cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torvtekking
Tekkjardugnad
Taktekking var ofte dugnadsarbeid som heile bedarlaget vart invitert til å delta i. Da skulle torv og never vera henta av husbonden og gardsfolket. Det var gjerne nokre erfarne eldre karar som stod for sjølve legginga på kvar sin teig, mens dei yngre spadde torv og langa never. Takflata vart delt i teigar frå ufs til møne, med ein eller to erfarne karar på kvar teig — like mange som taket var langt i alen. På grunn av vêret skulle tekkinga helst gjerast unna på éin dag, og om det trongst laut dei ta natta til hjelp.
Denne dugnaden gjekk under ulike namn. På Nordmøre tala ein helst om tekkjardóna.
Neverlegging
Never vart alltid lagt med den gule, grøne eller etter kvart brune innsida opp og ut. Da vil kanten bøye seg nedover, slik at vatnet renn lettare av. Innsida er mest vassavvisande òg. Fargen vil snart bleikne til kvitt. Berre ved takkantane er det tradisjon nokre stader at ein legg det nedste neverlaget med utsida opp for å styrke og understøtte den utstikkande kanten.
Nevra vart lagt direkte på taktroet nedanfrå (frå ufsa) og oppover, i overlappande skikt eller flo med nokre tommar avstand. Fire til seks lag har vore det vanlege etter tradisjonen i mange bygder, men opptil 16 lag er nemnt som et ideal. Da skulle taket vara i 80 til 100 år. Det må vera eit slikt tak Rikard Berge (1975) refererer til når han skriv om Telemark: «Paa troi la dei daa næveri og det so tykt at den nemnde aarestoga fraa Hestehaga hadde ein halv aln tykt næverlag. Med det same eit slikt tak var lagt, tottest næveri stande paa ende, so tykt var laget».
Gammal never var ein verdifull ressurs som helst vart bruka om att. Gammal og ny never vart bruka saman, med flak av god, ny never mellom dei gamle. Små og dårlege neverflak vart bruka til utfylling. I følgje Hjelmeland (1993) skilte vestlendingane mellom ulike kvalitetar til ulike formål, som møningsnever, yfsinganever eller korpenever (til nedre kant av taket), lågnever eller slettnever (til generell bruk) og røytenever (gammal never til utfylling).
Nevra vart aldri stifta til undertaket. Friksjonen mot taktroet og tyngda av torva var nok til å halde ho på plass. Derfor kunne det berre arbeidast med små felt i gongen før torva vart pålagt. Øvst laut neverflaka vera så lange at dei kunne brettast over mønet.
Nedst med rafta (ufsen) vart det første laget lagt med god overlapp sidevegs og med eit utstikk på 2–3" utanføre bordkanten. Nevra skulle krølle seg fint kring bordkanten så det danna ein dryppnase. Dei neste laga stakk òg utanfor kanten for å gjera han mest mogleg solid og kompakt. Denne «rullen» som avsluttar taket er det tydelegaste visuelle uttrykket for eit tradisjonelt torvtak.
Torvvol
Torva vart halden på plass på den skråe takflata av ein kraftig stokk eller planke langs takkanten (rafta, ufsa). Det finst mange ulike namn på denne stokken, slik som torvvol (Gudbrandsdal), torvhald (kanskje ei litterær form av torvvol), moldvar eller ringved (Nord-Østerdalen). Det norrøne namnet var torfvǫlr. Det fanst svært mange lokale former og festemåtar for torvvolen.
Meir forseggjorte hus fekk torvvolar av firhogne bjelkar eller plankar, nokre gonger med eit særskilt utforma tverrsnitt. Hogde torvvolar hadde ofte tettstilte V-forma hakk i underkanten til drenering av torva. Dei vart oftast kledde med never på tre sider, men ikkje på den synlege utsida. Nevra laut vera lang nok til å gripe fatt i og krølle seg kring forkanten, slik at ho danna ein samanhengande dryppkant. For å gje den utsette torvvolen lengre liv vart det stundom lagt ein ekstra stokk eller planke innanfor mot torva, som eit «offerskikt». Kjente namn på denne ekstrastokken er torvemat og røytestokk.
Til å feste torvvolen fanst det mange ulike løysingar:
Gavl-løysingar
Torvvolen var heilt nødvendig ved takfoten for å halde torva på plass. Ein tilsvarande kant var ikkje like viktig på gavlane, men i mange strøk vart det lagt til eit vern ved kanten av torvlaget mot uttørking og erosjon frå vind og vatn.
Mest utbreidd var skikken å kante torva med ei steinrad. Mange slags stein har vore bruka til yfsingstein. Rundslipt morenestein eignar seg dårleg fordi telen kan skyve han ut av stilling og utfor kanten. Steinane lyt vera så tunge at dei ligg fast og støtt. Helst bør dei vera rektangulære, og i alle fall lyt dei ha éi flat side å liggja på.
Ein annan gammal skikk er kanting med rundtømmer eller tilhogde stokkar. I Numedal og nokre andre stader blir torva kanta mot gavlen med ein halvkløyvning der eit stykke av veden er telgja bort for å danne ein overgang til sjølve troet. Dermed får undertaket ein naturleg oppkant å avslutte torva mot. I Hallingdal og andre bygder var det vanleg å avslutte gavlkanten med firhogde stokkar, krossflak, som vart samanblada i kryss over mønet. Slike kantstokkar på gavlane kunne òg bli kalla svillar eller ringved, og i Etne vart dei kalla vêrlæsingar (av lås) fordi dei stengte for vêr og vind. I nokre vestlandsstrøk, og kanskje fleire stader i eldre tider, vart dei oppstikkande endane skorne ut som horn — truleg ein skikk med utspring i magiske førestillingar. Slike løysingar kan ha vore forløparar for eigentlege vindskier i form av tynnare bord, som vart vanlege i nyare tid.
Torv
Torvlaget var gjerne frå 12 til 20 cm tjukt, med 15 cm som eit gjennomsnitt. Idealet skal etter den allment kjente tradisjonen ha vore to lag torv, nedst med graset ned og øvst med graset opp. Svært ofte vart oppskrifta forenkla til eitt tjukt lag “med grassvorden ned mot nevra og molda upp”, som så vart utjamna og utfylt med laus jord.(Melheim 1933) Ved omlegging av gamle tak vart den gamle torva mellomlagra i haugar på taket. Ho vart lagt ut att som ei blanding av torvklumpar og laus jord.
Det var best å bruke godt grasbunden torv for å hindre uttørking, siging og erosjon. Men elles sprikar tradisjonsstoffet og litteraturen med omsyn til kva slags torv som vart føretrekt. Myrtorv har vore tilrådd som mindre aggressiv mot nevra, medan annan torv, særleg i fjellstrøk, blir sagt å tære bort nevra raskt. Men myrtorv vil krympe ved tørking og danne sprekker som lyt etterfyllast. Mange rekna sandrik morenejord som den beste taktorva. Det vanlege har nok vore å stikke torv på nærmaste eng eller voll, utan å ta spesielt omsyn til jordarten. Uppstad (1990) fortel at torva vart teken på sjølve tufta når eit nytt hus vart oppsett, og at ein elles henta torva «her og der», gjerne i form av god matjord. Melheim (1933) fortel frå Hornindal at torv “ikkje [vart] teke på serleg turre plassar, men heller ikkje på våte myrer.” Frå Nordfjord refererer elles Hjelmeland (1993) at «torven ble tatt på tørrmark, helst var det lyngtorv; myrtorv dudde ikke.»
Brunnpissar
Brunnpissar er ei nemning på ein person som forkludrar den offentlege debatten ved å koma med usaklege skuldingar mot motparten.
Torvtekking
Torv
Stadeigne engvekstar følgde med og overlevde på taket. Men langvarig tørke kunne svekke vegetasjonen slik at jorda tørka og smuldra opp, for så å bli erodert av vind og regn. Til sikring mot tørke og erosjon har det nokre stader vore innplanta særleg seigliva vekstar som fjellkaur eller rosenrot (Sedum roseum), smørbukk (Sedum maximum), svenskeløk (Allium fistolosum) eller takløk (Sempervivum tectorum). Den praktiske tydinga var kanskje mindre viktig enn dei magiske førestillingane som knyta seg til dei spesielle takplantane, for eksempel at dei kunne forhindre brann og lynnedslag (Høeg 1985:223, 261) (Nordhagen 1934:101-127). Melheim (1933) undersøkte takfloraen i Hornindal og fann berre Sedum roseum utplanta på taka, men til gjengjeld alltid planta, og på svært mange tak.
Torvtak utan never
Torvtak gjekk ut av den vanlege byggjeskikken tidleg på 1900-talet, men kulturminnevernet, friluftsmusea og hyttefolket ville halde på torvtaka. Grunnen til dette var i all hovudsak estetikken: Utsjånaden var det viktigaste, og «djupstrukturen» med nevra som viktigaste delen vart lagt til sides. Nevra var dyr og vanskeleg å skaffe og nevertekkinga arbeidskrevande. Ho var sett på som eit upraktisk og umoderne element som det galdt å erstatte med noko meir praktisk. Derfor leita dei etter materialar som kunne gje eit tett underlag for torva til rimelegare pris. Musea og kulturminnevernet gjekk over til å vedlikehalde torvtak med erstatningsmaterialar òg.
Undertekking med tjørepapp vart tidleg teke i bruk, men viste seg mindre haldbar enn den tradisjonelle nevra. Asfaltpappen som avløyste tjørepappen på 1900-talet var enda dårlegare eigna, ettersom den sure torva fort braut ned asfalten. Mange nye og «vedlikehaldsfrie» materialar vart prøvde med vekslande hell. Bølgjeplater av «Eternit» vart vanlege i etterkrigstida. Dei var i utgangspunktet vasstette nok, men dei var utsette for frostsprenging og siging. De norske eternittproduksjonen vart stoppa i 1978 på grunn av det helsefarlege asbestinnhaldet. Tynne plastfoliar vart prøvd og forkasta. Det mest brukande syntetiske alternativet har vist seg å vera grunnmurplast. Frå 1970-åra har grunnmursplasten vorte mesta einerådande, inkludert på freda hus og museumshus. Fagfolka har likevel vore litt meir påpasselege enn hytteeigarar flest med å legge never langs kantane for å gje ein tradisjonell utsjånad.
Mot slutten av 1980-åra vart museumsfolk og antikvarar klare over at det ikkje var nok å ta vare på utsjånaden, men at kunnskapen om korleis ting vart gjort, handlingsboren kunnskap, laut takast vare på òg. Sidan 1990 har riksantikvaren gjennomført eit program for vern og istandsetting av mellomalderhus, der torvtaka systematisk er reparerte med never. I løpet av 1990-åra har dei leiande friluftsmusea òg teke opp att tradisjonen med nevertak for å halde kunnskapen ved like og formidle autentiske torvtak.
Torvtak med mineralullisolasjon
Frå først i 1980-åra vart isolert torvtak på lufta taktro vanleg mange stader i Noreg. Torva vart bruka på same måten som andre tekkingstypar og oppbygd av ein vasstett membran nedst mot taktroa, deretter eit lag med 5 cm fast mineralullisolasjon, og til slutt eit lag med torv.
Fordeler med det lette torvtaket er:
Bakdelar med det mineralullisolerte torvtaket er:
Fordelar som gjeld vanlege torvtak òg:
Ulemper som gjeld vanlege torvtak òg:
Torvtak og snølast
Torv (tung tekking) utgjer størstedelen av den totale konstruksjonsvekta. Ein kunne tru at torvtak var meir utsette for snølast sidan snøen ikkje sig av, men blir liggande snøperiodane igjennom. Men faktisk er det akkurat motsett: Under dimensjoneringa av den berande delen av konstruksjonen lyt ein ta omsyn til dette. Konstruksjonen skal bera seg sjølv + tekkinga + venta snølast. I tillegg til dette skal det leggast inn ein sikkerheitsreserve. Denne er sett til 100 %. Erfaringsmessig varierer snømengdene sterkt i dei ulike delane av landet, og derfor varierer krava til konstruksjonsstyrke tilsvarande. Tak med lett tekking og tak med tung tekking skal i prinsippet tola same snølast. Men på grunn av måten krava til sikkerheitsreserve i byggjeforskriftene er sett opp, vil eit torvtak i praksis tole større snølast.
(Utrekningsreglane i Byggjeforskrifta brukar kN (kilo-Newton) i staden for kilo. 1 kN svarar til kring 100 kg.)
Vegetasjonen på torvtak
Torvlaget bør vera 15 cm tjukt. Som torv kan ein bruke vanleg stukken grastorv med tett rotsystem. Mange gartneri og gardbrukarar har no spesialisert seg på å levere torv til tak. Torva blir nokre gonger levert på rullar som blir heisa opp på taket og utrulla. Ein annan leveringsmåte er nettingsekkar med veksttorv tilsett grasfrø; ein legg berre sekkene utover taket og vatnar dei. Eit tredje alternativ i vår tid er å fylle plastkassettar med veksttorv. Ein sår så grasfrø i dei og let dei gro på bakken før dei blir plasserte på taket. Ein kan bruke slike kassettar i hellingar opp til 35°.
Ei utvikling tidleg i levetida åt taket mot skrinnare tak med dominerande innslag av mose er heilt normalt. Vi ser dette i alle dalføra der torvtak framleis er vanlege.
Torvtak og brannfare
Tørt gras på torvtak med røykpipe gjer taket litt meir brannfarleg enn ved andre taktypar. Etter byggjeforskrifta skal taktekking på brennbart underlag vera utført i klasse Ta. Torvtak tilfredsstiller ikkje dette kravet. Torvtak blir likevel tillate når faren for smittebrann er liten, som i område med minst 8 m mellom husa.
Tradisjonelt var det vanleg å sette ut plantar med saftfulle blad nærme skorsteinen for å unngå at gnistar skulle fatne i graset på taket. Vanlege plantar som vart bruka var rosenrot (Rhodiola rosea) og taklauk (Sempervivum tectorum). Etter folketradisjonen vart det etter kvart trudd at dei verna huset mot lynnedslag òg.
Sjå òg
Dachbegrünung Toiture végétale 屋上緑化 綠化屋頂
Årbok for Glåmdalen
Årbok for Glåmdalen var ei årbok med lokal- og kulturhistorisk stoff frå Glåmdalen som Austmannalaget ga ut mellom 1941 og 1992. Ho kom ut kvart år fram til 1984 og så i 1987, 1990 og 1992. I føreordet til første band heiter det at føremålet med boka er å nøre kjærleiken til heimemiljøet gjennom «innleving i vår eigen kulturarv, for der finn vi dei livsens grokrefter som kan hjelpe oss fram til å bli frigjorte, sjøltrygge menneske ...Vi skal vekke østerdølane, solungane og odølingane nasjonalt og styrke samkjensla». Håvard Skirbekk var redaktør for årboka frå 1941 og fram til han døydde i 1983.
Clemente Rodríguez
Clemente Juan Rodríguez er ein argentinsk fotballspelar som har spela for Estudiantes de La Plata i den argentinske fotballigaen, og på Argentina sitt landslag. Han har vunne to argentinske seriemeisterskap med Boca Juniors og tre gonger Copa Libertadores med same klubben.
Langvatn kraftverk
Langvatn kraftverk er eit vasskraftverk ved Mo i Rana i Rana kommune i Nordland fylke.
Langvatnet er magasin for kraftverket. Vatnet er regulert mellom 41 og 44 moh. Reinforsen kraftverk nyttar òg Langvatnet som magasin. Ranelven vert i periodar overført til Langvatnet ved at elva er oppdemt ved Reinforsen.
Det er installert to vertikale Francisturbinar på totalt 90 MW. Middels årsproduksjon er på 242 GWh.
Eigar er Statkraft.
Hisanori Ogawa
Hisanori Ogawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Miljøpartiet Dei Grøne
Miljøpartiet Dei Grøne (MDG) (bokmål: Miljøpartiet De Grønne, nordsamisk: Birasbellodat Ruonát) er eit norsk politisk parti. Det vart formelt stifta i 1988, men stilte til val også i kommunestyre- og fylkestingsvalet i 1987, då partiet fekk éin fylkestingsrepresentant i Akershus. I prinsipprogrammet til MDG frå 2013 heiter det at «partiets mål er eit medmenneskeleg samfunn i økologisk balanse. Økonomien skal underordnast sunne økologiske prinsipp, og fremje fred og rettferd både lokalt og globalt. Livskraftige lokalsamfunn basert på lokale ressursar er ein føresetnad for å nå målet.»
Ved stortingsvalet i 2017 fekk partiet 3,2 prosent oppslutning og omkring 95 000 stemmer på landsbasis. Den låge framgangen på 0,4 prosentpoeng frå 2013 stod i sterk kontrast til fleire meiningsmålingar i valkampen som varsla atskilleg større framgang og von for mandat i fleire fylke. Partiet fekk éin representant på Stortinget, som i 2013. Den eine av talspersonane til MDG, Une Aina Bastholm, vart valt inn på Oslo-lista med om lag 22 000 stemmer.
Ungdomsorganisasjonen til partiet, Grøn Ungdom, vart stifta i 1996 og har Hulda Holtvedt og Teodor Bruu som nasjonale talspersonar.
Hovudsaker
Valkampen i 2013 vart det nasjonale gjennombrotet til MDG. På ei rekkje meiningsmålingar var partiet inne på Stortinget med fleire mandat. Hovudsakene i valkampane både i 2013 og 2017 var at «ein treng eit samfunn med større fokus på livskvalitet, klimasmart samferdsel og at ein må førebu ei omstilling til ein meir berekraftig og fornybar økonomi». MDG presenterer seg som eit parti som er uavhengig av regjeringsalternativa, og som signaliserer at det kan samarbeide med alle parti på Stortinget med unntak av Framstegspartiet.
Meiningsmålingar har vist at MDG har særleg stor oppslutning hjå personar under 30 år. Partiet har nesten like stor oppslutning blant menn som blant kvinner. Geografisk er støtta spreidt utover Noreg, men med noko overrepresentasjon i Oslo.
Opphav og dei to første tiåra
Oppslutninga om MDG i den første perioden til partiet var nokså låg – både i stortings- og lokalval. I det første stortingsvalet i 1989 fekk partiet litt over 10 000 stemmer (0,4 prosent).
Ein av hovudårsakene til at MDG ikkje fekk like stor oppslutnad som sitt svenske søsterparti, Miljöpartiet de gröna, var at både Sosialistisk Venstreparti og Venstre hadde etablert seg som miljøparti før MDG kom på banen. Det politiske rommet for eit nytt miljøparti i Noreg var dermed avgrensa.
Frå etableringsåret og fram til og med lokalvalet i 2007 fekk partiet mellom 0,1 og 0,3 prosents oppslutning ved stortings- og kommunevala. Partiet gjorde det alltid litt sterkare i kommunestyre- og fylkestingsval enn i stortingsval, men fekk aldri valt inn fleire enn åtte representantar (kommunestyre- og fylkestingsvalet i 1995).
Vågåvatnet
Vågåvatnet er ein innsjø som ligg i kommunane Lom og Vågå i Innlandet. Elva Otta renn frå Skjåk ned i innsjøen, som i nordre enden frå Marlo i Skjåk til Fossbergom i Lom heiter Skim. Otta renn ut av ved Vågåmo og held fram gjennom Ottadalen og møter elva Gudbrandsdalslågen ved byen Otta i Sel kommune.
Vågåvatnet er ein av dei 200 største innsjøane i Noreg.
Miljøpartiet Dei Grøne
Etter 2010
Kommunestyre- og fylkestingsvalet i 2011 vart på mange måtar eit gjennombrot for Miljøpartiet Dei Grøne. Partiet gjekk inn i valkampen med lister i 57 kommunar, ein vekst frå 15 i 2007. Det fekk nesten 22 000 stemmer (0,9 prosent) i kommunevalet og nesten 29 000 stemmer (1,3 prosent) i fylkestingsvalet. Talet på kommunestyrerepresentantar vart tredobla frå 6 til 18, og partiet vart representert i fylkestinget i Hordaland og i Oslo bystyre. Etter stortingsvalet 2013 fekk MDG 2,8 % av stemmene og fekk eitt mandat frå Oslo, representert av Rasmus Hansson.
Ved lokalvala i 2015 fekk MDG ytterlegare framgang. Partiet fekk både ved kommunestyre- og fylkestingsvalet ei oppslutning som var nesten på linje med dei konkurrerande miljøpartia Venstre og SV. Miljøpartiet Dei Grøne fekk over 101 000 stemmer ved kommunestyrevalet (4,2 prosent) og over 110 000 stemmer ved fylkestingsvalet (5,0 prosent). Partiet danna nytt byråd i Oslo saman med Arbeidarpartiet og SV, og fekk to byrådar. Hanna E. Marcussen fekk ansvar for byutvikling og Lan Marie Nguyen Berg for samferdsel. Den eine av dei dåverande talspersonane til partiet, Hilde Opoku, vart i eit samarbeid med mellom anna Arbeidarpartiet valt til varaordførar i Trondheim. Etter stortingsvalet 2017 fekk MDG 3,2 % av stemmene og heldt på mandatet frå Oslo, denne gongen representert av Une Aina Bastholm.
Sentralstyre
Vald på andsmøtet til MDG i 2019 og 2020:
Miljøpartiet Dei Grøne hadde før 2019 ikkje partileiar. To personar frå landsstyret fekk nemninga talspersonar, av dei minst éi kvinne. Rasmus Hansson og Hilde Opoku vart valde som talspersonar på landsmøtet i Bærum i 2014. Frå 2018 var talspersonane til partiet Une Aina Bastholm og Arild Hermstad.
Jan Bojer Vindheim var før 2019, den einaste personen som har hatt tittelen partileiar i Miljøpartiet Dei Grøne. Han sat frå 1993 til 1994.
<!--=== Valoppslutning ===
Valet 2003
Til fylkestingsvalet hadde partiet eiga liste i 9 fylke. 4799 røyster (0,2 %) gav ingen fylkestingsmandat. Felleslister med Raud Valallianse i Vest-Agder og Akershus, og med Senterpartiet i Oslo, gav heller ikkje utteljing.
Til kommunevalet hadde partiet liste i 11 kommunar. Listene fekk til saman 3526 røyster og gav i alt 7 kommunestyremandat:
Valet 2007
Til fylkestingsvalet hadde partiet liste i 15 fylke. Trass i 12 234 røyster (0,6 %), nesten tre gonger så mange som i 2003, vart det ingen mandat. Best gjorde partiet det i Vest-Agder, med 1,8 % av røystene.
Til kommunevalet hadde partiet liste i 15 kommunar. 6953 røyster gav i alt 6 kommunestyremandat:
Valet 2009
Partiet stilte med liste i alle fylke og fekk 0,3 prosent av røystene.
Valet 2011
Partiet stilte med liste til alle fylkesting og fekk 28 952 røyster, noko som svara til 1,3 prosent. Partiet fekk ein fylkestingsrepresentantar i Hordaland fylke.
Til kommunevalet hadde partiet liste i 55 kommunar, og partiet fekk inn 18 kommunestyrerepresentantar:
Vestre Bjonevatnet
Vestre Bjonevatnet er eit vatn som ligg mellom Sperillen og Randsfjorden, hovudsakleg i Ringerike kommune i Viken, men òg delvis i kommunane Gran og Søndre Land i Innlandet.
KRIK
Kristen idrettskontakt, KRIK, er ein kristen ungdomsorganisasjon som har som mål å knyta band mellom idretten og kyrkja. KRIK vart starta etter initiativ frå presten Kjell Markset i 1981.
Eduardo Galeano
Eduardo Galeano var ein uruguayansk forfattar, skribent og journalist, fødd og død i Montevideo.
KRIK
Mottoet til organisasjonen er: "KRIK ønsker å bevare, inspirere og vinne idrettsfolk til kristent liv både i idrettslag og menighet."
Eduardo Galeano
Galeano byrja med å teikne karikaturar i ei sosialistisk vekeavis. Seinare var han redaksjonssjef i vekeavisa Marcha og sjefredaktør i dagsavisa Epoca. I 1971 gav han ut sitt mest leste verk; Las venas abiertas de América Latina, på norsk i 1979 Latin-Amerikas åpne årer.
KRIK
Idrettspersonlegdommar som Rune Bratseth, Ole Kristian Furuseth, Kristen Skjeldal, Anders Rambekk, Marie Knutsen, Gro Marit Istad Kristiansen, Marius Johnsen og Andreas Håtveit er profilerte idrettsfolk som har framstått som ambassadørar for KRIK. Tidlegare miljøvernminister Knut Arild Hareide er med i styret i KRIK.
Eduardo Galeano
Etter militærkuppet i Uruguay i 1973 gjekk han i eksil i Argentina, men flykta vidare i 1976 då general Videla tok makta der. Galeano slo seg deretter ned i Spania og budde der i ni år. Sidan 1985 budde han atter i Uruguay.
KRIK
Ved 25-årsjubileet hausten 2006 hadde organisasjonen nær 11 000 medlemmer i Noreg. Systerorganisasjonen CHRISC (Christian Sports Contact) hadde rundt 18 000 medlemmer i Aust-Afrika.
Eduardo Galeano
Av Galeano sine romanar har El fútbol a sol y sombra frå 1995 kome på norsk med tittelen Fotball i sol og skygge (1998). Han er likevel mest kjend for sine essay og si historieskriving. Hans mest omfattande verk er trilogien Memoria del fuego (1982–87), dei tre bøkene kom ut på på norsk i 1998-99 under tittelen Ildens erindring.
KRIK
I 2002 mottok KRIK Brobyggerprisen og i 2005 Petter Dass-prisen for arbeidet sitt.
Organisasjon
KRIK består av fleire organisasjonsledd. Kontakt med medlemene føregår i stor grad gjennom dei over 350 lokallaga spreidde rundt om i landet, der medlemene møtest og har trening på regelmessig basis. Deretter kjem kretsstyra, distriktskoordinatorane som styrer med oppsett av buss til leirane og kontakt med lokallaga. Administrasjonen styrer med den daglege drifta av organisasjonen, landsstyret forvaltar midla til KRIK og set opp langtidsplaaer. Øvst er generalforsamlinga som møtest ein gong annakvart år.
Hovudkontoret til Krik i Oslo er på Ullevaal Stadion.
Arrangement
KRIK arrangerer fleire leirar og arrangement; dei fem største regelmessige leirane er Explore, Action, ActionNord, KonfAction og Arena.
Explore er ein nyttårsleir som vert arrangert i Håkons Hall på Lillehammer. Deltakarane kan vera med på mange forskjellige aktivitetar i løpet av leiren, mellom anna alpint, snøbrett, jibbing, skeleton, bob, winter adventure, fotball og volleyball.
Pizzo d'Andolla
Nordvestryggen på Pizzo d'Andolla går vidare over Portjenhorn (3 567 m) og Zwischbergenpasset til sørryggen på Weissmies.
Kásos
Kásos (gresk Κάσος, italiensk Caso), òg kalla Kassos, er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Ho er den sørlegaste øya i Egearhavet. Øya har omkring 1000 innbyggjarar.
Kásos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Kárpathos i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Øya har fem landsbyar, Fry, Ajía Marína, Panajía, Póli, Arvanitokhóri. I havet mot nordvest ligg Armáthia, Makronísi og nokre mindre klippeøyar, alle utan busetnad.
Fry er hovudbyen på øya og har den einaste hamna her, medan Ajía Marína har flest innbyggjarar. Flyplassen ligg nær Ajía Marína.
Historie
I antikken var øya ei tilfluktshamn for filistarane. Ho har ei rik og stolt historie om sjømannskap og kunnskapane deira innan sjøfart var frykta av dei omliggande landa då dei gjekk ut i krig mot naboane sine og kassiotane blanda seg inn. I 1825 vart pasjaen av Tyrkia så rasande på kassiotane at han sende heile marinen sin til den litle øya og tok livet av heile folkesetnaden. Kásos vart ikkje ein del av Hellas før ho vart offisielt annektert i 1948.
Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Ryuichi Kamiyama
Ryuichi Kamiyama er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Rozdilna
Rozdilna (ukrainsk Роздільна) er ein liten by i Odessa oblast (provins) sør i Ukraina. Han er det administrative senteret i Rozdilna rajon (distrikt) og vart grunnlagd i 1863. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).
Vassbråa
Vassbråa er eit vatn som ligg i Gran kommune i Innlandet.
Heimenhausen
Heimenhausen er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 455 meter over havet.
1. januar 2009 vart kommunane Wanzwil og Röthenbach bei Herzogenbuchsee slått saman til Heimenhausen.
Lomi kraftverk
Lomi kraftverk er eit vasskraftverk ved Sulitjelma i Fauske kommune i Nordland. Kraftverket nyttar fallet på 580 meter frå reguleringsmagasinet Låmivatnet som er regulert mellom 604 og 580 moh.
Magasinet vert tilført vatn frå Storelvvatnan som er regulert mellom 798 og 793 moh samt frå nokre bekkeinntak. Delar av nedslagsfeltet til kraftverket er avrenning frå Sulitjelmaisen.
Det er installert 2 turbinar kvar på 60 MW og middels årsproduksjon er på 362 GWh. Samla nedslagsfelt er på 145 km2 Kraftverket er eigd av Salten kraftsamband og starta produksjonen i 1979.
Vatnet vert seinare nytta i Sjønstå kraftverk.
Velmunden
Velmunden er eit vatn som ligg i området Fjorda mellom Randsfjorden og Sperillen i Gran kommune i Innlandet. Området er populært for kanopadling, og har fleire stader med kanoutleige. Namnet Velmunden vert ofte òg nytta for heile området.
Namnet kan vere avleidd av eit tapt elvenamn velma lånt frå sørsamisk vealma, ’stille, djupt stykke elv’ eller ’stilla’.
Keisuke Shuto
Keisuke Shuto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Samlingspartiet Ny Fremtid
Samlingspartiet Ny Fremtid er eit tidlegare norsk politisk parti som vart stifta av Finn Thoresen i 1993. Partiet stilte lister i alle fylker ved Stortingsvalet dette året. I 1994 vart det samanslått med det tidlegare Kristent Samlingsparti, men heldt på namnet Samlingspartiet Ny Fremtid. Då det igjen vart samanslått med Kristent Konservativt Parti den 26. september 1998 fekk fusjonen namnet Kristent Samlingsparti, som er det noverande namnet på partiet (pr. 2005).
Politisk tok Samlingspartiet Ny Fremtid eit høgreorientert kristenfundamentalistisk standpunkt. Partiet ville gje kristendommen ein sterkare plass i samfunnslivet, og mellom anna forby abort og homofili.
Tsjad
Republikken Tsjad (fransk Tchad) er ein republikk i Sentral-Afrika. Den nordre delen av Tsjad ligg i Saharaørkenen. Her ligg Tibestifjella, den største fjellkjeda i ørkenen. Landet var tidlegare del av Fransk Ekvatorialguinea, men har fått sitt noverande namn etter Tsjad-sjøen.
Historie
Under mellomalderen vart Tsjad ein møtestad for muslimske handelsfolk og mange subsahariske stammar. Frankrike gjorde landet til koloni i 1891.
Etter sjølvstendet frå Frankrike i 1960 braut det ut ein revolusjon i 1965 i den muslimske nordre delen av landet, forårsaka av høge skattar. Denne borgarkrigen tok ikkje slutt før 1996, då ei ny grunnlov vart vedteken, og den sitjande presidenten Idriss Déby vart gjenvald.
Geografi
Tsjad har ingen kyst mot havet. Landet har fire klimasonar: Store tørre sletter midt i landet, ørken i nord, tørt bergområde i nordvest og eit tropisk lågland i sør. Tsjadsjøen, som er ein veldig grunn sjø, er Afrika sin nest største sjø og ligg vest i landet.
Nabolandet i nord er Libya, i aust ligg Sudan, i sør ligg Den sentralafrikanske republikken og i vest ligg Niger, Nigeria og Kamerun. Det siste landet har felles grense mot Tsjadsjøen, som ligg akkurat på grensa mellom dei to landa. Langsmed den same grensa mot Kamerun ligg òg hovudstaden i landet, N'Djamena.
Tsjad omfattar store delar av Tsjadbekkenet, som er fylt av leire og sandavsettingar frå tertiær og kvartær, og er omgjeve av flate grunnfjellstersklar med høgare platå.
I nordlege Tsjad ligg det vulkanske Tibesti-fjellmassivet som når opp i over 3000 moh. Det høgaste fjellet er Emi Koussi med 3415 moh. Mot sør skiftar landskapet mellom fjellørken, grusørken og eit bølgjande hav av sandørken.
Sentralt i landet ligg Bodele-senkinga, ein tidlegare sjøbotn, som i dag er heilt uttørra. Ørkenpartiet (Sahara) går gradvis over i Sudanplatået som strekkjer seg på tvers av kontinentet. Her ligg den avløpslause Tsjadsjøen, som for 5000-10 000 år sidan dekte eit område mange gonger større enn dagens innsjø (Megatsjad). Dei viktigaste tilløpa kjem frå elvane Chari og Logone.
Klima
Den nordlege delen av landet, Saharaørkenen får praktisk talt ingen nedbør, og klimaet er varmt året rundt med mykje sol. Den sørlege halvdelen av landet, om lag sør for 15 ºN, er ein del av Sahelområdet med regntid frå mai til september. N'Djamena i dette området har ein årleg nedbørsnormal på 754 mm.
Økonomi
Økonomien i landet er jordbruksbasert, og lite utvikla. 80 % av befolkninga lever av primitivt jordbruk og på fedrift.
Noritomo Harada
Noritomo Harada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Tsjad
Økonomi
Eit konsortium leia av to amerikanske føretak byrja i 2000 å bygge ut eit stort oljefelt, og til og med byggje ein røyrleidning til omverda. Det vert beregna at Tsjad har oljereservar på cirka 1 milliard tønner.
Folkesetnad
Det finst meir enn 200 etniske grupper i landet. I nord og aust er ein hovudsakleg muslimar, i sør kristne eller animistar. Ved sida av fransk og arabisk vert det snakka om lag 100 stammespråk i landet. Den gjennomsnittlege levealderen ligg på 49 år. 48 % av befolkninga er lesekyndige.
Nicolás Burdisso
Nicolás Andrés Burdisso er ein argentinsk fotballspelar som har spela i forsvar for Inter i italiensk Serie A, og på Argentina sitt landslag. Han har vunne to seriemeisterskap i Argentina med Boca Juniors og tre gonger Copa Libertadores med same klubben. I Italia vart han seriemeister med Inter fire år på rad, frå 2006 til 2009. Han var med på å vinna gull i sommar-OL i 2004 med Argentina. Han debuterte for Argentina sitt A-landslag 31. januar 2003 mot Honduras.
Lysvatn kraftverk
Lysvatn kraftverk er eit vasskraftverk i Spilderdalen i Meløy kommune i Nordland fylke.
Rossbybølgje
Rossbybølgjer (eller planetære bølgjer) er storskala rørsler i havet eller atmosfæren som blir skapt av endringar av corioliskrafta med breiddegraden. Bølgjene blei først oppdaga i atmosfæren i 1939 av Carl-Gustaf Arvid Rossby som seinare forklarte rørsla deira.
Lysvatn kraftverk
Kraftverket nyttar eit fall på 298 meter mellom Lysvatnet og Spilderdalsvatnet Lysvatnet er magasin for verket og det er regulert mellom 372 og 362 moh.
Kolumbus
Kolumbus (Rogaland Kollektivtrafikk) er eit fylkeskommunalt føretak frå Rogaland Fylkeskommune som driv kollektivtrafikken i Rogaland. Oppgåvene til føretaket består av planleggje, marknadsføre og informere om rutetilbodet samt kjøpe transporttenester frå buss- og båtselskap. I tillegg til ansvar for busstrafikk i Rogaland har også Kolumbus har ansvaret for hurtigbåttrafikk i Ryfylke, til Byøyene og til Utsira og Røvær. Kolumbus sine bussar er lett attkjennelege med sine grøne fargar. Føretaket har 31 tilsette og har kontor på Byterminalen i Stavanger. Direktør er Tor Geir Espedal.
Lysvatn kraftverk
Eigar er Meløy Energi AS
Rossbybølgje
Planetære bølgjer
Rossbybølgjer har ein fasefart (farten til bølgjetoppane) som alltid går vestover. Gruppefarten (assosiert med energifluksen) til bølgja kan derimot ha ein annan retning. I hovudsak har kortare bølgjer ein gruppefart i austleg retning, medan lange bølgjer har ein gruppefart mot vest.
Ein snakkar om «barotrope» og «barokline» rossbybølgjer for å skilje mellom den vertikale strukturen deira. Barotrope rossbybølgjer varierer ikkje vertikalt og har den høgaste forplantingsfarten. Dei barokline bølgjene er seinare med ein fart på berre eit par centimeter i sekundet eller mindre.
Kolumbus
Kolumbus eig ikkje direkte bussane og båtane som er i bruk, det gjer samarbeidspartnarane. Desse består av busselskapa Connex Vest (oppkjøpt av Veolia Transport), Nettbuss Vest, Tide Buss Haugesund AS, Suldal Billag, Østerhus Buss og reiarlaga Stavangerske AS, L. Rødne & Sønner AS og Skyssbåt John Arne Helgøy. Frå 1. januar 2008 starta Veolia Transport Sør AS å køyre alle bussrutene i Sør-Rogaland.
Rossbybølgje
Atmosfæriske bølgjer
Rossbybølgjer i atmosfæren kan ein lett observere som storskala svingingar i jetstraumen. Når desse svingingane blir ekstra store kan dei skilje frå kvarandre kalde og varme luftmassar og danne lågtrykk og høgtrykk.
Kolumbus
Historie
I 2001 blei Rogaland Kollektivtrafikk FKF (RKT) oppretta etter eit vedtak i Rogaland Fylkesting. 1. januar 2002 blei det fylkeskommunale føretaket etablert.
Rossbybølgje
Atmosfæriske bølgjer
Fasefarten er gitt ved:
Kolumbus
Historie
Fyrste gong busstrafikken i Rogaland blei utsett for konkurranse var i 2003. Då blei rutene i Stavanger og Nord-Jæren lagde ut på anbod. Det blei også store omleggingar av rutene.
Rossbybølgje
Atmosfæriske bølgjer
Der c er bølgjefarten, u er den midla vestlege vinden, \beta er rossbyparameteren, og k er det totale bølgjetalet.
Kolumbus
Historie
Frå og med 1. januar 2006 blei det innført eitt nytt billettsystem for elektronisk betaling. Dette førte til mange oppstartsproblem og blei ein mogeleg årsak til inntektsvikta i forhold til budsjettet for fyrste kvartal i 2006. Det nye billettsystemet omfattar mellom anna Kolumbuskortet som effektiviserer vekk både papirbillettar og delar av køane på veg inn i bussar. Systemet skulle også gjere at det blei mindre pengar i bussane.
Frå 1. januar 2006 blei berre miniKort brukt og hadde funksjonen til Kolumbuskortet heilt fram til sommaren 2006 då Kolumbuskorta blei sende ut. Både miniKortet og Kolumbuskortet hadde oppstartsproblem. I starten fekk mange passasjerar gå gratis på bussen på grunn av feil med systema. Då Kolumbuskortet kom blei det også problem med einskilde typar billettar og det blei fleire oppslag i media grunna endra soneinndeling. Seinare blei det også oppdaga at rundt 7000 av korta som blei sende ut hadde like ID-nummer som andre kort som var i omløp. Dette førte til at mange måtte få nye kort.
Rossbybølgje
Havbølgjer
Både barotrope og barokline rossbybølgjer i havet skapar variasjonar i høgda på havoverflata, men bølgjelengda til bølgjene har vore svært vanskeleg å måle før ein fekk satellittar som kunne måle denne høgda. Barokline bølgjer fører til store endringar i termoklinen i havet, ofte fleire titals meter. Satellittobservasjonar har vist at Rossbybølgjer, særleg på lågare og midlare breiddegrader, kan bruke månadar og til og med år på å krysse store hav som Stillehavet.
Kolumbus
Historie
Seint på hausten 2006 blei det annonsert ny anbodsrunde på fylkeskommunale bussruter (lokalruter) i Sør-Rogaland. Dette inkluderte Jæren og Dalane som for fyrste gong blei konkurranseutsett. Rutene skulle ikkje leggjast om i større grad slik som i 2003, men det skjedde einskilde endringar, som at alle bussar skulle vere grøne.
Ved slutten av 2006 var det 11 500 som hadde teikna Reisekonto. Ved starten av 2007 blei fleire nye hurtigbåtar sette i gang. Desse skulle gå i Ryfylke under Kolumbus, og vere eigd av Stavangerske. Dei blei utforma saman med blant anna Handikapforbundet som gav god omtale i media.
Veolia Transport Sør AS vann anbodsrunden for heile Sør-Rogaland. I annonseringa 28. mars 2007 blei det sagt at dei blei gitt heile kontrakten for buss på grunn av lågast pris. Ved starten av perioden på fem og ei halvt år, 1. januar 2008, starta utskiftinga av 70 % av bussmaterialet. Sidan Veolia allereie hadde halvparten av rutene på Nord-Jæren, var det berre Nettbuss AS som må trekkje seg ut. Ei av føresetnadene i kontrakten var at sjåførar som mista jobben i Nettbuss skulle få nytilsetjingar i Veolia.
1. januar 2008 blei 170 nye bussar sette i trafikk på Nord-Jæren. 7 av 10 bussar blei erstatta av dei nye. I tillegg blei ein god del av rutene lagd om for å utvide tilbodet. Heller ikkje dette gjekk smertefritt, ein kombinasjon av sjuke sjåførar hos Veolia, nye bussar og nye ruter skapte mykje problem dei fyrste vekene. Veolia måtte gå så langt som å tilsetje 30 polske sjåførar for å løyse på krisa.
I februar og mars same år blei sagt i media at Veolia fekk rundt 20 millionar i bot for problema i januar. Ifølgje kontrakten på anbodet skulle Veolia få 5 000 kr i bot kvar avgang som blei innstilt (10 000 kr dersom dei ikkje rapporterte til Kolumbus). 921 klager fekk Kolumbus inn for dei tre fyrste vekene i 2008 mot 153 klager på same tid året før.
Abrogera
Å abrogera (frå latin abrogatio, 'opphevande, avskaffande') vil seia å avskaffa noko. Det kan mellom anna visa til å oppheva ei lov.
Islam
Ordet vert ofte brukt som ei omsetjing av naskh, det å sjå vekk frå eller å revidera muslimske lover. Teknikken kan brukast i samband med tilsynelatande motseiande koransurer og sunnatradisjonar, men har i løpet av det siste hundreåret blitt avvist av stadig fleire.
USA
The Abrogation doctrine er ei doktrina i Sambandsstatane si grunnlov. Doktrina går ut på at kongressen kan «trekkja attende» delstatane sin immunitet mot søksmål som delstaten ikkje har godteke (altså å abrogera immuniteten deira).
Fana i Mali
Fana er ein by i Koulikororegionen i Mali Region]] med rundt 25 600 innbyggjarar.
Byen er eit viktig senter for bomullsproduksjon, og produserer nest mest bomullstekstilar i landet, etter Koutiala. Compagnie malienne pour le développement du textile (CMDT) har fleire fabrikkar her.
Forum des peuples blei halde her i 2005.
The Originals
The Originals er ei teikneseriebok skriven og teikna av Dave Gibbons, og gitt ut under DC Comics sitt Vertigo-merkenamn i 2004.
Hovudperson og forteljar i historia er ungdommen Leslie (Lel), som saman med kameraten James Clement Bokassa (Bok) vert med i gjengen The Originals. Handlinga er lagt til ei nær framtid, men er sterkt påverka av subkulturane mod og rockers frå England på 1960-talet.
Stil
Serien er i svart/kvitt og gråtonar, noko som i seg sjølv ikkje betyr så mykje i teikneseriar, men Gibbons har nytta mest fargar i sitt tidlegare arbeid. Det er difor lett å tru at mangelen på fargar skal forsterke kjensla av ei handling inspirert av hendingar frå 1960-åra, sjølv om den òg er futuristisk.
Teikningane er skarpe, klåre og tydelege, og pålagde gråtonar er nytta til skyggelegging istaden for pennestrok. Dette bidreg til at designet av til dømes Vassdomen, sjå neste avsnitt, får eit blankt og futuristisk uttrykk.
Bakgrunnshistorie
Historia er lagt til ein gong etter andre verdskrigen (kor lenge er uvisst), i eit område som kan minne om den typiske engelske eller amerikanske storbyen. Det meste er likt det ein er van med frå starten av 2000-talet, men svevescooterar viser at teknologien kanskje har kome lenger. Vassdomen, eit enormt byggverk for å produsere reint vatn, samt vere til glede for ibuarane, viser at reint vatn er vanskelegare å få tak i enn det realiteten var då historia vart laga.
Gjengen The Originals
The Originals tykkjer fine kle, diskomusikk og dans er viktige ingrediensar i livsstilen, og dei tek gjerne oppkvikkande stimuli i festlege lag. Kjenneteikna deira er høgkraga frakkar, solbriller og hattar. I tillegg har dei hooverar, som liknar mest på svevande scooterar. Mest alt av dette er sterkt inspirert av mod-subkulturen.
Gjengen The Dirt
The Dirt er rivalane åt The Originals, og er meir rufsete i framtoninga si. Dei nyttar òg hooverar, men har skinnjakker og ein jamnt over meir rocka stil. Festane sine har dei utandørs på stader der folk flest ikkje går. Leiaren til The Dirt er Mitch.
Handling
Særleg Lel slår seg etterkvart opp i gjengen ved å selje dop for Ronnie. Samstundes innleier han eit forhold til Vivian. Warren, eit medlem av gjengen, som elles er litt utanfor, prøvar heile tida å verte meir akseptert ved å gjere ting over grensa.
Ei helg er det festival i og rundt Vassdomen, og begge gjengane reiser avgarde. I eit slagsmål, knivdrep Warren eit forsvarslaust medlem av The Dirt. The Dirt trur at Lel er den skuldige, og på veg heim vert han, Bok og Vivian angripne. Lel og Vivian vert hardt råka, medan Bok døyr.
Når Lel finn ut korleis dette heng saman, organiserer han ein hemn, både for Mitch, leiaren i The Dirt, og Warren. Vivian hjelp til fordi ho ynskjer at Lel skal gå vidare og kome seg ut av gjengmiljøet. Leslie ynskjer òg å kome vidare, men då ved å selje endå meir dop og kjøpe seg svevebil i staden for svevescooter. Historia endar med at han får valet mellom ei vidare karriere i The Originals, og Vivian. Lel tykkjer det er eit vanskeleg val, han har lyst til å gjere karriere, han er trass alt snart 18 år.
ISBN
HC ISBN 1-4012-0355-8
SC ISBN 1-4012-0356-6
Tennfjord
Tennfjord og Eidsvik ligg inst i Grytafjorden i Ålesund kommune på Sunnmøre. Eidsvik ligg i den nordaustre delen av fjordbotnen, medan Tennfjord ligg ved den inste bukta i sør og grensar i sør og aust mot Skodje kommune. Tennfjord er i dag eit attraktivt område for husbygging. Det bur i overkant av 900 menneske i Tennfjord krins.
Bygda har eige mannskor: Tennfjord Mannskor
Hermiswil
Hermiswil er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 494 meter over havet.
Summer Institute of Linguistics
Summer Institute of Linguistics, eller SIL International (ofte referert til berre som SIL) er ein misjonsorganisasjon med hovudkvarter i Dallas i (USA), som har spesialisert seg på lingvistiske undersøkingar av ukjende språk.
I tillegg til misjonsverksemd og lingvistisk arbeid lagar SIL også dataprogram og typesnitt til hjelp for det lingvistiske arbeidet.
Organisasjonen er mest kjend for å publisere Ethnologue-katalogen, eit årleg oversyn og ei klassifisering av alle språka i verda. Databasen ligg føre i bokform, er søkbar via internett, og opererer med ein tre-bokstavkode for alle språka i verda, den såkalla SIL-koden, med raferanse til meir enn 6 500 språk.
I arbeidet med ISO 639-3 blir no Ethnologue-lista samanført med ISO 639-2 og andre kodingssystem til ein ny trebokstavsstandard som skal omfatte alle kjende levande, daude og kunstige språk. Prinsippet attom unifiseringa er å la språk som står i ISO 639-2 halde på den koden, men la språk som ikkje stå der få SIL-koden som ny ISO-kode. SIL er er oppnemnd som registreringsmyndigheit ('Registration Authority', ISO 639-3/RA) for det prosjektet.
Kritikk mot SIL
SIL har vorte kritiskert for to tilhøve: I klassifiseringa av språk og dialektar er det alltid vanskeleg å dra skiljet mellom språk og dialekt. SIL er kjend for å splitte heller enn å slå saman, slik at dei i mange tilfelle opererer med fleire språk enn andre kjelder. T.d. opererer SIL med fem italienske og tre svenske språk (dalmål, skånsk og svensk).
SIL er også kritisert for å vere ein misjonsorganisasjon, dermed indirekte for kulturimperialisme, der målet med verksemda er å erstatte verdsbiletet og kulturen til urfolk rundt om i verda med det kristne verdsbiletet. På den andre sida er SIL også den organisasjonen i verda som har gjort mest for å bevare og styrke språkleg mangfald.
Kjelde
Den første delen av teksten vart omset frå nederlandsk Wikipedia.
Marlene
Marlene, Marleen og Marlen er kvinnenamn danna som ei samanskriving av Maria og Magdalene, og viser dermed til Maria Magdalena frå det bibelske Nytestamentet. Liknande og nærskylde namnm er Malena og Malene. Namnet blei truleg først brukt, og i alle høve gjort verdskjend, av Marlene Dietrich, som var døypt Maria Magdalene Dietrich.
Marlene har namnedag den 8. desember i Noreg og 4. april i Sverige. I Noreg var det 962 kvinner som heitte Marlene, 455 som heitte Marlen og nær 30 som heitte Marleen i 2008.
Barbromesse
Barbromesse eller Barbrodøgeret (lat. festum Barbare virginis) er ein merkedag på primstaven for den 4. desember. Han kan ha ein kross (gjerne med to ringar), lenkjer, ringar, sol, tårn, slede, sverd, rokk eller ein B som teikn.
Markering og tru knytt til dagen
Ettersom Barbara er knytt til smell gjennom lynet er ho kjend som helgen for skyttarar og fyrverkerimakarar. Dagen hennar blir dermed markert av mange artilleriregiment, mellom anna i Noreg.
Ein sa gjerne at sola forsvann denne dagen og kom tilbake lussinatta den 13. desember.
Horodok i Khmelnytskyj oblast
Horodok (ukrainsk Городок) er ein by i Khmelnytskyj oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 20 000 innbyggjarar (2011).
Ceredigion
Grevskapet vart oppretta 1. april 1996. Mellom 1974 og 1996 utgjorde det eit distrikt i Dyfed. Då det vart oppretta fekk det det tradisjonelle namnet Cardiganshire, men dette vart endra til det walisiske Ceredigion dagen etter.
Dei kambriske fjella dekker mykje av den austlege delen av Ceredigion, medan det i sør og vest er eit flatare landskap. Høgaste punkt er Plynlimon, omkring 757 moh.. Fem elvar har utspring der: Severn, Wye, Dulas, Llyfnant og Rheidol. Den viktigaste elva er Teifi, som markerer grensa til Carmarthenshire og Pembrokeshire. Langs kystlinja er det fleire sandstrender.
Vasetvatnet
Vasetvatnet er eit vatn som ligg i Vestre Slidre kommune i Innlandet. Vasetvatnet renn ut i Sundheimselva og vidare ned i Slidrefjorden. Krokåne renn inn i Vasetvatnet frå Søre Syndin.
Sembrafuru
Sembrafuru (Pinus cembra) er eit rettstamma eviggrønt nåletre av furufamilien. Treet har lange nåler som sit i buntar på fem. Treet er naturleg utbreidd i to område; i dei sveitsiske Alpane og Karpatane (var. helvetiva) og i Aust-Russland og Sibir (var. sibirica). Denne sistnemnde er av somme botanikarar rekna som ein eigen art, Pinus sibirica. Båe variasjonar er planta og forvilla mange stader i Noreg.
Utsjånad
Sembrafurua har stor, eggforma eller søyleforma krone. Ho framstår som eit fyldig og vakkert tre, og er mykje bruka som park- og hagetre.
Nålene er 7-9 cm lange, mjuke og glinsande mørkgrøna med fine kvite striper på undersida.