cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kompasset
Stjerner
4 grader nordaust for Alfa ligg T Pyxidis, ei dobbeltstjerne som ligg kring 3 300 lysår frå jorda. Ho er ein periodisk nova og vart så lys som 7. storleiksklasse i 1890, 1902, 1920, 1944, 1966 og 2011, medan ho vanlegvis har 14. storleiksklasse.
TY Pyxidis er ei formørkande dobbeltstjerne med ein samla tilsynelatande storleiksklasse 6,9. Dei to komponentane har begge spektralklasse G5IV, og ein masse på 1,2 solmassar og ein diameter på 2,2 gonger sola vår. Dei krinsar rundt kvarandre kvar 3,2 dagar. Systemet er klassifisert som ein RS Canum Venaticorum-variabel og ligg kring 184 lysår unna. RZ Pyxidis er ei anna formørkande dobbeltstjerne, med to unge stjerner som er mindre enn 200 000 år gamle. Begge er varme, blåkvit stmerner med spektralklasse B7V og er kring 2,5 gonger så store som sola våre. Den eine er fem gonger så lsyserk som sola og den andre kring fire gonger så lyssterk. Systemet er klassifisert som ein Beta Lyrae-variabel, med ein midla tilsynelatande storleiksklasse på 9,1 og ligg kring 1220 lysår unna. AK Pyxidis er ei raud kjempe med spektralklasse M5III og er ein halvregulær variabel med ein midla tilsynelatande storleiksklasse på 6,42. VY Pyxidis er ein BL Herculis-variabel (kefeide), som varierer mellom tilsynelatande storleik 7,13 og 7,40 over ein periode på 1,23995 dagar.
Den nærmaste stjerna til jorda i stjernebiletet er Gliese 318, ein kvit dverg med spektralklasse DA5 og tilsynelatande storleiksklasse 12,00, som ligg 26 lysår unna. WISEPC J083641.12-185947.2 er ein brun dverg som ligg kring 72 lysår frå jorda og vart oppdaga med infraraud astronomi i 2011.
Kompasset har tre stjerner med stadfesta planetsystem: HD 73256 er ei gul stjerne med spektralklasse G9V og ein varm jupiter, HD 73256 b, som har ei omlaupstid på 2,55 dagar. Ho ligg 119 lysår unna. HD 73267 er ei stjerne med ein planet HD 73267 b som har ei omlaupstid på 1260 dagar. Gliese 317 er ein raud dverg kring 50 lysår unna som har to gasskjemper i omlaup. Systemet er ein god kandidat for framtidig leiting etter framtidige jordaktige planetar.
Djupromsobjekt
Henize 2-10 er ein dverggalakse som ligg kring 30 million lysår unna. Han er kjend for å ha eit svart hòl på kring ein million solmassar i sentrum. Han er ein starburstgalakse på grunn av særs hyppig stjernedanning og har ein blåaktig farge på grunn av mange unge stjerner.
Kjelder
Online-kjelder
Pantsjarevosjøen
Pantsjarevosjøen (Панчаревско езеро) er ein kunstig innsjø vest i Bulgaria i enden av Pantsjaervogjelet, som elva Iskar renn gjennom.
Nils Ketil Andresen
Nils Ketil Andresen er ein norsk siviløkonom og programdirektør i TV 2. Andresen har arbeidd i fjernsynskanalen heilt sidan han starta opp i 1992. Før han vart programdirektør, var han researchsjef, planleggingssjef, direksjonssekretær og programredaktør. Han byrja karrieren sin som seljar i TVNorge i 1989, der han etter kvart vart planleggingssjef.
Pantsjarevosjøen
Innsjøen ligg 600 moh mellom fjella Vitosja og Lozenska planina, om lag 15 km søraust for hovudstaden Sofia. Han er 3 km lang, opp til 700 m brei og 30 meter på det djupaste. Landsbyane Pantsjarevo og Kokaljane og mineralkjelda Pantsjaervo ligg ved den vestelge breidda av innsjøen, medan eit vasskraftverk ligg i sør. Området er ein populær friluftstad for innbyggjarane i Sofia, og det er oppretta fleire sportsenter og restaurantar rundt innsjøen. Lenger opp i gjelet ligg det to andre kunstige innsjøar. Pantsjarevosjøen er ein av drikkevasskjeldene til Sofia.
Nils Ketil Andresen
Andresen har også vore produsent for fleire episodar av den svenske spenningsserien Beck, i tillegg til at han har vore medprodusent for eit par kinofilmar, deriblant Ulvenatten (2008).
Utdanninga si har han frå Noregs Handelshøgskule.
Hooke-lova
Hooke-lova er ei fysisk lov, kalla opp etter Robert Hooke, som seier at krafta som skal til for å endre lengda på ein springfjør er proporsjonal med endringa uansett om ein strekkjer eller trykkjer saman fjøra. Ein konsekvens av denne lova er at ei fjør som er deformert vil, i fråvær av tap, svinge med ei harmonisk rørsle der amplitude (utslaget) skildrar ein perfekt sinuskurve. Denne elegante matematiske rørslelikninga har gjort at Hooke-lova har fått stor tyding i fysikken. Lova er funne å gjelde tilnærma i mange samanhengar, til dømes for vibrasjonar i molekyl og faste stoff.
der F er krafta
k er fjørkonstanten
x er strekninga ut frå kvilestillingen
Innanfor fastleikslære vert Hookes lov uttrykt som spenning (\sigma) som ein funksjon av elastisitetsmodul (E) og tøying (\varepsilon):
Knekkpunktet
I røynda gjeld Hooke-lova berre små deformasjonarer; forholdet mellom kraft og deformasjon blir ulineært ved knekkpunktet der materialet ikkje lenger er elastisk. Forbi knekkpunktet oppfører kvart materiale seg forskjellig. Hookes lov kan òg nyttast på enkelte ikkje-newtonske væsker, til dømes ketsjup, som oppfører seg elastisk opptil et knekkpunkt før det begynner å renne. Dette fenomenet er kjent som ketsjup-effekten.
Håvard Bjerkeli
Håvard Bjerkeli er ein norsk tidlegare langrennar frå Isfjorden i Rauma kommune, medlem i Isfjorden Idrettslag. Han vann VM-sølv i sprintøvinga under Ski-VM 2003.
Ymse
Bjerkeli er gift med langrennar var, Marit Roaldset, og såleis svigerson til Jan Olaf Roaldset. Karoline Grøvdal er syskenbarnet hans.
Minimalisme
Minimalisme er ei nemning på ulike rørsler, uttrykksformer og stiltrekk innanfor kunst, arkitektur og design. Minimalistisk kunst og design er kjenneteikna ved ei redusering av form og verkemidlar, ned til det mest fundamentale formale og innhaldsmessige utgangspunkt.
Som kunstnerisk rørsle vert minimalismen rekna å ha oppstått i USA på byrjinga av 1960-talet, mellom anna som ei reaksjon mot den dominerande abstrakte ekspresjonismen. Omgrepet er likevel også brukt om tidlegare kunstverk, som suprematismen til kunstnarar som Kasimir Malevitsj. Karakteristisk for den minimalistiske kunsten er bruk av enkle geometriske former, repetisjon, og industrielt framstilte material.
Minimalisme i musikken er gjerne kjenneteikna ved at musikken går og går i ein gjentakande straum.
Viktige namn
Andre kunstnarar som vert assosiert med minimalismen:
Folkehøgskular i Noreg
Folkehøgskular i Noreg er skular som legg vekt på å gi allmenndanning utan bruk av eksamen eller karakterar. Dei fleste norske folkehøgskulane rettar seg mot vaksen ungdom og tilbyr linjefag knytte til fritidssyssel og særinteresser, som friluftsliv, idrett, teater, dans og musikk. I tillegg til linjefaga har mange av dei norske folkehøgskulane fellesfag, seminar og ulike valfag på tvers av linjene. Mesteparten av elevane som går på folkehøgskule i Noreg tar heilårskurs på ni månader, men nokre av folkehøgskulane tilbyr òg lengre eller kortare kurs.
Den fyrste norske folkehøgskulen var Sagatun på Hamar, som vart grunnlagt i 1864 av Olaus Arvesen og Herman Anker. Ti år etter vart amtsskulane oppretta av styresmaktene som ei motvekt til folkehøgskulane, og frå slutten av 1800-talet fekk folkehøgskulane ytterlegare konkurranse av kristelege ungdomsskular. I 1949 vart Lov om folkehøyskoler vedteke, som samla dei tre skuletypane under felles lov og namn. Dermed vart alle skulane samla under nemninga folkehøgskule. I 2016 er det 80 folkehøgskular i drift i Noreg, og dei er jamnt fordelt ut over heile landet. 32 av dei er kristelege folkehøgskular som har vald eit kristeleg grunnsyn og er eigd av kristelege organisasjonar. Dei resterande 48 folkehøgskulane er frilyndte skular, som har eit ope grunnsyn og er eigd av anten frittståande organisasjonar, fylkeskommunar eller ulike interesseorganisasjonar. Kvart år vel om lag 10 prosent av elevkulla i Noreg å gå eit år på folkehøgskule.
Folkehøgskulerørsla i Noreg
Den danske teologen og diktaren Nikolai Frederik Severin Grundtvig (1783–1872) blir rekna som opphavsmannen til folkehøgskulen i dag. Grundtvig ønskte å skapa ei motvekt til den einsidige kunnskapsdyrkinga i latinskulane og ville skipa ein skule som skulle vera fri for eksamen og pensum, der elevane skulle kunna utvikla seg gjennom engasjerte foredrag og samtalar. Grundtvig skreiv i 1837 eit brev, «Til Nordmænd om en norsk Højskole», som fortalde om skuletankane han hadde. Ideen vart etter kvart etablert i lærarkrinsar omkring Ole Vig (1824–1857), som fekk tankar om å skipa ein sentral folkehøgskule for heile Noreg i Gudbrandsdalen. Den fyrste norske folkehøgskulen, Sagatun ved Hamar, vart skipa i 1864 av Olaus Arvesen (1830–1917) og Herman Anker (1839–1896). Skulen var etablert på eit grundvigansk idégrunnlag. Dermed vart idéen til Vig sett i live og då folkehøgskulen på Sagatun vart innvigd, mintest grunnleggjarane om innsatsen og inspirasjonen som Ole Vig hadde bidrege med inntil han døydde.
Etter kvart vart det etablert fleire folkehøgskular i Noreg. Mest kjend i ettertida er kanskje skulen Vonheim i Gausdal, som vart driven av Christopher Bruun og som la vekt på nasjonal, politisk og kristeleg opplysning. Vonheim skilde seg frå Sagatun i framhevinga av bondekultur og det særnorske. Folkehøgskulane vakte politisk debatt og i 1874 utforma Jacob Aall Bonnevie (skuledirektør i Nidaros) eit forslag om å oppretta amtsskular. Tanken var at desse skulle få statsstønad og utkonkurrera dei grundvigianske skulane som nokre var skeptiske til. Etter kvart måtte også fleire folkehøgskular leggja ned drifta. I 1890 fekk folkehøgskulane ein ny konkurrent med dei kristelege ungdomsskulane. Utover på 1900-talet vart det vedteke at alle tre skuleslaga skulle få statstilskot.
I 1949 vart Lov om folkehøyskoler vedteken og samla dei dåverande folkehøgskulane, fylkesskulane og dei kristelege ungdomsskulane under same nemning, som vart folkehøgskule. Mange av dei kristelege ungdomsskulane skifta ikkje namn til folkehøgskule før etter 1970, då dei tre siste åra av grunnskulen vart kalla ungdomsskule.
Folkehøgskulen i dag
Det er i dag (2016) 80 folkehøgskular i drift i Noreg. Dei fleste av dei har vorte grunnlagt på 1800- og 1900-talet, og etter 1980-åra har det vorte etablert svært få nye folkehøgskular. Etablering av nye folkehøgskular i Noreg har vist seg å vera vanskeleg, og svært få prosjekt blir godkjende.
Etter 1970-åra byrja undervisninga i folkehøgskulane å primært retta seg mot fritidssyssel og særinteresser, som friluftsliv, idrett, musikk, dans, teater, forming og filosofi. I dei seinare åra har det vorte vanlegare med linjefag som utvikling av dataspel, ekstremsport, reiseliv og utviklingshjelp. Aktuelle interessefelt og trendar kan vera grunnlag for nye linjefag. Til dømes har Seljord folkehøgskule i 2015 starta ei linje basert på korleis vikingane levde, etter at TV-seriar som Game of Thrones og Vikings har auka interessa for vikingkulturen.
Elevar som går eit år på folkehøgskule i dag kan søkja om stipend eller lån for å finansiera skuleåret. Eit fullført år på folkehøgskule gir to konkurransepoeng for alle som vil gå vidare med høgare offentleg utdanning. Det har vore politisk usemje om ein skal halda fram med å gi økonomisk stønad og studiepoeng for å gå eit år på folkehøgskule. Kvart år vel ikring 10 prosent av dei norske elevkulla å gå eit år på folkehøgskule. I 2014 og 2015 har dei fleste norske folkehøgskulane opplevd auka pågang, og framgangen har vore sterkast for folkehøgskulane i Nord-Noreg og på Vestlandet.
Ustekveikja
Ustekveikja er ei elv. Ho har utspringet sitt i Ustekveikvatnet (1260 moh.) i Ulvik herad i Vestland, på Hardangervidda, rett nord for Hardangerjøkulen. Elva renn søraustover, ned til det regulerte Finsevatnet (1215–1212 moh.) ved Finse og frå der vidare søraustover gjennom ei rekke regulerte og uregulerte vann, mellom anna Nygardsvatnet (995–984 moh.) i Hol kommune i Viken, Sløddfjorden (985–970 moh.) og Ustevatn (985–968 moh.) ved Ustaoset, òg det i Hol.
Vemork
Vemork er eit område i Tinn kommune, nær Rjukan. I 1906 starta Norsk Hydro bygging av eit stor vasskraftverk på Vemork. Kraftverket Rjukan I stod ferdig i 1911 og var då det største vasskraftverket i verda. Elektrisk kraft la grunnlaget for oppbygging av store industrianlegg. Kunstgjødsel vart produsert. Framom kraftverket vart det bygd eit fabrikkbygg, der det vart gjort ymse forsking. Mellom anna vart det utvikla metodar for å produsera tungtvatn.
Ustekveikja
Etter Ustaoset endra elva namn til Usta og renn nordaustover til Ustedalsfjorden ved Geilo. Etter dette skiftar elva namn igjen til Usteåne og renn nordaustover gjennom Ustedalen til Mogrende ved Hagafoss i Hol, der elva renn saman med elva nord frå Holsfjorden og vert til Hallingdalselve.
Vemork
Under andre verdskrig organiserte SOE den såkalla tungtvassaksjonen (eller Vemork-aksjonen) for å hindra produksjon av tungtvatn. Ein trudde at tungtvatnet kunne gje grunnlag for framstilling av ei atombombe.
Ustekveikja
Ustekveikja har gjeve namn til Ustekveikja Energi AS, eit energiselskap frå Geilo.
Vemork
Norsk Industriarbeidermuseum har i dag hovudsete i kraftstasjonsbygget. Utstillingane i museet fokuserer på historia knytt til tungtvassaksjonen. Eit anna hovudelement er historia til norsk arbeidarrørsle.
Toneheim folkehøgskole
Toneheim folkehøgskole er ein frilynt folkehøgskole for musikkinteressert ungdom frå heile Noreg. Skolen ligg på Ridabu, 3 km aust for Hamar sentrum. Den er ein av seks folkehøgskolar i Hedmark fylke og landets nest største etter talet på elevar (ca. 150 hvert år).
Toneheim folkehøgskole vart oppretta i 1972 som Noregs første musikkfolkehøgskole og med musikkpedagogen Thorbjørn Dahl (1912-1974) som rektor. Det er Toneheim Høgskolelag som eig skolen.
Heilt frå starten har skolen gitt elevane undervisning og samspel på eit høgt musikalsk nivå, forankra i den klassiske musikktradisjonen. Dei siste tiåra har det også vorte gjeve tilbod til jazz- og folkemusikarar. I staden for liner, har skolen obligatoriske og valfrie fag.
Pila
Pila ligg innafor Mjølkevegen og grensar til Reven, Herkules, Ørna og Delfinen.
Stjerner
Dei følgjande er lyssterke stjerner i Pila:
Velestíno
Velestíno (gresk Βελεστίνο) er ein distriktsby i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas og hovudsete i kommunen Rígas Feréos.
Calanda-fjellet
Calanda er eit fjell i Glarus-Alpane med dei to fjelltoppane Haldensteiner Calanda (høgast) og Felsberger Calanda (2697 moh), begge på grensa mellom kantonane St. Gallen og Graubünden aust i Sveits. Fjellet ruvar over Chur, hovudstaden i Graubünden.
Sjølv om fleire toppar med skardhøgd opp mot 286 meter (for Felsberger Calanda) kan kallast eit fjell på eiga hand, så vert som regel massivet omtalt som eit enkelt fjell.
Sidan nordvestsida mot Taminadalen er særs bratt, ligg det meste av fjellet i kantonen Graubünden i kommunane Landquart, Untervaz, Haldenstein, Felsberg og Tamins, medan Tmainadalsida ligg i kantonen St. Gallen og kommunen Pfäfers.
Drake's Island
Drake's Island er ei 2,6 hektar stor øy i Plymouth Sound, havområdet sør for byen Plymouth i Devon i England. Namnet på øya vart først registrert i 1135, då ho vart kalla St Michael's etter kapellet som stod her. Seinare vart kapellet tileigna St. Nikolas i staden og øya fekk namnet St. Nicholas. Frå siste halvdel av 1500-talet vart øya stundom kalla Drake's Island etter Sir Francis Drake, den engelske sjørøvaren som nytta Plymouth som heimehamn. Sjølv langt ut på 1800-talet vart øya referert til som St Nicholas's Island.
Frå 1549 vart det bygd ut festningsverk på øya for å forsvare ho mot Frankrike og Spania. Forlegning for 300 mann vart bygd på slutten av 1500-talet. I fleire hundreår var dette det viktigaste forsvarsverket for Plymouth. I 1665 døydde Robert Lilburne i fangenskap på øya. Han vart dømd til fengsel på livstid for kongemordet på Karl I. Eit par år seinare sat general John Lambert, i fengsel på Drake's Island. Han døydde her vinteren 1683 etter å ha sete her frå 1662.
Etter den andre verdskrigen vart Drake's Island framleis styrt av forsvarsdepartement og først i 1963 fekk Plymouth nytte øya. Det vart oppretta ein ungdomsleir der.
1. mai 1987 var tden første telefonlinja lagt til øya. I 1995 kom øya i privat eige. In mai 2005 the island attracted British media attention when one of the empty buildi
Sølifjorden
Sølifjorden er ein fjord i Vega kommune i Nordland. Fjorden ligg mellom øya Vega i aust og Søla i vest. Fjorden strekkjer seg 8 km nordover til grenda Sundsvoll på Vega.
Sølifjorden startar ved Dyrholmen like vest for det sørvestlege hjørnet av Vega. Søla er ei nær sirkelforma øy med ei høgd som stig bratt opp til 432 meter over havet. Fugløyværet ligg like vest for den sørlege delen av fjorden.
Stenungsund
Stenungsund er ein tettstad i landskapet Bohuslän i Västra Götalands län i Sverige. Staden er administrasjonssenteret i Stenungsunds kommun, har eit areal på 11,14 km², og hadde i 2005 eit innbyggjartal på 10 067.
Stenungsund ligg ved Europaveg 6 om lag 47 km nord for Göteborg og 43 kilometer sør for Uddevalla. Stenungsund var lenge mest kjend som ein stad for bading ut mot kysten. I 1950- og 1960-åra gjekk tettstaden gjennom dramatiske endringar på grunn av oppbygging av petrokjemisk industri. Stenungsund har vorte den viktigaste staden i Sverige for produksjon av polyetylen, som vert nytta i samband med produksjon av plastprodukt.
Gradlon
Gradlon (330-405, var ein konge av Cornouaille i keltisk tid. Segna seier han og rådde for delar av Bretagne. Han skal ha vore sonen til kong Conan Meriadec. Etter segna skal han å ha bela til ei trollkvinne som var kalla Malgven. Saman vann dei makt i Cornouaille. I Bretagne er han oftast kalla Graelen Meur (Gradlon den store).
Gradlon og Malgven fekk ei dotter, Dahud. Somme variantar av segna seier dronninga døydde i barnseng. Dahud kom seinare til å spela ei rolle i segna om Ys, der ho vart svelgd av havet og omgjort til ei havfrue eller ein bretonsk morgen.
Historisk har det vore fleire kongar med namnet Gradlon. Ein av dei er kjend frå Landevennec i Bretagne. Desse er datert noko seinare enn årstala ovanfor.
Gradlon spelar ei rolle i teikneserien Bran Ruz.
Arameisk
Arameisk er eit semittisk språk som er nært i slekt med fønikisk og hebraisk, som begge høyrer til den nordvestlege gruppa, og noko fjernare med arabisk. Arameisk skrift blei brukt til å utvikla andre skriftsystem, og har mellom anna gjeve opphav til hebraisk og arabisk.
Arameisk var daglegspråk i Judea under den andre tempelperioden (539 f.Kr.–70), og er brukt i fleire jødiske heilage tekstar. Det var truleg også språket til Jesus og dei han forkynde til. Arameisk var liturgispråk i tidleg kristendom, og ei form er framleis i bruk i syrisk kristendom. Moderne arameiske språk blir tala av spreidde grupper i Midtausten.
Soge
Arameisk utvikla seg blant aramearar nord i Syria på 2000-talet f.Kr. Det var brukt i bystatane Damaskus, Hamath og Arpad. Dei eldste skriftlege døma på språket er frå 900-talet f.Kr., hovudsakleg diplomatiske dokument sende mellom bystatane.
Arameisk spreidde seg nord- og austover og erstatta gradvis akkadisk som lingua franca i den fruktbare halvmånen i tida 800–600 f.Kr. På 400-talet f.Kr. blei det riksspråk i Persarriket. Standardisert riksarameisk blei brukt til å kommunisera i heile det store området Akamenide-dynastiet herska over. Samstundes utvikla språket seg i ulike retningar dei ulike stadene det blei tala, og frå det første hundreåret kan det delast inn i vest- og austarameisk.
Frå 600-talet, då veksten til islam medførte spreiing av arabisk, blei arameisk i stor grad fortrengd av dette.
Bruk
Arameisk blei mykje brukt av jødar, som tidlegare hadde snakka hebraisk. Dei babylonske og jerusalemske versjonane av Talmud og nokre tekstar i Gamletestamentet er skrivne på arameisk (Esra 4,8–6,18 og 7,12–26, Daniel 2,4–7,28). Det er dermed svært truleg at Jesus og disiplane hans brukte språket. Seinare brukte også kristne og mandearar former av språket. Former av arameisk blir i dag brukt som liturgisk språk av syrisk kristne (gammalsyrisk), mandearar og samaritanarar.
Sigge Ericsson
Johan Sigvard Ericsson, kjend som Sigge Ericsson, var ein svensk skeiseløpar frå Alanäs i Jämtland. Han vart både europameister og verdsmeister på skeiser i 1955, og han vann gullmedaljen på 10 000 meter under Vinter-OL 1956.
Ericsson fekk sitt gjennombrot då han vart tredjemann ved skeise-EM 1954 i Davos. Vinteren 1955 vann han fyrst europameisterskapen i Falun og sidan verdsmeisterskapen i Moskva, begge gongane hadde han sterkast konkurranse frå sovjetiske Oleg Gontsjarenko. For desse prestasjonene vart Ericsson tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje.
I OL-sesongen 1956 tok Ericsson tredjeplassen ved EM i Helsinki. Under vinterleikane 1956 i Cortina d'Ampezzo vann han sølvmedaljen på 5 000 m. To dagar seinare kneip han gullmedaljen på 10 000 m med tida 16,35,9, eitt sekund framom norske Knut Johannesen og med Oleg Gontsjarenko på bronseplassen.
Han la opp i 1957.
Paar
Paar er ei elv i Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Donau frå høgre, og er dermed ein del av tilsigsområdet til Svartehavet. Ho er 134 km lang og i fleire kilometer renn ho parallelt til elva Lech, berre eit par kilometer frå kvarandre. Nær Augsburg renn Paar ut av Lechdalen og snur nordaustover mot Ingolstadt. Ho munnar ut i Donau nær Vohburg. Byar langs Paar er Egling, Mering, Aichach, Schrobenhausen og Manching.
Rasmus Lyngnes
Rasmus Elias Eliasson Lyngnes var ein skulemann og biolog frå Dalsfjord på Sunnmøre.
Framom alt interesserte Lyngnes seg i biologi. I 1936 vart han dr.philos. med eit arbeid over raudålen (Myxime glutinosa). Han skreiv elles mange vitskaplege artiklar og avhandlingar om biologiske emne, mellom anna om skadeinsekt på trevyrke, særleg om husmotten. Lyngnes var både i Japan og i Sør-Amerika på granskingsferd.
Han var òg oppteken av gammal bondekultur. I 1967 gav han såleis ut bygdesoga Dalsfjord I-II, ei gards- og kultursoge om førverande Dalsfjord kommune.
Olaf Nordhagen
Johan Olaf Brochmann Nordhagen var ein norsk arkitekt, ingeniør og kunstnar, fødd og oppvaksen i Oslo. I 1906 vann han arkitektkonkurransen om Bergen Offentlige Bibliotek. Han teikna også kraftstasjonane til vasskraftverka Såheim og Vemork ved Rjukan.
Han er mest kjend for å ha leia restaureringa av Nidarosdomen frå 1909 fram til han døydde. I Nidarosdomen stod han bl.a. ansvarleg for oppføringa av store delar av vestskipet etter teikningar av Christian Christie. Nordhagen var den første som måtte attoppbyggja delar av domkyrkja som ikkje kunne rekonstruerast ut frå historiske eller arkeologiske kjelder, og nokre av Nordhagen sine utkast til løysing vekte stort ordskifte. Etter at han i 1922 gjekk sigrande ut av den såkalla systemstriden om prinsippet for atterreisinga av vestskipet, utforma han kvelvingar og tak i vestskipet og midtdelane av vestfronten, irekna det store rosevinduet. Desse delane stod ferdig i 1930, fem år etter at han døydde.
Nordhagen sitt gravmonument ligg like ved nordre tverrskip i Nidarosdomen.
Britisk Vestindia
Britisk Vestindia (engelsk British West Indies) var eit omgrep for øyane i Det karibiske havet som var del av Det britiske imperiet. Det kan tidvis også inkludera Britisk Honduras og Britisk Guyana på det amerikanske fastlandet.
Asteroidebeltet
Asteroidebeltet er eit område i solsystemet som ligg omtrentleg mellom planetane Mars og Jupiter. Her finn ein dei største konsentrasjonane av asteroidebanar. Det er ofte au kalla hovudbeltet når sett i forhold til andre konsentrasjonar av småplanetar, sidan desse au kan bli referert til som asteroidebelte.
Opphav
Ein meiner at i dei fyrste hundreåra av historia til solsystemet blei planetar danna ved akkresjonar (oppsamlingar) av planetesimalar. Gjentatte kollisjonar førte til dei kjende steinplanetane og kjernane til gasskjempene.
Men i denne sona begrensa den sterke tyngdekrafta til Jupiter dei avsluttande trinna, og planetesimalane kunne ikkje danne ein enkel planet. I staden fortsette dei å gå i bane rundt sola som før. Sett i denne samanhengen kan asteroidebeltet bli sett på som ein relikvie av det primitive solsystemet, men mange observasjonar peikar på ein aktiv utvikling av dei fysiske forholda. Asteroidane sjølve er dermed ikkje noko spesielt urørte. Men, objekta i det ytre kuiperbeltet meiner ein har blitt lite endra sidan solsystemet blei danna.
Miljøet i asteroidebeltet
I kontrast til den vanlege førestillinga er asteroidebeltet for det meste tomt. Asteroidane er spreidd over så stort område at det ville vore svært usannsynleg å treffe utan å sikte nøye.
Likevel er titals av tusenar asteroidar kjende i dag, og utrekningar på det totale talet er i millionklassen. Om lag 220 av dei er over 100 km store. Den største lekamen i asteroidebeltet er Ceres, som er ca. 1000 km på tvers. Den totale massen til asteroidebeltet er berekna til å vera 2,3·1021 kg (av dette utgjer Ceres over ein tredel). Massen til Pluto er større enn dette talet.
Det høge talet på asteroidar gir eit aktivt miljø, der kollisjonar er svært vanlege (sett i astronomisk samanheng). Ein kollisjon kan fragmentere ein asteroide i ei mengde små bitar (som kan danne ein ny asteroidefamilie) eller kan lime to asteroidar saman om kollisjonsfarten er låg. Etter fem milliardar år har det nåverande asteroidebeltet ingen likskap med det originale.
Asteroidebelte er eit kjennemerke på science fiction-historier som set drama før realisme sidan belta alltid er viste så tette at eventyrlege tiltak må settast inn for å unngå kollisjonar. Protoplanetar under danning kan nok sjå sånn ut, men ikkje asteroidebelte. I realiteten er asteroidane spreidd over så store område at det ville vore høgst usannsynleg å berre komma i nærleiken av ein asteroide. Til dømes så har dei mange romsondane sendt til det ytre solsystemet passert tvers gjennom asteroidebeltet utan å få problem. Ferder til asteroidar har derimot hatt avanserte målsøkingsprosedyrar. Filmen 2001 -en romodyssé er uvanleg i det at han på ein realistisk måte skildrar «nærkontakten» skipet har med ein einleg asteroide.
Ylvingsfjorden
Sør for Ylvingsfjorden ligg Vegafjorden og nordvest for Ylvingen ligg Mindværfjorden.
Peter Ustinov
Peter Ustinov el. Peter Alexander von Ustinov var ein britisk forfattar, skodespelar, instruktør og debattant. Hans familiære bakgrunn var blanda, far hans var såleis tysk statsborgar og mor hans russisk. I kraft av faren sitt arbeid innanfor det tyske diplomatiet, som nyheitskorrespondent og under andre verdskrigen som etterretningsoffiser for den britiske sikkerheitstenesta MI5, reiste familien mykje rundt. Dette er truleg ein av grunnane til at Peter Ustinov talte så mange språk, såleis engelsk, fransk, spansk, tysk, italiensk og russisk og i mindre grad tyrkisk og gresk.
I karrieren som filmskodespelar er han mest kjend for å ha medverka i romar-filmane Quo Vadis? og Spartacus, og dessutan for å ha spela Hercule Poirot i eit par filmar, først og fremst i Døden på Nilen.
Ylvingsfjorden
Riksveg 839 går langs dei nordlege delane av fjorden.
Peter Ustinov
Ustinov mottok to gonger ein Oscar for beste mannlege birolle. Først for rolla i Spartacus og sidan for rolla i Topkapi.
Attåt karrieren som skodespelar skreiv Ustinov også romanar og teaterstykke, og han var ein ivrig samfunnsdebattant. Peter Ustinov var såleis president for World Federalist Movement - som går inn for ei verdsregjering - frå 1991 og fram til sin død.
Halikarnassos
Om grunnlegginga av Halikarnassos eksisterer ulike tradisjonar, men dei er samde i hovudpunktet om at det var ein dorisk koloni, og figurane på myntane deira, som hovudet til Medusa, Athene og Poseidon, eller tridenten, støttar påstanden om at moderbyene var Troezen og Argos. Innbyggjarane ser ut til å ha akseptert Anthes som den legendariske grunnleggjaren deira, nemnt av Strabon, og var stolte over tittelen Antheadae.
I ein tidleg periode var Halikarnassos medlem av den doriske Heksapolis, som inkluderte Kos, Knidus, Lindus, Kamirus og Ialysus. Men då ein av innbyggjarane, Agasikles, valde å ta heim ein premietripod som han hadde vunne i dei triopiske leikane i staden for å dedisere han, etter skikkane, til den triopiske Apollo, vart byen utelukka frå forbundet. Tidleg på 400-talet var Halikarnassos under Artemisias styre, som gjorde seg kjend som sjøkommandant under slaget ved Salamis. Om Pisindalis, sonen hennar og etterfølgjar, veit ein lite, men Lygdamis, som fekk makta etter dette, er kjent for å ha drepe poeten Panyasis og fekk Herodot, den største av halikarnassarane, til å forlate sitt fødedstaden (rundt 457 fvt.).
På 400-talet fvt. var Halikarnassos og andre doriske byar i Asia til ei viss grad absorbert av det deliske forbundet, men freden i Antalkidas i 387 underla dei Persia, og det var under Mausolus, ein persisk satrap som tok uavhengig autoritet, at Halikarnassos hadde den mest velståande perioden sin. Med den vene naturen og den flotte plasseringa, flytta Mausolus til Halikarnassos frå Mylasa, og auka folkesetnaden i byen med innbyggjarane frå seks landsbyar av lelegar. Han vart etterfølgt av Artemisia som viste seg militært dugande og tok dei rhodesiske undersåttane som gjekk til åtak på byen hennar. Ho reiste Mausoleion, monumentet ho reiste til minne om mannen sin, som var eit av dei sju underverka.
Ein av etterfølgjarane hennar, Pixodarus, freista å alliere seg med Makedonia, som var i ferd med å bli mektigare, og er sagt å ha fått lov av den unge Aleksander til å gifte seg med dottera hans. Ekteskapet vart rett nok hindra av Filip. I løpet av dei tidlege felttoga til Aleksander, tok Memnon, den viktigaste satrapen i Vesleasia, tilflukt med den persiske flåten i Halikarnassos. Så snart han hadde lagt under seg Jonia, kravde Aleksander at Halikarnassos skulle overgje seg, og då byen nekta tok erobra Aleksander byen og øydela han. Då han ikkje var i stand til å erobre citadellen, vart Aleksander tvinga til å forlate byen under blokade. Han gav styret av byen tilbake til Mausolus-familien, representert av Ada, systera til Mausolus. Ikkje lenge etterpå fekk innbyggjarane eit gymnasium som gåve frå Ptolemaios I, og innbyggjarane bygd ein stoa til ære for han. Halikarnassos kom aldri heilt tilbake etter den øydeleggjande kringsetjinga, og Cicero skildrar han som nesten folketom. Staden er no okkupert delvis av byen Bodrum, men dei antikke murane kan framleis følgjast rundt nesten heile byen, og fleire av templa, teateret og andre offentlege bygg er framleis synlege.
Piz Calderas
Piz Calderas er eit fjell i Albulafjella i Graubünden i Sveits. Han er den høgaste toppen i eit massiv mellom Julier- og Albulapasset.
Široka Bara
Široka Bara er ei lang myr på flaumsletta til Donau. Ho strekkjer seg 10 km langs breidda og er 1-3 km brei. Området består av mange mindre vatn og kanalar.
Åsane Folkehøgskole
Åsane Folkehøgskole er ein frilynt folkehøgskule som ligg på Hylkje, nord i Bergen kommune. Skulen er særleg opptatt av å utvikle kulturell forståing hjå elevane. Den legg særleg vekt på fredsarbeid og internasjonal solidaritet. Skulen er eigd av FORUT og IOGT og har årleg rundt 82 elever. I 09/10 har dei nådd nye høgder når det kjem til elevtal og har 100 elevar på skulen. Skulen har følgjande linjer i 2009/2010:
Bakgrunnsstoff
Åsane Folkehøgskole si nettside
Elektrojet
Elektrojet er sterke elektriske straumar i E-laget i ionosfæren over ekvator og i polarlysområdet, i ei høgd 100-120 km over jordoverflata. Sjølv om straumtettleiken enkelte stader i straumbeltet er liten, så vil den store utstrekkinga gjere at ein likevel får ein særs sterk samla straum. Typiske verdiar er 50 000 ampere i ekvatorstraumen og 250 000 ampere i polarlysområdet. Sidan ein elektrisk straum omgjev seg med eit magnetfelt, vil endringar i straumstyrken føre til variasjonar i magnetfeltet til jorda.
Kristian Birkeland var den første til å foreslå at dei polare elektrojetane er knytte til trådsaktige system (no kalla «Birkelandstraumar») som strøymer langs dei geomagnetiske feltlinjene inn mot og bort frå polområda.
Eddystone Rocks
Eddystone eller Eddystone Rocks er ei gruppe skjer om lag 14 km sørvest for Rame Head i Cornwall i England. Skjera var tidlegare ein fare for skipsfarten ved innløpet til Den engelske kanalen og hamnebyen Plymouth og fleire fyr har derfor stått her.
Sjølv om skjera ligg nærare fastlandet i Cornwall, høyrer skjera til Plymouth og såleis grevskapet Devon.
Det har stått fire fyr på Eddystone Rocks. Den tradisjonelle sjantien «The Eddystone Light» omhandlar eit fiktiv møte mellom fyrvaktaren og ei havfrue og har vorte spelt inn av The Seekers, the Weavers og Peter Paul and Mary.
Kjelder
Eddystone világítótorony
Friedberger Ach
Friedberger Ach er ei lita elv i Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Donau frå høgre. Ho har sitt utspring i landsbyen Untermühlhausen, nordaust for Landsberg am Lech. Det meste av lengda si renn ho parallelt til elva Lech, med ein avstand på berre nokre få kilometer. Byar langs Friedberger Ach er mellom anna Weil, Prittriching, Mering, Friedberg, Rehling, Thierhaupten og Rain. Etter Rain renn Friedberger Ach austover, parallelt til Donau før dei renn i hop nær Oberhausen.
Urula
Urula er ei elv som renn ut i nordenden av Sperillen, like sør for Nes i Ådal i Ringerike kommune. Urula får mellom anna tilførsel frå eit stort nedbørsområde (om lag 614 km²) i Vassfaret, mellom anna via Vidøla og Aurdøla som renn ut i Urula i Hedalen (Sør-Aurdal).
Vassdraget er verna med omsyn til Verneplan I for vassdrag sidan 1973, og framstår nesten som urørt. Store delar av elva ligg innanfor Vassfaret/Vidalen landskapsvernområde og Indre Vassfaret landskapsvernområde. Urula sitt utløp i Sperillen har eit velutvikla meandrerande løp gjennom deltaet. Fleire gamle elveløp og små kroksjøar i forskjellige stadier av gjengroing finst. Elva har godt fiske og er ikkje forureina. Aure i Sperillen gyter i Urula.
Tore Tungodden
Tore Tungodden er ein norsk forfattar og assisterande universitetsdirektør ved Universitetet i Bergen. Han har gitt ut barneboka Statsministeren i 2005. Boka handlar om ei ti år gammal jente som blir statsminister i Noreg. Med denne boka vann forfattaren Aschehoug Barn og Ungdoms debutantkonkurranse. Boka er omsett til fleire "språk". I januar 2016 hadde "Statsministeren" premiere som barnemusikal på Atze Musiktheater i Berlin. Teaterstykket sto på plakaten i 6 år i Berlin.
Ål folkehøyskole og kurssenter for døve
Ål folkehøyskole og kurssenter for døve ligg i Ål i Hallingdal. Skulen er landets einaste frilynte folkehøgskule for døve, og opna offisielt i 1974. All undervisning på skulen skjer på teiknspråk. Skulen tar imot opptil 46 elevar årleg. I tillegg til folkehøgskulen er her også omfattande kursverksemd, og tv-produksjonsselskapet Døves Media var tidlegare tilknytt skulen. Skulen er eigd av ei stifting oppretta av Norges Døveforbund. Skulen har gymsal, symjehall og treningsrom.
Månane til Jupiter
Månane til Jupiter er dei naturlege satellittane til Jupiter. Så langt er det sekstitre kjende.
Oppdaging
Nedteikningar gjorde av den kinesiske astronomen Gan De frå år 364 kan ha vore den første oppdaginga av jupitermånar, men dei første sikre observasjonane blei gjorde først i 1610 av Galileo Galilei med eit 33x teleskop.
Ingen nye oppdagingar blei gjorde før E. E. Barnard observerte Amalthea i 1892. Fleire oppdagingar, hjelpte av teleskopfotografering, kom på 1900-talet. Før Voyager-sondane nådde Jupiter på 1970-talet var det tretten kjende satellittar.
Voyager 1-ferda oppdaga tre indre månar i 1979 og bringa det totale talet på kjende jupitermånar opp til 16 (17 dersom ein tel med Themisto som var tapt i tidsrommet 1975-2000). Dette talet var gjeldande til 1999. Sidan då har astronomar gjenoppdaga Themisto og funne 46 fleire små jupitermånar i lange eksentriske og ofte retrograde banar. Desse nye månane er 3 km i diameter i gjennomsnitt, og den største er omtrent 9 km på tvers. Dei er antekne å vera innfanga asteroidar eller kometar, kanskje brekte opp i bitar; men lite er kjent om dei. Talet på jupitermånar står no på 63 og er førebels det største talet på naturlege satellittar i heile solsystemet. Mange fleire småmånar ventar kanskje framleis på å bli oppdaga.
Tabell over månane
Under er alle kjende jupitermånar rangerte etter baneperiode, frå kortast til lengst. Dei galileiske månane er dei einaste som er massive nok til at dei kan oppretthalda ein sfærisk form og står på blå bakgrunn. Dei innfanga og irregulære satellittane står på grå bakgrunn: lysegrå for prograd-banerørsle og mørkegrå for retrograd.
Gruppering av månane
Som hos alle dei fire store gassplanetane er jupitermånane delte opp i to hovudkategoriar:
Det første diagrammet illustrerar banane til alle dei irregulære satellittane til Jupiter som er oppdaga så langt. Banehellinga er representert ved Y-aksen. Satellittane over aksen har prograde banar medan dei under har retrograde. X-aksen står oppført i gigameter (mill. km) etter avstand frå Jupiter. Sirklane står for hill-sfæren (radius for gravitasjonspåverknad).
Prograde irregulære månar
Himalia-gruppa er relativt tett, fordelt på knappe 1,4 mill. km i store halvakse og 1,6° i banehelling (27,5 ± 0,8°). Eksentrisitetane varierer mellom 0,11 og 0,25.
Retrograde irregulære månar
Det som no er igjen av dei ytre retrograde og irregulære satellittane kan fordelast på tre familiar, basert på delte banekarakteristika. Gruppenamnet kjem frå den største medlemen i kvart tilfelle. Desse familiane er klumpar i store halvakse, men òg i banehelling og eksentrisitet.
Carme-gruppa er sentrert på store halvakse = 23,4 mill. km, banehelling = 165,0±0,3° og eksentrisitet = 0,238 – 0,272. S/2003 J 10 skil seg litt med sin høge eksentrisitet på 0,344.
Ananke-gruppa er sentrert på store halvakse = 21,3 mill. km, banehelling = 149,0±0,5° og eksentrisitet = 0,216 – 0,244; men grensene er lausare. Dei åtte kjernemedlemma ((S/2003 J 16, Mneme, Euanthe, Orthosie, Harpalyke, Praxidike, Thyone, Thelxinoe, Ananke, Iocaste) er tydeleg klumpa saman, men den attverande resten er til ulike gradar kontroversiell.
Pasiphaë-gruppa tar opp den attverande resten, med unntak av månane i dei indre og ytre grensene (S/2003 J 12 og S/2003 J 2). Gruppa er sentrert på store halvakse = 23,6 mill. km, banehelling = 151,4±6,9° og eksentrisitet = 0,156 – 0,432. Pasiphaë har store skilnadar innetter; så om grupperinga er reell, må den vera veldig gamal for å kunna forklara dei store forskjellane.
S/2003 J 12 og S/2003 J 2 (den ytste satellitten) er isolerte.
Namnsetting
Dei sju satellittane oppdaga mellom 1904 og 1951 (Himalia, Elara, Pasiphaë, Sinope, Lysithea, Carme og Ananke) blei ikkje namnsette før 1975, 24-71 etter at dei blei oppdaga. Dei var for det meste kjende ved dei romartala dei hadde fått tildelt: Jupiter VI til Jupiter XII. Likevel hadde det vore lagt fram namneforslag I 1955, 1962 og 1973.
Nokon asteroidar deler namn med jupitermånar: 9 Metis, 38 Leda 52 Europa, 85 Io, 113 Amalthea og 239 Adrastea. Ytterlegare to asteroidar delte namn med jupitermånar inntil IAU bestemte at asteroidenamna skulle stavast annleis:
Einar Lundby
Einar Lundby var ein norsk lækjar, forkynnar og forfattar frå Furnes i Hedmark.
Lundby var son til ein gardbrukar. Sjølv studerte han medisin ved universitetet i hovudstaden, cand.med. i 1920. Åra 1921-23 praktiserte han lækjaryrket i Bardufoss, sidan arbeidde han i Brumunddal frå 1925 til –39. Lundby studerte 1929/30 psykolanalyse i Berlin. I 1949 grunnla han den kristne kvileheimen og nervesanatoriet Solborg på Jevnaker, der han sidan var lækjar og leiar til høg alder.
Lundby var ein ein aktiv og høgt skatta forkynnar og sjelesyrgjar. Han skreiv fleire bøker, mellom anna Porten til livet (1946), Veien til målet (1948), Alt er ditt (1949) og På 70 000 favner (1956).
Lundby levde ugift.
Weser
Weser er ei stor elv nordvest i Tyskland. Ho har sitt utspring i Hann. Münden der elvane Fulda og Werra renn saman, og renn gjennom den historiske hansabyen Bremen og 50 km seinare munnar ho ut i Nordsjøen ved hamnebyen Bremerhaven. På motsett side (i vest) ligg byen Nordenham ved utgangspunktet til halvøya Butjadingen, som plasserer elvemunningen i Niedersachsen. Elva har ei total lengd på 452 km, og i lag med kjeldeelva Werra, som har utspring i Thüringen, er lengda 744 km.
Språkleg sett har namnet på elvane Weser og Werra same opphav, og skilnaden kjem av den gamle språklege grensa mellom høgtysk og nedertysk, som låg i området rundt Hannoversch Münden.
Weser er den einaste elva som munnar direkte ut i havet og som berre renn innanfor Tyskland.
Geografi
Dei øvre delane av elva renn gjennom eit åslendt landskap kalla Weserbergland. Det strekkjer seg frå området der Fulda og Werra renn saman til Porta Westfalica, der ho renn gjennom eit gjel mellom dei to fjellkjedene Wiehengebirge i vest og Weserbergland i aust.
Mellom Minden og Nordsjøen er elva stort sett kanalisert og skip opp til 1 200 tonn kan segle her. Det er bygd åtte demningar for vasskraftproduksjon langs elva. Lenger nede er ho forbunde til Dortmund-Ems-kanalen via Küstenkanal og ein annan kanal knyter ho til Elbe ved Bremerhaven. Eit stort reservoar på elva Eder, den største sideelva til Fulda, vert nytta til å regulere vassnivået i Weser, slik at ho er djup nok for skipstrafikk året rundt. Demninga, som vart bygd i 1914, vart bomba og øydelagd av britiske fly i februar 1943, noko som førte til tap av liv og store øydeleggingar lenger nede i elva. Demninga vart bygd opp att etter fire månadar. I dag er reservoaret Edersee ein feriestad om sommaren og ein stor produksjon av vasskraft.
Byar langs Weser
Byar som ligg langs elva, frå kjelda til munning, er: Hannoversch Münden, Beverungen, Höxter, Holzminden, Bodenwerder, Hameln, Hessisch Oldendorf, Rinteln, Vlotho, Bad Oeynhausen, Porta Westfalica, Minden, Petershagen, Nienburg, Achim, Bremen, Brake, Nordenham og Bremerhaven.
Sideelvar
Den største sideelva til Weser er Aller, som ho mottar i Bremen.
Etymologi
Namnet Weser finn ein igjen i andre elvar som Wear i England og Vistula i Polen, som alle har opphav i den gamle frisiske rota wāse eller norrønt veisa, som tyder «slam, gjørme, stilleståande dam».
Silberhorn
Silberhorn er eit 3 695 m høgt pyramideforma fjell i Jungfrau-massivet i Bern-Alpane i Sveits. Med sin markante utsjånad er Silberhorn eit av dei mest ynda fotomotiva i Berner Oberland. Fjelltoppen ligg nordvest for toppen av Jungfrau.
I eit brev i 1968 omtalar J. R. R. Tolkien Silberhorn slik han såg det då han campa nær Mürren i 1911 som «Silvertine (Celebdil) frå draumane mine».
Urdevasselva
Urdevasselva (eller Ulevasselva) er ei lita elv i Ringerike kommune. Elva, som ligg i Strømsoddbygda i Soknedalen, renn frå Ulevann vest for Blankvann (på vestsida av Ådalsfjella) til nordenden av Øvre Kollsjø.
Dei sju dødssyndene
Dei sju dødssyndene er ifølgje katolsk tradisjon synd som
Gjennom desse syndene mister den kristne tilgangen til andre sakrament enn skriftemålet. I skriftemålet kan den kristne gjennom eit medvite og reflektert oppgjer med handlingane sine leggje syndene bak seg gjennom eit oppriktig ønskje om ikkje å gjenta dei. Den oppriktige angeren vil da kunne gje Guds tilgjeving, formidla gjennom presten i den såkalla absolusjonen.
Dødssyndene vert i dag ofte omtala som alvorlege synder, i motsetning til veniell synd eller svakheitssynder.
Pave Gregor I den store skal ha identifisert dei sju dødssyndene som:
Dødssyndene er òg kjende under akronymet saligia.
Dahud
Dahud eller Dahut (eventuelt Ahés), var ei trollkunnig kongedotter frå tidleg bretonsk soge. Ho var dotter av Gradlon og Malgven. Namnet hennar tyder "god trolldom". Ho skal ha grunnlagt byen Carhaix (Car Ahés).
Kong Gradlon av Cornouaille skulle ha råka på trollkvinna Malgven ein gong han var på hærtog nord i landa. Saman drap dei mannen hennar, og reiste sør til riket hans på hennar svarte trollhest. Seinare tok dei att flåten til Gradlon, og her var det at Dahud vart fødd, framleis langt frå land. Segna seier at Malgven døydde av denne påkjenninga. Andre segner fortel korleis ho kvarv frå Gradlon for å reise til si eiga verd. Gradlon kom einsam i land med dotter si.
Dahud voks opp i Ys, og strauk med då byen sokk i havet. I følgje kristne segner var det ho som opna byportane slik at byen vart oversvømd. Faren freista berge ho på trollhesten sin, men syndene hennar fekk ho til å søkke ned. Sankt Gwenolé råda Gradlon til å sleppe Dahud for ikkje å drukne sjølv, og Dahud vart slukt av havet i lag med byen.
Etter dette vart Dahud gjort om til ei havfrue, eller ein morgen.
I teikneserien Bran Ruz står Dahud for gode krefter som freister å berge Ys mot den tradisjonsøydinga storsamfunnet (og kristendomen i tida) står for. Ho rømer til druidane med helten Bran. I denne forteljinga er Malgven ei av dei hærtekne kvinnene frå Aremorika. Det er heller ikkje ho, men Gwenolé som syter for at byen vert overfløymd.
Knekkebrød
Knekkebrød (på svensk knäckebröd (spisbröd, hårt bröd, hårdbröd)) er ein type flatt og hardt brød houvdsakleg laga av rugmjøl. Det er skandinavisk tradisjonsmat som i nyare tid er blitt utbreidd over heile verda som feittfattig og fiberrik og rekna som sunn kost. Næringsverdien kan aukast ved å bruka fleire ulike kornslag i deigen og gjerne også ulike frø på brødet. Knekkebrød kan etast som ein del av eit måltid, særleg frukost og mellommål, med eller utan pålegg.
Piz Canal
Piz Canal er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Sumvitg i kantonen Graubünden i Sveits.
Knekkebrød
Det stammar frå Sverige.
Knekkebrød kan lagast uheva, eller hevast ved hjelp av til dømes gjær eller surmjølk. Brødet blir steikt i tynne plater og sidan tørka ved svak varme.
Knekkebrød bakast ut til tynne, flate kaker som får eit finmaska holmønster av ein brødnagg eller gropar av eit knekkebrødskjevle. Kakene steikast ved høg varme i kort tid og blir så tørka. Ettersom det etterpå inneheld mindre enn 10 prosent vatn er knekkebrødet særs haldbart, noko som var enda viktigare i gamle dagar då ein ikkje hadde andre former for konservering.
Knekkebrød blir ofte bakt av fullkornsmjøl av rug, både grovt og fint, men innblanding av andra mjølsortar forekjem. Både firkanta og runde kaker, ofte holkaker, er vanlege.
Det er mogleg å bake knekkebrød heime, men det meste knekkebrødet blir i dag tilverka industriellt. Bakar ein eige knekkebrød er eit knekkebrødskjevle eit bra verktøy.
Svenskt knekkebrød kan ein til og med kjøpe i USA. Knekkebrød av merket Wasa finst t.d. å kjøpe i Irland og på Malta. I Sverige har 85 prosent av hushalda knekkebrød heime, i Tyskland er det 45 prosent og i Frankrike berre 8 prosent. Wasabröd er verdas største knekkebrødprodusent.
David Hammer
David Hammer er ein norsk basketballspelar. Han spelar for Ulriken Eagles og kan ha fleire roller på banen. Han har tidlegare spela for Brattholmen Basketballklubb (BBBK) og Frøya Ambassadors.
Zagorá i Magnisía
Zagorá (gresk Ζαγορά) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Magnisía i Thessalía i Hellas. Zagorá inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Zagorá-Mourési, der han er hovudsete.
2. februar
2. februar er den 33. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 332 dagar att av året (333 under skotår).