cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antoni Grabowski
Språk- og litteraturinteresse
Grabowski såg at esperanto ikkje kunne veksa seg stort før det fanst litteratur på språket, og han bestemte seg difor for sjølv å gjera ein innsats på dette området. Han byrja med å omsetja litterære verk som Snøstormen av Aleksandr Pusjkin (på esperanto La neĝa blovado, 1888) og Die Geschwister av Goethe (La gefratoj, 1889), og heldt fram i ei årrekkje med både eiga dikting på språket og omsetjing av litteratur til det. Antologien El Parnaso de Popoloj, til dømes, som kom i 1913, er ei samling av 116 dikt, som til saman representerer 30 ulike språk og kulturar. Seks av dikta er skrivne originalt på esperanto, 110 er omsette. På dette viset bidrog Grabowski sterkt til å gjera esperanto til eit litteraturspråk.
Victoria av Sachsen-Coburg-Saalfeld
Fleire år seinare, den 11. juli 1818, gifta ho seg i Kew Palace (Surrey) med Edward August av Hannover, hertugen av Kent, ein yngre son av kong Georg III av Storbritannia. I dette ekteskapet fekk ho dottera Alexandrine Victoria, den seinare dronninga av Storbritannia og Irland og keisarinna av India.
Antoni Grabowski
Språk- og litteraturinteresse
Under Den første verdskrigen budde han åleine i Warszawa, då familien hadde flykta til Russland. Trass i at han var både sjuk og fattig, brukte han denne tida til å omsetja det polsk-patriotiske eposet Pan Taddeusz (Herr Taddeus) av Adam Mickiewicz til esperanto, ei omsetjing som tydeleggjorde eit latent potensial i planspråket og gav viktige impulsar som skulle koma til å forma esperantopoesien i åra som følgde.
Preussenkvartettane av Mozart
Preussenkvartettane er ei samling på tre strykekvartettar, nr. 21–23 (K. 575, 589, 590), komponerte av Wolfgang Amadeus Mozart mellom 1789-90 og dediserte til kongen av Preussen, Friedrich Wilhelm II. Sjølv om dei ikkje vart rekna som like gode som dei meir kjende 'Haydnkvartettane' (K. 387, 421, 428, 458, 464, 465), er desse stykka kjende for den vakre likevekta mellom instrumenta og den særs prominente og melodiøse celloparten (instrumentet som kongen sjølv spelte).
Kvartettane
På grunn av den dominerande celloen vert kvartettane òg kalla «Concertantekvartettane».
Historisk bakgrunn
Medan Mozart komponerte desse kvartettane arbeidde han òg på fleire sonatar for dottera til kongen, prinsesse Friederike (K. 576 var den einaste som vart ferdig). Han vart betalt 100 Friedrichsd’or for arbeidet sitt. Etter dette fekk han ikkje meir av pengane han var lova, så Mozart heldt attende dediseringa og betalte for graveringa av stykket sjølv.
Mozart dediserte aldri stykket til den prøyssiske kongen, så tittelen på desse kvartettane er lagt til sidan.
Kjelder
''
ISO
Organisasjon vart til den 23. februar 1947. Ved grunnlegginga vart det inngått ein avtale om at namnet skal forkortast likt på alle språk: ISO, etter det greske ordet isos, 'lik'.
Den norske medlemsorganisasjonen i ISO er Standard Norge.
Silent Valley-reservoaret
Silent Valley-reservoaret er eit reservoar nær Kilkeel i County Down i Nord-Irland. Det er den største vasskjelda til County Down, dei omliggande grevskapa og det meste av Belfast. Reservoaret vart bygd i 1920-åra av ein arbeidsstyrke på over tusen mann. Ni av dei mista livet.
Historie
Sidan Belfast voks raskt var det eit aukande krav etter meir og meir vatn, og vassforsyninga byrja og verte utilstrekkeleg. Fleire stader vart kartlagd med tanke på eit nytt reservoar, men valet fall på Mournes i Down fordi vatnet her var reinast og området hadde mykje nedbør. Demninga, vanlegvis kalla Mourne Wall, vart bygd for hand og det tok 18 år å fullføre han.
Stativlupe
Ei stativlupe er eit optisk hjelpemiddel som finst både med og utan ljoskjelde, og med forstørring på om lag 2–20×. Stativlupene er kjenneteikna ved at den korrekte avstanden mellom objektet og lupa er sikra gjennom konstruksjonen av lupa. Dei som likevel ikkje ser eit skarpt bilete når lupa står på underlaget, må eventuelt justera lupa gjennom forlenging eller å løfta henne frå underlaget for å få eit skarpt bilete. Desse har truleg trong for å kombinera bruken av lupa med ei tilpassa nærbrille. Stativluper er ofte eit godt alternativ for folk som skjelv på hendene (tremor).
Wda
Wda er ei elv nord i Polen, og ei av sideelvane til Wisła. Dei renn i saman nær Świecie. Ho har ei lengd på 198 km og er den nittande lengste elva i Polen. Nedslagsfeltet hennar er 2325 km².
Köln
Köln (kölsch Kölle, nederlandsk Keulen, fransk og engelsk Cologne) er ein by i Tyskland ved Rhinen si vestlege breidd i delstaten Nordrhein-Westfalen. Byen er den fjerde største i Tyskland med tett opp til 1 million innbyggjarar, men ligg i Rhin-Ruhr-området, eit av dei største storbyområda i Europa med meir enn ti millionar innbyggjarar.
Byen er ein av dei eldste i Tyskland og vart grunnlagd som ein romarleir i år 30 fvt. og vart på det tidspunktet kalla Colonia Claudia Ara Agrippinensis. Köln fekk bystatus i år 50.
Den kjende Kölnerdomen er sete for det romersk-katolske bispedømet Köln. Universitetet i Köln er eit av dei eldste universiteta i Europa, og vart grunnlagd i 1388. Det vart derimot stengd i 1798 før det vart opna igjen i 1919.
Köln er eit viktig økonomisk og kulturelt senter i Rheinland med over 30 museum og hundrevis av galleri. Utstillingar varierer frå lokale arkeologiske funn frå romartida til moderne kunst. I Tyskland er Köln òg eit viktig mediasenter med fleire radio og TV-stasjonar stasjonert her, som WDR, VOX og RTL Group.
Historie
I romartida vart han kalla Colonia Agrippina etter keisar Claudius siste gemalinne, fordi ho var fødd her. Plasseringa ved Rhinen og ein av dei store handelsrutene mellom det austlege og vestlege Europa var grunnleggande for at Köln vart ein kommersielt viktig by. I mellomalderen vart han eit viktig kyrkjeleg senter, i tillegg til eit senter for kunst og vitskap.
Under den franske revolusjonen vart Rheinland invadert av franske troppar i 1794. Under det franske styret mista byen sin status som fri keisarby og fekk tilbake erkebiskopen, og ved Wienerkongressen i 1815 vart han ein del av kongeriket Preussen. Han vart ein viktig industriby, og Kölnerdomen, som vart påbyrja i 1248 men gjeve opp på midten av 1500-talet, vart omsider ferdigstilt i 1880. Han er det største gotiske kyrkjebygget i Nord-Europa og er på UNESCO si verdsarvliste og eit viktig landemerke i byen. I 1850 hadde Köln over 100 000 innbyggjarar.
Luft
Köln/Bonn Konrad-Adenauer International Airport (Flughafen)
Bil
Ford Europe (Köln-Niehl)
= Sport =
Fotballklubbs
1. FC Köln ... Müngersdorfer Stadion ... Kapasitet: 50.000 ... (1. BL)
SC Fortuna Köln ... Südstadion  ... Kapasitet: 15.000 ... (3. BL)
Ishockey
Kölner Haie ... LanxessArena ... Kapasitet: 20.000 ... (1. BL)
(Fernsehturm 266,00 m, Kölner Dom 157,38 m, Colonia-Haus 147,00 m)
= Venskapsbyar =
- Turku (FIN)
Veldes
Veldes er eit slovensk melodisk svartmetallband oppretta juli 2012 av Tilen Šimon. Bandet blandar saman harmoniske folketonar, drivne av piano og akustisk gitar, med skarpe og hurtige rytmar frå svartmetallen. Šimon komponerer alt av musikk og speler storparten av instrumenta; fleire gjestemusikarar bidreg under innspelingane.
Köln
Bil
- Liverpool (GB)    ... - Beijing (KINA)
- Esch / Alzette (LUX) ... - Thessaloniki (GRE)
- Lille (FRA)                   ... - Cork (IRE)
- Rotterdam (NL)              ... - Corinto (NIKARAGUA)
- Turyn (ITA)                       ... - Indianapolis (USA)
- Kyoto (JAP)                         ... - Wolgograd (RUS)
- Tunis (TUN)                            ... - Barcelona (ESP)
- Rio de Janeiro (BRA)                ... - Katowice (POL)
- Cluj (ROM)                                   ... - Bethlehem (PALESTINE)
- Tel Aviv-Jaffa (IZRAEL)                ... - Stambul (Istanbul) (TRK)
- Berlin (D)
Lingay ved Fiaray
Lingay er ei folketom øy i Sound of Barra i Ytre Hebridane i Skottland. Ho ligg mellom South Uist, Eriskay, Fuday og Fiaraidh. Det høgaste punktet på øya ligg 51 meter over havet.
Tomoo Kudaka
Tomoo Kudaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Jonny Magallón
José Jonny Magallón Oliva er ein mexicansk fotballspelar som har spela i forsvar for Guadalajara i den mexicanske fotballigaen, og for det mexicanske landslaget. Han debuterte for Mexico sitt A-landslag 28. februar 2007.
Tomoo Kudaka
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Cerezo Osaka.
Benbaun
Benbaun (irsk Binn Bhán) er eit fjell i County Galway i Republikken Irland. Det er den høgaste toppen i Twelve Bens og den høgaste i Galway.
Jegerprøva
Jegerprøva er ei prøve som alle som skal jakte på vilt i Noreg må ha bestått før dei kan starte å jakte. Jegerprøva består av ei teoretisk prøve og eit praktisk kurs. Den teoretiske prøva er i form av fleirvalsoppgåver, og består av 50 spørsmål der 40 må vere korrekt for å bestå prøva. Aldersgrensa for å kunne ta jegerprøva er 14 år.
Bakgrunnen for oppretting av prøva er at dei som jaktar vilt i Noreg skal ha ein basis av kunne før dei startar jakt, og for å skape ei sunn haldning blant jegerane.
Jegerprøva tek for seg tema som; jakt og vilt, jegeransvar, viltkjennskap, jaktvåpen, fangstmetodar, jakthundar o.l.
Bakgrunnsstoff
Norges jeger- og fiskeforbund
Pavlohrad
Pavlohrad (ukrainsk Павлогра́д) er ein industriby aust i Ukraina i Dnipropetrovsk oblast og har kring 120 000 innbyggjarar. Elvane Vovtsja, Hnizdka og Kotsjerha renn gjennom Pavlohrad.
I 1930 var det eit opprør mot sovjetstyret i Pavlohrad. Det var eit stort jødisk samfunn i Pavlohrad før 1941, som vart grunnlagd i 1780. Byen vart øydelagd under Nazi-okkupasjonen i 1941.
Umberto Boccioni
Umberto Boccioni var ein italiensk målar og skulptør frå Reggio Calabria. Han er særleg kjend som ein av grunnleggarane av futurismen.
Liv og gjerning
Boccioni begynte å studere design ved eit kunstakademi i Roma i 1901. Han og venen Gino Severini lærte pointillismen å kjenne hos målaren Giacomo Balla. I 1902 reiste han til Paris og studerte impresjonisme og postimpresjonisme. Etter ein tur i Russland i 1906 slo han seg den neste vinteren til i Venezia, der han måla aktstudiar. I tillegg tok han eit kort kurs i teikning ved eit kunstakademi i byen.
Etter han flytta til Milano i 1907 vart han kjend med Carlo Carrà, Luigi Russolo og Filippo Tommaso Marinetti. Sistnemnde vart i 1909 opphavsmann til stilretninga futurisme. Sidan tok Boccioni over som leiande teoretikar for den futuristiske kunstrørsla. Han var sentral bak utgjevinga av Manifestet til futuristiske målarar i 1910 og gav ut Futuristisk manifest for skulptur i 1912. Etter ei futuristisk måleriutstilling i Paris i 1911 begynte han å lage skulpturar og viste disse på ei utstilling i Paris i 1913.
Det sentrale i Boccionis verk var tilhøvet og spenninga mellom objektet og det kringliggjande rommet. Han fornekta førestillinga om klart definerte linjer og ein lukka skulptur; objektet burde brytast opp og gå som om det var i rommet. Skulpturen Forme uniche della continuità nello spazio («Unike formar av kontinuitet i rom») viser korleis Boccioni med dynamiske former fekk skulpturen til å uttrykke rørsle. Formene og flatene i skulpturen tyder på rørsle, uro og fart. Til liks med andre futuristar var også Boccioni sterkt påverka av kubismen, men i sine måleri og skulpturar uttrykte han det dynamiske i både menneske og dyr i futuristiske former.
Boccioni vart under 1. verdskrigen verva til den italienske hæren. Under ei øving i Verona den 16. august 1916 vart han slengt av hesten sin og trakka på. Same dagen døydde han, 33 år gammal.
Wel
Wel (tysk Welle) er ei elv i Polen. Ho renn frå innsjøane Store Dąbrowa og Vesle Dąbrowa nær Dąbrówno og 118 km først sørvestover og så nordover. Ho er ei sideelv til Drwęca og dei renn saman ved Bratian. Lidzbark Welski er den største byen langs Wel.
Kinesisk renminbi
Renminbi er valutaen i Kina. Valutakoden for renminbi er CNY.
Sjølve grunneininga av renminbi er yuan, som vert delt opp i 10 jiao. Dette blir så delt opp i 100 fen. Den største eininga er 100 yuan og den minste er 1 fen.
Widawa
Widawa er ei elv i Polen. Ho er ei av sideelvane til Oder frå høgre.
Kinesisk renminbi
Under åra med planøkonomi vart vekslingskursen på renminbi sett til eit urealistisk høgt nivå i høve til vestlege land sine valuta, og strenge vekslingslover vart sett i verk. Renminbi blir av mange framleis rekna som sterkt overkursa den dag i dag. Hovudgrunnen til dette er at det ikkje er ein fri marknad som fastsett kursen. Kursen kan i dag variere innanfor eit smalt band vekta mot ei korg andre valutaer. Dersom ein ser på kjøpekrafta til dei ulike valutaene - såkalla Purchasing Power Parity (PPP) vil mange kome til eit motsett standpunkt. Ein av dei mest særeigne måtane å måle PPP er gjennom den såkalla «Big Mac-indeksen» som måler prisen på ein hamburger i ulike land. Denne indeksen viser at Renminbi er kraftig underkursa samanlikna med amerikanske dollar.
Differdange
Differdange (luxembourgsk Déifferdeng, tysk Differdingen) er ein by sørvest i Luxembourg. Differdange er ein industriby som ligg nær grensa til Belgia og Frankrike. Han ligg i kantonen Esch-sur-Alzette i distrikitet Luxembourg.
Warta
Warta (tysk Warthe; latinsk Varta) er ei elv vest i sentrale delar av Polen og ei av sideelvane til Oder. Med ei lengd på om lag 808 km er ho den tredje lengste elva i landet. Warta har eit nedslagsfelt på 54 529 km². Ho er knytt til Wisła via elva Noteć og Bydgoszczkanalen (Kanał Bydgoski) nær Bydgoszcz.
ho renn ut frå Øvre Schlesen (Schlesiske voivodskap) nær Zawiercie, og renn gjennom Łódź-voivodskapet, Storpolske voivodskap og Lubusz-voivodskapet der ho munnar ut i Oder nær Kostrzyn nad Odrą.
Manytsj-Gudilo
Manytsj-Gudilo (russisk Маныч-Гудило) er ein stor saltsjø i Kalmykia i Russland. Delar av han ligg innanfor Rostov oblast og Stavropol kraj. Han har eit areal på 344 km² og er i snitt berre 0,6 meter djup. Han renn ut i Azovhavet og elva endar nær Rostov-na-Donu. Temperaturen i området kan varierer frå -30 °C om vinteren til 40 °C om sommaren. Mange fugleartar held til her og området er ein del av Tsjernyje Zemli biosfærereservat.
Strykekvartett nr. 21 av Mozart
'''Strykekvartett nr. 21 i D-dur''', K. 575, vart skriven i juni 1789 av Wolfgang Amadeus Mozart. Han har fått kallenamnet Fiolkvartetten. Han er den første av Preussenkvartettane.
Verket består av fire satsar:
Kvartetten var skriven for og dedisert til kongen av Preussen, Friedrich Wilhelm II, ein amatørcellist. Mozart og venen hans Karl Lichnowsky møtte kongen i Potsdam i april 1789. Mozart spelte føre kongen i Berlin den 26. mai 1789, og reiste så attende til Wien.
Strykekvartetten er i dag eit populært stykke. Det er eit stykke som vart skriven på høgdepunktet i karrieren til Mozart. Det vert rekna for å vere meir tilbakelent i forhold til dei seks kvartettane dediserte til Haydn.
Songen The Road to Hell
«The Road to Hell» er ein song i to delar skriven av Chris Rea og gjeven ut på albumet med same namn. Part 2 av songen vart gjeven ut på singel. Singelen vart den største suksessen hans i Storbritannia og han nådde 10. plassen på UK Singles Chart.
Songen var inspirert av den tunge trafikken i rushtida på motorvegen M25, ein ringveg rundt London.
I 1990 gav det kroatiske poprockbandet Parni Valjak ut ein versjon av songen på kroatisk kalla «Godine prolaze» på det tolvte studioalbumet deira.
Den sørafrikanske trioen Mark Haze, Dozi and Ghapi spelte inn ein versjon av songen på albumet Rocking Buddies i 2013.
12" vinylsingel
Magnet YZ431T
CD-singel
Magnet YZ431CD (3") and YZ431CDP (5")
Kassettsingel
Magnet YZ431C
Høgskolen i Buskerud
Høgskolen i Buskerud (HiBu) vart skipa den 1. august 1994 og hadde om lag 3000 studentar og 270 tilsette før skulen 1. januar 2014 vart slege saman med Høgskolen i Vestfold til ein høgskule med namnet Høgskolen i Buskerud og Vestfold, seinare samanslege med Høgskolen i Telemark til Høgskolen i Søraust-Noreg.
Høgskulen i Buskerud var ein av 25 statlege høgskular i Noreg, og eit resultat av at tre statlege høgskular i Kongsberg, Hønefoss og Drammen vart samanslegne som ein del av Høgskulereforma i 1994. Høgskolen hädde tre studiestadar med basis i dei tre tidlegare høgskolane.
Høgskolen tilbaud over 100 fag- og profesjonsstudium innan optometri, ingeniørutdanning, informasjonsteknologi, design, statsvitskap, helsefag, økonomi og administrasjon, lærarutdanning og jus. Desse vert tilbydd i varierande lengd fra halvårseiningar til bachelorgradar, mastergradar og fleire doktorgradstudium. I tillegg vart det undervist ei rekkje kurs og etter- og vidareutdanningar.
Avdelingar
Høgskolen hadde desse avdelingane ved dei tre studiestadane:
Road Movie av R.E.M.
Road Movie er ein dokumentar / eit konsertopptak med gruppa R.E.M frå verdsturnéen deira for promotering av albumet Monster. Han vart utgjeven seint i 1996, og inneheld konsertopptak frå Omni Theater i Atlanta i Georgia i USA i løpet av dei tre siste dagane av turneen i 1995.
Høgskolen i Buskerud
Avdelingar
Avdeling for Teknologi (Kongsberg)
Road Movie av R.E.M.
Filmen er delvis ein oppfølgjar til dokumentaren Tourfilm, som viser turnéen dei hadde i 1989 for å promotere albumet Green.
Høgskolen i Buskerud
Avdelingar
Avdeling for optometri og synsvitenskap (Kongsberg)
Road Movie av R.E.M.
Innhald
Under «Let Me In» spela Mike Mills opp-ned på gitaren til Kurt Cobain, fordi Cobain var keivhendt.
Musikarar
R.E.M:
Høgskolen i Buskerud
Avdelingar
Avdeling for økonomi og samfunnsvitenskap (Kongsberg, Drammen og Hønefoss)
Road Movie av R.E.M.
Musikarar
Gjestemusikarar:
Høgskolen i Buskerud
Avdelingar
Avdeling for lærarutdanning (Hønefoss)
Handhalden lupe
Handhalden lupe er ei lupe, ei linse av klårt glas eller klår plast, som ein kan få både med og utan innebygd ljos til å lyse opp det objektet ein vil sjå på gjennom lupa. Handhaldne luper vert gjerne nytta gjerne ved ein lettare grad av svekka syn eller i situasjonar der ein treng forstørring i ein kortare tidsperiode, eller for å studera ting med små detaljar. Handhaldne luper kan ein få med forstørring på frå om lag 2 gongar til 20 gongar (2X-20X). Ekstra ljos på lupa kan vera naudsynt for svaksynte, men kan òg vere nyttig i andre samahangar..
Ei handhalden lupe er meir tolerant overfor variasjonar i avstand (eller unøyaktige innstillingar) enn andre luper. Dei rette avstandane mellom ague og lupa, og mellom lupa og det objektet ein skal sjå på, finn ein lettast ved å prøva seg fram. Det kan vera problematisk for brukaren å finna rett sittestilling, unngå refleksar i lupa frå ljoskjeldene i rommet, og å halda lupa og objektet i rett avstand frå augo.
Jellingsteinane
Jellingsteinane er to runesteinar som står ved mellomalderkyrkja i Jelling i Vejle på Jylland, Danmark. Den minste steinen (DR 41) vart reist av Gorm den gamle til minne om kona hans Thyra. Den største steinen (DR 42) vart reist av Gorm sin son Harald Blåtann til minne om foreldra. Området med runesteinane, kyrkja og dessutan to store gravhaugar, «Jellingmonumenta», er rekna som verdsarv av UNESCO.
Den minste Jellingsteinen
Den minste runesteinen (DR 41) er ein om lag 1,2 meter høg granittstein som vart reist av Gorm den gamle.
Wisła
Wisła (tysk: Weichsel; tsjekkisk: Visla; latin: Vistula) er den lengste elva i Polen med ei lengd på 1047 km. Ho drenerer eit område på 194 424 km², der 168 699 km² ligg i Polen (over halvparten av landarealet til landet).
Jellingsteinane
Den minste Jellingsteinen
Innskrifta (DR 41) lyder:
Wisła
Wisła har kjelda si sør i landet, ved Barania Góra (1220 moh) i Dei schlesiske Beskidane (vest i Karpatane). Utgangspunktet hennar vert rekna som staden der elvane Kvite Vesle Wisła (Biała Wisełka) og Svarte Vesle Wisła (Czarna Wisełka) renn saman. Ho renn så over dei store polske slettene og gjennom fleire store polske byar, inkludert Krakow, Sandomierz, Warszawa, Płock, Włocławek, Toruń, Bydgoszcz, Świecie, Grudziądz, Tczew og Gdańsk. Med eit elvedelta og fleire greiner (Leniwka, Przekop, Śmiała Wisła, Martwa Wisła, Nogat og Szkarpawa) munnar ho ut i Wisłalagunen eller direkte ut i Gdańskbukta i Austersjøen.
Historie
Det er ikkje kjend om rota til namnet Vistula er indoeuropeisk eller urindoeuropeisk. Endingar som -ila og -ula vart nytta i mange indoeuropeiske språkgrupper, som germansk og latinsk, noko som gjer det vanskeleg å fastsette opphavet til namnet. Namnet vart først nytta av Plinius den eldre i år 77 e.Kr i Naturalis Historia. Han nyttar namnet Vistula (4.52, 4.89) og den alternative forma Vistillus (3.06). Vistula rann ut i Mare Suebicum, som vi kjenner som Austersjøen. Frå dei forskjellige kjeldene kan ein kome fram til at svebarar og burgundarar heldt til vest for deltaet, og at det austgermanske gotarane og føregjengarane deira, Oksywie-kulturen, heldt til ved sjølve deltaet. Områda aust for Wisła var busett av baltisktalande folkegrupper som galindarar, sudovarar og prøyssiske folk.
Ein veit derimot lite om desse folkegruppene i området. .
Klaudios Ptolemaios skriv òg om folkegruppene rundt Wisła, som han ser på som grensa mellom Germania og Sarmatia. Han nyttar den greske stavinga Ouistoula. Andre forfattarar i antikken nyttar forma Istula. Pomponius Mela refererer til Visula (Bok 3) og Ammianus Marcellinus til Bisula (Bok 22), begge manglar bokstaven t. Jordanes (Getica 5 & 17), nyttar forma Viscla. Det anglosaksiske diktet «Widsith» referer til elva som Wistla.
Wisła var tidlegare knytt til elva Dnepr og dermed til Svartehavet. Vassvegen Austersjøen-Wisła-Dnepr-Svartehavet var ein av dei viktigaste gamle handelsrutene, Ravvegen, der rav og andre varer vart ført frå Nord-Europa til Hellas, Asia, Egypt og andre stader.
Jellingsteinane
Den minste Jellingsteinen
Translitterert:
Wisła
Historie
I fleire hundreår var elva i Tyskland og landa rundt kjend under det tyske namnet Weichsel (i tyske dokument i mellomalderen òg skrive Wissel og Wixel). Den siste istida i Nord-Europa, som enda i rundt 10 000 f.Kr. vert kalla Weichsel-istida. Russarane kalla Polen Wisła-provinsen under tsarstyret på 1800-talet.
Skipsfart
Wisła er framkommeleg, men store delar av ho møter ikkje krava til moderne innanlands skipsfart. Frå Austersjøen til Bydgoszcz (der Bydgoszczkanalen munnar ut i elva) kan mellomstore fartøy av CEMT klasse II ta seg opp Wisła. Vidare oppover er ho for grunn til at elvelektarar kan gå.
Oppfor Warszawa vart det starta eit prosjekt for å auke kapasiteten i elva ved å bygge fleire sluser i Krakow-området. Dette prosjektet vart ikkje heldt fram vidare nedover elva, så det er framleis vanskeleg å ta seg fram i elva. Om ein restaurerer aust-vest-vegen via Narew - Bug - Mukhavets - Pripjat - Dnepr kan Wisła igjen verte ein viktig vassveg i framtida.
Byar og sideelvar
Nær Kwidzyń er Wisła delt i to greiner som utgjer elvedeltaet:
Sideelvar frå høgre
Sideelvra til høgre med ein nærliggande by
Sideelvar frå venstre
Sideelvar frå venstre med ein nærliggande by
Jellingsteinane
Den minste Jellingsteinen
Omsett til runedansk:
Omsett til moderne norsk:
Dette er den første dokumenterte bruken av namnet Danmark i Danmark, og det er om lag 75 år etter at Alfred den store fekk nedskrive namnet dene mearc etter Ottar frå Hålogaland si forteljing.
Den største Jellingsteinen
Den største steinen, Haralds stein, har tre flate sider (side A, B, C), og ikkje berre tekst, men òg to bilete i tillegg til ornament. På den eine sida (A) er det berre runetekst ordna i vassrette liner under kvarandre som i ei bok, medan eit stort dyr omslynga av ein orm er å sjå på den neste sida (side B), og på siste sida (side C) ei framstilling av Kristus i krossfesta stilling, men utan kross, omslynga av band.
Innskrifta (DR 42) lyder:
Omsett til norsk:
Harald sin runestein er 2,43 meter høg, veg om lag 10 tonn, og kan ha teke over eit år å rista. Seinare undersøkingar har synt at runene er rista i tre ulike omgangar. Til dømes er den delen som fortel at Harald kristna Danmark, lagt til etterpå.
Sjå også
Jellingmonumenta om det heilage området frå heiden og tidlegkristen tid som desse to steinane høyrer til.
Widawka
Widawka er ei elv sentralt i Polen (Lodz-voivodskapet, nær Belchatow) og ei sideelv til Warta. Ho har ei lengd på 95,8 km og eit nedslagsfelt er 2385 km².
Porsanger kommune
Porsanger (nordsamisk Porsáŋggu gielda, kvensk Porsangin kommuuni) er ein kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Kommunen er den tredje største i Noreg. Han grensar i nordvest mot Hammerfest og Måsøy, nord mot Nordkapp, i aust mot Lebesby, i sør mot Karasjok, og i vest mot Alta. Han heitte Kistrand kommune fram til 1964, og var del av Finnmark fylke fram til 2020.
Porsanger er den einaste offisielt trespråklege og trekulturelle kommunen i Noreg, med nordsamisk, kvensk og norsk som offisielle språk.
Største tettstad og kommunesenter er Lakselv, som ligg inst i Porsangerfjorden. Mindre bygder ligg langs fjorden på båe sider, med Kistrand, Olderfjord, Børselv og Billefjord som dei viktigaste. I innlandet, langs E6 mot nabokommunen Karasjok finn ein Porsangmoen, med Garnisonen i Porsanger, og Skoganvarre. Stabbursdalen nasjonalpark ligg vest for Porsangerfjorden.
Lokalaviser i kommunen er Finnmark Dagblad og Ságat.
Plante- og dyreliv: Valdak [eller Váldatjeaggi ] på Stabbursnes er eit kjent hekkeområde.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Kistrand/Porsanger kommune frå 1920:
Valutakurs
Valutakurs er den relative verdien mellom ulike valuta. Til dømes var verdien mellom amerikanske dollar og euro (den 13. september 2003) 1,12 i euroens favør, det vil seie at 1 euro er verdt 1,12 dollar.
Ein valuta kan ha flytande eller fri kurs. Då varierer verdien etter tilgang og etterspurnad på valutamarknaden. Den kan ha ein fast kurs og er då bunden til ein standard, til dømes gullmyntfot eller ein annan valuta.
Valutakurs
Katsushi Kajii
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Holband
Holband er ein type lagringsmedium for digitalt koda informasjon og er ei papirstrimmel med utstempla hol.
Holband blei nytta til lagring av utsende og mottekne teleksar, men i 60- og 70-åra blei holband også nytta til innmating og utmating av dataprogram og i ei viss monn til lagring av data. Bruksområdet var såleis ikkje fullt overlappande med holkortet. Føremonen med holband føre holkort er at teiknsekvensen er gjort trygg på eit holband, mens data i ein bunke av holkort lett kunne bli stokka om.
Gerardo Torrado
Gerardo Torrado Díez de Bonilla er ein mexicansk fotballspelar som ha spela for Cruz Azul i den mexicanske fotballigaen, og for det mexicanske landslaget.
Torrado spelte frå 2000 til 2005 i ymse klubbar i Spania. Han har spelt over 100 landskampar for Mexico.
Strykekvartett nr. 22 av Mozart
'''Strykekvartett nr. 22 i H-dur''', K. 589, vart komponert i mai 1790 av Wolfgang Amadeus Mozart. Han er den andre av Preussenkvartettane.
Verket består av fire satsar:
Kvartetten var skriven for og dedisert til kongen av Preussen, Friedrich Wilhelm II, ein amatørcellist. Mozart og venen hans Karl Lichnowsky møtte kongen i Potsdam i april 1789. Mozart spelte føre kongen i Berlin den 26. mai 1789, og reiste så attende til Wien.
Dudelange
Dudelange (luxembourgsk Diddeleng, tysk Düdelingen) er ein by sør i Luxembourg. Har er den fjerde største kommunen i landet med over 17 500 innbyggjarar. Dudelange ligg nær grensa til Frankrike.
I 2006 hadde sjølve byen Dudelange, som ligg i sentrum av kommunen 17 320 innbyggjarar. Kommunen femner òg den mindre landsbyen Budersberg i nordvest. På Johannisberg, nær Budersberg, ligg ruinane av ei mellomalderborg.
Dudelange er ein viktig industribyen som voks fram ut frå tre landsbyar og eit stålverk i 1900.
Sensorisk nerve
Sensoriske nervar (eller sansenervar) er nervar som tek imot sensorisk stimuli og formidlar dei vidare. Dei er del av det perifere nervesystemet. Sensoriske nervar er danna av nervefibrar med reseptorar i sin perifere ende. Kvar reseptor er mottakeleg for ein bestemt type stimuli. Det finst eigne nervefibrar for kulde og varme (termoreseptorar), strekk og trykk (mekanoreseptorar) og smerte (nociseptorar).
Ute i periferien registrerer nervane stimuli. Desse stimulia går så inn i sentralnervesystemet som elektriske pulsar og gjennom ryggmergen til hjernen, der signala kan verta bearbeidde. Signalhandsaming kan òg skje på lågare nivå.
Nerosjøen
Nero (russisk Неро) er ein grunn og særs eutrof innsjø i Jaroslavl oblast i Russland. Han har eit areal på 54,4 km², er 13 km lang, 8 km brei og 3,6 meter djup. Botnen av innsjøen er dekt med eit tjukt lag saprobel (ei slags gjørme nytta som gjødsel og andre ting).
Innsjøen er estimert til å vere om lag fem hundretusen år gammal og han er dermed ein av få innsjøar frå før istida sentralt i Russland. Dei første innbyggjarne slo seg ned ved innsjøen for seks tusen år sidan. Merjafolket hadde hovudstaden sin i Sarskoje Gorodisjtsje på sørsida av innsjøen. Namnet Nero tyder «slamhaldig» eller «sumpland».
Little Bernera
Little Bernera ligg mellom fjordane West og East Loch Roag, like nord for Great Bernera. Øya har ei høgd på 42 meter over havet og eit areal på 138 hektar.
For eit par hundreår sidan vart øya nytta som gravplass for innbyggjarane i Carloway, før det vart lagt til gravplass i denne landsbyen. Ein kan framleis sjå gravsteinane på øya, men dei er i ferd med å forsvinne i jorda.
Ved Traigh an Teampaill finst ruinane av eit kapell og ein liten gravplass.
Nerosjøen
På 800-talet kom austslavarar til innsjøen. Dei kalla han «Den rostovske innsjøen» etter byen Rostov.
Sinusknuten
Sinusknuten (også kalla SA-knuten, sinoatrialknuten og Keith-Flacks knute, latin nodus sinuatrialis) dannar dei elektriske impulsane som fører til samantrekking av hjartemuskulaturen. Han ligg i det høgre framkammeret til hjartet.
Sjølv om alle muskelcellene i hjartet har evna til å danna elektriske impulsar (eller aksjonspotensial) som utløyser samantrekking av hjartemuskulaturen, er det vanlegvis sinoatrialknuten som set dette i gang, fordi han lagar desse impulsane litt snøggare enn dei andre områda i hjarta som har pacemakerpotensial. Fordi muskelcellene i hjartet, liksom alle nerveceller har refraktære periodar etter ei samantrekking, der ny samantrekking ikkje kan finna stad, vert deira pacemakerpotensiale overstyrt av SA-knuten.
Cellene i SA-knuten lagar utladingar (aksjonspotensial) om lag 70-80 gonger i minuttet. Ettersom SA-knuten er ansvarleg for den elektriske aktiviteten i hjartet, vert han ofte kalla hjartet sin primære pacemaker.
Dersom SA-knuten ikkje verkar som han skal, eller om impulsen som vert danna i knuten vert blokkert før den kjem nedover i det elektriske leidningssystemet, vil ei gruppe celler lenger nede i hjartet overta som pacemaker. Desse cellene dannar atrioventrikulærknuten (AV-knuten), i eit område mellom framkammera og hjartekammera (ventriklane), i skiljeveggen mellom framkammera (atrieseptum).
Hjå fleirtalet av menneske får SA-knuten blodforsyning frå den høgre kranspulsåra. Dette betyr at ved eit hjarteinfarkt der denne arterien vert tett, vil dette medføra ischemi i SA-knuten så sant der ikkje er tilstrekkelege anastomosar med venstre kransarterie. Elles vil desse cellene døy og SA-knuten styrer ikkje lenger hjarteslaga.
NM i sykling 1980 i tempo
Noregsmeisterskapen i sykling 1980 i temporitt for menn vart avvikla i Gvarv dagane 19. - 21. september.
50 km temporitt
<br style="clear:both;" />
100 km lagtempo
<br style="clear:both;" />
Noregsmeisterskapen i sykling 1980 i temporitt for kvinner vart avvikla i Sandefjord sundag 17. august.
Kvinner
<br style="clear:both;" />
Wieprz
Wieprz er ei elv aust i sentrale delar av Polen og ei av sideelvane til Wisła. Ho er den niande lengste elva i landet med ei total lengd på 348,9 km. Nedslagsfeltet hennar er 10415 km².
Camaderry
Camaderry (irsk Sliabh Céim an Doire) er eit fjell i Wicklowfjella i County Wickow i Republikken Irland. Fjellet Tonelagee ligg like nord for Camaderry, som ruvar over landsbyen Glendalough og dannar den nordlege veggen i Upper Lake.
Camaderry er det 114. høgaste fjellet på Irland.
Vest for Camaderry ligg Turlough Hill der det ligg eit reservoar på toppen.
Lunge
Lungene er det viktigaste organet for respirasjon hos luftpustande virveldyr. Den fremste funksjonen er å få oksygen frå jordas atmosfære inn i kretsløpssystemet og få karbondioksid frå blodet til atmosfæra. Dett skjer med millionar av små luftsekkar med tynne veggar og små blodårer på utsida, kor sjølve gassutvekslinga skjer. Lungene har òg funksjonar i tillegg til respirasjonen.
Medisinske omgrep som gjeld lungene startar ofte med pulmo-, frå det latinske pulmonarius ('som gjeld lungene'), eller pleur- gresk pleumon ('lunge').
Yuji Keigoshi
Yuji Keigoshi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Verdy Kawasaki, Avispa Fukuoka og Kyoto Purple Sanga.
Spissbur
Ein spissbur eller spissper er ein skemtegauk, eller gauder. Ordet stammar kanskje frå tysk; Spitzbub, og kan til dømes nyttast om ungar som driv fantestrekar; spissburstrekar eller spissperungar.
Børabu
Børabu er ei ubetjent hytte som ligg ved Børavatn i Kinn kommune og er eigd av Den Norske Turistforening.
Hytta ligg på 520 moh og har 6 liggeplassar.
Frå Børabu er det 1 times gangtid opp på Haukåbøra.
Lupe
Ei lupe eller eit aukeglas er ei optisk linse som vert nytta som eit hjelpemiddel for å studere ting på nært hald. Luper skil seg frå andre forstørringsgjenstandar, til dømes briller, ved at dei har ei anna utforming.
Historie
Den tidlegaste nedteikninga av eit forstørringsglas er i sjubindsverket Kitab al-Manazir ('Optikk') skrive mellom 1015 og 1021, og seinare omsett til latin.
Forstørring
Forstørringa til ei lupe kjem an på kvar ho er plassert i forhold til auga til brukaren og objektet som vert studert. Dei er vanlegvis skildra i form av styrken sin, og ei lupe med 2× forstørring vil om lag doble storleiken på objektet ein studerer.
Den matematiske formelen for forstørringa vil vere MP0=¼Φ+1, der Φ er lupa si evne til å bryta ljoset (dioptri) og ¼ er den tenkte avstanden til brytingspunktet (om lag 25 cm frå auget). Verdien for å skildre forstørringa vert skriven «mx», der m=MP0.
Fokuset i luper er ikkje særleg nøyaktig, og dette vil variere i forhold til lysbrytinga i auga til brukaren.
Wieprza
Wieprza er ei elv nordvest i Polen, som munnar ut i Austersjøen. Ho har ei lengd på 112 km og eit nedslagsfelt på 2170 km².
Wilga
Wilga er ei elv aust i Polen sør for Warszawa i Garwolin fylke. Ho er ei av sideelvane til Wisła.
Etter 1980 har ein gjort endringar i eigedomsutviklinga i Wilgadalen og dette har hatt positiv innverknad på vasskvaliteten. Tungmetallkonsentrasjonen i elvesedimenta har minka drastisk.
Drakme
Drakme (fleirtal drakmar; gresk δραχμή, pl. δραχμές) er:
Ordet drakme kjem frå verbet drassomai (δρασσομαι), som tyder å gripe. Den opphavlege tydinga kan difor truleg best verte sett om som ei handfull. Dette utvikla seg til ei fast eining, opphavleg seks jernstenger av spesifikk lengd og tjukn. Talet vart teke vare på i inndelinga av drakmen i 6 obolar. Som mynteining rekna ein sølvverdien av dette, ca. 4,5 til ca. 6 gram sølv, eller tilsvarande verdi i anna metall. Den oftast brukte mynten var tetradrakmen, det vil seie fire drakmar (ca. 18 til ca. 24 gram sølv). Det er ikkje mogleg å samanlikne verdien direkte med moderne valutaer, men det kan nemnast at i 1. hundreåret f.Kr. var dagsløna for ein kroppsarbeidar om lag 1 drakme.
Den moderne mynteininga vart innførd etter at Hellas vart uavhengig i 1829. Han var delt i 100 lepta; på grunn av kraftig inflasjon etter andre verdskrigen og den påfølgjande borgarkrigen fall lepta-myntane etterkvart ut av bruk.
Då Hellas knytte valutaen sin til euroen 1. januar 2001 var kursen fastsett til 340,75 drakmar for 1 euro. Drakmemyntar og -setlar vart framleis brukte inntil nye euromyntar og -setlar vart innførde 1. januar 2002. Drakmen var på det tidspunktet den eldste mynteininga som var i bruk, men ikkje den eldste som har vore i kontinuerleg bruk.
Susumu Uemura
Susumu Uemura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Gamba Osaka.
Strykekvartett nr. 23 av Mozart
'''Strykekvartett nr. 23 i F-dur''', K. 590, vart skriven i juli 1790 av Wolfgang Amadeus Mozart. Det er den tredje og siste av Preussenkvartettane.
Verket har fire satsar:
Kvartetten var skriven for og dedisert til kongen av Preussen, Friedrich Wilhelm II, ein amatørcellist. Mozart og venen hans Karl Lichnowsky møtte kongen i Potsdam i april 1789. Mozart spelte føre kongen i Berlin den 26. mai 1789, og reiste så attende til Wien.
Bakgrunnsstoff
4
Lahemaa nasjonalpark
Lahemaa er ein nasjonalpark i det nordlege Estland ved Finskebukta, om lag 70 km aust for hovudstaden Tallinn.
Parken vart opretta i 1971, som den fyrste i både Estland og dåverande Sovjetunionen. Parkarealet har seinare vorte utvida mot sør, slik at det i dag dekker 747 km², 2/3 land og 1/3 vatn.
Nasjonalparken omfattar naturtypar som urskog, vatn og grøver. Her finst både fiskarlandsbyar, eldre gods og herregardar; Palmse, Sagadi, Vihula og Kolk. Av fuglelivet kan nemnast svartstork og traner, og av pattedyr finst både bjørn, ulv og gaupe, medan laks og aure gyter i elvane.
Standard Oil Company
Standard Oil Company var eit oljeselskap i USA. Føretaket vart grunnlagd i 1870 av John D. Rockefeller og vart bygd opp til eit av dei første multinasjonale føretaka.
Mot slutten av 1800-talet kontrollerte Standard Oil heile 90 prosent av raffineringa og marknadsføringa av petroleum i tillegg til ein trededel av alle oljefelt i verda. Mange meinte at selskapet hadde ei for dominerande stilling, tilnærma eit monopol. Etter ei lang saksgang i rettsvesenet, gjorde høgsterett i USA i 1911 eit vedtak om at Standard Oil skulle delast opp i 34 ulike føretak.
Ettelbruck
Ettelbruck (luxembourgsk Ettelbréck, tysk Ettelbrück) er ein by sentralt i Luxembourg med 7 500 innbyggjarar. Han ligg der elvane Sûre og Alzette renn saman. Byen høyrer til kantonen Diekirch i Diekirch distrikt.
Byen Ettelbruck, ligg aust i kommunen med same namn, og har like over 6 000 innbyggjarar. Andre byar i kommunen er Warken.
Ettelbruck er eit jernbaneknutepunkt der linja til Diekirch møter hovudlinja mellom Luxembourg by og Liège. Ettelbruck er eit senter for utdanning og medisin nord i byen.
Tyrkisk (fleirtyding)
Tyrkisk kan visa til:
Sleggjekast
Sleggjekast er ei øving innan friidrett der målet er å hiva ei tung stålkule festa til ein stålvaiar med handtak i enden, lengst mogleg.
Utøverane gjev kula størst fart, og dermed kastlengde, ved først å rotera den 7,25 kg (4 kg for kvinner) tunge kula rundt hovodet fleire gonger medan dei står stilt, og deretter rotera saman med «sleggja» før dei slepp henne i fremre enden av kastsirkelen.
Sleggjekast har vore olympisk idrett frå 1900 for menn, men blei først godkjend som kvinneøving av IAAF i 1995.
Den gjeldende verdsrekorden for menn blei sett av Jurij Sedykh med eit kast på 86,74 m under EM i friidrett i Stuttgart i 1986. Kvinnerekorden har Tatjana Lysenko, som kasta 77,06 m i Moskva 15. juli 2005.
İstiklâl Marşı
İstiklâl Marşı ('Sjølvstendemarsj') er namnet på den tyrkiske nasjonalsongen. Teksten blei skriven av Mehmet Akif Ersoy og offisielt teken i bruk som nasjonalsong 12. mars 1921 etter ein diktkonkurranse. I 1924 blei ein melodi skriven av Ali Rifat Cagatay offisielt godkjend, men han blei bytta ut av ein ny melodi av Zeki Ungor åtte år seinare. Det er denne melodien som har vore i bruk sidan.
Oslo Sanitetsforening Eiendom AS
Oslo Sanitetsforening Eiendom AS er eit norsk aksjeselskap. Det vart skipa i mars 1998 for å stå for forvaltninga av eigedomane som Oslo Sanitetsforening var eigar av. Det er sanitetsforeininga som eig Oslo Sanitetsforening Eiendom AS fullt og heilt, og foreininga overlét alle eigedomane sine til dette selskapet. Avkastinga av drifta av aksjeselskapet går attende til foreininga og den verksemda som vert drive i deira regi.
Sleggje
Ei sleggje er ein stor, tung hammartype med langt skaft. Hovudet er som regel av metall. Det er sjeldan heilt spisst, men kan i staden vera flatt eller avrunda.
Ein som bruker sleggja vil som regel halda skaftet i begge hendene og slenga henne rundt med heile overkroppen. All krafta blir samla i hovudet, som vil treffa målet med stor kraft.
Bruk
Sleggjer kan brukast til å bryta sund berg og grunn og riva ned byggverk. Dei er viktige reiskap i byggjekunst, transportutbygging, gruvedrift og geologisk feltarbeid.
Sleggjer er blitt brukte i kunst og andre offentlege uttrykk, mellom anna i det kjende diktet «Sleggja» av Olav H. Hauge og i songen «Sledgehammer» av Peter Gabriel. Bruk av sleggje på eit eller anna vis er ikkje uvanleg i opptredenar eller demonstrasjonar der utøvaren ønskjer å uttrykka «vald» eller «kraft».
Reiskapen er òg brukt som retorisk metafor for tungtslåande, ureflekterte argument.
Carrauntoohil
Carrauntoohil (irsk Corrán Tuathail), òg stava Carrantuohill, er eit fjell i County Kerry i Republikken Irland og det høgaste fjellet på Irland. Det er 1 038 meter over havet og den sentrale toppen i fjellkjeda Macgillycuddy's Reeks. Det er to andre toppar i denne kjeda over 1 000 meter (Beenkeragh, 1 010 m og Caher, 1 001 m). På toppen av fjellet står ein 5 meter høgt metallkross.
Namnet Carrauntoohil kjem frå det irske Corrán Tuathail, som tyder 'Sigden til Tuathal'.
Fjellet vert stort sett klatra frå nordaust, langs Hagsskaret til passet mellom Carrauntoohil og Cnoc na Péiste, og så nordvest opp den bratte Devil's Ladder. Ruta har vorte farlegare dei siste åra på grunn av lause steinar og mykje folk. Ein treng ikkje klatreutstyr for å nå toppen, men vêret kan vere veldig skiftande og på grunn av fleire for dårleg kledde turistar har det vore fleire dødsfall.
Berit Gjerland
Berit Gjerland er ein norsk arkeolog. Ho er frå i Haukedalen i Førde kommune. Gjerland er spesialkonsulent ved kulturavdelinga i Sogn og Fjordane fylkeskommune. Ho er leiar i Førde historielag.
Babsk
Babsk er ein landsby i Polen mellom Łódź og Warszawa, nær Skierniewice ved elva. Landsbyen ligg i Rawa Mazowiecka fylke i Łódź voivodskap, og hadde i 2004 litt over 680 innbyggjarar.
Tana kommune
Tana (nordsamisk Deatnu, offisielt Tana kommune/Deanu gielda) er ein kommune i Troms og Finnmark fylke. Han grensar til kommunane Gamvik og Berlevåg i nord, Nesseby i aust, Karasjok i sør, Porsanger og Lebesby i vest, og er eit geografisk og kommunikasjonsmessig knutepunkt i Aust-Finnmark. Tana grensar også til den finske kommunen Utsjoki. Utsjoki ligg sør for Polmak og aust for Tanaelva.
Ein kan passera grensa ved Polmak eller over Samelandsbrua mellom Roavvegieddi og bygda Utsjok.
Dei viktigaste næringane i Tana er jordbruk, reindrift, bergverk, bygg/anlegg og tenesteyting. Tana er ein trespråkleg kommune der ein snakkar norsk, nordsamisk og finsk. Kommunen har fått namn etter Tanaelva, som på samisk heiter Deatnu og på finsk Teno (Storelva). Tanafjorden har òg fått namn etter elva.
Historie
Eidet mellom Tanaelva og Karlebotnmyrene ved Gollevárri er sperra av det største fangstsystemet for villrein i Noreg. Anlegget har 530 fallgraver.
Kommunen blei skipa i 1837 i samband med at Formannskapslovene tredde i kraft. Fram til 1914 omfatta kommunen også Gamvik og Berlevåg. 1. januar 1964 blei nabokommunen Polmak kommune del av Tana.
Geografi
Fjordar i kommunen er mellom anna Leirpollen og Tanafjorden.
I bygda Austertana ligg den lengste sandstranda i Noreg.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Tana kommune frå 1920:
Masahiro Wada
Masahiro Wada er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Vissel Kobe.
Radovisj
Radovisj (makedonsk Радовиш, tyrkisk Radoviş) er ein by og ein kommune i regionen Søraust i Nord-Makedonia. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei to tidlegare kommunane Radovisj og Podaresj.
Kommunen har eit areal på 497,48 km2 og hadde 24 122 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021.
I 2002 hadde kommunen 28 244 innbyggjarar, den tidlegare kommunen Radovisj hadde 24 498, medan sjølve byen hadde 16 223 innbyggjarar. Busetnadene i kommunen var:
Diekirch
Diekirch (luxembourgsk Dikrech, frå Diet-Kirch som tyder «folket si kyrkje») er ein by nordaust i Luxembourg. Byen er det administrative senteret i kantonen og distriktet med same namn. Diekirch ligg ved breidda av elva Sûre.
Sjølve byen Diekirch ligg sør i kommunen og hadde i 2001 6068 innbyggjarar.
Diekirch vart i 1977 den første byen i Luxembourg som fekk ei fotgjengarsone.
Det ligg eit bryggjeri i byen med same namn.
Otangje
Ein ótangje (normalisert «utange») er på nordmøring ein som som fer med gapstreker og er til plage for folk.
Ozzy Osbourne
John Michael «Ozzy» Osbourne er ein engelsk songar, låtskrivar og TV-personlegdom. Han vart kjend på 1970-talet som solovokalist i heavy metal-bandet Black Sabbath, og i denne perioden fekk han kallenamnet »Prince of Darkness«.
Fødd i Marston Green og oppvakse i Birmingham, vart Osbourne eit av grunnleggjarane av Black Sabbath i 1968, og var solist frå det sjølvtitulerte debutalbumet i 1970 til Never Say Die! i 1978. Bandet hadde stor innverknad på utviklinga av heavy metal, spesielt dei kritikarroste utgivingane Paranoid, Master of Reality og Sabbath Bloody Sabbath. Osbourne fekk sparken frå Black Sabbath i 1979 på grunn av alkohol- og narkotikaproblem, men fekk ein vellykka solokarriere og har gitt ut 13 studioalbum, og dei sju første fekk multiplatinum-sertifiseringer i USA. Osbourne har sidan gjenforeina seg med Black Sabbath ved fleire høve. Han kom tilbake i 1997 og var med på å spela inn det siste studioalbumet i gruppa, 13 (2013), før dei la ut på ein avskjedsturné som vart avslutta med ein opptreden i heimbyen Birmingham i februar 2017. Hans lange levetid og suksess har gitt han den uformelle tittelen «Godfather of Metal». .
Osbournes totale albumsal frå åra i Black Sabbath, kombinert med soloarbeidet hans, er på over 100 millionar. Han vart innlemma i Rock and roll Hall of Fame som medlem av Black Sabbath og i UK Music Hall of Fame som soloartist og som medlem av bandet. Han har vorte heidra med stjerner på Hollywood Walk of Fame og Birmingham Walk of Stars. På MTV Europe Music Awards 2014 fekk han Global Icon Award. I 2015 fekk Osbourne Ivor Novello Award for Lifetime Achievement frå British Academy of Songwriters, Composers and Authors.
På byrjinga av 2000-talet vart Osbourne ein reality-tv-stjerne, og opptredde som seg sjølv i MTV-realityprogrammet The Osbournes saman med kona og manageren Sharon og to av dei tre barna deira, Kelly og Jack. Han speler saman med Jack og Kelly i tv-serien Ozzy & Jack's World Detour. Den tredje sesongen i serien hadde premiere i juni 2018
Diskografi
{{2kolonnar|
Black Sabbath
}}