cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Memling
Liv og gjerning
Memling er fyrste gongen nemnt i dokument frå 1465, då han får borgarskap i Brugge. I 1466 budde han i eit stort steinhus i Sint-Jorisstraat, eit hus han truleg kjøpte i 1480. På same tid og i same delen av Brugge budde målaren og miniatyrdesignaren Willem Vrelant, han var elles bokillustratør òg. Memling skulle eigenleg ha skaffe seg borgarskap i byen, men registrerte seg av ukjente grunnar i målarlauget i Brugge, seinare hadde han også assistentar og lærlingar i verkstaden sin. Lærlingar av han er nemnt i 1480 og i 1484. Michel Sittow si læretid i Brugge fann stad i desse åra, og med bakgrunn i stilistiske likskapar kan han ha vore ein av Memling sine lærlingar.
Ida Ingemarsdotter
Ida Maria Erika Ingemarsdotter er ein svensk langrennar frå Sveg i Härjedalen. Saman med Charlotte Kalla vart ho verdsmeister i lagsprint under Ski-VM 2011 i Oslo og tre år seinare vart dei same to olympiske meistrar då det svenske mannskapet vann 4 x 5 km stafett under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Ida Ingemarsdotter vann elles fem VM-sølv i tida 2011-15, fordelt på to stafettar, to lagsprintar og i 2013 den individuelle sprinttevlinga. Under vinterlekane 2014 sikra ho seg elles ein bronsemedalje i lagsprinten. Per 11.3.2019 hadde ho vunne to sprinttevlingar i verdscupen i langrenn.
Skorpefjorden
Skorpefjorden er ein fjord eller eit sund i Kinn kommune i Vestland som ligg vest for Florø mellom øyane Skorpa i nord og Kinn og Reksta i sør. Fjorden strekkjer seg om lag 10 km frå vest og innover mot Florø.
Fjorden startar i vest mellom Kinn og Nærøya, like aust for Ytterøyane fyr, og endar opp mellom Nordre Nekkøya og Ånnøya i aust.
Vitebsk
Vitebsk, (russisk: Витебск, belarusisk: Віцебск), er ein by i det nordaustlege Belarus tett ved grensa til Russland. Elva Dvina renn gjennom den nordlege delen av byen, der det er ei elvehamn. Byen hadde 353 300 innbyggjarar i 2004.
Det finst ein del industri i byen, blant anna maskinindustri, næringsmiddelindustri og tekstilindustri. Vitebsk er jernbane- og vegknutepunkt, men òg eit kulturelt sentrum med universitet, teater, fleire museum, fleire galleri og mange minnesmerke.
Vitebsk vart mesta heilt utsletta under andre verdskrigen. Han vart teken av tyske troppar 10. juli 1941, og ca 15 000 av jødane i byen vart drepne dei følgjande månadene. Den 26. juni 1944 vart byen frigjord av Den raude arméen.
Byen er elles mellom anna kjend for at kunstnaren Marc Chagall var fødd her.
Irokesarføderasjonen
Irokesarføderasjonen, eigentleg hotinonshonni (onondaga) eller haudenosaunee (seneca), òg kjent som sambandet av fred og makt, sambandet av fem nasjonar eller sambandet av seks nasjonar, er ein føderasjon av amerikanske urfolk sett saman av mohawkfolk, oneidafolk, onondagafolk, cayugafolk og senecafolk. Ei sjette gruppe, tuscarorafolka, slutta seg til ei tid etter at dei opphavlege fem nasjonane danna føderasjonen.
Då europeisk kolonisering av Amerika tok til var føderasjonen lokalisert i det som i dag er nordaustlege USA og søraustlege Canada, inklusive det som no er norddelen av staten New York, i tillegg til delar av Pennsylvania, Ontario og Quebec.
Omgrepa hotinonshonni og irokesar
Den samansette leiarskapen til nasjonane var kjent som hotinonshonni. Hotinonshonni tyder 'folket som byggjer langhus' og er omgrepet som folket bruker om seg sjølv. Omgrepet skal ha blitt introdusert av «fredsskaparen» Deganawida då føderasjonen vart danna. Symbolsk var seneca vaktarane av den vestlege døra i «langhuset til klanen» og mohawk var vaktarane av den austlege døra.
Det finst ulike teoriar til opphavet for omgrepet «irokesar». James Wilson skriv at ordet kjem frå eit algonkinspråk via baskisk og fransk og har ei nedsetjande tyding. Hotinonshonniarane sjølv gjer derfor ikkje bruk av omgrepet «irokesar».
Ein teori nummer to seier at hotinonshonniar ofte avslutta forteljingane sine med frasen hiro kone. Hiro vert omsett til «eg har talt», kone kan omsetjast på fleire måtar, det mest vanlege er «i glede», «i sorg» eller «i sanning». «Hiro kone» lydde som «iroke» for dei franske.
Eit siste mogleg opphav til namnet skal ha komme frå ein fransk versjon av namnet huron (wendat), regna som ei fornærming og betyr «svarte slangar». Irokesarane var fiendar av huronarane og algonkinarane som var alliert med franskmennene på grunn av deira rivalisering i pelshandelen.
Forskarar nyttar omgrepet «irokesar» i ei vidare tyding enn som hotinonshonni, som eit samleomgrep for alle folkeslag med fellestrekk i kultur og språk i området.
Tidleg historie
Føderasjonen vart etablert lenge før fast europeisk kontakt vart oppretta, med grunnloven kjent som Gayanashagowa, av somme skrive Kaianerekawa, eller «den store loven». Gayanashagowa vart til med hjelp av ein minnegjenstand sett saman av forskjellige perler kalla wampum som har arveleg åndeleg verdi. Wampum har feilaktig vorte jamført med pengar i andre kulturar. Dei fleste antropologar har tradisjonelt spekulert i at denne grunnloven vart oppretta mellom midten av 1400-talet og tidleg på 1600-talet. Ut frå tolkingar av arkeologiske studiar har forskarar funne samsvar med munnleg tradisjon som hevdar at føderasjonen vart danna så tidleg som rundt 31. august 1142. Dette er basert på teori om ei samstundes solformørking. .
Etter at føderasjonen mellom dei fem nasjonane vart oppretta, stoppa intern strid og då dei seinare allierte seg med dei engelske kolonistane fekk hotinonshonni raskt ein av dei sterkaste styrkane i det nordaustlege Nord-Amerika på 1700-talet og 1800-talet.
Samkvem med europearar
Irokesarane danna ein militærallianse med dei engelske kolonistane i 1677 gjennom ei semje kjent som Covenant Chain. Saman kjempa dei mot franske kolonistar som var allierte med huronar, eit anna irokesisk folkeslag, men som tradisjonelt var ein fiendar av hotinonshonni.
Forbundet deltok i ei rekkje krigar mot franske styrkar og deira irokesisk-språklege allierte, huronarane. Dei la også mykje press på algonkinfolk ved atlanterhavskysten og det som no er regionen til det kanadiske skjoldet. Det var heller ikkje uvanleg at dei kjempa mot dei engelske koloniane også. I det 17. hundreår har dei òg fått æra for å ha erobra og/eller absorbert dei nøytrale indianarane og eriefolket i vest for å kontrollere pelshandelen, sjølv om det ofte vert gjeve andre grunner for desse krigane.
I følgje Francis Parkman var hotinonshonni på sitt sterkaste på 1600-talet med ein folkesetnad på 12 000 menneske. Etter tradisjonen i føderasjonen vart dei døde symbolsk erstatta gjennom «sørgje krigen», raid med føremål å ta fangar for å erstatte tapte medkjemparar og å ta hemn over ikkje-medlemmer. Denne tradisjonen var vanleg for dei innfødde folka i nordaust, men svært framand for dei europeiske busettarane.
1700-talet
Tuscarorarane flykta nordover i 1720 frå den europeiske koloniseringa av North Carolina og bad om å få bli den sjette nasjonen i føderasjonen. Dette er ein posisjon utan stemmerett, men som plasserer dei under vern frå føderasjonen.
Under sjuårskrigen mellom franskmenn og britar i Nord-Amerika slutta hotinonshonni seg til britane mot franskmennene og deira allierte algonkinfolk, begge tradisjonelle fiendar av hotinonshonni. Hotinonshonnifolket håpte på nye føremonar etter krigen ved å hjelpe britane. I praksis slutta få irokesarar seg til kampane og i slaget ved Georgesjøen tok ei gruppe mohawkarar og franskmenn ein mohawkleidd britisk kolonne i bakhald. Den britiske regjeringa skreiv ut ein kongeleg proklamasjon i 1763, etter krigen, som la restriksjonar på kvit busetting nord om Appalachane, men dette vart stort sett ignorert av busettarar og dei lokale styresmakta.
Mange tuscarorarar og oneidarar slutta seg til separatistane under USA sin krig for sjølvstende, medan mohawkarane, senecarane, onondagarane og cayugarane heldt fram som lojale mot Storbritannia. Dette var den første store splittinga blant dei seks nasjonane i føderasjonen. Etter ei rekkje vellykka operasjonar mot pionerbusettingane, leidd av mohawkleiaren Joseph Brant og hans britiske allierte, reagerte USA med hemn. I 1779 gav George Washington ordre til oberst Daniel Brodhead og general John Sullivan til å leie ekspedisjonar mot irokesarnasjonane for å «ikkje berre køyre over, men øydeleggje» den britisk-indianske alliansen. Felttoget lykkast i å få ein ende på britane og indianarane sin kapasitet til å gjennomføre fleire øydeleggjande åtak på busettingar i USA.
Tru
Grunna nær kontakt med europearar frå ei nokså tidleg tid, er det ekstremt vanskeleg å finne ut av den opphavlege mytologien og religionen hos hotinonshonni, men kjernen i trossystemet inkluderte eit konsept om livet som ein kamp mellom gode og vonde krefter. «All-faderen», ein guddom som femna om alt, var skikkelseslaus og hadde liten kontakt med menneske. Åndene var i heile naturen og kontrollerte endringar i årstidene. Nøkkelfestivalar var samanfallande med vesentlege hendingar i landbrukskalenderen.
«Sjuande generasjon» er grunnleggjande i den store loven til hotinonshonni som krev at høvdingane vurderer kva innverknadar avgjerslene deira får for den sjuande generasjonen.
Irokesarprofeten Handsome Lake, halvbror av Cornplanter, fekk i 1799 eit syn og introduserte ein ny religion til senecarane. Handsome Lake sin religion blanda element frå kristendom, særleg kvekarane, med tradisjonell irokesartru, inkludert årstidsfestivalane. Rundt 5000 menneske følgjer framleis den nye religionen i dag.
Dagens folkesetnad
Det totale talet på irokesarar i dag er vanskeleg å stadfeste. Rundt 45 000 irokesarar levde i Canada i 1995. I folketeljinga i 2000, hevda 80 822 menneske i USA å vere av irokesisk etnisitet, medan 45 217 hevda at dei berre hadde irokesisk bakgrunn. Men stammeregistreringane i USA i 1995 talde berre rundt 30 000 totalt.
Klanar
Innanfor kvar av dei seks nasjonane er menneska delt opp i eit tal klanar. Talet på klanar varierer frå nasjon til nasjon, for tida mellom tre og syv, med totalt ni forskjellige klannamn.
Kjelder
Artikkelen Iroquois på engelsk Wikipedia slik han var 14. oktober 2006, først omsett til bokmål. Den engelskspråklege artikkelen refererer til
Dama
Dama  er eit fjell i Fauske kommune i Nordland. Det har ei høgd på 1691 meter over havet og er det 797. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Gardar i Skjåk
Lundagrendi
{|
Matrikkelgarden Lund(nørdre), gardsnummer 28
Preise, Jerusalem, den Herrn
Preise, Jerusalem, den Herrn, BWV 119, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1723 for innviinga av det nye byrådet i Leipzig, den 30. august.
Teksten er henta frå Salme 147: 12-14 (første sats), Martin Luther (sats 9) og ein ukjend forfattar, truleg Picander eller Christian Weiss (1671–1737).
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for fire trompetar, pauke, to fløyteer, tre oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo (inkludert orgel), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor (SATB).
Det består av ni satsar:
Call
Call er eit ord med fleire tydingar:
Rosenterne
Rosenterne (Sterna dougallii) er ein sjøfugl i måsefamilien, Laridae. Ho har leveområde på austkysten av Amerika, vestkysten av Europa, kystar av Sør-Afrika, Aust-Afrika, Asia og Australia.
Skildring
Dette er ei lita til mellomstor terne, 33-43 centimeter lang med vengespenn på 72-80 cm, og kroppsvekt varierande rundt 110 gram. Ho kan forvekslast med makrellterne, raudnebbterne, og større, men med tilsvarande fjørdrakt, splitterne. Ho er lyst gråbleik på oversida og kvit på undersida. Som dei fleste andre terner har ho svart hette frå panne til nakke. Halen er særs kløfta med lange stjertspyd. Vengene er relativt korte. Vaksne fuglar har raudfarge på beina, varierande frå mørkeraudt til klårt lyst raudt med geografi. Nebbet er gjerne svart, men endrar seg sesongmessig mot raudt med årstida. Nebbfarga varierer òg med geografi. I hekketida får fuglane i Europa eit svakt rosa skjer på bryst og undersida, og nebbrota blir raud. Generelt kan nebbet vere heilt svart eller svart med raud base før hekking tar til og skifte til raudt over heile nebbet til hausttrekket startar. Juvenile fuglar har grovt skjelforma mønster på ryggen, lysare hette enn vaksne, mørke bein og svart nebb.
Dette er ein trekkfugl, men trekkmønstret er ikkje kjent for alle populasjonane. Fuglar frå Europa overvintrar i Vest-Afrika.
Utbreiing
Nominatforma hekkar særs fragmentert på kysten av Nord-Amerika frå Nova Scotia, gjennom Karibia til øyane nord for Venezuela. Dessutan i nordvestre Europa, vesentleg Irland og Storbritannia, ved Asorane og kysten av Sør-Afrika, Somalia og Tanzania. Overvintringsområde er atlanterhavskysten av Sør-Amerika og kysten av Vest-Afrika.
Nedvelling
Nedvelling er ein prosess der ein substans med høg tettleik søkk ned under ein substans med lågare tettleik. Dette skjer når kaldt eller salt vatn søkk under varmare eller ferskare vatn. I atmosfæren skjer det når kald luft søkk under varmare luft, ofte som ein del av ei konveksjonscelle.
Den motsette prosessen er oppvelling, og desse to prosessane utgjer den termohaline sirkulasjonen i havet. Ein har og nedvelling i platetektonikk der kaldare delar av litosfæren søkk i subduksjonssoner,
Rosenterne
Åtferd og økologi
Som andre Sterna-terner, beitar rosenterne ved å stupdukke etter småfisk, men karakteristisk for rosenterner er at dei stuper med skrå vinkel ned mot havoverflata. Nesten utan unntak beitar dei i havet, dei lever meir marint enn nærskylde terner. Ein sjeldan gong vitjar dei ferskvasslaguner langs kysten for å bade.
Status
Storleiken på den globale populasjonen av rosenterner er over 100 000 individ. I Europa er han generelt sparsam og minkande, under 1000 par, dei fleste i Irland. I Storbritannia er han minkande og truga, berre 86 hekkande par i 2013. I Noreg finst seks observasjonar av rosenterne som einslege streiffuglar.
BirdLife International klassifiserer arten som globalt livskraftig.
Lommar
Lommar (norr. lómr, 'lom, klynking') er ein biologisk orden Gaviiformes, som inneheld ei biologisk slekt Gavia av store vassfuglar med utbreiing i nordlege Eurasia og i Nord-Amerika. Lommar har storleik som store ender eller små gjæser. Dei er større enn dukkarar, som dukkarar har også lommar beina festa langt bak på kroppen slik at dei har vanskar med å gå. Alle lomartar har to ulike fjørdrakter, ei hekkardrakt og ei drakt når dei ikkje hekkar. Farga på fjørdrakta er typisk svart og kvit, ofte kvit buk og somme artar har gråfarge på hovud og nakke. Dei har spydforma nebb.
Utbreiing og habitat
Utbreiinga er hovudsakleg nordlege, Nord-Amerika og Eurasia med trekk sørover langs kystar om vinteren. I regelen held lommar seg i ferskvatn i hekkesesongen om sommaren, og i andre årstider som regel langs kystar, med avvik frå art til art. Til dømes kan smålom hekke ved ferskvatn samtidig som dei søkjer føde i havet. Islom har hovudutbreiing i Nord-Amerika og er dessutan òg utbreidd med hekking på Grønland og Island. Amerikastorlom hekkar i Russland aust for elva Lena, i tillegg til nordlege Canada og Alaska. Den sørlege grensa for førekomsten av hekkande storlom og smålom i Europa ligg i nordre Irland, Nord-Skottland og sørlege Skandinavia. Gulnebblom hekkar i den nordaustlege delen av Sibir og lengst nord i Nord-Amerika.
Vinterkvartala varierer med arten, men er grovt rekna kystane av Europa, Asia og Nord-Amerika, i Europa omfattar dei blant anna Nordsjøen, Austersjøen og det nordlege Middelhavet, i Nord-Amerika, alt sør til Baja California og Florida, i Asia langs den kinesiske kysten sør til Hainan. Grønlandske og islandske bestandar av islom kan observerast på kysten av Europa om vinteren og berre unnataksvis på store innsjøar. Meir vanleg er smålom og storlom trekkfugl om vinteren i større mengd til sentrale europeiske kystar.
I Noreg er smålom og storlom hekkefuglar, men trekker delvis sør for landet om vinteren. Islom og gulnebblom og i ei viss grad smålom og storlom førekjem langs kysten av Noreg vinterstid. Islommar er mest vanlege frå og med Nordland fylke sørover til Østfold, mens gulnebblommar er mest talrike frå jærkysten til Troms. Begge artane er registrerte i Skjerstadfjorden og i Trondheimsfjorden vinterstid. Begge beitar vinterstid i farvatn med 20 til 30 meters djupne, men islom oftast i litt grunnare område enn gulnebblom.
Skildring
Lommar er store vassfuglar med ei kroppslengde på 53–91 cm og eit vengespenn på 106-152 centimeter. Vekta er mellom 1 og 6,4 kg, dei største lomartane er tyngre enn grågås. Lommar skil seg frå dukkarar hovudsakleg ved at lommar har full symjehud mellom dei tre framovervende tærne, men òg av ein synleg, om kort hale. Lommar har ein straumlinjeforma kropp som er tilpassa liv i vatn. Beina sit langt tilbake på kroppen, og kraftige føter perfeksjonerer symjing i og under vatn. Fjørdrakta er mykje tett og isolerer godt mot kulde i arktiske og subarktiske farvatn.
Kjønna av lommar har identiske fjørdrakt. Hannane er større i gjennomsnitt, men skilnaden er berre tydeleg når fuglar av ulikt kjønn er saman. Hekkedrakta om sommaren er svartkvitt mønstra, med grått på hovudet og nakken hos einskilde artar. Hos alle artar er buken kvit.
Vinterdrakta er mørk grå på oversida, med nokre uklare ljosare flekker på vengene, og kvit hake, hals og underside. Arten kan då identifiserast av funksjonar som storleik og farge på hovud, nakke, rygg og nebb, men ofte er identifikasjon vanskeleg sjølv for ekspertar - særleg når dei mindre umodne fuglane liknar på vinterfjørdrakta til vaksne, noko som gjer storleiken til ein upåliteleg identifikasjonsnøkkel. Ungfuglar av lommar myter til ei andre dundrakt før den første, juvenile fjørdrakta veks ut. Denne eigenskapen deler dei med stormfuglar og pingvinar.
Lommar lever hovudsakleg av fisk som dei fangar under dukking. Dei er perfekte dukkarar, kan helde seg under vatn i over åtte minutt og gå ned til 75 meters djupne, men vanlegvis varer dukket under eit minutt og går berre to til tre meter djupt. Lommar sym ofte svært lange avstandar under vatn. Ved symjing på vassoverflata kan dei ligge så djupt nedsenka at berre ei smal stripe av ryggen er synleg. Fuglen held hovudet peikande svakt oppover under symjing, men ikkje så høgt som skarvar gjer. Men ofte kan dei «snorkle» i vassoverflata for å speide etter byttet før dei forsvinn ned i vatnet, når lommar dukkar skjer det ikkje med eit opphopp slik som skarvar ofte gjer.
Lommar flyg betre enn ein kan vente, med omsyn på den tunge kroppen og dei relativt korte, smale vengene. Dei største artane treng ei open strekning for å få løft opp av vatnet. Berre smålom kan ta av frå land. Når dei er komne i lufta, har dei evne til å halde ut lange trekk mellom vinter- og sommaropphaldsstad. I flukt held lommar hovudet lågt, lågare enn andre tilsvarande vasslevande fuglar. Dei flyg gjerne i stor høgd, sjeldan i større flokkar. Unntaket er amerikastorlom som kan trekke i flokkar.
Levetida for lommar kan bli så mykje som 30 år.
Læte
Den karakteristiske songen frå lommar er ein ekstremt høg og melodisk uling med lang rekkjevidd, av dei kraftigaste læte som kan høyrast på arktiske breiddegradar. Denne songen vert berre brukt i hekkesesongen, og nyttast for å hevde territorium. Hos smålom er det begge kjønn som ytrar seg slik, hos dei andre artane er det berre hannar.
Reproduksjon
Lommar hekkar i løpet av sommaren på innsjøar eller store dammar. Mindre vatn, opp til 0,5 km ², vil vanlegvis berre ha eitt par, større innsjøar kan ha fleire par.
Dei byggjer reiret i nærleiken av vasskanten, og føretrekk stader som er fullt omringa av vatn, til dømes øyar eller oppveksande vegetasjon. Lommar brukar ei rekkje materialar for å byggje reiret inkludert akvatisk vegetasjon, barnåler, lauv, gras, mose og gjørme. Begge kjønn tar del i reirbygging og ruging over ca. 28 dagar. Viss egga går tapt, kan paret reetablere reiret, vanlegvis med ei anna plassering.
Trass deling av byrde mellom kjønna i reirbygging og ruging, har analysar vist tydeleg at hannar åleine vel reirplasseringa. Hannar forsvarer territoria sine hardt.
Foreldra matar ungane sine i ca. seks veker, men etter kvart byrjar dei å beite sjølv. Etter 11 til 12 veker vil ungane samle nesten all føda og dei har lært å flyge.
Artslista
Lommar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Slekt Gavia
Norddalsfjorden
Norddalsfjorden er namnet på to fjordar og ei bygd i Noreg:
Odesa
Odesa (ukrainsk skrift Одеса, russisk Оде́сса, Odessa) er den tredje største byen i Ukraina med litt over éin million innbyggjarar. Byen har ei stor hamn og ligg ved nordvestkysten av Svartehavet og er det administrative senteret i Odesa oblast. Byen er oppkalla etter ein gresk koloni frå antikken som heitte Odessos.
Føregjengaren til Odesa var ein liten tatarisk busetnad grunnlagd av Hacı I Giray, khanen av Krim-khanatet, i 1240 og opphavleg kalla opp etter han som Hacıbey. Etter ein periode under litauisk kontroll, vart han underlagd Det osmanske riket i 1529 og vart verande her fram til tyrkarane tapte den russisk-tyrkiske krigen i 1792. Byen Odesa vart grunnlagd etter påbod frå tsarina Katarina den store i 1794. Frå 1819 til 1858 var Odesa ei frihamn. Under Sovjetunionen var byen ei viktig handelshamn og ein viktig marinebase.
På 1800-talet var Odesa den fjerde største byen i Det russiske imperiet, etter Moskva, St. Petersburg og Warszawa. Den historiske delen av byen har ein arkiktektur som er meir middelhavsk enn russisk, og har vorte kraftig påverka av franske og italienske stilar. Somme bygjingar er bygd i ei blanding av forskjellige stilar, inkludert Art Nouveau, renessansen og klassisismen.
Odesa er ei isfri anløpshamn, og i tillegg til sjølve Odesa ligg òg Juzjne i nærleiken, ein internasjonal viktig oljeterminal. Ein annan viktig hamneby, Illitsjivsk, ligg òg i same oblast, sørvest i Odesa. I lag er dei eit stort transportknutepunkt.
Geografi
Odesa ligg ved Svartehavet ved Odessabukta, kring 31 km nord for estuaret til elva Dnister og 443 km sør for hovudstaden Kyiv.
Plasseringa ved kysten av Svartehavet gjer at byen har ein blømande turistindustri og den kjende Arkadiastranda er ein populær badeplass. Det er òg store sandstrender nord for byen.
Klima
Odesa har eit fuktig subtropisk klima (Köppen si klimaklassifisering: Cfa) nær grensa til kontinentalklima (Dfa) og steppeklima (BSk). Årsmiddeltemperaturen i sjøen er 13-14 ºC, medan temperaturen i havet i august når 23 ºC i snitt. Byen har typisk tørre, relativt milde vintrar, med temperatur sjeldan under -3 ºC. Om somrane kjem det derimot meir nedbør med temperaturar opp mot 30-35 ºC. Byen får stundom snø, men han ligg sjeldan lenge.
Historie
Odesa vart grunnlagd i 1794 på land som nyleg hadde vorte annektert av Russland frå Det osmanske riket. Då fanst det berre eit fort der.
Då det tyske åtaket på Sovjetunionen byrja 22. juni 1941, låg Odesa i åtaksområdet til den 4. rumenske arméen, som hadde rask framgang mot den sovjetiske 9. arméen. Slaget om Odesa byrja då byen vart nådd 5. august 1941. Sovjetleiinga erklærte Odesa som forsvarssone, der restar av troppane på tilbaketog slutta seg til dei ca 35 000 forsvararane i byen (marine og friviljuge). «Underbyen» (hòleaktige steinbrot) vart bruka til dekning. Forsterka via sjøen kunne garnisonen halde stand mot alle rumenske åtak heilt til oktober. Stoda vart likevel vonlaus på grunn av den tyske framrykkinga mot Krimhalvøya, så Odesa vart evakuert frå 1. oktober. Den sovjetiske svartehavsflåten bringa i dagane fram til 16. oktober 70 000 soldatar og sivile til Sevastopol på Krim. I mars 1944 fekk den sovjetiske «3. ukrainske front» i oppdrag å rykkje fram til elva Dnister og gjenerobre Odesa. Frå fleire bruhovud på høgre breidda av elva Søndre Buh gjekk tre sovjetiske arméar i slutten av månaden til åtak på den tyske 6. arméen. Denne kunne berre føre opphaldande defensiv strid, og var truga i ryggen av sterke partisangrupper. Den 10. april måtte tyskarane rømme Odesa og kome seg over på hi sida av Dnister. Med tapet av denne hamna gjekk det mot slutten for tysk krigføring i Svartehavet.
Under andre verdskrigen var Odesa altså okkupert av rumenske og tyske styrkar frå 1941 til 1944. Byen var frå desember 1941 sete for det rumenske hovudkvarteret for Transnistria. Under okkupasjonstida vart ca 60 000 innbyggjarar myrda eller deporterte, dei fleste av desse var jødar. Særleg ein massakre frå 23. til 25. oktober 1941 må minnast. Ved ein eksplosjon i det rumenske hovudkvarteret i Odesa døydde 61 personar, inkludert ein rumensk general. Den rumenske leiaren, Ion Antonescu, gav etter det ordre om at det skulle drepast 200 jødar eller kommunistar for kvar drepen offiser og 100 for kvar soldat. Frå dette utvikla det seg ein massakre der om lag 30 000 jødar vart drepne.
Næringsliv
Dei største næringane er skips-, petrokjemisk- og stålindustri, pluss oljeraffineri.
Arkitektur
Gater og hus ligg spreidde ut på terrasserte åsar omkring ei lita hamn. Arkitekturen i Odesa er sterkt påverka av Frankrike og Italia og gjev eit kontinentalt inntrykk.
Klavfjorden
Klavfjorden er ein fjordarm til Botnafjorden i Kinn kommune i Vestland, like aust for Florø. Fjorden har ei lengd på om lag tre km og strekkjer seg frå Brandsøya i vest til aust. Fjorden ligg på sørsida av øya Grønenga og på nordsida av neset Klaven, som fjorden er kalla opp etter.
Brandøysundet ligg mellom Brandsøya og Klaven og sør til Solheimsfjorden. Ved sundet ligg tettstaden Brandsøy. På nordsida av Grønenga ligg Norddalsfjorden.
O Jesu Christ, meins Lebens Licht
O Jesu Christ, mein’s Lebens Licht, BWV 118, er ein motett eller ein sats til ei kyrkjekantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Bakgrunn
Stykket vart sannsynlegvis komponert i 1736 eller 1737. Det er ikkje visst om stykket har vore framført før den første dokumenterte framføringa som gjekk føre seg under gravferda til grev Friedrich von Flemming 11. oktober 1740.
Med ein koral som tyngdepunkt og eit instrumentalt for- og mellomspel, minner stykket om opningssatsen til ei kantate, og i den første komplette Bach-utgåva vart den utgjeve som eit kantatefragment. Men instrumenteringa av den første versjonen peikar mot funksjonen utandørs gravferdsmusikk, ved grava eller under prosesjonen, og det gjev hint om motett. Bach sjølv sette «Motetto» på tittelarket. I Neue Bach-Ausgabe blir stykket derfor klassifisert som motett.
Den andre utgåva er orkestrert for innandørs bruk og kan ha vorte framført i 1746-1747.
Tekst og koraltema
Koraltemaet må ha vore eit av Bach sine favorittar: han brukte det òg i kantatane BWV 3, BWV 44, BWV 58 og BWV 153.
Instrumentering og struktur
Den første utgåva av stykket er instrumentert for SATB kor, tre trombonar, orgel, cornetto og litui. Det er ikkje heilt klårt kva instrument ein lituo er, forslag er basszinke eller natur-/jakthorn. Den noko uvanlege orkestreringa kjem truleg av at Bach oppførte stykket til ei gravferd og ønskte ei symbolsk referanse til den romerske tradisjonen med tre messinginstrument under gravferder.
Den andre utgåva er for kor SATB, to litui, strykarar og orgelcontinuo pluss dobling med tre oboar og ein fagott ad libitum.
Tromsøya
Tromsøya (nordsamisk Romssasuolu) er ei øy i sundet mellom fastlandet og Kvaløya i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Tromsø sentrum ligg aust på øya, og store delar av folkesetnaden i byen bur spreidd kringom på øya. Tromsø lufthamn Langnes ligg på vestsida, og øya er knytt til Tromsdalen på fastlandet med Tromsøbrua og Tromsøysundtunnelen og til Kvaløya med Sandnessundbrua.
Øya er på 22,39 km² og kring 10 km lang frå nord til sør. Høgaste punkt er Varden, 159 moh., nord på øya. Midt oppe på øya ligg innsjøen Prestvannet, som vart demma opp i 1867. Det er område med skog langs høgdedraget som går i nord-sørretning. Både Universitetet i Tromsø, Universitetssykehuset Nord-Norge og Tromsø Museum har tilhald på den austlege delen av øya.
Folkesetnad
Tromsøya er den folkerikaste øya i Noreg, etter å ha passert Hinnøya. Ho hadde 38 980 innbyggjarar 1. januar 2017, fordelt på fem statistiske delområde:
Goats Head Soup
Goats Head Soup er eit album av The Rolling Stones frå 1973. Det vart spelt inn som ein oppfølgjar til det kritikarroste Exile on Main St. Goats Head Soup hadde ein meir polert produksjon enn det rå og skranglete Exile. Musikken inneheldt den særeigne rockestilen til Stones, men no òg med element av soul-pop og funk. Den kanskje best kjende songen på albumet er «Angie», som vart ein stort hit verda over.
Sårjåstjåhkkå
Sårjåstjåhkkå er eit fjell i Fauske kommune i Nordland. Det har ei høgd på 1690 meter over havet og er det 800. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Goats Head Soup
Innspeling
Innspelinga av albumet starta så tidleg som 1970. To songar, «Silver Train» og «Hide Your Love», kom frå desse tidlege innspelingane og dukka opp att i november 1972 då bandet flytta til Kingston på Jamaica og Dynamic Sound Studios. Gitaristen Keith Richards sa i 2002, «Jamaica var eit av få land der alle fekk kome inn! På denne tida var Sveits det einaste landet eg kunne opphalde meg i, og det var ein kjedeleg stad for eg likte ikkje å stå på ski. Det var ni land eg ikkje fekk kome inn i.»
Den første songen som vart spelt inn i Dynamic var «Winter», som sologitaristen Mick Taylor har sagt starta med berre Mick Jagger på gitar i studio og at resten kom inn etter kvart.
Første singelen frå albumet, «Angie», var eit upopulært val som første singel hos Atlantic Records. Dei ønskte seg ein ny «Brown Sugar» og ikkje ein ballade. I motsetnad til kva mange trur, så handla ikkje songen om den første kona til David Bowie, Angela, men om dotter til Richards, Dandelion Angela, som var nyfødd då.
Trass i den tilbakelente stilen har mange av songane på Goats Head Soup ei mørk kjensle ved seg, som opningssongen «Dancing With Mr. D» (D som i death eller død) og singelen «Doo Doo Doo Doo Doo (Heartbreaker)», som kritiserer New York-politiet for å ha skote ein ti år gammal person ved eit uhell.
Dette var det siste Rolling Stones-album produsert av Jimmy Miller, som hadde arbeidd med bandet sidan Beggars Banquet i 1968. Miller utvikla eit narkotikamisbruk i løpet av åra han var med bandet.
I tillegg til dei offisielle bandmedlemmane spelte mellom andre Billy Preston, Nicky Hopkins og Ian Stewart på albumet.
Innspelinga vart gjort ferdig i januar 1973 i Los Angeles og mai 1973 i Olympic Sound Studios i London.
Utgjeving
Singelen «Angie» kom ut før albumet og gjekk til topps verda over. Goats Head Soup kom ut seint i august 1973 og vart òg ein bestseljar som gjekk til førsteplass i mange land. The Rolling Stones la ut på turne i 1973 i Europa.
Tromsøya
Folkesetnad
Delområdet Tromsø består av sentrum og området rundt. Sommerlyst og Mortensnes omfattar vestsida av øya.
Goats Head Soup
Utgjeving
Albumet fekk variabel mottaking av musikkpressa. I dag vert Goats Head Soup generelt rekna som albumet som markerte slutten på «gullalderen» til the Stones. Jagger starta for fullt eit jetsett liv som rockestjerne, medan Richards vart meir og meir påverka av narkotikaproblema sine. Albumet vert ofte rekna for å mangle energien og gnisten i dei tidlegare albuma, men vart ein bestseljar som mellom anna selde til trippel platina i USA.
Medverkande
The Rolling Stones
Andre medverkande
Teknisk
Fostermedisin
Fostermedisin er ein greinspesialitet av gynekologi. Han er òg ein del av fellesomgrepet perinatalmedisin.
Høgnorskringen
Høgnorskringen er ein heller lausleg ihopbunden ring av høgnorskvener, spreidde kring i landet, med sete i Oslo.
Laget vart skipa i 1994 etter førearbeid av mellom andre den tidlegare bladstyraren for Vestmannen, Jostein Krokvik. Meiningi var fyrst å vekkja liv i Sunnmøre Høgnorsklag att, men sidan folk melde seg frå vide kantar, vart landslutnamnet lite høveleg, og ein stogga ved det landsdekkjande namnet Høgnorskringen.
Laget gjev ut Høgnorsknytt og Norsk Årbok. Formann er Ole Kristian Grønneng. Laget er med i samskipnaden Ivar Aasen-sambandet.
Stillwell Hills
Stillwell Hills er ei gruppe stort sett snøfrie og klipperike åsar i Kemp Land i Antarktis. Dei består av gneis og som omfattar Kemp Peak og Lealand Bluff langs sørvestsida av William Scoresby Bay. Området vart utforska av mannskapet på RRS «William Scoresby» under Discovery Investigations i februar 1936, og av Lars Christensen-ekspedisjonen, 1936-37. Nordmennene tok flyfoto som dei nytta til å kartlegge desse åsane for første gong. Australian National Antarctic Research Expedition(ANARE) gjorde geologiske undersøkingar av området i 1961. Han vart namngjeve av ANCA etter dr. Frank Leslie Stillwell, ein geolog i Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (AAE), 1911-14, som utvikla ein teori om korleis dei stripete gneisformasjonane av same type hadde oppstått på George V Coast.
Surfôr
Surfôr er gras som blir slege og enten pressa til rundballar, eller dei hamnar oppi ein silo. Fellesnemnaren er at fôret vert pakka saman og lufta pressa ut, og/eller innsprøytt ensileringsmiddel som fører til eit fall i pH og skapar eit miljø for bakteriar, som gjer fôret surare, og mykje mindre utsett for soppskadar. Dei toler då lagringa mykje betre, utan at fôret blir øydelagt. Ensileringamiddel vert sprøytt inn i fôret enten rett før det vert pressa, eller teke opp i vogn. Middelet fungerer best med høgt sukkerinnhald i fôret, noko ein får ved å hausta graset når det er tørt.
Tårnsilo
Tårnsiloen var den opphavlege måten å konservera surfôr på, og i Noreg var han den dominerande typen fram til rundballpressene vart innførte. Han har etter måten høg byggekostnad, men pakkinga blir effektiv i ein høg tårnsilo - av di graset blir pressa godt saman av eiga tyngd - så kvaliteten på fôret blir god. Det bli rnytta maursyre som ensileingsmiddel. Tårnsiloen kan støypast i betong eller bygast av impregnert treverk. Ved bygging i andre materialar enn tre lyt ein ta omsyn til at maursyre er korroderande. I betongsiloar, til dømes, kan armeringa verta øydelagt.
Fylling
Då ein byrga å bygga tårnsiloane på 1950- og 1960talet var det på små bruk vanleg å slå graset med slåmaskin, køyra det saman med sleperive, lessa det på ei vogn med høygaffel og køyra det til siloen med hest eller traktor. Då silosvansane kom på marknaden kunne dei nyttast både for å samla graset og for transporten til siloen. I dag har forhaustaren teke over siloslåtten, så graset blir hakka opp og blese rett opp i ein tilhengar eller avlessarvogn.
Lenge var det vanleg å nytta høygaffel for å lempa graset ned i siloen og jamna det utover. At graset vart rista opp og spreidd jamt utover i siloen var viktig for at det ikkje skulle danna seg luftlommer og for at det skulle siga jamn saman når ein la på press. Det finst no ulike mekaniske hjelpemiddel som var i stand til å fordela graset i siloen.
Press
Når ein er ferdig med å fylla siloen lyt ein legga på press. I den fyrste tida var det vanleg å dekkja graset med tome kunstgjødselsekkar, før ein la på treverk med eit eller anna tung oppå; ofte var det stein som vart nytta. Dette var ein tungvint og arbeidskrevande prosess, som måtte reverserast utpå hausten når ein byrja å ta ut fôret. På 1960-talet vart det innført siloposar, som var store plastdukar som dekte heile siloen og vart bretta opp på sidene og held oppe av metallstøtter som gjekk rundt kanten på siloen. Så vart det fylt vatn i duken. Seinare kom det lange plastikkpølser, som vart lagt ut på toppen av soloen og fylt med vatn.
Uttak
I den fyrste tida vart fôret teke ut med høygaffel etter som krøtera vart fôra om vinteren. Det fanst òg gaffelar tilpassa uttak av surfôr, som hadde noko mindre avstand mellom tindane. Eit anna verktøy som vart nytta var sokalla silospadar, som var kvasse for at dei skulle vera letta å få ned i fôret. Seinare vart det vanleg å montera ei traverskran med siloklype. Fôret kunne då rivast laust og løftast rett inn på forbrettet eller på ei vogn.
Plansilo
Plansiloar er som oftast langsmale, to til fire meter høge, og opne i ein eller begge endar. Dei er vanligvis støypt i betong. Graset blir lagr ut i jamne tynne lag, som kontinuerleg blir pakka saman med tunge traktorar, men dei kan vera i lettaste laget. Å nytta ein middels stor hjullastar er betre. Når plansiloen er fylt opp blir massen dekt med plast for å hindre at det kjem luft til. Det blir ofte lagt ein presenning på toppen for å hindra at plasten blir skadd. Uttak av for kan gjerast ved hjelp av traktor med frontlastar, påmontert ein høveleg gaffel. Alternativt kan ein nytta ein sokalla siloblokkuttar, som kutter blokker av fôrstabben i den eine enden av siloen. Ein plansilo lyt dimensjonerast slik at ein har stort nok uttak til at det ikkje blir varmgang i den massen som ligg utildekt i enden av siloen under uttaket. Om det blir varmgang fører det til at foret blir skadd, slik at noko av det det må kasserest. Plansiloar gjer det muleg å fylla silon fort, slik at ein kal slå graset i rett tid. Dei høver godt på store bruk.
Forureining
Avrenning av pressaft frå siloar er eit forureiningsproblem. Pressafta skal samlast opp, men det har vist seg at det ofte er lekkasje mellom sluken og avløpsrøyret i tårnsiloar . Ein kan redusera prseeaftmengda ved å fortørka graset til tørrstoffprosenten kjem opp på 23-35. I plansiloar sig ofte regnvatn ned langs veggane og inn i siloen, slik at det blir ekstra avrenning.
Gry Larsen
Gry Larsen er ein norsk politikar som representerer Arbeidarpartiet. Ho kjem opphavleg frå Jevnaker, men bur i Gamlebyen i Oslo. Ho er utdanna cand.mag. med faga statsvitskap, historie og Nord-Afrika- og Midtausten-kunnskapar. Tidlegare har ho vore leiar, nestleiar og sentralstyremedlem i AUF og har òg hatt verv i Oppland AUF og Jevnaker AUF.
Larsen vart utnemnd til politisk rådgivar for utanriksminister Jonas Gahr Støre då regjeringa Stoltenberg II overtok i 2005. 23. april 2009 vart ho utnemnd til statssekretær i same departement etter at Raymond Johansen vart vald til partisekretær i Arbeidarpartiet.
Caspar Wolf
Caspar Wolf var ein sveitsisk kunstmålar, best kjend for sine dramatiske måleri av Alpane. Han var sterkt påverka av Albrecht von Haller sitt dikt om Alpane, og av Sturm und Drang-rørsla. Wolf vert rekna som den fremste av dei førromantiske målarane i Sveits, og ein banebrytar for høgfjellsbilete.
Liv
På 1760-talet handteikna han tapeten i første etasjen av slottet Horben. I 1768 var Wolf aktiv i Basel. Frå 1769 til -71 heldt han til i Paris der han arbeidde med Philip James de Loutherbourg. Etter ei tid i Muri, flytta han i 1774 til Bern. Wolf inngjekk ein avtale med den lokale forleggaren Abraham Wagner om å levere 200 måleri. Saman med den geologisk interesserte Wagner og/eller presten Jakob Samuel Wyttenbach reiste han i kring i Berner Oberland og kantonen Valais. Åra 1777-79 arbeidde han i Solothurn, deretter 1780-81 i Spa, Aachen, Köln og Düsseldorf.
Wolf døydde fattig på eit hospital i Heidelberg. Sonen Theodor Wolf var ein stillebenmålar.
Halul
Tidleg på 1900-talet var det stort sett perledykkarbåtar som vitja øya.
Industri
Kort tid etter oljeindustrien i Qatar kom i gang byrja staten i midten av 1950-åra å investere resursar i å omgjere Halul til ein stor oljeterminal. Øya vart enno viktigare då dei i 1960-åra byrja å utnytte fleire oljefelt i havområdet. Mellom 1964 og 1966 vart det bygd industriområde på øya. I 2015 hadde øya 11 flytande oljetankar med ein kapasitet på i alt 5 millionar fat råolje.
Halul produserer sin eigen elektristet. Her er ni turbogeneratorar med ein kapasitet på 43 MW. To avsaltingsverk på Halul leverer kvar dag 400 kubikkmeter vatn.
Geologi
Det meste av øya ligg på eit sedimentært lag frå paleozoikum. Hormuz-formasjonen frå kambrium er det dominerande overflatelaget. Det er eit av berre to territorium i Qatar som ligg på ei flate frå paleozoikum. Det finst jernoksid som hematitt og oker på øya, men dette er ikkje vunne ut på grunn av store kostnader med utvinninga og transporten bort frå øya.
Haram kommune
Kommunen grensa i aust mot Vestnes kommune og i søraust mot Skodje kommune. Over Grytafjorden i sør ligg Ålesund kommune, og mot vest ligg øykommunen Giske kommune. Mot nord ligg Sandøy kommune og Midsund kommune. Administrasjonssenteret i Haram er Brattvåg, med om lag 2300 innbyggjarar.
Geografi
Mesteparten av innbyggjarane i kommunen bur på fastlandet, der dei tre største tettstadene også ligg. Frå sør mot nord ligg også øyane Lepsøya, Haramsøya, Flemsøya/Skuløya og Fjørtoft.
Tettstader
Haram kommune har fire tettstader, innbyggjartal per 1.1.2009 i parentes:
Kommunen
Haram kommune vart oppretta ved formannskapslovene av 1837. Den 1. januar 1890 vart den dåverande kommunen delt, og Roald kommune med 794 innbyggjarar vart oppretta. Haram kommune hadde 1956 innbyggjarar etter delinga.
1. januar 1965 vart den noverande storkommunen oppretta, på følgjande vis: Ved opprettinga hadde den nye storkommunen dermed 8140 innbyggjarar.
Næringsliv
Kommunen har mykje industri, der dei største bedriftene er VARD i Brattvåg og Søvik, og Rolls-Royce i Brattvåg og på Longva.
Vlorë
Vlorë (albansk Vlorë eller Vlora, gresk Αυλών, Avlón eller Αυλώνα, Avlóna) er ein kommune og den nest største hamnebyen i Albania etter Durrës med om lag 105 000 innbyggjarar (2011), og er hovudsete i regionen med same namn. Kommunen Vlorë ligg sørvest i Albania og grensar i nord til regionen Fier.
Administrativ inndeling
Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at dei tidlegare bykommunane Vlorë og Orikum vart slått saman med landkommunane Qendër Vlorë, Novoselë og Shushicë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Vlorë.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande bykommunen 79 513 innbyggjarar, medan dei fem kommunane som i dag utgjer storkommunen Vlorë, til saman hadde 104 827 innbyggjarar.
Fram til år 2000 var dei tidlegare by- og landkommunane ein del av distriktet Vlorë. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Vlorë.
Geografi
Vlorë ligg på ei høgd nær Avlonabukta, ei vik i Adriahavet som nesten er heilt omringa av fjell. Hamna er den beste langs kysten av Albania, og den som ligg nærast Italia. Ho er verna av øya Saseno og Glossaneset.
Byen har ein fin utsjånad med minaretar og palass med hagar og olivenlundar rundt. Valonia, eit material som ein brukar ved garveri, er frøgøymet til ei eikenøtt som veks i området, og som har fått namnet sitt frå byen.
Soge
Vlorë er ein av dei eldste byane i Albania og vart grunnlagd på 500-talet fvt. som ein gresk koloni kalla Aulōn, og ein av tre slike koloniar langs kysten av Illyria. Han vart første gong nemn Klaudios Ptolemaios (Geographia, III, xii, 2). Andre geografiske dokument, slik som Peutinger sin «Tabula» og «Synecdemus» av Hierocles nemnar òg byen. Byen vart ei viktig hamn i Romarriket, då han var ein del av Epirus Nova.
Den 28. november 1912 utropte Ismail Qemali albansk sjølvstende i Vlorë.
Umm al Qubur
Umm al Qubur er ein fråflytta landsby i Qatar, i kommunen Ash-Shamal. Det er gjort arkeologiske utgravingar på staden.
Norddalsfjorden i Flora
Norddalsfjorden er ein fjord i Kinn kommune i Vestland. Fjorden er ei fortsetjing av Botnafjorden nordaust for Florø og strekkjer seg 17 km nordaustover.
Fjorden har innløp Store og Litle Terøya på nordsida av Grønenga. Bruka Haukå og Bjørnset ligg på kvar si side av fjorden like aust for innløpet, men frå her og nokre kilometer austover er det berre små, isolerte gardar langs fjordsidene. Mellom Grovaskjeret og Straumsnesodden kryssar riksveg 614 fjorden via Norddalsfjordbrua, som har ei lengd på 401 meter. Denne erstatta ferja mellom Bjørnset og Haukå i 1987.
Aust for brua ligg Norddalsøya og aust for denne igjen ligg bygda Norddalsfjord eller Norddal på nordsida av fjorden. Fjorden held fram austover eit lite stykke til og inn til garden Øya. Frå Norddalsfjordsbrua og austover går Fylkesveg 544 på nordsida av fjorden.
Fylkesveg 544 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 544 i Sogn og Fjordane går mellom Straumsnes og Grøndal i Flora kommune. Vegen er 20,4 km lang.
Vaknačohkka
Vaknačohkka er eit fjell i Fauske kommune i Nordland. Det har ei høgd på 1690 meter over havet og er det 800. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Perinatalmedisin
Perinatalmedisin («omkring fødselen») er eit fellesomgrep for jordmorfaget, gynekologi, fostermedisin, nyføddsjukepleie og neonatalogi.
Casper André Lugg
Casper André Lugg er ein norsk forfattar. Han debuterte i 2011 med diktsamlinga Lite rekviem, og i 2015 kom Dagene er som gress. For desse blei han tildelt Bokhandelens forfattarstipend. Nymånedagene kom i 2016. Mariabiotopene (2019) er den femte boka hans.
Taujskbukta
Taujskbukta (russisk Тауйсская губа, Taujskaja Guba) er den største bukta i Magadan i Okhotskhavet i Russland.
Ho ligg mellom øya Zavjalov og Komihalvøya på sørsaustsida og Spafarjevøyane i sørvest.
Neonatologi
Neonatologi er ein greinspesialitet av pediatri. Han er læra om sjukdommar og medfødde misdannelsar hos spedbarn. Han er ikkje godkjent som eigen spesialitet, men uformelt på sjukehus er legar på avdelingar for sjuke nyfødde kjent som neonatalogar. Svarande til dette blir sjukepleiarar på slike stader ofte omtala som neonatalsjukepleiarar.
Głogów
Głogów (tysk Glogau) er ein by i Sørvest-Polen. Han hadde ca. 71 686 innbyggjarar i 2004.
Historie
Dette er ein by i landskapet Schlesien og ein av dei eldste i landet. På 900-talet bygde den slaviska stammen Djadosjanarane eit fort her av jord, stein og trevirke. Borgbyen som kom til å liggje mellom dei polske og tyske interessesfærane vart erobra og brend fleire gonger av tyskarane i mellomalderen. Då Polen var kløyvd i ulike distrikt i åra 1136-1330 gjorde dei schlesiske hertugane seg sjølvstendige frå sine rikspolske frendar og kom under tsjekkisk innverknad. Det tsjekkiske riket kom i sin tur under austerriksk innverknad. I 1740 vart byen og resten av Schlesien erobra av Preussen og omgjord til ein tysk festningsby. Festningsverka hemma utviklinga av byen og vart tekne bort i 1902.
Jaltakonferansen i 1945 avgjorde at byen atter skulle høyre til Polen, den attverande tyske befolkninga vart utvist og polakkar flytta inn att.
Under krigen utførte tyske nazistar fleire massakrar på jødar i eit skogsområde nær byen. Mellom 7. og 13. juli 1942 vart over 2 000 menneske skotne i hel der. Til saman vart over 6 000 jødar drepne i Głogów-skogen mellom 1942 og 1944.