cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Confederate States of America
Confederate States of America (CSA), Amerikas konfødererte statar, var ein konføderasjon skipa av tidlegare delstatar i Sambandsstatane (USA). I kortform vert statsdanninga omtala som konføderasjonen, Dixie eller berre som sørstatane. Etter at Abraham Lincoln vart vald til president i USA hausten 1860 frykta mange statar i sør at dei føderale styresmaktene i USA ville legge ned forbod mot slaveri. Som ein reaksjon frå dette valde sju delstatar (Sør Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana og Texas) å erklere seg som uavhengige frå USA og danna Amerikas Konfødererte Statar. President Lincoln såg på fråtredinga frå Unionen som brot på den føderale grunnlova og sette i gang ein rekruteringsprosess der det vart rekrutert 75,000 frivilljuge soldatar til unionshæren som skulle sendast sørover for å slå ned på det Lincoln såg på som eit opprør. Som ein reaksjon på dette valde fire nye delstatar (Virginia, Arkansas, Nord Carolina og Tennessee) å gå over til Konføderasjonen. Jefferson Davis vart utpeika til å vera president for konføderasjonen. Slik vart Borgarkrigen i USA utløyst.
Carlos Alberto Rodrigues Gavião
Carlos Alberto Rodrigues Gavião er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubben Júbilo Iwata.
Tre Cime di Lavaredo
Tre Cime di Lavaredo (italiensk for «dei tre Lavaredo-toppane», på tysk kalla Drei Zinnen) er tre karakteristiske fjelltindar i Dolomittane i Italia og ei av dei mest kjende fjellgruppene i Alpane. Nordsida av fjellet er ein av dei seks store nordsidene i Alpane.
Fram til 1919 danna toppane ein del av grensa mellom Italia og Austerrike. I dag ligg dei innanfor den italienske grensa i provinsane Bolzano og Belluno. Den største av dei tre toppane er 2 999 meter over havet. Han står mellom den minste toppen (2 857 moh) og den vestlegaste (2 973 moh).
Førsteklatring
Emilio Comici var den første som klatra nordsida av den store toppen i 1933. Denne delvis utskytande nordveggen vert framleis rekna som ein av dei seks store nordsidene i Alpane av fjellklatrarar.
Komponist
Som regel vil komponisten skriva ned komposisjonane sine i ei eller anna form for noter. Slik skil han seg frå ein utøvande musikar som lagar ny musikk gjennom improvisasjon. Innan musikkulturar som ikkje bruker noter, derimot, er ein komponist den som først speler eit stykke og lærar det vidare til andre.
Komponist og musikar
Tradisjonelt har det vore lite skilje mellom komponistar og musikarar – komponeringa og utøvinga var sett på som like viktige. Ein la lita vekt på å spara på komposisjonar, og det var vanleg å endra dei slik ein ville før framføring. I nyare tid har arbeidet til komponisten fått større vekt, og notane han har skrive blir sett på som klare instruksjonar som skal følgjast nøyaktig. Andsverket han lagar har ofte større vern i lovverket enn framføringa av det.
Nørdre Syndin
Nørdre Syndin er ein innsjø som ligg i kommunane Vestre Slidre og Vang i Innlandet. Nørdre Syndin er den nordlegaste av dei tre innsjøane Nørdre Syndin, Midtre Syndin og Søre Syndin.
Nørdre Syndin hadde tidlegare utløp til Mitre Syndin og vidare til Søre Syndin. I bekken mellom Mitre og Søre Syndin er det jettegryter som vitnar om stor vassføring. I 1690 grov bonden Hallvard Eriksson på garden Tørpe ein kanal slik at utløpet gjekk via elva Ala som renn til Begna. I 1717 var det ein stor flaum som utvida og senka kanalen og vassføringa i vassdraga sørover minka kraftig. Bonden vart dømt i retten til å tilbakeføre vatnet, og ei demning vart laga i 1719. I 1720 vart denne demninga øydelagd av ein ny stor flaum og denne førte til stor skade på gardar langs Ala. I følgje Stortinget sin Verneplan I for vassdrag frå 1973 vart Nørdre- og Midtre Syndin verna, men vedtaket opnar for ei mogeleg tilbakeføring av vatna til Sundheimselva.
Syndinvanta ligg i eit ope seterlandskap, der seterverksemda gjennom lang tid har medført at bjørkeliene er erstatta av lyngheier med einer og dvergbjørk. Berggrunnen består av lett forvitra bergartar. Av den årsak er jordsmonnet rundt svært rikt med tilhøyrande planteliv. I 1930 vart eit 35 km² stort område mellom Syndinvatna og Helin freda som botanisk plantenasjonalpark. I skiferura under fjellet Gila og langs Helin veks fleire sjeldne planter, mellom anna urvalmue (Papaver relictum).
Roger Daltrey
Roger Harry Daltrey er ein engelsk songar og skodespelar, mest kjend som ein av grunnleggjarane og vokalist i det engelske rockebandet The Who. Han har òg hatt ein karriere som soloartist og arbeidd i filmindustrien som skodespelar og produsent.
Bakgrunn
Daltrey vart fødd inn i ein typisk engelsk arbeidarklassefamilie og voks opp i Chiswick, Hounslow. Han utmerkte seg på skolen og kom inn på guteskulen Acton County Grammar School. Medan familien drøymte om ein universitetskarriere for unge Daltrey, var ikkje strenge engelske skulereglar og autoritære lærarar noko for den opprørske Roger. Han snikra sjølv den første gitaren sin, men i 1959 fekk han den første elektriske gitaren sin av faren. Etter å ha blitt kasta ut av skolen, arbeidde han som stålarbeidar om dagen og musikar om kvelden og natta.
The Who
Daltrey starta The Who saman med Pete Townshend og John Entwistle i 1964 etter å spelt saman i to år som «The Detours» og «The High Numbers». The Who vart opphavleg oppfatta å vere eit for sært namn. Townshend og Daltrey skreiv ein del musikk saman, men Daltrey vart etter kvart overskugga av Townshend sine meir kompliserte komposisjonar. Men vokalen hans bar musikken og som visuelt midtpunkt i gruppa var Daltrey heilt sentral. Særleg var snurringa han gjorde med mikrofonen ved å halde eit stykke nede på leidningen eit av varemerka hans. Daltrey har, som så mange andre, trekt fram Elvis Presley sin uortodokse sceneopptreden som ei stor inspirasjonskjelde, medan Townshend på si side var lite glad i Presley.
Det stammande uttrykket til Daltrey for ungdommeleg sinne og frustrasjon i den første store hitten deira «I Can’t Explain» og ikkje minst «My Generation» fanga pulsen på denne tida og ungdomsfrustrasjon over å ikkje bli tatt på alvor i «den vaksne verda». Seinare vart primalskriket til Daltrey mot slutten av «Won’t Get Fooled Again» eit av høgdepunkta til bandet.
Daltrey såg tidleg kva trussel mot bandet og venene bruken av rusmidlar og overdriven alkoholkonsum representerte og han jobba hardt for å halde bandet saman og stoffmisbruket på avstand. Då han ein gong skylde pillene til Keith Moon ned i toalettet og Moon protesterte heftig og krakilsk, slo Daltrey han ned med eit enkelt slag. Han har òg tidlegare vore fleire gonger i handgemeng med Pete Townshend i studio av same grunn. Daltrey var kjent som ein helsefantast, medan dei andre kunne tylle i seg brennevin i studio.
Det var alltid stemma til Daltrey og ansiktet hans som fronta bandet. Kombinasjonen av den intellektuelle og noko kompliserte Townshend med den karismatiske og visuelle Daltrey har vore ein del av nøkkelen til suksessen til The Who. Då rockeoperaen Tommy vart filma i 1975 av Ken Russell, vart Daltrey i hovudrolla nominert til Golden Globe-prisen for beste filmdebutant. Dette vart òg ein utløysande faktor for Daltrey si skodespelarkarriere.
Arbeid utanfor The Who
Sjølv om The Who er den sentrale musikalske ståstaden til Daltrey, har han gjeve ut åtte soloalbum.
Veldedig arbeid
31. desember 2004 vart han utnemnd til Commander of the Order of the British Empire for sine tenester til musikk, underhaldningsindustrien og ikkje minst til humanitært arbeid, der han har arbeidd mykje for å reise midlar til kreftforsking hos barn og unge, etter at systera hans døydde ung av kreft. Etter 2000 har han organisert fleire konsertar til inntekt for «Teenage Cancer Trust» i Storbritannia, noko som har brakt inn fleire millionar pund.
Overijssel
Overijssel (latin Transiselania) er ein provins i Nederland og ligg aust i sentrale delar av landet. Namnet tyder «landet på andre sida av elva IJssel». Administrasjonssenteret i provinsen er Zwolle.
Geografi
Overijssel grensar til Tyskland i aust, Gelderland i sør, Flevoland i vest og Friesland og dei tidlegare lyngheiene i Drenthe i nord. Overijssel består av tre regionar Kop van Overijssel i nordvest, Salland i midten og Twente i aust. Bortsett frå Zwolle er andre store byar Almelo, Deventer, Enschede og Hengelo.
I søraust er provinsen hovudsakleg sandete med eit par mindre elvar som Regge og Dinkel. Dei nordlege delane av provinsen var ein gong myrlendt og torv frå dette området vart i tidlegare i stor grad utnytta til brensel. I dag er det berre få område att frå desse myrene.
Det høgaste punktet i Overijssel er toppen Tankenberg, ein ås i kommunen Losser på 89 meter over havet. Det lågaste punktet er Mastenbroek polder nær Kampen på 2 meter under havnivå.
Historie
Overijssel vart tidlegare kalla Oversticht. I 1336 vart han ein del av Geldern, men vart seinare avstått til erkebiskopen av Utrecht i 1347 og kjend som het Sticht. Biskopane gav Oversticht vidare til keisar Karl V av Det tysk-romerske riket i 1528, som kalla seg sjølv «Herre over Overijssel», og som slik gav provinsen det moderne namnet. Folket i provinsen slo seg saman med dei andre nederlendingane i opprøret mot Karl V sin arving, Filip II av Spania.
Etter ein kort okkupasjon av styrkane til biskopen av Münster (1672–74) fekk Overijssel eit nytt styre som gav statthaldaren mykje makt. Det var mykje motstand mot dette i heile provinsen og det heile enda med opprettinga av Den bataviske republikken i 1795. Frankrike annekterte Den bataviske republikken i 1810 og Overijssel vart ein del av det franske departementet Bouches-de-l'Yssel. Etter Napoleon sitt nederlang i 1814 vart Det sameinte kongedømet Nederland oppretta, som Overijssel så vart ein del av.
Noordoostpolder vart oppretta og tørrlagd i 1942 og var ein del av Overijssel frå 1962 til 1986, då han vart ein del av den nye provinsen Flevoland.
Lysøysundet
Lysøysundet er ein tettstad i Ørland kommune i Trøndelag. Staden har og ligg ved Lauvøyfjorden, på fastlandet innom Lysøya, sørom innlaupet til Åfjorden.
Overijssel
Kommunar
Overijssel består av følgjande 25 kommunar:
Fjord
Ein fjord er som regel ei langstrakt hav- eller innsjørenne med land på båe langsidene og med ein lukka ende (fjordbotnen) og ein open ende. Nemninga fjord kan òg vere bruka om ei seglingslei som er omgjeven av holmar, øyar eller fastland på begge sider. Ein lang innsjø med enkel, langstrakt form kan òg ha nemninga fjord.
I vitskapleg terminologi er nemninga fjord bruka om ei havbukt som er danna ved at ein bre har forma og fordjupa ein tidlegare dal.
Ordsoge
Ordet fjord har gitt opphav til stadnamnet Førde. Endinga -fjorden finst i ei rad stadnamn, ved somme høve ut frå dativforma forvanska til '-fær, -før eller, etter -s-, -vær, -vør (jf. Tysvær), ved andre høve forvanska til -fôr eller -jord.
Geologi
Fjordane er oftast U-dalar laga av isbrear, som nå står under vatn. Fjorden er gjerne grunnare der han opnar seg mot havet av fleire grunnar, fordi isbreane sine morenemassar ligg att der, fordi isen var tjukkare lengre inn i landet eroderte han fjorden raskare lengre inne og/eller så stod isen i lengre tid inne i fjordane (og grov da fjorden meir ut). Denne fjordterskelen gjer at fjordar er rolegare enn det opne havet, og dermed ofte naturlege hamner. Ulempa med fjordterskelen er den hindrar utskifting av vatn, noko som gjer at til dømes forureining ofte vert verande i fjorden i lang tid.
Delar av fjordar
Fjordar eller fjordsystem kan innehalde sidefjordar, sundstrekningar der sidelanda er avbrotne av tverrfjordar eller sund mellom øyar, vikar, bukter og nes.
Fjordar utan hav
Ein smal innsjødel som munnar ut i ein større innsjø har òg gjerne nemninga fjord — som Furnesfjorden som er ei grein av innsjøen Mjøsa. Sjølve Mjøsa vert og vanleg kalla fjorden.
Ein del lange, fjordliknande innsjøar, særleg på Austlandet, vert òg kalla fjordar. Tyrifjorden og Randsfjorden er døme på dette. Nemninga kan henga saman med at dei vart brukte til ferdsel på same måte som fjordar i havet. Ordet fjord har samanheng med verbet «å fara» og substantivet «ferd» og heng òg etymologisk saman med engelsk «ford» (t.d. Oxford) og tysk «Furt» (t.d. Frankfurt am Main).
= Vidkjende fjordar =
Wangenried
Wangenried er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 473 meter over havet.
Wilhelm Fabry
Wilhelm Fabry òg kjend som Guilelmus Fabricius Hildanus, var ein tysk kirurg (Wundarzt) frå Hilden. Han vert rekna som grunnleggjaren av nyare vitskapleg kirurgi.
Fritering
Fritering eller frityrsteiking/-koking er ein metode for å tilreia mat. I denne metoden steiker ein maten i varmt feitt. Det kan brukast feitt av animalsk opphav eller ein kan bruka planteoljer. Frityrfeittet skal ha ein temperatur som ligg mellom 160 og 180 grader.
Frityrkoking er ei form for frityrsteking der råvaren er fullt dekt av olje, som f.eks under koking/steking av smultringar.
Frityrsteking eignar seg godt til dei aller fleste matråvarer, men nokre av dei må blansjerast før dei blir frityrsteikte. Ofte kan matvarene vendast i ei røre eller anna dekke som dannar ei velsmakande skorpe under friteringa.
Det er viktig at temperaturen ikkje er for låg når ein matvare skal frityrsteikast; då vil tilreiinga ta lang tid, og produktet vil ta til seg mykje feitt. Dersom temperaturen er for høg, vil maten lett brennast utanpå medan han framleis er rå inni.
Jorge Pereira da Silva
Jorge Pereira da Silva er ein brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Sanfrecce Hiroshima, Tokushima Vortis og FC Gifu.
Love It to Deathpunk
Love It to Deathpunk er eit samlealbum frå Turboneger som berre har blitt sloppe i Australia. Det inneheld utvalde songar frå dei fire fyrste studioalbuma deira og konsertalbumet Darkness Forever!.
Selje kommune
Selje er ein tidlegare norsk kommune i Nordfjord. Kommunen var den som låg lengst nordvest i Sogn og Fjordane fylke. Området bestod av Selje, Stadlandet og Flatraket, som har fire skulekrinsar: Selje, Leikanger, Flatraket og Ytre Stad. 1. januar 2020 vart han slegen saman med Eid til Stad kommune.
Kommunikasjon
Snøggbåtsambandet nordover frå Bergen har endestad her. Stadhavet er rekna som eit av dei mest vêrharde havstykka langs kysten av Noreg. Det er difor planar om å byggje skipstunnel mellom Kjødepollen og Moldefjorden.
Næring
Selje har den største fiskeflåten i fylket og ein godt kjend plastbåtindustri.
Reiseliv
Selje og Stadthalvøya eignar seg veldig godt til vandring og naturopplevingar året rundt. Det er kort veg frå fjøre til fjell, og eit lett fint terreng å vandre i. Kjende kulturminne er det mange av. Dragseidet, med bl.a. kristningsstad, Ervik med St.Svithun og krigsminne, dei finn ein og på Storeneset og Vestkapp. Selje kloster har Norges best bevarte klosterruinar, og lange pilgrimstradisjonar.
Historie
Selje kloster på vestsida av Seljeøya er truleg den eldste kristne heilagstaden i Noreg. Det er det einaste norske klosteret som både var helgenstad, kloster og bispesete. Legenda fortel om den irske kongsdottera Sunniva, som saman med ein liten flokk rømde Irland då ein vikinghøvding ville gifte seg med henne. Ho vart seinare utropa til helgen som Sankta Sunniva. Olav Tryggvason bygde ei kyrkje her i 996. Noreg vart delt inn i bispedømma Selje, Nidaros og Oslo i 1068.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for Selje kommune frå 1920:
Nedre Heimdalsvatnet
Nedre Heimdalsvatnet er ein innsjø som ligg i kommunane Vågå og Øystre Slidre i Innlandet.
Øystein Djupedal
Øystein Kåre Djupedal i Oslo er ein norsk politikar for SV. Djupedal var nestleiar i Sosialistisk Venstreparti frå 1997 til 2005, stortingsrepresentant frå 1993-2009 og kunnskapsminister frå 2005-2007.
Utdanning og yrke
Djupedal tok artium ved Trondheim Katedralskole i 1979 og utdanna seg til typograf ved Brundalen videregående skole i 1981–1983. Han var lærling ved Wennbergs trykkeri AS og tok svennebrev i litografi i 1985.
Stortinget
Han har vore stortingsrepresentant for Sør-Trøndelag sidan 1993, og sat i fire periodar på Stortinget, til han gav seg som stortingspolitikar då den fjerde stortingsperioden gjekk ut i 2009.
Regjering
Frå 17. oktober 2005 til 18. oktober 2007 var han kunnskapsminister i regjeringa Stoltenberg II. Han og miljøvernminister Helen Bjørnøy trekte seg frå regjeringa i oktober 2007, etter intern og ekstern kritikk mot innsatsen og gjennomslagskrafta deira.
Djupedal innleidde «barnehageløftet» i den andre Stoltenberg-regjeringa, stoppa veksten i privatskular i Noreg gjennom ei tilstramming i privatskulelova. I skulepolitikken stod han derimot for ei vidareføring av det Kunnskapsløftet som forgjengaren Kristin Clemet gjennomførte, med meir fokus på resultatmåling, nasjonale prøver og individuelt tilpassa opplæring og evaluering.
Fylkesmann i Aust-Agder
Djupedal vart i Statsråd 19. desember 2008 utnemnd til fylkesmann i Aust-Agder for ein periode på seks år. Dette var ei utnemning som vart møtt med kritikk. Øystein Djupedal melde seg fyrst som søkjar ein månad etter at søknadsfristen var gått ut, etter å ha vorte beden om å søkje på stillinga av fornyingminister Heidi Grande Røys.
Familie
Øyvind Djupedal er gift og har tre ungar. Han er son av Reidar Djupedal.
Bokmål
Bokmål vert av somme kalla norsk-dansk og av andre dansk-norsk. Desse nemningane er meinte å syne til særlege meiningar i den norske målstriden, eller til særlege definisjonar av dei ulike språka og målformene. Nemninga norsk-dansk tyder på at ein meiner bokmål i røynda er dansk språk som berre har lånt inn einskildord og stavemåtar frå norsk, medan nemninga dansk-norsk skal syne at bokmål har dansk rot, men har vorte eit eige norsk språk, sidan det er i bruk i Noreg og er såpass ulikt dansken.
1814–1900
I 1814 byrja det å hende ting med Noreg. Landet kom ut av unionen med Danmark og inn i ein friare union med Sverige, og fekk si eiga grunnlov. No ynskte mange nordmenn å dyrke fram det som var norsk. Somme ville òg forandre språket. Talespråket mellom embetsmenn og overklassen i byane på den tida, såkalla danna daglegtale, var eit koinéspråk som forenkla kan kallast dansk med norsk uttale. I distrikta bruka dei sine eigne dialektar. Skriftspråket i Noreg var framleis dansk.
Somme ville fornorske skriftspråket. Dét er å endre skriftspråket i norsk retning ved å ta inn norske ord, ljodar og bøyingsformer. Det var òg folk som ville halde på det danske skriftspråket slik det var. Andre ville ha ei språkreising, det vil seie å skape eit nytt norsk skriftspråk på grunnlag av dialektane. Alt dette førte til ein hissig språkdebatt i 1830-åra. Dei viktigaste personane under denne diskusjonen var Henrik Wergeland, Johan Sebastian Welhaven, Knud Knudsen, Peter Andreas Munch og Ivar Aasen.
Henrik Wergeland og Johan Sebastian Welhaven var bitre fiendar under debatten. Wergeland gjekk inn for å fornorske språket. Han stod for at eit sjølvstendig folk måtte ha sitt eige språk. Han meinte at nordmenn skulle skrive slik det var naturleg for dei, og at dette ville gjere det lettare å lære å lese og skrive. Sjølv bruka han mange særnorske ord i diktinga si. Welhaven ville derimot halde det danske skriftspråket slik det var. Han meinte det ville vere sunt å halde på den danske kulturen.
Knud Knudsen stod, som Wergeland, for fornorsking. Han meinte at skriftspråket skulle vere så likt det munnlege språket som råd. I 1845 gav han ut ein artikkel om rettskrivinga i det norske språket. Ei viktig sak for han var å innføre harde konsonantar, «p», «t» og «k» i staden for «b», «d» og «g» som i dansk. Til dømes ville «tab» bli til «tap» og «mad» til «mat». Knudsen døydde i 1895, så han fekk ikkje oppleve at riksmål kom til, der mellom anna desse forandringane vart innførte i 1907.
Språkforskaren og historikaren Peter Andreas Munch meinte at to språk aldri kunne blandast, og at dansk med norske ord aldri kunne bli norsk. Han ville ha det danske skriftspråket slik det var, og han ville at eit nytt, norsk språk skulle reisast frå den dialekten som var mest lik norrønt.
Ivar Aasen var einig med Munch i at Noreg skulle ha sitt eige skriftspråk, og at dette måtte skje ved språkreising. Han meinte derimot at det måtte byggje på fleire av dei norske dialektane, ikkje berre ein. Han reiste rundt i 250 herad i Noreg for å kartleggje talemåten for den jamne nordmannen, og han samla inn ord frå dei ulike dialektane. Stoffet han samla, arbeidde han vidare med. Dette resulterte i ei grammatikkbok og ei ordbok. Begge desse bøkene bruka nemninga Det norske Folkesprog. På fyrsten av 1850-åra føreslo han at landsmål, som han kalla språket han hadde utforma, skulle bli eit offisielt språk. I 1864 gav han ut Norsk grammatik, og i 1873 Norsk Ordbog. Dette var byrjinga til det vi i dag kallar nynorsk. Landsmål, dagsens nynorsk, blei i 1885 sidestilt med det almindelige skrift- og bogsprog, som var det same som dansk. Aasen døydde i 1896.
I 1885 blei altså landsmål jamstilt med det almindelige skrift- og bogsprog. I 1892 vedtok Skulestyret at opplæringa i skulen kunne skje anten på det almindelige bogsprog, eller på landsmål. Alle elevar måtte lære å lese begge språka. Frå då av hadde Noreg to offisielle skriftspråk. Året etter kom valformer som «bold» – «ball» og «raabe» – «rope». Mange meinte at slike valfrie former skapte rot i rettskrivinga.
1900–1950
I 1901 gjennomgjekk landsmål ei reform som blant anna gjekk ut på at både store bokstavar i substantiv og fleirtallsendingar i verb fall bort. I tillegg fekk a-verb a-ending i fortid. For eksempel blei «kastade» til «kasta».
I 1905 blei den 91 år gamle unionen med Sverige løyst opp. Frå 1800-talet hadde riksmål vore omgrepet for det dansk-norske skriftspråket. Etter 1885 frykta nemleg tilhengjarane av det dansk-norske skriftspråket av landsmål skulle ta over. Difor organiserte dei seg i riksmålsforeningar frå 1899. Slik blei namnet riksmål til, og i 1907 blei det offisielt. Dei to skriftspråka i Noreg skulle frå då av heite riksmål og landsmål. I 1907 fekk også riksmål sin første store reformasjon. Fordi Noreg hadde blitt ein sjølvstendig stat i 1905 skulle det særnorske igjen framhevast. Reforma som kom i 1907 møtte derfor ingen stor motstand. Noko av det viktigaste som skjedde under reforma var at «p», «t» og «k» blei innført der danske ord hadde hatt «b», «d» og «g». Det blei også valfri skrivemåte i fleire ord, kortformer som «fjær» i staden for «fjeder», og valfrie kortformer.
Reforma i 1907 slo fast at skriftspråket i Noreg skal byggje på norsk tale. Samstundes begynte riksmål og landsmål å nærme seg kvarandre. Dette var det delte meningar om. Somme meinte at riksmål og landsmål saman skulle danne eit språk, mens andre ville ha større skilnader.
Ei ny rettskrivingsreform kom i 1917. Denne gjaldt både riksmål og landsmål. Etter reforma blei avstanden mellom skriftspråka endå mindre, difor blir reforma kalla ei samnorsk-reform. Reforma møtte stor motstand blant både riksmåls- og landsmålstilhengjarar. Landsmålet stod faktisk i fare for å bli splitta opp i fleire landsdels-skriftspråk. Dei viktigaste forandringane i riksmål var at bokstaven «å» erstatta «aa», og at det blei dobbelkonsonantar i ord med kort vokal, for eksempel blei «tak» til «takk». Bokstaven «æ» forsvann òg i ord søraustnorsk bymål uttalte med «e», for eksempel blei «trætt» til «trett». Landsmål hadde òg nokre forandringar. Blant anna kom det nye valfrie former som førte språket nærare riksmål.
I 1929 fekk dei to språka nye namn. Landsmål blei til nynorsk og riksmål blei til bokmål. Nynorsk og bokmål er namna vi bruker den dag i dag. Deretter følgde rettskrivingsreforma i 1938. Her blei det innført sidestilte former, som er to former av same ord som ein fritt kunne velje mellom, og hovudform og sideform. Bokmål fekk nokre diftongformer, og somme verb i preteritum og substantiv i inkjekjønn fleirtal fekk a-endingar. Nynorsk blei lite endra i 1938.
Tilhengjarar av riksmålet protesterte mot reforma i 1938. Ein del nynorsktilhengjarar var òg misnøgde, med at somme tradisjonelle bøyingsformer forsvann. 1938-reglane gjaldt ikkje under andre verdskrigen, for då innførte Vidkun Quisling si regjering spesielle reglar.
1950–2000
Same året blei Norsk språknemnd oppretta av Stortinget. Denne nemnda skulle arbeide for tilnærming mellom nynorsk og bokmål. Den første oppgåva til nemnda var å fastsetje skrivemåten i lærebøkene i skulen.
Først i 1959 hadde Norsk språknemnd nye reglar for lærebokspråket klart. Dei viktigaste endringane i bokmål var sidestilte former som «dokke» og «dukke», «golv» og «gulv». Bokstaven «h» blei borte framom bokstaven v i ord som «valp» og «verken». Regelen for bruk av a-endingar i hokjønnssubstantiv blei igjen endra. I nynorsk blei fleire former sidestilte, og somme vokalar blei endra med sikte på å nærme seg bokmål.
I 1972 avløyste Norsk språkråd Norsk språknemnd, og i 1981 kom ei reform som berre gjaldt bokmål. No fekk elevane velje mellom hokjønns- og hankjønnsbøying av dei fleste hokjønnsord, til dømes «kua» og «kuen». Tidlegare former som «frem» og «syd» blei òg godtekne att. Desse endringane utgjorde ei tilnærming av bokmål i retning riksmål.
Språket i Noreg har gått gjennom ei lang utvikling frå 1814 og fram til i dag. Vi har alltid snakka norsk, men skriftspråket var i byrjinga dansk. Personar som Knud Knudsen og Ivar Aasen gjorde at vi enda opp med to ulike skriftspråk, nynorsk og bokmål. Fleire språkreformer har òg bidratt til utviklinga av språket. I løpet av dei siste åra har det også utvikla seg ein markant ulik ungdomssjargong i storbyane.
Etter 2000
Nemninga "bokmål med dansknære former", er ei [mere] deskriptiv og informativ nemning [enn] moderat eller konservativt bokmål, skreiv Gunnar Skirbekk (professor em.) i 2018.
Hn/Græskt mål
Græsk fyre antikken
Dei mykenske grækarane var dei fyrste græsktalande som kom til det græske fastlandet, kring 2000 f.Kr. Dei breidde seg sidan til øyane umkring og vestkysten av Millom-Asia. Dei ulike fyrrgræske måli er med ei samnemning kalla egeisk. Mange ord er lånte inn i græsk frå egeisk, som ein enno sér i stadnamn (Korinthos, Athenê o.a.).
Den mykenske græsken (sein bronsealder) er den eldste græsken som me hev skriftlege kjeldor frå. Vitnemål hev me berre i brotstykke, etter innskrifter på leirtavlor frå utgravingar i Knossos på Kreta og i Pylos på Peloponnes. Dei er skrivne med stavingsskrift, kalla linear B. Dei er tidfeste til kring 1200 f.Kr. Kring 1100 f.Kr. kom store umskifte i Grækland. I 1150 f. Kr. vart den sidste mykenske borgi øydelagd. Sidan fylgde utvandringar og nedgangstid, kalla dei myrke århundradi (1150 - 750 f.Kr.), som er utan skriftlege kjeldor.
Etterklassisk
Den hellenistiske tidi (333-31 f. Kr.) varar frå makedonaren Aleksander den stores styring (ikkje faren Filip?) og fram til den fyrste romerske keisaren, Augustus (31 f. Kr. - 14. e. Kr). Aleksander den store skapa eit græskt storrike frå Grækland til Afghanistan. Då Aleksander døydde, fall riket saman og klauv seg i ulike kongedøme der græsk vart styringsmålet. Med seg til dei nye busetjingane hadde grækarane sitt livevis og mål. Græskt vart eit verdsmål. På 300-talet voks eit einskaplegt græskt mål fram som var bygt på det attiske målføret, men med nokre attiske serdrag utskifte. Dette vart kalla koiné (ἡ κοινὴ διάλεκτος), og er m.a. det som nytestamentet vart skrive på. Ei fylgja var at dei andre græske målføri måtte vika i skrift og tala, um ein sér burt frå dei litterære kunstmåli.
Keisartidi (31 f. Kr.-600 e. Kr.). I tidi 200-167 f. Kr. hadde romarane lagt under seg det meste av den kjende verdi, og etter sjøslaget ved Actium i 31 f. Kr. då Octavianus (sidan Augustus) slær Antonius og Kleopatra, var det eit endemål for romersk framtrengjing i aust. I 30 f. Kr. legg Roma under seg Egypt, og Antonius og Kleopatra tek livi sine. Endå dei græske umrådi kom under romersk styring, heldt græsk fram med å vera styringsmålet i den austlege lùten av det romerske riket.
Dei græske målføri
hev desse hovudgreinene:
Joniske målføre (attisk og aust-jonisk).
Aioliske målføre.
Arkadokypriotiske målføre.
Vestgræske målføre (dorisk og nordvestgræsk).
Kunstmål:
Skriftteikn
Det græske alfabetet voks fram i Grækland millom 750 og 700 f.Kr. etter fønikiske mønster og klauv seg snart i ulike utgåvor. Det fønikiske alfabetet hadde ikkje bokstavar for sjølvljod, utan 22 bokstavar for medljod. Dei fønikiske bokstavane som stod for laryngalar og halvsjølvljod, ljodverde som ikkje fanst i græsk, vart difor nytta til bokstavar for sjølvljod; og vart med det ein høveleg reidskap for eit ikkje-semittiskt mål som græsk.
Fyre 500-talet f.Kr. hadde ein tvo hovudgreiner av alfabetet - det joniske i aust og det khaldeiske i vest. Etter kvart tok det joniske derimot heilt yver, og i 403 e.Kr. vart dette offisielt uppteke i Aten. Det joniske alfabetet hadde 17 teikn for medljod og 7 for sjølvljod, slik det er i nygræsk: ΑΒΓΔΕΖΗΘΙΚΛΜΝΞΟΠΡΣΤΥΦΧΨΩ.
Andre teikn: ϝ (digamma - wau), ϙ (koppa - 90), ├ (h), ϡ (sampi - 900), ϛ (stigma - 6) ...
Frå det khaldeiske alfabetet fekk etruskarane sitt alfabet, som det latinske er bygt på.
Claiton Fontoura dos Santos
Claiton Fontoura dos Santos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight og Consadole Sapporo.
Lustenau
Lustenau er ein by og ein kommune i distriktet Dornbirn i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 22,3 km² med knapt 22 000 ibuarar i 2015. Byen ligg på ei elveslette, på austbreidda av Alpenrhein, 404 meter over havet.
Opp til 1806 var Lustenau ein riksstad som tilhøyrde den tysk-romerske keisaren. Deretter var byen i ei kortare tid ein sjølvstendig stat. Fyrst i 1830 kom Lustenau under Austerrike. I det 20. hundreåret vart byen eit sentrum for broderi-industrien i Vorarlberg og er i dag ein viktig industriby og grensekommune mot Sveits. Elles i Vorarlberg er staden særleg kjend for det særprega talemålet til ibuarane og den store kyrkjefesten, «die Kilbi».
Alpinisten Marc Girardelli er frå Lustenau.
Johan Vestly
Johan Vestly var ein norsk biletkunstnar fødd i Oslo. Han studerte ved teiknelinja på Statens kunsthandverks- og industriskule, på Bjarne Engebrets malerskole, var elev hos Erling Merton, og studerte i Paris.
Johan Vestly debuterte på haustutstillinga i 1947, og stod mellom anna for teaterdekorasjonar til Studioteateret, Oslo Nye Teater og Riksteateret. Han samarbeida mykje med kona si, Anne-Cath. Vestly. Dei laga programma om Kanutten saman, og han illustrerte dei fleste barnebøkene hennar. Den første boka han illustrerte var Ole Aleksander Filibom-bom-bom frå 1953.
Vestly fekk Kirke- og undervisningsdepartementet sin premie for illustrasjonar for arbeidet sitt med Guro og nøkkerosene i 1977. Han illustrerte òg nokre av Alf Prøysen sine utgjevingar, og laga fleire dokumentarfilmar.
Johan og Anne-Cath. Vestly fekk to søner, Jo og Håkon.
Stoppeklokke
Ei stoppeklokke er ei klokke som måler tida mellom ho vert starta og ho vert stoppa. Stoppeklokka kan vera bygt inn i ei anna klokke eller vera sjølvstendig. Stoppeklokker er mykje nytta i sport, som til dømes sprint og alpint. Tradisjonelt brukte ein analoge stoppeklokker, i dag bruker ein som regel digitale.
Hn/Java 2 Micro Edition
Java 2 Micro Edition (J2ME) er ei utgåva av Java-teknologien som er skreiarsydd for mobiltelefonar, kalkulatorar og annan forbrukarelektronikk i lummeformat. J2ME vart fyrste gongen presentert under ein Java-konferanse i San Francisco sumaren 2000. Samstundes lagde Motorola fram dei fyrste handsetti som styd plattformi.
Kombinasjonen av WAP (Wireless Application Protocol) og Java-teknologi gjev ei ideell løysing for mobilbrukarar som ynskjer interaktive tenestor. I våre dagar hev trådlause tenestor bygt på Java-teknologi vorte teke i bruk yver heile verdi.
J2ME gjev mellom anna høve til å lasta ned tridjeparts applikasjonar på vanlege mobiltelefonar. Soleides fær forbrukarane høve til å uppdatera terminalane jamleg med nye spel eller innhald. Med J2ME hev gamle arkadespelklassikarar som Asteroids og Frogger fenge nytt liv – ikkje i spelehallen, men på mobilterminalen.
Vale of Glamorgan
Vale of Glamorgan (walisisk Dyffryn (eller Bro) Morgannwg) er eit grevskapsdistrikt i Wales. Det dekker den sørlege delen av det tradisjonelle grevskapet Glamorgan. Det rike og nokså flate jordbrukslandskapet i innlandet er utypisk for Wales. Administrasjonsbyen er Barry.
Grevskapsdistriktet vart oppretta i 1996 og var fram til då eit distrikt i South Glamorgan. Det grensar mot Cardiff, Rhondda Cynon Taff og Bridgend, samt mot Bristolkanalen.
Stader i Vale of Glamorgan
I tillegg til administrasjonsbyen finst det nokre små byar i distriktet, men ein stor del av folkesetnaden bur i mindre landsbyar.
Marko Šuler
Marko Šuler er ein slovensk fotballspelar som spelar i forsvar for Gent i den belgiske fotballigaen, og for det slovenske landslaget.
Scandinavian Leather
Scandinavian Leather er eit studioalbum frå den norske musikkgruppa Turboneger.
Tsjasiv Jar
Tsjasiv Jar (ukrainsk Часів Яр, russisk Часов Яр, Tsjasov Jar) er ein by i Donetsk oblast (provins) i Ukraina. Byen har kring 14 000 innbyggjarar (2011).
Josef Kobzon, ein ikonisk sovjetisk smørsongar som vart omtalt som «den offisielle stemma i Sovjetunionen» vart fødd i byen i 1937.
Georges Marchais
Han var ein av forgrunnsfigurane i det internasjonale politiske straumdraget som vart kalla eurokommunisme, saman med Enrico Berlinguer og Santiago Carillo. Han var kommunistpartiet sin kandidat ved presidentvalet i 1981, og det var etter dette valet at PCF bestemte seg for å gå inn i den første regjeringa til Francois Mitterand frå Det franske sosialistpartiet (Parti Socialiste) (PS). Marchais gjekk av som generalsekretær i 1994, og vart etterfølgd av Robert Hue.
Kjelde
Den spanskspråklege wikipediaen, art. med same namnet.
Muvatnet
Muvatnet er eit vatn som ligg i kommunane Nord-Fron og Sel i Innlandet fylke. Muvatnet ligg i Murudalen, nedanfor Heidalsmuen.
Gardon
Gardon (eller Gard) er ei elv sør i Frankrike, og har gjeve namn til departementet Gard. Gardon er 133 km lang, medrekna den lengste sideelva hennar, Gardon de Saint-Jean. Ho har sitt utspring i Cevennane og munnar ut i Rhône frå høgre ved Beaucaire, ovanfor Vallabrègues.
Fleire av sideelvane hennar vert òg kalla Gardon.
Den romerske akvedukten Pont du Gard og Pont Saint-Nicolas frå 1500-talet er to historiske bruer som kryssar Gardon. Gorge du Gardon, som endar ved Pont Saint-Nicolas, er ein populær stad for kajakkpadling, kanoroing, fjellklatring og vandring.
I september 2002, og igjen i desember 2003, hadde Gardon rekordstor vassføring som førte til flaum. Desse øydela fleire av bruene over elva, inkludert Pont Saint-Nicolas, som har vorte gjenoppbygd i etterkant.
Stader langs elva
La Grand-Combe og Alès ligg ved Gardon d'Alès, den største sideelva frå venstre.
Mylla
Mylla er eit vatn nord i Nordmarka, på grensa mellom Lunner og Jevnaker kommune i Viken fylke. Vatnet ligg på 496 moh., nordvest for åsen Bislingflaka og aust for Lamannshaugen og Helgehaugen. Namnet Mylla vert òg nytta om området rundt vatnet, særleg om bygda ved på austsida, opp mot Svea. Mylla var finnebygd frå 1600-talet, og mange finske namn eksisterer framleis. Mylla er eit mykje brukt utgangspunkt for ski- og kanoturar gjennom Nordmarka
Naoto Kono
Naoto Kono er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Nagoya Grampus Eight, Avispa Fukuoka, Sanfrecce Hiroshima og FC Gifu.
Vilnjansk
Vilnjansk (ukrainsk Вільнянськ) er ein by i Zaporizjzjia oblast i Ukraina. Byen har kring 16 000 innbyggjarar (2011).
Wiedlisbach
Wiedlisbach er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 465 meter over havet.
I 1974 fekk Wiedlisbach Wakkerprisen for utvikling og bevaring av bygningar.
Ole Nilssen
Ole Nilssen var ein norsk lærar, lensmann og politikar frå Straumsnes på Nordmøre. Han var stortingsrepresentant frå 1865 til 1894.
Nilssen var fødd på ein husmannsplass under garden Næstad i Straumsnes. I oppveksten dreiv han fiske, var så seminarist frå Klæbu i 1849. Han var lærar på ein skule i Trondheim eitt år, deretter omgangsskulelærar i Frei. I 1853 kjøpte han garden Einset i Straumsnes, dreiv denne i 29 år. Lærar og kyrkjesongar i Tingvoll frå 1853 til 1856 og deretter lærar i Straumsnes, kyrkjesongar frå 1864. Mange år ordførar, fyrst i Tingvoll, og seinare i den utskilde kommunnen Straumsnes. I 1880 vart han tilsett som lensmann i Gjemnes. Han busette seg då på garden Skei i Øre.
Nilssen representerte Romsdals amt på Stortinget fyrste gongen i 1865. Han var medlem av protokollkomiteen i periodane 1865–66 og 1868–69, medlem av kyrkjekomiteen 1871–85, sekretær i Odelstinget 1883–8 og sekretær i Stortinget og medlem av justiskomiteen 1889–91. Frå 1892 til -94 var han medlem av Lagtinget, valkomiteen, fullmaktskomiteen og justiskomiteen. Då partigrupperingane vart danna i 1883, melde Nilssen seg inn i Venstre. Seinare vart han boden statsrådsplass av påtroppande statsminister Johannes Steen, men avslo.
Nilssen overlet lensmannsombodet i Gjemnes til sonen i 1908. Han vart utnemnd til riddar av 1. klasse i St. Olavs Orden.
Provinsen Utrecht
Utrecht  er ein provins i Nederland og ut frå areal den minste i landet. Han ligg midt i landet og grensar til Eemmeer i nord, Gelderland i aust, elva Rhinen i sør, Zuid-Holland i vest og Noord-Holland i nordvest. Byen Utrecht er administrasjonssenter og av andre store byar finn ein Amersfoort og Zeist.
Historie
I mellomalderen vart det meste av området og landet rundt styrt av erkebiskopen av Utrecht. Bispedømet vart grunnlagd i 722 av Willibrord. Det har vore mange krigar mellom Utrecht og grevskapa og hertugdøma rundt, som Holland, Gelderland og Brabant. I 1527 selde biskopen områda til keisar Karl V, som alt eigde dei andre nederlandske provinsane. Habsburgstyret varte ikkje lenge og Utrecht vart med i opprøret mot son til Karl V, Filip II av Spania som ein del av Dei sameinte Nederlanda.
Byane Oudewater, Woerden og Vianen vart overført til provinsen Zuid-Holland, sistnemnde i 2002.
Geografi
Aust i Utrecht ligg Utrechtse Heuvelrug, ei rekkje moreneåsar. Sidan jordsmonnet i provinsen var relativt næringsfattig var området tidlegare dekt av lyngheier. Dei sørlege delane av provinsen er eit elvelandskap, medan dei vestlege områda stort sett er enger.
Kommunar
Overijssel består av følgjande 26 kommunar:
Losna
Losna kan vise til
Durance
Durance (oksitansk: Durença eller Durènço) er ei 320 km lang elv sørvest i Frankrike, og ei av sideelvane til Rhône frå venstre. Ho har sitt utspring sørvest i Alpane, nær Briançon. Ho renn sørvestover gjennom følgjande departement og byar:
Durance munnar ut i Rhône nær Avignon. Dei største sideelvane hennar er Bléone og Verdon.
Midtre Syndin
Midtre Syndin er eit vatn som ligg i Vestre Slidre kommune i Innlandet. Midtre Syndin heng saman med Nordre Syndin via sundet Pyttingen.
Wolfisberg
Wolfisberg er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 670 meter over havet.
Tomoya Hirayama
Tomoya Hirayama er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Achterhoek
Achterhoek er ein region aust i Nederland og provinsen Gelderland. Området ligg mellom elvane IJssel og Oude IJssel, og grensar til provinsen Overijssel og Tyskland. Regionen er hovudsakleg landleg med store opne område, gardar og skogar. Ølet Grolsch vart først brygga i Groenlo i regionen i 1615.
Fjæreplytt
Skildring
Hannfuglen og hoa er like store, omtrent 22 cm. Han er mellom myrsnipa og polarsnipa i storleik. Fuglen er tettbygd og kortbeint. Vinter- og sommardrakta er omtrent like. Han er mørkegrå og brun over heile kroppen, bortsett frå buken, som er kvit. Føtene er gule. Fjæreplytten har eit langt, litt bøygd nebb som er mørkebrunt, men gult ved rota. Fuglen har ein mørk flekk ved auget, og ein tilsvarande større flekk ved øyret. Han kan skiljast frå myrsnipa ved at han ikkje har ein svart bukflekk.
Fjæreplytten er også svært lite sky. Han er mest talrik i Nord-Noreg. Fuglen liker seg i vegetasjonsfattige område i låglandet, helst ved vatn.
Formeiring
Fjæreplytt hekker på tundra, på ulike stader i Canada, Nordvest-Europa og på Grønland. Fuglen lager reiret i ei grop fylt med tørre blad og liknande. Hoa legg 3 eller 4 grøne eller lysebrune egg med brune flekkar i juni, og både hannfuglen og hofuglen rugar i til saman ca. 21 dagar. Ungane kan fly 3 veker gamle.
Levevis
Fjæreplytt et insekt og smådyr, men òg vegetabilsk føde. Fuglane lever som regel i små flokkar, gjerne i lag med steinvendarar.
Om vinteren trekker mange fuglar sørover frå hekkestadene til isfrie område langs atlanterhavskysten. Dei dreg sjeldan lengre sør enn North Carolina i USA eller Nord-Portugal i Europa. Dei fleste fuglane i Noreg overvintrar, men nokre trekker sørover til andre nordsjøkystar.
Vyja
Vyja (russisk Выя) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Pinega frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Ho er 181 km lang og har eit nedslagsfelt på 2710 km².
RS «Catherine Booth»
RS 37 «Catherine Booth» var ei redningsskøyte som vart bygd for Frelsesarmeen i 1900. Sjefen for Frelsesarmeen i Noreg, kommandør Hanne Cornelia Ouchterlony, fekk leiinga i Frelsesarmeen med på å bygge ei redningsskøyte som skulle gjere teneste i Troms og Finnmark. Skøyta vart bygd av Colin Archer og var av Svolvær-typen. Prisen var 11 000 kroner. Ho fekk namn etter Catherine Booth, som saman med mannen William grunnla Frelsesarmeen.
Jula
Jula (russisk Юла) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Ho er ei av sideelvane til Pinega frå venstre i nedslagsfeltet il Nordre Dvina. Jula er 314 km lang og har sjølv eit nedslagsfelt på 5290 km².
RS «Catherine Booth»
Frelsesarmeen stod for drifta til 1931. Mannskapet var tilsett i Frelsesarmeen, og dreiv møteverksemd når skøyta ikkje var i teneste. 2. desember 1930 havarerte «Catherine Booth». Ho var reparert etter kort tid. Frelsesarmeen fann etter kvart drifta så kostbar at den overførte skøyta til Redningsselskapet. Vilkår for overdraginga var mellom anna at skøyta framleis skulle ha det opphavlege namnet, og førar og mannskap skulle halde fram i arbeidet om bord. Ho fekk nr 37 i Redningsselskapet sitt skøyteregister.
I Frelsesarmeen si teneste slepte «Catherine Booth» til lands 1767 båtar med 4798 mann. 99 vart redda frå ein sikker daude.
Redningsselskapet selde RS «Catherine Booth» i 1938 til Madeira. Ho vart omdøypt til «Saõ João». Skøyta vart truleg opphoggen på 1950 talet.
Tsukasa Nishikawa
Tsukasa Nishikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Nagoya Grampus Eight.
Tibetansk
Tibetansk er eit språk som hovudsakleg blir snakka av det tibetanske folket som lever spreidd over eit stort område av austre Sentral-Asia og Sør-Asia, i tillegg til mange utvandra tibetanarar over heile verda. Fleire ulike variantar av tibetansk blir også snakka av folkeslag i nordlege Pakistan og i India i område som Baltistan og Ladakh, som begge ligg i eller rundt Kashmir. Språket finn vi i klassisk skrive form for det meste i lokal litteratur; særleg buddhist-litteratur.
Sjølv om klassisk tibetansk opphavleg ikkje er eit tonespråk, har nokre dialektar utvikla tonar. Dette gjeld sørleg Sentral- og Kham-dialektar, mens Amdo-dialekten og visse andre, vestlege dialektar er utan tonar. Tibetansk morfologi kan generelt beskrivast som agglutinerande.
Grammatikk
Tibetansk er eit ergativt språk.
Lydlære
Tibetansk har fem vokalar, a, i, e, u, o.
Substantiv
Klassisk tibetansk har ni kasus:
Bakgrunnsstoff
তিব্বতি ভাষা
Bokhandlarprisen
Bokhandlarprisen vart ikkje utdelt mellom 1970 og 1980.
Poksjenga
Poksjenga (russisk Покшенга) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Pinega i venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Ho har ei lengd på 170 km og eit nedslagfelt på 4960 km².
Candyman av Siouxsie and the Banshees
«Candyman» er ein song skriven og produsert av det britiske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han kom ut som den andre singelen frå det sjuande studioalbumet deira, Tinderbox i 1986.
Songen handlar om barnemishandling. Musikalsk er songen er eit gitarbasert nummer med markant bruk av arpeggio av John Valentine Carruthers. Melody Maker kalla singelen «spanande. Stor, sjølvhevdande og klirrande med mange partar som i lag dannar ein inspirert og uføreseieleg heilskap i lag med utbrot av røysta til Siouxie.»
«Candyman» vart den 13. topp 40-hitten til Siouxsie and the Banshees i Storbritannia og nådde 34. plassen på UK Singles Chart.
Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet
Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) er eit offentleg universitet som opphavleg berre låg i Trondheim, men som frå 1. januar 2016 vart slege saman med Høgskolen i Gjøvik, Høgskolen i Ålesund og Høgskolen i Sør-Trøndelag som eitt universitet med namnet Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU), og såleis fekk campus fleire stader i landet. Campusane i Gjøvik og Ålesund heiter no formelt NTNU i Gjøvik og NTNU i Ålesund. Etter denne samanslåinga vart universitetet det største i landet.
Det opphavlege Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet vart skipa i 1996 ved ei samanslåing av institusjonar for forsking og høgare utdanning i Trondheim, og var då det nest største av dei åtte universiteta i Noreg. Det har framleis hovudansvar for den høgare teknologiutdanninga i Noreg, og har òg eit breitt fagtilbod innan naturvitskap, humaniora og estetiske fag, samfunnsvitskap og økonomisk-administrative fag. NTNU hadde pr. 2015 profesjonsutdanning innan ingeniørfag, medisin, psykologi, arkitektur, biletkunst, musikk og lærarutdanning. Etter fusjonen med høgskolane, er profesjonsutdanningane utvida med mellom anna sjukepleie, fysioterapi, siviløkonomstudium, rekneskap og revisjon, grafisk formgjeving og leiing innan shipping.
Universitetet hadde før siste samamslåinga sju fakultet med til saman 48 institutt, og rundt 5 000 årsverk, av desse 3 000 i undervising og forsking (36 prosent kvinner). Det var då 23 000 studentar, og uteksaminert årleg cirka 3 500 bachelor- og mastgradskandidatar og avlagt om lag 370 doktorgradar (38 prosent kvinner). NTNU har fleire campusar i og omkring Trondheim, meir enn 100 laboratorium og dreiv før siste samanslåinga om lag 2 000 forskingsprosjekt. Dei to største lærestadene i Trondheim er på Gløshaugen (med det tidlegare NTH) og på Dragvoll.
Historie
NTNU si historie kan sporast tilbake til Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS), som blei oppretta under namnet Det Trondhiemske Selskab i 1760. Både Vitskapsmuseet og NTNU Universitetsbiblioteket inngår i NTNU. Begge har opphavet sitt i DKNVS.