cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aristoteles
Livssoge
Som son av ein lækjar vart Aristoteles fødd i 384 f.Kr. i Stagira i det nordlege Hellas. Då han var 17, fór han i 367 f.Kr. til Aten for å studera ved Akademiet, Platon sin skule. Der vart han dei neste to tiåra. Frå 344 til 342 f.Kr. studerte Aristoteles marinbiologi på Lésvos. Deretter hadde han jobb som privatlærar for den komande Aleksander den Store frå 342 f.Kr. til 340 f.Kr., og seinare grunnla han ein skole i Aten, Lyceum, og eit bibliotek.
Om Aristoteles er det dessutan kjent at han stamma.
Etikk
Aristoteles hadde ein personorientert moralfilosofi som seinare har sette grunnlaget for den moderne dygdsetikken. Han var oppteken av omgrepet lykke (eudaimonia), som han meinte var evna til å lykkast med ein rasjonell aktivitet, det å fungera til det fulle og heile og utføra arbeid.
Logikk
Syllogismelæra handlar om korrekte og ukorrekte sluttingsfigurar og vert sett på som byrjinga på logikken som vitskap. I forhold til moderne logikk har læra eit svært avgrensa bruksområde. Ho vert framleis brukt innan til dømes muslimske og katolske tradisjonar.
Fysikk
Han såg på universet som bygd opp av fem element, og fire av dei fann ein på jorda: eld, luft, jord og vatn. Av dette kjem det moderne uttrykket «kvintessens»; av latin quint, 'fem' og essentia, 'essens, element'.
Aristoteles kom fram til at jorda var ein klode. Han la merke til at når ho skugga for sola under måneformørkingar var ho alltid rund, same kor månen stod på himmelen. Hadde jorda hatt ei anna form ville dette ha påverka utsjånaden til skuggen, påstod Aristoteles.
Biologi
Aristoteles vert rekna som grunnleggaren av biologi som vitskap. Det er to ting som er spesielt verdt å nemna: Vektlegginga av samanhengen mellom final og formal årsak og ei systematisk ordning av alle gjenstandane i naturen i eit hierarkisk system.
For levande skapningar kan final årsak seiast å vera økologisk nisje, eller naturleg plass. Den formale årsaka er tilsvarande anatomien til den levande skapningen. Å uttrykka ein samanheng mellom final og formal årsak vil for Aristoteles til dømes vera å seia at føtene våre er forma slik at me skal kunna gå rundt på jorda. Dette står delvis i kontrast med evolusjonsteorien til Charles Darwin, men sjølve ideen, at det er viktig å skildra ein samanheng mellom funksjon og struktur, er viktig i dag også.
Aristoteles ordna alle gjenstandane i eit hierarkisk system, med grunnlina menneske-organisk liv (dyr og planter)-uorganiske ting (bruksting og naturlege ting). Kvart nivå har sine karakteristiske vesentlege eigenskapar som ikkje kan verta redusert til eit lågare nivå: Plantene har ei vegetativ sjel, dei kan ta opp næring, dyr har i tillegg ei sensorisk og motorisk sjel, dei kan sansa og røra på seg, medan menneska i tillegg har ei fornuftig sjel. Med sjel meiner ein då den formale årsaka til ein levande organisme.
Belaja ved Anadyr
Landsbyen Ust-Belaja ligg ved munningen til Belaja.
Fylkesveg 287 i Hordaland
Fylkesveg 287 i Hordaland eller Øvre Kråkenes går mellom Langeholmen og Bønes i Bergen kommune. Vegen har ei lengd på 2,3 km.
Wilczek Land
Wilczek Land (russisk Земля Вильчека, Zemlja Viltsjeka; tysk Wilczek-Land) er ei stor øy ved. Ho er ein del av Frans Josefs land i Russland.
Wilczek Land er den nest største øya i Frans Josefs land. Ho er nesten heilt dekt av is, bortsett frå to smale striper langs vestsida. Det høgaste punktet på øya er 606 meter over havet.
Øya er kalla opp etter den austerriksk-ungarske grev Wilczek (tysk Johann Nepomuk Graf Wilczek). Grev Wilczek finansierte mesteparten av den austerrisksk-ungarske nordpolekspedisjonen til Frans Josefs land.
Mys Ganza er det vestlegaste neset på Wilczek Land. Kanalen i vest, mellom Wilczek Land og Halløya vert kalla Avstrijskij Proliv (Австрийский пролив).
Øya må ikkje forvekslast med den mindre Wilczekøya, Остров Вильчека, som ligg sørvest for Salmøya i same øygruppe og som er kalla opp etter same person.
Historie
To av medlemmene av Welle-ekspedisjonen i 1899 overvintra ved Kapp Geller medan dei venta på at resten av medlemmene frå ekspedisjonen skulle kome tilbake frå Nordpolen.
Kjelder
''
Ajaccio
Ajaccio (på koriskansk: Aiacciu, på latinsk Ajax) er ein by og kommune på Korsika i Frankrike. Byen er hovudstad i regionen som utgjer Korsika, og préfecture (hovudstad) i departementet Corse-du-Sud. Byen har like over 50 000 innbyggjarar.
Geografi
Ajaccio ligg på vestkysten av øya Korsika, 210 nautiske mil søraust for Marseille. Han ligg verna til ved foten av ein skogkledd ås på nordsida av Ajacciobukta. Hamna ligg aust for byen, og er verna i sør av ei halvøy.
Kjende personar
Desse personane er fødd i Ajaccio:
Sneppålfamilien
Sneppålfamilien er ein familie ålefiskar som lever pelagisk på djupt vatn i alle verdshav. Namnet sitt har han etter «nebba» til dei ulike medlemmane, som kan likna på det ein finn hjå snipefuglane. Sneppålar er særs tynne dyr med fleire ryggvirvlar enn noko anna dyr, somme eksemplar i slekta Nemichthys har opptil 760 av dei.
Før opererte ein med to grupper sneppål: Ei gruppe med korte kjevar utan tenner og ei med langkjeva artar. I dag veit me at eksemplara med korte kjevar er kjønnsmogne hannar, medan dei med lange kjevar er hoer eller umogne hannar.
Fylkesveg 11 i Hordaland
Fylkesveg 11 i Hordaland går mellom Kåso og Eidesvik i Bømlo kommune. Vegen er 1,7 km lang.
Piggålar
Piggålar (Notacanthiformes) er ein orden ekte beinfisk som er nærskylde ålefiskane. Dei har i likskap med desse eit leptokefal-larvestadium, men skil seg frå dei mellom anna har større gjelleopningar og har fått behalda både bukfinnar og skjel. Ryggfinnen er dessutan redusert til ein rad piggar utan membranar mellom.
Piggålane vert delt inn i to familiar, piggålfamilien (Notacanthidae) og halosaurfamilien (Halosauridae). Dei finst på djupt hav i alle verdshav, og lever som regel i tett tilknytnad til botnen. I norske farvatn er nordleg piggål ein sjeldan gjest.
OGAE Second Chance Contest 2010
For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 2010, måtte ein ha delteke i ein av dei nasjonale finalane i Eurovision Song Contest 2010; men om eit bidrag hadde vunne ein nasjonal finale, kunne ikkje bidraget deltake i OGAE Second Chance Contest.
Tjueto land deltok i tevlinga. Armenia, Aserbajdsjan og Bulgaria (for OGAE Rest of the World) deltok i tevlinga for fyrste gong, medan Kypros, Malta, Russland og Tyskland returnerte til tevlinga. Andorra, Estland, Moldova, Nederland og Slovakia, som deltok i 2009, deltok ikkje i 2010-utgåva av OGAE Second Chance Contest.
Sverige vann OGAE Second Chance Contest for trettande gong, med songen «Kom» av Timoteij.
Parulaer
Parulaer er ein familie Parulidae  av små,  ofte fargerike sporvefuglar, ordenen passeriformes, med distribusjon avgrensa til Amerika.
Det vitskapelege namnet for familien, Parulidae, stammar frå det faktum at Linné i 1758 namnsette stryparula som ei meis, Parus americanus. Slektsnamnet vart først endra til Parulus og seinare til Parula, som har gjeve namn til heile familien. Tidlegare var 'skogsongarar' nytta som norsk namn på familien, truleg etter ei omsetting av «wood-warblers»  som har vore ei nemning på engelsk. På engelsk nyttast i dag «New World warblers» som offisielt namn, truleg opphavet til uoffisielt 'amerikanske "warblers"/songarar' på norsk. Det offisielle norske namnet er i dag parulafamilien.
Skildring
Dei fleste av dei ca. 110 artane i familien lever i tre, men omnparula, vassparula og straumparula, har eit levevis knytt til bakken og til vatn. Nesten alle er insektetarar.
Alle parulaer er relativt små fuglar. Den minste arten er mesquiteparula, Vermivora luciae, på om lag 6,5 gram og 10,6 cm.
Det er sannsynleg at parulaer har opphavet i det nordlege Sentral-Amerika, der ein framleis finn størst mangfald av arter og største populasjonar. Derifrå har dei spreidd seg nordover i løpet av interglasialperiodane, hovudsakleg som migrantar som returnerte til forfedrane sitt område om vinteren. To slekter, Myioborus, kvitstjertar, og Basileuterus synast å ha kolonisert Sør-Amerika tidleg, kanskje før dei to kontinenta blei kopla saman, og gav veg til dei fleste artar av songfuglar til regionen. Om lag tredve artar av parulaer har vore observert som sporadiske streiffuglar i Europa, av desse fire artar i Noreg, myrteparula (Setophaga coronata) på Utsira i 1996 og omnparula, Seiurus aurocapilla, på Karmøya i oktober 2003. I 2020 kom to nye parulaartar, brunkinnparula, Setophaga tigrina, og klatreparula, Mniotilta varia. Dei to sistnemnde vart observerte på Utsira og i Hå kommune høvesvis.
Hos mange trekkfuglartar i familien, spesielt dei som hekkar lengst nord, utviklar hannane ein karakteristisk hekkedrakt i hekkesesongen, ettersom hannar markerer seg for å gjenvinne territoriet og å vise seg fram for moglege makar kvart år. Denne tendensen er spesielt markant i den store slekta Setophaga. Derimot syner standfuglane, som dannar par for livet, liten eller ingen kjønnsdimorfisme.
Eit unnatak er omnparula og dei to artane i Parkesia. Dei er trekkfuglar, men samstundes har dei identisk fjørdrakt for begge kjønn. Eit anna unnatak er dei tropiske gulstrupane, Geothlypis, som er standfuglar, men òg kjønnsdimorfe.
Artsliste
Slekt Seiurus
Slekt Helmitheros
Slekt Parkesia
Slekt Vermivora
Slekt Mniotilta
Slekt Protonotaria
Slekt Limnothlypis
Slekt Oreothlypis
Slekt Leucopeza
Slekt Oporornis
Slekt Geothlypis
Slekt Catharopeza
Slekt Setophaga
Slekt Myiothlypis
Slekt Cardellina
Bispedømme
Eit bispedømme eller stift er eit geografisk område og ei administrativ eining i kyrkja, leidd av ein biskop og eventuelt av eit bispedømmeråd.
Nemninga er brukt i Den katolske kyrkja, Den anglikanske kyrkja og i nokre protestantiske kyrkjer, mellom anna Den norske kyrkja. I Den ortodokse kyrkja finst ei tilsvarande eining som typisk blir kalla eparki.
Bispedømme i Noreg
I Noreg er det tre bispedømme i Den katolske kyrkja og elleve bispedømme i Den norske kyrkja.
Bispedømme i Den norske kyrkja
Fram til 1919 var nemninga stift.
Monopol
Monopol (av gresk monos, ein, og polein, å selje) tyder i økonomien at ein part har skaffa seg herredøme over sal. Særmerke for monopol er mangelen på konkurranse.
Monopol kan dannast ved at ein einaste person eller føretak kontrollerer ein ressurs, til dømes Rockefeller-monopolet i USA på slutten av attenhudretalet. Monopol kan òg dannast av staten dersom han ønskjer å kontrollera ei vare, som i Noreg, der Vinmonopolet einerett (og dermed herredøme) på sal av sprit og vin.
Roquetas de Mar
Roquetas de Mar er ein by i provinsen Almería i den autonome regionen Andalucía i Spania. Turistområdet med hotell, restaurantar og butikkar har fram til dei siste åra hovudsakleg vore ein feriestad for spanske turistar om sommaren, men no har òg ein del turistar frå dei britiske øyene, Skandinavia og Tyskland byrja å feriere her.
Roquetas de Mar er ein av to store feriestader på Costa de Almería, den andre er Mojácar. Det kjem ikkje like mange turistar her som andre stader i Spania, og med lange strender har ein relativt god plass til å sole seg og bade.
Roquetas de Mar har mange fasilitetar, som hotell, restaurantar, tapasbarar, ein tyrefektar-arena, eit auditorium og ein språkskule.
Len i Sverige
Sverige er i dag inndelt i 21 ulike «län» (len, fylke). I kvart len finst det eit landsting som i hovudsak har ansvar for helsevesenet. Regjeringa er representert ved länsstyrelsen. Kvart len har ein residensby.
Finland har òg halde på lensinndelinga og har i dag seks len — sjå len i Finland.
Historie
Birger jarl og Magnus Ladulås etablerte slottslen på den tida at den svenske leidangen vart endra til fast skatt. Det fanst òg underhaldslen for medlemmer av kongefamilien og pantelen ved lån frå privatpersonar til den svenske krona, i tillegg til tenestelen som vart bytte mot militære tenester.
Lena vart omorganiserte gjennom regjeringsreforma av 1634. Den opphavlege lensinndelinga finn vi att i dei svenske landskapa.
Nacka kommun
Nacka (Nacka kommun) er ein kommune i Stockholms län i Sverige. Folketalet er 88 995. Administrasjonssenteret i kommunen er Nacka.
Tettstader
Nacka kommune har åtte tettstader. Innbyggjartalet i tabellen er per 31. desember 2005.
Hades
Hades (gresk ᾍδης, Hadēs eller Ἅιδης, Háidēs, 'usett') er namnet på dødsguden og det underjordiske dødsriket han herskar over i gresk mytologi.
Hades blei framstilt som ein majestetisk eldre mann som kunne halda eit septer, ein kvist, eit overflodshorn, eit granateple eller ein kopp. På nokre greske vasar er han avbilda med blikket vend vekk frå dei andre gudane.
Mytologi
Hesiod fortel av Hades er son av Rhea og Kronos i sin Theogonia. Hades er dermed bror av gudinnene Demeter, Hestia og Hera og bror av Zevs og Poseidon, som han deler verdsherredøme med. Hades er gift med Demeter si dotter Persefone, som han har bortført frå den øvre jorda. Fordi Persefone åt av maten til Hades, må ho bu i underverda, men får venda tilbake til jorda og mor si halve året.
Dødsriket var sett på som ein mørk og dyster stad. Fram til midten av 400-talet f.Kr. var dette staden alle døde enda opp. Seinare førestilte ein seg også at særskilde sjelar gjekk opp i øvre luftlag (aither).
Ferjemannen Karon frakta døde over elva for å koma inn i dødsriket. Inngangen til Hades blei vakta av Kerberos, ein hund med tre hovud.
Namn
På attisk gresk var namnet Hades stort sett brukt om guden, men på andre dialektar blei det også brukt om den greske underverda. I alle høve bruket ei rekkje uttrykk Hades, som «Hades-porten», «Hades-hallen» og «vegen til Hades». Etter Homer si tid blei namnet Hades brukt ikkje berre om guden for dei døde, men også sjølve dødsguden eller til og med døden. Grekarane frykta å uttala det rette namnet hans.
Hades hadde tilnamnet Polydegmon, 'den som tek imot mange gjester'. Han var også kjend under namnet Pluton, 'rikdomsgjevar', noko som viste til rikdommen – grøde, ferskvatn og mineral – jorda gav.
Kult
Hades blei derimot dyrka som grødegud under namnet Pluton, ofte saman med Persefone. Paret var også kjend som Pluton og Kore eller Theos og Thea.
Kodek
Kodek (Kodar-Dekodar) er ei fornorsking av det engelske order Codec, som står for «Coder-Decoder». Ein kodek kan realiserast i form av maskinvare eller som programvare.
Ei av oppgåvene til kodaren i ein kodek kan vera å fjerna mindre viktig, eller overfløding, informasjon for å redusera datamengda. Dette vert kalla degradert komprimering, eller tapskomprimering. Andre kodarar kodar informasjonen utan tap, slik at ein får tilbake same bitsekvens etter dekoding. Dette vert kalla tapsfri komprimering.
Andre oppgåver som vert utførte av ein kodek kan vera multiplexing av fleire datastraumar og metadata, feilkoding/dekoding, formatering av datastraumen for overføring eller lagring på ymse mediaformat. Omgrepet «kodek» vert nytta noko ulikt i ulike samanhengar og det er ikkje lett å gje ein nøyaktig definisjon av ordet.
Sjå òg
Omgrepet «Coder-Decoder» viser eigentleg til maskinvare eller progamvare som inneheld både ein kodar og ein dekodar. Når ein IC eller ein programvaremodul berre inneheld ein einskild kodar eller dekodar er det difor ikkje ein kodek. For meir spesifikk informasjon om dei einskilde metodane og algoritmene for koding sjå:
Fylkesveg 12 i Hordaland
Fylkesveg 12 i Hordaland går mellom Sakseid og Grøvle i Bømlo kommune. Vegen er 8,5 km lang.
Hades
Andre religionar
I romersk mytologi hadde guden Pluto rolla til Pluton eller Hades. I norrøn mytologi finn ein Hel, som både var namnet på dødsgudinna og verda ho herska over.
Bolsjoj Anjuj
Bolsjoj Anjuj (russisk Большо́й Аню́й) er ei elv i Tsjukotka i Russland og ei av sideelvane til Anjuj frå venstre. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut i Anadyrfjella og renn saman med Malyj Anjuj og dannar sjølve Anjuj. Anjuj er berre 20 km lang og munnar ut i Kolyma.
Elva frys til tidleg i oktober og vert isfri att tidleg i juni.
Mies
Kommunen ligg halvvegs mellom Genève og Nyon ved Genfersjøen. I sørvest ligg Versoix i kantonen Genève og i nordvest Chavannes-de-Bogis. I nord og vest ligg kommunane Tannay, Bogis-Bossey og Coppet.
Anadyrplatået
Anadyrplatået eller Anadyrfjella (russisk Анадырское плоскогорье - Anadyrskoje ploskogorje) er eit platå nordaust i Tsjukotka i Russland. Anadyrelva spring ut frå fjellområdet.
Platået er om lag 400 km langt og det høgaste punktet er 1116 meter over havet.
Elgygytgynsjøen ligg i området
Kjetil
Kjetil, òg skrive Ketil eller, sjeldnare, Kjetel eir eit mannsnamn, frå norrønt Ketell eller Ketill. Namnet tydar «kjele», truleg i tydinga «offerkjel». Truleg er namnet ei avstutting av former som Torketill og Arnketill, og er i slekt med Kjell. Andre moderne former av namnet er Kittil og Kittel.
Kjetil har namnedag 11. juli.
Namneformer og frekvens
Kjetil var vanleg i mellomalderen, spesielt i Buskerud, Telemark og Agderfylka. Var svært populært i etterkrigstida og fram til 1990-åra.
Bona fide
I ein juridisk samanheng er det viktig om den gode trua knyter seg til dei faktiske omstenda - god tru de facto, eller til rettsreglane - god tru de jure. Det kan også vere viktig om den gode trua knyter seg til konsekvensen av ei handling. God tru kan såleis etter omstenda medføre at ein ikkje blir halden ansvarleg - erstatningsrettsleg eller strafferrettsleg, for handlingar som elles hadde danna grunnlag for ansvar.
God of War: Chains of Olympus
God of War: Chains of Olympus er eit action-eventyr for PlayStation Portable, utvikla av Ready at Dawn og utgjeve av Sony Computer Entertainment. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika 4. mars 2008 og i Europa 28. mars same året. Spelet er det tredje i God of War-serien og er det første i serien kronologisk.
Bona fide
Det er grunnleggande at den gode trua må vere aktsam. Det er såleis ikkje nok å vere i god tru, den gode trua må også basere seg på at ein har gjort dei undersøkingane som ein normalt aktsam person vil foreta seg.
Det skal spesielle omstende til for at ein skal kunne påberope seg god tru når det gjeld manglande kunnskap om rettsreglar, såkalla rettsvillfarelse. Ein rettsstat må legge til grunn at borgarane pliktar å setje seg inn i dei rettsreglane som gjeld for den aktiviteten borgarane gir seg i kast med.
God tru når det gjeld faktiske omstende, faktisk villfarelse, er langt meir praktisk, og blir ikkje sjeldan lagt til grunn. Den aktsame gode trua og dei gode intensjonane blir då retningsgjevande for korleis handlingar skal vurderast.
Aktsam god tru er også avgjerande i dei tilfella det er spørsmål om godtruerverv, ekstinksjon, til dømes ved godtruerverv av lausøyre etter Godtruervervslova og hevd etter Hevdslova.
Bona fide blir ikkje brukt som uttrykk i Noreg i særleg grad, ein brukar i staden omgrepet «i god tru» som ein såkalla juridisk standard.
Lensherre
Lensherre er ei nemning frå føydalsystemet på den som eigde eit len. Forskjellen på lensherre og kronvasall var at kronvasallen ikkje eigde lenet, men fekk dei inntektene lenet gav, mot å administrere det og stille soldatar til disposisjon for kongen i krig.
Lehnsherr Seigneurie
Super Mario World
Super Mario World er eit plattformspel frå 1990, utvikla og utgjeve av Nintendo som ein lanseringstittel til Super Nintendo Entertainment System (SNES). Handlinga i spelet følgjer Mario som skal berge prinsesse Toadstool og øya Dinosaur Land frå antagonisten Bowser og undersåttane hans. Spelemekanikkane liknar dei frå tidlegare Super Mario-spel: Spelaren kontrollerer Mario eller broren Luigi gjennom ein serie nivå der føremålet er å kome fram til målstreken på slutten. Super Mario World introduserte figuren Yoshi, ein dinosaur som mellom anna kan ete fiendar og, under visse høve, flyge eller spytte ut eldkuler.
Nintendo Entertainment Analysis & Development utvikla spelet, leia av Takashi Tezuka som kreativt ansvarleg og Shigeru Miyamoto som produsent. Det er det første Mario-spelet til SNES og var designa for å utnytte dei tekniske funksjonane til konsollen. Utviklingsgruppa hadde større fridom samanlikna med Super Mario-spela til Nintendo Entertainment System (NES). Yoshi var konseptualisert under utviklinga av NES-spela, men vart ikkje implementert før Super Mario World på grunn av avgrensingar i maskinvara.
Super Mario World er ofte vørda som eit av dei beste dataspela gjennom tidene. Det selte over tjue millionar kopiar verda over, som gjorde det til det mestseljande SNES-spelet. Det har også avla fram ein animert fjernsynsserie under same namn og ein prequel, Yoshi's Island, utgjeven i 1995. Spelet har vorte utgjeve på nytt fleire gonger: Det var del av kompilasjonen Super Mario All-Stars + Super Mario World til SNES og utgjeve på nytt til Game Boy Advance som Super Mario World: Super Mario Advance 2 i 2001, til Virtual Console på konsollane Wii, Wii U og New Nintendo 3DS og som del av Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System. Det vart også utgjeve på Nintendo Switch gjennom Super Nintendo Entertainment System-appen for Nintendo Switch Online-brukarar.
Spelemekanikkar
Super Mario World er eit siderullande plattformspel der spelaren kontrollerer Mario eller Luigi, protagonistane i spelet. Det har liknande spelemekanikkar som tidlegare spel i Super Mario-serien – Super Mario Bros., Super Mario Bros. 2 og Super Mario Bros. 3 – og byggjer vidare på desse ved å leggje til nye element. I tillegg til å springe og hoppe, kan spelaren òg fly og sveve med hjelp frå visse oppgraderingar og gjere eit nytt snurrehopp. Spelet har til saman 96 nivåutgangar.
Spelaren navigerer gjennom spelet via to perspektiv: eit kart over spelverda og eit siderullande speleområde. Kartskjermen viser verda spelaren er i sett frå lufta, og har fleire vegar som fører frå inngangen til verda fram til ei borg. Vegane koplar seg til ulike ikon på kartet, som actionpanel, borger og spøkjelseshus, og lèt spelaren ta ulike ruter for å kome til slutten av verda. Når figuren på skjermen flyttar seg til eit actionpanel eller ei borg kan spelaren få tilgang til speleområdet til det nivået. Hovuddelen av spelet går føre seg i desse lineære nivåa, fylte med hinder og fiendar, som inneber at spelaren går gjennom nivået ved å springe, hoppe og nedkjempe eller vike unna fiendar. Spelaren får eit tal liv, som ein mistar dersom Mario kjem i kontakt med ein fiende, fell ned i ein avgrunn, blir knust eller går tom for tid. Spelet er over når spelaren går tom for liv, men ein kan halde fram frå siste lagringspunkt (fullførte borger, fort eller spøkjelseshus) etter at «Game Over»-skjermen syner seg. Kvar av dei sju verdene i spelet har eit endeleg nivå med ein boss som skal nedkjempast, her i form av sju borger som er kontrollerte av eitt medlem av Koopaling-klanen, og spelaren kjempar òg mot Bowser i slottet hans i den sjuande og siste verda. Super Mario World har ein fleirspelarmodus som lèt to spelarar spele spelet ved å etter tur navigere kartet og gå inn i eitt av nivåa. Den første spelaren kontrollerer Mario, medan den andre kontrollerer broren hans, Luigi.
I tillegg til oppgraderingar frå tidlegare spel, som supersoppen og eldblomen, introduserer spelet nye variantar som gjev spelefiguren nye ferdigheiter. Nytt i Super Mario World er ei fjør som gjev Mario ei kappe han kan bruke til å flyge og svive gjennom lufta eller som fallskjerm. Spelet introduserer lagring av ekstra oppgraderingar i ein boks sentralt på toppen av skjermen. Dersom spelaren til dømes får tak i ein eldblome eller ei kappefjør, vil ein supersopp dukke opp i boksen. Dersom Mario blir råka av ein fiende, vil den lagra oppgraderinga automatisk falle ut av boksen slik at han kan bruke henne. Spelaren kan òg sleppe oppgraderinga ut manuelt ved behov.
Spelet introduserer Yoshi, ein dinosaur-følgjesvein Mario kan ri og som kan ete dei fleste fiendane. Dersom Yoshi et ein Koopa eller eit Koopa-skal, kan han spytte skalet ut og sende det mot andre fiendar. Dersom skalet ikkje blir spytta ut, vil Yoshi automatisk svelgje det etter ei stund. Når han har eit Koopa-skal i munnen, vil Yoshi få eigenskapar som svarar til fargen på skalet: Eit blått skal lèt Yoshi flyge, eit gult skal lét Yoshi sende ut ei sjokkbølgje når han landar for å slå ut fiendar og eit raudt skal lèt Yoshi sende ut tre eldkuler. Glimande Koopa-skal gjev Yoshi alle tre eigenskapane på ein gong, medan dei grøne skala ikkje gjev nokon av effektane. Standardfargen til Yoshi er grøn, men det finst raude, blå og gule variantar løynde i spelet. Spelaren kan få tak i kvar farge av Yoshi ved å finne eit Yoshi-egg i løynde område og mate avkommet med fem fiendar eller ei stjerne for å få det vakse, slik at Mario kan ri Yoshi.
Sjølv om hovudmålet i Super Maro World er å kome seg gjennom sju verder for å nå slutten, kan spelaren greie spelet mykje raskare ved å bruke dei løynde stjernene på kartet som snarvegar. For å få tilgang til desse stjernene må spelaren finne nyklar som ligg skult i nivåa. Når ein nykel er funnen, må han bringast til eit nyklehol for å låse opp anten eit nytt nivå eller ei stjerne på kartet. Stjernene fører spelaren til eit eige kart med løynde nivå, «Star Road», som ein kan utforske for å låse opp nye snarvegar til ulike stader i Dinosaur Land eller kome til eit hemmeleg område kalla «Special World». Dersom spelaren greier alle nivåa i «Special World» vil nokre av fiendane endre utsjånad permanent og fargane på karta i spelet blir endra.
Handling
Etter å ha frigjort Mushroom Kingdom i Super Mario Bros. 3, set Mario og Luigi seg føre å reise på ferie til ein stad kalla Dinosaur Land. Medan dei kviler på stranda blir prinsesse Toadstool teken til fange av Bowser. Når Mario og Luigi vaknar opp, prøver dei å finne henne, og etter å ha leitt i timevis kjem dei over eit stort egg i skogen. Egget klekker og ut kjem ein ung dinosaur kalla Yoshi, som fortel dei at dinosaurvenene hans også har blitt tekne til fange av dei vonde Koopalings. Mario og Luigi innser snart at det må vere den vonde kong Bowser Koopa og Koopaling-klanen hans som står bak. Yoshi gjev Mario ei kappe til hjelp i det dei startar på ferda. Mario og Luigi held fram å følgje Bowser, nedkjempar Koopaling-klanen undervegs og bergar dinosaurvenene til Yoshi. Til slutt kjem dei fram til borga til Bowser, der dei må slåst mot han. Mario og Luigi nedkjempar Bowser, som blir send susande inn i himmelen, berger prinsessa og bringer fred att til Dinosaur Land.
Utvikling
Takashi Tezuka var kreativt ansvarleg for spelet, medan Shigeru Miyamoto, skaparen av både Super Mario og The Legend of Zelda, verka som produsent. Shigefumi Hino tok rolla som grafikkdesignar. Nintendo Entertainment Analysis and Development handsama utviklinga med ei gruppe på ti personar, inkludert tre hovudprogrammerarar og ein figurdesignar, der dei fleste hadde arbeidd tidlegare på Super Mario Bros. I eit retrospektivt intervju sa kjernegruppa at Miyamoto opererte som den største autoriteten under utviklingsstadiet.
Super Mario World var det første spelet i Mario-serien utvikla for den komande spelkonsollen Super Nintendo Entertainment System (SNES). Utviklargruppa rekna såleis med utfordringar med å arbeide med ny og meir avansert maskinvare. Ifølgje Tezuka var ikkje programvareverktøya enno ikkje heilt ferdig utvikla og gruppa måtte «henge med på starten av noko nytt». Miyamoto vedgjekk at gruppa ikkje lenger hadde avgrensingane for visse mekanikkar som scrolling eller talet på fargar dei kunne implementere. Som eit maskinvareeksperiment porterte gruppa Super Mario Bros. 3 til SNES, men det kjentest som det same spelet for dei, trass forbetra fargar og sprites. Etter dette innsåg Miyamoto at målet for gruppa skulle vere å bruke den nye maskinvara til å lage noko «heilt nytt».
Miyamoto sa han ønskte at Mario hadde ein dinosaur-følgjesvein heilt sidan Super Mario Bros., men ingeniørane hjå Nintendo greidde ikkje å leggje ein slik figur til spelet på grunn av avgrensingar i maskinvara til Nintendo Entertainment System (NES). Inspirasjonen for Yoshi kan sporast enno lenger attende; Miyamoto laga design til ein grøn drake for 1984-spelet Devil World som delte fleire likskapar med Yoshi. I løpet av utviklinga av Super Mario Bros. 3 hadde Miyamoto nokre sketsjar ved skrivebordet, inkludert eit bilete av Mario som rir ein hest. Etter kvart som utviklinga av Super Mario World gjekk vidare, valde gruppa eit «dinosaurland» som ramme for spelet, så Tezuka spurde designar Shigefumi Hino om å teikne ein reptilliknande skapning basert på sketsjane til Miyamoto. Hino produserte opphavleg ein design som Tezuka rekna som «for reptilsk», og «passa eigentleg ikkje i Mario-verda», så han oppmoda designaren til å lage ein «søtare» figur. Tezuka spekulerte i at sansen Miyamoto hadde for riding, i tillegg til country- og westerntematikk, påverka utforminga av Yoshi.
Etter å ha reflektert over korleis han hadde laga ulike melodiar for Super Mario Bros. 3, gjekk komponist Koji Kondo inn for å bruke dei same melodiane for Super Mario World, om enn i ei rearrangert form. Ved å gjere dette, rekna han med at spelarar kunne kjenne att dei same melodiane, medan dei fekk høyre nye variantar av musikken etter kvart som dei kom vidare i spelet. Sidan Super Mario World var det første spelet utvikla for SNES, var Kondo sjeleglad for å kunne komponere musikk der det var mogeleg med åtte lydar samstundes. For å uttrykke den teknologiske nyheita til den nye konsollen brukte han fleire ulike instrument, der han ofte implementerer alle etter kvarandre i tittelsongen i spelet. Etter som utviklinga skrei framover vart Kondo uroa for korleis folk ville reagere på dei uvanlege kombinasjonane av instrument ettersom han merka at bruken av meir tradisjonelle firkantkurver og trekantkurver hadde «oppnådd aksept» hjå forbrukarar. For lydeffektane sat Kondo seg føre å bruke ei blanding av instrument i motsetnad til firkantkurvene for å understreke at spelet brukte tradisjonell teknologi med ein hybrid av nytt materiale. Det tok Kondo om lag eitt og eit halvt år å skrive all musikken til spelet.
Super Mario World vart produsert medan Nintendo og Sega var heftige konkurrentar med høvesvis konsollane SNES og Mega Drive. Sonic the Hedgehog, maskoten til Sega, var ofte rekna som eit raskare og «kulare» alternativ til Mario. Etter utgjevinga av spelet har Miyamoto innrømt offentleg at han følte det var uferdig og at utviklinga var forhasta mot slutten.
The Eyes of Texas
«The Eyes of Texas» er ein song frå 1903 av John Sinclair, sett til melodien til «I've Been Working on the Railroad». Songen er knytt til University of Texas at Austin og University of Texas at El Paso, og vert sungen av tilsette og elevar ved desse universiteta under idrettsarrangement der Texas Longhorn Athletics deltar.
Super Mario World
Utgjeving
Super Mario World vart utgjeve 21. november 1990 i Japan. Det var eitt av to lanseringstitlar for SNES i Japan, saman med F-Zero. Spelet vart utgjeve i Nord-Amerika i august 1991 og i Europa i april 1992. Nintendo gav òg ut ein versjon for arkadekabinett der spelarar kunne prøve spelet før dei kjøpte det.
The Eyes of Texas
Songen vart opphavleg publisert i «Carmina Princetonia: The Princeton Song Book» som «Levee Song».
Songen er blitt brukt i fleire filmar og Elvis Presley syng songen som ein del av ein medley med «The Yellow Rose of Texas» i Viva Las Vegas frå 1963. Songen vert sungen av Roy Orbison og Hank Williams jr. for å roe ned ei bråkande gruppe på ein countrybar i filmen Roadie. Travis Redfish, som vert spelt av Meat Loaf, syng med på songen.
Super Mario World
Attutgjevingar
Spelet vart utgjeve på nytt i ei spesialutgåve av Super Mario All-Stars (1993), Super Mario All-Stars + Super Mario World, som eit vedlagt spelt for SNES i desember 1994. All-Stars inneheld forbetra remakar av dei fire første Super Mario-spela utgjevne til NES: Super Mario Bros., Super Mario Bros. 2, Super Mario Bros. 3 og Super Mario Bros.: The Lost Levels. I motsetnad til dei andre spela i samlinga er Super Mario World hovudsakleg identisk til originalversjonen, men pixelgrafikken til Luigi vart oppdatert for å gjere han til ein distinkt karakter og ikkje berre ein grøn variant av Mario.
Super Mario World vart portert til Game Boy Advance (GBA) under tittelen Super Mario World: Super Mario Advance 2 mellom 2001 og 2002. Det har same talet nivå som originalen, stønad for linkkabel for opp til fire spelarar og lèt spelaren lagre progresjonen. Super Mario Advance 2 selte 2,5 millionar kopiar i USA per august 2006. I perioden mellom januar 2000 og august 2006 vart det den nest mest seljande portable spelet i dette landet. Det fekk positiv mottaking, mellom anna for å ta vare på kvalitetane frå SNES-originalen og for dei nye inklusjonane.
SNES-versjonen vart utgjeven på Virtual Console til Wii i Japan 2. desember 2006, i USA 5. februar 2007 og i Europa 9. februar 2007. Det vart utgjeve til Wii U i Nord-Amerika og Japan den 26. april 2013, og i Europa den 27. april 2013, saman med lanseringa av Virtual Console for denne konsollen. Spelet vart vidare utgjeve på Virtual Console til New Nintendo 3DS-serien den 3. mars 2016 i Nord-Amerika og Europa og dagen etter i Japan. Same året vart også Game Boy Advance-utgåva, Super Mario World: Super Mario Advance 2, utgjeven til Virtual Console for Wii U i Europa.
Super Mario World var eitt av 21 SNES-spel inkludert i minikonsollen Nintendo Classic Mini: Super Nintendo Entertainment System som kom ut i september 2017. Spelet vart utgjeve til Nintendo Switch internasjonalt den 5. september 2019 gjennom ein applikasjon for Nintendo Switch Online-brukarar.
Mottaking
Spelet fekk storfelt positiv mottaking frå kritikarar. Nettstaden GameRankings rangerer Super Mario World som det syttande høgst rangerte spelet nokosinne med ein samanlagd poengsum på 94% basert på ni omtalar. Nintendo har selt 20,61 millionar kopiar av spelet verda over, som gjer det til det mestseljande spelet til SNES-konsollen.
Presentasjonen og den visuelle stilen var to av dei mest roste aspekta ved spelet. Etter utgjevinga kommenterte Rob Swan i tidsskriftet Computer and Video Games at grafikken var eit utmerkt eksempel på kva den, på den tida, nye SNES-konsollen kunne produsere, medan Paul Glancey i same omtale påpeikte at det visuelle var slåande og at han var takksam for at spelet følgde gratis med konsollen. Fire omtalarar sa dette på nytt i Electronic Gaming Monthly, men kommenterte at spelet utnytta maskinvaren til SNES lite samanlikna med andre spel tilgjengelege på systemet. Retrospektive omtalarar vart samde i at det visuelle i spelet framleis er av høg kvalitet. Karn Bianco frå Cubed3 likte den rolege visuelle stilen og hylla Nintendo for å halde alt «enkelt og greitt», som gjer det til eit spel perfekt for born. Lucas Thomas i IGN vitra spelet som ei signifikant oppgradering samanlikna med det visuelle frå 8-bit-æraen, men følte tilbakeskodande at det ikkje skilte seg frå å vere ei grafisk oppgradert vidareføring av forgjengaren, Super Mario Bros. 3. Frédéric Goyon i Jeuxvideo.com syntest derimot at spelet realiserte det fulle potensialet til SNES-konsollen (likevel i mindre grad enn Donkey Kong Country), og Nadia Oxford frå USgamer følte òg at spelet var ein mindre rigid versjon av forgjengaren. Skyler Miller frå AllGame og Alex Navarro frå GameSpot hylla begge dei velteikna figurane, den fargerike grafikken og dei tilfredsstillande animasjonane i spelet. Morgan Sleeper i Nintendo Life sa at Super Mario World var den «grafiske heilage gralen» som retro-stiliserte spel aspirerer til, og heldt fast ved at grafikkdesignen held seg godt den dag i dag.
Kritikarar roste omspelingsverdien og dei unike spelemekanikkane samanlikna med eldre Super Mario-titlar. Fire omtalarar i Electronic Gaming Monthly hylla mengda av løyndommar og mangfaldet mellom nivåa i spelet, og verdsette at Nintendo ikkje resirkulerte kulissar frå Super Mario Bros. 3. Swan og Glancey likte dei vanedannande spelemekanikkane og den store mengda nivå, medan Dan Whitehead i Eurogamer hylla sprikinga frå lineær plattforming og hevda at Super Mario World var eit utviklingsmessig kvantesprang for dataspel generelt. Likeeins likte Groyon at ein kunne fullføre spelet med bruk av alternative ruter. Bianco meinte at spelet er «eit av dei mest smidige plattformspela nokosinne», medan Thomas syntest at den «meisterlege» og innovative nivådesignen heva heilskapen i opplevinga. Navarro følte på same vis at spelet hadde nokre av dei beste og mest utfordrande nivåa som serien har kome med hittil, og sa at «ingenting med spelet kjennest malplassert eller overflødig». Miller rekna lengda på spelet som eitt av dei beste aspekta ved det, medan Oxford syntest at spelemekanikkane i Super Mario World kunne vere både likeframme og sofistikerte på grunn av myriaden av løynde ting i spelet. Sleeper meinte i retrospektiv at ein av dei største prestasjonane til spelet var nivådesignen, og kalla det «i særklase» med ei konstant kjensle av framdrift.
Lyden i spelet var òg godt motteken av kritikarar. Swan meinte at spelet bruker PSM-databrikka i SNES-konsollen til sitt fulle potensiale, og både han og Glancey var samde i at lydeffektane var «svært imponerande». Thomas kalla lydsporet «ein ny klassikar frå Kojo Kondo», men påpeikte i eit tilbakeblikk at det ikkje var like minneverdig som nokre av dei tidlegare verka hans. Goyon hylla originaliteten i lydsporet, og syntest at det teknologiske bidraget frå SNES lét spelarane få glede av ein «globalt storfelt» komposisjon. Både Goyon og Jason Schreider i Kotaku følte at dei rytmiske lydeffektane var viktige og hjelpte å forsterke atmosfæren i spelet. Miller likte den lystige musikken i Super Mario World og sette særleg pris på ekkoeffektane som kan høyrast når Mario er i dei underjordiske nivåa, ei oppfatning som vart delt av andre kritikarar. Både Sleeper og Navarro skreiv at spelet hadde den beste musikken i heile Super Mario-serien, der Sleeper hylla det «tidlause» lydsporet og dei minneverdige melodiane til Kondo.
Prisar
Spelet vann «Game of the Year»-prisane frå Nintendo Power og Power Play i 1991. Fleire kritikarar har i retrospektiv erklært Super Mario World som eit av dei beste dataspela gjennom tidene. I 2009 vart det røysta fram som «det beste spelet nokosinne» i ei avrøysting arrangert av Empire. I den endelege utgåva av Official Nintendo Magazine, som kom ut i oktober 2014, rangerte bladet Super Mario World som det tredje beste Nintendo-spelet gjennom tidene, bak The Legend of Zelda: Ocarina of Time og Super Mario Galaxy. I 2012 rangerte Nintendo Power på same vis Super Mario World som det femte beste spelet gjennom tidene, eit steg opp frå åttandeplassen i 2006-avrøystinga deira. Spelet har syna seg på fleire lister over «beste dataspel gjennom tidene», som dei frå Electronic Gaming Monthly, Game Informer, Retro Gamer og GameSpot. I 2007 rangerte Retro Gamer spelet som det beste plattformspelet gjennom tidene, medan USgamer oppførte det som det beste Super Mario-plattformspelet nokosinne i 2015.
Kulturell innverknad
Yoshi vart ein av dei mest framståande karakterane i Mario-serien, og dukkar opp att i seinare Super Mario-titlar og i omtrent alle sportsspel og spin-off-titlar med Mario. Yoshi er hovudfiguren som spelaren kontrollerer i prequelen til Super Mario World frå 1995, Super Mario World 2: Yoshi's Island, som vidare gav grunnlag for fleire spel som fokuserte på denne figuren. I ei avrøysting frå 2008 vart Yoshi røysta fram som den tredje mest likte spelefiguren i Japan, etter Cloud Strife og Mario på høvesvis andre og førsteplass.
DIC Entertainment produserte ein animasjonsserie under same tittel, til saman tretten episodar, som gjekk på kanalen NBC frå september til desember 1991. I nyare tid har tilhengjarar laga fleire ROM-hacks av Super Mario World, især Kaizo Mario World, som har vorte brukte i mange Let's Play-videoar. Super Mario World er eit av fire spel der kulissane er tilgjengelege som element for å lage eigne nivå i Super Mario Maker til Wii U frå 2015 og oppfølgjaren frå 2019.
Sigvard
Sigvard og Sigvart er svenske og norske former for Siegward, forma av gammalhøgtysk sigu, 'siger', og wart, 'vakt'. Sigurd og Sivert er nærskylde namn. Sigvard har namnedag i Noreg den 2. april.
Flatåsen skole
Flatåsen skole er ein offentleg barne- og ungdomsskule som ligg i bydelen Flatåsen i Trondheim. Skulen har om lag 850 elevar, og er den største barne- og ungdomsskulen i Noreg med ca. 100 tilsette.
I dei seinare åra har skulen satsa på IKT, entreprenørskap og kultur. Skulen har sia starten på 90-talet hatt ei «kulturveke» ei veke rett før påske der elevane lagar førestillingar om forskjellige emne, og framfører dei for resten av elevane.
Brettspelet Monopol
Monopol er det bestseljande brettspelet i verda. Spelet går ut på å gå rundt eit brett og kjøpa eigedomar, samstundes som ein står i fare for å mista pengane sine til andre.
Flatåsen skole
Historie
Opphavleg var Flatåsen skole to forskjellige skular: Furuhaugen skole og Flatåsen skole. Furuhaugen skole blei tatt i bruk som skule i 1977. Dei flytta inn i eit skulebygg på Øvre Flatåsen den 14. desember 1979. Flatåsen skole blei starta opp i 1982. Den var, akkurat som Flatåsen skole, ein barne- og ungdomsskule. Han låg 300 meter nedanfor Furuhaugen skole, og tok inn elevane som budde på Nedre Flatåsen.
Brettspelet Monopol
Målet i spelet er å bli den rikaste spelaren ved å få størst mogleg monopol på eigedomar, og å tvinge dei andre spelarane til å gå konkurs ved kjøp, sal og leige av tomter med hus og hotell.
Flatåsen skole
Historie
1. august 2002 blei Furuhaugen og Flatåsen skole slege saman til éin stor skule. Skulens namn blei då Flatåsen skole, og dei gamle skulane Furuhaugen og Flatåsen blei då høvevis øvre og nedre bygg. 1.-2. trinn og 5.-7. trinn blei plassert i øvre bygg, mens 3-4. trinn og 8.-10. trinn blei plassert i nedre bygg.
Bruce Gaitsch
Bruce R. Gaitsch er ein USA-amerikansk gitarist, komponist og produsent. Han er mest kjend for å ha arbeidd med kjende musikarar som Richard Marx, Chicago, Peter Cetera, Madonna, Agnetha Fältskog og mange andre som studiomusikar og låtskrivar. Gaitsch var medlåtskrivar på Madonna-songen «La Isla Bonita», ein singel som toppa singellistene i mange land.
Flatåsen skole
Plattform
Plattforma til Flatåsen skole høyrast slik ut:
Brettspelet Monopol
Spelet er laga i ei rekkje versjonar. Den klassiske forma har eigedomar frå den verkelege verda, og desse er tilpassa til ulike land. I Noreg vert spelet selt med gater i Oslo, i Storbritannia med gater i London osb. Enkelte nyare versjonar, som Star Wars-utgåva, bruker fiktive stader.
Bruce Gaitsch
Han skreiv òg songar for Philip Bailey, Evelyn «Champagne» King, Timothy B. Schmit, Kansas, Poco, Stacey Q, Bill Champlin, Jennifer Rush, Kelly Keagy, Lionville og mange songar i lag med Richard Marx.
I 1995 gav han og Richard Marx ut singelen «Haunt Me Tonight». Gaitsch spelar i dag med Peter Cetera og har vore med på mange av soloalbuma hans. Han har òg arbeidd med Glenn Frey, The Fixx, Animotion, Curtis Mayfield, Pebbles, Tommy Denander, Guy Pratt, Tim Rice, Leland Sklar, Bobby Kimball, Siedah Garrett, Dave Koz, John Keane, Tommy Funderburk, Steve Lukather og Ilse DeLange.
Øyvind Sauvik
Øyvind Sauvik, med artistnamnet Vinni, er den eine halvdelen av den norske hiphop-duoen Paperboys.
Etter debutalbumet forlet Hollerud gruppa og DJ Ole Aleksander «Pope Dawg» Halstensgård blei nytt medlem. Under Alarmprisen 2004 vann dei klassa årets video for videoen til «Hey Man». For det tredje albumet When Worlds Collide vann dei Spellemannprisen 2005 i klassa Hip-Hop/R'n'B og Alarmprisen 2006 i klassa Hip hop/rap.
Øyvind Sauvik har deltatt i fleire TV-program, blant anna Det store korslaget på TV2 og Zebra Grand Prix på TV2 Zebra.
Han har sagt at han eigentleg blei artist for å sleppe å jobbe, men at han under innspelinga av det andre albumet, The Great Escape, måtte jobbe meir enn nokon gong.
Han har stått fram i media med eit liberalt syn på narkotika.
Jakobstad
Jakobstad (finsk Pietarsaari) er ein by og kommune i landskapet Österbotten i Finland. Kommunen har ein folkesetnad på 19 431, og eit areal på 122,9 km², der 87,8 km² er land. Jakobstad grensar til kommunane Nykarleby, Pedersöre og Larsmo.
Jakobstad er ein tospråklig kommune med svensk som majoritetsspråk (56,3 %) og finsk som minoritetsspråk.
Byen vart grunnlagd 1652 av Ebba Brahe, enke etter Jacob De la Gardie, som namnet Jakobstad kjem av. Det finske namnet på byen, Pietarsaari ('Petersøya'), er ei lydhermande omsetjing av namnet på omlandskommunen, Pedersöre.
Jakobstad har ein lang tradisjon innan skipsbygging og sjøfart. I sentrum av byen ligg ein botanisk hage, Skolparken. Nær parken ligg Skata, eit trehusområde med smale gater.
Den finske nasjonalskalden Johan Ludvig Runeberg var fødd i Jakobstad.
Sørstatsrap
Sørstatsrap er ei samlekjenning for hiphop frå dei amerikanske Sørstatane. Innanfor desse er det store regionale skilnadar, og ei rekke ulike subsjangrar, m.a. screw-musikk, bounce og crunk.
Dei viktigaste hiphop-byane i sørstatane er Atlanta i Georgia, Houston, Miami, New Orleans og Memphis. I dei seinare åra har dei vore sterkt dominerande på den kommersielle hiphop-scena med suksessfulle artistar som Ludacris, Lil' Jon, Lil Wayne, T.I, Mike Jones og Chamillionaire.
Kjelder
Kingsize #4 Dirty South-spesial
Eystein Fjærli
Eystein Olavsson Fjærli var ein norsk yrkesoffiser (oberstløytnant), forsvarsstrateg, forfattar og politikar frå Molde.
Etter krigen vart Fjærli yrkesoffiser, og tjenestegjorde mellom anna i Tysklandsbrigaden. Han vil av mange verta hugsa som ein kampglad debattant i aktuelle militærpolitiske spørsmål. Fjærli var interessert i krigshistoriske emne. Han skreiv fast i avisa Morgenbladet, i tillegg til vekebladet Vi Menn m.m.
Col de Vars
Col de Vars er eit høgt fjellpass i Dei franske Alpane på grensa mellom Département Hautes-Alpes og Alpes-de-Haute-Provence. Det knyter saman Ubaye-dalen med Queyras-dalen og byen Embrun over fjellet Parpaillon og er opent for trafikk frå mai til oktober.
Den asfalterte vegen D902 går frå Saint-Paul-sur-Ubaye i søraust over passet til Var i Hautes-Alpes  og vidare til Guillestre  i nordvest. Col de Vars er ein del av den franske høgfjellsruta Route des Grandes Alpes.
Norsk fotball 2008
Noregstmeisterskapen for herrar
Sjå òg NM herrar 2008
Kvartfinale
Vålerenga – Bodø/Glimt 3-1
Lyn – Molde 1-3 e.e.o.
Stabæk – Strømsgodset 4-1
Tippeligaen
Sjå òg Tippeligaen 2008
Adeccoligaen
Sjå òg Adeccoligaen 2008
2. divisjon herrar
Sjå òg 2. divisjon 2008
3. divisjon herrar
Sjå òg 3. divisjon 2008
Toppserien
Sjå òg Toppserien 2008
1. divisjon kvinner
Sjå òg 1. divisjon kvinner 2008
Dante Gabriel Rossetti
Dante Gabriel Rossetti var ein britisk målar, illustratør, poet og omsetjar. Han er særleg kjend som ein av dei leiande mellom dei såkalla prerafaelittane.
Unge år
Rossetti var fødd i London og var son til Gabriele Rossetti, ein politisk flyktning frå Napoli. Faren vart professor i italiensk språk på King's College i London i 1831. Fleire av syskena skulle utmerke seg på ulike felt, fremst poeten Christina Rossetti.