cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wien-konvensjonen om vern av ozonlaget
Wien-konvensjonen, offisielt Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer, er ein internasjonal miljøkonvensjon til vern av ozonlaget, inngått i 1985 og tredde i kraft i 1988. Han er ratifisert av 197 land og av EU. Konvensjonen var ein forløpar for den meir forpliktande Montreal-protokollen i 1987.
Wien-konvensjonen er ein av dei mest vellukka internasjonale avtalane om ein tel talet på land som har ratifisert han. I 2009 fekk han historisk status då han blei den første konvensjonen av noko slag som blei ratifisert av alle medlemslanda i SN.
Loch Spey
Loch Spey er ein liten loch, eller innsjø, sentralt i Highlands i Skottland. Han har tyding som utspringet til den mektige elva Spey. Innsjøen er liten, berre lang og  brei, og er grunn, med mange vekstar i. Han ligg   vest for Newtonmore og  unna Melgarve. Loch Spey ligg rundt oppstraums frå Spey Dam og  unna Nordsjøen.
Kjelder
<references group="" responsive="1">
Telemetrietterretning
Telemetrietterretning (engelsk Telemetry intelligence) eller TELINT er ein underdisplin av FISINT som styrer med rakettar og andre eksternt overvaka einingar og returnerer kontinuerleg straumar av data om plassering, fart, motorstatus og andre berekningar. Desse dataa kan gje informasjon om eigenskapane til missilet, og spesielt kastevekt, dvs. den potensielle storleiken på stridshovuda.
Handball under Sommar-OL 2016 – Menn
Handball under Sommar-OL 2016 for herrar fann stad frå 6. til 20. august 2016 på Olympic Training Center i Rio de Janeiro. Tolv nasjonar deltok i turneringa. Laga vart delt inn i to grupper med seks lag, der dei spelte kampar mot kvarandre. Dei fire beste lagene frå kvar gruppe avanserte til kvartfinalen. Dei tapande semifinalistane spelte bronsefinale, medan vinnarane spelte finale. Danmark vann gull etter at dei slo Frankrike i finalen. Tyskland vann bronsefinalen over Polen.
Ramseybreen
Ramseybreen er ein isbre som er kring 80 km lang, og går frå Bush Mountains nær kanten av polarplatået og nord til Rossisen aust for Den Hartog Peak. Han vart oppdaga av U.S. Antarctic Service (USAS) på Flight C den 29. februar-1. mars 1940, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN), etter forslag frå Richard E. Byrd, etter admiral DeWitt C. Ramsey i U.S. Navy som var nestkommanderande for marineoperasjonane under U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946-47.
Kaplanturbin
Kaplanturbin er ein fullturbin med vertikal aksel som blir brukt ved låge fallhøgder (6 til 60 m). Vanlegvis har kaplanturbinar fire til åtte variable løpehjulsskovlar. Han verkar best med store vassmengder og lita fallhøgde, og er derfor mest brukt i elveenergi. Turbinen blei først laga av austerrikaren Viktor Kaplan i 1912 og ferdigstilt i 1922.
Telemetrietterretning
Strategisk tyding av TELINT
TELINT er ein av dei overvakingsmetodane som er nemnd i rustningskontrollregimet (Strategic Arms Limitation Treaty eller SALT-avtalene) mellom USA og Sovjetunionen. Desse traktat-avtalane inneheld avgjerder som er viktige grep for å styrkja tryggleik mot brot: begge partar forpliktar seg til ikkje å gripa inn med nasjonale tekniske middel for kontroll. I tillegg er begge land er samde om ikkje å bruka medvite hemmelege eller løynde tiltak for å hindra verifisering. Det vert referert til ein spesiell teknisk-avtale om å ikkje kryptera strategisk test-telemetri og dermed hindra verifisering av TELINT.
Handball under Sommar-OL 2016 – Menn
Bakgrunnsstoff
Offisiell resultatside
Amol fylke
Amol fylke (persisk شهرستان آمل) er eit fylke i Mazandaran i Iran. Det administrative senteret i fylket er Amol. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 343 747. Fylket er delt inn i dei tre distrikta Sentral-distriktet, Larijan-distriktet og Dabudasht-distriktet. Fylket har dei fire byane Amol, Rineh, Gazanak og Dabudasht.
Dina Garipova
Dina Fagimovna Garipova er ein russisk songar.
Eurovision Song Contest 2013
Garipova vart vald internt av Pervyj Kanal til å representere Russland i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige med songen «What If». Songen vart framført på engelsk, og starta i den fyrste semifinalen, der bidraget enda på andreplass med 156 poeng; tolv frå Danmark, ti frå Austerrike, Estland, Slovenia, Litauen, Kviterussland, Irland, Kypros, Sverige og Storbritannia, åtte frå Kroatia og Moldova, sju frå Ukraina, Nederland, Montenegro og Belgia, seks frå Serbia og fire frå Italia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget enda på andreplass med ei rangering på 3,89 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på andreplass med ei rangering på 3,74. Desse resultata gjeld berre om berre juryane og berre fjernsynssjåarane i alle deltakarlanda hadde røysta, men resultata er likevel upresist av di det ikkje er offentleggjort kor mange røyster kvart land fekk frå juryen og sjåarane. Landet kvalifiserte seg til finalen der dei enda på femteplass med 174 poeng; tolv frå Estland og Latvia, ti frå Storbritannia, Irland og Slovenia, åtte frå Kviterussland og Serbia, sju frå Litauen, Moldova, Armenia, Danmark, Montenegro og Israel, seks frå Frankrike, Spania, Georgia, Kroatia og Makedonia, fem frå Sverige, Kypros og Bulgaria, fire frå Belgia, Nederland og Ukraina, to frå Finland og Tyskland og eitt frå Island. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget femteplass med ei rangering på 6,84 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på tiandeplass med ei rangering på 9,64.
Etter at songen vart presentert på russisk fjernsyn før Eurovision Song Contest rapporterte fleire medium at songen kunne vere plagiat av «Skin on Skin» av Sarah Connor, «Pozwól życ» av Gosia Andrzejewicz, «All Over The World» av Brian Kennedy og «Carried Away» av Hear'Say. Leonid Gutkin, ein av dei som komponerte det russiske bidraget, avviste plagiatskuldingane.
Då Aserbajdsjan ikkje gav poeng til det russiske bidraget, sjølv om Russland truleg kom på andreplass i telefonrøystinga til Aserbajdsjan, ville den aserbajdsjanske presidenten İlham Əliyev ha ei gransking. Den russiske utanriksministeren Sergei Lavrov hevda at resultatet hadde vorte forfalska, og sa: «Denne opprørande handlinga vil ikkje gå utan eit svar». Han lova ein korrigert respons med den aserbajdsjanske utanriksminsteren Elmar Məmmədyarov. Samstundes hevda den kviterussiske presidenten Alexander Lukashenko at røystene måtte ha vorte forfalska av di Kviterussland ikkje fekk nokre poeng frå Russland.
Honninglauk
Honninglauk (Allium siculum) er ei plante i laukslekta i påskeliljefamilien. Arten er kjend frå Middelhavsområdet.
I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante. Formeirar seg med frø i Råde frå om lag 2005. I Framandartslista 2018 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).
Kadamat Al Faysh
Kadamat Al Faysh er ein landsby sørvest i Jemen. Han ligg i Abyan guvernement.
Asparges
Asparges (Asparagus officinalis) er ein planteart i aspargesfamilien. Han er ein urteaktig fleirårig plante i aspargesslekta. Dei nye skota om våren blir brukt som grønsak.
Aspargesplanten veks naturleg i det meste av Europa, nordlege Afrika og vestlege Asia.
I Noreg er asparges ein framandart som vart innført som matplante i alle fall frå 1600-talet. Han vart først funnen i norsk natur midt på 1800-talet. Asparges er no nokså vanleg langs kysten frå Østfold til Kristiansand og er der fullt naturalisert. Han finst ellers vidare langs kysten spreidd til Nord-Trøndelag og svært spreidde stader i innlandet austafjells.
Union av Yes
Union er det trettande studioalbumet frå progressiv rock-banda Yes, utgjeve i april 1991. Intensjonen var ei samanslåing av Yes-delen med Chris Squire, Trevor Rabin, Tony Kaye og Alan White med Yes-delen som bestod av Jon Anderson, Bill Bruford, Rick Wakeman og Steve Howe som spelte saman som Anderson Bruford Wakeman Howe (ABWH). Dette skulle vise seg å bli vanskeleg, og det ber albumet preg av. Det var umogleg å samle alle medlemmane i same studio på same tid, og difor vart albumet spelt inn med «klippe og lime»-metoden. Yes-medlemmane leverte inn bidraga sine per post, og produsent Jonathan Elias fekk så hovudoppgåva å setje dette saman. Han henta òg inn ein heil del med studiomusikerar for å ferdigstille albumet.
Bakgrunn
Både ABWH og Yes var i gang med innspeling av nytt material då plateselskapet forlangte større blest rundt Yes-namnet. Chris Squire kontakta Jon Anderson for å diskutere kva som kunne blir gjort, og ideen om å slå saman dei to banda til éit stort «mega-Yes» på åtte personar dukka snart opp. Det skulle bli ein vanskeleg prosess å få prosjektet i hamn, og sluttresultatet vart ikkje like godt motteke av musikarane. Rick Wakeman har sagt utalde gonger at han hatar albumet, og Steve Howe er nesten like misnøgt. Bill Bruford følte han var vorte lurt med inn i Yes igjen, og ville heller fortsetje innspelinga av eit reint ABWH-album (med arbeidstittel Dialogue).
Hovudprodusent Jonathan Elias har vorte kraftig kritisert for at han hyra inn så mange studiomusikarar, men i ettertid er det lett å forstå at det var naudsynt for i det heile å få ferdigstilt albumet. Førestillinga om åtte glade musikarar som samarbeider om eit meisterverk var berre ei førestilling. I realiteten var samarbeidt avgrensa til at det er Jon Anderson som er vokalist på alle spor, og dessutan at Chris Squire syng bakgrunnsvokal på eit par av «ABWH»-låtane.
Sjølv om Union fekk negative kritikkar og selde dårleg, vart det påfølgjande «storband»-turneen ein kjempesuksess som gav mange voner om store ting i framtida. Dette er det første Yes-albumet Billy Sherwood er involvert i, som produsent og studiomusikar. Han skulle seinare bli med i bandet som fulltidsmedlem ein kort periode. Etter at Union-turneen var over slutta Wakeman, Bruford og Howe, og dette er det siste Yes-albumet der Bruford medverkar. Howe og Wakeman returnerte til bandet i 1996. I januar 2011 vart Union Live, med opptak frå konsertar under Union-turneen, gjeve ut på CD og DVD.
Hovedmusikarar
YES
ABWH
Kjelder
Yes
Setermjelt
Setermjelt (Astragalus alpinus) er ein plante i mjeltslekta i erteblomfamilien (Fabaceae). Han er 10-25 cm høg, med liggande stengel og smale, små parstilte blad utan klengetrådar. Dei bleik-lilla eller blå-lilla blomane blømer i juni-juli.
Skildring
Setermjelt har smale, små blad som sit parvis og er mørkegrøne på oversida og lyst grågrøne og hårete under. Øyreblada (der stilken blir delt eller bladstilkene er festa) er relativt breie, og 3-5 mm lange.
Belgane er brungrøne og hårete med svarte hår. Dei er litt klumpete og kan ha ein bøygd, kort brodd ytst.
Arten skil seg frå ei rekkje vikker ved at setermjelt har ei mengd blomar i ein klase – 12-25 blomar i alt. Han skil seg frå blåmjelt ved at sistnemnde har atskilleg større blad og øyreblad, og dessutan endå fleire blå blomar.
Utbreiing
Setermjelt veks på tørr grunn med sand, grus eller i humusjord. Han trivst på blomeenger i fjellet, langs vegkantar og elvebreidder og i sandbakkar og skrentar.
Han er utbreidd i fjellet og i innlandet i Sør-Noreg, men i Nord-Noreg nord for Trøndelag går han òg ut til kysten.
Setermjelt har fire populasjonar (variantar):
Irsk musikk
Irsk musikk er musikk innan fleire ulike sjangrar som er blitt til på øya Irland.
Tradisjonsmusikken frå øya er kjend som irsk folkemusikk, og er både ei levande musikkform i heimlandet og populær utanfor, med påverknad på musikkstilar i Stobritannia og USA, som country og roots music, som vidare har hatt ein del påverknad på moderne rock. Ein har også blanda musikkstilen med andre sjangrar, som rock og roll og pønkrock, tidvis med stor suksess blant publikum både heime og utanlands.
Linser
Linser (Lens culinaris) er ein eittårig planteart i erteblomfamilien som er ein utbreidd matplante.
Irsk musikk
Innan kunstmusikk har Irland ei historie som går tilbake til gregoriansk song i mellomalderen, kor- og harpemusikk frå renessansen, fyrsteleg barokkmusikk og tidleg klassisistisk musikk til romantisk, seinromantisk og modernistisk musikk. Han er framleis ein levande sjanger med mange komponistar og ensemble som verker i den klassiske tradisjonen.
Linser
Linseplanten blir 20–40 cm høg. Han har bleikblå blomsar og lysebrune belgar med eitt eller to flate frø, linser. Det fins mange sortar med ulik farge: svarte, gule, grøne og raude. Linser har høgt proteininnhald og er ei viktig næringskjelde i områder med tørt klima. Dei er også ei viktig proteinkjelde i eit vegatabilsk kosthald.
Irsk musikk
I mindre skala har Irland også fått fram fleire kjende jazzmusikarar, særleg etter 1950-talet.
Linser
Linser er kjend frå steinalderen, og er nemnd i gamle egyptiske og romerske skrifter og i Bibelen. India er det største produsentlandet for linser. Ein har også vært prøvd å dyrka planten i Noreg, og han finst av og til forvilla ved møller.
Irsk musikk
Tidleg irsk musikk
Irske annalar frå høg- og seinmellomalderen lista opp kjende musikarar, til dømes:
Moderne tolkingar
Tidleg irsk poesi og song er blitt omsett til moderne irsk og engelsk av kjende irske diktarar, songsamlarar og musikarar. Salmen «Rop tú mo baile» av Dallán Forgaill frå 500-talet blei til dømes gjeven ut på engelsk i 1905 i ei omsetjing av Mary Elizabeth Byrne som er blitt kjend som «Be Thou My Vision» («Deg å få skode»). «The Blackbird of Belfast Lough» (gammalirsk «Int én bec» An t-éan beag) er mellom anna blitt omsett av diktarar som Seamus Heaney, Ciaran Carson og Frank O'Connor. Nokre kjende innspelingar av moderne tolkingar av tidleg irsk musikk er mellom anna Pádraigín Ní Uallacháin sin Songs of the Scribe, fleire album av korgruppa Anúna og innspelingar av Caitríona O'Leary med Dúlra og eX Ensemble.
Tidleg nytid
Fram til det 1600-talet blei harpemusikarar verna av aristokratiet i Irland. Denne tradisjonen døydde ut på 1700-talet då gælisk Irland braut saman. Turlough Carolan (1670–1738) er den best kjende av desse harpespelarane, og ein kjenner til over 200 av verka hans. Nokre av stykka hans bruker element frå samtidig barokkmusikk, men musikken hans er gått inn i tradisjonen og spilles av mange folkemusikere i dag. Edward Bunting samla inn nokre av dei sist kjende irske harpetonane påBelfast Harp Festival i 1792. Andre viktige innsamlarar av irsk musikk er Francis O'Neill og George Petrie.
Andre kjende irske musikarar frå denne tida er Cearbhall Óg Ó Dálaigh (verka kring 1630); Piaras Feiritéar (1600?–1653); William Connellan (midten av 1600-talet) og broren hans Thomas Connellan (ca. 1640/1645–1698), komponistar; Dominic Ó Mongain (levde på 1700-talet); Donnchadh Ó Hámsaigh (1695–1807); songdiktar, Eoghan Rua Ó Súilleabháin (1748–1782); Arthur O'Neill (kring 1792); Patrick Byrne (ca. 1794–1863); den verdskjende sekkepipespelaren Tarlach Mac Suibhne (ca. 1831–1916) og songdiktaren Colm de Bhailís (1796–1906).
Tradisjonsmusikk
Irsk fele er blitt hevda av ein nasjonalistisk forskar å ha vore spelt på Irland sidan 700-talet, men det finst ikkje tekstar eller gjenstandar som viser dette. Sekkepipe har ei lang historie knytt til landet, med bruk av Great Irish warpipes kjende frå slag så langt tilbake som 1400-talet.
Trekkspel og concertina blei utbreidde på 1800-talet. Irsk steppdans blei dansa ved céilí- tilstellingar, organiserte tevlingar og ved nokre herskapshus der lokale og omreisande musikarar var velkomne. Tradisjonell irsk dans fekk etterkvart støtte frå utdanningssystemet og patriotiske organisasjonar. Ein tradisjonell irskspråkleg songstil blei kjend som sean-nós ('på gammalt vis').
Frå 1820 til 1920 utvandra over 4400000 irar til USA. Dette førte til ein irsk diaspora som særleg var tydeleg i Philadelphia, Chicago (sjå Francis O'Neill), Boston, New York og andre byar. O'Neill utførte dei fyrste innspelingane av irsk musikk på vokssylindrar frå Edison Records. Seinare stod irske musikarar som hadde suksess i USA for kommersielle innspelingar som blei spreidde over heile verda, og gjenoppliva musikkstilar i heimlandet. Felespelarar som Michael Coleman, James Morrison og Paddy Killoran, som var baserte i USA, gjorde mykje for å popularisera irsk musikk på 1920- og 1930-talet, medan Ed Reavy skreiv over hundre tonar som sidan har gått inn i musikktradisjonen både på Irland og i diasporaen.
Etter ein stille periode for tradisjonsmusikk på 1940- og 1950-talet, bortsett for céilidh-band, fann det stad ei stor bølgje av revitalisering på 1960-talet, med artistar som Seán Ó Riada si gruppe Ceoltóirí Chualann, The Chieftains, Tom Lenihan, The Clancy Brothers and Tommy Makem, The Irish Rovers, The Dubliners, Ryan's Fancy og Sweeney's Men. Særleg Sean O'Riada er blitt nemnt som ein pådrivar for irsk musikk, gjennom program på Radio Éireann frå seint på 1940-talet og fram til 1960-talet. Han prøvde å promotera og oppmuntra framføring av irsk tradisjonsmusikk, og bidrog direkte til danninga av The Chieftains. Arbeidet hans påverka også grupper som Planxty, The Bothy Band og Clannad på 1970-talet. Seinare kom grupper som Stockton's Wing, De Dannan, Altan, Arcady, Dervish og Patrick Street til, i lag med ei rekkje soloartistar.
Kjende musikarar
Bortsett frå harpekomponistane på 1500-talet kom komponistar på 1500- og 1600-talet vanlegvis frå ein protestantisk anglo-irsk bakgrunn, sidan katolikkar var utestengde frå formell utdanning, inkludert innan musikk. Komponistar var ofte knytte til anten Dublin Castle eller ei av domkyrkjene i Dublin (St Patrick's og Christ Church). Nokre av desse var innvandrarar på 1700-talet, som Johann Sigismund Cousser, Matthew Dubourg og Tommaso Giordani. Thomas Roseingrave og broren hans Ralph var leiande irske barokkomponistar. I den neste generasjonen av komponistar var Cork-fødde Philip Cogan (1750–1833), som blei kjend for pianomusikk, mellom anna pianokonsertar, John Andrew Stevenson (1761–1833), som er best kjend for utgjevinga si av Irish Melodies med diktaren Thomas Moore, og også skreiv opera, religiøs musikk, catches, glees, ode og songar. Tidleg på 1800-talet dominerte irskfødde komponistar engelskspråkleg opera i England og Irland, med namn som Charles Thomas Carter (ca. 1735–1804), Michael Kelly (1762–1826), Thomas Simpson Cooke (1782–1848), William Henry Kearns (1794–1846), Joseph Augustine Wade (1801–1845) og, seinare i hundreåret, Michael W. Balfe (1808–1870) og William Vincent Wallace (1812–1865). John Field (1782–1837) er blitt tilskriven skapinga av nocturneforma, som påverka Frédéric Chopin. John William Glover (1815–1899), Joseph Robinson (1815–1898) og Robert Prescott Stewart (1825–1894) heldt klassisk musikk i live i Dublin på 1880-talet, medan emigrantar på midten av hundreåret mellom anna var George William Torrance og George Alexander Osborne. Charles Villiers Stanford (1852–1924) og Hamilton Harty (1879–1941) var nokre av dei siste emigrantane innan irsk musikk, med ein kombinasjon av seinromantisk musikalsk språk og irsk folklorisme. På same tid var den italienske immigranten Michele Esposito (1855–1929) aktiv på Irland. Han blei ein viktig figur innan irsk musikk etter å ha kome til Irland i 1882. Åra etter irsk sjølvstende var ein vanskeleg periode der komponistar prøvde å finna ei identifiserbar irsk stemme i eit anti-britisk klima, som også inkluderte motstand mot klassisk musikktradisjon. Utviklinga av irsk kringkasting på 1920-talet og ei gradvis utviding av Radio Éireann Orchestra seint på 1930-talet betra tilhøvet til musikken. Viktige komponistar i desse åra var John F. Larchet (1884–1967), Ina Boyle (1889–1967), Arthur Duff (1899–1956), Aloys Fleischmann (1910–1992), Frederick May (1911–1985), Joan Trimble (1915–2000) og Brian Boydell (1917–2000). Midten av 1900-talet blei også forma av A.J. Potter (1918–1980), Gerard Victory (1921–1995), James Wilson (1922–2005), Seán Ó Riada (1931–1971), John Kinsella (1932–2021) og Seóirse Bodley (f. 1933). Viktige namn blant den eldre generasjonen av komponistar i Irland i dag er Frank Corcoran (f. 1944), Eric Sweeney (f. 1948), John Buckley (f. 1951), Gerald Barry (f. 1952), Raymond Deane (f. 1953), Patrick Cassidy (f. 1956), og Fergus Johnston (f. 1959).
Phil Madeira
Phil Madeira er ein USA-amerikansk låtskrivar, produsent, musikar og songar.
Irsk musikk
Kjende musikarar
Kjende musikarar innan den klassiske tradisjonen er mellom anna Catherine Hayes (1818–1861), den fyrste store internasjonale prima donnaen frå Irland og den fyrste irske kvinna til å opptre på La Scala i Milano; tenoren Barton McGuckin (1852–1913), ein songar det var mykje etterspurnad etter seint på 1800-talet; tenoren Joseph O'Mara (1864–1927), ein svært kjend songar rundt hundreårsskiftet; John McCormack (1884–1945), som var den best kjende tenoren i si samtid; operasongaren Margaret Burke-Sheridan (1889–1958); pianisten Charles Lynch (1906–1984); tenoren Josef Locke (1917–1999), som hadde global suksess, og blei avbilda i filmen Hear My Song frå 1991; fløytisent sir James Galway og pianisten Barry Douglas. Douglas blei kjend i 1986 då han vann gullmedaljen i den internasjonale Tsjaikovskijkonkurransen. Mezzosopranane Bernadette Greevy og Ann Murray har også hatt internasjonal suksess.
Phil Madeira
Songane hans er blitt spelt inn av The Civil Wars, Buddy Miller, Alison Krauss, Toby Keith, Ricky Skaggs, Bruce Hornsby, Keb' Mo', Garth Brooks, The Nitty Gritty Dirt Band, Cindy Morgan, Shawn Mullins, The North Mississippi Allstars. Han har skrive songar i lag med mellom andre Will Kimbrough, Matraca Berg, Chuck Cannon, Cindy Morgan, Wayne Kirkpatrick, Gordon Kennedy, Keb' Mo' og Emmylou Harris.
Irsk musikk
Opera
Sjølv om Irland aldri har hatt eit spesialbygd operahus (Cork Opera House er ein fleirbruksbygning) har opera vore framført her sidan 1600-talet. På 1700-talet var Irland eit senter for engelskspråkleg balladeopera. Det blei skapt viktige verk som bidrog til å utvikla sjangeren i retning av operetta, mellom anna av Charles Coffey og Kane O'Hara. Nasjonalt identifiserbare irske operaer er blitt skrivne både av innvandrarar som Tommaso Giordani og Johann Bernhard Logier og av innfødde komponistar som John Andrew Stevenson og Thomas Simpson Cooke, fortsett på 1800-talet av John William Glover og Paul McSwiney. Michael William Balfe og Vincent Wallace var dei leiande representatane for engelskspråkleg opera på midten av 1800-talet.
Phil Madeira
Madeira har spelt inn tre soloalbum og fått Nashville Music Award (Nammy) for beste klaverspelar i 2000. Han fekk òg Humanitærprisen til ASCAP i 1986 for å ha skaffa merksemd og samla inn pengar for den etiopiske hungersnauden. I 2009 fekk han Dove Award for årets countrysong frå Gospel Music Association for songen «I Wish», i lag med Cindy Morgan.
Irsk musikk
Opera
Den keltiske renessansen etter 1900 gav verk som Muirgheis (1903) av Thomas O'Brien Butler, Connla of the Golden Hair (1903) av William Harvey Pélissier, Eithne (1909) av Robert O'Dwyer og The Tinker and the Fairy (1910) av Michele Esposito. Muirgheis og Eithne har irske librettoar, det same har fleire verk av Geoffrey Molyneux Palmer og verk frå 1940- og 1950-talet av Éamonn Ó Gallchobhair. Dei fleste irske operaer skrivne sidan 1960-talet har ei moderne, internasjonalt innstilling, med viktige verk av Gerard Victory, James Wilson, Raymond Deane, Gerald Barry og fleire yngre komponistar.
Wexford Festival Opera er ein stor internasjonal festival som blir halden årleg i oktober og november.
Populærmusikk
Utøvarar av populærmusikk byrja bli kjende så tidleg som på slutten av 1940-talet. Delia Murphy gjorde irske folkesongar populære med ei innspeling for HMV i 1949; Margaret Barry er også gjeven ære for å gjera folkesongar kjende. Bridie Gallagher frå Donegal blei kjend i 1956, og er rekna som 'Ireland's first international pop star'. Songaren Ruby Murray frå Belfast fekk hitlistesuksess i Storbritannia på midten av 1950-talet; Carmel Quinn frå Dublin emigrerte til USA og blei ein fast songar på Arthur Godfrey's Talent Scouts; hovar ofte også på andre TV-program på 1950- og 60-talet.The Bachelors var ei mannleg harmonigruppe frå Dublin som hadde hittar i Storbritannia, kontinentale Europa, USA, Australia og Russland; Mary O'Hara var ein sopran og harpist som hadde suksess på begge sider av Atlanterhavet på 1950- og byrjinga av 1960-talet; crooneren Val Doonican frå Waterford hadde fleire hittar i Storbritannia og presenterte sitt eige TV-program på BBC frå 1965 til 1986.
Country and Irish
Med auka popularitet for amerikansk countrymusikk utvikla det seg ein ny undersjanger på Irland kjend som 'Country and Irish'. Han blei danna ved å blanda amerikansk countrymusikk med påverknadar frå irsk musikk, og å inkorporere irsk folkemusikk. Dette resulterte ofte i at tradisjonelle irske songar blei framførte i ein countrymusikkstil. Stilen er særskild populær på landsbygda i Midlands og nordvest i landet. Han er framleis populært blant irske emigrantar i Storbritannia. Big Tom and The Mainliners var den fyrste større gruppa innan denne sjangeren, etter å ha kryssa over frå showband-tida på 1960-talet. Andre større artistar var Philomena Begley og Margo, sistnemnde gjeven den uofisielle tittelen Queen of Country & Irish. I seinare tid har Daniel O'Donnell hatt mest suksess innan sjangeren i Storbritannia, USA og Australia. Mary Duff, som ofte har sunge i lage med O'Donnell, har også hatt suksess innan sjangeren. Endå seinare har Derek Ryan frå County Carlow har oppnådd hittar på dei irske topplistene med denne typen musikk.
Fusion
Riverdance er ei musikk- og danseframsyning som byrja som eit pauseinnslag med Michael Flatley og Jean Butler og koret Anúna. Ho blei framført under Eurovision Song Contest 1994, og var så populær at ho blei bygd ut til ei heil framsyning.
Pop og rock
På 1960-talet oppstod det fleire kjende irske rockegrupper og artistar, som Them, Van Morrison, Emmet Spiceland, Eire Apparent, Skid Row, Taste, Rory Gallagher, Dr. Strangely Strange, Thin Lizzy, Gary Moore og Mellow Candle. I 1970 sette Dana Irland på popkartet ved å vinna Eurovision Song Contest med songen «All Kinds of Everything». Ho oppnådde ein listetopp i Storbritannia og fleire andre stader i Europa, og bana veg for fleire irske artistar. Gilbert O'Sullivan hadde også fleire listetoppar på begge sider av Atlanteren i 1972 med fleira hittar, medan The Nolans fekk internasjonal listesuksess seint på 1970-talet. Chris de Burgh fekk internasjonal ros i 1986 med hitten «Lady in Red».
Nokre grupper som blei skipa under utviklinga av punk rock frå midten av 1970-talet ivar U2, Virgin Prunes, The Boomtown Rats, The Undertones, Aslan, Gavin Friday og Stiff Little Fingers. Seinare på 1980- og inn på 1990-talet delte irsk punk seg opp i nye stilar av alternativ rock, mellom anna gjennom That Petrol Emotion, In Tua Nua, Fatima Mansions, My Bloody Valentine og Ash. På 1990-talet blei fleire popgrupper som The Corrs, B*Witched, Boyzone, Westlife og The Cranberries kjende. I det same tiåret bidrog Irland også til ein undersjanger av folk metal kjend som Celtic metal, med grupper som Cruachan, Primordial, Geasa og Waylander.
Robb-breen
Robb-breen er ein isbre som er kring 70 km lang, og som flyt frå Clarkson Peak nord langs austsida av Softbed Ridges til Rossisen ved Cape Goldie. Han vart namngjeven av ekspedisjonen etter Murray Robb, leiaren for geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE) (1959–60), som kryssa denne breen for å nå Lowerybreen.
Ole Osmundsson Berge
Ole Osmundsson Berge var ein gardbrukar, utskiftingsmann og stortingsmann frå Sand i Ryfylke. Han var medlem av Venstre, for så å gå over til Moderate Venstre i 1889.
Berge representerte Stavanger amt på Stortinget frå 1883 til 1897. Valperioden 1892-94 var han 1. varamann, men møtte så å seie heile perioden i staden for Jakob Sverdrup. Tida 1883-88 var han medlem av næringskomite nr 2, 1889-91 av landbrukskomiteen og 1892-94 av militærkomiteen.
Berge døydde i Stavanger hausten 1894.
Fatehpur Sikri
Fatehpur Sikri ('Sigersbyen') er ein by med kring 30 000 innbyggjarar (1. januar 2004) i den indiske delstaten Uttar Pradesh. Byen ligg ca. 4 mil frå Agra. Han var den politiske hovedstaden i Mogulriket under Akbar den store i eit tidsrom på litt over ti år, frå 1571 til 1585. Dei historiske bygningene frå denne tida står på UNESCO si liste over verdsarv. Dei omfattar fine byggverk i mogulstil i raud sandstein, mellom anna ein av dei største moskeane i India, Djama-moskeen.
Akbar bestemte seg for å byggja byen i 1571 til ære for sjeik Salim Chisti, som hadde spådd at han ville få tre søner. Seinare forlét Akbar staden for å kjempa mot afghanarar, og flytta hovudstaden til Lahore. Mangel på vatn her var eit anna problem. Byen blei likevel brukt att i 1619, då Akbar sin son Djahangir tok tilflukt her under ein pestepidemi. Arkeologiske utgravingar av Fatehpur Sikri fann stad i 1892.
Luanshya
Luanshya er ein by i koparbeltet, kjend som Copperbelt, i Nord-Zambia. Han ligg nær Ndola, 250 km nord for Lusaka. Luanshya blei grunnlagd i byrjinga av 1900-talet av utforskaren William Collier. I 2010 hadde han eit folketal på 130 076.
Det finst ei kopargruve her. Byen har også metallvare-, tekstil- og næringsmiddelindustri.
EST
Elektroniske støttetiltak
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
'Turn! Turn! Turn!' er det andre albumet til folkrockbandet The Byrds og kom ut i desember 1965 på Columbia Records. Som føregangaren Mr. Tambourine Man bana albumet veg for folkrock-sjangeren og bandet heldt fram stilen med ei blanding av vokalharmoniar og klirrande 12-strengs Rickenbacker-gitar. Tittelsporet og første singel frå albumet, «Turn! Turn! Turn!», var ein song av Pete Seeger som sologitarist Jim McGuinn tidlegare arrangerte for visesongaren Judy Collins. Arrangementet McGuinn nytta for utgåva til The Byrds var den same folkrock-stilen som han hadde nytta på dei tidlegare hitsinglane til bandet.
Albumet fekk stort sett positiv omtale i musikkpressa då det kom ut, men ein meinte at det ikkje var like sterkt som debutalbumet.
Bakgrunn
Etter den internasjonale suksessen til debutalbumet og hitsinglane «Mr. Tambourine Man» og «All I Really Want to Do», gjekk The Byrds inn i Columbia Studios i Hollywood den 28. juni 1965 for å byrje på oppfølgjaren. Halvvegs ut i 1965 var folkrocktrenden The Byrds starta byrja å skyte fart med hittar av Cher, The Turtles, We Five og Barry McGuire som tydelegvis var inspirerte av The Byrds. Trass i at The Byrds var eit inspirerande band, hadde dei skuffa noko med den andre singelen sin, «All I Really Want to Do» og dei følte at dei trengde ein sterk tredje singel for å oppretthalde fotfeste i marknaden.
Først hadde bandet tenkt å gje ut ein tredje Bob Dylan-song, «It's All Over Now, Baby Blue», som den neste singelen sin, men trass i fleire forsøk på å spele inn songen i juni og august 1965, vart han til slutt avvist. Bandet vurderte så å gje ut ein versjon av Dylan sin «The Times They Are a-Changin'» som singel i staden for, men òg denne ideen vart skrinlagd, sjølv om songen er med på ''Turn! Turn! Turn!'' Songen som til slutt vart vald ut var Pete Seeger sin «Turn! Turn! Turn!», som var basert på tekst henta frå Forkynnaren i Bibelen. Denne sende The Byrds attende til toppen av Billboard Hot 100.
Innspelinga av albumet gjekk ikkje problemfritt og fleire av bandmedlemmane byrja å mislike det tette samarbeidet som var byrja å oppstå mellom McGuinn og plateprodusenten Terry Melcher. Rytmegitaristen David Crosby var særleg misnøgd, sidan han følte at McGuinn og Melcher (i lag med bandmanageren Jim Dickson) prøvde å halde songane hans unna albumet. Crosby hadde skrive «Stranger In a Strange Land» (seinare utgjeven av Blackburn & Snow) og «The Flower Bomb Song», i lag med Dino Valenti sin «I Don't Ever Want to Spoil Your Party» (seinare utgjeven av Quicksilver Messenger Service som «Dino's Song») som han tok med til innspelingane, men alle tre vart avviste. Det oppstod krangling mellom den fremste låtskrivaren i bandet, Gene Clark, og resten av The Byrds sidan han tente meir på låtskrivinga enn resten. Dette førte til at Clark i aukande grad vart isolert i bandet og somme av dei beste songane hans vart forviste til B-sider eller ikkje gjevne ut i det heile tatt. Til slutt var denne kranglinga medverkande til at Clark slutta i bandet tidleg i 1966. Ein annan konflikt var ein maktkamp som utvikla seg mellom Terry Melcher og Jim Dickson. For hans del hadde Dickson ønske om å produsere bandet sjølv, som førte til at han var særs kritisk til produksjonsarbeidet til Melcher og det heile enda med at Melcher måtte forlate inspelingane før albumet var ferdig.
Sam Lay
Lay har òg gjeve ut to album med sitt eige band.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Musikk
''Turn! Turn! Turn! opnar med tittelsporet frå Pete Seeger, som var gjeven ut på singel to månader før albumet kom ut. Han var basert på eit arrangement som McGuinn hadde utviklinga for Judy Collins på albumet hennar Judy Collins 3'' i 1963. Ideen om å hente fram att songen kom til McGuinn under den første amerikanske turneen til The Byrds. Den endelege innspelinga av songen var visstnok klar etter heile 78 forsøk, spreidd utover fem dagar, før det var perfekt. Rolling Stone-redaktøren David Fricke har sagt at songen si bøn om fred og toleranse var spesiallaga for 1960-åra, eit tiår som var farga av attentat, opprør og Vietnamkrigen. Songen gjekk til topps på Billboard Hot 100 representerte høgdepunktet for folkrock som musikalsk trend og forsterka statusen til The Byrds som eit formidabelt band.
The Byrds tok òg med to Bob Dylan-songar på albumet, i eit forsøk på å gjenta suksessen dei hadde hatt med songane hans på debutplata. «Lay Down Your Weary Tune» var ein song Dylan ikkje hadde gjeve ut enno, frå tida kring The Times They Are a-Changin', og som dei fekk gjennom forlaget til Dylan. Dylan sjølv var imponert av Byrds-utgåva av denne songen og sa til McGuinn «Før eg høyrde denne trudde eg du berre var nok ein imitator... men denne har ei verkeleg kjensle ved seg.» Den andre Dylan-songen på albumet var «The Times They Are a-Changin'», som bandet framførte på ironisk vis.
Av dei originale songane på albumet var det tre songar av Gene Clark, inkludert «The World Turns All Around Her», som minna om dei Beatles-aktige songane om vond kjærleik frå debutalbumet, og «If You're Gone», ei poetisk vedkjenning av kjenslemessig utryggleik. For å framheve den vemodige melankolien i «If You're Gone», utarbeidde McGuinn and Melcher ein bordunsk gregoriansk harmonisong som høyrest ut som eit anna instrument og som viste fram mot ragarock-eksperimenteringa bandet testa ut på det neste albumet. Den tredje Clark-songen på albumet var «Set You Free This Time», ei tekstrik grubling over eit mislukka forhold som syner påverknad frå Bob Dylan. Denne songen vart skriven av Clark under den engelske turneen til The Byrds i 1965, etter ein kveld der dei hadde vore på byn med Paul McCartney på fasjonable Scotch of St James-klubben i London.
Since I've Been Loving You
«Since I've Been Loving You» er ein bluesrocksong i c-moll av det engelske rockebandet Led Zeppelin, som kom ut i 1970 på albumet deira Led Zeppelin III.
Trekantlauk
Trekantlauk (Allium triquetrum) er ei plante i laukslekta i påskeliljefamilien. Arten er kjend frå dei vestlege Middelhavslanda.
Since I've Been Loving You
Oversyn
Dette var ein av dei første songane som vart gjort klar for Led Zeppelin III. Songen vart spelt inn live i studio med få ekstraspor lagt oppå sidan. John Paul Jones spelte Hammondorgel på songen og nytta basspedalane for basslinja. Det var den einaste songen på det trede albumet som bandet hadde spelt på konsertar før innspelinga, men var likevel visstnok den vanskelegaste å spele inn. Ei soge nemner Jimmy Page som tok ein pause etter å prøvd fleire gonger på å spele soloen. Utan å klare å nå tonane han ønskte, gjekk han kring i studio for å reinske tankane sine. Utanfor innspelingsområdet var ein forsterkar som han så nytta til å få tonen han nøskte, og spelte inn soloen me høyrer i dag på det neste opptaket. Lydteknikar Terry Manning kalla det «Den beste gitarsoloen nokon gong».
Trekantlauk
I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante. Trekantlauk er funnen forvilla i 2020 i Moss. Arten er ikkje risikovurdert i Framandartslista 2018.
Since I've Been Loving You
Oversyn
"Det einaste verkelege problemet eg han hugse var då me skulle sette saman den første plateboksen saman. Det var ein forferdeleg knirkete basstrommepedal på «Since I've Been Loving You». Lyden vert høgare og høgare for kvar gong eg høyrer han! Det var noko som dessverre vart oversett på den tida."
Songen vart spela fast på konsertane til bandet frå 1970 til sommaren 1973 og alle dei fire medlemmane fekk vist seg fram under improvisasjonane, særleg Jimmy Page på gitarsoloen. Songen vart igjen spelt i 1977, 1979 og 1980, men berre nokre få gonger under turneen i 1975.
Lovord
(*) uordna liste.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Musikk
McGuinn bidrog med «It Won't Be Wrong», ein song han skreiv i lag med venen Harvey Gerst i 1964. Songen var tidlegare gjeven ut i ein annan versjon og med tittelen «Don't Be Long» på ein singel i 1964 då bandet kalla seg The Beefeaters. Eit annan McGuinn-bidrag var eit arrangement av den tradisjonelle visa «He Was a Friend of Mine». The Byrds-utgåva hadde ny tekst skriven av McGuinn som omhandlar drapet på John F. Kennedy den 22. november 1963. Songen var skriven før The Byrds oppstod, som McGuinn fortalte til Johnny Rogan i 1977: «Eg skreiv den songen kvelden då John F. Kennedy vart myrda. Du kan på eit vis sei det er ein av dei tidlegate Byrds-songane.» «He Was a Friend of Mine» er den første Byrds-innspelinga der McGuinn spelar akustisk gitar, i staden for den vanlege 12-strengs Rickenbacker-gitaren.
''Turn! Turn! Turn!'' inneheld òg McGuinn- og Crosby-song «Wait and See». Dette representerte den første songen paret skreiv, sjølv om dei alt hadde samarbeidd på «The Airport Song», ein song som først kom ut på samleplata Preflyte i 1969. «Wait and See» var òg første gongen Crosby vart registrert som låtskrivar på eit Byrds-album. Begge ønskte å gå bort frå enkle kjærleikssongar, men ironisk nok var «Wait and See» meir i den retninga enn dei tidlegare Gene Clark-songane. Ein annan song på albumet var «Satisfied Mind», ein country-hit for Porter Wagoner i 1955, som var blitt føreslått for Byrds av basisten deira, Chris Hillman. Songen var første gongen bandet synte teikn på interesse i country, ein sjanger dei kom til å utforske meir på seinare album, særleg Sweetheart of the Rodeo i 1968. Som med det førre albumet deira, enda ''Turn! Turn! Turn!'' på ein underleg måte Stephen Foster-sin «Oh! Susannah» frå 1800-talet, arrangert av McGuinn. Trass i at han vart spelt inn som ein spøk, innrømde McGuinn seinare til journalisten Vincent Flandern at han var misnøgd med songen, og sa «Det var ein spøk, men han slo ikkje an, han vart dårleg framført.»
The Maid Freed from the Gallows
«The Maid Freed from the Gallows» er ein hundreår gammal folkesong om ei fordømd ung kvinne som bed nokon å kjøpe henne fri frå bøddelen. I balladesamlinga til Francis James Child har han Child Ballad-nummeret 95. Elleve variantar, nokre berre i fragment, er oppført som 95A til 95K. Balladen har eksistert i mange variantar i forskjellige land, og er omskriven i mange format. Han vart spela inn i 1939 som «The Gallis Pole» av visesongaren Huddie «Leadbelly» Ledbetter, men den mest kjende versjonen er frå 1970 av av det engelske rockebandet Led Zeppelin, som kalla han «Gallows Pole» på albumet Led Zeppelin III. Denne var basert på arrangementet til Fred Gerlach.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Musikk
På grunn av aukande krangling mellom bandmedlemmane fordi Clark skreiv fleire songar enn resten av bandet, vart to av songane Clark hadde teke med seg til innspelinga ekskludert frå albumet. Dette var «She Don't Care About Time», med gitararbeid inspirert av Bach sin «Jesu, Joy of Man's Desiring». Songen vart gjeven ut som B-side til singelen «Turn! Turn! Turn!», medan den Dylan-aktige «The Day Walk (Never Before)» ikkje vart gjeven ut før over 20 år seinare. «The Day Walk (Never Before)» vart til slutt gjeven ut i 1987 som tittelsporet på samlealbumet Never Before. I nyare tid har både «She Don't Care About Time» og «The Day Walk (Never Before)» kome med som bonusspor på CD-utgåver av ''Turn! Turn! Turn!''.
Utgjeving og mottaking
''Turn! Turn! Turn!'' kom ut 6. desember 1965 i USA og 22. mars 1966 i Storbritannia. Det nådde 17. plassen på Billboard Top LPs-lista og låg på lista i 40 veker. I Storbritannia nådde det 11. plassen og låg i alt fem veker på lista. Singelen «Turn! Turn! Turn!» kom ut 1. oktober 1965 i USA og 29. oktober 1965 i Storbritannia og nådde toppen av Billboard Hot 100 og 26. plassen på UK Singles Chart. Ein annan singel frå albumet, «Set You Free This Time» (med «It Won't Be Wrong»), kom ut 10. januar 1966 i USA og nådde 63. plassen på Billboard Hot 100, men gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia. Fotografiet på framsida av albumet vart teken av Guy Webster i studioet hans i Beverly Hills og vart seinare nominert til Grammyprisen for beste plateomslag. Albumnotata på baksida vart skriven av publisisten til Byrds, Derek Taylor, og var i røynda ei forkorta utgåve av ei mykje lengre skildring av albumet som kom ut 15. februar 1966 i magasinet Record World.
The Maid Freed from the Gallows
Innhald
Dei mange ulike versjonane har liknande innhald. Ei møy (ei ung ugift kvinne) eller ein mann skal snart hengast (i mange variantar er ikkje grunnen nemnd), og bed bøddelen, eller dommaren, om å venta på ein person som kan gje han muting eller løysepengar. Typisk har ikkje den fyrste personen eller gruppa som kjem med seg nokre middel, og har ofte kome for å sjå personen bli hengd. Den siste personen som kjem, ofte den trugne kjærasten deira, har teke med seg gull, sylv eller noko anna verdifullt for å redda dei.
Eit typisk refreng går: "Hangman, hangman, hangman / slack your rope awhile. I think I see my father / ridin' many a mile. «Father, did you bring any silver? / father, did you bring any gold, Or did you come to see me / hangin' from the gallows pole?» «No, I didn't bring any silver, / no I didn't bring any gold. I just come to see you / hangin' from the gallows pole.»"
Eit anna namn på songen er «The Prickly Bush» og liknande, ein tittel som viser til at den fordømde ofte liknar tilstanden sin med å vera fanga i ein tornebusk. Versjonar med dette temaet kan til dømes også ha i refrenget slike linjer som:
"O the prickly bush, the prickly bush, It pricked my heart full sore; If ever I get out of the prickly bush, I'll never get in any more."
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Utgjeving og mottaking
''Turn! Turn! Turn!'' vart nymastra i 20-bits oppløysing og delvis miksa på nytt som ein del av Columbia/Legacy Byrds-serien. Det vart gjeve ut med sju bonusspor den 30. april 1996, inkludert to alternative versjonar av songar som var med på originalalbumet, tre unytta opptak, og B-sida «She Don't Care About Time».
The Maid Freed from the Gallows
Innsamla versjonar og variantar
Songen har truleg opphav frå eit anna språk enn engelsk. Det finst om lag femti versjonar av songen i Finland, der han er kjend som «Lunastettava neito». Han heiter «Den Bortsålda» i Sverige og «Die Losgekaufte» på tysk. Ein litauisk versjon finst òg. Songen finst òg på nordsamisk under namnet «Nieida Kajon sis», og er truleg basert på den finske versjonen.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Medverkande
Kjelder
The Maid Freed from the Gallows
Innsamla versjonar og variantar
Ein ungarsk versjon kalla «Feher Anna» vart samla inn av Béla Bartók i studiet hans The Hungarian Folk Song. Bror til Anna, László, er fengsla for å stela hestar. Anna ligg med dommar Horváth for å fri han, men broren blir likevel avretta. Ho framkallar då tretten forbanningar mot dommaren.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Medverkande
The Byrds
The Maid Freed from the Gallows
Innsamla versjonar og variantar
Den italienske varianten «Cecilia» er ein kjend folkesong med ei soge som liknar den i «Feher Anna», men ikkje inneheld forbanninga. Mannen til Cecilia er blitt dømd til døden, og ho spør kapteinen korleis ein kan frelsa han. Kapteinen lover å gjera det om Cecilia ligg med han. Ho går med på det, men om morgonen ser Cecilia frå vindauget sitt at mannen likevel er hengd.
Bisam
Bisam (Ondatra zibethicus) er eit pattedyr i hamsterfamilien. Bisamen høyrer opphavleg heime i Nord-Amerika. Eksemplar vart sett ut i Finland og Russland for å auka talet på pelsviltartar, og arten har derfrå òg spreidd seg til Noreg. Han er ført opp på Norsk svarteliste 2007 som ein framand art som utgjer ein ukjend risiko mot det stadeigne biologiske mangfaldet. Han er òg sett ut i mellom anna Tsjekkia og Argentina og er no vanleg i store delar av Eurasia. Levemåten kan minna om beveren. Han lever i nærleiken av vatn, der han bur anten i holer eller i hus han byggjer av plantematerial, der inngangen ligg under vassoverflata. Pelsen deira er ettertrakta, og det blir difor drive mykje jakt på bisamen.
Turn! Turn! Turn! av The Byrds
Medverkande
Andre medverkande
The Maid Freed from the Gallows
Innsamla versjonar og variantar
Lucy Broadwood gav ut ein engelsk versjon av songen i den innverknadsrike boka English Country songs frå 1893. Tidleg på 1900-talet samla Cecil Sharp fleire versjonar i heile England, frå Yorkshire til Somerset. Notata og transkripsjonane hans er tilgjengelege ved nettstaden til Vaughan Williams Memorial Library.
Folkeminneforskaren Francis James Child rekna den engelskspråklege versjonen av songen som «defekt og forvridd», ettersom dei fleste variantane manglar eit forklarande narrativ og berre delen med å kjøpa fri den dødsdømte er att. Fleire kontinentaleuropeiske variantar har ei forklaring på problemet: Den dødsdømte er blitt fanga av sjørøvarar. Av tekstane Child gav ut hadde ein, 95F, «degenerert» til ein barneleik, medan andre hadde overled som del av ein nordengelsk cante fable (forteljing med songar), «The Golden Ball» (eller Key).
Den mest omfattande engelske versjonen var ikkje ein song, men eit eventyr kalla «The Golden Ball», som var samla inn av Joseph Jacobs og gjeven ut i More English Fairy Tales. Det fortel om ein trulova mann som må redda kjærasten sin frå galgen ved å finna ein gyllen ball. Andre engelske eventyr med meir omfattande variantar av soga har alltid ei heltinne som skal hengast for å ha mista ein ting av gull.
Feltopptak
Folkesongsamlarar har gjort fleire feltopptak av tradisjonelle versjonar av songen. Ei rekkje opptak av den engelske versjonen vart gjort i Sør-England på midten av 1900-talet, og i desse er han gjerne kalla «The Prickle Holly Bush». Folkloristen Peter Kennedy spelte inn ei framføring av Walter Lucas frå Sixpenny Handley i Dorset i 1951, og av Sarah Ann Tuck frå Chideok i nærleiken med ein liknande versjon året etter. Bob Copper spelte inn ein versjon frå Fred Hewett frå Mapledurwell i Hampshire i 1955. Songen verker vera mykje mindre utbreidd i Irland og Skottland.
Det er også spelt inn fleire amerikanske versjonar av songen, særleg i Appalachane, der engelske folkesongar er blitt overleverte. Frank Proffitt frå Pick Britches i Nord-Carolina song i opptak for W. Amos Abrams om lag 1939. Jean Ritchie frå Viper i Kentucky song ein tradisjonell versjon ho hadde lært frå familiemedlemmer for Alan Lomax i 1949, og Kenneth Goldstein i 1961, og gav han ut på albumet The Best of Jean Ritchie (1961) akkompagnert av ein appalachian dulcimer. Sarah Organ Gunning, som også var frå Kentucky, song ein liknande versjon for samlaren Mark Wilson i 1974.