cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Det brasilianske riksvåpenet
Arms of the Empire of Brazil
The design of the Crown in the coat of arms changed twice. From 18 September to 1 December 1822, the day when Emperor Dom Pedro I was crowned, the design of the Royal Crown of Portugal was used; from that day until 18 July 1841, the design of the Imperial Crown made for the first Brazilian Emperor was used.
On the latter date, when Brazil's second emperor, Pedro II was crowned, using a new richer crown that was manufactured for him, the design of such Crown replaced the image of the older diadem in the coat of arms, and remained in use until the downfall of the Empire. That is the best known version of the imperial coat of arms of Brazil.
See also
-->
Andre nettstader
Denne artikkelen byggjer på «Coat of arms of Brazil» henta frå Wikipedia på engelsk 4. januar 2007.
Takahiro Shibasaki
Takahiro Shibasaki er ein japansk fotballspelar.
Auvær
Auvær er ei øygruppe i Tromsø kommune i Troms og Finnmark. Øygruppa ligg nordvest for Kvaløya og er ikkje busett. Dei største øyane i øygruppa er Purkholmen og Kvannholmen.
Auvær er verna som naturreservat. Mellom 1. april og 31. juli er det forbod mot å gå i land på øyane Store Runda og Matskjeret, og å ferdast nærmare enn 100 meter frå hekkekoloniane for storskarv der.
1152 Pawona
1152 Pawona er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 8. januar 1930 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Jebel Tuwaiq
Jebel Tuwaiq (arabisk جبل طويق) er ein smal skrent som kryssar platået Nejd sentralt i Arabia, og strekkjer seg kring 800 km frå den sørlege grensa til Al-Qasim i nord til den nordlege utkanten av Rub al-Khali-ørkenen nær Wadi ad-Dawasir i sør. Han er 600 meter høg og har ei lagdeling frå midtre juratida. Austsida heller slakt nedover, medan vestsida endar bratt. Skrenten kan reknast som eit smalt platå, men dei lokale kallar det jebel eller «fjell».
Mange smale dalar (wadi) går langs sidene, som Wadi Hanifa, og ei gruppe av byar ligg sentralt, som den saudiarabiske hovudstaden, Riyadh. Mange busetnader har historisk lagt på kvar side av ryggen, som Sudair og Al-Washm. Tweig-skrenten er nemnt i det geografiske leksikonet til Yaqut frå 1200-talet som Al-'Aridh, men dei siste hundreåra er dette namnet berre nytta om den sentrale delen av skrenten, kring Riyadh.
Slependen stasjon
Slependen stasjon er ein haldeplass i Bærum kommune for lokaltrafikken på Drammensbanen.
Den opphavlege haldeplassen, Slæbende Platformstoppested, vart opna 11. september 1873, og låg ein annan stad enn noverande haldeplassen, rett på austsida av jarnbanebrua over Slependveien. På 1890-talet vart det bygd ein liten ekspedisjonsbygning i tre ved Slæbende Platformstoppested, slik at haldeplassen vart som ein stasjon.
I samband med utbygginga av strekninga mellom stasjonane i Sandvika og på Asker til dobbeltspor, vart det bygd ein ny Slependen stasjon. Ny, dobbel bru måtte byggjast over Slependveien, altså ei bru for kvart spor, og den nye stasjonen vart lagt på vestsida av bruene, med ein ekspedisjonsbygning bygd i mur og ei plattform som ein eining plassert mellom dei to spora. Inngangen til ekspedisjonsbygningen, som for ei tid òg hyste eit postkontor i tillegg til jarnbanens eige kontor for billettsal og anna, låg under og midt mellom dei to bruene. På grunn av den store høgdeskilnaden frå vegen under brua og opp til linene, var det laga ei tilkomstrampe under den eine og øvre brua opp til inngangen, og ei trapp opp under den andre brua, og dessutan ramper og ei trapp vidare opp inne i sjølve bygningen. Stasjonen vart opna 17. desember 1958. I 1969 vart det slutt på alle former for billettsal og anna ekspedisjon i bygningen, slik at stasjonen frå då av berre fungerte som ein stoppestad.
Denne nye haldeplassen skulle òg ha plattforma liggjande mellom dei to spora, og med tilkomst utan å krysse spora. På grunn av den store høgdeforskjellen det var mellom lina og terrenget på austsida, vart det bygd eit sylindrisk tårn på plattforma, med ein indre rampe forma som ein spiral, for slik å kunne gje tilkomst til haldeplassen frå bustadområda på denne sida med ei bru høgt over det eine sporet. Denne nye Slependen haldeplass, teikna av arkitekt Arne Henriksen ved NSBs arkitektkontor, vart opna for trafikk 21. mai 1993.
Den nedlagde Slependen stasjon vart deretter riven. Ekspedisjonshuset vart jamna med jorda, plattforma graven vekk og omforma til ein langstrekt haug med masse mellom dei to spora, og den utvendige trappa og rampa under brua fjerna, slik at så å seie alle spor etter det som i 1958 hadde vore ein moderne, såkalla høgstasjon, vart heilt og fullt utsletta.
Yuya Sano
Yuya Sano er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Tokyo Verdy, Shonan Bellmare, V-Varen Nagasaki, Giravanz Kitakyushu og SC Sagamihara.
Pic du Midi d'Ossau
Pic du Midi d'Ossau er eit fjell i Pyreneane i Frankrike. Fjellet er 2 884 meter høgt og har ei karakteristisk utforming, og i lag med Matterhorn eit av dei lettaste gjenkjennelege fjella i Europa. Fjellet har derimot ingen isbrear eller permanent snødekke.
Pic du Midi eller Jean Pierre ligg ovanfor Ossaudalen, og er langt høgare enn nabotoppane. Den steinete og massive fjelltoppen er ein utfordring for fjellklatrar, og sjølv den enklaste ruta opp er vanskeleg.
Gastoúri
Gastoúri (gresk Γαστούρι) er ein landsby noko sør for midten av øya Kérkyra i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Gastoúri var hovudsete i den tidlegare kommunen Akhíllio, som no er ei kommunaleining i kommunen Sentral-Kérkyra og dei diapontiske øyane.
Prestmoen
Prestmoen er ein tettstad i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke. Staden har.
Rådyr
Rådyr (Capreolus capreolus) er eit lite hjortedyr. Eit rådyr veg gjerne ca. 18–30 kg, har spinkle bein og spisse klovar. Om sommaren er gjerne pelsen raudbrun, medan vinterpelsen er meir gråbrun. Råbukken har eit enkelt gevir med opptil tre taggar per horn.
Levesett
Rådyret trivst best i tett barskog og blandingsskog. Det et tradisjonelt gras, urter, lauv og bær, men seier ikkje nei takk til korn og hagevekstar heller. Om vinteren et det mest blåbærlyng, røsslyng og kvistar frå lauvtre. Lyngen kjem dei til gjennom å sparke vekk snøen med dei spisse klovane. Spesielt snørike vintrar kan vere eit problem for rådyra, fordi dei lett dett gjennom snødekket. Mange rådyr døyr også dersom kulda blir for hard og langvarig.
Rådyr i Noreg
Rådyret er det minste av hjortedyra som lever i Noreg, i tillegg til å vere det nyaste. Rådyret kom til Noreg først omkring år 1900, men har sidan blitt meir og meir vanleg over store delar av landet. Det er framleis mest talrikt på Austlandet.
Ein jaktar på rådyr i store delar av Noreg. Den tradisjonelle rådyrjakta foregår mellom 25. september og 23. desember. Bukkejakta startar allereie 10. august, men då er det ikkje tillate å bruke hund. Under den ordinære jakta sver likevel mange jegerar til bruk av hund. Dachs, drever og beagle er gjerne dei mest populære jakthundrasane, men det vert også brukt andre hundetypar.
Vicosjøen
Vicosjøen er ein kratersjø nord i Lazio i Italia. Administrativt høyrer han til kommunane Caprarola og Ronciglione. Rundt innsjøen ligg Ciminifjella, særleg Monte Fogliano (965 m) og Monte Venere (851 m). Innsjøen er ein del av eit naturreservat.
I følgje ei segn vart innsjøen danna av Herkules, som hadde utfordra dei lokale innbyggjarane til å plukke opp klubba hans. Då han sjølv gjorde det sprang det ut ei kjelde som danna innsjøen. Innsjøen er eigentleg eit resultat av tidlegare vulkansk aktivitet i Lazio og vart danna for om lag 100 000 år sidan. Etruskarane lagde ein tunnel ved innsjøen som tømde ut ein del av vatnet. Før dette var han truleg dobbelt så stor og Monte Venere var ei øy i innsjøen.
Vicosjøen har eit utsig, Rio Vicano.
Han er i dag kjend for den store bøkeskogen, som er ein av dei sørlegaste i Europa. Høgda innsjøen ligg i og dei omliggande sidene i krateret gjev forhold som er kjølige nok for at bøketrea kan vekse her. Ein stor del av nordsida av krateret er ein del av eit naturreservat for å verne skogen.
Trasimenosjøen
Trasimenosjøen eller Trasimenesjøen er den største innsjøen på den italienske halvøya med eit areal på 128 km², litt mindre enn Comosjøen. Elva Tiber renn tretti kilometer aust for innsjøen, men dei høyrer ikkje til same nedslagsfelt. Ingen større elvar renn inn og ut av Trasimenosjøen og vassnivået varierer stort ette rkor mykje det regnar og kor mykje av vatnet som vert nytta av byane, landsbyane og gardane rundt.
Yuki Takahashi
Yuki Takahashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Trasimenosjøen
Opphav og tidleg historie
Trasimeno har eit tektonisk opphav. For 3 millionar år sidan var det ein grunn sjø i denne delen av Umbria. Det vart så danna ei senking i terrenget som gjorde at innsjøen kunne dannast. Historisk vart Trasimeno kalla Perugiasjøen og i førhistorisk tid strakk innsjøen seg nesten til Perugia.
Yuki Takahashi
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Trasimenosjøen
Opphav og tidleg historie
Slaget ved Trasimenosjøen fann stad på den nordlege breidda i april 217 f.Kr. under den andre punarkrigen. Det er framleis ikkje heilt klart kvar slaget fann stad sidan innsjøen sitt areal har variert mykje gjennom tidene. Etruskarane var dei første til å busetje seg i området. Dei tre etruskiske byane Perugia, Chiusi og Cortona låg alle innanfor 20 km frå innsjøen. I dag er det lite att etter etruskarane og berre nokre få romerske spor er igjen. Castiglione del Lago har nokre romerske ruinar og gatene har same oppbygging som ein romersk by.
Geografi
Halve Trasimeno er omgjeve av åsar med mange oliventre som den viktigaste næringa for det lokale jordbruket. På den vestlege breidda, nær Toscana, ligg det vingardarar og det vert dyrka frukt og grønsaker. Her er åsane mykje lågare og klimaet varmare. Det er mogeleg å sjå Monte Subasio nær Assisi, om lag 70 km mot aust, og Monte Amiata, om lag 70 km mot vest.
Av vegetasjon finn ein furu, piletre og poppel, mange av dei over 30 meter høge.
Dei største byane er Passignano sul Trasimeno, Tuoro, Monte del Lago, Torricella, S.Feliciano, S.Arcangelo, Castiglione del Lago og Borghetto. Castiglione del Lago har den lengste kyststripa av desse sidan han ligg på den einaste halvøya i innsjøen.
Rundt heile innsjøen ligg det gamle småbyar og isolerte slott, som Zocco og eit tårn nær Passignano. Monte del Lago vart opphavleg bygd for å kontrollere vegen frå Trasimeno til Perugia.
Det er tre øyar i innsjøen. Den nest største, Isola Maggiore, er den einaste som er busett. Her ligg ein liten fiskelandsby med om lag 30 innbyggjarar. Dei fleste bygningane, inkludert ruinane av eit fransiskanarkloster, er frå 1300-talet. Den største av øyane er Isola Polvese på nesten 1 km².
Under svært kalde vintrar har Trasimenosjøen fryst til, mellom anna i 1929, 1957 og 1985. Siste gang var i 2002.
Dyreliv
Trasimeno har alltid vore grunn, gjørmete og rik på fisk, som gjedde, karpe og suter. Det grunne vatnet førte tidlegare at malariamyggen treivst her. For å få bukt med dette problemet vart det i 1950-åra importert fisk frå USA som et mosiktolarver. Dette førte til langt mindre mygg og andre insekt, men utrydda ikkje problemet heilt. Vasskvaliteten er likevel god på grunn av få gardar og større byar nær innsjøen.
Operasjonsforsterkar
Operasjonsforsterkaren er ein viktig byggjestein i mange analoge, elektroniske system. Operasjonsforsterkaren gjev høve til å utføra vanlege matematiske operasjonar som addisjon/subtraksjon, multiplikasjon/divisjon og integrasjon/derivasjon av elektriske spenningar, men òg andre funksjonar.
Operasjonsforsterkaren er oppbygd av ulike transistorkonfigurasjonar som ideelt sett skal fungera som ein differensialforsterkar med uendeleg høg inngangsimpedans, uendeleg høg råforsterking og null utgangsimpedans. Ved å byggja eit nettverk av passive komponentar som motstandar og kondensatorar kring operasjonsforsterkaren, kan ein få han til å utføra ulike funksjonar. Ein operasjonsforsterkar kan soleis kontrollerast ved hjelp av eit tilbakakoplingsnettverk sett saman av passive komponentar. Dette gjer operasjonsforsterkaren lite sensitiv for miljøpåverknader som til dømes temperatur, eller produksjonsvariasjonar.
Ideell operasjonsforsterkar
Som andre elektroniske komponentar er ikkje operasjonsforsterkarar heilt ideelle. Det er likevel nyttig å studera hypotetiske ideelle operasjonsforsterkarar. Ein slepp då å ta omsyn til mange ting som kompliserer analysen, og for mange føremål er det meir enn godt nok. For ei meir nøyaktig analyse er det naudsynt å studera mange ulike parametre, men ein startat som oftast med å studera ein ideell forsterkar. Operasjonsforsterkaren er ein aktiv komponent, så det må tilførast energi frå ei eksterm forsyning. Det skjer via terminalane merka U_{cc} og -U_{cc}. Desse er ikkje alltid vist i krinsdiagramma, men det underfostått at dei er naudsynte.
Eigenskapane til ein ideelle operasjonsforsterkarar
Ein ideell operasjonsforsterkar har fylgjande eigenskapar:
Grunnkoplingar
På grunn av at råforsterkinga for ein ideell operasjonsforsterkar A=\infty (større enn 10^5 for ein pratisk operasjonsforsterkar) blir utgangsspenninga
om inngangsspenninga u_{d} ikkje er null. Med unnatak av komparatorar blir difor operasjonsforsterkarar alltid nytta med eit tilbakakoplingsnettverk. Det er to grunnleggande koplinar som går att: inverterande og ikkjeinverterande. Dei vert i stor grad nytta kvar for seg, men vert òg setta saman til meir avanserte koplingar.
Ikkje inverterande kopling
Ei ikkjeinverterande kopling forsterkar inngangssignalt u_{inn} slik at utgangssignalet u_{o} er i fase med u_{inn}. Krinsen kan analyserast ved å legga merke til at dei to motstandane R_f og R_1 utgjer ein spenningsdelar, som skalerer ned utgangsspenninga u_o til
Med litt algebraisk manipulasjon kjem vi fram til at lukka-sløyfe-forsterkinga kan uttrykkast
Ettersom råforsterkinga A er sært stor (uendeleg for ein ideell operasjonsforsterkar) kan vi sjå bort frå eittalet i nemnaren, slik ledda A i tellaren og i nemnaren kansellerer kvarandre. Vi står att med
Dette syner at lukka-sløyfe-forsterkinga er bestemt av dei to motstandane R_f og R_1. Da gjer det ikkje noko om råforsterkinag A varierer litt frå komponent til komponent, noko som skjer på grunn av at det ikkje er muleg gå kontrollera alle parametrane nøyaktig under produksjon. Om motstanden R_1 blir fjerna (sett til uendeleg) blir spenningsforsterkina lik ein, slik at utgangsspenninga blir lik inngangsspenninga. Sidan inngangasimpedanen til ein ideell operasjonsforsterkar er uendeleg stor går det ikkje straum inn i inngangane. Straumen gjennom motstanden R_f er difor null og motstanden kan fjernast. Den resulterande koplinga er ein buffer, som i samband med ein ideell operajsonsforsterkar har uendeleg stor inngangsimpedans og ein utgangsimpedans som er null. I ein praktisk kopling er ikkje inngangsimpedansen uendeleg, men han er svært stor. Tilsvarande er ikkje utgangsimpdansen null, men han er liten. Ein buffer blir difor ofte nytta for å driva ei lågimpednat last. Ei kapasitiv last, som ein kabel, er eit typisk døme.
Inverterande kopling
Ei inverterande kopling forsterkar inngangssignalt u_{inn} slik at utgangssignalet u_{o} er i motfase med u_{inn}. Sidan den inverterande inngangsterminalen ligg på jordpotensiale og sidan u^{+}=u^{-} ligg òg den ikkjeinverterande terminalen på jordpotensiale når operasjonsforsterkaren er ideel. For ein praktisk operasjonsforsterkar er det ein liten skilnad, nokre få \muV. Vi kan difor gå ut frå at den positive inngangsterminalel ligg på jordpotensiale. Straumen gjemmom motstanden R_{inn} blir da
Sidan ein ideell operasjonsforsterkar har uendeleg stor inngangsimpedans må straumen gjennom R_{inn} flyta gjennom R_{f} til utgangen, den ein del vil gå gjennom lastimpedansen Z_{L} og resten vil gå inn eller ut (avhengig av polariteten) av forsterkaren. Utgangsspenninga blir da
og luffa-sløyfe-spenningsforsteringa kan uttrykkast
der det negative forteiknet syner at utgansspenninga u_{o} er i motfase til inngangsspenninga u_{inn}. Den inverterande koplinga har òg liten utgangsimpedans, men inngangsimpedansen er mindre enn for den ikkjeinverterande koplinga.
Innkapsling
Tidlegare hadde alle pakkane pinnar som gjekk gjennom krinskortet. Den vanlegaste pakketypen var då DIL-pakkar, men TO-99, som har metalhus var òg vanleg. Metallpakkar leiar varme betre, og det kan monterast kjølerikker på dei. Men overflatemonterte komponentar har no teke over. Pakkane er då mykje mindre og krev mindre areal på krinskortet. At dei er mindre betyr òg at dei interne tilkoplingsleiarane er stuttar, noko som betyr at dei har mindre induktans.
Å plassera to eller fire operasjonsforsterkarar i same pakke sparar òg plass, men det betyr at når ein forsterkar trekkjer ein straumpuls vil dette i nokon grad påverka spenningsforsyninga til dei andre forsterkarane i same pakke, etter som dei har felles foryning. Dette kjem av at leiarane har litt induktans, og når straumen gjennom ein induktans plutseleg forandrar seg vil det oppstå eit spenningtap over induktansen. Overflatemontering reduserer dette problemet.
Historie
Dei fyrste operasjonsforsterkarane stammar frå 1945 og nytta radiorøyr. I 1961 var det laga operasjonsforsterkarar med diskrete komponentar på små innstikkskort. Den fyrste monolitiske operasjonsforsterkareren vart laga av Bob Widlar ved Fairchild Semiconductor. Han fekk typenummret μA702. Forbetra versjonar av operasjonsforsterkarar laga som IC-ar kom utover 1960- og 1970-talet: LM101 i 1967, μA741 i 1968 (μA741 er framleis i produksjon). På 1970-talet kom det òg operasjonsforsterkarar med JFET i differensialforsterkaren op inngangen og på 1980-talet vart MOSFET tekne i bruk. Operasjonsforsterkarane revulsjonerte analog signalhandsaming of vert nytta i mange ulike produkt.
Klaudios Ptolemaios
Klaudios Ptolemaios (gresk Κλαύδιος Πτολεμαίος, latin Claudius Ptolemaeus; ca. 90-168) var ein gresk astronom, geograf og matematikar frå Alexandria. Han blir rekna som opphavsmannen til det geosentriske verdsbiletet, som var det rådande i Europa fram til 1600-talet.
I sitt store verk Almagest set han fram ein teori om at nattehimmelen utgjer ei perfekt halvkule med jorda i sentrum. Stjernene er festa til ulike sfærar som roterer omkring jorda. Planetane rører seg i sirkelforma baner omkring eit sentrum som i sin tur teiknar ein perfekt sirkel rundt jorda. Han utvikla kompliserte matematiske formlar for å forklare dei observerte planetrørslene sine avvik frå teorien. I følgje Ptolemaios var jorda i ro. Om ho ikkje var det, ville skyar og fuglar forsvinne.
Ptolemaios gjorde nye utrekningar av avstanden frå jorda til sola og månen. Almagest inneheld og ein stjernekatalog. Mange av dei kjente stjernebileta, som Orion og Løva, har fått namna sine av Ptolemaios.
Han skreiv eit omfattande verk om geografi - Geografike hyfegesis. Her innfører han meir presise kartprojeksjonar, men karta hans lir av at han opererte med feil mål på jorddiameteren.
Tetrabiblos er eit stort verk om astrologi, og han skreiv og om optikk og musikk. Hans Harmonika er ei av dei viktigaste kjeldene til antikkens musikkteori. Kanon basileion er ein kronologi frå Nabonassar til Antoninus Pius.
Pica d'Estats
Pica d'Estats (fransk Pique d'Estats) er eit fjell i Pyreneane på grensa mellom Spania og Frankrike, og det høgaste fjellet i Catalonia med i høgd på 3 143 meter.
Toppen ligg i det katalanske distriktet Pallars Sobirà og det franske departementet Ariège. Fjelelt består av tre toppar, som ligg svært nær kvarandre. Den sentrale toppen er 3 143 meter høg, den vestlege toppen, eller Pic de Verdaguer, er 3 131 m, og den austlege toppen, eller Punta Gabarró er 3 115 m høg. Ryggen går langs den spansk-franske grensa i ein nord-nordvest til søraust retning.
Den første klatringa av fjellet vart gjort 1864 av Henry Russell og Jean-Jacques Denjean.
Pic du Midi de Bigorre
Pic du Midi de Bigorre, eller berre Pic du Midi, er eit fjell i dei franske Pyreneane med ei høgd på 2 877 meter over havet. Det er kjend for det observatoriet som står på toppen, Observatoire du Pic du Midi de Bigorre, som er ein del av Observatoire Midi-Pyrénées.
Observatoriet ligg svært nær nullmeridianen
Norske regentar
Under vert norske kongar, regjerande dronningar, regentar og riksstyrarar lista opp. Tronfylgjelova under Magnus Erlingsson av 1163 eller 1164 slo fast at eldste ektefødde son av den tidlegare kongen skulle ha fyrsterett til å verta ny konge. I borgarkrigstida mellom om lag 1130 og 1240 var det trass i dette ofte slik at fleire hevda at dei var konge. Mange av desse kom ikkje lenger enn til å vera tronkrevjarar, men vert nokre stader omtala som «konge».
1153 Wallenbergia
1153 Wallenbergia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 5. september 1924 av Sergej Beljavskij ifrå Krim-observatoriumet i Simeiz på Krimhalvøya.
Gina
Gina og Gine er kvinnenamn danna som ei kortform av namn som sluttar på -gina, -gine og liknande. Gina har namnedag den 30. april.
Gina er vanleg som italiensk kjælenamn. Gino er det tilsvarande mannsnamnet.
Namnet blei utbreidd på 1950-talet gjennom den italienske skodespelaren Gina Lollobrigida (f. 1927), som var døypt Luigina. Andre opphav til Gina kan vera Eugenia, Georgina, Jørgine, Regina og Virginia.
Det var 1 587 kvinner som heitte Gina og 200 som heitte Gine i Noreg i 2009.
Kjelder
Gina Gina
Krans
Krans (norrønt kranz, frå lågtysk kranz) er ein ring laga av plantemateriale eller etterlikningar som kan brukast som dekorasjon eller symbol. Kransar kan hengast opp, leggjast på flatar eller brukast som hovudpryd.
Sidan antikken har kransar som laurbær-, oliven- og eikebladkransar spelt ei viktig symbolsk rolle. Laurbærkransen var knytt til guden Apollon medan eikebladkransen var knytt til faren hans Zevs. Olivenkransen blei gjeven til vinnarar i dei olympiske leikane. Etruskarane laga kransar av edle metall som gull, men med etterlikningar av plantar som eik, eføy, oliven, myrte, laurbær, kveite og vinranker. Herskarane deira brukte dei som kroner, ein skikk romerske magistratar vidareførte. Den romerske Tolvtavleloven frå rundt 450 f.Kr. omtaler ein tradisjon med gravkransar.
I moderne tid kan kransar brukast som dekorasjon som dekorasjonar til høgtider, som kornkransar til haustfestar, adventskransar til jul og advent, og til pynting av maistong. Dei kan òg leggjast på grav- eller minnestader for å æra avdøde.
Takashi Mochizuki
Takashi Mochizuki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Tokyo Verdy.
Nettradio
Nettradio er ei kringkastingsteneste over Internett. Nettradio treng ikkje vere tradisjonelle radiostasjonar som lokale- og riksdekkjande FM-stasjonar. Kringkasting på Internett er ofte referert til strauming. Fordi radiosignalet er distribuert over Internett, blir det mogeleg å lytte på radiostasjonar frå heile verda. Det kan eksempelvis vere å lytte på lokalradio i Tyskland frå Noreg. På same måte kan vi frå Noreg reise til utlandet, og samtidig lytte på lokalradioen heime – dette kan gjerast frå heile verda.
Kringkasting av nettradio
Radiostasjonen overfører normalt musikk frå CD til harddisk, kjøper eller lastar ned musikk frå Internett. Dette blir lagt til i spelelister, som for vanleg avspeling. Radiostasjonen sender normalt denne sendinga vidare til eigne tenarar, med stor bandbreidd. Denne tenaren distribuerer sendinga direkte til lyttarar som brukar eigna radiomottakarar.
Historikk
Kringkasting av radio starta tidleg på 20-talet, men blei ikkje tilgjengeleg mobilt før i 1954 da transistorradio blei tilgjengeleg.
Nettradio følgjer same utvikling og er nyare form for radio. Nettradio har sidan 90-talet vore tilgjengeleg berre for datamaskinar med installert programvare til å spele av. Dette har dei siste åra endra seg i utvikling og i likskap med vanleg radio, blir nettradio mobilt og trådlaust tilgjengeleg for produkt som bilstereo, PDA og mobiltelefonar i neste generasjons nettverk.
Virtuelle radiomottakarar
Det finst mange virtuelle radiomottakarar på Internett. Den største er vtuner som har over 7800 nettradiostasjonar. I Noreg er kjende tenester Aerosol.no og lytte.no.
Ein virtuell radiomottakar opnar ei direkte kopling mellom klienten og radiostasjonen sine tenarar. På denne måten blir ikkje sendingar distribuerte vidare av mellomledd eller opphavsrett krenkt.
Mansa
Mansa er eit mandinkaord som tyder kongane sin konge. Det er spesielt nytta om Keitadynastiet av Mali-riket som dominerte Vest-Afrika i det trettande og fjortande hundreåret. Mansane hadde rett til å dømme og monpolisere handel.
Sundiata Keita var den legendariske grunnleggaren av dynastiet og den første til å nytte tittelen. Andre viktige mansar var sonen hans Wali Keita, og den mektige Kankan Musa I. Mansa Musa sin kjente hadj definerte ei ny retning for dynastiet. Regentrekka er i hovudsak kjent gjennom den tunisiske historikaren ibn Khaldun sitt verk Berberane si historie
Anders Lysgaard
Anders Lysgaard var ein norsk gardbrukar, lensmann, eidsvollsmann og stortingsmann frå Øyer.
I 1814 var Lysgaard utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll for Kristians amt. Til handsaming i forsamlinga leverte han 5. april 1814, ei veke før forhandlingane tok til, eit forslag «angaaende adskillig konstitutionen og lovgivningen m. m. vedkommende». Her kom han med framlegg i sosiale og økonomiske spørsmål som var mykje for radikale for riksforsamlinga. 17. mai 1814 var han med i deputasjonen som møtte Kristian Fredrik, var òg medlem av den permante vernepliktslovkomiteen. Han høyrde til sjølvstendepartiet.
Mule i Levanger
Mule er ein tettstad i Levanger kommune i Trøndelag fylke. Staden har.
Anders Lysgaard
Lysgaard var representant på det overordentlege storting i 1814. Han var også vald til 1815-16-stortinget, men melde sjukdomsforfall.
Færøyane
Færøyane (tyder «saueøyane») er ei øygruppe som ligg nord for Skottland. Øyane var tidlegare ein del av Noregsveldet, men har sidan 1814 vore ein del av Kongeriket Danmark. Færøyane vart likevel allereie i 1709 administrativt lagt til Sjælland stift. Sidan 1948 har øyane hatt indre sjølvstende, med to representantar i det danske Folketinget. Administrativt er Færøyane delt opp i seks sysler og 29 kommunar. Færøyane er ikkje medlem av EU, trass i at Danmark er det.
Færøyane har 18 øyar av vulkansk opphav. Øygruppa har 54 000 innbyggjarar, der 20 000 av desse bur i hovudstaden Tórshavn, kalla opp etter den norrøne guden Tor.
Irske munkar busett seg på Færøyane
Då Færøyane for fyrste gong vart gjesta av vikingane i 795 trefte dei munkar frå Irland, som levde som einebuarar på øyane. Desse munkane fann ikkje noko urfolk som dei kunne omvende. Dei brukte tida med å driva fåreavl og plantedyrking (mellom anna dyrka dei havre). Ein trur at dei irske munkane kom omkring år 625. Truleg flytte munkane vidare til Island i tida rundt då nordmennene kom til øyane.
Norsk kolonisering
Øyane vart koloniserte av nordmenn på 800-talet, og ein meiner at dei fyrste busetjarane kom i tida etter år 825. Desse var hovudsakleg vikingar frå Noreg, i tillegg til skottar og irar.
For å oppretthalda lov og orden vart Alltinget skipa i år 900 etter mønster frå dei norske tinga på denne tida, som Frostatinget. Alltinget er med det noverande namnet sitt Lagtinget den eldste lovgjevande forsamlinga i verda, eldre enn det islandske Alltinget òg. Alltinget vart samla om sumaren på halvøya Tinganes ved Tórshavn. Den sentrale plasseringa til staden og øya Nólsoy som vernar staden mot dei verste stormane frå aust, var avgjerande for plasseringa åt tinget. Tingane til Alltinget vart leidde av ein lagmann. På alltingsmøta tok ein seg av sakene til landet, vedtok lover og mekla ved stridar og sameinte dimed både den utøvande, den lovgjevande og den dømande makta. At alle frie menn var like for lova, var eit viktig prinsipp.
Kristendomen blir innført
I 999 går Sigmundur Brestisson til åtak. Han var ein vikinghovding som kom på kongebod for å kynna læra om Hvíta Krist, og med våpenmakt skal færøyingane verta tvinga til å gå over til kristendomen. Med 30 menn møtte hovdingen Tróndur i Gøta i Lagtinget på Tinganes, men Tróndur og resten av færøyingane i forsamlinga avviser den nye læra, fordi dei såg på kristendomen som Sigmundur si orsaking for å ta makta over øyane. Sigmundur vel då ein annan metode i misjonsarbeidet sitt. Om natta siglar han med mannskapet sitt til Gøta og inn på Tróndur sin gard, der han heiv Tróndur ut av senga og gav han valet mellom å vedkjenna seg til den kristne trua eller å verta halshoggen.
Tróndur var pragmatisk og valde det fyrste, men ifylgje Færøyingesagaen svor Tróndur hemn i 1005, og samla seinare mennene sine i ein nattleg aksjon ved å åtaka Sigmundur på Skúvoy, der dei tok Sigmundur på senga. Sigmundur, fylgjesveinen hans og fetter Tóri Beinirsson sprang i havet saman med Einar på Suðuroy. Symjeturen deira er legendarisk og mellom anna skildra i kvadet Sigmundarkvæði yngra (Det yngre kvedet om Sigmundur), som kvart einaste skulebarn på Færøyane kjenner.) Medan Tóri og Einar døydde på symjeturen, greidde Sigmundur å koma fram til Sandvík på Suðuroy, der han vart drepen av bonden Torgrímur Illi, som var ein av mennene hans Tróndur.
Færøyane vert norsk len
Heilag-Olav oppmoda nokre viktige menn frå Færøyane, lagmann Gille, Tórolvur Sigmundsson og Leivur Øssursson, om å koma til Noreg for å verta hirdmennene hans i 1024. Men så lenge Tróndur i Gøta levde, klarte ikkje Heilag-Olav å få full kontroll over Færøyane. Etter at Tróndur i Gøta døyr i 1035 tek Leivur Øssurson Færøyane i len for den norske kongen Magnus den Gode same året. Dette markerer slutten på både vikingtida på Færøyane og på sjølvstendet til Færøyane. Færøyane vart eit norsk skattland fram til 1523 då det vart teke over av danskane.
Færøyane bispedømme vart skipa i 1111 under erkebispen i Nidaros og med Kirkjubøur som sete. Her skreiv Biskop Erlendur i 1298 det eldste kjende dokumentet på Færøyane, Sauebrevet. Han byrja òg på Magnuskatedralen i Kirkjubøur, som i dag er ein kyrkjeruin.
Kong Sverre vart fødd i Kyrkjubøur på Færøyane i 1151. Han må ha vore spesielt evnerik, for biskop Roe på Færøyane sette han i prestelære. Som vaksen skal Sverre ha fått høyra av mor si at han var son av kong Sigurd Munn. Om dette stemde eller ikkje, er uvisst, i alle høve gav det legitimitet til eit meir storstilt prosjekt enn ein karriere i kyrkja. Sverre tok kontakt med den leiande opprørsflokken i landet, Birkebeinarane, som stod utan hovding etter at Øystein Møyla hadde falle i slaget på Re. Dei tok Sverre til hovding, og han viste seg snøgt som ein taktisk dyktig hærførar. I løpet av kort tid greidde han å få seg sjølv hylla som konge på Øyratinget, men det tok fleire år før kongsmakta var endeleg sikra.
1274 tredde den Yngre gulatingslova i kraft. Lagmannen, som til no hadde vore folkevald, vart frå no av kongeleg embetsmann. Alltinget vart omdanna til eit lagting, som berre hadde rett til å døma og ikkje utforma lover.
Færøyane vert mindre viktig for Noreg
Håkon V Magnusson flytte hovudstadsfunksjonane frå Bergen til Akershus festning i 1299 og retta dei utanrikspolitiske linene austover, noko som gjekk imot den tidlegare utanrikspolitiske retninga som kongemakta hadde fylgd, med sterk satsing på dei nordatlantiske områda i vest for å halda på og sikra Noregsveldet. Noreg miste kontakten vestover med dei engelske øyane, og endå viktigare, med Færøyane og Island.
Kalmarunionen
I 1380 gjekk Noreg saman med koloniane sine, Færøyane, Orknøyane, Hjaltland, Island og Grønland, inn i ein union med Danmark. 17 år seinare, i 1397, vart Kalmarunionen danna, med Sverige òg. Kalmarunionen var ein personalunion der landa hadde sams konge. Samtidig var der eit norsk riksråd som ved kongevala frå 1380 til reformasjonen i 1536 i prinsippet kunne ha valt ein annan konge enn den ein hadde i Danmark. Etter reformasjonen vart det norske riksrådet nedlagt og Noreg og koloniane til landet lagt under Danmark.
Reformasjon og monopolhandel
I 1579 fekk den færøyske sjøhelten Magnus Heinason handelsmonopol på all handel til og frå Færøyane og han oppførte festinga Skansin i Tórshavn som eit vern mot sjørøvarar. Magnus Heinason miste handelsmonopolet etter fire år, etter skuldingar om svindel og dårlege varer. 18. januar 1589 vart Heinason dømd til døden ved avretting for sjørøveri i København til føremon for Nederland, men vart etter døden sin frifunnen for skuldingane.
København overtok handelsmonopolet frå Bergen i 1619, og i 1620 kom den færøyske kyrkja under biskopen på Sjælland.
Gabeltida er omtala som den mørkaste perioden i historia åt Færøyane. Ho vara frå 1655, då Christoffer Gabel vart lensherre på Færøyane, til 1709 då sonen Frederik Gabel døydde. I 1662 fekk Gabel òg handelsmonopolet og Færøyane vart nærmast styrt som ein privat koloni.
Presten Lucas Debes var ein av dei største motstandarane til Gabel, og han reiste med ein færøysk delegasjon til København i 1673, der han fortalde kongen om Gabels vilkår. Då ein kongeleg kommisjon kom fram til Færøyane same året, vart Tinganes råka av ein brann der dei fleste handelsbygningane og dokumenta gjekk med. Nokon hevda på den tida at mennene til Gabel stod bak brannen.
I 1709 overtok den danske staten handelsmonopolet, eit monopol som vara til 1856.
Nólsoyar Páll var motstandar av handelsmonopolet og kjempa for frihandel og sjølvstende for Færøyane. Fuglakvæði hans er ei vise der tjelden symboliserer han sjølv, og dimed den frie færøyingen òg. I 1804 bygde han saman med Royndin Fríða Færøyane sitt fyrste sjølvåtte skip sidan Magnus Heinasons tid. Skipet hans kom godt med då Færøyane i 1807 var truga av hungersnaud under krigen mellom Danmark og England. Nólsoyar Páll sette inn skipet sitt for å skaffa korn til øyfolket. Han omkom i eit forlis vinteren 1808/1809 og er no nasjonal-helten åt Færøyane.
Pointe Walker
Pointe Walker er ein topp på fjellet Grandes Jorasses, kalla opp etter Horace Walker, som var den første til å klatre denne toppen. Med seg på klatreturen hadde han fjellførarane Melchior Anderegg, Johann Jaun og Julien Grange.
Færøyane
Del av Danmark etter Kielfreden
Ved Kielfreden i 1814 miste Danmark Noreg til Sverige, medan Færøyane, Island og Grønland vart att i det danske riket.
I 1816 vart det færøyske Lagtinget nedlagt etter ordre frå den danske kongen Fredrik VI etter å ha eksistert i 900 år. Færøyane vert eit dansk amt styrt av fire danske embetsmenn, og all færøysk innverknad på landets styring vert fjerna. Den dømmande funksjonen kom under sorenskrivaren, som einaste domar i alle rettssaker.
Færøyingane ynskte å få gjenoppretta Lagtinget, men dette vart avslege av Stænderforsamlinga i Roskilde i 1844 og 1846.
26. mars 1852 underskreiv Fredrik VII lova om gjenopprettinga av Lagtinget. Lagtinget skal fungera som eit amtsråd og fekk berre rådgjevande styremakt i færøyske saker. Det einaste Lagtinget fekk råderett over, var midlane til kyrkja. Lova om gjenopprettinga av Lagtinget kom i kraft to år seinare, i 1854, men det fyrste Lagtinget vart samla alt i 1852 etter lagtingsvalet den 30. juni.
Nasjonal vekking
Frå midten av 1800-talet auka det nasjonale medvitet gradvis på Færøyane, og eit uttrykk for det er arbeidet med å skapa eit færøysk skriftspråk. Ein færøysk skriftnormal vart kodifisert i 1846 av Venceslaus Ulricus Hammershaimb med tekstsamlinga "Færøiske Trylleformularer". Ein normativ færøysk grammatikk kom med "Færøsk Sproglære" i "Annaler for nordisk Oldkyndighed" i 1854, og den endelege skriftnormalen kom i samlinga "Færøsk anthologi" 1891. Hammershaimb valde ein normeringsmåte som likna mykje på den Ivar Aasen nytta for nynorsk: Han samla inn materiale frå ulike dialektar, samanlikna deretter dialektane med kvarandre, med norrønt og med andre nordiske språk, og konstruerte til slutt ei skriftnorm ut frå denne samanlikninga. Hammershaimb gjekk likevel meir etymologisk til verks enn Aasen. Jakob Jakobsen kom i 1889 med kritikk av Hammershaimbs rettskriving. Med Jakobsen som drivkraft vedtok Føringafelag i 1895 ei meir ortofon rettskriving, broyting, men den vekte motstand, særleg frå Jóannes Patursson, og utover på 1900-talet var det berre Jakobsen som nytta denne. Ei modifisert form av Hammershaimbs rettskriving vann fram.
Den organisatoriske utviklinga av færøysk nasjonalisme tok til i 1870-åra, då det voks fram eit færøysk studentmiljø i København, eit miljø som gjennom skipinga av Føroyingafelag i 1881 var med og danna oppfatninga åt fleire framståande personar i færøysk samfunnsliv.
Det færøyske sjølvstendepartiet Sjálvstýrisflokkurin vart skipa i 1906. Partiet vart skipa som ei motvekt til det liberale danskvenlege partiet Sambandsflokkurin, som ville oppretthalda den nuværende statsretslige stilling. Til å byrja med var hovudstriden mellom dei to partia den færøyske språkstriden. Striden vart tilspissa då den danske regjeringa, etter samråd med Sambandspartiet, i 1912 vedtok at undervisningsspråket i den færøyske grunnskolen skulle vera dansk. Det vedtaket vart oppheva i 1938.
For å markera ynsket om færøysk sjølvstende vart snora til Dannebrog kutta under ei høgtidleg opning av Lagtinget under Ólavsøkan i 1930, og det uoffisielle færøyske flagget heist. Den høgaste danske embetsmann på Færøyane, amtmann Hjalmar Ringberg, forlét staden i protest. Episoden vert i dag omtalt som Flaggskandalen.
Britisk okkupasjon under den andre verdskrigen
Den strategiske plasseringa åt Færøyane i Nord-Atlanterhavet gjorde at statsministeren i Storbritannia, Winston Churchill, 11. april 1940 i ein radiotale på BBC kunngjorde at dei ville senda to destroyarar til Tórshavn for å okkupera Færøyane 12. april 1940, tre dagar etter at Tyskland okkuperte Danmark. Churchill hadde fått forsikringar frå færøysk hald at britiske soldatar var velkomne.
Øyane som tidlegare var avhengige av økonomiske overføringar frå Danmark, var no heilt avhengige av Storbritannia. Britane erobra stillingar på strategisk viktige stader. Sund og fjordar vart minelagde, og på Vágar bygde britiske ingeniørsoldatar ein militær flybase.
8 000 britiske soldatar var stasjonerte på Færøyane, som den gongen hadde 30 000 innbyggjarar.
Sjølvstenderørsla hadde stor framgang ved valet i 1943, men britane tillét inga endring i tilhøva øyane hadde til Danmark, før Danmark var eit fritt land.
Forfatningskrise og indre sjølvstyre
Etter nye tingingar vart det i 1948 vedteke ei lov om indre sjølvstyre. Færøysk vart godkjent som offisielt språk, Færøyane fekk eigne pengesetlar, færøysk krone og embetet som lagmann (løgmaður, statsminister på Færøyane) vart innført att.
Forsvars- og utanrikssaker er ikkje omfatta av det indre sjølvstyret, men i Fámjinserklæringa frå 29. mars 2005 vert det opna for auka færøysk innverknad på utanriks- og tryggleikspolitikken åt øyane.
Opprøret i Klaksvík
I 1955 gjorde innbyggarane i Klaksvík opprør etter at dei danske styresmaktene hadde avgjort å fjerna dei danske lækjarane frå det lokale sjukehuset og byta desse ut med personell frå Færøyane. For å dempa uroa vart 100–200 politifolk sende til byen, med det resultatet at innbyggjarane minela innseglinga til hamna. Før det kom til konfrontasjon, vart det inngått eit politisk forlik.
Lækjarsaka var den utløysande faktoren for opprøret, men den underliggjande årsaka var spørsmålet om sjølvstendet åt Færøyane.
Leiting etter olje
Færøyane har utsikter til store førekomstar av olje og gass, sidan både Noreg og Storbritannia har store funn i Nordsjøen. Oljeselskapa har sidan 1990-talet vurdert utsiktene for å finna olje på færøysk sokkel og i 2000 fekk norske Statoil som eit av tolv oljeselskap tildelt til saman sju leiteløyve. Området dekkjer 14 000 km² søraust for Færøyane, eit område som ligg 100 km nord for eit britisk felt i nærleiken av Shetland, der det vart funne drivverdige olje- og gassfelt tidleg på 1990-talet.
Området på den færøyske sida er teknisk utfordrande sidan store delar av sokkelen er dekte av eit tjukt hardt lag med lava. Havbotnen ligg 1000 meter under havet og det vert bora ytterlegare 3000 meter ned i havgrunnen.
I 2005 sende Statoil tre nye leitefartøy til området, etter at Lagtinget tildelte selskapet fire av totalt sju nye leiteløyve.
Geografi
Færøyane ligg på 62 grader nord, sju grader vest i Nord-Atlanterhavet. Øyane ligg nord for Hebridane, nordvest for Shetland, vest for Noreg og søraust for Island.
Øygruppa er med sine 18 øyar og 11 holmar, frå Kapp Enniberg på Viðoy i nord til Sumbiarsteinur sør for Suðuroy, 118 km lang. Kystlina er på 1117 km. Særleg vestkysten er markant med dei høge, loddrette fuglefjella. Den gjennomsnittlege fjellhøgda er 300 m over havet. Slættaratindur (882 m) er det høgaste fjellet. Kapp Enniberg på Viðoy (754 m) er ei av dei høgaste berga i Europa.
Den lengste avstanden til kysten er fem km. Dei fleste busetnadene ligg verna på austkysten ved ei bukt eller ein fjord, unnateke Fámjin og Sumba, som er verna av vestlege skjer.
Øyane
Færøyane har 18 øyar:
Byar
Det er 13 892 innbyggjarar i hovudstaden, Tórshavn på Streymoy. I heile Tórshavn kommune er det 22 900 innbyggjarar. Det bur 5 005 i den nest største byen, Klaksvík på Borðoy.
Liste over dei fem største byane / tettstadene (januar 2013):
Dyreliv
Kilde - Bloch og Fuglø: Villini súgdjór í Útnorðri ISBN 99918-0-189-8
Samfunn
Færøyane er inndelte i 29 kommunar, med om lag 120 byar og tettstader. Tradisjonelt er Færøyane òg inndelte i seks regionar (syslár), Norðoyar (KG), Eysturoy (FD), Streymoy (TN), Vágar (VA), Sandoy (SA) og Suðuroy (TG). I dag vert regionane berre brukte som inndeling for politiet, mest synleg i kjenneiteikn for skip, men er framleis vidt omtalte som regionane til øyane. Under vikingtida hadde kvar region sitt eige ting.
Nasjonaldagen er den 29. juli (Olsok), og det er ein utstrekt Olavs-kultus på øyane.
Politikk
Sidan 1948 har Færøyane hatt sjølvstyre på alle område, bortsett frå forsvars- og utanrikstilhøve. Færøyane er dimed ikkje noko biland. Færøyanes parlament er Lagtinget som har minst 27 og mest 32 medlemer som er valde for fire år.
Seks politiske parti er representerte i Lagtinget (bokstavane foran kvart parti er den bokstaven dei blir referert til med på røystesetelen):
Ved sidan av motsetnaden mellom høgre- og venstresida har færøysk politikk dreidd seg mykje om spørsmål knytte til tilhøvet til Danmark, graden av sjølvstyre og takta i utviklinga av eventuelt utvida sjølvstyre.
Flagg
Med Heimestyrelova av 23. mars 1948 vart flagget godteke som offisielt flagg for Færøyane.
Demografi
Færøyane har 53 941 innbyggjarar per 10. juni 2022, av desse bur 20 000 i hovudstaden Tórshavn og 5 000 i Klaksvík.
98 prosent av innbyggjarane er riksborgarar, det vil seia frå anten Færøyane, Grønland eller Danmark. Islendingar (0,4 %) utgjer den største gruppa av utlendingar, fylgd av nordmenn og polakkar med 0,2 prosent kvar. Ved utløpet av 2003 budde det menneske frå 77 ulike statar på Færøyane.
Norske vikingar var den fyrste store folkegruppa som flytte til Færøyane, og etter nokre hundre år var folketalet kome opp i 4 000. Omkring 1349-1350 vart folketalet halvert på grunn av svartedauden. Seinare innvandring frå Shetland, Orknøyane og Noreg gjorde at folketalet stabiliserte seg på ca. 5 000 innbyggjarar.
På slutten av 1980-talet vart Færøyane råka av ei økonomisk krise med høg arbeidsløyse. Dette førte til at ti prosent av folkesetnaden utvandra, halvparten til Danmark. Krisa var over i 1995 og mange av dei som hadde utvandra har i ettertid flytt attende.
Religion
Frå om lag år 625 meiner ein at keltiske munkar var dei fyrste fastbuande menneska på Færøyane. Mytene fortel at dei vart fordrivne av dei heidenske vikingane frå Noreg, som meir eller mindre friviljug vart kristna av vikinghovdingen Sigmundur Brestisson. Færøyane var fram til reformasjonen underlagde biskopen i Nidaros.
Av kjende kyrkjer kan ein nemna Olavskyrkja og kyrkjeruinen Magnuskatedralen i Kirkjubøur, Tórshavn domkyrkje, St. Mariekyrkja i Tórshavn (katolsk), Christianskyrkja i Klaksvík og ved sidan av dei gamle færøyske trekyrkjene frå 1800-talet, bygdekyrkjene i Vágur, Fámjin, Gøtugjógv og Toftir.
I 1948 vart Bibelen omsett til færøysk av Victor Danielsen frå brødrekyrkjelyden og i 1961 av Jákup Dahl og Kristian Osvald Viderø (Folkekyrkja).
Næringsliv
Færøyane var fram til byrjinga av 1900-talet eit landbrukssamfunn, basert på saueavl, kystfiske og fuglefangst. I 1845 var 68 % av dei yrkesaktive sysselsette i landbruket.
Dette har no endra seg, og Færøyane er i dag ein fiskerinasjon med ein moderne flåte av trålarar og fiskeforedlingsindustri. Eksporten frå fiskerisektoren utgjer 98 % av den totale eksporten. Bindinga til fiskerinæringa er ikkje uproblematisk, fordi økonomien er sårbar for svingingar i fangst og prisar. Overfisking og innskrenkingar i kvoter er på sikt eit trugsmål mot samfunnet. Omsynet til fiskerinæringa vog tungt då Færøyane valde å stå utanfor EU, og dimed ikkje vera underlagde den felles fiskeripolitikken til EU. Færøyane har eit tett samarbeid med Island i fiskerirelaterte spørsmål.
Færøyingane håpar at olje i framtida vil verta ein viktig industri. Åtte oljeselskap, inkludert det norske oljeselskapet Statoil, er tildelte leitelisensar i færøysk farvatn og vil byrja leiting våren 2006. Til saman vil det i perioden fram til 2008 verta utført ti boreforsøk i området, fem på færøysk side og fem på britisk side. Tidlegare leiteboringar har ikkje gjeve drivverdige funn.
Tradisjonell småkvalfangst
Den særeigne færøyske tradisjonen med grindadráp representerer eit langvarig samvirke i bygdene si utnytting av sjøbaserte næringsressursar, og ein går ut frå at kjøtet frå grindkvalane som vert drepne på denne måten, utgjer 25 % av kjøtforbruket på øyane.
Språk
Færøysk er språket som vert mest brukt i daglegtale på Færøyane. Færøysk er ein del av den vestnordiske språkfamilien, som omfattar islandsk, færøysk, det utdøydde språket norn og til dels norsk. Den norrøne språkfamilien høyrer til den germanske gruppa av dei indoeuropeiske språka.
Færøysk vert snakka av 80 000 menneske, i fyrste rekkje på Færøyane, der det har vore offisielt språk sidan 1937.
Færøysk er, saman med islandsk og nokre norske målføre, det einaste nordiske målet, som enno har dei fire germanske kasusa: nominativ, akkusativ, dativ og genitiv. Genitiv vert i moderne færøysk for det meste berre brukt i faste uttrykk.
Mule
Mule kan tyde: