cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
36 Atalante
Den vart oppdaga av Hermann Mayer Salomon Goldschmidt den 5. oktober 1855 og namnsett etter heltinna Atalante frå gresk mytologi.
Grunnefjorden
Grunnefjorden er ein fjordarm av Harøyfjorden i Aukra og Molde kommune i Romsdal. Fjorden strekkjer seg 10 km mot aust inn til Julsundet i enden av fjorden. Fjorden ligg mellom øyane Gossa i Aukra i nord og Otterøya i Midsund i sør.
Fjorden har innløp mellom Lyngvær i nord og Tangen på Otterøya i sør. I aust ligg holmane Kjerringholmen, Flatholmen, Forholmen og Bollholmen mellom fjorden og Julsundet på andre sida. Mellom Kjerringholmen og Gossa ligg Kjerringsundet.
Grenda Tangen ligg ytst i fjorden på sørsida og like aust for Tangen strekkjer Råkvågen seg 3,5 km sørover til Rakvåg.
Eksoterm reaksjon
Ein eksoterm reaksjon er ein kjemisk reaksjon som frigjev varme. Det motsette er ein endoterm reaksjon. Eit eksempel på ein eksoterm reaksjon er hydrering av svovelsyre.
Andreas Bonnevie
Andreas Bonnevie var ein norsk prest og stortingsrepresentant for Kongsberg.
Johan Andersen
Johan Andersen var ein norsk jarndreiar og  politikar frå Holmestrand. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til han døydde i 1968.
Den utøvande makta
Utøvande makt er makt til å iverksette, handheve og oppretthalde lover og lovlege beslutningar. Utøvande makt er eit av dei tre maktområda som blir definerte og haldne frå kvarandre under maktfordelingsprinsippet. Dei to andre er lovgjevande makt og dømmande makt. Utøvende makt ligg vanlegvis hos monarkar, presidentar og regjeringar.
Johan Andersen
Johan Andersen var son til ein sjømann. Frå han var 15 år gammal gjekk han fire år i dreiarlære hos eit firma i Oslo, og arbeidde så i firmaet til 1926. Åra 1927-29 var han tilsett i Melkefabrikken i Holmestrand. Deretter fekk han seg stilling som jarndreiar ved Marinen sitt hovudverft i Horten, ei stilling han formelt hadde til han døydde.
Den utøvande makta
I Noreg, der den utøvande makta ligg hjå regjeringa og den lovgjevande makta hjå Stortinget, kan det hevdast at den utøvande makta er svekka i forhold til den lovgjevande makta etter innføringa av parlamentarismen i 1884, i og med at regjeringa må gå dersom ho får fleirtalet i Stortinget mot seg. Statsforvaltinga eller statsadministrasjonen er kjernen i den utøvende makta.
Johan Andersen
Frå 1945 til 1947 var Andersen med i Horten bystyre. Hausten 1945 vart han vald til å representere kjøpstadene i Vestfold på Stortinget, og vart attvald frå krinsen i 1949. Frå 1954 og resten av stortingstida representerte han Vestfold fylke, heile tida som representant for Arbeidarpartiet. I alle sine 23 år som tingmann hadde han sete Militærkomiteen, ein komite som frå 1. oktober 1967 bar namnet Forsvarskomiteen.
Infinity on High
Infinity on High er det fjerde studioalbumet til musikkgruppa Fall Out Boy.
Andreas Bonnevie
I 1814 forlet Bonnevie hæren, då han vart utnemnd til sokneprest i Kalunborg i Danmark. Før han overtok embetet innleia han eit kjærleiksforhold med kona til kammerherren Hans von Juel. Kona skilde seg frå Juel og gifta seg seinare med Bonnevie. Sjølv reiste Bonnevie tilbake til Noreg, der han vart sokneprest på Kongsberg i 1815. I 1824 vart han beden om å søke nytt kall, etter han hadde vorten skild. Han flytta så til Øyestad i Aust-Agder, etter han var utnemnd til sokneprest der.
Johan Andersen
Andersen var 1951-66 formann i Horten Arbeiderparti og 1956-68 i tiltaksrådet i Horten.
Den utøvande makta
I nokre land som både praktiserer parlamentarisme og maktfordeling, som Frankrike, må regjeringssjefen stå til ansvar både for statssjefen og dei folkevalde.
Andreas Bonnevie
Bonnevie var representant for Kongsberg på Stortinget 1815-16. På tinget var han medlem av seks komitear. Elles var han ein av dei som sat i riksretten mot Frederik Gottschalk von Haxthausen. Også til Stortinget 1821 vart han vald, men dette valet vart underkjent.
Hn/Heksameter
Heksameter (av gr. hex, «seks» og metron, «mål») er i verslæra eit seksføtt versemål, serleg kjent frå Illiaden og Odyssevskvædet, og Aneiden. Upphavet er græskt, og var det faste episke versemålet i græsk og romersk dikting.
Dei fire fyrste verseføtene er anten daktylar (– ∪ ∪ ) eller spondear (– –), den femte oftast alltid ein daktyl, den sjette ein spondé eller ein troké (– ∪).
Jitnemenjaevrie
Jitnemenjaevrie  er eit fjell i Hattfjelldal i Nordland og Røyrvik kommune i Nord-Trøndelag. Det har ei høgd på 1324 meter over havet og er det 10. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Hn/Heksameter
Medan vers på norsk er ihopbundne av linor som byggjer på skiftingi millom tyngde og utyngde stavingar (aksentuerande), byggjer antikke græske og latinske (ikkje alltid, men gjeld her) vers på skiftingi millom lange og stutte stavingar (kvantitativ). Dette gjer at heksameteret ikkje høver vel i norsk dikting.
Døme
Tvo fyrste verselinone or fyrste boki av Odyssevskvædet:
Umsetjing (A. Garborg):
Juhdum
Juhdum (arabisk ) er ein palestinsk landsby åtte kilometer aust for Betlehem. Landsbyen ligg i Betlehem guvernement sør på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 1 391 i 2006.
2000
Året var utnemnd til internasjonalt år for fredskultur av SN.
Y2K
I dataverda venta ein store problem med gammal programvare som ikkje var innstilt på årstal som byrja med 20. Den store nyttårskrisa uteblei, men seinare på året sprakk «dot com»-bobla og fleire IT-selskap gjekk konkurs.
Bjørkvasshatten
Bjørkvasshatten  er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1296 meter over havet og er det 11. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Radlefshorn
Radlefshorn er eit fjell i Urner Alpane i Sveits.
Jackson Tooth
Jackson Tooth er ein nunatak med ei høgd opp mot 1215 moh ved vestenden av Pioneers Escarpment i Shackletonkjeda i Antarktis. I samband med at stader i området vart kalla opp etter pionerar innan polarliv og reiser, vart det namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1971 etter major Frederick George Jackson, ein engelsk arktisfarar som i 1895 designa dei pyramideforma telta som seinare vart standardutstyr på britiske polarekspedisjonar.
1494
1494 (romartal MCDXCIV)
Implantat
Implantat er ei fellesnemning for kunstige innretningar og behandla biologisk materiale som kan setjast inn i mennekekroppen med teurapeutisk verknad. Døme på implantat er kunstige hjarteklaffar, naglar i bein og interne høyreapparat (Cochlea-implantat).
Dersom det er snakk om levande organisk materiale og organ blir det kalla transplantat.
La Grange Nunataks
La Grange Nunataks er ei spreidd gruppe nunatakar som strekkjer seg vestover i 22 nautiske mil (41 km) frå munningen av Gordonbreen, på nordsida av Shackletonkjeda. Dei vart først kartlagde i 1957 av CTAE, og vart fotograferte i 1967 av eit U.S. Navy-fly. Dei vart namngjevne av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Johannes J. La Grange, ein sørafrikansk meteorolog med Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, 1955-58.
Tidsskriftet LIBERAL
LIBERAL er eit liberalistisk tidsskrift som blir gjeve ut av Det Liberale Folkepartiet fire gongar i året.
Provinsen Caltanissetta
Provinsen Caltanissetta  (italiensk Provincia di Caltanissetta; siciliansk Pruvincia di Caltanissetta) er ein provins i regionen Sicilia i Italia. Hovudstaden er byen Caltanissetta. Han har eit areal på 2 128 km² og totalt 275 221 innbyggjarar (2005). Det er 22 kommunar i provinsen.
Han grensar til provinsen Agrigento i vest, provinsen Palermo i nordvest, provinsen Enna i nord, provinsen Catania i nordaust og provinsen Ragusa i aust.
Provinsen dekkjer sentrale område av Sicilia. Kommunen Resuttano er ein enklave i provinsen Palermo, nær Caltanissetta mellom Monte Stretto og Portella del Vento.
Dioksin og dioksinliknande sambindingar
Dioksin og dioksinliknande sambindingar (DLC) er ei gruppe giftige, organiske sambindingar. Alle er bygd opp på same måte med to benzenringar bunde saman over to oksygenatom. Talet på og plasseringa av kloratoma skil dei ulike dioksina frå kvarandre.
Dioksin er feittløyselege miljøgifter som bioakkumulerar.
Ulefoss
Ulefoss er ein tettstad i Nome kommune i Vestfold og Telemark fylke. Staden har og ligg ved utlaupet til Eidselva, ved vestre breidda til innsjøen Norsjø. Ulefoss har ei lang historie som sagbruks-, jarnverks- og industristad. Sagverksdrifta starta alt på 1500-talet. Ulefos Jernværk vart skipa i 1657 og er framleis i drift.
Søve videregående skole (tidlegare Søve landbruksskule), Telemark fylkesbibliotek og Holla kyrkje ligg her.
Lewis Chain
Lewis Chain er ei rekkje på fire nunatakar på vestsida av Gordonbreen i Shackletonkjeda. Han vart først kartlagd under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1957; fotografert i U.S. Navy i 1967. Han vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter skvadronleiar John H. Lewis i RAF, som var pilot under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, 1956-58.
1493
1493 (romartal MCDXCIII)
Blåveis
Blåveis (Hepatica nobilis, Linné kalla planten Anemóne hepática) er ein fleirårig urt i soleiefamilien. Han har karakteristiske, leverforma, vintergrøne blad og blå blomar i april–mai. Planten vert om lag 10 cm høg.
Blåveisen finst i Europa nord til Skandinavia og Finland, og sør til Apenninane og Pyreneane. Den manglar i Vest-Frankrike og på Dei britiske øyane. Blåveisen veks på turr og kalkrik grunn i lauvskog eller barskog. På desse vekseplassane viser ingen andre blomar seg før blåveisen. Allereie under snøsmeltinga byrjar han å opne dei mørkeblåe kronblada sine.
Slektsnamnet Hepatica viser til det latinske ordet for lever (hepar), medan artsnamnet, nobilis, tyder ‘edel’.
Etter blomstringa ligg stengelen bøygd mot jorda, og småfruktene (nøttene) vert liggande nær morplanten. Dei vert spreidde med hjelp av maur (ein myrmekofil plante).
Blåveis vert dyrka i hagar — både den arten som veks vilt i Noreg og ungarsk blåveis (Hepatica transsylvanica).
Blåveis er fylkesblom i Akershus.
John Stratton Hawley
John Stratton Hawley er ein amerikansk religionsforskar som særleg er kjend for verka sine om hinduismen og bhaktirørsla. I 2016 blei han utnemnd til Claire Tow Professor of Religion ved Barnard College ved Columbia University i New York, etter å ha vore tilsett same staden sidan 1986.
Ordbok
Ei ordbok er eit oppslagsverk som inneheld eit utval av orda i eit språk eller ein språkvariant. Ho fortel korleis ein stavar orda og gjev gjerne bøyingar, uttalehjelp, eksempel på bruk og ordsoga, eller etymologien, til orda. Ordboka gjev enten ei forklaring av kva tyding ordet har, på same språk, eller, dersom det er ei ordbok mellom ulike språk, ho gjev tilsvarande ord eller eit forklarande uttrykk på det andre språket. Orda i ei ordbok er som regel ordna alfabetisk eller i ei tilsvarande rekkefølge basert på uttale.
Ordbøker kan ha som mål å skildra alle ord som er blitt dokumentert brukte i eit visst språkområde nokon gong, eller kan konsentrera seg om eitt enkelt fagfelt.
Det vert skilt mellom ordbøker og leksikon. Ordbøker fortel om ord og kva tyding dei har, mens leksikon fortel om ting, om kva dei er. Det er òg mogleg å kombinere ordbøker og leksikon i same oppslagsverk, dei blir kalla sakordbøker. Ordlister skil seg frå ordbøker ved at dei ikkje gjev tyding, saksopplysningar eller omsetning av oppslagsorda, men berre oppslagsforma, evt. med grammatisk informasjon. Ordlister er ofte normative, som Svenska Akademiens ordlista över svenska språket, som gjev opplysning om korrekt skrivemåte og bøying av det svenske ordforrådet.
Typar av ordbøker
Tospråklege ordbøker blir delt inn i resepsjonsordbøker og produksjonsordbøker. Den første typen er laga for at brukaren skal kunne forstå tekst på framandspråket, den andre typen for at ho eller han skal kunne produsere tekst på framandspråket. Dei tospråklege ordbøkene mellom norsk og dei store skolespråka som blir gjeve ut for norske skoleelevar og studentar er gode døme på dette: Den engelsk-norske ordboka er ei produksjonsordbok, og den norsk-engelske ordboka er ei resepsjonsordbok. Ingen av desse ordbøkene er skrive for engelske brukarar. Mellom to ulike språk trengst det med andre ord fire ordbøker; eitt sett resepsjonsordbøker og produksjonsordbøker den eine vegen, og eit tilsvarande sett den andre. For andre språkpar enn dei som kan selje til ein skolemarknad, er det som regel ikkje ressursar til å lage fleire typar ordbøker, slik at ei og same ordbok må oppfylle fleire ulike funksjonar. Dei tospråklege ordbøkene nedanfor (Cannelin, Berkov) er gode døme på ordbøker som klarer å ta omsyn til begge behova til begge brukargruppene.
Historie
Ei av dei eldste ordbøkene me kjenner var skriven på latin under keisar Augustus. De Significatu Verborum (Om meining av ord) var samla av Verrius Flaccus og har overlevd fram til i dag i forkorta utgåve. Boka inneheldt vanskelege og arkaiske ord som var illustrerte med sitat frå tidlege romerske forfattarar.
Shuo wen jie zi frå tidleg på 100-talet var den første ordboka over kinesisk. Forfattaren Xu Shen ordna orda etter radikalar.
Dei første norske ordbøkene kom ut på 1600-talet. Termini Juridici av Jens Bjelke som kom ut i 1634 var ei juridisk ordbok som forklarte norske lovtermar på dansk og latin. Ti år seinare kom Den Norske Dictionarium eller Glosebog av Christen Jensøn, med ord og uttrykk frå Sunnfjord forklarte på dansk. Ivar Aasen var den første som samla inn og systematiserte det norske ordforrådet. Ordbog over det norske Folkesprog frå 1850 skulle vera grunnlag for eit nytt norsk skriftspråk.
Definisjonsordbøker
NEO er eit pionerarbeid innanfor definisjonsordbøker, som bruker eit lite definisjonsordforråd til å gje tydinga til oppslagsorda på ein svært fin måte. Eit internasjonalt døme på det same, men med eit ikkje like stramt oppbygd definisjonsordforråd, er LDOCE. Den første utgåva av COBUILD (frå 1987) representerte ein leksikografisk revolusjon, i og med at eksempelmaterialet var tatt berre frå attestert tekst, heller enn frå konstruerte eksempel.
Store historiske ordbøker
Dette er ordbøker som går over fleire titals band, og mange tiår, til og med hundreår. Målet for desse og tilsvarande ordbøker er å dokumentere bruken av ordforrådet i språket. Ein del av lemmaartikkelen i desse ordbøkene er dokumentasjon av første belegg, av dialektutbreiing, osb.
Whalsay
Whalsay (av norrønt Hvalsey, 'Kvaløy') er ei øy i Shetlandsøyane i Skottland. Øya ligg austom Shetland Mainland og hadde i 2001 vel 1030 innbyggjarar. Øya er frodig og relativt tett busett. Dei viktigaste næringsvegane er fiskeria og jordbruket (crofting).
Viktigaste landsbyen er Symbister sør på øya. Der har fiskeflåten heimehamn. Ferjene til og frå Mainland går mellom Symbister og Laxo og Vidlin. Til vanleg er det to ferjer som går i trafikk mellom Symbister og Laxo. Ferjene går kvart 45. minutt, og overfarten tek om lag 30 minutt. Når vêret er for hardt og sjøen for grov går ferjene til Vidlin i staden for til Laxo. Denne turen tek i godt vêr om lag 45 minutt, men i dårleg vêr kan det ta mykje lenger tid.
Øya har òg ei flystripe, ho ligg ved Skaw nord på øya.
Andre landsbyar er Clate, Isbister, Sandwick, Saltness, Challister og North Park.
Ved Skaw ligg Skaw Taing som er ein 18-hols golfbane, den nordlegaste i Storbritannia.
Whalsay er òg kjend som «bonny isle».
Andre nettstader
Denne artikkelen byggjer på «Whalsay» henta frå Wikipedia på engelsk 29. mai 2007.
Moroni
Moroni (arabisk: موروني) er den største byen på Komorane og sidan 1962 også hovudstad. Han har nær 37 000 innbyggjarar. Byen ligg på vestkysten av øya Grande Comore.
Kommunikasjon
Moroni har ein flyplass, Moroni Hahaya international airport (IATA-kode: HAH). Han har òg ei hamn med samband til dei andre Komorane og Madagaskar, men er for grunn til store skip som i staden går til Mutsamudu på naboøya Anjouan.
2001
2001 (romartal MMI) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen.
Loch Sunart
Loch Sunart (skotsk-gælisk Loch Shuaineart) er ein sea loch eller ein fjord på vestkysten av Skottland. Loch Sunart går vestover og grenser i nord til Laga-bukta og distriktet Sunart i Ardnamurchan og i sør til distriktet Morvern. Fjordarmen Loch Teacuis går søraustover i Morvern.
Ein stor del av fjorden vert nytta til fiskeoppdrett, opphavleg berre laks, men etter kvart eit større mangfald av fiskeartar.
Guru Nának
Guru Nának var grunnleggjaren av sikhismen og den første av dei ti sikh-guruane.
Liv
Nának vart gift med Sulkhni frå Batala, og dei hadde to søner, Sri Tjand og Lakhmi Das. Han fortsette den religiøse oppdagingsferda si som vanleg. Svogeren hans, mannen åt Nánki, syster hans, skaffa han arbeid som forvaltar av det offentlege kornlageret i Sultanpur.
Openberring
Ein morgon da han var 28 år gammal, gjekk han som vanleg ned åt elva for å taka eit bad og meditere. Det er sagt at han var forsvunnen i tre dagar, og at han da han kom til syne att, fylt med Guds ande, sa: «Det finst ingen hindu og ingen muslim!» Frå denne tida av byrja han på misjonsarbeidet sitt.
Religionsbygging
Etter den siste av dei store reisene sine busette guru Nának seg i byen Kartapur i Panjab, ved Ravi-elva, der han heldt fram med å undervise i femten år til. Tilhengjarar frå mange stader kom og busette seg i Kartapur for å høyre på, syngje med og vera saman med han. I løpet av denne tida, da tilhengjarane hans framleis var hinduar, muslimar eller kva annan religion dei høyrde til, vart dei kjende som disiplane åt guru Nának, eller som sikhar. Det var òg her at tilhengjarane hans byrja å kalle han «guruen,» eller «læraren» sin. Guru Nának fortalde dei her at dei skulle ha hushald og ikkje leva åtskilde frå verda; det skulle ikkje vera prestar eller eremittar. Guru Nának innførte så langár, eller fellesmåltidet: Det vart kravd at hinduar og muslimar, høge kastar og låge kastar, skulle sitja saman under måltida. Det var her, på denne tida, at Lehna, seinare kjend som guru Angad Dev, kom og byrja å følgje guru Nának.
Rett føre guru Nának døydde, kalla han saman disiplane sine og bad dei om å syngje «Sohila» — kveldshymnen. Det seiest at kroppen hans forsvann om natta etter at han døydde, for på dette viset å tilfredsstille både dei hinduiske og muslimske tilhengjarane sine når det galdt kven av dei som skulle gjennomføre gravferda hans.
1490
1490 (romartal MCDXC)
Aallejegaejsie
Aallejegaejsie er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1285 meter over havet og er det 12. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. Fjellet ligg ved svenskegrensa, og grenserøys nr. 180 ligg på fjellet.
Namnet er sørsamisk og tyder «Hellertind».
Lindqvist Nunatak
Lindqvist Nunatak er ein nunatak 6 nautiske mil (11 km) sør for Chevreul Cliffs, med ei høgd opp mot 1470 m aust i Shotton snømark i Shackletonkjeda. Han vart fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1967 og kartlagd av British Antarctic Survey (BAS), 1968-71. I samband med at stader i området vart kalla opp etter pionerar innan polarliv og reiser, vart det namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Frans W. Lindqvist (1862–1931), ein svensk oppfinnar av primusen i 1892.
Oivisfjellet
Oivisfjellet  er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1284 meter over havet og er det 13. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Birger Stuevold-Hansen
Birger Stuevold-Hansen var ein norsk jurist og politikar.
Faren var prost Ole Stuevold Hansen. Stuevold-Hansen blei høgsterettsadvokat og venstremann. Han var ordførar i Molde 1903–04 og stortingsrepresentant frå Møre 1913–1915.
Han blei utnemnd til statsråd i Provianteringsdepartementet 1917–1919 og i Handelsdepartementet 1919–1920 i regjeringa Knudsen II. Dessutan var han formann i Spitsbergenkullkomiteen i 1920, og i fleire andre offentlege utval.
Stuevold-Hansen døydde på toget frå Bergen til Oslo, der han vart gravlagt.
Kongedømet Galicia
Kongedømet Galicia var ei politisk eining (400-talet - 1833) sørvest i Europa og nordvest på Den iberiske halvøya. Kongedømet vert rekna som det første kristne kongedømet på halvøya. Fram til 1200-talet var kongedømet eit maktsenter for kristne kongedøme på Den iberiske halvøya. På 1100-talet vart Galicia svekka første gong då det måtte gje frå seg dei sørlege områda, som vart Kongedømet Portugal. Då Kongedømet Castilla, som opphavleg var ein del av Galicia, vart mektigare vart Galicia gradvis svakare. Kongedømet vart etter kvart ein del av kongemakta Castilla og eksisterte som eit kongedøme i dette riket og seinare Spania fram til 1833.
Edge of the Century
Edge of the Century er det tolvte studioalbumet til Styx, gjeve ut i 1990. Det var det første Styx-albumet med soloartisten Glen Burtnik, og det einaste albumet med besetninga Dennis DeYoung, James Young, Glen Burtnik, Chuck Panozzo og John Panozzo, og det siste med John Panozzo på trommer før han døydde i 1996.
Albumet selte til gullplate i USA.
Salslister
Album - Billboard (USA)
Singlar - Billboard (USA)
Rauflihorn
Rauflihorn er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Joseph Conrad
Joseph Conrad, eigentleg Józef Teodor Nałęcz Konrad Korzeniowski var ein britisk forfattar med polsk bakgrunn som blir rekna som ein av dei store engelskspråklege forfattarane, trass i at engelsk var det tredje språket han lærte.
Liv
Conrad blei fødd i det som i dag er den ukrainske byen Berdytsjiv, men då ein del av Det russiske keisarriket. Fram til 1793 var byen polsk og bar namnet Berdyczów, men kom under russisk besetning etter den andre delinga av Polen. Foreldra var polske adelege, mora heitte Ewelina Bobrowska og faren, Apollo Korzeniowski, skreiv skodespel som tok for seg aktuelle politiske tema og omsette William Shakespeare og Victor Hugo til polsk. Han oppmuntra Conrad til å lese polsk og fransk litteratur. Faren var ein polsk patriot som engasjerte seg i arbeidet for ein sjølvstendig polsk stat. Russarane kasta han derfor i fengsel i 1861, og ni månader seinare landsforviste dei han til den nord-russiske byen Vologda om lag 500 km nordaust for Moskva. Kona og den fire år gamle sonen flytta med, men av di kona var sjukleg fekk faren i 1865 flytte til Tsjernihiv i Nord-Ukraina. Berre få veker seinare døydde mor til Conrad av tuberkulose, medan faren døydde i Kraków fire år etter. Onkelen Tadeusz Bobrowski tok over omsorga for den elleve år gamle guten. I 1874, da Conrad var seksten år gammal, gav onkelen han lov til å reise til Marseille for å bli sjømann. Conrad seilte først i den franske, seinare i den engelske handelsflåten, og fekk britisk statsborgarskap i 1886.
Conrad budde i landsbyen Bishopsbourne utanfor Canterbury, og døydde der av eit hjarteinfarkt 3. august 1924.
Virke
Conrad skreiv noveller, kortromanar og romanar. Eit gjennomgåande tema er menneske som blir utsett for omstende der deira plikt- og æreskjensle blir sett på prøve, gjerne med hendingar henta frå sjømannslivet.
Det aller mest kjende av Conrad sine verk er kortromanen Heart of Darkness som er ei framstilling av ei reise inn i dei mørkaste avkrokane i menneskesinnet. Denne boka gir enn i dag atterklang hos lesarane, og teksten blir ofte diskutert og omfortolka i den litteratur- og kulturvitskapelege debatten rundt postmodernisme og postkolonialisme. Elles blir romanane Lord Jim og Nostromo rekna som dei beste bøkene hans; The Secret Agent og Under Western Eyes kan òg nemnast.
Conrad var ein meisterleg prosastilist som introduserte ei tydeleg ikkje-engelsk kjensle for tragikk og anti-heroisme i engelsk litteratur. Nokre av verka syner romantiske trekk, men Conrad blir til vanleg rekna som ein forgjengar for modernistisk litteratur. Den forteljande stilen og dei anti-heroiske karakterane har inspirert mange forfattarar, som til dømes Ernest Hemingway, D.H. Lawrence, F. Scott Fitzgerald, Graham Greene, Malcolm Lowry, William S. Burroughs, Joseph Heller, V.S. Naipaul, Italo Calvino, Hunter S. Thompson og J.M. Coetzee.
Loch Torridon
Fjorden er 25 km lang. I nord ligg landsbyane Redpoint, Diabeg, Wester Alligin og Alligin Shuas. På sørsida ligg Shieldaig.
Joseph Conrad
Ettermæle
Det er laga ei mengd filmar med manus basert på, eller meir lauseleg inspirert av, Conrad sine forteljingar, den mest kjende er Francis Ford Coppola sin Apokalypse nå! (1979). Hendingane, som i Heart of Darkness utspelar seg i langsmed Kongofloden under den belgiske kolonialismetida, er i filmen lagd til ei fiktiv elv under Vietnamkrigen. Det er òg laga filmar inspirert av forteljingane Victory, Lord Jim, The Secret Agent, An Outcast of the Islands, The Rover, The Shadow Line, The Duellists, Nostromo, Almayer's Folly og Amy Foster (filmen Swept from the Sea, 1997).
Loch Torridon
Det vert fiska etter reker og skaldyr i Loch Torridon og her finst fleire anlegg for lakseoppdrett og blåskjel.
Kjersti Graver
Kjersti Graver var ein norsk jurist som arbeidde med forbrukarspørsmål det meste av det yrkesaktive livet sitt. Ho etterfølgde Hans Petter Lundgaard som forbrukarombod frå 1987 til 1995, da ho vart utnemnd til lagdommar i Borgarting lagmannsrett. Den stillinga hadde ho til ho måtte redusere stillinga og etter kvart slutte grunna kreftsjukdommen ho fekk i 2007.
Kjersti Graver arbeidde etter at ho hadde teken den juridiske utdanninga si som forbruksforskar ved Swoka-instituttet i Haag i tre år. Ho vart sidan tilsett i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet. Deretter var ho underdirektør hjå forbrukarombodet frå 1979 til 1984.
Som forbrukarombod var ho særleg oppteken av kjønnsdiskriminerande reklame. Ho sat også i EOS-utvalet og Stortingets kontrollutval for etterretnings-, overvakings- og tryggingstenestene, og ho var styremedlem i Amnesty International Norge. Ein periode var ho også medlem av styret i Den norske Dommerforening. I dei fyrste åra etter opprettinga av Domstolsadministrasjonen var ho også medlem av dette styret.
Kjersti Graver var gift med Lars Oftedal Broch.
1489
1489 (romartal MCDLXXXIX)
Folkestad i Bø
Folkestad er ein tettstad i Bø i Midt-Telemark kommune i Vestfold og Telemark fylke. Staden har og ligg fem kilometer nordom Bø sentrum.
Blåfjellet i Lierne
Blåfjellet  er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1283 meter over havet og er det 14. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Parelius Berntsen
Parelius Hjalmar Bang Berntsen var ein norsk arbeidar og stortingsrepresentant frå Fauske som var tingmann frå Nordland og for Arbeidarpartiet i tida 1945-65.
Berntsen var son til ein gruvearbeidar. Sjølv arbeidde han på gard til han var 20 år gammal. Frå 1930 byrja han å arbeide i Mofjell gruver i Rana. Medan han jobba i Mofjell-gruvene engasjerte han seg i gruvearbeidarforeininga, og frå 1930 var han med i styret i Rana faglege utval, frå 1935 som formann. Han var også ei tid formann i Nord-Rana Arbeiderparti. Frå 1937 til 1941 var han varaordførar i Nord-Rana herad, og etter krigen var han medlem av formannskapet i kommunen til 1951.
Etter åtte år i gruva byrja Berntsen i 1939 å arbeide ved veg- og jarnbaneanlegg. Under andre verdskrigen arbeidde han på lageret til Rana samvirkelag. Samstundes deltok han i illegalt arbeid.
Berntsen vart vald inn på Stortinget i 1945 og var stortingsrepresentant i fem periodar. Han var fyrst medlem i Veg- og jarnbanekomiteen, frå 1950 til -57 kalla Samferdslekomiteen. Sidan 1958 var han medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen til han forlet Stortinget i 1965.
Love Is the Ritual
«Love Is the Ritual» er ein song av Styx og den første singelen gjeven ut frå albumet Edge of the Century i 1990.
Bakgrunn
Songen var skriven og sungen av Glen Burtnik, som var komen inn i bandet som ny gitarist. Tommy Shaw, som han erstatta, var på den tida oppteken med si eiga gruppe, Damn Yankees.
Songen vart òg gjeven ut som B-side på 7"-versjonen av «Carrie Ann» (A&M Records – 390 610-7) som berre kom ut på singel i Europa.
Salslister
«Love Is the Ritual» selde skuffande og nådde berre 80. plassen på Billboard Top 100-lista, men gjorde det langt betre på Billboard Mainstream Rock Tracks-lista, der han nådde niandeplassen. Songen nådde òg 59. plassen på den kanadiske RPM Top Singles-lista i november 1990.
Åverk
Åverk er eit eldre omgrep for ei ulovleg gjerning, særleg om ulovleg bruk av jorda til ein annan person eller skade på eigedom hans. Straffa for slike gjerningar var bøter kalla åverksbot eller skadebot.
Åverk er òg eit omgrep nytta om arbeidet som er nedlagt i ein gjenstand, og særleg om jordbruksarbeid, som i det arbeidet som er lagt ned i ein åkerlapp.
Periferieininga Tríkala
Periferieininga Tríkala (gresk Περιφερειακή ενότητα Τρικάλων, Periferiakí enótita Trikálon) er ei periferieining i Hellas i periferien Thessalía. Hovudstaden i periferieininga er Tríkala. Tríkala vart oppretta som eit prefektur i 1881 og Kardítsa vart skild ut i 1947. Tríkala ligg nordvest for byane Aten og Kardítsa, aust for Ioánnina og Métsovo, sør for Grevená, sørvest for Thessaloníki og vest for Lárisa. Av periferieiningar grenser Tríkala til Kardítsa i sør, Árta i sørvest, Ioánnina i vest, Grevená i nord og Lárisa i aust.
Administrativ inndeling
Tidlegare var Tríkala eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i fire kommunar.
Geografi
Tríkala inneheld ein del av Den thessaliske sletta i sør og aust. Píndosfjella dominerer i vest. Dei nordlege områda er òg fjellkledd. Den største elva, Piniós, renn i sør.
Historie
Området rundt Tríkala var i antikken ein del av Kongedømet Makedonia, før romarane tok over. Seinare vart det styrt av Austromarriket, Stor-Vlakhia og til slutt Det osmanske riket. Under tyrkarane sitt styre vart området påverka av den greske sjølvstende krigen i 1881. Fleire landsbyar vart flytta for å halde seg skjult frå tyrkarane og området vart til slutt ein del av Hellas i 1881. Periferieininga inkluderte Kardítsa fram til 1947.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Den ungarske sletta
Den store ungarske sletta, eller berre Den ungarske sletta, Store Alföld eller Alföld (ungarsk Alföld eller Nagyalföld, slovakisk Veľká dunajská kotlina, rumensk Câmpia Tisei, serbisk og kroatisk Panonski basen eller Панонски басен, 'Den pannoniske sletta') er ei slette eller eit bekken som ligg i sørlege og austlege delar av Ungarn. Ho strekkjer seg òg inn i austlege delar av Slovakia (Východoslovenská nížina - Det austslovakiske låglandet), sørvestlege delar av Ukraina (Zakarpats'ka nyzovyna - Det transkarpatiske låglandet), vestlege delar av Romania (med forskjellige namn), nordlege område av Serbia, og austlege delar av Kroatia (med forskjellige namn). Sletta utgjer den største delen av Den pannoniske sletta.
Grenser
Ho grensar til Karpatane i nord og aust, dei transdonauske og kroatiske fjella i sørvest, og om lag elva Sava i sør.
Store Alföld i Ungarn
Dei største ungarske forfattarane som er inspirert eller assosiert med Alföld er Ferenc Móra og Zsigmond Móricz i tillegg til poetane Sándor Petőfi og Gyula Juhász.
Av ungarske vitskapsfolk som er fødd på Alföld er fysikaren Zoltán Bay, kjemikaren János Irinyi, oppfinnaren av lydlause fyrstikker, farmakologen János Kabay, fysikaren og farmasøyten Gábor Kátai, og fysikaren og pulmonologen Frigyes Korányi.
Den viktigaste elva på Alföld er Tisza.
Dei største byane og landsbyane med medisinske bad er Berekfürdő, Cserkeszőlő, Gyula, Hajdúszoboszló, Szentes og Szolnok.
Delar
Den store ungarske sletta består av følgjande område:
Goegkemesspielte
Goegkemesspielte  er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1281 meter over havet og er det 15. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Ålfotbreen
Ålfotbreen er ein isbre i kommunane Kinn, Bremanger og Gloppen i Vestland. Breen har eit areal på 17 km² og det høgste punktet er på 1385 moh.
DNT har merkt opp fleire turløyper opp til breen — frå Ålfoten, Grøndalen og Hyen — og har òg sett opp Blåbrebu på sørsida av breen.
Det er estimert at Ålfotbreen truleg har ein årleg nedbørsnormal på 5600 mm, noko som gjer han til den våtaste staden i Noreg.
Warszawapakta
Warszawapakta (offisielt: «Traktaten for venskap, samarbeid og gjensidig assistanse») var ein militærallianse mellom Sovjetunionen og den tidlegare austblokka. I alliansen var det både reelt uavhengige statar og statar som trass i formelt sjølvstende de facto var styrt frå Sovjetunionen. Forsøk på å bryte ut av pakta vart slått ned.
Alliansen vart etablert som forsvarspakt retta mot NATO, som hadde vorte etablert i 1949. Ei viktig hending som førte til danninga av Warszawapakta var gjenopprustinga av Vest-Tyskland og NATO-medlemskap. Pakta vart underskriven i Warszawa den 14. mai 1955, vart sett i verk frå 5. juni 1955. Pakta heldt saman til den kalde krigen var over. Medlemslanda byrja å trekkje seg i 1991, og pakta vart offisielt oppløyst 1. juli 1991.
Medlemsland
Det strengt stalinistiske Albania trekte seg ut av alliansen i 1961 som følgje av usemja mellom Folkerepublikken Kina og Sovjetunionen etter at Sovjetunionen hadde fordømt Stalin og gjennomgått ei avstalinisering.
Folie à Deux
Folie à Deux er det femte studioalbumet til musikkgruppa Fall Out Boy.
Bramin
Bramin eller braman (sanskrit bráhmana) er i hinduismen ein prest og medlem av den høgste av dei fire sosiale klassene, varna, i det gamle indiske samfunnet. Braminane, som var dei einaste som var fylt av den mystiske kraften brahman, var sjølvskrivne som prestar og hadde ein viktig rolle ved offerhandlingane. Gjennom tidene har dei vore viktige berarar av indisk kultur, og braminar har utmerkt seg både som politikarar, diktarar og lærde. Jamvel om braminane klarte å overvinne faren som ei stund truga dei frå buddhismen, vart maktgrunnlaget deira rokka i samband med det muslimske og seinare britiske herredømet i India. I dagens India har braminane derimot framleis innverknad.
Det er braminane som har utforma det indiske kastesystemet, og i teorien gjeld dei framleis som den mest høgsette kasten, som «gudar på jorda». I røynda er braminane del av mange ulike kastar, og arbeidet dei gjer varierer mykje.
1469
1469 (romartal MCDLXIX)
Grense Jakobselv
Grense Jakobselv (samisk Vuorjánjohka) er ei grend i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Grenda ligg i eit lite dalføre der Jakobselva renn nordover ut i Varangerfjorden. Elva markerer grensa mot Russland. Tidlegare var det ei permanent busetjing i dalen, men denne vart fråflytta seint på 1970-talet og tidleg på 1980-talet. Forsvaret har sin nordlegaste grensestasjon i Grense Jakobselv, der Ishavsregimentet (IHR) er stasjonert.
For å markere Noreg sin suverenitet over områda aust til Jakobselva fekk kong Oscar II bygd eit kapell i Grense Jakobselv. Kapellet er oppkalla etter han. Oscar IIs kapell vart innvigd i 1869.
Geologi
Ved Grense Jakobselv finnast gneisbergarter med granulittfacies. Tilsvarande bergartar er funne på Finnmarksvidda; til dømes Jergul-gneisen og Raisædno-komplekset. Desse sterkt metamorfoserte gneistypane dannar ein korridor mellom grunnfjellsområdet i Aust-Finnmark og grunnfjellsområdet på Finnmarksvidda.
Kjelder
Artikkelen vart oppretta som ei omsetjing av Grense Jakobselv (bokmål)
Serigstad Maskinverksted
Serigstad Maskinverksted vart til ved at Anders Serigstad i 1864 innreidde ein verkstad på garden Serigstad på Jæren. I byrjinga laga han reiskap til eige bruk, men etter kvart tok han til å laga treskeverk, halmristarar og andre reiskap for sambygdingane sine. Det åt på seg og i 1892 bygde han ny verkstad. I 1910 tok son hans, Jens, over og i 1913 byggde Serigstad Maskinversksted ny verkstad på Bryne og i 1915 vart det bygd støyperi.
I 1958 fekk Serigstad tilbod om å produsera ein frontmontert forhaustar som var utvikla ved Landbrukshøgskulen på Ås. Etter å ha laga eit par prototypar utvikla dei ein sidemontert forhaustar som kom på marknaden i 1960. Dette vart eit viktig produkt både for Serigstad og for norsk jordbruk. Serigstad har sidan produsert over 32000 fôrhaustarar.
I 1968 vart Serigstad Maskinverkstad omgjordt til aksjeselskap. Hovudproduktet var forhaustarar og i perioden 1972 til 1982 låg produksjonen på godt og vel 1350 einingar i året. I 1979 kjøpte Serigstad Hedmark Jaerstøperi på Elverum. Utover 1980-talet vart det gjort store innvesteringar og utvikla nye produkt. I 1986 tok produksjonen av finsnittarar til og i 1989 var turen komen til rundballepresser.
På 1990-talet var det stagnasjon i jordbruket og salet svikta. Føretaket hamna i eit økonomisk uføre og vart splitta opp i Serigstad Jernstøperi, Serigstad Agri AS og Serigstad Maskinering AS. Serigstad Maskinering AS vart seinar kjøpt av Bryne Mekanikk. Serigstad Agri produserer framleis jordbruksmaskinar.
Khirbet al-Deir
Khirbet al-Deir (arabisk خربة الدير) er ein palestinsk by ti kilometer sør for Betlehem. Byen ligg i Hebron guvernement sentralt på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde byen eit folketal på over 1 564 i 2006.
Provinsen Catania
Provinsen grensar til Det joniske havet i aust, provinsen Messina i nord, provinsen Enna og provinsen Caltanissetta i vest og provinsen Siracusa og provinsen Ragusa i sør.
Det er 58 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Endringar
Det har vorte diskutert i mange år om ein skal dele provinsen Catania opp i tre separate provinsar, der den sørlege delen vert provinsen Caltagiorne, området nordaust for Etna vert provinsen Acireale-Giarre-Taormina. Den nye provinsne vil innehalde alle kommunane sør for elva Simeto i tillegg til kommunane Ragusa og Caltanisetta. Det var ei folkeavstemming i 1990-åra for å avgjere dette, men fleirtalet stemde nei, og ingenting har vorte gjort etter den tid.
Merrafjellet
Merrafjellet  er eit fjell i Lierne kommune i Trøndelag. Det har ei høgd på 1272 meter over havet og er det 16. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
2002
2002 (romartal MMII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
Volders
Småbyen Volders ligg 558 meter over havet, 15 km aust om Innsbruck på sørsida av elva Inn. Innsjøen Volderer See ligg ved inngangen til landsbyen. Til kommunen høyrer også grendene Großvolderberg og Kleinvolderberg, begge er i dalsida ovanom småbyen.
West Loch Tarbert
West Loch Tarbert (skotsk-gælisk Loch A Siar) er ein sea loch eller ein fjord som skil nordlege og sørlege delar av øya Harris i Ytre Hebridane i Skottland. Eit lite eid skil dei to områda. På eidet ligg landsbyen Tarbert. I fjorden ligg øyane Soay Mòr, Soay Beag og Isay, medan Taransay ligg nær innløpet til fjorden. Amhuinnsuidhe Castle ligg på nordsida av fjorden.
Tsjirinkotan
Tsjirinkotan (russisk Чиринкотан) er ei lita vulkanøy i Kurilane i Russland. Ho er 6 km² stor og ligg 25 km frå Ekarma. Øya har ein diameter på 3 km og ei høgd på 724 meter over havet med ein markant kaldera på 1 km i diameter. Øya har bratte fjellsider. Tsjirinkotan er framleis aktiv og det siste kjende utbrotet kom i 1986.
Kongedømet León
Kongedømet León var eit sjølvstendig land nordvest på Den iberiske halvøya. Det vart grunlagd i 910 då dei kristne prinsane av Asturias langs nordkysten av halvøya skifta sete frå Oviedo til byen León. Den atlantiske provinsen vart Kongedømet Portugal i 1139, og den austlege, indre delen av kongedømet vart slått saman med Kongedømet Castilla i 1230.
Nerthus
Nerthus er nemninga på ei skandinavisk morgudinne som vart dyrka i bronsealderen. Ho var rekna som gudinne for grøde og gode år. Namnleg og tradisjonelt er ho rekna som forlaupar for vaneguden Njord. Dekninga for dette ligg i namnelikskapen.
Nerthus er først skildra av Tacitus, som fortel korleis gudinna vart ført ikring i ei vogn, og vart vaska rituelt i ein heilag lund på "ei øy i havet". Denne øya reknar nokon til å vera anten Danmark eller søre Sverige. Denne skildringa er samført med arkeologiske funn frå området, helleristingar og myrlik. Det er mogleg at Nerthus-dyrkinga har samanheng med dyrkinga av Magna Mater i søre Europa på same tid (dei første hundreåra etter Kristi byrd).
Namn
Det er mange teoriar hefta til namnet på gudinna. Nokre meiner det skriv seg frå eit gamalt keltisk ord, Nertos, som tyder styrke eller kraft. Andre hevdar namnet er knytt til eit gamalt gresk ord for underjordisk, Nerteroi. I dag hallar mange mot den "keltiske" teorien. Då lyt og Nerthus anten ha keltisk opphav, eller at gudinna har vore dyrka så langt attende at proto-germansk og proto-keltisk myte har vore mest eins, før dei skilde lag.
Skildringa hjå Tacitus
Tacitus skildrar korleis gudinna er ført i ei vogn som er dekt av klede, for at ho ikkje skal vera å sjå. Berre presten har lov til å røre ved vogna. Presten fører gudinna (eller gudebiletet), og vogna er ført av kyr. Når gudinna kjem, er det fred, og alle let våpna sine ligge. Vogna, kleda og sjølve gudinna vert vaska i ei tjørn som ligg løynd - dit kjenner berre presten vegen. Sjølve vasken er gjort av trælar, som vert drukna når arbeidet er gjort. Tacitus nemner at desse trælane då er vigde til dauden når dei får oppdraget sitt.
Mange av dei skandinaviske myrfunna (Tollundmannen, Grauballemannen og andre), er samførte med denne skildringa av forskarar. Dei er ofte funne med reip om halsen, og nakne. Etter Tacitus er desse då drukna trælar som har vaska gudinna. Mageinnhaldet deira tyder på at dei har ete eit siste måltid av slikt ein kan finne tidleg på våren, den tida det har vore skikk å føre gudinna fram (eit våroffer).
Samanstilling med Njord
Det er allmenn semje om at Njord og Nerthus er knytt til kvarandre språkleg. Samstundes ser ein at Njord er hankjønn, medan Nerthus er hokjønn. Dette er drøfta på ulike vis. Mellom anna kan ein minne om at morgudinna ofte opptrer i eit guddommeleg par, der guden står for dei mannlege sidene av guddommen. Det er funne både mannlege og kvinnelege gudebilete frå bronsealder og tidleg jarnalder. For det andre er det fortald at vanene ekta sine eigne søstrer, slik at Frøy og Frøya er eit tilsvarande gudommeleg par, og det er sagt at Njord fekk dei med si eiga søster (Nerthus). Alternativt har guddommen vore tvikjønna. I løpet av åra som gjekk mellom Tacitus og vikingtida har Njord-kulten vokse fram og det mannlege aspektet teke plassen til det kvinnelege.
Kongedømet León
Frå 1296 til 1301 var Kongedømet León igjen sjølvstendig og etter unionen med Castilla vart det halde som eit kongedøme fram til 1833 som ein del av Spania. 30. november 1833 vart kongedømet omgjort til ein spansk region og inndelt i provinsar. I 1978 vart den same regionen ein del av den autonome regionen Castilla y León.
Rautispitz
Rautispitz er eit fjell i Glarus-Alpane. Det ligg nær Glarus i Sveits.
Glødehovudmotor
Glødehovudmotor eller oppfyringsmotor er ein stempelmotorar med innvendig forbrenning, med direkteinnsprøying av drivstoffet og overflatetenning. Denne motortypen er ikkje lenger i bruk, men var tidlegare i bruk som båtmotor og stasjonærmotor, men òg i traktorar. Føremonen med glødehovudmotorar er at han kan nytta billig råolje som drivstoff. Det er difor ein råoljemotor.
Arbeidsprinsipp
Sylindertoppen på ein glødehovudmotorar har eit kammer med ein trong passasje mot sylinderen, som vist i figur 1. Sylindertoppen er ikkje avkjølt, så han vert raudglødande under drift. Det er dette som er opphavet til namnet glødehovudmotor.
Tenningstidspunktet avheng av temperaturen på glødehovudet, kva drivstoff som vert nytta og turtalet på motoren. Glødehovudmotorar fungerte best ved eit bestemt turtal, så turtalet vart ofte halde meir eller mindre konstant av ein sentrifugalregulator. Men tenningstidspunktet kunne likevel variera når belastninga og dermed temperaturen på glødehovudet varierte. Om belastninga var for stor kunne motorane stogga og starta i feil rotasjonsretning. Dette hende av og til om ein kvelte motoren i ein oppoverbakke. Om ein hadde tilhengar på slep kunne dette føra til problem om føraren ikkje reagerte snøgt nok, eller om bremsene var slitne.
Dei aller fyrste glødehovudmotorane var firetaktsmotorar, men seinare var dei fleste totaktsmotorar.
Glødehovudmotorar kunne rotera i begge retningar og denne eigenskapen vart av og til nytta for å spara reversgir. Lanz sine traktorar, til dømes, hadde ikkje reversgir, så for å reversera laut ein stogga motoren og starta han i motsett rotasjonsretning. Dette var òg vanleg på båtmotorar. Det var òg tilfellet for mange Lanz-etterlikningar.
Drivstoff
Glødehovudmotorane kunne nytta mange ulike typar drivstoff og vart ofte køyrde på billig råolje. Men dei gjekk òg på drivstoff som parafin, lampeolje, tran og ulike typar planteolje. Til og med smøreolje og tjøre (om ho vart varma opp til ho vart flytande) kunne nyttast. Bolinder-Munktell, som produserte traktorar med glødehovudmotorar til tidleg på 1950-talet leverte under 2. verdskrigen vedgassaggregat til traktorane sine. Etter som motorane deira var totaktsmotorar var dette meir komplisert enn for firetaktsmotorar.
Startprosedyre
For å starta motoren er det naudsynt å varma opp glødehovudet med ei blåselampe. Det kunne ta ein 10 til 15 min før toppen var varm nok til at motoren starta, noko avhengig av kor kraftig blåselamge ein nytta. Det er denne operasjonen som ligg til grunn for namnet oppfyringsmotor. Nokre produsentar, som til dømes Bolinder-Munktell utstyrte motorane sine med snøgglamper som nytta trykkluft.
Det var ikkje uvanleg at glødehovudmotorar starta i feil rotasjonsretning. Dette kunne skje på grunn av at kammeret var fylt med oksygenrik friskluft, slik at luft-olje-blandinga vart tend for tidleg. Då laut ein stogga motoren og starta han på nytt.
På grunn av den omstendelege startprosedyra vart det ofte til at ein let motoren gå når ein tok ein pause. Motorbåtar med glødehovudmotor låg ofte ved kai med motoren i gang og traktor- og stasjonærmotorar vart ikkje stogga når ein tok matpause. Men når motorane gjekk lenge på tomgang vart sylindertoppen avkjølt slik at motoren stogga.
Soge
Glødehovudmotoren vart oppfunnen av Herbert Akroyd Stuart. Han fekk det fyrste hugskotet i 1885 då han søla parafin i eit beger med smelta tinn og parafinet tok fyr. Han byrja då å tenkje på at det kanskje kunne lata seg gjera å nytta ei varm overflate til å tenna tungolje i ein forbrenningsmotor. I 1890 tok han, saman med Charles Richard Binney (som finansierte eksperimenta), ut eit patent som skildra ein glødehovudmotor der oljen vert spruta inn i eit glødande kammer med ein trong passasje til hovuddelen av forbrenningskammret. Fleire prototypar vart laga i Bletchley, men kvaliteten synte seg å ikkje halda mål, så fire nye prototypar vart laga av George Wailes & Co. i London. Dette var firetaktsmotorar.
Akroyd Stuart hadde ikkje midlar til å produsera motorane sjølv og i 1891 inngjekk han ein avtale med Richard Hornsby & Son i Grantham, som starta produksjon av motorane. I 1896 installerte Hornsby ein av desse råoljemotorane i eit lokomotiv. Det vart i alt produsert 32417 Hornsby-Akroyd-motorar.
Fleire produsentar
I 1900 tok Svensons Motorfabrik i Augustendal i Solna i Stockholms län til å produsera ein totakts glødehovudmotor som var svært lik motoren til Weiss og Mietz. Den fyrste Svenson-motoren hadde ein effekt på 4,4 kW (6 hk) og ein masse på 1.350 kg. I 1902 konstruerte svensken Erik Rundlöf ein totakts glødehovudmotor og selde rettigheitene til Bolinders Mekaniska Verkstads på Kungsholmen i Stockholm. Det russiske føretaket Mamin tok til å produsera glødehovudmotorar i 1903.