cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Per
Det nordiske namnet er utvikla frå den gamle svenske forma av Peter, Pädher (sjå Peder). Andre skrivemåtar for namnet er Pehr, Peer eller Pär.
Per er eit svært vanleg namn i Noreg, Sverige og Danmark. I 2006 var Per det nest mest brukte mannsnamnet i Noreg og det tredje mest brukte personnamnet uavhengig av kjønn, etter Anne og Jan.
Per er opphav til patronym-etternamn som Persen, Person og Persson. Sjølv om Per er eit særs vanleg førenamn i Noreg er ikkje Persen eit på langt nær like utbreidd etternamn. Dette fordi Peder, og ikkje Per, var den vanlege forma av namnet då overgangen frå patronymikon til etternamn kom. Pedersen er difor eit vanleg norsk etternamn. Mange av dei som heiter Persen i Noreg har samisk opphav.
Som personnamn er Per ofte brukt samansett med andre førenamn. Dei vanlegaste kombinasjonane var i 2005 Per Arne/Per-Arne, Per Kristian/Per Christian, Per Olav, Per Erik/Per-Erik og Per Gunnar.
Deux-Sèvres
Deux-Sèvres er eit departementet vest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Poitou-Charentes.
Historie
Deux-Sèvres er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Poitou.
Deux-Sèvres tyder «two Sèvre»: Sèvre Nantaise og Sèvre Niortaise er to elvar som begge har sitt utspring i departementet.
Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Poitou-Charentes og grensar til departementa Vienne, Charente, Charente-Maritime, Vendée og Maine-et-Loire.
Vegaøyan
Vegaøyan er ei øygruppe nær polarsirkelen som i 2004 vart tekne med på UNESCO si verdsarvsliste. Øygruppa ligg i kommunen Vega på Helgeland og inneheld rundt 6 500 øyar, holmar og skjer.
Store Smørstabbtinden
Store Smørstabbtinden er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2208 meter over havet og er det 51. høgaste fjellet i landet.
Jah
Jah er ei forkorting av Guds namn JHVH i Bibelen. Namnet blir og brukt om Gud i den religiøse rastafaribevegelsen. Det kjem frå hebraisk יָהּ og er ein del av uttrykket halleluja: «lovpris Jah».
Langedalstinden
Langedalstinden er eit fjell i Jotunheimen i Vang og Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2206 meter over havet og er det 53. høgaste fjellet i landet.
Vallorbe
Vallorbe er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Kommunen ligg ved grensa til Frankrike. Han består av grendene Le Day, Le Creux og Bellevue.
Bressuire
Bressuire er ein by og kommune vest i Frankrike med om lag 20 000 innbyggjarar. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Deux-Sèvres i regionen Nouvelle-Aquitaine.
Byen ligg ved elva Dolo, ei sideelv til Argenton. Bressuire har to attraksjonar, kyrkja Notre-Dame, som vart bygd på 1100- og 1400-talet og slottet som vart bygd av herrane av Beaumont, vassalar av vicomten i Thouars. Slottet er i dag ruinar, og delar av det er i dag okkupert av eit moderne château, men ein kan framleis sjå delar av festningsverka. Byen vart mellom anna erobra av engelskmenna og plyndra av franske troppar under du Guesclin i 1370.
Rigsby Islands
Rigsby Islands er ei lita gruppe isdekte øyar som ligg utanfor nordaustkysten av Adelaide Island, kring 2 nautiske mil (3,7 km) sør for Sillard Islands. Ho vart kartlagd frå flyfoto teken av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) (1947–48) og Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE) (1956–57). Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter George P. Rigsby, amerikanske geologar som spesialiserte seg på iskrystallstruktur og plastisiteten til isen.
Rocca Islands
Rocca Islands er ei gruppe småøyar og skjer 3 nautiske mil (6 km) aust for Avian Island, utanfor sørenden av Adelaide Island. Dei vart oppaga i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen og vart namngjeven av Charcot etter Monsieur Rocca, ein person dei kjende i Punta Arenas. Ho vart kartlagd på ny av British Royal Navy Hydrographic Survey Unit i 1963.
1544 Vinterhansenia
1544 Vinterhansenia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. oktober 1941 av Liisi Oterma ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Parthenay
Parthenay er ein by og kommune vest i Frankrike med om lag 10 000 innbyggjarar. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Deux-Sèvres i regionen Nouvelle-Aquitaine.
Historie
Segna skal ha det til at Parthenay vart danna då alven Melusine svinga tryllestaven sin. Ein sving i elva Thouet vart busett med festingsverk på 1000-talet. Ei stor borg vart bygd her på 1100-talet.
Herrane i byen bygde nonnekloster og kyrkjer, og gav mykje land og store pengesummar til kyrkja. Dei best bevarte minnesmerka frå denne tida ligg i utkanten av dagens by. Langs vegen til Niort kan ein sjå Priorinneklosteret St. Pierre.
Queluz i Portugal
Queluz er ein by i Portugal og ein freguesia, som ligg i kommunen Sintra i distriktet Lisboa. Byen Queluz inkluderat freguesiaene Queluz, Massama og Monte Abraao og har totalt like over 110 000 innbyggjarar. Byen ligg i Sintra og høyrer til Storbyområdet Lisboa.
I Queluz freguesia var det i 2001 27 913 innbyggjarar fordelt på 2,93 km².
Queluz er kjend for palasset ein kongeleg residens på 1700-talet og ein av dei viktigaste rococobyggverka i Portugal.
24. juli 1997 fekk Queluz bystatus. Samstundes vart freguesiaene Massamá og Monte Abraão skild ut frå Queluz, men vart verande ein del av byen Queluz.
Kjelder
Queluz (Sintra)
Vaulion
Vaulion er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 933 meter over havet.
Kommunen ligg nær Nozon.
Villars-Epeney
Villars-Epeney er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 548 meter over havet.
Sillard Islands
Sillard Islands er ei gruppe små, isdekte øyar som ligg nær Cape Mascart, nordaustneset på Adelaide Island. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, under Charcot, og kalla opp etter direktør Sillard i French Montevideo Co i Montevideo i Uruguay. Selskapet hans reparerte skipet til Charcot, «Pourquoi Pas».
Vesle Knutsholstinden
Vesle Knutsholstinden er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2205 meter over havet og er det 54. høgaste fjellet i landet.
VM i skiskyting 1958
Verdsmeisterskapen i skiskyting 1958, den alle fyrste internasjonale meisterskapen i skiskyting, vart arrangert 2. februar 1958 i Saalfelden i forbundslandet Salzburg i Austerrike. 20 km normalprogram var den einaste øvinga. I tillegg var det ei uoffisiell tevling der tidene til dei fire beste utøvarane frå dei enkelte vart lagt saman.
28 utøvarar frå seks land; Austerrike, Finland, Noreg, Polen, Sovjetunionen og Sverige, deltok i meisterskapen.
20 km
Dato: 2. februar 1958
<br style="clear:both;" />
Samanlagt
<br style="clear:both;" />
Burj Khalifa
Burj Khalifa (tidlegare kjend som Burj Dubai) er ein skyskrapar i Dubai i Dei sameinte arabiske emirata. Han blei bygd ferdig i 2009 og opna den 4. januar 2010 som verdas høgaste menneskeskapte struktur nokonsinne, med ei høgd på 828 meter.
Bygningen er teikna av arkitektfirmaet Skidmore, Owings & Merrill i Chicago, som har teikna høge bygningar sidan 1936. Skyskraparen er bygd i stål, betong, aluminium og glas. Etter planen skal han innehalde hotell, forretningar, kinoar, kontor og luksushusvere.
1545 Thernöe
1545 Thernöe er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. oktober 1941 av Liisi Oterma ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Spansk historie
Spansk historie er ofte delt inn i epokar som har namn etter dei som herska i landområdet på denne tida. Denne artikkelen tek for seg dei grove trekka av historia til det som i dag er Spania.
Førhistorisk tid
Tidlege innbyggjarar på den iberiske halvøya er ukjende, men kan ha inkludert baskarar. Den viktigaste kulturen frå førhistorisk tid finn ein rundt byen Tartessos. Sjøfarande fønikarar, grekarar og kartagenarar grunnla handelsbyar langs kysten til Middelhavet, som Gadir (dagens Cádiz), Emporion (Empúries) og Carthago Nova (Cartagena). Frå 800-talet f.Kr. vandra keltiske stammar inn i landet over Pyreneane.
Romartida
Romarane kom til den iberiske halvøya under den andre puniske krigen mot Kartago på 100-talet f.Kr. I løpet av to hundreår med krigar nedkjempa romarane alle dei tidlegare innbyggjarane på halvøya og la det under seg som Hispania. Seinare blei Hispania delt i mindre provinsar, medan Lusitania, som svarar nokolunde til dagens Portugal, blei skilt ut. Språket, lovane og grunnleggjande kulturelle trekk i dagens Spania stammar frå denne tida.
Muslimsk tid
Då Romarriket fall blei Spania hovudsakleg teke over av visigotarar, men blei raskt erobra av muslimske maurarar frå Nord-Afrika frå 711 av. Dei la hovudstaden i landet dei kalla Al-Andalus til Córdoba og innleidde ei glanstid for kunst og vitskap. Tre små område som seinare blei til kongedøma Asturias, Navarra og Aragon heldt seg kristne. Mot slutten av den muslimske tida blei det vanskelegare å vera kristen eller jøde i Al-Andalus. Samstundes hadde dei kristne kongedøma styrkt makta si, og vann tilbake landet i det som er blitt kjent som La Reconquista, gjenerobringa. Den siste muslimske staten, Granada, blei erobra i 1492.
Spansk stormaktstid
Spania blei eitt rike då Ferdinand II av Aragon og Isabella I av Castilla sameinte rika sine i ein personalunion. Deira utvising av jødar og muslimske maurarar førte til ein økonomisk og kulturell tilbakegang. Riket skulle likevel snart få tilgang på nye rikdomar.
Auka konkurranse frå andre europeiske land, som England og Nederland svekte det spanske imperiet. På 1800-talet frigjorde mange av dei spanske koloniane seg og Spania stod framfor ein nedgang som stormakt. Den spansk-amerikanske krigen sette ein endeleg stopp for spansk herredøme i Latin-Amerika.
Ufred
Spania blei okkupert av Napoleon tidleg på 1800-talet, men spanjolane reiste seg til ein blodig geriljamotstand. Etter frigjeringskrigen (1808–1814) gjekk landet igjennom ei rekkje konfliktar mellom liberalarar og rojalistar, og over arvefølgja. Landet var republikk frå 1871 til 1873 før monarkiet blei gjeninnført gjennom ein serie statskupp.
Den andre spanske republikken blei innført i 1931, men eit mislukka kuppforsøk i juli 1936 starta den spanske borgarkrigen som enda med siger for den fascistiske generalen Francisco Franco. Spania var eit diktatur fram til Franco døydde i 1975, og arvingen han sjølv hadde utpeikt, kong Juan Carlos, gradvis gav makta tilbake til folket.
Islote Solitario
Islote Solitario er ei lita øy som ligg 3 nautiske mil (6 km) sør for Îlots de Guébriant, utanfor sørenden av Adelaide Island i Antarktis. Namnet finst på argentinske kart frå 1957 og syner til at øya ligg for seg sjølv.
Brich dem Hungrigen dein Brot
Han vart komponert i Leipzig i 1726 for den første sundagen etter treeiningssundag, som dette året fall på den 23. juni. Dette var første gongen verket vart framført.
Fleire har medverka til teksten, :
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for blokkfløyter I/II, oboar I/II, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor.
Det består av sju satsar, delt (3-4) i to delar, som vart framført før og etter preika:
Tekst
Erster Teil (første del)
'''1. (Koral) ''' Brich dem Hungrigen dein Brot
und die, so in Elend sind,
führe ins Haus!
So du einen nackend siehest,
so kleide ihn
und entzeuch dich nicht
von deinem Fleisch.
wie die Morgenröte,
She's a River
«She's a River» er ein song av det skotske rockebandet Simple Minds, gjeven ut som den første singelen frå det 11. studioalbumet deira, Good News from the Next World i 1995. Han var skriven av bandmedlemmane Charlie Burchill og Jim Kerr, og var inspirert av Herman Hesse-romanen Siddhartha, ei bok om sjølvoppdaging. Singelen kom ut i januar 1995 og nådde tredjeplassen i Canada og Italia, sjuandeplassen i Flandern i Belgia, og niandeplassen på UK Singles Chart. I USA nådde songen sjetteplassen på Billboard Album Rock Tracks-lista.
Brich dem Hungrigen dein Brot
Tekst
und deine Besserung
wird schnell wachsen,
She's a River
Innhald
Amerikansk CD-singel
Amerikansk kassettsingel
Side A
Side B
Fransk 7" EP
Brich dem Hungrigen dein Brot
Tekst
wird für dir hergehen,
und die Herrlichkeit des Herrn
wird dich zu sich nehmen.
'''2. Resitativ (bass) ''' Der reiche Gott wirft seinen Überfluss
Auf uns, die wir ohn ihn auch nicht den Odem haben.
Sein ist es, was wir sind; er gibt nur den Genuss,
Doch nicht, dass uns allein
Agualva-Cacém
Agualva-Cacém er ein by i Portugal i kommunen Sintra. Han består av freguesaene Agualva, Cacém, Mira-Sintra og São Marcos. Byen har om lag 120 000 innbyggjarar.
Brich dem Hungrigen dein Brot
Tekst
Nur seine Schätze laben.
Agualva-Cacém
Sjølv om byen offisielt heiter Agualva-Cacém, vert han som oftast berre kalla Cacém. Byen ligg innanfor storbyområdet Lisboa.
Brich dem Hungrigen dein Brot
Tekst
Sie sind der Probestein,
Agualva-Cacém
Historie
Agualva-Cacém fekk bystatus den 12. juli 2001 og høyrte tidlegare til eit freguesia med same namn. Då han fekk bystatus vart han offisielt delt inn i dei fire tidlegare nemnde freguesias.
Brich dem Hungrigen dein Brot
Tekst
Wodurch er macht bekannt,
Dass er der Armut auch die Notdurft ausgespendet,
Als er mit milder Hand,
Was jener nötig ist, uns reichlich zugewendet.
Wir sollen ihm für sein gelehntes Gut
Die Zinsen nicht in seine Scheuren bringen;
Barmherzigkeit, die auf dem Nächsten ruht,
Kann mehr als alle Gab ihm an das Herze dringen.
'''3. Arie (alt) ''' Seinem Schöpfer noch auf Erden
Ist im Vorschmack selig sein.
Sein Erbarmen nachzuahmen,
Streuet hier des Segens Samen,
Den wir dorten bringen ein.
Zweiter Teil (andre del)
'''4. (Arie) (bass) ''' Wohlzutun und mitzuteilen vergesset nicht;
'''5. Arie (sopran) ''' Höchster, was ich habe,
Ist nur deine Gabe.
Wenn vor deinem Angesicht
Ich schon mit dem meinen
Dankbar wollt erscheinen,
Willt du doch kein Opfer nicht.
'''6. Resitativ (alt) ''' Wie soll ich dir, o Herr, denn sattsamlich vergelten,
Was du an Leib und Seel mir hast zugutgetan?
Ja, was ich noch empfang, und solches gar nicht selten,
Weil ich mich jede Stund noch deiner rühmen kann?
Ich hab nichts als den Geist, dir eigen zu ergeben,
Dem Nächsten die Begierd, dass ich ihm dienstbar werd,
Der Armut, was du mir gegönnt in diesem Leben,
Und, wenn es dir gefällt, den schwachen Leib der Erd.
Ich bringe, was ich kann, Herr, lass es dir behagen,
'''7. Koral ''' Selig sind, die aus Erbarmen
Sich annehmen fremder Not,
Bitten treulich für sie Gott.
Die behülflich sind mit Rat,
Auch, womöglich, mit der Tat,
Werden wieder Hülf empfangen
Und Barmherzigkeit erlangen.
Halleluja
Halleluja er ein språkleg interjeksjon. Opphavet er hebraisk – av  (‘lovpris’) og  (Jah) – altså «lovpris Jah». «Jah» heng saman med, og blir ofte oppfatta som ein stuttversjon, av namnet på den jødisk-kristne guden JHVH. Det blir m.a. brukt som eit religiøst lada gledesrop av både jødar og kristne.
I Den katolske kyrkja
I Den katolske kyrkja blir ordet brukt i samband med lesinga av Evangeliet under Ordet si liturgi, ved at lesinga startar med eit trefaldig halleluja og eit hallelujavers. I fastetida bruker ein ikkje ordet halleluja, då det er eit gledesrop som ikkje passar for denne tida. Ved påskevigilien tar ein igjen i bruk utropet, ofte på ein spesielt høgtideleg måte. Bakgrunnen for denne bruken av Halleuja er den tidlege kristne gudstenesta, sml. Op 19,1. 3-4. 6.
Vugelles-La Mothe
Vugelles-La Mothe er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 520 meter over havet.
Kaohsiung
Kaohsiung (gamalt namn Takow eller Takau) er ein by på det sørlege Taiwan, og den nest største byen på øya. Folketalet i byen er rundt 2,7 millionar. Kaohsiung er ein av to byar som er direkte underlagt sentralmakta på same nivå som provinsane på Taiwan. Byen er delt i 11 distrikt.
Folke Nesland
Folke Nesland er kommuneingeniør i Bykle kommune. Han har vore kommuneingeniør sidan 1975, og er den av dei noverande kommunetilsette som har stått lengst i stillinga. Utanom dette har han arbeidd mykje med innsamling og kartfesting av gamle stadnamn i bygda. Vidare driv han ikkje så lite med smiing, og vert rekna for ein av de beste munnharpesmedane i landet. Elles er han svært interessert i lokalhistoria, og har såleis vore ei god kjelde for bygdeboka.
Kaohsiung
Kaohsiung er eit senter for industri, rafinering og transport. Ulikt Taipei er gatene breie og trafikken flyt lett. Byen lir under kraftig luftureining på grunn av tungindustrien i området. Kaohsiung er ei stor hamn, og mesteparten av olja som blir brukt på Taiwan kjem gjennom denne hamna.
Jonas Lie den yngre
Jonas Lie den yngre var ein norsk forfattar, politimann, NS-medlem og minister i regjeringa Quisling II.
Bakgrunn og virke
Jonas Lie hadde juridisk utdanning og vart politioffiser i 1930. I 1931 vart han nestleiar i Statspolitiet og spelte ei viktig rolle i Menstadslaget same året. Sidan følgde han mellom anna kommunisten Lev Trotskij til Mexico då han vart utvist frå Noreg i 1936.
Rikskommissær Josef Terboven utnemnde Jonas Lie til kommissarisk statsråd for Politidepartementet i 1940. Året etter vart han først leiar for norsk SS og i 1942 leidde han etterfølgjaren Germanske SS Norge, som var ein del av Waffen-SS. Han var i lag med Sverre Riisnæs blant pådrivarane til å etablere desse organisasjonane, med eit ønske om at dei skulle verte ein alternativ maktfaktor til Nasjonal Samling overfor den tyske okkupasjonsmakta.
Ein periode var Lie ved felten med Waffen-SS i Leibstandarte SS Adolf Hitler på Balkan.
Frå 1942 til 1945 var han politiminister i regjeringa til Vidkun Quisling. I denne stillinga var han ansvarleg for aksjonane mot jødane, nazifiseringa av politiet og som pådrivar for dødsdommen mot politimannen Gunnar Eilifsen. Saman med NS-mannen Johan Andreas Lippestad leidde han òg tvangsevakueringa av Finnmark i 1944.
Jonas Lie var gift tre gonger, siste gong med songarinna Gunvor Evju.
Jonas Lie barrikaderte seg på Skallum Gård i Bærum i maidagane 1945, saman med fylkesførar Henrik Rogstad og justisminister Sverre Riisnæs. Det er usikkert om han tok sitt eige liv, eller om døden hadde si årsak i ei samvirking av stress og høgt alkoholkonsum. Han er blitt omtalt som den viktigaste, og mest forhatte, enkeltpersonen i NS etter Quisling.
Forfattaren
Lie var son av Erik Lie og soneson av Jonas Lie og gav ut krimbøker under løyndenamnet Max Mauser. Det er ikkje mogleg ut frå dei spanande kriminalromanane hans å kunne spå at Jonas Lie den yngre ville verta NS-politiminster under okkupasjonen. Det var nok heller Lie-ættas djupe sympati for Tyskland som gjorde at Statspolitiet sin nestleiar melde seg på tysk side, og soleis 1942 fekk stoff til boka Over Balkans syv blåner.
Alt i boka ''Slektens sidste. Beretningen om Orla Wolff'' frå 1925 møter vi same tema som hos «slektens første», Mons Lie: den autoritære personlegdomen si heimlengt attende til folket. «Herunder må man huske at politiets alpha og omega er å forebygge. Mostanderne er vill-ledte mennesker, men de er og våre egne landsmenn, - landsmenn som i øyeblikket ikke vet bedre,» skriv Jonas Lie i si Liten håndbok i polititaktikk, frå 1941, der forfattaren som eit ljosande førebilete siterer keisar Wilhelms instruks til det tyske politi, tjue år etter at keisaren abdiserte. Det beste er at ting ordnar seg sjølve, er og grunnvisdommen i Lies kriminalromanar, det vil seie: ein vond mordars drapsmann er det lite gagn i å etterforske. Lie er ein dyktig forteljar. Han nyttar rammefortellinga. Blikkpunktet er hos huslæraren, husvenen, den tilfeldige kafeforteljaren. Privatetterforskar Bjelke løyser så gåtene. Bjelke var før politifullmektig i oslopolitiet, men rømmer i Dødsdiamanten (1932) til utlandet med diamanten og den forførande russiske songarinna. Desillusjonerte Bjelke vert dimed meir politi enn sine gamle kollegaer, ein slags «naturpoliti», som sjølv har gitt etter for lidenskapane. I Natten til Fandens geburtsdag, 1934, er det igjen kjærleiken, i Rittet fra Olesko, 1935, sjølve den himmeblå madonna, i form av eit både farleg og undergjerande altarbilete.
Lilienfeld
Lilienfeld er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 54,1 km² og i kring 2 800 ibuarar. Småbyen Lilienfeld ligg 383 meter over havet i eit trongt dalføre omgjeve av skogkledde åsar og berg, ei 15 kilometer sør om byen Sankt Pölten.
Jonas Lie den yngre
Forfattaren
Lie levde sterkt etter si ætts motto: det slekta innvinder, vil den aldri greie å behalde. Som tippoldefar sin og mange andre juristar i ætta, var også han dimed så å seie «fødd politimann». På sitt vis såg han nok seg sjølv som dei veikes harde vernar. Lite anna gjev i Noreg eit betre bilete av den borgarlege mennesketypen i dei store masserørslene si tidsalder enn Jonas Lie den yngre sine kriminalromanar.
Lilienfeld
To aluminiumsprodusentar med hundrevis av tilsette er sentrale sysselsetjarar i Lilienfeld.
Austanbottstindane
Austanbottstindane eller Austanbotntindane er eit fjell i Hurrungane i Jotunheimen i Luster kommune og Årdal kommune i Vestland. Den høgaste toppen heiter Store Austanbottstind og har ei høgd på 2204 meter over havet. Dette er det 55. høgaste fjellet i landet.
Sorge Island
Sorge Island er ei øy som ligg like sør for The Gullet i Barlas Channel, like aust for Adelaide Island. Ho vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) frå landmålingar og flyfot, 1948-59. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Ernst F.W. Sorge, ein tysk glasiolog som gjorde dei første seismiske undersøkingane av isen på Grønland 1929–31, og utvikla ein teori om samanpressing av firn.
Nagisa Sakurauchi
Nagisa Sakurauchi er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Júbilo Iwata (2019).
Lordi
Lordi er eit hardrockband frå Rovaniemi i Finland. Dei er kjende for monsterkostyma sine. Dei representerte Finland i Eurovision Song Contest 2006 og kom på 1. plass.
Steinemann Island
Steinemann Island er ei øy utanfor nordaustkysten av Adelaide Island, kring 10 nautiske mil (18 km) sørvest for Mount Velain. Ho vart kartlagd frå flyfoto teken av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) (1947–48) og Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE) (1956–57). Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Samuel Steinemann, ein sveitsisk fysikar som gjorde laboratorieundersøkingar av isstraumar.
Tabu
Eit tabu er eit forbod mot noko i eit samfunn, anten det å utføra ei viss handling eller det å snakka om eit visst emne. Døme på vanlege tabufelt er seksualitet og kroppsvæsker. Ofte er tabu knytt til religion, til dømes ved at noko blir forbode fordi det er heilag, eller at religiøse retningsliner seier at noko er tabu. Etter at eit tabu er blitt oppretta vil det å bryta det som regel føra til konsekvensar, som kan vera alt frå skamkjensle og sosial utestenging til dødsstraff.
Ordsoge
Ordet «tabu» kjem opphavleg frå Stillehavsområde som Fiji, Tonga og New Zealand. Der kan det visa til noko som er forbode for alle eller ein del av samfunnet, til dømes eit område ingen kan fiska på eller mat som ikkje kan etast av kvinner. Oppdagaren James Cook brukte første gongen ordet «taboo» på engelsk i 1777.
Kropp
Mykje av det som har med kroppen og kroppsfunksjonane å gjera kan det vera knytt tabu til. Kroppsvæsker, som tiss, sveitte eller blod — særleg menstruasjonsblod, og bæsj eller lydar, som rap eller fis, kan det vera knytt store eller små tabu til.
Visse delar av kroppen kan vera tabu som må dekkast til, gjerne fordi dei har med seksualitet å gjera. Dette gjeld penis på menn (og i mindre grad for gutar), brystvortene på kvinner (og tildels menn) i dei fleste vestlege land, eller håret til kvinner i nokre muslimske, jødiske og kristne samfunn.
Seksualitet
Seksualitet kan generelt vera eit tabuemne som ikkje blir snakka om, eller berre nemnt med omskrivingar. Ei viss seksuell åtferd kan òg vera tabu som blir straffa — til dømes homoseksualitet, «raseblanding», incest, pedofili og nekrofili.
Død
Døden er eit anna emne det gjerne blir oppretta tabu rundt, til dømes ved at ein bruker omskrivingar for å snakka om han, eller at det blir oppretta eit namnetabu om nokon døyr.
Mat
Mange religionar har restriksjonar på mat, til dømes kva ein kan eta eller korleis han skal lagast til. Døme på det første er religiøs vegetarianisme, som ein finn innan hinduismen, djainismen og til dels buddhismen, medan muslimsk halal og jødisk kasjrút tek for seg begge delar. Forbod mot kannibalisme er eit generelt tabu mange stader som er blitt innført av kristne misjonærar på stader der ein ikkje hadde det.
Grunnlag og verknad
Tabu er i stor grad sosialt bestemte, det vil seia at dei ikkje er medfødde, men fastsette og oppretthaldne av eit samfunn. Ingen tabu er universelle, men visse, som forbod mot kannibalisme og incest, finst i størstedelen av verda.
Det går ofte an å sjå rasjonelle årsaker til tabu. Både kannibalisme og incest er dårleg åtferd ut frå eit biologisk synspunkt. Likeins kan kjøt lett bli skjemt i det tropiske landet India, medan grisar i Midt-Austen kan innehalda parasittar. Slike tabu kan ha kome til fordi folk har lettare for å følgja eit strengt forbod enn eit velmeinande råd.
Andre tabu kan vera vanskelegare å forklara og forsvara. Til dømes gjeld dette tabu mot å snakka om seksualitet, som kan føra til at unge blir utnytta, får kjønnssjukdommar eller blir uønskt gravide fordi dei manglar eller har fått feilaktig informasjon.
Kommunikasjon
Tabu kan overførast til ord som har med emnet å gjera. Slike tabuord blir gjerne bytte ut med eufemismar i mange samanhengar. Sensur, av seg sjølve eller av andre, er ein annan verknad av tabu.
Takaaki Kinoshita
Takaaki Kinoshita er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Júbilo Iwata og Mito HollyHock.
Vuiteboeuf
Vuiteboeuf er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 610 meter over havet.
Kommunen ligg ved foten av Sainte-Croix. Han består av landsbyen Vuiteboeuf og grenda Peney.
Castres
Castres (oksitansk Castras) er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Tarn. Byen har om lag 45 000 innbyggjarar, medan storbyområdet etter ei folketeljing i 1999 hadde 61 760 innbyggjarar. Castres er det tredje største industrisenteret i Midi-Pyrénées etter Toulouse og Tarbes, og det største industrisenteret i Languedoc mellom Toulouse og Montpellier.
Geografi
Castres ligg 172 meter over havet. Han ligg 45 km søraust for Albi, som er préfecture (hovudstad) i Tarn, og 79 km aust for Toulouse, hovudstaden i Midi-Pyrénées. Elvene Agout og Durenque renn gjennom byen.
History
Castres voks opp rundt eit benediktinarkloster for St. Benoît, som ein meiner vart grunnlagd i 647, kanskje over ein gamal romersk festning (castrum på latinsk). Castres vart ein viktig stoppestad for pilegrimar på veg til Santiago de Compostela i Spania fordi klosterkyrkja frå 800-talet hadde leivningane til St. Vincent, ein kjend martyr frå Spania. Klosteret vart etter kvart mindre viktig, men byen fekk av Trencavel-familien, vicomtar av Albi, vere ganske sjølvstendige.
Under Albigensesarkrosstoget overgav byen seg til Simon de Montfort, og vart dermed ein del av kongedømet Frankrike i 1229. I 1317 oppretta Pave John XXII bispedømet Castres. I 1356 vart Castres gjort til grevskap av Kong Johan II av Frankrike. Byen leid derimot stort under Svartedauden i 1347-1348, og så på grunn av Edward, den svarte prinsen frå England som raserte området under Hundreårskrigen. I 1375 var det berre 4 000 innbyggjarar igjen i byen.
Rundt 1560 konverte dei fleste innbyggjarane i Castre til protestantisme. I krigane som fylgde protestantane på 1500-talet tok innbyggjarane protestantane si side, og lagde festningsverk i byen og oppretta ein sjølvstendig republikk. Castres var ein av dei største skansane til protestantane i Sør-Frankrike i lag med Montauban og La Rochelle. Henrik av Navarre, som leia den protestantiske gruppa og som seinare vart Kong Henrik IV av Frankrike, heldt seg i Castres i 1585. Kong Louis XIII gjorde slutt på krigen i 1629 og festnigsverka vart rive ned. Etter desse religiøse krigane blømde byen på ny. Den katolske kyrkja gjorde Castres til eit aktivt senter for motreformasjonen, og oppretta fleire nonnekloster i byen. Bispepalasset som vart bygd på denne tida er framleis den mest kjende bygningen i byen i dag. Ei ny domkyrkje vart òg bygd, etter at den gamle vart øydelagd under religionskrigane.
Castres vart no eit sete for Chambre de l'Édit, ein domstol som tok seg av saker som omhandla protestantar i Languedoc. Dette førte mange forretningar til Castres og i 1665 var det 7 000 innbyggjarar i byen. I 1670 vart Chambre de l'Édit flytta til Castelnaudary og Castres mista ei stor inntektskjelde på grunn av alle advokatane som flytta med. Kort tid etter kom opphevinga av ediktet i Nantes, og dei fleste protestantane valde å flytte i eksil. Ein ny pest i 1720-1721 råka byen, i tillegg til ein bybrann i 1724. I 1758 mista Castres dei sjølvstendige privilegia sine.
Med den franske revolusjonen vart bispedømet oppheva, og byen vart opphavleg hovudstad i departementet Tarn i 1790, men nedgradert til hovudstad i eit arrondissement i 1797, medan Albi vart gjort til hovudstad av departementet.
Tekstilindustrien gjorde at Castres utvikla seg stort på 1800-talet, og vart etter kvart den største byen i departementet.
Byen byrja på 1900-talet å slite med å omskape seg frå ein industriby. Den geografiske plasseringa ved foten av Massif Central gjer at byen ligg borte frå dei store transportårene i Frankrike. Castres er framleis ikkje knytt til motorvegnettverket i Frankrike, som den einaste byen i landet på denne storleiken. Motorvegsamband med Tolouse, som berre ligg 79 km unna er derimot påbyrja.
Demetrio Stratos
Efstratios Dimitriou, betre kjend som Demetrio Stratos var ein greskfødd italiensk musikar og musikkforskar. Han var med på å starte og var songar i det italienske progressiv rock- og jazzfusion-bandet Area.
Han vart fødd og voks opp i Alexandria i Egypt med greske foreldre og studerte piano og trekkspel ved Det greske nasjonalkonservatoriet. I 1957 vart han sendt til Nikosia (Levkosía) på Kypros, og 17 år gammal flytte han til Milano i Italia for å studere arkitektur på Politecnico di Milano. Der starta han det første bandet sitt. I 1967 vart Demetrio Stratos med den italienske beat-gruppa I Ribelli, og i 1972 var han med å starte Area.
Stratos spelte inn mange plater og turnerte i Italia og Europa, Cuba og USA med Area, i tillegg til at han spelte inn plater som soloartist. Han arbeidde med mange andre musikarar som Mogol, Lucio Battisti, Gianni Sassi, Gianni Emilio Simonetti, Juan Hidalgo, Walter Marchetti, John Cage, Tran Quang Hai, Merce Cunningham, Jasper Johns, Andy Warhol, Grete Sultan, Paul Zukofsky, Nanni Balestrini, Claude Royet-Journoud og Antonio Porta.
Stratos døydde på New York City Memorial Hospital den 13. juni 1979, bere 34 år gammal, etter å ha fått eit alvorleg tilfelle av aplastisk anemi. Han døydde medan han venta på ein ryggmergtransplantasjon.
Katrine
Namnet har vore utgangspunktet for nye namn som Karen, Kari, Karin, Karina, Kathleen, Catlin, Katinka og Katja. Ei kortform av namnet er Trine, og i engelsk er Kate og Kitty kjæleformer av namnet.
Mitt guld
«Mitt guld» er ein song av Pernilla Andersson frå 2016. Han er skriven av Pernilla Andersson og Fredrik Rönnqvist.
30. november 2015 presenterte Sveriges Television «Mitt guld» som eit av bidraga i Melodifestivalen 2016, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2016 i Stockholm i Sverige. Samstundes vart det òg kjend at Pernilla Maria Theresa Andersson Dregen, under namnet Pernilla Andersson, ville framføre songen, på svensk. Bidraget enda på sjette- og sisteplass.
Riki Kitawaki
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Ward Islands
Ward Islands er ei gruppe på to småøyar og skjera kring sør i Amiot Islands, utanfor sørvestdelen av Adelaide Island. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Herbert G.V. Ward, maskinsjef på RRS «John Biscoe», 1948–1962, som vart nytta av Royal Navy Hydrographic Survey Unit under kartlegginga av denne gruppa i 1963.
Store Trollhøin
Store Trollhøin er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2201 meter over havet og er det 57. høgaste fjellet i landet.
Furespissmus
Furespissmus, almiquiar eller solenodontar (Solenodontidae) er ein pattedyrfamilie i ordenen insektetarar, med berre éi slekt, som har same namn (latin: Solenodon). Storleiken er om lag som ein katt. Karakteristisk er ein lang og slank snute som minner om spissmusene sin. Ho skil ut eit giftig sekret frå spyttkjertlane. Pelsfargen varierer frå gråspraglete til nesten svart og brun, med ein firkanta kvit flekk i nakken. Dei har naken hud fleire stader på kroppen, på føtene, på halen og rundt halerota og analopninga. Halen er lang og skjelkledd.
Dei vert rekna som primitive insektetarar. Den systematiske plasseringa har variert: tidlegare meinte ein at dei var i slekt med børstepiggsvin, men i dag vert dei plasserte nærmare spissmusene. Det finst i dag berre to gjenlevande artar, haitialmiquien, Solenodon paradoxus, på Hispaniola og cubaalmiquien, S. cubanus, på Cuba. Begge er trege og langsame dyr som lever av frukt, insekt og små virveldyr. Etter innføringa av små rovdyr har furespissmuspopulasjonane gått sterkt tilbake og er no truga av utrydding.
1547 Nele
1547 Nele er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Nele. Han blei oppdaga den 12. februar 1929 av Paul Bourgeois ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Salar de Uyuni
Salar de Uyuni er verdas største saltørken med ei overflate på 10 582 kvadratkilometer. Han ligg i departementet Potosí på 3650 moh. sørvest i Bolivia, og er ein del av høgsletta Altiplano.
Tachov
Tachov, tysk Tachau, er ein by vest i Tsjekkia (Plzeňský kraj) med 12,538 innbyggjarar (2022). Han ligg ved elva Mže.
Historie
Området var folkesett av menneske kring 8000–6000 f.Kr. Den fyrste dokumentasjonen som nemner Tachov er frå 1115. Kong Ottokar II av Böhmen (1233–1278) bygde ei ny borg med eit stort rundt steintårn her. Han grunnla også ein by med ein mur rundt ved borga.
Salar de Uyuni
På slutten den geologiske epoken pleistocen, var Salar de Uyuni ein del av ein stor innsjø, Ballivián. I dag inneheld den uttørka innsjøen natriumklorid i krystallinsk tilstand, steinsalt, og det mjuke mineralet gips. Det vert årleg tatt ut mindre enn 25 000 tonn salt frå saltørkenen. Reservane kan vere på 10 milliardar tonn.
Tachov
Historie
Under Husittarkrigane (1419–1434) var byen kringsett fleire gonger og teken. Husittgeneralen Prokop den store sigra under slaget ved Tachov i 1427. Byen blei også kraftig skadd under Trettiårskrigen (1618–1648).
Fram til 1918 var Tachov (som Tachau) del av Det austerrikske keisarriket, og distriktshovudstad for Tachau. I 1938 blei byen okkupert av tyske styrkar som del av Sudetenland. Dei fleste tyskspråklege innbyggjarane blei forviste i 1945 (jf. Beneš-dekreta). Området blei deretter berre delvis folkesett att, for det meste av tsjekkarar og slovakarar, men også av tilflytta rumenarar og ukrainarar. Seinare blei det skipa ei urangruve her som trekte til seg arbeidarar. Etter Fløyelsrevolusjonen som enda kommunisttida i 1989 blei gruva stengd.
Salar de Uyuni
I regntida kan overflata i somme område vere dekt av vatn, opp til fleire desimeter djupt. Men frå slutten av juni til starten på regntida i starten av desember er sjøen tørr. Køyretøy kan då ferdast på Salar de Uyuni, med unnatak frå sølete strandsoner, og individuelle vassøyer.
Salar de Uyuni er eit viktig habitat og hekkeområde for alle tre artar flamingo i Sør-Amerika: chilensk flamingo, andesflamingo og punaflamingo.
Ryota Tanabe
Ryota Tanabe er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus.
Haute-Vienne
Haute-Vienne er eit departementet vest i sentral delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Limousin, og er kalla opp etter elva Vienne.
Den største byen og préfecture i Haute-Vienne er Limoges. Alle andre byar i departementet har mindre enn 20 000 innbyggjarar.
Historie
Haute-Vienne er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Limousin.
Geografi
Kjelda til elva Charente ligg i departementet, nær Rouchechouart.
Departementet er i dag ein del av regionen Limousin og grensar til departementa Creuse, Corrèze, Dordogne, Charente, Vienne og Indre.
Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla haut-viennois..
Den katolske kyrkja på Færøyane
Den katolske kyrkja på Færøyane (Katólska Kirkjan í Føroyum) held til i Mariukirkjan i Tórshavn. Mariukirkjan er senter for den katolske kyrkja på Færøyane — det finst om lag 130 fastbuande katolikkar frå 23 ulike land på Færøyane (2004).
Soge
I år 999 sende Olav Trygvason, kongen i Noreg, Sigmund Brestesson til Færøyane saman med prestar «for å reinse folket og gjera kjend for dei det fremste i deira kristne tru». Innhaldet i kristendommen, kyrkjelæra, var katolsk.
I år 1100 vart Færøyane organiserte i eitt bispedømme, og i 1111 vart første biskopen sett inn på Kirkjubø, der bispesetet var. Det kom til å sitja 34 katolske biskopar der dei neste 400 åra.
Den siste av desse var Ámundur Ólavsson, som sat i embetet sitt til 1538. Kristian III hadde avsett Det norske riksrådet i 1535 og gjort Noreg (og dermed òg Færøyane) til dansk land. I 1537 avgjorde kongen at reformasjonen skulle gjelde for Noreg og dermed samtidig for Færøyane. Ved denne anledninga vart det gamle biskopsembetet teke bort, sameleis presteskulen; og all den jorda som den katolske kyrkja åtte på Færøyane vart lagt under kongen. Kyrkjemålet vart dansk.
1857–1900: Det bayerske mellomspelet
Etter det danske trusfridomsvedtaket i 1849 vart det arbeidd for å atteropprette den katolske kyrkja på Færøyane. Presten Georg Bauer frå Bayern kom til Færøyane i 1857. Han bygde ei kyrkje í Rættará, men fann ikkje mykje gjenklang. Da Bauer forlét Færøyane om lag 1880, var det ingen til å taka over arbeidet hans og kyrkja forfall. Kring 1900 fanst det berre att ei katolsk kone på Hvítanes. Ho hadde sitt eige kapell der og fekk vitjing ein gong i året av ein katolsk prest frå København som kom og heldt messe for henne.
1931: Fransiskanarsystrene
I 1931 vart den katolske kyrkjelyden atterreist. To nylærde prestar, E.G. Boekenogen og Thomas King, ville gjerne taka seg arbeid på Færøyane. I huset åt Fransiskanarsystrene, som kom til Færøyane same året, vart ei lita kyrkje innvigd den 23. mai 1931. Mellom dei første som oppsøkte kyrkja var nokre gamle folk som i barneåra hadde komme til kyrkja hans Bauer prest.
Men kyrkja i Bringsnagøta var svært lita, og saman med den nye skulen åt Fransiskanarsystrene lét byggje vart det òg bygd ei vakker kyrkje som vart vigsla den 19. desember 1933.
1987: Den noverande Mariukirkjan blir innvigd
Den Mariukirkjan som no er, vart vigsla den 30. august 1987. Den førre Mariukirkjan stod i St. Frans skóli i Varðagøta. I denne kyrkja kjem kyrkjelyden saman for å halde messe, og lyser alt opp under bøn og song. Det ligg ein urtehage kring kyrkja, og her veks alskens urter; somme stammar frå landa på den sørlege halvkula, som kjem frå same slags veksttilhøve som på Færøyane — noko som blir sett som eit bilete på at Mariukirkjan høyrer med i verdas katolske samfunn.
Kazuki Sato (1993)
Kazuki Sato er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus og Mito HollyHock.
Pepsin
Pepsin er eit protease-enzym som finst i magesaft. Det spelar ei stor rolle i meltinga gjennom å katalysera hydrolysen av protein i næringsstoffa.
Pepsin verkar best ved låg pH. Det var eit av dei fyrste enzyma som det lukkast å krystallisera.
Pepsin vert danna og skilt ut som førenzymet pepsinogen. Pepsinogen er ikkje verksamt som eit enzym, og lyt konverterast til pepsin. Denne verksamgjeringa hender gjennom ei avspalting av peptid frå pepsinogenet, katalysert av pepsin sjølv og saltsyra som finst i magesafta.
Eminem
Marshall Bruce Mathers III, betre kjent under artistnamnet Eminem, er ein amerikansk rappar frå Missouri. Eminem er ein populær, men kontroversiell hiphopartist som har vunne grammy- og oscarprisar. Med eit sal på over 80 millionar album (2009) er han også ein av verdas mestseljande artistar.
Liv
Marshall Bruce Mathers vart fødd i småbyen Saint Joseph i Missouri i 1972 som son av Debbie Mathers Briggs og Marshall Bruce Mathers II. Faren forlét familien då guten var seks månader gammal. Marshall og mora flytta fleire gonger. I 1984, då Marshall var elleve, slo dei seg ned i Warren i Michigan, like nord for Detroit.
Marshall hadde eit tøff og økonomisk stram barndom. Marshall og mora levde på ein spinkel amerikansk sosialtrygd. Mora misbrukte alkohol og piller og var valdeleg mot sonen, noko som han blant anna nemnar i låtane «Cleaning Out My Closet» og «My Mom». Som tenåring freista Marshall å sende brev til faren. Dei kom uopna tilbake. Eminem har aldri møtt faren sin.
Onkelen Ronald Dean «Ronnie» Polkingharn, var kanskje den som stod Mathers nærast på denne tida. Polkingharn tok livet av seg 14. desember 1991, noko som gjekk hardt inn på Mathers. Songane «Stan», «Cleaning Out My Closet» og «My Dad' Gone Crazy» refererer alle til dette dødsfallet, samstundes som Mathers har ein tatovering på den venstre armen sin der det står «Ronnie R.I.P.».
Skulegang
Som tolvåring byrja Marshall Mathers på Lincoln Junior High School. Han blei interessert i hiphop med Beastie Boys-albumet Licensed to Ill, og blei fan av artistar som LL Cool J og 2 Live Crew. Fjorten år gammal tok han til å rappa under psevdonymet M&M. Han blei med i gruppa Bassmint Productions som gav ut albumet Steppin' Onto The Scene.
Medan han utvikla seg musikalsk, synte Mathers lita interesse for skulearbeid. Han vart mobba på skulen og oppveksten hans vart difor prega av ei rekkje skolebytte. Hyppig skulking medførte at han ikkje stod til eksamen i 9. klasse. Marshall slutta på high school etter at han strauk til eksamen for tredje gong.
Byrjing som musikar
Etter å ha slutta på skulen, hadde Mathers mange ulike småjobbar, medan han den heile tida jobba iherdig for å utvikle musikken sin ytterlegare. Han rappa i fleire grupper som Basement Productions, The New Jacks, og Sole Internt, før han avgjorde seg for å starte sin solokarriere. I 1995 gav han ut albumet Infinite gjennom det lokale plateselskapet FBT Productions. Albumet vart hånt av det lokale hiphopmiljøet, men til trass for kritikken han fekk fortsette Eminem å promotere seg sjølv ved å stille opp på radiostasjonar, og freestyle-konkurransar over det heile landet. I 1997 vann han prisen Wake Up Show Freestyle Performer of the Year, og fekk andreplass i den årlege freestyle/rappekonkurransen Rap Olympics i regi av Rap Sheet Magazine.
Eminem vart lagt merke til av hiphopmagasinet The Source, som skreiv om han den innflytelsesrike spalta Unsigned Hype i 1998. Det var overraskande stor merksemd rundt artisten, sjølv frå radiostasjonar som aldri før hadde vist noka interesse for eller promotert musikksjangeren rap. Eminem skilde seg ut som den første kvite rapparen i ein musikksjanger utvikla av, og knytt til, afroamerikanarar. I 2000 blei Eminem den første kvite som blei avbilda på framsida av The Source.
Blåbreahøe
Blåbreahøe er eit fjell i Lom og Vågå kommune i Innlandet. Søre Blåbreahøe er den høgaste toppen med ei høgd på 2196 meter over havet og er det 58. høgaste fjellet i landet. Nørdre Blåbreahøe har ei høgd på 2165 meter over havet. Begge toppane ligg like nord for Surtningssue.
Eminem
Gjennombrot
Det neste albumet til Eminem, The Slim Shady LP, vart spelt inn medan Eminem budde saman med kjærasten Kim og dottera Hailie i eit fattigsleg og narkotikabelasta strøk aust i Detroit. Under innspelinga fekk han kontakt med presidenten for plateselskapet Aftermath Entertainment, den legendariske Dr. Dre. Med han som produsent kunne Eminem gje ut sitt første album gjennom eit større plateselskap. The Slim Shady LP blei eitt av dei mest populære albuma i 1999, og selde til trippel platina i USA.
I 2000 kom han ut med eit nytt album som heitte The Marshall Mathers LP. Det vart ein enorm hit som selde i over tre millionar eksemplar den første veka. Totalt vart det det mest selde rap-albumet gjennom tidene. Men 2000 var også eit tøft år for den kontroversielle stjerna. Eminem kom i arresten for å ha veifta med eit skytevåpen på ein nattklubb, etter å ha vorte saksøkt av si eiga mor. Kona hans freista å ta livet av seg ved og kutte pulsårene sine, medlemmer frå GLAAD (Gay and Lesbian Alliance Against Defamation) danna kampanjar mot det dei såg som homofobe songar, og tekstene hans vart sitert i det amerikanske senatet som døme på korleis vald vart profilert i underhaldningsbransjen.