cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haiti
Demokrati og uro
I 2000 vart det halde eit omstridt parlamentsval – som partiet til Aristide vann. Sidan Aristide også vann i presidentvalet, med over 90 % av stemmene, kom det påstandar om valfusk. Aristide, som overtok makta i 2001 og hadde håpa på å få halde fram, måtte forlate landet i 2004. Medan opposisjonen – USA og Frankrike – overtok posisjonen hans, gjekk Aristide i frivillig eksil. Han omtala dette som eit kupp og såg framleis på seg sjølv som den rettmessige presidenten i landet. SN har hatt kring 10 000 soldatar stasjonerte i ein fredsstyrke i Haiti sidan 2004, som ein del av MINUSTAH.
Etter Aristide vart landet frå 2004 styrt av ei overgangsregjering med Boniface Alexandre som president og Gérard Latortue som statsminister. Denne sat fram til februar 2006, då presidentvalet, som hadde vorte utsett fleire gonger, endeleg vart halde. Med 51,15 % av stemmene vann Préval, men også dette valresultatet vart omstridt. Sidan 14. februar 2006 har Préval igjen vore president i Haiti. Internasjonalt vert han sett på som realpolitikar. I mai 2006 utnemnde Préval politikaren Jacques-Édouard Alexis til statsminister.
Høg inflasjon og sterk prisvekst i verda på grunnleggjande matvarer som ris og mais førte tidleg i 2008 til protestar frå folkesetnaden, og dette kulminerte i opptøyar som kravde fleire menneskeliv. Sjølv om president Préval hadde kunngjort ein kampanje for å få ned matvareprisane, roa situasjonen seg ikkje. 12. april 2008 vedtok senatet i landet at statsminister Alexis skulle fråtre stillinga si, og Michèle Pierre-Louis vart ny statsminister. Sidan 11. november 2009 har Jean-Max Bellerive vore statsminister.
12. januar 2010 vart Haiti, og spesielt hovudstaden Port-au-Prince, ramma av eit kraftig jordskjelv. Meir enn 150 000 skal ha mista livet, og mange vart heimlause. Presidentpalasset, nasjonalforsamlinga og mange andre viktige hus vart øydelagde, i tillegg til eit utal heimar og forretningsbygg. Valet i landet var eigentleg lagt til januar 2010, men vart utsett grunna jordskjelvet. Parlamentsvalet og den fyrste runden i presidentvalet vart difor halde 28. november 2010. Den andre runden fann stad 20. mars 2011, og Michel Martelly vann.
Politikk
Etter den haitiske grunnlova av 28. april 1987 er Haiti ein republikk der makta er fordelt mellom ei folkevald nasjonalforsamling, ein folkevald president, ein statsminister og ei regjering, og domstolane. Likevel har tida både før og etter grunnlova vore meir prega av autoritære styre og undertrykkande diktatorar, som François Duvalier og sonen hans, Jean-Claude Duvalier. Frankrike og USA har også fleire gonger intervenert militært i haitisk politikk, nokre gonger på førespurnad frå eit av partia i landet.
Lovgjevande og utøvande makt
Den lovgjevande makta ligg i både regjeringa og dei to kammera i Den haitiske nasjonalforsamlinga, deputertkammeret, som har 99 medlemmer (utvida frå 83 før valet i 2006), og senatet, som har 30 (tidlegare 27). Medlemmene i deputertkammeret vert valde for ein periode på fire år, medan senatsmedlemmene vert valde for ein periode på seks, der ein tredjedel av medlemmene vert valde annakvart år – begge stader gjennom allmenne val. Stemmerettsalderen i Haiti er 18 år.
Den utøvande makta ligg hjå statsoverhovudet i landet, presidenten, som vert vald for fem år i allmenne val og ikkje kan veljast to periodar på rad. Presidenten oppnemner statsministeren, som skal veljast frå det partiet som har fleirtal i nasjonalforsamlinga. Statsministeren set så saman regjeringa i samråd med presidenten.
Den noverande presidenten er Michel Martelly, og statsminister er Jean-Max Bellerive.
Dømmande makt
Rettsvesenet i Haiti var opphavleg basert på fransk rett, men store delar av dette forsvann under Duvalier-regimet. Domstolane kan ikkje seiast å ha vore uavhengige av dei politiske styresmaktene, slik dei skal vere etter maktfordelingsprinsippet.
I hovudstaden Port-au-Prince og tre av dei andre departementshovudstadene finn ein appellrettar og sivile domstolar. I tillegg skal kvar kommune ha ein magistratrett.
Forsvar
Då Haiti igjen fekk eit sivilt regime i 1994, etter å ha vore styrt militært, vart dei væpna styrkane og politistyrken avvikla. Sidan 1995 er det bygd opp ein nasjonal politistyrke på om lag 6 000 personar. Frå 2004 har det dessutan vore stasjonert ein SN-styrt fleirnasjonal stabiliseringsstyrke (MINUSTAH) på om lag 7 000 soldatar (pluss om lag 2 100 polititroppar og om lag 1600 sivile observatørar) i landet.
Forhold til andre land
Haiti er medlem av SN og underorganisasjonane til SN, forutan mellom anna Verdsbanken, Organisasjonen av amerikanske statar og Cotonou-avtalen. Landet har dessutan vore fullverdig medlem i CARICOM sidan 3. juli 2002.
Haiti er representert i Noreg ved ambassaden sin i Berlin, medan Noreg er representert i Haiti ved ambassaden sin i Caracas i Venezuela og eit generalkonsulat i Port-au-Prince.
Departement
Vidare er departementa delte inn i 41 arrondissement og 133 kommunar, som er administrative inndelingar på høvesvis andre og tredje nivå.
Byar
Port-au-Prince er hovudstaden og den største byen i Haiti. Han ligg på vestkysten av landet, inst i ei vik av Gonâvebukta. Byen er sentrum for administrasjon, økonomi og utanrikshandel. Landet har seks byar med over 100 000 innbyggjarar.
Økonomi
Etter dei fleste økonomiske mål er Haiti det fattigaste landet i Amerika. Det hadde eit bruttonasjonalprodukt på 11 610 millionar USD i 2009, og dermed BNP per innbyggjar på 1 300 USD – om lag 3,50 USD per person per dag.
Det er eit fattig land – eit av dei fattigaste og minst utvikla i verda. Samanliknande sosiale og økonomiske mål viser at Haiti har lege under andre lågkost- og utviklingsland (særleg på den vestlege halvkula) sidan 1980-åra. Haiti er no på 149. plass av 182 land på HDI-lista til SN (2009). Om lag 80 % av folkesetnaden i landet lever under fattigdomsgrensa, og 54 % i ekstrem fattigdom. Den økonomiske veksten har vore negativ eller berre ørlite positiv dei siste åra. Fattigdom har tvinga minst 225 000 barn i byane i Haiti til slavearbeid som ubetalte hushjelper og tenarar. Landet har lenge lege mellom dei mest korrupte i verda på CPI-lista til Transparency International.
Om lag 66 % av haitiarane arbeider i landbrukssektoren, som hovudsakleg omfattar små sjølvforsynande bruk, men dette utgjer berre 30 % av BNP. Landet har opplevd lite formell auke i arbeidsplassar det siste tiåret, sjølv om den uformelle økonomien er i vekst. Mango og kaffi er to av dei viktigaste eksportprodukta til Haiti. Bistand frå utlandet utgjer 30–40 % av budsjettet til regjeringa i Haiti. Den største gjevaren er USA, etterfølgt av Canada, og EU bidreg også. I tillegg bidreg Venezuela og Cuba til den haitiske økonomien, og spesielt har dei gjort det sidan alliansane mellom landa vart fornya i 2006 og 2007.
Den USA-amerikanske bistanden til den haitiske regjeringa vart stoppa heilt i 2001–2004, etter det omstridde valresultatet i 2000, der president Aristide vart skulda for valfusk. Etter at Aristide forlét landet i 2004, fekk Haiti igjen pengar frå USA, og den brasilianske hæren leidde fredsstyrken MINUSTAH.
Haiti var venta å få ettergjeve gjeld på om lag 525 millionar USD, eller om lag 3 milliardar norske kroner, gjennom Heavily Indebted Poor Countries (HIPC) i løpet av sommaren 2009 – dei fekk ettergjeve heile 1,2 milliardar dollar (om lag 7 milliardar kroner).
Helse
Halvparten av borna i Haiti er uvaksinerte, og heile 60 % av folkesetnaden manglar tilgang til grunnleggjande helsetenester. Nær halvparten av dødsfalla i landet skuldast ifølgje Verdsorganisasjonen for helse HIV/AIDS, luftvegsinfeksjonar, hjernehinnebetennelse og tarminfeksjonar som kolera og tyfoidfeber. 90 % av borna i Haiti lir av vassborne sjukdommar og tarmparasittar. Om lag 5 % av den vaksne folkesetnaden i Haiti er HIV-smitta. Det er meir enn ti gonger fleire tilfelle av tuberkulose i Haiti enn i andre latinamerikanske land. Om lag 30 000 vert smitta av malaria kvart år.
Utdanning
Det eine utdanningssystemet i Haiti er basert på det franske, med 6-årig grunnskule og 7-årig vidaregåande skule. Det andre og reformerte systemet har 9-årig grunnskule og 3-årig vidaregåande skule. I alt er det om lag 15 200 grunnskular i Haiti, der 90 % av dei er private, det vil seie anten drivne av lokalsamfunna, religiøse organisasjonar eller ideelle organisasjonar.
Høgare utdanning finn stad på det einaste universitetet i landet, Statsuniversitetet i Haiti, og på dei andre tolv offentlege og ti private institusjonane for høgare utdanning. Fransk har tradisjonelt vore einerådande som undervisingsspråk, men haitisk har etter kvart også fått innpass. Berre om lag 52 % av innbyggjarane i Haiti kan lese og skrive.
Media
Det finst rundt 30 radiostasjonar i Haiti, der éin av dei er statleg og resten private. Den statlege radiostasjonen (Radio Nationale d’Haïti) sender på fransk, engelsk, spansk og haitisk. Det statsåtte fjernsynsselskapet Télévision Nationale d’Haïti sender i fire kanalar, og då hovudsakleg kulturprogram. I tillegg finst det 11 private fjernsynsstasjonar, der to av dei sender via kabel – den eine med tre kanalar, den andre med 33. Sjølv om det er mange private fjernsynsselskap i landet, er det berre om lag 5 fjernsyn per 1000 innbyggjarar.
Samferdsle
Kommunikasjonane utanfor hovudstaden Port-au-Prince er generelt dårlege. Jernbana i landet er lagd ned, og vegnettet er stort sett i dårleg stand. Ved hjelp av bistand frå utlandet har ein fått bygd nye hovudvegar frå Port-au-Prince til Cap-Haïtien og Jacmel. Ved hovudstaden ligg det ei internasjonal lufthamn, der flytrafikken til utlandet vert teken hand om av utanlandske selskap. Den viktigaste hamnebyen er Port-au-Prince, der 60 % av utanrikshandelen går føre seg. Andre hamnebyar er Cap-Haïtien på nordkysten, og Les Cayes og Jacmel på sørkysten.
Musikk
Ettersom den opphavlege folkesetnaden vart systematisk utrydda, forsvann også den førkolumbiske musikken, men ein rituell ringdans, areyto, er mellom det som har overlevd. Musikken i Haiti i dag har røter til hovudsakleg Europa, grunna koloniseringa, og Afrika, grunna slavehandelen. Den europeiske påverknaden har hovudsakleg kome frå Frankrike og Spania, via Cuba og Den dominikanske republikken. Stilar som er særeigne for Haiti har stort sett opphav i voodoo-tradisjonen. I tillegg kjem den svært populære musikksjangeren compas. Populærmusikken har mange likskapstrekk med tilsvarande musikk på mellom anna Guadeloupe og Martinique. Alan Lomax var den fyrste som spela inn haitisk musikk. Dette var i 1937, på oppdrag frå Library of Congress i USA.
Frå 1800-talet utvikla det seg eit offentleg musikkliv i Haiti. Påverknaden frå Frankrike var sterk, ettersom musikarane tok utdanninga si i Paris og dei fleste musikkinstrumenta vart importerte derifrå. I 1860 vart det opna eit statleg musikkonservatorium i landet. Trass i dominans frå Europa, er det musikk i mindre former som har vorte det mest populære, som salongstykke i form av valsar og andre dansesatsar, méringue og prosesjonsmusikk. Dessutan har militærorkester spela ei viktig rolle i musikkhistoria til landet. Justin Élie (1883–1931), som var ein haitisk komponist, vart internasjonalt kjend som pianovirtuos.
Teater
Skodespel har lenge vore ein populær sjanger i Haiti. Det vart til dømes skrive mange skodespel i samband med lausrivinga frå Frankrike i perioden 1791–1804. Same typen patriotiske skodespel vart også skrivne då landet var okkupert av den USA-amerikanske marinen i 1915–1934, til dømes Le Forçat («Fangen», 1923) av Dominique Hippolytes.
Teaterstykke har også fleire gonger vorte brukt til å vise at også haitisk-kreolsk er eit fullverdig kulturspråk. I 1953 sette til dømes dramatikaren Félix Morisseau-Leroy opp sitt eige skodespel, Antigone en créole («Antigone på kreolsk»). Frankétienne (Franck Étienne) har også vore viktig i dette arbeidet. Eit anna grep som har vore brukt, er å hente inn katolske ritual og element frå den lokale voodoo-kulturen. Franck Fouché var ein føregangsmann for dette, og ein ser det også i skodespelet Kaselezo (1985) av Frankétienne, som handlar om ei blind voodoo-prestinne. Frå 1980-åra og framover har Gérard Chenet vore den mest kjende dramatikaren i landet.
Litteratur
Det er fyrst etter sjølvstendet i 1804 at det gjev meining å snakke om ein eigen nasjonallitteratur i Haiti. Den franske litteraturen var ei viktig inspirasjonskjelde for denne, men heile tida har den haitiske litteraturen også vore nært knytt til det politiske livet i landet. Den fyrste litteraturen var av patriotisk karakter, mellom anna med kritikk mot dei dåverande raseteoriane. I den fyrste delen av århundret er dette representert ved til dømes Le Système colonial dévoilé (1814) av baron Pompée Valentin Vastey, medan ein seinare fekk viktige verk som L’Égalité des races (1884) av Louis-Joseph Janvier, De l’Égalité des races humaines (1885) av Anténor Firmin og De la Réhabilitation de la race noire (1900) av Hannibal Price. Mot slutten av århundret utvikla det seg også ein realistisk stil som tok opp lokale problem, med forfattarar som Frédéric Marcelin, Alcibiade Fleury Battier og Antoine Innocent.
Indigénisme («det innfødde») var ei litterær retning som voks fram på byrjinga av 1900-talet. Her søkte ein å finne fram til ein felles kulturell identitet, og viktige forfattarar frå perioden er Jean Price-Mars og Jacques Roumain. Fyrstnemnde var oppteken av dei folkelege tradisjonane, medan Roumain hadde eit meir politisk siktemål. Etter 1950 vart litteraturen igjen sterkt politisk prega, grunna Duvalier-diktaturet og kampen for politisk og kulturelt sjølvstende, og mange forfattarar måtte i kortare eller lengre periodar leve i eksil. Ein fekk surrealistiske og avantgardistiske lyrikarar som René Depestre, Magloire Saint-Aude og Villard Denis, og ein fekk politisk og sosialt prega forfattarar som Anthony Phelps og Roger Dorsinville. I tillegg stod fleire kvinnelege forfattarar, som Marie Chauvet og Marie-Thérèse Colimon-Hall, fram. Men i åra etter 1980 har det litterære livet dabba mykje av, truleg grunna dei store krisene i politikken spesielt og samfunnet generelt. Lyonel Trouillot er likevel ein kjend forfattar frå denne perioden som framleis er aktiv, med prosa og lyrikk på både haitisk og fransk.
Biletkunst
Målarkunsten i Haiti var, som litteraturen, lenge prega av europeiske førebilete, og då hovudsakleg av fransk og italiensk barokk og fransk og britisk romantikk. Motiva var ofte historiske og heroiske. Mykje av den historiske kunsten frå Haiti gjekk tapt då Nasjonalpalasset, der den nasjonale samlinga av måleri var plassert, vart øydelagt i 1912. Indigénisme, som i utgangspunktet var ei litterær nyskaping, bana også vegen for ein eigen haitisk kunst frå 1890-åra. Seinare, i 1920-åra, voks interessa for haitisk kultur mykje. Eit kjent måleri frå denne tida er Den krossfesta opprøraren Charlemagne Perrault (1920) av Edouard Goldman. Philomé Obin måla seinare det same motivet som ei visualisering av den haitiske historia.
Centre d’Art i Port-au-Prince, som vart grunnlagt i 1945, innleidde ein viktig periode for haitisk kunst. Frå vesentleg sjølvlærde målarar som Rigaud Benoit, Hector Hyppolite og Wilson Bigaud fekk ein naivistiske og fantasifulle måleri. I skulpturkunsten tok ein i bruk skrapmetall: Georges Liautaud, og mange med han, byrja å klippe figurar i jern. Ei anna gruppe valde å fjerne seg frå folkekunsten, for i staden å arbeide i ein meir internasjonal stil. Den mest kjende nolevande kunstnaren frå Haiti er nok Hervé Télémaque, som i dag er busett i Frankrike.
Nattklubb
Nattklubb eller diskotek er ein utestad som held opent på kvelds- og natterstid, og som vanlegvis har unge menneske som målgruppe. Nattklubbar har gjerne bar med alkoholservering, dansegolv og stolar ein kan slappe av i. Det er vanleg med høg musikk, dempa ljossetjing og ljoseffektar. Ein må som regel stå i kø og passera ei dørvakt for å koma inn på klubben, og det blir ofte kravd inngangspengar.
Utestadane rettar seg ofte mot eit særskild publikum, til dømes gothar, homofile eller dei som liker ein viss type musikk, som rock, trance eller rhythm and blues. Dei kan ha opptredenar frå til dømes musikarar, komikarar eller stripparar for å trekka fleire folk. Blant vanleg tilsette finn ein som regel bartenderar, ein DJ, og folk som ryddar (til dømes ved å samla inn glas).
Ein girer seg gjerne opp til feststemning før ein går til ein nattklubb, til dømes ute på ein bar eller heime på eit vorspiel.
424 Gratia
{{Småplanet
424 Gratia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. desember 1896 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Sonate i h-moll for fløyte eller blokkfløyte og cembalo
Sonate i h-moll for fløyte eller blokkfløyte og cembalo av Johann Sebastian Bach (BWV 1030) er ein sonate i fire satsar:
Det eksisterande signerte manuskriptet er datert til etter 1735, då Bach leia Leipzig Collegium. Det er nokre feil i manuskriptet og ein annan cembalodel i g-moll er elles den same, men transponert. Dette kan tyde på at verket er transkribert frå tidlegare verk for andre instrumentkombinasjonar og i ein annan toneart.
Dolianova
Dolianova (sardisk Patiòlla) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 9 699 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 84.31 km² og ligg i ei høgd på 212 meter over havet.
Their Greatest Hits (1971–1975)
Their Greatest Hits (1971–1975) er eit samlealbum av Eagles, gjeve ut i 1976. Det var det mestseljande albumet i USA på 1900-talet og er i lag med Michael Jackson sitt Thriller det eianste albumet i USA som har selt til 29x platinaalbum.
Historie
Their Greatest Hits (1971–1975) består av ni singlar gjevne ut mellom 1972 og 1975, pluss albumsporet «Desperado.» Alle desse singlane, utanom «Tequila Sunrise» nådde topp 40 i USA og fem av dei nådde topp 10. Their Greatest Hits (1971–1975) debuterte på fjerdeplassen på Billboard 200 og nådde seinare toppen av lista.
Mottaking
Den 24. februar 1976 vart albumet det første som selde til platinaalbum, etter at RIAA innførte dette salstrofeet i 1976, for ein million selde plater i USA. I august 1990 hadde det selt til 12×platina og den 10. november 1999 var det det mestseljande albumet i USA med 26× platina. Så langt har albumet selt 42 millionar eksemplar.
Landskapsvernområde
Eit landskapsvernområde er eit områdevern, av statleg eller privat grunn, som vert sett i verk med heimel i naturvernlova. Eit landskapsvernområde er den minst strenge forma for områdevern som finst i Noreg, og altså mindre strengt enn naturreservat og nasjonalparkar. Landskapsvernområde omfattar eigenarta natur- eller kulturlandskap og blir mellom anna brukt for å for å ta vare på kulturlandskap i aktiv bruk.
Det blir i nokre tilfelle skilt mellom landskapsvernområde, landskapsvernområde med dyrelivsfreding og landskapsvernområde med plantelivsfreding. Per 1. januar 2006 hadde Noreg 159 landskapsvernområde med eit samla areal på 14 000 km², noko som er 4,4 % av arealet i Noreg. Landskapsvernområde blir oppretta med heimel i naturvernlova og blir vedtatt i ein kongeleg resolusjon. Fylkesmannen er forvaltningsmynde for dei fleste av verneområda. Det er ikkje tillate å sette i verk tiltak som kan skade eller forringe landskapet i slike område. Jord- og skogbruk kan halde fram som før, men til dels med nokre restriksjonar.
Landskapsvernområde i Noreg
Lista er ufullstendig.
Finnmark
Auskarnes, Brannsletta, Garsjøen, Oksevatnet, Sandfjorden, Straumen, Vassbotndalen, Stabbursdalen, Øvre Pasvik
Troms
Nordland
Eikefjelldalen, Gåsvatnan, Saltfjellet, Austre Tiplingan, Møysalen, Borgværet, Hysvær/Søla, Måstadfjellet, Røstøyan, Svellingsflaket, Åsvær, Favnvassdalen, Strandå/Os, Glomådeltaet, Østerdalen, Kvikkleirøyran, Sandværet, Øya/Langholmen
Nord-Trøndelag
Sør-Trøndelag
Hjerkinn/Kongsvoll/Drivdalen, Austråttlunden, Været, Gaulosen, Nedre Hassel, Trollheimen, Budalen, Endalen, Forddalen, Øyungen, Knutshø, Åmotan-Grøvudalen, Åmotsdalen, Langtjønna, Froan, Hosensand, Ledalen, Kvitsanden, Vinstradalen
Møre og Romsdal
Hestad, Innerdalen, Trollheimen, Dalsida, Eikesdalsvatnet, Åmotan-Grøvudalen, Raudøya, Trollstigen landskapsvernområde, Romsdalen landskapsvernområde
Sogn og Fjordane
Veøy, Vingen, Utladalen, Stølsheimen, Nærøyfjorden, Ålfotbreen, Naustdal-Gjengedal
Hordaland
Skaupsjøen/Hardangerjøkulen, Berge, Sævareidberget, Stølsheimen, Fjøsanger, Nærøyfjorden, Fedjemyrane, Brandvik, Gjuvslandslia, Ølveshovda, Rambjøra, Bondhusdalen, Ænesdalen, Hattebergsdalen, Buerdalen
Lyngaland, Urådalen, Lusaheia, Vormedalsheia, Synesvarden, Førland/Sletthei, Jærstrendene, Frafjordheiane, Setesdal Vesthei Ryfylkeheiane, Søndre Frøyland, Synesvarden, Dyraheio, Kvanndalen Vest-Agder
Aust-Agder
Çifteler
Çifteler er ein by og eit distrikt i provinsen Eskişehir i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 12 000 innbyggjarar, medan distriktet har opp mot 17 000. Byen ligg 875 meter over havet.
Landskapsvernområde
Landskapsvernområde i Noreg
Hovden, Setesdal Vesthei Ryfylkeheiane, Kalvøya - Ytre Tronderøya, Raet, Hasseltangen, Auesøya, Raet (Tromlingene)
Telemark
Jomfruland, Møsvatn Austfjell, Dammane, Skrimfjella, Stråholmen, Brattefjell - Vindeggen, Møsvatn Austfjell - Hondle, Møsvasstangen
Vestfold
Øvre Rød, Ormø - Færder, Bokemoa, Fritzøehus, Larvik bøkeskog, Storemyr - Fagerbakken, Bastøy
Kija
Kija (russisk Ки́я) er ei elv i Tomsk og Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tsjulym frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 548 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Landskapsvernområde
Landskapsvernområde i Noreg
Buskerud
Kija
Elva spring ut frå fjellkjeda Kuznetsk Alatau og renn nord-nordvestover. Ho munnar ut i Tsjulym rundt 40 kilometer oppfor byen Asino.
Landskapsvernområde
Landskapsvernområde i Noreg
Tranby, Skaupsjøen/Hardangerjøkulen, Biliåsen, Indre Vassfaret, Vassfaret og Vidalen, Ultvedt, Hydalen, Fødalen, Djupdalen, Skrimfjella
Kija
Dei viktigaste sideelvane er Tjazjin og Tsjet frå høgre, og Kozjakh og Antibes frå venstre.
Landskapsvernområde
Landskapsvernområde i Noreg
Oppland
Hjerkinn/Kongsvoll/Drivdalen, Birisjølia, Østhagan, Indre Vassfaret, Vassfaret og Vidalen, Dalsida, Fokstugu, Jora, Knutshø, Dørålen, Frydalen, Grimsdalen, Vesle Hjerkinn
Kija
Byen Mariinsk ligg ved Kija.
Landskapsvernområde
Landskapsvernområde i Noreg
Hedmark
Hodalen, Londalen-Ørvilldalen, Magnilldalen-Busjødalen, Vangrøftdalen-Kjurrudalen, Knutshø, Femundslia, Dørålen, Grimsdalen
Oslo
Maridalen, Blankvann
Akershus
Kolsås/Dælivann, Semsvannet, Aurmoen, Elstad, Nordbytjern, Djupdalen, Romerike
Østfold
Valbrekke, Søndre Jeløy, Rokke, Eldøya-Sletter
Felipe Calderón
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa er ein meksikansk politikar. Han vart fødd i Morelia, og høyrer til partiet PAN. Calderon vann valet føre kandidaten Andres Manuel Lopez Obrador i det siste presidentvalet. Han skal tiltre stillinga i desember 2006.
Muostakh
Muostakh (russisk Ostrov Muostakh) er ei øy i Buor-Khaja-bukta i Laptevhavet i Russland. Ho ligg på austsida av Lenadeltaet utanfor Tiksibukta, og om lag 35 km søraust for Tiksi.
Domus de Maria
Domus de Maria (sardisk Dòmus de Marìa) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 1 656 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 97.14 km² og ligg i ei høgd på 66 meter over havet.
Muostakh
Muostakh er lang og smal, om lag 13 km lang og berre opp mot 500 meter på det breiaste. Utanfor sørenden ligg ei mindre øy som er 2 km lang og minst like smal som Muostakh. Geolgoisk høyrer dei to øyane til restane av ei store slette som tidlegare låg tørrlagt. Dei er i dag utsett for erosjon frå havet.
Tiksibukta, området der Muostakh ligg, er utsett for det harde arktiske vêret med mykje storm og uvêr. Bukta er isdekt om lag ni månader av året og fylt av isflak om sommaren.
Kondoma
Kondoma (russisk Вишера) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre. Elva er 392 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Langs elva ligg byane Tasjtagol, Osinniki, Kaltan, og tettstadane Mundybasj og Kuzedejevo. Elva munnar ut i Tom ved Novokuznetsk.
Av sideelvar finn ein Mundybasj, Tesj og Telbes. Elva frys til i oktober eller november og vert isfri att i april.
Namnet på elva kjem frå sjorisk og tyder «den blodige (raude) elva».
Beisfjorden i Tysfjord
Beisfjorden er ein fjordarm av Tysfjorden i Hamarøy kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 4,5 km vestover til Skogvoll.
Fjorden har innløp mellom Beisfjordneset i nord og Stongneset i sør. Det ligg fleire holmar og skjer i store delar av fjorden. Den største av desse er Botnøya.
E6 går langs dei indre delane av fjorden.
Sonate i Ess-dur for fløyte eller blokkfløyte og cembalo
Sonate i Ess-dur for fløyte eller blokkfløyte og cembalo av Johann Sebastian Bach (BWV 1031) er ein sonate i tre satsar:
Det finst ingen originalmanuskript av denne sonaten. Somme musikkforskarar trur at dette verket, i alle fall delvis, er skriven av Carl Philipp Emanuel Bach eller ein annan komponist. Komponisten nyttar den galante stilen som var på veg fram i 1730-åra, med lett tekstur, enkle harmoniar og særs ornamenterte melodiar.
Mopti
Mopti er hovudstaden og den største byen i regionen Mopti i Mali. Han ligg ved møtepunktet til elvane Niger og Bani, mellom byane Ségou og Timbuktu, om lag 650 km nordaust for hovudstaden Bamako. Mopti, som ligg på tre øyar – Nybyen, Gamlebyen og Medina Coura – og ofte blir kalla «Malis Venezia», er den største hamnebyen i Mali. Elvane og hamna er fulle av store og små båtar av den typen som på fransk blir kalla pinasse – lange, smale trebåtar med og utan motor.
Namnet Mopti
Namnet Mopti kjem frå fulfulde, der det har forma Motti, som heng i hop med verbet mooɓtude (også uttala mellom anna mooptude, moptude, moottude og mottude), som tyder 'samle'. Det er staden der elvane Niger (fulfulde Maayo Ɓaleewo 'den svarte elva') og Bani (fulfulde Maayo Raneewo 'den kvite elva') møtest eller samlast. Byen heiter med andre ord nærmast «Åmot».
Folkesetnad
Det bur om lag 115 000 menneske i Mopti. Dei høyrer til fleire ulike etniske grupper, i fyrste rekkje fulaniar, bozoar, songhaiar, dogonar, soninkear og tuaregar, som lever fredeleg i saman, som vist i filmen L'Esprit de Mopti (1999) av Pascal Letellier og Moussa Ouane.
Stig Henrik Hoff
Stig Henrik Hoff er ein norsk skodespelar fødd i Vadsø.
Kuzuculu
Kuzuculu er ein by i distriktet Dörtyol i provinsen Hatay i Tyrkia. Han har nesten vokse saman med Dörtyol i sør og har kring 11 000 innbyggjarar Byen vart grunnlagd for kring fem hundre år sidan av ein osmanske pasja kalla Emir Ali.
Stig Henrik Hoff
Han er son av visesongaren Trygve Hoff.
Inja ved Ob
Inja (russisk Иня) er ei elv i Kemerovo og Novosibirsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 663 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Inja spring ut frå eit høgdedrag i den sentrale delen av Kuznetsksenkinga og renn så vestover gjennom Kemerovo oblast og inn i Novosibirsk oblast der ho munnar ut i Ob, berre 5 km søraust for sentrum av byen Novosibirsk.
Ved Inja ligg byane Polysajevo, Leninsk-Kuznetskij og Togutsjin. Elva renn gjennom eit relativt tett folkesett område og kryssa av fleire jernbanelinjer.
Inja frys til i byrjinga av november og er isdekt til vårløysinga i midten av april. Ved høg vasstand vert ho nytta til tømmerfløyting.
425 Cornelia
425 Cornelia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. desember 1896 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Potetstappe
Potetmos, potetpuré eller potetstappe er ein matrett laga av kokt potet som er moste saman. Ofte kan ein tilsetja salt, mjølk og/eller smør til stappa, og eventuelt andre smakstilsetjingar som ost, lauk, graslauk og ulike andre krydder. Ein kan mosa potetene med ein eigen reiskap, ein potetstappar. Ein potetrisar gjev ei jamn, klumpefri stappe.
Potetstappe er vanleg som tilbehøyr til mange rettar, i norsk mattradisjon gjerne til kjøttrettar som pølse og kjøttboller, men også til fiskepinnar og fleire andre rettar. Ein utbreidd britisk rett er bangers and mash eller pølse og potetstappe.
Domusnovas
Domusnovas (sardisk Domusnòas) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 6 213 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 80.59 km² og ligg i ei høgd på 52 meter over havet.
Potetstappe
Ein kan også bruka potetstappe som ingrediens i ulike andre rettar, som shepherd's pie og cottage pie, pierogi, colcannon, kumle, potetpannekake, krokettar, gnocchi og samosa. Ei svært rennande form for potetstappe blir kalla mousseline-potet.
Optimalitetsteori
Optimalitetsteori (OT) er ein generativ lingvistisk teori som postulerer at observerbare språklege einingar oppstår gjennom ein interaksjon mellom motstridande avgrensingar (engelsk constraints). Teorien blei opphavleg føreslegen i 1993 av dei amerikanske lingvistane Alan Prince (1946–) og Paul Smolensky (1955–) og John J. McCarthy (1953–).
Teorien har tre grunnleggjande komponentar, som knyter i hop ein djupstruktur (DS) / underliggjande representasjon (UR) og ein overflatestruktur (OS) / fonetisk representasjon (FR):
Encyclopaedia Metallum
Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives er ei internettside med register over heavy metal-band i ulike sjangrar.
Oljefat
Volum
Oljefat i Noreg dei siste tiåra har romma opp til 200 liter væske.
Oljefat i andre tidsaldrar
Frå Det nye testamentet, Lukasevangeliet i historia om «den kloke forvaltaren» finn ein utsegna «Hundre fat olje», og i evangeliet etter Johannes vert anker nytta i forteljinga om bryllupet i Kana. Anker og fat vert rekna som synonym og skal ha romma noko som tilsvarar kring 36 liter.
Nedre Ters
Nedre Ters (russisk Нижняя Терсь, Nizjnjaja Ters) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå høgre. Ho munnar ut i Tom om lag 479 km frå munningen hennar.
Elva spring ut frå Kuznetsk Alatau. Det meste av elva renn gjennom ein trong dal med høge breidder.
Atomnummer
Atomnummer (Z) er eit omgrep i kjemi og fysikk. Det representerer talet proton i ein atomkjerne. Atomnummeret er karakteristisk for kvart grunnstoff.
Kirsten Sand
Utmerkingar
I 1965 fekk Sand Kongens fortenestmedalje i gull. Ho fekk Teskjekjerringprisen for arbeidet sitt med musikk for barn i 1983.
Malangen kommune
Malangen er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Troms fylke. Opphavleg var Malangen del av Balsfjord formannskapsdistrikt. 1. januar 1871 blei han skild ut som eigen kommune med 1 425 innbyggjarar. Samstundes blei ein del av Lenvik med 70 innbyggjarar overført til Malangen.
1. januar 1873 blei ein del av Malangen med 287 innbyggjarar overført til Tromsøysund. I 1891 blei nokre parsellar på Målsnes i Malangen med 30 innbyggjarar overført til Målselv.
1. januar 1964 blei det meste av Malangen og Balsfjord slått saman til ein kommune som fekk namnet Balsfjord. Malangen hadde ved samanslåinga 1 940 innbyggjarar. Naveren og Målsnes i Malangen med 118 innbyggjarar gjekk inn i Målselv kommune. Garden Skogli ved Heia i Balsfjord med 2 innbyggjarar gjekk òg inn i Målselv.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Malangen kommune frå 1900 til 1964:
Mras-Su
Mras-Su (russisk Мрас-Су) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 338 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva munnar ut i Tom ved byen Myski.
Mras-Su frys til i midten av november og vert isfri att i april. I dag er elva ei populær elv for vassport.
426 Hippo
426 Hippo er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. august 1897 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Skipsregistrene NIS/NOR
Skipsregistrene var eit norsk statleg forvaltingsorgan under Nærings- og fiskeridepartementet med ansvar for å administrera dei to skipsregistera Norsk internasjonalt skipsregister (NIS) og Norsk Ordinært Skipsregister (NOR), herunder Skipsbyggingsregisteret (BYGG).
26. oktober
26. oktober er den 299. dagen i den gregorianske kalenderen (300. under skotår). Det er 66 dagar att av året.
Midtre Ters
Midtre Ters (russisk Средняя Терсь, Srednjaja Ters) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå høgre. Ho munnar ut i Tom 520 km frå munningen hennar i Ob.
Vågå kyrkje
Vågå kyrkje er ei krosskyrkje frå 1600-talet som står på Vågåmo i Vågå kommune i Gudbrandsdalen. Kyrkja blei bygd i 1625–1631, men det er brukt mykje materiale frå ei tidlegare stavkyrkje på same stad. Dei gamle delane meiner ein er frå tidleg på 1100-talet.
Sonate i A-dur for fløyte eller blokkfløyte og cembalo
Sonate i A-dur for fløyte eller blokkfløyte og cembalo av Johann Sebastian Bach (BWV 1032) er ein sonate i tre satsar:
I denne sonaten er ikkje klaveret berre eit generalbassinstrument som fyller inn akkordar som eit akkompagnement, men det er ein fullverdig del av sonaten med melodilinjer på eiga hand. Dette er den einaste Bach-sonaten for fløyte der det signerte manuskriptet overlevde til 1900-talet. Det vart diverre øydelagd under den andre verdskrigen. 46 taktar frå den første satsen vart på eit punkt klipt ut og moderne utgåver fyller dette gapet med nytt materiale frå den første halvdelen av satsen.
Vågå kyrkje
Preikestolen i kyrkja er særskilt fargerik.
Midtre Ters
Elva spring ut frå Kuznetsk Alatau og renn gjennom ein trong dal med høge breidder.
Norsk Ordinært Skipsregister
Norsk Ordinært Skipsregister (forkorta NOR) vart oppretta 1. august 1992, saman med Norsk internasjonalt skipsregister (NIS) utgjer dei skipsregisteret og er ei underavdeling i Sjøfartsdirektoratet. NOR-registeret gjer registrering, kontroll og tilsyn av skip. I 2014 hadde dei rundt 18 000 registrerte fartøy. Skipsregisteret NIS/NOR er eit realregister på lik linje med tinglysinga av fast eigedom og må såleis ikkje forvekslast med Småbåtregisteret.
Skipsbyggjarregisteret (BYGG) er eit register for skip som er under bygging eller prosjektering. Skipsbyggjarregisteret er underlagt Norsk Ordinært Skipregister.
Donori
Donori (sardisk Donòri) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 2 094 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 35.31 km² og ligg i ei høgd på 141 meter over havet.
427 Galene
427 Galene er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 27. august 1897 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Norsk internasjonalt skipsregister
Norsk internasjonalt skipsregister (forkorta NIS) vart oppretta i 1987 og er eit skipsregister som skal sikra rettsvern til registrerte rettar i norske skip og vera eit ledd i den offentlege kontrollen med skip og eigartilhøvet på skip. Skipsregistrene NIS/NOR er eit eige forvaltingsorgan underlagt til Nærings- og handelsdepartementet, med kontor i Bergen.
Erling Dekke Næss var den første som tok til orde for skipinga av eit norsk internasjonalt skipsregister og markerte seg som ein sterk forkjempar for denne saka. Hovudføremålet med skipinga av NIS var å sikra at norskeigde skip vart registrert under norsk flagg, betre konkurransevilkåra for norskregistrerte skip i utanriksfart og dessutan å oppretthalde sysselsetjing av norske sjøfolk. Ved etableringa av NIS vart det opna for bruk av utanlandsk mannskap på lønsvilkåret til heimlandet.
Skip som er registrert i NIS seglar under norsk flagg og er undergitt norsk jurisdiksjon. Norsk skipslovgiving gjeld for skip registrert i NIS med visse unntak. Det er ikkje krav til at eigarselskapet er etablert i Noreg, men teknisk eller kommersiell drift av skipa må skje frå Noreg. Skip registrert i NIS vert ikkje tillate å føra last eller passasjar mellom norske hamner eller å gå i fast rute mellom norsk og utanlandsk hamn. I september 2003 var det 28 NIS-skip som hadde dispensasjon for å gå i norsk innanriksfart.
Passasjerskip og lasteskip, luftputefartøy, boreplattformer og andre flyttbare innretningar kan registrerast i NIS. Fiskefartøy kan ikkje registrerast.
NIS bestod av 625 skip i 2019, mot 637 skip i 2006.
Escalaplano
Escalaplano (sardisk Scaleprànu) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Sud Sardegna i regionen Sardinia. Han har 2 196 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 94.04 km² og ligg i ei høgd på 338 meter over havet.
Lauvblåsar
Lauvblåsar er ei maskin som vert nytta til å blåsa saman lauv og anna rusk i hagar og parkar om hausten. Det finst mange utgåver, frå små berbare maskiner til store sjølvgåande maskiner. Berbare lauvblåsarar hadde tidlegare ein einsylindra totakts bensinmotor, medan det i dag er meir vanleg med firetaktsmotor.
Resultantkraft
Ein resultantkraft i fysikk er den krafta som vil ha same verknad som to eller fleire enkeltkrefter og som ein finn ved vektoraddisjon når ein dannar eit kraftparallellogram.
Nemninga resultant blir òg brukt om summen av andre vektorar, i tydinga resultantkonduktans, resultantresistans osb
Dersom ein lekam er påverka av krefter, kan vi tenkje oss at desse vert erstatta av éi kraft som påverkar lekamen på same måte. Denne tenkte krafta kallar vi «resultantkrafta» eller «summen av kreftene», fordi han, i fylgje den såkalla Newtons nulte lov, er vektorsummen av kreftene.Vektorsummen av to krefter kan ein synleggjere ved å teikne eit kraftparallellogram, der summen er diagonalen frå åtakspunktet til kraftvektorane. Omgrepet inngår i Newtons første og andre lov som handlar om samanhengen mellom krefter på gjenstandar og rørsla deira.
Hamnestatskontroll
Hamnestatskontroll er inspeksjon av utanlandske skip i ein nasjonalstat av såkalla hamnestatskontrollørar. Føremålet er å kontrollera at fartøya tilfredsstiller visse krav, at besetninga har naudsynt kompetanse og at internasjonale reglar (SOLAS, MARPOL og STCW) vert følgde.
Küçükköy
Küçükköy er ein liten by i distriktet Ayvalık i provinsen Balıkesir i Marmararegionen i Tyrkia. Han har kring 12 000 innbyggjarar (2009) og har vokse raskt dei siste åra.
Sølv
Sølv eller sylv er eit grunnstoff med atomsymbol Ag og atomnummer 47. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 11 i periodesystemet saman med dei andre myntmetalla kopar og gull, i tillegg til røntgenium.
18. oktober
18. oktober er den 291. dagen i den gregorianske kalenderen (292. under skotår). Det er 74 dagar att av året.
Tömük
Tömük er ein by i provinsen Mersin i Tyrkia. Byen har kring 11 000 innbyggjarar.
Sølv
Førekomst og utvinning
Sølv finst ofte i naturen som sølvsulfid (Ag2S). I ein metode for utvinning av sølv vert pulverisert sølvsulfid behandla med natriumcyanid, før metallisk sink vert tilsett. Reint sølv får ein så ved elektrolyse med det ureine sølvet som anode, og litt reint sølv som katode. Elektrolytten er surgjort sølvnitrat (AgNO3).
Nomen nescio
N.N., av latin Nomen nescio, 'namnet kjenner eg ikkje', er ei forkorting som vert bruka i staden for eit ukjend namn, i nokre tilfelle i staden for eit namn ein ikkje vil offentleggjere.
Tömük
Byen ligg 27 km frå Mersin og 12 km frå Erdemli. Hovudnæringa i byen er dyrking av sitrusfrukt, men oliven, tomatar og paprika er òg viktige avlingar.
Nomen nescio
Forkortinga N.N. kan også stå for notetur nomen, 'skriv namnet her'.
Sølv
Bruk
Sølv vert mellom anna brukt til å laga smykke, bestikk og pyntegjenstandar. I idrettsverda og i mange medaljesett blir det rekna som den nest beste valøren, etter gull.
Nomen nescio
N. N.
Sølv
Bruk
Den største bruken av sølv er i fotografisk film. Sølvbromid dekomponerer til sølv og brom når stoffet blir utsett for lys, og dette blir utnytta i film, slik at dei delane som har vore utsett for lys blir svarte etter framkalling (negativ film).
Medisinsk bruk
Sølv virker desinfiserande, sidan sølvion forstyrrar stoffskiftet i bakteriar, men er lite giftig for menneske. Dette har gjort at sølv har vore nytta som desinfeksjonsmiddel. Tradisjonelt vart augedropar med sølvnitrat drypt på auga til nyfødde barn for å hindre at eventuelle kjønnssjukdommar vart overført frå mora til barnet. I dag blir sølvsolar (væske med svært små partiklar av sølv) brukt til desinfeksjon. Desse partiklane blir til ein viss grad oksidert i luft til sølvoksid, nok til at væska virker desinfiserande.
Kjemiske eigenskapar
Sølv er eit edelt metall, og reagerer ikkje med oksygenet i lufta, men vil reagere med hydrogensulfid og danne sølvsulfid, og dette gjer at sølv blir svart ved eksponering i luft. Oksiderande emne, som salpetersyre og hydrogeniodid vil reagere med sølv og danne sølvnitrat og sølviodid.
Sølv har berre ein stabil oksidasjonstilstand, Ag(I), og dei fleste sølvsambindingar har sølv denne forma. Unnateke frå dette er sølvtrifluorid AgF_3, der sølv har oksidasjonstilstanden Ag(III)
Beisfjorden i Narvik
Beisfjorden  er ein fjordarm på sørsida av Ofotfjorden i Narvik kommune i Nordland. Fjorden ligg på vestsida av byen Narvik og strekkjer seg om lag 11 km søraustover til Beisfjord.
Fjorden har innløp mellom Ankenes i sør og Framnesodden ved Narvik lufthamn i nord. Malmkaia ligg på nordsida av fjorden, like aust for Framnesodden. Ved Fagernes ligg sudnet Fagernesstraumen og her kryssar E6 fjorden via den 375 meter lange Beisfjordbrua. Frå Beisfjordbrua går Fv751 innover til Beisfjord på nordsida.
Kultur i 1994
Kultur i 1994 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1994.
Musikk
Moldova fekk ny nasjonalsong, «Limba noastră».
29. september blei raï-songaren Cheb Hasni drepen i Algerie, 26 år gammal, den første i ei bølgje åtak på menneske som dreiv med musikk av muslimske fundamentalistar i landet.
Utgjevingar: Stele av György Kurtág, L'esprit des dunes av Tristan Murail, Concerto for Trombone av Michael Nyman, Symfoni No. 7 Angel of Light av Einojuhani Rautavaara
Døde: Kurt Cobain, Yvonne Fair, Cheb Hasni, Manos Hatzidakis, Elizabeth Maconchy, Henry Mancini, Domenico Modugno, Dinah Shore, Garnett Silk
Ohms lov
Ohms lov, namngjeve etter oppdagaren Georg Ohm, seier at tilhøvet mellom elektrisk straum, spenninga og motstand kan uttrykkast
Skipsregister
Eit skipsregister inneheld informasjon om skip. Det gjev òg informasjon om skip med ISM-sertifikat utskrive av rettmessig klasseselskap, slik som DNV GL Group og Germanischer Lloyd. Eit døme på skipsregister er Norsk internasjonalt skipsregister.
Ohms lov
der U er spenninga, R er motstanden og I er straumen. Spenninga er med andre ord produktet av R og I.
Døme 1
Når det er kjend at straumen i ein krins er 3 ampere og krinsen har ein motstand på 2 Ω kan ein finna spenninga som
Døme 2
Når spenninga over ein motstand er 3 volt og motstanden er 1,5 Ω er straumen gitt som:
428 Monachia
428 Monachia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. november 1897 av Walther Augustin Villiger ifrå Bogenhausener Sternwarte.
Jaja
Jaja (russisk Яя) er ei elv i Kemorovo og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Tsjulym frå venstre. Elva er 380 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Elva spring ut frå fjella Kuznetsk Alatau og får hovudsakleg tilførsel av vatn gjennom snøsmelting. Jaja frys til i byrjinga av november og er islagd til ut i april. Elva er seglbar 114 km oppover frå munningen.
Ved elva Jaja ligg landsbyen med same namn.
Rombaken
Rombaken (samisk Ruoppat) er ein fjordarm på sørsida av Herjangsfjorden og Ofotfjorden i Narvik kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 22 km austover til enden av Rombaksbotn.
Fjorden har innløp mellom Øyjordneset i nord og Karistranda like aust for byen Narvik i sør. Grenda Øyjorda ligg like ved Øyjordneset. Lenger inne i fjorden ligg grendene Trældal og Fagerjorda på kvar si side. Ved sundet Straumen kryssar E6 fjorden via Rombaksbrua. E6 går på begge sider av den ytre delen av fjorden. Innover frå Straumen skiftar fjorden namn til Rombaksbotn.
Ofotbanen går langs heile sørsida av fjorden.
430 Hybris
{{Småplanet
Seinäjoki
Seinäjoki er ein by i landskapet Södra Österbotten i Västra Finlands län. Seinäjoki er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Alavus, Ilmajoki, Storkyro, Jalasjärvi, Kauhava, Kihniö, Kuortane, Lapua og Virdois. Det historiske svenske namnet på byen, Östermyra, er ikkje lenger i bruk.
Historie
Byen har vakse fram rundt Östermyra bruk, som vart grunnlagt i 1798. Seinäjoki vart skild ut frå Ilmola kommune i år 1868, fekk kjøpstadsrett i 1931 og fekk byrettar i 1960.
Seinäjoki er eit viktig knutepunkt på jarnvegen mellom Helsingfors og Uleåborg.
1. januar 2005 vart Seinäjoki slegen saman med nabokommunen Peräseinäjoki. Dimed nådde innbyggjartalet 35 000.
Herjangsfjorden
Herjangsfjorden er den inste delen av Ofotfjorden i Narvik kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 15 km nordaustover til Bjerkvik.
Fjorden har innløp mellom Segelnes i vest og byen Narvik i aust. Like nord for Narvik går fjordarmen Rombaken austover. Herjangen, som har gjeve namn til fjorden, ligg like sør for Bjerkvik på vestsida av fjorden.
E6 går langs austsida av fjorden, medan E10 går langs den indre delen av vestsida.
Rombaksbotn
Rombaksbotn er den inste delen av Rombaken, ein fjordarm på sørsida av Ofotfjorden i Narvik kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg om lag 12 km austover.
Fjorden har innløp ved Straumen der Rombaksbrua og E6 kryssar fjorden. Det ligg spreidde gardsbru langs sørsida av fjorden. Ofotbanen går langs heile sørsida av fjorden.
Nansenøya i Frans Josefs land
Nansenøya (russisk Остров Нансена; Ostrov Nansena) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho ligg ved 80° 30' N og 54° 10' E
Nansenøya er delvis dekt av is og har eit areal på 164 km². Det høgaste punktet på øya er 372 meter over havet.
Mys Artura er det nordlegaste neset på øya. I sørvest ligg neset Mys Usjakova, kalla opp etter den russiske polforskaren Georgij Usjakov og det sørlegaste punktet heiter Mys Tejlora (Kapp Taylor).
Nansenøya er kalla opp etter den norske polfararen Fridtjof Nansen, som utforska Frans Josefs land i 1896.
Ezine
Ezine er ein by og eit distrikt i provinsen Çanakkale i Marmararegionen i Tyrkia. Byen har kring 17 000 innbyggjarar, medan distriktet har opp mot 40 000. Byen ligg 39 meter over havet og er kjend for kvitosten sin, beyaz peynir, som vert kalla Ezine peyniri, laga av ku-, geit- og sauemjølk.
Målrøystingar 1980-1989
Oversyn over folkerøystingar om opplæringsmål i norske skulekrinsar i åra 1980–1989.
Kultur i 1978
Kultur i 1978 er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1978.