cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baranja
Ungarsk Baranya
Dei største byane i Ungarsk Baranya (folketal frå 2001) er:
Kroatiak Baranja
Kommunar i Kroatiak Baranja (folketal frå 2001):
Hovudbyen i Kroatisk Baranja er Beli Manastir med 8671 innbyggjarar (2001). Det meste av kommunane i Kroatisk Baranja har ein kroatisk etnisk majoritet.
Kjelder
''
Soleglad
Soleglad eller solnedgang er når den øvre randa av sola om kvelden vert borte under horisonten. Langs same breiddegrad vil tida for soleglad finne stad fire minutt seinare for kvar lengdegrad vestover og fire minutt tidlegare for kvar lengdegrad austover.
I Noreg er det tidlegaste tidspunktet for soleglad i midten av desember — klokka 15:11 i Oslo, klokka 15:28 i Bergen og klokka 14:31 i Trondheim. I Tromsø glader sola klokka 12:00 26. november og renn ikkje før på nyåret.
Det seinaste tidspunktet for soleglad i Noreg er like før jonsok, då glader sola klokka 22:44 i Oslo, klokka 23:11 i Bergen og klokka 23:38 i Trondheim (klokkeslett etter sommartid). Tromsø har midnattssol frå 17. mai.
Isentrop prosess
Isentrop prosess er ein reversibel adiabatisk prosess, der entropien i systemet er konstant gjennom heile prosessem. Adiabatiske prosessar går utan varmeutvekslingar og kan vere isentrope.
Isi-Cola
isi-Cola var ein norsk colatype. Colaen vart tappa på spesielle flasker. Brusen var populær særleg midt på 1950-talet. Mellom produsentane var Aktiebryggeriet og Oskar Sylte Mineralvannfabrikk.
Hobøl asylmottak
Hobøl asylmottak, eller Hobøl statlige asylmottak er det einaste asylmottaket i Aust-Norge med ei Tilrettelagt Avdeling, TA (tidligare kalt "forsterka avdeling"). Denne type avdelingar blei første gong oppretta i 2005 ved 4 asylmottak i Norge. TA skal vere eit tilbod for asylsøkarar med psykiske lidingar eller med andre problem av psykososial og atferdsmessig karakter. Det dreier seg om personar som ofte har problem med å fungere tilfredsstillande i ordinære mottak og som har trong for god rettleiing og tett psykososial hjelp og oppfølging. Alle plassane i TA er nasjonale, dvs. det kan søkast om plass i TA frå asyl- eller transittmottak over heile landet. TA har døgnbemanning. Hobøl mottak med TA har 24 tilsette med sosial- og helsefagleg utdanning og mange års relevant erfaring innan dette fagfeltet. TA arbeider tett med primær- og spesialisthelsetenesta, ulike tenester i Hobøl kommune, lokalt politi, lokale lag og organisasjonar mm. Hobøl mottak har 2 avdelingar – ei ordinær avdeling med 130 plassar og TA med 20 plassar. Driftsansvarleg for mottaket er Ostra Consult AS.
Sørvær
Sørvær er eit fiskevær i Hasvik kommune i Troms og Finnmark. Staden ligg nordvest på Sørøya. Det går fylkesveg frå Sørvær til Breivikbotn.
Sørvær vart bygd opp på tre nakne holmar. Det har ikkje vore tilhøve for dei som bur der å drive med jordbruk attåt fiske, og dette har gjort Sørvær heilt avhengig av fisket.
Då den tyske militærmakta måtte trekkje seg ut av Finnmark i 1944, svidde dei av heile Sørvær. I oppattbygginga etter krigen var hjelp frå Hamar svært viktig.
Det er barnehage og barneskule på staden.
280 Philia
280 Philia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 29. oktober 1888 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Neápoli i Thessaloníki
Neápoli (gresk Νεάπολη) er ein tidlegare kommune i forstadane til Thessaloníki i Sentral-Makedonía i Hellas. Neápoli inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Neápoli-Sykiés.
Breivikbotn
Breivikbotn (nordsamisk Goahtečorru) er administrasjonssenteret i Hasvik kommune, vest i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke, på 70. breiddegrad nord. Tettstaden har og ligg vest på Sørøya, ved Breivikfjorden som er ein del av Lopphavet. Frå Breivikbotn går Riksveg 882 sørover til tettstaden Hasvik, og derifrå er det ferjesamband til Øksfjord i Loppa kommune. Mellom Breivikbotn og Sørvær lenger nordvest på øya går det fylkesveg.
Det er barnehage og barneskule på staden og Honningsvåg fiskarfagskole og videregående skole har filial i Breivikbotn.
Breivikbotn er eit fiskevær som ligg vêrhardt til utan noko naturleg ly frå Lopphavet, og det er bygd ein kraftig molo til å verne hamna. På seinvinteren og våren vert det såkalla «Breivikfisket» drive i Breivikfjorden, og då kjem det båtar frå fjern og nær til området. Breivikfjorden vert kalla «Lille Lofoten» på grunn av det rike fisket.
Ulf Torgilsson
Ulf Torgilsson eller Ulf jarl var ein dansk stormann og riksforstandar, og ein av kong Knut den mektige sine jarlar.
Bakgrunn
Ulf (norrønt Úlfr) var son av Torgils Sprakalegg, ein dansk, truleg skånsk, stormann og vikinghovding. Om lag år 1015 vart Ulf gift med Estrid Sveinsdotter, syster til kong Knut den mektige. Med henne fekk han sønene Bjørn og Svein, sistnemnde vart dansk konge under namnet Svein Estridsson (han fekk namn etter mora, dvs. metronym namneskikk). Slik vart han stamfar til dei danske kongane som regjerte i tida 1047-1375.
Ulf jarl var med kong Knut den mektige då han invaderte England i 1015. Han vart nemnd som «duke» i England og namnet hans finst som vitne på nokre engelske charter. Etter 1024 vart han innsett som riksforstandar i Danmark, i periodar då kong Knut var ute av landet, og han var fosterfar til Hardeknut, sonen til kong Knut.
Herskar over Danmark
I år 1026 gjorde kong Olav Haraldsson i Noreg ein allianse med den svenske kongen Anund Jakob, og dei to samla styrkane sine og la ut på hærferd for å legge under seg Danmark. På denne tida var kong Knut i England, og Ulf jarl fekk då overtalt danane til å velje den unge Hardeknut til konge. Som Hardeknut sin formyndar, vart Ulf jarl dermed i røynda herskar over Danmark. Ulf jarl argumenterte med at då fekk danskane ein konge som dei kunne samlast om, når landet var truga av ein invasjon. Då kong Knut fekk tidendar om krigstoget, rusta han ut ein stor flåte og segla til Danmark for å verje riket. Snorre skriv at Håkon Eriksson jarl var ein av hovdingane, og mange norske stormenn som hadde kome i opposisjon til kong Olav, var med i styrken. Dei norsk/svenske styrkane vart då jaga ut av Sjælland og det kom til eit stort slag ved Helgeå i Skåne. Det ser ut til at Ulf jarl i førstninga støtta dei norsk/svenske styrkane, men då han skjøna at kong Knut kunne kome til å få siger, fann han det formålsteneleg å «byte side»" og han slutta seg til den danske styrken og var med på å jage fiendehæren på flukt.
Drapet i Roskilde
Mest truleg var forteljinga om sjakkspelet fri dikting, utan historisk grunnlag, men det er grunn til å tru at kjernen i episoden: drapet på Ulf jarl, verkeleg skjedde. Ulf jarl vart sjølvsagt ikkje drepen på grunn av usemja i sjakkspelet, men fordi han hadde sveke kong Knut.
Fyra Bugg & en Coca Cola
«Fyra Bugg & en Coca Cola», kjend som «Boogaloo» i samband med Eurovision Song Contest, er ein song av den svenske songaren Lotta Engberg. Songen vann Melodifestival 1987 og representerte Sverige i Eurovision Song Contest 1987 der han enda på tolvteplass med 50 poeng. Bert Karlsson føreslo fyrst at gutegruppa The Pinks skulle framføre bidraget, men Sveriges Television (SVT) avslo føreslaget.
Solo (fleirtyding)
Solo kan visa til :
Obedska bara
Obedska bara (serbisk Обедска бара) er eit stort myr- og skogområde som er ein del av eit naturreservat langs elva Sava i Serbia, om lag 40 km vest for Beograd.
Området inneheld ein kroksjø, restane etter ein gammal sving i Sava, som i dag ligg litt lenger sør. I området finst over 30 forskjellige vass-, myr-, skog- og eng-biocønoser. Av dyreliv finn ein 220 fugleartar, 50 forskjellige artar av pattedyr, 13 amfibiar, 11 reptilar og 16 fiskeartar, medan ein finn over 500 planteartar. Området er eit av dei rikaste og best bevarte naturområda på Den pannoniske sletta
Obedska bara er eit av dei eldste naturreservata i verda og dei første vernetiltaka vart innført i 1874, då herskarane av Habsburgmonarkiet bevarte det som eit jaktområde for seg sjølv. Området har vore ein Ramsar-stad sidan 1977 og er på lista til UNESCO over dei viktigaste våtmarksområdene i verda.
1260
1260 (romartal MCCLX)
Gjervalen
Gjervalen er ein fjordarm av Sørfjorden og Melfjorden i Rødøy kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 7 km austover til munningen av Gjervalelva i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Skivikneset i nord og Hammarodden i sør, like aust for Øresvika. Den veglause grenda Vassvika ligg på sørsida av fjorden. Dei indre områda av fjorden har særs bratte og høge fjordsider. På nordsida stig Kvalhovudet rett opp til 864 meter over havet. På sørsida stig Nordfjellet opp til 949 meter over havet, men har ein slakare stigning.
Oddmund
Oddmund er eit mannsnamn samansett av norrønt odd som tyder spyd og –mund som tyder vernar.
Oddmund har i Noreg namnedag 15. juli.
Dei pannoniske øyfjella
Dei pannoniske øyfjella (serbisk Panonske ostrvske planine, Панонске острвске планине) er namna på nokre fjell sør på Den pannoniske sletta i provinsen Vojvodina i Serbia. Fruška Gora og Vršacfjella er nokre av desse fjella. I førhistorisk tird var desse fjella øyar i Det pannoniske havet som forsvann for om lag 600 000 år sidan.
Stefan Petzner
Stefan Petzner er ein austerriksk politikar og tidlegare journalist. Petzner er medlem i Bündnis Zukunft Österreich (BZÖ) («Alliansen for Austerrike si framtid») og var Jörg Haider sin politiske arvtakar. Han var partileiar ein kort periode etter at Jörg Haider døydde 11. oktober 2008.
Dei pannoniske øyfjella
Kjelder
''
Stefan Petzner
Den 22. oktober, 2008 kunngjorde Petzner at Haider var «mannen i livet hans» og at Haider si kone Claudia godtok det. Som følgje at dette vart Petzner omgåande gjeve avskil frå posten som partileiar som han hadde hatt i ei veke.
Torplassen
Torplassen er eit lite bustadområde med rekkjehus sør i Trondheim som grensar til Saupstad i sør og vest, Kolstad i nord og jarnbanen i aust. Bustadklyngja er omringa av eit lite skogholt.
Sekularisering
Sekularisering er den prosessen som fjernar ein stat eller eit samfunn frå ein samfunnsmoral prega av ein viss religion og der befolkninga for det meste sluttar å vedkjenna seg ein religion med metafysiske drag.
Sekularisme er da primært den oppfatninga at politiske forhold bør diskuterast uavhengig av religion. Det er såleis ei sekularistisk haldning at stat og kyrkje bør skiljast åt, til fordel for begge, og religionane blir med det også formelt likestilte.
Sekularisme i skolesystemet inneber mellom anna at religionsundervisninga skal vere nøytralt formidlande snarare enn forkynnande og at biologiundervisninga skal ta utgangspunkt i den biologiske evolusjonsteorien. Og forskinga bør ifølgje sekularismen vere metodisk uavhengig av dei eventuelle religiøse overtydingane til forskarane.
Filosofisk inneber sekularismen at etiske og metafysiske spørsmål kan drøftast uavhengig av idéen om ein guddom.
Sekularismen har si rot i renessansen, da objekt og prinsipp frå spesielt antikken blei utforska empirisk og uavhengig av kyrkja sine dogme. Seinare tok delar av den politiske liberalismen og sosialismen utgangspunkt i ein sekularistisk stat. Sekularismen har til ein vis grad prega moderne statsoppfatningar generelt, ikkje minst i Frankrike, der ein sterk sekularisme er grunnlaget for den franske laïcité.
Sekularisme må ikkje forvekslast med ateisme, da sekularismen i og for seg er fullt foreinleg med religiøs tru. Der finst mange religiøse sekularistar. Det avgjerande er at politikk, etikk og erkjenning blir betrakta uavhengig av den religiøse trua, som blir rekna for eit reint personleg spørsmål.
Kjelde
Mellom anna den danske wikipediaen.
Rafsbotn
Rafsbotn er ein tettstad i Alta kommune, vest i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Staden ligg om lag 12 km nordaustom Alta sentrum, ved Altafjorden. E6 går gjennom bygda.
Det er barnehage og kombinert barne- og ungdomsskule på staden. Rafsbotn IL er heimehøyrande der, og bygda har fotballbane.
Namn
Ordet rafsbotn kjem frå det samiske ordet reašši som tyder 'den lange grunna i fjorden der' og vuotna som tyder 'fjord'. På samisk heiter også plassen Reašvuotna, 'Langgrunnfjorden'.
Arne Brustad
Arne Brustad var ein fotballspelar frå Oslo som spelte på Bronselaget under Sommar-OL 1936. Han var i alle sine år medlem av Lyn, og vann to NM-gull etter 2. verdskrigen. Mellom 1935 og 1946 fekk han 33 landskampar for Noreg, og skåra 17 landslagsmål.
Brustad debuterte på landslaget 31. mai 1935, i ein kamp Noreg vann 2-0 over Ungarn. Året etter var han ein sentral spelar då Noreg vann bronsemedaljen under Sommar-OL 1936 i Berlin. På dei fire kampane Noreg spelte i olympiaden, skåra han fem mål, mellom anna alle dei norske måla då Noreg vann bronsefinalen 3-2 over Polen.
Noreg deltok i 1938 for fyrste gong i fotball-VM, og vart slått ut i fyrste runde. Motstandar var Italia, den komande verdsmeisteren, som vann 2-1 etter ekstraomgangar. Brustad skåra det norske målet og hadde elles ei nettkjenning like før ordinær tid var ute, denne vart annulert for offside. Hausten 1938 vart Brustad som einaste skandinav teken ut på Europalaget som spelte mot England på Highbury i London. Drakta frå den kampen, samt medaljar og trofe er i dag utstilt på Fotballmuseet på Ullevaal stadion.
Brustad og Lyn nådde ikkje heilt opp i norsk klubbfotball før 2. verdskrigen. Suksessen kom derimot i 1945 og 1946, då laget vart norsk meister begge åra etter sigrar over Fredrikstad FK.
Sarıkaya
Sarıkaya er ein by og distrikt provinsen Yozgat i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 20 000 innbyggjarar, medan distriktet har opp under 60 000 innbyggjarar. Byen er kjend for varmekjeldene sine og dei tilknytte bada.
Arda i Bulgaria
Arda (bulgarsk Арда, gresk Άρδας, Árdas) er ei elv som renn i Bulgaria og Hellas. Ho har sitt utspring i Rodopifjella i Bulgaria nær landsbyen Smoljan, og renn 290 km austover forbi Kardzjali og Ivajlovgrad, og så inn i Hellas gjennom nordlege delar av prefekturet Évros, inkludert Kastaniés. Ho munnar så ut i elva Évros (Maritsa), like vest for Edirne i Tyrkia. I den bulgarske delen av elva er det bygd tre demningar med tilhøyrande vasskraftverk, Kardzjalidemningen, Studen Kladenets og Ivajlovgraddemningen. 241 km av elva ligg i Bulgaria, og ho er den lengste elva i Rodopifjella. Brua Djavolski most frå mellomalderen er ei bogebru som kryssar elva 10 km frå Ardino.
Tre gongar i 2005 flauma elva over, særleg i Kastaniés-området, der ho gjorde området om til ein lagune. I lag med Maritsa flauma ho inn i gater og bygningar, slik at fleire menneske vart stranda i heimane sine.
Syntaks
Syntaks (av gamalgresk σύνταξις syntaksis σύν: „saman“, τάξις: „orden, rekkjefølgje“) er læra om korleis ord vert sette saman til frasar og setningar og om kva for grammatiske relasjonar og avhengigheiter vi finn mellom ord i frasar og setningar. I alle språk er det reglar for ordstilling og i mange språk manifisterer syntaktiske avhengigheiter seg som bøying, til dømes samsvarsbøying (kongruens; til dømes mellom subjekt og verb eller adjektiv og nomen) og kasusbøying (det vil seie varierande form på substantiv (frase) og pronomen etter kva for verb eller preposisjon dei står saman med).
Spellemannprisen 2007
Spellemannprisen 2007 blei delt ut i Oslo Spektrum i Oslo laurdag 2. februar 2008. Hellbillies blei kåra til Årets spellemann, DumDum Boys fekk heidersprisen frå juryen og Rolf Løvland fekk bransjeprisen. Trompetisten Tine Thing Helseth blei kåra til «årets nykomar» og fekk dermed eit arbeidsstipend på 200 000 kroner. Stipendet, som blei delt ut for første gong, blei delt ut av vederlagsbyrået Gramo for å gje vinnaren «eit utgangspunkt for å arbeide vidare med musikken sin, slik at dei kan glede oss meir i framtida».
Då påmeldingsfristen gjekk ut i desember 2007, var det registrert 625 påmeldingar. Mellom desse blei dei nominerte i dei ulike klassane plukka ut og offentleggjort 3. januar 2008. Vinnaren av dei ulike klassane, inkludert Årets spellemann, blei kåra av ein jury, med unntak av årets musikkvideo og årets hit der publikum har hatt høve til å vere med å røyste fram vinnaren. Det blei på førehand ikkje offentleggjort nokon nominasjonar til Årets spellemann, heidersprisen frå juryen og bransjeprisen. Prisen for årets musikkvideo blei utdelt på TV 2-programmet Fredag dagen før hovudutdelinga.
Prisutdelinga blei overført direkte på TV 2, med Harald Rønneberg og Thomas Numme som programleiarar.
Garpegenitiv
Garpegenitiv er ein måte å uttrykke eigedomstilhøve på i norsk og tysk ved hjelp av refleksivt eigedomspronomen: sin / si / sitt / sine.
Husainyyat
Husainyyat er ein landsby nord i Jordan, mellom Ajlun og Jerash. Dei fleste husa er busett av lokale bønder og mange høyrer til familien Friehat.
Garpegenitiv
Genitiv i norsk
På bokmål blir eigedomstilhøve ordinært markert med den klitiske partikkelen -s:
Denne s-en ser ut som ei bøyingsending, men oppfører seg meir som ein postposisjon, eller ein klitisk partikkel. Medan ei bøyingsending ville ha vorte lagt til ordet som er kjernen i setningsleddet, blir klitiske partiklar lagt til heile leddet, jf. at det heiter (mannen i gata)-s meining, og ikkje mannen-s i gata meining.
Ledd av typen NRKs programtilbod kling ikkje bra på nynorsk, og dette blir vanlegvis skrive om med ein preposisjon:
The Tumbler
The Tumbler var det andre studioalbumet til den engelske visesongaren John Martyn, gjeve ut på Island Records i oktober 1968. Albumet syner ei utvikling frå den førre viseplata hans med mellom anna mange bidrag frå jazzfløytespelaren Harold McNair.
Garpegenitiv
Genitiv i norsk
Slik omskriving er alltid mogleg på bokmål òg.
The Tumbler
Albumet vart produsert av Al Stewart, men i følgje Stewart sjølv hadde han aldri produsert nokon før og hadde ikkje erfaring med opptaksutstyret, så alt han bidrog med var «oppmuntrande ord» eller «la oss ta den ein gong til». Albumet vart spelt inn i mono, men plateselskapet hadde opphavleg ønskt å få det i stereo. I følgje Stewart: «Dei berre trykte 'stereo' på det likevel og så langt trur eg ikkje det er nokon som har lagt merke til det!»
Gurafjorden
Gurafjorden er ein fjord i Rødøy kommune i Nordland. Han ligg på sørsida av Myken og Kjølsøyværet og strekkjer seg om lag 8 km frå vest til aust. Fjorden ligg ytst i havgapet og grensar til Norskehavet i vest.
Garpegenitiv
Genitiv i norsk
Garpegenitiven er eit «kompromiss» som i dag er heilt vanleg å bruka både i bokmål og nynorsk:
281 Lucretia
281 Lucretia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 31. oktober 1888 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Garpegenitiv
Genitiv i norsk
Her er endinga -s bytt ut med eit sjølvstendig ord.
I samband med namn kan ein få setningskonstruksjonar som:
I nokre dialektar, mellom anna i etterkrigsgenerasjonen på Ytre Nordmøre, er det relativt vanleg å ha garpegenitiv som ending etter trykktunge eigedomspronomen:
i motsetnad til
Garpegenitiven si historie
Sin-konstruksjonen var opphavleg ein folkeleg uttrykksmåte som oppstod på Vestlandet for om lag 600 år sidan. Han spreidde seg raskt til talemålet i Trøndelag og Nord-Noreg. I dag er han framleis ei folkeleg form, men kan no høyrast i daglegtale over heile landet og er fullt ut godteken som korrekt norsk.
Namnet på denne forma, garpegenitiv, kjem frå «garp» (eit gammalnorsk ord for «storskrytar») som var eit oppnamn folk i Bergen brukte om tyske kjøpmenn i Hansatida. Hansaspråket fekk sterk innflytnad på norsk (ikkje berre bergensk), og det er sannsynleg at denne nye bruken av det tradisjonelle, nordiske, refleksive eigedomspronomenet sin stammar frå denne tida – til liks med nesten ein tredel av alle andre uttrykk i moderne norsk.
Garpegenitiv hadde låg status i det dansk-norske skriftspråket, kanhende fordi han var ukjend i Danmark. Lenge var han uglesett i bokmål òg, særleg blant skribentar frå Austlandet. Heller ikkje i nynorsk har alle vore viljuge til å godta han. Dei som ville at nynorsk skulle byggja på det urnorske og halda seg primært til gamle uttrykksmåtar, forkasta gjerne garpegenitiv. Dei meir folkemålsnære har derimot alltid godteke garpegenitiv i nynorsk.
Bruken av garpegenitiv i skriftleg norsk har auka gradvis i mange år og er stadig på frammarsj.
Lyngværfjorden
Lyngværfjorden er namnet på to fjordar i Noreg:
Elz ved Neckar
Elz er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 34 km. Ho har sitt utspring i Odenwald, og renn gjennom byane Mudau, Limbacg og Mosbach før ho munnar ut i Neckar i Neckarelz, som høyrer til Mosbach.
Nordfjorden i Melfjorden
Nordfjorden er ein fjordarm av Melfjorden i Rødøy kommune i Nordland. Fjorden strekkjer seg 11 km nordaustover til Nordfjordbotnen nedanfor Svartisen.
Fjorden har innløp mellom Nordfjordneset i aust og Nordfjordnebba i vest. Bortsett frå gardsbruket Årnes på austsida ytst i fjorden er det ingen busetnader langs fjorden. Fjordsidene er barre og høge på begge sider av fjorden om lag 500-700 meter i ytre delar og vert så gradvis høgare og høgare innover i fjorden. Inst i fjorden stupar fjellsida frå ei høgd på 1179 meter over havet og nesten rett ned i fjorden. Nordfjordbreen på Svartisen ligg tett inntil stupet.
Stor-Amman kommune
Den første kommunen i Amman vart grunnlagd i 1909. I 1914 vart byen Amman det administrative senteret for Amman distrikt. Folketalet var på den tida berre 1 500-2 000 innbyggjarar, men den økonomiske aktiviteten gjorde at han kort tid etter voks raskt. Med 2,2 millionar innbyggjarar i dag dannar utgjer kommunen 40 % av innbyggjartalet i Jordan.
13. mars
13. mars er den 72. dagen i den gregorianske kalenderen (73. under skotår). Det er 293 dagar att av året.
Religiøs helgedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
Kij
Kij (russisk Остров Кий; Ostrov Kij) er ei øy i Onegabukta i Kvitsjøen som ligg 8 km frå kysten og 15 km frå byen Onega. Ho er 2 km lang frå nordvest til søraust, medan breidda varierer frå 200 til 800 meter. Landskapet består av breie sandstrender, granskog rik på ber og store steinar.
Kij er kjend for Krestnyjklosteret, med si spesielle historie og arkitekturhistorisk interessante bygningar. Tusenvis av turistar vitjar øya kvart år.
Historie
I 1632 prøvde den framtidige patriarken Nikon å rømme frå Solovki til Kozjeozero-klosteret i sør. Som Nikon seinare erindra, braut ein storm laus og livet hans var i fare. Munken byrja å be til den heilage krossen og snart vart båten hans kasta i land på Kij, der han reiste ein trekross for å takke himmelen.
Tjue år seinare drog han frå Novgorod til Solovki for å hente relikviane til metropolitt Filip til Moskva. Undervegs vitja han Kij-øya og var tilfreds over å sjå at trekrossen hans framleis stod oppreist. Då han vart patriark eit år seinare gav Nikon ordre om at det skulle opprettast eit kloster på staden. Kyrkja vart tileigna til Den sanne krossen i 1656.
Under Nikon sitt overoppsyn vart Kij-ostrovskij Krestnyj Monastyr (russisk skrift Кий-островский Крестный монастырь) eit av dei rikaste klostera i regionen. Patriarken sendte munkane ein enorm kross av sypress, bestilt av han i Palestina som «ein eksakt kopi av Den sanne krossen» og overdådig dekorert med juvelar. I 1660 vitja han klosteret for siste gang og budde der i eitt år. Ein meiner at den eigensindige patriarken personleg valde plasseringa til og teikna dei fleste bygningane for å passe sin eigen smak. Det var for hans eige bruk at det vart bygd eit enkelt korloft inne i katedralen. Ein stor del av bygningane til klosteret, mellom dei katedralen, vart bygde av lokal granitt, for å vere i harmoni med dei steinete omgjevanadane. Etter Nikon døydde forfall klosterbygningane og eigedommane vart ekspropriert. Den britiske marinen plyndra øya under Krimkrigen, den 9. juli 1854. Året etter vart ho øydelagd av brann, men Den heilage synoden avgjorde å restaurere komplekset. Kommunistane la ned klosteret i 1922.
1262
1262 (romartal MCCLXII)
Mannen med ljåen
Mannen med ljåen er eit symbol på og ein personifikasjon av døden i europeisk og amerikanske kulturhistorie og moderne populærkultur. Skikkelsen blir gjerne framstilt som eit uhyggeleg, menneskjeskjelett i kappe med ein ljå. Ljåen skal vera eit symbol på at døden haustar inn liv og sjeler slik som ein bonde skjærer gras og korn utan å spare nokon. Skikkelsen kan òg bli skildra som ein dødsengel med store, fjørkledde venger.
Det finst ei mengde andre personifikasjonar av døden i mytologi, religion og folketru, slik som Atropos og Thanatos i gresk mytologi, Morana i slavisk mytologi, Azrael i jødedommen, islam og sikhismen, dødsguden Yama i hinduismen og japanske shinigamiar.
I populærkultur
Døden blir framstilt på mange område i populærkultur, slik som teikneseriar, tv-seriar, dataspel, film og litteratur.
Døden er ein karakter i båe Marvel Comics og DC Comics. Når det gjeld dataspel er døden tilstede som karakter i dei fleste Castlevania-spel, og ein kan spela døden som hovudkarakter i Darksiders 2 frå 2012. I The Sims-serien kan ein snakka og ha samhandling med mannen med ljåen når han kjem for å ta med seg avdøde sims-karakterar.
282 Clorinde
282 Clorinde er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. januar 1889 av Auguste Charlois ifrå Observatoire de Nice.
Mannen med ljåen
I populærkultur
Døden er også vist i manga- og anime- serien Death Note som Shinigami (Døden i japansk mytologi).
Neckar
Neckar er ei elv i Hessen og Baden-Württemberg i Tyskland. Ho er ei av dei store sideelvane til Rhinen, som ho møter i Mannheim frå høgre, og har ei lengd på 367 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald nær Villingen-Schwenningen i det verna området Schwenninger Moos 706 meter over havet. Frå her renn ho gjennom Tübingen, Nürtingen, Esslingen, Stuttgart og Heilbronn.
Langs elvedalen i Odenwald ligg det mange slott, som Burg Hornberg og Burg Guttenberg, men òg det nedlagde atomkraftverket Obrigheim, som ein skal rive ned før 2023. Etter å ha passert Heidelberg har Neckar ei vassføring på 145 m³/s i snitt, som gjer elva til den fjerde største sideelva til Rhinen, og den tiande største i Tyskland.
Det er populært å sykle langs elva, særleg i sommarmånadane. Dei bratte dalsidene vert nytta til dyrking av vindruer, hovudsakleg til å lage Trollinger.
Industribyen Sahab
Industribyen Sahab ligg i byen Sahab. Det samla arealet er meir enn 2,5 millionar kvadratmeter. I 1998 hadde industribyen 354 mellomstore og små bedrifter som tilsette meir enn 13 700 arbeidarar. I industrienbyen er det meir enn 78 utanlandske, arabiske og joint venture-selskap.
Khopjor
Khopjor (russisk Хопёр) er ei elv i den europeiske delen av Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Ho er 979 km lang med eit nedslagsfelt på. Ved munningen er middelvassføringa hennar 2720 m³/s og elva er her 300 meter brei. Khopjor er framkommeleg for skipsfart 323 km oppover elva.
Av byar langs elva finn ein Balasjov, Borisoglebsk, Urjupinsk, Novokhopjorsk og Serafimovitsj.
Dei største sideelvane hennar er Vorona og Savala frå høgre, og Serdoba og Buzuluk frå venstre.
Nedanfor Borisoglebsk ligg Khopjor naturreservat med bever, visent og russisk desman.
Elva har gjeve namn til føretaket Khoper-Invest kjend for ein pyramidespelsvindel.
Jagst
Jagst er ei elv nord i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 203 km. Ho har sitt utspring i Ellwangen, nær grensa til Bayern. Ho snor seg gjennom byane Ellwangen, Crailsheim og Langenburg. Nær Bad Wimpfen munnar Jagst ut i Neckar, eit par kilometer frå munningen til elva Kocher, som renn meir eller mindre parallelt til Jagst.
Artsjeda
Artsjeda (russisk Арчеда) er ei elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Medveditsa frå venstre.
Elva er 167 km lang med eit nedslagsfelt på 2050 km². Artsjeda spring ut frå den sørvestlege delen av Volgahøgdene. Mesteparten av vassføringa kjem frå snøsmelting, og under tørrare periodar tørkar ho heilt inn frå midten av og oppover.
Byen Frolovo ligg ved elva.
Termisk verkningsgrad
Termisk verkningsgrad vert definert som tilhøvet mellom energien (termodynamisk arbeid) som vert utvunnen (overført til mekanisk arbeid) frå eit termodynamisk system og tilført varmestraumen (Q) til systemet :
Den øvre grensa for termisk verkningsgrad (som ikkje kan overstigast), Carnotverkningsgraden, er
É-huset
É-huset er eit museum som dokumenterer verksemda med å halda ærfugl og sanka dun og egg frå han. Museet ligg på Nes ved Kirkøy, nord i Vega kommune, i ei gamal handelsbrygge ved fiskerihamna. Museet blei skapt av Inga Næss og er del av stiftinga Helgeland Museum.
Termisk verkningsgrad
,
Vedunderbarn
Vedunderbarn er eit omgrep brukt om barn som har særskilde evner.
Eit vedunderbarn kan vera eit barn som er ekstremt musikalsk, har veldig høg IQ eller har ein særskild høg språkleg intelligens. Ein allment godteken definisjon på eit vedunderbarn er eit barn som, i ein alder av rundt elleve år, har evner på ekspertnivå eller forstår dei grunnleggjande prinsippa i eit fagfelt som vanlegvis berre vaksne beherskar.
I Noreg har mellom anna forfattaren Johan Borgen (som skreiv noveller som fireåring), sjakktalentet Magnus Carlsen og kunstnaren Hans Gjesme blitt kalla vedunderbarn. I historia er likevel komponisten Wolfgang Amadeus Mozart det best kjente vedunderbarnet.
14. mai
14. mai er den 134. dagen i den gregorianske kalenderen (135. under skotår). Det er 231 dagar att av året.
Døde
mai
Musikkmagasinet Q
Opphavleg hadde ein tenkt å kalla bladet Cue, som viser til å setja i gang ei plate, men sidan ordet også kan visa til ei biljardkø lett kunne forvekslast med eit blad om dette spelet. Ein valde i staden å bruka bokstaven Q som tittel, som på engelsk er homofon med cue. Bokstaven åleine hadde også den fordelen at han skilde seg ut frå andre tidsskrift i bladhylla.
Det pannoniske havet
Det pannoniske havet var eit grunt hav som dekte området som i dag er Den pannoniske sletta i Mellom-Europa. Det pannoniske havet eksisterte under pliocen, då tre til fire kilometer med sediment vart lagt ned i Det pannoniske bassenget.
Historie
Det pannoniske havet var ein del av Paratethys fram til dei vart skild frå kvarandre under siste del av miocen (rundt 10 millionar år sidan). Han vart knytt til Middelhavet.
Gjennom Đerdapsundet var Det pannoniske havet knytt til eit anna hav i det valakisk-pontiske bassenget. På det største strekte Det pannoniske havet seg sørover til det som i dag er sør i Serbia, og var knytt til Egearhavet via det som i dag er Preševodalen.
Lyngværfjorden i Rødøy
Lyngværfjorden er ein fjord i Rødøy kommune i Nordland. Han ligg nord for Lyngvær og har ei lengd på om lag 10 km frå vest til aust.
I nord ligg øygruppene Innmyken og Håværet. I vest grenser fjorden til Norskehavet og i aust endar fjorden mellom Blikvær og Otervær. Vidare austover går fjorden Blikværfjorden. Gurafjorden ligg nord for Lyngværfjorden.
Det pannoniske havet
Historie
Det pannoniske havet eksisterte i om lag ni millionar år. Dei siste delane av havet forsvann midt i pleistocen, om lag 600 000 år sidan, og etterlet Den pannoniske sletta. Restane av dei tidlegare øyane i havet vert i dag kalla Dei pannoniske øyfjella (Fruška Gora og Vršacfjella).
Kjelder
''
Kulu
Kulu er ein by og distrikt provinsen Konya i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 25 000 innbyggjarar (2011), medan distriktet har kring 55 000 innbyggjarar.
Mange tidlegare innbyggjarar bur i dag i utlandet, som Tyskland, Danmark og Sverige. Kulu ligg om lag 110 km frå Ankara og 150 km frå byen Konya. Fredrik Reinfeldt vitja ein gong byen.
Klima
Kulu har eit halvtørt klima med varme og tørre somrar og kalde og snørike vintrar.
Gulrot
Gulrot (Daucus carota) er ei populær rotfrukt. Gulrøter er vanlegvis oransje, men det finst òg kvite, gule, raude, blå og lilla variantar. Forma på gulrøtene kan vere konisk, sylindrisk eller rund.
Næringsinnhald
Gulrøter inneheld mykje vitamin A, og er difor godt for synet. Den oransje fargen stammar frå karoten.
Historie
Gulrota er ei gamal kulturplante som stammar frå Vesleasia, der har ho vore dyrka i minst 2000 år. Arabarane tok gulrøter med til Spania for om lag 1000 år sidan, og dedan har ho spreidd seg over resten av Europa. Ho har vore kjend i Europa sidan mellomalderen, men då hovudsakleg som ein kvit grønsak. Oransje gulrøter byrja ein fyrst med å dyrka på andre halvdel av 1800-talet.
Jannitsá
Jannitsá (gresk Γιαννιτσά, slavisk Енидже Вардар eller Ениџе Вардар, Enidzje Vardar eller Enidze Vardar, tyrkisk Yenice eller Vardar Yenicesi) er ein by i periferieininga Pélla i Sentral-Makedonía i Hellas. Han var tidlegare ein eigen kommune, men inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pélla, der han er hovudsete.
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Jannitsá 34 229 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 29 789 innbyggjarar.
Jannitsá ligg ikkje langt frå den antikke byen Pella, fødestaden og hovudstaden til Aleksander den store, og er den største byen på Den makedonske sletta.
Karameh
Al-Karameh eller berre Karameh (arabisk الكرامة) er ein by i Jordan, nær Allenbybrua over Jordanelva. Elva dannar grensa mellom Israel og Jordan.
Karameh var slagmark for ei av dei viktigaste hendingane i historia til palestinsk nasjonalrørsle. I 1968 tente landsbyen som politisk og militært hovudkvarter for den palestinske al-Fatah-rørsla, leia av Yasser Arafat. Den 21. mars 1968 vart Karameh åstad for slaget ved Karameh.
Blikværfjorden
Blikværfjorden er ein fjord i Rødøy kommune i Nordland. Han ligg på sørsida av øygruppa Blikvær og nord for Risøyvær. Fjorden strekkjer seg 8 km nordaustover frå Otervær til Gjessøya, vest for sjølve Rødøya.
I vest grensar han til Lyngværfjorden. Sør for Risvær ligg Risværfjorden og mot nordaust ligg Oterværfjorden.
Ellen Charlotte Wilsgaard
Danseskulen hadde dei normale kursa danseskulene hadde på denne tida, også konkurranseparti, som ho kanskje var spesielt interessert i. Wilsgaard meinte at det var viktigare med god haldning, godt fotarbeid, meir enn å boltre seg i mange variasjonar, det måtte ein vente med til ein verkeleg var god. Dette førte til at elevane hennar vann ei rekke premiar i dansekonkurransar. Dette førte til at ho til slutt selde danseskulen til Olav og Ragnhild Broen (Broen danseskole, og tok til på Sosialhøgskolen i Oslo, men etter eit år døydde ho.
Wilsgaard hadde på danseskulen mange biletkunstnarar som betalte kursa med måleri, slik at ho etter kvart hadde ei stor samling.
Boogaloo
Boogaloo (engelsk, eller spansk bugalú) er ein musikksjanger og dans som var populær i USA på 1960-talet. Musikken er også kjend som shing-a-ling, Latin boogaloo og Latin R&B.
Boogaloo oppstod i New York blant ungdom av afroamerikansk og latinoopphav, hovudsakleg kubansk og puertorikansk. Han var påverka av afroamerikansk R&B og soul og av latinomusikk som mambo og son montuno. Songane kunne ha tekst på spansk eller engelsk, og kunne ofte vera humoristisk. Omgrepet «boogaloo» blei truleg laga i 1966 av Richie Ray og Bobby Cruz.
Tidlege boogaloo-songar som nådde topp 20-lista i USA i 1963 var Mongo Santamaría sin versjon av Herbie Hancock sin «Watermelon Man» og Ray Barretto sin «El Watusi». Desse slagerane inspirerte fleire grupper til å framføra liknande musikk.
Boogaloo blei spelt i storband av unge musikarar, ofte frå det store puertorikanske miljøet i New York. Nokre av desse musikarane var Bataan, Cuba, Bobby Valentín, The Latin Souls, The Lat-Teens, Johnny Colón, Willie Colón og The Latinaires.
Dei største slagerane på 60-talet var «Bang Bang» av Joe Cuba-sekstetten, som selde over ein million eksemplar i 1966. Johnny Colón hadde ein hit med «Boogaloo Blues», Pete Rodríguez med «I Like It like That» ig Hector Rivera med «At the Party».
Etter ein enorm suksess på midten 1960-talet, døydde boogaloo-interessa ned rundt 1969.
Kerron Stewart
Kerron Stewart i Kingston er ein jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 100 meter. Ho vart jamaicansk meister på 100 meter i 2008, med tida 10,80 sekund. Ho slo den regjerande verdsmeisteren Veronica Campbell-Brown i det løpet.
Hyposenter
Hyposenter eller hyposentrum (frå gresk«hypo» = under, derunder), også kalla fokus, er det punktet i jorda der eit jordskjelv oppstår. Hyposenteret er direkte under episenteret på ei djupne kalla fokusdjupna.
Det nøyaktige punktet kan finnast ved analyse av jordskjelvbølgjene som vert registrerte på seismiske stasjonar på jordoverflata. Ofte er det ikkje mogeleg å finne eit nøyaktig hyposenter, fordi det kan vera ein samanhengande og samtidig forskyving langs ei brotlinje. Då peilar ein seg gjerne fram til eit midtpunkt langs linja.
Punktet der ei bombe eller ein meteoritt eksploderer i lufta, under jordoverflata eller på havoverflata vert av og til kalla hyposenter, noko som språkleg sett er feil ordbruk.
Colt 1903
Colt Model 1903 Pocket Hammerless er ein kaliber .32 ACP sjølvladande pistol utvikla av John Browning og produsert av Colt-fabrikkane. Fem år seinare kom modell 1908 i kaliber .380 ACP.
Desse var populære sivile skytevåpen, vart delvis bruka av politi og vart au tekne inn som sjølvforsvarspistolar for høgare offiserar i USA sitt militærvesen frå 1940-talet til 1970-talet, da lagra var tomme. Generalane Eisenhower, Marshall og Patton var mellom dei som hadde slike.
Om lag 570 000 av desse pistolane vart produserte mellom 1903 og 1945, i fem ulike typar. Magasinet held 8 skot i .32 eller 7 i .380.
Pistolen er single action. Med ein sjølvladepistol tyder ikkje det at hanen må spennast for kvart skot, slik det er med single action revolverar. Det tyder berre at ein ikkje kan bera våpenet med skot i kammeret og hanen nedspent, og så berre trykkje på avtrekkjaren for å få det første skotet til å gå, slik ein kan med double action-pistolar. Ved dei neste skota spenner sjølvladesystemet sjølvsagt hanen på single action-pistolar au. Skal ein single action-pistol berast klar til skot, må hanen vera spend og sikringa på. Men det er sikrare å bera våpenet utan skot i kammeret, og så ta eit raskt ladegrep før første skot.
Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen, som har ein lengre artikkel her
Bendik
Bendik er eit mannsnamn, ei hovudsakleg norsk form av Benedikt som kjem frå latinsk Benedictus, 'signa'. Bendik har namnedag den 21. mars. Namnet finst òg med skrivemåtane Bendic, Bendick, Bendiks og Bendix, dei sistnemnde òg i Danmark.
Andre namn med lik tyding og opphav er til dømes Bengt, Bent og Ben, medan Beate, Benedikte og Bente er nærskylde kvinnenamn.
Bruk
I nyare tid har namnet vore nokså lite brukt fram til 1980-talet, då bruken voks kraftig. Namnet nådde toppen av populariteten mot slutten av 1990-talet, før populæriteten gjekk raskt ned igjen.
I 2009 var det rundt 1 830 norske menn som heitte Bendik.
Şarkışla
Aşık Veysel, ein av dei mest kjende tyrkiske diktarane og folkemusikarane på 1900-talet kom frå denne byen.
Natifah
Natifah er ein landsby i Jordan kring 2 km sørvest for Irbid.
Valværfjorden
Valværfjorden er ein fjord i Meløy og Rødøy kommune i Nordland. Fjorden ligg på austsida av Valvær og strekkjer seg om lag 8 km søraustover.
I vest ligg òg Sandvær og Skogsholmen, medan Finnskjærværet, Snyen og Bolgværet ligg på austsida av fjorden.
Kurvesektor
Ein kurvesektor er i plangeometri ein del av planet som er avgrensa av ei gjeven kurve C og to rette linjer frå eit punkt P, som er toppunktet til sektoren. Omgrepet sektor vert særleg nytta når kurva er ein sirkel og P er sentrum i sirkelen, noko som òg vert kalla ein sirkelsektor (kakestykke). Viss ein sirkel er delt opp i åtte delar, består han av åtte sektorar.
Sverige i Eurovision Song Contest 1987
Sverige deltok i Eurovision Song Contest 1987 med songen «Boogaloo», sungen av Lotta Engberg. Bidraget vart valt av ein jury i den nasjonale uttakinga, Melodifestival 1987. Tevlinga vart halden i Lisebergshallen i Göteborg i Sverige. Finalen fann stad laurdag 21. februar 1987.
Finalen
Lotta Engberg vann finalen med songen «Fyra Bugg & en Coca Cola». Tittelen til songen vart endra til «Boogaloo» før Eurovision Song Contest.
I Eurovision Song Contest 1987
Sverige starta som nummer seks i finalen enda på tolvteplass med 50 poeng.
1265
1265 (romartal MCCLXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Kvit blodlekam
Kvite blodlekamar eller kvite blodceller, også kalla leukocyttar, er ei fellesnemning på ei gruppe celler som utgjer ein del av blodet i kroppen. Desse cellene beskyttar kroppen mot infeksjonar og er ein sentral del av immunsystemet.
Granulocyttar
Granulocyttar har fått namn etter korleis dei ser ut i mikroskop, forstørra opp ser ein klart at dei har mange små kular (svarte prikkar) inni cella forutan sjølve cellekjerna. Det finst fleire ulike typar, mellom dei nøytrolfile granulocyttar, basofile granulocyttar og eosinofile granulocyttar. Alle dei tre typane vert utvikla frå ei felles modercelle (myeloblast). Jo meir denne cella delar seg, jo fleire «flekkar» (granular) får cella.
Lymfocyttar
Lymfocyttar er ein viktig del av det spesifikke immunsystemet. B-lymfocyttar er ei celle som har spesielle reseptorar festa til seg. Desse reseptorane er spesifikke for kvar bakterie, slik at dei berre festar seg til ein bestemt type antigen hjå bakteriane. Vidare byrjar B-lymfocyttane i dele seg til såkalla plasmaceller, som byrjar å produsere antistoff som høver til ein spesiell bakterie. Antistoffa festar seg så på denne bakterien. No kan antistoffa løyse opp bakteriane med ein gong, ved hjelp av enzymar som antistoffa fører med seg. Antistoffa kan òg gjere skade på celleveggen slik at det vert lettare for fagocyttane å øydeleggje dei. Nokre antistoff har òg den eigenskapen at dei kan binde saman fleire bakteriar til store klumpar slik at dei ikkje kan fungere.
T-lymfocyttar er celler som i motsetnad til B-lymfocyttane, ikkje går til åtak på bakteriar. Dei har som hovudoppgåve å bekjempe virus og kreftceller. Alle virusinfiserte celler har til liks med bakteriar ein spesifikk overflate (makromolekyl) som immunsystemet kan kjenne att. T-åtaksceller går så til åtak på dei virusinfiserte cellene. Når ein T-lymfocytt kjenner att overflata på eit virus eller ei kreftcelle byrjar cella å dele seg. Sidan denne prosessen går seint, tek det fleire dagar før det er nok lymfocyttar i blodet til å slå attende infeksjonen.
Olav Håstabø
Ola Håstabø (1826-1899) var ein norsk spelemann frå Hardanger. Ola Håstabø kom frå Løfloten under Håstabba, som det offisielle namnet på garden er. Løfloten ligg like ved Kvandal. Etter Håstabø lever det meir enn 30 slåttar som han laga eller formidla vidare i si eiga utforming. Han har forma ut slåtten Spelar-Guro, som han hadde etter Nils Rekve, og bruraslåtten (etter Isak Rokne). Spelar-Guro vart kalla opp etter kona, som heitte Guro. Slåtten er og kjend under namnet Fjøllmanngjenta. Håstabø budde i sine eldre dagar på Hamre med Guro. Det er kjent at Håstabø spelte på ei isak-fele frå 1751.
Håstabø hadde lært mykje spel av Nils Rekve, og var ein av dei faste læresveinane hans Nils. Mange av dei sokalla håstabøgangarane er truleg rekveslåttar. Elles var Håstabø i lag med Per Bulko og Nils Reiseter. Han tok og imot og spela i lag med spelemenn frå Telemark. Ola Mosafinn var på Løfloten i 1850 og fekk ei rad med slåttar av Olav. Håstabø hadde ei rekkje andre læresveinar, deriblandt Nils Tjoflot, som han rekna som ein av dei beste, og Halldor Meland. Ein annan var Per Kjepso (1873-1925). Mange av slåttane etter Olav vart og ført vidare av brorsonen Sjurd Håstabø.
Håstabøslåttar i Hardingfeleverket
Arne Bjørndal skreiv ned fire slåttar etter Ola Mosafinn som visst var etter Håstabøen. Elles finst det håstabøslåttar etter Magnus Dagestad, Anders S. Kjerland og Halldor Meland og Sjurd Håstabø (ti slåttar).
Sjå og under Slåttar frå Hardanger
Preludium og fuge i a-moll, BWV 543
Preludium og fuge i a-moll, BWV 543 (ei alternativ utgåve har nummeret BWV 543a) er eit orgelverk av Johann Sebastian Bach frå tida han var i Weimar (1708-1717). Det er den siste inkarnasjonen av Bachs cembalofuge i a-moll, BWV 944, komponert i 1708.
Horats
Horats, eigentleg Quintus Horatius Flaccus, var ein romarske skald fødd i Venusia i Sør-Italia i år 65 fvt. Venusia var ein småby i grenseområdet mellom Apulia og Lucania.
Liv
Horats kom frå etter måten små kår, som son av ein frigjeven slave, men fekk likevel god opplæring i gresk språk, filosofi og dikting. Etter å ha teke del i borgarkrigen på 40-talet fvt., fekk Horats stilling som skrivar i skattkammeret i Roma. Det var no han byrja å dikte på rett, etter mønster av greske dikt, men på latin. Han vart kjend med Vergil, Varius og Maecenas, og den sistnemnde gav han ein gard aust for Roma, der Horats budde mykje av livet sitt.
Preludium og fuge i a-moll, BWV 543
Preludiet er massivt, dramatisk, med eit tungt, kroamtisk fallande tema, som vert enno tyngre når pedalane kjem inn midtvegs i stykket. Mot slutten av sjølve fugen er det ein oppeldna passasje med utvungen ikkje-fugeliknande orgelvirtuositet.
Horats
Liv
Maecenas var ein nær ven av Horats livet ut, og fleire av Horats sine dikt er stila til han.
Horats var med i den litterære krinsen som omfatta Virgil og Varius, og det var desse som introduserte han til Maecenas, som var ein ven og fortruleg til Augustus. Maecenas vart støttespelar og god ven for Horats, og det var han som lét Horats få denne garden nær Tiberen i Sabinardalen, dagens Tivoli i Italia. Garden er i dag ein pilegrimsstad for dei litterært interesserte.
Etter borgarkrigen var slutt i år 31 fvt., var Augustus herskar i Romarriket. Han lika Horats godt, og ville gjere Horats til sin personlege sekretær. Men Horats takka høfleg nei, og dette vart godteke.
Verk
Horats er kanskje mest kjend for odane sine, og brevet om diktekunsten. Odar er lyriske dikt. Tre av samlingane med odar kom ut i år 23, og ei fjerde kom i år 13. Men også ein av epistlane hans er svært velkjend, det er Ars Poetica, der Horats kjem med ein dikt-teori. Han meiner poesi må vere både godt laga semantisk og formelt, og og samtidig gje glede åt lesaren eller tilhøyraren. Dette blir gjerne referert som dulce et utile, både behageleg og nyttig.
Johannes Gjerdåker har attdikta alle odane åt Horats, og dei er gjevne ut på Det Norske Samlaget og i Norsk Årbok.
Horats var den leiande lyriske poeten i Romarriket i keisar Augustus si tid. Han blir av klassisistane generelt sedd som den største av dei latinske poetane. Mange av uttrykka hans er i bruk den dag i dag, på latin eller i omsetjing, såleis grip dagen (carpe diem), det er godt og rett å døy for fedrelandet (dulce et decorum est pro patria mori) og den gylne mellomvegen (aurea mediocritas).
Macerata
Det historiske sentrumet ligg på ein ås, og det går ein heis mellom gamlebyen og den moderne byen.
Matematikaren, jesuittpresten og kinamisjonæren Matteo Ricci (1552-1610) vart fødd i Macerata.
14. mars
14. mars er den 73. dagen i den gregorianske kalenderen (74. under skotår). Det er 292 dagar att av året.
Solastranda
Solastranda er ei 2,3 km lang sandstrand i Sola kommune. Stranda ligg like ved Sola flyplass og Solastranden golfbane. Stranda er eit særs populært utfartsområde for innbyggjarane på Nord-Jæren. Ho er langgrunn og har gode forhold for brettseglarar. Femina.no har kåra stranda til den vakraste i Noreg og Sunday Times har kåra ho til den sjette beste i verda.
Sola Brettseilerforening held til på Solastranda og arrangerer her NM kvart år.