cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jordbruksmaskin
Jordbruksmaskin er maskinar som vert nytta i jordbruket, som traktorar, traktorreiskapar, sjølvgåande maskiner som skurtreskjarar, maskiner nytta i tilknyting til driftsbygningar, og så bortetter.
Sjå òg
Landtechnik Implemento agrícola 農具 Landbouwwerktuigen Maszyny rolnicze 农具
Hummarfamilien
Hummarfamilien er ein familie med 48 kjende artar marine krepsdyr, mellom dei hummar og sjøkreps. Fleire av artane er viktige på skalldyrmarknaden; ein reknar med at hummerindustrien har ein årleg omsetning på $1,8 milliardar.
Systematikk
Hummerfamilien består av 11 slekter fordelt på tre underfamiliar.
Matrikkelgard
Matrikkelgard er ein gard som er registrert i matrikkelen med eit gardsnummer.
Oversynet over gardar i matrikkelen vart gjerne laga i samband med å rekna ut kor mykje skatt kvar gard skulle betala. Av dette kjem nemninga Matrikkelskuld, som var knytt til kvar matrikkelgard.
Sajéika
Sajéika (gresk Σαγαίικα eller Σαγέικα) er ein landsby i periferieininga Akhaía i Vest-Hellas i Hellas. Sajéika var hovudsete i den tidlegare kommunen Móvri, som no er ei kommunaleining i kommunen Vest-Akhaía.
Aleksander I av Russland
Aleksander I, Aleksandr Pavlovitsj Romanov, var tsar av Russland frå 1801, storfyrste av Finland frå 1809 og konge av Polen frå 1815. Han var son av tsar Paul I av Russland og Maria Feodorovna av Württemberg.
Aleksander I er kjend frå Napoleonskrigane og som skaparen av Den heilage alliansen. Han voks opp i nær kontakt med farmora Katharina den store og vart oppseda i opplysingstida sine idear. Tilhøvet til faren vart tidleg konfliktfylt, og Aleksander tok i 1801 makta ved eit statskupp som førte til at faren døydde. Som tsar arbeidde Aleksander tidleg med tanken om reformer og ei mogleg grunnlov, men det meste vart med planane.
Loue
Loue er ei elv aust i Frankrike, og ei av sideelvane til Doubs. Ho har sitt utspring ved ei karstkjelde i Jurafjella nær Ouhans, som delvis får vatnet sitt frå Doubs, og munnar ut i Doubs nedanfor Dole. Denne samanhengen til Doubs vart først oppdaga i 1901, då eit utslepp frå Pernodfabrikken i Doubs vart oppdaga i Loue. .
Loue renn gjennom følgjande departement og byar:
Hagebruk
Hagebruk femnar om dyrking av grønsaker, frukt, bær, sopp og prydplanter til privat eller kommersiell bruk. Omgrepet viser opphavleg til dyrkinga av plantar i ein hage, det vil seia eit inngjerda område. I dag kan hagebruk gå føre seg utandørs, eller innandørs i veksthus.
Marinbiologi
Marinbiologi er studiet av alger, dyr og andre organismar i havet og tilknytte saltvassområde, og av det økologiske samspelet mellom desse. Det vert rekna som ein eigen grein av biologien på grunn av den enorme kompleksiteten i dei marine økosystema.
Folk som har marinbiologi som hovudfagfelt vert kalla marinbiologar.
Marine økosystem
Sidan marinbiologien tek for seg så mange forskjellige organismar, vert ofte økosystema organismane lever i nytta til å systematisera faget. Ein kan t.d. snakka om korallrevs- eller djuphavsartar. Dei viktigaste omgrepa ein nyttar for å skildra levestaden til ein marin organisme er pelagisk (som lever i dei frie vassmassane) og bentisk (som lever på eller i umiddelbar nærleik av botnen).
Korallrev
Korallreva er dei områda i havet med størst biologisk mangfald. Berre av fisk er over 4000 artar direkte avhengige av dei for å overleva. Best kjend er nok dei fargesprakande korallreva i tropane, men det finst òg kaldtvasskorallrev med heilt andre artar på djupt vatn i tempererte og kalde strok. Rev er bygd opp av kalkskjeletta til mange hundre generasjonar av små koralldyr, som regel over steinbotn.
Dei opne vassmassane
Mellom kontinenta og dei undersjøiske fjella ligg det store område med lite anna enn vatn. Her går det an å finna store mengder liv, men dei fleste artane er der berre på veg frå ein stad til ein annan. Til dei fastbuande høyrer likevel fleire av dei største dyra på kloten, m.a. kval.
Dyr som lever pelagisk har som ein av dei største utfordringane sine problemet med mangel på gøymeplassar. Dei vert difor sterkt utsette for predasjon, og treng såleis eigne tilpassingar for å unngå dette. Artane her er difor særs ofte kamuflasjefarga (som regel lyse på undersida og mørke på oversida), og lever ved somme høve i stim.
Tareskogen
Tareskogen veks i temperert eller kaldt vatn på hardbotn ned til om lag 20 m djupn, avhengig av kor klart vatnet er. Her er det stort artsmangfald og mange økonomisk viktige artar, m.a. torsk, hummar og taskekrabbe. Grunnelementet i økosystemet er tare; makroskopiske brunalger i ordenen Laminariales.
Tidevassona
I grenselandet mellom havet og landjorda ligg tidevassona eller littoralsona, område som står under vatn berre delar av døgeret. Tilhøva her er utfordrande for mange organismar, sidan dei både må tola periodar under vatn og periodar med uttørking. Likevel finn ein her eit breitt spekter av liv, både dyr, alger og plantar. Særleg i den nedre littoralsona kan mangfaldet vera særs rikt.
Grif Skerry
Grif Skerry er ei lita øy aust for Whalsay i Shetlandsøyane. Namnet kan kome frå norrønt eller norn for «djuphavsskjeret».
Marinbiologi
Djuphavet
Djuphavet er, reint geografisk, den delen av kloten me veit minst om. Den djupaste djupna som er registrert er i den såkalla Marianergropa, 10924 m under havoverflata. Her er trykket enormt, men det finst framleis høgareståande liv her. Det vart observert både flyndrer og reker under Trieste-ekspedisjonen i 1960.
Grif Skerry
Øya er ikkje busett, sjølv om det er nokre bygningar her. Desse er stort sett fiskarhytter og restar etter ein fiskestasjon, der fiskarar kunne søke ly under uvêr.
Marinbiologi
Djuphavet
Djuphavet vert definert som området frå den afotiske sona, det vil seie frå punktet der ikkje sollyset når lenger, og nedover til botnen. Såleis varierer storleiken på sona etter tilhøva lenger oppe i vatnet. Mykje av livet i djuphavet sentrerer rundt undersjøiske fjell og -vulkanar; der det vert danna økosystem med kjemoautotrofe bakteriar som hovudprodusentar av næring.
Mikroorganismar
Det mikroskopiske livet i havet er særs mangfaldig og framleis særs dårleg forstått. Kva slags rolle t.d. virus spelar i marine økosystem er enno nesten uutforska.
Grif Skerry
Geografi
Det er nokre grotter på øya. Swarta (som tyder «svart») og Longa Skerries ligg utanfor øya. Dei næraste større øyane er East Linga og Whalsay.
Marinbiologi
Mikroorganismar
Derimot veit me ganske mykje om planteplankton, på grunn av rolla det spelar som produsentar av næringsstoff og oksygen. I tillegg til alger og cyanobakteriar finst det m.a. diatomear, dinoflagellatar og silicoflagellatar.
Dyreplankton er som regel større enn planteplankton, og lever av dette og/eller kvarandre. Mange protistar er dyreplankton, i tillegg til små nesledyr, ribbemanetar, leddmark, blautdyr og leddyr. Mange marine virvellause dyr startar i tillegg livet sitt som dyreplankton, m.a. krepsdyra.
I marine økosystem er skiljet mellom produsentar og konsumentar ofte meir utydeleg enn på land. Somme artar dinoflagellatar kan t.d. vera både heterotrofe og autotrofe, avhengig av miljøtilhøva.
Marine virvellause dyr
Dei fleste større grupper av virvellause dyr finst i havet. Unnataket er insekt, som berre er representert med nokre veldig få artar og sjeldan er nokon viktig faktor å rekna med i økosystema. Havets motstykke til insekta er krepsdyra, som også er leddyr. Andre grupper som gjer seg gjeldande inkluderer m.a. blautdyr, pigghudingar, svampar, nesledyr, leddmark, urochordatar og flatmark.
Fisk
Fisk er kaldblodige virveldyr med finnar og spord. Me kjenner til 28 000 artar, ca 27 000 av desse er beinfisk. Gruppa er ikkje berre stor, men òg variert, og dei aller fleste artane finst berre i havet. Vitskapen om dei heiter Ichthyologi (etter gresk Ichthyos = fisk) og er mellom dei største og viktigaste greinane av marinbiologien.
Pattedyr og fugl
Mange fuglar har tilpassa seg eit liv ved og i havet, t.d. albatross, pingvin, alkefuglar og skarv. Sidan alle fuglar er ovipare hekkar dei alle saman på land, utan at dette gjer dei særleg mindre bundne til havet. Ofte finn ein dei i store koloniar i fjellveggar, kor dei søv og hekkar når dei ikkje er ute og fangar fisk.
Sjøpattedyra vert delt inn i fem grupper;
Rismjølk
Rismjølk er ein drykk laga av vatn og ris, og gjerne litt olje.
Giordano Bruno
Giordano Bruno var ein vitskapleg, religiøs og filosofisk tenkjar i renessansen som blei dømd og avretta som kjettar for synspunkta sine. I seinare tid er han særleg kjend for å ha støtta det heliosentriske verdsbildet, altså at jorda og planetane går i bane rundt sola. Seinare gransking tyder på at det panteistiske gudssynet hans var av større tyding under rettssaka mot han.
Zetlitz
Zetlitz er eit etternamn og slektsnamn.
Giordano Bruno
Liv
Bruno var fødd i Nola i Campania, ein del av kongedømet Napoli. Han blei send til Napoli for å få utdanning, og slutta seg som syttenåring til dominikanarordenen ved klosteret San Domenico Maggiore. I 1572 blei han prestevigd.
Etter elleve år i klosteret, der han skal ha fått påtale to gonger for å ha kast ut helgenbilde og føreslått kontroversiell litteratur til ein novise, såg Bruno seg nøydd til å flykta då han vart skulda for å ha forsvart den kjetterske arianismen og ein fann forbodne verk av Erasmus i klosteret med hans notat i.
Frå 1576 til 1581 reiste Giordano Bruno rundt i Sør-Europa, mellom anna til Venezia, Genève og Toulouse, der han tok doktorgrad i teologi. I 1581 flytta han til Paris, der franske støttespelarar gjorde at han kunne gje ut fleire verk: De umbris idearum ('Om skuggane til ideane', 1582), Ars Memoriae ('Minnekunst', 1582)og Cantus Circaeus ('Songen til Kirke', 1582). Den første av desse var dedikert til kong Henri III.
I 1583 drog Bruno til England som gjest av den franske ambassadøren. Han blei ven med diktaren Philip Sidney og andre frå krinsen rundt tenkjaren John Dee. Han søkte ei stilling ved universitetet i Oxford utan å få henne, og blei latterleggjort eller mislikt for utsegnene sine. Bruno gav ut fleire viktige verk i England, som La Cena de le Ceneri ('Oskeonsdagsmåltidet', 1584), De la Causa, Principio et Uno ('Om årsak, prinsipp og sameining', 1584), De l'Infinito Universo et Mondi ('Om det uendelege universet og verder', 1584).
Etter at den franske ambassaden blei angripen av ei folkemengd i 1585, drog Bruno og ambassadøren Michel de Castelnau tilbake til Frankrike. Bruno sine 120 teser mot aristotelisk naturvitskap og pamflettar mot matematikaren Fabrizio Mordente gjorde han upopulær, og han drog snart til Tyskland.
Han søkte, men fekk ikkje, ei stilling ved Marburg, men fekk førelesa om Aristoteles ved Wittenberg i to år. Ei endring i det intellektuelle miljøet førte at han drog til Praha i 1588. Han underviste ei kort tid ved Helmstedt, før han blei bannlyst av lutheranarar der og måtte flykta igjen.
Under bokmessa i Frankfurt i 1591 blei Bruno invitert til Venezia av adelsmannen Giovanni Mocenigo, og høyrde samstundes om ei ledig stilling i matematikk ved universitetet i Padova. Denne gjekk seinare til Galileo Galilei i staden, men blei privatlærar for Mocenigo i staden. Etter rundt to månader ønskte han å dra, men Mocenigo, som var skuffa over opplæringa og fiendtleg innstilt til Bruno, angav han til den venezianske inkvisisjonen. Bruno blei arrestert den 22. mai 1592. Han blei utlevert til inkvisisjonen i Roma i 1593.
I Roma sat Bruno fengsla i Castel Sant'Angelo i seks år før rettssaka starta. Giordano blei skulda for ei rekkje brotsverk mot kyrkja, som å forfekta vranglære om Kristus, Jomfru Maria, Treeininga, Den katolske kyrkja, transsubstansiasjon (at brød og vin blir til Jesus sitt kjøt og blod), tru på sjelevandring og utøving av magi og spåing.
Kardinal Roberto Bellarmino, som leia rettssaka, kravde ei full tilbaketrekking av alle påstandane hans, noko Bruno nekta. Han ønska å innordna seg kyrkja sine læresetningar, men ville likevel hevda nokre av dei filosofiske synspunkta sine, som at det finst fleire verder. Han prøvde å få ein audiens hjå pave Klemens VIII slik at han kunne trekka tilbake delar av utsegnene sine, utan å lukkast. Bruno blei dermed dømd for vranglære og overlevert til dei verdslege styresmaktene, som dømde han til døden på bålet.
Giordano Bruno blei knebla og brend på Campo de Fiori i Roma den 17. februar 1600. For å spara han for smertene ved å bli brend sakte, blei ein pose krut, som ville eksplodera og drepa han raskt, hengd rundt halsen hans. Alle verka hans blei sett på lista over forbodne verk, Index Librorum Prohibitorum, i 1603.
Bruno blir ofte rekna som ein martyr for vitskap og ytringsfridom. I 1889 blei det reist eit minnesmerke til han på rettarstaden i Roma. I samband med jubelåret 2000 kom pave Johannes Paul II med ei offentleg orsaking for avrettinga av Bruno.
Vassfuglar
Vassfuglar er fuglar som i lengre eller kortare periodar er knytt til vatn eller våtmark. Såleis vil vassfuglar òg femne om fuglar som i somme tilfelle blir kalla våtmarksfuglar. Omgrepet vassfugl er mykje brukt i forvaltinga, men det finst få, om nokon, meir spesifikk definisjon av omgrepet på norsk språk, og dei som finst om det motsvarande omgrepet på engelsk språk, 'waterbird', er ofte mykje ulike og vilkårlege. Ein definisjon frå U.S. Geologigal Survey inkluderer fire hovudgrupper i omgrepet 'waterbird'. Desse er pelagiske sjøfuglar, kystbundne sjøfuglar, fuglar som vadar slik som hegrar, og andre fuglar knytt til ferskvatn og våtmark slik som lommar og dykkarar. Wetlands International gjev eit meir spesifikt oversyn med eit globalt omfang, dei tar med kystbundne sjøfuglar, men utelet dei pelagiske sjøfuglane som pingvinar, joar, stormfuglar og alkefuglar.
Innanfor miljøvernarbeid og naturforvalting har vassfuglar fått merksemd fordi fuglane er sårbare ovanfor endringar i miljøet. Somme vassfuglar som òg er trekkfuglar møter vanskar under trekk når miljøendringar har innskrenka våtmarksområde som kvile og beiteplassar i trekkruta. Vassfuglar med spesielle hekkehabitat som åkerrikse får redusert hekkeområde etter bruksomlegging i jordbruket. Eit mykje kjent miljøproblem er akutte overflateutslepp på vatn som skader fjørdrakta på sjøfugl og andre vassfuglar.
Litle julaftan
Litle eller vesle julaftan – eller litlejulaftan eller veslejulaftan (òg (-)jol- og/eller -eftan) – er dagen før julaftan, den 23. desember.
Norske tradisjonar
I Noreg vart dagen tradisjonelt kalla torlaksmesse eller tollesmesse. Tollesmessdagen gjorde ein reint i husa, bytte sengehalm og la reint på sengene.
For mange er det tradisjon å pynte juletre denne dagen og gjere dei siste førebuingane før sjølve julaftan. Dei siste åra har litlejulaftan vore den dagen i året då butikkane har hatt størst omsetting, som følgje av julehandel.
Eit nytt element i feiringa av dagen før julaften er Grevinnen og hovmesteren, eit kort, humoristisk fjernsynsprogram som har vore sendt kvar 23. desember på NRK dei siste 25-30 åra og sett av mange. I 2003 vart til dømes programmet sett av 1,4 millionar nordmenn.
Feiringar elles i verda
I Oaxaca i Mexico er dagen kjend som Noche de Rabanos, reddikkvelden, etter ei mengd raude og kvite reddikar som blir skorne ut i jule- eller andre motiv til denne kvelden.
Hn/Strupesong
Strupesong hev vore bruka i vestleg musikk, kann henda serleg som innslag i World Music, men ogso innan andre musikkstilar, so som samtidsmusikken hans Karlheinz Stockhausen.
Unterbözberg
Unterbözberg er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 507 meter over havet.
Kroppshole
Ei kroppshole eller eit coelom er, i sin breiaste definisjon, eit innvendig, væskefylt holrom i kroppen til eit fleircella dyr. Som regel nyttar ein det om område mellom epidermis og endodermis der dei indre organa utviklar seg. Hjå eucoelomatar er dette fullstendig omkransa av peritoneum, ei hinne med mesodermalt epitelvev. Pseudocoelomate dyr har òg peritoneum, men ufullstendig.
Funksjonen til ei kroppshole er dempande og vernande. Organ som utviklar seg innanfor ei slik ei kan veksa og røra seg fritt medan væska rundt dei dempar støyt og beskyttar dei mot ytre press.
Romsonde
Romsondetypar
Romsondar kan landa på, gå inn i bane rundt, fly forbi og/eller slå ned i himmellekamar. I romalderen sine tidlege år var passeringssondane dei mest vanlege då det å passera ein lekam er enklare enn å gå inn i bane rundt ein sidan ein ikkje treng den ekstra presise navigasjonen for å landa\kollidera med vilje, eller den ekstra drivkrafta for å gjennomføra ein baneinnsetjingsmanøver. Som ein underklasse av landarar finst det såkalla roverar som kan køyra rundt på planetoverflata slik at dei rekk lengre og kan utforska større område og sjølve landingsstaden i større detalj.
Eduardo da Conceição Maciel
Eduardo da Conceição Maciel er ein brasiliansk fotballspelar.
Romsonde
Spesielt nemneverdige romsondar
Luna 1:
Den første suksessfulle romsonden var sovjet-sonden Luna 1 som passerte månen i 1959. Luna 1 nådde jorda sin unnsleppingsfart og passerte nærare enn 5995 km ifrå månen si overflate 83 timer etter at han blei skote opp. Han fortsette so vidare vekk ifrå jorda og enda opp i bane rundt sola, mellom jord- og marsbanen.
Huygens-sonden:
Huygens-sonden var den første sonden til å landa på månen til ein annan planet enn jorda. Han blei konstruert av Den europeiske romfartsorganisasjonen og landa på saturnmånen Titan den 14. januar 2005. Han returnerte 350 bilete ifrå overflata.
Voyager 1:
Voyager 1-sonden er den lengstvarande NASA-romsondeferda og det fjernaste menneskeskapte objektet. Sonden blei skote opp i 5. september 1977 og er framleis operativ. Sonden besøkte Jupiter og Saturn og var den første sonden som returnerte detaljerte bilete av månane til dei to planetane.
Den 12. august 2006 hadde Voyager 1 ein avstand på 14,96 terameter til sola, omtrent 100 gongar avstanden mellom jorda og sola (AE). På denne avstanden tar det meir enn 13 timar for radiosignala til Voyager 1 å reisa til jorda. Voyager 1-sonden har oppnådd unnsleppingsfarten til solsystemet slik at han kjem til å forlata solsystemet.
I lag med Pioneer 10, Pioneer 11 og systersonden Voyager 2 er Voyager 1 ein interstellar sonde.
Nummererte småplanetar/11001–12000
Dette er ei lista over småplanetane ifrå nummer 11001 til 12000. For hovudlista, sjå nummererte småplanetar.
Aléxandros Tziólis
Aléxandros Tziólis er ein gresk fotballspelar som har spela på midtbanen for Racing Santander i spansk Primera Division og for det greske landslaget. Han var i troppen til Panathinaikós første halvdelen av 2009/10-sesongen då dei vart seriemeistrar, men utan å spela mange kampar. Han debuterte for Hellas sitt A-landslag 21. januar 2006 i ein vennskapskamp mot Sør-Korea.
Måløy
Måløy er ein by, stoppestad for Hurtigruta, og administrasjonssenter i Kinn kommune i Vestland fylke.
Han var òg administrasjonssenter for tidlegare Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane fylke. Vågsøy kommune vedtok å gi Måløy bystatus i 1997.
Måløy av i dag er sjølv ikkje ei øy. Byen vart grunnlagt på den vesle Måløyna (før skrive Moldøen, i dag kjend som Lisje-Måløyna) i Ulvesundet mellom Vågsøy og fastlandet. Etter kvart som ny busetnad kom til, vart denne etablert på Vågsøy. Når tettstaden flytta seg, følgde òg namnet med. Den gamle busetnaden på Moldøen vart for det meste riven av den tyske okkupasjonsmakta for å gje plass til eit stort forsvarsverk, og dei siste restane brann ned under Måløy-raidet.
I dag er òg dei tettbygde områda på fastlandet aust for Ulvesundet samanvaksne og ein del av byen.
Gardsbruk
Gardsbruk, eller berre bruk, er ei eining i ein matrikkelgard.
Kvart bruk kan vere ein eigedom, driftseining eller bustad. Eit bruk har gardsnummer etter matrikkelgarden og sitt eige bruksnummer. Frådelte bruk, parsellar og tomter får fortløpande sitt eige bruksnummer. Tilsvarande kan frådelte bruksrettar i visse høve få eit sitt eige bruksnummer. Bruksnummeret seier difor ikkje noko om storleiken på bruket, men om når det er delt frå hovudbruket. Ei festetomt vil få sitt eige festenummer under bruket det er festa frå.
Husmannsplassar er ikkje matrikulerte, det vil seie at dei ikkje har eige gards- og bruksnummer. Opphavlege husmannsplassar vil likevel få sitt eige bruksnummer under gardsnummeret til matrikkelgarden om dei seinare vert kjøpt ut og tillaten skilt frå bruket dei har høyrd til.
Masafumi Maeda
Masafumi Maeda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Ventforet Kofu og Thespa Kusatsu.
Nyrealisme
Nyrealisme er eit omgrep som vert brukt innan fleire felt:
Omleiringa av Breda i 1581
Omleiringa av Breda i 1581 under åttiårskrigen vart utført av spanske troppar under Claude de Berlaimont, herre av Haultepenne, sin kommando. Åtaket kom som ei overrasking fordi ein illojal vakt slapp dei spanske troppane inn. Han vart muta av kong Karl de Gavre som sat fanga i borga.
Trass i motstand frå innbyggjarane i Breda klarte fienden å ta dei viktige byportane og gå til åtak på rådhuset, tårnet og kyrkja. Forsvararane overgav seg med vilkår om at byen ikkje skulle verte plyndra. Kampane stoppa, men spanjolane plyndra og massakrerte likevel innbyggjarane i byen. 584 innbyggjarar mista livet i åtaket.
Veltheim i Aargau
Veltheim er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 374 meter over havet.
Tille
Tille er ei 70 km lang elv aust i Frankrike (departementet Côte-d'Or), og ei av sideelvane til Saône frå høgre. Ho vert danna der tre små elvar renn i hop nær Cussey-les-Forges på Langres-platået. Tille renn sørover gjennom følgjande byar: Til-Châtel, Arc-sur-Tille (aust for Dijon) og Genlis. Tille munnar ut i Saône i Les Maillys, 8 km sør for Auxonne.
Elvar i Italia
Dette er ei liste over elvar i Italia, sortert etter kor dei munnar ut.
Marius Hægstad
I 1898 vart Hægstad formann for ei nemnd som skulle finna fram til ei offisiell rettskriving for landsmål (nynorsk). Fleirtalet i nemnda ville gjennomføra ei radikal nyskaping, men Hægstad gjekk inn for små endringer av Ivar Aasen si skriftnorm. Departementet delte Hægstad sitt syn, og Hægstad-normalen vart med dette den fyrste offisielle rettskrivinga for landsmål.
Hægstad sat òg i fleire periodar på Stortinget for Venstre. Han vart òg den fyrste leiaren for Noregs Mållag, frå 1906 til 1909.
Hægstad var far til målmannen og skulemannen Leiv Heggstad, og farfar til språkforskaren Kolbjørn Heggstad.
Hægstad døydde i Oslo.
Ove Borøchstein
Ove Borøchstein var ein norsk forfattar, musikar og lærar frå Kristiansund på Nordmøre.
Utgjevingar
Barne- og ungdomsbøker
Lokalhistorie Borøchstein var og sterkt delaktig i dei tre hefta om gjenreisingsbyen Kristiansund
Gruney
Gruney er ei lita, folketom øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg nord for Northmavinehalvøya på Shetland Mainland og mellom desse ligg Gruney-sundet.
Ein bestand av stormsvale held til på Gruney, som ein av berre to på Shetland. Det er ikkje eit nasjonalt naturreservat, men styresmaktene har ein avtale med eigarane om forvalting av øya. Det står òg eit fyr på øya.
Olenía
Olenía (gresk Ωλενία) er ein tidlegare kommune i periferieininga Akhaía i Vest-Hellas i Hellas. Olenía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Vest-Akhaía.
Allaine
Allaine (kalla Allan i den nedre delen hennar) er ei 65 km lang elv nordvest i Sveits og aust i Frankrike. Ho spring ut ved landsbyen Charmoille i dei sveitsiske Jurafjella. Ho er ei av sideelvane til Doubs, som ho munnar ut i eit par kilometer nedanfor Montbéliard.
Allaine renn gjennom følgjande kantonar, departement og byar:
Tandbergs Radiofabrikk
Føretaket vart stifta i 1933 av sivilingeniør Vebjørn Tandberg og låg i Kongens gate, i Oslo. I starten var det berre tre tilsette og lokala var på berre 40 m2. Produksjonen auka jamt og føretaket flytta fleire gongar til større lokale, før det i 1951 bygde nye moderne fabrikklokale på 9600 m2 på Kjelsås.
I tillegg til radioapparat produserte Tandberg fjernsynsapparat, spolebandopptakarar, høgtalarar og forsterkarar.
Ropert
Ein ropert eller ein megafon er eit portabelt, ofte handhalde, traktforma apparat til å forsterke eller rette ein person si talerøyst mot eit særskilt mål. Menneskerøysta plar elles spreiast jamnt ut til alle sider, men gjennom ein ropert vert lyden konsentrert mot eit mindre område. På den andre sida vil dei som er noko til sides for der roperten er retta, høyre det som vert sagt dårlegare. Ropertar vert til dømes ofte brukt på idrettstilstellingar, filminnspelingar, demonstrasjonar eller for å styre større folkemengder.
Tandbergs Radiofabrikk
I 1972 gjekk Tandberg motviljug med på å ta over det kriseramma Radionette, etter sterkt press frå Jens Christian Hauge, som var styreformann i Radionette og styremedlem i Tandbergs Radiofabrikk frå 1972 til 1978. Etter samanslåinga gjekk Tandberg Radiofabrikk med underskot og i 1978 gjekk føretaket konkurs.
Ropert
Fordelen med roperten er at brukaren ikkje treng mikrofon og høgtalar for å forsterke lyden, attåt at roperten er lett å bere med seg.
I dag finst det òg batteridrivne ropertar med mikrofon, forsterkar og høgtalar innebygd, men dei opphavlege ropertane hadde ikkje dette.
Tandbergs Radiofabrikk
Etter konkursen vart det stifta fleire nye føretak, med Tandberg i namnet:
Ognon
Ognon er ei elv aust i Frankrike, og ei av sideelvane til Saône frå venstre, som ho møter i Pontailler-sur-Saône. Ho har sitt utspring i Vogesane nær Ballon d'Alsace.
Ognon renn gjennom følgjande departement og byar:
Fylkesveg 27
Fylkesveg 27 (Fv27) går mellom Ringebu og Folldal. Vegen har ei lengd på 82,7 km, av dette 26,1 km i Oppland og 56,6 km i Hedmark.
Strekninga mellom Enden i Stor-Elvdal og Folldal fekk 17. september 2008 status som Nasjonal turistveg Rondane.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltningsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.
Jan-Erik Lorentzen
Jan-Erik Lorentzen er ein norsk forfattar frå Sarpsborg. Han har gjeve ut tre bøker, alle med tilknyting til heimbyen.
Grunay
Grunay er ei folketom øy i Out Skerries, den austlegaste delen av heile Shetland i Skottland.
Det står eit fyrvaktarhus på øya for fyret på naboøya Bound Skerry. Dette huset har stått tomt sidan fyret vart automatisert i 1972.
Eit bombefly av typen Blenheim IV frå No. 404 Squadron RCAF styrta på sørsida av øya morgonen 21. februar 1942, kanskje etter å ha vorte treft av fienden utanfor kysten av Noreg. Det vart plassert ein minneplakett på staden i 1990 av nevøen til ein av dei tre som omkom.
Jane Addams
Jane Addams var ein sosialarbeidar og filantrop frå Sambandsstatane. I 1889 oppretta ho ein sentral for praktisk sosialarbeid, Hull House i eit fattigstrøk i Chicago. Ho var leiande i arbeidet for regulering av arbeidstida for kvinner og ungdom og mot barnearbeid i industrien. Under første verdskrigen organiserte ho ei fredsrørsla for kvinner i Sambandsstatane, og ho deltok også i internasjonalt fredsarbeid. I 1931 fekk ho Nobels fredspris saman med N.M. Butler, og vart med det den andre kvinna som har fått fredsprisen.
Villigen
Villigen er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 367 meter over havet.
I januar 2006 vart Villigen slått saman med den tidlegare kommunen. Stilli.
Bruno Quadros
Han spela for klubbane Cerezo Osaka, Consadole Sapporo og FC Tokyo.
Fábio Alves Félix
Fábio Alves Félix er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Far etter fedrane
Far etter fedrane er tittelen på to bøker utgjevne av lokalhistorikaren Reidar Svare.
Far etter fedrane er namnet på årboka Vefsn museum (frå 2009: Vefsn museumslag) gjev ut. Museet valde namnet for å heidre Reidar Svare for innsatsen han gjorde som folkeminnesamlar. Årboka er kommen ut kvart år sidan 1987-boka. Bøkene har blitt nummererte slik at 2008-boka kom ut hausten 2007, men frå og med Far etter fedrane 2009B som kom ut hausten 2009, er nummereringa endra til å følgje utgjevingsåret.
En flyktning krysser sitt spor
En flyktning krysser sitt spor er ein roman av Aksel Sandemose utgjeven i 1933. Den såkalla Janteloven er formulert i boka.
Thýmena
Thýmena (gresk Θύμαινα) er ei lita øy i Hellas aust i Egearhavet. Øya høyrer til Foúrni kommune i periferieininga Ikaría. Namnet skal visstnok kome frå themet (militærdistrikt i Austromarriket) som voks ut frå øya.
Thýmena har 136 innbyggjar (2011) og eit areal på 10 km².
Drakestil
Drakestil er namnet på ein stilart som etterliknar dyreornamentikk frå tidlegare, mellom annan norrøn arkitektur. Han var særleg brukt i internasjonal art nouveau eller jugendstil. Drakestilen vart spesielt mykje brukt i møblar og i arkitektur.
Utrykket til drakestilen er stilisert med lange slanke liner. Dette var ein stil som braut med historismen.
Drakestilen har røter i den norrøne tidsalderen og er inspirert av vikingtida og dei tidlege stavkyrkjene. I Noreg er han mellom anna brukt av Henrik Bull.
José Carlos Garcia Leal
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Stord arbeidarparti
Stord Arbeidarparti er Det Norske Arbeiderparti sitt lokallag i Stord kommune. Stord Arbeidarparti blei stifta 18. august 1928.
Yr
Yr er ei jamn og lett form for nedbør. Dropestorleiken til yrdropar er mindre enn regndropar, vanlegvis rundt 0,5 mm i diameter eller mindre. Yr fell vanlegvis frå stratiforme (lagdelte) skyer, men kan i somme tilfelle falle frå låge cumulusskyer. Her til lands oppstår yr som regel i samband med varmfrontar, og då gjerne i varmsektoren mellom ein varmfront og ein kaldfront
Stord arbeidarparti
Stord Arbeidarparti har 10 representanter i kommunestyret. Magne Rommetveit var ordførar i Stord Kommune mellom 1991 og 2007.
Yr
Viss forholda ligg til rette for det kan ein om vinteren få underkjølt yr, der vassdropar med temperatur under frysepunktet fell ned til bakken og momentant frys til is.
Sjå òg
Regn Regen
Kenjiro Ezoe
Kenjiro Ezoe er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Cerezo Osaka, Kataller Toyama og Sagawa Printing.
Sedevacantisme
Sedevacantisme er ei form for katolisisme. Nemninga har opphav i ordet 'sedesvakans' som ordrett tyder 'Stolen er ledig'. Stolen det er snakk om er Paven sin stol i Vatikanet og er eit språkleg bilete for paveembetet. I dag er dei fleste som reknar seg som sedevacantistar motstandarar av Det andre Vatikankonsilet frå 1960-talet. Dei meiner at dette kyrkjemøtet ikkje var legitimt eller katolsk og at alle som har vore pavar under og etter dette møtet ikkje har vore sanne pavar.
Hascosay
Hascosay (norrønt Hafskotsey ) er ei lita øy mellom Yell og Fetlar i Shetlandsøyane i Skottland.
Geografi
Berggrunnen på øya er grov glimmerhaldig gneis.
Øya har fleire små vatn, men saltsprøyten gjer at dei ikkje er ferske.
Øya har eit areal på 2,75 km².
Historie
I 1841 budde det 42 menneske på øya, men dette hadde falle til 13 ti år seinare. 20 år seinare stod øya folketom. Landeigaren Arthur Nicholson, som hadde kjøpt øya, hadde tvangsflytta busetjarane på delar av Fetlar og det er mogeleg at innbyggjarane på Hascosay flytta sjølv i påvente av at dei òg kom til å verte tvangsflytta.
Dyreliv
Øya har status som Special Area of Conservation (særskild verneområde) på grunn av dei store områda med urørt torvmyr. Her finst òg ein del oter.
Strupesong
Strupesong (mongolsk chöömij) er ein særeigen songteknikk, som òg blir kalla overtonesong. Denne songteknikken har hovudsakleg vore i bruk hos tuvinar, mongolar og tibetanske munkar, men finst òg i andre musikktradisjonar spreidde utover det meste av verda, som hos inuitar, ainu, samar, italienarar og xhosa. Strupesongen byggjer på ein langdregen og mørk tone frå langt nede i strupen. Oppå denne tonen kjem andre lysare tonar ved at strupesongaren set tunga i ulike stillingar i munnen. Såleis greier songaren å syngje to tonar samtidig; éin jamn og vedvarande undertone frå strupen, og éin overtone som skiftar med den skiftande resonansen frå munnhòla.
Strupesong har vore bruka i vestleg musikk, kanhende særleg som innslag i World Music, men også innan andre musikkstilar, så som samtidsmusikken hans Karlheinz Stockhausen.
Mac Wilkins
Maurice Malcolm Wilkins, kjend som Mac Wilkins, er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Eugene i delstaten Oregon. Han vart olympisk meister i diskoskasting i 1976 og tok sølvmedaljen i same øvinga under Sommar-OL 1984.
Aktiv
Wilkins vart i 1973 USA-meister (AAU) for fyrste gong. Seint i sesongen sette han personleg rekord med 64,77 meter, ein rekord han i 1974 forlengde til 65,14 m og i 1975 forbetra til 66,79 m. Den 24. april 1976 i Walnut i California sette Wilkins ny verdsrekord med eit kast som målte 69,18 meter. Ei veke seinare, den 1. mai i San Jose, gjorde han si beste tevling nokon gong, med tre kast over gjeldande verdsrekord. Lengste kastet målte 70,86 m, dermed fekk Wilkins som fyrstemann godkjent eit diskoskast over 70 meter. Verdsrekorden stod i 2 år. I slutten av juni månad vann han OL-uttaket etter å ha oppnådd 68,32 m. Vel ein månad seinare tok Wilkins i Montreal-OL heim gullmedaljen i diskoskasting med eit kast som målte 67,50 meter.
Frå 1976 til 1980 vann Wilkins AAU-meisterskapen i diskos fem gongar i rad. Sommaren 1979 gjekk Wilkins til topps i diskosøvinga under panamerika-leikane i San Juan i Puerto Rico på moderate 63,30 m. Seinare i 1979-sesongen nådde han gamle høgder med eit kast på 70,66 m. Wilkins var bestemann då USA heldt OL-uttak i 1980, men kom aldri til sommarleikane i Moskva, etter som USA boikotta leikane. I staden sette Wilkins USA-rekord den 9. juli 1980 i Helsinki. Kastet målte 70,98 meter og vart hans endelege personbeste.
Under Sommar-OL 1984 i Los Angeles tok Wilkins sølvmedaljen i diskos, slått med 30 centimeter av Rolf Danneberg frå Vest-Tyskland. Også til dei olympiske leikane i Seoul hausten 1988 lukkast Wilkins kvalifisere seg. Han vart der femtemann i diskostevlinga, med eit bestekast på 65,90 m makta han ikkje å blande seg inn i medaljestriden.
Wilkins var òg ein framifrå kulestøytar. Med sitt lengste støyt på 21,06 meter vart han nasjonal innandørsmeister i 1977.
Skogselskapet i Rogaland
Skogselskapet i Rogaland er ein ideell organisasjon som ut frå visjonen om eit velferdsamfunn tufta på menneskets skaparevne og hausting av naturens overskot har som mål å få «menneske ut i skogen og skogen inn i våre heimar».
Skogsleskapet arbeder for bruk av treinteriør, trehus og biovarme. Dei arbeider for at folk skal få gode naturopplevingar i skogen. Den viktigaste strategien er å formidle kunnskap om skog og tre til skulen, til skogeigarane og elles i samfunnet.
Skogselskapet i Rogaland driv òg skogplanteskole.
Laget vart sifta i 1899. Det er tilslutta Det norske Skogselskap.
Norddalsfjord
Norddalsfjord er ei bygd i Kinn kommune i Sunnfjord i Vestland fylke. Staden ligg på nordsida av Norddalsfjorden, 26 kilometers køyring austom Florø.
Acquafraggia
Acquafraggia er ei kort og stundom bratt elv i provinsen Sondrio i Lombardia, nord i Italia.
Norddalsfjord
Fylkesveg 544 i Sogn og Fjordane går gjennom bygda. Nordal kyrkje frå 1898 ligg i Norddalsfjord. Skulen i bygda heiter Solheim skule og barnehage og er ein fådelt barne- og ungdomsskule.
Acquafraggia
Elva har utspringet sitt i Pizzo del Lago i ei høgd på 3 050 meter over havet på nordsida av Val Bregaglia nær grensa til Sveits, som markerer grensa til nedslagsfeltet til elva Po. Frå her renn ho sørvestover gjennom kommunen Piuro før ho munnar ut i Mera ved Borgonuovo, litt oppfor Chiavenna og enden av Val Bregaglia.
Lenger oppe renn elva gjennom innsjøen Acqua Fraggia i ei høgd på 2 043 meter over havet og ho renn så gjennom to hengedalar og dannar fossefall ut begge desse. Desse fossane vart nemnd av Leonardo da Vinci i Codice Atlantico. Området har vore verna sidan 1983.
Ekset
Ekset er ein liten tettstad i Volda kommune på Sunnmøre, om lag 3 km frå Volda sentrum, i nærleiken av Ørsta/Volda lufthamn, Hovden. Eit av dei første trykkeria i Noreg, Aarflot prenteverk vart tufta her av Sivert Aarflot. Det er òg eit museum i bygda som inneheld gamle trykkerimaskiner frå det gamle prenteverket.
Elva Ain
Ain (En på frankoprovensalsk) er ei elv aust i Frankrike, og er ei av sideelvane til Rhône frå høgre.
Elvar har sitt utspring i ei høgd på om lag 700 meter i den sørlege delen av Jurafjella, nær landsbyen La Favière, og munnar ut i Rhône om lag 40 km oppfor Lyon, nær Anthon. Kjelda ligg i det gamle regionen Franche-Comté, og ho renn vidare gjennom departementa Jura (kalla opp etter fjella) og Ain (kalla opp etter elva). Elva renn òg igjennom byane Champagnole og Pont-d'Ain.
Kota Fujimoto
Kota Fujimoto er ein japansk fotballspelar.
Han spelar for klubben Cerezo Osaka (2019).
Augst
Augst er ein kommune i distriktet Liestal i kantonen Basel-Landschaft i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 275 meter over havet.
Han vart kalla Augusta Raurica i romartida.
Kommunen ligg nær munningen til elva Ergolz. Han består av gatelandsbyen Augst.
Krom
Krom er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Cr og atomnummer 24. Det er eit transisjonsmetall.
Bruk av krom
Krom vert brukt i legeringar.
Ein del kromsalt vert brukt til å gje glas farge.
Biologisk rolle
Krom er eit spormineral.
Foúrni
Fourni (gresk Φούρνοι eller Φούρνοι Κορσέων, Foúrni Korséon), er ei gruppe småøyar i Hellas aust i Egearhavet. Dei ligg mellom Ikaría, Sámos og Pátmos.
Foúrni er eigen kommune, og frå 2011 høyrer øya administrativt til under periferieininga Ikaría i periferien Dei nordlege egeiske øyane.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen Foúrni 1 459 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1 120 innbyggjarar.
Dei to største øyane i gruppa, hovudøya og øya Thýmena er busett. På hovudøya Foúrni ligg den største tettstaden og nord på øya Khrysomiliá, som er den nest største. Dei fleste innbyggjarane er fiskarar, sjølv om dei om sommaren òg driv med turistindustrien, hovudsakleg utleige av rom og restaurantverksemd. På hovudøya finn ein mange flotte stender. Øyane er forholdsvis rolege med ein avslappa atmosfære.
Transport
Transport om vinteren (hovudsakleg frå november til april) stoppar ofte opp på grunn av dårleg vêr, hovudsakleg sterk vind. Resten av året går det båtsamband til Ikaría og Sámos.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Andre busetnader på øya er:
Småøyar i kommunen:
Aust Agder Blad
Aust Agder Blad er ei avis som vert utgjeven i Risør i Agder fylke. Avisa kom ut første gong i 1866 og vart ein del av arbeiarpressa i 1975, no eigd av A-pressen.
Konstituert redaktør er Trond Nøstvold Tou.
Elva Arve
Arve er ei 102 km lang elv i søraustlege delar av Frankrike (Haute-Savoie) og vestlege delar av Sveits (Genève), og ei av sideelvane til Rhône frå venstre.
Ho har sitt utspring i Dei graiiske Alpane, nær den sveitsiske grensa, og ho får vatn frå dei mange isbreane i Chamonixdalen (hovudsakleg Mer de Glace), før ho renn nordvestover og ut i Rhône nedanfor Genève.
Arve renn gjennom følgjande byar: Chamonix, Sallanches, Cluses, Bonneville, Annemasse og Geneva.
Kenta Tanno
Kenta Tanno er ein japansk fotballspelar.
Fylkesveg 33
Fylkesveg 33 (Fv33) går mellom Minnesund i Eidsvoll og Bjørgo i Nord-Aurdal. Vegen har ei lengd på 140,9 km, av dette 26,2 km i Akershus og 114,7 km i Oppland.
Kenta Tanno
Han har spela for klubbane Cerezo Osaka, V-Varen Nagasaki og Oita Trinita (2019).
Fylkesveg 33
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltningsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.
Andreas Austlid
Andreas Austlid var ein norsk pedagog og forfattar. Han var den fyrste som gav ut ei nynorsk abc-bok og eit fullstendig lesebokverk på nynorsk, og grunnla Møre folkehøgskule.
Liv
I 1899 skipa han sjølv Møre folkehøgskule i Ørsta, og var styrar der fram til 1908. I 1913 starta han folkehøgskule i Østre Gausdal.
I 1880 vann han framfor mellom anna Ivar Aasen ein konkurranse utlyst av Vestmannalaget om beste abc-bok på landsmål. Ved ei ny tevling fekk han tilskot frå Stortinget til å gje ut ei utvida abc-bok som fekk illustrasjonar av Nils Bergslien. Lesebok fyr born, som først kom ut i 1889, var i bruk heilt fram til 1960-åra. Lesebok for folkeskulen, som han skreiv i tre bind frå 1902 til 1906, var det fyrste fullstendige leseverket på nynorsk og ei utviding av utgåva frå 1889.
Tankar
Dei erfaringane Austlid sjølv hadde hatt i barndommen, prega i stor grad den seinare pedagogikken hans. Han hadde opplevd på kroppen at «bondespråket» han tala og kvardagen han kjende var til skam samanlikna med det dansk-norske. Han mislikte òg den overdrivne fokuseringa på synd i kristendomsundervisinga. Til motsats var Christopher Bruun si formidling av bibelsoga ei openberring for han, ho gjorde bibelfigurane menneskelege og kunne få menneske til å blir «store og gode» lik Gud. Også historiefaget gjorde lærarane levande på Bruun sin folkehøgskule, meinte Austlid.
Då han sjølv fekk prøva seg som lærar, gav han ungar konfirmasjonsundervising gjennom forteljing, utan bruk av pugg som var vanleg på den tida, og styrte unna katekismen av Pontoppidan, som han hardt heldt fast ved «ikkje var nokor barnebok» og hadde lite å læra barna om religionen. Han kom etterkvart opp i strid med representantar frå kyrkja fordi han ikkje ville læra skuleungane katekisma utanboks, men hadde støtte av presten i Lom, Honoratius Halling, som meinte meinte Austlid sine «frilærte» elevar var meir kunnskapsrike enn dei som berre pugga. Etterfølgjaren Brodal, som først stod steilt mot eit slikt brot mot tradisjonen, fekk etterkvart augo opp for den «frie» undervisinga.
Arbeidet med abc-bøker byrja fordi Austlid ikkje ville gje ungane han underviste same dårlege opplevingar som han hadde hatt av ei dårleg tilrettelagt slik i barndommen. Han fann ut at ungane lærte godt å lesa om han brukte folkedikting, frå eventyr og soger til enklare regler, gåter og småsongar. Han brukte både av det han sjølv kunne, og fekk ungane til å skriva ned det dei hadde heimefrå.
Bakgrunnsstoff
Digitaliserte verk av Austlid
Argens
Argens er ei 116 km lang elv på Den franske rivieraen, og renn gjennom departementet Var.
Elva renn gjennom Vidauban, Le Muy, Roquebrune, Fréjus, og munnar ut i Middelhavet nær Fréjus.
Idar
Idar er eit mannsnamn avleidd av Ida, etter mønster frå den norrøne mannsnamnendinga -ar, som i Vidar. Idar har namnedag den 4. september.
Namnet er kjend i Noreg sidan 1800-talet.
Adolf Thomsen
Adolf Thomsen  var ein norsk komponist og musikar.
Adolf Thomsen vart fødd i Bergen, men han voks opp i Tromsø og var frå 1883 organist i Tromsø domkyrkje. Han vart kjend med Edvard Grieg og fleire av verka hans er dedikerte til Grieg. Han er mest kjend før melodien til «Barndomsminne frå Nordland» (Å eg veit meg eit land) med tekst av Elias Blix, som ofte vert kalla «Nord-Noregs nasjonalsong».
Thomsen og kona Lorentze Em. fekk tre døtrer: Alvhild, Frida og Ingrid, og to søner: Einar og Sigvald.
Arc i Provence
Arc er ei 85 km lang elv sør i Frankrike. Ho har sitt utspring i ei høgd på 470 meter, nær landsbyen Pourcieux. Ho renn så gjennom Aix-en-Provence før ho munnar ut i Étang de Berre, ein innsjø vest for Marseille.
Nedslagsfeltet til elva er 727 km², og er delt mellom departementa Var og Bouches-du-Rhône. Faren for flaum, som alltid er til stades i nedslagseeltet, har vorte større på grunn av urban utvikling, som stundom er gjort utan tanke på dette. Særleg Aix-en-Provence er utsett.
Fridthjov Anderssen
Bakgrunn
Fridthjov Anderssen var fødd 26. april 1876 på Moldjord i Beiarn, som den yngste av syskenflokken. Foreldra hans var Ole Anderssen og Gjertru Meland. Faren var svært interessert i musikk. Han var felespelar og kyrkjesongar, og heime hadde dei både fiolin, gitar og husorgel.
I 1886 flytta familien til Hernes ved Bodø. Alle syskena var aktive i musikklivet i byen. Fridthjov byrja tidleg å spela orgel, og faren kjøpte også eit piano i slutten av 1880-åra.
Utdanning
Fridthjov Anderssen byrja tidleg å skriva musikk. Frå 1888 fekk han musikalsk opplæring frå den første organisten ved Bodø kyrkje, Erik Aulie frå Oslo.
I perioden 1893-1895 var han to semester ved Peter Lindemans musikkonservatorium i Oslo. Her studerte han orgel og piano hjå Peter Brynie Lindeman og Kristian Lindeman, harmonilære hjå Gustav Fr. Lange og kontrapunkt hos Johannes Haarklou og Catharinus Elling.
I 1895 heldt han den første offentlege konserten sin som organist. Han hadde fleire konsertar dette året i Bodø, Folda, Lofoten og Vesterålen.
I 1895 blei Fridthjov Anderssen tilsett som organist i Bodin kyrkje og verka i denne stillinga til 1901. Samtidig var han dirigent for den nyoppretta Bodø orkesterforening og dirigent for Bodø Håndverkersangforening. Dette førte til at han byrja å komponera musikk for koret.
Hausten 1901 reiste Fridthjov Anderssen til konservatoriet i Leipzig for å studera. Dette hadde han lenge hatt planar om, og no fekk han endeleg middel til det. I Leipzig fekk han lærarane Homeyer i orgelspel, Salomon Jadassohn og seinare Emil Paul i kontrapunkt. Han måtte reisa heim igjen sommaren 1902, men vende attende 1918–19.
Virke i Bodø
Fridthjov Anderssen blei mest kjend for korverka sine. I perioden 1902-1904 komponerte han «Utfærdsdråpa», til tekst av Per Sivle for solistar, kor og orkester.
Verket «Nordland» for baryton og mannskor til tekst av Knut Hamsun blei komponert i 1913. Det var eit bestillingsverk for Nordlands sangerforbund, som skulle framføra det i samband med landssongarstemnet i Oslo i 1914. Sangerforbundet, på 90 mann, hadde ein konsertturné langs kysten sørover til Oslo. Konserten i Oslo blei ein stor suksess, og bidrog til å gjera Fridthjov Anderssen kjend.
«Bodøkantaten», for kor, barytonsolo og orkester, blei skrive til Bodø sitt 100-årsjubileum i 1916.
Fridthjov Anderssen blei tatt opp som medlem av Norsk Komponistforening i 1928. Han fekk likevel aldri store inntekter frå komposisjonane sine. Han overlevde på den vesle løna som organist i Bodø kyrkje, som pianolærar, som dirigent, og anna musikkarbeid i byen.
Orgelfantasien hans over koralen «Av dypest nød» er rekna som eit av dei viktigaste norske orgelverka. Han blei til i 1917, før det andre opphaldet hans i Leipzig. Han spelte fantasien i 1924 på konserten til organistforeningen. I 1933 spelte han verket på ein olsokkonsert i Nidarosdomen.
Mot slutten av livet fekk Anderssen eit arbeidsstipend for komponistar frå Oslo by, men han var då sjuk. Han døydde 9. mai 1937, 61 år gammal.
Komponisten Geirr Tveitt har laga eit orkesterarrangement til «Nordland».
I 1938 blei det sett opp ein minnestein over Fridthjov Anderssen i Bodø.
Mannskor
I tillegg nokre folketoneomarbeidingar.