cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skallefjorden
Skallefjorden er ein liten fjord i Lillesand kommune, like sør for sjølve Lillesand. Han ligg vest for Skauerøya, aust for Blindleia og nord for Justøya. Fjorden har to innløp, Asperøysund og Dyttesund, som ligg på kvar si side av Asperøya. Fjorden strekker seg 2 km nordvestover og inn Sangereidkilen, like sørvest for Lillesand. Ved Grønnaviga går Blindleia vidare sørvestover på nordvestsida av Justøya.
Sekundær straum
Tornadoar og støvkvervlar
Tornadoar og støvkvervlar er lokale virvelstraumar. Væskerørsla deira liknar tropiske syklonar, men på ein skala som er så liten at corioliseffekten ikkje lenger er viktig. Hovudstraumen er sirkulær rundt den vertikale aksen til tornadoen eller størkvervelen. Som med alle virvelstraumar er vindstyrken høgast nær sentrum av virvelen. I følgje Bernoulliprinsippet er vinden kraftigast der trykket er lågast, og svakast der trykket er høgast. Som følgje av dette er lufttrykket lågt nær senteret av tornadoen eller støvvirvelen. Det er ein trykkgradient mot senteret av virvelen. Denne gradienten, i tillegg til at vinden er svakare nær jordoverflata, skapar ein sekundær straum mot senteret av tornadoen eller støvvirvelen, i staden for eit reint sirkulært straummønster.
Den svakare vinden nær overflata hindrar lufttrykket i å falle så mykje som ein kunne vente ut frå lufttrykket i høgda. Dette kjem av Bernoulliprinsippet. Den sekundære straumen går mot senteret av tornadoen eller støvvirvelen og vert så trekt oppover av det langt lågare trykket i høgda, opp til fleire tusen meter over bakken i ein tornado eller fleire hundre meter i ein støvvirvel. Tornadoar kan vere særs øydeleggjande og den sekundære straumen kan føre til at lause lekamar vert dradd inn mot sentrum og opp i høgda.
Støvvirvlane kan ein sjå ved støv som vert piska opp frå bakken og så dradd inn mot sentrum av den sekundære straumen, der ein finn den høgaste støvkonsentrasjonen. Støvet vert så dradd oppover i høgda av den stigande luftrørsla.
Sekundær straum i ein kopp
Når vatn i ein sirkulær kopp strøymer i ei sirkulær rørsle, kan ein alltid sjå virvlar i vatnet. Vatnet i midten av koppen roterer med relativt høg snøggleik, og vatnet i utkanten av koppen går saktare. vatnet vert litt djupare langs ytterkanten av koppen, og litt grunnare mot midten, og vassoverflata er ikkje flat, men heller inn mot midten av rotasjonsaksen. Ved alle punkt i vatnet er trykket litt høgare nær ytterkanten av koppen, der vatnet er litt djupare, enn nærmare senteret. Vasstrykket er litt større der snøggleiken til vasstraumen er litt treigare, og trykket er litt mindre der snøggleiken er størst, og dette er konsistent med Bernoulliprinsippet.
Det finst ein trykkgradient frå ytterkanten av koppen mot senteret. Denne trykkgradienten skapar ei sentripetalkraft som er naudsynt for den sirkulære rørsla til kvar vasspakke. Trykkgradienten skapar òg ein sekundær straum i grenselaget i vatnet som går på tvers av sirkelrørsla til hovudstraumen. Denne treigare vassrørsla i grenselaget klarar ikkje å balansere trykkgradienten. Grenselaget går i spiral innover mot rotasjonsaksen til vatnet. Når han når senteret, går den sekundærs straumen så oppover mot overflata, og blandar seg gradvis med primærstraumen. Nær overflata kan det òg finnast ein sekundær straum utover mot ytterkanten.
Den sekundære straumen langs botn av koppen kan ein sjå om ein puttar sukker, sandkorn, ris eller teblad i vatnet og så rører rundt. Grenselaget går i spiralar innover og tar med seg partiklane, som vert samla i ein liten haug nær midten av koppen. Med vatn som sirkulerer i koppen kunne ein kanskje vente at partiklane vart kasta ut mot ytterkanten av koppen, men i staden vert dei pressa inn mot midten på grunn av den sekundære straumen langs botn av koppen.
Elvesvingar
Vatn som renn gjennom ein sving i ei elv må følgje bøygde straumlinjer for å ikkje renne over elvebreidda. Vassflata er noko høgare nær den konkave breidda enn nær den konvekse breidda. Det går ein trykkgradien frå konkave breidda mot den konvekse breidda. Sentripetalkrafta er naudsynt for at kvar vasspakke skal kunne følgje ein bøygd bane, og denne sentriptalkrafta er det trykkgradienten som skapar.
Primærstraumen rundt svingen er virvelstraumen - raskast der kurveradiusen er minst og treigast der radiusen er størst. Det høgare trykket nær den konkave breidda kjem i lag med svakare vasstraum, og det lågare trykket nær den konvekse breidda kjem i lag med sterkare straum, noko som følgjer av Bernoulliprinsippet.
Det finst òg ein sekundær straum i grenselaget langs botn av elveleiet. Grenselaget flyttar seg ikkje raskt nok til å balansere trykkgradienten, så straumen går delvis langs hovudstraumen og delvis på tvers av straumen frå den konkave breidda mot den konvekse breidda, driven av trykkgradienten. Den sekundære straumen vert så oppoverretta mot overflata der han blandar seg med hovudstraumen eller flyttar eg sakte langs overflata, tilbake til den konkave breidda. Denne rørsla vert kalla helikoid straum.
På botn av elveleiet fører den sekundære straumen med seg sand, avleiringar og grus på tvers av elva og set det av nær den konvekse breidda, på liknande måte som sukkeret eller teblada smalar seg i midten av koppen, som skildra over. Elvebreidder har ofte ei konveks breidde som er grunn og består av sand, avleiringar og grus, og ei konkav breidde som er bratt og kraftig erodert. Denne prosessen kan føre til at det vert danna meander eller kroksjøar.
Straumingsmaskin
Sekundære straumar er viktige i å forstå korleis turbinar og andre straumingsmaskinar fungerer.
Mange former for sekundære straumar skjer i straumingsmaskinar, som til dømes inntaksrotasjon, at straumen deler seg eller at det oppstår sekundære virvlar.
Referansar
''
Kohei Shimizu
Kohei Shimizu er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Shimizu S-Pulse og Ventforet Kofu (2019).
Solar TErrestrial RElations Observatory
STEREO (Solar TErrestrial RElations Observatory) er to sol-observasjonssatellittar som vart skotne opp den 25. oktober 2006 frå Cape Canaveral Air Force Station i Florida i USA. Dei to satellittane skal gå i bane rundt sola med aukande avstand mellom kvarandre. Ved å sette saman bileta får forskarane eit tredimensjonalt djupnesyn, og kan lettare studere korleis solstormar og andre prosessar i sola oppstår. Solstormar gjev magnetiske forstyrringar som kan yte påverknad på jorda og slå ut kommunikasjonsatellittar og elektriske system.
Kaldvellfjorden
Kaldvellfjorden er ein liten fjord på grensa mellom kommunane Grimstad og Lillesand, like aust for sjølve Lillesand. Fjorden har innløp vest for Auesøya og strekker seg nordover til tettstaden Helldal, før han snur nordaustover. Den inste delen av fjorden heiter berre Kilen og er om lag 1 km lang. Det særs smale innløpet til Kilen vert kryssa av Svennevig bru som er ein del av Europaveg 18 mellom Lillesand og Grimstad.
P
Bokstaven P (p) er den 16. bokstaven i det latinske og det greske alfabetet (Π, π) alfabetet. Bokstaven stammar frå det fønikiske alfabetet. På semittisk heiter bokstaven pe, som tyder «munn» og i den opphavlege biletskrifta har teiknet gjengitt ein munn. Grekarane kalla han pei, seinare pi, og etruskarane og etter dei romarane kalla han pe. Den latinske bokstavforma er påverka av den greske bokstavforma for r. I det eldre runealfabetet er bokstaven sjette rune i andre ætt.
Det greske alfabetet hadde ein særskild bokstav for ph (Φ, φ), med namnet phei eller phi. Frå keisartida vart han uttalt f og fi. I tillegg hadde dei ps (Ψ, ψ), med namnet psei eller psi. Desse var respektive 21. og 23. bokstav i alfabetet. Av Φ utvikla det romerske talteiknet M = 1000 seg, av Ψ talet L = 50.
Unterengstringen
Unterengstringen er ein kommune i distriktet Dietikon i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Fylkesveg 36 i Oppland
Fylkesveg 36 i Oppland går mellom Gran/Ringstad og Grymyr i Gran kommune. Vegen er 11,6 km lang.
Før 1. januar 2010 vart vegen kalla fylkesveg 33 i Oppland.
Fylkesveg 39 i Oppland
Fylkesveg 39 i Oppland går mellom Tingelstad og Hvattum i Gran kommune. Vegen er 5,6 km lang.
Funksjonalisme i arkitektur
Funksjonalisme, populært kalla funkis, er ei retning innan kunst, arkitektur og industridesign som vart populær på 1920-talet. I Noreg slo funksjonalismen gjennom på 1930-talet. Stilen vert prega av eit forenkla formspråk. Typisk er store flater, rette liner og geometriske former. Ein sentral tanke var at funksjon skulle vera viktigare enn form. Innan byggjeteknikk var det utvikla måtar å byggja større samanhengjande betongflater på. Viktige arkitektar innan stilarten i Noreg var Herman Munthe-Kaas og Ove Bang.
Fylkesveg 39 i Oppland
Før 1. januar 2010 vart vegen kalla fylkesveg 34 i Oppland.
Bordtennis
Bordtennis eller ping-pong er eit ballspel som vanlegvis blir spelt innandørs av to eller fire spelarar. Spelarane bruker ein racket til å slå ein celluloidball over eit nett som er spent opp på tvers av ei bordplate.
Funksjonalisme i arkitektur
Arkitekt Georg Fasting teikna i 1932 telefonkiosken RIKS. Modellen er eit fint døme på funksjonalisme i arkitektur. Kringom i Noreg vart det plassert om lag 9000 slike telefonkioskar, som var viktige i ei tid då den hendige vesle trådlause mobiltelefonen enno ikkje var oppfunne.
Bordtennis
Med to spelarar blir det kalla singel, og med fire dobbel. I tillegg til singel og dobbel for menn og kvinner, kan ein også spela mixed dobbel og lagkonkurransar for menn og kvinner.
Funksjonalisme i arkitektur
Funksjonalismen sine grunnleggjarar internasjonalt er rekna å vera Le Corbusier og Walter Gropius. I Sverige var Gunnar Asplund ein viktig arkitekt innan funksjonalismen.
Bordtennis
Racketen består av handtak og blad i tre med pålimt gummibelegg. Utforminga av gummibelegget kan variera, men i konkurransar må racketen ha ei svart og ei raud side. Ballen er hol og laga av celluloid, har ein diameter på 40 millimeter og veg 2,7 gram. Desse måla er forholdsvis nye, etter dei gamle måla skulle ballen vera 38 millimeter i diameter og ha ei vekt på 2,5 gram. Fargen skal vera kvit eller oransje.
Bordtennis vart olympisk idrettsgrein i 1988. Det er ein av dei mest populære idrettane i verda med over 300 millionar registrerte spelarar. I tillegg er bordtennis ein svært utbreidd sport på skular, barneheimar og liknande stader.
Korleis ein spelar
Kvar ballveksling startar med at ein spelar med flat hand kastar ballen minst 16 centimeter opp i lufta og servar. Ballen skal først treffa eiga side av bordet og deretter gå over nettet og ned på motspelaren si side. Spelarane slår deretter vekselvis ballen over nettet utan at den treffer eiga side.
Følgjande situasjonar gir poeng:
Takuya Marutani
Takuya Marutani er ein japansk fotballspelar.
Bordtennis
Korleis ein spelar
Kvar spelar servar to gonger i strekk, deretter går serven til motspelaren. Dersom stillinga blir 10-10, servar kvar spelar berre ein gong i strekk til settet er avgjort. Ein kamp består vanlegvis av fem sett, men i større konkurransar kan den gå over sju sett. Kvart sett blir vunne av den spelaren som først har fått 11 poeng eller meir med to poengs margin. Etter kvart sett byter spelarane side. I det siste og avgjerande settet byter spelarane side når ein av dei har fått fem poeng.
Takuya Marutani
Han har spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Oita Trinita (2019).
Bordtennis
Korleis ein spelar
I ein serv eller returball kan ein skru ballen på ulike måtar som kan overraska motspelaren. Ein kan laga overskru, underskru og sideskru.
Kjende spelarar
Kina er det leiande landet i bordtennis og har hatt mange store spelarar, som Ma Lin, Wang Liqin, Guo Yuehua, Chuang Tse-tung og Jiang Jialiang.
Sverige ligg også langt framme, og den beste svenske spelaren, ofte sett på som verdas beste gjennom tidene, er er Jan-Ove Waldner. Han har mellom anna teke to individuelle VM-gull og eitt OL-gull.
Historie
Det finst fleire versjonar av korleis bordtennisspelet har blitt til. Ein versjon går ut på at det byrja som eit tidsfordriv blant engelske offiserar på 1800-talet. Av rein keisemd skar dei runde kuler av sjampanjekorkane og tok loka av sigarkassane, og med desse reiskapane spelte dei. Bordtennisspelet spreidde seg i byrjinga av 1900-talet til resten av Europa og særleg til Asia. Ein produsent marknadsførte i ein tidleg fase bordtennisutstyret under merket "ping-pong" - eit namn som stadig er i bruk.
I Noreg tok interessa for bordtennis seg opp frå midten av 1920-talet. Bergen har heile tida vore tyngdepunktet, der Sportsklubben Brann skipa eige bordtennislag i 1927. Elles har Oslo og Sarpsborg vore viktige tyngdepunkt. Norges Bordtennisforbund vart skipa i Sarpsborg i 1946.
Toril Bakken Kåven
Toril Bakken Kåven, tidlegare Toril Bakken, er ein norsk sametingspolitikar for Nordkalottfolket. I perioden 2021–2025 sit ho på Sametinget, er medlem i Samisk parlamentarisk råd og i plan- og finanskomiteen. Ho er også parlamentarisk leiar for Nordkalottfolket.
Kåven bur i Alta kommune. Av yrke er ho utmarksbonde og rådgjevar.
Unterstammheim
Unterstammheim er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 433 meter over havet.
Olaf Huseby
Olaf Huseby var ein norsk forleggjar ifrå Systrond i Sogn. Av yrke var han utgjevar og bokreidar i mange år, både i Oslo og Sambandsstatane. Han tok lærarskulen på Stord. Der møtte han Sven Aarrestad, jærbuen som var vinstremann, målmann og fråhaldsmann. Han hadde lærarpost i Brevik 1876–79, men vart neitta fast stilling av di han skreiv i eit radikalt blad (Breviks Avis). Han studera bokreidarkunna i Tyskland og England 1881–83. Då han kom att til Noreg, skipa han saman med Olaf Olsen (sidan Norli) ein bokhandel i Oslo. Denne bokhandelen gav ut bøker av Amalie Skram og Arne Garborg. Då Norli var i Paris i studieåri sine, dreiv Huseby bokhandelen åleine. Etter eit bel braut Huseby samvinna med Norli og dreiv for seg sjølv. Då sytte han for å gjeva ut landsmålssalmane hans Elias Blix. I 1903 fór Huseby til Sambandsstatane og sette i gang med bokreiding i Minneapolis. Han var bladstyrar i eige blad, Den Nye Heimen. Då han flutte til Morris i Minnesota, gav han ut både dagblad og vekeblad. Eit tiltak Huseby ikkje fullførte, var soga om den norske utvandringa til Amerika.
Håkon Kolmannskog
Håkon Kolmannskog er ein norsk avis- og forlagsmann frå Trondheim. Kolmannskog har vore engasjert i dei venstreradikale miljøa kring RV/Raudt og Raud Ungdom, og i målrørsla.
Kolmannskog starta den politiske karrieren si i Raud Ungdom, og vart sidan vald inn i sentralstyret. Han markerte seg i studentpolitikken for Rød Front i Trondheim. Seinare var han med å attreisa Rød Front ved Universitetet i Oslo.
Frå 1996 til 1998 var Kolmannskog leiar i Norsk Målungdom. Perioden vert fyrst og fremst hugsa for Aksjon for språkleg rettferd i skulen (AFSRIS), der Norsk Målungdom protesterte mot framlegget til ny opplæringslov. I fleire år var han også aktiv i Studentmållaget i Oslo, mellom anna som nestleiar.
Han var tilsett som debattredaktør i avisa Klassekampen i nokre år, før han vart tilsett som leiar for det nyoppretta Forlaget Manifest i 2006. Sidan august 2012 har han vore forlagssjef i Det Norske Samlaget.
Kumøkk
Kumøkk er avføringa frå storfe som kyr og bøflar, ein mineralrik masse av ufordøyd plantemateriale som kan vera grønleg til svartfarga, men vanlegast brunleg. Møkka blir brukt over heile verda som gjødsel, men kan også brukast som energikjelde, byggemateriale, innan medisin og religion. I tempererte land som Noreg er møkka gjerne kjent som ei fuktig kuruke eller kukake, og sett på som illeluktande og ekkel, men i varmare land vil kumøkka raskt tørka, slik at ho lettare kan brukast til ei rekke ting.
Nordre Bjøllåvatnet
Nordre Bjøllåvatnet (lulesamisk Bajep Ruovdajávrre) er ein innsjø som ligg i Saltdal kommune i Nordland. Turistforeiningshytta Bjellåvasstua ligg ved innsjøen langs den gamle telegraflinja over Saltfjellet.
Kumøkk
Byggemateriale
Kumøkk kan brukast til å bygga hus av, noko mellom anna masaiar gjer. I India er det vanleg å stryka eit lag uttynna kumøkk over veggar eller jordgolv. Dette vil verka avvisande mot insekt. I kaldare område fungerer kumøkk som eit varmeisolerande materiale.
Medisin
Møkka har også bruksområde innan medisin. Ho har antiseptiske eigenskapar, og kan smørast på hud og sår.
Johan Anker
Johan August Anker var ein norsk ingeniør, seglbåtkonstruktør og seglar. Han var elev ved Christiania Tekniske skule, der Gustav Adolf Sindingvar ein av lærarane. Etterpå studerte han skipskonstruksjon ved den tekniske høgskulen i Berlin.
Kumøkk
Medisin
I India har ein tradisjonelt behandla såret etter navlestrengen med kumøkk, men dette kan føra til infeksjonar.
Johan Anker
Johan Anker bygde den fyrste båten som 17-åring. Med han debuterte han i landsregattaen med ein 4. plass. I 1905 vart han båtkonstruktør ved Jensens Båtbyggeri i Vollen i Asker. Han kjøpte seg inn i verksemda som frå 1907 heitte Anker & Jensen A/S. Her vart mange av båtane Anker konstruerte bygde. I 1915 gjekk Jensen ut av verksemda, og Anker styrte henne etter det åleine.
Kumøkk
Religion
Innan hinduismen blir oske av brent kumøkk brukt som eit heilag pulver som ein lagar pannemerke med.
Johan Anker
Det internasjonale gjennombrotet som siglar fekk han då han vann Kiel-veka i 1909 med ein 12-meter (R) han sjølv hadde bygd. Han vann OL-gull i Stockholm i 1912. I 1928 var kronprins Olav kvalifisert til OL i Amsterdam med «Nornen», som Anker hadde bygd. Han overlét roret til Johan Anker, som han rekna for Noregs beste rormann. «Nornen» vann olympisk gull. Anker vann òg fleire prestisjetunge internasjonale regattaer.
Johan Anker var som siglar og konstruktør oppteken av dei internasjonale seglreglane. Han var aktivt med å utforme R-regelen som vart vedteken i London i 1906. Ved revidering av regelen i 1919 var det Anker sitt framlegg som låg til grunn. Desse reglane gjorde at konstruktøren hadde høve til å gjere båtane betre berre han fylgde visse målreglar. I tillegg til båtar i dei ulike seglklassene stod han òg bak konstruksjon og bygging av skonnertar som vart rekna som vellukka. I 1928 konstruerte han draken. Det var ein rimelegare båt som skulle gjere seglsporten meir tilgjengeleg for alle. Den båten vart svært populær, særleg etter han vart OL-båt frå 1948.
Kumøkk
Språk
«Bullshit» ('okseskit'), eller forkortinga «bull», er eit engelsk omgrep som viser til tullprat. På siouxspråk, særleg lakota, kan også ordet for bøffelmøkk og kumøkk, «nik-nik», visa til løgner eller løftebrot.
Johan Anker
Johan Anker bygde òg redningsskøyta «Astrid Finne».
Johan Anker var gift med forfattaren Nini Roll Anker
I 1949 vart det reist eit monument over Johan Anker på Garnholmen ved Hankø.
Kolonimakt
Ei kolonimakt er eit land, oftast ei stormakt, som har formell kontroll over andre land, som da blir kalla koloniar. Dei fremste kolonimaktene i verdshistoria var Spania, Portugal, Frankrike og Storbritannia. Men også statar som Nederland, Belgia, Italia og Tyskland var kolonimakter. I motsetning til dei nemnte landa, som hadde koloniar i andre verdsdelar, koloniserte stormaktene Russland og Japan nærområda sine. USA var som tidlegare koloni formelt imot kolonialisme (endå dei rådde over Filippinane), og dette landet sin ekspansjon tok derfor i hovudsak form av enten rein erobring av tidlegare indianske og meksikanske område, kjøp frå Russland, eller uformell, men svært reell dominans over andre land, særleg i Latin-Amerika, såkalla nykolonialisme. Kolonialisme og nykolonialisme kan også kallast imperialisme. Imperialismen har ført til mange millionar dødsfall rundt om i verda.
Emma
Emma er eit tysk kvinnenamn avleidd av namn som byrjar på Erm(en)- og Irm(en)-. Dette germanske ordet kan tyda noko slikt som 'stor', 'mektig', 'heil' eller 'altomfattande'. Namnet er òg kjend med skrivemåtane Ema, Hemma og Imma. Det har kortformer som Em, Emmi, Emmy, Emelka og Emja.
Sho Shinohara
Sho Shinohara er ein japansk fotballspelar.
Emma
Namnet er særleg kjent frå den heilage Emma, ei tysk kvinne som levde på 1000-talet og Emma av Normandie, engelsk dronning og mor til Edvard Vedkjennaren. Det er òg tittelen og namnet på hovudpersonen i ein roman av Jane Austen som er blitt filmatisert fleire gonger.
Sho Shinohara
Han spela for klubben Sanfrecce Hiroshima.
Kenta Uchida
Kenta Uchida er ein japansk fotballspelar.
Emma
Emma har namnedag den 23. januar i Noreg, 23. juli i Sverige og 19. april i Danmark.
Kenta Uchida
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima, Ehime FC, Shimizu S-Pulse og Kataller Toyama.
Emma
Bruk
Etter ein topp på 1 % av namneberarane rundt 1900 gjekk bruken av namnet i Noreg jamt ned mot 1940, og var omtrent ute av bruk den neste generasjonen. Frå og med 1985 opplevde namnet ein eksplosiv vekst, og blir i dag brukt av 3 % av alle namneberarar.
Emma var det namnet som blei gjeve til flest jenter i Noreg, Sverige og Canada både i 2003, 2004 og 2005. Det hadde ein liknande popularitet i ei rekke andre land:
Curt Adelaer
Curt Sivertsen Adelaer eller Cort Adeler, var ein norsk-dansk sjøhelt og admiral. Han vart fødd i Brevik, men hamna i krigsteneste for Nederland og seinare Venezia. Han tok namnet Adelaer då han vende attende til Nederland. Han vart adla og utnemnd til admiral i Danmark i 1663. Like før han døydde vart han øvstkommanderande for den dansk-norske flåten.
Never Learn Not to Love
«Never Learn Not to Love» er ein song spelt inn av The Beach Boys og gjeven ut på albumet deira 20/20 i 1969. Han vart òg gjeven ut som B-sida på singelen «Bluebirds over the Mountain» i 1968. På Beach Boys-albumet er songen tilskriven Dennis Wilson, men originalsongen «Cease to Exist», vart skriven av Charles Manson. Dennis Wilson tok originalen, endra litt av teksten og la på musikk. Songen opnar med «Cease to resist».
Nedrevatnet
Nedrevatnet er ein innsjø som ligg i Fauske kommune i Nordland.
I Can Hear Music
«I Can Hear Music» er ein popsong skriven av Jeff Barry, Ellie Greenwich og Phil Spector og opphavleg spelt inn av the Ronettes i 1966. Han vart seinare spelt inn av the Beach Boys i 1969, og så av Larry Lurex, som var eit psevdonym for Freddie Mercury (1973) og José Hoebee i 1983.
Beach Boys-utgåva
«I Can Hear Music» vart spelt inn av det amerikanske popbandet The Beach Boys. Songen kom ut i 1969 på albumet deira 20/20 med Carl Wilson på solovokal.
Etter at Brian Wilson gradvis mista interessa for å produsere musikken til the Beach Boys, tok den yngre broren Carl over rolla som produsent og leiar av Beach Boys. «I Can Hear Music» vert av mange rekna som den første smaken på Carl Wilson som «leiar» av gruppa.
Singelen nådde 24. plass i USA og nådde 10. plass i Storbritannia. I 1996 spelte The Beach Boys inn songen igjen med Kathy Troccoli på solovokal for countryalbumet deira Stars and Stripes Vol. 1.
Røynevardsfjorden
Røynevardsfjorden er ein liten fjord i Lillesand kommune. Han ligg mellom Kalvøya og Indre og Ytre Tronderøya. Dei indre delane av fjorden vert kryssa av Blindleia mellom Haraldsholmane i nordaust og Store Røysa i sørvest. Fjorden har innløp inn frå Skagerrak vert Skyllholmen og strekker seg 2 km nordvestover mot Røinevarden, som han er kalla opp etter.
Volken
Volken er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 406 meter over havet.
Inger Jørstad
Inger Cecilie Jørstad var sametingsrepresentant for Arbeidarpartiet i perioden 2005-2009. Ho vart vald inn frå Alta/Kvalsund valkrins.
Jørstad er apotekar og busett i Alta kommune.
Ved Sametingsvalet i 2009 var Jørstad tredjekandidat på Arbeidarpartiet si liste i Nordre valkrins.
Bliksfjorden
Bliksfjorden er ein liten fjord i Lillesand kommune. Han er ein del av Blindleia og ligg aust for Indre og Ytre Tronderøya og strekker seg om lag 1,5 km vestover mot innløpet til Isefjærfjorden. Fjorden ligg nord for Sandøya og Steinsøya, der den gamle kjøpstaden og uthamna Gamle Hellesund ligg.
Dispersjon av vassbølgjer
Dispersjon av vassbølgjer omhandlar som regel dispersjon av frekvensen til bølgjene. Vatn vert i væskedynamikk som oftast sett på som eit dispersivt medium, som tyder at farten til bølgjefronten flyttar seg som ein funksjon av frekvensen, slik at faseeigenskapane til bølgjeforplantinga heile tida endrar seg i rom og tid. Bølgjer som er dispersive vil ha ulik fasefart og gruppefart, medan ikkje-dispersive bølgjer vil ha like fase- og gruppefart.
Vassbølgjer som forplantar seg med lengre bølgjelengder og periodar, flyttar seg raskare enn dei som har kortare bølgjelengd og periode. Dette fenomenet vert uttrykt av det såkalla lineære dispersjonsforholdet gjeve ved:
Desse likningane gjeld for perturbasjonsteoriutvidinga av andre orden. For tredje orden, som gjeld for djupt vatn, vert dispersjonsforholdet:
der A er bølgjeamplituden. Dette gjev at store bølgjer flyttar seg raskare enn mindre bølgjer med same frekvens. Dette fenomenet vert berre synleg når bølgjeamplituden vert stor.
Niingsvatnet
Niingsvatnet (nordsamisk Meahccejávri) er eit vatn som ligg i Evenes kommune i Nordland og Tjeldsund kommune i Troms og Finnmark.
Do It Again av The Beach Boys
«Do It Again» er ein song skriven av Brian Wilson og Mike Love for det amerikanske popbandet The Beach Boys. Han vart først gjeven ut som singel av The Beach Boys i 1968 på Capitol Records. Songen vart spelt inn i mai og juni 1968 og kom òg på albumet 20/20 i 1969. På songen finst det nokre lydar på slutten av sporet som kom frå det skrinlagde Smile-prosjektet. B-sida til singel var «Wake the World». Songen vart produsert av Brian og Carl Wilson med Mike Love på solovokal.
Komposisjonen
Mange kritikarar og tilhengjarar merka seg at bandet her gjekk tilbake til surfestilen, som bandet hadde unngått sidan 1964.
Innspeling
Etter seks veker med lite arbeid i studio (sidan bandet var opptekne med ein turne) gjekk bandet tilbake i studio 26. mai 1968 og starta innspelinga av «Do It Again» i heimestudioet til Brian i Bel Air i California. Innspelinga var produsert av Brian og Carl. Etter å ha lagt ned akkompagnementet la dei på vokal, gitar og orgel, samt ein ny gitarsolo. Fleire instrument vart lagt på den 6. og 10. juni.
Under miksinga av albumet kom visstnok lydteknikaren Stephen Desper fram til trommeeffekten ein kan høyre i starten av songen. Mange meiner at denne lyden var medverkande til at singelen vart ein suksess.
Singelen
I august 1968 kom singelen ut i Europa og vart den andre førsteplassen bandet oppnådde i Storbritannia. I Australia vart singelen den første bandet oppnådde førsteplassen med. I Tyskland gjekk singelen til fjerdeplass. I Nederland og Noreg stoppa singelen på femteplass.
Det vart laga ein promofilm av Peter Clifton for singelen. Filmen syner bandet som køyrer i ein varebil ned til stranda og surfar.
Alexander Schmorell
Alexander Schmorell var ein tysk-russisk medisinstudent og medlem av Den kvite rosa.
Koloni
Ein koloni (frå latin colonia, jordeigedom) er eit land eller landområde som er formelt underlagt eit anna, ei kolonimakt. Det finst to måtar ein kan danna ein koloni på, som ofte vert blanda: Ved at nybyggjarar slår seg ned i eit nytt område, eller ved at styrkar frå kolonimakta tek over landet dei vil ha med makt.
Mange store statsdanningar i historia har hatt koloniar, og nokre av dei baserte rikdommen sin på dei. Dette gjaldt til dømes Romarriket og Det britiske imperiet.
Tomotaka Okamoto
Tomotaka Okamoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Sanfrecce Hiroshima og Sagan Tosu.
Koloni
Då Europa fekk auga opp for resten av verda, førte det raskt til at fleire land skaffa seg koloniar der dei kunne. Dei fleste koloniane fanst i sør, i Latin-Amerika, Afrika og Asia. Det er få koloniar igjen, men den uformelle dominansen og økonomiske utnyttinga ein kallar nykolonialisme finst framleis.
Mange koloniar måtte føre væpna kamp for å bli frigjort frå kolonimaktene, såleis mellom andre Algerie og Kenya. Kolonimaktene tok i bruk grufulle verkemiddel for å halde dei koloniserte nede, også under frigjeringskampane etter andre verdskrigen.
Alexander Schmorell
Schmorell var russisk Ortodoks og såg på seg sjølv som både tyskar og russar.
I 1938 blei han innkalla til riksarbeidsteneste, og deltok i annekteringa av Austterrike og seinare også i invasjonen av Tsjekkoslovakia. I 1942 var han sanitet på austfronten, og det var etter å ha sett korleis tyskarane behandla krigsfangar og sivile der han blei skeptisk til naziregimet.
I 1939 begynte begynte han å studere medisin, og i 1940 blei han kjend med Hans Scholl og seinare også Willi Graf.
Etter at Christoph Probst, Sophie og Hans Scholl blei arresterte prøvde Schmorell å rømme til Sveits men blei arrestert 24. februar, på same dagen som venene blei gravlagde.
Tida før avrettinga brukte han på å skrive brev til familien der han forsikra dei om at han ikkje var redd for å døy. 13. juli 1943 blei han avretta ved giljotinering saman med Kurt Huber.
Korvald-regjeringa
Lars Korvald si regjering var ei norsk regjering som sat i tida frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973. Regjeringa kom til etter folkeavrøystinga om medlemsskap i EF. Folkeavrøystinga fann stad den 25. september 1972. Statsminister Trygve Bratteli frå Arbeidarpartiet hadde sagt at om det ikkje vart fleirtal for medlemsskap i EF, ville regjeringa hans gå av. Etter at nei- sida fekk fleirtal gjekk Trygve Bratteli si regjering av, og partia Senterpartiet (Sp), Kristeleg Folkeparti (KrF) og Venstre (V) samarbeidde om å danna ei mindretalsregjering.
Ministrar og statsrådar
Helga Gitmark, Sp. 5. mars 1973 til 16. oktober 1973
Valle di Comino
Valle di Comino er ein dal i provinsen Frosinone sentralt i Italia. Han strekkjer seg frå San Biagio Saracinisco til Vicalvi og grenser opp til Abruzzifjella.
Namnet på dalen kan sporast tilbake til Cominium i antikken. I verket til Livius om historia til Orma er det fleire referansar til Cominium som åstaden for eit slag med samnittane rundt år 300 f.Kr. Enkelte meiner at byen San Donato er antikkens Cominium, medan andre meiner det var Vicalvi.
Casentino
Val Brembana er ein dal i Italia som utgjer den øvste delen av elva Arno fram til Subbiano.
Han er ein av fire dalar i provinsen Arezzo. Fjellet Falterona der Arno startar frå er den nordlege grensa til dalen, mellom Casentino og Romagna. Aust for dalen ligg Alpe di Serra og Alpe di Catenaia, som skil Casentino frå dei høgaste delane av Val Tiberina. I vest ligg Pratomagno med Valdarno Superiore på andre sida. Delar av dalen er ein del av Campigna nasjonalpark.
Casention har ein variert topografi og inneheld både sletter og fjell dekte av store skogar. Fjella har trekt til seg mange store helgenar. Det var her St. Romuald eremitasjen ved Camaldoli, og to hundre år tidlegare oppretta Frans av Assisi heilagdomen La Verna her, hovudkvarteret til fransiskanarordenen.
Dei største kommunane i dalen er Bibbiena og Poppi, og av mindre stader finn ein Capolona, Castel Focognano, Castel San Niccolò, Pratovecchio, Stia og Subbiano.
Casentino er nemnd i songen «Ich hab in Penna einen Liebsten wohnen» frp Italieniches Liederbuch av Hugo Wolf.
Síkinos
Síkinos (gresk Σίκινος) er ei øy i Hellas som høyrer til Kykladane i Egearhavet. I antikken vart ho kalla Oinoe (Vinøya). I motsetnad til naboøya Íos er ho roleg og relativt lite utvikla. Síkinos ligg midt mellom Íos og Folégandros, og like sørvest for øya ligg den litle øya Kardiótissa.
Síkinos er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Thíra i periferien Dei sørlege egeiske øyane.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Síkinos 273 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 184 innbyggjarar.
Øya har to landsbyar, hamna Aloprónia og Síkinos by (ofte kalla Kástro eller Khóra) lenger oppe i åsane. Det er eit par gjestgiveri ved hamna. Stranda ved hamna er ein av to store strender på øya. Det ligg fleire ruinar frå antikken på Síkinos, men nokre av dei er nokså avsidesliggande. Terrenget er kupert og gjer det vanskeleg å ferdast på øya. Nesten heile øya er dekt av terrassar som tidlegare vart nytta til omfattande jordbruk. I dag vert berre nokre få av desse nytta.
Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:
Småøyar i kommunen:
Wald
Wald er eit tysk ord som tyder skog.
Stadnamn
I Tyskland: I Sveits: I Austerrike:
Nedre Fiplingvatnet
Nedre Fiplingvatnet (sørsamisk Fijhpelogkoe) er ein innsjø som ligg i Grane kommune, heilt sør i Nordland fylke. Nedre Fiplingvatnet ligg rett nord for Øvre Fiplingvatnet. Dei to vatna er skilde frå kvarandre av eit lite eid. Innsjøen grenser i aust til Børgefjell nasjonalpark.
Skrukkeli kapell
Skrukkeli kapell er ei langkyrkje frå 1923 i bygda Skrukkelia nordvest for Skrukkelisjøen i Hurdal kommune i Viken. Bygget er tømra og har sitjeplass til 118 personar.
Wellington da Silva de Souza
Wellington da Silva de Souza er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Val Brembana
Val Brembana er ein dal i Lombardia nord i Italia. Han er kalla opp etter elva, Brembo som renn gjennom dalen. Dei bergamaskiske Alpane utgjer nordsida av dalen, mest kjend Tre Signori og Diavolo di Tenda, medan Bergamosletta ligg i sør. I aust grenser dalen til Valle Seriana og i vest til Valle Imagna.
Dei største busetnadane i dalen er Zogno, San Pellegrino Terme og Piazza Brembana. Val Brembana er òg kjend for Simone Pianetti-massakeren, der sju mennske vart skoten og drepne i 1914. Pianetti vart aldri tatt for drapa.
Skiområdet
Valle Brembana er òg namnet på skiområdet som dekkjer Foppolo, Valtorta og Piazzatorre.
Veg
Hovudvegen i Val Brambana er N 470. Dalen er forbunde til Valtellina via Passo San Marco.
Slaget ved Freiberg
Slaget ved Freiberg vart utkjempa 29. oktober 1762 og var det siste store slaget i sjuårskrigen.
Stein Mehren
Stein Mehren ) var ein norsk forfattar og biletkunstnar frå Oslo.
Slaget ved Freiberg
Bakgrunn
Prins Henrik av Preussen, den yngre broren til kong Fredrik II av Preussen, kommanderte ein arme som hovudsakleg bestod av «annanrangs» soldatar og frie bataljonar, men valde likevel å ta offensiven mot austerrikarane kommandert av fyrst Stolberg, som hadde støtte frå det austerrikske korpset til András Hadik. Dei allierte hadde grave seg ned bak feltarbeid på ei høgd vest for byen Freiberg. Denne stillinga blokkerte all tilkomst til Dresden. Bak den allierte stillinga låg elva Mulde, som vart kryssa av bruer aust for byen. Den 28. oktober rekognoserte prins Henrik og staben hans den allierte stillinga. Dei møtte på eit lette austerrikske troppar i skogen føre høgda. Henrik fekk likevel nok informasjon til å danne seg eit godt bilete av fordelinga til fienden.
Stein Mehren
Mehren studerte filosofi og biologi. Som forfattar skreiv han mest dikt, men også romanar, essay og teaterstykke. Han debuterte med diktsamlinga Gjennom stillheten en natt i 1960. Forfattarskapen hans vert rekna som ein av dei viktigaste i Noreg på siste halvdel av 1900-talet.
Som biletkunstnar debuterte han i 1993 med måleri utstilte i Galleri Haaken i Oslo.
Slaget ved Freiberg
Bakgrunn
Det var klart får Henrik at hovudstyrken til austerrikarane, korpset til Campitelli, var trygt forskansa på høgdene sørvest for byen, medan keisararmeen låg på høgdene som blokkerte den vestlege tilkomsten til Freiberg. Sjølv om fronten på stillinga deira var forsterka med fleire reduttar og piggtrådsperringar, men det verka ikkje som det var styrkar som verna høgreflanken til den allierte armeen. Dette var eit altfor fristande må for prinsen, som planla å låse austerrikarane fast i sørvest med ein liten avdeling, medan hovudarmeen hans tok keisararmeen frå flanken. Henrik gambla på at det austerrikske korpset under Meyer ikkje ønskte å forlate skansen sin på høgda si.
Slaget
Ved daggry den 29. oktober sette prins Henrik opp armeen sin i området vest for Lang Hennersdorf, og sendte Forcade med reservane i nord. Kleist i sør for å halde fast Meyer, og Seydlitz og Stutterheim gjekk til åtak på høgda der keisararmeen stod. Då dei rykte fram vart det småtrefningar mellom prøyssarane og kroatar i skogen, men kroatane trekte seg raskt tilbake. Den unge Stutterheim møtte sterk motstand frå korpset til Campitelli og ei stund stoppa åtaket opp. Fleire prøyssiske kavaleriåtak klarte heller ikkje presse austerrikarane og eit regiment måtte takast frå venstreflanken for å stabilisere denne fronten. Medan hovudarmeen til prøyssarane gjekk til åtak på denne stillinga, var lendet vanskeleg for Seydlitz og kavaleriet hans, og han tok kommando over infanteriet på flanken sin og gjekk til åtak på flanken til Campitelli. Då presset auka byrja Stolberg å flytte linja si sørover for å støtte forsvaret på ein liten haug kalla Trois Croix. Henrik la òg merke til denne haugen og sende grenaderane sine dit. Det austerrikske kavaleriet gjekk til åtak på prøyssarane, og sjølv om dei gjekk på store tap, kjøpte dei nok tid for dei austerrikske grenaderane til at dei klarte å innta haugen.
Gamle Stutterheim var ikkje passiv og merka seg at austerrikarane flytta seg sørover. Han skjønte at forsvaret føre fronten hans hadde vorte svekka av denne rørsla. Han gav ordre til troppane om å gå til åtak og det austerrikske infanteriet starta å falle saman. Dei prøyssiske hussarane og KR4 angreip gjennom det fiendtlege infanteriet som fall saman og vart hogge ned av prøyssarane. Med flanken vidopen gav Stolberg ordre om retrett. Som venta forlet ikkje korpset til Mayer stillinga si for å hjelpe resten av armeen sin, men protesterte seinare og sa at han berre hadde halde seg til ordren om å halde stillinga si til den siste blodråpen var falle. Prøyssarane mista 1400 mann, dei allierte 7000 mann og 28 kanonar.
Tjøtta
Tjøtta (av norrønt Þjótta, «den tjukkaste delen av låret» jamfør utsjånad på øya) er ei øy og ein tettstad i Alstahaug kommune i Nordland. Øya er 11,3 km², med knapt 300 innbyggjarar.
Tjøtta er òg eit sokn i Nord-Helgeland prosti. Til soknet høyrer øya Tjøtta og fleire andre øyar sør i Alstahaug.
Historie
Tjøtta var eit eige herad fram til 1963. Tjøtta herad omfatta då òg eit areal på fastlandet, dette vart på 1990-talet overførd til Vefsn kommune.
I jernalderen var Tjøtta eit maktsentrum i Hålogaland. Her budde skalden Øyvind Skaldespille og sonen hans, Hårek på Tjøtta. Seinare var Tjøttagarden sentrum i eit stort gods som åtte mange gardar både på ytre og indre Helgeland.
Geografi
Tjøtta er ei flat øy med svært godt jordbruksland. Næringslivet er enno dominert av jordbruk og fiske. I bygningane til den gamle Tjøttagarden held Planteforsk Tjøtta til.
På Nordøya ligg Tjøtta internasjonale krigskyrkjegard med over 7500 enkeltgraver for russiske krigsfangar. Her er òg 2500 omkomne frå fangetransportskipet Riegel, som vart senka mot slutten av andre verdskrigen, gravlagde.
Tjøtta kyrkje er ei steinkyrkje som vart bygd i 1851, etter at den førre trekyrkja brann ned. Postnummeret hit er 8860 TJØTTA.
André Luiz Rodrigues Lopes
André Luiz Rodrigues Lopes er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokushima Vortis og Consadole Sapporo.
Adelaide
Port Adelaide i vest er ei stor eksporthamn. Byen har òg mykje bilindustri og eit universitet.
Willy Ørnebakk
Willy Arne Ørnebakk var sametingsrepresentant for Arbeiderpartiet i perioden 2005-2009. Han vart vald inn frå Nord-Troms valkrins. Han var sametingsrepresentant også i periodane 1997-2001 og 2001-2005, og har sete i Storfjord kommunestyre sidan 1991.
Han tok over som fylkesrådleiar i Troms etter Cecilie Myrseth frå juni 2017.
Ørnebakk er gardbrukar og er busett i Skibotn i Storfjord kommune.
Ved Sametingsvalet i 2009 var Ørnebakk fyrstekandidat på Arbeidarpartiet si liste i Gáisi valkrins.
Val di Sole
Val di Sole eller Valle di Sole er ein dal i provinsen Trento i Italia. Dalen går frå aust til vest og den øvre delen av elva Noce renn gjennom han. Av sidedalar finn ein Val di Peio som strekkjer seg mot Ortler. Delen av dalen frå Ossana til Mostizzolo vart kalla Val di Sole, medan resten òg vert kalla Val Vermiglio.
Av busetnadar i dalen finn ein Vermiglio, Peio, Dimaro, Croviana og Malè (den største byen).
Val Vermiglio strekkjer seg til Tonalepasset og på den andre sida av passet byrjar dalen til elva Oglio som renn til Edolo. I nordvest grenser dalen til Ortlergruppa med nasjonalparken Parco Nazionale dello Stelvio, i sørvest til Adamellogruppa med naturreservatet Parco Naturale Adamello Brenta. I sør ligg skisenteret Madonna di Campiglio, like oppfor Campo Carlo Magno, eit pass som fører til Val Rendena.
I aust endar dalen ved Mostizzolo og Val di Non, som strekkjer seg sørover til Adigedalen nord for Trento.
Blindleia
Blindleia er den indre leia langs kysten av i Lillesand kommune i Agder.
Opphavet til namnet er ikkje kjend. Blindleia strekkjer seg om lag 2 mil innaskjers, godt verna mot havet av øyar, holmar og skjer.
Det er ikkje objektivt definert kor Blindleia sluttar og startar, men dei fleste kjelder gjev at ho går frå området rundt innseglinga til Lillesand (Skallefjorden) i aust til Ulvøysund i vest. Den austlegaste av dei større øyane langs Blindleia er Skauerøya som ligg rett utanfor Lillesand. Mesteparten av øya er i dag friareal etter at den einaste garden på øya vart overteke av kommunen og staten i fellesskap i 1965. Utanom huset på garden, som i dag vert nytta som leirstad, er berre tre av dei gamle buplassane på øya bevart.
Sentralt langs Blindleia ligg Åkerøya der det er godt bevart kulturlandskap. Åkerøya er den einaste øya i Lillesand kommune utan brusamband der det framleis er buplikt. Det er kring 30 fastbuande på øya.
I den vestre delen av Blindleia ligg Ramsøya og Ibe, to vakre øyar langt ut mot havet der ein finn ei rekkje godt bevarte sørlandshus.
Langs Blindleia ligg dei gamle uthamnene Humlesund (rett utanfor Lillesand), Brekkestø (vest på Justøya), Stranda på Åkerøya, Gamle Hellesund og lengst vest Ulvøysund. Uthamnene var tidlagare båtbaserte handelssentra som òg tente som overvintringshamner for seglskip i internasjonal fart.
I dag vert dei aller fleste gamle buplassane langs Blindleia nytta som feriestader. Dei fleste eigarane har lagt stor vekt på å halde dei gamle plassane sitt opphavlege preg.
Røynevardsfjorden og Bliksfjorden er delar av Blindleia.
Imperialisme
Imperialisme er ei nemning vanlegvis bruka om eit lands politikk for dominans over og/eller økonomisk utnytting av andre land eller territorier. Dette kan skje direkte gjennom territorial erobring eller indirekte gjennom politisk og/eller økonomisk kontroll. Imperialisme er ofte brukt som nemning på ein politikk for å opprette koloniar og for å dominere andre land - også land i andre verdsdelar enn heimlandet. Det britiske imperiet bestod av koloniar i alle verdsdelar, derfor sa dei «The sun never sets on the British Empire». Mange andre europeiske land var også kolonimakter.
Ein tidleg imperialisme og opphavet til nemninga var Romarriket, det romerske imperiet, i antikken.
Etter at dei formelle koloniane blei sjølvstendige, ofte etter blodige krigar der kolonimaktene brukte alle middel for å slå ned dei nasjonale oppstandane, er nykolonialisme den typiske forma for imperialisme.
Nykolonialisme inneber at land er formelt sjølvstendige, men reelt dominerte både politisk og økonomisk. Dette har til dømes lenge kjenneteikna forholdet mellom USA og mange land i Latin-Amerika. At desse landa har vore formelt sjølvstendige, har ikkje hindra både indirekte og svært direkte USA-amerikansk intervensjonisme. Det er frå somme hald hevda at kapitalistisk globalisering på mange måtar er eit framhald av nykolonialismen. Det er også stilt spørsmål om angrepskrigen mot og okkupasjonen av oljelandet Irak kan sjåast i ein slik samanheng.
Imperialisme er også nemninga på det synet som går på at europeiske land har ein siviliserande misjon overfor land i andre verdsdelar.
I nyare tid har det også vore forsøk på å kritisere ein meir kulturell form for imperialisme, og då først og fremst den globale spreiinga av amerikansk kultur.
I marxistisk teori blir gjerne imperialisme knytt til Lenins påstand om at imperialismen er «kapitalismens høgaste stadium». Imperialismen blir, ut frå denne teorien, drive fram av monopoliseringa av kapitalen i heimlandet som fører til auka konkurranse om ressursar og marknader verda over.
Isefjærfjorden
Isefjærfjorden er ein fjord i Lillesand kommune. Fjorden er til tider særs smal og svingar seg 5 km innover i landet og har fleire mindre sidearmar. Han har innløp ved Bliksfjorden sør for Kvannes. Han går først 500 meter vestover før han snur rett nordover på vestsida av Kvannes og nord til den vesle Bruholmen. Her ligg Brusund, som berre er om lag 20 meter breitt. På nordsida av Bruholmen går Kjerkekilen 2 km austover og ut i Røynevardsfjorden. Kjerkekilen ligg på nordsida av Kvannes og like sør for tettstaden Høvåg. På det smalaste er Kjerkekilen berre 15 meter brei og her går det bru over til Kvannes.
Vest for Bruholmen ligg det 45 meter breie Naudesund der Riksveg 401 kryssar over. På andre sida av Naudesund deler Isefjærfjorden seg i tre. Øreslandskilen strekkjer seg 700 meter nordaustover, medan Årsneskilen går 1,3 km sørvestover. Årsneskilen er særs smal, på det smalaste om lag 7-8 meter og her kryssar Riksveg 401 igjen fjorden. Det har vore snakk om å byggje ein kanal frå botn av Årneskilen og gjennom eit 300 meter langt eid til botn av Kvåsefjorden. Dette vil forlenge Blindleia og skjerme båtfolket frå overfarten over den stundom vêrharde Kvåsefjorden.
Hovuddelen av Isefjærfjorden held fram nordvestover. Her ligg to store holmar, Hestholmen og Kjøstveitholmen. Isefjærfjorden endar opp i Isefjær. Her ligg Sørlandets Naturistsenter.
Plankton
Plankton er ei felleskjenning for ulike organismar som lever drivande i dei opne vassmassane i hav, på fjordar og i vassdrag med ferskvatn. Ordet dekker ei form for livsførsel heller enn ei gruppe nærskylde organismar.
Dei fleste planktonorganismar er små, men dei er desto meir talrike. I ein liter havvatn finst det om lag 10-20 millionar individ. Mange reknar plankton som dei viktigaste livsformene på jorda, sidan dei er grunnleggjande i alle akvatiske økosystem.
Definisjon
Ordet «plankton» kjem frå gresk πλανκτος («planktos»), og tyder «vandrar» eller «ein som driv rundt». Nokre former for plankton er i stand til uavhengig rørsle og kan symja opp til fleire hundre meter vertikalt på eit døger, men den horisontale posisjonen deira er hovudsakleg avhengig av straumane i vatnet. Organismar klassifisert som plankton er per definisjon ikkje i stand til å motstå havstraumar. Det er dette som er hovudskilnaden på dei og andre pelagiske livsformer (som fisk, blekksprut, sjøpattedyr).
Organismar som tilbringar heile livet som plankton vert kalla holoplankton. Desse inkluderer mellom anna dei fleste algeartar, hoppekreps og salpar. Organismar som berre lever planktonisk i delar av livet (vanlegvis i larvestadiet) vert omtala som meroplankton. Døme på dette omfattar m.a. larvane til pigghudar, krepsdyr, marine makk og dei fleste fisk.
Studiet av plankton vert kalla planktologi.