cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karen Nilsen
Liv og virke
Karen Nilsen hadde ein beskjeden familiebakgrunn frå husmannsmiljøet i Nordmarka, og arbeidde som lærar ved folkeskulen i Kristiania. Til debutarbeidet sitt, diktsamlinga Til beslægtede sjæle, fekk ho kunsthistorikaren og forfattaren Lorentz Dietrichson til å skrive føreordet. Dimed var det trygt for Alb. Cammermeyers forlag å gje ut boka. Diktsamlinga vart populær, og kom ut i tre opplag. Temaet Til beslægtede sjæle går igjen i fleire av diktsamlingane hennar. Ho vart den mest produktive og bestseljande kvinnelege lyrikaren i si tid. Trass populariteten nådde ho ikkje noko større vørde i det litterære miljøet.
Kvinders sange frå 1895 er ei påkosta praktutgåve med illustrasjonar av den svenske biletkunstnaren og illustratøren Jenny Nyström.
Kvinneperspektivet står sentralt i lyrikken til Nilsen. Kvinner vert skildra i ulike livssituasjonar, og som offer for mannleg svik, last og dobbeltmoral. Om framandkjensla til sinnet brukar ho sjølv omgrepet «granens søster». Forfattarskapen hennar var konsentrert om perioden 1892–1902, med ein «attpåklatt» i form av diktsamlinga Mens dagene glider – nye digte – til beslægtede sjæle, som vart gjeven ut i 1909. Ifølgje meldaren i Morgenposten bar versa hennar «Bud om et fromt og prøvet Kristensind og en barnlig fortrøstningsfuld Tro».
Ved sida av bokutgjevingane fekk Nilsen publisert ei rekkje dikt i tidsskriftet Urd bortimot år 1900. Bidraga hennar vart også publisert i serien Lyngblomster.
Familie
Karen Nilsen (Nilsdatter) var dotter av leiglendingen Nils Olsen og Andrine Hansdatter Sandungen. Ho gifta seg ikkje.
Moesgård Museum
Grunnlaget for det som seinare skulle verte museet, var skipinga av Historisk-antikvarisk Selskab i 1861, som hadde som mål å spreie historisk kunnskap og etablere ei samling av gjenstandar frå forhistorisk og historisk tid. Samlinga heldt i fyrstninga til på rådhuset (i dag Kvindemuseet og Besættelsesmuseet) i Århus, attmed domkyrkja. Men i 1881 vart samlingane flytta til ein ny museumsbygning i Århus som òg gav plass til bibliotek og kunstmuseum, og som i vår tid er kjend som «Huset» ved Mølleparken. På grunn av dei økonomiske tilhøva vart det i 1905 fastsett at museet for framtida berre skulle konsentrere seg om forhistorisk tid og berre take inn i samlinga gjenstandar som hadde med Århus og næraste omland å gjere. I 1920-åra vart gjenstandane i samlinga frå mellomalderen og nyare tid deponert på det nyskipa kjøpstadsmuseet Den Gamle By i Århus, og på slutten av 1940-talet vart gipsavstøypingane av klassiske skulpturar overdrege til Afdeling for Klassisk Arkæologi på universitetet i Århus. Etter at museet på dette viset fekk betre plass i museumsbygningen, og arkeologen P.V. Glob hadde vorte leier av oldsaksamlinga og professor i forhistorisk arkeologi ved Aarhus Universitet i 1949, utvikla museet seg fagleg i positiv lei, staben av medarbeidarar tok til å vekse, museet fekk status som landsdelsmuseum, oppbygginga av ein eigenleg etnografisk avdeling byrja, og museet endra namn til Forhistorisk Museum. Glob vart riksantikvar i 1960, men heldt fram som leiar av Forhistorisk Museum fram til 1962.
Tanken om å byggje eit nytt museum melde seg allereie på den tida då Glob vart tilsett som leiar av Forhistorisk Museum. Snart kom det òg på banen tankar om å flytte museet frå sentrumsområdet i Århus til Moesgård eller ein annan herregard i nærleiken av Århus, slik at det vart nok arel til å kombinere dei innandørs utstillingane med eit frilandsmuseum som gjorde greie for andre sider ved livet og levevilkåra i forhistorisk tid. Globs etterfølgar, arkeologiprofessor Ole Klindt-Jensen, fekk sett desse planane ut i livet, og eit nytt museum på Moesgård vart opna for publikum i 1970. Men utflyttinga av universitetsinstituttet og museets funksjonar hadde byrja allereie eit par år tidlegare.
Museets arkeologiske undersøkingar
Antikvarisk Afdeling på Moesgård Museum står for arkeologiske granskingar både til lands og til havs. Avdelinga har ansvaret for dei arkeologiske undersøkingane som skal gjerast i Århus, Odder og Favrskov kommunar, og står i samarbeid med Økomuseum Samsø dessutan for dei arkeologiske utgravingane på Samsø. Som spesialmuseum har Moesgård Museum òg oppgåver av overregional art, og kan difor gjere utgravingar og andre arkeologiske granskingar utanfor sitt eige lokalområdet, men i samarbeid med det lokalmuseet som har det formelle arkeologiske ansvaret for området. Somme oppgåver tek folk ved Aarhus Universitet seg av. Museet har dessutan det arkeologiske ansvaret for sjøområda, elvene, innsjøane og vatna i Århus Amt, og har difor ein arkeolog og ein konserveringsteknikkar med dykkarsertifikat.
Cry Baby Cry
«Cry Baby Cry» er ein song med The Beatles, skriven av John Lennon, men med bidrag frå Paul McCartney. Han vart gjeven ut i 1968 på albumet The Beatles.
Songen er basert på songar og soger Lennon hugsa får barndomen sin, men har ein vri: Godnattsongar for barn dreier seg vanlegvis om å trøyste barnet, som i «hush little baby, don't you cry», men Lennon går den andre vegen: Berre gråt! Songen vert slik sett ein slags «anti-voggesong» med islett av uhygge:
Teksten har visse likskapar med den gamle engelske barnesongen «Sing a Song of Sixpence» og er truleg, som mange barnesongar, meir bygd på leik med rim og reglar enn noko eigentleg «djupare» bodskap. Lennon såg ikkje sjølv songen som eit særleg viktig arbeid.
Songen går rett over i ein særs kort og namnlaus song av McCartney som avrundar det heile:
Songen sklir så rett over i ein annan «anti-song», den underlege og ikkje særleg lyttarvenlege og eksperimentelle «lydmontasjen» til Lennon og Yoko Ono; «Revolution 9».
Medverkande
Per Ian MacDonald:
«Cry Baby Cry»
«Can You Take Me Back»
Feel the Passion
«Feel the Passion» (engelsk for Kjenn lidenskapen), tidlegare «Kënga ime» (albansk for Min song), er ein song av Aurela Gaçe. Han representerte Albania i Eurovision Song Contest 2011. Teksten var opphavleg skriven på albansk, men vart skriven om til engelsk og albansk før Eurovision Song Contest.
Sawao Katō
Sawao Katō er ein japansk tidlegare turnar frå Gosen i Niigata som vart olympisk meister i 1968 og 1972.
Katō deltok i dei olympiske sommarleikane i 1968, 1972 og 1976. Under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen vann han mangekampen og tok gullmedaljen frittståande, dessutan var han med om å vinne lagkampen. Fire år seinare, ved Sommar-OL 1972 i München sigra han på ny i mangekampen og fekk gull i lagkampen. Han vann elles gullmedaljen i skranke og tok to sølvmedaljar i andre apparatfinalar. I Sommar-OL 1976 i Montreal vart han nummer 2 i mangekampen, olympisk meister vart Nikolaj Andrianov frå Sovjetunionen. Derimot vann Katō for tredje gong i rad gull i lagkampen, og han forsvarte fyrsteplassen i skranke-øvinga.
Batzra
Batzra (hebraisk skrift בָּצְרָה) er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg på Sharonsletta nær Ra'anana. I 1947 hadde han eit folketal på 80. Han ligg i Hof HaSharon regionale kommune og hadde 1213 innbyggjarar i 2019.
Moshaven vart grunnlagd i 1946 av demobiliserte soldatar som hadde fått teknisk opplæring i den britiske hæren. Han vart kalla opp etter Basra i Irak, der eininga hadde va stasjonert ei stund under andre verdskrigen.
Elliot Peak
Elliot Peak er ein fjelltopp nordaust på ein rygg 1 nautisk mil nordvest for Tempest Peak i Queen Alexandra Range i Antarktis. Det vart namngjeve av gruppa frå Ohio State University som vitja Queen Alexandra Range (1966–67) etter David H. Elliot, ein geolog i gruppa.
Brittenfjorden
Brittenfjorden er ein isdekt fjord og den einaste fjorden på Monteverdi Peninsula på sørvestsida av halvøya, sør på Aleksanderøya i Antarktis. Fjorden vart skissert frå satellittbilete av Landsat i januar 1973. I samband med andre stader i nærleiken er kalla opp etter komponistar, vart han namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee, 1977, etter Edward Benjamin Britten, den britiske komponisten.
Skarbøvik kyrkje
Skarbøvik kyrkje er ei av soknekyrkjene i Ålesund kommune. Ho ligg i bydelen Skarbøvik på øya Heissa i Ole Thoresens gate 19, om lag tre kilometer vest om Ålesund sentrum. Kyrkja er reist i murstein og vart bygd i 1995 etter teikningar av arkitekten Oskar Norderval. Ho har kring 150 sitjeplassar. Dei første åra var kyrkja eigd av ei stifting i Ålesund sokn. I 2017 overtok Ålesund og Volsdalen kyrkjelyd drift og eigarskap.
Batsj
Batsj (makedonsk Бач) er ein landsby i kommunen Novatsi i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Batsj var tidlegare eigen kommune, men vart innlemma i Novatsi i 2004.
Den tidlegare kommunen Batsj hadde 755 innbyggjarar ved folketeljinga i 2002, medan sjølve landsbyen hadde 172 innbyggjarar.
Mpeketoni
Mpeketoni er ein by i Lamu-distriktet i Kystprovinsen i Kenya. I 1999 hadde han ca. 25 000 innbyggjarar.
Byen ligg på fastlandet nær øya Lamu, som er eit kjent turistmål. Han ligg rundt 22 mil nordaust for storbyen Mombasa.
Mpeketoni blei grunnlagd som Lake Kenyatta Settlement Scheme på 1970-talet av president Jomo Kenyatta. Rundt 30 000 kikuyufolk frå sentrale Kenya blei busette her. Grunnlegginga førte til at mange lokale innbyggjarar mista landområda sine. Det har vore etniske gnissingar her, som mellom anna førte til samanstøytar i 2013.
16. juni 2014 blei byen utsett for ei rekkje terroråtak frå den somaliske islamistgruppa al-Shabaab. Minst 48 menneske blei drepne. Åtaket skal ha vore ein hemn for at kenynaske styrkar hadde hjelpt styresmaktene i Somalia i kampen mot al-Shabaab, og for drap på muslimar.
Vigmostad kyrkje
Vigmostad kyrkje er ei krosskyrkje i tre frå 1848 som står i Lindesnes kommune i Agder fylke. Ho vart innvigd 12. november 1848.
Kyrkja er oppført under leiing av sokneprest Nils Jensson Lassen, og han kan òg ha vore arkitekten.
Musefletter
Musefletter er ein frisyre der håret blir delt i to og samla i ein hale eller flette på kvar side av hovudet.
Barnebokfiguren Pippi Langstrømpe er kjend for å ha strittande musefletter.
Korýthio
Korýthio (gresk Κορύθιο) er ein tidlegare kommune i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Korýthio inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Trípoli.
Ole Lilleholt
Ole Reiersson Lilleholt var ein norsk kontorist, handelsmann, bankmann og stortingsmann frå Holt i Aust-Agder. Han vart med i Stortingets Venstreforening då denne vart danna. Reier Thorsen Lilleholt var far hans.
Lilleholt var i 1852 kontorist hos lensmannen i Holt og sorenskrivaren i Tvedestrand. Frå 1853 til -61 var han krambudreng i Tvedestrand. Åra 1861-64 var han sjølv handelsmann i byen, medan han 1864-80 var kontorfullmektig. Han var leiar for sparebanken frå 1858 til -65, deretter kasserar i banken til 1900.
Lilleholt var medlem av bystyret i mange år, ordførar 1886-?? Vidare var han forlikskommissær 1871-87. Frå 1880 til 1888 representerte han Nedenes amt på Stortinget. Heile stortingstida var han medlem av budsjettkomiteen.
I desember 1900 var han pasient på Eg asyl i Kristiansand.
Trönninge
Trönninge kan visa til:
Kate Næss
Kate Næss var ein dei norske lyrikarane som blir rekna mellom dei mest interessante frå 1960-åra, jamvel om ho ikkje gav ut fleire enn tre diktsamlingar. For debutsamlinga si fekk ho Dagbladets lyrikkpris. Ho har òg gjendikta amerikansk og tysk lyrikk, og var blant dei som introduserte sjangeren jazz & poesi i Noreg. Forfattaren Jan Erik Vold har sagt at ho var «sekstitallets hemmelige dronning» i tittelen til ei utgåve frå 2004 av Næss' samla dikt og gjendiktingar, som han var redaktør for.
Kate Næss utdanna seg til stofftrykkar ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i Oslo etter at ho hadde teke examen artium i 1956 og studert filologi nokre år. Ho var med i Studentteateret, og vart tidleg aktiv i den vidgjetne Club 7 i Oslo, som var ein eksponent for radikal motkultur i Noreg frå 1960-talet og framover. Det var ho som fann på namnet Club 7.
Diktsamlingar
Nyutgjevingar av diktsamlingane:
Iransk Aserbajdsjan
Regionen har ein flatevidd på 106 000 km² og rundt 35 millionar innbyggjarar (2004). Innbyggjarane er hovudsakleg aserbajdsjansktalande aserbajdsjanarar, men det finst også ein kurdisk minoritet her.
Regionen omfattar provinsane Ardabil, Austaserbajdsjan og Vestaserbajdsjan, av og til også provinsen Zanjan. Større byar er Tabriz, Urmia, Miandoab, Ardabil, Maragheh, Khoy, Maku, Marand og Zanjan.
Iransk Aserbajdsjan er også kjend som «Søraserbajdsjan», særleg i Aserbajdsjan.
Juleoblat
Juleoblat (polsk: opłatki, eintal opłatek; litauisk: kalėdaitis) er ein del av austeuropeiske katolske  juletradisjonar. Dei blir nytta i polske, slovakiske og litauiske heimar under «julevigiliar» – wigilia.
Dei usyra flatbrødliknande oblatane er bakte av reint kveitemjøl og vatn; dei er vanlegvis rektangulære og identiske i konsistens med den vanlegaste typen hostiar som blir brukte under den katolske messa. Dei er prega med detaljerte religiøse julemotiv, som kan variera til dømes mellom fødselsscena frå stallen i Betlehem, til Maria med barnet, og til betlehemsstjerna.
Polsk tradisjon
I familiar som følgjer polsk skikk bryt ein av kvar sin vesle del av ein oblat (opłatek) og gjev desse til kvarandre saman med ei signing. Denne brødbrytinga og utvekslinga av signing er uttrykk for tilgjeving mellom to menneske, og skal minna familiemedlemmane om Gud og om tydinga til jula og familien.
Ei slik signing kan lyda: «Eg ynskjer deg god helse og lukke, og Guds rike signing, og at alle dine planar og at det du måtte ynskja deg må gå i oppfylling». Med barn kan signinga vera meir rett fram, som at barnet må få gode karakterar, og foreldra verta ved god helse.
Tradisjonelt bryt og utvekslar ein kvite oblatar blant familiemedlemmar, medan ein gjev farga oblatar til kjæledyr. Dette viser til dyra som var til stades som vitne av Kriste fødsel i stallen i Betlehem.
Litauisk tradisjon
Før kūčiosmåltidet tek til, deler litauiske familiar juleoblatar med kvarandre. Desse kan ein kalla kalėdaitis, plotkelė, paplotėvert lidt, plokštainėlidast eller dievo pyragai, alt etter kva for eit område av Litauen ein er knytt til. Det blir sett ein tallerken midt på bordet med like mange juleoblatar i som det er personar til måltidet. Kvar familiemedlem får så ein kvar av dei usyra oblatbrøda. Deretter utvekslar ein nokre ord. Familieoverhovudet, som kan vera den eldste til stades eller faren i huset, tek ein oblat og gjev til ein familiemedlem og ynskjer god jul. Ein svarar: «Måtte Gud gje at vi er alle samla igjen til neste jul», og bryt av eit stykke av oblaten. Dette held fram til familieoverhovudet har gjeve kvar familiemedlem ein oblat.
Når alle har utveksla oblatar, legg alle fram stykka sine for familieoverhovudet. Han ser på stykka i hendene deira, og seier noko om korleis dei er samla. Etter dette vender alle tilbake til plassane sine og et stykka sine.
Opphavet til skikken
Tradisjonelt sporar ein skikken tilbake til tidleg kristendom (antidoron), og ser på han som ei ikkje-sakramental førespegling av mottaking av den heilage eukaristien. Som juleskikk har opłatek opphav i Polen og var vel utbreidd allereie på 1600-talet. Han spreidde seg frå polsk adel (szlachta) til heile det polsk-litauiske samveldet og til nabolanda.
Etter delingane av Polen fekk skikken patriotiske overtonar, ein ønska at alle delane av Polen måtta samlast og landet få sjølvstende att. Det var frå denne tida at ein byrja å prega religiøse motiv på oblatbrøda ved bakinga.
Telemarkfestivalen
Telemarkfestivalen er ein internasjonal folkemusikkfestival som blir arrangert i Bø i Telemark over fire dagar i august. Festivalen vert arrangert for første gong i 1990 og har vore arrangert kvart år sidan. Festivalen har 4000–6500 besøkande kvart år.
Telemarkfestivalen har norsk folkemusikk som basis, men har også innslag av utanlandske artistar i programmet. Festivalen har lagt vekt på å både presentere tradisjonell folkemusikk og kombinasjonar av gamalt og nytt gjennom konsertar, sessions og bestillingsverk. Det er også ei omfattande kursverksemd knytt til festivalen.
Boom Boom av Emmy
«Boom Boom» er ein song av Emmy. Han representerte Armenia i Eurovision Song Contest 2011. Teksten er skriven på engelsk.
Telemarkfestivalen
Festivalen har eit sekretariat og ein dagleg leiar i 80% stilling. Drifta elles er basert på frivillig arbeid. Sittande styreleiar er Terje Kili.
Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken
Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken eller Aserbajdsjansk SSR var ein sovjetrepublikk i Sovjetunionen.
Før sovjettida
Aserbajdsjan var ein del av det russiske keisardømet frå 1806-1917, men etter Oktoberrevolusjonen i 1917 proklamerte Aserbajdsjan i med Armenia og Georgia ein del av den kortvarige Transkaukasiske demokratiske sambandsrepublikken. Då republikken vart oppløyst i 28. mai 1918, erklærte Aserbajdsjan sjølvstende som Den demokratiske republikken Aserbajdsjan (ADR). ADR var den førte moderne republikken i den muslimske verda.
I mars 1920 var det opplagt av Sovjet-Russland kom til å gå til åtak mot Baku. Vladimir Lenin sa at invasjonen var berettiga sidan Sovjet-Russland ikkje kunne overleve utan olja frå Baku. Sjølvstendet til Aserbajdsjan varte berre 23 månader før den raude armeen invaderte landet og oppretta Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken den 28. april 1920. Mesteparten av det nyoppretta aserbajdsjanske forsvaret var oppteken av å slå ned eit opprør av armenarar i Karabakh, men aserbajsjanarane overgav seg ikkje lett. Så mange som 20 000 aserbajdsjanske soldatar døydde i motstanden mot den russiske gjenerobringa
Sovjetrepublikk
13. oktober 1921 signerte sovjetrepublikkane Russland, Aserbajdsjan, Armenia og Georgia ein avtale med Tyrkia kalla Kars-traktaten. Det tidlegare sjølvstendige Nakhitsjevan SSR vart ein sjølvstendig ASSR som ein del av Aserbajdsjan SSR med Kars-traktaten. Armenia fekk derimot regionen Zangezur og Tyrkia gav attende Gyumri (då kjend som Aleksandropol).
Frå 1922 vart Aserbajdsjan ein del av den transkaukasiske sosialistiske sovjetrepublikken. Denne vart oppløyst i 1936 og delt inn i den aserbajdsjanske, den armenske og den georgiske sosialistiske sovjetrepublikken i 1936. Aserbajdsjansk SSR fekk no utbetra infrastruktur, utdanningssystem og industri som fylgje av statushevinga. Men som fylgje av at jordbruket skulle gjerast kollektivt, vart fleire tusen armenske bønder deportert frå 1930-åra og utover. Aserbajdsjansk SSR vart aldri okkupert under andre verdskrigen.
Nytt sjølvstende
Etter glasnost, som vart starta av Mikhail Gorbatsjov, auka sivil uro og etniske stridar i forskjellige området av Sovjetunionen, mellom anna Nagorno-Karabakh, ein region i Aserbajdsjan SSR. Uroa i Aserbajdsjan som oppstod då Moskva ikkje gjorde noko i denne alt opphissa konflikten, førte til rop om sjølvstende og lausriving, noko som enda med Svart januar i Baku. Seint i 1990 fjerna Øvste sovjet i Aserbajsjan SSR orda «sovjetisk sosialistisk» frå namnet sitt og tok flagget til Den demokratiske republikken Aserbajdsjan som sitt eige statsflagg. Den 18. oktober 1991 godtok øvsterådet i Aserbajdsjan sjølvstendeerklæringa som vart stadfesta av ei landsdekkane folkeavstemming i desember 1991, då Sovjetunionen vart offisielt oppløyst. Den aserbajdsjanske sosialistiske sovjetrepublikken tok slutt hausten 1991.
Kjelder
''av Alf Schønhardt, Trond Smith-Meyer og Gunnar Filseth. Henta inn 26. august 2012.''
Jan Gunnar Hoff
Jan Gunnar Hoff er ein norsk komponist og jazzpianist, fødd i Bodø.
Sørgeorgiapiplerke
Sørgeorgiapiplerke (Anthus antarcticus) er ein art i erlefamilien Motacillidae. Denne piplerka er endemisk for Sør-Georgia og næraste øyar, kor populasjonen er anslått til mellom 3000 og 4000 par. Dette er einaste medlemmen av sporvefuglar på øygruppa Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane og i heile Antarktis-regionen. Dette er òg ein av dei få ikkje-marine fugleartane som lever i regionen.
Sørgeorgiapiplerke hekkar på Birdøya og andre rottefrie småøyar og holmar ved Sør-Georgia og på område på hovudøya som er isolerte av isbrear.
Sørgeorgiapiplerke beitar på insekt og edderkoppar om sommaren, elles på insekt og krepsdyr i fjæra.
Arten har vore trua av introduksjon av rotter på øyane, og dessutan av miljøskadar som mennesket sjølv er opphav til.
Oddrunn Pettersen
Oddrunn Kristine Helene Pettersen var ein norsk politikar, fødd i Hadsel i Nordland. Ho var administrasjonsminister eit halvår i 1989 og fiskeriminister 1990-92, samstundes som ho representerte Finnmark og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1977 til 1993.
Jan Gunnar Hoff
Hoff har høgare musikkutdanning, mellom anna tre års jazzstudium ved NTNU under Terje Bjørklund og eit års studium i komposisjon og arrangement frå Norges Musikkhøgskole. Han debuterte ved Festspillene i Nord-Norge (1992) med eigen suite, sidan har han spelt i gruppene Trio Nord og Jan Gunnar Hoff Group.
Peter Englund
Peter Englund i Boden er ein av Sveriges fremste historikarar og forfattar av ei rad populærhistoriske bøker. Englund tok doktorgrad på 1600-talets mentalitetshistorie. Hovudtyngda av forfattarskapen omhandlar Sverige si militære stormaktstid 1620-1720.
Englund etterfølgde i 2002 Erik Lönnroth som medlem i Svenska Akademien på stol nummer 10. Han etterfølgde Horace Engdahl som fast sekretær i akademiet i juni 2009.
Oddrunn Pettersen
Pettersen, som var dotter til ein industriarbeidar, fekk seg jobb som lærar i Berlevåg i 1958 og arbeidde ved Berlevåg skole til 1968. Ho tok då over styrarstillinga ved skulen, og hadde denne til ho vart stortingsrepresentant i 1977.
Peter Englund
Peter Englund var professor i narratologi ved Dramatiska institutet mellom 2001 og 2006. Tidlegare var han forskar ved Uppsala universitet og før dette arbeidde han i den svenske militære etterretningstenesta.
Skarbøvik
Skarbøvik er ein bydel i Ålesund på øya Heissa med tettbygd bystruktur (i motsetnad til villaområda på dei sør- og austlege delane av bydelen som etter 1968 omfattar heile Heissøya). Byggjinga av Steinvågsbrua i 1953 knytte bydelen tettare saman med Aspøya og resten av Ålesund bysentrum, ca tre kilometer lenger aust. Brusambandet blei følgt av monaleg folkevekst. Hovudgatene i bydelen er Brogata, som leier opp mot Steinvågsbrua i aust. Etter om lag 270 meter går denne gata inn i Tonningsgate som glir inn i den rette Skarbøvikgata som går langsmed sjølve vika i nord-sør-retning. Fram til kommunesamanslåinga med Borgund i 1967-1968 tilhøyrde Skarbøvika Ålesunds ytste og vestlegaste bydel. Etter samanslåinga høyrer heile øya til Ålesund bykommune og har om lag 4 000 innbyggjarar pr. 2013.
Oddrunn Pettersen
Hausten 1975 vart Pettersen vald inn i kommunestyret i Berlevåg. Kommunestyret valde henne til ordførar for 1976-77. Ved stortingsvalet i 1977 kom ho inn på Stortinget for Finnmark og Arbeidarpartiet, og stilte dermed ikkje ved ordførarvalet i heimkommunen same hausten. På Stortinget fekk ho plass i Samferdslekomiteen, men allereie tre månader seinare vart ho i staden vald til formann i Kommunal- og miljøvernkomitéen, i samband med at det vart gjort endringar i samansetjinga av regjeringa Nordli. Ho heldt fram i same komiteen valbolken 1981-85, då som meinig medlem. Frå 1985 til våren 1989 var ho medlem av Samferdselskomitéen.
Peter Englund
Gjenombrotet hans som historieformidlar kom med boka Poltava frå 1988. Her gjenskapte han etter nitide kjeldestudier time for time hendingane som førte til at Karl 12s hær vart utsletta på éin dag i Ukraina i 1709. Boka vart ein salssuksess, og Englund gav seg i kast med ein trilogi om Tredveårskrigen. Den fyrste boka i denne serien var Ofredsår som kom i 1993. Hovudpersonen i boka var Erik Dahlbergh. Den ytre handlinga i bøkene er den svenske hærens felttog på det europeiske kontinentet, men vel så mykje er det 1600-tallts tenkjemåte, daglegliv og verkelegheit som er "hovudperson". Bind to, Den oövervinnerlige, kom i år 2000. Den skildra Karl 10. Gustav sitt felttog i Tyskland og invasjonen av Sjælland i 1658.
Skarbøvik
Skarbøvik stadion (SIF Stadion) er heimebane for Skarbøvik Idrettsforening og blei opna i 1947 med grasbane frå 1953-1954. Skarbøvik ungdomsskole blei innvigd i 1968, medan Skarbøvik kyrkje blei vigsla i 1995. Bydelen er elles kjend for Ålesund akvarium, Atlanterhavsparken.
Oddrunn Pettersen
Den 28. april 1989 kom Pettersen med i den andre Brundtland-regjeringa då ho tok over statsrådposten i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet. Ei lite halvår seinare måtte regjeringa forlate statsrådtaburettane. Tilbake i Stortinget vart Pettersen sekretær i Sjøfarts- og fiskerikomitéen. Då Gro Harlem Brundtland danna si tredje regjering 3. november 1990, vart Pettersen den ny fiskeriministeren. Så pass tidleg som 4. september 1992 måtte ho gje frå seg leiarskapen av Fiskeridepartementet til partikollegaen Jan Henry T. Olsen. Siste heile året på Stortinget, 1992-93, var ho medlem av Utanriks- og konstitusjonskomitéen.
Peter Englund
Englund har også utgjeve tre samlingar med historiske essay.
Skarbøvik
I Skarbøvika er det ei rekkje store fiskeribedrifter og maritime verkstader.
Lokalpolitisk blir bydelen styrt av Heissa og Skarbøvik bydelsutval som dekkjer heile øya.
Walter Davis
Walter L. Davis er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Lafayette i delstaten Louisiana som i 2005 vart verdsmeister i tresteghopp. Han var også ein framifrå lengdehoppar, nummer sju i øvinga i VM 2003.
Oddrunn Pettersen
Etter Pettersen gjekk ut av Stortinget i 1993 arbeidde ho som leiar av Barentssekretariatet i Kirkenes. Ho døydde i Kirkenes, 65 år gammal.
Fauréfjorden
Fauréfjorden er ein isdekt fjord på sørsida av Monteverdi Peninsula og er òg den einaste fjorden på Monteverdi Peninsula, sør på Aleksanderøya i Antarktis. Han vart oppdaga og først kartlagd av Finn Rønne og Carl Eklund frå U.S. Antarctic Service, 1939-41. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1977, og sidan fleire ander stader i nærleiken var kalla opp etter komponistar, fekk han namn etter Gabriel Fauré, den franske komponisten 1845-1924.
Staravina
Staravina (makedonsk Старавина) er ein landsby i kommunen Novatsi i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Staravina var tidlegare eigen kommune, men vart innlemma i Novatsi i 2004.
Den tidlegare kommunen Staravina hadde 316 innbyggjarar ved folketeljinga i 2002, medan sjølve landsbyen hadde 23 innbyggjarar.
Walter Davis
Aktiv
I 2004 vart Davis andremann i det US-amerikanske OL-uttaket i tresteg med 17,63 m, ein prestasjon han ikkje var i nærleiken av under sommarleikane i Aten der han vart nummer elleve i trestegfinalen. Han deltok også i lengde, men var langt unna å ta seg til finalen.
Peter Englund
Englund har også vore fagkonsulent for SVT sin serie av Fredrik Lindström om svensk historie og identitet (2006-7)
Gus Dudgeon
Han byrja å arbeide ved Decca sitt Olympic Studios i Baker Street i London som assistent og vart etter kvart lydteknikar der. Som lydteknikar arbeidde han mellom andre med The Artwoods, Bruce Channel, Davy Graham og Shirley Collins. Tidlege popsuksessar var mellom andre The Zombies sin «She's Not There» (1964) og John Mayall sitt Blues Breakers with Eric Clapton (1966). Han hjelpte til på prøvespelinane til Tom Jones og The Rolling Stones. Han vart til slutt medprodusent på Ten Years After sitt debutalbum i 1967. Kring same tid produserte han òg the Bonzo Dog Band-albuma The Doughnut in Granny's Greenhouse og Tadpoles. Dudgeon produserte òg to album for Elkie Brooks: Pearls og Pearls Two. Han er òg kjend for å ha produsert hitsingelen til David Bowie, «Space Oddity» (1969).
I 1970 byrja han å arbeide med Elton John og produserte mange av albuma hans. Han var stundom òg kritisk til musikken til John.
Dudgeon døydde i ei bilulukke nær Reading den 21. juli 2002 i lag med kona Sheila. Han sovna køyrande på veg heim frå ein fest og kræsja i ei grøft og drukna.
Peter Englund
Bibliografi
Årstall er opphavleg svensk utgåve, ISBN refererer til norsk omsetjing der den finst, og svensk om den ikkje er omsett.
Kjelder
*''Denne artikkelen bygger på «Peter Englund» frå, den 24. mars 2011.''.
Walter Davis
Aktiv
Sommaren 2005 vart Davis USA-meister i tresteg for andre gong. Under VM i Helsinki august månad lukkast han vinne gullmedaljen med 17,57 meter som best. Grunna skade deltok ikkje olympiameisteren Christian Olsson, medan utøvaren med 17,81 m og årsbeste i verda, Marian Oprea frå Romania, ikkje hadde fullklaff og måtte nøye seg med bronsemedaljen.
Hedeby
Hedeby, på tysk Haithabu (historisk form) og Haddeby (moderne tysk), er ein liten stad i Slesvig i Tyskland like sør for grensa til dagens Danmark som er kjent som kaupang, det vil seie ein handelsstad, i vikingtida. Hedeby blir rekna som den første mellomalderbyen i Nord-Europa som tente som knutepunkt for handelen mellom folk frå Skandinavia, Nordsjø-områda og Baltikum.
Hedeby har vore omtalt under mange namn: på norrønt som ‘Haithabu’, hos Snorre Sturlason / Snorre Sturluson (norrønt: Snorri Sturluson) som ‘Heidaby’ (‘Heiðabýr’), på latin som ‘Heidiba’, men òg som ‘Heidiba’, ‘Haddeby’, ‘Sliastorp’, eller ‘Slesvig’. Namnet tyder garden eller landsbyen på heden (lyngmo).
I Hedeby ligg Vikingmuseet i Hedeby (på tysk Wikingermuseum Haithabu) som opna i 1985.
Handelsstad og by
Hedeby var ei dansk busetjing og ein handelsstad heilt sør i Danmark som låg strategisk til i det sørvestlege hjørnet av Austersjøen og der Jylland er smalast, det vil seie inst i den grunne, seglbare bukta Slien, like ved den dansken-tyske grensa. Staden ligg i dag i Tyskland, i delstaten Slesvig-Holsten (Sydslesvig). Hedeby var ein viktig kontakt midt mellom Austersjøområda i aust, dei saksiske marknadane i vest, dei frankiske og germanske marknadane i sør, og kaupangen i Skiringssal i Vestfold på nordsida av Skagerrak. Etter dei nyaste utgravingane ved Viksfjorden i Larvik reknar ein det som sannsynleg at det var den same danske kongemakta som etablerte og kontrollerte både Hedeby og kaupangen i Skiringssal.
Utviklinga til kaupangen nytte godt av den gunstige plasseringa; dels var han verna mot overfall frå sør av Dannvirke-festninga, dels låg han ved vestenden av Austersjøen, der det vart lasta av varer til transport tvers over Jylland, og dels låg han ved hærvegen der den nord-sør-gåande trafikken langs land passerte staden.
Hedeby var moglegvis den største byen i Norden i vikingtida og er rekna som den eldste byen i Danmark. Arkeologien sporar dei eldste husa til midten av 700-talet og frametter, noko som høver overeins med at staden er nemnt i krøniker frå 803, skrive av historikaren Einhard som var i teneste hos den franske kongen Karl den store. Den eldste byen i det noverande Danmark er Ribe, først nemnt i 854. Moglegvis er Hedeby grunnlagt av kong Gudfred, òg kalla opp etter Gudrød Veidekonge. Hedeby var iallfall ein av dei viktigaste eigedomane hans.
Festning
På 900-talet vart ei anna busetjing danna på nordsida av bukta, men på slutten av 900-talet vart både den nordlege og den sørlege busetjinga forlate til fordel for ein konsentrering av busetjinga midt i mellom.
Frå 1000-talet vart Hedeby verna med festningsvoll i form av ein halvsirkel med eit 1 300 meter lang og kanskje 10 meter høgt treverk mot nord, vest og sør, og som delvis gjekk ut i vatnet på begge sider for å verne skipa i hamna. Festninga var ein del av grensemuren for det sørlege Dannevirke. I dag er festningsvollen dekt av skog, men synleg frå lufta. Byområdet innanfor festningsverket dekte 24 hektar.
Utgravingar
Både innanfor festningsverka og særleg utanfor mot sørvest låg det viktige gravstader både med og utan trekister og trekammer. Trekammergravene er meir rikt utsmykka og inneheldt òg spyd og skjold. Det har vore store utgravingar i mange år, men enno er berre rundt 5% av området undersøkt. Ein likevel sjå omrisset av eit større byområde enn nokon annan nordisk kaupang. Ein har spora gatene i Hedeby av treverk, grunnplanane av bygningar som tente til bustader, verkstader av omfattande typar handverk og varehus.
Busetjinga var særs godt organisert med hus på rekkje, fråskilde med gjerde og tredekte grøftar og djupe brønnar for å sikre nok vatn. Undersøkingar av hamnebotnen har gjeve informasjon om bryggekonstruksjonar. Hedeby låg lågt i terrenget og den vasshaldige jorda har verna store mengder organisk material som treverk, lær og tekstil. Òg deler av bygningsverket er vorte verna. Ein replika av eit typisk Hedeby-hus er vorte reist på Moesgård Museum i Danmark. Alt i alt er rundt 340 000 lekamar funne. Det er òg funne fleire runesteinar ved byen som ein kan sjå i Vikingmuseet i Hedeby (tysk Wikingermuseum Haithabu). I tillegg er det funne vraket av eit langskip frå sein vikingtid i bukta. Det er noko fantasilaust døypt til «Hedeby 1». Det er bygd i nordisk klinktradisjon, men enda i ein brann ved eit åtak på Hedeby, truleg tett ved staden der det vart bygd.
Tyding
Munken Ansgar fekk omkring 848 løyve til å byggje ei kyrkje i Hedeby, og utførte her den første kristne misjonen i Danmark. Adam av Bremen har rapportert at skip vart sendt frå portus maritimus i Hedeby og til dei slaviske områda, til Sverige, Sambia (i noverande Russland) og til og med til Hellas. Hedeby var òg bispesete og tilhøyrde metropolitanprovinsen til erkebiskopen av Hamburg-Bremen.
Moglegvis vart Hedeby i ei tid kontrollert av eit svensk styre av ein viss Olav på slutten av 900-talet og fram mot 1000-talet. Det vart fortalt til Adam av Bremen av den danske kongen Svein Estridsson, og blir støtta av tre runesteinar funne i Danmark. To av dei vart reist av mor til sonesonen til Olav, Sigtrygg Gnupasson. Den tredje er Eriksteinen som vart reist av ein Erik på 900-talet og oppdaga på ny i 1796 og hadde norske eller svenske runer som skilde seg frå danske, men kan òg ha vore skrive av danskar med yngre utgåve av futhark.
Øydelagt av Harald Hardråde
I 934 vart Hedeby erobra av Henrik I av Sachsen, òg kalla ‘Henrik fuglefangaren’. Meir banebrytande var det då Hedeby vart erobra og herja i 1050 av den strie norske kongen Harald Hardråde som ein del av krigen mot Svein Estridson. Snorre Sturlason attgjev ein norsk skald i Harald Hardrådes saga som skildrar herjinga (side 173):
Det er mogleg ettertida ikkje ser på verket like beundrande som skalden måtte ynskja. Skalden Torleik mumlar om at «slikt var betre ugjort», og etter at nordmennene sette fyr på byen vart han kort tida etter, i 1066, plyndra av slavarar. Innbyggjarane flytta då til Schleswig og Hedeby vart etterlate til historia sitt mørkre.
Danmark mista området som Hedeby låg i til Austerrike og Preussen i 1864 i den andre krigen med Schleswig, og få år etter vart det ein del av det samla Tyskland.
Aslak Nilsen
Aslak Nilsen var ein norsk industriarbeidar og kontorist frå Kragerø, busett i Skien, som frå 1934 til 1945 representerte Arbeidarpartiet på Stortinget.
I tida frå 1925 til 1945 var Nilsen bystyremedlem i Skien, lengste tida med plass i formannskapet. Stortingsperiodane 1934-36 og 1937-45 representerte han dei seks kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder på Stortinget, alle sesjonane medlem i Militærkomiteen. Frå 1928 til -36 var han elles styremedlem i Skien kraft- og lysverker, etter 1945 var han nestformann i selskapet.
Under den tyske okkupasjonen av Noreg var Nilsen medlem av det illegale faglige utvalet for Telemark fylke, det siste halve året som formann og såleis med i heimefrontleiinga i fylket.
Kjelder
Stortingsbiografi
Entremont
Entremont er eitt av 14 distrikt i kantonen Valais i Sveits. Distriktet har eit areal på 633,2 km² og hadde 14 223 innbyggarar i 2010. Entremont har i sørvest ei kort grense mot Frankrike, og i sør ei lang grense mot Italia.
Entremont omfattar seks kommunar. Dei er Bagnes, Bourg-Saint-Pierre, Liddes, Orsières, Sembrancher og Vollèges.
Distriktet Saint-Maurice
Distriktet Saint-Maurice er eitt av 14 distrikt i kantonen Valais i Sveits. Distriktet har eit areal på 185,6 km² og hadde 12 360 innbyggarar i 2010. Saint-Maurice grensar i sørvest mot Frankrike, og i nordaust mot kantonen Vaud.
Saint-Maurice består av ti kommunar. Einast kommunen Saint-Maurice har meir enn 2 000 innbyggjarar. Dei andre kommunane er Collonges, Dorénaz, Evionnaz, Finhaut, Massongex, Mex, Salvan, Vernayaz og Vérossaz.
Beit Yehoshua
Beit Yehoshua (hebraisk skrift בֵּית יְהוֹשֻעַ, tyder 'Yehoshua-huset') er ein moshav sentralt i Israel. Han ligg på kystsletta nær Netanya og høyrer til Hof HaSharon regionale kommune. I 2006 hadde han 784 innbyggjarar.
Landsbyen vart grunnlagd som ein kibbutz den 17. august 1938 av ein garin frå Bnei Akiva og haNoar Hatzioni, som ein del av tårn og palisade-busetjingsprosjektet. I følgje Jewish National Fund var dei første nybyggjarane ortodokse og dreiv med omfattande gardsrbruk og sitrusdyrking. Han vart kalla opp etter Yehoshua Tahon (eller Josva Thon), ein galisisk sionistleiar.
I 1947 hadde han eit folketal på kring 150.
I 1950 vart han ein moshav shitufi, og seinare ein moshav ovdim (ei meir vanleg form for moshav.)
Beit Yehoshua jernbanestasjon ligg like ved moshaven.
Live at the Fillmore Auditorium av Chuck Berry
Live at Fillmore Auditorium er eit konsertalbum av Chuck Berry, akkompagnert av Steve Miller Blues Band, som seinare vart kjend som Steve Miller Band. Albumet var gjeve ut i september 1967 av Mercury Records.
Mount Ellsworth i Antarktis
Mount Ellsworth er det høgaste fjellet i Dronning Maudfjella i Antarktis, og ligg i eit langt fjellmassiv mellom Steagall- og Amundsenbreen.
Fjellet vart oppdaga av kontreadmiral Byrd på flyturen hans til Sørpolen den 28. og 29. november 1929, og vart namngjeve av han etter Lincoln Ellsworth, ein amerikansk antarktisfarar.
Live at the Fillmore Auditorium av Chuck Berry
Albumet kom ut seinare på CD på Rebound Records, med tre bonusspor: «Good Morning Little Schoolgirl», «Reelin' and Rockin» og «My Ding-a-Ling». To spor som var med på originalalbumet, «Feelin' It» og «It Hurts Me Too», var begge feilaktig oppført som bonusspor. Rebound-utgåva har heller ikkje med «Wee Baby Blues» frå originalalbumet. Ei tidlgare CD-utgåve av Mercury har med «Bring Another Drink» og «Worried Life Blues».
Begerkrokus
Begerkrokus (Crocus chrysanthus) er ei plante i krokusslekta i sverdliljefamilien. Arten kjem opphavleg frå Balkan og Tyrkia.
I Noreg er arten ein framandart som er komen inn som prydplante og første gong funnen i naturen i 2005. Han er registert i Askim, Stavanger og Trondheim. I Framandartslista 2018 er arten registrert som ingen kjend risiko (NK).
Sibirnattfiol
Sibirnattfiol (Lysiella oligantha) er ei plante i sibirnattfiolslekta Lysiella i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.
Systematikk
I Noreg blir sibirnattfiol rekna til slekta Lysiella, som har tre artar på verdsbasis. I nabolanda og i mange andre klassifiseringar blir arten rekna å høyre til nattfiolslekta Platanthera, slik ein tidlegare gjorde i Noreg. Her heitte han P. parvula, og skifta så fleire gonger mellom P. oligantha og P. obtusata ssp. oligantha før han fekk det noverande namnet.
Utbreiing
Sibirnattfiol er sjeldan, og veks på kalkrik grunn på nokre få funnstader frå Nord-Troms til Porsanger. Sibirnattfiol er freda, og står på Norsk raudliste for artar som sterkt truga (EN).
Arten finst òg i Sverige (status EN, svensk namn lappfela) og i Finland (CR, finsk namn pikkulehdokki).
Tiny Dancer
«Tiny Dancer» er ein song frå 1971 av Elton John med tekst av Bernie Taupin. Songen er gjeven ut på det fjerde albumet til John, Madman Across the Water, og vart gjeven ut som singel i 1972.
Songen vart skriven av Taupin for å fange anda i California i 1970 etter ei kvinne han hadde møtt, som vart den første kona hans.
Singelen nådde berre 41. plass i USA og vart ikkje ein gong gjeven ut i Storbritannia, men har langsamt vorte ein av dei mest populære songane til John. I 2004 vart han rangert på 387. plass på lista til Rolling Stone over dei 500 beste songane gjennom tidene, men var i 2010 flytta ned til 397. plassen på lista.
Andre versjonar
Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre Ben Folds, Tim McGraw og Red Hot Chili Peppers
Transsubstansiasjon
Transsubstansiasjon er eit omgrep som har vore nytta i katolsk kyrkjeleg samanheng sidan mellomalderen om ei tru som går ut på at Kristi lekam og blod verkeleg er til stades i brødet og vinen under nattverden. Ein skilde då mellom «substans» (i tydinga «vesen») i brødet og vinen og det som vart rekna som «tilfeldige eigenskapar» ved brødet og vinen. Substansen i brødet og vinen vart omgjord til Kristi lekam og blod under presten si bøn når han innvigde brødet og vinen under messa, medan det som vart rekna som dei tilfeldige eigenskapane, utsjånaden, lukta og smaken, vart uendra.
I seinmellomalderen vart det òg tale om konkomitans i samband med transsubstansiasjonen, det vil seie at heile Kristus, både lekamen hans og blodet hans, er til stades i det innvigde og omgjorde brødet. Dette skulle gjere greie for kvifor det ikkje var naudsynt at kyrkjelyden fekk anna enn brødet under nattverden, medan prestane fekk både brødet og den innvigde vinen, slik det vart praktisert etter gamal skikk, og framleis vert gjort i mange katolske kyrkjesamfunn. Ifylgje læra om konkomitans skulle og lekfolket soleis vere viss på at dei hadde fått del i heile Kristus, sjølv om dei ikkje fekk drikke den innvigde vinen.
Martin Luther og dei reformerte kyrkjene som nytta læra hans som grunnlag, meinte at det rette omgrepet måtte vere konsubstansiasjon, som gjekk ut på at substansane til brødet og Kristi lekam eksisterer saman, altså at Kristi lekam og blod er til stades i den heilage nattverden samstundes med at brødet og vinen held fram med å vere brød og vin.
Epitaph
«Epitaph» er ein song av det britiske progrockbandet King Crimson frå 1969 på albumet In the Court of the Crimson King. Han vart skriven av Robert Fripp, Ian McDonald, Greg Lake og Michael Giles med tekst skriven av Peter Sinfield.
Det vert nytta mykje Mellotron på songen, og som på opningssporet, «21st Century Schizoid Man», har songen ein markant dystopisk kjensle.
I 1976 vart «Epitaph» gjeven ut på singel med «21st Century Schizoid Man» som B-side.
Songtittelen vart nytta som namn for eit konsertabum med innspelingar av det originale King Crimson, Epitaph.
The Secret Is Love
«The Secret Is Love» er ein song av Nadine Beiler frå albumet I've Got a Voice. Han representerte Austerrike i Eurovision Song Contest 2011. Teksten er skriven på engelsk.
Epitaph
Emerson, Lake & Palmer nytta seinare eit utdrag frå denne songen etter «Battlefield»-delen av konsertversjonen av «Tarkus» frå albumet Tarkus, slik ein kan høyre på konsertalbumet Welcome Back My Friends to the Show That Never Ends... Ladies and Gentlemen.
«Stripes» frå Cage-albumet Hell's Winter samplar midten av songen.
Epitaph Records har òg teke namn frå songen.
Ine Marie Wilmann
Ine Marie Wilmann er ein norsk skodespelar.
Karriere
Wilmann gjekk ut av Teaterhøgskolen (KHiO) våren 2011, etter eit fireårig studium. Ho debuterte som skodespelar ved Teatret Vårt i Molde i rolla som Elis i stykket Blindpassasjer hausten 2011. Etter dette var ho med på Riksteatret sin turné med Anna Karenina våren 2012, i rolla som Kitty. Etter dette var ho med i Riksteatret si framsyning Fruen fra havet i rolla som Hilde. Vinteren 2013 var Wilmann å sjå i rolla som Aricia i stykket Fedra, basert på verket av Jean Racine. Hausten 2013 spela Wilmann rolla som Anne Frank i oppsetjinga Anne Franks dagbok på Den Nationale Scene i Bergen.
Wilmann hadde TV-debuten sin i NRK-serien Ansur. Ho har også spela rolla som Hege i Størst av alt, ein norsk dramaserie på seks episodar som gjekk på NRK1 vinteren 2007. I 2011 spela Wilmann rolla som Liv Tone i spelefilmen Jeg reiser alene, i trilogien om Jarle Klepp, basert på bøkene til Tore Renberg.
Prisar og utmerkingar
For rolla si i spelefilmen De nærmeste vann Wilmann Amandaprisen i 2015 i klassen beste kvinnelege skodespelar og Kanonprisen 2015 i klassen beste kvinnelege hovudrolle. Ho vann Gullruten 2016 i klassen beste kvinnelege skodespelar for Det tredje øyet og vart nominert til Amandaprisen 2019 og Kanonprisen 2018 i klassen beste kvinnelege skodespelar for Sonja.
Aurikel
Aurikel er ein planteart i nøkleblomfamilien. Namnet auricula tyder 'lite øyre' og viser til at blada liknar små bjørneøyre. Blada sit i rosett og er tjukke med tenner og breitt skaft. Stilken er bladlaus med ein liten klase blomstrar i toppen. Blomstrane har smal kronpipe med eit stort utbretta kronbrem. Den ville arten er lyst gul men det finst dyrka sortar med andre fargar.
Stenó
Stenó (gresk Στενό) er ein landsby i periferieininga Arkadía i periferien Peloponnes i Hellas. Stenó var hovudsete i den tidlegare kommunen Korýthio, som no er ei kommunaleining i kommunen Trípoli.
Eulerformelen
Eulerformelen er ein sentral matematisk formel i kompleks analyse som gir eit djupt forhold mellom dei to trigonometriske funksjonane \sin(x) og \cos(x) og den komplekse eksponentialfunksjonen. Formelen seier at for eit kvart reelt tal x, har me
kor i er den imaginære eininga, som oppfyller i^{2} = -1.
Formelen er kalla opp etter den sveitsiske matematikaren Leonard Euler.
Euleridentiteten
Frå eulerformelen får me med det same den kjende euleridentiteten:
Good Night av The Beatles
«Good Night» er ein song av The Beatles på albumet The Beatles (White Album) frå 1968. Han er skriven av John Lennon, men tilskriven på vanleg vis Lennon/McCartney.
Songen er sungen av Ringo Starr og er ei roleg og behageleg avslutting på Det kvite albumet og kjem direkte etter den eksperimentelle og støyande «Revolution 9». Melodien er enkel og typisk for stilen Paul McCartney ofte nytta, men viser at òg Lennon kunne ha eit sentimentalt hjarte.
George Martin har arrangert orkesteret på ein smektande måte. Lennon sa at han ønskte at songen skulle lyde skikkeleg «cheesy», som ein storslått Hollywood-produksjon. Kvifor han let Starr synge er ikkje godt å seie, men den sorgtunge stemma til Starr passar fint inn i stemninga.
Väinö Muinonen
Väinö Viktor Muinonen var ein finsk langdistanseløpar frå Lauritsala i Södra Karelen som i 1938 vart europameister i maratonløping.
Muinonen vart femtemann i maratonløpet under dei olympske sommarleikane 1936 i Berlin. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen ved europameisterskapen i Paris. I den fyrste internasjonale meisterskapen etter andre verdskrigen, friidretts-EM i Oslo, sikra han seg sølvmedaljen i maraton, 13 sekundar føre Jakov Punko frå Sovjetunionen, hans eigen landsmann Mikko Hietanen vann løpet og syrgde for at den finske dominansen i maraton heldt fram, til dess sprang finske løparar inn til siger i maraton under europameisterskapane.
MF «Osafjord»
M/F «Osafjord», i dag MS «Showboat», var ei bilferje bygd for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap i 1959.
Ferja vart bygd ved Stord Verft ved Leirvik i Stord kommune og var i drift for HSD fram til 1976 og gjekk hovudsakleg i tre forskjellige ruter i Hardanger og Sunnhordland.
I oktober 1976 vart ferja seld til Namsos Trafikkselskap. Ferja vart då ombygd og omdøypt MF «Lauvsnes».
MF «Osafjord» vart seld til West Charter AS i 2019. I 2020 vart skipet selt vidare til Geir Atle Stormbringer etter at West Charter AS gjekk konkurs. I 2021 kjøpte Pål Aaserud skipet gjennom firmaet Sailr As. Dei fører skipet vidare ved å leie ut til events og blåturar.