cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elva Ems
Ems (nederlandsk Eems) er ei elv nordvest i Tyskland og nordaust i Nederland. Ho renn gjennom dei tyske delstatane Nordrhein-Westfalen og Niedersachsen og dannar grensa mellom området Aust-Friesland i Tyskland og provinsen Groningen i Nederland. Den totale lengda hennar er 371 km.
Geografi
Elva har utspring sør i Teutoburgerskogen i Nordrhein-Westfalen. I Niedersachsen vert ho ei relativt stor elv. Her er myrområdet Emsland kalla opp etter elva. I Meppen møter Ems den største sideelva si, Hase. Ho renn så nordover, nær den nederlandske grensa og inn i Aust-Friesland. Nær Emden renn ho ut i den nederlandske bukta Dollart (ein nasjonalpark) og held fram som ei tidvasselv mot byen Delfzijl.
Mellom Emden og Delfzijl dannar Ems grensa mellom Nederland og Tyskland, og har vore emne for ein liten krangel mellom dei to landa. Nederland meiner landegrensa går i det geografiske senteret i elvemunningen, medan Tyskland hevdar at grensa går langs det djupaste området i elva (som er nærare Nederland). Usemda har derimot aldri gått noko lenger enn at begge partar er einige om å vere ueinige.
Forbi Delfzijl renn Ems ut i Vadehavet, ein del av Nordsjøen. Dei to sunda som skil den tyske øya Borkum frå naboøyane Rottumeroog (Nederland) og Memmert (Tyskland) vert kalla Westere(e)ms og Osterems (Vest- og Aust-Ems).
Turisme
Det går forskjellige lange sykkelruter langs og over Ems:
Ems i historia
Ems var kjend for fleire forfattarar i antikken: Plinius den eldre i Naturhistorie (4.14), Tacitus i Annalar (Bok 1), Pomponius Mela (3.3), Strabo og Klaudios Ptolemaios, Geografi (2.10). Ptolemaios sitt namn for elva var Amisios potamos, og på latinsk Amisius fluvius. Dei andre nytta det same namnet eller Amisia, Amasia eller Amasios. Ein veit med stor tryggleik at dette er same elv, fordi ho alltid er ført opp mellom Rhinen og Weser, og var den einaste elva som førte til Teutoburgerskogen.
Amisius rann frå Teutoburgerskogen, heimstad til stamma Cherusci med Bructeri og andre stammar i nærleiken. Desse stammene var blant dei første frankarane. Romarane var ganske interessert i å innlemme dei i riket sitt og bygde derfor ei festning, Amisia, ved munningen av Ems. Sidan elva var framkommeleg for skipa deira håpte dei å møte stammene i den øvre delen av elva.
Rundt elva var derimot stort sett berre myrområde, og romarane fann ingen stad å gå i land. Dei kunne derfor ikkje nytte dei vanlege strategiane og taktikkane som var utvikla av den romerske hæren. Dei vart stoppa i slaget ved Teutoburgerskogen i år 9 evt, og vart slått tilbake igjen 6 år seinare. Ems vart ein veg som ikkje førte til nokon stad, og på grunn av myrområda kunne dei heller ikkje byggje bruer over ho.
Bygging av kanalar i meir moderne tider har knytt Ems til andre vassvegar, som har gjort ho til ein hovudvassveg for industriell transport.
Tjednbarden
Springaren Tjednbarden er mykje nytta i Buskerud og Valdres. Slåtten er lett attkjenneleg, og i Hallingdal er dette ein av dei få slåttane mest utan ristetak. I Hallingdal er slåtten rekna som ein særs god danselått.
Namnet Tjednbarden skriv seg frå Gol, frå ein gard som elles er kjend som Kinneberg. Slåtten skal vera knytt til denne staden. I Numedal er han kjend som Jarand Surtelia (spela av Olav K. Bratås), og i Valdres under namnet Låtten hass Svein i Sygarde (mellom anna etter Torleiv Bolstad). Slåtten har truleg opphav i nedre Numedal eller i Krødsherad, der den knappaste forma er å finne. I Telemark finst slåtten i tradisjon etter Johannes Dale, som mest truleg fekk slåtten gjennom farfaren Knut Dale, som møtte spelemenn frå Numedal. Melodien i slåtten har noko likskap med tona til Å kjøre vatn å kjøre ved.
Variantgruppa
Slåtten har registreringsnr 515 i Hardingfeleverket. Alle slåttane går attende på same grunnforma. Dei tre formene frå Ål er alle frå same kjelda, Ola Dekko. Slåtten kan ha kome til Hallingdal frå Krødsherad, noko som og gjeld for valdresforma. Alle hallingdalsformene har elles eit opningstak som ikkje er nytta i Numedal og Krødsherad. Dette taket finst og i Valdres i variert form, noko som kunne tyde på at slåtten har vandra til Valdres gjennom Ulrik Jensestogun, som og nytta slåtten.
Indre Sundan
Indre Sundan er ein fjord eller eit sund i Bodø kommune i Nordland. Fjorden ligg på sørsida av Straumøya og er ei fortsetjing av Ytre Sundan, som igjen er ein fjordarm av Beiarkjeften og Saltfjorden. Indre Sundan strekkjer seg 5 km nordaustover til den sørlege delen av Saltstraumen.
Fjorden har innløp mellom Skivika i nord og Evjenakken i sør. Lengst aust i sundet kryssar Fylkesveg 17 sundet via Indre Sunnan bru.
Fagorganisasjon
Ein fagorganisasjon er ei samanslutning av lønsarbeidarar som kollektivt arbeider for interessene til medlemmene, i utgangspunktet når det gjeld løn og arbeidstilhøve, men i neste omgang også samfunnstilhøve.
Fagorganisasjonar hindrar at arbeidskjøparar kan utnytte marknadsmekanismen på arbeidsmarknaden til utpressing av den enkelte arbeidaren. Ved å stå saman vil arbeidarane kollektivt kunne oppheve «lova» om tilbod og etterspurnad og hindre at arbeidarar må underby kvarandre for å få jobb, særleg i tider med arbeidsløyse. Det same gjeld i nokon monn i større område og heile land. Di meir organisert arbeidarklassen i eit land er, di meir vil han kunne oppheve konkurransen og marknaden når det gjeld vara arbeidskraft, og dette viktige området blir ein del av forhandlingsøkonomien, ikkje marknadsøkonomien. Sterke fagorganisasjonar er såleis ein viktig del av den demokratiske blandingsøkonomien i land som dei nordiske.
Ein fagorganisasjon på bedriftsnivå blir i Noreg kalla ein klubb, på lokalsamfunnsnivå ei fagforeining, på bransjenivå eit fagforbund og den største landssamanslutninga av fagforbund her i landet heiter Landsorganisasjonen (LO).
Det er eit klart historisk samband mellom framveksten av fagorganisasjonar og framveksten av sosialistiske parti, som ulike delar av ei og same arbeidarrørsla.
Kjerringa med staven
Kjerringa med staven er ei norsk folkevise, først nedteikna midt på 1800-talet. Handlinga i visa er lagt til Hakadalen i Nittedal.
Nedre Tunguska
Nedre Tunguska (russisk Нижняя Тунгуска – Nizjnjaja Tunguska) er ei elv i Sibir i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 2989 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 3600 m³/s.
Kjerringa med staven
Etter tradisjon frå Nittedal er visa ei nidvise om seterjentene i Kongsvangskogen, der bøndene frå Kirkeby og bygdene omkring hadde kyr på beite. Dei meinte dei fekk for lite smør ut frå mjølkemengda. Åtte pottar rømme - nær åtte liter – skulle gjeve eit par kilogram smør, men ho Kari i visa fekk berre halvparten, eller fire merker. Det er nærliggande å mistenkje at han Ola hadde ete av rømmen til ho Kari.
Nedre Tunguska
Nedre Tunguska spring ut frå Det sentralsibirske platået i Irkutsk oblast og Krasnojarsk kraj.
Rundt 120 km frå munningen er det planlagt å byggje ei 200 meter høg demning med eit vasskraftverk på mellom 12 000 og 20 000 MW, som vil verte eitt av dei største i verda. Bygginga skal ta til i 2010 og vil skape eit enormt reservoar som dekkjer 10 000 km². Dette vil dekke store taigaområde, som mellom anna inneheld atomfarleg avfall.
Kjerringa med staven
Teksten
Teksten vart første gong nedteikna av Ludvig Mathias Lindeman på midten av 1800-talet. Visa finst i ulike versjonar; i Mads Bergs Skulesongbok er desse versa tekne med:
Kjerringa med staven
fire merker smør,
såleis kinna Kari,
Ola hadde før.
Kjerringa med staven.
Jente, høyr på meg, du,
vil du gifte deg du;
vil du vera kjerring,
skal eg vera mann,
vil du koke kaffi,
skal eg bera vann.
Jente, høyr på meg, du.
Kjerringa med sekken
hoppa over bekken.
så fekk ho juling,
Kjerringa med sekken.
Melodien
Melodien vart trykt første gong i Paris under namnet "Bondedans fra Bergens Stift i Norge". Tonen er truleg fleire hundre år gammal.
Den norske komponisten Johan Svendsen har brukt melodien til «Kjerringa med staven» i sin fjerde norske rapsodi for stort orkester, Op. 22».
Kjelder
Norske- og utanlandske folkedansar til bruk i skule og førskule.]
Tsjuna
Tsjuna (russisk Чуна, vert kalla Uda oppfor Tsjunskij) er ei elv i Irkutsk oblast og Krasnojarsk kraj i Russland og er ei kjeldeelvane til Tasejeva. Elva er 1203 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut lengst sørvest i Irkutsk oblast, om lag 2500 meter over havet på nordsida av dei austlege Sajanfjella. Frå her renn elva nordover Det sentralsibirske platået. Ho renn gjennom byen Nizjneudinsk, og snur så vestover til ho renn saman med Birjusa og dannar elva Tasejeva.
Elva Hase
Hase er ei elv i Niedersachsen i Tyskland og ei av sideelvane til Ems frå høgre med ei lengd på 193 km. Delar av elva renn derimot til Else, som høyrer til vassystemet til Weser. Ho har utspring i Teutoburgerskogen, søraust for Osnabrück, på nordsida av den 307 meter høge åsen Hankenüll.
Vasskiljet Weser-Ems
Etter om lag 15 km, nær Gesmold (om lag 6 km vest for Melle) deler Hase seg i to greiner, som hamnar på kvar si side av vasskiljet mellom Ems og Weser:
Chris Wood
Christopher Gordon Blandford Wood var ein britisk rockemusikar, mest kjend som opphavleg medlem i det britiske rockebandet Traffic i lag med Steve Winwood, Jim Capaldi og Dave Mason. Wood spelte hovudsakleg fløyte og saksofon og var stundom med å skrive somme av songane til Traffic, og introduserte den tradisjonelle «John Barleycorn» for bandet.
Enceladus
Enceladus er den niande inste månen til Saturn og blei oppdaga av William Herschel i 1789. Overflata er veldig lys, og nesten 100 % av solstrålane blir reflekterte. Det gjer at månen er veldig kald, berre -201° C. Enceladus er det mest reflekterande objektet i solsystemet som er funne, han er au ein av dei få månane som har atmosfære. Dette blei oppdaga av Cassini-Huygens i mars 2005. Månen er ein av tre objekt i det ytre av solsystemet som er vulkansk aktive (i lag med jupitermånen Io og neptunmånen Triton), då han har isfontener på sørpolen som stadig sender ispartiklar kilometervis ut i verdsrommet. Desse isfontenene er opphavet til Saturns E-ring.
Chris Wood
Wood spelte med Jimi Hendrix i 1968 og deltok på Electric Ladyland. Han har òg spelt med Dr. John, Free, Small Faces, Ginger Baker's Air Force, John Martyn, Rebop Kwaku Baah, Tyrone Downie, Fat Mattress, Bobby Whitlock og andre.
Enceladus
Undersøkingar gjorde av romsonden Cassini tyder på at Enceladus har eit verdsfemnande hav, og at det kan vera varmekjelder med ein temperatur på minst 90 °C på botnen av dette havet.
Chris Wood
Wood sleit med dop- og alkoholmisbruk det meste av karrieren og då kona Jeanette døydde i 1982 av eit epilepsianfall berre 30 år gammal gjekk det hardt utover Wood. Han døydde sjølv av lungebetennelse i 1983.
Nordmannsfonna
Nordmannsfonna er ein isbre mellom Sassendalen og Storfjorden på Svalbard, i Sabine Land. Breen omfattar òg Isrosa, Ulvebreen, Domisen, Usherbreen, Königsbergbreen, isområdet nord til Jebensfjellet og Hildegardfjellet med Luitpoldbreen, Kaluvbreen, Knapeisen, Skrottbreen, Lumpbreen, Veitbreen, Dolkbreen, Elfenbeinbreen, Klunsbreen og isbreen mellom Roslagenfjellet og Eistraryggen.
Breen ar namn etter folkegruppa nordmenn.
Saltfjorden
Saltfjorden er ein fjord i Gildeskål og Bodø kommunar i Nordland. Fjorden ligg på sørsida av sjølve Bodø og strekkjer seg 41 km austover til Tverlandet i botn av fjorden.
Mellom Straumøya og Knaplundøya ligg Saltstraumen, den sterkaste tidvasstraumen i verda. Salstraumen går over i Svefjorden som går vidare til Skjerstadfjorden og austover til Fauske. Nord for Knaplundøya ligg Godøynes og Løding inst i Saltfjorden.
Fv580 går på nordsida av Straumøya, Fylkesveg 17 går over Knaplundøya og langs austsida av fjorden. På nordsida av fjorden går Riksveg 80.
Elvefjorden
Fjorden har innløp mellom Straumsneset i vest og Vakkerhaugen i aust. Over her kryssar Fylkesveg 17 via Åselistraumen bru. Litt inn i fjorden går Gillesvågen inn til grenda med same namn på nordsida.
Symbol i hinduismen
Religiøse symbol i form av skrift, teikningar, ting og handlingar er særs viktige innan hinduismen. Dei står ofte for grøde eller lukke, eller som hjelpemiddel til å nærma seg det uendelege og uforståelege ved å gje det forståeleg form.
Ein kan ofte kjenna att ein hindu gjennom pannemerket eller eit hindutempel gjennom den typiske kuppelen eller tempelflagget, eller identifisera ein gud gjennom tinga han held eller dyr han er avbilda saman med. Særskilde ting, som lotusblomen eller oske frå kuskit, har særskild status innan hinduismen på grunn av det dei symboliserer. Handgestar har spesifikke tydingar som mellom anna gjer at ein kan fortelja ei soge gjennom dans, medan hymne og offerhandlingar ofte har fleire ulike tolkingar. Visse symbol, som mandala- eller kolam-mønster, skal hovudsakleg skjønast ut frå eit andeleg og ikkje eit intellektuelt synspunkt.
Hinduiske symbol blir også brukte i samband med indisk politikk, særleg den hindunasjonalistiske Hindutva-rørsla. Dei er kjende utanfor hindumiljø, men blir ofte misforstått og i nokre tilfelle misbrukte.
Mønster og teikn
Ein viktig del av hinduisk utøving er å laga eller sjå teikn som skal bringa lukke eller gje nærleik til Gud. Slike teikn har gjerne symbolsk tyding, eller blir tillagd tyding av seinare tenkarar.
Lyden «aum» blir brukt innan dei fleste hinduiske bøner og til meditasjon. Det nedskrivne symbolet for lyden blir brukt til å dekorera tempel og andre heilage ting med, og aum skrive med devanagari-skrift er blitt eit kjent teikn for religionen også utanfor hinduismen, men ein finn like gjerne den heilage lyden nedskriven med andre bokstavar, til dømes tamilske eller nepali-teikn. Aum blir mellom anna sett på som eit symbol på Brahman, den altomfattande guddommen.
Svastika, også kjend som hakekross, er eit anna utbreitt og velkjent hinduisk symbol som symboliserer lukke. Namnet skal koma frå sanskrit su-asti, ‘det er godt’. Teiknet står for æve, sidan det peiker i alle retningar, og kan slik også stå for den uendelege Brahman. Det er også eit symbol for rundgangen til sola.
Yantra er ein type teikn sett saman av geometriske figurar som står for visse eigenskapar hjå ein guddom. Til dømes blir eit heksagram laga av to motsett vendte trekantar brukt som symbol på Sjiva og Sjakti, kvinneleg og mannleg heilag energi som saman skapar verda, eller guden Murugan.
Farge
Fargar har viktige tydingar i hinduismen. Oransje – eigentleg safranfarge – symboliserer sjølve hinduismen, mellom anna i det indiske flagget. Å bera berre oransje klede tyder at beraren er vigd det religiøse livet som ein sanjasin. Gulfarge frå safran og gurkemeie blir brukt i ritual, for å signa eller symbolisera lukke. Mykje av det same gjeld raudfargen frå kumkum, som særleg er symbol for symbolsk varme og grøderikdom, og blir brukt som farge på giftesarien til ei brur, og i hårskiljet til mange gifte kvinner. Kvitt står for reinsemd, og ein bruker kvitt fargestoff i mange hinduiske bakketeikningar, og kvite klede i nokre religiøse ritual, visse kaster.
Nokre fargar kan ha ulike tydingar for ulike grupper; svart er til dømes hovudsakleg ein ulukkebringande farge som ikkje må brukast i samband med ritual, men står i tradisjonell tamilsk kultur for fruktbarheit, og blir også brukt av Ajjappan-tilhengjarar på pilegrimsferd. Blått er tradisjonelt ein urein farge fordi han ikkje blei framstilt på vegetarisk vis, og blir dermed ikkje brukt av svært tradisjonsbundne kvinner av høgare kaster. Grønt er ein lukkebringande farge i Vest-India, og er påkravd i sarien og armringane under tradisjonelle svangerskapsseremoniar der, men har inga slik tyding andre stader.
355 Gabriella
355 Gabriella er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. januar 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Symbol i hinduismen
Retningar
Himmelretningane er forbundne med gudar og eigenskapar. Dei fire himmelretningane saman kan stå for allheimen. Fire armar på gudar og symbol som svastika kan visa til himmelretningane, og dermed symbolisera allestadsnærveret eller den uendelege styrken til guden.
Arkitektur
Hindutempel er i følgje vedisk tenking eit mikrokosmos, eit bilde på universet i liten målestokk (sjå bandhu). Sjølve bygningen og området rundt er utforma etter visse reglar fastsette av Vastusjastra-tekstane. I følgje dei skal tempelplanen vera ein mandala som førestiller heile universet. Han er bygd opp av eit nettverk av kvadrat og likesida trekantar, der kvadratet i midten står for tempelguddommen og kvadrata vidare utover for gudar av stadig lågare rang.
Sjilpasjastra-skriftene skildrar den rette utforminga av hindutempel. Kvart tempel er sett på som ein verdas navle, og skal minna om fjellet som i følgje hinduisk tenking står der. Mange tempel er bygd nettopp slik at dei minner om fjell.
Midtpunktet i tempelet, der gudebiletet står, er den eigentlege navlen, og representerer ein kosmisk søyle oppover. Han startar med grunnsteinen like under rommet med gudebiletet, går oppover til det aller heilagaste, som blir kalla garbhagrha, som tyder ‘livmor-rom’. Der kan ein finna ei krukke fylt med den kvinnelege skaparkrafta sjakti, som står for jordgudinna, tre lotusblomar, som står for skapande mogleik, og tre skjelpadder, i stein, sølv og gull, som står for jorda, lufta og himmelen. Det aller heilagaste skal minna om ei grotte, ei landform som har særskild tyding i hinduismen.
Taket over det aller heilagaste, rommet der gudebiletet er, er den viktigaste måten å symbolisera fjell på, og det er difor ofte høgt og spisst og til tider måla kvitt, som snøen i Himalaya.
På utsida av templa finn ein ofte rike dekorasjonar som typisk står for grøde, til dømes elskande par som i det kjende Khajuraho-tempelet, bladranker og vasskrukker. ,
Ikonografi
Gudebilete er i hinduismen representantar for gudar, ikkje gudar i seg sjølve, og framstillinga av dei viser til ei viss side ved guden (til dømes fryktinngjevande eller altelskande) og er ikkje meint å visa korleis han faktisk ser ut. Statuar og bilete av gudar følgjer ikonografiske reglar som lett kan lesast av hinduar på tvers av tid og rom, og identifisera guden, visa til ein særskild, kjend historie, eller symbolisera eit gode.
Gudar er ofte framstilde i ei viss stilling, murti, til dømes ein dansande Sjiva – Nataradja – eller ein liggande Visjnu (Anantasesja). Dei kan gjera eit teikn (mudra) med hendene, eller halda ein eller fleire symbolske ting, og ofte blir dei avbilda med fleire sett armar for å få fram fleire slike symbol. Også talet på hovud og hender kan ha symbolsk tyding, til dømes allkunne eller dei åtte himmelretningane. Sjiva blir som regel ikkje framstilt i menneskeleg form for tilbeding, men i form av ein linga, som symboliserer ein kosmisk søyle.
Dyr
Kua er eit viktig symbol innanfor og utanfor hinduismen. At kyr er heilage for hinduar er noko også dei fleste ikkje-hinduar veit. Kua står som symbol for livet, og fem produkt frå kyr er utbreidde i hinduisk utøving: Mjølk, jogurt, ghi, kutiss og (brend) kumøkk.
Nokre dyr er generelt knytte til ein viss gud, til dømes ved at kyr har samband med kuguten Krisjna, eller at kobraen ofte har samband med Sjiva. Andre dyr er ridedyr, vahanaer, for enkeltgudar, og symboliserer ei side ved dei, til dømes elefant for rikdom, eller tiger for villskap. Svært ofte blir desse dyra framstilte i tempel til og avbildingar av gudane. Nokre ridedyr er namngjevne, til dømes den kvite oksen til Sjiva, Nandi, eller ridedyra til Visjnu, fabelfuglen Garuda eller den fleirhovuda slangen Anantasjesja. Andre ridedyr har ikkje namn og er ikkje rekna som individ, mellom anna påfuglane til Sarasvati og Murugan og tigeren til Durga.
Ting
Fleire konkrete ting er symbol for gudar eller idéar, og blir brukte i seremoniar og avbildingar. Viktige symbol er kokosnøtt og fleire andre plantar og plantedelar, vatn, særskilde våpen, musikkinstrument og ulike samanbundne ting, som trådar og kransar.
Vatn
Vatn står for reinsemd, velstand og skaparkraft. Det blir brukt eit reinsande symbol før og under seremoniar og gjeremål. Ein vaskar seg rein i vatn før ein kvar seremoni, som regel kvar morgon, og viss ein har vore i kontakt med eit ureinande element. Ofte blir det skvetta vassdropar på ein bananblad ein skal eta på, eller bakken der ein har ete, for å reinska dei. Vatn har samband med gudane Brahma, som ofte blir avbilda haldande på ei vasskål, og Laksjmi, som kan bli avbilda saman med elefantar som sprutar vatn.
Før ei tempelvitjing må ein hindu vaska seg, og i gamle tempel finst det tempelbasseng der det var vanleg å reinska seg i samband med ritual. Heilage elvar og visse stader ved vatn og kysten er pilegrimsmål, og sangamar, stader der vatn frå ulike kjelder renn saman, kan vera særs heilage pilegrimsmål. Vatn i heilage elvar blir rekna som symbolsk reint, sjølv om det er svært ureina fysisk. Det kan reinsa ein for alle synder og gje ein ein plass i himmelen (svarga). Kremasjonsområde og gravstader ligg alltid ved vatn, og i ei hindugravferd er det vanleg å dryppa vatn rundt likbålet og kasta likrestar i vatn.
Plantar
Kokosnøtta er eit symbol på lukke, velstand og Gud – på sanskrit blir ho kalla sriphala, ‘gudsfrukta’. Ho blir brukt i mange ulike seremoniar, mellom anna ved byrjinga av eit nytt prosjekt, som eit nybygg, ved visse høgtider, eller som offer til ein guddom og seinare prasad, heilag mat til dei truande. Kokosnøtta har òg ein sentral plass i mange podja-seremoniar, der ho gjerne blir sett oppå ei krukke med vatn til den symbolske gjenstanden purnakumbha.
Lotusblomen er eit symbol på skaparkraft, guddommeleg venleik og sjela si oppvakning, både gjennom måten blomen veks opp av sølevatn – som ein rein sjel frå den forgjengelege verda – og måten kronblada folder seg ut på, som ein veksande sjel. Han er assosiert med gudane Brahma, Sarasvati, Laksjmi og Visjnu.
Betelblad og -nøtt, heilag basilikum, bananblad og blomar som sjasmin og tagetes er andre viktige plantesymbol i hinduismen. Blomekransar er lukkesymbol og blir gjevne til gudebilete, folk og det ein måtte ønska å signa.
Våpen
Fleire gudar har våpen som symbol. Diskosen er best kjend som våpenet til Visjnu i form av den mektige og vernande sudarsjana tsjakra, men blir også brukt som symbol for Brahma. Treforken (trisjula) kan stå for både Sjiva og Devi, og er ofte sett opp utanfor templa deira for å visa kven tempelet er vigd til. Sjiva-sonen Ganesja blir også knytt til ein trefork eller ei øks, medan den andre sonen, Murugan, blir representert av eit spyd, og er ofte blitt tilbeden nettopp gjennom eit einsleg spyd som står i bakken. Den stridsame gudinna Durga kan avbildast med ei rekke ulike våpen, både trefork, diskos, pil og boge, spyd og sverd. Kali, ei form av Durga, held gjerne eit sverd eller ein kniv. Rama er kjenneteikna av pil og boge, medan den sterke hjelparen Hanuman ofte ber ei stridsklubbe.
Instrument
Konkylien blir brukt som blåseinstrument, i dag hovudsakleg under bøn, tidlegare også som varsel om krigskampar, noko som mellom anna er nemnd i Mahabharata. Visjnu har ein konkylie, Pantsjadjania, som det renn livgjevande vatn frå, og blir ofte framstilt med denne.
Strengeinstrumentet vina står for kunst, lærdom og gudinna Sarasvati. Fløyter blir også brukt som symbol for Sarasvati, og for Krisjna. Den dansande Sjiva held ofte ei tromme.
Ymse
Trådar blir rekna som symbol på vern og band av til dømes religiøse lærarar og i bryllaup. Dei blir brukte som ein slags smykke og klede med ulik symbolisme knytt til seg, sjå dette. Sjå òg planter om blomekransar.
Lingam og yoni, stiliserte figurar av henhaldsvis mannlege og kvinnelege kjønnsorgan, er symbol for livskraft. Sjiva blir dyrka gjennom ein lingam, Sjakti gjennom ein yoni.
Tigerskinn kan visa til ein asketisk livsstil eller utemma styrke, og blir brukt av Kali og Sjiva. Asketform av Sjiva er også kjenneteikna av ein halvmåne som han ofte har i det lange, filtra håret sitt.
Handlingar
Rørsler rundt eit heilag punkt skjer som regel med klokka, til dømes gangen rundt eit gudshus eller ein heilag eld (pradaksjana). Denne retninga gjer at ein vender den symbolsk reine høgresida av kroppen mot det heilage, og er rekna som lukkebringande. Å gå i motsett retning er forbunde med ulukke og finn gjerne stad i ei hinduisk likferd. I ein árti fører ein eit fat eller ilåt i ei sirkel i lufta, ofte med klokka, somme tider både med og mot.
Mudraer er handgester med særskild tyding. Ein finn dei i gudeframstillingar, men dei blir også utførte av folk, til dømes guruar eller utøvarar av klassisk indisk dans. Ein kjend mudra er abhayamudra, eit vernande fredssymbol med handflaten vendt ut. Eit anna kjent handteikn som kan tolkast som ein mudra er helsinga namaskara (namaste), der ein set handflatane mot kvarandre slik at hendene dannar ein spiss framfor kroppen, andletet eller over hovudet. Dei to hendene som møtest får symbolsk tyding – den eine står for det jordiske og den andre det andelege, slik at gesten blir eit møte mellom dei to.
Namaskar-helsinga blir tolka som ei underkasting, og kan vera del av formell kneling. Jo høgare ein held hendene, jo høgare respekt viser ein den ein helser, slik at ein til dømes kan helsa ein gud gjennom namaskara over hovudet. Andre måtar å visa underkasting på kan vera gjennom å ta på føtene til nokon, bøya seg for dei eller knela på ulike fastlagte måtar. Slike handlingar er vanlege ovanfor gudesymbol, men også i samband med personar ein skal respektera i hinduismen, som eldre slektningar og lærarar.
Personlege symbol
Innan hinduismen blir fleire ting eller merke brukt på kroppen som teikn på gudsfrykt. Nokre symboliserer også status. Dei blir ofte gjevne eller påførte i samband med ein religiøs seremoni, som ein podja.
Kroppsmerke
Mange hinduar påfører seg farga merke på kroppen, særleg i pannen, anten dagleg eller ved særskilde høve. Alle hinduar (og andre folk, om dei blir æra av hinduar) kan bera ein tilaka, eit merke laga av eit klebande stoff som oske, leire, gurkemeie eller kumkum. Materialet varierer mellom gudar og kulturar, og forma på merket kan til tider seia noko om kva guddom ein tilber. Ei U- eller V-form viser til dømes til Visjnu eller ein gud som har med han å gjera, medan tre vassrette strekar viser til Sjiva eller ein nærskyld guddom.
Blant hindukvinner, særleg dei som er gifte, er det vanleg å bera eit rundvore merke i pannen, bindi eller pottu, som anten kan målast på med raud eller svart farge, eller klebast på som eit slags klistremerke. Raudt pulver ved hårfestet er også eit symbol som blir brukt av gifte kvinner i Nord-India.
Barn kan bera måla eller teikna merke som skal verna dei mot det vonde auget. Desse sit ikkje nødvendigvis i panna, og blir også brukt av andre enn hinduar.
Smykke
Armband, halssmykke, blomekransar og «den heilage tråden» spelar ulike rollar som symbol for vern og status.
Ein prest eller guru kan binda eit enkelt armband av klede, som symbol på Guds vern og hjelp, til den truande si armrist. Ei kvinne kan binda eit liknande, men meir dekorert armband — rakhi — på same måte for ein biologisk eller æresbror som symbol på band og kjærleik mellom sysken.
Giftesmykke ([thiru]mangalyam eller mangalsutra) er eit smykke laga av ein tråd, perler eller gull som kvinner får på seg under den hinduiske vigselen og som regel ber inntil dei sjølve eller mannen deira døyr. Hinduar som bruker rosenkransar ofte, kan visa dette ved å ha han rundt halsen som eit smykke.
«Den heilage tråden» er ei trådløkke nokre hinduiske gutar og menn kan bera over eine skuldra etter ein viss alder. Løkka inneheld fleire trådar og knutar som står for Brahman, reinleik og gode eigenskapar. Ho blir særleg brukt av gudfryktige brahminar.
Klede
Tradisjonelle indiske klede er tett knytte til religion. Av kvinner blir det ofte venta at dei bruker sari ved viktige religiøse høve, medan menn i somme høve må bruka ein særskild type sarong eller lendeklede og ha bar overkropp.
I samband med religiøse ritual tek ein ofte på seg reint tøy, og til høgtider bruker ein gjerne nytt tøy for første gong. Klede blir også gjevne som gåver ved ulike viktige høve, som bryllaup og fødslar. Fargen på kleda er ofte viktig, sjå avsnittet om fargar.
Symbolbruk i politikken
Dei hinduiske symbola har tradisjonelt ikkje spela nokon stor rolle i indisk politikk, men blei viktigare dei siste to tiåra av 1900-talet, og er i dag utbreidde. Medan den indiske frigjeringsrørsla «Quit India» var sekulær, utvikla det seg på 1800-talet også ein gudinnekult for Bharat Mata, ‘Moder India’, og ei kuvernrørsle der kyr stod som symbol for hinduismen, mot kveg-etande britar og muslimar.
Hindutva-rørsla, også kalla hindunasjonalisme eller -fundamentalisme, voks i omfang på 1980- og 1990-talet, og har teke i bruk fleire handfaste symbol, som treforkar for Sjiva og pil og boge for Rama, som mellom anna er blitt delte ut og brukte i demonstrasjonar. Også geografiske symbol, som fødestaden til Rama i Ayodhya, der denne rørsla lenge har ønska å bytta ut moskeen Babri Masdjid med eit hindutempel, og Adamsbrua mellom India og Sri Lanka som ifølgje mange hinduar er ei bru laga av Rama sjølv, er viktige symbol i den politiske kampen deira.
Ein del indiske politikarar bruker no hinduiske symbol jamleg. Til dømes la BJP-politikaren og tidlegare minister L.K. Advani ut på ein «rathajatra» (‘stridsvogn-reise’) gjennom India, i ein bil dekorert som ei gammal stridsvogn og haldande på pil og boge, ved byrjinga av Ayodhya-kampen. Uma Bharti, som òg har vore med i BJP, går alltid kledd som ein sanjasin (asket) i oransje.
Hindusymbol utanfor hinduismen
Yoga og lotusstilling er også kjende uttrykk for hinduisme i Vesten, men blir også brukte i sekulære samanhengar, som trening og nokre typar meditasjon. Innan hinduismen har desse handlingane lita symbolsk tyding, men er meir ein teknikk for å nærma seg det guddommelege på.
Brugde
Brugde (Cetorhinus maximus) er ein haiart som kan verta over 13 meter lang og vege opp til 19 tonn. Brugde er med det den nest største fisken i verda, etter kvalhaien.Fisken lever i Nord-Atlanteren og Stillehavet. Om sommaren finst han langs norskekysten, nord til Norskehavet.
Føde
Brugda sym gjennom vatnet og filtrerer maten i seg på ein passiv mate. Maten er dyreplankton og virvellause dyr, spesielt små krepsdyr. Brugdene finn maten i eller nær overflata der dei sym med vidopne munnar og gjellehåra oppreiste.
Fangst
Brugder vart fanga med harpun i Noreg frå 1750 til 1820, men fangst er no ulovleg. Fangst av brugder er attraktivt på grunn av den store, næringsrike levra. Levra kan utgjera 25 % av vekta til ei brugda. På grunn av den låge formeiringsfrekvensen skal det lite fangst til for å truga bestanden. På verdsbasis er brugda i dag truga grunna overfiske.
Berchidda
Berchidda (sardisk: Belchìdda, Bilchìdda) er ein kommune i Italia. Han ligg i provinsen Sassari i regionen Sardinia og har 2 773 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 201,88 km² og ligg i ei høgd på 290 meter over havet.
Svefjorden
Svefjorden er ein fjordarm av Saltfjorden i Bodø kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 5,5 km austover på sørsida av Knapplundøya til Skjerstadfjorden. Han er ei fortsetjing av Saltstraumen og byrjar der Saltstraumen frå nord møter Indre Sundan frå vest.
Riksveg 812 går langs delar av sørsida av fjorden og går mellom anna gjennom bygda Tuv.
3. desember
3. desember er den 337. dagen i den gregorianske kalenderen (338. under skotår). Det er 28 dagar att av året.
Dei store atten koralpreludia
Dei store atten koralpreludia, BWV 651–668, er ei samling koralpreludium for orgel av Johann Sebastian Bach i Leipzig det siste tiåret han levde, 1740-1750, frå tidlegare verk han komponerte i Weimar, der han var hofforganist. Verka dannar ei omfattande samling av storskala koralpreludium i forskjellige stilar som går tilbake til det førre hundreåret, som Bach gradvis utvikla gjennom karrieren sin. I lag med Orgelbüchlein, Schübler-koralane og den tredje boka i Clavier-Übung, representerer dei høgdepunktet i Bachs kyrkjemusikk for soloorgel.
Historie
Då Bach seinare starta i andre stillingar i Köthen i 1717 og som kantor i Tomaskyrkja i Leizpig i 1723, var han ikkje nøydd til å komponere for orgel lenger. Det signerte manuskriptet av Dei store atten, som i dag vert bevart i Nasjonalbiblioteket i Berlin, dokumenterer at Bach starta å førebu denne samlinga rundt 1740, etter å ha gjort ferdig del 3 i Clavier-Übung i 1739. Manuskriptet består av tre delar: seks triosonater for orgel BWV 525–530 (1727-1732); kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her» BWV 769, lagt til samstundes med koralpreludia (1739-1750); og ei tidleg utgåve av Nun komm' der heiden Heiland (1714-1717), lag til etter Bach døydde. Dei første tretten koralpreludia BWV 651–663 vart lagt til av Bach sjølv mellom 1739 og 1742, og seinare supplert med BWV 664 og 665 i 1746–7. I 1750, då Bach hadde byrja å verte blind før han døydde i juli, vart BWV 666 og 667 diktert til ein av studentane sine og svigersonen Johann Christoph Altnikol, og så lagt til i manuskriptet etter han døydde. Berre den første sida av det siste koralpreludiet, BWV 668, den såkalla «dødsleiekoralen», har overlevd, nedskrive av ein ukjend noteskrivar. Stykket vart gjeve ut posthumt i 1751 som eit vedlegg til Der Kunst der Fuge, med tittelen Wenn wir in höchsten Nöthen sein (BWV 668a), i staden for originaltittelen Vor deinen Thron tret ich hiermit.
Unga ved Angara
Unga (russisk Унга) er ei elv i Irkutsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Angara. Elva er 46 km lang.
Kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her»
Kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her», BWV 769, er fem variasjonar i kanon for orgel med to manualar og pedalar av Johann Sebastian Bach av julesalmen til Martin Luther med same namn. Variasjonane vart førebudd som ei prøvespeling då Bach skulle inn som det 14. medlemmet av Mizler musikkforbund i Leipzig i 1747. Den originale trykte utgåva frå 1747, vart publisert av Balthasar Schmid i Nürnberg. Ei anna utgåve, BWV 769a, kom ut i seinare signerte manuskript, som òg inneheld seks triosonater for orgel BWV 525-530 og Dei store atten koralpreludia BWV 651–668. I denne seinare utgåva endra Bach rekkefølgja på variasjonane, og flytta den femte variasjonen i midten.
Münstersche Aa
Münstersche Aa er ei elv i Münster-regionen i Nordrhein-Westfalen i Tyskland og ei av sideelvane til Ems frå venstre med ei lengd på 30 km. Ho har sitt utspring nær Havixbeck, og renn søraustover til Münster, og så nordover til Greven, der ho munnar ut i Ems.
Hovudserien 1950/51
Hovedserien 1950-51 var namnet på det øvste nivået i det norske seriesystemet i herrefotball som gjekk frå august 1950 til juni 1951. Hovedserien var delt opp i to avdelingar, med åtte lag kvar. vann gruppe A, og gruppe B. Dei to klubbane spelte finale over to kampar. Fredrikstad vann begge, med 3-1 borte og 4-2 heime.
Nordenskiöldbreen
Nordenskiöldbreen er ein 25 km lang og 11 km brei isbre som munnar ut i Adolfsbukta inst i Billefjorden, i skiljet mellom Dickson Land og Bünscow Land.
Breen har namn etter professor baron Adolf Erik Nordenskiöld (1832-1901), svensk geolog og oppdagingsreisande.
Kolbrandstad stavkyrkje
Kolbrandstad stavkyrkje står på Kolbrandstad i Hølonda i Melhus kommune i Trøndelag fylke, og er ei stavkyrkje frå 2000. Kyrkja er bygd som ein kopi av Haltdalen stavkyrkje som står på Trøndelag Folkemuseum på Sverresborg i Trondheim. Ho vart bygd på dugnad og er eigd av Kolbrandstad stavkyrkjelag.
Tasejeva
Tasejeva (russisk Тасеева) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Angara frå venstre. Elva er 116km lang, men medrekna kjeldeelva Tsjuna er ho 1319 km lang. Ho har eit nedslagsfelt på.
Kolbrandstad stavkyrkje
Haltdalstavkyrkja stod opphavleg i Haltdalen i Holtålen kommune, og er frå siste halvdel av 1100-talet. Kolbrandstad stavkyrkje står på den gamle kyrkjestaden på Kolbrandstad, der det var kyrkje frå mellomalderen fram til midten av 1600-talet. Ved kyrkja er det ein freda kyrkjegard frå mellomalderen.
Bygget er vigsla til bruk for Den norske kyrkja og det vert halde to gudstenester i henne årleg. Det plar verte halde påskemesse i kyrkja kvar påskeafta og i august vert det halde ottesong i samband med starten på pilegrimsvandringa til Skaun kyrkje. Det vert også halde gjennomsnittleg to bryllaup i henne i året. I tillegg arrangerer Den katolske kyrkja i Noreg vesper i kyrkja fyrste sundagen i september.
Tasejeva
Den einaste større sideelva er Usolka.
356 Liguria
356 Liguria er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. januar 1893 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Saturnmånen Tethys
Tethys (frå gresk Τηθύς, namnet på ein titan) er ein av månane til planeten Saturn. Han blei oppdaga av Giovanni Domenico Cassini 21. mars 1684. Andre nemningar for månen er Saturnus III og S III Tethys.
Dei to meste synlege stukturane på yta til Tethys er det enorme nedslagskrater Odysseus og den 2000 kilometer lange kløfta Ithaca Chasma.
Tethys har låst dei mindre og ujamt forma månane Telesto og Calypso 60° føre og bak seg, respektivt.
Lomonosovfonna
Lomonosovfonna er eit isbreområde nordaust for Billefjorden, i skiljet mellom Olav V Land og Ny-Friesland på Spitsbergen.
Breen har namn etter Mikhail Lomonosov (1711-1765), ein russisk diktar og vitskapsmann.
Sjømil
Sjømil vart tidlegare brukt for å måle avstandar på sjøen, og tilsvarer omtrent 4 nautiske mil.
Før meterkonvensjonen vart innført i 1875, vart sjømila rekna til 3950 famner, det vil seie 7435 m. I 1875 vart det bestemt at ei sjømil skulle vere lik ei geografisk mil, som var 1⁄ 15 av ein ekvatorgrad, eller 7421 m. Ei sjømil vart da fire bogeminutt, eller fire kvartmil, kvar på 1855,2 m.
S.R. Srinivasa Varadhan
Han er kjent for arbeidet sitt saman med Daniel W. Stroock på diffusjonsprosessar, som han mottok Steele Prize for i 1996. Varadhan er medlem av National Academy of Sciences i USA.
S.R. Srinivasa Varadhan fekk Abelprisen 22. mars 2007 av Det Norske Videnskaps-Akademi.
Sjømil
Sjømila og kvartmila gjekk ut av bruk i 1929, då den internasjonale nautiske mila (nøyaktig lik 1852 m) vart innført. Omgrepet sjømil vart likevel bruka om den nye internasjonale nautiske mila i daglegtale slik at ei sjømil og ei nautisk mil i moderne norsk er synonym og vert bruka om kvarandre.
Ioánnina
Ioánnina (gresk Ιωάννινα, arumensk Ianina, albansk Janinë), og kalla Jánnena (Γιάννενα) eller Jánnina (Γιάννινα), er ein by og ein kommune i periferieininga med same namn i Ípiros nordvest i Hellas med eit storbyområde på om lag 100 000 innbyggjarar. Han er hovudstad i både periferieininga Ioánnina og periferien Ípiros, og ligg på vestsida av Pamvótidasjøen. Ioánnina ligg 450 km nordvest for Aten, 290 km vest for Thessaloníki og 80 km aust for hamnebyen Igoumenítsa ved Det joniske havet
Byen er sete for Ioánnina universitet med om lag 20 000 studentar.
Historie
Ein har funne spor av menneske her frå steinalderen for 38 000 år sidan ved nokre steinreiskap som vart funne i grotta Kastritsa.
Etter Tokko sin død i 1430 vart Ioánnina ein del av Det osmanske riket, som gav byen mange privilegium mot at dei overgav seg frivillig. Desse vart kjend som Reglane til Sinan Pasha etter pashaen som gav dei rettane.
I 1611 vart byen råka av eit kraftig tilbakeslag som følgje av eit bondeopprør leia av Filosofen Dionysios (òg kalla Skylosofos), biskop av Lárisa. Opprøret enda med at alle privilegia vart fjerna til kristne innbyggjarar, som vart driven bort frå borgområdet. Frå den tid busette tyrkarar og jødar i borgområdet.
Trass i tilbakeslaget kom byen seg på fote att. Innbyggjarane heldt fram med handelen sin og handverket sitt, som tok dei til stader som Venezia og Livorno, der kjøpmenn frå Ioánnina oppretta marked og bankar.
Den store velstanden byen etter kvart fekk førte med seg stor kulturell aktivitet. På 1600- og 1700-talet vart det grunnlagd mange viktige skular, som tok over den lange tradisjonen frå tida under Austromarriket.
I 1789 vart byen senter for området styrt av Ali Pasha, eit område som inkluderte heile det nordvestlege Hellas, Thessalía og ein del av Évvia og Peloponnes. Ali Pasha, ein av dei viktigaste grekarane på 1700-talet, men hadde albansk opphav. Han heldt oppe diplomatiske forhold til dei viktigaste europeiske leiarane og hoffet hans trekte til seg mange urolege sjeler som seinare vart viktige personar under den greske sjølvstendkrigen (Georgios Karaiskakis, Odysseas Androutsos, Markos Botsaris og andre). Perioden under hans styre vert rekna som høgdepunktet i byen si historie. Ali Pasha ønska å bryte ut av Den høge porten, og i 1821 (året sjølvstende krigen braut ut) vart han dømd skuldig for landssvik og Ioánnina vart omleira av tyrkiske troppar. To år seinare vart Ali Pasha avretta i kapellet på øya i innsjøen, der han heldt tilflukt medan han venta på å få nåde frå sultanen.
I 1869 vart ein stor del av Ioánnina øydelagd av brann. Marknadsplassen vart raskt bygd opp att av den tyske arkitekten Holz og med hjelp av Ahmet Rashim Pasha, den lokale guvernøren. Samfunna med folk frå Ioánnina som levde utanlands hjelpte til med finansieringa av gjenoppbygginga av kyrkjene i byen, skular og andre flotte bygningar.
21. februar 1913 vart Ioánnina ein del av Hellas etter balkankrigane. Etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 og den påfølgjande folkeutvekslinga forsvann tyrkarane og byen fekk greske flyktningar frå Vesleasia. I 1943 deporterte nazistane jødane i byen og dei fleste vart drepne.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei seks tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 112 486 innbyggjarar, medan kommunaleininga Ioánnina hadde 80 371 og tettstaden med same namn 65 574 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Ope nett
Ope nett er eit langdistansenett (WAN) innan data som er basert på standardar. Dette gjer det mogeleg å kople saman ulike datanett i ulike føretak og organisasjonar. Kommunikasjon mellom forskjellige typar nett av denne typen vert kalla «internetting».
Gajané
Utgjeving og omarbeiding
Gajané var basert på ein tidlegare Khatsjaturjan-ballett frå 1939 som han gav tittelen Glede. Den nye balletten vart til då Kirov-balletten vart evakuert til Perm under andre verdskrigen. Khatsjaturjan tok til å komponera musikken hausten 1941 og balletten vart urframført den 3. desember 1942 på ei lita scene på teateret i byen. Seinare vart balletten omarbeidd og han vart utgjeven på nytt i 1952 og deretter i 1957, denne gongen med eit heilt nytt plott.
Ope nett
Fleire nett kan koplast saman til eit nytt nett og ein kan overføre filer og mange typar data fritt mellom dei. Av dei løysingane som finst for å kople saman opne nett er Internett den klart mest kjende og brukte.
Gajané
Utgjeving og omarbeiding
Den opphavlege historia i balletten handla om den unge armenske kvinna Gajané. Hennar patriotiske overtyding gjekk på konflikt med hennar personlege kjensler då ho oppdagar at ektemannen har svike henne. Det modifiserte plottet handlar meir om romanse og kjærleik mellom ulike folkegrupper enn om nasjonalistisk engasjement.
Balletten inneheld to kjende musikkstykke. Det eine er adagioet, som m.a. er brukt i 2001: En romodyssé og filmen Caligula, det andre er sverddansen frå fjerde akt.
Andre akt
Heime hjå Gajané klagar ho over oppførselen til mannen og blir trøysta av alle. Ein høyrer dei syngjande røystene til teppevevarane. Når Giko kjem heim, går alle ut. Gajané syng barnet sitt Ripsime i søvn. Tre smuglarar kjem for å møta Giko. Dei slår seg saman for å dela pengane dei har tileigna seg, setja fyr på bomullslageret og flykta utanlands. Gajané overhøyrer konspirasjonen og formanar ektemannen, men han skubbar henne inn i eit anna rom og låser døra.
Elva Bever
Bever er ei elv i Nordrhein-Westfalen i Tyskland og ei av sideelvane til Ems frå høgre med ei lengd på 20 km. Ho har sitt utspring Teutoburgerskogen og renn gjennom den nordlege delen av Nordrhein-Westfalen og munnar ut i Ems nær Telgte (Westbevern). Ein annan by langs Bever er Ostbevern.
Gajané
Tredje akt
Ein kurdarlandsby i eit fjellstrøk nær kolkhozen. Her er mange folk, inkludert Armen, kurdarjenta Aishe, og kurdaren Izmail som er forelska i henne. Då kjem Giko og dei tre smuglarane og bed Armen bli med dei. Armen lurar på kva dei vil, og sender nokre kurdarungdommar for å henta Kazhakov. Giko merkar dette og prøver å drepa Armen med gjengen sin, men Kazhakov kjem i grevens tid og arresterer dei tre smuglarane. Giko greier å flykta og set bomullslageret i brann. Medan han prøver å flykta, blir Giko oppdaga av Gajané, som har brote seg ut. Giko truar henne med at han vil kasta Ripsime utfor eit stup viss ho ikkje gjer som han seier. Då Gajané ikkje gjev etter, stikk Giko henne med kniv. Kazhakov høyrer at ho skrik, styrtar til og arresterer Giko for å bringa han til rettferd. Kazhakov tek seg av Gajané så ho kjem seg på fote att. Kjærleiken veks mellom dei to.
Fjerde akt
På kolkhozen eitt år seinare er det minnedag då ein feirar gjenoppbygginga av bomullslageret og tre bryllaup: Gajané og Kazhakov, Armen og Aishe, Karen og Nune. Den eine folkedansen etter den andre med sterkt regionalt preg virvlar opp, m.a. den vidgjetne sverddansen. Balletten tek slutt med lukkeynskje frå alle.
31. desember
31. desember er den 365. og siste dagen i den gregorianske kalenderen (366. under skotår).
Stambrøk
Ein stambrøk er ein brøk der teljaren er lik 1 og nemnaren er eit positivt heiltal, til dømes 1/2, 1/3 og 1/12 osv. Desse brøkene vart brukt av egyptarane i brøkrekninga si. Alle brøker kan skrivast som ein sum av stambrøkar. Til dømes er 13/15 = 1/2 + 1/3 + 1/30.
Open by
Open by er ifølgje Haagkonvensjonane at ein by ved eit venta åtak av fienden ikkje forsvarer seg men erklærer at han er open for fienden utan motstand. Fienden har då ikkje lov å omleire eller bombe byen.
Dette har skjedd fleire gonger under krig når ein har innsett at ytterlegare kampar mot ein overlegen fiende berre vil føre til unødige øydeleggingar.
Døme på byar som har vorte erklært for opne byar er:
Saturnmånen Dione
Dione er ein av dei større månane til Saturn. Han ligg i snitt 377 400 km frå Saturn. Dione har ein gjennomsnittleg diameter på 1123,4 km. Han vart oppdaga av Giovanni Cassini i 1684.