cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sofie
Sjå òg:
Namnedag: 25. juli.
Ajdna
Ajdna er ein fjelltopp i Karavankane i Žirovnica kommune i Gorenjska i Slovenia med ei høgd på 1064 meter over havet. Det har lettast tilkomst frå landsbyen Potoki i nabokommunen Jesenice.
Det er funne restar etter ein busetnad frå seinantikken like nedanfor toppen, samt spor som viser at det truleg har vore busetnad her mykje tidlegare. Utgravingar av staden starta i 1976. Dei fleste funna er frå perioden like etter Romarriket kollapsa (476 e.Kr.) og det virkar som om innbyggjarane her har søkt tilflukt frå dalen i ein periode med mykje uro og folkevandringar i regionen. Plassert høgt over dalen med ein naturleg barriere i sør, hadde innbyggjarane her full kontroll over kva som skjedde nede i dalen og var ein enkel plass å forsvare. Fleire andre høgtliggande busetnader er funne i regionen frå perioden 300- til 500-talet, men Ajdna ligg høgast av dei alle. Restar etter totalt 25 bygningar er grave ut, inkludert eit tidleg kristent tempel. I tillegg er det funne potteskar, våpen og smykke, som no er utstilt på museum i Kranj. Ruinane av det religøse byggverket er bevart med tak over og er i dag ope for turistar.
Ajdna er erklært eit arkeologisk nasjonalt monument av den slovenske regjeringa. .
Arktis
Arktis er namnet på områda rundt Nordpolen. Det finst fleire definisjonar på nøyaktig kva område det gjeld. Somme tider meiner ein berre ismassane som flyt rundt polen når ein snakkar om Arktis, men vidare definisjonar tek med nordlege landområde, som Svalbard, Grønland og det nordlegaste Amerika. Desse definisjonane nyttar gjerne Polarsirkelen eller den nordlege tregrensa som ytre grense for Arktis.
Dersom ein bruker den snevre definisjonen av Arktis, finst det ikkje land der. Overflaten er danna av store isflak som støyter saman og bryt seg laus frå kvarandre. Tek ein med landområda litt lenger sør, vil ein finna at dei også er prega av is. Dei er tundralandskap, det vil seia at det meste av jorda er frosen året rundt.
Trass i dette har Arktis eit rikt dyreliv. I hava og under isen er det liv. I tillegg til fisk og havpattedyr finn ein til dømes mosdyr, sjøpungar, krepsdyr og muslingar. Symbolet på Arktis er likevel isbjørnen.
Namnet Arktis kjem frå det greske ordet Arktos, som tyder bjørn. Stjernebileta som grekarane kalla Store Bjørn og Vesle Bjørn ligg i nord, og dermed blei dette dyret knytt til nordlege trakter. At isbjørnen er det dyret dei fleste assosierer med Arktis, gjer namnet endå meir passande. Antarktikos, eller Antarktis er dermed motstykket til bjørnelandet, og ligg på andre sida av jordkloten.
Klima
Nordishavet tilfører både fukt og varme til Arktis, sjølv om det kan vere kaldt nok her. Fukta gjer at det vert noko meir skya og tåke her enn i Antarktis. Polhavet får tilført mykje ferskvatn frå elvar og gjennom nedbør, og har derfor stor isdanning. Isutbreiinga er typisk størt i mars og minst i august-september, noko som påverkar både temperatur og nedbør. Det er derimot store skilnader frå år til år.
Området frå Grønland og austover mot Novaja Zemlja har eit maritimt polarklima, og ei tunge med temperert klima strekkjer seg heilt opp til 71 °N i havet vest for Noreg. Temperert havvatn strøymer inn i Polhavet frå Norskehavet og gjer at isgrensa nord for Spitsbergen ofte ligg nord for 80 °N. Isfjell frå Grønland gjer derimot at havtemperaturen er låg langt mot sør. Bjørnøya er typisk for denne sektoren med middeltemperatur i januar på -7,9 °C, og i 4,5 °C i august. Det er forholdsvis ofte tåke om sommaren, i juli heile 22 % av tida, medan han vinteren gjennom berre er kring 2 %. Bjørnøya har i snitt sju klårvêrsdagar per år.
Øygruppene utanfor Eurasia og Nord-Amerika er prega av landområda innanfor, særleg på vinterstid. På grunn av sterkt varmetap over land får ein nærast ein monsuntendens der lufta strøymer frå land mot det mindre kalde havet. Sjøtemperaturen kjem sjeldan over frysepunktet. Det vert ofte pålandsvind med påfølgjande tåke og skyar på kysten. Område som er skjerma frå havet kan få ganske fine temperaturar på sommarstid i midnattssola, og temperaturar opp mot 20 °C er ikkje uvanleg her.
Næringsliv
Noreg, USA og Russland har opna for oljeboring, per 2018. Ingen utvinning av olje eller gass skjer (per 2018) i arktisk Canada.
Den romerske kalenderen
Den romerske kalenderen var kalenderen brukt i det romerske kongeriket og den romerske republikken, før innføringa av den julianske kalenderen i keisartida.
Den romerske kalenderen blei ifølgje soga innført av Romulus ca. år 753 f.Kr. og brukt av romarane fram til han blei erstatta av den julianske kalenderen i år 46 f.Kr. Den moderne kalenderen som i dag blir nytta i størsteparten av verda er internasjonalt kjent som den gregorianske kalenderen, og er ei meir nøyaktig form av den julianske kalenderen.
Frå perioden til Augustus eller endå tidlegare blei kalendrar ofte rissa inn i stein og viste fram offentleg. Slike kalendrar blir kalla fasti.
Historie
Ein går ut frå at den opphavlege romerske kalenderen var ein månekalender, som kan ha vore basert på dei greske månekalendrane. Tida mellom to nymånar er gjennomsnittleg 29,5 dagar; difor vart månadene konstruerte til å vera anten 29 dagar eller 30 dagar lange.
Romulus-kalenderen
Romerske skribentar tilskreiv den opphavlege romerske kalenderen til Romulus, den mytiske grunnleggjaren av Roma, men det finst ikkje bevis på at ein slik kalender har eksistert og Romulus blei jamleg sitert som grunnleggjaren til praksisar som hadde opphav som var ukjend for seinare romarar. Ifølgje desse skribentane hadde Romulus' kalender ti månader, med vårjamdøgn i den første månaden (sannsynlegvis basert på namna til dei siste månadene av året). Kalenderen delte året i 304 døgn og 10 månader, noko som medførte at han var 61 dagar «for kort» i høve til solåret eller det sideriske året (dvs. den tida det tek for jorda å krinsa éin gong rundt sola, som i gjennomsnitt er 365,2564 døgn eller 365 heile døgn, 6 timar, 9 minutt og 9 sekund): Det vanlege kalenderåret bestod såleis av 304 dagar, der vinterdagane som kom etter slutten av desember og før byrjinga av den følgjande mars-månaden, ikkje blei gjevne til nokon månad.
Opphava til namna er det heller ikkje heilt klar semje om blant moderne forskarar. Nokre forklaringar frå antikken var: Martius til ære for krigsguden Mars; Aprilis frå aperiō, «å opna», jorda opnar opp for å motta frøa; Maius frå Maia, gudinna for vekst (major, «eldre»); Iunius frå iunior (yngre). Dei gjenverande seks månadane fekk namn i høve til posisjonen deira i kalenderen: nummerert fem til ti på latin som var quinque, sex, septem, octo, novem og decem, månadene hadde såleis namna quintilis, sextilis, september, october, november og december.
Frå 10 til 12 månader
Det blei snart eit problem at kalenderen ikkje følgde årstidene, slik at ein ikkje kunne planleggja tidspunktet for våronna i markene. På eit tidleg tidspunkt blei ein einige om å føya til to ekstra månader, slik at året kom opp i 355 dagar. Denne kalenderendringa blir tidvis tilskriven sogekongen Numa Pompilius.
Dei nye månadane fekk namna januarius, etter guden Janus, og februarius, etter «februa», ein reinsings- og forsoningsfest som blei halden i slutten av månaden, som opphavleg var den siste i året. Det nye året byrja stadig i mars månad, men i 153 f.Kr. byrja ein å rekna januar som den første månaden i året. Det var likevel først etter Cæsar si kalenderreform i år 46 f.Kr. at den 1. januar blei sjølve «nyttåret».
Innføring av skotår – ein ekstramånad
Problema med kalendeen heldt fram. Året på 355 dagar var stadig for kort, og martius, som i byrjinga var rekna for å koma i byrjinga av såtida til bøndene, flytta seg langsamt, slik at månaden etter kvart fall ved byrjinga av sommaren. Feilplasseringa av våronna gjorde at ein igjen blei samd om ei endring, og for å retta på «forseinkinga» blei det lagt til endå ein månad, kalla «mercedonius» eller «intercalaris», men berre annakvart år. Den ekstra månaden blei lagt til etter februarius. Han bestod av 27 eller 28 dagar. I skotår blei månaden februarius redusert frå 28 dagar til 23. Også dei andre månadene blei justerte opp eller ned, avhengig av om det var skotår eller ikkje.
Denne ordninga gav opphav til skotår. I ein 4-årsperiode skulle ein ha to skotår og to normalår. Normalåra var på 355 dagar, og skotåra fekk 377 eller 378 dagar. Fire år bestod dermed av 355 + 378 + 355 + 377 = 1 465 dagar, noko som tilsvarer ca. 4 dagar meir enn fire solår.
Rot med skotår
Sidan det i snitt var éin dags skilnad mellom eit solår (siderisk år) og året etter den romerske kalenderen, blei forskyvinga tidleg tydeleg. For å bøta på dette blei det gjort løpande utrekningar om kva tid ekstra skotår skulle innførast. Ein kunne koma langt inn i februarius før ein visste om neste månad skulle vera martius eller intercalaris. Dette førte til slutt til eit slikt kaos at Julius Cæsar innførte ein ny kalender. Det blei den julianske kalenderen, som tok over for den romerske kalenderen i år 46 f.Kr.
Dagane
Romarane nummererte ikkje dagane løpande innan ein månad slik ein gjer i moderne tid, men namngav kvar enkelt dag på ein intrikat måte. Dei hadde tre spesielle dagar, kalendae, nonae og idus. Den første dagen i kvar månad blei kalla kalendae. I nokre månader blei den 5. dagen kalla nonae, når han fall på den 7. i månader med 31 dagar. Tilsvarande fall idus på den 13. eller 15. dagen. Dei andre dagane hadde namn ved at ein telde ned til den neste av desse tre spesielle dagane, der Dag I var dagen sjølv. I ianuarius (januar) fell nonae på den 5. Den 2. januar blei då kalla Dag IV før nonae i januar («ante diem IV Nonas Ianvarii»). I tillegg hadde romarane dagen pridie. Dette var dagen før dei spesielle dagane kalendaee, nonae og idus. Slik blei 4. januar kalla pridie nonae i januar i staden for Dag II før nonae i januar.
Fasti
Fasti var ein høgtidskalender i Romarriket. Opphavleg tydde ordet dagar det kunne haldast rettargang (og liknande sivile gjeremål), og det motsette var dies nefasti (eller feriae) – festdagar, men ordet fekk etterkvart ei utvida tyding av kalender eller forteikning over dagar. Forfattaren Ovid sitt dikt Fasti er ei poetisk-didaktisk framstilling av festdagane.
Inge Bjarne Storebø
Inge Bjarne Storebø var ein norsk lokalpolitikar frå Høgre. Han var ordførar i Austevoll kommune frå 1989 til 2001. Han var son av Rikard Storebø som var ordførar i Austevoll for Venstre frå 1960 til 1969.
Bakgrunn
Storebø var fødd og vaks opp på Storebø i Austevoll. Far hans, Rikard Storebø, var ordførar i Austevoll frå 1960 til 1969. Han var utdanna frå Bergen Handelsgymnasium og bedriftsøkonomom frå Handelshøgskulen BI.
Fonologien i hindi
Hindi er eit språk med eit relativt enkelt fonemsystem som skil mellom lange og korte vokalar og konsonantar. Språket har eit komplisert trykksystem der trykket i dei fleste tilfelle fell på den siste tunge stavinga, men ikkje på siste staving
Konsonantar
Hindi har eit rikt konsonantsystem med kring 38 sjølvstendige konsonantar (grunnen til at eit nøyaktig tal ikkje kan oppgjevast er at nokre av konsonantane varierer mellom ulike dialektar av hindi — og i tillegg er nokre av konsonantane berre bruka i framandord, slik at det er tvil om dei skal reknast med som del av det primære lydsystemet.)
Mathieu Kérékou
Ahmed Mathieu Kérékou er ein beninsk politikar som var president i Benin frå 1972 til 1991, og frå 1996 til 2006. Etterfylgjaren hans i 1991 var Nicéphore Soglo, og i 2006, Yayi Boni.
Fonologien i hindi
Konsonantar
Den tradisjonelle kjernen i konsonantsystemet, nedarva frå sanskrit, er ein mesta matematisk matrise av 25 lukkelydar der luftstraumen gjennom munnen er fullstendig blokkerte, og 8 sonorantar og frikativar. I tillegg kjem 6 lydar med opphav i farsi og arabisk som no er rekna som ein intern del av lydsystemet i hindi.
Dei fem lukkelydane kan delast inn i fem grupper der kvar gruppe deler same artikulasjonsstad. Desse posisjonane, etter tradisjonell rekkjefølgje, er: velar (som k i norsk baka), retrofleks (som rt i austlandsk borte), palatal (som tj i trøndersk itj), dental (som t i trøndersk bita) og bilabial (som p i norsk gapa).
I kvar gruppe er det fem artikulasjonsmåtar. Desse artikulasjonsmåtane er nasal, og i tillegg stemt og ustemt lukkelyd, der båe desse kan vera anten aspirert (som vanleg norsk k i kar) eller uaspirert (som norsk innlyds-k i baka). Skilnaden mellom aspirerte og uaspirerte konsonantar er det vanskelegaste elementet i lydsystemet i hindi for nordmenn — og da særleg uttalen av dei stemte aspirerte lukkelydane घ [gh], झ [jh], ढ [ḍh], ध [dh], भ [bh].
Dei fire resonantane er y (som norsk j), r (som austnorsk r i køyre), l (vanleg tynn l) og v (som ein slapp norsk v eller som engelsk w).
I tillegg har hindi eit mindre system av sonorantar.
I tillegg er nokre lydar som har kome til hindi gjennom ord lånte frå andre språk, hovudsakleg persisk og arabisk, skrivne med ein prikk (kalla nukta eller bindu) under bokstaven som svarar mest til lyden. Nuktaen er også brukt for å skriva ड़ og ढ़, som ikkje stammar frå lånord, men er variantar av vanlege stemte stoppar. Nuktaen er sett på som eit diakritisk teikn og nukta-bokstavane er dimed tradisjonelt ikkje inkluderte i alfabetlista.
Som den siste kolonnen viser er desse lydane, bortsett frå ड़ og ढ़, ofte uttalt på ein måte som verker meir naturleg i hindi, med ein lyd som allereie finst på hindi. Dei siste to lydane, som høyrer heime i hindi, er ofte uttalte feil av dei som ikkje har språket som morsmål eller snakkar ein sørleg dialekt.
Vokalar
Vokalsystemet i hindi tek utgangspunkt i dei tre vokalane a, i og u, som alle kan vera korte eller lange. I tillegg finst dei lange vokalane e og o og diftongane ai au. I nordvestlege dialektar av hindi, inkludert khari boli, blir diftongane ai og au monoftongerte til dei halvlåge vokalane [ɛ:] og [ɔ:]. Dette er eit trekk som er lånt frå panjabi. Kort e finst òg i uttalen av enkelte ord. Desse orda blir ikkje skrivne med det utvida devanagari-teiknet for kort e (ऎ), men blir i staden skriven som kort i; ordet [ekkā] ‘vogn’ blir dermed skrive som इक्का (ikkā). Det er ein tendens til samanfall i uttalen av kort og lang u i utlyd, og på same vis av kort og lang i. Vokalane kan vera orale (ikkje-nasale) eller nasale. (Nasalisering blir i translitterasjon av indiske språk attgjeven som ṃ.) Denne skilnaden er meiningsberande som vi ser av det minimale paret है [hai] ~ [hɛ:] ‘han/ho er’ og हैं [haiṃ] ~ [hɛ:ṃ] ‘dei er’.
Lengd
Det viktigaste elementet i prosodien i hindi er fonemlengd — både i konsonantar og vokalar.
Trykk
Stavingar i hindi kan vere korte (K)V, lange (K)VX, eller overlange (K)VXX (der X = konsonant eller vokal, og lang vokal og konsonant blir markert VV og KK). Viss ordet inneheld ei eller fleire overlang(e) staving(ar) fell trykket på den siste overlange stavinga. Viss ikkje fell trykket på den tunge stavinga som er lengst til høgre (ikkje medrekna siste staving). Viss ordet ikkje har tunge stavingar fell trykket på siste staving.
Hovudtrykket blir vanlegvis markert med lågtonekontur. Alt i alt gjer dette at hindi (og urdu) kling noko monotont i øyro på folk frå høgtonespråk som (mange former av) engelsk og italiensk. Språkmelodien i hindi og urdu kan derimot minne mykje om norsk austlandsmål, som også realiserer trykksterke stavingar med lågtone (i tonelag 1-ord).
Langhus
Langhus er eit namn på ein type hus som var vanleg i vikingtida og folkevandringstida. Husa har fått namn etter den langstrekte forma si. Gjerne budde menneska i den eine enden av huset, medan ein i den andre enden hadde husdyr. Slik budde ein nær husdyra, og om vinteren fekk ein noko varme frå dyra. Det var gjerne ein eller fleire eldstadar i huset, med tilhøyrande ljore (røykhol) i taket der røyken kunne sleppa ut. Langhusa var gjerne låge og tilpassa landskapet. Ein tenkjer seg at mange av dei var bygd opp med steinmurar og med gras på taket. Særleg på sørvestlandet i Noreg vart det nytta steinmurar, noko som gjev karakteristiske arkeologiske funn. På Jernaldergarden på Ullandhaug litt utanfor Stavanger sentrum, er det bygd opp rekonstruerte langhus. Langhusa vert nytta til å formidla korleis livet kunne vera i gamal tid. Eit tilsvarande anlegg finst på Borg i Vestvågøy der det er bygd opp eit langhus med torvveggar. Huset som er bygd opp er 83 meter langt og mellom 7 og 9 meter breitt. Huset blir nytta som museum og opplevingssenter. På Forsandmoen i Forsand kommune er òg slike hus rekonstruert.
Mike Rutherford
Michael John Cleote Crawford Mike Rutherford er ein engelsk musikar. Han er mest kjend som bassist i rockebandet Genesis, som han var med på å starte. Rutherford spelte ofte rytmegitar og 12-strengsgitar for bandet i dei tidlege åra. Etter at Steve Hackett slutta i Genesis i 1977, spelte han òg gitar på studioalbuma til bandet, frå og med And Then There Were Three i 1978. I lag med Tony Banks er han den einaste som har vore medlem av bandet frå starten og til i dag. Rutherford skreiv tekstar til mange av songane til Genesis, inkludert somme av dei største hittane deira som «Follow You, Follow Me», «Turn It On Again», «Land of Confusion» og «Throwing It All Away». Han skipa òg Mike + The Mechanics i 1985. Han vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame som medlem av Genesis i 2010.
Karriere
Rutherford fekk gitartimar frå han var åtte år gammal og spelte i det første bandet sitt the Chesters ni år gammal. Faren hans, Crawford Rutherford, var kaptein i Royal Navy og vart industrileiar då han trekte seg frå tenesta. Rutherford starta på Charterhouse School då han var 13, og vart der med i bandet the Anon i lag med gitarist Anthony Phillips. 15 år gammal starta dei to Genesis i lag med Tony Banks og Peter Gabriel.
Rutherford nytta ofte effektar på bassen, og spelte til dømes plekter og fuzz-boks på songar som «The Knife» og «The Return of the Giant Hogweed». Rutherford spelte òg ein del 12-strengsgitar i bandet, særleg i den første tida av bandet.
Då gitarist Steve Hackett slutta i Genesis, spelte Rutherford all gitar i studio. På konsertane byta han mellom gitar og bass i lag med turnémusikar Daryl Stuermer. Stuermer spelte typisk gitar på songane som Hackett tidlegare hadde spelt på, og bass på songane laga etter Hackett slutta.
I pausar frå Genesis, spelte han inn to soloalbum, Smallcreep's Day og Acting Very Strange. Han var misnøgd med soloarbeidet sitt og avgjorde i 1984 at han ikkje skulle spele inn soloalbum igjen. På grunn av dette starta han i staden bandet Mike + The Mechanics under ein pause frå Genesis i 1985.
Mike + The Mechanics sine største hittar er «All I Need Is a Miracle», «Word of Mouth», «The Living Years», «Silent Running» og «Over My Shoulder». To help promote the song, Rutherford and the record label perpetuated the impression that «The Living Years» was inspired by Rutherford's relationship with his father, who died during Genesis's Invisible Touch Tour. In a 2004 interview, Rutherford confessed that the lyrics were in fact written by B. A. Robertson, and based entirely on Robertson's relationship with his father.
Rutherford samarbeidde òg med andre artistar, mellom andre venene Peter Gabriel og Phil Collins, på Against All Odds, der han skreiv songen «Making A Big Mistake».
Rutherford spelte under avslutningsseremonien for sommar-OL 2012 i London den 12. august 2012 som gjeste medlem i bandet til Ed Sheeran i lag med Pink Floyd-trommis Nick Mason på Pink Floyd-songen «Wish You Were Here».
Takashi Miki (1979)
Takashi Miki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Kenichiro Kashima
Kenichiro Kashima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Urawa Reds.
Fylkesveg 243 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 243 i Sogn og Fjordane går mellom Aurlandsvangen i Aurland kommune og Lærdalsøyri i Lærdal kommune. Vegen er 48,6 km lang og vert kalla Aurlandsvegen og Snøvegen. Han er Nasjonal turistveg. Vegen vart opna som kommunal veg i 1967, og har vore fylkesveg sidan 1987.
Barbara
Namnet er blitt spreidd ved hjelp av heilage Barbara, ein kristen martyr som levde på 300-talet.
Namnedag i Noreg, Sverige og Danmark er 4. desember.
Oppdikta personar
Barbara er hovudperson i den færøyske romanen av same namn, skriven av Jørgen Frantz Jacobsen.
Bakgrunnsstoff
Barbaradaach
Fylkesveg 244 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 244 i Sogn og Fjordane går mellom Steine bru og Bjelde i Aurland kommune. Vegen er 1,1 km lang.
Bjelkarøyna
Bjelkarøyna er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya har om lag 40 fastbuande. Bjelkarøyna har ferjesamband til Klokkarvik, Lerøy og Hjellestad. Kommunestyret har vedtatt reguleringsplan for bru mellom Bjelkarøyna og Lerøy.
Folketalsutvikling:
Fylkesveg 459
Fylkesveg 459 (Fv459) går mellom Døle bru og Møll bru i Mandal. Veglengda er 6 km.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Sligo
Sligo (irsk Sligeach) er ein hamneby i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Sligo vest på Irland. Byen hadde rundt 20,000 innbyggjarar i 2016, og er dermed også den folkerikaste byen i fylket. Sligo Borough District huser 61 % (38,581) av dei 63,000 innbyggjarane i County Sligo.
Byen ligg mellom Lough Gill og elva Garavogue der ho munnar ut i Atlanterhavet. Han er omgjeven av to fjellkjeder, Dartryfjella på nordsida og Oxfjella mot sør. Sligo er eit historisk, kulturelt, kommersielt, industrielt og tenestenæringssenter, og har regionaltyding i Vest-Irland. Han har veg-, jernbane- og ferjesamband. Byen er også eit turistmål med fleire litterære og kulturelle assosiasjonar, og ligg langs turistruta Wild Atlantic Way.
Geografi
Sligo ligg på ei kystslette mot Atlanterhavet, på låge grusskråningar ved breidda av elva Garavogue mellom Lough Gill og estuaret hennar ut mot Sligo Bay. Byen er omgjeven på tre sider av ein fjellboge, med Oxfjell-kammane Slieve Daeane og Killery Mountain i søraust mot Lough Gill, det flate kalksteinsplatået til Cope's, Keelogyboy og Castlegal-fjella i nord og nordaust, enkeltåsen Knocknarea med ein varde frå steinalderen i vest og det distinkte høge platået Benbulben i nord.
Sligo er eit viktig punkt på vegen mellom Ulster og Connacht. Han er administrasjonsstad for County Sligo, som er del av Border Region saman med Cavan, Donegal, Leitrim, Louth og Monaghan.
Historie
Det irske namnet til Sligo er Sligeach, som tyder «skjelstaden». Dette kjem av dei store mengdene skjel i elva og utløpet hennar, og for fleire skjeldynger som er funne omkring byen etter matlaging helt tilbake til steinalderen. Brev til kartstyresmaktene frå 1836 skildrar at kjerrelaster av skjel er funne under bakken mange stader i byen som no er busett. Ved oppsetting av grunnmurar vart det stadig grave opp store mengder skjel. Heile distriktet med kysten, elveutløpet og elva var rik på sjømat som vart utnytta så tidleg som i steinalderen. Den første rundkøyringa i byen vart bygd rundt eit gravkammer som var hogge ut av ei stor steinblokk.
Sligo Bay er ei vid bukt som har danna ei naturleg hamn frå gammalt av. Ho var kjend av gamle greske, fønikiske og romerske handelsfolk, og ein trur området er det som er markert som byen Nagnata på Klaudios Ptolemaios sitt verdskart frå 100-talet. I tidlegmellomalderen grunnla heilage Kolumba, Columcille, eit viktig kloster i Drumcliff, åtte kilometer nord for dagens Sligo. På 1100-talet var det ei bru og ein liten busetnad på staden der Sligo ligg no.
Mellomalderen
I mellomalderen blei Sligo eit viktig knutepunkt både handelsmessig og strategisk. I 1245 grunnla den normanniske riddaren Maurice Fitzgerald, som var Lord Chief Justice of Ireland, ei borg i Sligo. I 1253 grunnla han eit dominikanarklosteret, som er den einaste mellomalderbygningen i byen som framleis står. Klosteret vart øydelagt av brann i 1414 men gjenreist til slik det står i dag. Normannarane fekk likevel ikkje vera lenge i området. Under slaget ved Credran Cille i 1257 blei både Fitzgerald og den irske leiaren Godfrey O'Donnell døydeleg såra i tvikamp. Etter dette forlet normannarane området.
Sligo utvikla seg likevel som by. Eit oversyn frå 1289 tyder på at han hadde 180 borgarar (burgess). Han er dermed den einaste irske byen som blei grunnlagd av normannarar, men var under gælarstyre gjennom nesten heile mellomalderen. Dei ulike irske dynastia kjempa om herredøme over den lukrative hamnebyen, og Sligo blei brunnen, ransaka eller omleira omlag 49 gonger gjennom mellomalderen, ifølgje dei irske annalane. Desse raida verker ikkje å ha stoppa utviklinga av byen, som frå midten av 1400-talet hadde auka i tyding som hamneby. Det blei drive handel med Galway, Bristol, Frankrike og Spania.
1800-talet
Under den store hungersnøda i Irland og i tidsrommet 1847 til 1851 emigrerte 30 000 irar frå hamna i Sligo. I hamna med utsikt over elva Garavogue er det reist ein statue som eitt av tre minnesmerke over desse emigrantane. Ein plakett med eit «brev til Amerika» fortel om ein familie sin triste skjebne:
Det er sagt at den idylliske øya Coney Island i Sligobukta har gjeve namn til Coney Island i New York. Coinín på irsk tyder 'hare'. Cuniculus på latin tyder hare eller passasje under bakken. Det er sagt at kaptein Peter O'Connor på skonnerten «Arethusa», som tok fleire turar mellom Sligo og New York for 200 år sidan, kalla øya i New York opp etter øya som ligg nokre kilometer frå heimen hans i Sligo.
1900-talet
På byrjinga av 1900-talet var det mykje uro blant hamnearbeidarane i Sligo, som kjempa for betre løn og vilkår. Dette førte til to større streikar, i 1912 og ein langvarig streik i 1913. Begge enda med siger for arbeidarane.
I april tala Sinn Fein-grunnleggjaren Arthur Griffith på hjørnet av O' Connell St. og Grattan St. Gatehjørnet er sidan blitt heitande «Griffiths corner». Under den irske borgarkrigen blei Sligo jernbanestasjon sprengd av motstandarar mot Den anglo-irske traktaten 10. januar 1923.
Transport
Sligo har eit moderne vegnett med fleire strekningar med fire- og tofelts motorveg. Riksvegen N4 til Dublin har god standard. Det er bygd motorveg gjennom byen og oppretta fleire gågater i sentrumsområdet for å betre funksjonen av bysentrumet.
Sligo lufthamn ved landsbyen Strandhill tener byen og grevskapet Sligo, og har flyruter til Dublin og Manchester.
Utdanning
Sligo har fire vidaregåande skular. To av dei er jenteskular (|Mercy College og Ursuline College), Summerhill College er ein guteskule og Sligo Grammar School er ein Church of Ireland-driven blanda skule ved The Mall.
I byen ligg Sligo tekniske institutt, Institute of Technology, som har utdanningar innan naturvitskap, ingeniørfag og samfunnsvitskapar.
St. Angela's College utanfor sjølve byen høyrer til National University of Ireland, Galway, og har utdanning innan sjukepleie og helse, matkunnskap og pedagogikk.
Julius Richard Petri
Julius Richard Petri var ein tysk bakteriolog og kirurg som hovudsakleg er kjend for å ha funne opp petriskåla. Dette skjedde i 1887, medan han arbeidde som assistenten til Robert Koch.
Liv og karriere
Pertri studera fyrst medisin ved Kaiser-Wilhelm-Academy for militære legar (1871-1875) og fikk sin medisinske grad i 1876. Han fortsette studia på Charitè Hospital i Berlin og var i aktiv teneste som militærlege fram til 1882. Etter det fortsette han som ein reservist.
Isentobel
Isentobel eller Eisentobel ('jerngjelet') er ein liten dal i kantonen Schwyz i Sveits. Han ligg i dei sentrale sveitiske Alpane, like bakom Ibergereggpasset og rundt 50 km frå Zürich.
Hirotoshi Yokoyama
Hirotoshi Yokoyama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara, Yokohama FC, Ventforet Kofu og TDK.
Dovška Baba
Dovška Baba (tysk Frauenkogel), stundom kalla Dovška Rožca som er namnet på ei eng 200 meter nedanfor toppen, er eit fjell vest i Karavankane med ei høgd på 1891 meter over havet. Det ligg på grensa mellom Slovenia og Austerrike opp for landsbyen Dovje.
Petriskål
Namnet sitt har skåla fått frå mikrobiologen Julius Richard Petri, som utvikla ho i 1887 då han arbeidde som assistenten til Robert Koch.
Petriskåler vert hovudsakleg brukt til å dyrka bakterie- eller andre cellekulturar, ofte i agar.
Barbro
Barbro er eit skandinavisk kvinnenamn avleia av det greske Barbara, som tyder «utlending». Dette namnet er meir populært enn opphavet, særleg i Sverige, der over 52.000 ber namnet. Namnet blei særleg gjeve på 60- og 70-talet, men er i dag mindre brukt som dåpsnamn.
Barbro har norsk og svensk namnedag den 4. desember.
Kjende Barbroar:
Rusbrus
Rusbrus er ein ferdigblanda cocktail på flaske.
Rusbrus var i løpet av heile 1990-talet berre å få kjøpt på Vinmonopolet og utestader med skjenkeløyve for brennevin. Alkoholprosenten i rusbrus svarer som regel til øl.
Framstegspartiet (FrP) anka eit stortingsvedtak i 1997 om å berre selje rusbrus på Vinmonopolet inn for EFTA-domstolen. Her fekk FrP medhald i anken sin. Grunnlaget for vedtaket var at norsk alkoholpolitikk forskjellshandsama ølprodusentane og rusbrusprodusentane. EU sitt regelverk om frihandel sa at alle alkoholhaldige varer med same styrke skulle ha like vilkår. Norske styresmakter fekk då eit ultimatum om anten å flytte ølet til Vinmonopolet eller å flytte rusbrusen ut i butikkane. Norske styresmakter valde det siste. Frå 1. januar 2003 vart det opna for sal av rusbrus i butikk. Det vart samstundes opna for at stader med skjenkeløyve for øl òg kunne skjenke rusbrus.
Terumasa Kin
Terumasa Kin er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane JEF United Ichihara og Ventforet Kofu.
Følg Kaldet
«Følg Kaldet» er eit dikt av Henrik Wergeland, skrive og utgjeve i samlinga Jødinden i 1844. Diktet er eit av dei mest kjende Wergeland har skrive.
Tema
Wergeland byrjar med ei kjensle av motløyse. Han samanliknar stoda til den norske diktaren med ein skadeskoten Kongeørn. Diktaren har eit «sprog/som ei rekker fra sin krog/lenger enn dets læbers aande». Han ville gjerne ha skrive dikt slik at millionar av menneske kunne ha høyrt han.
Han meiner det ville vore betre om han var diktar i ein indianarstamme, av di skaldane der ville vore akta som prestar, og alle dei unge ville ha lært kvada hans etter han var daud. Men så ser han seg ikring, og merkar at naturen veks og trivst, og ser at jamvel dei minste små vassdropane har ei meining. Han ser korleis mosen gir næring til dei store trea, og skjønar at jamvel det minste livet ikkje går tapt, men kjem til nytte:
Då ropar han «opp», til seg sjølv, for å la røysta si låte, jamvel i øydemarka, og han vil kvede, sjølv om det berre kjem nokre få til han. Diktet ender med ein tanke om at det er gagn i det han gjer, sjølv om det ikkje kjem meir enn nokre få for å lyde på dikta hans. Han har tida på si side. Og han slår seg til ro med «en liden venlig flok».
.
Heraldiske våpen
Skjoldet og fargane
Skjoldet (engelsk escutcheon) kan delast opp i fargefelt, forma som heroldsfigurar. Fargane (kalla «tinkturane») kan vera symbolske, men oftast kjenner me ikkje til kvifor eit våpenmerke har den eine eller den andre fargen. Tinkturane er delt inn i metall og fargar. Metall er gull/gult (engelsk or) og sølv/kvitt (argent) Fargar er raudt (gules), blått (azure  ), svart (sable),  grønt (vert), og purpur/lilla/fiolett (purpure). Å gje kvar av desse tinkturane ein symbolikk blir mest spekulasjonar utan generell verde.
Heroldsfigurar
I skjolda er det ulike geometriske inndelingar (engelsk ordinaries). Desse er ganske enkle og ikkje like fantasieggjande som dei andre våpenmerka. Nokre døme på desse figurane er ulike bjelkar, krossar eller sirklar. Her kjem ei forklaring på kva nokre av desse figurane er heilt fritt tolka som å symbolisere:
Skråbjelke har vore tolka som å representere eit bandolær eller ein stormstige. Når den står den andre vegen, vert den kalla ein venstre (sinister) skråbjelke.
Tverrbjelke meiner nokre folk stammar frå eit militært belte, dei meir pragmatiske meiner det ganske enkelt kjem frå måten ein konstruerte skjold på i gamle dagar.
Stolpe meiner nokon kjem frå trepålane ein nytta for å bygga palisadar og denne figuren symboliserer krigaren sin styrke og uthald.
Spiss eller kile tolkar nokon som å stå for ein stake som ein nytta for å konstruere militære bruer, men spissen (som med tverrbjelken) er kanskje berre ein gjenklang av korleis ein konstruerte skjold
Sparre kan vera meint som symbol for vern. Variantar er kupert (når dei ikkje går ut til kantane) og toppsparre (når den går ut til øvste kant).
Yutaka Hosoda
Yutaka Hosoda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Fylkesveg 245 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 245 i Sogn og Fjordane (Fv245) går mellom Brekkebrui og Nedre Brekke bru i Flåm i Aurland kommune. Vegen er 821 meter lang og går på vestsida av Flåmselvi og over Nedre Brekke bru. Fylkesvegen gjev samband mellom E 16 og Flåm stasjon.
Yutaka Hosoda
Han spela for klubben JEF United Ichihara.
Håkonshallen
Håkonshallen er ein steinhall frå mellomalderen, i Bergen. Håkonshallen vart først oppført under Håkon Håkonsson, som herska over Noreg frå 1217 til 1263. Første gongen ein veit at hallen vart brukt var under bryllaupet til kong Håkon sin son, Magnus, seinare kjent som Magnus Lagabøte, den 11. september 1261.
Hallen er bygd i gråstein med hjørnekvadrar og detaljar av kleberstein. Øvst hadde bygnngen ein stor gildehall der kongen sitt høgsete var på pallen ved den nordre tverrveggen. Ein kunne bu i mellometasjen, medan kjellaretasjen var brukt til lager.
Bygningen forfall i løpet av mellomalderen. Kring 1530 sette lensherren Eske Bille kanonar på eit bolverk han fekk bygd oppå hallen. Frå 1683 vart han brukt som kornmagasin.
J.C. Dahl «gjenoppdaga» bygget som kongehall. Foreningen til norske Fortidsmindesmerkers Bevaring fekk som si første større oppgåve å restaurera Håkonshallen. På oppdrag av J.C. Dahl fekk arkitekten Franz Wilhelm Schiertz utført oppmålingsteikningar av hallen. I 1873 byrja restaureringsarbeida under arkitekt Christian Christie. Arkitektane Peter Blix og Adolph Fischer fullførte restaureringa i åra 1880–1895. Trappegavlen vart tilbakeført på bakgrunn av det eldste bildet av bygningen, Scholeusstikket frå ca. 1580. Innvendig vart hallen utsmykka med fresker, biletvev og møblar etter teikningar av Gerhard Munthe.
Eksplosjonen på Vågen i 1944 førte til omfattande skader på Håkonshallen. Etter nye arkeologiske undersøkingar av arkitekten Gerhard Fischer vart hallen gjenoppbygd av Johan Lindstrøm, Claus Lindstrøm, Jon Lindstrøm og Peter Helland-Hansen i åra 1955–1961. Den innvendige utsmykkinga vart utført av Sigrun Berg, Synnøve Anker Aurdal og Ludvig Eikaas.
I dag vert Håkonshallen administrert av Bymuseet i Bergen, som også administrerer Rosenkrantztårnet (rett attmed Håkonshallen), Gamle Bergen og Lepramuseet. Håkonshallen vert brukt ein del til konsertar, særleg korsong og kammermusikk.
Bakgrunnsstoff
Bergenhus Fortress
Talespråk
Talespråk er språk som blir snakka, i motsetnad til når det same språket blir skrive, då kan vi kalle det skriftspråk. Sjølv om det i utgangspunktet dreier seg om to ulike versjonar av same språk (t.d. norsk) vil val av medium føre til at ein del særdrag knytt til mediet sett sitt preg på språket.
I denne tydinga er talespråk kjenneteikna framforalt med å ha ein annan syntaktisk struktur enn skriftspråk, noko alle kan sjå ved å ta opp spontan tale på band, og deretter skrive det ned, eller ved å lese tekst høgt.
Alle skriftspråk har talespråk (eller har hatt det, viss språka er døydd ut), men ikkje alle språk har skriftspråk. Dermed er «skriftspråk» for nokon synonymt med «standardspråk», og talespråk med «avvik frå standard», «slang». På finsk heiter t.d. det å snakke etter standardspråket «å snakke skriftspråk».
Årskog i Vartdal
Årskog i Vartdal er ein matrikkelgard, gardsnummer 97, i Ørsta kommune. Han ligg i bygda Nordre Vartdal, 1400-1800 meter frå Vartdalsfjorden. Tuna og største delen av bømarka ligg på sørsida av Storelva. Garden har og noko bømark på hi sida av Storelva, avgjort etter ein rettargang i 1715. På alle kantar grensar Årskog mot matrikkelgarden Nøre-Vartdal.
Fylkesveg 5908 går gjennom garden, med tilknytning til E 39.
Årskog hadde to brukarar i 1603. Utover 1600-talet kom to nye bruk til. Perioden 1645-1750 vart garden driven av tre bruk, før det så i vel 50 år var fire bruk på garden. 1804-80 atter tre bruk. I historisk tid vart garden rekna som mindre eigna til jordbruk, men han hadde vide utslåttar. Seter hadde garden på Årskogsætra, knappe tre kilometer frå tuna. Ho var i drift til 1943.
Ein ny storflaum 22. august 1980 gjorde stor skade på bøane. Storelva vart i 1981-82 førebygd, med tanke på å hindre fleire skadeflaumar.
Folketal:
I 2010 er det seks heimar på Årskog.
Kantbølgje
Ei kantbølgje er i væskedynamikk ei tyngdebølgje stasjonær langs ei fast grense på grunn av refraksjon, ofte ei bølgje som veks innover ei strand. Progressive kantbølgjer flyttar seg langs denne grensa og varierer med ei sinusform langs denne og minkar eksponentielt utover mot det opne havet.
Hol (fleirtyding)
Hol kan visa til:
Aragón
Aragón (katalansk Aragó) er ein autonom region i Spania. Han ligg nordaust i landet og er vidare delt inn i tre provinsar. Frå nord til sør er desse Huesca, Zaragoza og Teruel. Hovudstaden i regionen er Zaragoza.
Den nordlege provinsen i Aragón, Huesca, grensar til Frankrike og ligg midt i Pyreneane. I Spania grensar regionen til Catalonia i aust, Valencia og Castilla-La Mancha i sør og Castile y León, La Rioja og Navarra i vest.
Regionen har eit areal på og har eit landskap som varierer stort frå permanente isbrear til grøne dalar, rike beiteland og frukthagar til tørre sletter i det sentrale låglandet. Det finst mange elvar i Aragón og den mest kjende av dei er Ebro som er den største elva i Spania ut frå vassmengd. Ho går frå vest til aust gjennom heile regionen i provinsen Zaragoza. Her finst òg Aneto, det høgaste fjellet i Pyreneane.
I 2006 hadde regionen opp under 1,3 millionar innbyggjarar og halvparten av desse bur i Zaragoza.
I tillegg til dei tre provinsane er Aragón delt inn i 33 comarcas eller fylke, alle med ein rik geopolitisk og kulturell historie frå den førromerske og romerske tida som Marca Superior, fire hundreår under muslimane som kongedømet (eller taifa) Saraqustah, og som land som ein gong høyrde til den frankiske spanske marken Marca Hispanica. Seinare var Aragón eit grevskap som danna Kongedømet Aragon og til slutt riket eller krona Aragon.
Geografi
Med låg folketettleik er store område av Aragón vilt og relativt urørt. Her finst store naturlege kontrastar, både klimatisk og geologisk, frå grøne dalar og snødekte fjelltoppar i Pyreneane til tørre sletter og einsame åsar i sør.
Terreng
Dei aragonesiske Pyreneane består av storartar og varierte landskap med høge fjelltoppar, djupe kløfter, djupe skogar og flotte fossar. Av fjell finn ein Aneto (3404 moh), det høgaste fjellet i Pyreneane, Monte Perdido (3355 moh), Perdiguero (3221 moh), Cotiella (2912 moh) og mange fleire.
Ordesa nasjonalpark, nær grensa til Frankrike, har nokre av dei flottaste landskapa i Europa med kløfter, isgrotter, mange fossar og eit variert dyreliv med endemiske artar. Parken er òg ein av dei siste stadane i Pyreneane der ein finn rovfuglar. Om vinteren vert fjella nytta til vintersport.
Dei største dalane i fjella er Hecho, Canfranc, Tena, Benasque og andre. I dei grøne dalane finst små landsbyar med romanske kyrkjer og typiske hus for Pyreneane. Den eldste romanske kyrkja i Spania ligg i mellomalderbyen Jaca heilt nord i Huesca.
Ved foten av Pyreneane ligg Mallos de Riglos, ein kjend steinformasjon. På fleire av dei einsame åsane ligg gamle slott, som Loarre-borga.
Lenger sør ligg Ebrodalen som er eit rikt og frodig jordbruksområde med store kornåkrar, frukt- og grønsaksavlingar. Her finst òg mange rolege landsbyar, borger og romerske ruinar. Nokre av dei mest kjende småbyane her er Calatayud, Daroca, Sos del Rey Catolico og Caspe.
Vinmonopolet
AS Vinmonopolet er eit norsk særlovselskap eigd av staten under Helse- og omsorgsdepartementet. Føretaket har eit statleg, nasjonalt monopol på butikksal av vin, brennevin og sterkøl.
Aragón
Terreng
Sør for Zaragoza og Ebrodalen stig landskapet igjen til Sistema Iberico, ei fjellkjede som skil Ebrodalen frå Meseta Central og slettene i Castilla-La Mancha. Det høgaste fjellet i denne fjellkjeda er Moncayo (2313 moh) og sjølv om området får mindre snø enn Pyreneane finst det skistader her òg.
Vinmonopolet
Historie
Vinmonopolet vart etablert som eit privat aksjeselskap under statleg kontroll 30. november 1922. Etterkvart kjøpte staten ut dei private eigarinteressene, og etter 1939 har Vinmonopolet vore eit fullt ut statleg føretak.
Aragón
Klima
Klimaet i Aragón er definert som moderat kontinentalklima og dei største skilnadane skjer med høgda. Dei sentrale områda av Aragón er berre 200 meter over havet og den normale årsmiddeltemperaturen er på 14 °C. Nord og sør for Ebrodalen, der høgda stig til kring 500 meter over havet, er temperaturen to grader lågare. I fjella, mellom 600 moh og 1000 moh er temperaturen mellom 11 og 12 °C.
Vinmonopolet
Historie
I 2003 hadde AS Vinmonopolet 188 butikkar og 1699 tilsette.
Aragón
Historie
Før Aragón eksisterte som eit sjølvutnemnt kongedøme i 1035 e.Kr., var dei nordlege fylka Jaca, Sobrarbe og Ribagorza alle sjølvstendige mark og frankiske føydale len. For å drive bort frankarane og muslimane, vart det oppretta ein nordleg allianse mellom grevskapa Aragón, Sobrarbe, Ribagorza og hertugdømet Castilla, samt kongedømet Pamplona (seinare Navarra). Etter kong Sancho døydde, vart kongedømet delt mellom sønene hans. Ramiro I vart den første kongen av Aragon; seinare, etter broren Gonzalo døydde, vart han òg konge over Sobrarbe og Ribagorza. Det nye kongedømet Aragón voks raskt og tok over Navarra. Dette kongedømet erobra det muslimske kongedømet og byen Zaragoza i 1118. Delt frå kongedømet Navarra, vart kongedømet Aragón gjenoppretta i 1035 og vart som eit eige kongedøme til 1591 då Felipe II av Castilla invaderte Zaragoza og sendte ut Nueva Planta-resolusjonen, som gjorde dei aragnoesiske lovene ugyldige og annekterte kongedømet Aragón til Castilla. Kongedømet Spania vart då skapt.
Familieunionen mellom Petronila, dronning av Aragon og Ramon Berenguer IV, greve av Barcelona, førte til ein son, Alfonso II av Aragon som arva landområda til foreldra og slik skapte kongemakta Aragón som inkluderte alle landområda, titlane og statane som til då hadde vore utanfor kongedømet Aragón. Denne kongemakta endra brått etter familieunionen med Castilla (sjå under) men tittelen var i bruk fram til 1714. Kongefamilien Aragon (av somme historikarar i dag kalla «kongar av Aragón og grevar av Barcelona») styrte dei administrative regionane Aragon, Catalonia og seinare Balearane, Valencia, Sicilia, Napoli og Sardinia (sjå Det aragonesiske riket).
I kongemakta Aragón var kongen direkte konge av det aragonesiske området, men hadde òg tittelen konge av Valencia, konge av Mallorca (for ein periode), greve av Barcelona, herre av Montpellier og (mellombels) greve av Aten og Neopatria. Kvar av desse titlane gav han suverenitet over eit visst område og desse titlane endra seg etter kvart som han vann eller tapte landområde. Under den spanske arvefølgjekrigen rykte dei tyske, britiske og nederlandske troppane fram og vart slått av den spanske armeen i slaget ved Zaragoza i 1710. Som følgje av dette slaget vart Felipe V tvungen til å forlate Madrid og trekke seg tilbake til Valladolid.
Under den spanske sjølvstendekrigen vart den aragonesiske hovudstaden utsett for to harde omleiringar. Under omleiringa i 1808 slo spanjolane under General Palafox ein større fransk styrke. I 1809 ei særleg blodig omleiring vart spanjolane knust av ein langt større fiendtleg styrke. Under omleiringa vart nesten 30&nsbp;000 av garnisonen og innbyggjarane i byen (av totalt 32 000) slakta i staden for å at dei overgav byen. To veker etter dei hadde brote gjennom bymurane måtte franskmennene kjem seg frå hus til hus og frå plass til plass inne i byen.
Under den spanske borgarkrigen vart det oppretta fleire anarkistiske kollektiv i Aragon.
Marco Antônio de Almeida Ferreira
Marco Antônio de Almeida Ferreira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Vargtass
Vargtass er ein alkoholdrikk av finsk eller svensk opphav, laga av vodka blanda med tyttebær- eller tranebærsaft. Ein kan òg blanda i knust is eller isbitar.
Det er vanleg å blanda sin eigen drikk, men Koskenkorva Vargtass er no å få ferdigblanda.
Gulnebblom
Gulnebblom (Gavia adamsii) er den største medlemmen av lomfamilien. I hekkedrakta har gulnebblommar svart hovud og hals, kvit underside og svart overside med kvite flekker. Vinterdrakta manglar kontrastar, oversida er mørk utan flekker, framsida av halsen er lys med jamn overgang til mørkt gråbrunt mot nakke og oversida av hovudet. Eit viktig kjenneteikn som skil gulnebblom frå islom er det strågule nebbet som synast svakt oppeikande fordi oversida av nebbet er rett, men undersida oppkurva.
Arten hekkar i Arktis frå nordlege Sibir og austover til Nord-Amerika, så langt aust som austlege fastland i Nunavut, Canada. Han overvintrar hovudsakleg på sjøen langs kystar av det nordlege Stillehavet og i små mengder langs norskekysten, hovudsakleg frå jærkysten til Troms. Gulnebblommen ein spesialisert fiskeetar, og fangar byttet under vatn. Songen er ein serie klagande tonar, liknande islom, men han har òg varsellæte.
Skildring
Med ei lengd på 76 til 91 cm, eit vengespenn på 137 til 152 cm og ei kroppsvekt som varierer mellom 4 og 6,4 kg, er gulnebblommen den største medlemmen av lomfamilien. Vaksne er først og fremst svarte og kvite i hekkedrakta, med ein lilla til blåleg glans på halsen.
Gulnebblom er ein arktisk art, han hekkar hovudsakleg i eit belte ved kysten av Nordishavet så langt nord som 78 ° N og overvintrar innanfor skjerma farvatn på den nordlege stillehavkysten og langs nord og vestkysten av Noreg. Arten er hekkefugl i Russland, Canada og USA. Sjølv om han overvintrar først og fremst nord for 50 ° N, kan einskilde fuglar utvide vinterområdet sør til 35 ° N ved kysten av Japan, og langs Nord-Amerika sør forbi øya Vancouver til kysten av nordvestlege Washington. Men streiffuglar kan oppdagast spreitt utanfor kjerneområdet, inkludert sør til Mexico og Spania.
Som andre lommar, dannar dei langvarige par. Sjølv om dei føretrekker ferskvassbasseng eller innsjøar på tundraen, vil gulnebblommen òg hekke langs elver, ved elvemunningar eller mot havet i lågtliggande område av Arktis; generelt unngår dei skogkledde område. Hekkinga startar i byrjinga av juni, avhengig av snø og issmelting. Som alle andre medlemmer av familien, byggjer gulnebblommen eit reir av plantematerialar svært nær kanten av vatnet. Hoa legg vanlegvis to egg i kullet. Paring føregår på land, utan noko bestemt spel. Paret forsvarar det store territoriet sitt intensivt mot inntrengjarar.
Gulnebblommen er ein spesialisert fiskeetar, men tar òg krepsdyr, blautdyr og leddormar. Han dukkar og tar byttet under vatn.