cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metropolitt
Metropolitt (av gresk – metropolis – «mor av byer, metropol») – er ein kyrkjeleg tittel i det øvste bispesetet i eit område eller i ein provins i den ortodokse eller katolske kyrkja. Tittelen oppstod på grunn av at nokre biskopar (i store byar eller metropolar) hadde biskopar under seg som var avhengige av dei. I mellomalderen oppstod det debattar omkring rettane og privilegia til metropolittane.
Hardangerfjorden
Den menneskelege historia til fjorden går tilbake til tida før vikingane då jegerar jakta i dei omliggande fjella, og seinare slo seg ned langs fjorden, der dei dyrka den frodige jorda. Området vert i dag rekna som ein av «frukthagane» i landet. Seinare byrja fjorden å trekke til seg store mengder turistar og i 1875 starta Thomas Cook vekentlege avgangar frå London til Hardangerfjorden på grunn av den flotte naturen, isbreane og dei store fossefalla. Ikkje lenge etter vart mange av dei store fossane nytta til produksjon av vasskraft, slik som i Odda.
Metropolitt
Den russisk-ortodokse kyrkja
Ein metropolitt i den russisk-ortodokse kyrkja har høgare rang enn ein erkebiskop, men lågare rang enn ein patriark.
Hardangerfjorden
Produksjon av 66 000 tonn oppdrettsfisk årleg (2007) gjer Hardangerfjorden til ein av dei fire største oppdrettsområda i verda.
Side- og delfjordar
Fjordane er sortert frå innløpet i vest og innover i fjorden. Sidefjordar og fjordarmar er sortert med ekstra innrykk frå innløp til botn av fjorden. I parentes står lengda på dei forskjellige delfjordane og sidefjordane.
Metropolitt
Den russisk-ortodokse kyrkja
Før 1300-talet var Russland frå kyrkjeleg omsyn ein samla metropoli under patriarken i Konstantinopel si domsmakt. Metropolitten hadde residens i Kiev, Vladimir (frå 1299) og Moskva (frå 1325). Etter at autokefalia vart oppretta i 1448 kunne metropolitten for heile Russland veljast utan patriarken av Konstantinopel. I 1458 vart den russiske metropolien til slutt delt i to, eitt i Kiev og eitt i Moskva. Med opprettinga av patriarkalsk styre i 1589 blei metropolitten av Moskva til patriark, medan metropolitt-tittelen vart gjeve til biskopar av Novgorod, Kazan, Rostov og Krutitsy. Under Peter den store fekk ikkje biskopane metropolitt-tittel. Under Elisabeth av Russland hadde biskopar av eparkia i Kiev, Moskva og St. Petersburg metropolitt-titlar.
No er metropolittar leiarar i sjølvstendige kyrkjer som høyrer til den russisk-ortodokse kyrkja (den ukrainsk-ortodokse kyrkja, den kviterussisk-ortodokse kyrkja, den ortodokse kyrkja i Moldova, den japanske autonome kyrkja). Biskopar i eparkia har også metropolitt-tittlar, som metropolitten av St. Petersburg og Ladoga, metropolitten av Krutitsy og Kolomna og metropolitten av Smolensk og Kaliningrad.
Kjelder
Metropolitt på yandex.ru
Velimir Khlebnikov
Velimir Khlebnikov, psevdonym for Viktor Vladimirovitsj Khlebnikov, var ein russisk forfattar. Han var ein sentral aktør i den russiske futuristrørsla, med idear som verka vide i europeisk kulturliv i tida etter 1910.
Liv
Viktor Vladimirovitsj Khlebnikov var fødd i 1885 i Malye Derbety i Astrakhan guvernement i Tsar-Russland (noverande Kalmykia). Han var av russisk, armensk og zaporozje-kosakkisk avstamming.
Khlebnikov deltok i den mest kjende av dei russiske futuristgruppene, Hylaea. Andre kjende frå Hylaea var Vladimir Majakovskij, Aleksej Krutsjonykh, David Burljuk og Benedikt Livshits. Allereie før futurismen hadde fått oppslutning i Russland hadde han skrive fleire viktige dikt. Mellom sine samtidige vart halden for å vere «poetane sin poet» og eit umerka geni.
Khlebnikov er kjend for dikt som «Trolling gjennom lått», «Bobeobi song leppene», «Grashopparen» (alle 1908-09), «Slangetoget» (1910), prologen til futuristoperaen Siger over sola (1913), dramatiske verk som Dødens feilsteg (1915), prosaarbeidet Ka (1915), og den såkalla «superforteljinga» (сверхповесть) Zangezi, eit slags ekstatisk skodespel, delvis forfatta i kunstspråket zaum.
I si verksemd eksperimenterte Khlebnikov med det russiske språket. Han tok utgangspunkt i røtene til språket og fann opp store mengder nyord, og utforska skilnader i forma og i lydane til enkeltbokstavar i det kyrilliske alfabetet. Saman med Krutsjonykh var han opphavsmann til zaum.
Khlebnikov skreiv futurologiske essays om slike ting som den moglege framveksten av massekommunikasjon ('Radioen frå framtida') og samferdsle og hus ('Oss sjølve og bygningane våre ). Han skildra ei verd der folk lever og reiser rundt i flyttbare glasterningar som kan tilpasse seg skyskraparliknande rammeverk, og der all kunnskap kan spreiast ut over menneskeverda gjennom radio og automatisk framsynast på gigantiske bokliknade skjermar på gatehjørna.
I sine seinare år vart Khlebnikov oppteken av slavisk mytologi og pytagoreisk numerologi, og drog opp lange "Lagnadsplakatar" der han løyste opp historiske tidsrom og datoar og let dei inngå i samspel med tala 2 og 3.
Khlebnikov døydde av slag medan han gjesta venen Pjotr Mituritsj nær Kresttsy.
Småplaneten 3112 Velimir er kalla opp etter han.
Peñón de Alhucemas
Peñón de Alhucemas eller «Lavendelklippen» er ein av plazas de soberanía i Spania, like utanfor kysten av Marokko.
Peñón de Alhucemas og øyane Isla de Mar og Isla de Tierra litt lenger vest dannar Alhucemasøyane. Dei ligg 300 meter utanfor den marokkanske byen Al Hoceima eller Alhucemas (tidlegare Villa Sanjurjo), 146 km aust for Ceuta og 84 km vest for Melilla.
Peñón de Alhucemas er ei lita klippe, som måler 220 meter frå aust til vest og 84 meter frå nord til sør, med eit areal på 1,5 hektar eller 0,015 km² og ei høgd på 27 meter over havet. Det ligg ei festning, nokre hus og ei kyrkje over heile øya.
Isla de Mar er ei flat, 4 meter høg, øy. Vestenden av ho ligg 93 meter nord for Isla de Tierra. Ho er 245 meter frå aust til vest, og opp til 70 meter brei med eit areal på 1,4 hektar.
Samla har øygruppa eit areal på 4,6 ha eller 0,046 km².
Øyane har vore under Spania sidan 1559, då området som då høyrde til Saadi-dynastiet vart gjeven til Spania mot at dei skulle hjelpe dei i forsvaret mot Det osmanske riket. I 1673 sende Spania ein garnison til øya Peñón de Alhucemas og ho har vore permanent busett sidan den gong. I dag ligg ei festning med ein 60 mann stor spansk militærgarnison på øya.
Øya vart òg nytta som landgangsstad av spanske og franske styrkar i 1925 under Rif-krigen.
Marokko har gjort krav på øyane sidan sjølvstende deira i 1956.
Elin Sogn
Elin Siobhan Sogn er ein norsk skodespelar fødd i Belfast i Nord-Irland.
Sogn blei først kjend gjennom rolla som Julie Anker-Hansen i såpeserien Hotel Cæsar på TV 2.
Scenedebuten hennar kom i 1997 på Den Nationale Scene som den unge jenta i Nora Scheherazades drømte liv.
Aaslaug Aasland
Aaslaug Aasland, fødd i Sandnes, var ein norsk jurist og politikar frå Arbeidarpartiet.
Statsråd
Aaslaug Aasland var statsråd i Sosialdepartementet i perioden 1945 til 1953:
Aasland var den første kvinnelege statsråden frå Arbeidarpartiet, og den andre kvinnelege statsråden i Noreg. Den første var Kirsten Hansteen, NKP, i Einar Gerhardsen si første regjering i 1945. Aaslaug Aasland var ein banebrytar i norsk velferds- og sosialpolitikk.
Utdanning og karriere
Aaslaug Aasland vart student i 1916, og vart cand.jur. i 1922.
Ho hadde kontorpost i Husfliden i Oslo og ved sakførarkontor. Etter juridikum arbeidde ho som sorenskrivarfullmektig i Alta 1922-1923. Ho var leiar for Norske Kvinners Nasjonalråd (NKN) sine sosialkurs og også sekretær i NKN 1924-1931. Ho var deretter inspektør ved fengsla og ved arbeidshuset for kvinner i Oslo 1931-1936. Ho var kvinneleg arbeidsinspektør 1936-1945, og direktør for Bredtveit kvinnefengsel frå 1945. Ho var konstituert byråsjef i Sosialdepartementet 1954-1955.
Verv
Kommunalpolitiske verv:
Tillitsverv i organisasjonar:
David Livingstone
David Livingstone (fødd 19. mars 1813 i Blantyre ved Glasgow i Skottland, død 1. mai 1873 i Chitambo ved Bangweulusjøen) var ein skotsk misjonær og afrikaforskar.
Stanley klarte ikkje å overtale Livingstone til å reise heim til Storbritannia saman med han. David Livingstone døydde to år etter. Lokalbefolkninga gravla hjarte hans i Afrika, etter Livingstone sitt eige ynskje. Dei øvrige jordiske leivningane frå han vart tekne til England og gravlagt i Westminister Abbey i London.
Piz Pazzola
Piz Pazzola er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av Sedrun i kantonen Graubünden i Sveits.
Steinsmett
Steinsmett (Cottus poecilopus) er ein liten ulkefisk som finst på steinbotn i kaldt ferskvatn. Arten finst spreidd utbreidd i Nord-Europa frå Aust-Noreg i vest til Kolyma og Amur i Asia i aust.
Arten var tidlegare vanleg å bruka som agnfisk, og særleg større aure skal vera hissig til å bita på. I dag er det derimot forbode med levande agn.
Kjenneteikn
Steinsmetten er ein langstrakt, relativt flattrykt fisk med stort og breitt hovud og smal halerot. Sidelinja sit ganske langt oppe på kroppen, men er ufullstendig og rekk ikkje lenger attende enn til gattfinna. Fargen er brunspragla i kamuflasjemønster på oversida og nesten kvit på undersida.
Arten har to ryggfinnar og særs lange finnestrålar i bukfinnane. Han skil seg frå andre Cottus-artar ved å ha breiare skjelpiggar.
Maksimallengda er rundt 15 cm.
Levesett og økologi
Steinsmetten finst helst på stein- og grusbotn i elvar med monaleg sterk straum. Dei heldt òg gjerne til på grunt vatn i innsjøar, ofte under steinar. Fisken kryp nesten meir enn han sym, der han heldt seg tett inntil botnen. Dette hindrar han ikkje i å vera dyktig til å flytta seg både oppstraums og nedstraums.
Kosthaldet omfattar mykje algemateriale, men òg insektlarvar, muslingar, krepsdyr, rogn og småfisk. Ein trudde lenge arten åt nyklekt aureyngel, men dette er lite sannsynleg. Det er likevel sikkert at han tek ein del aure-rogn og yngel med plommesekk. I tillegg et steinsmetten mykje yngel frå stingsild og frå andre steinsmettar.
Blåtindan
Blåtinden  er eit fjell i Nordreisa kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1142 meter over havet.
Kristian Ødegård
Bent Kristian Ødegård er ein norsk programleiar og regissør frå i Oslo. Han er kjend for å ha stått bak serien Nissene på låven på TVNorge og for si etterlikning av Roald Øyen i rolla som programleiar for påske- og julenøttene på TV 2. Han vart for fullt kjend då han vann Ødegård Skal vi danse på TV2 i 2006. I tillegg er han kjend for sitt samarbeid med Dag Otto Lauritzen i programma På hjul med Dag Otto, På tur med Dag Otto, Huskestue og Kompani Lauritzen.
Bakgrunn
Kristian Ødegård vaks opp i Oslo. I ein alder av åtte byrja han på danskeskule. Han er utdanna ved Lambertseter videregående skole, Luftforsvarets befalsskole frå 1993 til 1994 og Westerdals reklameskole frå 1996 til 1998.
I samband med produksjonen av Nissene på låven i 2001, stifta Ødegård selskapet Seefood TV saman med Espen Eckbo og Aleksander Herresthal.
I 2006 var Ødegård med som kjendisdeltaker i underholdningsprogrammet Skal vi danse på TV 2. Ødegård vann konkurransen og året etter vart han programleiar for det samme programmet saman med Guri Solberg. Ødegård har òg vore programleiar for Gullfisken og ei rekkje andre arrangement.
Frå 2010 sykla Ødegård rundt i Europa saman med Dag Otto Lauritzen i programmet På hjul med Dag Otto, frå og med tredje sesong endra dei namnet til På tur med Dag Otto.
Piería
Periferieininga Piería (gresk Περιφερειακή ενότητα Πιερία, Periferiakí enótita Pierías) er ei periferieining i Hellas i periferien Sentral-Makedonía. Hovudstaden i periferieininga er Kateríni. Piería er den minste periferieininga i Gresk Makedonia. Namnet Piería kjem frå ei antikk stamme og det gamle antikke landet Pieris. Det ligg mange arkeologiske stader i Piería, som Dío, Pýdna og Platamónas. Fjellet Piéria ligg òg i Piería, heimstad for Orfeos og musene. Ólymbos, det høgaste fjellet i Hellas og trona til dei greske gudane, ligg på sørsida av Piería. Andre antikke byar er Livithra og Pimpleia.
Geografi
Piería grensar til Lárisa i Thessalía i sør og vest, Kozáni i vest og Imathía i nord. Fram til seint på 1900-talet låg Piería omkring landsbyen Élafos som var ein del av Imathía.
Piériafjella ligg i vest og Thermaikósbukta i aust.
Verneplikt
Verneplikt er ei plikt statsborgarane i eit land har til å ta del i forsvaret av landet sitt. Nokre land har obligatorisk verneplikt; andre kan innføra det berre dersom dei er i krig og treng fleire soldatar.
Land med obligatorisk verneplikt er mellom anna: Austerrike, Danmark, Kina, Finland, Tyskland, Hellas, Israel, Libanon, Malaysia, Russland, Singapore, Sør-Korea, Sveits, Taiwan og Noreg.
Piería
Klima
Piería har hovudsakleg middelhavsklima med varme somrar og til dels kjølige vintrar. Dei sentrale og vestlege områda har vinterlege forhold i høgareliggande område.
James Hetfield
James Alan Hetfield er ein musikar frå USA. Han er vokalist i heavy metal-/ thrash metal-gruppa Metallica, og har vore med der frå starten av.
Piería
Administrativ inndeling
Tidlegare var Piería eit prefektur. Frå 2011 er periferieininga delt inn i tre kommunar.
Verneplikt
Historie
Verneplikt gjorde det mogeleg for Den franske republikken å oppretta «den store hæren» til Napoleon, la Grande Armée. Denne hadde stor suksess mot dei profesjonelle hærane i Europa.
Piería
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Verneplikt
Historie
Verneplikt der vernepliktige soldatar blir sende for å krige i utlandet, og med det ikkje direkte påverkar forsvaret av landet, har historisk sett vore eit politisk omstridt tema i vestlege demokrati. Til dømes, i laupet av den fyrste verdskrigen, braut det ut bitre politiske kranglar i Canada (jmf. Vernepliktskrisa i 1917), Newfoundland, Australia og New Zealand. Liknande problem oppstod òg i mange land under Vietnamkrigen.
Det er lite truleg at verneplikt blir utbreidd igjen, då det er mindre fare for krig. Dei fleste industrialiserte landa har fokusert på betre militær teknologi og betre trente soldatar. Dessutan har ein erfaringa frå mellom anna Vietnamkrigen.
Russland og Kina, og fleire mindre nasjonar, held ein framleis på verneplikta.
Kvinneleg verneplikt
I dei fleste landa med verneplikt, er han berre obligatorisk for menn (bortsett frå mellom anna Israel). Fleire har vurdert denne praksisen, då verneplikt berre for menn vert sett på som eit brot på likestillinga. Under den andre verdskrigen vart kvinner i Storbritannia og Sovjetunionen utkommanderte i krigen. USA var like ved å utkommandere kvinner til Sjukepleiarkorpset som ein lekk i førebuingane for å invadere Japan, men atombomba og den japanske kapitulasjonen gjorde planane unødige. Noreg vedtok kjønnsnøytral verneplikt, altså verneplikt som er lik for menn og kvinner, 14. juni 2013. Noreg var ifølge Aftenposten første land til å vedta ei slik kjønnsnøytral verneplikt.
Sivil verneplikt
Dei fleste land i verda har gjennom FN forplikta seg til å ha eit alternativ for vernepliktige som av ein eller annan grunn ikkje ynskjer militær verneplikt. Som oftast må det grunnast på eit moralsk eller etisk grunnlag, som oftast er det anten på grunn av religion eller pasifistisk overtyding. Ei gruppe der det er vanleg å nekte militærteneste på religiøst grunnlag er Jehovas Vitner med den grunna at kristne bør vere nøytrale i ein kvar internasjonal konflikt. Det vil ikkje sei at medlemmene er pasifistar. Kvekarane er ei anna religiøs gruppe der medlemmene er pasifistar.
I situasjonar og land der det ikkje har eksistert noko alternativ for militærnektarar har ein ofte plassert dei i fengsel over ein periode på fleire år (ofte mellom 2 og 4 år). I Israel der ein har ålmenn militær verneplikt for begge kjønna og der det ikkje finst noko system for å fange opp personar som ikkje vil inn i militær teneste, vert militærnektarar plasserte i fengsel i tre eller fire år i tillegg til at dei misser ein del rettar som rett til bustad og jobb.
I Noreg har ein hatt eit siviltenesteapparat sidan 1960-talet. Den 19. mars 1965 vart «Lov om fritaking for militærtjeneste av overbevisningsgrunner», eller den såkalla Militærnektarlova vedteken. §1 i lova slår fast at ein kan få fritak om ein ikkje kan gjennomføre verneplikta utan å komme i konflikt med eige syn, inkludert mogleg bruk av masseøydeleggingsvåpen. Tidlegare måtte ein inn til politiavhør og/eller rettssak for å kontrollere at ein ikkje «lurte seg unna», men dette har blitt mjuka opp i stor grad dei siste åra. No er det å nekte militærtenesta mykje meir akseptert i ålmenta, og derfor er det òg lettare å verte godteke av systemet.
I Noreg må ein utføre ei sivilteneste på 13 månader om ein får søknaden sin godkjent. Som sivilarbeidar arbeider ein i ein offentleg institusjon, kulturinstitusjon eller hjå ein humanitær organisasjon. Før fanst berre to institusjonar for sivilteneste: Dillingøy leir som dekte sør- og aust-landet; og Hustad leir som dekte Vestlandet, Trøndelag og Nord-Noreg. Den 15. november 2004 vart Hustad leir gjort om til fengsel og siviltenesteadministrasjonen flytta til Dillingøy. Ein reknar med at ca. 8-10 % av alle som utfører verneplikt utfører den i sivil.
Noreg
Verneplikta i Noreg vert rekna å ha røter til leidangen som var eit forsvarssytem under vikingtida og mellomalderen. I Noreg er ålmenn verneplikt slegen fast i Grunnlova sin § 109, og det finst meir detaljerte reglar om verneplikta i vernepliktslova av 1953. Forsvarets organ for organisering av verneplikta heiter Vernepliktsverket, og deira arbeidsoppgåver inkluderer sesjon, fordeling, og innkalling til fyrstegongsteneste og repetisjonsteneste, rulleføring, mobilisering - kort sagt alt som har med verneplikt å gjere.
I Noreg startar verneplikt (som berre gjeld menn) det året ein fyller 19 år, og varar ut det året ein fyller 44 år. I krig eller når krig trugar, kan det settast opp ei krigsforsterking som omfattar tenestedyktige menn opp til 55 år.
Alle vernepliktige er forplikta til å ta over den tenestestillinga i Forsvaret som han vert påboden, og utføre den tenesta som ein vert pålagd. Ein er òg forplikta til å ta imot høgare grad og å gå gjennom nødvendig utdanning. Kvinneleg personell som gjer friviljug teneste, har mobiliserings- og tenesteplikt etter nærare bestemmingar gjevne av Kongen (med Stortinget sitt samtykke).
Fyrstegongstenesta varar 12 månader i Hæren, Sjøforsvaret og Luftforsvaret. I Heimevernet varar den seks månader. Den grunnleggjande soldatopplæringa og for enkelte spesialistutdanning eller befalsutdanning går føre seg under fyrstegongstenesta. Seinare kan ein bli kalla inn til repetisjonsøving i mobiliseringsforsvaret eller bli overført til Heimevernet.
Sveits
Sveits har den største militshæren i verda, på rundt 200 000. Den grunnleggjande treninga tek 17 veker, deretter tek ein årlege oppfriskingskurs på tre veker til ein har opptent eit visst tal dagar (300 for meinige). Kvinner kan velja å vera med i hæren. Militærnektarar kan utføra sivilarbeid i til saman 450 dagar. I dag fullfører berre rundt ein tredjedel av alle sveitsiske menn den grunnleggjande treninga.
Israel
Israel har ei sterk tryggingstrong, og har obligatorisk verneplikt for både kvinner (21 månader) og menn (36 månader). Visse etniske og religiøse grupper er fritekne. I dei siste året har stadig fleire byrja å nekta militærtenesta, særleg i dei okkuperte områda, og mange av desse har fått fengselsstraffer.
Russland
I Russland er det ei føderal lov "om plikt til militærteneste". I følgje artikkel 1 nr. 22 i den føderale lova gjeld dette alle mannlege borgarar i alderen mellom 18 og 27 år. Tenestetida er i følgje artikkel 1 nr. 38 i lova 12 månader etter 1. januar 2008. Personer som er uteksaminerte frå militære opplæringssentera og ved universitet, vil ha pliktteneste i tre år (§ 3, artikkel 38). Personer med offisersutdanning vil etter pliktteneste bli overført til militær reservestyrke Det er mogeleg å erstatte militærtjenesta med eit alternativ, men slik sivil teneste er lengre (18 eller 21 måneder), og eim må ha rettmessig grunngjeving.
Piz Pian Grand
Piz Pian Grand er eit fjell i Dei lepontinske Alpane ligg i kantonen Graubünden i Sveits.
Düzce
Düzce er ein by og administrasjonsenter i provinsen Düzce i Tyrkia. Han har kring 125 000 innbyggjarar.
Byen ligg ved Svartehavet mellom hovudstaden Ankara og Istanbul. Han vart hard råka av Marmarajordskjelvet i 1999.
Gardar i Fana
Dette er ei liste over gardar i tidlegare Fana kommune. Desse gardane ligg i dag i Bergen kommune og omfattar bydelane Fana, Ytrebygda og Fyllingsdalen, som tidlegare var ein del av Fana kommune.
William George Penney
William George Penney, Baron Penney  er ein britisk fysikar og matematikar.
Han var tilsett ved University of London frå 1935 til 1944 og deltok i arbeidet med utviklinga av uranbomba frå 1940. I 1944 og 1945 var han knytt til Manhattan-prosjektet i Los Alamos. Han var vitskapleg leiar for våpenforsking i forsyningsdepartementet 1946–52, deretter i leiande stillingar ved U. K. Atomic Energy Authority til 1967. Var 1967–73 rektor ved Imperial College i London. Han var direktør for Tube Investments 1968–79 og for Standard Telephone and Cable 1971–83.
Arv
Arv er noko som kan overførast mellom personar, typisk frå ein eldre generasjon til ein yngre, ofte ved dødsfall. I rettsleg forstand kan ein arva eigedom, titlar, fordringar og liknande etter visse fastlagde arvelovar eller gjennom testamentering. I daglegtale kan ein snakka om å arva ting om ein tek i bruk nokon andre har hatt, til dømes klede frå eldre søsken. I biologisk forstand kan ein arva eigenskapar gjennom arvestoff frå foreldre.
Ein som arvar noko, eller er forventa å arva noko frå andre, blir kalla arving.
Sjunkhatten
Sjunkhatten er eit fjell i Sørfold kommune i Nordland. Det har ei høgd på 1185 meter over havet.
Pott
Pott er eit gamalt volummål med innhald som varierer frå land til land. Ein norsk pott var 0,9651 liter, ein fransk pott 1,8626 l og ein sveitsisk 1,5 l. Ein pott vart delt i fire pelar. I Noreg var ein halvkande det same som ein pott.
Ordet pott kjem frå ordet potte, norrønt pottr, kanskje frå latin pottus'' 'drikkebeger'.
Håbrannfiskeri med båtar frå Herøy på Sunnmøre
Håbrannfiskeriet var eit periodevis lukrativt fiske for mange båtar frå Herøy kommune på Sunnmøre. Håbrann vart populær på kontinentet og var tidvis lett tilgjengeleg i store mengder.
Håbrannfisket starta så smått heilt på slutten av 1920-talet og vart til eit viktig fiske for dei båtane som dreiv med det utover 30-talet. På 1950-talet vart det eit heilårsfiske for enkelte båtar, men då fisken nesten forsvann frå farvatn nær Noreg, fortsette fisket langs kysten av Newfoundland i Canada. Etterkvart minka det på fisken der også og etter 1985 har det ikkje vore storstilt fiske av håbrann blant herøyfiskarane.
Håbrannfisket ca. 1930–1985
Då fisket starta, var det generell lågkonjunktur og fiskerinæringa leitte etter nye produkt som ei kunne selje til nye kundar. Håbrann var ganske vanleg langs norskekysten, og då Tyskland starta å ta han imot innpakka i is, var fisket i gang. I løpet av 30-talet utvikla fisket seg og vart til eit havfiske i Nordsjøen og i farvatna til Shetland og Færøyane. I 1939 var det 80 båtar som dreiv med håbrannfiske, 47 av dei frå Sunnmøre og mange av dei igjen frå Nerlandsøya i Herøy.
Utover 50-talet vart håbrannfisket eit heilårsfiske for enkelte båtar, til dømes M/S «Teigenes» som drog til dei felta ein til ei kvar tid kunne finne fisk. Mot slutten av 50-åra byrja det likevel å minke, og tre båtar, mellom anna M/S «Aksla» frå Nerlandsøya, vart sende ut av Håbrandfiskernes Salslag for å finne nye felt. Dette fann dei mellom Irland og Frankrike, men også desse felta vart raskt dårlege og så tidleg som 1961 byrja nedtrappinga på desse felta.
Same året var M/S «Juvel» frå Kvamsøya i Sande på tur til Newfoundland for å sjekke moglegheitene, då erfarne fiskarar som hadde vore i området meinte at ein kunne finne håbrann der. Dei fekk rett og snart skjedde mesteparten av håbrandfisket langs kysten av Canada. Også her byrja fisket rimeleg raskt å avta og etter rekordår i 1963 og 1964, måtte enkelte båtar chartre seg vekk til danske selskap for å sikre sal av fisken. I 1964 var det 28 norske båtar som fiska håbrann ved Newfoundland, medan det i 1966 berre var seks. I 1967 var igjen 5 båtar i dei farvatna, men med eit par turar i 1970 og 1985 var det jamnt slutt. Dei tidlegare så lukrative fiskebankane var no stengde for håbrannfiske.
Lucia
Lucia, Luzia og Lucie er kvinnenamn av latinsk opphav som tyder 'lysande'. Den mannlege forma er Lucius.
Namnet er særleg kjend frå den heilage Lucia og feiringa av Luciadagen. Denne dagen er den 13. desember, som er namnedagen for Lucia både i tradisjonell og mange noverandre ordningar, mellom anna i Noreg, Sverige og Danmark.
Lucy er ein utbreidd engelsk variant av namnet.
Piz Picuogl
Piz Picuogl er eit fjell i Albulafjella i Graubünden i Sveits.
Kalv
Kalv (av norrønt kalfr) er eit namn for avkom hjå storfe og visse andre jortarar. Ein kalv kjem til verda ved kalving. Ein storfekalv blir rekna med som kvige eller ungdyr når han er over eitt år.
Kalv i kulturen
Kalveskinn er fint, mjukt lêr frå kalv. Det har vore mykje brukt til pergament og klede.
Kalvedans er ein tradisjonell pudding laga av råmjølk som kua produserer like etter ei kalving.
Calf-roping er ei form for rodeo der ein skal fanga ein kalv frå hesteryggen.
Språk
Brukt om folk kan ordet «kalv» visa til nokon som på eit eller anna vis minner om ein kalv. Ein kan til dømes kalla unge og urøynde «kalvar» eller «gutkalvar». Å vera «ein kalv til å gjera noko» tyder at ein er er klønete eller keivete til det. Å snakke med «kalvskit på tunga» er eit munnhell for det å knote bymål. Om nokon er kalvbeint peiker leggane deira utover frå knea.
Religion
I jødedommen og avleidde religionar var Gullkalven eit gudebilde tilbedd av israelittane under utgangen frå Egypt. I kristendommen er gjøkalven som blir slakta for den attkomne sonen ei kjend likning.
Willibald Jentschke
Willibald Karl Jentschke var ein tysk-austerriksk fysikar.
Han var dosent ved universitetet i Wien frå 1942 og professor i Illinois i USA frå 1954 og i Hamburg frå 1956 til 1981. Han var prosjektleiar for bygginga av DESY. I åra 1971–75 var han generaldirektør for Det europeiske rådet for atomkjerneforskning (CERN). Jentschke er kjent for arbeid innan kjerne- og elementærpartikkelfysikk.
Pel
Pel er eit gamalt volummål bruka i Danmark og Noreg. Ein pel er ein kvart pott, i Noreg reknast ein pel til 0,2413 liter.
Andreas Seierstad
Andreas Pedersen Seierstad var ein norsk teolog, bondestudent med haugiansk bakgrunn, målmann, kyrkjehistorikar og folkeminnegranskar.
Pel
Ordet pel kjem frå det lågtyske ordet pegel, 'målemerke'. Ordet 'pel' vert òg bruka om eit kjørel som rommar ein pel.
Istinden
Istinden  er eit fjell i Lyngen kommune i Troms og Finnmark. Det har ei høgd på 1550 meter over havet.
Pada
Pada er eit ord frå sanskrit som bokstaveleg tyder 'fot'. Sanskritordet padá (devanagari पद) har kognatar i gresk pous og latin pes. Omgrepet har fått ei rekkje avleidde tydingar, som trinn, fotavtrykk, spor, merke, versefot, oppdeling, måleining og andre omgrep innan språk, litteratur og religion.
Døme:
Religiøs tyding
Innan religion kan pada visa til føter eller fotspor laga av heilage eller guddommelege personar. Innan buddhismen kan ein til dømes snakka om Buddhapada, 'Buddha-fotspor', og innan hinduismen om pāda eller pādamudrā frå gudar. Føtene til den enorme Gommateshwara-statuen, som er særs viktig i djainismen, blir tilbedd dagleg i eit rituale kalla pada-puja.
Fjellformasjonen Sri Pada på Sri Lanka blir kalla Buddha sitt fotspor av buddhistar, Shiva sitt fotavtrykk av hinduar og Adam sitt fotavtrykk av muslimar.
Andreas Seierstad
Han vart uteksaminert frå Notodden lærarskule i 1911, der han også underviste periodevis, tok artium i 1916, cand.theol. i 1921 og dr.theol. i 1924, med avhandlinga Kyrkjelegt reformarbeid i Norig i nittande hundreaaret (Bergen, 1923). Same året vart han også dosent, og frå 1946 til 1960 arbeidde han som professor i kyrkjehistorie ved Menighetsfakultetet.
Allereie som gut tok Seierstad for seg Det norske Folkesprogs Grammatik av Ivar Aasen, og vart dermed målmann. Miljøet på lærarskulen og det at han gifta seg med Anne Sørensen frå Lunde i Telemark styrkte også tilhøvet hans til landsmål.
Han var bror til Ivar Pedersen Seierstad.
Rauma kommune
Rauma kommune ligg i Romsdal i Møre og Romsdal fylke og grensar til Norddal i sørvest, Stordal i vest, Vestnes i nordvest, Molde i nord, Nesset i aust og til to kommunar i Oppland, Skjåk i sør og Lesja i søraust. Kommunen vart oppretta i 1964 ved samanslåing av kommunane Grytten, Voll, Eid, Hen og delar av Veøy.
Administrasjonssenteret i kommunen er Åndalsnes. Lokalavisa er Åndalsnes Avis som kjem ut tre gonger i veka.
Geografi
Rauma femner bygdene omkring den indre delen av Romsdalsfjorden og dei kortare utløparane Rødvenfjorden, Innfjorden og Isfjorden, i tillegg til 45 km søraustover inn sjølve Romsdalen med fjellstroka der. Romsdalsfjorden har høge fjell på båe sidene og kvasse tindar med tronge sidedalar mellom. Det høgaste punktet er Pyttegga på 1999 moh., som ligg på grensa til Norddal i sør. Romsdalsalpane er ei kjend fjellkjede med Venjetindan og Romsdalshorn austanfor Romsdalen og Trolltindan, Kongen, Bispen og Dronninga på vestsida. Over halvparten av arealet i kommunen ligg høgare enn 900 moh.
Næringsliv
Jordbruk er ei vanleg næring i nedre part av dalane og kringom Isfjorden og Rødvenfjorden, med husdyrhald som det mest utbreidde innan jordbruket. Det er litt produktiv skog i Rauma, med ei skogavverking på om lag 3700 m3 i 2003. Det er mykje industri i kommunen, med konfeksjonsindustrien som ei tradisjonelt viktig næring. Andre næringar er tekstil-, møbel-, plastvare- og verkstadindustri. Elva Rauma er bygd ut med tre kraftverk. Størst av desse er Grytten med vassoverføringar frå Eiksefalen.
Samferdsle
Raumabanen går frå Dombås på Dovrebanen til Åndalsnes. Parallelt med jarnbana går E 136, som går vidare til Ålesund. Frå Åndalsnes går vegar på nordsida av fjorden til Molde (Fv64) og Kristiansund, og opp Isterdalen med den kjende Trollstigvegen går Fv63 over til Valldal. I laupet av 1990-åra er det gjort omfattande sikringstiltak mot ras med bygging av m.a. Innfjordtunnelen og Måndalstunnelen på E 136.
Kultur
Rauma har mykje turisme om sumaren, med tildrag som fjellklatring og laksefiske. Romsdalen er eit bra område for klatrarar med eitt av dei høgast overhengande stupa i Europa, Trollveggen på 1000 meter. Norsk Fjellfestival vert halden i Åndalsnes juni kvart år. Kyrkjer i kommunen er Kors kyrkje, Grytten kyrkje og Rødven stavkyrkje frå mellomalderen. På Klungnes vert Sinclairspelet arrangert om sumaren til minne om skottetoget i 1612. Nær Verma går steinkvelvbrua Kylling jernbanebru over elva Rauma. I Åndalsnes ligg Norsk Tindemuseum, som viser utviklinga av norsk tinde- og klatresport. Her vert det òg arrangert musikkfestivalar årleg, av dei Trollblues og RaumaRock.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Rauma kommune frå 1920:
Kvige
Kvige (frå norrønt kvíga) er eit hokjønna storfedyr som er eldre enn eitt år, og som ikkje har kalva enno. Nokre stader blir ungkyr kalla kviger fram til andre kalving.
Eit kjenneteikn på ei kvige er at jur er lite utvikla og knapt synleg. Juret utviklar seg i vekene føre kalvinga.
Nikola Špirić
Nikola Špirić er ein bosnisk-serbisk politikar som var statsminister i Bosnia-Hercegovina frå 2007 til 2012. Han er medlem i partiet Savez nezavisnih socijaldemokrata (Alliansen av uavhengige sosialdemokratar - SNSD).
Nikola Špirić vart fødd i Titov Drvar (noverande Drvar) i Bosnia i det dåverande Jugoslavia. Han studerte økonomi ved universitetet i Sarajevo og har doktorgrad i økonomi. Frå 1992 har han vore økonomiprofessor ved universitetet i Banja Luka.
1. november 2007 gjekk Špirić av som statsminister i protest mot parlamentariske reformer som den internasjonale administratoren for Bosnia-Hercegovina, Miroslav Lajčák, tvinga gjennom. Špirić meinte at reformene vil redusera innflytelsen til dei bosniske serbarane. Krisa vart løyst, og Špirić vart nominert på nytt til statsministerposten 10. desember og stadfesta i stillinga 27. desember.
Špirić er gift. Kona er bosniak og kjem frå Tuzla.
Forsvarets logistikkorganisasjon
Forsvarets logistikkorganisasjon, FLO vart formelt oppretta 1. januar 2002 som samanslåing av tidlegare forsvarseiningar som Forsvarets Tele- og Datatjeneste (FTD), Hærens Forsyningskommando (HFK), tunge verkstadar og tilsvarande organisasjonar i andre forsvarsgreiner m.fl. Ved årsskiftet 2003/2004 vart FLO omorganisert frå å vere organisert etter forsvarsgrein (FLO/Sjø, FLO/Land, FLO/Luft, FLO/IKT) til ein prosessorganisert organisasjonsstruktur med divisjonar som: FLO/Investering, FLO/Materiell og FLO/Drift.
Frå og med 1. januar 2004 er FLO organisert i desse divisjonane i tillegg til ei lita konsernleiing:
FLO har om lag 6500 tilsette i følgje heimesida deira den 6. oktober 2004. For tida er FLO inne i ein omstillingsprosess der organisasjonen skal slankast ned til 5300 tilsette innan utgangen av 2005.
Engelsk nemning for FLO er Norwegian Defence Logistics Organization (NDLO).
Tokamak
Ein tokamak er ei innretning som skaper eit toroidisk (smultringforma) magnetfelt for innelukking av plasma i tilnærma termisk likevekt. Dette er ein av fleire typar magnetiske innelukkingssystem (eit anna er magnetiske spegel), og den vanlegaste forma nytta for kjernefysisk fusjon. Omgrepet tokamak er ei omskriving av det russiske ordet «Токамак» som igjen er eit akronym for «тороидальная камера в магнитных катушках» (toroidalnaja kamera v magnitnykh katusjkakh — toroidalt kammer i magnetiske spoler). Tokamaken vart oppfunnen på 1950-talet av Igor Tamm og Andrej Sakharov.
Tokamaken er karakterisert av rotasjonssymmetri og kombinerer magnetiske spolar rundt torusen med elektrisk straum i plasmaet for å skape eit spiraliserande magnetisk felt. Dette får ion og elektron i plasmaet til å følgje spiralforma feltlinjer rundt plasmaet slik at dette vert innelukka rundt ei senterlinje i torusen. Ved tilstrekkelig lågt tap av partikler og energi frå plasmaet kan dette oppretthalde fusjon.
Design
For å oppnå fusjon må plasmaet ha ein tilstrekkelig høg tettleik, eit energinivå som gjev ein minimum reaksjonrate og ei innelukkingstid som hindrar at iona forsvinn eller tapar energien sin før dei kan fusjonere. Ion og elektron i eit plasma må få relativt høg energi for å oppnå fusjon, typisk 25 keV for deuterium-tritiumbrensel. Temperaturen er derfor typisk 300 millionar Kelvin og middelfarten omtrent 1,25-1,5•106 m/s. For å oppretthalde fusjon må innelukkingssystemet sørge for at plasmaet ikkje tapar partiklar med energi, og at partiklane ikkje tapar energien for raskt. I tidlege konstruksjonar (t.d. Z-klemme) brukte ein berre plasmastraum og det poloidale feltet denne sette opp (midtre figur). Dette vil få iona til å sirkle parallelt med ei senterlinje i torusen. Dette er ustabilt, og tokamaken brukar difor i tillegg omsluttande magnetspolar som set opp feltlinjer som er parallelle med ei senterlinje i torusen (øvst). Dette vil bøye av iona sirkulært rundt dei toroidale feltlinjene, og gjere plasmaet «stivare».
Nettoresultatet er at partiklane vil spiralisere rundt ei senterlinje i torusen. I praksis oppstår det alltid ustabilitet i plasmaet som fører til lekkasje av ion og energi. Ei av utfordringane i noverande eksperimentreaktorar er å studere korleis felta kan korrigerast for å minimalisere desse tapa.
Kvifor ein torus er den beste forma, kan forklarast ved «hårete ball-teoremet». Viss dei magnetiske feltlinjene vert samanlikna med hår som stikk opp av ein ball, vil det vere umogleg å greie håra på ballen slik at alle hår ligg flatt. Hår som stikk opp vil representere ein ustabilitet. I ein torus derimot kan ein greie håra (på mange måtar) slik at alle ligg flatt.
Oppvarming av plasmaet
Ein viktig eigenskap ved tokamak er at plasmaet er i tilnærma termisk likevekt (Maxwell–Boltzmann distribusjon). Då unngår ein at partiklar med særs ulikt energinivå er i nærleiken av kvarandre, noko som raskt vil tappe systemet for energi ved bremsestråling.
I ein operativ fusjonsreaktor må plasmaet ha eit energinivå på meir enn 10 KeV eller over 100 mill. Kelvin for å oppnå ein akseptabel reaksjonsrate. Deuterium-tritium fusjon har høgast reaksjonsevne ved ca 64 keV, men ved høgare energinivå aukar òg tapa. Lawson-kriteriet bereknar vilkåra for høgast netto energiproduksjon, og ligg for D-T fusjon omkring 25 keV. Noverande eksperimentreaktorar har alle tap som er høgare enn produsert fusjonsenergi. Difor opererer desse reaktorane med korte pulsar og plasmaet må varmast opp på ny mellom kvar puls.
Resistiv oppvarming
Fordi plasma leiar elektrisk straum kan plasmaet varmast opp ved den same straumen som blir til brukt å skape det poloidale feltet (over). Dette blir kalla resistiv oppvarming fordi det er basert på motstand i plasmaet. Men mobiliteten til elektrona aukar med aukande energinivå og difor fell motstanden med aukande temperatur og resistiv oppvarming blir difor mindre effektiv. Oppvarming over 20-30 mill. K (ca 2 keV) er ikkje mogleg og annan tilleggsoppvarming er naudsynt.
Piz Piot
Piz Piot er eit fjell i Oberhalbsteinfjella i Graubünden i Sveits.
Tokamak
Injeksjon av nøytrale atom
Dette skjer ved injeksjon av nøytrale atom med høg energi inn i plasma. Desse atoma blir straks ionisert og blir fanga av magnetfeltet. Partiklane gjev frå seg energien sin i plasmaet ved å kollidere med andre atom.
Oppvarming med mikrobølgjer
Mikrobølgjestråling frå t.d. gyrotronar eller klystronar utanfor reaktorkammeret kan varme plasmaet. Spesielle frekvensar blir absorbert av elektron i plasmaet som sidan kolliderer med andre partiklar og aukar temperaturen.
Pascal Couchepin
Couchepin vart fødd i Martigny i kantonen Valais. Han fullførte jusutdanning ved universitetet i Lausanne i 1968. I 1979 vart han vald inn i parlamentet i Sveits. Frå 1989 til 1996 var han parlamentarisk leiar for partiet sitt. 11. mars 1998 vart han vald inn i Føderasjonsrådet. Frå 1998 til 2002 var han finansminister, frå då av innanriksminister.
Couchepin er gift med Brigitte Rendu, frå Frankrike. Dei har tre born.
Andreas Baader
Andreas Bernd Baader var ein sentral person i den venstreorienterte terrororganisasjonen Rote Armee Fraktion (RAF), òg kjend som Baader-Meinhof-banden.
Andreas Baader, Ulrik Meinhof og Gudrun Ensslin var dei mest sentrale personane ved skipinga av RAF i 1968. Gjennom 70-talet gjennomførte dei fleire store terroraksjonar, mellom anna flykapring, brannar og kidnappingar.
Andreas Baader var i fengsel fleire gonger. Til slutt vart han i 1977 dømd for fleire drap, drapsforsøk og for å ha vore med å stifta ein terrororganisasjon. Baader døydde i fengselet seinare same år, etter å ha vorte skoten. Forklaringa frå offisielt hald var at han og Jan-Carl Raspe hadde teke sjølvmord. Irmgard Möller, ein annan RAF-medlem som sat inne saman med dei, vart funnen med fire knivstikk, men overlevde. Ho hevdar at dødsfalla var utanomrettslege avrettingar.
Gunnar Jahn
Gunnar Jahn, fødd i Trondhjem, var ein norsk jurist, sosialøkonom og politikar frå Venstre, finansminister i to regjeringar og sjef for Noregs bank. Han var også med i leiinga av motstandskampen under den andre verdskrigen.
Utdanning og karriere
Jahn blei cand.jur. i 1907 og cand.oecon. i 1909. Han blei i 1910 tilsett i Statistisk Sentralbyrå. Etter å ha arbeidd nokre år i Rasjonaliseringsdirektoratet kom han tilbake til Statistisk sentralbyrå der han blei direktør i 1920. Samtidig som han var direktør der, arbeidde han som lærar ved Oslo Handelsgymnasium og førelesar ved Universitetet i Oslo.
Gunnar Jahn var statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i Johan Ludwig Mowinckel si tredje regjering mellom 1933-1935.
Den Norske Nobelkomiteen
25. juni 1937 - 31. desember 1943 og 5. november 1945 - 31. desember 1966 var Jahn medlem av Nobelkomiteen. Han var viseformann i komiteen 1940 - 1941 og overtok som formann etter avdøde Fredrik Stang d.y. i tida 15. november 1941 - 31. desember 1943. Han var deretter formann i tida 5. november 1945 - 31. desember 1966.
Andre interesser
Gunnar Jahn hadde stor fagleg tyngde, men også eit vidt interesseområde. Han skreiv såleis bøker om Byggeskikker på den norske landsbygd og Om binding av ørretfluer. Han var også blant dei som introduserte idretten bogeskyting i Noreg.
Bakgrunnsstoff
Espen Søbye, Jødeforfølgelsene under den annen verdenskrig: Et mørkt kapittel i statistikkens historie?, artikkel publisert på Statistisk Sentralbyrås sider
Telthusbakken
Telthusbakken er namnet på ei gate i St. Hanshaugen bydel i Oslo. Gata går i aust-vestretning i sterk stigning opp frå Maridalsveien til kryss med gata Akersbakken oppe på høgda i nærleiken av Gamle Aker kyrkje, og har namn etter eit telthus (ei vanleg, gamal nemning på eit militært lagerbygg) som låg attmed Gamle Aker kyrkje på 1700-talet. Gata er smal, og vert berre nytta som fotgangargate og for køyring til eigedomane i stroket. Telthusbakken ligg i eit område som før i tida låg i Bymarka, utmarka kring Christiania (Oslo), og vart innlemma i byen i 1859. Her kunne det byggjast i si tid utan å ta omsyn til dei byggjeføresegnene som galdt for byen. Mange fattige familiar fann difor byggjegrunn her, og sette opp småhus i tre. Dette pregar gata i dag òg, ved at det på nordsida av gata ligg ei rad småhus i tre og mur, som trass at dei er bygd om til moderne bustandard og utgjer eit idyllisk innslag i bybiletet, minnar om dei vilkåra store, fattige familiar levde under i tidlegare tider. På det hellande arealet på sørsida av gata ligg det ein stor kolonihage (parsellhage).
Kunstmålaren Edvard Munch, som budde i eit husvære i Fossveien 7 på Grünerløkka i Oslo i ungdomstida, hadde utsyn til Telthusbakken, og måla i 1877–1882 fleire akvarellar og oljemåleri med dette stroket som motiv.
Hjortahorgi
Hjortahorgi  er eit fjell i Voss herad i Vestland. Det har ei høgd på 1 351 meter over havet.
DS «Kem»
DS «Kem» (kallesignal LDVG - LDRB) var eit dampskip bygt i 1925 som lasteskip for Det norsk-russiske Dampskibsselskab, som var deleigd av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og den sovjetiske staten. Skipet var eigd av BDS og var kalla opp etter den russiske byen Kem.
Historie
Skipet vart bygt ved Laxevaag Maskin & Jernskibsbyggeri i Bergen og kosta 900 000 kroner då det vart levert i februar 1925. Den første prøveturen vart utført 5. februar. Skipet skulle inn i trelastfarta mellom Kvitsjøen i Russland og England, som var ruta Det Norsk-Russiske Dampskibsselskab dreiv i lag. På grunn av dei tøffe istilhøva i nord, gjekk skipet om vinteren i trampfart, og den første turen til «Kem» gjekk over til Newcastle for lasting for Middelhavet. Frå Newcastle segla skipet til Oran i Algerie. Etter å ha vendt attende til England i mars, segla skipet til Isafjord på Island. Den første turen til Arkhangelsk var i mai 1925. I mars 1928 vart Det norsk-russiske Dampskibsselskab oppløyst og dei åtte skipa i flåten deira vart fordelt mellom BDS og Sovjetunionen ved loddtrekning. «Kem» hamna hos BDS og det nye selskapet Det Bergenske Russiske Dampskibsselskab og fortsette i ruta mellom Arkhangelsk og England. 1. februar 1929 hadde «Kem» kryssa Atlanteren og kom fram til Houston i Texas, men var i mars 1929 attende i Noreg og Narvik. «Kem» slutta i den faste farta til Kvitsjøen etter 1930, og frå 1931 til 1933 var skipet ein heil del på fart i Nord-Amerika og Karibia. Sommaren 1933 var skipet òg attende i Arkhangelsk. I februar 1933 vart skipet òg overført direkte under BDS. I 1934 var skipet stort sett i fart i Nord-Europa, men i november var det igjen attende i Nord-Amerika.
Selbjørn
Selbjørn er den nest største øya i Austevoll kommune i Vestland. På austsida ligg Bekkjarviksund, der Selbjørnsbrua går over til Huftarøy og på vestsida ligg Stolmesund der Stolmabrua går til Stolmen. Selbjørnsfjorden ligg på sørsida av øya med Fitjar og Fitjarøyane på andre sida.
DS «Kem»
Historie
2. januar 1939 oppstod det ein brann i akterrommet då «Kem» var på veg ut frå Ijmuiden i Nederland på veg til Stavanger. Rommet var lasta med fosfat, mjøl og koks. Skipet hadde los ombord og det vart straks kasta anker. To slepebåtar vart tilkalla og akterrommet vart fylt med vatn. Skipet vart ført til Amsterdam, der vatnet vart pumpa ut att. Dekksplatene i skipet vart skadd i brannen, og alt treverk måtte fornyast. Skaden var over vasslinja, så skipet måtte ikkje gå i tørrdokk. 12. november 1939 heldt, eit anna skip frå BDS, på å drive på land i Rørvik. Det var nordvest storm og skipet gjekk i ballast, så det låg lett i sjøen. I Rørvik låg alt «Kem», og i den sterke vinden dreiv «Corvus» inn tre gonger mot «Kem», som fekk stor skade. Til slutt fekk ein fortøydd «Corvus» langs sida av «Kem». «Corvus» hadde ikkje vore meir enn 8-10 meter frå land då dei klarte å få kontroll på situasjonen.
Selbjørn
Fram til 1964 høyrde søraustsida av Selbjørn til Fitjar kommune, medan nordsida var ein del av Austevoll
DS «Kem»
Historie
«Kem» vart nemnt i februar 1940 då det deltok i konvoien HN 10 frå Noreg til London med stykkgods. Kjeldene er derimot ikkje heilt samde i om «Kem» var med i denne konvoien. Uansett segla skipet i midten av mars frå Storbritannia og attende til Noreg i konvoien ON 19. Skipet var i Noreg under den tyske invasjonen 9. april og hamna i Heimeflåten. 24. juli 1940 var skipet på reise frå Danzig til Haugesundsområdet med ei last av kol då det vart råka av ei mine. Minefeltet var lagt ut den 10. mai 1940 av den franske ubåten «Rubis». Skipet sokk nord for Svåholmen nær Egersund. Alle mann ombord vart berga. Skipet ligg i dag opp-ned på 60 meters djupne. og MS Vansø sokk òg i same minefeltet.
Selbjørn
Den største tettstaden er Bekkjarvik, som er ein gamal handelsstad med gjestgiveri, og av andre grender finn ein Salthella, Rabben, Grasdal og Gauksheim.
DS «Kem»
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 706 brt, 1 009 nrt og lasteevna var 2 425 dødvekttonn. Skipet hadde to store lasterom med eit samla volum på 3 388 m³ og fire store luker. Skipet hadde sju vinsjar og seks bommar. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av verftet på Lakesvåg. Oppgjeven yting var 960 iHk (indikerte hestekrefter) og 163 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 9,5 knop. Skipet hadde elles elektrisk lys og trådlaus telegraf.
Selbjørn
Tidlegare namn på øya er Salbjorn i Norre-Edda og Fornmannasoger. I 1567 vart namnet skrive Søldbiønn og i 1723 Sælbiørn. Ein meiner at namnet kanskje er eit tabunamn, og at namnet tidlegare kan ha hatt eit anna dyrenamn. Fiskarar skulle til dømes ikkje nemna ordet «katt» når dei var ute på havet, og dei kunne i staden seie «klodyret» eller «Salens bjørn», sidan katten høyrde til salen eller stova. Om Selbjørn ein gong vart kalla noko med katt, så skulle ikkje namnet nemnast.
DS «Kem»
Skipet
I 1929 fekk skipet straumlinjeror, og i 1939 ny radio.