cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Epstein-Barr-virus
Epstein-Barr-viruset vart oppdaga i 1964 av britiske Anthony Epstein, PhD-studenten hans Yvonne Barr og kollegaen hans Bert Achong. Viruset er namnsett etter to av desse.
Tjørebrenning
Tjøra
Etter endt brenning ligg det att store mengder trekol. Det har vorte rekna som svært verdfullt, og har vorte teke godt vare på.
Epstein-Barr-virus
Genom
Viruset har eit dobbelttråda DNA-genom på kring 172 kilobasar, noko som er høvesvis stort for eit virus. Det kodar for kring 85 gen, men genomet varierer ein del frå virusvariant til virusvariant. EBV-viruset vert delt inn i to hovudtypar basert på skilnader i genet for Epstein-Barr-virus-sellekjerneantigen 2 (EBNA-2), nemleg type 1 (EBV1 eller EBV A) og type 2 (EBV2 eller EBV B).
Tjørebrenning
Tjøra
Av norsk furuved kan tjøremengda verte 20-25 % av tørrvekta til veden. Ein m³ veg om lag 280 kg, noko som gir kring 60 kg tjøre. Med ein tettleik på om lag 1,2 tilsvarar det 50 liter.
Epstein-Barr-virus
Genom
Sekvenseringar av delar av genomet til EBV-viruset vart utgjevne i 1982, og den fyrste heile genomsekvensen i 1984. Alle desse sekvenseringane var av EBV1-varianten B95-8. Den fyrste heile genomsekvensen til eit EBV2-virus vart utgjeven i 2006 og var av varianten AG876.
Tjørebrenning
Tjøra
Når tjøra står ei tid skil ho seg. Øvst vert eit lag terpentin, under eit lag tjørelóg, og nedst den reine tjøra. Tjørelogen er samansett av organiske syrer, og har låg pH-verdi. Før tjøra vert brukt eller går i handelen, vert terpentin og tjørelóg skild frå.
Brenning i tjøregrav
Ei tjøregrav, og kalla langdal, er ei stor grøft i hallande terreng. I enden av grøfta er ei treplate. Ho har hòl for uttapping av tjøra. Liksom ved milebrenning vert botnen av grav tetta. Ho vert fylt, gjerne med ein låg haug, av spik frå fururøter. Over grava vert det lagd never, jord og torv, så det vert heil tett. Ho vart tend i øvre ende, slik at varmen spreidde seg nedover.
Minimile
Ein variant av brenning i gryte er minimila. Ho vert laga ved hjelp av to metallboksar. Den eine grev ein ned i bakken med opningen opp. Over opningen vert det plassert ei jarnplate med hol i. Den andre boksen vert stappa full av findelt spik, med mykje harpiks. Den fulle boksen plasserer ein opp ned over holet i jarnplata. Rundt kanten tettar ein med jord. Rundt boksen vert det bygd eit bål, som ein kveikjer i toppen.
Ved bruk av éin liters boksar bør bålet brenne om lag ein halv time. Spiket i den øvre boksen har då vorte forkola. I den nedgravne boksen har det samla seg litt tjøre.
Prillarhorn
Namnet «prillar» kjem av verbet «prilla» som tyder 'fingra' eller 'spela med fingrane'. Hornet blei tradisjonelt brukt på setrer.
Santalum
Santalum er ei planteslekt av veddannande dekkfrøplantar i sandeltrefamilien, Santalaceae. Den best kjende og kommersielt viktigaste arten i selkta er det indiske sandeltreet, S. album. Artar i selkta dannar tre eller buskar. Dei fleste er rot-parasittar som driv fotosyntese, men får vatn og uorganiske næringsstoff frå røtene til andre artar. Flere artar i slekta, ikkje minst S. album, gjev særs aromatisk ved som blir brukt til ulike føremål, som parfyme og urtemedisin. Slekta omfattar kring 25 artar som veks i den orientalske, den australaske og den oseaniske regionen, frå India gjennom Malesia til Stillehavsøyane, så langt som til Hawaii og Juan Fernández-øyane utanfor kysten av Sør-Amerika.
Indisk sandeltre (S. album) finst i tropiske lauvskogar i India, dei små Sundaøyane i Indonesia og Arnhem Land nord i Australia. Dette er den einaste arten i slekta som veks på det asiatiske fastlandet, og kan ha blitt innført til India frå dei små Sundaøyane for fleire hundreår sidan. Indisk sandeltre har no forsvunne frå dei fleste skogane i India, og er no uvanleg å sjå som villtre. Australia har fem innfødde artar, ein av dei S. album. S. acuminatum, som lokalt er kjend som sweet quandong eller native peach, har ei skinnande, raud frukt som i aukande grad er blitt nytta til å laga syltetøy, gelé, chutney og pai. Det finst fire endemiske artar på Hawaii som alle blir kalla iliahi. Den endemiske arten S. fernandezianum frå Juan Fernández-øyane utanfor kysten av Chile blei også overbeskatta for den aromatiske veden sin, og er no rekna som utdøydd.
Al Wahdah-distriktet
Al Wahdah-distriktet er eit distrikt i Amanat Al Asimah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 99 956 innbyggjarar.
Lars Grorud
Lars Grorud er ein norsk fotballspelar som frå 2011-sesongen spelar for Brann. Grorud sin posisjon på banen er i forsvar, og han blir rekna som ein kompromisslaus og fysisk sterk forsvarar.
Før han gjekk til Brann, spelte han i 2008 og 2009 for Sogndal. Han har tidlegare også spelt for Eik-Tønsberg og FK Tønsberg. 15. september 2010 blei det offentleggjort at han hadde signert for Brann. Grorud skreiv under ein avtale som strekkjer seg frå 2011 til og med 2013. Han debuterte for Brann som innbytar i den tredje serierunden i 2011-sesongen, heime mot Fredrikstad 9. april 2011. I 2011-sesongen fekk han ganske mykje speletid, med 21 seriekampar inkludert dei som innbytar.
Andy Powell
Andrew Powell er ein engelsk gitarist og låtskrivar, og eit skipande medlem av det britiske bandet Wishbone Ash, som var kjend for den nyskapande bruken av to sologitaristar. Den andre gitaristen var Ted Turner og begge var med frå starten av bandet i 1969.
Powell har òg spelt som studiomusikar for mange andre artistar, som George Harrison, Ringo Starr, Kashif, Cilla Black, Stewart Copeland og Renaissance.
I 2016 gav han ut sjølvbiografien sin, kalla Eyes Wide Open: True Tales of a Wishbone Ash Warrior.
Masseybreen
Masseybreen er ein sidebre som er 11 km lang og som drenerer vestsida av Meier Peak i Admiralty Mountains. Han flyt vestover langs sørsida av Wylie Ridge og saman med Man-o-Warbreen. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-63. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter C. Stanton Massey, ein meteorolog ved Amundsen-Scott-stasjonen i 1968.
Kranskonvall
Kranskonvall (Polygonatum verticillatum) er ei fleirårig urt i aspargesfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia. Kranskonvall blir brukt som hage- og snittplante.
Planta vert kring 50 cm høg og har rund stengel og smale spisse blad, tre til seks i kvar krans. Blomsterskaftet har oftast to blomstrar. Rotsystemet består av ein vassrett krypande forgreina jordstengel med grove trevlerøter. Alle delane av planta er giftige.
Kranskonvall trivst i lett skugge, som i skog, med moldjord som elles er næringsfattig og svakt sur.
Planta er heimleg i Noreg og veks nord til Troms. Ho er funnen opp til 1300 m på Hardangervidda. Ho blømer kring juni månad.
Det er gjort somme funn av hybridar med storkonvall (P. multiflorum × P. verticillatum) sør på Austlandet. Det er òg registrert eit funn av hybriden med kantkonvall (P. odoratum × P. verticillatum) i Hurum.
Please Mr. Please
«Please Mr. Please» er ein popsong frå 1975 av den australske songaren Olivia Newton-John. Songen vart skriven av Bruce Welch og John Rostill, begge medlemmar av det britiske bandet til Cliff Richard, The Shadows. Welch hadde opphavleg spelt inn songen for seg sjølv i 1974 utan suksess. Songen vart gjeven ut på Newton-John-albumet Have You Never Been Mellow.
Han vart gjeven ut som singel i 1975 og nådde topp 10 på tre Billboard-lista i USA det året. På poplista nådde songen 3. plassen i august 1975, og låg inne på topp 40 i 12 veker. Dette var den femte singelen på rad Newton-John hadde inne på topp 10 på denne lista. På countrylista nådde songen femteplassen og på adult contemporary-lista låg songen på toppen av lista i tre veker. Singelen selde til gullplate i USA.
«Please Mr. Please» vart sungen på tsjekkisk som «Nechci Už Víc» av Helena Blehárová og på finsk som «Viistoista Siis» av Taiska. Han er òg sungen på fransk av Claude François som «Pourquoi pleurer?».
Niels Schiøtt
Schiøtt var fødd i København der far hans vart titulert som kammerråd. I 1814 var Schiøtt major i artilleriet i Christiania, seinare forfremja til oberstløytnant i 1818 og oberst i 1823.
Schiøtt var hovudstaden sin 2. representant på Stortinget i 1815. Han var medlem av Lagtinget og av riksretten, samt tolv ulike komitear. Mellom anna var han formann i komiteen om verneplikt på gods og av komiteen om vernepliktslova, samt sekretær i militærkomiteen.
Safia Abdi Haase
Haase kom til Noreg frå Somalia som kvoteflyktning i 1992, som aleinemor med tre døtrer og utan utdanning. Ho har mellom mykje anna vore med på å utforma Regjeringa sin Handlingsplan mot kjønnslemlestelse, og har sete i det nasjonale utvalet KIM som arbeider med strategiar for å kjempa mot rasisme og fremje aksept og forståing mellom kulturar.
I 2002 kom dokumentarfilmen Safia og døtrene hennar.
Niels Schiøtt
Han døydde i Christiania i 1824, 44 år gammal.
Fylkesveg 7130
Fylkesveg 7130 går mellom Sør-Gutvika og Nord-Gutvika i Leka kommune. Vegen er 6,3 km lang.
Safia Abdi Haase
Ho fekk i 2011 ein pris frå Unni og Jon Dørsjøs minnefond for det kontaktskapande arbeidet sitt mellom somaliarar og nordmenn, og for at ho er ein viktig rollemodell for innvandrarkvinner i Noreg.
Fylkesveg 7130
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 561 i Nord-Trøndelag.
Safia Abdi Haase
I 2007 fekk Safia Abdi Haase Blanche Majors Forsoningspris for engasjementet sitt for pluralisme og inkluderande politikk. Ho har sett fokus på  ukultur både i norsk offentleg forvaltning og i ulike innvandringsmiljø. Prisen blir delt ut av Aktive Fredsreiser kvart år og går til personar eller organisasjonar som på ulike plan engasjerer seg i forsoning og forsoningsprosesser. Prisen peikar på viktigheita av forsoningsarbeidet som eit ledd i fredsskapande arbeid, særleg i forhold til partar som er, eller har vore, i konflikt.
I 2014 vart ho riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og i 2016 mottok ho Amnestyprisen.
Fylkesveg 561 (fleirtyding)
Fylkesveg 561 finst i fleire fylke i Noreg:
Johann Jakob Biedermann
Johann Jakob Biedermann var ein sveitsisk kunstmålar, grafikar og raderar.
Liv og gjerning
Biedermann var fødd i Winterthur i Sveits. Han fekk sine første teikneleksjonar hos Rudolf Schellenberg i heimbyen. År 1778 var han elev hos landskaps- og dyremålaren Heinrich Rieter i Bern. I Bern ernærte han seg som kunstlærar og portrettmålar. I 1783 budde han i Lausanne og Genève. Då franske troppar invaderte Sveits i 1798 vart Biedermann tvinga til mellombels å avbryte arbeidet som kunstmålar.
Frå 1796 laga han to seriar med 15 ark som viste dei viktigaste stadene i den gamle, sveitsiske konføderasjonen. I 1801 arbeidde han i Zürich, 1802 i Paris og frå 1802 til 1807 i Konstanz. På sistnemnde stad måla han portrett og landskap på oppdrag for Ignaz Heinrich von Wessenberg. År 1807 var han ein tur til Frankfurt, 1807-1814 budde han i Basel. Åra 1814-24 budde han på ny i Konstanz. Dei siste tre leveåra budde han i Zürich, der han døydde.
I tillegg til ei rekke oljemåleri, hovudsakleg av landskap, skapte Biedermann ein del sjanger- og kostymebilete, og han laga mange grafiske arbeid.
Ledaal
Ledaal er ein herregard som ligg på Eiganes i Stavanger. Han vart bygd som ein sumarbustad og lystgard for Kiellandfamilien i perioden 1799 til 1803. I dag er Ledaal ein del av Museum Stavanger, i tillegg til å fungera som kongebustad.
Soge
Byggherren og eigaren var kjøpmann og hoffagent Gabriel Schanche Kielland og kona hans Johanna Margaretha Bull. Alexander Kielland var oldebarn til Gabriel og Johanna.
Namnet «Ledaal» er sett saman av den siste bokstaven i kvart av namna Gabriel, Schanche, Kielland, Johanna, Margaretha og Bull.
Ledaal vert stundom omtala som ein kunstnarheim av di slektstilknytinga eigarane har til forfattaren Alexander Kielland. Kielland var ofte gjest hjå slektningane sine, og han brukte huset, familien og omgangskretsen dens som modellar i fleire av verka sine. Han budde likevel aldri her.
Georg Wiese
Wiese var son til ein kjøpmann, og vart sjølv kjøpmann i heimbyen. I tillegg var han ei tid stadshauptmann. Han vart vald til 4. representant for Bergen ved stortingsvalet i 1832. På Stortinget 1833 var han medlem av militærkomiteen.
Christian Kalvenes
Christian Kalvenes er ein tidlegare norsk fotballspelar som spela venstreback for Sportsklubben Brann ut 2012-sesongen.
Tidleg karriere
Kalvenes spelte den første eliteseriekampen sin for Brann mot Ham-Kam 28. mai 1995. 10 år og éin dag etter spelte han den andre eliteseriekampen sin for klubben, mot Lyn 29. mai 2005.
I mellomtida spelte han for Åsane og Sogndal. Trass i at han var eit av Brann sine store talent på 1990-talet, klarte han aldri å etablere seg i A-lagstroppen. Etter fleire gode sesongar som midtstoppar i Åsane blei han henta til eit Sogndal-lag som kjempa om opprykk til Tippeligaen sommaren 2000. Der spelte han i hovudsak venstreback, og bidrog til at klubben vann kvalifiseringa mot Vålerenga same år på fleire skåra bortemål.
Dundee United
2. august 2006 gjekk Kalvenes til Dundee United for ein overgangssum på omtrent £50 000. Kalvenes fekk debuten sin for Dundee United i bortekampen mot Rangers 5. august 2006. Kampen enda uavgjort, og Kalvenes skåra eitt av måla for Dundee United. Kalvenes skåra mot Rangers også i den siste kampen sin for Dundee United.
I 2007/2008-sesongen blei Kalvenes stemt fram som den beste venstrebacken i Scottish Premier League etter ein imponerande sesong.
Burnley
25. mai 2009 spelte han heile kampen då Burnley slo Sheffield United 1-0 i Playoff-finalen på Wembley, noko som førte til opprykk til Premier League.
I overgangsvindauget i januar 2010 blei Christian Kalvenes samd med Burnley om å avslutte kontrakten på grunn av lite speletid. Kalvenes sitt mål var å spele for Brann, men Brann greidde ikkje å skaffe midlane som trongst, og han var derfor klubblaus i ein liten periode. Kalvenes sa i media at han håpa å finne seg ein klubb i neste overgangsvindauge.
Al Wazi'iyah-distriktet
Al Wazi'iyah-distriktet er eit distrikt i Taiz guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 75 288 innbyggjarar.
NM i alpine greiner 1987
Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1987 vart avvikla 26. februar – 1. mars 1987 i Tromsø. Det var fyrste gongen den alpine noregsmeisterskapen vart arrangert i Troms fylke. Meisterskapen «ble preget av at de beste alpinistene kjørte Europacup i Øst-Europa, mens jentene nok tjener best på å bli forbigått i stillhet...», (kva gjaldt prestasjonar i 1987-sesongen).
Slalåm
<br style="clear:both;" />
Utfor
<br style="clear:both;" />
Slalåm
Dato: 1. mars
Storslalåm
<br style="clear:both;" />
Celtic
Celtic er engelsk for keltisk og kan visa til:
Erwin Kremers
Erwin Kremers er ein tysk fotballspelar. Kremers vart europameister med det vest-tyske landslaget i 1972. Han Spelte då for Schalke 04.
Stëblevë
Stëblevë er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Librazhd.
Ved folketeljinga i 2011 hadde den dåverande landkommunen Stëblevë 809 innbyggjarar.
Tori Stødle
Stødle var utdanna klaverpedagog. Ho hadde vore elev av Mary Barratt Due og Robert Riefling og hadde studert ved Juilliard School i New York i USA og ved Staatliche Hochschule für Musik i Stuttgart. I 1987 vart ho førsteamanuensis ved Nordnorsk Musikkonservatorium, der ho seinare vart professor. Stødle debuterte som konsertpianist i 1970. Ho har halde konsertar i inn- og utland, og dessutan spelt inn fleire plater.
Stëblevë
Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Stëblevë ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
Tori Stødle
Kong Harald V av Noreg utnemnde i 2011 Stødle til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for innsatsen hennar for norsk kulturliv.
Christian Thaulow
Thaulow, som var son til ein kjøpmann, vart student frå Trondhjems Katedralskole i 1883 og vart cand.jur. i 1887. Då faren døydde i 1889 tok han over styringa av handelshuset Chr. Thaulow & Søn A/S. Etter mor hans døydde i 1898 var Thaulow eineeigar av firmaet heilt til han døydde i 1930.
Thaulow var medlem av bystyret i Trondheim i perioden 1897–1922, ordførar 1905-07. Valbolken 1903-06 var han 3. vararepresentant til Stortinget frå valkrinsen Trondhjem og Levanger. Han møtte på Tinget i 1906; frå 25. mai og ut sesjonen.
Thaulow var riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden, riddar av 2. klasse av den prøyssiske Kroneordenen og innehavar av Kroningsmedaljen 1906 av 1. klasse.
Jacob Stolt
Jacob Stolt var ein norsk kjøpmann og tollar frå Holmestrand, stortingsmann i 1833.
Stolt var son til ein smed i Holmestrand, der han sjølv var handelsstyrar. Sidan dreiv han eiga forretning i kjøpstaden til 1838. Han fekk då stilling som undertollbetjent i Skien, tre år seinare flytta han til ei tilsvarande stilling i Christiania.
Stolt var Holmestrand sin representant på Stortinget i 1833. Han var då medlem av kyrkjekomiteen og av komiteen om kjøpstadskatten.
Han døydde i Kristiania i 1874.
Ashes Are Burning
Ashes Are Burning er det fjerde studioalbumet til det engelske progressive rockebandet Renaissance, gjeve ut i 1973. Det var det første av fleire Renaissance-album med orkester på nokre av songane. Det var det første albumet deira som gjekk inn på den amerikanske albumlista Billboard 200, der det nådde 171. plassen.
Bakgrunn og innspeling
Med Ashes Are Burning gjorde Renaissance eit val om å gå i ei meir akustisk retning, for å skape ein meir vise-aktig stil og skilje seg frå dei meir elektrisk gitar-dominerte banda i det progressive rockemiljøet. Sidan Renaissance på denne tida mangla ein gitarist, spelte bassisten Jon Camp det meste av gitarar på albumet. Michael Dunford, som hadde samarbeidd med Renaissance som komponist, spelte òg akustisk gitar på eit par songar. Han kom seinare med som medlem i bandet, men først etter Ashes Are Burning var utgjeve. Han er derfor ført opp som gjestemusikar.
Det meste av låtskrivinga for albumet vart gjort via post. Dunford sende lydband med ei melodilinje til Betty Thatcher, som skreiv tekstar, og Dunford posta så lydband av seg sjølv som song den ferdige songen til Renaissance, som så laga arrangementa for songen i studio.
Etter å gjort seg klar for å spele inn albumet i De Lane Lea Studios, henta bandet inn Dick Plant, ein lydteknikar, som medprodusent. Bandet var imponert over arbeidet hans på albumet, og brukte han òg som medprodusent på det neste albumet deira.
Songar
Songen «Can You Understand?» nyttar eit sitat frå «Tonya and Yuri Arrive at Varykino», eit tema frå musikken til Maurice Jarre for Doctor Zhivago. I følgje David Samuel Barr, ein ven av bandet som skreiv notata i omslaget til samleplata Tales of 1001 Nights, hadde Dunford tenkt at denne melodien var ein russisk folketone som var i offentleg eige. På grunn av forvirringa kring dette Jarre-sitatet, har somme konsertplater (som Live at the Royal Albert Hall : King Biscuit Flower Hour Vol. 1 ) feilaktig oppført heile «Can You Understand?» som ein Jarre-song. «Can You Understand?» er òg omtalt av Jon Camp som eit tilfelle der han og John Tout bidrog mykje til komposisjonen utan å bli kredittert for det. Terry Sullivan har stadfesta at introen til «Can You Understand?» vart komponert av Camp og Tout, og ikkje Dunford.
Songen «On the Frontier» vart gjeven ut før (òg i 1973) av bandet til det tidlegare Renaissance-medlemmet Jim McCarty, Shoot. Det var tittelsporet på det einaste albumet deira.
Nyutgjevingar
I 1978 vart Ashes Are Burning gjeve ut på ny, i lag med det føregåande albumet Prologue, som eit dobbeltalbum kalla In the Beginning. Medan Prologue var komplett, vart songen «At the Harbour» korta ned til litt over tre minutt. Dette kom av opphavsrettslovene i mellomtida hadde endra seg for somme verk frå tidleg på 1900-talet, inkludert Claude Debussy sitt La cathédrale engloutie, som det finst utdrag av i byrjinga og slutten av den fulle versjonen av «At the Harbour». CD-utgåva frå 1988 av In the Beginning (på ei plate) hadde forkorta versjonar av denne songen, men òg av songen «Ashes Are Burning» og ein av songane på Prologue. CD-utgåvene av Ashes Are Burning frå tidleg på 1990-talet inneheld den fulle versjonen av «At the Harbour». Albumet kom òg ut på CD på Repertoire Records i 1995. I 2019 kom albumet på ny ut med ommastra lyd og bonusspor på Esoteric Recordings.
Langepas
Langepas (russisk Лангепас) er ein by i Khanty-Mansia i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kajukovskaja, som er ei grein av elva Ob, 350 km aust for Khanty-Mansijsk. Langepas tyder «ekornelva» på khantisk. Busetnaden fekk bystatus i 1985.
Økonomien i byen er basert på utvinning av olje og gass.
Haakon O. Wika
Haakon Olsen Wika var ein norsk gardbrukar, byråkrat og politikar frå Vega kommune i Nordland, som 1937-49 representerte Arbeidarpartiet på Stortinget.
Wika var son til ein gardbrukar og fiskar. Sjølv dreiv han fiske frå 1913 til -20. Der etter gjekk han Volda middelskule 1920/21 og Treiders handelsskule i Oslo 1923. Sidan var han gardbrukar heime på Vega og tidvis både likningssekretær, formannskapssekretær, forretningsførar i Vega trygdekasse og frå 1925 til 1938 heradskasserar i Vega.
Frå 1929 var Wika medlem i kommunestyret i Vega, ordførar 1948-65. Han var stortingsrepresentant frå Nordland for Arbeidarpartiet 1937-49. På Stortinget var han perioden 1945-49 medlem i Administrasjonskomiteen. Dei to åra 1964-65 var han ordførar for fylkestinget i Nordland. Elles var han medlem i Sosiallovkomiteen av 1937 og Brannlovkomiteen av 1947. Han var òg styremedlem 1961-72 i Naturskadefondet.
Wika var mykje interessert i historie og skreiv mellom anna tre band Vega bygdebok som kom ut i tida 1961–77. Han vart i 1976 tildelt Nordland fylkes kulturpris.
McCannbreen
McCannbreen er ein sidebre som drenerer austsida av Mount Stirling i Bowers Mountains og flyt aust mellom Mount Radspinner og Markinsenis Peak og ut i Lilliebreen. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-64. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter utstyrsansvarleg J.M. McCann i USN. McCann var ved McMurdo-basen vinteren 1962 og tok del i støtteaksjonane sommaren 1963-65.
Distriktet Tulln
Distriktet Tulln er eit administrativt distrikt (Bezirk) sentralt i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 734 km², med 102 00 ibuarar (2018). Byen Tulln er administrasjonssenter for distriktet.
Kommuneskipnaden
Distriktet omfattar 22 kommunar, av dei 2 bykommunar og 16 såkalla 'Marktgemeide'.
Paul Guldin
Paul Guldin var ein sveitsisk matematikar. Hovudverket hans er Centrobaryca (4 bind, 1635–1641), der han avgjer tyngdepunkt og gjev dei to barysentriske reglane (òg kalla Guldin-reglane) til å avgjere overflate og volum av rotasjonsflater:
Zsolt Korcsmár
Zsolt Korcsmár er ein ungarsk profesjonell fotballspelar som har spela for den ungarske fotballklubben Újpest. Haustsesongen 2010 var han utlånt til den norske fotballklubben Brann. Etter 2010-sesongen fekk han permanent kontrakt med bergensklubben, og var fast på førstelaget i 2011-sesongen.
Paul Guldin
Desse reglane var i hovudsak kjend av den aleksandrinske matematikaren Pappos (ca. 300 e.Kr.), vert derfor òg ofte kalla Pappos-reglane.
Zsolt Korcsmár
Korcsmár spelar midtstoppar og har vore kaptein på Ungarn sitt U-21 landslag, der han er bronsemedaljør frå U-20 VM i 2009. I tillegg til Ujpest og Brann har han prøvd seg på eit treningsopphald i West Ham United i 2007, men fekk ikkje kontrakt. Han debuterte på Ungarn sitt A-landslag 10. august 2011 i ein privatlandskamp heime mot Island.
Aces High av Iron Maiden
«Aces High» er ein song av det engelske heavy metal-bandet Iron Maiden, skriven av bassisten i bandet, Steve Harris. Han var den ellevte singelen til bandey og den andre frå studioalbumet Powerslave (1984).
Oversyn
Teksten i songen er skriven ut frå synspunktet til ein britisk RAF-pilot som kjempar mot tyske Luftwaffe under Battle of Britain i 1940.
«Aces High» er ein av dei mest populære songane til Iron Maiden, og har blitt spelt av mange andre artistar. Songen vart nytta i videospelet Madden NFL 10, MTV-showet Nitro Circus og Steve Peat-delen av mountain bike-filmen New World Disorder III. Colin McKay nytta songen i sin del av skate-videoen Plan B Questionable. Songen finst òg i videospelet Carmageddon II: Carpocalypse Now.
Konsertversjonar
«Aces High» vert ofte spelt som opningssongen på konsertane til Iron Maiden. Dette kan ein mellom anna sjå i videoane Live After Death og Iron Maiden: Flight 666. Songen kjem ofte like etter Winston Churchill-talen «We shall fight on the beaches» med lyden av fly i bakgrunnen. Churchill-talen vart òg nytta i byrjinga av musikkvideoen til songen.
I eit intervju i 2014 med magasinet Q sa Gerard Way at «konsertversjonen av 'Aces High' frå Live After Death var songen som førsst fekk han interessert i å spele live.»
Medverkande
Frå singelomslaget.
Alluheyah-distriktet
Alluheyah-distriktet er eit distrikt i Al Hudaydah guvernement i Jemen. I 2003 hadde distriktet eit folketal på 105 682 innbyggjarar.
McElroybreen
McElroybreen er ein sidebre like vest for Matthews Ridge på Tapsell Foreland i Victoria Land. Han flyt sør og saman med Barnettbreen. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1960-63. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Clifford T. McElroy, ein geolog i US Antarctic Research Program (USARP) ved McMurdo-basen i 1964–65 og 1966-67.
Jugorsk
Jugorsk (russisk Югорск) er ein by i Khanty-Mansia i Russland med om lag 30 000 innbyggjarar. Han ligg rundt 420 kilometer vest for Khanty-Mansijsk.
Mesteparten av folkesetnaden er russarar, men det finst òg ukrainarar, tatarar og dei innfødde khanty og mansi-folka.
Historie
Busetnaden Komsomolskij (russisk Комсомольский) vart bygd i 1963 i samband med utbygging av tømmer- og naturgass-industriane i området. Busetnaden voks etter kvart som gassfelta i vest-Sibir vart utbygd og produksjonsselskapet Tjumentransgas vart bygd opp. I mars 1959 starta bygginga av jernbanen Ivdel – Priobje. Rundt same tid starta utbygginga av skogane på taigaen i området.
Busetnaden fekk bystatus i 1992 og namnet på byen vart samstundes endra til Jugorsk. Namnet kjem av «Jugra» eller «Jugoria», som er namnet på landet til khanty og mansi-folka.
Økonomi og næringsliv
Tjumentransgas (eigd av Gazprom) er den viktigaste arbeidsgjevaren i byen, med over 7 000 tilsette i Jugorsk. For tida (2008) kjem 90% av inntektene i byen frå verksemdene til Tjumentransgas.
Paul J. Cohen
Paul Joseph Cohen var ein amerikansk matematikar.
Jugorsk
Økonomi og næringsliv
Ei anna viktig verksemd er Jugorskles, som driv med hogst og handsaming av tømmer, samt møbelproduksjon.
Jordbruksbedrifta JSC Jugorskoje, som er spesialisert innan kvegavl og fjørfe, har òg verksemder i Jugorsk.
Paul J. Cohen
Han var professor ved Stanford University i California i USA og er særleg kjend for det banebrytande arbeidet sitt i samband med Cantors kontinuumshypotese i mengdelæra. For dette arbeidet fekk Cohen Fields-medaljen i 1966.
Karin Burneleit
Karin Burneleit, gift Krebs, er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i dåverande Gumbinnen, seinare Gusev i Kaliningrad oblast i dagens Russland. Ho tevla for Aust-Tyskland då ho vart europameister på 1500 m i 1971.
Aktiv
Høgdepunktet for Burneleit kom i europameisterskapen 1971 i Helsingfors. Her vann ho 1500-meteren på verdsrekordtida 4.09,6. Under dei olympiske sommarleikane 1972 vart ho nummer fire på 1500 m, trass i den sterke tida 4.04,1. I 1974 fekk ho sølvmedaljen på 1500 m i EM innandørs.
Sittellaer
Sittellaer er ei biologisk slekt Daphoenositta av tre anerkjente artar sporvefuglar som lever i Australasia, spesielt på Ny-Guinea og det australske kontinentet. Dei liknar spettmeiser, og gjennom mange år var dei tidlegare rekna å vere innanfor den biologiske familien. No er dei tildelt sin eigen familie Neosittidae. Dei er ikkje trekkfuglar, men gjer lokale streif. Sittellaer er små skogsfuglar med tynne spisse nebb som dei nyttar til å få ut insekt frå bork. Reira er opne og koppforma i forgreiningar på tre.
Morfologi
Dei tre artane av sittella er små sporvefuglar som liknar spettmeiser i utsjånad. Vengene er lange og breie, men familien har generelt svak evne til flyging, noko som kan forklare den manglande kolonisering av eigna habitat på øyar som Tasmania. Beina er korte med lange tær, men trass levemåten viser dei liten tilpassing til klatring. Dei har kort hale og er mellom 10-14 cm i lengd og 8-20 g i vekt. Svartsittella tenderar til å vere litt større og tyngre. Nebbet er dolkforma hos svartsittella og litt oppeikande hos stripesittella. Fjørdrakta av svartsittella er for det meste svart med raudt andlet, stripesittella har meir mangslungen fjørdrakt, med mange underartar som har variasjonar over temaet. Nokre underartar har heilt svarte hovud, andre kvite, og andre mørke kroner og bleikare strupe. Ryggen på dei fleste underartane er grå med mørkare venger, og undersida er generelt stripete eller kvit. Alle sittellaer syner noko kjønnsdimorfisme i fjørdrakta.
Vokalisering
Lydytringar frå sittellaer er generelt enkle og ukompliserte. Tilsynelatande har ikkje familien trong for territorial song, det meste er enkle kontaktrop til å halde flokken samla. Den mest høyrde lyden er alarmrop, men det eksisterer òg eit samlingsrop til å kalle saman gruppa, og dessutan eit tiggekall frå hofuglar i samband med paring.
Habitat og åtferd
Sittellaer er sosiale og generelt urolege fuglar med leveområde i kratt og skogsområde. I Australia unngår dei berre tett regnskog, på Ny-Guinea derimot er regnskogen einaste habitat dei lever i, her unngår dei berre låglandsskogen. Dei er standfuglar med låg tettleik, mellom 0,1 til 0,6 fuglar per hektar. Sittellaer er generelt mykje sosiale, vanlegvis dannar dei grupper på fem eller fleire individ, og lever berre meir sjeldan i par. Innanfor gruppene er gjensidig fjørstell vanleg, og på kvelden vel gruppene kvileplass i fellesskap òg. Kvileplassane er vanlegvis høgt i tre på svakt hellande daude greiner. Alle fuglane i gruppa sit tett inntil kvarandre, og vendt same retning.
Kosthald og føde
Vektigaste komponentar i kosthaldet til sittellaer er insekt og andre leddyr. I ein studie i New South Wales var vaksne biller den vanlegaste komponenten hos stripesittella. Særleg favorisert var snutebiller, Curculionoidea, marihøner, bladbiller, Chrysomelidae, og smellarar, Elateridae. Ein ytterlegare fjerdedel av dietten var samansett av edderkoppar og teger. Dessutan var møllarver, grashopper, termittar, kvefs og bier med i dietten. Samanlikna med andre australske fuglar i liknande nisjar tok stripesittella lite maur. Prosentvis mengd av eit element i føda varierer tilsynelatande geografisk og sesongmessig, til dømes fann ein annan studie at billelarver tok opp 87 % av dietten. Dietten av svartsittella har vore lite undersøkt, men mageinnhaldet av ein som vart undersøkt inneheldt sommarfugllarver og edderkoppar.
Sittellaer beitar på horisontale greiner og trestammar. Eteteknikkar har vorte skildra som snar hopping langs ei horisontal grein, med korte pausar til å kike etter byttedyr, no og då under greina, men vanlegvis på oversida. Mesteparten av tida blir brukt på greinene i staden for på stammane. Fuglar på stammane kan vandre oppover eller nedover. Dei beitar vanlegvis oppe i trekroner. Det er kjønnspesifikke skilnader i beiteteknikk, kjønna vel å beite på litt ulike mikrohabitat innanfor treet. Til dømes plukkar dei vanlegvis rett frå borken, men i nokre fall kan sittellaer sitte på greiner for å snappe byttedyr i lufta. Etter å ha fanga byttedyr vil sittellaer bruke føtene til å halde det medan dei et av det, på ein liknande måte som papegøyar. Dei vil òg bruke føtene for å halde oppe strimlar av bork for å lirke nebbet under borken. Det har òg vore isolerte rapportar om bruk av verktøy i einskilde bestandar av sittellaer. Pinnar vart brukte til å lirke billelarver ut av holrom, på ein liknande vis som spettsporv nyttar verktøy på Galapagosøyane.
Hekking
Ein har svært lite informasjon om hekkevanar blant sittellaer på Ny-Guinea. Populasjonar av stripesittella i Australia har samarbeidande hekking og det kan vere ein føresetnad for å oppnå vellykka hekking. Det har vore observert tilfelle av to hofuglar som deler same reiret.
95 % av reira funne i ein studie i New South Wales var i eukalyptus, særleg var arten Eucalyptus macrorhycha mykje brukt. Reira låg nesten alltid høgt i trea. Reirbygginga tok rundt 7 dagar, fôring og pynting av reiret eit par dagar i etterkant. Oppgåvene vart fordelt innanfor gruppa, og byggetida varierte med talet på fuglar som var involvert. Reiret er som regel plassert i forgreiningspunkt mellom to greiner, og er ein djup kopp dekorert og kamuflert med bork frå treet han er bygd i. Dei legg rundt 2-3 egg, rugetida er 19-20 dagar. Medan hoa rugar vil hannen og hjelparar mate ho. Etter klekking vil hoa varme ungane eit par dagar, og inntil to veker om natta. Ungane blir mata for 19-20 dagar i reiret. Etter at ungane er flygedyktige har ein langvarig periode med omsut som varar opp til 80 dagar, men 60 dagar er meir vanleg.
Evolusjon og taksonomi
Dei sanne evolusjonære slektstilhøva rundt sittellaer har lengje vorte skoddelagt av den nære likskapen dei har til spettmeisene på den nordlege halvkula. Så seint som i 1967 vart sittellaer haldne i spettmeisfamilien av nokre autoritetar, jamvel om plasseringa var omstridt fleire tiår før det. Både klatreteknikken og generell morfologien er mykje lik, men dei skil seg både sosialt og i val av reirplass, sittellaer byggjer reiret på greiner medan spettmeiser hekkar i holrom i tre. I tillegg varierer detaljar i morfologi av beina: sittellaer har musklar meir lik det ein finn hos honningetarar. Plasseringa deira vart deretter flytta til ulike familiar, inkludert songarar, eit kjent oppsamlingstakson, trekryparar (Certhiidae, utbreiing spenner over Holarktis og Afrika) og australske borkkryparar, Climacteridae. Sittellaer har no sin eigen familie innanfor ein klade nær bærfuglar, Melanocharitidae og plystrarar, Pachycephalidae.
Sittellaer inneheld ei einskild slekt, Daphoenositta, med berre tre artar. Dei tre artane vart tidlegare rekna for å vere to slekter. Den vanlegaste arten, stripesittella, var ein gong var tenkt å representere fleire separate artar, men trass stor variasjon i fjørdrakta er dette taksonet no antatt å vere ein einskild art med fem underartar. Papuasittella er nyleg splitta ut frå stripesittella med fire underartar.
Artsliste
Daphoenositta i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.1, 2021, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:
Synnøve Riste
Synnøve Oline Riste var ein norsk redaktør, målkvinne og kvinnesaksforkjempar. Rasmus R. Aarflot var far hennar.
Jamvel om ho kom frå ein av storgardane i bygda og var oldebarn av Sivert Aarflot hadde ho ein vanskeleg oppvekst. Heile åtte søsken døydde som små eller unge, og når mora reiste bort ei tid fekk Riste som ung mykje ansvar. Samstundes var ho eit gåverikt barn, og nytta fritida si til å lese. Ho gjekk på kveldsskule i landsmål drive av Per Riste, og på sommarkurs for jenter på Vonheim folkehøgskule. På landsmålsskulen blei ho påverka av grundtvigianismen. Ved å slutte seg til denne trusretninga fekk ho òg styrkt trua på eigne evner. Ho kritiserte kvinna si stilling i samfunnet: «Eg tenkjer den tidi må koma no, då me ser på gjenta ikkje berre som ei «gjøldedokke» som ikkje duger til annat enn å sulla i svevn ein skrikarunge og koka skapeleg graut». Samstundes reagerte ho òg på sosial urettferd i lokalmiljøet.
I 1881 gifte ho seg med den tidlegare landsmålslæraren sin, Per Riste. Når han fridde braut ho med sed og skikk på den tida, ved å takke ja til ein friar utan å spørje foreldra om råd først. Tre år seinare busette dei seg på ein gard på Nedre Rotset i Volda som faren hadde kjøpt til dei. Hit flytte etter kvart også Rasmus Steinsvik frå Dalsfjorden, og med tida blei garden eit radikalt åndssenter. Her skipa dei målsskule, og diskuterte kvinnesak, kristendom, litteratur, sosialisme, anarkisme og nasjonalisme. Til sist byrja dei også å gje ut Målbladet Vestmannen frå 1887-1890 som den første lokalavisa skrive på landsmål, etter initiativ frå Synnøve Riste. I arbeidet med avisa kom ho tett på redaktør Steinsvik. Trass i at ho appellerte om økonomisk hjelp frå Bjørnstjerne Bjørnson, var ikkje den radikale avisa levedyktig på lang sikt. Vinteren 1889 blei Steinsvik oppmoda til ta over Fedraheimen av Ivar Mortensson-Egnund, og reiste til Tynset. I mellomtida hadde Synnøve Riste blitt gravid med Steinsvik. Ho innrømte forholdet overfor ektemannen, som likevel ikkje ville skiljast. Barnet blei fødd 1. oktober, og fekk namn etter mora, som døydde i barselseng.
Bygget som huser avdeling for humanistiske fag og lærarutdanning ved Høgskulen i Volda er oppkalla etter Synnøve Riste.
Kommunar i Nord-Makedonia
Ein kommune (makedonsk општини, opsjtini) er den grunnleggjande administrative inndelinga i Nord-Makedonia. Landet har no (2020) 80 kommunar. Storbyområdet til hovudstaden Skopje omfattar ti kommunar.
Kommunane er grupperte i statistiske regionar, men desse har ingen administrativ funksjon.
Tidlegare inndeling
Etter at Nord-Makedonia vart sjølvstendig, vart landet delt inn i 123 kommunar. Gjennom ein reform i 2004 vart kommunane reorganiserte. Somme kommunar vart slått saman, og somme av grensene mellom kommunane vart justerte, slik at det vart 84 kommunar.
I 2013 vart dei fire tidlegare kommunane Drugovo, Oslomej, Vranesjtitsa og Zajas innlemma i Kitsjevo, slik at talet på kommunar vart 80.
Kart
Kartet viser by- og landkommunar i Nord-Makedonia. Tala på kartet svarer til nummereringa av kommunane i lista nedanfor. Storbyområdet Skopje er markert med fiolett. I lista er dei ti kommunane innanfor Skopje nummerete som 1.1, 1,2 osv.
Statistisk region Skopje
Innanfor storbyområdet Skopje:
Pim
Pim er ei elv i det autonome området Khanty-Mansia i Russland. Ho er ei sideelv til Ob frå høgre, med ei lengd på 390 km og eit nedbørfelt på 12 700 km². Middelvassføringa 166 km frå munningen er 68 m³/s. Elva er isdekt frå slutten av november til vårløysinga i mai.
Byen Ljantor ligg ved Pim.
Ljantor
Ljantor (russisk Лянто́р) er ein by i Khanty-Mansia i Russland med om lag 40 000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Pim, ei sideelv til Ob, rundt 200 km nordaust for Khanty-Mansijsk.
Byens økonomi er basert på utvinning av olje og gass.
Sui-dynastiet
Suidynastiet (kinesisk skrift 隋朝, pinyin Suí cháo) var det dynastiet som gjenoppretta keisardømet i Kina etter ei lang tid med indre strid. Dynastiet hadde makta frå 581 til 618.
Sui-dynastiet blei grunnlagd av keisar Wen (Yang Jian). Det hadde Chang'an (dagens Xi'an) som hovudstad. Dynastiet sameinte det nordlege og det sørlege Kina. Under det kortliva dynastiet gjennomførte ein store kanalprosjekt (frå 604 til 610 blei Keisarkanalen bygd), og økonomien gjorde store framskritt. Keisarane Wen og Yang utførte ei rekkje reformer: Ei utjamning av eigedomsretten til jordbruksland bidrog til å minska avstanden mellom fattig og rik og til ein auke av landbruksproduksjonen. Forsvaret blei styrkt, og Den kinesiske muren blei forlenga. Regjeringsmakta blei sentralisert, og myntsystemet blei standardisert. Det nominelt og offisielt konfutsianske keisarstyret fremja spreiinga av buddhismen i landet.
Dette dynastiet er ofte blitt samanlikna med det tidlegare Qin-dynastiet. Dette var også eit kortliva dynasti, og det gjennomførte sine reformer med lite omsyn. Det blei sett igang storslåtte reformprosjekt, men desse kosta pengar og innsats. Det raske samanbrotet til Sui-dynastiet er blitt tilskrive dei diktatoriske og omsynslause krava til folket, som blei pålagd tunge skattebyrdar og mobilisert til tungt pliktarbeid, både med bygging av kanal og forsvarsmur.
Under keisar Yangdi kom det til tre dårleg leia felttog not det nordkoreansk-mandsjuiske riket Goguryeo (612-614), og i 615 til eit tap for dei austlege køk-tyrkarane. Dette støkkja og svekka dynastiet ytterlegare. Samtidig var riket ramma av flaumar og hungersnaud. I 610 utløyste vanskane eit bondeopprør. Under desse omstenda valde keisar Yangdi å leggja ut på ei lystreise i sør, og forlét dermed det nordlege kjerneområdet til dynastiet. Straks, i 617, greip ein general kalla Li Yuan sjansen og erobra hovudstaden Chang'an, med støtte frå tyrkarkhanen Shibi) sjansen og erobra hovudstaden. Generalen grunnla Tang-dynastiet. Med grunngjevinga «Himmelen har forkasta Sui, lat oss berga oss sjølv» blei keisar Yangdi kvelt av sine eigne rådgjevarar i Jiangdu.
Sarothrura
Sarothrura er ei biologisk slekt av ni artar små rikseliknande fuglar med fellesnamnet dunrikse på norsk. Fellesnamnet er avleidd frå utsjånaden på den korte halen, han har degraderte, lette, dunaktige fjører. Slekta er avgrensa til sju artar fordelt på Afrika sør for Sahara, og to artar funne på Madagaskar.
Skildring
Dunrikser er mykje skye og sjeldan observerte. To artar, skogdunrikse og prikkdunrikse, har habitat i tett skog, er dei attverande artane som finst på grassletter og myrar. Ein art, pildunrikse, er kjent for å vere trekkfugl, det er usikkert om dette kan gjelde andre artar òg. Alle artar unntatt prikkdunrikse syner kjønnsdimorfisme i fjørdrakta, men ikkje i storleik. For mange dunrikseartar har ein ikkje observert hekkeåtferda, men somme artar hekkar i regntida. Alle artane er svært vokale i hekkesesongen, med repertoar som inkluderer duettar. Åtferda ved kurtise hos gassardunriksa består av duettvokalisering, reirbygging av hannen, vitjing av hofuglar og paring. Reira er overbygde, og hos gassardunrikse er det plassert høgt over bakken i klatreplantar, kvitvengdunrikse legg reiret i siv over vassmetta jord. Egga av artar som er studert er kvite, noko som er uvanleg for rikser. Ungane er dekt av svart dun ved klekking og har litt farge på nebbet, hos dei fleste artane får dei raskt utvikla moden fjørdrakt. Begge foreldra gjev omsut for ungane.
To artar er i dag rekna som truga av IUCN, det er kvitvengdunrikse og brundunrikse. Begge taper habitat som følgje av drenering av våtmarker for jorddyrking.
Taksonomi og artar
Med referanse til Hackett et al, 2008 har IOC World Bird List på nettstaden WorldBirdNames.org rangert slekta som einaste slekt i sin eigen familie Sarothruridae. Clementslista gjer dunrikser til ein sjølvstendig familie frå versjon 6.8. Dunrikser i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler.
Lise-Marie Morerod
Lise-Marie Morerod er ein sveitsisk, tidlegare skirennar frå landsbyen Les Diablerets i Ormont-Dessus i kantonen Vaud. Ho var verdas beste kvinnelege skialpinist i 1977, då ho vann verdscupen i alpint. Gjennom sine år som aktiv vann ho 24 verdscuprenn; 10 i slalåm og 14 i storslalåm. 41 gongar kleiv ho opp på pallen, meir enn halvparten av gongane etter storslalåmtevlingar. Frå verdsmeisterskapa 1974 og 1978 fekk ho med seg høvesvis ein bronse- og ein sølvmedalje.
Aktiv
Morerod vart sveitsisk meister i storslalåm i 1972, knapt 16 år gammal. Marie-Theres Nadig, som ein månad i førevegen hadde vorte olympisk meister i både storslalåm og utfor under Vinter-OL 1972 i Sapporo, hamna bak henne på resultatlista.
Morerod debuterte i verdscupen i alpint i 1973. Hennar besteresultat i debutsesongen var sjetteplassen i avslutningsrennet i storslalåm i Heavenly Valley i USA. Gjennombrotet kom i 1974 då ho to gongar kom på andreplass i storslalåmrenn i verdscupen, det første vart avvikla i Pfronten. Det var likevel ei stor overrasking at ho vann bronsemedaljen i slalåm under VM i alpine greiner 1974 i St. Moritz. Samanlagt i verdscupen kom ho på åttandeplass. I 1975 kom hennar første siger i verdscupen, eit slalåmrenn i Garmisch-Partenkirchen.
I 1976 kom Morerod på andreplass i verdscupen i alpint, berre Rosi Mittermaier frå Vest-Tyskland var betre enn henne. Under vinter-OL i Innsbruck kom Morerod på fjerdeplass i storslalåm. Sesongen etter, 1977, vann ho åtte verdscuprenn og vart den første sveitsiske kvinna som vann verdscupen i alpint. Samstundes vann ho både slalåmcupen og storslalåmcupen.
Morerod fekk sølvmedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 1978 i Garmisch-Partenkirchen, fem hundredels sekund bakom vest-tyske Maria Epple. I storslalåmtevlinga vart ho nummer 7. I verdscupen kom ho den sesongen på tredjeplass, og vann storslalåmcupen for tredje sesong på rad.
Morerod vart sveitsisk dobbelmeister i slalåm og storslalåm i 1974, 1975, 1977 og 1978.
22. juli 1978 vart Morerod alvorleg skadd i ei bilulykke ved Vernayaz. Med brotskadar og alvorlege hovudskadar låg ho tre veker i koma, og låg på sjukehus i seks månader. Ho gjorde comeback i 1979/80-sesongen, men ellevteplassen under storslalåmrennet Megève vart hennar beste resultat i verdscupen. Ved sesongslutt la ho opp som aktiv alpinist, etter råd frå legar.
Prillar-Guri
Pillar-Guri dukkar fyrst opp i ei skriftlig framstilling på 1830-talet i ei samling soger gjevne ut av vågåpresten Hans Peter Schnitler Krag. Ein serie feleslåtter i Ottadalen er knytte til namnet Guro, Goroleikjin skal vera inspirerte av den same sogekrinsen. Forma Prillarguri er kjend frå ein frittståande roman av Rudolf Muus på 1880-talet. Lokalhistorikarar aksepterer gjerne Pillar-Guri som ein reell person, men enkelte folkeminnegranskarar tvilar på at ho har eksistert, ettersom det ikkje finst ugjendrivelege bevis på dette.
Eit anna namn for folkeinstrumentet bukkehorn er prillarhorn. Namnet «Prillar-Guri» gjer at ein kan stilla spørsmål om kva for instrument som skal ha vore brukt.
På Otta står ein statue av Pillar-Guri. Ho er også avbilda på ein minnestein reist i 1912 i samband med 300-årsmarkeringa av slaget. Pillarguri er også avbilda på kommunevåpenet til Sel kommune.
Pillarguriprisenn er blitt delt ut årleg på Otta i samband med Pillargurifestivalen sidan 1996.
Helga Seidler
Helga Seidler er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Oberneuschönberg i Sachsen. Ho vann to EM-gull i 1971 og vart olympisk meister i 1972 for Aust-Tyskland på 4x400 m stafett.
Aktiv
Seidler vart i 1971 suveren europameister på 400 m under friidretts-EM i Helsingfors. Tida 52,14 sekundar var ei lita forbetring av hennar eigen seks veker gamle nasjonale rekord på distansen. Ho sprang så tredjeetappen for Aust-Tyskland då laget vann 4x400 m stafett på avslutningsdagen i meisterskapen.
Under sommar-OL 1972 i München vart Seidler nummer fire på 400 m, landsmannen Monika Zehrt vann OL-gullet. Dei to sprang dei to siste etappane for det austtyske laget som seinare i olympiaden sette ny verdsrekord med tida 3.22,9 og vann ein overbevisande siger framom USA.