cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kamerun
Religion
Kristendom og islam er dei største religionane i Kamerun. Offisielt har befolkninga cirka 70 % kristne (der cirka halvparten tilhøyrer den katolske kyrkja), 21 % muslimar og 6 % animistar. Det finst også mindre grupper av bahaiar, jødar og sekulære.
Muslimane tilhøyrer framfor alt dei nordlege folkegruppene, som fulanifolket. Protestantar finst særleg i dei engelskspråklege områda i Vest-Kamerun, medan katolikkane har det sterkaste festet sitt i dei franskspråklege områda i sør.
Tilhengarar av tradisjonell afrikansk religion og animisme er særleg konsentrerte på landsbygda, der desse finst i mange lokale variasjonar. I sørvestlege Kamerun utøver ein jengukulten, medan mange innanfor beti-pahuinfolket, i regnskogsområda, er bwititruande. Offisielt har ein religionsfridom i landet, men det er forbode å utøva «trolldom», og mistenkte heksr blir ofte utsette for vald.
Sosiale tilhøve
Det finst både monogame og polygame ekteskap i landet, og den kamerunske gjennomsnittsfamilien er stor. I nord har kvinner ansvar for heimen, medan menn tek seg av husdyr eller jobbar som jordbrukarar. I sør dyrkar kvinnene maten til familien, medan mennene produserer kjøt og dyrkar kommersielle avlingar. Samfunnet i Kamerun er mansdominert, og vald og diskriminering mot kvinner er vanleg. Ved byrjinga av puberteten blir kring 26 % av jentene utsette for «bryststryking», som inneber at brystet deira blir banka eller massert med oppvarma gjenstandar fordi ein meiner det vil hindra dei frå å bli utvikla. Formålet er å hindra jentene frå å bli seksuelt aktive for tidleg, og å verna dei frå seksuelle overgrep. Kvinneleg kjønnslemlesting blir utøvd i delar av provinsane Extrême Nord/Far North og Sud-Ouest/Southwest.
Helse
Spedbarnsdødelegheiten var 5,15 % i 2020.
Blant dei endemiske sjukdommane er denguefeber, filariasis, sandmyggfeber, malaria, hjernehinnebetennelse, bilharzia og sovesjuke. Blant folk i alderen 15-49 blir 5,4 % rekna å ha HIV/AIDS, men eit sterkt stigma mot sjukdommen gjer talet på rapporterte tilfelle unaturleg lågt.
Byar
Over halvparten av innbyggjarane i Kamerun bur i byar. Folketettleiken er høgast langs delar av kysten, dei vestlege høglanda, Nord-Kamerun og skogen i sør, og lågast i søraust.
Dette er dei største byane i landet, etter innbyggjartal:
Regionar
Kamerun er delt inn i 10 regionar, som vist i tabellen under. Kvar region er delt inn i fleire departement.
Økonomi og infrastruktur
BNP per kapita i Kamerun blei rekna til 2 421 amerikanske dollar år 2005, ein høg verdi for eit afrikansk land.
Arbeidsløysa som blei estimert til 30 % i 2001 hadde minska til 4,3 % i 2014. Rundt 48 % av befolkninga levde under fattigdomsgrensa i 2000. Sidan slutten av 1980-talet har Kamerun følgt program lagt fram av Verdsbanken og Det internasjonale pengefondet (IMF) for å avgrensa fattigdommen, privatisera industriar og auka den økonomiske veksten.
Kamerun har oljeførekomstar og gunstige jordbrukstilhøve, og har derfor gode økonomiske føresetnader. Landet har likevel mange av dei same problem som kjenneteiknar underutvikla land. Inntektsskilnadene mellom høginntekts- og låginntekstfolk er store, ginikoeffisienten låg på 44,6 i 2001.
Jordbruk, skogbruk og fiske
Kring 70 % av befolkninga er jordbrukarar, og jordbruk var rekna for å utgjera 44,3 % av BNP i 2006. Det meste av jordbruket blir utført for eigne behov av lokale jordbrukarar som nyttar enkle reiskapar. Dei sel overskotsproduksjonen sin, og nokre har særskilde åkrar for kommersiell bruk. Bysentruma er særskild avhengige av jordbruket for tilgang på næringsmiddel. Jordsmonnet og klimaet ved kysten gjer utbreidd kommersiell dyrking av bananar, kokos, oljepalmar, gummi og te mogleg. Inne i landet, i høglandet sør i Kamerun, dyrkar ein kommersielle avlingar som kaffi, sukker og tobakk. Kaffi er ei viktig avlingi høglanda i vest. I nord passar naturtilhøva vekstar som bomull, jordnøtter og ris. Kamerun er avhengig av jordbrukseksport, noko som gjer landet sårbart for prisendringrar på jordbruksprodukt.
Det blir halde husdyr i heile landet. Fiske sysselset kring 5000 personar, og gjev 2000 tonn føde i året. Viltkjøt, også kalla bushmeat, var lenge vanleg føde for kamerunarar på landet, men er i dag ein delikatesse i byane. Handel med kjøt frå ville dyr har no overgått avskoging som det største trugsmålet mot dyrelivet i Kamerun.
Regnskogen i sør har store mengder tre, som blir rekna til å dekka 37 % av den totale overflata i landet. Store delar av skogen er vanskelege å nå. Tømmerhogst, som i stor grad blir forvalta av utanlandskeigde føretak, gjev styresmaktene 60 millioner dollar i året, og lovverket gjev rett til sikker og berekraftig utvinning av tre. Likevel er denne industrien i praksis ein av de minst regulerte i Kamerun.
Energi og råvarer
Naturresursar i Kamerun er mellom anna petroleum, tømmer, vasskraft, bauksitt og jernmalm. Naturresursane er betre eigna for jordbruk og skogbruk enn for industri.
Industri
Fabrikkbasert industri stod for eit antatt 15,7 % av BNP i 2006. Meir enn 75 % av den industrielle styrka i Kamerun ligg i Douala og Bonabéri. Kamerun har store mineralressursar, men desse blir ikkje vunne ut i større omfang.
Tenestenæringar og turisme
Turisme er ei aukande næringsgrein, særleg i kystområdet, kring Kamerunfjellet og i nord.
Handel
Nokre av dei viktigaste eksportmarknadene er Frankrike, Italia, Sør-Korea, Spania og Nederland. Kamerun er medlem i Banque des Etats de l'Afrique Centrale og Den sentralafrikanske økonomiske og monetære fellesskapen (CEMAC). Valutaen i landet er CFA-franc. Byråkrati, høge skattar og korrupsjon har dempa veksten til den private sektoren.
Transport
Transport i Kamerun er ofte vanskeleg. Vegane er dårleg vedlikehaldne og blir dårlegare ved vekslande vêr, ettersom berre 10 % av dei er asfalterte. Vegsperringar har ofte ikkje anna formål enn å la politi samla inn muter frå reisande. Landevegsbandittar har lenge ramma transport ved dei austre og vestre grensene, og frå 2005 har problem auka i aust etterkvart som Den sentralafrikanske republikken har blitt meir destabilisert.
Jernbanenettet strekker seg frå Kumba i vest til Bélabo i aust og nordover til Ngaoundéré.
Det finst internasjonale lufthamner i Douala og Garoua og ei mindre lufthamn ved Yaoundé. Munningen til elva Wouri gjev ei hamn til Douala, som er den viktigaste hamnebyen i landet. I nord er Benueelva farbar sesongvis frå Garoua over til Nigeria.
Post, telefoni og internet
Kommunikasjonsmiddel, som landbaserte telefonar og telegrafar, er i stor grad under statleg kontroll. Mobiltelefoninettverk og internettleverandørar har auka dramatisk sidan byrjinga av 2000-talet, og er i stor grad uregulerte.
Massemedium
Sjølv om trykkefridommen i landet har betra seg sidan byrjinga av 2000-talet er pressa korrumpert og avhengig av særinteresser og politiske grupperingar. Aviser driv rutinemessig sjølvsensur for å unngå dårleg merksemd frå styresmaktene. Dei største radio- og TV-stasjonane er statlege.
Musikk og dans
Musikk og dans er ein viktig del av kamerunske seremoniar, festivalar, sosiale høve og historieforteljing. Tradisjonelle dansar er strengt koreograferte og skil menn frå kvinner, eller har forbod for eit av kjønna frå å delta. Formåla til dansane varierer frå rein underhaldning til religiøs ærbødigheit. Tradisjonelt er musikk blitt formidla munnleg. I ei typisk framføring følgjer ei gruppe ein solist. Det musikalske akkompagnementet kan vera så enkelt som klapping eller tramping, men tradisjonelle instrument er mellom anna klokker som dansarane har på seg, klappepinnar, trommer og talande trommer, fløyter, trompetar, skramler, strengeinstrument, fløyter og xylofonar. Nøyaktig samansetjing varierer etter etnisk gruppe og region. Nokre songarar syng fullstendige songar sjølve, akkompagnert av eit harpeliknande instrument, som ein mvet.
Populære musikkstilar er mellom anna ambasse bey ved kysten, assiko blant bassafolk, mangambeu blant bangangtefolk og tsamassi blant bamilekefolk. Nigeriansk musikk har påverka engelskspråklege kamerunske artistar, og Prince Nico Mbarga sin highlife-hit «Sweet Mother» er den mest selde afrikanske låten nokonsinne. Dei to mest populære stilane er makossa og bikutsi. Makossa blei utvikla i Douala og blandar folkemusikk, highlife, soul og soukous. Artistar som Manu Dibango, Francis Bebey, Moni Bilé og Petit-Pays populariserte stilen over heile verda på 1970- og 1980-talet. Bikutsi var opphavleg krigsmusikk blant ewondofolk. Artistar som Anne-Marie Nzié utvikla det til ein populær dansemusikk på byrjinga av 1940-talet, og seinare artistar som Mama Ohandja og Le Têtes Brulées populariserte stilen internasjonalt på 1960-, 1970- og 1980-talet.
Biletkunst
Tradisjonell kunst og handverk blir utøvd over heile landet for kommersielle, dekorative og religiøse formål. Treskjeringar og skulpturar er særleg vanlege. Den høge kvaliteten på leiren frå høglanda i vest gjer han eigna til pottemaking og annan keramikk. Andre handverk er mellom anna korgveving, perlearbeid, messing- og bronsearbeid, utskjering og måling av kalebassar, broderi og lêrarbeid.
Litteratur
Kamerunsk litteratur og film har følgd både europeiske og afrikanske tema. Forfattarar i kolonitida, som Louis-Marie Pouka og Sankie Maimo, blei utdanna av europeiske misjonærar og tala for assimilering til europeisk kultur som måten å føra Kamerun inn i den moderne verda på. Etter andre verdskrigen analyserte og kritiserte forfattarar som Mongo Beti og Ferdinand Oyono kolonialismen og forkasta assimilering. Kort etter sjølvstendet utforska filmskaparar som Jean-Paul Ngassa og Thérèse Sita-Bella liknande tema. På 1960-talet utforska Mongo Beti og andre forfattar postkolonialisme, problem innan afrikansk utvikling og gjeninnhenting av afrikansk identitet.
Film
Samtidig tok filmskaparar som Jean-Pierre Dikongué Pipa og Daniel Kamwai på midten av 1970-talet for seg konfliktar mellom det tradisjonelle og det postkoloniale samfunnet. Litteratur og filmar dei neste to tiåra konsentrerte seg meir om heilt kamerunske tema.
Arkitektur
Tradisjonell bustadbygging nyttar lokalt tilgjengelege materialar og varierer ifrå provisoriske skjul av tre og lauv blant nomadiske mbororofolk til firkanta husa av leire med halmtak blant folka i sør. Bustader tilverka av material som sement og blekk er blitt stadig meir vanleg.
Heilagdagar og høgtider
Det finst sju årlege nasjonale høgtidsdagar. Blant dei rørlege høgtidsdagane er dei kristne heilagdagane langfredag, påskedag, andre påskedag og Kristi himmelferdsdag og dessutan dei muslimske heilagdagane id ul-fitr, id ul-adha og id milad nabi.
Kvar av dei ulike folkegruppene i Kamerun har sine eigne kulturelle uttrykk. Typiske markeringar er mellom anna fødslar, dødsfall, såtid, haust og religiøse ritual.
Matkultur
Maten i Kamerun varierer etter region, men eit stort kveldsmåltid med ein rett er vanleg over heile landet. Ein typisk matrett kan baserast på cocoyam, mais, maniok, hirse, kokebanan, potet, ris eller jams, som ofte blir knust til deigliknande fufu. Dette blir servert med ein saus, suppe eller gryterett laga av bladgrønsaker, jordnøtter, palmeolje eller andre ingrediensar. Kjøt og fisk er populære, men dyre, tilleggsingrediensar. Matrettene er ofte ganske sterke, og smaksette med salt, paprika og Maggi. Vatn, palmevin og hirseøl er dei tradisjonelle måltidsdrikkane, men øl, brus og vin har auka i popularitet. Bestikk er no utbreidd, men maten har tradisjonelt blitt eten med høgrehanda. Frukosten består av restar eller brød og frukt med kaffi eller te. Snacks er populære, særleg i større byar, der ein kan kjøpa dei frå gateseljarar.
Windows Live Movie Maker
Windows Live Movie Maker (kodenavn Sundance) er eit video opprettings-og redigerings-program som er ein av fleire tenester i Microsoft's Windows Live initiativ.
Valnesfjord
Straumsnes ligg sentralt i Salten, 11 km frå Fauske og 42 km frå Bodø og riksveg 80 går gjennom bygda. Jernbanen går òg her med stopp for lokaltog på Straumsnes. Haldeplassen vart opna i 2001.
På Straumsnes finst ein daglegvarebutikk med post i butikk, to frisørar, Valnesfjord Helse- og Sosialsenter med legetenester og bibliotek, solarium og ein kiosk med ølutsal og bensinpumpe. Kort veg frå sentrum ligg Valnesfjord Skole, Valnesfjord samfunnshus, barnehage, kunstgras-/idrettsbane og Valnesfjord kyrkje.
Valnesfjord er mest kjend for Valnesfjord Helsesportsenter. Senteret ligg øvst i bygda, ikkje langt frå grensa til Sjunkhatten nasjonalpark. Dei har spesialisert medisinsk rehabilitering og har 72 plassar og 105 tilsette. Kvart år er om lag 1100 brukarar, dei fleste frå Nord-Noreg, innom senteret.
I bygda, som har gjeve seg sjølv tilnamnet "Trivselsbygda", har det dei siste åra vore satsa sterkt på å utvikle Valnesfjord som eit attraktivt bustadsområdet. Eit aktivt nærmiljøutval står i spissen for dette, og blant anna gjennom prosjekt som Sjunkhatten folkehøgskole og Bolyst-prosjektet skal bygda verte meir interessant for dei som vil bu i landlege omgivnader, men i pendleavstand til by og jobb. Ein viktig del av dette er å etablere fleire bustadar, fordi Valnesfjord som ei av få bygder i Noreg opplever press på bustadmarknaden som følge av mangel på bustadar og tomter til sals.
Det er stor kulturell og idrettsleg aktivitet i bygda. Valnesfjord Idrettslag er bygdas einaste idrettslag, men har høg aktivitet og 7 aktive idrettar. Blant aktive lag og foreiningar finst to korps (skolekorps og hornmusikk), eit kammerkor (Valnesfjord Spiskammerskor), skyttarlag og husflidslaug. Bygda har mange forsamlingshus, med og utan scene, og særleg samfunnshuset på Straumsnes og Utsikten kulturhus på Kosmo husar jamnt kulturelle arrangement. Alt frå konsertar med lokale ungdomsband til korpsmusikk eller teater.
Jazzmusikarane Atle Nymo og Frode Nymo voks opp her og Kriss Stemland, keyboardist i Hopalong Knut, Samvirkelaget og MetroGnoM har òg sitt opphav her. Det same gjeld illustratøren Gry Moursund. Også skirennaren, olympiameisteren Simon Slåttvik, var frå Valnesfjord, medan stortingspresident Jørgen Kosmo ætta frå bygda.
Bygda er eit populært turområde med mange turmulegheiter både om sommaren og vinteren. På kvar side av dalen er både turvennlege fjell på nokre hundre meter, og tindar på rundt 1000 moh, som i god vêr gjev utsikt over store delar av Salten. I dalen er det fine forhold for rolege turar i slakt terreng, og i området rundt Helsesportsenteret øvst i bygda vert det køyrd fleire mil med skiløyper om vinteren. Det finst også to lysløyper i bygda. Ei ved Helsesportsenteret og ei ved Straumsnes.
Bakken gard
Bakken gard er ein nedlagt fjellgard ved nordsida av Lysefjorden i Ryfylke. Stavanger Turistforening driftar våningshuset som ei sjølvbetjent hytte for fotturistar. Staden ligg ca. 18 kilometer inn i Lysefjorden, bratt opp frå sjøen, 173 moh. Han ligg i rutenettet for fotturar rundt Lysefjorden, mellom Preikestolen fjellstue og Songedalen fjellgard. Gangvegen mot vest til Preikestolen fjellstue går via Bratteli, og mot aust til Songedalen via Songesand.
Ved sjøen ligg Bakken kai, som har anløp av hurtigbåt og turistferje. Frå kaien går det ein taubane for varetransport opp til garden.
Tidlegare har plassen vore nemnt Songesandbakken og Svebakken. Sve tyder garden som blei rydda.
Historie
Det er funne sommarløer frå første halvdelen av 1600-talen på staden. Ein reknar at rydding av garden tok til frå slutten av 1700-åra og eit første fjøs er datert til 1792. Grunneigar i området var bispesetet i Kristiansand, men jorda var bygsla til bonden som drifta hovudgarden i Songesand. Bakken var frå starten ein husmannsplass under Songesand, kjøpt fri i 1841. Etter det var busettarane på Bakken leiglendingar og betalte mellom 10 og 20 kroner årleg i jordleige til bispesetet. Midt på 1920-talet kjøpte Bakken-folket garden med utmark.
Bjørøya
Bjørøya har spelt ei dominerande rolle i Flatanger si historie. Arkeologiske funn fortel om busetnad her tilbake til yngre steinalder. Ho er òg nemnd i Sverre sine kongesagaer. I periodar frå slutten av mellomalderen var ho godssete med store eigedomar i Flatanger og andre stader i og utanfor Namdalen.
Bakken gard
Historie
Den økonomiske avkastinga av gardsdrifta kunne komme av sal av overskot av smør, kjøtt og vadmål. Elles hadde folket tilskot frå jakt og fiske til eiget bruk. Garden gav grunnlag for ca. seks til sju kyr, 20-30 sauer og lam, samt geiter. Den siste generasjonen dreiv med to kyr, og dei siste åra utan geiter. I dette området var det vanleg å bruke innmarka til korndyrking fram til første verdskrigen, men på Bakken dyrka dei ikkje opp innmarka før verdskrigen og folket der kjøpte alltid korn til hushald. I tillegg til grasfôr frå innmarka, brukte dei gras samla til fjells i utmark, lauv, skav og lyng om naudsynt til husdyrhaldet. Det var aldri nytta hest eller maskinar til gardsdrifta, men den næraste elva Skurvåna (Brattliåna) gav kraft til kvern, sagbruk og elektrisitetsproduksjon. Den siste bonden på garden bygde kraftverket. Ei smie var plassert under ein hellar ikkje langt frå gardsbygningane.
Bjørøya
Ved folketeljinga i 1801 budde 63 personar fordelt på 16 familiar på matrikkelgarden Bjørøya, der halvparten var husmannsfamilar på småøyane rundt (som høyrte til eigedomen).
Fylkesveg 6482
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 462 i Sør-Trøndelag.
Bjørøya
Bjørøya høyrte med til dei gamle borgarleiene (med rett til å drive handel) og vart ein sentral handelsstad i Flatanger på 1800-talet. I tillegg til butikkverksemda vart det mellom anna drive fiskehandel, bakeri, dampskipsekspedisjon og gardsbruk her. Øya sin framtredande posisjon på denne tida kom til uttrykk på fleire måtar. Då Namdalen skulle få sin by, var Bjørøya ein av dei mest aktuelle stadane, men i 1842 fall valet på Namsos. I 1852 opna Bjørøya postopneri som det første i kommunen. I ein del år omkring og etter førre hundreårsskifte var det òg hurtigruteanløp på øya. Utover på 1900-talet overtok Lauvsnes gradvis rolla som viktigaste handelsstad i bygda.
Bakken gard
Historie
Den første taubanen blei installert ca. 1935 og i 1937 blei kaien bygd slik at rutebåten DS «Høgsfjord 1» kunne legge til for å losse varer og sette av passasjerer.
Bjørøya
Heilt vest på øya ligg Ellingråsa fyr, oppført i 1888.
Bakken gard
Historie
Under andre verdskrigen blei Bakken og næraste husmannsplass brukt til motstandsarbeid.
Bakken gard var turmål for fotturistar gjennom heile 1900-talet, mest sommarstid og i påsken. Så mange som 100-200 årlege gjestar vart tatt i mot av vertskapet på garden, slik at Bakken kan kallast turiststasjon lenge før Stavanger Turistforening tok over drifta frå hausten 2018.
Arvid Møller
Arvid Møller var ein norsk journalist og forfattar busett på Lillehammer.
Møller var ein av dei mest lesne og mest produktive forfattarane i Noreg, med meir enn 100 bøker bak seg. Han spesialiserte seg på biografiar om kvardagsheltar og «vanlege» menneske som har gjort ein stor innsats, t.d. industrigründarar, misjonærar, husmannskjemper og kunstnarar. Møller har òg gjeve ut ei stor mengd dokumentarbøker om ei rekkje ulike emne, m.a. kunst og natur. Dessutan har han skrive fleire bøker om medlemmer av kongehuset.
I fylgje TV2 var Møller frimurar.
Gassenergi
Gassenergi er ei nemning på den energien som er kjemisk bunder i ulike gassar. Naturgass kan verta nytta til å generera elektrisk energi].
Ragna Berget Jørgensen
Ragna Berga Jørgensen er ein norsk politikar for Ap. Ho var innvald på Stortinget frå Nordland 1981–1997. Jørgensen var heimkonsulent i Nordland 1966–1974, og kontorsjef ved Forbrukerkontoret der 1974–1981. Ho har hatt ei rekkje offentlege og organisatoriske verv.
Almanakk
Ein almanakk er ein årleg kalender som inneheld informasjon om eitt eller fleire emne knytte til dei ulike dagane. Ordet almanakk kjem truleg av arabisk al-manākh, 'klimaet', og reflekterer det opphavlege føremålet med almanakken: Å informere om korleis vêr og klima kom til å påverke jordbruket. Seinare almanakkar har mellom anna innehalde astronomiske data, statistikk, høgtidsdagar, generell informasjon og underhaldning som gåter og treffande vendingar.
Historisk
Forgjengaren til almanakken er rekna å vere den greske vêr-kalenderen, parapegma. Den aleksandrinske astronomen Ptolemaios, som levde i det 2. hundreåret, skreiv avhandlinga Phaseis—«fasar for kjende stjerner og samling av vêr-endringar». Her førte han ei datert liste over sesongavhengige vêr-endringar, dei første og siste observasjonane av stjerner eller stjernebilete og ulike tidsbundne hendingar knytte til sola, som tider for solkverv, soloppgang og solnedgang. Alle listene vart organiserte etter solåret.
Mellomalderske timebøker, som mellom anna kunne opplysa om religiøse og sekulære høgtider, var ein av forløparane for vår tids prenta almanakkar. Ein kan også rekna utskorne primstavar og liknande måtar på å halda styr på merkedagar og årstider på som forløparar.
Tidlege almanakkar
Den eldste kjende almanakken etter moderne mønster blei laga rundt 1150 av Solomon Jarchus.
Almanakkar breidde seg i Europa frå midten av 1500-talet, etter utviklinga av trykking med lause typar. Den første prenta almanakken vart gjeven ut av Johann Gutenberg sjølv, i 1457. Den kjende spåmannen Nostradamus ut almanakkar frå 1550 av. Ein annan kjend almanakk Ephemerides ab anno, blei gjeven ut av Regiomontanus (Johann Müller) i 1473.
Frå 1600-talet avløyste almanakken primstaven i Noreg, og han fekk etterkvart stor utbreiing. Den første tida vart svenske og danske almanakkar bruka i Noreg. Den eldste kjende norske almanakken er datert til 1643, då Tyge Nielssøn gav ut sin almanakk i Christiania; Allmanach paa det aar efter Jesu Christi Fødsel 1644, på 48 sider. Denne almanakken er òg rekna å vere den første norske boka som har vorte publisert. I 1678 vart det på nytt gjeven ut ein norsk almanakk, men så måtte ein vente til 1804 før det kom ut ein norsk almanakk. Almanakk for Noreg vert utgjeven av Universitetet i Oslo, og har komme ut kvart år sidan 1814. Kunnskap ein kunne lese ut av almanakken regulerte mange gjeremål i det gamle bondesamfunnet. Fram til 1884 inneheldt almanakken prenta vêrvarsel for heile året. Til 1987 hadde Almanakkforlaget einerett på å gje ut desse almanakkane.
Frå 1600-talet av vart almanakkar også gjevne ut i Nord-Amerika, mellom anna Poor Richard's almanac skriven av Benjamin Franklin, som vart elska for sitt nyttige og underhaldande innhald. (Old) Farmer's Almanac kom ut første gong i 1792, og har sidan vore trykt årleg, noko som gjer han til den eldste utgjevingsserien i Nord-Amerika.
Store almanakkar
Moderne almanakkar, som til dømes Almanakk for Noreg (UiO) eller The New York Times Almanac, har gått ut over det opphavlege føremålet med almanakken. Desse inneheld store mengder, ofte detaljert, informasjon og statistikk som omhandlar alle landa i verda. Ofte inneheld dei òg emnetekstar om store hendingar som er aktuelle det inneverande året, eller som har historisk relevans det året.
Emne som ofte vert dekt av store, moderne almanakkar er sport, kultur (til dømes prisutdelingar), geografi, styresmakter, demografi, jordbruk, økonomi, næringsliv, helse, religion, massemedia, transport, vitskap og teknologi.
I Sverige og Finland er dei offisielle almanakkane kjelder for namnedagane. Kvar dag i året har eit eller eit par namn og namnevariantar knytt til seg, både manns- og kvinnenamn. Fornamn bler dermed klassifisert etter om dei finst i kalenderen eller ikkje. Folks namnedagar er like viktige som fødselsdagar, og almanakken har her ein viktig funksjon.
Sjuande sans
Den 7de Sans  har komme ut kvart år sidan 1918, i 1954 kom boka for første gong ut på nynorsk. Desse er mindre utgåver av dei store almanakkane, og høyrer til som regel éin person. Hovudinnhaldet i ein sjuandesans er ei kalenderoversikt over alle dagane i året, med små ruter der eigaren kan gjere personlege notat. Vi forstår av namnet «sjuande sans» at han gjev eigaren ein ekstra «sans» ved å halde oversikt over avtalar og liknande som han treng å hugse. I tillegg er det ofte informasjon om månefasar og namnedagar i dagsrutene, og anna vanleg almanakkstoff som oversiktskalendrar, lister over flaggdagar, omrekningsformlar for til dømes valuta og romartal, kart, kort statistikk om land og liknande.
Filofax er ein vidareutvikling av sjuandesansen, laga som ein liten ringperm der ein kan bytta ut kalenderen kvart år, men ta vare på andre data, som notat og addresselister.
Digitale almanakkar
Personlege almanakkar er i dataalderen blitt digaliserte, etter kvart som mobiltelefonar og handheldne datamaskiner har fått kalenderprogram av ulike slag. Døme på slike program er Microsoft Outlook og iCal. Desse programma er oftast heilt ribba for dei opphavlege funksjonane til almanakken — å informere om tidvisse endringar i naturen — og fungerer som reine kalendrar, der eigaren kan føre opp avtalar og liknande.
Dei første handheldne datamaskinene (PDA) som kom på marknaden var produserte som reine digitale kalender-almanakkar.
Røst kommune
Røst er ein kommune lengst sørvest i Lofoten i Nordland fylke. Øya Røst ligg langt til havs, og nærmaste nabokommune er Værøy kommune mot nordaust. Øygruppa er kjend som staden der Pietro Querini dreiv i land i 1432.
Geografi
Røst er den ytste og sørlegaste kommunen i Lofoten, om lag 100 km vest for Bodø og 115 km nord for Polarsirkelen. Næraste nabo er kommunen Værøy som ligg på motsett side av Røsthavet, 25 km i nordaust. Røst består av 365 øyar og holmar. Røstlandet er største øya i kommunen, ho er på det høgste 11 meter over havnivå. Sør for Røstlandet reiser øyane Vedøya, Storfjellet, Trenyken, Hærnyken og Ellevsnyken seg frå havet. 259 moh høge Storfjellet er høgste punktet i kommunen. Dei fleste innbyggarane bur på Røstlandet, noen få andre busette øyar/holmar er knytt til Røstlandet med vegar, moloar og bruer.
Næringsliv
Fiske og fiskeforedling er dominerande næring i Røst. Særleg er i aktiviteten stor under lofotfisket i tida januar-april. Stort innsig av skrei lokkar fiskebåtar frå ulike plassar langs heile til å delta i fisket. Opp mot 400 – 600 båtar kan då ha Røst til base. Ei eiga redningsskøyte er stasjonert på Røst når fiskeria er på det mest hektiske. Røst har seks fiskebruk som bearbeidar fisken, størsteparten manuelt, men òg noko med maskinar. Dei ymse fiskeslaga vert til både råfabrikata og til salsvarer. Torsken vert til tørrfisk, det produktet Røst er særleg kjent for.
Junichi Okamoto
Junichi Okamoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo og Otsuka Pharmaceutical.
Kibbutz
Kibbutz (hebraisk קיבוץ‎, fleirtal קיבוצים, kibbutzim; bokstaveleg 'samling' eller 'felles') er eit israelsk kollektivt samfunn. Sjølv om andre land har hatt liknande kollektiv, så har få frivillige kollektiv spela ei så viktig rolle som i Israel. Kollektiva er ofte prega av ein sosialistisk ideologi.
Bakgrunnen til kibbutzrørsla
Den andre bølgja av innvandring til det dåverande Palestina bestod til skilnad frå den første ikkje av strengt religiøse jødar, men av austeuropeiske jødar som i byrjinga av 1900-talet flykta frå pogromar. Ein del av det noverande Israel var på denne tida øydemark. Dei nye immigrantane valde å organisere kollektive jordbruk, kibbutzar, for å dyrke opp jorda. I takt med at talet på jødar i området auka, blei talet på kibbutzar òg større. Etter staten Israel var oppretta i 1948 fekk kibbutzane ei viktig rolle i forsvaret av staten Israel, sidan dei ofte låg i grenselandet mot dei arabiske områda eller nabolanda.
Livet på ein kibbutz
Livet på ein kibbutz er prega av sosialistiske ideal, med like løner for alle. Dei driv mest med jordbruk, men etter kvart har fleire av dei starta ulike fabrikkar og satsar på turisme. Det kollektive livet har òg endra seg noko, særleg dette med felles ansvar for alle barn. I moderne kibbutzar er det gjerne kjernefamiliar.
Bratteli
Bratteli eller Brattlia er ein liten stad ved nordsida av Lysefjorden i Ryfylke, vest for Bakken gard. Bratteli har eigen kai, med anløp frå hurtigbåt og turistferje. Opphavleg var det ein gard (Bratteli) og to husmannsplassar (Midtre Bratteli og Øvre Bratteli) på staden. I dag er gardane fråflytta og omgjort til hytter. Det går sti til Bakken gard mot aust, og til Preikstolområdet mot vest.
Landquart
Landquart er ein kommune i distriktet Landquart i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 550 meter over havet. Han vart skapt då kommunane Igis og Mastrils vart slått saman 1. januar 2012.
Landquart er hovudstad i eit distrikt som har namn etter kommunen/elva Landquart.
Fylkesveg 604
Fylkesveg 604 (Fv604) går mellom Gaupne og Jostedal i Luster. Veglengda er 26,5 km.
Brede Hangeland
Brede Paulsen Hangeland er ein norsk fotballspelar, fødd i Houston i Texas i USA og oppvaksen i Stavanger. Sidan sommaren 2014 spela han for den engelske fotballklubben Crystal Palace FC, i tida 2008-14 spelte han for Fulham FC. Frå 2002 til 2014 spelte han 91 landskampar for Noreg, var kaptein for fotballandslaget frå august 2008. Hangeland spelar på midtstopparplass, men har også vore defensiv midtbanespelar.
Fylkesveg 604
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Brede Hangeland
Aktiv
Hangeland spelte frå 1998 for FK Vidar, ein klubb som deltok på nivå 3 i Noreg. I 2001 gjekk han over til toppserieklubben Viking, der han same sesongen var med å vinne cupfinalen. November 2002 debuterte han på det norske landslaget i ein kamp mot Austerrike som enda med norsk siger 1-0.
I januar 2006 teikna Hangeland kontrakt med den danske klubben FC København. Her spelte han i to år, klubben vann den danske seriemeisterskapen 2006/07. Januar 2008 vart han overført til London-klubben Fulham, der han var med på å berge plassen til klubben i toppdivisjonen. Gjennom sesongen 2009/10 spelte Fulham seg heilt fram til finalen i Europaligaen, der det etter ekstraomgangar enda med tap 1-2 mot Atletico Madrid frå Spania. Etter at Fulham rykte ned frå toppdivisjonen våren 2014, vart Hangeland fristilt av klubben. Om sommaren teikna han kontrakt med Premier League-klubben Crystal Palace, også denne heimehøyrande i London.
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg er ein tysk delstat (Land), sørvest i Tyskland. Hovudstaden er Stuttgart, arealet er 35 752 km² og folketalet 10,632 million (2013)
Abdullah av Saudi-Arabia
Kong Abdullah av Saudi-Arabia var statsminister og konge av Saudi-Arabia frå 1. august 2005 til han døydde i 2015. Han var son av Ibn Saud og etterfylgde halvbroren Fahd av Saudi-Arabia.
Elvalandet
Elvalandet er ei øy i Namsenfjorden i Namsos kommune i Trøndelag. Ho har eit areal på 23 km² og det høgaste punktet er Strandfjellet på 317 meter over havet.
Nordvest for Elvalandet ligg øya Jøa, medan Otterøya ligg i sør og vest. I vest ligg òg Lauvøyfjorden.
Oppstanden mot vassprivatiseringa i Cochabamba
Oppstanden mot vassprivatiseringa i Cochabamba refererer til ein serie av protestar frå folkesetnaden i Cochabamba i Bolivia mot privatiseringa av vassleveransane til byen tidleg i år 2000. Oppstanden kulminerte den 6.-7. februar med ein demonstrasjon som samla fleire hundretusen menneske. Han starta fredeleg, men utvikla seg til ein kamp mot militære styrkar og politiet som nytta tåregass mot demonstrantane. Seks menneske vart drepne, 175 såra, av dei vart to barn blinde. Saka fekk ei avgjersle den 10. april med ei semje mellom regjeringa og demonstrantane som slo fast at privatiseringa skulle gjerast ugyldig.
Bakgrunn
Mangelfull dekking og kvalitet på vassleveransane med mistanke om korrupsjon i det offentlege vassverket er det som best skildrar den generelle vassforsyningssituasjonen i Cochabamba på 1990-talet. Opptakten til striden om privatisering av vassleveransane kom med initiativ frå regjeringa i Bolivia til Verdsbanken om å hjelpe til med å finansiere eit betre vassforsyningssystem. Verdsbanken sette som krav at styresmakta først måtte selje vassforsyninga til eit privat føretak. Berre engelske International Waters Ltd., eit dotterselskap av USA-amerikanske Bechtel Corporation med det lokale selskapet Aguas de Tunari, gav bod på vassforsyninga. I 1999 kjøpte dei rettar til, eventuelt òg infrastrukturen for vassforsyninga for mindre enn USD 20 000 og fekk garanti frå regjeringa om minimum 16 % avkasting på investeringa. Verdsbanken knytte fleire vilkår til stønaden: Regjeringa fekk forbod mot å subsidiere vasskostnadar, alt vassbruk i landet, også frå private brønnar og sisterner måtte lisensierast, med andre ord skulle alle innbyggarar gjere opp for alt vassbruk jamvel om private huseigarar og gardar var sjølvforsynte.
Demonstrasjonar
For å presse fram ei avgjerd starta den store fredelege demonstrasjonen den 5. februar som skulle ende i ein tragedie. President Hugo Banzer — diktator i Bolivia i det meste av 1970-talet — starta igjen med vald som undertrykkingsmiddel. Styrkane hans brukte tåregass i to døgn med resultatet seks drepne og 175 skadde.
Fjerde dagen med demonstrasjonar erklærte regjeringa militær unntakstilstand. Politiet arresterte leiarane for demonstasjonane, tok dei på senga midt på natta, tok ned radiosendingane og soldatane tok kontroll over gatene. Den 8. april skaut personell den 17 år gamle Víctor Hugo Daza i ansiktet slik at han vart drepen. IWL-talsmenn påstod at protestane var opprør sett i scene av kokainprodusentar som eit ledd i kampen mot kokautrydding.
10. april gjorde regjeringa til slutt innrømmingar, og signerte på å innfri alle krav frå protestantane. Etter det har Bechtel Corporation freista å saksøkje den bolivianske staten for å få tilbake for investeringane.
I ettertid
Etter det Frederik Segerfeldt skriv, er det framleis slik at dei fattige i Cochabamba betaler ti gonger meir for vatnet enn dei rike og at dei indirekte subsidierer dei velståande i samfunnet. I dag er vatnet tilgjengeleg berre fire timar om dagen og nye hus vert ikkje kopla til vassforsyningsnettverket.
Cochabamba-oppstanden i 2000 er skildra av den bolivianske sosialleiaren Oscar Olivera som deltok i opprøret i boka ''Cochabamba! Water Rebellion in Bolivia''. Protestane er òg skildra i dokumentaren The Corporation.
Takayuki Komine
Takayuki Komine er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo, Vegalta Sendai, Kashiwa Reysol, Tokushima Vortis og FC Gifu.
Elsa Kobberstad
Elsa Kobberstad var ein norsk politikar. Ho representerte Høgre og vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1981. Ho var 3. vararepresentant i perioden 1973–1977 og 1. vararepresentant 1977–1981.
Gustav Noske
Gustav Noske var ein tysk politikar for SPD. Han var tysk forsvarsminister frå 1919 til 1920, som den første forsvarsministeren i Weimarrepublikken og i Tyskland på føderalt nivå overhovudet.
Noske var ein moderat og sentrumsorientert sosialdemokrat, og var medlem av den tyske Riksdagen frå 1906 til 1918, og av den forfatningsgivende nasjonalforsamlinga i Weimar i 1919.
Han er mellom anna kjend for å ha slått ned spartakistoppreisten i Berlin og andre kommunistiske oppreister (m.a. i München og Bremen) i 1919 med hjelp frå frikorpsa.
Hauge i Lærdal
Hauge er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Området ligg i Lærdal kommune i Sogn og Fjordane og femner dei ytste delane av tidlegare Lærdal prestegjeld, med Lærdalsøyri. Kyrkja i soknet står på Lærdalsøyri og heiter Hauge kyrkje. Før dagens kyrkje vart bygd i 1869 stod soknekyrkja på garden Hauge lenger søraust, og det er derfrå namnet på kyrkja og soknet kjem.
Bergumermeer
Bergumermeer er ein innsjø nær byen Burgum i provinsen Friesland i Nederland. Innsjøen vart forma under den siste istida.
Frikorps
Frikorps (tysk Freikorps) var opphavleg ei nemning på friviljuge militsar. Det første frikorpset vart oppretta av Fredrik II av Preussen under sjuårskrigen, og tilsvarande einingar vart òg brukte mellom anna under Napoleonskrigane. Regulære styrkar stolte ikkje på evnene og disiplinen til frikorpsa, og dei vart difor mest brukte til vakthald og rutinearbeid.
Tysklands sosialdemokratiske forsvarsminister, Gustav Noske, var positivt innstilt til frikorpsa, og nytta dei til å slå ned spartakistoppreisten i Berlin og Den bayerske sovjetrepublikken i 1919. I samband med førstnemnde vart Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht avretta av frikorpsa.
Fleire frikorpsgrupper deltok òg i kampar i Baltikum, Schlesien og andre delar av Preussen etter fyrste verdskrigen. I Oberschlesien spelte dei ein stor rolle i dei nasjonale kampane mot polske separatistar. Ved fleire høve hadde dei framgang mot regulære styrkar, noko som ikkje er overraskande ettersom størsteparten av medlemmane hadde lang fronterfaring.
I 1920 vart frikorpsa offisielt oppløyste, men mange av gruppene fortsette som nettverk av politisk likesinna. I mars same året var fleire tidlegare medlemmer med under Kapp Putsch, eit mislykka kuppforsøk. Frikorpsmedlemmar stod òg bak det politiske drapet på Tysklands utanriksminister Walther Rathenau.
Nokre medlemmer gjekk inn i NSDAP, og enkelte leiande personar i partiet, som Ernst Röhm, Heinrich Himmler og Rudolf Höss, hadde ei fortid i frikorpsa. Dei fleste blei likevel ståande utanfor under Det tredje riket. Mange av dei spurde seg kvar Adolf Hitler hadde vore i 1919–1920, da frikorpsa kjempa mot kommunistane. Hitler hadde da akkurat byrja sin politiske karriere som leiar for det som da var eit svært lite parti i München. Kommandanten for frikorpsa, Hermann Erhardt, og hans nestkommanderande Eberhard Kautter, nekta å ta del i ølkjellarkuppet, og konspirerte mot kuppmakarane.
Adobe Dreamweaver
Adobe Dreamweaver, tidlegare Macromedia Dreamweaver, er ei programvare for redigering av HTML-dokument. Programvara er utgjeven av Adobe Systems Incorporated og er tilgjengeleg for Mac og Windows.
Fridomssosialisme
Fridomssosialisme eller libertær sosialisme blir bruka som samnamn for visse venstrepolitiske ideologiar som går imot toppstyring for å verkeleggjere sosialismen, og imot lovforbod for å løyse alle moglege sosiale problem.
Kolenergi
Kolenergi er ei nemning på energi kjemisk bunden energi i kol. Kol har ofte vorte nytta som energikjelde ved å verta brend direkte. Kol kan til dømes nyttast til å driva ein dampmaskin, som i eit damplokomotiv. Kol vert mange stader nytta til å generera elektrisk energi.
Fridomssosialisme
Framfor alt anarkisme og syndikalisme brukar å bli skildra med dette ordet. Men fridomssosialisme finn ein òg i laugssosialistiske og meir marxistisk prega straumdrag.
Fridomssosialismen er kjenneteikna av eit organisasjonssyn der makta i størst mogleg mon skal byggjast nedanfrå. Konkret brukar dette innebere at ein går inn for ei desentraliséring av makta og utprega innslag av direkte- eller deltakardemokrati. Dermed finst det her ein kritikk mot hierarkisk og sentralistisk statsmakt og ein meiner at det parlamentariske representative demokratiet bør supplérast av ordningar og organ for meir direkte demokrati.
Talspersonar for fridomssosialismen er sterkt kritiske til autoritære kommunistar som leninistar, stalinistar og maoistar.
Kjelde: I hovudsak svensk Wikipedia, art. Frihetlig socialism.
Materie
Materie: stoff. Alt som har masse. Den mest fysiske og handfaste av alle fysiske størrelsar.
Det motsette av materie er anti-materie. Ein plar òg å skilja mellom ånd og materie.
Gasskraftverk
Gasskraftverk er eit kraftverk for omforming den kjemisk bundne energien i gass til elektrisk energi. Gassblandingar som til dømes naturgass vert nytta som drivstoff for ein gassturbin, som er kopla til ein elektrisk generator.
Overskotsvarme frå gassturbinen blir ofte brukt til å laga damp, som igjen driv ein eller fleire dampturbinar. Desse dampturbinane er også kopla til ein generator. Naturkrafts gasskraftverk på Kårstø er eit slikt kombikraftverk, og det er også Statkrafts kraftverk i Knapsack og Herdecke i Tyskland.
Kolkraftverk
Kolkraftverk er eit nemning på eit kraftverk som omformar den kjemisk bundne energien i kol til elektrisk energi. Kol vert nytta som brennstoff for å generere vassdamp, som vert nytta for å drive gassturbinar, som i sin tur driv elektriske generatorar.
Jun Enomoto
Jun Enomoto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Masatoshi Matsuda
Masatoshi Matsuda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane FC Tokyo, Yokohama FC, Ventforet Kofu, Montedio Yamagata, Kyoto Purple Sanga, Blaublitz Akita og Tochigi SC.
Jun Enomoto
Han spela for klubben FC Tokyo.
Belenkaja
Belenkaja (russisk Беленькая) er ein vulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland.
Jordbruk
Jordbruk er ei næringsgrein innan landbruket som vert driven for å produsera plantar, som vert etne av menneske og dyr. Noko av energien i plantane som vert nytta som dyrefor vert omset til menneskeføde når dyra vert slakta og kjøtet ete. Men omvegen om kjøt er ein lite effektiv måte å produsera menneskeføde på, ettersom berre ein brøkdel av energien i fôret finst i kjøtet. Forutan mat produserer jordbruket ymse typar fiber, som lin og bomull. Ull er òg eit viktig produkt.
Soge
Når dei fyrste menneskja tok til å dyrka jorda er uvisst. Wells nemner tidsbolken 15000 til 12000 år fvt. . Dei fyrste skriftlege kjeldene er rundt 5000 år gamle og stammar frå Egypt. I Noreg reknar ein med at det har vore drive jordbruk i nokre tusen år.
Massif Central
Massif Central er eit stort fjellmassiv i dei sentrale og sørlege delane av Frankrike. Området var tidlegare vulkansk aktivt, men det har ikkje vore nokre utbrot her på 5 000 år. Mellom Massif Central og Alpane ligg ein djup dal frå nord til sør danna av elva Rhône, på fransk òg kalla sillon rhodanien («fura til Rhône»).
Massif Central var lenge ei transporthindring, men etter at motorvegen A75 opna har det både opna opp Massif Central og gjort det enklare å kome seg frå nord til sør.
Administrasjon
Dei følgjande departementa vert hovudsakleg rekna som ein del av Massif Central: Allier, Ardèche, Aveyron, Cantal, Corrèze, Creuse, Haute-Loire, Haute-Vienne, Loire, Lot, Lozère og Puy-de-Dôme.
Dei følgjande regionane vert rekna som ein del av Massif Central: Auvergne, Limousin, medan Languedoc-Roussillon, Midi-Pyrénées og Rhône-Alpes delvis dekkjer området.
Dei største byane er Clermont-Ferrand og Saint-Étienne.
Fjell
Fjell i Massif Central (om lag frå nord til sør)
Fylkesveg 608
Fylkesveg 608 (Fv608) går mellom Ringstad og Gjerdvika i Askvoll. Vegen (bortsett frå ferjestrekninga) er 4,4 km lang.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Pink Floyd: Live at Pompeii
Pink Floyd: Live at Pompeii er ein musikkfilm av Adrian Maben frå 1972. Filmen inneheld det britiske bandet Pink Floyd som spelar seks songar i ruinane av eit tomt, gamalt amfiteater i Pompeii i Italia.
Songane «Echoes», «A Saucerful of Secrets» og «One of These Days» vart filma frå 4. til 7. oktober 1971, medan resten vart filma i eit studio i Paris med blåskjermbilete av Pompeiiframføringa i bakgrunnen. Klippa frå Paris vart filma seint i 1971 eller tidleg i 1972, og ein kan sjå skilnaden ved at Richard Wright har skjegg i Paris. Denne utgåva av filmen vart gjeve ut i september 1972 og finst på DVD-utgåva.
I august 1974 vart det gjeve ut ein annan versjon av filmen, som kombinerer den originale filmen med innspelingar av The Dark Side of the Moon ved Abbey Road Studios. Desse innspelingane vart faktisk iscenesett for filmen, sidan albumet var ferdiginnspelt då desse klippa vart filma i januar 1973, og bandet allereie heldt på å mikse albumet.
Olav Nilsen
Nils Olav Nilsen var ein norsk fotballspelar, fødd på Roaldsøy i Stavanger. Han spela 17 sesongar for Viking Fotballklubb og var med å vinne tre seriemeisterskap og eitt cup-gull. Mellom 1962 og -71 spela han 62 landskampar for Noreg.
Pikmin
Pikmin (ピクミン) er eit sanntidsstrategi-spel utvikla og publisert av Nintendo for Nintendo GameCube. Det vart gjeve ut i Japan i oktober 2001, i Nord-Amerika desember 2001, og i Europa i juni året etter. Spelet er det første i Pikmin-serien, designa av Shigeru Miyamoto.
Olav Nilsen
Aktiv
Nilsen spela for det meste på midtbana, men var i periodar også midtspiss. I sin debutsesong var han med då Viking i 1959 vann sitt andre cupmeisterskap, med finalesiger 2-1 etter ekstraomgangar over Sandefjord Ballklubb.
Pikmin
Pikmin er eit 3D-strategispel der ein kontrollerer Captain Olimar. Olimar blir følgt av pikmin som han kan kontrollera.
Oppfølgjaren til spelet, Pikmin 2, kom i 2004.
Olav Nilsen
Aktiv
Han debuterte på det norske fotballandslaget i juni 1962, og var gjennom 1960-åra ein sentral spelar på landslaget. I alt skåra han 19 landslagsmål, derimellom eitt av måla då Noreg vann med 3-0 over Jugoslavia på Ullevål stadion i ein VM-kvalifiseringskamp i juni 1965, høgdepunktet for norsk landslagsfotball på 1960-talet.
Nilsen var ein sentral spelar då Viking vann fire strake seriemeisterskap i tida 1972-75. Sjølv spela han på laget til og med 1974, og var deretter trenar for klubben då den fjerde meistertittelen vart sikra i 1975. Han spela sin siste kamp i cupfinalen 1974, der Viking tapte mot Oslo-klubben Skeid.
Fylkesveg 6488
Fylkesveg 6488 går mellom Laugen og Morken i Skaun kommune og mellom Sundli og Fannrem i Orkdal kommune.
Trasear: Laugen - Morken 5,7 km, Sundli - Fannrem 3,5 km.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 470 i Sør-Trøndelag.
Kommunar og knutepunkt
Kommunal veg mellom Morken og Sundli (6,5 km)
Grethe Værnø
Grethe Kathrine Værnø er ein norsk politikar for Høgre. Ho vart innvald på Stortinget frå Oslo i 1981 der ho var vararepresentant i perioden 1973–1977. Ho var gift med diplomat og ambassadør Oscar Værnø (1930–1993).
Holsleiv
Ei holsleiv, i Nord-Noreg òg kalla ein sasspon, er ei sleiv med hol i.
Hola i skeibladet gjer at kokevatn sig ut. Difor høver ho godt til å lyfte fiskemolar opp or gryta.
Holsleiver vert tradisjonelt laga i tre, men dei kan òg lagast i plast. Når dei er produserte i metall, får dei ei anna utforming, og vert kalla fiskespade.
Brielse Meer
Brielse Meer er ein lang, smal innsjø i Nederland mellom estuarøyane Voorne og Rozenburg i provinsen Zuid-Holland.
Innsjøen har fått namn etter byen Den Briel, som ligg ved breidda. Han var tidlegare ei grein av elva Maas kalla Brielse Maas (Den Briel Maas), som rann frå Botleksundet nær Rotterdam og ut i Nordsjøen. Det første strekket, mellom Botlek og der elva tidlegare rann saman med Scheur var òg kjend som Nieuwe Maas.
Saltøy
Saltøy er ei øy mellom Skatval, Langstein i Stjørdal kommune og Åsen i Levanger kommune i Trøndelag. Sjølve øya ligg i Stjørdal kommune i Trondheimsfjorden.
Historie
Saltøy var tidlegare underlagt lendermannsætta på Fløan, og seinare òg garden Fløan. Saltøya vart seinare seld, og er no arbeidarforeninga ved Ranheim fabrikkar i Trondheim sin eigedom. Det budde tidlegare ein familie på den einaste garden på øya, men desse flytta ein gong i førre hundreår.
Bruk
Øya er i dag open for fri ferdsel, men ein må nytte båt for å kome seg dit. Garden er kjøpt som fritidsbustad. På sørsida av øya er det bygd eit lite fyrtårn som er i bruk delar av året.
Namn
Den offisielle skrivemåten, Saltøy, vert godkjent av Kystverket i 1990. Det vert fremja forslag i 2005 om å endre skrivemåten til Saltøya, men det vart avslått same år.