cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qatar
Utdanning
I 2012 rangerte Qatar nær botnen av lista til OECD-land i PISA sin test innan matte, lesing og dugleik for 15- til 16-åringar, samanliknande med Colombia eller Albania, trass i at landet har den høgaste inntekta per innbyggjar i verda. Qatar har ein nasjonal tiårsplan for å betre utdanningsnivået i landet.
Helse
I 2010 utgjorde helsevesenet 2,2 % av BNP, det høgaste i Midtausten. I 2006 var det 23,12 lækjarar og 61,81 sjukepleiarar per 10 000 innbyggjarar. Venta levealder var 82,08 år i 2014, eller 83,27 for menn og 77,95 for kvinner. Dette er den høgaste venta levealderen i Midtausten. Qatar har lågt dødstal blant spedbarn, 7 av 100 000.
Landet har blant den høgaste raten av fedme, diabetes og genetiske sjukdomar i verda. Ifylgje March of Dimes er Qatar rangert på 16. plass globalt i talet på fødselsfeil per 1000 fødslar; dette kjem av dei mange tilfella av blodslektskap i ekteskapa. Qatar har som mål å få eit helsevesen i verdsklasse innan 2030.
Det fyrste statlege sjukehuset i Qatar opna i 1957. Hamad Medical Corporation (HMC), som er knytt til Cornell University, er det fremste ålmennyttige sjukehuset i landet. Det vart skipa i Doha i 1979. Det finst òg fleire private sjukehus i landet.
Samferdsle og infrastruktur
Qatar har eit godt utbygd vegnett. Doha internasjonale lufthamn ligg rett utanfor hovedstaden og det vert for tida bygd ein ny og større flyplass rett bortanfor den gamle. Qatar har korkje jarnbane eller sporvegar. Planar om ei togbane frå industribyen Mesaieed til Wakra og Doha er likevel kunngjorde, men det er ikkje vorte stadfest av Mowasalat, kollektivfirmaet i Qatar, at det hender i næraste framtida. Kollektivtransport er avgrensa. Det har dei siste åra vorte oppretta bussruter over heile landet, men drosje er framleis det viktigaste fargreia for dei som ikkje har eige køyretøy. Kvinner kan køyre bil – i motsetnad til i Saudi Arabia.
Telekommunikasjonane er moderne med internasjonale samband via både landkabel, sjøkabel og satellitt. Det nasjonal teleselskapet, Qtel, dominerer marknaden, men dei siste åra har det kome fleire aktørar på mobilmarknaden.
O angenehme Melodei
O angenehme Melodei, BWV 210a, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1729 som ei hyllest til hertug Christian av Sachsen-Weißenfels og grev Joachim Friederich von Flemming.
Teksten er skriven av ein ukjend tekstforfattar.
Alt som finst av denne kantaten er i dag soprandelen. Det meste av musikken finst att i O holder Tag, erwünschte Zeit, BWV 210, og derfor er det i røynda berre resitativa som er heilt tapte.
The White Man's Burden
«The White Man's Burden» er eit kjent dikt av Rudyard Kipling som omtalar «byrden» til kvithuda folkeslag når det gjeld «primitive» koloniserte folkeslag.
Kipling gav ut diktet i 1899 i magasinet McClure's. Diktet handla direkte om Sambandsstatane sin krig mot Spania og okkupasjon av Filippinane og andre spanske koloniar. Diktet var opphavleg skrive til keisarinne Victoria av Storbritannia sitt diamantjubileum, men vart ikkje nytta den gongen. Då diktet kom ut i 1899 var det tilpassa amerikanske tilhøve.
Diktet oppmodar til imperiedanning, men er og kritisk til kostnadene ved dette. Diktet blir ofte nytta som ei skildring av korleis europearar og amerikanarar såg på andre folkeslag i denne tidsepoken. Samstundes skreiv forfattarar som Joseph Conrad med eit heilt anna perspektiv på kolonialismen, til dømes i Heart of Darkness. Dette kan takast som eit eksempel på at synet på kolonialisme og tilhøvet mellom kvite og andre folkeslag var inne i ei brytningstid.
The White Man's Burden
Take up the White Man's burden-- Send forth the best ye breed-- Go bind your sons to exile To serve your captives' need; To wait in heavy harness, On fluttered folk and wild-- Your new-caught, sullen peoples, Half-devil and half-child.
Take up the White Man's burden--
In patience to abide,
To veil the threat of terror
And check the show of pride;
By open speech and simple,
An hundred times made plain
To seek another's profit,
And work another's gain.
The savage wars of peace--
Fill full the mouth of Famine
Polarstjerna
Nordstjerna eller Polarstjerna, som au er kjent under det latinske namnet Polaris (α UMi / α Ursae Minoris / Alfa Ursae Minoris), er den sterkaste stjerna i stjernebiletet Den vesle bjørnen og den 45. mest lyssterke på nattehimmelen. Ho er svært nær den himmelske nordpolen og er difor den noverande polstjerna.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
And bid the sickness cease;
Polarstjerna
Ho er ei multippelstjerne som består av hovudstjerna Alfa (som er ei superkjempe), dei to midnre følgjestjernene Alfa UMi B og Alfa UMi Ab, og to fjerntliggande komponentane Alfa UMi C og Alfa UMi D. Alfa UMi B vart oppdaga i 1780 av William Herschel.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
And when your goal is nearest
Polarstjerna
Avstanden frå jorda er kring 325-425 lysår.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
The end for others sought,
Watch sloth and heathen Folly
Polarstjerna
I gamal samisk tru var Polarstjerna verdspillaren som heldt himmelkvelvinga oppe og som dei andre stjernene krinsa kring. På samisk heiter stjerna boahji, boahi eller boahji-návli.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
Bring all your hopes to nought.
No tawdry rule of kings,
But toil of serf and sweeper--
The tale of common things.
The ports ye shall not enter,
The roads ye shall not tread,
Go make them with your living,
And mark them with your dead.
And reap his old reward:
The blame of those ye better,
The hate of those ye guard--
Tour d'Aï
Tour d'Aï er eit fjell vest i Bern-Alpane, oppfor Leysin i kantonen Vaud. Det ligg i nærleiken av Tour de Mayen, i fjellkjeda mellom Rhone og Col des Mosses, sør for Genfersjøen. Frå Genfersjøen er begge toppane lett synlege.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
(Ah, slowly!) toward the light:--
Tour d'Aï
Det går ein sti opp nordsida til toppen av fjellet frå alp of Aï, nær Bernuse, oppfor Leysin.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
"Why brought he us from bondage,
Gut
Ein gut (kanskje frå nederlandsk guit, 'skjemtegauk') er eit menneskebarn av hannkjønn, i motsetnad til ei jente. Ordet kan òg visa til ein ung mann eller kjærast.
The White Man's Burden
The White Man's Burden
Our loved Egyptian night?"
Tour d'Aï
Bakgrunnsstoff
Tour d&
The White Man's Burden
The White Man's Burden
Ye dare not stoop to less--
Nor call too loud on Freedom
To cloke your weariness;
By all ye cry or whisper,
By all ye leave or do,
Shall weigh your gods and you.
Have done with childish days--
The lightly proferred laurel,
The easy, ungrudged praise.
Comes now, to search your manhood
Through all the thankless years
Cold, edged with dear-bought wisdom,
The judgment of your peers.
Sitnica
Sitnica (albansk Sitnicë, serbisk skrift Ситница) er ei 90 km lang elv i Kosovo. Ho munnar ut i Ibar ved Kosovska Mitrovica og er den lengste elva som berre renn innanfor grensene til Kosovo.
Historie
På 1300-talet, under regjeringstida til kong Milutin, vart det grave ut ein kanal mellom Sazlija og elva Nerodimka. Dette skapte ei kunstig forgreining, og sidan den gong har Nerodimka rend sørover og ut i Lepenac, slik at ho høyrer til nedslagsfeltet til Egearhavet i staden for Svartehavet, som Sitnica og Ibar. Etter den andre verdskrigen vart kanalen dekt med jord igjen.
Geografi
Sitnica spring ut frå Sazlija, nord for byen Uroševac. Sitnica er den største elva på Kosovosletta og renn vest for hovudstaden Pristina. Ho munnar ut i Ibar ved Kosovska Mitrovica med ei middelvassføring på 9,5 m³/s.
Elva er relativt slak og drenerer eit område på 3129 km². Det totale fallet hennar er om lag 60 meter.
Døgnfluger
Døgnfluger (Ephemeroptera) er ei gruppe primitive flygande insekt som finst over heile verda. Ein finn dei som regel i nærleiken av ferskvatn, sidan nymfestadiet deira er heilt vasslevande.
Namnet sitt har døgnflugene fått fordi dei har så kort levetid på land. Sjølv om dei vasslevande nymfene ofte kan leva i godt over eitt år, lever dei kjønnsmogne vaksne individa berre mellom nokre få timar og nokre få dagar, avhengig av art.
Det er registrert om lag 2100 artar døgnfluger i heile verda, 44 av desse finst i Noreg
Kjenneteikn
Døgnfluger er spinkle insekt som ein enklast kjenner att på dei tre (stundom to) lange haletrådene. Kroppslengda er frå 3 til 38 mm. Dei har oftast to par vengjer, kor det første alltid er lengst. Dei kan ikkje falda vengjene over kroppen, og heldt dei difor rett opp når dei sit og kviler.
Forbeina er særs forlenga hjå hannane, og vert nytta til å fanga hoa i flukt. Andre og tredje beinpar kan vera redusert; hjå hoer kan dette gjelda alle beina. Vaksne individ tek ikkje til seg føde, og gjer ikkje anna enn å formeira seg før dei døyr.
Nymfene er oftast sylinderforma eller avflata som ei tilpassing til straum. Dei har haletråder som dei vaksne, og ber i tillegg gjeller på bakkroppen. Desse syter for oksygentilgong til trakèsystemet.
Økologi
Døgnflugenymfer er mellom dei viktigaste virvellause dyra i rennande vatn, og finst òg hyppig i strandsona i innsjøar. Utbreiinga deira er, iallefall i Noreg, stort sett fastsett ut frå abiotiske miljøtilhøve som temperatur, botnsubstrat, vasskvalitet og straum. Ein har gjennom fauna-undersøkingar av døgnfluger kome fram til at fleire av dei er gode indikatorartar, særleg for surt vatn.
Fem artar er oppført på Norsk Raudliste 2006.
Whetter Nunatak
Whetter Nunatak er ei lita gruppe nunatakar ved kysten, 8 nautiske mil (15 km) aust-nordaust for Cape Denison på austsida av Commonwealth Bay. Han vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–14) under Douglas Mawson, som namngav han etter dr. Leslie Whetter, ein kirurg på ekspedisjonen.
Dunnottar Castle
Dunnottar Castle er ei borg frå mellomalderen, no i ruinar, som ligg på eit nes på nordaustkysten av Skottland, i Aberdeenshire omtrent 3 km sør for Stonehaven. Det er datert frå 1200-talet. Dunnotar spelte ei viktig rolle i den skotske historia frå mellomalderen og fram til opplysingstida. Staden er no i privat eige, men er open for publikum. Hundretusenvis av turistar vitjar borga kvart år.
Mellomalderen
Kong Domnall II var den første som vart kalla for rí Alban ('konge av Alba) då han døydde på borga Dunottar i 900. Denne tittelen tydde konge av Britannia eller Skottland. Alle forgjengarane hans kalla seg anten for konge av piktarane eller konge av Fortriu. Eit slikt paradigmeskifte i de gæliske nedteikningane er av enkelte vorte sett på som starten på nasjonen Skottland.
Tidlege skildringar viser at William Wallace leia skottane til ein avgjerande siger over engelskmennene ved Dunnottar i 1296. Etter sigeren sperra Wallace inne dei engelske soldatane i borgkyrkja. Brutaliteten i denne handlinga kan sjåast i samanheng med dei tidlegare massakrane som dei engelske soldatane hadde utført på den skotske sivile folkesetnaden i grenseområda.
I 1336 var ressursane til kong Edvard III av England strekte tynt i kampane hans mot skottane. Kongen gav ordre til Rosslyn om å segle åtte skip til det delvis øydelagde Dunnottar med hensikt å bygge borga opp igjen og forskanse seg for å kunne ha ein forsyningsbase for dei nordlege felttoga. Rosslyn tok med seg 160 soldatar, hestar og ikkje minst eit korps av smedar og tømmermenn. Men arbeidet som engelskmennene nedla på borga vart omgjort same året då den skotske regenten Andrew Murray av Bothwell, leia ein skotsk styrke for å erobre og øydelegge borga. På slutten av 1300-talet var Dunnottar kome inn under skotsk kontroll og vart gjenoppbygd ved William Keith og etterfølgjarane hans, blant dei den femte jarlen George, som òg grunnla Mariscal College i Aberdeen.
1500- og 1600-talet
Tidleg på 1500-talet bygde skottane ei ny blokk på austsida av borgtårnet. I 1575 vart eit stort porthus av stein bygt som framleis fungerer som inngang til borga. Mellom 1582 og 1584 vart vestvingen til borga reist. I løpet av 1500-talet vart òg eit kapell bygt. Tidleg på 1600-talet vart òg to andre vingar reist ved kapellet.
I 1639 var eigaren av Dunnottar den sjuande jarl Mariscal som same år deltok på covenantane (frå covenant, 'pakt'), ei religiøs opprørsrørsle som stod i opposisjon til den etablerte episkopale kyrkja og dermed òg mot sjølvaste kongen, den dåverande kong Karl I av Skottland. James Graham av Montrose, ein tidlegare alliert av Mariscal, prøvde å få Mariscal tilbake til den kongelege folden, men mislukkast. Graham vendte seg då mot den tidlegare venen sin, gjekk til åtak på borga og la området aude med brennsette kornåkrarar. På same tid i historia hadde convenantane motsett seg biskopane i Aberdeen og heldt eit viktig møte i den nærliggande borga Muchalls Castle. Hendingane ved dei to borgene Dunnotar og Muchalls viste seg verte eit viktig vendepunkt i den engelske borgarkrigen, og pressa monarkiet til å kome covenantane i møte.
Kong Karl II av Skottland fekk ei varm mottaking då han vitja jarl Mariscal i 1650, men pendelen svinga igjen og i 1651 starta den engelske generalen Overton ei åtte månader lang omleiring av Dunnottar i jakta på dei skotske kronregalia - den kongelege krona, sverdet og septeret som vart nytta i kroninga av kong Karl II ved Scone Palace. Til slutt overgav den dåverande guvernøren sir George Olgilvy av Barras borga til etterfølgjaren til Overton, general Morgan, men engelskmennene fekk ikkje tak i regalia sidan dei var smugla ut under omleiringa. Den dyktige og dristige smuglaren har vorte forsøksvis identifisert til fire forskjellige personar, mellom dei Anne Lindsay, ein slektning av kona til Olgilvy.
I 1685, under opprøret i Argyll og Monmouth, vart 125 menn og 42 kvinner haldne saman i eit fangehol kjent som «Whigs Vault» ('Whig-kvelven') innanfor borgmurane. Dei vart stua tett saman, mange av dei gamle og sjuke og tvinga dei til å leve i si eiga avføring opp til anklane i mange månader. Fengslinga og den umenneskelege handsaminga har gått inn i historia som eit av dei mindre stolte augneblikka i britisk historie.
Jakobittartida
Både jakobittane og dei som støtta det kongelege Huset Hannover nytta Dunnottar vekselvis etter kvart som tida gjekk. I 1699, i løpet av felttoget til grev Dundee, vart fjorten mistenkte jakobittar frå Aberdeen halde fanget i borga i over eitt år, mellom dei var matematikkprofessoren George Liddel. I 1715 vart kanonane på Dunnottar nytta av jakobittar og følgjene av dette opprøret var at alle eigedomane til jarl Mariscal vart pantsette og borga vart avvikla tre år seinare.
Hårfarge
Hårfarge er pigmentering av hårsekkane grunna to typar melanin: eumelanin og feomelanin. Dersom det er meir eumelanin er hårfargen vanlegvis mørkare, og dersom det er mindre eumelanin er håret lysare. Nivå av melanin kan variere over tid og forårsake at ein persons hårfarge kan endrar seg. Det er òg mogleg å ha hårsekkar med meir enn ein farge.
Den vanlegaste hårfargen er svart, deretter kjem brunt.
Unaturlege hårfargar
Det er mogleg å farge håret i anten ein anna naturleg hårfarge eller unaturlege som mellom anna blått, rosa og grønt.
Einhyrningen
Einhyrningen (etter latinsk Monoceros) er eit stjernebilete på ekvator på himmelkvelvinga. Stjernebiletet vart definert av den nederlandske kartografen Petrus Plancius på 1600-talet. Det grensar til Orion i vest, Tvillingane i nord, Den store hunden i sør og Vasslangen i aust. Det grensar òg til stjernebileta Den vesle hunden, Haren og Akterstamnen.
Stjerner
Einhyrningen er eit stjernebilete som ikkje er så lett å sjå med det nakne auga, med berre nokre få stjerner av fjerde storleiksklasse. Alfa Monocerotis har ein visuell storleiksklasse på 3.93, noko meir lyssterk enn Gamma Monocerotis på 3.98.
Einhyrningen har likevel nokre interessante objekt ein kan sjå i små teleskop. Beta Monocerotis er eit imponerande trippelstjernesystem, der tre stjerner dannar eit triangel som verkar låst. Den visuelle storleiksklassen til stjernene er 4,7, 5,2 og 6,1. William Herschel oppdaga dei i1781 og sa «det er nok av det vakraste som er å sjå på himmelen».
Epsilon Monocerotis er ei stasjonær dobbeltstjerne, med visuell storleiksklassar på 4,5 og 6.5.
S Monocerotis, eller 15 Monocerotis, er ei blåkvit variabel stjerne og ligg i midten av NGC 2264. Variasjonen i storleiksklassen er svak (4.2–4.6). Ho har ei følgjestjerne med visuell storleiksklasse 8.
V838 Monocerotis, er ei variabel raud superkjempe, som hadde eit utbrot som starta den 6. januar 2002. I februar det året auka lyssterke med ein faktor på 10 000 på ein dag. Etter utbrotet var over, klarte Hubbleteleskopet å observere eit lysekko, som lyste opp støv kring stjerna.
Einhyrningen inneheld òg Plaskettstjerna, som er eit massivt binærsystem, der den kombinerte massen er estimert til 100 soler til saman.
Planetar
Einhyrningen har to exoplanetar i eitt planetsystem: COROT-7b vart oppdaga av COROT-satellitten og COROT-7c av HARPS frå bakkebaserte teleskop. Fram til Kepler-10b vart annonsert i 2011, var COROT-7b den minste exoplaneten som har fått diameteren sin målt, til 1,58 gonger jordiameteren. Begge planetane vart oppdaga i 2009.
Djupromsobjekt
Einhyrningen inneheld mange hopar og stjernetåker, mellom anna:
Banehelling
Banehelling eller inklinasjon er ein av dei seks baneparameterane som viser forma og orienteringa til ei rotasjonsbane (keplerbane), og er vinkelavstanden til baneplanet frå referanseplanet (ofte ekvator til planeten eller ekliptikken) gitt i grader.
Det å inklinere tyder å bøye seg eller helle og danna ein spiss vinkel mot eit horisontalt plan.
Døme på inklinasjonsvinklar mellom ein satellitt og jorda:
Inklinasjon i magnetisme
Innan magnetisme er inklinasjonen vinkelen mellom den jordmagnetiske feltvektoren og horisontalplanet.
Banefart
Banefarten til ein lekam, vanlegvis ein planet, ein naturleg satellitt, ein kunstig satellitt eller ei dobbeltstjerne, er farten han går i bane rundt massesenteret i systemet. Som oftast er dette massesenteret ein massiv lekam. Banefart kan referere til snittfart i bane, snittfarten han gjer eit omløp på eller farten ved eit gitt punkt i banen.
Banefarten på ein tilfeldig stad i banen kan bli rekna ut ved hjelp av avstanden til det sentrale lekamen i den posisjonen og den spesifikke baneenergien, som er uavhengig av posisjon: den kinetiske energien er den totale energien, minus den potensielle energien.
Dermed, under astrodynamiske standardføresetnader, er banefarten (v\,):
der: NB:
Kozmikus sebességek
Arnfinn Vigrestad
Arnfinn Vigrestad var ordførar i Time kommune i Rogaland fylke frå 1999 til 2011. Han representerer det politiske partiet Kristeleg folkeparti (KrF). Han har vore ordførar frå 1999, med attval i 2003 og 2007. I tillegg var han ordførar frå 11. juni 1992 og ut 1993.
Vigrestad voks opp på Vigrestad i Hå kommune. Han var lektor ved Bryne vidaregåande skule før han vart ordførar.
I samband med kommunevalet i 2007 vart Vigrestad vald til ordførar ved direkte ordførarval.
Etter valet i 2011 overtok Reinert Kverneland frå Høgre som ordførar.
Sokobanjska Moravica
Sokobanjska Moravica spring ut frå austsida av Devica nær landsbyen Skrobnica. Ved landsbyen Bovan er det bygd ei demning over elv, som eit ledd i reguleringa av Velika Morava. Den kuntige Bovansjøen har dekt Bovankløfta med vatn og er ein populær regional turistdestinasjon. Elva munnar ut i Južna Morava ved byen Aleksinac.
Sokobanjska Moravica høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og drenerer eit område på 606 km².
Endometrium
Endometriet (endometrium, av gresk endon, ‘inne i’, og metra, ‘livmor’) utgjer slimhinna på den indre overflata av livmora. Det blir òg kalla livmorslimhinne. Det er her det befrukta egget normalt festar seg og veks vidare i graviditeten.
I løpet av follikkelfasen av menstruasjonssyklusen stimulerer østrogen til at endometriet veks og blir tjukkare. Etter eggløysinga sørger progesteron for at veksten stoppar opp, samstundes som sekresjonen aukar og endometriet blir meir mottakeleg for eventuell implantasjon av det befrukta egget. Dersom dette uteblir, fell progesteronnivået, og mesteparten av endometriet blir støytt ut gjennom menstruasjon.
Dovre
Dovre er eit sokn, ei bygd og administrasjonssenter i Dovre kommune, nord i Gudbrandsdalen i Innlandet.
Dovre sokn
Dovre sokn har om lag 1 315 innbyggjarar (2013), og femner om søre delen av kommunen. Dovre kyrkje er frå 1736.
Soknet høyrde til Lesja prestegjeld fram til 1861, då det blei utskilt som eige prestgjeld. Samstundes blei Domåsgrendi og Blestergrendi overflytt frå Lesja sokn til Dovre sokn. I seinare år er soknet blitt halvert ved utskiljing av Dombås sokn, med grense omtrent langsmed Tungbekken og Hjellåi på høvesvis vestsida og austsida av Gudbrandsdalslågen.
Tidlegare tettstad
I 1913 opna Dovre stasjon ved Dovrebanen.
Tettstaden Dombås ligg like aust for Gudbrandsdalslågen, og er med sine den folkerikaste i kommunen. Han er eit trafikknutepunkt mellom Austlandet, Trøndelag og Vestlandet: Hovudårane mellom Oslo i sør og Trondheim i nord, E6 og Dovrebanen, blir her møtt av E136 og Raumabanen som kjem frå Romsdal i vest.
Tettstaden er opphavleg ein stasjonsby som voks fram etter at Dombås stasjon opna i 1913.
Sørestisk
Sørestisk (og ofte kalla Võro-språk, etter ein by i Sør-Estland) er eit austersjøfinsk språk som blir brukt i dei søraustlege delane av Estland. Sørestisk blir snakka av om lag 70000 menneske. Tradisjonelt er sørestisk sett som ein dialekt av estisk, men grammatikken skil seg på fleire område mykje frå standard-estisk; mellom anna har sørestisk, i likskap med finsk, vokalharmoni — noko det nordestiske standardspråket ikkje har. Andre grammatiske trekk minner meir om livisk. Brukarar av språket var lenge utsette for eit stort normeringspress. Ei sørestisk folkerørsle arbeider difor for at språket skal få status som minoritetsspråk.
Skriftspråk
Etter ein lang periode utan standardisert skriftspråk vart det i 1990 laga eit eige skriftspråk for sørestisk. Det er opplæring i dette skriftspråket i 26 skolar i søraust-Estland, og på universitetet i Tartu. Avisa Uma Leht "(Vårt) eige blad" kjem ut ein gong annakvar veke (2010-talet).
Sørestisk har dei same bokstavane som nordestisk (det vanlege latinske alfabetet pluss bokstavane ä, ö, ü. õ), med desse tillegga: q står for ein glottal stopp [ʔ], y står for ein bakre urunda vokal (mykje lik russisk ы. Aksentmerket ´ markerer palatalisering av konsonanten som teiknet knyter seg til, ś, ń, l´, t´, k´, h´ etc. Alle andre konsonantar enn q og j kan palataliserast.
Historie
Skilnaden mellom sør- og nordestisk går attende til tida då det gjekk ei riksgrense gjennom Estland. Sørestisk stod sterkt som skriftspråk i denne perioden, Det nye testamentet vart omsett til sørestisk i 1686, Wastne Testament. Med nasjonalismen og revitaliseringa av det nordestiske skriftspråket fram mot slutten av 1800-talet, gjekk sørestisk meir og meir ut av bruk som skriftspråk, og det vart ikkje gjort forsøk på å ta det opp att før på slutten av 1980-talet.
Foldafjorden
Foldafjorden, Foldfjorden eller berre Folda er ein fjord i Namsos og Nærøysund kommune i Trøndelag. Folda er eit havområde som ligg utanfor fjorden og strekkjer seg sørover og Foldafjorden er fjorddelen av dette området. Innerfolda er ein lang fjordarm av Foldafjorden og frå starten av Foldafjorden til botn av Innerfolda er fjorden 75 km lang.
Fjorden har innløp mellom Abelvær i nord og øya Jøa i sør og strekkjer seg innover i ein nordaustleg retning. På austsida av Jøa går Gyltfjorden sørover. Nordaust for innløpet til Gyltfjorden ligg bygda Salsnes. Litt lenger nordaust ligg den vesle fjorden Fjærangen. Riksveg 769 kryssar dei ytre delane av denne fjorden og går eit lite stykke vidare til bygda Lund. Frå her går det ferje nordover til Geisnes og Hoflesja på nordsida av fjorden.
Geisneset deler fjorden i to. På sørsida held fjorden fram austover til Oppløyfjorden. Like etter fjorden har passert nordsida av Geisneset deler fjorden seg vidare i to. Kvisten held fram austover, medan Korsnesstraumen går nordover til Kolvereidvågen og Kolvereid. Her startar òg Innerfolda som strekkjer seg 42 km vidare innover.
Kanalar i Noreg
Kanalar i Noreg har vore nytta til fløyting og til passering av mindre fartøy og båtar.
Kanalfondet kunne bidra med delfinansiering.
Tour de Boussine
Tour de Boussine er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.
Al Wahadinah
Al Wahadinah (الوهادنه) er ein landsby i Ajloun guvernement. I lag med Al Hashimiyya og Halawah danar han Ash Shefa kommune. Han har ein stor kristen folkesetnad med både ei katolsk og ortodoks kyrkje.
Laura Prepon
Laura Prepon er ein amerikansk filmskodespelar, særleg kjend frå tv-serien That 70's Show.
Prepon er frå Watchung i New Jersey og hadde sin første skodespelarjobb i 1995, i ein reklamefilm for telekommunikasjonsselskapet MCI Inc..
Bernhard av Clairvaux
Bernhard av Clairvaux (latin Bernardus Claraevallensis, òg kalla sankt Bernhard eller den heilage Bernhard; ) var ein fransk kyrkjelærar og abbed, og ein av dei fremste reformatorane av den katolske cisterciensarordenen i 1098. Bernhard var ein av dei viktigaste åndelege og politiske personar på si tid. Han blei kanonisert i 1174. Festdagen hans i den katolske kyrkja er 20. august.
Bakgrunn
Han var fødd ved senteret for den Svarte Madonna-andakta Les Fontaines i Burgund. Familien tilhøyrde den franske lågadelen; far hans var riddar og vasall under hertugen av Burgund. Bernhard fekk ei god utdanning og viste seg allereie i unge år å ha ei meditativ og studieinnretta legning. Han ynskte kunnskap frå litteraturen for å kunna via seg til studiar av Bibelen. Han hadde særleg akt for jomfru Maria, og kom seinare til skriva fleire verk om henne.
Klosterliv
Klosteret i Cîteaux var fattig, og livet der var prega av ei kravløyse og enkelheit som tiltalte Bernhard, som streba etter eit enkelt liv med religiøs meditasjon. Han viste stor audmjuke i levesettet sitt, åt og sov ikkje meir enn det som var nødvendig for at han skulle kunna halda seg på beina. Ryktet om sjølvforsakinga og fromheiten hans spreidde seg raskt, og i 1115 blei han utnemnd til leiar for ei gruppe munkar som skulle grunnleggja eit nytt kloster i Clairvaux i Champagne-regionen. I løpet av eit par år hadde klosteret i Clairvaux blitt så framgangsrikt at det hadde gjeve opphav til ytterlegare 163 kloster. Då Bernhard døydde i 1153 hadde klosteret i Clairvaux sju hundre munkar.
I Clairvaux byrja Bernhard å utforma dei åndelege skriftene sine. Allereie som ung abbed gav han ut ein serie betraktningar om jomfru Maria sin bodskap. I desse utvikla han fortenestene til jomfru Maria, framfor alt som fredsstiftar.
Tempelherreordenen
Bernhard av Clairvaux er òg blitt knytt til tempelherreordenen og var den fremste talsmannen for selskapet som offisielt erkjende det som ein militær og religiøs orden. Sambandet hans med Tempelherreordenen strekte seg likevel lengre enn dette, då han hjelpte til med å utforma eiden som alle ordenmedlemmer skulle avleggja. Den innebar at ordensmedlemmene svor å vera lydige mot Betania, borga til Marias og Marta.
Aukande innverknad
Takka vera Bernhard si respekt og skrifter spreidde innverknaden og makta hans seg vidare enn Clairvaux. I 1130 var han meklar i forsøka på å få ein ende på det pavelege skismaet. Det utgjorde på den tida ein trussel mot stabiliteten og samhaldet til kyrkja. Då pave Honorius II døydde i 1130, var to kandidatar nominerte som konkurrentar om paveembetet – Anaclet II og Innocens II. Det fall på Bernhards å fastslå vørdnaden til pretendentane og avgjera kva for ein kandidat som var best eigna. Etter ei overveging avgjorde han seg for Innocens II, som levde i utlegd i Frankrike. Bernhard klarte å overtala Frankrike, England, Spania og Tyskland til å akseptera Innocens II som pave. Til slutt var òg keisaren overtydd, og Anaclet II blei send bort frå Roma.
Bernhard er blitt huska for at han irettesette og ruinerte Pierre Abaelard. Bernhard si iherdige fordømming av Abaelard, som var initiert av den gode venen hans Guillaume de Saint-Thierry, heldt fram sjølv etter at abbeden Petrus Venerabilis hadde kome eit stykke på veg mot å overbyggja kløfta mellom dei to. Bernhard avskydde alle former for kjetteri og kjempa lenge og intensivt mot kjettarar, særleg mot albigensarane.
Som ombod for pave Eugenius III talte Bernhard i preikene sine for eit nytt krosstog, og overtydde mange til å ta til våpen mot vantru som blokkerte vegen til Jerusalem og dei heilage stadane. Det andre krosstoget var likevel mislukka, med ein katastrofal slutt for korsfarerne. Den som fekk skulda var Bernhard, som var sett på som opphavsmann til den ulykksalige krigen.
Runa
Runa er eit kvinnenamn som kan ha to ulike opphav. I nordisk samanheng stammar det frå norrønt runi, 'løynd [kunnskap]', knytt til riting av runer og i slekt med mannsnamna Rune og Runar. Namnet er òg brukt i Sør-Asia, og kan ha tydinga 'raud' eller 'Laksjmi'
Runa har namnedag i Noreg den 2. juni.
Kvitkål
Kvitkål (Brassica oleracea, convar. capitata var. alba) er det vanlegaste kålslaget i Noreg og ein av dei vanlegaste grønsakene å dyrka i verda. Det er også den vanlegaste kåltypen i Noreg.
Omgrept blir ofte brukt synonymt med hovudkål, men kan også brukast for å skilja det frå til dømes raudkål. Kvitkål er ein toårig plante, men blir dyrka som eittårig grønsak. Planten dannar store hovud med blad som sit tett saman og gjerne er lyse, tilmed kvitlege, inni hovudet.
Hovudet kan lagrast lenge etter innhausting, og er dermed ofte tilgjengeleg året rundt.
Kål har vore brukt som lækjemiddel for ei rekkje helseproblem, som betennelsar, fordøyingsproblem og «ureiningar i blodet».
Tournelon Blanc
Tournelon Blanc er eit fjell i Wallis-Alpane.
Norske arkitekters landsforbund
Norske arkitekters landsforbund, forkorta NAL, er ein interesseorganisasjon for universitets- og høgskuleutdanna arkitektar i Noreg. Organisasjonen vart skipa i 1911. I 2009 har NAL i overkant av 40 00 medlemmer og av dei er vel 650 studentmedlemmer. NAL har 14 lokallag.
Hestevandring
Hestevandring er ei innretning for å nytta hestar til å trekkja roterande maskiner, som treskeverk, kverner, o.l. . Det var to hovudtypar hestrevandring: roterande, Fig. 1, og vandringar med endelaust belte, Fig. 2.
Å gå i ring, eller på eit uendeleg belte, var tungt og utriveleg arbeid for hestane og vart nytta der det ikkje var ei stor nok elv for å drive eit vasshjul. Då dampmaskina vart innført vart det slutt på å nytta hestevandring.
Referanse
<References/>
Bilete av barokkomponistar
Dette er eit galleri med bilete av komponistar frå barokken sorterte etter familienamn.
Krumkake
Krumkakerøre kan lagast med like delar sukker, smør, kveitemjøl og potet- eller maismjøl i tillegg til egg og fløyte. Sukker og egg blir piska med smelta smør, ein tilset mjøl og derette fløyte. Ein kan også endra smaken med ulike tilsetjingar, som sitron, vanilje, krydder eller konjakk.
Harald Stanghelle
Harald N. Stanghelle er ein norsk journalist og redaktør.
Krumkake
Ein steiker krumkaker i eit eige jern som gjev kakene mønster. Krumkakejernet kan minna om eit vaffeljern, men til forskjell frå vaflene blir krumkakene berre litt over ein millimeter tjukke og har mindre diameter. Etter steikinga, når kakene framleis er varme og mjuke, kan dei formast ved at ein ruller dei til kremmarhus rundt ein kjegleforma pinne, eller former dei til ei skål. Desse kan etast tørre, men blir gjerne fylt med til dømes krem, bær eller syltetøy. Dei kan også fyllast med iskrem, og minner mykje om kjeksen som blir brukt til å selja slik is i.
Harald Stanghelle
I perioden 1995 til 2000 var han ansvarleg redaktør i Dagbladet. I 2001 vart han tildelt Den Store Journalistprisen. I 2007 vart han politisk redaktør i Aftenposten.
Krumkake
Krumkaker blir etne i Noreg og i norske utvandrarmiljø, som blant norskamerikanarar i den amerikanske Midtvesten. Ein finn også liknande krumkaker i tysk kultur.
Albedo
Albedo er forholdet mellom mengda av reflektert ljos og innfallande ljos til eit objekt som ikkje sjølv lyser (t.d. planet, asteroide o.l.). Er denne verdien lik 1, reflekterast alt innfallande ljos, mens verdi 0 viser ein perfekt absorberande (svart) overflate. Albedo, diameter og avstand til objektet gir til saman objektets visuelle ljosstyrke.
Nokre typiske verdiar:
Jordalbedo
Albedo for stoff som finst på jordoverflata og i atmosfæren varierer frå 90 % for nysnø til rundt 4 % for trekol, eit av dei mørkaste stoffa me har. Eit unntak er djupe holer med skugge der den effektive albedoen er lik null (svart lekam). Sett frå avstand har ei havflate og dei fleste skogar låg albedo, medan ørkenområde har høg albedo. Dei fleste landområde har ein albedo mellom 10 og 40 %. Den midla albedoen til Jorda er om lag 30 %. Dette er mykje høgare enn for havoverflater, og kjem av at skyene medverkar ein god del.
Menneskeleg aktivitet har endra albedoen (skoghogging og jordbruk) forskjellige stader på Jorda. Men det er vanskeleg å måle effekten av dette på global skala, og om den lokalt endra albedoen har påverka den globale oppvarminga. Viss eit snødekt område vert oppvarma og snøen smeltar, så aukar albedoen og meir sollys vert absorbert. Dette fører så til at temperaturen aukar. Visst det snør vil det oppstå ein auka avkjøling fordi meir solinnstråling vert reflektert.
Tropane
Sjølv om effekten av endra albedo er mest kjend i kaldare område på Jorda, fordi det fell snø her, er den faktisk størst i tropiske område fordi sollyset skin meir jamt her gjennom året. Når brasilianarar høgg ned den mørke, tropiske regnskogen og erstattar han med enno mørkare jord for å dyrke avlingar, stig den midla årlege temperaturen i området med om lag 3 °C, som er svært mykje.
Småskala effekt
Albedo fungerer på små område òg. Folk som går med mørke klede om sommaren har større sjans for å få heteslag enn dei som går med kvite klede.
Ulike flater
Albedoen til eit landskap dekt av furuskog på om lag 45ºN om vinteren er om lag 9 %. Det er om lag den lågaste albedoen ein finn på land. Dette kjem delvis av den mørke fargen til furutre, og delvis fordi lyset vert spreidd nedover i trea. Sidan lyset trenger ned i havet er albedoen til havoverflata enno mindre, om lag 3,5 %, men denne endrar seg med innfallsvinkelen til sollyset. Når sola står lågt på himmelen reflekterer havoverflata mykje meir sollys. Tette sumpområde har ein albedo mellom 9 og 14 %. Lauvskogar har ein albedo på om lag 13 %. Ei grasflate har om lag 20 %. Albedoen til eit udyrka jorde vil vere avhengig av fargen til jordet og kan variere frå 5 % til 40 %, medan 15 % er gjennomsnittet til dyrka mark. Ein ørken eller store strender er vanlegvis rundt 25 %, men varierer òg med fargen til sanden.
Urbane område
Urbane område har unaturlege albedoverdiar på grunn av dei kunstige strukturane som absorberer lys før lyset når bakken. I nordlege delar av verda er byane relativt mørke og har ein midla albedo på om lag 7 %. I tropiske byar er albedoen rundt 12 %, og om lag dei same verdiane finn ein i forstadsområde nær nordlege byar. Noko av årsaka til denne skilnaden er at dei naturlege omgivnadane som byane er bygd i, og at byggingsmateriala ofte er forskjellige. Folk i varmare område vel ofte i tillegg lyse materiale for at bygningane skal halde seg kjøligare.
Tre
Fordi tre har låg albedo, vil ein ofte auke albedoen i eit område ved å hogge dei ned, og dermed kjøle ned Jorda. Skypådrag gjer dette derimot meir komplisert. I område som får snø om vinteren er albedoen til område utan tre 10 til 50 % høgare enn skogområde fordi snøen ikkje dekker trea like bra. Studiar har vist at å plante nye skogar i tropiske og mellomliggande breidder har ein viss avkjølingseffekt, medan nye skogar på høge breidder (t.d. Sibir) ikkje har nokon effekt eller kanskje ei viss oppvarming.
Snø
Albedoen til snø kan bli så stor som 90 % for nysnø. Over Antarktis er den midla albedoen litt over 80 %. Visst eit snødekt område smeltar, vil albedoen bli lågare og dette aukar snøsmeltinga (positiv tilbakekopling). Dette er årsaka til at global oppvarming kan auke temperaturen ytterlegare i polare og andre snødekte område.
Skyer
Albedo og klimaet i enkelte område er allereie påverka av kunstige skyer, slik som skyer danna av kondensstriper frå flytrafikk eller skipsspor. Eit studie etter terrorangrepa i USA 11. september 2001, då flytrafikken stod stille i tre dagar, viste at den lokale daglege temperaturvariasjonen auka med 1 °C. Dette kan derimot ha vore ein naturleg variasjon på grunn av vêret.
Aerosoleffektar
Aerosolar (små partiklar og dropar i atmosfæren) har to effektar, ein direkte og ein indirekte. Den direkte albedoeffekten er at dei kjøler ned Jorda. Den indirekte effekten er at partiklane virkar som kondensasjonskjerner for skyer og dermed endrar skyeigenskapane. Denne effekten er derimot meir usikker.
Fjellbølgje
Ei fjellbølgje eller ei lebølgje er i meteorologi ei periodisk endring av lufttrykket i ein luftstraum når vind bles over eit fjell. Dette skapar periodiske endringar i farten og retninga til lufta innanfor denne luftstraumen. Dei oppstår alltid i grupper på lesida av eit fjell, og vanlegvis dannar dei turbulens i form av ein rotor.
Både sjølve lebølgja og rotoren kan skapar skyer som ikkje flyttar seg med vinden slik som vanlege skyer gjer. Ofte oppstår det ei fønmursky på lesida av fjellet, men dette er ikkje nødvendigvis ein indikasjon på at ein tillegg har lebølgjer.
Lebøgjer kan gje svært gode forhold for seglfly, som kan nå store høgder i desse bølgjene. Rotoren under bølgjene er derimot svært turbulent og kan vere katastrofale for små luftfartøy som varmluftsballongar, hangglidarar og paraglidarar. Dei kan òg vere farlege for større fly, og ein meiner at ein slik rotor var årsaka til at eit Boeing 707 braut sundt i lufta nær fjellet Fuji i Japan i 1966.
Forskjellige lebølgjer
Ein har fleire forskjellige lebølgjer som vert danna under forskjellige atmosfæriske forhold.
Spinalonga
Spinalonga (gresk Σπιναλόγκα) er ei øy aust av Kreta i Hellas, ved inngangen til Mirambéllobukta og i nærleiken av byen Eloúnda på Kreta. Det offisielle namnet på øya er Kalydón, og ho høyrer til Kreta.
På øya ligg det ruinar av ei gamal festning med høge murar og to sirkulære bastionar. Festninga er bygd av venetianarane i 1579 på ruinane av eit antikk tempelkompleks, akropolis, for å verne hamna i Elounda på Kreta, då innseglinga til hamna kunne kontrollerast ved hjelp av artilleriet på festninga. Det var venetianarane som gav denne øya namnet Spinalonga, som kjem frå italiensk, spina longa, som tyder lang torn. Øya fekk ikkje dette namnet av di venetianarane meinte ho likna på ein lang torn, men av di dei misstydde og forvanska det greske uttrykket στην Ελούντα, «stin Eloúnda», som tyder «til Eloúnda».
Denne venetianske festninga var den viktigaste og militært best verna av alle plassane på Kreta. Sjølv etter at hovudøya Kreta var erobra av osmanarane i 1669, gav ikkje venetianarane slepp på Spinalonga, som òg var viktig for å verne sjøvegen mot den austre luten av Middelhavet. Soleis vart Spinalonga òg ein tilfluktsstad for kristne som flykta frå tyrkarane.
Etter fallet av Candia i 1669 var denne festninga eit av tre fort att som skulle forsvara sjøvegen mot Aust-Middelhavet. Tyrkarane kringsette Spinalonga i 1715, og etter tre månader måtte venetianarane la festninga gå over på tyrkiske hender. På byrjinga av 1900-talet vart det tyrkiske herredømet nedkjempa, men med tida hadde festninga vorte mindre viktig, og øya vart fråflytta.
Spedalske måtte leva her ute heilt til 1957, over 50 år. Då var medisin og behandling blitt monaleg betre, og spedalske vart plasserte på sjukehus i Aten. Spinalonga skal ha vore den siste av spedalskkoloniane i Europa som vart lagt ned.
No er øya ein stor turistattraksjon. Årleg dreg øya til seg 30 000 menneske som reiser ut for å sjå og verta fortalde korleis livet på Spinalonga hadde vore.
Spinalonga er òg eitt av fleire namn på ei lang og aude halvøy på sjølve Kreta, aust for byen Eloúnda. Halvøya vart til ei øy i 1897 etter at franske sjøfolk grov ein kanal gjennom eidet. Denne halvøya vart nytta av tyrkarane for å bombardere festninga på øya Spinalonga under kringsettinga og erobringa i 1715.
Høgnorskrørsla
Høgnorskrørsla er den delen av målrørsla som arbeider for høgnorsk. Høgnorskrørsla arbeider for å lyfta fram ein nynorsk som ligg nær Ivar Aasen sin skriftnormal. Høgnorskrørsla er organisert i samskipnaden Ivar Aasen-sambandet. Dei to største lokallaga er Høgnorskringen i Oslo og Vestmannalaget i Bergen. I 2004 drog nokre av dei sentrale aktivistane seg ut or den organiserte høgnorskrørsla for å byggja opp eit nytt høgnorskaktivistmiljø kring det sjølvstendige bladet Målmannen.
Historie
Innan rørsla er det ulike meiningar om kva skriftnormal som skal nyttast, men mange har rettskrivinga av 1917 som ei rettesnor. Sams for høgnorskrørsla er at ein ser på rettskrivinga av 1938 som eit brot med den tradisjonelle nynorsknormeringa som Aasen la grunnlag for. Då rettskrivinga av 1938 vart innført av styresmaktene i Noreg, var fleirtalet i målrørsla motstandarar av den nye rettskrivinga.
På 1940- og 1950-talet vart det fleire av dei innan målrørsla som ynskte ei utvikling i retning samnorsk. Etter ein hard målstrid på 1950-talet gjekk arbeidet for høgnorsk på 1960-talet inn i ein dødbolk. I 1971 gjekk dei siste høgnorskaktivistane ut av Noregs Mållag, av di dei ikkje nådde fram med synsmåtane sine der. I 1965 vart det sjølvstendige sambandet Ivar Aasen-sambandet oppretta. Eit mål var å samla dei som ynskte å arbeida for høgnorsk utanom Noregs Mållag. Vestmannalaget i Bergen vart ei drivande kraft i arbeidet for høgnorsk. Eit forsøk på å få ny framgang for høgnorskrørsla vart innleia på 1980-talet med utgjeving av bladet Vestmannen. Vestmannen var lenge det einaste bladet på høgnorsk, og fungerte som eit sams blad for heile høgnorskrørsla, i tillegg til å vera meldingsblad for Vestmannalaget.
På midten av 1990-talet vart det meir aktivitet i det meir eller mindre sovande Ivar Aasen-sambandet. Det vart mellom anna skipa til årlege konferansar og seminar. I 1996 var Ivar Aasen-sambandet medtilskipar for Norsk Målungdom sin Aasen-konferanse. Seinare vart «Høgnorskdagane på Sunnmøre» eit årvisst tiltak. På 2000-talet er det vorte skipa til årlege høgnorsksamlingar i Bergen og Oslo med støtte fra Halldor O. Opedals fond for målreising og måldyrking. Den siste konferansen vart halden i Oslo i 2003.
Auken i aktivitet kom av at fleire unge vart med i rørsla. Med auka aktivitet kom det òg ulike meiningar om korleis arbeidet skulle drivast. Etter kvart utvikla ordskiftet seg til ein strid. Striden toppa seg i 2002 med striden om bladet Vestmannen. Nokre aktivistar samla seg om høgnorskbladet Målmannen, i konkurranse med Vestmannen. Andre aktivistar samla seg om Høgnorskringen, som gjev ut meldingsbladet Høgnorsknytt i tillegg til Norsk Årbok.
Iltsjo Naumoski
Iltsjo Naumoski er ein makedonsk fotballspelar. Han har spela for Mattersburg i den austerrikske toppdivisjonen, og for det makedonske fotballandslaget.
Naumoski vart fødd i Makedonia, men begynte å spela fotball som tiåring i Korneuburg i Austerrike. I 2002 vart han toppskårar i regionalliga aust hjå ASK Klingenbach. Etter dette gjekk han til Grazer AK. Etter to relativt vellukka år der, og ein konflikt med trenaren, gjekk han i 2004 til den tyrkiske toppserieklubben Malatyaspor, der han berre spelte i tre månader. Etter tre kampar i Tyrkia gjekk han i januar 2005 vidare til Catania i italiensk Serie B, men fekk ingen kampar der. Frå starten av 2005/06-sesongen har han spelt for Mattersburg i Austerrike.
Naumoski var med på å vinna både cupen og serien med Grazer AK i 2004. I både 2006 og 2007 var han med på å nå den austerrikske cupfinalen med Mattersburg.
Frå 2003 spelte Naumoski òg for det makedonske landslaget.
Leo Visser
Visser vart i 1988 andremann både i EM i Haag og firkamp-VM i Alma Ata. Mellom dei to meisterskapane tok han sølvmedaljen på 5 000 m og bronsen på 10 000 meter under dei olympiske vinterleikane i Calgary. Sesongen etter var han den suverene einaren både under EM i Göteborg og firkamp-VM i Oslo.
I 1990 enda Visser på tredjeplass då EM fann stad i Heerenveen, vinteren etter kleiv han opp på andreplass på sigerspallen ved EM i Sarajevo. Frå Vinter-OL 1992 i Albertville reiste han heim med to bronsemedaljar, vunne på høvesvis 1500 meter og 5 000 meter.
Visser sette to verdsrekordar, begge i 1987-sesongen. Også kona Sandra Voetelink var ein habil skeiseløpar.
Fylkesveg 53 i Troms
Fylkesveg 53 i Troms går mellom Tomasjorda og Oldervik i Tromsø kommune. Vegen fylgjer austsida av Tromsøysundet og deretter sørsida av Grøtsundet til Snarby. Derfrå går vegen opp Snarbydalen og over Snarbyeidet til Oldervik ved Ullsfjorden. Vegen er 38,4 km lang.
Lasarus
Lasarus frå Betania var ifølgje Johannesevangeliet ein ven av Jesus som blei vekka opp frå dei daude. Han var bror av Marta og Maria. Soga om han bli fortal i Johannesevangeliet kapittel 11.
Namnet Lasarus er nemnd fleire gonger i Det nye testamentetet og seinare. Den rike mannen og Lasarus er til dømes ei likning frå Lukasevangeliet. Ein del har også meint av Lasarus var den gåtefulle «læresveinen som Jesus hadde kjær». Ifølgje seinare vestleg tradisjon blei han biskop i Marseille.
Svetlana Sleptsova
Svetlana Jurjevna Sleptsova er ein russisk tidlegare skiskyttar frå Khanty-Mansijsk. Ho vann gull med Russland i 4 x 6 km stafett både under VM i skiskyting 2009 og Vinter-OL 2010. Sleptsova sigra i fem individuelle tevlingar i verdscupen i skiskyting.