cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aasiaat
Tidleg historie
Busetnaden som vart til Aasiaat vart grunnlagd i 1759 av Niels Egede, son av Hans Egede, ein norsk misjonær. Etter han vart staden kalla Egedesmindekolonien og låg nord for Nordre Strømfjord, 125 km sør for dagens Aasiaat. Byen vart flytta til den noverande staden i 1763. Misjonæren Hans Hansen Tulle slo seg ned i Aasiaat i 1768. Dei fleste innbyggjarane var kvalfangarar. Kopparbasillane som dei førte med seg var farlege for dei innfødde innbyggjarane, og særleg i 1770-åra mista mange livet. Mot byrjinga av 1800-talet hadde innbyggjartalet stabilisert seg og steig sakte. I 1805 var det 305 innbyggjarar og i 1901 1269.
1900-talet
Aasiaat opplevde vekst på første halvdel av 1900-talet. Det vart fyrst skipa ein barneskule her i 1914. Ein kostskule for gutar opna i 1928, og ein for jenter i 1932. Dette var den fyrste skulen i landet som tilbaud kvinner vidaregåande utdanning. Ein av dei fyrste som gjekk på skulen var den fyrste kvinnelege romanforfattaren frå Grønland, Mâliâraq Vebæk, som gjekk ut øvst i sin klasse i 1934.
Etter krigen heldt Aasiaat fram å vekse. I 1942 hadde amerikanarane oppretta ein vêrstasjon her. Torsk har vore ei økonomisk viktig næring sidan 1930-talet og fisken vart send til ein ny fabrikk for å verte salta og pakka. Andre næringar sprang òg opp, tilpassa ressursane og klimaet i regionen. I 1950-åra vart eit kraftverk og ein telekommunikasjonsstasjon bygd her.
I 1998 opna ein ny rullebane ved staden som Air Greenland opererer.
Folkesetnad
Med 3,069 innbyggjarar i 2020 er Aasiaat den største byen i Qeqertalik kommune. Folketalet har variert mykje gjennom dei siste to tiåra, med ein nedgang på 3 % i høve til tala frå 2001 og ein oppgang på 10 % i høve til tala frå 2008.
Næringsliv
Fiske etter reker og krabbe, skipsbygging og turisme er hovudnæringane i regionen.
Transport
Aasiaat er hamneby for Arctic Umiaq Line og Disko Line, som driv passasjertrafikk i Diskobukta. Hamna i Aasiaat er også eit knutepunkt for regional shipping. Aasiaat lufthamn har direkteflygingar til Ilulissat og andre busetnader i diskobuktregionen og elles i landet, og til Air Greenland-knutepunktet i Kangerlussuaq. Air Iceland har frå tid til anna charterflygingar hit.
Utdanning
Aasiaat har fire skular: ein vanleg skule (Gammeqarfik), ein yrkesskule (Piarersarfik), ein skule for funksjonshemma (Ado Lyngep Atuarfia) og ein musikkskule (Aasiaat Music-school).
Kultur og turisme
Den eldste bygningen i Aasiaat er B-26, heimen til kvalfangstkapteinen.
Aasiaat museum er eit lokalhistorisk museum som vart opna i 1978 i bygning B-404. I 2002 vart det flytta til den noverande staden sin, B-24. Denne bygningen husa tidlegare kolonistyraren i Aasiaaat.
Byen har fleire arrangement som vert haldne jamleg. Maaji-mi Peqqissuusa ('lat oss halda på helsa i mai') har fokus på aktivitetar som kan betra helsa til folk, og vert arrangert av frivillige. Aasiaat Midnightsun Marathon finn stad sein i juni og har løyper med ulike avstandar. Startplassen og mål er på torget i byen, der det også vert spelt musikk. Nipiaa rockefestival vert halden årleg. Han går typisk over tre dagar og vert arrangert i august eller september i sportshallen.
Området i og rundt kommunen har mange moglege gjeremål for turistar, som kajakkpadling, skigåing, hundeslede og kvalsafari.
Solheim kyrkje
Solheim kyrkje kan vise til:
23. januar
23. januar er den 23. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 342 dagar att av året (343 under skotår).
Zahm Andrist
Zahm Andrist er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits.
Eskimotåka
Eskimotåka eller Klovneandlettåka (katalogisert NGC 2392) er ei planetarisk tåke som ligg rundt 3000 lysår unna i stjernebiletet tvillingane. Tåka viser strukturar so komplekse at dei ikkje er heilt forståtte.
Namnet på taka kjem av at ho i kraftige teleskop kan sjå ut som eit andlet i ei pelshette. Ho blei oppdaga i 1787 av den engelske astronomen William Herschel. Det som i dag er synleg som Eskimotåka utgjorde for rundt 10 000 år sidan dei ytre laga til ei sollik stjerne.
Arne Magerøy
Magerøy vart uteksaminert frå lærarskulen i Levanger i 1899. Dei neste åra var han lærar i Aukra i Romsdal og i Helgelands-bygdene Vik og Velfjord. Til sist underviste han i skulen i Fræna i Romsdal i lang tid.
Magerøy var aktiv i fråhaldsrørsla og i misjonsarbeid. Frå 1943 gav han ut fleire skrift med lokal kultur- og slektshistorie. Fyrst ut var Gamle visor og kvedor, i 1946 kom Hans Nielsen Hauges verksemd i Møre og Romsdal, begge i lag med broren Nils Magerøy. Arne Magerøy samla dessutan inn mykje tilfang til ei bygdebok om Eide, medan skriftet Riddarsalen kom ut posthumt i 1955.
Penarth Head
Penarth Head er eit nes i Penarth på sørkysten av Wales, nær den walisiske hovudstaden Cardiff. Neset ligg sør for Cardiff-bukta og tidevassdemningen Cardiff Bay Barrage.
Som resten av Penarth-klippene er Penarth Head sett saman av lett eroderande sandstein og alabast. Neset er rundt 70 moh., det høgaste punket i South Glamorgan. Penarth Head gjev godt utsyn over byen og landskapet rundt. Impresjonistkunstnaren Alfred Sisley målte herfrå.
Den minoiske sivilisasjonen
Den minoiske sivilisasjonen (om lag 2700–1450 fvt.) på Kreta var den første europeiske høgkulturen og ein del av den egeiske kulturen. Han var ein utvikla bronsealdersivilisasjon som gjennom handel oppnådde stor politisk, kulturell og økonomisk innverknad i heile det indre Middelhavsområdet.
Blømingstida til den minoiske kulturen var tida mellom år 2000 fvt. og 1450 fvt. Då blei det bygd store palass ein rekke stader på Kreta. I år 1450 fvt. blei Kreta råka av jordskjelv som raserte palassa, og om lag 1420 fvt. blei øya erobra av greske folkeslag med tilknyting til dei mykenske herskarane.
Namnet
Det var den britiske arkeologen Arthur Evans som gav kulturen namnet «minoisk», etter den mytiske «kong» Minos. Ein trudde han kunne ha samband med labyrinten som Evans fann ved Knossos ved byen Iráklio. Det er mogeleg, men ikkje sikkert, at Minos var eit namn på ein særskilt minoisk herskar. Men det kan også ha vore ein tittel på herskarar i den minoiske sivilisasjonen.
Kva minoerane kalla seg sjølve er ukjent, men det egyptiske «Keftiu», semittiske «Kaftor» og «Kaptara» i Mari-arkiva viser til det minoiske Kreta. Dette namnet blir nemnt i bibelen i Amos 9,7: «Eg førte Israel opp frå Egypt, men også filistrane frå Kaftor og aramearane frå Kir.»
Messe i F-dur av Bach
Messe i F-dur (tysk Messe in F-Dur), BWV 233, er ei luthersk messe komponert av Johann Sebastian Bach.
Ho vart komponert i Leipzig i 1738.
Musikken er basert på (parodi av) kantatane BWV 11, BWV 40, BWV 102 og BWV 18.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to valthorn, to oboar, fagott, to fiolinar, bratsj og basso continuo, og for tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor (SATB).
Det består av ti satsar:
Kaperskip
Kaperbåt eller kaperskip er ein privat, væpna farkost som driv sjørøveri med tillating frå si eiga regjering eller på oppdrag frå si eiga regjering, såkalla kaperfart. Kaperbåtane var av veldig varierande storleik, frå 2 ½ til 50 lester. Bestykninga kunne variere frå ein til ti kanonar.
Kaperskip ved norskekysten
Under den store nordiske krigen (1709‒1720) der Danmark-Norge kjempa mot Sverige nytta begge partane kaperskip. I 1711 rusta ein ut fleire kaperskip i Fredrikstad, Drammen og Bergen. Særleg i Bergen blei det rusta ut fleire skip som var større og betre væpna. Dei største skipa hadde mannskap på 100-150 mann om bord, medan dei minste hadde 40‒50.
I Noreg spelte kapertrafikken også ei stor rolle under krigen mot England frå 1807 til 1814, spesielt på Sørlandskysten. Ca. 70 kaperbåtar vart utrusta i Kristiansand. 450 skip vart kapra og tekne inn til Noreg i krigsåra, 300 av dei vart førte til Kristiansand.
Sveagruva
Sveagruva er ei kolgruve på Svalbard inst i Van Mijenfjorden på Vest-Spitsbergen. Ved gruva finn ein den tredje største busettinga på Svalbard. Staden har kring 200 innbyggjarar. Gruvedrifta vart starta i 1917 av svenske Jernkontoret. Av dette kjem namnet Svea, på svensk Sveagruvan. Gruva vart kjøpt opp av Store Norske Spitsbergen Kulkompani i 1934. Utvinninga stoppa opp i tida 1949-1970, stogga på nytt ei tid frå 1987, men vart seinare teke opp att. Sommaren 2005 braut det ut ein større brann i gruva. Brannen vart ikkje sløkt før etter fem veker. Kostnadane for brannsløkking vart kring 700 millionar kroner.
Rhoose Point
Rhoose Point er det sørlegaste punktet på fastlandet i Wales.
I nærleiken låg det tidlegare ein sementfabrikk. I dag er det sett opp 600 hus her og landsbyen Rhoose har vorte kraftig utvida.
Suwaylih
Suwaylih er ein by i Jordan nord for Amman med eit folketal på over 120 000.
Byen er kjend for eit godt klima året gjennom. Det vert dyrka oliven og druer ved staden, men her er òg mykje tungindustri. Suwaylih har ein større folkesetnad med tsjetsjenarar, som kom her dei første åra etter Sovjetunionen vart oppretta.
Slaget ved Lobositz
Slaget ved Lobositz eller Lovosice den 1. oktober 1756 opna krigen på land i sjuårskrigen. Den prøyssiske styrken til Fredrik den store på 29 000 mann, hindra at den austerrikske styrken til feltmarskalk Maximilian Ulysses Browne på 34 500 mann klarte å hjelpe dei omleira saksiske allierte, som overgav seg to veker seinare.
Opptakt
Fredrik meinte det var best å slå til først, og 29. august 1756 invaderte han Sachsen med det meste av den prøyssiske hæren sin, mot råd frå hans britiske allierte. Verken den saksiske eller austerrikske hæren var klar til krig. Den saksiske armeen sette opp ei sterk forsvarsstilling nær Pirna, og Fredrik hadde ikkje anna val enn å isolere dei og svelte dei ut.
Ein austerriksk armé sette avgarde for å hjelpe Sachsen, men vart avskoren av styrkane til Fredrik nær byen Lobositz (tsjekkisk Lovosice), ved elva Elbe i dagens Tsjekkia. Von Browne, den austerrikske generalen, hadde gjeve ordre til ein liten styrke på andre sida av Elbe om å dra til den saksiske armeen i Pirna, men kalla dei attende då han høyrde at Fredrik var på veg.
Slaget
Den austerrikske armeen sette opp eit forsvar på ein ås, Lobosch (Lovoš), overfor fjellet Homolka, langs Elbe ved den vesle elva Morellenbach (Modla). Sjølv om den vesle elva ikkje var djup og kunne kryssast av infanteriet, ville det bryte opp formasjonane.
I tjukk tåke nærma prøyssarane seg. Ein styrke kroatar opna eld mot dei og Fredrik, som trudde han stod føre ein liten baktropp av den austerrikske armeen, gav ordre til eit få bataljonar av infanteriet om å rykke fram.
Infanteriet reinska dei nedre delen av Homolka, medan det prøyssiske artilleriet vart ført fram i posisjon. Frå ein terrasse hadde dei utsyn og klar bane over dalen og det austerrikske kavaleriet.
Då tåka letta vart infanteriet i det prøyssiske senteret mål for det austerrikske artilleriet. Fredrik forstod raskt at styrken hans ikkje stod imot den austerrikske baktroppen, men heile feltarmeen. For å finne ut meir gav han ordre til kavaleriet sitt om å rykke fram å rekognosere.
Seydişehir
Seydişehir er ein by og distrikt provinsen Konya i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 40 000 innbyggjarar (2009).
Slaget ved Lobositz
Slaget
Det prøyssiske kavaleriet gjekk til åtak på austerrikarane to gonger utan å lukkast. Fredrik trudde at slaget alt var tapt og ønskte å forlate slagmarka. Han sa «Desse er ikkje lenger dei same austerrikarane».
August Wilhelm av Braunschweig-Bevern, som hadde kommando av den prøyssiske venstreflanken, klarte så å storme den austerrikske høgreflanken med infanteriet. Prøyssarane rykte fram med bajonettane fram og mange hadde gått tom for ammunisjon. Soldatane jaga austerrikarane gjennom den brennande byen Lobositz. Den austerrikske armeen gjorde retrett og let prøyssarane vere att på slagmarka.
Resultat
Prøyssarane og austerrikarane mista kring 2900 menn kvar. Den austerrikske arme trekte seg tilbake intakt, og von Browne klarte å få ein styrke rundt prøyssarane til dei omleira saksarane, men det var litt for seint. Den saksiske armeen i Pirna overgav seg den 14. oktober før austerrikarane nådde fram, og Sachsen overgav seg dagen etter. Både den prøyssiske og austerrikske armeen trekte seg så tilbake for vinteren.
Dobbeltbekkasin
Dobbeltbekkasin (Gallinago media) er ein fugl i snipefamilien. Han lever i Noreg, men bestanden er låg, og arten er oppført på norsk raudliste i kategorien nær trua (NT).
Bekaadalen
Bekaadalen eller Beqaadalen (arabisk وادي البقاع, Wādī l-Biqā‘, libanesisk, òg skrive Bekaa, Biqâ eller Becaa; armensk Բեքայի դաշտավայր) er eit grøderikt dalføre aust i Libanon. Han ligg aust for Libanonfjella og vest for Anti-Libanonfjella. To elvar renn gjennom dalen, Litani og Orontes. Han er den nordlegaste delen av den afrikanske Riftdalen. For romarane var Beqaadalen ei viktig jordbrukskjelde, og i dag er dalen det viktigaste jordbruksområdet i Libanon.
Beqaa ligg kring 30 km aust for Beirut og mellom Libanonfjella i vest og Anti-Libanonfjella i aust. Han utgjer den nordaustlege forlenginga av Jordandalen, som strekkjer seg frå Syria til Raudehavet. Beqaadalen er kring 120 km lang og i snitt kring 15 km brei. Han har middelhavsklima med våte, og ofte snørike, vintrar og tørre, varme somrar. Regionen får avgrensa nedbør, særleg i nord, fordi Libanonfjella skapar ein regnskugge som blokkerer fuktig luft frå havet. Den nordlege delen av dalen får kring 230 mm i året, medan den sentral delen av dalen får 610 mm. To elvar spring ut i dalen: Orontes (Asi), som flyt nordover og inn i Syria og Tyrkia, og Litani, som flyt sør og så vest til Middelhavet.
Dobbeltbekkasin
Utsjånad
Fuglen er 27-29 cm. lang og veg 150-260 gram. Fjørdrakta er brunspraglete med ei noko lysare brunflekka underside. Fuglen er kraftigare bygd enn enkeltbekkasinen med kraftigare, kortare nebb og to kvite vengeband. Frå nebbrota til auga går ein mørkare strek. Hoa og hannen har i om lag same utsjånad, men hoene er i gjennomsnitt noko større. Juvenile fuglar liknar dei adulte mykje, men skil seg frå desse gjennom mindre kvitt på velepartiet og meir diffust vengeband.
Bekaadalen
Frå det første hundreåret fvt., då regionen var ein del av Romarriket, var Beqaadalen ei stor kornkjelde for den romersk provinsen Levanten. I dag utgjer dalen 40% av den dyrkbare marka i Libanon. Nordenden av dalen som får lite nedbør og har mindre frodig jordsmonn, blir hovudsakleg nytta til beitemarker, hovudsakleg av innflyttarar frå Den syriske ørkenen. Lenger sør, gjev det frodig jordsmonnet høve for avlingar av kveite, mais, bomull og grønsaker, med vinrankar og frukthagar kring Zahlé. Det vert òg produsert hasj og opiumsvalmue, som vert eksportert som ein del av den ulovlege narkotikahandelen. Sidan 1957 har Litani vassenergiprosjekt - ei rekkje kanalar og ei demning ved Qaraounsjøen i sørenden av dalen, gjort tilhøva for kunstig vatning betre for gardane i Beqaadalen.
Dobbeltbekkasin
Utbreiing
Dobbeltbekkasinen er utbreidd i det sentrale og vestlege palearktis. Hekkeområdet strekker seg frå Fennoskandia gjennom dei boreale delane av europeisk Russland og det vestlege Sibir til Jenisej og Altai. Tidlegare fanst arten hekkande i sørlege tempererte område, som t.d. Danmark og Tyskland. I dei baltiske landa og Polen er arten delvis utgått og har fått utbreiinga sterkt redusert, og i Finland er fuglen heller ikkje rekna som regulært hekkande lengre. Tilbakegangen i Nord-Europa kjem truleg av eit intensivt, moderne jordbruk med øydelegging av hekkebiotopar, samt storstilt jakt og fangst på spelplassane.
Bekaadalen
Distrikt og byar
Zahlé er den største byen og det administrative senteret i Beqaa guvernement. Han ligg like nord for hovudvegen mellom Beirut og Damaskus, som kryssar dalne. Dei fleste innbyggjarane i Zahle er libanesisk kristne, inkludert den melkittisk-katolsk kyrkja, den maronittiske kyrkja og medlem i den gresk-ortodokse kyrkja. Byen Anjar, heilt aust i dalen, har ein hovudsakleg armensk libanesisk folkesetnad og er òg kjend for dei arabiske ruinane frå 700-talet.
Dobbeltbekkasin
Førekomst i Noreg
Tidlegare fann ein arten hekkande i låglandet og til fjells, no hekkar fuglen fåtalig på fuktige stader i bjørkebeltet og vierregionen i sentrale og austlege delar av Sør-Noreg og i Trøndelag. I Nordland førekjem arten meir spreidd, men sør i fylket er der ein mindre bestand. Ein kjenner speleplassar i Rana, Grane og Hattfjelldal. I Finnmark hekkar fuglen svært fåtalig i austlege delen. Dobbeltbekkasinen finst helst på rikare myrtypar med innslag av vierkratt, og fuglen er relativt talrik der han finst. På Dovrefjell syner det seg at arten har sterk preferanse for rikmyr og rike vierkratt. Utbreiinga viser samsvar med førekomst av rik berggrunn. I Noreg reknar ein med 5000-15000 hekkande par. Denne bestanden til fjells har vore meir stabil enn låglandsbestanden i Noreg og utlandet.
Bekaadalen
Distrikt og byar
Dei fleste av innbyggjarane i dei nordlege distrikta Beqaa, Baalbeck og Hermel, er libanesisk sjiamuslimar, med unntak av byen Deir el Ahmar, der innbyggjarane er kristne. Baalbeck og Hermel distrikt har ein kristen og sunni-minoritet, hovudsakleg lenger nord langs grensa til Syria.
Dobbeltbekkasin
Føde
Fuglane er først og fremst meitemark, og også insekt, og i liten grad plantar som vert dregne opp av mjuk myr.
Bekaadalen
Distrikt og byar
Dei vestlege og sørlege distrikta i dalen har òg ein blanda folkesetnad av muslimar, kristne og drusarar. Byen Jib Janine med kring 9 000 innbyggjarar, ligg halvvegs i dalen, og er hovudsakleg sunni. Jib Janine er det administrative senteret i regionen kalla Vest-Bekaa, med kommunale tenester som akuttmotak (Raude Krossen), ein brannstasjon, og ein rettssal. Andre byar i Vest-Bekaa er Machghara, Sabghine, Kamed al Lawz, Qab Elias, Sohmor og Yohmor. Desse byane er religiøst miksa. I Rachaiya al Wadi, aust for Vest-Bekaa distrikt, ligg den libanesiske sida av Hermon og grensa til Syria. Distriktssenteret, Rachaiya al Wadi (må ikkje forvekslast med Rachaiya al Foukhar i Sør-Libanon), er kjend fro den gamle, renoverte souken og det som vert kalla sjølvstendeborga, der leiarar i Libanon før sjølvstende vart halde fanga av franske soldatar før dei vart sleppte fri i 1943. Den sørlege delen av distriktet er busett av drusarar og kristne libanesarar, medan den andre nordlege delen hovudsakleg er busett av sunnimuslimar.
Dobbeltbekkasin
Hekking
Dobbeltbekkasinane kjem til hekkeplassane i midtre delen av Noreg kring 10. - 15. mai. På nokre få dagar har det samla seg hannar på dei tradisjonelle leikplassane. Speleaktiviteten aukar raskt, og hoene kjem snart på leiken. Arten er lettast å registrere i samband med speleaktiviteten, men det føreset at ein er ut om kvelden og natta. Dobbeltbekkasinen kan godt ha tilhald på stader med relativt mykje ferdsle utan at ein er klar over førekomsten.
Bekaadalen
Distrikt og byar
På grunn av krigar og dei ustabil økonomiske og politiske tilhøva Libanon har hatt, med vanskane somme bønder har i dag, har mange innbyggjarar flytta frå dalen til kystbyane i Libanon eller emigrerte frå landet, hovudsakleg til Amerika eller Australia.
Dobbeltbekkasin
Trekktilhøve
Dobbeltbekkasinen er ein typisk trekkfugl som overvintrar i Afrika. Fuglen sine flyttingar på kontinentet er truleg styrt av regntidene, men er lite kjende. Frå august til midt i oktober er store konsentrasjonar, kanskje heile verdsbestanden, samla i det etiopiske høglandet på høgder mellom 1500-3000 m.o.h. Frå midt i oktober turkar områda, og fuglane vert vekke. Fuglen er utan tvil sårbar for habitatendringar i vinterkvartera.
Bekaadalen
Vin
Dei kjende vindruene og vingardane i Libanon ligg i Beqaadalen. Vinmaking er ein tradisjon som går attende 6000 år i Libanon. Med ei gjennomsnittleg høgd på 1000 moh, har dalen eit klima som høver godt for vindruer. Mykje regn om vinteren og mykje sol om sommaren gjer at druene gror lett. Det er meir enn eit dusin vingardar i Beqaadalen, som produserer meir enn seks millionar flasker per år.
Illegal narkotika
Narkotika har ein lang tradisjon i Bekaadalen, frå dagane i Romarriket til dagens dyrkarar og narkobaronar som arbeider med militsen i ein blømande cannabishandel. Under den libanesiske borgarkrigen var cannabisdyrking ei stor inntektskjelde i Bekaadalen, der det meste av hasj og opium i landet vart produsert, ein milliardindustri som støtta jordbrukssektoren, politiske fraksjonar og organisert kriminalitet. Handelen kollapsa under den verdsomfattande kampen mot narkotika leia av USA tidleg i 1990-åra. Med press frå det amerikanske utanriksdepartementet pløydde den syriske hæren opp cannabisåkrane i Bekaa og sprøyta dei med gift. Sidan midten av 1990-åra har dyrkinga og produksjonen av narkotika i Bekaadalen vore i stadig nedgang. I 2002 vart det estimert at 2 500 hektar med cannabis vart avgrensa til dei nordlegaste områda av dalen, der styresmaktene har minimalt nærvær. Kvart år sidan 2001 har den libanesiske hæren pløydd cannabisåkrar for å øydeleggje avlingane før innhausting, og det er estimert at dette ikkje eliminerer meir enn 30% av dei totale avlingane. Sjølv om det var viktig i borgarkrigen, er opiumdyrkinga vorte marginal, og falt frå eit estimat på 30 tonn per år i 1983 til berre små mengder i 2004.
På grunn av aukande politisk uro som svekka den sentrale libanesiske regjeringa under Libanonkrigen i 2006 og 2007 og på grunn av manglande alternativ, har narkotikaproduksjonen i området auka kraftig, men er framleis berre ein liten del av produksjonen frå borgarkrigstida og avgrensa til områda nord for Baalbek, der den organiserte kriminaliteten står sterkt.
Alvino Rey
Alvin McBurney, meir kjend under scenenamnet Alvino Rey, var ein amerikansk musikar og pioner i swingtida, ofte rekna som oppfinnaren av pedalsteelgitaren. For det meste var han knytt til orkester, storband og swing, og mot slutten av karrieren til jazz og exotica.
Redningsteneste
Redningsteneste (engelsk search and rescue, forkorta SAR), òg kalla søk og redning, er ei nemning på omgåande innsats frå fleire samvirkepartnarar for å redde menneskje frå død eller skade som følgje av akutt ulukke eller fare.
Alvino Rey
Biografi
I 1927 fekk Rey jobb på banjo i bandet til Ev Jones. Same året byrja han å spele elektrisk gitar i bandet til Phil Spitalny. Alvino spelte i fleire andre band, som med Russ Morgan og Freddie Martin. Medan han var med i orkesteret til Phil Spitalny i New York City, endra namn til Alvino Rey seint i 1929, samstundes som ei bølgje med latinamerikansk musikk kom inn over byen. Frå 1932 til 1939 spelte Rey steel- og spansk gitar og i gruppa til Horace Heidt, Horace Heidt and His Musical Knights. Her vart han ein pioner på instrumentet, og vart kjend for den unike stilen sin. Han vart ein av dei mest kjende og best betalte musikarane innan country.
Redningsteneste
Søk og redning kan gjennomførast både på land og over hav, og med ulike metodar og framkomstmidlar, slik som helikopter, båt, landbaserte motoriserte framkomstmidldel eller til fots.
Internasjonale overeinskomstar, mellom anna SAR-konvensjonen (International Convention on Maritime Search and Rescue, 1979) og ICAO-konvensjonen (Convention on International Civil Aviation 1944), ligg til grunn for korleis redningstenesta skal fungere internasjonalt.
Alvino Rey
Biografi
I 1935 fekk Rey jobb hos Gibson Guitar Corporation for å skape ein prototype på ein signalfangar med lydteknikarane i Lyon & Healy i Chicago, basert på ein han hadde laga for sin eigen banjo. Resultatet vart nytta på den første elektriske gitaren til Gibson, ES-150. Prototypen finst i dag på Experience Music Project-museet i Seattle, oftast kjend som Hendrix-museet.
I januar 1939 slutta Rey i bandet til Heidt for å bli musikalsk leiar på radiostasjonen KHJ i Hollywood. Rey danna sidan si eigan gruppe med King Sisters (som songarar) og Frank DeVol, og flytta til Los Angeles. Artistar som var innom bandet var mellom andre Johnny Mandel, Paul Fredricks, Skeets Herfurt, Neal Hefti, Dave Tough, Mel Lewis, Don Lamond, Andy Russell, Alfred Burt og tre av Woody Herman sin framtidige saksofonistrekkje «Four Brothers»: Al Cohn, Zoot Sims, og Herbie Steward. Bandet vart arrangert av arrangørar som Nelson Riddle, George Handy, Billy May, Ray Conniff og DeVol. I 1940-åra vart bandet eit av dei mest populære i landet.
Seint i 1950-åra var Rey musikalsk leiar for King Sisters. I 1965 gjekk det ein TV-serie på ABC kalla The King Family Show om gruppa. Rey var musikalsk leiar for showet, samstundes som han produserte ei rekkje album med gruppa frå programmet. Etter ABC-showet arbeidde Rey på fleire exotica-prosjekt med artistar som Esquivel og George Cates. Rey slo seg saman med Jack Constanzo og andre studiomusikarar i det Martin Denny-inspirerte Surfmen for Somerset Records. Han spelte på kjenningsmelodien til filmen filmen The Bat (1959). Han fortsette å spele musikk til han var inn i 80-åra sine og leia eit band som spelte i Disneyland kvart år frå parken opna i 1955.
Redningsteneste
Redningstenesta er ikkje ein organisasjon, men ei nemning på eit samvirke mellom offentlege, frivillige og private aktørar. Redningstenesta tek hand om ein funksjon som ingen enkeltorganisasjon har kapasitet til å ta hand om sjølv. Kva for aktørar som blir mobiliserte i kvar enkelt søk- og redningsaksjon, avheng av typen hending og kva for ressursar som trengst og er tilgjengelege i området.
Redningstenesta er ei integrert teneste, noko som inneber at ho omfattar alle typar redningsaksjonar knytte til land-, sjø- og luftredning. Verdien og nytteverknaden av redningstenesta strekker seg utover det å redde menneske frå skade og død. Redningstenesta medverkar til tryggleik for folkesetnad og næringsliv og er viktig for næringar som fiskeri og petroleumsverksemd.
Samvirkeprinsippet
Samvirket er grunnleggjande for redningstenesta. Alle offentlege organ som har kapasitet, informasjon eller kompetanse som er eigna til redningsformål, pliktar å bidra i redningstenesta med tilgjengelege kapasitetar, kompetansar og fullmakter. Samvirkeprinsippet inneber at alle aktørar har eit sjølvstendig ansvar for å sikre eit best mogleg samvirke både i det førebuande arbeidet og ved redningsaksjonar. For private aktørar er dette eit samfunnsmessig ansvar, ikkje eit juridisk ansvar.
Koordinering
Redningstenesta blir administrativt koordinert av Justis- og beredskapsdepartementet. Leiing og koordinering av redningsaksjonar blir utført av to hovudredningssentralar i Bodø og Sola, og av 13 underliggjande lokale redningssentralar, som utfører verksemda si frå politidistrikta og frå Sysselmannen på Svalbard.
Messe i h-moll
Messe i h-moll, BWV 235, er ei messe komponert av Johann Sebastian Bach.
Han vart komponert i Leipzig i 1747-1749 med tekst frå latinsk messe. Det meste av messa er samla saman av tidlegare musikk komponert av Bach frå 1724 og frametter. Den første framføringa av Sanctus var 25. desember 1725, og denne vart framført på ny i 1726-1727 og 1743-1748, alle i Leipzig. Kyrie og Gloria (sats 1-12) vart framført første gong 27. juli 1733 i Dresden. For å fullføre messa komponerte Bach resten i 1747-1749. Dette var det siste store verket han komponerte før han døydde i 1750.
Det var uvanleg for komponistar som arbeidde i den lutherske kyrkja å komponere messer, og kvifor Bach gjorde dette er omdiskutert. Messa vart aldri framført medan Bach levde og forsvann nesten heilt på 1700-talet. På 1800-talet vart det gjort fleire framføringar av verket.
Bakgrunn og kontekst
Bach gav ikkje verket ein tittel, i staden for er partituret delt inn i fire delar med sin eigen tittel: «Kyrie», «Gloria», «Symbolum Nicaenum» og «Sanctus, Hosanna, Benedictus, Agnus Dei». Dei forskjellige delane krev forskjellige tal på musikarar og arrangement, noko som indikerer at Bach kanskje ikkje meinte at verket skulle framførast som ein heilskap. Men samstundes så er delane av manuskript nummerert 1 til 4 og den vanlege avsluttinga til Bach (S.D.G = Soli Deo Gloria) finn ein berre på slutten av Dona Nobis Pacem. Sidan verket er nesten to timar langt har det aldri blitt framført i sin heilskap som ein del av liturgien.
I 1733 hadde Bach komponert ein Lutheran Missa (Kyrie og Gloria) for hoffet i Dresden. Sjølv om han sjølv var protestant, er det uvisst om han komponerte messa for luthersk liturgi eller for kurfyrsten av Sachsen, som nettopp hadde vorte vald til konge av Polen og derfor måtte konvertere til katolisisme. Bach hadde skrive fire Missae for liturgisk bruk tidlegare.
Tidleg i 1733 døydde August II, konge av Polen og kurfyrste av Sachsen, og fem månader med sørging følgde, der all offentleg komponering av musikk vart innstilt. Bach nytta høvet til å arbeide med ei messe, ein del av liturgien sungen på latinsk og vanleg i både luthersk og romersk-katolsk liturgi.
Målet hans var å tilskrive verket til den nye kongen, August III av Polen, som var katolikk og slik betre sin eigen status. Då verket var ferdig vitja Bach August og synte han ein kopi av messa i lag med ein søknad om å verte hoffkomponist, datert 27. juli 1733. Søknaden vart ikkje innvilga, men Bach fekk etter kvart posisjonen då han vart hoffkomponist for August i 1736. Somme forskarar meiner at messa vart først framført i Leipzig i april 1733 under festen of the truskapseida til August III. Han bestod av Kyrie og Gloria, som i dag utgjer første del av Messe i h-moll. Ein har ikkje sikre bevis for at dette skjedde.
Kopien som Bach gav August i 1733 vart skriven på papir frå Dresden av Bach sjølv, kona hans Anna Magdalena, sønene Wilhelm Friedemann og Carl Philipp Emanuel og ein noteskrivar frå Dresden. Dette indikerer at stykket vart skriven ned i Dresden av Bach-familien for ei framføring i juli i Sophienkirche (der Wilhelm Friedemann var organist), eller kanskje i Hofkirche im Theater. Ein veit ikkje kva tid Bach valde å utvide messa til ei storskala katolsk messe. Somme forskarar trur at Symbolum Nicenum (eller Credo) vart komponert mellom 1742 og 1745, medan andre trur at delen vart komponert før messa og først vart høyrt i 1732. Dei andre delane (Sanctus, Osanna, Benedictus og Agnus Dei et Dona nobis pacem) vart alle lagt til seint i 1740-åra.
Wolfgang Osthoff og andre forskarar har foreslått at Bach samla Missa Tota for ei framføring ved den nye Hofkirche i Dresden, som vart bygd frå 1738 og nesten var ferdig seint i 1740-åra. Bygningen stod derimot ikkje ferdig før i 1751 og Bach døydde i juli 1750. I staden vart Johann Adolph Hasses Messe i D-moll framført.
Kronologi
I følgje Mellers, er kronologien til dei forskjellige delane av messa usikker.
Status
Messe i H-moll vert i dag rekna som ein av dei største verka innan klassisk musikk. Alberto Basso oppsummerer verket som følgjr: «Messa i H-moll er konsekrasjonen av heile livet: det starta i 1733 av 'diplomatiske' årsaker, og vart skriven ferdig dei siste åra av Bachs liv, då han nesten hadde vorte blind. Dette monumentale verket syner alle dei stilmessige og tekniske nyskapingane som kantoren i Leipzig skapte i musikken. Men det er òg eit forbløffande spirituelt møte mellom den katolske lovprisinga og den lutherske kross-dyrkinga.».
Forskarar har sagt at Messe i h-moll høyrer til same kategori som Die Kunst der Fuge, som ei oppsummering av den livslange musikalske tradisjonen til Bach - i dette tilfellet med kor og teologi.
Messe vart på 1800-talet skildra av Hans Georg Nägeli som «Det største kunstverket gjennom tidene.». Sjølv om det aldri vart framført, vart det viktig for nokre av etterkomarane etter Bach på byrjinga av 1800-talet. Både Forkel og Haydn hadde kopiar av veket og Beethoven prøvde å få tak i eit.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauker, valthorn da caccia, to tverrfløyter, to oboar, to oboar d'amore, to fagottar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt åtte songsolistar (sopran, alt, tenor, bass, to av kvar) og åttedelt kor (SATB, SATB).
Det består av 27 satsar:
At Tunayb
At Tunayb er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Lønn
Lønn eller løn (Acer) er ei gruppe lauvtre i såpebærfamilien. Trea har blad med handnerva blad og gulgrøne femtalsblomster med åtte mjølberarar. Blomsteren er ofte einkjønna. Frukta delar seg i to delfrukter, som begge har ein vengje lik ein del av ein propell.
Utbreiing
I Noreg finst frå naturens side ein art, Acer platanoídes eller spisslønn, arten som har bladet sitt i det kanadiske flagget. Acer pseudoplatanus, platanlønn, er planta i hagar og finst ofte forvilla, kanskje helst i kyststrok. I Sør-Sverige finst òg Acer campéstre, naverlønn, ein art som òg kan finnast forvilla i Noreg.
Dei fleste lønneartane stammar frå Austasia; Kina (om lag 80 artar), Japan (om lag 20 artar) og austre Himalaya. Ni artar stammar frå Nordamerika og nokre ganske få frå Europa. Dei fleste artane er lauvfellande, men det finst vintergrøne artar i Tyrkia og Kaukasus.
Bruk
Lønnetre blir brukt som prydplantar, til trevyrke og til å laga nokre matvarer. Lønnesirup blir laga av sevja til fleire typar lønnetre. Ved av treet er ofte brukt til matrøyking.
Som materiale er særleg europeisk platanlønn og amerikansk sukkerlønn verdsette. Den harde sukkerlønna blir mykje brukt til bowlingkjegler og -banar, biljardkøar og slaktarblokker. Lønn blir rekna for å bera lydbølgjer godt, og er mykje brukt i musikkinstrument, som elgitar, fagott, kontrabass, cello, fiolin og trommer.
Nokre tre kan danna vakre mønster i treet, som kan minna om flammar, bølgjer eller små auge. Desse kan vera svært dekorative.
Odd Lindbäck-Larsen
Odd Lindbäck-Larsen var ein norsk generalmajor og forfattar som stod i forgrunnen under det tyske felttoget mot Nord-Noreg i 1940.
Lindbäck-Larsen var son til ein jarnbanefullmektig i Oslo. Sjølv gjekk han 1919-21 den militære høgskulen og gjorde teneste i det norske militæret. Frå 1934 til -36 var han militæratteché i Helsinki, og deretter 1936-40 stabssjef ved 6. divisjon. Han deltok i 1940 i krigen i Nord-Noreg. Etter verdskrigen var han 1946-52 oberst og sjef for Agder infanteriregiment, avbrote av eitt år (1948-49) som sjef for Tysklandsbrigaden. I 1952 vart han utnemnd til generalmajor, og fram til 1956 sjef for distriktskommando Nord-Noreg. Han avslutta si militære tenestetid som øvstkommanderande for Forsvaret i Nord-Noreg.
Lindbäck-Larsen var ein habil skribent og skreiv ei rekke militærfaglege artiklar, skrifter og bøker, så som Skandinavias sikkerhet frå 1932 og Militær psykologi frå 1934. I tida etter 1945 gav han ut fleire verk om norsk krigshistorie, mellom dei Dei norske hær og 1814, og elles bøker om norsk krigsinnsats 1940-45.
Den store fedrelandskrigen
Den store fedrelandskrigen eller Den store patriotiske krigen er nemningar som har vore mykje bruka i Sovjetunionen, og i Russland etter Sovjetunionen blei oppløyst, om det som vedgjekk Sovjetunionen og austfronten i den andre verdskrigen. På russisk er nemninga Великая Отечественная война, Velikaja Otetsjestvennaja vojna. Namnet viser attende til den russiske patriotiske krigen i 1812, mot den invaderande Napoleon Bonaparte.
Sovjetunionen blei angripen av Hitler-Tyskland den 22. juni 1941, og mesteparten av den europeiske delen av andre verdskrigen gjekk føre seg på «austfronten». Det var der den nazistiske tyske krigsmakta blei knekt.
Den nazistiske krigs- og okkupasjonspolitikken i aust var ekstremt rasistisk og brutal, og gjekk ut på medviten desimering av den slaviske folkesetnaden, attåt utrydding av alle jødar og kommunistar.
Det avgjerande vendepunktet i krigen i aust var slaget ved Stalingrad (Volgograd) frå hausten 1942 til først på vinteren 1943. Etter den tid var Den raude armeen stort sett på offensiven fram til dei tok Berlin i april-mai 1945.
Mellom 20 og 27 millionar sovjetiske statsborgarar mista livet under krigen.
Sjå òg
제2차 세계 대전 동부 전선의 연표
Schauinsland
Schauinsland er eit fjell nær Freiburg i Tyskland. Det ligg i Schwarzwald og har ei høgd på 1 284 m.
Området vert nytta til fjellturar, skigåing og fjellsykling. Det ligg òg eit solobservatorium i nærleiken. På toppen av fjellet står utkikkstårnet Eugen-Keidel-tårnet. Særleg på hausten, under temperaturinversjonar, er det ofte flott utsyn frå Schauinsland til Vogesane. Under dei rette vêrtilhøva kan ein òg sjå store delar av dei sveitsiske Alpane.
Gruvedrift
I over 700 år var det drive gruvedrift etter bly, sølv og sink i området. Produksjonen var nedlagd i 1954.
24. januar
24. januar er den 24. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 341 dagar att av året (342 under skotår).
Ardagger
Ardagger er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Amstetten i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 46,9 km² og i kring 3 500 ibuarar. Landsbyen Ardagger Markt ligg 250 meter over havet. Han hyser kommuneleiinga og er ein av fire landsbyar i kommunen.
Parodimusikk
Parodimusikk eller musikalsk parodi er ei endring eller gjenbruk av eksisterande (vanlegvis særs kjende) musikalske idear eller tekstar - eller at ein kopierer ein særeigen stil hos ein komponist eller artist, eller til og med ein generell musikkstil. Sjølv om resultatet kan vere morosamt og dette ofte er føremålet, har uttrykket «parodi» i musikk ei litt anna meining enn det generelle uttrykket. Opphavleg vart uttrykket nytta om seriøs (ikkje humoristisk) gjenbruk av musikk. Parodi i musikk har eksistert like lenge som musikken sjølv har eksistert, men vart på 1900-talet rekna som ein eigen musikk-kategori.
Blåbretinden
Blåbretinden er eit fjell (1476 moh) på Sunnmøre. Det ligg mellom Velledalen i Sykkylven kommune, og seterdalen Ytre-Trandaldalen i Ørsta kommune.
Briten Edwin C. Oppenheim og sogningen Johannes Vigdal gjekk til topps på fjellet den 6. august 1897.
Umm al Birak
Umm al Birak er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Oskol
Oskol munnar ut i Donets 580 km frå munningen hennar. Elva frys til i november eller tidleg i desember og vert isfri att i mars eller tidleg i april. Isen har ein gjennomsnittstjukkleik på 0,45 m.
Rundt 10 km før munningen i Donets ligg Tsjervonoskil-reservoaret, som vart sett i drift i 1958 for flaumvern og vasskraftproduksjon.
Langs Oskol ligg fleire byar som Staryj Oskol, Novyj Oskol og Valujki i Russland, og Kupjansk i Ukraina.
Zapporthorn
Zapporthorn er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, oppfor San Bernardino-passet i Graubünden. Det ligg mellom dalane Hinterrhein, Calanca og Mesolcina. Toppen ligg om lag to kilometer frå grensa til Ticino.
Zapporthorn er den høgaste toppen langs Zapportgrat, ein rygg som strekkjer seg frå Piz de Stabi til Marscholhorn. Zapportgletscher ligg på nordsida og er den største breen i massivet.
Silvan
Silvan (arabisk ميافارقين, Meiafarakin eller Maiyafariqin; armensk Նփրկերտ, Np'rkert; gresk Mαρτυρόπολις, Martyropolis; kurdisk: Farqîn; syrisk ܡܝܦܪܩܝܛ, Maiperqiṭ) er ein by i provinsen Diyarbakır i Tyrkia. Han har kring 40 000 innbyggjarar.
Sker Point
Sker Point er eit nes sør i Wales mellom Port Talbot og Porthcawl.
23. april 1947 forliste skipet «Samtampa» ved Sker Point. Mannskapet på 39 og alle åtte frivillige på redningsskøyta «Mumbles» mista livet.
Sergej Sjojgu
Sergej Kuzjugetovitsj Sjojgu er ein russisk politikar. Han har vore forsvarsminister i Russland sidan november 2012. Frå 1994 til mai 2012 var han minister for sivilforsvar, ekstraordinære situasjonar og opprydding etter naturkatastrofar.
Karriere
Sergej Sjojgu er etnisk tuvinar og vart fødd i Tsjadan i republikken Tyva i Russland. Sjojgu studerte ved Krasnojarsk polytekniske universitet i 1977, utdanna som sivilingeniør og økonom. Frå 1988 til 1989 andresekretær i bykomitéen for Sovjetunionens kommunistiske parti i Abakan. Frå 1989 til 1990 var han inspektør i regionskomitéen for Sovjetunionens kommunistiske parti i Krasnojarsk kraj. I 1990 flytta han til Moskva der han vart utnevnt til andresekretær i den russiske føderasjonens komité for arkitektur og konstruksjon. I 1991 vart han leiar for den statlege komitéen for sivilforsvar, ekstraordinære situasjonar og opprydding etter naturkatastrofar. Denne komitéen vart eit eige departement 20. november 1994 og Sjojgu vart minister. Frå 1996 er han medlem av det russiske tryggingsrådet. Sjojgu beheldt stillinga si etter at Vladimir Putin tok over etter Boris Jeltsin som president. Han var lenge den ministeren som hadde sete lengst i den russiske regjeringa. Sjojgu har vorte populær for sitt synlege leiarskap i krisesituasjonar. I april 2012 vart han vald til guvernør i Moskva oblast, og forlet då ministerposten sin, men i november same året vart han utnemnd til forsvarsminister i Russland, etter Anatolij Serdjukov.
20. september 1999 vart han tildelt utmerkinga helt av den russiske føderasjonen, den høgste statlege utmerkinga i Russland. Frå 1999 var han ein av leiarane for partiet Einskap, som i 2001 slo seg saman med andre parti og vart til Sameint Russland, Vladimir Putin sitt støtteparti, og det største partiet i Russland. Sjojgu er ein av dei mest framståande politikarane i dette partiet.
Sjojgu har rang av general i hæren. Han er gift og har to døtrer.
Almyrós
Almyrós (gresk Αλμυρός) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Magnisía i periferien Thessalía i Hellas. Almyrós ligg sør for Vólos og grensar i vest mot periferieininga Lárisa, i sør mot Fthiótida i Sentral-Hellas.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunen 18 614 innbyggjarar, medan kommunaleininga Almyrós hadde 12 678 og tettstaden med same namn 7 955 innbyggjarar.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Messe i A-dur av Bach
Messe i A-dur (tysk Messe in A-Dur), BWV 234, er ei luthersk messe komponert av Johann Sebastian Bach. Ho vart komponert i Leipzig i 1738-1739. Stykket vart framført på nytt 1743-1746 og 1748-1749, begge i Leipzig.
Musikken er parodiar på satsar frå kantatane BWV 67, BWV 79, BWV 136 og BWV 179.
Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to fløyter, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor (SATB).
Det består av elleve satsar:
Afşin
Afşin er ein by og eit distrikt i provinsen Kahramanmaraş i Middelhavsregionen i Tyrkia. Byen har kring 40 000 innbyggjarar (2009).
Kammerfosselva
Kammerfosselva er ei elv i Kragerø kommune i Vestfold og Telemark. Elva er hovudutløp mot havet for Tokke og Kragerøvassdraget.
Eigentleg utgjer Kammerfosselva berre den nedste halvdelen, frå Vafoss kraftverk og ut til havet, men ofte vert namnet nytta om heile elva, frå Dalsfoss kraftverk, der Tokke vert regulert, ned til Kilsfjorden.
Umm al Kundum
Umm al Kundum  er ein by i Amman guvernement nordvest i Jordan.
Fri akse
Ein fri akse er ein ein hovudtregleiksakse som går gjennom tyngdepunktet til ein lekam. Når ein fast lekam roterer om ein fast akse, vil aksen til vanleg bli utsett for påkjenningar. Men det er alltid mogleg å finne minst tre aksar gjennom tyngdepunktet til lekamen slik at lekamen kan rotere rundt ein av dei utan at det blir påkjenningar på aksen. Er det berre tre frie aksar, vil dei stå vinkelrett på kvarandre. Rotasjonen er stabil om den frie aksen med det største tregleiksmomentet og om aksen med det minste tregleiksmomentet. Har lekamen ein symmetriakse, er denne òg ein fri akse. Dessutan er då kvar og ein akse gjennom tyngdepunktet og vinkelrett på symmetriaksen ein fri akse. I ei homogen kule, ein kubus eller eit kva for ein som helst homogen lekam med såkalla regulær symmetri er kvar og ein akse gjennom tyngdepunktet ein fri akse.
Kjelder
fri akse. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/fri_akse
Point of Ayr
Point of Ayr (walisisk Y Parlwr Du) er det nordlegaste punktet på fastlandet i Wales. Det ligg like nord for Talacre i Flintshire, ved munningen til River Dee. Det ligg sørvest for Liverpool Bay i Irskesjøen. Området er eit fuglereservat og ein del av sanddyneområdet Gronant og Talacre, som har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse).
I mange år vart det drive kolgruver her. Dei første gruvene opna i 1865 og vart lukka 23. august 1996.
Point of Ayr er staden der naturgassen frå Irskesjøen vert ført i land.
Det står eit fyr på Point of Ayr frå 1776, men det har ikkje vore i drift sidan 1844. Det står på stranda Talacre ved munningen til River Dee.
Siebengebirge
Siebengebirge («dei sju fjella») er ei lita fjellkjede i Tyskland. Ho ligg aust for Rhinen, søraust for Bonn og består av meir enn 40 fjell og åsar. Siebengebirge ligg i kommunane Bad Honnef og Königswinter. Ho har vulkansk opphav og vart utvikla for om lag 400 millionar år sidan. Mykje av Siebengebirge høyrer til «Sibengebirge nasjonalpark».
Den høgaste toppen er Ölberg på 460 meter over havet. Området vert mykje nytta for fjellturar og er populært på grunn av dei vakre omgivnadane.
Fjell
Dei sju viktigaste åsane:
Andre fjell og åsar:
Dativ
Dativ (frå latin dare, «gjeva») eller sidefall er termen på eit morfologisk kasus. Syntaktisk er dativ ofte kasusen ein nyttar for indirekte objekt, eller han kan verta styrt av preposisjonar og adjektiv. Dativ kan også dukka opp som (oblikt) subjekt.
Kasusen dativ finst i fleire moderne språk, som til dømes i dei germanske språka tysk og islandsk. Dativ finst òg i somme norske dialektar, og må sjåast som ein rest frå gamalnorsk jamfør norrønt.
Restar av dativ i moderne norsk
Kvifor og fordi/difor er òg to døme på restar av dativ i moderne norsk frå norrøn: kvi (hví) er dativ av kva (hvat), og di (því) er dativ av det (það).
Dativ i gamalnynorsk
Dei siste dativformene, igjennom sideform, brukt før rettskrivinga av 2012 er ikkje lenger godteke som rett nynorsk:
Kjela
Kjela er ei elv i Vinje kommune i Vestfold og Telemark. Ho har utspringet sitt i Kjelavatn, og er ein del av Skiensvassdraget.
Joik
Joik er den tradisjonelle folkelege songen til samane. Joiken er oftast svært lydmålande. Alle samiske språk har omgrep for å joika, juoigat. Joik heiter vuelie på sørsamisk, vuolle på lulesamisk, luohti på nordsamisk og levd på austsamisk.
Songane handlar ofte om kjærleik og relasjonar. Ein joik kan beskrive ei vakker jente eller ein kjekk gut som songaren synest om – eller for den del ein rival som songaren ikkje synest like godt om. Det er mykje kjensler, glede og sorg i joiken. Joiken kan òg synast med eit religiøs siktepunkt.
Språkleg sett er verbet «å joike» transitivt, det vil seie at ein talar om å «joike ei jente» snarare enn å «synge ein joik om ei jente».
Nicholas Williams
Nicholas Jonathan Anselm Williams er ein keltolog og ekspert på kornisk og irsk. Han skriv under namnet Nicholas Williams og no og då N.J.A. Williams.
Joik
Variasjonar
Det finst mange ulike stilar innan joik.
Nicholas Williams
Liv
Williams lærte seg sjølv kornisk på skolen i Essex, og han vart ein skald i den korniske organsiasjone Gorsedh Kernow allereie som tenåring, under bardenamnet Golvan ('sporven'). Han studerte klassiske språk, engelsk og keltisk ved Oxford. Etter ein kort periode ved universiteta i Belfast (der han tok doktorgraden) og Liverpool vart han førelesar i irsk ved University College Dublin i 1977, og Associate Professor i 2006.