cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elektronvolt
Elektronvolt (symbol: eV) er ei måleining for energi. Éin elektronvolt er mengda energi eit fritt elektron vil få når det vert akselerert av ei elektrostatisk potensialdifferanse på éin volt. Eininga vert nytta i atom-, molekyl-, kjerne- og elementærpartikkelfysikk.
Eininga er svært lita og svarer til 1,602 × 10−19 J. Eininga eigner seg særleg for bruk i atomfysikk for å syne til bindingsenergien til elektron. I kjernefysikk nyttar ein ofte dei multiple einingane keV (kilo-) = 103 eV og MeV (mega-) = 106 eV. I elementærpartikkelfysikk nyttar ein GeV (giga-) = 109 eV og TeV (tera-) = 1012, medan ein i molekylfysikk nyttar meV (milli-) = 10-3 eV og μeV (mikro-) = 10−6 eV.
BeV står får ein billion elektronvolt og er ein amerikansk namn for 109 eV. Ein amerikansk billion tilsvarar norsk milliard. Det standardiserte internasjonale namnet er GeV, gigaelektronvolt.
Rodrigo Nunes de Oliveira
Rodrigo Nunes de Oliveira er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Atsushi Inoue
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Yokogawa Musashino og Gainare Tottori.
Kei Sakurai
Kei Sakurai er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Ncurses
Det finst hundrevis av program som nyttar ncurses.
Kamienna Góra
Kamienna Góra (tysk Landeshut) er ein by sørvest i Polen med like over 20 000 innbyggjarar.
Kamienna Góra ligg i Nederschlesiske voivodskap, om lag 95 km sørvest for regionshovudstaden Wrocław. Han er sete i Kamienna Góra fylke og Gmina Kamienna Góra.
Regionen var fram til 1945 ein del av Tyskland.
Lenzburg
Lenzburg is ein by og ein kommune i den sveitsiske kantonen Aargau og er setet i distriktet med same namn. Byen, som vart grunnlagd i mellomalderen, ligg i Seetal, om lag 3 km sør for elva Aare. Lenzburg og nabokommunane Niederlenz og Staufen har vokse saman til eit samanhengande område.
Lenzburg ligg 30 km vest for Zürich. Det går motorvegar og jernbanelinjer gjennom Lenzburg frå Zürich til Basel. Mange folk pendlar til Zürich eller Kloten kvar dag.
Olaf Frydenlund
Olaf Frydenlund representerte Tistedal skyttarlag då han vann Landsskyttarstevnet på Elverum i 1895. Fram til 1970 var han Østfold skyttersamlags einaste skyttarkonge.
Frydenlund hevda seg òg i internasjonale meisterskap, og deltok i det aller første skyttar-VM i Lyon i 1897. Han vart nr. 2 på Landsskyttarstevnet i 1899, og nr. 3 i 1898.
Frydenlund var utlært børse- og sykkelmakar, og dreiv eige verkstad i Halden til 1927.
Sailor Fuku
Sailor Fuku, eller berre matrosdrakt på norsk, er ein vanleg skuleuniform som vert nytta av ungdomsskule- og vidaregåande-elevar i Japan. Uniforma vart første gongen innført i skuleverket av rektoren på Fukuoka Jo Gakuin University, Elizabeth Lee. Ho hadde utforma uniforma etter mønster av den uniforma som vart nytta av matrosar i den britiske marinen på den tida. Inspirasjonen hadde ho fått som utvekslingsstudent i Storbritannia.
Japanese school uniform
Hiroaki Tsujikami
Hiroaki Tsujikami er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Torodd
Torodd er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det er sett saman av gudenamnet Þórr (Tor) og odd, 'spiss'. Namnet kan òg skrivast i to ord, Tor Odd, eller med bindestrek, Tor-Odd.
Torodd har namnedag den 18. august.
Namnet er kjend frå norrøn tid. Torodd Snorrason opptrer i soga om Olav den heilage.
Eufonium
Eufonium er eit musikkinstrument i massingblåsarfamilien. Det har B eller C (sjeldan) til grunntone - éin oktav under trompeten. Ein eufonium har 3-4 ventilar, og ser ut som ein liten tuba, og kan òg kallast tenortuba. Namnet eufonium kjem frå gresk eufonion som tyder velklang, og instrumentet har ein varm, fyllug klang. Ein person som spelar eufonium kann kallast eufonist.
Eufonium har til liks med tuba konisk boring (røyrdiameteren aukar heile vegen). Motsetnaden er trombone- og trompetfamilien som har sylindrisk boring (diameteren er konstant fram til klokkestykkjet). Dette gjev instrumentet ein heilt annan klang enn trombonen, jamvel om dei spelar i same registeret; eufonium har ein mykje rundare klang.
Bruk
Eufonium er eit mykje bruka instrument i ulike slag brassband og janitsjarkorps, og får her ofte tilskrive viktige røyster og soloar. I orkesterlitteraturen vert han derimot sjeldnare bruka, og er ikkje eit fast instrument i symfoniorkesteret. Endå vert det nytta av og til, til dømes i Gustav Holsts stykkje Planetene.
Bjørg Vik
Vik er omsett til over 30 språk, og har tre gonger vorte innstilt til Nordisk Råds Litteraturpris.
HFSU
Studentutvalet ved Det humanistiske fakultet er studentutval ved humanistiske fakultet ved fleire norske universitet. Oftast forkorta til HFSU.
Studentutvalet ved UiO
HFSU UiO held til i seminarrom 5 i Sophus Bugges hus ved Det humanistiske fakultet.
Studentutvalet ved UiB
For studentutvalget ved Det humanistiske fakultet ved Universitetet i Bergen sjå HSU.
Shunsuke Nonaka
Shunsuke Nonaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Lorentz Angell
Lorentz Angell var ein norsk prest og stortingsrepresentant.
Angell var son av soknepresten til domkyrkja i Trondheim. Han gjekk ut av Trondhjems Latinskole, der han var elev av Søren Monrad. Examen artium tok han i 1795 og teologisk embetseksamen i 1799. I 1804 vart han utnemnd til aftansongprest og rektor ved skulen i Tønsberg. Ni år seinare vart han sokneprest til Kvernes på Nordmøre, og i 1817 dessutan prost over Nordmøre prosti. I 1827 vart han utnemnd til sokneprest i Melhus. Året etter vart han residerande kapellan ved domkyrkja i Trondheim, i 1846 sokneprest i same. Han tok avskjed i 1860.
Angell representerte Kristiansund og Molde på det overordentlege stortinget i 1814. Han var innvald for Trondheim til Stortinget 1833, men grunna sjukdom møtte han ikkje.
Yayi Boni
Thomas Yayi Boni er ein beninsk bankmann og politikar. Boni var presidenten i Benin frå 2006 til 2016.
Boni vart innsett 6. april 2006 etter å ha vunne presidentvalet i mars same år. Etter to periodar som president trekte han seg tilbake i tråd med grunnlova. Den føretrekte etterfølgjaren hans, statsminister Lionel Zinsou, tapte preisdentvalet i 2016, og Patrice Talon etterfølgde han som president 6. april 2016.
Please Please Me
Please Please Me er det fyrste albumet The Beatles laga. Det vart gjeve ut 22. mars 1963 for å utnytte suksessen til singelen «Please Please Me» (andreplass) og «Love Me Do» (17. plass). Av dei fjorten songane på albumet vart åtte av dei skrive av Lennon/McCartney, og bandet vart eit av dei første som skreiv sine eigne songar og spelte sine eigne instrument. I 2003 plasserte magasinet Rolling Stone albumet på 39. plass på lista deira over dei 500 største albuma gjennom tidene. På same lista vart det plassert først av dei tidlege Beatles-albuma, men berre på sjetteplass bak dei andre Beatles-albuma Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, Revolver, Rubber Soul, The Beatles (The White Album) og Abbey Road.
Rolling Stone hadde òg to songar frå albumet på lista deira over 500 største songane gjennom tidene med «I Saw Her Standing There» på 139. plass og «Please Please Me» på 189. plass.
I USA vart mange av songane på Please Please Me først gjevne ut på Vee-Jay Records som Introducing The Beatles i 1964, og seinare på Capitol Records som The Early Beatles i 1965. Den opphavlege utgåva av Please Please Me vart først gjeve ut i USA då Beatles-katalogen hamna på CD i 1987.
Michigan Terminal System
Michigan Terminal System (MTS) var eit operativsystem utvikla ved University of Michigan Computing Center. MTS og Multics var dei fyrste operativsystema som var utstyrte med virtuelt minne. MTS var utvikla for IBM sine Model 360 stormaskinar på 1960-talet, men var i bruk ved fleire universitet, mellom anna University of Newcastle Upon Tyne og Durham University, til langt inn på 1980-talet.
Please Please Me
Historie
For at albumet skulle ha fjorten songar, som var standard for album i Storbritannia i 1963 med sju songar på kvar side, måtte bandet spele inn ti songar til i tillegg til dei fire som hadde vorte gjevne ut på singel. 11. februar 1963 starta dermed innspelinga i Abbey Road Studios med George Martin som produsent. Innspelinga denne dagen varte 9 timar og 45 minutt. Mykje av denne innspelinga vart gjort live i studio og dei skapte det autentiske lydbilete dei hadde hatt på Cavern Club med få spor lagt oppå i ettertid. George Martin hadde opphavleg tenkt å spele inn Please Please Me live føre publikum i the Cavern og vitja klubben i Liverpool for å oppleve Beatles-fenomenet på eiga hand. Men på grunn av dårleg tid valde han å reservere tid i Abbey Road Studios i staden for å spele dei inn live der i staden.
Dagen enda med ein coverversjon av «Twist and Shout», som vart spelt inn til slutt fordi John Lennon var kraftig forkjølt og Martin frykta at vokalen på denne songen kom til å øydeleggje stemma til Lennon for resten av dagen. Songen vart spelt inn på første forsøk og Martin sa «Eg veit ikkje korleis dei gjer det. Vi har spelt inn i heile dag, men jo lenger dei held på, jo betre vert dei.»
Songen «Hold Me Tight» vart spelt inn for albumet, men sidan dei hadde for mange songar vart han ikkje med på albumet. «Hold Me Tight» vart spelt inn på ny 12. september 1963 for albumet With the Beatles.
Martin ønskte først å kalle albumet Off the Beatle Track før Please Please Me vart gjeve ut som Parlophone PCS 3042.
Please Please Me vart spelt inn på ein tosporsopptakar med dei fleste instrumenta på eine sporet og vokalen på det andre, slik at ein fekk betre balanse mellom dei to når dei miksa ned tapen i mono. Ein stereo-miks vart gjort seinare med eine sporet i venstrekanalen og det andre sporet i høgrekanalen.
Please Please Me vart offisielt gjeve ut på CD den 26. februar 1987, i lag med tre andre Beatles-album.
Salstrofé
BPI-sertifisering gjeld berre for sal etter 1994.
Natsjalnik Kamtsjatki
Natsjalnik Kamtsjatki (Начальник Камчатки — Mesteren av Kamtsjatka) er eit album av det russiske bandet Kino frå 1984. Kamtsjatka i tittelen var eit russisk slanguttrykk for fyrrommet i bygningar. Viktor Tsoj, frontfiguren i Kino, arbeida i eit slikt fyrrom, og Mesteren er her ein referanse til han sjølv.
Hellmer Hermandsen
Hellmer Hermandsen var ein norsk skyttar frå Stange i Hedmark som var aktiv tidleg på 1900-talet. Under Sommar-OL i Paris 1900 tok han olympisk sølvmedalje med det norske laget i armégevær. På laget deltok òg Ole Østmo, Ole Sæther, Olaf Frydenlund og Tom Seeberg.
ND
ND kan visa til:
Foldereid
Foldereid er bygda kring fjorden Innerfolda i nordvestre delen av Namdalen. Nordsida når fram til Bindal i Nordland fylke.
Foldereid var tidlegare ein eigen kommune i Nord-Trøndelag. Frå 1964 er Foldereid deld mellom kommunane Nærøy og Høylandet. Fra bygdesenteret Foldereid går det riksvegar til Terråk, Brønnøysund og Grong, og fylkesveg til Kolvereid og Rørvik.
Jeferson Antonio Alves Dupin
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Albert Einstein
Albert Einstein var ein tysk-jødisk teoretisk fysikar og nobelprisvinnar som er mest kjend for å ha formulert relativitetsteorien.
Livsskildring
Einstein vart fødd i Ulm i det daverande kongeriket Württemberg i Tyskland, men voks opp i München. Som tenåring flytte han åleine til Sveits for å bli student (men han strauk på opptaksprøvene til skulen i det første forsøket). I 1896 sa han frå seg sitt tyske statsborgarskap for å sleppa å gjera militærteneste, og byrja som lærarstudent ved Eidgenössische Technische Hochschule Zürich (Zürich polytekniske institutt). Han var gløgg, men utmerkte seg ikkje som nokon lynskarp elev.
I 1900 vart Einstein uteksaminert som lærar i matematikk og fysikk, og fann ut at han ville prøva å få ein vitskapleg artikkel som han hadde skrive, på trykk i tidsskriftet Annalen der Physik. Artikkelen, som vart godteken, tok føre seg eigenskapane til væsker i sugerøyr. I det same nummeret som Einstein sin artikkel vart trykt, publiserte Max Planck sin kvanteteori.
Etter dette forfatta Einstein ei rekkje vitskaplege artiklar, trass i at han ikkje hadde tilgang til noko laboratorium og ikkje var tilknytt noko universitet. Dei fleste handla om statikk. I etterkant gjorde han den same, skuffande oppdaginga som Planck hadd gjort tidlegare i sin karriere, at alt arbeidet han presenterte i artiklane sine, hadde vore gjort før, berre aldri publisert i noko internasjonalt kjent tidsskrift, av den produktive, men smålåtne J. Willard Gibbs på Yale-universitetet i Sambandsstatane.
I 1905 hadde Einstein sitt Annus mirabilis som fysikar. Tre av dei fem artiklane han dét året publiserte i Annalen der Physik vert rekna blant dei største verka gjennom tidene innan fysikken. For den første av dei fekk han omframt ein Nobelpris, men dét skjedde først mange år seinare. Det vekte ikkje straks åtgaum at Einstein hadde løyst fleire av dei største mysteria i universet, og han fekk ikkje noko gjennombrot på grunn av dette. Han søkte på jobb som førelesar ved universitetet, men fekk avslag. Like etterpå prøvde han å få arbeid som lærar på ein ungdomsskule, men fekk avslag igjen. Ein søknad om forfremjing til teknisk testar av andre grad vart òg avslått. Så han heldt fram som testar av tredje grad på patentkontoret.
I tida mellom 1907 og 1917 funderte Einstein først og fremst på problemet med å forklara gravitasjon. Dette teoretiske arbeidet kulminerte i hans aller viktigaste verk: den generelle relativitetsteorien, publisert tidleg i 1917. To år etter var den første verdskrigen over, og Einstein vart med eitt kjend over heile verda.
I 1919 skilde han seg frå Mileva og gifte seg med syskenbarnet sitt Elsa Löwenthal.
Å verta «verdskjendis» er uvanleg for vitskapsfolk. Etter kvart vart Einstein meir kjend enn nokon forskar gjennom historia. I folkeleg kultur har mest ordet «einstein» kome til å bli brukt som eit anna ord for flogvit eller geni.
Den generelle relativitetsteorien står verkeleg i ein særklasse blant vitskaplege verk. Forfattaren C.P. Snow har påstått at sjølv om den spesielle relativitetsteorien frå 1905 var revolusjonerande og viktig, var tida moden for idéen, og einkvan ville ha kome på han innan fem års tid uansett. Men hadde ikkje Einstein tenkt ut den generelle relativitetsteorien, ville vi truleg ha venta på forklaringa den dag i dag.
Einstein døydde i Princeton i New Jersey i Sambandsstatane (USA) i 1955. Han donerte hjernen sin til forsking.
Utmerkingar
I 1999 vart Einstein kåra til den viktigaste personen på 1900-talet av tidsskriftet Time Magazine.
Student
Student er ein person som tek utdanning, særleg på høgskule- eller universitetsnivå. Ofte er det somme særlege føremoner av både nasjonal og internasjonal karakter knytt til det å vere registrert som student ved ein lærestad, som til dømes reduksjon i billettprisen på kollektivtransport, gunstige lån og rett til stipend for å finansiere studiane, rett til særlege studentbustader, rett til helseteneste ved studiestaden og anna.
Det finst ikkje nokon internasjonal status eller definisjon på «student». Kvar stat eller land fastsett sjølv kva som vert kravd i dei ulike samanhengane, og nemninga «student» er til dømes ikkje rettsleg verna i Noreg. Men nokre organ av internasjonal karakter har definert nokre felles karakteristikkar, og ein ikkje-kommersiell organisasjon for reiselivet, ISIC Association under UNESCO, står attom eit internasjonalt student-indentiteskort, ISIC, international student identity card eller carte d'identité étudiante internationale.
Studenttradisjonar
For studentar ved universiteta har det frå gamalt av vore knytt tradisjonar og førestillingar om eit serleg studentliv i fridom og fest, og både klede, luer og anna har markert studentane som ei særskild gruppe i fleire høve. Mykje av dette høyrer no soga til, og i Noreg er det vel mest russefeiringa som kan minne om den særstoda studentane inntok i samfunnet i gamle dagar. I tidlegare tider var examen artium, altså det som no kan samanliknast med avgangseksamen frå vidaregåande skule, ein såkalla studenteksamen som førebudde for eit universitetsstudium.
Seiichi Saito
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Takayuki Odajima
Takayuki Odajima er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Montedio Yamagata og Thespa Kusatsu.
Albert Schweitzer
Albert Schweitzer var ein tysk teolog, musikar, filosof og lækjar. Han vart fødd i Kaysersberg i Alsace (tysk Elsass) i det noverande Frankrike. I 1953 mottok Schweitzer Nobels fredspris for 1952, hovudsakleg for sitt arbeid som lækjar i Afrika.
Musikaren Schweitzer
Schweitzer var mellom dei mest vidgjetne organistane i Europa på fyrste halvdelen av 1900-talet. Han hadde lært orgelspel hjå Charles-Marie Widor i Paris, og gjorde seg merka som tolkar av Johann Sebastian Bach sin orgelmusikk. Som musikkforskar vart Schweitzer vidkjend for tobindsverket Johann Sebastian Bach, som kom i 1908.
Victoria
Victoria og Viktoria er kvinnenamn som også er utbreidd i stadnamn. Victoria er latin for 'siger' og namnet på den romerske sigersgudinna. Tilsvarande mannsnamn er Viktor.
Mont Blanc
Mont Blanc (italiensk Monte Bianco), òg kalla «La Dame Blanche», er det høgaste fjellet i Alpane og Vest-Europa.
Fjellet ligg i området Aostadalen i Italia og Haute-Savoie i Frankrike. Det har lenge vore krangla om på kva side av landegrensa sjølve fjelltoppen ligg, og begge land plar å plassere toppen på si side av grensa på forskjellige kart. Etter ein avtale mellom Frankrike og Kongedømet Sardinia i Torino i 1861 vart grensa trekt gjennom det høgaste punktet på Mont Blanc, og dette er den siste offisielle definisjonen på kor grensa går, sjølv om franske kart ofte ikkje respekterer denne løysinga.
Dei to mest kjende byane nær Mont Blanc er Chamonix i Haute-Savoie (åstad for dei første olympiske vinterleikane) og Courmayeur i Aostadalen. Mont Blanc-tunnelen går mellom desse to byane, og er ei viktig transportåre i Alpane. Han vart påbyrja i 1957 og stod ferdig i 1965 med ei lengd på 11,6 km.
Mont Blanc-massivet er eit populært område for fjellklatring, tur- og skigåing.
Første klatring
Den første registrerte klatringa av Mont Blanc var 8. august 1786 av Jacques Balmat og legen Michel Paccard. Denne klatreturen, etter initiativ frå Horace-Bénédict de Saussure, som gav ein premie til dei som først kom til topps, markerer starten på moderne fjellklatring. Den første kvinna på toppen av fjellet var Marie Paradis i 1808. Theodore Roosevelt, som seinare vart president i USA, leia òg ein ekspedisjon til toppen i 1886.
I dag vert toppen klatra av om lag 20 000 fjellklatrarar kvart år, og vert rekna som ein lett, men lang, klatretur. Frå l'Aiguille du Midi, som er stoppestad for ei kabelvogn, ser Mont Blanc nær ut, og er berre 1 000 meter høgare oppe.
Kvart år krev derimot Mont Blanc-massivet sine offer, og i høgsesongen (vanlegvis i august) har dei lokale redningsmannskapa om lag 12 redningsoppdrag, normal for å hente ut folk med problem på ei av dei vanlege rutene i fjellet. Ein tur til toppen av Mont Blanc krev god kjennskap til fjellklatring i stor høgd, ein guide (eller i det minste ein erfaren fjellklatrar) og skikkeleg utstyr. Det er ei lang rute med nokre vanskelege passasjar og fare for steinras. I tillegg må ein ha minst ei natt i ei av fjellhyttene for å verte vand til høgda. Viss ikkje er det fare for høgdesjuke, som kan vere livsfarleg.
Kven eig toppen?
Heilt sidan Den franske revolusjonen har dette spørsmålet vorte stilt. Før dette var heile fjellet ein del av Kongedømet Sardinia i fleire hundreår.
Den første avtalen som definerte ei grense i området går tilbake til 15. mai 1796. I denne avtalen vart den sardiske kongen tvungen av Napoleon til å gje frå seg områda Savoie og Nice til Frankrike, og i punkt 4 i avtalen står det: «Grensa mellom Det sardiske kongedømet og departementa i Frankrike skal opprettast på ei linje avgjort av ytterpunkta på Piedmont-sida og av fjelltoppane: Frå eit utgangspunkt ved grensene til Faucigny, Hertugdømet Aosta og Valais, til dei høgaste punkta av isbreane eller Monts-Maudits: Først toppane eller platåa i Alpane, til kanten av Col-Mayor». Avtalen er enno meir forvirrande, fordi han seier at grensa bør vere synleg frå byane Chamonix og Courmayeur. Toppen er ikkje synleg frå Courmayeur, fordi delar av fjella lenger nede skjuler han. Avtalane vart seinare bytta ut med ein annan avtale, og er uansett ikkje lenger gyldig. Den nye avtalen vart signert i Torino 24. mars 1860 av Napoleon III og Viktor Emmanuel II av Italia, og omhandar annekteringa av Savoie. Ein grenseavtale signert 7. mars 1861 definerer den «nye grensa».
Ei utgåva av Sarde Atlas, frå 1823 plasserer grensa nøyaktig på toppen av fjellet (som her står oppført med ei høgd på 4 804 meter). Avtalen 7. mars 1861 såg dette, men trekte grensa på iskappa på Mont Blanc, slik at det vart både fransk og italiensk. Vasskiljeanalysar av den moderne topografien viser at toppen i dag ligg på grensa, men føreslår òg at grensa burde følgje ei linje nordover frå toppen mot Mont Maudit, slik at søraustryggen til Mont Blanc de Courmayeur burde ligge i Italia.
Trass i at den fransk-italienske grensa vart trekt om att både i 1947 og 1963, unngjekk dei spørsmålet om Mont Blanc.
Vallot-hytta
Den første vitskaplege utforskinga av toppen vart gjort av botanist og meteorolog Joseph Vallot på slutten av 1800-talet. Han ville halde seg nær toppen, så han bygd ei hytte her.
Janssen-observatoriet
I 1891 bygde Pierre Janssen eit observatorium ved toppen av Mont Blanc. Gustave Eiffel tok på seg prosjektet, så lenge han kunne finne eit godt fundament å bygge på. Den sveitsiske landmålaren Imfeld grov seg 15 meter nedover utan å finne fast grunn, så Eiffel gav opp.
Trass i dette vart observatoriet bygd i 1893. Bygningen vart bygd på isen, noko som fungerte til ein viss grad fram til 1906, då bygningen starta å helle kraftig. Til slutt opna det seg ein bresprekk under bygningen, og observatoriet vart til slutt forlète før det fall saman.
Flyulukker
To fly frå Air India styrta på fjellet i 1950 og 1966. Begge flya skulle lande på Genève flyplass då pilotane feilrekna høgda si. 48 og 117 menneske mista livet.
Høgd
Toppen av Mont Blanc er dekt av eit tjukt is- og snølag, som ligg året rundt. Denne tjukkleiken varierer, slik at ein ikkje har eksakt og permanent høgd på toppen. Nøyaktige målingar er derimot vorte utført. Lenge var 4 807 meter den offisielle høgda, men med hjelp av GPS-teknologi vart toppen målt til 4 810,40 meter i 2002.
Etter hetebølgja i 2003 i Europa, gjorde forskarar nye målingar av høgda. Dei målte høgda til 4 808,45 meter. At hetebølgja påverka isen i denne høgda er derimot tvilsamt, men høgda på fjelltoppen er vorte målt på nytt anna kvart år etter den tid. I 2005 vart høgda målt til 4 808,75 meter.
Høgda til fjellet utan isdekket er 4 702 meter, og ligg 40 meter frå den snødekte toppen.
Vern av Mont Blanc
Mont Blanc-massivet er sett fram som ein potensiell verdsarvstad, sidan det er ein unik og kulturelt viktig stad, som vert rekna som fødestaden for moderne fjellklatring. Ikkje alle er einige, og dei tre regjeringane i Italia, Frankrike og Sveits må i lag sende inn forslag til UNESCO for at den skal settast opp på lista.
Mont Blanc er ein av dei mest vitja turiststadane i verda, og er på grunn av dette truga.
Lorents Lange
Lorents Lange var ein norsk jurist og stortingsmann.
Lange var 2. representant på Stortinget for Kristiansand på det overordentlege storting 1814 og på Stortinget 1815-16. I 1814 var han medlem av Lagtinget og av forhandlingskomiteen. 1815-16 var han president i Lagtinget, og visepresident i Stortinget. Han var då medlem av 17 komitear, mellom anna formann i komiteen om odelslova og av gasje- og pensjonskomiteen, sekretær i protokollkomiteen av 4. august. Lange var også president i riksretten 1815-16.
Lange var i 1833 på Stortinget, vald for Akershus. Han var då president i Lagtinget, samt formann i justiskomiteen og i kriminallovkomiteen.
Lange døydde i Kristiania i 1860.
Fernando Muslera
Néstor Fernando Muslera Micol er ein uruguayansk fotballspelar og keeper som i 2018 spelar for Galatasaray i den tyrkiske fotballigaen og for Uruguay sitt landslag.
Klubbkarriere
Muslera begynte proffkarrieren sin hjå Montevideo Wanderers i 2004, etter å ha vore ein del av klubben sitt ungdomssystem før det. I 2006 gjekk han på lån til ein annan Montevideo-klubb, Nacional.
Før 2007/08-sesongen flytta Muslera til Europa og italiensk serie A, då han vart selt til Lazio for 3 millionar euro. Han var tenkt som førstekeeper då han vart kjøpt inn og debuterte for Lazio i ein heimesiger 3-1 over Cagliari 16. september 2007. I den femte kampen han starta, tapte Lazio 1-5 heime mot AC Milan og Muslera fekk skulda for fire av måla. Han hamna så på benken, til fordel for 44 år gamle Marco Ballotta. Resten av sesongen var han Lazio sin reservekeeper. I januar 2009 vann han tilbake plassen som førstekeeperen til Lazio. Han spelte resten av sesongen, og var med på å vinna den italienske cupen. I finalen redda han to straffar i den avgjerande straffesparkkonkurransen. I 2011 vart han kjøpt av den tyrkiske klubben Galatasaray. Han vart seriemeister i Tyrkia med dei i 2012, 2013 og 2015. Han vart kåra til årets keeper i Tyrkia i 2012.
Landslagskarriere
Muslera fekk den første landskampen sin for Uruguay 10. oktober 2009, i den nest siste kampen i gruppespelet for kvalifisering til fotball-VM i 2010, ein bortesiger 2-1 over Ecuador. Han spelte òg den siste gruppekampen, då Uruguay tapte 0-1 heime mot Argentina, og begge dei to avgjerande playoff-kampane mot Costa Rica, som førte til at Uruguay kvalifiserte seg til VM. I sjølve VM-turneringa spelte han alle Uruguay sine sju kampar då laget nådde semifinalen og kom på fjerdeplass i turneringa. Han var òg med på å vinna Copa América med Uruguay i 2011.
Hideki Matsuda
Hideki Matsuda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Astrid Tollefsen
Astrid Tollefsen, fødd i Horten, var ein norsk lyrikar.
Ho debuterte med diktsamlinga Portrett i speil i 1947, same året hadde ho vorte sambuar med Gunvor Hofmo. Dei budde i lag i fleire år, fyrst på Tøyen i Oslo, seinare på Sørlandet.
Aesch i Luzern
Aesch  er ein kommune i distriktet Hochdorf i kantonen kantonen Luzern. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
MS «Berge Stahl»
Berge Stahl var fram til 2011 det største bulkskipet i verda. Det vart bygd ved Hyundai i Sør-Korea for det norske reiarlaget Bergesen og var registrert i Stavanger. Seinare var det registrert ved Douglas, Isle of Man.
På grunn av den massive storleiken, var det berre to hamner Berge Stahl kunne legge til ved, fullasta, Ponta da Madeira i Brasil og Europoort ved Rotterdam i Nederland. Skipet gjekk i fart med jernmalm.
I desember 2016 hadde det si siste reise får Ponta da Madeira til Rotterdam.
Frå våren 2017 var Berge Stahl sett inn i fart mellom Ponta da Madeira og Teluk rubiah i Malaysia. Dette etter å ha fått fornya sertifikata sine i april 17; fornyinga gjaldt fram til nyårsaftan 2021.
Skipet vart opphogge i 2021.
Storfjorden
Storfjorden kan visa til:
Mitsumasa Yoda
Mitsumasa Yoda er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Montedio Yamagata og Thespa Kusatsu.
Dornach
Kommunen består av landsbyen Dornach, som igjen består av to landsbyar, Dornachdorf og Dornachbrugg. Dei to landsbyane voks saman mot slutten av 1800-talet.
Hovudsetet til den antroposofiske rørsla, Goetheanum, ligg i Dornach.
Kjell Askildsen
Kjell Askildsen (, død 23. september 2021 ) var ein norsk forfattar frå Mandal.
Askildsen var ein av Noregs mest respekterte novelleforfattarar. Han har gitt ut nokre romanar også, men det er i fyrste hand novellene han er kjend for. Kjell Askildsen har også omsett utanlandsk litteratur til norsk, til dømes Eugene O'Neill, George Tabori og Samuel Beckett.
Omsett til andre språk
Bøkene til Kjell Askildsen har vorte omsette til mellom anna tysk, fransk, spansk, engelsk, islandsk, svensk, dansk, finsk, estisk, tsjekkisk, rumensk og russisk.
Jørn Utzon
Jørn Utzon var ein dansk arkitekt som vart mest kjend for Sydneys hovudlandemerke, Operahuset.
Utzon utdanna seg til arkitekt på kunstakademiet i København, der han gjekk ut i 1942. Han drog til det nøytrale landet Sverige og sidan til Finland, der han arbeidde for den kjende finske formgjevaren Alvar Aalto. I tillegg til Gunnar Asplund og Frank Lloyd Wright hadde Aalto stor innverknad på verka hans.
Då krigen var slutt drog Utzon tilbake til Danmark med familien, og starta sitt eige arkitektkontor. Han byrja å reise mykje, i Nord-Amerika og Asia (Kina, Japan og India). I 1947 arbeidde han nokre månader i Marokko, der den islamske arkitekturen fekk mykje å seie for utviklinga hans.
Utzon var framleis ein ukjend arkitekt då han vann konkurransen om å byggja eit operahus i Sydney. Han flytta til byen i 1962 for å kunne følgja arbeidet på nært hald, men etter eit regjeringsskifte i delstaten New South Wales fekk han ikkje betaling lenger. Han drog bort frå landet og prosjektet i 1966, utan å ha fått fullført interiøret. Sidan vart bygget omarbeidd og fullført av Peter Hall, David Littlemore og Lionel Todd. Operaen vart offisielt opna av dronning Elizabeth II den 23. oktober 1973.
Frå 1985 byrja sønene Jan og Kim å samarbeida med faren, og etter at Jørn Utzon trekte seg tilbake har dei drive firmaet Utzon Architects vidare. Dei fekk mellom anna oppdraget med å overvaka restaureringa av Operahuset i Sydney, særleg interiøret.
Revolusjonært Forbund
Revolusjonært Forbund (RF) var opphavleg resultatet av eit brot i Raud Ungdom i 1991, då fleirtalet av sentralstyremedlemane melde seg ut av organisasjonen. Forbundet vart skipa av gruppene (marxist-leninistane) (m-l) i Oslo og Revolusjonært Ungdomsforbund (RUF) i Bergen. Desse gruppene hadde eit nært samarbeid. I periodar var dei òg i kontakt med Ml-gruppa Revolusjon, Norges Kommunistiske Studentforbund og ei gruppe uavhengige kommunistar frå Stavanger-området. (m-l) og RUF vart gradvis til Revolusjonært Forbund, mellom anna gjennom arbeidet med bladet Klasse Mot Klasse.
RF tok krass avstand til Arbeidaranes Kommunistparti (Akp). Organisasjonen har i periodar uttrykt støtte til sopassa ulike figurar som Pol Pot og Rosa Luxemburg, og dreiv òg syndikalistisk orientert valboikott.
RF vart splitta då Bergens-avdelinga gjekk inn for å støtte opp om Raud Valallianse (RV). Forbundet vart oppløyst i 1999. Einskildpersonar frå RF, Arbeidarmaktgruppa (AMG) og tidlegare medlemar av Internasjonale Sosialistar (IS) gjekk i årsskiftet 1999/2000 saman i organisasjonen Forbundet Internasjonalen (FIN).
Mangala Valles
Mangala Valles er eit nettverk av kanalar i Tharsis-regionen på Mars.
Det vart truleg danna i samband med danninga av Mangala Fossae i sør - eit system av forkastingsgrøfter som går i ei aust-vest-retning. Det er mogeleg at det i det området vella ut lava under danninga av Tharsis-regionen. Ei slik oppvelling ville ha kunna smelta vassis under bakken som vidare kunne ha grave ut kanalane.
Ein reknar med at Mangala Valles vart danna under den geologiske epoken Hesperium for 3,5 milliardar år sidan, men òg at episodar av vulkanisme og flaum heldt fram inn i Amazonium, kan henda so nyleg som for nokre få hundre millionar år sidan.
Tom Seeberg
Tom Seeberg frå Bjørndalen vann det fjerde Landsskyttarstevne i Stavanger i 1896. Han var fødd i Drammen og arbeidde i mange år hos Treschow i Larvik, og så som kontorsjef hos Cappelen på Ulefoss.
Han deltok i Sommar-OL 1900 i Paris og tok sølvmedalje i lagskyting med armégevær.
I 1901 vann Seeberg den skandinaviske skyttarfesten i København.
Antoni Gaudí
Antoni Gaudí i Cornet var ein katalansk arkitekt.
I løpet av karrieren sin teikna han og fekk oppført ei rekkje særprega byggverk og eit parkanlegg. Om lag halvparten av bygningane er i Barcelona. Fleire av dei er på UNESCO si verdsarvliste, blant dei kyrkja Sagrada Familia, som var ufullført då han døydde og blei verande slik i mange år.
Byggverka til Gaudí er kjenneteikna av tankane han om naturlege former, der rette linjer sjeldan finst. Han vart tidleg påverka av jugendstil eller art nouveau, i Spania kalla modernismo. Denne stilretninga kom særleg til uttrykk i møblane han teikna for kundane sine. Ei anna inspirasjonskjelde var tradisjonelt katalansk handverk, særleg i smijern og murverk. Han var òg begeistra for mosaikktradisjonen i middelhavslanda, og nytta ofte teknikken som kledning på fasadar og innvendige veggea. Benkane i Parc Güell viser den frie og eksperimentelle bruken hans av denne teknikken. Dei dobbeltkrumme flatene til benkane er kledd med mosaikk av brotstykke av fargerike glaserte keramikkfliser og potteskår frå knuste tallerkenar og kar. På taka over leigegarden Casa Milà har luftekanaler og skorsteinar gjerne plante- og blomsterliknende formar, eller formar som føregrip kubismen. Formspråket i leigegardane frå åra etter 1900 tilhøyrer elles områdande art nouveau-stilen.
Konstruktivt arbeidde Gaudí mykje med mura kvelv og bogar. For å unngå strekkpåkjenninger konstruerte han boger med same form som kjedelinja, korga som ein fritthengjande kjetting eller kabel dannar. Gaudí laga modellar til mange konstruksjonar ved hjelp av snorer og lodd, som han så snudde opp ned for å finna den optimale forma som berre skulle ta opp trykkrefter. Taka over Casa Milà og Casa Batlló blir haldne oppe av tettstilte bogar som følgjer slike kjedelinjer. I kyrkja Sagrada Familia følgjer dei kvelvberande søylene skråstilte korger som held vidare fram i kvelvribbene og til saman dannar kjedelinjer. Søylene og ribbene er til dels forma som strå eller plantestilkar, og som i naturen forgrener dei seg ofte.
Gaudí ville helst stå for alle detaljar i sine eigne byggverk, heilt ned til dekorative detaljar, sanitærutstyr og møblar. Han fekk difor ei avgrensa mengd klientar, men mangla ikkje oppdrag, sidan fleire av dei var særs velståande og ville ha han til å teikna fleire byggverk for seg. Han var heile livet ein djupt religiøs mann, som vende seg mot ein asketisk livsførsel. Den siste perioden av livet vigde han seg heilt til bygginga av kyrkja Sagrada Familia, som enno var langt frå halvferdig då han døydde.
Arbeidermaktgruppa
Arbeidermaktgruppa (AMG) starta då ein stor trotskistisk minoritet blei ekskludert frå Sosialistisk Ungdom (SU) i 1981. Av di opposisjonen var meir enn ein tredel av medlemene blei SU formelt lagt ned og stifta på ny dagen etter, med inviterte medlemer.
AMG dreiv i fleire år med sjølvstendig arbeid, særleg med fagleg-politisk innretting. Gruppa la òg vekt på militærpolitikk, og var i mykje i søkjelyset i 1986, då AMG-medlemen Steinar Nørstebø vart tiltala for å drive antimilitaristisk propaganda i ei sak som hamna i Høgsterett.
I 1985 braut storparten av medlemene i AMG og starta Internasjonale Sosialistar (IS). Då Raud Valallianse (RV) på landsmøtet i 1991 vart riven laus frå Arbeidaranes Kommunistparti (AKP) og vart ein sjølvstendig medlemsorganisasjon, var representantar frå AMG til stades og gav uttrykk for støtte til RV.
Einskildpersonar frå Revolusjonært Forbund, AMG og tidlegare medlemer av IS skipa i årsskiftet 1999/2000 organisasjonen Forbundet Internasjonalen (FIN).
Kill Rock Stars
Kill Rock Stars er eit uavhengig plateselskap som held til i Olympia i Washington i USA. Plateselskapet vart skipa i 1991 av Slim Moon.
Masayuki Okamura
Masayuki Okamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Kurt Mosbakk
Kurt Mosbakk i Orkdal er ein  norsk tidlegare offentleg tenestemann og Arbeidarparti-politikar. Han er utdanna siviløkonom, og var konsulent 1959–1968, kontorsjef i AOF 1968-1969 og i LO 1969–1974, fylkeskontorsjef i Finnmark 1974–1975, fylkesrådmann i Finnmark 1976–1986, fungerande fylkesmann i Finnmark i 1990, samt fylkesrådmann i Østfold 1988–1997. Han var spesialrådgjevar i Østfold fylkeskommune 1997–1999.
Mosbakk var nestformann i AUF 1964–1967, personleg sekretær i Forsvarsdepartementet 1964–1965, medlem av Akershus fylkesting 1972–1974, varaordførar i Lørenskog 1972–1974, og formann i Akershus Arbeidarparti 1969–1974.
Kurt Mosbakk var statsråd og sjef for Handels- og skipsfartsdepartementet 9. mai 1986 - 31. desember 1987 (handelsminister) i Gro Harlem Brundtland si andre regjering. Han var deretter handelsminister og sjef for Handelsavdelinga i Utanriksdepartementet 1. januar 1988 - 13. juni 1988 i same regjering.
Kurt Mosbakk mottok Kongens fortenstmedalje i gull i 2006.
Bardenas Reales
Bardenas Reales er ein halvørken i Navarra i Spania med vegetasjon og erosjonsdanna steinformasjonar som er unike i Europa. Han dekkjer 45,5 km² og den mest kjende formasjonen i landskapet er Castildetierra.
Sidan 1991 har det spanske luftvåpenet hatt ein base i Bardenas Reales.
Aesch i Zürich
Aesch  er ein kommune i distriktet Dietikon i kantonen kantonen Zürich. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Fram til 2001 vart han kalla Aesch bei Birmensdorf.
Armering
Armering er jern som vert støypt inn i betongen for at han ikkje skal sprekke eller gi etter for strekk, trykk og skjerkrefter.
Armeringa verkar saman med betongen for å bere dei lastene som konstruksjonen vert påført, og har fleire funksjonar:
Vi skil vanlegvis mellom tre typar armering:
Slakkarmering
Dette er den vanlegaste typen armering. Tidlegare, til litt utpå 1950-talet, bestod han av glatte stålstenger som vart bøygde i endane slik at dei skulle få god forankring i betongen. I 1953 byrja Christiania Spigerverk å produsere kamstål. Kamstål er stålstenger med kammar (riller) på overflata (sjå biletet) som sørgjer for god forankring. Då kamstålet kom, vart det raskt einerådande på marknaden, og glatte armeringsstenger er no heilt ute av bruk i nye betongkonstruksjonar.
Braccianosjøen
Braccianosjøen er ein liten kratersjø i Lazio i Italia, om lag 32 km nordvest for Roma. Han har eit areal på 56,76 km² og er den nest største innsjøen i regionen (etter Bolsenasjøen) og ein av dei store innsjøane i Italia. Innsjøen er sirkelforma og har ein omkrins på om lag 32 km og vassflata ligg 160 meter over havet. På det djupaste er Braccianosjøen 165 meter djup.
Armering
Slakkarmering
På den kommersielle marknaden er det berre armeringsstenger av stål å få tak i. Armeringsstenger av anna materiale, blant anna basert på karbonfiber, er under utvikling, men desse er enno ikkje kommersielt konkurransedyktige. Dei viktigaste fordelane med å bruke stål er:
Å binde armering – altså å montere armeringsjern på rett måte – er eit eige yrke med fagbrev der ein får tittelen «jernbindar».
Braccianosjøen
Tre byar ligg langs innsjøen, Bracciano, Anguillara Sabazia og Trevignano Romano.
Armering
Spennarmering
Spennarmering er mykje brukt i bruer og i prefabrikkerte betongelement. Ved bruk av spennarmering kan ein t.d. byggje konstruksjonar med større spennvidder enn ein kan gjere ved slakkarmering. Prinsippet ved spennarmering eit at ein strekkjer armeringa og påfører betongen trykkspenningar slik at betongen står under trykk og ikkje rissar (sprekk) opp. Det gjev to fordelar: I sum gjer det at ein spennarmert betongkonstruksjon anten kan bere større laster enn ein slakkarmert, ha mindre tverrsnittsdiameter enn ein slakkarmert, ha større spennvidd enn ein slakkarmert, eller ein kombinasjon av desse.
Braccianosjøen
Innsjøen er ein viktig turistattraksjon nær Roma. Sidan han fungerer som drikkevasskjelde for Roma har han vore kontrollert sidan 1986 for å unngå forureining. Det er strengt forbode med motorisert ferdsel på innsjøen (bortsett frå enkelte fiskarar og styresmaktene) og det er bygd eit sentralisert kloakksystem for byane ved innsjøen slik at vatnet ikkje vert råka av kloakkutslepp. Dermed er Braccianosjøen ein av dei reinaste innsjøane i Italia. Det er lov å symje i innsjøen og drive anna vassport som ikkje krev motor. Det er derimot ein parasittisk flatorm i innsjøen som kan gje badande kløe.
Dei siste åra har innsjøen og området rundt vorte vidare verna som del av ein naturpark kalla Parco Regionale del complesso lacuale di Bracciano Martignano.
Militærstab
Militærstab (kan vera genralstab, hærstab, marinestab, eller luftstab innan dei ulike forsvarsgreinene) er ei gruppe offiserar, vernepliktige og sivilt personal som har ansvar for administrative, operasjonelle og logistiske funksjonar i den militære avdelinga som staben verkar for. Militærstaben styrer informasjon mellom avdelingssjefen og underlagde einingar. Motsett vil òg informasjon frå sensorar og underlagde einingar verta filtrerte til avdelingssjefen og leiinga slik at berre viktige data som basis for slutningar som sjefen skal ta, kjem fram.
Armering
Fiberarmering
Fiberarmering er armering ved hjelp av (ei stort mengd) fibrar som vert blanda inn i betongen på blandestasjonen. Det er to typar fibrar som er vanleg i bruk, stålfibrar og fibrar av polypropylen. Lengda av ein einskild fiber er omtrent 5-10 cm, og diameteren er som ein tynn ståltråd. Fibrane har ei utforming som bidreg til god heft i betongen, anten ved hjelp av grov overflate, bølgja utforming eller krokar i endane. Fiberarmering vert mest nytta i sprøytebetong, men vert òg brukt som armering i golv om det ikkje er fare for at golvet kan bli utsett for spesielt store laster. Plastfibrar vert brukt i gjødselskjellarar, ved sida abv tilleggsarmering.
Militærstab
Tala frå 1 til 9 nedanfor er ikkje prioritetar, men ei vanleg oppdeling i militære stabar som skriv seg frå gamal fransk praksis: 1 har ikkje høgare status enn 2. Dømet er henta frå SHAPE strukturen:
Armering
Fiberarmering
Tidlegare brukte ein òg asbestfibrar for å armare betong, men etter at ein oppdaga skadeverknadene ved bruk av asbest, vart det forbode. Eternitt vart i si tid eit kjent varemerke for vegg- og takplater med fiberarmert betong.
Mont Blanc du Tacul
Den første offisielle klatringa av Mont Blanc du Tacul vart gjort av Charles Hudson med Edward John Stevenson, Christopher og James Grenville Smith, E. S. Kennedy, Charles Ainslie og G. C. Joad den 5. august 1855. Guidar frå Courmayeur kan derimot ha klatra fjellet allereie i 1854 og 1855 i eit forsøk på å nå Mont Blanc frå den italienske sida.
Zlatko Dedič
Zlatko Dedič er ein slovensk fotballspelar som hausten 2011 spela i angrep for det tyske laget Dynamo Dresden i 2. Bundesliga, på lån frå Bochum i 1. Bundesliga, og for det slovenske landslaget.
Dedič voks opp nær Koper i Slovenia. Han drog til Parma i Italia i 2000, men slo aldri gjennom i Serie A. I staden spelte han på lån i fleire Serie B-klubbar, og frå 2007 permanent for Serie B-klubben Frosinone. Sommaren 2009 gjekk han til Bochum i tysk Bundesliga. Han skåra fem mål i den første sesongen sin der, då klubben rykte ned i 2. Bundesliga.
Dedič debuterte for Slovenia sitt A-landslag 28. mars 2008 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Tsjekkia. Han skåra vinnarmålet i den avgjerande playoff-kampen mot Russland, som sikra deltaking i fotball-VM i 2010 for Slovenia.
Philip Newth
Philip Newth er ein engelsk-norsk forfattar og illustratør som har skrive meir enn 50 barne- og ungdomsbøker. Han har òg skrive fleire høyrespel.
Newth er busett på Rykkinn i Bærum og er gift med forfattaren Mette Newth.
Bakgrunnsstoff
Philip Newths offisiell nettstad
Sydsamisk-norsk ordbok
Sydsamisk-norsk ordbok (Åarjelsaemien-daaroen baakoegærja) er ei ordbok skriven av Knut Bergsland og Lajla Mattson Magga. Boka kom ut i 1993 på Iđut. Ho er, attåt Sydsamisk-svensk-sydsamisk ordbok frå 2007 den einaste papirordboka frå sørsamisk som er publisert med ein normert sørsamisk ortografi. Den viktigaste kjelda for denne ordboka er Gustav Hasselbrink si trebands ordbok Südlappisches Wörterbuch, men ho har også henta materiale frå alle andre tilgjengelege kjelder, Halász og Lagercrantz sine tekstar, og framfor alt Bergsland sine eigne tekstar.
Sydsamisk-norsk ordbok er deskriptiv heller enn normativ på den måten at i valet mellom to dialektformer fører ordboka opp begge formene.
Ergonomi
Ergonomi er eit omgrep som vert nytta om bruk av vitskaplege metodar for å legga til rette og betra arbeidsmiljøet. Fagfeltet femnar vidt og omfattar utforming av arbeidsplassen, ljos, varme, vibrasjon, støy og liknande som har innverknad på sikkerheit, helse og trivsel. For operatørar av alle slags maskiner og verktøy er det viktig at dei er rett utforma, slik at dei ikkje skadar eller er til ubehag for brukaren. Rett ergonomi kan auka trivselen og redusera skadar og slitasje og dermed òg sjukefråvær. Innan mange felt er det vedteke standardar og forskrifter som regulerer ymse ergonomiske tilhøve.
Makoto Kasahara
Makoto Kasahara er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Johannes' openberring
Johannes' openberring, òg kalla apokalypsen, er den siste boka i Det nye testamentet, tradisjonelt tilskriven apostelen Johannes, son av Sebedeus. Boka gjev ei openberring av dei siste tider og verdsundergangen.
Innhald
Openberringa byrjar med ei helsing og held fram med brev til sju kyrkjelyder i Vesleasia; i Efesos, Smyrna, Pergamon, Tyatira, Sardes, Filadelfia og Laodikea. Kvar helsing sluttar med orda «Den som har øyro, han høyre kva Anden seier til kyrkjelydane!»
Så held openberringa fram med eit syn : Han såg fire skapningar som alle hadde med seks vengar, ein lik ei løve, ein lik ein okse, ein med menneskeandlet og ein som ei ørn i flòg. Skapningane omgav eit lam med sju augo og ein kongsstol; han som sat på kongsstolen hadde ei bok med sju segl.
Når segla var brotne, vart det blese i sju basunar, og så følgde den store striden, følgd av sju skåler med plagar for menneskja før domen fell over Babylon.
Så kjem Kristus att og sigrar, og vi får høyre om den nye himmelen og den nye jorda.
Gåter
Openberringa brukar symbol frå Bibelen, jødisk apokalyptisk litteratur og mytologien i det nære austen. Eit døme på jødisk numerologi er dyrets tal, 666. Forfattaren er òg påverka av gresk-romersk astrologi og kosmogoni.
Forfattaren
Openberringa er tilskriven Johannes, Jesu læresvein og forfattar av Evangeliet etter Johannes og Johannes' brev. Men sidan det var tradisjon å hevde at akopalyptiske bøker var skrivne av kjende personar, er det like sannsynleg at forfattaren har vilt få lesarane til å tru at Johannes er forfattaren. Johannes var dessutan eit vanleg namn. Openberringa skal vere skriven på Patmos, som romarane brukte til straffekoloni.
Forfattaren er delvis skriven på godt gresk, men stilen er tildels ugrammatikalsk med arameiske og hebraiske uttrykksmåtar, kanskje eit medvite forsøk på å få stilen til å likne den vi finn i eldre skrifter.
Openberringa er truleg skriven mot slutten av det fyrste hundreåret e.Kr., under keisar Domitians regjeringstid. Kristenforfølgingane på den tida vart oppfatta som innleiinga til den siste trengselstida, hendingar vi kan finne att i forteljingane i openberringa.
Carole Montillet
Carole Montillet er ein fransk tidlegare alpin skirennar frå Grenoble. Ho vart olympisk meister i utfor under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City.
Karriere
Ho la opp etter 2006-sesongen.