cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gunnar Nordström
Nordström målbar i 1913 ein ny gravitasjonsteori og i 1914 ein sameint teori for elektromagnetisme og gravitasjon ved å innføre ein ny romleg dimensjon, og så nytte ein gravitasjonsteori på det femdimensjonale tidrommet. Desse ideane vart seinare vidare utvikla av tyskaren Theodor Kaluza og svensken Oskar Klein. Seinare medverka Nordström til utviklinga av teorien til Albert Einstein og gjorde òg viktige arbeid innanfor elektrisitetslæra.
Corbeyrier
Corbeyrier er ein kommune i Sveits i kantonen Vaud i distriktet Aigle. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Han vart ein kommune i 1718.
Kommunen ligg på høgrebreidda av elva Rhône. Kommunen strekkjer seg frå øvre enden av vingarden Yvorne til fjellengene i dalane Eau-Froide og Petit-Hongrin. Han består av landsbyen Corbeyrier og grendene Boveau, Luan, Le Crettex og Vers Cort.
Vikværsk
Vikværsk eller viksk er målføret eller dialekten som tradisjonelt blir snakka av folk frå dei ytre områda av Oslofjorden, det vil seie frå Østfold og Vestfold i tillegg til nedre delar av Buskerud, Akershus og Telemark (Grenland). «Vikamålet», det vil seie den tradisjonelle arbeidarklassedialekten i Oslo, blir ikkje rekna til denne gruppa, men til midtaustlandsk.
Vokalar i trykkveik staving
Mange særkjenne ved vikværsk kjem fram når ein ser korleis dei tre trykkveike norrøne vokalane i a u har utvikla seg. Hovudregelen er slik: Desse bøyingsmønstera illustrerer det som har skjedd:
Jamvekt
Når ein trykkveik a fylgde etter ei trykksterk «lett» staving (med ein kort vokal og ein kort konsonant), blei han ikkje redusert til e i slutten av ord, men blei verande a. Dette fenomenet blir kalla jamvekt i norsk målføregransking. Jamfør ordpara nedanfor, der «I-ord» har reduksjon til e, fordi fyrste stavinga er «tung» (ho har lang vokal og/eller lang eller dobbel konsonant), og «II-ord» ikkje har reduksjon, fordi fyrste stavinga er «lett». Dette er opphavet til kløyvd infinitiv:
I utkanten av det vikværske området verkar ikkje jamvektsregelen, og ein finn 2kome og 2poːse i staden for 2koma og 2poːsa. Dette «utkantområdet» omfattar Grenland, Larvik og søndre Østfold.
Jamvekta påverka også trykkveik norrøn u, som i jamvekstord tradisjonelt har blitt uttala u og ʉ i vikværsk, men slike former har halde seg mindre:
Pjotr Boborykin
Pjotr Dmitrijevitsj Boborykin var ein russisk forfattar frå Nizjnij Novgorod.
Boborykin skreiv ei lang rekkje romanar, noveller og drama som skildra russisk liv på siste halvdel av 1800-talet og dei første tiåra av 1900-talet.
Forteljingane til Boborykin har seinare vekt interesse for kulturmiljøskildringane sine, som Doktor Čibulka, om ein tsjekkisk gymnaslærar i Russland, og Kitaj-byen, om livet i den såkalla «Kinabyen» i sentrum av Moskva.
Republikanske parti
Det republikanske partiet og liknande namn kan visa til parti i fleire land med ulike politisk program. Medlemmer i slike parti kan ofte kallast «republikanarar». Dette omgrepet viser også til folk som støtter ei republikansk styreform, og mange republikanske parti er også danna med ønske om opprettinga av ein republikk.
Noverande republikanske parti
«Det republikanske partiet» kan henvise til politiske partier i mange land:
Peter Nicolai Arbo
Arbo var noko i utakt med sine samtidige norske kollegar, og omdømet til kunsten hans har i ettertida vore merkt av medfarten han fekk av kunstkritikarar som var prega av 1880-åras kunstsyn.
Gulskogen og slekta
Peter Nicolai Arbo vart fødd 18. juni 1831 på Gulskogen gård ved Drammenselva. I dag ligg staden sentralt til i bydelen Gulskogen i Drammen, men i Arbo si tid låg Gulskogen gård landleg til. Han var son til overlærar Christian Fredrik Arbo og kona Marie Christiane von Rosen og bror til lækjaren Carl Arbo.
Arboslekta kan førast attende til Ærø i Danmark, og namnet Arbo er truleg ei avleiding av Arøbo. Slekta kom til Noreg med Peter Arbo (1689–1761) som starta opp ein stor trelastforretning på Strømsø.
Utdanning og kunstnarliv
Peter Nicolai Arbo starta kunstutdanninga si med eit skuleår ved Helsteds Tegneskole i København 1851-1852. Etter det reiste han til Düsseldorf og studerte på kunstakademiet frå 1852 til 1861. Frå 1853 til 1855 studerte han under rettleiding av Karl Ferdinand Sohn som var professor i figurmåleri, og frå 1857-1858 under J.E. Hünthen som var slag- og dyremålar. Under Hünthen var det særleg hestemåleri Arbo arbeidde med, og han vart ein framifrå skildrar av hestar. I Düsseldorf var han også ei tid privatelev hjå historiemålaren C. Mengelberg, og han hadde kontakt med Adolph Tidemand og vart god ven med Hans Gude som han også i fleire år var leigebuar hjå. Tidemand og Gude var begge professorar ved kunstakademiet i Düsseldorf.
I 1861 flytte Arbo heimatt til Noreg og han fór året etter på ei studiereise i lag med Gude og Frederik Collett i heimlandet. I 1863 målte han den fyrste versjonen av Hesteflokk på høyfjellet, eit motiv han seinare tok opp att fleire gonger, og versjonen frå 1889 er i Nasjonalgalleriet si eige og vert rekna med mellom dei viktigaste verka hans.
Arbo måla også portrett av mellom anna Christian Boeck, Robert Collett, Andreas Christian Conradi og Marcus Jacob Monrad.
Frå 1863 til 1871 budde Arbo for det meste i Paris. Arbo gifta seg som 43-åring i 1882 med den 23 år yngre kunstutdanna Eliza Thomas (1854-1921) i Meudon utanfor Paris. Dei busette seg i Oscarsgate 43 i Kristiania (Oslo).
Axvalla-album
Etter oppdrag frå forleggar Christian Tønsberg teikna Arbo ulike motiv frå den store norsk-svenske miltærøvinga på Axvalla i 1858. Utifrå teikningane vart det utarbeidd 10 litografi: «Borgen med omgivelser», «Udsigt over den vestlige delen av leiren», «Bivoukscene», «St Hans Aftens-fornøielse», «Rast i skoven», «Parti af fægtningen» (2 plansjar), «Parti af cavalleri-leiren», «Gudstjenesten» og «Parti af den store defilering».
Albumet kom ut i 1858 og på tittelbladet stod: ''Axvalla-album : en Cyklus Mindeblade tegnede af P. N. Arbo ; og ledsagede med en oplysende Text; udgivet og forlagt af Chr. Tønsberg''.
Billeder af Norges Historie
I 1860 gav Christian Tønsberg ut Billeder af Norges Historie, ei lettare tilgjengeleg utgåve av P. A. Munchs Det norske folks historie. Det var tenkt å verte eit større verk frå starten av, men i 1860 var Tønsberg i økonomiske vanskar (mykje grunna nettopp P. A. Munchs Det norske folks historie) og det vart med dette eine heftet. Arbo leverte 3 akvarellar til Tønsberg som vart grunnlag for trykka til heftet.
Motiva heitte:
På tittelbladet stod det: Billeder af Norges Historie tegnede af P.N. Arbo og ledsagede af en kort oplysende Text efter P.A. Munch.
Norske Folke og Huldre-Eventyr
I 1879 kom Asbjørnsens og Moes Norske Folke og Huldre-Eventyr illustrert av norske kunstnarar. Det var to band i verket. Bind I inneheld ''Norske Folke og Huldre-Eventyr i udvalg ved P. Chr. Asbjørnsen'' illustrert av mellom andre Hans Gude, Otto Sinding, Adolph Tidemand, Erik Werenskiold og Peter Nicolai Arbo. Berre to av illustrasjonane bygger på teikningar av Arbo, ein til «Per Gynt» og ein til «Jutulen og Johannes Blessom». I seinare utgåver av eventyra, som til dømes «Norske kunstneres billedutgave» frå 1939, er originaltekningane gjenngjevne utan å gå vegen om stikk, og der er også nokre fleire Arbo-illustrasjonar tekne med.
Billeder til Norgeshistorien for Skolen og Hjemmet
Forleggar Asbjørn Knutsen tok i dette verket opp att ideen frå Christian Tønsbergs Billeder af Norges Historie. Arbo leverte 11 teikningar til verket, og fekk her brukt nokre av arbeida Tønsberg ikkje fekk nytta.
Gryon
Gryon er ein kommune i distriktet Aigle i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 1114 meter over havet.
Kommunen ligg på ein small terrasse mellom kløftene Gryonne og Avançon. I aust ligg busetnadane Les Chaux og La Barboleusaz (eller Barboleuse).
1504 Lappeenranta
1504 Lappeenranta er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. mars 1939 av Liisi Oterma ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Kyra Kyrklund
Kyra Kyrklund er ein finsk dressurryttar.
Provins
Ein provins er ei under-nasjonal regjeringsform under direkte kontroll av den høgste regjeringa i nasjonen. I nokre land blir orda stat eller departement nytta i staden for provins.
Ordet provins har røter i latin og tyder innflytings-sone. Ordet vart introdusert av romarane, som delte imperiet sitt inn i provinciæ.
Den mest folkerike provinsen i verda er Henan i Kina som har 93 000 000 innbyggjarar. Provinsen Xinjiang i Kina med ei flate på 1 600 000 km² har det største arealet.
Hafele–Keating-eksperimentet
Hafele–Keating-eksperimentet var ein test av relativitetsteorien. I oktober 1971 tok Joseph C. Hafele, ein fysikar, og Richard E. Keating, ein astronom, fire cesium-strålte atomklokker ombord på kommersielle fly. Dei to flydde jorda rundt, først austover, så vestover, og samanlikna klokkene mot andre som vart verande att ved United States Naval Observatory. Då dei samanlikna klokkene fann dei ut at dei tre setta av klokker ikkje lenger gjekk likt og at skilnaden samsvarte med det den spesielle og generelle relativitetsteorien føresåg.
Atle
Atle er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det er i slekt med Asle. Begge desse namna har namnedag den 8. april i Noreg.
Den norrøne varianten av namnet var Atli. Sjå også hunarnamnet Attila.
Førdespollen
Førdespollen er ein fjordarm av Bømlafjorden og Hardangerfjorden i Sveio kommune. Han ligg på sørsida av fjorden og strekkjer seg om lag 6,5 km sørover til tettstaden Førde.
Innløpet ligg rett nordaust for Auklandshamn mellom Grimsholmen og Straumøynappen. Like innanfor innløpet ligg grenda Straumøy på austsida og på andre sida av Sagvika ligg Lindås. Fire om lag like store øyar ligg inne i pollen, kalla Lindøya, Kalløya (vestre og austre), Bjørnøya og Drangsøya. Rett sør for Bjørnøya ligg Førde, som fjorden er kalla opp etter. E39 går gjennom Førde og langs den inste delen av fjorden.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende?, BWV 27, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Det er fleire som har skrive teksten. Ämilie Juliane von Schwarzburg-Rudolstadt har skrive teksten for første sats, Johann Georg Albinus for den siste koralen, medan resten er av ukjend opphav.
Koraltemaet Wer nur den lieben Gott läßt walten (Zahn 2778) vart først nedskriven av Georg Neumark i Jena, men melodien kan sporast tilbake til Kiel i 1641.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for valthorn, oboar I/II/III, obo da caccia, orgelo obbligato, fiolinar I/II, bratsj og basso continuo, i lag med fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor. Det består av seks satsar:
Tekst
'''1. (Choral e Recitativi) ''' Wer weiß, wie nahe mir mein Ende?
Das weiß der liebe Gott allein,
Ob meine Wallfahrt auf der Erden
Kurz oder länger möge sein.
Und endlich kommt es doch so weit,
Norte i Portugal
Região Norte er ein region nord i Portugal. Området er dekt av tett vegetasjon og har ei rik historie og ein rik kultur. Administrasjonssenteret er Porto. Regionen har 4 034 271 innbyggjarar og eit areal på 21 278 km². Det er ein av fem regionar i Portugal. Norte er ein kulturelt variert region og rivalisering mellom nabobyar er vanleg.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Dass sie zusammentreffen werden.
Ach, wie geschwinde und behände
Kann kommen meine Todesnot!
Wer weiß, ob heute nicht
Mein Mund die letzten Worte spricht.
Drum bet ich alle Zeit:
Pico da Neblina
Pico da Neblina er det høgste fjellet i Brasil og det høgste i Venezuela om ein ser bort frå delen av Andes som ligg i landet. Dessutan er Pico da Neblina den høgste tepui. ’Neblina’ er ordet for tåke på portugisisk og spansk språk. Medlemmer frå den brasilianske hæren var dei første opp på toppen i 1965.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Mach's nur mit meinem Ende gut!
'''2. Resitativ (tenor) ''' Mein Leben hat kein ander Ziel,
Pico da Neblina
Nordsida av tepuien er verna som ein del av Neblina nasjonalpark i Venezuela, likeins er sørsida verna som ein del av Pica da Neblina nasjonalpark i Brasil. Og saman med naboparken Parima-Tapirapeco nasjonalpark i Venezuela dannar dei eit samanhengjande verna område på kring 80 000 km², kanskje det største system av nasjonalparkar som finst i verdas tropiske regnskogar.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Als dass ich möge selig sterben
Pico da Neblina
Tidlegare var høgda på Pico da Neblina målt til å vere 3 014 meter, men siste målingar viser 2 994 m.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Und meines Glaubens Anteil erben;
Drum leb ich allezeit
Severin Eskeland (1880-1964)
Lars Severin Eskeland var ein norsk lærar, forfattar, journalist og politikar. Han var særleg kjend som folketalar og for sine lærebøker og ordbøker.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Zum Grabe fertig und bereit,
Severin Eskeland (1880-1964)
Severin Eskeland var far til Ivar Eskeland, og yngre bror til Lars Eskeland. Han var fødd på Stord i Hordaland og døydde same staden.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Und was das Werk der Hände tut,
Severin Eskeland (1880-1964)
Liv og gjerning
Eskeland kom tidleg med i kulturelt og praktisk opplysningsarbeid. Han heldt foredrag og skreiv avisartiklar allereie medan han var gymnaselev. I tida 1896-98 var han journalist i Den 17de Mai. Seinare var han styrar i bladtiltaket For Bygd og By i perioden 1915-19, og styrar av tidsskriftet Den 7de Juni i 1929-30.
Eskeland avla lærareksamen i 1900. Tre år seinare vart han student, studerte norsk og historie ved universitetet i Oslo. Frå 1905 arbeidde han som vikar på lærarskule, i 1908 vart tilsett lærar i Levanger. 1915 vart han lærar i Kristiansand. Eskeland var så rektor ved Stord lærarskule frå 1917 til 1950, med unnatak for 1941-45 då han var avsett av nazistyret. I lærarskulen fann han ei rik arbeidsmark for sin poetiske givnad.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Ist gleichsam, ob ich sicher wüsste,
Severin Eskeland (1880-1964)
Liv og gjerning
Arbeidet for ein norskare og heimslegare språkkultur la Eskeland stor vekt på. Seigaste vinna med målskiftet i skulen var å skaffe lærebøker. Eskeland skreiv difor fleire lærebøker, best kjend var Reglar og rettleidingar i norsk målbruk (1904). Dette verket kom i mange utgåver. Saman med ulike andre forfattarar skreiv han lærebøker i fysikk, gammalnorsk (1910, i samarbeid med Lars Knutson Liestøl) og trebandsverket Lærebok i heimssoge (1922-26, saman med Arne Bergsgård). Han og broren Lars stod bak Lesebok for ungdomsskulen (=folkehøgskulen) som kom i 1912.
Eskeland stod for ei rekke omsetjingar frå andre språk, så som gammalnorsk, tysk, engelsk og fransk. Han var kjend for si stilistiske evne, og hans vare sans for folkeleg ordleggjingsmåte kjem til sin fulle rett i desse verka. Han skreiv elles biografiar om Rasmus Løland (1910), Thomas von Westen (1923), Lenin (1929) og Thomas More (1944).
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Dass ich noch heute sterben müßte:
Denn Ende gut, macht alles gut!
Severin Eskeland (1880-1964)
Tillitsverv
Eskeland var nestformann i Noregs Mållag 1915-18, og formann i Norsk Måldyrkingslag 1947-50.
Wer weiß, wie nahe mir mein Ende
Tekst
Wenn der Tod ans Bette tritt.
'''4. Resitativ (sopran) ''' Ach, wer doch schon im Himmel wär!
Ich habe Lust zu scheiden
Und mit dem Lamm,
Mich in der Seligkeit zu weiden.
Flügel her!
Ach, wer doch schon im Himmel wär!
'''5. Arie (basstemme) ''' Gute Nacht, du Weltgetümmel!
'''6. Koral ''' Welt, ade! ich bin dein müde,
Ich will nach dem Himmel zu,
Da wird sein der rechte Friede
Und die ewge, stolze Ruh.
Welt, bei dir ist Krieg und Streit,
Nichts denn lauter Eitelkeit,
In dem Himmel allezeit
Friede, Freud und Seligkeit
Reform
Reform eller reformasjon (frå fransk, av 'reformere') viser til endringar av eit system innan ei rekkje ulike felt. Ein kan til dømes snakka om sosial reform, religiøs reform, utdanningsreform, rettskrivingsreform og eigarskapsreform.
Johannes Aursland
Johannes Helgesson Aursland var ein norsk lektor og forfattar.
Aursland var son til ein gardbrukar i dåverande Skjold herad i Nord-Rogaland. Han tok lærareksamen i 1922 og cand. philol. i 1935. Aursland var lærar på Borre framhaldsskule 1922-1924, Time framhaldsskule 1924-1925 og Skjold folkeskule 1925-1936. Aursland var lektor på Firda gymnas frå 1936-1970.
Han er gravlagd på Vår Frelser kyrkjegard i Haugesund.
Børøyfjorden
Børøyfjorden er ein 11 km lang sidefjord til Bømlafjorden og Hardangerfjorden i Bømlo kommune. Fjorden ligg litt sør for midten av kommunen mellom øyane Børøy, som fjorden er kalla opp etter, i vest, Moster i aust og sjølve Bømlo i nord og vest.
Fjorden har innløp mellom Totsholmen i aust og Barodden på Midtøya i vest. Frå her strekkjer fjorden seg generelt nordover, men har ei rekkje viker og osar langs heile lengda, i tillegg til fleire små øyar. Like innanfor innløpet ligg Russøya og rett aust for denne igjen ligg delar av tettstaden Moster ved Grindheimvågen. Mosterhamn ligg på andre sida av øya ved Bømlafjorden. Fra Børøyfjorden kjem ein gjennom Tungholmsundet til Håvikosen og Håvikvågen. Frå Håvik inst i Håvikvågen, stig Siggjo rett opp til 474 meter over havet. Ved Tungeholmsundet går Røyksundkanalen som fører nesten 2 km austover til Spyssøysundet og Gassasundet vest for Spyssøy. Vest for Håvik og Siggjo ligg Finnåsvika og inst i vika ligg grendene Finnås og Sakseid. Frå Sakseid går Kulleseidkanalen ut til Trøytarosen, Vornesosen, Hiskosen og sørom Hiskjo ut mot havet. I Finnåsvika ligg Ulvesøya og sør for denne Børøya, som har ei lita grend lengst sør.
Sosial reform
Éin type reform kan ha som føremål å betra tilhøva for vanskelegstilte grupper, til dømes fattige, kvinner og minoritetar.
Ein annan type, kjend som strukturreform, går inn for å endra makttilhøva eller andre trekk ved korleis samfunnet verker.
1505 Koranna
1505 Koranna er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. april 1939 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Norrønt
Norrønt eller vestnordisk (tidlegare oldnordisk) er språket som vart brukt i Noreg, på Island og dei andre norrøne busetjingane i Nordsjøområdet i tida frå om lag 700 til om lag midten på 1300-talet.
Namnet oldnordisk kjem av at ein ei tid tenkte at norrønt var opphavet til alle dei nordiske språka. Dette fann ein seinare ut ikkje var tilfellet då opphavsspråket er urnordisk. Norrønt er den vestnordiske greina av urnordisk, det som seinare vart norsk, færøysk, islandsk og norn. Den andre greina, austnordisk, er opphavet til svensk og dansk.
Det var ikkje noko klart skilje mellom aust- og vestnordisk, og fram til 1200-talet såg ein på dei som det same språket; dansk eller dǫnsk tunga. Dei som snakka dette språket kunne òg lett samtala med talarar av andre germanske språk, som gammalengelsk, gammalsaksisk og andre nedertyske språk.
Språkhistorie
Frå seint på 1100-talet kjem det til syne merkbare skilnader mellom språket i Noreg og på Island og dersom ein har bruk for å skilja mellom desse snakkar ein om gammalnorsk og gammalislandsk. I eldre språkbruk nytta ein i Noreg ofte ordet gammalnorsk for språket i heile det norrøne språkområdet, men denne tydinga har no gått av bruk.
Norrønt skriftspråk
Dei islandske sogene er skrivne på norrønt. Språkleg vert perioden delt inn i eldre norrøn tid (700–1150) og yngre norrøn tid (1150–1350).
Ein skreiv først språket med runer, eigne norrøne bokstavar med opphav i det latinske alfabetet eller i andre olditaliske alfabet. Det uendra latinske alfabetet kom til Noreg på 1000-talet. Dette tok etter kvart over, og runeskrift gjekk or bruk.
På 1800-talet vart det utvikla ein normalisert skrivemåte (ortografi) for norrønt språk. Det er denne som stort sett er brukt i innføringsbøker og ordbøker. Den normaliserte skrivemåten nyttar det latinske alfabetet utan c, q, w, x og å, men med dei tre ekstra teikna þ, ð og ǫ («o med kvist»). Ein aksent ´ over ein bokstav angir lang vokal. Dei opphavlege handskriftene utviser stor variasjon i ortografien avhengig av geografisk og tidsmessig opphav.
Døme på norrønt språk
Teksten nedanfor er frå Egilssoga. Versjonen er frå eit manuskript frå 1200-talet.
Flytedokk
Flytedokk er ein dokk lagd som ei flytande plattform for å heve skip opp av sjøen når det skal gjerast vedlikehald og reparasjonar på dei delene av skipet som elles er under vatnet. Vasstankar i botn og veggar på flytedokken vert fylte med vatn for at dokken skal søkkje langt nok ned i sjøen til at skipet kan segle inn på plattforma. Deretter vert plattforma heva ved at tankane tømmast for vatn, slik at heile skipet står høgare enn vassflata utanfor, og arbeidet kan gjerast. Når arbeidet er gjort, vert dokken senka til skipet flyt og kan segle ut att.
Paul Cézanne
Paul Cézanne var ein fransk kunstmålar. Cézanne kan karakteriserast som ein brubyggjar mellom impresjonismen og kubismen. Han måla hovudsakleg stilleben, figurkomposisjonar og landskap. Han var dyktig både innan komposisjon, teknikk, design og fargar. Karakteristisk for arbeida er delikate og ofte repeterande penselstrøk. Han brukte fargeflater og små, repeterte penselstrøk til å byggje opp flatene i måleriet.
Han var fødd i sør-Frankrike, i Aix-en-Provence, og landskapet i Provence blei eitt av hans hovudtema.
I 1861 hadde Cézanne bestemt seg for å bli kunstnar, og han reiste til Paris med vennen Émile Zola. Her møtte han Pissarro og andre impresjonistiske kunstnarar. Pissarro hadde ein stor påverknad på Cézanne, og dei måla også ofte saman.
Cézanne døydde i Aix-en-Provence.
Heilage Sunniva
Den heilage Sunniva eller Sankt Sunniva er ei kvinne som skal ha levd på 900-talet. Ho var vernehelgen for Bjørgvin bispedøme såvel som heile Vestlandet. I dag blir ho framleis rekna som vernehelgen for denne landsdelen, i tillegg til Bergen og nordisk ungdom. Minnedagen hennar er 8. juli.
Soga fortel at Sunniva var ei irsk kongsdotter som flykta frå ein heidensk konge som ville gifta seg med henne. Ho kom med skip til øya Selja i Selje kommune, der ho og følgjet slo seg ned i ei hole. Folk som budde på staden meinte utlendingane stal sau av dei, og sende etter Håkon Jarl. Då Sunniva bad til Gud om at dei ikkje måtte falla i hendene på heidningane, fall tunge steinar ned og stengde igjen inngangen til hola. I ettertid skal mange under ha skjedd på øya, og då kong Olav Tryggvason fekk flytta steinblokkene i 996 fann dei kroppen til Sunniva, like heil som då ho levde. I 1103 blei det bygd eit benediktinarkloster på staden. Ruinane av dette kan ein framleis vitja på Selja.
I kunsten blir Sunniva gjerne framstilt som ei ung kvinne med liljer, og med helgenattributtet sitt, som er ei steinblokk, ettersom ho vart drepen av eit steinras.
Lavey-Morcles
Lavey-Morcles er ein kommune i distriktet Aigle i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunen vart skapt i 1852 då Morcles og Lavey vart slått saman.
Kommunen ligg på høgrebreidda av elva Rhône. Han består av landsbyane Lavey-Village, Lavey-les-Bains, Eslex og Morcles.
Centro i Portugal
Região Centro er ein region sentralt i Portugal med Coimbra som administrasjonssenter. Andre viktige byar i regionen er Aveiro, Viseu, Leiria, Covilhã, Castelo Branco, Figueira da Foz, Guarda og Caldas da Rainha. Han er ein av sju regionar i Porgual. Regionen omfattar om lag det same området som den eldre regionen Beiras og Oeste i det tidlegare Estremadura.
I 2005 hadde regionen 2 376; 609 innbyggjarar og eit areal på.
Vierzon
Vierzon er ein industriby og kommune sentralt i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Cher i regionen Centre. Byen ligg ved elva Cher og har om lag 30 000 innbyggjarar.
Byen ligg ved fire viktige motorvegar og to viktige jernbanelinjer, nær Forêt de Vierzon.
Dominik Baldauf
Dominik Baldauf er ein austerriksk langrennløpar.
Baldauf vart austerriksk juniormeister på sprint i 2009, og han kom på 5.-plass i Alpencup dette året. Ved European Youth Olympic Festival 2009 kom han på 18.-plass på sprinten.
Ved junior-VM 2010 kom han på 58.-plass på 10 km klassisk. Året etter kom han på 12.-plass på sprinten og 39.-plass på 10 km fri teknikk ved junior-VM 2011. I tillegg deltok han på det auøsterrikske laget som kom på 6.-plass på stafetten.
Han deltok igjen ved junior-VM 2012, der han kom på 41.-plass på skiathlon og 23.-plass på sprinten. Han fullførte ikkje 10 km klassisk. På stafetten kom Austerrike på 14.-plass.
I 2013 deltok han ved U23-VM på ski i Liberec, der han kom på 27.-plass på sprinten og 51.-plass på skiathlon. Ved U23-VM 2014 i Val di Fiemme kom han på 45.-plass på sprinten, 40.-plass på 15 km klassisk og 26.-plass på skiathlon.
Baldauf deltok ved Ski-VM 2015 i Falun, der han fekk 24. beste tid i prologen, men kom på 4.-plass i sin kvartfinale, og vart slått ut. Han enda dermed på 19.-plass på sprinten.
Under VM 2019 i Seefeld vart Baldauf pågripen, mistenkt for doping. Austerriksk politi stadfesta at Baldauf, lagkameraten Max Hauke og kasakhstanske Aleksej Poltoranin hadde erkjent bloddoping.
Hoppekreps
Hoppekreps eller copepodar er ei gruppe små krepsdyr som finst i havet og i dei fleste ferskvassmiljø. Dei fleste artane er bentiske, men mange lever òg som plankton og utgjer ein vesentleg del av dyra i planktonet. Somme artar kan òg påtreffast i fuktige miljø på land eller som parasittar på fisk.
Ut frå biomasse og tal på individ kan hoppekreps seiast å vera den mest dominerande dyregruppa på jorda. Det er klassifisert omkring 14 000 artar til no, men det verkelege talet på artar er sannsynlegvis langt høgare.
Kjenneteikn
Dei fleste hoppekreps er mellom 0,5 og 5 mm lange, men kan i kalde farvatn nå lengder på opptil ein cm. Parasittiske artar kan bli endå større: Lernaeocera branchialis, som lever i gjellene til torsk, kan bli heile 3 cm lang.
Som andre krepsdyr har copepodane eit pansra eksoskjelett, men sidan dei er så små er dette som oftast gjennomsiktig i likskap med resten av kroppen. Hoppekreps har tåreforma kropp med lange antenner på over 17 ledd, og mange artar er einøygde.
Økologi
Ulike planktoniske hoppekreps-artar er særs viktige for så godt som alle marine økosystem som finst. Dei er særs dominerande som planktondyr, og er såleis viktig føde for små fisk, kval, sjøfugl, kril med meir. Dei er òg viktige organismar i karbonkrinsløpet; djuphavet får viktige karbontilskot frå søkkande hoppekrepsskal og -ekskrement.
Parasittiske artar hoppekreps er særs økonomisk skadeleg for fiskeri- og oppdrettsnæringa. Mellom anna høyrer den berykta lakselusa til gruppa.
Tobias
Tobias er eit mannsnamn, opphavleg ei gresk form av det hebraiske Tobija som betyr 'Gud er god'. Det har namnedag den 20. september.
Thobias er ein mindre vanleg skrivemåte, medan Toby er ei engelsk form av namnet. Tobine er ei honkjønnsform.
Bruk
Namnet Tobias er kjend i Noreg frå 1700-talet, og kan ha blitt innført gjennom den apokryfe Tobias' bok som ofte blei nytta i vigselsseremonien.
Frå rundt 1995 har namnet vore mellom dei mest brukte døypenamna i Noreg.
Kjelder
Tobias
Lisboa-regionen
Lisboa-regionen (portugisisk Região de Lisboa) er ein av sju regionar i Portugal. Før 2002 vart regionen kalla Lisboa e Vale do Tejo. Han består av to underregionar - Grande Lisboa og Península de Setúbal. Regionen dekkjer eit areal på og er den minste regionen i landet. Han har 2 760 723 innbyggjarar (2005).
I praksis er regionen storbyområdet Lisboa og er ein region med mykje industri, tenester og jordbruk.
Administrativ inndeling
Regionen består av 18 kommunar:
Sagvågsfjorden
Sagvågsfjorden er ein 5 km lang sidefjord til Bømlafjorden og Hardangerfjorden mellom Bømlo og Stord i Vestland. Sør for fjorden ligg øyane Føyno, Nautøya og Spyssøy. Over desse tre øyane går delar av Trekantsambandet mellom Stord, Bømlo og Sveio.
Mellom Føyno og Stord ligg Digernessundet og over her går Stordabrua med ei lengd på 1076 meter. Mellom Nøytøya og Spissøy går Bømlabrua som har ei lengd på 990 meter. Sør for desse øyane igjen ligg Bømlafjorden der Bømlafjordtunnelen frå Føyno går over til fastlandet.
Nord for Stordabrua ligg Valvatnavågen, Sætrevika og Sagvågen med tettstaden Sagvåg innanfor. Før Trekantsambandet var ferdig gjekk det ferje frå Sagvåg og over fjorden til Siggjarvåg på Bømlo. Sagvågsfjorden endar like nord for Siggjarvåg og Sagvåg og held fram vidare nordover som Stokksund.
Numedalsbanen
Numedalsbanen er den 92,8 km lange jarnbanestrekninga frå Kongsberg stasjon til Rødberg stasjon (i Nore og Uvdal kommune). Heile strekninga ligg i Viken fylke.
Numedalsbanen vart offisielt opna den 19. november 1927 med Haakon VII og kronprins Olav til stades.
Numedalsbanen vart nedlagd frå 1. januar 1989. I nokre planar var det tenkt at banen skulle verta ein del av Bergensbanen. Det var damplokomotiv på Numedalsbanen fram til 1970. Etter det vart det nytta diesellokomotiv fram til banen vart nedlagd.
Numedalsbanen vart freda av Riksantikvaren i 2013. Fredinga omfattar 70 stader, både stasjonar og tunellar.
Gjenopning
Hausten 2013 vart ei 30 km lang strekning frå Kongsberg til Flesberg opna for transport av flis og massevirke til Moelven Numedal i regi av Grenland Rail. På Flesberg vart det etablert ein tømmerterminal. Etter ei avsporing i april 2014 vart alle sviller bytta, og strekninga til Svene pukkverk var ferdig i november same år, medan resten var ferdig i mai 2016. I 2018 vart det kjørt 2-3 godstog i veka med massevirke frå Moelven Numedal til fabrikkar i Sverige.
I samband med utreiing av togoppstilling på Kongsberg stasjon er to av alternativa, Storemyr og Nordre Spiten, med i vurderinga. I fall eit av desse skulle bli valt, vil det medføre elektrifisering av strekninga ned til Kongsberg stasjon.
Agrafiótis
Agrafiótis (gresk Αγραφιώτης) er ei elv som renn gjennom periferieininga Evrytanía i Hellas. Elva har fått namn etter området Ágrafa. Ho har sitt utspring i fjella nord i periferieininga og renn gjennom dalar med jordbruksland og skogar av furu og gran. Ho renn vest for Ágrafa og aust for Paleokatoúnas før ho når Tripótamo. Her renn elva saman med Akhelóos i Kremastásjøen, som vart bygd i 1967 og som er det største i reservoaret i landet.
Leysin
Leysin er ein kommune i distriktet Aigle i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Kommunen ligg på høgresida av Grande-Eau ved foten av Tour d'Aï og Tour de Mayen. Han består av landsbyen Leysin og grendene Veyges, Feydey, Aï og Mayen.
Tage
Tage eller Thage er eit mannsnamn avleidd av det gammladdanske Taki. Det har norsk namnedag den 20. september og svensk den 3. august.
Namnet kjem frå verbet taka og kan tolkast som å visa til ein 'mottakar' eller 'overtakar'. Ei anna tolking er at det kan tyda 'uthaldande'.
Namnet har vore brukt i Skåne sidan 1400-talet, men blei først allmeint spreidd i Sverige frå 1900-talet. Der var det mykje brukt til og med 1930-talet, før bruken gjekk ned att.
Saturday Night Live
Saturday Night Live er eit fjernsynsprogram som har blitt sendt sidan 11. oktober 1975 på det amerikanske kringkastingsselskapet NBC. SNL er eit av få direktesendte underhaldningsprogram på primetime i USA.
Lerkefalk
Lerkefalk (Falco subbuteo) er ein liten rovfugl og ein middels stor medlem av falkefamilien. Han hekkar i tempererte soner i den palearktiske regionen og overvintrar i Afrika sør for Sahara og i Søraust-Asia. I Noreg hekkar arten i dei søraustlege regionar, vestover til og med Vestfold og Telemark. Ein kan kjenna han igjen på dei lange, slanke vengene hans, og den elegante svaleliknande flukta. Om ein er nær nok, ser ein karakteristisk raudbrun undergump og «bukseområde» i kontrast til kvitt med svarte strek på resten av undersida. Lerkefalken lever av insekt og i ei viss grad av små fuglar som han fangar i lufta.
Skildring
Lik som med andre falkar er hoa størst - ho veg 140-340 gram, mens hannen veg 130-230 g. Kroppslengda er mellom 28 og 36 cm og dei har eit vengespenn mellom 68 og 84 cm. Oversiden er mørk skifergrå, undersida er lys med mørke striper. Kinna er kvite med ein tydeleg skjeggstripe. I flukta syner han lange, smale, spisse, halvmåneforma venger og ein middels lang hale.
Føda er hovudsakleg insekt, slik som augestikkarar, biller, møll, grashopper, sirissar og maur, i Afrika termittar. Spesielt i hekketida tar dei òg småfuglar: svaler, seglarar, starar og andre. All føde blir fanga i flukt.
Lerkefalken er utbreidd over nesten over heile Europa, men på Dei britiske øyane berre Sør-England, og Skandinavia berre rundt Austersjøregionen og vestover inn i Søraust-Noreg. Frå Europa austover i eit breitt belte over store delar av Nord- og Sentral-Asia, Nord-Kina til Kamtsjatkahalvøya, Sakhalin og Japan.
Det meste av populasjonen overvintrar i sørlege Afrika, men somme òg i sørlegaste Sør-Kina og inn i nordlegaste Søraust-Asia.
Den totale globale bestanden av lerkefalk er per 1994 rekna til 0,9 til 1,5 millionar individ, og er minkande. Den norske hekkebestanden er liten, færre enn 250 hekkande par i 2015, men er ein stabil bestand. Lerkefalken er oppført på norsk raudliste i kategorien nær truga (NT).
1506 Xosa
1506 Xosa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 15. mai 1939 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Melanopareiidae
Melanopareiidae, månesmettar, er ein biologisk familie av sporvefuglar i Sør-Amerika. Dei fire artane utgjer same slekta, Melanopareia.
Månesmettar varierer i lengd frå 14 til 16 centimeter, veg 16-23 gram og har relativt lange stjertar i samanlikning med tapakuloar. Fjørdrakta er slåande med eit særeige band over brystet som gjev gruppa namnet.
To artar, cerradomånesmett og olivenmånesmett, er vidt distribuerte over sentrale og sørlege Brasil, Bolivia, Paraguay og det nordlege Argentina, medan dei to andre artane, praktmånesmett og maranonmånesmett, har ei meir avgrensa utbreiing i Peru og Ecuador.
Skildring
Lite er kjent om åtferda til månesmettar. Dette er fuglar med biotop i tørt kratt. Generelt tar dei fôr på bakken, men dietten deira er enno ikkje undersøkt. Einaste arten der ein veit noko om hekkebiologien er olivenmånesmett. Denne arten hekkar sesongbasert. Reiret er 15 cm høgt, koppforma, laga av plantefibrar og palmeblad, og ligg skjult i gras eller i låge buskar nær bakken. Storleiken på kullet er to til tre, egga er kvite med flekker eller svarte prikkar.
Ingen artar av månesmettar blir vurdert som trua av menneskeleg aktivitet av IUCN, men maranonmånesmett er oppført som nær trua. Sjølv om artane er tilsynelatande tolerante mot noko uro, har dei ein snever global distribusjon og er dei er uvanlege sjølv innanfor dette området.
Systematikk
Slekta Melanopareia har lengje vore plassert saman med tapakuloar i familien Rhinocryptidae. Plasseringa deira har vore omstridd og i 2007 vart slekta splitta ut i sin eigen familie, Melanopareiidae, av den søramerikanske klassifiseringskomiteen. Seinare vart familien akseptert av International Ornithological Congress, endringa er òg reflektert i Clementslista versjon 6.4 av desember 2009. Familien Melanopareiidae vart formelt godtatt i 2009. .
Artslista
Månesmettar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Melanopareia
Romestrandshornet
Fjellet ligg på vestsida av Hjørundfjorden, aust for bygda Barstadvik. Fjellet er bratt mot nord, men har elles greie oppstigingsruter, ein frå Skarbøen og ein frå Barstadvik via Vollesetra. Frå toppen har ein god utsikt mot Sunnmørsalpane og mot øyane og havet utanfor.
SN sitt klimapanel
SN sitt klimapanel, eng. Intergovernmental Panel on Climate Change (forkorta IPCC, norsk Det mellomstatlege panelet for klimaendringar) er ei breitt samansett gruppe med klimaforskarar som jobbar under eit FN-mandat. Gruppa si arbeidsoppgåve er å kartleggje naturvitskapleg, teknisk og samfunnsøkonomisk informasjon som er relevant for å forstå årsakene til og potensielle effektar av klimaendringar, og korleis ein kan avgrense desse effektane. Panelet blir leidd av indaren Rajendra Pachauri.
Romestrandshornet
Festøykollen og Grøtvarden er andre namn på fjellet.
SN sitt klimapanel
SN sitt klimapanel vart etablert i 1988. Det la fram sin første rapport i 1990, med ei klar åtvaring om følgjene av menneskeskapt global oppvarming. IPCC sin andre rapport kom i 1995. I tredje rapport frå 2001 er konklusjonen at temperaturen kan stige med mellom 1,4 og 5,8 °C innan 2100. IPCC sin fjerde rapport kom i februar 2007.
I 2007 vart IPCC saman med Al Gore tildelt Nobels fredspris.
Alentejo
Alentejo er ein region sør i sentrale delar av Portugal. Namnet kjem av Além-Tejo, som betyr «bortanfor Tejo» eller «på andre sida av Tejo». Regionen grensar til elva Tejo i nord og til Algarve i sør. Han er delt inn i fem underregionar, Alto Alentejo, Baixo Alentejo, Alentejo Central, Alentejo Litoral og Lezíria do Tejo. Dei største byane er Évora (regionshovudstad), Santarém (som tidlegare høyrte til Ribatejo), Portalegre, Beja og Sines. Han hadde 776 585 innbyggjarar i 2001 og eit areal på.
Han er ein av sju regionar i Portugal.
Zevsstatuen i Olympia
Zevsstatuen i Olympia er eit av dei sju underverka i antikken. Statuen vart laga av den klassiske skulptøren Fidias rundt år 435 f.Kr., og vart reist i Zevstempelet i Olympia.
Statuen var rundt 12 meter høg, laga av elfenbein og dekt av gull, og viste Zevs sitjande på ei trone. Geografen Strabo merka seg at «om Zevs hadde reist seg opp hadde han stanga gjennom taket». I høgre handa til Zevs var der ein liten statue av Nike, sigersgudinna, og i venstre handa eit skinande septer med ei sitjande ørn. På hovudet hadde han ein olivenkrans. Han hadde sandalar og kappe av gull, og kleda hans var inngravert med dyr og liljer. Trona var dekorert med gull, edelsteinar, elfenbein og ibenholt.
Korleis statuen vart øydelagd er omstridd. Enkelte meiner at han forsvann med tempelet på 400-talet, medan andre meiner at han vart flytta til Konstantinopel, der han vart øydelagd i ein storbrann i Lauseion (Schobel 1965).
Magnus Ulleland
Magnus Ulleland var ein norsk filolog. Han var professor i romansk filologi ved Universitetet i Oslo frå 1974 til 1996. Mellom anna har han omsett Dante sitt verk Den guddomlege komedien til nynorsk. Han fekk Oversetterprisen i 1998.
Den første termodynamikklova
Termodynamikken si første lov er ei universell lov om energikonservering, og omhandlar varmeoverføring som ei energiform. Den seier:
Historie
Den første tydelege formuleringa av termodynamikken si første lov blei gjeve av Rudolf Clausius i 1850: «Det finst ein tilstandsfunksjon E, kalla energi, som er lik arbeidet som er gjort mot omgivnadane under ein adiabatisk prosess»
Matematisk formulering
Likninga for den første lova er:
der \mathrm{d}U er ein infinitesimal auke i den indre energien til systemet, \delta Q er ein infinitesimal varmemengd tilført systemet, og \delta W er eit infinitesimalt arbeid gjort av systmet på omgivnadane. Det infinitesimale arbeidet og den infinitesimale varmen er uttrykt ved δ i staden for d fordi dei er ineksakte differensial, og ikkje eksakte differnsial. Med andre ord skildrar dei ikkje tilstanden til systemet.
Integralet til eit ineksakt differnsial er avhengig av retning, altså er den avhengig av «retninga» gjennom rommet med termodynamiske parameterar, medan integralet til eit eksakt differnsial berre er avhengig av start- og sluttilstanden. Vis start- og sluttilstanden er like, kan integralet av eit ineksakt differensial vere null, medan integralet til eit eksakt differnsial alltid er lik null. Retninga eit termodynamisk system tar gjennom tilstandsrommet er kjend som ein termodynamisk prosess.
Reversible prosessar
Ein kan uttrykke den første lova med eksakte differensial når ein veit at arbeidet systemet gjer er lik trykket i systemet multiplisert med ei infintesimal endring av volumet til systemet. Altså er der p er trykk og V er volum. For ein reversibel prosess kan den totale varmen som er tilført eit system skrivast som der T er temperatur og S er entropi. For reversible prosessar kan vi uttrykke den første lova som:
Með suð í eyrum við spilum endalaust
Með suð í eyrum við spilum endalaust (IPA: [mɛð ˈsʏːð i ˈeiːrʏm vɪð ˈspɪːlʏm ˈɛntaløyst], Med brus i øyro spelar vi endelaust) er det femte studioalbumet åt det islandske post rock-bandet Sigur Rós.
Den første termodynamikklova
Reversible prosessar
I tilfelle der talet på partiklar i systemet ikkje nødvendigvis er konstant og kanskje av forskjellig type, kan den første lova skrivast:
Með suð í eyrum við spilum endalaust
Alle songtekstene skulle opphavleg vera på engelsk, men når alt kom til alt fann bandet ut at islandsk var meir naturleg for dei. Nokre tekster vart omsette attende til islandsk medan andre songar fekk heilt ny tekst. Det er det fyrste albumet med ein song på engelsk, nemleg «All Alright».
Den første termodynamikklova
Reversible prosessar
der er det (låge) talet av type-i partiklar som blir tilført systemet, og \mu_i er energimengda tilført eit system når ein type-i partikkel blir tilført, der partikkelenergien er slik at volumet og entropien til systemet er uendra. \mu_i vert kalla det kjemiske potensiale til type-i partiklar i systemet. Ved å bruke eksakte differensialar kan no lova uttrykkast som:
Kraftfunksjonar
Ein nyttig ide, som blei introdusert av Willard Gibbs i 1876, er at ein kan sjå på storleikar som indre energi U og Helmholtz fri energi A som ein slags kraftfunksjon. Til dømes er energien partiklane får lik krafta utøvd på partiklane multiplisert med ei forskyving av partiklane medan krafta virkar. Den første lova utan varmeleddet: . Trykket p er ei kraft (og har eining lik kraft per areal), medan \mathrm{d}V er forskyvinga (med eining avstand gonger areal). Ut i frå dette arbeidsleddet kan ein sei at trykkskilnadar skapar ei forflytting av volum, og ar produktet av dei to (arbeid) er energimengda som blir overført som eit resultat av prosessen.
Með suð í eyrum við spilum endalaust
Musikken er meir leiken enn på dei fyrste albuma deira. Dei tek mellom anna i bruk meir tradisjonelle gitarmelodiar og akustiske instrument.
Den første termodynamikklova
Kraftfunksjonar
På liknande måte vil skilnaden i det kjemiske potensialet mellom partikkelgruppene i systemet føre til ei forflytting av partiklane, og produktet mellom skilnaden og forflyttinga er energimengda som blir omgjort i prosessen. Til dømes kan ein ha eit system med to fasar: flytande vatn og vassdamp. Fordampinga er ei generalisert «kraft» som driv vassmolekyl ut av væska. I tillegg er kondensasjonen ei generalisert «kraft» som driv molekyl frå vassdampen til væska. Når desse to «kreftene» (eller det kjemiske potensialet) er like store vil ein ha likevekt, og netto overføring er lik null.
Alfiós
Elva har kjelde nær Voúrvoura sentralt i Arkadía, og renn så mellom Leondári og Megalópoli i ein skogkledd dal. Ho renn sør for Karýtena, nord for Andrítsena og i om lag 15-20 km dannar ho prefekturgresna mellom Ilía og Arkadía. Ho renn seinare framom Olympia og gjennom Ilía resten av lengda hennar før ho munnar ut i Det joniske havet.
Með suð í eyrum við spilum endalaust
Albumcoveret er eit bilete av Ryan McGinley kalla "Highway". Opphavleg skulle Olafur Eliasson laga coveret, som ville vore fyrste gongen dei gav arbeidet med albumcover til ein kunstnar utanfor bandet, men dei var misnøgde med arbeidet hans og laga det sjølve på grunnlag av fotografiet.
Personar
Strengeinstrument: Amiina (på spor 2,3,4,5,8 og 9, spela inn i stova hans Kjartan Sveinsson og i Langholtskirkja)
Messingblåsarar (på spor 2, 4 and 11) spela av:
Tamburin, klapping og andre lydar ved Siggi Frendi, Höddi Gunni, John Best, Sunray og Breeze.
Hawking-stråling
Hawking-stråling er svartlekamstrålinga som er føresagt å kome frå svarte hol på grunn av kvante-effektar nær hendingshorisonten. Han er kalla opp etter fysikaren Stephen Hawking, som la fram ein teori for at strålinga fanst i 1974, og stundom òg etter Jacob Bekenstein, som føresåg at svarte hol burde ha ein endeleg temperatur og entropi ulik null. Hawking kom fram til teorien etter å ha vitja Moskva i 1973, der dei sovjetiske forskarane Jakov Zeldovitsj og Aleksej Starobinskij synte han at i følgje den kvantemekaniske uskarpeleiksprinsippet så burde roterande svarte hol skape og sende ut partiklar. Hawking-stråling reduserer massen og energien til svarte hol og vert derfor òg kalla fordamping. På grunn av dette vil svarte hol som mistar meir masse enn dei får tilført krumpe og til slutt forsvinne. Mikro-svarte hol (MBH) er trudd å sende ut meir stråling enn større svarte hol og derfor krympe og forsvinne raskare.
I september 2010 vart det hevda at ein hadde oppdaga eit signal nært knytt til Hawking-stråling i eit laboratorieeksperiment som omfattar optiske lyspulsar. Resultatet har derimot ikkje vorte verifisert og er omdiskutert. Andre prosjekt er sett i gang for å finne denne strålinga, mellom anna sendte NASA i juni 2008 opp ein satellitt som skal leite etter gammaglimt som ein ventar å sjå fordampande svarte hol.
Með suð í eyrum við spilum endalaust
Kjelder
Den engelske artikkelen oppgav desse kjeldene:
Den første termodynamikklova
Kraftfunksjonar
Dei to termodynamiske parameterane som dannar generaliserte krefter vert kalla konjugatvariablar. Dei mest kjende av desse variablane er trykk-volum og temperatur-entropi.
Referansar
Thermodynamik
Megan Lindholm
Margaret Astrid Lindholm Ogden er ein fantasy-forfattar frå USA. Frå 1983 til 1992 nytta ho forfattarnamnet Megan Lindholm. Etter ein pause relanserte ho seg sjølv under pseudonymet Robin Hobb i 1995.