cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ohaeawai
Ohaeawai er ein liten by ved kryssinga mellom riksvegane State Highway 1 og State Highway 12 i Far North District på Nordøya på New Zealand, om lag 250 km frå Auckland. Byen hadde 711 innbyggjarar ved folketeljinga i 2006.
I nærleiken ligg staden der det blodige slaget (the Battle of Ohaeawai) vart utkjempa ved māorihøvdingen Pene Taui sin pa i 1845 under «Flaggstongkrigen». Det kvikksølvhaldige vatnet til eit lite helsespa i Ngawha Springs kjem frå eit mindre termisk område mot vest, der det nye fengselet i Northland er bygd. Byen er sentrum i eit rikt landbruksdistrikt, med byen Kaikohe lenger vest, og Bay of Islands eit kort stykke austover.
Blåmannsisen
Blåmannsisen (lulesamisk Ålmåjalosjiegŋa) er den femte største isbreen på det norske fastlandet med eit areal på 87 km². Blåmannsisvatnet ligg nedanfor breen. Det høgaste punktet på breen er 1560 meter over havet, medan det lågaste er 810 meter over havet.
6. og 7. september 2001 oppstod det eit jøkulhlaup frå Blåmannsisen der 40 millionar kubikkmeter vatn strøymde ut frå breen på berre 35 timar. Dette var første gong eit jøkulhlaup var registrert frå breen og vart sett på som eit teikn på klimaendringar i området. Etter denne hendinga sette NVE, Universitetet i Oslo og Elkem Energi Siso AS ut målestasjonar på breen for å kunne varsle nye jøkulhlaup. Ein meiner at vassføringa ut frå brefronten kan ha vore 900 m³/s. Vatnet frå breen enda i reservoaret til kraftverket Siso og vassnivået steig med 2,5 meter på desse timane.
Ozjogino
Ozjogino (russisk Ожогино) er ein stor og grunn innsjø i Sakha i Russland. Han har eit areal på 157 km². Innsjøen frys til seint i september og er isdekt til juni. Elva Ozjogin renn frå innsjøen til elva Indigirka.
Oddfrid
Oddfrid er eit kvinnenamn som kjem frå det norrøne namnet Oddfriðr, samansett av 'odd, spyd' og 'vakker'. Namnet vart teke i bruk att i norsk på slutten av 1800-talet, men har aldri fått særleg utbreiing.
Oddfrid har namnedag 15. november.
Yupik-språk
Yupik-språka er ei grein av den eskimoisk-aleutiske språkfamilien. Dei blir tala av yupikfolk. Språka er i nær slekt med kvarandre, dei er:
Waipu
Waipu er ein liten by på New Zealand med sterk skotsk kulturarv. Han ligg i Bream Bay i Whangareidistriktet i regionen Northland. Ved folketeljinga i 2006 hadde byen 1491 innbyggjarar.
Historikk
Waipu var sentrum i ein betydeleg presbyteriansk busetnad leia av av den karismatiske presten Norman McLeod, som førte tilhengjarane sine frå høglandet i Skottland til New Zealand via St. Ann's på Nova Scotia og Australia. Fem skipslaster med i alt nesten 1000 nybyggjarar kom til Waipu i 1850-åra, og blant immigrantane var folk som drog ut frå Skottland alt i 1817, mellom dei presten.
I 1914 vart det stukke ut ei jarnvegslinje mellom North Auckland Line og Waipu for å vera til nytte for landbruksverksemdene i området. Bygginga av linja vart utsett p.g.a. den første verdskrigen, men i 1920 vart 25 menn sette i gang med grunnarbeidet. Alt kring 1924 var private motorkøyrety vorte meir vanlege, og utbygging av jarnvegslinjer i tynt folkesette område mindre naudsynte. Det var heller ikkje noko nevneverdig industriell aktivitet i Waiputraktene, så sidelinja syntest ikkje lenger økonomisk, og bygginga vart avslutta før det var blitt lagt ei einaste skjene.
Attraksjonar
Eit årleg høgdepunkt i byen er «Høglandsleikane» (Highland Games) som vert skipa til ved nyttårstider.
Like utanfor byen ligg grottene Waipu Caves, som er kjende for å vera tilhaldsstad for ei mengd jonsokormar.
Verner Panton
Verner Panton var ein dansk møbelformgjevar og interiørarkitekt. Han laga nyskapande og futuristisk formgjeving i sterke fargar og i ulike materiale, særleg i plast. Formgjevinga hans vert ofte opplevd som svært «60-tal» med samband til optisk kunst og pop-kunst. Fleire av dei mest kjende møblane han formgav er framleis i produksjon i dag.
Panton var fødd i Gentofte. Han vart utdanna ingeniør i Odense, deretter studerte han ved Det Kongelige Danske Kunstakademi i København. Dei første to åra av karrieren (1950–1952) arbeidde han hjå Arne Jacobsen, der var han mellom anna med i arbeidet med stolen Mauren. Panton opna sitt eige teiknekontor i 1955. Mot slutten av 1950-talet byrja stolane han formgav å verte meir og meir ukonvensjonelle, utan bein eller klart utskild rygg. I 1960 formgav Panton den aller første heilstøypte injeksjonsforma plaststolen, Stacking chair eller S stolen, som vart det mest kjende og masseproduserte produktet hans.
På 1960-talet og i byrjinga av 1970-talet eksperimenterte Verner Panton med å formgje heile miljø, radikale og psykedeliske interiør med eigne bølgjande møblar, veggpolstringar, tekstilar og ljossetting. Allereie i 1960 innreidde han ein restaurant for Hotell Astoria i Trondheim, men interiøret vart teke ned att allereie etter tre år. Grunnen skal ha vore at det var for moderne og mørkt til å falle i smak i Trondheim då.
Panton døydde i København.
Brok
Ei brok er i mange norske dialektar eit anna ord for bukse. Det kjem frå norrønt brók. Historisk sett er det ein tendens til at brok — og tilsvarande engelsk breeches — er vorte som namn på kneside beinklede, medan ordet bukse, som vart innlånt frå plattysk i seinmellomalderen, har fått spesialtydinga ‘okleside beinklede’. Men ordet brok kan i dialektane òg tyde bukse rett og slett, same kva slag det er.
Toru Kawashima
Toru Kawashima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Otsuka Pharmaceutical.
Lugnaquilla
Lugnaquilla (irsk Log na Coille, som tyder ‘Skogsøkket’) er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland. Det er det høgaste fjellet i Leinster og det 13. høgaste fjellet på Irland. Det er det høgaste fjellet i Wicklowfjella aust på Irland og er eit av fjorten fjell på Irland over 3 000 fot med ei høgd på 925 moh. På klåre dagar kan ein sjå austover, over Irskesjøen til åsane på Llŷnhalvøya og fjella Snowdonia i Wales.
Estisk kultur
Estisk kultur utgjer ei blanding av ei gammal nasjonalarv, som det estiske språket, og strøymingar frå nordiske og europeiske kulturelle aspekt. På grunn av historia og geografien til landet, har estisk kultur vorte påverka av tradisjonar frå dei omliggande områda av forskjellige finske, baltiske og tyske folk, og av den kulturelle utviklinga i Sverige og Russland, som begge i periodar styrte landet. Tradisjonelt har Estland vore plassert midt i rivaliseringa mellom det vestlege og det austlege Europa, noko som har kome til syne i dei kristne tradisjonane med både ei vestleg protestantisk kyrkje og ei austleg ortodoks kyrkje.
Lugnaquilla
Sidan det ligg nær hovudstaden Dublin er toppen av Lugnaquilla ofte vitja. Ofte vert fjellet berre kalla Lug. Lugnaquilla er eit stort fjell med ein stor platåliknande topp. På begge sider er det bratte dalbotnar.
Takashi Hazama
Takashi Hazama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Estisk kultur
Folkesetnad og identitet
Dagens Estland har historisk vore folkesett av estisktalande folk, som framleis utgjer majoriteten i landet. Minoritetar som svenskar, tyskarar og russarar har busett seg her i nyare tid. Mange estarar reknar seg sjølv som nordiske og ikkje baltiske. Estisk er nært i slekt med finsk, ikkje baltiske språk, og estarar er etnisk ei austersjøfinsk folkegruppe.
Takashi Hazama
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Estisk kultur
Folkesetnad og identitet
På 1200-1300-talet høyrde nordlege delar av landet til Danmark, før dei blei selt til Den tyske riddarordenen. Frå 1500-talet fram til Den store nordiske krigen på byrjinga av 1700-talet var området ein perifer del av Det svenske imperiet. Etter dette blei det del av Det russiske imperiet og seinare Sovjetunionen. Medan makta over landet skifta mellom Sverige, Russland og baltiske tyskarar, heldt dei innfødde estisk-talarane på språket og kulturen sin.
På 1800-talet blei ein meir definert estisk kulturell identitet driven fram, i ei tid då romantikken og nasjonalismen stod sterkt i Europa. Støtte frå tyskspråklege «estofilar» frå øvre samfunnslag hjelpte den estiske nasjonale oppvakninga (Ärkamisaeg) som ende med erklæringa av Estland som ein sjølvstendig republikk i 1918.
Feiringar
Dei viktigaste estiske høgtidene er jaaniõhtu, ei jonsokfeiring med bålbrenning og festing, og jõulud, jul, som blir feira på europeisk vis med adventkalender, juletre og tradisjonskost. Ein feirar også kadripäev (karimesse) den 25. november og den estiske nasjonaldagen 24. februar, til minne om den estiske sjølvstendeerklæringa i 1918.
Mat
Tradisjonell estisk mat er bondekost som rugbrød, poteter, mjølkeprodukt, fisk og skaldyr og svinekjøt. Av særskilde estiske retter kan nemnast verivorst (blodpølse), surkål, søtmat som kissel og dravleproduktet kohuke, og brødbrygget kvass. Rugbrød har ei særskild stilling i estisk kultur. Ein kan byrja eit måltid med å ønskja jätku leiba, at brødet må vara, og ein gammal tradisjon var å ta opp brød som fall på golvet og kyssa det.
Religion
Førkristen estisk mytologi er i slekt med finsk og marisk, og vekte interesse under den nasjonale oppvakninga. Estland blei kristna av Den tyske riddarordenen på 1200-talet. Lutheranismen breidde seg under reformasjonen, og den estiske evangelisk-lutherske kyrkja blei skipa i 1686. Under sovjettida råka anti-religiøs lovgjeving kyrkja. I tillegg blei mange kyrkjer øydelage under den tyske okkupasjonen i andre verdskrigen. For ein del geistlege og evangeliske kristne var bibelsmugling ein måte å gjera motstand mot sovjetregimet på. Th
Etter oppløysinga av Sovjetunionen blei antireligiøse lovar oppheva, men Estland er framleis eit særs lite religiøst land. Estland har merka seg ut som det landet i EU der den største delen av folket ikkje har noko religiøs tru, med rundt 72க் % «ikkje-religiøse». Ei rekkje ulike religionar er likevel representerte i landet, med ortodoks kristendom og deretter lutheranisme som dei største retningane. Det finst også mindre grupper andre protestantar, muslimar, jødar, buddhistar og nyheidenske gruååer som Maavalla Koda og Vene Rahvausu Kogudus Eestis.
Musikk
Estisk musikk er kjenneteikna av ein folkemusikktradisjon nærskyld med gammal finsk folkemusikk, kunstmusikk med impulsar frå kulturelt samkvem med Tyskland og Russland og ein sterk folkeleg korsongtradisjon. Den estiske songfestivalen, halden i Tallinn kvart femte år, er ei viktig musikkhending.
Teater
Dei første teatera i Estland var tyske stadsteater på slutten av 1700-talet, grunnlagt av mellom andre den tyske dramatikaren August von Kotzebue. Det var denne tyske teaterkulturen som var medverkande til utviklinga av estisk teater på estisk språk etter 1870. Vanemuine-rørsla spelte i 1870 ein komedie på estisk skriven av Lydia Koidula, og dei sette i stand fleire teateroppsetjingar dei neste åra. Det vart bygd eit nytt teater i Tartu, og her etablerte Karl Menning ein regitradisjon basert på realisme og ensemblespel. Teaterlivet stagnerte i Estland i revolusjonstida, men utvikla seg frå 1920-åra til eit symbolistisk og stilisert teater. I sovjettida spelte teateret ei viktig rolle for skjult samfunnskritikk, mellom anna ved Dramateateret i Tallinn. Ein av dei sentrale regissørane i denne perioden var Milek Mikkivers. Då Estland igjen vart ein sjølvstendig nasjon var teaterinteressa i sterk tilbakegang, men ho har teke seg opp att dei siste åra, særleg for amatørteater.
Film
Tradisjonelt har det statlege selskapet Tallinnfilm stått for det meste av filmproduksjonen i Estland, men etter sjølvstendet frå Sovjetunionen har fleire sjølvstendige selskap, som Freyja Film, kome til. Normalt vert det spelt inn to til fem spelefilmar i året, men størst distribusjon er det animasjonsfilm som har fått. Dei første animasjonsfilmane vart laga ved Tallinnfilm i 1957 av dokkefilmskaparen Elbert Tuganov. I 1971 vart verksemda utvida med ei teiknefilmavdeling ved Rein Raamat. Teiknefilmane til Raamt og Priit Pärn slo igjennom internasjonalt i 1980-åra, og det same gjorde dokkefilmane til Riho Unt og Hardi Volmer. Av filmar som fekk stor merksemd var Frokost i det grønne av Pärn og Krig av Unt og Volmers, begge frå 1988.
Dans
Dans i Estland har hovudsakleg vore basert på den gamle og rike folkedanstradisjonen, og lite innan scenisk dans som ballett. Scenedans slo først gjennom då dei første profesjonelle teatera i Tallinn og Tartu opna på andre halvdel av 1800-talet. Det første moderne dansestudioet vart opna i 1926 av Gerd Neggo, som var elev av Rudolf van Laban. Laban hadde dansa ballett i Estland. Det første ensemblet ved nasjonaloperaen i Estland var elevar frå skulen til Y. Litvinova frå den tidlegare keisarlege russiske balletten.
Litteratur
Estisk litteratur går langt tilbake i tid. Den eldre folkediktinga har røter tilbake til 500 f.Kr., medan ei ny folkedikting oppstod på 1700-talet. Estland har ei av dei største samlingane av folkedikting i verda, trass i det låge folketalet. Ei storstilt innsamling av folkediktinga starta på 1800-talet, eit arbeid som framleis pågår. Friedrich Reinhold Kreutzwald skreiv på 1800-talet Kalevipoeg basert på folkediktinga, og dette verket har fått status som nasjonalepos og innleidde nasjonalromantikken i landet.
Den første diktaren i Estland var Kristjan Jaak Peterson, som nytta fleire motiv og formgrep frå folkediktinga. Andre diktarar på 1800-talet var Johann Voldemar Jannsen og Carl Robert Jakobson, og seinare Anna Haava og Lydia Koidula.
Realistisk prosa slo igjennom mot slutten av 1800-talet, mellom andre med Eduard Vilde. Han skildra ofte samfunnsforholda på 1800-talet. Under revolusjonen i 1905 oppstod forfattargruppa Noor-Eesti («Det unge Estland») som la vekt på dei estiske sidene ved litteraturen. I gruppa finn ein mellom andre lyrikaren Gustav Suits og forfattaren Friedebert Tuglas. I sjølvstendetida blømde litteraturen i Estland, og eit høgdepunkt i estisk prosakunst er danningsromanen Sannhet og rett av Anton Hansen Tammsaare, som vart gjeven ut i fem bind frå 1926 til 1933. Andre forfattar frå denne tida var Karl August Hindrey og lyrikaren Marie Under.
Ein del forfattarar i sovjettida gjekk over til kommunismen, men fleire flykta òg frå landet, hovudsakleg til Sverige. Her starta lyrikaren Bernard Kangro eit estisk forlag i Lund, Eesti Kirjanike Kooperativ. I Estland var litteraturen i denne tida prega av dogmatisk sosialistisk realisme. Av desse forfattarane og lyrikarane finn ein Jaan Kross, Ain Kaalep og Ellen Niit. Frå 1960-åra kom nye diktarar til, som Uku Masing, Artur Alliksaar, Betti Alver, Lilli Promet og Aimée Beekman.
Biletkunst
Før 1850 var det meste av kunsten i Estland påverka av Tyskland, Sverige og Russland. Bilethoggaren Bernt Notke arbeidde i Tallinn på 1400-talet. Hoffmålaren Michel Sittow var fødd i Tallinn i 1469, og måleria hans finst i dag i fleire store museum i Europa. Bilethoggaren Arent Passer laga fleire viktige renessanseskulpturar i Tallinn på slutten av 1500-talet.
På slutten av 1800-talet utvikla kunsten seg med romantikken. Målaren Johann Köler var ein føregangsmann og måla mellom anna absidemåleriet i Karlskyrkja i Tallinn. Bilethoggaren August Weizenberg laga skulpturar av det estiske nasjonaleposet Kalevipoeg, medan Amandus Adamson laga Rusalka-statuen i Tallinn.
På 1900-talet vart det oppretta fleire kunstskular. Kunstnarar med nasjonal eigenart var mellom andre Ants Laikmaa, Kristjan Raud og Nikolai Triik. Raud illustrerte mellom anna Kalevipoeg i 1935, medan Laikmaa og Triik var dyktige portrettmålarar. Då Estland vart sjølvstendig i 1918, var påverknaden frå tysk ekspresjonisme og kubisme sterk. I 1919 vart det oppretta ein kunstskule i Pallas, som hadde stor innverknad på estisk kunst, og dei fleste leiande estiske kunstnarane vart utdanna her. I sovjettida, og særleg under Stalin, vart den kunstnariske fridomen sterkt avgrensa. I 1950-åra vart det stort sett laga kunst som hylla det nye regimet, men i 1960-åra frigjorde den estiske kunsten seg frå det russiske kunstidealet. Seinare kunstnarar har mellom anna vore Tonis Vint og Jüri Arrak frå kunstnargruppa ANK 64, og seinare har Raoul Kurvits fått internasjonal merksemd med performance-kunst.
Maulin
Maulin (irsk Málainn) er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland. Det ligg nordaust i Wicklowfjella, nær grensa til County Dublin.
Like nedanfor toppen ligg ungdomsherberget Knockree. Store delar av nordsida, som er dekt med sitkagran, er kjend som Crone-skogen.
Frostisen
Frostisen (nordsamisk Ruostajiegŋa) er ein isbre som ligg i tidlegare Ballangen kommune, no Narvik i Nordland. Han dekkjer eit areal på 25 km² og er den 15. største isbreen på det norske fastlandet. Det høgaste punktet på breen er 1710 meter over havet og det lågaste er 840 meter over havet.
Breen ligg nær Skjomen, ein fjordarm av Ofotfjorden i Ofoten, like sør for byen Narvik.
Kvintett for piano og horn av Mozart
Kvintett i Ess-dur for Piano og Horn, K. 452, vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart og gjort ferdig den 30. mars 1784. Stykket hadde premiere to dagar seinare i Det keisarlege og kongelege hoffteateret i Wien. Kort tid etter premieren skreiv Mozart til faren at «eg reknar det som det beste eg har skrive i livet mitt». Stykket er skrive for piano, obo, klarinett, valthorn og fagott. Det består av tre satsar: Denne strukturen liknar ein typisk sonate.
Stykket var til inspirasjon for Kvintett i Ess for piano og horn, Op. 16, av Ludwig van Beethoven, som komponerte denne hyllesta i 1796. Begge nyttar same instrumentering.
Svalestarar
Med unntak av éin art som er standfugl, har svalestarar nomadisk levesett og flyttar seg dit det er best forhold for å beite insekt. Dei kviler i store flokkar.
Artsliste
Slekta Artamus
Folkevandringstida
Folkevandringstida er ei nemning på den tida i europeisk historie som vart kjenneteikna av massive folkeflyttingar på kontinentet. Folkevandringane var ein av dei viktigaste utløysande grunnane til at Vestromarriket fall. Ein reknar at det var hunarane sine rørsler aust i Europa på 200-300-talet som var hovudårsaka til folkevandringane. Folkevandringstida er rekna å ha vore mellom år 400 og år 800 og markerer overgangen frå (sein)antikken til mellomalderen i generell europeisk historie.
Inuittiske språk
Inuittiske språk eller inuitt-språka er den eine av dei to greinene i den eskimoiske delen av den eskimoisk-aleutiske språkfamilien. Språka i språkfamilien er:
Blodlekam
Blodlekamar eller blodceller er ein av dei to komponentane i blodet, den andre er plasma. Det finst tre hovudtypar av blodlekamar, dei kjem alle frå udifferensierte celler kalla multipotente hematopoietiske stamcellar i beinmargen. Det er difor normalt umogeleg å sjå skilnad på dei ulike blodlekamene når dei er nye eller umodne.
Dei tre slaga blodlekamar er
Ein kubikkmillimeter blod inneheld 4,2 til 6,2 millionar raude blodlekamar, 5 til 10 tusen kvite blodlekamar og 140 til 340 tusen blodplater.
Mangerton Mountain
Mangerton Mountain (irsk An Mhangarta) er eit fjell i County Kerry i Republikken Irland med ei høgd på 839 meter over havet. Mangerton ligg i ei fjellkjede utan namn aust for byen Killarney, ofte berre referert til som Aust-Kerryfjella. Ein stor del av fjellkjeda ligg innanfor Killarney nasjonalpark, inkludert heile vestsida av Mangerton Mountain. Mangerton grensar til eit forholdsvis lågt myrområde i vest og i nord til Devil's Punchbowl, ein stor botnsjø. Aust for toppen ligg det ein djup U-dal kalla Glenacappul eller Hesteskaret. På andre sida ligg det 705 meter høge fjellet Stoompa.
Takashi Umezawa
Takashi Umezawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Barzelletta
Barzelletta (italiensk for 'skjemt') var ei diktform som var sværtpopulær i Italia seint på 1400-talet, og mykje nytta som tekstførelegg for frottolaen. Songen hadde åtte stavingar i kvar line, og eit fast rytmemønster (troké). Barzellettaen hadde tydelege avgrensa delar, ein ripresa og ei strofe, med ein volta i enden. Desse songane var kjende for å vera livlege og lette å danse til. Det vart lagt stor tyngde i dei avrundane frasane eller kadensane.
J.B.S. Haldane
John Burdon Sanderson Haldane var ein britisk genetikar og evolusjonsbiolog som var sentral i utviklinga av den moderne syntesa i evolusjonsbiologien.
Månvatnet
Månvatnet er eit vatn i Måndalen i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Elva Måna har sitt utspring her.
Oleksandria
Oleksandria (ukrainsk Олександрія, russisk Александрия, Aleksandria) er ein by i Kirovohrad oblast (provins) sentralt i Ukraina. Han er det administrative senteret i Oleksandrijiskyj rajon (distrikt). Byen har litt over 90 000 innbyggjarar og med landsbyar i rajonen er det totalt litt over 100 000 innbyggjarar.
Historie
Byen vart grunnlagd i 1754 som busetnaden Usovka (russisk Усовка, ukrainsk Усівка) og har hatt namnet Oleksandria sidan 1784. Han var senter for eit ukrainsk bondeopprør i 1919 leia av Ataman Grigorijev.
Ragnar Lodbrok
Soga om Ragnar Lodbrok reknar ein til fornaldersogene, og fortel ikkje beint fram om den historiske Ragnar. Skal ein finne stoff om han i historiske kjelder, bør ein leite i frankiske årbøker og angelsaksiske kjelder. Soga fortel til dømes at han miste livet i kamp med kong Aelle av Northumberland, og vart sett i ormegard der. Andre kjelder fortel at han var med på vikingtoget mot Paris i 841, og omatt i 845. Etter denne framstillinga skal han ha døydd ved heimkoma til Danmark ikkje lenge etter.
Segna fortel at Ragnar gifte seg med Åslaug, dotter av Sigurd Fåvnesbane, som var oppfostra på Spangereid i nærleiken av Lindesnes. Dei fekk fire søner, og den yngste, Sigurd Orm-i-auga skulle vera stamfar til Harald Hårfagre gjennom mora Ragnhild. Slik ætter den norske kongslina frå Ragnar. Sigurd skal òg vera oldefar til Gorm den gamle.
Sulitjelmabanen
Sulitjelmabanen var ei jarnbanestrekning i NSB sitt rutenett som gjekk frå Fauske til Sulitjelma. Han var eit sidespor til Nordlandsbanen. Banen er no nedlagd og køyrevegen er ombygd til riksveg 830.
Khrustalnyj
Historie
Byen vart grunnlagd som Krindatsjovka på slutten av 1800-talet og fekk namnet Krasnyj Lutsj ('raud bjelke') i desember 1920. Han fekk bystatus i 1926. Byen vart eit viktig senter for kolgruvedrift i Donetsbekkenet.
Byen var under tysk okkupasjon frå juni 1942 til september 1943. Jødar som budde her og andre offer, som kommunistar, blei drepne og kasta ned i Bogdan kolgruve. Totalt blei rundt 2 000 menneske drepne.
I januar 1965 hadde byen eit folketal på 101 000. I januar 1989 var folketalet 113 278. Byen haddde ei viktig rolle i kolgruvedrift, med fleire industrianlegg og ein jernbanestasjon.
I januar 2013 var folketalet i byen 82 765.
Sidan våren 2014 har byen vore kontrollert av den sjølverklærte Folkerepublikken Luhansk.
Under avkommuniseringslovar vedtekne i Ukrain blei byen omdøypt til Khrustalnyj av det ukrainske parlamentet den 12. mai 2016. Omnemninga fekk ikkje praktisk tyding, ettersom byen ikkje var under ukrainsk kontroll.
Folketsetnad
Ved folketeljinga i 2001 var innbyggjarane fordelt på følgjande folkegrupper:
Atle Pettersen
Atle Pettersen er ein norsk songar.
Pettersen deltok i Melodi Grand Prix Junior 2003 med songen «Hekta på brett», som han hadde skrive sjølv. I 2006 deltok han i Kjempesjansen på NRK. Han kom på 2. plass i X Factor på TV 2 hausten 2010. 4. desember 2010 framførte han låten «Lean on me» saman med Annsofi Pettersen og Mohamed Abdi Farah på TV 2s Artistgalla. Pettersen er òg kjend som vokalist i bandet Above Symmetry som spelar melodiøs progressiv metal. 12. november 2011 vann han Skal vi danse på TV 2.
Mat og helse
Mat og helse er eit fag i den norske grunnskulen. Faget har før skuleåret 2006/2007 heitt «heimkunnskap» og «husstell». Det vert også ofte berre kalla «kjøkken».
Elevane skal i faget få opplæring i mellom anna norske og internasjonale matvanar og lære om rett hygiene, kosthald og matlaging.
Akira Kubota
Akira Kubota er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Kyoto Purple Sanga.
Coslada
Coslada er ein by i Regionen Madrid i Spania. Byen har kring 90 000 innbyggjarar.
Gihtsejiegŋa
Det høgaste punktet på breen er 1500 meter over havet, like ved fjelltoppen Bjørntoppen (1520 moh). Det lågaste punktet ligg 870 meter over havet.
Coslada
Dei fleste transportselskapa i Spania har kontor i Coslada og han er eit stort transportknutepunkt. I tillegg ligg byen nær Barajas internasjonale flyplass.
Oddvar
Oddvar er eit mannsnamn med opphav i norrøne oddr, «spiss», og enten norrøne varr, «forsiktig», eller urnordiske *warjaR, «forsvarer».
Merk at det nylaga namnet Oddvard har ein annan etymologi.
Pianokvartett nr. 1 av Mozart
'''Pianokvartett nr. 1 i g-moll''', K. 478, av Wolfgang Amadeus Mozart vert rekna som det første store stykket for pianokovartett i kammermusikken.
Mozart fekk ei bestilling på tre kvartettar i 1785 frå forleggaren Franz Anton Hoffmeister. Hoffmeister meinte at denne kvartetten var for vanskeleg og at publikum ikkje kom til å kjøpe han, så han ønskte ikkje resten av settet frå Mozart. Ni månader seinare komponerte Mozart likevel ein andre kvartett i Ess-dur, K. 493, likevel. .
Frykta Hofmeister hadde om at verket var for vanskeleg for amatørar kom til syne i ein artikkel i Journal des Luxus und der Moden i Weimar i juni 1788. Artikkelen hylla Mozart og verket hans, men meinte det var altfor vanskeleg for amatørar.
Satsar
Verket har tre satsar:
Kjelder
''
Kaoru Asano
Kaoru Asano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
FK Jerv
Fram til 1999 hadde Jerv eit kvinnelag som hevda seg godt på nivå to i seriesystemet. Etter ein strid om prioriteringar mellom dei ulike laga i klubben, braut kvinneavdelinga ut og danna Amazon Grimstad.
Spelarstall
Oppdatert 1. juli 2020
Lars Strømme d.y.
Lars Olaus Strømme var ein norsk lærar og forfattar. Han vert i dag hugsa for sitt verk om bumerke på Sunnmøre og for sitt granskararbeid ved historiske arkiv i Bergen. Lars Strømme d.e. var farfaren hans.
Liv og gjerning
Lars Strømme var son av ein prest, fødd i Tolga i Hedmark. I 1893 tok han til å studere i hovudstaden. Faren ynskte han skulle verte prest, så sonen studerte teologi ei tid. Sidan gjekk han krigsskulen, før han litt etter 1900 byrja som lærar. Ti år arbeidde han på Vestheim skole i Kristiania. Ferda vidare gjekk til Harstad der han var styrar ved ein middelskule. For å kunne studere forfedrane si historie, fekk han seg lærarpost i Bergen. Fritida nytta han i statsarkivet. Han budde seinare ei tid i Trondheim og granska arkivsaker der. Bokverket Bumerke frå Sunnmøre (1943) gjorde han ferdig medan han budde i Rendalen, der faren hadde vore sokneprest.
Amt
Amt (frå tysk, eigentleg 'embete' eller 'embetsdistrikt') var frå 19. februar 1662 eit namn på forvaltningsområda i Danmark-Noreg, og avløyste namna len og syssel.
Lars Strømme d.y.
Liv og gjerning
Arkivarbeida frå tida i Bergen og Trondheim har vore nytta som grunnlagsmateriale i fleire bygdesoger på Sunnmøre. Mellom anna vart han for sitt forskingsarbeid kreditert som medforfattar til Hjørundfjordboka III-V, bøker som kom ut i perioden 1988-93. Strømmes avskrifter, brev og manuskript er tilgjengeleg på Statsarkivet i Bergen som Lektor Strømmes samlinger. Tor Myklebust har utarbeidd ein detaljert over arkivet etter Strømme,
Amt
Den nye inndelinga var fyrst fire hovudamt og åtte underamt. Hovudamta var likt med med bispedøma. Eit bispedøme vart kalla stift. Medan den kyrkjelege leiinga var lagt til biskopen, hadde slike amt ein verdsleg embetsmann på toppen kalla stiftamtmann. Leiaren for dei andre amta vart kalla amtmann, frå 1919 fylkesmann.
Lars Strømme d.y.
Liv og gjerning
Han døde i Bergen.
Amt
1. januar 1919 vart nemninga «amt» erstatta med «fylke» i Noreg, sjå amt i Noreg. Provinsane i Danmark vart fram til 1. januar 2007 framleis kalla «amt», sjå amt i Danmark.
Vianden
Vianden (luxembourgsk Veianen) er ein by nordaust i Luxembourg med om lag 1 500 innbyggjarar. Han er den minste kommunen med bystatus i landet. Vianden ligg ved elva Our, nær grensa til Tyskland i kantonen med same namn i Diekirch distrikt.
Historie
Borga vart bygd mellom 1000- og 1300-talet og vart sete for grevane av Vianden. Ho vart vidare utbygd i åra fram til 1700-talet, men då grevane av Luxembourg forsvann til Nederland og ho vart råka av både brann og jordskjelv forfall borga gradvis. I 1820 selde til slutt Vilhelm I av Nederland borga til ein lokal kjøpmann, som igjen selde stykke av ho og reduserte borga til ein ruin. Det vart gjort fleire forsøk på å restaurere borga, men forskjellige eigarskapsproblem stoppa forsøka. Det var først i 1977, då storhertug Jean av Luxembourg avstod borga til staten at det vart mogelege å setje i gang eit restaureringsprosjekt for fullt. I dag er borga gjenoppretta slik ho ein gong var.
Vianden var den siste byen i Luxembourg som vart frigjort frå tyskarane under den andre verdskrigen i februar 1945.
Beckie Scott
Rebecca Scott, kjend som Beckie Scott, er ein kanadisk tidlegare langrennar frå Vegreville i delstaten Alberta som vart olympisk meister på 10 km under Vinter-OL 2002 og tok sølv i vekslingsstafetten fire år seinare.
Sei Fuwa
Sei Fuwa er ein japansk fotballspelar.
Beckie Scott
Scott slo gjennom internasjonalt i OL-sesongen 2002. Under dei olympiske vinterleikane i Salt Lake City kom ho i mål til tredjeplass i 10 km skiathlon, hårfint framom tsjekkiske Kateřina Neumannová. Men etter at den opphavlege vinnaren Olga Danilova og toaren Larisa Lazutina vart diskvalifiserte for bruk av eit prestasjonsfremjande medikament, vart ho etter leikane kåra til OL-vinnar. I tillegg vart Scott nummer fire på den ordinære 10-kilometeren i same Vinter-OL og nummer fem i sprinttevlinga.
Sei Fuwa
Han spela for klubben Waseda WMW.
Beckie Scott
Scott avslutta si tid som aktiv med sin beste sesong, OL-sesongen 2006. Frå desember 2005 til mars 2006 vann ho alle sine fire rennsigrar i verdscupen, og enda på andreplass i verdscupen i langrenn 2006, einast Marit Bjørgen plukka fleire poeng. Under Vinter-OL 2006 i Torino vart ho nummer fire i sprintøvinga, nummer seks i 15 km skiathlon, før ho tapte gullkampen mot Sverige i vekslingsstafetten og saman med lagkamerat Sara Renner måtte nøye seg med eit OL-sølv.
23rd Turnoff
23rd Turnoff var eit britisk band frå Liverpool. Bandet starta på slutten av 1950-åra av gitarist og låtskrivar Jimmy Campbell og hadde forskjellige namn gjennom 60-talet, mellom anna the Kirbys, før dei endra namn til 23rd Turnoff i 1967. Namnet var ein intern spøk og viste til avkjørselen på motorvegen M-6 som førte til Liverpool.
23rd Turnoff gav berre ut ein singel, «Michaelangelo», og ikkje eit einaste album. Songen vart deira einaste kjende, sjølv om han ikkje kom inn på listene. Han har derimot vorte gjeve ut på fleire samlealbum i seinare år. Songen har vorte skildra som ein nedtona og melankolsk song i same lei som songar som «Nights in White Satin» av The Moody Blues, og som ein song som hadde fortent ein betre skjebne. B-sida på singelen heitte «Leave Me Here».
Neste singel skulle heite «Another Vincent Van Gogh», men sidan «Michaelangelo» selde dårleg og ikkje kom inn på listene vart dei droppa av plateselskapet og bandet vart oppløyst. Campbell danna seinare bandet Rockin' Horse saman med Billy Kinsley.
Som The Kirbys gav bandet ut tre singlar i 1965-1966. Desse var:
I 2004 kom eit samlealbum kalla The Dream of Michelangelo. Albumet er kredittert til 23rd Turnoff, men inneheld dei tre singalne som the Kirbys spelte inn i 1965 og 1966, i tillegg til «Michaelangelo»-singelen og ein del songar som aldri vart gjeve ut.
Konotop
Konotop (ukrainsk Конотоп ) er ein by nord i Ukraina i Sumy oblast. Konotop er senteret i Konotop rajon (distrikt) og ligg kring 129 km frå Sumy.
Konotop flybase ligg ved byen. Konotop er ei dag eit viktig senter for maskinbygging, samt eit trafikknutepunkt. Byen har trikk og er den minste byen i landet med eige trikkesystem.
Historie
På byrjinga av 1600-talet var ukrainske kosakkar dei første som slo seg ned i området. Busetnaden vart først nemnd i 1634 i forskjellige dokument som Novoselitsa. I 1642 vart det bygd ei polsk festning på staden kalla opp etter elva Konotopka. Truleg forsvann elva og ei anna festning, Jezutsj, vart bygd. Festninga vart viktig i kampane mot storfyrstedømet Moskva. Somme historikarar meiner at Konotop var busett sjølv før den tatar-mongolske invasjonen. Ei segn seier at mange av hestane og soldatane til eit tatarisk kavaleri drukna i myrområde kring byen og at det er derfor området har namnet Konotop, der kon tyder hingst og topat tyder å drukne.
I 1659 fann slaget ved Konotop stad nær byen, der polakkar krimtatarar og ukrainske kosakkar leia av Ivan Vyhovsky slo ein russisk-ukrainsk styrke. I 1782 fekk Konotop bystatus.
Jan Nik. Hansen
Jan Nikolai Hansen er ein norsk journalist. Han er frå Sandane i Gloppen kommune. Hansen er journalist i Firda Tidend og vikarierte som redaktør for Bjørn Grov frå 1996 til 1997.
I 2006 gav Hansen ut boka Dagens tur – året rundt, ei samling frå ein artikkelserie han hadde i Firda Tidend, der han rapporterte frå fotturar til ulike turmål i Gloppen kommune. Han er ein aktiv flygar i Sandane Flyklubb, og boka inneheld også ei rekke flyfoto som han sjølv har teke.
117 Lomia
117 Lomia er ein heller stor hovudbelteasteroide Han har ei veldig mørk og gammal overflate med ei karboinhaldig samansetnad. Han vart oppdaga av A. Borrelly den 12. september 1871.
Okkultasjonar av Lomia har så langt blitt observert to gongar; ein gong i år 2000 og ein gong i år 2003.
Høgtuvbreen
Det høgaste punktet til breen er 1294 meter over havet.
Sekiji Sasano
Sekiji Sasano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Waseda WMW.
Pianokvartett nr. 2 av Mozart
'''Pianokvartett nr. 2 i Ess-dur''', K. 493, av Wolfgang Amadeus Mozart vart skriven etter at Franz Anton Hoffmeister gav Mozart fri frå bestillinga om å skrive tre pianokvartettar.
Satsar
Verket har tre satsar
Kjelder
''
Norske fiskeriministrar
Norske fiskeriministrar er ei oversikt over statsrådar i Fiskeridepartementet, no Fiskeri- og kystdepartementet, frå dette vart oppretta i 1946.
TASCAM Digital Interface
TASCAM Digital Interface (TDIF) er eit lukka format samband for overføring av opp til 8 kanalar med 24-bits digital audio på bitserial form, med tasteratar opp til 96 kHz. TDIF er bidireksjonal og nyttar 25-pinns D-sub kontaktar. Kabellengda kan vera opp til 5 m.
Ruth Maier
Ruth Maier var ei jødisk kvinne frå Austerrike som budde i Noreg under andre verdskrigen. Ho vart fødd i Wien i 1920, og kom til Noreg etter Anschluss i 1938, da den nazistiske terroren mot jødane byrja i Austerrike. Medan ho var i Noreg vart ho veninne med den norske forfattaren Gunvor Hofmo.
Ho vart allment kjend i Noreg hausten 2007, da forfattaren Jan Erik Vold omsette og gav ut dagboka hennar, ei bok som spenner frå barndomen i Wien til norsk politi arresterte henne 26. november 1942, og ho vart deportert frå kaia ved Akershus festning med fangeskipet Donau. Ho vart gassa i hel og brend nokre få dagar seinare, i Auschwitz, 1. desember 1942. Ruth Maier vart 22 år gammal.
Dagboka til Ruth Maier viser at ho var reflektert, hadde lese mykje og var politisk engasjert, og at ho var ein gåverik person med litterært talent. Utgivinga av dagboka inspirerte til samanlikningar med Anne Frank.
Ruth Maier stod modell for Gustav Vigelands skulptur «Overrasket» (1942) som har stått i utkanten av Vigelandsanlegget i Frognerparken sidan 2002. Andletet på skulpturen førestiller Inga Syvertsen som stod modell då Vigeland byrja arbeidet med skulpturen nesten 40 år tidlegare.
Pål Naustdal
Pål Naustdal var ein norsk bonde og bygdediktar frå Naustdal i Eid kommune i Nordfjord.
Mount Brandon
Mount Brandon eller Brandon Mountain (irsk Sliabh Bhreandáin) er eit fjell på Dinglehalvøya i County Kerry i Republikken Irland. Fjellet er kalla opp etter den mytologiske St. Brendan som visstnok klatra opp fjellet rundt år 530 for å sjå Amerika før han segla ut. Den litle landsbyen Brandon ligg ved foten av fjellet på nordsida.
Fjellet er ein del av ei fjellkjede på Dinglehalvøya som går 10 km langs halvøya med andre toppar som Barr an Ghéaráin (Brandon Peak) (840 moh), Piaras Mór (748 moh) og Más an Tiompán (763 moh).
Mount Brandon er forma av isbrear, som har grave ut fleire botnar på austsida av fjellet. Parallelt til fjelltoppen ligg Pater Noster-sjøane, ei rekkje vatn som ligg på kvar sitt nivå nedover fjellsida. Den største av desse er Loch Cruite. Sjølve toppen på Mount Brandon er avrunda og glatt fordi han aldri var dekt av is. Dette står i sterk kontrast til den kjegleforma toppen til Brandon Peak, som nesten har ein alpin utsjånad.
Vestsida av Mount Brandon er heilt annleis frå austsida. Vestsida får mykje meir sol og isbreane har ikkje hatt same effekt her, noko som har ført til ei jamn grasdekka fjellside.
Istanbul
Istanbul (İstanbul) er den største byen i Tyrkia, med kring 13 millionar innbyggjarar og er det økonomiske, kulturelle og historiske hjartet i landet. Byen er det nest største storbyområdet i Europa og av dei største byane i verda. Byen dekkjer eit stort område på, som samsvarar med provinsen Istanbul, som byen er setet for. Byen ligg på begge sider av Bosporos, eit av dei travlaste sunda i verda, nordvest i Tyrkia, mellom Marmarahavet og Svartehavet, og er slik ein interkontinental by. Handelssenteret og det historiske senteret i byen ligg i Europa, medan ein tredjedel av innbyggjarane bur på den asiatiske sida.
Byen vart grunnlagd på neset Sarayburnu kring 660 fvt. som Byzantium, og byen som no er kjend som Istanbul utvikla seg til å verte ein av dei viktigaste gjennom historia. I nesten 1500 år etter at han vart grunnlagd på ny som Konstantinopel i 330 evt, har han vore hovudstad for fire imperium - Romarriket (330–395), Austromarriket (395–1204 og 1261–1453), Det latinske riket (1204–1261), og Det osmanske riket (1453–1922). Byen var medverkande til at kristendomen steig fram under romar- og austromartida, før osmanane erobra byen i 1453 og omgjorde han til ein islamsk skanse og setet for det siste kalifatet. Sjølv om Republikken Tyrkia la hovudstaden sin til Ankara er den tidlegare sentrale rolla til Istanbul framleis godt synleg gjennom byen med palass og store moskear langs åsane.
Den strategiske plasseringa til Istanbul langs den historiske Silkevegen, med jernbanenettverk til Europa og Midtausten, og den einaste sjøvegen mellom Svartehavet og Middelhavet, har medverka til at det utvikla seg ein mangfaldig folkesetnad i byen. Innbyggjartalet i byen har tidobla seg sidan 1950-åra etter at innflyttarar frå heile Anatolia har samla seg i i og kring byen.
Sju millionar utanlandske turistar vitja Istanbul i 2010, som vart kåra til europeisk kulturhovudstad det året. Dette gjorde byen til det tiande mest populære turistmålet i verda. Det største turistmålet i byen er framleis det historiske sentrumet, som delvis ligg på verdsarvlista til UNESCO, men ein finn kultur- og underhaldningssenter ander stader i byen som den naturlege hamna, Det gylne hornet, i bydelen Beyoğlu. Han vert rekna som ein global by, og fleire tyrkiske føretak har hovudkvartera sine her og står for meir enn ein fjerdedel av bruttonasjonalproduktet i landet. Istanbul håpar å utnytte denne revitaliseringa og snøgge utvidinga han har opplevd og har levert søknad som vertskapsby for sommar-OL 2020.
I dag bur det flest muslimar her, men byen er òg sete for Den ortodokse kyrkja i Konstantinopel.
Namn
Namnet «Istanbul» kjem frå gresk «εις την Πόλιν» eller «στην Πόλη» [(i)stimboli(n)], som tyder 'til/i byen'.
Av vikingane vart byen kalla Miklagard.
Skildring av byen
I dag er Istanbul ein særs stor by med ein samanhengande folkesetnad som strekkjer seg i eit 10–20 km breitt og 60–70 km langt belte langs nordkysten av Marmarahavet, med omtrent same utbreiing på kvar side av Bosporos. Busetnaden strekkjer seg òg nordover på båe sidene av Bosporos nesten til Svartehavet.
Det sentrale og historiske Istanbul omfattar Stambul mellom Marmarahavet og Det gylne horn (kommunen Fatih) og Galata og Pera (Beyoğlu) på nordsida av Det gylne horn. Til det historiske Istanbul kan ein òg rekne med byane Üsküdar og Kadıköy på den asiatiske sida.
Folkesetnad
I 2010 hadde Stor-Istanbul 13,3 millionar innbyggjarar, 65% bur i på den europeiske sida og 35% på den asiatiske. Det kjem heile tida innflyttarar frå andre delar av landet til Istanbul. Veksten er på over 3% kvart år, og han er over landssnittet.
I motsetnad til dei fleste byane i Vest-Europa er den minst velståande delen av folket busett i dei sentrale bydelane, medan folk i dei moderne forstadene etter måten er frå betre stilte sosiale grupper. Det finst likevel mange forstader der folk har låg snittsinntekt, som Gaziosmanpaşa, Esenler, Güngören, Ümraniye og Beykoz.
Kultur
I dag har Istanbul eit pulserande liv, og her møtest aust og vest. Eit kjent kulturminne er Hagia Sofia, som no er eit museum, men som før har vore kyrkje og moské. Frå den bysantiske tida finst mange andre kyrkjer som er godt haldne ved like. Ein stor del av utviklinga av bysantinsk arkitektur og bysantinsk kunst har gått føre seg her. Dei fleste har vore eller er moskear. Byen har òg mange kjende moskear som er bygde etter erobringa åt tyrkarane. Mest kjend er Den blå moské (Sultanahmet Camii), som er dekt innvendig med tyrkiske fliser i fine mønster og som har seks minaretar.
Byen har vore sete for både keisarar og sultanar. Under arkeologiske utgravingar på 1930-talet oppdaga ein det som må ha vore keisarpalasset eller Det Store Palasset. Her er det eit unikt profant mosaikkgolv med pastorale scener og dyrescener. Golvet har vore vanskeleg å tidfeste, men ein reknar med at det er laga ein eller annan gong på 600-talet.
Topkapıpalasset der sultanen budde og hadde haremet sitt er betre kjent.
Byen er òg kjend for den store basaren der ein kan kjøpe teppe, gull og det ein elles ynskjer seg.
Istanbul i litteraturen
Mange kjende personar har budd delar av sitt liv i Istanbul, m.a. Agatha Christie. Delar av filmen Mordet på orientekspressen vart filma på togstasjonen der.
Den mest kjende nolevande forfattaren i Tyrkia, Nobelprisvinnaren Orhan Pamuk, fødd i 1952, har skildra heimbyen sin Istanbul i fleire bøker. Gjennombrotsromanen Lys og mørke frå 1979 er forteljinga om tre generasjonar i ein rik familie som budde i det stroket i byen der Pamuk sjølv voks opp. Romanen kom i ny utgåve i 1982 under tittelen Cerdet Bey og hans sønner. Mitt navn er Karmosin frå 2000, på norsk i 2003, gjorde han for alvor kjend for eit internasjonalt publikum. Handlinga er lagt til Istanbul vinteren 1591, i Sultan Murat III si regjeringstid. I 2006 kom den eigne, delvis sjølvbiografiske, forteljinga hans om byen, Istanbul: byen og minnene.
Transport
Konstantinopel fekk tidleg eit godt utbygd nett med trikkeliner. Utover på 1900-talet vart nok trikken oversett, og kollektivtransporten gjekk meir og meir over på buss. Frå 1990-talet har aukande problem med trafikkavviklinga tvinga fram ei satsing på skjenegåande kollektivtransport, og Istanbul er i dag i ferd med å byggje opp eit moderne nett av metro-, light rail- og trikkeliner.
Båt har til alle tider vore eit viktig transportmiddel mellom dei ymse bydelane og mellom Istanbul og grannebyane. To vegbruer over Bosporos har redusert båttrafikkmengda, og han er venta å gå ytterlegare ned når den nye togtunnelen under Bosporos, Marmaray, opnar 18. juni 2015. I 2011 vart det vedteke å byggje ei tredje bru som vil vere ein del av ein 414 km ny motorveg som skal gå frå Tekirdağ i vest til Adapazarı i aust. Brua skal òg få jarnbaneskjener. Det skal òg bli bygd ei bru aust for byen der İznik-bukta er på det smalaste. Ho vil bli den nest lengste hengebrua i verda med eit hovudspenn 1700 meter. Totallengda vil verte 3000 meter og brua skal stå ferdig i 2017.
Administrasjon
Borgarmeistaren i storkommunen har etter 2004 vore Kadir Topbaş frå partiet AKP.
Klima
Istanbul har ei blanding mellom fuktig subtropisk klima (Köppen si klimaklassifisering: Cfa) og middelhavsklima (Köppen si klimaklassifisering: Csa) Men sidan byen dekkjer eit så stort område med varierande topografi, har byen fleire mikroklima. Nord i Istanbul har maritimt klima (Köppen si klimaklassifisering: Cfb) på grunn av råmen frå Svartehavet og etter måten mykje vegetasjon. Klimaet i dei meir folkerike områda lenger sør er varmare og mindre fuktig.
Sumrane i Istanbul er varme med høgast temperatur i juli og august, i snitt 28 °C. Ekstrem varme er derimot sjeldan, og temperaturen stig berre over 32 °C i snitt fem gonger per år. Regnfall er heller uvanleg om sumaren, berre fire til fem regndagar per månad. Vintrane er kalde, våte og ofte med snø, og temperaturen i januar og februar er normalt kring 4 °C. Snøen fell ofte tungt når han kjem, men snødekket og temperaturar under null varer sjeldan meir enn få dagar. Våren og hausten er mild, men ofte våt med ustabilt vêr. Kjølige vindar frå nordvest og varme vindar frå sør, stundom i løpet av same dag, skapar temperatursvingingar.
Istanbul har alltid høg fukt og kan gjere sumarvarmen verre. Fukta når generelt 80 % om morgonen og skodde er vanleg, sjølv om ho som regel løyser seg opp i løpet av føremiddagen. Byen har tåke i snitt 228 dagar i året, og konsentrasjonen er høgast om vinteren. Torevêr er uvanleg, og skjer berre i snitt 23 dagar kvart år, oftast om sumaren og tidleg på hausten. Istanbul har i snitt 124 nedbørdagar og i snitt fell det 855 mm nedbør i året. Varmerekorden i byen er 40,5 °C og kulderekorden er -16,1 °C. Den største nedbørsmengda som er målt på ein dag er 227 mm, medan det største snøfallet er 80 cm.
Las Rozas de Madrid
Las Rozas de Madrid (eller berre Las Rozas) er ein av dei større byane og kommunane i Regionen Madrid i Spania. Han har kring 85 000 innbyggjarar og ligg kring 18 km nordvest for Madrid. Kommunen grensar til Torrelodones i nord, Villanueva del Pardillo og Galapagar i vest, Monte del Pardo (Madrid) i aust og Majadahonda i sør.
Las Rozas har ein av dei høgaste inntektene per innbyggjar i Regionen Madrid.
Historie
I følgje somme historikarar kan Las Rozas ha vore den gamle Miacum, namnet på byen som Madrid utvikla seg frå. Las Rozas vart grunnlagd langs vegen som gjekk frå Segovia til Titulcia.
Under den spanske borgarkrigen var området åstad for store slag, og det finst framleis bunkerar frå denne tida att i dag.
Uglesvaler
Uglesvaler er insektetarar som jaktar mest i lufta, men nokre gonger på bakken. Fjørdrakta er mjuk i kamuflerande farger i brunt med lysare nyansar. Dei har ganske små, svake føter, men større og sterkare enn hos froskemunnar og natteramnar. Nebbet er lite, men opnar seg usedvanleg breitt, og er omgjeve av framståande bustar. Vengene er korte, med 10 primære svingfjører og ca. 11 sekundære svingfjører; halen lang og avrunda.
Artsliste
Uglesvaler i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Orden Aegotheliformes
Pirmin Zurbriggen
Pirmin Zurbriggen er ein tidlegare sveitsisk alpinist. I dag driv han hotell i Saas-Almagell og Zermatt. Han er bror av den kvinnelege alpinisten Heidi Zurbriggen.
Sju år på rad (1984–1990) kom han blant dei to beste sammanlagt i den alpine verdscupen, og i løpet av desse årene vann han 40 enkeltrenn og 11 samanlagtsigrar i disiplincupar.