cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alkohol
Propanol
Propanol (CH3CH2CH2OH) og isopropanol (CH3CH(OH)CH3) er tyngre alkoholar enn etanol og eignar seg ikkje til drikke eller mat. Dei blir brukte til reingjering og som frostvæske i lukka røyrsystem som brukar vatn til kjøling eller oppvarming, til dømes motorar i bilar.
Trupialar
Artar
Slekt Cacicus
Alkohol
Metanol
Metanol (tresprit) (CH3OH) er den lettaste alkoholen, som heller ikkje eignar seg for konsum. Viss ein drikk metanol vert han nedbroten til maursyre, som kroppen ikkje har noko system for å handtera, og ein kan bli blind eller døy.
Trupialar
Artar
Slekt Icterus
Alkohol
Metanol
Metanol er brukt som drivstoff i rakettar, gokart-bilar og modellbilar, og etter kvart i personbilar.
Trupialar
Artar
Slekt Nesopsar
Alkohol
Fusel
Alkoholar og eteriske oljer som er tyngre enn etanol (dvs. med større molekylvekt) og som kan bli danna i lag med etanol i somme gjærings- og forbrenningsprosessar, kallast samla for fusel. Det er helst i brennevin at det er merkbare mengder fusel. Mengda og typen av fusel er m.a. avhengig av kvalitet og mengd av råstoff, gjærsort og temperatur, og dessutan korleis destillasjonen av brennevinet føregår.
Trupialar
Artar
Slekt Agelaius
Alkohol
Fusel
Stoffa i fusel er ofte giftige og såleis uønskte i alkoholhaldig drikk, men fleire slag brennevin har smaken og lukta si frå nettopp fusel i visse mengder. Det vert hevda at tendensen til bakrus som mange opplever sterkare av brunt brennevin (t.d. whisky, konjakk, armagnac, brun akevitt) enn av blankt, skuldast fusel.
Trupialar
Artar
Slekt Molothrus
Pakhra
Pakhra (russisk Пахра́) er ei elv i Moskva oblast i Russland og ei av sideelvane til Moskvaelva frå høgre. Elva er 135 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 10 m³/s.
Trupialar
Artar
Slekt Dives
Slekt Ptiloxena
Slekt Euphagus
Slekt Quiscalus
Slekt Hypopyrrhus
Slekt Gymnomystax
Slekt Macroagelaius
Slekt Curaeus
Slekt Amblyramphus
Slekt Anumara
Slekt Gnorimopsar
Slekt Agelaioides
Pakhra
Pakhra frys til i november/desember og er islagt til månadsskiftet mars/april. Dei største sideelvane hennar er Motsja og Desna. Byen Podolsk ligg ved Pakhra.
Robin Warren
J. Robin Warren er ein australsk lege og forskar som er godskriven for oppdaginga av bakterien Helicobacter pylori i 1979.
Warren blei fødd i Adelaide i South Australia. Her tok han legeutdanning, fullført i 1961, og trente til å bli patolog ved Royal Melbourne Hospital. I 1967 blei han teken opp i Royal College of Pathologists of Australasia, og har sidan den tid vore tilsett som patolog ved Royal Perth Hospital i Western Australia.
Saman med kollegaen Barry Marshall viste Warren at bakterien er årsaka til magesår. Han hjelpte deretter til med å utvikla ein enkel diagnostisk test for å påvisa bakterien i magesårpasientar. I 2005 blei Warren og Marshall tildelt Nobelprisen i medisin.
The Killing Fields av Mike Oldfield
The Killing Fields er det tiande studioalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut i 1984 på Virgin Records. Det var eit filmmusikkalbum for den britiske dramafilmen med same namn basert på opplevingane til to journalistar i Raude Khmer-regimet i Kambodsja. Det er det einaste heile filmusikkalbumet til Oldfield.
Trupialar
Artar
Slekt Agelasticus
Atrieseptumdefekt
Verdas første operasjon i eit opna hjarte var ei lukking av ein ASD. Det skjedde 2. september 1952.
Førekomst
Slår ein saman alle førekomstar av kommunikasjon mellom framkammera, oppdagar me om lag ein per 1 500 levande fødde. Om ope foramen ovale skal reknast med er diskutabelt. Ein reknar til dømes med at 10 til 30 prosent av alle vaksne har eit ope foramen ovale som ikkje gjev symptom og som ikkje blir diagnostisert.
Patofysiologi
Hos friske menneske er det eit høgare trykk i kammera på venstre side i hjartet enn i dei på høgre side. Dette skuldast at det venstresida krinsløpet har høg motstand (heile kapillærnettet i kroppen), mens den høgresida har låg motstand (lungekarsenga).
Trupialar
Artar
Slekt Chrysomus
Atrieseptumdefekt
Patofysiologi
Er det ein opning mellom framkammera vil blodet strøyme frå venstre framkammer til høgre. Dette blir kalla ein venstre til høgre-shunt. Felles for alle slike shuntar er auka blodmengd i lungekrinsløpet. I tilfellet med ASDar blir det og ei auka volumlast i høgre for- og hjartekammer. Kor mykje blod som renn over kjem an på kor stort holet er og trykkskilnaden mellom framkammera. Alle prosessar som aukar trykket på venstresida av hjarte vil derfor gje større shuntvolum, til dømes høgt systemisk blodtrykk og kransåresjukdom.
Trupialar
Artar
Slekt Xanthopsar
Atrieseptumdefekt
Patofysiologi
Høgresida av hjartet må pumpe meir blod på grunn av shunten gjennom holet. Dette gjer at desse kammera kan vekse for å kompensere for den auka blodmengda. Heile lungekarsenga blir òg utsett for overlast. Ein kan få auka førekomst av luftvegsinfeksjonar, men etter kvart kan blodårene i utvikle auka motstand for å minske blodstraumen til lungene. Ein får da pulmonal hypertensjon, eit auka trykk i lungekrinsløpet. Etter kvart som trykket stig vil trykket på høgre side av hjarte auke. Denne trykkauken kan føre til høgresida hjartesvikt. Det auka trykket vil òg føre til at blodstraumen gjennom atrieseptumdefekten blir mindre, kanskje borte, etter kvart som trykkskilnaden mellom framkammera blir mindre.
Trupialar
Artar
Slekt Pseudoleistes
Atrieseptumdefekt
Typar av atrieseptumdefektar
Det finst fleire slag atrieseptumdefektar. Dei skil seg frå kvarandre med kva for strukturar i hjartet som er involvert. Dei slaga som er nemnt her er hovudformar, mellom fleire av dei finst mellomformar. Ein kan òg ha fleire slag samstundes.
The Killing Fields av Mike Oldfield
Musikken vart orkestrert av David Bedford. The Killing Fields vart gjeve ut på ny med ommastra lyd i januar 2016.
Atrieseptumdefekt
Ostium secundum atrieseptumdefekt
Dette er den vanlegaste typen og utgjer åleine 6-10 prosent av alle medfødde hjartefeil. Han er og den einaste atrieseptumdefefekten som faktisk er ein defekt i skiljeveggen mellom framkammera. Dei andre er ikkje eigentlege defektar, eller sit ikkje i den eigentlege skiljeveggen.
Proton
Eit proton (frå gresk protos, 'først') er ein subatomær partikkel. Det er den positivt ladde partikkelen som dannar kjernen i hydrogenatomet og som saman med nøytronet, bygger opp alle andre atomkjernar.
Ladningen er like stor som elektronladningen, medan massen er 1,00728 atommasseiningar eller 1,67262·10-27 kg. Det er 1836 gongar massen til elektronet og litt lettare enn eit nøytron. Det består av to oppkvarkar og éin nedkvark. Det har spinn ½ℏ, der ℏ = Planckkonstanten h dividert med 2p) og magnetisk moment 2,793 kjernemagneton.
Protonet og nøytronet vert i lag kalla nukleon, men medan eit nøytron i fri tilstand kan desintegrere til eit proton, eit elektron eller antinøytrino, vert protonet å vere stabilt. I følgje eksperiment har protonet ei levetid på kring 1031 år eller meir. Sjølv om protonet verkar å vere stabilt, vil det i prinsippet i den sameinte teorien og i elektrosvak teori, der elektromagnetisk, svak og sterk vekselverknad, vere ustabilt. Ein har prøvd å påvise protondesintegrering i eksperiment sidan 1970-åra, men ein har så langt ikkje funne noko.
Protonet vart oppdaga i 1918 av Ernest Rutherford, men stundom vert Eugen Goldstein rekna som den første, då han i 1886 påviste kanalstråler av positive hydrogenion i utladingsrøyr. Wilhelm Wien fann i 1897 forholdet mellom masse og ladning av desse partiklane. Rutherford foreslo i 1920 å kalle desse partiklane for proton.
Atrieseptumdefekt
Ope foramen ovale
Foramen ovale, den ovale opninga, er ei naturleg opning i framkammerskiljeveggen, i fossa ovalis. Ho er open i fosterlivet og skal lukka seg etter fødselen. Hos mange veks ho ikkje heilt saman. Dette er sannsynlegvis utan hemodynamisk betydning, det er minimale mengder blod som passerer gjennom. Eit ope foramen ovale er ein normalvariant, ikkje ein feil.
Ostium primum atrieseptumdefekt
Dette holet sit ned mot trikuspid- og mitralklaffen. I røynda er dette berre ein del av ein annan feil; atrioventrikulær septumdefekt (AVSD) som alltid har feil på mitralklaffen, ofte feil på framkammerskiljeveggen og ofte feil på hjartekammerskiljeveggen. Ikkje reint sjeldan er det ASD-komponenten som er den viktigaste og som då er blitt mistolka som ein «rein» ASD.
Sinus venosus-defekt
Denne feilen sit heilt i kanten av skiljeveggen, anten mot øvre eller nedre holvene. Strengt tatt er defekten ei opning mellom holvena og øvre eller nedre høgre lungevene. Denne lungevena vil drenera rett inn i høgre atrium.
Unroofed koronarsinus
Koronarsinus er ei samleåre som førar blodet frå kranspulsårene attende til hjarte og høgre framkammer. Ho går på utsida av hjartet, bak og under venstre framkammer. Somme tider er det ei opning frå denne åra inn til venstre framkammer. Dette vil te seg som ein atrieseptumdefekt.
Behandling
Den føretrekte behandlinga er å lukke holet, anten kirurgisk eller intervensjonelt (med kateterteknikk). Så lenge trykket i lungekrinsløpet ikkje er for høgt er dette inngrep med låg risiko og pasienten kan rekna med normal livslengd. Dersom trykket i lungekrinsløpet er høgt er det eit spørsmål om tilstanden er reversibel eller ikkje. Trykket kan bli så høgt at pasienten ikkje kan opererast.
Holet eller hola kan òg vera så små at behandling ikkje er naudsynt.
Intervensjonell lukking
Berre aktuelt for ASD secundum og ope foramen ovale, og berre dersom holet ikkje er for stort eller for nære klaffar eller veneinnmunningar.
Kirurgisk lukking
Det eine framkammeret (som regel det høgre) blir opna og holet blir sydd igjen direkte eller dekt med ein lapp kunststoff.
Relaterte sjukdommar
Dykkarsjuke og embolisering til hjernen kan ha samanheng med opninga i framkammerskiljeveggen, av di han gjer det mogeleg for gassboblar eller trombar å passera til venstresida av hjartet og ut i livpulsåra. For at dette skal kunne skje må trykket på høgre side vera høgare enn på venstre, noko som til dømes kan skje under ei hostekule.
The Killing Fields av Mike Oldfield
Historie
Sjølv om musikken til Oldfield var blitt nytta i filmar før, som Eksorsisten og The Space Movie, var dette første gongen han hadde skrive spesifikt for ein film, og så langt den einaste gongen. Oldfield komponerte albumet på ein Fairlight CMI.
Ein singel frå albumet, «Étude», er henta frå Francisco Tarrega-stykket «Recuerdos de la Alhambra».
Oldfield kom dels til å arbeide med denne musikken etter at sjefen i Virgin, Richard Branson tok Oldfield for å møte David Puttnam, ein filmprodusent, og sikra han rolla som komponist.
Oldfield brukte seks månader på The Killing Fields før han drog ut på turné. Då han kom attende frå turneen spurte produsentane etter meir musikk til filen og Oldfield spurte om å få bruke orkester og kor. Tre månader seinare var musikken ferdig. Albumet kom ut berre nokre få månader etter det førre albumet til Oldfield, Discovery.
Innhald
Alle spor av Mike Oldfield, utanom der andre er nemnde.
Radius
Radiusen er avstanden frå sentrum i ein sirkel eller ei kule til eit punkt på perifirien. Radiusen er halvparten av diameteren.
Radius frå omkrins
Radiusen til ein sirkel med omkrins C er
Radius frå areal
Radiusen til ein sirkel med areal A er
Radius frå tre punkt
For å rekne ut radiusen til ein sirkel som går gjennom tre punkt P1, P2, P3, kan ein nytte formelen:
der θ er vinkelen
Denne formelen nyttar sinusregelen.
Gerd-Liv Valla
Bakgrunn, utdanning og yrke
Valla er frå Korgen i Nordland. Ho har hovudfag i statsvitskap, med mellomfag i sosialantropologi mellomfag og grunnfag i offentleg rett. Ho tok pedagogisk seminar i 1979, og vart cand. polit. ved Universitetet i Oslo i 1977. I sju år var ho gift med historikaren Harald Berntsen.
Valla var som student med i Kommunistisk Universitetslag (KUL), ei gruppe med basis i Filosofisk Institutt på Blindern. Grupperinga samarbeidde med Kommunistisk Arbeidarforbund (KA) og vart etterkvart KA sin studentorganisasjon. Ho var aktiv studentpolitikar og leiar i Norsk Studentunion 1974–75. Ho har arbeid både i fagrørsla og som førstekonsulent og kontorsjef i Norges Allmenvitenskapelige Forskningsråd, samt som høgskolelektor ved Eik Lærerhøyskole i Tønsberg.
Valla hadde som LO-leiar ei rad styreverv, deriblant styreleiar i A-pressa og i Fafo. Ho er også medlem av sentralstyret i Arbeidarpartiet. Ho gjekk av som leiar etter ei sak om arbeidsmiljø i LO og påstander om at ho mobba nære medarbeidarar.
Tidlegare politisk karrière
Ho var politisk rådgjevar ved Statsministerens kontor frå 1990 til 1992, og deretter statssekretær same stad fram til 1994, under statsminister Gro Harlem Brundtland. Frå 1994 til 1997 var ho forbundsnestleiar i Norsk Tenestemannslag (NTL).
Ho etterfølgde Anne Holt som statsråd i Justis- og politidepartementet i 1997, men regjeringa gjekk av etter valet same år. Ho var nestleiar i LO frå 1997 fram til ho i 2001 vart vald som ny leiar etter Yngve Hågensen. Valla var den første kvinnelege leiaren i LO.
Litha
Litha er eit engelsk namn på midsommar som stammar frå angelsaksisk. Sommarhøgtida blir feira under dette namnet av mange nyheidningar som følgjer den rekonstruerte germanske kalenderen.
Fylkesveg 34 i Hordaland
Fylkesveg 34 i Hordaland går mellom Etne og Skånevik i Etne kommune. Vegen er 27,0 km lang.
Litha
I den angelsaksiske kalenderen skal månaden juni ha vore kalla se Ærra Liþa, 'før litha' og juli se Æfterra Liþa, 'etter litha', med ein Þrilíða imellom. Denne tidsrekninga er skildra av munken Beda i verket De temporum ratione frå 725.
Nyíregyháza
Nyíregyháza (rumensk Mestecăneşti) er ein by nordaust i Ungarn, og hovudstad i fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg. Byen har opp under 120 000 innbyggjarar og er den sjuande største i landet og ein av dei viktigaste i Nord-Ungarn.
Historie
Nyíregyháza vart først nemnd i 1209, men då berre som Nyír (som tyder «bjørk»). Ei kjelde frå 1326 nemner at byen då hadde ei kyrkje, og hadde fått det andre namnet, «egyház» (som tyder «kyrkje», eller bokstavleg 'eit hus'). På midten av 1400-talet hadde han 400 innbyggjarar. Under den osmanske okkupasjonen på 1500-talet vart Nyíregyháza forlate og ført busett igjen i 1630- og 1640-åra.
Etter den ungarske sjølvstendekrigen leia av prins Frans Rákóczi II voks folketalet i byen. Dei fleste nye busetjarane kom frå Slovakia. I 1786 fekk Nyíregyháza rettar til å halde fire marknadsdagar årleg, og på denne tida var byen den største i fylket med 7 500 innbyggjarar. Tidleg på 1800-talet var Nyíregyháza rik nok til å kjøpe seg fri frå sine føydale herrar, familiane Dessewffy og Károlyi. I løpet av desse velståande åra fekk byen eit nytt rådhus, eit sjukehus, fleire skular og ein restaurant nær innsjøen Sóstó («Saltsjøen»).
Innbyggjarane av byen tok aktivt del i den ungarske revolusjonen og sjølvstende krigen 1848-1849, og etter revolusjonen vart slått ned på og stogga vart mange av innbyggjarane fengsla, mellom anna borgarmeisteren Márton Hatzel.
På andre halvdel av 1800-talet vart Nyíregyháza meir og meir urbanisert og i 1876 vart byen fylkessete i Szabolcs (som i dag er ein del av det større fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg). I 1858 fekk Nyíregyháza jernbane og fleire nye bygningar vart bygd, inkludert eit telegrafkontor, hovudpostkontoret og teateret. I 1911 stod sporvognsnettet ferdig.
Under den andre verdskrigen vart meir enn 6 000 av jødane i byen deporterte og 2 000 andre innbyggjarar vart sende til russiske arbeidsleirar (malenky robot). Fleire bygningar vart øydelagd, inkludert Status Quo-synagogen. I dag er frontveggen bevart og ein del av den jødiske gravplassen i Nyíregyháza. Her ligg mellom anna storrabbi Joseph Leifer gravlagd. Han er son av den verdskjende rabbien Mordachai av Nadvorna, og han slo seg ned i Nyíregyháza etter den første verdskrigen.
Frå 1960-åra utvikla byen seg raskt og i dag er Nyíregyháza ein av dei mest velståande byane i Ungarn. Han er både eit utdanningssenter og ein populær turistdestinasjon. Mange kjem til dei musikalske hendingane og festivalane i byen, særleg haustfestivalen «Nyírségi Ősz».
593 Titania
593 Titania er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 20. mars 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Pankration
Pankration er ein kampsport som var part av antikkens olympiske leikar frå 648 f.Kr. Turneringar har nå fleire reglar enn antikkens pankration. Sporten har ikkje vore ein part av dei moderna olympiske leikar.
Antikkens olympiske leikar
Kampane var ikkje begrensa i tid, og vektklassar var ikkje ein part av sporten.
Nåtida
I dag finnast stilartar innad pankration der hodebeskyttere benyttes, samt polstra hansker som passar til bryte- og bokseteknikkar.
Godfjorden
Godfjorden er ein fjord som delvis går langs grensa mellom Nordland og Troms og Finnmark. Det meste av fjorden ligg i Sortland kommune i Nordland, men dei ytre delane går langs grensa til Kvæfjord kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 19 km sørover til Buneset i botn av fjorden.
Fv960 går langs vestsida av fjorden, medan Fv959 går langs austsida.
Kognisjon
Kognisjon tyder medvitne prosessar på høgare nivå i hjernen som det å tenkje, hugse, lære, gjenkalle noko, oppfatte, vurdere osb. «Høgare nivå» tyder at det altså ikkje gjeld det som kan sjåast på som automatiske refleksar eller andre ikkje-medvitne prosessar. Ein annan definisjon er at kognisjon gjeld alle prosessar for å oppnå kunnskap eller informasjon om miljøet.
Ein kan også sjå på kognisjon som eit tredelt fenomen:
Casalnuovo di Napoli
Casalnuovo di Napoli er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia med om lag 50 000 innbyggjarar. Han ligg 13 km nordaust for Napoli.
Casalnuovo di Napoli grensar til kommunane Acerra, Afragola, Casoria, Pollena Trocchia, Pomigliano d'Arco, Sant'Anastasia og Volla.
Gökçe i Mardin
Gökçe er ein by i distriktet Kızıltepe i provinsen Mardin i Tyrkia. Byen ligg 12 km frå Kızıltepe og 20 km frå Mardin, og berre 8 km frå grensa til Syria. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2011). .
Wilhelm F.K. Christie
Wilhelm Frimann Koren Christie var ein norsk politikar og embetsmann som var med på Riksforsamlinga på Eidsvoll.
Bakgrunn
Christie var fødd i Kristiansund, son av ein kjøpmann. Elleve år gammal tok han til på latinskule i Bergen. Sidan (frå 1794) studerte han jus ved Universitetet i København, cand. jur. i 1799. I åra 1801-08 var han tilsett på ulike offentlege kontor i rikshovudstaden. Frå 1809 var han sorenskrivar for Nordhordland, med bustad i Bergen. I 1815 vart han utnemnd til stiftamtmann i Bergen. Grunna sviktande helse søkte han i 1822 om fritak frå teneste, tok avskjed i 1825 med full gasje. Frå 1828 var han tollinspektør for Bergen.
I Bergen vart Christie medstiftar av «Quodlibet», ein selskaps- og diskusjonsklubb stifta i 1813 som samla menn med politiske og litterære interesse. Fram til mars 1814 heldt dei fleire debattmøte om sjølvstendespørsmålet og planane om ein norsk grunnlov. Christie var ein ivrig deltakar og talsmann for ein konstitusjon forma etter amerikansk, engelsk og fransk mønster.
Politikaren
Christie møtte på Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814 som fyrsterepresentant for Bergen. Der slutta han seg til sjølvstendepartiet og «bidrog væsentlig til at fremtvinge kongevalget 17de mai». Han vart vald til sekretær under heile samlinga.
Christie vart vald som ein av Bergens fire representantar til omframstortinget hausten 1814, med eit mandat bunde til å stemme mot unionen. 11. oktober vart han vald til stortingspresident, og gjenvald kvar påfylgjande veke. Med framifrå formelle evner ytte han sitt til å skape ein sikker konstitusjonell praksis. Christie hadde hovudæra for at kongevalet den 20. oktober vart utsett. Slik vart det mogleg å få ein unionstraktat utan større grunnlovsmessige endringar.
Etter kongevalet 4. november 1814 var han formann for deputasjonen som reiste til Stockholm for å overbringe grunnlova og helse kong Karl XIII som den nye kongen av Noreg. Denne oppgåva løyste han på ein måte som Stortinget verdsette ved å skjenke han ein gullpokal.
Christie møtte på Stortinget både i 1815 og 1818, på det første som stortingspresident heile tida, på det andre tidvis som stortingspresident. Han virka også som odelstingspresident og som lagtingspresident. Han var medlem i bystyret i Bergen (1837-41). Christie deltok også i opprettinga av Bergens Sparebank, og var styreformann i fleire år.
Privatliv
Christie gifta seg aldri, men hadde to søner utanom ekteskap. Desse fekk han i København med tenestejenta Karen Marie Berg i 1806 og 1808. Da mora dødde tok Christie dei heim til seg i Bergen og lyste dei i kull og kjønn.
Vitskapleg virke
Christie hadde sterke kulturhistoriske interesser. Etter han slutta som stiftamtmann fekk han høve til å konsentrere seg om hovudinteressene sine, norsk naturhistorie og nordiske oldsaker. Han skreiv ei rekke artiklar knytte til desse saksområda. Han var den sentrale aktøren då Bergens Museum vart skipa i 1825. Han var formann for museet i alle år fram til han døydde. Alle bøkene og heile den vitskaplege privatsamlinga hans vart testamenterte til museet.
Christie døydde i Bergen. Etter eige ynskje vart han gravlagd på St. Jacobs kyrkjegard. På grava er det reist ein bautastein av slipt syenitt med innskrift i runer. Ein statue av han, utført av bilethoggaren Christopher Borch, vart avduka på torget i Bergen 17. mai 1868. Statuen står i dag utanfor Bergens Museum. Også i Kristiansund er det reist eit minnesmerke.
Fylkesveg 35 i Hordaland
Fylkesveg 35 i Hordaland går mellom Håfoss og Enge bru i Etne kommune. Vegen er 4,0 km lang.
Wilhelm F.K. Christie
Utmerkingar
Christie var medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim og æresmedlem av Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers Bevaring.
I 1816 fekk han storkrossen av Nordstjerneordenen, i 1825 medaljen for borgardåd i gull 1825 og i 1847 storkrossen av St. Olavs Orden.
Seattle
Seattle er den største byen i den amerikanske delstaten Washington. Innbyggjartalet i byen er 573 000 (2005), i byområdet 3,8 millionar.
Geir Botnen
Geir Botnen er ein norsk pianist busett i Norheimsund i Hardanger.
Seattle
Seattle er berømt mellom anna som heimbyen til TV-serien Frasier og kafékjeda Starbucks. Byen blir dessutan ofte forbunde med grunge-rørsla og Kurt Cobain, kjente delar av musikkbiletet på starten av 1990-åra.
Geir Botnen
Oppvekst
Geir Botnen er fødd og oppvaksen i Norheimsund i Hardanger. Her budde han fram til han hadde fullført vidaregåande skule. Etter dette flytta Botnen til Bergen for verkeleg å satsa på musikken.
Seattle
Seattle er også ein av byane i USA med flest norsk-amerikanarar, det blir til dømes arrangert 17. mai-tog her kvart år.
Geir Botnen
Utdanning
Frå 1978 til 1983 studerte Botnen ved Bergens Musikkonservatorium under den tsjekkiskfødde pianisten Jiri Hlinka. Her fekk han invitasjonen til å spela med Bergen Filharmoniske Orkester grunna det store talentet hans. I 1982 vart han den fyrste norske pianisten som fekk ta del i Tsjajkovskij-konkurransen i Moskva. I 1998 gjennomførte Botnen også klaverkurs og interpretasjon med György Kurtág.
Øystein
Øystein og Øistein er mannsnamn av norrønt opphav. Dei er sette saman av øy- (lukke) og stein. Namnet Eystein har same tydinga.
Geir Botnen
Karriere
I tillegg til samarbeidet mellom Botnen og symfoniorkestra har pianisten spelt ei rekkje konserter internasjonalt og i Noreg. Botnen har blant anna opptredd på mange festivalar. Nokre av desse er Festspillene i Bergen, Risør Kammermusikkfest, Hardingtonar, Hardanger Musikkfest og St. Magnus-festivalen på Orknøyane.
Øystein
I 2005 er det i fylgje Statistisk sentralbyrå 11.520 menn i Noreg som har Øystein som fyrste førenamn.
Seattle
Byen husar laget Seattle Seahawks i amerikansk fotball, baseball-laget Seattle Mariners og korgball-laget Seattle Supersonics.
Geir Botnen
Karriere
Sidan 1988 har han vore aktiv i ensemblet Trio i ein fjord, saman med vokalisten Reidun Horvei og felespelaren Knut Hamre. Dette arbeidet har resultert i ei rekkje innspelingar på plateselskapet Simax. I 1993 opna Botnen 150-årsjubileet til Edvard Grieg. I denne samanhengen reiste han også på ein turné der han spelte Grieg i ei rekkje asiatiske hovudstader.
I 2004 spelte Botnen på programmet ved Nobels Fredspris-utdelinga i Oslo. I 2007 inngjekk operasongaren Harald Bjørkøy og Botnen eit samarbeid som skulle visa seg å bli svært vellukka. Dei to heldt konsertar blant anna i Kabuso, og på Troldhaugen. I same periode jobba Botnen også med duo-programmet mellom han sjølv og Sebastian Dørfler på cello. I 2008 spelte Botnen ei rekkje konsertar under Tveitt/Hauge-jubileet i inn og utland. Her jobba han blant anna saman med ulike aktørar som Liv Osa, Reidun Horvei, Knut Hamre og Einar Mjølsnes.
Geir Botnen har også i ei årrekkje jobba saman med blant anna Frode Rasmussen i framstillinga av Ibsens Peer Gynt. Operasongaren Arild Helleland og Geir Botnen har samarbeida i mange år og dette har resultert i mange konserter både i inn- og utland. Botnen fekk også æra av å spela på opningskonserten under Ole Bull-jubileet i 2010 på Den Nationale Scene i Bergen.
Botnen har spelt ei rekkje konserter internasjonalt, både solist opptredingar og i samarbeid med andre musikarar og orkester. Spesielt i USA, Canada, Kina, Tyskland, Tsjekkia, Sverige, Sør- Korea, Sverige og Danmark har han halde konsertar. 2000-talet har særleg vore ein travel periode for pianisten.
Som fast pianist for det anerkjende koret Voci Nobili deltok Botnen på midten av 2000-talet på mange konserter med koret. På turneane deira opptredde dei blant anna i København, New York, Los Angeles og i fleire byar i Sør-Korea. Botnen har også jobba tett saman med fiolinisten Kristina Ebbersten og songarinna Rhoda Achieng Ondeng. Saman har dei turnert på blant anna China Shanghai International Art Festival, på Orkenøyane og i Skottland. I 2007 heldt Botnen saman med Tine Thing Helset på trompet konsertar i Noreg og Belgia. Same år opptredde Botnen i Bucuresti som solist saman med det rumenske kringkastingsorkesteret og i Chisinau med det Filharmoniske orkesteret i Moldova. Botnen heldt også konsert under Lisztfestivalen i Sopron i Ungarn same år. Vidare spelte Botnen verk av Grieg i Karlstad i Sverige saman med Hamre og Horvei. I 2007 opptredde Botnen i St. Petersburg som solist med symfoniorkesteret der. Her har han heldt ei rekkje konsertar dei siste tiåra. Under Tveitt/Hauge-jubileet i 2008 spelte Botnen blant anna i USA, Spania og på Orkenøyane. I 2010 heldt Botnen også konsert under festivalen Kenyan Classical Fusion i Nairobi. Seinare dette året gjorde han ein solistopptreden i Operaen i Kairo saman med symfoniorkesteret der som vart dirigert av Lars-Erik ter Jung. Her hadde han også ein konsert på Biblioteket i Alexandria.
Hardingtonar
Botnen har vore ein sentral del av grunnlegginga av den årlege festivalen Hardingtonar, som vart starta ut frå eit ynske om å auka kjennskapen om komponisten og hardingen Geirr Tveitt. Festivalen skulle i tillegg auka engasjementet og kjennskapen til folkemusikk og anna kulturskaping i Hardanger. Botnen har sidan 2006 vore styreleiar for festivalen som finn stad i Norheimsund.
Lustybeg Island
Lustybeg Island (frå irsk Loiste Beag) er ei øy i ytre Lough Erne i County Fermanagh i Nord-Irland. Tidleg på 1900-talet eigde Lady Hunt frå Alberta i Canada Lustymore Island og Lustybeg Island. Då huset hennar på Lustymore brende ned ved eit uhell, flytta ho til Tyskland.
I 1950-åra kjøpte kaptein Kosh frå den britiske hæren Lustybeg og bygde den første utleigehytta her. I 1960-åra vart øya seld til Bill og Ann O'Hara som utvikla ho vidare som turiststad.
Generativ grammatikk
Ein generativ grammatikk er ein fullt eksplisitt grammatikk, eller eit endeleg sett av reglar eller prinsipp som genererer dei og berre dei grammatiske setningane i eit gjeve språk.
Generativ grammatikk er framfor alt knytt til den tidlege Noam Chomsky.
Bjørkeslekta
Bjørkeslekta (Betula) er ei planteslekt i bjørkefamilien. Slekta har om lag 60 artar. Nokre av desse er vanlege lauvtre i Noreg, der ein finn artar som dvergbjørk, dunbjørk og hengebjørk.
Skildring
Artar i bjørkeslekta veks gjerne til små tre eller buskvekstar i temperert klima. Ulike artar dannar lett hybridar, og det finst mange ulike mellomformer.
Vanleg bjørk blir typisk 3-15 m høg, medan hengebjørk kan bli opptil 30 m høg. Fleire typar kan ha delvis kvit bork.
Blada er middels til lysegrøne, og vert gule om hausten før dei fell av. Blomane sit i rakler. Allergi mot bjørkepollen er vanleg.
I matlaging
Blada til bjørka kan nyttast som smaktilsetjing både ferske og tørka, og kan brukast blant anna på poteter. Lauvet, som inneheld ein særs høg konsentrasjon av glukose på våren kan då nyttast til å laga ein søtleg og smakfull te.
Mange legg bjørkepinnar nedst i gryta når dei dampkokar pinnekjøt.
Søtstoffet xylitol blir gjerne utvunne av bjørkeved.
Bjørkenever
Never har vore det vanlege underlaget for torv til taktekking (torvtak). Never har og vore brukt som kapillærbrytande sjikt for å isolere mot fuktvandring i bygningskonstruksjonar, til innvendig isolasjon, og til mange slags bruksting, som lurar, buttar, kontar og øskjer. Bjørka inneheld stoffet betulin, som er bakteriehemmande og gjer at mjølkeprodukt held seg betre i kar av bjørk.
Bjørkebork, laget under den kvite nevra, har vore brukt til garving og til barking av fiskegarn.
594 Mireille
594 Mireille er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. mars 1906 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Kecskemét
Kecskemét (utt. Ketsjkemet) (kroatisk Kečkemit, Kečkemerac) er ein by sentralt i Ungarn. Med om lag 110 000 innbyggjarar er han den åttande største byen i landet og fylkeshovudstad i Bács-Kiskun.
Kecskemét ligg halvvegs mellom Budapest og Szeged, 86 km frå begge to, og nesten like langt frå dei to store elvane i landet, Donau og Tisza.
Historie
Dei første spora etter menneske i nærleiken av byen er om lag fem tusen år gamle. Sarmatianarar invaderte området i det 1. hundreåret fvt. Frå byrjinga av 1200-talet var det sju landsbyar med om lag 200-300 innbyggjarar rundt ei kyrkje, men dei vart alle øydelagd under den mongolske invasjonen av Ungarn.
Turn You to Love
Turn You to Love  er det sjette studioalbumet til den amerikanske musikaren Terry Callier, gjeve ut i 1979. Det var det andre albumet hans for Elektra Records. Albumet har glatte arrangement, jazzaktige songar og funky rytmar og kom ut på høgda av discotida.
Kecskemét
Historie
Byen vart erobra av osmanarane, men vart verna ved at dei betalte skatt direkte til pashaen i Buda.
Den raske utviklinga stoppa opp i samband med den økonomiske krisa i verda i 1929-33, etterfølgt av den andre verdskrigen og det nye politiske systemet etter krigen. Utviklinga til Kecskemét vart blokkert på slutten av 1950-åra og fleire nye landsbyar vart danna ut frå område som tidlegare høyrte til byen. I 1950 vart byen fylkeshovudstad i det største fylket i landet, Bács-Kiskun.
Sestra ved Dubna
Sestra (russisk Сестра́) er ei elv i Moskva og Tver oblast i Russland og er den største sideelva til Dubna frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 138 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Administrasjonssenter
Noreg
I Noreg reknar Statistisk sentralbyrå administrasjonssenteret i ein kommune som grunnkrinsen rådhuset ligg i.
Sestra ved Dubna
Elva renn ut frå innsjøen Senezj. Byen Klin ligg ved Sestra
Sestra frys til i november eller tidleg i desember og vert isfri att i slutten av mars eller i april. Den største sideelvane hennar er Jakhroma.
Ruzaelva
Ruza (russisk Ру́за) er ei elv i Moskva oblast i Russland og ei av sideelvane til Moskvaelva frå venstre. Elva er 145 km lang og har eit nedslagsfelt på. Middelvassføringa til elva er på 13,1 m³/s.
Elva frys til i november og er isdekt til april.
Sarkoidose
Sarkoidose eller Besnier-Boecks sjukdom er ein immunsjukdom der det blir danna små, ikkje-maligne celleklumpar, kalla granulomar, i eitt eller fleire av organa i kroppen. Namnet har dei fått fordi klumpane ser ut som småe klumpar med sand i mikroskopet. Granulomane kan oppstå kvar som helst i kroppen, men er vanlegast i lungene eller i lymfeknutane som ligg i brystkassen. Fleire granulomar kan flyte saman til ein større klump som, avhengig av kvar han sit, av og til kan følast eller sjåast.
Årsaka til sjukdommen er ikkje kjent, men ein trur at visse bakteriar kan vera bidragsytarar til granulomdanninga, sjølv om ein ikkje har kunna finne ei direkte smitteårsak. Hos enkelte familiar kan det vera fleire som får sjukdommen, og ein trur derfor at det kan finnast ein viss arveleg komponent. Enkelte gen er vortne knytte til utviklinga av sjukdommen, men ein går ut frå at felles miljø kan vera ei medverkande årsak til den familiære opphopinga. Sarkoidose finst hos alle rasar, men med noko ulik hyppigheit. I Noreg reknar ein med at 27 av 100 000 menneske har denne sjukdommen.
Diagnose
Dei fleste granulomane vil produsere Vitamin D, som er ein viktig regulator av mengda kalsium i blodet. Auka D-vitaminmengd aukar mengd kalsium i blodet, slik at sarkoidose kan gje for høg mengd av dette mineralet i blodet (hyperkalsemi). Hyperkalsemi kan gi symptom, men oftast blir han påvist ved blodprøve. Den auka mengda D-vitamin kan gje symptom i seg sjølv òg — oftast i form av trøyttleik, irritasjon, metallsmak i munnen, nedsett korttidsminne eller andre kognitive problem.
Ettersom sarkoidose oftast oppstår i lungene, vil lungesymptoma ofte vera det som dominerer. Typisk er såkalla restriktiv lungesjukdom, der lungevolumet blir innskrenka. Dette kan diagnoserast med hjelp av spirometri, og typisk vil ein finne at lungevolumet er nedsett (låg FVC), samtidig som mesteparten av lufta kan blåsast ut att i løpet av det første sekundet (auka FEV1). Granulomane i lungene kan òg ofte sjåast på eit skjermbilde.
Enkelte pasientar vil ha auka mengd av ACE (angiotensin-converting-enzyme). Dette kan sjåast på ein blodprøve, men denne prøven har låg spesifisitet — det vil seie at det kan vera mange grunnar til auka AC-mengd, slik at funn av dette ikkje nødvendigvis tyder at pasienten har sarkoidose.
Sarkoidose har òg vore kopla til cøliaki, ei øydelegging av cellene i tarmveggen som gjev nedsett opptak av næringsstoff.
Gullstandarden for diagnosering av sarkoidose er biopsi, der ein hentar ut ein del av eit granulom. Dei typiske celleforandringane kan så påvisast i biopsien, og diagnosen blir stilt.
Behandling
Standardbehandling av sarkoidose er tilskot av kortikosteroidar, helst i form av prednisolon. Prednisolon kan bremse vidare utvikling, og i nokre tilfelle kan denne behandlinga føre til betring av sjukdommen. Ein del pasientar har dessverre ingen effekt av prednisolon eller andre kortikosteroidar.
Bruken av steroidar ved mild sjukdom er omdiskutert. Behandling med prednisolon er ikkje utan biverknader, og ved mild sjukdom kan biverknadene overgå symptoma frå sjølve sjukdommen. Dessutan ser ein stundom at mild sarkoidose kan brenne ut av seg sjølv. Prednisolon har òg vore knytt til tilbakevendande sarkoidose og forverring av eksisterande sjukdom.
Sidan sarkoidose er ein immunsjukdom, har ein prøvd å behandle tilstanden med immunsuprimerande medisinar, men til no ser det ut som effekten av slik behandling er liten. Slik behandling er, på linje med prednisolon, òg knytt til biverknader, slik at rutinemessig behandling med slike medikament ikkje er tilrådd. Enkelte studiar har indikert effekt av enkelte antibiotika, men foreløpig blir heller ikkje slik behandling tilrådd.
Pasientar med høgt D-vitaminnivå bør unngå sollys og avgrense inntaket av A-vitamin i kosten. Dette er særleg viktig hos pasientar som har hyperkalsemi.
Behandlinga av sarkoidose er ei spesialistoppgåve, og pasientar som har diagnostisert eller mistenkt sarkoidose skal alltid behandlast av ein kvalifisert lækjar.
Sjukdomsgang og prognose
Det er svært stor individuell variasjon på sjukdomsgangen av sarkoidose. Pasientar med akutt innsetjande sjukdom har som hovudregel ein sjukdomsgang opp mot to år før sjukdommen brenn ut. Kring 2/3 av pasientar med kronisk sarkoidose blir heilt friske, mens sjukdommen fortset hos resten. Hos pasientar med kronisk, vedvarande sarkoidose, ser ein ofte at sjølv om sjukdommen varar livet ut, stoppar sjukdomsutviklinga mesta heilt opp etter noko tid.
Ballet for a Girl in Buchannon
«Ballet for a Girl in Buchannon» (òg kjend som «The Ballet» og «Make Me Smile Medley») er ein nesten 13 minuttar lang songsyklus/suite av Chicago frå 1970, på albumet deira Chicago (òg kalla Chicago II).
«Balleten» tar opp tre fjerdedelar av side to av Chicago og består av sju spor, tre av dei instrumentale: Det siste sporet, «Now More Than Ever,» er eit enkelt vers i ein reprise av opningssongen «Make Me Smile». Teksten i songane i suiten fortel ei soge om ein mann som leitar etter ein tapt kjærleik og prøver å tenne kjærleiken dei hadde på ny. To av desse songane nådde topp ti på den amerikanske Billboard Hot 100-lista. Desse var ei singelutgåve av «Make Me Smile (Now More Than Ever)» (9. plass, 1970) og «Colour My World» (7. plass, 1971).
Den instrumentale satsen «West Virginia Fantasies» inneheld instrumentale kontrapunkt mellom blåsarar, gitar og klaverinstrument, og er eit døme på korleis Chicago kunne skrive og arrangere kompliserte musikkstykke.
Suiten vart spelt inn som eit enkelt spor, kalla «The Ballet» på albumet deira Chicago XXVI: Live in Concert i 1999. Versjonen som finst på DVDen Chicago/Earth, Wind & Fire &mdash; Live at the Greek Theatre vert kalla «Make Me Smile Medley», etter opningssongen i suiten.
På somme konsertar med Chicago, brukte dei å ende det første settet med dette styket.
The Times They Are a-Changin'
The Times They Are a-Changin' er det tredje studioalbumet til Bob Dylan og kom ut i januar 1964 på Columbia Records.
Det var produsert av Tom Wilson og er det første albumet til Dylan som berre inneheld originale komposisjonar. Albumet består hovudsakleg av nakne songar med enkle arrangement og tema som rasisme, fattigdom og samfunnsendringar. Tittelsporet er ein av dei mest kjende songane til Dylan og mange følte at han fanga anda i det sosiale og politiske miljøet som karakteriserte 1960-åra.
Enkelte kritikarar og tilhengjarar var ikkje like begeistra for dette albumet som det førre, sidan det mangla humor og ikkje var like musikalsk variert. Likevel gjekk The Times They Are a-Changin' inn på den albumlista i USA og nådde 20. plass. Det selde etter kvart til gullplate. I Storbritannia nådde albumet fjerdeplass i 1965.
Innspelingar
Dylan starta innspelinga av det tredje albumet sitt den 6. august 1963 i Columbia Studio A i New York City. Nok ein gong vart Tom Wilson produsent, denne gongen på heile albumet.
Åtte songar vart spelt inn den første innspelingsdagen, men berre ein av desse, «North Country Blues», vart til slutt sett til side som masteropptak. Ei rekkje opptak av «Seven Curses» vart òg spelt inn, men kom ikkje med på albumet til slutt.
Dagen etter var ny innspelingsdag, og denne gongen vart fire songar klargjorde for albumet: «Ballad of Hollis Brown», «With God on Our Side», «Only a Pawn in Their Game» og «Boots of Spanish Leather».
12. august vart den tredje innspelingsdagen i Studio A, men ingen av desse opptaka vart rekna som gode nok for albumet. Tre opptak frå denne dagen, «Paths of Victory», «Moonshine Blues» og «Only a Hobo» kom alle ut på The Bootleg Series Volumes 1-3 (Rare & Unreleased) 1961-1991 utgjeve i 1991.
595 Polyxena
595 Polyxena er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 27. mars 1906 av August Kopff ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
The Times They Are a-Changin'
Innspelingar
Det tok to månader før neste innspeling fann stad. I mellomtida gjorde Dylan ein kort turne med Joan Baez, og spelte fleire viktige konsertar som gjorde han meir kjend for media. Då Dylan kom tilbake til Studio A den 23. oktober hadde han seks nye songar klare for innspeling. Denne dagen vart songane «The Lonesome Death of Hattie Carroll» og «When the Ship Comes In» begge gjort klare for albumet. Eit opptak av «Percy's Song» vart òg spelt inn, men kom ikkje med på det endelege albumet og først offisielt gjeve ut på Biograph i 1985.
Ei anna innspeling følgde dagen etter, 24. oktober. Songane «The Times They Are a-Changin'» og «One Too Many Mornings» vart spelt inn og hamna på det endelege albumet. Eit opptak av «Lay Down Your Weary Tune» vart òg gjort, men kom ikkje med på albumet og først gjeven ut på Biograph. To andre opptak frå denne dagen, «Eternal Circle» og «Suze (The Cough Song)», vart seinare gjevne ut på The Bootleg Series Volumes 1-3 (Rare & Unreleased) 1961-1991.
Den sjette og siste innspelingsdagen for The Times They Are a-Changin' vart halde 31. oktober. Heile innspelinga fokuserte berre på ein song, «Restless Farewell». Melodien til denne songen vart teken frå ei irsk-skotsk folkevise, «The Parting Glass», og songen enda opp som siste song på albumet.
Utgjeving
Den 26. oktober 1963, tre dagar etter siste innspelinga for The Times They Are a-Changin' , heldt Dylan ein konsert i Carnegie Hall i New York. Han spelte då åtte av songane frå det komande albumet, samt fleire songar som ikkje kom med her (mellom anna «Percy's Song», «Seven Curses» og «Lay Down Your Weary Tune»). Columbia gjorde opptak av heile konserten, men det tok tiår før større delar av konserten vart offisielt utgjeve (heile konserten har aldri vorte gjeven ut). Konserten fekk god kritikk av både media og publikum, men vart overskugga av hendinga den 22. november 1963.
Denne dagen vart president John F. Kennedy drepen i Dallas i Texas. Dylan hevda seinare at drapet ikkje direkte inspirerte nokre av songane hans, men i eit manuskript skriven kort tid etter drapet skreiv han: «Det nyttelaust å minnast den dagen ein gong til.» I eit anna manuskript skreiv han fleire gonger «there is no right or left there is only up og down», «det finst ikkje noko høgre eller venstre, det finst berre opp og ned».
Tre veker seinare gav Emergency Civil Liberties Committee Dylan deira årlege Tom Paine-pris for bidraga hans til borgarrettsrørsla. Dylan heldt ein katastrofal takketale under seremonien, og hevda på eit tidspunkt at han såg noko av seg sjølv i Lee Harvey Oswald, drapsmannen til Kennedy.
Mange kritikarar merka seg den nakne pessimismen på The Times They Are a-Changin', som Tim Riley i NPR seinare skildra som «'Masters of War' strekt ut til eit heilt konseptalbum». Synet til kritikarane på The Times They Are a-Changin' har vorte noko svekka med åra, men alt i alt får albumet positiv kritikk.
Fylkesveg 36 i Hordaland
Fylkesveg 36 i Hordaland går mellom Håfoss og Litledalen i Etne kommune. Vegen er 7,0 km lang.
The Times They Are a-Changin'
Utgjeving
Då albumet kom ut den 13. januar 1964 var Dylan alt på veg inn i ein ny karrierefase, og gjekk bort frå det populære imaget som protestsongar.
Çiçekdağı
Çiçekdağı er ein by og eit distrikt i provinsen Kırşehir i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 7 000 innbyggjarar (2010), medan distriktet har kring 20 000.
Lustymore Island
Lustymore Island (frå irsk Loiste Mór) er ei øy i ytre Lough Erne i County Fermanagh i Nord-Irland.
På den nærliggande Boa Island ligg Caldragh gravplass med ein utskoren Janus-liknande figur. Ein annan figur vart ført til Caldragh i 1939 frå Lustymore Island.
Tidleg på 1900-talet eigde Lady Hunt frå Alberta i Canada Lustymore Island og Lustybeg Island. Då huset hennar på Lustymore brende ned ved eit uhell, flytta ho til Tyskland.
Peder Claussøn Friis
Peder Claussøn Friis var ein norsk prest og forfattar. I ettertida er han mest kjend for å ha omsett Snorre Sturlason sine kongssoger til dansk, Norske Kongers Chronica (frå 1633).
Chicago av Chicago
Chicago (stundom kalla Chicago II) er det andre studioalbumet til det amerikanske rockebandet Chicago. Det kom ut i 1970 etter bandet hadde korta ned namnet sitt frå The Chicago Transit Authority. Albumet er eit dobbeltalbum.
Historie
Sjølv om The Chicago Transit Authority var ein suksess, vert Chicago av mange rekna som gjennombrotet til Chicago, med fleire hittar på topp 40, som «Make Me Smile» (9. plassen), «Colour My World» (7. plassen) og «25 or 6 to 4» (4. plassen). Hovudverket på albumet er den tretten minuttar lange songsyklusen «Ballet for a Girl in Buchannon». Gitarist Terry Kath bidrog med ein lengre klassisk-aktig med fire musikkstykker. Tre av dei var skriven i lag ned komponisten og pianisten Peter Matz. Den politiske frimodige klaverspelaren Robert Lamm bidrog med «It Better End Soon», som òg var delt inn i fleire satsar. Bassist Peter Cetera, som seinare spelte ei viktig rolle som låtskrivar for bandet, bidrog med den første songen sin for Chicago, «Where Do We Go From Here".
Albumet kom ut i januar 1970 på Columbia Records og vart raskt ein hit. Det nådde fjerdeplassen på albumlista i USA og sjetteplassen i Storbritannia.
Rhino gav ut ein DVD-Audio-versjon av albumet i 2003, med miksar i både Advanced Resolution Stereo og 5.1 kringlyd.
Lister
Album Singlar
Ethlinn
Ethlinn, Eithne eller Ethnea er i den irske gudekrinsen mor til guden Lug. Ho var dotter av fomorkongen Balor, som sette ho inn i eit høgt tårn for å hindre at ho skulle føde ein son. Det var slik spådd at ein son- eller dotterson til han ville drepa bestefar sin.
Fylkesveg 40 i Hordaland
Fylkesveg 40 i Hordaland går mellom Dimmelsvik og Åkra i Kvinnherad kommune. Vegen er 37,5 km lang.
Ethlinn
Cian, ein av tre brør, sneik seg inn i tårnet kledd ut som kvinne, og ho fødde tre søner etter møtet med han. Balor baud at desse tre sønene skulle druknast medan dei framleis var små, men ein av dei tre gutane kom levande frå det og vart oppfostra hjå faren Cian. Dette barnet var Lug.
Ifølgje Fianna-syklusen var ho seinare gift med Nuada og fekk born med han. Gjennom denne avstamminga er Ethlinn rekna som bestemor til Cú Chulainn og stammor til Finn Mac Cumhail.
Vitskap i 1932
Vitskapsåret 1932 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1932.
Ethlinn
Sjølve soga om tårnet og spådomen minner i mangt om den greske forteljinga om Danae, mor av helten Perseus, som vart fødd etter at Zevs sneik seg inn i eit tilsvarande tårn.
Fylkesveg 44 i Hordaland
Fylkesveg 44 i Hordaland går mellom Husnes og Opsanger i Kvinnherad kommune. Vegen er 8,4 km lang.