cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olav I av Noreg
Skaldedikt
Ingen av dikta ovanfor nemner noko om tida før han kom til Gardarike, ikkje noko verken om tida i Vendland eller giftarmålet med Gyda. Berre kort er nemnt krigføring i England og ikkje noko er nemnt som refererer seg til kongstida i Noreg (utanom slaget ved Svolder). Kong Olav er òg kort nemnt i skaldediktet Belgskakadråpa til Eirik jarl, og i nokre dikt av Sigvat skald, men når ein tek med i vurderinga det rike tilfanget av skaldedikt som finst både om føregangarane og etterkomarane, inklusive ladejarlane, er det merkverdig at det ikkje er kjent fleire skaldedikt om Olav Tryggvason.
Vendland
Kong Olav sitt opphald i Vendland, dvs. Polen eller Pommern, må ha vore i byrjinga av 980-talet, og skildringane om «kong Burislav» og «dronning Geira» står fram som prosadikting og er ikkje historisk truverdig. Den polske fyrsten Boleslaw (Chrobry) levde i tida ca. 966 til 1025 og kan ikkje høve med Snorre sin «Burislav». Han var regjerande fyrste frå 992 og vart Polen sin første konge berre stutt tid før han døydde i 1025. Fram til 992 var faren, hertug Mieszko I, herskar i Polen. Han døydde som ein gamal mann i 992 og det finst ingen historiske kjelder som kunne knyte han til Olav Tryggvason, eller ei «dronning Geira». Sogeverket Ågrip seier berre kort at Olav jamnt hadde vintersete i ei borg som heiter Jomsborg, og kanskje hadde han ein forbindelse til jomsvikingane.
Olav i England
Dei norrøne sogene har ingen opplysningar om tida då Olav Tryggvason herja i England etter at han var blitt døypt (988/989), Snorre nemner berre at «der fór han med fred». Engelske kjelder reknar derimot med at han var identisk med vikingen «Anlaf» som var hovding for ei vikinghær som herja på sør-kysten av England i åra 991 til 994. Eit engelsk dokument frå 991 handlar om ein fredsavtale som den engelske kongen Ethelred gjorde med vikinghæren etter slaget ved Maldon. I den angelsaksiske krønika er han omtala i året 994 då han, saman med kong Svein Tjugeskjegg, den 8. september (Nativity of St. Mary) gjekk til åtak på London. Åtaket var mislukka, men dei heldt fram med herjing i Essex, Kent, Sussex og Hampshire der dei for fram med «unspeakable evil». Kong Ethelred let då betale ut 16000 pund i danegeld for at dei skulle halde fred, og den danske styrken lægra seg for vinteren ved Southampton.
Krønikene fortel at kong Ethelred ved dette høvet sende folk til Olav Tryggvason og det resulterte i at han «bytte side» og gjekk i teneste hos den engelske kongen. Når kong Ethelred ved det høvet gjorde ein avtale med Olav Tryggvason, var truleg intensjonen hans å splitte opp vikinghæren som herja i landet hans, og kanskje var det òg kong Ethelred sin strategi at Olav skulle erobre Noreg (som han gjorde) og deretter gå til krig mot Danmark (som han òg gjorde) for å bli eit trugsmål mot kong Svein sine hærstyrkar frå «baksida».
Korisminsyre
Korisminsyre eller korismat er ei kjemisk sambinding. Ho er den siste sambindinga som er sams i syntesen av dei aromatiske aminosyrene fenylalanin, tryptofan og tyrosin i mange organismar, både prokaryote og eukaryote.
Olav I av Noreg
Sogelitteraturen - 995 og seinare
Snorre fortel at Håkon jarl den mektige i Noreg fekk nyss om at ein av den norske kongsætta var komen til landa vestanfor havet. Han sende venen sin, Tore Klakka, for å undersøke. Det enda med at Tore Klakka sveik oppdraget sitt og rådde til at Olav skulle fare til farsarven sin i Noreg. Olav rusta då ut fem skip og segla aust over havet, året var 995. Først kom han til Orknøyane der Sigurd Lodvesson jarl let seg kristne, etter at Olav hadde truga med drap og herjing i jarleriket hans. Så segla han til Noreg og kom til lands ved Moster. Der vart det seinare bygt ei kyrkje.
På ferda inn i Trondheimsfjorden drap han mykje folk, mellom dei Erlend, sonen til Håkon jarl. Sidan kom bøndene til Olav, dei gleddest ved kvarandre og dei tok han straks til konge. Litt etter, eller om lag på same tida, hende det at at Kark træl drap Håkon jarl i grisebingen på Romol, og kong Olav drap deretter trælen.
Etter at Olav var blitt konge, heldt han seg lenge hjå frendane sine i Vika og heile Vika vart kristna. Seinare drog han til Rogaland og kristna folket der, og litt etter heldt han ting på Dragseidet på Stad og alt folket der let seg kristne. På denne tida kristna han òg bøndene i Ringerike, mellom dei Sigurd Syr og Åsta, kona hans, og han stod fadder til sonen hennar, Olav Haraldsson, som den gongen var tre vintrar gamal.
I 997 drog han i hop ei stor hær aust frå landet og segla nord til Tronheimen. Den sumaren og hausten kristna han alt folket i Trøndelag, han grunnla kjøpestaden Nidaros (Trondheim) og han let bygge eit stort langskip som han kalla Trana. På denne tida sende han presten Tangbrand (villstyring og drapsmann) til Island for å kristne landet. Våren etter (998) drog han med hæren sin til Hålogaland og heile landet vart kristna der han for. Det var på denne ferda han drap, først Tore Hjort og seinare Raud den ramme i Saltfjorden. Der tok han ovende mykje gods og gull, og han tok òg draken til Raud, storskipet som seinare var kalla Ormen stutte.
Kong Olav gifte seg to gonger i Noreg. Første gongen med Gudrun, dotter til den trøndske hovdingen Jarnskjegge, men ekteskapet varte berre ei natt. Seinare gifte han seg med Tyre Haraldsdotter, syster til den danske kongen Svein Tjugeskjegg, men utan kong Svein sitt samtykke.
Vinteren etter at han kom attende frå Hålogaland, let han bygge storskipet Ormen Lange inne ved Ladehammaren. Ikkje lenge etter, våren 1000, kalla han ut leidangen og rusta ut ei stor hær. Det var den same våren han sende Leiv Eiriksson til Grønland for å forkynne kristendommen der, og det vart han som først fann Vinland. Med hæren for kong Olav sør til Vendland for å krevje eigedomane som dronning Tyre hadde krav på hos kong Burisleiv. På heimferda vart han, slik Snorre skildrar det, overfallen av ei hær som var leia av kong Svein Tjugeskjegg, kong Olof Skötkonung og Eirik Håkonsson jarl. Då det kom til eit slag ved Svolder, var flåten til kong Olav blitt sterkt redusert og han kjempa mot mot ein mykje større, alliert hærstyrke. Snorre har gitt ei detaljert skildring av opptakta til slaget, og sjølve striden. Særleg la han vekt på episoden der Einar Tambarskjelve skaut med pil og boge mot Eirik jarl, som slutta med dei vidkjende orda «For veik, for veik er kongens boge». Snorre fortel òg at slaget var kvast, og det fall mykje folk. Då kong Olav til sist skjøna at slaget var tapt, bykste han på sjøen og drukna.
Etter slaget verserte det segn og rykte om at eit under hadde skjedd og at kong Olav likevel hadde berga livet. Han skulle ha vore sett seinare både i Roma, Jerusalem og andre stader, og han skal ha levd som ein heilagmann i eit kloster i Grekenland eller Syria.
Fakta II
I den angelsaksiske krønika er det opplyst at kong Ethelred i år 994 gav «kongelege gåver» til vikinghovdingen Anlaf og det vart gjort ein avtale der Anlaf lova at «han aldri meir ville kome med ufred mot England». I Engelske kjelder blir det rekna med at Anlaf var Olav Tryggvason, og lovnaden vart halden, naturleg nok fordi han kom til å bli oppteken med erobringa av Noreg og miste livet berre fem år seinare.
Erobringa av Noreg
Olav Tryggvason hadde truleg vunne seg stor rikdom som viking og leigesoldat, og om lag 32 år gamal kom han til Noreg for å erobre riket. Dei norrøne sogeskrivarane ville gjerne legitimere erobringa gjennom å konstruere ein nedarva kongsrett, ikkje minst for å skape kontinuiteten til den neste «Hårfagrekongen», Olav den heilage. Meir truleg var han ein vikingkonge som ville erobre seg land og rike, og kanskje var bakgrunnen ein avtale med kong Ethelred i England, der formålet var å svekke kong Svein Tjugeskjegg sitt åtak på England.
Olav kom til Noreg med ein vel budd hærflåte og truleg særs stridsvande vikingkrigarar. Han må ha greidd å kome heilt inn i Trondheimsfjorden, utan å ha blitt møtt av landevernet, mest truleg ved hjelp av svik, slik ein kan tyde av skaldeverset nedanfor. Ingen av ladejarlane rakk å organisere motstand, Håkon jarl og sonen Erlend vart drepne og Svein Håkonsson måtte røme til Sverige. Eirik Håkonsson sat då truleg som jarl i Vingulmark og han òg rømde til Sverige, der begge brørne vart vel mottekne av kong Olof Skötkonung.
Nokon «nasjonsbyggar» kan Olav knappast seiast å ha vore, i røynda rådde han aldri over eit samansveisa rike og hadde maktbasen sin hovudsakleg i Sør-Noreg, i Vika og sør på Vestlandet. I Trøndelag hadde han truleg ei langt svakare stilling enn det Snorre gir oss inntrykk av. Truleg er det rettast å kalle han konge i Noreg - ikkje over Noreg. (sjå Sawyer, s.56). I diktet «Arvedråpa» (sjå ref.) nemner skalden at Olav ikkje fekk med seg så mange hærmenn frå Trøndelag då han i år 1000 gjorde hærferd mot Danmark. Ei strofe i vers 1 kan omsetjast slik: Visst eg trur at verst han sakna våpenhjelp av trøndske drenger.
Snorre skreiv at kong Olav let bygge ein kongsgard ved Skipakrok, og dette er teke som prov på at han grunnla Trondheim (Nidaros), tidfest til år 997. Arkeologiske utgravingar har likevel vist at det på Nidaros var bygningar og busetnad før denne tida. , og det kan òg sjå ut til at staden Skipakrok i røynda ikkje var plassert der Trondheim ligg i dag.
Om vi skal feste lit til sogene, var det meste av hans «kristningsarbeid» utført med drap og terror og kan umogeleg ha verka til å fremje kristendom. Framferda hans minner mest om vikingane sine metodar med herjing og valdsbruk for å vinne makt og rikdom. Alt frå første dag av «invasjonen» får vi høyre om kynisk valdsbruk då han kasta ein styrevol mot ein «fager mann» som sumde mot land for å berge livet. Han traff i hovudet på mannen, så «hausen brotna». Det var Erlend Håkonsson som der miste livet, og sjølv i vikingtida var ei slik handling rekna som eit simpelt mord. Seinare fortel sogene om mange bestialske drap som knappast nokon anna norsk konge har gjort, korkje før eller seinare. Det er nok å nemne Raud den ramme som vart drepen ved at ein orm vart tvinga ned gjennom halsen hans, eller «seidemennene» som han let drukne på «Skratteskjer» ved Avaldsnes.
Det har til alle tider vore eit merkverdig trekk ved vår oppfatning av soga om Olav Tryggvason, at all denne valdsbruken likevel ikkje meinkar vår beundring av kong Olav som ein djerv og lysande helteskikkelse.
Drapet på Håkon jarl
Snorre si skildring om korleis Håkon jarl vart drepen av sin egen træl i grisehuset på Romol, er ikkje historisk truverdig. Forteljinga er ikkje nemnd korkje i Fagerskinna eller i Ågrip, og heller ikkje i nokon av dei samtidige skaldeversa. Berre dette nemner skalden Tord Kolbeinsson i Eiriksdåpa (vers 6):
Det kan vel knappast vere tvil om at Olav Tryggvason stod bak mordet. Kanskje tykte Snorre at eit snikmord på herskaren over Noreg, ladejarlen Håkon jarl den mektige, var for dryg kost, sjølv for valdsmannen Olav Tryggvason, og han dikta ein «mildare» versjon av ugjerninga. Seinare, t.d. i slaget ved Svolder, gir òg sogeskrivarane oss det inntrykket at Eirik Håkonsson jarl hadde grunn til å hemne seg på kong Olav, fordi han hadde drepe far hans. Han hadde vel ikkje noko å hemne, dersom det var Kark som var drapsmannen.
Slaget ved Svolder
Når kong Olav i år 1000 segla sørover med ei stor hær, gir Snorre den grunngjevinga at han skulle hente eigedomane til Tyre i Vendland. I sogeverket Ågrip (kap. 21) er det derimot sagt at han hadde samla ein hær «mot Danmark» og kyrkjehistorikaren  Adam av Bremen skreiv i si «beretning» (kap.40) at kong Olav «gjekk til krig mot danskekongen».
Hærferda enda i slaget ved Svolder, der kong Olav møtte ein alliert hærstyrke som vart leia av kong Svein Tjugeskjegg, kong Olof Skötkonung og ladejarlen Eirik Håkonsson. Både av sogene og i skaldedikta går det fram at flåten til kong Olav var sterkt redusert då det kom til slag, og han hadde kanskje berre 11 skip. Det kan tenkast at leidangflåten hadde vendt om då hæren segla ut om landegrensene, og kanskje hadde han misrekna seg dersom han hadde venta støtte frå hærstyrkar frå Jomsborg og Vendland. Det vart såleis ikkje noko stort slag, men Snorre kan ha hatt rett når han skriv at det vart eit kvast slag med stort mannefall.
Dei norrøne sogene skildrar innleiinga til slaget, og sjølve slaget, med ein sterk «nasjonal» tendens og gir dei to nordmennene Olav Tryggvason og Eirik jarl ein sterkt overdriven heltestatus. Men det er likevel truleg at det heile enda med at nett dei to til sist møttes, mann til mann. Skalden Halldor Ukristne var truleg med i hæren til Eirik jarl og han gjorde diktet «Eiriksflokkr om slaget, og der nemner han at «høgborda Barden» (borðmikinn Barða) - Jarnbarden, skipet til Eirik jarl - la seg opp til sida på skipet til kong Olav, Ormen Lange (við Orm inn langa). Alle norrøne kjelder er sameinte om at Olav Tryggvason miste livet i slaget, og resultatet vart at ladejarlane Eirik Håkonsson og Svein Håkonsson fekk attende styringa med det riket far deira, Håkon jarl den mektige, hadde rådd over.
Den vidgjetne episoda om Einar Tambarskjelve som skaut mot Eirik jarl, høyrde truleg ikkje heime i slaget, i det heile; sjå avsnittet «Bogen som brast» i artikkelen om Svolderslaget, og i artikkelen om Slaget ved Nesjar.
Myntar
Truleg var Olav Tryggvason den første norske regenten som let gjere mynt. Den einaste mynten ein kjenner til er av same type som kong Ethelred i England (sjå ill.) og har tekst på framsida (advers): ONLAF REX NOR(norvegiæ eller normannorum), på baksida (Revers): + GODǷINE M(onetarius) O(n) NOR(norvegia eller normannia). Den engelske myntmeisteren Godwine kom truleg til Noreg samstundes med Olav Tryggvason og ein kjenner til at han seinare prega mynt både for kong Olof Skötkonung i Sverige og kong Svein Tjugeskjegg i Danmark. Godwine var òg myntmeister hjå kong Ethelred, noko som òg styrker teorien om at Olav Tryggvason hadde eit nært samarbeid med den engelske kongen.
Omdøme
Dei norrøne sogeforfattarane skildra Olav Tryggvason som ein lysande heltekonge, nasjonsbyggar og kristningskonge; som døyparen Johannes var forløparen for Kristus, vart Olav Tryggvason forløparen til Olav den Heilage. Desse karakteristikkane er blitt vidareført i nyare historieskriving, heilt fram til vår tid, og han blir framleis rekna som den største av alle kongane i vikingtida. Motiv frå soga hans er blitt nytta i stor grad i norsk litteratur, kunst og kultur, og ein har hatt lett for å gløyme kven han verkeleg var; ein særs brutal vikingkonge som nytta tortur og bestialske drap for å erobre kongsmakt i Noreg. Hans rolle som nasjonsbyggar og kristningskonge bygger på myter og religiøse segn.
I kongesogene blir det hevda at han hadde arverett til kongedømet fordi han var ein ættling etter Harald Hårfagre. Ættelina er i seg sjølv særs usikker og bygger truleg på ein seinare konstruksjon. Eit anna moment er sjølvsagt at ein mogeleg "arverett" til Harald Hårfagre sitt vestlandsrike, ikkje gav noko som helst grunnlag for å hevde kongsrett over eit samla Noreg. Det dynastiet som var nærast til å kunne hevde herskarrett over Noreg på den tida, var Ladejarlane.
I den offisielle norske kongerekka er Olav I Tryggvason ført opp som den 6. kongen, med ei styringstid på fem år (995-1000).
Fotnotar
<references group="Note"/>
Jumpei Takaki
Jumpei Takaki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Shimizu S-Pulse, Consadole Sapporo, Montedio Yamagata og Tokyo Verdy.
München-massakren
München-massakren var eit terroråtak utført av den palestinske gruppa Svart september under sommar-OL 1972 i München, der fem israelske idrettsutøvarar, fire israelske idrettstrenarar, to israelske idrettsdommarar, fem palestinske terroristar og ein vesttysk politimann vart drepne.
Kaare Bratung
Kaare Bratung  var ein norsk teiknar og teikneserieskapar. Han lærte seg teikning og måling på Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Før han tok til som teikneserieskapar arbeidde han som reklameteiknar og teiknar for vekeblad.
Under andre verdskrigen vart Bratung arbeidslaus. Han sette då i gang med å lage teikneseriar av J. F. Cooper sine indianarforteljingar Hjortefot, Stifinnar og Den siste mohikanar. Desse fekk han gjeve ut i 1942 og 1946.
Dei best kjende teikneseriane Brantung skapte er Baldrian, Dagros og Professoren. Desse finn ein enno i norske aviser.
Kaare Bratung fekk Kultur- og kirkedepartementets sin teikneseriepris i 1977 for teiknearbeidet sitt.
Anna Ancher
Anna Ancher, Anna Kirstine Brøndum Ancher var ein dansk kunstmålar, gift med kunstnaren Michael Ancher. Ho vart fødd i Skagen, som den einaste av Skagensmålarane. Ho var søster til Degn Brøndum, eigaren av kunstnarane sitt samlingspunkt Brøndums Hotel.
Ho studerte i København og i Paris med Pierre Puvis de Chavannes som lærar, saman med Marie Triepcke.
Ancher måla ofte kvinner i situasjonar knytt til arbeid. Ho budde mestedelen av livet sitt på Skagen, der ho skildra fattige folk knytt til fiskeri. Måleria hennar er rekna å syna ei god evne til bruk av fargar.
Ho fekk utmerkinga Tagea Brandt Rejselegat i 1924.
Pass
Pass er eit reisedokument og identifikasjonsprov som særleg vert nytta ved reising gjennom ulike område, og særleg mellom ulike statar. Eit pass er prov på kven ein er, kvar statsborgarskap ein har, og kva ein heiter. Eit pass har gjerne informasjon om namn, dato ein er fødd, fødestad, fotografi, og nokre gonger ei skildring av eigaren. I passet kan det òg gå fram kva statar statsborgaren ikkje har høve å reisa til.
Dokumentet har form av ei lita bok, og inneheld rom som for viseringar (stadfesting av innreisevisa, eller innreiseløyve). Eit norsk pass er normalt gyldig i fem år for barn og i ti år for vaksne.
Mellom nokre land er det innført passfridom.
Cama i Sveits
Cama  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 366 meter over havet.
Lago di Cama ligg i kommunen.
Dorrit Willumsen
Dorrit Willumsen er ein dansk forfattar. Ho debuterte i 1965 med novellesamlinga Knagen og har sidan fått utgjeve ei rekkje romanar, dikt- og novellesamlingar.
Det eigentlege gjennombrotet fekk Willumsen med romanen Marie frå 1984. Romanen handla om livet til Madame Tussaud og dei kostnadane kunstnarvirket kan ha for kjærleikslivet.
I 1986 utkom ei sjølvbiografisk erindringsbok kalla Suk hjerte.
Romanen Klædt i purpur, som kom ut i 1990, vart seinare omarbeidd for teater. Høyrespela Ud af billedet og Så længe smerten er usynlig kom ut i 1992.
I 1997 vart ho tildelt Nordisk Råds litteraturpris for Bang: en roman om Herman Bang. Sidan 1980 har ho fått kunstnarløn frå den danske staten..
1178 Irmela
1178 Irmela er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. mars 1931 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Bigset
Bigset er ein krins i Hareid kommune. I Bigset ligg mellom anna grendene Bigset, Bjåstad, Rise og Snipsøyrdalen med Snipsøyrvatnet og badestranda Holesanden.
Det er også den krinsen i Hareid kommune som ligg nærast Ulstein kommune. På Bigset er det barneskule, ein filial av Ulstein vidaregåande skule og ein barnehage. Her ligg også det over 100 år gamle Bygdatunet.
José María Aznar
Jose María Aznar er ein spansk politikar. Han var statsminister i Spania frå 4. mai 1996 til 17. april 2004. Han representerer partiet Partido Popular. Aznar vart fødd i Madrid, men kjem opphavleg frå Baskarland. Bestefaren Manuel Aznar Zubigaray var opphavleg baskisk nasjonalist, men vart seinare overtydd falangist og fekk høge posisjonar i Franco-Spania.
Aznar har vorte kjend for ei tøff line mot baskiske separatistar, og for å ha gått heilhjarta inn for krigen mot Irak. Desse tilhøva førte til at partiet hans tapte regjeringsmakta til sosialistpartiet i 2004.
Han er gift med Ana Botella Serrano og har to søner og ei dotter.
Karlebotn kapell
Karlebotn kapell er ei langkyrkje frå 1955 i Nesseby kommune i Troms og Finnmark.
Byggverket er i tre og er bygd med 60 plassar. Arkitekt for kapellet var Trond Dancke.
Vigsla til kapell i 1960.
Dåvøya
Dåvøya er ei øy i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg i Dåfjorden, på nordsida av Ringvassøya. Dåvøya har eit areal på 3,5 km², og det høgaste punktet på øya er Høgøya på 219 moh.
Nord for Dåvøya ligg Helgøya.
Olav Trondsson
Olav Trondsson (daud 25. november 1474) var erkebisp i Nidaros frå 1459 til 1474, men styrte i røynda erkesetet frå 1454. Lite er kjent frå styringstida hans, men alt tyder på at han var ein dyktig administrator.
Ætt og framvokster
Mor hans Olav var Joran Aslaksdotter, som tilhøyrda Aspa-ætta frå Frei på Nordmøre; faren var Trond Toraldsson Smørhatt. Morsætta er kjend frå ei ættetavle frå 1500-talet, medan farsætta mest truleg er Smørhatt-ætta, utan at det er heilt visst. Broren Ivar Trondsson er omtala i ei rekkje kjelder frå siste del av 1400-talet.
Olav vart student i Rostock i 1430, og oppnådde magistergraden i 1438. Han er først omtala som kannik i Nidaros i 1446. Då Aslak Bolt døydde i 1450, valde domkapittelet Olav til etterfølgjar. Fleire nære medarbeidarar av Aslak Bolt var politisk merkte av samarbeidet med svenskekongen Karl Knutsson Bonde, og det kan vera grunnen til at den rimeleg unge Olav vart vald framfor eldre medlemer av domkapittelet. Men kong Kristian I godkjende ikkje valet, og ynskte i staden Skålholtbispen Marcellus. Domkapittelet gjekk til sist med på å velja han, men paven ville ikkje ha Marcellus, og utnemnde i staden Henrik Kalteisen. Sistnemnde fekk ei stutt styringstid, og var i Trondheim berre sommaren 1453.
Electus og erkebisp
Jamvel om Kalteisen formelt hadde tittelen erkebisp, var det Olav Trondsson som i røynde styrte erkesetet dei neste åra. I januar 1458 var Olav som ein del av det norske riksrådet, til stades ved eit stort møte i Skara, der riksrådet lova å ta Kristian Is son Hans til konge etter faren. I den samanhengen vart Olav omtala som «electus i Trondhem», dvs. vald erkebisp. For å oppnå dette, stadfeste Kristian sættergjerda frå 1277, som sikra kyrkja både makt og sjølvstende andsynes kongen.
7. juni 1458 gav paven Henrik Kalteisen avskil, og utnemnde samstundes Olav Trondsson til etterfølgjar. Han reiste då til Roma, og vart innvia i Perugia i februar 1459. Frå åra etter fortel ikkje kjeldene mykje, men han synest å ha arbeidd for å styrkja domkapittelet; truleg var det han som opprette stillinga som erkedekn. Han hjelpte òg til med å atterreisa Helgeseter kloster, som var kome i forfall. Brevveksling med eit sokn i Herjedalen fortel om kontakt med meir perifere delar av stiftet. I 1473 gav Olav og broren Ivar domkyrkja inntektene av ei rekkje eigedomar på Nordmøre for 30 år; sidan skulle jorda gå attende til ætta.
Sommaren 1474 reiste Olav til Roma, og der døydde han 25. november same år. Han vart gravlagd i klosterkyrkja San Agostino, og gravplata har inskripsjonen: CUI DEDERAT SACRAM MERITO NORVEGIA SEDEM HIC TEGIT OLAVI FRIGIDVS OSSA LAPIS. Det tyder: Olav, som Noreg med rett hadde gjeve den geilage stolen, her er beina hans lagt under den kalde stein
Birsig
Birsig er ei lita elv, som har sitt utspring aust i Frankrike, nær den sveitsiske grensa. Birsig er om lag 21 km lang, og har eit nedslagsfelt på om lag 81 km². Ho kryssar grensa mellom Frankrike og Sveits fleire gonger gjennom Birsigdalen, og renn gjennom byen Basel, der ho munnar ut i Rhinen frå venstre.
Tatsuya Shiozawa
Tatsuya Shiozawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Shimizu S-Pulse.
Torberg Arnesson
Torberg Arnesson var ein norsk stormann, av Arnmødlingætta.
Torberg budde på ættegarden Giske. Han var gift med ei dotter av Erling Skjalgsson. Likevel var han alliert med Olav den heilage i hans kamp om kongsmakta i Noreg. Mellom anna fylgde han Olav då denne rømde til utlandet i 1028, og kjempa på hans side i slaget på Stiklestad.
År 1047 gifta dottera hans, Tora, seg med kong Harald Hardråde. Såleis vart ho mor, og Torberg stamfar, til fleire generasjonar norske kongar. Sonen til Torberg, Øystein Orre, kjempa og fall i slaget ved Stamford bru.
Torberg var son av Arne Arnmodsson, og bror til Arne, Finn og Kalv Arnessøner.
Södra Karelen
Södra Karelen (finsk: Etelä-Karjala) er eit av 19 landskap i Finland. Administrasjonssetet i landskapet er Villmanstrand. Södra Karelen grensar til landskapa Kymmenedalen, Södra Savolax og Norra Karelen. Mot søraust grensar det til tidlegare finske område som var ein del av Viborgs län, og som no er delt mellom distriktet Vyborg rajon i det russiske Leningrad oblast og Ladoga-karelske område i russisk Karelia.
Kommunar og regionar
Södra Karelen består av ti kommunar, av dei er to bykommunar. I dei siste åra har følgjande kommunesamanslåingar funne stad. Den 1. januar 2009 vart Joutseno slått saman med Villmanstrand, og den 1. januar 2010 vart Ylämaa slått saman med Villmanstrand.
Kommunane i landskapet utgjer to økonomiske regionar. Nedenstående oversyn viser korleis kommunane fordeler seg på dei to økonomiske regionane. Byane er oppført med feit skrift. {| style="margin-bottom: 10px;" class=""
Ronald Reagan
Ronald Wilson Reagan var ein amerikansk politikar og skodespelar. Han var president i USA frå 1981 til 1989, og guvernør i California frå 1967 til 1975. Reagan høyrte til Det republikanske partiet.
Bakgrunn
Ronald Reagan vaks opp i enkle kår i Dixon i Illinois. Han oppnådde ein bachelorgrad i økonomi og sosiologi ved Eureka college. Han flytta seinare til Iowa for å arbeida i radio. I 1937 fór han til Los Angeles, der han byrja karrieren sin som skodespelar. Han var president i Screen Actors Guild. I 1950-åra vart han talsmann for General Electric. Han var opphavleg demokrat, men vart republikanar i 1962. I 1964 heldt han ein berømt valtale for presidentkandidaten til Det republikanske partiet Barry Goldwater og skaffa seg mange tilhengjarar. Frå 1967 til 1975 var Reagan guvernør i California. I 1976 var Reagan nær å utmanøvrera Gerald Ford i presidentnominasjonen til republikanarane. I 1980 vart Reagan presidentkandidat og slo den sitjande presidenten Jimmy Carter. Som president gjekk Reagan inn for å redusera skattane for å fremja økonomisk vekst, kontrollera pengemengda for å redusera inflasjon, deregulera næringslivet og redusera utgiftene i det offentlege. I sin fyrste periode overlevde han eit drapsforsøk, førte ei hard linje overfor fagforeningar, og sette i gong ein invasjon av Grenada. Han vart gjenvalt i eit valskred mot Walter Mondale i 1984. Den andre presidentperioden var fyrst og fremst prega av utanrikspolitiske hendingar, blant anna slutten på den kalde krigen, bombinga av Libya i 1986 og avsløringa av Iran-Contras-skandalen. Reagan skildra opent Sovjetsamveldet som «ondskapens imperium», støtta antikommunistiske rørsler verda over, og forlét den tidlegare avspenningspolitikken sin ved å byrja eit storstilt våpenkappløp mot Sovjetsamveldet. Forhandlingane Regan hadde med den sovjetiske leiaren Mikhail Gorbatsjov kulminerte med INF-avtalen og atomvåpennedrusting.
Reagan gjekk av som president i 1989, og vart etterfulgt av sin visepresident, George H.W. Bush. I 1994 gjorde den tidlegare presidenten det kjent at han hadde vorte diagnostisert med Alzheimers. Reagan døydde ti år seinare, 93 år gamal. Han hadde gjennomgåande høg oppslutning i meiningsmålingar om amerikanske presidentar, og har fått æra for ei ideologisk oppvakning på den amerikanske høgresida.
Skodespelar og fagforeningsmann
I 1941 vart Reagan valt til styret i fagforeninga Screen Actors Guild, der han vart øvste leiar i åra 1947–1952 og 1959–1960.
Tidleg på 1950-talet vann fjernsynet fram som det dominerande medium i USA, og Reagan arbeidde mykje med fjernsynet. Ikkje minst var han ein slags talsmann for selskapet General Electric. I denne stillinga arbeidde han tidvis med fjernsyn, tidvis fór han rundt på fabrikkane til GE og talte om politiske spørsmål.
Som skodespelar medverka Reagan i totalt 53 filmar, blant anna Seier i mørket (1939) og Kvinnen Eva (1941).
Familie
Ronald Reagan var gift to gongar. Han gifta seg fyrst med skodespelar Jane Wyman i 1940. Saman fekk dei to døtrer (der ho eine døydde éin dag gamal), og adopterte ein son. Reagan og Wyman vart skilt i 1949. I 1952 gifta Reagan seg med Nancy Davis, som også var skodespelar. Saman fekk dei ei dotter og ein son.
Politikk
Han var opphavleg demokrat, men vende seg mot høgre i slutten av 1950-åra, og vart republikanar i 1962. Den fyrste store politiske innsatsen til Reagan var då han heldt ein tale på landsmøtet som nominerte Barry Goldwater som presidentkandidaten til republikanarane i 1964, eit val Goldwater tapte mot Lyndon B. Johnson. To år seinare stilte Reagan til val som guvernør i California, den mest folkerike staten i USA, i 1966. Han vann ein overveldande siger mot demokraten Pat Brown, som då hadde sete i vervet i to periodar. Reagan var guvernør i California i to periodar, inntil han gjekk av i 1974.
Presidentvalet i 1980 gav ein knusande siger over motkandidaten Jimmy Carter, mest av di Gisseldramaet i Iran i 1979 og den mislykka militæroperasjonen for å forsøkja å frigjera gisla, som ende med at to helikopter styrta og åtte av mannskapet omkom. Kampanjane til Reagan brakte fjernsynsreklame til nye høgder, der dei heilt indirekte verkemidla vart introdusert for fyrste gong. Den mest legendariske fjernsynsreklamen som vart nytta i neste valkamp mot Walter Mondale – «The Bear» frå 1984 – viste ein bjørn som luska rundt i skogane i Amerika, og antyda indirekte til trugselen frå Sovjetsamveldet. Den positive bodskapen til Reagan hadde appell til nasjonalkjensle og patriotisme. I presidentvalet i 1984 vann han ein knusande siger over norskætta Walter Mondale. Kandidaten til Det demokratiske partiet sigra berre i éin delstat, heimstaten Minnesota, i tillegg til distriktet Washington D.C. og fekk berre 13 valmennsstemmer.
President
Utanrikspolitisk ynskte Reagan å gjenskapa leiarskapet til USA i verda ved å rusta opp militæret, vera bestemt overfor Sovjetsamveldet, og ved å støtta land og rørsler som kjempa mot kommunismen. Etter gjentatte invitasjonar til sovjetiske leiarar, aksepterte endeleg den sovjetiske leiaren Mikhail Gorbatsjov invitasjonen til Reagan, og saman byrja dei prosessen som gjorde slutt på den kalde krigen.
Innanrikspolitisk stod Reagan for store skattelettingar og ein mindre offentleg sektor. Inflasjonen, som hadde vorte ei stor utfordring under andre del av 1970-talet, vart kvelt tidleg i den fyrste perioden til Reagan. Store utgifter til opprusting, i tillegg til det faktum at kongressen ikkje gjennomførte lovde kutt i andre delar av budsjettet, førte til at underskotet på det føderale budsjettet eksploderte under Reagan sitt styre.
I 1981 gav Reagan 11 359 flygeleiarar sparken, under det som seinare vart kjent som Flygeleiarstreiken i USA i 1981. Dette hende som fylgje av at Reagan kravde at alle dei ulovleg streikande gjekk tilbake på arbeid innan 48 timar. Då dette vart ignorert, var ingen av flygeleiarane i offentleg teneste dei neste 15 åra.
Reagan var ein av de mest populære presidentane som har sete i Det kvite huset. Ved valet i 1984 vann han alle valmennene bortsett frå dei ti valmennene i Minnesota og dei tre i Washington D.C. i oppgjeret mot Walter Mondale. Han var blant anna kjend som «The great communicator». Reagan var ein meget god talar, som brukte fjernsynsmediet særs effektivt. Han nytta ofte humor, og fortalte vitsar ved eikor anledning, ofte til stor frustrasjon for pressekorps og ved spørsmål frå media. Eit tidleg døme var då han vart spurt om noko av skulden for den økonomiske tilstanden var forårsaka av han sjølv, og han svara: «Ja, for di eg var Demokrat i mange år.»
Dei siste åra av livet til Reagan var prega av Alzheimers.
Prisar og utmerkingar
Ronald Reagan har si eiga stjerne på Hollywood Walk of Fame. I 1993 vart Reagan tildelt Presidentens fridomsmedalje og han mottok i 2007 posthumt Den kvite ørns orden frå den polske presidenten.
Castaneda i Sveits
Castaneda  er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 750 meter over havet.
James A. Garfield
James Abram Garfield var ein politikar i USA. Han var president i USA frå 4. mars til 19. september 1881. Han var nummer 20 i rekkja over presidentar.
Garfield vart skoten i eit attentat den 2. juli 1881. Den 19. september 1881 døydde han av skadane. Han fekk dermed den til no nest kortaste tida som president i USA, etter William Henry Harrison.
Appenninane
Appenninane (gresk Απεννινος; latin Appenninus; italiensk Appennini) er ei fjellkjede som strekkjer seg 1000 km frå nord til sør langs austkysten av Italia. Ho går langs heile halvøya og dannar ryggraden i landet.
Namnet kjem truleg frå det keltiske pen, ein fjell topp, og har derfor same opphav som dei engelske fjella Penninane. Appenninane vart opphavleg berre nytta om den nordlege delen av fjellkjeda frå Dei maritime Alpane til Ancona. Polybius er truleg den første forfattaraen som nytta namnet på heile fjellkjeda, og skil faktisk heller ikkje mellom Appenninane og Dei maritime Alpane, og strekkjer fjellkjeda heilt til Marseilles. Andre forfattarar frå antikken skil ikkje mellom forskjellige delar av kjeda, men nyttar namnet generelt for heile kjeda.
Fjella har gjeve namn til Den apenninske halvøya (Den italienske halvøya) som utgjer mesteparten av Italia. Fjella er stort sett dekte av grøn vegetasjon og skog, men den eine sida av den høgaste toppen, Corno Grande (2 912 m), er delvis dekt av den sørlegaste isbreen i Europa. Austsida som heller ned mot Adriahavet er bratt, medan vestsida dannar ei slette der dei fleste historiske byane i Italia ligg. Den totale lengda er om lag tusen kilometer og breidda er 80 til 140 km.
Regionen Gisborne
Gisborne District  (maori Te Tai Rāwhiti) er ein region (sameint styresmakt) på New Zealand. Den største busetnaden, som også ber namnet Gisborne, ligg på austkysten, i den nordlege enden av Poverty Bay.
Appenninane
Inndeling
I dag vert fjellkjeda delt inn i tre delar: Den nordlege, den sentrale og den sørlege.
Regionen Gisborne
Byen og distriktet Gisborne har fått namn etter ein tidlegare koloniminister på New Zealand, William Gisborne. Regionstyret har setet sitt i byen Gisborne, og utfører her i tillegg også funksjonane til eit distriktsstyre (territorial authority).
Appenninane
Dei nordlege Appenninane
Grensa mellom Dei nordlege Appenninane og Dei maritime Alpane går ved Bocchetta dell' Altare, om lag 8 km vest for Savona ved fjellvegen til Torino. I røynda er det eigentleg ikkje ei openberr grense mellom desse fjellområda. Dei er igjen delt inn i tre delar: Dei liguriske, Dei toskanske og Dei umbrianske Appenninane.
Regionen Gisborne
Geografi
Regionen ligg i det nordaustlege hjørnet til Nordøya og er også omtalt som «East Cape», «East Coast» eller «Eastland Region». Det er ein spreidd busett og isolert region, med små busetnadar som stort sett ligg langs den austlege kystlinja, mellom desse Tokomaru Bay og Tolaga Bay. Folketalet i regionen er 48 600, og nesten tre fjerdedeler av desse bur i byen. Ingen andre busetnader i regionen har ein innbyggjartal på meir enn 1 000 menneske. Dei største av dei andre busetnadane er Tolaga Bay og Ruatoria, begge med eit innbyggjartal på vel 800 i 2001.
Appenninane
Dei liguriske Appenninane
Dei liguriske Appenninane strekkjer seg frå fjellovergangen ved La Cisa i den øvre dalen til Magra ovanfor Spezia. Ført følgjer dei kurva rundt Genovabukta, og så går dei aust-søraustover parallelt til kysten. I nord og nordaust ligg den vide sletta i Piemonte og Lombardia, der elva Po renn over. Dei største sideelvane hennar frå Dei liguriske Appenninane er Scrivia, Trebbia og Taro. Elva Tanaro (Tanarus), som stort sett får sideelvane sine frå Dei liguriske Appenninane, har utspringet sitt i Dei maritime Alpane, medan elvane på sørsida er korte og uviktige. Sørsida av fjellkjeda stig bratt opp frå sjøen og etterlèt seg nesten inga kyststripe. Sidene er skjerma og derfor frodige og mykje oppdyrka, og kystbyane her er populære feriestader om vinteren langs Den italienske rivieraen.
Regionen Gisborne
Geografi
Innover i landet er terrenget ulendt, for det meste skogkledd åslandskap. Nasjonalparken Te Urewera National Park ligg vest i regionen, og skogområdet Kaingaroa Forest vest for denne att. Ein ulendt åskam dominerer midtpartiet i regionen, og kulminerer i det imponerande 1620 meter høge Hikurangi-fjellet nordaust i regionen. Dette fjellet er det femte høgaste på Nordøya, og det høgaste som ikkje er ein vulkan. Det vert sett på som heilagt av maoriane, og påstandane om at dette er det første fjellet der sola skin om sommaren, kan forsvarast.
Appenninane
Dei liguriske Appenninane
Det høgaste punktet her er Monte Maggiorasca med ei høgd på 1 799 moh. Fleire jernbanelinjer kryssar fjellkjeda: Linja frå Savona til Torino (med eit sidespor ved Ceva til Acqui), frå Genova til Ovada og Acqui, linjene frå Genova til Novi Ligure, knutepunktet for Torino og Milano og linja frå Spezia til Parma ved La Cisa-passet. Alle desse går gjennom fjellkjeda via lange tunnelar. Tunnelen på den nye linja frå Genova to Ronco Scrivia er 8 km lang.
Regionen Gisborne
Folkesetnad
Folkesamansetjinga i regionen viser ein større del maoriar enn gjennomsnittleg i landet - over 50 % i somme område - og der er enno sterke band både til maorikulturen og samfunnsstrukturen med iwiar og marae-stader. Dei største iwiane i regionen er Ngāti Porou, Rongowhakaata, Ngai Tamanuhiri og Te Aitanga a Mahaki.
Ingvald Godal
Ingvald Åsmund Godal var ein norsk sivilingeniør og Oslo-fødd politikar. Han var stortingsrepresentant frå 1985 til 2001, vald frå Telemark fylke for partiet Høgre.
Regionen Gisborne
Jordskjelvet i 2007
Klokka 20:55 lokal tid den 20. desember 2007 vart Gisborneregionen råka av eit jordskjelv med styrke 6,8 på Richterskalaen, med sentrum i Hikurangi Trench, 50 km søraust for Gisborne med ei djupn på 40 km. Jordskjelvintensitet på 7-8 etter Mercalliskalaen vart registrerte, det tre bygningar i sentrum av byen fall saman, og andre fekk ein del strukturelle skadar. Det vart rapportert eit dødsfall (ei eldre kvinne fekk eit hjarteatakk under skjelvet) og ein del mindre skadar.
Karpinskij på Oktoberrevolusjonøya
Karpinskij er det høgaste punktet i russisk Arktis. Det ligg på øya Oktoberrevolusjonøya og er 965 meter over havet. Fjellet er kalla opp etter Aleksandr Petrovitsj Karpinskij, ein russisk geolog.
Kautokeino kyrkje
Kautokeino kyrkje er ei langkyrkje frå 1958 i Kautokeino kommune i Troms og Finnmark. Kyrkjebygget ligg på austsida av Kautokeinoelva, sør for Kautokeino sentrum.
Regionen Gisborne
Vêrlag
Det milde vêrlaget i Gisborne gjer, saman med det fruktbare jordsmonnet, dette området til ein ideell stad for dyrking av mais, druer, sitrusfrukter, kiwifrukt og andre subtropiske frukter.
Carl von Siemens
Carl Heinrich von Siemens (fødd 3. mars 1829 i Menzendorf, Mecklenburg i Tyskland; død 21. mars 1906 i Menton) var ein tysk industriherre og bror til Werner von Siemens.
Ingvald Godal
Prestesonen Godal tok examen artium ved Hamar katedralskole i 1953 og sivilingeniøreksamen på bygglina ved Heriot-Watt University i Edinburgh i 1959. Seinare utdanna han seg vidare ved Noregs landbrukshøgskule og Forsvarets høgskole.
Appenninane
Dei toskanske Appenninane
Dei toskane Appenninane strekkjer seg frå La Cisa-passet til Tiber sitt utspring. Hovudkjeda går aust-søraustover, men på tvers av halvøya før ho snur sørover. Frå nordsida renn mange elvar nordover til Po, der Secchia og Panaro er dei viktigaste, medan elvene lenger aust hovudsakleg er sideelvar til Reno.
Ingvald Godal
Etter å ha vore konstruktør i konsulentfirmaet Grønvold i Oslo i 1959-60, arbeidde Godal fram til 1965 som vegingeniør i Departementet for offentlige arbeid i Nord-Nigeria og som leiar av Norconsult A/S sitt Uganda-kontor til 1969. Deretter leia han eit års tid Det Lutherske Verdsforbundet sitt hjelpearbeid under Biafrakrigen. Frå 1971 til -82 dreiv han eige ingeniørfirma i Rauland i Telemark. Åra 1982-85 var han rådmann i Vinje kommune.
Appenninane
Dei toskanske Appenninane
Andre små elvar, som Ronco og Montone, som renn ut i sjøen aust for Ravenna, var òg tidlegare sideelvar til Po, og Savio og Rubicon ser ut til å ha vore dei einaste elvane frå Dei toskanske Appenninane som rann direkte ut i sjøen i romartida. Frå sørvestsida av hovudryggen renn Arno og Serchio rett ut i Middelhavet. Denne delen av Appenninane vert kryssa av to jernbanelinjer, frå Pistoia til Bologna og frå Firenze til Faenza, og av fleire gode fjellvegar. Fleire av vegane vart bygd i romartida. Det høgaste punktet i kjeda er Monte Cimone (2 156 m). Den såkalla Alpi Apuane, er ei kjede som strekkjer seg sørvest for dalen til Serchio, og stig til ei høgd på 1 946 m. Her ligg dei kjende marmorbrota ved Carrara. Størsteparten av Toscana består av lågare åsar som ikkje er ein del av Appenninane, og mellom desse og fjellkjeda ligg dalane til Arno, Chiana og Paglia. Mot vest er dei rike på mineral og kjemikaliar, medan sjølve Appenninane ikkje har slike naturressursar.
Ingvald Godal
Goldal engasjerte seg elles med kraft og iver på ulike felt. Han var 1977-85 formann i Landssamanslutninga av Vasskraftkommunar, 1982-87 styreformann i Telemarksforsking, 1985-87 visepresident i Norges Forsvarsforening og 2002-07 leiar i Norsk støttekomité for Tsjetsjenia.
Netisjyn
Netisjyn (ukrainsk Неті́шин, russisk Нете́шин Netesjin) er ein by i Khmelnytskyj oblast (provins), vest i Ukraina. Han ligg ved elva Horyn og har kring 35 000 innbyggjarar (2012).
Northern Cape
Northern Cape er ein provins i Sør-Afrika. Hovudstaden er Kimberley, arealet er 361 830 km² og folketalet 822 726 (2001). Provinsen vart danna i 1994 av den nordvestlege delen av den gamle Kapp-provinsen, og grensar til Namibia og Botswana i nord. Han er den største, men samstundes minst folkesette, av dei sørafrikanske provinsane. 35,7 % av folket er svarte afrikanarar, 51,6 % er «farga» («blandingsrase»), 12,4 % kvite og 0,3 % asiatar. 70 % av folket har afrikaans som morsmål, den høgste delen i nokon sørafrikansk provins. 20 % talar tswana og 6,5 % xhosa.
Appenninane
Dei sentrale Appenninane
Dei sentrale Appenninane vert kryss av jernbanelinja frå Roma til Castelammare Adriatico via Avezzano og Sulmona: jernbanen Orte til Terni (og så til Foligno) følgjer Neradalen, medan linja frå Terni følgjer Rietisletta og så kryssa den sentrale kjeda til Aquila og vidare opp gjennom Aternodalen til Sulmona. I antikken gjekk Via Salaria, Via Caecilia ig Via Valeria-Claudia frå Roma til Adriatarhavskysten. Mellom dei vulkanske fjella i provinsen Roma og Appenninane ligg Tiberdalen og mellom fjellkjeda og Monti Lepini ligg dalane til Sacco og Liri.
Dei sørlege Appenninane
Dei sørlege Appenninane strekkjer seg sørover frå Sangrodalen og dei tre parallelle kjedene i Dei sentrale Appenninane deler seg opp i mindre grupper. Av desse finn ein Matese, der det høgaste punktet er Monte Miletto (2 050 m). Dei største elvane i sørvest er Liri eller Garigliano med sidelvane Sacco, Volturno, Sebeto, Sarno, og i nord Trigno, Biferno og Fortore.
Neset Monte Gargano i aust er totalt isolert og det same er Den campanianske vulkanbogen nær Napoli. Ei jernbanelinje går frå nordvest til søraust frå Sulmona til Benevento og vidare til Avellino, og ei anna frå sørvest til nordaust frå Caianello via Isernia til Campobasso og Termoli, frå Caserta til Benevento og Foggia, og frå Nocera og Avellino til Rocchetta San Antonio, knutepunktet for Foggia, Spinazzola (til Barletta, Bari, og Taranto) og Potenza. Dei romerske vegane følgde same vegen som jernbanane. Via Appia gjekk frå Capua til Benevento, medan den eldre vegen gjekk til Venosa og Taranto og så til Brindisi, medan Via Traiana nesten gjekk til Foggia og så til Bari.
Ofantodalen, som går ut til Adriahavet nær Barletta, markerer den nordlege grensa for den første kjeda av Dei lucanianske Appenninane (no Basilicata), som går frå aust til vest, medan den sørlege grensa er Seledalen (i vest) og Basento (i aust). Den andre kjeda strekkjer seg til Sibarisletta. Det høgaste punktet er Monte Pollino (2 248 m). Dei største elvane er Sele - med sideelvane Negro og Calore - i vest og Bradano, Basento, Agri, Sinni i aust, som munnar ut i Tarantobukta.
Jernbanen som går sørover frå Sicignano til Lagonegro gjennom Negrodalen skal byggast ut til Cosenza langs same veg som den gamle Via Popilia, som vidare frå Cosenza når vestkysten ved Terina og så vidare til Reggio. Via Herculia, ein sideveg til Via Traiana, gjekk frå Aequum Tuticum til den antikke Nerulum. Ved Sibarisletta, der elvane Coscile og Crati munnar ut i sjøen på austkysten går kalksteinsbergarten i Appenninane over i granittfjella der Calabria byrjar.
Storebæltbrua
Storebæltbrua (dansk: Storebæltsbroen) er ei hengebru mellom dei danske øyane Sprogø og Sjælland. Brua er den austlegaste av dei to bruene på det 18 kilometer lange Storebæltsambandet mellom Fyn og Sjælland.
Rune Andréasson
Rune Andréasson står og bak teiknefigurane Pellefant og Bamse - verdens sterkeste bjørn.
Storebæltbrua
Brua er 6 790 meter lang. Det frie spennet er 1 624 meter, noko som gjer brua til verdas tredje lengste hengebru etter Akashi-Kaikyo-brua i Japan og Xihoumen-brua. På det høgaste er vegbanen ca. 70 m over vassflata, av omsyn til den internasjonale skipstrafikken i Storebælt. Pylonarane, som ber kablane til hengebrua, er 254 m høge. Med dette er dei mellom dei høgaste punkta i Danmark.
Appenninane
Dei sørlege Appenninane
Dem første gruppa strekkjer seg heilt til eidet danna av buktene St. Eufemia og Squillace. Ho vert kalla Sila og den høgaste toppen er 1 928 m (Botte Donato). Skogane som dekte fjellgruppa i antikken gav tømmer til greske og sicilianske skipsbyggarar. Jernbanen frå St. Eufemia til Catanzaro og Catanzaro Marina kryssar eidet og ein antikk veg kan ha gått frå Squillace til Monteleone. Den andre gruppa strekkjer seg mot sørenden av den italienske halvøya. Den høgaste toppen her er Aspromonte (1 956 m) aust for Reggio di Calabria. Ingen av desse gruppene har nemneverdige elvar.
Geologi
Appenninane er ei fortsetjing av den alpine fjellkjeda, men dei individuelle sonene i Alpane kan ikkje sporast inn i Appenninane. Sonen Brianconnais kan følgjast heilt til Genovabukta, men ikkje lenger. Den indre sona av krystallinsk og skiferaktig bergartar som dannar hovudkjeda i ALpane finn ein ikkje i Appenninane bortsett frå heilt sør.
Storebæltbrua
Det er berre vegtrafikk over brua, jarnbanen går i undersjøisk tunnel. Bygginga starta i 1989, og brua vart opna i juni 1998. Jarnbanen vart opna i 1997. Brua er bygd, eigd og drifta av selskapet Storebælt A/S. Årsdøgnstrafikken (ÅDT) var i 2004 ca. 24 000.
Appenninane
Geologi
Appenninane består nesten utelukkande av fjellgrunn frå mesozoikum og tertiærtida, som dei ytre sonene av Alpane. Restar av ei tidlegare indre sone av eldre bergartar kan ein sjå i dei apuanske Alpane, på Dei toskanske øyane, i Catena Metallifera, Circeo og øya of Zannone, i tillegg til Calabria.