cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Can I Play with Madness
«Can I Play with Madness» er ein song av det engelske heavy metal-bandet Iron Maiden. Songen vart gjeve ut som den sekstande singelen deira i 1988, og den første singelen frå albumet Seventh Son of a Seventh Son (1988). Singelen nådde tredjeplassen på den britiske singellista. Songen handlar om ein ung mann som ønskjer å vite om framtida hos ein gammal profet med ei krystallkule. Den ungen mannen trur han er i ferd med å bli gal og søkjer den gamle profeten for at han skal hjelpe han med å tolke mareritta hans. Rådet til profeten vert ignorert av den ungen mannen og dei vert sinte då dei seier adjø. Songen var opphavleg ein ballade kalla «On the Wings of Eagles», skriven av Adrian Smith.
Oslomej
Oslomej (makedonsk Осломеj; albansk Osllomej) er ein landsby i kommunen Kitsjevo i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Oslomej var tidlegare eigen kommune. I 2004 vart landsbyen overført til Gostivar, medan resten av kommunen vart innlemma i Kitsjevo i 2013.
Can I Play with Madness
Gitarsoloen i songen vert spelt av Adrian Smith.
Kassettsingel
«Black Bart Blues» handlar om rustningen Iron Maiden hadde i turnebussen sin (kalla Black Bart). «Massacre» er ein Thin Lizzy-song frå albumet Johnny the Fox.
Medverkande
Medverkande frå singelomslaget.
Vranesjtitsa
Vranesjtitsa (makedonsk Вранештица) er ein landsby i kommunen Kitsjevo i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Vranesjtitsa var tidlegare eigen kommune, men vart innlemma i Kitsjevo i 2013.
Den tidlegare kommunen Vranesjtitsa hadde 1 322 innbyggjarar ved folketeljinga i 2002, medan sjølve landsbyen hadde 438 innbyggjarar.
Talet 90
Talet 90 (nitti) er det naturlege talet som kjem etter 89 og før 91.
90 er eit partal.
90 er atomnummeret til thorium.
90 er XC i romartal.
Kapasitet
Kapasitet er evna til å ta opp, lagre, produsere eller yte. Det kan òg tyde å ha stor arbeidskraft eller å vere dugande til noko.
Mikrobølgjeomn
Ein mikrobølgeomn, mikrobølgjeomn eller mikrobyljeomn er ein elektrisk omn som utnyttar varmeutvikling ved absorpsjon av mikrobølgjer. Mikrobølgjeomnar kan både nyttast som kvitevarer og som industriomnar.
NM i alpine greiner 1981
Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1981 vart avvikla i tida 19.-22. februar 1981 i Molde og Volda. Dei to utforrenna fann stad på fjellet Tusten i Molde, medan tevlingane i slalåm og storslalåm fann stad i skiløypene ved Krøvelseidet i Volda.
Mikrobølgjeomn
Hushaldningsomnar
Dielektrisk oppvarming blir nytta for oppvarming av matretter. Maten blir bestrålt med mikrobølgjer (2450 MHz). Elementet som produserer mikrobølgjene er ein magnetron. Varmen oppstår ved at mikrobølgjene aukar rørsla til molekyla i feitt og væske i matvarene. Bølgjene trengjer berre nokre centimeter inn i matvarene, og frå dei varme delane blir varmen ført vidare inn i maten.
Oppvarmingstida i ein mikrobølgjeomn er omvendt proporsjonal med den effekten som blir tilført og proporsjonal med mengda av mat som skal varmast opp. Samanlikna med ein vanleg komfyr brukar ein mikrobølgeomn berre 20–30 % av effekten for å varme opp ei gjeven mengd mat.
NM i alpine greiner 1981
Slalåm
<br style="clear:both;" />
Mikrobølgjeomn
Hushaldningsomnar
Faren ved mikrobølgeomnar medisinsk sett har vore diskutert, men det er ikkje registrert skadar som kan tilskrivast strålinga (t.d. genetiske skadar, sterilitet). Ved medvite å kutte dei krinsane som slår av mikrobølgjene når døra opnast, kan ein brenne seg. Ein mikrobølgjeomn er alltid laga av metall for at strålinga ikkje skal bli sleppt ut i rommet.
NM i alpine greiner 1981
Storslalåm
<br style="clear:both;" />
Utfor
Dato: 19. februar
Mikrobølgjeomn
Industriomnar
Det finst to typar omnar. Høgfrekvens-induksjonsomnar blir brukt til varmebehandling av elektrisk leiande material. Varmen oppstår på grunn av virvelstraum, og er lokalisert til eit tynt overflatesjikt av materialet. Den andre omnstypen utnyttar den varmen som oppstår på grunn av dielektriske tap i elektrisk isolerande material. Dette gjev ei jamn oppvarming av heile materialen. Sjå høgfrekvensoppvarming.
NM i alpine greiner 1981
Utfor
Stad: Molde
<br style="clear:both;" />
Kombinasjon
<br style="clear:both;" />
Mikrobølgjeomn
Soge
Den fyrste mikrobølgeomnen vart send i 1955.
Live 1961–2000: Thirty-Nine Years of Great Concert Performances
Live 1961–2000: Thirty-Nine Years of Great Concert Performances er eit samlealbum med konsertopptak av Bob Dylan, utgjeve berre i Japan den 28. februar 2001. Det kom ut i mars det året i Storbritannia.
Idrettsgallaen
Idrettsgallaen er ein seremoni for å heidre dei største idrettsnamna og beste prestasjonane og andre som har gjort ein stor innsats for norsk idrett i forhenværande idrettsår. Idrettsgallaen er eit samarbeid mellom Noregs Idrettsforbund og Olympiske Komiteen, Norsk Tipping, NRK og Noregs Fotballforbund. Gallaen vart fyrste gongen arrangert i Hamar OL-Amfi i 2002 og har føreheldt den fyrste helgenen i januar kvart år sidan. Idrettsgallaen har sidan starten vorte overført direkte via NRK med Dan Børge Akerø som programleiar der dei nominerte blir presentert og prisane blir delt ut. I 2009 vart Akerø erstatta med Bård Tufte Johansen som òg leda showet i 2010. I 2011 var Haddy N'jie og Erik Solbakken programleiarar. Det er ei rekkje kulturinnslag mellom utdelingene.
Frå 2002 til 2004 hadde gallaen namn frå det året førestillinga vart gjennomført til trass for at det galla vart halde året etter. I 2005 vart det vedteke å endre namn slik at det vart oppkalla etter det kalenderåret der galla vart halde. Dette tydde at det ikkje er nokre Idrettsgallaen 2005.
Prisar
Det har gjennom åra vorte utdelt ulike prisar under idrettsgallaen. Sidan 2007 har følgjande prisar vorte utdelt: Årets namn, Årets trenar, Årets kvinnelege utøvar, Årets mannlege utøvar, Årets eldsjel, Årets forbilde, Årets funksjonshemma utøvar, Årets lagspelar, Årets gjennombrot, Opi klasse, Prisen til utøvarane, Lagspel og Idrettsgallaens heiderspris.
Tidlegare har òg Kniksens heiderspris, Kniksenprisen, Den olympiske ordenen og IOKs Frivillighetspris vore utdelt på Idrettsgallaen. Kniksenprisane delast no ut i samband med dei andre fotballprisane helga før cupfinalane.
Ulike kategoriar har òg vore prøvt ut, endra eller forkasta. Desse har vore brukt: Konsentrasjon, Styrke, Snøggleik og spenst, Styrke og kraft, Spenst og estetikk, Lagkonkurransar, Kondisjon/uthald, Uthald, Mellomdistanse, Nykommer, Årets Idrettskommune, Årets Idrettsøyeblikk og Årets Idrettsblinkskudd. I 2009 vart Juryen sin tilleggspris tildelt Magnus Carlsen for innsatsen hans i sjakk.
Kandidatane under kategorien Årets eldsjel blir plukka ut av dei ulike idrettsforbund under Norges Idrettsforbund. For resten av kategoriane er det ein jury beståande av framtredande sportspersonlig hetar som vel dei nominerte. Prisane blir røysta fram gjennom interaktive- og telefonavstemninger. Prisen til utøvarane blir tildelt han som får flest stemmar frå dei øvrige aktive idrettsutøverne.
Hagr As Sai'ar-distriktet
Hagr As Sai'ar-distriktet er eit distrikt i Hadhramaut guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 2 474 innbyggjarar.
Léa Sprunger
Léa Sprunger er ein sveitsisk friidrettsutøvar frå Nyon i Vaud-kantonen som i 2018 vart europameister i 400 meter hekk, to år etter ho tok bronsemedaljen i same øvinga under friidretts-EM i Amsterdam. Sprunger er aktiv også i andre sprintøvingar og har tidlegare delteke i mangekamp.
Dueslag
Dueslag er ei bu, eit lite hus eller ein større bygning eller tårn nytta til å ale opp og hysa ein større eller mindre mengd duer som husdyr, anten til bruk som brevduer til å sende meldingar med, eller som kappflygingsduer i konkurransar (brevduesport), eller for å nytte duer og dueungar som mat for menneske.
Duer som mat og som gjødselprodusentar
På kontinentet i mellomalderen var kjøt av duer mykje verdsett, og vart servert under kongelege festmåltid. Òg i seinare tider var duekjøt nytta til mat. Det ligg føre overslag frå Frankrike om at det i Paris på slutten av 1800-talet gjekk med nesten to millionar duer årleg til menneskeføde. Men ein vel så viktig faktor ved dueavl var den gjødsla som duene produserte, og som var særs ettertrakta for krevjande planter, som til dømes vindruer og vekstane i kjøkenhagane. Det økonomiske verdet av denne gjødselproduksjon var så stor at det i sine høve vart teke med ein passus om dette i avtaler om giftarmål.
Stravaj
Stravaj er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Prrenjas.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Stravaj 2 427 innbyggjarar.
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Stravaj ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
William Gilbert
William Gilbert eller William Gylberde var ein engelsk lege og fysikar.
Han vart fødd i ein relativt velståande familie i Colchester, og fekk utdanning ved St. John's College i Cambridge. Etter avslutta medisinstudiar opna han praksis i London. Han vart medlem og seinare (frå 1600) president i Royal College of Physicians – det organet som regulerte medisinpraksis i London og omland. Han var lege for både Elisabeth I og Jakob I. Gilbert levde heile livet ugift. Han døydde av byllepest.
Stewart Copeland
Stewart Armstrong Copeland er ein USA-amerikansk musikar og komponist. Han var trommeslagar i det britiske rockebandet The Police, og har produsert film- og videospelmusikk, i tillegg til å skrive musikk for ballett, opera og orkester.
William Gilbert
I 1600 publiserte Gilbert verket De Magnete, Magneticisque Corporibus, et de Magno Magnete Tellure (Om magneten og magnetiske lekamar, og om den store magneten Jorda), som raskt vart eit standardverk over heile Europa om elektriske og magnetiske krefter. I dette verket skildrar han eksperimenta sine med ein kuleforma magnet, som han gav namnet terrella.
Trass i at europearar i lang tid hadde gjort lange sjøreiser over ope hav, var kunnskapane om magnetisme dårlege, og funnet til Gilbert fekk stor praktisk tyding. Gilbert utførte eksperiment over ei rekkje tradisjonelle førestellingar om magnetisme, og viste at det meste ikkje røysta med røyndomen. Ei utbreidd oppfatning innanfor vitskapen var at det var Polarstjerna som fekk krystall av magnetjernstein til å orientere seg når dei vart lagt på ein vassflate. Gilbert var ein av dei første som utførte verkelege naturvitskaplege eksperiment – til skilnad frå tidlegare tider sine naturfilosofar – og bana på den måten veg for moderne naturvitskap.
Stewart Copeland
Før han vart medlem av The Police, var han òg ei kort stund medlem av Curved Air.
William Gilbert
Gilbert kom til at at det var jorda sjølv som var opphav til magnetismen. Han samanlikna polariteten til magneten med polariteten til jorda, og bygde opp ein omfattande magnetismefilosofi over denne analogien: Magnetismen var sjela til jorda, og som han roterer om sin eigen akse, ville kvar og ein kuleforma magnet gjere det når han vart orientert langs jordaksen.
De Magnete kom på same tid som Nikolaus Kopernicus sitt arbeid med ein revisjon av kosmologien, og både Kopernikus, Galileo Galilei og Johannes Kepler drog nytte av Gilberts eksperiment.
Mitchell Froom
Mitchell Froom er ein USA-amerikansk musikar og plateprodusent.
William Gilbert
Gilbert var den første som trekte eit klårt skilje mellom magnetisme og raveffekten, det vil seie statisk elektrisitet. Den siste krafta gav han namnet elektrisitet, etter det greske ordet for rav – elektron.
Mitchell Froom
Biografi
Froom byrja karrieren sin som klaverspelar i Sonoma County i California. Bandet Crossfire hadde to klaverspelarar, Mitchell på eine sida av scenene, og broren David på den andre, med Gary Pihl på gitar. Han spelte òg klaverinstrument i den Ronnie Montrose-leia gruppa Gamma på det tredje albumet deira, Gamma 3, i tillegg til på soloalbum av David LaFlamme, White Bird og Inside Out.
William Gilbert
Fleire av Gilbert sine upubliserte og ufullendte verk vart utgjeve i 1651 av den yngre halvbroren hans under tittelen De Mundo Nostro Sublunari Philosophia Nova (Ny filosofi om jorda vår under månen). Dette var likevel eit verk som fekk liten innverknad.
Eininga for magnetisk potensialdifferens, gilbert (Gb), er oppkalla etter William Gilbert.
Mitchell Froom
Biografi
Han produserte dei tre første Crowded House-albuma, som førte til fleire jobbar som produsent med Richard Thompson, Los Lobos, American Music Club og Suzanne Vega.
Mellom 1992 og 2002 slo han seg saman med lydteknikaren Tchad Blake. I lag arbeidde dei på album med American Music Club, Stevie Ann, Tasmin Archer, The Bangles, Peter Case, The Corrs, Elvis Costello, Sheryl Crow, Crowded House, The Ditty Bops, Tim Finn, Missy Higgins, Indigo Girls, Paul McCartney, Robin Gibb, Maria McKee, Pat McLaughlin, Randy Newman, Nerina Pallot, Pearl Jam, Phantom Planet, Bonnie Pink, Daniel Powter, Bonnie Raitt, Ron Sexsmith, The Del Fuegos, Richard Thompson og Suzanne Vega. Froom og Blake slo seg saman med David Hidalgo og Louie Perez frå Los Lobos og danna det eksperimentelle roots-bandet Latin Playboys.
Som musikar har Froom gjeve ut to soloalbum, Dopamine (1998) og A Thousand Days (2005). Songen «Noodletown» frå Dopamine vann han ein Emmy då han vart nytta som kjenningsmelodi i PBS sin Sessions at West 54th.
Personleg liv
Dotter hans Charlotte (f. 1986) er tidlegare bassist i The Like. Mora til Charlotte er Connie Jester, som var den første kona hans.
Froom gifta seg med Suzanne Vega i 1995, men dei gjekk kvar sin veg i 1998. Han gifta seg med Vonda Shepard i 2004.
Broren David Froom er ein klassisk komponist og leiar i musikkavdelinga ved St. Mary's College of Maryland.
Froom er av rumensk opphav.
Knut A. Taraldset
Knut Andersson Taraldset var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Innvik i Nordfjord. Han representerte Moderate Venstre på Stortinget i tre valperiodar og var ordførar i Innvik i 21 år.
Taraldset var son til ein gardbrukar og tok i 1891 over farsgarden. Tingbolkane 1895-97, 1898-1900 og 1903-06 vart han vald til tingmann for Nordre Bergenhus amt. Han var 1895-1900 medlem i Vegkomiteen og 1903-05 sekretær i Lagtinget og på ny medlem i Vegkomiteen. Våren 1905 var han med i den 19 mann store Specialkomiteen som greidde ut kva Noreg skulle gjere etter landet braut ut or unionskongedømmet med Sverige. Den 21. august 1905 vart han permittert grunna sjukdom og kom ikkje tilbake på Tinget. Taraldset var ordførar 1911-31 i Innvik og i fleire tiår styreformann i den lokale sparebanken, forlikskommissær og medlem i amtsskulestyret mm.
Lahore festning
Lahore festning (panjabi og urdu (Shahi Qila), 'Kongefestningen', engelsk Lahore Fort) er ein festning i Lahore i Panjab i Pakistan som saman med Shalimar-hagen er rekna som verdsarv av UNESCO. Mesteparten av den noverande festningen blei bygd på 1600-talet, då Mogulriket var på høgda si.
Festningen ligg nord i gamlebyen innanfor bymuren i Lahore, og omfattar eit område på over 20 hektar. Han omfattar i dag 21 bygningar. Bygginga av den moderne festningen byrja i 1566 under Akbar den store, som gav festnigen ein synkretisk arkitektur som blanda både muslimske og hindumotiv. Under Shah Jahan blei det brukt luksuriøs marmor med inkrusteringar i persisk stil. Den kjende Alamgiri-porten blei bygd under den siste mektige stormogulen, Aurangzeb, og vender mot Badsjahi-moskeen.
Staden der festningen no står har vore busett i tusenår, men den eldste dokumentasjonen av eit forsvarsverk her viser til ein teglverksbygning frå 1000-talet.
Etter at Mogulriket fall blei Lahore festning først brukt av sikh-herskaren Ranjit Singh som bustad. Det blei teke over av Britisk India i 1849 og fall til Pakistan i 1947.
Spjelkavik
Spjelkavik er ein matrikkelgard i tidlegare Borgund kommune og ein bydel i Ålesund kommune. Bydelen vert jamnast skriven for Spjelkavika.
Matrikkelgarden Spjelkavik, gardsnummer 24 i Borgund og Ålesund, ligg ved sjøen for austenden av Borgundfjorden. Bygda og den seinare bydelen Spjelkavik omfattar også matrikkelgardane Remvik, Spjelkaviknes, Spjelkavikgjerdet, Nedregarden, Lillestølen, Prestesetra og Vasstrand.
Frå 1910-talet voks det fram mykje industri i Spjelkavik. Spjelkavikelva frå Brusdalsvatnet til Borgundfjorden vart utbygt i 1917. Ho gav straum til mellom anna fiskeutstyrprodusenten Spilkevig. Her var òg store verksemder som laga skotøy, møblar og plaststoff. Størstedelen av industrien er avvikla eller utflytt. Sidan 1980-åra har Spjelkavika, gjennom forretningområdet Moa, vakse fram til å verte eit avlastningssenter for Ålesund sentrum. Moa ligg heilt i utkanten av bydelen Spjelkavika, i grenseområda mot Åse og Furmyr.
Spjelkavika er eit ferdslekryss, både E 39 og E 136 møtest og passerer bydelen. Til Ålesund sentrum er det ca. 12 km frå busstasjonen på Moa.
Rhys Clark
Sidan 2006 har Clark spelt med fleire andre artistar, som Johnny Rodriguez, Sam the Sham, Charlie Rich Jr., Jann Browne, Chris Gaffney, Sweethearts of the Rodeo, Rosie Flores, Wanda Jackson, Michael Chain og Rick Shea.
Diskografi
Album
Milgram-eksperimentet
Milgram-eksperimentet er eit berømt psykologisk eksperiment som blei starta i juli 1961 og publisert i 1963 av Stanley Milgram. Eksperimentet viste at eit vanleg menneske sin lydnad til ein autoritet er mykje større enn mennesket sjølv trur, i høve til til sin eigen frie vilje og samvit. Eksperimentet blei gjenteke i fleire variantar med stort sett same resultat.
Bakgrunnen
Milgram ønskte å finne ut korleis eksistensielle tilhøve som orden, reglar, normer, lydnad og pliktfølelse påverkar eit enkeltmenneske sin valfridom, sjølvstende, samvit og eventuelt opprør mot ein autoritet.
Målet var å finne ei forklaring på korleis kollektivistiske styresett, som for eksempel Tyskland under den andre verdskrigen kunne klare å få store delar av folket til å godta og å utføre grufulle handlingar mot andre menneske utan at dei ville nekte, eller gjere opprør. Kunne det tenkest at Adolf Eichmann og hans millionar medskuldige i holocaust berre følgde ordre og var bundne av lydnad til ein autoritet med eigne reglar?
Utvelginga av forsøkspersonar
I det opphavlege eksperimentet deltok 40 menn i alderen 20 - 50 år. Dei var frå ulike samfunnslag - frå arbeidsledige til professorar. Dei blei valde ut både etter avisannonser og etter direkte kontakt. Forsøkspersonane blei fortalde at dei skulle delta i eit enkelt pedagogisk forsøk for å undersøke effekten av straff ved opplæring. Dei fekk vidare vite at eksperimentet ville vare ca. 1 time, men at dei kunne avbryte eksperimentet når som helst, og at dei skulle få $ 4,50 (2006 = ca. kr. 300,-) anten dei fullførte heile eksperimentet eller ikkje.
Eksperimentet
I kvart eksperiment deltok 3 personar. Ein forsøksleiar, ein «lærar» og ein «elev».
Før forsøket starta skulle det haldast loddtrekning om kven som skulle vere lærer og kven som skulle vere elev. Men loddtrekninga var «fiksa» slik at forsøkspersonen alltid blei lærar (Det var to papirlappar som blei trekt, og på begge stod det lærar).
Eleven var i røynda ein skodespelar. Forsøket blei leia av ein streng, «upåverka» leiar kledd i teknikar-uniform. Læraren og eleven blei i det opphavlege forsøket plassert i to ulike rom med lydsamband mellom. Til eleven var det til synes festa eit sett elektriske leidningar som læraren kunne kontrollere frå eit panel framfor seg. Læraren fekk så utlevert ei liste to-stavingsord som han skulle lære vidare til eleven. Etter å ha lese opp ein serie ord skulle så læraren lese opp første stavinga i ordet og eleven skulle halde fram med den neste stavinga. Eleven fekk fire alternative svar, og han skulle markere rett svar ved å trykke på rett brytar for dette alternativet. Dersom eleven svarte feil, skulle læraren gje han eit elektrisk støyt. I røynda var det ikkje noko elektrisk støyt som blei gitt til eleven, men for at forsøkspersonen skulle tru at situasjonen var reell, fekk han sjølv prøve eit elektrisk støyt av lågaste grad (45 volt) før forsøket starta. På panelet framom seg kunne læraren til synes gradere støyta frå 45 volt til 450 volt. Dei øvste trinna var merkte med «FARE - svært alvorleg støyt». «Læraren» blei instruert om å gje sterkare støyt for kvart feil svar eleven gav, og kunne høyre eleven sine «lidingar» under forsøka. Om læraren nølte under eksperimentet, gav forsøksleiaren verbale oppmodingar om å halde fram etter ei viss rekkefølgje: Dersom forsøkspersonen nekta å halde fram forsøket før eller etter dei fire oppmodingane, blei forsøket avbrote. Ellers blei forsøket avbrote etter tre «elektrosjokk» på høgaste nivå.
Resultatet
Forsøket viste at så mange som 65% (26 av 40) av forsøkspersonane var viljuge til å lyde oppmodingsa om høgaste straumstyrke, trass i at «eleven» klart var sterkt lidande og bad om nåde, og at dei visste at dei hadde fridom til å avbryte. Ingen av forsøkspersonane avbraut forsøket før 300 volt. Ingen av forsøkspersonane insisterte på å undersøke eller snakke med «offeret» etter forsøket.
Følgjande tabell viser talet på lærarar som avbryt forsøket etter ulike «straumstøyt»:
Zurna
Zurna (òg kalla surnay, zurla, latvisk horn, surla, sornai, zournas, zurma eller armensk Զուրնա) er ein type treblåseinstrument med dobbelt røyrblad og konisk boring som finst på Balkan. Instrumentet er til utandørs bruk og blir vanlegvis spelt saman med davul (basstromme) i anatolisk folkemusikk.
Milgram-eksperimentet
Milgram si oppsummering
Milgram refererte erfaringane i artikkelen sin kalla «The Perils of Obedience»:
Zurna
Namnet på instrumentet kjem frå tyrkiske zurna, som igjen kjem frå det persiske ordet سرنای surnāy og er sett saman av سور sūr («bankett, festmåltid») og نای nāy («siv, røyr»). Zurna går òg under namnet sopile i Midtausten og Italia. I Europa kjenner ein zurnaen først og fremst under namnet skalmeie. I Tyrkia blir instrumentet tradisjonelt brukt i bryllaup.
Milgram-eksperimentet
Milgram si oppsummering
"«The legal and philosophic aspects of obedience are of enormous importance, but they say very little about how most people behave in concrete situations. I set up a simple experiment at Yale University to test how much pain an ordinary citizen would inflict on another person simply because he was ordered to by an experimental scientist. Stark authority was pitted against the subjects' [participants'] strongest moral imperatives against hurting others, and, with the subjects' [participants'] ears ringing with the screams of the victims, authority won more often than not. The extreme willingness of adults to go to almost any lengths on the command of an authority constitutes the chief finding of the study and the fact most urgently demanding explanation.»"
Zurna
Zurnaen stammar truleg frå Persia i tida rundt 700 e.Kr I perioden 900-1000 e.Kr kom instrumentet til Europa og vart veldig populært heilt fram til 1700-talet. Utforminga forandra seg noko i løpet av desse 700 åra, men ikkje mykje. Zurnaen vart i hovudsak forlengja slik at han kunne gje frå seg mørkare lydar, røyrblada av takrøyr vart skifte ut og etter kvart utvikla ein eit deksel rundt røyrblada slik at dei ikkje trong å vere inne i munnen.
Milgram-eksperimentet
Seinare resultat
I tilsvarande og seinare eksperiment har det vist seg at andelen personar som er viljuge til å følgje forsøksleiaren sine oppmodingar fullt ut, og utan vesentlege innvendingar, er påfallande konstant (61% - 66%).
Zurna
Instrumentet blir mykje brukt i kurdisk folkemusikk i Nord-Kurdistan i det austlege Tyrkia og i Armenia. Det blir brukt for det meste utandørs på grunn av den høge lyden det gjer, og blir ofte kombinert med ei stortromme. I ei større gruppe har ein ein mindre (20-35 cm) zurna som spelar melodien og ein større (40-60 cm) som fungerer som ein bordun. Å spele med dei større bordunpipene er spesielt vanleg på Balkan. Instrumentet er ofte laga av kirsebær- eller plommetre og er forma som ei trakt ved utblåset og ein held for røyrblada ved munnstykket. Med åtte hol (éit på undersida) kan ein spele ulike tonar.
Andre nært nærskylde instrument omfattar sorna, rhaita, suona, sopila, skalmeie, birbynė, tuiduk og surma-horn.
Milgram-eksperimentet
Variasjonar av forsøket
Milgram gjorde også variasjonar av forsøket ved å variere avstandane frå læraren til høvesvis forsøksleiaren og eleven (19 ulike forsøk). Resultata viste at lydnaden blei redusert ved aukande avstand til forsøksleiaren og nærare kontakt til eleven.
Homofil åtferd hjå dyr
Det finst likevel éin art der homofili er vanleg, nemleg i domestikert sau (Ovis aries). Kring 10% av vêr (hannsauer) nektar å pare seg med søyer (hosauer), men er snøgge med å pare seg med andre vêrar.
Milgram-eksperimentet
Kritikk av eksperimentet
Eksperimentet har sidan blitt kritisert fordi dei uvitande deltakarane (lærarane) blei utsett for eit monaleg stressmoment ettersom dei i etterkant blei «avslørt» som sadistar, då dei hadde vore viljuge til å tildele «eleven» nærast uuthaldelege smerter. Dei uvitande deltakarane blei ikkje tilbodne noko psykologisk hjelp etter forsøket.
Homofil åtferd hjå dyr
Den seksuelle åtferda hjå ikkje-menneskelege dyr tek mange former, ogso innanfor dei same artane, sjølv om homofili er vanlegast i sosiale artar. Motivasjonane for, og konsekvensen av, denne åtferda er ikkje godt forstått, og dei fleste artane er ikkje enno skildra.
Milgram-eksperimentet
Kritikk av eksperimentet
Milgram gjorde ei undersøking seinare, som viste at 84% av deltakarane meinte at dei hadde bidratt positivt til ei vitskapeleg forsting av menneska si åtferd.
Homofil åtferd hjå dyr
Observasjonen av homofil åtferd hjå dyr kan nyttast som argument både for og mot homofili, og har mellom anna vore nytta som argument mot peccatum contra naturam («synd mot naturen»).
Å nytte omgrepet «homofil» om dyr
Det engelske omgrepet homosexual vart skapt av Karl-Maria Kertbeny i 1868 for å skildra samkjønna seksuell tiltrekking hjå menneske. Omgrepet har same tyding som dei norske omgrepa «homofil» og «homoseksuell», medan det engelske omgrepet homophile skildrar ein person som aksepterer eller fremjar homofili. Bruken av desse omgrepa i dyrestudiar har vore kontroversiell av to grunnar: seksualiteten og motivasjonsfaktorane hjå dyr har vore—og er enno—dårleg forstått, og omgrepa har sterke kulturelle implikasjonar i vestlege samfunn, som er irrelevante for andre artar enn menneske. Av desse grunnane har ei rekkje omgrep vorte nytta gjennom åra. Omgrepa «homofil» og «homoseksuell» er føretrekte framfor «homo», «lesbisk» og så bortetter, fordi desse omgrepa har ei enno sterkare tilknyting til menneskeleg homofili. I Noreg nyttar ein oftast omgrepet «homofil» når ein skildrar eit menneske med tiltrekking til ein person av same kjønn, men «homoseksuell» er òg brukt.
Dyr sine preferansar og motivasjonar er alltid utleidd frå åtferd. Forskarar er ikkje i stand til å kartlegge heile livslaupet til eit dyr, og må difor trekke slutningar basert på frekvensen av enkeltobservasjonar.
Fysiologisk
Det er usemje kring dei fysiologiske forklaringane for homofil åtferd hjå dyr. Fleire forskarar meiner at mengda av kjønnshormon, samt størrelsen på kjønnskjertlane, spelar ei direkte rolle for dei seksuelle åtferdene og preferansane hjå dyr. Andre hevdar at desse påstandane ikkje har hald, og at spesifikke dyr som utvisar homofili ikkje kan samanliknast med dei som ikkje gjer det. Begge desse vinklane har empirisk hald, mellom anna gjennom ei rekkje endokrinologiske studiar. Forskarar fann ingen ulikheitar i storleiken på kjønnskjertlane, og heller ikkje på mengda kjønnshormon, i utelukkande homofile kaliforniasvartbakar og ringnebbmåsar (i måsefamilien). Analysar av bifile vêr viste at dei hadde lågare nivå av testosteron og estradiol i blodet, samt mindre kjønnskjertlar, enn deira heterofile motpartar.
Vidare studiar av hormonverknadar viste at administreringa av testosteron og estradiol i heterofile dyr auka homofil åtferd. Auka nivå av kjønnshormon under svangerskap auka sannsynet for å få homofile avkom.
Genetisk
Fucose mutarotase er eit gen i mus som styrer verknaden østrogen har på hjernen. Deaktivering av dette genet fekk hokjønna mus til å tru at dei hadde vakse opp som hannar. «Den genmodifiserte musa hadde ei lita utvikling i hjernen som minna om den hos hannane», sa professor Chankyu Park ved Korea Advanced Institute of Science and Technology. Nokre av hans siste studiar vart publiserte i BMC Genetics journal i 2010. Ein annan studie fann at ved å manipulera eit gen i bananfluger (Drosophila) kunne ein kalla fram homofil åtferd. I tillegg til homofili fann studien òg anna unormal åtferd som følgje av mutasjonen.
Nevrologisk
Forsking frå mars 2012 viste at serotonin spelte ei rolle i seksuell orientering hjå mus. Ein studie av bananfluger viste at inhibisjon av nevrotransmitteren dopamin dempa laboratorie-indusert homofili.
Svartsvaner
Kring éin firedel av paringa blant svartsvaner skjer i homofile hannar. Dei stel reir frå hoa, eller dannar ein mellombels trekant, for så å jaga vekk hoa etter at egga er lagd. Borna til samkjønna svaner har generelt betre levekår enn dei til tokjønna foreldre, noko som truleg skuldast betre territorialt forsvar. Det same fenomenet finst òg hjå hannflamingoar.
Måsar
Studiar har vist at 10—15% av hokjønna kaliforniasvartbakar utviser homofili i naturen.
Ibisar
Forsking har vist at miljøgifta metylkvikksølv kan auke førekomsten av homofil åtferd hjå hannkjønna kvitibisar (Eudocimus albus). I studien vart kyllingar eksponerte for varierande dosar av kjemikalien, og graden av homofili vart målt når dei var vaksne. Studien konkluderte med at auka dosering gav auka homofil åtferd. Kvikksølv si evne til å blokkere ulike funksjonar i det endokrine systemet er føreslått som ein mogleg årsak til seksuelle avbrot i andre fugleartar.
Stokkender
Stokkender former tokjønna par inntil hoa har lagd egg, før hannen så forlét hoa. Førekomsten av samkjønna seksuell åtferd hjå stokkender er uvanleg høg til å vere fuglar, stundom opptil 19% av alle para i ein populasjon. Kees Moeliker, biolog ved Natural History Museum Rotterdam, observerte ei hannkjønna stokkand som engasjerte seg i homoseksuell nekrofili.
Pingvinar
Det at pingvinar deltek i homofil aktivitet har vore kjent sidan minst 1911. George Murray Levick dokumenterte denne åtferda hjå adeliepingvinar på Cape Adare, og skildra den som «forderva». Rapporten var så sjokkerande på denne tida at publiseringa vart utsett. Nokre få kopiar vart gjevne til private forskarar, og alle var omskrivne til gresk for å hindre vidspreiing. Rapporten dukka opp først etter eit hundreår, og vart publisert i Polar Record i juni 2012.
Tidleg i februar 2004 kunne New York Times rapportere at Roy og Silo, eit hannpar av ringpingvinar i Central Park Zoo i New York, hadde hatt ei vellukka ruging, klekking og oppseding av ein hokjønna pingvin. Fleire andre dyrehagar i New York har òg meldt om samkjønna par.
Dyrehagar i Japan og Tyskland har også dokumentert homofili i hannpingvinar. Para lagar reir saman og finn steinar som dei kan ruge på. Forskarar ved Rikkyo University i Tokyo fann totalt 20 homofile par ved 16 store akvarier og dyrehagar i Japan.
Ved Bremerhaven Zoo i Tyskland prøvde dei å forbetra formeiring hjå truga humboldtpingvinar ved å importere hokjønna pingvingar frå Sverige, for så å skilje tre homofile hannpar, men dette var mislukka. Direktøren ved dyrehagen sa at forholdet mellom dei homofile para var «for sterkt». Fleire homofile i Tyskland protesterte mot separasjonen, og direktøren svara at «vi veit ikkje om dei tre para eigentleg var homofile, eller om det berre var eit resultat av mangel på hopingvinar…det er ingen her som ynskjer å skilje homofile par med makt».
Eit hannpar av magellanpingvinar ved San Francisco Zoo hadde delt hòle i seks år og oppseda ein surrogatkylling. Desse skilde lag etter at hannpingvinen i eit anna par døydde i ei hòle like ved, og hoa var på jakt etter ny make.
Buddy og Pedro, eit hannpar av kappingvinar, vart skilde med makt ved Toronto Zoo for å pare seg med hopingvinar. Sidan då har Buddy para seg med ein hopingvin.
Suki og Chupchikoni er to hokjønna kappingvinar som binda par ved Ramat Gan Safari i Israel. Dei hadde rekna med at Chupchikoni var ein hann, men dette vart avkrefta etter ei blodprøve.
I juni 2014 fekk humbholdtpingvinane Jumbs og Hurricane ved Wingham Wildlife Park internasjonal merksemd. Hannparet, som hadde vore saman i fleire år, hadde ei vellukka klekking og oppseding av eit forlate egg.
Gribbar
I 1998 gjekk dei to hannkjønna gåsegribbane Dashik og Yehuda, ved Jerusalem Biblical Zoo, saman, engasjerte seg i «open og energisk sex», og bygde eit reir. Paret fekk eit kunstig egg som dei veksla på å ruge. Etter 45 dagar gjekk personalet i dyrehagen inn og erstatta egget med ein kylling. Gribbane utførte ei vellukka barneoppseding. Nokre år seinare fekk Yehuda interesse for ein hogribb. Dashik fekk depresjonar som følgje av dette, og vart flytta til forskingsavdelinga ved Tel Aviv University, der òg han fant seg ein hogribb.
To homofile gribbar ved Allwetter Zoo i Münster bygde eit reir saman, men dei vart mobba av andre gribbar, og byggjematerialar frå reiret deira vart ofte stole. Dei vart etterkvart skilde med makt for å prøve å fremje paring, og ein av dei vart plassert med ein hogribb, trass protestar frå tyske homofiligrupper.
Duer
Både hann- og hokjønna duer deltek i homofil åtferd. Forutan seksuell omgang vil samkjønna duer bygga reir, og hoer vil stundom legga ufræva egg som ho prøver å ruge.
Amazonasdelfin
Amazonasdelfinar eller botoar går stundom saman i grupper på 3—5 individ og deltek i gruppesex. Gruppene er danna av unge hanndelfinar og stundom ein eller to hodelfinar. Dei plar å unngå formeiring og nyttar snutar, halar og kjønnsorgan, utan omsyn til seksuell orientering. I fangenskap har ein observert homofil og heterofil penetrering av blåsehòla, eit hòl som er homologt til nasebòra hjå andre pattedyr, og er den einaste kjende arten i dyreriket der nasalsex førekjem. Hannane vil stundom ha samleie med hannkjønna brasildeltadelfinar, som er ei lita nise.
Amerikansk bison
Kurtise, bedekking og analpenetrering mellom oksar er observert hjå amerikansk bison. På Okipafestivalen til mandanstamma, eit urfolk i Nord-Dakota, plar ein å avslutte festivalen med ei aping av denne åtferda for å «sikre at bøffelen kjem attende til neste sesong». Det er veldig vanleg at hokjønna kveg bedekker andre hoer. Åtferda er hormondriven og synkronisert med framveksten av estrus (fruktbar tid), særleg i nærleiken av oksar.
Dvergsjimpansar og andre aper
Dvergsjimpansar lever i eit matriarkalsk samfunn, noko som er uvanleg hjå aper, og er ein biseksuell art — både hannar og hoer deltek i heterofil og homofil åtferd, og hoene er særskilt kjende for dette. Kring 60 % av all seksuell aktivitet hjå dvergsjimpansar skjer mellom to eller fleire hoer. Frekvensen av homofile bindingar hjå dvergsjimpansar er den høgste av alle artar i verda, og homofili finst i alle hominidar (ei gruppe som inkluderer menneske), samt ei rekkje andre artar av primatar.
Sex mellom dvergsjimpansar skjer ofte i aggressive samanhengar som er heilt urelaterte til mat. Ein sjalu hannsjimpanse kan finne på å jage vekk ein annan frå hoa, for så å møte han etterpå og delta i skrotal gniing. Viss ein hosjimpanse møter eit ungdyr, kan mora til sistnemnde få eit utfall mot hoa, før dei så gnir kjønnsorgana mot einannan.
Tumlarar
Mange delfinartar deltek i homofile handlingar, men det er best studert i tumlarar. Seksuelle møter mellom hoer skjer ved ei slags «nebb-genital framdrift», der hoa set nebbet sitt inni kjønnsorganet til den andre hoa og sym roleg framover. Hannane gnir kjønnsorgana mot einannan, sym ofte mage mot mage, og set stundom penisen inn i anus.
Elefantar
Afrikanske og asiatiske elefanthannar deltek i samkjønna binding og paringsforsøk. Møta inneheld ofte godhuga interaksjonar, kyssing og snabelfletting. Hannelefantar bur ofte utanfor flokken og formar «ekteskapsforhold» med eit eldre og stundom ein eller to yngre individ, der seksuell åtferd er ein viktig del av den sosiale dynamikken. I motsetnad til heterofile forhold, som er av ein flyktig karakter, er forholda mellom hannane langvarige. Møta er analoge til dei heterofile møta, der hannen strekk snabelen langs ryggen til partnaren og pressar støyttennene framover for å vise sine intensjonar om å para seg. Samkjønna forhold er vanleg og utbreidd i begge kjønn, og asiatiske elefantar i fangenskap utgjer så mykje som 45 % av samkjønna omgang.
Apekattar
Antropologane Lionel Tiger og Robin Fox viste i ein studie at administreringa av P-sprøyter i hannkjønna apekattar minska tiltrekkinga deira til hoer.
Japanmakakar
Samkjønna forhold mellom japanmakakar er vanleg, men graden varierer i ulike grupper. Hoene former såkalla «hustruskap» som er kjenneteikna av sosiale og seksuelle aktivitetar. I nokon grupper vil opptil ein firedel av hoene forme slike band, og kan vare frå nokon dagar til fleire veker. Denne paringa fører til sterke og varige venskap. Hannar har òg samkjønna forhold, ofte med fleire jamaldra partnarar. Denne aktiviteten er prega av omsorg og leik.
Løver
Både hann- og hokjønna løver utviser homofili. Hannkjønna løver kan binda par i fleire dagar og utvisa homofil åtferd med nasegniing og kosing, paringsforsøk og støyting. Kring 8 % av paringsforsøka skjer med andre hannar. Paring mellom holøver er nokså vanleg i fangenskap, men er ikkje observert i vill natur.
Mårdyr
Ilderar (Mustela putorius) har engasjert seg i homoseksuell omgang med andre ilderar utanfor familien. Homofil åtferd i denne solitære arten omfamnar sex og analpenetrering, men har ingen openberre adaptive funksjonar.
Sauer
Tamsau har fått mykje merksemd som følgje av at somme vêrar ser ut til å vere utelukkande homofile. Merck Manual of Veterinary Medicine reknar homofili hjå sauer som vanleg, og eit mogleg problem innan dyrehald.
Ein studie frå oktober 2003 av Dr. Charles E. Roselli et al. ved Oregon Health and Science University viste at homofili hjå vêr (som vart funnen i 8 %) var assosiert med hjerneregionen «ovine Sexually Dimorphic Nucleus» (oSDN). Denne regionen var halvparten så stor som den korresponderande regionen i heterofile vêrar.
Henryk Sienkiewicz
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz, pseudonym Litwos, var ein polsk forfattar som i si eiga tid blei rekna som ein av dei viktigaste romanforfattarane. Han fekk Nobelprisen i litteratur i 1905 «på grunn av sine eineståande fortenester som episk forfattar».
Homofil åtferd hjå dyr
Sauer
Hjerneregionen oSDN var mykje større i vêra som føretrekte søyer, og inneheldt fleire nerveceller enn i homofile vêrar. Regionen i heterofile vêrar hadde òg meir aromatase, eit stoff som omformar testosteron til estradiol. Estradiol er ei form for østrogen som spelar ei rolle i vanleg seksuell åtferd hjå vêrar. Uttrykket av aromatase var likt i hannkjønnsorienterte vêrar og søyer.
Zajas
Zajas (makedonsk Зајас, albansk Zajas) er ein landsby i kommunen Kitsjevo i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Zajas var tidlegare eigen kommune, men vart innlemma i Kitsjevo i 2013.
Homofil åtferd hjå dyr
Sauer
«Den tette samlinga av nerveceller som utgjer oSDN uttrykker cytokrom P450 aromatase. Nivået av aromatase mRNA var mykje høgare i ho-orienterte vêrar enn i søyer, medan mannsorienterte vêrar viste middels uttrykking.» Desse resultata føreslår at «…naturleg førekomande variasjonar i partnarpreferansar kan skuldast ulikheitar i hjerneanatomien, og evna til å produsere østrogen».
Zajas
Den tidlegare kommunen Zajas hadde 11 605 innbyggjarar ved folketeljinga i 2002, medan sjølve landsbyen hadde 4 712 innbyggjarar.
Homofil åtferd hjå dyr
Flekkhyenar
Familiestrukturen hjå flekkhyenar er matriarkalsk, og hoene har ofte dominante forhold med sterke seksuelle element. Hoene har eit unikt urogenitalsystem som liknar på ein penis, noko som fekk tidlege naturalistar til å tru at hoene var hermafrodittiske hannar som utøvde homofili. Tidlege skrifter, som til dømes Ovids Metamorfosar og Physiologus, føreslo at hyenar endra kjønn og natur, frå ho til hann og attende. I Paedagogus noterte Klemens av Alexandria at hyenar (og harar) var «sjukeleg opptekne av samleie». Mange europearar knyta hyenar til seksuell misdanning, prostitusjon, avvikande seksuell åtferd og hekseri.
Henryk Sienkiewicz
Sienkiewicz var fødd i Wola Okrzejska i Lublin-voivodskapet i dagens Polen, den gong Det russiske imperiet. Han døydde i Vevey i Sveits.
I dag er han mest kjend for Quo vadis (1895), ein historisk roman frå keisar Nero si tid. I 1951 blei det laga ein storfilm basert på denne boka, blant anna med Peter Ustinov som keisar Nero.
Homofil åtferd hjå dyr
Flekkhyenar
Røynda bak dei forvirrande rapportane skuldast truleg den aggressive seksuelle åtferda mellom hoene. Forsking har vist at «i motsetnad til dei fleste andre hopattedyr, så har hokjønna flekkhyenar ei veldig mannleg framtreding, dei er større enn hannane, og langt meir aggressive», og dei har «vorte maskuliniserte utan å verta defeminisert».
Den aggressive åtferda til hoene bidreg til å kjempe for ressursar, mat og partnarar. Studiar har vist at «auka nivå av testosteron in utero (i livmora)» bidreg til meir aggresjon: både hannar og hoer prøver para seg på det same og motsette kjønnet, og dei med lågare testosteronnivå in utero opptrer meir underdanig.
Øgler
Hoøgler i tejuer-familien kan formeire seg gjennom partenogenese, så hannane er i fåtal, og seksuell paring er ikkje vanleg. Hoene deltek i seksuell omgang for å stimulere ovulasjon, og åtferda følgjer hormonsyklane; ved låge østrogennivå engasjerer hoene seg i «maskuline» sexroller. Dei dyra som for tida har høge østrogennivå tek på seg dei «feminine» sexrollene.
Øgler som utfører frieri har større grøderikdom enn dei som er i isolasjon, og dette skuldast hormonaukinga ved seksuell omgang. Sjølv om populasjonar med aseksuelle tejuer manglar hannar, er likevel seksuell stimulering naudsynt for å auke formeiring.
Frå eit evolusjonært standpunkt passerer hoene heile den genetiske koden til avkommet (i staden for 50% av gena, som er vanlegast i seksuell formeiring). Nokon gekkoartar formeirar seg òg gjennom partenogenese.
Insekt og edderkoppdyr
Homofil åtferd hjå insekt har vore mykje diskutert blant forskarar. Det finst mange teoriar, men hovudårsaken til homofili hjå insekt og edderkoppar ser ut til å skuldast forveksla identitet. Prisen for å miste eit høve til å ha sex er større enn risikoen ved å engasjere seg i seksuell omgang med insekt eller edderkoppar av same kjønn.
Bananfluger
Hannkjønna Drosophila melanogaster-fluger som har to kopiar av mutantallel i fruitless-genet prøver utelukkande å para seg med andre hannfluger. Det genetiske grunnlaget for homofili har vore studert i bananfluga D. melanogaster. Ein har funne fleire gen som kan føre til homoseksuell paring. Ein trur at desse gena styrer åtferd gjennom feromonal aktivitet og strukturelle endringar i hjernen. Studiane har òg undersøkt om miljøet kan spele ei rolle på seksuell orientering hjå fluger.
Veggedyr
Hannkjønna veggedyr (Cimex lectularius) har ei seksuell tiltrekking til andre individ som nettopp har ete, noko som kan resultere i homofil omgang. Ved heterofilt samleie skjer det ein traumatisk inseminasjon, der hannen borar seg inn i magen til hoa med sin nåleliknande penis. Ved homofil paring kan hannen pådra seg alvorlege skader i magen, fordi han manglar dei naudsynte strukturane som hoa har. Hannane slepp ut eit alarmferomon for å minska homofil paring.
Solavågsbygda
Bygda ligg kring fjordpollen Storevalen og den naturlege kanalen til Storfjorden i sør. Sunde og Leirvåg ligg på austsida av Storevalen, Solavåg og Bjørkavåg på vestsida, medan Solavågseidet ligg nord for fjordpollen.
Fram til 1960-åra var bygda prega av landbruk og noko verksemd knytt til fiskeri og fisketilverking. Sidan 1970-åra har størstedelen av Sunde-Leirvåg vorte utbygt med byggefelt, og framstår i 2011 nærast som forstad.
I 1947 fekk Solavågsbygda ferjesamband over Storfjorden med Festøya i Ørsta. Ferjeleiet ligg på Sunde og har vorte utbygt ei rekke gonger. E 39 går frå Sunde, forbi Leirvåg og Solavågseidet og vidare austover til Vegsundbrua.
Bru og veg mellom Sunde og Solavåg vart bygt i 1961.
William Sturgeon
William Sturgeon var ein britisk fysikar. Han konstruerte i 1824 den første brukbare elektromagneten. Sturegon tente ikkje på oppfininga si, og døydde fattig.
Verk
William Sturgeon utvikla det første elektrodynamiske galvanometeret og den første brukbare elektromagneten i 1824.
Kjelder
''
Vegsundbrua
Vegsundbrua er ei bru mellom øyane Oksnøya og Sula på Sunnmøre. Brua er ein del av E 39.
Vegsundbrua går over det tronge Vegsundet, som ligg mellom nordaustdelen av øya og kommunen Sula og matrikkelgarden Vegsund i Ålesund. Vegsundet er ein passasje i fjordsystemet mellom Flisfjorden i aust og den fjernare Åsefjorden i vest. Brua vart bygt i 1977 og er den andre brua på staden. Ho er ei bjelkebru. Den fyrste Vegsundbrua vart bygt i 1938 og var ei bogebru.
Kapasitiv belastning
Kapasitiv belastning er det at straumen er faseforskyvd føre spenninga i ein vekselstraumkrins. Dette kjem vanlegvis av at lastimpedansen inneheld kondensatorar.
Kjelder
kapasitiv belastning. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/kapasitiv_belastning
Christian Gottfried Reinhardt
Christian Gottfried Reinhardt var ein dansk-norsk hærmann som representerte Nordre Bergenhus på stortinga 1854 og 1857-58.
Reinhardt var son til ein oberstløytnant og fødd og oppvaksen i Danmark. Han vart offiser i 1818 og forfremja til premierløytnant i 1829. Frå 1839 til 1864 var han kaptein i Bergenske brigade, busett i Lavik i Sogn. Han var stortingsmann for Nordre Bergenhus amt i 1854, medlem i Militærkomiteen. Valkrinsen syrgde for at han vart attvald og møtte på stortinget 1857 og omframtstortinget 1858. Han var då medlem av Lagtinget både i 1857 og 1858, og elles Militærkomiteen i 1857 og Valkomiteen i 1858.
Reinhardt døydde på «Sven» i Sunnfjord.
Paraskevi Papachristou
Paraskevi Papachristou er ein gresk friidrettsutøvar frå Aten som i 2018 vart europameister i tresteghopp, to år etter ho tok bronsemedaljen i same øvinga under friidretts-EM i Amsterdam. Papchristou sette sin personlege rekord i tresteg på 14,73 meter under eit stemne i Filothéi i juni 2016.
Ho deltok under Sommar-OL 2016 og 2020, men kom ikkje på medaljeplass.