cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orange i Vaucluse
Orange vart grunnlagt i år 35 f.Kr. av pensjonerte legionærar. Frå 1100-talet fekk byen status som eit mindre fyrstedøme i Det tysk-romerske riket. Då Vilhelm, greve av Nassau, med landområde i Nederland, arva tittelen fyrste av Orange i 1544 vart fyrstedømmet inkorporert i det som vart kjent som huste Nassau. Medan landområda i byen Orange vart erobra av Ludvig XIV i 1672, vert Nederland i dag framleis styrt av huset Oranien-Nassau.
Verdsarvstad
Det romerske teateret i Orange og Triumfbuen i Orange vart i 1981 oppført på UNESCO si verdsarvliste.
Make Me Smile (Come Up and See Me)
«Make Me Smile (Come Up and See Me)» er ein song skriven og innspelt av Steve Harley. Han vart opphavleg spelt inn av bandet hans Steve Harley & Cockney Rebel for albumet The Best Years of Our Lives og gjeven ut som singel i 1975. I eit fjernsynsintervju i 2002 fortalte Steve Harley at teksten var retta mot dei tidlegare bandmedlemmane, som han følte hadde forlate han.
Det er spelt inn meir enn 120 coverversjonar av songen, mellom anna av Duran Duran og Erasure.
Steve Harley & Cockney Rebel-versjonen
«Make Me Smile (Come Up and See Me)» var den største hitten til Steve Harley & Cockney Rebel, og selde over ein million kopiar verda over. Han vart den einaste førsteplassen deira på lista i Storbritannia og Irland. i februar 1975.
«Make Me Smile» vart gjeven ut tre gonger i Storbritannia. I 1992 nådde singelen 46. plass og i 1995 nådde han 33. plass etter å ha vorte nytta i ein reklame for Carlsberg. . Ein remiks av songen nådde i juni 2005 55. plass.
Den akustiske gitarsoloen vart opphavleg spelt av Jim Cregan som oppvarming under lydsjekken og fanga på lydband. Han vart seinare nytta då ein skjønte at han gav songen noko ekstra. Andre som medverka på singelen var Marc Bolan på akustisk rytmegitar og Tina Charles på korvokal.
Songen er nytta i filmane The Full Monty (1997), Velvet Goldmine (1998), Best - The George Best Story (2000), Saving Grace (2000) og Blackball (2003). Han vart òg nytta i reklamar for Marks & Spencer i 2006 og ein populær reklame for Norsk Tipping i 2007.
Andre versjonar
Duran Duran spelte ein konsertversjon av songen som vart gjeven ut som B-side til den store hitten deira «The Reflex» i 1984. Denne versjonen vart nytta i filmen Threesome (1994).
Andre artistar som har spelt songen er Suzi Quatro, Nick Barker & the Reptiles (nådde Topp 30 i Australia i 1989), The Wedding Present (nådde 25. plass i Storbritannia i 1990) og Robbie Williams.
Ullensaker kyrkje
Ullensaker kyrkje frå 1958 er i Ullensaker kommune i Viken. Dette har vore hovudkyrkja for området sidan 1100-talet, og dagens kyrkje er den fjerde i rekka, etter at den førre kyrkja brann i 1952.
Revsnesøya
Revsnesøya er ei særeigen forgreina øy med to greiner, som ligg like utanfor Hamnenabben aust i Lützow-Holmbukta. Ho vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37, og namngjeven på grunn av forma si.
Julie Wilhelmsen
Julie Maria Wilhelmsen er ein norsk statsvitar som er seniorforskar ved Norsk utanrikspolitisk institutt (NUPI).
Wilhelmsen har graden PhD med ei avhandling frå 2014 om den andre tsjetsjenske krigen med tittelen «How War Becomes Acceptable: Russian re-phrasing of Chechnya». I avhandlinga undersøkte ho kva det er som gjer at «vold mot noen grupper eller områder er utenkelig, mens det i andre tilfeller nærmest synes påkrevet?». Wilhelmsen har òg skrive om samanfall i russiske og kinesiske interesser i Sentral-Asia og om russiske tilnærmingsmåtar til kampen mot terrorisme. Ho har ein mastergrad i postsovjetiske og russiske studium frå London School of Economics og ein PhD i statsvitskap ved Universitetet i Oslo. Tidlegare har ho vore tilsett som forskar ved Forskingsinstituttet til forsvaret (FFI).
Tonight's the Night (Gonna Be Alright)
Songen handlar om tap av jomfrudomen og har mange referansar til kjønnsleg omgang. Songen innheld eit parti med fransk tale frå den dåverande kjærasten til Stewart, Britt Ekland.
Andre versjonar
I 1993 spelte Stewart songen for MTV Unplugged og denne kom ut på albumet Unplugged...and Seated.
Songen er òg blitt spelt av artistar som Linda Clifford, Nicky Moore, Anthony Kavanagh, Terry Steele, som nådde 44. plassen på R&B-lista i SA, og Alison Crawford på Grease is the Word.
I versjonen til Janet Jackson indikerer teksten at ho og partneren skal ha ein trekant med ei anna kvinne.
Songen vart ofte spelt av Tina Turner på konsertane hennar i 1980-åra i lag med ein annan Rod Stewart-song. Dette kan ein mellom anna sjå på videoen Nice n Rough.
Tuft kyrkje
Tuft kyrkje er ei langkyrkje like utanfor Hvittingfoss i Kongsberg kommune i Viken fylke. Kyrkja vart teikna av Torkil Johansen Aschehoug (takkonstruksjon av Abraham Foss). Dette vart så korrigert av Jacob Wilhelm Nordan før byggmeister Christian Hansen utarbeidde dei endelege teikningane. Tuft kyrkje avløyste ei stavkyrkje frå 1200-talet. Vestportalen og delar av sørportalen frå stavkyrkja er i Oldsaksamlinga, der ein òg finn ein modell av stavkyrkja.
Karragenan
Karragenan er eit finmale pulver som er produsert av raudalgar. Stoffet er i næringsmiddelteknologien brukt som fortjukkingsmiddel og stabilisator i mellom anna iskrem, sjokolademjølk og ferdigproduserte puddingdessertar, og har den eigenskapen at det dannar gelé når det blir blanda med mjølk. I produkt med redusert feittinnhald kan karragenan tilsetjast for å gjere konsistensen saftigare, til dømes i produkt som pølser og leverpostei. E-nummeret til stoffet er E407.
Karragenan har inkje næringsinnhald. Kjemisk er det eit heterogent polysakkarid bygd opp av dei enkle sukkerartane D-galaktose og 3,6-anhydro-D-galaktose. Karragenan har vorte kopla til danning av betennelse i tjukktarmen, som mellom anna kan føre til tarmkreft. Andre studiar utførte av Livsmedelsverket i Sverige og Verdas helseorganisasjon (WHO) vurderer stoffet som trygt å få i seg. I Noreg har matprodusentar som Nortura og Orkla ASA vedteke å fase ut karragenan frå alle produkta sine.
Watford
Watford er ein by og eit administrativt distrikt i Hertfordshire, England, omkring 32 km nordvest for sentrum av London. Ulikt dei fleste distrikta i England blir det leia av ein direkte vald borgarmeister.
Byen ligg innanfor ringvegen til London M25, og er på fleire måtar ein del av byområdet til London. Watford undergrunnsstasjon ligg i utkanten av Londons undergrunnsnett.
Omgrepet «nord for Watford» blir ofte brukt for å skildre Storbritannia nord for London. Dette er moglegvis fordi Watford var den første staden der ein skifta hestar under reiser nordvestover frå hovudstaden. Det er enno mogleg at staden det eigenleg vert vist til er landsbyen Watford i Northamptonshire, omkring 80 km lenger nord, som var eit viktig knutepunkt mellom transportruter som gjekk aust-vest og nord-sør.
Fotballaget til byen er Watford FC. Saracens Rugby Club har flytta til Watford, og leiger banen frå fotballklubben.
Malmö Isstadion
Malmö Isstadion er ein innandørs sportshall i Malmö i Sverige. Han var tidlegare heimebana til ishockeylaget Malmö Redhawks. Hallen var arena då Sverige arrangerte Eurovision Song Contest 1992.
Stora Karlsö
Stora Karlsö er ei lita svensk øy i Austersjøen, om lag 6 km vest for Gotland. Ho har eit areal på kring 2,5 km² og er opp mot 52 meter høg. Det meste av øya består av eit kalksteinsplatå med bratte klipper mot kysten. Ho er hovudsakleg dekt av alvar, med nokre einebærbuskar og nokre små lundar med lauvskog.
Øya er kjend for det rike fugle- og dyrelivet. Ho har store koloniar med lomvi (om lag 7500 hekkande par) og alke (4500 par). Om våren er det mykje orkidéar som blømer på øya. Her er òg fleire planter som er sjeldne i Sverige.
Det er spor på Stora Karlsö som viser at ho har vore busett sidan steinalderen. I mellomalderen var det eit marmorbrot på øya, og stein her frå vart nytta i kyrkjene på Gotland. Øya er i dag eit naturreservat og er etter Yellowstone nasjonalpark det eldste verneområdet i verda. Frå mai til august går det turbåtar til øya frå Klintehamn.
Kabelias
Kabelias (arabisk قب الياس Qab Ilyās, òg skrive Kab Elias, Qab Elias, Qob Elias og Qoub Elias) (Wadi Ed Delm er ein kommune i Zahle distrikt i Libanon. Kabelias ligg 15 km frå Zahleh og 45 km frå hovudstaden Beirut. Han ligg 950 meter over havet og har eit areal på kring 32 km². Dei fleste innbyggjarane er sunnimuslimar.
Kabelias er den tredje største byen i Beqaadalen, etter Zahleh og Baalbeck.
Namn
Kabelias hadde opphavleg eit fønikisk namn, men dette vart seinare kalla Kaber Elias (Grava til Elias). Dette kom av at ein trudde at profeten Elias var gravlagde der. Seinare vart namnet forkorta til Kabelias.
Folkesetnad
Det er estimert at det bur kring 55 000 innbyggjarar i Kabelias spreidd i bydelane Kabelias Fawka, Kabelias Tahta, Wadi El Delm, garden Bmahray og Bahsasa.
Mike D. Stone
Mike D. Stone var ein USA-amerikansk lydteknikar og plateprodusent. Stone arbeidde med Frank Zappa (fleire album), Joe Walsh, B.B. King, Bee Gees (fleire album), America, Peter Criss, Paul Stanley og andre.
Kabelias
Turistmål
Ein trur at borgruinane til drusarar-prinsen Fakhreddin II var den største borga i Beqaadalen og han valde denne staden på grunn av høgda og det gode forsvaret mot osmanarane. Borga vart etter kvart øydelagd av osmanarane, men ruinane ligg her enno.
Haidara-ruinane er datert attende til Romarriket. I følgje ei lokal segn var det ein gong ein spegel på sida av bygningen, som brukte å reflektere sollys ned i landsbyen.
Tittling
Tittling er ein kommune i delstaten Bayern i Tyskland.
Thomas Hudson
Thomas Hudson var ein britisk portrettmålar og kunstsamlar, kjend som portrettøren av dei øvre lag av det engelske samfunnet.
Rotevatnet
Rotevatnet er eit vatn som ligg i Volda kommune i Møre og Romsdal.
Rotevatnet ligg rett oppom Volda sentrum. Rotevatnet har avlaup til den knapt 1,5 km lange Øyraelva, som renn frå Rotevatnet og ned til hamna i Volda sentrum, og der ut i Voldsfjorden.
Thomas Hudson
Liv og gjerning
Hudson vart mykje påverka av kunstnarvenen William Hogarth, og stod elles eit nært forhold til målarane Allan Ramsay og Francis Hayman. I 1748 vitja Hudson Nederlanda og i 1752 var han i Italia. År 1753 kjøpte han seg eit hus i Twickenham, tett overfor villaen til forfattaren Alexander Pope. Han la ned målarverkstaden i slutten av 1750-åra og døydde i Twickenham i 1779. Den store private kunstsamlinga hans vart seld gjennom tre separate salsrundar.
Rotevatnet
Det går ein knapt 6,6 km lang veg rundt Rotevatnet. Delar av denne vegen er ikkje open for biltrafikk. Vegen rundt Rotevatnet er ein populær trimtur.
Det ligg kommunale badeplassar ved Årneset og Botnasanden.
Stockholmsmässan
Stockholmsmässan (tidlegare: Sankt Eriks-Mässan, også kalla: Älvsjömässan) er eit konferansesenter i Stockholm i Sverige. Han var arena då Sverige arrangerte Eurovision Song Contest 1975.
Rotsethorntunellen
Rotsethorntunellen er ein tunell på riksveg 651 i Volda kommune i Møre og Romsdal. Tunellen går gjennom Rotsethornet mellom Volda og Løvikneset, på nordaustsida av Voldsfjorden. Tunellen avløyste i to etappar eit svært rasfarleg vegparti. Opphavleg gjekk Rotsethorntunellen til Greifsneset og var 2 176 meter lang. Den blei opna 19. juni 1999. 5. desember 2002 begynte arbeidet med å forlenge tunellen til Løvikneset. Tunellen er i dag 3 962 meter lang, og den blei nyopna 28. mai 2004. Skulebussar fekk løyve til å køyre gjennom den nye, uferdige tunelldelen allereie frå januar 2004. Tunelldelen til Greifsneset er behalde, som ein arm av Rotsethorntunellen og riksveg 651.
Laudun
Laudun-l'Ardoise er ein kommune i departementet Gard sør i Frankrike. Han husar 1. ingeniørregiment av Framandlegionen.
Norilsk
Norilsk (russisk skrift Норильск) er ein by i Krasnojarsk kraj i Russland med om lag 210 000 innbyggjarar (2007). Han er den nordlegaste byen i verda med meir enn 100 000 innbyggjarar. Byen har òg ein av dei største førekomstane av nikkel i verda og vart grunnlagd i 1935. MMC Norilsk Nikel er eigarane av nikkelførekomstane, og ei hjørnesteinsbedrift i byen. Dette er det same firmaet som eig smelteverket i Nikel ved grensa til Noreg. På grunn av at malmen frå Norilskgruvene er særs urein, har dette ført til at byen er rekna som ein av dei mest forureina i verda. I følgje enkelte estimat kan så mykje som 1 % av all utslepp av svoveldioksid kome frå denne byen. Jordsmonnet ved byen er så forureina at det er økonomisk forsvarleg å vinne ut førekomstane av platina og palladium frå jorda. Norilsk er ein lukka by for utlendingar (bortsett frå kviterussarar).
Rumpa
Rumpa er ei øy aust i Lützow-Holmbukta, 5 nautiske mil (9 km) nordvest for Hovdeneset. Ho vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37.
Biologisk klassifisering
Biologisk klassifikasjon er det å dela inn organismer i grupper etter eit system. Moderne biosystematikk tek for seg den evolusjonære slektskapen til organismane og bruker denne til å laga hierarkiske slektstre. Tradisjonell taksonomi brukte visse likskapar til å gruppera organismar.
I antikken arbeidde særleg Aristoteles med å kartleggja og gruppera alt som var til. Moderne taksonomi blei særleg grunnlagd av Carl von Linné, som brukte fysiske likskapar til å setja organismar i same grupper. Nyare genetikk har gjort det mogleg å gruppera organismar etter felles avstamming, såkalla kladistikk.
Taksonomiske nivå
I biologisk klassifikasjon er organismane tradisjonelt organiserte i sju obligatoriske ulike taksonomiske nivå eller kategoriar. Det er også vanleg å dela desse nivåa inn i mellomnivå, det vil seie at til dømes ein familie ofte har fleire underfamiliar (delgrupper).
Dei sju obligatoriske kategoriane, frå lite omfattande til meir omfattande:
Kjelder
Taxonomie Taxonomie
Yooka-Laylee
Yooka-Laylee er eit plattformspel utvikla av Playtonic Games og utgjeve av Team17. Det vart utgjeve til Microsoft Windows, macOS, Linux, PlayStation 4 og Xbox One den 11. april 2017 og til Nintendo Switch den 14. desember 2017. Spelet handlar om kameleonen Yooka og flaggermusa Laylee, som skal stoppe Capital B frå å absorbere all litteratur og gjere det om til profitt. Ein versjon av Yooka-Laylee var under utvikling til Wii U, men vart meldt kansellert i desember 2016.
Yooka-Laylee gjekk under prosjektnamnet «Project Ukulele» og tittelen er eit ordspel på instrumentet ukulele. Spelet bruker spelmotoren Unity og er utvikla av Playtonic Games, ei gruppe av spelutviklarar som tidlegare har arbeidd i spelselskapet Rare i Nintendo 64-æraen. Det vart finansiert gjennom Kickstarter i 2015 og er ein andeleg oppfølgjar til Banjo-Kazooie og Banjo-Tooie.
Ein spin-off, Yooka-Laylee and the Impossible Lair, vart utgjeven den 8. oktober 2019.
Cima Tosa
Cima Tosa er ein 3 173 meter over havet høg fjelltopp i Brenta-massivet i Italia, i regionen Trentino-Alto Adige. Cima Tosa er det høgste fjellet i Brenta-massivet, og med ein primærfaktor på heile 1 521 meter er det ein av ultratoppane i Europa.
På nordsida ris Cima Tosa opp frå fjelldalen Val Rendena i ei 800 meter høg, vertikal fjellside med eit bratt gyl kalla «Canalone della Tosa» som skil fjellet frå den motstånde fjelltoppen Crozzon di Brenta. Opp dette gylet stig ei av dei mest kjende is-klatrerutene i Aust-Alpane. Søraustsida består av fleire snøbrear inn i mellom bratte bergveggar. Toppen av Cima Tosa er dekt av ei iskappe, nærast som ein barbert skalle, derfor namnet Cima Tosa.
Giuseppe Loss frå den nærliggjande fjelldalen Primiero nådde toppen 18. juli 1865, saman med fleire kameratar. Den letteste oppstininga går frå aust, frå 2 700 moh over «Sentiero dell' Ideale».
Stride-piano
Stride-piano (òg Harlem Stride Piano eller stride, tydinga er om lag «pianospel i store steg») er ein stil for solopiano frå jazzen si tidlege historie. Utgangspunktet er ragtime, men til skilnad frå ragtime er ikkje stride komponert, men stort sett improvisert. Pionerar frå Harlem, som James P. Johnson og Willie «The Lion» Smith, skapte stilen rundt 1920 og takka vere Fats Waller vidareutvikla den seg til den viktigaste stilen i swingjazzen.
Pianisten er den dominerande under stride-spel, så rytmeinstrumenta slagverk og kontrabass trekker seg da tilbake. Gruppene er sjeldan meir enn fem til seks musikarar, men det finst døme på at større band spelar stride piano, som Teddy Wilson. Evna til å spele stride er, ved sida av erfaring i improvisasjon, avhengig av anatomien til pianisten sine hender: berre få pianistar kan spele desimar i alle toneartar, men ein av stridepianistane, Eubie Blake, hadde så lange fingrar at venstrehanda nådde over tolv tonetrinn.
Art Tatum var ein av dei som representerer topp-punktet for stilen. Han spelte ofte passasjar der desimane i bassen bestod av løp i fjerdedelsnotar (walking bass) og kunne dermed heilt unngå vekslinga med akkordspel.
Namnet «stride piano» fekk stilen først seinare, men er grunnlaget for alle etterfølgjande stilartar innan jazzpiano. Ralph Sutton kalla spelestilen «Harlem Rhythm».
Strömsborg
Strömsborg er ei lita øy i sentrum av Stockholm i Sverige, nord for Stadsholmen og vest for Helgeandsholmen, mellom bruene Centralbron, ein motorveg som går gjennom det sentrale Stockholm, og Vasabron. Strömsborg er ein del av Gamla stan, gamlebyen i Stockholm og er knytt til fastlandet via Strömsborgsbron som går over til Vasabron.
Yogyakarta
Yogyakarta (skriven Jogjakarta før 1972, òg kalla Jogja) er hovudstaden i provinsen og sultanatet Yogyakarta på Java i Indonesia. Byen har kring 3,2 millionar innbyggjarar (2003).
Yogyakarta er eit leiande turistmål i Indonesia, òg på grunn av store attraksjonar i området rundt: Det store buddhistiske tempelanlegget Borobudur, det hinduistiske tempelanlegget Prambanan, og den sjåverdige aktive vulkanen Merapi.
Byen vart grunnlagt i 1749. Sultanatet oppstod like etter, i 1755, og gjekk ut frå Sultanatet Mataram. Dette riket hadde sidan 1500-talet herska over det meste av Java. Det nederlandske austindiakompaniet godkjende sultanatet, men heldt retten til å stadfeste kvar ny sultan i embetet. I de åra etter sjølvstendekrigen raste i Indonesia (1945-1949) vart hovudstaden tidvis lagt til Yogyakarta, sidan Jakarta var under nederlandsk kontroll. Sultan Hamengkubuwono IX (1912-1988) erklærte i 1950 at riket hans skulle inngå i Indonesia, og fekk til gjengjeld livslangt styresmakt over det som vart det administrative særområdet (Daerah Istimewa). Sultanen som overtok i 1988 var Hamengkubuwono X.
Sigaren
Sigaren er to øyar som ligg aust i Lützow-Holmbukta, 6 km vest for Hovdeneset. Øyane vart kartlagde av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37, og namngjevne etter forma deira.
Dinglavatnet
Dinglavatnet er eit vatn som ligg på grensa mellom Volda kommune og Ørsta kommune i Møre og Romsdal.
Dinglavatnet ligg nedanfor det 807 m høge Melshornet. Frå Volda kjem ein lettast til Dinglavatnet etter ein ca 3,2 km lang bomveg, stengt for vanleg biltrafikk, med start frå dei øvre byggefelta i Volda sentrum. Frå Ørsta startar ein oppom byggefeltet Rystefeltet, og går opp Osdalen. Frå Dinglavatnet er det ein knapp kilometer flat rås bort til Vardehornet, 595 moh. Frå Dinglavatnet er det om lag 1,5 km etter råsa opp på Melshornet.
Dinglavatnet er eit populært tur/trimmål sommar som vinter. Særleg for dei som bur i Volda sentrum er dette ein grei tur oppover bomvegen.
Dinglavatnet er drikkevasskjelda til Volda sentrum.
Feiring kyrkje
Feiring kyrkje er ei langkyrkje i Eidsvoll kommune i Viken fylke.
Merkaz HaKongresim HaBeinLeumi
Merkaz HaKongresim HaBeinLeumi (hebraisk: מרכז הקונגרסים הבינלאומי) er ein konserthall og eit konferansesenter i Jerusalem i Israel. Han var arena då Israel arrangerte Eurovision Song Contest 1979 og Eurovision Song Contest 1999.
Cheyenne
Cheyenne er hovudstaden og den største byen i delstaten Wyoming. I 2000 vart det estimert at Cheyenne hadde 53 011 innbyggjarar, med 81 607 menneske som bur i storbyområdet. Han er òg hovudsete for fylket Laramie.
Jan Siberechts
Jan Siberechts var ein flamsk landskaps- og sjangermålar, som fyrst i ettertid har fått eit større namn. Han var fødd i Antwerpen og døydde i London.
Liv og gjerning
Mange kunstvitarar oppfattar Siberechts landskapskunst som ein flamsk parallell til kunsten åt hollendaren Nicolaes Pieterszoon Berchem og elevane hans, men både i val av motiv og som kolorist skil Siberechts seg mykje frå dei. I staden for å ta det italienske eller pseudo-italienske landskapet med si glødande atmosfære som norm, slik Berchem-elevane gjorde, måla Siberechts landskapet i heimlandet, og det oftast i ein mørk tone, noko som bidreg til å framheve den klare sølvtonen i lufta. Særskild framifrå er han i si behandling av lyset, der han oppnår ei strålande friskheit. Hans fint plasserte figurar er utmerkt teikna, og han har med stor framgang prøvd seg også som sjangermålar. Til dømes eit elegant Interiør frå 1671, som i ein kjølig fargetone syner ei mor ved vogga, ei jente som sopar, samt på veggane to karakteristiske landskap av Siberechts.
Europa Universalis IV
Europa Universalis IV (forkorta EU4) er eit historisk storstrategispel laga av Paradox Interactive, utgjeve 13. august 2013.
Europa Universalis IV er oppfølgjaren til Europa Universalis III. Spelet lar ein spele frå seinmellomalderen og fram til byrjinga av 1800-talet. Ein kan spele som nasjonar over heile verda, frå Japan til Europa og Amerika.
Sjølve spelet
Spelet startar 11. november 1444 og sluttar 2. januar 1821, og ein kan velje å starte mellom desse datoane. Spelet skjer i samtid og nyttar pausar og fleire fartsnivå. Spelaren spelar på eit interaktivt kart delt opp i provinsar og sjøsoner. Eit land består av provinsar som gir både positive og negative bonusar.
Når tida går framover får ein hendingar (såkalla «events») der spelaren kan gjere eit av fleire val. Hendingane kan få gode eller dårlege følgjer.
Mottaking
Europa Universalis IV fekk generelt gode kritikkar, med ein poengsum på 87 av 100 frå Metacritic og ein poengsum på 91 av 100 frå PC Gamer. Gaming Nexus gav spelet 9 av 10 poeng og gamer.no gav spelet 9 av 10. Kritikarane roste spesielt forbetringane i grafikken samanlikna med tidlegare utgåver av spelet.
Sal
Per 2012 hadde Europa Universalis IV selt meir enn 300 000 eksemplar. Innan juni 2016 hadde Europa Universalis IV selt ein million eksemplar på Steam.
Utviklinga av spelet
Diskusjon om ein oppfølgar til Europa Universalis III starta rett etter utvidinga Divine Wind blei utgjeve. Utviklinga av spelet starta seint i 2011 og blei annonsert i 2012 rett før gamescom det året. Kvar veke sleppte utviklarane ut dagbøker der dei fortel om forskjellege aspekt ved spelet. Etter utgjevinga av spelet har det kome fleire utvidingspakker med eigne utviklingsdagbøker.
Padling under Sommar-OL 2004
Tyskland sanka 9 medaljar (4–4–1) og Ungarn 6 (3–1–2). Noreg vann ein gullmedalje og ein bronsemedalje.
K1 500 meter
<br style="clear:both;" />
K1 1000 meter
<br style="clear:both;" />
K2 500 m
<br style="clear:both;" />
K2 1000 m
<br style="clear:both;" />
Sturkö
Sturkö er ei øy og ein tettstad i Karlskrona kommun i Blekinges län i Sverige med 1264 innbyggjarar i 2010.
Padling under Sommar-OL 2004
K4 1000 m
<br style="clear:both;" />
Sturkö
Sport
Idrettsklubben i Sturkö er AIK Atlas
Padling under Sommar-OL 2004
K1 500 m
<br style="clear:both;" />
Kano1 500 m
<br style="clear:both;" />
Kano1 1000 m
<br style="clear:both;" />
Kano2 500 m
<br style="clear:both;" />
Kano2 1000 m
<br style="clear:both;" />
Råholt kyrkje
Råholt kyrkje er ei langkyrkje i Eidsvoll kommune i Viken fylke.
Kyrkja er oppført i pussa tegl, og inventaret har vorte endra fleire gonger. Tårnet vart reparert i 2008.
Rotherham
Rotherham er ein by i Rotherham-distriktet i South Yorkshire i England med om lag 117 000 innbyggere. Byen ligg ved elvane Don og Rother renn saman.
Byen har stål-, kjemis, elektroteknisk og maskinindustri. Det står ei kyrkje frå 1400-talet i byen. Rotherham voks fram som jernverksby frå 1746.
Systerflesene
Systerflesene er ei gruppe på tre småøyar som ligg 8 km vest for Hamnenabben aust i Lützow-Holmbukta. Ho vart kartlagd av norske kartografar frå flyfoto teken under Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936–37.
Yooka-Laylee and the Impossible Lair
Yooka-Laylee and the Impossible Lair er eit plattformspel utvikla av Playtonic Games og utgjeve av Team17. Det er ein spin-off av Yooka-Laylee frå 2017, og vart utgjeve digitalt til Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One og Nintendo Switch i oktober 2019, der dei tre sistnemde plattformene òg fekk fysiske utgjevingar i ettertid.
Spelet er eit sidescrollande plattformspel i 2D, der spelaren kontrollerer kameleonen Yooka og flaggermusa Laylee for å fullføre ulike nivå. I nivåa er målsettinga å samle fjører og spesielle mynntar, i tillegg til å frigjere ein «Beetalion»-medlem. Desse medlemmene gjev Yooka og Laylee ein ekstra sjanse som dei kan bruke i det endelege og vanskelegaste nivået i spelet.
Eit særtrekk med spelet er at det er mogeleg å gå inn i det siste nivået kva tid som helst i spelet, sjølv om spelet oppmodar spelaren til å først sikre seg ekstra sjansar ved å greie dei andre nivåa først. Kvart nivå i spelet har òg alternative utgåver, som spelaren kan aktivere med å gjere ting i hubverda som koplar nivåa saman.
Finn Helgesen
Finn Helgesen var ein norsk skøyteløpar som vart olympisk meister på 500 meter under Vinter-OL 1948 i St. Moritz.
Aktiv
Helgensen var rein sprint-løpar og hevda seg aldri på andre distansar enn 500 m. Han vann 500-meteren i noregsmeisterskapane 1947, 1949 og 1952. Under dei olympiske leikane i St. Moritz i 1948 gjekk han sitt livs snøggaste løp og vart klokka i mål på 43,1 sekundar. Han tok dermed gullmedaljen på 500 m, eitt tidels sekund framom tre løparar som fekk kvar si sølvmedalje, mellom dei landsmannen Thomas Byberg. Fire år seinare fekk Helgesen same tid, 44,0, som parkameraten Gordon Audley frå Canada under Vinterleikane 1952 i Oslo, men vart dømt etter i mål og enda på femteplass.
Hans Flatland den eldre
Hans Hansson Flatland, ofte nemnd Gamle Hans Hellos, var ein norsk sjølveigarbonde og spelemann frå Bø i Telemark. Han var far til Hans Hansson Flatland den yngre og Halvor Flatland, også dei framifrå spelemenn.
Finn Helgesen
Aktiv
Helgesen var fødd i Drammen, men representerte Oslo Skøiteklub. Han døydde i Lørenskog.
Fyrste trollmannskrigen
«Sjå for deg at Voldemort har makt no''. Du veit ikkje kven som er støttespelarane hans, du veit ikkje kven som arbeider for han og som ikkje gjer det, men du veit at han kan kontrollere folk slik at dei gjer forferdelege ting utan å kunne stoppe seg sjølv. Du er redd for deg sjølv, for familien din og for venene dine. Kvar veke kjem nyheiter om fleire dødsfall, fleire forsvinningar, meir tortur ... Magidepartementet er forvirra, dei veit ikkje kva dei skal gjere. De prøver å halde alt skjult for gompane, men i mellomtida blir gompar også drepne. Terror overalt ... panikk ... forvirring ... det er slik det har pleidd å vere.»'' -Sirius Svaart, om krigen.
Den fyrste trollmannskrigen er ein fiktiv krig i Harry Potter-serien av J.K. Rowling som varte frå ca.1970 og slutta brått 31. oktober 1981 då Fyrst Voldemort prøvde å myrde Harry Potter. Denne perioden vart merka som den opphavlege "regjeringstida" til Fyrst Voldemort.
Alt starta eigentleg med ein stor konflikt som går heilt tilbake til 1940-talet, men krigen starta offisielt i 1970 då Fyrst Voldemort gjorde opprør med hjelp av sine dødsetarar og vonde magiske vesen. Desse tente han og førte terror både i den magiske verda og i gompeverda. Dei blei motarbeidde av Magidepartementet og av Føniksordenen, ein organisasjon stifta av Albus Humlesnurr som spelte ei avgjerande rolle. Krigen gjekk for seg i trollmannsverda i Storbritannia.
Gregorio Ricci-Curbastro
Gregorio Ricci-Curbastro var ein italiensk matematikar.
Han var professor i Padova og skreiv bøker om algebra og flateteori. Han var grunnleggjar av den såkalla Ricci-kalkylen, som òg vert kalla absolutt differensialrekning. Dette danna grunnlaget for utviklinga av tensorrekning.
Kyjivskyj palats sportu
Kyjivskyj palats sportu (ukrainsk Київський Палац Спорту) er ein innandørshall i Kyiv i Ukraina. Han var arena då Ukraina arrangerte Eurovision Song Contest 2005 og Junior Eurovision Song Contest 2009.
Douglas DC-3
Historie
Flyet kom første gong til Skandinavia då den svensken ABA kjøpte flyet i 1937 for å setja det inn på sina internasjonale rutar.
Alle desse variantane av DC-3  vart brukt av dei allierte på alle krigsskueplasser under andre verdskrig. Det vart òg brukt av Japan som før krigen hadde fått lisens til å byggja flyet, og hadde gjeve det namnet Showa L2D. I Sovjet vart flyet lisensprodusert, men med russiske motorar i staden for dei amerikanske Pratt & Whitneyene, og fekk nemninga Lisunov Li-2. Seinare gransking i sovjetiske arkiv viser at det er vorte produsert mellom 7 000 og 8 000 Li-2. Under invasjonen i Normandie den 6. junien 1944 vart C- 47 brukt til å slepa lasteglideflyet Airspeed Horsa. Ein C-47 kunne om naudsynt slepa opp til tre fullasta glidefly samstundes.
Totalt vart det produsert 455 sivile DC-3 og ytterlegare 10 174 i ulike militære utgåver i USA, og ved slutten til krigen i 1945 var ca. 1 000 planlagt bygde. Disse vart ferdigstilt i sivil versjon.
Eksakt mengd DC-3 i alle variantar, inklusive dei russisk- og japanskebygde versjonane, er i ein artikkel i Airliner World for juni 2007 oppgjeve til 16 079.
Nytte i Noreg
Òg norsk luftfart nytta DC-3 lengje. Både Det norske Luftfartsselskap (som seinare vart ein del av SAS), Braathens SAFE, Widerøes flyveselskap og Fred. Olsens flyselskap brukte DC-3-ere på 1940- og 50-talet.
RCAFs C-47 Dakota ODM-F (KN413) styrta 18. desember 1945 i Voksenkollen ved Oslo. Sytten av dei nitten ombord omkom.
Hurum-ulukka var ein flyulykke som hende då eit Douglas C-47A-25-DK fly PH-TFA frå flyselskapet Aero Holland den 20. novemberen 1949 kl. 16.56 under innflyvning til Fornebu lufthamn krasja i skogen på Hurum. Ombord var 31 jødiske born og ei besetning på fire. Alle ombord med unntak av eitt av borna omkom i ulukka. Hurum-ulukka
Norskregistrerte DC-3
DC-3 i Noregs luftfartøyregiste
DNL/SAS
Braathens S·A·F·E
Widerøes Flyveselskap
'''Fred. Olsens Flyselskap'''
Polaris Air Transport
Riis Flyrederi
Dakota Norway
Eksterne lenkjer
-->
Hurum-ulukka
Hurum-ulukka var ei flyulykke som fann stad den 20. november 1949 klokka 16.56 då eit fly frå flyselskapet Aero Holland styrta i skogen på Hurum. 30 av til saman 31 passasjerar og heile besetninga på 4, til saman 34 personar, omkom. Flyet som styrta under innflyging til Fornebu lufthamn var eit Douglas C-47 Skytrain med registreringsnummer PH-TFA.
Altimirbreen
Altimirbreen (bulgarsk ледник Алтимир, ‘Lednik Altimir’) er ein 4,8 km lang og 5,5 km brei isbre som drenerer nordsida av Osterrieth Range på Île Anvers i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Han flyt nordover til Fournier Bay aust for Studena Point.
Isbreen er kalla opp etter busetnaden Altimir nordvest i Bulgaria.
Alatna Valley
Alatna Valley (stundom feilaktig skrive Atlanta Valley) er ein isfri dal som ligg 6,5 km nord for Mount Gran og går aust-nordaust i kring 15 km langs søraustsida av Convoy Range. Han er ein av nordlegaste i McMurdo Dry Valleys. Parker Calkin, ein amerikansk geolog, gjorde stratigrafiske studiar i dalen i 1960–61. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1963 etter tankskipet USNS Alatna (T-AOG-81) som deltok i Operasjon Deep Freeze 1958–59 og 1959–60. Fleire andre stader i Convoy Range har fått namn etter skipsnamn.
Osa
Osa kan visa til:
Green Island i Kuwait
Green Island er ei kunstig øy i Kuwait, utafor kysten av Kuwait by. Ho vart opna i 1988 og er ein populær turistattraksjon og den første kunstige øya i Golfregionen.
Hn/Island
Island, offisielt Republikken Island, er eit øyrike i det nordlege Atlanterhavet millom Grønland og Storbritannia, nordvest fyr Færøyane. Island var norsk skattland frå 1263 til 1814, og fekk sjølvstende frå Danmark i 1944.
Soge
Island vart kolonisert av norsk-irske og norske utvandrarar i slutten av 800-talet og gjennom 900-talet. Island hev eit av dei eldste tinga eller nasjonalforsamlingane i verda, Alltinget, sum vart danna i 930.
Island var sjølvstendig i meir enn 300 år, men vart frå 1263 underlagt Noreg. Då Noreg gjekk i union med Danmark fylgde Island med, men då Noreg gjekk tapt fyr Danmark i 1814 vart Island verande dansk. Eit avgrensa sjølvstyre vart innført i 1874, og sjølvstende fylgde i 1918. Den danske kongen var statsoverhovud fram til 1944, då Island vart ein republikk.
Landet vert bygt
Fyrste gongen Island vert nemnt i skriftlege kjeldor, er etter den irske munken Dicuil sine nedskrivingar av 825. Diverre var dette inga generell geografisk skildring av landet. I staden freista munken å kasta ljos yver eit par spurningar sum tidlegare forfattarar ikkje havde vore samde um. Den fyrste spurninga galdt um eit land langt i nord, kalla Thule, var heilt umgjeve av is. Den andre spurninga galdt um året i nord berre havde éin dag og éi natt, på seks månader kvar. Det kann ikkje vera tvil um at Dicuil meinte Island då han skreiv Thule. Dette veit vi, i og med at grekaren Pytheas, sum levde i Massalia (Marseille) på 300-talet f.Kr., må ha sikta til Noreg då han skildra eit Thule sum alt var busett. Forteljinga hans Dicuil er viktig fordi ho lèt vita at øyi på tidleg 800-talet stort sett var folketom.
Då islendingen Are Frode på 1130-talet tok til med å skriva historia åt øyi og folket, lét han vita at då landnåmsmennene fyrst kom budde det kristne irar på øyi, sum han kalla "papar"; eit ord sum skandinavane havde laga av eit irsk ord fyr "prest". Sidan papane ikkje ville bu saman med heidningane, flydde dei.
Are skreiv ei lita bok, Íslendingabok, sum på kring tjue sider tek fyr seg heile den islandske historia ned til hans eiga tid. Ei anna kjelde um den tidlege busetjinga av øyi er Landnámabók, sum er ei langt meir umfattande framstilling. Til å byrja med kann Are ha vore involvert, men boka ligg no føre berre i utvida og seine redaksjonar frå 1200-talet og utover. Landnámabók umhandlar dei um lag 400 personane sum tok land på Island. Boka legg ofte ut um kvar desse menneska kom ifrå då dei la i veg til Island, og dessutan um kven sum var forfedrane deira.
Moderne historikarar tek jamvel desse kjeldone sum regel med ei klype salt. Dette kjem av at sjølv um historia åt islendingane på Are si tid etter måten var kort og oversiktleg, kunne særskilde oppfatningar av landnåmet og av gamle eigedomstilhøve ha spelt ei viktig rolle fyr dei seinare islandske hovdingslektene. Desse var i innbyrdes strid på 1100- og 1200-talet. sum ei fylgje av dette kann noko av innhaldet i Landnámabók vera reint oppspinn. Islendingane tykte like eins vel um å framstilla seg sjølve sum ætlingar av dei gamle kongane i Norden og andre store hovdingar. Desse sistnemnde opplysningane er rekna til nokre av dei aller minst truverdige i Landnámabók.
Ifylgje Landnámabók skal den fyrste landnåmsmannen ha vore Ingolf Arnarsson frå Fjaler i Sunnfjord. Landnåmet hans umfatta eit stort område kring det noverande Reykjavik der det sidan kom til å liggja mange gardar. Andre tidlege landnåms-menn sum tok mykje land, var Helge Magre frå Agder, Skallagrim Kveldulvsson frå Fjordane, sum var far til Egil Skallagrimsson, og Kjetil Høng frå Namdalen.
Dei fyrste islandske historikarane knytte busetjinga av øyi til det dei såg på sum eit hovudskilje i norsk historie. Are Frode og etterfylgjarane hans understreka at landnåmet på Island fann stad samstundes med at Harald Hårfagre tok til med å leggja Noreg under seg. Dei sum hovudsakleg dreiv dette framover skal ha vore hovdingar sum ikkje fann seg i det nye kongedømet, Haralds ofríki ("tyranni").
Are Frode tidfeste landnåmet åt Ingolf Arnesson til 870, og dessutan meinte han at den eigenlege landnåmstida var yver i 930. Men funnmaterialet tyder derimot på at landnåmet tok til eit par tiår tidlegare, kring 850. Dei islandske hovdinggravene er òg mykje fattigare enn dei norske frå den same perioden. Dette vert tolka sum at det islandske hovding-sjiktet hovudsakleg er vakse fram av bondeklassen, og dessutan at dei boklege kjeldone i regelen overdriv statusen åt desse hovdingane før landnåmet.
Fristaten
Det var med opprettinga av Alltinget, sum nemnt i 930, at dette lovområdet vart skipa.
Landkunne
Island er den åttande største øyi i verda og ligg like sør fyr polarsirkelen, um lag 1000 km vest fyr Noreg. Øyi ligg på den midtatlantiske ryggen der dei eurasiatiske og nord-amerikanske kontinentalplatene glid frå kvarandre. Dette gjev geologisk ustabile tilstandar med stadige jordskjelv og vulkanutbrot. Sjå kartet sum viser kor den midtatlantiske ryggen gjeng i gjennom Island, og at dei mest aktive vulkanane ligg på denne ryggen. Men den geologiske aktiviteten gjev òg varme kjeldor sum islendinaene nyttar til oppvarming, kraftproduksjon og i turistnæringa. Island hev ein aktiv «bassengkultur» i dei mange symjebassenga utandørs, sum er varma frå varme kjeldor. Til dømes hev Reykjavík sju offentlege bad, av dei er berre eitt under tak.
Grovt sett kann Island delast i to: kystområdi sum er innskorne av fjordar og innlandet sum fyr ein stor del består av fjellområde, lavaørkenar og isbrear. Folk bur stort sett langs kysten, særleg i reykjavíkområdet sørvest på Island. Det gjeng veg rundt heile øyi, og det er mogleg å krysse innlandet med terrengbilar på sumaropne fjellvegar.
Klima
Klimaet på Island er maritimt, sterkt påverka av den varme Golfstraumen og lågtrykka sum mest alltid passerer nær Island. Lågtrykka gjer Island til ein vindfull og skya stad, og Reykjavík hev i snitt yver 40 dagar med sterk kuling eller meir. Snittemperaturen i Reykjavík er 11 °C i juli og -1 °C i januar, og er den hovudstaden med lågast middeltemperatur um sumaren (um ein ser bort frå Nuuk på Grønland).
Sumrane er litt turrare enn vintrane, med regn eller regnskurer eit par gonger i veka. Dei vulkanske ørkenane nordaust på Island ligg i regnskuggen av dei store breane og får mindre enn helvta av nedbørsmengda sum Reykjavík får. Reykjavík hev um lag same års-nedbør sum Oslo, 779 mm, men like mange dagar med regn sum Bergen, heile 213 dagar.
Ingen stader på Island får særleg varmt vêr, og berre i dei nordaustlege områdi er det vanleg med temperaturar yver 20 °C um sumaren. Den nordlege kysten hev ofte det mildaste vêret på grunn av sørleg vind sum gjev ein fønvindeffekt yver dei sentrale fjell-områdi.
Det meste av Island er dekt av snjo frå november til april, men periodar med mildvêr og regn kann minke eller fjerne snødekket i sørlege og austlege område i korte periodar. Kraftige vinterstormar kann føre til snøstorm, sum gjer det vanskeleg å ferdast utanfyre Reykjavik.
Kraft
På Island er 85 % av oppvarminga geotermisk. 12 % er ravaktig og dei siste tre prosentane er oljebasert. 55 % av straumen kjem frå dei geotermiske kraftkjeldone, resten frå kol, vasskraft og olje. Difor marknadsfører Island seg sjølv sum eit av dei landa i verda sum nyttar høgast del fornybar energi. Hovudstaden Reykjavík kallar seg «den røykfrie hovudstaden».
Bruket av geotermisk varme på sagaøyi hev lange tradisjonar. Det vert nemnt i sogene at mellom anna Snorre Sturlason havde ein kunstig dam han bada i kvar morgon. Dammen vart tilført vatn frå ei varm kjelde like ved. Denne dammen er seinare utgraven av arkeologar.
I dag vert det teke ut energi på to måtar. Den eine er å pumpe det geotermiske vatnet til eit reservoar, og derifrå spreia det til bygningar sum skal verta varma opp. Det andre er å lata vatnet frå høgtemperaturområde (der temperaturen er yver 150 grader og vatnet er under trykk) drive dampturbinar sum produserer straum.
Islands framtidige mål er å verta det fyrste landet i verda med eit brennesamfunn, der all kraft er ei eller anna form fyr brenne.
Politikk
Tinget på Island, Alltinget, hev 63 lemer, sum vert valde fyr fireårsperiodar. Regjeringsleiar er statsministeren, sum saman med regjeringa hev regjeringsmakta. Statsministeren vert utnemnd av presidenten. Presidenten er statsoverhovud og vert vald kvart fjerde år.
Pengeforhald
Med billeg ravaktig kraft lokkar Island til seg utanlandske investorar sum vil driva tungindustri. Det gjeld bl.a. produksjon av aluminium og jarnsilicium sum er vortne viktige eksportprodukt. I løpet av dei siste tiåra hev i tillegg sørvisnæringar og turisme fått meir å seia fyr pengeforhalda.
Islandske finansinsitusjonar hev på 2000-talet havt sterk vekst, og gjort umfattande investeringar i utlandet. Den store veksten hev på same tid gjort finanssektoren sårbar fyr internasjonale svingingar i pengeforhalda. Under den verdsumfattande finanskrisa i 2008 fekk islandske bankar sum Glitnir, Landsbanki og Kaupthing så store problem med likviditeten at dei ikkje var i stand til å stå på eigne bein, og vart overtekne av den islandske staten.
Fylke
Island er delt inn i 23 fylke (sýslur, eintal sýsla):
I tillegg til fylka er det 14 byar eller kaupstaðir:
Stéphane Grappelli
Stéphane Grappelli var ein fransk-italiensk jazzfiolinist som saman med Django Reinhardt stifta Quintette du Hot Club de France.
Liv og karriere
Grappelli lærte å spele fiolin og piano på eiga hand, og utan å ha hatt ein einaste lærar klarte han opptaksprøva til musikkhøgskolen i Paris. Her studerte han mellom 1924 og 1928. I studietida og ei tid etter tente han til livet som stumfilpianist og dansebandmusikar. I 1933 møtte han Django Reinhardt og stifta i lag med han Quintette du Hot Club de France. Dei spelte inn ei lang rekke album fram til 1939 og hadde stor suksess på konsertscenene. Da 2. verdskrigen braut ut 1. september 1939 var bandet på konsertturné i London. Reinhardt reiste rett tilbake til Paris, men Grappelli blei igjen i England.
I England stifta Grappelli eit nytt band med den unge pianisten George Shearing. Grappelli samarbeida med Django Reinhard etter òg, men utan å vere medlem av same gruppe. I 1950- og 1960-åra utvikla Stéphane Grappelli seg til å bli den viktigaste jazzfiolinisten og gjorde instrumentet sitt stuereint i jazzmusikken. Frå nå av spelte Grappelli inn album med alle store jazzmusikarar over heile verda eller reiste på konsertturnear med dei. 30. september 1966 fekk Duke Ellington i konserten «Violin Summit» dei den gongen fire mest kjente fiolinistane på same scene. I ulike sett opptredde Grappelli, Stuff Smith, Svend Asmussen og Jean-Luc Ponty. Saman spelte dei It Don't Mean a Thing (If It Ain't Got That Swing).
Frå midten av 1970-åra reiste Grappelli ofte på konsertturnear, først med Diz Disley. I 1979 spelte han inn Tivoli Gardens, Copenhagen, Denmark med Joe Pass og Niels-Henning Ørsted Pedersen. 80-års dagen sin feira han med Gary Burton, Earl Hines, Martial Solal og Jean-Luc Ponty. Heilt til kort tid før han døydde spelte han inn studioopttak, òg med unge musikarar som til dømes Michel Petrucciani. Den siste innspelinga gjorde han rett før han døydde, så plata Celebrating Grappelli blei gitt ut posthumt.
Halvor Hansson Flatland
Halvor Hansson Flatland var ein norsk sjølveigarbonde og spelemann frå Bø i Telemark. Også far hans, Hans Hansson Flatland og broren Hans var vidkjende spelemenn i telemarksbygdene.
Bremsestråling
Bremsestråling, òg kalla bremsstrahlung av tysk bremsen og strahlung er elektromagnetisk stråling som oppstår ved rask akselerasjon av ein ladd partikkel. Dette skjer t.d. når eit elektron passerer gjennom feltet frå ein atomkjerne. Fenomenet vart oppdaga av Nikola Tesla under høgfrekvensforsking mellom 1888 og 1897.
Halvor Hansson Flatland
Halvor Hansson Flatland, som eigde og dreiv garden Brukåsa i heimbyda, laga mellom anna Ligangaren og slåtten Apalhaugen. Han «han hadde stor evne til å forme ut slåttane. Han sat derfor inne med ein stor slåtterikdom, og han fekk læregutar av første klasse». Spelemenn som Torkjell Haugerud og Halvor J.Lie lærde mykje av han.
Bremsestråling
Bremsestråling vert kategorisert òg som fri-fri stråling fordi strålinga kjem frå ladde partiklar som er frie både før og etter interaksjonen som skapar strålingar, og altså ikkje er låst t.d. i orbitalar. Strålinga har eit kontinuerleg elektromagnetisk spektrum, dvs. at han ikkje er kvantifisert. Dette skuldast at det ikkje er nokre diskrete nivå for bremsinga, ein partikkel kan bremsast heilt ned eller ikkje blir i det heile bremsa, og gjev eit spektrum med ei klår avskjering for maksimalt energinivå. Fordi tverrsnittet er eit uttrykk for sannsynet for interaksjon viser figuren sannsynet for å få eit foton med energi 30 keV ved ulik energi for eit varmt elektron med ei skarp avskjering ved 30 keV.
Bremsestråling kan sjåast som eit fellesomgrep på all stråling som skuldast akselerasjon av ladde partiklar, men nyttast oftast spesifikt om elektron som raskt endrar fart i eit material. Stråling som skuldast ladde partiklar som rører seg i eit magnetisk felt vert kalla synkrotronstråling.
Årsaker og verknad
Bremsestråling må forklarast ved kvanteelektrodynamikk. Når ein ladd partikkel kjem nær ein annan ladd partikkel vil dei påverkast av gjensidig elektromagnetisk kraft. Dette resulterer i ein akselerasjon (avbøying, nedbremsing eller auking av fart). Dette kan sjåast som ein dipol mellom dei to partiklane som endrar lengd og orientering over tid, og resulterer i utsending av energi i form av eit eller fleire foton. Frekvensen til dei utsende fotona er avhengig av relativ snøggleik, ladingar, massar og konsentrasjonen av fleire ladingar. Effekten kjem uavhengig av kva partiklar som rører seg; Varme ion (atomkjernar med høg midlare kinetisk energi) som rører seg gjennom eit område med kalde elektron vil akselerere elektrona og ha same effekt som varme elektron med same relative fart som rører seg gjennom eit område med kalde atomkjernar.
Energien som vert send ut er proporsjonal med 1/m² og der m er kvilemassen til partikkelen. Bremsestråling er difor spesielt viktig for lette ladde partiklar som elektron og positron. Opptil energinivå på 100 GeV bidreg bremsestråling i vesentleg grad berre til energitap i samband med slike lette partiklar. Bremsestråling vil normalt ha ei flat fordeling for alle energinivå opp mot maksimal partikkelenergi og deretter eit raskt eksponentielt fall mot ein klår avskjeringsverdi.