cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kløyvd infinitiv
Ord som kan ha kløyvd infinitiv norsk
aga, aka, ala, ana, apa, asa, baka, bala, bana, basa, beda, belja, bera, betala, beva, bevara, blada, blika, boda, bora, bosa, braga, braka, brasa, byrja, daga, dala, dana, delja, detta, draga, drepa, drynja, drysja, duna, dvelja, dynja, dølja, eta, eva, fara, fata, ferja, flaga, flara, flas(s)a, flata, flòta, flysja, flytta, fola, freda, frega, fremja, froda, gaga, gala, gana, gapa, gilja, gjera, gjeta (tippa,seia, gidda), gjeva, glada, glana, gleda, gluma, gnaga, gnika, gova, grava, gremja, gropa, gruna, grysja, gula, gysja, haga, haka, hama, hata, hava, hela, hemja, herja, hesja, heta, hevja, hjala, hòla, hom(m)a, hòpa, hylja, hysja, hølja, jaga, kaka, kara, kava, kjasa, kjea, klaga, klaka, kleda, kløvja, knaka, knasa, knisa, knoda, kola, kom(m)a, kraka, krasa, krava, kreka, krevja, krita, krota, kunna, kveda, kvetja, kvika, kvima, lada, laga, lapa, lata, lava, le(d)a, leka, lem(m)a, lemja, lepja, lesa, léta, leta, lova, luta (dela), maka, mala (knusa), mana, masa, mata, meda, moka, mola, mona, møkja, nasa, nava, neva, olboga, para, pela, pesa, posa, prata, raga, raka, rana, rapa, rasa, reka, remja, reva, roda, rydja, rysja, saga, saka, sama, seda, seia, sela, selja, semja, setja/setta, sitja/sitta, skada, skaka, skala, skapa, skara, skava, skilja, skipa, s(k)jaga, skjena, skjera, skjøn(n)a, skoda, skòla, skòra, skota, skrapa, skrata, skreva, skul(l)a, skvala, skylja, slava, sleva, smaka, smala, smørja, snaka, snara, snasa, sova, spada, spara, spekja, spela, spora, spraka, sprala, spørja, spøta, staga, staka, stava, steda, stega, stela, stota, streka	, streta, streva, stynja, styrja, svada, svaga, svala, svara, svemja, sverja, svipa, symja, taka, tala, tana, tapa, tasa, teia, tela, telja, temja, tenja, tevja, timja, tola, tora, tosa, treda, trega, trota, tvika, tvoga, tysja, umaka, una, uveta, uvita, vada, vaka, vara, vasa, vega, velja, venja, vera, verja, veta, veva, vevja, vilja, vima, vita, vraka, ylja,yrja, ølja og åtvara.
18. mai
18. mai er den 138. dagen i den gregorianske kalenderen (139. under skotår). Det er 227 dagar att av året.
Nygle
Ei nygle er ein tapp i botnen på ein båt som ein tek ut når båten står på land og skal tømmast for vatn. Ordet vert nokre stader brukt om holet som tappen står i. Nygla vert oftast plassert i bakerste rommet. Eit hol vert bora like inn til kjølen. Når båten skal på vatnet vert det tetta. Det vert ofte brukt ein tott av taug til å tette med. Brukar ein treplugg til nygle bør den vere av rå materiale sidan tørt tre kan svelle så mykje at båtbordet vert sprengd.
18. mai
Døde
mai
Nygle
Når båten kjem på land, vert nygla teken ut slik at vatnet kan renne ut. Når ein båt vert sett til lagring, til dømes i eit naust, må han stå slik at alt vatnet renn ut. På store båtar kan det og vere nyglehol framme i båten.
Pasvikelva
Pasvikelva (russisk Патсойоки, Patsojoki, eller Паз, Paz, finsk Paatsjoki, samisk Báhčeveaijohka) er ei elv som renn frå innsjøen Enare i Finland og munnar ut i Varangerfjorden. Elva er 145 km lang, og 112 km av elva dannar riksgrensa mellom Noreg og Russland. Elva drenerer eit nedbørsfelt på 18 404 km². Vassdraget vert rekna som det nest største i Noreg etter Glomma, sjølv om storparten av nedbørsfeltet ligg i Finland.
Bøkfjordbrua kryssar elva i Sør-Varanger.
David Silva
David Josué Jiménez Silva er ein spansk fotballspelar som spelar på Real Sociedad (2020).
I 2014 spela han for Manchester City og det spanske landslaget. Han har vorte seriemeister i England med Manchester City i 2012 og 2014. Med Spania har han vorte europameister to gonger og verdsmeister éin gong. I EM i 2008 spelte han i fem av Spania sine seks kampar då dei vann meisterskapen. I VM i Sør-Afrika i 2010 var han berre på banen i to av kampane, men i EM i 2012 var han igjen fast på laget då Spania vart europameistrar for andre gong på rad.
Homo erectus
Homo erectus vart om lag 1,65 meter høgt og er dei første menneskeapane me kjenner til som gjekk heilt oppreist. Dei hadde eit hjernevolum på 750-1250 kubikkcentimeter. Kraniet er langstrakt men flatt, med utprega augebrynsrygger og ein utskytande underkjeve.
Dei kan ha brukt eld og hadde ein verktøykultur som blir kalla acheuléen. Dei laga jaktvåpen for å felle dyr, men som òg kunne brukast til å knuse bein slik at dei kom til beinmargen.
Det første skjelettfunnet av H. erectus vart gjort av Eugène Dubois i Trinil på Java i Indonesia, og fekk namnet Javamennesket.
Pekingmennesket Sinantropus (funne 1928) høyrer òg til Homo erectus. Nokre forskarar ser ein eigen art i Afrika, Homo ergaster, 'handverkarmennesket'. Dit høyrer òg det 1,6 millionar år gamle fullstendige skjelettet av Turkana-guten.
Chapman Nunatak
Chapman Nunatak er ein nunatak kring 2 nautiske mil aust for Mount Hicks i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions tekne i 1960, og kalla opp etter P.R. Chapman, som var vêrobservatør på Wilkes-stasjonen i 1963.
Vidde
Vidde tydar eit ope fjellområde, som ligg høgare enn tregrensa og har lite vekst av tre. Kjende vidder i Noreg er Hardanger-, Røros- og Finnmarksvidda. Fleire av desse har reinsdyrstammer, ville eller tamme.
José Manuel Martínez
José Manuel Martínez Fernández er ein spansk tidlegare langdistanseløpar frå Madrid. Han vart europameister på 10 000 meter i 2002, og tok elles EM-sølv på 10 000 meter i 2006 og i maratonløping i 2010.
Aktiv
Martínez store triumf opplevde han under EM i friidrett 2002 i München, der han slo favoritten Dieter Baumann i spurten og vann gullmedaljen på 10 000 meter. I den neste europameisterskapen, i Göteborg i 2006, måtte han eitt trinn ned på sigerspallen. Han vann ein ny sølvmedalje ved EM 2010 i Barcelona, då i maratonløping.
Davern Nunatak
Davern Nunatak er ein nunatak 1,5 nautiske mil vest for Mount Bewsher i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter E.V. Davern, ein radiotelegrafist ved Wilkes-stasjonen i 1963 og vêrobservatør (radio) der i 1967.
Jupitermånen Ganymedes
Ganymedes er den største månen til Jupiter, og den største månen i heile solsystemet. Han vart oppdaga av Galileo Galilei 7. januar 1610, truleg nesten samstundes med Simon Marius, som namnsette månen.
Han har ei omlaupstid på 7,155 døgn og ein middelavstand til planeten på 1 071 millionar km. Diameteren til månen er 5262 km.
På fotografi frå Voyager-- og Galileo-romsondane viser overflata område med høg kratertettleik. Nokre av kratera er gamle og nesten heilt utviska, medan andre er unge og skarpe med strålesystem. Det finst òg område med 5-10 km breie, ofte parallelle furer som skuldast foldingar i ei tidlegare tynn skorpe. Ganymedes er utanom jorda den einaste kloten der det er påvist foldingar. Observasjonar gjorde av både Hubble-teleskopet og romsonden Galileo tyder på at det finst eit saltvasshav under yta på Ganymedes.
303 Josephina
303 Josephina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 12. februar 1891 av Elia Millosevich.
Chapel Island
Chapel Island er ei kalksteinsøy i Leven-estuaraet i Morecambe Bay i England, om lag 1 km frå kysten ved Bardsea i området Ulverston Sands. Øya høyrer til Furnessøyane i grevskapet Cumbria og det historiske området Lancashire. Øya er om lag 400 meter lang og om lag 100 meter brei med eit areal på 3 hektar.
Chapel Island vart kalla Harlesyde Isle i 1593 og fekk det noverande namnet sitt i 1795. På 1300-talet bygde cisterciensarmunkar frå Conishead kloster i nærleiken eit kapell på øya for å tene reisande og fiskarar i området. Det er ingenting att av dette kapellet i dag, men Thomas West skreiv at ruinane framleis var synlege i 1774. I 1821 bygde derimot oberst Thomas Richard Gale Braddyll noko som skulle likne ruinar av kapellet på øya. Desse er framleis synlege og vert stundom feilaktig rekna som dei opphavlege.
Det finst flotte strender på Chapel Island og bortsett frå eit lite området lengst nord er ho neste overgrodd av bjørnebær. Ein kan gå til øya ved lågvatn, men Morecambe Bay er berykta for kvikksand og som regel renn Ulverston-kanalen mellom øya og fastlandet.
Kobozja
Landsbyen Kabozja ligg ved elva. Dei største sideelvane hennar er Levotsjka og Tsjornaja frå høgre.
Kobozja spring ut frå Belikojesjøen aust i Novgorod oblast og munnar ut i Mologu like ovanfor byen Ustjuzjna. Elva renn først nordover gjennom skogområde og er 10-15 meter brei. Ei demning er bygd over elva ved Kabozja. I nedre del er Kobozja vorte 30-40 meter brei og breidda er meir prega av grassletter og sand. I munningen ligg øya Kobozji Mologe.
Elva er ei populær turistelv for både fisking og vassport.
Muratlı
Muratlı er ein by og eit distrikt i provinsen Tekirdağ i Marmararegionen i Tyrkia. Han ligg 24 km nord for byen Tekirdağ og langs jernbanelinja frå Istanbul til den bulgarske grensa. Byen har kring 20 000 innbyggjarar.
Muratlı ligg langs vegen frå Istanbul til Edirne, nær grensa til Bulgaria.
Elz
Elz er eit namn på fleire geografiske stader i Tyskland
Kovzja
Kovzja (russisk Ковжа) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Belojesjøen frå venstre. Elva er 86 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Kovzja renn frå ein innsjø nordvest i Vologda oblast. Elva er ein del av Volga-Austersjø-kanalen.
Hakke
Historie
Hakker kan førast attende til yngre steinalder, då dei til dømes kunne lagast av hjortehorn.
Før mekaniseringa av landbruk og anleggsarbeid var hakker mellom dei viktigaste reiskapane. Til dømes ved grøfting måtte jord og stein hakkast laus før ein kunne kasta opp jorda med spade.
Samelandsbrua
Samelandsbrua (finsk: Saamen silta, nordsamisk: Sámi šaldi) er ei skråkabelbru som kryssar Tanaelva mellom Roavvegieddi i Noreg og Utsjoki i Finland. Brua er 316 meter lang, og hovudspennet er 155 meter. Brua vart opna i 1993, og er ein del av europaveg 75.
Hieronymus Heyerdahl
Liv
Heyerdahl var fødd i Aremark, der far hans var sorenskrivar. Han gjekk på latinskulen i Kristiania, og vart student i 1790. I 1794 fullførte han si teologiske utdanning og vart cand. theol. Året etter personleg kapellan i Ringsaker, frå 1799 i lik stilling i Kongsberg. I 1800 utnemnd til residerande kapellan i Toten. Her var han 1804-08 samstundes styrar for eit lærarseminar, einelærar 1804-07. I 1811 oppheldt han seg i København og søkte på embetsstillingar. I 1812 vart Heyerdahl utnemnd til sokneprest i Stjørdal. I dette embetet vart han verande i 23 år, til han i 1835 vart sokneprest i Gran.
Heyerdahl var utsending frå Nordre Trondhjems amt til riksforsamlinga i 1814. Han slutta seg til sjølvstendepartiet, sat i konstitusjonskomiteen.
Heyerdahl var ein dei fremste opplysningsprestane. Ved sidan av prestegjerninga studerte han mineralogi medan han budde i Kongsberg og botanikk i Stjørdal. Dessutan var han ein flink jordbrukar. Han føretok ei rekke vitskaplege undersøkingar, nokre av desse vart publisert.
Han døydde på prestegarden i Gran.
Utmerkingar
I 1811 fekk Heyerdahl riddarkrossen av Dannebrogordenen og same år blei han medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab. I 1825 fekk han Nordstjerneordenen av kong Karl III Johan.
Homo habilis
Homo habilis ('det hendige mennesket') er ein tidleg art innan slekta Homo som levde for rundt 2,5 millionar år sidan til minst 1,6 millionar år sidan, ved byrjinga av pleistocentida. Homo habilis er kjend som «urmennesket» fordi det er den eldste kjende arten som høyrer til slekta Homo (H. rudolfensis er også eit mogleg «urmenneske»). H. habilis levde frå om lag 1,8 millionar til om lag 1,2 millionar år sidan, og var samtidig med Australopithecus. Nokre forskarar, som Richard Leakey, har føreslått å plassera H. habilis i slekta Australopithecus, ettersom arten er mindre og meir primitiv enn andre Homo-artar.
Skildring
Homo habilis var i gjennomsnitt rundt 1,3 meter høg. Han hadde eit hjernevolum på mellom 590 og 650 cm³, ein og ein halv gong så stor som australopithecinane, men berre rundt halvparten så stor som moderne menneskehjernar (1350-1450 cm³).
Funn
Dei første funna av H. habilis blei gjort i Olduvai-dalen i Tanzania av Mary og Louis Leakey mellom 1962 og 1964. Det er seinare funne fossil ved Koobi Fora i Kenya.
H. habilis er funne saman med enkle tillagde steinreiskapar av oldowantypen, og blir difor kalla 'det hendige mennesket'. Arten blei lenge rekna som den første som laga verktøy, men dette er no rekna som usikkert, ettersom Australopithecus garhi er blitt funnen saman med verktøy som er minst 100 000-200 000 eldre.
Aldealices
Aldealices er ein kommune i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania.
Dawson Nunatak
Dawson Nunatak er ein nunatak kring 3 nautiske mil sør-søraust for Mount Peter i Athos Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions, og kalla opp etter P.L. Dawson, ein dieselmekanikar ved Mawson-stasjonen i 1964.
Ytrefilet
Ytrefilet er eit kjøtstykke som kjem frå området langs ryggrada på eit dyr, i filetkammen, lengre oppe enn indrefilet. Han blir danna av den breie ryggmuskelen, musculus longissimus dorsi. Ein kan få ytrefilet frå til dømes storfe, svin, får, hjort, elg og reinsdyr. Kvart dyr kan gje to filetar.
Ytrefilet er eit mørt stykke frå storfe, og ei av dei møraste frå svin. Ein ytrefilet er lang og kan skjerast opp i fleire biffstykke.
Kinzig ved Rhinen
Kinzig er ei elv i Baden-Württemberg sørvest i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 95 km. Kinzigdalen og dei tilhøyrande sidedalane utgjer det største dalsystemet i Schwarzwald, som elva renn gjennom. Avhengig av kva definisjon ein nyttar er Kinzig anten grensa mellom den nordlege og sentrale delen av Schwarzwald, eller ein del av dei sentrale områda.
Under den siste istida danna Kinzig og Murg eit felles elvesystem.
Geografi
Kinzig har sitt utspring nær Loßburg i landkreis Freudenstadt. Først renn ho sørover, men snur gradvis vestover. Ho renn ut av Freudenstadt etter Alpirsbach, og er så vidt innom landkreis Rottweil og held så fram gjennom Ortenau. Kinzig renn ut av Schwarzwald nær Offenburg og munnar ut i Rhinen nær Kehl. Den øvre delen av Kinzig er ei fjellelv, som stundom har skapt alvorlege flaumar.
Sideelvar
Dei følgjande elvane munnar ut i Kinzig:
Byar langs Kinzig
Frå kjelda til munningen:
Aldealpozo
Aldealpozo er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Borghild Tenden
Borghild Tenden er ein norsk politikar (Venstre). Ho kjem frå Stryn kommune i Sogn og Fjordane, men er busett i Bærum kommune. Frå Stortingsvalet 2005 til 2013 var ho stortingsrepresentant for Akershus. Ho sat i Finanskomiteen på Stortinget.
Kolp
Kolp er ei elv i Leningrad og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Suda frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 254 km lang og har eit nedslagsfelt på. Middelvassføringa hennar 30 km frå munningen er 25,2 m³/s.
Dei største sideelvane til Kolp er Vesjarka frå venstre og Krupen frå høgre.
Byen Babajevo ligg ved Kolp.
Isernia
Isernia er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Isernia i regionen Molise og har om lag 20 000 innbyggjarar.
Byen ligg på ein rygg mellom elvane Carpino og Sordo. Isernia er eit senter for produksjon av pasta, gråsteinsmurar og broderi.
History
Ein har funne spor etter menneske ved Isernia som er minst 700 000 år gamle, og i følgje magasinet Science er dette eit av dei eldste teikna på bruk av eld hos mennesket.
Aesernia var ein by i Samnium og ein del av området til stamma Pentri. Han vart først nemnd i skriftlege kjelder i 295 fvt. Etter at samnittane var underlagt av romarane vart det oppretta ein koloni her med latinske rettar i 264 fvt. Byen vart nemnd igjen i 209 BCE som ein av 18 koloniar som var trufast mot Roma under den tøffaste tida under den andre punarkrigen. Under forbundsfellekrigen støtta han Roma og vart forsvart mot samnittargeneralen Vettius Cato av Marcus Claudius Marcellus, men måtte gje tapt i 90 fvt. etter ei lang omleiring. Romarane tok byen tilbake i 84 fvt. og vart så hardt råka at Strabo omtalar byen som fullstendig forlaten.
Både Julius Cæsar og Augustus sende koloniar til staden, men utan suksess før Nero koloniserte staden på ny. I dag kan ein framleis sjå ruinane av ein akvedukt og ei romersk bru.
Etter fallet til Romarriket vart Isernia fleire gonger rasert. Han vart øydelagd av sarsenarane i 800, plyndra av Markward av Anweiler, greve av Molise, i 1199, og sett i brann i 1223 av soldatane til Fredrik II. I 1519 vart han frigjort av Karl V av Det tysk-romerske riket og vart ein fri by.
Jordskjelv i 847, 1349, 1456 og 1805 førte til store øydeleggingar.
På grunn av bruene over elva i byen vart byen bombardert under den andre verdskrigen.
I 1970 vart Isernia hovudstad i provinsen med same namn, etter at provinsen vart oppretta frå delar av provinsen Campobasso.
19. mars
19. mars er den 78. dagen i den gregorianske kalenderen (79. under skotår). Det er 287 dagar att av året.
Leverpostei
Leverpostei er ein postei laga av lever. Ein kan framstilla han ved å blanda hakka lever, spekk, egg, krydder og ev. andre ingrediensar og deretter baka han i omn. Leverpostei produsert for sal er normalt laga av griselever og feitt flesk. Ein kan også laga han med storfe- og fuglelever.
Malazgirt
Malazgirt (òg skrive Malâzgird; armensk Մանազկերտ, Manazkert) er ein by i provinsen Muş aust i Tyrkia med kring 20 000 innbyggjarar.
Byen vart grunnlagd under regjeringstida til Menuas av Urartu (810–785 f.Kr.).
Slaget ved Manzikert vart utkjempa nær byen i august 1071 og vart eit av dei mest avgjerande nederlaga til Austromarriket mot seldsjukkane.
I 1915, før det armenske folkemordet, hadde Manzikert 5000 innbyggjarar, hovudsakleg armenarar.
Dohle Nunatak
Dohle Nunatak er eit fjell med to små toppar med ein kam mellom, mellom Mount Gleeson og Mount Gibson i Prince Charles Mountains. Han vart kalla opp etter C. Dohle, ein helikopterpilot med gruppa frå Australian National Antarctic Research Expeditions som kartla Prince Charles Mountains i 1971.
304 Olga
304 Olga er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 14. februar 1891 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Oppsittar
Oppsittar er ei nemning som særleg vert nytta i juridisk språkbruk om ein person som bur på og driv ein gard eller plass, anten som sjølveigande gardbrukar eller som leiglending. Opphavleg var det berre visse leigarar av landbruksjord (bygselmenn eller leiglendingar) som vart kalla oppsittarar.
Almaluez
Almaluez er ein by og ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Sfærisk trekant
Ein sfærisk trekant er ein figur avgrensa av tre storsirkelbogar på overflata av ei kule.
Mensen Ernst
Mensen Ernst, eigentleg Mons Monsen Øyri var ei norsk løyparlegende frå Fresvik i Sogn. I 1832 sprang han frå Paris til Moskva, i følgje soga på 14 dagar. I 1836 skal han ha tilbakelagt Konstantinopel—Calcutta—Konstantinopel på 59 dagar.
Oppvekst
Mensen Ernst blei fødd og oppvaksen i Fresvik i Sogn. I 1795 kom han til verda, og var yngstemann i ein søskenflokk på 6. Familien sat i tronge kår, og det blei ikkje lettare av at faren til Mons døyde berre månadar etter at Mons var fødd. Det finnes lite informasjon kring barndomsåra til Mons, men me veit at han blei konfirmert den 5. august i 1810 i den eldgamle Rinde stavkyrkje. Vidare gjekk han i lære hjå broren som smed i Bergen, allereie som 14-15 åring.
Sjømannen Monsen
Etter ei kort tid i smedlæra starta Mons Monsen sin yrkeskarrieren som sjøgut og styrmann. Her skal han ha vore sjømann på fleire skip som frakta han verda rundt. Blant anna segla han til Middelhavet kor han besøkte land som Egypt, Hellas, Tyrkia og Malta. Sidan kom han til fleire verdsdelar, og segla blant anna rundt Kapp det gode håp og Madagaskar, og vidare til India, Australia og Kina. På ein ferd i Sør Afrika og Kapp-provinsen har me dei første kjeldene på Mons sitt løpartalent. Han forbløffa sitt skipsmannskap ved å vera med på eit lokalt kappløp kor han enda opp med overlegen siger. Mons Monsen fann såleis ut at han var lei av skipslivet, no ville han kryssa byar og land, hovudstadar, skogar, vidder og fjell ved hjelp av sine eigne bein. Då Mons var blitt 23 år gammal, i år 1818 la til kai i London, mønstra av og forlét tilværet som skipsmann. I 1832 sprang han frå Paris til Moskva, i følgje soga på 15 dagar. I 1836 skal han ha tilbakelagt Konstantinopel—Calcutta—Konstantinopel på 59 dagar.
Livet som løpar
Her blei det fleire løp, og Mons reiste også til Frankrike for å vise fram sitt løpartalent. Som eit resultat lærte han seg både tysk og fransk, slik som han tidlegare hadde lært engelsk. Han var likevel vant med at livet gjekk opp og ned, og levde derfor yttarst sparsamt både på reiser og ellers. Slik kunne han gong på gong klare seg i naud. Han meinte sjølv at litt frukt, litt brød og litt vin var alt han trengte. Var været greit, sov han utandørs, medan ein hard benk på eit enkelt gjestegivarsted gjorde nytta når regnet pøsa ned. Reisa gjekk vidare til Roma og Napoli, kor han tjente peng på ulike veddemål. Men noko overflod blei det aldri, og han trengte kvar lire han fekk på sine løpsoppvisningar. I 1825 sette han kursen mot Tyskland igjen, då han følte det var der pengane sat lausast hjå tilskodarane. I 1826 sette han kursen mot Danmark. Rykte om løpartalentet hadde spreia seg, og kongen i Danmark ønskja å sjå fresvikjen sine prestasjonar med sine eigne auger.
I Danmark blei det oppvisningsløp rundt Slottsplassen, i dei kongelege sitt nærvær. Belønninga var på 100dalar. Det var ein såpass stor sum at han for første gong kunne sette noko av pengane inn i banken. Etter eit økonomisk veldig godt opphald i Danmark for turen til Spania, men her blei han møtt av trongare tider. Spanjolane var lite villege til å betale ein "nordisk kjættar" som ikkje ein gong kunne språket deira. Eit løp i Madrid framfor tusenvis av tilskodarar innbrakte han berre ein ussel liten sum. Mons la på sprang til Portugal, men her var det endå verre. Her blei han nekta å springe oppvisningsløp då myndigheitene frykta revolt som eit resultat av at kongen nyleg hadde dødd.. Mons var blitt lutfattig, og det var med naud å neppe han klarte å komme seg til Frankrike. I Frankrike derimot var Mons godt kjend, og økonomisk gjekk det mot langt betre tider. Løparen var likevel ein rastlaus sjel, og reiste derfor over til London for å treffe gamle kjende, men idyllen varte ikkje lenge.
Her blei han nemleg pålagt eit oppdrag i å overlevera eit hemmeleg brev frå den britiske admiral Codrington til ein Diplomat i Alexandria i Egypt. Det var krig, og Egypt tilhøyrte fienden. Ei avsløring ville bety døden, men Mons lykkast, og kom fram med brevet den 18. november 1827. Deretter sprang Mons frå Alexandria, gjennom tørre ørkenar til Kairo, over slettene med ruinene frå den gamle byen Memfis og faraoenes kjempepyramidar. Den 24 desember nådde han Jerusalem. Deretter passerte han mellom kysten og Libanonfjella, før han nådde Damaskus. Mons sleit med å skaffe seg mat, men i Böhmen møtte han ein doktor som hadde sett han springe eit oppvisningsløp i Praha! Og saman arrangerte dei eit løp som gav han nok peng til å halde fram ferda. Den gjekk til Konstantinopel, vidare til Donauu og Valakia og til slutt Tyskland. Hausten 1828 kom han endeleg tilbake til kjende trakter i Tyskland etter nesten eitt år på vandring. Nokre månadar med kvile blei så etterfølgde av nye løp i London og Paris. Mons var dei neste to åra svært aktiv, og besøkte mange land, som Tyskland, Danmark Sveits og Italia. Men no var det snart på tide med nokon skikkeleg oppvisningar. Løpsoppvisningar som skulle gjera han verkeleg kjend i store delar av verda. Dei neste åra venta nemleg 4 nesten utenkelege løpsoppvisningar.
Paris-Moskva
I 1832 hadde Mons planar om eit dramatisk løp han hadde tenkt på lenge. Løparkongen ville springe frå Paris til Moskva på 15 dagar, ei strekning på heile 2500 km. Veddemåla om Mons ville kunne klare dette let ikkje vente på seg, og det blei oppretta eit veddemål på 100 000 france mellom ulike partar. Mons sjølv skulle få 4000 france dersom han greidde bragda. Medan Mons studerte kart og planla ruta, skreiv avisene om løpet, og folk strøyma til for å sjå kva slag gal mann som skulle gi seg ut på ein slik ein prøve. "Heile" Paris stod på hovudet den 11juni 1832 då Mons la ut på sprang. Jublande og elleville tilskodarar heia Mons ut frå gatene i Paris. Ferda gjekk gjennom Tyskland, Polen, Tsjekkia, Ukrainia og inn i Russland. 25juni, 14dagar etter avreise nådde Mons fram til Moskva. Motakinga var storslått, og Moskva blei fylt med festivas og talrike samankomstar. Mons hadde sprunge i 14 dagar, og i snitt tilbakelagt ein distanse på 178 km i døgnet. Løpet er såpass godt dokumentert at det ikkje finst grunn til å tvile på prestasjonen.
Mûnchen-Nauplia
I lange tider hadde Mons Øyri planlagt eit nytt storløp. Han ville springe frå München til Nauplia, ein distanse på 2700km Planen var å bringe eit brev frå Kong Ludvig i München til sonen Otto i Nauplia. Og dette skulle gjerast på ein månad. Sjølv om tidsfristen var dobbelt så lang som etappen frå Paris til Moskva, var München-Nauplia ein mykje større utfordring. Terrenget var inneheldt høge fjell, store elvar og tette skogar, som alle var svært krevjande å krysse. Mons fekk likevel løyve til å gjennomføra løpet sitt. Det einaste problemet var at han først måtte motta eigne brev og papir frå Nauplia, slik at han på ingen måte kunne jukse med løpet sitt. Dermed måtte Mons ta til å vente. Veker og månadar gjekk, og folk som hadde høyrt om løpet starta å bli utolmodige. Dei trudde ikkje lenger på at fresvikjen ville tora å gjennomføra løpet. Men endeleg, den 4.juni 1833 kom brevet fram, etter månadar med venting. Då var det ingen tid å miste. Allereie to dagar etter, den 6.juni reiste Mons til slottet kor starten skulle gå klokka 12.00. Og der stod det enorme mengde med tilskodarar, sjølv annslo Mons at det måtte vera minst 20 000 til stades. Jubelen var enorm i det fresvikjen la ut på sprang, med brev, kart og kompass.
Vegen gjekk over til Salzburg og vidare til Radstadt. Klokka 2 om natta den 10. juni nådde han Ljubljana. Deretter sprang han innom hamnebyen Fiume i Austerike, før han sprang langs kysten mot Adriaterhavet og inn i landet gjennom fjella forbi Kospidza og Serma til Spalatro. Deretter følgde han kysten mot Albania, og nådde den albanske grensa den 19juni. Vidare gjennom Montenegro, til Cattaro, Budua og Castra i Dalmatia. Det var mykje dramatikk under reisa, og Mons møtte på blant anna røvarbandar og fulle bønder. Han blei også arrestert berre nokre hundre meter frå den greske grensa. Etter nokre forsinkelsar la han på sprang gjennom Arta, Argo, Castro og Missolonghi. Den 30.juni ankom han Korint, og sluttspurta dei siste 30 kilometrane til Nauplia. Her blei han møtt med forbløffing, då dei ikkje hadde venta han før om ei vekes tid. Reisa hadde berre teke 24døgn og, 42minutt og 30sekund. I snitt 112,5km for dagen. Mons mottok 1000 gylden i løn, og blei hylla for sin prestasjon. Med tanke på det ville landskapet med fjell, strie elvar og tette skogar, blei dette løpet betrakta som ein endå større prestasjon enn etappen frå Paris til Moskva. For å komme seg tilbake til München nytta Mons seg av skip heile vegen til Trieste, og deretter til fots den siste delen av turen. Heimreisa starta den 15. juli, og han var ikkje tilbake før 2november. Han brukte altså 3,5mnd på tilbakevegen ved hjelp av skip mesteparten av vegen. Det seiast at Mons var så rastlaus ombord at han aldri ville nytte skip igjen. Også dette løpet er svært godt dokumentert.
Istanbul-Calcutta t/r
Dette løpet tok utgangspunkt i eit oppdrag kor Mensen Ernst skulle springe med brev frå Istanbull i Tyrkia til Calcutta i India og tilbake. For jobben skulle han få 150pund, og han måtte vera framme i Calcutta seinast etter 6veker. Distansen kvar veg var på ca 4150km, og Mensen Ernst skal ha brukt ca 4 veker kvar veg, og var tilbake i Istanbull igjen etter totalt 62 dagar, noko som gir eit snitt på svimlande 138 km per dag i 62 dagar. Dette er absolutt den største løpeprestasjonen til Mensen Ernst, men samtidig manglar me dokumentasjon på at Mensen Ernst faktisk var i Calcutta, og denne etappen blir derfor betrakta som den prestasjonen som er mest usikker.
Mot Nilen sine kjelder
På midten av 1800-talet hadde ein nesten ingen kunnskapar kring Nilen sine kjelder. Dette blei ei av tidas store utfordringar for oppdagelsesreisande. Aust-Afrika var framleis eit av dei store ukjende områda på verdskartet. Tropesjukdommar, uframkommelege sumpområder og fiendtlege lokale stammar gjorde det "umogleg" å komme fram. Så Mensen Ernst ville ta saka i eigne hender! På oppdrag frå fyrst von Pückler MuskauI la Mensen Ernst ut på sprang 11. mai 1842 for å finne Nilen si kjelde. Han starta frå Muskau i Tyskland, og kom fram til Jerusalem den 11. juni. Ein strekning på 4300 km tilbakelagt på ein månad. Deretter spring Ernst frå Jerusalem til Kairo, ein strekning på 500 km. Her blir Ernst i lenger tid for å førebu seg til ferda inn i det ukjende. Først på nyåret 1843 legg han i veg på siste etappe for å finne Nilen sine ukjende kjelder, i retning Nubia. Men Nordmannen som på heile sin ferd verda over alltid hadde unngått pest og sjukdom, rammast no sjølv, plutseleg og dødeleg. Hellet har med eitt forlate han då han blir smitta av dysenteri. Den 22. januar 1943, 47 år gammal segnar Mensen Ernst om ved Syene ved bredda av Nilen. Mensen Ernst døyr og blir funne av nokre turistar dagen etter. Han blir gravlagt på staden, og ein stein blir lagt over grava. I dag ligg denne grava under vassmassane som Aswan-demninga. Slik endte den spreke sogningen Mons Monsen Øyri sin fantastiske karriere som løparkonge, verdas største løpar gjennom tidene. ”En saadan Fodgjænger som Ernst, et saadan Menneske uden Ro eller Rast, vil nok ikke saa snart igjen framstaa”-stod det skrevet i Skilling-Magazin ti år etter hans død. Og me kan vel idag med rette tilføye: Ingen har enno gjort han rangen stridig.
Litteratur
Det finst og ein tysk roman om Ernst: Marc Buhl, Rashida oder Der Lauf zu den Quellen des Nils [Rashida eller Løypet til nilens kilder]. Frankfurt 2005 og som pocketbok München 2006.
Kizji
Kizji (russisk Кижи) er ei øy i Onegasjøen som ligg i den russiske autonome republikken Karelen. Øya har fleire vakre kyrkjer, kapell og hus bygd av tre. Kizji er på verdsarvlista til UNESCO og er eit av dei mest populære turistmåla i Russland.
Kizji er 7 km lang og 0,5 km brei og ligg 70 km nordaust for hovudstaden i Karelia, Petrozavodsk. Øya er omgjeven av rundt 5,000 andre holmar og øyar. Dei fleste er ganske små; nokre er berre skjer på 2 m × 2 m, men det er òg større øyar i området; nokre er 35 km lange.
Historie
Arkeologiske funn og helleristingar vitnar om at det har budd menneske i området sidan ein gong mellom 500 og 400 f.Kr. Fram til år 1000 var området busett av vepsiske og samiske stammer. Truleg var Kizji alt då eit religionssentrum, folk frå mange stader i området skal ha kome til øya for å delta i heidningeritual. Nokre forskarar meiner at namnet på øya kjem av det karelske ordet kizhat, som tyder «rituelle leiker». Mellom 900-talet og 1200-talet kom nokre grupper frå Novgorod-området og busette seg langs kysten av Onegasjøen og folk frå der brakte med seg både kristendommen, sine jordbruksmetodar og novgorodsk arkitektur og handverk. Kizji si historie er forbunde med Novgorod si historie, området var på 1200- og 1300-talet underlagt republikken Novgorod. I 1478 vart Kizji-øyane lagt under Moskva. Dei første skriftlege kjeldene om dei valmtakdekte kyrkjene på Kizji er frå 1500-talet.
Området bak kyrkjene som normalt vart brukt som kyrkjegard, vart kalla ein pogost. Seinare vart ordet òg nytta på plassen føre kyrkja og det vart etter kvart forbundet med administrasjonen av kyrja. Kizji pogost, som området er kjent som i Russland, var på denne tida administrasjonssenter for ein busetnad som omfatta 130 landsbyar og var då størst i Nord-Russland. Den vesle øya Kizji hadde ni landsbyar, men berre to av dei har overlevd; Jamka og Vasilevo.
I 1930-åra organiserte statskollektivet Nordleg gnist ein gard på Kizji. Mellom 1941 og 1944 var øya okkupert av finske tropper og mange av innbyggjarar vart flytta til konsentrasjonsleirer i Petrozavodsk. Det var aldri direkte strida på øya, men finnane leid veldig under åtak frå partisanar.
Kyrkjene på Kizji
Trearkitektur i Karelia representerer ein heil epoke i russisk kulturhistorie. «Juvelen» i arkitekturen på Kizji er Kristi Forklarelses-kyrkja (russisk: Preobrazjenskaja), med sine 22 laukforma kuplar. Kuplane er dekte med trespon (osp) og den totale høgda på kyrkja er 37 m. Inne i kyrkja dekker ei vakker barokk ikonostas (vegg med dører som skil kor frå skip) heile austveggen. Det er fire rader med til saman 104 ikon frå 1600- og 1700-talet på ikonostasen. Kyrkja vart først nemnd i Pistsovaja Kniga-krønika frå 1496. Laukforma på kuplane symboliserer himmelen i den russisk-ortodokse tradisjonen. Dagens kyrkje vart innvigd i 1714 under Peter den store.
Sentrum i matematikk
Sentrum i matematikk er det punktet innanfor ei lukka kurve eller flate som halverer alle kordar som går gjennom det. Dei rette linjene som går gjennom sentrum vert òg kalla diameterar. Dei mest kjende kurvene med sentrum er sirkel, ellipse og hyperbel. Dei mest kjende flatene med sentrum er kule og ellipsoide.
Kizji
Kyrkjene på Kizji
Det høge klokketårnet til kyrkja vart bygd i 1874, det erstatta då eit gammal tårn som skal ha stått på plassen.
De to kyrkjene og tårnet utgjer ein heilskap, der dei står saman omgjeve av eit lågt gjerde som består av ei steinfylling med ein vegg laga av tømmerstokkar, som igjen er dekt av eit tak. Veggen følgjer forma til terrenget.
Begge kyrkjene vart ombygd fleire gonger opp igjennom hundreåra og dagens bygningar er frå 1700-talet. Kyrkjene skifta på å ha gudstenester, Kristi Forklarelses-kyrkja vart brukt i den varme årstida, medan Forbønnskyrkja, som var oppvarma, vart brukt i vintermånadane. Det mest spesielle med desse bygningane er at dei vart sett opp utan ein einaste spiker eller metallbjelke. Dei er eit unikt døme på folkearkitektur og eit imponerande snikkarhandverk. Ei segn seier at han som utførte arbeidet kastet øksa si i Onega etter at arbeidet var ferdig og sa: «Det har aldri eksistert, ingen stader finst det no og det vil aldri verte laga ei kyrkje som dette! »
Friluftsmuseum
I dag finst det 82 monument av trearkitektur på Kizji. Av dei er kapella frå landsbyane Velikozero (bygd siste halvdel av 1700-talet) og Kavgora (bygd mellom 1600-talet og 1800-talet). I tillegg er det samla bondehus, lagerhus og møller her. Monument over folkeleg trearkitektur, bondeliv, trearbeid og biletkunst frå den russiske oldtida vert framleis ført til øya. Museet har som mål å vise fram kulturen til Karelia sine forskjellige nasjonalitetar og etniske grupper. Nylege utstillingar har til dømes vist Russisk broderi, Russarar frå Pudozje og Karelarar frå Prjazja. Innsamlinga av artiklar pågår kontinuerleg.
Kizji-museet er ope for publikum frå 25. mai til 15. oktober og vitjande kan komme dit med hydrofoil frå Petrozavodsk.
Kander i Tyskland
Kander er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 22 km. Kander har sitt utspring ved Hochblauen sør i Schwarzwald. Dei første 10 kilometrane av Kandern fell ho 650 meter. Munningen ut i Rhinen nær Weil am Rhein ligg 750 meter lågare enn kjelda.
Namnet Kander kjem frå det keltiske ordet kandera som tyder den klåre flytande.
Stamcelle
Stamcelle er celler som har høg cellepotens som kan danna spesialiserte celler. Dei finst i embryo og til ein viss grad i utvaksne organismar, der dei kan reparerar skader og vedlikehalda vev. Innan medisin blir det mykje forska på stamceller som moglege kur mot sjukdom og som opphav til nye organ.
Stamcelle kan ha tre tydingar: (1) ei kvar forløpercelle, (2) ei celle med dotterceller som kan differensiera til andre celletypar, (3) ei celle som kan oppretthalda si eiga mengd samstundes som ho kan utvikla ei eller fleire spesialiserte etterkommarar.
Klassifisering av stamceller
Stamceller kan klassifiserast ut ifrå kor stort potensial cella har for å differensiera seg til ulike celler. Dette blir kalla potens.
Stamcellene har ofte namn etter der dei er isolert frå. Til dømes finst det benmargsstamceller, muskelstamceller, fosterstamceller, embryonale stamceller osb.
Stamceller i embryo
Mange av dei gena som er involverte i reguleringa av utviklinga av ein organisme har stort sett vore uforandra under evolusjonen. Etter at egget er befrukta av ei sædcelle dannar det ein zygote. Denne byrjar å dela seg og dannar ei samling celler som blir kalla ein blastocyst. Celler frå denne cellekolonien er pluripotente (dvs. dei kan gje opphav til nesten alle andre celler) og kan gje opphav til ein heil organisme om ein tek dei frå blastocysten og får dela seg under spesielle tilhøve. Desse cellene blir kalla for embryoale stamceller. Ikkje alle cellene er like potente lenger på blastocyst-stadiet. Etterkvart differensierer cellene seg til meir spesialiserte celler, gastrulasjonsstadiet.
Forløparcellene deler seg raskt, igjen og igjen, slik at blir danna tusenvis danna av celler som alle stammar frå den same cella. Etter kvart byrjar dei nye cellene å spesialisera seg, og til slutt får ein ferdig spesialiserte celler (mogna celler). Ein seier at cellene differensierer seg frå stamceller til spesialiserte celler. Døme på spesialiserte celler er nerveceller, raude og kvite blodceller, hudceller, muskelceller osb. Medan det er svært mange spesialiserte celler i kroppen, er det svært få stamceller. I beinmargen finst det til dømes stamceller som dannar blodceller. Stamcellene som lagar blodceller utgjer berre 0,01% av den totale mengda celler i beinmargen.
Stamceller har likskapar med kreftceller. Om ei embryoal stamcelle eller eit heilt embryo blir transplantert til ein stad i ein utvaksen kropp dannar ho ein spesiell kreftsvulst som gjev opphav til fleire typar celler.
Stamceller hjå vaksne
Cellene i kroppen har avgrensa levetid, og celler som døyr, blir raskt erstatta med nye hjå friske individ. Ein har rekna ut at vaksne menneske kvart einaste sekund produserer heile 17 millionar nye celler. Av desse er omkring 12 millionar nye blodceller Det er stamcellene som er ansvarlege for denne enorme produksjonen av celler. Stamceller finst truleg i alt vev og alle organ i kroppen. Når ei stamcelle deler seg, kan det dannast både nye stamceller (sjølvfornying) og forløparceller.
Medan ein veit mykje om der embroyale stamceller kjem frå og arverekkja deira, er det noko usikkert kvar vaksne stamceller kjem frå.
Forsking på stamceller
Ein forskar på stamceller fordi ein håpar å kunna handsama sjukdomar og for å forstå korleis kroppen fungerer. I dag bruker ein til dømes beinmargstransplantasjon i handsaminga av kreft. Det er stor semje blant fagfolk om at forskinga kan leia til behandling av fleire alvorlege sjukdomar. Forsking på stamceller i dag er kontroversielt fordi det er blitt brukt embryo i forskinga. Pluripotente stamceller er òg blitt funne hjå foster. Fordi abort er kontroversielt, så er òg denne forskinga kontroversiell. Ein har klart å forandra vanlege celler, slik at desse har eigenskapar som pluripotente stamceller, dei blir kalla induserte pluripotente stamceller (iPS).
Diyadin
Diyadin (armensk: Տատէոն, Tatēon) er eit distrikt i provinsen Ağrı i Tyrkia ved foten av Tendürek, ein av dei høgaste fjella i Aladağlarfjella og ved nordbreidda av Vansjøen. Byen har kring 20 000 innbyggjarar.
Jovnna-Ánde Vest
Jovnna-Ánde Vest er ein samisk forfattar, frå Roavvesávvon på  finsk side av Tanadalen. Han bur i Paris. Vest skriv på nordsamisk.
Foulney Island
Foulney Island er ei låg, grass- og gruskledd øy søraust for Roa Island, utanfor sørenden av Furnesshalvøya i Cumbria i England. Foulney Island er ei av Furnessøyane i Morecambe Bay, nord i England. Øya høyrer til Barrow-in-Furness og har eit areal på 16 hektar. Ho heitte tidlegare Fowle Island.
Øya er landfast via ein grus- og steinbanke bygd i victoriatida som vern mot tidvatnet. På det høgaste er øya berre 3 meter over høgvatn. Når tidvatnet har maksimalt utslag kan nesten heile øya ligge under vatn ved flo sjø. Det er ikkje fast busetnad på øya.
Foulney er eit stort fuglereservat og har status som Site of Special Scientific Interest (SSSI, stad av særleg vitskapleg interesse). Om sommaren passar ein oppsynsmann på øya og det er ikkje lov for publikum å gå nær hekkeområda. Av fuglar på øya finn ein splitterne, dvergterne, raudnebbterne, makrellterne, rosenterne (sjeldan), tjeld, sandlo, heilo, tundralo, ringgås, siland, toppdukkar, svartand, raudstilk,heipiplerke, ærfugl, myrsnipe, polarsnipe, sandløpar, storspove, småspove og andre spovar.
Spade
Spade er ein landbruks- og anleggsreiskap som vert nytta for å grava i jord, sand, snø, osb. Ein spade er laga av ei krum stålplate med treskaft. Tidlegare var spaden ein viktig reiskap innan jordbruk og anleggsarbeid. Innan hagebruk og gartnerinæringa er det framleis i bruk. Mange nyttar òg spade i private hagar og anna småarbeid.
Fredrik Karl av Hessen
Fredrik Karl av Finland, (tysk: Friedrich Karl Ludwig Konstantin von Hessen-Kassel), (svensk: Fredrik Karl av Hessen), (finsk: Väinö I, Kaarle I eller Fredrik Kaarle),, var landgreve av Hessen-Kassel. Gjennom ekteskapet med Margaret av Preussen var han svoger med keisar Wilhelm II.
Psycho
«Psycho» er ein song av det britiske alternativ rockebandet Muse frå det sjuande studioalbumet deira Drones, utgjeve den 12. mars 2015 som ein marknadsførande singel.
Fredrik Karl av Hessen
Konge av Finland
Han vart i kjølvatnet av Den finske borgarkrigen vald til konge av Finland 9. oktober 1918, men måtte trekkje seg allereie 14. desember. På grunn av dei urolege tilhøva ved avslutninga av første verdskrigen tiltredde han aldri som finsk konge. Det er ikkje avklart kva for eit namn han ville ha teke som finsk konge. I offisielle dokument finst namnet Väinö, medan han i dokument frå 1918 blir omtalt som Kaarle eller Fredrik Kaarle. I eit forslag om å oppta kjende finske landområde i tittelen til kongen stod det: «Kaarle I, Suomen ja Karjalan kuningas, Ahvenanmaan herttua, Lapinmaan suuriruhtinas, Kalevan ja Pohjolan isäntä». (Karl 1., Finlands og Karelens konge, Ålands hertug, Lapplands storfyrste, Kaleva og Bottenvikas herre). Den finske riksdagen valde Fredrik Karl til konge den 9. oktober 1918. Dette valet var etter reglane i paragraf 38 i den svensk-finske grunnlova av 1772.
Psycho
Komposisjon
Songen sin hovud riff har blitt brukt på fleire live-framsyningar opp gjennom åra Muse har opptredd. Den blei skildra av NME som ein riff «utvikla i laupet av seksten år». Den var mest kjend for å ha blitt brukt mellom «Stockholm syndrom» og «Take a Bow» i livealbumet HAARP.
Matthew Bellamy refererte til songen sin eksplisitte tekst som «for støytande for radio» då han svarte på eit spørsmål frå ein fan på Twitter-kontoen sin.
Utgjeving
Matthew Bellamy annonserte songen den 28. februar 2015 på Twitter-kontoen sin, saman med ein link til ein artikkel om hjernevasking som det seinare blei stadfesta at var relatert til songen. Den 8. mars 2015 lasta Muse opp eit kort klipp av at dei mixa sporet på Instagram-kontoen sin. Fire dagar seinare blei «Psycho» utgjeve som eit pre-order bonusspor saman med kunngjeringa av albumet. Den same dagen blei ein lyrisk video for songen utgjeve på bandet sin offisielle YouTube-kanal.
Mottaking
Musikkmagasinet NME skildra songen som ein «back-to-basics», «rå» og «direkte» song med ein «skarp riff». Dei meinte at songen er «meir jordnær og menneskeleg» enn «den utenomjordiske science-fiction-atmosfæren som har blitt typisk for trioen». Dei påstod at «Muse ser ut til å blitt strammare, meir direkte og raseri-drivne i forhold til det førre albumet deira». Dei priste Bellamy sin vokale levering og sa at «sinne er meir direkte enn nokon gong». Dei spekulerte om sporet si tilknyting til Bellamy sitt privatliv, og meinte at tekst som «Love, it will get you nowhere» («kjærleik, det vil ikkje føre deg nokon stad»), utan tvil ville få nokon fans til å lure på korleis brotet hans med partnaren Kate Hudson kan ha påverka han medan han produserte songen.
Lyrisk video
I fylgje bandet sin videoregissør Tom Kirk er det visuelle konseptet til den lyriske video til «Psycho» påverka av Brice Frillici sitt SEKDEK-prosjekt.
Kjelder
''Denne artikkelen bygger på «Psycho (Muse song)» frå, den 7. oktober 2015.''
Lezja
Lezja (russisk Лежа) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå høgre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Elva er 178 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring 47 km frå munningen på 10,5 m³/s.
Dei største sideelvane hennar er Senga og Komela frå venstre, og Vokhtozjka frå høgre.
Den urbanliknande busetjinga Vokhtoga ligg nær elva.
Norges speiderforbund
Norges speiderforbund, forkorta NSF, er den største sameininga for norske speidarar. NSF vart stifta i 1978, då Norsk Speidergutt-forbund (NSF, stifta 1911) og Norsk Speiderpikeforbund (NSPF, stifta 1921) gjekk saman. Forbundet har 30 krinsar og 6 korps. Det er 20 000 medlemmar i NSF, fordelt på 590 grupper.
Leirar
Kvart fjerde år (forslag om 3 års intervall vart nedstemt ved Speidertinget 2006) blir ein ein vekelang landsleir arrangert for alle NSF sine medlemmar, og vanlegvis også deltakarar frå andre nasjonar. Mellom landsleirane er det vanlegvis krinsleir kvart fjerde år, og gruppeleirar kvart andre år. Fylgjande landsleirar er avhaldne hittil:
Norsk Speidergutt-Forbund (NSF):
Norsk Speiderpikeforbund (NSPF):
Norges Speiderforbund (NSF):
Speidarsjefar
Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speidergutt-Forbund før fusjonen i 1978:
Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norsk Speiderpikeforbund før fusjonen i 1978:
Fylgjande har vore speidarsjef - øvste valde leiar - i Norges Speiderforbund etter fusjonen i 1978:
Edwards Nunatak
Edwards Nunatak er ein nunatak med to små bergframspring, som ligg 2 nautiske mil sørvest for Mount Kizaki i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter D.R. Edwards, ein radioteknikar ved Mawson-stasjonen i 1969, som tok del i kartlegginga av Prince Charles Mountains i 1969.
De novo
De novo er eit opphavleg latinsk uttrykk som tyder 'frå byrjinga, på nytt'. Det kan visa til:
Sentrum i politikk
Den første kjende inndelinga i ei politisk høgre- og venstreside finn vi i det første franske parlamentet (Etter den franske revolusjonen). Der vart dei mest «radikale» (dei som t.d. ville innføre allmenn røysterett for menn) plasserte til venstre for talarstolen og dei meir «konservative» (Dei som ynskte å bremse den revolusjonære utviklinga) plasserte til høgre for talarstolen. Dette har til dels vore malen for vidare bruken av inndeling i politisk høgre og venstre. Etter at inndelinga i høgre og venstre vart malen i europeisk politikk, dukka òg det meir uklåre uttrykket sentrum opp.