keipen 938 (m.o.h.) nordvest på øya og Segla (639 m.o.h.) mellom Mefjorden og Øyfjorden. Berggrunnen på Yttersida består i hovudsak av djupbergartane granitt og gabbro. På Innersida i aust er grunnen i hovudsak glimmerskifer.
Vest på Senja ligg dei fire tettstadene Gryllefjord, Senjahopen, Fjordgard og Husøy, og bygdene Skaland og Torsken. I aust ligg tettstadene Silsand og Gibostad. Den sør-austlege delen av Senja er berglendt med svaberg og verneverdig furuskog, og her ligg Ånderdalen nasjonalpark.
Folkesetnad
Senja hadde 7 808 innbyggarar 1. januar 2015, fordelt slik:
Folketalet omfattar dei to mindre øyane Husøy og Lemmingvær. 54 % av folkesetnaden er busett på Innersida av Senja, (36 % langs Gisundet og Laksfjorden, 6 % langs Solbergfjorden og Tranøybotn, 12 % på innlandet), 19 % bur på Nord-Senja (frå Lysbotn til Mefjorden), 18 % på Yttersida (frå Ersfjorden til Flakstadvåg) og 8 % bur på Sør-Senja.
Turistmål
Nasjonal turistveg Senja går mellom Gryllefjord og Botnhamn, med avstikkarar til Mefjordvær og Husøy. Strekninga er om lag 102 km lang, med fleire utsiktspunkt og turistmål, som Bergsbotn, Okshornan og Husøy. Om sommaren går det ferje mellom Gryllefjord og Andenes på Andøya, som koplar turistvegen på Senja saman med Nasjonal turistveg Andøya.
På Senja er det fleire museum, mellom anna Sážža – Senja natur- og kultursenter på Øverbotn, Samemuseet i Kaperdalen, Hofsøya Bygdemuseum på Stonglandet og Kveitmuseet i Skrolsvik. Øya er elles rik på natur og andre kulturopplevingar. Om sommaren er det mogeleg med aktivitetar som havfiske, kajakkpadling, fjellturar og ferskvassfiske. I nærleiken av Hamn i Senja, ligg Senjens Nikkelverk, der det første elektrisitetsverket basert på vasskraft blei starta i 1882. Senjatrollet på Finnsæter i Berg var eit populært mål, men brann ned i mars 2019.
Prvić
Prvić er ei lita øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Ho er ein del av øygruppa Šibenik, om lag 1 km frå fastlandet nær Vodice. Namnet på øya kjem mogelegvis frå Prvin, namnet på den kroatiske vårguden. Det ligg to landsbyar på øya, Prvić Luka og Šepurine. Ho har eit areal på 2,37 km², og eit folketal på 453 (2001). Det er ingen bilar på øya. Šepurine ligg på vestsida av øya ovanfor Vodice. Prvić Luka ligg i den største vika på søraustsida, og er verna mot nordleg og vestleg vind. Den vidkjende vitskapsmannen Faust Vrančić ligg gravlagd ved Prvić Luka sidan øya var feriestad for familien hans om sommaren.
Senja
Turistmål
Ånderdalen nasjonalpark ligg på den sørvestre delen av Senja. Nasjonalparken vart oppretta for å verne om det mangfaldige kystlandskapet på øya, med rikelege førekomstar av sjeldan kystfuruskog. Landskapet i nasjonalparken varierer mellom furu- og bjørkeskog, karrige fjellområde, myrar og fjordstrøk nærare kysten. Eit omfattande nett av stiar og merkte turløyper gjer nasjonalparken tilgjengeleg for turistar og besøkande.
Samferdsel
Senja er knytt til fastlandet i aust med Gisundbrua, som kryssar Gisundet mellom Senja og fastlandet. Fylkesveg 86 kjem via Gisundbrua frå Finnsnes, Sørreisa og Bardufoss på fastlandet. Vegen går tvers over Senja til Gryllefjord og Torsken på yttersida i vest. Frå Silsand går fylkesveg 861 nordover langs Gisundet til Gibostad og Nord-Senja. Sørover frå Islandsbotn går fylkesveg 860 til Stonglandseidet. Langs nordvestsida av øya går riksveg 862 frå Straumsbotn i Berg kommune, via Senjahopen til Botnhamn i Lenvik kommune.
Om sommaren er det ferjesamband mellom Gryllefjord og Andenes på Andøya, og mellom Skrolsvik og Harstad. Næraste flyplass er Bardufoss lufthamn, som ligg på fastlandet i Målselv kommune. Finnsnes, som ligg på fastlandssida av Gisundbrua, er eit regionalt handelssenter med hurtigruteanløp, og samband med hurtigbåt til Tromsø og Harstad.
Idrett
Fotballaget FK Senja held til på Silsand, og spelar i 2. divisjon. Klubben har gode anlegg med 2 kunstgrasbanar i Islandsbotn. 2. laget til FK Senja speler i 4. divisjon. I 5. divisjon, som er det lågaste nivået i seniorfotballen i Troms (på herresida), spelar Kameratan FK (heimekampar på Islandsbotn), IL Foss (Skaland) og Gryllefjord IL.
I tillegg har dei fleste bygdene rundt om på Senja eigne idrettslag og fotballbanar. På Silsand er det òg idrettshall. I desember 2006 opna Senjahallen i Senjahopen, den første fotballhallen på øya.
Tettstader
(*) Innbyggartal i grunnkrins 1.1.2012. (**) Innbyggartal i grunnkrinsane Botnhamn og Stønnesbotn 1.1.2012. (***) Innbyggartal i grunnkrinsane Laukhella og Silsand 1.1.2012 minus Innbyggartal i tettstaden Silsand 1.1.2011.
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart var ein austerriksk musikar og komponist. Mozart er kjend som vedunderbarn og komponist av mange ulike musikkstykke innan klassisistisk stil. Han skreiv nokre av høgdepunkta innan opera, symfoniar, instrumentkonsertar og kor-, piano- og kammermusikk.
Barndom
Mozart var fødd i Salzburg, i det sjølvstendige erkebiskopdømet Salzburg, og blei døypt Johannes Chrysostomus Wolfgangus Teophilus (Gottlieb) Mozart dagen etter at han blei fødd. Foreldra var Anna Maria Pertl Mozart og Leopold Mozart, ein leiande europeisk musikkpedagog. Han tok til å undervisa sonen i klaver- og seinare fiolinspel frå han viste musikalsk talent som treåring.
Både Mozart og den eldre systera Maria Anna blei dyktige musikarar, og reiste på konsertturnéar til fleire av hoffa i Europa. Gjennom dette blei Mozart kjend med stordommar som Johann Christian Bach, som skulle bli ein viktig påverknad. Familien blei òg utsett for fleire epidemiar som herja Europa på denne tida, og mora døydde av feber i Paris i 1778.
Den unge Wolfgang Amadeus var ein uvanleg dyktig musikar. Allereie som sjuåring kunne han spela kva stykke som helst frå bladet, transponera utan vidare, improvisera ariar over ei gjeven basstemme og komponera på staden. Forteljinga om korleis Mozart skreiv ned det hemmelege, nistemmige stykket Miserere av Gregorio Allegri er blitt noko nær ei legende som skildrar kor gåverik han var. Dette stykket var berre tillate å framføra i det sixtinske kapellet, og dei hemmelege notane fanst berre der. Den trettenårige Mozart skreiv ned notane etter å ha høyrd det framført éin gong, og kom tilbake neste dag for å retta nokre småfeil.
Karriere
I 1782 gifta han seg med Constanze Weber, eit søskenbarn av komponisten Carl Maria von Weber. Dei fekk seks ungar, men berre to av dei voks opp. På denne tida blei han òg ven med Joseph Haydn og blei vald inn i same frimurarlosjee som han. Religiøs symbolikk og samfunnskritikk med opphav her kan finnast igjen i operaene Tryllefløyta og Figaros bryllaup.
Steel Wheels
Steel Wheels er eit album av The Rolling Stones frå 1989. Det vart utropt som eit stort comeback då det kom ut og er kjend for at Mick Jagger og Keith Richards vart vener igjen under innspelinga, at bandet gjekk tilbake til den meir opphavlege stilen deira og for at albumet vart etterfølgd av den største verdsturneen bandet hadde hatt til då. Det var òg det siste albumet som bassist Bill Wyman spelte på med The Rolling Stones, då han trekte seg frå bandet i januar 1993.
Wolfgang Amadeus Mozart
Karriere
Etter å ha gjort stor suksess med operaen Figaros bryllaup i Praha, blei Mozart tilboden stillinga som keisarleg kammerkomponist då han kom tilbake til Wien i 1787. Tre år seinare blei han kapellmeister ved Stefansdomen i Wien. I dei seinare åra sine sleit han meir med å få wienerpublikummet til å lika musikken sin. Musikken han skreiv vart meir og meir oppfatta som "musikk for musikkjennarar" og for komplisert for målgruppa. I 1791 komponerte han Tryllefløyta, endå eit verk han gjorde større suksess med i Praha enn i Wien. Då han skreiv denne operaen, hadde han berre to månader igjen å leva. Mozart døydde såvidt 36 år gammal, av ein ukjend sjukdom, medan han arbeidde på det siste, ufullenda verket sitt, Requiem. Dette var eit bestillingsverk frå ein anonym person, men Mozart skal likevel ha følt at han skreiv Requiem som ei dødsmesse til seg sjølv.
Steel Wheels
Historie
Etter Dirty Work frå 1986 og Jagger sitt sideløp som soloartist hadde forholdet mellom han og Richards vorte særs dårleg. Medan Jagger gav ut Primitive Cool i 1987 til lunken mottaking, gav Richards ut det første soloalbumet sitt, Talk is Cheap, i 1988 til begeistra kritikk. Åra frå kvarande såg ut til å ha hjelpt så pass på forholdet deira at dei no kunne halde fram partnarskapet sitt og bandkarrieren.
Wolfgang Amadeus Mozart
Verk
Mozart er ein sentral representant for klassisismen innan musikken, saman med komponistar som Haydn og Beethoven. Ein finn alle dei viktige elementa i stilen igjen i musikken hans: Balanse, klarleik og ukompliserte harmoniar. Utviklinga hans liknar utviklinga til musikkstilen, frå eit enkelt tonespråk brukt av mellom anna Sammartini og Stamitz, til ein mogen stil der kontrapunktteknikkar frå barokken var fletta inn.
Steel Wheels
Historie
Dei møttest igjen i januar 1989, like før The Rolling Stones vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame og kjemien mellom Jagger og Richards overstrålte skilnadane dei hadde. Dei komponerte om lag femti songar på berre nokre veker, og Ronnie Wood, Bill Wyman og Charlie Watts vart tilkalla for å starte innspelinga av det som vart Steel Wheels. Chris Kimsey vart hyrt inn som medprodusent, som han hadde vore på Undercover.
Wolfgang Amadeus Mozart
Verk
Frå han var liten hadde Mozart talent for å etterlikna musikken han høyrde, og dei mange turnéreisene hans gjorde at han fekk høyra mange ulike stilar som han samla i eit særeige komposisjonsspråk. Som barn i London møtte han Johann Sebastian Bach og hans musikk, i Paris, Wien og Mannheim møtte han musikarar og komponistar derfrå. Påverknaden frå italienske ouverturer og humoristisk opera buffa er tydelege i musikken hans.
Steel Wheels
Historie
Plata vart spelt inn i Montserrat og London i løpet av våren med tanke på at Steel Wheels skulle ha den klassiske Rolling Stones-stilen og vere i plate utan den keisame produksjonen og svake songmaterialet som mange følte hadde skjemd dei førre platene, som Dirty Work. Den einaste songen som dreiv i ei anna retning var «Continental Drift», som var inspirert av austleg musikk og som var ei hyllest til Brian Jones. Jagger og Richards la fortida bak seg og innspelinga av Steel Wheels gjekk forholdsvis harmonisk for seg.
Wolfgang Amadeus Mozart
Verk
Mozart komponerte innan nær alle dei store sjangrane, som symfoniar, opera, kammermusikk og soloinstrumentkonsertar, der han særleg utvikla pianokonsertar og gjorde dei populære blant folk. Han skreiv religiøs musikk, som messer, og lett underhaldning, som dansar og serenadar. På same måte som Franz Schubert er Mozart kjend for å ha skapt enkle melodiar som sit lett i minnet.
Steel Wheels
Historie
Den massive Steel Wheels-turneen starta i august 1989, samstundes med at Steel Wheels' kom ut i lag med første singelen «Mixed Emotions». Singelen vart den siste store hitten deira i USA, der han nådde femteplassen. Kritikarane tok godt i mot albumet og Steel Wheels nådde andreplassen i Storbritannia, tredjeplassen i USA og førsteplassen i Noreg. Oppfølgjarsinglane var «Rock and a Hard Place», «Almost Hear You Sigh» og «Terrifying». Den gigantiske Steel Wheels-turneen, som enda på sommaren 1990, etter å ha skifta namn til Urban Jungle Tour, vart ein enorm økonomisk suksess, og The Rolling Stones var tilbake for fullt. I 1990 filma Fox ein 3-D spesial for TV. Ein IMAX-film frå turneen kom ut året etter.
Wolfgang Amadeus Mozart
Verkliste
Den austerrikske musikkforskaren Ludwig von Köchel laga ei kronologisk-tematisk liste over alle verka til Mozart som var kjende. Det er gjort endringar seinare, men komposisjonane 1-626 blir som regel gjevne med K- eller Köchel-nummer.
Steel Wheels
Historie
Albumet vart det første Rolling Stones gjorde digitalt.
Medverkande
The Rolling Stones
Andre medverkande
Teknisk
(One Glance Is) Holy
«(One Glance Is) Holy» er ein song av den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeven ut i 1989 på albumet Earth Moving. Songen er sungen av Adrian Belew frå King Crimson. Singelen vart berre gjeven ut i Tyskland, og inneheld fire miksar av songen, mellom anna ein instrumental versjon.
Acetat
Acetat eller etanat er eit salt forma av eddiksyre og ein alkalisk, jordisk eller metallisk base. Acetat har kjemisk formel CH3COO–.
Park
Park (gjennom fransk, frå mellomalderlatin parricus, 'inngjerding, dyrehage') er eit avstengd grøntareal laga for å verna eller nyta landskapet. Ein park kan vera eit større freda naturområde eller eit grøntanlegg som gjerne er etablert i ein by eller ved ein bygning. Parkar kan nyttast til å gå tur i, leika og slappa av i. Dei er ofte omtalt som «grøne lunger» eller «pustehol» i oppbygde område.
DNA (fleirtyding)
DNA er ei forkorting med fleire tydingar:
Johan Daniel Berlin
Johan Daniel Berlin var ein tyskfødd norsk komponist, organist og bymusikar, og ein av grunnleggjarane av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab.
Liv og virke
Berlin vart fødd i den prøyssiske byen Memel, i det noverande Litauen. Far hans var stadsmusikant Johan Heinrich Berlin og mora Maria Elisabeth Seehausen. Han reiste til København i 1730, og lærde hjå bymusikaren Andreas Berg dei neste sju åra. Frå 1737 til 1767 var han bymusikar (stadsmusikant) i Trondheim. Berlin var òg organist i Nidarosdomen (1741–1787) og Vår Frue kirke (1752–1761).
Berlin komponerte ein heil del, men berre få av verka hans er tekne vare på; tre sinfoniaer i D-dur for orkester, ein fiolinkonsert i A-dur og nokre småstykke for cembalo. Han konstruerte nye musikkinstrument – «Viola da gamba Claveer» som blei drive av roterande hjul og «Claveer med Pedal». Eit stemmeapparat laga av han er bevart ved Ringve Museum.
I 1744 gav Berlin ut den første dansk-norske læreboka i musikk, Musicaliske Elementer. I 1765 kom ei avhandling på latin, i tysk omsetjing i 1767. Omsett frå tysk blir tittelen Lærebok i tonometri, eller korleis ein gjennom logaritmiske utrekninga kan koma fram til den såkalla likesvevande temperaturen; med vedlegg: Undervisning i monokord (Monochordum), oppfunne av meg i 1753. Desse skriftene blei gjevne ut på nytt i 1976 av Bjarne Kortsen.
I tillegg til sitt musikalske virke var Johan Daniel Berlin overbranndirektør i Trondheim, vassverksinspektør, arkitekt og kartteiknar. I åra 1762-1771 organiserte han meteorologiske observasjonar for publisering i Kgl. norske Videnskapers Selskabs Skrifter.
Familie
Berlin var gift med Dorothea Friis (1711–1782) frå 1730 til 1733. Han var far til Johan Andreas Berlin (1734–72) og Johan Henrich Berlin (1741–1807), som også hadde musikalske karrierar.
Verk
Musikalske verk Etter The Collected Works of Johan Daniel Berlin (1977, red. Bjarne Kortsen):
Teoretiske verk
Nordnorsk Kunstmuseum
Nordnorsk Kunstmuseum er eit kunstmuseum i Tromsø, skipa 1. november 1985 som ei stifting med mål om å spreia kunnskap og interesse for biletkunst og kunsthandverk i Nord-Noreg.
Historie
I 1979 blei behovet for eit nordnorsk kunstmuseum undersøkt av Norsk kulturråd. Nordnorsk Kulturråd, Universitetet i Tromsø, Riksgalleriet og Nasjonalgalleriet. Det blei opna 17. mars 1988 med Frode Haverkamp som direktør. Siden har både Anne Aaserud og Knut Ljøgodt hatt direktørstillinga. Jérémie Michael McGowan var direktør ved Nordnorsk Kunstmuseum frå 2016 til 2020
Museet heldt opphavleg til i Tromsø Kunstforening sine lokale i Musegata til Sjøgata 1 ved Prostneset. I 2002 flytta Nordnorsk Kunstmuseum til dei noverande lokala sine i Sjøgata 1. Bygningen frå 1915 var teikna av arkitekten Søren Wiese Opsahl for å husa post- og telegrafkontor. Derette var han politistasjon frå 1967. Museet ligg i det eldste gateløpet i Tromsø, med fasaden mot Roald Amundsens plass.
Samlingar og utstillingar
Nordnorsk Kunstmuseum viser fram ulike temporære utstillingar med både historisk og samtidig kunst. Sentrale kunstnarar er Peder Balke, Adelsteen Normann, Harriet Backer, Anna-Eva Bergman og Olav Christopher Jenssen. Den faste samlinga består av verk frå museet si eiga samling, supplert med verk deponerte frå Nasjonalmuseet, SpareBank 1 Nord-Norges kunststiftelse, Sparebankstiftelsen DNB NOR, Tromsø Kunstforening og private samlingar.
Nordnorsk Kunstmuseum har ansvar for heile den nordlege delen av Noreg. I 2010 oppretta det ei eiga avdeling for landsdelsdekkande program. Avdelinga turnerer årleg 2-3 mellomstore utstillingar i dei tre nordlegaste fylka og på Svalbard. I tillegg turnerer formidlingsavdelinga til museet rundt 20 mindre undervisingsbaserte vandreutstillingar til rundt 200 skular i heile landsdelen.
7. februar 2015 opna Nordnorsk Kunstmuseum filialen Kunsthall Svalbard i Longyearbyen, eit dedikert utstillingsrom for visuell kunst som også hadde som føremål å driva omvisingar, formidling, verkstader og workshops. Kunsthallen blei offisielt opna av dronning Sonja, og den første utstillinga var Glacier av Joan Jonas.
30. mars 2017 blei Nordnorsk Kunstmuseum kåra til Årets museum 2017 av Norges museumsforbund. Museumsperformancen Sámi Dáiddamusea, i samarbeid med RiddoDuottarMuseat, vann Kunstkritikerprisen 2018, Tromsø kommunes kulturpris 2017 og Norsk Publikumsutvikling sin pris for Neste praksis 2017.
Bobsleigh
Ein bobsleigh er ein stålkjelke med to par meiar, som blir køyrd av to eller fire personar. Køyring med bobsleigh oppstod i Albany i New York i 1880-åra, og blei seinare introdusert i Sveits. Dei første konkurransane blei haldne på underlag av snø. Moderne bobbanar bør vere minst 1500 meter lange og ha minst 15 svingar, og det er ikkje uvanleg med fart på opptil 130 km/t. Det finst tolv baner som blir brukt til konkurranse på toppnivå:
Opphavleg var kjelkane bemanna med fem til seks personar, men dette blei endra til toar- og firarbob i 1930-åra. Den maksimale lengda på kjelkane er høvesvis 3,8 og 2,7 meter for firar- og toarbob. Maksimalvekta, inkludert mannskapet, er 630 kg og 390 kg — ein kan bruke metallvekter for å kompensere for manglande vekt. Før vektgrensa blei innført i 1952, var deltakarane på bobsleighlaga vanlegvis svært tunge.
Bobsleigh har vore ei olympisk grein sidan første vinter-OL i 1924. Kvinnene fekk delta i bogsleigh for første gongen i Vinter OL i Salt Lake City i 2002.
616 Elly
616 Elly er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. oktober 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Lars Løkke Rasmussen
Lars Løkke Rasmussen er ein dansk jurist og politikar frå Vejle. Rasmussen er tidlegare partileiar for partiet Venstre, og har vore statsminister i Danmark i to periodar, frå 5. april 2009 til 3. oktober 2011, og i perioden frå 28. juni 2015 til 27. juli 2019. Rasmussen skipa saman eit nytt parti, Moderaterne, og har sidan 5. juni 2022 vore partileiar for dette partiet.