cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mime
Tolkingar av rolla til Mime i tilhøve til andre mytologiar
Den finske folkloristikk-professoren Kaarle Krohn har ifølgje den same boka påvist likskap mellom hovudskalle-ritusen som Odin gjennomførte med hovudet til Mime og sjamanistiske religionar som tek vare på og gjer ære på hovudskallen til den første i ætta eller den første sjamanen. Krohn hevdar at det finst parallellar i greske segner og hjå dei paleosibirske jukagirane. Jukagirane har praktisert skikken med å spørja skallen om råd heilt opp mot moderne tid. Metoden som blir brukt kan ha vore å bruka skallen som ein slag terning og få han til å svara «ja» eller «nei».
Daudislandskap
Daudis oppstår når isbrear ikkje lenger er i rørsle og smeltar der han ligg. Landmasse og is følgde elvar og bekkar som rann i dette landskapet og vatnet avsette sediment dels oppå og delvis i tunnelar inne i isen. Når isen så smelta bort, vart sedimenta liggande att som ryggar og terrassar. Desse subglasiale elveløpa kan ein i dag sjå som eskerar, som er buktande grusryggar.
Daudisgroper har oppstått der isen har ligge heilt eller delvis gravlagd i lausmassar og så dannar gryteforma senkingar. I mange tilfelle har daudisgropene danna små tjern.
Mime
Tolkingar av rolla til Mime i tilhøve til andre mytologiar
Brønnen til Mime er òg samanlikna med det greske orakelet. I Delfi i Hellas var det ei opning i jorda som det steig gode lukter opp frå, og prestinna drakk også her av ei magisk kjelde som gav henne fullkomen spådomsevne.
Etymologi
Det finst to teoriar om det etymologiske opphavet til namnet Mime:
Ei tolking er sambandet til omgrepa visdom og hukommelse, og tyder «den som hugsar». Namnet er nærskyldt med det gammalengelske mimorian, latinsk memor og den indoeuropeiske ordstammen *smer-, eller *mer-.
Den andre tolkinga peikar på sambandet til det gammalnorske meima (mål) eller det anglosaksiske māmrian (grublande) og er avleidd frå det indoeuropeiske *mer- i tydinga 'den endelege, den som tapar lagnaden sin'.
Fylkesveg 313 i Østfold
Fylkesveg 313 i Østfold går mellom Bergersborggata og Austre Kanalgate i Moss kommune. Vegen er 1,9 km lang.
Kommunar og knutepunkt
Tronvikvegen Helgerødvegen
Epikarst
Epikarst eller overflatekarst omfattar alle karstformer som er synlege på overflata, som karren og doliner, men òg den såkalle subkutane sonen, som er den øvre, oppsprukne og korroderte sonen i berglaga.
Epikarst er komplementært til endokarst, som omfattar alle underjordiske karstformer, som grotter.
Haga kyrkje
Haga kyrkje er ei arbeidskyrkje frå 1995 i Samnanger kommune i Vestland. Byggverket er i tre og har 230 sitjeplassar.
Tärendö älv
Tärendö älv eller Tärendöälven (tornedalsfinsk Täränönväylä, finsk: Tärännönjoki) er ei elv i Norrbottens län i Sverige. Ho er ei av dei få bifurkasjonane i Norden. Bifurkasjonar av denne typen, som ligg langt frå munningen, og endar i ei heilt anna elv, finst det få av i heile verda. Ein pleier å samanlikne Tärendöälven med Casiquiare-kanalen i Brasil. Elva fører ved Junosuando meir enn halvparten av vassføringa til Torne älv over til Kalixälven.
Muztagh
Muztagh (=istårnet) er eit 7 273 meter over havet høgt fjell i fjellkjeda Karakoram i regionen Gilgit-Baltistan i det nordlege Pakistan. Regionen der fjellet ligg er omstridd, India hevdar det høyrer med til den indiske delstaten Jammu og Kashmir.
Muztagh vert rekna som ein av dei vanskelegaste fjelltoppane å bestige. Fjellet ligg omkrinsa av Baltoro- og Sarpo Laggo-breane og har ved sidan av hovudtoppen på 7 273 meter ytterlegare ein mindre topp på nordaustegga som når 7 180 meter over havet.
Ein britisk klatrelag beståande av fire mann nådde toppen av Muztagh 6. juli 1956. Britane, som klatra opp vestsida, var på toppen fem dagar føre franske klatrar kom opp frå austsida. Den lægre toppen vart bestige i 1984, via nordaustegga.
Fernando Gago
Fernando Rubén Gago er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Boca Juniors i den argentinske fotballigaen og for det argentinske landslaget. Han vart seriemeister i Argentina med Boca i 2005 og 2006, i Spania med Real Madrid i 2007 og 2008 og i Argentina igjen med Vélez Sársfield i 2013. Han var med på å vinna U20-VM i 2005 og fotballturneringa under sommer-OL i 2008 med Argentina.
York University
York University (YU) er eit universitet i Toronto i Ontario, Canada.
Det blei oppretta i 1959.
Valen kapell
Valen kapell er ei langkyrkje i Valevåg i Sveio kommune i Vestland. Bygget vart opphavleg oppført som kyrkje i 1707. I 1873 vart kyrkjestaden flytta til Ulveraker, der Valestrand kyrkje vart oppført, mens materialane frå gamlekyrkja vart brukt til å bygge ein skole. Skolen vart riven i 1940, og materialane vart brukt til å oppføre kapellet på den gamle kyrkjestaden, med vigsling i 1949. Skipet er lafta, medan koret er i bindingsverk. Kapellet har 50 sitjeplassar.
Komponisten Fartein Valen er gravlagd på staden.
Batman i Tyrkia
Batman (kurdisk Êlih) er ein by Søraust-Anatolia i Tyrkia og administrasjonsstad i provinsen Batman. Han ligg på eit platå, 540 meter over havet, nær samløpet mellom elvane Batman-elva og Tigris. Batı Raman-oljefeltet, som er det største oljefeltet i Tyrkia, ligg like utanfor byen. Batman har ein lokal flyplass og ein militær flybase, som vart nytta i søk- og redningsoperasjonar under Golfkrigen.
Fram til 1950-åra var Batman ein landsby kalla Iluh med kring 3000 innbyggjarar. Då oljefelta vart oppdaga i 1940-åra førte det til rask utvikling i området og mange arbeidarar flytta inn frå andre delar av Tyrkia. I 1957 fekk landsbyen namnet Batman, kalla opp etter elva, og fekk bystatus. I løpet av dei neste 50 åra har byen vokse kraftig. Ei 511 km lang oljerøyrleidning vart bygd i 1967 frå Batman til hamnebyen Dörtyol nær det austlegaste punktet i Middelhavet for å transportere råolje frå raffineriet i Batman. I 1990 vart byen hovudstad i provinsen Batman.
Utanom olja, som er den dominerande næringa i regionen, produserer Batman drikkevarer, ferdigmat, kjemikaliar, møblar, sko, maskineri og transportutstyr. Det vart opna eit universitet i byen i 2007.
Geografi og klima
Batman er bygd på eit flatt platå 540 meter over havet. Det er nesten ingen skog i og kring byen. Elva Iluh, ei sideelv til Batman-elva, renn gjennom byen. Byen har fleire gonger vorte råka av flaum, mellom anna i 1969, 1972, 1991, 1995 og 2006 (då 11 menneske omkom).
Batman har eit halvtørt kontinentalklima. Vintrane er kalde og fuktige, med mykje nedbør. Somrane er varme og tørre med temperaturar over 35 °C. I snitt har Batman mange solskinstimar.
Fylkesveg 1064
Fylkesveg 1064 går mellom Fjordvegen i Moss kommune og Grystad i Rygge kommune. Vegen er 3,1 km lang.
Frem til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 314.
Fylkesveg 332 i Østfold
Fylkesveg 332 i Østfold går mellom Halmstad og Lerhuset i Rygge kommune. Vegen er 4,9 km lang.
Epifreatisk sone
Ein epifreatisk sone eller flaumvassone er sonen mellom jordluftsonen over og den freatiske sonen under. Han vil i periodar oversymjast og tørrlagt igjen, slik at friskt vatn vert pumpa ut og inn av sprekkene og holrom i sonen. Dette gjev særs gode vilkår for kjemisk oppløysing og erosjon, og dermed gode tilhøve for grottedanning..
Al-Huwash
Al-Huwash (arabisk الحواش, al-Ḥwāsh) er ein gresk-ortodoks kristen by nordvest i Syria like ved grensa til Libanon og som administrativt høyrer til Homs guvernement. Av byar i nærleiken finn ein al-Husn og Marmarita i vest, Shin i aust og Talkalakh i sørvest. I følgje Statistisk sentralbyrå i Syria (CBS) Hawash eit folketal på 4 067 i 2004. Alle innbyggjarane er kristne, og det same er innbyggjarane i landsbyane i området.
Han ligg midt i eit barskogdekt fjell som er ein populær feriestad om sommaren. Hawash er den største landsbyen i Wadi al-Nasarah («Dalen til dei kristne») i regionen Homs. (ein viktig historisk stad og populær turistdestinasjon.)
Namnesoge
Namnet Huwash kjem frå Hoshe som er arabisk for «kjoleliv» eller ein stad med blomar. Det har òg blitt foreslått at Wash er eit ord frå syrisk som tyder 'godt jordsmonn'.
Elazığ
Elazığ (armensk Խարբերդ; Kh'arberd/Harput, kurdisk Xarpêt) er ein by i Aust-Anatolia i Tyrkia og det administrative senteret i provinsen Elazığ. Han har kring 330 000 innbyggjarar og ligg på ei slette 1067 meter over havet. Byen ligger i nærheten av Kebandemningen i Eufrat.
Byen er eit knutepunkt for samferdsel og driv handel med jordbruksvarer og produksjon av vin. Det ligg eit arkeologisk og etnografisk museum i byen. Byen har eit universitetet frå 1975.
Byen vart grunnlagd i 1862 som garnisonsby kalla Marmuret el-Aziz. Elazığ utvikla seg opphavleg som ei utviding av den historiske byen Harput, som låg på ein ås og som var vanskeleg å nå om vinteren.
Klima
Elazığ har kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering: Dsa) med kalde og snørike vintrar og varme og tørre somrar.
Fylkesveg 333 i Østfold
Fylkesveg 333 i Østfold går mellom Balke og Noatun i Rygge kommune. Vegen er 2,2 km lang.
Langise
Langise, eller langvise, er ei langsgåande fenderlist på utsida av ripa på ein del klinbygd båtar. Ei rip kan vere utsett for slitasje av fiskesnøre og samanstøyt med andre båtar. Langisa vernar mot denne slitasjen. Samstundes forsterkar lista båten. Båten vert og stivare. Det gjer at fiskarar som gjerne vil ha hatt ein ledig båt, ikkje har langise.
Langisa kunne vere med å slå ut sjø som kom opp til ripa, og på den måten kom mindre vatn inn i båten.
Estavelle
Estavelle eller inversac er ein type slukhol som avhengig av vêrtilhøva og årstidene anten kan fungere som kjelde (avgje vatn) eller nedløp (motta vatn).
Langise
Langisa kan vere firkanta, men er oftast avrunda. Ho er ofte laga ev ei 15×30 mm list, som er av same treslag som båten er bygd av.
Lista går langs toppen av ripbordet. Ein kan og finne to langiser. Det har ein hatt på ein del jekter. Der er dei laga av grovare materialar.
Fylkesveg 335 i Østfold
Fylkesveg 335 i Østfold går mellom Bjølsund og Larkollen i Rygge kommune. Vegen er 10,9 km lang.
Estavelle
Estaveller er karakteristiske for poljer.
Al-Midya
al-Midya (arabisk المديه) er ein palestinsk landsby i Ramallah og al-Bireh guvernement nord på Vestbreidda, 20 kilometer vest for Ramallah. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen 1301 innbyggjarar i 2007.
Ume älv
Ume älv eller Umeälven er ei om lag 450 km lang elv nord i Sverige. Ho spring ut ved Overuman ved grensa til Rana kommune i Noreg, i sørvestre Lappland i Storuman kommun. Ho renn ut i havet ved Umeå. Elva passerer innsjøen Storuman. Den største sideelva er Vindelälven. I motsetnad til Vindelälven er Ume älv nesten i sin heilskap utbygd til energiproduksjon. Den største kraftstasjonen er Stornorrfors.
Andre sideelvar rekna nedstraums:
Al-Midya
Historie
Den gamle landsbyen ligg ved Ras al-Midya, søraust for landsbyen, der ein har funne keramikk frå jernalderen og seinare periodar. Han vart visstnok nemnt av Ishtori Haparchi under mamelukkane.
Osmans tid
Al-Midya vart ein del av Det osmanske riket i 1517 i lag med resten av Palestina, og i 1596 stod han oppført i skattelister som ein del av Ramla nahiya i Gaza liwa. Han hadde eit folketal på 25 muslimske hushaldningar og betalte skatt for kveite, bygg, sommaravlingar eller oliven eller frukttre, og ei presse for oliven eller druer.
I 1870 vitja Victor Guérin landsbyen og meinte at ruinane her var graver etter makkebarane. Men Clermont-Ganneau gjorde omfattande utgravingar seinare og fann kristne krossar i dei eldste delane av den største strukturen. Han konkluderte med at ruinane var frå 400-talet eller seinare, i bysantinsk tid.
I 1882 skildra Palestine Exploration Fund i Survey of Western Palestine Midieh som ein ganske stor landsby med hus anten bygd av adobe eller stein. I nord låg ein liten olivenlund, i sør ein tank. Det «raraste» dei fann vart kalla er Ras. Det var ein høg, kjegleforma knaus, med ein muqam på toppen, og graver hogde ut i sidene.
Det britiske mandatet
I folketeljinga i Palestina i 1922, utført av dei britiske mandatstyresmaktene, hadde Midya ein muslimsk folksetnad på 245 innbyggjarar, og dette auka i folketeljinga i 1931 til 286, framleis alle muslimar, 59 hus.
I 1945 var folketalet i el Midya 320 arabarar, som eigde 7 020 mål med land i følgje ei offisiell måling. Av dette var 688 mål plantasjar og irrigert land, 2 304 mål for kornåkrar, medan 8 mål var utbygd (urban) område.
Arihah-distriktet
Ariha-distriktet (arabisk منطقة أريحا) er eit distrikt (mantiqah) i Idlib guvernement i Syria. I folketeljinga i 2004 hadde det eit folketal på 177 005. Senteret i distriktet er byen Ariha.
Inndelingar
Distriktet Arihah er delt inn i tre underdistrikt eller nāḥiyaer (folketala er frå folketeljinga i 2004):
Fenglin
Fenglin er ei landskapsform som består av karst. Det er ein variant av tårnkarst der dei einskilde tårna er fristtåande og ragar over ei elveslette.
Fengchong i geologi
Fengchong er ei landskapsform av karst. Han er ein variant av tårnkarst der dei einskilde tårna ikkje er frittståande, men samla i grupper. Fengchong er ein forløpar for fenglin, ei anna landskapsform som består av tårnkarst.
Fylkesveg 336 i Østfold
Fylkesveg 336 i Østfold går mellom Pytten og Rygge stasjon i Rygge kommune. Vegen er 4,4 km lang.
Qarawat Bani Zeid
Qarawat Bani Zeid (arabisk قراوة بني زيد ) er ein palestinsk landsby i Ramallah og al-Bireh guvernement, 22 kilometer nordvest for Ramallah nord på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå (PCBS) hadde Qarawat Bani Zeid eit folketal på 2 915 innbyggjarar i 2007. Qarawat Bani Zeid er heilt kontrollert av Den palestinske sjølvstyresmakta, sidan han ligg i «Område A».
Like ved moskeen i landsbyen ligg ruinane av eit romersk basseng, kring 60 meter under jorda.
Evaporittkarst
Evaporittkarst er karst som er danna i evaporittbergartar som steinsalt, gips og anhydritt, der slike bergartar finst på eller nær overflata, slik at dei kan løysast av grunnvatnet.
Krepsen sin vendekrins
Krepsen sin vendekrins, òg kalla den nordlege vendekrinsen, er ein av dei fem store parallellsirklane. Ved Krepsen sin vendekrins, 23° 26' 22" nord for ekvator, vil solen nå opp til senit ved sommarsolkverv, dvs. ca. 21. juni. Mellom Krepsen sin vendekrins og Steinbukken sin vendekrins er det ein kallar tropisk klima.
Lengda til breiddegradane ved vendekrinsane er 36 787,559 kilometer.
Den nordlege vendekrinsen passerer gjennom:
Freatisk sone
Freatisk sone syner til det området i grunnen der alle porer og sprekkar er metta med vatn. Grunnvasspegelen dannar eit tenkt skilje mellom den freatiske, metta sona og den overliggande umetta vadossona, der det òg finst luftfylte holrom. Nemningane freatisk og vados blir brukt mest i samband med karsthydrologi.
Vanån
Vanån er ei elv i Dalarnas län i Sverige. Ho er den største sideelva til Västerdalälven, med ei lengd på 140 km, og eit nedslagsfelt på 1903 km². Ho renn saman med Västerdalälven ved Vansbro. Middelvassføringa er 28 m³/s.
Vanån er mest kjend for symjestemnet Vansbrosimningen, der deltakarane sym kring 2 km langs Vanån og 1 km langs Västerdalälven.
Den største innsjøen i nedslagsfeltet er Venjanssjön. Elva har blitt brukt til tømmerfløyting fram til først på 1970-talet. Det finst fleire mindre vasskraftverk langs elva.
Smalsolblom
Smalsolblom eller fjellsolblom, Arnica angustifolia, er ein plante i korgplantefamilien. Han blir 10-40 cm høg og veks hovudsakleg på fjellet.
Martin Heidegger
Forfattaren av Sein und Zeit: Eit radikalt spørsmål
Heidegger var inspirert av Edmund Husserl, og utvikla sin eigen variant av fenomenologi med utgangspunkt i spørsmålet «Kva vil det seie å vere». Etter Heidegger si meining blir verbet «å vere» brukt på ein innforstått måte som det ikkje er grunnlag for. Han meiner òg at filosofien har gløymt sine opphavlege problemstillingar sidan Aristoteles, Platon, Sokrates og førsokratane. Heidegger set seg derfor føre å utleggje premissane for å stille spørsmålet om tilværet på nytt i Sein und Zeit frå 1927. Han argumenterer for at tilværet må undersøkjast gjennom noko som er, og for at det mest nærliggjande verande å undersøkje, er det som er til stades i verda og stiller spørsmålet. Han kallar det Dasein, noko som grovt sett svarer til mennesket sjølv.
Franz-Peter Hofmeister
Franz-Peter Hofmeister  er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Kerpen som representerte Vest-Tyskland. Han vart i 1978 europameister på 400 meter og han vann EM-gull i 4 x 400 m stafett.
Hofmeister kneip sølvmedaljen på 200-meteren ved EM i friidrett 1971 i Helsinki. Same sesongen presterte han personbeste på distansen med 20,5 sekund. Ein skade gjorde at han ikkje kunne delta i Sommar-OL 1972 på vesttysk heimebane. I 1974 vart han femtemann på 200 m ved europameisterskapen i Roma. Under dei olympiske sommarleikane i Montreal rauk han ut or 400-meterløpet i semifinalane, for så å ta ein bronsemedalje i 4 x 400 m stafett med det vesttyske mannskapet. Høgdepunktet for Hofmeister kom ved EM i friidrett 1978 i Praha. Her sprang han inn til siger på 400 meter, to dagar seinare tok han seg av den andre etappen då Vest-Tyskland og Martin Weppler, Bernd Hermann og Harald Schmid vann ein suveren siger i 4 × 400 meter stafett.
Fylkesveg 340 i Østfold
Fylkesveg 340 i Østfold går mellom Værne Kloster og Ekely i Rygge kommune. Vegen er 1,5 km lang.
Joséphine de Beauharnais
Liv og gjerning
Marie Josèphe Rose Tascher de la Pagerie var fødd på Martinique, der faren var plantasjeeigar. I 1779 flytta ho til Frankrike og vart der straks etter gift med den franske adelsmannen Alexandre de Beauharnais. Under den franske revolusjonen vart i 1794 begge ektemakane, fyrst mann og så kone, fengsla under Skrekkveldet. Beauharnais vart avretta, medan Joséphine vart sett fri etter Maximilien Robespierre fall frå makta.
Enka Joséphine de Beauharnais, som hadde to born, skaffa seg elskarar heilt til topps i den franske statsstyringa, mellom dei Paul Jean Barras og den unge generalen Napoleon Bonaparte. Våren 1796 vart ho gift med Napoleon. Dei vart ikkje foreldre og vart skilde i 1810.
Handball-EM 2020 for menn
Europameisterskapen i handball 2020 for menn, den 14. i rekka, vart avvikla i dagane frå 9. til 26. januar 2020 i Austerrike, Noreg og Sverige. Meisterskapen var den fyrste europameisterskapen der tre land samarbeidde om å arrangementet. Den var også den fyrste som hadde 24 deltakarland: Austerrike, Bosnia-Hercegovina, Danmark, Frankrike, Island, Kroatia, Kviterussland, Latvia, Makedonia, Montenegro, Nederland, Noreg, Polen, Portugal, Russland, Serbia, Slovenia, Spania, Sveits, Sverige, Tsjekkia, Tyskland, Ukraina og Ungarn.
Joséphine de Beauharnais
Etterkommarar
Mellom barnebarna hennar var den svensk-norske dronninga Josefine som var gift med Oskar I av Sverige og Noreg.
Handball-EM 2020 for menn
Gull, sølv og bronse
Regjerande europameister Spania vann EM-gull for andre gong gjennom finalesiger 22–20 over Kroatia, etter å ha leia 12–11 ved pause. Straffeskyttaren Aleix Gómez vart spansk toppskårar med sine 5 nettkjenningar, Jorge Maqueda skåra 3 mål, medan Raúl Entrerríos, Aleks Dujsjebajev, Daniel Sarmiento, Julen Aguinagalde, Joan Cañellas, alle saman skåra 2 gongar, Ángel Fernández, Ferran Solé, Iosu Goñi, Adrià Figueras fann vegen til nettmauskane 1 gong kvar. Målvakta Gonzalo Pérez de Vargas kom med i meisterskapens All Star Team. Kroatias mestskårarande var Domagoj Duvnjak med 5 skåringar.
Enzo Pérez
Enzo Nicolás Pérez er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Benfica i den portugisiske fotballigaen. Han har òg landskampar for Argentina. Han vart seriemeister i Argentina med Estudiantes de La Plata i apertura-sesongen i 2010 og vann Copa Libertadores med same klubben i 2009. I 2014 vart han seriemeister i Portugal med Benfica.
Handball-EM 2020 for menn
Gull, sølv og bronse
Noreg vann bronse, etter å ha slått Slovenia 28–20 i bronsefinalen. Flest mål for Noreg skåra Magnus Jøndal med sine 7 fulltreffarar, Kristian Bjørnsen noterte seg for 5 mål, medan Gøran Johannessen og Sander Sagosen skåra 4 gongar kvar. Sagosen vart elles suveren toppskårar i turneringa med sine 63 skåringar.
Gruppe A
-
--
Gruppe B
---
-
Gruppe C
---
Gruppe D
--
-
---
Gruppe E
--
-
Gruppe F
-
---
Bergens Sjøfartsmuseum
Bergens Sjøfartsmuseum er eit museum med base sentralt i Bergen by. Muséet vart stifta 13. april 1921, med A. R Brekkhus som fyrste formann. Stiftinga kom i stand på eit fellesinitaitiv frå Bergens Skipperforening og Bergens Rederiforening.
Handball-EM 2020 for menn
Gruppe I
---
Bergens Sjøfartsmuseum
Sjøfartsmuséet flytta i 1927 inn i ei nybygd avdeling tilhøyrande Bergen Museum. Etter mange år med plassproblem stod eit eige nybygg klar i 1962, teikna av arkitekt Per Grieg. Bygget er i ein monumental, romantisk stil med kraftige steinvegger. Utstillingslokala er bygt rundt eit indre atrium med glassvegger.
Utstillingane dekker heile sjøfartshistoria frå dei eldste tider opp til vår tid. Her finst ei omfattande samling modellar av kjende fartøy og fartøytypar, samt skipsrestar frå mellomalderen og seinare. Muséet har ei rekke gamle kart, leidarbøker, konstruksjonsteikningar og skutemåleri frå 1700-talet og av yngre dato.
Handball-EM 2020 for menn
Gruppe I
--
Bergens Sjøfartsmuseum
Tore L. Nilsen tok 1. juli 2011 over direktørstillinga ved sjøfartsmuséet etter Atle Thowsen. Bergens Sjøfartsmuseum driv forsking, bibliotek, arkivverksemd og gir ut Sjøfartshistorisk Årbok.
Lucas Biglia
Lucas Rodrigo Biglia er ein argentinsk fotballspelar som har spela for AC Milan, SS Lazio og for det argentinske landslaget. Han vart seriemeister i Belgia med Anderlecht i 2007, 2010, 2012 og 2013. Han var med på å vinna U20-VM i 2005 med Argentina. I 2007, medan han spelte for Anderlecht, vart han kåra til årets unge fotballspelar i Belgia.
Handball-EM 2020 for menn
Gruppe II
-
Semifinalar
-
Fytokarst
Fytokarst er uregelmessige forvitringsgroper i kalkstein, danna ved intensivert korrosjon i kontakt med planter. Både karplanter og lågare vekstformer som mosar og algar kan skilje ut syrer som virkar nedbrytande på berggrunnen. Nesten alle kalksteinsoverflater som er eksponert på jordoverflata vil ha eit mikroskopisk yttersjikt av fytokarst. Dei mest uttalte fytokarstformene finst likevel i grotteinngangar der dagslyset slepp til.
Kristian Lous
Kristian Lous var ein norsk astronom.
Lous var observator ved Universitetsobservatoriet i Oslo frå 1919, og frå då dette vart nedlagd i 1934 ved Astrofysisk institutt. Han har skrive avhandlingar innafor celest mekanikk, teorien for trelekamproblemet og problemet om det kosmiske opphavet til kometane. Han var almanakkredaktør frå 1928 til 1941.
Al-Lubban al-Gharbi
Al-Lubban al-Gharbi (arabisk اللبّن الغربيّ ) er ein palestinsk landsby i Ramallah og al-Bireh guvernement, 21 kilometer nordvest for Ramallah nord på Vestbreidda. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde landsbyen eit folketal på 1 476 innbyggjarar i 2007.
Historie
Landsbyen ligg i åssida ved ein eldgamal stad, som er nemnt i Talmud som Beit Laban. Her finst ruinar av oldtidsbygningar, og somme av steinane har blitt brukt om att i landsbyhusa. Føre landsbymoskeen står foten av fem søyler som ein trur har vore ein del av eit kapell. Landsbyen har òg cisterner hogde ut i berget, og på sørvestsida ligg graver og grotter hogde ut i fjellet.
Som Lubban al-Kafr stod landsbyen oppført i osmanske skattelister i 1596 som ein del av Jabal Qubal nahiya i Nablus liwa. Han hadde eit folketal på 29 muslimske hushaldningar. Han betalte skattar av kveite, bygg, sommaravlingar, oliven, og geiter eller bikubar.
Den franske oppdagaren og amatørarkeolog Victor Guérin vitja landsbyen i 1863 og skriv «husa verkar å vere særs gamle og i lag dannar dei ein heilskap, som om dei alle var eitt enkelt hus. Store mengder eldgamle byggemateriale er obsevert i murane.» I «Survey of Western Palestina» frå 1881, vart landsbyen, (kalla «Lubban Rentis»), skildra som liten, og låg på ei høgd ved sidan av ein romersk veg.
I folketeljinga i 1931 hadde staden, kalla Al-Lubban eller Lubban Rantis, 60 busette hus og eit folketal på 298 muslimar.
I 1945 var folketalet i El Lubban 340, alle arabarar, som eigde 9 854 mål land i følgje ei offisiell landmåling. 1 411 mål var plantasjar og irrigert land, 1 118 nytta for korn, medan 6 mål var utbygd (urbant) land.
L’Équipe
L’Équipe (som er fransk for laget i meininga fotball-lag og liknande) er ei fransk dagsavis som skriv om sport og idrett og nyhende knytt til dette, og er ei av dei mest leste dagsavisene i landet. Avisa, som no er eigd av selskapet Groupe Amaury, vart skipa 28. februar 1946 som ein etterfølgjar til sportsavisa L’Auto («Bilen»), som hadde vorte forbode i 1944 etter den tyske okkupasjonen av store delar av Frankrike under den andre verdskrigen. Jacques Goddet, som hadde leia L’Auto under den tyske okkupasjonen, nytta seg av sitt samband med motstandsrørsla for å få rehabilitert avisa og utgjeve ho under ein annan tittel, og L’Équipe kom ut tre gongar i veka frå 28. februar 1946 med undertittelen «le stade, l'air, la route». Frå 1948 kom L’Équipe ut som dagsavis.
I dag har L’Équipe fått undertittelen Le Quotidien du sport et de l’automobile («Dagsavisa for sport og bil») og tek for seg alle typar av sport, men med hovudvekt på fotball, rugby, motorsport og sykkelsport. Dessutan gjev dei ut bøker om sport, og frå 1980 eit vekentleg sportsmagasin kalla  L’Équipe Magazine. Frå 2006 har det òg kome ut eit L’Équipe Féminine, og frå 1998 har det vorte drive ein fjernsynskanal med namnet L’Équipe TV.
Tour de France
Henri Desgrange, som i si tid var sjefsredaktør i avisa L’Auto, forgjengaren til L’Équipe, skipa i 1903 det vidgjetne sykkelrittet Tour de France. Jacques Goddet (1905-2000), som i 1931 hadde overteke etter Henri Desgrange som direktør for avisa L'Auto, vart i 1936 direktør for Tour de France cycliste («sykkel-Tour de France» som dette rittet vert kalla for å skilje det frå andre former for Tour de France), og hadde denne stillinga fram til 1987.
Tour de France vert arrangert og er eigd av selskapet Amaury Sport Organisation (A.S.O.), som inngår i den gruppa som òg er eigar av L’Équipe. Den same gruppa, Groupe Amaury, står òg attom avisene og magasina Le Parisien/Aujourd'hui en France, L'Echo Républicain, France Football og Vélo Magazine, og altså L'Équipe og L'Équipe Magazine.
Manfred Germar
Manfred Germar er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Köln som representerte Tyskland og Vest-Tyskland. Han vart dobbelt europameister i 1958.
Germar deltok i Sommar-OL 1956, der han vart femtemann på 100-meteren. Som ankermann for det tyske mannskapet på 4 × 100 meter stafett kneip han bronseplassen framom Italia. Under europameisterskapen 1958 i Stockholm vann han gullmedaljen på 200-meteren og han tok sølvmedaljen på 100 meter, berre slått av landsmannen Armin Hary. Germar avslutta EM med å springe Tyskland inn til triumf på 4 x 100 m stafett. I eit internasjonalt stemne i Wuppertal 1. oktober 1958 sette han europarekord på 200 meter med tida 20,6 sekund. Han kom ikkje vidare frå semifinalane då Sommar-OL 1960 fann stad i Roma. To år seinare slo Vest-Tyskland, med Germar som ankermann, Polen på målstreken i kampen om sigeren på 4 x 100 m stafett ved Friidretts-EM 1962 i Beograd.
Kritisk massetettleik
Kritisk massetettleik er den gjennomsnittlege tettleiken av materie i universet som gjer at ekspansjonen til universet stoppar opp ein gong i uendeleg fjern framtid. Dess meir masse det finst i universet, dess kraftigare bremsar gravitasjonen ekspansjonen. Om massetettleiken er større enn den kritiske massetettleiken, så vil ekspansjonen etter kvart gå over til ein kollaps, men om tettleiken er mindre enn den kritiske, vil ekspansjonen aldri stoppe. Ein har berre observert massetettleik frå den lysande materien, og denne er berre kring ein hundredel av den kritiske massetettleiken. I følgje teorien skal derimot universet ha tilnærma lik tettleik som den kritiske massetettleiken. På grunn av måten galaksar roterer på, tyder det på at det finst store mengder mørk materie i universet. Tettleiken til denne mørke materien, og kva han består av, er framleis ukjend.
Søndre Follo prosti
Søndre Follo prosti er eit tenestedistrikt i Den norske kyrkja. Prostiet ligg i Borg bispedøme og vart oppretta i 2011 då Follo prosti vart delt i to; Søndre og Nordre Follo prosti.
Prostiet femner kommunane Frogn, Nesodden, Vestby og Ås sør i Akershus fylke. Prosten har sete på Ås i Akershus.
Viskan
Viskan er den nordlegaste av dei fire stor elvane i Halland. Med ei lengd på 140 km renn Viskan frå sjøen Tolken vest om Ulricehamn og har tilsig frå delar av det sørsvenske høglandet. Elva renn gjennom Borås, og i Marks kommun tar ho mot Häggån, Surteån og eit par mindre elvar.
Viskan renn ut i Klosterfjorden, i Kattegat rett nord for Åskloster, omtrent 15 km frå sentrum av Varberg.
Vasskraft frå Viskan har gjennom åra gjeve energi til mange føretak og var grunnlaget for bløminga Viskadalen opplevde i tidlegare tider.
Jernbanen mellom Varberg og Borås som vart innvigd i november 1880, følgjer stort sett dalføret til elva.
Verdscupen i alpine greiner 1984/Kvinner
Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1984-sesongen tok til 1. desember 1983 i Kranjska Gora i dåverande Jugoslavia og vart avslutta 24. mars 1984 i Oslo. Turneringa omfatta 28 renn og 33 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 11 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 2 super-g-renn, 8 utforrenn og 5 kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn.
Erika Hess frå Sveits vann FIS-premien, framom Hanni Wenzel frå Liechtenstein og Tamara McKinney frå USA i den totale verdscup-turneringa.
Kromosfære
Kromosfære er den inste delen av atmosfæren til sola. Han ligg mellom fotosfæren og koronaen og har ein utstrekning på 3000 km; temperaturen stig utover frå 4500 K til 10 000 K. Kromosfæren endrar brått i ein overgangssone (transisjonssonen) til koronaen med tjukkleik på nokre få hundre kilometer, der temperaturen stiger til ein million grader kelvin. Kromosfæren var tidlegare definert på ein annan måte og tjukkleiken var da gjeve til 10 000–15 000 km.
Kromosfæren er synleg for ein kort augneblink før og etter den totale fasen av ei solformørking som ein smal, rosa brem som delvis omsluttar den mørke måneskiva. Kromosfæren, som òg kan observerast utanom solformørkingar ved hjelp av spesielle instrument (t.d. koronagraf), viser finstruktur, spicules. Eldre observatører samanlikna utsjånaden til kromosfæren med ein brennende prærie.
Krona
Krona kan vise til to stjernebilete
Jifna
Jifna (arabisk جفنا, Jifnâ) er ein palestinsk landsby i Ramallah og al-Bireh guvernement, sentralt på Vestbreidda i Palestina, 8 km nord for Ramallah og 23 km nord for Jerusalem. Landsbyen har kring 1 400 innbyggjarar, og har hatt ein kristen majoritet sidan 500-talet evt. Jifna vert styrt som ein landsbykommune.
Jifna var kjend som Gophnah under den første jødisk-romerske krigen, og etter erobringa vart han ein romersk regionshovustad. Seinare vart byen mindre viktig, men blømde under bysantinsk og arabisk styre på grunn av plasseringa langs ei handelsrute. St. Georg-kyrkja vart bygd på 500-talet, men fall i ruinar og vart ikkje bygd opp at før krossfararanekom her på 1000-talet. Ho fall igjen i ruinar etter at krossfararane vart drivne bort av ajjubidane. I moderne tid har ruinane av St. Georg-kyrkja vorte ein turistattraksjon. Under osmansk kontroll av Palestina var tårnet frå romartida i Jifna eit fengsel.
Antikken
Det vart føreslått av Edward Robinson at Jifna var Ophni der Benjamin kom frå, nemnt i Josvas bok som ein av dei «tolv byane.» Ingenting er nemnt om denne byen i historia før den romerske erobringa av området i det første hundreåret fvt., då han dukkar opp i forskjellige kjelder som «Gophna». Gophna vart skildra av Flavius Josefus som den andre byen i Judea, etter Jerusalem, i skildringa hans av den første jødisk-romerske krigen i det første hundreåret evt. Byen vart avteikna som Gophna på Madabakartet, nord for Gibeon (al-Jib), og vert òg nemnt i Talmud som Ben Gufnin, ein presteby».
Romarane kalla han Cofna, og han vart ein regionshovudstad i Iudaea provins under Romarriket. Kring 50 fvt. selde den romersk generalen Cassius innbyggjarane som slavar, fordi dei ikkje klarte å betale skatt. Dei vart sleppte fri av Marcus Antonius kort tid etter han kom til makta. Jifna låg i området som Hananiah kommanderte i 66 evt., under den første jødisk-romerske krigen, og var hovudkvarteret til ein av dei tolv regionane i Judea. Den romerske keisaren Vespasian okkuperte byen i 68 evt., og sette opp ein garnison der, og sende jødiske prestar og andre adelege som hadde overgjeve seg til han, til denne byen. Titus, den framtidige romerske keisaren, reiste gjennom Gophna på veg for å kringsetje Jerusalem i 70 evt.
Bygginga av St. Georg-kyrkja på 500-talet evt. indikerer at Jifna på den tida, no under bysantinsk styre, hadde blitt ein kristen by. Utanom kyrkja finst det andre ruinar frå denne tida i Jifna, mellom anna ei jødisk grav, eit tårn (Burj Jifna) som osmanarane seinare nytta som fengsel, ein romersk villa, ei olivenoljepresse og ein vingard.
Under muslimar, krossfarar og osmanarar
Jifna vart i lag med det meste av Palestina annektert av Rashidun-kalifatet under Umar ibn al-Khattab etter slaget ved Ajnadayn i 634. Byen vart mindre politisk viktig under dei arabiske dynastia til omajadane, abbasidane og fatimidane, men var eit stort regionssenter for handel, på grunn av plasseringa langs vegen mellom Jerusalem og Nasaret. Arabarane kalla han Gafeniyyah.
Den gamle kyrkja vart delvis bygd opp att med gamle materiale av krossfararane, som erobra området i 1099. Krossfararane bygde ein stort atriumhus i Jifna. Det hadde ein monumental port med fallgitter, ein stor kvelva hall og tjukke murar med fint murarbeid. Etter nederlaget for ajjubidane under Saladin i 1187, fall kyrkja igjen i ruinar. Eit dokument datert til 1182 med signaturen til ein Raymundus de Jafenia, kan indikere at det var kristne her på den tida.
Etter krossfararane overtok ajjubidane og så mamelukkane, medan osmanske tyrkarar erobra Palestina i 1517, og Jifna kom under deira kontroll dei neste 400 åra. Osmanarane gjorde lite i landsbyen, men dei brukte ruinane av borga i Jifna som fengsel ei stund på 1800-talet. Tidleg i 1830-åra erobra Ibrahim Pasha av Egypt det meste av Levanten og tok ei stund kontroll over Palestina. I 1834 var det eit opprør mot dei lokale egyptiske styresmaktene i Jifna-området. 26 innbyggjarar frå Jifna vart sende i eksil til Egypt for å ha delteke i opprøret.
Ei austleg-ortodoks kyrkj vart bygd i landsbyen i 1858, og ei større latinsk kyrkje, tileigna St. Josef vart bygd i 1859, like ved ruinane av St. Georg-kyrkja. I 1882 skildra Palestine Exploration Fund i «Survey of Western Palestine» staden som ein viktig kristen landsby, me dei latinsk kyrkje og eit nonnekloster.
Moderne tid
I 1947 føreslo Dei sameinte nasjonane ein deling av Palestina i ein jødisk og ein arabisk stat, der Jifna skulle vere ein del av den arabiske staten. Men etter den arabisk-israelske krigen i 1948 vart heile Vestbreidda, inkludert Jifna, annektert av Transjordan og vart ein del av kongedømet Jordan. I 1967 okkuperte Israel Vestbreidda, etter sigeren deira i seksdagarskrigen.
I 1995 vart området overført til Den palestinske sjølvstyresmakta som ein del av «Område B».
Geografi og klima
Jifna ligg i ei åsside, i ei høgd på 661 meter over havet. Han ligg mellom to gamle handelsruter, fjellruta frå nord til sør og ruta frå aust til vest mellom Jordandalen og kysten av Middelhavet.
Landsbyen ligg 8 km nordvest for Ramallah og al-Bireh og kring 23 km nord for Jerusalem. Den palestinske flyktningleiren Jalazone vart bygd sør på området til Jifna og har vegsamband til landsbyen. Landsbyane Dura al-Qar' og Ein Siniya ligg like ved Jifna i aust og nordaust. Andre stader i nærleiken er Abu Qash i sørvest, Beitin i søraust, Ein Yabrud i aust, 'Atara i nord og Bir Zeit i nordvest. Jifna er knytt til Ramallah-Nablus-vegen via ein veg på austsida av landsbyen.
Agustín Orión
Agustín Ignacio Orión er ein argentinsk fotballspelar som i 2014 spela for Boca Juniors i den argentinske fotballigaen. Han har òg landskampar for Argentina. Han vart seriemeister i Argentina med San Lorenzo i clausura-sesongen i 2007, med Estudiantes de La Plata i apertura-sesongen i 2010 og med Boca Juniors i apertura-sesongen i 2011.
I Walk the Line
I Walk the Line er det nittande albumet til countryartisten Johnny Cash. Det vart gitt ut på Columbia Records i 1964. Dette albumet er nye innspelingar av dei gamle hitane Cash hadde hjå Sun Records. Halvparten av songane var heilt nye, blant anna "Bad News" og "Understand Your Man" som vart utgitt som singlar og gjekk til topps på Country & Western-listene.
"I Walk the Line," "Folsom Prison Blues," "Give My Love to Rose," "Hey Porter," "Wreck of the Old '97," and "Big River" er nye innspelingar av songar som tidlegare hadde vore utgitt av Sun. "I Still Miss Someone" vart òg spelt inn på ny. Den gamle innspelinga finst på plata The Fabulous Johnny Cash.
Malurt
Malurt eller ekte malurt, Artemisia absinthium, er ei fleirårig urt i korgplantefamilien, som kan bli frå 40 til 150 cm høg og blomstrar med gule blomar. Han er mellom anna kjent for å vera eit av kryddera i den alkoholiske drikken absint - absinthe er òg det franske namnet på planten. Det tyske namnet, Wermutkraut, vitnar om at planten òg er brukt som krydder i den alkoholiske drikken vermut. I Noreg er malurt knytt til kulturmark på Austlandet, men veks òg sporadisk i resten av landet.
I Walk the Line
Innspeling
"Still in Town" vart spelt inn 13. juni 1963. "Bad News" og "I Still Miss Someone" vart spelt inn 18. og natt til 19. september 1963. "Understand Your Man" vart spelt inn 12. november 1963. Resten av songane vart spelt inn 4., 5. og natt til 6. mars 1964. Alle songane vart spelt inn i Columbia Recording Studio i Nashville, Tennessee.
Listeplassering
Album - Billboard (Nordamerika)
Singlar - Billboard (Nordamerika)
Greftkjelen og Greftsprekka
Dagens drenering gjennom systemet er særs liten i forhold til dimensjonane på dei tørrlagde passasjane. Hovudutviklinga av grottene må ha føregått i periodar då store vassmengder var tilgjengeleg, i hovudsak under nedisingar og issmeltingar etter istider, men det er òg indikasjonar på at deler av grottesystemet er særs gammalt, moglegvis hadde det opphavet sitt i byrjinga av kvartærtida for meir enn 2,5 millionar år sidan. Uran-serie dateringar av speleothemer (dryppstein) frå desse to grottene viser aldrar på meir enn 350 000 år.
Nabi Salih
Nabi Salih (arabisk النبي صالح ) er ein liten palestinsk landsby i Ramallah og al-Bireh guvernement, sentralt på Vestbreidda, 20 kilometer nordvest for Ramallah. Han hadde kring 530 innbyggjarar i 2007.
Historie
Den franske oppdagaren Victor Guérin vitja staden to gonger på 1800-talet. I 1870 skreiv han at staden var kalla opp etter ein person som «vert halde i ære der, under ein koubbeh delvis bygd med vanleg steinverk med ein eldgammal utsjånad.» I 1870 estimerte Guérin at landsbyen hadde 150 innbyggjarar. I The Survey of Western Palestine (1882), vart Neby Saleh skildra som «ein mellomstor landsby på ein rygg, med ein liten moské og ein brunn i sør. Ei kjelde ligg 1 km mot aust.»
Heilagdomen til Salih
Ei lokal segn meiner bygningen med blåfarga kuppel i landsbyen er heilagdomen til profeten Salih (I Bibelen Sjelah). Den moderne strukturen vart bygd på 1800-talet under osmansk styre. Han vart bygd over ruinane av eit krossfararbygg, som visstnok vart bygd over ruinane av ei bysantinsk kyrkje. Ruinane av den eldre strukturen omfatta apsisar med tre passasjar bak heilagdomen.
Geografi
Landsbyen ligg 570 meter over havet langs fjellkjeda som går langs Vestbreidda. Nabi Salih ligg 20 kilometer nordvest for byane Ramallah og al-Bireh. I nærleiken ligg Bani Zeid i nordvest, Kafr Ein i nord, Deir as-Sudan i nordaust, 'Abud i vest og Deir Nidham i sørvest.
Kronograf
Kronograf er eit instrument for tidsregistrering, eit ur eller annan tidsmålar som er knytt til ein skriveinnretning, som ei stoppeklokke. Ein kronograf blir brukt til nøyaktig oppføring av tidspunkt, til dømes ved astronomiske eller fysiske målingar.
Namnet vert òg nytta om krønikeskriver, kronografi eller krønikeskriving.
Blåstjert
Blåstjert (Tarsiger cyanurus) er ein liten sporvefugl i flugesnapparfamilien. Han har det sentrale hekkeområdet i Sibir, men det finst òg hekkepopulasjonar i Europa, både i Nordvest-Russland og i Nord-Finland. Blåstjert er ein trekkfugl som overvintrar i søraustlege delar av Asia, inkludert Japan.
Glasiokarst
Glaciokarst er eit karstlandskap som er påverka av erosjonen til isbrear og sedimentasjon i landskapet.
Blåstjert
Skildring
Med 13–14 centimeter i kroppslengd og 10–18 gram vekt, har blåstjerten storleik og vekt omtrent som raudstjert og marginalt mindre og slankare kropp enn raudstrupe. Som namnet tilseier har begge kjønn ein blå hale og overgump; dei har òg ein kvit hals og gråkvitt underparti, oransjeraude flankar, og eit kort og spinkelt svart nebb, og tynne svarte bein. Vaksne hannar har i tillegg djupblå overside, medan hoer og umodne hannar har brunfarge her bortsett frå blå overgumpen og hale, og dei har eit mørkt bryst. I åtferd liknar blåstjerten på ein raudstjert, ofte rører han seg på same måten og flyg regelmessig frå ei grein for å fange insekt i lufta eller nede på bakken.
Glasiokarst
Døme på glasiokarstlandskap finn ein i Dei dinariske Alpane, særleg ved Orjen.
Blåstjert
Skildring
Himalayablåstjert, Tarsiger rufilatus, liknar og han vart tidlegare ofte rekna som ein underart av blåstjert.
Dette er ein trekkande, insektetande art som hekkar i blanda barskog med undervekst. Hekkeområdet er samanhengande i sentrale og austre Sibir, frå Uralfjella i vest og austover til stillehavskysten, så langt sør som nordlege Mongolia, nordaustre Kina, Nord-Korea og i aust inkluderer hekkeområdet Kamtsjatkahalvøya og øyane som avgrensar Okhotskhavet, sør til øya Hokkaido i nordlegaste Japan. I tillegg hekkar blåstjerten i meir fragmenterte område i nordvestre Russland, inkluder Kolahalvøya, og i Nord-Finland. Arten har overvintringsområde hovudsakleg i Japan, på Korea-halvøya, sørlegaste Kina og nordlege Indokina.
Hekkeområdet blir utvida sakte vestover gjennom Finland, der ca. 150-6500 par no hekkar, og han er ein sjeldan, men aukande streiffugl i Vest-Europa, hovudsakleg til Storbritannia. Det har òg vore nokre få registreringar i det vestlegaste Nord-Amerika, mest i vestlege Alaska, men ein gong på ei øy utanfor den sørlege kaliforniakysten.
I Sibir hekkar han i taigaskog, i fuktig, mosegrodd granskog og gjerne i høgtliggande terreng, men òg i furuskog eller blanda med bjørk. I Japan er hekkehabitatet eviggrøn lauvskog med tett underskog.
Det er registrert eitt hekkefunn i landet, i Sør-Varanger, 2011. Frå 2005 til og med 2022 er det registrert minst ein blåstjert per år i landet, år 2010 representerer ein topp med 15 individ, alle på hausten og spreidd på seks ulike fylke.
Storleiken på populasjonen i Europa er estimert til ca. 40 000-113 000 individ, det er antatt å gjere ut for 5 % av den globale populasjonen. Bestanden er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.
Vindelälven
Vindelälven er eit 453 km langt vassdrag i den sørlege delen av landskapa Lappland og Västerbotten (Västerbottens län) med eit tilsigsfelt på 12 650 km². Vindelälven er ei sideelv til Umeälven og er omtrent like vassrik som denne ved samløpet. Vindelälven er den største sideelva i Sverige. Middelvassføringa ved munningen er 190 m³/s.
Vindelälven startar nær grensa mot Noreg i den sørlege delen av Arjeplog kommun, og renn søraustover gjennom heile Sorsele kommun, inklusiv innsjøen Storvindeln, passerer gjennom Vindeln kommun og ein liten del av Umeå kommun, og endar opp i Vännäs kommun der ho munnar ut i Umeälven like aust for Vännäsby, 25 km frå Bottenviken. På sin veg passerer ho Ammarnäs, Sorsele, Rusksele, Åmsele og Vindeln. Den største sideelva til Vindelälven er Laisälven.
Vindelälven er ei av dei fire store uregulerte fjellelvane i Sverige. Vassmengda hennar under vårsmeltninga kan derfor vere langt større enn i den regulerte Umeälven.
I 1993 vart Vindelälven utpeikt som ei nasjonal elv av Den svenske riksdagen, saman med Torne älv, Kalixälven og Piteälven.
Johann Christoph Gottsched
Johann Christoph Gottsched var ein tysk forfattar, dramaturg, språkforskar og litteraturteoretikar frå tidleg opplysingstid.
Liv og virke
Gottsched var son av pastoren Christoph Gottsched (1668–1737) og Anna Regina Biemann (1671–1763).
I 1714, då Gottsched var 14 år gammal, byrja han å studerer teologi ved Albertina, universitetet i Königsberg. Etter at han fekk kjennskap til verka til Gottfried Leibniz og Christian Wolff bytta han over til filosofi, og blei verande ein overtydd wolffianist livet ut. Blant lærarane til Gottsched var den lutherske teologen Johann Jakob Quandt.
I januar 1724 flykta Gottsched til Leipzig, etter at det gjekk rykte om dei brutale metodane til dei prøyssiske militærvervarane. Ved Universität Leipzig blei han snart venn av polyhistoren Johann Burckhardt Mencke. Same året habiliterte han seg og fekk løyve til å undervisa. Han blei professor i poesi i 1730, og i logikk og metafysikk i 1734.
I over tretti år var Gottsched den totalt dominerande litterære smaksdommaren i Tyskland. Han utvikla ein stadig meir sjølvbevisst og diktatorisk stil, og førte reformene sine til ein så pedantisk ytterlegheit at dei siste leveåra hans var «Gottsched» blitt synonymt med hjernedaudt pedanteri.
Krystallhimmelen
Krystallhimmelen er den niande og den ytste av dei rørlege himmelsfærane i verdsbiletet i mellomalderen.
Markmalurt
Markmalurt, Artemisia campestris, er ei fleirårig urt i korgplantefamilien. Planten blir 20 til 80 cm høg og veks tørre stader i Europa og Vest-Asia, også i Noreg.
Grottekorall
Grottekorallar er speletothemer eller dryppsteinsmassar som oppstår i karstholer, forma som korallar. Dei består av kalsitt, aragonitt eller gips.
Kolsekken
Kolsekken er to mørke tåker på sørhimmelen nær Sørkrossen. Dei har vore kjende frå lang tid attende. Dei er lett synlege for det nakne auga, og den største kan ein sjå som ein ellipseforma svart flekk, kring 4° lang og 2½° brei, midt inne i dei lysande stjerneskyene i Mjølkevegen. Avstanden er kring 600 lysår.
Skotøya
Skotøya er ei øy på sørsida av Lysefjorden, vest i Bjørnafjorden kommune i Vestland. Det smale Skotøysundet skil ho frå fastlandet. Øya er veglaus.
På 1860-talet vart det rydda eit gardsbruk her. Ved folketeljinga i 1900 budde det 15 personar på øya.
Glasiospeleologi
Glasiospeleologi er utforsking av grotter som oppstår i isbrear. Vatn frå overflata av breane renn ned i breen og vert drenert ut via indre kanalar i såkalla brønnhol eller moulins og ned til bresålen og ut breporten. Desse kanalane har mange likskapar til grotter i karst.
Det er mellom anna gjort utforskingar i bregrotter på Svalbard.