cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Christine Wachtel
Aktiv
Wachtel vann 800 meter ved innandørs-VM 1987 på tida 2.01,32. Under verdsmeisterskapen i friidrett 1987 i Roma presterte ho sitt livs kjappaste 800 meter då ho vart klokka i mål til sølvmedalje på 1.55,32, hårfint bak landskvinna Sigrun Wodars. Ved innandørs-EM 1988 vann Wachtel derimot distansen føre Wodars.
Wachtel gjorde eit framifrå løp på 1.56,64 i OL-finalen og tok sølv på då sommarleikane 1988 gjekk av stabelen i Seoul, atter ein gong vann Wodars den gjæve gullmedaljen. Ved innandørs-EM 1989 i Budapest sigra Wachtel på tida 1.59,24. Under europameisterskapen 1990 i Split måtte Wachtel for tredje gong ta til takke med sølv bak Wodars, med sluttida 1.56,11 kom ho i mål 0,24 sekund etter vinnaren.
Ved innandørs-VM 1991 vann Wachtel spesialdistansen for tredje gong i rad, tid 2.01,51. Under verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo enda ho med 1.58,90 på sjetteplass på 800 meter. Seinare i meisterskapen fekk ho bronse med Tyskland i 4 x 400 meter stafett, mannskapa frå Sovjetunionen og USA forsynte seg med gull og sølv.
Elektrisk polarisasjon
Elektrisk polarisasjon (òg kalla polarisasjonstettleik eller berre polarisasjon) er i klassisk elektromagnetisme eit vektorfelt som uttrykker tettleiken til permanent eller indusert elektrisk dipolmoment i eit dielektrikum. Når eit dielektrikum vert plassert i eit ytre elektrisk felt, får molekyla i stoffet ei telektrisk dipolmoment og dielektrikumet vert sagt å vere polarisert. Det elektriske dipolmomentet indusert per volumeining av dielektrikumet er kalla den elektriske polarisasjonen av dielektrikumet.
Polarisasjonen skildrar òg korleis eit stoff reagerer på eit elektrisk felt, samt måten materialet endrar det elektriske feltet, og kan nyttast til å rekne ut kreftene som kjem av desse vekselverknadane. Det kan samanliknast med magnetisering, som er målet på tilsvarande reaksjon for eit stoff i eit magnetfelt i magnetisme. SI-eininga for elektrisk polarisasjon er coulomb per kvadratmeter, og symbolet for polarisasjonen er ein vektor P.
Definisjonen
Den elektriske polarisasjonen P er definert som midla elektrisk dipolmoment p per volumeining V av eit dielektrikum:
som kan tolkast som eit mål på kor innretta dipolane er i eit område av stoffet.
Chris Hani
Chris Hani var ein ihuga motstandar av det kvite apartheidstyret, og blei somtid sett på som ein populistisk rival til leiarane i ANC. Han er blitt stemt inn som nummer 20 på ei liste over dei 100 mest framståande sørafrikanarane nokon gong. Han blei drepen den 10. april 1993 utanfor heimen sin i Dawn Park i Boksburg. To kvite ekstremistar blei dømde for drapet.
I 1997 blei Baragwanath Hospital, eit av dei største sjukehusa i verda, omdøypt til Chris Hani Baragwanath Hospital, til minne om Chris Hani.
Insekt
Insekt (frå latin in secta, 'i delar', etter kroppssegmenteringa deira) er ei gruppe seksfota leddyr som er utbreidd over heile verda. Det er skildra godt over ein million ulike artar, 15 000 av dei er registrerte i Noreg. Talet på skildra artar aukar med om lag 3500 i året, og ein reknar med at det reelle artstalet ligg mellom tre og hundre millionar artar.
Ein finn insekt dei fleste stader på land og i ferskvatn, kor dei spelar særs viktige roller økologisk. Dei er både viktige predatorar på andre virvellause dyr og viktige matorganismar for større dyr. Mange blomsterplantar er dessutan avhengige av insektpollinatorar for å kunna øksla seg.
Insekt er òg dei dyra som skapar flest problem for menneske. Kvart år vert ein tredel av avlingane i verda øydelagd av insekt av eit eller anna slag. Mange sjukdomar vert òg spreidde via insekt, mellom anna malaria.
Sidan insekta er så enormt mangfaldige, talrike og økologisk viktige, er studiet av dei rekna som eit eige fag, entomologien.
Anatomi
[[Fil:Robal.png|venstre|380px|mini| A - hovud, B - thorax, C - abdomen.
1) Antenner 2) Nedre ocelli (augeflekk) 3) Øvre ocelli 4) Fasettaugo 5) Hjerne 6) Prothorax 7) Ryggarterie 8) Trakéa 9) Mesothorax 10) Metathorax 11) Første vengjepar 12) Andre vengjepar 13) Mage 14) Hjarta 15) Eggstokk 16) Baktarm 17) Anus 18) Vagina 19) Nervestreng 20) Malpigiske røyr (ekskresjons- og vassbalanseorgan) 21) Fotpute 22) Klør 23) Tarsus 24) Tibia 25) Femur 26) Trochanter 27) Formage (kro) 28) Thorakisk ganglion 29) Coxa 30) Spyttkjertel 31) Sub-esophagt ganglion 32) Munndelar ]]
Insekt er delte inn i tre segment; hovudet, thorax eller mellomkroppen og abdomen eller bakkroppen. Dei er dekte med eksoskjelett og pustar med trakéar. Gruppa skil seg frå andre hexapodar ved å ha munndelane sine på utsida av hovudet.
Avisa Sunnhordland
Sunnhordland er ei avis som kjem ut fem dagar i veka på Leirvik på Stord. Avisa vert gjeven ut av Bladet Sunnhordland A/S. Sunnhordland tek mål av seg å dekkja kommunane Stord, Fitjar, Tysnes, Kvinnherad og Bømlo. Kommunane ligg i regionen Sunnhordland, sør i Vestland fylke. På folkemunne kallast avisa Vikalappen, etter Vikjo (Leirvik).
Loch Etive
Loch Etive (skotsk-gælisk Loch Eite) er ein 31,4 km lang sea loch eller fjord i Argyll and Bute i Skottland. Han munnar ut i havet ved Connel, 5 km nord for Oban. Fjorden er 1,2 til 1,6 km brei.
Namnet Etive trur ein tyder «den vesle stygge» frå den gæliske gudinna som er knytt til fjordne. Fjorden går austover eit stykke før han svingar nordover. Vegen og jernbanen til Oban går langs sørsida av fjorden. Fjorden har ein smal munning, noko som fører til kraftige tidvasstraumar her, kalla Lora-falla. Delar av nordsida har vorte erklært eit særskild verneområde, særleg på grunn av den gamle vintereikskogen. Det finst ein liten selkoloni i Loch Etive på om lag 20 individ.
Frithigern
Frithigern var ein hovding for vestgotarane i 370-åra. Han er best hugsa for å ha sigra over romarane i Slaget ved Adrianopel i 378.
Avisa Sunnhordland
Avisa hadde i 2009 27.000 lesarar per utgåve, viser tal frå Forbruker & Media.
Loch Etive
Like utfor munningen av fjorden ligg Dunstaffnage Castle. Dette var skansen til Kongedømet Dál Riata fram til 800-talet og kanskje senteret i kongedømet på denne tida. Ein trur at Lagnadssteinen vart halde her før han vart flytta til Scone Palace. Dei noverande ruinane er frå 1275.
Avisa Sunnhordland
Jens Hystad d.e. starta avisa i 1902. Fram til 1973 var Sunnhordland nærast einerådande i regionen. Avisa har seinare vorte familieaksjeselskap og vert i dag driven av tredje generasjon med Jens Hystad (1946– ) som dagleg leiar og Håvard Hystad som ansvarleg redaktør. Redaksjonen tel 12 medarbeidarar, som utgjer 10 årsverk. Totalt er det 35 tilsette i verksemda. Avisa har eige lokalkontor på Fitjar.
Avisa lanserte si eiga nettutgåve 29. april 2006, som den nest siste dagsavisa i Noreg. Nettsida hadde i 2009 over 16.000 unike brukarar i veka. Samstundes lanserte dei ei pdf-løysing, der ein kan abonnera på nedlasting av avisa i staden for å få henne på papir.
Insekt
Hovudet
Hovudet til insekta har seks samanvaksne segment, fem av desse med omdanna lemer. På det fyrste segmentet har insekta eit par antenner som mellom anna vert nytta til å registrera kjemiske luktsignal (feromon) frå andre insekt. Systema som vert brukte tilsvarar luktesansen hjå virveldyr.
Vidare ber hovudet eit par fasettaugo, store augo som er sett saman av mange mindre augeflekker som saman dannar eit bilete. Dette gjev ikkje god biletoppløysing, men dyra kan sjå over store område og er særs gode til å oppdaga snøgge rørsler. Mange insekt har i tillegg 1-3 små einskilde augeflekker (ocelli) heilt fremst på hovudet.
Loch Etive
Connel Bridge, ei imponerande utkragerbru ved Lora-falla, har ei interessant historie. Ho vart bygd i 1903 for Connel-Ballachulish-jernbanen. Ein skinnebuss frakta fotgjengarar over brua frå 1909 til 1914, då brua vart ombygd for jernbane og veg. Etter at banen vart lagt ned i 1966 har brua berre vorte nytta til biltrafikk.
I Ardchattan på nordsida av fjorden ligg ruinane av St. Modan-klosteret, grunnlagd på 1200-talet for cisterciensarmunkar frå Valliscaulium-ordenen.
Insekt
Hovudet
Munndelane til insekta er heilt grunnleggjande sett saman av ei overleppe labrum, eit par mandiblar, eit par maxillar (omdanna lemer til å skjera, suga eller flytta maten inn i munnen med) og ei underleppe labium. Dette grunnmønsteret har vorte utvikla til ei rekkje ulike variantar, frå sugemunnar hjå mygg til bitemunnar hjå mellom anna lopper og grashopper. Korleis munndelane ser ut varierer med levesettet til det einskilde insektet
Mellomkroppen
Mellomkroppen til insekta har tre segment med kvart sitt beinpar. Desse beina inneheld sanseorganar for opptak av lyd, men vert òg nytta til å gå eller hoppa med.
Dei fleste insekta har i tillegg venger på dei to siste segmenta sine. Desse vert brukte til å flyga med, og ser ulike ut hjå ulike grupper insekt. Den primitive gruppa Paleoptera, som omfattar augestikkarar og døgerfluger, brukar båe vengjepara til å flyga med, og kan ikkje falda dei inn over bakkroppen. Dei fleste insekta har derimot denne evna.
Hjå nokre grupper, som sumarfuglar, vert båe vengjepara nytta under flukta. Andre, som biller, brukar berre det bakarste paret; det fyrste er omdanna til hardare dekkvenger som verkar som eit skjold for flygevengjene når dei ikkje vert brukte. Tovenger som fluger og mygg brukar det fyrste vengjeparet til å flyga med, og har fått det andre omdanna til halterar eller køllevenger - navigasjonsorgan. Insekt er dei einaste virvellause dyra som er i stand til flyga.
Bakkroppen
Bakkroppen til insekta har elleve segment, men ofte er somme av desse redusert vekk eller samanvaksne. Her finn ein ingen ekstremitetar, men mange av dei viktigaste kroppsfunksjonane til dyret går føre seg her. Mellom anna sit fordøyingssystemet og forplantningsorgana her.
Insekt pustar med trakèar, som er små hole røyrer som går i nettverk gjennom insektskroppen. Luft frå atmosfæren vert dregen inn i trakèane gjennom opningar som sit parvis bakarst på dyret, og vert teken opp av dei einskilde cellene undervegs gjennom insektet. Somme vasslevande insekt har gjeller som er i samband med trakèsystemet.
Livssyklus
Livssyklusane til insekt kan grovt sett delast inn i tre kategoriar.
Frithigern
Frithigern var kristen, og låg i trette med Athanarik, som var den øvste leiaren for tervingane frå 369. Han førte ein stor gotarflokk som slo seg ned på sørsida av Donau i 376 etter at hunarane var komne på herjing til Dacia. Han førte flokken saman med Alaviv. Dei fekk løyve etter keisarleg bod, at dei kunne slå seg ned i Thrakia. Gotarfolket skulle få rå seg sjølve, men fekk ikkje vidare hjelp av romarane. Dei fekk òg bod om at dei skulle vera landevern i byte for løyva til å slå seg ned.
Folket som Frithigern førte var heller stort, og keisar Valens skjøna snart at dette kunne verte vanskeleg. I tillegg kom òg austgotarane, og dei samla seg no for å slost for rettane sine, då det synte seg at romarane ikkje gav dei stort. Alaviv og Frithigern vart bedne inn av Lupicinus, guvernøren i Marcianopel, til eit forsoningsgilde, men stoda var vanskeleg, og det kom snart til trette mellom romarane og dei ventande gotiske vaktene. Tervingane som var lægra utanfor byen fekk snart gjetord om dette, og dei kravde at byen skulle opne portane og gje dei mat. Lupicinus svara med å få dei gotiske vaktene drepne. I uroa som følgde rømde Frithigern, men Alaviv har truleg mist livet i kampen. Frithigern tok no leiarskapen over gotarfolket i Thrakia, og det kom til ope opprør. Gotarfolket byrja no reine hærtog, og plundra det dei fann. Lupicinus samla folk mot dei, men vart drepen, og den romerske hæren i Thrakia vart slegen ned. Dette var den første gotiske sigeren på romersk jord.
Då dette vart kjend, fekk Frithigern stønad frå thrakiske landarbeidarar og gruvearbeidarar, og den romerske underklassa som leid under hard skattlegging. I eigna var det òg mange gotiske trælar i romersk teneste. Dei gotiske troppane i den romerske hæren skifte òg side, og samla seg til Frithigern.
Den største sigeren vart vunne i slaget ved Adrianopel året etter, då sjølvaste keisaren vart drepen.
Det er rekna som truleg at gotane miste taket på dei første sigrane sine og vart svekka etterpå. Frithigern forsvinn utor soga om lag 379, og gotarane var i praksis utan leiarskap frå 381 då Athanarik døydde, til Alarik samla dei att mot slutten av 300-talet.
Insekt
Livssyklus
Ametabole insekt er dei minst vanlege, og finst berre hjå primitive grupper utan venger. Her er den einaste skilnaden på larve og vaksen storleiken, ved somme høve òg talet på kroppssegment. Ein finn ametaboli hjå mellom anna sølvkre og spretthalar.
Hemimetabole insekt har tre utviklingsstadium: Egg, nymfe og imago eller vakse insekt. Nymfestadiet skil seg frå det vaksne insektet på at dei manglar mellom anna venger og kjønnsorgan. Utviklinga frå nymfe til vaksen skjer gjennom ein serie skalskifte, og er ein gradvis prosess. Mellom anna augestikkarar, kakerlakkar, teger og grashopper er hemimetabole.
Holometabole insekt har fire distinkte stadium i livet sitt; egg, larve, puppe og imago. Dette er den klårt vanlegaste forma, og me finn han mellom anna hjå tovenger, biller, årevenger og sumarfuglar.
Evolusjonær suksess
Insekta er, både i samla biomasse, tal på individ og tal på artar, den mest dominerande gruppa dyr på landjorda. Dette gjer at ein reknar dei som den største evolusjonære suksesshistoria innanfor fleircella organismar. Mest truleg er det fleire årsaker som ligg bak dette.
For det fyrste var insekta tidleg ute med å utnytta ei rekkje nisjar då dei fyrst tok steget frå vatn til landjorda. Flesteparten av desse nisjane er dei framleis fullstendig dominerande i; den relativt vesle storleiken deira gjer at dei kan nytta fleire nisjar enn det større dyr kan.
Dei var òg dei fyrste dyra som lærte seg å flyga; allereie dei eldste kjende fossile insekta me kjenner hadde venger. Kvar desse vengjene utvikla seg frå er uklårt, men ein teori går på at dei kjem frå trakègjeller av eit slag ein framleis ser i nymfestadium hjå augestikkarar og døgerfluger. Andre trur dei opphavleg var utvekstar frå øvst på gangbeina og såleis analoge (homologe?) til gjellene hjå mange storkreps.
Dei fyrste kjende insekta me finn er frå tidleg Devon, om lag 400 millionar år sidan. Molekylære data og sporfossil tyder på at gruppa oppstod om lag for 430 millionar år sidan, i Silurtida. Det vert observert ein stor auke i artsmangfald i fossillag frå Karbon, kor ein mellom anna har funne døgerfluger, kakerlakkar og grashoppar. I løpet av Mesozoikum (trias, jura og krit) var alle ordenane me kjenner frå i dag utvikla.
Då dei dekkfrøa blomsterplantane utvikla seg i krittida, auka mangfaldet mellom insekt vidare. Insektfaunaen ein finn frå denne tida er anatomisk sett særs lik moderne insekt, det er òg her dei fyrste ravfossila tek til å dukka opp. Seinare artsdanning hjå insekt har i stor grad vore produkt av koevolusjon, fyrst og fremst med plantar men òg med andre dyr i samtida.
Systematikk
Insecta vert i dag rekna som ei klasse innanfor leddyra, truleg med avstamming innanfor krepsdyra. Ein delar klassa inn i tre underklasser; to av dei er primært vengjelause (Archaeognatha og Zygentoma; små grupper som m.a. omfattar sølvkre) medan dei flygande insekta og etterkomarane deira vert plasserte i Pterogyta. Denne gruppa vert vidare delt inn i Palaeoptera («gamal-venger», augestikkarar og døgerfluger, flygande insekt som har flygemusklane sine fest direkte til vengjene) og Neoptera («ny-venger», omfattar 22 ordenar, mellom anna biller, tovenger, årevenger, rettvenger, kakerlakkar, nebbmunnar, sumarfuglar, termittar og steinfluger).
Dei største gruppene insekt er biller, tovenger (fluger, mygg og knott) og årevenger (kvefsar og maur).
Elektrisk resonans
Elektrisk resonans syner til elektriske svingingar som skjer i ein elektrisk krins som har etter måten liten indre demping. Resonans oppstår når den kapasitive og den induktive delen av ein impedans annullerer kvarandre, noko som skjer når
der \omega L er den induktive impedansen og er den kapasitive impedansen. Krinsen resonerer da med ein dempa resonansfrekvens
der
er den udempa resonansfrekvensen, òg kalla «naturleg resonansfrekvens», eller «eigenfrekvens» og \zeta er den sokalla dempingsfaktoren, som er relatert til Q-verdien som. Både passive og aktive krinsar kan resonera.
Resonante krinsar vert nytta i samband med filter, som inngår i til dømes i radiosendarar og mottakarar.
Asia
Asia er verdsdelen med det største folketalet og den største flatevidda, og utgjer brorparten av det eurasiske kontinentet. Han møter Stillehavet i aust og Europa i vest, med ei grense ein ofte dreg gjennom Uralfjella, Kaspihavet, Kaukasus, Svartehavet, Bosporos, Marmarahavet og Dardanellane. Ved Suezkanalen grenser Asia til Afrika.
Historie
Asia har ein svært lang kulturhistorie. Ein finn mange av verdas eldste sivilisasjonar her, som langs elvene Indus i India, Yangtze i Kina, og Eufrat og Tigris i Mesopotamia. Fleire av desse utvikla tidleg skriftsystem, og difor har fleire land ein mykje lengre nedskriven historie enn land andre stader i verda, til dømes Noreg.
Religion
Alle dei store verdsreligionane kjem faktisk frå Asia. Hinduismen og buddhismen utvikla seg i India, medan jødedommen, kristendommen og islam blei til i Midtausten. Religionsmangfaldet i verdsdelen er likevel (eller på grunn av dette) stort. Her finst mange sjamanistiske tradisjonar og mindre religionar, som sikhisme og djainisme.
Flugesnapparfamilien
Flugesnapparfamilien, Muscicapidae, er ein familie av over 300 artar sporvefuglar utbreidd i Afrika, Asia og Europa. Dette er små fuglar, som ofte fangar insekt i flukt.
Skildring
Utsjånaden til desse fuglane er mykje variert, men dei fleste har svake songar og skarpe rop. Dei er små til mellomstore fuglar, som varierer frå 10 til 21 centimeter i lengd. Mange arter er matt brune, men fjørdrakta av nokre artar kan vere mykje ljosare, spesielt hannar. Dei fleste har breie, flate nebb, eigna til å fange insekt i flukt, jamvel om nokre artar som finn føde på bakken vanlegvis har finare nebb.
Fuglar i flugesnapparfamilien lever i nesten alle typar miljø der det finst passande åtkomst av tre, frå tett skog til opne kratt, og til og med i høgtliggande skog i Himalaya. Dei mest nordlege artane trekkjer sørover om vinteren, noko som sikrar ein kontinuerleg diett av insekt.
Avhengig av art, er reiret anten godt konstruert og koppforma plassert i eit tre eller på ei fjellhylle, eller inne i eit eksisterande hòl i eit tre. Hòlhekkande artar har ein tendens til å leggje større kull, med eit gjennomsnitt på åtte egg, i staden for vanlege berre to til fem.
Systematikk
Delinga av flugesnapparfamilien i to underfamiliar Muscicapinae, kalla eigentlege flugesnapparar, og Saxicolinae kan vere kunstig. Nokre slekter i ei gruppe er nærare knytt til medlemmar av den andre og vice versa. Når dei eksakte tilhøva av medlemmene til familien blir nærare utgreidd kan det bli naudsynt å radikalt revidere den interne taksonomiske strukturen i familien.
Flugesnapparfamilien i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter Norske navn på verdens fugler, utan omsyn på inndeling i underfamiliar:
Sportsklubben Gjøvik-Lyn
Fotballklubben Gjøvik-Lyn er ein fotballklubb i Gjøvik, stifta 1. februar 1902. A-laget for menn spelar i 3. divisjon avdeling 1 (2020). Gjøvik-Lyn vart norsk meister i 1962, etter å ha vunne 2-0 over Vard frå Haugesund. Også i 1914 spelte klubben NM-finale, då vart det tap mot osloklubben Frigg. Laget spelar i heilkvite drakter.
Soge
Laget vart stifta med Sportsklubben Thor, eit namn som året etter vart bytta til Sportsklubben Lyn. Etter at ski- og skeiseavdelingane i klubben braut ut i 1910, skifta den atter namn, då til Fotballklubben Lyn. Klubben nådde NM-finalen i 1914, ein kamp Frigg vann 4–2. To år seinare kom Lyn til semifinale i NM, men tapte mot Ørn frå Horten. Også i 1924 spelte klubben seg til semifinale i cupen, då vart det tapt mot Odds Ballklubb. I 1949 vart klubbnamnet endra til Sportsklubben Gjøvik-Lyn, for ikkje å verte forveksla med Lyn frå Oslo. Klubben spelte i Landsdelsserien fram til 1962, då det makta å kvalifiserse seg til 1. divisjon. Same året vann Gjøvik-Lyn noregsmeisterskapen med 2-0 over Vard i finalen, begge finalemåla putta av Rolf Bjørn Backe. Også i den komande sesongane gjorde laget det godt i NM, med semfinalespel i 1963, 1965 og 1966. Opphaldet i 1. divisjon varte eitt einaste år, 1963, då klubben vart nummer ti og sist. Gjøvik-Lyn rykte ned frå 2. divisjon i 1968, og har aldri sidan spelt på nivå to i norsk fotball.
Frå 2014 heiter laget Fotballklubben Gjøvik-Lyn.
Pizzo di Vogorno
Pizzo di Vogorno er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits. Det ligg nordaust for Lago di Vogorno og Vogorno.
Fylkesveg 5742
Fylkesveg 5742 (Fv5742) går mellom Bleksvingen i Stryn og Lote i Stad. Vegen her har fått namnet Panoramaveien på grunn av utsikta frå vegen som er lagt høgt over Nordfjord. Dette gjeld særskilt i områda rundt Fjelli, Randabygda og Hopland
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen trod i kraft har han status som fylkesveg. Strekninga var fram til 2019 fordelt på vegnummer Fv613 (Bleksvingen-Blakset og Nos-Tvinnereim) og Fv698 (Blakset-Nos og Tvinnereim-Lote).
Breyer Mesa
Breyer Mesa som ligg mellom Christybreen og Tatebreen på vestsida av Amundsenbreen i Dronning Maudfjella. Han vart oppdaga av Richard E. Byrd på flyturen hans til Sørpolen i november 1929, og vart namngjeven av han etter Robert S. Breyer, som støtta Byrd-ekspedisjonen, 1928–30. Namnet «Mount Breyer» var tidlegare tilrådd for dette fjellet, men Advisory Committee on Antarctic Names har endra terminologien til det meir høvande Breyer Mesa.
Ørskog kommune
Ørskog er ein tidlegare norsk kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Han grensa til Vestnes kommune i nord og aust, til Stordal kommune i sør og til Skodje kommune i vest. Over Storfjorden i sørvest var Sykkylven kommune. 1. januar 2020 vart Ørskog del av nye Ålesund kommune.
Hans Nordahl
Hans Nordahl var ein norsk fotballspelar frå Oslo. Han spelte i alle år for IK Skeid og vart cupmeister fem gongar i tida 1947-58.
Indreløparen Nordahl spelte for Skeid i over 20 år. Han la opp fyrst etter 1960-sesongen, 42 år gammal. Gjennom dei mange sesongane var han ofte den mest sentrale spelarane bak dei fem NM-triumfane til Skeid. Etter å ha vunne cupfinalen i 1947, kom den store perioden frå 1954 til 1958, då Skeid og Nordahl vann fire av dei fem NM-finalane. Han var nær 40-og-eit-halvt år gammal då han vart norsk meister siste gongen, og er med det den eldste fotballspelaren som har vunne NM-gull. I alt spelte 544 kampar på Skeid.
Konsentrasjon
I kjemi er konsentrasjon eit mål for mengda av eit stoff i eit gitt volum av ei løysning eller blanding. Ofte vert c brukt som symbol for konsentrasjon. Særleg i likevektskonstantar vert òg [A] brukt for konsentrasjonen av stoffet A.
I løysningar er ein gjerne interessert i konsentrasjonen av løyst stoff. Jo meir stoff som er løyst jo meir konsentrert er løysninga. Når konsentrasjonen er liten snakkar ein ofte om tynne eller fortynna løysningar. Det er særleg vanleg å snakka om fortynna syrer og basar. Det er ei grense for kor mykje av eit stoff som kan løysast i eit bestemt løysemiddel. Når denne konsentrasjonen er nådd er løysninga metta. Held ein fram med å setja til meir stoff, vil det ikkje løysast meir stoff. Minskar mengda av løysemiddel (for eksempel ved fordamping) vil stoffet fellast ut. Å oppgje konsentrasjon er ein måte å skildra samansetjinga av ei løysning eller blanding.
Einingar for konsentrasjon
Konsentrasjon kan gjevast i ulike einingar, til dømes:
Andre måtar å oppgjev samansetjinga til ei blanding
Samansetjing kan gjevast i andre einingar, til dømes:
Merk at nemningane ppm eller ppb ikkje oppgjev kva slags delar ein viser til, masse, volum, mol eller partikeltal.
Sammansetjing kan òg gjevast i molbrøkar. Da vert x ofte brukt som symbol. Talet på mol av stoffet vert da delt på det så mange mol stoff det totalt er i løysninga eller blandinga.
Sternlaget
Sternlaget er eit lag av ion rundt partiklar dispergert i til dømes vatn. Når partiklane har ei overflatelading vil dei trekka til seg ion med motsett lading. Iona i sternlaget følgjer rørslene til partikkelen eller kolloidet gjennom løysemiddelet.
Ion utanfor sternlaget vert òg tiltrekte av partikkelen, men samstundes fråstøytte av dei andre iona. Dei dannar eit diffust lag og utgjer saman med sternlaget eit elektrisk dobbeltlag rundt partiklane.
Sjå òg
Double_layer_(interfacial)
Volda kommune
Volda er ein kommune i Møre og Romsdal med ca. 9,200 innbyggjarar. I nord- og austleg retning grensar Volda mot Ørsta kommune, i aust mot Stranda kommune, i sørleg retning mot kommunane Stad og Stryn, og i vest mot Vanylven kommune. Volda har sjøgrense mot Ulstein. Mellom Yksnøya i Volda og Eika i Ulstein er det berre 300 meter.
Volda kommune ligg ved Voldsfjorden, med kommunesenteret Volda på austsida og Folkestad på vestsida av fjorden. Voldsfjorden har tre sidearmar; Dalsfjorden med bygdene Velsvik, Lauvstad, Dravlaus, Innselset, Åmelfot, Steinsvik og Dale, Austefjorden med bygdene Hjartåbygda, Fyrde, Kalvatn og Høydal, og Kilsfjorden med bygdene Bjørneset, Straumshamn, Kile og Bjørkedalen. Frå Volda sentrum nordover langs Voldsfjorden ligg Morkabygda og lengst ute på Berkneshalvøya ligg Lid og Berkneset, og på andre sida av Vartdalsfjorden ligg Yksnøya.
I tettstaden Volda finn ein blant anna Høgskulen i Volda med over 3000 studentar, i tillegg til sjukehus og høgteknologisk industri. Den lokale avisa i kommunen, Avisa Møre, er Noregs eldste lokalavis (1810).
Mork/Ekset er ein «forstad» til Volda og ligg ca. 3 km. vestover frå Volda sentrum, eit steinkast frå Ørsta/Volda lufthamn, Hovden. Noregs første trykkeri på landsbygda, Aarflots prenteverk (1808), låg her. I dag er det eit museum i Aarflotgarden som blant anna inneheld gamle maskiner frå prenteverket.
Volda ferjeterminal er den einaste gjenverande ferjeforbindelsen i Volda kommune, og knyter Folkestad på andre sida av Voldsfjorden i tillegg til Lauvstad i Dalsfjorden med Volda sentrum. Ferjeturen til Folkestad tar rundt 12 minutt, mens det går 25 minutt til Lauvstad.
Historikk
Volda vart etablert som Volda formannskapsdistrikt i 1837. 1. august 1883 vart Ørsta skilt ut som og etablert som eigen kommune. Volda hadde då 3485 innbyggjarar, Ørsta 2070.
1. juli 1924 vart Dalsfjord delt frå som eigen kommune med 960 innbyggarar. Volda hadde 4715 innbyggjarar etter oppdelinga.
Folketalsutvikling
Folketalsutvikling for noverande Volda kommune frå 1900:
Pizzo Erra
Pizzo Erra er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Hastings på New Zealand
Hastings er ein by og administrasjonssenter i Hastings District i regionen Hawke's Bay på Nordøya på New Zealand. Hastings ligg inne i landet, innanfor byen Napier.
Mindre enn 20 km skil bysentera i Hastings City og Napier frå kvarandre, og derfor vert byane ofte kalla Tvillingbyane eller Byane i bukta. Folketalet i dei urbane områda til Napier og Hastings er 122 600. Dette gjer Napier-Hastings til det femte største urbane området i landet med eit innbyggjartal på meir enn 122 600, tett følgt av Tauranga (116,000) og Dunedin (114,900).
Lokalstyreordninga til desse to byane er likevel ulik. Medan Napier har status som City og vert administrert av eit City Council, mista Hastings City sin city-status i 1989 då byen vart slegen saman med Havelock North, Waimarama og Clive, fleire andre mindre busetnadar og eit ruralt omland for å danna Hastings District. Dette har gjeve Hastings det største folketalet av dei to sentera med eit innbyggjartal på 73 800.
Hastings District er sett saman av tre større sentrum: Hastings city, Flaxmere og Havelock North. Desse sentera er omgjevne av 38 landlege busetnadar, mellom desse er Clive og Bridge Pā. Hastings District har eit areal på 5 229 km², og har 1,7 % av populasjonen på New Zealand. Dette gjer distriktet til det 14. i rekkja av i alt 74 territorial authorities (distrikt).
Sidan samanslåinga med omkringliggjande busetnadar og satellittbyar har Hastings vakse til å verta det største urbane området i Hawke's Bay. No er byen hovudsenteret for handel og industri i regionen, og dette viser seg med det stadig veksande talet på mange-etasjars kontorbygningar i sentrum av byen. Hastings har vakse snøgt gjennom føremålstenleg byplanlegging, jarnvegen som går gjennom byen frå nordaust til sørvest, og hovudvegen Heretaunga Street som kryssar han frå aust mot vest, og som også gir byen samband med forstadane Havelock North og Flaxmere.
Historie
Maoriane som åtte landet leigde ut om lag 70 km² av Heretaunga Plains til Thomas Tanner i 1867. Tanner hadde freista å få kjøpa dette området sidan 1864. I 1870 danna tolv menn, kjende som «dei tolv apostlane», eit syndikat for å kjøpa land for kring 1 newzealandsk pund og 10 shilling for 1 acre (371 pund pr. km²).
Byen har fått namn etter Warren Hastings, ein britisk generalguvernør i India.
Det første toget kom over den 19 km lange jarnvegslinja frå Napier til Hastings i 1874.
Den lokale økonomien gjorde eit stort hopp då Edward Newbigin opna eit bryggeri i 1881. Det neste året var der 195 sjølveigarar av land i byen.
Vin- og fruktdyrking var dei første store næringsvegane i Hastings. Då byen hadde om kring 600 innbyggjarar, fekk han status som borough den 20. oktober 1886.
I 1918 døydde nesten 300 menneske av ein influensaepidemi som råka Hawke's Bay.
Elektrisk straum vart ført fram til Hastings i 1919.
93 menneske omkom i Hastings under jordskjelvet i Hawke's Bay den 3. februar 1931. Dette skjelvet øydela eller skada nesten alle bygningane i byen.
Under den andre verdskrigen var allierte troppar innkvarterte i forlegningar til hæren, sjøforsvaret, luftforsvaret og i private heimar i distriktet.
Byen vart på nytt råka av eit jordskjelv som målte 5,9 på Richters skala klokka 23:25 den 25. august 2008. Skjelvet valda mindre skadar på bygningar, og det vart også meldt om mindre straumbrot.
Geografi
Då distriktet ligg på dei grøderike elveavsetjingane Heretaunga Plains, er Hastings flatt med få naturlege landemerke bortsett frå nokre elver og bekkar som snor seg gjennom dei ytre busetnadane. Lokalområdet er svært produktivt med hagebruk, gardar og vinmarker, og vert ofte kalla «fruktfatet på New Zealand». Landbruksverksemd utgjer dei viktigaste formene for industri, med matvareproduksjon og hermetikkindustri som dei største arbeidsgjevarane. Honning er også eit kjent lokalt produkt.
Vêrlag
Hastings har eit middelhavsklima med meir enn 2200 soltimar årleg, og ei gjennomsnittleg nedbørsmengde på mindre enn 800 mm. Dette er ein av dei varmaste stadane i landet når ein reknar årsgjennomsnittet, og den varmaste staden om sommaren med den høgaste gjennomsnittstemperaturen på New Zealand i januar, då maksimum gjennomsnittstemperatur ligg på 26 °C (79 °F), Alexandra har 23,5 °C (74 °F) og Christchurch 22,5 °C (73 °F). Då det er lokalisert 15 km inne i landet, har ikkje vindane frå havet den same verknaden på vêrlaget i Hastings som dei har i Napier. Det er ikkje uvanleg at temperaturane på sommardagar når over 30 °C. Hastings fekk ein offisiell vêrstasjon først i 2003, slik at høge temperaturmålingar før den tid er omdiskuterte. Somme uoffisielle målingar kan tyda på at temperaturen har vore opp mot den nasjonale rekorden på 42,4 °C (108,3 °F) under ei hetebølgje i 1973. Om vinteren er maksimumstemperaturar på 17 °C (59 °F) vanlege, og stundom når temperaturen over 20 °C (68 °F) med nordvestlege vindar. Middelhavsklimaet i Hastings fører til turt vêr, og jordbruket opplever ofte turre sumrar. Torevêr førekjem i Hastings, og kan gje sterk nedbør og hagl som har skada frukthagar i nærleiken.
Demografi
Hastings, som altså ikkje lenger kan kalla seg City, omfattar eit større busett område enn Napier. Dei urbane områda i Hastings har eit folketal på 64 700, som tel med populasjonen i dei kringliggjande Heretaunga Plains frå Clive til Bridge Pa. Dei sentrale urbane områda, som er spesifiserte som Hastings City, Flaxmere og Havelock North, hadde ved folketeljinga i 2006 58 758 innbyggjarar. I Hastings sine kjerneområde bur det mindre enn 30 000 menneske. På grunn av restriksjonar på å gjera inngrep i bynære landområde, har satellittbusetnadar teke til seg veksten av folketalet i byen.
Turisme
Hastings har sin historie og tek gjerne mot turistar, men på grunn av den påståtte mangelen attraksjonar og nærleiken til den meir maleriske byen Napier, som han også deler Art Deco-arkitekturen med, er byen ikkje det fremste turistmålet i regionen.
Hastings vart, som Napier, råka av det store jordskjelvet i Hawke's Bay i 1931. Men då byen vart mindre utsett for brannar, og hadde fleire intakte bygningar, var Hastings i stand til å verta snøggare bygd opp att, og mange nye verksemder starta opp her heller enn i Napier. Båe byane fekk gåver og tilskot etter katastrofen for å verta bygde opp att i den dåverande fasjonable og svært særprega Art Decostilen, liknande den i Miami i Florida i USA. Etter som forretningsverksemd har auka i Hastings i dei seinare åra, har diverre tomteprisane stige, og mange av desse historiske bygningane er vorte rivne for å gje plass til mangeetasjars kontor- og forretningsbygg.
Ruteflygingar til Hawkes Bay går over Napier Airport, men Hastings Aerodrome for privatfly ligg like i nærleiken.
Reksteren
Reksteren er den nest største øya i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Øya har om lag 250 innbyggjarar i vinterhalvåret og eit areal på 37 km². Det er brusamband over Bårdsund til Tysnesøy. På Flygansvær på Reksteren ligg det eit kystfort frå 2. verdskrigen.
Reksteren grensar til Bjørnafjorden i nord og Langenuen i vest. Mellom Reksteren og Tysnesøy ligg Søreidsvika.
Katalysator
Ei generell reaksjonslikning er:
A + B + C → AB + C
der A og B er reaktantar, AB er produkt og C er katalysatoren. Utan katalysator er reaksjonen:
A + B → AB
Ein katalysatoren verkar ved å seinka aktiveringsenergien for reaksjonen. Dette kan skje ved at han stabiliserar transisjonstilstanden. Katalysatorar påverkar ikkje likevekter, da reaksjonsfarten vert endra i begge retningar.
Mange metall kan brukast som katalysatorar. Enzym er biologiske katalysatorar.
Katalysatorar i bilar fører mellom anna til meir effektiv omdanning av karbonmonoksid til karbondioksid.
D. Stormyr Maskin AS
D. Stormyr Maskin AS er eit entreprenørfirma i Aure kommune. Føretaket vart stifta i 1967 og har sidan 1991 vore eit aksjeselskap. Føretaket arbeider med vegbygging, masseflyttning, graving, boring og sprengingsarbeid over hele landet. Typiske oppdrag er Kjøllefjord Vindpark og delar av Imarsundprosjektet.
Knut Sjømæling
Knut Sjømæling er ein norsk politikar som representerer Senterpartiet og vart ordførar i Gjemnes kommune i 2011. Han var ordførar i Gjemnes i Møre og Romsdal fylke frå 2007 til 2011, då han vart vald gjennom direkte ordførarval. Etter kommunestyrevalet i 2015 vart Sjømæling vald som ordførar for perioden 2015-2019.
Ermarsund
Ermarsund var det norrøne namnet på Den engelske kanalen. Dette er same nemninga som på tysk «Ärmelkanal», medan andre språk berre nyttar fyrste luten «Erm»: normannisk «Maunche», fransk «La Manche» og bretonsk «Der Ärmel».
Canfield Mesa
Canfield Mesa er ein isfri mesa som er 0,8 nautiske mil lang og som ligg 0,9 nautiske mil aust-nordaust for Green Mesa vest i Insel Range i Victoria Land. Han vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names i 1997, etter Donald E. Canfield ved Miami University i Oxford i Ohio, som gjorde geokjemiske analysar av Onyx River og Lake Vanda i lag med William J. Green i 1980–81, 1986–87, og 1987–88.
Våge på Tysnes
Våge er den einaste tettstaden i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke og har eit innbyggjartal på 539 (2008). Våge er eit handelssentrum i kommunen med fleire butikkar. På staden finn ein også fleire attraksjonar. går forbi Våge. Dersom Hordfast vert bygd over Fusa, vil den nye vegen gå utanfor Våge.
Zetapotensial
Zetapotensialet eller ζ-potensial er det elektrokinetiske potensialet ved grensa mellom sternlaget og det diffuse laget rundt ein partikkel i ein suspensjon.
Storleiken til zetapotensialet er avhengig av overflateladninga til partikkelen og storleiken av det elektriske dobbeltlaget. Når zetapotensialet har ein høg verdi fråstøytar partiklane kvarandre. Dette motverkar sedimentasjon og danning av aggregat.
Zetapotensialet kan målast ved elektroforese.
Elektrisk måleinstrument
Eit elektrisk måleinstrument er eit instrument får måling av elektriske storleikar. Måleinstrumenta får ofte namn etter storleiken dei målar, som til dømes straum (amperemeter), spenning (voltmeter), effekt (wattmeter), resistans (ohmmeter) og energi (kilowattimemeter og amperetimemeter).
Moderne måleinstrument kan grovt sett delast inn i analoge instrument, der måleresultatet vert vist med utslag på ein skala, og digitale instrument, der måleresultatet vert presentert med tal på ei presejtasjonseining eller display, eller som informasjon til ein datamaskin. And fuck taht
Analoge måleinstrument
Ein skil vanlegvis mellom likestraums- og vekselstraumsinstrument. I eit likestraumsinstrument vil utslaget skifte retning med straumen, medan utslaget i eit vekselstraumsinstrument er uavhengig av straumretninga. Eit vekselstraumsinstrument er difor brukbart for likestraum, men ikkje omvendt.
Dreiespoleinstrument
Dreiespoleinstrument er det tradisjonelle analoge instrumentet for måling av straum og spenning. Det kan førast tilbake til ei oppfinning av W. Sturgeon i 1836. Instrumentet består av ein straumspole som er opphengt slik at han kan dreie seg i feltet frå ein permanent magnet. Spolen kan anten lagrast opp i mineralske dreielager (juvellager) og haldast i likevektsstilling av spiralfjører som òg straumen blir sendt inn gjennom, eller spolen kan vere hengt opp i ein tråd eller i eit metallband og haldast i likevektsstilling av torsjonskreftene i tråden eller bandet.
Når straum blir sendt gjennom spolen, vil han dreie seg i magnetfeltet, og utslaget blir avlese anten ved ein viser som er forbunde med spolen, eller ved speglavlesing (lysflekk på ein skala). Visaravlesing er vanleg i samband med instrument med opplagra spolar (amperemeter eller voltmeter), medan lysflekkavlesing blir brukt ved spolar med trådopphenging, t.d. i galvanometer. Instrumentet er kjenslevart, og den letten spolen toler lite straum. Ein brukar difor shunt og seriemotstand for å avgrense straumen.
Universalinstrument
Universalinstrument er vanlegvis dreiespoleinstrument utstyrt med likerettarar slik at dei kan brukast både for like- og vekselstraum. Ved brytarar kan ein velje ut serie- og shuntmotstandar slik at same instrument kan brukast for ei rekkje ulike straum- og spenningsområde. Dei har gjerne innebygt batteri, slik at dei òg kan brukast som ohmmeter for resistansmålingar.
Dreiejernsinstrument
Dreiejerns- eller blautjernsinstrument er robuste og mindre kjenslevare, dei er difor ikkje så godt eigna til presisjonsmålingar. Instrumentet består av ein fast spole som straumen blir sendt gjennom, og ein stav eller ankar av blautt jarn, som anten vert trekt inn i spolen eller vert retta inn i retning av det induserte magnetfeltet når det går straum i spolen.
I alle blautjernsinstrument er utslaget avgjort ved kvadratet av amperevindingstalet i spolen. Sidan ein ikkje har noko permanent magnetfelt, må det induserte feltet vere sterkare enn i dreiespoleinstrumentet, og ein kan ikkje i same grad nytte shunt og seriemotstander. Som amperemeter blir eit instrument nytta med få tjukke viklingar, medan ein for å få stor indre resistans lagar voltmeter med mange viklingar av tynn tråd.
Heitetrådinstrument
I heitetrådsinstrumentet blir ein tråd oppvarma pga straumen som går gjennom han. Forlenginga av tråden på grunn av oppvarminga kan overførast mekanisk til rørsle av ein visar, og utslaget gjev eit mål for straumen gjennom – eller spenninga over instrumentet.
Termo-omformerinstrument
Termo-omformerinstrument er basert på same prinsipp som heitetrådsinstrumentet; dvs. oppvarming av ein tråd eller stav ved straumgjennomgang, men temperaturen på staven blir ikkje målt ved lengdeauken, men ved termoelement som er festa på staven. Spenninga frå desse blir målt ved hjelp av eit millivoltmeter.
Digitale instrument
I dag nyttar ein stort sett digitale instrument, både fordi dei er billegare, og fordi dei kan gje meir informasjon enn analoge instrument. I digitale instrument blir dei elektriske signala forsterka og omdanna til tilsvarande talstorleikar ved hjelp av analog-digital-omformar, og måleresultata blir vist som tal på eit display.
Digitalmultimeter måler ulike elektriske storleikar, vanlegvis likestraum, vekselstraum, likespenning, vekselspenning og resistans.
Cleveland Mesa
Cleveland Mesa er ein høg, isdekt mesa, 5 nautiske mil lang og 3 nautiske mil brei, som ligg ved søraustenden av Michigan Plateau i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy, 1960–64, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Harlan Cleveland, assisterande sekretær i State for International Organization Affairs, 1961–65, og som var styreleiar i Antarctic Policy Group i 1965.
Kapp Povorotnyj
Kapp Povorotnyj (russisk Мыс Поворотный, Mys Povortnyj) er eit nes på austkysten av Primorskij kraj og Sør-Primorje.
Det står eit fyr på neset som vert administrert frå Nakhodka. Temperaturen i havet vest og aust for neset har ein skilnad på 3-6 °C.
Meskheti
Meskheti (Meskh/Meskhet, Adzjar-Imereti, Adzjar-Akhaltsikh) er ei fjellkjede som er ein del av Litle Kaukasus sørvest i Georgia.
Ho har ei lengd på 150 km og det høgaste punktet er Mepistskharo med ei høgd på 2 850 meter over havet. Meskheti er kjend for å få mykje nedbør. Området rundt Mtirala (i Adsjaria) var det våtaste området i Sovjetunionen og det våtaste i Kaukasus med ein årleg nedbørsnormal på om lag 4 500 mm.
Fjell i Rogaland
Dette er ei liste over dei 25 høgaste fjella i Rogaland med ein primærfaktor på minst 50 meter.
Hertuginne
Hertuginne (av norrønt hertoginna) er ein adelstittel brukt som tittel på ektefellen til ein hertug. Hertuginne kan også vere ei kvinne som regjerer over eit hertugdøme.
I Sverige har svenske prinsesser sidan 1980 blitt tildelt titlar som hertuginner av eit landskap, for eksempel er kronprinsesse Victoria også hertuginne av Västergötland.
Renegade av Styx
«Renegade» er ein hitsong frå 1979 av det amerikanske rockebandet Styx. Han vart spelt inn på albumet Pieces of Eight. Songen nådde 16. plassen på Billboard Hot 100 i juni 1979.
Songen handlar om ein fredlaus som vert fanga av dusørjegerar og forstår at han skal hengast.
Somme utgåver av singelen kom i ein gjennomsiktig, raud vinyl. Songen er blitt mykje spelt på radiokanalar som spelar klassisk rock og songen vert ofte framført som den siste songen på konsertane til Styx.
I populærkulturen
Songen er blitt brukt i andre media, som TV-serien Supernatural og Freaks and Geeks. )
Beit Sahour
Beit Sahour (arabisk بيت ساحور ) er ein palestinsk by aust for Betlehem i Den palestinske sjølvstyresmakta. Folketalet er 12 367, der 80 % er kristne (dei fleste gresk-ortodokse) og 20 % muslimar.
Historie
I 1596 stod Beit Sahour oppført i osmanske skattelister som to landsbyar i Quds nahiyah i Quds liwa. Beit Sahour an-Nasara eit folketal på 15 muslimske hushaldningar og 9 ungkarar. Beit Sahour al-Wadi (identifisert som Beit Sahour al-Atiqa ) hadde eit folketal på 40 muslimske hushaldningar. Dei to landsbane betalte skatt for kveite, bygg, vindruer eller frukttre, og geiter eller bikubar.
Helsingforsregionen
Hovudstadsregionen i Finland består av hovudstaden Helsingfors, og byane Esbo, Grankulla og Vanda, som saman med Helsingfors dannar eit samanhengande byområde. Dei fire kommunane har 1 006 440 (31 oktober 2007) innbyggarar og Storhelsingfors 1,2 millionar innbyggarar (2002). Hovudstadsregionen har ein felles administrasjon, Huvudstadsregionens samarbetsdelegation SAD, som handsamar planlegginga av trafikksystemet, den regionale kollektivtrafikken og avfallshandtering og luftkvalitet.
Viktige senter og stader
Helsingfors
Esbo
Vanda
Ulvaråker
Ulvaråker er ein matrikkelgard med gardsnummer 14 i Valevåg i Sveio kommune. Bømlafjordtunnelen på Europaveg 39 endar på Ulvaråker, og det er bygd eit stort busstopp med parkeringsplass der. Fylkesveg 9 til Tittelsnes og Valevåg kjem inn på europavegen ved Ulvaråker, der europavegen tidlegare gjekk vidare til ferjekaien på Valevåg.
Tikken Manus
Ida Nikoline Lie Lindebrække Manus var ei norsk motstandskvinne, òg berre kjend som «Tikken». Under krigen arbeidde ho ved den engelske legasjonen i Stockholm. For sin innsats under krigen vart ho påskjønna med Haakon VII Fridomsmedalje.
Tikken vart fødd i Bergen og var dotter av Gjert Lindebrække og Ida Bessesen Lie. Ho gifta seg fyrst med den engelske diplomaten George Bernandes og dei fekk sonen George saman. Seinare gifte ho seg på ny med den kjende motstandsmannen Max Manus den 22. mars 1947. Saman fekk dei to born, Max og Mette. Dei busette seg på Landøya i Asker kommune, der dei vart busett ut livet.
Boka Tikken Manus - sabotørenes hemmelige medspiller kom ut i 2009. Tikken døydde tysdag formiddag 12. oktober 2010 - 96 år gamal. Ifølgje familien hennar døydde ho fredeleg, etter eit kort sjukeleie.
Spatel
Ein spatel (av latin spatula) vert brukt til å flytta små mengder stoff frå ein behaldar til ein annan til dømes når ein skal vega opp kjemikaliar.
Spatlar er oftast laga av metall og finst i fleire storleikar. Den eine eller begge endane kan vera forma som ei skei.
Stekspade Spatel תרווד 薬さじ
The Fortress
The Fortress er eit platåfjell i Beacon Supergroup i Victoria Land i Antarktis, med fire utstikkar som har over 300 meter høge fjellveggar. Han ligg på skuldra nordaust for Webb-breen og utgjer ein del av isskilje mellom Webb-breen og Victoria Upperbreen. Åsen vart namngjeven av Victoria University of Wellington Antarctic Expedition, 1959–60 etter den festning-liknande utsjånaden.
Nordkapptunnelen
Nordkapptunnelen er ein undersjøisk tunnel på europaveg 69 i Finnmark. Tunnelen går under Magerøysundet mellom fastlandet og Magerøya. Han er 6875 meter lang og går ned til 212 meter under havoverflata. Tunnelen vart opna 15. juni 1999. Saman med Honningsvågtunnelen erstatta Nordkapptunnelen ferjestrekninga mellom Kåfjord og Honningsvåg. Største stigning i tunnelen er 10%.
Nordkapptunnelen er den lengste vegtunnelen i Finnmark, og då han opna var han verdas lengste undersjøiske vegtunnel.