cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Øystein Adilsson
Tjodolv frå Kvine segjer:
Yngvar Øysteinsson hemna far sin, seier Snorre.
Den eldste Noregshistoria
Etter denne framstillinga var det gautane som brende Øystein inne. "Juten" i kvadet over er mistydd av Snorre. Dette fell inn i ei problemstilling som og er nemnd i Béowulf, der det er strid mellom svear og gautar.
Fabio Oka
Fabio Oka er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Fagiano Okayama.
Sabrina Island
Sabrina Island er den største av tre små øyar som ligg 1,5 km sør for Buckle Island i Ballenyøyane. Sabrina Island vart kalla opp etter kutteren til John Balleny, som følgde «Eliza Scott», då Ballenyøyane vart oppdaga i 1839.
Jean-Philippe Rameau
Jean-Philippe Rameau var ein fransk musikkteoretikar og komponist. Han komponerte 65 stykke for cembalo, operaer, ballettar, kantatar og kammermusikk. Han har òg skrive nokre suitar.
Rameau komponerte sin første opera som femtiåring i 1733. På det tidspunkt var han best kjent som musikkteoretikar. I dag er cembaloverka hans ein del av standardlitteraturen for cembalo, og operaene hans vert ofte oppførte.
Den mest kjende kammermusikken til Rameau er mellom anna Pièces dei clavecin en concert (1741): 5 konsertar for konserterande cembalo med høve for fiolin, fløyte eller gambe. Dette er i motsetnad til J.S. Bachs Sei Sonate à Cembalo certato è Violi Solo (Köthen, 1720), der dei tre stemmene er likeverdige.
Dei mest kjente operaene hans er mellom anna:
Tore
Tore er eit svært mykje brukt namn i Noreg, og er skyldt namnet til guden Tor i norrøn mytologi. Tore har namnedag den 19. oktober i Noreg og Sverige.
Bruk
I 2011 var det 16 993 norske menn som hadde «Tore» som fyrste eller einaste fornamn. Samansetjingar med Tore til slutt i namnet er òg vanlege.
Tore kan også brukast som kvinnenamn, men i 2011 var det berre 13 norske kvinner som heitte det. Tora er ei vanlegare kvinneleg form av namnet.
Ibn Battuta
Abu Abdullah Muhammad Ibn Battuta var ein marokkansk reisande, rettslærd og forfattar. Skildringane hans av reiser gjennom Afrika og Asia mellom 1325 og 1354, gjev eit godt bilde av den muslimske verda på denne tida. Dei vidkjende reiseskildringane hans, kjend som Rihlah, skildrar reiser på over 120 000 km der han vitja nesten alle dei muslimske landa i verda, frå Vest-Afrika til Kina.
Bakgrunn
Nesten alt me veit om livet til Ibn Battuta kjem frå reiseskildringane hans. Han blei fødd i Tanger under Marinidedynastiet, i ein familie av muslimske rettslærde. Ibn Battuta blei sjølv rettslærd, noko som saman med seinare studie hjå respekterte lærde gjorde det mogleg for han å få seg arbeid som kadi i store delar av den muslimske verda. Då han var 21 la han ut på ei hadj-reise til Mekka. Det skulle gå 24 år før han vende tilbake til heimlandet.
Til Mekka
Reisa til Mekka gjekk over land og tok 16 månader. Ibn Battuta drog gjennom sultanata Abdalwadid og Hafsideriket. Han kom fram til Tunis, der han blei verande i to månader, og Sfax, der han inngjekk sitt første ekteskap. Tidleg på våren 1326 kom han fram til Alexandria. I Egypt, som under Bahri-dynastiet var trygt å ferdast i, tok Ibn Battuta om å reisa for reisa si skuld, og om aldri å reisa same veg to gonger. Han vitja Kairo og følgde Nilen sørover for å koma til hamnebyen Aydhab ved Raudehavet. Utanfor byen måtte han gjera vendereis på grunn av eit lokalt opprør. Han la ut på ei ny ferd som tok han til Damaskus, der han var over ramadan, og følgde så ein karavane til Medina på den arabiske halvøya. Herfrå var vegen til Mekka kort. Etter å ha utført hadj-rituala var Ibn Battuta ein hadji, og kunne venda heim. I staden valde han å reisa meir. Frå hamnebyen Jidda drog han sørover Raudehavet til Jemen, som han kryssa til lands, før han siglde vidare frå Aden. No vitja Ibn Battuta den aust-afrikanske kysten heilt sør til Kilwa (noverande Tanzania). På tilbaketuren vitja han sørlege Arabia, Oman, Hormuz og sørlege Persia, før han kom tilbake til Mekka i 1332 (eller 1330).
Til India
Deretter ønskte Ibn Battuta å søka teneste hjå sultanen av Delhi, Muhammad bin Tughluq. Han reiste til Anatolia, som var under seldsjukkstyre, for å finna ein karavane som skulle til India. Ei sjøreise med eit genovesisk skip tok han frå Damaskus til tyrkiske Alanya. Derfrå reiste han til Konya og vidare til Sinope ved svartehavskysten. Etter ei overferd til Kefe (no Feodosija) kom han med i karavanen til sjølvaste khan Öz-Beg. Han følgde denne til Astrakhan, før han blei med ein mindre karavane med ei av konene til khanen, som skulle til heimbyen Konstantinopel for å føda. Her møtte han den bysantinske keisaren Andronikos III Palaiologos og såg kyrkja Hagia Sophia frå utsida. Etter ein månad i byen vende Ibn Battuta tilbake til Astrakhan og drog derfrå til Bukhara og Samarkand før han kryssa Afghanistan og kom til India gjennom fjellpassa i Hindu Kush.
Til Kina
Undervegs til kysten blei reisefølgjet til Ibn Battuta angripe av opprørske hinduar. Han kom bort frå følgjet, blei rana og mista nesten livet. Seinare klarte han likevel finna tilbake til følgjet og fortsette reisa til hamnebyen Khambhat i Gujarat og reiste derfrå til Kozhikode sør i India.
Ein dag medan Ibn Battuta vitja ein moské på land blei det uvêr. To av skipa i ekspedisjonen sokk, og det tredje siglde avgarde utan han. Det blei seinare teke i arrest av ein konge på Sumatra. Ibn Battuta blei verande i Sør-India under herskaren Jamal-ud-Din, ein sultan over eit lite, men mektig rike ved elva Sharavathi. Då sultanen blei kasta fann Ibn Battuta det nødvendig å forlata riket, og drog til Maldivane.
Øyane var nyleg blitt muslimske, og ønskte derfor sterkt å ha ein lovkunnig som Ibn Battuta der. Han blei verande på Maldivane i ni månader, lengre enn han hadde tenkt, halvt kidnappa og halvt muta med eit tittel og eit kongeleg giftarmål. Han blei innblanda i politikk og var mindre ønskt på grunn av strenge rettstolkingar, noko dei tidlegare buddhistiske innbyggjarane på øyane lika dårleg.
Ibn Battuta drog deretter til Sri Lanka der han vitja fjellet Adam's Peak (Sri Pada). Derfrå la han ut mot Kina, men skipet hans gjekk nesten ned i ein storm, og deretter blei skipet som redda han angripa av sjørøvarar. Ibn Battuta enda opp i India igjen. Han kom seg tilbake til Kozhikode, reiste igjen til Maldivane, og fekk passasje med ein kinesisk djunke. På vegen vitja han Chittagong, Sumatra, Vietnam og Filippinane før han endeleg kom til Quanzhou i den kinesiske Fujian-provinsen. Deretter reiste han nord til Hangzhou, og skal ha kome så langt som til Beijing, sjølv om det ikkje er heilt visst om akkurat denne reisa fann stad.
Tilbaketur
Ibn Battuta ønska nå å venda tilbake heimover. Han kom seg til Kozhikode, der han valde å halda seg unna Delhi-sultanen og i staden reiste om Hormuz og Il-khanatet.
Tilbake i Damaskus fekk han høyra at faren var død. Ibn Battuta opplevde også korleis ein ny pest, Svartedauden, spreidde seg og tok livet av folk. Han vitja Mekka på nytt og drog så til fødelandet, om Sardinia. Tilbake i Tanger fekk han vita at også mora var død nokre månader tidlegare.
Etter berre nokre dagar i heimbyen la Ibn Battuta igjen ut på reise, til Gibraltar i al-Andalus, som var truga av spanske Alfonso XI. Då det viste seg at trugsmålet var over fordi kongen var død av pesten, reiste Ibn Battuta i staden gjennom Valencia og vitja Granada.
Tilbake i Marokko var Ibn Battuta ei stund i Marrakech, som var blitt nær ein spøkelsesby etter pestherjingane og flyttinga av hovudstaden til Fez. Etter nok eit opphald i Tanger bestemte han seg for å vitja Vest-Afrika, eit ukjend område der dei muslimske herskarane skulle ha store rikdommar.
Til Timbuktu
Hausten 1351 la Ibn Battuta ut frå Fès til Sijilmasa, der han kjøpte kamelar. I februar 1352 la han ut med ein karavane og 25 dagar seinare kom han til busetjinga Taghaza ved nordgrensa til Saharaørkenen.
Under eit opphald i oasebyen Takedda på veg heim blei Ibn Battuta tilkalla av sultanen av Marokko. Han la ut mot Sijilmasa i september 1353 med ein stor karavane som transporterte 600 slavekvinner. Tidleg i 1354 var Ibn Battuta tilbake i Marokko.
På oppfordring frå sultan Abu Inan Faris dikterte Ibn Battuta eit verk om reisa si til Ibn Juzayy, som han kjende frå Grenada. Etter at verket blei fullført i 1355 veit me lite om resten av livet til Ibn Battuta. Han blei utnemnd til kadi i Marokko, der han døydde i 1368/9 eller 1377. Ibn Battuta er gravlagd i Tanger.
Verk
Manuskriptet med reiseskildringane til Ibn Battuta har tittelen 'Ei gåve til dei som tenkjer på underbare byar og fantastiske reiser', men er best kjend som Rihla, 'Reiser'.
Ibn Juzayy skreiv ned det Ibn Battuta fortalde frå minnet, men ornamenterte dei enkle utsegnene slik at dei blei meir «litterære», og la til eigne kommentarar og passasjar frå eldre verk. Dermed er det ikkje sikkert at Ibn Battuta reiste alle stadene som er nemnd i verket. Likevel er det utan tvil at han dekte store delar av den kjende verda. Av muslimske land på den tida er det berre sentrale Persia, Georgia og Armenia som ikkje er nemnd.
I verket oppgjev Ibn Battuta over 2000 namn som han anten møtte sjølv eller som han vitja gravstaden til. Han møtte minst 60 herskarar og fleire andre myndigheitspersonar. Det er få feil i forteljinga når det gjeld namn og datoar om ein samanliknar henne med andre kjelder.
Rihlah er ein god primærkjelde til religiøse, sosiale og kulturelle høve i samtida til Ibn Battuta. Ho tek også med munnleg historie frå tidlegare tider. Han fortel om nyleg islamiserte samfunn som framleis held på eldre skikkar—mellom anna var han sjokkert over at kvinner på Maldivane og i Vest-Afrika ikkje dekte til brysta sine. Han fortalde og om tilpassinga av islam til den indiske hinduismen.
Ettermæle
Lenge var Ibn Battuta og reisene hans lite kjend, også i den muslimske verda. Tidleg på 1800-talet blei delar av forkorta skildringar gjeve ut på tysk og engelsk. Då franske styrkar okkuperte Algerie i 1830-åra fann dei fem manuskript der to av dei var lengre og meir komplette. Desse blei frakta til Bibliothèque Nationale i Paris der Charles Defrémery og Beniamino Sanguinetti studerte dei og frå 1853 gav ut ein serie på fire bind med den arabiske teksten, fotnotar og ei fransk omsetjing. Sidan dette har Ibn Battuta blitt vidkjend.
Ibn Battuta har gjeve namn til eit månekrater som ligg i Mare Fecunditatis. Eit stort kjøpesenter i Dubai, Ibn Battuta Mall, er kalla opp etter han. Senteret har utstillingar om Ibn Battuta, og er dekorert med utgangspunkt i reisene hans.
Bjørn havregryn
Bjørn havregryn er eit varemerke for havregryn som vert selt i Noreg. Gryna er produserte av AXA, som er eigd av Lantmännen Cerealia og som i sin tur er eit firma innan matvarekonsernet Lantmännen.
Live/Dead
Live/Dead er det første offisielle konsertalbumet av rockebandet Grateful Dead. Det vart spelt inn i løpet av ei rekkje konsertar tidleg i 1969 og gjeven ut seinare same året. Det var det første rockekonsertalbumet som vart spelt inn med ein 16-sporsopptakar.
1433 Geramtina
1433 Geramtina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 30. oktober 1937 av Eugène Joseph Delporte ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Live/Dead
Innspeling
For å dekkje inn gjelda dei hadde opparbeidd seg med plateselskapet med det siste albumet Aoxomoxoa, og for å oppfylle platekontrakten sin, valde bandet å gje ut eit konsertalbum. Dei ønskte òg å gje ut eit album som betre representerte musikken til bandet, i motsetnad til studioeksperimenta dei hadde gjort på dei førre albuma. Lydmannen til bandet, Owsley «Bear» Stanley, spurte elektroingeniøren Ron Wickersham om å skape ein mikrofonsplittar som sende signala både inn i høgtalaranlegget og innspelingseininga, utan at det gjekk utover kvaliteten. Songane vart spelte inn med ein Ampex 16-sporsmaskin.
I motsetnad til dei seinare åra, varierte setlista til the Dead lite i 1969. Dei improviserte medleyen «Dark Star»/«St. Stephen»/«The Eleven» fleire gonger i veka. «Dark Star/St. Stephen» vart henta frå konserten 27. februar 1969 på Fillmore West; «The Eleven» og «Turn On Your Love Light» var frå 26. januar 1969 i Avalon Ballroom; «Death Don't Have No Mercy», «Feedback» og «And We Bid You Goodnight» vart spelte inn 2. mars 1969 i Fillmore West.
To songar var tidlegare gjevne ut. «St. Stephen» var med på Aoxomoxoa og «Dark Star» var gjeven ut som singel. «The Eleven» fekk dette namnet på grunn av den uvanlege 11/8-delstakten.
Mottaking
Albumet fekk særs gode meldingar av kritikarane og Robert Christgau skreiv at det «inneheld nokre av dei beste rockeimprovisasjonane som nokon gong er spelt inn» og AllMusic skreiv at «få innspelingar har nokon gong representert essensen av ein artist like oppriktig som Live/Dead».
Ettermæle
Trommeslagaren Bill Kreutzmann sa «Det var det første konsertalbumet vårt og er framleis eit av våre høgast akta album. Det som gjorde det bra var at det tok dei gode 'du-måtte-vere-der'-versjonane av songar som 'Dark Star' og 'The Eleven' og sette dei i stovene til folk.»
I 2003 vart albumet rangert på 244. plassen på lista til Rolling Stone over dei 500 beste albuma gjennom tidene, og i 2012 var det flytta ned til 247. plassen.
Skudenesfjorden
Skudenesfjorden er namnet på den ytste delen av Boknafjorden mellom Kvitsøy og Skudeneshavn med Nordsjøen i vest. Fjorden er brei, om lag 9 km frå Kvitsøy til Skudenes. Lengda på fjorden er om lag 15 km inn til området der ferjesambandet mellom Mortavika på Rennesøy og Arsvågen på Bokn kryssar Boknafjorden. Frå Mortavika går det òg ferjesamband til Skudeneshavn over Skudenesfjorden.
Federico García Lorca
Federico García Lorca var ein vidgjeten spansk forfattar, særleg kjend for teaterstykka sine. Han var fødd i Fuente Vaqueros, i Granada i Spania, og vart drepen av nasjonalistane i byrjinga på den spanske borgarkrigen.
Skudenesfjorden
Geitungen fyr ligg på nordsida av Skudenesfjorden, like sørvest for Skudeneshavn.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
Federico García Lorca var av landeigarslekt, fødd i landsbyen Fuente Vaqueras i provinsen Granada. I 1909 flytta familien til byen Granada i Andalusia, der Federico med tida vart involvert det lokale kunstnarmiljøet. Hans fyrste prosasamling, Impresiones y paisajes vart gjeven ut i 1918 og fekk gode kritikkar, men lite sal.
Spåtind
Spåtind (1414 moh.) er ein fjelltopp midt i mellom Lillehammer og Fagernes. Toppen ligg på grensa mellom kommunane Nordre Land og Etnedal, begge i Innlandet. Ved foten av Spåtind er det mange store og små hyttefelt. Det største er Hugulia, på sørsida av Spåtind. På vestsida er det ein alpinbakke og eit hotell.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
I 1919 flytta han til den namngjetne Residencia de estudiantes i Madrid. På universitet vart han kjend med mellom andre Luis Buñuel og Salvador Dalí, og mange fleire som var eller kom til å verte viktige kunstnarar i Spania. Han møtte Gregorio Martínez Sierra, direktør for teateret Teatro Eslava, som fekk han til å skrive og setje opp sitt fyrste skodespel, El maleficio de la mariposa i 1919-20, eit versestykke om eit umogleg kjærleiksforhold mellom eit fivreld og ein kakerlakk. Stykket vart ledd av scenen av publikum etter fire framsyningar. Publikum-reaksjonen gjorde Lorca lite glad i teaterpublikum heile livet. García Lorca hevd seinare at Mariana Pineda (1927) var hans fyrste teaterstykke.
Skudenesfjorden
På nordsida går Karmøysundet nordover mellom Karmøy og Bokn. På sørsida går Kvitsøyfjorden sørover til Randaberg. I aust held Boknafjorden vidare austover.
Spåtind
Spåtind er det høgaste fjellet i fjellområdet Synnfjell.
Bukkeholstindan
Andre toppar er Vestre Bukkeholstinden (2166 moh), Nørdre Bukkeholstinden (2149 moh), Midtre Bukkeholstinden (2154 moh) og Søre eller Søraustre Bukkeholstinden (2058 moh). Alle desse er av dei 150 høgaste toppane i Noreg med primærfaktor større enn 50 meter.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
I løpet av dei neste åra vart García Lorca stadig meir involvert i kunst og i spansk avant-garde. Han gav ut tre diktsamlingar, mellom anna Canciones (Songar) og Romerancero Gitano (1928), hans mest kjende diktsamling. Mariana Pineda, hans andre skodespel, sett opp av Dalí, vart ein stor suksess då det opna for fyrste gong i Barcelona i 1927.
Galaktose
Galaktose er eit monosakkarid og ein aldoheksose. Det finst ikkje i fri tilstand i naturen, men er med i mange viktige naturstoff som mjølkesukker, raffinose, ymse polysakkarid og mange glykosid.
Takuma Oka
Takuma Oka er ein japansk fotballspelar.
Galaktose
Galaktose har vert noko nytta i medisin og organisk syntese. Det har eit smeltepunkt på 165–168 °C.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
Mot slutten av 1920-talet var Lorca mykje plaga av depresjonar, forverra av uro over større og større vanskar med å skjule si homoseksuelle legning for vener og familie. Suksessen til Romerancero Gitano gjorde det stadig vanskelegare for han, av di han var tvungen til å leve to liv, eit som namngjeten forfattar, og eit i djup depresjon og kval, eit liv han berre kunne anerkjenne i det private.
Takuma Oka
Han spela for klubben Tokushima Vortis.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
Den veksande avstanden mellom García Lorca og venene nådde eit metningspunkt då Dalí og Buñuel samarbeidde om filmen Un chien andalou (Ein andalusisk hund), som Garciá Lorca tolka som eit sterkt åtak mot seg. Forholdet til Dalí vart avslutta brått, òg grunna at Dalí møtte kvinna som skulle verte kona hans. Samstundes braut forholdet Garciá Lorca hadde til skulptøren Emilio Aladrén saman då sistnemnde òg møtte si framtidige kone. Familien til Federico vart klår over problema hans, og sende han på eit lengre opphald i USA i 1929-30.
Svein Nyhus
Svein Nyhus er ein norsk teiknar og barnebokforfattar som har skrive eigne og illustrert ei rekkje biletbøker. Bøkene hans er omsett til fleire språk.
Galaktose
Arvelege lyte i to av enzyma i galaktosemetabolismen er relativt vangleg og fører til galaktosemi.
Hn/Måleblenda
Gjenomstrøymingi er ikkje proporsjonal med trykkfallet yver måleblenda, men med kvadratroti av trykkfallet. For å rekna trykkskilnaden um til eit tal for gjenomstrøyming, trengst det eit rotutrekk. Rotuttrekket er til vanleg lagt inn i måleumformaren eller i regulatoren. Dersom det er indikator på måleomformaren, må det vera rotuttrekk i honom, um ikkje indikatoren er analog med ulineær skala.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
I USA studerte García Lorca eit stutt bel ved Columbia University School of General Studies. Det var han fyrste røynsle som vaksen med eit demokrati, om enn dominert av kommerse ideal og undertrykking av minoritetarr. Denne røynsla bringa fram somme av hans dristigaste verk. Diktsamlinga Poeta en Nueva York utforskar, gjennom eksperimentelle former for poesi, framandgjeringa og isolasjonen han opplevde.
Svein Nyhus
Nyhus er fødd i Tønsberg. Han er tvillingbroren til illustratøren og avisteiknaren Egil Nyhus og gift med diktaren og forfattaren Gro Dahle. Nyhus utdanna seg ved Kunst- og Håndverksskolen i Oslo og er busett på Tjøme i Færder.
Hn/Måleblenda
Matematisk utleiding
Det totale trykket i eit strøymingsrøyr er sett i hop av tvo komponentar. Fyrst kjem det statiske trykket som er sjølvstendig frå strøymingsrata og gjeve som:
Bravo-utblåsinga
Bravo-utblåsninga er ei nemning på ei ukontrollert utblåsing av olje frå eit borehol i Nordsjøen. Boreplatforma heitte Ekofisk 2/4 B, kalla Bravo-plattforma, og utblåsinga skjedde på Ekofiskfeltet.
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
Ved utbrotet av Den spanske borgarkrigen drog García Lorca frå Madrid heim til Granada, trass i at han var klår over at han truleg drog i dauden i eit Granada med omdøme for å vere styrt av eit ovende konservativt oligarki, det mest konservative i Andalucía. García Lorca og svogeren hans, som var sosialist og borgarmeister i Granada, vart snøgt arrestert. García Lorca vart avretta ved skyting av Falange-militsen 19. august 1936 og lagd i ei umerka grav ein plass mellom Víznar og Alfacar. Det herskar usemje kring motiva. Somme meiner at avrettinga hadde personlege motiv, snarare enn politiske, og detaljane kring dauden.
Hn/Måleblenda
Matematisk utleiding
der Po er det ytre trykket, ρ er tettleiken åt mediet, g er tyngdeakselerasjonen og h er høgdi som mediet hev yver nivået der Pstat vert rekna ut.
Bravo-utblåsinga
Den 22. april 1977 skjedde den første ukontrollerte utblåsinga på norsk sokkel i Nordsjøen. Dei profesjonelle brønndreparane Red Adair og Boots Hansen vart leigde inn frå USA for å temja oljebrønnen, og arbeidet fekk mykje merksemd. Etter åtte dagar, den 30. april, klarde dei å få utblåsinga under kontroll.
Hn/Måleblenda
Matematisk utleiding
Det andre tilskotet til totaltrykket er det dynamiske trykket, som berre er ein funksjon av strøymingsrørslemengdi og dimed av strøymingsrata. Dette er gjeve som:
der v er strøymingsfarten.
Energikonserveringi for strøyming i røyr er gjeve ved Bernoulli-likningi:
som gjev trykkbalansen i måleblenda:
der P1, ro1 og P2, ro2 er uttrykk for ytre trykk og tettleik på kvar si sida av måleblenda.
Gjeng ein ut frå at væska er ikkje-kompressibel, slik at ro1 = ro2 = ro, og at strøymingi er horisontal, slik at h1 = h2 =0, kan ein setja opp:
Sidan væska er ikkje-kompressibel, må volumstrøymingi fyre og etter måleblenda vera den same:
der A1, v1 og A2, v2 er strøymingsareal og strøymingsfart like etter måleblenda. Innsett i likninga for energikonservering gjev dette
og sidan q = A1*v1 gjev dette
der strøymingsrata vert ein funksjon av trykkfallet i blenda.
Orificio tarato
Federico García Lorca
Oppvekst og karriere
Franco-regimet forbaud alle García Lorcas verk inntil 1953. Det året vart eit tungt revidert Obras completas (Komplette verk) gjeve ut. Samlinga inneheldt ikkje Sonnettar om mørk kjærleik, skrivne i november 1935 og framførte berre for nære vener. Desse var tapte fram til 1983-4, då dei vart utgjevne. Fyrst etter at Franco døydde i 1975 kunne verka til García Lorca diskuterast ope i Spania.
I dag står ein statue av García Lorca på Plaza de Santa Ana i Madrid. Den politiske filosofen David Crocker har hevda at «statuen, i minsto, er framleis et symbol på den omdiskuterte fortida: kvar dag knyter ei venstreorientert eit raudt tørkle kring halsen på statuen, og ein høgreorientert kjem seinare og tek det av.»
Preus museum
Preus museum er det nasjonale museet for fotografi i Norge som ligg i Horten i Vestfold fylke. Museet er ein sentral utstillingsstad for norsk fotografi.
Museet vart opphavleg grunnlagt av Leif Preus, og opna i Langgata i Horten i 1976. Heilt frå starten hadde museet ei omfattande fototeknisk samling med oversyn over fotohistoria i Europa. Etter berre eitt års drift, i 1977, fekk museet European Museum of The Year Award. Det var det første norske museet som vann denne prisen.
Museet var drive privat fram til 1995, då Staten kjøpte museet med tanke på å grunnleggje eit nasjonalt museum for fotografi. Preus var sjølv direktør for museet frå 1994 til 1998.
I 2001 flytte museet til Karljohansvern utanfor Horten.
Marinemuseet ligg i etasjane under Preus museum. Bygget, som tidlegare var proviantlager for Den norske marinen, er frå 1860-talet og blei tilpassa museumsformål i 2001 av arkitekt Sverre Fehn. Det er i dag Nasjonale Festningsverk som eig sjølve bygnaden.
Samlingane til museet består av norsk og internasjonalt fotografi, fotoalbum og diverse andre former for bilete, kamera og andre tekniske gjenstandar som kaster lys over utviklinga til fotografiet. Preus museum husar også eit fagbibliotek og har ein fotokonservator som arbeidar med behandling og bevaring av fotografisk materiale.
Høylandet kommune
Høylandet (lok. utt.: hållåinn, sørsamisk: Hillaante) er ein kommune i Trøndelag fylke.
Bahia
Bahia er ein delstat aust i Brasil. Her bur det om lag 13,8 millionar menneske. Delstatshovudstad er Salvador.
Sardin
Sardin er ein liten sildefisk som lever i store stimar ved europakysten nord til sørlege delar av Nordsjøen. Arten er særs viktig for fisket i Sør-Europa der det årleg vert fanga 300–400 000 tonn, hovudsakleg til hermetikk.
Karin Bang
Karin Bang var ein norsk forfattar fødd i Oslo.
Sardin
I norske farvatn finst sardinen sporadisk ved nordsjøkysten, men er ikkje vidare vanleg.
Karin Bang
Ho har skrive to kriminalromanar under psevdonymet Fanny Siwers.
Sardin
Kjenneteikn
Sardinen liknar mykje på sild, men har 3–5 beinstriper nedst på gjellelokket. Skjela er dessutan større og sit lausare fest til huda. Ryggen er grønaktig i motsetnad til blå som hjå silda, og rett bak gjellelokka har dei oftast ein mørk flekk.
Sardinar er små fisk som sjeldan vert større enn 20 centimeter.
Levesett
Sardinar ved kysten av Nord-Europa gyter to gonger i året, om våren og hausten. Hoene produserer 50 000–60 000 egg som dei slepp ut i dei frie vassmassane. Dei 4 millimeter lange larvane vert klekte etter om lag tre døger, og veks fort dei første par åra. Når fisken vert kjønnsmogen er han vanlegvis opp mot 20 centimeter.
Bestanden i Middelhavet kan gyta heile året.
Qiannan
Qiannan er eit autonomt prefektur for bouyei- og miaofolk i provinsen Guizhou i Kina. Qiannan har eit areal på 26 214 km² og ca. 3,82 millionar innbyggarar (2004). Administrasjonssenteret er Duyun.
Sandven Hotel
Sandven Hotel er eit hotell som ligg i Norheimsund i Kvam herad i Vestland fylke og vart etablert i 1857. Det har 33 rom.
Qiannan
Administrative einingar
Qiannan består av to byfylke, ni fylke og eitt autonomt fylke:
Dyanfres Douglas Chagas Matos
Dyanfres Douglas Chagas Matos er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokushima Vortis, Kyoto Sanga FC og Sanfrecce Hiroshima.
Søppel
Søppel blir ofte samla inn av eit renovasjonsvesen eller av uformelle søppelsamlarar. Det som ikkje blir skild ut til å brukast om att eller komposterast kan gå til gjenvinning, forbrenning eller ei fylling.
Ein skil mellom hushaldsavfall og næringsavfall. Farleg avfall eller spesialavfall er avfall som ikkje kan handsamast saman med anna avfall, anten på grunn av storleiken eller fordi det kan føra til alvorlege ureiningar.
Avfall frå tidlegare tider blir brukt av arkeologar for å finna ut noko om korleis dei som laga det, levde.
Evionnaz
Evionnaz er ein kommune i distriktet Saint-Maurice i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 469 meter over havet.
Kommunen ligg frå venstrebreidda av elva Rhône over til Dents du Midi. Han består av landsbyen Evionnaz og grendene La Balmaz og La Rasse.
Skeikampen
Skeikampen (1123 moh.) er eit fjell i Gausdal kommune i Innlandet. På 1950-talet vart Skeikampen Alpinsenter bygd her, og vert i dag som eit av dei største og mest familievenlege anlegga i Noreg. Ved foten av fjellet ligg den høgastliggande golfbanen i landet. Banen vart opna i 1995, har 18 hol, par 70 og ei lengd på 5200 meter.
Skeikampen har den første stolheisen i Skandinavia med åtte sete. Skeikampen alpinsenter har ti heisar og 17 nedfartar. Skeikampen har òg 200 km med skiløyper.
Området rundt Skeikampen vert kalla Skei.
Norske fabrikkskip
Norske fabrikkskip er fiskefartøy som som for det meste fangstar med trål, og som vidareforedlar fangsten ombord. Det første norske fabrikkskipet som fiska med trål kom i drift i 1962. På det meste, kring 1990, var 25 norske fabrikkskip i drift.
Det er døme på fangstbearbeiding ombord i fartøy tidlegare og. På 1920–1930 talet vart det fiska kveite i Davidsstredet, der fangsten vart nedfosen ombord i moderskip. Under dei rike storsildåra på 1950-talet, vart det levert sild til flytande sildoljefabrikkar på fangstfeltet.
Det første norske fabrikkskipet, FT «Longva» ,vart utvikla av John O. Longva, i samarbeid med  A.M. Liaaens Mek.Verksted i Ålesund. Med kjennskap til engelske og tyske fabrikkskip konstruerte dei ei meir kompakt løysing, der plassen vart svært godt utnytta. Longva, og dei seinare norske fabrikkskipa vart ein god del mindre enn tilsvarande utanlandske. Longva var 63 meter lang. Dei fleste norske fabrikkskipa har vore på om lag den storleiken. Dei har vort så godt omtykte i utlandet at i tillegg til nybygg av slike skip, har fleire brukte fartøy vorte selde utanlands.
Norsk folkemusikk
Norsk folkemusikk omfattar musikalske stilartar, danseformer og musikkinstrument som har vore brukt, tilpassa og utvikla av større delar av befolkninga i Noreg over lang tid.
Norske fabrikkskip
Den tekniske utviklinga på fabrikkskipa har vore stor sidan 1962. Moderne navigasjonsteknikk er teken i bruk. Fabrikk-og frysekapasiteten har auka. Medan FT «Longva», i 1962, hadde ein hovudmotor som ytte 1500 hk, har moderne fartøy maskinkraft på over 5000 BHK.
Frå 1969 var fabrikkskipreiarane organiserte i Norske Fabrikkskips Foreining. I 1995 vart ho samanslegen med Fiskebåtredernes Forbund.
Párnonas
Párnonas (gresk Πάρνωνας) eller Málevo (Μάλεβο) er eit fjell aust for Den lakoniske sletta og Evrótasdalen i Hellas. Det har ei høgd på 1 940 moh. og er synleg frå Aten. Den vestlege delen av fjellet ligg i periferieininga Lakonía og den austlege delen ligg i Arkadía. Det er om lag 50 km langt frå nord til sør og 15-25 km breitt.
Norsk folkemusikk
Norsk folkemusikk representerer ikkje nødvendigvis den musikken som er mest utbreidd i befolkninga i dag, men blir gjerne brukt om stiltrekk som kan knytast opp mot ulike geografiske område eller namngitte spelemenn.
Párnonas
Párnonaskjeda skil Lakonía frå Arkadía og består hovudsakleg av kalkstein. Fjellet har den femte djupaste grotta i Hellas, Peletágrotta (543 meter under havet i 2006) og den imponerande vertikale grotta Própantes (360 muh).
Norsk folkemusikk
Omgrepet representerer òg ein dragkamp om verdiar som er knytt til tradisjon, etnisk og nasjonal identitet, og som er stadig gjenstand for kontroll, seleksjon og utvikling over tid.
Párnonas
Frå toppen av fjellet kan ein mellom anna sjå heilt til Taýjetosfjella, Myrtóohavet og Lakoníabukta.
Norsk folkemusikk
Historie
Det finst restar og avbildingar av musikkinstrument heilt attende til bronsealderen og vikingtida i Noreg, mellom anna lur, horn, lyre og sekkepipe.
Douglas Rinaldi
Douglas Rinaldi er ein brasiliansk fotballspelar.
Norsk folkemusikk
Historie
Dei første avskriftene av folkelege melodiar vart gjort på 1600-talet, men det var ikkje før på 1800-talet og framveksten av nasjonalromantikken at det vart starta ei systematisk innsamling av tradisjonsmusikk. Ole Bull sitt samarbeid med Myllarguten og nedteikningane til Lindeman var dei tidlegaste døma på dette.
Tidleg på 1920-talet var Landslaget for spelemenn danna, og med det vart kappleikssystemet formalisert, noko som framleis er høgst levande.
Douglas Rinaldi
Han spela for klubben Ehime FC.
Norsk folkemusikk
Historie
Frå 1970-talet og fram til i dag har det vore ei bølgje av nyorientering av den eldre musikken, der det har blitt blanda inn element frå pop og rock. I dei seinare åra, med framveksten av utdanningar innan folkemusikk, har det vorte eit større fokus på å utvikle folkemusikken med fokus på å danne eit idiomatisk folkemusikalsk uttrykk innan komposisjon og samspel, med utgangspunkt i folkemusikalsk teori og stilkunnskap.
Stilartar innan vokal folkemusikk
Den vokale folkemusikken i Noreg omfattar ei rekkje stilartar og bruksområde. Ein stor del av tilfanget innan den vokale folkemusikken er det som kan reknast som religiøse folketonar, som ofte er eldre salmar på riksmål sunge på eldre melodiar. Bånsullar er òg svært godt dokumentert i alle landsdelar.
Dei meir alderdommelege formene av vokal folkemusikk omfattar sjangrar som mellomalderballade og stev. Det finst òg mange døme på vokalmusikk brukt under den gamle seterdrifta, slik som lokking, laling og huving.
Det finst òg ei rekkje ulike typar viser, slik som skillingsviser, bygdeviser og skjemteviser.
Stilartar innan instrumental folkemusikk
Hovudvekta av den instrumentale folkemusikken er opphavleg dansemusikk. Dei to hovudsjangrane innan dansemusikken er bygdedans, der ein finn det som er rekna for å vere dei eldste formene, og runddans, eller gamaldans, som reknast for å vere nyare former.
Slåttar i tredelt takt
Springar er den vanlegaste nemninga på eldre slåttar og dansetypar i tredelt takt. Taktslaga i ein springar varierer frå dei ulike regionane i landet, og har anten asymmetrisk takt eller udelt takt. Telespringaren i Telemark er eit døme på ein springartype med asymmetrisk takt, der det første taktslaget er lenger enn dei to siste. Valdresspringar har eit kort første taktslagt (kort einar) og lengre andre og tredje taktslag. Hallingspringar har taktslag med tilnærma lik lengd. Vestlandsspringaren er eit døme på ein springartype med udelt takt, der alle taktslaga har lik lengde og vekt. Springleik, rundom og pols er andre nemningar på eldre stilartar i tredelt takt.
Slåttar i todelt takt
Gangar er den vanlegaste nemninga på slåttar i todelt takt. Døme på regionale variantar er telegangar og setesdalsgangar. På Vestlandet, spesielt i Hordaland brukast nemninga rudl. Bruremarsjane er òg i todelt takt.
Lyarslåttar
Ein lyarslått eller lyarlått er ein type slått som ikkje er meint for dans. Lyarslåttar har ikkje fast rytme, men er spelt i rubato. Slåtteforma er mest utbreidd i Valdres og i Gudbrandsdalen.
Folkemusikk i media
NRK - Folkemusikktimen
Kjelde
Gaukstad, Ø., Musikkleksikon, Universitetsforlaget, 1991.
Hege Tunaal
Hege Tunaal er ein norsk musikar (song og gitar), revyskodespelar og songpedagog. Ho starta karrieren først innan skuleoperettar og sidan som visesongar, begge deler i samarbeid med Lars Klevstrand. Saman gav dei ut albumet Dobbeltportrett i 1969, eit album som hovudsakleg bestod av musikk av Geirr Tveitt og tekstar av Herman Wildenvey. Seinare har ho gjeve ut totalt ti album der ho har tolka viser av ulike komponistar som Hartvig Kiran, Violeta Parra, Mikis Theodorakis, Bertolt Brecht og Ketil Bjørnstad. Ho har seinare samarbeidd med Klevstrand ved fleire høve, blant anna på dobbeltalbumet Hartvig Kirans viser – Historia om Ola Skutvik & Mariann der òg Ålesund Kammerensemble bidrog og Henning Sommerro produserte. For albumet fekk dei Spellemannprisen 1983 i klassa visesong. I 2003 gav Tunaal ut albumet Ildluer som var det første albumet hennar med berre eigne songar. Same år mottok ho Gammleng-prisen i viseklassa.
Tunaal er utdanna songpedagog frå Noregs musikkhøgskule og har undervist i song ved Statens Teaterhøgskule i over 20 år.
Myrhauk
Myrhauk, eller blå kjerrhauk (Circus cyaneus)) er ein rovfugl som lever på fjellviddene mot Sverige frå Trøndelag og nordover til Finnmark om sommaren. Om vinteren flyg dei til det midtre og sørlege Europa, men nokre eksemplar overvintrar på Jæren og i det sørlege Sverige og Danmark.
Sidan år 2010 har myrhauk vore ført opp i kategorien sterkt truga (EN) på norsk raudliste for artar.
Kjenneteikn
Fuglen har ein storleik på 43-51 cm (litt større enn ei kråke. Vengespennet er mellom 105 og 125 cm. Lik som mange andre haukar er myrhauk-hoa større enn hannen; hoa veg 400-700 gram og hannen veg 300-400 gram. Hannen er lys blågrå med svarte venjespissar. Hoa er, på same måte som ungfuglane, brungrå. Begge kjønna har kvit overgump. Undersida er lysare, og hofuglar og ungfuglar har brune strekar
Skarvemellen
Skarvemellen (1267 moh.) er eit fjell i Øystre Slidre kommune i Innlandet.
Sikt- og sakefallsrett
Sikt- og sakefallsrett er retten til å innkassere bøter  for brotsverk.
I eldre dansk rettsspråk var sikt- og sakefallsretten nær knytt til «hals- og håndsretten», som var retten til å fange forbrytarar, reise tiltale og esekvere dommar. Hals- og håndsrett vart innført i Noreg med adelsprivilegia i 1646, men den spelte aldri nokon stor rolle i norsk samfunnsliv. I 1666 vart sikt- og sakefallsretten i Nord-Noreg saman med krongodset selt til private godseigarar. Privat handheving av sakefallsretten vart avskaffa med kriminallova av 20. august 1842.
Hildebjørg
Namnet er sjeldan i Noreg og lite brukt utanfor. På islandsk finst namnet som Hildibjörg og på tysk som Hildburg.
I 2009 var det 69 norske kvinner som heitte Hildbjørg, 50 heitte Hildeborg, 38 Hildebjørg og 17 Hildborg, i alt 174 namnebrukarar.
Vefsna
Vefsna (sørsamisk Vaapstenjeanoe) er ei elv i Nordland fylke. Elva kjem frå Simskardvatnet på 877 moh. og renn gjennom kommunane Hattfjelldal, Grane og Vefsn. Elva passerer Mosjøen før ho munnar ut i botnen av Vefsnfjorden. Elva er 163 kilometer lang og har eit nedslagsfelt på, der delar av nedslagsfeltet ligg i Sverige.
Historisk har Vefsna vore ei viktig lakseelv, men bestanden vart infisert av parasitten Gyrodactylus salaris på 1970-talet. På grunn av dette har talet på laks i elva gått kraftig ned, medan talet på hybridar mellom laks og sjøaure har auka. I 2011 og 2012 vart vassdraget behandla med rotenon med sikte på å utrydde gyrosmitten. Elva vart friskmeld i 2017, og no er laksen tilbake i vassdraget.
Vefsna vart verna mot kraftutbygging i 2009.
Finhaut
Kommunen ligg øvre Trientdalen ved grensa til Frankrike. Han består av landsbyen Finhaut og grendene Giétroz og Le Châtelard.
Vefsna
Elvefaret
Frå Simskardvatnet (877 moh.) renn Simskardelva austover til Vestre Tiplingen (673 moh.), der Tiplingelva renn gjennom Austre Tiplingen (663 moh.), dreier mot nordaust og renn ned til Susendalen. Her renn den saman med Harvassbekken som kjem frå grensetraktene mot Sverige. Etter elvemøtet dreier elva, som no har namnet Susna, nordvestover, seinare nordover og opptar Unkerelva frå Unkervatnet (323 moh.), som har ein vesentleg del av nedbørfeltet sitt i Sverige. Etter samanløpet blir elva kalla Vefsna. Elva renn først vidare nordover, men dreier like sør for tettstaden Hattfjelldal mot sørvest.
Finhaut
Lac d'Emosson er eit reservoar som delvis ligg i kommunen.
Vefsna
Elvefaret
Dei største tilløpa til Vefsna nedanfor Hattfjelldal er frå venstre: Storfiplingelva (se Fiplingdalen), Svenningdalselva frå Majavatnet og Eiteråga frå Måsskarvatnan i Grane, og frå høgre: Gluggvasselva frå Storhola (1141 moh.) lengst søraust i Vefsn kommune. Nedanfor munningen av Svenningdalselva i Vefsna ved Trofors har Vefsna relativt lite fall. Den største fossen her er Laksfors med fall på 16 meter.
Inderøy kommune
Inderøy kommune er ein kommune i Trøndelag fylke. Kommunen vart utvida då den tidlegare kommunen Mosvik slo seg saman med Inderøy kommune 1. januar 2012.
Kommunesenteret ligg på Straumen.
Skolar
I Inderøy kommune er det i i 870 elevar i grunnskolen i 2012. Grunnskolane er
I tillegg er det både vidaregåande skole og folkehøgskole i kommunen.
Eter
Omgrepet eter vart av filosofen Aristoteles rekna opp som eit av fem element. Dei andre naturelementa var eld, jord, luft og vatn. Aristoteles meinte at naturen slik kunne fylla ut vakuum. Eteren var «det femte elementet» — i mellomalderen gjerne kalla kvintessensen.
Argelès-Gazost
Argelès-Gazost er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Midi-Pyrénées. Kommunen har litt over 3 000 innbyggjarar.
Eter
Teoriane om eteren vart avkrefta i Michelson-Morley sitt eksperiment, der dei synte at lysfarten var den same uansett korleis ein målte. Om lyset hadde rørt seg som bylgjer på vatn, ville farten ha variert etter kva hald ein målte på. Jorda var tenkt å røra seg gjennom eteren.
Omgrepet lever innan radioterminologi, der ein enno i dag seier at det som vert sendt ut via radio vert sendt ut «over eteren». Av den tanken kjem ordet etermedia, som er ei samnemning på fjernsyn og radio.
Datanettverkstypen Ethernet er kalla opp etter eteren.
Tor Bomann-Larsen
Tor Bomann-Larsen er ein norsk forfattar og teiknar. Han har gjeve ut teikneseriar (mellom anna om Fridtjof Nansen), skrive fleire barnebøker, og utgjeve biografiar om Roald Amundsen og Sigurd Christiansen. I 2004 mottok han Brageprisen for ''Folket. Haakon & Maud'', andre band i ein biografi om Haakon VII og dronning Maud.
Tor Bomann-Larsen bur i Drammen.
Hiroshi Azuma
Hiroshi Azuma er ein japansk fotballspelar.
Kvitsøyfjorden
Kvitsøyfjorden er ein fjord i kommunane Kvitsøy, Rennesøy og Randaberg i Rogaland. Han er ein sidefjord til Boknafjorden mellom Kvitsøy i vest, Mosterøy i Rennesøy i aust og Randaberg i sør.
Hiroshi Azuma
Han har spela for klubbane Ehime FC, V-Varen Nagasaki og AC Nagano Parceiro (2019).
Kvitsøyfjorden
Fjorden har to innløp, eit sørleg mellom øya Alstein og Kvitsøy, og eit nordleg mellom Fjøløy fyr og Kvitsøy. Det sørlege innløpet grensar til Håsteinsfjorden i sør. Det nordlege innløpet grensar til Skudenesfjorden, som er ein del av Boknafjorden. Sør for Mosterøy ligg to andre øyar, Sokn og Bru, der Rennfastsambandet langs E39 går over. Aust for desse øyane held Kvisøyfjorden fram som Hidlefjorden og Byfjorden. Mellom Mosterøy og Sokn ligg Askjesundet, med Hidlefjorden på andre sida, og mellom Bru og Sokn går Soknasundet. Mellom Bru og Randaberg ligg Byfjorden, som held fram austover til Åmøyfjorden og sentrum av Stavanger. Frå innløpet frå Skudenesfjorden til innløpet til Byfjorden er Kvitsøyfjorden om lag 9 km lang.
Frå Randaberg er det ferjesamband til Ystabøhamn på Kvitsøy over Kvitsøyfjorden.
Nyliberalisme
Nyliberalisme er eit omgrep som blir brukt om ein marknadsvenleg politikk som vektlegg det private næringslivet si rolle og vil avgrensa staten si rolle, hovudsakleg fokusert på det økonomiske planet. Den vert difor òg ofte omtala som økonomisk liberalisme i Noreg. Omgrepet "nyliberalisme" er ikkje klart definert, og vert mest nytta som eit fiendebilete av aktørar på den politiske venstresida om høgresida sin politikk. Svært få politiske eller økonomiske aktørar omtalar seg sjølve som nyliberalistar. Bruken av omgrepet er difor problematisk.
Det som vert kalla nyliberalismen fekk eit grunnleggjande fotfeste i Vesten gjennom Margaret Thatcher (Storbritannia) og Ronald Reagan (USA). Dette tankesettet har langt på veg vorte teke opp av både konservative, kristendemokratiske og sosialdemokratiske politikarar - utan at dei nødvendigvis fører ein meir liberal politikk utanfor det økonomiske. Eit av dei første regima som prøvde ut dei nyliberalistiske teoriane var militærdiktaturet til Augusto Pinochet i Chile.
Nyliberalismen kom til verda på 70- og 80-talet, som ein reaksjon på den sosiale regulerings- og utjamningspolitikken som hadde vorte ført tidlegare. Nyliberalismen står hovudsakleg for ei nedbygging av handelsbarrierar, skattar og avgifter, og ei nedbygging av det offentlege generelt. Samstundes er ikkje tankesettet altomfattande, slik libertanismen er, og sosialdemokratar over heile Europa har difor prøvd å kombinere tankane i nyliberalismen med sosialistiske ideal. Her er Tony Blair og New Labour eit døme.
Men nyliberalismen er òg vanskeleg å skildre med eit enkelt sett grunnverdiar. Mange meiner til dømes at thatcherismen står i direkte motsetnad til dei nyliberale strøymingane i Vesten i dag. Definisjonane flyt òg meir ut etter som motstandarar av nyliberalismen ofte vil nytte uttrykket nyliberalisme som eit skjellsord for alle politiske vedtak som tek makt frå dei folkevalde institusjonane og gjev meir makt til marknaden og særleg til internasjonale korporasjonar.
Lenkjer
Liberalismus
DNT
DNT kan på norsk mellom anna visa til
Byfjorden i Stavanger
Byfjorden er ein fjord på austsida av Randaberg og søraustover til sentrum av Stavanger. Han har innløp frå Kvitsøyfjorden mellom Tungeneset i Randaberg og Bruholmen vest for øya Bru. Frå innløpet og sør til Vågen i sentrum av Stavanger er fjorden om lag 10,5 km lang.
Fleire bukter og viker ligg langs vestsida av fjorden. Tungvika ligg like sør for Tungeneset, Randabergbukta ligg like ved Randaberg, Ladbergvika er ei anna vik i Randaberg, Harastadvika ligg lenger sør. Dusavika er eit industri- og baseområde for petroleumsverksemda i Stavanger. Sør for Dusavika ligg Tasta, ein bydel i Stavanger. På Buøy, ei halvøy på Hundvåg, ligg Rosenberg Verft.
Konstantin den store
Konstantin den store eller Konstantin I var romersk keisar frå 25. juli 306 til han døydde. Han er best kjend som den første kristne keisaren i Romarriket, og som grunnleggjar av byen Konstantinopel (Istanbul). Konstantin er ein helgen i den ortodokse kyrkja, der han er rekna som isapostolos, «jamstilt med apostlane».
Bakgrunn
Konstantius blei først vald cæsar, ein slags underkeisar, i 293. Sonen Konstantin tente ved hoffet til den andre keisaren, Diokletian, i Nikomedia, som eit slags gissel for god framferd frå faren. Han fekk ei god utdanning, og gifta seg med Minervina i 303. Dette året byrja også Diokletian sine kristenforfølgingar. Konstantin kjende religionen frå hoffet og reiser, og kan til og med ha hatt kristne familiemedlemmer.
Keisar
Då keisarane Maximian og Diokletian trekte seg tilbake i 305, blei Konstantin sin far Konstantius utnemnd til keisar med tittelen augustus. I 306 la han ut på eit hærtog der Konstantin var med frå Gesoriacum (no Boulogne). Dei fortsette til Storbritannia, der dei kjempa mot skottar og piktarar ved den romerske nordgrensa. Her sjukna keisaren til, og døydde den 25. juli i Eboracum (York). Troppane til Konstantin utropte han til ny keisar.
Ved hjelp av keisar Maximian og sonen Maxentius nedkjempa Konstantin rivalen Flavius Valerius Severus. I 307 gifta han seg med Maximian si dotter Fausta. I 310 prøvde Maximian å styrta Konstantin, men mislukkast og blei tvungen til å ta livet sitt. I 312 nedkjempa han Maxentius nær Roma. Konstantin var lenge alliert med austkeisaren Licinius, men etter ein periode med konflikt gjekk han til åtak i 324, nedkjempa Licinius, og blei einekeisar i Romarriket. Etter sigeren kalla han den austromerske hovudstaden, Bysantium, opp etter seg sjølv – Konstantinopel.
Kristen
Konstantin tilskreiv mange av sigrane sine hjelp frå den kristne guden. Som vest- og seinare einekeisar gjekk han inn for å stoppa forfølginga av kristne og seinare å fremja kristendommen i riket. I 313 møtte han Licinius i Mediolanum (Milano) og blei einig med han om å tolerera kristne og gje tilbake konfiskert eigedom, ein avtale kjend som Ediktet frå Milano. Han gav privilegium og gåver til kyrkja, som Laterankyrkja og Lateranpalasset, og stod bak mange kyrkjebygg, men blei ikkje døypt før ved slutten av livet sitt.
I 325 innkalte Konstantin biskopane i alle provinsane til konsilet i Nikea, den første økumeniske samlinga i den kristne kyrkja. Her feira han tjueårsjubileet sitt som keisar, noko han også markerte i Roma i 326. Her fornærma han romarane gjennom a nekta han å ta del i heidenske opptog. Dette var siste gongen byen blei vitja av Konstantin, som i staden konsentrerte seg om Konstaninopel og Jerusalem.
Også i 326 stilte Konstantin sonen sin med Minervina, Crispus, for retten, og han blei dømd til døden og avretta. Seinare fekk han også kona Fausta drepen, og gav ordre om utslettinga av minnet om dei tidlegare favorittane sine. Det er uklart kva grunnar han hadde til dette, men ei utbreidd seinare forklaring er at Fausta skal ha kome med ei skulding om tilnærmingar frå Crispus som seinare viste seg vera falsk.