cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ivar Grøvik
Tillitsverv og skriving
Han var med i styret for Sunnmøre Museum i 19 år, dei siste 7 åra som formann, fram til 1972. Han var deretter med i styret for museumslaget frå 1976 og nokre år, og formann i Ørsta bygdemuseumslag nokre år frå 1974. Han var med i styret for Sunnmøre målring, og i to periodar formann for Sunnmøre Mållag. Han var lokalpolitikar for Venstre, sat i kommunestyret og var formann i skulestyret i Ørsta.
I tillegg til dei skrifta som er nemnde over gav Grøvik ut fleire lokalhistoriske bøker og skreiv mykje i tidsskrift og blad. Allereie i 1953 skreiv han ei 60-årssoge til Sunnmøre frilynde Ungdomssamlag, han skreiv «Møre og Romsdal Mjølkesentral 50 år» og «Noregs Ungdomslag, ei historisk synfaring». Han var med og redigerte «Møre og Romsdal i manns minne», ei utgåva av Peder Fylling si «Folkesagn og historiske optegnelser» og han var medredaktør for «Jul på Sunnmøre» frå 1976. Han skreiv jubileumsskrift for Hjørundfjord helselag, Ørsta idrottslag, Ørsta bygdemuseumslag, Ørsta sanitetslag, eit skrift om kunstnaren Dorothea Follestad og var aktivt med i bygdesogearbeidet i Gjerstad kommune, der kona hans, Gudrun, fødd Lunde, var frå.
890 Waltraut
890 Waltraut er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. mars 1918 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Ludvig Platou
Ludvig Stoud Platou var ein dansk-norsk historikar og stortingsmann. Han var den første professoren i historie ved universitetet i Christiania.
Liv og gjerning
Platou var fødd i Slagelse i Danmark. Han vart student i 1795, og studerte så estetikk og historie. Lærar i historie og geografi i København frå 1801. Han tok skuleembetseksamen i 1803 og var deretter adjunkt ved katedralskulen i Christiania. Frå 1806 var han overlærar. Etter Enevold Falsen døydde i 1808 overtok han utgjevinga av den offisielle avisa Budstikken, som i 1810 vart talerøyr for Selskabet for Norges Vel. Platou deltok i stiftinga av dette selskapet, og var seinare ei leiande kraft i selskapet, visepresident i 1822.
Etter opprettinga av det norske universitetet i 1813 vart Platou utnemnd til professor i historie og statistikk. I 1815 vart han ekspedisjonssekretær i indredepartementet. Han beheldt halvparten av professorløna, mot å halde førelesingar i statsøkonomi, statistikk og geografi. Konstituert statssekretær i perioden 1817-21, utnemnd til statssekretær i 1825.
Platou representerte Akershus amt på Stortinget i 1824. Han var då formann i kyrkjekomiteen, samt medlem av tre andre komitear. Tidlegare, i 1814, vart han av riksforsamlinga vald til å stå føre utgjevinga av riksforsamlingsforhandlingane, saman med Georg Sverdrup og Christopher Omsen.
Skjæraasenprisen
Skjæraasenprisen vert delt ut annakvart år av Trysil kommune. Prisen ber namnet til lyrikaren Einar Skjæraasen, som var frå Trysil, og vart delt ut første gong i 2000. I dag er prisen på 25 000 kroner. Prisen kan delast ut til personar innan forfattarskap, bildande kunst eller musikk. Det er ikkje eit avgjerande vilkår at prisvinnaren skal vera norsk. I komitéen sit mellom andre ordføraren i Trysil, Ole Martin Norderhaug og son til Einar Skjæraasen, Magne. Prisen vert delt ut under Skjæraasendagane i slutten av oktober annakvart år.
Björn Collinder
Björn Collinder i Sundsvall var ein svensk fennougrist og språkforskar, professor i fennougristikk etter K.B.Wiklund.
1760
1760 (romartal MDCCLX) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Kontinentalsokkel
Kontinentalsokkel er ei nemning på den delen av eit kontinent som går ut i havet. Havdjupna i slike område er høvesvis liten. Tidlegare var kontinentalsokkelen rekna ned til ei djupne på 200 meter. Ein annan definisjon er at sokkelen går ut til kontinentalskråninga, der havbotnen skrånar ned mot djupare havområde. Kontinentalhylla er den inste delen av kontinentalsokkelen og er relativt flat med grunn havbotn langs landområda. Overgangen mellom sokkelen og skråninga vert kalla havegg.
I tilhøve mellom kyststatar, vert nemninga «sokkelen» ofte nytta. Yttergrensene geografisk er kanten av kontinentalmarginen. Om det er mindre enn 400 nautiske mil til grunnlinja til ein nabostat, vert avgrensinga av sokkelen mot ein nabostat avgjort av avtalar mellom dei statane det gjeld. Landa kring Nordsjøen har delt kontinentalsokkelen ved slike avtalar, slik at yttergrensa normalt er midtlinja mellom grunnlinjekanten til statane (midtlinjeprinsippet). Det manglar framleis ei endeleg avtale mellom Russland og Noreg om deling av kontinentalsokkelen i Barentshavet.
Ein kyststat er grunneigar på kontinentalsokkelen, i høve kontinentalsokkelkonvensjonen av 1958.
Avklaring av kva stat som har rettar på ein kontinentalsokkel har vorte særleg aktuelt i høve petroleumsverksemd utaskjærs.
Guri Ingebrigtsen
Guri Helene Ingebrigtsen var ein norsk lækjar og politikar frå Arbeidarpartiet. Ho var politisk rådgjevar for den norske sosial- og helseministeren i 1996 og 1996–1997, og statsråd i det same departementet i perioden 2000–2001 i den første Stoltenberg-regjeringa.
I 1970-åra var ho medlem av AKP. I 1986 arbeidde ho som hjelpearbeidar i Afghanistan. I to periodar (1999–2007) var ho ordførar i Vestvågøy kommune i Nordland.
Åsen kyrkje
Åsen kyrkje er ei langkyrkje frå 1904 i Levanger kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i bygda Åsen.
Byggverket er i tre og har 400 plassar.
Kyrkja er bygd i sveitsarstil.
Kontinent
Kontinent (frå latin terra continens, 'samanhengjande land') er ei nemning på eit stort, samanhengjande landområde. Dei byggjer meir på fysiske geografiske skilje enn verdsdelar, som har meir kulturell og historisk bakgrunn.
Det finst ulike måtar å dela jorda inn i kontinent på. Ei vanleg inndeling er Afrika, Eurasia, Amerika, Antarktika og Australia. Ein kan definera mindre kontinent, som Amerika delt inn i Nord- og Sør-Amerika, eller større, som Afrika-Eurasia, der den samanhengjande landmassen til Afrika og Eurasia blir kombinert til eitt kontinent.
Fleire av kontinenta ligg hovudsakleg på ei eiga kontinentalplate, som den eurasiske plata eller den antarktiske plata. Delar kan likevel høyra til andre plater. Det indiske subkontinentet ligg til dømes på den australske plata, men heng saman med det eurasiske kontinentet på landjorda og er dermed rekna som ein del av dette.
Rosenkakadu
Rosenkakadu eller rosenkakadue (Eolophus roseicapilla) er ei av dei mest vanlege og mest utbreidde kakaduene. Ein finn dei i opne landskap over store delar av fastlands-Australia.
Arten er endemisk for Australia inklusive Tasmania, der den karakteristiske rosa og grå fjørdrakta og den modige og framtredande åtferda gjer fuglen til eit kjent syn på landsbygda og aukande grad òg i urbane område. Rosenkakadu synast å ha tatt føremon av endringar i landskapet etter at den europeiske koloniseringa skjedde og kan ha tatt plassen til den sjeldne fagerkakadu, Cacatua leadbeateri i delar av området.
Rosenkakadu har ei bleik grå til medium grå overside, eit rosa andlet og bryst, og ein lys rosa fjørtopp. Kjønna skil seg generelt på eit punkt, augefarga. Hannar har ein mykje mørk brun, nesten svart iris, medan hoer har mellombrun til raud iris. Typiske er desse fuglane er ca. 35 centimeter lange, og veg mellom 300 og 400 gram.
Karl Ingebrigtsen
Karl Ingebrigtsen i Hattfjelldal, Nordland) er ein norsk politikar (Ap). Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1981. Han var vararepresentant i periodene 1973–1977 og 1977–1981.
Ingebrigtsen var varaordførar i Hattfjelldal i perioden 1968–1969, og ordførar i periodane 1970–1971, 1971–1975 og 1975–1977.
Kennedy Mweene
Kennedy Mweene er ein zambisk fotballspelar. Han har spela som keeper for Free State Stars i den sørafrikanske fotballigaen og for landslaget til Zambia.
Mweene var med på å vinna COSAFA-meisterskapen (for land i det sørlege Afrika) for U20-landslaget. Han debuterte for A-landslaget i 2004 i ein kamp mot Malawi. Han var lenge reservekeeper på landslaget, men då førstekeeperen, Kalililo Kakonje, vart skada i 2005, fekk han sjansen som førstekeeper igjen, men klarde ikkje å etablera seg fast på laget før i 2006. Sidan då har han stort sett vore førstekeeperen til Zambia.
Vladimir Vladimirovitsj Tsjarnoluskij
Vladimir Vladimirovitsj Tsjarnoluskij var ein russisk, seinare sovjetisk språkforskar og etnograf.
Tsjarnoluskij deltok i forskingsreisa til Kola-halvøya i 1927, der vart interessa hans vekt for samisk språk. Han samla inn etnografisk materiale, delar av dette vart publisert først 30-40 år seinare, på 1960- og 1970-talet.
Pausen på 30 år mellom forskingsreise og publisering heng saman med den nye sovjetiske språkpolitikken etter midten av 30-talet. Mange nasjonale akrivistar vart skulda for nasjonalistiske avvik, og samarbeid med fascistiske språkforskarar i andre land.
Tsjarnoluskij kunne slå fast at dei samiske eventyra hadde teke opp i seg samanhengar mellom samane og komiane.
Kuhegre
Kuhegre (Bubulcus ibis) er ein kosmopolitisk art av hegrar i tropane og i subtropiske og varme, tempererte soner. Trass likskapen med egrettar i slekta Egretta, er kuhegre nærast i slekt med hegrar som til dømes gråhegre i Ardea. Det opphavlege utbreiingsområdet til denne arten var delar av Asia, Afrika og Europa, men området har auka mykje snøgt etter ei vellykka kolonisering av store delar av verda.
Skildring
Kuhegren er ein kompakt, kvit fugl pynta med brungule fjør i hekkesesongen. Han hekkar i koloniar, vanlegvis nær vatn og gjerne i område med andre vadefuglar. Reiret er ei plattform av kvistar i tre eller buskar. Ulikt dei fleste andre hegrar, finn han føde i relativt tørre habitat på grassletter, ofte følgjer han storfe eller andre store pattedyr der, fordi insekt og små virveldyr blir jaga opp og blir enkle byttedyr for hegren. Nokre populasjonar av kuhegre er trekkfuglar og andre spreier seg etter hekkesesongen.
Det er få predatorar som jaktar vaksne kuhegrar, men både fuglar og pattedyr kan åtake reir, og ungar kan gå tapt som følgje av matmangel, mangel på kalsium eller etter uro frå andre store fuglar. Denne arten fjernar flått og fluger frå storfe, og har vore involvert i spreiing av dyresjukdommar der flått er smitteberarar. Fuglane kan kollidere med fly og vere ein tryggleiksrisiko ved flyplassar.
Dette er ein tettvaksen hegre med vengespenn på 88-96 centimeter, 46-56 cm i kroppslengd og han veg 270-512 gram. Halsen er relativt kort og tjukk, solid nebb, og ei luta haldning. Vaksne fuglar utanfor hekkesesongen har i hovudsak kvit fjørdrakt, gult nebb og grågule føter. Hekkedrakta hos den vestlege underarten har oransjefarga fjør på rygg, bryst og krone. Nebb, bein og irisar er raude i ein kort periode før paring. Kjønna er like, men hannfuglar er marginalt større og har litt lengre pyntefjør enn hoer; ungfuglar får ikkje farger i fjørdrakta og har svart nebb. Tre underartar av kuhegre er skildra: den vestlege forma B. i. ibis, ein austleg underart i Asia og Australia, B. i. coromandus, og somme aksepterar også ein underart på Seychellane, B. i. seychellarum. Den austlege underarten skil seg frå den vestlege i hekkedrakta. Den oransje eller brungula farga blir meir gyllen, dei farga fjøra strekkjer seg ned til kinn og hals. Dessutan er nebb og tars er litt lengre i gjennomsnitt enn hos den vestlege underarten. Seychellarum er mindre og har kortare venger enn dei andre to formene. Han har kvit kinn og hals, som hos B. i. ibis, men hekkedrakta er gyllen som hos B. i. coromandus.
Plasseringa av augo hos hegren gjev dei eit vidt synsfelt, og fysiologiske studiar tyder på at arten kan vere i stand til nattleg aktivitet. På grunn av tilpassinga dei har gjort for å ta føde på land har dei mista evna som slektningane på våtland har til å korrigere nøyaktig for lysbryting gjennom vatn. Denne arten er i stor grad stille, men kan gje rolege «rikk-rakk»-kall i hekkekolonien.
Høvågavisa
Høvågavisa er ei avis som blir utgjeven i Høvåg i Lillesand i Agder.
Okinawa
Okinawa (沖縄本島 Okinawa-hontō) er den største av Ryūkyū-øyane. Naha, hovudstaden i Prefekturet Okinawa ligg på Okinawa. Øya har eit flatemål på 1201 km2.
Lillesands-Posten
Lillesands-Posten er ei avis som blir utgjeven i Lillesand i Agder.
1761
1761 (romartal MDCCLXI)
Anastacia
Anastacia er ein amerikansk songar, låtskrivar og dansar fødd i Chicago. Ho utfører pop, soul, dance og R&B-musikk.
1761
Døde
1751 – 1800
Budstikka
Budstikka (tidlegare: Asker og Bærums Budstikke) er ei dagsavis som kjem ut på Billingstad i Asker kommune i Viken fylke. Avisa vert utgjeven måndag til laurdag, og er ei lokalavis for Asker og Bærum kommunar. Den redaksjonelle profilen er «uavhengig konservativ».
Asker og Bærums Budstikke, som hausten 2004 endra namnet til Budstikka, blei grunnlagt i Sandvika i Bærum i 1898 av boktrykkjar og redaktør Jørgen Kanitz. Avisa la om til tabloidformat 1. mars 2002. Laurdagsavisa kom ut første gong 17. februar 1996, som tabloid i tre utgåver, ei for kvart av distrikta Asker, vestre Bærum og austre Bærum.
Utgjevarselskapet heiter framleis Asker og Bærums Budstikke ASA, og er no organisert som eit konsern som gjev ut papiravisa Budstikka og nettavisa Budstikka.no, og driv lokal-TV-stasjonen TV.Budstikka.
I 2001 planla avisselskapet å etablere ei ny riksdekkjande sportsvekeavis, men desse planane blei seinare lagt vekk.
Avisa kallar seg sjølv for Noregs største lokalavis.
Dansk julemat
Dansk julemat har mange fellestrekk den tilsvarande norske maten, som at han inneheld mykje feitt og sukker og ofte blir eten saman med særskilde alkoholdrikkar, men har sjølvsagt òg mange særdanske trekk.
På litle julaftan et ein gjerne risgraut som ein drikk mørkt hvidtøl eller saft til. Grauten som ikkje blir eten blir brukt til å laga risalamande (ein slags riskrem) av.
Til middag på julaftan er det vanleg å eta steik av and, gås eller svin — flæskesteg — med visse tradisjonelle tilleggsrettar, som sjysaus, kvite og bruna poteter, raudkål, syltetøy (av til dømes rips eller tyttebær), medisterpølse. Nøyaktig kva ein et varierer, som i Noreg, mellom ulike familiar og ut frå kvar ein bur i landet. Tidlegare var det vanleg å servera ein porsjon risgraut før hovudretten, no er det vanlegare med risalamande med kirsebærsaus som dessert etterpå. Ein drikk som regel raudvin og brus til julemiddagen.
Første juledag samlar familiar seg til julefrokost der ein serverer varme — lune og kalde rettar, med smørrebrød som ein viktig del. Drikke er gjerne øl og snaps.
Arnt Frode Jensen
Arnt Frode Jensen var ordførar (2003–2007) i Herøy kommune i Nordland. Han representerer Arbeidarpartiet. Han vart attvald som ordførar for sjuande gong i 2015.
Jensen har tidlegare vore politisk rådgjevar i Samferdsledepartementet.
Sloboda
Sloboda (russisk слобода́) var ein slag busetnad i Russland, Kviterussland og Ukraina. Namnet kjem av det tidlege slaviske ordet for 'fridom' og kan omtrent omsetjast til 'fri busetnad'.
Mange slobodaer var busetnader i nykoloniserte land, særleg av kosakkar. Enkelte slobodaer var delar av byar. På byrjinga av 1700-talet vart desse privilegia avskaffa og slobodaer vart vanlege landsbyar, sjtetlar, småbyar og forstader. Uttrykket er bevart i namna til forskjellige busetnader og bydelar. Liknande busetjingar fanst i Valakia og Moldavia med namnet slobozie/slobozia.
Dialekt-, ortnamns- och folkminnesarkivet i Umeå
Dialekt-, ortnamns- och folkminnesarkivet i Umeå (DAUM) er det nordlegaste av dei tre statlege arkiva for innsamling av tradisjonsstoff i Sverige. Arbeidet består i å samle inn, bearbeide og publisere material, og arkivet samlar til dømes inn dialektprøver for samtlege samiske språk, og for svensk og norsk.
Plaek Pibulsonggram
Plaek Pibulsonggram, opphavleg Plaek Khittasangkha, var ein thailandsk offiser og politikar. Han var statsminister og diktator i Thailand i tidsromma 1938–1944 og 1948–1957.
I samtida var han kjend som Phibun Songkhram, Phibun Songram eller berre Phibun (Pibul) i Vesten og som «Marskalk P.» i Thailand. Det var han som omdøypte «Siam» til «Thailand» i 1949.
Bakgrunn
Plaek Khittasangkha blei fødd 14. juli 1897 i Mueang Nonthaburi i Nonthaburi-provinsen i det dåverande kongeriket Siam. Far hans heitte Keed Khittasangkha. Foreldra til Plaek åtte ein durian-frukthage. Farfaren hans skal ha vore ein kantonesisk-talande kinesisk innvandrar. Ettersom familien var fullstendig assimilert som thaifolk og Plaek ikkje hadde nokre typisk kinesiske trekk, kunne han seinare skjula noko eventuelt kinesisk opphav. Han fekk namnet Plaek – som tyder 'rar' – på grunn av den uvanlege utsjånaden sin som liten. Plaek Khittasangkha studert ved buddhistiske tempelskula, og blei så elev ved Chulachomklao kongelege militærakademi. Han gjekk ut derfrå i 1914 og blei utnemnd til andreløytnant i artilleriet. Etter fyrste verdskrigen blei han send til Frankrike for å studera artilleritaktikk. I 1928, då han steig i gradane, fekk han adelstittelen luang frå kong Prajadhipok, og blei kjend som Luang Phibunsongkhram. Han gav seinare slepp på tittelen luang, men heldt på Phibunsongkhram som etternamn.
Samdal
Samdal er ein gard i Fana i Bergen kommune nord for Samdalsvatnet.
Det er framleis gardsdrift på garden.
Namn
Forstavinga i namnet kjem truleg frå eit eldre elvenamn.
Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster. I 1528 vart garden overteken av Vincens Lunge, og fram til 1775 vart han driven saman med Bontveit.
Geografi
Garden ligg i Samdalen, der Dyrdalselva og Hausdalselva renn saman og dannar Samdalselva. Garden ligg mellom nokre av dei høgaste fjella i Bergen kommune, Sveningen (769 moh) i aust, Hausdalshorga (784 moh) i nord og Lundåsane (361 moh) i vest. Samdalen held fram sørover mot Kalandseidet. Ulvvatnet er eit anna vatn på garden, like sørom Samdalsvatnet.
Garden grensar til Øvstebø i nord, Lund i nordvest, Håland i vest, Fjelltveit i sørvest, Hausdal i nord og Os kommune i aust.
Marianne Heiberg
Marianne Heiberg var ein norsk ekspert på Midt-Austen.
Marianne Heiberg var gift med Johan Jørgen Holst, og var ein sentral aktør i arbeidet med Oslo-avtalen.
Ho var syster til Karin Stoltenberg og dermed tante til Jens Stoltenberg.
Heiberg døydde av eit hjarteinfarkt.
Chen Ning Yang
Yang er kjend for teoretiske undersøkingar av symmetriprinsipp og for arbeid innan statistisk mekanikk. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1957 saman med Tsung-Dao Lee for teoriane deira om at den svake vekselverknaden ikkje hadde paritetssymmetri (speglsymmetri). Chien-Shiung Wu stadfesta teorien eksperimentelt.
Han tok utdanninga si i Kunming. Frå 1946 studerte han hos E. Fermi ved University of Chicago, og vart i 1949 knytt til Institute for Advanced Study ved Princeton. Frå 1955 til 1965 var han professor same stad, og sidan 1966 Albert Einstein-professor ved State University of New York i Stony Brook.
Naturbruk
Naturbruk er ei line innan vidaregåande opplæring som har utgangspunkt i bruk av natur.
Timetalet i Naturbruk for Kunnskapsløftet
Fellesfag: til saman 336 timar
Programfag til saman 477 timar
Prosjekt til fordjuping(PTF) til saman 168 timar Valfag, der valalternativa kan vere:
Den sibirske sokkelen
Den sibirske sokkelen er ein del av kontinentalsokkelen i Nordishavet og Russland. Han strekkjer seg frå kontinentet Eurasia og 1500 km utover i Nordishavet. Området er relativt grunt med eit gjennomsnittleg djup på om lag 100 meter. Fleire øyar ligg på sokkelen, som Wrangeløya, Novaja Zemlja og Nysibirøyane.
Sokkelen består av Karahavet, Laptevhavet og Aust-Sibir-havet, og er slik delt inn i respektive Karahavsokkelen, Laptevhavsokkelen og Aust-Sibir-havsokkelen.
Austover går sokkelen over i Tsjuktsjarsokkelen (i Tsjuktsjarhavet), som er delt mellom Eurasia og Alaska. Vestover går han over i Barentssokkelen i Barentshavet.
Svend Foyn Bruun
Svend Foyn Bruun var ein norsk sjømann og skipsreiar, med vekt på kvalfangst, samt politikar for partiet Høgre.
Bruun, som var son til ein kvalfangar i Tønsberg, reiste til sjøs i 1899. I 1904 tok han eksamen ved sjøkrigsskulen i Horten. Han studerte språk i Frankrike 1904–05, og språk og historie ved University of Oxford i 1905. Under den politiske krisa i 1905 gjorde han teneste i marinen. Fram til 1911 siglde han i koffardifart, vesentleg som skipper. Fra 1911 til 1914 leia han kvalfangstekspedisjonar med flytande kvalkokeri.
I 1919 starta han og Anton von der Lippe skipsreiarlaget Bruun & von der Lippe i Tønsberg, eit selskap som disponerte fleire skips- og kvalfangstselskap. Bruun & von der Lippe starta mellom anna i 1928 Hvalfangerselskapet Antarctic A/S og Hvalfangerselskapet Pelagos A/S. Bruun deltok same året i etableringa av Hvalfangerselskapet Kosmos A/S, og i 1930 av Hvalfangerselskapet Kosmos II A/S. Seinare var han styreformann i desse selskapa. Etter andre verdskrigen skilde Bruun og von der Lippe lag. Bruun overtok Pelagos, medan von der Lippe overtok Antarctic.
Bruun vart utnemnd til riddar av den svenske Nordstjerneordenen og mottok ei tyrkisk fortenstemedalje. Svend Foyn var ein grandonkel.
Steinar Joakimsen
Steinar A. Joakimsen er ein norsk tidlegare politikar for Ap. Han var ordførar i Lurøy kommune i perioden 1988–2007.
Han var òg med i styret til Rødøy-Lurøy Kraftverk AS for perioden 2006-2007.
Marie A. Ryssdal
Marie A. Ryssdal var ein norsk husstellærar, bondekone og forfattar. Ho var fødd i Davik i Bremanger kommune, og busett i Ryssdal i Gloppen kommune.
Saman med mannen, Lars Ryssdal la Marie ned eit stort arbeid i kulturvern. Ho var mellom dei fremste i Sogn og Fjordane i arbeidet med å ta vare på gamle vevtradisjonar og kvinnehusflid, og Lars har samla eit stort tilfang av gamle folketonar.
Ekteparet har fått Folkemusikkprisen for Sogn og Fjordane i 1996.
Diskografien til The Kinks
Karrieren til det engelske rockebandet The Kinks varte over 30 år frå 1964 til 1996. I løpet av denne tida gav dei ut 25 studioalbum og mange hitsinglar.
Trompetane til Tutankhamon
Trompetane til Tutankhamon er to trompetar som den engelske arkeologen Howard Carter fann då han i 1922 opna gravkammret til Tutankhamon i Egypt.
Skildring
Ein trur at dei har vore nytta i militær samanheng, rundt midten av 1300-talet fvt. Den eine er oppbevart i Det egyptiske museumet i Kairo. Trumpeten, som er laga av sølv, er 58 cm lang og diameteren på munningen er på 8.8 cm. Instrumentet er dekorert med band av tynt gull og munnstykket er laga av gull.
Opptak
I 1933 gjorde BBC eit stutt opptak av trompeten. Ein kan lytta til dette opptaket på nettstaden World Book:, eller ved å lasta ned eit program frå.
Prærieulv
Prærieulven eller coyoten (Canis latrans) er eit mellomstort hundedyr som lever i heile Nord-Amerika. Han er kanskje framfor alt kjend for hylet sitt, som er ein viktig stemningsskapar i westernfilm.
Kjenneteikn
Prærieulven har grå pels med tonar av gult og brunt. Han er svært sjeldan over ein meter lang, og veg mellom 9 og 22 kg. Han skil seg frå andre liknande hundedyr ved å vera mindre og ikkje minst slankare; han treng ikkje vera i fare for å sjå undervektig ut.
Utbreiing
Prærieulven finst i heile Nord-Amerika, bortsett frå heilt aust i Canada. Denne store utbreiinga kjem i store trekk av at menneske har utrydja ulv og raudulv frå store område. Ein finn prærieulv i dei fleste landskapstyper, men han likar seg best når han har buskas å luska i.
Fylkesveg 301 i Troms
Fylkesveg 301 i Troms går mellom Grøtnesdalen og Søreidet på Reinøya i Karlsøy kommune. Vegen er 50,5 km lang utanom ferjestrekningane.
891 Gunhild
891 Gunhild er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. mai 1918 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Prins Patrick-øya
Prins Patrick-øya (engelsk Prince Patrick Island) er ei øy i det kanadiske Arktis på mellom 76 og 78 grader nordleg breidd og 116 til 123 grader vestleg lengd. Øya, som er den vestlegaste av Elisabetøyane, høyrer til Nordvestterritoria i Canada. Ho har eit totalt flatemål på 15 848 km². Nærast granneøyane, Eglintonøya og Melvilleøya, ligg i søraust. Øya ligg innefrosen heile året, noko som gjer henne til ein av dei mest utilgjengelege delar av Canada. Øyas høgste punkt ligg 279 meter over havet. Patrickøya er folketom.
Øya ligg ved innløpet til McCluresundet. Ein arktisk verstasjon kalla Mould Bay vart opna i 1948 som del av eit militært samarbeid mellom Canada og USA. Verstasjonen var ein av mange i eit nett av liknande som skulle dekke polarområda.
Regulære vêrobservasjonar tok til i mai 1948. Staben på stasjonen bestod av mellom 10 og 40 personar, alt etter kva forskingsarbeid som stod føre. Stasjonen vart stengd i 1997 og erstatta med ein automatisert vêrstasjon plassert ved flystripa nedom den avfolka stasjonen. Stasjonen hyste den einaste kjende, langvarige busetjinga på øya.
Patrickøya vart fyrste gongen utforska i 1853. Ho er oppkalla etter den britiske prinsen som var generalguvernør i Canada i perioden 1911-16.
Birger Braadland
Birger Olsen Braadland var ein norsk offiser, skogeigar og politikar frå Idd i Østfold. Han var norsk utanriksminister i perioden 1931–33 og stortingsmann 1934–36. Han var far til stortingsmann Erik Braadland.
Liv og gjerning
Braadland var son til ein kemner. Han vart student i 1897 og tok i 1900 eksamen ved Krigsskulen. Frå 1900 til 1919 var han offiser i Hæren, som aspirant i generalstaben 1905–06, kaptein og kompanisjef frå 1911 samt adjutant hos kong Haakon VII 1915–18.
Braadland tok i 1904 over den store skogeigedomen Torgalsbøen i Idd frå svigerfaren Andreas Stang. I 1908 kjøpte han naboeigedomen Ør, og eigde då 27 000 dekar skog. Han var formann i Østfold skogselskap 1925–50, styremedlem 1930–38 i Det norske Skogselskap samt viseformann i styret i A/S Borregaard 1938–51. Medlem av Hvalrådet 1936–57, formann 1947-53 i representantskapen for Noregs Bank.
Braadland var medlem av Idd heradsstyre 1914–22, fyrst som representant for Høgre, på 1920-talet melde han seg inn i Bondepartiet. Den 12. juni 1931 vart han utnemnd til utanriksminister i regjeringa leia av Peder Kolstad. Historikaren Fredrik Fagertun meiner at «Bondepartiet hadde få politikere og diplomater med bred utenrikspolitisk erfaring i sine rekker, og Braadlands militære bakgrunn borget trolig for en viss utenrikspolitisk innsikt. Dessuten var han relativt språkmektig og hadde et elskverdig og vinnende vesen og evne til å komme overens med andre mennesker.»
Utanriksminister Braadland brukte mykje tid i Genève, der han leia Noregs delegasjon til rådssamlinga 1931/32 i Folkeforbundet. I Grønlandssaka førte han ei forhandlingslinje overfor Danmark. Saman med statsminister Kolstad forsøkte han med forhandlingar, for å unngå statleg okkupasjon etter den private okkupasjonen av Aust-Grønland i juni 1931. Forhandlingane førte ikkje fram, og regjeringa kjende seg tvina til å erklære delar av Aust-Grønland for norsk territorium.
Braadland var fungerande statsminister frå 1. februar til 29. februar 1932, då Kolstad var sjuk og seinare døydde. Braadland heldt fram som utanriksminister då Jens Hundseid vart ny statsminister 14. mars 1932. Braadland var lojal mot sine regjeringssjefar, han støtta Hundseid då denne hausten 1932 forsøkte å fjerne forsvarsminister Vidkun Quisling.
Etter Hundseid-regjeringa gjekk av 2. mars 1933 var Braadland rådsmedlem i Folkeforbundet til utgangen av 1934. Hausten 1933 vart han vald inn på Stortinget frå Østfold for perioden 1934–36, der han var medlem av finans- og tollkomitéen. Ved stortingsvalet 1936 mista Bondepartiet sitt andremandat i Østfold, så Braadland var 1. vararepresentant 1937–45.
Braadland gav i 1945 ut boka Fra krig til fred, eit arbeid om økonomiske og statsfinansielle spørsmål i ei etterkrigstid. Han var medlem av Nobelkomiteen frå 24. juni 1937 til 31. desember 1943 og 25. juni 1945 til 31. desember 1948.
John Bardeen
John Bardeen var ein amerikansk fysikar og den einaste som har fått nobelprisen i fysikk to gonger.
Far til Bardeen var professor i anatomi og dekan på ein medisinsk høgskole.
Bardeen vart Bachelor of science i 1928 og Master of science i 1929 i elektroteknikk ved universitetet i Wisconsin (Madison). i 1936 avla han doktorgraden sin i matematisk fysikk ved Princeton-universitetet. Han jobba ved universitetet i Minnesota frå 1938 til 1941. I andre verdskrigen var han fysikar ved den amerikanske marinens laboratorium i Washington D.C..
Som fysikar ved Bell telefonlaboratorium i Murray Hill i New Jersey frå 1945 til 1951 høyrte han til den arbeidsgruppa som 1947 oppdaga transistoreffekten. 1948 offentleggjorde dei den første transistoren, noko som utløyste ein elektronisk revolusjon. For dette arbeidet vart han tildelt nobelprisen i fysikk i 1956 saman med to av kollegaene sine, William B. Shockley og Walter Brattain.
1972 mottok han saman med Leon N. Cooper og John R. Schrieffer nok ein gong nobelprisen i fysikk. Dei hadde kome med ein teori som forklarte superleiareigenskapen, den såkalla BCS-teorien, kalla opp etter initialane til oppdagane. Alt i 1930-åra hadde Bardeen forska på fenomenet og han kom i 1950-åra fram til ei teoretisk forklaring. I og med sin andre nobelpris vart han den første vitskapsmannen som fekk nobelprisen to gonger i same kategori, og han er framleis den einaste som har fått prisen to gonger i fysikk.
1762
1762 (romartal MDCCLXII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
Gudinna Frøya
Frøya (norrønt Freyja) var kjærleiksgudinna i norrøn mytologi. Ho var den viktigaste vanegudinna og blei derfor også kalla Vanadis. Namnet til Frøya tyder herskarinne, og ho har fleire likskapar med Frigg, noko som kan tyda på at dei faktisk var same gudinne. Av namnet hennar Frøya finn ein avleiinga frue.
Ho skal òg ha vore den som lærte menneska å utføra seid, det vil seia evna til å sjå framover og bakover i tid for den sjamanaktige kultleiaren. Dette hadde ho til felles med Odin, og liksom han kravde også Frøya offer frå tilbedarane sine.
Mytologisk historie
Etter krigen mellom æsene og vanene kom Frøya saman med far sin Njord og tvillingbror sin Frøy til Åsgard og blei deretter rekna som æser, Frøya som ei åsynje. I typisk vanetradisjon var Frøya gift med bror sin, men ho hadde òg andre makar. Den viktigaste av desse var Od. Då han forlet henne gret Frøya gylne tårer av det reinaste raudgull over den tapte elskaren sin.
Loke kallar henne alle gudars og alvars elskarinne, medan jotunen Hyndla påstår at ho er i lag med bukkar om nettene. Sikkert er det at mange mytologiske skapningar gjerne ville ha Frøya. Fire dvergar gav henne det kostelege smykket Brisingamen mot å få ei natt kvar med Frøya, og jotunen Trym stal hammaren til Tor for å kunne gifta seg med henne.
Men Frøya var ikkje berre kjærleik. Ho tok òg imot halvparten av krigarane som fall i kamp i hallen sin, Sessrúmnir i Folkvang. Den andre halvparten drog til Odin i Valhall.
Astronomi
Frøya har kalla opp objekt og formasjonar i solsystemet:
Welsh corgi
Welsh corgi er ein kortbeint gjetarhund med opphav i Wales i Storbritannia. Det finst to rasar, welsh corgi pembroke og welsh corgi cardigan, med namn etter dei walisiske grevskapa Cardiganshire og Pembrokeshire. Welsh corgi pembroke er kjend gjennom si tilknyting til det britiske kongehuset, der dronning Elizabeth II gjennom åra har hatt fleire hundar av denne rasen.
Største skilnaden mellom dei to rasane er at pembroke har stubbhale eller ingen hale i det heile tatt, mens cardigan har ein reveliknande hale. Elles liknar hundane kvarandre i storleik og utsjånad, med korte føter og store øyre. Dei har likevel utvikla seg såpass uavhengig av kvarandre at beinstruktur og nøyaktig lengd og storleik er ulike.
Cardigan er den største corgien med ei vekt på 11 til noko over 17 kg (hannar). Pembroke av begge kjønn veg rundt 11-12 kg. Begge typane har ei mankehøgd på rundt 26-33 cm.
Welsh corgi cardigan er rekna som ein av dei eldste britiske hundetypane, og har vore brukt av walisiske bønder til å gjeta kveg, vera med på jakt og vakta hus og barn. Også pembroke har vore lenge i landet. Denne hunden er truleg skapt gjennom blanding med spisshundar, anten frå det europeiske fastlandet eller frå Skandinavia. Han liknar mykje på svensk västgøtaspets, men kva slektskap det er mellom desse hundane er ikkje kjent.
Nils Hertzberg
Nils Christian Egede Hertzberg var ein norsk skulemann, forfattar, stortingsmann og statsråd.
Hertzberg vart fødd i Ullensvang, soknepresten Niels Hertzberg var far hans. Han levde barndomsåra sine her, men flytte alt som niåring til Bergen. I 1841 vart han elev ved Bergens katedralskole, same året døydde faren. Då det var tronge kår i familien etter dette, starta Hertzberg å gje privatundervisning. Etter examen artium i 1846 og som teologistudent var han huslærar i over eitt år og seinare lærar ved ein jenteskule i Kristiania. År 1851 vart han cand. theol., frå 1853 var han lærar på krigsskulen og i 1860 vart han andrelærar ved Askers seminar (lærarskule).
I 1866 vart Hertzberg ordførar i Bærum, året etter vart han styrar og fyrstelærar på Hamar seminar. Han var deretter ekspedisjonssjef i Kyrkjedepartementet frå 1873. Frå 1882 til 1884 var han kyrkjestatsråd i Christian August Selmer si regjering. Statsrådane i denne regjeringa vart stilt for riksrett i 1884 grunna statsrådssaka, som gjekk på om statsrådane skulle ha tilgang til forhandlingane til Stortinget eller ikkje. Sidan Hertzberg hadde trådt inn i regjeringa Selmer etter at sanksjonsnektinga for statsrådssaka hadde vorte avgjeven, vart han bøtelagt (kr. 8000,-), men ikkje frådømt embetet sitt. Difor var Hertzberg også kyrkjestatsråd i den kortvarige regjeringa til Christian Homann Schweigaard i 1884. Frå 1886 til 1891 var han stortingsmann frå krinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Begge dei to funksjonsperiodane var han medlem av kyrkjekomiteen, og røysta i lag med partiet Høgre.
Hertzberg si hjartesak var skule og oppseding, og han var ein av pionerane for å innføra faga gymnastikk og sløyd i skulen. Han grunnla Norsk Skoletidende i 1869 og var redaktør for skriftet til 1873. Hertzberg gjekk skarpt imot folkhehøgskulane som han ville motarbeida ved å organisera amtsskular. Han var føregangsmann for innføring av statsstønad til amtsskulane frå 1875. Frå 1880-åra av gav han ut ei rekkje bøker og skrifter om religiøse spørsmål, pedagogikk og barneoppseding, skulespørsmål og litterære og politiske emne.
Som far sin, vart òg Nils Hertzberg medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab, frå 1883. Nils Hertzberg var i tillegg æresmedlem av Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug og Foreningen til Dyrenes Beskyttelse. I 1877 vart han utnemnd til ridder av St. Olavs Orden, og den 4. november 1893 utnemnde Kong Oscar II Hertzberg til kommandør av 1. klasse av St. Olavs Orden for fortjenstfuld embedsvirksomhed. Hertzberg rakk å skriva ned memoarane sine i "Fra min Barndoms og Ungdoms Tid" og "Minder fra min Skolemestertid" før han døydde i Kristiania i 1911.
1763
1763 (romartal MDCCLXIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
Leonid Pasternak
Yngre år
Leonid Pasternak vart fødd i Odessa. Faren var jødisk og dreiv eit vertshus. Leonid var det yngste av seks born i familien. Han tok tidleg til å teikne, noko familien hans frårådde han i frykt for at det skulle forstyrre studiane hans. Hans fyrste sponsor var ein gatefeiar som byrja kjøpe Pasternaks kunst då guten var sju år gammal.
Frå 1881 til -85 studerte Pasternak ved Moskva universitet, fyrst ved det medisinske instituttet og så ved det juridiske instituttet. Til sist bestemte han seg for å vigje livet sitt til kunsten. Han reiste til Tyskland og tok til ved Akademie der Bildenden Künste München. Eksamen ved akademiet avla han i 1887. Deretter reiste han tilbake til Russland og tenestegjorde dei to pliktåra i armeen (i eit artilleri-regiment). Frå 1889 dreiv han som målar på heiltid.
Målar
Pasternak opplevde suksess allereie frå starten av. Hans fyrste utstilte måleri vart kjøpt av Pavel Tretjakov, den viktigaste kunstkjøparen i samtidas Russland. Pasternak vart snøgt ein populær målar, og kom med i den så kalla Polenov-sirkelen. Mellom dei andre målarane i denne var Valentin Serov, Isaak Levitan, Mikhail Nesterov og Konstantin Korovin.
Pasternak vart vald inn i St. Petersburg kunstkademi i 1905, og underviste elles ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur.
Flyktning – Ekteskap
I 1921 trong Pasternak ein augeoperasjon, operasjonen vart utført i Berlin. Han reiste dit med kona si og to døtrer. Etter operasjonen bestemte han seg for ikkje å reise tilbake til Russland, og budde i Berlin til 1938. Han flykta då frå nazistyret til Storbritannia. Pasternak døydde i Oxford i 1945.
I 1889 gifta Pasternak seg med pianisten Rosa Kaufman. Dei nygifte busette seg i Moskva, der det fyrstefødde barnet Boris kom til verda året etter giftarmålet. Attåt den seinare verdskjende forfattaren fekk kunstnarparet tre born.
Reidar Johnsen
Reidar Peder Johnsen er ein norsk politikar. Han var ordførar i Hadsel kommune i Nordland for Senterpartiet frå 2003 til 2007. Ørjan Robertsen var før han og Kjell-Børge Freiberg kom etter han.
Eorsa
Eorsa er ei busetnadslaus øy i Indre Hebridane i Skottland.
Eorsa ligg i Loch na Keal på vestsida av Isle of Mull og aust for Ulva.
Bremanger
Bremanger er ein tettstad på nordsida av Bremangerpollen på Bremangerlandet i Bremanger kommune i Vestland. Staden har.
I Bremanger ligg Bremanger kyrkje frå 1914 og sjøhusmiljøet Struen. På Grotle var det kyrkjestad frå mellomalderen til 1865. Der er framleis ein gammal kyrkjegard. Ved Grotle ligg sandstranda Grotlesanden.
Eorsa
Historie
Under den første verdskrigen vart øya nytta som ankringsplass for den britiske marinen.
Viggo Johnsen
Viggo Johnsen var ordførar i Bø kommune i Vesterålen i Nordland frå 2003 til 2007. Han representerte Senterpartiet. Johnsen vart først vald inn i kommunestyret i Bø for den tverrpolitiske lista Nordbygdas fellesliste i 1987. Etter to periodar for denne lista gjekk han over til Senterpartiet.
Tsung-Dao Lee
Tsung-Dao Lee (李政道 Pinyin: Lǐ Zhèngdào) er ein kinesisk-amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk som 30-åring i 1957 saman med Chen Ning Yang «for den gjennombrytande undersøkinga deira av dei såkalla paritetlovene som hadde førte til viktig oppdagingar om elementærpartiklar».
Lee er den yngste nobelprisvinnararen etter andre verdskrigen og den tredje yngste i historia etter William Lawrence Bragg (som vann prisen i ein alder av 25, saman med far sin William Henry Bragg og Werner Heisenberg (som vann prisen i 1932, òg i ein alder av 30). Lee og Yang vart dei første kinesiske nobelprisvinnarane. Som amerikansk statsborgar frå 1962 vart Lee òg den yngste amerikanaren som nokon gong har vunne Nobelprisen.
Penicillin
Penicillin er eit antibiotikum som vert vunne ut frå soppen penicillinmugg (Penicillium chrysogenum). Penicillin drep bakteriar ved å hindre dei i å danne cellevegg. Sidan menneskeceller ikkje har cellevegg, tek dei ikkje skade.
Ei rekkje artar i penselmuggsoppslekta er identifiserte som produsentar av penicillin. I seksjonen Chrysogena, som penicillinmuggen sjølv er ein del av, gjeld det (utanom penicillinmugg) desse artane:
I tillegg produserer arten Penicillium griseofulvum penicillin, og  kan i lag med P. nalgiovense og penicillinmugg finnast på visse matvarer.
Okkupasjonsmakt
Okkupasjonsmakt er eit land som hærset eit anna land, eller ein del av det. Okkupasjonsmakta plyndrar ofte naturressursar som olje og mineral i det okkuperte landet. Irak sin okkupasjon av Kuwait og USA sin okkupasjon av Irak er døme på okkupasjonar av oljerike land.
731
731 (romartal DCCXXXI)
Setesdølen
Historikk
Første prøvenummer av Setesdølen kom ut i juli 1974 i privatregi. Den 16. oktober 1974 vedtok fellesformannskapet i Setesdal at avisa skulle gjevast ut med kommunal støtte og at 1975 skulle vera et prøveår for avisa. Politikarane i Setesdal vedtok samstundes at avisa skulle ha tilhald på Bygland. 25. januar 1975 kom første ordinære utgåve av Setesdølen ut. Den første redaktøren var Helge Arild Bolstad. I 1976 blei Sigurd Haugsgjerd ny redaktør, og han har hatt stillinga sidan.
I 1977 hadde Setesdølen 2 150 abonnentar. Talet har sidan auka. I 2018 hadde papiravisa eit opplag på 4 078 og kom ut to gonger i veka. Setesdølen har også eiga nettavis.
Opplagstal
Bekreftea netto opplagstal frå Mediebedriftenes Landsforening:
Kaj Franck
Kaj Gabriel Franck var ein finsk formgjevar.
Kaj Franck vart fødd i Viborg i Finland. Han utdanna seg ved kunstindustriskulen i Helsingfors på 1930-talet, der vart han utdanna som møbelformgjevar. Etter skulen tok han seg arbeid ved ein tekstilforretning, ved sida av arbeidet der formgav han nokre få møblar som skulle vise seg å verte storparten av hans møbelproduksjon. I 1937 vart han tilsett som leiar ved tekstilveksemda Yhdistyneet Villatehtaat Oy, kort tid etterpå bytte han arbeidsstad til Artek.
Samtidig med arbeida for Iittala og Nuutajärvi fortsette han arbeidet som formgjevar og kunstnarleg leiar for Arabia. I 1953 vart den nye serien Kilta lansert derfrå. Det var ikkje eit vanleg servise, tanken var at folk ikkje skulle kjøpa eit heilt servise, dei skulle kjøpa akkurat dei delane dei trong i akkurat dei fargane dei ville ha, og gjerne blanda dei med delar frå andre servise. Delane i Kilta vart laga slik at dei kunne brukast til fleire formål, slik at ein ikkje trong så mange forskjellige deler som skulle ta opp den dyrebare plassen i dei tronge kjøkenskåpa i moderne husvære. Unødvendige handtak var det heller ikkje på Kilta-delane, og bremmen på tallerkane vart også forminska. Delane skulle vere stablevenlege. Kilta vart laga i eldfast fajansegods og kom i ulike einsfarga utgåver (mellom anna gul, grøn, svart, kvit og blå).
Kaj Franck arbeidde også som lærar ved Universitetet for kunst og design i Helsingfors.
Han døydde i Santoríni i Hellas.
Prisar og premiar
eit utval
Samlingar Kaj Franck er representert ved
mellom anna
Vik kyrkje
Vik kyrkje kan vise til:
Fylkesveg 302 i Troms
Fylkesveg 302 i Troms går mellom Skogvik på Rebbenesøya i Tromsø kommune og Hessfjord på Ringvassøya i Karlsøy kommune.
Trasear: Hessfjord – Mikkelvik (32,0 km), Bromnes – Skogvik (14,6 km)
Saǥai Muittalægje
Saǥai Muittalægje ('Nyheitsforteljaren') var ei samisk avis som kom ut i åra 1904–1911. Avisa vart grunnlagt av Anders Larsen som den første avisa på nordsamisk.
Larsen brukte mellom anna avisa til å argumentere for valet av Isak Saba som stortingsrepresentant i 1906. Det var også i denne avisa at Saba først fekk trykt «Sámi soga lávlla», den samiske nasjonalsongen.
Espeland i Fana
Espeland er ein gard attmed Flesland i Fana bydel i Bergen kommune i Hordaland fylke.
Tataria
Tartaria eller Store Tartaria (latinsk Tataria eller Tataria Magna) var namnet europearane frå mellomalderen og fram til 1900-talet nytta om eit landområde nord og sentralt i Asia frå Kaspihavet og Uralfjella til Stillehavet. Området var busett av mongolar og tyrkiske folk kalla «tartarar». Det omfatta dei noverande områda i Sibir, Turkestan (inkludert Aust-Turkestan), Stor-Mongolia, Mandsjuria og stundom Tibet.
Johannes Haarklou
Johannes Haarklou var ein norsk komponist, organist og dirigent.
Liv
Johannes Haarklou vart fødd den 13. mai 1847 i Førde. I 1868 vart han lærar i Eiker og fekk lære orgelspel og harmonilære i Drammen. I 1872 studerte han i Christiania med Ludvig Mathias Lindemann. Frå 1873 til 1875 studerte han ved konservatoriet i Leipzig, m.a. med Carl Reinecke, og deretter ved musikkhøgskulen i Berlin. Frå 1880 var han organist og dirigent i Christiania (Oslo). Han hadde ry som virtuos og for sine improvisasjonar på orgelet.
Haarklou er mest kjend for oratoriet Skabelsen og Mennesket til ein tekst av Henrik Wergeland; dette verket vart uroppført i 1891. Han skreiv òg fem operaer, fire symfoniar, eit symfonisk dikt (Westminster Abbey), to orgelsymfoniar, sonatar, songar, korverk og pianostykke. Ein del av verket hans er ikkje vorte utgjeve. Frå 1882 til 1921 var han òg musikkritikar ved ymse aviser, m.a. i Dagbladet.
I 1911 vart Haarklou utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.
Privatliv
Haarklou var gift med Inga Marie Knoph (fødd 1865), og han er far til komponist og organist Andreas Haarklou. Han var god ven med folk som Anders Hovden, Per Sivle og Knut Hamsun. Ein periode budde Hamsun heime hos familien Haarklou. Frå ungdommen var han òg kamerat av Olav Lofthus, mangeårig redaktør i Bergens Tidende. Finn Benestad omtalar Haarklou som «en forgrunnsskikkelse i norsk musikkliv fra 1880 til 1925» og «utvilsomt en av de mest allsidige komponister som Norge noen gang har hatt».
Krossfjorden på Spitsbergen
Krossfjorden er ein 28 km (medrekna dei inste armane) lang fjord på vestkysten av Spitsbergen på Svalbard. Han har felles munning med Kongsfjorden. Munningen til Krossfjorden blir rekna frå Kapp Mitra til Kapp Guissez. Om lag 15 km inn i fjorden blir han delt i to på langs av Kong Haakons halvøy, eit 700 m høgt fjellmassiv som er ca 2 km breitt og 11 km langt. Den vestlege armen av fjorden blir kalla Lilliehöökfjorden, på austsida går det fire små fjordarmar ut, under namnet Møllerfjorden. Krossfjorden er mykje vitja av turistskip.
892 Seeligeria
892 Seeligeria er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 31. mai 1918 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
1764
Utlandet
Ukjend dato
732
732 (romartal DCCXXXII)
Bergsfjorden
Bergsfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
733
733 (romartal DCCXXXIII)
Stavanger Kunstmuseum
Stavanger kunstmuseum (tidlegare Rogaland kunstmuseum) er eit museum for biletkunst som ligg i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Stavanger Museum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.
Stiftinga Stavanger faste galleri skifta i 1990 namn til Rogaland Kunstmuseum. Museet opna i 1992 i nybygd lokale i Mosvannsparken. Museet har ei stor samling av Lars Hertervig-arbeid, i tillegg til arbeid av andre kunstnarar frå Rogaland og Noreg elles. Den permanente skulpturutstillinga Broken Column av Antony Gormley, som er spreidd ute i byen, høyrer også til Stavanger kunstmuseum.
Kjernen i samlingane kjem frå Stavanger faste galleri, som fekk starten sin i 1865 då Stavanger Kunstforening vart stifta. Attåt å vise utstillingar av bilete som skulle loddast ut var det formålet til Kunstforeninga å byggje opp ei fast samling, og det skjedde ved at nokre kunstverk vart haldne att frå kvar utlodding.
I tillegg til samlinga frå Kunstforeninga og skulpturprosjektet Broken Column av Antony Gormley, rommer museet Samling Halvdan Hafsten og Jan Groths samling og arkiv.