cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hemnværing
Adjektiv
Adjektiv av typen roleg har endinga -li i hemnværing. Dette er i samsvar med smølværing. aurgjelding og kristiansunder innanfor andre nordmørsmål og stemmer elles med dialektane lenger nord og aust.
Kasus
Hemnværing har tradisjonelt dativ av personlege pronomen og i bunden form av substantiv.
Mittelallalin
Mittelallalin (3 456 moh) er ein mindre topp nedanfor Allalinhorn og oppfor Saas-Fee. Toppen er kjend for den roterande restauranten, som er den høgastliggande i verda, og for ei bregrotte.
Fylkesveg 125 i Troms
Fylkesveg 125 i Troms går mellom Altevik og Nordsand i Harstad kommune. Vegen er 2,5 km lang.
Mittelallalin
Ein kjem seg lettast opp til Mittelallalin med kabelvogn frå Saas Fee via Felskinn.
Høgaste fjella i verda
Dette er ei liste over dei 109 høgaste fjella i verda. Dei ligg alle i Asia. Berre toppar som reknast som sjølvstendige fjell er tekne med i lista, ikkje sekundære toppar som er ein del av ein større toppformasjon.
Gregor Gysi
Gysi var ferdig utdanna jurist i 1970, og forsvarte som sjølvstendig advokat blant anna fleire kjende systemkritikarar som var tiltalte av DDR-regimet.
Laryngal
Laryngal (av gresk larynx) er ein strupeljod.
Gregor Gysi
Gregor Gysi vaks opp i ein kommunistisk funksjonærfamilie. Gregor Gysis far, Klaus Gysi, var forleggjar og blei ambassadør og kulturminister i DDR. Mor hans, Irene (f. Lessing), var syster til den austtyske juristen og diplomaten Gottfried Lessing som i perioden 1944-1949 var gift med den britiske forfattaren Doris Lessing. Ho var dermed tanta til Gregor Gysi via inngifte. Skodespelaren Gabriele Gysi er syster til Gregor Gysi. Gysi har vore gift to gongar og har tre born.
Frå mars til oktober 1990 var Gysi representant i det første fritt valde austtyske parlamentet, deretter frå oktober 1990 til februar 2002 representant i det alltyske parlamentet, Forbundsdagen. Frå 2001 til 2002 var han medlem i delstatsforsamlinga i Berlin.
I 2004 var Gysi mykje sjuk, og hadde fleire sjukehusopphald.
Framfor parlamentsvalet i 2005 stilte Gysi likevel opp på ny som førstekandidat for PDS, i valkretsen Treptow-Köpenick i Berlin. Gysi gjekk òg sterkt inn for eit venstreforbund av PDS og WASG, saman med den tidlegare SPD-leiaren Oskar Lafontaine. I samanheng med at dette vart gjennomført, vart namnet på partiet endra til Die Linke.
Kufr Khall
Kufr Khall (òg kalla Kufur Khall og Kufr Khal, arabisk كفرخل, tyder Druelandsbyen) er ein by i nord i Jordan i Jerash guvernement.
Geografi
Kufr Khall ligg vest for hovudvegen mellom Jerash og Irbid. Landsbyen ligg på tre høgder: Jabal Snad, Jabal Ahed og al-Jabal al-Gharbi. Kufr Khall representerere eit viktig knutepunkt mellom Ajlounfjella og den store sletta Houran.
Historie
Kufr Khall har vore busett sidan romersk tid i Jordan, og fleire graver vart oppdaga i 1981. Omajadane og abbasidane har etterlate seg fleire ruinar i Kufr Khall.
Arawa
I maorisk mytologi er Arawa ein av dei store, havgåande kanoane som vart brukt under folkeflyttingane som førte til busetnad på New Zealand. Kanoen var laga av eit stort tre i Rarotonga, ein stad «som ligg på den andre sida av Hawaiki» (Grey 1956:107). Kanoen høyrde til Tama-te-kapua, sonen til Houmai-tawhiti. Etter at far og bror hans hadde vortne drepne i ei rekkje kampar mellom familien hans og overhøvdingen Uenuku, samla Tama familien sin, alle eignelutene sine, kidnappa Ngatoro-i-rangi, navigatøren på Tainuikanoen (kanoen til ein annan maoristamme) og segla av stad i Arawakanoen. Arawa landa på New Zealand, nær Cape Runaway. Då Tama døydde, vart han gravlagd på toppen av Mount Moehau i den nordlege spisen av Coromandel Range. Dei moderne etterkomarane til Arawanybyggjarane bur i Bay of Plentyregionen på Nordøya.
Oberrothorn
Oberrothorn er eit fjell i Wallis-Alpane.
Nerl ved Kljazma
Nerl (russisk Нерль) er ei elv i Jaroslavl, Ivanovo og Vladimir oblast i Russland og ei av sideelvane til Kljazma frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Ho er 284 km lang og har eit nedslagsfelt på 6780 km². 102 km frå munningen har ho ei middelvassføring på 25,7 m³/s.
Nerl frys til i månadsskiftet november/desember og er isdekt til vårløysinga i april. Den største sideelva hennar er Ukhtoma.
Gjødning
Gjødsel kan vera organisk, det vil seia at han inneheld organisk materiale og er karbonbasert, eller uorganisk, det vil seia at han inneheld enkle ikkje-organiske kjemiske stoff. Ein skil ofte også mellom naturgjødsel, som blir laga av naturmateriale som ekskrement eller urin, av kompost eller torv, og kunstgjødsel, som blir framstilt industrielt.
Sredna Gora
Sredna Gora (Средна гора) er ei fjellkjede i Bulgaria, parallelt til Balkanfjella. Ho strekkjer seg mellom elva Iskar i vest til Tundzja nord for Jambol i aust. Sredna Gora er 285 km lang, og 50 km brei på det breiaste. Den høgaste toppen er Goljam Bogdan på 1 604 meter.
Fjellet er delt inn i tre av elvane Topolnitsa og Strjama — ein vestleg del (Zapadna eller Ihtimanska Sredna Gora), ein sentral del (Sasjtinska Sredna Gora) og ein austleg del (Sarnena Gora).
Dyrelivet i Sredna gora er relativt dårleg samanlikna med andre område av Bulgaria, og ein har berre artar som er typisk Sentral-Europa.
Fritz H. Frølich
Frølich var 16 år gammal då han kom til Christiania, der han var tilsett hos bankieren Nicolay August Andresen. I 1835 tok han handelsborgarskap i byen, og slo seg mykje opp. «Han var både dugande og modig, og hadde elles lykka med seg, så han fekk mykje å seia for økon. framgang i byen». Frølich var aktiv på mange felt, så mange at huset hans på folkemunne gjekk under Noas ark. Mellom anna laga verksemdene hans tapet og dei produserte fiskeguano. I 1844 byrja firmaet hans å lage fyrstikker med tolekniv, sjølve opptaket til norsk fyrstikkindustri, ein industri Frølich-ætlingar kontrollerte i over 100 år. Same året, 1844, grunnla han Christiania Bank og Kreditkasse. Han styrte banken, den «fyrste tidhøvelege forretningsbanken i Noreg», livet ut. Frølich var elles ein pådrivar for vegbygging og i mange år formann i 'Handelens venner'. Han var medlem i bystyret frå 1849 til han døydde.
Sredna Gora
Koordinatar
42.5°N, 25°W
Fritz H. Frølich
Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Gemini Nunatak
Gemini Nunatak er ein nunatak som består av to nesten isfrie fjell, 465 og 490 moh, knytte til kvarandre av ein smal kam, og som ligg 4 nautiske mil sør for Borchgrevink Nunatak på Philippi Rise, på austkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947. Han vart namngjeven av FIDS etter stjernebiletet Tvillingane, der tvillingstjernene Castor og Pollux ligg.
Gianni Romme
Gianni Petrus Cornelis Romme er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Lage Zwaluwe. Langdistansespesialisten Romme vann to gull under Vinter-OL 1998 og vart to gongar verdsmeister i firkamp, samt europameister i 2003.
Romme vart olympisk meister både på 5 000 m og 10 000 m under vinterleikane 1998 i Nagano. I februar 2000 vann han ein suveren siger då firkamp-VM fann stad i Milwaukee, landsmennene Ids Postma og Rintje Ritsma syrgde for at nederlendarar tok alle pallplassane.
Under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City tok Romme sølvmedaljen på 10 000 meter, slått av landsmannen Jochem Uytdehaage. Vinteren 2003 triumferte Romme både ved EM i Heerenveen og firkamp-VM i Göteborg i 2003.
I tida 1996-2004 vann Romme sju gull, to sølv og tre bronsar i ulike VM i distanseløp, alle tolv medaljane kom på 5- eller 10 000 meter. Over ein periode på tre år, desember 1997-november 2000, sette Romme fire verdsrekordar på 5 000 m og tre på 10 000 m.
Spellemannprisen 1988
Spellemannprisen 1988 blei delt ut våren 1989. Det Norske Kammerorkesteret fekk prisen for Årets spellemann og vann også prisen i klassen «klassisk musikk/samtidsmusikk». Den 90-årige komponisten Harald Sæverud fekk heidersprisen frå juryen, og DumDum Boys vann den fyrste prisen deira dette året. Torhild Sivertsen frå Tomboy leia utdelinga.
Spellemannprisen 1989
Spellemannprisen 1989 blei delt ut våren 1990. Øystein Sunde vann prisen for Årets spellemann og prisen i den nye klassen «underhalding», som blei delt ut totalt fem gongar. For første gong blei det også delt ut pris i klassen «årets nykomar», og Matchstick Sun vann denne prisen.
Fylkesveg 131 i Troms
Fylkesveg 131 i Troms går mellom Hamnvik og Nordrollnes i Ibestad kommune. Vegen er 13,1 km lang
Vigevano
Historie
Dei første kjeldene frå Vigevano er frå 900-talet då den langobardiske kongen Arduin heldt til her for å kunne jakte i nærleiken.
Vigevano støtta Ghibellini og keisaren i Det tysk-romerske riket og vart derfor tatt av Milano i 1201 og igjen i 1275. I 1328 overgav byen seg omsider til Azzone Visconti og frå den tid deler byen historie med Milano. Kyrkja S. Pietro Martiere vart bygd ved dominikanarklosteret, av Filippo Maria Visconti i 1445. Dei siste åra under Visconti-styret vart han omleira av Francesco Sforza. Då Sforza fekk makta i Lombardia vart Vigevano eit bispesete som gav byen gode inntekter.
Gray Nunatak
Gray Nunatak er ein nunatak som ligg 1,5 nautiske mil vest for Arctowski Nunatak i Seal Nunataks, utanfor austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart først kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld i løpet av ein sledetur i 1902, og vart namngjeven av han, truleg etter kaptein David Gray, ein kvanfangstskipper frå Peterhead i Skottland. Gray hadde planlagd ein ekspedisjon til Weddellhavet i 1891, men måtte skrinlegge planane på grunn av manglande økonomisk støtte.
Slavjanka i Bulgaria
Slavjanka (bulgarsk Славянка) eller Órvilos (gresk Όρβηλος), tidlegare òg kalla Alibotuş (frå tyrkisk) og Kitka Planina (Китка планина), er eit fjell på grensa mellom Bulgaria og Hellas sør i Pirinfjella. Den høgaste toppen i Slavjanka er Gotsev Vrah på 2 212 meter, og andre høge toppar her er Goljam Tsarev Vrah (2 186 m), Malak Tsarev Vrah (2 087 m), Sjabran (2 196 m) og Saljuva Dzjamija (2 027 m).
Massivet er kuppelforma med svært bratte sider. Det har utprega karstformasjonar, og over 30 grotter, som trekkjer til seg mange holeforskarar. Klimaet er påverka av Middelhavet med mest nedbør om hausten og vinteren, og forholdsvis tørre forhold om sommaren. Middeltemperaturen er høgare enn for resten av Bulgaria i same høgd. Den årlege middeltemperaturen i lågare delar av fjellet er nesten 14 °C og om lag 6 °C i høgare delar.
Slavjanka har eit rikt planteliv med meir enn 1 700 karplanter, inkludert 20 endemiske artar for Bulgaria, og fem som ein ikkje finn nokre andre stader i landet. Den lågare delen av fjellet har mykje svartfuru, medan bosnisk furu veks over 1 800 meter, og ingen stader på Balkan finn ein meir av denne tresorten enn her. Dyrelivet er typisk for både Bulgaria og Middelhavet med dyr som hjort, villsvin, hare, rev og grevling, i tillegg til sjakal og den sjeldne europeiske katteslangen. Ein finn òg fleire artar av skjelpadder og firfisler her.
Ashley Hutchings
Ashley Hutchings er ein engelsk bassist, vokalist, låtskrivar, arrangør, bandleiar, forfattar og plateprodusent.
Hutchings var med på å danne tre av dei viktigaste engelske folkrockbanda, Fairport Convention, Steeleye Span og The Albion Band. Han har delteke i mange musikalske prosjekt, mellom anna innspelingar og teater, og samarbeidd på film- og fjernsynsprosjekt.
Tidleg karriere
Ashley Stephen Hutchings vart fødd i 1945 i Southgate i Middlesex i England, men flytta til Muswell Hill som barn. Som tenåring byrja han å spele skiffle og blues og danna fleire grupper, mellom andre 'Dr K's Blues Band' i 1964. Han møtte gitaristen Simon Nicol i 1966 då dei begge spelte i 'Ethnic Shuffle Orchestra'. Dei øvde i etasjen over legepraksisen til far til Nicol, i eit hus kalla Fairport, og dette førte til namnet på bandet dei danna sidan, Fairport Convention i 1967 i lag med Richard Thompson, som snart inkluderte Martin Lamble, Judy Dyble og Iain Matthews.
Nesttunvassdraget
Nesttunvassdraget er eit vassdrag i Bergen med eit nedbørområde på 42,9 km² og vassføring til sjø på 3,1 m³/s.
Ashley Hutchings
The Albion Country Band, Morris On og Etchingham Steam Band
På dette stadiet hadde den aktive Hutchings alt hatt andre prosjekt på gang. Han samla saman den første besetninga av Albion Country Band, for å akkompagnere den dåverande kona Shirley Collins på solosamlinga hennar, No Roses (1971). Somme av desse samarbeidde med han på albumet Morris On (1972), ei elektrisk hyllest til morrisdansing og andre vart med han i det neste prosjektet hans, Etchingham Steam Band frå 1974-1976. Då dette vart oppløyst tok han opp att Albion Band i 1977, som med mange besetningsendringar framleis spelte inn plater og turnerte fram til 2002.
Nesttunvassdraget
Vassdraget ligg i Bergensbuene, som vart danna ved den kaledonske fjellkjedefoldinga. Berggrunnen er dominert av anorthositt og mangeritt i dei nordlege delane av Åsane og Arnadalen til Nesttun og Flesland. Dei høgareliggande delane av vassdraget, områda rundt Gløvrevatnet, er dominert av av gneis.
Ashley Hutchings
Andre prosjekt
Utanom the Albion Band har Hutchings ofte vore gjesteartist på andre sine album. The Morris On-prosjektet fekk fleire oppfølgjarar gjennom karrieren hans: Son of Morris On (1976), Grandson of Morris On (2002) og Great Grandson of Morris On (2004). Det har òg vore fleire danseprosjekt, mellom anna med John Kirkpatrick og andre artistar, The Compleat Dancing Master (1974), Rattlebone & Ploughjack (1976) og Kickin' Up the Sawdust (1977).
I 1984 skreiv og turnerte Hutchings med eit einmannsshow om visesonginnsamlaren Cecil Sharp, som førte til albumet An Hour with Cecil Sharp and Ashley Hutchings, (1986). Frå den tida kombinerte han skriving og forteljing med musikken sin, som i By Gloucester Docks I Sat Down and Wept: A Love Story (1987), som vart produsert som eit show og eit album i 1990. Seint i 1980-åra turnerte han med Ashley Hutchings All Stars, som gav ut konsertalbumet As You Like It (1988). Med Phil Beer og Chris While laga han musikk til fjernsynsserien The Ridge Riders og dette vart gjeven ut på albumet Ridgeriders: Songs of the Southern English Landscape (HTD, 1995). Det vart òg gjort ein kort turne og eit konsertalbum, Ridgeriders in Concert (Talking Elephant, 1996).
Halvvokal
Ein halvvokal er ein språklyd som uttalast utan hindringar i munnhòla, men som likevel ikkje kan vera stavingsberande. Det einaste dømet på norsk er j.
Ashley Hutchings
Andre prosjekt
I 1990-åra vendte han attende til dei musikalske røtene sine med skiffle og rock and roll, og turnerte og spelte inn med Ashley Hutchings Big Beat Combo, som gav ut albumet Twangin' and a Traddin' (2000). Han gjekk òg tilbake til interessa si for dans, og i tillegg til det pågåande Morris On-prosjektet, danna han The Ashley Hutchings Dance Band som gav ut A Batter Pudding for John Keats (1996). Andre prosjekt var med mellom andre Malcolm Rowe, Folk Your Way to Fitness (1997), Street Cries (2001) og Human Nature (2003).
Halvvokal
Samanlikn vokal, konsonant.
Ashley Hutchings
Rainbow Chasers, Albion Christmas og the Lark Rise Band
Etter at Albion Band la inn årene i 2002, sette Hutchigns saman ei anna lita gruppe kalla Rainbow Chasers som gav ut tre album, Some Colours Fly (2005), A Brilliant Light (2005) og Fortune Never Sleeps (2006). I 2008 danna han The Lark Rise som spelte inn musikk for det mest suksessfulle showet hans til no og albumet Lark Rise Revisited (2008). Han spelar stadig i juletida med The Albion Christmas Band.
258 Tyche
258 Tyche er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 4. mai 1886 av Karl Theodor Robert Luther ifrå Sternwarte Bilk.
Antonius den store
Den heilage Antonius den Store (levde ca. 251-356), òg kjend som Antonius Abbeden eller Eremitten, var ein kristen eremitt som levde i den egyptiske ørkenen som leiar for ørkenfedrane.
Harm Kuipers
Harm Kuipers er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Donderen. Han vart verdsmeister i firkamp i 1975.
Kuipers ovverraska stort då han vart tredjemann under EM 1973, etter vinnaren Göran Claeson og sin eigen landsmann Hans van Helden. Ved VM 1973 i Deventer enda han på fjerdeplassen. Vinteren etter vart han nederlandsk firkamp-meister, og kjempa drabeleg mot norske Sten Stensen då VM 1974 vart avgjort til nordmannen sin fordel og Kuipers vart nummer to.
Også i EM 1975 kom Kuipers på andreplass etter Stensen. Fjorten dagar tidlegare hadde Kuipers forsvart den nederlandske meistertittelen. Fjorten dagar etter EM vann han så verdsmeisterskapen på Bislett stadion i Oslo, fattige 0,048 tidspoeng framom Vladimir Ivanov frå Sovjetunionen. Han la opp ved sesongslutt.
Jamsides idretten studerte Kuipers medisin ved universitetet i Groningen, og var i lang tid med i den medisinske kommisjonen til Den internasjonale olympiske komiteen (IOK).
Antonius den store
Sidan blir det fortald at han blei overfallen av vonde ånder og demonar som drap han. Då han skulle gravleggjast vakna han til live igjen, og med eitt viste Jesus seg, og alle såra hans blei lækte.
Antonius har festdag 17. januar i fleire kyrkjer, men er feira den 22. tobi (31. januar) av den koptiske kyrkja i Egypt.
Eremitten er vernehelgen for husdyr, bønder, dyrepassarar, slaktarar, riddarar, konditorar, gravarar, klokkarar, spritfabrikantar og brennevinshandlarar, korgmakarar, vevarar og børstebindarar. Han vernar mot epidemiar som pest og andre sjukdommar, særleg lepra og syfilis, mot dyresjukdommar, og mot brann.
Siv
Siv kan vise til fleire artiklar:
Ruwer
Ruwer er ei elv i Rheinland-Pfalz vest i Tyskland, og ei av sideelvane til Mosel frå venstre med ei lengd på 46 km. Ruwerdalen er ein del av vindistriktet Mosel-Saar-Ruwer nær Trier. Han er kjend for vinane frå Riesling.
I den nedre Ruwerdalen ligg landsbyane Waldrach, Kasel, Mertesdorf, Eitelsbach og Ruwer.
Sideelvar
Sideelvar er Alkenbach, Altbach, Altweiherbach, Apfelbach, Avelbach, Bausbach, Benninger Bach, Bingelbach, Burg Heider Bach, Burkelsbach, Eitelsbach, Enterbach, Eschbach, Eselsbach, Flonterbach, Gimpelbach, Gondersbach, Grindelbach, Großbach, Hinzerter Bach, Kittelbach, Klinkbach, Kreidbach, Kundelbach, Labach, Lehbach, Misselbach, Moertschelbach, Mühlscheider Bach, Pehlbach, Rauruwer, Rimperterbach, Riveris, Rothbach, Siebenbornbach, Thielenbach, Waldbach, Waschbach, Weiherbach, Wenigbach, Wenzelbach and Weschbach.
Nasjonalbiblioteket
Nasjonalbiblioteket er eit norsk bibliotek som inneheld ein nasjonal kultur- og kunnskapsbase. Som nasjonalbibliotek står det mellom anna for oppfylling av pliktavleveringsloven, som seier at alle dokument laga i Noreg skal avleverast til biblioteket. Dette materialet kan brukast av publikum ved Nasjonalbiblioteket i Oslo.
Norske nasjonalbibliotekarar
Overbibliotekarar ved Universitetsbiblioteket
Nasjonalbibliotekarar
Bygninga i Henrik Ibsens gate
Nasjonalbiblioteket vart bygd 1914-1922 etter teikningar av arkitekt Holger Sinding-Larsen. Bygninga vart freda i 2013.
Fiskal
Fiskal (frå latin fiscalis, som igjen kjem frå fiscus (‘korg’, ‘pengekasse’)) vert nytta om det som har med statskassa eller rekneskap å gjera. Eit døme kan vera «det fiskale året 2005», som tyder rekneskapsåret 2005.
Fiskale skattar og avgifter har til føremål å skaffe inntekter til staten.
Rangitoto
Rangitoto (engelsk Rangitoto Island) er ei vulkansk øy i Haurakigolfen ved Auckland på New Zealand. Øya er eit kjent landemerke i Auckland, der den karakteristiske symmetriske 260 m høge toppen er synleg frå store delar av byen. Dette er den yngste og største av dei om lag 48 vulkanane som utgjer vulkanfeltet ved Auckland (The Auckland Volcanic Field). Øya vart danna etter ein serie vulkanutbrot som tok slutt for omkring 500 år sidan. Ein ventar ikkje nye utbrot her, sjølv om nye utbrot kan koma andre stader i vulkanfeltet. Toppen har eit imponerande sentralt krater.
På maori tyder «Rangi» 'himmel', og «toto» 'blod', dette kan tyda på at øya fekk namnet sitt av maoriar som var vitne til utbrotet. Det fulle maorinamnet til Rangitoto er Nga Rangi-i-totongia-a Tama-te-kapua ('Dagane medan Tama-te-kapua blødde'). Tama-te-kapua var etter segna kaptein på arawakanoen som førte ein av maoristammane fram til New Zealand, og han vart stygt skada i kamp på øya.
Det er ferjeturar kvar dag til øya frå Auckland, men der er ikkje høve til overnatting på Rangitoto. Ein dagstur gir likevel rikeleg høve til å gå fram og attende til toppen der det er fin utsikt over byen og Waitematahamna. Eit alternativ til fottur er å ta eit «traktortog» frå ferja og opp under toppen. Då vert det berre eit kort stykke å gå til topps.
Busetnad
Fram til utpå 1970-talet var det tett med hytter langs stranda på øya. Dei fleste av desse er rivne, ettersom det var tvilsomt om det var lovleg å byggja ute på øya heilt frå bygginga starta på 1920- og 1930-talet. Dessutan er Rangitoto no eit naturreservat. Nokre få hytter står likevel att, for å gje eit inntrykk av korleis øya kunne vera den gongen ho hyste fleire hundre menneske. Der er òg att ein del leivningar frå den andre verdskrigen på øya. Desse var ein del av forsvarsverka til hamna.
Plante- og dyreliv
Der er ingen elver eller bekkar på Rangitoto, så plante- og dyrelivet er avhengig av nedbør for å klara seg. Øya er likevel for ein stor del kledd av tre og meir uvanlege plantar som t.d. bregner (Trichomanes reniforme). Der er ein større skog av naturleg frødd pōhutukawa (Metrosideros excelsa) og ratatre (Metrosideros robusta). Innførte pungrevar (revekusu eller Trichosurus vulpecula, på New Zealand kalla possum) og wallabyar (ein liten kenguruart) vart fjerna seint på 1900-talet.
På somme delar av øya ligg område med lett, svart lavastein enno oppe i dagen, ettersom dei ikkje er blitt dekte av vegetasjon.
Over ei landbru er Rangitoto knytt til den mykje eldre, ikkje-vulkanske øya Motutapu, der det er mogeleg å sjå arkeologiske restar etter maoribustader som vart øydelagde ved utbrotet til Rangitoto.
Les Perrons
Les Perrons er eit fjell i Chablais-Alpane på grensa mellom Sveits og Frankrike.
Merovingarar
Merovingarar eller merovingarane er nemninga på den første kongeætta som rådde over Frankarriket. Dei sat med kongsmakta frå 451 til 751, då karolingarane tok over. Namnet merovingar skriv seg frå Merovech eller Merovic, som rådde for frankarane frå om lag 451 til 458. Merovech er rekna som stamfar til heile ætta, sjølv om overleveringa fortel at slekta skriv seg frå ein Marcomer som var i romersk teneste seint på 300-talet, og sonen hans, Faramond. Frå Faramond finst det ein Lex Salicum, som skal ha vore rettskraftig så seint som i 1415, og grunngav kravet Henry V gjorde på den franske krona.
Merovingarane var ei typisk germansk hovdingætt, og prega fransk og europeisk politikk frå midten av 400-talet til dei vart avsette av karolingarane om lag 751. Særmerket deira var at alle merovingarkongane hadde langt hår, noko som tydde manndom og styrke. Då den siste kongen, Chilperic III, vart sett i kloster, av hushovmeisteren Pippin den stutte, vart kuppet sett i verk ved å symbolsk skjera av han alt håret.
Elles hadde merovingarane, som andre hovdingætter av same slag, tradisjon for samkongedøme, noko som ofte kom til å dele opp kongeriket i den tida dei rådde for frankarane. Dette førte òg til ufred mellom brør og kongesøner. I kongerekkja finn ein difor ofte at fleire rår samstundes.
Kongerekkje
Chlodovech I eller Clovis rådde for heile Gallia etter 509 til han døydde i 511.
Chlodovech sameinte så godt som heile det romerske Gallia under sitt styre, so vel som Soissons, som den romerske hærføraren Syagrius hadde rådd for før. Han valde Paris som hovudstad, og dette vart fremste bustaden hans, saman med Soissons, Reims, Metz, og Orléans. Då han døydde, vart riket delt mellom dei fire sønene hans:
Soissons
Paris
Orléans
Reims
Chlotaire I arva etter kvart alle dei frankiske kongedøma etter at brørne eller etterfølgjarane deira var daude. Etter at han sjølv fór av, vart kongedømet delt opp att mellom sønene hans:
Soissons (etter kvart Neustria)
Orléans (Med tida Burgund)
Reims og Metz (Med tida Austrasia)
Chlotaire II varde Brunhilda og sonesonen hennar. Han sameinte kongedømet på ny. Men i 623 gav han den unge sonen sin til Austrasia for at denne skulle vera konge der. Sonen åt etterfølgjaren hans, Dagobert I, heldt fram denne politikken ved å utnemne ein underkonge for Akvitania, som skulle rå frå Toulouse, i 629.
Neustria og Burgund
Akvitania
Austrasia
Theuderic III vart kanna som konge over alle frankarar i 679. Frå då av kan ein rekne kongedømet som samla att, trass i nokre mindre feidar.
Merovingarar i kulturen
Merovingarane spelar ei rolle i nyare utleggingar av segna om Gralen, og Dan Brown knyter slekta til ei gissa blodline etter Jesus og Maria Magdalena. I denne tradisjonen skulle Merovic (med eit namn som er knytt til ord-lekken *mar, hav), vera komen frå havet eller vera son av eit havuhyre, som vert tolka inn i denne tradisjonen. Den faktiske ættlina etter Faramond ser Dan Brown heilt bort frå. Mykje av spekulasjonen kring Da Vinci-koden krinsar om lagnaden til kong Dagobert II.
Gulliver Nunatak
Gulliver Nunatak er ein nunatak med ein flat, isfri topp, 575 moh, ved nordsida av Adiefjorden, på austkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) i 1947. Han vart namngjeven av FIDS etter den oppdikta personen i Jonathan Swift-romanen Gullivers reiser, fordi sett frå søraust ser det ut som ein mann som ligg på ryggen med hovudet mot sør.
Sommarsolkverv
Sommarsolkverv eller sommarsolsnu er tidspunktet når jorda er i det punktet av banen der den halvkula ein er på (nordleg eller sørleg) heller mest mot sola. Dette skjer alltid om sommaren.
Når sola står i sør midt på dagen har ho si høgste høgde over horisonten i året, og klokka tolv vil ho stå rett over hovudet i områda ved 23 breiddegrad. Det er òg den dagen som har lengst daglengde. I daglegtale seier ein ofte at «sola snur» på dette tidspunktet, fordi dagane frå no av vil bli kortare.
Feiring
Som vintersolkverv blir solkverve om sommaren gjerne markert med ei feiring. I Noreg er denne kjend som jonsok eller sankthans. Desse feiringane blir ofte haldne rundt den 24. juni, sjølv om kvervet no finn stad på den 21. Dette heng saman med at året den julianske kalenderen er 365,2500 dagar langt, medan det tropiske året er 365,2422 dagar. Dette fører til at datoen for sommarsolkvervet endrar seg med om lag tre dagar i løpet av fire hundre år. Med den moderne gregorianske kalenderen, som er meir nøyaktig, flyttar solkvervet seg også, men på lang sikt endrar datoen seg berre eitt hakk i løpet av tre tusen år.
The Big Apple
The Big Apple, det store eplet, er eit kallenamn for byen New York. Bruken av namnet spreidde seg i 1970-åra som følgje av ein reklamekampanje for byen. Kvar uttrykket kom frå er uklart, men det kan ha opphav i ei spalte om hesteveddeløp skriven av John J. Fitz Gerald den 18. februar 1924, der han skildra afroamerikanske stallgutar:
The Big Apple. The dream of every lad that ever threw a leg over a thoroughbred and the goal of all horsemen. There's only one Big Apple. That's New York.
Two dusky stable hands were leading a pair of thoroughbred around the «cooling rings» of adjoining stables at the Fair Grounds in New Orleans and engaging in desultory conversation.
Manhattan
Manhattan er namnet på ei øy langs Hudsonelva og ein av fem bydelar i New York. Bydelen omfattar òg nokre mindre øyar og ein liten del av fastlandet. Geografisk er han ein av dei minste administrative områda i USA, men samstundes er han den klart tettast busette i staten New York såvel som i heile USA.
Petit Darray
Petit Darray er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits.
Risværfjorden i Nordland
Risværfjorden er ein fjord i Rødøy kommune i Nordland. Fjorden ligg mellom Risøyvær i vest og Selsøyvær i aust og har ei lengd på om lag 5 km.
Fjorden er ei fortsetjing av Nesøyfjorden som ligg lenger sør ved Nesøya.
Levi Strauss
Han var fødd som Loeb Strauss i Buttenheim i Bayern, i ein jødisk familie. I 1847 emigrerte Strauss med mor si og to systrer til New York i USA for å slutte seg til sine brødre, Jonas og Louis Loeb, som hadde gjort karriere og dreiv ei god forretning der. I 1850 tok han namnet Levi Strauss, og i 1853 flytta han til San Francisco i California og opna forretninga Levi Strauss & Co.
Unge
Ein unge er avkommet etter eit virveldyr. Hos mange artar eller slekter er det eigne nemningar for ungane. Før ungen vert fødd, vert han kalla eit foster.
Puddelrock
Puddelrock, er eit omgrep brukt om ein musikksjanger som blei populær på 1980-talet, men har røter i glam-rocken frå 1970-talet.
Puddelrocken har etter kvart blitt kopla til eit harry image, men dette ser ikkje ut til å stogge populariteten til den seigliva sjangeren.
6. april
6. april er den 96. dagen i den gregorianske kalenderen (97. under skotår). Det er 269 dagar att av året.
Namnedag
Helgendag i den katolske kyrkja:
259 Aletheia
259 Aletheia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 28. juni 1886 av Christian Heinrich Friedrich Peters ifrå Litchfield Observatory.
Tom Erik Oxholm
Tom Erik Oxholm er ein norsk tidlegare skeiseløpar frå Larvik. Han vart norsk firkamp-meister i 1980 og 1986, og vann bronsemedaljane på både 5 000 m og 10 000 meter under Vinter-OL 1980 i Lake Placid. Også i EM 1980 og firkamp-VM same året kom han tredjeplassar. Oxholm var medlem av IF Fram i Larvik, bortsett frå eit par sesongar i Oslo Skøiteklubb.
Sjonglering
Sjonglering er ofte brukt som eit paraplyomgrep for fleire typar manipulering av objekt, der det er eit mål å gjere rørsler som er uvanlege, vanskelege eller vakre.
Meir spesifikt refererer sjonglering til gjentatte kast og mottak av objekt som ballar, kjegler og ringar.
Historie
Sjongleringskunsten går tilbake til ca. 1500 f.kr. (kanskje endå tidlegare). Bilete av sjonglørar har vore funne i egyptiske graver, og sjonglørar var aktive i romarriket.
Triks
Ein hovudaktivitet blant sjonglørar er å lære seg nye triks. Mange triks (spesielt innan ballsjonglering) kan forklarast med notasjonssystem som siteswap og beatmap, mens andre treng ein meire informasjon for å skildre.
Det grunnleggjande sjongleringsmønsteret for eit odde tal ballar er kaskade. Kvar hand kastar annankvar ball til motsett hand, i eit horisontalt åttetalsmønster. For det vanlege partalsmønsteret fontene ser det ganske likt ut, men her byter aldri ballane hender.
Gudinna Siv
Siv (norr. Sif) er kona til toreguden Tor og ei viktig åsynje i den norrøne mytologien. Siv er mest kjend for gullhåret sitt, som ho fekk etter at æsen Loke hadde klipt av henne det gamle håret.
Siv og Tor fekk sonen Mode og dottera Trud. Siv og Tor sin bustad i Åsgard heiter Bilskirne og ligg i Trudvang («Styrkens bustad»), Tors rike i Åsgard. Siv er òg mor til den gode bogeskytaren Ull, men Tor er ikkje far hans. Siv er ikkje mor til Magne, han er son av Tor og Jarnsaksa. Siv er svært vakker, nesten like vakker som Frigg. Siv hadde tidlegare langt vakkert hår. Seinare fekk ho gullhår, etter at Loke lurte seg opp i senga til Siv mens Tor var på ei lang reise og klipte håret hennar.
St. Peter og St. Paul-øyene
St. Peter og St. Paul-øyene er ei gruppe av 15 små øyer og skjer i Nord-Atlanteren som høyrer til Brasil. Det totale arealet til øyene er om lag 17 mål, og største høgd over havet er 18 meter. Dei ligg i den intertropiske konvergenssona, eit område med kraftige vindar, 100 kilomter nord for ekvator og om lag 1000 kilometer nordaust for Natal. Dei ligg også nær Den midtatlantiske ryggen.
Dette er den einaste staden på jorda der den abyssale mantelen er eksponert over havoverflata.
I 1986 blei øygruppa utpeikt til verneområde. Sidan 1998 har den brasilianske marinen operert ein permanent bemanna forskingsstasjon på øyene.
1. juni 2009 blei Air France Flight 447, ein Airbus A330-200 på veg frå Rio de Janeiro til Paris, rapportert savna og anteke å ha havarert utanfor kysten av Fernando de Noronha. Delar av flyet blei funne nær St. Peter og St. Paul-øyene.
Solfrid Sivertsen
Solfrid Sivertsen er ein norsk forfattar, lyrikar og bibliotekar. Ho debuterte i 1986 med novellesamlinga Porselensfiguren. Sivertsen har fått anerkjenning som ein forfattar som kan skriva innsiktsfullt og klisjéfritt om djupet bak det tilsynelatande kvardagslege. Musikaren og komponisten Kenneth Sivertsen var bror hennar og han sette musikk til fleire av dikta hennar.
Hertha Nunatak
Hertha Nunatak er ein nunatak 1 nautisk mil nordvest for Castor Nunatak i Seal Nunataks, utanfor austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart oppdaga og kartlagd som ei øy i desember 1893 av kaptein Carl Anton Larsen, som namngav han etter «Hertha», eit skip som dreiv selfangst og utforsking langs vestkysten av Den antarktiske halvøya under kaptein C.J. Evensen i 1893–94. Han vart registrert å vere ein nunatak av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld i løpet av ein sledetur i 1902.
Beau de Rochas-syklusen
Beau de Rochas-syklusen er ein termodynamisk syklus, oppkalla etter den franske ingeniøren Beau de Rochas, som fyrst publiserte teorien attom prosessen. Beau de Rochas-syklusen vert nytta i stempelmotorar med innvendig forbrenningar, der forbrenninga foregår under (tilnærma) konstant volum.
Prosessar i syklusen
Syklusen er sett saman av fire termodynamiske prosessarar:
Det som kjenneteiknar Beau de Rochas-syklusen er at forbrenninga skjer under konstant trykk. I forbrenningsmotorar som syg inn ei luft-gassblanding føregår forbrenninga med tilnærma konstant trykk, så desse arbeider etter Beau de Rochas-syklusen. Dette gjeld både firetaktsar og totakts forgassar- og gassmotorar, så frå ein termodynamisk ståstad er det ikkje nokon skilnad på desse. Begge typane arbeider etter Beau de Rochas-syklusen. Det som skil totakts og firetaktsmotorar er måten dei kvittar seg med eksosen og fyller sylinderen med frisk luft-gassblanding.
Soge
Beau de Rochas-syklusen vert ofte feilaktig referert til som Ottoprosessen, etter Nikolaus August Otto. Grunnem til dette er at Otto lenge vart rekna som oppfinnaren av firetaktsmotoren, som Christian Reithmann hadde funne opp 17 år tidlegare. Men det var Beau de Rochas som hadde den naudsynte teoretiske kunnskapen til å forstå syklusen frå ein termodynamiske ståstad. Arbeidet til Reitmann og Otto var av meir eksperimental karakter.
Praktisk bruk
Beau de Rochas-syklusen ligg til grunn for gassmotorar, forgassarmotorar og bensinmotorar med drivstoffinnsprøyting.
Spedbarn
Spedbarn eller baby viser til ungar frå dei er nyfødde til dei er noko over eitt år gamle. Dette tidlege stadiet av menneskelivet er kjenneteikna av at ein ikkje kan gå (godt), tala, eta vanleg mat eller ta vare på seg sjølv på noko vis. Spedbarn er også meir sårbare enn eldre menneske, kroppen deira har til dømes dårlegare temperaturregulering, lite utvikla immunitet og fordøying og så vidare. Dei er derfor heilt avhengige av omsorg frå folk i ei foreldrerolle. Samstundes utviklar spedbarna seg raskt – dei veks, utforskar omverda og lærer å bruka evnene sine til å kommunisera, røra på seg og fungera elles.
Helge Andre Njåstad
Helge Andre Njåstad er ein norsk politikar for Framstegspartiet. Han vart stortingsrepresentant for Hordaland i 2013. Før dette var han ordførar i Austevoll i tre periodar; 2003-2007, 2007-2011, 2011-2013. Han er stortingsrepresentant for Hordaland og leiar i kommunalkomiteen i perioden 2013-2017.
Fylkesveg 132 i Troms
Fylkesveg 132 i Troms går mellom Sørvik og Årbostad i Ibestad kommune. Vegen er 29,4 km lang. Han fylgjer vestsida av Andørja mellom Sørvik og Engenes, deretter langsmed nordsida av øya til Årbostad.
Helge Andre Njåstad
Njåstad sat som vara i sentralstyret i Noregs Mållag 2007-2008.
Klaus Wolfermann
Klaus Wolfermann er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Altdorf bei Nürnberg som tevla i spydkast. Han vart olympiameister i øvinga under OL 1972 i München, og var tysk meister seks år på rad; 1969-74. Wolfermann var medlem SV Gendorf.
Aktiv
Wolfermann slo seg inn i verdseliten i spydkast i 1968, då han som best kasta 82,18 m. Han vart nummer to i den vesttyske meisterskapen bak Hermann Salomon, den beste vesttyske spydkastaren gjennom 1960-talet. Sesongen vart avslutta med OL-tur til Mexico, der han var langt unna å kvalifisere seg til finalen. Året etter, i 1969, vart han vesttysk meister framom førnemnde Salomon. Den store framgangen kom i 1970-sesongen, då han fleire gongar forbetra den vesttyske rekorden, sist til 86,46 m i september månad. Atter vart han vesttysk meister, noko han også vart i 1971. I 1971-sesongen nådde han 86,28 m, noko som gav han ein femteplass på årsstatistikken. Han vart nummer seks i europameisterskapen i Helsingfors.
I juni 1972 sette Wolfermann vesttysk rekord med 86,80 m i landskampen mellom Vest-Tyskland og Sovjetunionen i Augsburg. Han vart likevel klart slått av Jānis Lūsis, som vann med 89,38 m. Wolfermann auka den vesttyske rekorden til 87,20 m den 1. juli, nok ein gong i Augsburg. Midt i august la han på heile tre meter, til 90,40 m. Likevel var Lūsis den store favoritten til det olympiske spydgullet, ettersom han hadde sett verdsrekord med 93,80 m i Stockholm i juni. Den olympiske spydfinalen i München fann stad 3. september framom eit fullsett stadion, 75 000 tilskodarar. Lūsis opna med sterke 88,88 m i fyrste omgangen, og la på til 89,54 m i tredje omgang. Wolfermann låg på andreplassen etter 86,68 i fyrste omgang, og forbetra denne til 88,40 m i fjerde omgang. I femte omgang smelte han til med til med 90,48 m, ny olympisk rekord og vesttysk rekord. Lūsis svara i siste omgang med eit kjempekast, men 90,46 m var to cm for kort til å kapre gullmedaljen.
5. mai 1973 sette Wolfermann ny verdsrekord i spydkast med eit kast på 94,08 m i Leverkusen. Seinare i sesongen vann han spydkast-tevlinga i Europacupen for landslag, der han atter vart Lūsis sin overmann. Han tok elles sin femte strake vesttyske meistertittel, og året etter den sjette. Hans lengste kast i 1974-sesongen målte 88,26 m, berre finnen Hannu Siitonen kasta lenger, og under europameisterskapen i Roma i 1974 vart Wolfermann nummer fem.
I 1975 fekk Wolfermann si andre sølvmedalje i eit vesttysk meisterskap, bak den nye vesttyske meisterkastaren, Michael Wessing. Wolfermann makta ikkje å kvalifisere seg til Vest-Tysklands OL-tropp i 1976 og la opp i 1978.
Politiet i Noreg
Politiet i Noreg er ein riksdekkjande politi- og lensmannsetat som er lagd under Justis- og beredskapsdepartementet.
Oppgåver
Politiet har som hovudoppgåver å oppretthalde alminneleg orden, forebygge og hindre straffbare handlingar, beskytte borgarane og deira lovlydige verksemd og å etterforske lovbrot. Politiet utfører òg fleire spesialoppgåver, som organisering av reddings- og leiteaksjonar, utskriving av pass, framandekontroll, trafikktryggleiksarbeid og kontroll av våpensal. Politiet i Noreg ber vanlegvis ikkje skytevåpen, men kan etter løyve frå politimeisteren vepne seg på farlege oppdrag.
Organisasjon
Politi- og lensmannsetaten omfattar:
Politidisktrikta vert leia av ein politimeister. Politidistrikta er sett saman av politistasjonar, lensmannskontor og namsfogdkontor. Politistasjonar vert leia av ein politistasjonssjef og har geografisk ansvar for eit politistasjonsdistrikt. Lensmannskontor, som er leia av ein lensmann, har både politioppgåver og sivile oppgåver. Politistasjonar har politioppgåver og kan også ha ansvar for sivile oppgåver. Namsfogdkontor, som er leia av ein namsfogd, har berre sivile oppgåver.
Talet på politidistrikt har vorte redusert. Tabellen nedanfor viser noverande og tidlegare politidistrikt.
Historie
Den sentrale leiinga av politiet låg i Justis- og politidepartementet som vart oppretta i 1818. Før politilova av 1936 var det ei blanding mellom kommunal og statleg politi. Politileiarar (politimeisterane) var statlege medan betjentar og konstablar var kommunalt lønna. Ofte hadde politiet fleire oppgåver enn i dag slik som leiing av brannvesen, byggevesen og hamnevesen.
Politiskulen vart oppretta i 1919 som det første sentrale politiorganet. «Statspolitiet» vart oppretta i 1932 som eit sentralt organ for operativ teneste. Politiloven av 1927 innførte einskapleg politiordning for heile landet, men utgiftene var framleis i stor grad lagt på kommunane.
Ved politilova av 1936 var det ein hovuedsak at politiet fullt ut skulle vera statleg. Rolla til kommunane etter den gamle politiordningen ga uklare ansvarsforhold. Lova medførte likevel ein refusjonsplikt for kommunane til staten for deler av politiutgiftene, men utan at dette rokka ved prinsippet om det statlige politi. Lova forbaud òg «frivillige ordensvern» som etter kvart hadde vorte eit alvorleg problem i lys av politiske rørsler og sosial uro på denne tida. Utrykningspolitiet vart oppretta og vart i starten brukt mellom anna ved opprør. Lensmenn og lensmannsbetjentar kom i liten grad inn under den nye lova anna enn at lensmannen vart gjeve leiinga av politiet på landsbygda.
Petit Grépillon
Petit Grépillon er eit fjell i Mont Blanc-massivet på grensa mellom Sveits og Italia. Det ligg søraust for Mont Dolent.
Politiet i Noreg
Historie
Den såkalla «nærpolitireforma» i januar 2016 førte til at talet på politidistrikt blei redusert frå 27 til 12.
Kvinner
Politiet har tradisjonelt vore mannsdominert, men kvinner har i dag i stor grad kome inn i politiet. Den første kvinnelege politibetjenten i Noreg vart tilsett i 1910. I 2010 var 21 % av dei politiutdanna kvinner, men om lag 40 % av dei opptekne på grunnutdanninga ved Politihøgskulen var kvinner. Av juristane i etatane er det 40 % kvinner. I administrative stillingar var 74 % kvinner.
Spellemannprisen 1990
Spellemannprisen 1990 blei delt ut våren 1991. Gitarkameratene vann prisen for Årets spellemann og prisen i klassen «visesong». Marie Foss og Torstein Grythe fekk heidersprisen frå juryen for den mangeårige innsatsen deira som dirigentar for respektive NRKs jentekor og Sølvgutane. DumDum Boys vann prisen i rock-klassen for tredje år på rad, og Bjørn Eidsvåg vann den første prisen sin etter å ha vore nominert seks gongar tidlegare. Det blei ikkje delt ut pris i «open klasse» dette året.
Skagerrak
Skagerrak er havområdet som går mellom Noreg, sørvestkysten av Sverige og Jylland i Danmark. Ei rett linje frå Grenen ved Skagen lengst nord på Jylland mot Marstrand i Sverige markerer grensa mellom Skagerrak og Kattegat, som fører vidare til Austersjøen. I nord grensar Indre Skagerrak til Ytre Oslofjord.
Namn
Namna til både Skagerrak og Kattegat har nederlandsk opphav. Skagerrak kjem av det nederlandske ordet for Skagen, det nordlegaste punktet på Jylland. Stavinga «rak» tyder sund. «Rak» kjem igjen av den urindoeuropeiske rota *reg-, «sund».
Geografi
Skagerrak er grovt sett forma som ein trekant og er 240 km lang og 80 til 140 km brei. Området vert djupare mot norskekysten og når eit djup på 725 meter ved Norskerenna. Av hamnebyar langs Skagerrak finn ein Oslo og Kristiansand i Noreg og Uddevalla og Strömstad i Sverige.
Skagerrak har ein salinitet på om lag 30 psu. Volumet som er tilgjengeleg for biomasse er om lag 3600 km², og inkluderer varierte habitat som sandbanker i Sverige og Danmark til dei djupe områda i Norskerenna.
Historie
Under begge verdskrigane var Skagerrak strategisk viktig for Tyskland. Eit av dei største sjøslaga under den første verdskrigen, slaget om Jylland, fann stad her 31. mai til 1. juni 1916. Det var viktig å ha kontroll over dette havområdet sidan det var den einaste naturlege tilkomsten til Austersjøen, og dette var del av årsaka til at Tyskland invaderte Danmark og Noreg under den andre verdskrigen.
Biologi
Skagerrak er habitat for om lag 2000 marine artar, mange av dei tilpassa dette farvatnet. Ein finn t.d. torsk her som er tilpassa Skagerrak og som gyt utanfor norskekysten. Egga er flytande og ynglane lever av dyreplankton. Etter kvart som dei veks søkk dei til botn og veks. Torsken held seg lokalt i dei norske fjordane og flyttar seg ikkje ut av Skagerrak.
Dei varierte habitata og dei store mengdene plankton ved overflata har gjeve eit fruktbart dyreliv.
Eurasia
Eurasia eit kontinent som omfattar verdsdelane Europa og Asia, eller ein del av superkontinentet Eurafrasia. Namnet er sett saman av Eur(opa) og -Asia. Arealet er omkring 54 millionar km².
Platetektonisk har Eurasia vore ei samanhengande plate sidan trias, 250 millionar år sidan. Det er sett saman av Den eurasiske plata, Det indiske subkontinentet, Den arabiske halvøya (det arabiske subkontinentet), området aust for Verkhoyanskkjeda i Aust-Sibir og Filippinane.
Dainis Kūla
Dainis Elmarovits Kūla er ein latvisk, tidlegare friidrettsutøvar frå Tukums, som tevla i spydkast. Kūla, som representerte Sovjetunionen, vart olympiameister i øvinga i Moskva i 1980. Sin personlege rekord med den gamle spydtypen, 92,06 m, sette han få veker etter Moskva-olympiaden.
Eurasia
Politisk er nemninga «Eurasia» bruka som eit fellesnamn for de tidlegare sovjetrepublikkane, spesielt Russland, dei sentralasiatiske og dei transkaukasiske republikkane.
Dainis Kūla
Aktiv
Kūla hadde i forkant av OL 1980 kasta spydet over 90 meter, så han høyrde til det absolutte favorittsjiktet. I kvalifiseringa i Moskva kasta han 85,76 meter, det tredje lengste kastet. Etter andre omgang i finalen leia Wolfgang Hanisch med eit kast på 86,72 m, inntil Kūla tok over leiinga med eit kast på 88,88 m. I fjerde omgang la han på til 91,20, noko som heldt til gullmedalje framom landslagskameraten Aleksandr Makarov på sølvplass.
Eurasia
Dei første som segla rundt heile Eurasia, var ein ekspedisjon leidd av finlandssvenske Adolf Erik Nordenskiöld i 1878–79.
Skiljet mellom Europa og Asia
Grensa mellom Europa og Asia er ein konvensjon med stor symbolverdi, men utan historisk folkerettsleg tyding. Til vanleg blir grensa trekt opp nordfrå langs Uralfjella og vidare ned elva Ural til Kaspihavet. Mellom Kaspihavet og Svartehavet er det ulike meiningar om kor grensa bør trekkjast. Det vanlegaste er at grensa går over vasskiljet i Kaukasus. I så fall er Elbrus det høgaste fjellet i Europa. Den vidare grensa blir, sidan klassisk tid, trekt gjennom Bosporus, Marmarahavet, Dardanellane og Egearhavet.
Dainis Kūla
Aktiv
Under EM 1982 kom Kūla på fjerde plass. Året etter tok han bronse i VM i Helsingfors, to små centimeter bak sølvmedaljevinnaren Tom Petranoff frå USA. Sidan kom han ikkje på Sovjetunionen sine lag til dei store meisterskapane, før han i 1993 kunne delta for heimlandet Latvia.
Re i Gloppen
Re, også skrive Reed, er ein tettstad i Gloppen kommune i Vestland. Staden har og ligg på austsida av Breimsvatnet, fem kilometer vestom Byrkjelo og 13 kilometers køyring søraust for Sandane. Storelva renn ut i Breimsvatnet her.
Her ligg Breim kyrkje.
Vaksen
Ein vaksen er ein person som blir rekna som fullt utvaksen og klar til å delta i samfunnet, til dømes gjennom arbeidsliv, ekteskap, økonomisk ansvar og politisk deltaking. I moderne tid vil dette gjerne seia etter at ein når myndig alder, i meir tradisjonelle samfunn gjerne frå ein når puberteten.
Før ein er vaksen blir ein rekna som barn eller ungdom. Vaksne kan delast inn etter kjønn, som kvinne og mann.
Envold de Falsen
Envold de Falsen var ein norsk embetsmann, politikar og diktar, fødd i Danmark. Han var far til Christian Magnus og Valentin Falsen.