cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Termodynamikk
Med desse reiskapane kan termodynamikken skildre korleis system reagerer på endringar i omgjevnadene sine. Dette kan nyttast i mange forskjellige tema innan vitskap og ingeniørkunst, som motorar, faseendringar, kjemiske reaksjonar, transportfenomen og sjølv svarte hol. Resultat i termodynamikken er essensielle i andre felt av fysikk og i kjemi, kjemiteknikk, romfartsteknikk, maskinteknikk, cellebiologi, biomedioteknikk, meteorologi og teoretisk materiallære for å nemne nokre få.
VM i skiskyting 2011
Verdsmeisterskapen i skiskyting 2011, den 44. i rekka, vart avvikla i Khanty-Mansijsk i Russland dagane 3. – 13. mars 2011. Også i 2003 vart verdsmeisterskapen arrangert i Khanty-Mansisjk.
Meisterskapen omfatta 11 tevlingar, fem for menn og like mange for kvinner, samt ein mixstafett der både kvinner og menn deltok på dei ymse laga.
Medaljevinnarane kom frå ni land. Både Noreg og Tyskland tok kvar sine fire gullmedaljar, flest medaljar fekk Noreg med åtte (4-1-3). Magdalena Neuner frå Tyskland og Tarjei Bø frå Noreg var dei store forgrunnsfigurane med i alt fem medaljar kvar, derav tre gull til begge.
10 km
Dato: 5. mars 2011
<br style="clear:both" />
12,5 km jaktstart
Dato: 6. mars 2011
<br style="clear:both" />
20 km
Dato: 8. mars 2011
<br style="clear:both" />
15 km fellesstart
Dato: 12. mars 2011
<br style="clear:both" />
4 x 7,5 km stafett
Dato: 11. mars 2011
<br style="clear:both" />
7,5 km
Dato: 5. mars 2011
Dag Olav Hessen
Dag Olav Hessen er ein norsk biolog. Han er mest kjend for forsking på vatn og økologi, og for å ha skrive mykje populærvitskapleg om evolusjon. Han har gjeve ut ei rekke bøker.
Diego Bastos Ribeiro
Diego Bastos Ribeiro er ein brasiliansk fotballspelar.
Borsæ
Borsæ er ein innsjø som ligg i Tokke kommune i Vestfold og Telemark. Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget.
Det skotske parlamentet
Det skotske parlamentet held til i hovudstaden Edinburgh. Parlamentet vart oppretta etter at den nye Skottlandlova vart vedteken av det britiske parlamentet i 1998. Dette vedtaket kom etter ei skotsk folkerøysting i 1997 der det vart fleirtal for å oppretta eit skotsk parlament med makt til å endra skattenivået. Det første skotske parlamentsvalet var i mai 1999. Parlamentet vel ein førsteminister som i sin tur peikar ut ministrar til å sitja i den skotske regjeringa (Scottish Government).
Parlamentsbygningen
Den nye parlamentsbygningen vart teken i bruk i september 2004. Bygningen ligg i Holyrood-området i Edinburgh, og parlamentet vert ofte referert til som «Holyrood».
Dag Olav Hessen
Hessen blei cand.real. i zoologi i 1982, tok hovudfag i offentleg rett i 1984 og blei dr.philos. i biologi i 1988. Han blei utnemnd til professor i biologi ved Universitetet i Oslo i 1993.
VM i skiskyting 2011
7,5 km
<br style="clear:both" />
10 km jaktstart
Dato: 6. mars 2011
<br style="clear:both" />
15 km
Dato: 9. mars 2011
<br style="clear:both" />
12,5 km fellesstart
Dato: 12. mars 2011
<br style="clear:both" />
4 x 6 km stafett
Dato: 13. mars 2011 Det ukrainske stafettlaget (med Valj og Vita Semerenko, Olena Pidhrusjna og Oksana Khvostenko) kom i mål 24,5 sekundar bak Tyskland, men vart seinare diskvalifisert då Khvostenko var teken for doping.
<br style="clear:both" />
2 x 6 km + 2 x 7,5 km
Dato: 3. mars 2011
<br style="clear:both" />
Kvasistatisk prosess
Ein kvasistatisk prosess er ein termodynamisk prosess som skjer uendeleg sakte. I praksis kan ein tilnærme slike prosessar ved å utføre dei «svært sakte».
Ein kvasistatisk prosess gjer at eit system flyttar seg så sakte frå ein tilstand til ein annan at ein kan sjå på det som i nær likevekt.
Nîmes
Nîmes (oksitansk Nimes) er ein by i Sør-Frankrike, og prefecture (hovudstad) i departementet Gard i regionen Languedoc-Roussillon. Byen har om lag 140 000 innbyggjarar. Nîmes har ein rik historie som går tilbake til Romarriket, og er eit populært turistmål.
Historie
Byen har fått namnet sitt frå Nemausus, 'frå kjelda'. Våpenskjoldet til Nîmes viser ein krokodille festa til ei palme med inskripsjonen 'COLNEM', som er ei forkorting for «Colonia Nemausus». Det er ein referanse til koloniane til dei romerske legionveteranane i Cæsar sine felttog ved Nilen. Etter 15 år som soldat, fekk veteranane eit lite stykke land dei kunne dyrke på slettene ved Nîmes. Nîmes vart ein romersk koloni om lag 50 fvt.
Nîmes låg langs Via Domitia, ein romersk veg konstruert i 118 fvt, og som knytte Italia til Spania. Keisar Augustus gjorde Nîmes til hovudstad i provinsen Narbonne. Augustus bygde 6 km lange festningsvollar rundt byen, forsterka med 14 tårn og portar, der to framleis står i dag. Byen hadde eit estimert folketal på 60 000. Det vart bygd både forum, basilika, eit gymnas og kanskje òg eit sirkus. Amfiteateret er frå 100-talet. Nîmes var ein svært rik by, og då Romarriket stod for fall mot slutten av 200-talet, vart byen stadig plyndra av vestgotarar, burgundarar og austgotarar.
Etter desse invasjonane, på 700-talet, vart byen okkupert av maurarar frå Spania, men i 754 gjorde Pipin den yngre slutt på okkupasjon. Nîmes var no berre ein skugge av den flotte byen han hadde vore i romartida. Byen kom så under karolingisk styre, som førte med seg fred. Føydaltida på 1100-talet var derimot meir uroleg, og byen vart styrt av innbyggjarane i byen, biskopen og fire konsular som sat i Maison Carrée. Louis IX av Frankrike klarte etter kvart å opprette eit styre i regionen som vart Languedoc, som då vart ein del av Frankrike.
Nîmes opplevde ei oppgangstid på 1700-talet, og folketalet auka frå 21 000 til 50 000, medan slummen vart bytta ut med nyare hus.
Attraksjonar
I Nîmes finst fleire svært godt bevarte romerske leivningar: I moderne tid har fleire vidkjende arkitektar fått oppført bygningar i Nîmes, m.a.
Nummererte småplanetar/14001–15000
Dette er ei lista over småplanetane ifrå nummer 14001 til 15000. For hovudlista, sjå nummererte småplanetar.
Fylkesveg 252
Fylkesveg 252 (Fv252) er vegstrekninga som går mellom det tidlegare Tyin Hotell og Eidsbugarden. Strekninga er 19,3 km lang. Vegen er normalt vinterstengd, vanlegvis mellom oktober og juni. Fylkesveg 252 er ein av dei få riksvegane som har fått halde grusdekket sidan han har verdi i forhold til Nasjonal verneplan for vegar og bruer. Dei andre er mellom anna fylkesveg 258 (Gamle Strynefjellsveg) og fylkesveg 886 (Bjørnstad–Jacobselv).
Med utgangspunkt ved fylkesveg 53, ved det tidlegare Tyin Hotell ved sørenden av Tyin, går vegen langs den austre breidda av Tyin til Tyinholmen ved nordenden av Tyin og frå der vidare til Eidsbugarden ved austenden av Bygdin.
Vegen vart bygd først på 1950-talet og første bilen køyrte vegen i september 1954. Vegen kom til som ei forlenging av riksvegen mellom Eidsbugarden og Tyinholmen og hadde status som riksveg heilt til forvaltingsreforma trod i kraft 1. januar 2010. Frå denne datoen har han status som fylkesveg.
Pesah sjení
Pesaḥ sjení (hebr. פסח שני, 'andre pesah') er ei mindre jødisk høgtid som blir feira den 14. ijjár etter den jødiske kalenderen.
Dagen blei opphavleg innført av Moses som eit nytt høve for jødar til å observera pesah-offeret. Folk rekna som ureine eller som var hindra på annan måte frå å dra til ofringsstaden den 14. nisán, under pesah, kunne gjera det ein månad seinare.
Sidan øydelegginga av Tempelet i Jerusalem har ingen jødar vore rituelt reine nok til å utføra dyreofringar. Ein feirar derfor både pesah og pesah sjeni utan offer, men pleier eta eit stykke massá. Fordi dagen er ein feiringsdag vil ein i mange samfunn ikkje seia angrebøner som taḥanun.
Innan hasidisk tenking blir pesah sjeni gjerne sett på som ein dag med nye sjansar, slik pesah sjeni var ein ny sjanse til å observera pesah.
Hirotada Ito
Han spela for klubbane Gamba Osaka og Ehime FC.
Alupka
Alupka (ukrainsk og russisk Алупка; krimtatarisk Alupka) er ein ferieby på Krimhalvøya sør i Ukraina, 17 km vest for Jalta. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2011).
I Alupka og området rundt er det mange hotell ved kysten av i Svartehavet, med tusenvis av turistar (særleg frå det tidlegare Sovjetunionen) kvart år.
Per Oddvar Hildre
Per Oddvar Hildre er ein norsk kordirigent og korpedagog. Han har grunnlagt kora SKRUK (Sunnmøre Kristelege Ungdomskor) og Det Norske Kammerkor og dirigerer dei begge. Med desse to kora har Hildre gjeve ut 27 musikkalbum, dei fleste på Kirkelig Kulturverksted. Han har hatt oppdrag som redaktør og programleiar i NRK og TV2. Hildre har òg medverka i fleire musikkprosjekt i utlandet, mellom anna på The International Music Festival of Baku i Aserbajdsjan.
Per Oddvar Hildre er òg kjend under kallenamnet «Prots».
Land der Berge, Land am Strome
«Land der Berge, Land am Strome» er nasjonalsongen til Austerrike. Teksten er skriven av Paula von Preradović. Melodien er frå verket Freimaurerkantate av Mozart, men komponert av Johann Holzer.
Songen blei gjort til austerriksk nasjonalsong den 22. oktober 1946.
Auw i Sveits
Auw er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 489 meter over havet.
Han består av landsbyane Auw og Rüstenschwil.
Ryujiro Ueda
Ryujiro Ueda er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Gamba Osaka, Fagiano Okayama og Roasso Kumamoto (2019).
Widemouth Bay
Widemouth Bay er ei bukt og ei strand på atlanterhavskysten av Cornwall i England i Storbritannia, om lag 5 km sør for Bude. Denne kyststrekninga vart mykje nytta av smuglarar i tidlegare tider og like sør for Widemouth Bay finst mange små viker og bukter.
Aktivitetar
Stranda vert mykje nytta til surfing og symjing, og her er badevakter om sommaren. Fleire surfeskular held til ved stranda. Her finst òg fleire kafear, pubar og butikkar.
Pryvillja
Pryvillja (ukrainsk Привілля, russisk Приволье, Privolje) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2011).
Ramsey Island
Ramsey Island (walisisk Ynys Dewi) er ei øy om lag 1 km utanfor kysten av St David's-halvøya i Pembrokeshire på nordsida av St Brides Bay, sørvest i Wales.
Den walisiske øya er kalla opp etter St. David (Dewi Sant), vernehelgenen til Wales. Her budde bekjennaren St. Justinian. Den næraste byen er St David's.
Ramsey Island er kring 3 km lang og det høgaste punktet på øya ligg 136 meter over havet. Ho er den tredje største øya i Wales etter Anglesey og Holy Island.
Meini Duon (tyder 'svarte skjer') er namnet på tre skjer sør for Ramsey Island.
Naturreservat
Øya er eigd av RSPB, og har nokre flotte fugleklipper, flotte kystlandskap og lyngheier. Ramsey har den viktigaste gråselkolonien i det sørlege Storbritannia og er ein av dei beste stadane i Wales der ein kan sjå alpekråke.
Andre hekkande fugleartar er mellom anna ramn, musvåk, vandrefalk, steinskvett, måse, alke, havlire og lomvi.
Det bur berre to personar på øya, oppsynsmannen for naturreservatet og kona hans. Det går turistbåtar ti og rundt øya frå påske og ut oktober.
Dents des Bouquetins
Dents des Bouquetins er eit 3 838 meter høgt fjell i Wallis-Alpane, og som høyrer med i Weisshornmassivet. Fjellet er det høgaste i hovudvasskiljet i Wallis-Alpane vest for Dent d'Hérens.
Landegrensa mellom Italia (regionen Valle d'Aosta) og Sveits (kantonen Valais) går over fjelltoppen.
Departementet Artigas
Artigasdepartmentet er eit departamento i Uruguay. Hovudstaden er Artigas. Nabodepartementa er Salto og Rivera. Departementet har 78 019 innbyggjarar (2004) og dekkjer eit areal på 11 928 km². Artigas har fått kallenamnet «Rincón de la Republica» ('Hjørnet til republikken'). Departementet vart oppretta i 1884.
Kvinnens plass
Kvinnens plass er ein norsk dramafilm frå 1956. Filmen er regissert av Nils R. Müller og handlar om ein ung journalist som vert forelska i ein kvinneleg kollega. Denne kvinna har ei betre stilling enn han, og spørsmålet når dei får barn er då kven av dei som skal vere heime med det. Nokre av skodespelarane som er med, er Inger Marie Andersen, Lars Nordrum, Pål Bang-Hansen. Filmen varer i 1 t. og 39 min., og hadde premiere 8. mars 1956.
Bonsvatn
Bonsvatn eller Bonsvatnet er eit vatn i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Vatnet, som høyrer til Skiensvassdraget, har utløpet sitt i elva Tveitåi som munnar ut i Bjårvatnet.
Vatnet er regulert mellom 754 og 740 moh og fungerer som magasin for Mydalen og Hjartdøla kraftverk.
Bordalsvatn
Bordalsvatn er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Vatnet har sine hovudtilløp frå elvane Bora og Havrå og hovudutløpet sitt ved den eine av to dammar, der elva Bora held fram til han renn saman med elva Kjela nede ved Edland. Bordalsvatn er kraftig regulert, med ei reguleringshøgd på ca 40 meter. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
The Rock
The Rock er ein actionfilm frå 1996 i regi av Michael Bay.
Filmen handlar om ei gruppe elitesoldatar leia av oberst Francis X. Hummel (Ed Harris) som okkuperer øya Alcatraz («The Rock», «Klippen») og truar med å sende biologiske stridshovud mot San Francisco. For å stoppe dette må FBI-agenten Stanley Goodspeed (Nicolas Cage) få hjelp av den einaste fangen som har klart å rømme frå Alcatraz og komme frå det med livet i behald, John Patrick Mason (Sean Connery). I Noreg blei filmen klipt til slik at han kunne få 15-års grense på kino.
Majaceite
Majaceite, òg kalla Guadalcacín, er ei av dei største sideelvane til Guadalete i Andalucía i Spania. Det meste av elva renn gjennom nasjonalparken Sierra de Grazalema. Slaget ved Majaceite fann stad ved breidda av elva i 1836.
Shigeru Yokotani
Shigeru Yokotani er ein japansk fotballspelar.
Han har spela for klubbane Gamba Osaka, Ehime FC, Kyoto Sanga FC, Omiya Ardija og Ventforet Kofu (2019).
Manco Cápac II
Manco Cápac II var den viktigaste marionettinkaen og seinare opprørsleiar mot det spanske styret som hadde tatt over kontrollen av inkariket. Manco Cápac var son åt Huayna Cápac og ein rettmessig etterføljar til krona.
Den første marionettinkaen Tupac Huallpa døydde i oktober. 15. november nådde styrken åt Francisco Pizarro fram til Cuzco og om lag ein månad seinare vart Manco Cápac krona av Pizarro med stor folkefest.
Inka Manco hadde eit framifrå samarbeid med spanjolane den første tida som marionettherskar i Cuzco. I 1535 gjorde Gonzalo Pizarro krav på Monco Cápac si søster og kone Cura Ocllo. Dette skandaliserte dei innfødde nobilitetane. Det skjedde også andre provokasjonar, og i august tok Manco Cápac avgjersle om å kjempe imot spanjolane. Han leidde det store inkaopprøret i 1536 då han kringsette Cuzco og heldt Sacsayhuamán okkupert i nokre veker. Frå 1539 måtte inka Manco og medlemer av herskarklassen dekkje seg i eit utilgjengeleg område med senter i byen han skipa, Vilcabamba, der han administrerte ei uavhengig statsdanning for oppstand mot spanjolane.
Manco vart myrda i 1544 av ein av sju flyktningar frå kringstilstanden mellom Francisco Pizarro og tilhengarar av Diego de Almagro. Den første etterfølgjaren vart sonen Sayri Tupaq. Han hadde fleire andre søner, mellom anna Titu Cusi og Tupaq Amaru.
Verdscupen i skihopping
Verdscupen i skihopping blir årleg arrangert av Det internasjonale skiforbundet (FIS). Han blei fyrste gong arrangert sesongen 1979/80.
Resultat
Tabellen under viser dei tre beste i samandraget i kvar sesong.
Downtown Train
«Downtown Train» er ein song av Tom Waits på albumet hans Rain Dogs frå 1985. Songen skil seg noko ut på albumet, som i større grad var prega av meir avantgarde- og Kurt Weill-liknande musikk med skrangelete rytmar og stundom utradisjonell instrumentering. «Downtown Train» er derimot ein roleg kjærleikssong.
Rod Stewart spelte inn ein eigen versjon av songen som vart ein stor hit for han i 1989. Rod Stewart si utgåve hadde slidegitar av Jeff Beck, som òg var med i musikkvideoen. Singelen hamna på 2. plass på den amerikanske singellista og gjekk heilt til topps i Canada.
Andre artistar som har spelt «Downtown Train» er Mary-Chapin Carpenter (Hometown Girl i 1987), Patty Smyth (singel som nådde 95. plass i USA i 1987) og Everything But the Girl (ein akustisk versjon)
Bakgrunnsstoff
Downtown Train på allmusicguide
Bjårvatnet
Bjårvatnet er eit vatn i Tuddal i Hjartdal kommune i Vestfold og Telemark. Hovudtilløpet er Tveitåi, som har utspringet sitt i Bonsvatnet, medan utløpet er Hovdeåi, som renn ut i Sønnlandsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Tupac Huallpa
Tupac Huallpa (?–oktober 1533) var den første marionettinkaen under conquistadorene då inkariket blei erobra i 1533. Han var den yngste broren til Atahualpa og Huascar. Etter at Atahualpa vart avretta og gravlagt, peika spanjolane ut Tupac Huallpa til marionettrolla, og sytte for at han fekk ein verdig kroningsseremoni etter tradisjonen i inkariket. Han fekk inkatittelen og vart tiltala som hans majestet. Kroninga vart gjort for å overtyde dei innfødde om at riket framleis skulle styrast av ein inka, men spanjolane utnytta marionetten til å ta kontroll over ein større del av landet.
I oktober 1533 døydde Tupac Huallpa av koppar i Jauja berre om lag tre månadar etter at Francisco Pizarro hadde krona han til sapa inka. Etterføljaren var eit medlem av ein lågare nobilitetsklasse, inka Manco Cápac II.
Rain Dogs
Rain Dogs er eit musikkalbum av Tom Waits frå august 1985. I lag med Swordfishtrombones vert Rain Dogs ofte trekt fram som Waits sine to beste album. Albumet nådde 88. plass på den amerikanske billboardlista og i 1989 kåra Rolling Stone albumet til det 21. beste i frå 1980-åra, medan det hamna på 397. plass på Rolling Stone si liste over dei 500 beste albuma nokon gong.
Albumet følgjer opp det Kurt Weill-aktige teatralske lydbilete frå Swordfishtrombones. Dette var òg første gong Marc Ribot spelar gitar for Waits, noko han skulle gjere på fleire album framover. Albumet er ei blanding av fleire stilartar bunde saman av Waits si hese stemme, intelligente tekstar og musikksmakar. Waits nyttar mange forskjellige instrument, som marimba, trekkspel, kontrabass, trombone og banjo. Men lydane vart stundom òg laga på meir uvanlege måtar. Waits sa ein gong at «om vi ikkje kunne få tromma til å høyrest riktig ut, så kunne vi gå ut på badet og ta ei skuff i ein kommode og slå ho skikkeleg hardt slik at lyden vart vår eigen»
Albumet opnar med «Singapore», ei slags blanding av Kurt Weill og songar frå tidlege Walt Disney-teiknefilmar med skranglande perkusjon, omparytme og surrealistiske tekstar. «Clap Hands» følgjer opp det surrealistiske sporet med tekstlinjer som «Shine, shine, a Roosevelt dime/All the way to Baltimore and runnin' out of time/Salvation Army seemed to wind up in the hole/They all went to heaven in a little row boat». Musikken på dette sporet er dominert av to marimbaer. I tillegg til eksperimentelle spor har Waits òg eit par spor som går tilbake til stilen hans tidleg på 70-talet, som «Hang Down Your Head», «Time» og «Downtown Train». Sistnemnde vart spelt inn av Rod Stewart fem år seinare og vart ein hit som hamna på 2. plass på den amerikanske singellista. «Hang Down Your Head» vart skriven i lag med kona Kathleen Brennan og markerte starten på eit samarbeid som særleg tok seg opp på seinare album.
«Rain dogs» (regnhundar) er hundar som har gått seg bort etter at regnet har vaska bort alle luktene, slikt at dei ikkje kan lukte seg heim att. Mange karakterar i Tom Waits sine songar sympatiserer med denne skapningen. Waits har sagt at då han skreiv dei fleste songane på albumet «tenkte eg på ein fyr som kom tilbake til Philadelphia frå Manhattan på Metrolineren med New York Times, ser ut av vindauget i det toget dreg frå stasjonen i New York og tenker på alt det fæle han ikkje treng vere ein del av.»
Mannen på plateomslaget er ikkje Tom Waits, sjølv om han liknar. Bilete er frå ein serie tatt av den svenske fotogragen Anders Petersen ved Café Lehmitz i Hamburg seint på 60-talet.
Keith Richards frå The Rolling Stones spelar gitar på tre av songane.
Innhald
Alle songar er skriven av Waits, bortsett frå der andre er nemnd.
Filmen Dr. No
Dr. No er ein spenningsfilm frå 1962. Filmen er den fyrste James Bond-filmen, og er basert på den sjette James Bond-boka, Dr. No. Denne boka er skriven av Ian Fleming, og vart utgjeven i 1958. Sean Connery spelar hovudrolla som James Bond i filmen. Filmen er regissert av Terence Young, og manuset er skrive av Ian Fleming.
Hideya Okamoto
Hideya Okamoto er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Avispa Fukuoka, Kashima Antlers, Albirex Niigata, Oita Trinita, Fagiano Okayama og AC Nagano Parceiro.
Kringsetjinga av Leningrad
Kringsetjinga eller omlægringa av Leningrad, også kjend som Leningrad-blokaden (på russisk språk блокада Ленинграда - blokada Leningrada) var ein militæroperasjon frå aksemaktene for å erobre Leningrad (no Sankt Petersburg) under andre verdskrigen. Omlægringa varte frå 9. september 1941 til 18. januar 1943, då det blei etablert ein smal landkorridor inn til byen. Heilt slutt var det ikkje på blokaden før 27. januar 1944. Omlægringa av Leningrad var ei av dei lengste, mest øydeleggjande og dødelege omlægringane av viktige byar i moderne historie.
Dei sovjetiske tapa var 332.059 soldatar drepne, 24.324 soldatar døydde utanom kamphandlingar, 111.142 soldatar sakna, 16.470 sivile drepne i kamphandlingar og 1,2 millionar sivile døydde av svolt. Dei tyske og finske tapa rundt Leningrad er ukjende.
Chaco
Chaco er ein provins nord i Argentina, nær grensa til Paraguay.
Ebba Hultkvist
Ebba Hultkvist (fødd 26. september 1983) er ein svensk skodespelar. Ho er mest kjend for å ha spelt Wilma i TV-serien Skjærgårdsdoktoren.
Kvitbladtistel
Kvitbladtistel er ein fleirårig art i korgplantefamilien. Planta er utbreidd over Europa og Asia.
Kvitbladtistelen vert kring 7 dm høg, og har blad med ymse former, tungeforma eller buktfinna med framrette lappar. Bladoversida grøn og snau, undersida kvitfilta. Stengelen er rak, ofte med berre ei korg. Taklagde korgdekkblad utan tornar. Blømer kring juli i beitemarkar og fjellier. Vanleg gjennom det meste av Noreg. Funnen opp til 1680 m i Jotunheimen.
Zastavna
Zastavna (ukrainsk Заставна) er ein by i Tsjernivtsi oblast i Ukraina. Byen er det administrative senteret i Zastavna rajon. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2011).
Termodynamisk likevekt
Termodynamisk likevekt er eit termodynamisk system innan termodynamikk som er i termal, mekanisk og kjemisk likevekt. Den lokale tilstanden til eit system i termodynamisk likevekt vert avgjort av verdiane til parameterar som trykk, temperatur, osv. Meir spesifikt er termodynamisk likevekt kjenneteikna av eit minimum av eit termodynamisk potensial, som Helmholtz fri energi, t.d. i system med konstant temperatur og volum:
Eller som Gibbs fri energi, t.d. system med konstant trykk og temperatur:
Prosessen som fører til termodynamisk likevekt vert kalla termalisering. Eit døme på dette er eit system med vekselverkande partiklar som ikkje vert forstyrra frå utsida. Når dei vekselverkar vil dei overføre energi eller momentum seg i mellom og nå ein tilstand der tilstanden til alle partiklane sett under eitt ikkje endrar seg med tida.
Det jødiske museet i Trondheim
Det mosaiske trossamfunn i Trondheim kjøpte bygningen, som før husa den første jernbanestasjonen i byen, i 1924. Han blei bygd om til ein ortodoks synagoge og innvigd den 13. oktober 1925.
Termodynamisk likevekt
Termal likevekt har ein når to system som er i termal kontakt med kvarandre byter energi med varme. Om to system er i termal likevekt er temperaturen deira den same.
Det jødiske museet i Trondheim
Museet opna den 12. mai 1997. Det gjev ei framstilling av jødisk historie, høgtider og seremoniar.
Termodynamisk likevekt
Termodynamikk omhandlar likevektstilstandar. Ordet likevekt omfattar ein balansetilstand. I ein likevektstilstand er det ingen ubalanserte potensial (eller drivande krefter) i systemet. Eit system som er i likevekt vil ikkje oppleve endringar når det er isolert frå ytre påverknader.
Vilkår for likevekt
Desse forholda kan visast ved å sjå på ei differensial form av termodynamisk potensial.
Schladming
Schladming er ein internasjonalt kjend vintersportsstad. Både VM i alpine greiner 1982 og i 2013 vart avvikla i byen. Mange gongar har Schladming vore vertskap for verdscuprenn i alpint. Verdscupen i alpine greiner 2012 vart avslutta i Schladming med renn i alle øvingane. Norske Aksel Lund Svindal vann då utfortevlinga for menn.
Byen er nasjonalt kjend for ølet sitt; Schladminger Bier.
Guadalete
Guadalete er ei lita elv i Spania i provinsen Cádiz. Ho spring ut i Sierra de Grazalema naturpark om lag 1000 meter over havet og renn 157 km før ho munnar ut i Cádizbukta ved El Puerto de Santa Maria, sør for byen Cádiz. Namnet på elva kjem frå det arabiske uttrykket som tyder «Gløymsleselva».
Elva renn gjennom nokre av «Dei kvite landsbyane» i Andalusia, slik som Arcos de la Frontera. Vía Verde de la Sierra, ein 36 km lang sykkelveg langs ei gammal jernbanelinje går òg langs elva.
Elva var ein gong grens mellom den kristne og mauriske delen av Den iberiske halvøya, og fekk kallenamnet Río de los Muertos, «Dødeelva».
Elva var åstad for slaget ved Guadalete, der den vestgotiske armeen vart slått av ein invaderande muslimsk arme. Dette førte til at Ummayad-kalifatet erobra Iberia.
Beinwil i Aargau
Beinwil (Freiamt) er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 580 meter over havet.
Kommunen ligg på austsida av Lindenberg. Han består av landsbyen Beinwil og grendene Wiggwil, Brunnwil, Winterschwil og Wallenschwil, samt Schloss Horben og kapellet Horben.
Villrein
Villreinen i Skandinavia
Det er sju underarter av rein, men all rein tilhøyrer same art. I Skandinavia finst tre underartar:
Villreinen har vore i Noreg sidan innlandsisen trekte seg tilbake for ca. 10.000 år sidan. I mange tusen år var reinen livsgrunnlaget for fangstfolka som følgde reinen under trekket til dei ulike årstidsbeita.
Då tamreindrifta tok seg opp frå 1700-talet, fortrengde tamreinen villreinen frå store beiteareal. Når jakta ut på 1900-talet vart driven meir intensivt, førte det til at villreinen vart utkonkurrert og fordriven i heile Sverige, Finland og nesten hele Nord-Noreg. I Sør-Noreg var det rein igjen berre i nokre av fjellområda. I 1920-åra var villreinbestanden i Noreg neppe større enn 2.700 dyr. Frå 1930-åra vart jakta kvoteregulert, og reinbestanden auka på nytt og reinen spreidde seg til nye fjellområde. Forvilla tamrein bidrog i tillegg til å auke villreinbestandane.
Forvalting av villreinen
Både opphavleg villrein, slik vi finn han i Rondane og på Dovre, og forvilla og utsett tamrein, slik vi finn han i Ottadalsområdet, vert i dag forvalta som villrein. I dag har vi i Noreg ein vinterbestand på om lag 30 000 villrein av varierande genetisk opphav, fordelt på 26 ulike villreinområde i Sør-Noreg.
Noreg er i dag det einaste landet i Europa som har rester av den opphavlege ville fjellreinen. Styresmaktene kjenner derfor eit ansvar for å ta vare på dette viltet, både ved å sikre livsgrunnlaget for fjellreinen, og for ved jakt å syte for at reinen ikkje et seg ut av matfatet.
Tungtvann
Tungtvann er ei norsk hip hop-gruppe som vart skipa i 1998 og fekk namnet sitt i 1999. Gruppa er har følgjande medlem: Lars Audun Sandness («Poppa»-Lars), Jørgen Nordeng («Jørg-1») og Håvard Jensen («Jan Steigen»). Håvard Jensen kom med på turnear frå 2001. Gruppa har utmerkt seg som den første norske hip hop-gruppa som har slege igjennom med «dialekt-rap» og gav heile rap-miljøet i Noreg eit løft rett etter tusenårsskiftet.
Musikken
Debutplata åt Tungtvann vart laga i studioet «Vemork» heime hos «Poppa»-Lars. Reinspikka Hip Hop (EP) kom først ut i 100 vinyleksemplar i 1999, men blei supplert med tre ekstra vinylopplag då dei fort vann ry blant musikkritikarar og publikum. Det kom òg ein CD-versjon som selde ca. 8 000 eksemplar.
Den første CD-en åt gruppa kom hausten 2000 på EMI records. Nord og ned vekte merksemd sjølv om gruppa alt hadde hatt prestigejobbar som til dømes på Quart-festivalen. Seinare har gruppa gjeve ut tre andre CDar, ein EP og ei rekke singlar, m.a. Pøbla saman med Terje Nilsen.
Om gruppa har hausta ros for sine plateutgjevingar, er dei kanskje meir akta for sitt livespel. I tillegg til Quart har dei spela på Kongsberg Jazzfestival, Roskilde-festivalen og Øya-festivalen og har vore husorkester hos Bård Tufte Johansen og Harald Eia i Åpen Post på NRK fjernsyn. «Jørg-1» har søkt musikalsk samarbeid med andre, også utanfor hip hop miljøa. Ikkje berre med trubaduren og visesongaren Terje Nilsen, men òg med folk som gitaristen Lars Rasmussen og reggae-artisten Bjørn Jervås.
«Jørg-1» seier han er inspirert av litterære meistrar som Knut Hamsun og Aksel Sandemose når han skriv tekstane. Tungtvann har vore nominert til Spelemannsprisen og til Danish Hip Hop-Awards utan å ha vunne, men har elles vunne mange andre prisar og kåringar.
Jacob Arcadelt
Jacob Arcadelt (òg Jachet Arkadelt, Archadelt, Hercadelt, Arcadet eller Arcadente, òg Jacobus Flandrus ; fødd 1504, 1506 eller (mindre truleg) 1514; død etter 1562, kan hende 4. oktober 1568 i Paris) var ein nederlandsk komponist og kapellmeister i den flamske skolen.
Arcadelt var ein av dei førande tidlege madrigalistane, og ein av dei første som fekk songane sine på prent. Arcadelt er truleg mest kjend for madrigalane sine, sjølv om han og skreiv musikk for kyrkja. Han var verksam i både Frankrike og Italia, og vart tidleg folkekjær. Den første madrigalboka hans laut sendast ut i fleire opplag og vart spreidd over store område. Det var gjennom Arcadelts madrigalsamlingar at stilen første gongen vart kjend utanfor Italia. Arcadelt meistra og Parisar-Chansonen, etter å ha budd nokre år i Paris.
Liv
Ein veit ikkje stort om barndomen til Arcadelt, anna enn at han truleg var fødd i Brugge eller provinsen Brabant og tidleg reiste frå Flandern. Han var komen til Italia alt på 1520-talet, der han gjekk i lære hjå Philippe Verdelot, ein annan utflytt fransk-flamlendar (den første madrigalisten). I 1538 kom han til Roma og slutta seg til kyrkjekoret i Pavens kapell. Han heldt seg der dei følgjande åra, medan han skreiv og fekk prenta ikkje mindre enn fire madrigalbøker. Den første av desse kom i 45 opplag, den mest vidspreidde madrigalsamlinga i historia. (Siste gongen boka kom var i 1654).
Arcadelt heldt seg i Roma heilt til 1551, og vart mellom anna kjend med Michelangelo. To av sonettane til Michelangelo vart tonsette av han, men det er ikkje kjend at Michelangelo sette pris på tiltaket. Truleg såg ikkje bilethoggaren på seg sjølv som særleg musikalsk, og difor sa han ikkje stort om det, men Arcadelt fekk noko løn for arbeidet.
Francois Rabelais sette Arcadelt på heidersplass mellom Clément Janequin og Claudin de Sermisy då han seinare skreiv storverket Gargantue et Pantagruel.
Verk
Arcadelt skreiv fleire hundre madrigalar og songar den tida han var verksam. Mange av desse vart trykte i Venezia, og heile rekkja er utgjeven i samleverket Corpus Mensurabilis Musica som kan finnast på Nasjonalbiblioteket. Samlinga utgjer ti band.
I Paris vart mange av songane hans utgjevne av Pierre Attaignant og Jaques Moderne. Med tida vart han utgjeven parallelt både i Paris og i Venezia.
Madrigalane hans er alle skrivne for fire stemmer. Arcadelt tok til å skrive madrigalar etter at hovudkjenneteikna for forma var lagte av Verdelot. Likevel tilførte Arcadelt eit tonespråk som gjorde songstilen attkjenneleg og folkekjær. Songane var lette å lære seg, med einfelte polyfone grep og skilje mellom homofone og polyfone bolkar. Madrigalane hans er rekna som "klassiske" innanfor stilen. Utsetjingane hans vart og overførte til instrumentalgrupper for fløyte eller strykeinstrument. Det er sagt at kvar som kunne lesa notar kunne synge songane hans.
Arcadelt skreiv mange songar til dikt av Francesco Petrarca og Pietro Bembo. Den mest kjende av madrigalane hans, Il Bianco e dolce Cigno, er ofte halde fram som eit særleg døme på stilen til Arcadelt.
Aud
Aud er eit norrønt kvinnenamn og ein namnedel som tyder rikdom. Aud har namnedag 30. juli.
Det er om lag 13 500 nordmenn som ber namnet (SSB 2005). Det hadde ei jamn popularitetsstiging frå rundt 1920 med ein topp rundt 1939, før bruken sokk like jamnt mot 1960. I dag er det lite brukt.
Ein finn «Aud» i namnesamansetjingar som Audborg, Audfrid og Audhild.
Fanavegen
I perioden 4. april til 2. oktober 2011 var vegen stengd mellom Skjoldskiftet og Skjold skole grunna arbeid med forlenginga av Bybanen i Bergen.
Shoki Hirai
Han spela for klubbane Gamba Osaka, Albirex Niigata, Avispa Fukuoka og Giravanz Kitakyushu.
Helseåtferdsmodellar
Helseåtferdsmodellar er modellar som vert brukte innanfor helsepsykologien.
Blant helseåtferdsmodellane er t.d.
Aspmyra stadion
Aspmyra stadion er eit fotballstadion i Bodø med tilskodarkapasitet på 8 270 sitteplassar. Det er heimebane for fotballklubben og blir også nytta til enkeltkamper for m.a. Grand Bodø og rugbyklubben Bodø Barbarians. Det første stadionet var eit fleirbruksstadion med løpebaner som stod ferdig i 1966. Det hadde ei hovudtribune i nord med om lag 2000 sitteplassar under tak og ståtribuner på trebenkar rundt løpebanene. Stadionet vart ombygd 1999-2001 for å møte UEFA sine krav for Europacupspel og fekk da ei ny hovudtribune i sør med nye garderober, VIP-losjer og klubbkontor. I tillegg vart det bygd ei tribune utan tak på kortsida i aust og eit forretningsbygg i vest, men inga tribune. Under denne ombygginga vart løpebanene på tre av sidene fjerna for slik at tribunene kunne byggast tettare på bana. Glimt bidro samtidig til bygging av eit nytt friidrettsstadion i bydelen Mørkved. Til saman gav ombygginga 4150 nye sitteplassar og stadion hadde etter dette ein kapasitet på 6 200 sitteplassar samt om lag 2 000 ståplassar framfor den gamle hovudtribuna. Talet på sitteplassar vart seinare redusert til 5 600 som følgje av restriksjonar på den gamle tribuna i nord. Glimts suksess og europakampar førte til at det i 2021 og -22 vart bygd nye tribuner med totalt ca. 2 600 plassar på vestre kortside og framfor den gamle tribuna i nord. Dette for å tilfredsstille UEFAs krav om minst 8000 sitteplassar i europeiske gruppespel.
Tilskodarrekorden er på 12,189 mot Viking FK i kvartfinalen i cupen i 1975. Etter ombygginga i 2001 er den best besøkte kampen ein landskamp mellom Noreg og Island i 2002 med 8 126 tilskodarar.
Aspmyra har hatt kunstgrasdekke sidan sesongen 2006 og kunstgraset har vore skifta i 2014 og 2022.
Per 2022 vert det arbeida med planar om å bygge eit nytt stadion på ein annan plass i byen, ettersom fasilitetane på Aspmyra er mangelfulle og både omgjevnadane og eigarforholda gjer det vanskeleg å utvide stadion. Det nye stadionet er planlagt å ha tette hjørner og tak over alle tribuner for å skjerme mot vêret. Det er også tenkt å samlokalisere stadionet med fleire andre etterspurde idrettsanlegg i byen, som ishall og innandørs friidrettshall. Lokaliseringa er planlagt til eit jorde i utkanten av sentrum, og dette har skapt debatt om nedbygging av matjord.
Lucas Chiaretti
Lucas Chiaretti er ein japansk fotballspelar.
Ryllik
Ryllik er ein art i korgplantefamilien. Planta har ei sirkumpolar utbreiing.
Ryllik vert 20-30 cm høg, har krypande jordstengel. Stengel og blad er mjuklodne. Blomen har ei 5 mm brei korg, oftast med 5 kvite eller stundom litt raudfarga kantkroner. Ryllik blømer kring juni i turre bakkar. Han er vanleg gjennom heile Noreg, og finst i beitemarker til høgt over tregrensa. Ryllik er funnen på Fillefjell opp til 1595 m.
Lyme Bay
Lyme Bay er eit område av Den engelske kanalen sørvest i England mellom Torbay i vest og Portland i aust. Grevskapa Devon og Dorset ligg begge ved bukta.
Området rundt Lyme Bay er ein del av ein verdsarvstad, Jurassic Coast, kalla opp etter dei geologiske formasjonane frå juratida. Kysten går frå nær Swanage på Isle of Purbeck til nær Exmouth i East Devon. Mange av dei første oppdagingane av dinosaurar og andre førhistoriske reptilar vart gjort i område rundt Lyme Regis og Charmouth. Av dei første som gjorde oppdagingar her var den sjølvlærde paleonotologen og fossilsamlaren Mary Anning i 1820-åra.
Vêret i bukta er temperert etter engelsk standar og lang meir temperert enn mange andre stader på same breiddegrad. Dette kjem av det varme vatnet som Golfstraumen fører med seg. Området rundt kysten av Lyme Bay er derfor ein populær feriestad.
Exercise Tiger vart halde ved Lyme Bay, det var eit prøveforsøk på invasjonen av Frankrike på D-dagen i 1944. Operasjonen gjekk heilt gale då tyske motortorpedobåtar dukka opp og tok livet av 749 amerikanarar og britar i midten av bukta.
Børge Brende
Børge Brende er ein norsk tidlegare politikar for Høgre. Han var utanriksminister i regjeringa Solberg frå 2013 til 2017. Brende har sidan den 23. oktober 2017 vore president for World Economic Forum (WEF).
Politikk
Frå 1988 til 1990 var Børge Brende leiar for Unge Høgre. Etter det var han frå 1991 til 1997 medlem av formannskapet og kommunalrådet i Trondheim. Han var vararepresentant på Stortinget i periodane 1989–1993 og 1993–1997, og blei vald inn som stortingsrepresentant for Sør-Trøndelag i 1997, 2001 og 2005.
Brende var med i regjeringa Bondevik II, først som miljøvernminister (2001–2004) og deretter som nærings- og handelsminister (2004–2005). I 2013 blei han ny utanriksminister for Solberg-regjeringa.
Brende var nestleiar i Europabevegelsen (1991–1992) og var leiar av SN-kommisjonen for berekraftig utvikling (2003–2004).
Prisar og utmerkingar
Børge Brende blei utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden for hans embetsteneste.
Det algeriske flagget
Det algeriske flagget er loddrett todelt i grønt og kvitt med raud halvmåne og stjerne midt på. Det vart teke i bruk som nasjonalflagg i Algerie den 3. juli 1962, men ein hadde tidlegare hatt liknande flagg. Grøn er islam-fargen og halvmånen symbolet for religionen. Den kvite fargen tyder reinleik og den raude sosialisme.
Erison Carlos dos Santos Silva
Erison Carlos dos Santos Silva er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Cerezo Osaka.
Abdelaziz Bouteflika
Abdelaziz Bouteflika var president i Algerie frå 1999 til 2019.
Bouteflika vart fødd i Oujda i Marokko av algeriske foreldre. Han tok del i den algeriske sjølvstendekrigen og vart etter slutten av krigen og sjølvstendet i 1962 ungdoms- og sportsminister. Året etter vart han utanriksminister noko han var til 1979. Etter at president Houari Boumédienne døydde i 1978 mista Bouteflika posisjonen sin. Frå 1983 til 1989 var han i eksil i Dei sameinte arabiske emirata, Frankrike og Sveits. I 1999 vart han vald til president med 74 % av røystene i eit omdiskutert val, kontrollert av dei militære. 8. april 2004 vart han gjenvald med 85 % av røystene mot motkandidaten Ali Benflis. I 2019 trekte han seg etter folkelege protestar. Han var den lengst regjerande leiaren i landet.
Shoot 'Em Up
Shoot 'Em Up er ein amerikansk actionfilm frå 2007 skriven og regissert av Michael Davis og produsert av Susan Montford, Don Murphy og Rick Benattar. Filmen blei første gong gjeven ut i USA 7. september 2007. Han kom til norske kinoar 26. desember 2007.
Diskografien til Ultravox
Dette er diskografien til det britiske new wave-bandet Ultravox. Bandet var aktive frå 1975 til 1996, i tillegg til eitt album i 2012.
Pinhay Bay
Pinhay Bay er ei bukt i Devon i England. Ho er omgjeven av høge klipper og kupert terreng. Klippene på vestsida av bukta heiter Pinhay Cliffs og dei på austsida heiter Ware Cliffs. Bukta har fått namn etter landsbyen Pinhay som ligg litt lenger inn i landet.
Lever
Levra er eit organ i virveldyr som spelar ei hovudrolle i stoffskiftet og som har som nokre av sine funksjonar å lagre glykogen, å syntetisere plasmaprotein og å reinse ut giftstoff frå blodet. Levra produserer òg galle, eit stoff som er viktig for matmeltinga. Medisinske faguttrykk som har med levra å gjera vil gjerne innehalde leddet hepa(t)-, frå det greske ordet for lever.
Waikato
Waikato er ein region på Nordøya på New Zealand. Den nøyaktige avgrensinga til regionen er for ein stor del avhengig av i kva samanheng ein brukar namnet, men i alle tilfelle dreier det seg om eit omkråde kring byen Hamilton og langs breiddene til Waikatoelva.
Regionen Waikato
Waikato region er ein lokalstyrt region på vestsida av Nordøya på New Zealand. Han strekkjer seg frå innsjøen Lake Taupo og den nordlege delen av landskapet King Country i sør, opp til halvøya Coromandel Peninsula og grensa til Regionen Auckland. Regionen har ei flatevidde på 25 000 km², og eit innbyggjartal (ved folketeljinga i mars 2006) på 387 716.
Waikatoregionen (generelt)
Utrykket Waikato står ofte berre for ein del av den offisielle regionen, der ein ser bort frå områda kring Coromandelhalvøya og Thames Valley i nord, og områda kring og nord for innsjøen Lake Taupo i søraust.
Waikato-distriktet
Waikato kan også vise til distriktet Waikato som har sin eigen lokale administrasjon (Waikato District Council). Dette omfattar byane Ngaruawahia, Huntly og Raglan.
Waikatoelva
Waikatoelva er den lange elva som har gjeve namn til regionen. Waikato er eit maoriord som tyder 'rennande vatn'.
Geografi
Mot vest grensar regionen til Tasmanhavet. Ut mot kysten er landskapet for ein stor del ganske kupert med opprevne åsrekkjer, men er meir avflata i den nordlege delen, nærare munningen til Waikato River. Dette området vert kalla Hakarimata Range. Langs kysten ligg tre store naturlege hamner: Raglan Harbour, Aotea Harbour og Kawhia Harbour. Kysten kring Raglan er kjend for dei svarte vulkanske sandstrendene sine, men òg for dei fine tilhøva for surfing i Manu Bay og stranda Ruapuke. Aust for åsane ved kysten ligg det breie elvebassenget til Waikato River. Regionen har eit fuktig temperert klima, og ein stor del er dyrka jordbruksland, men der er òg område med udrenerte torvmyrer. Det er i dette vide området (Waikato Plains) at størsteparten av innbyggjarane i regionen held til, og jorda er oppdyrka, både til husdyr (for det meste mjølkekyr) og for nyttevekster, som til dømes mais. Området omkring Cambridge har mange stallar for fullblodshestar.
Nord i regionen, kring Te Kauwhata, vert somme av dei beste vinane på New Zealand produserte. Det ligg fleire grunne innsjøar i dette området, den største av desse er Lake Waikare.
I aust stig landskapet mot dei skogkledde åsane i Kaimai og Mamaku Ranges. I dei øvre delane av Waikato River vert det produsert vasskraft, og fleire store oppdemde innsjøar ligg søraust i regionen.
Saint Tudwal's Islands
Saint Tudwal's Islands (walisisk Ynysoedd Tudwal) er ei lita øygruppe sør for Abersoch på Llŷnhalvøya i Wales, ved vestenden av Tremadog Bay.
Waikato
Historie
Før europearane kom, var dei vestre delane av Nordøya av dei tettast busette områda på New Zealand, og tilhaldsstad for maori-iwiar (stammer) som til dømes Ngāti Toa og Tainui.
Saint Tudwal's Islands
Det er to hovudøyar i gruppa, Vestøya eller Saint Tudwal's Island West og Austøya eller Saint Tudwal's Island East, i tillegg til klippa Carreg y Trai.
Waikato
Historie
Den nasjonale maraen, Turangawaewae, ligg ved Ngaruawahia. Her ligg også setet til den nyleg krona maorikongen, Tuheitia Paki.
Større og mindre byar
Hamilton er det største bysenteret med eit folketal på 158 500 i 2006. Byen er sete for utdanningsinstitusjonane Waikato University og Wintec. Byane Tokoroa, Te Awamutu og Cambridge har kvar om lag 1 000 til 15 000 innbyggjarar i bysentera og dei omliggjande landdistrikta.
Saint Tudwal's Islands
Fyr
Fyret er eit lite, no ubemanna, fyr som markerer nordenden til Cardigan Bay. Steintårnet er 10,7 meter høgt og vart bygt i 1877. Fyrvaktarbustaden er i dag privateigd og vert nytta som feriebustad.
Waikato
Større og mindre byar
Dei mindre byane Huntly, Matamata, Morrinsville, Ngaruawahia, Otorohanga, Putaruru, Raglan, Te Kauwhata, Te Kuiti, og Tirau ligg også i regionen.
Andre byar i regionen Waikato, men utanfor det som til dagleg vert rekna som Waikatoområdet, er Tuakau og Mercer, sør for Auckland; Paeroa, Te Aroha, Thames, Whangamata, og Whitianga kring Thames Valley og på halvøya Coromandel Peninsula; Taupo (folketal 22 300) og byen Turangi i søraust.
Folk frå Waikato kallar seg stundom Mooloo for å tilkjennegi regionen sin, særleg i samband med sportstilstellingar. Truleg vart nemninga først bruka om regionen sitt rugbylag, Waikato Rugby Union. Opphavet til nemninga er ein maskot med likskap av ei mjølkeku, som vart brukt i opptog, offentlege tilstellingar og sportstilstellingar — særleg rugby, for å tlkjennegi kor viktig mjølkeindustrien er for regionen. Waikato er også setet til rugbylaget Chiefs og cricketlaget Northern Districts Knights.
Bakgrunnsstoff
http://www.waikatodistrict.govt.nz http://www.swktodc.govt.nz http://www.waipadc.govt.nz http://www.tcdc.govt.nz http://www.mpdc.govt.nz http://www.waitomo.govt.nz http://www.otodc.govt.nz http://www.franklindistrict.co.nz http://www.hauraki-dc.govt.nz http://www.taupo.govt.nz http://www.rdc.govt.nz
László Szabó
László Szabó var ein framståande ungarsk sjakkspelar, stormeister i sjakk.
Han var fødd i Budapest, og slo gjennom internasjonalt allereie 18 år gamal. Han vann i 1935 både den ungarske meisterskapen, for første gong av til saman 9 meisterskap, og han vann ein internasjonal turnering i Tatatóváros i Ungarn, og han vart tatt ut til å spele for Ungarn i sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i Warszawa. Så unge toppspelarar var ikkje vanleg på denne tida, og Szabó vekte merksemd med friskt angrepsspel, ulikt resten av det ungarske laget som spelte tørrare posisjonsspel. Szabo skal ha blitt trena av Géza Maróczy, den sterkaste ungarske spelaren i tiåra før.
Fram mot den andre verdskrigen hadde Szabo andre gode resultat, mellom anna vann han Hastings 1938/39. Han begynte også ei karriere i bank.
Ved starten av andre verdskrigen vart han plassert i ei tvangsarbeidseining. Seinare i krigen vart han tatt til fange av sovjetiske troppar, og sat i krigsfangeskap.
Då krigen var slutt, kunne han ta oppatt sjakken, og spelte mange internasjonale turneringar. Han deltok i den første storturneringa etter krigen, i Groningen i 1946, der han blei nummer 12, etter spelarar som Botvinnik, Euwe, Smyslov, Najdorf, Boleslavskij og Kotov. Han vann turneringane i Hastings 1947/48, Budapest 1948 og Hastings 1949/50.
Ved Intersoneturneringa i Saltsjöbaden i 1948 vart han nummer to etter Bronstein. Dette kvalifiserte han til kandidatturneringa i Budapest i 1950.
Szabo fekk dermed også tittelen internasjonal Stormeister i sjakk som ein av dei 27 første, då Verdssjakkforbundet FIDE begynte å dele ut tittelen i 1950.
Delt femteplass i intersoneturneringane både i Saltsjöbaden i 1952 og i Göteborg 1955 medførte at han altså tre gongar på rad kvalifiserte seg til kandidatturneringa, der vinnaren kvalifiserte seg til å møte verdsmeisteren i sjakk til tvikamp om VM-titten.