cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harald Maddadsson
Litt skotsk historie
Den skotske kongen Malcolm II gifte bort dotter si til orknøyjarlen Sigurd Lodvesson (Sigurd Digre). Ei anna dotter var Bethoc, og hennar son vart den neste kongen i Skottland: kong Duncan I. Sonen til Duncan var Malcolm III (Máel Coluim mac Donnchada), med etternamnet «Canmore», som var konge i Skottland i tida 1058-1093. Dei neste kongane i Skottland var sønene til Malcolm III, den siste av dei var David I som regjerte i tida 1124-1153. Sonesønene til kong David I var kong Malcolm IV som regjerte i tida 1153-1165, og William I som regjerte i tida 1165-1214, begge medan Harald Maddadsson var jarl på Orknøyane.
Litt før 1134 gifte Maddad seg med Margret, dotter til Håkon Pålsson orknøyjarl. Margret spela ein sentral rolle i soga om Pål Håkonsson, halvbror hennar: omkring 1135, då Ragnvald Kale Kolsson vart jarl på Orknøyane, tok orknøyhovdingen Svein Åsleivsson Pål jarl til fange og førte han Margret, syster hans i Atholl. Orknøysoga har ikkje noko meir pålitande å fortelje om korleis det seinare gjekk med Pål jarl, anna enn at han aldri meir kom attende til Orknøyane.
Familie
Margret og Maddad hadde sonen Harald som var fødd omkring 1133. Morfar hans var altså orknøyjarlen Håkon Pålsson som døydde i 1123 og oldefaren på farssida var den skotske kongen Duncan I.
Harald Maddadsson vart først gift med Afreka, dotter til Duncan (Donnchad) I, jarl av Fife, og dei hadde borna Heinrik, Håkon, Helena og Margret. Seinare, truleg omkring 1168, vart han gift med Gormflaith (Hvarflöd), dotter til Malcolm MacHeth, jarl av Ross, og dei hadde seks born: Torfinn, David, Jon, Gunnhild, Herborga og Langlif.
Morbror til Harald var orknøyjarlen Harald Håkonsson (slettmæle) og Erlend Haraldsson var dermed syskenbarnet hans.
Gudrød Olavsson, konge på Man og Sudrøyane, var òg truleg syskebarnet til Harald, då ein reknar med at Ingebjørg Håkonsdotter, morsyster hans, var gift med kong Olav Bitling.
Harald Maddadsson blir jarl
Då han var fem år vart han send til Orknøyane og det vart gjort avtale om at han skulle fostrast opp hos Ragnvald jarl. Han fekk jarlsnamn og halvparten av Orknøyane, men Ragnvald jarl skulle styre for dei begge. Denne semja vart stadfest med eidar av dei «beste mennene på Orknøyane og frå Skottland.» Hovdingen Torbjørn Klerk fylgde med til øyane, han hadde fostra Harald jarl og rådde mykje for han.
I Orknøyingsaoga (kap. 54) er det stadfest at Harald Håkonsson hadde Katanes i len av skottekongen og når Harald Maddadsson vart medjarl, var truleg ein av grunnane at ungguten hadde fått fornya lenet frå frenden sin, kong David i Skottland. Ragnvald jarl fekk dermed ei legitim styring over mykje av det riket på "fastlandet" som dei tidlegare orknøyjarlane hadde rådd over. Harald Maddadsson fekk nok denne lensretten på grunn av faren sitt slektskap til dei skotske kongane, men òg gjennom ein viss arverett etter morfaren, Håkon Pålsson jarl. Det skulle vise seg at dette kom til å skape ei konflikt med éin som kanskje var nærare til å arve: Erlend Haraldsson, som var sonesonen til Håkon jarl. Ein gong før 1151 gjorde Harald jarl, saman med Ragnvald jarl, ei ferd til Noreg for å vitje kong Inge Krokrygg (son til Harald Gille), kanskje for å avlegge truskapseidane sine (homagium). Truleg var det på denne turen at Ragnvald jarl fengde på ideen om å fare på jorsalferd.
Jarl åleine
Då Ragnvald jarl sumaren 1152 drog på pilegrimsferd til Jerusalem, gav han riket i hendene på Harald Maddadsson jarl, som då var blitt om lag 20 år. Han er på den tida omtala som ein stor og sterk mann, ljot, men med godt vit. Hovdingen Torbjørn Klerk stod mest for landsstyringa, saman med han.
Ein sumar, etter at Ragnvald jarl var reist or landet, kom kom den norske kongen Øystein Haraldsson med ei stor hær til Orknøyane. Han tok Harald jarl til fange på hamna utanfor Torså (Thurso)og kravde at han måtte løyse seg ut med tre merker gull. Harald jarl måtte òg gi riket sitt i hendene på kong Øystein og gjere eidane sine på at at han skulle vere hans mann. Skalden Einar Skulason dikta om dette i Eysteinsdråpa ( Norsk ometjing frå Noregs kongesoger ): Dette hende omkring 1153 og i Skottland var då kong David I avliden og kong Malcolm IV var blitt ny konge. Etter den tida heldt Harald jarl seg i riket sitt på Orknøyane, og han var vel omtykt av dei fleste.
Kiving mellom syskenborna
Erlend Haraldsson hadde vakse opp på garden til Frakokk Moddansdotter i Sudrland og som son til Harald Håkonsson (slettmæle) meinte han å ha størst rett til Orknøyane. Han for til skottekongen Malcolm IV og av han fekk Erlend styringa med halve Katanes, på deling med syskenbarnet Harald Maddadsson. Seinare drog han til Noreg og der fekk han lovnad frå kong Øystein om at han skulle ha den luten av Orknøyane «som Harald (slettmæle) jarl hadde hatt før». Erlend fekk støtte, mellom andre frå vikinghovdingen Anakol og frå hovdingen Svein Åsleivsson, og drog deretter til Orknøyane. Der gjorde han krav på halve riket av Harald jarl, men Harald sa nei. Orknøyingasoga (kap. 92) fortel då at det «for menn imellom frendane» for å freiste å kome fram til ei semje, men etter mykje strid og uro, enda det med at Erlend jarl la under seg alle øyane.
Harald jarl reiste då frå Orknøyane og drog aust til Noreg.
Ragnvald jarl kjem attende
Ved juletider 1155 kom Ragnvald jarl attende til Orknøyane, og det vart då halde eit stemnelag i Kirkwall, der det vart gjort ei semje mellom han og Erlend jarl om deling av riket.
Våren etter kom Harald jarl òg attende til øyane, og hadde sju skip. Han fekk då høyre om det som hadde hendt og skjøna at ingen ting var etla åt han. Han for då til Torså, der han fann Ragnvald jarl og fekk drøfte stoda med han. Ein må kunne tru at Ragnvald jarl i røynda sette Harald høgare enn Erlend; kanskje såg han seg òg politisk betre tent med å Harald som medjarl. Det enda med at dei vart samde om å samle styrkane sine og fare imot Erlend jarl og Svein Åsleivsson. Fire neter før Simonsmesse. kom det til eit stort slag ved Skalpeid. Erlend jarl fekk siger og mest alle mennene til Harald jarl og Ragnvald jarl vart drepne eller såra, men dei to greidde å røme til lands. Orknøyingasoga skildrar desse hendingane i kapittel 94, og der blir det òg fortal at Ragnvald jarl tok tilflukt på garden sin ved Knarrarstad. Mennene til Erlend jarl kom dit, på leiting etter han, men skalden Botolv kvad då ei vise som villeia dei, og Ragnvald jarl vart redda.
Erlend jarl la seg seinare med flåten sin ved Damisøy. Ei natt litt før jul i året 1156, medan Svein Åsleivsson var bortreist, kom Ragnvald jarl og Harald jarl på dei og drap Erlend jarl.
Etter dette, vart jarleriket på nytt delt mellom Ragnvald jarl og Harald jarl, men slik at Ragnvald rådde mest. Seinare forlikte dei seg med Svein Åsleivsson og samheldet mellom dei var seinare godt
På nytt jarl åleine
Etter av Ragnvald jarl vart drepen av Torbjørn Klerk i 1158, herska Harald Maddadsson jarl åleine over heile Orknøyriket, inklusive dei skotske områda på Katanes og Sudrland. Han var då blitt om lag 25 år gamal, og han var ein mektig hovding.
Det var stort vennskap mellom Harald jarl og Svein Åsleivsson. Håkon, sonen til Harald jarl, kom i fostring hjå Svein og var seinare med han på vikingferder til Sudrøyane og Irland. På ei slik ferd fall Svein Åsleivsson ved Dublin, truleg i 1171.
Orknøyingasoga fortel at Harald Eiriksson, sonen til Eirik Stagbrell og Ingerid Ragnvaldsdotter, drog til Noreg, og av den norske kongen Magnus Eiriksson skal han ha fått lovnad om jarlsnamn og styringa med halvparten av Orknøyane, slik morfar hans hadde hatt. Harald Eiriksson jarl vart sidan kalla «Harald Unge» og Harald Maddadsson jarl vart omtala som «Harald Gamle».
Konflikt med den norske kongen
I byrjinga av 1190-åra samla det seg ein flokk vest i havet, som vart kalla «øyskjeggane». Dei starta eit opprør mot kong Sverre, som dei meinte var illegitim; i staden ville dei ha Sigurd, sonen til Magnus Erlingsson til konge. Leiarane for opprøret var lendmannen Hallkjell Jonsson frå Blindheim på Sunnmøre og Olav Jarlsmåg (jarlsmágr). Harald Maddadsson jarl gav dei støtte og hadde truleg interesse av at kong Sverre vart avsett, då han rekna med at på det viset ville Harald Eiriksson miste tilsagnet om å få del i Orknøyriket.
Opprøret enda med slaget i Florvåg i april 1194. der kong Sverre fekk siger og flåten til «øyskjeggane» vart mest utsletta Kong Sverre la mykje av skulda for opprøret på Harald Maddadasson jarl, og jarlen visst at han kunne vente seg represaliar. Våren etter reiste han, saman med biskop Bjarne Kolbeinsson, til Bergen for å ta imot den straffa som kong Sverre måtte finne høveleg. Konsekvensane vart store; kong Sverre tok heile Hjaltland frå jarlestyret og han sette sysselmenn på Orknøyane for å krevje inn halvparten av alle inntekter der, til kongen. Dette markerte byrjinga på eit nytt og meir direkte styringsregime mellom Noreg og jarleriket på Orknøyane.
Konflikt med den skotske kongen
Heime på Orknøyane opplevde Harald jarl ei ny konflikt, denne gongen i høve til den skotske kongen. Han vart involvert i uro og maktkamp mellom skotske kongar og stormenn i Nord-Skottland, og Kong William I la for dagen ei vilje til meir direkte kontroll av dei skotske områda til orknøyjarlane. Det er i denne samanhengen at den skotske kongen såg seg tent med å gi Harald Eiriksson (Harald Unge) styringa med halve Katanes, slik morfar hans, Ragnvald jarl, hadde hatt.
I 1196 leia Harald jarl ei styrke inn i jarledømet Moray, ved kysten av Moray Firth, og sonen Torfinn førte krig mot «kongens menn» ved Inverness. Året etter (1197) kom hærstyrkane til kong William heilt nord til Thurso på nordkysten av Katanes. Harald jarl makta ikkje å halde slag med kongen, og måtte ut med store bøter.
I denne ufreden måtte Harald jarl stille sonen sin, Torfinn, som gissel, og han vart seindare blinda.
Harald Unge blir drepen
Frå kong Sverre i Noreg hadde Harald Unge truleg fått stadfest sitt krav på halve Orknøyane, men det ser ut til at han heldt seg mest på Katanes. Der hadde han mange frendar, og han samla til seg mykje folk. Han sende menn til Harald Maddadsson jarl og kravde halvparten av øyane, men dei fekk tvert avslag. I 1198 kom det til eit oppgjer i eit stort slag som truleg stod ved Wick ved nordspissen av Katanes Der fall Harald Eiriksson jarl og mange av hovdingane hans. Harald Maddadsson jarl la då under seg «heile Katanes» og for seinare attende til Orknøyane og kunne skryte av at han hadde vunne ein stor siger.
Kong William likte dårleg at Harald jarl hadde drepe Harald Unge og teke styringa med Katanes, og han sende menn for å be om assistanse frå kong Ragnvald Gudrødsson på Sudrøyane. Kong Ragnvald kom då med ei stor hær og la under seg heile Katanes. Medan dette stod på, heldt Harald jarls seg i ro ute på øyane. Straks etter at kong Ragnvald var reist attende til riket sitt, drog Harald jarl med sine hærstyrkar til Katanes og der let han folk få harde refsingar og la store bøter på sume, og han let alle «Katanesingar» sverje lydnad til seg. (Sjå nedanfor, om drapet på biskopen i Skarabolstad.)
Etter denne hendinga vart det gjort ei semje mellom Harald Maddadsson jarl og kong William (freden i Perth, truleg våren 1202). Harald jarl måtte rett nok betale ei ny bot til kongen, denne gongen på 2000 mark i sølv, men fekk etter dette behalde herredømet over Katanes, slik som det hadde vore før Harald Unge kom inn i biletet.
Dei siste fire åra av livet rådde han åleine og i fred over heile Orknøyriket, utan innblanding av nokon konge.
Ettermæle
Harald Maddadsson jarl døydde på Orknøyane i 1206, 73 år gamal. I orknøyingasoga er det sagt om han, at han var ein av dei tre mektigaste orknøyjarlane, ved sidan av Sigurd Øysteinsson jarl og Torfinn Sigurdsson jarl. Han var godt likt av dei fleste og må ha vore både ein klok styrar og ein dugande krigar, men det vart òg sagt om han at han var uvanleg stor og sterk, stridlynt og hardlynt. I soga blir det særskilt nemnt at han var ein god ven med biskop Bjarne Kolbeinsson (1150-1123).
Han skilde seg frå dei tidlegare orknøyjarlane, av di han var den første som hadde både ei skotsk mor og ein skotsk far.
Etter han, vart sønene hans, Jon og David, sams jarlar over Orknøyane. Sonen Heinrik (Eanric mac Arailt mac Mataidh) skal ha blitt herskar over jarledømet Ross i Nord-Skottland.
Harald piner biskopen
I samband med striden i år 1202 om herredømet over Katanes, er det i kapittel 112 i Orknøyingasoga skildra korleis Harald jarl (eller mennene hans) pinte og mishandla biskop Jon i Skarabolstad (Scrabster) på det verste. Handlinga verkar grotesk, og utypisk for den gamle jarlen, særleg då det handla om ein biskop. Ein av grunnane var truleg at denne biskopen hadde vore ein spion og informant for kong William, noko som gjorde Harald jarl rasande.
Ei anna forklaring var nok at biskop Jon hadde vore eit reiskap i kong William sitt maktpolitisk spel, ved å opprette eit av fleire skotske bispesete i Katanes-området for å redusere makta til biskopen i Kirkwall. Ei slik endring i det kyrkjelege maktapparatet betydde ei vesentleg svekking av orknøyjarlen si stilling i regionen. Harald jarl hadde ein legitim grunn til å straffe biskop Jon, etter det vi kan lese i eit brev frå pave Innocentius III i 1198. Der blir biskopen på Orknøyane, Bjarne Kolbeinsson, gitt fullmakt til å straffe «biskop Jon av Katanes», fordi han ikkje ville betale skatt (Peterspenning) til kyrkja, ein skatt som pave Alexander III hadde pålagt Harald jarl å krevje inn.
Når kong William gjekk med på eit forlik som medførte at Harald jarl fekk behalde styringa av Katanes, var kanskje var det pavelege påtrykket ein medverkande faktor.
Notar
<references group="Note"/>
Zymase
Zymase er ei blanding av enzym som finst i gjær. Enzymet spaltar sukker som glykogen til alkohol og karbondioksid. Når spaltinga skjer vil reaksjonen gradvis gå seinare.
Zymase vart først isolert frå gjærceller i 1897 av den tyske kjemikaren Eduard Buchner, som gjæra sukker i laboratorium utan levande celler. For dette fekk han nobelprisen i kjemi i 1907.
Salmonsens konversationsleksikon
Salmonsens konversationsleksikon er eit dansk leksikon. Den første utgåva vart utgjeve av Isac Salmonsen som Salmonsens Store Illustrerede Konversationsleksikon i 19 band 1893–1911, på Brødrene Salmonsens forlag, som i 1911 vart teke over av J. H. Schultz Forlag. Tittelen Salmonsens konversationsleksikon vart teke i bruk på andre utgåve i 26 band 1915–1930, som er Danmarks største leksikon nokosinne. Den tredje utgåva hadde tittelen Den lille Salmonsen og vart utgjeve i 12 band 1937–1940. Ei fjerde og siste utgåve i eitt band, Den nye Salmonsen kom i 1949. I mellomtida hadde ein i 1941 byrja å gje ut Salmonsens Leksikon-Tidsskrift (SLT) med eit hefte kvar månad, som kom i 15 årgangar fram til 1955.
Etter første verdskrigen endra landegrensene seg så dramatisk at då Salmonsen i 1918 gav ut det bandet som inneheldt artikkelen «Europa», var det berre sett av plass til eit kart som kjøparane sidan kunne lime inn sjølve, når det var vedteke kvar dei nye grensene kom til å ligge.
Verkets første utgåve inneheld etter måten mykje stoff om Noreg og norske tilhøve. Verket kom ut på eit tidspunkt då den norske bokmarknaden framleis vart rekna som heimemarknad for danske forlag, og danske forlag framleis var føretrekt av mange norske forfattarar. Av di det dertil mangla eit norskprodusert leksikon, valde forlagets redaksjon å utvikle leksikonet slik at det òg vart eit naturleg leksikon for norske kundar.
Kjelder
.
Fotnotar
<References />
Gode Liv
Gode Liv er eit album av musikaren Stein Torleif Bjella. Det vart gjeve ut på Bjellas eige plateselskap Heime Med Hund Records 07.10.2016. I motsetning til dei tre førre albuma, som alle er produserte av Kjartan Kristiansen, er Gode Liv produsert av Bård Ingebrigtsen.
1575
1575 (romartal MDLXXV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Refleksjonsseismikk
Seismikk eller refleksjonsseismikk er ein geofysisk måte å undersøkja undergrunnen på. Resultatet er eit «kart» som viser dei geologiske strukturane.
Oljebransjen er den største kjøparen av seismikk fordi seismikk er eit godt verktøy for å leite etter olje og gass. Metoden går ut på at ein sender ei trykkbølgje (frå ein luftkanon, dynamitt eller ein kraftig vibrator) ned i jorda. På grunn av impedansemisstilpaning (sjå akustisk impedans) vert trykkbølgja delvis reflektert når ho kjem til ei geologisk grense. Det reflekterte signalet når overflata etter nokre sekund. Kor lang tid det tek signalet brukar på å nå ned til den geologiske grensa og attende til overflata er avhengig av kor djupt den geologiske grensa ligg og forplantingafarten til signalet. Med moderne teknologi kan ein lage tredimensjonale kart over undergrunnen.
Seismikk blir ofte delt inn i to delar. Landseismikk og marin seismikk. Landseismikk er veldig arbeidsintensivt, ofte er det 200 mann involvert i dette og det tek lang tid å kartleggje eit område. Lange kablar (som mottakarar av signalet reflekterast i) må fraktast (berast) og tråkkast ned i jorda. Deretter grev ein eit hol og fyllar det med dynamitt. Seinare flyttar ein heile opplegget t.d. 20 meter der ein grev eit nytt hol og operasjonen held fram. Dette er mykje brukt i «oljeland» som t.d. landa i Midtausten.
I marin seismikk blir det slept ein eller fleire lange kablar, såkalla streamarar, bak båten, og dessutan luftkanoner, såkalla «gun arrays». Typisk kan slike streamarar vere frå 4000 til 10000 meter lange. Streamarane blir gjerne slept på ei djupne kring 6 til 9 meter. Djupna på streamerane blir kontrollert med dykkeplan på kablane, såkalla «birds». Eit seismikkskip vil slepe desse kablane i rundt farten til 8 km/t, og leier inn mange, små følgjeskip som sørgjer for å halde fiskefartøy og andre skip unna slepet.
Rundt rekna kvart 10. sekund vil det bli sloppe ut luft under høgt trykk, eit såkalla skot, som dannar ei sjokkbølgje som forplantar seg gjennom vatnet og ned i havbotn. Ekkoet av denne sjokkbølgja blir teke opp ved hjelp av streamerane. Ved hjelp av avansert signalhandsaming ombord og seinare datahandsaming på land får ein detaljerte kart over geologien på havbotn. Med marin seismikk kartlegg ein eit område tilsvarande det landseismikk nyttar eit døgn på i løpet av 2 minutt.
Nytte av seismikkbileta
Eldre og mindre seismikkskip slepar få (2-5) streamerar for produksjon av todimensjonale seismikkbilete, medan trenden i industrien er større skip med fleire (inntil 16) streamerar som produserer tredimensjonale bilete. Tredimensjonale tenester er dyrare men meir etterspurte gjennom å auke styrken i den geologiske analysen. Det er ulike marknader og nisjar for to- og tredimensjonale tenester, der todimensjonale seismikkskip er konkurransedyktige i mindre kjøpesterke marknader og i grunnare farvatn. Verdsrekorden i mengder slepte streamerar er 17 stk, sett av seismikkskipet «Ramform Sovereign», ått av PGS. Dette vart gjort på Gullfaksfeltet i mai 2008.
Det er to ting ein kan sjå på seismikken som oljegeologane er interessert i. Der det er høve for at olja blir samla opp (feller), og kva for ruter olja flyttar seg etter at han er danna (migrasjonsvegar). Ein kan skyte seismikk i eit område utan at ein planlegg å bore brønnar der.
Miljøpåverknader
Som anna menneskeleg aktivitet, kan seismiske undersøkingar påverke det naturlege miljøet, og både petroleumsindustrien og miljøorganisasjonar er med på forsking for å undersøke desse effektane.
Landseismikk
På land kan gjennomføring av ei seismisk undersøking krevje bygging av vegar for transport av utstyr og personell, og vegetasjonen må ryddast bort for utplassering av utstyret. Dersom undersøkinga er i eit relativt lite utvikla område, kan det innebere monaleg uro og øydelegging av habitat og mange regjeringar krev at seismikkselskapa følgjer strenge reglar for miljøvern. Til dømes kan det vere forbod mot bruk dynamitt som ei seismisk kjelde. Med nøye planlegging, kan ein i stor grad redusere miljøbelastninga frå ei landseismikkundersøking. Teknologien ved innsamling av seismiske data tillèt dei seismiske linjene til å avvike rundt naturlege hindringar, eller å utnytte eksisterande vegar og stiar som ikkje er rettlinja. Bruk av moderne instrument for posisjonsmålingar reduserer kvalitetstap når seismiske linjer buktar seg mellom trea i undersøkingsområdet.
Naoto Hori
Han spela for klubben Yokohama Flügels.
Refleksjonsseismikk
Marinseismikk
Den største miljømessige otten for marine seismiske undersøkingar er potensialet av støy i samband med høgenergi seismiske kjelder som påverkar dyrelivet. Sjøpattedyr, spesielt kvalar inkludert niser og delfinar, da desse pattedyra brukar lyd til å kommunisere, inkludert infralyd og nokre gonger ultralyd. Kraftig støy over lang tid kan valde fysiske skadar, som til dømes høyrsletap, medan lågare støynivå kan føre til mellombels redusert høyrsel, utydeleggjere lydar som er avgjerande for marint liv.
Ein studie har vist at knølkval som migrerer vil halde ein minimum avstand på 3 kilometer til eit seismiske fartøy i aktivitet, medan kvilande knølkvalflokkar med hodyr synte å vere meir kjenslevare og kravde ein avstand på 7–12 km. Omvendt fann studien at knølkvalhannar blei trekt mot ein luftkanon, åtferda blei trudd å vere grunna i ei forveksling med lågfrekvente lydar som oppstår naturleg når hannar hoppar eller slår halen i havoverflata. Også havskjelpadder, fisk og blekksprut har alle vist åtferd med alarmering og å unngå nærvære av ei seismisk kjelde som nærmar seg. Det er vanskeleg å vurdere rapportar om effekt av seismisk støy på marint dyreliv fordi metodar og måleeiningar ofte er mangelfullt dokumenterte.
I ei felles fråsegn frå International Association of Geophysical Contractors (IAGC) og International Association of Oil and Gas Producers (OGP) argumenterer dei for at støyen skapt av marine seismiske undersøkingar kan samanliknast med naturlege kjelder til seismisk støy.
Utvikling av tenesteleverandørar
Nokre av pionerane som leverte tenester innanfor geofysikk og seismikk for oljeleiting var baserte i Nord-Amerika og i Tyskland og starta kommersiell verksemd frå 1920. Norske selskap kom med frå 1972.
Refleksjonar og refraksjonar av seismiske bølgjer på geologiske grenseflater i jorda blei først observerte på opptak frå seismiske bølgjer generert av jordskjelv. Basismodellen av det djupaste indre av jorda er basert på observasjonar av jordskjelvgenererte seismiske bølgjer overført gjennom det indre av jorda (t.d. Mohorovičić, 1910). Bruken av menneskegenererte seismiske bølgjer for å kartlegge detaljar om geologien gjennom dei øvste få kilometer frå jordskorpa følgde kort tid etterpå, og har utvikla seg hovudsakleg på grunn av kommersiell verksemd, særleg som tenester for petroleumsindustrien.
Den kanadiske oppfinnaren Reginald Fessenden var den første til å kome på å bruke reflekterte seismiske bølgjer til å antyde geologi. Arbeidet hans gjekk i utgangspunktet på overføring av akustiske bølgjer gjennom vatn, motivert av å utvikle eit sonarsystem for å oppdage isfjell etter at Titanic gjekk ned i 1912. Han arbeidde òg på metodar for å oppdage ubåtar under den første verdskrigen. I 1914 søkte han første patentet på ein seismisk leitemetode, og fekk det i 1917. På grunn av krigen, var han ute av stand til å følgje opp ideen. Samtidig utvikla den tyske gruvelandmålaren Ludger Mintrop, ein mekanisk seismograf i 1914 som han med hell nytta til å oppdage saltdoma i Tyskland. Han søkte om tysk patent i 1919 som blei gjeve i 1926. I 1921 grunnla han selskapet Seismos som blei hyra inn for å gjennomføre seismiske undersøkingar i Texas og Mexico, noko som resulterer i det første drivverdige funn av råolje ved hjelp av den seismiske metoden i 1924. På sjølvstendig grunnlag oppdaga John Clarence Karcher seismiske refleksjonar medan han arbeidde for United States Bureau of Standards, no National Institute of Standards and Technology, på metodar for å nytte lyd til å oppdage artilleri. I diskusjonar med kollegaer utvikla han ideen om at desse refleksjonane kunne hjelpe til i leiting etter petroleum. Saman med fleire andre, mange knytt til University of Oklahoma, hjelpte Karcher til å danne Geological Engineering Company, skipa i Oklahoma i april 1920.
Selskapet gjekk snart under grunna eit fall i oljeprisen. I 1925 hadde oljeprisen komme opp igjen, og Karcher sytte for å skipe Geophysical Research Corporation (GRC) som ein del av oljeselskapet Amerada Hess. I 1930 forlét Karcher GRC og hjelpte til med å grunnleggje Geophysical Service Incorporated (GSI). GSI var ein av de mest suksessrike seismiske tenesteleverandørane i over 50 år og var morselskap til Texas Instruments. Ein tilsett i GSI forlét selskapet i 1933 og skipa Western Geophysical.
Etter fleire fusjonar og oppkjøp, er arven frå GSI og Western Geophysical, saman med fleire banebrytande selskap som norske GECO, tyske Seismos og Prakla, no samla i det seismiske leverandørselskapet WesternGeco, frå 2005 eit dotterselskap av Schlumberger. Mange andre verksemder som bruker refleksjonsseismikk i hydrokarbonleiting, hydrologi, ingeniørstudiar og andre program er blitt skipa dei siste tiåra. Store nyare tenesteselskap utanom WesternGeco er i dag CGGVeritas, ION Geophysical, Petroleum Geo-Services og Fugro. Dei fleste store oljeselskapa har òg intern forsking på seismiske metodar og handsamar innsamla seismiske data ved hjelp av eiget personell og eigenutvikla teknologi. Refleksjonsseismikk har òg funne bruksmåtar i ikkje-kommersiell forsking ved akademiske og statlege miljø verda over.
Utvikling av tenester i Noreg
I Noreg har det grodd opp fleire store og små selskap som har produsert tenester både innan innsamling, datahandsaming og tolking med sal av tenester til styresmakter og oljeselskap. Grovt sett har det vore to større utviklingar med internasjonal kommersiell suksess, og eit av desse selskapa, PGS, har framleis hovudkontor i Noreg og er i dag eit av verdas tre største selskap av slike tenester basert på marin datainnsamling. Slike selskap var drivne fram i landet basert på gjenbruk av kompetanse frå norske miljø av shipping med tilhøyrande marin teknologi, frå kompetanse på bergteknikk, samt frå politisk stimulans av utviklinga av petroleumsverksemda i Noreg, frå år 1972 og frametter.
PGS
Selskapet A/S Geoteam (1951) blei kjøpt opp av nye eigarar og var grunnlaget for skipinga av Petroleum Geo-Services, PGS, i 1991. PGS opererer i dag i ein global marknad og leverer geofysiske og andre tenester til oljeselskap og styresmakter.
GECO
Geophysical Company of Norway, GECO, vart skipa i 1972 av menneske frå Det Norske Veritas og Geoteam. I 1977 vart det fusjonert med Statex, ått av Statoil og Kongsberg Våpenfabrikk. Selskapet utvikla seg til å bli verdas nest største selskap innan marin seismikk fram til 1985, og har frå 1986 vore gjennom fleire overtakingar innan det blei ein del av WesternGeco frå år 2000, framleis med verksemd i Noreg.
Andre leverandørar
TGS-NOPEC Geophysical Company er eit anna selskap som opererer frå Noreg.
Fylkesveg 74
Fylkesveg 74 (Fv74) går mellom Formofoss i Grong og riksgrensa ved Murusjøen. Veglengda er 97,7 km.
Han tar av frå E6 ved Formofoss og går austover til riksgrensa, i Sverige vidare til Gäddede og Strömsund.
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg.
Tåte
Ei tåte er ein liten pose med noko velsmakande i til å suge på for småborn. Inn i ein bomullsklut vert det lagt graut, mjølk eller noko som smakar søtt. Dette innhaldet vert forma som ei lita kule. Så vert det knytt ein tråd kring. Den som lagar tåta kan ta henne i munnen så ho vert god å suge på. For å gjere tåta ettertrakta har ein dyppa henne i sukker.
I staden for tåte brukar ein no narresmokk.
Adiabatisk temperaturendring
Adiabatisk temperaturendring seier kor mykje temperaturen i atmosfæren endrar seg med høgda når vi antar at lufta er adiabatisk. At lufta er adiabatisk betyr at ho ikkje får tilført eller fråtatt varme.
Forholdet mellom endringa av høgda og endringa av temperaturen er gjeve ved ein lapse rate. Generelt kan vi si at ein lapse rate seier kor mykje ein atmosfærisk variabel (vanlegvis temperatur) minkar med høgda. Han er uttrykt som det negative forholdet mellom temperaturendringa og endringa av høgda:
Temperaturendring
Det finst tre forskjellige lapse rater som blir brukt i meteorologi:
Fuktigadiabatisk temperaturendring
Når lufta er metta med vassdamp, altså nådd doggpunktet, er det den fuktigeadiabatiske temperaturendringa som gjeld. Han varierer med temperatur og trykk, men er vanlegvis nær 4,9 °C/km. Årsaka til at det er ein skilnad mellom metta og umetta luft er at det blir frigjeve latent varme når vatn kondenserer. Sjølv om det ikkje er meir enn 10 gram vatn i eitt kilogram luft ved 15 °C, fører vatnet sin høge fordampingsvarme til at det blir frigjeve ein god mengde energi når det kondenserer. Denne energien er òg viktig i utviklinga av torebyer. Før fukta byrjar å kondensere, blir luftpakken avkjølt ved den tørradiabatiske temperaturendringa. Altså kan all luft som er umetta reknast som tørr.
I praksis
I praksis vil lapse raten endre seg i løpet av dagen. Vanlegvis set ein lapse raten til 6,5 °C per km frå havnivå til 11 km høgde. Temperaturen i atmosfæren minkar derimot ikkje gradvis. For eksempel kan det oppstå inversjonslag der temperaturen ikkje endrar seg eller stig med høgda (negativ temperaturendring).
Rolla i meteorologi
Temperaturen til ein umetta luftpakke som stig følgjer den tørradiabatiske temperaturendringa. Doggpunktet minkar òg, men mykje seinare, vanlegvis rundt 2 °C/km. Men viss umetta luft stig høgt nok vil ho til slutt nå doggpunktet, og kondensasjonen vil starte. Denne høgda blir kalla kondensasjonsnivået for heving (LCL eller lifting condensation level). Skybasen vil typisk ligge i denne høgda.
Skilnaden mellom den tørradiabatiske temperaturendringa og raten doggpunktet minkar med er om lag 8 °C/km. Visst ein har temperaturen og doggpunktet ved overflata kan ein lett finne kondensasjonsnivået for heving ved å multiplisere skilnaden med 125 m/°C.
Skilnaden i temperaturendringa rundt om på jordoverflata er svært viktig i meteorologien. Denne skilnaden blir brukt til å avgjere om stigande luft vil stige høgt nok til å kondensere og danne skyer. Viss det er danna skyer kan han vidare brukast til å avgjere om lufta vil halde fram å stige og danne større skyer som f.eks. cumulonimbusskyer (byeskyer).
Viss temperaturendringa er mindre enn den fuktigadiabatiske temperaturendringa, er lufta absolutt stabil — stigande luft vil avkjølast raskare enn den omliggande lufta og miste oppdrift. Dette skjer oftast tidleg om morgonen når lufta nær overflata har blitt avkjølt gjennom natta. Skyer blir sjeldan danna i slik stabil luft.
Viss temperaturendringa er mellom den tørradiabatiske og fuktig adiabatiske temperaturendringa, er lufta betinga stabil — ein umetta luftpakke vil då ikkje ha nok oppdrift til å stige til å nå kondensasjonsnivået for heving, men visst han kjem opp på det nivået vil han få oppdrift inne i skya.
Viss temperaturendringa er større enn den tørradiabatiske temperaturendringa er lufta ubetinga ustabil — ein luftpakke vil få meir oppdrift etter kvart som han stig både over og under kondensasjonsnivået for heving. Dette skjer ofte om ettermiddagen over land. Under slike forhold kan det fort dannast cumulusskyer, regnbyer og til og med torevêr.
Meteorologar bruker radiosondar for å måle lapse raten og for å varsle lufta si oppdrift og atmosfæren sin stabilitet.
Parsęta
Parsęta (tysk Persante) er ei elv nordvest i Polen og munnar direkte ut i Austersjøen. Ho har ei lengd på 132 km og eit nedslagsfelt på 3151 km².
Lough Ramor
Lough Ramor er ein innsjø (på engelsk lough) i County Cavan i Republikken Irland. Landsbyen Virginia ligg ved innsjøen.
Området har hatt busetnadar i minst 4000 år og ein har funne spor etter tidlege kristne kyrkjebygg mellom anna på ei lita øy i innsjøen.
1574
1574 (romartal MDLXXIV)
Yoshinori Taguchi
Yoshinori Taguchi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels, Sanfrecce Hiroshima og Urawa Reds.
Ull
Ull er ein naturfiber frå ulike dyr, særleg sau og geit. Ull kan minna om hår og pels, men har ulike eigenskapar som skil seg frå desse. Det blir brukt som tekstilråvare som vert spunne til garn og vidare tilverka til tøy gjennom mellom anna veving, strikking og hekling. Ull kan òg nyttast til toving.
Seglarar
Seglarar er ein familie Apodidae av insektetande fuglar som er særs godt tilpassa eit liv i lufta. Dette er små, straumlinjeforma fuglar, ca. 9 til 25 cm med gjennomgåande mørk fjørdrakt. Det finst ca. 100 artar fordelt på 19 slekter spreidd i alle tropiske til tempererte område.
Det vitskaplege namnet kjem frå gammalgresk απους, apous som tyder 'utan føter'.
Skildring
Dei fleste artane har svart eller mørkebrun fjørdrakt. Somme artar har lysare parti på strupe som gråseglar og undergump. Alpeseglar har kvitt magefelt. Kjønna er like. Seglarar er av dei mest spesialiserte fuglar og best tilpassa liv i lufta. Dei beitar insekt og edderkoppar, tar opp vatn, pleier fjøra, parar seg og kan sove i lufta. Dei vil aldri setje seg ned på bakken eller på ei grein, men kan klamre seg til grove vertikale flater. Dei har små klør, men flørne er sterke og skarpe, saman med ein kraftig hale ei tilpassing for å gripe tak på vertikale flater. Nokre artar kan vri alle tær framover slik at dei saman fungerer som ein krok å henge etter.
Storleiken varierer frå dvergsalangan (Collocalia troglodytes), som veg 5,4 gram og måler 9 cm i lengd, til glansseglar (Hirundapus celebensis), på 184 g og 25 cm. Små artar er målt i opptil 111 km/t, men ikkje-stadfesta målingar av ein stor art som pigghaleseglar skal ha gjeve registrering på 170 km/t.
Mange av artane har ein karakteristisk profil i flukt, med ein kort kløfta stjert og særs lange sigdforma venger. Fluktbiletet hos somme artar har særeigne blaffrande rørsler som er mykje ulike dei hos svalene. Tilsynelatande kan seglarar likne svaler, men seglarar har ikkje nært slektskap til sporvefuglar i det heile. Seglarar er plassert i ordenen Apodiformes, som dei deler med kolibriar og treseglarar. Treseglarar er nærast relatert til seglarar, men finst i sin eigen familie Hemiprocnidae. Likskapen mellom seglarar og svaler skyldast konvergerande evolusjon som reflekterer liknande levemåte basert på å beite insekt i lufta.
Utbreiing
Seglarar har ein verdsomspennande distribusjon i tropiske til tempererte område, men som svalene i tempererte område er dei sterkt avhengige av å migrere til tropane om vinteren. Nokre artar kan overleve i korte periodar med kaldt vêr ved å gå inn i ein dvaleliknande tilstand.
Berre 3 av dei ca. 100 artane av seglarar er vanlege i Europa. Tårnseglar finst nord til og med Skandinavia og Finland med nordgrense i Noreg omtrent i Salten. Gråseglar og Alpeseglar er sett i Noreg, men er vanlege i Sør-Europa. Småseglar er sjeldan i Sør-Europa.
Artsliste
Seglarar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: Slekt Cypseloides
Kvernes
Kvernes er ei bygd og ein tidlegare kommune i noverande Averøy kommune. Bygda ligg langs fylkesvegen som går langs fjorden på sør- og austsida av Averøy, og er særleg kjend for stavkyrkja, Kvernes stavkyrkje.
Seglarar
Artsliste
Slekt Streptoprocne
Kvernes
Prestegjeld på Nordmøre
Kvernes har i fleire hundre år vore prestegjeld for blant anna sokna Kvernes, Kornstad og Bremsnes på Averøya. Tidlegare var også delar av det som i dag er Eide kommune og Kristiansund kommune med i Kvernes prestegjeld.
Seglarar
Artsliste
Slekt Mearnsia
Kvernes
Tidlegare kommune
Kvernes er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal fylke oppretta som Kvernes formannskapsdistrikt i 1837. Folketeljinga for 1835 viste 3.811 innbyggjarar.
Seglarar
Artsliste
Slekt Zoonavena
Ottar Grepstad
Ottar Grepstad er ein norsk forfattar og frå 1999 til 2018 direktør for Nynorsk kultursentrum. Han har gjeve ut ei lang rekke bøker om ulike emne. I 1998 vikarierte han i ein periode som dagleg leiar i Noregs Mållag. Han var leiar for Unge Venstre 1975–1976. Frå 1980 til 1994 var han tilsett i Det Norske Samlaget, og var mellom anna redaktør for Syn og Segn frå 1984 til 1988. Ottar Grepstad var rådsmedlem i Norsk kulturråd 2005–2009 og er styreleiar i Språkrådet (styremedlem 2006–2010).
Kvernes
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for tidlegare Kvernes kommune frå 1897 til 1964:
Seglarar
Artsliste
Slekt Telacanthura
Slekt Rhaphidura
Slekt Neafrapus
Slekt Chaetura
Slekt Hirundapus
Slekt Hydrochous
Slekt Collocalia
Slekt Aerodramus
Slekt Schoutedenapus
Slekt Apus
Slekt Aeronautes
Slekt Panyptila
Slekt Cypsiurus
Slekt Tachornis
1573
1573 (romartal MDLXXIII)
Question Mark & the Mysterians
Question Mark and the Mysterians (òg skrive ? and the Mysterians) var eit amerikansk rock and roll-band danna i Bay City i Michigan i 1962.
Bandet er mest kjend for songen «96 Tears», ein klassikar innan garasjerock frå 1966 som nådde førsteplassen på Billboard Hot 100 og so0m selde over ein million eksemplar. Question Mark and the Mysterians var det første bandet som vart kalla punkrock og kan òg ha vore det første latinorock-bandet som nådde eit større publikum i USA. Bandet kalla seg opp etter filmen The Mysterians, ein japansk science fiction-film frå 1957.
Frontmannen og den viktigaste låtskrivaren i bandet var Question Mark. Sjølv om songaren aldri har stadfesta det, har opphavsrettregistreringar i Library of Congress vist at fødenamnet hans er Rudy Martinez. Den eksentriske oppførselen hans gjorde at han vart lagt merke til i heimlandet. Han hevda (og framleis hevdar) at han kjem frå Mars som levde med dinosaurar i fortida, og han har aldri vist seg offentleg utan solbriller.
Historie
Bandet kom saman i 1962 og bestod av Larry Borjas på gitar, syskenbarnet Robert Balderrama på gitar og Robert Martinez på gitar og bongotrommer. Bandet spelte instrumentalmusikk inspirert av surefband og artistar som Link Wray. Etter kort tid kom Question Mark med på vokal. Desse meksikansk-amerikanske musikarane var frå Saginaw Valley-området i Michigan og Question Mark kom frå Flint.
Question Mark skreiv songen som skulle verte den første og største hitten deira, «96 Tears». Songen vart spelt inn 13. mars 1966 med ei litt anna besetning enn den som starta bandet. Songen vart ein lokal hit rundt Flint og Detroit. Question Mark reiste personleg rundt til radiostasjonar med for å få singelen spelt. Singelen vart lisensiert til Cameo-Parkway og songen vart ein stor nasjonal hit.
Dei to neste singlane til bandet, «I Need Somebody» og «Can't Get Enough of You Baby» gjekk òg inn på listene, men vart ikkje like populære som «96 Tears». Utover 60-åra skifta bandet besetning stadig vekk, og i 1969 kom bassisten Richards Schultz, som seinare var i Grand Funk Railroad, inn i bandet. Tidleg i 1970-åra vart Question Mark and the Mysterians starta på ny med ei heilt anna besetning med to gitarar og utan orgel. Dei tiltrekte seg merksemda til rockekritikaren Dave Marsh, som kalla dei «punk rock» i ein artikkel frå 1971 i Creem magazine om Question Mark.
Question Mark og den opphavlege besetninga heldt ein konsert i Dallas i 1984. I 1997 kom bandet saman att og har halde fram med å spele i lag utover 2000-åra.
Singlar
Cameo-Parkway Records
Capitol Records
Tangerine Records
Super K
Chicory Records
Are You For Real?
Magic Records
Atsuhiro Iwai
Atsuhiro Iwai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Yokohama Flügels og Avispa Fukuoka.
Zygote
Zygote er resultatet av ein befruktning og oppstår når to kjønnsceller smeltar saman, som regel ei sæd- og ei eggcelle, til ei enkel diploid celle, ei befrukta eggcelle. Zygoten vil etter dette gjennomgå celledelingar og det neste stadiet vert ein embryo.
Zygoten er òg eit uttrykk nytta om eit stadium i meiosen.
Ordet kjem av det greske ordet zygon, som tyder «par» eller «tospann».
Beaivváš Sámi Našunálateáhter
Beaivváš Sámi Našunálateáhter (tidlegare Beaivváš Sámi Teáhter), på norsk Det Samiske Nasjonalteateret Beaivváš er eit norsk teater, skipa i Kautokeino i 1981. Beaivváš er den einaste profesjonelle institusjonen i Noreg med samisk som scenespråk, men teateret turnerer òg i dei samiske områda i nabolanda. Årleg har teateret ca. 70-80 reisedøgn, og det turnerer over ei strekning på ca. 6000 km.
Teateret var opphavleg ei uavhengig frigruppe, men har sidan 1991 vore statsstøtta, sidan 2002 via Sametinget. Det har hatt kunstnerisk og utdanningsmessig samarbeid med Samisk høgskule, teaterhøgskulen i Luleå, Scene Finnmark, Samiska Teatern i Kiruna, Åarjelhsaemien Teatere i Mo i Rana og Tärnaby, og dessutan Hålogaland teater.
I 2005 turnerte dei Norden med oppsetnjinga Skuolfi. I 2011 hadde teateret 30-års jubileum. Då vart den første framsyninga Våre vidder/Min duoddarat sett opp att med Nils Gaup i regien.
Teateret hadde i 2007 teatersjef Haukur J. Gunnarsson, fire fast tilsette skodespelarar og seks teknisk-administrativt tilsette. Teateret har årleg omkring 20 årsverk, ca. 10 årsverk går til innleidde instruktørar, dramatikarar, scenografar, kostymedesignarar, filmfolk, sminkørar, osb.
Teateret held til i Kautokeino kulturbygg. Det har lenge håpa å få nytt teaterbygg, og arbeidd for dette sidan 2005. I 2018 blei det gjort vedtak om å bygga eit samisk teaterhus samlokalisert med samisk vidaregåande- og reindriftssskule.
Jingmen
Jingmen (kinesisk: 荆门; pinyin: Jīngmén) er eit byprefektur sentralt i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 12 404 km² og knapt 2,9 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Jingmen omfattar to bydistrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og to fylke (县 xiàn).
Næring
Landbruk og industri er dei to hovudnæringane i Jingmen. Avlingane av ris, bomull og raps er dei viktigaste i landbruket. Oljeindustrien er den viktigaste greina av industrien, der oljeselskapet Sinopec raffinerer råolje frå oljefelta Nanyang i Henan-provinsen og Jianghan her i Hubei.
Samferdsle
Kinas riksveg 207 går gjennom prefekturet. Denne viktige trafikkåra tek til i Xilinhot i Indre Mongolia nær grensa mot Mongolia, leikar derifrå sørover og endar i Hai'an, ein by som ligg i Xuwen fylke sør på Leizhouhalvøya i provinsen Guangdong.
Changzhi
Changzhi (kinesisk: 长治市 / 長治市; pinyin: Chángzhì Shì) er eit byprefektur søraust i provinsen Shanxi i det nordlege Kina, i aust grensar prefekturet mot Henan-provinsen. Byprefekturet har eit areal på 13 864 km² og 3,33 millionar ibuarar i 2010.
Byprefekturet Changzhi omfattar to bydistrikt (区 qū), eitt byfylke (市 shì) og ti fylke (县 xiàn).
Sjølve byen Changzhi heitte Luan fram til 1912, og har ei historie som strekker seg tilbake til Shang-dynastiet.
Næring
Changzhi har store ressursar av kol, jarnmalm og asbest, og har bygt opp ein omfattande industri basert på desse råvarene.
Samferdsle
Changzhi er endestasjon for Kinas riksveg 208. Vegen tek til i Erenhot i Indre Mongolia og fører via Jining, Datong og Taiyuan til Changzhi. Også Kinas riksveg 207 går gjennom prefekturet, både gjennom byen Changzhi og gjennom fylka Lucheng og Licheng. Denne store trafikkåra tek til i Xilinhot i Indre Mongolia nær grensa mot Mongolia, leiar derifrå sørover og endar i Hai'an, ein by som ligg i Xuwen fylke sør på Leizhouhalvøya i provinsen Guangdong.
Trio for fiolin, bratsj & cello i Ess-dur, K. 563 av Mozart
Divertimento i Ess, K. 563, er ein stryketrio skriven av Wolfgang Amadeus Mozart. Han vart skriven i 1788, året Mozart skreiv ferdig dei tre siste symfoniane sine og «Koralnation» Pianokonsert.
Verket vart gjort ferdig i Wien den 27. september 1788, og var dedisert til Michael Puchberg, ein frimurar som hadde lånt Mozart pengar. Premieren var i Dresden den 13. april 1789 med Anton Teyber på fiolin, Mozart på bratsj og Antonín Kraft på cello. På denne tida turnerte Mozart tyske byar på veg til Berlin.
Satsar
Alfred Einstein skriv i Mozart: His Character, His Work at verket var eit av dei største Mozart skreiv.
Chameleon in the Shadow of the Night
Chameleon in the Shadow of the Night er det andre soloalbumet til den britiske musikaren Peter Hammill. Det kom ut etter at bandet til Hammill, Van der Graaf Generator, vart oppløyst og (som med mange av soloalbuma hans frå denne tida) spelte dei tidlegare medlemmane i Van der Graaf Generator på albumet.
Innspeling
Albumet vart produsert av John Anthony i Rockfield Studios i Wales, for første gongen med førehandsinnspelte partar laga av Hammill i heimestudioet sitt i Worth. For den siste miksen vart det nytta mykje betre utstyr i Trident Studios. Albumet kom ut i mai 1973 på Charisma Records.
Somme av songane («German Overalls» og «In the End») omhandlar avgjersla til Van der Graaf Generator om å gje seg etter ein slitsam og demoraliserande turné som dei tente lite pengar på. «German Overalls» nemner bandmedlemmane Hugh Banton og David Jackson.