cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ngaio Marsh
Karriere
Alle romanane hennar handlar om den britiske kriminaletterforskaren Roderick Alleyn. Fleire av romanane kjem òg inn på Marsh sine andre store interesser, teater og kunstmåling. Fleire er lagde til teateroppsetjingar (Enter a Murderer, Vintage Murder, Overture to Death, Opening Night, Death at the Dolphin og Light Thickens), og to andre handlar om skodespelarar utanfor scenen (Final Curtain og False Scent). Novella hennar, I Can Find My Way Out, føregår også under ei teateroppsetjing. Alleyn gifter seg med ein kunstmålar, Agatha Troy, som han møter under ei etterforsking (Artists in Crime), og ho opptrer i fleire seinare romanar.
Dei fleste av romanane til Marsh utspelar seg i England, men fire er lagde til New Zealand, der Alleyn anten er utplassert i det newzealandske politiet (Vintage Murder, Colour Scheme og Died in the Wool), eller på ferie (Photo Finish); Surfeit of Lampreys byrjar i New Zealand, men held fram i London.
Teater
Marsh si store interesse var teateret. I 1942 sette ho opp ei modernisert utgåve av Hamlet for Canterbury University College Drama Society (no UCDS), det første av mange Shakespeareoppsetjingar for dette teaterkompaniet fram til 1969. I 1944 turnerte Hamlet og ei oppsetjing av Othello eit teaterhungrig New Zealand til stor begeistring. I 1949 turnerte studentane hennar Australia, assistert av gründerern Dan O'Connor, med ein ny versjon av Othello og Pirandellos Seks personar søkjer ein forfattar. I 1950-åra var ho involvert i gruppa New Zealand Players, eit relativt kortliva nasjonalt profesjonelt teaterturne-kompani.
Ngaio Marsh levde lenge nok til å oppleva at New Zealand bygde opp levedyktige profesjonelle teaterverksemder med offentleg og privat stønad, og med fleire av hennar protesjéar i leiinga. Det 430-setars Ngaio Marsh Theatre ved University of Canterbury har fått namnet til ære for henne. Heimen hennar i Cashmere Hills er teken vare på som museum.
Personleg liv
Marsh gifta seg aldri og hadde ingen born. I 1965 gav ho ut ein sjølvbiografi, Black Beech and Honeydew. Den britiske forfattaren og utgjevaren gav ut ein autorisert biografi, Ngaio Marsh, A Life i 1991. Den newzealandske kunstkritikaren Joanne Drayton sin biografi, Ngaio Marsh: Her Life in Crime vart publisert i 2008.
Utmerkingar
I 2010 skipa Dame Ngaio Marsh Trust utmerkinga Best Crime Novel Award, som skal delast ut årleg. Det første året var dei tre finalistane Neil Cross, Captured, Vanda Symon, Containment, og Alix Bosco (pseudonym), Cut and Run. Alix Bosco vann denne første prisen.
Noveller
Samla i boka Death on the Air and Other Stories, først utgjeven i Storbritannia i 1995.
Tilpassingar
Fire av Marsh sine romanar vart viste på newzealandsk fjernsyn i 1977. Ni vart omskrivne for fjernsyn som The Inspector Alleyn Mysteries og viste på BBC mellom 1990 og 1994.
Katarina Johnson-Thompson
Katarina Johnson-Thompson er ein britisk friidrettsutøvar frå Liverpool som tevlar i mangekamp, høgdehopp og lengdehopp. Ho vart verdsmeister i sjukamp i 2019 og har elles vunne femkampen i hall-EM 2015 og 2019 og hall-VM 2018.
Aktiv
Johnson-Thompson tok femteplassen i sjukamp ved verdsmeisterskapen 2013. Året etter vann ho meistermøtet i Götzis med 6 682 poeng. Same året i juli gjorde ho personleg rekord med eit lengdehopp på 6,92 meter ved eit DL-stemne i Glasgow. Våren 2015 sette Johnson-Thompson britisk rekord med 5 000 poeng då ho sigra i femkamp ved hall-EM i Praha, ho mangla 13 poeng på å tangere verdsrekorden.
Under dei olympiske leikane 2016 sette Johnson-Thompson under sjukampen britisk rekord i høgdehopp med 1,98 m, totalt i sjukampen enda ho på sjetteplass. I 2017 flytta ho sitt personbeste i sjukamp til 6 691 poeng i Götzis-stemnet og ho vart nummer fem i mangekampen ved verdsmeisterskapen i London. Mars månad 2018 sigra ho i femkamp ved hall-VM i Birmingham, ein større prestasjon gjorde ho då med 6 759 poeng tok andreplassen ved EM 2018 i Berlin.
I 2019 vann Johnson-Thompson meistermøtet i Götzis med endå eit personbeste, 6 813 poeng. Høgdepunktet i hennar idrettsliv kom då ho i byrjinga av oktober 2019 vann gullmedaljen i sjukampen ved verdsmeisterskapen i Doha og samstundes sette britisk rekord med 6 981 poeng.
Ritual Groove
Ritual Groove er det 24. studioalbumet til den skotske visesongaren Donovan. Det kom ut som eit dobbeltalbum den 18. oktober 2010 og var berre tilgjengeleg via heimesida til Donovan.
Bakgrunn
Etter albumet Sutras kom ut i 1996 vart det rapportert at Donovan hadde gjort ferdig ein oppfølgjar, kalla The Promise. Denne skulle ut på det same selskapet som Sutras, Rick Rubin sitt American Recordings, men sidan Sutras selde dårlegare enn venta, vart ikkje kontrakten til Donovan fornya og The Promise kom aldri ut. Mange av songane som var meint for The Promise enda omsider opp på Ritual Groove i dei originale utgåvene frå kring 1996.
I 2006, etter at Beat Café hadde kome ut i 2004, annonserte Donovan eit nytt album på heimesida si, det doble Ritual Groove. Utgjevinga var planlagt på våren 2007 i samband med ein turné i Storbritannia i april det året. Det vart sagt at heile plata var finansiert av David Lynch og rykte om at albumet var filmmusikken til ein ny Lynch-film kalla The Square Root of 1%. Donovan hevda at albumet var «musikk til ein film som ikkje er laga enno. Faktisk er det eit filmmusikkalbum og minst fem regissørar har sagt seg interesserte i å lage scenar. Så det er på mange måtar eit nytt mediaplattform-prosjekt. Eg håpar at David Lynch skal plukke ein av scenane.»
Kort tid etter vart turneen avlyst på grunn av dårleg bilettsal. Albumet var ferdig innspelt og klart for utgjeving, men kom ikkje som først annonsert. I 2008 gav Donovan ut singelen «Cherchez l'erreur», ein duett med den franske songaren Zouzou, for digital nedlasting på iTunes. Denne songen kom ut på Ritual Groove.
Ein høyrde ikkje noko meir til albumet på to år før i 2009, då ein Ritual Groove-turné igjen vart annonsert på nettsida til Donovan. Berre ei konsert i Monterey i mai 2009 vart planlagt, som ein «demokonsert» eller prøve for ideen til turneen. Parfymar skulle sprøytast ut over publikum under konserten som ein del av den musikalske opplevinga. Somme i publikum klaga på hoste og tørr hals.
I april 2010 gav Donovan ut ein ny singel kalla «I am the Shaman» på sitt eige Donovan Discs. Songen vart spelt inn i mars i studioet til David Lynch i Hollywood og Lynch sjølv var produsent. Songen var berre tilgjengeleg på iTunes og kom òg ut på Ritual Groove.
Fram til oktober 2010 spelte Donovan fleire konsertar og festivalar, og inkludert stundom songar frå Ritual Groove, som «Refugee of Love» og «The Promise». «The Illusion» var tidlegare framført i januar 2007 i Los Angeles.
Utgjeving
Den 5. oktober vart Ritual Groove presentert på den offisielle nettsida til Donovan som eit dobbelt album med 27 songar. 5000 kopiar av ei luksusutgåve med eit hefte på 36 sider var mogeleg å førehandsbestille, men berre gjennom nettsida. Albumet har sidan den gong berre vore i sal på nettsida hans, der det òg har vore mogeleg å betale litt ekstra for signerte utgåver, eller i samband med konsertane hans.
Den 8. desember vart ein ny singel frå Ritual Groove gjeven ut, «Save the World» vart presentert som ei hyllest til John Lennon og kom ut i høve 30-årsjubileet til dødsfallet hans. Alle inntektene frå singelen gjekk til David Lynch Foundation.
Firuzkuh fylke
Firuzkuh fylke (persisk شهرستان فیروزکوه) er eit fylke i Teheran-provinsen i Iran. Det administrative senteret i fylket er Firuzkuh. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 37 916. Fylket er delt inn i dei to distrikta Sentral-distriktet og Arjomand-distriktet. Fylket har dei to byane Firuzkuh og Arjomand.
Kalbut
Kalbut er ein landsby aust i Jemen. Han ligg i Hadhramaut guvernement.
Andres Lavik
Andres Johannesson Lavik var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Modalen i Hordaland. Nils Lavik var sonen hans, Andreas og Johannes Lavik brørne hans.
Lavik tok over som gardbrukar av farsgarden i Eksingedalen. Han var medlem av heradsstyret i Hosanger frå 1888, i 1910 ordførar i det nye Modalen herad. Lavik var leiande då det var bygt kyrkje i Eksingedalen 1881-83.
Lavik var 1. representant frå Søndre Bergenhus amt i perioden 1898-1900. Han var medlem av protokollkomiteen.
Aucellina Point
Aucellina Point er eit lite nes 2 km søraust for Cape Rosa på sørkysten av Sør-Georgia. Det vart namngjeve i 1982 av UK Antarctic Place-Names Committee etter eit blautdyr av slekta Aucellina, som ein fann mange fossil av i nærleiken.
Sveinung Rotevatn
Sveinung Rotevatn er ein norsk politikar, stortingsrepresentant og statssekretær for Venstre. Han er frå Nordfjordeid i Sogn og Fjordane.
Han var frå januar 2018 statssekretær for justis-, beredskaps- og innvandringsminister Sylvi Listhaug og frå april 2018 for Tor Mikkel Wara. Frå 24. januar 2020 er han klima- og miljøminister for regjeringa Solberg.
Rotevatn starta si Unge Venstre-karriere som økonomiansvarleg i Bergen Unge Venstre i 2007. Han vart medlem av sentralstyret i 2008 og deretter 1. nestleiar i 2009. Rotevatn var også aktiv studentpolitikar for Liberal Liste ved Universitetet i Bergen 2007–2009. I 2009 var han valkampsekretær for Sogn og Fjordane Venstre, og han sat som styremedlem i fylkeslaget 2009–2011. Ved kommunestyre- og fylkestingsvalet 2011 vart Rotevatn vald inn i Eid kommunestyre. Frå 2012 til 2014 var han styremedlem i Noregs Mållag.
Han vart leiar i Unge Venstre i 2010. Under landsmøtet i september 2013 gjekk han av som leiar, og gav jobben vidare til Tord Hustveit. Rotevatn var innvald på Stortinget frå Sogn og Fjordane 2013-2017. Han har tidlegare vore i teneste i musikktroppen til Hans Majestet Kongens Garde. Rotevatn har studert rettsvitskap ved Universitetet i Bergen.
Frå 2012 var han medlem av landsstyret i Noregs Mållag.
I 2012 vart Rotevatn kåra til årets europear av Europeisk Ungdom. I 2016 vart han i boka Makteliten peikt på som ein av Norges 252 mektigaste personer. Rotevatn var yngstemann på lista, og den einaste frå Sogn og Fjordane.
I 2014 ga han ut boka Liberalisme på norsk hos Civita, der han mellom anna skriv om frihandel, miljøpolitikk og velferdsstaten si bærekraft.
Etter at han ikkje fekk attval til Stortinget i 2017 begynte Rotevatn som advokatfullmektig i advokatfirmaet Steenstrup Stordrange (SANDS). Han fekk permisjon frå stillinga då han vart utnemnd som statssekretær i Erna Solbergs regjering.
Shaunae Miller-Uibo
Shaunae Miller-Uibo er ein friidrettsutøvar frå Bahamas som tevlar i sprintløp. Ho vart olympisk meister på 400 meter både i 2016 og 2021. Hennar personbeste på 200 meter og 400 m er på 21,74 og 48,36 sekund, oppnådd i høvesvis 2019 og 2021.
Contellbreen
Contellbreen er ein 2 km lang og 700 m brei isbre på Hurd Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis som grensar til Atlantic Club Ridge i nordvest, Krum Rock i nord, Balkan snømark i nordaust, og Charrúa Ridge og Charrúa Gap i sør. Han er halvmåneforma og går nordvestover i den øvre delen og så mellom Charrúa Ridge og Krum Rock der han snur vest-sørvestover og flyt ut i South Bay nord for Johnsons Dock.
Breen vart først namngjeve på eit spansk kart frå 1988 som Glaciar Contell.
Shaunae Miller-Uibo
Aktiv
19 år gammal kom Miller på fjerdeplass på 200 m ved Moskva-VM. To år seinare vann ho sølvmedaljen på 400 meter under VM i friidrett 2015 i Beijing, einast Allyson Felix sprang fortare. Året etter vann Miller gullmedaljen på same distansen då Sommar-OL 2016 vart avvikla i Rio de Janeiro, sju hundredels sekund føre nemnte Felix. I London-VM 2017 gjorde Miller det best på 200 m, der ho tok bronsen. Under verdsmeisterskapen 2019 gjorde ho eit fabelaktig godt 400-meterløp på tida 48,37, trass i dette måte ho sjå seg slått av marokkanske Salwa Eid Naser. Miller-Uibo tok sitt mun att under dei olympiske sommarleikane i Tokyo i 2021, der ho forbetra sitt personbeste t med ein hundredels sekund til 48,36 sekund og vann ein suveren siger.
Wilson Mountains
Wilson Mountains er ei fjellkjede vest for Merz Peninsula ved Black Coast i Palmer Land i Antarktis. Fjella grensar i vest til Du Toit Mountains, i nord til Beaumontbreen og Hiltonfjorden, og i sør til Defantbreen.
Fjella vart først fotografert frå lufta av USAS, 1940 og vart kartlagde av USGS frå U.S. Navy sine flyfoto teken 1966-69. I samband med at fleire namn i området er kalla opp etter forskarar på kontinentaldrift, vart fjella namngjeve av US-ACAN etter John Tuzo Wilson (1908–93), ein kanadisk geofysikar som vitja Antarktis under US Navy Operasjon Deep Freeze, 1958. Wilson var professor i geofysikk ved University of Toronto, 1946–74 og direktør ved Ontario Science Centre, 1974-85.
Fylkesveg 6474
Fylkesveg 6474 går mellom Sistranda og Siholmen kai i Frøya kommune. Vegen er 140 meter lang.
Doc at the Radar Station
Doc at the Radar Station er det ellevte studioalbumet til det amerikanske rockebandet Captain Beefheart og The Magic Band, gjeve ut i august 1980 på Virgin Records. Sjølv om halvparten av songane er basert på tidlegare musikalske idear, sa Mike Barnes at «dei fleste av det fornya arbeidet var bygd på eit skjelett av idear og fragment ... og dei ville ha smuldra bort i eit kvelv om dei ikkje hadde blitt grave fram og omforma til fullverdige, totalt overtydande nytt materiale».
Songar
Songane «A Carrot is as Close as a Rabbit Gets to a Diamond», «Flavor Bud Living» og «Brickbats» var opphavleg meinte for og spelte inn for albumet Bat Chain Puller, men dette kom ikkje ut fordi Frank Zappa eigde masterlydbanda då han og Herb Cohen, som Zappa skipa DiscReet saman med, krangla over produksjonen av albumet, då Cohen hadde betalt for innspelinga med midlane til Zappa.
Den tidlegare trommeslagaren i The Magic Band, John French, spelar slidegitar, gitar, bass og trommer på spora «Ashtray Heart» og «Sheriff of Hong Kong» og marimba på «Making Love To A Vampire With A Monkey On My Knee».
Innpakning
Plateomslaget vart måla av Don Van Vliet. Det vart plassert på 49. plassen på lista til magasinet ''Rolling Stone' over dei 100 beste plateomslaga gjennom tidene.
Selective Service System
Selective Service System (SSS) er ein amerikansk føderal etat som administrerer militære verneplikt i landet, kalla Selective Service («seleksjonsteneste»). Systemet inneberer at alle menn mellom 18 og 26 år må registrere seg hos SSS for å gje styresmaktene oversikt over kven som er tilgjengeleg for teneste om det oppstår ein naudsituasjon.
USA avskaffa verneplikta i 1973, men opprettheld Selective Service som eit høve for å gjeninnføre vernplikt om det skulle bryte ut krig eller forsvaret av andre grunner treng rask utviding. Ei gjeninnføring av verneplikta må bli vedteke av Kongressen i lovform, men Selective Service inneberer at styremaktene snøgt kan gjennomføre innkalling – prinsipielt i form av eit lotteri – om ein slik situasjon skulle oppstå. Sist gang ein hadde verneplikt i USA, under Vietnamkrigen, vart lotteriet utført ved at ein trekte ut datoar, og innkalla dei vernepliktige som var fødd på desse datoane.
Fylkesveg 450
Fylkesveg 450 finst i fleire fylke i Noreg:
Yaimé Pérez
Yaimé Pérez Tellez er ein friidrettsutøvar frå Cuba som i 2019 vart verdsmeister i diskoskasting under meisterskapen i Doha. Sommaren 2019 sette ho personleg rekord i øvinga med 69,39 meter ved eit stemne i Sotteville i Frankrike.
Aktiv
Pérez har vore ein av dei beste kvinnelege diskoskastarane sidan ho i Lausanne i 2015 sette personbeste med 67,13 meter. Ved Beijing-VM 2015 enda ho på fjerdeplassen, 7 centimeter bak bronsemedaljør Nadine Müller. I 2016 forbetra Pérez den personlege rekorden til 68,86 m, men mislukkast heilt i OL-finalen. 7. juli 2017 flytta ho sitt personbeste til 69,19 m i Sotteville, ein månad seinare vart ho på ny nummer 4 i eit Friidretts-VM. 16. juli 2019 var ho tilbake i Sotteville og presterte livsbeste då ho i sjette og siste omgang fekk opp eit kast på 69,39 meter. Nesten like langt kasta ho då ho i Doha i slutten av september, i den femte omgangen, «straffa» landskvinna Denia Caballero og vann VM-gull. Under dei olympiske leikane i Tokyo i 2021 la Pérez beslag på bronsemedaljen.
Jan Erik Røed
Jan Erik Røed er ein norsk bibliotekar. Han arbeidde ved Universitetsbiblioteket i Oslo frå 1966, blei førstebibliotekar i 1972, assisterande overbibliotekar i 1982, overbibliotekar i 1987 og var bibliotekdirektør frå 1997 til 2006.
Halden stasjon
Halden stasjon er ein jarnbanestasjon på Østfoldbanen i Halden kommune. Den opna i 1879 da Østfoldbanen – tidlegare Smaalensbanene – vart teken i bruk. Fram til 1928 heitte stasjonen Fredrikshald stasjon.
Stasjonen er endestasjon på NSB si rute mellom Halden og Oslo S, men nokre avgangar fortset fram til Göteborg. Frå Halden stasjon til Oslo S er det 136,64 km.
Murbygget er teikna av Peter Andreas Blix. Stasjonen er freda.
Benjamin West
Benjamin West var ein amerikansk-britisk målar, nærast sjølvlært.
West var frå Springfield i Pennsylvania. Han oppheldt seg i Italia i 1760–1763, der han mottok impulsar frå Anton Raphael Mengs. I 1763 slo han seg ned i London som portrettmålar og var i 1768 medstiftar av Royal Academy of Arts. Då Joshua Reynolds døydde i 1792 vart han president for akademiet, ein posisjon han hadde til 1815.
Kaninah
Kaninah er ein landsby aust i Jemen. Han ligg i Hadhramaut guvernement.
Fiskefarse
Fiskefarse, og kalla fiskedeig, er fiskekjøt som har vorte knust til ein deig  som gjer fisken  eigna til å lage fiskemat av. Fiskefarsen vert gjerne tilsett væske og bindemiddel før han vert brukt. Det er helst den ferdige deigen som vert kalla fiskefarse. Det er fleire metodar som har vorte nytta til å knuse fisken til farse. Mekanisering av matlaginga har m.a. ført til endringar i arbeidet med farsen.
Arbeidsmåtar
Tidlege abeidsmåtar var skraping og banking. Det kunne vere svært arbeidskrevjande. Ved skraping vart fiskekjøtet skrapa frå fisken med ein mjuk kniv, gjerne ein bordkniv. Ein skrapa frå sporden og mot hovudet. Ein starta øvst på fisken, om han var stor. Deiga ein då fekk vart så banka eller støytt. Velståande kjøkken hadde gjerne ein eigen fiskemorter, laga av marmor, og med pistill av hardt tre. Det vanlege var at ei treklubbe i eit tretrau vart nytta. Samtidig som fiskedeigen vart gnidd, støytt eller banka starta ein og å spe. I oppskrifer etter  Oselia Osuldsen, som i 1870 – 80 åra var husjomfru   hjå, familien Samuel Eyde i Arendal, står det at Fisken skrabes og gnides godt ud og stødes først med lidt Salt, Potetmel og Viddemel, saa opspe-des den med lidt lunkent smeltet Smør, saa med nysilet Melk og Fløde ogsaa lidt om gangen. Denne prosessen med å støyte fiskekjøtet vart gjerne kalla å banke fisken. Det er ikkje uvanleg at «å banke fisk» enno vert brukt om å lage fiskefarse og fiskemat. Kjøttkverna kom i bruk kring midten av 1800-talet, men det gjekk heller lang tid før ho var vanleg på norske kjøkken. Ho vart etter kvart mykje brukt til fiskedeig. Handdrevne kjøttkverner gjev grov farse. Difor vart fisken malt fleire gongar. Etter eldre oppskrifter på fin fiskefarse skal fisken malast opp til åtte gonger.
Ved bruk av elektriske kjøkenmaskinar har det vorte enklare og lettare å lage fiskefarse. Kjøkkenmaskin med påmontert kjøttkvern, hurtigmiksar eller foodprosessor er vanleg å bruke. Det vert anbefalt å male fisken før ein brukar kjøkkenmaskin.
Råvare
Det er svært mange måtar å lage fiskefarse på. Men ein del grunnprinsippa går att i dei fleste oppskrifter.
I mange kokebøker vert det presisert at fisken skal vere fersk og avkjølt, og at opptint frosen fisk ikkje kan nyttast. Andre vil nytte opptint fisk, men då må tinevatnet brukast i farsen. Det verkar som bindemiddel. Ein annan metode for å bruke frosen fisk, er å lage farsen før fisken er heilt tint. Då tek ein vare på bindeevna i fisken.
Fisken
Til fiskedeig nyttar ein helst mager fisk, som har god bindeevne. Særleg gjeld det hysa, som mange reknar som den beste fisken. Elles vert i stor grad lyr, torsk, steinbit og sei brukt. Av ferskvassfisk gjev gjedda fast farse, og er godt egna til slikt bruk. Det vert og laga farse av laks, sild og makrell.
Fiskemat
I Noreg vert det meste av fiskefarse brukt til fiskekaker, fiskepudding og fiskebollar. Fiskekaker vert ofte nemnde etter fisken dei er laga av, som seikaker, skreikaker, sildekaker osv. Farsen vert forma til flate kaker som vert steikt i steikjepanne.
Den nordatlantiske virvelen
Den nordatlantiske virvelen i Atlanterhavet er eit sirkulært system av havstraumar som strekkjer seg frå nær ekvator i sør og nordover nesten til Island, og frå austkysten av Nord-Amerika til vestkysten av Europa og Afrika.
Fiskefarse
Fiskemat
Fiskebollar ver forma til runde bollar, og kokte, ofte i fiskekraft.
Når ein lagar fiskepudding har ein farsen i former, og steiker puddingen i vassbad.
Den nordatlantiske virvelen
Virvelen omfattar mellom anna Golfstraumen i vest, Den nordatlantiske straumen i nord, Kanaristraumen i aust og Nordekvatorialstraumen i Atlanterhavet i sør. Han er ein av fem stor havvirvlar i verda. Dei andre er Den søratlantiske virvelen, Virvelen i Nord-Stillehavet, Virvelen i Sør-Stillehavet og Indiahavvirvelen.
Muskettkrigane
Muskettkrigane (engelsk Musket Wars) var ein serie av så mange som 3 000 kamphandlingar og raid utkjempa over heile New Zealand medrekna Chathamøyane mellom rivaliserande maoristammar i perioden 1807–1845. Konfliktane tok til etter at maoriar fekk tilgang til muskettar og sette i gang eit våpenkapplaup for å vinna territorium eller få hemn over tidlegare nederlag. Kampane førte med seg tap av mellom 20 000 og 40 000 menneskeliv, fleire titusen maoriar vart tatt til fange og det resulterte i monalege endringar av territoriale grenser mellom rohe, eller stammeområde, før koloniale styresmakter greip inn på 1840-talet.
Den auka bruken av muskettar i krigshandlingar mellom maoristammar førte til endringar i utforminga av pā-festningsverk, noko som seinare kom til nytte for maoriar då dei kjempa mot kolonistyrkar under New Zealand-krigane.
Opphav og opptrapping av krigshandlingane
Maoriane byrja å skaffa seg europeiske muskettar tidleg på 1800-talet frå Sydney-baserte Phormium- og tømmerhandlarar. Fordi dei tidlegare aldri hadde hatt prosjektilvåpen, var dei frå først av interesserte i rifler til jaktbruk. Den første kjende bruken av muskettar i stammekrig var i 1807, kampane ved Moremonui mellom Ngā Puhi og Ngāti Whātua i Northland, nær dagens Dargaville. Sjølv om dei hadde nokre muskettar, streva krigarane frå Ngā Puhi slik med lading og oppatt-lading at dei vart nedkjempa av ein fiende som berre var utstyrte med tradisjonelle våpen, klubber og knivar, kjende som patu og taiaha. Ikkje lenge etter leid medlemmer av Ngāti Korokoro hapū i Ngā Puhi store tap i eit åtak på Kai Tutae hapu, sjølv om dei var ti gonger i overtal, fordi Kai Tutae var utstyrte med muskettar. På Hongi Hikas ordre starta Ngā Puhi å samla muskettar, og frå kring 1818 byrja dei å setja i verk effektive åtak mot hapu som dei hadde klager mot over heile Nordøya. Heller enn å okkupera landområde der dei hadde vunne over fiendane sine, tok dei til seg taonga (skattar, vedfulle eigneluter) og slavar, som dei sette i arbeid med å dyrka og handsama større avlingar, for det meste Phormium og poteter, og i tillegg svin, for å byta til seg endå meir våpen. Det utvikla seg også ein blømande bytehandel med røykte hovud frå drepne fiendar og slavar (Mokomokai). Tradisjonen med utu, eller attergjelding, førte til ein aukande serie med represaliar etter kvart som andre iwiar innsåg føremonane med muskettar under krigshandlingar. Dette starta eit våpenkapplaup mellom stridande grupper. I 1821 reiste Hongi Hika til England saman med misjonæren Thomas Kendall, og i Sydney, på reisa si attende, bytte han bort gåvene han hadde fått i England for mellom 300 og 500 muskettar, som han så brukte til å sette i verk endå fleire øydeleggjande åtak, med endå fleire krigarar, mot iwiar frå Auckland sør til Rotorua.
Konflikt og konsekvensar
Valden var heilt øydeleggjande for mange stammar, somme vart utraderte etter som dei overvunne vart drepne eller gjorde til slavar, og grenser mellom stammeområde vart fullstendig gjorde om når store område vart erobra og tømde for folk. Desse endringane kompliserte seinare handel mellom maoristammar og europeiske innvandrar som ønskte å kjøpa land.
Mellom 1821 og 1823 gjekk Hongi Hika til åtak på Ngāti Pāoa i Auckland, Ngāti Maru i Thames, waikatostammar ved Matakitaki og Te Arawa ved Rotoruasjøen, og nedkjempa alle desse. I 1825 vann han ein stor militær siger over Ngāti Whātua ved Kaipara nord for Auckland, og forfølgde deretter dei overlevande sørover til Waikato-området som hemn for nederlaget til Ngā Puhi i 1807. Høvdingane Pōmare og Te Wera Huraki i Ngā Puhi leia òg åtak i East Coast, i Hawke's Bay og i Bay of Plenty. Engasjementet til Ngā Puhi i muskettkrigane byrja å avta tidleg i 1830-åra.
Waikatostammar viste bort høvdingen i Ngāti Toa, Te Rauparaha, frå Kāwhia i 1821, overvann Ngāti Kahungunu ved Napier i 1824 og invaderte Taranaki i 1826, og tvinga ei rekkje stammegrupper å vandra sørover. Waikato iverksette eit anna stort felttog inn i Taranaki i 1831-32.
I mellomtida flytta Te Rauparaha, først til Taranaki og sidan til Kapiti coast og Kapiti Island, som høvdingen i Ngāti Toa, Te Pehi Kupe, hadde kjempa til seg frå muaupokofolket. Omkring 1827 byrja Te Rauparaha kamphandlingar nord på Sørøya, i 1830 hadde han utvida territoriet sitt til å omfatta Kaikoura og Akaroa og store delar av resten av Sørøya.
I 1835 kapra krigarar frå Ngāti Mutunga, Ngāti Tama og Ngāti Toa eit skip som førte dei til Chathamøyane der dei slo i hel kring 10 prosent av Moriorifolket og gjorde dei overlevande til slavar, før dei starta kampar mot kvarandre.
Dei siste kampane på Sørøya fann stad i Southland i 1836-37 mellom styrkar leia av av høvding Tūhawaiki i Ngāi Tahu og høvding Te Puoho i Ngāti Tama som hadde følgt ei rute frå Golden Bay ned langs West Coast og over Søralpane.
Historiske synspunkt
Historikaren James Belich har føreslått «potetkrigane» som eit meir høveleg namn på desse stridane, på grunn av den store verknaden tilgangen på poteter hadde å seia for økonomien til maoriane. Historikaren Angela Ballara meiner at nye matslag gjorde somme skilnadar i kamphandlingane. Potetene vart innførte til New Zealand på siste halvleiken av 1700-talet (1769), og dei vart eit grunnleggjande fødemiddel med større matvareverdi enn søtpotet (kūmara), og var lettare å dyrka og lagra. Til skilnad frå søtpotet, som hadde band til rituelle krav, kunne poteter dyrkast av slavar og kvinner, og dette frigjorde mennene til kamphandlingar.
Debeltbreen
Debeltbreen (Lednik Debelt) er ein isbre på Varna Peninsula på Livingston Island som flyt på søraustsida av Vidin Heights og ut i Moon Bay mellom Edinburgh Hill og Helis Nunatak. Isbreen strekkjer seg 3 km frå aust til vest, og 1,5 km frå nord til sør.
Muskettkrigane
Historiske synspunkt
Belich såg på dette som ei logisk omvelting, der poteter var effektiv næring for ei lang rekkje krigargrupper (taua) som gjorde muskettkrigane ulike tidlegare former for kamphandlingar. Slavar som vart tekne til fange under kampane vart sette i arbeid med å stella jordflekker med poteter, og frigjorde dermed menn som kunne danna endå større tauaer. Kamphandlingar varte over lengre tid gjennom 1820-åra; det vart vanleg at krigarar kunne vera heimanfrå i opp til eit år, fordi det vart lettare å dyrka seriar med potetavlingar.
Maoriar sin bruk av muskettar
Slaget ved Hingakaka i 1807 vart utkjempa mellom to motståande maorigrupper nær det noverande Te Awamutu. Ein estimert styrke på 16 000 krigarar deltok. Slaget kan sjåast på som den siste av trefningane der muskettar ikkje var i bruk, sjølv om det så seint som kring 1815 var somme konfliktar som vart kjempa med tradisjonelle våpen.
Debeltbreen
Han er kalla opp etter busetnaden Debelt søraust i Bulgaria, der byen Deultum låg i antikken.
Muskettkrigane
Maoriar sin bruk av muskettar
I førstninga var muskettar eit verktøy som spreidde «skrekk og gru» og auka verknaden av tradisjonelle våpen og jarnvåpen mot ein demoralisert fiende. Men frå kring 1830 møttest likeverdig væpna tauaer (krigargrupper) kvarandre i kamp, og med varierande grad av suksess. Maoriane lærte det meste av muskett-teknologien sin frå ulike pākehā māori (tidlege europeiske innvandrarar som levde saman med maoriar) som heldt til i Bay of Islands- og Hokianga-traktene. Somme av desse mennene var dyktige sjøfolk og vel røynde i muskettbruk under trefningar på havet. Maoriar var heller ikkje framande for å tilpassa muskettane sine; somme gjorde til dømes tenningshola større, noko som minska utgangsfarten til kulene, men auka avfyringsfrekvensen.
Maoriar hadde frå først av vanskar med å få tak i muskettar, etter som misjonærane ikkje var villige til å byta dei bort, eller og selja kuler eller krut. Ngā Puhi-stammen sette misjonærar under hardt press til å reparera muskettar, og trua til tider med vald. Dei fleste muskettane kom frå først av frå Australia. Pakeha-maoriar, som til dømes Jacky Marmon, medverka til å få tak i muskettar frå handelsskip i byte mot Phormium, tømmer og røykte hovud. Dei fleste muskettane som vart selde, var av låg kvalitet, kortløpa, laga billeg i Birmingham med stål av dårleg kvalitet og med dårleg treffsikkerheit. Rekkjevidda og treffsikkerheita til slike våpen kunne ikkje samanliknast med skikkelege militære våpen, slike som Brown Bess eller den seinare standardversjonen av Enfield som måtte bruka det mindre vanlege, finkorna, svartkrutet.
Forbodstiltak
Frå 1845, etter opprøret til Hone Heke, vedtok styresmaktene fleire lover med føremål å minska eller stoppa straumen av muskettar inn i New Zealand. Den første var lov om våpen, sprengstoff og andre produkt for krigføring (Arms, Gunpowder and other Warlike Stores Act) i 1845. Den 12. november 1846 vart våpenforordninga (Arms Ordinance) vedteken, følgd av sprengstoff-forordninga (Gunpowder Ordinance Act) i 1847. Straffene var strenge, med bøter på 100-200 pund for å selja ein muskett til ein innfødd i 1848. Desse lovene gjorde slutt på at illegale våpenseljarar selde muskettar til maoriar. I juni 1857 vedtok styresmaktene ei lov som tillét folk å ha gevær og krut til sportslege føremål, men i november samme år skreiv oberstløytnant Wynyard til guvernør Brown, der han uttrykte otte for at dette ville tillata at store mengder våpen ville gå til maoriar, langt over det som var tilstrekkeleg for sportsføremål. Han var redd for at iwiar kunne bruka skytevåpen for å løysa stammekonfliktar. Te Wherowhero, den første maorikongen, kom for å snakka med guvernøren på samme tid for å tala om at han òg var oppteken av at så mange våpen kunne verta selde til ubereknelege maoriar.
Ein maoriveteran frå slaget ved Ōrākau fortalde i 1864 til parlamentsmedlemmer at maoriar hadde samla saman store mengder våpen gjennom fleire år før kampane for å forsvara landet sitt mot andre stammar, ikkje med føremål å slåss mot europearar. Etter Newzealandkrigane vedtok styresmaktene Våpenlova (Firearms Amendments Act) i 1869. Denne sette forbod for alle mot å selja våpen til maoriar som var i opprør. Den einaste straffa for dette var dødsdom.
Christian Coleman
Christian Coleman er ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Atlanta i delstaten Georgia som i 2019 vart verdsmeister på 100 meter med den personleg rekordtida 9,76 sekundar. Under verdsmeisterskapen i Doha sprang han også startetappen for USA sitt vinnarlag i 4 x 100 meter stafett. Ved VM i friidrett 2017 vann Coleman sølv både på 100 meter og i 4 x 100 m stafett. Hans personbeste på 200 meter er 19,85 sekundar.
Arkimedes-spiralen
Arkimedes-spiralen eller Arkimedes-skruen er ei trykklaus pumpe. Han vart laga for at vatn skulle kunne transporterast oppover.
Det er forskjellige soger om korleis Arkimedes kom på pumpa. Ei var at han hadde følgt med på kvinnene som henta vatn, og han tenkte at det måtte vere ein enklare måte å gjere det på. Nokre meiner at han var på veg tilbake frå Egypt og på reisa såg at det kom mykje vatn inn i båten, og at han då såg behovet for ei pumpe for å fjerne vatnet att. Apparatet består av ein stor spiral som er skjult inne i eit røyr, og sidan spiralen liknar på ein skrue vert han òg kalla Arkimedes-skruen. Spiralen ligg i ei renne, eller eit røyr, så vatnet ikkje renn ut att. Når spiralen vert sveiva rundt, vert vatnet ført oppover mot toppen av røyret.
Arkimedes-spiralen er framleis i bruk, for til dømes å pumpe vatn opp frå kanalar, for å transportera korn (kornskrue), for å frakte bort lausmassar i samband med tunnellboring og gruvedrift og så vidare.
Austin Head
Austin Head er eit nes 3 km nord-nordvest for Leon Head, som stikk ut i Undine South Harbour på sørkysten av Sør-Georgia. Det vart kartlagd av South Georgia Survey i perioden 1951–57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Elijah Austin, ein viktig handelsmann New Haven i USA, som sendte ut dei første to amerikanske selfangarskutene til Sør-Georgia i 1790.
Fylkesveg 6680
Fylkesveg 6680 går mellom Sorgenfri i Trondheim kommune og Moen i Klæbu kommune. Vegen er 19,8 km lang.
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 885 i Sør-Trøndelag.
Kommunar og knutepunkt
Bratsbergvegen Fv885
Uvdalselve
Uvdalselve (òg skriven: Uvdalselvi, -elva, -åe, -åi, -åne) er ei elv i Nore og Uvdal kommune i Viken. Ho munnar ut i Numedalslågen ved Rødberg. Elva er 64,2 km lang, og har eit nedbørfelt på 848,31 km². Middelvassføringa ved munningen er 16,96 m³/s.
Eslamshahr fylke
Eslamshahr fylke (persisk شهرستان اسلام‌شهر) er eit fylke i Teheran-provinsen i Iran. Det administrative senteret i fylket er Eslamshahr. I folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i fylket 447 192. Fylket er delt inn i dei tre distrikta Sentral-distriktet/Firuz Bahram, Ahmadabad-e Mostowfi-distriktet og Chahardangeh-distriktet. Fylket har dei tre byane Eslamshahr (Firuz Bahram), Ahmadabad-e Mostowfi og Chahardangeh.
Dog Eat Dog av Joni Mitchell
Dog Eat Dog er det 12. studioalbumet til den kanadiske visesongaren Joni Mitchell, gjeve ut i 1985. Det var det andre albumet hennar for Geffen Records.
Innspeling
Tekstmessig omhandla albumet viktige saker frå samfunnslivet på midten av 1980-åra, som televangelistar, konsumerisme og svolt i Etiopia. Ein av dei meir uvanleg songane til Mitchell, «Smokin' (Empty, Try Another)», vart spelt inn med å sample lyden av sigarettautomatar i gangen i studioet der Wild Things Run Fast vart spelt inn. «Good Friends» vart spelt inn som ein duett med Michael McDonald og det vart laga ein video til songen med animasjon av Jim Blashfield.
Utgjeving
«Shiny Toys» og «Good Friends» kom begge ut på singlar. Det vart laga ein video for «Good Friends» med animasjonar av Jim Blashfield. «Shiny Toys» kom òg ut i ein 12" extended dance-singel, miksa av François Kevorkian, og hadde meir tekst enn albumversjonen, med ein ekstra talt røyst av Thomas Dolby («I LOVE being out on the golf course!»).
Conseslus Kipruto
Conseslus Kipruto er ein kenyansk friidrettsutøvar som deltek internasjonalt i hinderløp. Han vart olympisk meister i 3000 meter hinder under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro og verdsmeister 2017 i same øvinga i London. Både ved VM i friidrett 2013 og VM i friidrett 2015 tok han sølv i 3000 meter hinder, begge gongane slått av landsmannen Ezekiel Kemboi.
Kaydam Ba Masdus
Kaydam Ba Masdus er ein landsby aust i Jemen. Han ligg i Hadhramaut guvernement.
Erik O. Tokle
Erik Olsson Tokle var ein norsk lærar, bankmann og stortingsmann frå Hen i Romsdal.
Tokle var son til ein gardbrukar i Hen. Åra 1862-64 var han fiskar og sjømann i kystfart. Deretter gjekk han lærarskule i Nesset og vart dimittert i 1866. Same året vart han tilsett som lærar i heimbygda, ein post han hadde til 1903. Samstundes var han gardbrukar på Tokle frå 1867 til -92.
Tokle var medlem av heradsstyret i Grytten 1872-1904 og ordførar 1885-1904. Han var forlikskommissær for åstadssaker 1884-86, og for ordinære saker 1886-1902. Han var formann i sparebanken og hadde fleire andre verv på både kommunalt nivå og på amtsnivå.
I 1901 vart han medlem av styret i Noregs bank si avdeling i Ålesund, der han seinare vart styrar for avdelinga. Han flytta då til Borgund, grannekommunen til Ålesund.
Tokle representerte Romsdals amt på Stortinget frå 1898 til 1906. Alle tre valperiodane var han medlem av Lagtinget og av jarnbanekomiteen. Han var sekretær i komiteen 1900-03 og mellombels formann i 1903-04. Dessutan var han med i arbeidsløysekomiteen i 1904 og på ny i 1905-06-sesjonen.
Erik O. Tokle vart tildelt borgardådsmedaljen i sølv.
San Diego
San Diego er, med sine 1 307 402 ibuarar, den åttande største byen i USA og den nest største i delstaten California. Byen ligg ved Stillehavskysten i det sørvestlege hjørnet av USA, heilt inntil den meksikanske grensa. San Diego er kjend for sitt milde klima og si tilknyting til den USA-amerikanske marinen. Mange av marinebåtane til USA har San Diego som sin base.
Historie
Mexico frigjorde seg frå Spania i 1821, og San Diego vart del av den tidlegare meksikanske staten 'Alta California'. Etter den den meksikansk-amerikanske krigen 1846–48 vart området ein del av USA.
San Diego er i stor grad prega av meksikansk kultur.
Geografi
Langs kysten nord for midtbyen i San Diego ligg stader/bydelar som Ocean Beach, Misson Beach, Pacific Beach og La Jolla. Dette var populære ferieområde og er i dag av dei meir luksuriøse bydelane i San Diego. 'University of California, San Diego' (UCSD) ligg i La Jolla.
Turisme
San Diego er kjend for sin store dyrepark, 'San Diego Zoo', og sitt akvarium, 'Sea World'. Hangarskipet USS «Midway» er omgjort til museum og ligg i hamn i San Diego.
La forza del destino
La forza del destino ('Makta til lagnaden') er ein italiensk opera i fire akter med musikk av Giuseppe Verdi. Librettoen blei skriven av Francesco Maria Piave etter det spanske teaterskodespelet Don Álvaro, o La fuerza del sino (1835) av Angel de Saavedra Ramírez de Banquedano. Han blei seinare revidert av Antonio Ghislanzoni.
Komposisjon
Det verkar som om Verdi byrja ta for seg det spanske skodespelet som ligg til grunn for operaen i 1859. Etter at tenoren Enrico Tamberlick, som hadde sunge Manrico i ein suksessrik oppsetjing av Il trovatore i Sankt Petersburg, føreslo teaterleiinga der å be Verdi til byen, og han valde dette emnet til den nye operaen. Piave blei sett til å omarbeida skodespelet under leiing av Verdi, og i november 1861 drog Verdi til Sankt Petersburg for å vera med ved dei siste prøvane. Etter at primadonnaa blei sjuk måtte premieren utsetjast til 10. november 1862. Operaen blei ein stor suksess, kanskje ikkje minst takka vera den storslåtte dekoren. Tsar Aleksander II hadde kommandert ut eit heilt regiment så krigsscenane skulle bli effektfulle. I Italia derimot operaen ikkje så stor suksess, så seks år seinare bestemte Verdi seg for å la Ghislanzoni skriva om librettoen. Denne andre versjonen hadde premiere på La Scala i Milano 20. februar 1869, og i denne utforminga har operaen blitt eit fast innslag i det internasjonale repertoaret.
Den svenske premieren fann stad på Kungliga Operan i Stockholm 21. januar 1928.
Handling
Operaen går føre seg i Spania og Italia kring år 1750.
Akt I
Markien av Calatrava har sperra inn dottera si Leonora på landstaden sin fordi ho har forelska seg i den peruanske inkaætlingen Alvaro, men ho planlegg å flykta med han («Ah, per sempre, o mio bell'angiol»). Kammerjomfrua gir teikn til at alt er klart, men i siste augneblinken ber ho Alvaro om å venta med flukta. Han trur at ho trass alt har ombestemt seg om å gifta seg med ein halvindianar, men ho kastar seg i armane hans og sver at ho elskar han. Dei blir overraska av markien, men for å unngå kamp mot far til Leonora kastar Alvaro pistolen sin frå seg. Denne går av og sårar markisen dødeleg. Døyande forbannar han dottera si som blir ført bort av Alvaro.
Akt II
Under flukta har Alvaro og Leonora blitt skilde frå kvarandre. Ho har forkledd seg som ein ung mann, og kjem ein dag til ein by der ho i gøymestaden sin høyrer bror sin, don Carlo som kallar seg «den svarte studenten», fortelja at han har avbrote studia sine for å oppspora syster si og elskaren hennar og hemna mordet på faren. Av det broren sagt trur ho at Alvaro har gløymd henne, og vendar tilbake til heimtrakta si. Det tek ho tilflukt i eit kloster. Bror Melitone fører henne til prioren og for han avslører ho kven ho er. Han lovar at ho skal få leva i fred som eremitt.
Akt III
Alvaro er under namnet kapten Herero på ei slagmark i nærleiken av Roma. Han fortapar seg i minnet av Leonora, som han trur er død («O tu che in seno agli angeli»), då han høyrer skrik og rop. Ein offiser har falle i hendene på ein fiendtleg patrulje, men Alvaro får han fri. Det er bror til Leonora, don Carlo, som kallar sig de Bornos i møte med Alvaro. Dei kjenner ikkje igjen kvarandre, men sver kvarandre evig vennskap. I kampen er Alvaro blitt alvorleg skadd, og gjev derfor don Carlo ein bunt brev som han ber han brenna ulesne. Etter at han er blitt boren bort for å få behandling forstår don Carlo at «Herero» kan vera den som drap far hans, og at breva kan avsløra sanninga, men han har svore til vennen sin å brenna dei ulesne, så han kastar dei frå seg. Då fell eit portrett av Leonora ut, og bekreftar mistanken hans. I raseri sver han at han skap drepa Alvaro når han får høyra at denne kjem til å overleva skadane. Alvaro kjem til krefter att og don Carlo utfordrar han til duell, men Alvaro lover at han er uskyldig. Fyrst då don Carlo trygar med å drepa Leonora grip Alvaro til våpen. Duellen blir stoppa av leirvaktene, og Alvaro gjer det kjent at han vil gå i kloster.
Akt IV
I klosteret er bror Melitone i ferd med å dela ut mat til dei fattige då han blir vitja av don Carlo, som endeleg er kome på spor av Alvaro etter fem års leiting. Alvaro bur i klosteret under namnet fader Raffaele, og let seg høgst motvillig provoserast til ein duell med don Carlo. Alvaro sårar motstandaren sin døyeleg, og skundar seg til eremitten si hytte utan å vita at det er den forkledde Leonora som bur der. Han ber eremitten gje den døyande syndsforlating, og dei elskande kjenner endeleg igjen kvarandre. Men også don Carlo har kjent igjen systera si, og støyter med dei siste kreftene sine dolken sin i brystet hennar. Ho døyr i armane til Alvaro.
Skeise-VM 1985 for menn
Verdsmeisterskapen på skeiser 1985 for menn vart avvikla på Hamar stadion helga 16. og 17. februar. 34 utøvarar frå 14 land deltok i meisterskapen, av dei fire frå Noreg.
Hein Vergeer frå Nederland vart verdsmeister med god margin til tittelforsvararen, Oleg Bozjev frå Sovjetunionen. Bestetid på enkeltedistansane presterte Gaétan Boucher frå Canada på 500 meter, Vergeer på 5 000 m, Bozjev på 1500 m og norske Geir Karlstad på 10 000 m.
Skeise-VM 1985
Dato: 16./17. februar 1985
<br style="clear:both;" />
Prosesjon
Prosesjon (frå latin procedere, 'å gå framover') er eit høgtideleg ritual eller ein seremoni, ofte av religiøs art, der ei gruppe menneske går etter kvarandre i tog i samsvar med fastsette reglar for framgangsmåte og utstyr. Òg i ikkje-religøs samanheng vert det skipa til prosesjonar av ulike typar ved særlege høve, som til dømes ved universiteta under særlege festdagar, då akademiske leiarar og professorar kan gå i prosesjon kledd i sine uniformerte festklede; dette er meir vanleg i fleire andre land enn i Noreg.
Dersom prosesjonen er av ein type som har eit politisk føremål, nyttar ein nemningar som demonstrasjonstog og liknande, ikkje nemninga «prosesjon». Andre ord for særlege typar av prosesjonar er mellom anna parade, til dømes militærparade.
Lok Sabha
Lok Sabha (hindi लोक सभा) eller House of the People er underkammeret i det indiske parlamentet (overhuset er Rajya Sabha). Lok Sabha møter i Lok Sabha-romma i parlamentsbygningen Sansad Bhavan i New Delhi.
Lok Sabha har 545 representantar. 543 er valde ved direkteval frå kvar sin valkrins. 131 sete (18,42 %) er reserverte for representantar for dårlegstilte kastar (Scheduled Castes, 84 sete) og dårleg stilte stammar (Scheduled Tribes, 47 sete). I tillegg er det utnemnd 2 representantar for anglo-indarar. Den indiske grunnloven opnar for at Lok Sabha kan ha 552 representantar, opptil 530 av dei representantar for statar, opptil 20 representantar for unionsterritoria, og opptil 2 representantar for anglo-indarane.
Dei to største partia i Lok Sabha etter valet i mai 2009 var Kongresspartiet (Indian National Congress, INC), med 198 representantar og Bharatiya Janata Party (BJP) med 112 representantar. Kjønnsfordelinga i 2009 var 485 menn og 59 kvinner.
Julius Yego
Julius Yego er ein kenyansk friidrettsutøvar som deltek i spydkasting. Han sette personleg rekord med 92,72 meter og vart verdsmeister i øvinga under VM i friidrett 2015, som den fyrste frå Afrika. Året etter tok han sølvmedaljen ved Sommar-OL 2016.
Lok Sabha
Den vanlege parlamentsperioden er fem år. Ved unntakstilstand er det mogleg for parlamentet å utvida perioden med opptil eit år. For å kunne veljast til forsamlinga må ein vera minst 25 år gammal og ha indisk statsborgarskap.
Valkrinsane er avgrensa etter innbyggjartalet i kvart område, og byggjer på folketeljingar. Den siste endringa av Delimitation Commission bygde på folketeljinga i 2001. Opphavleg var grensene meint å endrast etter kvar folketeljing, men eit grunnlovstillegg frå 1976 avgrensa endringane for å unngå at område med avgrensa folkevekst på grunn av ønskt familieplanlegging skulle straffast.
Lok Sabha har ein eigen fjernsynskanal, Lok Sabha TV, som har hovudkvarter i parlamentsbygningen Sansad Bhavan.
Den første parlamentsperioden til Lok Sabha byrja 17. april 1952 etter parlamentsvalet halde frå oktober 1951 til februar 1952. Lok Sabha har vore gjennom 15 periodar, den siste etter parlamentsvalet i 2009.
Knut Strompdal
Knut Strompdal var ein norsk folkeminnesamlar, politikar og bonde.
Liv og virke
Knut Strompdal blei fødd i Strompdalen i Velfjord i 1881. Foreldra var gardbrukaren Hans Knutsen Strompdal og Elen Larsdotter. Bestefaren, Knut Hansen, kom i 1841 frå Gausdalen i Gudbrandsdalen til Susendalen, der han blei i rundt 25 år, men i 1869 kjøpte han seg gard i Strompdalen i Velfjord. Denne garden overtok sonen Hans. Knut var eldste sonen til Hans, og han hadde også søskena Ivar, Gustav, Julie og Marie. Knut Strompdal overtok garden i Strompdalen, og her budde også søstrene.
Knut og Ivar starta i 1907 Børja ungdomslag. Ungdomslaget gav ut det handskrivne bladet Gjallarhornet, der Knut skreiv både dikt og prosastykke.
Knut var ivrig venstremann og målmann. Han skreiv på landsmål (nynorsk), og han var opptatt av å ta vare på dialektord. Han tok også tidleg til med å samle folkeminne, og i 1923 fekk han stipend frå Norsk folkeminnesamling til innsamlingsarbeidet. Og dei neste 30 åra, frå 1923 til 1953, gjorde han fleire reiser kvart år for å samle inn tradisjonsstoff, særleg i Namdalen og på Helgeland. Som eit resultat av samlarferdene gav Norsk Folkeminnelag ut tre bind av Gamalt frå Helgeland, i 1929, 1938 og 1939.