cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Low
Innspeling
I følgje biografen Paul Trynka, kom Eno seint inn i innspelinga, etter at alle akkompagnementa for side ein i røynda var ferdige. Kort tid før han kom, hadde Eno spelt inn musikk med det tyske bandet Harmonia, som var ei stor inspirasjonskjelde på innspelinga av Low. Då han kom med, sette han og Bowie seg ned med musikarane og informerte dei om det neste stadiet i innspelingsprosessen. I følgje Young spelte dei lydband av musikken til The Man Who Fell to Earth og sa dei planla noko liknande. Young sa vidare at somme av musikarane, inkludert han sjølv, ikkje likte ideen særleg godt, sidan det var musikk dei ikkje var vande med. Bowie var sikker på at RCA ville meinte det same og sa: «Me veit ikkje om dette nokon gong vil bli gjeve ut, men eg må gjere dette.» Det var først etter at Visconti sette saman eit lydband to veker inn i prosjektet og spelte det for Bowie. Han vart overraska og entusiastisk over at dei hadde eit album.
Mot slutten av september var Bowie og Visconti blitt lei av borga i Frankrike. Bowie var mentalt tom og Visconti frustrert over mangelen på assistanse i studioet. Etter å ha spelt inn ordlaus vokal for «Warszawa», reiste Bowie, Visconti, Iggy Pop og assistenten til Bowie, Coco Schwab, frå Frankrike til Vest-Berlin. Innspelingane heldt fram i Hansa Studios. I følgje Pegg og Seabrook var ikkje dette den same staden «nær muren» som der «Heroes» sidan vart spelt inn. I Hansa vart dei siste spora «Weeping Wall» og «Art Decade» fullførte, i tillegg til ekstra vokalspor på innspelingane frå Frankrike. Innspelingane varte fram til 18. november.
Songar
Low var første gongen Bowie utforska elektronisk og ambient musikk. Det vart sidan rekna som kunstrock og eksperimentell rock av Ultimate Classic Rock og Consequence of Sound. I lag med oppfølgjaren «Heroes», legg songane på Low meir vekt på tone og atmosfære enn gitarbasert rock. Sjølve musikken er inspirert av tyske band som Tangerine Dream, Kraftwerk og Neu!, som Bowie tidlegare hadde synt seg påverka av på Station to Station, og då særskild tittelsporet. Seabrook rekna Neu! som den største inspirasjonskjelda til den nye musikalske retninga til Bowie. Albumet deira Neu! '75 er, som Low og «Heroes», delt i to av songar og instrumentalar og har i tillegg ein song kalla «Hero». I 2004 skreiv Bjorn Randolph i Stylus Magazine at «hadde albumet kome ut tjue år seinare, ville det blitt kalla 'post-rock'».
Side ein består hovudsakleg av korte, direkte fragment av avantpop-songar. Side to består av lengre, hovudsakleg instrumentale spor. I 1977 sa Bowie at side ein var om han sjølv og dei «rådande stemningane» hans på den tida, medan side to var dei musikalske observasjonane hans då han budde i Berlin. Musikalsk har ein kritikar omtalt side ein som ei direkte forlenging av Young Americans og Station to Station. Visconti snakka om delinga av songar og instrumentalar: «Me meinte at seks eller sju songar der Bowie syng, med refreng og vers, ville vere eit bra album, og så la side to vere instrumental som ein perfekt yin-yang-balanse.» Chris O'Leary skreiv at dei instrumentale stykka alle deler eit tema: «ei reise i eit oppdikta Aust-Europa av den isolerte, paranoia-aktige karakteren på den maniske sida til Low». Somme av songane, som «Speed of Life» og «A New Career in a New Town», skulle opphavleg ha tekst, men Bowie kom ikkje opp med høvande ord og let dei vere instrumentalar. Instrumentalane inneheld bidrag frå Eno, som brukte ein berbar EMS AKS-synthesiser. Visconti hugsa: «Det hadde ikkje noko klaver, berre ein styrespak, og han kom opp med fantastiske lydar du kan høyre over heile albumet, som ikkje var skapt av vanlege instrument».
Low er kjend for den unike trommelyden, skildra av biografen David Buckley som «brutal» og «mekanistisk». Davis spelte trommene, medan lyden vart skapt av Visconti ved hjelp av ein Eventide H910 Harmonizer. Då Bowie spurte Visconti om kva apparatet gjorde, sa Visconti: «Det køddar med strukturen i tida». Visconti rigga maskinen til skarptromma til Davis og køyrde resultatet gjennom hovudtelefonane hans, slik at han kunne høyre den endelege lyden. Visconti fortalte Buckley: «Eg høyrde at det kunne endre tonen på ein lyd, utan å endre snøggleiken. Hjernen min eksploderte nesten då eg fann ut kva eg kunne gjere med trommene. Ved å ta ned tonehøgda på trommer, og så gje lyden attende, fekk eg ein slags endelaus dropp i tonehøgda, som stadig fornya seg sjølv. Lyden, særskild tydeleg på «Speed of Life», «Breaking Glass» og «Sound and Vision», er av Buckley skildra som «revolusjonerande» og «slåande». Davis sjølv skildra lyden som «like stor som eit hus». Bud Scoppa i Phonograph Record samanlikna lyden med «saluttar som eksploderer under blikkboksar». Trynka skreiv at «anda og energien» til Davis driv den første sida av albumet stadig framover. Då albumet kom ut kalla Kris Needs i ZigZag det ein av dei beste lydane han nokon gong hadde høyrt, medan Rob Sheffield i Rolling Stone seinare kalla det «ein av rockens mest imiterte trommelydar gjennom tidene.»
Side ein
«Speed of Life» er skildra av forfattaren Peter Doggett som eit perfekt opningsspor, på den måte at det bringer publikum inn i «eit emne som er for djupt for ord». Det har ein kjapp inntoning som Pegg meiner skapar ei «bisarr» opning og skreiv: «Det er som om lyttaren nettopp har kome inn i noko som allereie har starta.» «Breaking Glass» er eit song-fragment, med seks linjer med tekst. To av dei kommanderer lyttaren til å «lytte» og «sjå». Eno sa om songen, «kjensla var at me skulle redigere saman, og så gjere det til ein meir normal struktur» før Alomar la ned veto mot ideen og rådde dei til å behalde songen som han var. Songen er tilskriven Bowie, Murray og Davis, og Alomar hugsa at det vart slik fordi dei tre hovudsakleg hadde skrive songen i lag. O'Leary skreiv at «What in the World» vart skapt mot byrjinga av innspelinga og var kanskje meint for Pop-albumet The Idiot. Denne hadde òg korvokal av Pop. Songen er ein av få spor på albumet som kombinerer kunstrock med meir streit pop. I følgje Pegg har han ein «vegg av synthesiser-pip mot ein vegg av gitar og forvrengde perkusjonseffektar.» I teksten skildrar forteljaren ei lita jente som sit fast på rommet sitt.
Den ordlause korvokalen på «Sound and Vision» vart sungen av den dåverande kona til Visconti, Mary Hopkin, som vart spelt inn før det var noko tekst, tittel eller melodi. Vokalen til Bowie kjem først inn etter 1 minutt og 45 sekund, som var noko Eno insisterte på for å «forvirre forventningane til lyttaren». Songen vart skildra av Bowie som hans «ultimate retrettsong», med ein tekst som skildrar den mentale tilstanden hans etter ein lang periode med dopmisbruk. Teksten står i sterk kontrast til sjølve musikken, som er meir glad og livleg. Buckley skreiv at av alle songane på albumet er dette nærast ein vanleg popsong. Teksten på «Always Crashing in the Same Car» refererer til ei hending då Bowie budde i Los Angeles og han køyrde inn i bilen til dophandlaren sin, som hadde svindla han for pengar. I eit vidare syn er teksten ein metafor for å gjere den same feilen om att og om att, i tillegg til Bowie sitt besette behov for å reise og endre livsstilen sin. O'Leary kalla det «depresjonen på midten av den «maniske» sida. Seabrook skriv at det er den einaste songen på side ein med ein definitiv start og slutt.
Side to
Opningssporet av det O'Leary kallar «nattsida» på Low, «Warszawa» var kalla opp etter den polske byen, som Bowie vitja i april 1976. Medan han var her fann han landskapet nitrist, og ønskte å fange dette i musikken. Songen var hovudsakleg komponert av Eno, som høyrde den fire år gamle sonen til Visconti spele A, B, C i ein konstant loop på pianoet på studioet. Eno brukte så denne frasen til å skape hovudtemaet på songen. Stykket er i seg sjølv stemningsskapande, med ordlaus vokal av Bowie, som av Doggett er skildra som noko som minner om «korsong av munkar». Buckley kalla det «mest oppsiktsvekkande» stykket på albumet. Bowie sa i 1977 at «Art Decade», eit ordspel på «art decayed», eller «kunstforfall» er om Vest-Berlin, «ein by avskoren frå si verd, kunst og kultur, utan håp om gjengjelding.» Stykket var sterkt inspirert av ambientmusikken til Eno og gjev visuelle inntrykk og framkallar kjensler av melankoli og venleik. O'Leary skreiv at for ei tid vart stykket tilskriven Bowie og Eno. Ein cello på songen vart framført av lydteknikaren i Hansa, Eduard Meyer.
Bowie spelte alle instrumenta på den tredje instrumentalen, «Weeping Wall» sjølv. Han var inspirert av minimalistkomponisten Steve Reich, og hovudmelodien er ein adaptasjon av melodien «Scarborough Fair». Bowie brukte synthesiser, vibrafon, xylofon og wordless vokal for å skape ei kjensle av frustrasjon og fengsling. Stykket var visstnok meint å framkalle smerta og elendigheita som Berlinmuren skapte. Bowie skildra «Subterraneans» som eit portrett av «folk som vart fanga i Aust-Berlin etter delinga, og den svake jazzsaksofonen representerer minnet av det som var.» Stykket vart opphavleg spelt inn for filmmusikken til The Man Who Fell to Earth, og består av ordlaus vokal liknande «Warszawa». Saksofonsoloen til Bowie er av Doggett skildra som «merkverdig».
Plateomslag og utgjeving
Plateomslaget syner eit stillbilete frå Nicolas Roeg-filmen The Man Who Fell to Earth frå 1975. Ein kan sjå Bowie i profilbilete i rolla han spelte i filmen, Thomas Jerome Newton, kledd i ein duffeljakke mot ein oransje bakgrunn. Buckley skriv at det var meint som eit visuelt ordspel som tyder «low profile» («låg profil»), men at stort sett ingen forstod spøken før Bowie påpeikte det i seinare intervju. Visconti meinte at tittelen var dels in referanse til den «låge» stemninga til Bowie under låtskrivinga og innspelinga.
Dei to førre albuma til Bowie, Young Americans og Station to Station, selde massivt og vart store suksessar. På grunn av dette var RCA Records ivrige etter å få ein ny bestseljar frå artisten. Men då dei høyrde Low vart selskapet sjokkert over det som vart presentert. Dei frykta dårleg sal og RCA skreiv eit brev til Bowie der dei avviste albumet og innstendig bad han om å lage eit album som var meir som Young Americans. Bowie hadde brevet i rame på veggen sin heime. Etter at Bowie nekta å gjere nokre endringar, forseinka RCA utgjevinga av albumet frå den planlagte datoen i november 1976. I følgje Seabrook meinte sjefane i selskapet plata som «utprega usmakeleg» for julemarknaden. RCA gav til slutt ut Low den 14. januar 1977 med katalognummeret PL 12030. Albumet fekk nesten ingen marknadsføring frå verken RCA eller Bowie sjølv, som meinte det var hans «minst kommersielle» plate til då og valde i staden å turnere som klaverspelar for Iggy Pop. Trass i at det ikkje vart marknadsført vart Low ein kommersiell suksess og nådde andreplassen på UK Albums Chart og 11. plassen på den amerikanske Billboard 200-lista.
«Be My Wife» kom ut som den andre singelen den 17. juni 1977, med katalognummer PB 1017 og den instrumentale «Speed of Life» som B-side. Han vart den første singelen til Bowie som ikkje gjekk inn på listene sidan før Ziggy Stardust-tida. Trass i dette vart han marknadsført med ein musikkvideo - den første han laga sidan 1973. Ein lengre versjon av «Breaking Glass» vart gjeven ut på singel i Australia og New Zealand i 1978. Singelversjonen vart skapt ved repetere verset frå det originale albuminnspelinga to gonger. Denne sjeldne versjonen kom ut digitalt og på CD for første gongen i 2017 på Re:Call 3, ein del av plateboksen A New Career in a New Town (1977–1982).
Mottaking
Kritikarane var delte i meininga om Low då det kom ut. Rolling Stone-skribenten John Milward sa at «Bowie manglar den sjølvsikre humoren til å takle avantgarde-ambisjonane sine» og meinte at den andre sida av albumet var svakare enn den første: «Side ein, der Bowie arbeider innafor meir konvensjonelle rockerammer, er langt betre enn eksperimenta på side to, fordi bandet tvingar inn ein disiplin i låtskrivinga og framføringa til Bowie.» Charles Shaar Murray i NME var ekstremt negativ til albumet og skreiv: «Low er: mindre eit album og meir ein sinntilstand, ein sinntilstand forbi desperasjon, ein tilstand der du er så langt nede at du må strekke deg oppover for å nå botn, bortsett frå at du ikkje ein gong gidd å prøve.» Han meinte at albumet totalt sett oppfordra lyttaren til å kjenne seg nedfor og ikkje gjev noko hjelp til å kome seg opp att, og sa: «Det er ei rein hat- og destruktiv handling. Det kjem til oss i ei dårleg tid og det hjelp ikkje i det heile tatt.» Murray spurte til slutt «Kven trenger denne driten?»
I The Village Voice meinte Robert Christgau at dei sju «fragmenta» på side ein var «nesten like mektige som dei 'overlange' spora på Station to Station», men skildra «filmusikken på side to» som banal (men endra seinare meining om side to etter at «Heroes» kom ut og skreiv at Low «nå verkar ganske pop-aktig, glatt og konsis sjølv når det er bakgrunnsstøy»). Christgau inkluderte det på 26. plassen på lista si over dei beste albuma for 1977, som han bidrog med til Pazz & Jop-undersøkinga. Los Angeles Times-kritkaren Robert Hilburn delte liknande tankar og skreiv: «For 12 minutt er dette det mest slåande og tilfredsstillande albumet til Bowie sidan Ziggy. Men dei attverande 26 minutta, inkludert heile side to, omhandlar ein spacy kunstrockstil som er ganske enkel for langt forbi masse-pop-kjensla for at klarar å byggje mykje entusiasme.»
Andre meldarar var einstemmige i lovorda om plata. NME-kritikaren Ian MacDonald meinte at Low var «slåande vakker [...] lyden av Sinatra reprodusert av datamaskinar frå Mars». Billboard kalla den andre sida av albumet «det mest eventyrlystne og ein sterk kontrast til dei få forvrengde hardrock-kutta på side ein» og skriv at Low «understrekar den seriøse låtskrivinga til Bowie, som berre tida vil sei vil appellere til menneska som har sett han gå gjennom dei forskjellige musikalske fasane». John Rockwell i The New York Times skreiv at «Det er nesten ingen vokal, og det som for det meste er tankelause, haltande vers høyrt langt borte frå. Og instrumentalane er rare og romslege. Likevel synest det heile for denne lyttaren merkverdig og forlokkande vakkert.» Rockwell skildra lyden som «ei rar blanding av Roxy Music, Eno sine eigne soloalbum, Talking Heads og ein indonesisk gamelan. Likevel er det fralmeis gjenkjenneleg som eit David Bowie-album». Tim Lott skreiv ei rosande melding av albumet for Sounds, og kalla det «det mest vanskelege musikkstykket Bowie har sett namnet sitt på». Han konkluderte meldinga med å sei at det kan ha vore både Bowie og Eno sitt beste verk og «ein mekanisk klassikar.»
Somme kritikarar var forbløffa over den nye retninga Bowie tok. Rockwell konkluderte at «når fansen til Mr. Bowie kjem over det første sjokket etter den siste retningsendringa hans, kan dei kome til å forstå at han har laga ein av dei beste platene i karrieren sin.» I National RockStar var David Hancock overraska over å sjå lyden på plata kome frå Bowie og skreiv, «Dette er David Bowie. Og det er annleis. Og det er glimrande,» og kalla det vidare «utan tvil hans mest bisarre og eventyrlystne plata til no.» Kris Needs i ZigZag kalla plata «det raraste Bowie nokon gong har spelt inn», og sa at «den første gjennomlyttinga var verkeleg eit sjokk...og me har kome til å vente overraskingar frå denne karen.» Han beundra kor raskt artisten gjekk over til noko anna og roste den effektive bruken av synthesizerar. Totalt sett meinte Needs det var ein av dei største bragdene til Bowie. I Phonograph Record, meinte Bud Scoppa at plata «ikkje gjev mykje meining.» Men samstundes var Scoppa forvirra av det, og skreiv: «Low er den mest intime og frie innspelinga denne ekstraordinære artisten har laga til no. Denne stemningsskapande, merkeleg vakre musikken, overfløymd med utsparingar som skal dyppast ned i gradvis og få om gangen, påverkar ein på ein påfallande subtil og kraftfull måte.» Han avslutta til slutt med «Det er ikkje mogeleg å sei kva dette albumet vil gjere med deg, eller når det vil gjere det. Bowie gjev berre eit enkelt, men utfordrande val: anten bli forvirra eller gje etter.»
I nyare tid er Low kritikarrost og vert rekna som eit av dei beste verka til Bowie. Stephen Thomas Erlewine i AllMusic skreiv at med albumet «stadfesta Bowie plassen sin i ytterkanten av rocken». Erlewine rekna det som «tett og utfordrande» og konkluderte med at «denne plata er utfordrande eksperimentell og tett med detaljar, og gjev ei ny retning for avantgarden i rock and roll.» Dele Fadele i NME var samd og skreiv plata var «ein futuristisk milepåle som framleis står.» I 2001 skreiv Rob Sheffield i Rolling Stone at han meinte Low inneheldt noko av det beste Bowie hadde laga. Han skreiv «[Albumet] flyt saman til ein lyrisk, hallusinatorisk, mirakuløst vakker heilskap, musikken til eit overstimulert sinn i ein utmatta kropp, som rockens vakraste sexvampyr gjennom nokre alvorlege kjenslemessige vrakrestar.» Sheffield konkluderte med å merke det tidlause i plata og kalla det ein av hans «mest intense og innverknadsrike» plater. Susie Goldring i BBC Music hylla albumet og kalla det «ambisiøst» og som eit kompliment til den kunstnariske veksten til Bowies, som no hadde fyllt 30 år.
Etter Bowie døydde, kåra Bryan Wawzenek i Ultimate Classic Rock Low som det beste albumet til Bowie og skreiv: «Low er meir enn songar og lydar. Det kreative partnerskapet bak plata smidde ei kjensle, ei stemning, ein stad. Som særs få av dei beste albuma som nokon gong er spelt inn, inneheld Low eit universi du kan bu i, i 40 minuttar om gangen. Det er meisterverket til Bowie.» Laura Snapes i Pitchfork gav albumet ti av ti og meinte plata lukkast i å stake ein ny kurs for Bowie etter ein periode med dopmisbruk. Snapes oppsummerer side ein som å føle at «å få teppet rive ut under deg av tre trollmenn som har planer om å fly det andre stader.» Sjølv om ho kjende at den instrumentale sida kjennest «litt tung ut etter dagens standard», er evna deira til å mane fram bilete av forskjellige verder «litt av eit syn». I ei melding i 2017 i høve 40-årsjubileet til plata skreiv Ron Hart i The Observer: «Førti år seinare held Low framleis fram med å formulere noko særeige i tida då dette var heilt i forkant i 1977, men likevel lagd med ei slik framtidsretta kunstnarskap at ho framleis ikkje kan heilt matchast i 2017. Low er eit album som får deg til å danse, tenke og grine i løpet av 38 minutt...der Bowie søkjer frelse i ei musikkform som er for futuristisk for sjølv Thomas Jerome Newton trass i utsjånaden til karakteren på omslagsbiletet.»
Ettermæle
Low har blitt anerkjent for originaliteten og vert rekna som føre si tid. Det er blitt omtalt som ein stor inspirasjon på post-punk-sjangeren. Goldring skriv: «Utan Low hadde me ikkje hatt noko Joy Division, ingen Human League, ingen Cabaret Voltaire, og eg vil tru, heller ingen Arcade Fire. Arva etter Low held fram.» Spitz skreiv òg om påverknaden albumet hadde på post-punk, og namngav Joy Division, Magazine, Gang of Four og Wire, som band som var inspirert av Low og den «rare anti-aggressive og ikkje-unnskyldande, nesten metaforisk bruk av syntetisert musikk.» Musikkjournalisten Simon Reynolds sa: «Eg trur det var hemminga og undertrykkinga på Low som Joy Division og andre responderte på. Det at musikken, sjølv om det var gitarbasert og tøft og aggressivt, aldri rockar. Det er implodert aggresjon.» Forfattaren Colin Larkin såg i tillegg Gary Numan, Ultravox og Orchestral Manoeuvres in the Dark som artistar som var påverka av Low. Musikkanalytikarar har òg rekna albumet som ei viktig inspirasjonskjelde for post-rock-sjangeren, som kom til å bli framståande blant undergrunnsmusikarar nesten to tiår etter albumet kom ut. Doggett skreiv at som Station to Station før det, etablerte Low Bowie som ein artist som var «umogeleg å gjette». Han fann den fem år lange progresjonen til Bowie frå Hunky Dory til Low dristig og modig.
Bowie-biografar har lagt vekt på påverknaden albumet hadde på Joy Division, og det same har bandet sjølv. Det opphavlege namnet deira var «Warsaw», som var ein referanse til «Warszawa». Trommeslagaren i bandet, Stephen Morris, fortalte Uncut i 2001 at då dei laga EP-en An Ideal for Living, bad bandet lydteknikaren om å skape ein trommelyd som var lik den på «Speed of Life». «Merkeleg nok klarte han ikkje det.» Som Morris var det mange musikarar og produsentar som prøvde å imitere trommelyden på Low. Visconti nekta å forklare korleis han gjorde det, og spurte dei i staden korleis dei trudde det hadde blitt gjort. Tilnærmingar byrja å dukke opp i resten av 1970-åra og innan 1980-åra fann ein lyden på nesten alle plater på hitlistene. Seabrook gjev Bowie æra for å indirekte vere ansvarleg for den «dunkande rytmen» ein kan høyre på spor frå Phil Collins sin «In the Air Tonight» til Duran Duran sin «Hungry Like the Wolf». I eit intervju med magasinet Musician i 1983 uttrykte Bowie misnøya si og sa «Den depressive gorilla-effekten var noko eg hadde ønskt me aldri skapte, å måtte leve gjennom fire år med den lyden frå andre engelske band.»
Mange musikarar har diskutert korleis albumet inspirerte dei. Då han fekk vite at tittelen å albumet var Low, «gjengjeldte» den engelske musikaren Nick Lowe det med å kalle EP-en sin frå 1977 Bowi. Robert Smith i The Cure lytta mykje til plata då dei lagde Cure-albumet Seventeen Seconds i 1980. I 1994 omtalte Trent Reznor frå Nine Inch Nails Low som ein nøkkelinspirasjon for The Downward Spiral (1994), og var inspirert av «låtskrivinga, stemninga og strukturane» på Low. Dave Sitek i det amerikanske rockebandet TV on the Radio sa: «Særskild det albumet, den songen 'Warszawa', det var då eg forstod at musikken var den ultimate krafta, i det minste i livet mitt.» Bowie arbeidde seinare med TV on the Radio i 2003.
I 1992 komponerte den amerikanske komponisten og pianisten Philip Glass eit klassisk stykke basert på albumet, kalla «Low» Symphony. Det var den første symfonien til Glass og bestod av tre satsar som kvar var baserte på Low-spora «Subterraneans», «Some Are» og «Warszawa». Det vart spelt inn av Brooklyn Philharmonic Orchestra i Glass sitt Looking Glass Studios i New York og kom ut i 1993 på selskapet hans Point Music. Glass sa om albumet: «Dei gjorde det få andre folk prøvde å gjere - som var å skape kunst innafor popmusikkverda. Eg lytta til det heile tida.» Glass snakka om valet om å skape ein symfoni basert på plata: «I spørsmålet om den originale Low-plata til Bowie og Eno, var det ingen tvil for meg om at både talent og kvalitet var tydeleg der. Min generasjon var dødssjuk av akademikarar som fortalte oss kva som var bra og kva som ikkje var det.» For symfonien brukte Glass både originale tema og tema frå tre av instrumentalane på albumet. «Low» Symphony anerkjenner bidraga til Eno på den originale plata, og har portrett av Bowie, Eno og Glass på albumomslaget. Bowie vart smigra av symfonien og roste det. Det same gjorde Pegg. Glass følgde seinare opp «Low» Symphony med ei klassisk utgåve av dei to andre albuma i Berlintrilogien: «Heroes» i 1997 og Lodger i 2019.
Nyutgjevingar
I 2017 vart albumet ommastra på ny for plateboksen A New Career in a New Town (1977–1982). Det vart gjeve ut på CD, vinyl og på digitale format, som ein del av denne samlinga og året etter som individuell utgjeving.
Some Are
«Some Are» er ein av få kjende unytta spor frå Low-innspelinga. Tony Visconti har sagt at det var eit «dusin bittersøte songar» som ikkje vart nytta på det endelege albumet, men få av desse har sett dagens lys. Songen var eit samarbeid mellom Bowie og Brian Eno og har ein viss likskap til «Warszawa» med den rolege pianoopninga. Dei same akkordane vert spelt åtte gonger. Teksten har berre fire linjer og verkar å vere forståeleg, i motsetnad til det fonetiske språket på «Warszawa». Bowie syng derimot teksten noko så svakt og orda han valde har nok homonym til at linjene manglar ei definitiv meining. Er det til dømes «Sleigh bells in snow» eller «sailors in snow». Eller «Some are winter sun» eller «summer-winter sun».
Songen vart spelt inn i Château d’Hérouville i september 1976, og/eller Hansa i Berlin, og så fullført og miksa i Mountain Studios i Montreux i Sveits i 1991. Songen kom ut som bonusspor på Rykodisc-utgåva av Low og samleplata iSelect i 2008.
I 2008 sa Bowie om songen: «Eit roleg lite stykke Brian Eno og eg skreiv i 70-åra. Ulveropa i bakgrunnen er lydar du kan ikkje legg merke til med ein gong. Med mindre du er ein ulv.»
All Saints
«All Saints» er det andre av to kjende unytta opptak frå Low-innspelingane, men det er ikkje sikkert at han er frå denne innspelinga i det heile. Det finst ingen referansar om at det vart spelt inn i Château d’Hérouville eller Hansa i 1976, og kan like gjerne vere frå “Heroes”-innspelinga sommaren 1977, eller seinare. Noko av instrumentalen kan ha blitt spelt inn då han vart gjeven ut og namngjeven i 1991. Tittelen er anakronistisk nok, og ein hyllest til plateselskapet Brian Eno skipa i 1991. Songen vart miksa i 1991 i Montreux og først gjeven ut som bonusspor til Low i 1991, og sidan på samleplata All Saints, som berre inneheldt instrumentalar av Bowie.
Medverkande
Medverkande i følgje plateomslaget og biografen Nicholas Pegg.
Andre medverkande
Viltpassasje
Faunapassasje eller viltpassasje er ein konstruksjon laga for at dyr skal kunna passera trygt forbi ein annan menneskeskapt konstruksjon. Det kan til dømes vera ein overgang eller undergang, og kan ha andre namn som miljøovergang, viltovergang, viltkorridor og økodukt.
Slike passasjar kan vera:
Sverre Jordan
Sverre Jordan var ein norsk komponist og dirigent frå Oslo.
Frå 1907 til 1914 studerte han komposisjon i Berlin. Han debuterte som pianist i Bergen i 1911.
Rudava
Rudava er ei 45 km lang elv vest i Slovakia i Záhorie regionen. Ho er ei sideelv til Morava frå venstre. Delar av elva renn gjennom Záhorie militærdistrikt.
Sverre Jordan
Han har blant anna skrive rundt 200 romansar til tekstar av Knut Hamsun og andre, melodramaet Feberdigte (1921), Holbergsilhouetter (Op. 39, 1938) og ein fiolinkonsert.
Rudava
Elva har eit nedslagsfelt på 438,7 km².
Vasall
Vasall (frå keltisk uuas, gwas, 'tenar', gjennom gammalfransk ) er den undergjevne parten i eit føydalt truskapsforhold. Det kan visa til ein person som har fått eit geografisk område å styre på vegner av makthavaren på eit høgare nivå, eller til ein vasallstat, som er ein stat med avgrensa sjølvstyre som følgje av overherredømet til ein annan stad.
Hals
Halsen er den kroppsdelen som bind saman kroppen og hovudet hjå dei fleste virveldyr. «Hals» blir òg brukt i overført tyding om noko langt og smalt, til dømes båthals, flaskehals, lårhals.
Anatomi
I halsen sit strupen og skjoldbruskkjertelen, medan luftrøyret, matrøyret, ryggraden, blodårer, nerver og musklar går gjennom han.
Kultur
Halsen blir ofte brukt til å henga smykke rundt, eller han kan dekkast til med ein krage.
Det burmesiske padaungfolket er kjende for å «forlenga» halsen hjå kvinner ved å dekka han med tunge massingringar]]. Det er ikkje eigentleg halsen som blir lengre, men ribbeina som blir klemde ned.
Lang hals
Nokre dyr er kjende for å ha lange halsar, til dømes sjiraffar og vadefugl.
William Wordsworth
Barndom
Wordsworth vart fødd som det andre av fem barn i Cockermouth i Cumberland – ein del av den pittoreske regionen i Nordvest-England som blir kalla Lake District. Da mor hans døydde i 1778, vart han send av far sin til den private kostskulen Hawkshead. Sjølv om mange sider av barndommen hans var positive, hugsa han periodar med einsemd og otte. Det tok han mange år, og mykje skriving, å komme over at foreldra døydde og åtskiljinga frå syskena.
Universitet, kjærleik og revolusjon
Wordsworth begynte på St John's College i Cambridge i 1787. I 1790 besøkte han det revolusjonære Frankrike og støtta den republikanske rørsla. Det følgjande året gjekk han ut av Cambridge utan utmerking.
I november fór han tilbake til Frankrike og tok ein gå-tur i Europa som omfatta Alpane og Italia. Han forelska seg i ei fransk kvinne, Annette Vallon, og i 1792 fødde ho dotter deira, Caroline. På grunn av pengemangel og spenninga mellom Storbritannia og Frankrike vende han tilbake til England same året, men han støtta Vallon og dotter si så godt han kunne seinare i livet. Terrorstyret i 1793 framandgjorde han i høve til republikarar-rørsla, og krig mellom Frankrike og Storbritannia hindra han i å sjå Annette og Caroline igjen i fleire år.
Debut som diktar
Året 1793 såg Wordsworth sin første utgjevne poesi med samlingane An Evening Walk og Descriptive Sketches. Han fekk eit legat frå Raisley Calvert i 1795 så han kunne halde fram med å skrive dikt. Det året møtte han òg Samuel Taylor Coleridge i Somerset. Dei to diktarane utvikla straks eit nært vennskap. I 1797 flytta Wordsworth og syster hans, Dorothy, til Somerset, berre nokre få kilometer frå heimen til Coleridge i Nether Stowey.
Saman skapte Wordsworth og Coleridge (med innsikter frå Dorothy) samlinga Lyrical Ballads i 1798, eit viktig verk for den engelske romantiske rørsla, som kan seiast å ha starta da. Eitt av dei mest namngjetne dikta til Wordsworth, «Tintern Abbey», vart gjeve ut i dette verket, saman med Coleridge sin «Ancient Mariner». I andre utgåva av Lyrical Ballads i 1802 inkluderte Wordsworth eit føreord til dikta. Føreordet til Lyrical Ballads blir sett på som eit sentral verk i romantisk litterær teori. Her drøftar Wordsworth det han ser som grunnleggjande i ein ny type dikting, basert på menneska sitt ekte språk, og som unngår den poetiske diksjonen i mykje av peosien frå 1700-talet. Wordsworth gjev òg sin namngjetne definisjon av poesi i dette føreordet, som «the spontaneous overflow of powerful feelings from emotions recollected in tranquility».
Diktaren frå innsjøane
Wordsworth, Dorothy og Coleridge reiste så til Tyskland. Den harde vinteren 1798-1799 budde Wordsworth med Dorothy i Goslar, og trass i stress og einsemd begynte han å arbeide på eit sjølvbiografisk stykke sidan kalla The Prelude. Han skreiv òg fleire namngjetne dikt, mellom dei «Lucy-dikta». Syster hans og han sjølv flytta tilbake til England, no til Grasmere i Lake District, og denne gongen med diktaren Robert Southey nært attmed. Wordsworth, Southey og Coleridge vart kjende som «Lake Poets». Gjennom denne perioden dreiar mange av dikta hans seg om tema som døden, å halde ut, åtskiljing og sorg.
Den eldre Wordsworth
I 1802 reiste han og Dorothy til Frankrike for å besøkje Annette og Caroline. Seinare same året gifta han seg med ein barndomsvenn, Mary Hutchinson. Året etter fødde Mary det første av dei fem barna deira, John. Både Coleridge si helse og tilhøvet hans til Wordsworth begynte å vise teikn på å svekkjast i 1804. Det var året Wordsworth vart venn med Southey. Da Napoleon vart keisar i Frankrike, slutta Wordsworth å rekne seg som liberal, og vart ein konservativ.
Wordsworth hadde i årevis hatt planer om å skrive eit langt filosofisk dikt i tre delar, som han tenkte å kalle The Recluse. Han hadde i 1798-1799 begynt på eit sjølvsbiografisk dikt han aldri gav noko namn, men kalla «diktet til Coleridge». Dette skulle fungere som eit tillegg til The Recluse. I 1804 begynte han å utvide dette sjølvbiografiske verket, og no hadde han tenkt det skulle vere ein prolog heller enn eit tillegg til det større verket han planla. I 1805 hadde han fullført det, men nekta å gje ut eit så personleg verk før han hadde fullført heile The Recluse. Det at bror hans, John, døydde i 1805 hadde sterkt innverknad på han.
I 1807 vart hans Poems in Two Volumes gjevne ut. Inkludert der var «Ode: Intimations of Immortality from Recollections of Early Childhood». Til da var Wordsworth berre offentleg kjend for Lyrical Ballads, og han håpa at denne samlinga ville sementere ryet hans. Men mottakinga var berre lunken. For ei tid var han og Coleridge elles fjernare frå kvarandre på grunn av opiumsmisbruket til den sistnemnde.
To av barna hans, Thomas og Catherine, døydde i 1812. Året etter flytta han til Rydal Mount i Ambleside, der han budde resten av livet. I 1814 gav han ut The Excursion som andre delen av den tre-delte The Recluse. Han hadde ikkje fullført første og tredje delen, og klarte aldri å gjere det. Men han skreiv eit poetisk prospekt til The Recluse der han sette opp strukturen og føremålet med diktet. Prospektet inneheld nokre av Wordworth sine mest namngjetne liner om sambandet mellom menneskesinnet og naturen:
Nokre moderne kritikarar ser ein nedgang i arbeidet hans midt i andre tiåret av 1800-talet. Men dette heng kanhende meir saman med endringa i livsstilen og synet hans, sidan mesteparten av det som kjenneteiknar den tidlege diktinga hans (tap, død, å halde ut, åtskiljing, å bli forlaten) no var avklåra i skrivinga hans. Men då 1820 kom kunne han gle seg over den suksessen som følgde ein snunad i den samtidige kritikar-meininga om dei tidlege verka hans.
Dorothy fekk ein alvorleg sjukdom i 1829 som gjorde henne invalid for resten av livet. I 1835 gav Wordsworth Annette og Caroline dei pengane dei trong. Regjeringa gav han ein pensjon i 1842. Da Robert Southey døydde i 1843 vart Wordsworth Poet Laureate. Da dotter hans Dora døydde i 1847 slutta han å skrive dikt. Han døydde i 1850 og vart gravlagd ved St Oswald's Church i Grasmere.
Diktaren etter døden
Enkja Mary gav ut det lange sjølvbiografiske diktet som no fekk namnet The Prelude nokre månader etter han var død. Dette vekte ikkje mykje interesse i 1850, men er sidan vorte sett på som meisterverket hans. Liva til Wordsworth og Coleridge, og særleg samarbeidet deira om Lyrical Ballads, blir omhandla i filmen Pandaemonium.
Somme korte dikt av Wordsworth er òg verde å leggje merke til, og viser hans enkle men kraftfulle bruk av det engelske språket. Mellom desse kan nemnast «I Wandered Lonely As A Cloud», «O Nightingale!», «Thou Surely Art» og «We Are Seven».
Praktblomsterborar
Praktblomsterborar (Diglossa gloriosissima) er ein fugl i tanagarfamilien. Han er endemisk for Colombia. Han var sist registrert i 1965 til han vart gjenoppdaga i 2004. Utbreiingsområdet er høgtliggande og vanskeleg tilgjengeleg.
Skildring
Dette er ein mellomstor blomsterborar, ca. 14 centimeter i kroppslengd og han veg ca. 14 gram. Fjørdrakta til vaksne fuglar er gjennomgåande svart med klår, kastanjebrun buk og undergump, samt ein karakteristisk lys blå skulderflekk. Nebbet er mørkt og litt oppeikande med ein krok i enden.
Arten er registrert med to åtskilte lokale populasjonar, som to underartar. Nominatforma finst i Cerro Munchique i Cauca-departementet, den andre underarten lever i nordre Antioquia-departementet. Totalt utgjer det 90 km². Her lever dei i våt krattskog og elfinskog, frå 3000 til 3800 moh.
Populasjonen er estimert til å ligge i området 1500-4000 individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som sterkt truga.
Forsyningsdepartementet
Forsyningsdepartementet var eit norsk departement som blei etablert i 1939 og eksisterte fram til 1950:
Departementet foretok rasjonering av varer under og etter den andre verdskrigen, og utferda mellom anna rasjoneringskort gjennom Direktoratet for proviantering og rasjonering.
På 1950-talet var det framleis rasjonering av somme varer, men departementet blei lagt ned og oppgåvene integrert i andre departement.
Løksfjorden
Løksfjorden er ein fjord på vestsida av Rebbenesøya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 2 km austover til grenda Løksfjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Hamnes i nord og Gulbrandsneset i sør. Gamvollen er ein annan gard som ligg inne i fjorden. Fv302 går langs nordsida av fjorden.
Fylkesveg 26 i Finnmark
Fylkesveg 26 i Finnmark går mellom Tørrfossen og Bjørnstad bru i Alta kommune. Vegen er 8,1 km lang.
Stenium
Stenium (gresk stenos, 'smal') er den siste geologiske perioden i mesoproterozoikum. Han varte i perioden som byrja for 1200 millionar år sidan og enda for 1000 millionar år sidan. Perioden er ikkje basert på stratigrafi, men definert kronometrisk.
Namnet kjem av dei smale polymetamorfe belta som danna seg i denne perioden.
Superkontinentet Rodinia samla seg under stenium.
Det eldste dømet me kjenner på kjønna formeiring er funne i fossil frå denne perioden.
Anna Bogalij-Titovets
Anna Ivanovna Bogalij-Titovets, russisk Анна Ивановна Богалий-Титовец, i Vozjega i Vologda oblast) er ein russisk skiskyttar. Ho er olympisk meister i stafett.
Anna Ivanovna Bogalij vart fødd i landsbyen Vozjega i Vologda oblast, men då ho var fem år flytta familien til Murmansk. Ho begynte tidleg med skiskyting og oppnådde gode resultat som junior. Allereie i første sesongen hennar som senior, 2000/01-sesongen, vart ho verdsmeister med det russiske stafettlaget i VM i Pokljuka. OL i Salt Lake City året etter vart ein nedtur for Bogali, men i 2004 kom ho sterkt tilbake i VM i Oberhof med sølv på sprinten og bronse på jaktstarten. 2003/04-sesongen vart hennar beste so langt, og ho vann òg sine to første verdscuprenn. I OL i Torino i 2006 fekk ho berre gå ein distanse, 15 km, individuelt, men ho var med på stafettlaget til Russland og var der med å vinna olympisk gull.
Den 9. september 2004 gifta Anna Bogalij seg med Maksim Titovets. Dei bur i Novosibirsk.
Kortfatta merittliste
(pr. 26. februar 2006)
Hans Fykerud
Hans Hansson Fykerud var ein norsk-amerikansk hardingfelespelar, bror til den meir kjende Lars Fykerud. Han var fødd og oppvaksen i Sauherad i Telemark. Fykerud kom til Vestlandet og saman med Ola Mosafinn og Sjur Helgeland spela han mellom anna for Edvard Grieg. Han heldt konsertar både i heimlandet og i USA. Han slo seg ned i USA og dreiv forretning. Han døydde under eit opphald i Noreg og vart gravlagd i Bø i Telemark.
Monokkel
Monokkel (frå mono, som tyder 'ein', og oculus, som tyder 'auge') er eit brilleglas som vert halde på plass ved å knipa i hop augegropa. Monokkelen er i dag erstatta av briller eller augelinser, og vart brukt for å kompensera for dårleg syn.
Łebsko
Łebsko (tysk Lebasee) er ein innsjø i Pommerske voivodskap i Polen. Han er ein del av Słowiński nasjonalpark og har eit areal på 71,42 km². Han er 16,4 km lang og 7,6 km brei. På det djupaste er innsjøen 6,3 meter djup.
Trefingertoksin
Trefingertoksin (3FTx) er ein proteinoverfamilie av ormegifter som finst i giftsnokar. Han har fått namnet sitt frå tre lykkjer av β-trådar som stikk ut frå ein sentral kjerne og som slik kan likna på fingrar.
Medlemene i familien er ikkje-enzymatiske polypeptid med 60–74 aminosyrerestar. Dei er rike på disulfidbindingar, og fire av desse er konserverte i alle medlemer. Ein stor del av medlemene er ulike typar nervegifter.
Okapi
Okapi er eit partåa hovdyr i sjiraffamilien, den einaste nolevande nære slektningen av sjiraffen. Han har form som ein hest og er mørkebrun på kroppen, men har sebraliknande striper på beina. Okapien lever berre vilt i regnskogen Ituri nordaust i Kongo. I dag reknar ein med at det finst rundt 10-20 000 nolevande individ, og okapien er rekna som sterkt truga av Verdas naturvernunion.
Okapien kan bli opptil 2 meter lang, med ei skulderhøgd på 2 meter og hale opp mot ein halv meter. Vekta er maksimalt 200-300 kilo, og hoa er større enn hannen.
Kari Skår Sørheim
Kari Skår Sørheim er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Frå 2007 til 2011 var ho varaordførar i Masfjorden kommune i Hordaland.
Sørheim var også landsstyreleiar i NMS frå 2008-13.
Olesjkyjsanden
Olesjkyjsanden (ukrainsk Олешківські піски) er det største sandområde i Ukraina. Han ligg innanfor kysten av Svartehavet og består av sanddyner eller kutsjuhury (lokalt), som når ei høgd på fem meter. Det finst noko spreidd vegetasjon i sanden.
Olesjkyjsanden ligg i Olesjky rajon, Kherson oblast, 30 km aust for Kherson. Det tidlegare namnet på Olesjky. Før Krim-khanatet vart annektert i Russland på slutten av 1700-talet høyrte området til dei nomadiske Nogai-hordane, særleg Djambuilut-horden.
Under Sovjetunionen vart sandområdet nytta som bombeområdet for pilotar i Warszawapakta. Framleis er det mogeleg å finne udetonert skyts.
Latvisk geografi
Latvia ligg på austkysten av Austersjøen mellom Estland og Litauen. Landet er flatt og om lag 98 % av Latvia ligg lågare enn 200 meter over havet. Bortsett frå kystslettene førte isbreane under den siste istida til at Latvia vart delt inn i tre hovudregionar, morenelandskapet i vest, det austlege høglandet og det midtre låglandet. Latvia har om lag 12 000 elvar, men berre 17 av desse er 100 km eller lenger. I tillegg har landet over 3 000 innsjøar og vatn og dei fleste av desse er eutrofe. Dei største elvane i landet er Daugava, Lielupe, Gauja og Salaca. Av skogområda består meir enn halvparten av nåletre og dekkjer 41 % av landet. Bortsett frå torv, dolomitt og kalkstein er det skralt med naturressursar. Latvia har ei 531 km, sanddekt kystlinje, og hamnebyane Liepaja og Ventspils er viktige, isfrie hamner langs kysten av Austersjøen.
Latvia er litt større enn Danmark, Estland, Nederland eller Sveits. Den strategiske plasseringa har ført landet ut i mange krigar og mange stormakter har kjempa om områda. Så seint som i 1944 gav Sovjetunionen Abrene-regionen ved grensa til Livland til Russland, noko Latvia framleis stridar om.
Geografiske koordinatar:
Magdalenakjerrsporv
Magdalenakjerrsporv (Atlapetes fuscoolivaceus) er ein fugl i amerikasporvfamilien, Passerellidae, og er endemisk for Huila-departementet i sørvestre Colombia.
Latvisk geografi
Geografiske kjenneteikn
Den fysiografiske utforminga av Latvia og naboområda vart i stor grad forma under kvartær perioden og istidene i pleistocen, då jord og laus stein vart pressa rundt av isbreane til haugar og åsar. Dei bølgjeforma slettene dekkjer 75 % av Latvia og gjev gode tilhøve for jordbruk. 25 % av området ligg noko høgare med moderat store åsar. Om lag 27 % av heile landet kan dyrkast og den sentrale Zemgalesletta sør for Riga er det frodigaste området. Dei tre største høglanda er Kurzeme (vest i Latvia), Vidzeme (sentralt i Latvia) og Latgale (aust i Latvia). I dette området finn ein mange morener, rullesteinsåsar og drumlinar.
Fylkesveg 31 i Finnmark
Fylkesveg 31 i Finnmark går mellom Hakkstabben og Hammelnes på Seiland i Alta kommune. Vegen er 9,1 km lang.
Latvisk geografi
Geografiske kjenneteikn
Om lag 10 % av Latvia består av myrland og nokre av desse er dekte av skog. Skogane dekker om lag 42 % av Latvia. Tømmer er ein av dei største eksportvarene i landet. To tredjedelar av skogane består av furu eller norsk gran. Få av skogane er fullt utvekst på grunn av tidlegare overhogst og fleire kraftige stormar i 1960-åra, som rotvelta millionar av tre. Derfor kjem det meste av tømmeret i dag frå uttynning av skogane.
Lenge har skogen våre ei energikjelde, og sjølv i byane vert det fyrt mykje med ved. Den lokale skogen er òg viktig for cellulose og papirindustrien og møbelfabrikkane.
Ikkje alle skogane er produktive og i mange området, særleg nær forlatne gardar har skogen vakse til og or og anna kratt, som har mykje mindre verdi, har vakse til. Desse områda vert no igjen avskoga for å nyttast til jordbruk. Dette har igjen ført til ein trugsel for dyrelivet. I følgje ein studie av World Wildlife Fund i 1992 har Latvia uvanleg stor førekomst av svartstork, mindre skrikørn, oter, bever, gaupe og ulv. Det er òg store bestandar av hjort (86 000 kronhjort rådyr), villsvin (32 000), elg (25 000) og raudrev (13 000).
På grunn av den strategiske kysten av Latvia reiv Sovjetunionen ned alle husa langs vestkysten og flytta innbyggjarane til andre stader. Dette har gjeve om lag 300 km med kystlinje der naturen i stor grad har fått vere i fred med skogar av furu og gran og økologisk unike sanddyner. I dag er det ikkje lov å byggje innanfor ein kilometer frå sjøen i dette området.
Den største elva i Latvia er Daugava, som har vore ei viktig ferdselsåre i mange tusen år. Ho vart nytta av både lokale stammer, vikingar, russarar og andre europearar for handel, krig og erobringstokt. Med ei lengd på over 1000 km renn Daugava frå Valdajhøgdene i Russland og svingar seg gjennom det nordlege Kviterussland. 370 km av elva renn gjennom Latvia før ho munnar ut i Rigabukta. Ho er om lag 200 meter brei når ho kjem inn i Latvia og frå 650 meter til 1,5 km brei ved munningen. Den høge vassføringa i elva har gjort at det har vorte bygd fleire vasskraftverk langs elva. Det første var ved Kegums og seinare er det bygd to til.
Av mindre elvar finn ein Lielupe, sentralt i Latvia, Venta i vest, Gauja i nordvest og Aiviekste i aust. Lite av desse elvane vert nytta til vasskraftproduksjon. Gauja er ei relativt rein elv og renn mellom anna gjennom ein nasjonalpark. Det kalde vatnet trekkjer til seg aure og laks.
Meir enn 60 % av vatnet som renn gjennom Latvia kjem frå nabolanda, hovudsakleg Kviterussland og Litauen. Dette krev at samarbeid mellom desse landa for å halde forureiningsnivået nede. Samarbeidet fekk seg derimot ein alvorleg knekk i november 1990 då ein polymerfabrikk i Navapolatsk i Kviterussland ved eit uhell slapp ut 128 tonn cyanidderivat i Daugava utan å åtvare Latvia. Det einaste sporet på at noko var gale var all den daude fisken som kom flytande.
Klima
Latvia har eit temperert klima som ikkje er ulikt det ein finn i Skandinavia. Austersjøen medverkar i stor grad til dette, og fører til kjølig og fuktig vêr året rundt, og vintertemperaturane gjev relativt mildt vêr samanlikna med andre område på same breiddegrad. Lett snøfall er vanleg over heile landet om vinteren, men smelteperiodar som kjem med jamne mellomrom hindrar snødekket i å verte for djupt. Om sommaren har ein regn og regnbyger om lag kvar andre eller tredje dag. Mai og juni er den tørraste tida på året. Riga har ein normal årsnedbør på 567 mm.
Naturressursar
Latvia har ikkje særleg mange verdifulle naturressursar, men likevel store mengder kalkstein som vert nytta til å lage sement, gips og leire av høg kvalitet, i tillegg til dolomitt, torv og byggemateriale. Fisk frå Austersjøen er ein annan potensiell eksportvare. Ein kan ofte finne rav langs kysten, som det er stor etterspurnad etter hos smykkeprodusentar. Enkelte geologar meiner det finst olje i havgrunnen på latvisk sokkel.
Areal og grenser
Areal:
totalt: 64 588 km²
land: 64 588 km²
vatn: 0 km²
Landegrenser:
totalt: 1 150 km
grenseland: Kviterussland 141 km, Estland 339 km, Litauen 453 km, Russland 217 km
Kystlinje: 531 km
Maritime krav:
kontinentalsokkel: Til djup på 200 meter eller til djup som kan utnyttast.
økonomisk sone: 200 nautiske mil (370 km)
territorialfarvatn: 12 nautiske mil (22 km)
Geografiske ytterpunkt:
lågaste punkt: Austersjøen 0 m
høgaste punkt: Gaizinkalns 312 m
Ressursar og arealbruk
Arealbruk:
dyrkbar mark: 27%
permanente avlingar: 0%
permanente beite: 13%
skogområde: 46%
Wolfgang Paul
Wolfgang Paul var ein tysk fysikar som i 1989 mottok Nobelprisen i fysikk. Han fekk prisen på bakgrunn av utviklinga av ionefella. Han delte halvparten av prispengane med Hans Georg Dehmelt. Den andre halvparten fekk Norman Ramsey.