cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toppserien
Frå 1. divisjon til Toppserien
Frå 1987 til 1995 heitte den øvste divisjonen for kvinner '''1. divisjon'''. Laga som spelte i den første sesongen vart valde ut etter resultatet i fjoråret sine regionalbaserte serie, og bestod av ti lag. Utvalet var sterkt austlandsdominert: dei fem beste laga frå Austlandet kom med, saman med dei to beste frå Vestlandet, dei to beste frå Trøndelag og det beste frå Nord-Noreg. Resultatet av det vart at den første serien bestod av Sprint-Jeløy, Asker, Bøler, BUL og Setskog frå Austlandet, Klepp og Sandviken frå Vestlandet, Troll og Trondheims/Ørn frå Trøndelag og Grand Bodø frå Nordland. Akkurat som for herrar, gav serien tre poeng for siger, eitt for uavgjort og null for tap.
Klepp vann den første sesongen, som vart spelt under den regelen at alle kampar skulle ha ein vinnar, og uavgjortkampar gjekk til straffesparkkonkurranse. Vinnaren av straffesparkkonkurransen fekk eit bonuspoeng, og fekk dermed to poeng. Dette systemet vart avgjerande for bronsevinnaren, som vart Asker i staden for Sandviken, som med moderne teljing hadde kome likt med Asker og hadde betre målskilnad.
I dei følgjande sesongane fram til og med 1993 dominerte Asker og Sprint/Jeløy. Dei to laga hadde allereie vunne cupen gjentekne gonger, og dei var blant favorittane. Asker vann serien fire gonger og Sprint/Jeløy to.
Ertvågsøya
Ertvågsøya (òg kalla Ertvågøya og Artvågsøya) er ei øy i Aure kommune på Nordmøre. Øya, som har eit arealet er 139,29 km², er delt i to om lag like halvdelar, delvis av Foldfjorden som skjer seg inn i øya frå nord, og delvis av Skausetvatnet som held fram frå Foldfjorden og vidare mot Vågosen. I vest dannar Imarsundet skilje til øyane Solskjel og Stabblandet; øya grensar til Trondheimsleia i nord; Aursundet i aust dannar skiljet til fastlandet og Aure sentrum; og sørom Vinjefjorden i sør ligg Valsøyfjorden i tidlegare Halsa kommune (no ein del av Heim kommune). Sørsida av Ertvågsøya høyrde ei tid til Valsøyfjord kommune, og gardane langs Imarsundet høyrde tidlegare til Edøy formannsskapsdistrikt (til 1873) og Tustna kommune (1874–1964), men vart lagt til Aure kommune den 1. januar 1965. Kring øya ligg fleire mindre øyar, slik som Rottøya og Ruøya i aust og Jøssøya og Bærøya i nord, i tillegg til Stabblandet (tidlegare Tustna) i vest.
Samferdsel
Det er vegsamband til Aure via Riksveg 680 over Mjosundbrua, Smalsundbrua og Aursundbrua. Frå januar 2007 vart Ertvågsøya og Stabblandet knytt saman av Imarsundbrua som vart opna den 11. januar 2007. Mellom Arasvika og Hennset er det ferjesamband.
Toppserien
Frå 1. divisjon til Toppserien
Det vart spelt fire sesongar under namnet Eliteserien for kvinner, og Trondheims/Ørn og Asker vann to gonger kvar i dei fire sesongane. Asker sitt første seriemeisterskap i Eliteserien, i 1998, var spesielt imponerande; laget gav ikkje frå seg eit einaste poeng under heile sesongen.
I 2000 skifta ligaen igjen namn, no til Toppserien. Samstundes vart det endringar i den nest øvste divisjonen, som inntil då hadde vore regional. Frå 2001 vart den nasjonal og med ti lag. Røa har dominert med fem sigrar, og Trondheims-Ørn og Kolbotn har vunne Toppserien tre gonger kvar, per avslutta sesong 2011.
Forbundstinget i Stavanger vedtok i mars 2006, at Toppserien for kvinner frå og med sesongen 2007 skulle bestå av 12 lag. Dei 12 laga blei kvalifisert til spel i Toppserien i 2007 på bakgrunn av resultat i 2006 etter følgjande modell:
Tanntei
Tanntei (av mellomnederlandsk tanthay, 'tannhai' ) er eit gammalt namn for ein stor fisk eller liten kval, og kan, etter ulike kjelder, sikte til:
Toppserien
Samarbeid med herreklubbar
Sjølv om det stort sett tilhøyrer unntaka, har det skjedd at éin klubb har vore i toppen for både kvinner og menn i fotball. Det første tilfelle av dette er Asker Fotball og Asker Fotball Kvinner. Deretter var det Vard, Haugar og Molde. Av desse er det berre Molde som har vore etablert i Tippeligaen over lengre tid.
Tanntei
Den første tydinga synest vera best dokumentert.
Toppserien
Samarbeid med herreklubbar
I 2009 satsa Stabæk på Toppserien, etter at dei året før hadde skaffa seg plassen til Asker og flesteparten av spelarane deira. Stabæk rykte dermed ikkje opp til den øvste divisjonen. Sidan herrelaget til Molde rykte ned og damelaget opp i tillegg samtidig, var Stabæk den første klubben som hadde to lag i den øvste divisjonen i tillegg samtidig. I 2010 skifta Team Strømmen til LSK Kvinner, og vart eit samarbeidslag med Lillestrøm Sportsklubb. Per april 2012 er dei to ikkje same lag. I 2012 speler òg Vålerenga Fotball Damer i den øvste divisjonen for kvinner.
I 1. divisjon for kvinner har òg Kongsvinger og Sarpsborg 08 lag. Det er i seinare tid vore snakk om rekordar i forhold til kven som er først for begge kjønn. Rekordlista ser slik ut:
Lag med flest seriemeisterskap
Oppdatert avslutta sesong 2012. 1 = Alle seriemeisterskapa under namnet Sprint/Jeløy. 2 = Nymarks og to av Sprint/Jeløys meisterskap var før 1987, og tel ikkje alltid i oversikter.
Lag med flest seriemedaljar
Oppdatert per avslutta sesong 2012 1 = Ni av medaljane under namnet Sprint/Jeløy.
2 = To medaljar under namnet Setskog/Høland og to under namnet Team Strømmen.
Namneendringar
Denne tabellen viser først klubbar som har skifta namn, det vil si der kvinnelaget anten berre har skifta namn eller gått ut av den tidlegare klubben og danna ein ny. Dette inkluderer lag der kvinnelaget forsvinn, men klubben held fram med anna. I den andre delen viser tabellen lag som har tatt over plassen til andre lag gjennom avtale. Det tar ikkje omsyn til lag som rykker opp som resultat av at lag trekker seg, men avtalar der ein klubb tar over plassen til ein annan klubb og som oftast spelarar. Den siste delen tar med lag som aldri har vore i den øvste divisjonen, men som likevel har vore med i kvinnefotball i lengre tid.
1=Topplaget vart nedlagt, men Athene Moss finst framleis på J16-nivå og nedover.
2=Nedlagd på elitenivå. Spelar framleis for junior.
Lag i kursiv har ikkje spelt i den øvste divisjonen, men vert teke med for å sjå på tendensen. Lag i feit skrift er namnet laget brukte i den øvste divisjonen
Av langt mindre dramatiske skifte var den at Trondheims/Ørn bytta til Trondheims-Ørn i 2003. Troll vart til Rindals-Troll. Kattem heitte ei stund Kattem/Leinstrand.
Utbreiing
Geografisk har Toppserien blitt godt representert av dei fleste fylke. Berre Telemark, Oppland og Finnmark har ikkje vore i den øvste divisjonen. Ei geografisk inndeling av laga etter fylke ser slik ut (inkludert 2012-sesongen):
1 = BUL var Oslo-basert i heile karrieren sin som topplag i 1. divisjon for kvinner.
2 = Det finst argument for at Spjelkavik og Fortuna reknast som same lag, men det førelåg ingen offisiell samanslåing.
Maratontabell
Tabellen tar med alle kampane frå 1987 til og med 2012.
Alice i Eventyrland
Alice i Eventyrland (orig. Alice's Adventures in Wonderland) er ei barnebok av Lewis Carroll frå 1865. Den handlar om ei jente som heiter Alice som fell ned i eit kaninhol og landar i ei fantasiverd. Boka er kalla den beste innan nonsense-litteratur.
Troika
Troika er ein sjokolade som Nidar AS lagar og distribuerer.
Alice i Eventyrland
Boka kom på norsk fyrste gong i 1903, omsett av Margrethe Horn, og utgjeven under tittelen Else i eventyrland. Sidan har mellom andre også Zinken Hopp (Else i eventyrland, 1943) og Annie Riis (Alice i eventyrland, 1990) omsett boka til norsk.
Troika
Produktet vart introdusert i 1939 under namnet «Gelètrøffel». Det blir selt rundt ni millionar Troika-sjokoladar og kring ein million posar med Troika-bitar kvart år i Noreg.
Sjokoladen Troika bli laga ved at ein tynn marsipanleiv blir dekt over av flytande trøffel, som igjen blir dekt over av bringebærgelé. Desse tre laga blir så kutta opp i rett storleik før dei blir dekte med mørk sjokolade.
Vant
Mindre båtar
På vestlandsbåtar, sunnmørsbåtar, geitbåtar, åfjordsbåtar og nordlandsbåtar er vanta gjerne festa til båtsida med vantnåler — avlange trestykke som blir hekta under lykkjer på båtsida og klipne saman med ein ring nærme toppen av nåla. Dermed er det lett å løyse ut vantet i ein hast når det trengst. På nokre båttypar er det eit det eit odde tal vant. Da blir det sett eitt eller to vant på kvar side, og det siste vantet blir sett i høgbord (lo- eller vindsida av båten), slik at det er fleire vant i høgbord enn i lebord. På desse båttypane, der riggen gjerne blir oppsett og nedteken på dagleg basis eller oftare, blir vantlengda regulert ved å gje ut eller å ta inn ved knopet ved vantnåla når vantet ikkje står i spenn. Vantet blir spent når vantet og vantnåla blir samanklemte og hylsa påsett.
Dei fleste tradisjonelle båttypane med sprisegl på Aust- og Sørlandet har frå gammalt av ikkje vant, men berre eit stag frå mastra til framstamnen.
Seglskuter
På mindre seglskuter med pålemaster er det normalt berre eitt spenn med vant. Sidan 1500-talet har det vore vanleg at større skuter har fått mastrer samansett av undermaster og ei eller fleire mastestenger oppå. I slike fall er eigne stengevant mellom mastedelene med på å stive av konstruksjonen og sikre mastra mot samanbrot.
Vant ved fast rigg på større fartøy vart i eldre tid spente med hjelp av taljereip som gjekk mellom «jomfruer», ei i vantet og ei i røstjarnet. I nyare tid har strekkfiskar (spennskruar med innvendig gjenga hylse) vorte meir eller mindre einerådande.
Rognan
Rognan (pitesamisk Rågno ) er kommunesenteret i Saltdal kommune i Nordland fylke. Tettstaden ligg inst i Saltdalsfjorden, ved munningen av Saltelva.
Grete Knudsen
Regjeringsmedlem
Dessutan statssekretær i Kyrkje- og undervisningsdepartementet frå 17. oktober 1979 til 14. oktober 1981.
Rognan
Nordlandsbanen går gjennom Rognan og Europaveg 6 går like austom tettstaden.
Nils Lykke
Nils Lykke eller Niels Lykke (fødd ca. 1492 i Danmark, døydde på Steinviksholmen i Trondheimsfjorden 24. desember 1535) var ein dansk-norsk adelsmann.
Bakgrunn og virke
Noreg var på denne tida inne i ei brytningstid både politisk og religiøst. Mange ynskte Noreg frigjord frå unionen med Danmark og Noreg var i ferd med å gå frå ei katolsk tru til læra til Martin Luther.
Nils Lykke kom hit for å få opplysningar om Grev Sture som leia eit åtak mot Danmark frå Sverige. Lykke kom til Austrått og vart der gift med Eline Nilsdatter Gyldenløve i 1528, dotter til Ingerd Ottesdotter Rømer (Fru Inger frå Austrått) og Niels Henriksson Gyldenløve. Eline var den tredje i rekka av fem søstrer. Eline og Nils hadde fleire born saman.
Lykke fekk med kvart god kontakt med erkebiskop Olav Engelbrektsson og det kom godt med da det var ufred mellom erkebiskopen og Fru Inger. Nils Lykke fekk skipa til semje mellom dei to i 1530.
Eline døydde i 1532 og Nils inngjekk eit nytt forhold til Lucie Nilsdotter Gyldenløve, ei yngre søster til Eline og dei fekk eit barn saman. Kjærleik med søstera til si døde hustru vart rekna for blodskam og forbode i katolsk lære. Nils Lykke bad erkebiskopen fleire gonger om dispensasjon til å gifte seg, noko som han sa seg einig i i byrjinga. Saka vart utnytta som ei brikke i maktspelet mellom Fru Inger og svigersonen, adelsmann og riksråd Vincens Lunge, på eine sida og erkebiskopen på hi.
Nils Lykke fekk Storfosen Gods av Fru Inger og budde der i tre år. Her laga han vollar og graver rundt hovudgarden til vern mot åtak. Folk vart pålagd strengt pliktarbeid for å få laga dette. Han tok også med seg sonen han hadde med Lucie hit, men sonen døydde stutt tid etter. Nils Lykke fekk og tak i Tautra kloster på den tida.
Fange på Steinvikholmen slott
Vincens Lunge var uven med Nils Lykke og Olav Engelbrektsson såg han som sin fremste rival. Han og andre riksrådar utnytta det tragiske forholdet Nils Lykke hadde til Lucie i kampen om makta.
Vincens Lunge påstod at Nils Lykke vart verna av erkebiskopen og la ansvaret over på han. Erkebiskopen let seg pressa og i juni i 1535 gjekk mennene hans til åtak på Storfosen gods og arresterte Nils Lykke. Fangen vert ført til Steinvikholmen slott og ein rett på 24 menn dømde han til døden. Men fangen kunne ikkje avrettast før Noregs riksråd hadde dømd i saka. I fylje rykta vart Nils Lykke røykt ihel julekvelden i 1535 og vart eit offer i eit kynisk maktspel.
Nils Lykke har roller i skodespelet Fru Inger til Østråt av Henrik Ibsen og operaen Lucie av Edvard Hoem.
Haymarket Riot
Haymarket Riot var ei hending som skjedde i Chicago i mai 1886, da streikande arbeidarar demonstrerte for 8 timars arbeidsdag på Haymarket-torget. To hundre politimenn gjekk til åtak på dei for å oppløyse demonstrasjonen, da nokon med eitt kasta ei bombe frå ei sidegate. I det kaoset som følgde byrja politiet og somme av arbeidarane å skyte på kvarandre. Da røyken letta, hadde sju politimenn og tre gonger så mange arbeidarar vorte dødeleg såra.
Åtte anarkistar og streikeleiarar vart gripne, tiltala og dømde for å ha medverka til at ei bombe vart kasta mot politiet. Fire av dei dømde vart hengde. Ein femte gjorde sjølvmord i fengselet.
Da prosessen nokre år seinare vart teken opp att, vart det klart at det var skjedd justismord - bokstavleg tala - for det fanst ikkje klare prov for at dei hadde gjort brotsverket dei vart dømde og hengde for. Tre overlevande dømde, vart sleppte fri frå fengselet i 1893. Dei som alt var avretta vart martyrar for arbeidarrørsla.
Fylkesveg 513
Fylkesveg 513 (Fv513) går mellom Solheim i Vindafjord og Båtsvik i Tysvær. Veglengda er 10,8 km.
Haymarket Riot
Til minne om Haymarket-anarkistane vart Første mai teken som internasjonal demonstrasjonsdag for arbeidarrørsla.
Fylkesveg 513
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Løpsmarka
Løpsmarka er ein tettstad i Bodø kommune i Nordland fylke. Staden ligg om lag seks kilometers køyring nordaustom Bodø sentrum og har.
Otto Bauer
Otto Bauer var ein austerriksk politikar og sosialistisk teoretikar. Han er ein av dei viktigaste sosialistiske tenkjarane og politikarane etter Karl Marx. Han var ein framtredende personlegdom i det sosialdemokratiske arbeiderpartiet (SDAP, no SPÖ) i fleire ti-år.
Otto Bauer var av jødisk ætt, og kom som intellektuell til å slutte seg til den sosialistiske rørsla. Saman med andre intellektuelle sosialistar, som Max Adler, Rudolf Hilferding og Karl Renner, utvikla han den såkalla «austromarxismen», eit teoretisk begrunna venstresosialistisk standpunkt. Eit «tredje standpunkt», annleis enn både høgresosialdemokrati og leninisme/bolsjevisme. Bauer kom også til å bli ein leiande praktisk politikar i det sterke og radikale austerrikske sosialdemokratiet i mellomkrigstida. Han døydde i eksil i Paris i 1938, på flukt frå den fascistiske terroren i heimlandet.
Krembanan
Krembanan er ein bananforma sjokolade som Nidar AS lagar og distribuerer.
Sjokoladen vart introdusert i 1957 under namnet «Banankrem» og utsjånaden har vore uendra sidan då. Krembanan er laga av eit lag med gelé oppå eit lag med banankrem som er dekt over med mjølkesjokolade. Sjokoladen inneheld minst 30% kakao, minst 20% mjølk, og kvart eksemplar veg 35 gram. I 1957 kjøpte Nidar ei maskin for å pakka sjokolade med bøy på, og denne maskina har pakka Krembanan-sjokoladane heilt sidan den gongen. Dette gjer ho til den eldste maskina som enno er i bruk hjå Nidar.
Då sjokoladen vart lansert i 1957 omtalte Chokoladebladet, som var utgjeve av Nidar, han slik: «Banankrem er en god sjokolade med en fin, myk krem i den populære 25 øres prisklassen.»
Krembanan er ikkje så vanleg i sal hjå vanlege butikkar, men finst ofte i kioskar med eit høveleg utval.
Mavrodéndri
Mavrodéndri (gresk Μαυροδένδρι) er ein landsby i periferieininga Kozáni i Vest-Makedonía i Hellas. Mavrodéndri var hovudsete i den tidlegare kommunen Dimítrios Ypsilándis, som no er ei kommunaleining i kommunen Kozáni.
Ryuta Matsushima
Ryuta Matsushima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Gáios
Gaíos (gresk Γάιος) er ein landsby på øya Paxí i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i Hellas og hovudsete i kommunen Paxí.
Elvar i Nederland
Ein stor del av Nederland består av det kombinert estuaret til elvane Schelde, Maas og Rhinen og nettverket av elvar er ganske så komplisert. Hovudleia til desse tre elvane er markert med feit skift.
Nedst i artikkelen er elvane lista opp alfabetisk.
Alfabetisk liste
Aa, Afgedamde Maas, Amer, Amstel, Beneden Merwede, Bergse Maas, Berkel, Bijlands Kanaal, Boven Merwede, Dieze, Dinkel, Dintel, Dommel, Dordtsche Kil, Ems, Geleenbeek, Gender, Geul, Gouwe, Grevelingen, Haringvliet, Hollandsch Diep, Hollandse IJssel, IJssel, Jeker, Keeten-Mastgat, Krammer, Kromme Rijn, Lauwers, Lek, Linge, Mark, Maas, Nederrijn, Niers, Nieuwe Maas, Nieuwe Merwede, Nieuwe Waterweg, Noord, Oosterschelde, Oude IJssel, Oude Maas, Oude Rijn, Pannerdens Kanaal, Regge, Rhinen, Rotte, Roer, Schelde, Scheur, Schie, Schipbeek, Spaarne, Spui, Steenbergse Vliet, Swalm, Vecht ved Overijssel, Vecht i Utrecht, Vliet, Voer, Volkerak, Waal, Westerschelde, Wurm, Zaan, Zwarte Water
Verstanclahorn
Verstanclahorn er ein 3 298 meter høg fjelltopp i Silvrettafjella. Fjellet ligg i kantonen Graubünden i Sveits. Forma på fjelltoppen minner om ei pyramide der nordsida stig opp ovan om Verstancla-breen. Den vesle breen Vadret da las Maisas ligg på sørsida av fjellet.
Fjelltoppen ligg på ei fjellrekke mellom det sentrale Graubünden i nord, og Engadin-dalen i sør. Elvane Rhinen og Inn har nedslagsfelt på kvar si side av fjellrekka.
North Yorkshire
North Yorkshire er eit grevskap i Yorkshire and the Humber i England, og eit seremonielt grevskap i denne regionen og delvis i Nordaust-England. Det vart skipa i 1974 og dekkjer eit område på. Dermed er North Yorkshire det største seremonielle grevskapet i England ut frå areal. Det meste av Yorkshire Dales og heile North York Moors ligg i North Yorkshire, og rundt 40 % av grevskapet er dekt av nasjonalparkar.
North Yorkshire grensar til County Durham, East Riding of Yorkshire, Cumbria, Lancashire, South Yorkshire og West Yorkshire
Knut Hjeltnes
Knut Hjeltnes er ein norsk tidlegare diskoskastar og kulestøytar. På slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra var han ein av dei beste norske mannlege friidrettsutøvarane. Han vann dei fleste noregsmeisterskapane i kule og diskos i den perioden. Sjølv om han høyrde til verdseliten i diskos i fleire år tok han aldri medalje i internasjonale meisterskap. Hjeltnes er ein av til saman berre sju nordmenn som har delteke i ein verdscupfinale i friidrett. I 1979 deltok han i diskoskast og vart nummer 4. I 1977 testa han positivt for doping og var utestengt frå idretten i eit år.
Han sette norsk rekord i diskos med 69,62 i 1985 og den rekorden står enno i 2014. Hjeltnes representerte IL Gular, tidlegare hadde han vore medlem i IL Øystese og BUL-Oslo.
Dopingsak
Sommaren 1977 vart Knut Hjeltnes som første nordmann teken for dopingbruk, og han vart utestengd frå all idrett i eitt år. Hjeltnes vedgjekk at han hadde brukt anabole steroid. Ein norsk rekord i kule og to i diskos, som han hadde sett i perioden mellom prøven vart teken og kunngjeringa av prøveresultatet, vart strokne.
Lukkelyd
Ein lukkelyd er ei språkvitskapleg nemning for ein språklyd laga ved at luftvegen gjennom strupehovudet, svelget eller munnhola blir totalt blokkert. Dersom lukket er i munnhola og lufta slepp ut gjennom nasen, blir det kalla ein nasal lukkelyd, eller berre nasal. Dersom lufta ikkje slepp ut gjennom nasen, blir det kalla ein oral lukkelyd. Det finst tre typar orale lukkelydar:
Eldre nemningar
Klusil og okklusiv (lat. clausus, 'stengd') er eldre og upresise nemningar for ulike typar av lukkelydar.
Preses i Bispemøtet
Preses i Bispemøtet leier Bispemøtet i Den norske kyrkja. Frå 2011 har kyrkja hatt ein fast preses, som samtidig er biskop i Nidaros domprosti. Preses har kontor og bustad i Trondheim.
Fram til 1998 var det tradisjon for at biskopen i Oslo vart vald til leiar for kollegiet. Funksjonen vart da som regel omtalt som primas (seinlatin frå latin primus inter pares = den fremste blant likemenn), sidan har bispemøtets preses blitt ein vanlegare nemning for funksjonen. Etter at Andreas Aarflot gjekk av som biskop i 1998 og Gunnar Stålsett vart neste Oslo-biskop, vedtok Bispemøtet at presesfunksjonen skulle gå på omgang blant biskopane, med nyval kvart fjerde år. Dei valde da Møre-biskopen Odd Bondevik til preses.
I vart 2010 biskop Helga Haugland Byfuglien i Borg bispedømme vald til preses. Den 25. mars 2011 vart ho utnemnd i statsråd som fast preses i Bispemøtet. Også den faste presesbiskopen vil vere «fremst blant likestilte», slik erkebiskopen er det i Svenska kyrkan og i Evangelisk-lutherska kyrkan i Finland.
Preses
Preses (latin den som sit framme) er ein leiartittel ved vitskaplege akademi, selskap eller andre organisasjonen. I Noreg har tittelen vore brukt om leiaren for bispemøtet i Den norske kyrkja.
Intervallsyklus
Ein intervallsyklus er innanfor musikken ei samling av tonar som ein finn ved å starta på ein bestemt tone, for så å gå opp med eit bestemt toneintervall til ein er tilbake på oktaven over tonen som var utgangspunktet. Intervallsyklusen er då altså alle dei tonane som er med på vegen. Eit eksempel kan vera å starta på C, og gå oppover med tre halvtonar til ein treffer C igjen. Då vil tonane C, Eb, Gb og A (Bbb) vera med i syklusen.
Intervallsyklusar blir av George Perle notert med ein C, og talet på halvtonar i intervallet etterpå. Til dømes vil ein dim-akkord (med tre halvtonar som intervall) bli notert som C3. Slike syklusar er viktige i post-diatonisk musikk, mellom anna i nyare klassisk musikk.
Her er syklusane C1, C2, C3, C4 og C6 notert:
John Dale
John Dale er ein norsk politikar for Sp. Dale er fødd i Vaksdal i Hordaland. Han vart innvald på Stortinget frå Hordaland i 1993 og sat i to periodar. Han var vararepresentant i perioden 1969–1973.
Bodø kommune
I 1968 vart Bodø kommunesamanslegen med Bodin og dekkjer no heile Bodø-halvøya, Væran, Nordstranda, Innstranda, Løding, Kjerringøy (sidan 1984 med Tårnvik) og Saltstraumen. Skjerstad kommune vart 1. januar 2005 innlemma i Bodø. Skjerstad fekk eit eige servicetorg i Misvær for å ivareta trongen for kommunale tenester. Bodø kommune grensar i nordaust mot Sørfold kommune, i aust mot Fauske og Saltdal kommune, og i sør mot Beiarn og Gildeskål kommune.
Bodø sitt kommunevåpen er ei gul sol på raud bakgrunn. Byvåpenet er teikna av Hallvard Trætteberg, og vart vedteke ved resolusjon av regjeringa den 24. juli 1959. Byvåpenet symboliserer at Bodø er den fyrste byen nord for polarsirkelen.
I 2002 vart Nordlands Framtid og Nordlandsposten samansmelta til Avisa Nordland, og er i dag den einaste dagsavisa utgjeven i Bodø.
Idrett
Fotballaget Bodø/Glimt har spelt i Tippeligaen sidan 1993. Klubben var og det fyrste Nord-Norske laget som vann fotball-NM (1975).
Kyrkjer
Den norske kyrkja har ni kyrkjer og eitt kapell i Bodø; Bodin kyrkje, Bodø domkyrkje, Helligvær kapell, Kjerringøy kyrkje, Rønvik kyrkje, Saltstraumen kyrkje, Tverlandet kyrkje, Skjerstad kyrkje, Misvær kyrkje og Hunstad Kyrkje. Domkyrkja frå 1957 er rekna å vera eit av dei finaste døma på nyare norsk arkitektur, og var ei av dei fyrste kyrkjene i Noreg med frittståande klokketårn. Bodin kyrkje er frå om lag 1240 med interiør frå 1700-talet og Hunstad kyrkje vart ferdigstillt i 2013.
Museum
Kystbatteriet Nyholmens skanse frå 1808 er restaurert og ope for ålmenta. Salten Museum frå 1903 er ein av dei få bygningane som stod av flyangrepet i 1940. Norsk Luftfartsmuseum opna i 1994. 43 kilometer nord om byen ligg Kjerringøy gamle handelsstad.
Musikkliv
Nordland Musikkfestuke er den største musikkfestivalen i Nord-Noreg. Bodø internasjonale orgelfestival har vorte arrangert årleg sidan 2002, i samarbeid med det store kyrkjemusikkmiljøet rundt Bodø domkyrkje. Elles har Bodø fleire orkester og kor; av dei kan nemnast Bodø Sinfonietta, Bodø orkesterforening, kammerkoret Con Brio og Rønvik vokalensemble.
Fridthjov Anderssen (1876-1937) utmerkte seg som organist, dirigent og komponist i Bodø.
Bodø fekk nokre av dei første nordnorske jazzorkestra i mellomkrigstida. I 1950-åra vart Bodø Jazzklubb starta og med det starta den meir populærmusikalske utviklinga.
Natur
Saltstraumen, verdas sterkaste tidevasstraum er tvillaust den mest kjende attraksjonen i Bodø kommune. Ikkje langt unna ligg dei mektige Børvasstindane som også er godt synlege frå Bodø sentrum, eit mykje nytta motiv av kunstnarar som Oscar Bodøgaard. Per Karlsatind (1036 m) er kanskje mest kjend, medan Lurfjelltiden (1284 m) er det høgaste fjellet i kommunen. Keiservarden, oppkalla etter keisar Wilhelm II av Tyskland, ligg 366 meter over havet og er kjend for si vide utsikt, der ein mellom anna kan sjå Lofotveggen. Steigtind (793 m) er kanskje det mest særeigne fjellet.
Bodømarka rett utanfor byen er eit mykje nytta turområde.
Kommunikasjonar
Bodø er eit viktig trafikknutepunkt. Bodø lufthamn er ein stor og moderne flyplass to kilometer utanfor sentrum, med fleire daglege avgangar til Oslo og andre norske byar. Bodø er òg endestasjon for Nordlandsbanen, med dagtog og nattog mot Trondheim og lokaltog til Rognan i Saltdal (Saltenpendelen). Riksveg 80 går austover og kjem inn på E6 ved Fauske, medan Fylkesveg 17 (Kystriksvegen) tek av sørover ved Saltstraumen. To av dei lengste riksvegfergestrekningane i Noreg går frå Bodø til Værøy og Røst. Det er daglege bussruter frå Bodø til nord-Sverige og Narvik/Tromsø, og snøggbåtruter til Helgeland og Lofoten, Nordlandsekspressen. Hurtigruta kjem til Bodø to gonger i døgnet, klokka 01:30 for sørgåande skip og 12:30 på nordgåande skip.
Jo Nakajima
Jo Nakajima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Årskog
Årskog kan vise til:
Fylkesveg 514
Fylkesveg 514 (Fv514) går mellom Ølen og Sandeid i Vindafjord. Veglengda er 8,6 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Sonorant
Sonorant er ei samnemning for desse typane av språklydar:
Det finst språk der stemde implosivar – til dømes [ɓ ɗ ɠ] – truleg må reknast som sonorantar. Konsonantar som ikkje er sonorantar blir kalla obstruentar. Det finst dei som ikkje reknar vokalane som sonorantar, men det er mindre vanleg i moderne lingvistikk.
Definisjon
Ein sonorant er ein språklyd som er kjenneteikna ved at lufta ikkje blir vesentleg hindra når ho kjem ut via taleorgana.
Etymologi
Ordet sonorant er danna av det latinske adjektivet sonōrus 'tonande, klingande, brusande, susande, klangfull'.
Lendmann
Lendmann (norrønt lendr maðr), er ein stormannstittel frå norrøn tid. Lendmann var den høgaste rangen i hirda, berre under jarl. Den nøyaktige funksjonen til lendmennene endra seg truleg over tid. Lendmenn skulle mellom anna krevja opp skattar på vegner av kongen, der ein viss del gjekk til dei sjølv. Tittelen er først nemnt i skaldekvad frå Olav den heilage si tid. Under Magnus Lagabøte fekk dei norske lendmennene tittelen baron.
Tittelen lendmann har ikkje noko samband med lensmann, som var ein tittel som oppstod i dansketida.
Lipari
Lipari (latin Lipara; gresk Meligunis) er den største av Dei eoliske øyane i Tyrrenhavet utanfor nordkysten av Sicilia i Italia. Den største byen på øya har same namn. Ho har om lag 11 000 innbyggjarar, men i opp mot 200 000 turistar vitjar øya frå mai til september.
Geografi
Lipari er den største av ei rekkje på sju øyar i ei vulkansk øygruppe mellom Vesuv og Etna. Øya har eit areal på 37,6 km² og ligg 44 km nord for Sicilia. Bortsett frå hovudbyen bur dei fleste av innbyggjarane i ein av dei fire landsbyane Pianoconte i vest, Quattropani i nordvest, Acquacalda i nord og Canneto i aust.
Geologi
Det er generelt godtatt at øya vart danna av fire vulkanutbrot. Det viktigaste av desse var det tredje, som truleg varte frå om lag år 20 000 f.Kr. til 13 000 f.Kr. Det siste utbrotet ein veit om skjedde på 400-talet då pimpstein som vart kasta ut fall ned på romerske landsbyar på øya. Vulkanane er i dag rekna som inaktive, men ein kan framleis sjå dampande fumaroler. På grunn av det vulkanske opphavet er øya dekt av pimpstein og obsidian. Utgraving av pimpstein har vorte ein stor industri på Lipari og matt pimpstein frå Lipari vert eksportert til utlandet. Pimpsteinen på Lipari, kalla rhyolitt, finn ein berre ein annan stad i verda, Niijima i Japan.
Antikken
Plasseringa til øya har gjort hamna på Lipari strategisk. I yngre steinalder var Lipari i lag med Sardinia ein av få senter for handel med obsidian, eit hardt, svart vulkansk glas, som steinalderfolka nytta til skjerereiskapar. Det ser ut til at det var folk på øya rundt år 5 000 f.Kr., men ei lokal segn fortel at øya fekk namnet sitt etter Liparus, leiaren av eit folk som kom til øya frå Campania.
Kolonistar frå Knidia under Pentathlos kom til Lipara i 580 f.Kr. og slo seg ned ved landsbyen som i dag vert kalla Castello eller la Cittade. Koloniane vann kampen mot etruskarane om kontroll over Tyrrenhavet. Lipara var alliert med Siracusa då dei klarte å stå imot eit åtak frå atenarane i lag med sine allierte i 427 f.Kr. Styrkar frå Kartago klarte å halde staden ei kort stund under kampane sine med Dionysios I, tyrann av Siracusa, i 394 f.Kr., men då dei forsvann gjekk Lipari inn i ein trevegs allianse, som inkluderte den nye kolonien til Dionysios ved Tyndaris. Lipara blømde, men i 304 f.Kr. tok Agathokles byen ved svik og skal ha mista mange av skattane han tok under ein storm på sjøen. Mange lekamar som er funne frå vrak frå antikken er no til utstilling i Det eoliske museet i Lipari. Lipari vart ein marinebase for Kartago under den første av punarkrigane, men fall til romerske styrkar i 252-251 f.Kr. og igjen til Agrippa i Augustus sitt felttog mot Pompeius. Under Romarriket var øya ein rekreasjonsstad med bad (det hydrotermiske vatnet vert framleis nytta som kurbad) og eksil.
Mellomalderen til i dag
Lipari var truleg eit bispesete frå 200-talet, den første biskopen var St. Agatone, og frå minst 500-talet kunne leivningane etter St. Bartolomeus vitjast i domkyrkja.
På 800-talet vart Sicilia erobra av arabarane og like etter byrja sarasenske sjørøvarar å gjere i Tyrrenhavet med dramatiske konsekvensar for Lipari. I 839 slakta sarasenarane ned store delar av folkesetnaden og leivningane av Bartolomeus vart flytta til Benevento, og Lipari vart nesten heilt forlate. Då normannarane sigra over arabarane på Sicilia mellom 1060 og 1090 folkesette dei øya på nytt. Bispesetet i Liari vart sett inn att i 1131.
Sjølv om øya stadig var plaga av sjørøvarar var øya kontinuerleg folkesett frå denne tida. Styret på øya gjekk over frå normannarane til Hohenstaufenkongane, etter følgd av angevinarane og så aragonesarane fram til Carlos I, den aragonesiske kongen vart konge over Spania, og så raskt krona som keisar av Det tysk-romerske riket som Karl V. I 1544 plyndra Ariadeno Barbarossa Lipari og deporterte heile folkesetnaden. Karl V og fekk så spanske borgarar til å folkesette øya og byggje massive murar over murane til den gamle greske akropolisen i 1556.
Murane danna ei mektig festning som framleis står i dag. Akropolisen, høgt over sentrum av byen, var ein trygg stad for innbyggjarane under eit eventuelt åtak. Sjølv om murane verna hovudbyen var det ikkje trygt å bu på resten av øya fram til sjørøvariet i Middelhavet stort sett var utrydda, noko som eigentleg ikkje skjedde før på 1800-talet.
Under fascismen vart fleire politiske motstandarar innesperra på Lipari, mellom anna Emilio Lussu, Carlo Rosselli og Giuseppe Ghetti.
Nepals kommunistiske parti
Nepals kommunistiske parti (nepaliNepal Kamyunishta Parti (NKP), engelsk Communist Party of Nepal) vart offisielt grunnlagt 15. september 1949 i Calcutta i India. Partiet vart danna for å kjempa mot det autokratiske Rana-regimet, føydalismen og imperialismen.
Partiet gjekk i oppløysing på 60-talet, etter at leiaren Keshar Jung Rayamajhi vart ekskludert. Tilhengjarane hans gjekk ut og danna eit nytt prosovjetisk kommunistparti som seinare har vorte kjent som Nepals kommunistiske parti (Rayamajhi). Eit stort fleirtal vart att i NKP, men fleire splittingar følgde, og etter kvart var det berre att ein liten kjerne rundt leiaren Tulsi Lal Amatya. Siste resten gjekk inn i det store parlamentariske partiet UML på midten av 90-talet.
Henry David Thoreau
Henry David Thoreau var ein USA-amerikansk forfattar, natur- og samfunnsfilosof. Han var fødd i Concord i Massachusetts og døydde same stad.
Thoreau var son av ein blyantfabrikant og studerte frå 1833 til 1837 ved Harvard-universitetet. Deretter underviste han i kort tid ved Concord Academy, men vart oppsagd då han avslo å straffe elevane korporleg.
I 1838 starta han og broren John eigen privatskule i heimbyen. Då broren vart plaga og seinare døydde av ein skjelettsjukdom, vart skulen stengd. Ved desse leite vart Thoreau kjend med poeten og unitar-leiaren Ralph Waldo Emerson. Åra 1841-43 budde og arbeidde Thoreau tidvis (med ulike gjermål) heime hos Emerson.
Påverka av Emerson utvikla Thoreau særeigne synspunkt på tidsånda og samfunnsskipnaden. Mellom anna kritiserte han den moderne materialismen. Kritikken fylgde han mellom anna opp med handling. Den 4. juli 1845, på den amerikanske sjølvstende-dagen, flytta Thoreau til ei sjølvbygd tømmerhytte nær ved Concord. Hytta låg ved Walden-vatnet, på grunn eigd av Emerson. Her levde Thoreau fram til 6. september 1847 heilt åleine. Men ikkje avsondra frå samfunnet elles.
Boka ''Walden. Or life in the woods (norsk Walden: Livet i skogene''), som kom ut 1854, er ei litterær handsaming av opplevingar og erfaringar gjennom det drygt to år lange opphaldet ved Walden-vatnet. Dels er verket ei skildring av forfattarens enkle liv ved vatnet og i naturen, dels er det eit grunnsøk i menneskets åndelege og sosiale praksis. Boka vann lite åtgaum, men er i dag rekna som eit klassisk verk innanfor USA-amerikansk litteratur.
I juli 1846 vart han kravd for seks år uteståande koppskatt. Thoreau nekta å betale skatten. Han grunngav dette med at han ikkje ville understøtte den USA-amerikanske regjeringa, korkje med omsyn til slaveriet eller med den ekspansive Mexico-krigen. Kring 24. juli vart han fengsla, men vart sleppt ut etter eit døgn i fangenskap. Ei tante hadde betalt skulda, mot Thoreau sin vilje.
Sterkt påverka av opphaldet i fengslet forfatta Thoreau essayet Resistance to Government (trykt i 1849), seinare best kjent under nemninga Civil Disobedience. Essayet har fått status som eit standardverk og har gitt namn til omgrepet sivil ulydnad. Ideane om å fylgje sitt samvit og passiv (valdsfri) motstand mot ein urettvis stat, tente som inspirasjonskjelde for politiske og sosiale aktivistar og reformatorar som Leo Tolstoj, Mahatma Gandhi og Martin Luther King jr.
Frå 1849 tente Thoreau til livsopphaldet sitt som vekselvis landmålar, foredragshaldar og han arbeidde på familiens blyantfabrikk.
Thoreau hadde fått føling med tuberkulose i 1835. I 1859 vart han bronkittsjuk etter ein tur til skogs. Dei siste tre åra han levde var han mykje sengeliggjande.
Carl Friedrich Abel
Carl Friedrich Abel var ein tysk bassgambist og komponist. Han er særleg kjend for sine komposisjonar for gambe (viola da gamba).
Barndom
Abel var fødd i Köthen som son av ein fiolinist og hoffmusikar der. Det vert sagt at han studerte under Johann Sebastian Bach i St. Thomasschule i Leizig, men dette finst det ikkje noko prov for.
London
Abel reiste så til England, der han i 1759 vart utnemnd til kammermusikar for dronning Charlotte. Han heldt ein konsert i London der han spela sine eigne komposisjonar på ulike instrument, inkludert det nyoppfunne instrumentet pentakord. I 1762 kom Johann Christian Bach, den ellevte sonen åt Johann Sebastian Bach, til London, og vennskapen mellom han og Abel førte kring 1764 eller 1765 til iverksetjinga av den vidkjende konsertserien som seinare vart kjend som Bach- og Abel-konsertane. I ti år vart desse konsertane organiserte av den pensjonerte venezianske operasongarinna Mrs. Teresa Cornelys. Mrs. Cornelys sine «routs» og maskeradar i Carlysle House på Soho Square var rekna som høgaste mote. Frå 1775 stod ho ikkje lenger ansvarleg for denne konsertserien som da fortsette utan henne. Da J. C. Bach døydde i 1782 fortsette Abel konsertserien utan suksess i eit års tid. Franz Joseph Haydn sin musikk vart først framført i England på desse konsertane.
August Spies
August Vincent Theodor Spies var sjefs-redaktør og utgivar av den sosialistiske avisa Arbeiter-Zeitung og talsperson for den amerikanske arbeidarrørsla i Chicago.
Carl Friedrich Abel
Dei siste åra
Etter at konsertserien gjekk under, reiste Abel attende til Tyskland, men greidde ikkje å etablere seg att der og reiste difor til London att. Der var han framleis mykje etterspurd som musikar på ulike nye og gamle instrument, men han tok å drikke og framskunda truleg med det enden sin. Carl Friedrich Abel døydde under arme kår i London den 20. juni 1787.
Abel var den siste viktige gambespelaren på 1700-talet, og med han forsvann gamben frå orkestermusikken, og snart òg som soloinstrument.
Verk
Abel skreiv mykje instrumentalmusikk — mellom anna symfoniar, ouvertyrar, konsertar, sonatar og soloverk — og er særleg kjend for gambekomposisjonane sine. Stilistisk sett er Abels musikk tidleg klassisistisk, med tydeleg symmetrisk oppbygging og mykje bruka av satsforma menuett.
August Spies
Spies vart fødd i Landecker Amt i Hessen, men emigrerte til Chicago i 1871. Rundt 1876 byrja han å interessere seg for arbeidarrørsla, og i 1877 vart han medlem i det sosialistiske arbeidarpartiet i Nord-Amerika. I 1880 vart han så utgivar og forretningsførar for avisa Arbeiter-Zeitung på staden, og var frå 1884 til 1886 òg sjefsredaktør der. Han vart talsperson for den radikale fløya i arbeidarrørsla.
Matematikktevling
Matematikktevlinger er stort sett individuelle tevlinger eller lagtevlinger i matematikk for elevar og yngre studentar.
August Spies
I november 1887 vart han avretta ved eit justismord etter å ha vorte dømd for eit bombeåtak mot politiet under Haymarket Riot 4. mai 1886. Dette skjedde da politiet gjekk til åtak på streikande og demonstrerande arbeidarar som slåst for 8 timarsdagen. Tre andre vart òg urettmessig hengde for dette, mens éin gjorde sjølvmord i fengselet, og atter tre vart sleppte fri i 1893, da guvernøren annullerte dommen mot dei.
Sjokoladen Nero
Nero er ein sjokolade som Nidar AS lagar og distribuerer.
Salina
Salina er den nest største av Dei eoliske øyane etter Lipari i Tyrrenhavet utanfor nordkysten av Sicilia i Italia. Den største byen på øya har same namn. Ho har eit areal på 27 km². Øya er danna av seks no inaktive vulkanar. Dei to yngste og høgaste er kalla Fossa delle Felci (962 m) og Monte dei Porri (860 m). I den greske perioden vart øya kalla Dídyme (Δίδυμη), eit gresk namn som referer til dei to fjelltoppane som «tvillingar». Det moderne namnet kjem frå produksjon av havsalt, som skjedde på sørenden av øya.
Sjokoladen Nero
Sjokoladen vart introdusert i 1950 og utsjånaden på emballasjen har forandra seg sidan den gong. Nero er ihopsett av eit tynt lag med gelé av lakris som er dekt over med mørk sjokolade. Sjokoladen inneheld minst 45% kakao og kvart eksemplar veg 40 gram.
Matematikktevling
Tevlingane er spesielt populære i Aust-Europa og USA, med hendingar som mellom anna Putnam-konkurransen, Tournament of the Towns og USAMO. Deltakarar frå desse landa gjer det òg ofte bra i internasjonale tevlingar, fordi desse landa ofte har større og meir motiverande moglegheiter innan utdeling av stipend til elevar og studentar som har gjort det særskilt bra.
Salina
Salina er den frodigaste av Dei eoliske øyane og druer frå Salina vert nytta til å lage Malvasiavin. Den lokale varianten heiter Malvasia delle Lipari. Øya eksporterer òg kapers til utlandet.
August Spies
Kjelder
Den tyskspråklege wikipediaen, art. med same namnet.
Matematikktevling
IMO, den internasjonale matematikktevlinga, er ei årleg tevling der oppmot nitti nasjonar deltek. Kvar nasjon kan stilla med opptil seks deltakarar, og difor vert det heldt uttaksprøvar på førehand. I Noreg er uttaksprøven kjent som Abelkonkurransen.
Eaní
Eaní (gresk Αιανή) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Kozáni i Vest-Makedonía i Hellas. Eaní inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kozáni.
Matematikktevling
Ei anna norsk matematikktevling er Kapp Abel, ei lagtevling for elevar i 9. klasse.
Salina
Det er tre landsbyar på Salina: Santa Marina, Malfa og Leni. Øya har vore busett heilt tilbake til bronsealderen og har vorte utbygd og fråflytta mange gonger gjennom tusenåra. I 1544, då Spania erklærte krig mot Frankrike, bad den franske kongen Frans I, den osmanske sultanen Suleiman om hjelp. Sistnemnde sende ein flåte leia av Khair ad Din (òg kjend som Barbarossa) som slo spanjolane ved Salina og klarte å ta Napoli frå dei. I løpet av desse kampane vart Dei eoliske øyane avfolka. Seinare emigrantar kom frå Italia, Sicilia og Spania. Område på øya, inkludert dei to fjelltoppane, vart ein del av eit naturreservat i 1981. Det bur i dag om lag 2 300 innbyggjarar på Salina.
Eaní
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Eaní 3 429 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2 006 innbyggjarar.
Carl Friedrich Abel
Verk
Blant verka hans kan nemnast:
Salina
Michael Radford sin oscarvinnande film Postmannen frå 1994 vart delvis filma på Salina.
Sjokoladen Nero
Nero er ikkje so vanleg i sal hjå butikkar, men ein kan ofte hitta sjokoladen i kioskar med eit moderat utval.
Hauknes
Hauknes er ein tettstad i Rana kommune i Nordland fylke. Staden ligg om lag 5 kilometer sørvestom Mo sentrum, på sørsida av Ranfjorden, og er for ein forstad eller bydel i Mo å rekne.
Europaveg 6 og Nordlandsbanen går gjennom Hauknes.
Takuya Nozawa
Takuya Nozawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashima Antlers, Vissel Kobe og Vegalta Sendai.
Dur
Dur-skalaen (scala maggiore på italiensk) er i musikkteorien ein av dei diatoniske skalaene. Han består av sju ulike tonar og ein åttande tone som ligg éin oktav over den fyrste. Skalaen er tilsvarande den fyrste modale skalaen, òg kalla jonisk skala.
C-dur er den enklaste durskalaen å notera i noter (sjå illustrasjon); han er utan kryss eller b-ar.
Symptom
Omgrepet er stundom nytta om fysiologiske tilstandar utanfor konteksten av sjukdom, som til dømes når ein snakkar om «symptom på graviditet».
Typar
Symptom kan vere kroniske, residive eller remitterande. Det finst òg asymptomatiske tilstandar, som til dømes subkliniske infeksjonar, og stundom høgt blodtrykk.
Konstitusjonelle eller generelle symptom er dei symptoma som høyrer saman med dei systemiske effektane til sjukdomen, til dømes feber, sjukdomskjensle, anoreksi og vekttap. Dei rammar heile kroppen i staden for spesifikke organ og områder.
Omgrepet «presenterande symptom» skildrar den opphavlege attleta som førte til at pasienten oppsøkte medisinsk hjelp. Dei symptoma som til slutt fører til ein diagnose vert kalla «kardinalsymptom» eller «hovudsymptom».
Uspesifikke symptom er sjølvrapporterte symptom som ikkje tydar på spesifikke sjukdomsprosessar eller isolerte kroppssystem. Trøyttleik er eit vanleg kjenneteikn ved mange akutte og kroniske tilstandar, det kan vere både fysisk og psykisk, og det kan vere eit primært eller sekundært symptom. Trøyttleik er òg ein vanleg, frisk tilstand som kjem etter slit og arbeid, eller mot slutten av dagen.
Symptom versus sjukdomsteikn
Eit kjenneteikn kan vere eit sjukdomsteikn eller eit symptom — eller begge deler — avhengig av observanten. Eit hudutslett kan merkast av helsepersonell som eit teikn, eller av pasienten som eit symptom. Når det vert merka av begge så er det både eit teikn og eit symptom.
Somme kjenneteikn, som til dømes smerte, er alltid rekna som symptom fordi dei ikkje kan sjåast direkte av andre personar. Andre kjenneteikn er alltid sjukdomsteikn, som til dømes blodcelletelling, fordi det berre kan sjåast i eit medisinsk laboratorium.
Øyvind Bolthof
Øyvind Bolthof er ein norsk tidlegare fotballspelar. Han er målvakt og kom til Vålerenga frå Årvoll i 1995. Han har tidlegare spela i Bøler IF, Lyn, Bækkelaget og Årvoll.
Bolthof er kjent som Vålerengas kanskje mest trofaste og profesjonelle spelar. Han er reserve-målvakt, trass dette rekna som ein god målvakt.
Han hadde kontrakt med Vålerenga ut 2010-sesongen. Etter 2009-sesongen blei Bolthof og klubben einige om å avslutta samarbeidet.
Kohei Morita
Han spela for klubbane Urawa Reds, Cerezo Osaka, Kawasaki Frontale, Omiya Ardija, Sanfrecce Hiroshima, Ventforet Kofu og Thespakusatsu Gunma.
Michael Haneke
Michael Haneke er ein austerriksk filmskapar fødd i München. Filmane hans fokuserer på det moderne industrialiserte samfunnets tomhet og framandgjering. Dei er gjennomgåande preget av ein dyster stemning, og fleire av dei er sett på som kontroversielle. Blant dei mest kjende filmane hans er Benny's Video, Funny Games, Caché og La pianiste.
Biografi
Haneke voks opp i den tyske byen Wiener Neustadt. Foreldra hans var regissøren Fritz Haneke og skodespelaren Beatrix von Degenschild. På Universität Wien studerte han filosofi, psykologi og drama. Etter utdanninga arbeidde han som filmkritikar frå 1967 til 1970, før han fekk jobben som klippar og dramaturg i den tyske fjernsynsstasjonen Südwestfunk. Han debuterte som TV-regissør i 1973.
Langfilmdebuten hans kom med Der Siebente Kontinent i 1989. Gjennombrotet kom da han i 1992 regisserte den andre spelefilmen sin, den kontroversielle Benny's Video. Ein ny suksess fekk han med Funny Games (1997), men han nådde sitt hittil største høgdepunkt med Gullpalme-vinnaren Pianolærerinnen frå 2001. For spenningsfilmen Caché (2005) vann han Gullpalmen for beste regi. Nå arbeider Haneke med ei amerikansk nyinnspeling av sin eigen Funny Games, som var venta å få kinopremière i løpet av 2007.
Kjenneteikn
Til tross for at Haneke ofte regisserer spenningsfilmar, er det sjeldan han nyttar seg av fysisk vald, blod og våpen. Dei dempa filmane hans fokuserer i staden på å framstille ein uhyggeleg atmosfære og spenning på det indre planet.
Eit anna punkt kor Haneke bryt dei uskrivne reglane åt spenningsfilmar er når det kjem til klipping. Dei fleste filmane innanfor sjangeren bruker rask klipping, men Haneke nyttar sjeldan det verkemiddelet. I staden er klipperytmen i filmane hans dvelande, og fleire takingar kan vare i over 10 minuttar.
Musikk er det lite av i Haneke sine filmar. I Caché bruker han ikkje noko musikk i det hele tatt; heller ikkje i vignetten eller rulleteksten.
Filmografi
Dette er alle filmane Haneke har regissert (han har også skrive filmmanus til de fleste av dei):
Nottinghamshire
Nottinghamshire (forkorta Notts) er eit grevskap i Aust-Midlands i England. Det grensar til South Yorkshire, Lincolnshire, Leicestershire og Derbyshire. Adminsitrasjonsbyen har tradisjoinelt vore Nottingham, men grevskapsrådet ligg i dag i West Bridgford, ein forstad til Stor-Nottingham.
Liv Marit Moland
Liv Marit Moland var ein norsk Ap-politikar. Ho vart innvald på Stortinget frå Aust-Agder i 1997. Ho var vararepresentant i perioden 2001–2005.