cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grong Gruber
Grong Gruber A/S er eit tidlegare norsk gruveselskap skipa i 1969 av Elkem, Sulitjelma Gruber, A/S Sydvaranger og Årdal og Sunndal Verk. Det opna i 1972 drifta på Joma-førekomsten i Røyrvik i Nord-Trøndelag med produksjon av kopar- og sinkkonsentrat basert på svovelkismalm. Same type malm vart frå 1993 også produsert frå den nærliggjande Gjersvik-førekomsten. Geologisk høyrer førekomstane til gruppa av kaledonske kismalmar. Grong Gruber vart i 1987 innlemma i Norsulfid A/S, eigd av finske Outokumpu, som vart lagt ned i 1998. Totalproduksjonen var på kring 11 millionar tonn råmalm som gav om lag 150 000 tonn kopar og 125 000 tonn sink i konsentrat; svovelkisen vart ikkje gjort bruk av. Utskipinga var over Namsos.
Neverdokument
Talet på funne neverbrev
Dei aller fleste austeuropeiske neverbreva som hittil er vorte funne (fram til 2012) er frå utgravingar i Novgorod. Nedanfor kjem eit oversyn over talet på funne brev og på kva for stadar dei vart funne.
Grong Gruber
Allereie i 1912 vart eit tidlegare selskap, A/S Grong Gruber, oppretta for å utnytte svovelkisforekomstene i Joma, som vart oppdaga i 1911. Drifta vart i 1918 teken over av Staten, og selskapet skifta i 1957 namn til A/S Joma Bergverk, og vart lagt ned i 1969.
Neverdokument
Rolla til neverdokumenta i språkforskinga
Elisabeth Löfstrand, filosofie doktor og dosent ved Slaviska institutionen ved Stockholms universitet, og æresdoktor ved Novgorods universitet, har skildra neverbreva som ei uvurderleg kjelde til kunnskap om utviklinga til det russiske språket.
I Russland i mellomalderen var kulturspråket kyrkjeslavisk, eit språk som var nærskyldt med russisk men som var importert frå dei sørslaviske landa i samband med kristninga i 988. Kyrkjeslavisk vart verande skriftspråk til heilt inn på 1600-talet, medan ulike former av russisk var det talte språket. Hadde neverbreva ikkje vorte verna så vel i leirjorda i Novgorod, skulle ein ikkje fått vita kor mykje som også vart skrive på russisk – på never i staden for på papir og pergament, og om mange ulike emne.
Døme på neverbrevstekstar
Elisabeth Löfstrand gjev i artikkelen Näverbreven från Novgorod nokre døme på kva heilt vanlege menneske skreiv til kvarandre på den tida. Slik skriv ei utstøytt hustru til bror sin i slutten av 1100-talet:
Eit anna døme, datert til 1300-talet:
Linn Jørum Sulland
Linn Jørum Sulland er ein norsk handballspelar som har spela for Larvik Håndballklubb sidan 2009. Ho har vunne to EM-gull, eitt VM-gull og eitt OL-gull for Noreg, meisterligaen 2011 med Larvik HK, og tre serie- og tre cupmeisterskap med same klubben. Venstrehendte Sulland er høgre rykkrom-spelar. Perioden 2004-2018 deltok Sulland i 193 landskampar og skåra 579 mål for Noreg.
Handballspelaren Guri Jørum, er mor hennar, og fotballtrenaren Einar Jørum var morfaren hennar.
Aktiv
Sulland spela for Korsvoll til ho i 2001 melde overgang til toppserieklubben Stabæk. Ho var i 2005 toppskårar i den norske toppserien med 159 skåringar og vart kåra til årets spelar i Noreg. Sommaren 2009 gjekk ho over til Larvik HK, der ho vann tre seriegull i åra 2010-12, den europeiske meisterligaen 2011, og tre norske cupgull.
Sulland debuterte på det norske handballandslaget 26. mars 2004. Meisterskapsdebuten fekk ho i VM 2005, som enda med norsk niandeplass. Ho kom ikkje med til EM 2006, men året etter fekk ho plass i VM-troppen. Noreg vann sølv i Paris, men Sulland fekk ikkje spele finalekampen som enda med 24-29-tap for Russland. Ho var heimeverande reserve då Noreg vart olympiske meistrar under OL i Beijing. Same året, 2008, vart ho europameister med Noreg etter siger 31-24 over Spania.
Under OL 2012 var Sulland den viktigaste angrepsspelaren for Noreg. I finalen imponerte ho stort og skåra ti av dei 26 måla då Noreg vann 26-23 over Montenegro.
Tveiteråstunnelen
Tveiteråstunnelen er ein tunnel på linje 1 på Bybanen mellom Paradis og Hop. Han vart teken i bruk 22. juni 2010, same dag som Bybanen opna. Tunnelen er 443 meter lang.
Ida Alstad
Ida Alstad er ein norsk handballspelar frå Trondheim, som i alle sine år som aktiv har spela for Byåsen Idrettslag. Ho har i perioden 2009-12 vunne VM-gull og -bronse, EM-gull og i 2012 OL-gull. Alstad er vanlegvis venstre rykkrom-spelar.
Aktiv
Alstad var med på Byåsen sitt lag som i 2007 tapte finalane i den europeiske cupvinnarcupen mot Oltchim Valcea frå Romania, etter 24-30 heime og 29-29 borte. Her spela ho på lag med Tonje Nøstvold, Gøril Snorroeggen, Marit Malm Frafjord, Vigdis Hårsaker, Camilla Herrem og Kari Aalvik Grimsbø.
Alstad debuterte på Noregs landslag 23. september 2009 mot Ungarn. Ho var med i alle meisterskapstroppene til Noreg i perioden 2009-12. I sin meisterskapsdebut i 2009 vann ho bronsemedalje i VM etter norsk siger 31-24 over Spania, medan ho i 2010 vart europameister og 2011 verdsmeister, etter sigrar over høvesvis Sverige og Frankrike.
Under OL 2012 i London spela ho ein god kamp i finalen då Noreg vart olympisk meister etter siger 26-23 over Montenegro.
Til august 2012 har Alstad spela 76 landskampar og skåra 183 mål for Noreg.
University Peak i Antarktis
University Peak er eit fjell ved toppen av University Valley, 4,0 km sør-sørvest for West Beacon i Victoria Land i Antarktis.
Det vart namngjeve av forskarane i United States Antarctic Program (USARP) Heinz Janetschek, som var biolog ved McMurdo-basen, 1961–62, og Fiorenzo Ugolini, ein geolog ved McMurdo-basen, 1961–62, etter universiteta dei var tilknytte til, Leopold-Franzens-Universitat i Innsbruck i Austerrike, og Rutgers University i New Brunswick i New Jersey.
Grimms lov
Grimms lov (òg kjend som den germanske lydforskyvinga ) var den første ikkje-trivielle, systematiske lydendringa som nokosinne vart oppdaga. Oppdaginga av loven utgjorde eit vendepunkt i utviklinga til språkvitskapen, i det han innførte strenge metodar i den språkhistoriske forskinga. «Lova» vart oppdaga av Friedrich von Schlegel i 1806 og Rasmus Rask i 1818, men vart omarbeidd i 1822 av Jacob Grimm, den eldste av brørne Grimm, i hans Deutsche Grammatik. Loven fastslår at det finst samband mellom germanske lukkelydar og frikativar og lukkelydane i andre indoeuropeiske språk.
Slik han er formulert i dag, skildrar Grimms lov utviklinga av nedarva urindoeuropeiske lukkelydar i urgermansk. Han består av tre delar som må vurderast som tre påfølgjande fasar i ei utviklingskjede.
Utviklingskjedene kan representeres slik (i rekkefølgen 3, 2, 1 fra lista over):
Al Dhihar-distriktet
Al Dhihar-distriktet er eit distrikt i Ibb guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 154 399 innbyggjarar.
Back Bay
Back Bay er ei bukt langs vestkysten av Graham Land mellom Stonington Island og Fitzroy Island. Bukta er forma av Northeastbreen. Bukta vart først kartlagd av U.S. Antarctic Service, 1939–41, og ho fekk dette namnet av dei på grunn av plasseringa like bak (nordaust for) Stonington Island.
As-Safira
As-Safira (arabisk السفيرة, as-Safīrah; nordsyrisk arabisk Sfīre) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. Han er det administrative senteret for as-Safira-distriktet. As Safīrah har ei høgd på 348 moh, og ein folkesetnad på 106 382 i 2007, og han er den 11. største byen i Syria.
Namn
Mellomaldergeografen Yaqut al-Hamawi skreiv namnet som Asfīrah (أسفيرة), ikkje as-Safira (السفيرة),  som indikerer at den bestemte artikkelen i den moderne stavinga kjem av overkorrektur.
As-Safira vart i før-islamsk tid kalla Sipri. Historikarar trur at namnet Sipri kan ha kome frå det akkadiske ordet siparru som tyder «bronse», noko som indikerer at det kan ha vore gruvedrift etter kopar og produksjon av bronse her.
Historie
Sidan antikken har byen vore eit mellomledd i saltproduksjonen frå Sabkhat al-Jabbul som ligg i nærleiken.
Kjelder
''
Verdscupen i skiskyting 2007
Verdscupen i skiskyting 2007 tok til 29. november 2006 og vart avslutta 18. mars 2007. Turneringa omfatta 27 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige, Hochfilzen i Austerrike, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, [Pokljuka]] i Slovenia, Antholz i Italia, Lahti i Finland, Oslo i Noreg og vart avslutta i Khanty-Mansijsk i Russland.
Dei mannlege utøvarane tevla i fire 20 km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, åtte jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Michael Greis frå Tyskland sikra seg den største IBU-premien, framom fjorsårvinnar Ole Einar Bjørndalen, franske Raphaël Poirée vart tredjemann.
Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15 km normalprogram, ti stk 7,5 km sprint, åtte jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Andrea Henkel vann turneringa føre fjorårsvinnar Kati Wilhelm, begge frå Tyskland. Anna Carin Olofsson frå Sverige tok tredjeplassen.
Fernand Khnopff
Fernand-Edmond-Jean-Marie Khnopff var ein belgisk målar, grafikar og bilethoggar. Stilmessig vert han rekna til symbolistane, særleg påverka av målarane Gustave Moreau og Edward Burne-Jones.
Liv og gjerning
Khnopff voks opp i Brugge. Seinare studerte han i Brussel, i fyrste omgang jus. Sidan studerte han kunst under Xavier Mellery (1845-1921) og Jean-François Portaels (1818-1895). Til å begynne med måla han naturalistiske landskap, samt portrett. På ei reise til Paris i 1877 vart han inspirert av kunst av Eugène Delacroix. På verdsutstillinga i Paris i 1878 fekk han sjå verk av dei engelske prerafaelittane Dante Gabriel Rossetti og Edward Burne-Jones. Dei mystiske tema i desse arbeida gjorde stort inntrykk på Khnopff, særleg kvinneidealet til Burne-Jones. Same året byrja han gå i lære hos Jules-Joseph Lefebvre og Gustave Boulanger på Académie Julian i Paris. Han stod elles i nær kontakt med forfattarane Maurice Maeterlinck og Émile Verhaeren.
Khnopff vart kjend med målaren Gustave Moreau og vende seg så stendig meir mot symbolismen. Saman med James Ensor grunnla han i 1883 gruppa Société des Vingt. Året etter fekk Khnopff for fyrste gong stilt ut arbeid på Paris-salongen og vart snøgt ein favorittmålar for eit borgarleg publikum. Perioden 1884 og 1890 laga han 34 portrett, mellom andre Portrait Jeanne Kéfer og Portrait Marie Monnom. Han budde i lag med systera Marguerite i eit sjølvbygd, rikt utstyrt hus, og det var ho som var hans yndlingsmodell.
Frå 1889 hadde Khnopff nær kontakt med kunstmiljøet i Storbritannia, der han budde i periodar og regelmessig stilte ut. Britiske målarar som William Holman Hunt, George Frederic Watts, Dante Gabriel Rossetti, Ford Madox Brown og Edward Burne-Jones vart venene hans. Frå 1895 arbeidde Khnopff som medarbeidar i det britiske kunstmagasinet «The Studio». Fram til utbrotet av fyrste verdskrigen i 1914 var Khnopff ansvarleg for ei spalte i «The Studio» der han formidla den kunstnariske utviklinga i Belgia og på det europeiske kontinentet. I mars 1898 deltok Khnopff med 21 verk på den fyrste utstillinga på Wiener Secession. I Wien vart arbeida hans mottekne med begeistring. Mellom andre vart den unge austerrikske målaren Gustav Klimt sterkt påverka.
Khnopff var mykje oppteken av teater og opera. I 1903 laga han scenedekorasjonane til Georges Rodenbach sitt stykke Le Mirage, oppført på Deutschen Theater Berlin med Max Reinhardt som regissør. År 1904 dekorerte Khnopff musikksalen til den rike bankieren Adolphe Stoclet på hans Palais Stoclet.
Khnopff nytta helst mørke, svakt morbide fargetonar, og med desse formidla han sine dulde fantasiar på lerretet. Gjennom stilen sin påverka han framom alt den tyske symbolismen, til dømes ein kar som Franz von Stuck, samt jugendstilen. Bileta til Khnopff syner særleg mange kvinner, ofte vart dei avbilda i gestaltar som kimærar, harpyiar og sfinksar. Til desse høyrer verket Sovande harpyie frå 1885, Einsemd frå 1894, samt Kunsten eller kjærteikna frå 1896. Helst framstelte han edle, høge kvinner med gåtefulle blikk og smil. Han måla desse i olje eller pastell, eller han modellerte dei og skar då gjerne av hovudet straks ovanpå augo; som bysta Sibylla med attlatne augo, medan bysta Medusa er i elfenbein og bronse. I tillegg laga han portrett og landskap samt stilfulle illustrasjonar til verk av andre kunstnarar i tida.
Olav Gisle Øvrebø
Olav Gisle Øvrebø er ein norsk forfattar frå Luster kommune.
Han debuterte i 2011 med den nynorske diktboka Barn som leikar på Flamme forlag. Boka handlar om drapssaka på James Bulger frå Liverpool i 1993. Drapsmennene var to gutar på ti år. Øvrebø lever seg inn i bakgrunnen og situasjonen til drapsmennene, og dikta er ei blanding av fakta og fiksjon.
Boka har fått både positiv og negativ omtale. I Klassekampen vart det skrive om henne at «''Gjennom å gjera noko som ikkje er gjort før, utvidar ho poesien sitt virkeområde. Og dikta er velskrivne, diktsamlinga velkomponert.»'' I same artikkel vart samlinga kritisert for å laga spekulativ underhaldning av grusame mordgåter.
Grongfeltet
Grongfeltet er eit område med bergverksverksemd på kisførekomstar (kopar og sink) i kommunane Røyrvik og Namsskogan i Nord-Trøndelag. Gruvedrifta femner Grong Gruber i Joma (lagt ned i 1998), Skorovas Gruber (lagt ned i 1984) i tillegg til fleire mindre førekomstar som Gjersvik, Skiftesmyr, Kirma og Finnbur. Gjennom eit tillegg til bergverksloven hadde Staten 1918–75 einerett til alle førekomstar i Grongfeltet innanfor eit 80 km langt og 20 km breitt område.
Ulset
Ulset er ein matrikkelgard i Åsane bydel i Bergen. Folketalet innanfor den gamle matrikkelgarden var 1254 i 2001. Det tettbygde området vert rekna som del av den samanhengjande tettstaden Bergen.
Ulset ligg sentralt til i Åsane, i området som stundom vert kalla Midtbygda i Åsane. Frå siste halvdel av 1960-åra vart det bygd store bustadfelt i dei sørlege delane av Ulset. I området rundt kjøpesenteret Åsane storsenter, som houvdsakleg ligg på nabogarden Myrdal sin grunn, ligg fleire større varehus, mellom anna IKEA. På garden Ulset sin grunn ligg òg barneskulen Ulsetskogen skole og U. Pihls vidaregåande skule. Per 2010 er det framleis litt gardsdrift på garden med sauehald.
Ulset og nabogarden Myrdal har truleg vore same gard i gammal tid, men vart truleg delt alt i jernalderen. Leiglendingane på garden kjøpte bruka sine frå jordeigaren i 1707 og 1722. Det var då to bruk på garden.
Vulture Culture
Vulture Culture er det åttande studioalbum av The Alan Parsons Project, gjeve ut i 1984 (tidleg i 1985 i somme land) på Arista.
Oversyn
Den første sida av vinylutgåva (CD-spor 1-4) består berre av fire minuttar lange popsongar, medan den andre sida er meir variert, frå lett funk i tittelsporet til den lystige instrumentalen «Hawkeye».
Opphavleg var albumet meint å vere den andre plata i eit dobbeltalbum, der Ammonia Avenue var den første. Etter at plata vart delt i to separate album, fekk Vulture Culture ein meir moderne studiohandsaming med hardare trommer og dynamikk. «Sooner or Later» vart av Parsons sjølv skildra som «det tredje forsøket på å få ein ny hit med 'Eye in the Sky'-aktig gitar – 'Prime Time' frå Ammonia Avenue var den andre, som eg meinte sånn sett fungerte betre.»
«Hawkeye» er ein instrumental, men inneheld ei linje frå Monica, ei kvinne som arbeidde i kantina i Abbey Road Studios. Linja ho sa var: «Only what's on the menu».
Dette er et einaste Project-albumet som ikkje har orkestrering av Andrew Powell.
Vulture Culture var det siste Project-albumet spelt inn på analogt utstyr, som dei førre to, men miksa direkte til digitalt masterband.
Utgjeving
I byrjinga av 1985 nådde singelen «Let's Talk About Me» topp 40 i Tyskland (der albumet gjekk til topps ), i Sveits (der Vulture Culture nådde andreplassen) og i Nederland. Kommenteringa i songen er lesen av Lee Abrams, på albumet omtalt som «Mr. Laser Beam» (eit anagram av namnet hans).
Vulture Culture vart ein suksess på kontinentet i Europa og Oseania og nådde topp 10 i mange land. I Nord-Amerika vart det ein mindre suksess. Det var det siste albumet til bandet som selde til gullplate.
Innhald
Alle songar skrivne og komponerte av Alan Parsons og Eric Woolfson.
Shake a Hand
«Shake a Hand» er ein song frå 1953 skriven av trompetisten og bandleiaren Joe Morris og opphavleg framført av Faye Adams. Denne versjonen låg på toppen av R&B-lista i ni veker. Songen har ei sterk gospelkjensle og omhandlar ein ny kjæraste som kjem med lovnader. «Just give me a chance, I'll take care of everything.»
Fylkesveg 374
Fylkesveg 374 finst i fleire fylke i Noreg:
Edinburgh Military Tattoo
Edinburgh Military Tattoo er ei årleg militærframsyning som vert arrangert kvar august i den skotske hovudstaden som ein del av Edinburgh-festivalane. Ho er blitt omtala som «The World's Greatest Show». Showet vert gjennomført ein gong dagleg (måndag til fredag) og to gongar laurdag i dei tre vekene tattooen pågår. Scena for tattooen er esplanaden framfor historiske Edinburgh Castle, med vindebrua som entré.
Historie
Edinburgh Military Tattoo vart fyrste gong arrangert i 1950, med åtte militære einingar som deltakarar. Dei siste åra er det gjennomsnittlege talet utøvarar vakse til om lag 1000 menn og kvinner. Talet besøkjande kvart år er berekna til rundt 217 000, medan over 100 millionar menneske ser den TV-sende versjonen av showet. I Noreg pleier NRK å stå for sendinga.
Tattooen vart sett opp av det skotske militæret for velgjerande føremål, og den dag i dag gir arrangørane delar av inntektene til sivile organisasjonar.
Aktørar
Det er i hovudsak britiske (Commonwealth) deltakarar i tattooen, og temaet er som regel britisk eller skotsk. Dei fyrste ikkje-britiske deltakarane kom i 1952, og sidan den gong har deltakarar frå over 30 land stått på esplanaden.
Eit fast innslag er «The Massed Pipes and Drums», eit gigantisk 100-manns sekkepipe- og trommekorps sett saman av ulike militære eller halvmilitære avdelingar, som til full jubel frå publikum marsjerer opp og ned esplanaden.
Eit anna nummer som har vore med sidan starten er «The Lone Piper», altså ein einsleg sekkepipeblåsar som står på slottsmuren og bles ei hymne ut over byen. Dette skjer heilt mot slutten av showet og er eit av dei store varemerka til Edinburgh-tattooen.
Deltakarane er forlagt til Redford Barracks, ein militærleir i Edinburgh by, der det er målt opp kopiar av esplanaden til treningsføremål.
Hans Majestet Kongens Garde
Hans Majestet Kongens Gardes Musikk- og drillkompani (3. gardekompani) har bygd seg opp eit godt renommé, og er ein av få aktørar som stadig vert inviterte tilbake til tattooen.
Eit tydeleg signal på kor stor prioritert dette oppdraget er for avdelinga, er at kompaniet i 2001 valde å verta i Edinburgh for å gjennomføra tattooen framfor å reisa heim til bryllaupet mellom Kronprins Haakon og Mette-Marit Tjessem Høiby.
Ved kvart besøk stiller 3. gardekompani opp i parade i Edinburgh Zoo. Der held maskoten til Garden, kongepingvinen Nils Olav, til. I ein høgtideleg seremoni vert Nils Olav forfremma, til stor fornøyelse for frammøtte skottar og pressefolk.
3. gardekompani har delteke i tattooen i 1961, 1972, 1982, 1987, 1993, 2001, 2005, 2008, 2012 og 2016 Dei skulle ha delteke i 2020, men arrangementet vart avlyst på grunn av koronapandemien. Det bør òg nemnast at fram til 2003 var musikk- og drillkontingenten ein del av 5. gardekompani.
Ved Edinburgh Military Tattoo 2008 var det spesielt at kompaniet stilte med Drilltroppen i front under finalen (honour guard) og finalen vart leia av norsk paradekommandør (parade commander). Drilltroppen var igjen æresvakt under Edinburgh Military Tattoo 2016.
Mount Valhalla
Mount Valhalla er ein fjelltopp i Asgard Range i Victoria Land, som ligg på vestsida av Valhallabreen oppom sørsida av Wright Valley. Namnet er eit av fleire i området som kjem frå norrøn mytologi, Valhall (engelsk Valhalla) er ein av dei store hallane der Odin tar imot sjelane til heltane som har falle på modig vis i krig. Namnet vart foreslått av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i samtalar med New Zealand Antarctic Place-Names Committee (NZ-APC).
NM i alpine greiner 1976
Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1976 fann stad dagaae 19. - 21. mars 1976 på Oppdal i Sør-Trøndelag.
Slalåm
Dato: 21. mars
<br style="clear:both;" />
Storslalåm
Dato: 20. mars
<br style="clear:both;" />
Utforrenn
Dato: 19. mars
<br style="clear:both;" />
Kombinasjon
<br style="clear:both;" />
NGC 1309
NGC 1309 er ein spiralgalakse som ligg rundt 100 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Floda. I 2002 eksploderte supernova SN 2002fk i galaksen. Ho var av type Ia, noko som er eit resultat av ein kvit dverg som samlar opp materie frå ei kompanjongstjerna til han vert for massiv og går i lufta. Han er éin blant rundt 200 galaksar som utgjer Flodgruppa, ei gruppa av galaksar.
Bancroft Bay
Bancroft Bay er ei bukt som ligg mellom Charlotte Bay og Wilhelmina Bay, langs vestkysten av Graham Land. Bukta vart først grovt skissert av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache i 1897–99. Ho vart kartlagd på ny av Falkland Islands Dependencies Survey frå flyfoto tekne av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition, 1955–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter Anthony D. Bancroft, landmålar under den sistnemnte ekspedisjonen.
Pave Pius VII
Pius VII var pave frå 14. mars 1800 til han døydde i 1823. Han var den 251. i paverekkja. Sentralt i pavetida hans var tilhøvet til Frankrike under Napoleon, som hadde stor makt over pavestaten.
Paven og regimet til Napoleon inngjekk avtalen kjend som Konkordatet i 1801. I 1804 blei Pius VII tvinga til å reisa til Paris for å krona Napoleon til keisar i ein seremoni der Napoleon sjølv sette krona på hovudet sitt. I 1806 erklærte Napoleon at ettersom han var keisar, var paven de facto undersåtten hans, og han forventa at paven ville gripa inn mot motstandarane til Napoleon som oppheldt seg i Kyrkjestaten. Frå 1808 okkuperte styrkane til Napoleon denne staten. Natt til 6. juli 1809 blei paven arrestert og halden i fangenskap i nesten fem år. I denne tida forsøkte Napoleon ei rekkje gonger å få makt over den katolske kyrkja.
Bakgrunn
Paven var fødd som Barnaba Chiaramonti i ein adelsfamilie i Cesena i det nordlege Italia. Far hans var grev Scipione Chiaramonti, medan mora Giovanna Ghini kom frå den adelige Ghinislekta.
Chiaramonti blei utdanna ved Collegio dei Nobili i Ravenna og teken opp som novise i benediktinarordenen i 1756 i klosteret Santa Maria del Monte ved Cesena som 14-åring. To år seinare blei han fullt medlem og tok klosternamnet Gregorio. 21. september 1765 blei han prestevigd, og kort tid etter fullførte han doktorgraden i teologi. Deretter blei han professor ved seminaret til ordenen i klosteret San Giovanni i Parma. I 1775 vende han tilbake til Roma og kollegiet Sant' Anselmo, og blei professor og titulærabbed der.
Karriere
Deretter følgde ei rekkje raske forfremmingar etter at ein ven av familien, kardinal Giovanni Braschi, var blitt utnemnd til pave Pius VI. Gregorio Chiaramonti blei først abbed ved klosteret San Callisto i Roma, og deretter biskop av Tivoli og så av Imola. I februar 1785 blei han utnemnd til kardinal.
Ved den franske invasjonen av Nord-Italia i 1796 gjekk kardinal Chiaramonti offentleg ut mot nyttelaus motstand mot overmakta. Då byen Lugo likevel sette seg til motverge og som straff blei herja av soldatane, gjorde kardinalen knefall for den franske generalen Augereau som innstilte plyndringa. Kardinalen oppfordra også til at ein skulle underkasta seg den nye cisalpinske republikken, ettersom det ikkje var nokon motsetnad mellom læra til den katolske kyrkja og eit demokratisk styresett.
Pave
Regjeringa til Pius VII og Consalvi gjorde slutt på skikken med å skaffa mat til folket til kontrollerte, låge prisar, men innførte i staden frihandel, kontroll med pengeverdien og tilsette mange lekfolk i regjeringskontora. Arbeid for forskjønning av byen kom i gang, gamle monument blei restaurert, og musea blei fylt med statuar funnet under utgravingane som no kom i gang.
I 1801 inngjekk Den heilage stolen og revolusjonsregimet til Napoleon eit konkordat som regulerte den franske kyrkja sitt tilhøve til Roma. Etter lange forhandlingar blei dette konkordatet underskrive den 15. juli 1801 etter ein konflikt som hadde byrja under den franske revolusjonen. Konkordatet av 1801 nyregulerte bispedømestrukturen i Frankrike og i nokre delar av områda Napoleon hadde erobra. Det erklærte samstundes at Frankrike hadde religionsfridom. Samstundes tilføyde Napoleon 77 såkalla «organiske artiklar» til fordel for seg sjølv, til dømes ved å forby eikvar paveleg rettsakt i Frankrike som ikkje var blitt godkjent av styret i landet. Paven makta heller ikkje å få Napoleon til å tillata gjenopprettinga av Kyrkjestaten.
Etter freden i Lunéville i 1801 kompenserte fleire tyske fyrstar med å ta fleire kyrkjelege landområde i Tyskland. Den 16. september 1803 blei det underteikna eit konkordat med Den cisalpinske republikken, men for Det tyske riket gav konkordatsplanane ikkje noko resultat.
Fangenskap
24. mai 1807 utførte pave Pius VI det som skulle visa seg å bli hans einaste heilagkåringar, av Angela Merici, Benedikt mauraren, Colette Boylet, Frans Carácciolo og Hyacinta Mariscotti. I 1808 okkuperte styrkane til Napoleon kyrkjestaten, og 17. mai 1809 forordna Napoleon at staten skulle annekterast og innlemmast i det franske keisarriket. 10. juni fira franskmennene paveflagget over Castel Sant'Angelo. Pave Pius svara med å hengja opp plakatar over heile Roma der han proklamerte at Napoleon var blitt ekskommunisert. Napoleon svara med å arrestera paven og støttespelaren hans, kardinal Pacca, natt til 6. juli. Før klokka 4 om morgonen blei dei ført ut av Roma; paven til Savona og Pacca til Fenestrelle.
Napoleon prøvde å halde ekskommuniseringa og fangenskapet hemmelege. Men sjølv om avisene haddd forbod mot å nemna det, fekk ein smugla bannbullen til Lyon og han vart sirkulert i Frankrike av medlemmar av ein ny presteorden, lazaristane. Paven nekta også å utnemna nye biskopar til 20 bispestolar som etterkvart stod tomme, ettersom han hevda han ikkje kunne ha meiningsfylte konsultasjonar om kven som burde utnemnast, i fangenskap. Napoleon utnemnde då eit kyrkjeleg råd, leia av kardinal Fesch, som skulle føreta dei nødvendige utnemningane i Frankrike og etterkvart også i Tyskland og Italia.
I 1810 gjekk keisaren inn for ei ordning der paven skulle få ei rekkje æresbevis mot å godkjenna dei såkalte gallikanske artiklane som skulle gje den franske staten avgjerande mynde over kyrkja, og som innebar at paven måtte bu i Paris. Alle kardinalane som framleis var i Roma, blei henta til Paris, og det same blei arkiva frå Vatikanet. Dei 27 kardinalane som etterkvart oppheldt seg i den franske hovudstaden, blei smigra og prøvd bestukne, men nekta å skriva til paven for å overtala han om å gje etter på råd frå kardinal Consalvi.
Napoleon sitt ønske om å skifta ut den barnlause kona si Josephine med ei anna ved å få ekteskapet kjend ugyldig kunne ikkje finna stad så lenge Napoleon var ekskommunisert. Pave Pius nekta å gjera noko med dette og andre krav trass massivt påtrykk, og gjekk ved eit høve til sveltestreik. Gjennom den meir medgjerlige kardinal Cambacérès prøvde Napoleon å få erkebispedømet Paris til å ta prosessen, utan hell. Annulleringa kunne berre skje gjennom vitnesbyrd frå Napoleon sin onkel, kardinal Fesch, og andre tvilsame vitne. Mange kardinalar nekta å koma til Napoleon sitt andre bryllaup, med erkehertuginne Marie Louise av Austerrike, og blei straffa av keisaren med forvising til ulike franske provinsbyar, inndraging av eigedom og forbod mot å bera dei raude kardinaldraktane. Desse blei kjende som «svarte kardinalar» fordi dei gjekk i vanlege presteklede.
Klaffelause vener
Klaffelause eller diploiske vener (av latin venae diploicae) er store, tynnvegga og klaffelause blodårer som verkar som tappekanalar frå diploë gjennom det indre og ytre skalletaket i hovudskallen. Dei fire hovudtypane av klaffelause vener, som finst på begge sider av hovudet, ligg rundt panna, fremre tinning, bakre tinning og bakhovudet. Dei tappar inn i s. durae matris, og er ferdig utvikla omkring to år etter fødsel.
Pave Pius VII
Fangenskap
I juni 1812 flytta Napoleon paven til slottet Fontainebleau, der han blei tvinga til å underskriva eit audmjukande konkordat den 25. januar 1813. To månader etter sa han opp dette konkordat. Napoleon blei nedkjempa i 1814, og pave Pius vende tilbake til Roma.
Restaurasjon og fornying
Pius VII gjennomførte den kyrkjelege nyordninga av Europa med stor tilpassingsdyktigheit. Han lét Consalvi framforhandla avtalar også med Bayern (1817), Preussen og fyrstane ved øvre Rhindalen (1821), Hannover (1823), Sardinia (1817), og Begge Sicilia (1818). Etter langvarige forhandlingar med kong Ludvig XVIII av Frankrike kunne paven ved bullen Paternæ Caritatis den 6. oktober 1822 gjenoppretta 30 bispedøme som var blitt nedlagde av sivilkonstitusjonen om kleresiet under den franske revolusjonen. Han anerkjende også dei nye søramerikanske republikkane som hadde lausrive seg frå Spania.
I 1817 hadde paven reorganisert den såkalla «Propagandakongregasjonen», det sentralkyrkjelege organet som dirigerte det meste av den katolske misjonsverksemda. Han reorganiserte dei pavelege misjonsselskapa og oppfordra ordenssamfunna til å fornya seg.
15. august 1814 hadde kardinalane Pacca og Consalvi fordømt dei hemmelige selskapa som frimureriet og det italienske carbonariane. Dette var i pavens ånd, og seinare sende han ut den apostoliske konstitusjonen Ecclesiam a Jesu Christo (13. september 1821) mot frimurarane og carbonariane. Den antiklerikalt prega revolusjonen som braut ut i Spania i 1820, skulle valda Pavestolen stor uro, og hadde fått sterk tilslutnad frå carbonariane i Napoli. Dette var eit problem som i det vesentlege gjekk i arv til den påfølgjande paven.
Under pave Pius VII blei Roma ein ynda verestad for europeiske kunstnarar som venezianske Canova, danske Thorvaldsen og tyske Overbeck, Pforr, Schadow, Veit og von Cornelius. Pius VII auka Vatikanbiblioteket med mange manuskript og trykte verk, gjenopna dei engelske, skotske og tyske kollega og etablerte nye lærestolar ved Collegio Romano.
Mot slutten av pontifikatet hadde pavedømet gjenetablert seg som ei leiande kraft i Vesten. Overtrampa han hadde stått imot frå Napoleon hadde også vore med på å styrka det moralske omdømet hans. Prestisjen blei understreka av fleire høgståande visittar: Keisaren og keisarinna av Austerrike kom med dotter si på offisielt besøk til paven i 1819, kongen av Napoli vitja Roma i 1821, og året etter kom kongen av Preussen. Den blinde Karl Emmanuel IV av Savoia og kong Karl IV av Spania og dronninga hans budde fast i «Den evige Stad». Det gjorde også prinsesse Letitia, mor til den avsette keisar Napoleon, brørne hans Lucien og Louis, og onkelen kardinal Fesch. Paven viste også storsinn mot Napoleon sjølv då han bad kardinal Consalvi tala med britane om å betra fangekåra hans på St. Helena. Då han blei informert om Napoleon sitt ønskje om å få støtte frå ein katolsk sjelesørgar, sende han abbed Vignali til han som personleg kapellan.
Død og gravlegging
6. juli 1823 hadde Pius VII eit fall i leilegheiten sin og brakk lårbeinet. Han blei lagt i sjukeleie som han aldri skulle reisa seg frå. Medan han låg sjuk, brann den storslagne romerske Paulusbasilikaen utanfor murane ned til grunnen, men ein skåna han frå å få høyra om dette.
Pius VI døydde den 20. august 1823 i Roma, med kardinal Consalvi ved si side. Leivningane hans blei framsynte og gravlagde i Peterskyrkja. Gravmælet hans der frå 1831 blei utført av den protestantiske kunstnaren Bertel Thorvaldsen.
Lissajousfigur
Lissajousfigurar oppstår ved samansetnad av to svingingar som står vinkelrett på kvarandre. Lissajousfigurar kan observerast på katodestråleoscilloskop, der dei blir brukt til å kontrollere frekvensane og faseskilnaden til svingingane.
Anatolij Solovjanenko
Anatolij Solovjanenko var ein ukrainsk tenorsongar.
Lissajousfigur
Figurane er kalla opp etter fysikaren Jules Antoine Lissajous (1822–80).
I matematikk er ei Lissajouskurve ein graf i eit system av parametriske likningar
Kalvariegruppe
Kalvariegruppe (av latin calvaria, som tyder 'hovudskalle') er ei nemning på ei gruppe figurar som syner den krossfesta Kristus mellom dei to andre som vart krossfesta i lag med han på Golgata i påska. Ei kalvarigruppe kan vere laga til bruk innomhus i til dømes ei kyrkje, eller plassert ute som ei gruppe frie skulpturar.
Romfo kyrkje
Romfo kyrkje er ei åttekantkyrkje frå 1821 i Sunndal kommune, Møre og Romsdal fylke. Kyrkja er bygd i tre og har 230 plassar.
Arkitekt var Ole Pedersen Tøfte (kalla «Tøftinj» og «Gammeltøftinj» - kykjebyggaren i Sunndal), ein smed, handverkar og bonde som òg stod bak bygginga av Ålvundeid kyrkje på Ålvundeid i Sunndal kommune. Tofte sokna sjølv til Romfo kyrkje. Åttekantforma var då sjelden på Nordmøre.
Byggverket er i tre og har 230 plasser. Kyrkja har preikestolalter der preikestolen heng rett over alteret. Grunnplanet er en likesida åttekant med små utvendige tilbygg mot aust (bak koret) og mot vest (inngang). Tilbygget med sakristi er mykje nyere enn resten av bygget ifølgje Rasmussen.
Kyrkja fra 1821 erstatta ei eldre kyrkje, truleg korsforma, på same sted. Tidlegare var kyrkjestaden på Muskjer (Musgjerd) litt lenger oppe. I 1713 vart Romfo ny kyrkjestad og nytt kyrkjebygg vart oppført (eller muligens flytta fra Musgjerd) på Romfo.
Al Garrahi-distriktet
Al Garrahi-distriktet er eit distrikt i Al Hudaydah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 89 163 innbyggjarar.
Krigsmann
Krigsmann er ein juridisk status som viser til ein militærperson i aktiv militær teneste. Dette kan vera fastlønna militære tenestemenn, vernepliktige befalingsmenn og meinige i tenestetida, frivillige som tenestegjer ved den væpna makta og visse sivilmilitære personar. Definisjonen av krigsmann er gjeven i den militære straffelova av 22. mai 1902 § 4. Omgrepet har tyding for militær strafferett, ettersom straffbarheiten av nokre militære brotsverk er betinga av at handlinga er begått av eller mot krigsmann.
Mjølkeråen
Mjølkeråen er ein matrikkelgard i Åsane bydel i Bergen. Folketalet innanfor den gamle matrikkelgarden var 1844 i 2001. Det tettbygde området vert rekna som del av den samanhengjande tettstaden Bergen. Mjølkeråen ligg nordvest i Åsane, ved Byfjorden.
Frå om lag 1970 vart det bygd store bustadfelt i Mjølkeråen. På garden sin grunn ligg barneskulen Mjølkeråen skole, som opna i 1969, og Marikollen ungdomsskole, som opna i 1980.
Fylkesveg 7032
Fylkesveg 7032 går mellom Medjå og Dun bru i Grong kommune. Vegen er 1,3 km lang.
Mjølkeråen
Leiglendingane på garden kjøpte bruka sine frå jordeigaren i 1727. Det var då fem bruk på garden. Husdyrhaldet i Mjølkeråen tok slutt i 1990-åra.
Fylkesveg 7032
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 392 i Nord-Trøndelag.
Hans Leu den eldre
Hans Leu den eldre var ein kunstmålar i Zürich. Han var rimelegvis fødd kringom 1460 og døydde i 1507.
Liv
Hans Leu var truleg fødd i Baden i Sveits. Etter faren døydde i 1488, kom han til Zürich, der mor hans var fødd. Sannsynlegvis gjekk hans sine læreår i Basel og Konstanz. I 1489 er han nemnd i bygnings-rekneskapane for kyrkja Grossmünster i Zürich, og i 1492 er han for første gong nemnd som borgar av byen. I dei følgjande åra måla han i klosteret Fraumünster. År 1504 fekk av byen i oppdrag å utsmykke festplassen til byfesten. Sonen Hans Leu den yngre tok over faren sin verkstad.
Verk
Leus mest kjende arbeid er dei fem altartavlene, som han for måla til Zwölfbotenkapelle i Grossmünster. Desse vart redda frå biletstorminga seinare på 1500-talet. Dei vert i dag oppbevart i det sveitsiske nasjonalmuseet.
Mellom 1497 og 1501 vart grava til byhelgenane Felix og Regula i Grossmünster ombygd. Leu fekk oppgåva med å måle biletet av martyrane; Felix, Regula og Exuperantius. Etter reformasjonen, rundt 1566, vart panela i den nedre delen overmåla med panorama over byen. 1936-37 vart bileta av dei heilage delvis avdekte.
Fylkesveg 7028
Fylkesveg 7028 går mellom Namsskogan og Finnvollan i Namsskogan kommune. Vegen er 6,9 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 374 i Nord-Trøndelag.
Lumpy Money
Den første plata inneheld 1967-versjonen av Lumpy Gravy, ment for utgjeving på Capitol Records og monomiksen av We're Only in It for the Money frå 1968. Den andre plata inneheld to miksar førebudd av Zappa i 1984, med nye trommer av Chad Wackerman og bass av Arthur Barrow. Lumpy Gravy-miksen kjem frå 1968-utgåva. Denne tredje versjoenn av albumet er ikkje blitt gjeve ut i heilskapen sin. Eit utdrag finst på ein sampler frå boksen The Old Masters.
Utgard Peak
Utgard Peak er eit markant fjell, 2050 moh, 0,8 nautiske mil (1,5 km) nord-nordaust for Wolak Peak i Asgard Range i Victoria Land. Det vart namngjeve av New Zealand Antarctic Place-Names Committee (NZ-APC) i 1982 etter eit forslag frå G.G.C. Claridge, ein jordsmonnforskar i DSIR frå New Zealand. Fjellet er eit av ei rekkje stadnamn i området kalla opp frå norrøn mytologi in Asgard Range og Jotunheim Valley. Det er kalla opp etter Utgard, ei festning i Jotunheim, heimstaden til jotnane.
Barilari Bay
Barilari Bay er ei bukt mellom Cape Garcia og Loqui Point på vestkysten av Graham Land. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter kontreadmiral Atilio S. Barilari i Den argentinske marinen. Ho vart kartlagd på ny av British Graham Land Expedition, 1934–37, under Rymill.
I'm Glad You're Here with Me Tonight
I'm Glad You're Here With Me Tonight er det ellevte studioalbumet til Neil Diamond, gjeve ut på Columbia Records i 1977. Det inneheld mellom anna ein soloversjon av songen «You Don't Bring Me Flowers». Diamond nådde året etter toppen av salslista i uSA med ein ny versjon spelt inn som ein duett med Barbra Streisand.
I'm Glad You're Here With Me Tonight var det andre Neil Diamond-albumet på rad det vart laga ei spesialsending for fjernsyn for. Denne vart send 17. november 1977. Denne fekk Directors Guild of America-prisen for beste regi innan musikk og revy. Han vart òg nominert til tre Emmy Awards. Ein del av sendinga vart det som vart kjend som ein av dei tidlegaste musikkvideoane i historia, med Diamond-songen «Morningside».
Sennepslekta
Sennepslekta (Sinapis) er ei slekt i krossblomfamilien. Slekta er utbreidd i Nord-Afrika, Vest-Asia (til og med Pakistan), Kaukasus og Europa. Dei er oftast eittårige, eller meir sjeldan fleirårige, urteaktige plantar med ein opprett, buska vekst. Blada er skruestilte, heile eller samansette med bukta til fjørsnittdelt rand. Blomstrane er samla i lause, opprette standar på enden av kvar stengelforgreining. Dei einskilde blomstrane er regelmessige og firetalige med gule kronblad. Fruktene er skulper som opnast med to klappar og inneheld to til tjue frø. Frøa er oljehaldige og beheld spireevna særs lenge (meir enn 40 år).
Mat
Av frøa på somme artar blir det laga ein kryddersaus, kjent som sennep. Sjølv om desse vekstane stammar frå middelhavslanda, blir dei dyrka i andre europeiske land, mellom anna i Sverige, og i USA og Canada.
Det er ein av variantane av «horta» eller grønt kjent som «vrouves» i gresk kjøkken, kokt og servert med olivenolje og sitron.
Artar
Svartsennep og sareptasennep er ikkje Sinapis-artar, men høyrer til kålslekta (Brassica) og har dei vitskaplege namna Brassica nigra respektivt Brassica juncea.
Al Ghaydah-distriktet
Al Ghaydah-distriktet er eit distrikt i Al Mahrah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 27 404 innbyggjarar.
Fylkesveg 7034
Fylkesveg 7034 går mellom Vie og Valskrå i Grong kommune. Vegen er 1,1 km lang.
Aserbajdsjansk
Aserbajdsjansk (Azəricə) er eit tyrkisk språk som blir brukt i Aserbajdsjan. Aserbajdsjansk har utvikla seg frå den austtyrkiske oghuz-dialekten, og blir snakka av om lag 31 millionar menneske i Aserjbadsjan og nordlege delar av Iran. Språket har tidlegare brukt det arabiske alfabetet og det latinske alfabetet, men under sovjettida vart det kyrilliske alfabetet innført. Etter oppløysinga av Sovjetunionen har ein gått over til det latinske alfabetet etter tyrkisk modell.
Fylkesveg 7034
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 395 i Nord-Trøndelag.
Povorino
Povorino (russisk Поворино) er ein by i Voronezj oblast i Russland med om lag 18 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 220 km aust for Voronezj.
Busetnaden vart grunnlagd i 1870 rundt jernbanestasjonen med same namn. Han fekk bystatus i 1954.
Mount Valkyrie
Mount Valkyrie er eit fjell dekt av doleritt over sørsida av Wright Valley, mellom Bartley- og Meservebreen i Asgard Range i Victoria Land. Det vart namngjeve av Victoria University of Wellington Antarctic Expedition (VUWAE), 1958–59, etter valkyrjene i norrøn mytologi.
Pavlovsk i Voronezj oblast
Pavlovsk (russisk Па́вловск) er ein by i Voronezj oblast i Russland med om lag 25 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Don, nær samløpet med elva Osered, rundt 150 km søraust for Voronezj.
På slutten av 1700-talet vart byen mindre viktig og gjekk inn i ein periode med tilbakegang.
Toppe
Toppe er to matrikkelgardar, Nordre Toppe og Søre Toppe, i Åsane bydel i Bergen. Delinga i Nordre og Søre skjedde før 1350. Folketalet innanfor dei to gamle matrikkelgardane var 1,759 i 2001 - 13 i Søre Toppe og 1,746 i Nordre Toppe. Det tettbygde området vert rekna som del av den samanhengjande tettstaden Bergen. Toppe ligg nordvest i Åsane.
Frå 1970-talet har det vorte bygd store bustadfelt på Nordre Toppe, noko som førte til kraftig folkeauke.
Det er framleis gardsdrift på eitt bruk på Nordre Toppe. På Søre Toppe har det ikkje vore utbygging av bustader, og her vert det framleis drive gardsdrift, i tillegg til heilårleg blomeproduksjon i store drivhus.
Flyktningerennet
Flyktningerennet er eit 44 km langt skiløp som startar i Nordli i Lierne på norsk side og går over grensa til Gäddede i Strømsund kommune i Sverige. Eit kortare renn går samstundes siste 15 km av same løypa. Rennet går i klassisk stil. Det er til minne om dei som måtte rømme til Sverige i andre verdskrigen, og går i ein kjend flyktningetrase. Første gongen rennet vart arrangert var i 1950, og med eit unntak har det gått årleg sidan. I 2009 samla rennet 1800 deltakarar.
Beascochea Bay
Beascochea Bay er ei bukt på Graham Coast i Graham Land i Antarktis, mellom Kiev Peninsula og Barison Peninsula, med innløp sør for Cape Perez. Ho vart oppdaga, men ikkje kartlagd ferdig av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99; ho vart sett på ny av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter offiser Beascochea i Den argentinske marinen. Ho vart så kartlagd meir nøyaktig av British Graham Land Expedition, 1934–37.
Swinton i Stor-Manchester
Swinton  er ein by i grevskapet Stor-Manchester i England. Han ligg på sørvestsida av elva Irwell, 5 km nordvest for Salford og 7 km nordvest for Manchester.
Matematisk modell
Ein matematisk modell er to ulike måtar å representere noko matematisk på. Den eine er fysisk og den andre er abstrakt. Av konkrete matematiske modellar finn ein reproduksjonar av geometriske figurar som kubar, pyramidar, kjegler og liknande, laga av papp, tre, plast eller andre materiale, og av kurver i rommet, tredimensjonale flater og liknande.
Datagenererte bilete av til dømes dynamiske prosessar er ein overgangsform til abstrakte modellar. Moderne vêrvarsling er basert på slike visualiseringar av særs kompliserte teoretiske modellar. Andre døme på slike modellar er modellering av havbotn og havstraumar, som har stor tyding for oljeleiting og bygging av oljeplattformer.
Ein teoretisk matematisk modell representerer generelt ei idealisering av eit aspekt av røyndomen, skriven som likningar. Til dømes er rørslelova til Newton, F = ma, som seier at kraft er lik masse multiplisert med akselerasjon, eit døme på ein vellukka modell som kan skildre til dømes planetrørsler og andre fysiske forløp med stor nøysemd.
Situasjonar eller prosessar i den verkelege fysiske eller biologiske verda som kan analyserast matematisk, eller til ein viss grad idealiserast, om ein ser bort frå aspekt som har liten innverknad på situasjonen, så kan ein matematisk modellere desse. Ein nyttar matematiske likningar ti å skildre eller tilnærme situasjonen. Mange fysiske og biologiske prosessar kan skildrast ved hjelp av differensiallikningar av ulike slag.
Det er ikkje alltid likningane i ein matematisk modell let seg løyse ved formeluttrykk, men moderne datamaskinar kan gjennom simulering av løysingar gjere det mogeleg å få eit særs godt innblikk i prosessane det dreier seg om.
Pegasusbukta
Pegasusbukta (Pegasus Bay) er ei bukt på austkysten til Sørøya på New Zealand.
Lorentzkraft
Lorentzkrafta er den krafta som verkar på ein elektrisk ladning som rører seg i eit magnetfelt. Lorentzkrafta kan uttrykkjast ved
And I Love You So
«And I Love You So» er ein song av visesongaren og gitaristen Don McLean som kom ut i 1970 på debutalbumet hans, Tapestry. Songen er sidan blitt spelt inn av mange andre artistar og vart ein hit i 1973 for songaren Perry Como på albumet hans med same namn, And I Love You So.
Lorentzkraft
der q er storleiken av ladninga, v er farten, B den magnetiske flukstettleiken og E er det elektriske feltet.
Pegasusbukta
Plassering
Bukta er ei sandstrand og strekkjer seg frå Bankshalvøya til munningen av Waiparaelva. Byen Christchurch ligg i den sørlege enden av bukta.
And I Love You So
Como sin versjon nådde 29. plassen på Billboard Hot 100, den siste av dei mange populære innspelingane hans, datert attende til 1943, som nådde topp 40. Songen låg òg ei veke på toppen av easy listening-lista i 1973. I Storbritannia klatra songen heilt til tredjeplassen på UK Singles Chart i 1973 og åg 31 veker inne på lista, lenger enn nokre av dei andre songane hans.
Lorentzkraft
Krafta er retta vinkelrett på rørsleretninga og feltretninga. Lorentzkrafta kan ikkje forandre storleiken av ein banefarten til ein partikkel, men vil gje forandring i rørsleretninga, og vil t.d. føre til at ein ladd partikkel i eit homogent magnetfelt vil røre seg i ein sirkelbane eller langs ei skruelinje. Lorentzkrafta har stor tyding for rørsla av partiklar i sykliske akseleratorar, t.d. syklotronar, for massespektrometer, for elektronrørsla i visse elektronrøyr, for partiklar i kosmisk stråling når dei trengjer inn i magnetfeltet til jorda og meir.